Chua Ho hay con goi la chua Wat Pha Luang Ta Bua (tieng Thai: วัดปาหลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน) la mot ngoi chua Phat giao toa lac tai tinh Kanchanaburi, phia tay bac Bangkok, thuoc Thai Lan gan bien gioi Myanmar. Đay la ngoi chua noi tieng vi nuoi nhieu ho (phan loai ho Đong Duong) voi hinh thuc cac nha su nuoi chung, đay cung la mot đia điem du lich hap dan. Chua Ho la mot điem đen hap dan du khach tham quan, chup anh canh sinh hoat cua ho va cho ho con uong sua.
Tuy nhien vao nam 2016, nguoi ta đa phat hien ra rang ngoi chua nay la đau teu cua mot mang luoi buon ban ho quy mo lon o Thai Lan, sau vu viec phat hien nhung cai xac ho uop lanh chuan bi đem đi tieu thu, ngoi chua nay hien bi đieu tra vi nghi lien quan toi hoat đong buon lau va nguoc đai đong vat. Be boi chua Ho he lo hoat đong buon lau ty USD o chau A trong đo điem đen cuoi cung la Trung Quoc. Tuy nhien, Chua Ho cho đen gio van phu nhan cao buoc rang ho thuc hien chuong trinh nhan giong, van chuyen va buon ban trai phep đong vat nguy cap.


Cac hoat đong = Thanh lap =
Ngay tu khi thanh lap vao nam 1994, chua Wat Pa Luangta Bua đa noi danh la noi an nau cho thu rung. Su viec bat đau khi dan lang mang đen nha chua mot con chim rung bi thuong, nho cac thay cham soc. Tieng keu cua con chim nay lai thu hut nhieu đan chim khac keo đen. Mot con heo rung bi thuong vo tinh chay lac vao chua cung đuoc chua tri, nhung khi cac thay tha no tro lai vao rung, con heo lai đua ca gia đinh gom 10 con khac quay tro lai chua, va đen nay co vo so lon rung cu tru tai đay. Dan lang quanh vung con mang đen đay ca nhung con thu ma ho khong muon nuoi: trau, bo, ngua, nai, de rung, vuon. Tat ca tao thanh mot bay thu đong đuc, đuoc tha rong trong khu đat rong lon cua nha chua. Nam 1999, ho nhan ho con đau tien tu nhung nguoi dan trong lang gan đo. Sau đo con vat chet, nhung nguoi ta tiep tuc mang nhung con ho khac toi đay va co 150 con ho đang song trong chua. 


= Nuoi ho =

Co mot ho cai con chung vai thang tuoi, bi suy kiet va đay vet thuong. Ca ham rang, nhat la rang nanh bi mai mon đen sat loi. Me no đa bi cac tay san trom giet chet gan vung bien gioi Thai Lan - Mien Đien. Ho con đuoc ban cho nhung nguoi lam thu nhoi, nhung may man thoat chet du đa bi tiem phooc-mon (chat bao quan) vao co. Nho su cham soc tan tinh cua cac thay, ho con dan hoi phuc. Tuy vay, nam thang sau đo, con ho nay chet vi benh.
Chi vai tuan le sau khi con ho con đau tien chet tai chua Wat Pa Luangta Bua, bon con ho đuc khoe manh đuoc dan đia phuong mang đen chua va sau đo canh sat tuan tra bien gioi lai tich thu, giao them đuoc bon con ho cai tao thanh mot bay ho trong chua. Thoi gian troi qua, nhung chu cop nay truong thanh, sinh san va hien nay đa co 34 con, chung rat hien lanh, ai cung co the so, vuot ve hoac ngoi ben canh đe chup hinh. 


= Thuan hoa ho =
Tai ngoi chua, cac nha tu hanh thuan duong ho bang tay khong. O chua, ho đuoc nuoi bang thit ga, thit bo nau chin, nhat la trong thoi gian xay ra dich cum gia cam. Chung con đuoc bo sung thuc an kho danh rieng cho meo nham tang duong chat. Do thit đuoc nau chin nen ho khong con nhan đuoc mui tanh cua mau tuoi. Đong thoi, do đuoc cac thay nuoi tu nho nen chung gan bo, than thien voi con nguoi, quen voi viec khach đen tham quan va de dang chap nhan chup anh ky niem voi khach.
Theo su Pra-Acharn Phusit cho biet: “Nguoi con Phat tin co tai sanh, vi the toi cho rang nhung chu cop nay đa tung la than thich ho hang cua toi trong qua khu. Toi nghi thu vat cung co nhung đac điem giong nhu con nguoi, chung cung biet đoi, biet tuc gian, biet met…Vi the toi đa ap dung long thuong tuong va cai biet cua minh đe nuoi duong thuan hoa chung.”
Ho đuoc nuoi o đay chua bao gio tan cong nguoi, chi đoi khi gam gu co ve phan đoi, nhung lai diu đi sau vai cai vuot ve. Cac thay phu trach viec nuoi day ho luon kiem soat đuoc moi hanh vi cua chung. Khong mot thay nao tai chua Wat pa Luangta Bua đuoc huan luyen ve ky nang nuoi day thu, nhung chi voi tam long trac an bao dung, ho tu rut ra bai hoc kinh nghiem khi cham soc chung. Cac thay trong khong gian nha chua đeu khong he bi tiem chat thuoc nao lam cho chung trong hien đi.


= Dich vu =

Cac nha su trong mot chua o mien tay Thai Lan thuan hoa nhung con ho lon, hung du đe chung tro nen than thien voi con nguoi. Rat nhieu du khach toi chua đe ngam đan ho. Khi tham chua, du khach phai tra khoang 20 USD cho moi lan tham chua Wat Pha Luang Ta Bua tuc chua Ho nam o tinh Kanchanaburi, phia tay thu đo Bangkok, Thai Lan. Tai đay, du khach co co hoi nhin ngam chua son lam song gan gui, than thien ben canh con nguoi. Du khach se mat them 30 USD neu muon cho ho con an hoac chup anh chung voi nhung con ho truong thanh.


= Canh bao =

Mot trong nhung con ho lon nhat trong chua co trong luong khoang 300 kg. No song o Chua trong 7 nam qua. Thong thuong, bay ho to ra rat than thien voi cac nha tu hanh va du khach. Tuy nhien, ban nang hoang da khien chung co the tan cong nguoi nuoi duong bat ky luc nao. mot con ho lon đa tan cong tru tri Luang Ta Jan, nguoi đa thuan duong no. May man thay, vet thuong khong gay nguy hiem toi tinh mang cua ong, con vat khong đinh tan cong ong. Nhung vet xuoc no gay ra giong cach mot con meo tan cong chu. Tuy nhien, tinh hinh tro nen nghiem trong vi mong vuot cua con ho lon hon rat nhieu so voi mong vuot cua meo. Cac to chuc bao ve đong vat hoang da cho rang cac nha su khong phai la đoi tuong phu hop đe nuoi ho. Ho cung canh bao nguy co chung tan cong du khach.


Be boi = Phat hien =

Co y kien cho rang chua Wat Pha Luang Ta Bua nuoi ho bat hop phap. Tren cac dien đan truc tuyen, nhieu du khach to cao nhung con ho o đay duong nhu bi bo thuoc me. Cac nha bao ve đong vat đa phat hien khoang 20 xac ho non trong cac lo chua chat long tai chua Wat Pha Luang Ta Bua, tong cong, ho tim thay xac cua 40 con ho non chi mot hoac hai ngay tuoi trong tu đa, sau đo canh sat va quan chuc bao ve đong vat đuoc trien khai toi chua Ho tu đau tuan đe đua 137 con ho roi khoi đay, ngoai 52 con ho đa đuoc đua khoi chua, 85 con van con o đo.
Co 22 nguoi đa bi buoc toi so huu đong va buon ban đong vat hoang da. Nhung nguoi nay, trong đo co 3 nha su, bi bat khi tim cach bo tron tren xe tai chat đay da ho. Cac nha chuc trach tim thay da ho va cac la bua trong mot xe tai đang roi khoi chua. Ho phat hien nhieu bo phan co the cua ho gom hai bo da, khoang 10 chiec rang nanh va hang chuc mieng da ho nho hon tren xe. Nhu vay, sau mot thap ky bi cao buoc nguoc đai, buon ban va nuoi nhot đong vat hoang da bat hop phap, chua Ho bi hon 1.000 canh sat va binh si quan đoi đot kich, phanh phui be boi lam chan đong the gioi. Đich đen cua cac hoat đong buon ban ho o Thai Lan la Trung Quoc, mot thi truong khong bao gio đuoc thoa man.


= Đuong day =

Nuoi ho tro thanh nganh cong nghiep bung no nhanh chong va sinh loi lon o quoc gia đong dan nhat the gioi. Chung thuong nup duoi danh nghia cac trung tam bao ton. Tai Trung Quoc, ho đuoc coi la vi thuoc quy, khien chung bi đay toi ben bo vuc tuyet chung. Cuoc đot kich vao chua Ho, Thai Lan he lo hoat đong buon ban đong vat hoang da lan toi khu vuc Đong Nam A. No cung cho thay nhieu cai goi la khu bao ton va trang trai bi mat ban xac ho vi chung rat co gia tri tren thi truong cho đen.
Su long leo tai bien gioi Thai Lan, Myanmar, Lao va Trung Quoc khien cac hoat đong buon ban ho va cac đong vat hoang da khac phat trien manh bat chap lenh cam quy mo toan cau. Ngay khi xac ho toi Trung Quoc, gia tri cua chung tang manh.Tai Trung Quoc, da mot con ho nuoi nhot co gia 60.000 USD trong khi ruou cot ho gia 500 USD/chai. Xuong ho co gia tri tuong đuong voi vang trong khi mot bat sup pin ho co gia toi 300 USD.


Hau ky Đen thang 7 nam 2016, toan bo so ho đa đuoc di doi khoi chua Ho đen tai trung tam Khaozon va Khao Prathap Chang o huyen Chom Bung, tinh Ratchaburi. Nhan vien đuoc trang bi sung ban thuoc me đe bat song đan thu, Co ve nhu đen tho co y tha rong nhung con ho đe can tro cong viec. Tuy nhien, do quen o chua, ho Thai Lan cu tuyet thit tuoi song, khong quen an thit song nen nhieu con ho tu bo đoi minh. Chung tro nen de kich đong va thuong xuyen gam gu, cac con vat co dau hieu kich đong va thuong xuyen gam gu. Co con ho con đang om va gap kho khan ve ho hap do khong quen an thuc pham tuoi song. Nhung con ho trong đo tuoi 3-8 đeu đuoc cung cap them vitamin đe giai toa cang thang. Nhung con ho đang phai thich nghi voi moi truong, thuc an moi nen se cang thang va de kich đong, the hien qua tieng gam gu lien tuc. Mot so con ho tham chi bo an hoan toan do chi quen an đo nau chin va hau nhu khong đong toi thit ga song. Con ho bi chet đa đuoc 6 tuoi va la mot trong 10 con lon nhat chuyen tu Chua Ho, nguyen nhan do nhiem trung da day va ruot non, thoi tiet nang nong vao đau nam nay cung co the la mot nguyen nhan.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc