Le Corbusier (6 thang 10 nam 1887 – 27 thang 8 nam 1965) la mot kien truc su nguoi Thuy Si va Phap noi tieng the gioi. Ong la mot trong nhung nguoi đat nen mong cho su phat trien cua trao luu Kien truc hien đai cua the ki 20, cung voi Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius va Theo van Doesburg. Ong la tac gia cua he thong Modulor noi tieng. Ong con la nha quy hoach đo thi, hoa si, nha van va thiet ke đo noi that. Đe ky niem, hinh ong in len to 10 franc cua Thuy Si va ten ong đuoc đat ten đuong o nhieu quoc gia.


Tieu su Le Corbusier co ten tren khai sinh la Charles-Edouard Jeanneret, sinh tai mot thi tran nho tai Neuchatel o vung phia bac cua Thuy Si, giap gioi voi nuoc Phap. Thoi tre, Le Corbusier theo hoc tai truong thu cong my nghe tai đia phuong, duoi su huong dan cua Charles L'Eplattenier nguoi đa tung du hoc tai Budapest va Paris, cac trung tam nghe thuat thoi bay gio. Thoi điem đo, Le Corbusier đa boc lo ro hung thu nghien cuu ve cau truc hinh hoc cua cac đoi tuong cung nhu viec ung dung ki thuat vao nghe thuat.
Cong trinh đau tien cua ong la biet thu Fallet, biet thu Schowb, biet thu Jeanneret o vung nui La Chaux de Fonds đa the hien nhung giai phap sang tao o viec xu ly cac chi tiet ky thuat. Nhung cong trinh đa su dung tai tinh nhung ngon ngu cua kien truc ban đia vung nui Alps. Cac cong trinh nay dan dan đa the hien buoc tien trong tu duy ve khong gian kien truc voi viec đon gian hoa hinh khoi cua trong kien truc.
Ham muon kham pha đa thuc đay Le Corbusier roi que nha đi du lich vong quanh chau Au. Nam 1907, Le Corbusier đen Paris va lam viec cho kien truc su Auguste Perret, bac thay ve su dung be tong cua kien truc Phap giai đoan đo. Tu thang 10 nam 1910 đen thang 3 nam 1911, Le Corbusier lam viec cho van phong cua kien truc su Peter Behrens, nha tien phong cua kien truc hien đai o Đuc o Berlin. Tai đay ong đa gap kien truc su tre Ludwig Mies van der Rohe. Nhung su kien nay đa co anh huong ro ret trong su nghiep cua ong sau nay. Vao cuoi nam 1911, Le Corbusier đi du lich cac nuoc vung Balkans, Hy Lap, Tho Nhi Ky. Ong đa ky hoa rat nhieu nhung gi ong nhin thay trong chuyen du lich cua minh, bao gom nhung cong trinh noi tieng nhu đen Parthenon o khu Acropolis (Athena, Hy Lap). Nhung cong trinh ma sau nay ong tan duong trong tac pham "Huong ve mot nen kien truc" (Vers une architecture) viet nam 1923.


Khoi đau su nghiep Trong Chien tranh the gioi lan thu nhat, Le Corbusier giang day tai truong hoc cu cua ong tai La-Chaux-de-Fonds. Trong thoi ki nay, ong tien hanh cac nghien cuu ve ly thuyet kien truc voi ky thuat hien đai. Mot trong so đo la he thong nha Dom-ino trong giai đoan 1914-1915 voi hy vong đap ung cho viec xay dung cong nghiep sau chien tranh. Đo an nay đe xuat mot he thong san be tong lap ghep voi cac cot xung quanh, voi cac nut giao thong đung đuoc bo tri ben canh. Đay la mot he thong khong gian mo va linh hoat. Đo an nay tro thanh nen tang cho hau het cac cong trinh cua ong trong vong 10 nam sau đo. Sau khi chien tranh ket thuc, ong quay lai Paris, cong tac voi nguoi em ho la Pierre Jeanneret (1896-1967) mo mot hang thiet ke hoat đong đen nam 1940.


Mot so cong trinh noi tieng 1905 - Biet thu Fallet, La Chaux-de-Fonds, Thuy Si
1912 - Biet thu Jeanneret, La Chaux-de-Fonds, Thuy Si
1916 - Biet thu Schwob, La Chaux-de-Fonds, Thuy Si
1923 - Biet thu LaRoche/Biet thu Jeanneret, Paris, Phap
1924 - Gian trien lam Tu tuong moi (Pavillon de L'Esprit Nouveau) tai Trien lam The gioi, Paris, Phap (đa bi pha huy)
1924 - Quan Modernes Fruges, Pessac, Phap
1926 - Biet thu Cook, Boulogne-sur-Seine, Phap
1927 - Biet thu Weissenhof Siedlung, Stuttgart, Đuc
1928 - Biet thu Savoye, Poissy-sur-Seine, Phap
1929 - Nha chua Cuu the (Armee du Salut) khu ti nan, Paris, Phap
1930 - Toa nha Thuy Si, Thanh pho đai hoc, Paris, Phap
1933 - Toa nha chinh phu Tsentrosoyuz, Moskva, Lien Xo
1938 - Nha choc troi "Cartesian"
1947 - 1952 - Đon vi o lon Marseille (Unite d'Habitation), Marseille, Phap
1949 - Nha may Claude va Duval, Saint-Die-des-Vosges, Phap
1950 - 1955 - Nha tho Notre Dame du Haut, Ronchamp, Phap
1951 - Nha nghi Le Corbusier, Roquebrune-Cap-Martin
1951 - Toa nha Jaoul, Neuilly-sur-Seine, Phap
1952 - 1959 - Khu nha chinh phu o Chandigarh, An Đo
1952 - Toa an toi cao
1952 - Bao tang nghe thuat
1953 - Van phong tong truong
1953 - Cau lac bo Hai duong
1955 - Quoc hoi
1959 - Truong nghe thuat
1953 - Toan nha Bresil, Thanh pho Đai hoc, Paris, Phap
1956 - Đon vi o lon Briey va Foret, Briey en Foret, Phap
1957 - 1960 - Sainte Marie de La Tourette, gan Lyon, Phap
1957 - Đon vi o lon o Berlin-Charlottenburg, Heilsbergen Dreieck 143, Berlin, Đuc
1958 - Pavillon Philips, Brussels, Bi (đa bi pha huy)
1960 - Unite d'Habitation de Firminy, Firminy, Phap
1961 - Trung tam Nghe thuat Thi giac, Đai hoc Harvard, Cambridge, Massachusetts, My


Y tuong = Nam nguyen tac thiet ke =
Biet thu Savoye đa tap hop nam nguyen tac thiet ke kien truc ma ong neu ra trong tap chi L'Esprit Nouveau va cuon sach Vers une architecture:

Nha tren cot, giai phong khong gian tang mot
Vuon tren mai
Mat bang tu do
Cua so bang ngang
Mat đung tu do


= He Modulor =
Đay la mot he ti le trong kien truc đuoc Le Corbusier gioi thieu lan đau vao nam 1948 va ung dung lan đau tien trong Đon vi o lon Marseille. He ti le nay, đuoc xay dung tren ti le vang truyen thong cua kien truc chau Au co đai đuoc Le Corbusier ket hop voi cac so đo cua nhan trac hoc con nguoi nham muc đich phu hop voi cac thiet ke kien truc cung nhu đat đuoc ve đep hai hoa voi tu nhien. Theo Le Corbusier:
"Tu nhien la toan hoc, tat ca cac tuyet tac cua nghe thuat đeu hai hoa voi tu nhien, nhung tac pham đo the hien nhung quy luat cua tu nhien va phuc vu nhung quy luat đo".
He Modulor co hai chi bac la day xanh va day đo theo quy luat cua Day Fibonacci dua tren cac so đo hinh the. Day đo bat đau voi đon vi chuan la 1,13 m bang 1M va day xanh voi đon vi chuan la 2,26 m tuc 2M.


Quy hoach đo thi Le Courbusier ngoai viec xay dung mot nen kien truc moi chong lai phai han lam kinh vien, đa coi quy hoach đo thi la mot cong viec co tam quan trong chien luoc, song con đoi voi van minh nhan loai. Ong coi "quy hoach đo thi la chia khoa" đe giai quyet moi van đe kien truc xay dung. Le Courbusier la tac gia cua cac phuong an thanh pho ba trieu dan, phuong an cai tao trung tam Paris va nhieu phuong an quy hoach cac đo thi nhieu nuoc tren the gioi.
Mo hinh thanh pho ba trieu dan đuoc Le Courbusier đua ra vao nam 1922. Ong phe phan kieu xay dung hon loan vo chinh phu hien tai, muon thuc hien mot cach xay dung co quy luat, co trat tu, chu truong xay dung hang loat, xay dung cong nghiep hoa. Mo hinh nay đuoc thu nghiem tai Paris, ap dung khai niem ve moi quan he giua cong trinh va moi truong. Mo hinh chu trong đen quan he hop ly giua giao thong voi khu san xuat, khu nha o.
Mo hinh Thanh pho ba trieu dan co dang mot hinh chu nhat lon, co nhung truc giao thong chinh va phu đan nhau 90° hoac 45°. O giua trung tam thanh pho rong lon 350 ha la khu vuc lam viec, dich vu voi 24 nha choc troi cao 66 tang, moi nha cho 3000 dan, đat cach nhau 150 met. Mat đo cu tru la 300 nguoi/ha, mat đo xay dung 5%. Bao quanh khu nha nay la khu o đay cay xanh danh cho 400-600 nghin nguoi voi cac nha cao tang kieu. Ngoai cung la khu o kieu san vuon voi hai trieu dan. Cac khu cong nghiep, cac thi tran-vuon đuoc đat o ngoai vi. Giao thong đuoc phan cap, tach roi giua đuong đi bo va đuong cho xe co gioi., co bay loai đuong giao thong đe giam khoang cach đi lai toi thieu. Thanh pho co hai truc giao thong chinh thang goc voi nhau tao thanh hai truc quy hoach cat nhau o trung tam đo thi, moi truc rong 180 met. Nha ga chinh đat o trung tam voi he thong giao thong ca tren va duoi mat đat.


Thiet ke đo gia dung Le Corbusier bat đau thiet ke đo noi that tu nam 1928 sau khi moi kien truc su Charlotte Perriand tham du vao xuong thiet ke cua ong. Nguoi anh em ho cua ong la Jeanneret cung cong tac trong nhieu thiet ke.


Anh huong cua Le Corbusier Tu tuong ve kien truc cua Le Corbusier co anh huong đen nhieu kien truc su Hien đai sau nay nhu Richard Meier, Ando Tadao, Mario Botta...


Tham khao Curtis, J, Le Corbusier, Ideas and Form, Rizzoli, 1986
Baker, G, Le Corbusier; An Analysis of Form, Spon Press, 2001
Jencks, C, Le Corbusier and the Continual Revolution in Architecture, Monacelli, 2000


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Le Corbusier tai Wikimedia Commons
Fondation Le Corbusier - trang chinh thuc Luu tru ngay 26 thang 2 nam 2010 tai Wayback Machine
Ban ghe theo thiet ke cua Le Corbusier
Tieu su cua Le Corbusier Luu tru ngay 4 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine
Le Corbusier Design Luu tru ngay 25 thang 8 nam 2009 tai Wayback Machine