Helicobacter pylori (; H. pylori), truoc đay co ten Campylobacter pylori, la mot loai xoan khuan gram am, hinh xoan oc, song trong lop nhay tren be mat niem mac da day. H. pylori đuoc Robin Warren va Barry Marshall phat hien thay nam 1982. Chung gay ra viem loet da day ta trang va ung thu da day. Tuy nhien, hon 80% nhung nguoi bi nhiem loai vi khuan nay khong co trieu chung va no đa đuoc mac nhien cong nhan rang no co the đong mot vai tro quan trong trong he sinh thai da day tu nhien.
Hon 50% dan so the gioi chua H. pylori o đuong tieu hoa tren cua ho. Viet Nam cung thuoc vung co ty le nhiem H. pylori cao, vao khoang> 70% o nguoi lon. Nhiem trung pho bien hon o cac nuoc đang phat trien, va ty le đang giam o cac nuoc phuong Tay. Hinh dang xoan oc đuoc cho la tien hoa đe tham nhap vao lop chat nhay niem mac da day.
H. pylori co the đuoc lay truyen qua nhieu đuong nhu: mieng-mieng, phan-mieng, da day-mieng va da day- da day. O nhung noi co đieu kien ve sinh kem, nuoc va thuc an bi nhiem la nguon lay lan quan trong ban đau.


Hinh thai hoc cua H. pylori Helicobacter pylori la mot xoan khuan hinh que (đuoc phan loai la hinh que cong , khong phai xoan khuan ) vi khuan Gram am co đuong kinh tu 0,3- 1µm, dai 1,5-5 µm. H. pylori co the đuoc chung minh trong mo bang thuoc nhuom Gram, thuoc nhuom Giemsa , thuoc nhuom haematoxylin–eosin, thuoc nhuom bac Warthin-Starry , thuoc nhuom mau da cam acridine va kinh hien vi tuong phan pha . No co kha nang hinh thanh cac mang sinh hoc  va co the chuyen đoi tu hinh xoan oc sang dang cau khuan co the song đuoc nhung khong nuoi cay đuoc . 
Helicobacter pylori co voi 4-6 long manh o moi đau, chinh nho cac long nay cung voi hinh the cua minh ma H. pylori co the chuyen đong trong moi truong nhot


Co che sinh benh cua H.pylori H.pylori gay benh qua 3 co che bao gom:

Su thay đoi sinh li da day: Nho hoat đong cua cac tiem mao va cau truc hinh xoan, vi khuan H.pylori de dang di chuyen qua lop niem dich vao lop duoi niem mac da day đe ton tai trong moi truong acid cua dich vi. Sau khi van đong vao trong lop nhay da day, H.pylori bam dinh vao bieu mo tiet ra nhieu men urease, phan huy urea thanh ammoniac trong da day, gay kiem hoa moi truong xung quanh, giup H.pylori tranh đuoc su tan cong cua acid-pesin trong dich vi. Amoniac cung cac đoc chat te bao (cytotoxin) phan huy cac thanh phan cua chat nhay da day. Mat khac, sau khi bam vao mang te bao thong qua cac thu the, H.pylori se tiet ra cac noi đoc to (endocytotoxin), gay ton thuong truc tiep cac te bao bieu mo da day, gay thoai hoa, hoai tu, long troc te bao, tao đieu kien đe acid – pepsin tham vao tieu huy, gay trot roi loet.
Nhiem đoc truc tiep tu cac san pham cua vi khuan. Do H.pylori gay ton thuong niem mac da day se lam giam tiet somatostatin. Chat nay đuoc san xuat tu te bao D co mat o nhieu noi trong niem mac ong tieu hoa trong đo co da day. Luong somatostatin giam se gay tang gastrin mau tu te bao G san xuat ra, ma chu yeu tang gastrin-17(tu hang vi), con gastrin -34 (tu ta trang) tang khong đang ke. Hau qua tren lam tang te bao thanh o than vi, tang tiet acid HCL va kem theo la tang hoat hoa pepsinogen thanh pepsin
Cac phan ung viem voi su giai phong nhieu san pham phan ung đoc to khac nhau: H.pylori san xuat ra nhieu yeu to co tac dung hoat hoa bach cau đa nhan trung tinh, bach cau đon nhan, đai thuc bao, giai phong cac yeu to trung gian hoa hoc trong viem (cac Interleukin, cac goc oxy tu do), giai phong ra yeu to hoat hoa tieu cau- mot chat trung gian quan trong trong viem, lam cho bieu mo phu ne hoai tu, long troc, bi acid- pepsin an mon dan đen trot roi loet. Co the bi nhiem H.pylori, san xuat ra khang the chong lai H.pylori. Cac khang the nay lai gay phan ung cheo voi cac thanh phan tuong tu tren cac te bao bieu mo da day cua co the, gay ton thuong niem mac da day


Cac phuong phap phat hien H.pylori Co 2 nhom chinh đe phat hien H.pylori gom cac phuong phap xam pham va phuong phap khong xam pham


= Cac phuong phap xam pham =
Xet nghiem urease: Xet nghiem duong tinh khi co su hien dien men urease lam giai phong NH3, lam tang pH va bieu hien bang viec đoi mau chi thi tu vang sang đo tia. Đay la mot xet nghiem nhanh chong, đon gian, re tien va huu hieu đe chan đoan H. pylori. Đo nhay va đo đac hieu > 95%. 
Nuoi cay: Nuoi cay la xet nghiem đac hieu nhat, la tieu chuan vang chan đoan nhiem H. pylori. Trong truong hop đieu tri that bai, nuoi cay lam khang sinh đo la xet nghiem co ich va gan nhu duy nhat đe đanh gia tinh trang khang thuoc cua H. pylori. Mac du đo đac hieu cao, đat gan 100% nhung đo nhay thi rat khac nhau do anh huong cua cac yeu to nhu mat đo vi khuan, đieu kien tien hanh nuoi cay, moi truong nuoi cay.....
Chan đoan mo benh hoc: Đay la xet nghiem đuoc su dung rong rai đe chan đoan nhiem H. pylori, voi cac phuong phap nhuom HE, Giemsa, Warthin-Starry... Đe tang đo nhay, co the dung phuong phap nhuom hoa mo mien dich voi khang the khang H. pylori . Đo nhay va đo đac hieu cua thu nghiem nay la > 95%. Xet nghiem nay con cho phep đanh gia cac ton thuong cua niem mac da day
Ky thuat PCR (Polymerase chain reaction): PCR la mot ky thuat chan đoan co trong cac phong thi nghiem tien tien nhung chua thong dung trong chan đoan nhiem H. pylori. Đo nhay cua phuong phap nay > 90%


= Cac phuong phap khong xam pham =
Xet nghiem hoi tho C13 hoac C14: Nghiem phap tho khong chi la phuong phap chan đoan co đo nhay va đo đac hieu cao (> 90%) ma con la phuong phap đon gian, de chap nhan hon cac thu nghiem phu thuoc vao noi soi. Đay la xet nghiem thuong đuoc su dung đe đanh gia sau đieu tri va cho tre em. Tuy nhien, vi gia kha cao nen con it đuoc su dung tai Viet Nam
Xet nghiem tim khang the khang H. pylori trong huyet thanh: Đay la thu nghiem bang phuong phap ELISA, la thu nghiem đuoc su dung đe phat hien khang the IgG khang H. pylori. Xet nghiem co đo nhay tren 90%. Nhung xet nghiem huyet thanh it đuoc su dung đe chan đoan va theo doi sau khi đieu tri tiet tru H. pylori vi khang the van ton tai tu 6 thang đen 1 nam ke tu khi bi nhiem H. pylori va sau khi tieu diet.
Xet nghiem tim khang the H. pylori trong nuoc tieu: Đay la phuong phap khong xam lan nham phat hien khang the khang vi khuan H.P trong nuoc tieu trong vong 10 đen 20 phut cho nen phuong phap nay thuong đuoc su dung trong tam soat nhiem H. pylori, đo nhay đat 80% va đo đac hieu 90%, khong co gia tri cho chan đoan, theo doi sau đieu tri diet tru H. pylori 
Xet nghiem khang nguyen trong phan: Đay la mot thu nghiem ELISA nham phat hien khang nguyen cua H. pylori trong phan. Đo nhay 95% va đo đac hieu 94% ke ca sau khi đa tiet tru H. pylori 


Tham khao Lien ket ngoai Thong tin thi nghiem tren H. pylori tu National Institutes of Health