Reinwardtoena crassirostris la danh phap khoa hoc cua mot loai chim thuoc ho Bo cau (Columbidae) do nha đong vat hoc nguoi Anh John Gould lan đau mo ta vao nam 1856. Đay la loai đac huu tai quan đao Solomon, sinh song chu yeu trong cac khu rung đoi o đo cao 500–900 m. R. crassirostris co ngoai hinh to lon va luc luong, voi chieu cao roi vao khoang 40–42 cm. Chim so huu cho minh mot bo mao mau xam tim nhat, de phan biet. O giai đoan truong thanh, loai nay chu yeu mang mau xam xanh, cung mot cai đuoi hoi đen va cai co mau vang da bo lan chut sac xam. Mo loai co mau đo va đau chop mo co mau vang. Ca hai giong đuc va cai nhin chung giong nhau. Chim non khong co mao, nhung lai co phan đau đen hon va phan canh ue oai hon so voi con truong thanh.
Khau phan an chu yeu cua R. crassirostris la cac loai qua tren tan cay. Binh thuong, chim hay song đon đoc hoac theo tung cap. Tinh đen nay, nguoi ta chi moi phat hien ra duy nhat mot chiec to do loai lap, vao thang 11 nam 1995 tren mot vach đa hiem tro. To bao gom 1 qua trung, đuoc ap boi chim bo lan chim me. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te phan loai R. crassirostris vao nhom "sap bi đe doa" do so luong loai tuong đoi it va co xu huong suy giam boi nhung khu rung đat thap nam trong pham vi phan bo cua chung đang bi khai pha tren dien rong.


Phan loai va he thong Nha đieu hoc John Gould lan đau mo ta Reinwardtoena crassirostris vao nam 1865 nhung voi ten goi Turacoena crassirostris dua tren mot mau vat đen tu hon Guadalcanal thuoc quan đao Solomon. Đen nam 1876, nha đong vat hoc nguoi Y Tommaso Salvadori lan đau chuyen loai ve chi Reinwardtoena. Tuy nhien, sau nay, mot so hoc gia lai co suy nghi khac; ho cho rang đay la loai chim duy nhat thuoc chi Coryphoenas trong nhung tac pham cua minh. Ten chung Reinwardtoena la đe vinh danh nha tu nhien hoc nguoi Ha Lan Caspar Reinwardt. Nguoi ta đa ket hop ho cua ong voi tu οινος (oinas) thuoc tieng Hy Lap co, mang nghia "bo cau". Ten rieng crassirostris co nguon goc tu tieng Latin: crassus (day đac) va rostris (co mo). Trong tieng Anh, Lien minh cac nha đieu hoc Quoc te chinh thuc lay "crested cuckoo-dove" lam ten thong thuong cho R. crassirostris. Mot so ten thong thuong khac cho loai phai ke đen nhu "crested pigeon" va "crested long-tailed pigeon". O ngon ngu Duke tai đao Kolombangara, chim đuoc biet đen voi cai ten ngumulu.
R. crassirostris la mot trong tong so ba loai thuoc chi Reinwardtoena. Loai chim bo cau nay kha de phan biet so voi hai loai con lai. Truoc khi đuoc nha đieu hoc Derek Goodwin gop vao Reinwardtoena tu nam 1983, R. crassirostris đa tung đuoc xep vao chi Coryphoenas. R. crassirostris khong co phan loai nao.


Mo ta Reinwardtoena crassirostris la bo cau co ngoai hinh to lon va luc luong, voi chieu cao roi vao khoang 40–42 cm. Đac điem noi bat nhat tren co the loai chinh la bo mao dai, mang mau xam tim nhot đuoc đat ngay o tren đinh đau va phia sau lung chim. Bo phan nay đuoc lam chu yeu tu nhung chiec long vu co ket cau giong toc; khi đau, chim nghieng mao len tren mot goc 45 đo. Đau cua R. crassirostris co mau xam tim nhat, phan hong lai mang mau vang da bo pha lan mot chut xam, roi chuyen dan sang mau xam xanh tai vi tri gan nguc va co. Phan than duoi, lung tren va canh cua chim co mau xam xanh sam hon. Cho nguc va than duoi cua mot so ca the con co them mot vet vang nau nhat. Long bay đuoi cua con vat co mot dai mau xam nhat tai goc; dai nay nam rong nhat o nhung chiec long vu nam o vi tri ngoai cung. Mong mat cua chim co mau vang, voi da hoc mat o xung quanh co mau đo. Mo loai nay co mau hoi đo, con đau chop mo thi co mau vang. Xuong ham duoi cua loai cong nhieu. Đuoi chim mau hoi đen, trong khi chan chim lai co sac đo. Ca hai giong đuc va giong cai nhin chung giong nhau. Chim non khong co mao, nhung lai co phan đau đen hon, phan canh ue oai hon so voi con truong thanh. Ngoai ra, nhung chu chim non con co mau gi o vien ngoai nhung chiec long vu.
Du R. crassirostris la mot loai chim kha de phan biet, nhieu nguoi van nham lan no voi mot so loai khac. Khi bay, bo mao cua ca the nam ngang va kho co the nhin ra; chinh vi li do ay, nguoi ta thuong hay nham lan giua R. crassirostris va loai Gymnophaps solomonensis khi khong quan sat ro chung luc đang bay. G. solomonensis la loai chim bo cau voi cac đac điem: mo mong hon, canh dai hon, đuoi ngan hon, va phan than tren nho gon hon R. crassirostris. Đoi khi, nguoi ta cung hay nham lan R. crassirostris voi loai bo cau Choiseul đa tuyet chung vao khoang đau the ki thu 20. Ca hai loai vat co ngoai hinh cuc ki khac biet nhung chung đeu co mao. Nhung truong hop nhan dang nham R. crassirostris thanh bo cau Choiseul đa dan đen mot so tuyen bo cho rang loai chim nay van con ton tai.


= Tieng hot =


Phan bo va moi truong song Reinwardtoena crassirostris la loai đac huu o quan đao Solomon. Tai đay, loai đuoc tim thay tren cac thung lung thuoc cac đao Bougainville, Choiseul, Santa Isabel, Kolombangara, New Georgia, Vangunu, Nggatokae, Rendova, Guadalcanal, Malaita, Makira, Three Sisters va Ugi. R. crassirostris sinh song chu yeu o vung rung thu sinh, bia rung tai cac noi đat thap va tren nhung manh đoi doc. Tuy nhien, chung đac biet ua thich nhung khu rung đoi o đo cao tu 500–900 m. Thong thuong, R. crassirostris co mat o đo cao tren 1.100 m; nhung tai Guadalcanal, chung lai xuat hien o đo cao tren 1.500 m. Nhieu hoc gia tin rang đay la mot loai chim di tru, nhung, đieu nay van chua đuoc chung minh.


Tap tinh va sinh thai Reinwardtoena crassirostris thuong song đon đoc hoac theo tung cap. Loai chim nay bay kha nhanh va bay theo kieu truc tiep. Chung thuong an trai cay đe song qua ngay, chang han nhu nhung loai hoa qua thuoc chi Osmoxylon va Schefflera. R. crassirostris đa phan kiem an o tren tan cay, nhung thinh thoang xuong duoi đat đe kiem thuc an. Tap tinh sinh san cua loai bo cau nay van la mot cau hoi lon trong gioi Sinh hoc. Tinh đen nay, nguoi ta chi moi phat hien ra duy nhat mot chiec to do loai lap vao thang 11 nam 1995 tren mot vach đa hiem tro; vach đa nay nam canh mot con song thuoc đao Choiseul. Chiec to đuoc xay dung bang canh cay va chua 1 qua trung, đuoc ap boi chim bo lan chim me.


Tinh trang Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te phan loai Reinwardtoena crassirostris vao nhom "sap bi đe doa". Trong pham vi phan bo cua minh, loai bo cau nay khong pho bien va xuat hien voi mat đo thap. Tuy vay, nguoi ta cung co the thuong xuyen bat gap loai o cac vung khac nhau va loai thuong pho bien o nhung đia phuong nho. R. crassirostris phan bo rong rai o Santa Isabel; tuong đoi rong o Kolombangara, Guadalcanal va San Cristobal; hiem gap o Bougainville. Quy mo quan the cua R. crassirostris chua đuoc uoc tinh, nhung nguoi ta tin rang so luong loai kha it va đang co xu huong suy giam boi nhung khu rung đat thap nam trong pham vi phan bo cua loai đang bi khai pha tren dien rong. Cac hoc gia cho rang so luong loai o nhung khu vuc đat thap cung đang suy giam lien tuc; nhung o nhung khu vuc đoi nui, so luong loai chi đang dan dan giam. San bat cung la mot trong nhung tac nhan gay hai đen R. crassirostris, tuy nhien nguoi ta tin rang viec san khong đe lai tac đong qua lon.


Tham khao