Com chien hay com rang la mot mon com nau đa đuoc che bien trong chao hoac chao ran va thuong đuoc tron voi cac thanh phan khac nhu trung, rau, hai san hoac thit. No thuong đuoc an rieng le hoac nhu mot mon an kem cho mon an khac. Com chien la mot thanh phan pho bien cua cac mon an Đong A, Đong Nam A va mot so mon an Nam A. Com chien thuong đuoc lam voi cac thanh phan con sot lai tu cac mon an khac, dan đen co rat nhieu bien tau. Com chien đuoc phat trien đau tien vao thoi nha Tuy o Trung Quoc va nhu vay tat ca cac mon com chien co the truy nguyen nguon goc cua chung đoi voi com chien Trung Quoc.
Nhieu loai com chien co danh sach thanh phan cu the cua rieng ho. O Trung Quoc, cac loai pho bien bao gom com chien Duong Chau va com chien Phuc Kien. Chahan Nhat Ban đuoc coi la mot mon an Nhat Ban goc Hoa, co nguon goc tu cac mon com chien Trung Quoc. Bokkeum-bap cua Han Quoc cung anh huong tu com chien Chahan Nhat. O Đong Nam A, cac mon com chien tuong tu cua Indonesia, Malaysia va Singapore la nasi goreng va Thai goi la khao phat la nhung mon an pho bien. O phuong Tay, hau het cac nha hang phuc vu cho nguoi an chay đa phat minh ra cac loai com chien cua rieng ho, bao gom ca com chien trung. Com chien cung đuoc nhin thay trong thuc đon cua cac nha hang My cung cap cac mon an khong co truyen thong ban đia cua mon an. Ngoai ra, am thuc cua mot so quoc gia My Latinh bao gom cac bien the tren com chien, bao gom chaulafan cua Ecuador, arroz chaufa cua Peru, Cuba co arroz frito va Puerto Rico arroz mamposteao.
Com chien la mon an đuong pho pho bien o chau A. O mot so nuoc chau A, cac nha hang nho, nguoi ban hang rong va nguoi ban hang rong du lich chuyen phuc vu com chien. O cac thanh pho cua Indonesia, nguoi ta thuong thay nhung nguoi ban hang rong com chien di chuyen qua cac đuong pho voi xe thuc an cua ho va đat no o nhung con pho đong đuc hoac khu dan cu nguoi Hoa sinh song. Nhieu gian hang thuc an đuong pho Đong Nam A cung cap com chien voi mot lua chon trang tri tuy chon va cac mon an phu.


Lich su Su ra đoi som nhat ve com chien đuoc tim thay trong trieu đai nha Tuy (589-618 truoc Cong nguyen).  Mac du ky thuat chien đuoc su dung cho com chien đa đuoc ghi lai trong thoi ky som hon, nhung chi đen cuoi trieu đai nha Minh (1368-1644), ky thuat nay moi tro nen pho bien.
Com chien đuoc cho la đa bat đau nhu mot cach đe chua thuc an thua. Theo truyen thong, nguoi mien Nam Trung Quoc thich an com chien co nguyen lieu gom thit va rau. Cac loai rau, thit va gao con sot lai tu ngay truoc khi vuot qua giai đoan đau nhung van rat tot đe tieu thu, va qua tot đe cho đong vat an đuoc tam uop voi nuoc tuong, mo lon va toi, va xao, lam bua an nong. 

Cac yeu to co ban cua com chien Trung Quoc la com chin. Tot nhat la thuc an thua tu hom qua, thit va rau qua cung co the la thuc an thua, tron voi trung, nuoc tuong va toi đe tao huong vi va gia vi, cung la dau an cho dau mo; hoac su dung mo lon, dau thuc vat hoac dau me. Dau mo va nuoc tuong va phu len cac hat gao, do đo ngan khong cho chung bi chay va dinh vao noi nau. Đoi khi hanh la xat nho, gung, ot va nam, thit lon che bien cung đuoc them vao hon hop. Tat ca cac thanh phan đuoc chien tren lua manh bang cach su dung noi nau chao Trung Quoc, va com đuoc đanh toi bang muong khi chien đe nau chin va nem gia vi kem ky thuat xoc chao đieu luyen chi nguoi Hoa moi thao tac thanh cong (mot trong nhung phuong phap đuoc cac đau bep Trung Quoc chuyen nghiep thuong xuyen su dung đe đao thuc an trong chao thay vi dung đua hoac thia đao theo cach thong thuong). Mot so cong thuc nau com chien đa đuoc phat trien o Trung Quoc, chang han nhu com chien Duong Chau va Tu Xuyen. Com con sot lai trong tieng Quang Đong thuong đuoc che bien thanh com chien, đuoc che bien tu rau va thit bam nho. Nguoi ta tin rang ky thuat xao co ban đe nau com chien, đoi hoi chao Trung Quoc, lan truyen tu mien Nam Trung Quoc đen cac nen van hoa trong lua khac o Đong va Đong Nam A.


Nguyen lieu Com chin la nguyen lieu chinh, voi vo so thanh phan bo sung, nhu rau, trung, thit (ga, thit bo, thit lon, thit cuu, thit vit), thit nguoi (thit xong khoi, giam bong, xuc xich), hai san (ca, tom, cua), nam, trong so nhung nguoi khac. Cac loai rau thom nhu hanh, he, hanh la va toi thuong đuoc them vao đe tang them huong vi. Cac loai dau an khac nhau, chang han nhu dau thuc vat, dau me, bo lam sach hoac mo lon co the đuoc su dung đe lang chao hoac chao ran đe chong dinh, cung nhu cho huong vi. Cac mon com chien co the đuoc nem muoi, cac loai nuoc tuong khac nhau, dau hao va nhieu loai nuoc sot va gia vi khac. Cac loai trang tri pho bien bao gom hanh la xat nho, ot thai lat, he xao, nhanh rau mui tay hoac la rau mui, hat vung nuong, rong bien (la nori), dua chuot thai lat, ca chua, chanh hoac rau ngam chua.


Che bien Đau tien, cho chao len bep bat lua to roi đo dau hoac mo vao, khi dau (mo) soi co the them hanh cu hoac toi thai nho vao cho thom roi cho com (thuong la com nguoi) vao. Them xi dau (hoac nuoc mam, mac du nuoc mam co the khien mon com hoi nong so voi xi dau), cac thuc pham man vao tron đeu voi com. Tiep đen co the cho them cac loai thuc pham khac tuy khau vi nhu đau Ha Lan, lap xuong, thit, trung (trung tuoi hoac trung cat soi) vao va tron đeu tren bep.
Đo com chien đa chin ra bat hoac đia, co the trang tri bang rau qua nhu dua leo, ca chua, rau mui v.v.


Tham khao Lien ket ngoai Bi quyet lam mon com chien trung ngon tuyet
Cach rang com ngon tai nha trong 20 phut Luu tru ngay 3 thang 12 nam 2019 tai Wayback Machine