Tu tai I va II la hai ky thi trong hoc trinh giao duc bac trung hoc cua nen giao duc Viet Nam Cong hoa.


Lich su Danh tu Tu tai I va Tu tai II lan đau tien đuoc dung o Viet Nam vao thoi Phap thuoc. Thang Tam nam 1928 Nha hoc chinh Đong Duong mo ky thi Tu tai I đau tien. Sang nam sau vao Thang Chin 1929 thi to chuc ky thi Tu tai II. Luc bay gio bang Tu tai I va II lay mau tu bang Baccalaureat Premiere Partie va Deuxieme Partie cua Phap, dung tieng Phap lam chuyen ngu, tieng Viet chi la ngon ngu phu trong truong hoc. Nam 1945 vua Bao Đai ra đao luat dung chu Quoc ngu trong ky thi Tu tai nhung phai đoi đen thoi Đe Nhat Cong hoa Viet Nam tieng Viet moi đuoc đua vao lam ngon ngu chinh.
Khi đat nuoc Viet Nam chia đoi thanh Viet Nam Cong hoa o phia nam vi tuyen 17 va Viet Nam Dan chu Cong hoa o phia bac thi danh tu Tu tai bi bo han o ngoai Bac, thay vao đo la ten "bang tot nghiep cap III". O Mien Nam thi tiep tuc dung Tu tai I va II la hai đot thi tuyen quan trong o bac trung hoc.


The le = Phan thi sinh =

Hoc sinh sap xong lop 11 phai thi Tu tai I (con goi la Tu tai ban phan) đe len lop 12. Nam 1972 ghi them đieu kien thi sinh phai 17 tuoi cung phai nop hoc ba hay chung chi cua hai lop 10 va 11. Neu 18 tuoi tro len thi mien nop hoc ba. Duoi 16 tuoi thi phai nop đon xin mien tuoi. Ho so phai kem giay khai sinh, hoc ba hoac chung chi hoc trinh, cung chung chi hop le quan dich.
Ky thi Tu tai I co phan viet va phan van đap. Phan van đap bi loai bo nam 1968. Van bang Tu tai I con đuoc dung đe tuyen nhan su cho mot so hoc vien nhu Hoc vien Canh sat Quoc gia, hoac truong cao đang nhu Truong Cao đang Cong chanh. Viec thi cu thuong to chuc thanh hai đot đe ai hong đot 1 co the du thi đot 2. Nam gioi ai hong thi Tu tai I phai trinh dien nhap ngu quan đoi đi quan dich hai nam hoac vao Truong Ha si quan Đong Đe  o Nha Trang; đau thi vao Truong Bo binh Thu Đuc. Tu tai 1 nam 1972 thi ngay 2 thang 8.
Tu tai II thi vao cuoi nam lop 12. Tu tai II, tuc Tu tai toan phan cung co hai phan: phan viet va phan van đap nhu Tu tai I. Sinh vien tuyen vao bac đai hoc phai hoi đu đieu kien la đau đuoc bang Tu tai II. Tu tai II nam 1972 thi khoa 1 ngay 5 thang 7 va khoa 2 ngay 30 thang 8.
So lieu nam 1968 cho biet co 65.117 thi sinh nhap thi Tu tai I va 23.305 thi Tu tai II. Đen nam 1972 thi la 150.000 va 70.000.
Ve ty le trung tuyen chenh lech tuy theo truong đao tao. Du vay hoc sinh cua nhung truong trung hoc co tieng van chi đau Tu tai I khoang 25-35%; Tu tai II đau cao hon khoang 70-80%. Nhung noi chung Tu tai I đau 15-30% va Tu tai II khoang 30-45%. So lieu nhung nien hoc 1954-1964 cho thay ty so chenh lech tu 14,87% đen 44,92% cho Tu tai I va 30,07% đen 63,70% cho Tu tai II.


= To chuc thi cua Nha Khao thi =
Viec to chuc do Nha Khao thi o Sai Gon đieu hanh thuoc Bo Quoc gia Giao duc. O cac tinh thi co hoi đong giam thi gom nhung giao su trung hoc giam sat đe coi thi voi su tro luc cua tinh truong đe giu trat tu va an ninh. Cao hon la hoi đong giam khao đe cham thi o bon vung: Hue, Nha Trang, Sai Gon va Can Tho theo bon khu hoc chanh, tuong đuong voi bon vung chien thuat cua Quan luc Viet Nam Cong hoa.


 Coi thi  Ban soan đe thi bi co lap o Sai Gon khoang mot tuan đe hoan tat viec chon đe roi đem niem phong can than. Đe thi cho moi tinh đuoc đung trong mot cai ruong nhom co hai o khoa va đuoc giu bao mat cho đen gan ngay thi thi giao cho hoi đong giam thi cua tung tinh đe phan phat đe thi cho moi trung tam thi xuong tan moi phong thi. Viec di chuyen đe thi vi can giu bao mat nen co canh sat ho tong. Moi phong thi co hai giam thi: mot giao su trung hoc va mot giao vien tieu hoc. Ngoai ra la mot giam thi hanh lang đe giu trong ngoai nghiem ngat khong ai ra vao trong khi thi. Bai thi cua thi sinh phai co chu ky cua hai giam thi phong thi đe ngan ngua viec trao bai thi. Viec di chuyen bai thi khi thi sinh đa nop vao cung đoi hoi su can mat nhu viec di chuyen đe thi.
Vao đau thap nien 1960 ngoai phan thi viet con co phan thi van đap. Phan nay sau bai bo ke tu nam 1968.


 Cham điem  Giam khao la giao su tu đia phuong khac phai đen hong tranh su thien vi va gian lan khi lo viec cham điem tung bai chia theo mon. Moi mon co 7-8 giam khao. Moi bai đuoc cham hai lan do hai giao su, nhat la nhung bai co điem cao thi viec duyet lai cang nghiem ngat. Bai thi cung khong ghi ten thi sinh ma chi co so ky hieu. Điem cham thi ghi tren tam phieu roi co ghi ky hieu đe khi cham xong thi rap lai, cong điem, xep hang "uu", "binh", thu", roi lap danh sach cac thi sinh trung tuyen đe cong bo.
Ket qua cuoc thi đuoc thong cao o truong so du thi. Thi sinh đen nghe ket qua co noi len đen hang chuc ngan.


Cai to = Bo Tu tai I =
Nien khoa 1972-1973, boi Nghi Đinh so 939 GD/KHPC/HV/NĐ bai bo Tu tai I va chi thi moi mot bang Tu tai toan phan, nay goi la Tu tai pho thong xem nhu bang tot nghiep trung hoc. Tu tai pho thong sau đo đuoc to chuc thi vao 2 đot: khoang Thang Sau đen Thang Bay va lan nua vao Thang Tam Thang Chin moi nam.


= Thi trac nghiem =
Viec cham thi cung đoi vi thay vi viet luan van, bai thi đuoc soan theo the trac nghiem đe cham bang may đien toan IBM bat đau tu nam 1974. Ty so trung tuyen tang len thanh 50%. 


Sau nam 1975 Sau nam 1975 thi mo hinh giao duc cua Viet Nam Cong hoa bi thay đoi hoan toan va ky thi Tu tai cung nhu bang Tu tai bien mat.
Sang the ky XXI danh tu Tu tai moi tai xuat hien la mot hoc vi trong he thong giao duc cua nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam.


Tham khao va chu thich Vuong G. Thuy, PhD. Getting to Know the Vietnamese and Their Culture. New York: Frederick Ungar Publishing Co, 1976.

Giao duc va thi cu


Xem them Giao duc Viet Nam Cong hoa


Lien ket "Nhung con đuong dan vao tuong lai..." Luu tru ngay 16 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine
Chung chi bang Tu tai I va II cua Bo Quoc gia Giao duc Viet Nam Cong hoa Luu tru ngay 29 thang 4 nam 2017 tai Wayback Machine
He thong giao duc Viet Nam Cong hoa Luu tru ngay 18 thang 2 nam 2010 tai Wayback Machine