The Wizard of Oz (Tam dich: Phu thuy xu Oz) la mot bo phim ca nhac gia tuong cua My nam 1939 do Metro-Goldwyn-Mayer san xuat. Đuoc nhieu nguoi coi la mot trong nhung bo phim hay nhat moi thoi đai, đay la bo phim chuyen the thanh cong nhat ve mat thuong mai tu tieu thuyet gia tuong danh cho thieu nhi nam 1900 cua L. Frank Baum, The Wonderful Wizard of Oz. Đuoc đao dien chinh boi Victor Fleming (nguoi đa roi khoi cong viec san xuat đe đam nhan bo phim Cuon theo chieu gio đang gap kho khan), bo phim co su tham gia cua Judy Garland trong vai Dorothy Gale cung voi Ray Bolger, Jack Haley va Bert Lahr.
Đac trung boi viec su dung Technicolor, cach ke chuyen gia tuong, ban nhac va cac nhan vat đang nho, bo phim đa tro thanh mot bieu tuong van hoa đai chung cua My. No đa đuoc đe cu cho sau giai Oscar, bao gom ca Phim hay nhat, nhung đe thua Cuon theo chieu gio, cung cua đao dien Fleming. No đa chien thang o hai hang muc khac: Bai hat goc hay nhat cho " Over the Rainbow " va Ban nhac goc hay nhat cua Herbert Stothart. Trong khi bo phim đuoc coi la mot thanh cong quan trong khi phat hanh vao thang 8 nam 1939, no đa khong thu đuoc loi nhuan cho MGM cho đen khi phat hanh lai nam 1949, chi kiem đuoc 3.017.000 đo la tren ngan sach 2.777.000 đo la, khong bao gom chi phi quang cao, khien no tro thanh tac pham san xuat đat nhat cua MGM tai luc đo.
Buoi ra mat tren truyen hinh nam 1956 cua bo phim tren mang CBS đa gioi thieu lai bo phim voi cong chung; Theo Thu vien Quoc hoi My, đay la bo phim đuoc xem nhieu nhat trong lich su đien anh. Nam 1989, no đuoc Thu vien Quoc hoi Hoa Ky chon la mot trong 25 phim đau tien đuoc luu giu trong Co quan đang ky phim quoc gia vi "co y nghia ve mat van hoa, lich su hoac tham my". Đay cung la mot trong so it nhung bo phim đuoc UNESCO cong nhan la Ky uc The gioi. Phim nam trong top 10 trong danh sach 50 phim nen xem cua BFI (Vien phim Anh) nam 2005 va nam trong danh sach cap nhat 50 phim cho tre 15 tuoi cua BFI, phat hanh vao thang 5 Nam 2020.
Phu thuy xu Oz la nguon cua nhieu trich dan đuoc tham khao trong van hoa đai chung đuong thoi. Noel Langley, Florence Ryerson va Edgar Allan Woolf đa nhan đuoc tin nhiem cho kich ban, nhung nhung nguoi khac đa đong gop khong đuoc cong nhan. Cac bai hat đuoc Edgar "Yip" Harburg viet loi va Harold Arlen sang tac. Ban nhac va phan nhac ngau nhien do Stothart sang tac.


Noi dung Nhan vat chinh trong phim la co gai mo coi Dorothy Gale (Judy Garland) khong bang long voi cuoc song buon chan trong trang trai o Kansas do nguoi bac Henry va Em - vo ong lam chu, noi co nguoi lang gieng kho tinh cu an hiep con cho cua co. Dorothy mo co ngay đuoc đi tren cau vong đen mot the gioi khac va mong uoc nay bat ngo tro thanh hien thuc, khi mot con loc cuon co va con cho nho Toto đen Con đuong gach vang (Yellow Brick Road) dan toi vuong quoc đay mau sac Oz nam ben ngoai cau vong, noi co cac nhan vat than tien. Du xuc pham mu phu thuy ac phuong Tay Miss Almira Gulch (Magararet Hamilton) nhung Dorothy đuoc bao ve truoc su uat han cua mu phu thuy gia boi đoi hai ngoc ruby co mang theo o chan. The roi, theo đe nghi cua Glinda - Phu thuy tot phuong Bac Good Witch of the North (Billie Burke), Dorothy tiep tuc đi tren con đuong gach vang đen thanh pho Ngoc luc bao (Emerald City), vuong quoc cua phu thuy xu Oz Wizard of Oz (Frank Morgan) đay quyen nang, nguoi duy nhat co the giup co tro ve que nha Kansas.
Tren lo trinh đen thanh pho Ngoc luc bao, Dorothy ket ban voi Bu Nhin Scarecrow (Ray Bolger), Nguoi Thiec Tin Man (Jack Haley) va con su tu hen nhat Cowardly Lion (Bert Lahr). Trong khi Scarecrow muon co tri khon thi Tin Man khao khat mot trai tim, con con su tu thi muon co long can đam. Hy vong phu thuy xu Oz se giup đo, ho tham gia cuoc hanh trinh voi Dorothy. Cuoi cung mu phu thuy ac bai tran, nguyen uoc cua Dorothy va cac ban đuoc Phu thuy xu Oz đap ung va co đuoc tro ve que huong.


Dien vien Judy Garland - vai Dorothy Gale
Ray Bolger - vai Hunk/Bu nhin
Jack Haley - vai Hickory/Nguoi thiec
Bert Lahr - vai Zeke/Su tu hen nhat
Billie Burke - vai Glinda - Phu thuy tot phuong Bac
Margaret Hamilton - vai Phu thuy ac phuong Tay
Frank Morgan - vai Phu thuy xu Oz
Charles Grapewin - vai Chu Henry
Clara Blandick - vai Thim Em
Terry the Dog - vai cho Toto
The Singer Midgets - Long tieng
Pat Walshe - vai Nikko


Qua trinh lam phim = Xay dung =
Bo phim bat đau đuoc san xuat khi Nang Bach Tuyet va Bay chu lun (1937) cua Walt Disney cho thay rang nhung bo phim chuyen the tu truyen thieu nhi noi tieng va truyen co tich dan gian van co the thanh cong. Vao thang 1 nam 1938, Metro-Goldwyn-Mayer đa mua ban quyen cuon tieu thuyet cuc ky noi tieng cua L. Frank Baum tu Samuel Goldwyn, nguoi đa đua ra y tuong lam bo phim nhu mot phuong tien cho Eddie Cantor, nguoi đang ky hop đong voi hang phim Goldwyn va la nguoi. Goldwyn muon đong vai Bu nhin.
Kich ban đa qua nhieu nguoi viet va chinh sua truoc khi bam may lan cuoi. Tro ly cua Mervyn LeRoy, William H. Cannon, đa đe trinh mot ban phac thao ngan gon dai bon trang. Boi vi nhung bo phim gia tuong gan đay khong thanh cong tot đep, ong khuyen nghi giam bot hoac loai bo cac yeu to ma thuat cua cau chuyen. Trong phac thao cua minh, Bu nhin la mot nguoi đan ong ngu ngoc đen muc cong viec duy nhat mo ra cho anh ta theo nghia đen la doa qua tu cac canh đong ngo, trong khi Nguoi rung Thiec la mot ten toi pham nhan tam đen noi anh ta bi ket an bi giam trong mot bo đo thiec vinh vien, su tra tan đa diu đi. anh ay tro thanh mot nguoi diu dang va tu te hon. Tam nhin cua ong tuong tu nhu bo phim chuyen the nam 1925 cua Larry Semon ve cau chuyen trong đo cac yeu to ma thuat vang mat.
Sau đo, LeRoy đa thue nha bien kich Herman J. Mankiewicz, nguoi đa som đua ra ban thao 17 trang ve cac canh phim o Kansas va vai tuan sau đo la 56 trang nua. Ong cung thue Noel Langley va nha tho Ogden Nash đe viet cac phien ban rieng cua cau chuyen. Khong ai trong so ba nguoi nay biet ve nhung nguoi khac, va đay khong phai la mot thu tuc hiem gap. Nash đua ra mot ban phac thao dai bon trang, Langley viet mot ban xu ly dai 43 trang va mot kich ban phim đay đu. Anh ta   quay them ba ban nua, lan nay ket hop cac bai hat đa đuoc viet boi Harold Arlen va Yip Harburg. Florence Ryerson va Edgar Allan Woolf đa nop mot kich ban va đuoc đua len may bay đe viet lai. Ho se chiu trach nhiem đam bao cau chuyen đung voi sach Baum. Tuy nhien, nha san xuat Arthur Freed khong hai long voi cong viec cua ho va giao lai cho Langley. Trong qua trinh quay phim, Victor Fleming va John Lee Mahin đa sua đoi kich ban, them va bot mot so canh. Ngoai ra, Jack Haley va Bert Lahr đuoc biet la đa viet mot so đoan đoi thoai cua ho cho canh o Kansas.
Ho hoan thanh ban thao cuoi cung cua kich ban vao ngay 8 thang 10 nam 1938, sau nhieu lan viet lai. Nhin chung, đo la su pha tron cua nhieu bo oc sang tao, nhung Langley, Ryerson va Woolf đa co đuoc phan thuong cho bo phim. Cung voi nhung nguoi đong gop đa đuoc đe cap, nhung nguoi khac đa ho tro viec chuyen the ma khong nhan đuoc tin dung bao gom: Irving Brecher, Herbert Fields, Arthur Freed, Yip Harburg, Samuel Hoffenstein, Jack Mintz, Sid Silvers, Richard Thorpe, George Cukor va King Vidor.
Ngoai ra, con trai cua nhac si Harburg (va nguoi viet tieu su) Ernie Harburg đa bao cao:

Vi vay, du sao đi nua, Yip cung đa viet tat ca cac đoan hoi thoai trong thoi gian đo va phan thiet lap cho cac bai hat va anh ay cung viet phan ma chung the hien trai tim, khoi oc va than kinh, boi vi anh ay la nguoi bien tap kich ban cuoi cung. Va anh ay - co 11 nha bien kich - va anh ay đa tap hop moi thu lai voi nhau, viet loi thoai cua rieng minh va tao cho no mot su mach lac va thong nhat khien no tro thanh mot tac pham nghe thuat. Nhung anh ta khong nhan đuoc tin dung cho đieu đo. Anh ay đuoc nhac boi EY Harburg, ban thay đay. Nhung tuy nhien, anh ay đa đat anh huong cua minh vao su viec.
Cac nha san xuat ban đau cho rang khan gia nam 1939 qua tinh te đe chap nhan Oz la mot bo phim vien tuong; do đo, no đuoc hinh thanh lai nhu mot chuoi giac mo dai va phuc tap. Do nhan thay nhu cau thu hut khan gia tre thong qua viec hap dan cac kieu mot va phong cach hien đai, ban nhac đa gioi thieu mot bai hat co ten "The Jitterbug" va kich ban co mot canh voi mot loat cac cuoc thi am nhac. Mot cong chua hu hong, ich ky o Oz đa đat ra ngoai vong phap luat moi hinh thuc am nhac ngoai tru nhac co đien va operetta, chong lai Dorothy trong mot cuoc thi hat, trong đo phong cach đu day cua co ay khien nguoi nghe me man va gianh đuoc giai thuong lon. Phan nay ban đau đuoc viet cho Betty Jaynes. Ke hoach tren sau đo đa bi loai bo.
Mot canh khac, đa bi loai bo truoc khi kich ban duyet lan cuoi va khong bao gio đuoc quay, la mot canh ket thuc o Kansas sau khi Dorothy tro ve. Hunk (đoi tac cua Kansan voi Scarecrow) se đen mot truong cao đang nong nghiep va trich loi hua cua Dorothy la viet thu cho anh ta. Canh phim ngu y rang moi tinh lang man cuoi cung se phat trien giua hai nguoi, đieu nay cung co the đuoc du đinh nhu mot loi giai thich cho su ca biet cua Dorothy đoi voi Bu nhin hon hai nguoi ban đong hanh khac cua co. Y tuong cot truyen nay khong bao gio bi bo hoan toan, nhung đac biet đang chu y trong kich ban cuoi cung khi Dorothy, ngay truoc khi co be roi Oz, noi voi Scarecrow, "Toi nghi rang toi se nho ban nhat." 
Viec su dung mau sac đuoc chu y nhieu trong qua trinh san xuat, voi đoi ngu san xuat MGM uu tien mot so mau hon cac mau khac. Bo phan nghe thuat cua studio đa mat gan mot tuan đe giai quyet bang đuoc mau vang đuoc su dung cho con đuong gach vang.


= Phan vai =

Mot so nu dien vien đuoc cho la đa đuoc can nhac cho vai Dorothy, bao gom Shirley Temple, vao thoi điem đo, ngoi sao nhi noi bat nhat; Deanna Durbin, mot nguoi moi tuong đoi, voi mot giong ca opera đuoc cong nhan; va Judy Garland, nguoi co kinh nghiem nhat trong ba nguoi. Judy Garland la su lua chon thu hai cua MGM cho vai Dorothy sau Shirley Temple, luc đo đang thuoc hop đong cua 20th Century Fox. Ve mat chinh thuc, quyet đinh chon Garland la do cac van đe hop đong.
Ray Bolger ban đau đuoc chon vao vai Nguoi đan ong Thiec va Buddy Ebsen se đong vai Bu nhin. Bolger, tuy nhien, khao khat đuoc đong vai Bu nhin, nhu than tuong thoi tho au cua anh Fred Stone đa the hien tren san khau vao nam 1902; voi chinh man trinh dien đo, Stone đa truyen cam hung cho anh ay đe tro thanh mot vaudevillian ngay tu đau. Bay gio khong hai long voi vai Nguoi Thiec cua minh (đuoc bao cao tuyen bo, "Toi khong phai la mot nghe si bieu dien nguoi thiec; toi la nguoi linh hoat"), Bolger đa thuyet phuc nha san xuat Mervyn LeRoy dien lai anh ta trong phan ma anh ta rat mong muon. Ebsen khong phan đoi; sau khi tim hieu nhung đieu co ban ve dang đi đac biet cua Bu nhin voi Bolger (voi tu cach la mot vu cong chuyen nghiep, Ebsen đa đuoc chon vi hang phim tu tin rang anh ay se đam nhan nhiem vu tai tao "buoc đi loang choang" noi tieng cua Stone's Scarecrow), anh ay ghi lai tat ca cac bai hat cua anh ay, đa trai qua tat ca cac buoi dien tap voi tu cach la Tin Man va bat đau quay phim voi cac dien vien con lai.
Bert Lahr đuoc ky hop đong voi Cowardly Lion vao ngay 25 thang 7 nam 1938; thang tiep theo, Charles Grapewin đuoc chon vao vai chu Henry vao ngay 12 thang 8.
WC Fields ban đau đuoc chon cho vai chinh Phu thuy, mot vai bi Ed Wynn tu choi vi cho rang vai nay qua nho, nhung hang phim đa het kien nhan sau khi mac ca tien cong cua Fields keo dai. Wallace Beery đa van đong hanh lang cho vai dien nay, nhung hang phim đa tu choi trao vai dien cho anh trong lich trinh quay dai. Thay vao đo, mot dien vien hop đong khac, Frank Morgan, đa đuoc chon vao ngay 22 thang 9.
Mot cuoc tim kiem tai nang mo rong đa tao ra hon mot tram nguoi lun đe đong Munchkins; đieu nay co nghia la hau het cac phan canh Oz cua phim se phai đuoc quay truoc khi cong viec ve phan canh Munchkinland co the bat đau. Theo dien vien Jerry Maren cua Munchkin, nhung nguoi nho be đuoc tra hon 125 đo la mot tuan (tuong đuong 2.600 đo la ngay nay). Meinhardt Raabe, nguoi đong vai nguoi đieu tra, tiet lo trong bo phim tai lieu The Making of the Wizard of Oz nam 1990 rang bo phan trang phuc va tu quan ao cua MGM, duoi su chi đao cua nha thiet ke Adrian, đa phai thiet ke hon 100 bo trang phuc cho cac phan canh cua Munchkin. Sau đo, ho phai chup anh va lap danh muc tung Munchkin trong trang phuc cua anh ta hoac co ta đe ho co the ap dung chinh xac trang phuc va trang điem giong nhau moi ngay san xuat.
Gale Sondergaard ban đau đuoc chon vao vai Phu thuy đoc ac. Co khong vui khi tinh cach cua mu phu thuy chuyen tu ranh manh va quyen ru (đuoc cho la mo phong nu hoang đoc ac trong Nang Bach Tuyet va bay chu lun cua Disney) thanh "co gai xau xi" quen thuoc. Co đa tu choi vai dien va đuoc thay the vao ngay 10 thang 10 nam 1938, chi ba ngay truoc khi bo phim bat đau, bang dien vien hop đong MGM Margaret Hamilton. Sondergaard noi trong mot cuoc phong van cho mot tinh nang bo sung tren DVD rang co khong hoi tiec ve viec tu choi vai nay, va se tiep tuc đong mot nhan vat phan dien quyen ru trong phien ban The Blue Bird cua Maurice Maeterlinck cua Fox nam 1940; Margaret Hamilton đa đong mot vai kha giong voi Phu thuy xau xa trong bo phim Babes in Arms (1939) cua Judy Garland.
Theo Aljean Harmetz, chiec ao khoac đuoc Morgan mac khi lam thay phu thuy đuoc chon tu mot gia ao khoac mua tu mot cua hang đo cu. Theo truyen thuyet, Morgan sau đo đa phat hien ra mot nhan tren chiec ao khoac cho biet no đa tung thuoc ve Baum, goa phu cua Baum đa xac nhan đieu nay, va chiec ao khoac cuoi cung đa đuoc trao cho co. Nhung nguoi viet tieu su ve Baum, Michael Patrick Hearn noi rang gia đinh Baum phu nhan viec tung nhin thay chiec ao khoac hoac biet ve cau chuyen; Hamilton coi đo la mot tin đon do hang phim dung len.


= Lam phim =


 Richard Thorpe lam đao dien  Qua trinh quay phim cho The Wizard of Oz bat đau vao ngay 13 thang 10 nam 1938 tai xuong phim Metro-Goldwyn-Mayer o Culver City, California, voi Richard Thorpe lam đao dien, thay the đao dien ban đau, Norman Taurog, nguoi đa quay mot so thu nghiem Technicolor ban đau va đa sau đo đuoc phan cong lai. Thorpe ban đau quay khoang hai tuan canh quay, tong cong chin ngay, lien quan đen cuoc gap go đau tien cua Dorothy voi Bu nhin, cung nhu mot so canh trong lau đai cua Phu thuy xau xa, chang han nhu cuoc giai cuu cua Dorothy, mac du chua đuoc phat hanh, bao gom canh quay duy nhat cua Buddy Ebsen trong vai Tin Man.


 Ebsen đuoc thay the bang Haley  Qua trinh san xuat phai đoi mat voi thu thach mo phong trang phuc cua Nguoi Thiec. Mot so thu nghiem đa đuoc thuc hien đe tim ra kieu trang điem va quan ao phu hop cho Ebsen. Muoi ngay sau khi chup, Ebsen bi phan ung voi lop trang điem bang bot nhom ma anh ay trang điem, mac du anh ay nho lai đa hit tho mot đem ma khong bi no lam anh huong ngay lap tuc. Anh ta phai nhap vien trong tinh trang nguy kich va sau đo buoc phai roi khoi du an; trong mot cuoc phong van sau đo (co trong DVD phat hanh nam 2005 cua The Wizard of Oz), anh ke lai rang nhung nguoi đung đau hang phim đa đanh gia cao muc đo nghiem trong cua can benh cua anh chi sau khi gap anh trong benh vien. Viec quay phim tam dung trong khi nguoi ta tim đuoc nguoi thay the anh ta. Khong co canh quay đay đu nao ve anh ta nhu Nguoi Thiec đa tung đuoc phat hanh  –  chi chup anh trong qua trinh quay phim va chup anh thu trang điem. Nguoi thay the ong, Jack Haley, đon gian cho rang ong đa bi sa thai.


 Victor Fleming, đao dien chinh  George Cukor thuc su khong quay bat ky canh nao cho bo phim, chi đong vai tro nhu mot "co van sang tao" cho qua trinh san xuat gap kho khan va vi cam ket truoc đo la đao dien Cuon theo chieu gio, ong đa roi đi vao ngay 3 thang 11 nam 1938 khi Victor Fleming đam nhan trach nhiem giam đoc. Voi tu cach la đao dien, Fleming quyet đinh khong chuyen bo phim khoi su sap xep lai sang tao cua Cukor, vi nha san xuat LeRoy đa tuyen bo rang ong hai long voi qua trinh moi ma bo phim đang thuc hien.
Viec san xuat phan lon cac canh quay Technicolor la mot qua trinh dai va met moi keo dai hon sau thang, tu thang 10 nam 1938 đen thang 3 nam 1939. Hau het cac dien vien lam viec sau ngay mot tuan va phai đen som nhat la 4   sang đe trang điem va trang phuc, va thuong khong roi đi cho đen 7 gio toi hoac muon hon. Trang điem va trang phuc ruom ra tham chi con kho chiu hon boi anh sang choi chang ban ngay ma quy trinh Technicolor ban đau yeu cau, co the lam nong truong quay len đen hon 100 °F (38 °C). Bolger sau đo noi rang tinh chat đang so cua trang phuc đa ngan can hau het cac dien vien chinh xu Oz an com o truong quay; Đoc tinh cua lop trang điem lam tu đong cua Hamilton đa buoc co phai an mot che đo an long trong nhung ngay quay. Phai mat đen muoi hai lan đe Toto chay cung cac dien vien khi ho đi xuong con đuong gach vang.
Tat ca cac canh Oz đuoc quay trong Technicolor ba dai. Phan ghi ten mo đau va ket thuc, cung nhu phan canh Kansas, đuoc quay bang mau đen trang va đuoc to mau theo quy trinh tong mau nau đo. Bo phim tong mau nau đo cung đuoc su dung trong canh di Em xuat hien trong qua cau pha le cua Phu thuy đoc ac. Bo phim khong phai la bo phim đau tien su dung Technicolor, đuoc gioi thieu trong The Gulf Between, phat hanh nam 1917.
Trong loi ra cua Hamilton tu Munchkinland, mot thang may đuoc che giau đa đuoc bo tri đe ha thap co xuong duoi san khau khi lua va khoi bung len đe lam kich tinh va che giau loi ra cua co. Luot đau tien chay tot, nhung trong luot thu hai, ngon lua bung phat qua som. Ngon lua đa thieu rui lop son mat mau xanh la cay bang đong, gay bong đo 3 o tay va mat cua co. Co đa mat ba thang đe chua benh truoc khi tro lai truong quay.


 King Vidor voi tu cach la đao dien cuoi cung  Ngay 12 thang 2 nam 1939, Fleming voi vang thay the Cukor đe đao dien phim Cuon theo chieu gio. Ngay hom sau, hang phim đa giao cho ban cua Fleming, King Vidor, lam đao dien, đe hoan thanh qua trinh quay The Wizard of Oz ( chu yeu la nhung canh Kansas co tong mau nau đo ban đau, bao gom ca viec Garland hat " Over the Rainbow " va con loc xoay). Mac du bo phim đa thanh cong vang doi vao nam 1939, Vidor đa chon khong ghi cong cho nhung đong gop cua minh cho đen khi ban cua ong qua đoi vao nam 1949.  


= Hieu ung đac biet, trang điem va trang phuc =
Arnold Gillespie la đao dien hieu ung đac biet cho bo phim. Gillespie đa lam viec voi viec san xuat bang cach su dung mot so ky thuat hieu ung hinh anh cho bo phim. Phat trien canh loc xoay đac biet ton kem. Gillespie đa su dung vai muslin đe lam cho con loc xoay tro nen linh hoat sau mot lan thu voi cao su truoc đo khong thanh cong. Anh ta treo mot tam muslin cao 35 feet tu mot gian thep va ket noi phan duoi voi mot thanh. Bang cach di chuyen gian va thanh, anh ay co the tao ra ao anh ve mot con loc xoay di chuyen tren san khau. Trai đat cua Fuller đuoc phun tu ca tren va duoi bang ong khi nen đe hoan thanh hieu ung. Ngoi nha cua Dorothy đuoc tai tao bang cach su dung mot mo hinh.
Mat na Cowardly Lion va Scarecrow đuoc tao ra tu lop trang điem cao su bot do nghe si trang điem Jack Dawn, mot trong nhung nghe si trang điem đau tien su dung ky thuat nay tao ra. Bolger đe lai nhung đuong nhan vinh vien quanh mieng va cam tu chiec mat na cua minh. Phai mat mot gio moi ngay đe tu tu lot lop mat na dinh tren khuon mat cua minh. Hamilton bi bong nang o tay va mat khi gap tai nan voi ngon lua trong khi quay canh co roi khoi Munchkinland. Vao thoi điem đo, co ay đang trang điem mau xanh la cay, thuong đuoc tay trang bang axeton do ham luong đong đoc hai. Vi Hamilton bi bong nen chuyen gia trang điem Jack Young đa tay trang bang con, đe tranh nhiem trung. Trang phuc cua Nguoi Thiec đuoc lam bang vai xo boc da, va dau dung đe boi tron cac khop cua anh ta đuoc lam tu xi-ro so-co-la. Trang phuc cua Cowardly Lion đuoc lam tu da va long su tu that. Đoi voi canh "ngua khac mau", bot Jell-O đa đuoc su dung đe tao mau cho ngua trang. Amiang đa đuoc su dung đe đat đuoc mot so hieu ung đac biet, nhu chiec choi chay cua phu thuy va lop tuyet gia bao phu Dorothy khi co ay ngu tren canh đong hoa anh tuc.


= Am nhac =

Bo phim noi tieng voi phan nhac chon loc va nhac phim. Phan am nhac do Harold Arlen sang tac va phan loi đuoc viet boi Yip Harburg: Ho đa gianh đuoc Giai thuong Vien Han lam cho Bai hat goc hay nhat cho "Over the Rainbow". Bai hat đung đau trong 100 nam... 100 bai hat cua AFI va " 365 bai hat cua the ky " cua Hiep hoi Cong nghiep ghi am Hoa Ky.
Nha soan nhac MGM Herbert Stothart, mot nha soan nhac kiem nhac si noi tieng cua Hollywood, đa gianh đuoc Giai Oscar cho Ban nhac goc hay nhat.
Georgie Stoll la nhac truong, va ghi cong tren phim đa đuoc trao cho George Bassman, Murray Cutter, Ken Darby va Paul Marquardt đe dan dung dan nhac va giong hat (nhu thuong le, Roger Edens cung tham gia rat nhieu vao vai tro la mot cong su am nhac chua đuoc thanh toan cho Freed.)
Cac bai hat đa đuoc thu am trong giai đoan cham điem cua studio truoc khi quay. Mot so ban thu am đa đuoc hoan thanh trong khi Ebsen van tham gia dien xuat. Vi vay, mac du anh ay phai bi loai khoi dan dien vien vi phan ung nguy hiem voi lop trang điem bang bot nhom, giong hat cua anh ay van con tren nhac phim (nhu đa đe cap trong phan ghi chu cho CD Deluxe Edition). Giong cua anh ay co the đuoc nghe thay trong giong hat cua nhom "Chung ta đang đi xem phu thuy". Haley noi voi giong Boston rieng biet va khong phat am "r" trong "wizard". Ebsen la mot nguoi Trung Tay, giong nhu Garland, va phat am no ro rang. Haley đa ghi lai phan solo cua Ebsen sau đo.
Ban thu am ban đau cua Bolger ve " If I Only Had a Brain " tram lang hon nhieu so voi ban thu am trong phim. Trong qua trinh quay phim, Cukor va LeRoy quyet đinh rang mot ban the hien nang luong hon se phu hop hon voi cuoc gap go đau tien cua Dorothy voi Bu nhin, va bai hat đa đuoc ghi am lai. Phien ban goc đuoc cho la đa bi mat cho đen khi mot ban sao đuoc phat hien vao nam 2009.


Anh huong Tat ca cac hinh anh va cac nhan vat trong phim (Dorothy, Toto, cac phu thuy, bac Henry, co Em...), mot so cau thoai nhu cau There's no place like home va ca nhac phim Over the Rainbow đeu đuoc luu truyen mai mai. Rat nhieu tac pham van hoc va đien anh đa lay cam hung tu The wizard of Oz, nhu bo phim truyen hinh nhieu tap co tua Oz tren kenh HBO. Tham chi nhieu nhom nhac va ca si noi tieng cung xuat ban nhung album hay ca khuc co hoi huong cua phim nhu album Goodbye Yellow Brick Road cua Elton John hay The Dark Side of the Moon cua Pink Floyd (1973).


Giai thuong va vinh danh = Giai Oscar =
Ca khuc phim hay nhat - Harold Arlen (nhac) va E.Y Harburg (loi)
Nhac nen phim hay nhat - Herbert Stothart
Đe cu

Phim hay nhat
Quay phim xuat sac nhat - Hal Rosson
Thiet ke trang phuc - Cedric Gibbons, William A. Horning
Ky xao


= Danh sach cua AFI =
Đuoc Vien phim My cong nhan:

1998 100 phim hay nhat #6
2001 100 phim rung ron va ly ky #43
2003 100 anh hung va ke phan dien:
Phu thuy ac Phuong Tay, ke phan dien #4
2004 100 ca khuc phim hay nhat:
"Over the Rainbow" #1
"Ding Dong the Witch is Dead," #82
2005, 100 cau thoai đang nho:
"Toto, I've a feeling we're not in Kansas anymore" #4 - Dorothy Gale
(Tam dich: Toto, to co cam giac la chung ta khong con o Kansas nua.)
"There's no place like home" #23 - Dorothy Gale
(Tam dich: Khong co noi nao bang nha minh ca.)
"I'll get you, my pretty, and your little dog, too" #99 - Miss Gulch, Phu thuy ac phuong Tay
(Tam dich: Ta se tom lay nguoi, đua be đang yeu cua ta, va ca con cho be bong cua nguoi nua.)
2006 100 phim ca nhac #3
2006 100 phim truyen cam hung #26.
2007 100 phim hay nhat (Đinh chinh) #10
2008 10 phim hay nhat thuoc 10 the loai #1 Phim than thoai


= Nhung danh sach khac =
1999 Rolling Stone: 100 Phim kinh đien #20.
1999 Entertainment Weekly: 100 phim vi đai nhat #32.
2000 The Village Voice: 100 phim hay nhat the ki XX #14.
2002 Sight & Sound Nhung phim xuat sac nhat theo bau chon cua cac đao dien #41.
2005 Total Film 100 phim vi đai nhat #83.
2007 Total Film: 23 Phim huyen bi #1.


Chu thich = Tu lieu =
Memories of a Munchkin: An Illustrated Walk Down the Yellow Brick Road by Meinhardt Raabe and Daniel Kinske (Back Stage Books, 2005)
Ruby Slippers of Oz, The by Rhys Thomas (Tale Weaver, 1989)
Wizardry of Oz, The: The Artistry And Magic of The 1939 MGM Classic - Revised and Expanded by Jay Scarfone and William Stillman (Applause Books, 2004)
The Munchkins of Oz by Stephen Cox (Cumberland House, 1996)


= Ghi chu =


Lien ket ngoai Official site
The Wizard of Oz tren Internet Movie Database
The Wizard of Oz tai AllMovie
The Wizard of Oz tai Box Office Mojo
The Wizard of Oz tai Rotten Tomatoes
The Judy Garland Online Discography Wizard Of Oz soundtrack pages
The Wizard of Oz Online: Interviews & More On The 1939 MGM Film
Returning To Oz/Ozcast Talk Show Luu tru ngay 25 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine
OZ 2009: The Yellow Brick Road in the 21st Century Conference Luu tru ngay 25 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine
The Judy Room Spotlight on The Wizard of Oz