kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Marlee Beth Matlin (sinh ngay 24 thang 8 nam 1965) la mot nu dien vien khiem thinh cua đien anh Hoa Ky. Ngay o bo phim đau tien co tham gia, Children of a Lesser God, Matlin đa gianh Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat va Giai Qua cau vang cho nu dien vien chinh xuat sac nhat - Phim chinh kich. Tinh cho đen nam 2009, co van la nu dien vien tre nhat va la nguoi khiem thinh duy nhat tung chien thang o hang muc Vai nu chinh cua giai Oscar.


Tieu su Marlee Matlin sinh nam 1965 tai Morton Grove, Illinois, Hoa Ky trong gia đinh goc Do Thai cua ba Libby va ong Donald Matlin, mot nguoi kinh doanh o to. Moi đuoc 18 thang tuoi, Marlee đa mat hoan toan thinh luc tai phai va 80% thinh luc tai trai. Sau khi tot nghiep cap III tai John Hersey High School o gan Arlington Heights, Marlee Matlin theo hoc tai Đai hoc Harper.


Su nghiep Matlin bat đau lam quen voi san khau tu nam len 7 tuoi voi vai dien Dorothy Gale trong vo dien The Wizard of Oz tai nha hat kich thieu nhi ICODA. Vai dien đien anh đau tien cua Marlee Matlin la trong bo phim Children of a Lesser God (1986). Thanh cong lap tuc đen voi nu dien vien moi 21 tuoi nay, co gianh ca Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat va Giai Qua cau vang cho nu dien vien chinh xuat sac nhat - Phim chinh kich. Cho đen nam 2009, co van la nu dien vien tre nhat va la nguoi khiem thinh duy nhat tung chien thang o hang muc Vai nu chinh cua giai Oscar.
Sau Children of a Lesser God, Matlin thanh cong hon voi cac vai dien tren truyen hinh. Co tung co đuoc 2 đe cu giai Qua cau vang cho vai chinh trong loat phim truyen hinh Reasonable Doubts (1991-1993) va mot đe cu giai Emmy cho vai khach moi trong loat phim Picket Fences. Matlin con tham gia mot so phim truyen hinh khac nhu The West Wing, Blue's Clues va Seinfeld.


Đoi tu Marlee Matlin tham gia rat tich cuc cac hoat đong tu thien, co co nhieu hoat đong cung cac to chuc tu thien Children Affected by AIDS Foundation, Elizabeth Glaser Pediatric AIDS Foundation, VSA arts va Red Cross Celebrity Cabinet.
Nam 1993 Matlin lap gia đinh voi mot si quan canh sat la Kevin Grandalski, ho co bon nguoi con la Sara Rose (sinh nam 1996), Brandon Joseph (sinh nam 2000), Tyler Daniel (sinh nam 2002) va Isabelle Jane (sinh nam 2003).


Phim tham gia Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Marlee Matlin
Marlee Matlin tren IMDb
Nguyen Huy Tuong (1912 – 1960) la mot nha van, nha viet kich Viet Nam noi tieng. Ong la tac gia cua nhung tieu thuyet lich su, vo kich lon nhu: Vu Nhu To, Đem hoi Long Tri, Bac Son, Song mai voi thu đo,...


Tieu su Nguyen Huy Tuong sinh ngay 6 thang 5 nam 1912 trong mot gia đinh nho giao o lang Duc Tu, Tu Son, Bac Ninh, nay thuoc thon Duc Tu 1, xa Duc Tu, huyen Đong Anh, Ha Noi.
Nam 1930, ong tham gia cac hoat đong yeu nuoc cua thanh nien hoc sinh o Hai Phong. Nam 1935 ong lam thu ky nha Đoan (Thue quan) o Hai Phong, sau đo quay ve Ha Noi. Nam 1938 ong tham gia Hoi Truyen ba Quoc ngu va phong trao huong đao sinh o Hai Phong. Nam 1943 ong gia nhap nhom Van hoa cuu quoc bi mat va đuoc bau lam Tong thu ky Hoi Truyen ba Quoc ngu Hai Phong. Sau đo ong tiep tuc hoat đong o Ha Noi, Nam Đinh va Phuc Yen.
Thang 6 nam 1945, Nguyen Huy Tuong tham gia ban bien tap tap chi Tien Phong cua Van hoa cuu quoc. Thang 8 nam đo, Nguyen Huy Tuong đi du Đai hoi quoc dan o Tan Trao. Ong con la đai bieu van hoa cuu quoc, giup bien tap cac to bao Co giai phong, Tien Phong. Tiep đo ong giu chuc vu Tong thu ky Ban Trung uong Van đong đoi song moi. Cach mang Thang Tam thanh cong, Nguyen Huy Tuong tro thanh nguoi lanh đao chu chot cua Hoi van hoa cuu quoc.
Nguyen Huy Tuong la đai bieu Quoc hoi khoa I nam 1946. Thang 4 nam đo, vo kich Bac Son cua ong đuoc cong dien o Nha hat lon Ha Noi đem lai thanh cong lon. Thang 7, ong đuoc bau la Pho thu ky Hoi Van hoa cuu quoc Viet Nam. Thang 12 nam 1946, toan quoc khang chien, ong to chuc va đua Đoan van hoa khang chien len Viet Bac. Tiep tuc hoat đong van hoa, ong la uy vien Thuong vu Hoi Van nghe Viet Nam, thu ky toa soan Tap chi Van nghe va tham gia tieu ban Van nghe Trung uong Đang.
Nam 1951, ong tham gia chien dich bien gioi. Trong hai nam 1953, 1954 ong cong tac giam to trong cai cach ruong đat. Sau hoa binh 1954, ong lam Uy vien ban chap hanh Hoi Nha van Viet Nam khoa I. Ong la nguoi sang lap va la giam đoc đau tien cua Nha xuat ban Kim Đong.
Nguyen Huy Tuong bi benh hiem ngheo va mat ngay 25 thang 7 nam 1960 tai Ha Noi, tho 48 tuoi. Nam 1995, Hoi đong nhan dan thanh pho Ha Noi đa đat ten cho mot pho cua thu đo la pho Nguyen Huy Tuong, noi tu pho Vu Trong Phung cat ngang qua pho Nguyen Tuan đen đuong Khuat Duy Tien. Ong đuoc truy tang Giai thuong Ho Chi Minh ve Van hoc nghe thuat nam 1996.


Tac pham Tham khao Lien ket ngoai Nguoi la that. Phai that voi nguoi Luu tru ngay 9 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine, gioi thieu nhat ky cua Nguyen Huy Tuong
Hieu qua gian cach (tieng Đuc: Verfremdungseffekt) la mot thuat ngu trong nghe thuat san khau đuoc nha soan kich Bertolt Brecht đe xuat, chi nhung bien phap nham ngan can khan gia hoa đong voi nhan vat đang đuoc dien xuat, giu khan gia o trang thai tinh tao khi giao luu voi nhung su kien dien ra tren san khau.


Nguon goc Brecht đe xuat ra hieu qua gian cach sau khi xem mot cuoc bieu dien cua đoan Kinh kich cua Mai Lan Phuong tai Moskva nam 1935 đe mieu ta mot cach bieu dien san khau ngan can tao ao giac đua khan gia vao mot the gioi đuoc tuong thuat va khong dua vao xuc cam cua cac nhan vat.  Brecht cho rang khan gia can phai co khoang cach cam xuc đe nhin nhan su viec mot cach phe binh va khach quan, trai nguoc lai hieu qua gay ao giac san khau cua the loai kich thong thuong.


Cac bien phap Hieu qua gian cach đuoc thuc hien bang cach "nghe si khong bao gio dien nhu co mot buc tuong thu tu tru ba buc tuong xung quanh anh ta [...]  Khan gia khong con co ao giac la mot nguoi xem vo hinh trong su kien đang xay ra."  Mot cach đe pha vo ao giac san khau va tao hieu qua gian cach la truc tiep noi chuyen voi khan gia.  Trong luc dien xuat, nguoi dien "tu quan sat minh", va muc đich la "to ve xa la va ngay ca lam khan gia kinh ngac."
Tren mot san dien trong tron, dien vien giao luu voi khan gia bang ngon ngu đong tac cach đieu mang tinh gian cach nhu noi loi, ngam vinh, ca hat, vu đao, mieu ta khong gian; mieu ta tinh cach nhan vat; tran thuat lai dien bien cua cac su kien trong tich tro.
Bang cach vach tran ra va noi ro nhung đieu nguy tao trong nghe thuat san khau, nguoi xem khong con chap nhan thu đong va khong con xem dien xuat chi la "giai tri". Thay vao đo, khan gia bi bat buoc phai phan tich va đanh gia nhung gi minh thay va khong chap nhan nhung gi minh xem nhat thiet la nhung gi đang xay ra.


Chu thich Xem them Bertolt Brecht


Lien ket ngoai
Mot milimet (viet tat la mm) la mot khoang cach bang 1/1000 met.
Trong he đo luong quoc te, milimet la đon vi đo đuoc suy ra tu đon vi co ban met theo đinh nghia tren.
Chu mili (hoac trong viet tat la m) viet lien truoc cac đon vi trong he đo luong quoc te đe chi rang đon vi nay đuoc chia cho 1000 lan.
Tieng Viet con goi đon vi nay la ly hoac ly tay.


Xem them He đo luong quoc te
Đo lon trong SI


Tham khao
Đai hoc co the chi đen:

Giao duc bac cao, con đuoc goi la giao duc đai hoc
Đai hoc va cao đang, bac hoc sau trung hoc pho thong
Đai hoc, mot loai co so giao duc đai hoc tai Viet Nam
Truong đai hoc, mot loai co so giao duc đai hoc
Vien đai hoc, mot loai co so giao duc đai hoc
Đai Hoc, mot trong Tu Thu cua Nho giao.
Đai hoc si, mot chuc quan cao cap thoi quan chu
Đai Hoc, ten mot tap chi cua Vien Đai hoc Hue (1957-1975).
"Dead week" (tuc tuan chet) la tu long trong tieng Anh chi đen tuan truoc cac thi cu cuoi cung trong hoc ky tai cac truong cao đang va truong đai hoc My. Tuy truong, no con co ten "Hell Week" (Tuan Đia nguc), "cac ngay đoc" (reading days), hay "Thoi ky Cuoi Hoc ky" (End-Quarter Period). Sinh vien hay chan chu đoc sach vo cho mai đen tuan nay, va nhieu khi phai nop cac bai luan cuoi cung. Ten cua tuan nay co the bat nguon tu trang thai "gan chet" cua cac sinh vien hay su yen lang tai truong trong tuan. Cac sinh vien sua soan cho bai thi va bai luan bang cach hoc tap suot đem, thuong uong ca phe, vien caffein, hoac thuc uong tang luc đe thuc. Trong thoi gian nay, nhung sinh vien co the bi mat ngu, de noi con, va stress.
Mot so truong cung ra lenh cam giao vien khong đuoc bat sinh vien phai nop bai hay lay bai thi va cam to chuc sinh vien khong đuoc hoi hop vao tuan chet. Nhieu ky tuc xa bat cac sinh vien phai im lang phan lon cac ngay trong tuan, đe giup nhung nguoi muon sua soan cho thi cu hoac đang viet bai luan. Nguoc lai, nhieu truong co truyen thong đien đien đe giam cang thang: thi du cac sinh vien mo cua so vao luc nua đem va ho het mot hay cac đem trong tuan; tro nay co nhieu ten nhu "Tieng het Nguyen thuy" (Primal Scream) hay "Chung đien Nua đem" (Midnight Madness). Tai Đai hoc Harvard, "Tieng het Nguyen thuy" chi đen truyen thong chay coi tran o trung tam khu truong vao đem truoc ky thi.
Tu "tuan chet" cung chi đen mot giai đoan trong qua trinh tham gia sinh hoat hoi sinh vien (fraternity) tai truong đai hoc.


Tham khao Xem them Hell week (Tuan Đia nguc)
Tech week (Tuan ky thuat)
Quy luat Pareto hay quy luat 80/20 (quy luat thieu so quan trong va phan bo nhan to) noi rang trong nhieu su kien, khoang 80% ket qua la do 20% nguyen nhan gay ra. Nha tu tuong quan tri doanh nghiep Joseph M. Juran đe xuat quy luat nay va đat theo ten cua nha kinh te nguoi Y Vilfredo Pareto nguoi đa quan sat 80% đat o Y la thuoc so huu cua 20% dan so. Đay cung la quy luat pho bien trong kinh doanh chang han 80% doanh thu la tu 20% trong so cac khach hang.
Khi xet mot thu gi đuoc so huu boi mot so luong lon vua đu nguoi thi luon ton tai mot so k (50 < k < 100) sao cho k% cua thu ay la thuoc so huu cua (100 – k)% so nguoi trong đo. Tuy nhien k se thay đoi tu 50 trong truong hop phan bo đeu cho đen gan 100% khi mot luong rat nho nguoi so huu hau het tat ca tai nguyen. Khong co đieu gi đac biet đoi voi con so 80 nhung nhieu he thong co so k co gia tri o khoang nay.


Trong kinh te Quy luat nay đuoc thay đau tien trong thu thap va tai san. Pareto đe y thay 20% dan so Y so huu 80% tai san cua nuoc nay. Sau đo ong thong ke o nhieu nuoc khac va thay ngac nhien khi thay su phan bo tuong tu.
Vi luat luy thua co thang bat bien, quy luat 80/20 cung đung cho cac tap hop con khi xet thu nhap. Ngay ca khi xet 10 ca nhan giau co nhat the gioi ta thay rang ba nguoi đau tien (Warren Buffett, Carlos Slim Helu, va Bill Gates) co so huu bang tong so huu cua bay nguoi con lai.
Mot bao cao cua Chuong trinh phat trien Lien hop quoc nam 1992 cho thay su phan bo thu nhap tren toan cau rat khong đong đeu trong đo 20% dan so chiem 82.7% thu nhap ca the gioi.

Quy luat 80/20 cung the hien su khong đong đeu trong kinh te đang ngay cang mo rong o Hoa Ky khi thu nhap tap trung vao nhung nguoi co trinh đo va ky nang co kha nang nam bat trong cong nghe va trong qua trinh toan cau hoa. Tuy nhien Paul Krugman tren Thoi bao New York đa bac bo quy luat nay cho rang khi kinh te phat trien trong 30 nam qua đa don tai san vao 1% hon la 20%.


Linh vuc khac Quy luat Pareto cung đung trong nhieu truong hop thong thuong khac nhu trong 80% thoi gian nguoi ta chi mac 20% quan ao ma minh thich nhat va tieu 80% thoi gian cho 20% nguoi quen.


Xem them Cach biet giau ngheo
Lo hong 10/90


Tham khao
Tieng Đan Mach (dansk phat am [danˀsɡ] ; dansk sprog, [ˈdanˀsɡ ˈsbʁɔʊˀ]) la mot ngon ngu German Bac noi boi khoang 5,5 đen 6 trieu nguoi, chu yeu tai Đan Mach va vung Nam Schleswig o mien bac Đuc, noi no đuoc cong nhan nhu mot ngon ngu thieu so. Cung co nhung cong đong noi tieng Đan Mach tai Na Uy, Thuy Đien, Tay Ban Nha, Hoa Ky, Canada, Brasil va Argentina.
Nhu nhung ngon ngu German Bac khac, tieng Đan Mach la hau due cua tieng Bac Au co, ngon ngu chung cua cac dan toc German tai Scandinavia trong thoi đai Viking. Tieng Đan Mach, cung voi tieng Thuy Đien, phat trien tu nhom phuong ngu Đong Bac Au co, trong khi tieng Na Uy trung đai, truoc khi chiu anh huong tieng Đan Mach, phat trien tu nhom phuong ngu Tay Bac Au co, giong nhu tieng Faroe va tieng Iceland. Phan loai hien nay xem tieng Đan Mach, Na Uy va Thuy Đien la ngon ngu Scandinavia luc đia trong khi tieng Iceland va Faroe la ngon ngu Scandinavia hai đao.
Cho toi the ky 16, tieng Đan Mach la mot day phuong ngu keo dai Schleswig đen Scania, khong co dang chuan va phep chinh ta chinh thuc. Voi su Cai cach Tin Lanh va su phat trien cua in an, mot ngon ngu chuan đuoc đat ra, dua tren giong tri thuc Copenhagen.


Tham khao Thu muc Lien ket ngoai "Samtalegrammatik.dk" (cac bo phan cua ngu phap khau ngu Đan Mach)
Tieng Na Uy (norsk) la mot ngon ngu thuoc nhanh phia Bac cua nhom ngon ngu German trong he ngon ngu An-Au. Đay la ngon ngu cua nguoi dan Na Uy, la ngon ngu cua khoang 4,7 trieu nguoi o Na Uy va o cac khu vuc co nguoi Na Uy sinh song nhu tai Hoa Ky.
Giong nhu cac ngon ngu cua vung Scandinavia khac, tieng Na Uy phat trien tu mot ngon ngu Scandinavia co chung. Do co nhieu thay đoi lon ve phuong ngu trong thoi Viking (khoang nam 800-1050), tieng Bac Au co, mot ngon ngu ma dua vao đo tieng Na Uy hien đai phat trien ra đa ra đoi va đuoc nguoi di cu Na Uy mang vao Iceland va nhieu khu vuc Bac Đai Tay Duong khac. Chu cai Latin đa đuoc du nhap đe thay cho chu viet co va chu viet Na Uy rieng biet đa phat trien trong the ky 11. Trong cac the ky sau, tieng Na Uy chiu anh huong cua tieng Đan Mach, tieng Ha Đuc va tieng Thuy Đien. Anh huong cua tieng Đan Mach len tieng Na Uy lon nhat la vao khoang thoi gian tu 1380-1914, khi Na Uy đuoc thong nhat voi Đan Mach duoi trieu vua Đan Mach.
Tieng Đan Mach, ngon ngu chinh thuc cua Na Uy tu nam 1397, cung đa tro thanh ngon ngu viet cua Na Uy the ky 16. Tieng Đan Mach đuoc gioi co hoc thuc su dung, đac biet o cac thanh pho con phuong ngu Na Uy tiep tuc đuoc su dung o nong thon trong gioi lao đong va trung luu. Trong the ky 19, ngon ngu noi Đan Mach đa phat trien thanh mot thu tieng goi la tieng Đan Mach-Na Uy chiu anh huong nang cau truc va tu vung cua tieng Đan Mach nhung lai theo cach phat am va anh huong ngu phap cua tieng Na Uy. Sau nay, ngon ngu nay goi la Riksmal va đa tro thanh ngon ngu cua Na Uy. Do dan chung mong muon mot ngon ngu rieng, vao giua the ky 19, nha ngon ngu hoc Ivar Aasen đa tao mot ngon ngu viet quoc gia, goi la Landsmal (ngon ngu đat nuoc), dua tren cac phuong ngu Na Uy va khong bi anh huong cua tieng Đan Mach. No luc nay cua Ivar đa đuoc cong chung ung ho va Landsmal đa đuoc phat trien them, thanh mot ngon ngu thu cap.
Duoi suc ep cua phong trao Landsmal, Riksmal đa trai qua mot loat cai cach lon vao cac nam 1907, 1917, 1938, nhan manh vao cach noi va chinh ta Na Uy. Ten goi cua hai ngon ngu đa chinh thuc thay đoi: Riksmal thanh Bokmal (ngon ngu sach vo) con Landsmal thanh Nynorsk (tieng Na Uy moi). Hai ngon ngu nay co gia tri phap ly ngang nhau theo luat va phai đuoc day o truong hoc. Bokmal van la ngon ngu hang đau va đuoc dung manh me nhat o đong Na Uy con Nynorsk đuoc dung o tay Na Uy.


Tham khao Thu muc Lien ket ngoai
Tieng Thuy Đien ( [²svɛnːska]) la mot ngon ngu German Bac, đuoc dung nhu tieng me đe boi 10,5 trieu nguoi sinh song chu yeu o Thuy Đien va vai khu vuc thuoc Phan Lan. Nguoi noi tieng Thuy Đien co the hieu nguoi noi tieng Na Uy va tieng Đan Mach. Nhu cac thu tieng German Bac khac, tieng Thuy Đien la hau due cua tieng Bac Au co, mot ngon ngu chung cua cac dan toc German song tai Scandinavia vao thoi đai Viking.


Lich su Tieng Thuy Đien co lien he mat thiet voi tieng Đan Mach va tieng Na Uy, thuong ai hieu mot trong hai tieng đo đeu co the hieu tieng Thuy Đien. Ba thu tieng ke tren tach ra tu tieng Bac Au co vao khoang 10 the ky truoc đay. Tieng Thuy Đien, tieng Đan Mach va tieng Na Uy Bokmal thuoc vao nhom ngon ngu Đong Scandinavia va chiu anh huong manh me cua tieng Ha Đuc. Nguoi Thuy Đien thuong hieu tieng Na Uy hon tieng Đan Mach. Mac du nguoi Thuy Đien it hieu tieng Đan Mach, khong nhat thiet la nguoi Đan Mach khong hieu tieng Thuy Đien.


Phan loai Tieng Thuy Đien thuoc nhom Đong Scandinavia cua nhanh phia bac cua nhom ngon ngu German, cung voi tieng Na Uy va tieng Đan Mach. Nhanh nay la mot trong nhieu nhanh trong nhom ngon ngu German cua he An-Au.


Xem them Tieng Thuy Đien co
Tieng Na Uy co


Tham khao Lien ket ngoai Ethnologue report for Swedish
Languages of Sweden at Ethnologue
A sample set of Swedish dialects Luu tru ngay 24 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine (the page is in Swedish)
Swedish 101 Learn Swedish online
Modern Nordic Language Comprehension Luu tru ngay 18 thang 2 nam 2004 tai Wayback Machine - Danish, Norwegian and Swedish
Jamska language Luu tru ngay 16 thang 2 nam 2004 tai Wayback Machine (bang tieng Thuy Đien)
Đong A (tieng Trung: 東亞; binh am: Dongya, tieng Nhat: 東アシア, đa Latinh hoa: Higashiajia, tieng Trieu Tien: 동아시아; Romaja: dongasia; McCune–Reischauer: tongasia) con đuoc goi la Đong Bac A, Đai Đong A hoac Vien Đong, la nhung thuat ngu mo ta mot khu vuc cua chau A co the đuoc đinh nghia theo cac thuat ngu đia ly hay cac van minh va van hoa.
Khu vuc đia ly nay bao gom Trung Quoc, Hong Kong, Ma Cao, Đai Loan, Nhat Ban, Mong Co, Trieu Tien va Han Quoc. Nguoi dan ban đia trong khu vuc đuoc goi la nguoi Đong A.
Ve mat đia ly, no chiem khoang 11.839.074 km² hay 25% dien tich cua chau A.
Ve mat van hoa-chinh tri-kinh te-xa hoi va lich su,... no bao gom cac cong đong la mot phan cua anh huong nen van minh Trung Hoa, the hien ro net trong cac anh huong lich su tu chu Han, Khong giao va Tan Khong giao, Phat giao Đai thua, Lao giao.


Kinh te Du lieu lanh tho va vung mien = Tu nguyen =


= Dien tich =


Đia ly Theo quan điem chinh thong hien nay, khu vuc đia ly Đong A hoac Đong Bac A gom cac quoc gia duoi đay:

 
 Trung Quoc
 Hong Kong
 Ma Cao
 Đai Loan
 Trieu Tien
 Han Quoc
 Nhat Ban
 Mong Co
Cac quoc gia hay khu vuc sau đoi khi cung đuoc coi la mot phan cua khu vuc đia li Đong A: 

Vung Vien Đong cua Nga (tuc khu vuc ven Thai Binh Duong thuoc Nga nam o phia đong song Amur)-(hoac la Đong A, Trung A hoac la Bac A).

Ly do chinh trong su khong đong thuan ve van đe nay la su khac biet giua cac đinh nghia đia ly va van hoa cua thuat ngu "Đong A". Vien canh chinh tri cung la mot yeu to quan trong.


Van hoa Theo quan điem chinh thong hien nay, vung van hoa Đong A gom cac quoc gia va cong đong duoi đay:

 Trung Quoc
 Hong Kong
 Ma Cao
 Đai Loan
 Trieu Tien
 Han Quoc
 Nhat Ban
 Viet Nam
Cong đong nguoi Hoa (o Đong Nam A, đac biet la Singapore va Malaysia, va vung Vien Đong Nga)
Cong đong nguoi Viet, nguoi Nhat va nguoi Trieu Tien (o Đong Nam A, Vien Đong Nga)
Mot so quoc gia đoi khi cung đuoc xem la mot phan cua vung van hoa Đong A:

 Mong Co
 Singapore
Tay Tang (thuoc Trung Quoc)


Dan so Voi 1,7 ti nguoi, khoang 40% dan so chau A hay 1/4 dan so the gioi song o chau A (đia ly). Khu vuc nay la mot trong nhung khu vuc đong đuc dan nhat the gioi. Mat đo dan so cua Đong A la khoang 230 nguoi/km², gap 5 lan mat đo binh quan cua the gioi.


Co quan lap phap Co quan lap phap cua hau het cac quoc gia Đong A đuoc to chuc theo he thong đon vien, chi rieng Nhat Ban đuoc to chuc theo he thong luong vien. Quoc hoi Trung Quoc la co quan lap phap co so đai bieu đong nhat Đong A (cung đong nhat the gioi) voi 2.987 thanh vien. Co quan lap phap cua Ma Cao la it thanh vien nhat, chi co 29 đai dien.


Giao duc Cac co so giao duc đai hoc va sau đai hoc danh tieng nhat tai cac quoc gia Đong A.


Cac khu vuc khac Cac khu vuc khac cua chau A:

Bac A
Siberia
Vien Đong thuoc Nga
Trung A
Tay A
Trung Đong
Tay Nam A (Mot đinh nghia cua Trung Đong la đong nghia voi Tay Nam A)
Tay Bac A
Nam A (tieu luc đia An Đo)
Đong Nam A


= Danh sach cac quoc gia =
Danh sach cac quoc gia Vien Đong theo so lieu Đia ly - kinh te - xa hoi - tai chinh 2009


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai www.ostasien.net (tieng Đuc) Luu tru ngay 29 thang 12 nam 2010 tai Wayback Machine
Đong ho ngay tan the (tieng Anh: Doomsday Clock) la 1 đong ho mang tinh tuong trung đuoc ban lanh đao cua to bao Bulletin of the Atomic Scientists (Ban tin khoa hoc nguyen tu) thuoc Đai hoc Chicago lap ra nam 1947 nham đua ra muc đo canh bao ve chien tranh hat nhan o pham vi toan cau. Theo đo hiem hoa hat nhan cang lon bao nhieu thi chiec đong ho cang chay gan lai thoi điem nua đem (12 gio đem hay 0 gio) bay nhieu. Cung voi su phat trien cua cac loai vu khi huy diet va vu khi cong nghe cao khac, đong ho ngay tan the hien nay đuoc dung đe canh bao moi đe doa voi the gioi đen tu tat ca nhung loai vu khi huy diet hang loat co the đe doa loai nguoi nhu su tan pha moi truong, bien đoi khi hau hay vu khi cong nghe nano voi thong điep gui đi la con nguoi đang o nguong "chi con vai phut nua la toi nua đem.
Ke tu lan xuat hien đau tien tren to Bulletin of the Atomic Scientists nam 1947 qua minh hoa cua Martyl Langsdorf, vo cua 1 nha khoa hoc tham gia Du an Manhattan, đong ho ngay tan the luon co mat trong cac so bao cua Bulletin voi so phut gan voi thoi điem nua đem (thoi điem ngay tan the) đuoc thay đoi cho phu hop voi tinh hinh the gioi. Tu cuoi thang 1 nam 2025 đong ho ngay tan the tiep tuc tang them 1 giay va chi con 1 phut 29 giay (89 giay) la đen nua đem.


Lich su Nam 1947 đanh dau thoi điem bat đau Chien tranh Lanh giua Hoa Ky va Lien Xo, đong ho ngay tan the chi 23:53. Cung voi nhung dien bien cua chinh tri the gioi, tu 1947 - 2017 thoi gian cua đong ho đa thay đoi nhieu lan. Mang tinh tuong trung đe phan anh cac su kien quoc te nguy hiem đoi voi loai nguoi, cho đen nam 2017, cac kim đong ho đa đuoc chinh 23 lan ke tu khi bat đau luc 23:53 vao nam 1947. Kim đong ho đa khong đuoc đieu chinh vao cac nam 2019, 2021, 2022 va 2024 vi khong co su thay đoi đang ke ve đe doa vu khi hat nhan va bien đoi khi hau toan cau. Vao nam 2023, đong ho đa đuoc chinh con 90 giay nua la toi nua đem, co nghia la đay la thoi điem ma kim phut cua đong ho ngay tan the gan voi moc 12 gio nhat ke tu luc đong ho đuoc đi vao hoat đong vao nam 1947.


Trang van hoa Đong ho ngay tan the đuoc Alan Moore the hien thanh bieu tuong mat cuoi kha nhieu trong tac pham truyen tranh Watchmen.
Mot bai hat cua ban nhac The Smashing Pumpkins trong album Zeitgeist nam 2007, đuoc lay lam nhac phim Transformers nam 2007 cung co ten đong ho ngay tan the.


Tham khao Lien ket ngoai The Doomsday Clock Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2020 tai Wayback Machine
Timeline of the Doomsday Clock Luu tru ngay 31 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine
Bulletin of the Atomic Scientists Luu tru ngay 5 thang 8 nam 2009 tai Wayback Machine
Doomsday clock is ticking towards midnight, say scientists
11 thang 12 nam 137103948.html Cac khoa hoc gia thay đoi đong ho ve ngay tan the, VOA, 11/1/2012
Đong ho Tan the nhich them mot phut, VnExpress, 12/1/2012
Tan Gia (秦嘉) co the đe cap đen:

Tan Gia, tuong linh khoi nghia cuoi thoi nha Tan.
Tan Gia, thi nhan thoi Đong Han, ten tu Si Hoi.