Đong Quan (chu Han: 童貫; 1054-1126) la hoan quan va tuong quan nha Bac Tong trong lich su Trung Quoc.


Lung đoan trieu đinh Đong Quan ten tu la Đao Phu (道夫), nguoi kinh thanh Khai Phong. Khi moi vao cung lam thai giam, ong kheo lay long cap tren, phung su Thua Thuan. Ong đuoc mo ta la nguoi tinh tinh be ngoai nhu mi, linh hoat; co voc dang cao lon luc luong va gan cot ran chac, co ca rau, khong giong quan hoan
Tong Huy Tong len ngoi co đat ra Ty kim minh lo viec thu thap sach vo cho vua. Đong Quan đuoc sai lam viec nay. Vi viec đi thu thap sach cho Huy Tong, Đong Quan bat đau quan he voi Sai Kinh. Sai Kinh nho Đong Quan tien dan voi Tong Huy Tong, tung bi đac toi nhung đuoc Đong Quan noi giup nen đuoc tai vi, sau đo đuoc Huy Tong cat nhac lam Te tuong.
Vung Thiem Tay co quan nuoc Tay Ha vao lan chiem, Sai Kinh tien cu Đong Quan, ca ngoi tai nang cua ong. Vi vay Huy Tong sai Vuong Hau lam tuong, Đong Quan lam giam quan, mang 10 van quan đi đanh Tay Ha. Khi quan đi ra khoi kinh thanh Khai Phong thi trong cung co hoa hoan. Tong Huy Tong voi sai su đuoi theo goi Đong Quan mang quan ve, nhung Đong Quan giau lenh vao ong giay, roi noi doi Vuong Hau rang vua Huy Tong thuc giuc cac tuong lap cong. Vuong Hau ra tran doc suc chien đau, thu phuc đuoc 4 chau. Nho cong lao đo, Đong Quan đuoc thang lam Canh phuc đien su, Quan sat su Nhuong chau. Hoan quan bat đau lam viec Quan sat su bat đau tu đo.
It lau sau, Đong Quan đuoc cu lam Che tri su Chieu Ha, Hi Hoang, roi đuoc đe bat lam Vu Khang quan Tiet đo su. Sau đo Đong Quan lai co cong thu phuc Đao chau, đuoc kiem chuc Kiem hieu tu khong.
Ke tu khi đuoc thang tien, Đong Quan to ra cay the cong than, lam viec theo y rieng, khong tau bao len tren. Chinh Sai Kinh cung bat đau to ra bat man voi ong.
Nam 1111, Đong Quan đuoc thang lam Kiem hieu thai uy. Ong đuoc Tong Huy Tong sai đi su nuoc Lieu, bat chap co nguoi can ngan rang sai hoan quan đi su se lam mat the dien quoc gia. Khi đi su, Đong Quan đa co cong đua đuoc Ma Thuc bi nuoc Lieu giu truoc đo ve nuoc. Do viec đi su tro ve, Đong Quan cang đuoc long Huy Tong, sai nam giu quan đoi trung uong va tham gia nhieu quyet sach cua trieu đinh. Ong đuoc kiem lam Tuyen phu su Thiem Tay, Ha Đong va Ha Bac. It lau sau ong lai đuoc thang lam Khai phu nghi đong tam ty, Thiem thu khu mat vien o Ha Tay, Ha Bac, tro thanh nguoi đung đau quan đoi nha Bac Tong.
Sau khong đay 3 nam o Khu mat vien, ong tiep tuc cai quan 9 tran, thang lam Kinh quoc cong. Nguoi đoi luc đo goi Sai Kinh la "tuong ong", Đong Quan la "tuong ba".
Đe đoi pho voi Tay Ha, Đong Quan cu quan tinh nhue đat Tan, Tan tien sau vao Tuc quan đe ngan chan va sai tuong Luu Đuc đi đanh Soc Phuong. Luu Đuc ngan ngai khong đi, bi Đong Quan bat ep phai ra tran, ket qua bi phuc binh Tay Ha giet chet khien quan si vung Tu Xuyen lo lang. Đong Quan giau tin Luu Đuc tu tran, tau len Tong Huy Tong la quan Tong thang tran. Ba quan nhieu nguoi vao chuc mung Huy Tong, co mot so nguoi biet su that rat cam gian nhung khong dam noi.


Dep Phuong Lap Đe lay long Tong Huy Tong ham thich nhung cay co la, đa quy, Đong Quan sai thu ha la Chu Mien thanh lap Ung phung cuc (Cuc cung ung phuc vu hoang đe) chuyen đi tim kiem, cuop boc nhung thu quy la trong dan gian nhu nga voi, sung te, cay canh quy, đa quy… tu Giang Nam va huy đong hang ngan phu lam viec chuyen cho ve Bien Kinh dang vua. Đoi quan Chu Mien đa gay ra nhieu canh cuop boc tan bao khien dan Giang Nam rat oan han.
Nam 1120, tai Giang Nam no ra cuoc khoi nghia Phuong Lap. Phuong Lap nhanh chong phat trien luc luong, thanh lap chinh quyen nong dan tai 6 chau 52 huyen thuoc 4 tinh Giang To, Chiet Giang, An Huy va Giang Tay hien nay.
Tong Huy Tong voi ha lenh bai bo viec tim hoa thach cuong đe bot su bat binh cua dan chung, roi cu Đong Quan giu chuc Tuyen phu su Giang, Triet, Hoai Nam, lam tong chi huy cung Đam Trinh cam 15 van cam quan cung quan tu cac vung Tan, Tan, Phien, Han đi đanh Phuong Lap. Đi theo Đong Quan đanh dep Phuong Lap co quan đoi cua Vuong Uyen, Han The Trung, Luu Quang The.
Thang gieng nam 1121, Đong Quan keo đen giai vay cho Tu chau, trong ngoai cung tuong giu thanh la Vuong Tu Vu giap cong đanh tuong noi day la Phuong That Phat thua to. Quan Tong giet chet 9.000 quan noi day. Phuong Lap rut ve co thu o Hang chau.
Thang 2 nam 1121, quan tien phong do đich than Đong Quan va Trach Chan chi huy keo đen bo song Thanh Ha, hai canh quan ap sat lai giap cong. Phuong Lap thua to, phai bo chay. Khong lau sau, cac tuong Tong la Luu Đinh Khanh, Vuong Ly, Vuong Hoan, Duong Hoai Trung, Tan Hung Tong lan luot keo đen hop suc, lan luot chiem lai cac thanh tri tu tay Phuong Lap.
Thang 4 nam 1121, Phuong Lap bi bat song cung vo con va 52 tuong. Sang thang 3 nam 1122, Đong Quan dep not đuoc luc luong con sot lai cua Phuong Lap, hoan toan binh đinh Giang Nam. Nho cong dep Phuong Lap, Đong Quan đuoc phong lam Thai su, đoi đat phong đen nuoc So.


Chong lenh bi giet Nha Tong nhan luc nha Lieu (toc nguoi Khiet Đan) bi nha Kim (toc nguoi Nu Chan) noi len đanh, ben cat quan tien len phia bac nham thu hoi đat cu. Quan đoi cua Luu Cap va Nhac Phi đi theo Đong Quan đanh Lieu. Đong Quan von đa chu đinh lien ket voi Kim đe diet Lieu, ben dung tien đut lot cho nguoi Kim đe lay 4 chau Đan, Thuan, Canh, Ke lay tu tay nuoc Lieu. Cuoi cung nguoi Kim đong y nhung mang het dan đi, nha Tong chi thu đuoc 4 thanh bo trong. Tuy vay Đong Quan cung co cong thu hoi đat, đuoc phong lam Chan tam cong, đat phong đuoc them 2 nuoc Tu, Tuong. Đau nam 1123, ong đuoc phong lam Tuyen phu su Ha Bac, Yen Son. Nam 1125, ong lai đuoc phong lam Quang Duong quan vuong.
Nam 1125, nha Kim sau khi diet nha Lieu ben cat quan xuong phia nam đanh Tong. Quan Kim manh me, nha Tong bi uy hiep nang ne. Đong Quan đang o Thai Nguyen, ben cu Ma Khuech, Tan Hung Tong đi su nuoc Kim. Nguoi Kim sai su gia sang trach nha Tong thu nhan ke thu cua nuoc Kim va hen cat đai quan. Su Kim khuyen Đong Quan nen dang Ha Đong va Ha Bac cho Kim. Đong Quan hoang so, tinh đuong rut ve Bien kinh. Du Truong Hieu Thuan khuyen ong nen quyet chien nhung Đong Quan khong dam ra quan ma rut ve kinh.
Đau nam 1126, Tong Huy Tong nhuong ngoi cho con la Kham Tong len lam thai thuong hoang. Đong Quan tro ve Bien kinh. Tong Kham Tong tuyen bo se than chinh ra tran, sai Đong Quan o lai giu kinh thanh. Đong Quan khong nghe lenh Kham Tong, cay minh đuoc long thuong hoang Huy Tong ben mang quan ban bo ho tong thuong hoang chay ve phia nam đe tranh mui nhon quan Kim. Khi thuong hoang Huy Tong qua cau phao, mot so tuong si treo len cau khoc nuc no mong thuong hoang o lai ung chien. Đong Quan so khong đi nhanh đuoc, ben sai quan cung no ban vao ho, lam chet vai tram nguoi. Nhieu dan thuong cung khoc khong muon thuong hoang đi.
Nhieu đai than bat binh, cung nhau kien nghi vua Kham Tong. Kham Tong gian du lenh giu Đong Quan lai, đua sang lam Ta ve thuong tuong quan, roi lai đieu lam Chieu Hoa quan Pho tiet đo su.
Khong lau sau Đong Quan bi Kham Tong bat luu đay đen Anh chau, sung vao quan đoi o Cat Duong. Khi ong chua toi noi, Kham Tong lai sai Giam sat ngu su Thuong Huy mang chieu thu đuoi theo, ke 10 toi trang cua ong, roi xu tu ngay tren đuong. Nam đo Đong Quan 73 tuoi.
Thuong Huy giet Đong Quan xong, bo xac vao bao tai mang ve Bien kinh cho moi nguoi cung xem.


Nhan đinh Đong Quan đuoc đanh gia la nguoi tinh tinh rong rai, đo luong, trong cung co nhieu phi tan thich giao du voi ong. Trong cung cam, ong đuoc nhieu nguoi ca ngoi. Trong 20 nam cam quan, ong thuong nghiem khac khien quan si rat so menh lenh. Do chuyen quyen cay cong, lam nhieu đieu bao nguoc cuoi cung Đong Quan bi giet.


Trong Thuy hu Đong Quan trong tac pham Thuy hu cua Thi Nai Am va La Quan Trung đuoc mo ta la mot gian than, cung phe voi Cao Cau, Sai Kinh va Duong Tien luon co muu đo cuop đoat cong lao va lam hai cac anh hung Luong Son Bac.
Khi Tong Huy Tong co chu truong chieu an Tong Giang, Đong Quan cung y kien voi Cao Cau, phan đoi chieu an, do đo khi Tong Huy Tong thu nhan cho cac thu linh Luong Son Bac đau hang, Đong Quan va Cao Cau rat thu ghet ho.
Trong tran chinh chien dep Phuong Lap, Hau Thuy hu hu cau viec Tong Giang va cac anh hung Luong Son Bac la nguoi đi tien phong, cuop thanh giet đich, con Đong Quan chi dan hau quan theo sau đe nhan thanh qua, roi tro ve đuoc phong chuc. Tren thuc te, Đong Quan co nhieu cong lao chinh chien trong viec dep Phuong Lap.
Tai hoi cuoi cung, khi Tong Cong Minh, Lu Tuan Nghia cung cac thu linh Luong Son con song sot tro ve đuoc phong chuc, Đong Quan đong muu voi 3 nguoi vu cao ho co muu đo lam phan. Huy Tong to ra nghi ngo, Đong Quan cung 3 đai than sai thu ha bo đoc vao đo an uong ma Huy Tong ban cho Tong Giang, Lu Tuan Nghia đe sat hai ho. Ket qua keo theo cai chet cua Ly Quy, Ngo Dung va Hoa Vinh. Khi vu viec bi phat giac do Tong Giang hien hon bao mong cho Huy Tong, Đong Quan va may nguoi cung phe đo trach nhiem cho nguoi hau truc tiep bo thuoc đoc cho Tong Giang va Lu Tuan Nghia va am hai nguoi nay. Đong Quan, Cao Cau, Sai Kinh va Duong Tien chi bi Huy Tong trach mang qua loa khong bi tri toi.


Xem them Tong Kham Tong
Tong Huy Tong
Tong Giang
Phuong Lap


Tham khao Chu Thieu Hau (2003), Tong tap luoc truyen cac Te tuong trong lich su Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Cat Kiem Hung chu bien (2006), Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Ky Ngan Than (2007), Nguoi Trung Quoc va nhung hieu lam ve lich su, Nha xuat ban Cong an nhan dan
Vuong Xuan Du (1996), Ke chuyen cac hoan quan Trung Quoc, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Tieu Le (2000), Nhung ong vua noi tieng trong lich su Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Đa Nang
Đang Huy Phuc (2001), Cac hoang đe Trung Hoa, Nha xuat ban Ha Noi
Thi Nai Am, La Quan Trung (1999), Hau Thuy hu, Nha xuat ban Van hoc


Chu thich