Khau trang y te la mot loai mat na bao ve đuoc su dung đe bit vung mat (thuong la mui, mieng) đe ngan ngua bao ve nguoi đeo khoi bi lay nhiem cac loai vi khuan, dich benh, bui bam thong qua đuong ho hap. Khau trang y te đuoc su dung nhieu trong cac co so y te, cung cap cho cac bac si, y ta, đieu duong vien, giam đinh phap y...
Đac biet la nhung nguoi lam cong viec phau thuat. Chi đinh chung trong viec su dung khau trang phau thuat tieu chuan gom:

Khi co tinh trang vang, ban, phun cac chat dich co the
Khi o gan cac chat tiet tu khoang cach 1.5 met tro xuong
Khi lam viec trong moi truong vo trung, đe tranh lay nhiem cho moi truong
Khau trang y te co ba tac dung chinh la ngan bui, ngan hoa chat (ke ca khoi xe) va ngan vi sinh vat. Khau trang ngan vi sinh vat phai đuoc san xuat bang nhung nguyen lieu va cong nghe đac biet.
Mac du vat lieu lam khau trang y te co the loc mot so loai vi-rut va vi khuan bang cach giu lai khi dung lo lung trong khong khi hit vao, nhung chung chi bao ve mot phan khoi cac benh lay truyen qua khong khi do cac canh cua khau trang va khuon mat cua nguoi đeo thuong long leo.


Lich su = Thoi ky đau =

Dua vao nhung ghi chep cua nha tham hiem nguoi Italy la Marco Polo, khi đen Trung Quoc vao the ky 13 roi khi đuoc mot vi quan lon nha Nguyen moi du yen tiec, Marco Polo thay nhung nguoi hau đeu đeo quanh mieng mot manh vai lua ma theo giai thich la nham ngan khong cho hoi tho cua ho bam vao thuc an. Tuy nhien, loai "khau trang" nay chi xuat hien o nhung noi quyen quy, va hoan toan khong co muc đich phong ngua benh tat, tuong tu khau trang vai hien nay.
Nam 1619, luc nhung benh nhan đau tien mac benh dich hach o Phap roi sau đo nhanh chong lan sang cac quoc gia lang gieng nhu Italy, Tay Ban Nha, Đuc... do y hoc chua hieu biet tuong tan ve nguyen nhan gay benh cung nhu co che lay truyen, ma chi biet rang no phat xuat tu loai Chuot đen. Bac si Charles de Lorme lam viec tai Benh vien St Louis, Paris, Phap. Nhan thay kha nhieu đong nghiep cua ong bi lay khi tham gia nhung ca mo tu thi đe tim hieu ly do dan đen tu vong nhung do y hoc chua phat trien nen Charles de Lorme nghi rang cai mui "tu khi" boc ra tu xac chet la nguyen nhan, trong luc thuc te thi cac bac si bi nhiem đeu la nhung nguoi đa tiep xuc voi xac chet ngay khi ho vua chet đuoc 1, 2 tieng đong ho, xac chua bi phan huy. Vi vay Charles de Lorme tin rang can phai cach ly mui cua bac si khoi mui "tu khi".
Sau nhieu ngay nghien cuu, Charles de Lorme cho ra đoi chiec khau trang đau tien cua nhan loai. No lam bang nhung thanh go thong vot mong, uon thanh hinh cai mo cua mot con chim. Ben ngoai mo, Charles de Lorme boc vai lanh roi cho vao trong mot so thao moc toa ra mui thom. Khi tien hanh phau thuat tu thi, bac si đeo khau trang "mo chim" cung voi mot cap kinh, gong lam bang đong roi mac mot chiec ao choang dai toi got chan, co mu trum kin đau. The nhung hien tuong nhiem benh van khong cham dut boi le mai ve sau nay, nguoi ta moi hieu nguyen nhan lay truyen benh dich hach phat xuat tu Bo chet chuot phuong Đong, song bang cach hut mau đong vat lan con nguoi nen khi benh nhan chet, mau đong lai, co the khong con nong, bo chet phai tim mot nguon nuoi duong khac. Bac si mo tu thi khi ay chinh la vat chu boi le ho khong mang gang tay, ao choang khong ngan đuoc nhung con bo chet bam vao.


= Thoi ky phat trien =
Đau the ky 17, bac si Collin Mayer, lam viec tai benh vien St George, bang Alabama nghi ra mot loai khau trang khac. Luc ay, kha nhieu no le da đen lam viec tai cac đon đien trong cay bong vai trong bang mac benh thuy đau. Sau nhieu ngay theo doi, bac si Collin Mayer nhan thay benh lay khi nguoi benh ho, hat hoi hoac noi chuyen. Vi the, ong may mot cai tui bang vai, co khoet 2 lo cho hai con mat. Moi khi tham kham, ong trum cai "khau trang" nay vao đau cung voi mot cap kinh. Ket qua la bac si Collin Mayer khong nhiem benh nhung con so no le da đen bi nhiem van tang len ma nguyen nhan la benh thuy đau - ngoai lay theo đuong ho hap - no con lay qua viec su dung chung nhung đo dung ca nhan, hoac an uong chung voi nguoi đa nhiem benh.
Buoc sang the ky 19, nam 1827, bac si nguoi Tay Ban Nha Fernandez Carlos thiet ke chiec khau trang dua theo hinh dang cua Hijab ma phu nu Hoi giao dung đe che mat.
Nam 1897, phat trien tu mau khau trang cua bac si Fernandez Carlos, nha Vi khuan hoc nguoi Đuc la Carl Flugge va Bac si phau thuat nguoi Phap Paul Berger thay mieng vai bang mieng bang vet thuong hinh chu nhat voi 6 lop. Nhung giong nhu chiec khau trang cua bac si Fernandez Carlos, loai khau trang cua Carl Flugge va Paul Berger cung co phan tren buoc vong qua đau con phan duoi may dinh vao ao mang to. Vi vay, tac dung ngan ngua nhiem khuan cua no khong hieu qua lam.
Nam 1899, chiec khau trang tien them mot buoc nhung lan nay đon gian hon: Moi khi kham benh, cac bac si nguoi My dung mot mieng bang vet thuong dai khoang 40 cm, ngang 10 cm, chinh giua co them 04 gac, cuon quanh mieng va mui roi buoc lai o phia sau gay. Su dung xong, no đuoc mang đi giat ngay nhung hau het bac si đeu cho rang no gay kho tho neu phai đeo no trong nhung ca kham benh keo dai.
Đen Đai dich cum 1918, cac bac si Anh quoc che ra loai khau trang chi che kin phan mieng. No gom mot cuon bang vet thuong, buoc tum 2 đau roi buoc day vong qua gay. Tat ca moi nguoi du nhiem benh hay khong, moi khi ra đuong đeu phai đeo. Đo cung la chiec khau trang pho thong đai chung đau tien. Nguoi dan Anh goi no mot cach khoi hai la "xuc xich trang" vi nhin no giong nhu xuc xich, nhat la no lai nam o ngang mieng. Cho đen đau nam 1919, ca chau Au va Hoa Ky hau nhu đeu su dung loai khau trang "xuc xich" nay. The nhung, chi mot thoi gian ngan, cac bac si Hoa Ky nhan ra rang moi khi muon ho hay khac nho, nguoi ta phai keo cai "xuc xich" ra khoi mieng va nhu vay, nguy co lay truyen van hien huu. Ben canh đo, su hat hoi cung co the phat tan mam benh nen lan nay, Hoa Ky cho ra đoi chiec khau trang chi che kin phan mui. Luc bay gio, khau trang may bang hai lop vai cotton, con mau sac thi tuy theo y thich cua nguoi dung. No đuoc phu mot lop keo o mat ngoai đe tao hinh chop non va co đo cung. No co 4 soi day o hai ben đe đeo vong qua tai. Đieu bat tien la khi giat đe tai su dung, lop keo troi het nen phai ho lai nhung khong phai nha ai cung co san keo va biet cach ho. Vi the, cu vai ngay mot lan, ho gom tat ca khau trang cua nhung nguoi trong gia đinh roi mang ra nhung cua hang chuyen ho khau trang, chua ke neu gap nuoc hoac đi ngoai mua, keo tan ra gay dinh, nhop, bui bam vao lop keo uot.


= Thoi ky hoan thien =
Nam 1930, khi nganh Nhua phat trien, khau trang đuoc lam bang nhua trong suot. Suot mot thap nien, ngoai nhung nguoi o nganh y thi loai khau trang nay rat pho bien trong gioi đi xe phan khoi lon. No vua ngan đuoc bui, lai vua khong lam giam tam nhin, de dang chui rua nhung nguoi đeo se thay kho tho vi no qua kin. Va boi vi lop nhua rat mong, de bi bien dang khi đeo nen no con co mot chiec đai kim loai rang quanh khien no kha nang ne. Đe cai tien, cac nha che tao đe ho phan duoi cam cho khong khi de dang luu thong nhung no lai han che viec ngan ngua vi khuan xam nhap qua đuong ho hap.
Nam 1947, Vai khong det ra đoi. Tu loai vai khong det nay, chiec khau trang y te co cau tao va hinh dang nhu ngay nay.
Ngay nay cac loai khau trang y te đuoc pho bien thong dung va re tien nguoi dan co the tu trang bi đe phong chong cac đai dich. Khau trang y te hien nay thuong la loai dung mot lan roi bo.


Mot so khuyen cao O Viet Nam co khong it loai khau trang bay ban o cac via he đuoc may tu nhung loai vai moc meo, mut phe lieu va chua đuoc xu ly giat tay, chua vo so vi khuan đe doa suc khoe nguoi su dung. Nhieu noi khau trang la tu nguyen lieu la cac loai rac thai bang vai va khong đat chat luong. Đac biet, đa so cac loai khau trang đuoc bay ban hien nay đeu co thiet ke khong om sat phan mui va mieng nguoi đeo, tao ra nhung ke ho đe vi khuan xam nhap. Vi the khau trang chi giup tranh đuoc bui phan nao chu khong tranh đuoc cac loai vi khuan.
Khi mang khau trang phai kin ca mui va mieng. Neu khong thi bui, hoa chat, vi sinh vat khong đi qua bo phan loc ma len theo ke ho vao thang mui va mieng, chay sau vao phoi. Đoi voi loai khau trang đeo sat mui thi bui, hoa chat va vi sinh vat van co kha nang tham nhap vao co the qua đuong mieng, cho du muc đo thap hon.
Nhieu nguoi co thoi quen mua khau trang doc đuong roi su dung ngay hoac treo, moc khau trang tren xe, bo trong tui ao quan... khien khau trang nhiem them vi sinh vat gay hai do bui, am, moc, mui hoi... Khong loai tru truong hop bi tai viem mui do su dung khau trang đa nhiem vi khuan truoc đo. Do vay, đoi voi khau trang lam bang vai thong thuong phai giat sach sau khi mua. Khi đa su dung thi nen giat moi ngay.


Xem them Khau trang vai
Mat na


Chu thich