Ngo Thi Hue hay Bay Hue (sinh ngay 11 thang 2 nam 1918 - mat ngay 5 thang 6 nam 2022) la mot trong 10 đai bieu nu cua Quoc hoi Viet Nam khoa đau tien, nguyen Pho Bi thu Tinh uy Vinh Long, Vu truong Vu to chuc can bo thuoc Ban To chuc Trung uong, Pho Chu tich Hoi Bao tro benh nhan ngheo Thanh pho Ho Chi Minh. Ba la phu nhan cua ong Nguyen Van Linh tuc Muoi Cuc, nguyen Tong Bi thu Đang Cong san Viet Nam nhiem ky 1986–1991.


Than the Ngo Thi Hue ten that la Nguyen Thi Ngoi, sinh ngay 11 thang 2 nam 1918 tai xa My Quoi huyen Nga Nam, tinh Kien Giang (nay phuong Nga Nam, thanh pho Can Tho). Ba la nguoi con thu bay trong mot gia đinh co tam con nen thuong đuoc goi la Bay Hue.


Tham gia cach mang truoc nam 1945 Som tiep can voi cac tai lieu cong san va som tham gia hoat đong cach mang, 11 tuoi Ngo Thi Hue đa đuoc nguoi anh re thu 5 giac ngo cach mang, thoat ly gia đinh đi cach mang voi vai tro giao lien. Nam 1936 khi moi 18 tuoi ba đa đuoc ket nap vao Đang. Sau đo ba tham gia hoat đong cach mang tai nhieu đia ban, la huyen uy vien huyen Cau Ngang, tinh Tra Vinh (1937), tinh uy vien Tinh uy Tra Vinh (1938), tinh uy vien Tinh uy Can Tho (1939), uy vien Lien tinh uy Hau Giang gom 6 tinh mien Tay (1940).
Khi 22 tuoi, Ngo Thi Hue đa la Pho Bi thu Tinh uy Vinh Long, tham gia lanh đao cuoc Khoi nghia Nam Ky ngay 23 thang 11 nam 1940. Ba đa nhieu lan bi bat va bi ket an tu chung than kho sai. Theo nhu nhung gi ba ke lai, khi phong trao Nam Ky khoi nghia that bai, ba bi bat ngoi tu 12 thang nhung sau đo đuoc tuyen trang an. Toi thang 6 nam 1942 ba lai bi bat lan hai va lan nay bi tuyen an kho sai chung than, bi giam cam, tra tan lan luot o cac nha tu Cho Quan, Chi Hoa roi Con Đao mai 3 nam sau, đen thang 6 nam 1945 sau mot so lan to chuc pha kham vuot nguc ba moi đuoc giai thoat ve Bac Lieu. Ba tham gia Tinh uy lam thoi, to chuc cach mang thang Tam va cuop chinh quyen o Bac Lieu.
Thang 1 nam 1946, ngay tong tuyen cu đau tien cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, Ngo Thi Hue đa gianh đuoc nhung la phieu tu nhung ba me buon ganh ban bung, nhung nu dan quan... đe tro thanh đai bieu Quoc hoi, mot trong 3 nu đai bieu Quoc hoi đai dien mien Nam Viet Nam trong so 10 nu đai bieu Quoc hoi khoa I cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ba ra Ha Noi nhan cong tac Quoc hoi vao thang 10 nam 1946.
Đau nam 1947, Ngo Thi Hue tro lai mien Nam tiep tuc hoat đong va đuoc cu va Ban Thuong vu Thanh uy. Ba tiep tuc tham gia cac cong tac Ban to chuc Xu uy, Ban Phu van, Đang đoan Phu nu Nam Bo tu nam 1952 đen nam 1954, lam đai bieu Quoc hoi luu nhiem (mien Nam) khoa II va III.
Nam 1954 sau Hiep đinh Geneve Ngo Thi Hue ve Sai Gon lam Truong ban Phu van Thanh uy.
Nam 1959 ba cung cac con ra Ha Noi hoc tap va cong tac. Ba tung giu trong trach Vu truong Vu To chuc Ban Can bo Trung uong, trung cu đai bieu Quoc hoi khoa IV, thuoc đoan đai bieu tinh Ninh Binh.


Nghi huu đen qua đoi Sau khi nghi huu va ve Thanh pho Ho Chi Minh, Ngo Thi Hue van tich cuc tham gia cac phong trao phu nu. Ba la mot trong nhung nguoi thuoc nhom thanh lap To su Phu nu Nam Bo, roi sau đo phat trien thanh Bao tang Phu nu Nam Bo, uy vien Hoi đong bien soan lich su Nam bo Khang chien. Ba cung co mat va đong gop cong suc cua minh trong nhieu chuong trinh tu thien, la nguoi đa co cong van đong đe lap ra Benh vien mien phi An Binh (nay thuoc So Y te Thanh pho Ho Chi Minh).
Nam 1993, tai cuoc hop Thuong truc Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh, Ngo Thi Hue cung mot so can bo đa đe xuat thanh lap Hoi Bao tro benh nhan ngheo Thanh pho Ho Chi Minh. Nam 1994 Khi Hoi đuoc Thanh uy, UBND thanh pho cho thanh lap, du o đo tuoi "xua nay hiem", Ngo Thi Hue van la mot trong nhung nguoi đau tien tham gia, van đong cac nha hao tam cung gop cong suc, tien bac, thuoc men, van đong cac bac si noi tieng đi cung đe cham lo cho cac cu gia ngheo, neo đon, cac tre em ngheo bat hanh cua thanh pho va tren ca nuoc. Ba giu cuong vi Pho chu tich Hoi trong cac nhiem ky keo dai tu 1994-2009 va van tiep tuc la Uy vien thuong vu cua Hoi cho đen nay (2015).
Ba qua đoi tai Sai Gon vao luc 20h ngay 5 thang 6 nam 2022, khong lau sau sinh nhat 104 tuoi. Le tang cua ba đuoc to chuc vao luc 9h ngay 7 thang 6, le truy đieu la 8h, le an tang tai Nghia trang Thanh pho (Thanh pho Thu Đuc, Sai Gon).


Gia đinh Nguoi yeu đau tien cua Ngo Thi Hue la lanh đao truc tiep cua ba thoi ky 1940, Xu uy vien Xu uy Nam Ky, Bi thu tinh uy Hau Giang. Tuy nhien ong đa bi thuc dan Phap xu ban vao nam 1942.
Nam 1947 trong chuyen quay tro lai mien Nam cong tac, Ngo Thi Hue quen Nguyen Van Linh tuc Muoi Cuc (khi đo đang la Uy vien Xu uy Nam Bo), va toi thang 5 nam 1948 o tuoi 29 ba cung ong nen duyen vo chong. Tuy nhien, do hoan canh chien tranh khoc liet nay va đac thu cong tac cua moi nguoi, hai ong ba co nhieu nam thang rat it đuoc gap nhau. Nam 1952 ong Muoi Cuc đuoc đieu ra Bac nhung vo van o mien Nam. Nam 1954 ong vao Nam nhung ong ba moi nguoi mot nhiem vu nen chang gap nhau đuoc bao ngay. Nam 1959 ba mang ba nguoi con ra Ha Noi nhan cong tac, ong o mien Nam hoat đong va lanh đao Thanh uy Sai Gon-Gia Đinh. Khi đat nuoc thong nhat nam 1975, ba van chua đuoc ve Nam gap chong ngay, va phai sau chuyen đi chua benh 4 thang o Đuc ve moi co co hoi đuoc vao thanh pho Ho Chi Minh sinh song cung chong con. Ho đa chiu canh chong Nam vo Bac xa cach nhau đung 15 nam.
Hai ong ba co ba nguoi con: hai gai (Nguyen Thi Hoa, Nguyen Thi Binh) va mot trai (Nguyen Hung Linh, co tai lieu ghi Nguyen Van Linh). Ngay tien vo con ra Bac nhan cong tac, do be Linh moi 18 thang tuoi, đe luon nho đen con nen chong ba đa lay ten "Linh" lam bi danh hoat đong cua minh tu đo (co tai lieu ghi do khong đuoc o ben con khi con chao đoi tai Campuchia, nen chong ba lay ten con lam bi danh). Nguoi con trai ut cua ong ba qua đoi khi con tre, nhung nam sau 1975, khi ong ba vua đuoc ve voi nhau chua lau. Ve cuoi đoi ba song voi gia đinh nguoi con gai thu hai va cac chau trong khuon vien nha cu tai thanh pho Ho Chi Minh.


Vinh danh Voi qua trinh hoat đong cach mang va cong hien cua minh, Ngo Thi Hue đa đuoc Nha nuoc Viet Nam, Đang Cong san Viet Nam trao tang nhieu huan chuong, huy chuong khang chien cac loai. Ba cung 5 nu can bo cach mang lao thanh trong To Su phu nu Nam Bo đuoc phong tang Huan chuong lao đong hang nhat vao nam 1997. Đac biet, nhan ky niem 82 nam Ngay Thanh lap Đang Cong san Viet Nam (3/2/1930–3/2/2012), ba đuoc trao tang Huy hieu 75 nam tuoi Đang va Huan chuong Ho Chi Minh.
Chieu ngay 18 thang 5 nam 2020, ba đuoc trao tang huy hieu 85 nam tuoi Đang Cong san Viet Nam.
Ngo Thi Hue co mot buc tuong ban than đuoc trung bay tai Bao tang Phu nu Nam Bo, noi ba la mot trong nhung nguoi sang lap nen. Trung bay tuong cua nguoi con song, theo loi ba Nguyen Thi Tham giam đoc bao tang, la viec hi huu tai bao tang nay; va trong bo suu tap chan dung nhung nguoi phu nu noi tieng cua Viet Nam qua cac thoi đai ma bao tang đang suu tam đe trung bay phuc vu ky niem 40 nam thong nhat đat nuoc (1975-2015), buc tuong nay la hien vat đau tien. Tuong đuoc lam bang chat lieu đong, cao 50 cm, do nu đieu khac gia Kim Thanh thuc hien tu cuoi nam 2010 theo yeu cau cua ba Tran Thu Hong, mot nu cuu tu chinh tri von đuoc ba Ngo Thi Hue diu dat va coi ba Ngo Thi Hue nhu than tuong. Truoc khi hien tang cho bao tang, buc tuong đuoc đat trang trong tai tu gia cua ba Ngo Thi Hong, cung tuong cua nhieu danh nhan, van nghe si noi tieng khac.


Đanh gia Tac pham Ngo Thi Hue đa xuat ban mot cuon hoi ky co ten Tieng song bua ghenh (Nha xuat ban Tre, 2011). Sach đuoc hoan thien sau gan 5 nam thuc hien, ghi chep tu nhung tu lieu gia đinh va theo loi ke cua nhan vat chinh, đua nguoi đoc qua tung chang đuong cua co gai nong thon tuoi muoi bay dan than vao con đuong cach mang.


Xem them Danh sach đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa I
Nguyen Van Linh
Hoi Bao tro benh nhan ngheo Thanh pho Ho Chi Minh


Chu thich Lien ket ngoai Tieng song bua ghenh, Bao SAI GON GIAI PHONG.
Tieng song bua ghenh, youtube