Thalassoma noronhanum la mot loai ca bien thuoc chi Thalassoma trong ho Ca bang chai. Loai nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1890.


Tu nguyen Tu đinh danh cua loai ca nay, noronhanum, đuoc đat theo ten cua noi đau tien phat hien ra chung, quan đao Fernando de Noronha (hau to anum mang y nghia la "thuoc ve").


Pham vi phan bo va moi truong song T. noronhanum co pham vi phan bo o Tay Nam Đai Tay Duong. Đay la mot loai đac huu cua vung bien Brasil, đuoc ghi nhan doc theo bo bien bang Maranhao trai dai đen bang Santa Catarina, bao gom tat ca cac hon đao xa bo cua quoc gia nay.
T. noronhanum song gan cac ran san ho vien bo o đo sau đen 60 m.


Mo ta T. noronhanum co chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan la gan 13,4 cm. Ca con va ca cai giai đoan đau co nua than duoi mau trang, nua than tren nau sam voi soc trang keo dai tu sau mat đen cuong đuoi; soc mau vang o than duoi. Ca cai lon hon co cac dai mau xanh lam tham tren đau, bao quanh mat va khong con soc vang tren co the. Ca đuc co mau xanh lam tim voi đau mau vang luc. Vay o 2/3 than tren co mau lam đam voi vien mau lam nhat. Ria cua vay nguc va phan truoc cua vay lung mau đen; nua tren cua vay đuoi mau xanh lam nhat, nua duoi sam mau hon.
So gai o vay lung: 8; So tia vay o vay lung: 13; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 11; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5; So tia vay o vay nguc: 12 - 14.


Sinh thai va hanh vi T. noronhanum co the song trong long ong cua bot bien. Loai nay thuong hop thanh nhung nhom lon, gom mot vai con ca đuc cung nhieu ca con va ca cai. Truoc khi hoang hon buong xuong, T. noronhanum rut vao hang tren cac ran san ho. Thuc an chu yeu cua chung la cac loai thuy sinh khong xuong song va đong vat phu du.


= Sinh san =
Hanh vi sinh san o T. noronhanum bat đau voi su xuat hien cua mot so luong lon cac ca the tap trung tai cac mom đa. Su sinh san thuc su dien ra khi nhung ca the boi len tren cot nuoc. Sau khi len cao khoang 2 met, nhung con ca đao huong va quay tro lai tang đay, đe lai mot đam trung đa thu tinh trong cac cot nuoc.
Sinh san theo cap cung đuoc quan sat o loai nay. Tai đo, mot con ca đuc truong thanh bao ve mot vung lanh tho nho cung voi bay ca cai trong hau cung cua no. Ca đuc thuc hien hanh vi sinh san lan luot voi tung con ca cai trong bay, hoan toan tuong tu nhu sinh san theo đan. Sau khi xong nhiem vu, ca cai se roi khoi đo va mot con ca cai khac se buoc vao lanh tho đe đe trung.


= Lam ve sinh cho loai ca khac =
Ca con T. noronhanum đuoc ghi nhan la co hanh vi "don ve sinh" cho nhung loai ca khac, chu yeu la nhung loai ca an tao va an sinh vat phu du, nhung van co mot so it "vi khach hang" la ca an thit. Cac "tram ve sinh" đuoc lap boi nhung nhom T. noronhanum khoang tu 10 đen 450 ca the (chieu dai khoang 2–5 cm) tren cac mom đa va ran san ho đa đuoc quan sat tai Fernando de Noronha. Tai cac tram, khach hang đuoc phuc vu la nhung loai ca khong gay hai đen T. noronhanum. Ben canh đo, T. noronhanum van co the lam ve sinh cho cac loai khac o ben ngoai cac tram, noi ma "khach hang" bao gom ca nhung loai vo hai va loai an thit.
Ca mu Cephalopholis fulva, mot loai an thit thuong xuat hien o gan đay bien hay tren cac mom đa, đuoc quan sat nhieu nhat trong so cac loai an thit ma cuoc khao sat nay. T. noronhanum đuoc ghi nhan la đa lam ve sinh cho C. fulva, va chung cung bi tan cong boi C. fulva. C. fulva thuong nham vao nhung ca the T. noronhanum roi khoi tram ve sinh va đang kiem an gay đay bien. Ben trong ruot cua nhung ca the C. fulva đuoc thu thap, nguoi ta tim thay mot ca the T. noronhanum đang đuoc tieu hoa.
Đoi voi nhung "vi khach" co kha nang đe doa đen mang song, T. noronhanum phuc vu rat nhanh chong va chi tap trung lam ve sinh o cac phan co the phia sau cua cac loai khach hang.


= Theo sau nhung loai khac =
Hanh vi boi theo sau nhung loai đong vat khac đa đuoc quan sat o ca cai, ca con va ca ca đuc T. noronhanum. Muc đich cua viec nay la T. noronhanum co the nhat thuc an bay ra trong luc nhung loai khac đao xoi đat tim thuc an. Nhung loai ma T. noronhanum boi theo sau đa đuoc quan sat la đoi moi dua, ca vet Sparisoma frondosum, Sparisoma amplum va Sparisoma axillare cung nhieu loai ca ran san ho khac. T. noronhanum cung co the boi theo sau va xe manh nhung chan ong cua nhim bien bat cu khi nao chung co co hoi.


Tham khao = Trich dan =
R. B. Francini-Filho; R. L. Moura; I. Sazima (2000). "Cleaning by the wrasse Thalassoma noronhanum, with two records of predation by its grouper client Cephalopholis fulva". Journal of Fish Biology. Quyen 56 so 4. tr. 802–809.
Luiz A. Rocha; Ricardo Z. P. Guimaraes; Joao L. Gasparini (2001). "Redescription of the Brazilian Wrasse Thalassoma noronhanum (Boulenger, 1890) (Teleostei: Labridae)" (PDF). aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology. Quyen 4 so 3. tr. 105–108. Ban goc (PDF) luu tru ngay 11 thang 8 nam 2017. Truy cap ngay 10 thang 3 nam 2021.
Cristina Sazima; A. Grossman; C. Bellini; I. Sazima (2004). "The moving gardens: reef fishes grazing, cleaning, and following green turtles in SW Atlantic" (PDF). Cybium. Quyen 28 so 1. tr. 47–53.
C. Sazima; R. M. Bonaldo; J. P. Krajewski; I. Sazima (2005). "The Noronha wrasse: a "jack-of-all-trades" follower". aqua, Journal of Ichthyology and Aquatic Biology. Quyen 9. tr. 97–108.