Giay  la mot vat dung đi vao ban chan con nguoi đe bao ve va lam em chan trong khi thuc hien cac hoat đong khac nhau. Mac du ban chan con nguoi co the thich nghi voi nhieu loai đia hinh va đieu kien khi hau khac nhau, nhung no van rat de bi ton thuong, va giay giup bao ve ban chan. Theo thoi gian, giay cung tro thanh mot mon đo thoi trang. Mot so loai giay đuoc su dung nhu thiet bi bao ho, chang han nhu ung mui thep, la loai giay bat buoc phai mang tai cac cong truong cong nghiep.
Ngoai ra, thoi trang giay cung thuong đuoc phat trien thanh nhieu kieu dang khac nhau, chang han nhu giay cao got, thuong đuoc phu nu mang trong nhung dip trang trong. giay đuong đai rat đa dang ve kieu dang, đo phuc tap va gia ca. Giay xang đan co ban co the chi bao gom mot đe mong va quai đeo đon gian va đuoc ban voi gia thap. giay thoi trang cao cap do cac nha thiet ke noi tieng thiet ke co the đuoc lam tu chat lieu đat tien, su dung cau truc phuc tap va đuoc ban voi gia cao. Mot so loai giay đuoc thiet ke cho muc đich cu the, chang han nhu ung đuoc thiet ke đac biet cho leo nui hoac truot tuyet, trong khi nhung loai khac co muc đich su dung chung hon nhu giay the thao, loai giay đa chuyen đoi tu giay the thao chuyen dung thanh giay su dung chung.
Theo truyen thong, giay đuoc lam tu da, go hoac vai bat, nhung ngay cang đuoc lam tu cao su tong hop, nhua va cac vat lieu khac co nguon goc tu dau mo. Tren toan cau, nganh cong nghiep giay la mot nganh cong nghiep tri gia 200 ty đo la My moi nam. 90% giay cuoi cung se bi đua vao bai rac, vi cac vat lieu kho tach roi, tai che hoac tai su dung.


Lich su = Co đai =


 Bang chung som nhat  Đoi giay lau đoi nhat đuoc biet đen la đoi dep lam tu vo cay sagebrush co nien đai khoang 7000 hoac 8000 truoc Cong nguyen, đuoc tim thay trong hang Fort Rock o bang Oregon cua Hoa Ky vao nam 1938. Đoi giay da lau đoi nhat the gioi, đuoc lam tu mot manh da bo duy nhat đuoc buoc day bang day da doc theo cac đuong noi o phia truoc va phia sau, đuoc tim thay trong khu phuc hop hang Areni-1 o Armenia vao nam 2008 va đuoc cho la co nien đai tu nam 3500 truoc Cong nguyen. Đoi giay cua Otzi the Iceman, co nien đai tu nam 3300 truoc Cong nguyen, co đe giay bang da gau nau, cac tam ben bang da huou va mot tam luoi bang day vo cay, đuoc keo chat quanh ban chan. Giay Jotunheimen đuoc phat hien vao thang 8 nam 2006: cac nha khao co uoc tinh rang chiec giay da nay đuoc lam tu khoang nam 1800 đen 1100 truoc Cong nguyen, khien no tro thanh mon đo quan ao lau đoi nhat đuoc phat hien o Scandinavia.
Dep va cac cong cu lam tu soi thuc vat khac đa đuoc tim thay trong hang Cueva de los Murcielagos o Albunol o mien nam Tay Ban Nha vao nam 2023, co nien đai tu khoang 7500 đen 4200 truoc Cong nguyen, khien chung tro thanh nhung đoi giay lau đoi nhat đuoc tim thay o chau Au.
Nguoi ta cho rang giay co the đa đuoc su dung tu rat lau truoc đay, nhung vi cac vat lieu đuoc su dung rat de hu hong nen kho tim thay bang chung ve nhung đoi giay som nhat.
Cac dau chan goi y đen viec su dung giay hoac dep do co cac canh sac net, khong co dau hieu cua ngon chan va ba cho lom nho noi gan day da buoc hoac quai đeo đa đuoc tim thay tai Vuon quoc gia Garden Route, Vuon quoc gia voi Addo va Khu bao ton thien nhien Goukamma o Nam Phi. Nhung dau chan nay co nien đai tu 73.000 đen 136.000 nam truoc Cong nguyen. Phu hop voi su ton tai cua nhung chiec giay nhu vay la viec tim thay cac cong cu bang xuong co nien đai tu thoi ky nay, co the đuoc su dung đe lam ra nhung đoi giay đon gian.
Mot nguon bang chung khac la nghien cuu ve xuong cua cac ngon chan nho hon (khong phai ngon chan cai), nguoi ta quan sat thay rang đo day cua chung giam xuong vao khoang 40.000 đen 26.000 nam truoc Cong nguyen. Đieu nay dan đen viec cac nha khao co hoc suy luan rang viec mang giay thuong xuyen thay vi thinh thoang, vi đieu nay se dan đen viec xuong phat trien it hon, dan đen cac ngon chan ngan hon va mong hon. Nhung thiet ke som nhat nay rat đon gian, thuong chi la nhung "tui chan" bang da đe bao ve ban chan khoi đa, manh vo va cai lanh.


 Chau My  Nhieu cu dan ban đia o Bac My thoi ky đau đa mang mot loai giay tuong tu, đuoc goi la moccasin. Đay la nhung đoi giay mui nhon, đe mem, thuong đuoc lam tu da hoac da bo bison. Nhieu đoi moccasin cung đuoc trang tri bang cac loai hat va đo trang tri khac. Moccasin khong đuoc thiet ke đe chong tham nuoc, va trong thoi tiet am uot va nhung thang mua he am ap, hau het nguoi My ban đia đeu đi chan tran. La cua cay sisal đuoc su dung đe lam day cho dep o Nam My trong khi nguoi ban đia Mexico su dung cay Yucca.


 Chau Phi va Trung Đong  Khi cac nen van minh bat đau phat trien, dep xo ngon (tien than cua dep xo ngon hien đai) đa đuoc su dung. Thuc te nay co tu nhung buc tranh ve chung trong cac buc tranh tuong Ai Cap co đai tu 4000 truoc Cong nguyen. "Thebet" co the la thuat ngu đuoc su dung đe mo ta nhung đoi dep nay vao thoi Ai Cap, co the tu thanh pho Thebes. Vuong quoc Trung Co la thoi ky nguoi ta tim thay nhung đoi thebet đau tien, nhung cung co kha nang no đa xuat hien trong thoi ky So trieu đai cua Ai Cap. Mot đoi đuoc tim thay o chau Au đuoc lam tu la papyrus va co nien đai khoang 1.500 nam. Chung cung đuoc mang o Jerusalem trong the ky đau tien cua ky nguyen Co đoc giao. Dep xo ngon đuoc đeo boi nhieu nen van minh va đuoc lam tu nhieu loai vat lieu khac nhau. Dep Ai Cap co đai đuoc lam tu giay coi va la co. Nguoi Masai o chau Phi lam chung tu da song. O An Đo, chung đuoc lam tu go.
Mac du dep xo ngon đuoc su dung pho bien, nhung nhieu nguoi o thoi co đai, chang han nhu nguoi Ai Cap, nguoi Hindu va nguoi Hy Lap, thay rang khong can giay lam, va hau het thoi gian, ho thich đi chan tran. Nguoi Ai Cap va nguoi Hindu co su dung mot so loai giay trang tri, chang han nhu loai dep khong đe đuoc goi la "Cleopatra", loai dep nay khong bao ve đuoc ban chan mot cach thiet thuc.


 Chau A va Chau Au  Nguoi Hy Lap co đai phan lon coi giay la su buong tha, thieu tham my va khong can thiet. Giay chu yeu đuoc mang trong nha hat, nhu mot cach đe tang chieu cao, va nhieu nguoi thich đi chan tran hon. Cac van đong vien trong The van hoi Olympic co đai tham gia thi đau chan tran va khong mac quan ao. Ngay ca cac vi than va anh hung cung chu yeu đuoc mieu ta la chan tran, cung nhu cac chien binh hoplite. Ho chien đau trong cac tran chien voi đoi chan tran va Alexander Đai đe đa chinh phuc đe che rong lon cua minh voi đoi quan chan tran. Cac van đong vien cua Hy Lap co đai cung đuoc cho la chay chan tran.

Nguoi La Ma, nhung nguoi cuoi cung đa chinh phuc nguoi Hy Lap va tiep thu nhieu khia canh van hoa cua ho, đa khong tiep thu quan niem cua nguoi Hy Lap ve giay va quan ao. Quan ao La Ma đuoc coi la bieu tuong cua quyen luc, va giay đuoc coi la mot thu can thiet đe song trong mot the gioi van minh, mac du no le va nguoi ngheo thuong đi chan tran. Binh linh La Ma đuoc cap phat giay chiral (giay trai va giay phai khac nhau). Giay cho binh linh co đe đuoc tan đinh đe keo dai tuoi tho cua da, tang su thoai mai va tao luc keo tot hon. Thiet ke cua nhung đoi giay nay cung bieu thi cap bac cua si quan. Huy hieu cang phuc tap va chiec ung cang cao tren chan thi cap bac cua nguoi linh cang cao. Kinh thanh co đe cap đen viec mang giay. O Trung Quoc va Nhat Ban, nguoi ta su dung rom ra.
Bat đau tu khoang nam 4 truoc Cong nguyen, nguoi Hy Lap bat đau mang nhung đoi giay tuong trung. Nhung đoi giay nay đuoc trang tri cong phu đe the hien ro đia vi cua nguoi mang. Cac ky nu thuong mang nhung đoi giay da co mau trang, xanh la cay, chanh hoac vang, va nhung phu nu tre tuoi đa đinh hon hoac moi ket hon thuong mang nhung đoi giay mau trang tinh. Do chi phi đe lam sang da thuoc, nhung đoi giay co mau nhat hon la bieu tuong cua su giau co trong gioi thuong luu. Thong thuong, đe giay se đuoc khac mot thong điep đe no in dau tren mat đat. Nghe đong giay tro thanh mot nghe noi bat vao khoang thoi gian nay, voi nhung nguoi tho đong giay Hy Lap tro nen noi tieng trong đe che La Ma.


= Thoi Trung co va đau thoi ky hien đai =


 Chau A va Chau Au  Espadrille la mot loai giay binh dan pho bien o vung Pyrenees trong thoi Trung co. Đay la mot loai dep co đe bang vai bo ben va phan tren bang vai, thuong co them day buoc vai quanh mat ca chan. Tu espadrille trong tieng Phap co nguon goc tu cay esparto. Loai giay nay co nguon goc tu vung Catalonia cua Tay Ban Nha vao đau the ky 13 va thuong đuoc nong dan o cac cong đong nong nghiep trong khu vuc mang.
Vao thoi nha Tong o Trung Quoc, nhieu kieu giay dep moi đa xuat hien, trong đo co day buoc chan. Ban đau, day buoc chan chi đuoc su dung boi tang lop quy toc Han, nhung sau đo đa lan rong ra toan xa hoi. Phu nu su dung day buoc chan đe tao ra nhung đoi "ban chan sen", đuoc coi la hap dan nam gioi. Mac du tuc bo chan đuoc cho la bat đau tu thoi nha Thuong, nhung no chi thuc su tro nen pho bien vao khoang nam 960 sau Cong nguyen.
Khi nguoi Mong Co xam chiem Trung Quoc, ho đa cam tuc bo chan vao nam 1279, va nha Thanh cung cam tuc bo chan vao nam 1644. Tuy nhien, nguoi Han van tiep tuc tuc bo chan ma khong co su can thiep nhieu cua chinh phu.

Vao thoi Trung co, giay co the dai toi hai feet (60 cm), voi phan mui giay đoi khi đuoc nhoi toc, len, reu hoac co. Nhieu đoi giay thoi Trung co đuoc lam bang phuong phap turnshoe, trong đo phan tren cua giay đuoc lon mat trong ra ngoai, đuoc đat tren đe va noi voi mep giay bang mot đuong khau. Sau đo, giay đuoc lon nguoc lai đe mat ngoai cua da đuoc lo ra. Mot so đoi giay đuoc thiet ke voi cac nap đay hoac day rut đe that chat da xung quanh ban chan đe vua van hon. Nhung đoi giay thoi Trung co con sot lai thuong rat vua van voi ban chan, voi giay ben phai va ben trai la hinh anh phan chieu cua nhau. Khoang nam 1500, phuong phap turnshoe phan lon đa đuoc thay the bang phuong phap welted rand (trong đo phan tren cua giay đuoc khau vao mot đe cung hon nhieu va giay khong the lon nguoc lai). Phuong phap turnshoe van đuoc su dung cho mot so loai giay khieu vu va giay chuyen dung.
Đen the ky 15, giay pattens tro nen pho bien cho ca nam va nu o chau Au. Đay đuoc coi la tien than cua giay cao got hien đai, trong khi nhung nguoi ngheo va tang lop thap o chau Au, cung nhu no le o Tan The gioi, van đi chan đat. Vao the ky 15, giay Crakow rat thoi trang o chau Au. Kieu giay nay đuoc đat ten nhu vay vi nguoi ta cho rang no bat nguon tu Krakow, thu đo cua Ba Lan. Kieu giay nay đuoc đac trung boi phan mui nhon, đuoc goi la "polaine", thuong đuoc ho tro boi mot chiec xuong ca voi buoc vao đau goi đe khong vuong viu khi đi bo. Cung trong the ky 15, giay chopines đuoc tao ra o Tho Nhi Ky, va thuong cao khoang 7-8 inch (180-200 mm). Nhung đoi giay nay tro nen pho bien o Venice va khap chau Au, nhu mot bieu tuong đia vi the hien su giau co va đia vi xa hoi. Đen the ky 16, gioi quy toc, chang han nhu Catherine de Medici hay Mary I cua Anh, bat đau mang giay cao got đe khien ho trong cao hon hoac lon hon nguoi binh thuong. Đen nam 1580, tham chi nam gioi cung mang giay cao got, va mot nguoi co quyen luc hoac giau co thuong đuoc goi la "well-heeled". Vao the ky 17 o Phap, giay cao got chi đuoc gioi quy toc mang. Louis XIV cua Phap đa ra lenh cam bat cu ai mang giay cao got mau đo ngoai tru chinh ong va trieu đinh cua minh.
Cuoi cung, đoi giay hien đai voi đe khau đa đuoc phat minh. Ke tu the ky 17, hau het giay da đeu su dung đe khau. Đay van la tieu chuan cho giay tay chat luong cao ngay nay. Cho đen khoang nam 1800, giay welted rand thuong đuoc lam ma khong phan biet chan trai va chan phai. Nhung đoi giay nhu vay hien đuoc goi la "straights". Chi dan dan, đoi giay hien đai danh rieng cho tung ban chan moi tro thanh tieu chuan.


= Ky nguyen cong nghiep =


 Chau A va Chau Au  Nghe đong giay tro nen thuong mai hoa hon vao giua the ky 18, khi no phat trien thanh mot nganh cong nghiep tai gia. Cac nha kho lon bat đau du tru giay đuoc san xuat boi nhieu nha san xuat nho trong khu vuc.
Cho đen the ky 19, đong giay la mot nghe thu cong truyen thong, nhung đen cuoi the ky, quy trinh nay đa gan nhu hoan toan đuoc co gioi hoa, voi viec san xuat dien ra trong cac nha may lon. Mac du loi ich kinh te ro rang cua san xuat hang loat, he thong nha may đa san xuat ra nhung đoi giay khong co su khac biet ca nhan ma nguoi tho đong giay truyen thong co the cung cap.
The ky 19 la thoi ky cac nha nu quyen Trung Quoc keu goi cham dut viec su dung bang quan chan. Mot lenh cam đa đuoc ban hanh vao nam 1902, nhung sau đo đa bi bai bo. Chinh phu Quoc dan moi đa ban hanh lai lenh cam vao nam 1911. Lenh cam nay co hieu luc o cac thanh pho ven bien, nhung cac thanh pho nong thon van tiep tuc tuc le nay ma khong co nhieu quy đinh. Mao Trach Đong đa thuc thi lenh cam vao nam 1949 va no van tiep tuc cho đen ngay nay. Mot so nguoi van co ban chan sen cho đen ngay nay.

Nhung buoc đau tien huong toi viec co gioi hoa nganh san xuat giay đa đuoc thuc hien trong thoi ky Chien tranh Napoleon boi ky su Marc Brunel. Ong đa phat trien may moc đe san xuat hang loat giay cho binh linh cua Quan đoi Anh. Nam 1812, ong đa thiet ke ra mot ke hoach san xuat may moc lam giay co đinh, co the tu đong gan đe vao than giay bang cac chot hoac đinh kim loai. Voi su ho tro cua Cong tuoc xu York, nhung đoi giay nay đa đuoc san xuat va do đo ben, gia re va đo deo dai cua chung nen đa đuoc đua vao su dung cho quan đoi. Cung nam đo, Richard Woodman đa đuoc cap bang sang che cho viec su dung oc vit va kim bam.

Tuy nhien, sau khi chien tranh ket thuc vao nam 1815, nhan cong thu cong tro nen re hon nhieu va nhu cau ve trang bi quan su giam xuong. Ket qua la, he thong cua Brunel khong con co lai va no som ngung hoat đong.


 Chau My  Chien tranh Krym đa tao ra nhu cau cap thiet ve giay cho quan đoi. Đieu nay đa kich thich su phat trien cua cac phuong phap san xuat moi, bao gom may tan đinh do tho đong giay Tomas Crick o Leicester phat minh vao nam 1853. May cua ong su dung mot tam sat đe đay đinh tan sat vao đe, lam tang đang ke toc đo va hieu qua san xuat. Crick cung gioi thieu viec su dung may can chay bang hoi nuoc đe lam cung da va may cat vao giua nhung nam 1850.

May may đuoc gioi thieu vao nam 1846 va cung cap mot phuong phap thay the cho viec co gioi hoa san xuat giay. Vao cuoi nhung nam 1850, nganh cong nghiep nay bat đau chuyen sang nha may hien đai, chu yeu o My va mot so khu vuc cua Anh. Mot chiec may khau giay đa đuoc phat minh boi nguoi My, Lyman Blake vao nam 1856 va đuoc hoan thien vao nam 1864. Khi hop tac voi McKay, thiet bi cua ong đuoc goi la may khau McKay va nhanh chong đuoc cac nha san xuat tren khap New England ap dung. Khi cac nut that co chai mo ra trong day chuyen san xuat do nhung cai tien nay, ngay cang nhieu giai đoan san xuat, chang han nhu đong đinh va hoan thien, đa đuoc tu đong hoa. Đen nhung nam 1890, qua trinh co gioi hoa đa phan lon hoan thanh.
Vao ngay 24 thang 1 nam 1899, Humphrey O'Sullivan o Lowell, Massachusetts, đa đuoc cap bang sang che cho mot chiec got giay cao su cho ung va giay.


 Toan cau hoa  Nam 1910, mot quy trinh san xuat giay khong đuong may, nghia la giay dan keo, đuoc phat trien - AGO. Ke tu giua the ky 20, nhung tien bo trong linh vuc cao su, nhua, vai tong hop va keo dan cong nghiep đa cho phep cac nha san xuat tao ra nhung đoi giay chech đang ke so voi cac ky thuat che tao truyen thong. Da, von la vat lieu chinh trong cac kieu dang truoc đo, van la tieu chuan trong nhung đoi giay tay đat tien, nhung giay the thao thuong co it hoac khong co da that. Đe giay, von truoc đay đuoc khau thu cong bang tay, hien nay thuong đuoc khau may hoac đon gian la dan keo. Nhieu trong so cac vat lieu moi hon nay, chang han nhu cao su va nhua, đa khien giay dep kho phan huy hon. Uoc tinh rang hau het giay đuoc san xuat hang loat can 1000 nam đe phan huy trong bai rac. Vao cuoi nhung nam 2000, mot so nha san xuat giay đa nam bat van đe nay va bat đau san xuat giay đuoc lam hoan toan tu vat lieu phan huy sinh hoc, chang han nhu Nike Considered.
Nam 2007, quy mo thi truong giay dep toan cau đat 107,4 ty USD ve doanh thu va du kien se tang len 122,9 ty USD vao cuoi nam 2012. Cac nha san xuat giay dep o Trung Quoc chiem 63% san luong, 40,5% xuat khau toan cau va 55% doanh thu cua nganh. Tuy nhien, nhieu nha san xuat o chau Au chiem uu the o phan khuc thi truong cao cap, gia tri gia tang cao.


Trong van hoa dan gian La mot phan khong the thieu cua van hoa va nen van minh nhan loai, giay đa tim đuoc cho đung trong van hoa, van hoa dan gian va nghe thuat cua chung ta. Mot bai đong dao pho bien vao the ky 18 la "There was an Old Woman Who Lived in a Shoe" (Co mot ba gia song trong mot chiec giay). Cau chuyen nay ke ve mot ba gia song trong mot chiec giay voi rat nhieu tre em. Nam 1948, Mahlon Haines, mot nguoi ban giay o Hallam, Pennsylvania, đa xay dung mot ngoi nha thuc te co hinh dang giong nhu mot chiec ung lam viec nhu mot hinh thuc quang cao. Ngoi nha Haines Shoe đa đuoc cho thue cho cac cap vo chong moi cuoi va nguoi gia cho đen khi ong qua đoi vao nam 1962. Ke tu đo, no đa tung la mot quan kem, mot nha nghi va mot bao tang. Ngoi nha van ton tai cho đen ngay nay va la mot điem thu hut khach du lich ven đuong noi tieng.
Giay cung đong vai tro quan trong trong cac cau chuyen co tich Cinderella va The Red Shoes. Trong bo phim chuyen the tu sach thieu nhi The Wonderful Wizard of Oz, mot đoi dep ruby đo đong vai tro quan trong trong cot truyen. Bo phim hai nam 1985 The Man with One Red Shoe ke ve mot nguoi đan ong lap di mang mot đoi giay cong so binh thuong va mot đoi giay đo tro thanh trung tam cua cot truyen.
Mot bai tho, đuoc viet boi Phebus Etienne voi tua đe "Giay", tap trung vao chung. No mo ta cac thong điep ton giao va dai 3 kho tho. Kho tho thu nhat la mot dong, trong khi kho tho thu hai la 13 dong va kho tho thu ba la 14 dong. Trong suot bai tho, nhan vat chinh noi ve nguoi me đa khuat cua ho va thoi quen cua ho voi ngoi mo cua co. Nguoi Haiti đuoc cho la "khong đat giay cho nguoi chet" vi no giup linh hon de dang "buoc qua cac le vat".
Suu tap giay the thao cung đa ton tai nhu mot phan cua van hoa đo thi o Hoa Ky trong vai thap ky. Nhung thap ky gan đay đa chung kien ​​xu huong nay lan sang cac quoc gia chau Au nhu Cong hoa Sec. Sneakerhead la mot nguoi so huu nhieu đoi giay nhu mot hinh thuc suu tap va thoi trang. Mot yeu to gop phan vao su phat trien cua viec suu tap giay the thao la su pho bien toan cau lien tuc cua dong giay the thao Air Jordan đuoc Nike thiet ke cho ngoi sao bong ro Michael Jordan.
Trong Cuu Uoc cua Kinh thanh, đoi giay đuoc su dung đe bieu tuong cho thu gi đo khong co gia tri hoac it gia tri. Trong Tan Uoc, hanh đong coi giay tuong trung cho su phuc vu. Nguoi xua noi tieng Semit coi hanh đong coi giay la mot dau hieu ton kinh khi tiep can mot nguoi hoac noi linh thieng. Trong sach Xuat Hanh, Moses đuoc huong dan coi giay truoc khi đen gan bui gai đang chay:

Hay coi giay nguoi ra, vi noi nguoi đung la đat thanh

Viec coi giay cung tuong trung cho hanh đong tu bo quyen hop phap. Theo phong tuc cua nguoi Do Thai, neu mot nguoi đan ong chon khong ket hon voi vo goa cua nguoi anh trai khong con cua minh, nguoi vo goa se coi giay cua em re đe tuong trung cho viec anh ta đa tu bo bon phan cua minh. Theo phong tuc cua nguoi A Rap, viec coi giay cung tuong trung cho viec giai the hon nhan.
Trong van hoa A Rap, viec đe lo đe giay đuoc coi la mot hanh đong xuc pham, va viec nem giay vao ai đo đuoc coi la mot hanh đong xuc pham tham chi con lon hon. Giay đuoc coi la ban vi thuong xuyen cham đat va gan lien voi phan thap nhat cua co the - ban chan. Vi vay, giay bi cam trong cac nha tho Hoi giao, va viec bat cheo chan va đe lo đe giay khi noi chuyen cung đuoc coi la bat lich su. Moi lien he giua giay va su xuc pham đa đuoc chung minh o Iraq, đau tien la khi buc tuong cua Saddam Hussein bi lat đo vao nam 2003, nguoi dan Iraq đa tu tap xung quanh buc tuong va nem giay vao buc tuong. Nam 2008, Tong thong Hoa Ky George W. Bush đa bi mot nha bao nem giay vao nguoi nhu mot tuyen bo phan đoi cuoc chien o Iraq. Noi chung, viec nem giay hoac su dung giay đe xuc pham la cac hinh thuc phan đoi o nhieu noi tren the gioi. Cac vu viec nem giay vao cac nhan vat chinh tri đa xay ra o Uc, An Đo, Ireland, Đai Loan, Hong Kong, Pakistan, Vuong quoc Anh, Hoa Ky va đang chu y nhat la the gioi A Rap.
Giay trong cung co the tuong trung cho cai chet. Trong van hoa Hy Lap, giay trong tuong đuong voi vong hoa tang le cua My. Vi du, đoi giay trong đat ben ngoai mot ngoi nha o Hy Lap se cho nhung nguoi khac biet rang con trai cua gia đinh đa chet trong tran chien. Tai buoi le ky niem 10 nam vu tan cong ngay 11 thang 9, 3.000 đoi giay trong đa đuoc su dung đe tuong nho nhung nguoi thiet mang. Đoi giay tren bo Danube la mot đai tuong niem o Budapest, Hungary. Đuoc đao dien phim Can Togay sang tao, ong đa tao ra no tren bo phia đong cua song Danube cung voi nha đieu khac Gyula Pauer đe ton vinh nhung nguoi Do Thai đa bi giet boi cac tay sung Arrow Cross phat xit o Budapest trong The chien II. Ho đuoc lenh coi giay va bi ban o mep nuoc đe xac chet cua ho roi xuong song va bi cuon đi. Đai tuong niem tuong trung cho đoi giay cua ho đe lai tren bo.


Kich thuoc giay dep Co giay đuoc đo tu got chan đen ngon chan dai nhat. Co giay la mot chi dan alphanumerical ve kich thuoc vua van cua giay cho mot nguoi. Thong thuong, no chi bao gom mot so bieu thi chieu dai vi nhieu nha san xuat giay chi cung cap mot chieu rong tieu chuan vi ly do kinh te. Tren toan cau, co mot so he thong co giay khac nhau đuoc su dung, khac nhau ve đon vi đo luong va vi tri cua co 0 va 1. Chi mot vai he thong cung tinh đen chieu rong cua ban chan. Mot so khu vuc su dung cac he thong co giay khac nhau cho cac loai giay khac nhau (vi du: giay nam, giay nu, giay tre em, giay the thao hoac giay an toan).
Cac đon vi co giay khac nhau rat nhieu tren the gioi. Co giay chau Au đuoc đo bang Paris Points, moi Paris Point bang hai phan ba centimet. Cac đon vi cua Anh va My dan đen cac co so nguyen đuoc cach nhau bang mot hat lua mach (1/3 inch), voi co giay nguoi lon cua Anh bat đau tu co 1 = 8+2⁄3 in (22,0 cm). O My, đay la co 2. Co giay nam va nu thuong co thang đo khac nhau. Co giay thuong đuoc đo bang thiet bi Brannock, thiet bi co the xac đinh ca gia tri kich thuoc chieu rong va chieu dai cua ban chan. Mot tieu chuan đo luong co giay theo he met, he thong Mondopoint, đa đuoc gioi thieu vao nhung nam 1970 boi Tieu chuan Quoc te ISO 2816:1973 "Đac điem co ban cua he thong co giay đuoc goi la Mondopoint" va ISO 3355:1975 "Co giay - He thong phan loai chieu dai (đe su dung trong he thong Mondopoint)". Phien ban hien tai cua tieu chuan la ISO 9407:2019, "Co giay - He thong Mondopoint ve co va đanh dau". He thong Mondopoint bao gom cac phep đo chieu dai va chieu rong cua ban chan.


Xem them Co giay dep
Đong giay


Chu thich