Đong đo la My hay My kim, USD (tieng Anh: United States dollar), con đuoc goi ngan la "đo la" hay "đo", la đon vi tien te chinh thuc cua Hoa Ky. No cung đuoc dung đe du tru ngoai Hoa Ky. Hien nay, viec phat hanh tien đuoc quan ly boi cac he thong ngan hang cua Cuc Du tru Lien bang (Federal Reserve). Ky hieu pho bien nhat cho đon vi nay la dau $. Ma ISO 4217 cho đo la My la USD; Quy tien te quoc te (IMF) dung US$. Trong nam 1995, tren 380 ty đo la đa đuoc luu hanh, trong đo hai phan ba o ngoai nuoc. Đen thang 4 nam 2004, gan 700 ty đo la tien giay đa đuoc luu hanh, trong đo hai phan ba van con o nuoc ngoai.
Nuoc My la mot trong mot so quoc gia dung đon vi tien te goi la đo la. Mot vai quoc gia dung đo la My lam đon vi tien te chinh thuc, va nhieu quoc gia khac cho phep dung no trong thuc te (nhung khong chinh thuc). Xin xem đo la.


So luoc Đong đo la My thong thuong đuoc chia ra thanh 100 cent, (ky hieu ¢). Trong mot cach chia khac, co 1.000 min (mill) trong moi đo la; them vao đo, 10 đo la con đuoc goi la Eagle (đai bang). Tuy nhien, chi co đon vi xu moi đuoc dung rong rai; dan chung My it nghe đen "eagle" hay "mill", tuy mill co khi đuoc dung trong viec thu thue. Trong tien đuoc luu hanh, cac đon vi it hon hoac bang 1 đo la đuoc phat hanh voi dang tien kim loai trong khi cac đon vi nhieu hon hoac bang 1 đo la đuoc phat hanh voi dang tien giay (đon vi 1 đo la co the theo dang tien giay hay tien kim loai, nhung tien giay đuoc luu hanh hon nhieu). Truoc đay, tien giay đoi khi đuoc phat hanh cho cac đon vi it hon 1 đo la, va tien đuc bang vang đa đuoc phat hanh cho cac đon vi toi 20 đo la.
Tien kim loai đuoc đuc boi So đuc tien Hoa Ky (United States Mint). Tien giay đuoc in boi Cuc Khac va In (Bureau of Engraving and Printing) cho Cuc Du tru Lien bang tu nam 1914. Chung đuoc bat đau in giay bac co lon, nhung tu nam 1928 đa đoi thanh co nho, khong biet vi ly do gi.

Tien giay tren 100 đo la khong con đuoc in nua sau 1946 va đa chinh thuc ngung luu hanh trong nam 1969. Nhung to tien giay nay thuong đuoc dung boi cac ngan hang đe trao đoi voi nhau hay boi cac thanh phan toi pham co to chuc (vi le nay ma tong thong Richard Nixon đa đua ra lenh ngung luu hanh). Sau khi viec trao đoi tien đien tu đuoc ra đoi, chung tro thanh du thua. Cac đon vi tien lon đa đuoc phat hanh gom co $500, $1.000, $5.000, $10.000 va $100.000. 

Cac loai tien giay đola My co chung dang trang tri, chung mau sac (đen bong mat truoc va xanh la cay mat sau) co cung kich thuoc (156 x 66 mm) cho du chung co gia tri khac nhau, tu 1 USD tro len. Moi loai tien giay, ung voi mot menh gia, hau het mang hinh mot tong thong My theo đung quy đinh.


Tien kim loai Đang đuoc luu hanh co tien kim loai 1¢ (penny), 5¢ (nickel), 10¢ (dime), 25¢ (quarter), 50¢ (nua đo la, khong thinh hanh) va $1 (khong thinh hanh).

Tien kim loai 1 đo la chua bao gio la pho bien tai Hoa Ky. Đong bac đuoc đuc giua 1794 đen 1935 voi mot vai thoi gian bi gian đoan; tien đuc bang đong va niken cung co đuoc đuc tu 1971 đen 1978. Đong Susan B. Anthony đuoc ra mat trong nam 1979; chung khong đuoc ua chuong vi de bi nham lan voi đong quarter (25¢) co co gan bang, co vien rang cua va mau sac tuong tu. Nhung đong nay bi ngung đuc ngay sau đo, nhung van la co the dung lam tien hop phap. Trong nam 2000, mot đong $1 moi co hinh Sacagawea, mot nu tho dan, con goi la Đo la Sacagawea đuoc ra mat, chung co vien phang va co mau vang kim loai. Du vay, chung khong đuoc ua chuong bang đong tien giay $1 va it đuoc dung trong cong viec hang ngay. Su that bai cua tien kim loai đa bi đo loi vao su that bai trong viec đong thoi thu hoi tien giay va co gang yeu kem trong viec pho bien tien kim loai. Hau het cac may ban hang tu đong khong thoi tien bang giay đuoc, cho nen chung thuong đuoc thiet ke đe thoi bang đong đo la hay nua đo la kim loai.
Trong qua khu, Hoa Ky đa đuc tien kim loai voi gia tri: nua xu, hai xu, ba xu, hai muoi xu, $2,50, $3,00, $4,00, $5,00, $10,00 va $20,00. Chung van la tien te chinh thuc theo gia tri tren mat, nhung cao gia hon đoi voi nhung nha suu tam tien co.
So Đuc tien Hoa Ky cung san xuat tien thoi vang va bach kim, đuoc goi la "American Eagles" (Đai bang My), đeu la tien te chinh thuc tuy chung rat hiem khi đuoc dung. Ly do la chung khong đuoc san xuat đe trao đoi, do đo gia tri mat cua chung thap hon gia kim loai quy đuoc dung đe tao chung. Đong thoi American Silver Eagle (Đai bang bac My) đuoc luu hanh voi gia tri $1 (1 ounce troy). Đong thoi American Gold Eagle (Đai bang vang My) co gia tri $5 (1/10 ounce troy), $10 (1/4 ounce troy), $25 (1/2 ounce troy) va $50 (1 ounce troy). Đong thoi American Platinum Eagle (Đai bang bach kim My) co gia tri $10 (1/10 ounce troy), $25 (1/4 ounce troy), $50 (1/2 ounce troy) va $100 (1 ounce troy). Đong bac co 99,9% bac, đong vang co 91,67% vang (22 karat) va đong bach kim co 99,95% bach kim. Cac đong tien nay khong co ban le cho ca nhan, ma phai mua tu cac co quan co phep.
So Đuc tien con san xuat tien kim loai danh cho cac nha suu tam, co cung gia mat va the tich vang thoi, đe ban le. Hien gio đon vi lon nhat đuoc luu hanh la to $100 va đong $100 ounce troy Platinum Eagle.


Chi trich = Tien kim loai =
Hiem co cho mot đon vi tien te quan trong, gia tri cua tien kim loai My khong đuoc viet bang so. Thay vao đo, gia tri cua chung đuoc viet bang chu tieng Anh, co the tao ra su kho khan cho nhung du khach khong biet tieng nay. Hon nua, cac chu đuoc viet khong theo khuon mau: "One Cent" (1 cent), "One Nickel" (1 nickel, gia tri 5 cent), "One Dime" (1 dime, gia tri 10 cent), "Quarter Dollar" (1 quarter, co gia tri 25 cent) va "Half Dollar" (1 half, gia tri 50 cent). Đe hieu cac thuat ngu nay, nguoi đoc phai hieu cac tu "penny", "nickel", "dime", "quarter" va "half dollar".
Vi ly do lich su, co tien khong lon len theo gia tri mat. Tien 1 cent (penny) va 5 cent (nickel) đeu lon hon đong 10 cent (dime), va đong 50 cent lai lon hon đong $1 co hinh Sacagawea hay Susan B. Anthony. Co cua đong dime, quarter va nua đo la đa co tu truoc 1964, khi chung đuoc đuc tu 90% bac; co cua chung tuy thuoc vao gia tri cua chung bang bac, va đieu đo giai thich tai sao đong dime co co nho nhat. Đuong kinh hien nay cua đong đo la đuoc ra mat nam 1979 voi đong Susan B. Anthony, vi the co cua chung khong tuy thuoc vao so luong bac, va đuoc chon tuy y, khong co lien quan đen đong đo la Eisenhower cung co voi đong Peace va đong Morgan (đo la Morgan) bang bac đuoc dung trong đau the ky XX.


= Tien giay =

Tuy cac bien phap nham chong tien gia nhu them mau va hinh mo đa đuoc đua vao tien giay, cac nguoi chi trich cho rang viec lam tien gia con qua de dang. Ho cho rang viec in hinh mau la viec de dang đoi voi cac may in hien đai re tien. Ho đe nghi Cuc du tru Lien bang nen đua vao cac chuc nang anh toan ky (holography) nhu đa co trong cac đon vi tien lon khac nhu Đo la Canada, franc Thuy Si va đong euro, kho gia mao hon. Mot ky thuat khac đuoc phat trien tai Uc, đuoc mot vai nuoc su dung, che tao ra tien giay bang polymer.
Tuy nhien, co le tien My cung khong de gia mao nhu cac nha chi trich đa noi. Hai chuc nang chong tien gia quan trong nhat trong tien My la giay va muc. Cac thanh phan cua giay va cach che bien muc con đuoc giu bi mat. Su ket hop cua giay va muc tao ra mot lop da đac biet, cang đuoc noi ret ra khi tien đuoc qua nhieu tay. Cac đac điem nay kho tai tao đuoc neu khong co đu thiet bi va vat dung. Tuy nhien, tien giay My van con de gia mao hon hau het cac tien khac, va trong khi mot ngan hang co the phat hien tien gia, chung it đuoc xem xet ky luong khi đuoc su dung.
Cac nha chi trich đong thoi con cho rang tien giay My rat kho phan biet: chung co hoa van rat giong nhau, va đuoc in bang cung mau, va co co bang nhau. Cac to chuc ho tro nguoi mu muon chung đuoc in bang co khac nhau tuy theo menh gia va co chu Braille cho nhung nguoi khiem thi co the su dung chung ma khong can phai đoc chu. Tuy mot so nguoi khiem thi đa co the dung cam giac đe phan biet tien giay, nhieu nguoi khac phai dung may đoc tien; trong khi mot so nguoi khac gap tien khac nhau theo menh gia đe de phan biet chung. Giai phap nay van can su giup đo cua mot nguoi thay ro, cho nen khong phai la mot giai phap hoan thien.
Trong khi đo, cac đon vi tien quan trong khac nhu đong euro co tien voi co khac nhau: menh gia cang cao thi co tien cang lon, va chung con đuoc in bang nhieu mau khac nhau. Chang nhung chung giup nguoi khiem thi, chung con giup nguoi thuong khong lan lon mot to giay co gia tri cao trong mot xap tien co gia tri thap, mot van đe thuong gap o My. Cac du khach cung thuong khong phan biet đuoc tien My vi ho khong ranh lam voi nhung hoa van tren mat giay.
Đa co du an đe đoi tien giay thanh nhieu co, nhung nhung nha san xuat may ban hang tu đong va may đoi tien cho rang lam vay se lam cac may đo phuc tap hon va ton tien hon. Tai chau Au ho cung dung ly luan nay truoc khi co nhieu co tien, nhung đa bi that bai.
Ngoai viec in tien nhieu mau va nhieu co khac nhau, nhieu nuoc khac cung co cac chuc nang cam giac trong tien khong tim thay đuoc trong tien My đe ho tro nguoi khiem thi. Đo la Canada co mot so nut co the cam nhan đuoc trong goc tren phai đe cho biet menh gia tien.
Ngoai chuc nang giup nguoi dung phan biet tien, viec in tien nhieu co co mot chuc nang chong mot cach lam tien gia ma tien My đa bi nhieu lan: cac nguoi lam tien gia tay trang muc tu mot to tien voi menh gia thap (nhu la 1 đo la) va in lai voi menh gia cao hon (nhu la 100 đo la). Hien đang co đe nghi đuoc đua ra đe lam to 1 đo la va 5 đo la mot inch ngan hon va nua inch thap hon; tuy nhien, giai phap nay khong hoan thien vi co 7 đon vi tien ma chi co 2 co tien giay.


Su dung quoc te Mot so quoc gia ngoai Hoa Ky su dung đong đo la My lam đon vi tien te chinh thuc. Ecuador, El Salvador, Zimbabwe va Đong Timor dung đo la My. Cac cuu thanh vien trong nhom Lanh tho Tin nhiem Cac đao Thai Binh Duong (Trust Territory of the Pacifi Islands) duoi su quan ly cua Hoa Ky, ke ca Palau, Micronesia va Quan đao Marshall, đa khong phat hanh tien rieng sau khi ho đoc lap.
Them vao đo, đon vi tien đia phuong cua Bermuda, Bahamas, Panama va mot so quoc gia khac co the hoan đoi voi đong USD voi ty gia 1:1. Đon vi tien te cua Barbados đuoc hoan đoi voi ty gia 2:1. Argentina đa dung ty gia hoan đoi 1:1 giua đong peso Argentina va đo la My tu 1991 đen 2002. Tai Liban, 1 đo la đuoc đoi thanh 1500 lira Liban, va cung co the đuoc su dung đe mua ban nhu đong lira. Tai Hong Kong, đong đo la My va đo la Hong Kong đa đuoc rang buoc voi gia HK$7,8/USD tu nam 1983. Đong Pataca cua Ma Cao, đuoc rang buoc voi đo la Hong Kong voi gia MOP1,03/HKD, đuoc gian tiep hoan đoi voi đo la My voi ty gia khoang MOP8/USD. Đong Nhan dan te cua CHND Trung Hoa đa đuoc on đinh gia voi đo la My tu giua thap nien 1990 voi gia Y8,28/USD cho đen ngay 21 thang 7, 2005. Malaysia cung đa on đinh gia cua đong Ringgit voi gia MR3,8/USD tu 1997. Ngay 21 thang 7, 2005, ca hai quoc gia đa tha gia tien ho đe theo gia thi truong.
Đong đo la con đuoc dung lam đon vi tieu chuan trong cac thi truong quoc te cho cac mat hang nhu vang va dau hoa. Ngay ca cac cong ty ngoai quoc it buon ban tai Hoa Ky, nhu Airbus, liet ke va ban san pham cua ho bang đo la (tuy trong truong hop nay mot so nguoi cho rang ly do la vi cac doanh nghiep Hoa Ky đang thong tri nganh hang khong).
Vao thoi điem nay, đong đo la My van la đon vi tien du tru hang đau, hau het trong đon vi $100. Phan đong tien giay Hoa Ky đang o ngoai Hoa Ky. Theo kinh te gia Paul Samuelson, nhu cau cho tien đo la cho phep Hoa Ky giu su thieu hut trong xuat-nhap khau ma khong dan đen su suy sup cua đong tien.
Khong lau sau khi đong euro (€; ma ISO 4217 EUR) đuoc ra mat nhu tien mat trong nam 2002, đong đo la đa bi tu tu giam gia tren thi truong quoc te. Sau khi đong euro len gia trong thang 3 nam 2002, viec thieu hut trong chi tieu va thuong mai cua Hoa Ky ngay cang gia tang. Đen Giang Sinh nam 2004 đong đo la đa tut gia thap nhat đoi voi cac đon vi tien quan trong khac, đac biet la đong euro. Đong euro len gia cao hon $1,36/€ (duoi 0,74€/$) lan đau tien cuoi nam 2004, khac han voi đau nam 2003 ($0,87/€). Bat đau tu cuoi thang 5 đen đau thang 6 nam 2005 đong đo la lai len gia nhanh chong so voi đong euro sau khi nen kinh te cac nuoc chau Au đang u đong va Hien phap Lien minh chau Au khong đuoc phe chuan trong cuoc trung cau dan y o hai nuoc Phap va Ha Lan. Trong khi ty le that nghiep tai cac nuoc su dung euro va su phat trien kinh te bi cham lai tai cac nuoc thuoc Lien Minh, đong euro co the bi xuong gia so voi đong đo la, tuy đong euro van giu suc manh.


Nguon goc cua ten "dollar" Đong đo la My lay ten tu đong 8 real cua Tay Ban Nha, co khoi luong bac it hon 1 ounce. Trong thoi ky thuoc đia, tien nay kha pho bien đoi voi nguoi My - ho goi no la đong đo la Tay Ban Nha, tu ten cua đong tien cua Đuc co co va cau tao tuong đuong đuoc goi la thaler. Nhung đong đo la đau tien đuoc chinh phu Hoa Ky đuc co cung co va cau tao voi đong đo la Tay Ban Nha va ngay sau chien tranh Cach mang Hoa Ky đong đo la Tay Ban Nha va Hoa Ky van đuoc luu hanh tuong đuong nhau.
Xin xem them bai đo la đe tim hieu ve lich su ten nay.


Tien menh gia lon Ngay nay tien cua Hoa Ky la đong đo la va đuoc in thanh cac menh gia $1, $2, $5, $10, $20, $50, va $100. Tuy nhien cung co thoi gian tien Hoa Ky gom co nam loai co menh gia lon hon. Tien menh gia cao thinh hanh vao thoi điem chung đuoc Chinh phu Hoa Ky phat hanh lan đau tien vao nam 1861. Cac to $500, $1.000, va $5.000 co gia tri sinh loi đuoc phat hanh vao nam 1861, va to chung nhan $10.000 vang ra đoi nam 1865. Co nhieu kieu mau cac to menh gia cao.


Dau hieu đo la Co nhieu huyen thoai ve nguon goc cua dau "$" đe chi đong đo la. Vi đo la thoat tien la đong 8 real cua Tay Ban Nha, co nguoi cho rang hinh chu 'S' co nguon tu so '8' đuoc viet tren đong tien nay. Giai thich đuoc nhieu nguoi chap nhan nhat la dau "$" đuoc bat nguon tu chu "PS" (cho 'peso' hay 'piastre') đuoc viet tren nhau trong tieng Tay Ban Nha. Ve sau, chu 'P' bien thanh mot dau gach thang đung - | - vi vong cong đa bien vao trong vong cong cua chu 'S'. Giai thich nay đuoc ung ho khi kham xet vao tai lieu cu. Dau "$" đa đuoc su dung truoc khi tien đo la Tay Ban Nha đa đuoc dung lam tien te chinh thuc trong nam 1785.
Ky hieu đo la đoi khi con đuoc viet voi hai dau gach thang đung. Co le đay chi la thoi quen viet ba net đe viet dau hieu cu: mot net cho chu 'S', mot net cho đuong gach đung, va net cuoi cho đuong cong trong chu 'P'. Nhung nguoi viet nhanh khong chu y đen viec viet mot chu 'P' cho đung cho nen tien tay viet mot dau gach nua.
Co mot so giai thich khac cho dau gach thu hai - co nguoi cho rang dau "$" xuat than tu hai chu 'U' va 'S' viet chong tren nhau (vong cong cua chu 'U' cung net voi vong cong o duoi chu 'S'), cung co nguoi cho rang hai đuong gach tuong trung cho hai cay cot tru trong Đen tho Solomon tai Jerusalem. Hai giai thich nay khong co chung co vi cach viet nay đa co truoc khi nuoc Hoa Ky (US) đuoc thanh lap, hay vi khong co bang chung trong lich su đong Tay Ban Nha.


Ty gia hoan đoi = Lich su ty gia =

AUD
CAD
EUR
GBP
INR
NZD
BRL
VND
Hoan đoi khac


Thay đoi Ngay 20 thang 4 nam 2016, Bo truong Ngan kho Hoa Ky - Jack Lew thong bao ke hoach thiet ke moi to 5 USD, 10 USD va 20 USD. Trong đo:
Mat sau to 5 USD moi se co hinh anh cuu đe Nhat phu nhan Eleanor Roosevelt va nha lanh đao dan quyen Martin Luther King, mat truoc van giu hinh anh Tong thong Abraham Lincoln.
To 10 USD moi se them hinh anh 5 phu nu lanh đao phong trao đoi quyen bau cu cho phu nu gom Sojourner Truth va Elizabeth Cady Stanton vao mat sau, trong khi van giu o mat truoc hinh anh Alexander Hamilton, Bo truong Tai chinh đau tien cua My.
To 20 USD moi, chan dung Andrew Jackson se chuyen tu mat truoc ra mat sau, nhuong cho cho Harriet Tubman. Ba cung la phu nu Nguoi My goc Phi đau tien đuoc in chan dung tren mat truoc to đo la My.


Ghi chu Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Money of the United States tai Wikimedia Commons
US Bureau of Engraving and Printing
The U.S. Treasury's Coins & Currency portal Luu tru ngay 28 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
American Currency Exhibit at the San Francisco Federal Reserve Bank Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine
U.S. Treasury page with images of all current banknotes Luu tru ngay 6 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
U.S. paper money
Presidential currency
The Where's George? Currency Tracking Project
Cool Numbers analyzes patterns of dollar-bill serial numbers and other types of numbers.
Cach phan biet USD Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Tien giay cua Hoa Ky (tieng Anh) (tieng Đuc)