Panama, ten goi chinh thuc la nuoc Cong hoa Panama (tieng Tay Ban Nha: Republica de Panama), la mot quoc gia tai Trung My. Quoc gia nay co bien gioi voi Costa Rica ve phia tay, Colombia ve phia đong nam, bien Caribe ve phia bac va Thai Binh Duong ve phia nam. Thu đo va thanh pho lon nhat la thanh pho Panama, vung đai đo thi cua thu đo la noi cu tru cua hon mot nua trong so 4 trieu dan trong nuoc.
Panama co mot vai bo lac ban đia đinh cu tu truoc khi nguoi Tay Ban Nha đen vao the ky XVI. Panama tach khoi Tay Ban Nha vao nam 1821 va gia nhap mot lien hiep mang ten Cong hoa Đai Colombia. Đen khi Đai Colombia giai the vao nam 1831, Panama thuoc Cong hoa Colombia. Do đuoc Hoa Ky giup đo, Panama ly khai tu Colombia vao nam 1903, va cho phep Hoa Ky xay dung kenh đao Panama tu nam 1904 đen 1914. Nam 1977, mot hiep đinh đuoc ky ket voi noi dung Hoa Ky chuyen giao toan bo kenh đao cho Panama vao cuoi the ky XX, han cuoi la 31 thang 12 nam 1999.
Doanh thu tu thue kenh đao tiep tuc chiem mot phan đang ke trong GDP cua Panama, song thuong mai, ngan hang va du lich la cac linh vuc lon va đang phat trien. Nam 2015, Panama đung thu 60 the gioi ve chi so phat trien con nguoi. Ke tu nam 2010, Panama duy tri la nen kinh te co tinh canh tranh thu nhi tai My Latinh. Rung ram bao phu 40% dien tich đat lien Panama, tai đo co nhieu loai đong thuc vat nhiet đoi, mot so khong thay đuoc o nhung noi khac.


Lich su Sau thoi ki tham hiem cua Cristoforo Colombo (1502) va Balboa (1513), eo đat nay la thuoc đia Tay Ban Nha tu đau the ky XVI, thuc dan Tay Ban Nha đa mo nhung con đuong đe chuyen vang, bac tu Panama va Peru ra huong Đai Tay Duong.
Vung nay truc thuoc Pho vuong quoc Peru (1542) va New Grenada (1740), bi sap nhap vao Đai Colombia nam 1819. Nam 1855, cuoc đo xo tim vang o California dan đen viec xay dung đuong sat noi lien Colon voi Panama. Tu nam 1881 đen nam 1889, Ferdinand de Lesseps tien hanh khai thong kenh đao Panama, cong trinh bi tri hoan vi thieu von.
Đa phan chinh tri trong nuoc Panama o the ky hai muoi gan lien voi Kenh đao Panama va chinh sach đoi ngoai cua Hoa Ky. Đau the ky XX, Theodore Roosevelt đa theo đuoi nhung no luc đoi ngoai cua Hoa Ky nham tao lap mot thoa thuan voi Colombia se cho phep My tiep nhan hoat đong đieu hanh kenh cua Phap von bat đau tu thoi Ferdinand de Lesseps. Thang 11 nam 1903, Hoa Ky ung ho phong trao Separatist Junta bi mat gom mot so chu đat giau co nguoi Panama duoi su lanh đao cua Tien si Manuel Amador Guerrero nham ly khai khoi Colombia.
Ngay 3 thang 11 nam 1903, Panama tuyen bo đoc lap khoi Colombia. Chu tich Hoi đong Thanh pho, Demetrio H. Brid, co quan chinh quyen cao nhat thoi điem đo, tro thanh Tong thong tren thuc te, va đa chi đinh mot Chinh phu Lam thoi ngay 4 thang 11 đe đieu hanh cong viec cua nha nuoc cong hoa moi thanh lap. Hoa Ky, voi tu cach quoc gia đau tien cong nhan nuoc Cong hoa Panama moi, đa gui quan toi bao ve nhung loi ich kinh te cua nuoc nay. Quoc hoi Lap hien nam 1904 đa bau Tien si Manuel Amador Guerrero, mot thanh vien noi bat thuoc đang chinh tri bao thu, lam Tong thong hop hien đau tien cua nuoc Cong hoa Panama.
Thang 12 nam 1903, nhung đai dien cua nuoc cong hoa đa ky Hiep uoc Hay-Bunau Varilla trao cho Hoa Ky quyen xay dung va quan ly vo han đinh voi Kenh đao Panama, mo cua tu nam 1914. Hiep uoc nay đa tro thanh mot van đe ngoai giao tiem tang giua hai quoc gia, tro thanh cang thang nhat vao Ngay cua Martyr (9 thang 1 nam 1964). Nhung van đe nay sau đo đa đuoc giai quyet khi hai ben ky Cac hiep uoc Torrijos-Carter nam 1977.
Y đinh ban đau cua nhung nguoi thanh lap đat nuoc la mang lai su hoa hop giua hai đang chinh tri chinh (Bao thu va Tu do). Chinh phu Panama đa trai qua cac giai đoan bat on chinh tri va tham nhung, tuy nhien, o nhieu thoi điem trong lich su cua minh, thoi gian cam quyen cua cac vi tong thong hop hien thuong rat ngan ngui. Nam 1968, mot cuoc đao chinh lat đo chinh phu cua vi tong thong moi đuoc bau gan đo la Arnulfo Arias Madrid dien ra. Tuong Omar Torrijos cuoi cung đa tro thanh nguoi nam quyen luc trong mot chinh phu quan su (junta), va sau nay tro thanh nha lanh đao đoc đoan cho toi tan khi ong chet trong mot vu tai nan may bay gay nghi ngo nam 1981. Sau cai chet cua Torrijos, quyen luc dan đuoc tap trung trong tay Tuong Manuel Antonio Noriega, cuu lanh đao luc luong canh sat mat Panama va cuu nhan vien CIA. Noriega lien quan toi vu buon lau thuoc phien vao Hoa Ky, dan toi nhung cang thang trong quan he hai nuoc cuoi thap nien 1980.
Ngay 20 thang 12 nam 1989, hai muoi bay nghin quan My [1] tan cong Panama nham lat đo Noriega. Vai gio sau vu tan cong, tai mot buoi le dien ra ben trong mot can cu quan su My tai Vung Kenh đao Panama cu, Guillermo Endara (nguoi chien thang trong cuoc bau cu thang 5 nam 1989) tuyen the nham chuc tong thong moi cua Panama. Cuoc tan cong dien ra muoi nam truoc khi quyen quan ly Kenh Panama đuoc giao lai cho nguoi Panama, theo mot thoi gian bieu do Cac hiep uoc Torrijos-Carter quy đinh. Sau cuoc tan cong, Noriega tim cach xin ti nan tai su quan Vatican qua phai bo ngoai giao do Monsignor Jose S. Laboa đai dien. Quan My vay quanh su quan nhung khong dam xong vao bat. Luc đau ho đe nghi Giao hoang truc xuat nhung bi tu choi. Vi the cac chuyen gia tam ly chien đa su dung vu khi am thanh đe ep Noriega ra ngoai, chien dich nay đuoc mang mat danh "Just Cause".
Đe buoc Noriega đau hang, cac luc luong My đa dung xe quan su lap loa phong thanh cong suat lon vay quanh su quan thanh mot vong choi va choi am i lien tuc ben ngoai đai su quan bai "Panama," nhom nhac Rock thap nien 1980 Van Halen. (WSJ) Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine hoac cac bai nhac Rock nang khac. Sau vai ngay, do khong chiu noi the loai nhac nay (von Noriega đuoc biet la nguoi rat thich nhac Opera) nen Noriega đa đau hang quan My, va bi đua ve Florida đe chinh thuc bi dan đo va xet xu truoc cac co quan toa an lien bang My. Nam 1992, nha đoc tai Panama bi toa My ket an 40 nam tu vi buon lau ma tuy, gian lan, va rua tien va chiu trach nhiem ve cuoc phong thich tu binh truoc han (parole) thang 9 nam 2007., sau đuoc giam xuong con 30 nam.
Theo Cac hiep uoc Torrijos-Carter, Hoa Ky tra lai toan bo kenh đao va nhung vung đat lien quan cho Panama ngay 31 thang 12 nam 1999, nhung giu quyen can thiep quan su vi quyen loi an ninh quoc gia cua ho. Panama cung gianh đuoc quyen kiem soat nhung toa nha va co so ha tang lien quan cung nhu quyen quan ly hanh chinh đay đu voi Kenh đao Panama.
Nhan dan Panama đa tan thanh viec mo rong kenh, va sau khi đuoc hoan thanh, no se cho phep cac tau post-Panamax đi qua cung nhu tang so luong tau luu thong.


Chinh tri Chinh tri Panama theo hinh thuc nha nuoc Cong hoa tong thong đai dien dan chu, theo đo Tong thong Panama vua la lanh đao quoc gia vua la lanh đao chinh phu, va mot he thong nghi vien đa đang. Quyen hanh phap thuoc chinh phu. Quyen lap phap vua do chinh phu vua do Quoc hoi đam nhiem. Tu phap đoc lap voi hanh phap va lap phap.
Chinh phu theo che đo dan chu lap hien, trong đo:

Co quan hanh phap: đung đau nha nuoc la Tong thong, tiep theo la 2 Pho Tong thong, đuoc bau cu voi nhiem ky 5 nam. Noi cac đuoc chi đinh boi Tong thong.
Co quan lap phap: Quoc hoi lap phap luong vien gom 71 thanh vien đuoc bau cu voi cac nhiem ky 5 nam.
Co quan tu phap: Toa an Cong ly Toi cao gom 9 tham phan đuoc chi đinh voi nhiem ky 10 nam; 5 toa an toi cao, 3 toa thuong tham.


Khu vuc hanh chinh Theo hanh chinh, cac khu vuc chinh cua Panama gom chin tinh va nam vung lanh tho ban xu (comarcas indigenas) cap tinh.

Tinh

Bocas del Toro
Cocle
Colon
Chiriqui
Darien
Herrera
Los Santos
Panama
Veraguas
Comarcas cap tinh

Embera
Kuna Yala
Ngabe-Bugle Comarca
Kuna de Madugandi
Kuna de Wargandi


Đia ly Panama nam o Trung My, giap voi ca Bien Caribe va Thai Binh Duong, giua Colombia va Costa Rica. Nuoc nay co vi tri chien luoc o điem cuoi phia đong Eo Panama, mot cau luc đia lon noi Bac va Nam My. Toi nam 1999, Panama đa kiem soat Kenh đao Panama noi Bac Đai Tay Duong qua Bien Caribe voi Bac Thai Binh Duong.
Đia hinh rung gia hau nhu khong the xam nhap cua Vuc Darien giua Panama va Colombia. No tao ra khoang đut cua Xa lo Xuyen My, neu khong tuyen đuong nay se noi lien tu Alaska toi Patagonia.


Kinh te Kinh te Panama dua tren dich vu, chu yeu la ngan hang, thuong mai va du lich, vi vi tri đia ly chien luoc cua no. Viec chuyen giao quyen quan ly kenh đao va cac can cu quan su cua My khien cac du an xay dung moi o đay bung no. Chinh quyen Martin Torrijos đa tien hanh nhieu cuoc cai cach co cau gay tranh cai, nhu cai cach thue va mot cuoc cai cach an sinh xa hoi rat kho khan. Hon nua, mot cuoc trung cau dan y ve viec xay dung mot bo cua cong thu ba cho Kenh đao Panama đa đuoc đai đa so dan chung tan thanh (du so nguoi đi bau it oi) ngay 22 thang 10 nam 2006. Con so uoc tinh chinh thuc chi phi cho viec xay dung nay len toi 5.25 ty dollar My.
Kinh te Panaman tang truong 8% nam 2006 va lan đau tien trong muoi nam qua linh vuc cong cong đa ket toan nam 2006 voi mot con so thang du thuong mai khoang 88 trieu USD. Hon nua, theo thong tin đuoc cong bo bang tieng Tay Ban Nha, "Informe Fiscal - Cierre ano 2006" cua Bo Kinh te va Tai chinh ngay 14/02/2007, muc GDP danh nghia chinh thuc nam 2006 len toi 16.704 ty dollar My; xem đuong link ben duoi cua bo nay.
Đong tien te Panama la balboa, đuoc quy đinh o muc trao đoi tuong đuong voi đong dollar My. Tuy nhien, tren thuc te, nuoc nay đa bi dollar hoa; Panama co đong tien xu rieng cua minh nhung su dung tat ca cac loai tien giay bang dollar My. Panama la mot trong ba quoc gia trong vung đa dollar hoa nen kinh te, hai nuoc kia la Ecuador va El Salvador.
Panama la mot nuoc co nen kinh te on đinh nhat trong so cac nuoc My Latinh, Panama co cac linh vuc dich vu tien tien chiem khoang 75% GDP. Cac dich vu bao gom Kenh đao Panama, ngan hang, Khu tu do Colon, bao hiem, cang container, đang ky tau đo đoc va du lich. Thoi ky khung hoang cua Khu vuc Tu do Colon va su giam gia manh cua cac mat hang xuat khau, su giam toc đo san xuat toan cau va viec rut quan cua My đa lam giam toc đo tang truong kinh te Panama trong nam 2000-2001. Chinh phu Panamma đat ke hoach cho cac chuong trinh cong tac cong cong, cai cach thue, hiep đinh thuong mai khu vuc moi đe thuc đay tang truong kinh te. Thap ky vua qua cho thay Panama duy tri đuoc mot nen kinh te phat trien on đinh, trung binh hang nam tang truong tu 2% đen 4%.
Nen kinh te Panama la nen kinh te bi đo la hoa, co ban dua tren cac hoat đong dich vu voi chat luong cao, chiem toi 3/4 tong san pham quoc noi. Trong cac loai hinh dich vu nay co the ke ra nhu: Kenh đao Panama, ngan hang, Khu vuc tu do Colon, bao hiem, cang container, du lich... Nam 2007, GDP nuoc nay khoang 29 ty USD, toc đo tang truong GDP la 7,8%.
Trong thoi gian toi, Panama se đat đuoc toc đo tang truong cao hon nho du an mo rong kenh đao Panama, du an nay đa đuoc khoi đong vao nam 2007 va ket thuc vao nam 2014, voi tong kinh phi la 5.3 ty USD. Du an nay se nang gap đoi nang luc cua kenh đao.
Thoi gian gan đay, Chinh phu đa thuc hien cai cach he thong thue, an ninh xa hoi va thuc đay cac hiep đinh thuong mai khu vuc, phat trien nganh du lich. Khong chi la thanh vien cua khoi CAFTA, Panama đa bat đau đam phan FTA voi Hoa Ky vao thang 12 nam 2006.
Tinh đen nam 2016, GDP cua Panama đat 55.227 USD, đung thu 78 the gioi va đung thu 13 khu vuc My Latin.


= Vai tro la thi truong trung chuyen hang hoa =
Panama co vi tri đia ly vo cung thuan loi voi kenh đao Panama dai 80 km noi Đai Tay Duong voi Thai Binh Duong, khong chi mang lai loi ich kinh te quan trong cho Panama ma con giup cac tau bien tiet kiem thoi gian va chi phi trong van tai đuong bien. Panama phat trien manh ngoai thuong, dich vu thuong mai, tai chinh ngan hang. Đay la trung tam tai chinh ngan hang quoc te voi chinh sach thong thoang tao đieu kien toi đa cho cac doanh nghiep (thue suat 0% neu cac nguon von, tai chinh khong đau tu/su dung tren lanh tho Panama, đon gian hoa toi đa thu tuc hanh chinh trong viec thanh lap co quan đai dien, tu do chuyen loi nhuan ra nuoc ngoai...), la moi truong ly tuong cho cac nha đau tu cung nhu cho cac doanh nghiep phat trien kinh doanh, quyen tu do kinh doanh cua moi phap nhan đuoc bao đam, khong co su phan biet đoi xu voi nguoi nuoc ngoai. Panama giu vai tro trung tam tai chinh o My Latinh, la noi cung cap tin dung, von đau tu, cho vay, thanh toan quoc te, bao hiem... cho cac hoat đong kinh te, thuong mai cua thi truong khu vuc va the gioi.
Hien nay Panama la nuoc co nhieu tau nuoc ngoai thue co nhat the gioi nho co chinh sach uu đai va tao thuan loi cho khach hang tren nhieu mat: phap luat, tai chinh, bao hiem... Panama co mang luoi vien thong bang soi cap quang noi tat ca cac quoc gia tren the gioi voi tan suat 3.300 gb/giay. Ha tang co so cua Panama rat phat trien, dan tri cao, chat luong cuoc song o muc cao (khong co thien tai dich hoa; moi truong song xanh-sach-đep, an lanh va than thien). Hai ngon ngu chinh đuoc su dung o Panama la tieng Tay Ban Nha va tieng Anh.
Kenh đao Panama đuoc xay dung cho mot luong giao thong khoang hon 13.000 luot tau thuyen hang nam va thong qua đuong van chuyen nay đa tao ra nguon loi nhuan kinh te đang ke cho thuong mai quoc te. Su dung cac khu vuc trong vung kenh đao co y nghia cho nhung co hoi lon đau tu sinh loi đoi voi cac nha đau tu co nhu cau tang them gia tri san pham hang hoa va dich vu, su dung Panama nhu mot vi tri chien luoc voi cac thi truong moi hoac thi truong đa co san. Su thach thuc lon nhat đo la bien đoi đat nuoc tro thanh mot trung tam hau can quoc te gan lien voi su phat trien cua cac linh vuc hang hai, cong nghiep, du lich, thuong mai.
Panama la thi truong trung chuyen lon tren the gioi voi kho ngoai quan mien thue Colon lon thu 2 toan cau, lon nhat chau My cung cac chinh sach coi mo, thong thoang, tao đieu kien tot cho thuong mai quoc te, moi giao dich đeu su dung đong USD. Hien nay co hon 2000 cong ty đat van phong tai Khu Thuong mai Tu do Colon tren tong dien tich 988 ha, trao đoi thuong mai đat tri gia hon 10 ty USD/nam, trong đo nhap khau chiem 45% va tai xuat chiem 55%. Khu mien thue nay hang nam đong gop 7,5% GDP cho Panama.
Khu Colon gan cac quoc gia phat trien cua khu vuc Thai Binh Duong, Bac My va tuong đoi gan chau Au, gan nhu moi tuyen đuong giao thong tren the gioi đeu qua Colon khien noi nay tro thanh mot trung tam ly tuong trong thoi đai toan cau hoa nen kinh te the gioi nhu hien nay voi toc đo va hieu qua cua viec trung chuyen hang, gia ca canh tranh, thue suat nhap khau la 0%, va 100% co hoi danh cho cac doanh nghiep voi rat nhieu thuan loi, uu đai va thu tuc đon gian. Colon đat muc tieu tro thanh trung tam phan phoi hang hoa thuong mai chinh yeu cho khu vuc chau My. Panama co nhieu kinh nghiem trong quan ly, trong linh vuc dich vu đong thoi co nhu cau lon nhap khau nhieu chung loai hang, nhat la trang thiet bi, may moc, hang cong nghiep, hang tieu dung cac loai.
Ben canh đo, đe đon đau viec FTAA (Khu vuc Thuong mai Tu do chau My) ra đoi, Panama đang trien khai thuc hien du an bien Colon thanh mot "trung tam hau can đa phuong thuc cua chau My" (ket hop van tai đuong bien, đuong hang khong, đuong sat va đuong bo giua cac nuoc chau My voi nhau va giua chau My voi the gioi) voi chuc nang chinh la trung tam trung chuyen (nhap khap-tai xuat) hang hoa, san sang tiep nhan moi đoi tuong đen đau tu, lam an kinh doanh.


= Toan cau hoa =
Nhung muc đo thuong mai cao cua Panaman chu yeu nho Vung thuong mai tu do Colon, vung thuong mai tu do lon nhat Tay Ban cau. Theo mot phan tich cua ban quan ly vung Colon va đanh gia ve thuong mai Panama cua Cao uy Kinh te Lien hiep quoc vung My Latinh va Caribe (ECLAC), nam ngoai vung nay chiem 92 phan tram xuat khau va 65 phan tram nhap khau cua Panama.
Panama co ty le nguon thu tu du lich va đau tu truc tiep nuoc ngoai tren GDP kha lon (cao thu tu My Latinh ve ca hai yeu to) muc đo nguoi dan su dung Internet cung kha cao (đung thu tam My Latinh).


= Lam phat =
Theo Cao uy Kinh te vung My Latinh va Caribe (ECLAC, hay CEPAL theo ten viet tat tieng Tay Ban Nha thong dung hon), lam phat cua Panama tinh theo Chi so Gia Tieu thu (CPI) la 2.0 phan tram nam 2006.[2] Luu tru ngay 24 thang 8 nam 2013 tai Wayback Machine Thuong Panama co muc lam phat thap.


= Bat đong san =
Thanh pho Panama tung chung kien mot cuoc đua giua hai du an canh tranh nhau voi muc tieu xay dung toa nha cao nhat My Latinh. Nhung mot trong hai du an đa bi huy bo. Du an kia, mot toa nha o va khach san cao 104 tang ten goi Thap Bang (Ice Tower), đuoc du đinh hoan thanh nam 2010.
Du an Palacio de la Bahia đa bi cong ty sang lap Tay Ban Nha la Olloqui huy bo. Truoc kia ca hai du an đeu co quy mo nho, nhung sau đo bat đau gia tang so tang đe tro thanh toa nha cao nhat vung.
Co hon 105 du an tai Thanh pho Panama noi cac khu lan can đang co su tang truong chong mat ve con so nha cua. Tai San Francisco hien đang co 25 toa nha đuoc xay dung.
Grupo Mall, mot cong ty khac cua Tay Ban Nha, đang xay dung mot toa nha lam can ho, khu phuc hop, khach san va khu thuong mai nhieu tang. Du an nay theo ke hoach se hoan thanh mot phan vao nam 2009.
Ngoai nhung nhu cau hien tai, nhung phat trien tuong lai cung se co tuong lai tot nho ke hoach mo rong Kenh đao Panama, mot nha may loc dau cua cong ty dau khi My Occidental Petroleum va mot cang container moi gan loi vao phia Thai Binh Duong cua kenh.


= Tinh trang ngheo đoi =
Du co nhung nguon thu lon tu Kenh đao Panama va nganh du lich, Ngan hang The gioi đa bao cao rang Cong hoa Panama tiep tuc phai chien đau voi nan ngheo đoi [3] Luu tru ngay 5 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine.
Binh đang thu nhap cung la mot van đe lon o nuoc nay. Theo Ngan hang Phat trien Lien My, He so Gini tren đau ho tai Panama la 0.57.[4] Luu tru ngay 28 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine Đay la mot trong nhung muc đo binh đang thu nhap toi nhat trong vung va the gioi.


Nhan khau Van hoa, phong tuc va ngon ngu cua nguoi Panama chu yeu thuoc vung Caribe va Tay Ban Nha. Ve chung toc, đa so dan la nguoi mestizo hay lai Amerindian, chau Phi, Tay Ban Nha va nguoi Hoa. Tieng Tay Ban Nha la ngon ngu chinh thuc va chu yeu; tieng Anh cung đuoc cong nhan la mot ngon ngu chinh thuc va đuoc su dung rong rai trong cac doanh nghiep va tai vung bo bien Caribe. Hon mot nua dan so song tai Thanh pho Panama –hanh lang đo thi Colon.
Đai đa so nguoi Panama theo Co đoc giao La Ma, chiem toi 80% dan so. Du hien phap cong nhan Co đoc giao la ton giao cua đai đa so nguoi dan, Panama khong co ton giao chinh thuc. Cac ton giao nho tai Panama gom Tin Lanh (12%), Hoi giao (4.4%), Baha'i (1.2%), Phat giao (it nhat 1%), Chinh thong giao Hy Lap (0.1%), Do Thai giao (0.4%), va Hindu giao (0.3%). Cong đong Do Thai tai Panama, voi hon 10.000 nguoi, la cong đong lon nhat trong khu vuc (gom Trung My, Colombia va Caribe). Cuoc di cu Do Thai dien ra vao cuoi the ky XIX, hien tai co cac giao hoi Do Thai tai Thanh pho Panama, cung nhu cac truong Do Thai. Ben trong My Latin, Panama la mot trong nhung nuoc co ty le nguoi Do Thai tren dan so lon, chi sau Uruguay va Argentina. Cac cong đong Hoi giao, Đong A, va Nam A tai Panama cung rat lon.
Thanh pho Panama co mot Nha tho Đuc tin Baha'i, mot trong tam nha tho duy nhat tren the gioi. Đuoc hoan thanh nam 1972, no nam tren mot qua đoi cao quay mat ra kenh, va đuoc xay bang bun theo kieu thiet ke chau My ban xu.
Vi moi quan he thuong mai lich su cua minh, tren tat ca Panama la mot quoc gia đa sac toc. Vi du, đieu nay đuoc the hien o con so nguoi Hoa đong đao (xem Nguoi Hoa tai cac khu Chinatown My Latinh). Nhieu nguoi Trung Quoc đa di cu toi Panama đe xay dung tuyen Đuong sat Panama. Mot thuat ngu goi "gian hang goc pho" trong tieng Tay Ban Nha Panama la el chinito, phan anh thuc te nhieu gian hang nay thuoc so huu va do nhung nguoi nhap cu Trung Quoc đieu hanh. (Cac nuoc khac co hinh mau xa hoi tuong tu, vi du, cac gian hang goc pho "A Rap" tai Phap.)
Co bay sac toc ban xu tai Panama:

Embera
Wounaan
Ngobe
Bugle
Kuna
Nazo
Bribri
Đay la quoc gia noi tieng Tay Ban Nha nho thu hai My Latinh neu tinh theo dan so, uoc tinh 4,2 trieu nguoi (2019), Uruguay la nuoc đung thu nhat, uoc tinh 3.463.000 nguoi (2019).


Xem them Ghi chu va tham khao CIA World Factbook: Panama Luu tru ngay 11 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine
Panama Canal Expansion Takes Major Step Forward, RESOURCE CANADA BUSINESS NEWS NETWORK, 25-JUL-2006 Luu tru ngay 5 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine
TE esta listo si se pospone referendo, 30 de agosto de 2006
Como localizar a los grupos del ‘si’ y ‘no’, 11 de agosto de 2006 Luu tru ngay 5 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai The President of Panama (tieng Tay Ban Nha)
List of Panamanian Government Agencies Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine (tieng Tay Ban Nha)
Ministry of Economics and Finance (tieng Tay Ban Nha)
Ministry of External Relations (tieng Tay Ban Nha)
Embassy of Panama in the U.S.
Official Site of the Panama Tourism Bureau
Official Site of the Panama Canal Authority
National Directorate of Immigration and Naturalization Luu tru ngay 25 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine (tieng Anh)
 Wikimedia Atlas cua Panama (tieng Anh)
 Du lieu đia ly lien quan đen Panama tai OpenStreetMap