Uy ban Cuu nguoi Vuot bien hay Uy ban Cuu tro Thuyen nhan, ten chinh thuc tieng Anh la Boat People SOS (viet tat la BPSOS), la mot to chuc phi chinh phu va phi loi nhuan cua nhung nguoi My goc Viet co linh vuc hoat đong ve dan su va chinh tri, đuoc thanh lap vao nam 1980. Uy ban Cuu nguoi Vuot bien hien co tru so chinh tai Falls Church, Virginia va do Tien si Nguyen Đinh Thang lam chu tich kiem Giam đoc đieu hanh. To chuc nay la mot trong bon thanh vien cua Lien minh Bai tru No le moi o chau A (CAMSA). Ngoai ra thi dan bieu nguoi Viet đau tien cua Quoc hoi Hoa Ky la Cao Quang Anh cung la thanh vien cua uy ban nay. Mac du đuoc tuyen duong trong cong đong nguoi Viet hai ngoai va chinh phu tai mot so noi to chuc hoat đong, to chuc nay bi bao gioi va nha nuoc Viet Nam chi trich manh me va coi đay la mot "to chuc phan đong luu vong" va la mot to chuc chong cong.


Thanh lap va hoat đong = Thanh lap =

Uy ban Cuu nguoi Vuot bien, đau tien ten la Uy ban Cuu nguy Thuyen nhan vuot bien đuoc Tien si Nguyen Huu Xuong (Chu tich) va nha van Phan Lac Tiep (Giam đoc đieu hanh), cung nhieu nhan vat uy tin tai đia phuong, chinh thuc thanh lap ngay 27 thang 2 nam 1980 đong thoi o San Diego, California, Hoa Ky va Trai Songkla, Thai Lan. Luc đo la khi lan song nguoi ti nan Viet Nam len cao nhat, te nan hai tac cung bi tham nhat nen buoc đau, uy ban hoat đong tim cach bao đong ve tham trang thuyen nhan, pho bien ra cac dien đan thong tin quoc te. Trong nhung su viec noi tieng co vu Uy ban bao đong va can thiep giup 157 thuyen nhan đuoc vao My nhanh chong, sau khi bi hai tac giam cam va hanh ha tai đao Kra (KoKra), ngoai khoi Thai Lan, trong đo co cac nha van Nhat Tien, nha bao Duong Phuc, Vu Thanh Thuy la nan nhan va nhan chung. Cung nhu giup 700 tre nho bo vo khong bi Thai Lan tra ve Viet Nam, ma đuoc cac hoi tu thien quoc te tiep nhan va đi đinh cu.
Tu nam 1985, Uy ban đa hop tac voi cac tau Jean Charcot (1985), Cap Anamur (1986), Rose Schiaffino (1987), Mary Kingstown (1988 va 1989) truc tiep thuc hien nhiem vu cuu ho, cuu nan tren bien tu nguyen va đa giai cuu nhieu thuyen nhan bi mac ket trong vung Bien Đong khi ho thao chay khoi Viet Nam. Khi cuop bien tan cong cac thuyen nhan Viet Nam trong vung bien cua Thai Lan va Malaysia, to chuc nay tiep tuc hop tac voi Hai quan Phap, Hai quan Hoang gia Thai Lan cung nhu Chuong trinh Vot Nguoi tren bien (Rescue at Sea) cua Cao uy Ti nan Lien Hop Quoc đe chong cuop bien va đua nhung nguoi ti nan đen noi an toan, cung nhu giup đinh cu ho. Uy ban nay cung đa giup đo nhung thuyen nhan Viet Nam gap be tac khi trai ti nan Hong Kong đong cua nam 1988. Sau đo, uy ban tam ngung hoat đong mot thoi gian.
Vao thap nien 1990, khi nhieu nguoi Viet Nam roi bo que huong van con chiu canh song co cuc nhu tu nhan trong cac trai ti nan o mot so nuoc nhu Philippines, Indonesia, Malaysia,... chi nhanh Uy ban tai Washington DC voi Nguyen Đinh Thang đa phat trien thanh Uy ban Cuu nguoi Vuot bien, hay con goi la Uy ban Cuu tro Thuyen nhan, đen cac trai ti nan cua nguoi Viet đe can thiep cho ho đinh cu o nuoc thu ba. Uy ban moi nay chinh thuc hoat đong lai tu ngay 1 thang 10 nam 1990, đau tien la gui cac phai đoan luat su va cac đoan thien nguyen đen cac trai ti nan tai Đong Nam A đe tro giup va can thiep tung ho so mot đe nguoi vuot bien khong bi truc xuat ma gianh lai quyen ti nan va đuoc đi đinh cu. Tu nam 1997, Uy ban chuyen huong, tap trung vao viec xay dung cac cong đong nguoi Viet tai My.


= Mot so hoat đong =
Trong giai đoan đau moi thanh lap, tu nam 1985 đen nam 1989, qua 5 chien dich Vot Nguoi Bien Đong, Uy ban Bao nguy giup Nguoi vuot bien đa lien ket voi nhung to chuc nhan đao the gioi, truc tiep cuu vot va lo đinh cu tat ca 3.103 thuyen nhan va can thiep cho hang ngan nguoi khac đuoc đi đinh cu nhanh chong tai nuoc thu ba.
Đen nam 1997, khi phong trao thuyen nhan lang diu, Uy ban Cuu nguoi Vuot bien bat đau chuyen trong tam hoat đong tap trung tai noi đia Hoa Ky, voi muc tieu chinh la giup nguoi goc Viet hoi nhap va "phat trien noi luc va vi the cho cong đong Viet Nam o My, va tranh đau cho nguoi Viet bi đan ap, boc lot, bi buon ban ra nuoc ngoai" nhu truong hop cua cac co dau Viet tai Đai Loan hoac nhung cong nhan xuat khau lao đong o Malaysia hay Trung Đong, va "bao ve quyen ti nan chinh tri cho nhung nguoi Viet sang Thai Lan lanh nan" va chong nan buon nguoi.
Theo ong Nguyen Đinh Thang - Chu tich đieu hanh cua chinh to chuc nay uoc tinh rang "cac van phong cua BPSOS khap noi phuc vu cho khoang 10 ngan nguoi, phan lon la nguoi Viet, va giup đinh cu tren 18 ngan đong bao thuyen nhan sau khi ho bi hoi huong ve lai Viet Nam" va cung theo ong nay cho biet trong vong 2 nam, ke tu khi trien khai chuong trinh chong nan buon nguoi, to chuc nay đa can thiep cho tren 3 nghin đong bao, va đem ve cho cac cong nhan so tien boi thuong tong cong len toi 1 trieu My kim.
Vao nam 2005, Uy ban nay đa gop suc trong cong cuoc cuu tro nan nhan tran bao Katrina, la mot trong nhung to chuc tham gia vao viec cuu tro tu rat som, Uy ban Cuu nguoi Vuot bien đa đuoc cap mot ngan khoan 4 trieu 500 ngan đo la đe tiep tuc nhung hoat đong cuu tro. Cung theo Nguyen Đinh Thang thi trong dip nay, BPSOS "đa đieu đong nhan tai-vat luc đen Vung vinh Tampa, Houston, đe ho tro cho chung 4 ngan gia đinh nguoi Viet lanh nan bao lut".
Nam 2010, to chuc nay cung gop phan trong vu giai cuu 8 co gai Viet o Malaysia. Nam 2011, Uy ban nay co ban phuc trinh ve dan chu, nhan quyen tai Viet Nam tai cuoc đoi thoai thuong nien Viet - My ve nhan quyen dien ra tai Ha Noi. Ngoai ra, Uy ban con phat hanh to bao hang thang Mach Song/Life Stream va đieu hanh cac chuong trinh phat thanh, truyen hinh tren Saigon Houston Radio, Little Saigon Radio, TNT,...
Đen nay, tu mot to chuc thien nguyen nho be phat trien thanh mot to chuc cong đong quoc gia kha lon, voi hon 140 nhan vien toan thoi gian, hoat đong tai 18 đia điem tren khap nuoc My cung voi 4 van phong tai Chau A, gom hai co so o Malaysia, mot o Thai Lan, va mot o Đai Loan. Su mang cua BPSOS tien trien theo nhu cau cua đong huong nham giup cong đong hoi nhap va đoi pho voi hau qua cua cuoc cai to tro cap va di dan, qua cac chuong trinh tu huong dan nhap tich đen phat trien kinh te, tu tro giup phap ly, suc khoe đen dich vu cho nguoi cao nien.
Voi mot so ket qua đa đat đuoc, mot so bao gioi hai ngoai thi cho rang Uy ban Cuu nguoi Vuot bien la mot to chuc thien nguyen cua nguoi Viet tai Hoa Ky va Uy ban Cuu nguoi Vuot bien đa gop tieng keu cuu (SOS) cho nhan quyen, va nhung hoat đong cua to chuc nay trong thoi gian qua la đang khich le.


= Chi trich tu Viet Nam =
Tuy vay, o Viet Nam, van co nhieu quan điem phan ung gay gat voi viec thanh lap va hoat đong cua Uy ban Cuu nguoi Vuot bien. Bao gioi trong nuoc Viet Nam quy ket rang thuc chat viec thanh lap to chuc nay la "lua đao nhung thuyen nhan đe kiem tien va trong nhieu nam, loi dung chieu bai cuu tro, giup đo nguoi vuot bien, Nguyen Đinh Thang đa thuc hien cac vu lua đao bang thu đoan quyen gop tien cua cong đong nguoi Viet o hai ngoai, đac biet la o My đe su dung vao muc đich ca nhan". Mot so bao gioi trong nuoc cho rang BPSOS la "mot to chuc phan đong chuyen loi dung chieu bai "chong Cong" - thuc chat la chong Viet Nam - o hai ngoai, đe kiem nhung đong đola ban thiu va cung la con roi trong tay cac the luc ngoai bang giat day dung lam "ngon co" chuyen loi dung chieu bai "dan chu, nhan quyen" chong Viet Nam". Bao Cong an Nhan dan nhan đinh rang: "muc đich khong ngoai viec kich đong nguoi dan trong nuoc bo đi cang nhieu cang tot, đe Thang cung đam tay chan co co lu loa rang, o Viet Nam khong co tu do, nhan quyen, cung nhu loi dung hai chu "cuu nguoi", đe van đong quyen gop tien bac trong cong đong nguoi Viet".
Van phong Kinh te va Van hoa cua chinh phu Viet Nam o Đai Loan cho rang BPSOS thuc ra "ke tu khi thanh lap, to chuc nay đa lam dung chieu bai nhan quyen đe truc loi cho ho va tro giup cho nhieu nguoi Viet Nam di cu bat hop phap sang Hoa Ky va tham chi đe nhung nguoi nay tham gia vao cac hanh đong chong lai Viet Nam, vi pham cong uoc quoc te ve nhan quyen va lam phuong hai chinh sach xuat khau lao đong cua Viet Nam".


Thanh tich va phan ung Vao thang 12 nam 2011, to chuc Quy Đai Loan vi dan chu (Taiwan Foundation for Democracy) đa cong bo trao Giai dan chu va nhan quyen A chau 2011 cho Uy ban Cuu nguoi Vuot bien vi thanh tich tro giup nhung nguoi ty nan tai đinh cu tren toan the gioi va vi to chuc nay đa dan than vao Cong tac cuu nguoi vuot bien, va đay manh Cong tac phong, chong buon nguoi.
Su kien nay đa bi phia Viet Nam phan ung quyet liet. Co quan đai dien cua Viet Nam tai Đai Loan đa phan đoi va goi la "hanh đong sai trai", đoi voi viec Tong thong Ma Anh Cuu trao giai đong thoi chi trich ca đon vi trao giai va to chuc đuoc nhan giai. O trong nuoc, bao Cong an Thanh pho Ho Chi Minh co bai nhan đinh rang tro "Trao giai dan chu va nhan quyen o A chau 2011 cho Nguyen Đinh Thang la khong ngoai y đo hau thuan cho cac hoat đong chong Viet Nam cua Hoi Đai Loan vi dan chu", mot so khac nhan đinh viec ""đe cu" va chon trao "giai dan chu va nhan quyen A chau 2011" cho Nguyen Đinh Thang va to chuc BPSOS nguoi ta de dang lat tay y đo that su cua nguoi cam đau "Quy Đai Loan vi dan chu" va co quyen cho rang, "Quy Đai Loan vi dan chu" kia chang qua cung chi la canh tay noi dai chuyen an "dan chu" noi theo "gu", "bai" nhan quyen cua My va phuong Tay".
Trong khi đo phia Đai Loan cho rang giai thuong cua Quy Dan chu danh cho Uy ban Cuu nguoi Vuot bien o Hoa Ky khong the hien y đinh xau đoi voi Viet Nam va viec trao giai nay đa đuoc tham đinh ky cang danh sach nhung ung vien cua giai nay. Quy trao giai cho biet đa đuoc thong bao ve cac cao buoc lua đao đoi voi BPSOS trong qua trinh lua chon, va đa tien hanh đieu tra nhung khong co bang co đe chung minh. Mot so trang tin cua Đai Loan cung nhan đinh rang đay la "mot giai nhan quyen gay ra song gio" (trong quan he giua Viet Nam va Đai Loan).


Chu thich Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Uy ban
Trang chu Mach Song media
25 nam Uy ban Cuu Nguoi Vuot bien , Cai Đinh nam 2005
Video: Mot đoan phim tai lieu Vot nguoi bien Đong ve hoat đong cua Uy ban Bao nguy giup Nguoi vuot bien, 4 phan tren Youtube