Hit tho la qua trinh đua khong khi vao va ra khoi phoi đe tao đieu kien trao đoi khi voi moi truong ben trong, phan lon bang cach đua oxy vao va thai khi carbon dioxide ra ngoai thong qua cac co quan ho hap nhu phoi hoac mang. Đoi voi sinh vat co phoi, hit tho cung đuoc coi la he thong thong gio, bao gom ca thi hit vao va thi tho ra. Hit tho la mot phan cua ho hap va sinh ly, la hoat đong can thiet đe duy tri su song.
Tat ca cac sinh vat hieu khi đeu can oxy cho qua trinh ho hap te bao. Cac sinh vat nay su dung oxy đe phan giai cac chat huu co trong te bao giai phong nang luong va tao ra khi carbon dioxide duoi dang chat thai. Hit tho, hay "ho hap ngoai", đua khong khi vao phoi, noi trao đoi khi dien ra trong phe nang thong qua su khuech tan. He thong tuan hoan cua co the van chuyen cac khi nay đen va đi tu cac te bao, noi dien ra qua trinh "ho hap te bao".
Qua trinh tho cua tat ca cac đong vat co xuong song bang phoi bao gom cac chu ky lap đi lap lai cua qua trinh hit vao va tho ra thong qua mot he thong ong hoac đuong dan khi co nhieu nhanh dan tu mui đen phe nang. So chu ky ho hap moi phut la nhip tho hoac nhip ho hap, va la mot trong bon dau hieu quan trong chinh cua su song. Trong đieu kien binh thuong, đo sau va toc đo tho đuoc kiem soat mot cach tu đong va vo thuc boi mot so co che can bang noi moi, giu cho ap suat rieng phan cua carbon dioxide va oxy trong mau đong mach khong đoi. Giu ap suat rieng phan cua carbon dioxide trong mau đong mach khong thay đoi trong nhieu truong hop sinh ly khac nhau, gop phan đang ke vao viec kiem soat chat che đo pH cua dich ngoai bao (ECF). Tho qua muc (tang thong khi) va tho kem (giam thong khi), lam giam va tang ap suat rieng phan cua carbon dioxide trong đong mach tuong ung, gay ra su tang pH cua ECF trong truong hop đau tien va giam đo pH trong truong hop thu hai. Ca hai đeu gay ra cac trieu chung cang thang.
Su trao đoi khi xay ra o cac phe nang phoi bang cach khuech tan thu đong cua khi giua phe nang va mau trong cac mao mach phoi. Khi cac khi hoa tan trong mau, tim co bop đay mau chay vong quanh co the (thong qua he thong tuan hoan). Thuat ngu y te cho qua trinh tho thoai mai binh thuong la eupnea. Ngoai viec loai bo carbon dioxide, hit tho dan đen mat nuoc trong co the. Khong khi tho ra co đo am tuong đoi 100% do nuoc khuech tan tren be mat am uot cua he ho hap va phe nang. Khi mot nguoi tho ra khi ngoai troi rat lanh, khong khi nhieu hoi nuoc tu phoi tro nen lanh đen noi nuoc ngung tu thanh suong mu, lam cho khi tho ra co the nhin thay đuoc.
Hit tho co cac chuc nang quan trong khac. No cung cap mot co che đe noi, cuoi va nhung bieu hien tuong tu cua cam xuc. No cung đuoc su dung cho cac phan xa nhu ngap, ho va hat hoi. Đong vat khong the đieu hoa than nhiet, lam mat chi nho mo hoi, vi chung khong đu tuyen mo hoi, co the mat nhiet do bay hoi qua viec tho manh.


Co che Phoi khong co kha nang tu phong len, va se chi no ra khi co su gia tang the tich cua khoang nguc. O nguoi, cung nhu o cac loai đong vat co vu khac, đieu nay đat đuoc chu yeu thong qua su co co cua co hoanh, nhung cung nho su co lai cua cac co lien suon keo khung xuong suon len tren va ra ngoai nhu the hien trong so đo ben trai. Trong qua trinh hit vao manh me (Hinh ben phai), cac co phu cua hit vao, ket noi xuong suon va xuong uc voi đot song co va đay hop so, trong nhieu truong hop, thong qua mot co cau trung gian gan vao xuong đon, phong đai cac chuyen đong cua tay cam bom va tay cam xo (xem hinh minh hoa ben trai), mang lai su thay đoi lon hon ve the tich khoang nguc. Trong qua trinh tho ra (tho ra), khi nghi ngoi, tat ca cac co hit vao thu gian, đua nguc va bung tro lai vi tri đuoc goi la "vi tri nghi", đuoc xac đinh boi đo đan hoi giai phau cua chung. Tai thoi điem nay, phoi chua dung tich chuc nang con lai cua khong khi, ma o nguoi truong thanh, co the tich khoang 2,5–3,0 lit.
Trong qua trinh tho manh (hyperpnea), chang han nhu trong khi tap the duc, viec tho ra đuoc thuc hien bang cach thu gian tat ca cac co hit vao, (giong nhu khi nghi ngoi), nhung ngoai ra, co bung, thay vi thu đong., luc nay co bop manh khien khung xuong suon bi keo xuong duoi (phia truoc va hai ben). Đieu nay khong chi lam giam kich thuoc cua khung xuong suon ma con đay cac co quan trong o bung len tren so voi co hoanh, do đo se phinh sau vao long nguc. The tich phoi luc cuoi tho ra bay gio it khong khi hon so voi "dung tich con lai chuc nang" luc nghi. Tuy nhien, o đong vat co vu binh thuong, phoi khong the đuoc lam trong hoan toan. O mot nguoi truong thanh, luon co it nhat mot lit khong khi con sot lai trong phoi sau khi tho ra toi đa.
Tho bang co hoanh lam cho bung phinh ra mot cach nhip nhang va hop lai. Do đo, no thuong đuoc goi la "tho bung". Cac thuat ngu nay thuong đuoc su dung thay the cho nhau vi chung mo ta cung mot hanh đong.
Khi cac co phu cua qua trinh hit vao đuoc kich hoat, đac biet la trong qua trinh tho gang suc, cac xuong đon đuoc keo len tren, nhu đa giai thich o tren. Bieu hien ben ngoai cua viec su dung cac co hit vao đoi khi đuoc goi la tho xuong đon, đac biet xuat hien khi len con hen suyen va o nhung nguoi bi benh phoi tac nghen man tinh.


Luong khong khi = Đuong ho hap tren =

Thong thuong, khong khi đuoc hit vao va tho ra qua mui. Cac hoc mui (giua lo mui va hau) kha hep, thu nhat la do vach ngan mui bi chia đoi, va thu hai la cac vach ben co mot so nep gap doc, hoac cac ngan, đuoc goi la lo mui, do đo lam lo ra dien tich lon cua mang nhay mui voi khong khi khi hit vao (va tho ra). Đieu nay lam cho khong khi hit vao lay hoi am tu chat nhay uot va hoi am tu cac mach mau ben duoi, do đo khong khi gan nhu bao hoa voi hoi nuoc va gan bang nhiet đo co the vao thoi điem no toi thanh quan. Mot phan hoi am va nhiet nay đuoc thu lai khi khong khi tho ra di chuyen ra ngoai qua mot phan chat nhay đa đuoc lam mat va kho trong đuong mui, trong qua trinh tho ra. Chat nhay dinh cung giu lai nhieu hat vat chat đuoc hit vao, ngan khong cho no đen phoi.


= Đuong ho hap duoi =
Giai phau cua he thong ho hap đien hinh cua đong vat co vu, ben duoi cac cau truc thuong đuoc liet ke trong so "đuong ho hap tren" (hoc mui, hau hong va thanh quan), thuong đuoc mo ta nhu mot cay ho hap hoac cay khi quan (hinh ben trai). Đuong dan khi lon hon lam phat sinh cac nhanh hoi hep hon, nhung nhieu hon so voi đuong dan khi "than" lam phat sinh cac nhanh. Cay ho hap cua con nguoi trung binh co the bao gom 23 nhanh nhu vay thanh cac đuong dan khi nho dan, trong khi cay ho hap cua chuot co toi 13 nhanh nhu vay. Cac bo phan gan (nhung bo phan gan nhat voi ngon cay, chang han nhu khi quan va phe quan) co chuc nang chu yeu la truyen khong khi đen cac đuong ho hap duoi. Cac bo phan sau nay nhu tieu phe quan ho hap, cac ong phe nang va phe nang chuyen đe trao đoi khi.
Khi quan va cac phan đau tien cua phe quan chinh nam ngoai phoi. Phan con lai cua cac nhanh "cay" trong phoi, va cuoi cung keo dai đen moi phan cua phoi.
Cac phe nang la cac thiet bi đau cuoi mu cua "cay", co nghia la bat ky khong khi nao đi vao chung đeu phai thoat ra theo cung mot con đuong ma no đa su dung đe vao phe nang. Mot he thong nhu vay tao ra khong gian chet, mot the tich khong khi lap đay đuong tho (khong gian chet) vao cuoi qua trinh hit vao, va đuoc tho ra, khong thay đoi, trong lan tho ra tiep theo, chua bao gio đen phe nang. Tuong tu, khong gian chet đuoc lap đay boi khong khi phe nang vao cuoi qua trinh tho ra, va la khong khi đau tien đuoc tho tro lai phe nang, truoc khi bat ky khong khi trong lanh nao đen phe nang trong qua trinh hit vao. The tich khong gian chet cua mot nguoi truong thanh đien hinh la khoang 150 ml.


Trao đoi khi Muc đich co ban cua viec tho la lam moi khong khi trong phe nang đe qua trinh trao đoi khi dien ra trong mau. Su can bang ap suat rieng phan cua khi trong mau phe nang va khong khi phe nang xay ra bang cach khuech tan. Sau khi tho ra, phoi cua nguoi truong thanh van chua 2,5–3 lit khi đuoc goi la dung tich can chuc nang, viet tat la FRC. Khi hit phai, chi co khoang 350 ml khong khi moi, am, am đuoc đua vao va đuoc tron đeu voi dung tich can chuc nang. Do đo, thanh phan khi cua dung tich can chuc nang thay đoi rat it trong chu ky tho. Đieu nay co nghia la mau o phoi, mao mach luon can bang voi thanh phan khong khi tuong đoi on đinh trong phoi va toc đo khuech tan voi khi trong mau đong mach khong đoi theo moi nhip tho. Do đo, cac mo co the khong tiep xuc voi su thay đoi lon ve cang thang oxy va carbon dioxide trong mau do chu ky tho gay ra, va cac co quan nhan cam hoa hoc ngoai vi va trung tam chi đo luong su thay đoi dan dan cua cac khi hoa tan. Vi vay, viec kiem soat noi moi cua nhip tho chi phu thuoc vao ap suat rieng phan cua oxy va carbon dioxide trong mau đong mach, sau đo cung duy tri đo pH khong đoi cua mau.


Đieu khien Toc đo va đo sau cua nhip tho đuoc kiem soat tu đong boi cac trung tam ho hap nhan thong tin tu cac co quan thu cam hoa hoc ngoai vi va trung uong. Cac co quan thu cam hoa hoc nay lien tuc theo doi ap suat rieng phan cua carbon dioxide va oxy trong mau đong mach. Truoc het, cac cam bien la co quan thu cam hoa hoc trung tam tren be mat cua ong tuy song cua than nao, đac biet nhay cam voi đo pH cung nhu ap suat rieng phan cua carbon dioxide trong mau va dich nao tuy. Nhom cam bien thu hai đo ap suat rieng phan cua oxy trong mau đong mach. Cung nhau, chat thu hai đuoc goi la thu the hoa hoc ngoai vi nam trong co the đong mach chu va đong mach canh. Thong tin tu tat ca cac co quan thu cam hoa hoc nay đuoc truyen tai đen cac trung tam ho hap o cau nao va tuy song, phan ung voi su sai lech ap suat rieng phan cua carbon dioxide va oxy trong mau đong mach so voi binh thuong bang cach đieu chinh toc đo va đo sau cua nhip tho, sao cho cach đe khoi phuc ap suat rieng phan cua carbon dioxide tro lai 5,3 kPa (40 mm Hg), đo pH đen 7,4 va o muc đo thap hon, ap suat rieng phan cua oxy đen 13 kPa (100 mm Hg). Vi du, tap the duc lam tang san xuat carbon dioxide boi cac co đang hoat đong. Carbon dioxide nay khuech tan vao mau tinh mach va cuoi cung lam tang ap suat rieng phan cua carbon dioxide trong mau đong mach. Đieu nay đuoc cam nhan ngay lap tuc boi cac co quan nhan cam carbon dioxide tren than nao. Cac trung tam ho hap phan ung voi thong tin nay bang cach lam cho toc đo va đo sau cua nhip tho tang len đen muc ap suat rieng phan cua carbon dioxide va oxy trong mau đong mach gan nhu ngay lap tuc tro lai muc nhu luc nghi ngoi. Cac trung tam ho hap lien lac voi cac co tho thong qua cac day than kinh van đong, trong đo day than kinh hoanh, ben trong co hoanh, co le la quan trong nhat.
Cac phan xa kiem soat hoi tho tu đong khac cung ton tai. Viec ngam minh, đac biet la mat, trong nuoc lanh, kich hoat phan ung goi la phan xa lan. Đieu nay đau tien la ket qua cua viec tat cac đuong tho chong lai dong nuoc. Toc đo trao đoi chat cham lai ngay. Đieu nay cung voi su co mach du doi cua cac đong mach đen cac chi va noi tang vung bung. Đieu nay du tru oxy co trong mau va phoi khi bat đau lan gan nhu chi danh cho tim va nao. Phan xa lan la mot phan ung thuong đuoc su dung o nhung đong vat thuong xuyen phai lan, chang han nhu chim canh cut, hai cau va ca voi. No cung hieu qua hon o tre so sinh va tre nho hon la o nguoi lon.


Thanh phan Khong khi hit vao co 79% the tich la nito, 20,95% oxy va mot luong nho cac khi khac bao gom argon, carbon dioxide, neon, heli va hydro.
Khi tho ra co 4% đen 5% the tich carbon dioxide, tang khoang 100 lan so voi luong hit vao. The tich oxy giam đi mot luong nho, tu 4% đen 5% so voi luong oxy hit vao. Thanh phan tieu bieu la:

5,0–6,3% hoi nuoc
79% nito 
13,6–16,0% oxy
4,0–5,3% carbon dioxide
1% argon
phan trieu (ppm) hydrogen, tu hoat đong trao đoi chat cua vi sinh vat trong ruot gia.
ppm carbon monoxide tu su phan huy cua protein heme.
1 ppm amonia.
Luong nho hang tram hop chat huu co de bay hoi, đac biet la isopren va aceton. Su hien dien cua mot so hop chat huu co la dau hieu cua mot tinh trang benh.
Ngoai khong khi, nhung nguoi lan duoi nuoc thuc hanh ky thuat lan co the hit tho hon hop khi tho giau oxy, thieu oxy hoac nhieu khi heli. Oxy va khi giam đau đoi khi đuoc cung cap cho benh nhan đang đuoc cham soc y te. Khong khi trong bo đo vu tru la oxy tinh khiet. Tuy nhien, đieu nay đuoc giu o muc khoang 20% ap suat khi quyen cua Earthbound đe đieu chinh toc đo hit tho.


Anh huong cua ap suat khong khi xung quanh = Tho o đo cao =

Ap suat khi quyen giam theo đo cao tren muc nuoc bien (đo cao) va do cac phe nang mo ra voi khong khi ben ngoai qua cac đuong tho mo, nen ap suat trong phoi cung giam theo cung mot toc đo voi đo cao. O đo cao, van can co su chenh lech ap suat đe đua khong khi vao va ra khoi phoi nhu o muc nuoc bien. Co che tho o đo cao ve co ban giong voi tho o muc nuoc bien nhung co nhung điem khac biet sau:
Ap suat khi quyen giam theo cap so nhan theo đo cao, giam gan mot nua sau moi 5.500 met (18.000 ft)  tang đo cao. Tuy nhien, thanh phan cua khong khi trong khi quyen hau nhu khong đoi duoi 80 km, do tac đong tron lan lien tuc cua thoi tiet. Do đo, nong đo oxy trong khong khi (mmols O 2 tren mot lit khong khi) giam cung toc đo voi ap suat khi quyen. O muc nuoc bien, noi ap suat moi truong xung quanh khoang 100 kPa, oxy đong gop 21% khi quyen va ap suat rieng phan cua oxy (PO2) la 21 kPa (tuc la 21% cua 100 kPa). Tai đinh Everest, 8.848 met (29.029 ft), trong đo tong ap suat khi quyen la 33,7 kPa, oxy van đong gop 21% khi quyen nhung ap suat rieng phan cua no chi la 7,1 kPa (tuc la 21% cua 33,7 kPa = 7,1 kPa). Do đo, phai hit vao mot luong khong khi lon hon o đo cao so voi muc nuoc bien đe hit tho cung mot luong oxy trong mot khoang thoi gian nhat đinh.
Trong qua trinh hit vao, khong khi đuoc lam am va bao hoa voi hoi nuoc khi đi qua mui va hau truoc khi đi vao phe nang. Ap suat hoi bao hoa cua nuoc chi phu thuoc vao nhiet đo; o nhiet đo loi cua co the la 37 °C thi la 6,3 kPa (47,0 mmHg), bat ke anh huong nao khac, ke ca đo cao. Do đo, o muc nuoc bien, khong khi trong khi quan (ngay truoc khi khong khi hit vao phe nang) bao gom: hoi nuoc (PH2O = 6,3 kPa), nito (PN2 = 74,0 kPa), oxy (PO2 = 19,7 kPa) va mot luong nho cua carbon dioxide va cac khi khac, tong cong la 100 kPa. Trong khong khi kho, PO2 o muc nuoc bien la 21,0 kPa, so voi PO2 la 19,7 kPa trong khi quan (21% trong tong so [100 - 6,3] = 19,7 kPa). O đinh Everest khong khi khi quan co tong ap suat la 33,7 kPa, trong đo 6,3 kPa la hoi nuoc, lam giam PO2 trong khi quan xuong 5,8 kPa (21% cua [33,7 - 6,3] = 5,8 kPa), ngoai nhung gi đuoc tinh đen khi chi giam ap suat khi quyen (7.1 kPa).
Đo doc ap suat buoc khong khi vao phoi trong qua trinh hit vao cung giam theo đo cao. Tang gap đoi the tich cua phoi lam giam mot nua ap suat trong phoi o bat ky đo cao nao. Co ap suat khong khi tren muc nuoc bien (100 kPa) dan đen mot gradient ap suat la 50 kPa nhung lam tuong tu o muc 5500 m, trong đo ap suat khi quyen la 50 kPa, su tang gap đoi the tich cua phoi dan đen mot gradient ap suat duy nhat la 25 kPa. Trong thuc te, boi vi chung ta hit tho mot cach nhe nhang, theo chu ky nen tao ra đo doc ap suat chi tu 2–3 kPa, đieu nay it anh huong đen toc đo thuc te cua luong vao phoi va de dang đuoc bu đap bang cach tho sau hon mot chut. Đo nhot thap hon cua khong khi o đo cao cho phep khong khi luu thong de dang hon va đieu nay cung giup bu đap bat ky su mat mat nao cua gradient ap suat.
Tat ca cac tac đong tren cua ap suat khi quyen thap đoi voi ho hap thuong đuoc đieu chinh bang cach tang the tich phut ho hap (the tich khi tho vao - hoac tho ra - moi phut), va co che thuc hien đieu nay la tu đong. Su gia tang chinh xac can thiet đuoc xac đinh boi co che can bang noi moi cua khi ho hap, đieu hoa PO2 va PCO2 trong đong mach. Co che can bang noi moi nay uu tien đieu chinh PCO2 trong đong mach hon co che đieu hoa oxy o muc nuoc bien. Co nghia la, o muc nuoc bien, PCO2 đong mach đuoc duy tri o muc rat gan 5,3 kPa (hoac 40 mmHg) trong nhieu truong hop va đuoc phep thay đoi trong mot pham vi gia tri rat rong, truoc khi tao ra đap ung đieu chinh thong khi. Tuy nhien, khi ap suat khi quyen (va do đo la PO2 trong khi quyen) giam xuong duoi 75% gia tri cua no o muc nuoc bien, can bang noi moi oxy đuoc uu tien hon can bang noi moi carbon dioxide. Viec chuyen đoi nay xay ra o đo cao khoang 2.500 met (8.200 ft). Neu su chuyen đoi nay xay ra tuong đoi đot ngot, su tang thong khi o đo cao lon se gay ra su sut giam nghiem trong PCO2 trong đong mach voi hau qua la pH huyet tuong đong mach tang len dan đen kiem ho hap. Đay la mot trong nhung nguyen nhan gay ra say đo cao. Mat khac, neu viec chuyen sang can bang noi moi oxy khong hoan toan, thi tinh trang thieu oxy co the lam phuc tap benh canh lam sang voi ket qua co the gay tu vong.


= Tho o đo sau =

Ap suat tang len theo đo sau cua nuoc voi toc đo khoang mot bau khi quyen - hon 100 kPa, hoac mot bar, cu sau moi 10 met. Khong khi đuoc tho lan tho duoi nuoc o ap suat moi truong cua nuoc xung quanh va đieu nay co mot loat cac tac đong sinh ly va sinh hoa phuc tap. Neu khong đuoc quan ly đung cach, hit tho khi nen duoi nuoc co the dan đen mot so roi loan lan bao gom chan thuong phoi, benh giam ap, me nito va nhiem đoc oxy. Tac đong cua khi tho duoi ap suat con phuc tap hon khi su dung mot hoac nhieu hon hop khi đac biet.
Khong khi đuoc cung cap boi bo đieu chinh lan, lam giam ap suat cao trong xi lanh lan xuong ap suat moi truong xung quanh. Hieu suat tho cua bo đieu chinh la mot yeu to khi lua chon bo đieu chinh phu hop cho loai hinh lan se thuc hien. Đieu mong muon la tho tu bo đieu chinh can no luc thap ngay ca khi cung cap mot luong lon khong khi. No cung đuoc khuyen nghi rang no cung cap khong khi thong suot ma khong co bat ky su thay đoi đot ngot nao ve luc can khi hit vao hoac tho ra. Trong bieu đo ben phai, luu y su gia tang ap suat ban đau khi tho ra đe mo van xa va su sut giam ap suat ban đau khi hit vao se som đuoc khac phuc khi hieu ung Venturi đuoc thiet ke trong bo đieu chinh đe cho phep hut khong khi de dang. Nhieu bo đieu chinh co đieu chinh đe thay đoi muc đo de hit vao đe tho de dang.


Roi loan ho hap Cac kieu tho bat thuong bao gom tho Kussmaul, tho Biot va tho Cheyne–Stokes.
Roi loan ho hap khac bao gom kho tho, tho rit, ngung tho, ngung tho khi ngu (pho bien nhat la ngung tho tac nghen khi ngu), tho bang mieng, va ngay. Nhieu tinh trang lien quan đen đuong tho bi tac nghen. Hypopnea (tho kem) đe cap đen viec tho qua nong; hyperpnea (tho gap) đe cap đen viec tho nhanh va sau do nhu cau cung cap nhieu oxy hon, chang han nhu do tap the duc. Thuat ngu giam thong khi va tang thong khi cung đe cap đen tho nong va tho nhanh va sau, nhung trong nhung truong hop hoac benh tat khong phu hop. Tuy nhien, khong phai luc nao cung tuan theo su phan biet nay (vi du, giua tang tho va tang thong khi), do đo cac thuat ngu nay thuong đuoc su dung thay the cho nhau.
Mot loat cac xet nghiem hoi tho co the đuoc su dung đe chan đoan cac benh nhu khong dung nap che đo an uong. Đo khi ap mui (Rhinomanometry) ap dung cong nghe am thanh đe kiem tra luong khong khi qua đuong mui.


Xem them Ho hap (sinh ly hoc)
Thong khi nhan tao


Tham khao Đoc them Parkes M (2006). "Breath-holding and its breakpoint". Exp Physiol. Quyen 91 so 1. tr. 1–15. doi:10.1113/expphysiol.2005.031625. PMID 16272264. Full text