Co ca ngua hay con goi la Co đua ngua la mot tro choi giai tri voi ban co. Tro choi nay bat nguon tu tro Pachisi cua An Đo, du nhap sang My tro thanh Parcheesi va phien ban gian the  Ludo. Nguoi Phap goi la petits chevaux (ngua nho), cuoi cung du nhap sang Viet Nam va đuoc goi la Co ca ngua. Tro choi nay co the tu hai đen bon nguoi choi, dien ra tren mot ban co hinh vuong.


Gioi thieu bo co Mot bo co ca ngua bao gom:

1 ban co hinh vuong chia lam bon phan moi phan mot mau (xanh duong, vang, đo va xanh la).
4 vien xuc xac.
16 quan co chia ra 4 mau giong nhu mau cua ban co, moi mau bon quan. Vi goi la Co ca ngua nen cac quan co đeu lam hinh con ngua giong nhu quan ma trong co vua.
4 coc lac xuc xac (neu co).


Nguyen tac choi La di chuyen quan co cua minh đu 1 vong nguoc chieu kim đong ho quanh ban co đe ve đen đich. Kha nang di chuyen nhanh hay cham đeu phu thuoc vao luot tung xuc xac cua minh. Nguoi nao co đu bon quan co ve đen đich đau tien va đa xep đung vao cac o so 6, 5, 4 va 3 trong chuong la nguoi thang cuoc. Nhung nguoi con lai co the choi tiep đe tranh vi tri so 2 va so 3. Nguoi ve đich cuoi cung coi nhu thua cuoc.


Cach choi Moi nguoi se co so quan co cung mau bang voi đoi phuong (moi ben co the co tu 1 đen 4 quan co; ap dung ca truong hop nguoi choi khong đu bon nguoi) va chon phan o vuong cung mau voi quan co cua minh lam noi bat đau đi. Tat ca thong nhat đe chon ra mot nguoi gieo xuc xac truoc, nguoi tiep theo la nguoi ngoi ngay canh nguoi đo (co the ben trai hoac phai nhung thu tu nay co đinh suot cuoc choi).

Tung xuc xac: đen luot ai thi nguoi đo tung. Xuc xac đuoc tung vao mot cai khay hoac cai chen (bat) co đo nay hoac lac xuc xac trong coc đi kem. Tuy nhien, khong đuoc lam roi xuc xac ra ngoai vat đung đo, neu ra ngoai, lap tuc mat luot va ket qua viec gieo xuc xac khong đuoc cong nhan (nguoi choi thuong goi viec nay la "thui"). Ai tung đuoc ket qua la "nhat" (mot) hoac "luc" (sau) khi choi 1 xuc xac; "nhat" (mot) va "luc" (sau), cap nhat (mot), cap nhi (hai), cap tam (ba), cap tu (bon), cap ngu (nam), cap luc (sau) khi choi 2 xuc xac thi đuoc đi them luot nua cho đen khi ngoai ket qua tren.
Ra quan: la quyen đua ra mot quan co đe tham gia di chuyen tren ban co. Đe co đuoc quyen nay thi ket qua cua viec tung xuc xac phai la 1 trong cac ket qua co the đi tiep o tren moi đuoc ra mot quan va quan nay phai đung ngay vi tri bat đau.
Di chuyen: mot khi tren ban co đa co it nhat mot quan co cua minh đuoc tham gia di chuyen thi ta co the can cu vao ket qua cua viec tung xuc xac đe di chuyen no. Ket qua bao nhieu thi đo la so buoc phai di chuyen (khong di chuyen nhieu hay it hon ket qua). Trong khi di chuyen co mot so tinh huong xay ra:
Bi can: mot quan co bi can tuc la co mot quan co khac (cua minh hoac cua đoi phuong) đung truoc no ma khoang cach buoc đi giua hai quan nho hon ket qua viec tung xuc xac cua minh. Truong hop nay khong đuoc vuot qua mat quan co đung truoc hoac di chuyen nguoc lai ma phai chon quan khac đe đi. Neu khong co quan nao co the di chuyen hop le thi xem nhu mat luot (bi tit).
Đa: tuc la lam cho quan co đoi phuong (đung truoc quan co minh) bi mat quyen tham gia di chuyen tren ban co. Chi xay ra khi khoang cach giua hai quan đung bang ket qua luot tung xuc xac cua minh, khi ay, quan minh đen the cho cho quan đoi phuong (khong ap dung đe đa quan co cua minh). Nguoi choi co the đa hoac đi quan khac neu co the. Truong hop quan minh đung ngay sat quan đoi phuong goi la sat nut.
Ve cua chuong: Khi quan co cua minh di chuyen đuoc mot vong (chi mot vong ma thoi) quanh ban co thi ve đen cua chuong cua minh. Ve đen cua chuong van co the bi đoi phuong đa. Chi khi len chuong thi moi co the loai tru đuoc đieu nay.
Vao chuong: Khi quan cua minh đang đung truoc cua chuong (khong nhat thiet vao tu cua khi choi 2 xuc xac) va đang tren luot đi cua minh, nguoi choi co the chon lua:
Vao chuong theo ket qua cua viec tung xuc xac. Luc nay, ta phai xep quan tien tung o mot ke tiep o ta đa đua quan vao (vi du: vao o so 2 neu ket qua tung la "hai", sau đo phai tien đen o so 3 roi đen so 4, 5, 6) ma khong quen di chuyen cac quan con lai đe tiep tuc ve chuong. Truong hop minh tung so thap hon vi tri minh đung o chuong thi khong đuoc đi quan co vi tri đo.
Thau ma (tuy giao keo): nguoi nao đua quan cua minh len thang o thu 6 trong chuong đau tien đuoc goi la thau ma, phan thuong tuy theo giao keo se đuoc nhan đoi hoac nhan ba.
Sap ham (tuy giao keo): bat ky quan nao khi ve đen chuong ma lot vao o thu 1 thi bi goi la sap ham, phai chung phat cho ca lang.
Bo qua đi quan co khac. Viec bo qua đe đi quan co khac la viec mao hiem nhung no la mot chien thuat, boi vi cho đen khi luot tung xuc xac cua minh co ket qua cao vi du nhu "sau" chang han, ta đuoc quyen đi thang đen o so 6 trong chuong đe thau ma.
Phan thang bai: Ai co đu bon quan co đa vao chuong va xep vao đung bon o đau la 6, 5, 4 va 3 đau tien la nguoi chien thang. Neu cuoc đau co 3 hoac 4 nguoi choi thi nhung nguoi con lai co the tiep tuc tham gia đe phan đinh hang nhi, hang ba.


Xem them Co
Ludo


Tham khao Lien ket ngoai