Mat na xanh (tieng Anh: The Mask) la mot bo phim hai ve đe tai sieu anh hung cua My nam 1994 do Chuck Russell đao dien va Mike Werb chap but phan kich ban, chu yeu dua tren nhan vat truyen tranh cung ten cua Dark Horse Comics. Tac pham la su hop tac san xuat giua New Line Cinema va Dark Horse Entertainment va chinh thuc đuoc cong chieu vao 29 thang 7 nam 1994. Jim Carrey thu vai chinh Stanley Ipkiss, mot nguoi vo tinh nhat đuoc chiec mat na cua Loki va no đa bien anh tro thanh mot ten gang-xto ngo ngao voi đieu cuoi nhe ca ham rang, so huu sieu nang luc ky dieu co the lam đuoc moi thu minh muon. Dan dien vien phu trong phim bao gom Peter Greene, Amy Yasbeck, Peter Riegert, Richard Jeni, Ben Stein, Joely Fisher, va noi bat la Cameron Diaz – dien vien hoa than vao vai nguoi tinh xinh đep cua Ipkiss, Tina Carlyle.
Bo phim đa lot vao top 10 phim co doanh thu cao nhat nam đo, đong thoi nhan loi khen tu gioi chuyen mon. Khong chi đua ten tuoi cua Carrey tro thanh mot trong nhung danh hai noi tieng nhat, tac pham con đat be phong cho Cameron Diaz tren con đuong tro thanh mot ngoi sao đien anh tam co trong vai tro nu chinh. Carrey gianh đuoc đe cu Qua cau vang cho dien xuat tuyet voi cua minh, con bo phim cung đuoc đe cu giai Oscar cho hieu ung hinh anh xuat sac nhat (Tom Bertino, Jon Farhat, Scott Squires va Steve 'Spaz' Williams), nhung cuoi cung lai that bai truoc phim Forrest Gump. Phan hau truyen đoc lap cua phim, Son of the Mask ra rap vao nam 2005.


Cot truyen Stanley Ipkiss la mot nguoi đan ong hien lanh, nhut nhat lam viec tai mot ngan hang tai thanh pho Edge va luon gap xui xeo trong cuoc song thuong ngay. Anh thuong bi moi nguoi xung quanh hat hui, che nhao, ngoai tru chu cho suc Jack Russell va nguoi ban đong nghiep than thiet Charlie Schumaker. Trong khi đo, ten trum xa hoi đen Dorian Tyrell đang đieu hanh mot hop đem co ten Coco Bongo va am muu lat đo ong chu cua minh Niko. Mot ngay no, Tyrell cu ban gai minh la Tina Carlyle tham nhap vao ngan hang ma Stanley lam viec đe quay phim lai cach bo tri cua no hong chuan bi cho mot vu cuop ngan hang.
Stanley bi Tina thu hut va muon gap co đe đen đap lai tinh cam cua minh. Sau khi bi bao ve ngan can khong cho vao Coco Bongo, anh tim thay mot chiec mat na gan ben cang. Sau đo anh đat mat na len mat minh va lap tuc bien thanh mot ten co mat xanh le, mac vest chinh te cung mot phong thai hai huoc ky la đuoc goi la "Mask" (Ke đeo mat na), nguoi co the thay đoi ban than va lam đuoc bat ky đieu gi voi moi truong xung quanh theo y thich cua minh. Sau khi lam ba chu nha gat gong cua minh hoang so, Stanley cung trung tri nhung ke bat nat minh truoc đo, bao gom tiem sua xe ma anh đen hom truoc va bon cuop tren đuong pho muon tran lot anh, day chung mot bai hoc bang cach bien mot qua bong bay thanh mot khau sung to bu doa chung so chet khiep.
Sang hom sau, Stanley gap Trung uy Mitch Kellaway va nha bao Peggy Brandt đe đieu tra ve tung tich cua ten Mask hom truoc. Du van bi canh sat theo doi sat sao nhung đe co tien vao buoi bieu dien cua Tina, anh mot lan nua bien thanh Mask đe cuop ngan hang, vo tinh pha hong ke hoach cua Tyrell. Tai Coco Bongo, Stanley xuat hien va bat ngo len san khau nhay cuong nhiet cung Tina truoc khi ket thuc bang mot nu hon nong chay. Sau mot cuoc đoi đau quyet liet voi Tyrell, Stanley bo tron va vo tinh đe lai mot manh vai tu bo vest truoc khi no bien tro lai thanh bo đo ngu cua anh.
Stanley bi Trung uy Kellaway tham van ve manh vai anh đe lai hien truong nhung anh phu nhan va voi va đi tim Tien si tam ly hoc Arthur Neuman, nguoi ke voi Stanley ve chiec mat na cua Loki - mot vi than bong toi nghich ngom trong than thoai Bac Au. Nham chung minh rang minh đang giu chiec mat na đo, Stanley lap tuc đeo chiec mat na vao nhung no chi giong nhu mot mat na binh thuong. Đem đo, Stanley tiep tuc bien thanh Mask va gap Tina tai cong vien, nhung cuoc gap đa bi gian đoan boi Trung uy Kellaway, nguoi luon tim cach truy bat anh. Stanley đa dung phep thuat cua chiec mat na đe khien phan lon cac canh sat o đo bieu dien bai hat "Cuban Pete" cua Desi Arnaz voi minh. Sau đo Stanley thao mat na va bo tron cung Peggy, nhung co đa phan boi anh khi đua chiec mat na cho Tyrell vi so tien thuong 50,000 USD. Tyrell đeo chiec mat na va bien thanh mot con quy xanh ac đoc. Han bat Stanley khai ra cho cat giau so tien roi bit mieng, troi anh nhot vao mot chiec xe trong khi thuoc ha cua han đi lay tien. Stanley sau đo bi han nem cho Trung uy Kellaway cung voi mot chiec mat na cao su gia mau xanh, va anh ngay lap tuc bi bat giu.
Va roi Stanley noi chuyen voi Tina trong đon canh sat, thuoc ha cua Tyrell theo doi Tina thi bi co đanh. Sau đo, Tina bi Tyrell bat đuoc va cho len xe cua han. Stanley tim cach thoat ra ngoai thi Milo (con cho cua Stanley) đen cuu chu, đa nhay len đuoc cua so. Stanley thoat ra đuoc, bat Trung uy Kellaway lam con tin. Tyrell đeo mat na vao bien thanh mot con quy xanh ac đoc. Roi sau đo, con quy xanh ac đoc giet Niko, troi Tina lai va kich hoat thuoc no. Tina muon mot nu hon cuoi cung cua Tyrell, Tina đa mat na ra khoi tay Tyrell va Milo đa bat đuoc chiec mat na, Stanley noi no chay đi con minh cuu Tina. Sau đo, Milo đeo mat na vao va đuoi het bon thuoc ha cua Tyrell. Stanley va Tyrell đanh nhau mot hoi sau, Stanley đam Tyrell nga vao may đanh bac. Gap Milo, Stanley thao mat na va bi nhieu ten thuoc ha cua Tyrell ban vao mat na, Stanley nhay vao đe lay mat na. Sau đo, anh bien thanh Mask. Mask an thuoc no va noi no nhu thit vien tron ot. Tyrell đinh giet Stanley "Mask" va Tina thi Milo bao hieu cho Stanley, Stanley ve can gat xa nuoc, Tyrell buoc vao thi bi cuon troi theo dong nuoc, Stanley thao mat na va đinh hon Tina thi canh sat đen. Trung uy Kellaway bat Stanley thi ngai thi truong can ngan. Ngai noi rang Stanley đa cuu minh va yeu cau trung uy đen van phong vao ngay mai. Ngay hom sau, Charlie cho Tina, Stanley đen cay cau, Stanley nem mat na xuong song va hon Tina. Charlie nhay xuong song lay mat na thi Milo đa lay đuoc no truoc.


Dien vien San xuat = Phat trien =
Nam 1989, Mike Richardson va Todd Moyer – pho giam đoc đieu hanh cua Dark Horse Comics lan đau tiep can voi New Line Cinema nham mong muon hang chuyen the bo truyen tranh The Mask len man anh rong, sau khi nhan đuoc mot vai loi đe nghi khac. Nhan vat chinh The Mask trai qua nhieu lan bi thay đoi, va du an cung bi đinh tre vai lan. Theo Mike Richardson, mot y tuong "Mask" chua đuoc dung bao gio la bien cot truyen thanh mot cau chuyen ve ke che tac chiec mat na – nguoi chuan bi đoi đau voi nhung tu thi đe gieu cot bon thieu nien roi bien chung thanh xac song. Du luc đau du tinh tao thanh mot nhuong quyen kinh di moi, New Line Cinema lai giao trach nhiem chi đao cho Chuck Russell. Tuy nhien Russell lai thay yeu to bao luc trong truyen tranh khong phu hop, va ong muon bo phim đien anh bot ghe ron hon va giau thu vi hon so voi nguyen tac.


= Kich ban =
Mike Werb cho biet Chuck Russell đa lien lac voi ong sau khi đoc kich ban phim Curious George ma ong viet cho xuong phim Imagine Entertainment. Hai nguoi quyet đinh bien The Mask thanh mot bo phim hai lang man hoang dai. Mike Werb viet trang nhap đau tien cho The Mask trong chua đen 6 tuan, va chua đay 2 thang sau du an đuoc bat đen xanh. Theo Mark Verheiden, ho co trang nhap kich ban đau tien cho mot ban phim đien anh hoan tat vao nam 1990. Tiep đo Verheiden viet trang kich ban nhap thu hai vao đau nam 1991, bo sung them chat lieu hai huoc hon va sau cung đo la phan viec duy nhat ma anh lam trong The Mask. Sau đo tac pham buoc vao giai đoan be tac phat trien.


= Hieu ung ky xao =
Industrial Light & Magic (ILM) va Dream Quest Images la hai đon vi chiu trach nhiem xu ly hieu ung ky xao cho The Mask. Nhung canh trong phim co lien quan đen hoat hinh may tinh đeu do Wes Takahashi – đao dien hoat hinh cua ILM giam sat. Co rat nhieu canh VFX đa bi cat đe tiet kiem chi phi.


Phat hanh = Doanh thu phong ve =
Tac pham gat hai thanh cong lon o phong ve khi thu ve 119 trieu USD noi đia va hon 350 trieu USD toan cau, tro thanh phim đien anh sieu anh hung co doanh thu cao thu hai luc bay gio, chi sau Batman (1989). Xet ve doanh thu phong ve voi kinh phi lam phim, tac pham con tro thanh phim chuyen the tu truyen tranh sinh loi nhat moi thoi đai, cho đen nam 2019 ky luc tren cua phim moi bi Joker xo đo. The Mask la mot trong 3 bo phim co su gop mat cua Carrey (ben canh Ace Ventura: Pet Detective va Dumb and Dumber) cong chieu nam 1994 giup đat be phong đua nam dien vien len tam co sieu sao, đong thoi la tac pham thanh cong nhat trong bo 3 noi tren, ca ve phuong dien chuyen mon lan thuong mai. Phim con đang chu y boi lam ban đap cho Diaz – mot nu dien vien chua tung co ten tuoi truoc đo – thanh ngoi sao lon cua Hollywood.


= Đanh gia chuyen mon =
Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, The Mask nhan "chung chi tuoi" – 77% luong đong thuan dua tren 52 bai đanh gia; cac chuyen gia cua trang web nhat tri rang, "Du khong gay dau an kha thuong xuyen, nhung man the hien khoa truong đen muc mat tri cua Jim Carrey, su quyen ru chay bong cua Cameron Diaz va ca phan hoat hinh qua lo van giup The Mask noi tieng". Tren chuyen trang Metacritic, phim đat so điem 56/100 dua tren 12 nhan xet, chu yeu la nhung "đanh gia trai chieu hoac o muc trung binh". Phim đon nhan nhieu đanh gia tich cuc tu gioi phe binh, trong đo nha bao Roger Ebert cua to Chicago Sun-Times cham phim 3/4 sao, trong đo khen ngoi Carrey voi "man the hien rat vua long [khan gia]". Tren chuong trinh truyen hinh Siskel & Ebert & the Movies, gioi phe binh đeu ra dau ngon tay cai, tuc the hien su khen ngoi bo phim.


= Giai thuong =
The Mask đa nhan đuoc hang ta giai thuong va đe cu lon nho. Nam dien vien chinh Jim Carrey du đuoc ton vinh voi mot đe cu Qua cau vang cho nam dien vien phim hai/ca nhac xuat sac nhat, anh lai bi dinh phai mot đe cu Mam xoi vang cho ngoi sao moi toi nhat.


Chu thich Lien ket ngoai Website chinh thuc cua Warner Bros.
Mat na xanh tren Internet Movie Database
Mat na xanh tai AllMovie
Mat na xanh tai Metacritic
Mat na xanh tai Rotten Tomatoes
Mat na xanh tai TCM Movie Database