Camera quan sat, camera giam sat hay camera an ninh (Closed-circuit television - CCTV), la viec su dung cac may quay video đe truyen tin hieu đen mot noi cu the, tren mot so man hinh gioi han. No khac voi truyen hinh quang ba o cho tin hieu khong đuoc truyen cong khai, mac du no co the su dung lien ket điem-điem (P2P), điem-đa điem (P2MP) hoac lien ket co day hoac khong day dang luoi. Mac du hau het tat ca cac may quay video đeu phu hop voi đinh nghia nay, thuat ngu nay thuong đuoc ap dung cho nhung may anh đuoc su dung đe giam sat trong cac khu vuc yeu cau bao mat bo sung hoac giam sat lien tuc. Mac du videotelephony hiem khi đuoc goi la "CCTV", mot ngoai le la viec su dung video trong giao duc tu xa, noi no la mot cong cu quan trong.
Viec giam sat cong chung bang camera quan sat la pho bien o nhieu khu vuc tren the gioi. Trong nhung nam gan đay, viec su dung may quay video đeo tren nguoi đa đuoc gioi thieu nhu mot hinh thuc giam sat moi, thuong đuoc su dung trong thuc thi phap luat, voi may quay đuoc đat tren nguc hoac đau cua canh sat. Giam sat video đa tao ra cuoc tranh luan đang ke ve viec can bang viec su dung no voi quyen rieng tu cua cac ca nhan ngay ca khi o noi cong cong.
Trong cac nha may cong nghiep, thiet bi CCTV co the đuoc su dung đe quan sat cac phan cua quy trinh tu phong đieu khien trung tam, vi du khi moi truong khong phu hop voi con nguoi. He thong camera quan sat co the hoat đong lien tuc hoac chi theo yeu cau đe giam sat mot su kien cu the. Mot dang camera quan sat tien tien hon, su dung đau ghi video ky thuat so (DVR), cung cap kha nang ghi trong nhieu nam, voi nhieu tuy chon chat luong va hieu suat cung cac tinh nang bo sung (chang han nhu phat hien chuyen đong va canh bao qua email). Gan đay hon, cac camera IP phi tap trung, co le đuoc trang bi cam bien megapixel, ho tro ghi truc tiep vao thiet bi luu tru gan mang hoac USB flash ben trong đe hoat đong hoan toan đoc lap.
Theo mot uoc tinh, se co khoang 1 ty camera giam sat đuoc su dung tren toan the gioi vao nam 2021. Khoang 65% so camera nay đuoc lap đat o Chau A. Su phat trien cua camera giam sat đa cham lai trong nhung nam gan đay. Viec trien khai cong nghe nay đa tao đieu kien thuc đay tang truong đang ke trong hoat đong giam sat cua nha nuoc, su gia tang đang ke trong cac phuong phap giam sat va kiem soat xa hoi tien tien, va mot loat cac bien phap phong chong toi pham tren toan the gioi.


Lich su Mot he thong CCTV co hoc ban đau đuoc nha vat ly nguoi Nga Leon Theremin  phat trien vao thang 6 nam 1927. Theo yeu cau ban đau cua Lien Xo Lao đong va Quoc phong, he thong nay bao gom mot camera truyen du lieu quet, van hanh bang tay va bo thu va phat song ngan khong day, voi đo phan giai mot tram dong. Du an đuoc Kliment Voroshilov chi đao, he thong CCTV cua Theremin đa đuoc trinh dien cho Joseph Stalin, Semyon Budyonny va Sergo Ordzhonikidze, va sau đo đuoc lap đat trong san cua Đien Kremlin o Moskva đe theo doi nhung vi khach đen gan.
Mot he thong camera quan sat ban đau khac đuoc Siemens AG lap đat tai Tram thu nghiem VII o Peenemunde, Đuc Quoc xa vao nam 1942, đe quan sat vu phong ten lua V-2.
O My, he thong camera giam sat đau tien co mat vao nam 1949, đuoc goi la Vericon. Co rat it thong tin ve Vericon ngoai tru no đuoc quang cao la khong can giay phep cua chinh phu.


= Cong nghe =
Cac he thong giam sat video đau tien lien quan đen viec giam sat lien tuc vi khong co cach nao đe ghi lai va luu tru thong tin. Su phat trien cua phuong tien bang tu cho phep ghi lai cac canh quay giam sat. Cac he thong nay yeu cau cac bang tu phai đuoc thay đoi thu cong, đay la mot qua trinh ton thoi gian, ton kem va khong đang tin cay, voi viec nguoi van hanh phai mac bang thu cong tu cuon bang qua may ghi vao mot cuon tiep nhan trong. Do nhung thieu sot nay, viec giam sat bang video khong đuoc pho bien rong rai. Cong nghe VCR xuat hien vao nhung nam 1970, giup viec ghi va xoa thong tin tro nen de dang hon va viec su dung giam sat video tro nen pho bien hon.
Trong nhung nam 1990, ky thuat ghep kenh ky thuat so đa đuoc phat trien, cho phep mot so may anh ghi cung mot luc, cung nhu ghi lai thoi gian troi đi va chi ghi lai cac chuyen đong khung hinh neu co. Đieu nay giup tiet kiem thoi gian va tien bac, dan đen viec su dung camera quan sat ngay cang tang.
Gan đay, cong nghe CCTV đa đuoc nang cao voi su chuyen huong sang cac san pham va he thong dua tren Internet, va cac phat trien cong nghe khac.


= Ap dung =
CCTV đuoc su dung nhu mot hinh thuc truyen hinh rap tra tien cho moi lan xem cho cac mon the thao nhu quyen anh chuyen nghiep va đau vat chuyen nghiep, va tu nam 1964 đen nam 1970, cuoc đua o to Indianapolis 500. Cac chuong trinh truyen hinh ve quyen anh đuoc truyen hinh truc tiep đen mot so đia điem nhat đinh, chu yeu la rap chieu phim, noi nguoi xem tra tien mua ve đe xem truc tiep tran đau. Cuoc thi đau đau tien voi kenh dung camera quan sat la Joe Louis vs. Joe Walcott nam 1948. Cac camera quan sat thu phat song đa tro nen pho bien voi Muhammad Ali vao nhung nam 1960 va 1970, voi viec thu hut 50 trieu nguoi xem cuoc đau "The Rumble in the Jungle " qua CCTV tren toan the gioi vao nam 1974, va tran đau "Thrilla o Manila"  thu hut 100 trieu nguoi xem CCTV tren toan the gioi vao nam 1975. Nam 1985, chuong trinh đau vat chuyen nghiep WrestleMania I đa co đuoc hon mot trieu nguoi xem. Cuoi nam 1996, tran đau quyen Anh Julio Cesar Chavez vs. Oscar De La Hoya co 750.000 nguoi xem. Camera quan sat dan đuoc thay the bang truyen hinh cap gia đinh tra tien theo luot xem vao nhung nam 1980 va 1990.
Vao thang 9 nam 1968, Olean, New York la thanh pho đau tien cua Hoa Ky lap đat may quay phim doc theo con pho kinh doanh chinh cua minh trong no luc chong toi pham. Mot lan xuat hien som khac la vao nam 1973 tai Quang truong Thoi đai o Thanh pho New York. NYPD đa cai đat no đe ngan chan toi pham đang xay ra trong khu vuc; tuy nhien, ty le toi pham duong nhu khong giam nhieu do co camera. Tuy nhien, trong nhung nam 1980, viec giam sat bang video bat đau lan rong khap đat nuoc, đac biet nham vao cac khu vuc cong cong. No đuoc coi la mot cach re hon đe ngan chan toi pham so voi viec tang quy mo cua cac so canh sat. Mot so doanh nghiep cung vay, đac biet la nhung doanh nghiep de xay ra trom cap, bat đau su dung video giam sat. Tu giua nhung nam 1990 tro đi, cac so canh sat tren toan quoc đa lap đat ngay cang nhieu camera o cac khong gian cong cong khac nhau bao gom cac du an nha o, truong hoc va cac so cong vien. CCTV sau đo đa tro nen pho bien trong cac ngan hang va cua hang đe ngan chan hanh vi trom cap, bang cach ghi lai bang chung ve cac hoat đong toi pham. Nam 1998, 3.000 he thong CCTV đa đuoc su dung o Thanh pho New York.
Cac thu nghiem o Anh trong nhung nam 1970 va 1980, bao gom ca camera quan sat ngoai troi o Bournemouth vao nam 1985, đa dan đen mot so chuong trinh thu nghiem lon hon vao cuoi thap ky đo. Lan đau tien chinh quyen đia phuong su dung cong nghe nay la o King's Lynn, Norfolk, vao nam 1987.


Ung dung = Phong chong toi pham =

Mot đanh gia co he thong nam 2009 cua cac nha nghien cuu tu Đai hoc Northeastern va Đai hoc Cambridge đa su dung cac ky thuat phan tich tong hop đe tong hop anh huong trung binh cua camera quan sat đoi voi toi pham qua 41 nghien cuu khac nhau.
Cac nghien cuu bao gom trong phan tich tong hop su dung cac thiet ke đanh gia ban thuc nghiem lien quan đen cac bien phap truoc va sau khi pham toi trong cac khu vuc thu nghiem va kiem soat. Tuy nhien, mot so nha nghien cuu đa chi ra cac van đe phuong phap luan lien quan đen tai lieu nghien cuu nay. Đau tien, cac nha nghien cuu lap luan rang cac nghien cuu ve bai đo xe cua Anh đuoc đua vao phan tich tong hop khong the kiem soat chinh xac thuc te la camera quan sat đuoc đua vao đong thoi voi mot loat cac bien phap lien quan đen an ninh khac. Thu hai, mot so nguoi đa luu y rang, trong nhieu nghien cuu, co the co van đe ve thien vi lua chon vi su ra đoi cua CCTV co kha nang noi sinh cho cac xu huong toi pham truoc đay. Đac biet, cac tac đong uoc tinh co the bi sai lech neu CCTV đuoc gioi thieu đe đap ung voi xu huong toi pham.
Nguoi ta đa lap luan rang cac van đe ve sai lech chon loc va tinh đong nhat co the đuoc giai quyet bang cac thiet ke nghien cuu manh me hon nhu cac thu nghiem ngau nhien co đoi chung va cac thu nghiem tu nhien. Mot đanh gia nam 2017 đuoc cong bo tren Tap chi Nghien cuu Scandinavi ve Toi pham hoc va Phong chong Toi pham tong hop bay nghien cuu su dung cac thiet ke nghien cuu nhu vay. Cac nghien cuu đuoc đua vao đanh gia cho thay rang camera quan sat đa lam giam 24-28% toi pham o cac đuong pho cong cong va ga tau đien ngam đo thi. No cung phat hien ra rang camera quan sat co the lam giam cac hanh vi ngo nguoc trong cac san van đong bong đa va trom cap trong cac sieu thi / cua hang thuong mai lon. Tuy nhien, khong co bang chung ve viec camera quan sat co tac dung mong muon trong cac bai đau xe hoac ga tau đien ngam ngoai o. Hon nua, đanh gia chi ra rang camera quan sat co hieu qua hon trong viec ngan chan toi pham tai san so voi toi pham bao luc.

Mot cau hoi khac ve hieu qua cua camera quan sat đoi voi chinh sach la khoang thoi gian hoat đong cua he thong; vao nam 2013, Kiem toan vien cua Thanh pho Philadelphia phat hien ra rang he thong 15 trieu đo la chi hoat đong 32% thoi gian. Co bang chung giai thoai manh me rang camera quan sat ho tro phat hien va ket toi nguoi pham toi; Vi du, luc luong canh sat Vuong quoc Anh thuong xuyen tim kiem cac đoan ghi hinh cua camera quan sat sau khi toi ac xay ra. Hon nua, camera quan sat đa đong mot vai tro quan trong trong viec theo doi chuyen đong cua nghi pham hoac nan nhan va đuoc cac si quan chong khung bo coi la mot cong cu co ban đe theo doi cac nghi pham khung bo. Viec lap đat camera quan sat quy mo lon đa đong mot vai tro quan trong trong viec phong thu chong khung bo ke tu nhung nam 1970. Camera quan sat hanh trinh cung đa đuoc lap đat tren cac phuong tien giao thong cong cong voi hy vong ran đe toi pham.
Mot cau hoi mo hon la lieu cac camera quan sat co tiet kiem chi phi hay khong. Trong khi cac bo phu kien trong nuoc chat luong thap co gia thanh re, viec lap đat va bao tri chuyen nghiep cua camera quan sat đo net cao lai rat ton kem. Gill va Spriggs đa thuc hien mot phan tich hieu qua chi phi (CEA) cua camera quan sat trong phong chong toi pham cho thay tiet kiem tien it khi lap đat camera quan sat vi hau het cac toi pham đuoc ngan chan đeu dan đen viec ton that tien bac it hon. Tuy nhien, cac nha phe binh luu y rang loi ich cua gia tri phi tien te khong the đuoc nam bat trong phan tich hieu qua chi phi truyen thong va đa bi bo qua khoi nghien cuu cua ho. Mot bao cao nam 2008 cua Canh sat truong Vuong quoc Anh ket luan rang chi co 3% toi ac đuoc giai quyet bang camera quan sat. Tai London, mot bao cao cua Canh sat thanh pho cho thay trong nam 2008 chi co mot toi ac đuoc giai quyet tren 1000 camera. Trong mot so truong hop, ban than camera quan sat đa tro thanh muc tieu cua cac cuoc tan cong.


Tham khao