Ngai Christopher Edward Nolan  (; sinh ngay 30 thang 7 nam 1970) la mot nam nha lam phim kiem doanh nhan nguoi My goc Anh. Đuoc đanh gia la nha lam phim tien phong trong the ky 21, ong noi tieng voi nhung tac pham bom tan cua Hollywood thong qua loi ke chuyen đay phuc tap cua minh. Cac tac pham cua ong đa thu ve hon 6,6 ty USD tren toan cau, qua đo giup ong tro thanh đao dien co doanh thu cao thu bay moi thoi đai. Trong suot su nghiep cua minh, Nolan đa gianh đuoc nhieu giai thuong cao quy, trong đo co hai giai BAFTA, hai giai Qua cau vang va hai giai Oscar. Ong đuoc phong tang danh hieu Chi huy Đe che Anh vao nam 2019, va sau nay đuoc phong tuoc hiep si vao nam 2024 cho nhung đong gop cua minh trong nganh đien anh.
Sinh ra va lon len o Luan Đon, Nolan nuoi duong niem đam me lam phim tu khi con nho. Sau khi theo hoc nganh van hoc Anh tai Đai hoc London, ong đa thuc hien mot so bo phim ngan truoc khi ra mat tac pham đien anh đau tay cua minh voi tua đe Following (1998). Nolan bat đau đuoc truyen thong quoc te chu y hon voi bo phim thu hai mang ten Memento (2000) – tac pham giup ong nhan đuoc mot đe cu giai Oscar cho Kich ban goc hay nhat. Ong bat đau chuyen tu cong tac lam phim đoc lap sang lam phim cho cac hang phim lon voi tac pham Insomnia (2002), va tiep tuc đat thanh cong lon ca ve mat thuong mai lan chuyen mon voi bo ba phim The Dark Knight Trilogy (2005–2012), cung nhu thuc hien cac tac pham Ao thuat gia đau tri (2006) va Ke trom giac mo (2010), Ho đen tu than (2014) va Cuoc di tan Dunkirk (2017). Sau khi phat hanh Tenet (2020), Nolan chia tay voi hang phim phat hanh lau nam Warner Bros. Pictures va chuyen sang cong tac voi Universal Pictures thong qua Oppenheimer (2023), bo phim giup ong gianh giai Oscar cho Đao dien xuat sac nhat va Phim hay nhat.
Cac bo phim cua Nolan thuong bat nguon tu cac chu đe tri thuc luan va sieu hinh hoc, kham pha đao đuc con nguoi, cau tao cua thoi gian cung ban chat de uon nan cua tri nho va ban sac ca nhan. Tac pham cua ong tham nhuan nhung hinh anh va khai niem lay cam hung tu toan hoc, cach tuong thuat phi tuyen tinh đoc đao, hieu ung hinh anh thuc te, thu nghiem am thanh, đinh dang phim kho lon va cac quan điem duy vat. Ngoai vai tro đao dien, Nolan con đam nhiem vai tro đong bien kich cho mot so bo phim cua minh cung nguoi em trai Jonathan, đong thoi cung tham gia đieu hanh cong ty san xuat Syncopy Inc. cung voi vo ong, Emma Thomas.


Tieu su Nolan sinh ra o Westminster, London va lon len o Highgate. Cha cua ong, Brendan James Nolan, la mot chuyen vien quang cao nguoi Anh tung lam viec duoi vai tro giam đoc sang tao. Me cua ong, Christina (nhu danh Jensen), von ban đau la mot tiep vien hang khong nguoi My, nhung sau nay đa chuyen sang lam giao vien tieng Anh. Thoi tho au cua Nolan bi chia cat giua London va Evanston, Illinois va ong co ca hai quoc tich Anh va My. Ong co mot nguoi anh trai ten Matthew, va mot nguoi em trai ten Jonathan – cung la mot nha lam phim. Lon len, Nolan đac biet bi anh huong boi cac tac pham cua Ridley Scott va cac bo phim khoa hoc vien tuong nhu 2001: A Space Odyssey (1968) va Chien tranh giua cac vi sao (1977). Ong bat đau lam phim tu nam 7 tuoi, su dung may quay Super 8 mm cua cha va thuc hien cac bo phim ngan voi mo hinh nhan vat đo choi. Mot trong so nhung bo phim ngan nay la tac pham hoat hinh stop-motion tri an toi Chien tranh giua cac vi sao mang ten Space Wars. Ong đa tuyen vai em trai Jonathan cua minh vao phim va tu dung boi canh phim tu "đat set, bot mi, hop trung va giay ve sinh." Chu cua ong, mot nhan vien NASA chuyen xay dung he thong huong dan cho ten lua Apollo, đa gui cho ong mot so đoan phim ghi lai qua trinh phong ten lua: "Toi đa quay lai chung va cat chung ra, vi nghi rang se khong ai nhan ra", Nolan cho biet. Tu nam muoi mot tuoi, ong đa khao khat tro thanh mot nha lam phim chuyen nghiep. Giua nam 1981 va 1983, Nolan đang ky hoc tai Barrow Hills, mot truong du bi Cong giao o Weybridge, Surrey, do cac linh muc Josephite đieu hanh. O tuoi thieu nien, Nolan bat đau luyen tap lam phim voi Adrien va Roko Belic. Nolan va Roko đong đao dien Tarantella (1989), mot bo phim tac pham đoc lap sieu thuc phat song tren kenh Public Broadcasting Service.
Nolan theo hoc tai truong cao đang tu Haileybury and Imperial Service College o Hertford Heath, Hertfordshire va sau đo hoc van hoc Anh tai University College London (UCL). Tu choi chuong trinh giao duc đien anh truyen thong, ong bat đau theo đuoi "bang cap ve mot thu gi đo khong lien quan... boi vi no mang lai goc nhin khac cho moi viec." Ong đa chon UCL vi chat luong co so ha tang cho viec lam phim. Nolan la chu tich cua Hiep hoi Đien anh Union, va cung voi ban gai Emma Thomas, ong đa chieu cac phim đien anh 35 mm trong suot nam hoc va su dung so tien kiem đuoc đe san xuat phim 16 mm vao mua he.


Su nghiep = 1993–2003: Bat đau su nghiep va nhung đot pha =
Sau khi lay bang cu nhan van hoc Anh nam 1993, Nolan lam cong viec phan tich kich ban, van hanh may quay va đao dien video cho cac to chuc cung nhu cac phim cong nghiep. Nam 1995, ong bat đau thuc hien Larceny, bo phim ngan đen trang đuoc quay vao mot ngay cuoi tuan voi trang thiet bi han che cung dan dien vien va đoi ngu lam phim nho. Đuoc thuc hien duoi nguon kinh phi cua Nolan va quay bang thiet bi cua Hoi Đien anh UCLU, bo phim đuoc gui tham du Lien hoan phim Cambridge nam 1996, đong thoi đuoc coi la mot trong nhung phim ngan hay nhat cua UCL. Phim ngan thu ba cua Nolan la Doodlebug (1997), ke ve mot nguoi đan ong đuoi theo mot con con trung va roi phat hien ra rang đo la phien ban thu nho cua chinh anh. Nolan va Thomas lan đau tien thu suc voi phim đien anh dai vao giua nhung nam 1990 voi mot du an ten la Larry Mahoney; tuy nhien du an nay đa bi huy bo va chua bao gio đuoc phat hanh. Trong khoang thoi gian nay, Nolan hau nhu cung khong thanh cong trong viec khoi đong cac du an ca nhan. Ong cho biet minh đa nhan đuoc ca "chong thu tu choi" khi buoc nhung buoc đau tien vao linh vuc lam phim, va noi them rang "nguon tai chinh rat han che o Vuong quoc Anh. [...] Chua bao gio [toi] nhan đuoc bat ky su ho tro nao tu nganh cong nghiep đien anh Anh."
Nam 1998, Nolan phat hanh bo phim đien anh đau tien cua minh voi tua đe Following, do ong tu bien kich, đao dien, quay phim va dung phim. Tac pham mo ta mot nha van tre that nghiep theo dau nhung nguoi la tai London voi hy vong ho se cung cap tai lieu cho cuon tieu thuyet đau tien cua minh, nhung bi loi keo vao mot the gioi ngam toi pham khi anh khong the giu đuoc khoang cach. Tu kinh nghiem cua Nolan khi song o London va bi trom tai can ho cua minh, ong nhan thay rang đac điem chung giua thoi quen an cap vat va viec theo đuoi ai đo qua đam đong la ca hai đeu "đua ban vuot ra ngoai ranh gioi cua cac moi quan he xa hoi thong thuong". Đong san xuat boi Nolan voi Thomas va Theobald, tac pham đuoc thuc hien voi kinh phi 3.000 GBP. Hau het dan dien vien va đoan lam phim đeu la ban cua đao dien, va viec quay phim dien ra vao cac dip cuoi tuan rong ra trong suot mot nam. Đe bao ton cac cuon phim, moi canh đa đuoc dien tap ky luong đe đam bao rang ngay lan quay đau tien hoac thu hai cua phan canh đo đa co the đuoc su dung trong ban chinh sua cuoi cung. Following đa gianh đuoc mot so giai thuong trong thoi gian tham du cac lien hoan phim va đuoc cac nha phe binh đon nhan nong nhiet; The New Yorker viet rang bo phim "giong voi tac pham kinh đien cua Hitchcock", nhung "mong manh hon". Janet Maslin cua The New York Times thi rat an tuong voi "ve ranh roi" va cach quay phim cam tay nhanh nhen. Vao ngay 11 thang 12 nam 2012, tac pham đuoc phat hanh duoi đinh dang DVD va Blu-ray nhu mot phan cua The Criterion Collection.
Thanh cong cua Following đa cho Nolan co hoi đe lam cho Memento (2000), mot bo phim mang tinh đot pha trong su nghiep cua ong. Nguoi em trai Jonathan đa trinh bay y tuong ve mot nguoi đan ong mac chung quen thuan chieu, phai su dung cac ghi chu va hinh xam đe san lung ke đa giet vo minh. Jonathan đa bien y tuong nay thanh mot tac pham truyen ngan mang ten "Memento Mori" (2001), roi sau đo Nolan phat trien mot kich ban phim ke nguoc lai cau chuyen. Aaron Ryder, giam đoc đieu hanh cua Newmarket Films, cho biet đay la "co le la kich ban sang tao nhat ma toi tung thay". Bo phim đuoc lua chon voi kinh phi 4,5 trieu USD, voi Guy Pearce va Carrie-Anne Moss đam nhiem hai vai chinh. Memento đuoc cong chieu lan đau tai Lien hoan phim Quoc te Venice vao thang 9 nam 2000 va nhan đuoc su hoan nghenh tu gioi phe binh. Joe Morgenstern cua The Wall Street Journal đa viet trong bai đanh gia cua minh: "Toi khong nghi rang mot bo phim lai co the vua thong minh, vua tao suc anh huong ma đong thoi cung lai hai huoc va lem linh đen vay." Basil Smith trong cuon sach The Philosophy of Neo-Noir, đa so sanh Memento voi Luan ve su hieu biet cua con nguoi cua John Locke, lap luan rang nhung ky uc co y thuc tao nen danh tinh cua chung ta, von la mot chu đe ma Nolan đa khai thac trong phim. Bo phim đat thanh cong ve doanh thu phong ve va nhan đuoc nhieu giai thuong, bao gom cac đe cu giai Oscar va giai Qua cau vang cho Kich ban phim xuat sac nhat, giai Tinh than đoc lap cho Đao dien xuat sac nhat va Kich ban xuat sac nhat, va mot đe cu tai Giai thuong cua Hiep hoi Đao dien Hoa Ky (DGA). Memento đuoc nhieu nha phe binh đanh gia la mot trong nhung phim đien anh hay nhat thap nien 2000. Nam 2017, bo phim đuoc Thu vien Quoc hoi Hoa Ky lua chon đe luu tru tai Vien luu tru phim quoc gia Hoa Ky vi nhung "y nghia ve mat van hoa, lich su hoac tham my".
An tuong voi cong viec cua Nolan trong Memento, Steven Soderbergh đa moi Nolan đao dien bo phim giat gan tam ly Insomnia (2002), voi su tham gia cua nhieu dien vien đoat giai Oscar nhu Al Pacino, Robin Williams va Hilary Swank. Ban đau hang Warner Bros. muon tim mot đao dien day dan kinh nghiem hon, nhung Soderbergh va hang Section Eight Productions cua ong đa đau tranh đe đua Nolan vao du an, cung nhu lua chon nha quay phim Wally Pfister va nha dung phim Dody Dorn. Voi kinh phi 46 trieu USD, tac pham đuoc mo ta la "mot bo phim Hollywood binh thuong hon nhieu so voi nhung gi ma [Nolan] đa thuc hien truoc đay". La phien ban lam lai cua bo phim Na Uy cung ten nam 1997, Insomnia ke ve hai tham tu Los Angeles đuoc cu đen mot thi tran phia bac Alaska đe đieu tra vu sat hai mot thieu nien đia phuong. Tac pham nhan đuoc đanh gia tich cuc tu cac nha phe binh va bieu dien tot tai phong ve, thu ve 113 trieu USD toan cau. Nha phe binh phim Roger Ebert ca ngoi bo phim vi đa đua ra nhung quan điem va y tuong moi ve cac van đe đao đuc va toi loi: "Khong giong nhu hau het cac ban phim lam lai, ban Insomnia cua Nolan khong phai la mot ban sao chep nhat nheo ma la mot ban tai kiem đinh lai cac chat lieu cu, giong nhu kieu mot phien ban san xuat lai cua mot vo kich xuat sac vay." Richard Schickel cua Time coi Insomnia la "tac pham ke nhiem xung đang" cho Memento. Sau Insomnia, Nolan đa len ke hoach cho mot bo phim tieu su ve Howard Hughes voi su tham gia cua Jim Carrey. Ong đa viet phan kich ban, ma ong tiet lo la "kich ban hay nhat ma toi tung viet", nhung khi biet rang Martin Scorsese cung đang thuc hien mot bo phim tieu su ve Hughes – tac pham The Aviator (2004) – Nolan đa mien cuong huy bo kich ban cua minh va chuyen sang cac du an khac. Sau khi tu choi loi moi đao dien cho tac pham su thi lich su Troy (2004), Nolan bat tay vao qua trinh chuyen the cuon tieu thuyet toi pham The Keys to the Street cua nha van Ruth Rendell va du đinh se đao dien tac pham nay cho hang Fox Searchlight Pictures. Sau cung, du an nay tiep tuc bi Nolan bo do do nhung điem tuong đong voi cac bo phim truoc đay cua ong. Nolan cung tham gia chuyen the đien anh bo phim truyen hinh The Prisoner, nhung sau đo tiep tuc roi bo du an.


= 2003–2013: Su cong nhan rong rai =
Đau nam 2003, Nolan tiep can Warner Bros. voi y tuong lam mot bo phim moi ve Batman, dua tren cau chuyen ve nguon goc cua nhan vat. Nolan bi cuon hut boi y tuong đat tac pham vao mot the gioi goi nho đen cac phim đien anh chinh kich co đien hon la nhung phim đien anh gia tuong chuyen the tu truyen tranh. Ong chu yeu su dung cac dien vien hoac mo hinh đong the truyen thong cung voi hieu ung anh nho trong qua trinh quay phim, đong thoi han che su dung cong nghe CGI. Tac pham nay – voi tua đe Huyen thoai Nguoi Doi – la du an lon nhat ma Nolan đa thuc hien cho đen thoi điem đo, đuoc cong chieu vao thang 6 nam 2005 voi nhieu thanh cong ve mat thuong mai cung su đon nhan cua gioi phe binh. Voi su tham gia cua Christian Bale trong vai chinh, cung voi Michael Caine, Gary Oldman, Morgan Freeman va Liam Neeson, bo phim đa lam song lai loat phim Batman. Sau khi nhan ve nhung loi khen ngoi ve chieu sau tam ly cung tinh hop thoi, Huyen thoai Nguoi Doi đa tro thanh phim đien anh co doanh thu cao thu tam trong nam 2005 tai Hoa Ky va la phim đien anh co doanh thu cao thu chin cua nam đo tren pham vi toan cau. Tac pham đa đuoc đe cu mot giai Oscar cho Quay phim xuat sac nhat, đong thoi đuoc coi la mot trong nhung bo phim co anh huong nhat cua thap nien 2000.
Truoc khi quay tro lai loat phim Batman cho phan tiep theo, Nolan đa đam nhiem vai tro đao dien, đong bien kich va san xuat cho The Prestige (2006), mot du an chuyen the tu cuon tieu thuyet cung ten cua nha van Christopher Priest ve hai phap su đoi đich o the ky 19. Kich ban phim la ket qua cua nhung lan hop tac khong lien tuc trong suot 5 nam giua Nolan va nguoi em trai Jonathan, ma trong đo Jonathan đa bat tay vao cong đoan nay tu nam 2001. Nolan du đinh thuc hien tac pham vao nam 2003, nhung ong đa tam gac lai du an sau khi đong y nhan ghe đao dien cho Huyen thoai Nguoi Doi. Voi su tham gia cua Hugh Jackman va Christian Bale trong hai vai chinh, The Prestige đa nhan đuoc su hoan nghenh cua gioi phe binh va thu ve hon 109 trieu USD toan cau. Roger Ebert mo ta bo phim la "đam chat đien anh – đam đac, am anh va đay quy quyet"; con Kenneth Turan cua Los Angeles Times thi goi tac pham la "bo phim chinnh kich đang so va đay tham vong". Philip French đa viet trong bai đanh gia cua minh cho The Guardian: "Ngoai nhung phan khich ve tri tue hoac triet hoc ma no tao ra, The Prestige cung rat hap dan, hoi hop, bi an, cam đong va di dom mot cach u am." The Prestige đa nhan đuoc đe cu Giai Oscar cho Quay phim xuat sac nhat va Chi đao nghe thuat xuat sac nhat.
Nam 2006, Nolan thong bao rang phan tiep theo cua Huyen thoai Nguoi Doi se mang tua đe Ky si bong đem. Voi phan phim thu hai, Nolan muon phat trien chat phim noir cua bo phim đau tien bang cach đao sau vao "cau chuyen ve mot thanh pho, mot cau chuyen hinh su co suc nang... noi ban the thay đuoc nhung canh sat, he thong tu phap, nguoi ngheo, nguoi giau, toi pham". Đuoc phat hanh vao thang 7 nam 2008 voi su hoan nghenh nhiet liet cua gioi phe binh, Ky si bong đem đuoc coi la mot trong nhung phim đien anh hay nhat nhung nam 2000 va la mot trong nhung bo phim sieu anh hung xuat sac nhat tung đuoc thuc hien. Manohla Dargis cua The New York Times nhin nhan tac pham voi gia tri nghe thuat cao hon nhieu cac phim bom tan khac cua Hollywood: "Đuoc đat o lan ranh giua phim nghe thuat va phim cong nghiep, tho ca va giai tri, tac pham u am va sau sac hon bat ky bo phim Hollywood nao thuoc the loai chuyen the truyen tranh." Ebert cung bay to quan điem tuong tu khi mo ta tac pham nhu mot "bo phim am anh vuot xa nguon goc ban đau đe tro thanh mot tan tham kich hap dan." Ky si bong đem lap nhieu ky luc phong ve trong suot thoi gian chieu rap, thu ve hon 1 ty USD toan cau. Tai Giai Oscar lan thu 81, bo phim đa đuoc đe cu tam giai thuong, trong đo gianh đuoc giai Oscar cho Bien tap am thanh xuat sac nhat va giai Nam dien vien phu xuat sac nhat danh cho Heath Ledger. Nolan đa nhan đuoc nhieu giai thuong va đe cu cho vai tro đao dien cua ong. Ky si bong đem đuoc Thu vien Quoc hoi Hoa Ky vinh danh la tac pham "co y nghia ve mat van hoa, lich su hoac tham my" vao nam 2020 va đuoc chon đe bao quan trong Vien luu tru phim quoc gia.
Sau thanh cong cua Ky si bong đem, Warner Bros. ky hop đong voi Nolan duoi vai tro chi đao đao dien cua Inception (2010). Nolan cung đam nhiem vai tro bien kich va đong san xuat cua du an. Bo phim nay đuoc ong mo ta la "tac pham khoa hoc vien tuong đuong đai đat trong cau truc cua tam tri con nguoi". Voi su tham gia cua dan dien vien lon gom Leonardo DiCaprio, Inception đa tro thanh mot thanh cong ca ve mat thuong mai lan chuyen mon sau khi phat hanh vao thang 7 nam 2010. Cay viet Richard Roeper cua Chicago Sun-Times đa tang cho bo phim điem tuyet đoi "A+" va goi tac pham la "mot trong nhung bo phim hay nhat cua the ky [21]". Mark Kermode đa goi đay la bo phim hay nhat nam 2010: "Inception la bang chung cho thay rang con nguoi khong he ngu dot, rang đien anh khong phai la rac ruoi, va rang phim bom tan va nghe thuat co the la mot." Bo phim đa thu ve hon 836 trieu USD toan cau va đuoc đe cu cho tam giai Oscar, bao gom Phim hay nhat va Kich ban goc hay nhat; va gianh chien thang tai cac hang muc Quay phim xuat sac nhat, Hoa am xuat sac nhat, Bien tap am thanh xuat sac nhat va Hieu ung hinh anh xuat sac nhat. Nolan cung đuoc đe cu cho giai BAFTA va giai Qua cau vang, cung nhieu giai thuong khac.
Nam 2012, Nolan đao dien bo phim Batman thu ba va cung la cuoi cung cua ong, mang tua đe Ky si bong đem troi day, voi Christian Bale tiep tuc đam nhiem vai nam chinh. Mac du ban đau Nolan do du ve viec tiep tuc thuc hien loat phim, nhung ong đa đong y quay lai du an sau khi phat trien mot cau chuyen voi em trai minh va David S. Goyer ma ong cam thay se ket thuc loat phim theo cach thanh cong nhat. Bo phim đuoc phat hanh vao thang 7 nam 2012 va nhan ve nhung đanh gia tich cuc. Christy Lemire cua Associated Press viet trong bai đanh gia cua minh rang Nolan đa ket thuc loat ba phim đien anh cua minh theo mot cach "ngoan muc, đay tham vong", nhung khong thich su "qua tai" va nghiet nga trong phan cot truyen. Cung giong nhu phan phim tien nhiem, bo phim đat thanh cong ruc ro tai phong ve, tro thanh bo phim thu muoi ba can moc doanh thu 1 ty USD. Trong suat chieu som luc nua đem cua bo phim tai rap chieu Century 16 o Aurora, Colorado, mot tay sung đa no sung ben trong rap, khien 12 nguoi thiet mang va 58 nguoi khac bi thuong. Nolan sau đo đa chia buon voi cac nan nhan cua "tham kich vo nghia" nay voi bao chi. Trong cac cuoc thao luan ve Ky si bong đem troi day vao nam 2010, Goyer đa noi voi Nolan ve y tuong gioi thieu nhan vat Superman trong boi canh hien đai. An tuong voi y tuong cua Goyer, Nolan đa giao y tuong ve Nguoi đan ong thep (2013) nay cho Warner Bros; hang phim sau đo đa moi Nolan tham gia du an duoi vai tro san xuat, con Zack Snyder ngoi ghe đao dien. Voi su tham gia cua Henry Cavill, Amy Adams, Kevin Costner, Russell Crowe va Michael Shannon, Nguoi đan ong thep đa thu ve hon 660 trieu USD tai cac phong ve tren toan the gioi, du nhan đuoc nhieu phan ung trai chieu. Bat chap nhung loi nhan xet phan cuc, Nolan hoan toan bi an tuong boi tac pham cua Snyder; ong tin rang bo phim se co kha nang lam khan gia phan khich nhu ong đa tung khi xem phien ban Superman cua Christopher Reeve nam 1978.


= 2014–2019: Đang cap auteur cua Hollywood =
Nolan sau đo đam nhiem vai tro đao dien, bien kich kiem san xuat cho du an khoa hoc vien tuong Ho đen tu than (2014). Nhung ban thao đau tien cua kich ban do Jonathan Nolan phu trach, va ban đau tac pham von se do Steven Spielberg đao dien. Dua tren ly thuyet khoa hoc cua nha vat ly ly thuyet Kip Thorne, bo phim theo chan mot nhom phi hanh gia du hanh xuyen qua mot lo sau đe tim kiem ngoi nha moi cho nhan loai. Voi su tham gia dien xuat cua Matthew McConaughey, Anne Hathaway, Jessica Chastain, Bill Irwin, Michael Caine va Ellen Burstyn, Ho đen tu than đuoc cong chieu vao thang 11 nam 2014 va nhan ve nhieu đanh gia tich cuc cung thanh cong lon ve doanh thu phong ve, thu ve hon 700 trieu USD toan cau. A. O. Scott đa binh luan trong bai đanh gia cua ong cho The New York Times: "Ho đen tu than [...] la mot cuoc phieu luu sau rong, đam tinh tuong lai, đuoc thuc đay boi noi đau buon cung su so hai va hoi tiec." Nha lam phim tai lieu Toni Myers noi ve bo phim: "Toi yeu thich bo phim vi no giai quyet đuoc phan kho khan nhat trong hanh trinh kham pha cua con nguoi, đo la cuoc hanh trinh cua nhieu the he. Đay qua thuc la mot tac pham nghe thuat." Ho đen tu than cung đuoc ca ngoi vi tinh chinh xac ve mat khoa hoc, la tien đe cho viec xuat ban hai bai bao khoa hoc; Tap chi Vat ly Hoa Ky cung keu goi cac truong hoc cong chieu bo phim nay trong nhung tiet hoc khoa hoc. Tai Giai Oscar lan thu 87, bo phim gianh chien thang o hang muc Hieu ung hinh anh xuat sac nhat va nhan đuoc bon đe cu khac – Nhac phim hay nhat, Hoa am hay nhat, Bien tap am thanh xuat sac nhat va Thiet ke san xuat xuat sac nhat. Nam 2014, Nolan va Emma Thomas cung đam nhiem vai tro giam đoc san xuat cho Tri tue sieu viet, phim đien anh đao dien đau tay cua cong su quay phim lau nam cua Nolan – Wally Pfister.
Giua thap nien 2010, Nolan tham gia vao mot so du an lien doanh đe luu tru va phan phoi phim đien anh cua cac nha lam phim it ten tuoi. Cong ty san xuat cua ong, Syncopy, đa lien doanh voi Zeitgeist Films đe phat hanh an ban Blu-ray cua cac tua phim uy tin cua Zeitgeist. Nolan đa đao dien bo phim tai lieu ngan co tua đe Quay (2015), la mot phan trong ban phat hanh Blu-ray cua phim hoat hinh do anh em nha Quay đao dien. Ong cung khoi đong mot loat cac su kien đien anh nham gioi thieu cac tac pham cua anh em nha Quay nhu In Absentia, The Comb va Street of Crocodiles. Chuong trinh va phim ngan cua Nolan đa nhan đuoc su hoan nghenh tu gioi phe binh, trong đo to IndieWire binh luan trong bai đanh gia cua ho rang hai anh em "chac chan se co hang tram, neu khong muon noi la hang nghin nguoi ham mo vi Nolan, va vi vay The Quay Brothers in 35mm se luon la mot trong nhung đong gop quan trong nhat [cua Nolan] cho nganh đien anh the gioi". Nam 2015, Nolan cung tham gia ban giam đoc cua The Film Foundation, mot to chuc phi loi nhuan co tru so tai Hoa Ky chuyen bao quan phim, va đuoc Thu vien Quoc hoi My bo nhiem cung voi Martin Scorsese đe phuc vu tren Uy ban Bao ton Phim Quoc gia (NFPB) voi tu cach la đai dien cua DGA.
Sau khi lam giam đoc san xuat cung voi Thomas trong Batman đai chien Superman: Anh sang cong ly (2016) va Lien minh Cong ly (2017) cua Zack Snyder. Nolan tro lai ghe đao dien voi du an Cuoc di tan Dunkirk (2017). Dua tren kich ban goc cua chinh ong va đong san xuat voi Thomas, cau chuyen lay boi canh trong Chien tranh the gioi thu hai va cuoc di tan cua binh linh Đong Minh khoi cac bai bien o Dunkirk, Phap vao nam 1940. Mo ta bo phim nhu mot cau chuyen sinh ton voi cau truc tam lien, Nolan muon tao ra mot "bo phim the nghiem" voi phan loi thoai toi gian het muc co the. Ong noi rang ong đa cho đoi đe lam Cuoc di tan Dunkirk cho đen khi nhan đuoc su tin tuong cua mot hang phim lon cho phep ong thuc hien du an nhu mot phim đien anh Anh Quoc, nhung voi kinh phi cua My. Truoc khi quay phim, Nolan đa tim loi khuyen tu Spielberg, nguoi sau đo đa noi trong mot cuoc phong van voi Variety rang ong "biet va ton trong Chris [Nolan vi cau ay] la mot trong nhung nha lam phim giau tri tuong tuong nhat the gioi, loi khuyen cua toi danh cho cau ta la hay đe tri tuong tuong cua cau bay đi, nhu cach ma toi đa lam voi Ryan". Voi su tham gia cua cac dien vien Fionn Whitehead, Jack Lowden, Aneurin Barnard, Harry Styles, Tom Hardy, Mark Rylance, Cillian Murphy va Kenneth Branagh, Cuoc di tan Dunkirk đuoc cong chieu tai cac rap vao thang 7 nam 2017 voi su hoan nghenh rong rai cua gioi phe binh cung doanh thu phong ve an tuong. Tac pham thu ve hon 526 trieu USD toan cau, tro thanh phim đien anh Chien tranh the gioi thu hai co doanh thu cao nhat moi thoi đai. Trong bai đanh gia cua minh, Mick LaSalle cua San Francisco Chronicle đa viet: "Đay la mot trong nhung bo phim chien tranh hay nhat tung đuoc thuc hien, voi nhung khac biet ve hinh thuc, cach tiep can va hieu ung ma no mang lai cho nguoi xem. Co nhung bo phim – von rat hiem – đua ban ra khoi hien thuc va khien ban đam chim hoan toan vao mot trai nghiem khac biet trong trang thai kinh ngac tot đo. Cuoc di tan Dunkirk la loai phim nhu vay." Bo phim nhan đuoc nhieu giai thuong va đe cu, trong đo co đe cu giai Oscar đau tien cua Nolan cho Đao dien xuat sac nhat.

Nam 2018, Nolan đa giam sat mot ban in 70mm cua tac pham 2001: A Space Odyssey (1968) cua Stanley Kubrick, đuoc lam tu am ban cua may quay goc; ong đa trinh chieu tac pham tai Lien hoan phim Cannes 2018. USA Today quan sat thay nhung nguoi tham gia lien hoan phim đa chao đon đao dien "nhu mot ngoi sao nhac rock voi su hoan nghenh nhiet liet." Mot nam sau, Nolan va Thomas đam nhiem vai tro giam đoc san xuat hanh trong The Doll's Breath (2019), mot phim hoat hinh ngan do anh em nha Quay đao dien. Vao cuoi thap ky nay, Nolan đa tao dung đuoc danh tieng nhu mot "auteur Hollywood" va "đao dien ngoi sao". The Cinemaholic viet, "ong la mot trong nhung cai ten de nhan biet nhat trong gioi đao dien. Ong đa ghi nhan thanh cong chua tung co ca trong linh vuc thuong mai lan chuyen mon – mot ky tich hiem hoi đe đat đuoc. Co rat nhieu nguoi ham mo tren toan cau – khong chi o My – ton tho ong va theo doi moi hanh đong cua Nolan."


= 2020–nay: Tiep noi thanh cong =
Nolan tiep tuc ngoi ghe đao dien cho phim đien anh điep vien Tenet (2020), mot du an đuoc The Sunday Times mo ta la "mot cuoc quay cuong toan cau ve nhung thu đam chat Nolan". Ong đa lam viec voi kich ban phim trong hon nam nam sau khi can nhac ve nhung y tuong chinh cua no trong hon mot thap ky. Tri hoan ba lan do đai dich COVID-19, Tenet đuoc phat hanh vao thang 8 nam 2020, va la phim tru cot đau tien cua Hollywood ra mat tai cac rap sau khi hoat đong kinh doanh phong ve bi ngung tre vi đai dich. Voi su tham gia dien xuat cua John David Washington, Robert Pattinson, Elizabeth Debicki, Dimple Kapadia, Michael Caine va Kenneth Branagh, bo phim đa thu ve 363 trieu USD toan cau voi ngan sach san xuat 200 trieu USD. Tenet nhan đuoc đanh gia tich cuc tu cac nha phe binh. Peter Bradshaw cua The Guardian đa cham cho bo phim đu nam sao, nhan xet tac pham nay "phi ly theo truyen thong cua Point Blank cua Boorman, hay tham chi la Zabriskie Point cua Antonioni". Leslie Felperin cua The Hollywood Reporter mo ta tac pham la "mot bo phim lanh lung, nao ne – rat de đe nguong mo, đac biet la vi no rat giau tinh tao bao va đoc đao, nhung lai khong the yeu men vi thieu tinh nhan van nhat đinh." Bo phim đa chien thang đe cu Hieu ung hinh anh xuat sac nhat tai Le trao giai Oscar lan thu 93, va cung đuoc đe cu cho Thiet ke san xuat xuat sac nhat. Sau khi phat hanh Tenet, Nolan tham gia Ban co van cua Hiep hoi Ky su Đien anh va Truyen hinh, va cuon sach cua cay but Tom Shone viet ve cac tac pham cua Nolan, The Nolan Variations: The Movies, Mysteries, and Marvels of Christopher Nolan (2020), đa đuoc phat hanh va nhan đuoc su hoan nghenh cua gioi phe binh. Sam Mendes goi cuon sach nay la "Thong thai, phuc tap, rac roi va mo rong tam tri – no gan nhu ban se đen đuoc buc ve Escher, đo la bo nao đang chu y cua Christopher Nolan." Nolan va Thomas cung đam nhiem vai tro giam đoc san xuat cua Lien minh Cong ly phien ban cua Zack Snyder (2021), mot ban dung cua đao dien cua Lien minh Cong ly (2017).
Oppenheimer (2023) la tac pham tiep theo trong su nghiep cua Nolan, noi dung cua tac pham xoay quanh ve Robert Oppenheimer, cha đe cua bom nguyen tu. Bo phim do Universal Pictures tai tro va phan phoi phat hanh, tro thanh bo phim đau tien cua Nolan khong thuoc quyen phat hanh cua Warner Bros. ke tu Memento. Thanh cong ca ve chuyen mon lan thuong mai, tac pham đa giup Nolan gianh đuoc vo so nhieu giai thuong cao quy, trong đo co hai giai Oscar cho Đao dien xuat sac nhat va Phim hay nhat.
Thang 12 nam 2024, sau thanh cong vang doi cua Oppenheimer, Nolan tiep tuc cong tac voi Universal Pictures đe chi đao cho du an sap ra mat mang ten Su thi Odyssey, phien ban chuyen the cua su thi Odyssey voi su tham gia cua cac dien vien gom Matt Damon, Tom Holland, Zendaya, Anne Hathaway, Lupita Nyong'o, Robert Pattinson, va Charlize Theron. Viec san xuat bo phim đuoc tien hanh vao thang 1 nam 2025 va bo phim đuoc du kien len lich khoi chieu vao ngay 17 thang 7 nam 2026.


Đoi tu Nolan đa ket hon voi Emma Thomas, nguoi ma ong gap tai University College London nam 19 tuoi. Co đa đam nhiem vai tro san xuat cho tat ca cac bo phim ma ong đao dien, va ca hai đa cung nhau thanh lap cong ty san xuat Syncopy Inc. Cap đoi co bon nguoi con va cu tru tai Los Angeles, California.  Nham bao ve đoi tu cua minh, ong hiem khi đe cap toi cuoc song ca nhan trong cac cuoc phong van. Du vay, ong cung bay to cong khai mot so moi quan tam chinh tri xa hoi cua ban than, chang han nhu cac đieu kien hien tai cua vu khi hat nhan va cac van đe moi truong ma ong cho rang can phai giai quyet. Ong cung bay to su nguong mo đoi voi tinh khach quan cua khoa hoc, mong muon no đuoc ap dung "o moi khia canh trong nen van minh cua chung ta." Nolan đa quyen gop cho chien dich tranh cu tong thong cua Barack Obama vao nam 2012. Ong cung lam viec trong Hoi đong Thong đoc cua Quy Đien anh & Truyen hinh (MPTF).
Nolan khong thich su dung đien thoai di đong hoac đia chi email. Ong cho biet: "Khong phai toi la mot ke Luddite va ghet cong nghe; chi la toi chua bao gio hung thu... Khi toi chuyen đen Los Angeles vao nam 1997, khong ai co đien thoai di đong, va toi chua bao gio đi theo con đuong đo." Trong mot cuoc phong van voi People vao thang 12 nam 2020, Nolan xac nhan ong khong co email hay đien thoai thong minh, nhung co mot "chiec đien thoai nap gap nho" van thuong mang theo ben minh.


Phong cach lam phim Phim cua Nolan thuong dua tren cac chu đe hien sinh va nhan thuc luan, kham pha cac khai niem ve thoi gian, ky uc va danh tinh. Tac pham cua ong đuoc đac trung boi nhung y tuong va hinh anh đuoc lay cam hung tu toan hoc, cau truc tuong thuat đoc đao, quan điem duy vat va cach su dung am nhac va am thanh đay suc goi. Guillermo del Toro goi Nolan la "mot nha toan hoc giau cam xuc". Bien tap vien nghe thuat cua BBC, Will Gompertz, mo ta đao dien la "mot nghe si phu trach nghe thuat tao ra nhung bo phim bom tan đay tham vong ve tri tue co the khien nhip đap cua ban quay cuong va đau oc quay cuong." Nha ly thuyet đien anh David Bordwell cho rang Nolan đa co the ket hop "xung đong thu nghiem" cua minh voi nhu cau cua giai tri chinh thong, mo ta sau hon ve tinh yeu cua ong la "thu nghiem voi thoi gian đien anh bang cac ky thuat cua quan điem chu quan va cat ngang." Viec Nolan su dung cac hieu ung thuc te trong may anh, cac mo hinh va mo hinh thu nho, cung nhu quay tren phim xenlulo, đa co anh huong lon trong nen đien anh đau the ky 21. IndieWire viet vao nam 2019 rang đao dien "giu cho mo hinh lam phim kinh phi lon tro nen kha thi" trong thoi đai ma viec lam phim bom tan đa tro thanh "mot loai hinh nghe thuat chu yeu do may tinh tao ra."


Cong nhan Sau khi thuc hien mot so bo phim co anh huong va noi tieng nhat trong thoi đai cua minh, tac pham cua Nolan đa đuoc "nhung nguoi ham mo đien anh đai chung cung nhu cac nha phe binh va hoc gia đien anh đon nhan, phan tich va tranh luan manh me". Mot so bo phim cua ong đa đuoc cac nha phe binh đanh gia la mot trong nhung phim hay nhat trong thap ky tuong ung, va theo The Wall Street Journal, "kha nang ket hop thanh cong phong ve voi tham vong nghe thuat đa mang lai cho ong mot luong anh huong đac biet trong nganh." Tom Shone coi Nolan la "nha lam phim thanh cong nhat khi buoc ra tu British Isles ke tu Alfred Hitchcock." Nam 2016, Memento, Ky si bong đem va Inception xuat hien trong danh sach 100 phim hay nhat the ky 21 cua BBC. Trong nam tiep theo, nam trong so (sau đo la chin) phim cua ong đa lot vao cuoc binh chon "100 phim hay nhat" cua tap chi Empire. Nolan đa đuoc mo ta la "bac thay bom tan the nghiem nhat cua đien anh My" va la "thuong hieu danh cho chinh ong."
Geoff Andrew cua Vien phim Anh va tap chi Sight & Sound đa goi Nolan la "nguoi ke chuyen sang tao đay thuyet phuc", coi ong la mot trong so it nhung nha lam phim đuong đai san xuat nhung bo phim mang tinh ca nhan cao trong dong phim đai chung Hollywood. Andrew cung chi ra rang cac bo phim cua Nolan đang chu y vi "ky thuat đieu luyen va su tinh te ve hinh anh" cung nhu "kha nang tuong thuat tuyet voi cung su quan tam đoi voi cac cau hoi triet hoc phuc tap". David Bordwell nhan xet rang Nolan "đuoc coi la mot trong nhung nha lam phim con song thanh cong nhat", đong thoi khen ngoi kha nang bien cac phim theo the loai rieng thanh phim nghe thuat va phim su kien, cung nhu khen ngoi cac con so doanh thu phong ve, su hoan nghenh cua gioi phe binh va su noi tieng giua cong đong khan gia. Nam 2008, nha phe binh phim Philip French coi Nolan la "Tai nang lon đau tien xuat hien trong the ky 21", trong khi Forbes goi ong la "mot trong nhung nha lam phim thanh cong nhat va đuoc ca ngoi nhat trong thoi đai cua chung ta" vao nam 2015. Nha phe binh phim Mark Kermode khen đao dien đa đua "ky luat va đao đuc cua viec lam phim art-house đoc lap" vao cac bo phim bom tan cua Hollywood. The Observer mo ta Nolan la mot "nguoi ke chuyen kheo leo, phong cach, co kha nang ket hop hinh anh cua Spielberg voi tri tue phuc tap cua Nicolas Roeg hay Alain Resnais". Mark Cousins hoan nghenh đao dien đa nam bat nhung y tuong lon, "Cac nha lam phim Hollywood thuong ne tranh nhung y tuong – nhung Christopher Nolan thi khong". Scott Foundas cua Variety tuyen bo Nolan la "nguoi ke chuyen hang đau trong the he cua ong".
Nolan đa đuoc nhieu nguoi cung thoi ca ngoi, trong đo mot so ca nhan cho rang tac pham cua ong co anh huong đen chinh ban than ho. Rupert Wyatt cho biet trong mot cuoc phong van rang ong nghi ve Nolan nhu mot "nguoi đi truoc... ong đuoc vo cung nguong mo voi tu cach la mot nha lam phim bac thay, nhung cung la nguoi đa cho nhung nguoi khac đung đang sau ong mot cay gay đe đanh lai nhung ke phan đoi, nhung nguoi chua bao gio nghi rang khan gia đai chung hien đai se san sang đon nhan cau chuyen va nhan vat nhieu nhu canh tuong". Kenneth Branagh goi cach tiep can lam phim quy mo lon cua Nolan la "đoc nhat vo nhi trong đien anh hien đai", đong thoi noi them "bat ke phim cua ong tro nen pho bien nhu the nao, ong van la mot nghe si va la mot auteur. Toi nghi vi ly do đo ma ong đa tro thanh mot hinh tuong anh hung cho ca khan gia va nhung nguoi đung sau may quay." Michael Mann khen ngoi Nolan vi "tam nhin di biet" va goi ong la "mot auteur hoan hao". Nicolas Roeg noi ve Nolan, "Nhung bo phim cua [anh] co mot đieu ky dieu đoi voi ho... Moi nguoi noi ve 'nghe thuat thuong mai' va thuat ngu nay thuong la tu phu đinh; Nolan hoat đong trong linh vuc thuong mai va co đieu gi đo rat tho mong ve trong cac tac pham cua anh ay." Martin Scorsese nhan đinh Nolan la mot nha lam phim đa tao ra "nhung bo phim đuoc lam đep tren quy mo lon", va Luca Guadagnino goi ong la "mot trong nhung auteur tuyet đinh." Damien Chazelle noi ve Nolan, "Đay la mot nha lam phim đa xoay so het lan nay đen lan khac đe thuc hien nhung du an co ve phi nhan cach nhat – su thi sieu anh hung, nhung nguoi uon nan tam tri khong gian sau – mang lai cam giac ca nhan sau sac". Olivier Assayas cho biet anh nguong mo Nolan vi đa "lam ra nhung bo phim thuc su khong giong bat cu thu gi khac. Theo cach toi thay, ong co mot giong noi that su chan thuc." Ban ve su khac biet giua phim nghe thuat va phim bom tan cua cac hang phim lon, Steven Spielberg đe cap đen loat phim Ky si bong đem cua Nolan nhu mot vi du ve ca hai; ong đa mo ta Memento va Inception la "tac pham bac thay". Denis Villeneuve noi ve Nolan, "[Anh ay] la mot nha lam phim rat an tuong, boi vi anh co the giu đuoc ban sac cua rieng minh ma van tao ra đuoc mot vu tru rieng o trong pham vi rong lon đo... Đe đua cac khai niem tri tue va đua chung trong pham vi đo len man anh ngay bay gio – đieu nay la rat hiem. [Cang xem] moi bo phim ma anh thuc hien, toi cang them nguong mo tac pham cua anh."


Giai thuong Tinh đen nam 2024, Nolan đa gianh đuoc hai giai Oscar, hai giai BAFTA va 2 giai Qua cau vang đeu o cac hang muc Phim hay nhat va Đao dien xuat sac nhat, thong qua tac pham Oppenheimer. Cac bo phim cua ong đa nhan đuoc tong cong 49 đe cu Oscar, trong đo co 18 lan chien thang. Nolan đuoc vinh danh la Thanh vien danh du cua UCL vao nam 2006, va đuoc phong bang Tien si danh du ve van hoc (DLit) vao nam 2017. Nam 2012, ong tro thanh đao dien tre tuoi nhat đuoc to chuc le in dau tay va chan tai Grauman's Chinese Theatre o Los Angeles. Nolan cung xuat hien trong danh sach 100 nguoi co tam anh huong nhat the gioi cua tap chi Time vao nam 2015. Nolan đa đuoc phong tang danh hieu Chi huy Đe che Anh vao nam 2015 va Hiep si Anh vao nam 2024 cho nhung đong gop cua ong trong nganh cong nghiep đien anh.


Danh sach phim Chu thich = Tham khao =


= Đoc them =


Lien ket ngoai Christopher Nolan tren IMDb 
Christopher Nolan tren trang Rotten Tomatoes
Christopher Nolan tai AllMovie