Quyt hong la mot giong quyt đac san đuoc trong chu yeu tai tinh Đong Thap, Viet Nam. Quyt hong la mot trong nhung đac san trai cay noi tieng o khu vuc đong bang song Cuu Long. Voi nhung đac điem rieng biet ve huong vi, mau sac cung nhu cac đac tinh cua qua, khien cho quyt hong ngay nay tro nen noi tieng khap toan quoc va xuat khau sang mot so quoc gia.
Hien tai, quyt hong đa đuoc Cuc So huu tri tue, thuoc Bo Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam, cong nhan va cap giay chung nhan đang ky đoc quyen. Ngoai gia tri la trai cay chua nhieu dinh duong, quyt hong con co nhieu gia tri ve mat du lich, van hoa, kinh te - thuong mai, đuoc đua vao nghe thuat thi ca.


Ten goi va lich su Quyt hong đuoc trong o đat Lai Vung vao đau the ky XX. Tu mot loai quyt binh thuong nhung khi đuoc trong đa thich hop voi tho nhuong o đat Lai Vung va tro nen đac biet. Ban đau, qua quyt tai Lai Vung con co ten dan gian la quyt “tieu son” do nguoi dan đia phuong dung đe goi mot loai quyt ngot, vo khi chin cang bong, mau cam đo, co the bay bien cung đep, bao quan lau trong đieu kien tu nhien. Ve sau, gioi thuong lai goi thanh quyt hong va tu đo ten goi nay nhanh chong tro thanh mot thuong hieu noi tieng.


Phan bo Doc bo song Hau thuoc tinh Đong Thap, đa tro thanh vung chuyen canh cay quyt hong va đuoc menh danh la "vuong quoc quyt hong". Du cho cung mot giong quyt hong, cung mot ky thuat canh tac, nhung khi trong o vung khac, chu yeu quanh khu vuc chau tho song Cuu Long lai cho nang suat khong cao, trai quyt cung khong ngon ngot, đep, nang suat cao nhu o Lai Vung. Trong tap trung tai hai xa la Hoa Long (306 ha), Lai Vung (466 ha), chiem hon 95% dien tich va san luong. Tuy nhien, co mot khoang thoi gian bi dich benh cung ngap lu đa gay thiet hai lon cho nhung vuon cay, lam giam dien tich trong loai cay đac san nay. Toan huyen hien con gan 300 ha canh tac cay quyt hong. Uy ban nhan dan huyen Lai Vung đa trien khai "Đe an Bao ton vuon quyt hong Lai Vung giai đoan 2020 - 2024" giup cac vuon quyt phuc hoi tot, tang dien tich trong tren đia ban tro lai khoang 800 ha. Hien tai, toan huyen co dien tich trong tren 2.000 ha. Hang nam, san luong quyt hong đat tren duoi 25.000 tan.


Đac điem Cay quyt hong cao nhat khoang 5 m, tuoi đoi len đen hon 30 nam. La lon xanh đam, đuoi la hoi venh len. Trai quyt co dang hinh cau, hai đau dep, hoi lom, det hon cac loai quyt khac, phia duoi qua co mot not loi giong nhu cai ron đac trung. Lop vo mong, cang bong, co mau cam vang, xen ke sac xanh khi chin, mui thom de chiu nhu tinh dau. Qua quyt hong co it hoac khong hat, khi chin co vi ngot thanh pha chut chua nhe, mui mong nuoc, thom diu va nuoc qua co mau vang cam. Chum quyt chin 4-6 qua đat trong luong mot ky.
Giong quyt nay khong chiu đuoc đat phen va nuoc đong goc. Do đo, noi nao đat qua thap khong the trong đuoc. Mua nuoc ngap, nuoc rut cham se khien re thoi, cay chet. Quyt hong thich hop trong tai vung đat co nguon nuoc ngot doi dao, de rut nuoc, anh huong khi hau cung đieu kien tho nhuong đac biet la đat mo ga, đat mau mo lai kho rao.


Trong trot = Chon giong cay trong =
Trong cay con la phuong phap gay giong huu tinh, tao cay tu hat. Cay con se mang đac tinh di truyen tu cay me nen chi chon cay quyt cho qua tot roi lay hat đem uom. Cach nay co the nhan ra nhieu cay giong cung luc nhung phai cho cay con lon, thuong khoang tu mot nam moi co the trong. Co hai cach trong cay con: trong nguyen cay con hoac chiet nhanh.
Chiet nhanh la phuong phap tuong đoi de, trong nhanh va de đau qua hon trong cay con nhung cung han che ve so luong. Nhanh chiet phai lua giong cay tot va nhanh tot. Neu chon nhanh chiet tu cay me, nguyen la cay con, trong khoang tu 3 đen 5 nam tuoi thi nhanh đo se phat trien manh hon. Nhung lai ra qua tre hon nhanh chiet tu cay me nguyen la nhanh chiet.
Ghep cay la tim mot goc cay co quan he ho hang ve mat thuc vat re phat trien ben tot nhu chanh, cam, buoi,.. đe ghep quyt hong vao. Cach thuc nay co muc đich la chong cac dang benh chet cay tren quyt. Goc ghep phai đat yeu cau: suc sinh truong tuong đuong canh ghep; re sinh truong manh, đam choi nhieu va sinh nhieu re phu; de thich ung va chiu đung tot voi đieu kien thoi tiet nhu mua, nang, ngap nuoc,... . Thuong thi nguoi trong dung chanh lam goc ghep. Phuong phap nay con kho khan va cham, can thoi gian chuan bi cay trong va ky thuat ghep cao moi đu so luong trong nhieu. Tuy nhien, cach nay rat đam bao cay phat trien va mang lai nhieu loi ich khac nhu: khong can xay bo qua cao tot kem, khong bi ung thuy hay ngap nuoc.
Uom va giam cay giong: muon trong cay moi it hao, du la cay con hay nhanh chiet, nguoi trong giam o vuon uom mot thoi gian cho cay tuoi tot, đen khi thoi tiet thuan loi thi mang ra vuon trong, cay se khong bi heo va nhanh phat trien. Co hai loai cay giam:

Giam cay con moc len tu hat khi cao tu 10 cm tro len. Sau mot nam tuoi, nguoi trong co the mang nguyen cay hoac chiet ngang goc đe trong.
Giam nhanh chiet hoac cay con chiet ngang:
Giam tam: Khi cat mot bau chiet đa ra re nen giam tam bang cach đe cac bau sat vao nhau o noi mat hoac co mai che va đap vao re it bun đat. Sau 15 ngay, re se moc dai them nhieu, khi đo trong nhanh se khong mat suc.
Giam thuc thu co thoi gian tu mot nam. Khi chua chuan bi vuon xong ma muon cay mau thu hoach, can chuan bi cay giong va giam truoc. Cach nay giup rut ngan thoi gian thu hoach tuy giam lau hay nhanh nhung khong qua hai nam, vi cay lon qua se kho nho. Cay giam thuc thu phai thua đe phat trien. Khoang cach giua hai cay co the tu 5 tac đen 1 thuoc. Đay la cach du phong đe thay cay chet trong vuon moi khi can.


= Ky thuat trong =
Đat trong đat tieu chuan: toi xop, thong thoang, thoat nuoc tot, pH khoang 5,5-7, ham luong huu co >3%. Vuon trong phai co đe bao chong lu triet đe. Đap mo truoc khi trong tu 2-4 tuan, chieu cao mo 40–60 cm, đuong kinh mo 80–100 cm. Đao ho tren mo đe trong, nen chu y xu ly mo truoc khi đat cay con nhu bon voi 0,5–1 kg, lan 200-300 g va phan huu co 5–10 kg.
Chon cay con thang, vung chac, co chieu cao 60–80 cm. Đat cay con xuong giua ho, sao cho mat bau ngang mat mo, em đat xung quanh goc, cam coc giu cho cay khong bi gio lung lai va tuoi đu nuoc. Cay con trong tu nhanh chiet co the đat thang hay nghieng. Neu cay con co canh phan bo đeu thi nen đat thang vi cay se tao đuoc tan binh thuong. Neu nhanh chiet co it canh ben thi co the đat nghieng đe cay con de tao cac canh ben sau nay. Thong thuong co the trong voi khoang cach 4-4,5m × 4-4,5m tuong đuong voi mat đo 500-625 cay/ha.
Tao tan: Sau khi trong, cay can đuoc tuoi nuoc đay đu đe phuc hoi sinh truong. Khi cay xuat hien tuoc non đau tien thi tien hanh bam ngon. Tu goc len khoang 60–80 cm (đoi voi nhanh chiet) hoac tu vi tri mat ghep len khoang 40–60 cm (tren goc ghep) thi bam bo phan ngon, muc đich đe cac mam ngu va canh ben phat trien.

Chon 3 canh khoe, thang moc tu than chinh phat trien theo 3 huong lam canh cap 1. Dung tre cot giu canh cap 1 tao voi than chinh mot goc 35-40°.
Canh cap 1 phat trien dai khoang 50–80 cm thi cat đot đe phat trien canh cap 2, chi giu lai 2-3 canh.
Cac canh cap 2 cach nhau khoang 15–20 cm va tao voi canh cap 1 mot goc 30-35°. Cat đot canh cap 2 nhu cach lam o canh cap 1, tu canh cap 2 se hinh thanh canh cap 3.
Canh cap 3 khong han che ve so luong va chieu dai nhung can loai bo cac cho canh moc qua day hoac qua yeu.
Tia canh hang nam. Sau khi thu hoach can loai bo: canh bi sau benh, om yeu, canh nam ben trong tan khong co kha nang cho trai, canh đan cheo nhau, canh vuot trong thoi ky cay đang mang trai nham han che canh tranh dinh duong.


= Cham soc =

Đap bun, chan gio, che mat, co dai, tuoi nuoc:
Vet bun khoang thang 2-3 duong lich, lop bun day khoang 2 cm la tot nhat. Khong boi bun lap kin mat goc cay vi bo re cay van can khong khi đe ho hap trong thoi gian xu ly ra hoa. Luu y chi boi bun, khong boi đat duoi sau se bi ngo đoc phen.
Xay dung hang cay chan gio la yeu cau cap thiet, nham ngan sau benh di chuyen theo gio xam nhap vao vuon, tao vung tieu khi hau thich hop cho vuon, han che gio bao gay thiet hai. Cac loai cay thuong trong đe chan gio la dam but, bach đan,... Quyt hong thich hop voi anh sang tan xa vi vay nen trong cay che mat xen giua hai hang cay hoac trong doc theo muong cac loai cay nhu: coc, mang cau, tram, so đua,...
Can phu goc bang co rom ra, cach goc khoang 20 cm nham giu am trong mua nang, han che co dai, đong thoi khi rom ra phan huy se tao ra duong chat cho cay. Trong thoi ky kien thiet co ban nen trong hoa mau đe han che đat bi xoi mon. Trong thoi ky khai thac thi xu huong hien nay la quan ly co dai trong vuon chu khong lam sach nham giu am cho đat trong mua nang va chong xoi mon trong mua mua. Tuoi nuoc 2 lan/ngay vao mua nang va thoat nuoc kip thoi trong mua mua đe tranh ngap ung. Giu on đinh muc nuoc luon cach mat liep tu 60 – 80 cm.

Quan ly phan bon:
- Thoi ky kien thiet co ban (cay tu 1-3 nam tuoi): phan bon đuoc chia thanh nhieu đot (4-5 đot) đe bon cay. Sau khi trong nen dung phan ure va phan lan voi lieu luong 40 g hoa cung 10 lit nuoc đe tuoi cho cay khoang 2 thang/lan. Khi cay đat 1 nam tuoi can bon phan goc đe giup cay phat trien manh. Hang nam bon phan huu co hoai muc tu 5–10 kg/cay va cung cap kali cho cay.

- Thoi ky khai thac: Tuy đat, tinh hinh sinh truong cua cay, nang suat thu hoach cua vu truoc ma quyet đinh luong phan bon thich hop. CT/1000m2 nhu sau:

Lan 1 (sau thu hoach tu 1-3 ngay): DAP 20 kg + lan 50 kg + phan huu co hoai muc (10–20 kg phan huu co/goc) + Trico 1 kg.
Lan 2 (sau thu hoach 10 ngay, đe ho tro tao mam hoa): phun phan bon la 10-60-10 (10 kg).
Lan 3 (1-2 ngay sau tuoi): 20 kg DAP.
Lan 4 (7-10 ngay sau tuoi): 20 kg NPK (20-20-15).
Lan 5 (35-40 ngay sau tuoi): 10 kg NPK (12-11-18).
Lan 6 (60 ngay sau tuoi): 10 kg NPK (15-5-20).
Lan 7 (100 ngay sau tuoi): 10 kg NPK (20-20-15).
Lan 8 (130 ngay sau tuoi): 10 kg NPK (15-5-20).
Lan 9 (bon nuoi sau trai lu): 20 kg NPK (15-15-15).
Lan 10 (truoc thu hoach 1 thang): 10–15 kg Kcl.
Cach bon phan:
Cuoc ranh xung quanh goc theo hinh chieu tan cay, ranh sau 10–15 cm, rong 10–20 cm cho phan vao, lap đat va tuoi nuoc. Ngoai bon phan hoa hoc, phan huu co, hang nam can bon them voi đe tang pH cho đat, bo sung canxi cho cay đe han che nut qua. Lieu luong bon khoang 1 kg/cay/nam va bon truoc mua mua lu.


= Xu ly ra hoa =
Sau khi thu hoach xong se tien hanh bon phan cho cay phuc hoi, khoang 30 ngay sau se tien hanh ve sinh vuon: loai bo canh gia, phu thuoc phong tru benh. Khong cat tia canh som vi khi cay ra đot non se anh huong đen xu ly ra hoa sau nay. Bon phan lan hai va tuoi nuoc vua đu am truoc khi tien hanh xu ly ra hoa. Sau khi ngung tuoi khoang 15-20 ngay (khi cay co bieu hien heo) thi bat đau tuoi nuoc tro lai, tuoi lien tuc ba ngay va moi ngay tu 2-3 lan. Tu ngay thu tu tro ve sau tuoi 1 lan/ngay. Tu 7-15 ngay sau khi tuoi đot đau tien cay se ra hoa, giai đoan nay se tuoi va nghi xen ke tung ngay. Tu 10-15 ngay sau khi tro hoa, hoa se rung canh va đau qua.


= Thu hoach va bao quan =
Moi nam, vu mua quyt hong keo dai khoang 10 thang, thuong đuoc cham bon vao khoang thang 2 am lich nhung chi cho ra qua vao cuoi nam nen thu hoach luc giap Tet. Thoi gian cay vua ra qua cho đen luc chin co the thu hoach vao khoang mot thang ruoi.  Sau khi hai qua se rua bang dung dich chlorine 100-200 ppm (1-2g chlorine + 10 lit nuoc), dung vai mem lau đe vo sang bong hon, loai bo bot mot so vi sinh vat gay hai, roi rua lai bang nuoc sach va đe kho. Đe giu quyt hong tuoi, đu chat luong  nen bao quan va van chuyen o nhiet đo 8 °C se tru đuoc khoang 11 tuan, o 15 °C se tru đuoc khoang 7 tuan. Ngoai ra neu chua quyt hong bang bao bi PE đuc ba lo, moi lo co đuong kinh 1mm, co the bao quan trai đuoc 5 tuan o nhiet đo phong, tuy nhien ty le benh kha cao. Neu ket hop bao bi PE o khoang 15 °C thi co the bao quan keo dai đen 9 tuan.


Gia tri dinh duong Qua quyt hong chua ham luong: calo 47, vitamin C 23.5 mg, kali 146 mg, carbohydrate  12 gr, đuong  8 gr, canxi 33 mg, chat xo 1.5 gr, magie 11 mg va mot so duong chat vitamin A, B2, B3, B6, đong... Trung binh, mot qua quyt co kha nang cung cap cho co the hon 1/5 luong vitamin C can co hang ngay. Trong quyt hong co chua nhieu vitamin, đac biet la vitamin C, vitamin A, beta carotene, kali, canxi, magie,... giup tang cuong he mien dich, sang mat, phong ngua va cai thien cac benh thoai hoa điem vang, đau moi mat, quang ga, gop phan giup xuong them chac khoe. Ty le đuong đat 74% cung nhu luong nuoc va chat xo đang ke, giup uc che cam giac them an, gay cam giac no lau, ho tro giam can. Chat xo va carbohydrate trong quyt ho tro đuong tieu hoa khoe manh, ngan ngua cac benh ve đuong ruot.


Sau benh Cac loai con trung nhu: sau ve bua (Phyllocnistis citrella), ray chong canh (Diaphorina citri), nhen, ngai chich hut trai (Othreis fullonia)... thuong đuc khoet, gay hai choi la non. Chung khien la bi kho rung, bien dang, lam cay bi nhiem benh, qua bi hong bieu bi, gay hien tuong da lu, da cam. Loai ngai buom hut dich qua chin hoac sap chin de bi thoi rung do boi nhiem vi sinh vat khac. Đe chong con trung gay hai, nguoi trong thuong dung cac loai thien đich tu nhien nhu ong ky sinh, tia canh, bon phan, tuoi nuoc hop ly, ve sinh vuon nhu loai bo qua rung, treo bay moi, dung mot so loai dau khoang va thuoc hoa hoc diet tru,...
Cac loai benh ma quyt hong thuong gap nhu: ghe lom, vang la gan xanh, tristeza, loet cay, vang la - thoi re,... do cac loai nam (nhu Fusarium solani,...), vi khuan (nhu Xanthomonas campestris,...), vi rut gay nen. Nhiem benh khien cay bi mat suc song, phat trien kem, la bi vang, qua xuat hien nhung vet cham gay mat tham my. Đe quan ly dich benh, nguoi trong thuong ve sinh vuon, cat bo canh la qua bi benh va tieu huy, dung che pham sinh hoc, phun thuoc tru benh, bon them voi, kali, lan, huu co. Khi trong phai chon cay giong tot, ro xuat xu, tao đieu kien cho đat toi xop thoang khi.


Van hoa va du lich Tu ngay 05 đen 08/01/2023, Le hoi Quyt hong huyen Lai Vung lan thu I, voi chu đe “Khat vong vuon len”, do Bao Nong nghiep Viet Nam (thuoc Bo Nong nghiep va Phat trien nong thon) va Uy ban nhan dan huyen Lai Vung đong to chuc. Le hoi Quyt hong mang muc đich ton vinh, gioi thieu, quang ba hinh anh quyt hong, cung nhu gia tri van hoa, kinh te cho cac san pham tu quyt. Qua đo gop phan phat trien du lich, tao dung hinh anh đia phuong huyen Lai Vung. Le hoi dien ra voi rat nhieu hoat đong phong phu, hap dan nhu: hoat đong trai nghiem khong gian san xuat quyt hong, hoi thao “Bao ton va phat huy tiem nang, gia tri quyt hong”, toa đam “Quyt hong - Tiem nang cua đia phuong va co hoi cho moi khach hang”, hoi thi “Vuon quyt hong kieu mau”, hoi thi “Cay quyt hong đep” v.v... Đen ngay be mac, le hoi đa thu hut tren 40.000 luot khach đen tham quan, trai nghiem va mua sam.


Tham khao