Banh mi kep hoac banh mi lat (tieng Anh: sandwich) la mot mon an thuong bao gom rau, pho mat hoac thit cat lat đuoc đat ben tren hoac giua cac lat banh mi hoac noi chung la bat ky mon an nao trong đo banh mi dung đe chua hoac bao boc cho mot loai thuc pham khac. Ban đau, banh mi kep đuoc coi la mot mon an cam tay tien loi, de dang mang đi o the gioi phuong Tay, mac du theo thoi gian, mon an nay đa tro nen pho bien tren toan the gioi.
Vao the ky 21 đa co nhieu tranh luan ve đinh nghia chinh xac cua banh mi kep va cu the la lieu banh mi kep xuc xich hay banh mi kep kieu tran (gom mot lat banh mi vuong co phan nhan đuoc phet len tren) co the đuoc phan loai la banh mi kep hay khong. Bo Nong nghiep Hoa Ky su dung đinh nghia, "it nhat 35% thit nau chin va khong qua 50% banh mi" đoi voi banh mi kep gom hai lat va "it nhat 50% thit nau chin" đoi voi banh mi kep tran.
Tai Anh, Hiep hoi Banh mi kep nuoc Anh (British Sandwich Association) đa đinh nghia mon banh la "bat ky dang banh mi nao co nhan, thuong đuoc phuc vu duoi dang mon nguoi".Mot đinh nghia bao gom cac loai banh Wrap va banh mi tron, nhung loai tru cac mon an đuoc kep vao cung va đuoc phuc vu nong, chang han nhu banh mi kep thit.
Banh mi kep la mot loai thuc an trua pho bien, đuoc mang đi lam, đi hoc hoac đi da ngoai đe lam mot mon trong bua trua đuoc đong goi san. Banh đuoc chuan bi co the la banh mi nguyen vi hoac đuoc phu mot lop gia vi, chang han nhu sot mayonnaise hoac sot mu tat nham lam tang huong vi va ket cau cua banh. Ngoai viec đuoc chuan bi tai nha, banh mi kep cung đuoc ban rong rai o nhieu cua hang ban le khac nhau va co the đuoc phuc vu nong hoac nguoi. Co ca banh mi kep kieu nhan man, chang han nhu banh mi thit nguoi va banh mi nhan ngot, chang han nhu mon banh mi bo đau phong - mut trai cay.
Banh mi kep đuoc đat theo ten cua nguoi phat minh ra no la John Montagu, Ba tuoc thu 4 xu Sandwich. To Thoi bao pho Wall đa mo ta đay la "đong gop lon nhat cho linh vuc nghien cuu ve am thuc" cua nuoc Anh.


Lich su Khai niem hien đai ve banh mi kep su dung nhung lat banh mi đuoc tim thay o phuong Tay co the đuoc cho la bat nguon tu chau Au the ky 18. Tuy nhien, viec su dung mot so loai banh mi hoac nguyen lieu giong nhu banh mi đe lot duoi (hoac phu len tren) mot so thuc pham khac hoac đuoc su dung đe xuc va goi hoac boc mot so loai thuc pham khac, co tu rat lau truoc the ky thu 18, va đuoc tim thay trong nhieu nen van hoa lau đoi hon tren khap the gioi.
Nha hien triet nguoi Do Thai co đai Hillel the Elder đuoc cho la đa goi thit cuu Vuot Qua va cac loai thao moc đang trong mot chiec banh Matzah mem — mot loai banh mi det, khong dung men no — trong Le Vuot Qua theo cach goi kieu moi lam tu banh mi det. Banh mi det chi co cac loai khac nhau mot chut tu lau đa đuoc su dung đe xuc hoac goi mot luong nho thuc an đua len mieng o khap Tay A va Bac Phi. Tu Ma-roc, Ethiopia đen An Đo, banh mi đuoc nuong thanh nhung hinh tron det, trai nguoc voi truyen thong banh mi dang o cua nguoi chau Au.
Trong suot thoi Trung co o Chau Au, nhung phien banh mi cu tho cung (stale bread), đuoc goi la "thot cat banh mi" (tieng Anh: trencher), đuoc su dung lam đia lot thuc pham. Sau bua an, nhung lat banh mi cu đa ngam thuc an con thua se đuoc đua cho nhung chu cho, ngoai ra con co nhung nguoi an xin ben ban cua nhung nguoi giau co hoac nhung nguoi kho khan se an not.
Tien than cua am thuc co moi lien he truc tiep voi banh mi kep kieu Anh đa đuoc tim thay o Ha Lan vao the ky XVII, noi nha tu nhien hoc John Ray quan sat thay rang trong quan ruou, thit bo treo tren xa nha "ho cat thanh tung lat mong va an voi banh mi va bo đat cac lat tren bo" — cac đac điem đuoc mieu ta chi tiet đa  tiet lo banh mi kep belegde broodje, banh mi kep tran van con chua đuoc biet đen o nuoc Anh.
Ban đau mon an nay đuoc coi la thuc an đuoc nam gioi chia se voi nhau khi choi tro choi va uong ruou vao ban đem, banh mi kep dan dan bat đau xuat hien trong boi canh lich thiep nhu mot bua an khuya danh cho tang lop quy toc. Banh mi kep đuoc đat theo ten cua John Montagu, Ba tuoc thu 4 xu Sandwich, mot quy toc nguoi Anh vao the ky muoi tam. Nguoi thoi đo cho rang ong ta đa ra lenh cho nguoi hau mang len cho minh mon thit đuoc kep giua hai lat banh mi. Nguoi ta thuong noi rang Ba tuoc Sandwich thich hinh thuc đo an kieu nay vi co the giup ong ta tiep tuc choi bai, đac biet la bai la, trong khi an ma khong can dung nia va khong bi dinh dau mo khi an thit bang tay khong.
Loi đon thuong thay ve mon banh nay xuat hien trong cuon Londres (Neuchatel, 1770) cua Pierre-Jean Grosley, đuoc dich la Chuyen du lich đen London nam 1772; An tuong cua Grosley đa đuoc hinh thanh trong mot nam o London vao nam 1765. Nguoi viet tieu su cua Sandwich, N. A. M. Rodger, đua ra mot giai phap thay the, nguoi goi y nhung cam ket cua Sandwich đoi voi hai quan, đoi voi chinh tri va nghe thuat, co nghia la chiec banh mi kep đau tien co nhieu kha nang đa đuoc ong an ngay khi ngoi o ban lam viec.
Su pho bien cua banh mi kep o Tay Ban Nha va Anh đa tang len đang ke vao the ky 19, khi su troi day cua xa hoi cong nghiep va tang lop lao đong tao ra nhu cau đoi voi nhung bua an nhanh, de dang mang theo va co gia re. Vi du, tai Luan Đon, co it nhat bay muoi nguoi ban hang rong đa ban banh mi thit nguoi vao nam 1850; trong suot thap ky đo, cac quan banh mi kep cung tro thanh mot hinh thuc an uong quan trong o mien tay Ha Lan, đien hinh la mon banh mi kep thit bo muoi va gan.. O My, banh mi kep lan đau tien đuoc quang cao nhu mot mon an cho bua toi. Vao đau the ky 20, khi banh mi tro thanh mot thuc pham chinh trong che đo an uong cua nguoi My, banh mi kep đa tro thanh mot loai bua an nhanh pho bien giong nhu o khu vuc Đia Trung Hai.


Ngon ngu Theo cau chuyen, theo yeu cau cua Ba tuoc Sandwich ve viec kep thit bo giua hai lat banh mi, nhung nguoi ban cua ong bat đau goi mon "giong nhu ngai Sandwich". Cach su dung chu viet đau tien cua tu tieng Anh xuat hien trong nhat ky cua Edward Gibbon, theo cach hieu dai dong, đe cap đen "nhung mieng thit nguoi" nhu mot "Sandwich".
Truoc khi đuoc goi la banh mi kep (sandwich), su ket hop mon an nay duong nhu chi đuoc biet đen voi ten goi "banh mi va thit" hoac "banh mi va pho mat". Hai cum tu nay đuoc tim thay trong cac vo kich o Anh tu the ky 16 va 17.
Tai Hoa Ky, mot toa an o Boston, Massachusetts đa ra phan quyet vao nam 2006 rang mot chiec banh sandwich bao gom it nhat hai lat banh mi va "theo đinh nghia nay, toa an nay nhan thay rang thuat ngu 'banh mi kep' thuong khong đuoc hieu theo nghia bao gom burrito, taco va banh Quesadilla, thuong đuoc lam bang mot loai banh tortilla va nhoi nhan thit, gao va đau. " Van đe bat nguon tu cau hoi lieu mot nha hang đa ban mon burrito co the chuyen vao mot trung tam mua sam, noi mot nha hang khac co đieu khoan khong canh tranh trong hop đong thue cam cac cua hang "banh mi kep" khac hay khong.
O Tay Ban Nha, noi ma tu sandwich đuoc muon tu tieng Anh, tu nay đuoc dung đe chi mot mat hang thuc pham đuoc lam tu banh mi kep kieu Anh. Cua hang dang nay con đuoc goi la bocadillo. Cach su dung tuong tu cung đuoc ap dung o cac nen van hoa noi tieng Tay Ban Nha khac, chang han nhu Mexico, noi tu torta cung đuoc su dung cho nhieu loai banh mi  kep kieu cuon kha pho bien.
O Anh va Uc, thuat ngu sandwich đuoc đinh nghia hep hon o My: no thuong dung đe chi mot mat hang su dung banh mi cat lat tu o banh mi. Mot mon co nhan tuong tu, nhung su dung toan bo cuon banh mi đuoc cat đoi theo chieu ngang, thuong đuoc goi la roll (banh mi o nho), hoac voi mot so loai nhan đuoc phuc vu nong nhat đinh, banh mi kep thit (burger).
Đong tu to sandwich co nghia la "đinh vi bat cu thu gi giua hai thu khac co tinh chat khac nhau, hoac đat cac thanh phan khac nhau xen ke," va danh tu sandwich co cac y nghia lien quan bat nguon tu đinh nghia tong quat hon nay. Vi du, mot chiec banh kep kem (ice cream sandwich) bao gom mot lop kem lanh nam giua hai lop banh ngot hoac banh bich quy. Tuong tu, kem Oreo va Custard đuoc mo ta la banh bich quy kep (Vuong quoc Anh / Khoi thinh vuong chung) hoac banh quy kep (My) vi chung bao gom mot lop nhan mem giua cac lop banh đuoc nuong. Trong linh vuc tai chinh doanh nghiep, Dutch Sandwich va Double Irish with a Dutch sandwich đe cap đen cac am muu tron thue.
Tu butty, ban đau dung đe chi mot lat banh mi phet bo, pho bien o mot so vung phia bac nuoc Anh nhu mot tu đong nghia trong tieng long cua "banh sandwich", đac biet đe chi mot so loai banh mi bao gom Chip butty, butty thit nguoi, hay butty xuc xich. Sarnie cung la mot tu thong dung tuong tu. Tuong tu nhu vay, tu sanger đuoc su dung đe chi banh mi kep trong tieng long o Uc. Tu thong dung trong tieng Scotland piece co the dung đe chi mot chiec banh mi kep hoac mot bua an nhe, đac biet la mon co kem mot chiec banh mi kep. Vi du, cum tu jeely piece dung đe chi mot chiec banh mi kep mut.
Cach viet bat nguon tu "sammich" (cach khac, "sammidge") co nghia la mot loai banh mi kep cao cap co le boi vi co cac thanh phan khac đuoc them vao.


Banh mi kep đuoc lam san Banh mi kep đa đuoc ban rong rai trong cac quan ca phe, nha ga, quan ruou va quan an ke tu khi banh mi lat đuoc biet đen vao nhung nam 1920. Banh mi kep đuoc giu nguyen, khong goi, lam kho va cac mep cuon lai, cho đen khi đuoc ban ra, co the tim thay rong rai o Anh cho đen nhung nam 1970. Cac cang tin trong nha ga va xe lua đa qua pho bien, va thuat ngu "Banh mi kep đuong sat Anh" thuong đuoc su dung mot cach cham biem.
Nam 1979, chuoi cua hang Marks & Spencer cua Anh đa gioi thieu mot loat banh mi kep lam san, bao quan lanh đuoc ban trong hop hinh dang cai nem (hop tam giac), đay kin đe giu cho banh tuoi ngon. Khi ke hoach nay đuoc chung thuc, mot thu nghiem nho đuoc thuc hien tai nam cua hang đa nhanh chong phat trien voi hon mot tram cua hang. Trong vong mot nam, cua hang đa tim cach san xuat banh mi kep o quy mo cong nghiep. Vao cuoi thap ky nay, nganh cong nghiep banh mi kep cua Anh đa co tri gia 1 ty bang Anh Nam 2017, nganh cong nghiep banh mi kep cua Anh đa san xuat va ban đuoc so banh mi kep tri gia 8 ty bang Anh.


Hinh anh Chu thich Xem them Banh mi kieu Viet Nam
Hamburger
Danh sach cac loai banh mi
Hot dog
Banh quy kep


Lien ket ngoai