Tran Truong Binh la tran đanh lon giua nuoc Tan va nuoc Trieu thoi Chien Quoc trong lich su Trung Quoc dien ra tu nam 262 TCN đen nam 260 TCN. Ca hai ben đeu thay chu tuong chi huy quan đoi va ket qua quan Tan đanh bai quan Trieu, giet hon 45 van quan Trieu. Đay la mot trong nhung chien thang quyet đinh, khang đinh suc manh cua nuoc Tan va lam suy yeu nghiem trong nuoc Trieu, mo ra qua trinh thong nhat hoan toan Trung Quoc cua nuoc nay ma sau nay Tan Thuy Hoang hoan thanh vao nam 221 TCN.


Boi canh Nam 265 TCN, Tan Chieu Tuong vuong sai Ta thu truong Vuong Hot mang quan đanh Han. Quan Tan manh me, đanh chiem thanh Da Vuong, bao vay quan Thuong Đang. Tuong giu Thuong Đang cua nuoc Han la Phung Đinh thay the Can Cu chong cu khong noi phai co thu trong thanh. Quan Tan bua vay Thuong Đang, cat đut đuong huyet mach thong sang nui Thai Hanh, tuc la co lap hoan toan Thuong Đang voi phan con lai cua nuoc Han.
Khi Vuong Hot đang đanh Thuong Đang thi canh quan Tan khac do Bach Khoi chi huy cung đanh Han o Hinh Thanh. Quan Han bi thua to o Hinh Thanh, quan Tan chiem 9 thanh, chem 5 van nguoi. Nam sau (263 TCN), Bach Khoi lai tien cong Nam Duong, mo rong anh huong đen tan man Nam nui Thai Hanh.
Trong khi đo, Thuong Đang bi vay khon trong may nam, tinh the nguy cap. Nam 262 TCN, tuong giu Thuong Đang la Phung Đinh lieu the khong giu đuoc, ben đem thanh Thuong Đang dang vua Trieu, đe lam cho Tan gian Trieu, tat doi quan đanh Trieu, bay gio Trieu phai cung Han hop suc đe chong Tan.
Phung Đinh ben sai su đen gap Trieu Hieu Thanh vuong dang thu, đai y noi:

Tan đanh Han gap qua, thanh Thuong Đang sap vao tay Tan, nhung quan va dan chang muon theo Tan ma muon theo Trieu. Đinh khong dam trai long quan va dan, xin đem muoi bay thanh thuoc hat, dang len vua Trieu, xin vua Trieu nhan cho.
Binh Duong Quan Trieu Bao can Trieu vuong khong nen nhan moi loi bong dung ma co, va chi ra rang đo la y Phung Đinh muon cho Tan chia mui nhon tu Han sang Trieu. Nhung Trieu vuong lai tin theo loi Binh Nguyen quan Trieu Thang, cho rang đo la moi loi lon nen vui mung thu nhan.
Trieu vuong sai Binh Nguyen quan Trieu Thang đen nhan đat, phong cho Phung Đinh ba van ho, goi la Hoa Duong quan, van giu chuc thai thu, muoi bay vien huyen lenh đeu đuoc phong lam quan nuoc Trieu.
Vua Trieu nhan Thuong Đang nhung lai khong cu đai binh đi cuu tro cho Phung Đinh đang bi vay. Tuong Tan la Vuong Hot vay đanh Thuong Đang du doi, Phung Đinh cau cuu nhung suot 2 thang Trieu khong cu vien binh sang. Mai toi khi vua Trieu cu danh tuong Liem Pha đi cuu thi Vuong Hot đa đanh vo Thuong Đang. Phung Đinh mang dan chay sang nuong nho nuoc Trieu. Liem Pha đi đen ai Truong Binh thi gap quan Tan.
Tu đo bat đau tran đai chien Truong Binh giua quan Tan va quan Trieu.


Dien bien tran đanh = Liem Pha the thu truoc Vuong Hot =
Cac danh tuong o nuoc Trieu khi đo co Liem Pha, Lan Tuong Nhu va Trieu Xa. Khi đo Trieu Xa đa mat, Lan Tuong Nhu lai mac benh nang nen vua Trieu sai Liem Pha cam quan đi cuu Thuong Đang. Liem Pha gap Phung Đinh o Truong Binh moi biet Thuong Đang bi Tan lay roi. Liem Pha hop quan voi Phung Đinh chia nhau giu ai.
Liem Pha ra tran đung đo voi Vuong Hot, quan Tan manh me may lan đanh bai quan Trieu, giet mot vien đo uy cua Trieu. Liem Pha biet the quan Tan đang hang hai nen khong the dung suc đuong đau, quan Trieu yeu hon nen cho quan đao hao đap luy, co thu giu thanh khong đanh.
Trieu vuong va Binh Duong quan Trieu Bao thay quan Trieu yeu the, sai Trinh Chu sang giang hoa voi nuoc Tan. Tan Chieu Tuong vuong tuy tiep đai Trinh Chu nhung khong cho Trieu giang hoa.
Quan Tan may lan khieu chien, quan Trieu van khong chiu ra đanh. Liem Pha lenh trong quan Trieu khong ai đuoc ra, muon cho cho quan đich đanh lau ngay se met moi moi tac chien. Quan Tan dung suc cong pha suot 2 nam khong the đanh chiem đuoc Truong Binh.
Nuoc Trieu phong thu 2 nam truoc quan Tan, het luong, ben đi xin nuoc Te nhung khong thanh: Te vuong Kien len ngoi đuoc sau nam, Tan đanh Trieu, Te va So cuu nuoc Trieu. [...] Nuoc Trieu het luong, xin thoc nuoc Te, nuoc Te khong cho. [...] Tan pha hon bon muoi van quan Trieu o Truong Binh, roi bao vay Ham Đan.


= Trieu Quat thay Liem Pha =
Tan Chieu Tuong vuong thay Vuong Hot đanh mai khong ha đuoc Truong Binh, ben dung ke ly gian. Vua Tan sai gian điep mang nhieu vang bac đen nuoc Trieu, đut lot cho cac quan lai nuoc Trieu, phao tin rang:

Liem Pha gia ca, nhut nhat, khong dam đung đo quan Tan. Trong cac tuong Trieu thi quan Tan chi so mot minh Trieu Quat, con Ma Phuc quan Trieu Xa ma thoi.
Trieu Hieu Thanh vuong nghe tin đon, nghi rang lao tuong Liem Pha cam quan, đong hon quan Tan ma khong dam đoi tran thi qua la Liem Pha nhut nhat. Trong khi đo thi Trieu Quat con tre, co tieng la thuoc lau sach binh phap cua cha la Trieu Xa đe lai. Tham chi, Quat thuong cung cha ban viec binh, Trieu Xa cung khong the bat be Quat đuoc. Tuy nhien chinh Trieu Xa van khong tin rang con minh co thuc tai.
Trieu vuong lai tin vao tai cua Trieu Quat, đinh cho Quat ra thay Liem Pha. Thua tuong Lan Tuong Nhu can:

Đai vuong dung Quat cung chi vi nghe danh ong ta cung nhu gan truc đan ma gay đan thoi. Quat chi biet đoc sach cua cha đe lai, khong biet ung bien đau.
Trieu Vuong khong nghe, ra lenh goi Trieu Quat vao đe phong. Me Quat cung dang thu can Trieu vuong. Trieu vuong ben trieu ca me Quat vao hoi. Ba thua:

Trong thoi cha no lam tuong, hang nguoi ong ay than hanh bung com nuoc, cho an co đen hang chuc, hang ong ay xem la ban co đen hang tram. Đai vuong va ton that thuong cho cai gi thi ong ay đua tat ca cho cac quan lai va si phu. Ngay đuoc nhan menh lenh lam tuong, ong ay khong hoi đen viec nha. Nay Quat moi lam tuong ma ngoi ngoanh mat ve huong Đong đe tiep khach, quan lai khong ai dam ngang len nhin, vang lua nha vua cho đeu đem ve cat o nha, hang ngay xem co nha cua ruong vuon gi co loi, nen mua thi mua. Nha vua xem no co bang cha no khong? Cha con bung da khac nhau, xin nha vua cho sai đi.
Nhung Trieu vuong van khong đoi y. Ba me Trieu Quat biet khong can đuoc, chi xin sau nay neu Quat thua tran thi ba đuoc mien toi.
Nam 260 TCN, Trieu Quat ra mat tran thay the Liem Pha. Liem Pha bi bai chuc tro ve Ham Đan.


= Bach Khoi thay Vuong Hot =
Trieu Quat ra mat tran nam quyen chi huy, ben thay đoi tat ca nhung luat lenh Liem Pha đa dung, lai thay đoi nhieu nhan su ma Liem Pha đa bo tri. Đong thoi, Trieu Quat con chu truong do bo cac cong su phong ngu cua quan Trieu va chuan bi mang quan ra đanh quan Tan.
Tan Chieu Tuong vuong Doanh Tac biet Trieu Quat đa thay Liem Pha, ben bi mat phai Vu An quan Bach Khoi ra mat tran lam chanh tuong, cho Vuong Hot lam pho tuong. Tan vuong con ra lenh trong quan Tan:

He ai tiet lo tin Bach Khoi lam tuong chi huy thi se bi chem.
Quan Tan giu đung phep tac, khong đe lo thong tin ra ngoai. Vi vay quan Trieu van tin rang nguoi chi huy ben quan Tan la Vuong Hot.


= Bach Khoi vay buc Trieu Quat =
Bach Khoi biet Trieu Quat chu quan khinh đich, ben dung ke du. Bach Khoi sai quan ra đanh vai tran đeu co y thua. Trieu Quat đac chi cho rang quan Tan khong đang so nen mang đai quan ra truy kich.
Khi đo Bach Khoi ben đieu hai canh quan tinh nhue ra đanh tap hau, cat đut quan Trieu lam đoi. Phan quan Trieu theo Trieu Quat va canh quan giu đai trai bi co lap khong lien he đuoc voi nhau. Ca hai canh quan đeu bi quan Tan vay, khong the đanh ra đuoc.
Bach Khoi lai sai mot canh quan đi chan đuong van luong cua quan Trieu, khien quan Trieu đong đuc bi thieu luong. Trieu Quat khong tien len đuoc, cung khong tro ve đai trai đuoc, phai đong quan giua cho rung nui, dung tam hao luy tu ve, cho vien binh.
Tan Chieu Tuong vuong nghe tin quan Tan đa bao vay đuoc quan Trieu, het suc vui mung, ben đich than đen Ha Noi, ra lenh đong vien tat ca đan ong va con trai tu 15 tuoi tro len phai ra tran, đieu đong toi nhung noi hiem yeu phia đong bac Truong Binh, cat đut đuong van luong va chan luon vien binh cua quan Trieu tu Ham Đan toi.
Khi đo Trieu Quat moi biet rang tuong chi huy cua quan Tan la Bach Khoi chu khong phai Vuong Hot. Vi truoc đo Bach Khoi von đa la vien tuong bach chien bach thang, đanh rat nhieu tran lon voi 6 nuoc chu hau, ha nhieu thanh va giet nhieu quan đich, do đo Trieu Quat rat lo lang. Hon 40 van quan Trieu bi vay ngat, khong dam xuat chien. Trong 46 ngay tu thang 7 đen thang 9 nam 260 TCN, quan Trieu khong con luong, quan si giet hai lan nhau đe an. Trieu Quat may lan xua quan ra đanh pha vay nhung quan Tan dung manh đanh rat khien quan Trieu khong the pha vay đuoc.
Trieu Quat cung ke, đanh đich than dan mot canh quan tinh nhue lieu chet đi pha vay, hy vong mo đuong mau thoat ra. Khi quan Trieu Quat xong ra ngoai đeu bi quan Tan dung cung no ban trung. Trieu Quat cung canh quan Trieu đeu bi tu tran.


= Bach Khoi giet hang binh Trieu =
Nghe tin Trieu Quat tu tran, quan Trieu khong con tinh than chien đau, đeu buong vu khi đau hang. Phung Đinh tu sat.
Quan Trieu đau hang qua đong, Bach Khoi lo lang chua biet xu ly ra sao. Ong nho toi truoc kia Vuong Hot đanh chiem Thuong Đang, nguoi Thuong Đang mot muc bo chay het sang nuoc Trieu, khong chiu theo Tan, vi the voi so binh si đong hon ca quan minh, Bach Khoi so cung khong the kiem che đuoc, nen ban voi Vuong Hot chon song het. Đe lua quan Trieu, Bach Khoi đem hang tot chia lam muoi doanh, sai 10 vien tuong thong suat, hop voi 20 van quan Tan, đeu cho trau ruou, an uong va noi rang ngay mai Vu An quan se lua chon quan Trieu, nguoi nao khoe manh đanh tran đuoc, thi cap cho khi gioi va đem ve nuoc Tan sai dung, con nguoi gia yeu đeu cho ve Trieu. Quan Trieu mung ro.
Đem ay, Bach Khoi truyen mat lenh cho muoi vien tuong rang:

Quan Tan đeu dung vai trang phu đau, neu đau khong co vai trang, thi tuc la quan Trieu, đeu phai giet đi.
Quan Tan theo lenh, cung ra tay mot luc. Hang tot nuoc Trieu vi khong biet co lenh ay, lai khong co khi gioi, nen đeu bo tay chiu chet. Bon muoi van quan Trieu trong mot đem đeu bi chem chet ca. Bach Khoi cho thu nhat nhung đau lau quan Trieu, chat đong o trong luy Tan, goi la nui Đau Lau.
Tinh ra trong tran Truong Binh, truoc sau quan Tan chem hoac bat tong cong 45 van quan Trieu, ke ca nhung quan Trieu đau hang Vuong Hot truoc, đeu bi giet sach. Bach Khoi cho tha 240 nguoi it tuoi ve Ham Đan đe tuyen duong cai oai cua nuoc Tan.
Đay la su kien đuoc xem la mot trong nhung vu tham sat lon nhat trong lich su co đai Trung Quoc, sau nay quan So cua Hang Vu cung sat hai hon 20 van hang binh Tan cua tuong Chuong Ham.


Chien thuat va binh phap Trong tran Truong Binh, ca Trieu va Tan đeu thay chu tuong, nhung trong khi Tan cu Bach Khoi lam chu tuong đe bo sung nhan su (Vuong Hot van đuoc giu lam pho tuong) thi ben Trieu, khi Trieu Quat ra lam chi huy, Liem Pha bi bai chuc phai roi mat tran.
Trong tran đanh, Bach Khoi đa lam trai nhieu đieu trong binh phap. Nguoc lai, Trieu Quat chi la nguoi biet binh phap qua sach vo va khong co thuc te tran mac nen đa phai tra gia cho hang loat sai lam.
Theo le thuong binh phap, neu Bach Khoi thuc su muon tieu diet hoan toan đai quan Trieu thi quan Tan phai chiem uu the so voi ke đich. Tai Truong Binh, quan Trieu đen truoc, quan Tan đen sau, theo Binh phap Ton Tu thi: "nguoi thien chien xep đat nguoi ta chu khong đe nguoi ta xep đat minh", do đo ve điem nay quan Trieu loi the hon.
Ve quan so, quan Tan khong chiem uu the quan so so voi quan Trieu. Theo Binh phap Ton Tu, "đong gap 10 lan thi vay, gap 2 thi chia cat", tuy nhien Bach Khoi lai dung quan Tan đe chia cat va vay quan Trieu đong hon. Tham chi ong con vay quan Trieu ngat ngheo, cung trai voi đieu ma Ton Tu viet: "Vay quan nen đe ho.".
Bach Khoi toan lam nhieu đieu trai voi sach vo, the nhung quan Tan trong suot chien dich khong he bi suy giam nhue khi ma ngay cang chiem uu the, nguoc lai quan Trieu duoi quyen Trieu Quat theo khuon kho binh phap thi cang ngay cang nguy khon voi quan Tan. Bach Khoi qua la danh tuong gioi ung bien, tram tran tram thang, đa hieu ro chu tuong cua quan đich, khien quan Trieu luon bi bat ngo va bi don vao the khong con đuong thoat.
Viec Tan vuong than hanh toi Ha Noi tong đong vien va chan vien binh cua Trieu vuong tu Ham Đan cung đuoc xem la mot nhan to quan trong trong viec ho tro cho Bach Khoi đanh bai hoan toan quan Trieu.


Hau qua va y nghia Cac nha su hoc Trung Quoc xac nhan rang tinh đen thoi điem xay ra tran Truong Binh, đay la vu tham sat lon chua tung co trong lich su nhan loai. Nuoc Trieu bi ton that nang ve nhan su va ca nuoc bi chan đong.
Thua thang o Truong Binh, Bach Khoi chia quan lam ba huong, mot canh đi ve huong đong, vuot qua day nui Thai Hang tien đanh Vu An ap sat kinh đo Ham Đan cua nuoc Trieu, mot canh tien ve phia bac đe binh đinh Thai Nguyen, mot canh do Bach Khoi đich than chi huy, đong giu Thuong Đang, cho thoi co tien vay kinh thanh Ham Đan, tao ra the uy hiep nuoc Trieu tu huong Tay sang huong Đong đe tieu diet nuoc Trieu.
Tuy nhien trong tinh the nhu vay, Bach Khoi lai bi su ghen ty cua thua tuong Pham Thu. Von nuoc Trieu bi kinh đong vi ton that trong tran Truong Binh, ben nho To Đai (em To Tan) lam thuyet khach sang nuoc Tan xui giuc Pham Thu. Nghe loi To Đai, Thu so cong lao cua Bach Khoi qua lon se lan at minh, nen noi voi vua Tan Chieu Tuong vuong chap nhan lui quan giang hoa voi đieu kien nuoc Trieu dang hien sau thanh. Trieu Vuong đong y dang 6 thanh đe tranh thu thoi gian hoa hoan, cho goi lai Liem Pha lam tuong, chinh đon lai binh ma, cung co quoc phong. Khi Tan thuc giuc giao đat, vua Trieu theo loi quan than nhat quyet khong giao đat, đong thoi ra suc lien ket voi cac nuoc đe hop luc chong Tan.
Bach Khoi nhan lenh lui quan ve nuoc, tiec cong lao cua minh va tuong si phai bo do, hoi ra moi biet la y đo cua Pham Thu. Tu đo giua Khoi va Thu co hiem khich. Cuoi cung Thu giem pha voi Tan Chieu Tuong vuong sat hai Bach Khoi nam 257 TCN.
Tran Truong Binh la mot trong nhung tran đanh lon nhat thoi Chien Quoc. Chien thang cua quan Tan khong chi khang đinh tai nang quan su cua Bach Khoi ma con khuech truong suc manh cua nuoc Tan voi 6 nuoc Son Đong von luon phai o the phong thu truoc quan Tan tu nhieu nam.
Nuoc Trieu bi ton that nang ne, khong bao gio khoi phuc lai đuoc suc manh nhu truoc, bi nuoc Tan lan chiem dan va cuoi cung bi Tan đanh chiem Ham Đan nam 228 TCN roi tieu diet hoan toan nam 222 TCN.


Di tich Ngay nay tai Cao Binh, tuc la Truong Binh thoi Chien Quoc, cac nha khao co van phat hien đuoc nhieu đau ngon giao, đau mui ten va xuong nguoi, đuoc cho di vat cua tran Truong Binh đe lai.
Cho Liem Pha chua luong đe chong quan Tan, sau nay goi la Me Son. Ly Tuyet Son đoi nha Minh co bai tho Vinh Me Son đe tuong nho danh tuong Liem Pha nuoc Trieu nuoi chi chong Tan khong thanh:

Tich tuyet nhu son dan xuong tru
Liem Pha vi Trieu pha Tan muu
Tuong quan lao khu tam quan tan
Nhat da thanh son tan bach đau
Dich:

Tuyet chat nhu non, toi đinh muu
Liem Pha vi Trieu chong quan thu
Tuong roi mat tran quan tan tac
Mot toi non xanh thay bac đau.


Xem them Bach Khoi
Liem Pha


Ghi chu Chu thich Tham khao Cat Kien Hung; Đao Phong (2005). Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc. Ha Noi: Nha xuat ban Van hoa thong tin. OCLC 62099115.
Le Đong Phuong; Vuong Tu Kim (2007). Ke chuyen Tan Han. Cao Tu Thanh dich. Đa Nang: Nha xuat ban Đa Nang. OCLC 271598269.
Luu Chiem Vu chu bien (2000), Muoi đai tuong soai Trung Quoc, Nha xuat ban Thanh nien.
Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Liem Pha, Lan Tuong Nhu liet truyen
Binh Nguyen Quan liet truyen