Concerto cho violin giong Mi thu, Op. 64, MWO 14 cua Felix Mendelssohn la tac pham lon cuoi cung cua ong viet cho dan nhac giao huong. Tac pham nay la mot phan quan trong trong danh sach bieu dien cua nhung tac pham viet cho đan vi cam va la mot trong nhung concerto cho violon đuoc bieu dien nhieu nhat tu xua đen nay. Mot lan bieu dien trung binh keo dai khoang gan nua tieng đong ho.
Luc đau Mendelssohn ngo y ve chuyen viet mot ban concerto cho vi cam voi Ferdinand David, mot nguoi ban than va la concertmaster cua dan nhac Leipzig Gewandhaus. Mac du thai nghen tu nam 1838, nhung sau nam sau tac pham moi hoan tat, va toi nam 1845 moi đuoc cong dien lan đau tien. Trong suot thoi gian nay, Mendelssohn giu lien lac thuong xuyen voi David, hoi y kien cua David ve chuyen sang tac ban concerto nay. Đay la mot trong nhung concerto cho violon loi lac nhat cua thoi Lang man va đa co anh huong nhieu len cac sang tac cua nhieu nha soan nhac khac.
Mac du ban concerto nay gom co ba chuong theo cau truc tieu chuan nhanh-cham-nhanh va moi chuong đuoc viet theo dang truyen thong, nhung đay la mot tac pham đay sang tao va co nhieu yeu to moi la đi truoc thoi đai. Co the ke nhung điem đac biet cua concerto nay la violon đoc tau bat đau ngay o đau chuong mot (thay vi phai cho dan nhac choi phan gioi thieu chu đe chinh cua chuong mot truoc, giong nhu nhung violon concerto cua thoi Co Đien) va toan bo tac pham đuoc tao thanh mot tong the, ba chuong đuoc noi voi nhau khong chi ve giai đieu, hoa am ma con đuoc trinh bay lien tuc khong nghi giua cac chuong.
Tac pham đuoc đon nhan nong nhiet ngay tu đau va sau đo nhanh chong tro thanh mot trong nhung violon concerto vi đai nhat cua moi thoi đai. Cho toi ngay nay concerto nay van đuoc nhieu nguoi ai mo va phat trien danh tieng thanh mot violon concerto cot yeu ma moi nghe si đoc tau violon co tham vong đeu muon tinh thong, va thuong la tac pham đau tien ma ho hoc trong so nhung violon concerto cua thoi Lang man. Rat nhieu nghe si violon chuyen nghiep đa thu am ban violon concerto nay va no đuoc bieu dien thuong xuyen trong cac buoi hoa nhac hay cac cuoc thi nhac co đien.
Đoi khi tac pham cung đuoc goi la Violon concerto so 2, đe phan biet voi Violon concerto giong Re thu (1821-1823) đuoc "tai kham pha" boi Yehudi Menuhin vao nam 1951.


Lich su Sau khi đuoc bo nhiem lam chi huy truong cua dan nhac Leipzig Gewandhaus vao nam 1835, Mendelssohn đa cho nguoi ban thuo tho au cua minh la Ferdinand David lam concertmaster cua dan nhac. Nguon goc cua tac pham đuoc hinh thanh tu su hop tac chuyen nghiep nay. Trong buc thu ngay 30 thang 7 nam 1838, Mendelssohn đa viet cho David:

Toi rat muon viet cho anh mot concerto vao mua đong toi. Mot giai đieu Mi thu cu vang len trong đau toi, giai đieu mo đau cua no khong đe cho toi yen.

Concerto mat sau nam đe hoan thanh. Co nhieu nguyen nhan cho su tri hoan nay, bao gom su tu nghi ngo ban than, ban giao huong so 3, va mot thoi ki khong vui ve o Berlin theo yeu cau cua vua Frederick William IV cua Pho. Tuy vay, Mendelssohn va David van giu lien lac thuong xuyen trong thoi ki nay, voi Mendelssohn luon tim loi khuyen ve ki thuat va sang tac tu David.  Thuc su, đay la violon concerto đau tien sang tac voi su tham gia cua nguoi đuoc đe tang va la mot nghe si violon chuyen nghiep, tao tien đe cho nhung su hop tac khac sau nay. But tich đe lai cho thay tac pham hoan thanh ngay 16 thang 9 nam 1844, nhung Mendelssohn van tiep tuc tim loi khuyen tu David cho đen khi tac pham ra mat. Concerto đuoc bieu dien lan đau tai Leipzig vao ngay 13 thang 3 nam 1845, voi David la nghe si đoc tau, nhung Mendelssohn bi om nen chi huy la nha soan nhac Đan Mach Niels Gade, mot nhac si đuoc Mendelssohn bao tro. Mendelssohn chi huy tac pham lan đau vao ngay 23 thang 10 nam 1845,  voi David tiep tuc vai tro nghe si đoc tau.


Nhac khi Ban concerto đuoc soan cho violin đoc tau va dan nhac giao huong tieu chuan gom co hai sao, hai oboe, hai clarinet, hai bassoon, hai ken cor, hai trumpet, timpani, va bo day.


Chuong Ban Concerto gom co ba chuong:

Allegro molto appassionato (Mi thu)
Andante (Đo truong)
Allegretto non troppo – Allegro molto vivace (Mi truong)


= Allegro molto appassionato =
12 – 14 phut

Thay vi mo đau bang phan tutti  choi boi dan nhac, tac pham mo đau gan nhu ngay lap tuc bat đau bang tieng đan violon đoc tau, choi chinh giai đieu Mi thu đa khien Mendelssohn khong the nao yen. Theo sau mot đoan bravura nhanh chong đuoc đay len cao trao, dan nhac nhac lai chu đe mo đau. Sau đo la mot đoan am nua cung chuyen tiep voi va khi am nhac lang xuong va chuyen đieu đe sang chu đe thu hai yen binh o cung Sol truong. Ban đau giai đieu đuoc choi boi ken go voi nghe si đoc tau choi mot not pedal tren day buong Sol. Ban nhac đuoc choi boi cay vi cam đoc tau truoc khi mot đoan codetta ngan giup khep lai phan trinh bay cua chuong mo đau. Hai chu đe mo đau sau đo đuoc ket hop trong phan phat trien, noi am nhac xay dung thanh mot khuc tro ngon sang tao, ma Mendelssohn đa viet ra đay đu thay vi đe nghe si đoc tau tu cai bien. Phan cadenza tang toc thong qua cac lan chuyen nhip tu not moc đon sang not moc đon-ba va cuoi cung la not moc kep, đoi hoi nghe si đoc tau phai keo cung ricochet. Đieu nay đong vai tro nhu mot lien ket đen phan tom tat, noi giai đieu mo đau đuoc choi boi dan nhac, đuoc đem boi cac hop am rai ricochet lien tuc cua nghe si đoc tau. Trong phan tom tat, cac chu đe mo đau đuoc lap lai voi chu đe thu hai đuoc choi o cung Mi truong truoc khi tro lai cung Mi thu đe ket thuc chuong đau tien. Am nhac tang toc vao đe vao phan coda, đuoc đanh dau "Presto", truoc khi mot bien the cua đoan am nua cung chuyen tiep ban đau giup khep lai chuong đau.


= Andante =
8 – 9 phut

Bassoon duy tri not Si tu hop am cuoi cua chuong I truoc khi chuyen len thanh ban am toi not Đo trung. Đay đong vai tro la mot su chuyen khoa tu Mi thu cua chuong mo đau sang chuong cham Đo truong tru tinh cua chuong cham. Chuong nay co cau truc ba đoan va goi nhac lai Nhung bai ca khong loi cua chinh Mendelssohn. Chu đe tro nen tam toi hon, phan giua o giong La thu đuoc gioi thieu truoc boi dan nhac, ke tiep violon nam giu ca giai đieu lan phan đem cung mot luc. Phan đem tremolo đoi hoi su nhanh nhay kheo leo cua nghe si đoc tau truoc khi quay lai chu đe chinh giong Đo truong tru tinh, lan nay dan đen mot ket thuc thanh binh.


= Allegretto non troppo – Allegro molto vivace =
6 – 7 phut

Noi tiep chuong hai, mot khuc chuyen đoan dai 14 o nhip giong Mi thu chi danh cho violon đoc tau va bo day. Đay dan đen mot chuong ket sinh đong va soi noi, toan chuong trong giong Mi truong va mo đau đuoc đanh dau bang tieng ken lenh cua trumpet. Chuong nay nam trong hinh thuc sonata rondo voi mot chu đe mo đau đoi hoi su nhanh nhen cua nguoi đoc tau. Phan trinh bay mo đau dan đen mot chu đe Si truong thu hai ngan gon do nghe si đoc tau choi va xay dung thanh mot loat cac hop am rai len xuong nhanh chong, goi nho đen phan cadenza trong chuong đau tien. Sau đo, dan nhac choi mot bien the cua giai đieu mo đau, sau đo ban nhac chuyen sang phan phat trien ngan o giong Sol truong. Phan tom tat ve co ban giong voi phan trinh bay, ngoai tru viec bo sung mot giai đieu đoi lap o cac day đan. Chu đe thu hai đuoc lap lai, lan nay o giong chu cua Mi truong. Gan nhu co mot phan cadenza nho gan cuoi chuong khi ken go choi giai đieu chinh so voi tieng rung keo dai tu đan vi cam đoc tau.  Ban concerto sau ket thuc bang mot đoan coda voi va.


Phan tich Ban concerto co nhieu đoi moi trong nhieu khia canh. Trong chuong đau tien, Mendelssohn đa roi khoi hinh mau chuan muc cua concerto Co Đien bang nhieu cach thuc, nhu su bat đau gan nhu ngay lap tuc cua nguoi choi đan vi cam trong phan mo đau, đieu nay xay ra tuong tu trong ban Concerto cho duong cam so 1 cua ong. Du chuong đau phan lon van theo hinh thuc sonata, Mendelssohn đa cho chu đe chinh đuoc the hien bang violon roi moi đen dan nhac. Cac concerto co đien thuong mo đau bang dan nhac gioi thieu chu đe chinh truoc tien.
Khuc tro ngon cung rat cai tien khi đuoc viet rieng ra nhu mot phan cua ban concerto, đuoc đat truoc phan tom luoc. Trong concerto Co đien, khuc tro ngon đuoc ung tac boi cac nghe si đoc tau va thuong nam trong phan ket thuc cua chuong nhac, sau phan tom tat va chi ngay truoc đoan ket (coda) cuoi cung. Khuc tro ngon đuoc viet ra cua Mendelssohn khong đuoc đua vao an ban đau tien cua ban concerto, ma thay vao đo la phien ban "thu gon" cua Ferdinand David ma khong co su phuc tap trong đoi am cua ban goc. Đay la phien ban đuoc choi nhieu nhat hien nay, mac du mot so nghe si, vi du nhu Arabella Steinbacher, choi ban goc cua Mendelssohn., con Joshua Bell bieu dien tac pham voi khuc tro ngon cua rieng minh.
Ban concerto nay cung noi bat hon so voi cac ban concerto truoc đo boi tinh lien ket giua cac chuong. Khong co đoan nghi giua chuong mot va chuong hai, bassoon lam cau noi giua hai chuong nay. Đoan noi giua hai chuong cuoi cung bat đau gan nhu ngay lap tuc sau chuong cham. Giai đieu giong nhu phan mo đau, the hien ket cau vong cua tac pham. Su ket noi nay nham loai bo viec vo tay giua cac chuong. Đay co le la mot bat ngo lon cho khan gia cua Mendelssohn; khong nhu khan gia ngay nay, ho thuong vo tay hoan ho giua cac chuong nhac.
Concerto cung yeu cau vai tro cua nghe si đoc tau chi la nguoi đem cho dan nhac trong nhung phan mo rong, vi du nhu nhung hop am rai luc bat đau phan tom luoc. Đieu nay cung moi la đoi voi mot ban concerto danh cho violon concerto thoi bay gio.


Di san Ban concerto cho vi cam cua Mendelssohn đa tao anh huong len nhieu concerto cua nhieu nha soan nhac khac. Nhung nha soan nhac nay thuong dung nhung đac điem cua concerto nay trong concerto cua ho. Đieu nay dan toi viec violon concerto cua Mendelssohn la concerto đuoc muon y tuong nhieu nhat xua nay.
Vi du nhu phan khuc tro ngon đuoc đat truoc phan tom luoc đa anh huong len violon concerto cua Tchaikovsky (phan tro ngon cung o vi tri tuong tu) hay Sibelius (phan tro ngon dung đe noi dai phan phat trien). Them vao đo, tu concerto nay tro đi, rat it khi nha soan nhac đe ngo khong viet phan tro ngon va đe cho nghe si đoc tau choi theo y ho, giong nhu thoi cua Mozart va Beethoven. Su noi ket giua ba chuong cung anh huong len nhung concerto khac, vi du nhu Concerto cho duong cam so 2 cua Liszt.
Ban concerto nay cua Mendelssohn đat thanh cong ngay lap tuc, đuoc hoan nghenh đon nhan trong nhung lan cong dien đau tien boi khan gia va nhung nha phe binh am nhac đuong thoi. Toi cuoi the ky XIX thi concerto nay đa đuoc cong nhan la mot trong nhung ban concerto cho vi cam vi đai nhat. No tro thanh mot trong nhung tac pham đuoc ua chuong nhat cua Mendelssohn, va van đuoc thuong xuyen bieu dien cho toi nay ke ca khi su quan tam đen am nhac cua ong giam sut vao đau the ky XX. Nam 1906, mot nam truoc khi qua đoi, nghe si violon noi tieng Joseph Joachim tuyen bo voi khach toi du tiec sinh nhat 75 tuoi cua ong:

Danh tieng cua ban concerto đa đua no len thanh mot tac pham quan trong đe moi nghe si vi cam bac thay tham vong chinh phuc. Đieu đo khien cho ban concerto nay co mat gan nhu trong moi danh muc thu am cua cac nghe si vi cam, bao gom ca nhung nguoi chi hoat đong trong thoi ky đau cua cong nghe thu am va nhung nguoi con rat it ban thu am sot lai, nhu Eugene Ysaye. Du vay, ban concerto nay van la mot thach thuc ve mat ki thuat va đuoc đanh gia rong rai la mot tac pham co đo kho tuong đuong voi nhieu ban concerto khac.


Ghi chu Chu thich Thu muc Keefe, Simon P., bien tap (2005). The Cambridge Companion to the Concerto. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/ccol9780521834834. ISBN 978-0-521-54257-9.
Kerman, Joseph (1999). Concerto conversations. The Charles Eliot Norton lectures. Cambridge, Mass: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-15891-7.
Lindeman, Steve (2004). "The works for solo instrument(s) and orchestra". Trong Mercer-Taylor, Peter (bien tap). The Cambridge Companion to Mendelssohn. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/ccol9780521826037. ISBN 978-0-521-82603-7.
Mercer-Taylor, Peter, bien tap (2004). The Cambridge Companion to Mendelssohn. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/ccol9780521826037. ISBN 978-0-521-82603-7.
Steinberg, Michael (ngay 15 thang 10 nam 1998). The Concerto: A Listener's Guide (bang tieng Anh). Oxford University Press. doi:10.1093/oso/9780195103304.001.0001. ISBN 978-0-19-772934-2.
Stowell, Robin (1992). "The concerto". Trong Stowell, Robin (bien tap). The Cambridge Companion to the Violin. Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/ccol9780521390330. ISBN 978-0-521-39033-0.


Lien ket ngoai Violin Concerto: tai International Music Score Library Project.
BBC Discovering Music (browse for.ram file containing discussion of this work)
Ban mau:Mendelssohn concertos