Hang so Avogadro (ky hieu la NA hoac L) la mot hang so ti le thuan lien he so hat (thuong la nguyen tu, phan tu hoac ion) trong mot mau voi luong chat trong mau đo. Trong he SI, hang so Avogadro co đon vi la nghich đao cua mol va đuoc xac đinh la NA = 6,022 140 76 × 1023 mol−1. No đuoc đat ten theo nha khoa hoc nguoi Y Amedeo Avogadro.
Gia tri đai so cua hang so Avogadro la mot đai luong khong thu nguyen, đuoc goi la so Avogadro (ky hieu la N hoac N0) va bang so hat trong 1 mol chat (đon vi đo luong chat trong he đo luong quoc te) hay bang đung 6,022 140 76 × 1023.
Gia tri cua hang so Avogadro đuoc chon sao cho khoi luong cua mot mol hop chat (đon vi gam) bang khoi luong trung binh cua mot phan tu hop chat đo ve mat so hoc (đon vi dalton – đon vi khoi luong nguyen tu); mot dalton bang 1/12 khoi luong cua mot nguyen tu cacbon-12 va gan bang khoi luong cua mot nucleon (proton hoac neutron). Chang han, khoi luong trung binh cua mot phan tu nuoc la khoang 18,0153 dalton va mot mol nuoc (N phan tu) nang khoang 18,0153 gam. Do đo, hang so Avogadro NA la đai luong ti le thuan giua khoi luong mol cua mot chat va khoi luong trung binh cua mot phan tu, đong thoi so Avogadro cung gan bang so nucleon trong mot gam vat chat.
Hang so Avogadro con co trong lien he giua the tich mol cua mot chat voi the tich trung binh do mot trong nhung hat cau thanh chat đo chiem dung ve mat ly thuyet khi ca hai đai luong tren đuoc đo cung mot đon vi the tich. Chang han, vi the tich mol cua nuoc o đieu kien thuong la khoang 18 ml/mol nen the tich ma mot phan tu nuoc chiem dung la khoang 18/6,022 × 10−23 ml, hay khoang 30 A3 (angstrom khoi). Đoi voi tinh the, no lien he the tich mol cua tinh the đo (đo bang ml/mol), the tich cua o co so lap lai (đon vi ml) va so phan tu trong o co so đo.
Co nhieu cach đinh nghia khac nhau ve hang so Avogadro trong lich su. Josef Loschmidt lan đau tien xac đinh gia tri gan đung cua no vao nam 1865. Sau nay, Jean Perrin đinh nghia no la so nguyen tu trong 16 gam oxy. Tai hoi nghi lan thu 14 cua Van phong Can đo Quoc te (BIPM), tai đinh nghia hang so Avogadro la so nguyen tu trong 12 gam đong vi cacbon-12 (12C). Trong moi truong hop tren, mol đuoc đinh nghia la đai luong chi luong chat chua cung so luong nguyen tu voi cac mau tham khao. Đac biet, đoi voi cacbon-12, mot mol cacbon-12 đung bang 12 gam nguyen to đo.
Cac khai niem tren cho thay gia tri cua so Avogadro phu thuoc vao gia tri khoi luong (đo bang gam) cua mot nguyen tu thuoc cac nguyen to tren thong qua thuc nghiem, nen truoc đay nguoi ta chi biet đen so Avogadro duoi dang mot so thap phan huu han. Tuy vay, tai hoi nghi lan thu 26, BIPM đa cong bo đinh nghia moi ve so Avogadro, mol va luong chat. Theo đo, tu ngay 20 thang 5 nam 2019, so Avogadro la so N = 6,022 140 76 × 1023 va mol la luong chat đuoc xet chua N hat thanh phan cua chat đo. Voi khai niem moi, khoi luong cua mot mol chat bat ky (gom hydro, cacbon-12 va oxy-16) bang N lan khoi luong trung binh cua mot hat đuoc xet trong chat đo − mot đai luong vat ly ma gia tri chinh xac cua no phai xac đinh bang thuc nghiem.


Lich su = Nguon goc =

Hang so Avogadro đuoc đat ten theo nha khoa hoc nguoi Y Amedeo Avogadro (1776−1856). Nam 1811, ong lan đau tien cho rang the tich cua chat khi (tai ap suat va nhiet đo xac đinh) ti le thuan voi so nguyen tu hoac phan tu bat ke tinh chat cua chat khi đo.
Nha vat ly Jean Perrin đat ra thuat ngu so Avogadro vao nam 1909. Ong đinh nghia no la so phan tu trong đung 32 gam oxy. Muc đich cua đinh nghia nay la đe khoi luong mot mol chat (đon vi gam) bang (ve mat so hoc) voi khoi luong cua mot phan tu so voi khoi luong cua nguyen tu hydro. Vi theo đinh luat thanh phan khong đoi, khoi luong cua nguyen tu hydro la đon vi tu nhien cua nguyen tu khoi va bang 1/16 nguyen tu khoi cua oxy.


= Nhung phep đo đau tien =

Josef Loschmidt (1821−1895) tim ra gia tri cua so Avogadro mot cach gian tiep vao nam 1865 bang cach xac đinh so hat trong mot luong khi ly tuong nhat đinh. Gia tri nay ve sau mang ten hang so Loschmidt (n0) va co lien he voi hang so Avogadro, NA, theo cong thucː

  
    
      
        
          n
          
            0
          
        
        =
        
          
            
              
                p
                
                  0
                
              
              
                N
                
                  
                    A
                  
                
              
            
            
              R
              
              
                T
                
                  0
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle n_{0}={\frac {p_{0}N_{\rm {A}}}{R\,T_{0}}}}
  

trong đo p0 la ap suat, R la hang so khi va T0 la nhiet đo tuyet đoi. Vi vay, ky hieu L thinh thoang đuoc dung cho hang so Avogadro. Tai Đuc, ten goi nay co the dung chung cho ca hai hang so, chi co the phan biet qua đon vi đo.
Perrin cung xac đinh so Avogadro qua cac phuong phap thi nghiem. Nho vao đong gop nay ma ong đuoc trao Giai Nobel Vat ly nam 1926.
Đien tich tren mot mol electron la mot hang so đuoc goi la hang so Faraday va đuoc biet đen tu nam 1834 khi Michael Faraday cong bo đinh luat ve đien phan cua ong. Nam 1910, Robert Millikan lan đau tien đo đuoc đien tich cua mot electron. Neu lay đien tich cua mot mol electron chia cho đien tich cua mot electron thi đuoc ket qua la gia tri uoc tinh chinh xac hon cua so Avogadro.


= Đinh nghia trong he SI nam 1971 =
Nam 1971, Van phong Can đo Quoc te (BIPM) quyet đinh rang: luong chat la mot đai luong đo đoc lap va mol la đon vi co ban trong he đo luong quoc te (SI). Cu the, mol đuoc đinh nghia la luong chat chua so hat đon vi bang voi so nguyen tu trong 0,012 kilogam cacbon-12.
Voi đinh nghia tren, phat bieu "mot gam vat chat chua N0 nucleon" la đung voi cacbon-12 va gan đung voi cac nguyen tu va đong vi khac. Mat khac, mot mol chat bat ky chua so phan tu bang voi so phan tu trong mot mol chat bat ky khac.
Tu đinh nghia tren ta nhan đuoc mot he qua, trong he SI, hang so Avogadro NA co tinh thu nguyen voi nghich đao cua luong chat va co gia tri xap xi bang 6,02×1023 (đon vi mol−1). Voi đinh nghia nay, gia tri cua NA do đo phai đuoc xac đinh bang thuc nghiem.
BIPM cung đat ten cho NA la "hang so Avogadro", nhung mot so tai lieu van tiep tuc su dung thuat ngu "so Avogadro".


= Đinh nghia lai trong he SI nam 2019 =

Nam 2017, BIPM quyet đinh thay đoi khai niem ve mol va luong chat. Theo đinh nghia moi, mol la luong chat chua đung 6,022 140 76 × 1023 hat đon vi. He qua cua thay đoi tren la khoi luong cua mot mol 12C khong con bang đung 0,012 kg. Mat khac, dalton (đon vi khoi luong nguyen tu) van đuoc giu nguyen khai niem, tuc bang 1/12 khoi luong 12C. Do đo, hang so khoi luong mol khong con bang đung 1 g/mol, tuy nhien nguoi ta thuong bo qua sai so 3,5 × 10−10 trong tinh toan thong thuong.


Lien he voi cac hang so khac Hang so Avogadro, NA co moi lien he voi cac tinh chat va hang so vat ly voi nhau.

Hang so khi R va hang so Boltzmann kB, trong đo kB bang 1,380649×10−23 J/K:

  
    
      
        R
        =
        
          k
          
            B
          
        
        
          N
          
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle R=k_{\text{B}}N_{\text{A}}}
  
= 8,314462618 J⋅mol−1⋅K−1
Hang so Faraday F va đien tich nguyen tu e, trong đo e bang 1,602176634×10−19 coulomb:

  
    
      
        F
        =
        e
        
          N
          
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle F=eN_{\text{A}}}
  
= 9,648533212×104 C⋅mol−1
Hang so khoi luong mol Mu va đon vi khoi luong nguyen tu mu, trong đo mu bang 1,66053906892(52)×10−27 kgː

  
    
      
        
          M
          
            u
          
        
        =
        
          m
          
            u
          
        
        
          N
          
            A
          
        
      
    
    {\displaystyle M_{\text{u}}=m_{\text{u}}N_{\text{A}}}
  
= 1,00000000105(31)×10−3 kg⋅mol−1.


Tham khao Lien ket ngoai Avogadro's number (chemistry) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Đinh nghia ve hang so Avogadro nam 1996 trong cuon Gian Luoc Thuat Ngu Hoa Hoc cua IUPAC
Some Notes on Avogadro's Number, 6022×1023 [Đoi net ve so Avogadro, 6,022 × 1023]
An Exact Value for Avogadro's Number [Gia tri chinh xac cua so Avogadro] – American Scientist
Murrell, John N. (2001). "Avogadro and His Constant". Helvetica Chimica Acta. Quyen 84 so 6. tr. 1314–1327. doi:10.1002/1522-2675(20010613)84:6<1314::AID-HLCA1314>3.0.CO;2-Q.
Ban scan bai viet cua Avogadro nam 1811, "Two hypothesis of Avogadro" [Hai gia thuyet cua Avogadro] tren BibNum