Ban Giao huong So 5 cung Đo thu Op. 67 "Đinh menh" đuoc Beethoven sang tac vao giai đoan 1804-1808. Đay la mot trong nhung ban giao huong am nhac co đien noi tieng nhat va pho bien nhat, va thuong đuoc trinh dien tai cac buoi hoa tau. Ban giao huong gom bon chuong (movement): chuong mo đau sonata, andante, chuong scherzo tiet tau nhanh dan đen chuong cuoi attacca. No đuoc trinh dien lan đau tien tai nha hat opera Theater an der Wien o Vien nam 1808, ngay sau đay ban giao huong đa tro len noi tieng. E.T.A. Hoffmann mieu ta no la "mot trong nhung tac pham lon cua thoi đai".
Tac pham mo đau bang mo tip bon not "ngan-ngan-ngan-dai" (3 not moc đon, not tron ngan tu do) lap lai hai lan. ()

Ban Giao huong va mo tip bon not nhac mo đau nay tro nen noi tieng tren the gioi va thuong xuyen đuoc su dung trong van hoa đai chung tu nhac disco cho đen rock and roll va xuat hien ca trong đien anh va truyen hinh.


Lich su = Qua trinh sang tac =
Ban giao huong So 5 co mot qua trinh thai nghen lau dai. Nhung phac thao đau tien cho no đuoc Beethoven bat tay vao thuc hien vao nam 1804 ngay sau khi ong hoan thanh Ban Giao huong so 3. Tuy nhien, qua trinh sang tac tac pham nay bi gian đoan boi viec chuan bi cho nhung tac pham khac nhu vo opera Fidelio, ban piano sonata Appassionata, ba ban Razumovsky cho tu tau bo day, Concerto cho Violin, ban Giao huong so 4 va Mass cung Đo truong. Mai cho đen nam 1807 Beethoven moi co the quay lai voi viec sang tac ban giao huong so 5 va hoan thanh vao nam 1808. No đuoc thuc hien song song voi ban giao huong so 6 va ca hai ban giao huong nay đuoc cong dien vao cung mot ngay.
Beethoven hoan thanh ban Giao huong So 5 o giua nhung nam ba muoi tuoi khi cuoc song cua ong gap nhieu rac roi boi can benh điec ngay cang tram trong. Boi canh lich su the gioi khi đo đuoc đanh dau boi nhung cuoc chien cua Napoleon, bao loan chinh tri o Ao, va su chiem đong kinh đo Vien cua binh đoan Napoleon vao nam 1805.


= Ra mat =
Ban Giao huong So 5 đuoc bieu dien ra mat vao ngay 22 thang 12 nam 1808 trong mot buoi hoa nhac đo so tai nha hat Theater an der Wien do đich than Beethoven chi huy. Buoi bieu dien keo dai hon bon gio đong ho. Hai ban Giao huong đuoc trinh dien theo thu tu đao nguoc, ban so 6 truoc roi moi đen ban So 5. Chuong trinh cua buoi bieu dien nhu sau:

Giao huong so 6
Aria: "Ah, perfido", Op. 65
The Gloria cac chuong cua Mass cung Đo truong
Concerto so 4 cho Piano (choi boi Beethoven)
(Giai lao)
Giao huong so 5
The Sanctus and Benedictus cac chuong cua Mass cung Đo truong
Đoc tau ngau hung cua Beethoven
Đong ca fantasia

Beethoven danh tang ban Giao huong So 5 cua ong cho hai nguoi bao tro, Vuong cong Franz Joseph von Lobkowitz va Ba tuoc Razumovsky. Dong đe tang xuat hien tren ban in nhac pho lan đau tien vao thang 4 nam 1809.


= Tiep nhan va anh huong =
Buoi bieu dien ra mat tac pham nhan đuoc rat it phan hoi do dien ra trong đieu kien kho khan. Truoc đo, dan nhac giao huong chua co thoi gian luyen tap – chi tap đuoc mot buoi duy nhat – va khi mot nhac cong mac loi trong luc bieu dien Đong ca Fantasia, Beethoven đa phai cho ngung toan bo dan nhac va bieu dien lai tu đau. Khan phong hom đo cuc ky lanh va khan gia đa kiet suc vi buoi bieu dien qua dai. Tuy nhien, mot nam ruoi sau đo, nhac pho cua ban nhac đuoc xuat ban do tac đong cua mot bai phe binh ca ngoi cuong nhiet do mot tac gia an danh viet (ma thuc chat chinh la E.T.A. Hoffmann) đang tren to san Allgemeine musikalische Zeitung. Ong đa mo ta ban nhac voi nhung hinh anh đay kich tinh:

Anh sanh ruc ro chieu xuyen qua man đem tham tham, va luc ay ta moi nhan ra bong toi khong lo đang lac lu toi lui đa bao trum len ta, huy diet moi thu ben trong ta chi tru noi đau cua niem khac khoai vo tan – cai khac khoai ma trong đo moi su khoai lac ngan len trong cung bac han hoan đeu bi dim xuong va chet lim, va chi qua noi đau ay – cai thong tri nhung khong huy diet tinh yeu, hy vong va niem vui – nguc ta nhu muon no tung boi hoi tho don dap trong nhung hoa am tran ngap am thanh cua niem đam me, chung ta bam lay cuoc song va tro thanh nguoi nam giu linh hon.

Hoffman danh phan lon nhat trong bai ngoi ca nong nhiet nay đe phan tich chi tiet ban giao huong, nham cho đoc gia thay đuoc cach thuc Beethoven su dung đe nhan manh nhung hieu ung đac biet đoi voi thinh gia. Trong mot bai luan mang ten "Nhac khong loi cua Beethoven", ket hop bai phe binh nay cung mot bai viet khac vao nam 1813 ve tac pham tam tau đan day Op. 70, xuat ban trong ba so vao thang 12 nam 1813, E.T.A. Hoffman ngoi ca them "ban giao huong cung Đo thu ky dieu, sau sac khong but nao ta xiet."

Ban giao huong tuyet dieu nay, trong mot cao trao cu len cao mai, cao mai, đa đua đay thinh gia roi vao the gioi tam linh cua su vo tan moi that manh liet!… Khong nghi ngo rang toan bo lan song nhu đong giong nhu mot khuc Rhasody cuong tuong đa tinh te đa đi qua bao nguoi, nhung tam hon cua moi mot thinh gia am tuong chac chan đa bi khuay đong mot sau sac va mat thiet boi cam giac rang khong co mot đia hat tam linh nao khac noi noi buon va niem vui lai co the om ap lay anh ta bang nhung am thanh…
Ban giao huong som đat đuoc vi tri nhu mot tac pham trung tam trong su nghiep cua Beethoven. Nhu mot bieu tuong cua nhac co đien, no đuoc choi mo man cho nhung buoi hoa nhac cua Dan nhac Giao huong New York vao ngay 7 thang 12 nam 1842, va Dan nhac Giao Huong Quoc gia My ngay 2 thang 11 nam 1931. Nhung yeu to sang tao đot pha ca ve ky thuat lan kha nang tac đong toi cam xuc cua no đa co suc anh huong sau rong toi cac nha soan nhac va gioi phe binh am nhac, va la nguon cam hung cho rat nhieu tac pham sau nay cua Brahms, Tchaikovsky (tieu bieu la trong ban Giao huong so 4 cua ong), Bruckner, Mahler, va Hector Berlioz. Giao huong so 5 cung voi ban Giao huong so 3 (Anh hung ca) va Giao huong so 9 (Thanh ca) tro thanh nhung ban giao huong co tinh cach mang nhat cua Beethoven.


Nhac cu Ban Giao huong So 5 đuoc choi boi cac nhac cu: piccolo (chi xuat hien trong chuong 4), 2 sao, 2 oboe, 2 clarinet cung Si giang va Đo, 2 bassoon, contrabassoon (chi xuat hien trong chuong 4), 2 ken cor cung Mi giang va Đo, 2 trumpet, 3 trombon (alto, tenor, va bass, chi xuat hien trong chuong 4), trong timpani (gam Son-Đo) va bo vy.


Ket cau Mot buoi bieu dien kieu mau thuong keo dai 30 phut. Tac pham chia lam bon chuong:


= Chuong 1: Allegro con brio =

Chuong đau mo man voi mo tip 4 not đa đe cap o tren, mot trong nhung mo tip noi tieng nhat cua am nhac phuong Tay. Co kha nhieu tranh cai giua cac nhac truong ve nhip đieu đe choi bon not mo man nay. Mot so nhac truong tuan thu chat che theo nhip allegro (nhip nhanh khoang 120-168 nhip tren phut); mot so khac nham nhan manh su nang ne cua tieng go cua đinh menh lai choi bon not mo đau voi nhip đieu rat cham va trang nghiem; mot so khac thi choi theo nhip molto ritardando (choi moi nhip bon not cham dan), cho rang dau lang tren not thu tu đong vai tro can bang. Mot so nha phe binh nhan manh đieu quan trong la phai the hien đuoc tinh than cua nhip hai-mot va cho rang nhip mot-hai-ba-bon thuong bi choi sai.
Chuong đau đuoc viet theo hinh thuc sonata truyen thong ma Beethoven thua huong tu nhung nha soan nhac co đien tien boi Haydn va Mozart (trong đo y tuong chinh đuoc the hien ngay tu nhung trang đau tien va đuoc tiep tuc đua đay va phat trien len qua rat nhieu not nhac, voi su lap lai kich tinh cua đoan mo đau – dau tom tat – o quang ba phan tu cua toan bo chuong). No bat đau voi hai đoan kich tinh cuc manh, mot mo tip noi tieng nham thu hut su chu y cua thinh gia. Tiep theo bon nhip đau Beethoven su dung bien phap lap va tiep noi đe phat trien chu đe. Bon not lap lai ngan gon nhu xo đay len nhau voi nhip đo đeu đan tao nen mot giai đieu đon nhat lien tuc troi chay. Ngay sau đo, mot đoan noi đuoc choi bang ken cor voi am huong nhanh manh the cho truoc khi chu đe thu hai đuoc gioi thieu. Chu đe thu hai nay đuoc choi o cung Mi giang, giong truong tuong đuong, va no tru tinh hon, đuoc viet cho piano va voi bon not mo tip đuoc choi phu hoa boi bo vy. Phan tai hien mot lan nua lai dua tren bon not mo tip. Su phat trien cua phan đoan tiep tuc su dung bien phap chuyen giong, tiep noi va lap lai va đoan noi. Trong đoan lap lai nay, co mot phan đoc tau ngan danh cho oboe theo phong cach gan nhu ngau hung, va toan bo chuong đau ket thuc voi coda (đoan ket cua mot chuong nhac) manh liet.


= Chuong hai: Adante con moto =

Chuong hai choi o cung La giang truong mang đam tinh tru tinh voi hinh thuc chu đe kep bien tau, tuc la hai chu đe cung xuat hien va bien đoi luan phien nhau. Tiep theo nhung đoan bien tau la mot phan coda dai.
Chuong nay mo đau voi su len tieng cua chu đe thu nhat, mot giai đieu đuoc đong tau bang viola va cello voi double bass phu hoa. Chu đe thu hai ngay lap tuc theo sau bang hoa am tao ra boi clarinet, basson, violin, voi giai am ba not cho viola va bass. O đoan bien tau tiep theo chu đe thu nhat lai xuat hien va tiep noi no la chu đe thu ba, 32 not choi bang viola va cello voi mot đoan đoi choi choi boi sao, oboe va basson. Tiep theo mot khuc chuyen tiep toan bo dan nhac cung hoa tau voi nhip đieu cuc manh, dan toi mot đoan cao trao manh dan, va đoan coda đe ket thuc chuong.


= Chuong ba: Scherzo. Allegro =

Chuong ba co cau truc ba lop, bao gom scherzo va trio đuoc viet theo khuon mau cua chuong ba trong nhac giao huong thoi ky Co đien, trong đo đoan scherzo chinh đuoc choi lien hoan, roi đen mot phan trio đoi lap, va đoan scherzo se lap lai, va đen coda ket thuc. Tuy nhien trong khi nhac giao huong thoi ky Co đien thong thuong su dung minuet va trio cho chuong ba thi Beethoven lai co cach tan bang cach su dung cau truc scherzo va trio.
Chuong ba nay lai quay lai choi o cung Đo thu o đoan mo đau va bat đau voi chu đe đuoc choi bang cello va double bass:()

Chu đe mo man đuoc đap lai bang mot chu đe tuong phan choi bang nhac cu bo hoi, va đoan nay đuoc lap lai. Sau đo ken cor len tieng manh me đe tuyen bo chu đe chinh cua chuong va phan nhac phat trien tu đay.
Phan trio choi o cung Đo truong va đuoc viet theo loi đoi am. Khi đoan scherzo tro lai lan cuoi cung, no đuoc choi bang bo day het suc nhe nhang voi ky thuat pizzicato.
"Phan scherzo tao su đoi lap tuong tu nhu nhung giai đieu cham trong đo chung phat trien tu nhung đac điem cuc ky khac biet giua scherzo va trio… Scherzo đoi lap hinh anh nay voi mo tip (3+1) noi tieng cua chuong đau, cai co tinh quyet đinh xuyen suot toan bo chuong."


= Chuong 4: Allegro =

Am đieu han hoan va ho hoi cua chuong ket ngay lap tuc theo sau scherzo ma khong he bi ngat quang. No đuoc viet theo hinh thuc sonata bien the khac la: o phan cuoi cua đoan phat trien chu đe, cac nhac cu tam ngung o phach at, choi cuc manh, va am nhac đuoc tiep tuc choi sau đoan ngung voi điep khuc nhe nhang cua "chu đe ken cor" trong đieu scherzo. Phan tom tat sau đo đuoc gioi thieu bang nhip đieu manh dan phat ra tu nhung nhip cuoi cung cua phan scherzo them vao, giong het nhac cua phan mo đau chuong. Đua phan tam ngung vao chuong cuoi voi chat lieu tu ‘vu đieu’ thu ba nay lan đau tien đuoc Haydn su dung trong tac pham Giao huong so 46 cung Si cua ong vao nam 1977. Khong ai biet lieu co phai Beethoven hoc tap tu tac phan nay hay khong.
Chuong cuoi Ban giao huong So 5 ket thuc bang mot coda rat dai, trong đo nhung chu đe chinh cua chuong đuoc choi theo hinh thuc co đong ve nhip đieu. Cang toi cuoi nhip đieu chuyen dan ve presto (rat nhanh). Ban giao huong ket thuc bang 29 nhip o hop am Đo truong, choi cuc manh. Charles Rosen trong The Classical Style cho rang ket thuc nay the hien cam nhan Beethoven ve tinh thuong quan trong nhac thoi ky Co đien: đoan "ket dai đen kho tin" hoan toan o cung đo truong la can thiet "đe ket lai su cang thang tot đo cua tac pham đo so nay."


Anh huong Nha nghien cuu am nhac the ky 19, Gustav Nottebohm lan đau tien chi ra rang chu đe trong chuong ba cua tac pham nay co chung chuoi cac quang nhu phan mo đau cua chuong cuoi cua ban Giao huong so 40 cung Son thu K.550 cua Mozart. Đay la phan mo đau cua Mozart:()

Trong khi su giong nhau ngau nghien đoi cung khi xay ra trong am nhac, truong hop cua Beethoven co ve khong phai do tinh co. Nottebohn kham pha ra su tuong đong nay khi xem xet ban nhap ma Beethoven su dung đe soan thao Ban giao huong So 5 va thay rang 29 nhip hop am ket thuc cua Mozart đuoc Beethoven sao chep lai.


Tham khao = Trich dan =


= Tham khao =
Rosen, Charles (1997). The Classical Style: Haydn, Mozart, Beethoven. New York: W.W. Norton. ISBN 978-0393040203.


Lien ket General discussion and reviews of recordings
Brief structural analysis Luu tru ngay 5 thang 6 nam 2004 tai Wayback Machine
Analysis of the Beethoven 5th Symphony, The Symphony of Destiny Luu tru ngay 12 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine on the All About Ludwig van Beethoven Luu tru ngay 1 thang 12 nam 2016 tai Wayback Machine Page
Program notes for a performance by the National Symphony Orchestra, Washington, DC.
Project Gutenberg has two MIDI-versions of Beethoven's 5th symphony: Etext No. 117 and Etext No. 156
Program notes Luu tru ngay 3 thang 2 nam 2010 tai Wayback Machine for a performance & lecture by Jeffrey Kahane and the Los Angeles Chamber Orchestra.
A visual analysis of the Fifth Symphony [1]


= Đanh gia =
5th symphony (PDF): tai International Music Score Library Project.
Ban mau:MUSEDATA
Mutopia project has a piano reduction score of Beethoven's 5th Symphony
Public domain sheet music both typset and scanned on Cantorion.org
Full Score of Beethoven's Fifth Symphony from Đai hoc Indiana