Mikhail Moiseyevich Botvinnik (tieng Nga: Михаил Моисеевич Ботвинник) (17 thang 8 nam 1911 - 5 thang 5 nam 1995) la mot ky thu co vua Lien Xo, tung la nha vo đich co vua the gioi lan thu sau. Ben canh viec choi co vua canh tranh hang nhat, ong con la mot ky su đien va nha khoa hoc may tinh, va ong cung la nguoi đi tien phong trong linh vuc co vua may tinh.
Botvinnik la nguoi choi đang cap the gioi đau tien phat trien o Lien Xo. Ong cung đong mot vai tro quan trong trong viec to chuc co vua, đong gop đang ke vao viec thiet ke he thong giai vo đich co vua the gioi sau The chien thu hai va tro thanh thanh vien hang đau cua he thong huan luyen giup Lien Xo thong tri co vua hang đau trong thoi gian luc đo. Cac hoc tro cua ong bao gom cac nha vo đich the gioi Anatoly Karpov, Garry Kasparov va Vladimir Kramnik.


Tuoi tho Botvinnik sinh ngay 17 thang 8 nam 1911, tai noi khi đo la Kuokkala, Thong đoc Vyborg, Đai cong quoc Phan Lan, nay la quan Repino o Saint Petersburg. Cha me ong la nhung nguoi Do Thai goc Nga: cha Moisei Botvinnik (1878–1931), la ky thuat vien nha khoa va me ong la Shifra (Serafima) Rabinovich (1876–1952), la nha si., cho phep gia đinh song ben ngoai Khu đinh cu Pale, noi ma hau het nguoi Do Thai o Đe quoc Nga bi han che vao thoi điem đo. Ket qua la, Botvinnik lon len o Nevsky Prospekt, Saint Petersburg. Cha cua ong đa cam noi ttieng Yiddish o nha, va Mikhail va anh trai ong Isaak "Issy" theo hoc cac truong Lien Xo. Botvinnik sau đo ke lai, "Toi đa đuoc hoi mot lan," Ban tu coi minh la nguoi nhu the nao tu quan điem ve quoc tich? " Cau tra loi cua toi la, "Vang, quan điem cua toi la 'phuc tap'. Toi la mot nguoi Do Thai theo dong mau, mot nguoi Nga theo van hoa, mot nguoi Xo Viet theo giao duc. ""  Ve quan điem ton giao cua minh, ong tu goi minh la mot nguoi vo than.
Nam 1920, me ong bi benh va cha ong roi gia đinh, nhung van giu lien lac voi cac con, ngay ca sau cuoc hon nhan thu hai, voi mot phu nu Nga. Cung luc đo, Botvinnik bat đau đoc bao va tro thanh mot nguoi cong san tan tuy.
Vao mua thu nam 1923, o tuoi muoi hai, Botvinnik đuoc mot nguoi ban cung truong cua anh trai day co vua, su dung mot bo quan co tu lam va ngay lap tuc yeu thich tro choi nay. Botvinnik đa ket thuc o vi tri giua bang trong giai vo đich truong, tim kiem loi khuyen tu mot nguoi ban khac cua anh trai minh, va ket luan rang đoi voi ban than tot hon la nghi ra "cac khai niem cu the" va sau đo rut ra cac nguyen tac chung tu đo - va tiep tuc đanh bai ban be cua anh trai minh kha de dang. Vao mua đong nam 1924, Botvinnik đa gianh đuoc chuc vo đich cua truong minh, va an gian tuoi cua minh len ba tuoi đe tro thanh thanh vien cua Hoi co vua Petrograd - ma chu tich cua cau lac bo đa gia vo nhu khong biet viec đo. Botvinnik đa gianh chien thang trong hai giai đau đau tien do Hoi to chuc. Ngay sau đo, Nikolai Krylenko, mot ky thu co vua tan tuy va la thanh vien hang đau cua he thong luat phap Lien Xo, nguoi sau nay đa to chuc cac phien toa dan dung theo lenh cua Joseph Stalin, bat đau xay dung mot to chuc co vua lon tren toan quoc, va Hoi đuoc thay the bang mot cau lac bo trong Cung đien Lao đong cua thanh pho..
Đe kiem tra suc manh cua cac cao thu co vua Lien Xo, Krylenko đa to chuc giai co vua Moscow 1925. Vao mot ngay nghi ngoi trong su kien, nha vo đich the gioi Jose Raul Capablanca đa co mot buoi thi đau đong thoi o Leningrad. Botvinnik đa đuoc chon la mot trong nhung đoi thu cua Capablanca va đa thang van đau đo. Nam 1926, ong tien đen chang cuoi cung cua giai vo đich Leningrad. Cuoi nam đo, Botvinnik đuoc chon vao đoi cua Leningrad trong tran đau voi Stockholm, đuoc to chuc tai Thuy Đien, va gianh chien thang +1=1 truoc đai kien tuong tuong lai Gosta Stoltz. Khi tro ve, Botvinnik đa ke cho cac ban cung truong mot cau chuyen sinh đong ve hanh trinh quay tro lai nuoc Nga tren bien đong. Botvinnik đuoc giao nhiem vu chu thich hai van cua tran đau nay va viec cac phan tich cua Botvinnik đuoc xuat ban khien ong bat đau nhan thuc đuoc su can thiet cua su khach quan. Vao thang 12 nam 1926, Botvinnik tro thanh ung cu vien cua chi nhanh Komsomol cua truong minh. Vao khoang thoi gian nay, me ong bat đau lo lang ve voc dang kem coi cua Botvinnik, va ket qua la ong bat đau chuong trinh tap the duc hang ngay ma đuoc ong duy tri trong phan lon cuoc đoi.

Khi Botvinnik hoan thanh chuong trinh hoc o truong, ong chua đu tuoi toi thieu đe tham gia ky thi tuyen sinh vao giao duc đai hoc. Trong khi cho đoi, Botvinnik đa đu đieu kien tham du chang cuoi cung cua Giai vo đich Lien Xo đau tien vao nam 1927 voi tu cach la ky thu tre nhat tung co tai thoi điem đo,  ket qua đong điem đat vi tri thu 5-6 va đat đuoc danh hieu kien tuong. Botvinnik muon hoc Cong nghe Đien tai Vien Bach khoa Leningrad va đa vuot qua ky thi tuyen sinh; tuy nhien, van con mot luong lon đon đang ky cho khoa hoc nay va Proletstud, co quan kiem soat viec tuyen sinh, co chinh sach chi nhan con cua cac ky su va cong nhan cong nghiep. Sau loi keu goi cua mot quan chuc co vua đia phuong, nam 1928, ong đuoc nhan vao Khoa Toan cua Đai hoc Leningrad. Vao thang 1 nam 1929, Botvinnik choi cho Leningrad trong giai vo đich co vua cua đoi sinh vien voi Moscow. Leningrad đa gianh chien thang va nguoi quan ly đoi, đong thoi la pho chu tich cua Proletstud, đa bao đam cho Botvinnik đuoc chuyen đen Khoa Co đien cua Đai hoc Bach khoa, noi ong la mot trong bon sinh vien duy nhat nhap hoc thang tu truong. Ket qua la, Botvinnik phai lam cong viec cua ca nam trong nam thang, va truot mot trong cac ky thi. Đau nam đo, Botvinnik đung đong thu ba chung cuoc trong chang ban ket cua Giai vo đich Lien Xo, va do đo khong the lot vao chang cuoi cung.
Su tien bo ban đau cua Botvinnik kha nhanh, hau het duoi su huan luyen cua ky thu va huan luyen vien co vua Abram Model, o Leningrad; Model đa day Botvinnik Bien the Winawer cua Phong thu Phap, khi đo bi coi la kem hon đoi voi Đen, nhung Model va Botvinnik đa phan tich sau hon va sau đo đa choi bien the nay voi thanh cong ruc ro.
Botvinnik vo đich giai đau Leningrad Masters nam 1930  voi so điem 6½ / 8,  tiep noi đieu nay vao nam sau khi gianh chuc vo đich Leningrad voi 2 ½ điem nhieu hon nha vo đich Lien Xo cu Peter Romanovsky.
Nam 1935, Botvinnik ket hon voi Gayane Davidovna Ananova, nguoi goc Armenia, la con gai cua giao vien đai so va hinh hoc cua ong. Co tung la sinh vien cua Hoc vien Ballet Nga Vaganova o Leningrad va sau đo la dien vien ba le o Nha hat Bolshoi. Ho co mot co con gai, ten la Olga, sinh nam 1942.


Vo đich toan Lien Xo Nam 1931, o tuoi 20, Botvinnik đa gianh chuc vo đich Lien Xo đau tien cua minh tai Moscow, đat 13½/17 điem. Ong nhan xet rang giai nay khong manh lam, vi mot so kien tuong truoc Cach mang vang mat. Cuoi mua he nam 1931, ong tot nghiep ky su đien,  sau khi hoan thanh nhiem vu thuc te tren đuong day tai đien tam thoi tai Tram thuy đien Dnepr. Ong o lai Vien Bach khoa Leningrad đe hoc lay bang Pho tien si Khoa hoc.
Nam 1933, ong lap lai chien thang tai giai vo đich Lien Xo tai thanh pho Leningrad, que huong cua ong, voi ty so 14/19, mo ta ket qua nay la bang chung cho thay ke hoach phat trien mot the he ky thu Lien Xo moi cua Krylenko đa thanh cong. Ong va cac ky thu tre khac đa yeu cau thanh cong su ho tro cua mot quan chuc cap cao cua Đang Cong san Leningrad trong viec sap xep cac cuoc thi co su tham gia cua ca cac ky thu Lien Xo va nuoc ngoai, nhu chua tung co ke tu giai co vua Moscow 1925. Ngay sau đo, Botvinnik đuoc thong bao rang Alexander Ilyin-Genevsky, mot trong nhung ky thu lon tuoi cua Lien Xo va la thanh vien cua đai su quan Lien Xo tai Praha, đa sap xep mot tran đau giua Botvinnik  va Salo Flohr, mot đai kien tuong nguoi Sec, nguoi khi đo đuoc coi la mot trong so nhung ung cu vien đang tin cay nhat tranh danh hieu Vo đich Co vua The gioi cua Alexander Alekhine. Cac quan chuc co vua cap cao nhat o Lien Xo phan đoi đieu nay voi ly do Botvinnik it co co hoi chong lai mot đoi thu quoc te manh nhu vay. Bat chap moi nguoi ra suc khuyen can, Krylenko van nhat quyet dan dung tran đau, cho rang "Chung ta phai biet thuc luc cua minh".
Botvinnik đa su dung thu ma ong coi la phien ban đau tien cua phuong phap chuan bi cho mot cuoc thi, nhung đa bi thua hon hai van vao cuoi sau van đau tien, khi tran đau dien ra o Moscow. Tuy nhien, voi su tro giup cua nguoi ban cu Ragozin va huan luyen vien Abram Model, ong đa san bang ty so o Leningrad va tran đau ket thuc hoa hoa. Khi mo ta bua tiec sau tran đau, Botvinnik đa viet rang vao thoi điem đo anh ay đa nhay foxtrot va Charleston theo tieu chuan chuyen nghiep.
Trong giai đau đau tien cua minh ben ngoai Lien Xo, Hastings 1934–35, Botvinnik chi đat đuoc ket qua đong điem o vi tri thu 5-6, voi 5/9 điem. Anh ay viet rang, o London sau giai đau, Emanuel Lasker noi rang viec Lasker đen chi hai gio truoc khi vong đau tien bat đau la mot sai lam nghiem trong va đang le anh ay nen cho phep đen truoc 10 ngay đe thich nghi. Botvinnik viet rang ong đa khong mac phai sai lam nay lan nao nua.
Botvinnik đung đau bang voi Flohr, ½ chi truoc Lasker va mot vuot len dan truoc Jose Raul Capablanca, trong Giai đau Quoc te lan thu hai o Moscow, đuoc to chuc vao nam 1935. Sau khi tham khao y kien cua Capablanca va Lasker, Krylenko đe xuat trao cho Botvinnik danh hieu Đai kien tuong, nhung Botvinnik phan đoi rang "danh hieu khong phai la van đe." Tuy nhien, anh ay đa chap nhan mot chiec xe hoi mien phi va khoan tro cap hoc sau đai hoc tang 67%, ca hai đeu do Ban Cong nghiep nang cua Uy ban Nhan dan cung cap.

Sau đo, ong bao cao voi Krylenko rang giai đau nam 1935 khien viec đanh gia suc manh cua cac tay vot hang đau cua Lien Xo tro nen kho khan, vi no bao gom su hon hop cua cac tay vot đang cap nhat va yeu hon. Botvinnik ung ho mot su kien thi đau vong tron đoi co su gop mat cua nam ky thu Lien Xo hang đau va nam ky thu khong thuoc Lien Xo manh nhat hien co. Mac du viec chinh tri hoa su lua chon cua Lien Xo, ca Krylenko va Uy ban Trung uong cua Komsomol nhanh chong cho phep giai đau nay dien ra o Moscow vao thang 6 nam 1936, va Botvinnik ve nhi, chi kem 1 điem so voi Capablanca va hon 2½ điem so voi Flohr. Tuy nhien, ong nhan đuoc su an ui vi thuc te la đoi manh nhat cua Lien Xo đa chong lai đuoc cac đoi thu hang đau.
Vao đau mua đong nam 1936, Botvinnik đuoc moi tham gia mot giai đau tai Nottingham, Anh. Krylenko đa cho phep ong tham gia va đe giup Botvinnik thi đau tot nhat, đa cho phep vo cua Botvinnik đi cung - mot đac an hiem khi đuoc mo rong cho nhung nguoi choi co vao bat ky thoi điem nao trong lich su Lien Xo. Nghe loi khuyen cua Lasker, Botvinnik đa đen Anh 10 ngay truoc khi giai bat đau. Mac du cac đoi thu Lien Xo cua Botvinnik du bao ong se thua tham hai, Botvinnik đa đung đong hang nhat (+6=8) voi Capablanca, ½ điem nhieu hon nha vo đich the gioi hien tai Max Euwe va cac ngoi sao đang len cua My Reuben Fine va Samuel Reshevsky, va 1 điem nhieu hon nha cuu vo đich Alexander Alekhine. Đay la chien thang đau tien cua mot ky thu Lien Xo ben ngoai đat nuoc cua minh. Khi ket qua giai đau đuoc đua tin ve Nga, Krylenko đa soan thao mot buc thu nhan danh Botvinnik gui cho Stalin. Khi tro ve Nga, Botvinnik phat hien ra minh đa đuoc trao tang "Huy chuong danh du".

Ba tuan sau, ong bat đau lam luan an cua minh đe lay bang Ung vien, lay đuoc đieu nay vao thang 6 nam 1937, sau khi nguoi giam sat cua ong mo ta luan an la "ngan va tot", va la tac pham đau tien trong linh vuc nay. Ket qua cua viec lam luan an la ong đa bo lo chuc vo đich Lien Xo nam 1937, voi Grigory Levenfish vo đich khi đa gan 50 tuoi. Sau đo vao nam 1937, Botvinnik đa hoa 13 tran đau voi Levenfish. Cach tran đau nay đuoc to chuc đuoc ke lai khac nhau: Levenfish sau đo đa viet rang Botvinnik đa thach thuc ong; trong khi Botvinnik viet rang Krylenko, tuc gian vi Botvinnik vang mat trong giai đau, đa ra lenh to chuc tran đau giua 2 nguoi.
Botvinnik gianh them danh hieu Vo đich Lien Xo vao cac nam 1939, 1944, 1945 va 1952, nang tong so lan vo đich cua ong len sau. Nam 1945, ong thong tri giai đau, ghi đuoc 15/17 điem; tuy nhien, vao nam 1952, ong chi ngang điem voi Mark Taimanov va gianh chien thang trong tran play-off.


Ung cu vien vo đich the gioi Nam 1938, tam tay vot hang đau the gioi gap nhau tai Ha Lan đe tranh tai trong giai đau AVRO, nguoi chien thang đuoc cho la se tranh đai voi Nha vo đich the gioi, Alexander Alekhine. Botvinnik xep thu ba, sau Paul Keres va Reuben Fine. Theo Botvinnik, Alekhine quan tam nhat đen viec đong vai mot đoi thu co the gay quy. Sau khi tham khao y kien cua cac quan chuc Lien Xo gan nhat, Botvinnik kin đao thach thuc Alekhine, nguoi đa nhanh chong chap nhan, voi cac đieu kien cho phep Alekhine thich nghi o Nga va tap luyen thi đau chat luong cao vai thang truoc tran đau. Theo y kien cua Botvinnik, Alekhine mot phan đuoc thuc đay boi mong muon hoa giai voi chinh quyen Xo viet, đe ong co the mot lan nua ve tham que huong. Tran đau, bao gom ca kinh phi, đuoc uy quyen o cap chinh tri cao nhat cua Lien Xo vao thang 1 nam 1939; tuy nhien, mot la thu xac nhan chi đuoc gui hai thang sau đo - theo y kien cua Botvinnik, vi su phan đoi cua cac đoi thu Lien Xo cua ong, đac biet la nhung nguoi đa tro nen noi bat truoc Cach mang Nga  - va su bung no cua Chien tranh the gioi thu hai đa ngan can mot tran đau tranh chuc vo đich the gioi co the dien ra.

Vao mua xuan nam 1939, Botvinnik đa gianh chuc vo đich Lien Xo va cuon sach cua ong ve giai đau đa mo ta cach tiep can chuan bi ma ong đa phat trien tu nam 1933. Mot đac điem noi bat cua đieu nay la tap trung vao viec chuan bi khai cuoc đe co đuoc loi the vi tri lau dai o trung cuoc, thay vi tim kiem nhung bat ngo chien thuat tuc thi chi co the su dung mot lan.
Botvinnik đa som dan đau trong Giai vo đich Lien Xo nam 1940, nhung thi đau kem o giai đoan sau, cuoi cung đong vi tri thu nam. Ong cho rang đieu nay la do khong quen voi viec kho tap trung trong bau khong khi giong nhu bua tiec voi tieng on va khoi thuoc. Botvinnik đa viet thu cho mot quan chuc than thien, binh luan rang nha vo đich se la nguoi chien thang trong tran đau giua Igor Bondarevsky va Andor Lilienthal, nguoi đa đung o vi tri đau tien, nhung khong co thanh tich thi đau quoc te. Nhung no luc cua quan chuc nay đa dan đen mot giai đau cho danh hieu "Nha vo đich tuyet đoi cua Lien Xo", voi muc đich chinh thuc la xac đinh mot nguoi thach thuc Lien Xo cho danh hieu cua Alekhine. Cac ung vien la sau ky thu ve đich cao nhat trong Giai vo đich Lien Xo - Bondarevsky, Lilienthal, Paul Keres (que goc Estonia, gan đay đa bi Lien Xo sap nhap), nha vo đich the gioi tuong lai Vasily Smyslov, Isaac Boleslavsky va Botvinnik - va se thi đau vong tron bon luot. Su chuan bi cua Botvinnik voi tro ly Viacheslav Ragozin, bao gom cac tran đau tap trong nhung can phong on ao, khoi bui va anh ta ngu trong phong choi co ma khong mo cua so. Botvinnik đa vo đich giai đau, 2½ điem nhieu hon Keres va 3 điem nhieu hon Smyslov, hon nua, voi điem cong trong cac tran "mini-match" voi tat ca cac đoi thu cua minh.
Thang 6 nam 1941 Đuc Quoc xa xam luoc Lien Xo. Gayane, vo cua Botvinnik, mot nu dien vien mua ba le, noi voi anh rang cac đong nghiep cua co tai Nha hat Nhac vu kich Kirov đang đuoc so tan đen thanh pho Perm, sau đo đuoc goi la Molotov đe vinh danh Vyacheslav Molotov. Gia đinh tim đuoc mot can ho o đo, va Botvinnik đa xin đuoc viec lam tai to chuc cung cap đien đia phuong - voi muc luong thap nhat va voi đieu kien anh ta khong can nghien cuu gi vi anh ta chi co bang Pho tien si. Đua con duy nhat cua Botvinnik, mot co con gai ten la Olya, đuoc sinh ra o Perm vao thang 4 nam 1942.
Vao buoi toi, Botvinnik đa viet mot cuon sach trong đo chu thich tat ca cac tran đau cua "Giai vo đich tuyet đoi cua Lien Xo", đe duy tri ky nang phan tich cua minh đe san sang cho mot tran đau voi Alekhine. Cong viec cua ong bao gom đon cui đe lay nhien lieu, khien ong khong đu nang luong đe phan tich co vua. Botvinnik nhan đuoc tu Molotov lenh rang anh ta phai đuoc nghi lam viec binh thuong ba ngay đe hoc co vua.
Nam 1943, sau hai nam nghi thi đau co vua, Botvinnik đa thang mot giai đau o Sverdlovsk, voi thanh tich 1½/2 voi tung đoi thu trong so bay đoi thu cua anh ta - nhung nguoi bao gom Smyslov, Vladimir Makogonov, Boleslavsky va Ragozin. Chessbase coi đay la mot trong nam muoi giai đau manh nhat tu nam 1851 đen nam 1986.
Ngay sau đo, Botvinnik đuoc Uy ban nhan dan phu trach cac nha may đien, mot nguoi nguong mo va la nguoi ban tot sau đo, thuc giuc tro ve Moscow. Khi tro lai, Botvinnik đe nghi mot tran đau voi Samuel Reshevsky đe cung co tuyen bo tranh chuc vo đich the gioi voi Alekhine, nhung đieu nay khong nhan đuoc su ung ho chinh tri. Vao thang 12 nam 1943, ong đa gianh chuc vo đich Moscow, truoc Smyslov. Cung luc đo, su phan đoi ke hoach đau voi Alekhine cua ong lai noi len, voi ly do Alekhine la ke thu chinh tri va cach duy nhat la yeu cau tuoc bo danh hieu. Tranh chap ket thuc co loi cho Botvinnik, va mot quan chuc co vua cap cao bi sa thai, mot trong nhung nguoi phan đoi ke hoach cua Botvinnik, nguoi cung la đai ta KGB.
Sau khi Botvinnik gianh chuc vo đich Lien Xo nam 1944 va 1945, hau het cac cau thu hang đau cua Lien Xo đeu ung ho mong muon cua ong ve mot tran tranh chuc vo đich the gioi voi Alekhine. Tuy nhien, nhung cao buoc rang Alekhine đa viet cac bai bao bai Do Thai khi con o nuoc Phap bi Đuc Quoc xa chiem đong đa gay kho khan cho viec to chuc tran đau tai Lien Xo. Botvinnik đa mo cac cuoc đam phan voi Lien đoan co vua Anh đe to chuc tran đau o Anh, nhung nhung cuoc đam phan nay đa bi cat ngang boi cai chet cua Alekhine vao nam 1946.
Khi Chien tranh the gioi thu hai ket thuc, Botvinnik đa gianh chien thang trong giai đau cap cao đau tien sau chien tranh, tai Groningen vao nam 1946, voi 14½ điem tu muoi chin tran đau, ½ dan truoc nha cuu vo đich the gioi Max Euwe va hai điem truoc Smyslov. Anh ta va Euwe đeu phai vat lon trong vai hiep cuoi, va Botvinnik đa thoat hiem trong gang tac truoc Euwe, nguoi ma Botvinnik thua nhan luon la mot đoi thu kho choi. Đay la chien thang hoan toan đau tien cua Botvinnik trong mot giai đau ben ngoai Lien Xo.
Botvinnik cung đa gianh chien thang trong giai đau Mikhail Chigorin Memorial rat manh đuoc to chuc tai Moscow nam 1947.
 Tu lieu lien quan toi Mikhail Botvinnik tai Wikimedia Commons


Tham khao