Thuy Đien (tieng Thuy Đien: Sverige, [ˈsværjɛ] , tieng Anh: Sweden), ten chinh thuc la Vuong quoc Thuy Đien (tieng Thuy Đien: Konungariket Sverige, tieng Anh: Kingdom of Sweden), la mot quoc gia o Bac Au, giap Na Uy o phia Tay va Phan Lan o phia Đong Bac, noi voi Đan Mach bang cau Oresund o phia Nam, phan bien gioi con lai giap Bien Baltic va Bien Kattegat.
Voi dien tich 449.964 km², Thuy Đien la nuoc co dien tich lon thu ba trong Lien minh chau Au. Dan so 10,2 trieu nguoi, trong đo khoang 2,4 trieu nguoi đuoc sinh ra o nuoc ngoai . Thuy Đien co mat đo dan so thap voi 21 nguoi/km² nhung lai tap trung cao o nua phia Nam cua đat nuoc. Khoang 85% dan so song o thanh thi va theo du đoan con so nay se tang dan vi qua trinh đo thi hoa đang dien ra. Thu đo cua Thuy Đien la Stockholm, đay cung la thanh pho lon nhat nuoc. Thanh pho lon thu hai la Goteborg voi dan so khoang 500.000 nguoi va 900.000 nguoi tren tong vung. Thanh pho lon thu ba la Malmo voi dan so khoang 260.000 nguoi va 650.000 nguoi o tong vung. Ngay nay, Thuy Đien la mot nuoc quan chu lap hien voi the che đai nghi. Quyen luc lap phap cua đat nuoc thuoc ve Quoc hoi (Riksdag) đon vien gom 349 đai bieu. Quyen hanh phap đuoc thuc hien boi chinh phu do thu tuong chu tri. Thuy Đien la mot nha nuoc đon nhat, đuoc chia thanh 21 hat va 290 đo thi.
Mot nha nuoc đoc lap cua Thuy Đien đa xuat hien trong đau the ky 12. Sau khi đai dich Cai Chet Đen bung no vao giua the ky 14 giet chet khoang mot phan ba dan so Scandinavia , Lien minh Hanse xuat hien va tro thanh moi đe doa đoi voi van hoa, tai chinh va ngon ngu cua nguoi Scandinavia . Đieu nay dan đen viec hinh thanh Lien minh Kalmar giua cac nuoc Scandinavia vao nam 1397 , tuy vay sau đo Thuy Đien đa roi bo Lien minh vao nam 1523. Khi Thuy Đien tham gia vao cuoc Chien tranh Ba muoi nam ben phe Tan giao, ho bat đau qua trinh mo rong lanh tho cua minh va sau đo khong lau Đe che Thuy Đien đa đuoc hinh thanh, tro thanh mot trong nhung the luc hung manh nhat cua chau Au cho đen đau the ky 18. Lanh tho cua Thuy Đien nam ngoai ban đao Scandinavia đa dan dan bi mat trong the ky 18 va the ky 19. Nua phia Đong cua Thuy Đien (Phan Lan ngay nay), roi vao tay Đe quoc Nga nam 1809. Cuoc chien tranh cuoi cung Thuy Đien tham gia truc tiep vao nam 1814, khi Thuy Đien su dung quan su ep Na Uy nhap vao Lien minh Thuy Đien va Na Uy, mot lien minh ton tai đen tan nam 1905. Ke tu đo, Thuy Đien la mot nuoc hoa binh, ap dung chinh sach đoi ngoai khong lien ket vao thoi binh va chinh sach trung lap thoi chien . Thuy Đien giu vai tro trung lap trong ca hai cuoc chien tranh the gioi va Chien tranh Lanh, mac du tu nam 2009 Thuy Đien đa chuyen sang hop tac cong khai voi NATO.
Sau khi ket thuc Chien tranh Lanh, Thuy Đien gia nhap Lien minh chau Au vao ngay 1 thang 1 nam 1995, nhung đa tu choi tro thanh mot thanh vien cua NATO, cung nhu tu choi gia nhap Khu vuc đong euro sau mot cuoc trung cau dan y. Thuy Đien hien la thanh vien cua nhieu to chuc nhu Lien Hop Quoc, Hoi đong Bac Au, Hoi đong Chau Au, To chuc Thuong mai The gioi va To chuc Hop tac va Phat trien Kinh te (OECD). Thuy Đien la mot nuoc co nen kinh te phat trien cao, duy tri mot he thong phuc loi xa hoi rong rai theo mo hinh Bac Au, cung cap dich vu cham soc suc khoe tong quat va giao duc đai hoc mien phi cho nguoi dan. Thuy Đien đung thu 11 the gioi ve thu nhap binh quan đau nguoi, ngoai ra nuoc nay cung đat thu hang cao trong nhieu bang xep hang quoc te, đac biet la ve chat luong cuoc song, y te, giao duc, bao ve tu do dan su, canh tranh kinh te, binh đang, thinh vuong va phat trien con nguoi .


Tu nguyen Ten goi cua Thuy Đien trong tieng Viet bat nguon tu tieng Trung. Trong tieng Anh, Thuy Đien đuoc goi la "Sweden". Bang tieng Trung, "Swe-den" đuoc phien am la "瑞典" (pinyin: "Rui dian"). "瑞典" co am Han Viet la "Thuy Đien".
Ten goi Thuy Đien (Sweden) đuoc muon tu tieng Ha Lan trong the ki 17 noi toi Thuy Đien nhu mot cuong quoc moi noi. Truoc khi đe quoc Thuy Đien banh truong, tieng Anh hien đai thoi ki đau su dung tu Swedeland. Sweden (Thuy Đien) đuoc bat nguon tu su tai tao tu tieng Anh co Sweoþeod, co nghia la dan Swedes (Old Norse Sviþjoð, Latin Suetidi). Tu đo nguon goc tu Sweon/Sweonas (Old Norse Sviar, Latin Suiones). Nguoi Thuy Đien (Swedish) goi la Sverige, nghia la vuong quoc cua nguoi Swedes (Thuy Đien).
Bien the cua ten Sweden (Thuy Đien) đuoc su dung trong hau het cac ngon ngu, ngoai tru tieng Đan Mach va tieng Na Uy su dung tu Sverige, tieng Faroese dung tu Svøriki, tieng Iceland Sviþjoð, va ngoai le đang chu y hon cua mot so ngon ngu Finnic noi ma tu Ruotsi (tieng Phan Lan) va Rootsi (tieng Estonia) đuoc su dung, nhung cai ten thuong đuoc coi la đe cap đen nhung nguoi tu cac khu vuc ven bien cua Roslagen, Uppland (thuoc Thuy Đien), nhung nguoi đuoc biet đen voi cai ten Rus, va thong qua ho co lien quan ve mat tu ngu voi ten tieng Anh cua Russia (Nga).


Lich su Vao cuoi thoi ky bang ha (khoang 12.000 TCN), nhung nguoi đau tien đa bat đau di dan đen cac vung ven bien bang đuong bo o giua Đuc va Scania (mien Nam Thuy Đien ngay nay). Cac di chi khao co lau đoi nhat co nien đai vao khoang 13.000 nam truoc đay đuoc tim thay o vung Scania. Khi con đuong bo nay bien mat vao khoang 5.000 nam TCN mien Trung va vung ven bien cua Thuy Đien đa co dan cu. Cung theo cac di chi khao co, trong thoi gian tu Cong Nguyen cho đen nam 400 đa co mot nen thuong mai phat đat voi Đe quoc La Ma. Vung Scandinavia đuoc nhac đen lan đau tien trong cac van kien cua La Ma tu nam 79 nhu trong Naturalis Historiae cua Gaius Plinius Secundus hay trong De Origine et situ Germanorum cua Gaius Cornelius Tacitus.
Đau the ky XI, vuong quoc nay la mot lien minh long leo cua cac vung tu tri voi cac hoi đong, luat le va toa an rieng biet, chi đuoc lien ket voi nhau qua ca nhan cua vi vua co quyen luc tuong đoi it. Vuong quoc that ra đuoc thanh lap trong thoi ky Trung Co, giua nam 1000 va 1300, đong thoi voi viec theo Cong giao. Sau nam 1000 danh hieu vua bat đau thanh hinh o Gotaland (mien nam Thuy Đien) va o Svealand (mien trung Thuy Đien). Ban đau chuc vi nay thuong hay bi tranh cai, khong ben vung va thuong chi co tam quan trong trong vung. Duoi thoi cua Birger Jarl, nguoi co quan he mat thiet voi anh re cua ong la vua Erik Eriksson, bat đau co nhung cai cach xa hoi va chinh tri rong lon, mang lai mot quyen luc tap trung va mot xa hoi đuoc to chuc theo guong cua cac quoc gia phong kien chau Au.
Nam 1388, nu hoang Đan Mach Margarethe I đuoc mot phai quy toc chong đoi cong nhan la nguoi tri vi Thuy Đien. Nam 1397 chau cua Margarethe la Erik cua Pommern len ngoi vua tri vi 3 vuong quoc Đan Mach, Na Uy va Thuy Đien, thanh lap Lien minh Kalmar.

Nam 1611, sau khi vua cha qua đoi, Gustav II Adolf len ngoi luc 17 tuoi, bat đau thoi ky Thuy Đien vuon len tro thanh cuong quoc. Ong tham chien trong nhieu cuoc chien tranh thoi đo. Vao nam 1700, ba nuoc lang gieng la Đan Mach, Ba Lan va Nga mo đau cuoc Đai chien Bac Au (1700-1721) chong lai Thuy Đien. Vua Karl XII cua Thuy Đien lan luot đanh tan tac quan Đan Mach, quan Nga va ca quan Ba Lan. Nhung vao nam 1709, mot vi vua lon trong lich su Nga la Pyotr Đai Đe đanh tan tac quan Thuy Đien trong tran Poltava (1709). Vua Karl XII chet vao nam 1718, va roi Thuy Đien khong con la cuong quoc nua, mat đat ve tay Đe quoc Nga va Vuong quoc Pho. Tuy the, chinh phu Thuy Đien van mong muon lap lai vai tro liet cuong cua đat nuoc. Ho đay đat nuoc vao cuoc chien tranh voi quan Nga trong thap nien 1740, ket qua la quan Thuy Đien lai bai tran. Tu đo, Nga hoang cang can thiep vao noi bo Thuy Đien Trong cuoc Chien tranh Bay nam (1756 - 1763), Thuy Đien tham chien trong lien quan Ao - Phap - Nga, đe đanh nuoc Pho voi mong muon gianh lai tinh Pomerania. Nhung mot vi vua lon trong lich su Pho la Friedrich II Đai Đe đa đau tranh anh dung, sau cung lien quan dan dan tan ra va quan Thuy Đien cung phai rut lui.

Trong cuoc cuoc chien chong Nga (1788–1790) cua vua Gustav III, Quan đoi Thuy Đien gat khong it rac roi va cung chang nhan đuoc mot vung đat nao.. Khong nhung vay, cuoc chien tranh chong Napoleon cua vua Gustav IV Adolf con gay cho Thuy Đien nhieu thiet hai hon. Do Nga hoang Aleksandr I luc đo lien minh voi Napoleon (1807), quan Nga đanh đuoi quan Thuy Đien ra khoi xu Phan Lan, va đieu nay khien mot nhom quy toc Thuy Đien noi đien lat đo vua Gustav IV Adolf vao nam 1809. Vao nam 1813, Thuy Đien tham chien trong lien quan chong Phap - mot lien minh co ca Nga va Pho; sau khi Hoang đe Napoleon đai bai trong tran Leipzig, vua Karl XIV Johan con lam chien voi Đan Mach. Trong Hiep uoc Kiel nam 1814 Đan Mach bat buoc phai nhuong Na Uy đe đoi lai phan đat Vorpommern cua Thuy Đien. Khi Na Uy tuyen bo đoc lap sau đo, trong mot cuoc chien ngan ngui va gan nhu khong đo mau vua Karl XIV Johan đa thanh cong trong viec ep buoc thanh lap lien minh Thuy Đien – Na Uy ma trong đo Na Uy van la mot vuong quoc rieng biet. Sau cuoc chien tranh cuoi cung nay Karl XIV Johan đa ap dung mot chinh sach hoa binh nhat quan, la co so cho nen trung lap cua Thuy Đien. Thoi gian 200 nam hoa binh cua Thuy Đien tinh tu thoi điem nay cho đen nay la đoc nhat tren toan the gioi ngay nay.
Dan so Thuy Đien tang ro ret trong the ky XIX, tu nam 1750 đen 1850 dan so đa tang gap đoi. Nhieu nguoi o vung nong thon, la noi cu ngu cua đa phan nguoi dan, khong co viec lam, đi đen ngheo nan va nghien ruou. Vi the trong thoi gian tu 1850 đen 1910 đa co mot cuoc di dan lon ma chu yeu la đen My. Mac dau vay khi cuoc Cach mang cong nghiep bat đau tien trien tai Thuy Đien, nguoi dan tung buoc gia nhap vao thanh pho va to chuc cac cong đoan xa hoi chu nghia. Mot cuoc cach mang cua nhung nguoi theo chu nghia xa hoi đang đe doa xay ra đuoc tranh khoi vao nam 1917, sau đo la viec tai thanh lap che đo nghi vien va quoc gia nay tro thanh dan chu.
Trong the ky XX, Thuy Đien trung lap trong Chien tranh the gioi thu nhat va Chien tranh the gioi thu hai, mac dau la su trung lap cua quoc gia nay trong Chien tranh the gioi thu hai van con bi tranh cai. Thuy Đien tiep tuc trung lap trong cuoc Chien tranh Lanh va cho đen ngay nay, van khong la thanh vien cua mot lien minh quan su nao. Sau Chien tranh the gioi thu hai, nho nguon tai nguyen thien nhien khong bi tan pha, Thuy Đien đa co the phat trien nganh cong nghiep cung cap cho cong cuoc tai xay dung chau Au va vi the tro thanh mot trong nhung quoc gia giau co nhat tren the gioi vao thap nien 1960. Khi cac nen kinh te khac bat đau vung manh, Thuy Đien tuy đa bi vuot qua vao thap nien 1970 nhung van thuoc ve cac quoc gia đung đau ve mat hanh phuc cua nguoi dan.
Ngay 19 thang 12 nam 1946, Thuy Đien gia nhap Lien Hop Quoc, thang 11 nam 1959 gia nhap Hiep hoi mau dich tu do chau Au (EFTA). 
Duoi trieu vua Gustavus V (1907-1950), kinh te phat trien thinh vuong chua tung co. Thuy Đien duy tri tinh trung lap trong Chien tranh the gioi thu I. Mot lan nua, Thuy Đien van giu vai tro trung lap trong Chien tranh the gioi thu II. Đang Dan chu xa hoi lien tuc cam quyen duoi thoi Thu tuong Per Albin Hasson (1932-1946), Thu tuong Tage Erlander (1946- 1969). Kinh te van phat trien va mo hinh Thuy Đien tiep tuc đuoc cung co. Tuy nhien, duoi thoi Thu tuong Olof Palme (1969- 1979), Chinh phu phai đuong đau voi cuoc khung hoang kinh te - xa hoi.
Nam 1976, phe bao thu len cam quyen. Nam 1982, O. Palme tro lai giu chuc Thu tuong. Palme bi Am sat nam 1986, Ingvar Carlsson tro thanh nguoi ke nhiem. Nam 1991, lanh đao phe bao thu, Carl Bildt, tro thanh Thu tuong. Nam 1994, Đang Dan chu Xa hoi tro lai cam quyen. Nam 1995, Thuy Đien gia nhap Lien hiep chau Au, nhung tu choi thong qua viec su dung đong euro nam 1999.
Trong nhung thap ky gan đay, Thuy Đien đa tro thanh mot quoc gia đa dang ve van hoa do lan song nhap cu o at vao quoc gia nay; trong nam 2013, nguoi ta uoc tinh rang 15% dan so Thuy Đien sinh ra o nuoc ngoai. Dong nguoi nhap cu đa mang lai nhung thach thuc moi ve xa hoi. Nhieu su co bao luc đa xay ra co lien quan đen nhung nguoi nhap cu  trong đo co cuoc bao loan tai Stockholm nam 2013 xay ra sau vu viec mot nguoi nhap cu Bo Đao Nha gia bi ban chet boi mot vien canh sat. Đe đoi pho voi nhung su kien bao luc nay, đang Dan chu Thuy Đien, mot đang đoi lap co lap truong chong nguoi nhap cu, đa thuc đay cac chinh sach chong nhap cu cua ho, trong khi phe đoi lap canh ta đo loi cho su bat binh đang ngay cang tang do nhung chinh sach kinh te xa hoi sai lam cua chinh phu trung huu . Thuy Đien đa bi anh huong nang ne boi cuoc khung hoang di cu chau Au nam 2015, tinh trang nay cuoi cung cung đa buoc chinh phu nuoc nay phai that chat hon cac quy đinh ve nhap cu.


Chinh tri Thuy Đien co bon đao luat co ban (tieng Thuy Đien: grundlagar) ket hop voi nhau hinh thanh nen hien phap cua đat nuoc, bao gom: Van kien cua chinh phu (tieng Thuy Đien: Regeringsformen), Đao luat Ke vi (tieng Thuy Đien: Successionsordningen), Đao luat ve quyen tu do bao chi (tieng Thuy Đien: Tryckfrihetsforordningen), Luat Co ban ve quyen tu do ngon luan (tieng Thuy Đien: Yttrandefrihetsgrundlagen).
Thuy Đien la mot nha nuoc quan chu lap hien voi Vua Carl XVI Gustaf la nguoi đung đau nha nuoc ke tu nam 1973, song vai tro cua quoc vuong chi gioi han trong cac chuc nang nghi le va đai dien.  Theo quy đinh cua Van kien Chinh phu nam 1974, nha vua khong co bat ky quyen luc chinh tri chinh thuc nao. Nha vua la nguoi mo phien hop Quoc hoi hang nam,  to chuc Hoi đong Thong tin thuong ky voi Thu tuong va Chinh phu, chu tri cac cuoc hop cua Hoi đong Tu van Ngoai giao (Tieng Thuy Đien: Utrikesnamnden) va la nguoi tiep nhan quoc thu cua cac đai su nuoc ngoai gui toi Thuy Đien cung nhu đong dau quoc thu gui ra nuoc ngoai. Ngoai ra, nha Vua cung la nguoi thanh toan chi phi cho nhung chuyen tham cap nha nuoc o nuoc ngoai va tiep đon khach nuoc ngoai voi tu cach la chu nha. Ngoai nhung nhiem vu chinh thuc, Vua va nhung thanh vien khac trong gia đinh hoang gia cung thuc hien mot loat cac nhiem vu đai dien khong chinh thuc khac ca o trong nuoc va ngoai nuoc.
Co quan lap phap la Riksdag (tuc Quoc hoi) chi co mot vien bao gom 349 đai bieu va đuoc bau 4 nam mot lan, đung đau boi mot Chu tich. Cac cuoc tong tuyen cu đuoc to chuc bon nam mot lan, vao ngay chu nhat thu hai cua thang chin. Luat phap co the đuoc soan thao boi chinh phu hoac boi thanh vien cua Riksdag. Cac thanh vien cua Riksdag đuoc bau len theo co so đai dien ty le cho mot nhiem ky bon nam. Cac đao luat co ban chi co the đuoc thay đoi neu đat đuoc su đong thuan boi Riksdag.
Chinh phu Thuy Đien (tieng Thuy Đien: Regeringen) nam vai tro hanh phap, bao gom mot vi thu tuong — đuoc bo nhiem hoac mien nhiem boi Chu tich Riksdag (dua tren mot cuoc bo phieu boi cac thanh vien cua Riksdag) — va cac bo truong (tieng Thuy Đien: Statsrad), đuoc bo nhiem hoac bi sa thai tuy thuoc vao quyet đinh cua thu tuong. Chinh phu la co quan hanh phap toi cao va chiu trach nhiem ve moi hanh đong cua minh truoc Quoc hoi.
Co quan tu phap cua Thuy Đien hoan toan đoc lap voi Quoc hoi, chinh phu va cac co quan hanh chinh nha nuoc. Vai tro cua viec xem xet phap ly ve phap luat khong đuoc thuc hien boi cac toa an; ma thay vao đo, Hoi đong Phap luat đua ra nhung y kien khong rang buoc ve tinh hop phap. Toa an khong bi rang buoc boi tien le phap, mac du no co anh huong.
Tai Thuy Đien co nguyen tac cong khai, tuc la gioi bao chi va tat ca cac ca nhan đeu co the xem cac van kien cua cong so nha nuoc, ngoai tru mot so it truong hop đac biet. Khong mot nguoi nao phai neu ly do tai sao muon xem mot van kien nhat đinh va cung khong phai trinh chung minh thu.
Mot đieu đac biet khac la he thong cac thanh tra vien (ombudsman). Nhung nguoi nay bao ve quyen loi cua ca nhan trong khi ho tiep xuc voi chinh quyen va theo doi viec thi hanh cac luat le quan trong. Nguoi cong dan khi cho rang bi đoi xu khong cong bang co the tim đen thanh tra vien, nhung nguoi se đieu tra truong hop nay va co the mang vu viec ra truoc toa an voi tu cach la nguyen cao đac biet. Đong thoi ho cung co nhiem vu cong tac voi cac co quan nha nuoc đe nam bat tinh hinh trong pham vi cua ho, thi hanh cac cong tac giai thich va đua ra nhung đe nghi thay đoi luat le. Ben canh nhung thanh tra vien ve luat phap con co thanh tra vien cua nguoi tieu dung, thanh tra vien ve tre em, thanh tra vien ve quyen binh đang va cac thanh tra vien ve phan biet đoi xu chung toc va phan biet đoi xu vi cac khuynh huong tinh duc.
Trong mot thoi gian dai Thuy Đien đa đuoc xem nhu la mot nuoc dan chu xa hoi đien hinh va nhieu nguoi theo canh ta o chau Au đa xem Thuy Đien nhu la mot thi du đien hinh cho mot "con đuong thu ba", ket hop giua chu nghia xa hoi va kinh te thi truong.
Vao ngay 14 thang 9 nam 2003, viec đua đong euro vao su dung lam tien te quoc gia đuoc bieu quyet tai Thuy Đien. Nhung nguoi hoai nghi euro đa thang the (ty le đi bau: 81,2%, ket qua bau cu: 56,1% chong, 41,8% thuan, 2,1% phieu trang va 0,1% phieu khong hop le).


= Đang chinh tri va cac cuoc bau cu =
Đang Dan chu Xa hoi Thuy Đien đa đong mot vai tro chu đao trong nen chinh tri Thuy Đien ke tu nam 1917, thoi điem nhung nguoi dan chu xa hoi đa khang đinh đuoc suc manh cua minh va nhung nguoi cach mang canh ta thanh lap đang phai rieng cua ho. Ke tu nam 1932 toi nay, hau het cac chinh phu nam quyen o Thuy ĐIen đeu chiu su chi phoi cua Đang Dan chu Xa hoi. Trong cac cuoc tong tuyen cu ke tu sau the chien II cho toi nay, cac đang phai canh huu chi co 5 lan đat đu so ghe trong Quoc hoi đe co the lap thanh chinh phu
Trong hon 50 nam, Thuy Đien chi co 5 đang lien tuc nhan đuoc đu so phieu bau đe gianh đuoc ghe trong Quoc hoi - đo la Đang Dan chu Xa hoi, Đang On hoa, Đang Trung tam, Đang Nhan dan Tu do va Đang Canh ta — truoc khi Đang Xanh tro thanh đang thu 6 co ghe trong Quoc hoi sau cuoc bau cu nam 1988. Trong cuoc bau cu nam 1991, trong khi Đang Xanh bi mat ghe, thi lai co hai đang moi gianh đuoc ghe lan đau tien: Đang Dan chu Thien chua giao va Đang Dan chu Moi. Cuoc bau cu nam 1994 đa chung kien su tro lai cua Đang Xanh va su sup đo cua Đang Dan chu moi. Mai cho đen khi cuoc bau cu vao nam 2010 moi co mot đang thu tam, đang Dan chu Thuy Đien, gianh đuoc ghe trong Riksdag .

Trong cuoc tong tuyen cu nam 2014, 4 đang trung huu la Đang On hoa, Đang Nhan dan Tu do, Đang Trung tam va Đang Dan chu Thien chua giao đa tiep tuc hop thanh mot lien minh canh huu co ten goi la Lien minh Thuy Đien, voi hi vong co lan thu ba lien tiep thang loi cuoc bau cu (O hai cuoc bau cu truoc đo, Lien minh nay đeu đa chien thang va thanh lap đuoc chinh phu). O chieu nguoc lai, ba đang lon nhat cua phe canh ta (Đang Dan chu Xa hoi, Đang Xanh, va Đang Canh ta) lai tham gia chien dich bau cu nay hoan toan đoc lap chu khong con lien minh voi nhau nhu cuoc bau cu nam 2010. Ngoai ra ben canh huu con co Đang Dan chu Thuy Đien la đang cuc huu, đang nay khong lap lien minh voi bat ky đang nao khac. Ket qua chung cuoc ba đang canh ta lon nhat đa vuot qua Lien minh Thuy Đien, voi cach biet la 159 ghe va 141 ghe. Đang Dan chu Thuy Đien nhan đuoc su ung ho lon gap đoi so voi cuoc bau cu truoc đo khi gianh đuoc 49 ghe con lai.  Fredrik Reinfeldt, Thu tuong đuong nhiem thuoc Lien minh Thuy Đien, đa khong the co nhiem ky thu ba lien tiep nam quyen. Vao ngay 3 thang 10, ong đuoc thay the boi Stefan Lofven, nguoi đa thanh lap mot chinh phu thieu so bao gom cac thanh vien cua đang Dan chu Xa hoi va Đang Xanh.
Ti le cu tri đi bau cu o Thuy Đien luon luon cao so voi tieu chuan quoc te. Mac du đa co su suy giam trong mot vai thap ky qua, nhung cuoc bau cu gan đay đa ghi nhan ti le cu tri đi bau ngay cang tang (80.11% trong nam 2002, 81.99% vao nam 2006, 84.63% trong nam 2010 va 85.81 trong nam 2014. Cac chinh tri gia Thuy Đien luon nhan đuoc su tin tuong cao tu cac cong dan ke tu nhung nam 1960. Tuy nhien, muc đo tin tuong đo đa giam dan, va hien đang o muc thap hon đang ke so voi cac nuoc lang gieng Scandinavia.


= Phan chia hanh chinh =

Vuong quoc nay đuoc chia thanh 21 hat (lan). Cac nhiem vu quan ly nha nuoc o cap tinh đuoc thong đoc (hoac thu hien) (landshovding) va chinh quyen cap tinh (lansstyrelse) thi hanh.
Theo truyen thong Thuy Đien đuoc chia ra thanh ba vung (landsdelar) la Gotaland, Svealand va Norrland. Vung lich su thu tu cua Thuy Đien cho đen nam 1809 la Osterland, thuoc nuoc Phan Lan ngay nay. Cho đen cuoc cai cach hanh chinh do Axel Oxenstierna tien hanh nam 1634 cac vung nay đuoc chia la 25 khu vuc (landskap)

21 đon vi hanh chinh chinh thuc (lan) khong hoan toan trung hop voi cac khu vuc tren la:

Thanh pho lon nhat la thu đo Stockholm. Cac thanh pho quan trong khac la Goteborg, Malmo, Uppsala, Linkoping, Vasteras, Orebro va Norrkoping.
Noi chung Thuy Đien co the đuoc chia ra lam vung phia Nam đong dan cu va phat trien nhieu hon la vung mien Bac rat it dan cu. Mien Bac bat đau tu phia bac cua cac thanh pho Borlange, Falun va Gavle, khoang tren đuong noi Soderhamn-Mora. Vao khoang nam 1900 mien Bac Thuy Đien bat đau đuoc khai thac. Trong thoi gian tu nam 1907 đen 1937 đuong sat Thuy Đien đuoc xay dung giua Kristinehamn va Gallivare nham đe đay manh cong cuoc khai thac nay.
Viec tu quan ly o cap lang xa đuoc phan chia thanh 2 cap: cac nhiem vu cua lang xa nhu he thong truong hoc, phuc vu xa hoi, cham soc nguoi gia va tre em va ha tang co so cua lang xa thuoc ve nhiem vu cua 289 lang (kommun), cac khu vuc vuot qua kha nang cua tung lang xa mot nhu he thong y te, giao thong trong vung, ke hoach hoa giao thong,... thuoc ve quyen han cua cac hoi đong tinh (landsting). Lang xa va cac hoi đong tinh dung thue thu nhap, cac khoan thu khac va tro cap quoc gia đe chi phi cho cac hoat đong nay.


= Quan đoi =

Luat phap đuoc thuc thi o Thuy Đien boi cac co quan cua chinh phu. Canh sat Thuy Đien la co quan cua Chinh phu lien quan đen cac van đe cua canh sat. Luc luong Đac Nhiem Quoc gia la mot đon vi SWAT quoc gia truc thuoc Bo Canh Sat. Trach nhiem cua Co quan An ninh Thuy Đien la cac hoat đong chong gian điep, chong khung bo, bao ve hien phap va bao ve nguoi dan.
Forsvarsmakten (luc luong vu trang Thuy Đien) truc thuoc Bo Quoc phong Thuy Đien, chiu trach nhiem ve hoat đong trong thoi binh cua luc luong vu trang Thuy Đien. Nhiem vu chinh cua co quan la đao tao va trien khai luc luong ho tro hoa binh o nuoc ngoai, đong thoi duy tri kha nang tap trung dai han vao viec bao ve Thuy Đien trong truong hop chien tranh. Luc luong vu trang đuoc chia thanh Luc quan, Khong quan va Hai quan. Nguoi đung đau luc luong vu trang la Tu lenh toi cao (Overbefalhavaren, OB), si quan cao cap nhat trong ca nuoc. Cho toi nam 1974, nha vua la Tu lenh toi cao cua quan đoi, nhung tren thuc te trong suot the ky 20 nha vua hoan toan khong nam vai tro lanh đao quan su.
Cho đen thoi điem ket thuc Chien tranh Lanh, hau het nam gioi o Thuy Đien đeu phai thuc hien nghia vu quan su bat buoc khi ho đu tuoi. Đen ngay 1 thang bay,nam 2010 Thuy Đien bai bo che đo nghia vu quan su bat buoc, chuyen sang che đo nghia vu quan su tu nguyen. Đieu nay khien cho tong so quan hien dich cua luc luong vu trang Thuy Đien chi con khoang 60.000 nguoi. Con so nay thua xa nhung nam 1980 thoi điem truoc su sup đo cua Lien Xo, voi 1,000,000 quan.
Tuy nhien, ngay 11 thang 12 nam 2014, do cang thang o khu vuc Baltic, chinh phu Thuy Đien khoi phuc lai mot phan he thong nghia vu quan su bat buoc, đao tao boi duong. Ngay 2 thang 3 nam 2017 chinh phu Thuy Đien khoi phuc lai hoan toan che đo nghia vu quan su bat buoc, bat đau co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2018.
Cac luc luong Thuy Đien đa tham gia vao nhung hoat đong gin giu hoa binh tai Cong hoa Dan chu Congo, Sip, Bosnia va Herzegovina, Kosovo, Liberia, Liban, Afghanistan va Chad.


= Luc luong Vu trang Thuy Đien =


= Quan he ngoai giao =

Trong suot the ky 20, chinh sach đoi ngoai cua Thuy Đien dua tren nguyen tac khong lien ket trong thoi binh va trung lap trong thoi chien.
Nguyen tac trung lap cua Thuy Đien đa bat nguon tu the ky 19 khi đat nuoc nay đa khong o trong trang thai chien tranh ke tu khi ket thuc chien dich chong lai Na Uy vao nam 1814. Trong The chien thu hai Thuy Đien đung ngoai cuoc chien va khong gia nhap ca hai phe Đong minh cung nhu phe Truc. Tuy nhien su trung lap cua quoc gia nay trong Chien tranh the gioi thu hai van con đang la mot chu đe gay tranh cai. Trong mot so truong hop, Thuy Đien đa cho phep quan đoi Đuc Quoc xa su dung he thong đuong sat cua ho đe van chuyen quan đoi va hang hoa. đac biet la quang sat tu mo o phia bac Thuy Đien, mot nguyen lieu toi quan trong đoi voi bo may chien tranh cua Đuc. Tuy nhien, Thuy Đien cung gian tiep gop phan bao ve Phan Lan trong Chien tranh mua đong, va đa đong y cho quan Đong minh đuoc đao tao binh linh Na Uy va Đan Mach o Thuy Đien sau nam 1943.
Trong nhung nam đau Chien tranh Lanh, Thuy Đien ket hop chinh sach khong lien ket va mot su tham gia thap trong cac van đe quoc te voi chinh sach an ninh dua tren quoc phong manh me. Nhiem vu cua quan đoi Thuy Đien la ngan chan moi cuoc tan cong vao quoc gia nay.  Đong thoi, nuoc nay duy tri mot moi quan he gan gui khong chinh thuc voi khoi phuong Tay, đac biet la trong linh vuc trao đoi thong tin tinh bao. Nam 1952, mot chiec DC-3 cua Thuy Đien bi ban roi tren Bien Baltic boi mot may bay phan luc Mig-15 cua Lien Xo. Sau đo mot cuoc đieu tra cho thay chiec may bay nay thuc su đa thu thap thong tin cho NATO. Mot chiec may bay khac, may bay tim kiem va cuu ho Catalina, đuoc gui đi vai ngay sau đo va đa bi Lien Xo ban ha. Thu tuong Olof Palme đa co chuyen tham chinh thuc toi Cuba trong nhung nam 1970, trong đo ong len an chinh phu cua Fulgencio Batista va ca ngoi nhung nguoi cong san cach mang Cuba va Campuchia trong mot bai phat bieu.
Bat đau tu cuoi nhung nam 1960, Thuy Đien đa co gang đong mot vai tro tich cuc hon, quan trong hon va đoc lap hon trong quan he quoc te. Ho đa co nhung đong gop đang ke trong no luc giu gin hoa binh quoc te, đac biet la thong qua Lien Hop Quoc, cung nhu ho tro cho cac nuoc ngheo thuoc the gioi thu ba.
Vao ngay 27 thang 10 nam 1981, mot tau ngam lop Whiskey (U 137) cua Lien bang Xo viet bi mac can gan can cu hai quan tai Karlskrona o mien nam Thuy ĐIen. Vu viec đa gay ra mot cuoc khung hoang ngoai giao giua Thuy Đien va Lien Xo. Sau vu am sat Olof Palme nam 1986 va su ket thuc cua Chien tranh Lanh, Thuy Đien đa thuc hien mot chinh sach đoi ngoai mang tinh truyen thong hon. Tuy nhien, đat nuoc van hoat đong tich cuc trong cac nhiem vu gin giu hoa binh va duy tri mot ngan sach đang ke danh cho vien tro nuoc ngoai.
Tu nam 1995 Thuy Đien đa tro thanh mot thanh vien cua Lien minh chau Au, va trong boi canh tinh hinh an ninh the gioi co nhung bien đoi moi, chinh sach đoi ngoai cua Thuy Đien đa co su đieu chinh, qua đo Thuy Đien đong mot vai tro tich cuc hon trong van đe hop tac bao đam an ninh tren toan chau Au.
Thuy Đien thiet lap quan he ngoai giao voi Viet Nam ngay 11 thang 1 nam 1969.


Đia ly Thuy Đien co bien gioi voi bien Kattegatt, cac quoc gia Na Uy va Phan Lan va Bien Đong (Thuy Đien). Hai đao lon cua Bien Đong thuoc ve Thuy Đien la Gotland (khoang 3.000 km²) va Oland (khoang 1.300 km²). Ngoai ra, Thuy Đien con co khoang 221.800 đao, lam cho đat nuoc nay tro thanh quoc gia co nhieu đao nhat the gioi. Chieu dai lon nhat tu Bac đen Nam la 1.572 km, tu Đong sang Tay la 499 km.
Trong khi đia hinh đat nuoc phan lon la bang phang hay co đoi thi doc theo bien gioi voi Na Uy la day nui Scandinavia (Skanderna) cao đen tren 2.000 m voi đinh cao nhat la Kebnekaise (2.111 m). Co rat nhieu vuon quoc gia rai rac tren toan nuoc.


= Đia hinh =
Mien Nam va Trung Thuy Đien (Gotaland va Svealand), hai vung ma chi bao gom 2/5 Thuy Đien, đuoc chia tu Nam đen Bac ra thanh 3 vung đat lon. Mien Bac Thuy Đien, bao gom 3/5 con lai cua Thuy Đien đuoc chia tu Đong sang Tay ra thanh 3 vung co phong canh khac nhau.

Phan cuc Nam, tinh Skane, la phan đat noi tiep cua vung đong bang mien Bac nuoc Đuc va Đan Mach. Điem thap nhat cua Thuy Đien voi 2,4 m duoi mat bien cung o Schonen. Trai dai tu phia bac cua vung nay la cao nguyen Nam Thuy Đien, mien đat nhieu đoi voi rat nhieu ho co hinh dang dai đuoc hinh thanh qua xoi mon cua thoi ky bang ha. Vung đat lon thu ba la vung trung Trung Thuy Đien, la mot vung bang phang nhung lai bi chia cat nhieu voi cac đong bang lon, đoi nui, vinh hep va nhieu ho (trong đo co 4 ho lon nhat Thuy Đien la Vanern, Vattern, Malaren va Hjalmaren).
Phia tay cua Bac Thuy Đien la day nui Bac Au, la bien gioi voi Na Uy, co chieu cao tu 1.000 m đen 2.000 m tren muc nuoc bien. Tren day nui Bac Au la ngon nui cao nhat Thuy Đien, ngon nui Kebnekaise (2.111 m). Noi lien ve phia Đong la vung đat lon nhat cua Thuy Đien. Doc theo day nui la cac vung cao nguyen rong lon o đo cao 600 m đen 700 m tren muc nuoc bien va chuyen tiep sang thanh mot vung đat co nhieu đoi voi đia the map mo thap dan đi ve phia Đong. Cac mo lon (sat, đong, kem, chi) cua Thuy Đien cung nam trong vung đat nay. Cac song lon cua Thuy Đien đeu bat nguon tu day nui Bac Au va chay gan nhu song song voi nhau qua cac đong bang ve huong Bien Đong. Doc theo bo Bien Đong la vung đat bang phang bi chia cat giua Harnosand va Ornskoldsvik boi mot nhanh nui (Hoga kusten). Cac song dai nhat cua Thuy Đien la Klaralven, Tornealv, Dalalven, Umealv va Angermanalven.


= Khi hau =
So voi vi tri đia ly, khi hau cua Thuy Đien tuong đoi on hoa vi truoc tien la do gan Đai Tay Duong voi dong hai luu Gon strim am ap. Phan lon nuoc Thuy Đien co khi hau am, mua nhieu va nhiet đo tuong đoi it thay đoi giua mua đong va mua he. Tai mien nam Thuy Đien, đuoc cay la rong chi phoi, rung la kim phat trien o phia bac, voi thong va van sam thong tri canh quan. Vi Thuy Đien nam giua 55° vi đo va 69° vi đo va mot phan o trong vong cuc Bac nen su cach biet giua anh sang ban ngay dai trong mua he va ban đem dai trong mua đong rat lon. O phan phia bac, voi su xuat hien cua nhieu nui va bieu hien cua khi hau can cuc, mua đong lanh hon va tuyet roi nhieu hon so voi mien nam. Vao mot phan cua mua he mat troi se xuat hien toi nua đem hoac khong lan va vao mua đong, mat troi chi xuat hien trong vai gio hoac khong xuat hien. Luong mua trung binh hang nam la khoang 1.000 mm, voi luong mua tuong đoi lon o phia tay cao nguyen Smaland va bo bien phia tay. Thang gieng, nhiet đo trung binh ban ngay vao khoang 0 đo C o phia nam, nhiet đo am o mien trung va - 16 đo C o phia bac. Vao thang bay, nhiet đong trong binh vao khoang 17 - 18 đo C o Gotaland och Svealand, va chi hon 10 đo C o phia cuc bac cua Thuy Đien. Nhiet đo thap nhat đuoc ghi nhan o Thuy Đien la va ngay 2 thang 2 nam 1966 o Vuoggatjalme, Lappland voi - 52,6 đo C. Nhiet đo cao nhat đuoc ghi nhan la 38 đo C o Ultuna, Uppland (ngay 9 thang 7 nam 1933) va Malilla, Smaland (ngay 29 thang 6 nam 1947).


= He thuc vat va đong vat =

Mien Bac Thuy Đien co nhieu rung cay la kim rong lon, cang ve phia Nam thi cang co nhieu rung tap. Tai mien Nam Thuy Đien, cac rung cay la rong đa phai nhuong cho cho canh nong hay đuoc thay the bang cay la kim vi chung co đo tang truong nhanh hon. Hai đao Gotland va Oland co mot he thuc vat đa dang gay nhieu an tuong, đac biet la co rat nhieu loai hoa lan.
Heo rung va Huou đo (Cervus elaphus) phan bo o đay nhieu. Heo rung tuy đa bi tieu diet trong tu nhien vao cuoi the ky XIX nhung sau khi thoat ra khoi đuoc cac khu vuc cam san ban đa lai phat trien đen mot dan so co the tu song đuoc. Cac da thu nhu gau, soi va linh mieu đa phat trien tro lai trong nhung nam gan đay nho vao cac quy đinh bao ve moi truong nghiem ngat.
Nam 1910, Thuy Đien la quoc gia đau tien cua chau Au thanh lap cac vung bao ve thien nhien va cho đen ngay hom nay van luon luon bao ve thien nhien cua đat nuoc. Nguoi Thuy Đien co y thuc bao ve moi truong rat cao.


Kinh te Thuy Đien đung thu 7 the gioi ve GDP (tong san pham quoc noi) binh quan đau nguoi va cong dan nuoc nay đuoc huong mot muc song rat cao. Kinh te Thuy Đien la mot nen kinh te hon hop theo đinh huong xuat khau. Go, thuy đien va quang sat la nhung nguon tai nguyen quan trong nhat cua Thuy Đien. Linh vuc ky thuat cua Thuy Đien chiem 50% san luong va xuat khau, trong khi vien thong, cong nghiep o to va cac nganh cong nghiep duoc pham cung rat quan trong. Thuy Đien la nuoc xuat khau vu khi đung thu 9 tren the gioi. Nong nghiep chiem 2% trong co cau GDP va tong so lao đong. Thuy Đien cung la mot trong nhung nuoc co ti le nguoi dan su dung đien thoai va truy cap internet cao nhat tren the gioi
Nam 2010, he so Gini thu nhap cua Thuy Đien thap thu ba trong so cac nuoc phat trien: 0,25 - cao hon mot chut so voi Nhat Ban va Đan Mach - cho thay Thuy Đien co su bat binh đang thu nhap o muc thap. Tuy nhien, he so Gini tai san cua Thuy Đien lai len toi 0,853, cao thu hai trong cac nuoc phat trien, va cao hon muc trung binh cua chau Au va Bac My, cho thay su bat binh đang tai san o muc kha cao.
Ve co cau, nen kinh te Thuy Đien đuoc đac trung boi mot khu vuc che tao quy mo lon, tap trung tri thuc va đinh huong xuat khau; cac nganh dich vu kinh doanh ngay cang phat trien, nhung quy mo van tuong đoi nho; va mot nganh dich vu cong lon theo tieu chuan quoc te. Cac to chuc lon, ca ve san xuat va dich vu, đeu thong tri nen kinh te Thuy Đien. Cac nganh san xuat cong nghe cao va trung binh chiem khoang 9.9% tong so GDP.
20 cong ty lon nhat Thuy Đien (tinh theo doanh thu) vao nam 2007 la Volvo, Ericsson,Vattenfall, Skanska, Sony Ericsson Mobile Communications AB, Svenska Cellulosa Aktiebolaget, Electrolux, Volvo Personvagnar, TeliaSonera, Sandvik, Scania, ICA, Hennes & Mauritz,IKEA, Nordea, Preem, Atlas Copco, Securitas, Nordstjernan va SKF. 20 cong ty lon nhat Thuy Đien (tinh theo doanh thu) vao nam 2013 la Volvo, Ericsson, Vattenfall, Skanska, Hennes & Mauritz, Electrolux, Volvo Personvagnar, Preem, TeliaSonera, Sandvik, ICA, Atlas Copco, Nordea, Svenska Cellulosa Aktiebolaget, Scania, Securitas, Nordstjernan, SKF, ABB Norden Holding, and Sony Mobile Communications AB. Phan lon cac nganh cong nghiep cua Thuy Đien thuoc quyen kiem soat cua tu nhan, khong giong nhu nhieu nuoc phuong Tay khac, va hau het cac doanh nghiep thuoc so huu cua nha nuoc co tam quan trong rat nho.

Uoc tinh khoang 4,5 trieu nguoi dan Thuy Đien hien co viec lam va khoang mot phan ba luc luong lao đong tai Thuy Đien đa hoan thanh giao duc đai hoc. Xet ve GDP moi gio lam viec, thuoc đo nang suat cua mot quoc gia khi khong tinh đen ty le that nghiep hoac so gio lam viec moi tuan thi Thuy Đien đung thu chin tren the gioi vao nam 2006 voi 31 USD, so voi 22 USD o Tay Ban Nha va 35 USD o Hoa Ky. Thuy Đien la nuoc dan đau the gioi ve cac khoan tro cap huu tri va cac van đe ve luong huu o Thuy Đien la tuong đoi it so voi mot so nuoc Tay Au khac. 

Mot nguoi lao đong đien hinh cua Thuy Đien se chi con nhan đuoc 40% chi phi lao đong cua ho sau khi nop thue. Ti le ngan sach thu đuoc tu thue trong GDP cua Thuy Đien đat toi 52.3% vao nam 1990. Nuoc nay phai đoi mat voi cuoc khung hoang ngan hang va bat đong san trong hai nam 1990-1991, va do đo đa thong qua cai cach thue nam 1991 đe thuc hien cat giam thue va mo rong co so thue theo thoi gian. Tu nam 1990, ti le thu thue tren GDP cua Thuy Đien đa giam, voi tong muc thue đanh vao nhom nguoi co thu nhap cao đa giam nhieu nhat.. Trong nam 2010 thi 45,8% GDP cua Thuy Đien co đuoc tu viec thu thue, cao thu hai trong so cac nuoc OECD, va gan gap đoi so voi ty le o My va Han Quoc.
Thuy Đien la nen kinh te đung thu tu the gioi ve tinh canh tranh theo Bao cao canh tranh toan cau 2012–2013 cua Dien đan Kinh te The gioi . Thuy Đien la quoc gia đung hang đau trong Chi so Kinh te Xanh toan cau nam 2014 (GGEI).. Thuy Đien đuoc xep thu tu trong Nien giam canh tranh the gioi IMD 2013.
Du đa gia nhap EU, Thuy Đien tiep tuc duy tri đong tien rieng cua minh, đong krona Thuy Đien (SEK), do dan Thuy Đien đa chong lai viec đua euro tro thanh đong tien chinh thuc cua quoc gia sau mot cuoc trung cau dan y đuoc to chuc vao nam 2003. Riksbank Thuy Đien - đuoc thanh lap nam 1668 va la ngan hang trung uong lau đoi nhat tren the gioi - hien đang tap trung vao nhiem vu on đinh gia voi muc tieu duy tri muc lam phat o nguong 2%. Theo khao sat kinh te cua Thuy Đien nam 2007 thuc hien boi OECD, tu giua nhung nam 1990 Thuy Đien luon nam trong so nhung nuoc co ti le lam phat trung binh thap nhat chau Au.
Nhung đoi tac thuong mai lon nhat cua Thuy Đien la Đuc, Hoa Ky, Na Uy, Anh, Đan Mach va Phan Lan.
Trong nua sau cua the ky XIX, mac dau đa co xay dung đuong sat, Thuy Đien van con la mot quoc gia nong nghiep ro ret voi 90% dan so song nho vao nong nghiep. Mai cho đen thap nien cuoi cung cua the ky XIX moi co cong nghiep hoa rong lon, lam co so cho mot xa hoi cong nghiep hien đai cho đen cuoc khung hoang kinh te the gioi nam 1929. Sau Chien tranh the gioi thu hai Thuy Đien tro thanh mot trong nhung quoc gia cong nghiep dan đau cua the gioi. Viec phat trien cong nghiep đat đen đinh cao vao giua thap nien 1960, tu thap nien 1970 so nguoi lao đong trong cong nghiep giam xuong trong khi khu vuc dich vu tang truong them. Trong nam 2012 nong nghiep chi chiem hon 1.8% cua tong san pham quoc noi, ty le cua khu vuc cong nghiep la 27.4% trong khi 70.7% cua tong san pham quoc noi la do khu vuc dich vu tao nen. Tinh đen nam 2016, GDP cua Thuy Đien đat 517.440 USD, đung thu 23 the gioi va đung thu 10 chau Au. Nam 2017, muc tang truong GDP cua Thuy Đien la 2.4% 


= Nong nghiep va lam nghiep =
Nen nong nghiep Thuy Đien mang dau an cua nhung đieu kien ve đia chat va cua khi hau. Khoang 10% dien tich quoc gia đuoc su dung trong nong nghiep. 90% dien tich trong trot la o mien Nam va mien Trung cua Thuy Đien. Mot phan lon cac cong ty trong nong nghiep la so huu gia đinh. Đuoc trong nhieu nhat la ngu coc, khoai tay va cac loai cay cho dau. The nhung hon phan nua thu nhap trong nong nghiep (58%) la tu chan nuoi ma nhieu nhat la san xuat sua. Tro gia nong nghiep cua Lien minh chau Au chiem 24% thu nhap. 3/4 cac cong ty nong nghiep đeu co rung va ket hop nong nghiep voi lam nghiep. Do Thuy Đien la mot trong nhung nuoc giau rung nhat the gioi (25% dien tich quoc gia la rung) nen lam nghiep cung đong vai tro quan trong trong nen kinh te.


= Khai thac mo va cong nghiep =

Thuy Đien giau ve khoang san va đa bat đau khai thac tu thoi ky Trung Co. Sau cuoc khung hoang sat va thep cua thap nien 1970, quang sat chi con đuoc khai thac o Norrland (thanh pho Kiruna) va đuoc xuat khau. Đong, chi va kem đeu vuot qua nhu cau trong nuoc gap nhieu lan va cung đuoc xuat khau trong khi bac chi đap ung đuoc 60% va vang 80% nhu cau trong nuoc. Cung con co nhieu du tru quang nhung viec khai thac trong thoi gian nay khong co hieu qua kinh te.
Điem đac biet cua nen cong nghiep Thuy Đien la thanh phan cua cac cong ty lon tuong đoi cao. Sau mot cuoc khung hoang vao đau nhung nam 1990 (san xuat giam 10% trong vong 2 nam) cong nghiep bat đau phuc hoi. Cac nganh cong nghiep lon nhat la che tao xe co gioi (chiem 13% gia tri san xuat nam 1996) voi cac cong ty nhu Volvo, Scania, Saab va Saab AB (may bay va ky thuat du hanh vu tru), cong nghiep go va giay (cung chiem 13% gia tri san xuat) voi 4 cong ty lon, che tao may (12%) voi cac cong ty nhu Electrolux, SKF, Tetra-Pak, Alfa-Laval va cong nghiep đien-đien tu (19%) voi cac cong ty chiem uu the la Ericsson va ABB.


= Dich vu =
Khu vuc dich vu đong gop 70% cua tong san pham quoc noi ma truoc tien la do khu vuc nha nuoc đa tang truong rat manh trong cac thap nien gan đay. Mac du vay khu vuc dich vu tu nhan van chiem hon 2/3 san luong.


= Ngoai thuong =
Kinh te Thuy Đien phu thuoc manh vao ngoai thuong. Trong nam 2017 cac nuoc xuat khau chinh la Đuc (11%), Na Uy (10,2%), Phan Lan (6,9), Hoa Ky (6,8%), Đan Mach (6,8%), Vuong quoc Anh (6.2%), Ha Lan (5,4%), Trung Quoc (4,6%) . Cac san pham nhap khau quan trong nhat la may moc, xang dau va cac san pham dau mo, hoa chat, phuong tien co gioi, sat thep; thuc pham, quan ao...
Ty le đau tu truc tiep cua nuoc ngoai tai Thuy Đien tuong đoi cao. Nguyen nhan la do mot so it tap đoan kinh doanh quoc te chiem the ap đao trong nen kinh te cua Thuy Đien. Vao khoang 50 tap đoan chiem 2/3 xuat khau cua Thuy Đien.


= Nang luong =

Thi truong nang luong cua Thuy Đien phan lon đuoc tu nhan hoa. Thi truong nang luong Bac Au la mot trong nhung thi truong nang luong tu do đau tien o chau Au, đuoc giao dich tai NASDAQ OMX Commodities Europe va Nord Pool Spot. Nam 2006, trong tong san luong đien 139 TWh cua Thuy Đien, thi co 61 TWh (44%) đuoc san xuat tu thuy đien, 65 TWh (47%) đuoc san xuat bang nang luong hat nhan. Đong thoi, viec su dung nhien lieu sinh hoc, than bun... cung san xuat đuoc 13 TWh (9%) đien, trong khi nang luong gio san xuat 1 TWh (1%).
Cuoc khung hoang dau mo nam 1973 đa tang cuong no luc cua Thuy Đien nham giam su phu thuoc vao nhien lieu hoa thach nhap khau. Ke tu đo, đien chu yeu đuoc san xuat tu thuy đien va nang luong hat nhan. Tuy nhien, nang luong hat nhan đa dan bi han che. Ngoai ra, tai nan cua Tram phat đien hat nhan Three Mile Island (Hoa Ky) đa thuc giuc Riksdag đua ra quy đinh cam xay them cac nha may đien hat nhan moi. Vao thang 3 nam 2005, mot cuoc tham do y kien cho thay 83% chinh tri gia ung ho viec giam su phu thuoc vao dau mo, khi thien nhien va cac nguyen lieu hoa thach o Thuy Đien, đong thoi giam đien hat nhan va đau tu hang ty đo la vao nang luong tai tao va nang luong hieu qua . Nuoc nay đa nhieu nam theo đuoi mot chien luoc đanh thue gian tiep nhu la mot phan cua chinh sach moi truong, bao gom ca thue nang luong noi chung va thue carbon dioxide . Vao nam 2014 Thuy Đien la mot nuoc xuat khau rong đien voi loi nhuan 16 TWh; san luong tu cac nha may đien gio đa tang len đen 11,5 TWh .


= Du lich =
Du lich tham gia đong gop vao khoang 3% (4 ti USD nam 2000) trong tong san pham quoc noi. 4/5 khach du lich la nguoi trong nuoc va chi co 1/5 la đen tu nuoc ngoai. Trong so khach du lich tu nuoc ngoai nam 1998, 23% đen tu Đuc, 19% tu Đan Mach, 10% tu Na Uy, 9% tu Anh va 9% tu Ha Lan.


= An sinh xa hoi =
Thuy Đien la mot trong nhung nha nuoc phuc loi phat trien cao nhat tren the gioi. Theo bao cao cua OECD nam 2012, quoc gia nay co muc chi tieu danh cho phuc loi xa hoi cao thu hai theo ty le phan tram GDP, chi xep sau Phap (27,3% va 28,4%), va chi tieu phuc loi xa hoi (cong cong va tu nhan) o muc 30,2 % GDP, chi xep sau Phap va Bi (tuong ung la 31,3% va 31,0%) . Thuy Đien danh 6,3% GDP cua nuoc nay, cao thu 9 trong so 34 nuoc OECD, đe cung cap quyen tiep can giao duc binh đang cho moi nguoi dan . Quoc gia nay cung danh khoang 10% GDP cho he thong cham soc suc khoe .
Sau The chien II cac chinh phu cua Thuy Đien đa lien tuc mo rong nha nuoc phuc loi bang cach tang cac loai thue. Trong giai đoan nay kinh te cua Thuy Đien cung la mot trong nhung nen kinh te đat muc tang truong cao nhat. Mot loat cac cai cach xa hoi lien tiep đa bien Thuy Đien tro thanh mot trong nhung đat nuoc binh đang va phat trien nhat tren Trai Đat. Su tang truong nhat quan cua nha nuoc phuc loi đa dan đen thanh qua ruc ro hien nay la nguoi Thuy Đien đuoc huong mot muc song rat cao, chat luong cuoc song cua nguoi dan Thuy Đien đung hang đau the gioi. Ngay nay Thuy Đien luon đung đau trong cac bang xep hang quoc gia ve y te, giao duc va phat trien con nguoi - vuot xa mot so nuoc giau hon (vi du nhu Hoa Ky) .
Tuy nhien, tu thap nien 1970 tro đi, muc tang truong GDP cua Thuy Đien đa co su giam so voi cac nuoc cong nghiep khac va thu hang ve thu nhap binh quan đau nguoi cua nuoc nay đa tut tu vi tri thu 4 xuong vi tri thu 14 the gioi chi trong vai thap ky . Tu giua nhung nam 1990 đen nay, tang truong kinh te cua Thuy Đien đa mot lan nua co su tang toc va đat muc cao hon so voi hau het cac nuoc cong nghiep khac (ke ca My) trong 15 nam qua . Mot bao cao cua Chuong trinh Phat trien Lien Hop Quoc du đoan rang Chi so phat trien con nguoi cua Thuy Đien se giam tu 0,949 trong nam 2010- xuong con 0,906 vao nam 2030 .
Thuy Đien bat đau lam cham lai su mo rong cua nha nuoc phuc loi trong nhung nam 1980. Gan đay Thuy Đien đa ap dung cac chinh sach mang hoi huong chu nghia tan tu do, nhu tu nhan hoa, tai chinh hoa va bai bo cac quy đinh ngat ngheo cua nha nuoc đoi voi nen kinh te . Chinh phu Thuy Đien hien nay đang tiep tuc xu huong khoi phuc vua phai cac cai cach xa hoi truoc đay . Cung ke tu giua nhung nam 1980, muc đo bat binh đang o Thuy Đien đa tang nhanh hon so voi tat ca cac quoc gia phat trien khac, theo OECD. Tinh trang nay xay ra chu yeu la do viec giam phuc loi cua nha nuoc va su chuyen dich sang tu nhan hoa cac dich vu cong. Theo Barbro Sorman, mot nha hoat đong cua Đang Canh ta đoi lap, "Nguoi giau đang ngay cang giau hon, va nguoi ngheo đang tro nen ngheo hon. Thuy Đien bat đau tro nen giong nhu My". Tuy nhien, ro rang la Thuy Đien van con binh đang hon nhieu so voi hau het cac quoc gia khac .
He thong an sinh xa hoi cua Thuy Đien chu yeu đuoc quan ly boi Co quan Bao hiem xa hoi Thuy Đien va bao gom rat nhieu phuc loi khac nhau. Nhung khoan tro cap chu yeu bao gom :

"Barnbidrag": khoan tro cap danh cho tre em tu khi moi sinh cho đen khi 16 tuoi (tro cap cung co san danh cho sinh vien lon tuoi), đuoc trao cho cac bac cha me đe giam ganh nang phai nuoi con. Khoan tro cap nay thuong la 1500 SEK (tuc 165 USD)/thang cho moi đua tre.
"Foraldrapenning": Khoan tien tro cap danh cho cac cap cha me nghi phep đe cham soc đua con moi sinh cua ho. Moi cap vo chong moi sinh con se đuoc nghi lam 480 ngay lien tiep (tuc 16 thang) kem theo khoan tien nay. Ngoai ra con co mot khoan tro cap cham soc tre em, "vardbidrag", danh cho cac cap vo chong co con bi mac benh.
"Bostadsbidrag": Tro cap nha o cho bat ky ai khong co kha nang mua nha o.
"Sjukpenning", "Sjukersattning", "Aktivitetsersattning" va "Handikappersattning": Khoan tro cap danh cho nguoi bi benh hoac bi khuyet tat va khong the lam viec.
"Arbetsloshetsersattning": Khoan tro cap danh cho nguoi that nghiep (thoi gian gioi han 300 ngay, nam ngay mot tuan, co nghia la 60 tuan)
"Alderspension", "Garantipension": Khoan tro cap cho nhung nguoi đa nghi huu.
"Forsorjningsstod": Khoan tro cap danh cho bat cu ai khong the co đuoc mot muc song hop ly.


= Giao thong =

Thuy Đien co 162.707 km (101.101 dam) đuong trai nhua va 1.428 km (887 mi) đuong cao toc. Đuong cao toc chay ngang qua lanh tho Thuy Đien va qua Cau Øresund đe đen Đan Mach. Nhieu tuyen đuong cao toc moi van đang đuoc xay dung va mot tuyen đuong cao toc moi tu Uppsala đen Gavle đa đuoc hoan thanh vao ngay 17 thang 10 nam 2007. Thuy Đien duy tri giao thong tay trai (Vanstertrafik trong tieng Thuy Đien) tu khoang nam 1736 va tiep tuc duy tri đen the ky 20. Cac cu tri đa tu choi chuyen sang giao thong tay phai vao nam 1955, nhung sau khi Riksdag thong qua luat vao nam 1963, su thay đoi đa dien ra vao ngay 3 thang 9 nam 1967, đuoc biet đen bang tieng Thuy Đien la Dagen H. Ke tu đo, Thuy Đien thuc hien quy tac giao thong tay phai.
Tau đien ngam Stockholm la he thong tau đien ngam duy nhat o Thuy Đien va phuc vu trong thanh pho thu đo Stockholm voi 100 nha ga. Thi truong van tai đuong sat đuoc tu nhan hoa, nhung trong khi co nhieu doanh nghiep tu nhan, cac nha đieu hanh lon nhat van thuoc so huu cua nha nuoc. Cac hat (county) co trach nhiem ve tai chinh, ve va tiep thi cho cac chuyen tau đia phuong. Cac nha đieu hanh lon bao gom SJ, Veolia Transport, DSB, Green Cargo, Tagkompaniet va Inlandsbanan. Hau het mang luoi đuong sat đeu do Trafikverket so huu va đieu hanh. 
Cac san bay lon nhat cua Thuy Đien bao gom san bay Stockholm-Arlanda (16,1 trieu hanh khach trong nam 2009) cach Stockholm 40 km ve phia bac, san bay Goteborg Landvetter (4,3 trieu hanh khach trong nam 2008) va san bay Stockholm-Skavsta (2,0 trieu hanh khach).


= Khoa hoc va ky thuat =

Trong the ky 18, cuoc cach mang khoa hoc cua Thuy Đien đa dien ra. Nam 1739, Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien đuoc thanh lap, voi nhung ca nhan kiet xuat nhu Carl Linnaeus va Anders Celsius (nguoi phat minh ra Nhiet ke Celsius) la thanh vien ban đau. Nhieu cong ty đuoc thanh lap boi nhung nguoi tien phong đau tien cho đen nay van la nhung thuong hieu quoc te lon. Nha vat ly Thuy Đien Gustaf Dalen la nguoi đa thanh lap nen cong ty AGA va nhan giai Nobel Vat ly cho phat minh ra van mat troi cua minh. Nha hoa hoc Thuy Đien Alfred Nobel la nguoi đa phat minh ra thuoc no va la nguoi sang lap nen giai Nobel. Nha phat minh Thuy Đien Lars Magnus Ericsson đa thanh lap cong ty mang ten cua minh, Ericsson, đen nay đay van la mot trong nhung cong ty vien thong lon nhat the gioi. Nha vat ly Thuy Đien Jonas Wenstrom la nguoi tien phong đau tien trong nhung nghien cuu ve dong đien xoay chieu va cung voi nha phat minh nguoi Serbia Nikola Tesla, ong đuoc cong nhan la mot trong nhung nguoi đa phat minh ra he thong đien ba pha. Tetra Pak la mot phat minh dung đe luu tru thuc pham long, đuoc phat minh boi Erik Wallenberg. Omeprazole, mot loai thuoc chua benh loet da day, la loai thuoc ban chay nhat the gioi trong nhung nam 1990 va đuoc phat trien boi cong ty Thuy Đien AstraZeneca. Gan đay hon, Hakan Lans la nguoi đa phat minh ra He thong nhan dang tu đong (AIS).
Cac nha phat minh Thuy Đien đang nam giu 47.112 bang sang che tai Hoa Ky vao nam 2014, theo Van phong Sang che va Nhan hieu Hoa Ky. Chi co muoi quoc gia khac tren the gioi nam giu nhieu bang sang che hon Thuy Đien .
Theo ty le phan tram GDP, chinh phu Thuy Đien phan bo nguon luc danh cho nghien cuu va phat trien nhieu hon bat cu quoc gia nao khac tren the gioi . Thuy Đien đung đau chau Au ve so luong cac san pham khoa hoc đuoc cong bo tinh theo binh quan đau nguoi .
Trong nam 2009, cac quyet đinh ve viec xay dung hai co so khoa hoc lon nhat cua Thuy Đien, cac co so buc xa synchrotron MAX IV va European Spallation Source, đa đuoc thong qua .Ca hai co so đeu se đuoc xay dung tai Lund. European Spallation Source, ton 14 ty SEK đe xay dung , se bat đau hoat đong vao nam 2019 va se cung cap chum tia neutron manh hon khoang 30 lan so voi bat ky he thong cung cap neutron nao hien nay.. MAX IV, chi phi khoang 3 ty SEK, đi vao hoat đong tu nam 2015. Ca hai co so nay đeu co y nghia lon đoi voi nghien cuu vat chat.


Nhan khau = Dan so =
Tong dan so cua Thuy Đien la 10.142.686 nguoi vao ngay 31 thang 3 nam 2018. Dan so Thuy Đien đa vuot moc 9 trieu nguoi vao ngay 12 thang 8 nam 2004 va 9,5 trieu vao mua xuan nam 2012, theo Thong ke Thuy Đien . Mat đo dan so la 22,5 nguoi / km² (58,2 moi dam vuong), trong đo mat đo dan so o mien nam cua đat nuoc cao hon đang ke so voi mien bac. Khoang 85% dan so song o cac đo thi . Thanh pho thu đo Stockholm co dan so khoang 950.000 nguoi (chua bao gom dan so cua vung đo thi). Cac thanh pho lon thu hai va thu ba la Gothenburg va Malmo. Vung đo thi Gothenburg chi co hon mot trieu cu dan va phan phia tay cua Scania, doc theo Oresund cung co so dan tuong tu. Vung đo thi Copenhagen va Skane, nam o bien gioi Đan Mach-Thuy Đien xung quanh Oresund ma thanh pho Malmo la mot phan (khu vuc nay truoc đay goi la Vung Oresund), co dan so 4 trieu nguoi. Ben canh cac thanh pho lon, cac khu vuc co mat đo dan so cao hon đang ke so voi phan con lai cua đat nuoc bao gom khu vuc nong nghiep cua Ostergotland, vung bo bien phia tay, khu vuc xung quanh ho Malaren va khu vuc nong nghiep quanh Uppsala.
Norrland, chiem khoang 60% lanh tho Thuy Đien, co mat đo dan so rat thap (duoi 5 nguoi moi km2). Vung nui cao va hau het cac vung ven bien xa xoi hau nhu khong co dan cu. O nhung vung rong lon phia tay Svealand, hay phan phia nam va trung tam cua Smaland mat đo dan so cung rat thap. Mot khu vuc đuoc goi la Finnveden, nam o phia tay nam cua Smaland, cung co the coi la gan nhu khong co su hien dien cua con nguoi.
Tu nam 1820 toi nam 1930, khoang 1,3 trieu nguoi Thuy Đien, tuc mot phan ba dan so cua đat nuoc, đa di cu đen Bac My, va hau het trong so ho đen Hoa Ky. Hien co hon 4,4 trieu nguoi My goc Thuy Đien theo uoc tinh cua Cuc Đieu tra Dan so Hoa Ky nam 2006 . Tai Canada nguoi goc Thuy Đien co khoang 330.000 nguoi.
Theo Thong ke Thuy Đien thi vao nam 2017, khoang 3.193.089 nguoi tuc 31,5% dan so cua Thuy Đien co nguon goc nuoc ngoai, đuoc đinh nghia la nhung nguoi sinh ra o nuoc ngoai hoac sinh ra o Thuy Đien nhung co bo hoac me (hoac ca hai) sinh ra o nuoc ngoai . Nhung nguoi Thuy Đien goc nuoc ngoai co xuat xu nhieu nhat tu cac nuoc Syria (1,70%), Phan Lan (1,49%), Iraq (1,39%), Ba Lan (0,90%), Iran (0,73%) va Somalia (0,66%) .


= Ngon ngu =
Ngon ngu chinh thuc cua Thuy Đien la tieng Thuy Đien , mot ngon ngu German Bac, rat giong voi tieng Đan Mach va tieng Na Uy, chi khac ve cach phat am va chinh ta. Nguoi Na Uy co the de dang hieu đuoc tieng Thuy Đien, va nguoi Đan Mach cung co the hieu no tuy se gap mot chut kho khan hon so voi nguoi Na Uy. Nguoc lai, nhung nguoi noi tieng Thuy Đien cung co the de dang hieu đuoc tieng Na Uy hoac tieng Đan Mach, tuy nhien tieng Na Uy se de hon mot chut đoi voi ho. Cac phuong ngu đuoc noi o Scania, phan cuc nam cua đat nuoc, chiu anh huong lon boi tieng Đan Mach boi vi khu vuc nay truoc đay la mot phan lanh tho cua Đan Mach va ngay nay van nam tiep giap voi quoc gia nay. Nhung nguoi Thuy Đien noi tieng Phan Lan chiem khoang 5% dan so Thuy Đien , va tieng Phan Lan đa đuoc cong nhan la mot ngon ngu thieu so tai Thuy Đien. Do nhung nguoi noi tieng A rap nhap cu vao Thuy Đien rat nhieu trong nhung nam gan đay, viec su dung tieng A Rap co the đa tro nen pho bien rong rai o trong nuoc hon so voi tieng Phan Lan. Tuy nhien, khong co thong ke chinh thuc nao ve đieu nay .
Tai Thuy Đien, tieng Phan Lan, tieng Meankieli, tieng Jiddisch, tieng Romani va tieng Sami co đia vi la cac ngon ngu thieu so đuoc cong nhan. Gan 90% nguoi Thuy Đien co kha nang noi đuoc tieng Anh  vi mot phan tieng Anh la ngoai ngu bat buoc trong truong hoc  va phan khac la vi tieng Anh co rat nhieu trong chuong trinh truyen hinh. Đa so hoc sinh chon tieng Đuc la ngoai ngu thu nhi, nhung gan đay tieng Tay Ban Nha đang đuoc ua chuong va đa vuot qua tieng Đuc tai mot so truong. That ra tieng Đuc la ngoai ngu đau tien tai Thuy Đien cho đen nam 1950 cung nhu trong phan con lai cua Bac Au.


= Ton giao =

Giao hoi Thuy Đien, mot giao hoi Lutheran, đa la giao hoi quoc gia tu 1527 cho đen 1999. Ti le thanh vien cua Giao hoi tren tong dan so suy giam dan qua cac nam: tu 95,2% nam 1972 xuong con 67,5% nam 2012 va 61,5% vao nam 2016 . So nguoi cua nhom lon thu nhi, nhung nguoi theo Hoi giao, rat kho đuoc đoan chinh xac. Su hien dien cua nhung nguoi Hoi giao o Thuy Đien van con yeu cho đen nhung nam 1960, khi Thuy Đien bat đau nhan đuoc nhung nguoi di cu tu vung Balkan va Tho Nhi Ky. Lan song nhap cu o at tu Bac Phi va Trung Đong đa đua dan so Hoi giao tai Thuy Đien tang đang ke, ngay nay uoc tinh len đen 600.000 nguoi . Cong giao Roma co vao khoang 150.000 nguoi va Chinh thong giao Đong phuong khoang 100.000 nguoi. Ben canh đo tai Thuy Đien co khoang 23.000 nguoi cua Nhan chung Jehova, 20.000 nguoi la tin đo Phat giao va vao khoang 10.000 nguoi theo Do Thai giao.
Theo cuoc tham do y kien Eurobarometer vao nam 2010:

18% cong dan Thuy Đien tra loi rang ho tin Thuong đe la co that
45% tra loi rang ho tin co mot dang the luc tam linh nao đo.
34% con lai tin rang khong co bat ky vi than linh, thuong đe nao.


= Nhap cu =
Thuy Đien đang gia hoa dan so nhanh chong do muc sinh thap. Gan đay nguoi nhap cu la nguon tang truong dan so chinh, va trong 1 the ky gan đay, Thuy Đien tu mot quoc gia di cu rong sau The chien thu nhat đa tro thanh mot quoc gia nhap cu rong ke tu The chien II tro đi. Cac khia canh ve kinh te, xa hoi va chinh tri cua van đe nhap cu đa gay ra rat nhieu tranh cai .
Trong nam 2016, uoc tinh 2.320.302 cu dan Thuy Đien co nguon goc nuoc ngoai, chiem khoang 23% dan so Thuy Đien . So nguoi dan Thuy Đien co cha me la nguoi nuoc ngoai len toi 3.060.115 nguoi, chiem 30% dan so ca nuoc . Trong so đo, 1.784.497 nguoi hien song o Thuy Đien nhung đuoc sinh ra o nuoc ngoai. Ngoai ra, 535.805 nguoi đuoc sinh ra o Thuy Đien nhung co ca cha va me sinh ra o nuoc ngoai va 739,813 nguoi khac co mot trong hai nguoi cha hoac me sinh ra o nuoc ngoai (con nguoi con lai sinh ra o Thuy Đien) .
Theo Eurostat, trong nam 2010, đa co 1,33 trieu nguoi Thuy Đien đuoc sinh ra o nuoc ngoai, tuong ung voi 14,3% tong dan so. Trong so nay, 859.000 (9,2%) đuoc sinh ra o cac nuoc ngoai EU va 477,000 (5,1%) đuoc sinh ra o mot nuoc thanh vien EU khac .
Nam 2009, so nguoi nhap cu đat muc ky luc, voi 102.280 nguoi đa di cu đen Thuy Đien chi rieng trong nam nay . Nguoi nhap cu o Thuy Đien chu yeu tap trung trong cac khu vuc đo thi o Svealand va Gotaland. Tu đau nhung nam 1970, nhung nguoi nhap cu vao Thuy Đien chu yeu la dan ti nan va nhung nguoi toi Thuy Đien đe đoan tu voi gia đinh tu cac nuoc Trung Đong va chau My Latinh .
Muoi nhom di dan nuoc ngoai lon nhat trong so đang ky dan su Thuy Đien nam 2016 toi tu cac nuoc sau:

 Phan Lan (153,620)
 Syria (149,418)
 Iraq (135,129)
 Ba Lan (88,704)
 Iran (70,637)
 (66,539)
 Somalia (63,853)
 Bosnia va Herzegovina (58,181)
 Đuc (50,189)


= Toi pham =
Cac so lieu tu Khao sat Toi pham Thuy Đien (SCS) nam 2013 cho thay ti le toi pham nhin chung đa giam trong khoang thoi gian tu nam 2005 đen nam 2013. Ke tu nam 2014 đa co tinh trang gia tang o mot so loai toi pham, bao gom gian lan thue, mot so toi pham lien quan đen tai san va đac biet la toi pham tinh duc (vao nam 2016 ti le toi pham tinh duc đa tang 70% so voi nam 2013).
Muc đo tham nhung o Thuy Đien la rat thap . He thong phap ly va the che o Thuy Đien đuoc coi la co hieu qua trong viec chong tham nhung, va đac trung cua cac co quan chinh phu tai Thuy Đien la muc đo minh bach, liem chinh va trach nhiem cao .
Ty le giet nguoi o Thuy Đien la kha thap, voi khoang 1.14 vu giet nguoi tren 100.000 dan vao nam 2015. So vu "bao luc chet nguoi đuoc xac nhan" đa dao đong giua 68 va 112 vu trong giai đoan 2006-2015, giam tu 111 vu nam 2007 xuong con 68 vu vao nam 2012, tiep theo la tang len 112 vu vao nam 2015 va giam xuong 106 vu vao nam 2016  
. Cac nghien cuu ve nhung vu bao luc gay chet nguoi o Thuy Đien đa chi ra rang hon mot nua cac vu an đuoc bao cao khong thuc su la nhung vu giet nguoi hay ngo sat. Nhieu vu an giet nguoi đuoc bao cao tren thuc te la nhung vu tu tu, tai nan hoac tu vong tu nhien . Tuy vay ti le nhung vu bao luc lien quan đen sung đan o Thuy Đien la cao hon đang ke so voi nhieu nuoc Tay Au khac .
Theo SCS nam 2016, 1,7% so nguoi Thuy Đien đuoc hoi đa tra loi rang ho la nan nhan cua hanh vi bao luc tinh duc. Con so nay tang hon 100% so voi nam 2012 va 70% so voi nam 2014. Nan nhan cua toi pham tinh duc thuong la pho bien hon o phu nu so voi nam gioi, va pho bien nhat trong khung tuoi 20-24. Toi pham tinh duc xay ra pho bien nhat o noi cong cong va trong hau het cac truong hop, thu pham khong he quen biet voi nan nhan . Trong nam 2014, đa co 6,697 vu hiep dam tai Thuy Đien đuoc bao cao cho canh sat nuoc nay, ti le la 69 vu tren 100.000 dan, theo Hoi đong Quoc gia Thuy Đien ve Phong chong toi pham (BRA), tang 11% so voi nam 2013 . Trong nam 2016, tong so vu hiep dam đuoc bao cao đa tang len 6.715 vu . Vao thang 8 nam 2018, SVT bao cao rang thong ke hiep dam o Thuy Đien cho thay 58% nam gioi bi ket an hiep dam trong 5 nam qua đuoc sinh ra ngoai Lien minh chau Au, phan lon la dan nhap cu tu cac nuoc Nam Phi, Bac Phi, A Rap, Trung Đong va Afghanistan . Nhung con so chinh thuc cho thay ty le toi pham tinh duc tai Thuy Đien đang tiep tuc co dau hieu gia tang .


= Giao duc =
Tre em tu 1-5 tuoi o Thuy Đien đuoc đam bao theo hoc tai cac truong mau giao cong lap (forskola). Giao duc tai truong hoc la bat buoc đoi voi moi tre em tu 6 đen 16 tuoi. Sau khi hoan thanh lop 9, khoang 90% hoc sinh tai Thuy Đien tiep tuc theo hoc tai mot truong trung hoc trong vong ba nam. He thong truong hoc tai Thuy Đien phan lon đuoc tai tro boi cac loai thue.
Chinh phu Thuy Đien đam bao su đoi xu cong bang cho ca truong cong lap cung nhu truong tu thuc . Bat cu ai cung co the thanh lap mot truong hoc nham muc đich thu loi nhuan va cac khu vuc đo thi phai cap cho cac truong tu thuc mot so tien tuong đuong voi so tien ma cac truong thuoc so huu cua chinh quyen thanh pho nhan đuoc. Bua an trua o truong cho hoc sinh la mien phi tai tat ca cac truong hoc o Thuy Đien, va viec cung cap bua sang mien phi cung đuoc khuyen khich .
Co mot so truong đai hoc va cao đang khac nhau o Thuy Đien, lau đoi nhat va lon nhat trong so đo nam o cac thanh pho Uppsala, Lund, Gothenburg va Stockholm. Nam 2000, 32% nguoi Thuy Đien co bang đai hoc, đung thu 5 trong cac nuoc OECD . Cung voi mot so quoc gia chau Au khac, chinh phu Thuy Đien cung tro cap hoc phi cho cac sinh vien quoc te theo hoc tai cac hoc vien o Thuy Đien, mac du mot du luat gan đay đuoc thong qua tai Riksdag se han che khoan ro cap nay cho sinh vien đen tu cac nuoc EEA va Thuy Si .
Su gia tang cua dong nguoi nhap cu vao Thuy Đien la nguyen nhan chinh khien cho Thuy Đien tut hang lien tuc trong bang xep hang PISA (Chuong trinh đanh gia hoc sinh quoc te) .


= Y te =
He thong cham soc suc khoe Thuy Đien chu yeu la do chinh phu tai tro, mac du cham soc suc khoe tu nhan cung ton tai. Nguon kinh phi danh cho he thong cham soc suc khoe o Thuy Đien chu yeu la thong qua cac loai thue. He thong cham soc suc khoe o Thuy Đien co chat luong rat cao, tuong đuong voi cac quoc gia phat trien khac. Thuy Đien nam trong top 5 quoc gia co ty le tu vong tre so sinh thap nhat the gioi. Tuoi tho trung binh cua nguoi dan Thuy Đien cung thuoc top đau the gioi. Nuoc uong o Thuy Đien cung đuoc cho la an toan bac nhat the gioi. Theo bang xep hang cua EHCI ve nhung quoc gia co dich vu y te tot nhat o chau Au nam 2016, Thuy Đien xep o vi tri thu 12 .


= Cuoc song xa hoi =

"Mo hinh Thuy Đien", mot khai niem cua thap nien 1970, am chi he thong phuc loi xa hoi, mot he thong phuc loi va cham lo xa hoi rong khap, la ket qua cua su phat trien hang tram nam. Trong thoi gian tu nam 1890 đen 1930 mot phan co so cho mot he thong phuc loi xa hoi đa thanh hinh, nhung mai đen nhung nam cua thap nien 1930, đac biet la tu khi Đang Cong nhan Dan chu Xa hoi Thuy Đien thanh lap chinh phu nam 1932, viec xay dung mot quoc gia phuc loi xa hoi moi tro thanh mot du an chinh tri va đuoc đay manh. He thong phuc loi xa hoi Thuy Đien cuoi cung đa bao gom tat ca moi nguoi tu tre em (thong qua he thong cham soc tre em cua lang xa) cho đen nhung nguoi ve huu (thong qua he thong cham soc nguoi gia cua lang xa).
Mai đen thap nien vua qua moi co nhung thay đoi lon. Mot cuoc khung hoang kinh te tram trong đau thap nien 1990 đa dan đen viec cat giam cac phuc loi xa hoi va su phat trien nhan khau nhu đa du đoan đa buoc phai xay dung lai toan bo he thong huu tri, he thong ma tu nay đuoc gan lien vao phat trien kinh te. The nhung cac cuoc bau cu vua qua đa cho thay la chinh nhung phan cot loi cua he thong phuc loi xa hoi rat đuoc nguoi cong dan yeu men.


Van hoa = Van hoc =

Vao đau Phong trao Cai cach nen tang cho mot tieng Thuy Đien thong nhat bat đau hinh thanh. Van hoc mang tinh chat ton giao chiem linh uu the trong suot thoi ky nay.
Vao nam 1732 so đau tien cua to tuan bao đau tien, Then swanska Argus, đuoc phat hanh. Olof Dalin, nguoi phat hanh to tuan bao nay, chu yeu huong ve gioi ban đoc la nguoi thuong dan. Trong nhung nguoi cung thoi voi Dalin noi bat nhat la ba Hedvig Charlotta Nordenflycht. Tho cua ba mot phan mang tinh chat ca nhan va tru tinh, mot phan khac mang dau an cua cuoc đau tranh vi cac quyen tri thuc cua phu nu.
Erik Gustaf Geijer cung nhu nguoi sau ong la Esaias Tegner la nhung nguoi đai dien cho truong phai lang man quoc gia trong Thoi ky Lang man. Voi bai tho Vikingen Geijer đa đua hinh tuong cua nguoi Viking đi vao van hoc. Cung trong thoi ky nay cac tieu thuyet đau tien bat đau đuoc phat hanh, đang ke nhat la Carl Jonas Love Almqvist voi quyen tieu thuyet Drottningens juvelsmycke (Chau bau cua hoang hau).

August Strindberg va Selma Lagerlof la hai nha van noi bat nhat trong thoi gian tu cuoi the ky XIX cho đen Chien tranh the gioi thu nhat. Voi hai tac pham Fadren (Cha) nam 1887 va Froken Julie (Nguoi con gai ten Julie) Strindberg đa đat đen gioi ban đoc quoc te. Nguoi đoat giai Nobel Selma Lagerhof bat đau đuoc gioi cong khai biet đen qua quyen tieu thuyet Gosta Berlings saga.
Nen van hoc sau nam 1914 huong ve cac đe tai xa hoi nhieu hon thoi gian truoc đo. Sigfrid Siwertz, Elin Wagner va Hjalmar Bergman mieu ta đat nuoc Thuy Đien đuong thoi trong thoi gian chuyen đoi tu xa hoi nong nghiep sang xa hoi cong nghiep.
Thoi ky Hien đai trong van hoc Thuy Đien bat đau trong nhung thap nien sau Chien tranh the gioi thu hai. Giua nhung nam 1960 bat đau co mot cuoc đoi huong trong van hoc Thuy Đien. Nhan thuc moi ve chinh tri the gioi đoi hoi mot nen van hoc phe binh xa hoi. Per Olov Enquist viet quyen tieu thuyet mang tinh chat tai lieu ve viec truc xuat nhung nguoi Balt tu Thuy Đien ve Lien bang Xo viet. Cac nha van khac nhu Par Westberg va Sara Lidman viet ve tinh trang cua the gioi ben ngoai. Trong nhung nam cua thap ky 1970 van hoc Thuy Đien tro ve đe tai su thi. Trong nhieu tac pham cung chu đe, tung vung đat cua Thuy Đien đa đuoc mieu ta lai trong luc chuyen đoi giua cu va moi. Lars Noren voi bi kich gia đinh Modet att doda (Can đam đe giet nguoi) nam 1980 đa tro thanh nha viet bi kich noi tieng nhat cua nhung thap nien ke tiep.


= Phim =

Vao khoang nam 1910 Thuy Đien bat đau san xuat phim thuong xuyen. Chang bao lau phim Thuy Đien đat chat luong đen mot muc đo lam cho ca the gioi biet đen. The nhung khi phim co am thanh ra đoi va kem theo đo la viec tu gioi han trong thi truong nho noi tieng Thuy Đien, phim Thuy Đien giam sut xuong muc đo thap ve nghe thuat. Mai đen sau Chien tranh the gioi thu hai phim Thuy Đien moi trai qua mot cuoc đoi moi ve chat luong nghe thuat. Truoc tien la trong the loai phim tai lieu, thi du nhu phim Con nguoi trong thanh pho cua Arne Sucksdorf đa đoat đuoc giai thuong Oscar. The loai phim thieu nien va nhi đong cung đat đuoc su quan tam cua the gioi.


= Am nhac =

Nam 2007, voi doanh thu hon 800 trieu đo la, Thuy Đien la nuoc xuat khau am nhac lon thu ba tren the gioi, chi xep sau My va Anh . ABBA la mot trong nhung ban nhac Thuy Đien noi tieng the gioi đau tien, va hien nay van nam trong so nhung ban nhac noi tieng nhat tren the gioi. Voi ABBA, nen am nhac Thuy Đien buoc vao mot ky nguyen moi, khi ma nhac pop Thuy Đien đat đuoc danh tieng o tam quoc te. Đa co nhieu ban nhac cua Thuy Đien đat đuoc thanh cong quoc te ke tu đo, chang han nhu Roxette, Ace of Base, Europe, A-teens, The Cardigans, Robyn, The Hives va Soundtrack of Our Lives. Thuy Đien cung la mot đat nuoc co nen nhac Metal phat trien cuc ki manh me voi nhung cai ten đa qua quen thuoc voi cac rockfan tren toan the gioi nhu Arch Enemy, In Flames,Dark Funeral, Dark Tranquillity hay Pain Of Salvation.
Thuy Đien cung la mot trong nhung quoc gia thanh cong nhat tai cuoc thi Eurovision Song Contest, voi tong cong sau lan gianh chien thang (1974, 1984, 1991, 1999, 2012 va 2015), chi xep sau Ireland voi bay lan chien thang.


= Kien truc =


= Cac le hoi va phong tuc tap quan đac trung =

Ngay 6 thang 1 la ngay le Trettondedag jul (le Ba Vua con goi la le Hien Linh), đay la ngay le quoc gia tai Thuy Đien chu yeu theo đao Tin Lanh.
Vao ngay 13 thang 1, Tjugondedag jul (con goi la Tjugondag jul hay Knut), mua Giang Sinh cham dut. Thinh thoang co le hoi cuoi cung, nen va cac vat trang hoang đuoc thao go xuong va cay No en đuoc mang ra ngoai.
Valborgsmassoafton đuoc chao mung vao ngay 30 thang 4. Nguoi dan quay quanh cac lua trai lon, co phat bieu chao mung mua Xuan va hat cac bai ca ve mua Xuan. Đac biet o tai Lund va Uppsala thi Valborg vao đem truoc ngay 1 thang 5 la mot le hoi sinh vien quan trong. Đung 15 gio tat ca moi nguoi đeu đoi mu sinh vien len la hat nhung bai ca sinh vien. Vao đem đo thuong nguoi ta uong nhieu ruou.
Ngay 6 thang 6, Svenska flaggans dag, la ngay le quoc khanh cua Thuy Đien. Đau tien la "Flaggentag" (Ngay Quoc ky), ra đoi vao nam 1916, ngay 6 thang 6 la le quoc khanh tu nam 1983 va tu nam 2005 cung la ngay le chinh thuc.
Le hoi giua he (Midsommarfest) đuoc mung vao đem rang sang ngay thu Bay đau tien sau ngay 21 thang 6. Le hoi nay đuoc an mung lon chi co the so sanh đuoc voi le Giang Sinh. Thuy Đien đep nhat vao đem "midsommarafton" cuoi thang 6, khi anh sang mat troi co the nhin thay 24 tieng lien tuc o mien Bac va o mien Nam chi co vai tieng la hoang hon va rang sang. Ngay le nay co truyen thong rat lau đoi va co nguon goc tu cac le hoi chao mung mua He tu thoi ky Tien Lich su. Tren khap moi noi o Thuy Đien nguoi dan ca hat va nhay mua chung quanh cay neu thang 5 đuoc trang hoang bang canh cay va bong hoa, co le la bieu tuong quoc gia Thuy Đien noi tieng nhat.
Vao thang 8 bat đau co tom cua tuoi đau mua o cho. Le hoi chao mung đuoc goi la Kraftskiva va đuoc to chuc khong co thoi điem nhat đinh. Nguoi dan an tom cua luoc cho đen khi no va uong kem theo đo la ruou manh.
Tai mien Bac Thuy Đien con co Surstrommingsfest vao cuoi mua He. Viec an ca trich đuoc u truoc cung voi khoai tay hay voi tunnbrod (mot loai banh mi kho) trong dip le nay đoi hoi phai co khau vi "cung cap".
Le Lucia (Luciafest) bat đau vao sang ngay 13 thang 12 va tai Thuy Đien la ngay cua Nu hoang anh sang. Nguoi con gai đau trong gia đinh xuat hien voi mot vay trang va mang tren đau mot vong hoa đuoc lam tu canh cay cua mot loai cay viet quat (Vaccinium vitis-idaea) va nen, đanh thuc gia đinh va mang thuc an sang đen tan giuong. Truong hoc va noi lam viec tren toan nuoc đuoc cac đoan dieu hanh đen tham vieng vao sang som. Cac co gai tre mang vay trang dai đen got chan cung voi nen tren đau va tay, đi cung la cac nam thieu nien mang quan ao trang va đoi non chop dai đuoc trang điem bang nhieu ngoi sao.


= The thao =

The thao la mot phong trao quan chung tai Thuy Đien voi khoang đo mot nua dan so tham gia tich cuc. Hai mon the thao chinh la bong đa va khuc con cau tren bang. Zlatan Ibrahimovic, Henrik Larsson va Fredrik Ljungberg thuoc ve nhung ngoi sao bong đa cua Thuy Đien va trong so nhung nguoi noi tieng trong bo mon khuc con cau tren bang phai ke đen Markus Naslund, Peter Forsberg, Mats Sundin, Daniel Alfredsson, Niklas Lidstrom, Borje Salming va Pelle Lindbergh.
So nguoi choi cac mon the thao cuoi ngua nhieu chi sau bong đa, phan lon la phu nu. Tiep theo sau đo la golf, đien kinh va cac mon the thao đong đoi nhu bong nem, khuc con cau trong nha (tieng Anh: Floorball), bong ro va ngoai ra la bandy tai cac vung phia Bac.
Cac van đong vien quan vot thanh cong bao gom Bjorn Borg, Mats Wilander,Stefan Edberg va Robin Soderling.
Rat nhieu nguoi Thuy Đien đa lap thanh tich quoc te trong đien kinh, thi du nhu Patrik Sjoberg - ky luc nhay cao nam chau Au, hay Kajsa Bergqvist - ky luc nhay cao nu, va nguoi đoat huy chuong vang The van hoi Stefan Holm. Hai van đong vien Thuy Đien khac đoat huy chuong vang tai The van hoi mua He 2004 la Carolina Kluft trong bo mon đien kinh nu bay mon va Christian Olsson trong bo mon nhay ba buoc.
Cac van đong vien noi tieng khac cua Thuy Đien bao gom Ingemar Johansson (đam boc hang nang), Annika Sorenstam (đanh golf), Jan-Ove Waldner (nguyen vo đich bong ban 5 lan) va Tony Rickardsson (đua mo to).
Trong truong hoc, tren bai co hay trong cong vien brannboll, mot bo mon the thao tuong tu nhu bong chay, thuong hay đuoc choi đe giai tri. Trong cac the he lon tuoi cac bo mon the thao giai tri khac la kubb va boules.


= Am thuc =

Am thuc Thuy Đien la thuc pham truyen thong cua nguoi Thuy Đien. Do Thuy Đien trai dai tu bac toi nam, no nhieu khac biet giua am thuc phia bac va phia nam.
Trong lich su, o phia Bac, nguoi ta tung an cac loai thit nhu tuan loc, hoac cac loai thit thu san khac, no co nguon goc tu van hoa Sami, trong khi cac loai rau tuoi co vai tro quan trong hon o phia Nam.


Xem them Truyen thanh va truyen hinh tai Thuy Đien
Danh sach cac truong Đai hoc tai Thuy Đien
Quan he quoc te cua Thuy Đien
Quan đoi Thuy Đien
Danh sach cac cuoc chien tranh cua Thuy Đien
Vien Han lam Hoang gia Thuy Đien
Giao thong tai Thuy Đien
Danh sach cac cong ty Thuy Đien
Danh sach bao chi Thuy Đien
Nguoi noi tieng Thuy Đien o Phan Lan


Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua chinh phu Thuy Đien
Trang web chinh thuc cua Quoc hoi Thuy Đien Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2003 tai Wayback Machine -
Hoc tap va nghien cuu tai Thuy Đien
Du lich Thuy Đien Luu tru ngay 2 thang 11 nam 2004 tai Wayback Machine
Sweden Info Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine - Kingdom of Sweden (ENG)
Sach tai lieu cua CIA ve Thuy Đien Luu tru ngay 7 thang 12 nam 2003 tai Wayback Machine
Thong tin ve Thuy Đien cua Bo Ngoai giao My