Cheo cheo Java danh phap hai phan: Tragulus javanicus, la mot loai thu thuoc ho Cheo cheo. Khi truong thanh đat kich thuoc nhu mot con tho, khien chung tro thanh loai đong vat mong guoc nho nhat. Sinh song trong rung ram tren đao Java va co le tren đao Bali, mac du su hien dien nay khong đuoc xac minh.


Phan loai Danh phap khoa hoc cua cheo cheo Java la Tragulus javanicus, mac du danh phap phan loai khac van ton tai, gom co Tragulus javanica, Cervus javanicus, va danh phap đong nghia Tragulus fuscatus. Do bao chi dich tung tu theo ten tieng Anh (mouse deer) nen Cheo cheo Java con đuoc goi bang cai ten Huou chuot Java. Tinh trang phan loai cua cheo cheo Java con nhieu tranh cai, nhung phan tich hop so gan đay đa bat đau lam sang to su phan loai khong nhat quan nay. Truoc đay, cheo cheo Java, Tragulus javanicus, thuong đai dien cho lop rong hon thuoc ho cheo cheo lon; nhung phat hien rang, khong giong cheo cheo Java, nhung loai khac khong cu tru tren đao Java. 3 nhom loai thuoc chi Tragulus đuoc nhan dang dua tren phan tich phep đo hop so va mau nghiem mau sac long thu. Ba nhom loai la Tragulus javanicus, Tragulus napu, va Tragulus versicolor. Dua tren phan tich kich thuoc hop so, Tragulus javanicus sau đo tiep tuc đuoc phan tach dua theo hieu biet ve vi tri đia ly sinh vat: Tragulus williamsoni (phan bo mien bac Thai Lan va co le tai mien nam Trung Quoc), Tragulus kanchil (tren đao Borneo, Sumatra, ban đao Thai – Ma Lai, nhieu đao thuoc quan đao Sunda lon, va luc đia Đong Nam A), va Tragulus javanicus (đao Java). Nhu vay, do tinh đoc nhat tren đao Java, cheo cheo Java hien đuoc xet la mot loai rieng biet, mac du thuc te nay khong anh huong đang ke đen phan loai hien tai.


Dien mao va đac tinh sinh hoc Cheo cheo co đau hinh tam giac, lung vom cung, co the tron cung mot phan tu co the phia sau nho cao. Bon chan mong, ngan chong đo cho cheo cheo, khoang bang đuong kinh cay but chi. Mac du cheo cheo Java khong co gac hay sung nhu loai huou thuc su, nhung cheo cheo đuc co rang nanh tren keo dai giong nga voi, nho ra huong xuong tu ham tren doc theo hai ben mieng. Con đuc su dung "nga" đe bao ve ban than va ban tinh chong lai đoi thu. Cheo cheo cai co the phan biet voi cheo cheo đuc do chung thieu cap rang nanh noi bat, va hoi nho hon so voi con đuc. Bien đo kich thuoc trung binh cua cheo cheo Java khoang 1–2 kg (2,2–4,4 lb), cheo cheo cai roi vao khoang nho cuoi chuoi bien đo. Cheo cheo Java co the phan biet lan nhau do thieu rang cua tren. Bo long co mau nau ung đo con duoi bung mau trang. Đom trang nhat hoac vet thang đung cung xuat hien tren co con vat.
Cheo cheo Java co chieu cao trung binh khoang 30 cm (12 in), chieu dai trung binh khoang 45 cm (18 in) va đuoi dai trung binh 5 cm (2,0 in). Cheo cheo Java la loai nho nhat con ton tai thuoc bo Artiodactyla (guoc chan). Cheo cheo Java la đong vat mau nong va sinh vat hang nhiet, ty le trao đoi chat co so trung binh đat 4,883 W. Tragulus javanicus cung so huu hong cau nho nhat trong so nhung loai huu nhu, luong hong cau đon nhat đat 12,8% tren tong so hong cau đuc lo trong chung. Hong cau hoc đon nhat va chua bao gio nhin đuoc truoc sinh ly cung benh ly. Cheo cheo Java cung đuoc xet la đong vat nhai lai nguyen thuy nhat, do đo chung cung cap lien ket song giua loai khong nhai lai va loai nhai lai.


Tuong tac sinh thai = Pham vi đia ly =
Tragulus javanicus thuong đuoc xet la loai đac huu tren đao Java, Indonesia. Tung co bao cao chua đuoc xac minh phat hien cheo cheo tren đao Bali.


= Moi truong song =
Cheo cheo Java uu thich moi truong song thuoc đo cao cao so voi mat bien va vung mien rung ram nhiet đoi tren đao Java, mac du chung khong xuat hien o đo cao thap hon giua 400–700 m (1.300–2.300 ft) tren muc nuoc bien. Trong ngay, cheo cheo Java co the lang thang tai khu vuc đinh hem nui bao quanh boi nhung bui tre ram rap, thong qua đo cheo cheo xay dung đuong ham xuyen qua tham thuc vat day dan đen noi nghi ngoi va khu vuc kiem an. Vao đem toi, cheo cheo Java di chuyen đen khu vuc chop nui cao hon va kho hon. Lap luan rang cheo cheo Java la loai song "bia rung", ua thich khu vuc cay moc ram rap doc theo bo song. Ngoai ra, cheo cheo Java cung tung sinh song pho bien tai khu vuc it cay xanh hon rung ram đay đu cay xanh, mat đo cheo cheo co xu huong giam can xung nhu rung it moc cay lon.


Tap tinh = Che đo an uong =
Cheo cheo Java chu yeu an co, mac du trong đieu kien nuoi nhot tung quan sat đuoc rang cheo cheo con an con trung cung nhu tan la. Thuc an bao gom chu yeu nhung gi cheo cheo tim thay tren mat đat trong tham thuc vat day đac ma chung sinh song. Cheo cheo ua thich nhung loai cay tai khe nui tang truong nhanh vuot tren nhung loai cay tang thap rung kin, co the do đo mau mo tang cao cua cac hop chat bao ve thu cap ma loai tai khe nui cung cap. Chung thuong đuoc phan loai la loai đong vat an tan la, chu yeu an la, cay bui, canh non, choi la, nam, ngoai con co trai cay rung. Luong trai cay ma cheo cheo Java thuong tieu thu co bien đo đat khoang 1–5 gam (0,035–0,176 oz), trong khi luong hat giong đat khoang 0,01–0,5 g (0,00035–0,01764 oz).


= Hanh vi xa hoi =
Cheo cheo Java thuong tap hop nhom theo "bay đan". Truoc đay nguoi ta tin rang cheo cheo Java la loai hoat đong ve đem, nhung nhieu nghien cuu gan đay chi ra rang chung khong thuc su hoat đong ve đem cung khong hoat đong ban ngay, thay vao đo cheo cheo thuong hoat đong hoang hon, co nghia cheo cheo thich hoat đong trong anh sang lo mo luc binh minh va hoang hon. Tap tinh nay quan sat đuoc trong ca đoi song hoang da lan nuoi nhot. Mac du cheo cheo Java hinh thanh nhom gia đinh cap đoi ket hop, chung thuong la loai vat e de, đon đoc. Cheo cheo cung kha tinh lang; tieng on duy nhat ma chung phat ra la tieng thet choi tai khi so hai.
Cheo cheo đuc chiem lanh tho, đanh dau lanh tho va ban tinh bang dich tiet tu tuyen mui hoi giua xuong ham duoi nam duoi cam. Dau vet lanh tho nay thuong gom vet tieu tien hay đai tien đe đanh dau khu vuc cua chung. Đe bao ve ban than, ban tinh hoac lanh tho, cheo cheo chem quat đoi thu bang cap rang "nga" nhon, nho ra. Cung tung co quan sat rang, khi bi đe doa, cheo cheo Java se đanh tra bang mong guoc nhanh gon tren mat đat, đat toc đo len đen 7 nhip moi giay, phat ra am thanh nhu mot "hoi trong". Lanh tho loai Tragulus javanicus, con đuc va con cai tung co quan sat chong cheo nhau đang ke, nhung ca the cung gioi khong chia se lanh tho cua chung. Tuy nhien, khi sinh san, cheo cheo cai co xu huong thiet lap mot pham vi cu tru moi. Cheo cheo Java cai thiet lap pham vi cu tru uoc tinh trong khoang 4,3 ha (11 mau Anh), con cheo cheo đuc sinh song trong khoang trung binh 5,9 ha (15 mau Anh). Ngoai ra, trong tu nhien, con đuc co kha nang di chuyen hang ngay mot khoang cach trung binh đen 519 met (1.703 ft), trong khi con cai trung binh 574 met (1.883 ft) hang ngay.


Sinh san Cheo cheo Java co kha nang sinh san bat cu luc nao trong nam, va đieu nay quan sat đuoc trong đieu kien nuoi nhot. Tuy nhien, mot so nguon quan sat đuoc rang mua sinh san cua cheo cheo Java trong tu nhien dien ra tu thang 11 đen thang 12. Ngoai ra, cheo cheo cai co kha nang mang thai xuyen suot cuoc đoi truong thanh cua chung, va kha nang thu thai chi 85-155 phut sau khi sinh. Thai ky cheo cheo Java thuong xuyen keo dai 4,5 thang, hoac 144 ngay. Lua đe đac thu bao gom mot cheo cheo con duy nhat, giong nhu mot con cheo cheo truong thanh thu nho, mac du cap rang cua giong nga voi pho bien o con đuc khong the nhin thay khi cheo cheo con nho. Khoi luong trung binh cua cheo cheo so sinh la 370 gam (13 oz), cheo cheo con tu lap co kha nang đung trong vong 30 phut sau khi sinh. Cheo cheo nho co kha nang an thuc an ran trong vong hai tuan, nhung phai mat khoang 12 tuan cheo cheo nho se hoan toan cai sua. Tinh trung binh, cheo cheo non ca đuc lan cai, phai mat 167 ngay (~5 thang) đe đat đuoc kha nang đong duc. Theo quan sat, cheo cheo co kha nang song đen 14 nam trong đieu kien nuoi nhot, nhung tuoi tho trong tu nhien van la mot cau hoi mo.


Ke thu Mot trong nhung ke thu ma cheo cheo Java phai đoi mat la con nguoi. Thong qua tan pha moi truong song, cung nhu san ban va bay cheo cheo lam thuc pham, lay da, lam thu nuoi, con nguoi đa lam giam đang ke quan the cheo cheo Java. Cheo cheo đac biet de bi đe doa khi bi con nguoi san đuoi vao ban đem boi vi xu huong cung đo co the luc bi đen pha chieu sang. Do kich thuoc nho nen cheo cheo Java bi cho, ca sau, meo lon, chim san moi va ran an thit pho bien.


Benh dich Mac du nghien cuu ve benh dich va ky sinh trung co anh huong đen cheo cheo Java van con non tre, vi rut gay tieu chay trau bo (BVDV 1), vi rut dich hach thuoc ho flaviviridae phat hien co trong cheo cheo Java. Cheo cheo nhiem loai vi rut nay thong qua nhiem trung bao thai trong thoi ky đau mang thai. Mot khi nhiem phai, ca the co BVDV co the đat đuoc su dung nap mien dich suot cuoc đoi.


Tinh trang bao ton Cheo cheo Java hien đuoc phan loai "loai thieu du lieu" trong sach đo cua Lien minh bao ton thien nhien quoc te. Du lieu thieu do khong thuyet phuc đuoc khi tach biet loai thuoc chi Tragulus, ngoai ra con thieu thong tin ve loai Tragulus javanicus. Ngay ca so sanh cua quan sat qua khu cho biet so cheo cheo Java voi nhung quan sat hien tai rat khong ho tro nhieu gioi nghien cuu vi kha nang thieu chinh xac xay ra cao trong đot quan sat qua khu. Mac du đuoc liet ke la "loai thieu du lieu", nhieu kha nang suy giam so luong cheo cheo Java đang dien ra, va khi đieu tra them ve van đe nay, tinh trang sach đo cua loai Tragulus javanicus co the de dang thay đoi thanh "loai sap bi đe doa". Mot so hoat đong bao ton đa đuoc trien khai bao gom bao ve loai ve mat phap ly, trong đo, mac du đa co hieu luc ke tu nam 1931, tu luc nan san ban cheo cheo Java van dien ra, van khong co khac biet đang ke nao. Ngoai ra, vai khu vuc tren đao Java ma cheo cheo thuong hay lui đen đa đuoc bao ve, nhung thuc thi quy đinh van con kha can thiet. Mot trong nhung no luc bao ton lon nhat can co chi đon gian them thong tin ve loai: đinh nghia đay đu hon ve nguyen tac phan loai, cung nhu thong tin ve moi truong song va hanh vi tap tinh.


Trong van hoa dan gian Trong lich su, cheo cheo đuoc khac hoa noi bat trong van hoa dan gian tai Malaysia va Indonesia, noi chung đuoc xem la mot sinh vat tinh khon. Nhan vat Sang Kancil, trong truyen co tich dan gian Kancil cua nguoi Java, la mot con cheo cheo nho be nhung khon ngoan. Sang Kancil la mot anh hung nho be va tinh ranh, nho tri thong minh, nhan vat nay đa đanh bai đuoc bao chua va ke thu lon hon minh.


Chu thich