Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga (tieng Nga: Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика, chuyen tu: Rossiyskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsialisticheskaya Respublika IPA: [rɐˈsʲijskəjə sɐˈvʲɛtskəjə fʲɪdʲɪrɐˈtʲivnəjə sətsɨəlʲɪˈsʲtʲitɕɪskəjə rʲɪˈspublʲɪkə] ) hoac goi tat la Nga Xo viet la nuoc cong hoa Xo viet lon nhat va đong dan nhat trong so muoi lam nuoc cong hoa cua Lien Xo. Sau khi Lien Xo sup đo, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga đoi ten thanh Lien bang Nga. Cho đen nay, no van la mot thuc the phu thuoc co dien tich lon nhat tren the gioi va thu hai ve dan so, sau Uttar Pradesh thuoc An Đo. Sau su tan ra cua Lien Xo, Tu Xuyen o Trung Quoc tro thanh thuc the phu thuoc đong dan thu hai, nhung cung chi đen nam 1997 khi tinh nay đuoc chinh phu Trung Quoc thay đoi ve mat hanh chinh.


Ten goi Duoi su lanh đao cua Vladimir Lenin, nhung nguoi Bolshevik đa thanh lap nha nuoc Nga Xo viet vao ngay 7 thang 11 (lich cu 25 thang 10 nam 1917), ngay sau khi Chinh phu lam thoi Nga cai tri Cong hoa Nga bi lat đo trong cuoc cach mang thang Muoi. Ban đau, nha nuoc khong co ten chinh thuc va khong đuoc cac nuoc lang gieng cong nhan trong nam thang. Trong khi đo, nhung nguoi chong Bolshevik đa đat ra mot cai ten đe che nhao la "Sovdepia" cho nha nuoc non tre cua "nhung nguoi đai dien cho cong nhan" va "nong dan Nga".
Vao ngay 25 thang 1 nam 1918, cuoc hop thu ba cua Đai hoi Xo viet toan Nga đa đoi ten thanh nha nuoc khong đuoc cong nhan nuoc Cong hoa Lien bang Nga. Hoa uoc Brest-Litovsk đuoc ky ket vao ngay 03 thang 3 nam 1918, cho đi nhieu dien tich đat cua cuu Đe quoc Nga sang Đuc đe đoi lay hoa binh trong suot phan con lai cua The chien thu nhat. Ngay 10 thang 7 nam 1918, Hien phap Nga nam 1918 đoi ten thanh nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga. Vao nam 1918, trong thoi Noi chien Nga, mot so quoc gia trong Đe quoc Nga đa rut lui, lam giam kich thuoc cua đat nuoc nhieu hon.
Vao nam 1920, Nga Xo viet đuoc cong nhan la mot quoc gia đoc lap chi boi Estonia, Phan Lan, Latvia va Litva trong Hoa uoc Tartu va boi Cong hoa Ireland trong khoang thoi gian ngan ngui.
Ngay 30 thang 12 nam 1922, voi su thanh lap Lien bang Xo viet, Nga đa tro thanh mot trong 15 nuoc cong hoa trong Lien bang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet. Ten Xo viet cuoi cung cho nuoc cong hoa, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga, đuoc thong qua trong Hien phap Xo viet nam 1936. Vao thoi điem đo, nuoc Nga Xo viet đa đat đuoc gan nhu cung bien gioi cua Sa quoc Nga cu truoc Đai chien Bac Au nam 1700.
Đoi voi phan lon su ton tai cua Lien Xo, no thuong đuoc goi la "Nga", mac du ve mat ky thuat "Nga" chi la mot nuoc cong hoa trong lien minh lon hon — du la lon nhat, manh nhat va phat trien nhat.
Vao ngay 25 thang 12 nam 1991, sau su sup đo cua Lien bang Xo viet (chinh thuc vao ngay 26 thang 12), Nga Xo viet đa đuoc đoi ten thanh Lien bang Nga, ma no van con cho đen ngay nay. Ten nay va "Nga" đuoc chi đinh la ten chinh thuc cua nha nuoc vao ngay 21 thang 4 nam 1992, mot sua đoi hien phap hien co va đuoc giu lai nhu trong Hien phap nam 1993 cua Nga.


Đia ly Voi dien tich khoang 17.075.200 km (6.612.077 sq mi), Nga Xo Viet la lon nhat trong so muoi lam nuoc cong hoa cua no, voi nhung nuoc cong hoa lang gieng phia nam, Kazakhstan Xo viet, đung thu hai.
Bien gioi quoc te cua Nga Xo viet canh voi Ba Lan o phia tay; Na Uy va Phan Lan ve phia tay bac; va phia đong nam cua no la Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien, Cong hoa Nhan dan Mong Co, va Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Trong Lien bang Xo viet, Nga Xo viet giap voi Ukraina Xo viet, Belarus, Estonia, Latvia va Litva o phia tay va Azerbaijan, Gruzia va Kazakhstan o phia nam.
Khoang 70% dien tich trong Nga Xo viet bao gom cac vung đong bang rong lon, voi vung đai nguyen mien nui chu yeu tap trung o phia đong. Khu vuc nay giau tai nguyen khoang san, bao gom dau mo, khi thien nhien va quang sat.


Lich su = Nhung nam đau (1917–1920) =
Nuoc Nga Xo viet thanh lap vao ngay 7 thang 11 nam 1917. Sau khi Cach mang thang Muoi thang loi vao ngay 7 thang 10 nam 1918, Hien phap nam 1918 đuoc chap thuan. No tro thanh mot phan cua Lien bang Xo viet vao nam 1922, mot hanh đong đuoc chuan hoa bang Hien phap Xo viet nam 1924. Đoi voi quoc te, no chi đuoc duy nhat mot quoc gia cong nhan la Nha nuoc tu do Ireland. Trong tieng Viet, thuat ngu Nga Bolshevik chu yeu dung cho giai đoan 1917–1922. Trong cac van ban chinh thuc cua Nga vao thoi điem đo co đe cap đen Cong hoa Nga (Российская республика) va Cong hoa Xo viet (Советская республика).
Quoc gia đuoc Chu tich Đoan chu tich Xo viet Toi cao Lien bang Nga đieu hanh, co quan ton tai gan đay nhat. Thu đo cua no la Moskva, cung la thu đo cua Lien Xo.
Nikita Khrushchev đa chuyen Krym tu Lien bang Nga sang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Ukraina vao nam 1955.
Ngay sau khi Chinh phu lam thoi Nga cai tri Cong hoa Nga bi lat đo trong Cach mang thang Muoi, cac quoc gia ma no chi phoi, von khong co ten chinh thuc, se khong đuoc cac nuoc lang gieng cong nhan them nam thang nua.
Ngay 25 thang 1 nam 1917, tai cuoc hop thu ba cua Đai hoi Xo viet toan Nga, cac quoc gia khong đuoc cong nhan đa đuoc đoi ten thanh Cong hoa Lien bang Nga. Vao ngay 3 thang 3 nam 1918, Hoa uoc Brest-Litovsk đa đuoc ky ket, trao tang phan lon đat đai cua Đe quoc Nga cu cho Đuc, đe đoi lay hoa binh trong Chien tranh the gioi thu nhat. Ngay 10 thang 7 nam 1918, Hien phap Nga nam 1918 đoi ten thanh nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga. Nam 1918, trong Noi chien Nga, mot so quoc gia trong Đe quoc Nga cu đa noi long, lam giam kich thuoc cua đat nuoc nhieu hon.
Nga Xo viet đuoc cong nhan la mot quoc gia đoc lap quoc te chi bang Estonia, Phan Lan, Latvia va Litva, trong Hoa uoc Tartu vao nam 1920.
Cong hoa Lien bang Nga đuoc tuyen bo ngay 7 thang 11 nam 1917 (Cach mang thang Muoi) voi tu cach la mot quoc gia co chu quyen va nha nuoc xa hoi chu nghia lap hien đau tien tren the gioi voi tu tuong ve chu nghia cong san. Hien phap đau tien đuoc thong qua vao nam 1918.


= Thap nien 1920 =

Vao ngay 30 thang 12 nam 1922, Đai hoi Xo viet đa thong qua Hiep uoc ve viec thanh lap Lien Xo, theo đo Nga đa ket hop voi cac nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Ukraina, Byelorussia, va Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Ngoai Kavkaz thanh mot đon bang lien bang va thanh Lien Xo. Hiep uoc sau nay đuoc đua vao Hien phap Lien Xo nam 1924, đuoc thong qua vao ngay 31 thang 1 nam 1924 boi Đai hoi Xo viet Lien Xo lan thu hai.
Đoan 3 cua Chuong 1 cua Hien phap RS20 1925 đa neu nhu sau:

Theo y chi cua cac dan toc Cong san Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga, nguoi quyet đinh thanh lap Lien minh cac nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet trong Đai hoi Xo viet toan Nga lan thu X, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga, la mot phan cua Lien bang Cong hoa xa hoi chu nghia Xo viet, chia re voi Lien minh cac quyen han theo Đieu 1 cua Hien phap Lien bang Cong hoa xa hoi chu nghia Xo viet đuoc bao gom trong pham vi trach nhiem cua cac co quan chinh phu Lien bang Cong hoa xa hoi chu nghia Xo viet.


= Thap nien 1930 =

Nhieu vung o Nga bi anh huong boi nan đoi o Lien Xo nam 1932–1933: Volga; vung đat đen trung tam; Bac Kavkaz; Ural; toi pham; mot phan cua Tay Siberia; va Kazakhstan tu tri Xo viet. Voi viec thong qua Hien phap Xo viet nam 1936 ngay 5 thang 12 nam 1936, quy mo cua Nga Xo viet đa giam đang ke. Kazakh tu tri Xo viet va Kirghizstan tu tri Xo viet đuoc chuyen đoi thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Kazakhstan va Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Kirghizia. Karakalpak tu tri Xo viet đuoc chuyen sang thanh Uzbekistan Xo viet.
Ten cuoi cung cua nuoc cong hoa trong thoi ky Xo viet đa đuoc Hien phap Nga thong qua nam 1937, đoi ten thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga.


= Thap nien 1940 =

Nam 1943, Vung tu tri Karachay bi giai the boi Joseph Stalin, khi nguoi Karachay bi luu đay toi Trung A vi su hop tac bi cao buoc cua ho voi nguoi Đuc va lanh tho đuoc ket hop voi Gruzia Xo viet.
Vao ngay 3 thang 3 nam 1944, theo lenh cua Stalin, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet tu tri Chechnya-Ingush đa bi giai tan va dan chung buoc phai truc xuat khi cao buoc hop tac voi nhung ke xam luoc va ly khai. Lanh tho cua tu tri cua Lien bang Xo viet đuoc phan chia giua cac đon vi hanh chinh khac cua Nga Xo viet va Gruzia Xo viet.
Ngay 11 thang 10 nam 1944, Cong hoa Nhan dan Tuva gia nhap Nga Xo viet la Khu tu tri Tuva, nam 1961 tro thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet tu tri.
Sau khi tai chiem Estonia va Latvia vao nam 1944, Nga Xo viet sap nhap lanh tho cuc đong cua ho xung quanh Ivangorod va trong cac quan Pechorsky va Pytalovsky hien đai vao giai đoan 1944–1945.
Vao cuoi chien tranh the gioi thu hai, Hong quan Xo viet chiem mien nam đao Sakhalin va quan đao Kuril, bien chung tro thanh mot phan cua Nga Xo viet. Tinh trang cua mien Nam cuc nam Kuril van con tranh chap voi Nhat Ban.
Ngay 17 thang 4 nam 1946, tinh Kaliningrad – phan phia bac cua Đong Pho bang cu cua Đuc – đa bi Lien Xo sap nhap va tro thanh mot phan cua Lien bang Nga.


= Thap nien 1950 =
Sau cai chet cua Joseph stalin, ngay 5 thang 3 nam 1953, Georgy Malenkov tro thanh lanh tu moi cua Lien Xo.
Thang 1 nam 1954, Malenkov chuyen Krym cua Nga Xo viet sang Ukraina Xo viet.
Vao ngay 8 thang 2 nam 1955, Malenkov chinh thuc bi giang chuc lam Pho Thu tuong. La Bi thu thu nhat cua Uy ban Trung uong Đang Cong san Lien Xo, quyen luc cua Nikita Khrushchev đa đuoc tang cuong đang ke boi su xuong cap cua Malenkov.
Vao ngay 9 thang 1 nam 1957, Vung Tu tri Karachay va Cong hoa Xo viet tu tri Chechnya-Ingush đa đuoc Khrushchyov phuc hoi va ho đuoc chuyen tu Gruzia Xo viet tro lai Nga Xo viet.
Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Karelia-Phan Lan đuoc chuyen tro lai Nga Xo viet nhu cong hoa tu tri Karelia nam 1956.


= Thap nien 1960–1980 =
Nam 1964, Nikita Khrushchev bi loai khoi cuong vi quyen luc va thay the bang Leonid Brezhnev. Duoi su cai tri cua minh, Nga Xo viet va phan con lai cua Lien Xo đa trai qua mot thoi ky tri tre. Ngay ca sau khi ong qua đoi vao nam 1982, thoi đai đa khong ket thuc cho đen khi Mikhail Gorbachev nam quyen vao thang 3 nam 1985 va gioi thieu cac cai cach tu do trong xa hoi Xo viet.


= Đau thap nien 1990 =

Vao ngay 29 thang 5 nam 1990, trong no luc thu ba cua minh, Boris Yeltsin đuoc bau lam Chu tich Xo viet Toi cao Nga. Đai hoi đai bieu nhan dan cua nuoc Cong hoa đa thong qua Tuyen bo cua Nha nuoc chu quyen cua Nga Xo viet vao ngay 12 thang 6 nam 1990, đo la su khoi đau cua "Chien tranh phap luat", ro Lien Xo chong lai Lien bang Nga va cac nuoc cong hoa thanh phan khac.
Vao ngay 17 thang 3 nam 1991, mot cuoc trung cau dan y toan Nga đa tao ra bai viet cua Tong thong Nga Xo viet. Ngay 12 thang 6, Boris Yeltsin đuoc bau lam tong thong Nga bang cach bo phieu pho thong. Trong mot cuoc đao chinh khong thanh cong vao ngay 18-21 thang 8 nam 1991 tai Moskva, thu đo cua Lien Xo va Nga, Tong thong Nga Yeltsin đa ung ho manh me tong thong Lien Xo, Mikhail Gorbachev.
Sau that bai cua GKChP, voi su hien dien cua Gorbachev, ngay 23 thang 8 nam 1991, Boris Yeltsin đa ky nghi đinh đinh chi tat ca hoat đong cua Đang Cong san Nga Xo viet tren lanh tho Nga. Vao ngay 6 thang 11, ong đa đi xa hon, cam Đang Cong san Lien Xo va Nga Xo viet ra khoi lanh tho cua Nga Xo viet.
Vao ngay 8 thang 12 nam 1991, tai Viskuli gan Brest (Belarus), tong thong Nga Xo viet va nhung nguoi đung đau Byelorussia Xo viet va Ukraina Xo viet đa ky "Thoa thuan thanh lap Lien bang cac quoc gia đoc lap" (đuoc goi la Hiep uoc Belovezh). Cac tai lieu, bao gom mot loi mo đau va muoi bon bai bao, noi rang Lien Xo cham dut ton tai nhu la mot chu đe cua luat phap quoc te va thuc te đia chinh tri. Tuy nhien, dua tren cong đong lich su cua nhan dan, quan he giua ho, voi cac hiep uoc song phuong, mong muon cho mot quy tac dan chu cua phap luat, y đinh phat trien quan he cua ho dua tren su thua nhan lan nhau va ton trong chu quyen cua nha nuoc, cac ben đong y voi su hinh thanh cua Cong đong cac quoc gia đoc lap (CIS). Vao ngay 12 thang 12, hiep uoc đa đuoc Xo viet Toi cao Nga phe chuan voi đa so ap đao: 188 phieu bau, 6 phieu chong đoi, 7 phieu khong tham gia. Cung ngay, Xo viet Toi cao Nga len an Hiep uoc ve viec thanh lap Lien Xo va nho lai tat ca cac đai bieu Nga tu Xo viet Toi cao Lien Xo. Tinh hop phap cua hanh đong nay la chu đe cua cac cuoc thao luan boi vi, theo Hien phap nam 1978 (Luat co ban) cua Nga Xo viet, Xo viet Toi cao Nga khong co quyen lam nhu vay. Tuy nhien, vao thoi điem nay chinh phu Xo viet đa bi phan đoi it hoac bat luc va khong co vi tri nao đe phan đoi. Mac du đoi khi bau cu ngay 12 thang 12 đoi khi đuoc xem la thoi điem ma Nga Xo viet rut khoi Lien Xo sup đo, đay khong phai la truong hop. Co ve nhu Nga Xo viet đa lay dong ma khong the tach ra khoi mot thuc the khong con ton tai nua.
Vao ngay 24 thang 12, Yeltsin thong bao cho Tong thu ky Lien Hop Quoc rang theo thoa thuan cua cac nuoc thanh vien CIS se đam nhan tu cach thanh vien Lien bang Xo viet trong tat ca cac co quan Lien Hop Quoc (bao gom ca tu cach thanh vien thuong truc trong Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc). Vi vay, Nga đuoc coi la mot thanh vien ban đau cua Lien Hiep (ke tu ngay 24 thang 10 nam 1945) cung voi Ukraina (Ukraina Xo viet) va Belarus (Byelorussia Xo viet). Vao ngay 25 thang 12 – chi vai gio sau khi Gorbachev tu chuc tong thong Lien Xo – Nga Xo viet đuoc đoi ten thanh Lien bang Nga, phan anh rang no bay gio la mot quoc gia co chu quyen voi Yeltsin gia đinh tong thong. Cung đem đo, Quoc ky Lien Xo đuoc ha xuong va thay the bang co ba mau. Lien Xo chinh thuc cham dut ton tai vao ngay hom sau. Su thay đoi ban đau đuoc xuat ban vao ngay 6 thang 1 nam 1992 (Rossiyskaya Gazeta). Theo luat, trong nam 1992, no đuoc phep su dung ten cu cua Nga Xo viet cho kinh doanh chinh thuc (hinh thuc, con dau va tem).

Nga đa co mot buoc tien đang ke trong viec phat trien mot nen kinh te thi truong bang cach cay ghep cac nguyen ly co ban nhu gia đuoc xac đinh boi thi truong. Hai muc tieu co ban va phu thuoc lan nhau – on đinh kinh te vi mo va tai co cau kinh te – su chuyen đoi tu quy hoach trung tam sang nen kinh te thi truong. Chinh phu truoc đay đa thuc hien cac chinh sach tai chinh va tien te đe thuc đay tang truong kinh te trong moi truong co gia va ty gia hoi đoai on đinh. Sau nay yeu cau thanh lap cac to chuc thuong mai va the che – ngan hang, tai san ca nhan va ma phap ly thuong mai — cho phep nen kinh te hoat đong hieu qua. Mo cua thi truong noi đia sang ngoai thuongva đau tu, do đo lien ket nen kinh te voi phan con lai cua the gioi, la mot tro giup quan trong trong viec đat đuoc nhung muc tieu nay. Che đo Gorbachev khong giai quyet nhung muc tieu co ban nay. Vao thoi điem sup đo cua Lien Xo, chinh phu Yeltsin cua Cong hoa Nga đa bat đau tan cong cac van đe on đinh kinh te vi mo va tai co cau kinh te. Đen giua nam 1996, ket qua đa đuoc tron lan.
Cuoc đau tranh cho trung tam quyen luc o Nga hau Xo viet va ban chat cua cai cach kinh te len đen đinh điem trong mot cuoc khung hoang chinh tri va đo mau vao mua thu nam 1993. Yeltsin, nguoi đai dien cho mot qua trinh tu nhan hoa triet đe, bi quoc hoi phan đoi. Đoi đau voi su phan đoi quyen luc tong thong cua nghi đinh va đe doa luan toi, ong "giai tan" quoc hoi vao ngay 21 thang 9, trai voi hien phap hien tai, va ra lenh bau cu moi va trung cau dan y ve hien phap moi. Quoc hoi sau đo tuyen bo Yeltsin bi lat đo va bo nhiem Aleksandr Rutskoy tam thoi lam tong thong vao ngay 22 thang 9. Cang thang đuoc xay dung mot cach nhanh chong, va cac van đe đa đen đau sau cuoc bao loan đuong pho vao ngay 2-3 thang Muoi. Vao ngay 4 thang 10, Yeltsin ra lenh cho Luc luong Đac Biet va cac đon vi quan đoi uu tu xong vao toa nha quoc hoi, "Nha Trang" nhu đuoc goi. Voi nhung chiec xe tang nem vao ngon lua nho cua nhung nguoi bao ve nghi vien, ket qua khong nghi ngo gi. Aleksandr Rutskoy, Ruslan Khasbulatov, va nhung nguoi ung ho nghi vien khac đau hang va ngay lap tuc bi bat va bo tu. So luong chinh thuc la 187 nguoi chet, 437 nguoi bi thuong (co nhieu nguoi bi giet va bi thuong o phe tong thong).


Chinh phu Chinh phu đuoc biet đen chinh thuc la Hoi đong Nhan dan (1917–1946), Hoi đong Bo truong (1946–1978) va Hoi đong Bo truong - Chinh phu (1978–1991). Chinh phu đau tien đuoc lanh đao boi Vladimir Lenin la "Chu tich Hoi đong Nhan dan Nga Xo viet" va nguoi cuoi cung la Boris Yeltsin la nguoi đung đau chinh phu va đung đau nha nuoc duoi chuc vu "tong thong".
Nga Xo viet đa bi Đang Cong san Lien Xo kiem soat, cho đen cuoc đao chinh thang 8 nam 1991, khien tong thong Yeltsin đinh chi Đang Cong san Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga moi thanh lap.


= Cong hoa tu tri trong Nga Xo viet =
 Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet tu tri Turkestan - Đuoc thanh lap vao ngay 30 thang 4 nam 1918, tren lanh tho cua cuu Chu tich Turkestan. La mot phan cua chuong trinh phan đinh cua Lien Xo va Trung Quoc, Tu tri Xo viet Turkestan cung voi Khorezm Xo viet va Bukhara Xo viet đa đuoc giai tan vao ngay 27 thang 10 nam 1924, va tai noi ho đa đen Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Turkmenia va Uzbekistan Xo viet. Sau nay chua Tajikistan tu tri Xo viet cho đen thang 12 nam 1929 khi no cung tro thanh mot nuoc cong hoa đay đu cua Lien minh, Tajikistan Xo viet. Nga Xo viet đa giu lai Kara-Kirghiz moi đuoc thanh lap va Kara-Kalpak tu tri. Sau nay la mot phan cua Kirghizia, sau đo la Cong hoa tu tri Kazakhstan cho đen nam 1930, khi no truc tiep truc thuoc Moskva.
Bashkir tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 23 thang 3 nam 1919 tu mot so quan phia bac cua tinh Orenburg do dan cu Bashkir. Vao ngay 11 thang 10 nam 1990, no tuyen bo chu quyen cua no, nhu la Bashkir Xo viet, đuoc đoi ten vao nam 1992 la Cong hoa Bashkortostan.
Tatar tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap ngay 27 thang 5 nam 1920 tren lanh tho cua hai phan ba phia tay cua Kazan dan cu cua nguoi Tatar. Ngay 30 thang 10 nam 1990, tuyen bo chu quyen la Cong hoa Tatarstan va ngay 18 thang 10 nam 1991, no tuyen bo đoc lap. Toa an Hien phap Nga đa lat đo tuyen bo ngay 13 thang 3 nam 1992. Vao thang 2 nam 1994, mot thoa thuan rieng đa đuoc đua ra voi Moskva ve tinh trang Tatarstan nhu mot nha nuoc lien ket o Nga voi tu cach lien bang.
Kirghizstan tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 26 thang 8 nam 1920, tu cac khu vuc Ural, Turgay, Semipalatinsk va mot phan cua Transcaspia, Bukey Horde va Tinh Orenburg do Kirghizia-Kaysaks (ten cu cua nguoi Kazakhstan). Tiep tuc mo rong vao nam 1921 sau khi gianh đuoc đat đai tu Tinh Omsk va mot lan nua vao nam 1924 tu cac bo phan cua Vung lanh tho Jetysui va Syr Darya va Samarkand. Ngay 19 thang 4 nam 1925 đoi ten thanh ASSAM Kazak. (xem ben duoi)
Mien nui tu tri Xo viet - Đuoc hinh thanh vao ngay 20 thang 1 nam 1921, sau khi Hong quan Bolshevik đuoi khoi Cong hoa Mien nui ngan song o phia Bac Kavkaz. Ban đau bao gom mot so huyen quoc gia; tung nguoi mot roi khoi nuoc cong hoa cho đen ngay 7 thang 11 nam 1924, khi phan con lai cua nuoc cong hoa đuoc phan chia thanh Vung tu tri Ingush, vung tu tri Bac Ossetia va Huyen Sunzha Cossack (tat ca thuoc cap vung Bac Kavkaz Krai).
Dagestan tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 20 thang 1 nam 1921, tu cuu tinh Dagestan. Ngay 17 thang 9 nam 1991, no tuyen bo chu quyen la Xo viet Dagestan.
Krym tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 18 thang 10 nam 1921, tren lanh tho Ban đao Krym, sau khi Hong quan rut lui khoi quan đoi Pyotr Nikolayevich Vrangel, cham dut cuoc Noi chien Nga o chau Au. Vao ngay 18 thang 5 nam 1944, no đa đuoc giam xuong trang thai cua tinh, cung voi viec truc xuat nguoi Tatar Krym, nhu la hinh phat tap the cho bi cao buoc hop tac voi che đo chiem đong cua Đuc Quoc xa trong tieu vung Taurida. Ngay 19 thang 2 nam 1954, no đuoc chuyen sang Ukraina Xo viet. Đuoc tai lap vao ngay 12 thang 2 nam 1991, no tuyen bo chu quyen vao ngay 4 thang 9 nam đo. Vao ngay 5 thang 5 nam 1992, no tuyen bo đoc lap voi tu cach Cong hoa Krym, ngay 13 thang 5; Verkhovna Rada cua Ukraina đa lat đo tuyen bo nhung bi xam nhap vao Cong hoa Tu tri Krym o Ukraina. Sau cuoc Cach mang Ukraina nam 2014, mot can thiep quan su cua Nga va mot cuoc trung cau dan y tranh chap, Krym đa bi Nga sap nhap vao thang 3 nam 2014.
Yakut tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 16 thang 2 nam 1922 khi nang cap cua Khu tu tri Yakut thanh mot Tu tri Xo viet. Ngay 27 thang 9 nam 1990, no tuyen bo chu quyen la nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Yakut-Sakha. Tu ngay 21 thang 12 nam 1991, no đuoc goi la Cong hoa Sakha (Yakutia).
Buryat tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 30 thang 3 nam 1923 do viec sap nhap Khu tu tri Mong Co-Buryat cua Nga Xo viet va Khu tu tri Buryat-Mong Co cua Cong hoa Vien Đong. Cho đen ngay 7 thang 7 nam 1958 - Mong Co-Buryat Tu tri Xo viet. Ngay 27 thang 3 nam 1991, no tro thanh Cong hoa Buryatia.
Karelia tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 23 thang 7 nam 1923 khi Đang Lao đong Xa hoi Karelia đuoc tich hop vao co cau hanh chinh cua Nga Xo viet. Vao ngay 31 thang 3 nam 1940, no đuoc nang len thanh mot nuoc cong hoa đay đu cua Lien minh voi tu cach la Karelia-Phan Lan Xo viet. Vao ngay 16 thang 7 nam 1956, no đa bi ha cap ve trang thai cua mot cong hoa tu tri Xo viet va đuoc phan bo lai thanh Nga Xo viet. No tuyen bo chu quyen vao ngay 13 thang 10 nam 1991 la Cong hoa Karelia.
Volga-Đuc tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 19 thang 12 nam 1924, khi cao trao cua Khu tu tri Volga Đuc thanh mot Tu tri Xo viet. Vao ngay 28 thang 8 nam 1941, khi truc xuat nguoi Đuc o Volga đen Trung A, Tu tri Xo viet đa bi giai tan. Lanh tho đuoc phan chia giua Saratov va Stalingrad.
Kazak tu tri Xo viet đuoc thanh lap vao ngay 19 thang 4 nam 1925, khi Kirghizstan tu tri Xo viet đau tien đuoc đoi ten va phan chia. Sau khi phe chuan hien phap moi cua Lien Xo, Tu tri Xo viet đa đuoc nang len thanh Cong hoa Lien bang đay đu vao ngay 3 thang 12 nam 1936. Ngay 25 thang 10 nam 1990, no tuyen bo chu quyen va ngay 16 thang 12 nam 1991 đoc lap cua no nhu Cong hoa Kazakhstan.
Chuvash tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 21 thang 4 nam 1925 khi nang cap Khu tu tri Chuvash thanh mot cong hoa tu tri Xo viet. No tuyen bo chu quyen vao ngay 26 thang 10 nam 1990 la Chuvash Xo viet.
Kirghizstan tu tri Xo viet đuoc thanh lap vao ngay 1 thang 2 nam 1926 khi nang cap cua Khu tu tri Kirghizia. Sau khi phe chuan hien phap moi cua Lien Xo, Tu tri Xo viet đa đuoc nang len thanh Cong hoa Lien bang đay đu vao ngay 3 thang 12 nam 1936. Ngay 12 thang 12 nam 1990, no tuyen bo chu quyen la Cong hoa Kyrgyzstan va ngay 31 thang 8 nam 1991 đoc lap.
Kara-Kalpak tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 20 thang 3 nam 1932 khi nang cap Vung tu tri Kara-Kalpak vao Kara-Kalpak tu tri Xo viet; tu ngay 5 thang 12 nam 1936, mot phan cua Uzbekistan Xo viet. Nam 1964, no đuoc đoi ten thanh Cong hoa tu tri Karakalpak. No tuyen bo chu quyen vao ngay 14 thang 12 nam 1990.
Mordovia tu tri Xo viet - Đuoc hinh thanh vao ngay 20 thang 12 nam 1934 khi nang cap cua Vung tu tri Mordovia thanh mot Tu tri Xo viet. No tuyen bo chu quyen vao ngay 13 thang 12 nam 1990 la Mordovia Xo viet. Ke tu ngay 25 thang 1 nam 1991, no đuoc goi la Cong hoa Mordovia.
Udmurtia tu tri Xo viet đuoc thanh lap vao ngay 28 thang 12 nam 1934 khi nang cap thanh vung tu tri Udmurtia thanh mot tu tri Xo viet. No tuyen bo chu quyen vao ngay 20 thang 9 nam 1990. Ke tu ngay 11 thang 10 nam 1991, no đuoc goi la Cong hoa Udmurtia.
Kalmyk tu tri Xo viet đuoc thanh lap vao ngay 20 thang 10 nam 1935 khi nang cap cua Khu tu tri Kalmyk thanh mot Tu tri Xo viet. Vao ngay 27 thang 12 nam 1943, sau khi truc xuat nguoi Kalmyk, Tu tri Xo viet đa đuoc giai tan va chia cat giua tinh Astrakha moi thanh lap va cac bo phan lien ke voi Rostov Oblast, Krasnodar Krai va Stavropol Krai. Ngay 9 thang 1 nam 1957, Khu tu tri Kalmyk đuoc tai lap o bien gioi hien tai, đau tien la mot phan cua Stavropol Krai va tu ngay 19 thang 7 nam 1958 nhu mot phan cua Hiep uoc Kalmyk. Vao ngay 18 thang 10 nam 1990, no tuyen bo chu quyen la Kalmyk Xo viet.
Kabardino-Balkaria tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 5 thang 12 nam 1936, khi bao bo Khu tu tri Kabardino-Balkar tu Bac Kavkaz Kray. Sau khi truc xuat nguoi Balkar vao ngay 8 thang 4 nam 1944, nuoc cong hoa đuoc đoi ten thanh Kabardin tu tri Xo viet va mot phan lanh tho cua no đuoc chuyen giao cho Gruzia Xo viet, khi su tro lai cua nguoi Balkar, Balkar Tu tri Xo viet đuoc tai kich hoat vao ngay 9 thang 1 nam 1957. Vao ngay 31 thang 1 nam 1991, nuoc cong hoa tuyen bo chu quyen la Kabardino-Balkaria Xo viet, va tu ngay 10 thang 3 nam 1992 - Cong hoa Kabardino-Balkaria.
Bac Ossetia tu tri Xo viet - Đuoc hinh thanh vao ngay 5 thang 12 nam 1936, khi su tan ra cua Bac Kavkaz Kray, va khu tu tri Bac Ossetia cau thanh cua no đa đuoc nang cap len thanh cong hoa tu tri Xo viet. Tuyen bo chu quyen ngay 26 thang 12 nam 1990 la Bac Ossetia Xo viet.
Chechnya-Ingush tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 5 thang 12 nam 1936, khi vung Bac Kavkaz Krai bi pha huy va khu tu tri chechnya-Ingush cau thanh cua no đa đuoc nang len thanh mot tu tri Xo viet va truc thuoc Moskva. Sau khi truc xuat nguoi Chechnya va Ingush, vao ngay 7 thang 3 nam 1944, Chechnya-Ingush tu tri Xo viet bi giai tan, va Grozny Okrug tam thoi đuoc Stavropol Kray quan ly cho đen ngay 22 thang 3, khi lanh tho đuoc phan chia giua Bac Ossetia va Dagestan tu tri Xo viet, va Gruzia Xo viet. Phan đat con lai đuoc sap nhap voi quan Stavropol Krays Kizlyar va đuoc to chuc thanh Grozny, ton tai cho đen ngay 9 thang 1 nam 1957 khi ChITu tri Xo viet đuoc tai lap mac du chi co hinh dang ban đau cua bien gioi phia nam đa đuoc giu lai. Tuyen bo chu quyen ngay 27 thang 11 nam 1990 la Cong hoa chechnya-Ingush. Vao ngay 8 thang 6 nam 1991, Quoc hoi Chechnya lan thu 2 tuyen bo mot nuoc Cong hoa chechnya (Noxchi-Cho), vao ngay 6 thang 9, đa bat đau mot cuoc đao chinh lat đo chinh quyen đia phuong cua Lien Xo. Tren thuc te, tat ca cac quyen chuyen cho chinh quyen tu xung đo đuoc đoi ten la Cong hoa Chechnya Ichkeria vao đau nam 1993. Đe đap lai, huyen Ingush Tay sau khi mot cuoc trung cau tren 28 Thang 11 1991, đa đuoc to chuc thanh mot nuoc Cong hoa Ingushetia đuoc chinh thuc thanh lap vao ngay 4 thang 6 nam 1992, theo nghi đinh cua Tong thong Nga la Ingushetiya. Cung mot nghi đinh de jure đa tao ra Cong hoa Chechnya, mac du no se đuoc thanh lap chi vao ngay 3 thang 6 nam 1994 va thuc hien quan tri mot phan trong Chien tranh Chechnya lan thu nhat. Hiep uoc Khasavyurt lan nua se đinh chi viec chinh phu tren 15 thang 11 nam 1996. Cac mat Cong hoa Chechnya chinh phu đa đuoc tai thanh lap vao ngay 15 thang 10 nam 1999.
Komi tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 5 thang 12 nam 1936 sau khi nang cap vung tu tri Komi (Zyryan) thanh mot Tu tri Xo viet. Tuyen bo chu quyen ngay 23 thang 11 nam 1990 la Komi Xo viet. Tu ngay 26 thang 5 nam 1992 - Cong hoa Komi.
Mari tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 5 thang 12 nam 1936 khi nang cap cua Khu tu tri Mari thanh mot Tu tri Xo viet. Tuyen bo chu quyen ngay 22 thang 12 nam 1990 la Cong hoa xa hoi chu nghia Xo viet Mari (Mari El).
Tuva tu tri Xo viet Mari tu tri Xo viet - Đuoc thanh lap vao ngay 10 thang 10 nam 1961 khi Khu tu tri Tuva đuoc nang cap thanh Tuva tu tri Xo viet. Ngay 12 thang 12 nam 1990 tuyen bo chu quyen la Cong hoa Lien Xo cua Tuva.
Gorno-Altai tu tri Xo viet đuoc thanh lap ngay 25 thang 10 nam 1990, khi tinh tu tri Gorno-Altaysk tuyen bo chu quyen; ke tu ngay 3 thang 7 nam 1991, no đuoc goi la Xo viet Gorno-Altai.
Karachay-Cherkessia tu tri Xo viet đuoc thanh lap ngay 17 thang 11 nam 1990, khi tinh tu tri Karachay-Cherkess đuoc nang len thanh mot Tu tri Xo viet va, thay vi Stavropol Krai, truc thuoc truc tiep voi Nga Xo viet. No tuyen bo chu quyen vao ngay 3 thang 7 nam 1991 voi ten goi Karachay-Cherkessia Xo viet.


Kinh te Nen kinh te Nga tro nen cong nghiep hoa nang ne, chiem khoang hai phan ba luong đien san xuat tai Lien Xo. Đo la, vao nam 1961, nha san xuat dau mo lon thu ba do nhung phat hien moi trong khu vuc Volga-Ural va Siberia, chi sau Hoa Ky va A Rap Xe Ut. Nam 1974, co 475 vien giao duc đai hoc o nuoc cong hoa cung cap giao duc bang 47 thu tieng cho khoang 23.941.000 sinh vien. Mot mang luoi cac dich vu y te cong cong đuoc to chuc theo lanh tho cung cap dich vu cham soc suc khoe. Sau nam 1985, chinh sach tai co cau cua Gorbachev quan ly tuong đoi tu do hoa nen kinh te, von đa tro nen tri tre ke tu cuoi nhung nam 1970, voi su ra đoi cua cac doanh nghiep ngoai quoc doanh nhu hop tac xa.


Van hoa = Ngay le va bieu tuong quoc gia =

Cac ngay le cua Nga Xo viet bao gom Ngay ky niem nguoi bao ve que cha đat to (23 thang 2), ton vinh nhung nguoi đan ong Nga, đac biet la nhung nguoi phuc vu trong quan đoi; ngay Quoc te Phu nu (8 thang 3), ket hop cac truyen thong la ngay cua Me va ngay Valentine; ngay Quoc te Lao đong (1 thang 5); ngay Chien thang; va giong nhu tat ca cac nuoc cong hoa Lien Xo khac, Cuoc cach mang xa hoi chu nghia thang muoi Đai (7 thang 11).
Ngay Chien thang la ngay le pho bien thu hai o Nga; no ky niem chien thang truoc chu nghia phat xit trong cuoc chien tranh yeu nuoc vi đai. Mot cuoc dieu hanh quan su khong lo, do Tong thong Nga to chuc, đuoc to chuc hang nam tai Moskva tren Quang truong Đo. Cac cuoc dieu hanh tuong tu dien ra tai tat ca cac thanh pho va thanh pho lon cua Nga voi thanh pho Anh hung trang thai hoac Thanh pho quan su vinh quang.

Trong suot thoi gian ton tai 76 nam, bai quoc ca Nga Xo viet la Patrioticheskaya Pesnya ("Bai ca yeu nuoc"), nhung truoc nam 1990, bai hat truoc đo đa chia se am nhac cua minh voi Quoc ca Lien bang Xo viet, mac du khong phai loi bai hat va Quoc te ca la bai quoc ca truoc nam 1944. Khau hieu "Vo san toan the gioi, đoan ket lai!" thuong đuoc su dung va chia se voi cac nuoc cong hoa cua Lien Xo khac. Cay bua va liem va toan bo vu khi cua Lien Xo van đuoc nhin thay rong rai o cac thanh pho cua Nga nhu la mot phan cua đo trang tri kien ​​truc cu cho đen khi loai bo dan dan vao nam 1991. Cac ngoi sao đo cua Lien Xo cung gap phai, thuong la tren cac thiet bi quan su va đai tuong niem chien tranh. Huan chuong co đo tiep tuc đuoc vinh danh, đac biet la Bieu ngu chien thang nam 1945.
Bup be Matryoshka la mot bieu tuong de nhan biet cua Nga Xo viet (va toan bo Lien Xo), va cac thap cua Kremlin Moskva va Nha tho chinh toa Thanh Vasily o Moskva la cac bieu tuong kien ​​truc chinh cua Nga Xo viet. Hoa cuc la hoa quoc gia, trong khi bach duong la cay quoc gia. Cac chu gau Nga la mot bieu tuong đong vat va mot than quoc gia cua Nga. Mac du hinh anh nay co nguon goc phuong Tay, nhung chinh nguoi Nga đa chap nhan no. Me cua nuoc Nga la me Nga.


Nuoc Nga hau Xo viet Nuoc Nga Xo viet ket thuc vai tro la mot phan cua Lien Xo vao 12 thang 12 nam 1991, muoi bon ngay truoc khi Lien Xo giai tan. No đuoc đoi ten thanh Lien bang Nga duoi su lanh đao cua Tong thong khi đo la Boris Yeltsin, trong Cong đong cac Quoc gia Đoc lap (SNG) cho đen nam 1993.
Nuoc Nga Xo viet va sau đo la Lien bang Nga đuoc cong nhan rong rai la quoc gia ke thua Lien Xo trong cac quan he ngoai giao va no đa đuoc giu quyen thanh vien vinh vien cua Lien Xo va quyen phu quyet cua Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc.


Quoc ky = Lich su Quoc ky =
Quoc ky Nga Xo viet đa thay đoi nhieu lan, voi ban goc la mot mau đo voi ten tieng Nga cua nuoc cong hoa đuoc viet tren trung tam cua la co mau trang. La co nay đa luon luon đuoc du đinh la tam thoi, vi no đa đuoc thay đoi chua đay mot nam sau khi đuoc thong qua. La co thu hai co cac chu cai "РСФСР" (Nga Xo viet) viet bang mau vang trong bang, va đuoc boc trong hai đuong mau vang tao thanh mot goc vuong. La co tiep theo đuoc su dung tu nam 1937, đac biet la trong chien tranh the gioi thu hai. No đuoc su dung cho đen khi Joseph Stalin qua đoi. Su thay đoi nay ket hop mot ban cap nhat cho tat ca cac la co cua cac nuoc cong hoa cua Lien bang Xo viet, cung nhu cho la co cua Lien Xo. Bay gio, la co cua Nga Xo viet la mot phien ban bi xao tron cua la co Lien Xo, voi su khac biet chinh la viec tai đinh vi cay bua va liem nho, va đang chu y nhat la them mot soc thang đung mau xanh vao toi. Phien ban co nay đuoc su dung tu nam 1954 đen nam 1991, noi no đuoc thay đoi do su sup đo cua Lien Xo. La co đa đuoc hoan nguyen mot chut tro lai voi bo truong dan su hoang gia ban đau cua Nga, voi mot su khac biet đang chu y la ty le. Sau nam 1993 khi Nga Xo viet đuoc chinh thuc giai the vao Lien bang Nga, la co cuoi cung cua Lien Xo đuoc su dung voi ty le 2:3 ban đau.


Quoc huy Xem them Nga Xo viet
Lien bang Nga
Lich su Nga


Tham khao Lien ket ngoai Tat ca cac van ban va tat ca cac luat sua đoi Hien phap Nga Xo viet (tieng Nga)