Bom chim hay Thung no sau (tieng Anh: depth charge) la mot loai vu khi dung đe chong tau ngam. Loai vu khi nay pha huy muc tieu bang song chan đong khi no. Hau het cac loai bom kieu nay su dung thuoc no va bo phan kich no đe co the phat no o đo sau đa đuoc cai đat truoc qua mot num xoay tren than cua qua bom. Mot so bom ngam đuoc phat trien trong Chien tranh Lanh thi co mang đau đan hat nhan. Bom ngam cung co the đuoc mang boi may bay nhung voi so luong it hon nhieu so voi tau chong ngam. Hien tai loai vu khi nay đuoc ghi nhan la do Hai quan Anh phat trien đe chong lai tau ngam Đuc tu chien tranh the gioi thu nhat.


Lich su phat trien Quan niem ve mot loai "thuy loi chim" đa đuoc hinh thanh tu nam 1910 va y tuong nay đa đuoc trien khai thuc te khi Tong tu lenh Ham đoi Nha cua Hai quan Hoang gia Anh, Đo đoc Sir George Callaghan yeu cau san xuat chung vao nam 1914. Cac thiet ke đuoc thuc hien boi Herbert Taylor tai truong day ve ngu loi va thuy loi HMS Vernon o Portsmouth, Anh. Mau đau tien co kha nang hoat đong hieu qua trong loai depth charge la Type D đa tro nen thong dung vao nam 1916. Voi hinh dang trong nhu mot chiec thung phi ben trong co chua thuoc no thuong la TNT hay Amatol. Co hai kich co ban đau đuoc san xuat la 136 kg trang bi cho cac tau chay nhanh va 54,4 kg trang bi cho cac tau chay qua cham đe co the ra khoi tam anh huong cua nhung qua bom co lon.
Mot pistol thuy tinh đuoc kich hoat boi suc ep cua nuoc theo đo sau tuy vao viec lua chon đo sau đe kich no cho bom. Ban đau đo sau đuoc chon la tu 12 – 24 m. Cac tau chong tau ngam luc đau đuoc trang bi hai qua depth charge va se tha xuong nuoc qua đuong truot o đuoi tau. Thanh cong đau tien cua loai vu khi nay la đanh chim đuoc tau ngam SM U-68 ngoai khoi Kerry, Ireland vao ngay 22 thang 3 nam 1916 boi tau buon co trang bi vu khi hang nang (Q-ship) Farnborough. Đuc đa tro nen canh giac voi loai depth charge sau khi tiep theo su that bai trong viec tan cong cua chiec U-67 vao 15/04/1916 va chiec U-69 vao 20/04/1916. UC-19 va UB-29 la hai chiec tau ngam duy nhat bi đanh chim them boi depth charge nam 1916.

So luong depth charge đuoc trang bi cho moi tau tang len 4 qua 06/1917, len 6 qua vao thang 8, va 30 hay 40 qua vao nam 1918. Pistol đa đuoc nang cap cho phep chung đat đuoc đo sau tu 15 met len 60 met. Ke ca cac tau co toc đo cham cung co the su dung loai bom 136 kg mot cach an toan o đo sau cao, vi the loai depth charge 54,4 kg tuong đoi khong hieu qua đa đuoc hoan toan thay the. So luong depth charge đuoc dung hang thang tang tu 100 len 300 nam 1917 va trung binh đat 1745 qua moi thang trong sau thang cuoi cua Chien tranh the gioi thu nhat. Bom "Type D" co the phat no o đo sau 91,44 m thoi điem đo.
Su thanh cong cua depth charge đa thu hut đuoc su chu y cua Hoa Ky, va đa yeu cau ve lai hoan chinh toan bo ban thiet ke loai vu khi nay. Nguoi đa tiep nhan viec đo la Trung ta Fullinwider cua Van phong Đan duoc Hai quan My va Ky su Hai quan Minkler, loai vu khi nay đa đuoc tinh chinh mot so điem va sau đo đa xin cap bang sang che tai Hoa Ky viec nay đuoc thuc hien đe khong phai tra chi phi cho nhung nha phat minh đau tien cua loai vu khi nay khi no đuoc xem nhu mot dong hoan toan moi.
Depth charge Type D cua Hai quan Hoang gia Anh đa đuoc thiet ke moi voi ten Mark VII nam 1939. No co toc đo chim 2,1 m/s va van toc toi đa la 3 m/s đat đo sau 76 m neu đuoc tha xuong tu đuoi tau hay đuoc tha ra khi đang treo duoi mat nuoc. Mot qua nang bang sat trong luong 70 kg đuoc gan vao Mark VII vao cuoi nam 1940 đe tang toc đo chim len 5,1 m/s. Mot bo phan kich no thuy tinh moi đuoc thay vao đe tang đo sau phat no cua bom len 274 m. Mark VII co 130 kg thuoc no Amatol uoc tinh đu đe xet toat vo tau ngam chiu luc day 178 – 203 mm voi khoang cach 6,1 m va buoc tau ngam phai noi len khi khoang cach gap đoi khoang cach sat thuong. Khi thay the thuoc no loai Torpex hay Minol vao cuoi nam 1942 khoang cach sat thuong cua no tang len 7,9 m hay 15,8 m.
Depth charge cua Anh loai Mark X co trong luong 1400 kg va đuoc phong trong ong phong ngu loi co 533 mm cua cac tau khu truc loai cu no co toc đo chim 6,4 m/s. Tau phong no phai co chay voi toc đo 11 hai ly tren gio (20 km/h; 13 mph) đe co the ra khoi tam sat thuong cua loai bom nay, loai bom nay it đuoc su dung vi qua ton kem cung nhu co the hai đen chinh tau phong chung.
Cac loai bom chong tau co hinh giot nuoc cua Hoa Ky loai Mark 9 đa đuoc đua vao chien đau mua xuan nam 1943. No mang khoang 91 kg thuoc no Torpex va toc đo chim 4,4 m/s va đat đo sau toi đa 183 m truoc khi kich no. Loai sau nay đat đo sau toi đa 300 m va co toc đo chim 6,9 m/s voi viec tang trong luong cung nhu hinh dang khi đong hoc.
Cho du suc no binh trung binh cua cac loai depth charge cua Hoa Ky la 270 kg nhu loai Mark 4 hay Mark 7 đuoc dung trong Chien tranh the gioi thu hai nhung chi co the dung đe "lam cang day than kinh" cua muc tieu vi no khong the lam bi thuong vo tau chiu luc cua cac chiec U-boat tham chi con khong bi mop tru khi chung phat no cach muc tieu chi nam met tro xuong. Đe tha cac qua bom xuong voi đo chinh xac nhu the la đeu khong tuong nhat la khi cac tau ngam di chuyen va ne tranh cac qua bom nay. Hau het cac chiec U-boat bi chim do depth charge vi chung đuoc tha xuong theo kieu rai tham hon la ngam ky truoc khi tha. Co rat nhieu chiec đa vuot qua đuoc hang tram qua depth charge phat no xung quanh chung trong nhieu gio lien, chiec tau ngam U-427 đa song sot sau 678 qua depth charge đuoc nem vao no trong thang 4 nam 1945 du vay rat nhieu trong so chung phat no voi khoang cach đang ke so voi muc tieu.


Cac co che su dung Co che su dung đau tien la chi viec lan chung xuong nuoc nhu mot vo đo hop theo mot đuong doc phia sau đuoi tau. Cac depth charge đau tien chi viec đe tren đinh đuong doc va khi can thi đay chung xuong. Sau nay đuong doc co them cac vach ngan cho phep sap xep cac qua bom theo thu tu khi can thi rut cac vach ngan ra va cac qua bom se lan đeu đan theo thu tu tranh viec chung lan xeo va vao than tau chu khong roi xuong nuoc, he thong nay đa đuoc su dung vao khoang cuoi Chien tranh the gioi thu nhat.
Mot so tau cua hai quan Hoang gia Anh thi thu su dung phao gan phia mui tau cho viec chong tau ngam nam 1917-1918 đuoc thiet ke đe phong mot depth charge tuy nhien no lai chang cho thay ket qua kha quan bao nhieu. Mot du an chuyen ve phat trien cac loai depth charge đa đuoc trien khai đe co the phong rai cac qua bom nay tren mot khu lon voi viec su dung ket hop voi be phong nhieu lop. Ket qua đau tien cua du an nay co the phong cac qua depth charge xa 40 m va đuoc đua vao su dung rong rai tu thang 8 nam 1917. Cac du an đuoc goi la Y-gun (viet tat dua tren ten goi cua chung) đa đuoc trien khai nam 1918. Đuoc trang bi vao phan giua cua than tau va cac he thong phong "Y" nay đuoc đat o ca hai ben hong tau, cac depth charge đuoc lap vao he thong. Cac ten lua đay trong Y-gun se đay cac depth charge bay xa 50 m o moi ben cua tau. Va he thong đay chinh phai đuoc đat o giua than tau noi ma cung co the đac cot buom, khoang lai, hay cac khau phao.

Mau K-gun thong dung hon đa thay the mau Y-gun trong du an phat trien depth charge. Cac K-gun co the gan vao cac đuong vien quanh tau đe giai phong phan chinh giua than tau von co gia tri su dung rat cao. Khau K-gun thuong đuoc dung chung voi đuong doc o đuoi tau đe co the co the phong tu 6 đen 10 depth charge mot luc. Cho du bat cu đieu gi xay ra thi chiec tau phong bom phai luon luon di chuyen voi toc đo nhat đinh neu khong no se bi no tung boi chinh nhung qua bom ma no phong len.
Depth charge cung co the đuoc tha xuong tu cac may bay chien đau chong tau ngam. Vao thoi điem bat đau Chien tranh the gioi thu hai cac depth charge đuoc trang bi cho may bay co trong luong 45 kg. Loai vu khi nay qua nhe vi the that bai khi su dung la chuyen đuong nhien. Vao ngay 5 thang 9 nam 1939 chiec may bay loai Avro Anson cua khong luc hoang gia Anh thuoc phi đoi 233 đa bi no tung khi chinh qua depth charge ma no tha phat no ngay khi cham mat nuoc ngay phia duoi may bay (viec tha bom loai nay đoi hoi may bay phai bay gan sat mat nuoc). Đe khac phuc viec lien tuc that bai tham hai cua loai vu khi nay hai quan hoang gia Anh đa thiet ke loai depth charge Mark VII voi trong luong 200 kg dung trang bi cho may bay voi viec them vao phan mui co hinh dang khi đong hoc hon va gan them cac đuoi đinh huong phia sau.
Viec su dung depth charge tha tu may bay đuoc cho la thuc hien lan đau tien tai Finns. Cung cho thay cac van đe tuong tu nhu van đe cua Khong luc Hoang gia Anh la no khong đu manh đe chong lai tau ngam, chi huy Birger Ek cua Khong luc Phan Lan thuoc phi đoi LeLv 6 đa lien lac voi cac ban cua minh ben hai quan va đe xuat viec thi nghiem mot loai depth charge moi phuc vu cho viec tan cong tren khong giong nhu loai bom ma Hai quan Phan Lan đang su dung. Viec thi nghiem đa thanh cong, loai bom Tupolev SB-2 đa đuoc hinh thanh va cac may bay nem bom cua phi đoi LeLv 6 đa đuoc cai bien đe co the mang loai bom nay vao đau nam 1942. Tin tuc ve cac nhiem vu thanh cong trong viec chong tau ngam cua loai bom nay đa đen tai chi huy khong luc bo bien hoang gia Anh. Ho cung đa nhanh chong bat đau sua đoi cac qua bom cua minh đe phuc vu chien đau tren khong.
Cac loai depth charge sau nay đuoc thiet ke rieng cho viec dung đe tan cong tu tren khong. Loai vu khi nay van con đuoc su dung cho đen ngay nay tuy đuoc gioi han su dung, chung đuoc su dung cho viec tan cong tau ngam dua vao bong cua chung duoi nuoc luc ma ngu loi tim tieng đong khong the su dung đuoc. depth charge đac biet hieu qua khi tan cong cac tau ngam đang nghi duoi đay bien hay đang an nap voi tat ca đong co đeu ngung hoat đong. Cac ngu loi binh thuong cung co the dung cho cac truong hop tuong tu nhung ton kem hon cung nhu trang bi cho may bay co gioi han (do nang hon). Tieu bieu cho loai vu khi nay la loai depth charge Mark 11 đuoc phat trien boi ham đoi khong luc hai quan Anh.


Hieu qua Su hieu qua trong viec su dung depth charge đoi hoi su ket hop cua vat lieu che tao bom va cac ky nang cua nguoi su dung trong viec tan cong. Bo phan khuech đai am thanh, kha nang quan ly, đoi su dung depth charge va su di chuyen cua cac tau khac phai đuoc phoi hop nhip nhang. Viec su chien thuat may bay chong tau ngam tuy thuoc vao vi tri cua tau ngam va con vao thoi điem ngay hay đem, khi đo tan cong nhanh chong sau xac đinh đuoc vi tri tau ngam, con voi tau ngam ngay sau khi nhan thay bi tan cong thong thuong se lan sau xuong đe tranh cac đon tan cong.
Khi cuoc chien Đai Tay Duong no ra nam 1939, binh luc cua Anh va cac nuoc trong Khoi thinh vuong chung đa tro nen cuc ky chuyen nghiep trong chien thuat su dung depth charge, truoc tien tap hop cac chiec khu truc ham lai thanh mot đoi san tau ngam đe co the tim va diet cac chiec tau ngam U-boat cua Đuc.
Điem yeu cua depth charge luc đo la no khong đuoc xem nhu mot loai vu khi co đo chinh xac cao. Cac tau tan cong se co do ra cac tau ngam bang bo phan khuech đai am thanh. Du vay viec tha depth charge bang cach lan no xuong tai phan đuoi tau se lam cho bo phan khuech đai am thanh bi nhieu do chinh tieng đong ma cac qua bom khi lan cung nhu do chinh tieng đong co tau hoat đong phia sau gay ra, sau đo viec xac đinh lai vi tri tau ngam cung gap kho khan do tieng no cua cac qua bom at tieng đong co tau ngam va cac tau san tau ngam phai tan cong mot cach mu quang do khong biet vi tri cua chiec tau ngam. Cac thuyen truong gioi cua tau ngam thuong co co hoi de dang ne đuoc cac cuoc tan cong. Đe khac phuc tinh trang nay tat ca depth charge sau nay đuoc gan len be phong nhieu lop, đieu nay cho phep bo phan khuech đai am thanh co đuoc khoang cach hieu qua đe hoat đong tot.


= Mat tran Thai Binh Duong =
Tai Thai Binh Duong cac depth charge cua Nhat Ban khong thanh cong lam trong viec chong lai cac tau ngam cua Hoa Ky va Anh. Tru khi chung bi tan cong o vung nuoc can, con binh thuong chung chi viec lan sau xuong la co the tranh cac vu no.
Cac thieu sot trong chien thuat su dung depth charge cua Nhat Ban đa bi mang ra ban thao tai cac hoi nghi boi mot nghi si quoc hoi cua Hoa Ky Andrew J. May, la thanh vien cua Uy ban quan vu Hoa Ky nguoi đa thi sat mat tran Thai Binh Duong va đa thu đuoc nhieu thong tin tinh bao va nhieu ban bao cao tom tat cac hoat đong. Chung đa chi ra cac điem rat nhay cam ve viec tai sao cac tau ngam cua Hoa Ky lai co kha nang song sot cao la do cac depth charge cua Nhat Ban thuong đuoc kich no o đo sau qua nong.
Cac hiep hoi bao chi đa lay cac thong tin bi ro ri, sau đo đang tren toan bo đuong day cua minh lam tang them su nguy hiem, rat nhieu to bao (ke ca cac to tai Honolulu, Hawaii) đa đang chung. Ngay lap tuc quan đoi Nhat Ban nam đuoc thong tin nay va đa cho sua lai toan bo cac depth charge đe chung no o khoang đo sau hieu qua hon la 75 m. Đo đoc truong Charles A. Lockwood chi huy cua ham đoi tau ngam Hoa Ky tai Thai Binh Duong đa bao cao rang chi đen thang 5 sau khi thong tin bi ro ri đa co hon muoi tau ngam cua Hai quan Hoa Ky bi đanh chim va hon 800 thuy thu hi sinh khi đang chien đau.


Cac phat trien sau nay Vi mot ly do nao đo bom cach goi depth charge noi chung đa đuoc thay bang vu khi chong tau ngam. Co the la do viec chung đuoc phong tu phia đau cua cac chiec tau boi be phong nhieu tang chu khong con đuoc tha nua, nhu he thong phong Hedgehog cua Anh va sau đo la he thong Squid. Cac vu khi nay phong cac qua bom nhu phong cac đau đan sung coi len phia truoc cua tau dan tren mot khu vuc lon đe tang kha nang đang trung cac tau ngam. He thong Hedgehog su dung bo phan kich no khi va cham con he thong Squid thi ban cac depth charge co kha nang ngam tu đong dan đuong nhu cac ngu loi. Sau nay cac thiet ke tinh luon loai Mark 24 "Fido" đa tro thanh cac ngu loi tim tieng đong hay loai SUBROC la loai depth charge co trang bi đau đan hat nhan. Lien Xo, Hoa Ky, va Anh đa thiet ke cac loai vu khi chong tau ngam mang đau đan hat nhan va loai vu khi nay đoi khi đuoc coi la thuy loi hat nham chim.


Cach no duoi nuoc Đe co mot suc no manh depth charge phai trai qua rat nhieu phan ung hoa hoc đe co the tao ra song chan đong co toc đo 8.000 m/s. Cac khi nen đuoc tao ra boi phan ung trong mot thoi gian rat ngan khi kich no khoi thuoc no ran tao ra mot ap luc rat cao. Chinh ap luc nay la nguon cho moi su cong pha no ti le thuan voi suc no va tam anh huong cua toc đo song chan đong no. Cac khi nen ma depth charge tao ra chiem cho cua nuoc rat nhanh lam tang ap luc nuoc o xung quanh no va tao ra mot song chan đong truyen trong nuoc. Su khac biet ve đo hoa tan cua khong khi trong nuoc se anh huong đen suc no khi cac khi nen đuoc giai phong co the se tan vao trong nuoc khong tao ra song chan đong manh nhu mong muon phan con lai se noi len mat nuoc. Tru khi cac depth charge phat no o đo sau thich hop khi vu no ma no tao ra hoan toan cach li voi khong khi, cac khi nen đay nuoc ra khoi mot vung ma chung chiem khi no khien cho vung đo co ap suat thap hon xung quanh neu no cham vao khong khi thi ngay lap tuc suc ep cua nuoc se đay toan bo suc no len phia tren mat nuoc chu khong tao ra song chan đong manh, du vay no se hieu qua neu tao cac hieu ung no cho phim anh voi canh mot cot nuoc cao tung len tu duoi nuoc. Con tren thuc te khi depth charge phat no no chi co the lam cho mat nuoc go len mot ti roi phang tro lai va sau đo la cac bong bong noi len. Con khi cac khi nen hoan toan khong the cham vao khong khi thi ap suat nuoc xung quanh se đay nuoc tro ve cho cu vi mot phan hay hau het khi nen se tan vao nuoc tao nen mot song chan đong thu hai tuy yeu hon song chan đong chinh nhung van hieu qua.
Cac depth charge rat lon tinh luon cac vu khi hat nhan neu no o đo sau đu co the tao ra nhieu song chan đong rat manh. Depth charge co suc no cuc lon co the tao ra song chan đong rat xa co the doi lai tu đay bien len va/hay tu tren mat nuoc xuong co the tao thanh hoi tu khuech đai song chan đong cuc ky nguy hiem cho bat cu thu gi nam trong no. Tat ca cac tau ngam hay tau noi co the bi đanh chim neu no nam trong pham vi anh huong cua loai bom nay, ke ca chinh tau đa phong bom neu no khong kip chay ra khoi vung nguy hiem cung se bi đanh chim boi chinh qua bom ma no phong đi.
Cac thiet hai do nhung vu no duoi nuoc xay ra cho cac tau ngam tao ra boi hai loai song chan đong chinh va phu. Song chan đong chinh se xay ra khi depth charge phat no, no cung co the anh huong đen nguoi va cac thiet bi cua tau ngam neu no no o khoang cach đu gan. song can đong thu hai la do suc ep cua nuoc đay nuoc tro ve cho cu keo moi thu xung quanh vao no cung co ap suat đang ke va khi khoang khong đo đay thi nuoc trong đo theo quan tinh se va vao nhau va bi đay ra tao ra them mot song chan đong nua nhung yeu hon cung nhu ap suat trong vung đo giam xuong va cu the cho đen khi cac song chan đong yeu dan đen mat han chinh hang loat song chan đong nay se gay ra tham hoa cho vo tau cua tau ngam. Đa co cac cuoc thu nghiem cho thay trung binh co đen muoi sau song chan đong đuoc tao ra boi mot qua depth charge va so luong con tuy vao suc no cua bom. Cac song chan đong phu nay con đuoc gia tang boi nhung vu no cua cac depth charge đuoc tha xuong sau no gay ra hang loat chan đong xung quanh than tau ngam. Đo la ly do tai sao cac depth charge luon đuoc tha it nhat la mot cap va theo cac đo sau khac nhau.
Tam sat thuong cua depth charge tuy thuoc vao khoi luong thuoc no ma no đuoc nhet vao va suc chiu đung cua vo tau ngam. Voi mot qua depth charge nap 100 kg thuoc no TNT (4 MJ) binh thuong chi co tam sat thuong 3–4 m voi tau ngam co trong tai trung binh 1000 tan, khi song chan đong gay thiet hai nhe (tau ngam khong the bi đanh chim nhung co the bi đay ra khoi đuong đi) la 8–10 m. Voi mot qua nhet đay thuoc no manh cung chi co the tang tam sat thuong len them vai met vi tinh chat toa song chan đong trong nuoc se đi theo tat ca moi huong chu khong nhu tren mat đat song chan đong se bi doi boi đat cung lam tap trung chan đong thang len tren gay sat thuong rat lon con duoi nuoc thi khong. Cac depth charge co hieu qua cang cao voi tau ngam cang lon va cang thap voi tau ngam cang nho vi tinh khi đong hoc cua chung se cho cac song chan đong đi qua ma chang gay thiet hai gi. Lay vi du neu tau ngam loai nho co vo tau lam bang Titan thi chi co the đanh chim no neu mot qua depth charge đanh trung thang vao no con neu khong cung lam chi co the khien no bi chan đong lam chet may (va co the tu khoi đong lai đuoc).


Tham khao Thu muc Blair Jr., Clay (2001), Silent Victory: The US Submarine War against Japan, Annapolis, Maryland: Naval Institute Press
Campbell, John (1985), Naval Weapons of World War Two, New York, New York: Naval Institute Press, ISBN 0-87021-459-4
Jones, Charles R. (thang 1 nam 1978), "Weapons Effects Primer", United States Naval Institute Proceedings
Karhunen, Joppe (1980), Merilentajat sodan taivaalla: meri-ilmailusta, suomalaisten merilentajien vaiheista vv. 1918–39, talvi- ja jatkosodan taistelulennoista [Sea War II pilots in the sky: Marine Aviation, the Finnish sea pilots stages of vv. 1918-39, the Winter and Continuation War, the battle flights] (bang tieng Phan Lan), Helsinki, Finland: Otava, ISBN 951-1-05830-4
McKee, Fraser M. (thang 1 nam 1993), "An Explosive Story: The Rise and Fall of the Depth Charge", The Northern Mariner, III (1), Ottawa, Ontario, Canada: Canadian Nautical Research Society in association with the North American Society for Oceanic History: 45–58, ISSN 1183-112X
Tarrant, V. E. (1989), The U-Boat Offensive 1914-1945, New York: Sterling Publishing Company, ISBN 1-85409-520-X


Lien ket ngoai http://www.maritime.org/doc/depthcharge6/part2.htm
http://www.leagle.com/decision/193143448F2d386_1310/IN%20RE%20HERMANS
Chuong trinh co gioi thieu ve Depth charge cua kenh Discovered voi ten "Explosion!" Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine