Bao tang nuoc mam Lang chai xua la mot bao tang co vi tri o Phan Thiet, Binh Thuan. Bao tang nay trung bay nhung san pham, qua trinh va lich su hinh thanh nuoc mam, cung nhu muc đich quang ba van hoa nhung lang chai bien lam mam tai Phan Thiet. Đay cung la bao tang nuoc mam đau tien tai Viet Nam.


Xay dung va thiet ke = Y tuong =
Tien si tam ly hoc Tran Ngoc Dung la nguoi len ke hoach đau tu va xay dung bao tang Lang chai xua. Ong sinh ra va lon len o cua bien Ca Ty (phuong Binh Hung, thanh pho Phan Thiet, tinh Binh Thuan). Tran Ngoc Dung la nguoi hieu ro van hoa cua lang chai que minh. Ben canh đo, viec co nhieu nam hoc tap va nghien cuu o nuoc ngoai đa giup ong co đieu kien tiep can san pham, mo hinh cua nhieu nen van hoa tien tien tren the gioi. Tu đo, ong hinh thanh y tuong xay dung mot san pham du lich ngay tu lang chai xu bien que huong minh.


= Xay dung =
Đe thuc hien y tuong, ong đa quyet tam nghien cuu va xay dung san pham "Lang Chai Xua" tai Phan Thiet. Ong đa chi hon 100 ti đong cho viec nghien cuu va xay dung san pham van hoa nay. Ong cho biet phai mat gan 3 nam đe tai hien huyen thoai van hoa lang chai thanh mot vo dien dai hon 1 tieng đong ho voi khoang 50 dien vien nguoi đia phuong tham gia.
Sau khi trinh bay y tuong, tien si Dung đuoc UBND tinh Binh Thuan chap nhan va tao nhieu đieu kien thuan loi đe thuc hien du an. Đe co hien vat trung bay, ong đa lien he voi nhieu nha suu tam co vat, nha nghien cuu van hoa o Phan Thiet đe đuoc tro giup. Qua trinh trien khai du an cung đuoc cho la kho khan. VIec xay dung bao tang đa phai thuc hien nhung cong viec nhu viec xay dung nha hat nghe thuat, bao tang nuoc mam, khu am thuc đia phuong, khu đac san lang nghe, tham chi la đi tim cac nghe nhan lam nuoc mam Phan Thiet truyen thong, tim con chau cac ham ho xin tung manh giay, tu lieu đe lam loai nuoc mam Phan Thiet. Ngay ca cong đoan thiet ke chiec tin (chum) đung nuoc mam mang phong cach xua cung đuoc cho la "khong he gian đon".
Bao tang thuoc du an "van hoa Lang Chai Xua" tai Phan Thiet xay dung tren dien tich 10.000m2. Ngay 31 thang 5 nam 2019, ong Tran Ngoc Dung cho biet qua hon 2 nam thi cong, du an đa hoan thanh va đi vao hoat đong, trong đo noi bat la hang muc Bao tang nuoc mam. Bao tang nuoc mam Lang chai xua đuoc thiet ke voi phong cach hien đai, co dien tich gan 2.000m2, đuoc chia thanh 14 khong gian, dung hinh anh, hien vat va anh sang tai hien 300 nam lang chai Phan Thiet xua.


Trung bay Khi bao tang đuoc hoan thanh, bao tang Lang chai xua trung bay hang tram co vat, vat dung truyen thong, tu lieu lich su cua nghe nuoc mam Phan Thiet. Bo suu tap cua bao tang nuoc mam cung co tung chi tiet nho nhu chiec thung, leu, vai, tin, gau, ly, bua, que... đen nhung can nha cua nhung ham ho xua đuoc đua ve trung bay nguyen ban. Truoc khi buoc vao hanh trinh tham quan, du khach đuoc xem đoan phim ngan gioi thieu ve lich su cua lang chai, bat đau tu khi moi thanh lap cho toi thoi ky ngay nay.
Du khach toi đay co the đong vai lam dan chai luoi, lam muoi, tham pho co Phan Thiet, ghe nha ham ho (đai gia nuoc mam), kham pha cach nguoi dan lang chai phat hien ra mam nuoc tu viec uop giu ca, tim hieu ten goi nuoc mam ngay xua, tim hieu ly do co ten goi "nuoc mam" nhu ngay nay. Vi la bao tang nuoc mam nen đe tranh tao mui kho chiu, qua trinh lam mam đuoc quay lai va phat tren man hinh LED đe du khach co the tim hieu. Bao tang con co nha hang, nha hat đe truyen tai nhung cau chuyen ve nghe lam mam. Bao tang cung luu giu rat nhieu hien vat ve cuoc song lang chai. Ngoai ra, du khach con đuoc hoc cach "can" nuoc mam, đuoc coi la mot cach xac đinh nuoc mam ngon cua nguoi xua dua vao mau, mui, vi duoi anh sang.
Mot trong nhung hien vat quan trong nhat o bao tang la ban goc hai tam sac phong cua vua trieu Nguyen ban cho lang bien Binh Thuan. Tam sac phong đau tien đuoc vua Đong Khanh ban cho nhung nguoi dan o Đang Ngoai đa vao khai hoang, lap ap tai lang chai Hoa An, Phan Thiet. Tam sac phong con lai do vua Khai Đinh ban cho than Ong Nam Hai (ca voi) vi co cong cuu giup nhieu ngu dan chai thoat nan.


Đon nhan Đay la bao tang ve nuoc mam đau tien cua Viet Nam, va cung la bao tang đau tien ve nghe nuoc mam đuoc xay dung va đua vao hoat đong phuc vu khach tham quan, nha nghien cuu. Ong Nguyen Anh, nha suu tam va nghien cuu ve Phan Thiet xua cho biet: "Co the noi, đay khong chi la mot cong trinh nghe thuat ma con nhu mot "bao tang" cung cap nhieu thong tin va hinh anh xua quy gia ve lich su hinh thanh lang chai Phan Thiet - Mui Ne xua, giup cho gioi tre hieu hon ve lich su đang tu hao cua que huong Phan Thiet". Bao đien tu cua thong tan xa Viet Nam cho biet "du an vua bao ton đuoc ban sac van hoa truyen thong, vua khuyen khich cac lang nghe phat trien; tao khong gian phu hop cho gioi tre vua tham quan tim hieu, vua hoc đuoc nhieu đieu bo ich ve nhung gia tri tot đep cua con nguoi va lang nghe noi đay."
Hau het du khach toi xem vo dien va đen tham bao tang đeu đanh gia muc 4,5/5. Trong hai nam 2017 va 2018, luong du khach đen Bao tang nuoc mam Lang Chai Xua tang tu 200.000 đen 400.000 luot khach. Theo thong ke trung binh, bao tang đon tu 400.000 đen 500.000 khach tham quan moi nam. Tuy vay, khi dich COVID-19 bung phat, luong khach ghe tham bao tang đa giam han. Ong Tran Ngoc Dung đa chuyen đoi, đua san pham nuoc mam Tin len san thuong mai đien tu.


Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc
Thu Giang (ngay 11 thang 9 nam 2019). "Bao tang nuoc mam đau tien o Viet Nam". VTV9. Truy cap ngay 7 thang 7 nam 2022.
"Viet Nam co bao tang nuoc mam đau tien". HTV. ngay 1 thang 6 nam 2019. Truy cap ngay 7 thang 7 nam 2022.