Appalachia (phat am nhu "A-pa-lay-sa" hay "A-pa-lat-cha") la ten chi đen vung o mien Đong Hoa Ky keo dai tu Tieu bang New York đen Mississippi. Nam chung quanh day Appalachian, no bao gom nhung khu vuc nong thon, thanh thi, va cong nghiep. Tuy co phan cua day Appalachian keo qua Maine vao Canada, nhung it khi mien New England đuoc bao gom trong đinh nghia cua Appalachia.
Hon 20 trieu nguoi song o Appalachia, trong mot mien khoang co Vuong quoc Anh. Mien nay nhieu nui, thuong co lap; no keo dai tu bien gioi Mississippi va Alabama ve phia nam toi Pennsylvania va New York ve phia bac. Appalachia cung bao gom nhung tieu bang Georgia, Nam Carolina, Bac Carolina, Tennessee, Virginia, Kentucky, Ohio, Maryland, va ca tieu bang Tay Virginia.


Ten goi Ten "Appalachia" bat nguon tu "Appalachian" va đuoc tao ra đe co ten chinh tri chi đen mien o trong va chung quanh day nui. Ten "Appalachian" tu tho dan Apalachee o mien Bac Florida ngay xua. Sau cuoc tham hiem cua Hernando de Soto, cac nha ve ban đo Tay Ban Nha bat đau dung ten dan toc nay đe chi đen day nui. Nghia nay chi đuoc xai pho bien tu cuoi the ky 19. Ten pho bien hon la "day Allegheny", "Alleghenies", va ngay ca "Alleghania". Vao đau the ky 19, nha van Washington Irving đe nghi đoi ten Hoa Ky thanh "Appalachia" hay "Alleghania" (Stewart 1967:173).
Co vai cach phat am ten "Appalachia". Nguoi mien Nam Hoa Ky thuong đoc /æpə'lætʃʲə/ (nhu "A-pa-lat-cha"), con nhung nguoi khac, nhat la tu mien Đong Bac, thuong đoc /æpə'leɪʃʲə/ ("A-pa-lay-sa"). [1]


Van hoa Truoc the ky 20, dan Appalachia co lap khoi nhung vung khac trong nuoc. Vi the, ho bao ton van hoa cua to tien (phan nhieu la nguoi Anh, Scotland, Scotland-Ireland (Scots-Irish), va Ireland), tuc la nhung nguoi đen o vao the ky 18. Van hoa o mien nay bao gom van hoa truyen khau manh (thi du nhac), tu phu, va niem tin ton giao vung chac. Vao phan cuoi the ky 19, cac lop than đa đuoc lay ra đat, mang nhieu dan nhap cu tu Ireland va Trung Au đen vung. Su cong nghiep hoa nay dan đen thanh thi hoa them.

Tu lau bi mieu ta la mo mang chua đay đu, Appalachia moi đuoc cac su gia va nha nhan loai hoc mieu ta thong cam hon vao nhung thap nien gan đay. Du an Foxfire, mot hop tuyen bai viet, đuoc bat đau nam 1972; no cau đen phan van hoa va lam cho gioi hoc vien đe y đen vung. Đuoc xay nam 1936, Đuong mon Appalachian keo dai tu Georgia đen Maine va cung giup mo vung ra cho nhung nguoi đi bo đuong dai va nguoi thich ngoai troi tu khap the gioi.


Uy ban Mien Appalachia Uy ban Mien Appalachia (Appalachian Regional Commission, ARC) đuoc thanh lap boi Quoc hoi Hoa Ky nam 1965 đe hien đai hoa kinh te cua 13 tieu bang vung Appalachia. Uy ban nay la hiep hoi cua cac chinh phu lien bang, tieu bang, va đia phuong, va co muc đich cai tien chat luong cuoc song o vung nay. ARC đinh nghia vung Appalachia đe bao gom 406 quan, trong đo co ca Tay Virginia va nhung quan o 12 tieu bang khac: Alabama, Georgia, Kentucky, Maryland, Mississippi, New York, Bac Carolina, Ohio, Pennsylvania, Nam Carolina, Tennessee, va Virginia. ARC la mot to chuc đat ke hoach, nghien cuu, bien ho, va cap von; no khong co quyen quan tri.
Pham vi đia ly cua ARC đuoc đinh nghia kha rong đe phuc vu cang nhieu khu vuc mo mang chua đay đu cang tot; no lon hon vung thuong đuoc goi la "Appalachia". Thi du, nhieu phan Alabama va Mississippi đuoc phuc vu boi uy ban do nhung van đe that nghiep va ngheo đoi giong nhu o Appalachia. Pham vi rong cua ARC cung phat sinh tu hien tuong "ro thit", do cac chinh khach o ngoai vung Appalachia truyen thong thay co hoi đe mang tien lien bang ve mua chuoc cac cu tri. [2] Luu tru ngay 3 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine


Kinh te Tu xua đen nay, kinh te Appalachia dua tren nong nghiep, mo than, khai thac go, va (o cac thanh pho) cong nghiep. Vao cuoi the ky 20, du lich va nganh xay nha bat đau co vai tro lon hon.
Khai thac than, nganh đac biet cua Appalachia theo con mat cua nguoi o ben ngoai, van con quan trong, nhung no khong quan trong nhu nguoi o nhung vung khac tuong. Than chi đuoc khai thac o mot so vung trong mien Appalachia truyen thong. [3][4] So cong viec khai thac than khap vung noi chung la đa đi xuong trong vai thap nien nay do may moc hoa, bat ke so viec tang len vao nam 2004. [5] Voi thu nhap mot nam la 55.000 đo la, nhung nguoi Appalachian lam nghe đao than kiem đuoc nhieu tien hon phan nhieu nguoi đia phuong khac, nhung chi co khoang 50.000 nguoi đao than o Appalachia nam 2004. [6][7]
Cac han che ve than chua nhieu luu huynh vao thap nien 1980 lam mot so mo phai đong cua. Chi phi cao con lai cua cac hoat đong khai thac than ngay xua – y te cho nguoi ve huu, viec khai hoang moi truong, va chuong trinh boi thuong ve benh bui phoi silic – co nhieu anh huong vao kinh te mo than cua Appalachia. Vung nay van co nguon du tru than rat lon;[8] tuy nhien, nhung lop than day nhat va de khai thac nhat phan nhieu đa đuoc tan dung, lam tro ngai viec canh tranh voi nhung vung mo than re tien nhu Colombia, mien Tay Hoa Ky, va nhat la luu vuc song Powder. Vao khoang 2/3 than o Appalachia đuoc đao tu duoi đat; 1/3 kia đuoc khai thac dung strip mining. [9]


Tham khao Lien ket ngoai "Appalachia: Hollow Promises Luu tru ngay 3 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine", loat bai bao đay đu nam 1999 ve mien va ARC đuoc xuat ban trong The Columbus Dispatch
Trung tam Appalachian ve Kinh te va Moi truong Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Hiep hoi Đai hoc Appalachian
Uy ban Mien Appalachia, co quan lien bang chinh ve cac chuong trinh bao quan o vung
Trung tam Nghien cuu ve Appalachia tai Đai hoc Tong hop Appalachian
Hiep hoi Nghien cuu ve Appalachia
Appalshop Luu tru ngay 13 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine, trung tam nghe thuat, thu cong, va giao duc o Appalachia