O nhiem khong khi la su thay đoi lon trong thanh phan cua khong khi, chu yeu do khoi, bui, hoi hoac cac khi la đuoc đua vao khong khi, co su toa mui, lam giam tam nhin xa, gay bien đoi khi hau, gay benh cho con nguoi va cung co the gay hai cho sinh vat khac nhu đong vat va cay luong thuc, no co the lam hong moi truong tu nhien hoac xay dung. Hoat đong cua con nguoi va cac qua trinh tu nhien co the gay ra o nhiem khong khi.
O nhiem khong khi trong nha va chat luong khong khi đo thi kem đuoc liet ke la hai trong so cac van đe o nhiem đoc hai toi te nhat tren the gioi theo bao cao cua Vien Cong nghiep Blacksmith Institute vao nam 2008.
O nhiem khong khi khien hon 3 trieu nguoi chet som moi nam, no đe doa gan nhu toan bo cu dan thanh pho lon tai nhung nuoc đang phat trien. Theo đai Fox News, 80% cac thanh pho tren the gioi khong đap ung đuoc tieu chuan cua To chuc Y te The gioi (WHO) ve chat luong khong khi, trong đo chu yeu tap trung o cac nuoc ngheo. WHO cho biet muc đo o nhiem khong khi đo thi toan cau đa tang 8% bat chap nhung cai thien o mot so vung. Đieu nay dan đen nguy co đot quy, benh tim mach, ung thu phoi cung hang loat van đe ve đuong ho hap.


Tac nhan gay o nhiem Mot chat gay o nhiem khong khi la mot chat trong khong khi co the gay hai cho con nguoi va he sinh thai. Chat nay co the la cac hat ran, giot chat long, hoac khi. Chat gay o nhiem co the co nguon goc tu nhien hoac do con nguoi tao ra. Chat gay o nhiem đuoc phan loai so cap va thu cap. Cac chat gay o nhiem so cap thuong đuoc phat thai tu qua trinh chang han nhu tro tu phun trao nui lua, tu cac hoat đong san xuat.
Cac vi du khac bao gom khi carbon monoxide tu khi thai đong co, hoac sulfur dioxide thai ra tu cac nha may. Cac chat gay o nhiem thu cap khong phat ra truc tiep. Thay vao đo, chung hinh thanh trong khong khi khi cac chat o nhiem so cap phan ung hoac tuong tac voi cac thanh phan moi truong. Ozon tang mat đat la mot vi du noi bat cua mot chat gay o nhiem thu cap. Mot so chat o nhiem co the la ca so cap va thu cap: chung đuoc thai truc tiep va tao thanh tu cac chat o nhiem chinh khac.
Cac chat o nhiem phat thai vao trong khong khi do hoat đong cua con nguoi bao gom:

Carbon dioxide (CO2) - No co vai tro nhu la mot khi gay hieu ung nha kinh hang đau, đuoc mo ta nhu la "chat gay o nhiem hang đau" va "o nhiem khi hau toi te nhat". Cacbon dioxide la mot thanh phan tu nhien cua khi quyen, can thiet cho đoi song thuc vat va đuoc thai ra boi he thong ho hap cua con nguoi. CO2 hien chiem khoang  405 phan trieu (ppm) khi quyen Trai Đat, so voi khoang 280 ppm trong thoi ky tien cong nghiep, va hang ty tan CO2 đuoc phat thai hang nam bang viec đot cac nhien lieu hoa thach. Hien nay nong đo CO2 trong khi quyen cua Trai Đat ngay mot tang.
Sulfur oxide (SOx) - đac biet sulfur dioxide, mot hop chat hoa hoc co cong thuc SO2. SO2 đuoc tao ra boi cac nui lua va trong cac quy trinh san xuat cong nghiep khac nhau. Than va dau mo thuong chua cac hop chat luu huynh, va su đot chay cua chung tao ra sulfur dioxide. Qua trinh oxy hoa SO2, thuong o su hien dien cua mot chat xuc tac nhu NO2, hinh thanh H2SO4, va do đo mua acid. Đay la mot trong nhung nguyen nhan gay ra moi quan ngai ve tac đong moi truong cua viec su dung cac nhien lieu nay lam nguon nang luong.
Oxide nito (NOx) - Cac oxide nito bi thai ra khoi qua trinh đot chay nhiet đo cao va cung đuoc san sinh trong cac con dong do su phong đien. Đac biet la nito dioxide, mot hop chat hoa hoc co cong thuc NO2. No la mot trong vai oxide nito. Mot trong nhung chat gay o nhiem khong khi noi bat nhat, chat khi đoc mau nau đo nay co mui đac trung.
Carbon monoxide (CO) - CO la mot loai khi khong mau, khong mui, đoc nhung khong gay kich thich. No la san pham cua su đot chay khong đay đu cua nhien lieu nhu khi tu nhien, than đa hoac go. Khoi xa tu cac phuong tien giao thong la mot nguon chinh cua carbon monoxide.
Hop chat huu co de bay hoi (VOC) - VOCs la mot chat gay o nhiem khong khi ngoai troi. Chung đuoc phan loai la methan (CH4) hoac khong phai la methan (NMVOCs). Methane la mot khi nha kinh gop phan lam tang su am len toan cau. Cac VOCs hydrocarbon khac cung la cac khi nha kinh quan trong vi vai tro cua chung trong viec tao ra ozon va keo dai tuoi tho Methane, tuy thuoc vao chat luong khong khi đia phuong. Cac benzen thom, toluene va xylene đuoc nghi ngo co chat gay ung thu va co the dan đen benh bach cau voi tiep xuc keo dai. 1, 3-butadiyne la mot hop chat nguy hiem khac thuong lien quan đen viec su dung trong cong nghiep.
Cac hat min (PM), la cac hat ran rat nho o dang ran hoac long lo lung dang khi. Khac biet voi cac sol khi la su ket hop cac hat min va khi. Mot so dang hat xuat hien trong tu nhien co nguon goc tu nui lua, bao bui chay rung, thuc vat song va hoi nuoc bien. Cac hoat đong cua con nguoi nhu đot nhien lieu hoa thach trong cac đong co, cac nha may nhiet đien va cac hoat đong cong nghiep khac cung tao ra mot luong đang ke cac sol khi. Tren quy mo toan cau, cac chat tu nguon nay hien chiem khoang 10% trong bau khi quyen Trai Đat. Su gia tang cac hat min trong khong khi co moi lien he voi cac tai bien suc khoe nhu benh tim, thay đoi chuc nang pho va ung thu phoi.
Cac kim loai đoc nhu chi va thuy ngan, đac biet la cac hop chat cua chung.
Chlorofluorocarbons (CFCs) - co hai cho tang ozon; Cac khi thai ra tu may đieu hoa khong khi, tu lanh, binh xit aerosol... Khi phat tan vao khong khi, CFCs tang len tang binh luu. O đay chung tiep xuc voi cac loai khi khac va lam hong tang ozon. Đieu nay cho phep cac tia cuc tim co hai đen đuoc be mat Trai Đat. Đieu nay co the dan đen ung thu da, benh ve mat va tham chi co the gay hai cho cay trong.
Amonia (NH3) - phat ra tu qua trinh san xuat nong nghiep. Amonia la mot hop chat co cong thuc NH3. No thuong gap phai nhu mot loai khi co mui đac trung. Amonia đong gop đang ke vao nhu cau dinh duong cua cac sinh vat tren can bang cach lam tien than cho thuc pham va phan bon. Amonia, truc tiep hoac gian tiep, cung la mot khoi xay dung cho viec tong hop nhieu duoc pham. Mac du su dung rong rai nhung  Amonia lai co tinh an mon va đoc hai. Trong khi quyen, amonia phan ung voi oxide nito va luu huynh đe tao thanh cac hat thu sinh.
Mui - chang han nhu rac thai, nuoc thai va quy trinh cong nghiep
Chat phong xa - đuoc tao ra boi cac vu no hat nhan, chien tranh, va cac qua trinh tu nhien nhu phan ra phong xa cua radon.
Cac chat gay o nhiem thu cap gom:

Ham luong đuoc tao ra tu cac chat o nhiem chinh va cac hop chat trong khoi quang hoa. Suong khoi la mot loai o nhiem khong khi. Suong khoi co đien la ket qua cua luong than đot lon trong mot khu vuc do hon hop khoi va luu huynh dioxide. Khoi hien đai thuong khong đen tu than nhung tu khi thai xe co va cong nghiep đang đuoc hoat đong tren trong khi quyen boi tia cuc tim anh sang tu mat troi đe tao thanh cac chat o nhiem thu cap cung ket hop voi luong khi thai chu yeu đe tao thanh suong khoi quang hoa.
Ozone tang mat (O3) đuoc hinh thanh tu NOx va VOCs. Ozone (O3) la thanh phan quan trong cua tang đoi luu. No cung la mot thanh phan quan trong cua mot so khu vuc cua tang binh luu đuoc biet đen nhu la tang ozon. Cac phan ung quang hoa va hoa hoc dan toi qua trinh hoa hoc xay ra trong bau khi quyen vao ban ngay va ban đem. O nong đo cao bat thuong do cac hoat đong cua con nguoi gay ra (chu yeu la su đot chay nhien lieu hoa thach), no la mot chat gay o nhiem, va la thanh phan cua suong khoi.
Peroxyacetyl nitrat (C2H3NO5) - hinh thanh tuong tu tu NOx va VOCs.


Cac hoat đong gay o nhiem = Tu nhien =
Bui tu nguon tu nhien, thuong la dien tich đat lon co it hoac khong co tham thuc vat
Methane, đuoc thai ra boi qua trinh tieu hoa thuc an cua đong vat nhu gia suc.
Khi radon tu su phan ra phong xa trong lop vo Trai Đat. Radon la mot loai khi khong đoc, khong mui, tu nhien, phong xa tu nhien hinh thanh tu su phan ra cua radium. No đuoc xem la moi nguy hiem cho suc khoe. Radon tu cac nguon tu nhien co the tich luy trong cac toa nha, đac biet la trong khu vuc kin nhu tang ham va no la nguyen nhan thuong gap nhat thu hai cua ung thu phoi, sau hut thuoc.
Khoi va carbon monoxide tu chay rung.
Thuc vat, o mot so vung, thai ra mot luong đang ke cac hop chat huu co de bay hoi (VOCs) trong nhung ngay am ap hon. Cac VOC nay phan ung voi cac chat gay o nhiem chu yeu do con nguoi - NOx, SO2 va cac hop chat cacbon huu co anthropogenic - đe tao ra mot đam may mo theo mua cua cac chat o nhiem thu cap. Keo cao su đen, cay duong, cay soi va cay lieu la mot so vi du ve thuc vat co the tao ra luong VOCs phong phu. San luong VOC tu nhung loai nay dan đen muc ozon cao gap 8 lan so voi cac loai cay co anh huong thap.
Hoat đong nui lua, tao ra luu huynh, clo va tro bui.


= Cong nghiep =
Nguon co đinh bao gom cac ngan khoi cua cac nha may đien, cac co so san xuat (lo) va lo đot chat thai, cung nhu lo nung va cac loai thiet bi suoi am nhien lieu khac. O cac nuoc đang phat trien va cac nuoc ngheo, đot sinh hoc truyen thong la nguon gay o nhiem khong khi chinh; Sinh khoi truyen thong bao gom go, chat thai cay trong va phan.
Nguon di đong bao gom xe co gioi, tau bien va may bay.
Hoi khoi tu son, hoi xit va cac dung moi khac
Chat thai lang đong trong cac bai chon lap, tao khi methane. Methane rat de chay va co the tao thanh cac hon hop no voi khong khi. Methane cung la mot chung ngat va co the di chuyen oxy trong mot khong gian kin. Ngat tho hoac nghet tho co the xay ra neu nong đo oxy giam xuong duoi 19,5% do su dich chuyen.
Tai nguyen quan su, chang han nhu, vu khi hat nhan, khi đoc, chien tranh hoa hoc va ten lua.
Đay la nguon gay o nhiem lon nhat cua con nguoi. Cac qua trinh gay o nhiem la qua trinh đot cac nhien lieu hoa thach: than, dau, khi đot tao ra: CO2, CO, SO2, NOx, cac chat huu co chua chay het: muoi than, bui, qua trinh that thoat, ro ri tren day chuyen cong nghe, cac qua trinh van chuyen cac hoa chat bay hoi, bui.
Đac điem: nguon cong nghiep co nong đo chat đoc hai cao, thuong tap trung trong mot khong gian nho. Tuy thuoc vao quy trinh cong nghe, quy mo san xuat va nhien lieu su dung thi luong chat đoc hai va loai chat đoc hai se khac nhau.


= Giao thong van tai =
Đay la nguon gay o nhiem lon đoi voi khong khi đac biet o khu đo thi va khu đong dan cu. Cac qua trinh tao ra cac khi gay o nhiem la qua trinh đot nhien lieu đong co: CO, CO2, SO2, NOx, Pb, CH4 Cac bui đat đa cuon theo trong qua trinh di chuyen. Neu xet tren tung phuong tien thi nong đo o nhiem tuong đoi nho nhung neu mat đo giao thong lon va quy hoach đia hinh, đuong sa khong tot thi se gay o nhiem nang cho hai ben đuong.


= Sinh hoat =
La nguon gay o nhiem tuong đoi nho, chu yeu la cac hoat đong đun nau su dung nhien lieu nhung đac biet gay o nhiem cuc bo trong mot ho gia đinh hoac vai ho xung quanh. Tac nhan gay o nhiem chu yeu: CO, bui, khi thai tu may moc gia dung, xe co...


Chat luong khong khi trong nha (IAQ) Radon (Rn), mot chat gay ung thu, đuoc tran ra tu Trai Đat o mot so vi tri nhat đinh va bi mac ket ben trong nha.Vat lieu xay dung bao gom tham va van ep phat ra khi formaldehyde (H2CO). Son va dung moi cho ra (VOCs) khi chung kho. Son chi co the thoai hoa thanh bui va hit phai.Khong khi o nhiem co the su dung lam mat khong khi, va cac mat hang thom khac. Lo suoi co the them mot luong đang ke cac hat khoi vao khong khi, ben trong va ben ngoai. tu vong o nhiem trong nha co the co the them mot luong đang ke cac hat khoi vao khong khi, ben trong va ben ngoai. Tu vong do o nhiem khong khi trong nha co the la do su dung thuoc tru sau va thuoc xit hoa hoc khac trong nha ma khong thong gio thich hop.
Ngo đoc carbon monoxide va tu vong thuong do cac lo thong hoi va ong khoi bi khiem khuyet, hoac do đot than trong nha hoac trong mot khong gian han che, chang han nhu mot cai leu. Ngo đoc khi cacbon man tinh co the xay ra ngay ca tu nhung anh sang đen đieu khien kem. Bay đuoc xay dung trong tat ca cac ong nuoc trong nha đe giu cho cong ranh va hydrogen sulfide, ra khoi noi that. Quan ao phat ra tetraclo, hoac cac chat tay rua khac, vai ngay sau khi giat.
Mac du viec su dung amiang o nhieu nuoc đa bi cam o nhieu nuoc nhung viec su dung amiang rong rai trong moi truong cong nghiep va trong nuoc đa khien mot chat lieu rat nguy hiem o nhieu đia phuong. Benh bui phoi amiang la mot chung benh viem man tinh gay anh huong đen mo cua phoi. No xay ra sau khi tiep xuc nhieu lau voi chat amiang tu vat lieu co chua amiang trong cau truc. Nhung nguoi bi benh kho tho nang (kho tho) va co nguy co gia tang ve mot so loai ung thu phoi khac nhau. Vi nhung giai thich ro rang khong phai luc nao cung nhan manh trong cac tai lieu phi ky thuat, nen can than đe phan biet giua mot so dang benh co lien quan. Theo To chuc Y te The gioi (WHO), nhung đieu nay co the đuoc đinh nghia la: bui phoi amiang, ung thu phoi va (thuong la mot dang ung thu rat hiem gap, khi pho bien rong rai no gan nhu luon luon lien quan đen tiep xuc lau dai voi amiang).
Sinh hoc cac nguon o nhiem khong khi cung đuoc tim thay trong nha, nhu khi va cac hat bui trong khong khi. Vat nuoi tao ra long, nguoi san xuat bui tu manh phut da va toc bi phan huy, mat bui va dung giuong, tham va đo noi that san enzyme va phan phan kich co micromet, dan cu phat ra khi methan, Khuon mau tren cac buc tuong va tao ra mycotoxin va bao tu, may lanh he thong co the u benh va nam moc, cay trong trong nha, đat va xung quanh khu vuon co the san xuat phan hoa, bui, va nam moc.


Anh huong đen suc khoe O nhiem khong khi la mot yeu to nguy co đang ke đoi voi mot so benh lien quan đen o nhiem va tinh trang suc khoe bao gom nhiem trung ho hap, benh tim, COPD, đot quy va ung thu phoi. Cac anh huong suc khoe do o nhiem khong khi co the bao gom kho khan trong viec tho, kho khe, ho, hen suyen va tinh trang tram trong cua ho hap va tim mach. Nhung anh huong nay co the lam tang viec su dung thuoc, tang kham bac si hoac phong cap cuu, nhap vien nhieu hon va tu vong som. Tac đong cua suc khoe con nguoi đen chat luong khong khi ngheo nan la rat lon, nhung chu yeu anh huong đen he thong ho hap va he thong tim mach. Cac phan ung ca nhan đoi voi chat gay o nhiem  khong khi tuy thuoc vao loai chat gay o nhiem ma nguoi đo tiep xuc, muc đo tiep xuc, tinh trang suc khoe va di truyen cua ca nhan. Cac nguon pho bien nhat cua o nhiem khong khi bao gom cac hat, ozon, nito dioxide, va dioxide luu huynh. Tre em duoi 5 tuoi song o cac nuoc đang phat trien la nhung nguoi de bi ton thuong nhat ve so tu vong do o nhiem khong khi trong nha va ngoai troi.


= Tu vong =
To chuc Y te The gioi uoc tinh vao nam 2014 rang moi nam o nhiem khong khi gay ra cai chet non thang cua khoang 7 trieu nguoi tren toan the gioi. An Đo co ty le tu vong cao nhat do o nhiem khong khi. Theo To chuc Y te The gioi, An Đo cung co nhieu ca tu vong do hen suyen hon bat ky quoc gia nao khac. Trong thang 12 nam 2013, o nhiem khong khi uoc tinh giet 500.000 nguoi o Trung Quoc moi nam. Co su tuong quan duong giua tu vong do viem phoi va o nhiem khong khi do phat thai xe co gioi.
So tu vong hang nam cua nguoi chau Au do o nhiem khong khi uoc tinh la 430.000. Nguyen nhan quan trong cua nhung nguoi chet la nito dioxide va cac oxide nito khac (NOx) phat ra tu cac phuong tien giao thong đuong bo. Tren khap Lien minh chau Au, o nhiem khong khi uoc tinh lam giam tuoi tho gan chin thang. Nguyen nhan gay tu vong bao gom đot quy, benh tim, COPD, ung thu phoi va nhiem trung phoi.
O nhiem khong khi đo thi ngoai khoi uoc tinh gay ra 1,3 trieu truong hop tu vong tren toan the gioi moi nam. Tre em đac biet co nguy co do su non tre cua he thong ho hap cua co the.
Cuc Bao ve Moi sinh Hoa Ky (EPA) uoc tinh rang mot loat cac thay đoi trong cong nghe đong co diesel (Muc 2) co the lam giam 12.000 truong hop tu vong som, 15.000 truong hop nhoi mau co tim it hon, 6.000 phong cap cuu it hon tre em bi hen suyen va 8.900 luot nhap vien benh vien lien quan đen ho hap it hon Nam tai Hoa Ky.
EPA đa uoc tinh rang viec han che nong đo ozone o mat đat len toi 65 phan ty, se tranh đuoc 1.700 đen 5.100 truong hop tu vong som tren toan quoc vao nam 2020 so voi tieu chuan 75-ppb. Co quan nay du kien ​​tieu chuan bao ve nhieu hon cung se ngan ngua them 26.000 truong hop mac benh hen suyen tram trong va hon mot trieu truong hop bi mat viec hoac truong hoc. Theo đanh gia nay, EPA đa hanh đong đe bao ve suc khoe cong đong bang cach giam cac tieu chuan chat luong khong khi quoc gia (NAAQS) cho tang ozone xuong 70 phan ty (ppb).
Mot nghien cuu kinh te moi ve tac đong cua suc khoe va chi phi lien quan đen o nhiem khong khi o luu vuc Los Angeles va Thung lung San Joaquin o Nam California cho thay hon 3.800 nguoi chet som (khoang 14 nam so voi binh thuong) moi nam boi vi muc đo o nhiem khong khi vi pham lien bang tieu chuan. So nguoi chet som hang nam cao hon đang ke so voi so tu vong lien quan đen va cham tu đong trong cung khu vuc, trung binh it hon 2.000 moi nam.
Diesel thai (DE) la mot đong gop chinh cho o nhiem khong khi co nguon goc tu su chay. Trong mot so nghien cuu thuc nghiem cua con nguoi, su dung thiet lap phong phoi nhiem tot, DE đa đuoc lien ket voi roi loan chuc nang mach mau cap tinh va tang su hinh thanh thrombus.
Cac co che lien ket o nhiem khong khi voi tu vong do tim mach tang len khong chac chan, nhung co the bao gom viem phoi va he thong.


= Benh tim mach =
Bao cao nam 2007 ve cac bang chung cho thay nguy co o nhiem khong khi xung quanh la mot yeu to nguy co tuong quan voi tong so tu vong tang len do cac bien co tim mach (khoang tu 12% đen 14%/10 microg/m³).
O nhiem khong khi cung đang noi len nhu la mot yeu to nguy co cho đot quy,, đac biet la o cac nuoc đang phat trien co nong đo o nhiem cao nhat. Mot nghien cuu nam 2007 cho thay o phu nu, o nhiem khong khi khong lien quan đen xuat huyet nhung bi đot qu is thieu mau cuc bo. O nhiem khong khi cung co lien quan đen ty le mac va tu vong tang len do đot qu cor đong mach vanh trong mot nghien cuu đoan he nam 2011.Cac hiep hoi đuoc cho la nguyen nhan va cac hieu ung co the đuoc trung gian boi co mach, viem cap thap va xo vua đong mach Cac co che khac nhu su mat can bang he thong than kinh tu tri cung đa đuoc goi y.


= Benh phoi =
Benh phoi tac nghen man tinh (COPD) bao gom cac benh nhu viem phe quan man tinh va khi phe thung man.
Cac nghien cuu đa chung minh nguy co mac benh hen suyen va COPD do gia tang o nhiem khong khi do giao thong gay ra. Ngoai ra, o nhiem khong khi co lien quan đen gia tang ty le nhap vien va tu vong do hen suyen
Mot nghien cuu đuoc tien hanh vao nhung nam 1960-1961 sau tran Great Smog nam 1952 so voi 293 cu dan Luan Đon voi 477 cu dan cua Gloucester, Peterborough va Norwich, ba thi tran co ti le tu vong thap do viem phe quan man tinh. Tat ca cac đoi tuong la lai xe tai buu đien nam tu 40 đen 59 tuoi. So voi cac đoi tuong o cac thanh pho xa xoi, cac đoi tuong tai Luan Đon bieu hien nhieu trieu chung ho hap nghiem trong hon (bao gom ho, đom va kho tho), giam chuc nang phoi (FEV1 va luu luong đinh) Va tang san xuat đom va non mua. Su khac biet ro ret hon đoi voi cac đoi tuong tu 50 đen 59 tuoi. Nghien cuu nay đa kiem soat tuoi tho va thoi quen hut thuoc, do đo ket luan rang o nhiem khong khi la nguyen nhan chinh gay ra nhieu su khac biet quan sat đuoc.
Nguoi ta tin rang giong nhu xo nang, song trong mot moi truong đo thi nhieu hon cac nguy co suc khoe nghiem trong tro nen ro rang hon. Cac nghien cuu đa chi ra rang o khu vuc thanh thi benh nhan bi nhuoc điem nhay, giam chuc nang phoi, va tu chan đoan benh viem phe quan man tinh va khi phe thung.


= Ung thu =
Ung thu chu yeu la ket qua cua cac yeu to moi truong.
Mot ban đanh gia cac bang chung ve viec tiep xuc voi moi truong khong khi xung quanh la mot yeu to nguy co cho benh ung thu trong nam 2007 đa tim ra du lieu chac chan đe ket luan rang phoi nhiem PM2.5 (cac hat bui min co đuong kinh 2,5 μm hoac nho hon) lau dai se lam tang nguy co tu vong bat ngo len 6% Tang 10 microg / m3. Tiep xuc voi PM2.5 cung lam tang nguy co tu vong do ung thu phoi (khoang: 15% đen 21%/10 microg/m³) va tu vong do tim mach (khoang: 12% đen 14% moi 10 microg / m3 tang). Cuoc đanh gia tiep tuc luu y rang song gan luu luong ban duong nhu co lien quan đen nguy co cao cua ba ket qua nay --- su gia tang so ca tu vong do ung thu phoi, tu vong do tim mach va tong tu vong do tai nan. Cac nha phe binh cung tim thay bang chung goi y rang viec tiep xuc voi PM2.5 co lien quan đen tu vong do benh tim mach va phoi nhiem voi SO2 lam tang tu vong do ung thu phoi nhung so lieu khong đu đe đua ra nhung ket luan chac chan. Mot cuoc đieu tra cho thay rang muc đo hoat đong cao hon lam gia tang ty le lang đong cua cac hat aerosol trong phoi nguoi va đe nghi tranh cac hoat đong nang nhu chay trong khong gian ngoai troi tai cac khu vuc bi o nhiem.
Nam 2011, mot nghien cuu dich te hoc cua Đan Mach cho thay nguy co ung thu phoi gia tang đoi voi nhung benh nhan song o nhung khu vuc co nong đo oxide nito cao. Trong nghien cuu nay, hiep hoi đa cao hon đoi voi nguoi khong hut thuoc so voi nguoi hut thuoc. Mot nghien cuu bo sung cua Đan Mach, cung trong nam 2011, cung ghi nhan bang chung ve moi lien quan giua o nhiem khong khi va cac dang ung thu khac, bao gom ung thu co tu cung va ung thu nao.
Vao thang 12 nam 2015, cac nha khoa hoc y khoa đa bao cao rang benh ung thu la mot ket qua cua cac yeu to moi truong, va phan lon la khong thanh cong. Theo cac nha nghien cuu, viec duy tri can nang khoe manh, an mot che đo an uong lanh manh, giam thieu con va loai bo hut thuoc lam giam nguy co phat trien benh.


= Tre em =
Tai Hoa Ky, bat chap luat thong qua Luat Khong khi sach vao nam 1970, trong nam 2002 co it nhat 146 trieu nguoi My đang sinh song o cac khu vuc khong đat chuan - khu vuc co nong đo cac chat o nhiem khong khi vuot qua tieu chuan cua lien bang. Cac chat gay o nhiem nguy hiem nay đuoc goi la cac chat o nhiem tieu chuan, bao gom ozon, chat ran, luu huynh dioxide, nito dioxide, carbon monoxide va chi. Cac bien phap bao ve đe đam bao suc khoe cua tre em đang đuoc thuc hien tai cac thanh pho nhu New Delhi, An Đo, noi xe buyt su dung khi tu nhien nen đe giup loai bo suong khoi hat đau "sup-đau".


Pham luong khong khi tai cac thanh pho = Chau A =
Thanh pho Zabol (Iran) bi coi la noi o nhiem khong khi nang nhat the gioi. New Delhi (An Đo) von đung đau bang đa xuong hang 11. Tu nam 2013 đen 2015, gioi chuc An Đo cam xe cu đi vao thanh pho, đong cua cac nha may đien chay bang than cu va phat nang hanh vi đot rac, gay o nhiem. Tuy nhien, 4 thanh pho An Đo khac la Gwalior, Allahabad, Patna va Raipur đa vuot qua New Delhi, nam o vi tri so 2, 3, 6, 7 trong danh sach o nhiem nhat the gioi.
Trong khi đo, Viet Nam đung trong top 10 cac nuoc o nhiem khong khi tren the gioi (do trung tam nghien cuu moi truong thuoc Đai hoc Yale va Columbia cua Mi thuc hien bao cao thuong nien mang ten The Environmental Performance Index hay con goi la EPI).


= Cac nuoc phat trien =
Noi o nhiem nang nhat o My la Visalia-Porterville song xep thu 1.080, rat xa so voi cac quoc gia đang phat trien. Nhung đia danh noi tieng khac nhu Paris nam o vi tri 1.116, Luan Đon giu hang 1.389 va khu vuc New York - Ney - Long Island chiem muc 2.369.


Tham khao Lien ket ngoai