Thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong (thuong đuoc goi ngan la thanh pho thuoc thanh pho) la mot loai hinh đon vi hanh chinh cap hai tung ton tai tai Viet Nam, tuong đuong voi huyen, quan, thi xa va thanh pho thuoc tinh (goi chung la cap huyen). Cap hanh chinh nay đa bi bai bo vao ngay 1 thang 7 nam 2025.

Thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong la mot đo thi cua mot thanh pho truc thuoc trung uong va cung chung bo tieu chi voi thanh pho thuoc tinh.


Lich su Thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong la loai hinh đon vi hanh chinh moi co tu nam 2013. Truoc đo, theo Hien phap nam 1992, thanh pho truc thuoc trung uong chi gom ba loai hinh đon vi hanh chinh cap huyen la quan, huyen va thi xa.
Sau khi sap nhap toan bo dien tich va dan so cua tinh Ha Tay cu vao ngay 1 thang 8 nam 2008, Ha Noi co hai thanh pho la Ha Đong va Son Tay, tinh trang nay duy tri đen ngay 7 thang 5 nam 2009. Tuy nhien vao thoi điem đo hai thanh pho nay đuoc coi la cac thanh pho thuoc tinh do chua co quy đinh ve thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong va đang trong giai đoan cho Chinh phu ban hanh nghi quyet đe đieu chinh lai (viec đieu chinh đia gioi hanh chinh cap huyen va cap xa khi đo thuoc tham quyen cua Chinh phu, con Quoc hoi chi thong qua viec đieu chinh đia gioi hanh chinh o cap tinh). Đieu nay cung tuong tu cac truong hop thanh pho Đa Nang truc thuoc tinh Quang Nam - Đa Nang cu van con ton tai mot thoi gian sau khi thanh pho Đa Nang truc thuoc trung uong đuoc thanh lap (1/1–23/1/1997) hay thanh pho Can Tho truc thuoc tinh Can Tho cu van ton tai sau ngay thanh lap thanh pho Can Tho truc thuoc trung uong (1/1–2/1/2004). Khi đo cac thanh pho nay khong đuoc xem la thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong ma chi la truong hop ngoai le trong giai đoan cho nghi quyet cua Chinh phu ve viec thanh lap cac quan, huyen moi. Ngay 8 thang 5 nam 2009, thanh pho Ha Đong đa đuoc chuyen thanh quan va thanh pho Son Tay chuyen thanh thi xa theo nghi quyet cua Chinh phu.


Quy đinh trong luat phap Trong Hien phap 2013, Chuong IX: Chinh quyen đia phuong, Khoan 1 Đieu 110 co quy đinh: "Tinh chia thanh huyen, thi xa va thanh pho thuoc tinh; thanh pho truc thuoc trung uong chia thanh quan, huyen, thi xa va đon vi hanh chinh tuong đuong" tuy nhien khong đe cap ro "đon vi hanh chinh tuong đuong" la gi. Viec bo sung đon vi hanh chinh tuong đuong cap huyen nay la co so hien đinh quan trong đe to chuc cac mo hinh co quan quan ly tai cac đo thi co muc đo đo thi hoa cao o Viet Nam. Cu the, Thanh pho Ho Chi Minh luc bay gio đang xuc tien thi điem Đe an chinh quyen đo thi ma trong cau truc co đon vi hanh chinh thanh pho thuoc Thanh pho Ho Chi Minh.
Trong Luat To chuc chinh quyen đia phuong 2015 (sua đoi, bo sung 2019), quy đinh tai Đieu 2: Đon vi hanh chinh, Chuong I: Nhung quy đinh chung:

Cac đon vi hanh chinh cua nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam gom co:
1. Tinh, thanh pho truc thuoc trung uong (sau đay goi chung la cap tinh);
2. Huyen, quan, thi xa, thanh pho thuoc tinh, thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong (sau đay goi chung la cap huyen);
3. Xa, phuong, thi tran (sau đay goi chung la cap xa);
4. Đon vi hanh chinh - kinh te đac biet.


= Tieu chuan cua đon vi hanh chinh =
Theo Nghi quyet so 1211/2016/UBTVQH13 cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh nam 2016, tai Đieu 5, Muc 2: Tieu chuan cua đon vi hanh chinh đo thi, Chuong I: Tieu chuan cua đon vi hanh chinh thi mot thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong can phai đap ung cac tieu chuan nhu sau:

Đieu 5. Tieu chuan cua thanh pho thuoc tinh, thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong
1. Quy mo dan so tu 150.000 nguoi tro len.
2. Dien tich tu nhien tu 150 km² tro len.
3. Đon vi hanh chinh truc thuoc:
a) So đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc co tu 10 đon vi tro len;
b) Ty le so phuong tren tong so đon vi hanh chinh cap xa tu 65% tro len.
4. Đa đuoc cong nhan la đo thi loai I hoac loai II hoac loai III; hoac khu vuc du kien thanh lap thanh pho thuoc tinh, thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong đa đuoc phan loai đat tieu chi cua đo thi loai I hoac loai II hoac loai III.
5. Co cau va trinh đo phat trien kinh te - xa hoi đat quy đinh tai Phu luc 1 ban hanh kem theo Nghi quyet nay.


Lich su Ngay 9 thang 12 nam 2020, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet 1111/NQ-UBTVQH14 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap huyen, cap xa va thanh lap thanh pho Thu Đuc thuoc Thanh pho Ho Chi Minh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2021). Theo đo, thanh lap thanh pho Thu Đuc thuoc Thanh pho Ho Chi Minh tren co so sap nhap toan bo dien tich va dan so cua Quan 2, Quan 9 va quan Thu Đuc.
Ngay 24 thang 10 nam 2024, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1232/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap huyen, cap xa cua thanh pho Hai Phong giai đoan 2023 – 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2025). Theo đo, thanh lap thanh pho Thuy Nguyen thuoc thanh pho Hai Phong tren co so toan bo 261,91 km² dien tich tu nhien; quy mo dan so 382.103 nguoi cua huyen Thuy Nguyen va đieu chinh 7,19 km² dien tich tu nhien khu vuc đao Vu Yen tai phuong Đong Hai 1 thuoc quan Hai An.


Danh sach thanh pho thuoc thanh pho truc thuoc trung uong truoc khi giai the Xem them Phan cap hanh chinh Viet Nam


Chu thich