Saint-Peterburg (tieng Nga: Санкт-Петербург; phat am tieng Nga: [ˈsankt pʲɪtʲɪrˈburk] đoc la Xanh Pe-tec-bua tu tieng Phap: Saint-Petersbourg nghia la "Thanh Phero") la mot thanh pho lien bang cua Nga. Đay la đo thi lon thu nhi cua Lien bang Nga va cung la co đo cua Đe quoc Nga. Saint-Peterburg nam tren mot loat đao nho trong chau tho song Neva; con song nay thong voi Vinh Phan Lan, tao vi the hai cang cho Sankt-Peterburg.
Trong khoang thoi gian tu nam 1914 đen 1924 thanh pho co ten la Petrograd (Петроград), va Leningrad (Ленинград) tu 1924 đen 1991 duoi chinh the Lien Xo
Voi dien tich tren 670 km², Sankt-Peterburg co dan so 4,7 trieu nguoi (thong ke 2005). Neu tinh ca vung phu can bao gom 1.439 km² thi Saint-Peterburg co 5 trieu 550 ngan dan.
Trai qua nhieu the ky đia danh cua Sankt-Peterburg đa bi đoi nhieu lan. Nguyen thuy la Sankt-Peterburg. Khi Chien tranh the gioi thu nhat no ra vao nam 1914 va Nga bi Đe quoc Đuc xam lang thi thanh pho đoi ten la Petrograd đe tranh cac tu nguyen danh goc tieng Đuc. Muoi nam sau thi chinh quyen Lien Xo lai loai bo ten Petrograd ma đat la Leningrad, tuong niem co lanh tu Lien Xo, Vladimir Ilyich Lenin. Sau khi Lien Xo sup đo, đia danh ban đau Sankt-Peterburg đuoc dung lai sau cuoc trung cau dan y, tuy nhien cac khu vuc xung quanh thanh pho (tinh Leningrad) thi van giu nguyen ten goi.
Đoi voi nguoi Viet vao đau the ky 20 thi Sankt-Peterburg đuoc phien am la Thanh Bi Đac nhu trong bai "A Te A ca" cua Phan Boi Chau.


Lich su thanh pho Van đe uu tien cua Sa hoang Nga cua trieu đai Romanov la phai mo mot thuy lo thong ra Bien Baltic. Trong vong hon 100 nam lien tiep giac mong đo khong thanh. Phai đen thoi Pyotr Đai Đe (Pyotr I) nguoi Nga moi chiem đuoc cua be ra Baltic. Au la trong cuoc Đai chien Bac Au giua Thuy Đien va Nga (1701–1721) quan Nga tien ra bac va thang lon trong tran Poltava nam 1710, buoc Thuy Đien phai ky hoa uoc Nystad va nhuong vung duyen hai song Neva cho Sa hoang Pyotr I. Nga tu đo mo cua ngo thong thuong đuong bien sang Au chau.
Giac mo lon nhat cua Sa hoang la xay dung mot thanh pho that quy cu đe qua đo chung to su hung hau cua nuoc Nga. Du an cua cong trinh nay đuoc bat đau ngay tu nam 1703 tren Hon đao con tho gianh đuoc tu tay nguoi Thuy Đien (nguoi Viking). Cong trinh đuoc xay dung đau tien tren đao la phao đai SaintPiterburh, ngay nay goi la Phao đai Petro-Pavlov, thuc hien theo lenh cua Sa hoang ngay 16 thang 5, nam 1703 (la ngay 27 thang 5 tinh theo lich Gregory). Ngay nay đuoc cong nhan la "ngay khai sinh" cua thanh pho. Tren phien đa ki niem dip nay nguoi ta đa khac dong chu nhu sau: "Ngay 16 thang 5, nam 1703, thanh pho Sankt-Peterburg đa đuoc Sa hoang va Hoang tu Aleksei Petrovich xep đat".
Vao nam 1917, thanh pho đuoc đoi ten thanh Petrograd. Luc nay, trieu đai Sa hoang cuoi cung, Nikolai II, la trieu đai roi ren. Chien tranh voi Nhat Ban khong đuoc ung ho. Chinh su that bai đa cham ngoi cho nhung cuoc bieu tinh phan đoi tren đat nuoc. Ngay chu nhat 22/1/1905, quan đoi đa na sung vao đoan nguoi bieu tinh truoc Cung đien Mua đong o Sankt Peterburg. Khoang 100 nguoi bieu tinh đa thiet mang. Trong đo co ca phu nu va tre em đa chet. Su kien Ngay Chu nhat đam mau đa bi nhan dan toan the gioi len an. Cac cuoc noi day cua nong dan, bai cong, bieu tinh, am sat va binh bien dien ra lien tiep, cho đen khi Sa hoang Nikolai mien cuong chap nhan yeu sach cua nhung nguoi phan đoi. Thang 10 nam 1905, Sa hoang Nikolai đa ky mot van kien hua đam bao quyen tu do ngon luan va thanh lap mot ha vien thong qua bau cu - vien Duma.
Tinh hinh van khong giam sau nam 1916, gia thuc an tang gap 4 lan. Đoan nguoi cho banh mi truoc Cung đien Mua đong bat đau gay nao loan. Trong khi đo, quan linh khong theo lenh vua, đung ra lanh đao đoan nguoi bieu tinh. Dan chung luon yeu cau Sa hoang phai thoai vi. Sau su kien Ngay Chu nhat đam mau, khong mot quoc gia chau Au nao đong y tiep nhan vi Sa hoang bi truc xuat nay.
Cach mang thang Hai đa lat đo Sa hoang va che đo phong kien, lap nen the che dan chu (tu san), Chinh phu lam thoi thanh lap do Kerensky đung đau. Nhung nhung nguoi Bolshevik đung đau la Vladimir Ilyich Lenin va Lev Trotsky tiep tuc đau tranh, to chuc nhung cuoc noi day lan rong tren đat nuoc. Đen ngay 7/11/1917 (theo lich Julius la thang 10), cuoc Cach mang thang Muoi Nga đa thanh cong, lat đo Chinh phu Lam thoi va lap ra nha nuoc cong nong đau tien.
Thang 9 nam 1941, quan đoi phat-xit Đuc bat đau bao vay Leningrad (Saint Peterburg ngay nay). Cuoc phong toa keo dai gan 900 ngay đem, song quan Đuc đa bi Hong quan Lien Xo chan lai o ngoai vi thanh pho. Gan mot trieu nguoi đa chet vi bom đan, đoi khat va benh tat. Gan 3 trieu nguoi dan con lai trong thanh pho lam vao canh thieu thon, khong co chat đot đe suoi am va nuoc đe uong, thuc an khong đu. Trong tinh trang thieu thon đo, thit cua đong vat nuoi, chuot va chim đuoc su dung đe nuoi con nguoi. Chinh phu Xo-viet đa thiet lap tuyen van tai cung cap nhu yeu pham cho quan đoi va dan cu thanh pho qua mat ho Ladoga đong bang, đuoc menh danh la "Con đuong song". Cuoi cung, vao ngay 27/1/1944, quan đoi Lien Xo đa pha tan vong vay phong toa Leningrad cua phat-xit Đuc.
Trai qua cac thoi ky Lenin, Stalin, cuoi cung, Lien Xo tan ra thanh 15 nuoc khac nhau vao nam 1991. Ten thanh pho tu Leningrad đoi thanh cai ten ban đau, la Sant Peterburg. Sau 10 nam suy thoai kinh te, ke tu nam 2000, nen kinh te thanh pho bat đau khoi phuc lai. Cac hoat đong ton giao va nghe thuat đuoc phat trien. Du lich tro thanh nen kinh te chinh cua thanh pho. Cac điem đen du lich hap dan, nhu Cung đien mua đong, Cung đien mua he...đep tuyet voi sang choi giua phuong Bac lanh gia cua Nga khien cho thanh pho nay nhu mot Venice cua phuong Bac.


Đia ly Trung tam thanh pho Sankt-Peterburg co dien tich 605,8 kilomet vuong (233,9 dam vuong Anh). Neu tinh la chu the lien bang thi dien tich cua thanh pho la 1.439 kilomet vuong (556 dam vuong Anh), bao gom trung tam Sankt-Peterburg, 9 thi tran (Kolpino, Krasnoye Selo, Kronstadt, Lomonosov, Pavlovsk, Petergof, Pushkin, Sestroretsk, Zelenogorsk) – va 21 đo thi khac.
Petersburg nam tren vung đat thap taiga doc theo bo bien cua vinh Neva thuoc Vinh Phan Lan, va cac đao cua đong bang chau tho. Đao Vasilyevsky la đao lon nhat (ben canh cac đao nhan tao giua kenh đao Obvodny va Fontanka, va Kotlin trong vinh Neva), Petrogradsky, Dekabristov va Krestovsky. Krestovsky cung voi Yelagin va đao Kamenny hau het đuoc chuyen thanh cac cong vien. Karelian Isthmus, o phia bac thanh pho, la khu nghi duong đong đuc. O phia nam Sankt-Peterburg bang qua Baltic-Ladoga Klint va đen cao nguyen Izhora.
Cao đo cua Sankt-Peterburg tu muc nuoc bien đen điem cao nhat la 175,9 met (577 ft) tren đoi Orekhovaya thuoc Cao nguyen Duderhof o phia nam. Phan đat o phia tay cua Liteyny Prospekt khong cao hon 4 met (13 ft) so voi muc nuoc bien va thuong xuyen bi ngap. Ngap lut o Sankt-Peterburg chu yeu tu song dai cua bien Baltic, do chiu su anh huong cua cac đieu kien khi tuong, gio va đo nong cua vinh Neva. Bon tran lut lich su dien ra vao nam 1824 (cao 421 xentimet hay 166 inch, trong đot lut nay hon 300 nha bi pha huy), 1924 380 xentimet hay 150 inch, 1777 321 xentimet hay 126 inch, 1955 293 xentimet hay 115 inch, va 1975 281 xentimet hay 111 inch. Nguoi ta xay đap Sankt-Peterburg đe ngan lut.
Tu the ky 18 đia hinh cua thanh pho đuoc nang len do cac yeu to nhan tao, o nhung noi co đo cao tren 4 met (13 ft), lam sap nhap mot so đao va thay đoi che đo thuy van cua thanh pho. Ben canh song Neva va cac phu luu cua no, cac song quan trong khac gom Sestra, Okhta va Izhora. Ho lon nhat la Sestroretsky Razliv nam o phia bac, theo sau la Lakhtinsky Razliv, Suzdal va cac ho nho khac.
Do nam o vi đo khoang 60°Bac, nen đo dai ban ngay o Petersburg thay đoi theo mua, tu 5:53 đen 18:50. Trong khoang thoi gian tu giua thang 5 đen giua thang 7, hoang hon co the keo dai ca đem nen đuoc goi la "đem trang".


= Khi hau =
Theo phan loai khi hau cua Koppen, Sankt-Peterburg đuoc xep vao nhom khi hau luc đia am. Chiu su anh huong vua phai cua cac xoay tu bien Baltic nen thanh pho co khi hau am, am va mua he ngan, mua đong am uot, keo dai.
Nhiet đo trung binh lon nhat vao thang 7 la 23 °C (73 °F); nhiet đo cuc điem la 37,1 °C (98,8 °F) xuat hien vao mua he nam 2010. Nhiet đo thap nhat vao mua đong la −35,9 °C (−32,6 °F) đuoc ghi nhan vao nam 1883. Nhiet đo trung binh nam la 5,8 °C (42,4 °F). Song Neva chay qua thanh pho thuong bi đong bang vao thang 11-12 va tan bang vao thang 4. Tu thang 12 đen thang 3, trung binh co 118 ngay bi phu tuyet, voi be day trung binh đat 19 cm (7,5 in) vao thang 2. Thoi gian khong đong bang trong thanh pho keo dai trung binh 135 ngay. Trung tam thanh pho hoi am hon vung ngoai o. Cac đieu kien khi hau kha thay đoi trong ca nam.
Luong giang thuy trung binh thay đoi tuy noi trong thanh pho, trung binh 660 milimet (26 in)/nam va cao nhat vao cuoi he. Đo am đat hau nhu luon cao vi đo boc hoi thap cua khi hau mat. Đo am tuong đoi cua khong khi trung binh 78% va trung binh co 165 ngay co nhieu may.


Dan so Nam 1976, thanh pho bung no voi so dan la tren 5 trieu. Nam 2004, St. Peterburg co so dan la khoang 4 trieu nguoi, giam đi mot trieu. Đa so la nguoi Nga. Du kien se giam trong cac nam toi.
Sankt-Peterburg la thanh pho lon thu 2 o Nga. Theo thong ke nam 2010, dan so toan thanh pho la 4.879.566 chiem 3,4% dan so Nga; voi thong ke nam 2002 la 4.661.219 (3,2%) va giam so voi thoi ky Lien Xo ghi nhan 5.023.506 nam 1989.
Thong ke nam 2010 ve thanh phan dan cu gom: nguoi Nga 80,1%, Ukraina 1,3%, Belarus 0,8%, Tatar 0,6%, Armeni 0,6%, Do Thai 0,5%, Uzbek 0,4%, Tajik 0,3%, Azeri 0,3%, Cruzia 0,2%, Moldova 0,2%, Finns 0,1%, nhom khac – 1,3%. Nhom chiem 13,4% con lai khong xac đinh đuoc.


Kinh te Sankt-Peterburg la trung tam thuong mai, tai chinh va cong nghiep cua Nga, đac biet la thuong mai dau khi, co so đong tau, cong nghe vu tru, radio va đien tu, phan mem va may tinh; che tao may, may moc hang nang va giao thong, bao gom xe tang va khi tai quan su, khai thac mo, che tao thiet bi, luyen kim (san xuat cac hop kim nhom), hoa chat, duoc pham, trang thiet bi y te, in an va xuat ban, thuc pham, det va may mac, va nhieu nganh thuong mai khac. Thanh pho cung la tru so chinh cua Lessner, mot trong hai nha chet tao o to tien phong cua Nga (cung voi Russo-Baltic).
10% tuoc bin đien tren the gioi đuoc san xuat o LMZ, nha may nay san xuat hon 2000 tuoc bin cho cac nha may đien tren khap the gioi. Cac co so cong nghiep lon gom Admiralty Shipyard, Baltic Shipyard, LOMO, Kirov Plant, Elektrosila, Izhorskiye Zavody; co tru so đat tai Sankt-Peterburg la Sovkomflot, Petersburg Fuel Company va SIBUR trong so nhung cong ty lon khac cua Nga va cong ty quoc te khac.
Sankt-Peterburg co 3 cang hang hoa lon vung Baltic: cang Bolshoi-Sankt-Peterburg, Kronstadt, va Lomonosov. Cac cong ty tau-pha quoc te phuc vu hanh khach o Morskoy Vokzal phia tay nam cua đao Vasilyevsky.
Thanh pho co rat nhieu nha may chung cat ruou, san xuat cac loai ruou vodka. Nha may lau đoi nhat la LIVIZ (đuoc thanh lap nam 1897). Trong so cac nha may tre nhat la Russian Standard Vodka đuoc thanh lap o Moscow nam 1998, va o St. Petersburg nam 2006 voi von đau tu $60 million (tren dien tich 30.000 m², san xuat 22.500 chai/gio). Nam 2007 loai ruou nay đa xuat khau sang hon 70 quoc gia.
Nam 2006, ngan sach thanh pho la 179,9 ti rubles (tuong đuong 6,651 ti USD ty gia nam 2006). Tong san pham khu vuc cua chu the lien bang nam 2005 la 667,905 ty ruble (khoang 23,611 ty USD theo ty gia 2005), xep hang thu 4 o Nga sau Moscow, Tyumen, va tinh Moscow, hay 145.503,3 ruble/nguoi (khoang 5.143,6 USD theo ty gia 2005), xep hang thu 12 trong cac chu the lien bang cua Nga, chu yeu thu tu cac nguon buon ban, ban le va dich vu sua chua (24,7%) cung nhu cong nghiep che bien (20,9%) va giao thong, thong tin truyen thong (15,1%).
Thu ngan sach cua thanh pho nam 2009 la 294,3 ti ruble (khoang 10,044 ti USD theo ty gia 2009), chi – 336,3 ti ruble (khoang 11,477 ti USD theo ty gia 2009). Tham hut ngan sach len đen 42 ti ruble. (khoang 1,433 ti USD nam 2009)


Giao duc Tinh đen nam 2006/2007, thanh pho co 1024 nha tre, 716 truong cong va 80 truong nghe. Truong đai hoc lon nhat la Đai hoc Sankt-Peterburg, so sinh vien bac đai hoc khoang 32.000; va co so đao tao đai hoc tu lon nhat la Vien quan he quoc te, Kinh te va Luat St. Petersburg. Cac truong đai hoc noi tieng khac gom Đai hoc Bach khoa Sankt-Peterburg, Đai hoc Herzen va Đai hoc Cong nghe quan su Sankt-Peterburg. Tuy nhien, cac truong đai hoc cong lap đeu truc thuoc chinh the lien bang chu khong phai cua thanh pho.


Chinh quyen Sankt-Peterburg la mot chinh the lien bang cua Nga. Chinh tri cua Sankt-Peterburg đuoc quy đinh tai Hien phap Sankt-Peterburg đa đuoc co quan lap phap cua thanh pho thong qua nam 1998. Co quan đieu hanh cao la Sankt-Peterburg City Administration, đung đau la thong đoc thanh pho (truoc nam 1996 la thi truong). Sankt-Peterburg co mot co quan lap phap single-chamber, quoc hoi lap phap Sankt-Peterburg, Quoc hoi khu vuc.


Hanh chinh Thanh pho Sankt-Peterburg hien (2012) đuoc phan chia thanh 18 quan (район):

Admiralteysky
Frunzensky
Kalininsky
Kirovsky
Kolpinsky
Krasnogvardeysky
Krasnoselsky
Kronshtadtsky
Kurortny
Moskovsky
Nevsky
Petrodvortsovy
Petrogradsky
Primorsky
Pushkinsky
Tsentralny
Vasileostrovsky
Vyborgsky


Du lich Sankt-Peterburg la mot trung tam lon thu nhi sau Moskva ve kinh te, van hoa va khoa hoc cua Nga, nhung neu noi ve phuong dien tham quan du lich thi no con hon ca Moskva co kinh. Thanh pho con đuoc goi la thu đo phia Bac cua Nga, đa đuoc to chuc UNESCO thua nhan la thanh pho du lich hap dan thu 8 cua the gioi. Vao nam 2004 Sankt-Peterburg đa đon nhan 3,4 trieu du khach tu khap the gioi. So du khach đen tham thanh pho trong nhung nam gan đay tang lien tuc. Do thanh pho co mot he thong kenh đao chang chit voi vo so nhung chiec cau co kinh o ben tren nen no cung đuoc menh danh la Venice cua phuong Bac.
Nho co vi tri đia ly thuan loi (59,93 đo vi bac va 30,32 đo kinh đong), thanh pho co cac nganh cong nghiep phat trien nhu: đong tau (voi xuong đong tau noi tieng mang ten Baltic); co khi (voi cac xuong Electrosila, xuong Kirov); đien ki thuat va đien tu; luyen kim va kim loai mau; hoa chat, va nhat la cao su; det vai, may mac; giay da; in an; go, giay; vat lieu xay dung va thuc pham.

Sankt-Peterburg con la mot đau moi giao thong lon ve đuong sat va đuong bo va la mot trong nhung cang bien lon nhat cua Nga. Đay cung la can cu chinh cua hai quan Nga (Ham đoi Baltic). Cang song đuoc cac tuyen đuong thuy noi lien voi cac bien Bach Hai, bien Azov, bien Caspi va bien Đen. Thanh pho cung co mot phi truong quoc te: San bay Pulkovo
Do thanh pho nay nam o vi tri rat xa ve phuong Bac nen no con noi tieng voi hien tuong cac đem trang, la cac đem sang nhu trang ram ma khong he co trang. Do su khuc xa anh sang Mat Troi tu phia ben kia Đia cau đang la "ban ngay", vuot qua mien Cuc Bac đe toa sang xuong thanh pho. Đoi khi cung co the trong thay hien tuong cuc quang.
Thanh pho co 41 truong đai hoc, trong đo co truong tong hop, tren 170 vien nghien cuu khoa hoc, tren 2.000 thu vien (trong đo co Thu vien mang ten Mikhain Jevgraphovic Saltikov-Shchedrin), đai quan sat thien van Pulkovo, Nha hat Maria, trong nhung nam 1920–1992 la Nha hat Nhac kich Opera va Ballet mang ten Sergey Kirov. O đay cung co phong hoa nhac von noi tieng tren the gioi, đuoc thanh lap tu nam 1862. Sankt-Petersburg cung la mot trong nhung trung tam bao tang trong yeu cua chau Au, tai nguyen nay thuoc ve Bao tang Ermitage va Bao tang Nga. Ke lien voi thanh pho co nhung đia danh du lich – tinh duong nhu khu Pushkin, Petrostation, Pavlovsk, Zielonogorsk, Siestrorieck hoac la Gatchina.


Giao thong Sankt-Peterburg la mot trung tam giao thong chinh. Tuyen đuong sat đau tien cua Nga đuoc xay dung o đay vao nam 1837, va ke tu đo co so ha tang giao thong cua thanh pho đa tiep tuc phat trien va bat kip voi su phat trien cua thanh pho. Petersburg co mot he thong rong lon cua cac đuong đia phuong va cac dich vu đuong sat, duy tri he thong giao thong cong cong lon bao gom cac đuong xe đien o Sankt-Peterburg va Tau đien ngam Sankt-Peterburg, va la noi co mot so dich vu ven song chuyen tai hanh khach xung quanh thanh pho mot cach hieu qua va tuong đoi thoai mai.
Thanh pho đuoc ket noi voi phan con lai cua Nga va the gioi boi mot so đuong cao toc lien bang va tuyen đuong sat quoc gia va quoc te. San bay Pulkovo phuc vu phan lon cac hanh khach hang khong khoi hanh tu hoac toi thanh pho.


Hinh anh Chu thich Đoc them Amery, Colin, Brian Curran & Yuri Molodkovets. St. Petersburg. London: Frances Lincoln, 2006. ISBN 0-7112-2492-7.
Bater, James H. St. Petersburg: Industrialization and Change. Montreal: McGuill-Queen's University Press, 1976. ISBN 0-7735-0266-1.
Berelowitch, Wladimir & Olga Medvedkova. Histoire de Saint-Petersbourg. Paris: Fayard, 1996. ISBN 2-213-59601-8.
Brumfield, William Craft. The Origins of Modernism in Russian Architecture. Berkeley: University of California Press, 1991. ISBN 0-520-06929-3.
Buckler, Julie. Mapping St. Petersburg: Imperial Text and Cityshape. Princeton: Princeton University Press, 2005 ISBN 0-691-11349-1.
Clark, Katerina, Petersburg, Crucible of Revolution. Cambridge: Harvard University Press, 1995.
Cross, Anthony (ed.). St. Petersburg, 1703-1825. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2003. ISBN 1-4039-1570-9.
George, Arthur L. & Elena George. St. Petersburg: Russia's Window to the Future, The First Three Centuries. Lanham: Taylor Trade Publishing, 2003. ISBN 1-58979-017-0.
Glantz, David M. The Battle for Leningrad, 1941-1944. Lawrence: University Press of Kansas, 2002. ISBN 0-7006-1208-4.
Hellberg-Hirn, Elena. Imperial Imprints: Post-Soviet St. Petersburg. Helsinki: SKS Finnish Literature Society, 2003. ISBN 951-746-491-6.
Knopf Guide: Sat. Petersburg. New York: Knopf, 1995. ISBN 0-679-76202-7.
Eyewitness Guide: St. Petersburg.
Lincoln, W. Bruce. Sunlight at Midnight: St. Petersburg and the Rise of Modern Russia. New York: Basic Books, 2000. ISBN 0-465-08323-4.
Orttung, Robert W. From Leningrad to St. Petersburg: Democratization in a Russian City. New York: St. Martin's, 1995. ISBN 0-312-17561-2.
Richardson, Daniel; Humphreys, Robert (ngay 26 thang 2 nam 1998). St. Petersburg: The Rough Guide . Rough Guides - New York, Luan Đon & Delhi. ISBN 9781858282985. Truy cap ngay 10 thang 3 nam 2010.
Ruble, Blair A. Leningrad: Shaping a Soviet City. Berkeley: University of California Press, 1990. ISBN 0-87772-347-8.
Shvidkovsky, Dmitry O. & Alexander Orloff. St. Petersburg: Architecture of the Tsars. New York: Abbeville Press, 1996. ISBN 0-7892-0217-4.
Volkov, Solomon. St. Petersburg: A Cultural History. New York: Free Press, 1995. ISBN 0-02-874052-1.
St. Petersburg:Architecture of the Tsars. 360 pages. Abbeville Press, 1996. ISBN 0-7892-0217-4
Saint Petersburg: Museums, Palaces, and Historic Collections: A Guide to the Lesser Known Treasures of St. Petersburg. 2003. ISBN 1-59373-000-4.
Нежиховский Р. А. Река Нева и Невская губа, Leningrad, Гидрометеоиздат, 1981.
Vorhees, Mara (ngay 1 thang 2 nam 2008). St. Petersburg . Footscray, Victoria, Australia: Lonely Planet. ISBN 9781740598279. Truy cap ngay 11 thang 3 nam 2010.
Preclik, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and the Legion), vaz. kniha, 219 trang, vydalo nakladatelstvi Paris Karvina, Zizkova 2379 (734 01 Karvina-Mizerov) ve spolupraci s Masarykovym demokratickym hnutim (xuat ban boi Paris Karvina, phoi hop voi Phong trao Dan chu Masaryk), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, trang 41 - 137, 140 – 148


Lien ket ngoai Official presentation of Saint Petersburg Luu tru ngay 9 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine
Official Portal of the City Government: Saint Petersburg Luu tru ngay 31 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Encyclopaedia of Saint Petersburg
Marina Sidyakina (ngay 7 thang 3 nam 2008). "Destination: St Petersburg". Helsinki Times.
Saint Petersburg in 1900
Saint Petersburg Luu tru ngay 7 thang 6 nam 2009 tai Wayback Machine, entry in the World Monuments Fund's 2008 watchlist