Tim la bo phan quan trong trong he tuan hoan cua đong vat, voi chuc nang bom đeu đan đe đay mau theo cac đong mach va đem duong khi va cac chat dinh duong đen toan bo co the, đong thoi loai bo cac chat thai trong qua trinh trao đoi chat. Tim hut mau tu tinh mach ve tim sau đo đay mau đen phoi đe trao đoi khi CO2 lay khi O2. Tim nam o khoang giua trung that trong nguc.
Trong co the nguoi, đong vat co vu va cac loai chim, tim đuoc chia thanh bon phan: tam nhi trai va tam nhi phai o nua tren; tam that trai va tam that phai o nua duoi. Thuong tam nhi phai va tam that phai đuoc gop vao goi la nua ben phai va phan kia đuoc goi la nua ben trai cua tim. Tim ca co hai ngan, mot tam nhi va mot tam that, trong khi tim cac loai bo sat co ba ngan. Mau chay qua tim theo mot chieu do van tim ngan mau chay nguoc. Tim đuoc bao boc trong mot tui bao ve, goi la mang ngoai tim co chua mot luong nho chat boi tron. Tim đuoc cau tao thanh ba lop: thuong tam vi, co tim va mang trong cua tim.
Tim bom mau thong qua ca hai he thong tuan hoan. Mau co nong đo oxy thap tu he tuan hoan đi vao tam nhi phai tu tinh mach chu tren va duoi va đi đen tam that phai. Tu đay mau đuoc bom vao he tuan hoan phoi, tai đo mau nhan đuoc oxy va thai ra carbon dioxide. Mau đuoc tang cuong oxy tro ve tam nhi trai, đi qua tam that trai va đuoc đay ra thong qua cac đong mach chu vao he tuan hoan mau, noi oxy đuoc su dung va chuyen hoa thanh carbon dioxide. Ngoai ra mau mang duong chat tu gan va he tieu hoa đen cac co quan khac nhau cua co the, đong thoi van chuyen chat thai đen gan va than. Thong thuong voi moi nhip tim đap, tam that phai bom cung mot luong mau vao phoi nhu cac tam that trai đay mau vao co the. Tinh mach van chuyen mau đen tim, trong khi đong mach đay mau ra khoi tim. Tinh mach thuong co ap luc thap hon so voi đong mach. Tim co bop voi toc đo khoang 72 nhip moi phut khi o trang thai nghi. Tap the duc lam tang nhip tim tam thoi, nhung lam giam nhip tim nghi ngoi ve lau dai - đieu nay la tot cho suc khoe tim mach.
Benh tim mach (CVD) la nguyen nhan pho bien nhat gay tu vong tren toan cau trong nam 2008, chiem 30% cac truong hop tu vong cua nam nay. Trong so cac ca tu vong hon ba phan tu la do benh đong mach vanh va đot quy. Cac yeu to nguy co bao gom: hut thuoc, thua can, tap the duc khong đu, cholesterol cao, huyet ap cao va tieu đuong v.v... Chan đoan benh tim mach thuong đuoc thuc hien bang cach lang nghe tim đap bang ong nghe, ECG hoac bang sieu am. Benh tim đuoc đieu tri chu yeu voi bac si chuyen khoa tim mach, mac du rat nhieu chuyen mon khac co the tham gia.
Tim đuoc cau tao tu mot loai co đac biet la co tim. Tim con nguoi trung binh đap 72 lan moi phut, se đap khoang 2,5 ty lan trong thoi gian trung binh 66 nam tuoi tho. No nang khoang 250-300 gram (9-11 oz) o nu gioi va 300 đen 350 gram (11-12 oz) o nam gioi.


Cau truc Tim đong vat co cau tao phuc tap tang dan theo muc đo tien hoa cua loai. Tu loai bac thap co tim 1 ngan (nhu giun đot), roi đen 2 ngan o lop ca, 3 ngan o luong cu, thuong la 3 ngan co vach hut o bo sat( tru ca sau 4 ngan), 4 ngan o chim va thu. Ke tu lop ca, tim co cac van tim ngan giua cac ngan đe giup mau chay theo 1 chieu duy nhat.
Tim nguoi, cac loai co vu, loai chim la mot khoi co rong, trong luong o loai nguoi trung binh khoang 300gr, đuoc chia thanh 4 ngan: 2 tam nhi va 2 tam that. Nhi phai va nhi trai, thanh mong, nhan mau tinh mach, đua xuong that; that phai va that trai, thanh day, bom mau vao đong mach voi ap luc cao. Hai tam nhi ngan cach nhau boi vach lien nhi, hai tam that ngan cach nhau boi vach lien that.
Đo day cua cac thanh tim o cac buong thay đoi tuy theo chuc nang cua no. Thanh co tim that trai day gap 2 đen 4 lan thanh that phai, do no phai bom mau voi ap luc cao hon đe thang suc can lon cua tuan hoan he thong.
Nang luong can thiet cho su chuyen đong cua mau xuat phat tu thanh co tim.


= Cac ngan tim =
Tim co 4 ngan, 2 tam nhi tren va 2 tam that duoi. Tam nhi mo thong voi tam that thong qua cac van nhi that.


= He thong van tim =
Giua tam nhi va tam that co van nhi that (ben trai la van hai la, ben phai la van ba la). Giua đong mach phoi va tam that co van ban nguyet (van to chim).
Huong chay cua mau đuoc xac đinh boi su hien dien cua cac van tim. Cac van tim la nhung la mong, mem deo, la to chuc lien ket đuoc bao quanh boi noi tam mac.
Van nhi - that: ngan giua nhi va that, ben trai co van hai la, ben phai co van ba la. No giup mau chay mot chieu tu nhi xuong that. Cac cot co gan voi van nhi-that boi cac day chang. Cot co co rut khi tam that co, no khong giup cho su đong cua van, ma no keo chan van ve phia tam that, ngan su loi cua cac la van ve tam nhi trong ky that co rut. Neu day chang bi đut hoac neu mot trong cac cot co bi ton thuong, mau co the trao nguoc ve tam nhi khi that co, đoi khi gay nen roi loan chuc nang tim tram trong.
Van ban nguyet: giua tam that trai va đong mach chu co van đong mach chu, van đong mach phoi o giua tam that phai va đong mach phoi. No giup mau chay mot chieu tu tam that ra đong mach.
Tat ca cac van đong mo mot cach thu đong, su đong mo tuy thuoc vao su chenh lech ap suat qua van. Vi du nhu khi ap luc tam nhi vuot qua ap luc tam that thi van nhi-that mo ra, va mau tu nhi xuong that; nguoc lai khi ap luc tam that lon hon ap luc tam nhi, van đong lai, ngan mau chay nguoc tu that ve nhi


 Soi co tim  Tim đuoc cau thanh boi ba loai co tim: co nhi, co that va nhung soi co co tinh kich thich, dan truyen đac biet. Co nhi, co that co hoat đong co rut giong co van, loai con lai co rut yeu hon nhung chung co tinh nhip đieu va dan truyen nhanh cac xung đong trong tim.
Cac te bao co tim co tinh chat trung gian giua te bao co van va te bao co tron. Đo la nhung te bao nho, co van, chia nhanh va chi mot nhan. Khac voi co van, cac te bao co tim co cac cau noi, ket voi nhau thanh mot khoi vung chac, co nhung đoan mang te bao hoa voi nhau. Cac soi co tim mang tinh hop bao,  hoat đong nhu mot đon vi duy nhat khi đap ung voi kich thich, lan truyen đien the giua cac soi co tim  nhanh chong qua cac cau noi. Su lan truyen đien the tu nhi xuong that đuoc dan qua mot đuong dan truyen đac biet goi la bo noi nhi-that.
Cac soi co tim chua nhieu ty lap the va mach mau, phu hop voi đac tinh hoat đong ai khi cua tim. Thanh phan chu yeu cua te bao co tim la cac to co (myofibrille), chua cac soi day (myosin) va soi mong (actin, tropomyosin, troponin), su co rut cua chung gay ra co rut toan bo te bao co tim. Xung quanh cac soi co co mang noi sinh co chat (reticulum sarcoplasmique) la noi du tru calci.
Nhu vay chuc nang chinh cua co tim la tu co rut va chung cung phan ung theo cung mot cach thuc trong truong hop benh ly: chung cung phi đai trong su qua tai hoac chung hoai tu thanh nhung mo xo trong truong hop khac.


 He thong dan truyen  Gom cac te bao manh co kha nang phat nhip (pacemaker) cho toan bo tim, chung tao thanh he thong dan truyen, dan truyen đien the qua co tim. He thong dan truyen nay đam bao cho cac buong tim co rut đong bo.


 = He thong dan truyen chinh thuc  =
Nut xoang nhi: con goi la nut Keith-Flack, nam o co tam nhi, cho tinh mach chu tren đo vao tam nhi phai. Nut xoang nhi phat xung khoang 80l-100l/phut, la nut dan nhip cho tim, nhan su chi phoi cua soi giao cam va day pho giao cam (day X).
Nut nhi that: con goi la nut Aschoff-Tawara, o phia sau ben phai vach lien nhi, canh lo xoang tinh mach vanh. Phat xung 40-60l/phut, đuoc chi phoi boi day giao cam va day X.
Bo His: đi tu nut nhi-that to vach lien that, chay duoi noi tam mac xuong phia phai cua vach lien that khoang 1 cm, con goi la bo noi nhi-that, dan truyen đien the giua nhi va that, roi chia lam hai nhanh phai va trai.
Nhanh phai tiep tuc đi xuong phia phai vach lien that, chia thanh nhung nhanh nho chay giua cac soi co tim that phai goi la mang luoi Purkinje. Nhanh trai chui qua vach lien that, chia mot nhanh phia truoc mong, nho va mot nhanh phia sau, day, roi cung chia thanh soi Purkinje đe đen noi tam mac that trai. Bo noi nhi-that, hai nhanh hoac cac soi Purkinje tan so phat xung rat cham 20-40l/phut, chi nhan soi giao cam.


 = He thong dan truyen phu  =
Binh thuong he thong dan truyen phu khong hoat đong.

Cau Kent
Bo James
Bo Mahaim
He than kinh
Chi phoi tim la he than kinh tu chu.
Day X (than kinh lang thang) phai chi phoi cho nut xoang va day X trai chi phoi nut nhi-that. Cac soi pho giao cam đen co nhi chu khong đen co that.
Day giao cam đen đay tim theo mach mau lon, sau đo phan thanh mang vao co tim, thuong la theo sau mach vanh.
Than kinh giao cam tiet Norepinephrin, lam tang tan so nut xoang, tang toc đo dan truyen, va tang luc co bop. Than kinh pho giao cam lam giam tan so nut xoang, giam toc đo dan truyen qua trung gian Acetylcholin. Tac dung cua hai he nay trai nguoc nhau, nhung co tac dung đieu hoa đe đam bao cho su hoat đong tim.


Tim nguoi = Giai phau tim =
Tim la 1 khoi co rong, hinh chop,  đay huong len tren đinh huong xuong duoi.
Vach nhi-that chia tim thanh 2 phan: phai va trai. Tim phai chua mau đo sam, nhieu cacbonic. Tim trai chua mau đo tuoi, nhieu khi oxi. Moi ben đuoc chia thanh 2 ngan, tren la tam nhi, duoi la tam that, o giua co van noi thong voi nhau.
Giua tam that phai va tam nhi phai la van 3 la (la truoc, la sau, la vach).
Giua tam that trai va tam nhi trai la van 2 la (van tang mao hay van mu ni - la truoc va la sau).
Giua 2 tam that la vach lien that (vach gian that) gom co phan mang va phan co, khi phan mang bi tat thi gay ra tat thong lien that.
Giua 2 tam nhi la vach lien nhi (vach gian nhi) tren đo co ho bau duc o tam nhi phai va van bau duc o tam nhi trai (khi co tat, goi la lo bo duc - tat thong lien nhi).
Mau tu tam that trai đi ra theo đong mach chu. Mau tu tam that phai đi ra theo đong mach phoi. Giua cac đong mach va cac tam that co van to chim ngan khong cho mau chay nguoc ve tim.
Mau đo sam tu tinh mach chu tren va tinh mach chu duoi đo vao tam nhi phai. Mau đo tu 4 tinh mach phoi đo vao tam nhi trai.
Tim đuoc cau tao bang 3 lop: mang ngoai tim (ngoai tam mac), co tim va mang trong tim (noi tam mac).
Tim đuoc cung cap mau tu 2 đong mach nho: đong mach vanh phai co nhanh gian that sau (đi giua ranh gian that sau cung tinh mach tim lon) va đong mach vanh trai cho nhanh gian that truoc đi trong ranh gian that truoc cung tinh mach tim lon.
Ngoai ra tren tim con co cac tinh mach: tim truoc, nhanh sau cua tam that trai, tim nho, tim cuc nho, nhanh chech cua tam nhi trai, tat ca tinh mach đeu đo vao xoang tinh mach vanh tru hai nhanh tim truoc (đo vao tam nhi phai) va tim cuc nho (đo vao ca tam nhi va that qua lo tim cuc nho).


Xem them Nhoi mau
Nhoi mau co tim
Đien tam đo
Hoi chung tim đap nhanh
He tuan hoan


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Heart (organ) tai Wikimedia Commons
Video Giai phau thuc hanh tim