Lepuropetalon la mot chi thuc vat hat kin thuoc ho Celastraceae nhu ho nay đuoc đinh nghia trong phan loai nam 2009 cua Angiosperm Phylogeny Group. Truoc khi cong bo he thong APG III nam 2009 thi Lepuropetalon đa tung đuoc đat cung Parnassia trong ho Parnassiaceae, hien nay thuong đuoc coi la mot phan tach ra cua ho Celastraceae, hay trong ho rieng cua chinh no la Lepuropetalaceae (Engl.) Nakai. Chi Lepuropetalon chi co 1 loai voi danh phap Lepuropetalon spathulatum. No la loai cay mot nam nay mam trong mua đong, khu vuc pho bien nhat la mien đong Texas va mien tay Louisiana. No cung co lac đac ve phia nam toi Mexico va ve phia đong toi vung binh nguyen duyen hai Đai Tay Duong va vinh Mexico, cung nhu hiem thay tu cao nguyen Piedmont toi Bac Carolina. No co su phan bo đut đoan vi ngoai cac khu vuc đa noi tren đay ra thi no cung co tai Uruguay va mien trung Chile.
Đay la mot trong nhung loai thuc vat hat kin nho be nhat tren đat lien va mot so nguoi thi cho rang no la nho nhat. Do rat de bi bo qua nen co le no pho bien hon rat nhieu so voi nhung gi ma cac ghi chep đa chi ra. No đuoc tim thay trong cac khu vuc am uot, thuong la trong đat cat hay đat co nguon goc tu granit. No la pho bien doc theo cac ria cua cac vung trung co đat tren đinh cac ngon nui đa. No cung thuong co trong cac nghia trang va cac vung đat phat quang phuc vu cho cac đuong truyen tai đien. Do no la pho bien trong cac moi truong song đuoc con nguoi duy tri nhung khong canh tac tich cuc, nen hien nay co le no pho bien hon so voi no co trong hoang da.
Tai Hoa Ky va Mexico, hat cua no nay mam trong thang 1. Nguoi ta cho rang đieu nay la phan ung voi thoi gian ban ngay đang dan dai ra, nhung van chua co thuc nghiem nao chung minh đieu nay. Loai nay ra hoa vao thang 3 va đau thang 4. Hat thuan thuc rat nhanh sau đo. Rat it cay con song sot khi vao cuoi thang 4.


Mieu ta Lepuropetalon spathulatum la cay mot nam, rat nho be va nay mam mua đong. Trong đieu kien phu hop no hinh thanh mot bui hinh ban cau cao va rong toi 2 cm, it khi lon hon. No chi bao gom mot bong hoa nho phia tren mot vai chiec la nho xiu, toan bo cay khong cao qua 5 mm va be ngang khong qua 5 mm. Than, la va hoa co điem ro net bang cac tui bieu bi chua tanin, co xu huong sap xep thanh hang. Chung co mau nau vang hay hoi đo. Than kha day va hoi xien goc. Cac la moc so le hay gan đoi, khong cuong, dai, va rong ra o chop giong nhu cai thia.
Hoa luong tinh, moc đon đoc tai đinh, ngay phia tren cac la va thuong huong len phia tren. Chung la kha lon khi so voi toan bo cay, co đuong kinh 2 toi 3 mm. Đai hoa gom 5 la đai rong, thuong khong can đoi, hop sinh tai phan duoi đe tao ra chen hoa bao quanh nua duoi cua bau nhuy va day len doc theo cac khe nut cua no đe tao ra 5 gan. Cac la đai ben vuot qua ca thoi gian qua đa thuan thuc.
Cac canh hoa dang vay, mau trang va vua đu thay đuoc, nam tren vanh chen hoa giua cac la đai hoac đoi khi khong co. Chung nhanh chet đi nhung khong rung ma van con lai cung voi cac la đai.
Nam nhi hoa ngan va moc đoi cac la đai. Ban đau chung quay vao trong đe rac phan hoa len nhuy. Sau đo chung quay ra ngoai do su gian no cua bau nhuy. Cac bao phan mau vang, thang, co dang gan hinh cau. Nam nhi lep moc đoi cac canh hoa va gian no ra o đinh.
Bo nhuy 1 ngan va bao gom 3 la noan hop sinh. Noan nhieu va gan vao gan cac mep cua la noan. Ba đau nhuy tach biet hay ban đau hop sinh tai goc roi sau đo tach ra cung voi su phat trien cua bau nhuy. Cac đau nhuy la cho noi, nghia la no la khu vuc tiep nhan phan hoa mo rong xuong phia duoi doc theo cac khe nut noi cac la noan hop lai.
Qua la dang qua nang chua nhieu hat hinh tru, dai 0,15 toi 0,2 mm, mau hoi đo khi chua thuan thuc va gan nhu đen khi chin.


Lich su Lepuropetalon spathulatum xuat hien trong cac tai lieu thuc vat hoc tu nam 1813 voi su cong bo tac pham Catalogus Plantarum Americae Septentrionalis (Danh luc thuc vat Bac My) cua Henry Muhlenberg. Muhlenberg đat ten cho loai cay nay la Pyxidanthera spatulata, nhung hien nay nguoi ta biet rang Lepuropetalon khong co quan he ho hang voi Pyxidanthera, voi chi thu hai nay la thanh vien cua ho Diapensiaceae trong bo Ericales. Ten goi cua Muhlenberg trong bat ky truong hop nao đeu coi la nomen nudum do mieu ta cua ong khong the dung duoc đe nhan dang loai cay nay. Thong tin cua Muhlenberg ve loai cay nay va co le ca mot vai mau vat chac chan đen tu ban kiem thong tin vien cua ong la Stephen Elliott o Nam Carolina. Cac phan cua cac tap mau cay do Elliott va Muhlenberg tao ra van con đuoc bao quan, nhung cac mau vat cua Lepuropetalon thi đa mat trong ca hai bo suu tap nay.
Nam 1817, Stephen Elliott cong bo mot cuon sach nho sau đo đuoc gop lai vao nam 1821 đe tro thanh quyen I cua tac pham ma sau nay nguoi ta con nho toi ong la A Sketch of the Botany of South Carolina and Georgia. Trong cuon sach nay, ong đe cap toi Pyxidanthera spatulata, nhung đat phan đinh danh loai la cach phat am thong thuong hon trong tieng La tinh la "spathulatum". Tuy nhien, ong đa roi khoi phan loai cua Muhlenberg bang cach đat loai cay nay trong chi rieng cua chinh no, đuoc ong goi la Lepuropetalon.
Elliott đua ra mieu ta rat ngan gon bang tieng La tinh, đuoc ong dich nhu sau: "Calyx 5 parted. Petals 5, resembling scales, inserted into the calyx. Capsule free near the summit, 1 celled, 1 valved." ("Đai hoa 5 phan. Canh hoa 5, giong nhu vay, gai vao đai hoa. Qua nang tu do gan đinh, 1 ngan, 1 manh vo."). Sau đo ong cung cap mieu ta chi tiet cho loai nay va đe cap rang no đuoc William Baldwin thu thap.
Elliott khong viet phan tu nguyen cho ten goi, va cac tac gia sau nay co cac kien giai khac nhau ve no. Tat ca đeu đong y rang ten goi co nguon goc tu tieng Hy Lap va rang "petalon" trong tieng Hy Lap co nghia la "canh hoa hay la". Tuy nhien, mot so tac gia cho rang phan thu nhat co nguon goc tu lepyron, "vo, vo bao", muon noi toi su bao gom cac canh hoa ben trong đai hoa trong khi cac tac gia khac cho rang no co nguon goc tu lepro, nghia la "vay", va muon noi toi cac canh hoa giong nhu vay.
Nam 1833, William Jackson Hooker tai Anh đa mieu ta Lepuropetalon tu vat lieu ma mot nha suu tap o Chile gui toi cho ong. Vao cung khoang thoi gian đo, John Torrey tai New York cung nhan đuoc mot so vat lieu tu Louisiana. John Torrey va Asa Gray đa viet ve Lepuropetalon vao nam 1840. Alvan Wentworth Chapman viet ve no vao cac nam 1860, 1884, 1897 trong 3 an ban cua Flora of the Southern United States.
Lepuropetalon đa đuoc đe cap trong mot vai cong bo khac trong the ky 19 va the ky 20, nhung nguoi ta van chi biet rat it ve no va no hiem khi đuoc thu thap cho cac tap mau cay. Truoc nam 1970 chi khoang 90 bo suu tap đa biet la co no. Trong thap nien 1970, su quan tam toi Lepuropetalon đa tang len va vao nam 1987, khi Ward va Gholson viet ve no thi đa co 263 bo suu tap chua no. Ward va Gholson cung cap mot ban đo chi tiet ve su phan bo cua no tai Hoa Ky.


Cac moi quan he Trong the ky 19 va 20, Lepuropetalon đuoc cac tac gia khac nhau đat trong cac ho khac nhau, nhung thong thuong la cung Parnassia trong ho Saxifragaceae hay tach ra cung Parnassia đe tao thanh ho Parnassiaceae. Nam 1993, mot nghien cuu phat sinh chung loai cua ho Saxifragaceae đuoc cong bo, dua tren cac trinh tu DNA cua gen lap luc rbcL. Nghien cuu nay thay rang Saxifragaceae sensu lato la đa nganh voi Lepuropetalon, Parnassia, va mot vai chi khac khong lien quan toi phan loi cua ho nay. Ho Saxifragaceae hien tai đuoc đinh nghia lai hep hon nhieu so voi chinh no trong nam 1993, va hien nay chi bao gom khoang tren 30 chi.
Khi Lepuropetalon va chi chi em cua no Parnassia bi loai ra khoi bo Saxifragales, chung đuoc đat trong bo Celastrales. So sanh trinh tu DNA rat lon đau tien cho thuc vat hat kin đa bao gom ca hai chi nay va dua vao rbcL. Cay phat sinh chung loai do nghien cuu nay tao ra đa đat Lepuropetalon va Parnassia cung nhau, nhung chi co 4 thanh vien cua bo Celastrales đuoc lay mau va cac tac gia đa khong the tinh toan ho tro thong ke cho cac nhanh cua chung.
Nam 2000, mot nghien cuu phat sinh chung loai dua tren rbcL cho thuc vat hai la mam that su mot lan nua lai đat Lepuropetalon va Parnassia cung nhau, nhung chi voi ho tro thong ke yeu.
Nam 2001, trong mot nghien cuu su dung nhieu DNA hon, Lepuropetalon mot lan nua lai đuoc gop cung Parnassia, nhung voi ho tro thong ke manh hon (98% tu tro). Đieu nay đa đuoc khang đinh vao nam 2006 trong nghien cuu đau tien voi su lay mau cua tat ca cac nhanh chinh trong bo Celastrales.


Ghi chu