Marguerite xu Provence (tieng Phap: Marguerite de Provence; 1221 – 20 thang 12 nam 1295) la Vuong hau cua Phap voi tu cach la phoi ngau cua Vua Louis IX.


Cuoc song ban đau Marguerite sinh vao mua xuan nam 1221 tai Forcalquier. Ba la con gai ca trong so bon co con gai cua Ramon Berenguer IV va Beatrice de Savoie, Ba tuoc va ba tuoc phu nhan xu Provence. Cac em gai cua ba đeu la vuong hau: Eleanor cua Anh, Vuong hau Sanchia cua Đuc va Vuong hau Beatrice xu Sicily. Ba đac biet than thiet voi Eleanor, nguoi em ma ba gan bang tuoi, va cung la nguoi ma ba duy tri moi quan he than thien cho đen khi ho gia đi.


Lam vuong hau Nam 1233, me chong ba la Blanca cua Castilla đa cu mot trong nhung hiep si cua minh đen Provence, mot phan đe bu đap cho Raymond VII, Ba tuoc xu Toulouse, mot phan đe gap Marguerite, nguoi ma co ve đep duyen dang đa đuoc nhac đen rong rai. Marguerite va cha ba đa tiep đai nhung hiep si rat tot, va ngay sau đo Blanca đang đam phan voi Ba tuoc xu Provence, đe con gai ong co the ket hon voi vi vua tre. Marguerite đuoc chon lam đoi tuong xung đoi cho nha vua vi long sung kinh ton giao va phong thai lich su hon la sac đep cua ba. Ba đuoc cha me đua đen Lyon đe ky hiep uoc hon nhan. Tu đo, ba đuoc đuoc cac chu tu nhung xu Savoy, William va Thomas ho tong đen đam cuoi cua minh o Sens. Vao ngay 27 thang 5 nam 1234 o tuoi 13, Marguerite tro thanh vo cua Louis IX cua Phap va la vuong hau cua Phap. Ba đa đang quang vao ngay ngay hom sau. Le cuoi va le đang quang tro thanh vuong hau cua ba đuoc cu hanh tai nha tho Sens.
Cuoc hon nhan nay la mot kho khan trong nhieu khia canh. Blanca, me chong Marguerite van co anh huong manh me đoi voi con trai, va se la nhu vay trong suot cuoc đoi cua ba. Nhu mot dau hieu cho thay quyen luc cua minh, ngay sau đam cuoi, Blanca đa sa thai cac chu cua Marguerite va tat ca nhung nguoi hau ma ba đa mang theo tu thoi tho au, khien Marguerite va Blanca oan gian nhau ngay tu đau, tao nen moi thu me chong - con dau sau sac keo dai nhieu nam sau.
Trong nhung nam đau cua cuoc hon nhan, ba va Louis đa co mot moi quan he em am. Cha giai toi dong Phanxico cua ba, William de St. Pathus, ke rang vao nhung đem lanh gia, Marguerite se quang mot chiec ao choang quanh vai Louis, khi nguoi chong sung đao sau sac cua ba đung day cau nguyen. Mot giai thoai khac đuoc ghi lai boi St. Pathus lien quan đen viec Marguerite cam thay rang trang phuc gian di cua Louis khong phu hop voi pham gia hoang gia cua ong, va Louis tra loi rang ong se an mac nhu ba muon, neu Marguerite cung an mac nhu ong muon.
Ho thich cuoi ngua cung nhau, đoc sach va nghe nhac. Viec nha vua va trieu đinh bi thu hut boi vuong hau moi tre đep chi khien Blanche them ghen ti, va ba đa co gang giu khoang cach cho nha vua va vuong hau xa nhau cang nhieu cang tot.


= Trong cuoc Thap tu chinh thu bay =
Marguerite đa đong hanh cung Louis trong cuoc Thap tu chinh thu bay, cung lan đau tien cua ho. Em gai cua ba, Beatrice cung tham gia. Mac du ban đau cuoc thap tu chinh đa đat đuoc mot so thanh cong, nhu viec chiem Damietta nam 1249, nhung no đa tro thanh mot tham hoa sau khi em trai cua nha vua bi giet va nha vua sau đo bi bat.
Vuong hau Marguerite chiu trach nhiem đam phan va thu thap đu bac cho tien chuoc chong. Vi vay, trong mot thoi gian ngan, ba la nguoi phu nu duy nhat tung dan đau mot cuoc thap tu chinh. Nam 1250, khi o Damietta, noi ba truoc đo cung nam đa duy tri thanh cong trat tu, ba sinh ra John Tristan.
Bien nien su Jean de Joinville, mot nguoi khong phai la linh muc, bao cao nhung su viec chung to su dung cam cua Marguerite sau khi Louis bi bat lam tu binh o Ai Cap: ba đa hanh đong dut khoat đe đam bao nguon cung cap luong thuc cho nhung nguoi theo đao Thien Chua o Damietta, va đi xa đen muc yeu cau hiep si canh gac giet minh va đua con trai moi sinh neu thanh pho nay roi vao tay nguoi A Rap. Ba cung thuyet phuc mot so nguoi sap roi đi nen o lai Damietta va bao ve no. Joinville cung ke lai nhung su viec chung to tinh hai huoc cua Marguerite, chang han nhu trong mot lan Joinville gui cho ba mot it vai min va khi vuong hau nhin thay su gia cua minh đen mang theo chung, ba đa nham lan quy xuong vi nghi rang anh ta đang mang thanh tich cho ba. Khi nhan ra sai lam cua minh, ba bat cuoi va ra lenh cho su gia, "Hay noi voi chu nhan cua nguoi nhung ngay xau đang cho đoi ong ta, vi ong ta đa bat ta phai quy goi truoc vai lam bang long lac đa!"
Tuy nhien, Joinville cung nhan xet voi su phan đoi đang chu y rang Louis hiem khi hoi tham vo con. Trong mot thoi điem cuc ky nguy cap, luc mot con bao khung khiep tren chuyen đi bien tro ve Phap tu cuoc Thap tu chinh, Marguerite đa cau xin Joinville lam đieu gi đo đe giup đo; ong ta bao ba cau nguyen đe đuoc giai cuu, va the rang khi ho đen Phap, ba se hanh huong va dang mot con tau vang co hinh anh cua nha vua, ban than va cac con cua ba đe cam on vi ho đa thoat khoi con bao. Marguerite chi co the tra loi rang ba khong dam the nhu vay neu khong co su cho phep cua nha vua, boi vi khi Louis phat hien ra rang ba đa lam nhu vay, ong se khong bao gio đe ba đi hanh huong. Cuoi cung, Joinville đa hua voi ba rang neu ba thuc hien loi the, Joinville se hanh huong thay ba, va khi ho đen Phap, ong đa lam nhu vay.


= Vai tro trong chinh tri =
Su lanh đao cua ba trong suot cuoc thap tu chinh đa mang lai uy tin quoc te cho ba va sau khi ba tro ve Phap, Marguerite thuong đuoc yeu cau hoa giai cac tranh chap. Tuy nhien, ba so hai tham vong cua em trai chong minh la Charles, va cung co moi quan he voi em gai Eleonore va chong co la Henry III cua Anh nhu mot đoi trong. Nam 1254, ba va chong moi ho đen nghi Giang sinh o Paris.
Sau đo, vao nam 1259, Hiep uoc Paris ra đoi ke tu khi moi quan he giua Louis va Henry III cua Anh đuoc cai thien. Marguerite co mat trong cuoc đam phan, cung voi tat ca cac chi em gai va me cua ba.
Trong nhung nam sau đo, Louis tro nen phat y voi tham vong cua Marguerite. Co ve nhu khi noi đen chinh tri hoac ngoai giao, ba thuc su co tham vong, nhung hoi kem coi. Mot phai vien nguoi Anh tai Paris vao nhung nam 1250 đa bao cao voi Anh, ro rang voi mot chut ghe tom, rang "Vuong hau Phap te nhat trong loi noi va viec lam", va tu bao cao cua phai vien ve cuoc tro chuyen cua ong voi vuong hau cung cho rang ba đang co gang tao co hoi cho ban than tham gia vao cac cong viec cua nha nuoc mac du phai vien khong an tuong voi no luc cua ba. Sau cai chet cua con trai ca Louis vao nam 1260, Marguerite đa ep nguoi con trai ke tiep, Philippe, tuyen the rang du o tuoi nao khi ke vi ngai vang, cau se phai o duoi su giam ho cua ba cho đen nam ba muoi tuoi. Khi Louis phat hien ra loi tuyen the, ong lap tuc yeu cau giao hoang mien cho Philip voi ly do ban than ong khong cho phep, va giao hoang ngay lap tuc đong y, cham dut no luc cua Marguerite đe bien minh thanh Blanca cua Castilla thu hai. Marguerite sau đo cung that bai trong viec tac đong đen chau trai Edward I cua Anh đe tranh mot hop đong ket hon cho mot trong nhung co con gai cua ong, đe thuc đay moi quan tam đen que huong minh la Provence đoi voi em re ba, Charles xu Anjou, nguoi đa ket hon voi em gai ut cua ba, Beatrice.


Lam thai hau Sau cai chet cua Louis trong cuoc thap tu chinh thu hai cua ong vao nam 1270, trong thoi gian o lai Phap, ba tro lai Provence. Ba tro thanh mot nhan vat hoat đong chinh tri sau sac hon sau cai chet cua chong. Ba rat cap bach, đen muc đa gia tang quan so trong viec bao ve quyen loi cua minh o Provence, noi em trai cua chong ba, Charles xu Anjou duy tri quyen luc chinh tri va quyen kiem soat tai san sau cai chet cua vo (em gai Marguerite), trai voi y đinh cua ba tuoc cu, nguoi đa qua đoi vao nam 1245. Ba het long vi em gai minh la vuong hau Elenore nuoc Anh, va ho van giu lien lac cho đen khi Eleonore qua đoi vao nam 1291. Nhung nam cuoi cung cua cuoc đoi, ba đa danh đe lam nhung cong viec ngoan đao, bao gom ca viec thanh lap nu tu Dong Phanxico Lourcines vao nam 1289. Marguerite qua đoi o Paris, tai tu vien Poor Clares ma ba đa thanh lap vao ngay 20 thang 12 nam 1295, o tuoi 74. Ba đuoc chon cat gan nhung khong phai ben canh chong minh tai Vuong cung thanh đuong Thanh Denis ngoai o Paris. Phan mo cua ba, ben duoi bac them ban tho khong he đuoc đanh dau bang bia tuong niem, vi vay vi tri cua ngoi mo khong đuoc biet ro. Co le vi ly do nay, đay la ngoi mo vuong gia duy nhat trong vuong cung thanh đuong khong bi cuop pha trong cuoc Cach mang Phap, va co le van con nguyen ven cho đen ngay nay.


Hau due Ba co 11 nguoi con voi Louis IX cua Phap:

Blanche (1240 – 29 thang 4 nam 1243)
Isabelle (2 thang 3 nam 1241 – 28 thang 1 nam 1271), ket hon voi Thibaut II cua Navarra.
Louis (25 thang 2 nam 1244 – thang 1 nam 1260)
Philippe III cua Phap (1 thang 5 nam 1245 – 5 thang 10 nam 1285), ket hon lan đau voi Isabel xu Aragon, nguoi ma ong đa đe nghi, co hau due bao gom Philippe IV cua Phap va Charles, Ba tuoc xu Valois. Ong ket hon lan thu hai voi Marie xu Brabant, cung co hau due, bao gom ca Marguerite cua Phap.
Jean (sinh va mat 1248)
Jean Tristan (1250 – 3 thang 8 nam 1270), sinh ra o Ai Cap trong cuoc Thap tu chinh đau tien cua cha minh va chet o Tunisia vao lan thu hai.
Peter (1251–1284)
Blanche (1253–1323), ket hon voi Ferdinand de la Cerda, Infante xu Castile.
Marguerite (1254–1271), ket hon voi John I, Cong tuoc xu Brabant.
Robert, Ba tuoc xu Clermont (1256 – 7 thang 2 nam 1317), ket hon voi Beatrice xu Burgundy, Quy co xu Bourbon, nguoi ma ong đa đe nghi. Chinh tu ong ma cac vi vua trieu Bourbon cua Phap co dong doi nam gioi.
Agnes (c. 1260 – 19 thang 12 nam 1327), ket hon voi Robert II xu Bourgogne.


Tham khao Trich dan Costain, Thomas B. (1951). The Magnificent Century.
Emmerson, Richard K. (2013). Key Figures in Medieval Europe: An Encyclopedia. Routledge. ISBN 978-1-136-77519-2.
Hodgson, Natasha (2007). Women, Crusading and the Holy Land in Historical Narrative. Boydell.
Howell, Margaret (2001). Eleanor of Provence: Queenship in Thirteenth-Century England. Blackwell Publishers Ltd.
Joinville; Villehardouin (1963). Shaw, M.R.B. (bien tap). Joinville and Villehardouin: Chronicles of the Crusades. NY: Penguin Classics.
Joinville; Villehardouin (2008). Smith, Caroline (bien tap). Chronicles of the Crusades. Penguin Classics.
Murray, Jacqueline (1999). Conflicted Identities and Multiple Masculinities.
Richardson, Douglas (2011). Plantagenet Ancestry: A Study In Colonial And Medieval Families (an ban thu 2). ISBN 978-1-461-04513-7.
Robson, Michael (2007). "Queen Isabella (c.1295/1358) and the Greyfriars: An example of royal patronage based on her accounts for 1357/1358". Franciscan Studies. Quyen 65. Franciscan Institute Publications. tr. 325–348. doi:10.1353/frc.2007.0006.
Sanders, I.J. (1951). "The Texts of the Peace of Paris, 1259". The English Historical Review. Quyen 66 so 258. Oxford University Press. tr. 81–97. doi:10.1093/ehr/lxvi.cclviii.81.
Shadis, Miriam (2010). Berenguela of Castile (1180–1246) and Political Women in the High Middle Ages. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-312-23473-7.