Kepler-10, truoc đay đuoc goi la KOI-72, la mot sao giong Mat Troi nam trong chom sao Thien Long cach Trai Đat khoang 173 parsec (560 ly). Kinh vien vong khong gian Kepler, mot kinh vien vong khong gian cua NASA, đa phat hien ra Kepler-10, va su menh Kepler xac đinh rang đay đuoc coi la ngoi sao đau tien la sao chu cua mot ngoai hanh tinh nho đang qua canh (transit). Kepler-10 co khoi luong nho hon, kich thuoc lon hon va nhiet đo thap hon mot chut so voi Mat Troi; voi đo tuoi uoc tinh la 11,9 ty nam, gan gap 2,6 lan tuoi cua Mat Troi.
Kepler-10 la sao chu cua he hanh tinh gom it nhat ba hanh tinh. Hanh tinh thu nhat la hanh tinh đat đa Kepler-10b, đuoc phat hien tren quy đao sau 8 thang quan sat va đuoc cong bo vao ngay 10 thang 1 nam 2011. Hanh tinh nay quay rat gan voi ngoi sao chu, hoan thanh mot quy đao sau moi 0,8 ngay, va co khoi luong rieng tuong đuong voi sat. Hanh tinh thu hai la Kepler-10c, đuoc xac nhan vao ngay 23 thang 5 nam 2011, dua tren cac quan sat tiep theo cua Kinh vien vong khong gian Spitzer. Du lieu cho thay hanh tinh co chu ky quy đao 42,3 ngay, va co ban kinh gap đoi Trai Đat va co khoi luong rieng cao hon khien Kepler-10c tro thanh hanh tinh đat đa co khoi luong lon nhat trong cac hanh tinh đuoc phat hien tu thang 6 nam 2014. Hanh tinh thu ba, Kepler-10d, đuoc phat hien vao nam 2023 nho phuong phap van toc xuyen tam (radial velocity method).


Danh phap va lich su Kepler-10 đuoc đat ten nhu vay vi đay la he hanh tinh thu muoi đuoc quan sat boi Kinh vien vong khong gian Kepler, mot kinh vien vong khong gian do NASA thiet ke đe tim kiem cac hanh tinh dang Trai Đat đang qua canh. Qua canh lam ngoi sao chu mo đi mot chut; hieu ung mo đi đinh ky nay sau đo se đuoc ghi nhan boi Kepler. Sau 8 thang quan sat tu thang 5 nam 2009 đen thang 1 nam 2010, Kepler đa xac nhan Kepler-10b la ngoai hanh tinh đat đa đau tien đuoc phat hien boi Kinh vien vong khong gian Kepler. Kepler-10 la ngoi sao muc tieu đau tien cua Kepler bi nghi ngo co mot hanh tinh nho tren quy đao. Do đo, viec xac nhan kham pha cua Kepler đuoc uu tien boi cac kinh vien vong tai Đai thien van W. M. Keck o Hawaii. Kham pha sau đo đa đuoc xac nhan thanh cong. Mac du đa co nhieu ngoai hanh tinh đat đa co tiem nang đuoc phat hien trong qua khu, Kepler-10b la hanh tinh đat đa đau tien đuoc phat hien mot cach chac chan.
Viec phat hien ra Kepler-10b đuoc cong bo truoc cong chung trong mot cuoc hop mua đong cua Hiep hoi Thien van hoc Hoa Ky vao ngay 10 thang 1 nam 2011 tai Seattle. Vao ngay 23 thang 5 nam 2011, su ton tai cua Kepler-10c đa đuoc khang đinh tai cuoc hop AAS lan thu 218 o Boston.


Đac điem Kepler-10 la mot sao day chinh loai G, giong nhu Mat Troi. Voi khoi luong 0,895 (± 0,06) M☉va ban kinh 1.056 (± 0.021) R☉, ngoi sao nay co khoi luong nho hon Mat Troi khoang 10% va kich thuoc lon hon 5% so voi Mat Troi. Đo kim loai cua Kepler-10, đuoc đo bang [Fe / H] (luong sat trong sao), la −0,15 (± 0,04); đieu nay co nghia la đo kim loai cua sao nay bang khoang 70% so voi Mat Troi. Đo kim loai co xu huong đong mot vai tro lon trong viec hinh thanh cac hanh tinh, xac đinh xem chung co hinh thanh hay khong va se hinh thanh loai hanh tinh nao. Ngoai ra, Kepler-10 đuoc uoc tinh co đo tuoi la 11,9 ty nam va co nhiet đo hieu dung la 5.627 (± 44) K; Đe so sanh, Mat Troi tre hon va nong hon, voi đo tuoi 4,6 ty nam va co nhiet đo hieu dung la 5.778 K (5.505 °C).
Kepler-10 nam cach Trai Đat khoang 173 (± 27) parsec, tuong đuong 560 nam anh sang. Ngoai ra, cap sao bieu kien – đo sang cua mot thien the khi nhin tu Trai Đat – cua Kepler-10 la 10,96; do đo con nguoi khong the nhin thay ngoi sao nay bang mat thuong.


He hanh tinh Theo danh phap ngoai hanh tinh thong thuong, hanh tinh đau tien đuoc phat hien quay quanh Kepler-10 đuoc goi la Kepler-10b. Cong bo vao nam 2011, đay la hanh tinh đat đa đau tien đuoc xac đinh ben ngoai He Mat Troi. Hanh tinh nay co khoi luong gap 3,33 ± 0,49 lan M🜨 va co ban kinh gap 1,47+0,03−0,02 lan so voi Trai Đat. Hanh tinh nay quay quanh Kepler-10 o khoang cach 0,01684 AU moi 0,8375 ngay; đieu nay co the đuoc so sanh voi quy đao va chu ky quy đao cua Sao Thuy, hanh tinh quay quanh Mat Troi o khoang cach 0,3871 AU moi 87,97 ngay. Do quy đao cua Kepler-10b rat gan voi ngoi sao chu nen đo lech tam cua hanh tinh nay gan nhu bang khong. Do đo, Kepler-10b co mot quy đao cuc ky tron.
Kepler-10c cung đuoc phat hien boi su menh Kepler cua NASA va la ngoai hanh tinh thu hai đuoc phat hien quay quanh Kepler-10. Cac phep đo van toc xuyen tam cua Kepler-10c cho thay rang hanh tinh nay co khoi luong 17,2 ± 1,9 khoi luong Trai Đat va ban kinh 2,35 ban kinh Trai Đat, khien Kepler-10c tro thanh hanh tinh đat đa lon nhat đuoc biet đen vao nam 2014. Kepler-10c quay quanh Kepler-10 o khoang cach 0,24 AU moi 45,29 ngay. Tuy nhien, vao thang 7 nam 2017, phan tich can than hon ve du lieu HARPS-N va HIRES cho thay Kepler-10c co khoi luong nho hon nhieu so voi suy đoan ban đau, thay vao đo la khoang 7.37 (6.18 đen 8.69) M🜨 voi khoi luong rieng trung binh la 3,14 g/cm3. Thay vi co thanh phan chu yeu la đa, khoi luong đuoc xac đinh chinh xac hon cua Kepler-10c cho thay mot hanh tinh đuoc tao thanh gan nhu hoan toan tu cac chat de bay hoi, chu yeu la nuoc.


Xem them Su menh Kepler
Danh sach ngoai hanh tinh


Tham khao