Ya ba (ten khac: yaba, yaa baa, ya baa hoac yah bah; tieng Thai: ยาบา, nghia đen: "thuoc đien"; tieng Mien Đien: ယာမ), ten cu la ya ma (tieng Thai: ยามา; nghia đen: "thuoc ngua"), la cac vien thuoc chua hon hop methamphetamin va cafein.


Cac ten khac "Tu ya khayan (thuoc tang luc) trong nhung ngay đau, sau đoi sang ya maa (thuoc ngua), cuoi cung thuoc nay đuoc đoi ten thanh ya ba (thuoc đien) nam 1996". Thuoc nay đa đuoc cho ngua uong khi keo xe len nhung ngon đoi doc va lam nhung cong viec vat va khac tai Shan. Tu long cho ya ba tai Mien Đien la "kyethi" ("nut"), "athi", va "palarkar".
Ya ba tai An Đo con thinh thoang đuoc goi la "bhul bhuliya". Thuoc nay tai Philippines va Indonesia con đuoc goi la "shabu". O phia bac Thai Lan, no thuong đuoc goi la "chocalee" do vi ngot cua vi ya baa đe lai trong mieng va mui so co la manh. Ten thuong đuoc su dung o Trung Quoc la "ma-goo" hoac "ma-guo". Tai Bangladesh no con đuoc goi la "baba", guti, Laal, jinish, khawon, Nashokota, loppy, gari,bichi v.v...
O vung Đong Bac An Đo, đac biet la o Manipur, noi co tuyen đuong buon ban ma tuy chu yeu, no thuong đuoc goi la Y(wai), Angangba/Lal (mau đo), Katha, Prithibi, Maru, WY v.v...


Hinh dang va su dung Ya ba thuong đuoc san xuat duoi dang vien tron. Co rat nhieu phien ban khac nhau cua ya ba, va pho bien nhat la mau đo, cam, hoac mau xanh la cay va mang bieu tuong nhu "R" hoac "WY". Cac vien nay nho va tron, đuong kinh khoang 6 milimet (0,24 in) (kich thuoc tuong tu Smint nhung tron), co nghia la chung co the đuoc đong goi ben trong ong hut bang nhua đe van chuyen de dang hoac trong hop đung "keo bac ha" tai su dung. 
Ya ba thuong đuoc uong qua mieng. Mot phuong phap pho bien khac đuoc goi la "đuoi rong". Nguoi dung đat vien thuoc ya ba vao giay nhom va đun nong no tu duoi len. Khi vien thuoc tan chay, hoi boc len va đuoc nguoi dung hit vao. Thuoc cung co the đuoc đua vao co the bang cach nghien cac vien nen thanh bot, sau đo đuoc hit vao bang mui hoac tron voi dung moi roi tiem vao mau. Khi nuot thuoc, thoi gian tac dung cua thuoc keo dai tu 8-16 gio, so voi 1-3 gio neu hut, trong khi cuong đo giam đang ke. Yaba đat đinh cao tac dung, sau đo la thoi gian đi xuong keo dai 6-10 gio, trong thoi gian đo nguoi dung co the kho ngu hoac khong muon an. Nhieu nguoi dung bao cao rang sau khi su dung thuoc ho phai cho đen 24 gio sau đo moi co the ngu đuoc.
Ya ba thuong khong đuoc tiem vi nhieu nguoi tiem tinh mach thich san pham tinh khiet (methamphetamine, đuoc goi la "đa" o Đong Nam A) hon. Thu thuoc bat hop phap nay đac biet pho bien o Thai Lan, tai đo no đuoc nhap khau tu Mien Đien hoac Lao mac du đoi khi no đuoc san xuat tai cho o Thai Lan.
Nguoi su dung ya ba đien hinh la nam gioi đang lam viec, tuoi tu 16-40, va viec su dung no kha pho bien o ca nam va nu hanh nghe mai dam o Thai Lan va Campuchia.


Nha cung cap Burma (Myanmar) la nha san xuat methamphetamine lon nhat tren the gioi, voi phan lon ya ba đuoc tim thay o Thai Lan đuoc san xuat o Mien Đien, đac biet la o Tam giac Vang va tay bac tinh Shan, co bien gioi giap 3 nuoc Thai Lan, Lao va Trung Quoc. Trong nam 2010, Mien Đien đa van chuyen 1 ty vien ya ba sang nuoc lang gieng Thai Lan. Dan quan va nhom phien loan sac toc (đac biet la Quan đoi Quoc gia Wa Lien hiep) chiu trach nhiem cho phan lon viec san xuat nay; tuy nhien, cac đon vi quan đoi Mien Đien đuoc cho la co lien quan chat che đen viec buon ban ma tuy.


Muc đo pho bien troi sut o Thai Lan Thuoc ya ba truoc đay đuoc ban tai cac tram xang va thuong đuoc cac lai xe đuong dai dung đe giu tinh tao. Sau nhieu vu tai nan xe buyt đuong dai khung khiep, thuoc nay đa bi chinh phu Thai Lan đua vao danh sach thuoc bat hop phap vao nam 1970. Thu tuong nay đa bi truat quyen hanh Thaksin Shinawatra đa thuc hien mot chien dich nam 2003 đe loai bo nan buon ban ma tuy đa giup giam bot viec su dung thuoc nay mot cach rong rai. Cu the, viec lai xe buyt va nguoi lai xe tai su dung ya ba khong con pho bien rong rai nhu nhung nam 1980.
Do hau qua cua viec đan ap cua chinh phu Thai Lan, viec cung cap han che đa co anh huong đen gia ca, giam bot muc đo su dung pho bien cua ya ba. Trong giai đoan 1999-2000, khi mua mot straw đay đu (khoang 20 vien) o tinh Chiang Rai, bac Thai Lan, ya ba đuoc ban khoang 10 baht moi vien. Gia ban le bat đau tang tu 100–150 baht (US$3–4) đen 250–450 baht moi vien thuoc la ket qua cua cuoc đan ap, mac du no van la mot loai thuoc giai tri pho bien.
Nam 2000, ya ba đa bi buon lau qua bien gioi mem giua Myanmar voi cac tinh Chiang Rai va Chiang Mai lan can cua Thai Lan. Nhung nguoi buon lau thuong quang cao hoac quang ba san pham cua ho bang cach tuyen bo rang cac loai thuoc vien ya ba chua đen 6% heroin. Tin đon cho thay no đuoc san xuat boi cac nhan vien tham nhung cua quan đoi quoc gia Wa o Mien Đien.
Nam 2014, bao cao cho thay tai cac tinh phia đong bac cua Thai Lan đa tang 700 phan tram so nguoi bi bat vi ma tuy ke tu nam 2008, theo so lieu cua Cuc Ngan chan ma tuy. Vao nam 2013, chinh quyen đa tinh đen hon 33.000 vu bat giu lien quan đen meth o phia đong bac. Su tang truong nhanh chong cua su dung ya ba trong Isan phan anh nhung đieu đang xay ra o Chau A, hien chiem hon 50 phan tram nguoi dung cac chat kich thich dang amphetamine tren toan cau.
Vao ngay 16 thang 6 nam 2016, Hoi đong Hoa binh va Trat tu Quoc gia Thai Lan, chinh quyen quan su cai tri Thai Lan, tuyen bo rang ho đang co ke hoach đe phi hinh su hoa viec su dung ya ba o trong nuoc.


Cac quoc gia khac Nam 2006, tieu thu ya ba la thoi thuong danh cho nhung nguoi co tien o Bangladesh. Mot loat cac cuoc tan cong ma tuy đuoc cac nha chuc trach cong bo rong rai trong nam 2007 đa lien quan đen mot so doanh nhan noi tieng. Mac du muc đo lam dung ya ba o Bangladesh khong đuoc biet chinh xac, thuong xuyen xay ra nhung vu bat bo cua canh sat vi thuoc nay. Nguoi ta cung tin rang nhung nguoi su dung no thuong xuyen co lien quan đen viec phan phoi thuoc, du la truc tiep hoac gian tiep. No thuong đuoc biet đen o Bangladesh voi cac ten "khaon", "pill", "Laal", "BABA", "gari", "Chakka", "guti", va "bori".
Nhieu nguoi Rohingya ti nan đuoc thue đe buon lau yaba tu Myanmar vao Bangladesh. Nam 2016, 359 nguoi Rohingyas bi bat vi toi buon lau yaba, va tong so yaba bi bat giu co tri gia toi 29 trieu đo la.
Vao thang 2 nam 2010, bao cao rang so luong ya ba ngay cang tang đa đuoc nhap lau vao Israel do nhung nguoi Thai Lan lao đong nhap cu, dan đen lo ngai rang viec su dung no se lan rong đen cac cau lac bo Israel, noi su dung thuoc lac rat pho bien. Trong nhung nam gan đay, no cung đa đuoc su dung boi nhung nguoi nhap cu tai Hoa Ky, va thinh thoang đuoc dung thay the cho ecstasy tai cac hop đem.


Chu thich Lien ket ngoai New Drug Seeping into California Communities. The Associated Press, 22 Sep 2002
Dhaka Police in "Huge" Drugs Haul. BBC News, 26 Oct 2007