Nguu Cao (chu Han: 牛皋; 1086-1147) la tuong nha Nam Tong trong lich su Trung Quoc. Ong tham gia cuoc chien chong nuoc Kim va lap đuoc nhieu cong trang.


Su nghiep = Đoc lap tac chien =
Nguu Cao ten tu la Ba Vien (伯遠), nguoi Lo Son, Nhu chau.
Nguu Cao theo nghiep vo, la mot xa thu gioi. Khi quan nha Kim xuong phia nam đanh Tong, Nguu Cao tap hop hang ngan nguoi to chuc thanh đoi quan chong Kim, đanh thang quan đich mot so tran. Tong quan Tay đao nha Tong la Cung Hung Ky thay Nguu Cao co tai, ben tien cu ong lam Bao nghia lang.
Quan Kim đanh đen đanh Kinh Tay, Nguu Cao mang quan chong cu, thang 10 tran, đuoc phong lam Đoan luyen su Qua chau.
Sau đo, Nguu Cao tac chien o Bao Phong, Lo Son, Đon Ha thang ca ba tran, bat song tuong Kim la Trinh Vu Nhi. Ong đuoc phong chuc Quan tran phu su Thai chau, Tin chau, Đuong chau va Tin Duong, đong quan tai Thai chau.


= Bo tuong cua Nhac Phi =
Nam 1134, Nhac Phi đi đanh Kim đe khoi phuc 6 quan Tuong Duong. Nguu Cao đuoc cu lam bo tuong duoi quyen Nhac Phi. Thang 5 nam đo, ong theo Nhac Phi ra quan. Quan Tong đanh tan quan Kim o Tuong Chau, thu phuc Tuong Chau, sau đo chia lam 2 đuong tien đanh phu Tin Duong. Nguu Cao theo lenh Nhac Phi đanh thanh, đung đo voi tuong Te (chinh quyen nguoi Han do nha Kim dung len) la Ly Thanh. Nguu Cao đanh bai Thanh, ha đuoc phu Tin Duong. Nhac Phi sau đo thu phuc Dinh Chau.
Trong khi đo canh quan Tu Khanh va Truong Hien đuoc Nhac Phi cu đi đanh Tuy Chau nhieu ngay khong ha đuoc. Nguu Cao lai xin đi giup, roi chi mang 3 ngay luong đi đanh. Ong dung ke duong đong kich tay cuoi cung ha đuoc Tuy Chau trong đung 3 ngay, bat đuoc Vuong Sung mang chem. Nhac Phi sau đo thu phuc Đang Chau.
Quan Tong tu Ngac chau, đanh Đuong Chau do tuong Te la Tiet Hanh rat dung manh tran giu. Thay Hanh cay khoe, Nguu Cao dung ke mai phuc o Ha Gia trai phia bac Đuong chau. Tiet Hanh bi ong du vao o mai phuc đanh tan tanh. Nhac Phi thu phuc Đuong Chau vao thang 8 nam 1134.
Nho cong ha đuoc 2 thanh trong chien dich Tuong Duong, Nguu Cao đuoc Nhac Phi tau len vua Tong Cao Tong xin phong lam An phu su 4 chau Đang, Tuong Duong, Đuong, Sinh; sau đo lai bo nhiem ong lam Trung ho thong linh than vu ho quan.
Nam 1135, Nhac Phi lai mang quan đanh Trung nguyen, Nguu Cao thuong cung tac chien duoi quyen chi huy truc tiep cua Nhac Phi. Quan Kim lai tan cong Hoai Tay, Nguu Cao theo lenh Nhac Phi mang quan vuot song chong cu, con Nhac Phi mang quan tiep ung. Quan Te tien đanh Lu chau, nhung thay Nguu Cao ra tran đeu so hai rut lui. Nguu Cao truy kich quan đich tren 30 dam, giet đuoc kha nhieu quan Kim.
Sau khi giu đuoc Lu chau, Nguu Cao lai theo Nhac Phi đanh Duong Ma, bat song đuoc Duong Ma. Nho lap nhieu cong lao, ong đuoc phong lam Vu tan quan Thua tuyen su, gia phong lam Than ve tu suong Đo chi huy su.
Nam 1140, quan Kim pha bo hiep nghi hoa binh, chia 4 canh quan đanh Tong. Nhac Phi đuoc lenh đi cuu Thuan Xuong bi bao vay. Quan Kim giai vay Thuan Xuong, hai ben đung đo o Kinh Tay. Nguu Cao đanh tan quan Kim va thu phuc huyen Lo Son. Sau đo ong theo lenh Nhac Phi cung Truong Hien đi đanh tuong Kim la Han Thuong o Tran chau. Hai tuong đanh bai quan Kim va chiem đuoc Tran chau.
Sau tran đo, Nguu Cao đuoc phong lam Tran đinh phu lo ma bo Pho thong tong quan, sau chuyen sang lam Ninh Quoc quan thua tuyen su.


Qua đoi Chien su đang thuan loi thi Tong Cao Tong va te tuong Tan Coi chu truong hoa Kim, lenh triet thoai quan Nhac Phi ve nam. Sau đo Tong Cao Tong theo ke Tan Coi sat hai Nhac Phi, mot tuong chu chien khac la Han The Trung cung bi tuoc binh quyen.
Nguu Cao thuong to y phi bang Tan Coi va phe chu hoa trong trieu đinh nha Tong. Đieu nay khien Tan Coi va phe chu hoa trong trieu đinh nha Tong ai nay đeu cam ghet Nguu Cao. 
Nam 1147, Đo thong che Đien Su Trung mo tiec thet đai cac tuong, moi Nguu Cao du. Ong bi trung đoc. Ong vua phan no vua buon ba noi:

"Ta ghet viec nghi hoa giua nguoi bac (nuoc Kim) va nguoi nam (nha Tong) the nay, ta đa khong đuoc chien tu sa truong, da ngua boc thay!"
Đen hom sau thi Nguu Cao qua đoi, tho 61 tuoi. Co y kien cho rang Đien Su Trung theo lenh cua Tan Coi ma đau đoc ong.


Trong van hoc Nguu Cao đuoc nhac đen la nhan vat chinh dien duoi quyen voi Nhac Phi trong tieu thuyet Thuyet Nhac toan truyen. Ket cuc cua ong đuoc hu cau bang tinh tiet tra thu cho cai chet cua Nhac Phi trong đoan cuoi tac pham:

Sau khi Nhac Phi bi vua Tong giet, Ngot Truat mang quan đi đanh Tong, đung đo voi Nguu Cao. Ngot Truat giao chien voi Nguu Cao bi nga ngua va bi Nguu Cao bat song cuoi len lung. Ngot Truat bi nhuc nha uat qua hoc mau ma chet, con Nguu Cao qua phan khich cuoi sang sac va cung chet luon tren lung Ngot Truat.
Su thuc, ca Nguu Cao va Ngot Truat con song sau lan Ngot Truat nam tien cuoi cung nam 1142. Ngot Truat qua đoi sau Nguu Cao 1 nam (1148).


Xem them Nhac Phi
Ngot Truat


Tham khao Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2006), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 3, Nha xuat ban Lao đong


Chu thich