Amanita bisporigera la mot loai nam đoc gay chet nguoi trong ho Amanitaceae. Trong tieng Anh ten loai nay la eastern North American destroying angel (thien than huy diet đong Bac My) hoac destroying angel (thien than huy diet), mac du no cung ten thien than huy diet cung chi ba loai Amanita trang đoc gay chet nguoi khac, A. ocreata, A. verna va A. virosa. Qua the đuoc tim thay tren mat đat trong cac khu rung la kim va rung la hon hop cua Đong Bac My nam đen Mexico, nhung rat hiem o mien tay Bac My; loai nay cung đa đuoc tim thay trong cac vung trong thong o Colombia. Mu nam trang min co the đat toi chieu cao tren 10 cm, va cay nam dai len đen 14 cm va day đen 1,8 cm, co mau vong khuyen giong vay mau trang tinh khiet o gan phia tren. Goc cay nam co hinh cu hanh đuoc bao phu voi volva giong nhu mang. 
Đuoc mo ta đau tien vao nam 1906, A. bisporigera đuoc phan loai trong phan Phalloideae cua chi Amanita cung voi loai chua amatoxin khac. Amatoxins la peptide cyclic uc che enzyme RNA polymerase II va can thiep vao chuc nang te bao khac nhau. Cac trieu chung đau tien cua ngo đoc xuat hien 6-24 gio sau khi an loai nam nay, sau mot thoi gian tien ro rang, sau đo theo cac trieu chung cua gan va suy than va tu vong sau bon ngay hoac nhieu hon. Amanita bisporigera gan giong voi mot vai amanita trang khac, bao gom ca cac loai nam đoc gay chet nguoi A. virosa va A. verna. Nhung loai nay, rat kho đe phan biet voi A. bisporigera dua tren đac điem linh vuc co the nhin thay, khong co basidia hai spore, va khong gay ban mau vang khi mot dung dich loang cua kali hydroxide đuoc ap dung. DNA cua A. bisporigera đa đuoc giai trinh tu mot phan, va cac gen chiu trach nhiem cho viec san xuat cac amatoxin đa đuoc xac đinh.


Phan loai, phan loai, va phat sinh loai Amanita bisporigera lan đau tien đuoc mo ta khoa hoc nam 1906 boi nha thuc vat hoc nguoi My George Francis Atkinson trong mot an pham boi đong nghiep cua Đai hoc Cornell Charles E. Lewis. Loai đia phuong la Ithaca, New York, noi mot so bo suu tap đa đuoc thuc hien. Trong cuon chuyen khao the gioi nam 1941 cac loai Amanita, Edouard-Jean Gilbert đa chuyen loai nay sang chi moi Amanitina, nhung chi nay nay đuoc xem la đong nghia voi Amanita. Nam 1944, William Murrill đa mo ta loai nay la Amanita vernella, thu thap tu Gainesville, Florida; loai nay nay đuoc nguoi ta cho la đong nghia voi A. bisporigera sau mot đot kiem tra mau nam 1979 cho thay basidia phan lon la 2 bao tu. Amanita phalloides var. striatula, mot đon vi phan loai it đuoc biet đen mo ta ban đau tu Hoa Ky vao nam 1902 boi Charles Horton Peck, đuoc tac gia co tham quyen Amanita Rodham Tulloss xem la đong nghia voi A. bisporigera. Ten thong dung trong tieng Anh gom co "destroying angel", "deadly amanita", "white death cap", "angel of death" and "eastern North American destroying angel". Ty le tu vong do an phai nam nay nam trong khoang 25% toi 50%.
Cac loai Amanita, bao gom A. phalloides va A. virosa. Cach xep loai nay đa classification]] đa đuoc duy tri voi phan tich phat sinh loai, trong đo chung minh rang cac thanh vien đoc to san xuat cua section Phalloideae tu mot clade—nghiax la, co nguon goc tu mot to tien chung. Nam 2005, Zhang va cac đong nghiep đa thuc hien mot phan tich phat sinh loai dua tren cac chuoi internal transcribed spacer (ITS) cua nhieu loai nam đoc than trang Amanita, phan lon chung đuoc tim thay o chau A. Ket qua cua ho ho tro mot nhanh chua A. bisporigera, A. subjunquillea var. alba, A. exitialis, va A. virosa. Loai nam thien than Quang Chau (Amanita exitialis) co basadia hai bao tu, giong nhu A. bisporigera.


Đoc to Amanita bisporigera đuoc xem la loai nam Amanita Bac My co muc đoc cao nhat, voi it thay đoi ve ham luong đoc giua cac qua the khac nhau. Co ba phan loai amatoxin đa đuoc mo ta: α-, β, va γ-amanitin. Chat đoc amatoxin chu yeu, α-amanitin, de đuoc hap thu qua ruot va 60% chat đoc đuoc hap thu đuoc bai tiet vao mat va trai qua luu thong ruot; than xu ly 40% con lai. Cac đoc to uc che enzyme RNA polymerase II, tu đo can thiep phien ma DNA, ma uc che san xuat RNA va tong hop protein. Đieu nay lam cho te bao bi hoai tu, đac biet la trong cac te bao ma ban đau đuoc tiep xuc va co gia nhanh chong cua tong hop protein. ket qua qua trinh nay trong roi loan chuc nang gan cap tinh nghiem trong va cuoi cung, suy gan. Cac amatoxin khong bi phan huy boi qua trinh nau, lam đong lanh hay lam kho. Khoang 0.2-0.4 milligrams α-amanitin ton tai trong 1 gram A. bisporigera; lieu gay tu vong o nguoi nho hon 0.1 mg/kg trong luong co the. Mot qua the truong thanh co the chua 10–12 mg α-amanitin, đu mot lieu gay chet nguoi. Nong đo α-amanitin trong cac bao tu khoang 17% trong mo qua the. A. bisporigera cung chua phallacidin phallotoxin, co lien he ve cau truc voi cac amatoxin nhung đuoc xem la it đoc hon vi bi hap thu kem hon. Cac vu ngo đoc (tu cac loai amanita trang tuong tu) cung đuoc ghi nhan o gia suc, bao gom cho, meo va bo.
Cac vu ngo đoc đau tien bao cao dan đen tu vong tu viec tieu thu A. bisporigera la gan San Antonio, Mexico, vao nam 1957, noi mot chu trai, vo va ba đua con tieu thu loai nam nay; chi co nguoi đan ong song sot. Ngo đoc Amanita co đac trung boi cac giai đoan rieng biet sau đay: giai đoan u benh la mot giai đoan khong co trieu chung keo dai khoang 6-12 gio sau khi an. Trong giai đoan o ruot, khoang 6-16 gio sau khi an, co khi bat đau đau bung, non mua du doi, va tieu chay cho đen 24 gio, co the dan đen mat nuoc, mat can bang đien giai nang, va soc. Nhung trieu chung som co the lien quan đen cac chat đoc khac nhu phalloidin. Trong giai đoan đoc te bao, 24-48 gio sau khi an, cac dau hieu lam sang va sinh hoa cua ton thuong gan đuoc quan sat, nhung benh nhan thuong la do cac trieu chung tieu hoa. Cac dau hieu cua roi loan chuc nang gan nhu vang da, ha đuong huyet, toan va xuat huyet xuat hien. Sau đo, co su gia tang ve muc đo prothrombin va nong đo amonia trong mau, va nhung dau hieu cua viem gan va/hoac suy than xuat hien. Cac yeu to nguy co cho ty le tu vong đa đuoc bao cao la đo tuoi tre hon 10 nam, thoi gian tre ngan giua tieu hoa va co trieu chung, nang roi loan đong mau (roi loan đong mau), bilirubin (vang da) nang, va gia tang huyet thanh creatinin.


Chu thich Lien ket ngoai