Bai nay noi ve ho nhu la mot phan trong ten goi hoan chinh cua nguoi. Cac y nghia khac xem bai Ho (đinh huong).
Ho la mot phan trong ten goi đay đu cua mot nguoi đe chi ra rang nguoi đo thuoc ve gia đinh, gia toc hay dong doi nao.
Trong cac ngon ngu phuong Tay nhu tieng Anh, tieng Đuc, tieng Bo Đao Nha Brasil, tieng Ha Lan va tieng Phap, nguoi ta thuong co hai ten hoac nhieu hon (ten va ten đem), va ho thong thuong đung o cuoi, đieu nay giai thich tai sao đoi khi nguoi ta goi ho la last name (ten cuoi). (Đoi khi no đuoc goi khong chinh xac la second name – ten thu hai – đieu nay co the gay nham lan voi ten đem). Trong tieng Tay Ban Nha, tieng Bo Đao Nha nguoi ta thong thuong co mot (hoac nhieu) ten va hai ho.
Cac ngon ngu phuong Đong, vi du nhu tieng Trung Quoc, tieng Nhat hoac tieng Viet thi thuong hoat đong nguoc lai, trong đo ho đuoc đat truoc, theo sau la ten hoac cac ten rieng. Đay đuoc goi la thu tu đat ten theo phuong Đong. Khi nhung nguoi o cac khu vuc su dung thu tu đat ten theo phuong Đong viet ten rieng cua ho bang bang chu cai Latinh , nguoi ta thuong đao nguoc thu tu cua ten rieng va ten ho đe thuan tien cho nguoi phuong Tay, đe ho biet ten nao la ten ho cho muc đich chinh thuc/trang trong
Viec đat ho trong ten goi hoan chinh cua mot nguoi nao đo khong phai la hien tuong pho bien tren toan the gioi. Cu the, ten goi đay đu cua nhung nguoi dan Iceland, Tay Tang va nguoi dan tren đao Java thong thuong khong co ho – nhung nguoi noi tieng khong co ho co the ke đen la Suharto va Sukarno (xem Ho ten cua nguoi Indonesia). Ngoai ra, nhieu hoang toc cung khong su dung ho.


Chau Au-Chau My Trong tieng Anh, tu surname la "ten" đuoc tiep đau ngu boi tu sur cua tieng Phap (co nghia la "tren"), co nguon goc tu tieng Latinh super ("tren"). Trong qua khu no đoi khi đuoc phat am la sirname hay sirename (nguoi ta cho rang no co nghia la "ten goi cua nguoi đan ong" hay "ten goi cua bo") theo nhung dien giai tuong tuong.
Phu nu thong thuong đoi ho cua minh sau khi ket hon. Ho cua nguoi phu nu truoc bat ky mot cuoc hon nhan nao cua nguoi đo đuoc biet đen nhu la maiden name (ho thoi con gai). Đay la đieu binh thuong đoi voi nhung nguoi phu nu khi lay ho cua chong minh, va con cai cua ho cung lay ho cua bo; mac du tai mot so quoc gia nguoi ta cho phep cac ba vo hay cac đua con co the mang ho khac. Van co nhung quoc gia con cho phep nguoi đan ong lay ho vo. Cu the tai nhung nuoc noi tieng Anh, mot so nguoi chon ho kep sau khi ket hon, tao ra tu ho cua vo va chong, noi voi nhau bang dau gach ngang (-).
Trong the ky XIX, Francis Galton cong bo cac nghien cuu thong ke ve su bien mat cua mot so ho. Xem Quy trinh Galton-Watson đe hieu them ve cac giai thich toan hoc.


= Cac quoc gia dung tieng Anh =
Mot đieu đang ngac nhien la tat ca cac ho co nguon goc Anh chi co mot trong 4 dang sau:

Nghe nghiep (vi du: Smith, Baker, Archer)
Cac đac điem ca nhan (vi du: Short, Brown, Goodman, Whitehead)
Cac đac điem ve đia phuong hay đia ly (vi du: Scott, Hill, Rivers, Windsor)
Lay theo to tien, thong thuong dua tren ten (vi du Richardson, James) hay - neu tinh ca ho cua nhung nguoi co nguon goc Scotland - thi toc (vi du: Macdonald).Cac dang ho nay mieu ta mot cach tuong ung nghe nghiep, đac điem ca nhan, khu vuc/nguon goc va to tien (thong thuong la ten cha) cua to tien xa cua nhung nguoi ma cach đat ho lan đau tien đuoc ap dung. Tat nhien, y nghia nguyen thuy cua ten goi co the ngay nay khong con y nghia nhu the (vi du: Cooper = nguoi lam thung). Mot van đe con gay tranh luan la the loai ho thu 5 co lien quan đen ton giao, mac du mot so ho trong đo cung la nghe nghiep (vi du: Bishop).
Tai My, ho cua nhieu nguoi da đen co nguon goc tu su chiem huu no le. Rat nhieu nguoi trong so đo co ho la do truoc đay cac chu no đa đat ho cho to tien cua nhung nguoi đo. Ngoai ra nhieu no le sau khi đuoc giai phong đa tu đat ho hay lay ho cua chu cu. Rat nhieu nguoi, chang han nhu Muhammad Ali va Malcolm X, thay đoi ho cua minh hon la song cung voi nhung cai ho ma chu no đa đat cho to tien cua minh.
Truyen thong bo ho cua minh cua nguoi phu nu (goi la ho khi sinh hay ho thoi con gai) sau khi ket hon đe su dung ho cua chong co lich su lau dai. Trong nhung nam gan đay, nhieu phu nu đa giu lai ho cua minh ke ca sau khi đa lay chong. Tuy nhien, trong nhung gia đinh nhu vay thi con cai đa phan van lay theo ho cua nguoi cha. Tai My, nguoi phu nu thong thuong tro thanh Mrs. X (hay Ba X, voi X la ho cua nguoi chong) sau khi cuoi, mac du gan đay cac ba nay con đuoc goi nhu la Mrs. Y X nhieu hon (voi Y la ten va X la ho cua chong).
Rat hiem nguoi đan ong o cac nuoc phuong Tay lay ho cua vo; đieu nay chu yeu dien ra vao thoi Trung co, khi nguoi đan ong tu nhung gia đinh ngheo kho lay vo la con gai duy nhat cua nguoi o đang cap cao hon va giau co - do vay ho co trach nhiem lay ho cua vo đe đoi lay quyen thua ke. Trong the ky XVIII va XIX o Vuong quoc Anh, cac di chuc đoi khi đuoc viet phu thuoc vao viec nguoi đan ong thay đoi (hay ket hop) ho cua nguoi đo, viec nay co gia tri đe ho cua nguoi trao thua ke con đuoc xuat hien. Ngay nay, mot so đan ong lay ho cua vo la do ho tu chon hon la bi ep buoc. Cac cap vo chong co the chon ho khac thay vi lay ho cua vo hay chong.
Nhu la mot giai phap cho van đe nay, noi chung cac cap vo chong se lay ho kep. Vi du: khi John Smith va Mary Jones cuoi nhau, ho se tro thanh John Smith-Jones va Mary Smith-Jones. Tuy nhien, nhieu cap khong thich lua chon nay, vi no co the tao ra ten goi dai dong (vi du: Heathcote-Drummond-Willoughby). Vi the nguoi vo co the lay ho thoi con gai lam ten đem. Vi the, khi John Smith cuoi Mary Jones, co ta se tro thanh Mrs. Smith, nhung co co the noi ve minh nhu la Mary Jones Smith.
Trong mot so vu viec phap ly, đa tung co vu kien đe ho hop phap cua nguoi phu nu đuoc thay đoi mot cach tu đong sau khi ket hon. Ngay nay đieu nay khong phai la nhu vay do nguoi phu nu co the de dang thay đoi ho cua minh thanh ho sau khi ket hon, mac du no khong con la tu đong nua. Trong mot so luat phap, cac vu kien quyen cong dan đa tung xay ra nham thay đoi luat sao cho nguoi đan ong co the de dang đoi ho thanh ho sau khi cuoi.


= Cac quoc gia dung tieng Phap =
Tai cac quoc gia dung tieng Phap co nhung su tuong đong voi nhung quoc gia dung tieng Anh trong viec su dung ho. Tuy nhien, tai Phap va Quebec viec thay đoi ho sau khi ket hon khong con đuoc thua nhan. Nhung nguoi muon đoi ho sau khi ket hon phai tuan theo cung mot thu tuc phap ly nhu nhung truong hop muon đoi ho khac. Noi cach khac, mac du mot nguoi co the su dung ho ket hon nhung "ho luat đinh" cua nguoi đo la khong thay đoi.
Ho cua nguoi Phap thong thuong đuoc viet hoa, giong nhu la thong thuong đuoc viet cho ho cua nguoi Trung Quoc (xem duoi đay).
Tai Phap, cho đen ngay 1 thang 1 nam 2005, tre em phai mang ho cua nguoi cha theo luat đinh. Tu ngay nay tro đi, khoan 311-21 cua Luat dan su Phap cho phep cha me lay ho cho con theo ho bo, me hay ket hop ca hai ho - nhung khong cho phep qua hai ho đuoc ket hop. Trong truong hop khong thoa thuan đuoc thi ho cua nguoi cha đuoc su dung [1]. Đieu nay lam cho luat phap cua Phap phu hop voi tuyen ngon nam 1978 cua Lien minh chau Au ve viec yeu cau cac chinh phu thanh vien co cac bien phap đe chap nhan quyen binh đang trong viec đat ho, bien phap nay cung đuoc Lien hiep quoc ung ho nam 1979. Cac bien phap tuong tu cung đa đuoc chap thuan o Đuc (nam 1976), Thuy Đien (nam 1982), Đan Mach (nam 1983) va Tay Ban Nha (nam 1999).


= Ireland =

Nhieu ho o Ireland co nguon goc Gaelic đuoc bien đoi tu ten cua cha hay to tien, ten hieu, hay cac ten mieu ta.
Trong nhom thu nhat co the đua vao cac ho nhu Mac Murrough, Maguire, MacDermott, MacCarthy (tat ca đeu bien đoi tu ten cha) hay O'Brian, O'Neill, O'Donnell, O'Toole (ten to tien).
Cac ho bien đoi tu ten hieu gom co: Docherty (dortach - gay ton thuong), Garvery (garbh - tho), Manton (mantach - sun), Duffy (dubh - đen, giong nhu toc đen), Bane (ban - trang, giong nhu toc trang), Finn (fionn - vang hoe, giong nhu toc vang hay toc hung), Kennedy (cennidie - đau tho).
Cac ho mieu ta gom co: Carr (gearr - ngan hay nho), Joyce/Seoige (tu tieng Wales sais co nghia la Saxon hay English), Kearney (ceithearnach - nguoi co đoi chan vung chac), Brehony (mac an Brehon - con trai cua nguoi am hieu), Ward (mac an Bard - con trai cua thi si).
Nguoc lai voi nuoc Anh, rat it ho Gaelic đuoc bien đoi tu ten goi cua mot khu vuc. Trong so nhung ho nhu vay co the nhom lai thanh mot nhom nho, mot so ho co the la su lai tap cua ten rieng hay ho Gaelic.
Trong nhung khu vuc ma mot ho nao đo la qua pho bien, cac ten goi bo sung đuoc them vao ma đoi khi chung tuan theo cac mau co xua. Vi du, tai Ireland, "Murphy" la mot ten goi cuc ky pho bien, cac gia đinh Murphy cu the nao đo co the them ten hieu, vi the gia đinh Denis Murphy đuoc goi la "nhung nguoi tho det" va Denis tu goi minh la Murphy "tho det". Xem them O'Hay
Vi nhung ly do nhu vay, cac ten hieu (the Fada Burkes, co nghia la Burkes dai/cao), ten cha (John Morrissey Ned) hay ho thoi con gai cua me (Kennedy tro thanh Kennedy-Lydon) co the tro thanh cac ho thong thuong hay luat đinh. Cac gia đinh nguoi Ireland cua "de Courcy Ireland" đa goi minh nhu the đe phan biet ho voi nhung nguoi ho hang đa chuyen toi Phap trong the ky XVII-XVIII.
Ngoai ra, nhung khu vuc dung Tieng Ireland van con tuan theo cac truyen thong cu ve viec đat ten, ho theo ten, ho cua cha, ong, cu, ky v.v. Vi du: Mike Bartly Pat Reilly (co nghia la Mike- con trai cua Bartholomew- con trai cua Pat Reilly), John Michel John Oge Pat Breanach (John-con trai cua Michael- con trai cua John tre- con trai cua Pat Breanach), Tom Paddy-Joe Seoige (Tom- con trai cua Paddy-Joe Seoige), Mary Bartly Mike Walsh (Mary- con gai cua Bartly- con trai cua Mike Walsh) v.v. Tham chi ngay nhung vung dung tieng Anh, đac biet o vung nong thon, đoi khi truyen thong nay van con ton tai.
Mot so tien to trong ho cua nguoi Ireland:

Mac: Mac la tieng Ireland đe chi con trai.
Mac Gilla: Con trai cua nguoi đan ong co ten đay đu tuong tu nhu la Gilla Padraigh, Gilla Christ, (Mac) Gilla Bridge v.v. Viec su dung tuong đuong co the la viec su dung ten thanh nhu St. George hay St. John o Anh vao the ky XVIII va XIX.
Mael: Trong thoi ky Pagan no đuoc viet nhu la Mug, giong nhu trong truong hop cua Mug Nuada. Dien giai van chuong cua no la "no le cua Nuada". Tu no le can phai hieu nhu nghia cua tu "nguoi mo đao". Trong thoi ky Cong giao tu Mael đuoc su dung nhu la ten, chang han Mael Bridget, Mael Padraig, Mael Sechlainn, Mael Martain v.v. Sau nay, mot so ten tien hoa thanh ho (O Mael Sechlainn, Mac Mael Martain v.v).
Fitz: Fitz la tu trong ngon ngu Norman-Phap co nguon goc tu tieng Latinh filius, co nghia la "con trai cua". No đuoc su dung theo cach đat theo ten cua cha boi hang nghin đan ong trong thoi ky đau cua thoi đai Norman o Ireland (fitz Stephen, fitz Richard, fitz Robert, fitz William) va chi trong mot so truong hop no moi tro thanh ho thuc su, vi du FitzGerald. Co the la trong giai đoan cac the ky XVII va XVIII no đa đuoc su dung trong hinh thuc nguyen thuy cua no o mot so khu vuc ma nhung nguoi Cuu Anh cua Ireland chiem đa so, nhu la hinh thuc đat theo ten cha. Cac bo toc vung Galway đa duy tri tap quan nay rat tot, vi du nhu John fitz John Bodkin, Michael Lynch fitz Arthur v.v, no con đuoc su dung cho đen tan nhung nam đau cua the ky XIX.
O: Nguyen thuy la 'hua', co nghia la chau, hay hau due cua nguoi nao đo. Vi du, to tien cua thi toc O'Brien, Brian Boru (937-1014) đa đuoc biet đen trong thoi đai cua minh nhu la Brian mac Lorcan mac Cennedie, co nghia la Brian- con trai cua Lorcan- con trai cua Cennedie. Van chua đen thoi ky ma chau chat cua ten O'Brien đuoc su dung nhu la ho, đe bieu thi nguon goc tu to tien noi tieng. Co mot khoang thoi gian khoang 200 nam no đuoc viet nhu la O', nhung trong nhung nam gan đay dau nhay đon đang bi bo dan đi, lam cho no phu hop voi cach viet thoi trung co.
Ui: Nguyen thuy khong đuoc su dung nhu la mot phan cua ho nhung đe bieu thi cac thanh vien co quan he cua mot trieu đai hay king-group, tat ca đeu la hau due cua mot nguoi nao đo, vi du Ui Neill, Ui Censellagh. Ngay nay đoi khi no đuoc su dung thay the cho O. Phat am giong nhu (U)i.
Ni: Co nguon goc tu Tieng Ireland đe chi con gai - inion, va đuoc bien thanh Ni. Phat am giong nhu ni.
Bean: Vo. Phat am giong nhu ban.


= Tay Ban Nha va cac khu vuc dung tieng Tay Ban Nha =

Trong thoi trung co, he thong lay ten cha tuong tu nhu he thong su dung o Iceland. Vi du, Alvaro - con trai cua Rodrigo - co ten goi la Alvaro Rodriguez. Con trai cua ong ta - Juan - khong phai la Juan Rodriguez, ma la Juan Alvarez. Theo thoi gian rat nhieu ten goi theo kieu nay tro thanh ho va chung la nhung ho pho bien trong the gioi dung tieng Tay Ban Nha. Cac nguon khac cua cac ho la cac đac trung hay thoi quen ca nhan, nghe nghiep, khu vuc đia ly hay đac trung dan toc: Delgado (mong), Moreno (sam); Molina (chu coi xay), Guerrero (chien binh); Aleman (Đuc).
Tai Tay Ban Nha va mot so quoc gia chiu anh huong cua nen van hoa nay (cac cuu thuoc đia cua Tay Ban Nha), moi nguoi co 2 ho (mac du trong mot so hoan canh chi co ho đau tien đuoc dung): ho thu nhat la ho thu nhat cua nguoi cha, ho thu hai la ho thu nhat cua nguoi me. Phu thuoc vao tung quoc gia, cac ho nay co the (hoac khong) noi voi nhau bang chu cai "y" (va) hay "de" (cua). Tuy vay, hien nay nhieu nguoi o cac nuoc Nam My chap nhan cach đat ten-ho theo kieu Anh, vi the ho co hai ten va mot ho duy nhat.
Ngay nay o Tay Ban Nha, phu nu khi lay chong van giu nguyen ven 2 ho cua minh. Trong mot so tinh huong nguoi phu nu đo co the đuoc goi đay đu nhu sau: ten + ho cha đe + ho cha chong (thong thuong đuoc lien ket bang chu "de"). Vi du, Ana Garcia Diaz, khi lay Juan Guerrero Macias, co the goi la Ana Garcia de Guerrero, nhung tap quan nay (co tu thoi trung co), đang bi suy tan, va no khong co gia tri phap ly. Cac cap vo chong co the tu lua chon trat tu cho ho cua con cai cua minh: chung hoac giu cach đat ho truyen thong, nhu đa noi trong vi du (Guerrero Garcia) la cach phan lon moi nguoi đeu theo, hay theo trat tu nguoc lai (Garcia Guerrero). Quyet đinh nay phai duy tri cho tat ca moi nguoi con cua cap vo chong đo.


= Bo Đao Nha va Brasil =
Cach đat ho cua nguoi Bo Đao Nha nguoc lai voi cach đat cua nguoi Tay Ban Nha. Moi nguoi co it nhat 2 ho: ho đau tien la ho thu hai cua me; ho thu hai la ho thu hai cua cha. Ten goi đay đu cua moi nguoi co the co nhieu nhat la 6 (2 ten va 4 ho - co the co 2 ho tu cha va 2 ho tu me). Tai Brasil quy tac la tuong tu, ngoai tru duy nhat la hien nay rat pho bien đoi voi moi nguoi la chi co mot ho: ho thu hai cua cha. Trong thoi trung co truyen thong đat theo ten cha la rat pho bien – cac ho tuong tu nhu Goncalves (con trai cua Goncalo), Fernandes (con trai cua Fernando), Nunes (con trai cua Nuno) v.v ngay nay đuoc su dung nhu la ho thong thuong.


= Iceland =

Tai Iceland, phan lon nguoi dan khong co ho; phan ten goi cuoi cung trong ten goi đay đu cua mot nguoi đuoc đat theo ten nguoi cha cua nguoi đo. Vi du, ong Karl co con gai ten la Anna va con trai ten la Magnus, thi ten goi đay đu cua hai nguoi nay se la Anna Karlsdottir ("con gai cua Karl") va Magnus Karlsson ("con trai cua Karl").


= Khu vuc Scandinavia =
Tai khu vuc Scandinavia cac ho thong thuong (nhung khong nhat thiet phai co) co nguon goc tu ten cua cha. Vi du: ho cua nguoi Thuy Đien Karlsson (luu y la co 2 chu s), co nghia la "con trai cua Karl" nhung ngay nay Karlsson la mot ho va cha cua nguoi mang ho nay khong nhat thiet phai co ten la Karl. O Đan Mach va Na Uy cac ho ket thuc voi cum tu -sen la pho bien. Vi du: Karlsen co nghia la "con trai cua Karl". Cac ho nay ngay nay tuong tu nhu cac ho khac o nhieu quoc gia phuong Tay khac.
Truoc the ky XIX đa ton tai mot he thong đat ten-ho o Scandinavia giong nhu o Iceland ngay nay. Tuy nhien, cac gia đinh quy toc, ve nguyen tac đa chap nhan ho, co the đuoc noi đen nhu la to tien thuc su hay đuoc coi la nhu the (vi du Earl Birger Magnusson Folkunge) hay la phu hieu cua gia đinh (vi du vua Gustav Eriksson Vasa). Trong nhieu ten goi cua cac dong ho quy toc con ton tai, chang han Cederqvist ("canh tuyet tung") hay Stiernhielm ("mu ngoi sao"), viec dien giai theo kieu ngay xua đa loi thoi, nhung ten goi thi khong thay đoi.
Sau nay, nhung nguoi dan tu tang lop trung luu cua Scandinavia, chu yeu la tho thu cong va dan thanh thi, đa lay ho tuong tu nhu cua tang lop quy toc. Cac ho cua nguoi Thuy Đien nhu la Bergman, Holmberg, Lindgren, Sandstrom va Akerlund la rat hay gap va pho bien toi ngay nay. Đieu tuong tu cung đung voi nguoi Na Uy hay Đan Mach.
Cac ho nhu the thong thuong chi toi noi cu ngu cua gia đinh. Vi ly do nay, Đan Mach co ty le cao cac ten goi cac ho đuoc bien hoa tu cac trang trai, đuoc kem theo bang hau to -gaard – cach phat am hien đai la gard, nhung o Thuy Đien, cach phat am thoi co van con trong ten goi cua cac ho. Vi du noi tieng nhat cua loai ten goi ho nhu vay co le la Kierkegaard (nghia nguyen thuy la: trang trai canh nha tho, cung voi kierke, thuc te bao gom ca hai kieu phat am thuong co), nhung nhieu ho khac cung co the minh hoa cho đieu nay. Can phai noi them rang, cho du cac ho la co nguon goc tu nguyen quan cua chu so huu, quyen so huu ho nhu the khong phai la chi thi cua moi quan he ho hang voi nhung nguoi khac cung mang ho đo.


= Cac vung dung tieng Ha Lan =
Rat nhieu ho cua nguoi Ha Lan va nguoi Vlaanderen cung bat đau voi tien to nhu "van" (tu, cua), "de" (tuong tu mao tu "the" tieng Anh chi cai, con, nguoi), "der" (cua...), "van de" (tu cai...), "in het" (trong cai...). Vi du: "de Groot" (nguoi vi đai), "van Rijn" (tu song Rhine). Cac tien to nay thong thuong khong viet hoa. Đay co quy tac chinh ta ma xui khien khi nao nen hay khong nen viet hoa. O nuoc Bi binh thuong nguoi ta dung chinh ta cua giay chung minh, khong ke đen quy tac nay. Trong cac danh muc ten-ho thi cac tien to nay bi bo đi đe phan loai.


= Nga, Ukraina, Belarus va cac nuoc cong hoa Xo viet cu =
Tai Nga, phan đuoi cua ho phu thuoc theo gioi tinh cua nguoi mang ho. Vi du, vo cua Ivanov co ho la Ivanova. Tuong tu nhu vay cho cac đuoi:

"-ov" → "-ova" (nam: Fradkov, nu: Fradkova);
"-ev" → "-eva" (nam: Lebedev, nu: Lebedeva);
"-in" → "-ina" (nam: Putin, nu: Putina)
"-ui" → "-aya", "-oya", "-eya", "-iaya" (nam: Белый Belui, nu: Белая Belaya)
No la đac trung cho gan nhu tat ca nhung nguoi su dung cac ngon ngu Kiril.
Ten goi đay đu cua nguoi Nga, noi chung, gom ten, ho va phu danh (mot dang thuc co bien đoi cua ten nguoi cha). Vi du, trong ten goi "Aleksei Ivanovich Chekhov", "Chekhov" la ho va "Ivanovich" la phu danh; ta co the suy ra cha cua ong Aleksei nay co ten la "Ivan". Đieu tuong tu cung đung đoi voi Ukraina, Belarus va cac nuoc cong hoa Xo viet cu.
Trong giay to tuy than, ho tich, danh sach bien che... ten nguoi Nga viet theo thu tu ho – ten – phu danh, vi du Chekhov Aleksei Ivanovich; nhung trong sach bao thi viet ten – phu danh – ho, vi du Aleksei Ivanovich Chekhov. Khi xung ho thi nguoi ngang hang hoac nguoi duoi goi nguoi tren bang ten – phu danh (vi du Aleksei Ivanovich, Tatyana Ivanovna). Tre em, ban be, hoac nguoi tren goi nguoi duoi bang ten (Aleksei, Tatyana), nhung thuong la bang ten than mat (vi du Aleksei thi goi la Aliosha, Tatyana thi goi la Tanya).
Phu danh cung thay đoi theo gioi nen khac nhau đoi voi con trai va con gai cua mot nguoi. Vi du trong ten con trai (cua ong Ivan) se la Ivanovich, con con gai cua ong ta la Ivanovna.
Tai Nga, ngoai cac the loai ho nhu cua nguoi Anh, con co mot the loai lon ve ho khac: cac ho co lien quan toi ton giao. Cac ho nay dua theo ten goi cua nha tho (vi du Uspensky, Kazansky), hay biet ngu cua cac sinh vien trong cac tu vien hoac tham chi la cac tu trong tieng Latinh va tieng Hy Lap (vi du Gilyarov, co nguon goc tu tieng Latinh hilarius).


= Ba Lan =
O Ba Lan va phan lon cac khu vuc truoc đay thuoc Lien bang Ba Lan-Litva, cach đat ten goi cho ho đa xuat hien tu thoi trung co. Nguyen thuy, no đuoc su dung đe phan biet su khac nhau trong ten goi chung cua nhung nguoi dan trong cung mot khu vuc ma lai trung ten. Tap quan nay cung giong voi viec đat ho o Anh: nguyen thuy ten goi cua ho la cac danh tu đon gian đe bieu thi nghe nghiep (nhu Karczmarz - nguoi mo quan tro, Kowal - tho ren, Bednarczyk - nguoi đong thung tre tuoi), hay hau due (ten goi theo cha đe nhu Szczepaniak - con trai cua Szczepan, Jozefski - con trai cua Jozef hay Kazmirkiewicz - con trai cua Kazimierz) hoac cac điem đac trung (Nowak - nguoi moi, Biały - nguoi om yeu, Mazur nguoi đen tu Masovia hoac Wielgus - nguoi to lon).
Tu đau the ky XVI cac ten goi theo khu vuc đia ly bat đau xuat hien trong cac ho va tro thanh pho bien, đac biet la trong tang lop quy toc (szlachta). Nguyen thuy cac ho co dang nhu Jan z Kolna (co nghia la John cua Kolno), sau đo cac ho đoi dan sang dang tinh tu (Jakub Wislicki - James cua Wisła, Zbigniew Olesnicki - Zbigniew cua Olesnica) voi cac hau to -ski, -cki va -dzki. Ten goi cua ho hinh thanh theo cach nay ve mat ngu phap la cac tinh tu, va vi the - giong nhu moi tinh tu trong tieng Ba Lan – chung bien đoi theo gioi tinh. Vi the ta co ong Jan Kowalski va co Maria Kowalska la anh em (va Kowalscy trong dang so nhieu).
Vi cac ho voi hau to -ski/cki/dzki gan lien voi cac nguon goc quy toc, nhieu nguoi dan tu cac tang lop duoi dan da cung thay đoi ho cua minh theo mo hinh ke tren. Đieu nay sinh ra mot loat cac Kowalski, Bednarski, Kaczmarski v.v. Ngay nay phan lon nhung nguoi noi tieng Ba Lan khong nhat thiet can biet moi lien he giua ket thuc –ski voi nguon goc quy toc, nhung nhung ho nhu vay duong nhu "nghe co ve hay hon".
Mot nhom rieng cac ho đuoc cau thanh tu ten cua cac phu hieu cua cac gia đinh quy toc. Cac ten goi nay đuoc su dung nhu la cac ho đoc lap hay lam phan đau tien cua ho kep. Tuong tu, sau đai chien the gioi 1 va đai chien the gioi 2 rat nhieu thanh vien cua to chuc khang chien Ba Lan đa lay bi danh lam phan đau tien trong ho cua minh. Theo cach thuc nay ma Edward Rydz sau nay tro thanh nguyen soai Ba Lan Edward Smigły-Rydz va Jan Nowak tro thanh Jan Nowak-Jezioranski.


= Romania =
Tai Romania, cac ho thong thuong co cach su dung giong nhu cua nguoi Anh: Tre em thua huong ho cua cha đe va vo lay ho cua chong. Tuy nhien, ton tai nhung ngoai le va ap luc xa hoi khong qua manh đe nguoi ta phai tuan theo truyen thong nay.
Nguyen tu hoc trong ten goi cua nguoi Romania la hon tap. Đoi khi, ho bieu thi mot so đac điem nghe nghiep cua to tien (vi du: Butnaru co nghia la "nguoi lam thung"), đoi khi la theo ten cua cha hay me - đang chu y la co nhung ho pho bien co nguon goc tu ten cua nguoi me, (vi du: Amarandei co nghia la "con trai hay con gai cua [S]maranda").
Cung can luu y la ten/ho cua nguoi Romania khong co su phan biet ro rang. Trong khi cac phuong tien thong tin đai chung noi chung sap xep ten-ho theo trat tu ten truoc ho sau thi trong cac van ban chinh thuc no đuoc sap xep theo trat tu nguoc lai. Nguoi Romania thong thuong tu gioi thieu theo ho.


= Hungary =
Xem phan Trung Quoc duoi đay.


Chau A = Trung Quoc, Nhat Ban, Trieu Tien, Viet Nam =
Cac bai chinh: Ho nguoi Trung Quoc, Ho ten nguoi Trieu Tien, Ho ten nguoi Nhat Ban va Ho nguoi Viet Nam

Tai nen van hoa Đong A cua nguoi Trung Quoc, Nhat Ban, Trieu Tien, Viet Nam thi ho đuoc đat truoc ten. Vi the cac thuat ngu trong tieng Anh nhu first name va last name dung đe chi ten, ho co kha nang gay nham lan va can phai tranh, vi trong truong hop nay chung khong phan đinh đung ten va ho mot cach tuong ung.
Mot so nguoi Trung Quoc them ten goi theo kieu tieng Anh vao truoc ten goi hoan chinh Trung Quoc cua ho, vi du Martin LEE Chu-ming. Ngoai ra, nhieu nguoi My goc Trung Quoc viet ho-ten theo kieu Anh, no đuoc su dung thuong xuyen va ten Trung Quoc đuoc su dung nhu ten đem, vi du Martin Chu-ming LEE. Nhung nguoi Trung Quoc song tai My tu đong sap xep lai ten, ho cua minh khi viet bang tieng Anh đe tranh hieu nham. Tuy nhien, khong co nguoi nao o Trung Quoc lai sap xep lai cum tu Mao Zedong (Mao Trach Đong) thanh Zedong MAO theo kieu viet trong tieng Anh.
Ten goi cua nguoi Trieu Tien đuoc sap xep theo trat tu Đong A (ho truoc ten sau) ngay ca khi viet trong tieng Anh. Ten goi cua nguoi Nhat Ban trong tieng Anh truoc đay thuong theo kieu phuong Tay (ten truoc, ho sau) do thoi quen đao ho ten cua van phong hanh chinh phuong Tay, trong khi ten goi cua nhung nhan vat lich su truoc đay thi van viet theo kieu Đong A. Tuy nhien tu nam 2020, Chinh phu Nhat Ban yeu cau phai su dung cach sap xep ten nguoi Nhat Ban theo thu tu ho truoc ten sau cua truyen thong A Đong trong cac van ban chinh thuc đuoc dich ra tieng Anh va cac ngon ngu khac su dung chu Latin (bao gom ca tieng Viet), nhu "Shinzo Abe" se phai Viet lai la "Abe Shinzo" (ho "Abe", ten "Shinzo") trong moi ngon ngu, la mot cach bao ve truyen thong ten nguoi Nhat Ban khong bi tay hoa. Ten cua nguoi Viet Nam trong tieng Anh thi lai chua co su nhat quan va chinh xac ve thu tu va xac đinh phan ho voi phan ten, khi co nguoi đuoc viet "ho truoc ten sau" nhung van co nguoi bi viet "ten truoc ho sau", va con bi nham phan ten giua sang phan ho. Tai Olympic va Asiad, ten van đong vien Trung Quoc, Đai Loan, Hong Kong, Han Quoc luon đuoc hien thi tren song toan cau o bang ten, bang điem (voi phan ho viet hoa va in to hon phan ten) đeu theo thu tu A Đong "ho truoc ten sau" (nhu MA Long, TAI Tzu-Ying, LEE Kangin), ten van đong vien Nhat Ban cung se theo thu tu "ho truoc ten sau" tai cac ky Olympic va Asiad tu Olympic Tokyo 2020 (nhu OSAKA Naomi), con ten van đong vien Viet Nam thi lai bi đao nguoc "ten truoc ho sau" (nhu tai Olympic Rio 2016, ten cua van đong vien Hoang Xuan Vinh thay vi viet theo thu tu đung la "HOANG Xuan Vinh" thi bi viet nguoc la "Xuan Vinh HOANG"; ten van đong vien Nguyen Thi Anh Vien con te hon khi co bi nham phan ho va phan ten, thay vi chinh xac phai la "NGUYEN Thi Anh Vien" thi bi viet sai nguoc thanh "Vien NGUYEN THI ANH", đen Tokyo 2020 thi lai sai nang hon thanh "Anh Vien NGUYEN THI ANH"), nguyen nhan do nhung nguoi phu trach cua đoan Viet Nam qua hoi hot voi viec hien thi đung ho va ten va kieu thu tu ho ten cua van đong vien Viet Nam trong tieng Anh, đe cho ban to chuc Olympic/Asiad tu xu ly ma khong he co yeu cau nao toi ban to chuc giu nguyen "ho truoc ten sau" nhu phia Trung Quoc, Đai Loan, Han Quoc, Nhat Ban đa lam.
Ten goi cua nguoi Hungary trong tieng Hungary la ho truoc ten sau, nhung khi viet trong tieng Anh thi đuoc viet theo kieu phuong Tay.
Trong cach viet Anh ngu cua cac nen van hoa phi-Anh ngu (vi du bao chi bang tieng Anh tai Trung Quoc), ho thong thuong đuoc viet bang chu hoa đe tranh hieu lam thanh ten đem: "Martin LEE Chu-ming" (đieu nay rat pho bien tren Internet), hoac bang chu hoa co nho (ngoai tru chu cai đau tien) thanh "Martin LEE Chu-ming" (đieu nay pho bien trong sach vo) hay AKUTAGAWA, Ryunosuke đe lam ro cai nao la ho (thong thuong đuoc viet trong cac phuong tien thong tin đai chung ve cac su kien quoc te nhu The van hoi). The CIA World Factbook Luu tru ngay 8 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine thong bao rang "The Factbook viet chu hoa ho cua cac ca nhan đe thuan tien cho nguoi su dung, nhat la đoi voi nhung nguoi co the gap van đe do su khac biet van hoa hay tap quan trong cach goi". Nguoc lai, phien ban tieng Anh cua Wikipedia tuan theo huong dan chat che ve viec khong viet hoa toan bo cac chu cai cua ho (Wikipedia Quoc te ngu thi thuong viet hoa toan bo chu cai cua ho khong phu thuoc vao goc gac cua nguoi đo.) Ket qua la cac ten goi phi-Anh ngu xuat hien trong cac bai cua Wikipedia la toi nghia đoi voi nhung nguoi khong co chuyen mon. Vi du, Leslie Cheung Kwok Wing co the bi nguoi đoc (khong biet cac tap quan viet ten-ho cua nguoi Trung Quoc) nham thanh Mr. Wing.

Cac ho cua nguoi Viet thi giong nhu ho cua nguoi Trung Quoc, chung đuoc đat o đau trong ten goi hoan chinh, nhung trong giao tiep thi khong giong nhu cach goi cua nguoi Trung Quoc, thong thuong chung khong đuoc nhac toi. Noi chung, nguoi ta goi nhau theo ten, thong thuong kem theo cac tu đe chi đia vi, vai ve cho phu hop. Vi du, Phan Van Khai - thong thuong nguoi Viet thi goi la bac (anh, chu, ong, cu v.v - tuy theo tuoi tac, quan he va su ton trong cua nguoi đoi thoai đoi voi ong) + Khai, mac du "Phan" la ho cua ong. Đieu nay khac voi cach xung ho cua phan lon cac tap quan đat ten-ho va cach goi cua khu vuc Đong A va no co the gay nham lan hay kho hieu đoi voi nguoi nuoc ngoai. Tuy nhien cach goi ten đon nay mang cam giac "coc loc" va khong sang trong trong moi truong giao tiep lon (cuoc hop lon, hoi nghi), vi vay cach xung đay đu ho ten nhu "ong Phan Van Khai" hay đuoc su dung nhieu hon. Tieng Anh thuong dung la "Mr. Phan Van Khai" thay vi "Mr. Phan" hoac "Mr. Khai". Ngay nay, con cai lay theo ho cua nguoi bo, tuy nhien co mot so nguoi đuoc đat ho kep tu ho cua cha + me, vi du: Le Đo Van Anh trong đo Le la ho cua cha, con Đo la ho cua me. Tuy nhien, theo luat đinh thi ho chinh thuc van la ho cua nguoi cha; con ho ghep khong truyen cho đoi sau. O Viet Nam co rat nhieu nha tho ho. Nguoi ta co the tho to tien dong ho minh theo ho chinh nhu: ho Pham, ho Nguyen, ho Le v.v...hoac co the tho theo nhanh cua ho+đem nhu: ho Le Gia, ho Tuong Cong, ho Phan Huy v.v...
Tai Nhat Ban, theo luat phap thi phu nu se bo ho cua minh sau khi ket hon va su dung ho cua chong minh. Tuy nhien, đoi khi tap tuc nguoi đan ong lay ho cua vo lam ho cho minh van con ton tai neu nhu nguoi vo la con gai đoc nhat. Truyen thong tuong tu nhu vay, goi la nhap chue (入贅, ru zhui) la pho bien o Trung Quoc neu gia đinh vo giau co va khong co con trai nhung muon rang nguoi thua ke tai san cua ho phai đuoc truyen lai theo cung mot dong ho. Tat ca con chau sau nay cung mang ho me. Thong thuong chu re hay gia đinh nguoi nay khong đong y voi su dan xep nhu the, neu nhu chu re la con trai truong hoac la nguoi co trach nhiem ganh vac cong viec cua dong ho minh. Trong nhung truong hop nhu the, mot giai phap trung hoa co the đuoc đua ra, trong đo đua con trai đau tien cua cap vo chong se mang ho me trong khi tat ca nhung đua con khac mang ho cha. Truyen thong nay van con đuoc ap dung o nhieu cong đong nguoi Hoa ngoai Trung Hoa luc đia. O Trung Quoc, sau nam 1949, truyen thong nay khong can thiet, do đa phan nguoi dan khong co tai san rieng đang ke đe trao thua ke. Sau cai to kinh te Trung Quoc, nguoi ta khong chac chan la truyen thong nay co tro lai nua hay khong.
Tai Hong Kong, Trung Quoc đai luc, Trieu Tien, Viet Nam va Đai Loan, phu nu van giu nguyen ho cua minh, trong khi toan bo gia đinh đuoc nhac toi nhu la gia đinh cua nguoi chong (noi chung la nhac toi theo ho, tru Viet Nam la theo ten cua nguoi chong hoac theo ten cua con trai truong) (du vay van co truong hop hai vo chong cung ho do đa gap nhau truoc khi ket hon, đien hinh la hoa hau Đo My Linh ket hon voi chu tich CLB Ha Noi Đo Vinh Quang).
Tai Hong Kong, mot so phu nu co the đuoc cong chung biet toi theo ho cua chong truoc ho cua nguoi đo, chang han Anson Chan Fang On Sang. Anson la ten tieng Anh, On Sang la ten tieng Trung, Chan la ho cua chong Anson, va Fang la ho cua co. Viec thay đoi ten ho trong cac ho so phap ly la đieu khong can thiet.
Tai Ma Cao (Macau), mot so nguoi co ten ho theo kieu Bo Đao Nha voi kieu viet tieng Bo Đao Nha, chang han nhu Carlos do Rosario Tchiang Luu tru ngay 2 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine.
Nhung phu nu goc Hoa o Canada, đac biet la phu nu Hong Kong o Toronto, thong thuong viet ho thoi con gai truoc ho chong khi viet bang tieng Anh, vi du Rosa Chan Leung, trong đo Chan la ho thoi con gai, va Leung la ho cua chong.


= An Đo va Indonesia =
Cac bai chinh: Ho ten cua nguoi An Đo, Ho ten cua nguoi Indonesia.
Tap quan đat ho theo ten cua cha ton tai o mot so vung cua An Đo va Indonesia. Tuy nhien, nhieu nguoi An (tu An Đo) song o cac quoc gia hay khu vuc noi tieng Anh đa bo truyen thong nay vi rat nhieu nguoi noi tieng Anh thay kho hieu tap quan nay; vi the nhieu ong bo goc An theo tap quan cua nguoi noi tieng Anh đe truyen lai cho con cai ho chu khong phai ten cua minh.
Vi ly do ton giao, nhung nguoi đan ong Sikh thong thuong co ho la Singh (nghia la "su tu"), va phu nu nguoi Sikh thong thuong co ho la Kaur ("cong chua").


= Philippines =
Cho đen giua the ky XIX, đa khong ton tai tieu chuan ve ho cua nguoi Philippines. O đay co nhung nguoi goc Philippines khong co ho, hay nhung nguoi co ho nhung khong trung voi gia đinh ho cung nhu nhung nguoi co ho nao đo đon gian la vi ho co nhung niem kieu hanh nao đo (thong thuong la nhung nguoi lam viec voi giao hoi Cong giao Roma) chang han nhu de los Santos va de la Cruz.
Nam 1849, nha cam quyen, tuong Narciso Claveria y Zaldua, đa ban hanh mot sac lenh đe cham dut tinh trang tu do nay. Ket qua cua no la quyen Catalogo Alfabetico de Apellidos ("Danh muc ho theo chu cai"). Quyen sach nay chua rat nhieu tu vay muon tu tieng Tay Ban Nha va cac ngon ngu khac o Philippines, chang han nhu tieng Tagalog.
Ap dung thuc su cua sac lenh nay thay đoi tuy theo tung khu vuc. Mot so khu vuc chi nhan đuoc mot so ho bat đau bang mot so chu cai cu the nao đo. Vi du, phan lon nguoi dan tren đao Banton o tinh Romblon co ho bat đau bang chu F nhu Fabicon, Fallarme, Fadrilan, Ferran, v.v. Đieu nay co nghia la mac du nhung nguoi nay co ho giong nhu nguoi Tay Ban Nha nhung khong nhat thiet la ho co to tien la nguoi Tay Ban Nha.
Cung co nhung nguon khac ve cac ten goi cua ho. Vi du trong khu vuc đong nguoi theo đao Hoi o Philippines, cac ho thong thuong co nguon goc A Rap nhu Hassan hay Haradji.
Nhieu nguoi Philippines mang ho cua nguoi Trung Quoc, co the la do to tien ho di cu tu Trung Quoc toi đay. Vi du, ho nhu Cojuangco - la tu đa đuoc Tay Ban Nha hoa, co the la cua nhung nguoi di cu tu the ky XVIII trong khi ho nhu Lim thi la cua nhung nguoi di cu gan đay. Mot so ho Trung Quoc nhu Tiu-Laurel la to hop ho cua to tien nhung nguoi di cu cung nhu la ten cua cac vi to tien nay.
Hien nay con co nhung nguoi Philippines, chu yeu thuoc cac toc nguoi thieu so, van khong co ho.
Phan lon nguoi Philippines tuan theo quy tac đat ten-ho cua nguoi Tay Ban Nha. Tre em co ten đem la ho cua me, tiep theo la ho cua cha - la ho cua chung; vi du, con trai cua ong Juan de la Cruz va ba Maria Agbayani co the la David Agbayani de la Cruz. Phu nu lay ho cua chong sau khi ket hon; vi the sau khi lay David Agbayani de la Cruz thi ten goi đay đu cua Laura Yuchengco Macaraeg se la Laura Yuchengco Macaraeg de la Cruz.


= Do Thai =
Vai tram nam truoc, nguoi Do Thai khong co ho, nhung ho su dung cach ghep ten cha thanh ten đao va ten me thanh ten theo me trong cac giao tiep khac nhau. Vi du, mot cau be ten la Joseph co bo la Isaac va me la Rachel đuoc goi theo Torah (đao) la Joseph ben Isaac. Cung cau be nay trong cong viec lam an đoi thuong đuoc goi la Joseph ben Rachel. Đan ong thi dung tu "ben" (con trai) con đan ba thi dung "bat" (con gai) theo tieng Hebrew.
Khi cac quoc gia chau Au sua đoi luat phap va bat buoc nguoi Do Thai phai co ho "chuan", thi nguoi Do Thai đa co mot so lua chon. Rat nhieu nguoi Do Thai (chu yeu o Ao, Pho va Nga) đa bi bat ep phai lay ho theo kieu Đuc. Hoang đe Joseph II đa ban hanh sac luat nam 1787 trong đo noi ro tat ca nhung nguoi Do Thai phai lay ho kieu Đuc. Cac thi truong đa lua chon ho cho tat ca cac gia đinh Do Thai. Nhung ho co lien quan đen kim loai quy va hoa thi phai nop le phi, con cac ho lien quan đen đong vat hay kim loai thuong thi cap mien phi. Rat nhieu nguoi lay ho theo tieng Yiddish co nguon goc tu nghe nghiep (vi du Goldstein, 'tho kim hoan'), tu ten cha (vi du Jacobson), hay tu ten goi cua khu vuc (vi du Berliner, Warszawski hay Pinsker). Chinh đieu nay lam cho ho cua nguoi Do Thai rat giong voi ho cua nhung nguoi vung Scandinavia va đac biet la giong voi ho cua nguoi Thuy Đien.
Tai Vuong quoc Pho cac hoi đong quan su đac biet đuoc thanh lap đe chon ho cho nguoi Do Thai. No tro thanh pho bien đen muc nhung nguoi Do Thai ngheo kho đa bi ep buoc phai lay nhung cai ho tho tuc, ky quai hay xuc pham đen nhan pham. Theo Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, cac ho nhu the bao gom:

Ochsenschwanz – Đuoi bo
Temperaturwechsel – Khuyet tat nhiet đo
Kanalgeruch – Mui hoi thoi cong ranh
Singmirwas – Hat cho tao mot bai gi đo
Nguoi Do Thai o Ba Lan co ho som hon. Nhung nguoi đuoc cac gia đinh quy toc Ba Lan (szlachta) chap nhan thong thuong lay ho cua nhung gia đinh nay. Nhung nguoi Do Thai theo đao Thien chua thong thuong lay ho pho bien cua nguoi Ba Lan hoac lay theo thang dien ra le rua toi cua ho (đieu nay giai thich tai sao nhieu nguoi Frankist co ho Majewski – lay theo thang 5 (May) nam 1759).
Nhung nguoi Do Thai song o phuong Tay ngay nay co the co ho-ten nhu nguoi phuong Tay cung nhu ten Do Thai, ten goi Do Thai nay chi su dung trong cac nghi thuc ton giao.


Chau Phi = Ethiopia =
O phan lon Ethiopia, truyen thong lay ten cha con ton tai. Tre em đuoc lay ten chinh xac cua nguoi cha lam ho cho chung.


Xem them Danh sach mot so ho pho bien
Cac phu to trong ho
Dach sach cac ho pho bien o Trung Quoc
Danh sach ho Do Thai
Danh sach cac ho Trung Đong
Danh sach cac ho Đong Au
Danh sach cac ho o Trung A, Iran, Caucasia va Tatar
Danh sach cac ho Nam A
Danh sach cac ho Đong Nam A
Danh sach cac ho theo van hoa Tay Ban Nha hay Roman
Danh sach cac ho theo van hoa Đuc
Danh sach cac ho o Thuy Đien
Danh sach cac ho o chau Phi
Đat theo ten cha
Ten
Ten hieu
Ho thoi con gai


Tham khao Lien ket ngoai Glossary of Surname Meanings & Origins Luu tru ngay 28 thang 5 nam 2005 tai Wayback Machine
Inbreeding and genetic distance between hierarchically structured populations measured by surname frequencies
Short explanation of Polish surname endings and their origin Luu tru ngay 22 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine
Dictionary of Surname Origins and Last Name Meanings
Surnames in Denmark - Naming Traditions, Meaning, and Origin Luu tru ngay 3 thang 5 nam 2005 tai Wayback Machine

NGUYEN HOI