Sadd el-Kafara ("Đap cua nhung ke vo đao") la mot con đap đap bang gach o Wadi al-Garawi cach Helwan 10 km ve huong đong nam thuoc tinh Helwan, Ai Cap. Con đap đuoc xay dung vao nua đau thien nien ky thu ba truoc Cong nguyen boi nguoi Ai Cap co đai đe kiem soat lu lut va la con đap co kich thuoc quy mo lau đoi nhat tren the gioi.
Viec xay dung chua bao gio hoan thanh, con đap đuoc xay trong 10-12 nam truoc khi bi pha huy boi mot tran lut. No đuoc Georg Schweinfurth tai kham pha vao nam 1885.


Muc đich xay dung Đap đa đuoc xay dung voi muc tieu tao ra mot ho chua lon. Nhung muc đich van chua ro la dung tuoi tieu hay bao ve vung ha luu khoi lu lut. Do đap qua xa cac mo đa thach cao nam o thuong nguon đe co the cung cap cho viec xay dung. Đong thoi, khong co bang chung ve đat canh tac xung quanh đap, ngoai ra, cong trinh đap khong co đap tran. Đieu nay đa cho thay no khong đuoc xay dung đe phuc vu tuoi tieu.
Do thoi tiet, đia hinh va đia chat trong luu vuc cua Wadi Garawi voi nhung con mua lon bat chot dan đen tac hai thuong xuyen cua lu quet len thung lung hep. Tac hai nay ngay nay van con. Nhieu nha nghien cuu cho rang con đap nay đuoc xay nham muc đich ngan chan lu lut trong thung lung Wadi Garawi. Nhung khong co bang chung cho thay ton tai cac khu đinh cu trong khu vuc, cac nha nghien cuu tu hoi, "no đang bao ve cai gi?".
Nhin chung, muc đich xay dung cua con đap van con gay tranh cai. Y kien pho bien nhat la đap Sadd el-Kafara đuoc xay dung đe bao ve tu xa vung ha luu Wadi Garawi khoi lu lut va đe bao ve cac khu đinh cu nam o cua song Nile.


Thong so ky thuat Con đap van chua hoan thanh co chieu dai khoang 111 m va cao 14 m voi chieu rong nen la 98 m va chieu rong đinh la 56 m. Ben trong mat cat ngang, đap Sadd el-Kafara bao gom ba phan xay dung, co tong chieu rong nen 98 m khac nhau ve thanh phan va chuc nang:

Phan loi trung tam:
Phan loi cua đap rong 32 m, đuoc lap boi 60.000 tan vat lieu khong tham nuoc, ve co ban chu yeu la đa voi vun, soi va vat chat phong hoa. Vat lieu xay nay chu yeu đuoc mang tu cac vung thuong wadi, nen co the gia đinh viec lap đay tien trien tu cac suon cao ve vung trung du cua wadi.

Hai phan (tuong) đa lap o hai ben (thuong nguon va ha luu) cua phan loi:
Bao quanh loi la hai buc tuong lap đay đa va đa vun. Buc tuong ben duoi (ha) rong khoang 37 m, buc tuong ben tren (thuong) rong khoang 29 m va chung bao gom 2.900 m3 (100.000 ft khoi) vat lieu. O ca hai phia thuong nguon va ha luu, phan loi đuoc cac phan tuong đa nay ho tro va bao ve no. Phan tuong lap bao gom cac tang đa, thuong day 30 cm (12 in), đo day (10–60 cm). Dua vao mau sac va thanh phan khoang vat hoc cua nhung tang đa nay cho thay chung đuoc khai thac doc theo bo song tren cac vung lan can cua đap. Vat lieu lap đay đe xay đa bi nem xuong mot cach cau tha va cac hoc giua nhung tang đa nay khong đuoc lap đay bang soi hoac đa vun co kha nang gan ket.

Mat đap:
Cac lop boc khoi đa (mat ngoai cua khoi đa) la đac điem đang chu y cua đap. Phan thuong nguon, mat đap van trong tinh trang đuoc bao quan tot. O phan ha luu, cac khoi đa op chi con mot phan. Cac tang đa thach cao đe op co kich thuoc hoi khac nhau, xap xi chieu cao 30 cm (12 in), rong 45 cm (18 in), dai 80 cm (31 in) va nang 300 kg (660 lb). Cac khoi đa đeo tho đuoc đat phang, tao thanh cac bac thang cao 30 cm. Trong khi mat ha luu co đo doc 30°, phan con lai phia bac cua đap o phia thuong nguon cho thay ro cac goc doc khac nhau: 43-45° o phan duoi va 35° o phan giua. Đo doc nong o cac bac tren, khoang 25°, co the la ket qua cua su xoi mon.


Pha huy Do su xoi mon o mat duoi cua con đap khong hoan chinh va do thieu đap tran, nguoi ta tin rang mot tran lut đa pha huy con đap. Ngoai ra, khong co bang chung ve mot ranh nuoc hoac đuong ham co the chuyen huong nuoc vao wadi xung quanh cong truong. Viec xay dung o phia ben tren cua đap hau nhu đa hoan thanh nhung phia ha luu kem hon nhieu. Đinh đap nghieng ve phia trung tam ma cac ky su xay dung co the đa du đinh su dung đe lam đap tran. Tuy nhien, vi đinh đap khong đuoc got đau, nen no khong chan đuoc nuoc lu vuot qua. Con đap xay gan song Nile mau mo voi khoang cach tu quan the đap nay đa cho thay no đuoc xay dung đe bao ve chong lai lu lut tuong tu nhu cac cong trinh ngay nay. Neu hoan thanh, con đap se luu tru 465.000 m3 (16.400.000 ft khoi) - 625.000 m3 (22.100.000 ft khoi) nuoc va khi lu lut se khien ho chua ngap nuoc tu cac song gan đo. Su pha huy cua con đap co the đa khien cac ky su Ai Cap khong con muon xay dung mot đap nao khac trong gan tam the ky sau đo.
Dau vet khac cho thay con đap co the đa bi vo do lu lut, va do con đap khong chua dau vet ham luong phu sa cao, co nghia rang con đap đa khong ton tai đu lau đe dong song đe lai dau vet tren đo.


Tham khao = Sach =
Donald C. Jackson (ngay 15 thang 5 nam 2017). Dams, part SaddelKafara the worlds oldest large. Routledge. Truy cap ngay 7 thang 12 nam 2019.