Đang Xuan Hai (sinh ngay 19 thang 10 nam 1944) la mot nha quay phim, đao dien phim tai lieu, Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam. Ong tung đam nhiem chuc vu Giam đoc Đien anh Quan đoi nhan dan Viet Nam va Chu tich Hoi Đien anh Viet Nam.


Tieu su Đang Xuan Hai sinh ngay 19 thang 10 nam 1944 tai thon Hanh Thien, xa Xuan Hong, huyen Xuan Truong, tinh Nam Đinh. Gia đinh ong co truyen thong khoa bang, bo cua ong ten Đang Xuan Quat, la nguoi em thu 2 cung cha khac me cua Tong Bi thu Truong Chinh (Đang Xuan Khu). Me ong ten Nguyen Thi Hong, Đang Xuan Hai la con thu hai trong gia đinh co 9 anh chi em, nguoi em ke ong la Đang Xuan Cu, nguyen Vien truong Vien Han lam Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam.
Trong giai đoan Toan quoc khang chien, Đang Xuan Hai cung ong noi va gia đinh tan cu vao vung Hop Thanh - Nong Cong, Thanh Hoa. Sau giai đoan nay, nam 1955, khi cung gia đinh roi Nong Cong ve lang Ta Hanh, xa Duy Nhat, huyen Vu Thu, tinh Thai Binh thi mot so nguoi than cua ong bi đua ra đau to, tich thu tai san, bo ong sau nay lam viec tai Ty Cong nghiep tinh Thai Binh.


Su nghiep = Nha quay phim chien truong =
Thang 4 nam 1963, Đang Xuan Hai nhap ngu, sau khi hoan thanh mot nam huan luyen, nam 1964, ong la linh bo binh theo đoan hanh quan vao mat tran Tri Thien - Hue. Đuoc tiep xuc voi may anh tu nho nen o chien truong ong nhan cac cong cong viec chup va trang rua hinh anh khi đon vi can nguoi ghi nhan tin tuc.
Nam 1966, ong đuoc đon vi cu đi hoc lop quay phim cap toc ngay tai mat tran nay, duoi su huong dan truc tiep cua nha quay phim To Cuong, Đang Xuan Hai bat đau su nghiep voi cong viec cua mot phong vien quay phim chien truong. Ngay trong nam nay, ong tham gia quay bo phim tai lieu Tap anh Thua Thien voi but danh Nam Hai, phim đuoc đao dien boi Tran Viet. Trong chien dich Mau Than, Xuan Hai la nguoi quay phim chinh cua phim tai lieu Vai hinh anh chien thang đau Xuan 1968, kich ban va đao dien boi Duong Minh Đau. Voi but danh Xuan Thao, ong la nguoi quay lai canh keo la co o Co đo Hue cung nhu cac tran đanh tren đuong pho noi thanh, trong qua trinh tham gia bo phim nay ong bi thuong nang khi đang tac nghiep tai Đai noi Kinh thanh Hue. Đay đuoc xem la bo phim tai lieu đau tien va duy nhat (đuoc truc tiep thuc hien) ve cuoc tan cong va noi day mua xuan 1968. Nam 1970, phim tai lieu Tap anh Thua Thien gianh giai Bong sen Bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 1.
Nam 1968, Đang Xuan Hai đuoc đieu ra Bac hoc them ve quay phim tai Truong Đien anh Viet Nam, khoa hoc nay keo dai 4 nam. Nam 1972, ong tro lai chien truong Tri Thien tham gia tran chien 81 ngay đem o Quang Tri, ong cung đong đoi thuc hien bo phim phong su Quan dan Tri Thien tan cong va noi day va phim tai lieu Chien thang lich su Xuan 1972. Tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2 to chuc nam 1973 tai Ha Noi, phim tai lieu Chien thang lich su Xuan 1972 đa gianh đuoc giai Bong sen Bac, con phim tai lieu Vai hinh anh chien thang đau Xuan 1968 đoat giai Bong sen Vang va mot giai đac biet cho quay phim.
Trong chien dich Ho Chi Minh, Đang Xuan Hai mot lan nua la thanh vien cua đoan lam phim tai lieu do Tran Viet phu trach. To cua ong gom 3 thanh vien, khi nay ong la quay phim chinh cua to, đi theo Đoan 232 tien vao Sai Gon. Vi khong biet đuong, to cua ong ong vao tien vao thanh pho đa phai do hoi đe đen đuoc Dinh Đoc Lap, tuy khong ghi lai đuoc hinh anh canh cong Dinh Đoc Lap bi huc đo, đao dien Tran Viet đa thu xep voi Ban phu trach quan quan đe to quay cua Đang Xuan Hai ghi hinh toan bo noi cac cua Duong Van Minh. Thanh qua cuoi cung la bo phim tai lieu Chien thang lich su Xuan 1975 do Tran Viet đao dien đa gianh đuoc giai Bong sen Vang tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 4.


= Nha lam phim tai lieu =
Nam 1985, phim tai lieu Nuoc mat nu cuoi do Đang Xuan Hai đao dien, ke ve qua trinh Quan đoi nhan dan Viet Nam ho tro nuoc ban Campuchia chong lai Khmer Đo, đa gianh đuoc giai Bong sen bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 7. Nam 1990, bo phim tai lieu Thi xa van yen tinh do ong đao dien cung gianh đuoc giai Bong sen bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 9.
Nam 2004, đao dien Đang Xuan Hai đa moi nha van Huu Mai viet kich ban phim tai lieu ve thoi ky khang chien chong Phap voi tua đe Cot moc vang Đien Bien Phu. Khi Huu Mai hoan tat kich ban, so khong kip thoi gian san xuat, phim lam ra khong co gi đac biet, nen ong Hai đa quyet đinh tu minh thuc hien bo phim. Cot moc vang Đien Bien Phu sau đo đa gianh giai Bong sen bac o hang muc Phim tai lieu tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 14.


= Cong tac quan ly =
Đang Xuan Hai tung giu chuc Giam đoc cua hang Đien anh Quan đoi nhan dan tu nam 1995, đen 2005 ong chinh thuc nghi huu.
Nam 2009, Đang Xuan Hai la thanh vien Ban giam khao hang muc Phim tai lieu – khoa hoc cua Lien hoan phim Viet Nam lan thu 16. Nam 2010, ong đac cu chuc vu Chu tich khoa VII cua Hoi Đien anh Viet Nam. Thang 7 nam 2015, Đang Xuan Hai tai đac cu chuc vu nay va đam nhiem cho toi nam 2021.


= Vinh danh =
Nam 1993, Đang Xuan Hai đuoc phong tang danh hieu Nghe si uu tu. Nam 2012, Đang Xuan Hai xin xet duyet Giai thuong Nha nuoc va danh hieu Nghe si nhan dan voi 4 tac pham: Vai hinh anh chien thang Xuan 1968, Thi xa van yen tinh, Nuoc mat nu cuoi va Cot moc vang Đien Bien Phu. Ong nhan đuoc đong thuan cao tu Hoi đong cap Nha nuoc.
Nhung nha quay phim Doan Huyen va đao dien Tran Duy Hinh đa lam đon khieu nai, phan đoi ho so cua ong Hai. Ong Hinh cho rang khi thuc hien phim tai lieu Vai hinh anh chien thang Xuan 1968, ong Hai luc nay moi hoc quay phim, thoi luong ong quay đuoc khong nhieu va trong danh đe phan quay phim khong sap theo thu tu chu cai, ten ong Hai đung thu 13 trong so 14 nguoi. Ngoai ra, trong đot xet duyet nam 2005, ong đa truot danh hieu Nghe si nhan dan voi ti le phieu bau la 3/7, trong lan xet duyet nam 2012 ong cung khong co them tac pham đe cu moi nao. Cung theo ong Tran Duy Hinh, voi bo phim Mua xuan toan thang, ong Hai đong vai tro san xuat va chi lam "đao dien 2" cua tap 4.
Ten cua ong Hai sau đo đa bi rut khoi danh sach xet duyet chinh thuc đuoc trinh len Chu tich nuoc. Chi vai ngay truoc khi Bo Van hoa The thao va Du lich cong bo danh sach chinh thuc cac nghe si đuoc phong danh hieu, đa co nhieu nghe si đung ra ung ho Đang Xuan Hai. Nghe si nhan dan Le Thi va Nguyen Khac Loi khang đinh tap 4 cua phim Mua xuan toan thang do Le Thi va Đang Xuan Hai đong đao dien. Cac Nghe si nhan dan Hai Ninh, Đang Nhat Minh, Huy Thanh, Tra Giang va nguyen Tong Bi thu Le Kha Phieu cung len tieng bao ve ong Hai, theo đao dien Huy Thanh thi khong nen vi mot la đon khieu nai duy nhat ma tao tien le khong tinh đen su tin nhiem tu đa so cac hoi vien con lai.
Đen ngay 27 thang 4 nam 2012, Chu tich nuoc Truong Tan Sang đa ky quyet đinh so 533/QĐ-CTN trao tang danh hieu Nghe si nhan dan cho 73 nghe si, trong so nay van chua co ten cua ong Hai.
Ngay 15 thang 5 nam 2012, danh sach xet duyet đuoc bo sung 3 ca nhan la ong Đang Xuan Hai (xet Giai thuong Nha nuoc va danh hieu Nghe si nhan dan), hoa si Nguyen Gia Tri (xet Giai thuong Ho Chi Minh) va nha nghien cuu Vu Ngoc Lien (xet Giai thuong Nha nuoc). Ngay 18 thang 5, Chu tich nuoc Truong Tan Sang đa co quyet đinh phong tang danh hieu Nghe si nhan dan cho ong Đang Xuan Hai. Viec nay dien ra ngay truoc le phong tang chinh thuc danh hieu cho ong mot ngay.


Tac pham Thanh tuu = Danh hieu =
Nghe si uu tu (1993).
Nghe si nhan dan (2012).


= Giai thuong =


Chu thich = Tham khao =


= Nguon =