"Ky vat cho em" la ten mot bai hat đuoc nhac si Pham Duy pho nhac tu bai tho "Đe tra loi mot cau hoi" cua thi si Linh Phuong. Bai hat ra đoi vao nam 1970, trong thoi ky cuoc chien tranh Viet Nam đang leo thang va tro thanh mot trong nhung bai hat noi tieng nhat tai Viet Nam Cong hoa thoi đo.


Bai tho goc Nguoi pho nhac bai nay la nhac si Pham Duy, tuy nhien ve nguon goc bai tho suot mot thoi gian dai tu khi ra đoi no đa la mot nghi van.
Đau tien la van đe ban quyen. Theo Nguyen Trong Tao, trong cac ban in ban đau, nhac si Pham Duy ghi ten tac gia bai tho la "Vo danh", khien cho du luan thac mac, bao chi đat cau hoi, co bao con đua tin Linh Phuong se kien Pham Duy ra toa. Sau mot thoi gian Pham Duy moi gap Linh Phuong đe tra tien tac quyen. Tu đo nhung ban in cua Pham Duy moi ghi ten tac gia phan loi la Linh Phuong.
Nhung Linh Phuong la ai thi nguoi ta chi đoan la mot anh linh nao đo, con song hoac đa mat, khong nhung the con co nhieu nguoi tu nhan la Linh Phuong. Con co y kien cho rang bai tho goc la bai "Ky vat" cua chuan uy Nguyen Đuc Nghi, but danh Chuan Nghi xuat than tu khoa 26 si quan Tru Bi Thu Đuc, nguoi nay đa hy sinh vao nam 1969.
Khong chi la nghi van ve tac gia, nguoi ta con đua ra 2 van ban đuoc cho la "bai tho goc", hai van ban nay khac nhau nhieu nhung đeu co phan mo đau la:

Em hoi anh bao gio tro lai
Xin tra loi mai mot anh ve
Tuy nhien, ve van ban, bai "Ky vat" cua Chuan Nghi thi lam bang the tho tu do con "Đe tra loi mot cau hoi" cua Linh Phuong lam bang the tho that ngon. Noi dung ca hai bai cung noi ve su mat mat cua chien tranh va nhieu hinh tuong nhu trong bai "Ky Vat Cho em" đa đuoc pho nhac, nen nguoi ta đa sinh luong lu trong viec xac đinh danh tinh tac gia.
Đen nam 2006, moi viec dan sang to khi tap chi mang Van nghe Song Cuu Long cho đang loat bai khang đinh rang bai nay la cua Linh Phuong, va trong thoi gian nay chinh nha van Linh Phuong cung đa viet hoi ky cua minh va ve bai tho, nhan lam tac gia cua bai. Ong noi ve nhung lon xon ve nguon goc cua bai truoc kia:

Su kien " theo đom an tan " nay khong phai la moi xay ra, khi truoc nam 1975 van co nhung nguoi tu xung Linh Phuong tac gia Ky Vat Cho Em. Toi khong hieu noi vi sao ho thich minh la tac gia mot bai tho, vi thich hay tham vong nhu the co can phai đanh đoi cai liem si, tu trong cua mot con nguoi hay khong?.


Noi dung Bai hat co phan loi dung nhieu cau giong voi nguyen van bai "Đe tra loi mot cau hoi", voi phan mo đau la cau hoi cua nguoi con gai danh cho nguoi yeu đi linh:

Em hoi anh bao gio tro lai ?
Cau hoi đo đuoc tra loi bang nhieu y tuong khac nhau. Tuy nhien trong van ban goc, nhung y tuong nay đeu la bi quan ca: Khong ve bang chien thang Pleime, hay Đuc Co, Đong Xoai, Binh Gia... ma tro ve khi đa cut chan, khi đa chet nam trong hom go, hay ve voi manh đan đong đen...
Khi nhac si Pham Duy pho nhac, ong đa sua cau:

"Khong ve bang chien thang Pleime"
thanh

"Co the bang chien thang Pleime"
Khien cho phan mo đau cua bai hat co phan đo bi quan hon, vay nhung ve sau noi dung van mang đay nhung hinh anh tang thuong no.
Ban pho nhac viet theo đieu Slow rock, cung D, nhip 2/4 va 4/4, đuoc thoi vao luong giai đieu nuc no, ma quai lam tang them su tang toc, tham thiet. No đa ve nen mot cuoc chien khac nghiet mang tuong lai hac am, đa cuop đi bao nhieu niem vui, hanh phuc cua nhung cap tinh nhan, đong thoi cam thuong cho than phan con nguoi trong cuoc chien. Nhac si Pham Duy đa noi ve bai hat trong hoi ky:
"...Bai hat tro thanh mot hien tuong thoi đo. O phong tra, khi ca si hat bai đo len bao gio cung co su nao đong noi khan thinh gia. Neu la thuong dan thi phan ung cung vua phai. Nhung vi hoi đo dan nha binh o bon vung chien thuat ve Sai Gon la đi phong tra, va khi trong đam thinh gia co mot si quan đi nghi phep hay mot thuong phe binh la co su phan ung ghe hon noi nguoi nghe. Co the noi bai nay gay mot khong khi phan chien, nhung co mot cai gi cao hon chinh tri. No noi đen đinh mang cua con nguoi Viet Nam, nhat la cuoc hanh quan Lam Son 719 qua ben kia Ha Lao..."
Tuy nhien, cung do nhung y nghia đo ma bai hat đa bi chinh quyen cam đoan, vi no lam "bang hoai hang ngu quan đoi". Đa lam "nan long chien si", tu đo đuoc xep vao loai "nhac phan chien". Sau đo Pham Duy voi y muon pho bien nhac pham đa chap nhan sua loi thanh mot bai hat lac quan hon, trong đo khong con nhung hinh anh "chiec hom", "vien đan", "khan tang", "cut chan",... ma đoi lai thanh "vong hoa", "khan tay", "hoan ca". Tuy nhien phan loi nay chi pho bien cho đen khi mien Nam sup đo. Sau đo, trong cac bang nhac nguoi ta chi hat phan loi goc.


Ca si the hien Bai hat đuoc nhieu nguoi the hien nhung nguoi đuoc đanh gia thanh cong nhieu nhat la ca si Thai Thanh. Thai Thanh khi hat bai nay đa đuoc nhieu nguoi đanh gia cao, nhu nhac si Tran Quoc Sy: "Nghe Thai Thanh trong bai "Ao anh sut chi đuong ta" va bai "Ky vat cho em", thinh gia co the co cam tuong nhu minh đung giua nhung gi đang xay ra cua cuoc chien buon voi...".
Ky gia Viet Hai trong bai viet "Thai Thanh tieng hat tuyet voi" thi noi: "Lan đau tien toi nghe giong Thai Thanh ca bai hat nay no đa in sau cai cam xuc xoay vao noi tam toi hay mot su chap nhan mac nhien tien khoi trong hon toi cho toi nay".
Ho Truong An trong "Chan dung nhung tieng hat", noi: "O bai " Ky Vat Cho Em", khi mo đau bang cau "Em hoi anh, em hoi anh bao gio tro lai" thi o tieng "hoi", chi nhu nghen nac lam nguoi nghe bang hoang dao đong ca tam hon; chua co ca si nao dien ta tuyet voi cam xuc nhu chi o tieng đo".
Tuy nhien Thai Thanh khong phai la ca si đau tien hat bai nay, ma la nhom nhac Dreamers cua gia đinh Pham Duy, nhu Pham Duy đa noi trong hoi ky:
"... Bai nay truoc tien o phong tra Ritz cua Jo Marcel voi ban nhac Dreamers, roi hau het cac ca si tu Thai Thanh, Le Thu, Khanh Ly, Thanh Lan va Nhat Truong đeu thu thanh vao bang nhac.."


Chu thich Lien ket ngoai