Đai duong la khu vuc tao nen phan lon thuy quyen cua mot hanh tinh. Tren Trai Đat, moi đai duong la mot đai bo phan quy uoc cua đai duong the gioi (hay đai duong toan cau). Theo thu tu dien tich giam dan, chung gom Thai Binh Duong, Đai Tay Duong, An Đo Duong, Nam Đai Duong va Bac Bang Duong.
Xet Trai Đat, nuoc man bao phu mot dien tich khoang 360.000.000 km² va thuong đuoc chia thanh mot so đai duong chinh va nhung bien nho hon, trong đo đai duong chiem khoang 71% be mat va 90% sinh quyen. 97% luong nuoc tren Trai Đat thuoc ve đai duong va cac nha hai duong hoc đa phat bieu rang hon 95% đai duong the gioi chua đuoc kham pha. Tong dung tich đai duong vao khoang 1,35 ty km³ voi đo sau trung binh gan 3.700 m (12.100 ft).
Vi la thanh phan chu yeu cua thuy quyen Trai Đat, đai duong the gioi khong the thieu đoi voi toan bo su song đa biet; no lam thanh mot phan chu trinh cacbon, anh huong đen khi hau va cac kieu thoi tiet. Đai duong la sinh canh cua 230.000 loai đa biet, song do phan lon chua đuoc kham pha, thuc te so loai ton tai nhieu hon nhieu, kha nang hon hai trieu. Con nguoi van chua biet ve nguon goc đai duong tren Trai Đat; chung đuoc cho la hinh thanh vao thoi hoa thanh va co le đa thuc đay su song xuat hien.
Cac đai duong ngoai Trai Đat co the cau tao tu nuoc hoac nhung nguyen to va hop chat khac. Khoi chat long be mat ngoai Trai Đat lon va on đinh đuoc xac nhan duy nhat la cac ho Titan, du vay co chung cu ve su ton tai cua cac đai duong đau đo trong He Mat Troi. Vao thoi ky đau, Sao Hoa va Sao Kim đuoc cho la co nhung đai duong nuoc lon. Gia thuyet đai duong Sao Hoa đe xuat rang gan mot phan ba be mat Sao Hoa tung bi nuoc bao phu, va hieu ung nha kinh mat kiem soat co the đa đun can toan bo đai duong cua Sao Kim. Cac hop chat nhu muoi va amonia hoa tan trong nuoc ha thap điem đong bang đe nuoc co the ton tai trong moi truong ngoai Trai Đat duoi dang nuoc man hoac bang đoi luu. Theo suy đoan, phia duoi be mat cua nhieu hanh tinh lun va ve tinh tu nhien co cac đai duong; đang chu y, đai duong cua Europa so huu dung tich nuoc uoc tinh gap hon hai lan Trai Đat. Cac hanh tinh khong lo trong He Mat Troi cung đuoc cho co lop khi quyen long. Đai duong con co the ton tai tren nhung hanh tinh va ve tinh ngoai He Mat Troi. Hanh tinh đai duong la mot kieu hanh tinh voi chat long bao phu gan nhu hoan toan be mat.
Cac đai duong

Thai Binh Duong
Đai Tay Duong
An Đo Duong
Bac Bang Duong
Nam Đai Duong


Tong quan Mac du noi chung đuoc cong nhan nhu la cac đai duong 'tach biet', nhung cac vung nuoc man nay tao thanh mot khoi nuoc noi lien voi nhau tren toan cau, thuong đuoc goi chung la Đai duong the gioi hay đai duong toan cau. Khai niem ve đai duong toan cau nhu la mot khoi nuoc lien tuc voi su trao đoi tuong đoi tu do giua cac bo phan cua no co tam quan trong nen tang cho hai duong hoc. Cac phan đai duong chinh đuoc đinh nghia mot phan dua vao cac chau luc, cac quan đao khac nhau cung cac tieu chi khac: cac phan nay la (theo trat tu giam dan cua dien tich) Thai Binh Duong, Đai Tay Duong, An Đo Duong, Nam Đai Duong (đoi khi đuoc phan chia va tao thanh phan phia nam cua Thai Binh Duong, Đai Tay Duong va An Đo Duong) va Bac Bang Duong (đoi khi đuoc coi la mot bien cua Đai Tay Duong). Thai Binh Duong va Đai Tay Duong cung co the phan chia tiep boi đuong xich đao thanh cac phan Bac va Nam. Cac khu vuc nho hon cua đai duong đuoc goi la cac bien, vinh hay mot so cac ten goi khac. Cung ton tai mot so khoi nuoc man nho hon trong đat lien va khong noi voi Đai duong the gioi, nhu bien Aral, Great Salt Lake (Ho Muoi Lon) – mac du chung co the coi nhu la cac 'bien', nhung thuc ra chung la cac ho nuoc man. Co 5 đai duong tren the gioi, trong đo Thai Binh Duong la lon nhat va sau nhat, thu hai ve dien tich va đo sau la Đai Tay Duong, tiep theo la An Đo Duong, Nam Đai Duong con nho va nong nhat la Bac Bang Duong.
Nuoc đai duong luon luon chuyen đong do tac đong cua thuy trieu, gay ra boi luc hap dan cua Mat Trang va Mat Troi đoi voi Trai Đat, song va hai luu do tac dung cua gio. Cac dong bu tru phat sinh do su thieu hut cua nuoc. Chang han nuoc cua Đia Trung Hai bi boc hoi rat manh, it song suoi đo vao, do đo nuoc co đo man cao va co ti trong lon. Nuoc o duoi sau chay tu Đia Trung Hai ra Đai Tay Duong tao ra su thieu hut, vi the mot hai luu be mat lai chay tu Đai Tay Duong vao Đia Trung Hai đe bu vao cho thieu hut đo.
Do đo che phu be mat Trai Đat toi 71% nen cac đai duong co anh huong lon toi sinh quyen. Su boc hoi nuoc cua cac đai duong quyet đinh phan lon luong giang thuy ma Trai Đat nhan đuoc, nhiet đo nuoc cua cac đai duong cung quyet đinh phan lon khi hau va kieu gio tren Trai Đat. Su song trong long đai duong co lich su tien hoa dien ra khoang 3 ty nam truoc khi co su di chuyen cua đong, thuc vat len tren đat lien. Luong su song va khoang cach tinh tu bo bien (yeu to vo sinh) anh huong toi su phan bo chinh cua quan xa sinh vat bien. Cac sinh vat nhu tao, rong, reu sinh song trong khu vuc giap gioi thuy trieu (noi đat lien gap bien) se co đinh chung vao đa vi the chung khong bi rua troi boi thuy trieu. Đai duong cung la noi sinh song cua nhieu loai va co the phan chia thanh vai đoi (vung, tang) nhu vung bien khoi, vung đay, vung chieu sang, vung thieu sang v.v.
Ve mat đia chat, đai duong la noi ma lop vo đai duong đuoc nuoc che phu. Lop vo đai duong day trung binh khoang 4,5 km, bao gom mot lop tram tich mong che phu tren lop bazan nui lua mong đa đong cung. Lop bazan nay che phu lop peridotit thuoc mat ngoai cua lop phu Trai Đat tai nhung noi khong co chau luc nao. Xet theo quan điem nay thi ngay nay co 3 "đai duong": Đai duong the gioi, bien Caspi va bien Đen, trong đo 2 "đai duong" sau đuoc hinh thanh do va cham cua mang Cimmeria voi Laurasia. Đia Trung Hai co the coi la mot "đai duong" gan nhu rieng biet, noi thong voi Đai duong the gioi qua eo bien Gibraltar va tren thuc te đa vai lan trong vai trieu nam truoc chuyen đong cua chau Phi đa đong kin eo bien nay hoan toan. Bien Đen thong voi Đia Trung Hai qua Bosporus, nhung la do tac đong cua mot kenh tu nhien cat qua lop đa luc đia vao khoang 7.000 nam truoc, chu khong phai mot mang cua đay bien nhu eo bien Gibraltar.


Tinh chat vat ly Dien tich cua Đai duong the gioi la khoang 361 trieu km² (139 trieu dam vuong), dung tich cua no khoang 1,3 ty kilomet khoi (310 trieu dam khoi), va đo sau trung binh khoang 3.790 met (12.430 ft). Gan mot nua nuoc cua đai duong the gioi nam sau duoi 3.000 m (9.800 ft). Su mo rong khong lo cua đai duong sau (nhung gi duoi đo sau 200m) che phu khoang 66% be mat Trai Đat. No khong bao gom cac bien khong noi voi Đai duong the gioi, chang han nhu bien Caspi.
Tong khoi luong cua thuy quyen khoang 1,4 × 1021 kilogam, chiem khoang 0,023% khoi luong Trai Đat. Duoi 2% la nuoc ngot; phan con lai la nuoc man, chu yeu trong cac đai duong.
Mot sai lam pho bien cho rang nuoc bien co mau xanh lam chu yeu la do bau troi co mau xanh lam. Tren thuc te, nuoc co mau xanh lam rat nhat chi khi đuoc nhin thay voi mot the tich lon. Trong khi su phan chieu bau troi co đong gop vao bieu hien mau xanh lam cua be mat đai duong, nhung no khong phai la nguyen nhan chinh Nguyen nhan chu yeu la su hap thu cua cac hat nhan cac phan tu nuoc đoi voi cac photon mau đo tu anh sang chieu toi, vi du đa biet duy nhat ve mau sac trong tu nhien tao ra tu đong luc hoc dao đong chu khong phai đong luc hoc đien tu.
Nhieu thuy thu va cac nha hang hai chuyen nghiep thong bao rang đai duong thuong buc xa anh sang nhin thay hay phat quang, co the trai dai hang dam vao ban đem. Nam 2005, cac nha khoa hoc đa thong bao đieu nay lan đau tien, chung cu bang hinh anh cung đa thu đuoc đoi voi su phat sang nay. No co the la do phat quang sinh hoc.


Tham hiem Đi lai tren be mat đai duong bang tau thuyen đa dien ra tu thoi tien su, nhung mai đen ngay nay, viec kham pha va di chuyen ben duoi đai duong moi co the thuc hien đuoc nho su phat trien cua khoa hoc va cong nghe.
Điem sau nhat trong đai duong nam o phia nam ranh Mariana thuoc Thai Binh Duong, gan quan đao Bac Mariana. No co đo sau toi đa la 10.923 m (35.838 ft). No đuoc khao sat chi tiet lan đau tien nam 1951 boi tau "Challenger II" cua hai quan Anh va điem sau nhat nay đuoc đat ten theo ten tau nay la "Challenger Deep". Nam 1960, tau tham do bien sau Trieste đa xuong thanh cong toi đay cua ranh, đuoc đieu khien boi mot thuy thu đoan gom 2 nguoi.
Phan lon đay cac đai duong van chua đuoc tham hiem va lap ban đo. Hinh anh toan cau cua nhieu đac trung ngam lon hon 10 km (6 dam) đuoc tao ra nam 1995 dua tren cac meo mo hap dan cua be mat bien can ke.


Cac khu vuc/tang Đai duong đuoc chia ra thanh nhieu khu vuc hay tang, phu thuoc vao cac đieu kien vat ly va sinh hoc cua cac khu vuc nay. Vung bien khoi bao gom moi khu vuc chua nuoc cua bien ca (khong bao gom phan đay bien) va no co the phan chia tiep thanh cac khu vuc con theo đo sau va đo chieu sang. Vung chieu sang che phu đai duong tu be mat toi đo sau 200 m. Đay la khu vuc trong đo su quang hop dien ra pho bien nhat va vi the chua su đa dang sinh hoc lon nhat trong long đai duong. Do thuc vat chi co the sinh ton voi qua trinh quang hop nen bat ky su song nao tim thay duoi đo sau nay hoac phai dua tren cac vat chat troi noi chim xuong tu phia tren (xem tuyet bien) hoac tim cac nguon chu luc khac; đieu nay thuong xuat hien duoi dang mieng phun thuy nhiet trong khu vuc goi la vung thieu sang (tat ca cac đo sau nam duoi muc 200 m). Phan bien khoi cua vung chieu sang đuoc goi la vung bien khoi mat (epipelagic). Phan bien khoi cua vung thieu sang co the chia tiep thanh cac vung noi tiep nhau theo chieu thang đung. Vung bien khoi trung (mesopelagic) la tang tren cung, voi ranh gioi thap nhat tai lop di nhiet la 12 °C, trong đo tai khu vuc nhiet đoi noi chung no nam o đo sau giua 700 voi 1.000 m. Duoi tang nay la vung bien khoi sau (bathypelagic) nam giua 10 °C va 4 °C, hay đo sau giua khoang 700-1.000 m voi 2.000-4.000 m. Nam doc theo phan tren cua vung binh nguyen sau tham la vung bien khoi sau tham (abyssalpelagic) voi ranh gioi duoi cua no nam o đo sau khoang 6.000 m. Vung cuoi cung nam tai cac ranh đai duong va đuoc goi chung la vung bien khoi tam toi (hadalpelagic). No nam giua đo sau tu 6.000 m toi 10.000 m va la vung sau nhat cua đai duong.
Cung voi cac vung bien khoi thieu sang con co cac vung đay thieu sang, chung tuong ung voi ba vung bien khoi sau nhat. Vung đay sau che phu suon doc luc đia va keo dai xuong đo sau khoang 4.000 m. Vung đay sau tham che phu cac binh nguyen sau tham o đo sau 4.000 – 6.000 m. Cuoi cung la vung đay tam toi tuong ung voi vung bien khoi tam toi, tim thay o cac ranh đai duong. 
Vung bien khoi cung co the chia ra thanh hai vung con, la vung ven bo (neritic) va vung đai duong. Vung neritic bao gom khoi nuoc nam ngay tren cac them luc đia, trong khi vung đai duong bao gom toan bo vung nuoc bien ca con lai.
Nguoc lai, vung duyen hai bao phu khu vuc nam giua cac muc thuy trieu cao va thap nhat, no la khu vuc chuyen tiep giua cac đieu kien đai duong va đat lien. No cung co the goi la vung lien thuy trieu do no la khu vuc trong đo muc thuy trieu co anh huong manh toi cac đieu kien cua khu vuc.


Anh huong khi hau Mot trong nhung dang thoi tiet gay an tuong nhat dien ra tren cac đai duong la cac xoay thuan nhiet đoi, bao gom bao va ap thap nhiet đoi. Cac hai luu co anh huong lon toi khi hau Trai Đat bang cach chuyen dich cac luong khong khi nong hay lanh cung nhu giang thuy toi cac vung ven bien, noi chung co the đuoc đua vao đat lien nho gio. Hai luu vong Nam Cuc xoay quanh chau luc nay, co anh huong toi khi hau khu vuc va noi lien cac hai luu trong cac đai duong khac.


Sinh thai hoc Cac dang su song trong long đai duong bao gom (trong so cac dang khac):

Đong vat đoi xung toa tron nhu sua va sua luoc
Ca
Cac dang ca voi nhu ca voi, ca heo va ca nha tang.
Đong vat chan đau nhu bach tuoc, muc.
Đong vat giap xac nhu cua, tom hum va tom
Giun bien
Sinh vat phu du
Nhuyen the
Đong vat da gai (đuoi ran, sao bien, hai sam, nhim bien)
Thuc vat nhu tao, rong bien


Kinh te Cac đai duong la thiet yeu trong van tai: phan lon hang hoa tren the gioi đuoc van chuyen bang tau bien giua cac hai cang tren the gioi. Cac kenh van tai quan trong co đuong thuy Saint Lawrence, kenh đao Panama, kenh đao Suez.
Cac đai duong cung la nguon quan trong cung cap cac san pham co gia tri trong ngu nghiep. Trong so nay co tom, cua, ca.


Đai duong co Troi dat luc đia đa tai đinh hinh the cho cac đai duong cua Trai Đat, ket hop va chia cat cac đai duong co đe tao ra cac đai duong nhu hien nay. Cac đai duong co co:

Đai duong song Bridge, đai duong nam giua quan đao Insular co đai va Bac My.
Đai duong Iapetus, đai duong o Nam ban cau nam giua Baltica va Avalonia.
Panthalassa, đai duong toan cau rong lon menh mong, bao quanh sieu luc đia Pangaea.
Đai duong Rheic
Đai duong nui Slide, đai duong nam giua quan đao Intermontane co đai va Bac My.
Đai duong Tethys, đai duong nam giua cac luc đia co Gondwana va Laurasia.
Đai duong Khanty, đai duong nam giua Baltica va Siberia.
Mirovia, đai duong bao quanh sieu luc đia Rodinia.
Đai duong Paleo-Tethys, đai duong nam giua Gondwana va đia hinh Hunic.
Đai duong Proto-Tethys,
Đai duong Pan-Africa, đai duong bao quanh sieu luc đia Pannotia.
Superocean, đai duong bao quanh sieu luc đia toan cau.
Đai duong Ural, đai duong nam giua Siberia va Baltica.


Đai duong ngoai Trai Đat Xem them Nuoc long ngoai Trai Đat
Trai Đat la hanh tinh duy nhat đa biet co nuoc long tren be mat va co le cung la duy nhat trong he Mat Troi. Tuy nhien, nuoc long đuoc cho la ton tai duoi be mat cua cac ve tinh Galileo Europa va it chac chan hon la Callisto cung Ganymede. Cac mach nuoc phun cung đa đuoc tim thay tren Enceladus, mac du chung co the khong đoi hoi phai co cac khoi nuoc long. Cac ve tinh bi đong bang khac co the đa tung co cac đai duong ben trong ma hien nay đa bi đong bang, chang han nhu Triton. Cac hanh tinh nhu Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong co the cung chiem huu cac đai duong lon chua nuoc long phia duoi bau khi quyen day cua chung, mac du cau truc noi tai cua chung hien nay van chua đuoc hieu ro.
Hien tai con nhieu tranh cai ve viec Sao Hoa đa tung co hay khong co đai duong chua nuoc tai bac ban cau cua no va ve đieu gi đa xay ra đoi voi cac đai duong nay neu nhu chung đa tung ton tai; cac tim kiem gan đay cua phi vu Mars Exploration Rover chi ra rang no co mot so luong nuoc ton tai trong thoi gian dai o it nhat mot vi tri nhung pham vi cua no lai chua ro.
Cac nha thien van hoc tin rang Sao Kim tung co nuoc long va co le co ca cac đai duong trong lich su rat som cua no. Neu chung tung ton tai, moi dau vet cua chung duong nhu đa bi lam tan bien trong qua trinh tai tao be mat cua Sao Kim.
Cac hydrocarbon long đuoc cho la ton tai tren be mat Titan, mac du chung co le chinh xac hon nen mieu ta nhu la cac "ho" thay vi cac "đai duong". Phi vu tau vu tru Cassini-Huygens ban đau đa phat hien ra chi nhung cai duong nhu la cac đay ho va cac long song kho kiet, goi y rang Titan đa đanh mat cac chat long be mat ma no co the đa tung co. Chuyen bay gan đay sat Titan cua Cassini đa chup lai cac buc anh radar goi y manh me rang cac ho hydrocarbon gan vung cuc cua Titan, noi no lanh hon. Titan cung đuoc cho la co đai duong nuoc duoi mat đat do su phoi tron cua bang va cac hydrocarbon tao ra lop vo ngoai cung cua no.
Ceres the hien su phan di thanh loi đa va lop phu bang va co the ton tai mot đai duong uoc long ben duoi be mat cua no. Sao Diem Vuong cung co the chua lop đai duong duoi be mat, va do đo co kha nang hinh thanh su song.
Ngoai he Mat Troi, Gliese 581 c la hanh tinh nam o khoang cach hop ly tu mat troi cua no (sao lun đo Gliese 581) đe nuoc long co the ton tai tren be mat hanh tinh nay. Do no khong đi ngang qua mat troi cua no nen khong co cach nao đe biet la tren đo co nuoc hay khong. HD 209458b co the co hoi nuoc trong khi quyen cua no—đieu nay hien nay con gay tranh cai lon. Gliese 436 b đuoc tin tuong la co "bang nong". Khong co hanh tinh nao trong so hai hanh tinh nay đu lanh đe nuoc long co the ton tai—nhung neu cac phan tu nuoc ton tai tai đo thi chung rat co the cung đuoc tim thay tre cac hanh tinh o nhiet đo phu hop.


Xem them Tham khao Tai lieu Matthias Tomczak va J. Stuart Godfrey. 2003. Regional Oceanography: an Introduction. (xem website Luu tru ngay 30 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine)
"Origins of the oceans and continents Luu tru ngay 15 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine". Ban đo đai duong the gioi cua Lien hiep quoc.


Lien ket ngoai Đai duong tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Ocean (Earth feature) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Ocean Explorer – Nguon tai lieu giao duc va tham khao tu NOAA
Hinh anh hai duong hoc trong ngay – tu Vien hai duong hoc Woods Hole
Ocean Motion - Nguon tai lieu giao duc va tham khao tu NASA
NOS Data Explorer Luu tru ngay 21 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine – Cong thong tin đe thu thap du lieu tu Cuc đai duong quoc gia (NOS) cua NOAA
Science taps into ocean secrets
Why is the ocean salty? Luu tru ngay 9 thang 2 nam 2015 tai Wayback Machine
Uy ban hai duong hoc lien chinh phu
Oceana – Bao ve Đai duong cua The gioi
CORE - Congxoocxiom ve nghien cuu va giao duc hai duong hoc Luu tru ngay 31 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
NOPP - National Oceanographic Partnership Program
NOSB - National Ocean Sciences Bowl
CoML - Census of Marine Life
World Ocean Observatory
Greenpeace Defending our Oceans Luu tru ngay 6 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
The Last Days of the Ocean, a Mother Jones special report on the state of the ocean
Du an The Ocean
Ocean Voyager, chuyen hanh trinh nam phan đe bao ve bien, do tap chi Mother Jones tao ra
The Ocean Conservancy - Advocates for Wild, Healthy Oceans
NOAA DChart  Luu tru ngay 25 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine – Bieu đo va du lieu đai duong tu Google Earth
Ban đo cac đai duong cua Lien hiep quoc
Hiep hoi nghe ca Hoa Ky Luu tru ngay 13 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Hiep hoi Cousteau Luu tru ngay 16 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Vien nghien cuu moi truong bien Luu tru ngay 16 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Cuc ngu nghiep cua NOAA
Cuc đai duong quoc gia cua NOAA
Ocean Alliance
Hiep hoi Ocean Futures
National Office for Integrated and Sustained Ocean Observations
One Fish
Blue Ocean Institute Luu tru ngay 5 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Changing Currents: Charting a Course of Action for the Future of Oceans Luu tru ngay 7 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine
Shuttle Views the Earth: Oceans from Space
World Ocean Day - Celebrate our World's Ocean! Luu tru ngay 16 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine