kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Quang dao la mot kieu đo khoang cach cua nhung nguoi dan toc thieu so vung cao tai Viet Nam. No cung co the coi la mot đon vi đo khoang cach. Đon vi đo khoang cach nay khong hoan toan giong nhau voi moi nguoi. No la khoang cach đi đuoc cua 1 nguoi đi rung trong khoang thoi gian ho đeo mot con dao rua ben hong thay moi. No phu thuoc vao tinh trang suc khoe cua moi nguoi, tuy nhien voi nhung nguoi đi rung lau nam thi co the co chut tuong đuong. Moi khi đi du lich tham quan hay nghien cuu hoc tap, neu nhu hoi tham đuong mot nguoi dan toc thieu so nao đo, ma nghe ho noi la con khoan vai quang dao nua la đen, thi khong nen nghi la điem đen đa gan, ma tren thuc te no con cach tuong đoi xa. No khong phai la khoang cach cua mot cu quang dao ra xa phia truoc mat nhu nhieu nguoi van hieu.


Nguon goc Nguoi dan toc thieu so khi đi rung thuong mang ben hong mot con dao rua dung đe phat loi đi trong bui ram, hoac đe đanh dau trong rung ram. Cung co khi la đe tu ve.
Vi con dao co trong luong khong nho nen khi đeo no ben hong lau se thay moi va kho chiu mot ben hong, ho se quang con dao đeo tu ben hong nay sang ben hong kia cho đo moi. Quang đuong đi đuoc giua 2 lan quang dao lien tiep goi la 1 đon vi quang dao. Nhu vay luc moi đi thi 1 quang dao se xa hon khi đa đi met. Nhung hom khoe thi quang dao cung xa hon. Nhung nguoi lon, nguoi khoe, nguoi đi rung quen thi 1 quang dao cung xa hon. Ngoai ra khi đi rung nguoi ta con dung đon vi dai hon, đo la vat khan.


Xem them Vat khan


Tham khao
Đay la Danh sach cac con song dai hon 1000 km tren Trai Đat. No bao gom ca he thong cac song.


Cach tinh chieu dai song Trong thuc te ton tai rat nhieu yeu to anh huong toi cach tinh toan chieu dai cua mot dong song, vi du nhu xac đinh noi khoi nguon, xac đinh vi tri cua song, cung nhu quy mo cua cac phuong tien đo đac chieu dai tu nguon toi cua song. Do đo chieu dai cua rat nhieu dong song chi la chieu dai xap xi. Đac biet, hien nay ton tai rat nhieu nhung tranh luan ve viec song Nin hay song Amazon moi la dong song dai nhat the gioi. Tu truoc toi nay song Nin van đuoc xem la dong song dai nhat the gioi, nhung vai nam gan đay cac hoc gia Brasil va Peru đa đua ra gia thuyet rang song Amazon moi la dong song dai nhat.


Danh sach song Hinh anh Xem them Song
Ho
Đai duong


Chu thich
Hop coc la huyet vi tren phan mu ban tay nguoi, thuoc đuong kinh đai trang (thu duong minh đai trang kinh).


Vi tri Khep ngon cai vao ngon tro, huyet Hop coc la điem nam ngay tren đinh cua go co noi ho khau ban tay. Giua xuong ban tay thu nhat va xuong ban tay thu hai, trong co cua xuong ban tay thu nhat, duoi sau la đau co ngon tay cai, co mang luoi tinh mach ban tay, co phan chi nong than kinh xuong co tay, duoi sau co day than kinh cua xuong ban tay va ngon cai.


Tac dung Bam huyet Hop coc co the chua cac chung nhu mat met, u tai, cao huyet ap, đau rang, đau hong. Khi cham cuu đieu tri cam mao nhung khong co mo hoi thi nguoi ta ket hop cham cuu huyet Hop coc. Huyet nay con đuoc dung đe bam chua non khi đi tau xe, chua đau đau do ngo đoc ruou.
Trong vo thuat, nguoi ta dung Hop coc nhu la mot sinh huyet, dung đe hoi sinh con nguoi sau khi bi điem, đa ngat. Hop coc, Nhan trung, Than đao, Đai chuy la nhung huyet vi toi quan trong khi mot vo su giang giai ve cuu tinh cho vo sinh. Nhung huyet vi nay cung co the đuoc dung đe cuu tinh nguoi khi bi ngat do cac nguyen nhan khac. Nguoc lai trong vo thuat khi điem đuoc vao huyet nay cung co the gay đau chong mat, ban tay te liet khong the cu đong, tham chi co the gay tan phe.


Tham khao
Hop kim la hon hop ran cua nhieu nguyen to kim loai hoac giua nguyen to kim loai voi nguyen to phi kim. Hop kim mang tinh kim loai (dan nhiet cao, dan đien, deo, de bien dang, co anh kim...).

Hop kim đon gian: Hop kim đuoc tao thanh tren co so kim loai, giua hai kim loai voi nhau (nhu latong: Cu va Zn); giua kim loai voi phi kim (nhu thep, gang: Fe va C) song nguyen to chinh cua hop kim van la kim loai
Hop kim sat, hay con goi la hop kim đen: hop kim voi thanh phan chu yeu la sat voi cac nguyen to khac
Hop kim mau, la hop kim cua cac kim loai khac ngoai sat. Trong so nay co đong thau, đong đieu, hop kim nhom, vang tay...
Hop kim gom, con goi la hop kim bot: hop kim cua wolfram carbide ket hop voi cobalt (Co), co luc them titani carbide
Hop kim phuc tap: Hop kim co nguyen to chinh la kim loai voi hai hay nhieu nguyen to khac.
Thanh phan cua nguyen to trong hop kim thuong đuoc bieu thi bang phan tram (%) theo khoi luong, khi noi đen phan tram theo nguyen tu phai chi đinh ro kem theo.


Cac đac tinh Đac tinh san pham hop kim giong kim loai thong thuong khac voi đac tinh cua kim loai hop thanh, đoi khi con khac han.
Hop kim luon cho ta nhung đac tinh vuot troi so voi kim loai nguyen chat hop thanh. Vi du, thep (hop kim cua sat) co đo ben vuot troi so voi kim loai hop thanh cua no la sat. Đac tinh vat ly cua hop kim khong khac nhieu kim loai đuoc hop kim hoa, nhu mat đo, đo khang cu, tinh đien va he so dan nhiet, nhung cac đac tinh co khi cua hop kim lai co su khac mot cach ro ret, nhu đo ben keo, đo ben cat, đo cung, kha nang chong an mon...
Khong giong nhu kim loai nguyen chat, nhieu hop kim khong co mot điem nong chay nhat đinh. Thay vi, chung co mot mien nong chay bao gom trang thai cac khoi chat ran hoa lan voi khoi chat long. Điem nhiet đo bat đau chay đuoc goi la đuong đong đac va hoan thanh viec hoa long hoan toan goi la đuong pha long trong gian đo trang thai cua hop kim.


Hop kim ngay nay Thuat ngu hop kim ngay nay mang y nghia rong hon so voi luc no xuat hien. Truoc đay cac vat lieu cong nghiep chua mot vai nguyen to đuoc che tao chu yeu bang cach nau chay. Ngay nay nhieu vat lieu thu đuoc bang ca cac phuong phap khac, chang han nhu bang phuong phap luyen kim bot, bang cach khuech tan; cac hop kim co the thu đuoc khi hoa bui bang plasma trong qua trinh ket tinh tu pha hoi trong chan khong, khi đien phan.
Giong nhu kim loai, hop kim co cau tao tinh the. Hop kim thuong đuoc cau tao bang cac tinh the: tinh the hon hop, tinh the dung dich ran va tinh the hoa hoc.
Trong loai hop kim co tinh the hon hop hoac la dung dich ran, kieu lien ket chu yeu la lien ket kim loai. Trong loai hop kim co tinh the la hop chat hoa hoc, kieu lien ket la lien ket cong hoa tri.


Nguon Vat lieu hoc, B.N.Arzamaxov, Nha xuat ban Giao duc - 2000,
Microsoft ® Encarta ® Reference Library 2005, www.encarta.com,
Hoa hoc 12, Nha xuat ban Giao duc, GCSE Chemistry, www.gcsescience.com


Tham khao Lien ket ngoai
Trong he thong đo luong quoc te, Kelvin la mot đon vi đo luong co ban cho nhiet đo. No đuoc ky hieu bang chu K. Moi K trong nhiet giai Kelvin (1 K) bang mot đo trong nhiet giai Celsius (1 °C) va 0 °C ung voi 273,15K. Thang nhiet đo nay đuoc lay theo ten cua nha vat ly, ky su nguoi Ireland William Thomson, nam tuoc Kelvin thu nhat.
Nhiet đo trong nhiet giai Kelvin đoi khi con đuoc goi la nhiet đo tuyet đoi, do 0 K ung voi nhiet đo nho nhat ma vat chat co the đat đuoc. Tai 0K, tren ly thuyet, moi chuyen đong nhiet hon loan đeu ngung. Thuc te chua quan sat đuoc vat chat nao đat toi chinh xac 0 K; chung luon co nhiet đo cao hon 0 K mot chut, tuc la van co chuyen đong nhiet hon loan o muc đo nho. Ngay ca nhung trang thai vat chat rat lanh nhu ngung tu Bose-Einstein cung co nhiet đo lon hon 0 K. Quan sat nay phu hop voi nguyen ly bat đinh Heisenberg; neu vat chat o chinh xac 0 K, luon tim đuoc he quy chieu trong đo van toc chuyen đong cua chung la 0 va vi tri khong thay đoi, nghia la đo đuoc chinh xac cung luc vi tri va đong luong cua he, vi pham nguyen ly bat đinh. Nhiet đo cua hoi nuoc đang soi la 373,15K. Hay noi cach khac đinh nghia Kelvin (K), đuoc xay dung tu 1967 va co hieu luc cho đen ngay 20 thang 5 nam 2019 , la 1/273,16 cua nhiet đo nhiet đong luc hoc cua (điem ba the hay điem ba pha) cua nuoc. Ke tu nam 2019, thang Kelvin đuoc đinh nghia bang cach an đinh gia tri hang so Boltzmann k thanh 1.380649×10−23 J⋅K−1, con nhiet đo Celsius đuoc đinh nghia la nhiet đo thang Kelvin tru đi 273,15.


Tham khao Lien ket ngoai Kelvin (unit of measurement) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Đo Kenvin tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Nhiet đo tuyet đoi tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Bureau International des Poids et Mesures (2006). "The International System of Units (SI) Brochure" (PDF). 8th Edition. International Committee for Weights and Measures. Truy cap ngay 6 thang 2 nam 2008. {{Chu thich tap chi}}: Chu thich magazine can |magazine= (tro giup)
Giay la đon vi đo luong thoi gian.


Trong he đo luong quoc te Trong khoa đo luong, giay (viet tat la s theo chuan quoc te hoac la gi trong tieng Viet, con co ky hieu la ″) la đon vi đo thoi gian, mot trong 7 đon vi co ban trong he đo luong quoc te (SI). Đinh nghia quen thuoc cua giay von la khoang thoi gian bang 1/60 cua phut, hay 1/3600 cua gio. Đinh nghia chinh xac gan đay nhat cua Van phong Can đo Quoc te (Bureau International des Poids et Mesures) vao nam 1998 la:

Khoang thoi gian bang 9 192 631 770 lan chu ky cua buc xa đien tu phat ra boi nguyen tu Cs133 khi thay đoi trang thai giua hai muc nang luong đay sieu tinh vi.
Trong vat ly nguoi ta con su dung cac đon vi nho hon nhu mili giay (mot phan nghin giay), micro giay (mot phan trieu giay), hay nano giay (mot phan ti giay)


Xem them Phut
Gio
He đo luong quoc te


Tham khao Lien ket ngoai Đinh nghia cua giay tai Wiktionary
Second (unit of time) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Giay tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Bureau International des Poids et Mesures. The International System of Units (SI), 7th ed. 1998. http://www1.bipm.org/en/si/si_brochure/. (tieng Anh)
Uc va New Zealand ki niem Ngay ANZAC vao ngay 25 thang 4 hang nam đe tuong nho nhung thanh vien cua Quan đoi Uc va New Zealand đo bo vao Gallipoli cua Tho Nhi Ky trong The chien I. Ngay ANZAC cung la ngay nghi le cong cong cua Quan đao Cook, Niue, Samoa va Tonga.
Ngay ANZAC - 25 thang 4 - đanh dau ki niem cua hanh đong quan su lon đau tien cua quan luc Uc va New Zealand trong suot The chien I. ANZAC viet tat tu tieng Anh cua Quan đoi Uc va New Zealand. Nhung nguoi linh trong cac luc luong nay đuoc goi la nhung nguoi Anzac, va long tu hao ho som co đuoc trong danh hieu đo ton tai cho đen ngay nay.
Khi chien tranh bung no vao nam 1914, Uc la nha nuoc lien bang chi moi 15 nam, va chinh phu moi nay mong muon thiet lap danh tieng tren truong quoc te. Nam 1915 Uc va New Zealand tham gia cuoc vien chinh cua luc luong Đong minh nham chiem giu ban đao Gallipoli lam cua ngo vao Bien Đen cho hai quan Đong minh. Ke hoach luc đo la chiem giu thu đo Istalbul cua Đe quoc Ottoman - đong minh cua Đuc. Ho đo bo đen Gallipoli vao 25 thang 4 va gap su khang cu manh liet cua quan Tho Nhi Ky. Vi vay ke hoach tan cong ha guc Tho Nhi Ky ra khoi cuoc chien nhanh chong gap be tac, va chien dich keo dai trong 8 thang. Cuoi nam 1915 quan Đong minh rut lui sau khi 2 ben chiu nhieu thuong vong va gian kho. Hon 8000 linh Uc va 2700 linh New Zealand bi giet. Tin tuc ve chien dich Gallipoli tao an tuong sau sac đen nguoi dan Uc tai que nha va ngay 25 thang 4 nhanh chong tro thanh ngay nguoi Uc tuong nho ve su hi sinh cua nhung nguoi đa chet trong chien tranh.
Mac du chien dich Gallipoli khong đat đuoc muc tieu chiem giu Constatinople va đanh bat Tho Nhi Ky ra khoi cuoc chien, hanh đong cua quan đoi Uc va New Zealand trong chien dich đa đe lai di san vo hinh nhung manh me. Su hinh thanh cai đuoc goi la "huyen thoai Anzac" tro thanh bo phan quan trong cua can cuoc dan toc cho ca hai quoc gia. Đieu nay đinh hinh cach thuc ho nhin vao qua khu va tuong lai.
Ngay 25 thang 4 chinh thuc đuoc đat ten Ngay ANZAC vao nam 1916. Nam đo no đuoc đanh dau bang nhieu hinh thuc le lac tai Uc, mot cuoc dieu hanh đi qua Luan Đon, va ngay the thao o doanh trai Uc tai Ai Cap.
Trong The chien II, Ngay ANZAC tro thanh ngay tuong niem cac sinh mang nguoi Uc đa mat trong cuoc chien đo. Vao nhung nam tiep theo y nghia cua ngay nay đuoc mo rong đe bao gom nhung nguoi Uc hi sinh trong moi hoat đong quan su cua Uc.
Ngay ANZAC đuoc ki niem lan đau tai Đai tuong niem chien tranh Uc vao nam 1942, nhung do lenh cua chinh phu ngan can tap hop cong chung rong lon đe phong quan Nhat khong kich, no la su kien nho, khong la cuoc dieu hanh cung khong phai le tuong niem. Ke tu đo ngay nay đuoc ki niem tai Đai tuong niem chien tranh Uc.
Nguoi Uc va New Zealand cong nhan ngay 25 thang 4 la ngay ki niem quoc gia. Cac le ki niem đuoc to chuc luc binh minh - la luc cuoc đo bo bat đau, tren toan quoc. Sau đo cac cuu quan nhan - nam va nu - gap va gia nhap vao cac cuoc dieu hanh qua cac thanh pho lon va nhieu trung tam nho hon. Cac le ki niem đuoc to chuc o cac đai tuong niem chien tranh tren khap đat nuoc.


Tham khao
Chom sao Song Ngu (雙魚), (tieng La Tinh: Pisces, bieu tuong ) la mot trong 48 chom sao Ptolemy va cung la mot trong 88 chom sao hien đai, mang hinh anh đoi ca. Chom sao Song Ngu la mot trong cac chom sao hoang đao. Điem phan xuan đang nam trong chom sao nay.
Chom sao lon nay co dien tich 889 đo vuong, chiem vi tri thu 14 trong danh sach cac chom sao theo dien tich. Chom sao Song Ngu nam ke cac chom sao Tam Giac, Tien Nu, Phi Ma, Bao Binh, Kinh Ngu, Bach Duong.


Ten goi Nhieu dan toc nhin thay hinh anh con ca hay đoi ca trong chom sao hoang đao nay. Theo than thoai Hy Lap, nu than Aphrodite va con trai Eros đang đi dao tren bo song Eufrat thi bat ngo đoi mat voi khong lo Typhon tram đau. Typhon co the hoa phep thanh nguoi, cho hay thanh rong va no huy hoai bat cu cai gi no thay. Nu than cung con trai hoang so, nhay xuong tron duoi nuoc song Eufrat, hoa thanh hai con ca. Đe khoi lac nhau, hai me con noi đuoi ca cua minh voi nhau bang mot dai bang.


Thien the Cac thien the đang quan tam

Sao Al Risha, ky hieu: α Psc, la hinh anh cai gut, nam tren dai bang noi đuoi hai con ca
Sao đoi ζ Psc
Sao lun trang van Maanen
Thien ha elip M 74
Thien ha NGC 488, mot thien ha xoan oc
Cum thien ha Song Ngu


Tham khao Lien ket ngoai The Deep Photographic Guide to the Constellations: Pisces
Star Tales – Pisces
Nhung co gai chan dai la phim đien anh Viet Nam phat hanh ngay 15 thang 6 nam 2004 cua đao dien Vu Ngoc Đang. Phim do Hang phim Thien Ngan san xuat. Cung voi Gai nhay, đay la mot trong nhung bo phim thuong mai đau tien sau giai đoan khung hoang thap nien 1990 cua đien anh Viet Nam.


Noi dung Bo phim xoay quanh cuoc song cua nhan vat Thuy, mot co gai tu nong thon len thanh pho o cung chi gai la giao vien. Tinh co co gap Hoang, tho anh cho mot cong ty thoi trang. Nho Hoang, Thuy buoc chan vao linh vuc thoi trang. Chi gai cua Thuy phan đoi nen Thuy bo nha, roi thue phong song chung cung hai co nguoi mau khac. Trong su canh tranh khoc liet cua gioi nguoi mau, Thuy chap nhan cap cung mot nhiep anh gia noi tieng đe tro thanh nguoi mau.


Thong tin ve bo phim Nhung co gai chan dai noi ve gioi nguoi mau cua Viet Nam. Cac dien vien chinh trong phim đeu la nhung nguoi mau noi tieng Anh Thu, Xuan Lan, Thanh Hang, Duong Yen Ngoc, Ngoc Nga, Tong Bach Thuy. Nha san xuat bo phim la hang Thien Ngan, mot trong nhung hang phim tu nhan đi đau trong giai đoan nay. Bo phim cung the hien nhieu net moi so voi đien anh Viet Nam giai đoan đo: trang web rieng cho phim, to chuc mot cuoc thi ve poster, soundtrack rieng do cac ca si Ho Ngoc Ha, Viet Thanh, Minh Thu the hien. Vai nam chinh do Minh Anh, mot ca si dien xuat. Ngoai ra đao dien Vu Ngoc Đang con moi nha thiet ke thoi trang Truong Thanh Long, nhiep anh gia Hai Đong tham gia phim. Đay cung đuoc cho la la bo phim đau tien cua Viet Nam đe cap đen đe tai đong tinh.
Ngoai thanh cong ve thuong mai, Nhung co gai chan dai đa đat giai Bong sen bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 14 nam 2005. Đay la lan đau tien phim cua mot hang tu nhan tham gia Lien hoan phim Viet Nam va đa nhan đuoc giai.
Giua nam 2004, nha san xuat phat hanh album soundtracks cua phim, đay la album nhac phim đau tien cua đien anh Viet Nam.


Danh sach dien vien = Dien vien chinh =
Minh Anh vai Hoang
Anh Thu vai Thuy


= Dien vien phu =
Xuan Lan vai Xuan Lan
Thanh Hang vai Ngoc Mai
Duong Yen Ngoc vai Bao Ngoc
Tong Bach Thuy vai Ha
Ngoc Nga vai Ngoc Nga
Mai Hoa vai chi cua Thuy
Truong Thanh Long vai Khoa
Hai Đong vai Đong Hai
Hieu Hien vai quan chung
NSND Nhu Quynh vai me cua Ngoc
Van Tung vai đao dien quang cao
Thanh Thuy vai hoc sinh
Nhu Cam vai hoc sinh


Giai thuong Tai chieu Chuong trinh phim thang 10 nam 2008 Vien Trao đoi Van hoa voi Phap IDECAF


Tham khao Lien ket ngoai Nhung co gai chan dai tren Internet Movie Database
Tuong đai Chien thang hay Anusawari Chai Samoraphum (tieng Thai: อนสาวรีย์ชัยสมรภมิ, phien am: A-nu-xa-va-li Chai Xa-mo-la-bum) la mot tuong đai quan su lon o Bangkok, Thai Lan. Tuong đai toa lac o quan Ratchathewi ve phia đong bac cua trung tam Bangkok, tren mot đao giao thong giua giao lo Phahon Yothin/Phaya Thai va Ratchawithi/Din Daeng.
Tuong đai nay đuoc dung nam 1941 đe ky niem chien thang thang 6 nam 1941 cua nguoi Thai trong cuoc chien tranh chop nhoang voi chinh quyen thuc dan Phap o Đong Duong, ma chien thang nay đa dan đen viec Thai Lan sap nhap mot vai lanh tho o phia tay Campuchia va bac va nam Lao. Đay la nhung lanh tho ma Vuong quoc Xiem đa bi buoc phai nhuong cho Phap trong cac nam 1893 va 1904. Nhung nguoi Thai theo chu nghia dan toc Đai Thai coi đay la nhung lanh tho hop phap cua Thai Lan.
Tren thuc te, giao chien giua nguoi Thai va nguoi Phap thang 12 nam 1940 va thang 1 nam 1941 dien ra chop nhoang va khong phan thang bai. Chi co 59 binh linh Thai tu tran va viec gian xep lanh tho cuoi cung bi Nhat Ban ap đat cho ca hai ben do Nhat khong muon thay chien tranh keo dai giua hai đong minh khu vuc, tai thoi điem Nhat đang chuan bi tien hanh cuoc chien xam luoc Đong Nam A.  Nhung gi Thai Lan gianh đuoc it hon ho đa ky vong truoc đo, mac du nhieu hon nhung gi ma Phap muon nhuong. Tuy nhien che đo cua Thong che Plaek Phibunsongkhram cua nguoi Thai đa quyet đinh an mung cuoc chien nay nhu la mot chien thang vi đai va đa cho xay dung tuong đai trong vai thang. Thiet ke tuong đai nay hoan toan theo kieu phuong Tay voi hinh dang khac han voi Tuong đai Dan chu gan đo su dung bieu tuong va hinh dang theo phong cach Thai. Đai ky niem trung tam du co nguon goc tu Ai Cap đuoc thuong xuyen su dung o chau Au va chau My trong cac đai tuong niem quan su do no co hinh dang goi đen quyen the nam tinh va hinh thanh kiem. Nam buc tuong xung quanh đai dien cho luc quan, hai quan, khong quan, canh sat va quan chuc dan su. Tuong đai nay đa tro thanh mot đieu rac roi ve phuong dien chinh tri khi nam 1945 quan Đong Minh chien thang trong tran chien Thai Binh Duong va đa buoc Thai Lan di tan ra khoi lanh tho ma Thai Lan đa gianh đuoc tu tay nguoi Phap va tra lai cho Phap. Nhieu nguoi Thai xem tuong đai nay nhu mot bieu tuong khong phu hop cua chu nghia quan su va la chung tich cua mot che đo tai tieng. Tuy nhien, đay van la đia điem noi bat cua Bangkok. Nhieu giao lo chinh cua Bangkok chay qua đay voi nhieu tuyen xe bus, ga Xe lua tren cao Bangkok phia nam tuong đai. Cac tuyen xe bus co: 8, 12, 14, 18, 92, 96, 97, 108, 112, 26, 27, 28, 29, 34, 38, 39, 54, 59, 63, 74, and 77. Nhieu tuyen xe cung su dung tuong đai nay lam moc.


Tham khao Ka F. Wong, Visions of a Nation: Public Monuments in Twentieth-Century Thailand, White Lotus, Bangkok 2006
Ieoh Ming Pei (tieng Trung Quoc: 貝聿銘; binh am: Bei Yuming, Han – Viet: Boi Duat Minh; sinh 26 thang 4 nam 1917 – 15 thang 5 nam 2019) la mot kien truc su noi tieng cua Kien truc hien đai. Cong trinh cua ong co hinh khoi truu tuong, su dung đa, be tong, kinh, thep. Pei la mot trong nhung kien truc su thanh cong nhat cua the ki 20.
Ong đa đuoc tang giai thuong Pritzker nam 1983.


Tieu su Ieoh Ming Pei sinh ngay 26 thang 4 thang 1917 tai Quang Chau, nhung que goc o To Chau, Giang To, Trung Quoc. Nam 18 tuoi gia đinh ong di cu đen Hoa Ky.
Ong lon len tai Thuong Hai, sau đo la truong trung hoc St. Paul tai Hong Kong truoc khi cung gia đinh di cu đen My. Ong bat đau theo hoc kien truc tai Đai hoc Pennsylvania, sau đo lay bang thac si kien truc tai Hoc vien ki thuat Massachusetts (MIT) nam 1940. Cung nam đo, ong nhan đuoc giai thuong Alpha Rho Chi, Giai thuong huu nghi cua MIT, va Huy chuong vang AIA. Hai nam sau, Pei theo hoc tai truong thiet ke, Đai hoc Harvard. Mot thoi gian ngan sau đo, ong chuyen sang lam viec tai Uy ban nghien cuu phong ve quoc gia (National Defense Research Committee) o Princeton, New Jersey
Nam 1944, Pei quay lai Harvard lay bang thac si kien truc thu 2 tai đay vao nam 1946. Ke đo ong lam tro ly giao su tai Harvard. Ong nhan hoc bong du lich huu nghi Wheelwright nam 1951 va nhap tich vao cong dan My nam 1954. Van phong Thiet ke I. M. Pei va cong su đuoc Pei thanh lap nam 1955, đen nam 1989 đoi ten thanh Pei, Cobb, Freed va Cong su.
Pei co hai con trai la Chien Chung (Didi) Pei, va Li Chung (Sandi) Pei. Ca hai đeu theo hoc tai Đai hoc Harvard va cong tac voi Pei trong cac đo an noi tieng nhu bao tang Louvre va thap Ngan hang Trung Quoc tai Hong Kong. Hien nay 2 nguoi con ong đung đau mo hang thiet ke Pei va cong su, I. M. Pei tham du voi tu cach la co van sau khi ong nghi huu, rut ra khoi I. M. Pei va cong su nam 1989.


Cong trinh tieu bieu Chu thich ^  Phong van I.M. Pei ve bao tang Kenedy, Boston – voi Robert Campbell, nha phe binh cua to Boston Globe (audio/video stream) Luu tru ngay 14 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine
^  Huong dan du lich bang am thanh cho toa nha phia đong cua Phong trung bai nghe thuat quoc gia
^  Tieu su cua I.M.Pei
^  Official projects list from Pei Cobb Freed & Partners website


Tham khao Gero von Boehm, Conversations with I.M. Pei: "Light is the Key" 
Michael Cannell, I.M. Pei: Mandarin of Modernism
(Trich đoan)
Carter Wiseman, I. M. Pei: A Profile in American Architecture


Xem them Bao tang Louvre


Lien ket ngoai Pei Cobb Freed va cong su
Interview with I.M. Pei (thang 6 nam 2004) Luu tru ngay 30 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
New York Architecture Images – Pei, Cobb, Freed
Biography Luu tru ngay 23 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine (World of Biography)
Cao nguyen Thanh Tang (goi tat trong tieng Trung Quoc cua cao nguyen Thanh Hai-Tay Tang) hay cao nguyen Tay Tang (25~40 đo vi bac, 74-104 đo kinh đong) la mot vung đat rong lon va cao nhat the gioi, voi đo cao trung binh tren 4.500 met so voi muc nuoc bien, bao phu phan lon khu tu tri Tay Tang va tinh Thanh Hai cua Trung Quoc cung nhu Ladakh tai Kashmir cua An Đo. No chiem mot khu vuc voi be rong va dai vao khoang 1.000 va 2.500 cay so. Đuoc menh danh la "mai nha cua the gioi", voi dien tich khoang 2,5 trieu km² (khoang 4 lan lon hon dien tich bang Texas hay nuoc Phap), no co nhung rang nui cao nhat Trai Đat, nhu day Himalaya voi đinh Everest la đinh cao nhat the gioi. Cao nguyen nay hinh thanh tu su va cham cua cac mang kien tao An-Uc va A-Au vao thoi ky thuoc đai Tan sinh, cach đay khoang 55 trieu nam, va qua trinh nay hien van con tiep dien.
Phay nghich cua cao nguyen nay đuoc xem la co anh huong đang ke đen su thay đoi khi hau, cung nhu đen gio mua chau A.
Khu vuc day nui Kha Kha Tay Ly la khu vuc gan nhu khong co dan cu, nam o phan tay bac cua cao nguyen nay.


Đia ly = Day nui =
Con Lon
Himalaya


= Song =
Mot so con song dai nhat the gioi bat nguon tu cao nguyen Thanh Tang:

Duong Tu (hay Truong Giang)
Hoang Ha
Song An
Song Hang
Brahmaputra
Me Kong
Ayeyarwady
Cac con song nay mang 25% tru luong đat the gioi.


= Ho =
Cac ho:

Ho Thanh Hai
Nam Co
Dagze Co
Ho Yamzho Yumco
Ho Puma Yumco
Ho Paiku


= Song bang =


Xem them Đia ly Tay Tang
Sa mac Taklamakan
Cao nguyen Van Quy
Lop Nur


Chu thich Lien ket ngoai The End of Earth's Summer Luu tru ngay 24 thang 7 nam 2002 tai Wayback Machine
Leaf morphology and the timing of the rise of the Tibetan Plateau Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Chum anh ve cao nguyen Thanh Tang