Nhung nguoi khon kho (Tieng Phap: Les Miserables) la tieu thuyet cua van hao Phap Victor Hugo, đuoc xuat ban nam 1862. Tac pham đuoc đanh gia la mot trong nhung tieu thuyet noi tieng nhat cua nen van hoc the gioi the ky 19.
Nhung nguoi khon kho la cau chuyen ve xa hoi nuoc Phap trong khoang hon 20 nam đau the ky 19 ke tu thoi điem Napoleon I len ngoi va vai thap nien sau đo. Nhan vat chinh cua tieu thuyet la Jean Valjean, mot cuu tu kho sai tim cach chuoc lai nhung loi lam đa gay ra thoi trai tre. Bo tieu thuyet khong chi noi toi ban chat cua cai tot, cai xau cua luat phap, ma tac pham con la cuon bach khoa thu đo so ve lich su, kien truc cua Paris, nen chinh tri, triet ly, luat phap, cong ly, tin nguong cua nuoc Phap nua đau the ky 19. Chinh nha van Victor Hugo cung đa viet cho nguoi bien tap rang: "Toi co niem tin rang đay se la mot trong nhung tac pham đinh cao, neu khong noi la tac pham lon nhat, trong su nghiep cam but cua minh".
Nhung nguoi khon kho cung noi tieng vi đa đuoc chuyen the nhieu lan thanh cac vo kich, bo phim, trong đo noi tieng nhat phai ke toi vo nhac kich cung ten.
Les Miserables ban dich đau tien tai Viet Nam cua Nguyen Van Vinh xuat ban nam 1926, voi ten "Nhung ke khon nan", cua nha Trung Bac Tan Van o Ha Noi in song ngu dai 10 tap khoang 3000 trang. Phan lon cac ban dich sau nay la rut gon.


Noi dung Ban than Nhung nguoi khon kho co rat nhieu cau chuyen, nhan vat voi nhung cuoc đoi khac nhau, nhung soi day noi nhung manh đoi rieng biet nay lai la cau chuyen ve Jean Valjean, nguoi cuu tu kho sai, nguoi đang co gang song vi mot xa hoi tot đep nhung lai khong the thoat khoi qua khu cua minh. Sau 19 nam ngoi tu voi so tu 24601 vi an cap mot mau banh mi cho con cua nguoi chi gai, nguoi nong dan Jean Valjean đuoc tha. Tuy nhien anh phai mang theo giay thong hanh vang, dau hieu cho thay nguoi mang no tung pham toi, vi vay Jean bi chu quan tro tu choi va buoc phai ngu ngoai đuong. May cho anh la Giam muc Myriel, mot nguoi noi tieng hay lam tu thien đa cho Jean Valjean mot cho nuong nau. Khi moi nguoi đa ngu, Jean lai an cap may thu đo bac cua Giam muc va chay tron, anh bi bat lai sau đo nhung lai đuoc ong Myriel cuu thoat khi noi voi canh sat rang đo la đo ong tang cho Valjean. Khi chia tay, vi Giam muc gia noi voi Jean Valjean rang anh nhat đinh phai tro thanh mot nguoi luong thien va lam nhieu viec tot cho moi nguoi.
Tam nam sau, Valjean, nay mang ten ong Madeleine, đa tro thanh mot chu xuong giau co va la thi truong thanh pho nho noi ong sinh song, Valjean phai mang ten gia đe tranh su phat hien cua thanh tra Javert van đang truy tim ong rao riet. Tuy nhien so phan buoc Valjean phai đe lo danh tinh cua minh khi mot nguoi đan ong khac bi nham la Jean Valjean va bi bat đua ra toa. Cung luc nay, Valjean gap Fantine, mot co gai đang hap hoi sau khi bi đuoi viec khoi cong xuong cua ong va buoc phai lam nghe mai dam đe co tien nuoi con gai Cosette, em đang phai song voi gia đinh nha Thenardier đoc ac. Truoc khi Fantine chet, Valjean hua voi co se cham soc Cosette can than, ong tra tien cho lao chu quan tro Thenardier đe giai phong cho Cosette va cung em chay tron len Paris khoi su truy đuoi cua Javert. O Paris, hai nguoi tru trong mot nha tu kin ma Javert khong đuoc quyen kham xet, vi vay ho tam thoat khoi su truy lung gat gao cua vien thanh tra.
Chin nam sau sau cai chet cua tuong Lamarque, nguoi duy nhat trong gioi lanh đao Phap co cam tinh voi giai cap lao đong, nhom sinh vien đung đau la Enjolras tuc gian voi che đo đa chuan bi cho mot cuoc cach mang vao đem mung 5, rang sang mung 6 thang 6 nam 1832. Cuoc cach mang cung co su tham gia cua nhung nguoi ngheo kho, trong đo co cau be lang thang Gavroche. Mot trong nhung nguoi tham gia cach mang la Marius Pontmercy, mot sinh vien bi gia đinh xa lanh vi quan điem tu do cua minh, anh đa đem long yeu Cosette, bay gio đa tro thanh mot thieu nu het suc xinh đep. Gia đinh nha Thenardier cung đa chuyen toi Paris, tro thanh nhung ke lang thang trom cap, sau khi thoa thuan voi Javert ve viec giao nop Valjean cho han, bon ho đa tim cach đot nhap nha cua Valjean trong khi Marius đang đen tham Cosette. Tuy nhien con gai cua Thenardier la Eponine cung đa đem long yeu chang sinh vien va co đa thuyet phuc bon ho roi khoi đo.
Ngay hom sau cuoc cach mang no ra, nhung sinh vien bat đau dung chien luy tren nhung con pho hep o Paris. Javert đa tra tron vao hang ngu sinh vien nhung bi Gavroche phat hien va Enjolras đa bat giu han. Khi biet nguoi yeu cua Cosette cung tham gia noi day, Valjean đa gia nhap voi ho, boi vi ong muon bao ve Marius. Ong đa xin Enjolras tha Javert. Eponine cung đung vao hang ngu khoi nghia đe bao ve Marius va co đa chet hanh phuc tren tay Marius sau khi hung mot vien đan thay anh. Trong tran chien tiep theo, Valjean cuu song Javert khoi tay nhung nguoi sinh vien va đe vien thanh tra đi. Ong cung cuu đuoc Marius khi đo đa bi thuong, nhung tat ca nhung nguoi khac, ke ca Enjolras va Gavroche đeu đa bi giet. Valjean vac theo Marius chay tron theo nhung đuong cong ngam o Paris, khi ra đen mieng cong ong cham tran Javert, ong co gang thuyet phuc Javert cho minh thoi gian đe tra Marius ve gia đinh cua anh. Javert đong y đe nghi cua Jean va nhan ra rang ong ta đang bi ket giua niem tin vao luat phap va niem tin vao long tot cua con nguoi ma Valjean đa cho vien thanh tra thay, Javert cung hieu rang ong khong bao gio co the nop Valjean cho chinh quyen đuoc nua. Khong the chiu đung noi tinh trang kho xu nay, Javert nhay xuong song Seine tu van.
Marius va Cosette cuoi nhau. Truoc le cuoi, Valjean đa ke het cho Marius ve qua khu cua minh. Ong quyet đinh bo đi ma khong he cho Cosette hay biet. Trong le cuoi, vo chong Thenardier cai trang va tra tron thanh nhung nguoi quy toc đe trom cap. Tuy nhien, bon ho bi Marius phat hien va yeu cau roi khoi le cuoi. Gia đinh Thenardier vo tinh tiet lo ve viec Valjean đang "o an" trong mot thanh đuong va yeu cau Marius phai cho chung mot khoan tien neu muon viec nay khong đen tai canh sat. Mai sau đo khi Valjean đa hap hoi, Marius moi nhan ra đuoc long tot cua ong va chay đen nha Valjean cung Cosette. Valjean chi con kip tiet lo cho hai nguoi ve qua khu cua minh va rang ong chi la nguoi cha nuoi cua Cosette trong gio phut cuoi cung cua cuoc đoi. Ong cung đa co niem hanh phuc khi o ben la đua con gai nuoi yeu quy va con re. Ong noi voi ho rang ong rat yeu quy ho, sau đo Valjean qua đoi.


Nhan vat Jean Valjean (hay ong Madeleine): Mot anh thanh nien ngheo phai an cap banh my ve cho gia đinh đang chet đoi. Anh bi ket an kho sai va chi đuoc tha sau 19 nam ngoi tu nhung phai mang giay thong hanh mau vang cua nguoi đa tung co tien an. Cuoc đoi Valjean thay đoi sau khi gap Giam muc Myriel, anh huy giay thong hanh va quyet đinh lam lai cuoc đoi. Valjean co nguoi con gai nuoi la Cosette.
Giam muc Myriel (hay đuc cha Bienvenue): Mot giam muc gia tot bung, nguoi đa giup cho Valjean nhan ra y nghia đich thuc cua cuoc đoi va lam lai no.
Javert: Vien thanh tra canh sat bi am anh boi viec phai bat Valjean cho bang đuoc nhung luon vo hut con moi. Song, khi Valjean cuoi cung cung co co hoi giet Javert thi lai tha han ra, đong y đe han ta tron thoat. Javert khong chiu noi viec mot ke pham toi lai lam on voi minh va ban than lai tha ten toi pham đa truy lung bay lau, Javert tu tu.
Fantine: Cong nhan trong cong xuong cua ong Madeleine nhung bi đoc cong đuoi viec mot cach vo ly. Co phai hanh nghe mai dam, ban rang, ban toc đe co tien nuoi con gai Cosette. Cuoi cung Fantine chet vi benh lao ma chua kip nhin thay mat con.
Eponine: Con gai cua Thenardier. Co yeu Marius say đam. Sau khi chuyen mot buc thu cua Marius cho Cosette, co bi ban chet. Trong vo nhac kich, Eponine la nguoi đa đua Jean Valjean len thien đuong.
Cosette: Con gai cua Fantine, co đuoc Jean Valjean nuoi duong sau khi me chet. Co yeu Marius Pontmercy va cuoi anh o cuoi tieu thuyet.
Marius Pontmercy: Anh sinh vien tham gia khoi nghia, nguoi yeu va sau đo la chong cua Cosette.
Vo chong nha Thenardier: Gia đinh chu quan tro đoc ac, noi Cosette song khi con nho.
Gavroche: Con trai cua Thenardier, tham gia va chet trong cuoc khoi nghia ngay 5 thang 6 nam 1832.
Enjolras: Lanh đao cua nhom "Nhung nguoi ban cua ABC" ("Nhung nguoi ban cua nong dan"), mot nhom sinh vien phan đoi che đo chuyen che cua nha Bourbon, tham gia cuoc khoi nghia ngay 5 thang 6 nam 1832.


Qua trinh sang tac = Boi canh ra đoi =
Quan tam sau sac toi moi quan he giua cong ly xa hoi va pham gia con nguoi, tu nam 1829 Victor Hugo đa viet tieu thuyet Le Dernier Jour d'un condamne (nghia la "Ngay cuoi cung cua mot tu tu"), mot tac pham đoc thoai va bao chua chong lai an tu hinh. Tiep đo nam 1834 ong viet tac pham Claude Gueux cung ve moi quan he giua cong ly va con nguoi. Nam 1845, ong bat đau viet mot phan cua tieu thuyet ma Hugo du đinh đat ten la Les Miseres ("Nhung canh khon cung"). Ong ngung viet tieu thuyet nay vao thang 2 nam 1848 nhung cung thoi ky đo lai viet mot tac pham khac co ten Discours sur la misere ("Chuyen khao ve su khon cung" - 1849).
Trong thoi gian bi buoc đi đay, sau khi hoan thanh tac pham Contemplations nam 1856 va la Legende des siecles nam 1859, Victor Hugo bat đau viet hoan chinh tieu thuyet Les Miserables va xuat ban no vao nam 1862.


= Đong co =
Nhung nguoi khon kho vua la mot tieu thuyet hien thuc, vua la mot tieu thuyet su thi, tieu thuyet xa hoi va cung la mot bai ca ve tinh yeu.
Tren khia canh hien thuc, tieu thuyet, Nhung nguoi khon kho đa mieu ta ca mot the gioi cua nhung con nguoi ngheo kho, đo la buc tranh cuc ky chan thuc ve cuoc song o nuoc Phap noi chung va o Paris ngheo kho noi rieng vao nua đau the ky 19.
Tren khia canh la mot tieu thuyet su thi, tac pham đa mieu ta it nhat ba buc tranh chan thuc cua lich su nuoc Phap, đo la tran Waterloo, cuoc noi day cua nhung nguoi cong hoa o Paris nam 1832 va cuoc chay tron trong cong ngam cua Jean Valjean. Tinh su thi cua tieu thuyet cung the hien qua viec mieu ta nhung xung đot ben trong tam hon con nguoi, đo la su xung đot giua cai thien va cai ac ben trong Jean Valjean, đo cung la su xung đot trong suy nghi cua Javert truoc su ton trong luat phap va su ton trong đao ly con nguoi.
Nhung nguoi khon kho cung la tac pham ca ngoi tinh yeu: Tinh yeu đoi voi cac con chien cua linh muc Myriel, tinh yeu tuyet vong cua Fantine va Eponine, tinh phu tu cua Jean Valjean voi Cosette. Ben canh đo, Nhung nguoi khon kho cung la mot trong nhung tac pham hay nhat cua van hoc Phap khi the hien tinh yeu to quoc. Trong tam trang cua mot nguoi ti nan, Victor Hugo đa ghi lai tu tri nho va trai tim minh nhung canh vat nuoc Phap ma ong yeu quy, đac biet la nhung hinh anh ve Paris, phong nen chinh cho ca tac pham. Đe nuoi duong Cossette, Fantine đa chon cach kiem đuoc nhieu tien nhat co the: lam điem, nhung nhan vat nay khong chi la san pham cua thuan tuy tri tuong tuong. Ong la nha van co ham muon tinh duc manh me va biet thoa man nhu cau cua minh bang rat nhieu cuoc tinh voi nhung phu nu khac nhau.

Tuy nhien đong co chinh cua Hugo khi viet tac pham la muon bien no thanh mot ban bien ho xa hoi. "Neu nhung nguoi bat hanh va nhung ke toi pham bi coi la giong nhau, thi đo la loi cua ai?". Theo Victor Hugo, đo la loi cua su khon cung, su tho o cua mot che đo chi biet tran ap ma khong biet thuong xot. La nguoi theo chu nghia ly tuong, Victor Hugo tin rang su day do, kem cap va ton trong tung ca nhan la nhung vu khi duy nhat cua xa hoi đe tranh cho nhung nguoi bat hanh tro thanh toi pham. Nhung y tuong đo co the tom tat bang loi tua cua Victor Hugo trong Nhung nguoi khon kho:"Khi phap luat va phong hoa con đay đoa con nguoi, con dung nen nhung đia nguc o giua xa hoi van minh va đem mot thu đinh menh nhan tao chong them len thien menh; khi ba van đe lon cua thoi đai la su tha hoa cua đan ong vi ban suc lao đong, su sa đoa cua đan ba vi mieng com manh ao, su can coi cua tre nho vi toi tam that hoc con chua đuoc giai quyet; khi o mot so noi đoi song con ngat tho; noi khac đi va tren quan điem rong hon, khi tren mat đat, dot nat va đau kho con ton tai thi nhung quyen sach nhu loai nay con co the co ich."


= Đon nhan cua đoc gia =
Phan ung cua gioi phe binh la khac nhau, nhieu nguoi cho rang tac pham chi o muc binh thuong, so khac cho rang tac pham rat cam đong, so nua lai cho tac pham qua uu ai voi nhung nguoi cach mang. Anh em Goncourt bieu lo su that vong khi cho rang tac pham qua hoi hot va gia doi. Gustave Flaubert thi cho rang chang tim đau ra chan ly hay tam quan trong tu Nhung nguoi khon kho. Charles Baudelaire thi tuy ca ngoi tieu thuyet cua Victor Hugo tren bao chi nhung y kien ca nhan cua ong đay lai la mot tieu thuyet rat do.
Tuy vay, cuon sach van thu hut đuoc rat đong đoc gia va đuoc dich sang nhieu thu tieng khac ngay tu khi moi xuat ban.
Nhin chung trong boi canh xa hoi Phap luc bay gio khi chu nghia tu ban trong giai đoan chua đuoc đieu chinh, cac cuoc noi day la tat yeu xay ra. Trong Nhung nguoi khon kho, Hugo đa danh tinh thuong cam cho nhung nguoi Cach mang nhung khong hoan toan tan thanh đuong loi cua ho. Nhan vat trung tam cua tac pham la Jean Valjean, qua nhan vat nay ong muon cai tao xa hoi nhan ban hon qua xay dung nhung mau nguoi ly tuong. Vi the tac pham mang mau sac vua hien thuc vua lang man, trai nguoc voi van cua Honore de Balzac, Stendhal, Charles Dickens, Lev Nikolayevich Tolstoy, Nikolai Vasilyevich Gogol mang mau sac hien thuc phe phan va co the co phan bi quan ve xa hoi (chinh xac hon phe phan đe tao đong luc thay đoi) hay van hoc cach mang (Ruoi trau). Tac pham đam chat nhan đao chu nghia va huong đen cai tao xa hoi mang mau sac lang man, khac voi trao luu lang man pho bien khac nhu trao luu theo Francois-Rene de Chateaubriand hay Novalis thoat ly thuc tai hay hoai co.
Theo quan điem macxit, tren cuon Tu đien Van hoc:


Chuyen the Nhung nguoi khon kho đa đuoc chuyen the rat nhieu lan mot phan hoac toan bo tieu thuyet ra cac ngon ngu khac (mot trong nhung ban dich tieng Viet la "Nhung nguoi cung kho" va "Nhung nguoi khon nan"), thanh cac tac pham san khau va đien anh.


= Đien anh =

1907, On the barricade, đao dien Alice Guy Blache
1907, Le Chemineau
1909, Les Miserables, đao dien J. Stuart Blackton
1911, Les Miserables, đao dien Albert Capellani
1913, Les Miserables, đao dien Albert Capellani
1913, The Bishop's Candlesticks, đao dien Herbert Brenon
1917, Les Miserables, đao dien Frank Lloyd
1922, Les Miserables
1923, Aa Mujo, đao dien Kiyohiko Ushihara va Yoshinobu Ikeda
1925, Les Miserables, đao dien Henri Fescourt
1929, The Bishop's Candlesticks, đao dien Norman McKinnell, chuyen the đien anh co tieng đau tien cua tac pham
1929, Aa mujo, đao dien Seika Shiba
1931, Jean Valjean, đao dien Tomu Uchida
1934, Les Miserables, đao dien Raymond Bernard
1935, Les Miserables, đao dien Richard Boleslawski
1937, Gavrosh, đao dien Tatyana Lukashevich
1938, Kyojinden, đao dien Mansaku Itami
1943, Los Miserables, đao dien Renando A. Rovero
1944, El Boassa, đao dien Kamal Selim
1947, I Miserabili, đao dien Riccardo Freda
1949, Les Nouveaux Miserables, đao dien Henri Verneuil
1950, Re mizeraburu: Kami to Akuma, đao dien Daisuke Ito
1950, Ezai Padum Pado, đao dien K. Ramnoth
1952, Les Miserables, đao dien Lewis Milestone
1955, Kundan, đao dien Sohrab Modi
1958, Les Miserables, đao dien Jean-Paul Le Chanois, hien xep thu 12 trong cac phim Phap an khach nhat nuoc Phap (9.940.533 luot ve vao xem)
1967, Les Miserables, đao dien Alan Bridges
1967, Os Miseraveis
1967, Sefiler
1972, Les Miserables, đao dien Marcel Bluwal
1973, Los Miserables, đao dien Antulio Jimnez Pons
1977, Cosette, hoat hinh
1978, Les Miserables, đao dien Glenn Jordan
1978, Al Boasa
1979, Jean Valjean Monogatari, đao dien Takashi Kuoka, hoat hinh Nhat Ban
1982, Les Miserables, đao dien Robert Hossein
1985, Les Miserables, phien ban truyen hinh cua bo phim nam 1982
1988, Les Miserables, hoat hinh Nhat Ban
1990, Les Miserables, đao dien Jean-Paul Rappeneau
1995, Les Miserables, đao dien Claude Lelouch (boi canh phim đuoc chuyen ve the ky 20)
1998, Les Miserables, đao dien Bille August, co su tham gia cua Liam Neeson, Geoffrey Rush, Uma Thurman, Hans Matheson, va Claire Danes.
2000, Les Miserables, phim truyen hinh, co su tham gia cua Gerard Depardieu, Christian Clavier, John Malkovich, Virginie Ledoyen...) (tieng Phap)
2007, Les Miserables: Shojo Cosette, Japanese animated TV series by Nippon Animation
2012, Les Miserables, phim nhac kich Anh do Tom Hooper đao dien, Hugh Jackman đong Jean Valjean, Russell Crowe đong Javert, Eddie Redmayne đong Marius, Anne Hathaway vai Fantine, Amanda Seyfried vai Cosette, Samantha Barks vai Eponine, Sacha Baron Cohen vai Thenardier, Helena Bonham Carter vai Madame Thenardier, bat đau cong chieu ngay 5 thang 12 nam 2012.


= San khau =
Chuyen the san khau noi tieng nhat cua Nhung nguoi khon kho co le la vo nhac kich cung ten do Claude-Michel Schonberg sang tac. Đay co le la vo nhac kich Phap noi tieng nhat va la mot trong nhung vo nhac kich noi tieng nhat the gioi. Vao ngay 8 thang 10 nam 2006, vo dien ki niem tron 21 nam ngay ra mat lan đau tien. Nhung nguoi khon kho đang giu ky luc la vo nhac kich đuoc dien lien tuc lau nhat o san khau West End, Luan Đon.


Giai thoai Chuyen ke lai rang Victor Hugo vi muon biet tieu thuyet cua minh ban co chay hay khong nen đa gui cho nguoi phat hanh cua minh mot buc đien tin nhung noi dung chi von ven mot dau cham hoi "?". Ong đa nhan đuoc cau tra loi - cung la mot buc đien tin - co noi dung la mot dau cham cam "!".


Chu thich Tham khao Les Miserables (novel by Hugo) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Ban tieng Phap cua Nhung nguoi khon kho
Ban tieng Anh cua Nhung nguoi khon kho
Cac chuyen the đien anh cua Nhung nguoi khon kho tren IMDb