Tue Trung Thuong si (慧中上士; 1230 - 1291) ten that la Tran Tung (陳嵩, hay Tran Quoc Tung), la mot ton that hoang gia, nha quan su, cu si đac đao cua Đai Viet đoi Tran. Ong co tuoc hieu Hung Ninh Vuong, tung cam quan 2 lan đanh bai Nguyen-Mong xam luoc (nam 1285 va 1287), va la mot thien su Phat giao Đai thua. Ong la đao huynh cua vua Tran Thanh Tong, la nguoi huong dan vua Tran Nhan Tong vao cua Thien va co nhieu anh huong đat nen mong cho su phat trien Thien phai Truc Lam o Đai Viet the ky 13 – 14.


Than the Ong la nguoi Tuc Mac, phu Thien Truong, nay thuoc tinh Nam Đinh. Ong la con truong cua An Sinh vuong Tran Lieu (nguyen tac chep An Ninh vuong), anh ruot cua Hung Đao Vuong Tran Quoc Tuan va Hoang hau Nguyen Thanh Thien Cam huy Thieu, vo vua Tran Thanh Tong.


Su nghiep Trong cuoc khang chien chong Nguyen Mong lan 2 (1285) va lan 3 (1287-1288), ong đeu truc tiep tham gia . Theo cac bo su Trung Quoc, ngay 10 thang 6 nam 1285, ong cung voi Hung Đao Vuong đem hon hai van quan giao chien voi tuong nha Nguyen la Luu The Anh va đuoi Thoat Hoan chay dai đen song Nhu Nguyet (song Cau). Trong cuoc khang chien lan thu ba, ong con đuoc giao nhung nhiem vu ngoai giao quan trong, tung đen đon trai đoi phuong vo uoc hen tra hang, lam cho ho mat canh giac, sau đo vua Tran cho quan đen đanh pha.
Sau khi khang chien thanh cong, ong đuoc phong chuc Tiet đo su cai quan phu Thai Binh. Nhung khong lau sau ong lai lui ve ap Tinh Bang (nay o huyen Vinh Bao, ngoai thanh Hai Phong) lap Duong Chan trang đe theo đuoi nghiep thien.
Nam 1291, Tue Trung thuong si mat, tho 61 tuoi.


Thien su Thoi tre, ong khong thich cong danh, chi ham nghien cuu ve Thien. Sau, ong hoc đao voi thien su Tieu Dao, vua thuc hanh giai thoat tam trong đoi song gia đinh theo hinh thuc cu si, vua đam trach cac cong viec xa hoi ma trieu đinh giao pho. Ong đuoc vua Tran Thanh Tong ne vi do kien thuc uyen bac ve noi ngoai đien, đuoc vua ton lam đao huynh. Ong sang tac nhieu thi, ke; mot so đuoc kiet tap trong "Thuong si ngu luc" (Ngu luc cua Thuong si) rat noi tieng.


Tu tuong Do sinh ra trong mot gia đinh co nhieu nghich canh, som đuoc theo hoc thien su Tieu Dao va lai truc tiep tham du vao nhung thoi khac quyet đinh van menh đat nuoc nen ong nhan ro chan tinh cuoc đoi va chon loi song hoa ai, tu tai. Tu tuong chinh cua Tue Trung Thuong si the hien qua loi đap danh cho cau hoi tong chi thien la gi cua vua Tran Nhan Tong: "Hay quay ve tu than ma tim lay tong chi ay, khong the đat đuoc tu ai khac" .


Tho Hien tho ong con lai 49 bai, đuoc xep trong bo Thuong si ngu luc. Trich gioi thieu ba bai:


Giai thoai Mot hom, Nguyen Thanh Thien Cam Hoang Thai Hau mo tiec trong cung đien. Tren ban co ca thuc an man va thuc an chay. Tue Trung Thuong si gap thuc an khong phan biet chay hay man. Hoang thai hau hoi: "Anh tu Thien ma an thit ca thi lam sao thanh Phat đuoc ?" Ong cuoi đap: "Phat la Phat, anh la anh. Anh khong can thanh Phat. Phat cung khong can thanh anh. Em khong nghe cac bac co đuc noi: Van Thu la Van Thu, giai thoat la giai thoat đo sao?" Trong bua tiec nay co vua Tran Nhan Tong; vua rat thac mac ve viec nay va chua hieu ro y nghia cau tra loi cua Tue Trung Thuong si, nhung chua tien hoi.
Nam Đinh Hoi (1287), Hoang thai hau Nguyen Thanh Thien Cam bang. Thuong hoang Tran Thanh Tong trong lo viec trieu chinh o kinh đo, vua Tran Nhan Tong phai cap toc ve đat An Bang đe thinh cau la Thuong si Tue Trung ve lo le tang. Tren đuong ve kinh đo bang thuyen, co thoi gio đe Thuong si Tue Trung va chau (vua Tran Nhan Tong) đam luan. Khi đo, vua van con thac mac ve viec Thuong si an man va nhung cau tra loi cua Thuong si trong bua tiec ma Thai hau đai lan truoc, vi vay, vua hoi Thuong si: "Thua cau, chung sanh quen cai nghiep an thit, uong ruou, lam the nao thoat khoi toi bao nghiep luc?"
Thuong si đap: "Neu co nguoi đung xoay lung lai, thinh linh co vua đi qua phia sau lung, nguoi kia khong biet, vo tinh nem vat gi đo trung vao vua, thu hoi nguoi ay co so bi toi hay khong va vua co gian bat toi hay khong? Nen biet, hai viec đo khong dinh dap gi đen nhau ca."
Tiep theo đo, Thuong si đoc cho vua nghe hai bai ke rong kinh sach Phat :
Vo thuong chu phap hanh
Tam nghi toi tien sanh
Bon lai vo nhat vat
Phi chung diec phi manh
Nhat nhat đoi canh thoi
Canh canh tong tam xuat
Tam canh bon lai vo,
Xu xu Ba-la-mat.
Tam dich :
Vo thuong cac phap hien,
Tam ngo toi lien sanh
Xua nay khong mot vat
Khong giong cung khong mam
Ngay ngay thi đoi canh
Canh canh theo tam xuat
Tam canh von la khong,
Khap noi la "Niet ban".
Vua suy nghi giay lau nhung van chua hieu het y Thuong si nen lai hoi: "Tuy la nhu vay, nhung neu toi va phuoc ro rang thi lam the nao?"
Thuong si biet vua chua hieu ro nen đoc them mot bai ke đe chi bao them:
Khiet thao du khiet nhuc,
Chung sanh cac so thuoc,
Xuan lai bach thao sanh
Ha xu kien toi phuoc.
Tam dich (TT) :
An chay cung an thit
Chung sanh tuy so thich
Xuan ve cay co tuoi
Cho nao thay toi phuoc !
Vua lai hoi: "Nhu vay, viec cong phu giu gioi tinh nghiem khong chut loi long la đe lam gi?" Thuong si chi cuoi ma khong đap cau hoi, vua co nan ni, Thuong si đoc hai bai ke an tam cho vua:
Tri gioi kiem nhan nhuc
Chieu toi bot chieu phuc
Duc tri vo toi phuc,
Phi tri gioi nhan nhuc,
Nhu nhan thuong tho thi
An trung tu cau nguy
Nhu nhan bat thuong tho
Phong nguyet ha so vi
Tam dich :
Tri gioi va nhan nhuc
Chuoc toi chang chuoc phuc
Muon biet khong toi phuc,
Khong nhan nhuc tri gioi
Nhu nguoi đang leo cay
Đang yen lai tim nguy.
Nhu nguoi khong leo cay
Trang gio lam gi đuoc?
Đoan Thuong si bi mat dan ky vua :
"Đung noi voi nhung nguoi khong hieu biet", (Vat thi phi nhan).
Tu đo, vua Tran Nhan Tong moi biet mon phong Thien hoc cua Thuong si cao tham sieu viet. Mot hom khac, vua Tran Nhan Tong hoi Thuong si ve "yeu chi cua Thien Tong" va muon biet đuoc bi quyet giac ngo ma Thuong si đuoc Thien su Tieu Dao truyen. Thuong si ung khau đap : "Hay quay ve tu quan xet chinh ban than minh chu khong the nho mot nguoi nao khac". (phan quan tu ky ban phan su, bat tong tha đac).
Nho vao loi day tham sau bi yeu nay cua Thuong si ma vua Tran Nhan Tong ngo đuoc yeu chi cua Thien tong va thay đuoc đuong vao Đao. Tu đo, vua Tran Nhan Tong moi het long ton kinh Thuong si va tho Thuong si lam thay.


Xem them Tran Quoc Tuan
Tran Lieu
Tran Thanh Tong
Tran Nhan Tong
Truc Lam Yen Tu
Tran Quoc Tang


Thong tin them Sach Hoang Viet Van Tuyen noi Tue Trung Thuong si la Hung Ninh Vuong Tran Quoc Tang, con lon cua Tran Hung Đao. Su thuc thi tuy Tue Trung thuong si co tuoc hieu la Hung Ninh Vuong, nhung ong khong phai ten la Tran Quoc Tang, cung khong phai la Tran Hung Đao, va ten ong la Tran Quoc Tung.
Thuong toa Thich Tue Sy, mot hoc gia Phat hoc uyen bac tai Viet Nam thoi nay tu đat phap hieu la "Tue Sy" do muon theo guong ngai Tue Trung Thuong si.


Chu thich Lien ket ngoai Thuong Si Ngu Luc Luu tru ngay 12 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine
Nhung dong tho đoi cua Tue Trung Thuong Sy - Hue Thien Luu tru ngay 6 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Tue Trung Thuong Sy (1230-1291)- Thich Chon Thien Luu tru ngay 30 thang 11 nam 2003 tai Wayback Machine
Viet Nam Phat giao su luan, tap 1, chuong XI: Tue Trung Thuong Si - Nguyen Lang