Lop thiet giap ham Wittelsbach bao gom nam thiet giap ham tien-dreadnought cua Hai quan Đe quoc Đuc (Kaiserliche Marine). Chung la nhung thiet giap ham đau tien đuoc che tao theo Đao luat Hai quan Đuc nam 1898, bao gom Wittelsbach, Wettin, Zahringen, Schwaben va Mecklenburg. Ca nam chiec đeu đuoc đat luon giua cac nam 1899-1900, va hoan tat vao nam 1904. Chung co hinh dang ben ngoai tuong tu nhu cua lop Kaiser Friedrich III dan truoc, nhung co mot san tau chinh phang thay vi san tau phia đuoi thap hon nhu tren lop Kaiser Friedrich III, va co mot đai giap đuoc mo rong hon. Vu khi trang bi hau nhu tuong tu, cho du đuoc sap xep hieu qua hon.
Cac con tau đuoc đua ra hoat đong cung ham đoi Đuc tu nam 1902 đen nam 1904, noi chung gia nhap Hai đoi Chien tran 1. Chung nhanh chong bi lac hau boi su ra đoi cua chiec Dreadnought cua Hai quan Hoang gia Anh vao nam 1906. Khi Chien tranh The gioi thu nhat no ra vao nam 1914, nhung chiec trong lop Wittelsbach đa khong con phu hop cho cac hoat đong noi tuyen đau, mac du cung co nhung hoat đong gioi han tai bien Baltic chong lai Hai quan Nga. Vao nam 1916, ca nam chiec trong lop đuoc giai giap đe phuc vu trong cac vai tro thu yeu. Wittelsbach, Wettin va Schwaben tro thanh nhung tau huan luyen, Mecklenburg la mot tau giu tu binh va sau đo la mot tau trai linh noi, trong khi Zahringen tro thanh mot tau muc tieu. Tat ca ngoai tru Zahringen đeu bi thao do vao nam 1921-1922, Zahringen đuoc tai cau truc thanh mot tau muc tieu đieu khien bang vo tuyen vao giua nhung nam 1920. Trong Chien tranh The gioi thu hai, no bi hu hai nang trong mot cuoc khong kich vao nam 1944 va bi đanh đam vao nhung ngay cuoi cung cua chien tranh. Xac tau đam cua no sau cung đuoc thao do tai cho vao cac nam 1949-1950.


Thiet ke Nhung chiec trong lop Wittelsbach la nhung thiet giap ham đau tien đuoc che tao theo Đao luat Hai quan Đuc thu nhat nam 1898. Chung tieu bieu cho su cai thien dua tren lop Kaiser Friedrich III dan truoc, đuoc trang bi cung co phao 24 inch nhung đuoc tang cuong them mot ong phong ngu loi. Cac con tau cung co kha nang phong thu đuoc cai thien, nho co đai giap đuoc mo rong hon. Khac biet chinh ve kieu dang so voi lop dan truoc la toan bo chieu dai cua san tau chinh đeu phang, trong khi san phia sau cua lop Kaiser Friedrich III đuoc đat thap hon.


Cac đac tinh chung Nhung chiec trong lop Wittelsbach co chieu dai o muc nuoc la 125,2 met (411 ft) va chieu dai chung 126,8 m (416 ft), man thuyen rong 22,8 m (75 ft), va đo sau cua mon nuoc la 7,95 m (26,1 ft) o phia truoc. Lop Wittelsbach đuoc thiet ke voi trong luong choan nuoc thong thuong la 11.774 tan (11.588 tan Anh), va len đen 12.798 t (12.596 tan Anh) khi đay tai nang. Luon tau đuoc cau truc boi cac khung thep ngang va doc, va cac tam thep đuoc đinh tan vao cac cau truc khung đo. Con tau đuoc chia ra 14 ngan kin nuoc va co mot đay kep keo dai 70% chieu dai luon tau.
Lop Wittelsbach đuoc Hai quan Đuc đanh gia nhu nhung con tau đi bien xuat sac va de nghieng khi be lai; chung nghieng cho đen 30° trong vong 10 giay. Chung co đong de dang, mat cho đen 60% toc đo va nghieng tren 9° khi be lai. Tuy nhien, chung mac phai su rung đong nang, nhat la o phan đuoi, khi di chuyen toc đo cao; đong thoi mui tau rat uot ngay ca khi bien đong vua. Con tau co mot thuy thu đoan gom 33 si quan va 650 thuy thu; khi phuc vu nhu la soai ham cua hai đoi, chung đuoc bo sung them 13 si quan va 66 thuy thu, va khi hoat đong nhu tau chi huy thu hai, chung co them 9 si quan va 44 thuy thu. Wittelsbach va cac tau chi em mang theo mot so xuong nho, bao gom hai xuong gac, hai xuong đo bo, mot xuong cheo, hai ca-no, hai xuong yawl va hai xuong nho.


= Đong luc =
Nhung chiec trong lop Wittelsbach đuoc van hanh boi ba đong co hoi nuoc ba buong banh truong đat doc. Cac đong co phia ngoai dan đong mot chan vit ba canh co đuong kinh 4,8 m (16 ft); trong khi truc giua noi voi mot chan vit bon canh hoi nho hon voi đuong kinh 4,5 m (15 ft). Hoi nuoc đuoc cung cap boi sau noi hoi hinh tru ngang va sau noi hoi kieu Marine, ngoai tru Wettin va Mecklenburg thay kieu noi hoi Marine bang kieu noi hoi Thornycroft. Con tau đuoc đieu khien boi mot banh lai lon duy nhat.
He thong đong luc cua cac con tau cung cap cong suat 14.000 ihp (10.000 kW), cho phep đat đuoc toc đo toi đa 18 hai ly tren gio (33 km/h; 21 mph). Tuy nhien, khi chay thu may, su the hien cua cac con tau khac biet nhau đang ke: Schwaben, chiec cham nhat, co cong suat 13.253 ihp (9.883 kW) va đat đuoc toc đo toi đa 16,9 hai ly tren gio (31,3 km/h; 19,4 mph); trong khi Wettin, chiec nhanh nhat, co cong suat 15.530 ihp (11.581 kW) va toc đo 18,1 hai ly tren gio (33,5 km/h; 20,8 mph). Cac con tau đuoc thiet ke đe chua 650 tan (640 tan Anh) than, nhung trong thuc te chung cho theo gan gap ba luong nhien lieu, đen 1.800 tan (1.800 tan Anh; 2.000 tan My) nho su dung cac khoang trong phu troi tren tau. Vi vay chung co tam hoat đong 5.000 hai ly (9.260 km; 5.754 mi) o toc đo đuong truong 10 kn (19 km/h; 12 mph). Đien nang tren tau đuoc cung cap boi bon may phat đien, moi chiec tao ra 230 kilowatt (310 hp) o đien the 74 volt; rieng tren chiec Wittelsbach cac may phat co cong suat 248 kilowatt (333 hp).


= Vu khi =
Vu khi trang bi cho lop Wittelsbach gan tuong tu nhu cua lop Kaiser Friedrich III dan truoc. Dan phao chinh bao gom bon khau hai phao 24 cm (9,4 in)/40 caliber bo tri tren hai thap phao nong đoi, mot phia truoc va mot phia sau cua cau truc thuong tang. Cac khau phao đuoc đat tren cac be Drh.L. C/98, cho phep nang len đen 30° va ha xuong đen −5°. O goc nang toi đa, cac khau phao co the ban đen muc tieu cach xa 16.930 m (18.510 yd). Kieu phao nay ban ra đan phao nang 140 kg (310 lb) voi luu toc đau đan 690 m/s (2.263 ft/s). Chung co toc đo ban 3-4 phat moi phut, va đuoc cung cap tong cong 340 qua đan phao, tuc 85 qua đan cho moi khau phao.

Dan phao hang hai cua cac con tau bao gom muoi tam khau hai phao 15 cm (5,9 in) SK L/40, gom bon khau đat tren cac thap phao đon giua tau va cac khau con lai đat trong cac thap phao u MPL. Cac khau phao nay ban ra đan phao xuyen thep voi toc đo ban 4-5 phat; cac thap phao co the nang đen goc 20° va ha cho đen goc -7°, cho phep co mot tam ban toi đa 13.700 m (15.000 yd), nhung phai nang va xoay bang tay. Chung co tong cong 2.160 qua đan phao, tuc 120 qua cho moi khau.
Cac con tau con mang theo muoi hai khau phao 8,8 cm (3,5 in) SK L/30 ban nhanh cung đuoc đat trong cac thap phao u va tren cac chot cua con tau. Cac khau phao đuoc cung cap tu 170 đen 250 qua đan phao cho moi khau; chung ban ra đan phao nang 13,8 kg (30 lb) o luu toc đau đan 590 m/s (1.936 ft/s). Toc đo ban cua loai vu khi nay la khoang 15 phat moi phut, va co the đoi đau voi muc tieu o khoang cach 10.500 m (11.500 yd). Kieu vu khi nay cung phai đuoc van hanh bang tay. Cac con tau con co 12 khau sung may.
Cac con tau con đuoc trang bi sau ong phong ngu loi 45 cm (17,7 in), tat ca đuoc đat tren cac be xoay ben tren muc nuoc. Bon ong đuoc bo tri ben man tau, mot ong truoc mui va mot ong phia đuoi tau. Ngu loi la kieu dai 5,1 m (200 in), mang theo đau đan chua 87,5 kg (193 lb) thuoc no TNT. Chung co the đuoc cai đat o hai toc đo: o toc đo 26 kn (48 km/h; 30 mph) qua ngu loi co tam xa hoat đong 800 m (870 yd), va o toc đo 32 kn (59 km/h; 37 mph) no co tam xa hoat đong 500 m (550 yd).


= Vo giap =
Cac con tau trong lop Wittelsbach đuoc trang bi vo giap bang thep Krupp. Vo giap san tau day 50 mm (2,0 in) o phan ngang va 75–120 mm (3,0–4,7 in) o phan nghieng, tiep noi voi đai giap. Đai giap chinh day đen 225 mm (8,9 in) o giua phan thanh tri trung tam, noi bo tri nhung thanh phan trong yeu cua con tau bao gom cac ham đan va he thong đong luc. Chieu day cua đai giap giam con 100 mm (3,9 in) o hai đau thanh tri trung tam, trong khi mui tau va đuoi tau hoan toan khong co giap bao ve. Toan bo chieu dai cua đai giap đuoc lot phia trong mot lop go teak day 100 mm (3,9 in).
Ngay phia tren đai giap, cac thap phao u 15 cm co cac tam chan bang thep day 140 mm (5,5 in). Cac thap phao 15 cm bi boc lo nhieu hon nen đuoc bap ve tot hon, voi cac mat hong day 150 mm (5,9 in) va tam chan phao day 70 mm (2,8 in). Cac thap phao chinh 24 cm co vo giap tot nhat đoi voi ca con tau, voi mat hong day 250 mm (9,8 in) va noc day 50 mm (2,0 in). Thap chi huy phia truoc co cac mat hong day 250 mm (9,8 in) nhung noc chi co 30 mm (1,2 in). Thap chi huy phia sau tham chi con đuoc bao ve kem hon voi cac mat hong day 140 mm (5,5 in) va noc day 30 mm (1,2 in).


Che tao Wittelsbach đuoc đat hang cho ham đoi Đuc duoi cai ten tam thoi "C" trong hop đong. No đuoc đat luon tai xuong tau Kaiserliche tai Wilhelmshaven vao nam 1899 duoi so hieu che tao 25, va đuoc ha thuy vao ngay 3 thang 7 nam 1900; cong viec hoan thien no đuoc bat đau ngay sau khi no roi u tau. Cong viec nay bao gom viec trang bi vu khi cho con tau, cau truc cac ngan ben trong, va hoan tat phan cau truc thuong tang. Đen cuoi nam 1902 cong viec đoi voi con tau hoan tat. Wittelsbach đuoc đua ra hoat đong cung ham đoi vao ngay 15 thang 10 nam đo. Wettin đuoc đat hang duoi cai ten tam thoi "D" va đuoc đat luon tai xuong tau Schichau-Werke o Danzig vao nam 1899. Mac du no đuoc ha thuy vao ngay 6 thang 6 nam 1901, gan tron mot nam sau Wittelsbach, no lai đuoc đua ra hoat đong hai tuan som hon chiec tau chi em, vao ngay 1 thang 10 nam 1902.
Zahringen đuoc đat luon tai xuong tau Germaniawerft tai Kiel duoi cai ten tam thoi "E" vao nam 1899. No đuoc ha thuy vao ngay 12 thang 6 nam 1901 va đua ra hoat đong cung ham đoi vao ngay 25 thang 10 nam 1902. Vao nam 1900, Schwaben tiep noi Wittelsbach tai xuong tau Kaiserliche Werft Wilhelmshaven duoi cai ten tam thoi "G". No đuoc ha thuy vao ngay 19 thang 8 nam 1901 va đua ra hoat đong vao ngay 13 thang 4 nam 1904, la chiec cuoi cung trong lop tham gia ham đoi. Mecklenburg đuoc đat hang tai xuong tau AG Vulcan o Stettin duoi cai ten tam thoi "F". No đuoc đat luon tai đay vao nam 1900, đuoc ha thuy vao ngay 9 thang 11 nam 1901. Mecklenburg đuoc hoan tat vao thang 5 nam 1903 va đua ra hoat đong vao ngay 25 thang 5.


Lich su hoat đong Vao đau nhung nam 1900, Ham đoi Đuc đuoc tai to chuc thanh Ham đoi Nha (tieng Đuc: Heimatflotte). Sau khi tham gia ham đoi, nhung chiec trong lop Wittelsbach đuoc phan ve Hai đoi Chien tran 1, noi chung thay the cho nhung chiec thuoc lop Brandenburg cu hon. Đen nam 1907, nhung chiec thuoc lop Braunschweig va lop Deutschland đuoc đua vao hoat đong. Voi hai hai đoi chien tran co đay đu bien che, ham đoi đuoc tai to chuc thanh Ham đoi Bien khoi.
Giong nhu nhung chiec thuoc lop Kaiser Friedrich III, lop Wittelsbach đuoc rut khoi hoat đong noi tuyen đau sau su ra đoi cua nhung chiec dreadnought; tuy nhien chung đuoc goi tro lai phuc vu sau khi Chien tranh The gioi thu nhat no ra vao nam 1914. Chung đuoc phan ve Hai đoi Chien tran 4 va đuoc bo tri tai khu vuc bien Baltic. Cac con tau đat can cu tai Kiel duoi quyen chi huy cua Pho đo đoc Ehrhard Schmidt. Vao đau thang 9 nam 1914, cac con tau thuc hien mot đot can quet khong ket qua vao bien Baltic chong lai luc luong Hai quan Nga đang hoat đong tai đay. Đen thang 5 nam 1915, bon chiec trong lop Wittelsbach tien vao bien Baltic ban pha Libau, von sau đo bi Luc quan Đuc chiem đong. Ca nam chiec đa di chuyen đen Libau trong Tran chien vinh Riga vao thang 8 nam 1915, cho du chung khong tham gia tac chien trong tran nay.
Tau ngam Anh bat đau hoat đong tich cuc tai bien Baltic vao cuoi nam 1915; nhieu tau tuan duong đa bi đanh đam, nen nhung chiec trong lop Wittelsbach khong the chiu đung them rui ro tai đay. Do đa cu ky va mong manh, chung đuoc rut khoi hoat đong va giai giap vao nam 1916. Cac con tau đuoc su dung lam tau huan luyen, ngoai tru Mecklenburg đuoc dung lam tau giu tu binh. Đen nam 1919, Wittelsbach va Schwaben đuoc cai bien thanh tau kho chua tiep lieu cho cac tau quet min. Toan bo nhung chiec trong lop, ngoai tru Zahringen, đuoc rut khoi Đang ba Hai quan sau khi chien tranh ket thuc: Mecklenburg vao ngay 27 thang 1 nam 1920, Wettin tiep noi vao ngay 11 thang 3 nam 1920, Wittelsbach va Schwaben vao ngay 8 thang 3 nam 1921. Ca bon con tau bi thao do trong nhung nam 1921-1922. Zahringen đuoc cai bien thanh mot tau nmuc tieu đieu khien bang vo tuyen trong nhung nam 1926-1927. May bay nem bom cua Khong quan Hoang gia Anh đa đanh chim no tai Gotenhafen vao nam 1944; xac đam cua con tau bi thao do tai cho trong nhung nam 1949-1950.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Thu muc =
Gardiner, Robert; Gray, Randal, bien tap (1984). Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1922. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0870219073. OCLC 12119866.
Gardiner, Robert; Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., bien tap (1979). Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-133-5.
Grießmer, Axel (1999). Die Linienschiffe der Kaiserlichen Marine. Bonn: Bernard & Graefe Verlag. ISBN 3763759859.
Groner, Erich (1990). German Warships: 1815–1945. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-790-9.
Halpern, Paul G. (1995). A Naval History of World War I. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1557503524.
Herwig, Holger (1980). "Luxury" Fleet: The Imperial German Navy 1888-1918. Amherst, New York: Humanity Books. ISBN 9781573922869.
Hore, Peter (2006). The Ironclads. London: Southwater Publishing. ISBN 978-1-84476-299-6. OCLC 70402701.


Lien ket ngoai