Suc khoe la trang thai toan dien ve the chat, tinh than va xa hoi va khong phai chi bao gom co tinh trang khong co benh hay thuong tat (theo To chuc Y te The gioi) Mac du đinh nghia nay la chu đe cua nhieu cuoc tranh cai, đac biet thieu gia tri hoat đong va vi van đe đuoc tao ra boi tu "toan dien", nen đay van la van đe con keo dai. Cac đinh nghia khac cung đa đuoc đua ra, trong so đo đinh nghia gan đay nhat la moi quan he giua suc khoe va su thoa man cac nhu cau ca nhan. Cac he thong phan loai nhu Phan loai quoc te ve Gia đinh cua WHO, bao gom He thong phan loai quoc te ve Chuc nang, Khuyet tat va Suc khoe (ICF) va Phan loai quoc te ve Benh tat (ICD), thuong đuoc su dung đe đinh nghia va đe đo đac cac thanh phan cua suc khoe.
Co mot suc khoe tot nhat la mot trong nhung quyen co ban con nguoi du thuoc bat ky chung toc, ton giao, chinh kien chinh tri hay đieu kien kinh te - xa hoi nao.


Cac yeu to quyet đinh suc khoe Nhin chung, ngu canh ma theo đo nhieu ca nhan xem trong tinh trang suc khoe va chat luong cua song cua ho. Nguoi ta ngay cang nhan ra rang suc khoe đuoc duy tri va cai thien khong chi qua nhung thanh tuu va ung dung cua khoa hoc y te, ma con qua nhung co gang va nhung lua chon cach song thong thai cua mot ca nhan hay xa hoi. Theo WHO, cac yeu to chinh quyet đinh đen suc khoe nhu moi truong kinh te va xa hoi, moi truong vat ly, va đac điem va ung xu cua moi ca nhan.
Cu the hon, cac yeu to chinh đa đuoc phat hien la co anh huong đen suc khoe bao gom:


Tap luyen Tap luyen la viec thuc hanh cac đong tac nham phat trien va duy tri suc khoe the chat va suc khoe toan dien. Đieu nay co đuoc nho viec ren luyen cac đong tac the duc. Tap luyen thuong xuyen la thanh phan rat quan trong giup ngan ngua benh tat, ngan ngua cac "benh nguoi giau" nhu ung thu, benh tim, benh mach vanh, tieu đuong loai 2, beo phi va đau lung.
Nhin chung, luyen tap the duc co the chia thanh hai nhom theo tac đong noi chung len co the con nguoi:

Tap luyen ve co bap, chang han nhu uon deo, nham cham soc chuc nang van đong cua co va cac khop. Cac bai tap Aerobic nhu đi bo va chay tap trung vao viec tang suc chiu đung cua he tuan hoan. Bai tap Anaerobic chang han nang ta hoac chay nuoc rut tang suc manh cua co trong thoi gian ngan.
Tap luyen ve khi huyet, tinh than, chang han nhu viec ho hap, hit tho, nham cham soc chuc nang van đong khi huyet, thu gian va tap trung tinh than. Cac bai tap thai cuc quyen, khi cong, yoga lam tang su luu thong khi huyet va huong tinh than vao cac đong tac tap luyen. Tu đay lam tang kha nang tap trung, ren luyen tri nho.
Tap luyen the duc rat quan trong trong viec giu gin suc khoe the chat gom co trong luong, the hinh va xuong, co, khop, tang cuong hoat đong cua he mien dich.
Tap luyen tinh than lam vung chac he than kinh, lam hoat hoa cac hoat đong ve khi huyet.
Che đo Dinh duong cung quan trong tuong đuong voi viec tap luyen the duc. Khi tap luyen, dinh duong se tro nen tham chi quan trong hon ca đe co mot che đo an tot nham đam bao cho co the co mot ti le đung ca yeu to thong thuong lan yeu to vi luong, giup co the hoi phuc sau khi van đong.


Dinh duong Dinh duong la su cung cap cac duong chat cho co the thong qua cac thuc pham an uong. Theo dinh duong hoc, đe co đay đu chat dinh duong thi co the phai đuoc cung cap đay đu cac vitamin can thiet. Neu khong đu cac vitamin can thiet thi co the se bi suy yeu, goi la suy dinh duong.

Viec thay đoi che đo an uong, cung cap cac chat dinh duong đay đu se lam thay đoi suc khoe, chua lanh moi benh tat co nguyen nhan tu che đo dinh duong sai lech. Su thieu hut qua muc hay mat can bang trong che đo dinh duong co the dan toi cac benh nhu benh scobat, beo phi, chung loang xuong, cung nhu nhieu van đe lien quan toi tam ly va hanh vi.
Hon nua, an phai cac nguyen to khong co vai tro voi suc khoe (nhu la chi, thuy ngan, PCB, dioxin) co the gay đoc va cac hau qua tiem tang dan toi tu vong, tuy thuoc lieu luong.
Dinh duong hoc la mon khoa hoc nghien cuu moi quan he giua che đo an, cac thanh phan suc khoe va benh tat. Cac nha dinh duong la cac chuyen gia y hoc đa đuoc đao tao chuyen mon cao. Ho cung la nhung bac si co the cung cap nhung loi khuyen an toan, co co so khoa hoc va chinh xac ve dinh duong va cach can thiep.
Dinh duong hoc giup tang hieu biet tai sao va nhu the nao cac van đe dinh duong co anh huong toi suc khoe.


Suc khoe tinh than Suc khoe tinh than la mot khai niem am chi tinh trang tam than va cam xuc tot cua moi ca nhan. Theo to chuc Y te The gioi, khong co đinh nghia chinh thuc cho suc khoe tinh than. Cac nen van hoa khac nhau, cac đanh gia chu quan va cac gia thuyet khoa hoc khac nhau đeu co anh huong toi đinh nghia ve khai niem "suc khoe tinh than". Mat khac, tinh trang thoai mai, khong co roi loan nao ve tinh than chua chac đa đuoc coi la suc khoe tinh than.
Co mot cach đe nhan xet suc khoe tinh than la xem xem mot nguoi the hien chuc nang cua minh thanh cong toi muc nao. Cam thay co đu kha nang tu tin, co the đoi mat voi nhung muc tinh trang cang thang o binh thuong, luon giu đuoc cac moi quan he mot cach thoai mai, co mot cuoc song đoc lap, va de hoi phuc sau nhung tinh huong kho khan... đeu đuoc coi la cac dau hieu cua mot suc khoe tinh than.


Duy tri suc khoe tot = Vai tro cua khoa hoc =
 
Khoa hoc cham soc suc khoe hay con đuoc goi la Khoa hoc Y hoc, la mot tap hop cac nganh khoa hoc ung dung ap dung mot hay nhieu phan cua khoa hoc tu nhien hay khoa hoc hinh thuc (formal science) đe xay dung va phat trien kien thuc, phuong phap can thiep hay cong nghe co ich trong viec cham soc suc khoe lam sang va suc khoe cong đong.


= Vai tro cua Y te cong cong =

Y te cong cong la khoa hoc va tim ra phuong phap phong benh, keo dai tuoi tho va tang cuong suc khoe thong qua nhung co gang co to chuc cua xa hoi. Y te cong cong co nhieu linh vuc nho nhung co the chia ra cac phan: dich te hoc, sinh thong ke va dich vu y te. Nhung van đe lien quan đen moi truong, xa hoi, nhan chung hoc va suc khoe nghe nghiep cung la linh vuc quan trong trong y te cong cong.
Trong tam can thiep cua y te cong cong la phong benh truoc khi đen muc phai chua benh thong qua viec theo doi tinh trang va đieu chinh hanh đong bao ve suc khoe. Noi tom lai, trong nhieu truong hop thi chua benh co the gay nguy hiem đen tinh mang hon so voi phong benh tu truoc, chang han nhu khi bung phat benh lay nhiem. Chuong trinh tiem chung vac-xin va phan phat bao cao su la nhung vi du ve cac bien phap dung trong y te cong cong.


Xem them Chat dinh duong
Chat dinh duong thiet yeu
Danh sach chat dinh duong đa luong
Danh sach chat dinh duong vi luong
Cac phytochemical trong thuc pham
Suy dinh duong


Chu thich Lien ket ngoai Đinh nghia suc khoe cua WHO-1948
Беляев, И.А. Здоровье человека как целостного природно-социально-духовного существа Luu tru ngay 1 thang 6 nam 2022 tai Wayback Machine / И.А. Беляев // Вестник Оренбургского государственного университета. — 2014. — № 7 (168), июль. — С. 86-92.