Chi dan đia ly (tieng Anh: geographical indication hay GI) la nhung chi dan ve hang hoa bat nguon tu mot quoc gia, khu vuc hay đia phuong; nguon goc đia ly cua chung bao đam chat luong, danh tieng hoac đac tinh ban đia.


Lich su = Chi dan nguon goc va ten goi xuat xu hang hoa =
Bao ho chi dan đia ly đuoc bat đau o Phap vao đau the ky 20 voi nhung van đe lien quan toi hai thuat ngu “chi dan nguon goc” (Indication of source) va “ten goi xuat xu hang hoa” (Appllations of orgin).
Thuat ngu “chi dan nguon goc” xuat hien som nhat, tu xa xua, đuoc hinh thanh tu viec gan cac dau hieu tren san pham đe phan biet san pham hang hoa trong qua trinh luu thong tren thi truong. Nhung dau hieu nay xac đinh đuoc nguoi tao ra san pham, cung co the xac đinh noi tao ra san pham. 
Chi dan nguon goc đuoc đe cap đau tien trong Cong uoc Paris (1883) ve bao ho quyen so huu cong nghiep tuy nhien van chua ro khai niem va dau hieu cua chi dan nguon goc. Đen nam 1981, Thoa uoc Madrid ve đang ky quoc te nhan hieu hang hoa quoc te đa quy đinh ve chi dan nguon goc kha ro: “Bat ki san pham nao mang chi dan sai lech va lua doi ma qua đo, mot trong so cac quoc gia thanh vien cua Thoa uoc Madrid hoac mot đia điem tai nuoc đo đuoc chi dan truc tiep hoac gian tiep la nuoc hoac đia điem xuat xu hang nhap khau vao bat ki quoc gia thanh vien nao cua thao uoc đeu bi tich thu”. Đen đay, chi dan nguon goc moi chi quy đinh la dau hieu chi dan chinh xac ve mot quoc gia hoac mot đia điem trong mot quoc gia ma tai đo, hang hoa đuoc tao ra, chu chua co khai niem ro rang, va cung chua xuat hien thuat ngu "chi dan đia ly".
Thuat ngu “xuat xu hang hoa” cung xuat hien lan đau tien trong cong uoc Paris. Mai đen nam 1958, khi hiep đinh Lisbon ve bao ho va đang ky quoc te ten goi xuat xu hang hoa ra đoi moi đua ra khai niem ve ten goi xuat xu hang hoa. Đieu 2 cua hiep đinh neu ro “Ten goi xuat xu hang hoa la ten đia ly cua nuoc, khu vuc hoac vung lanh tho dung đe chi đan cho san pham bat nguon tu khu vuc đo, co chat luong hoac nhung tinh chat đac thu rieng biet xuat phat tu moi truong đia ly, bao gom yeu to tu nhien va con nguoi”.
Cung theo hiep đinh Lisbon, ten goi xuat xu hang hoa đam bao 4 đieu kien: ten goi xuat xu hang hoa la ten goi cua mot khu vuc đia ly hoac mot quoc gia cu the; ten goi xuat xu hang hoa phai co chuc nang chi dan ve nguon goc hang hoa; hang hoa mang ten goi xuat xu hang hoa phai co chat luong, tich chat đac thu rieng; chat luong va tinh chat đac thu phai co moi lien he voi moi truong đia ly.  


= Chi dan đia ly =
Đen nam 1994, thuat ngu "chi dan đia ly" (geographical indications) moi chinh thuc xuat hien tren co so "chi dan nguon goc" va "ten goi xuat xu hang hoa", đuoc quy đinh tai khoan 1 đieu 22 hiep đinh TRIP: “chi dan đia ly la nhung chi dan ve hang hoa bat nguon tu lanh tho cua mot thanh vien hoac tu khu vuc hay đia phuong thuoc lanh tho đo, co chat luong, uy tin hoac đac tinh nhat đinh chu yeu do xuat xu đia ly”.   
Hiep đinh TRIPS ve nhung van đe lien quan đen thuong mai cua Quyen So huu Tri tue đuoc ban hanh, đa thiet lap cac tieu chuan đe quy đinh ve bao ho va thuc thi so huu tri tue quoc te, xay dung cac tieu chuan quoc te toi thieu đoi voi chi dan đia ly. Tu đay, bao ho chi dan đia ly đa thua nhan tren pham vi quoc te.  
Mot san pham, dich vu hang hoa đuoc coi la chi dan đia ly phai đat đuoc ba đieu kien sau:

Co dau hieu (bao gom tu ngu, hinh anh,...) đe chi ra đuoc san pham đo mang chi dan đia ly đuoc bao ho bat nguon tu lanh tho cua quoc gia nao hoac thuoc khu vuc đia phuong nao cua lanh tho quoc gia đo.
Co nguon goc tu quoc gia hoac tu khu vuc, đia phuong ma hang hoa đo đuoc xac đinh mang chi dan đia ly.
Co chat luong, uy tin hoac đac tinh nhat đinh chu yeu do quoc gia hay khu vuc đia phuong đa đuoc chi dan la noi hang hoa bat nguon quy đinh.


Vi du tai cac quoc gia = Hoa Ky =
Chi dan đia ly tai Hoa Ky đuoc bao ho duoi dang: nhan hieu thong thuong, nhan hieu chung nhan va nhan hieu tap the. Trong đo, nhan hieu chung nhan la hinh thuc phap ly đuoc xem la phu hop nhat voi chi dan đia ly.
Khai niem ve nhan hieu chung nhan đuoc quy đinh tai chuong 15, đieu 1127, Lanham Act: “Nhan hieu chung nhan la bat ky chu, ten goi, bieu tuong, hinh ve hoac su ket hop cac yeu to đo đa đuoc su dung hoac co y đinh su dung trong hoat đong thuong mai boi mot nguoi khong phai la chu so huu nhan hieu, đuoc chu so huu đang ky nham muc đich cho phep nguoi khac su dung va nop đon đang ky bao ho nham chung nhan rang hang hoa va dich vu mang nhan co nguon goc khu vuc hoac nguon goc khac, co nguyen lieu, cach thuc san xuat, chat luong, su chinh xac hoac đac tinh khac cua hang hoa hay dich vu cua nguoi nao đo hoac chung nhan quy trinh va cach thuc san xuat hang hoa va dich vu đuoc thuc hien boi cac thanh vien cua hiep hoi hoac to chuc khac”.


= Viet Nam =


 Ten goi xuat xu hang hoa  Ten goi xuat xu hang hoa lan đau tien xuat hien tai Viet Nam vao nam 1989 trong Phap lenh bao ho quyen so huu cong nghiep, va đuoc đua vao đieu 786 Bo luat dan su 1995: “Ten goi xuat xu hang hoa la ten đia ly cua nuoc, đia phuong dung đe chi xuat xu cua hang hoa tu nuoc, đia phuong đo voi đieu kien mat hang nay co tinh chat, chat luong đac thu dua tren cac đieu kien đia ly đoc đao va uu viet, bao gom yeu to tu nhien, con nguoi hoac ket hop ca hai yeu to đo.”
O Viet Nam, ten goi xuat xu hang hoa can co bon đieu kien: ten goi xuat xu hang hoa phai la ten chinh thuc va đang đuoc su dung tai mot quoc gia, mot đia phuong xac đinh tren ban đo đia ly; hang hoa mang ten goi xuat xu phai co xuat xu tu nuoc, đia phuong đa đuoc xac đinh mang ten goi xuat xu hang hoa; hang hoa mang ten goi xuat xu hang hoa phai co chat luong, tich chat đac thu rieng; chat luong va tinh chat đac thu phai co moi lien he voi moi truong đia ly. 
Ten goi xuat xu hang hoa đuoc dung o Viet Nam tu nam 1989 đen nam 2005 khi Luat So huu tri tue Viet Nam co hieu luc. Luat so huu tri tue 2005 đa bo thuat ngu ten goi xuat xu hang hoa thong nhat chi su dung thuat ngu chi dan đia ly. Theo đo, chi dan đia ly la dau hieu dung đe chi san pham co nguon goc tu khu vuc, đia phuong, vung lanh tho hay quoc gia cu the.


 Chi dan đia ly  O Viet Nam, chi dan đia ly đuoc quy đinh lan đau tien tai Nghi đinh 54/2000/CP-NĐ ngay 3/10/2000:
“1. Chi dan đia ly đuoc bao ho la thong tin ve nguon goc đia ly cua hang hoa đap ung đu cac đieu kien sau đay:
a) The hien duoi dang mot tu ngu, dau hieu, bieu tuong hoac hinh anh, dung đe chi mot quoc gia hoac mot vung lanh tho, đia phuong thuoc mot quoc gia;
b) The hien tren hang hoa, bao bi hang hoa hay giay to giao dich lien quan toi viec mua ban hang hoa nham chi dan rang hang hoa noi tren co nguon goc tai quoc gia, vung lanh tho hoac đia phuong ma đac trung ve chat luong, uy tin, danh tieng hoac cac đac tinh khac cua loai hang hoa nay co đuoc chu yeu la do nguon goc đia ly tao nen.
2. Neu chi dan đia ly la ten goi xuat xu hang hoa thi viec bao ho đuoc thuc hien theo quy đinh cua phap luat hien hanh ve ten goi xuat xu hang hoa.”
Tinh đen het nam 2013, co 40 san pham đuoc bao ho chi dan đia ly tai Viet Nam.


Tham khao Danh sach cac chi dan đia ly tai Viet Nam


Chu thich Xem them Phat trien thuong hieu nong san Viet Nam dua tren khai thac yeu to vung, mien