David Attenborough (sinh ngay 8 thang 5 nam 1926) la mot phat thanh vien, nha sinh hoc, nha lich su tu nhien va nha van nguoi Anh. Su nghiep cua ong đuoc biet đen voi viec ong đa dan cac chuong trinh ve lich su tu nhien trong suot 60 nam qua. Ong noi tieng vi đa viet va gioi thieu seri 9 phim ve cuoc song tu nhien voi su cong tac cung ban Lich su Tu nhien cua BBC, seri phim tap hop nhieu nghien cuu ve đoi song cac loai tren hanh tinh chung ta. Ong cung la mot nha quan ly lau nam tai BBC, tung lam nguoi to chuc cho BBC Two, đao dien chuong trinh cho BBC Television trong thap nien 60, 70. Ong la nguoi duy nhat đoat giai thuong BAFTA (giai thuong cua Vien han lam Nghe thuat Đien anh va Truyen hinh Anh quoc) o cac the loai đen trang, phim mau, HD va 3D.
O Anh, Attenborough đuoc goi la "national treasure" (bao vat quoc gia) mac du chinh ban than ong khong thich đuoc goi voi cai ten nay. Nam 2002, ong đuoc vinh danh trong so 100 nguoi Anh vi đai nhat trong mot cuoc binh chon rong rai. Anh trai cua ong la Richard Attenborough, mot đao dien, dien vien, va nha san xuat.


Gia đinh va thoi nien thieu Attenborough đuoc sinh ra o Isleworth, phia tay London, nhung lai lon len o College House trong khuon vien truong đai hoc College, Leicester, noi cha ong, Frederick Attenborough lam hieu truong. Ong la nguoi con thu hai trong gia đinh co 3 anh em trai (anh trai ong, Richard la mot dien vien, em trai ong, John, mot thanh vien ban quan tri hang san xuat xe hoi Alfa Romeo). Trong thoi gian the chien thu hai, cha me ong đa nhan nuoi 2 be gai ti nan nguoi Do Thai.
Thoi tho au, Attenborough thuong suu tap cac mau đa va hoa thach. Attenborough nhan đuoc su khich le trong viec thu thap cac mau vat, khi nha khao co hoc Jacquetta Hawkes to ra rat thich thu voi bao tang nho cua ong, luc đo David moi 7 tuoi. Vai nam sau đo, ong đuoc chi gai nuoi tang cho mot vien ho phach chua đay sinh vat thoi tien su, va vien ho phach đo đa tro thanh trung tam trong mot chuong trinh cua ong 50 nam sau đo - The Amber Time Machine.
Nam 1936, David va anh trai Richard đa tham gia mot buoi dien
thuyet cua Grey Owl (Archibald Belaney) tai De
Montfort Hall, Leicester, va tai đay ong đa bi cuon hut boi nhung loi thuyet
trinh cua Grey ve su bao ton thien nhien. Richard mieu ta rang David " nhu the
bi choang ngop boi quyet tam bao ve loai hai ly cua Grey Owl bang hieu biet sau
sac cua chinh ong ve he đong thuc vat cua vung thien nhien hoang da Canada,
cung nhu loi canh bao cua ong ve tham hoa co the xay ra mot khi su can bang
mong manh đo bi pha vo. Y nghi  rang
loai nguoi đang đe doa can bang tu nhien boi su khai thac, su dung bua bai su
tru phu cua tu nhien đa khong đuoc lang nghe vao thoi điem đo, nhung no van luon
la đieu tran tro va dan loi cho hanh đong cua David cho đen tan ngay nay".
Attenborough đuoc hoc tai truong Wyggeston Grammar danh cho hoc sinh nam, sau đo nam 1945 ong đat hoc bong theo hoc tai truong trung hoc Clare, thuoc đai hoc Cambridge. Tai đay ong đuoc hoc ve đia chat hoc, đong vat hoc va lay đuoc hoc vi ve nganh khoa hoc tu nhien. Nam 1947, ong đuoc goi đi nghia vu quan su, va phuc vu trong hai quan Hoang gia, ong đong quan 2 nam o mien bac xu Wales. Nam 1950, David ket hon voi Jane Elizabeth Ebsworth Oriel, cuoc hon nhan keo dai cho toi khi Jane mat vao nam 1997. Ong va vo co hai nguoi con la Robert va Susan. Robert la giang vien tai truong khao co hoc va nhan chung hoc, đai hoc quoc gia Ot-xtray-lia.


Nhung nam đau tai BBC Sau khi roi Hai quan, Attenborough
đam nhiem vi tri bien tap sach giao khoa ve khoa hoc cho tre em cua mot hang xuat
ban. Nam 1950, ong nop đon xin viec vao vi tri nha san xuat mot chuong trinh
toa đam tren radio cua BBC, nhung ong đa bi tu choi, tuy nhien ban ly lich cua ong đa thu hut su chu y cua Mary Adams,
truong ban chuong trinh Toa đam thuc te, phong Truyen hinh, mot bo phan non tre cua BBC luc bay gio. Attenborough, nhu hau het moi nguoi Anh luc đo, khong co
ti-vi tai nha rieng, va trong đoi ong moi chi xem mot chuong trinh truyen hinh truoc đo. Tuy nhien, ong van chap nhan loi moi cua Adam tham gia mot khoa huan
luyen 3 thang, va vao nam 1952, ong chinh thuc lam viec cho BBC. Ban đau, ong khong đuoc cho xuat hien tren camera vi ho cho rang rang cua ong qua to, vi the
ong tro thanh nha san xuat chuyen quan ly cac chuong trinh truyen hinh thuc te.
Nhung du an ban đau cua ong gom co chuong trinh đo vui Animal, Vegetable, Mineral ? (Đong vat, Thuc vat hay Chat vo co ?);
Song Hunter (Bai ca nguoi đi san), đay la mot seri ve nhac dan gian, đuoc dan boi Alan Lomax.
Su ket hop cua Attenborough voi cac chuong trinh ve lich su
tu nhien bat đau khi ong san xuat va gioi thieu seri phim 3 phan The Pattern
of Animals (Kieu cach cua cac loai đong vat) . Chuong trinh khac hoa nhung net tieu bieu cua đong vat trong so thu London, voi su tham gia cua nha tu nhien hoc Julian Huxley, chuong trinh thao
luan ve su nguy trang, cac tin hieu xua đuoi va hanh vi trinh dien, pho bay khi
tan tin ban tinh cua cac loai đong vat. Qua chuong trinh nay, Attenborough đa gap
go Jack Lester, nguoi phu trach khu đong vat bo sat cua so thu, va ho quyet đinh
lam mot seri phim ve cuoc hanh trinh suu tam đong vat cho so thu. Ket qua la chuong trinh Zoo
Quest, đuoc phat song nam 1954. Trong chuong trinh nay Attenborough đa xuat hien mot đoan ngan, thay the vai tro cua Lester khi ong nay bi om.
Vao nam 1957, ban lich su tu nhien BBC đuoc chinh thuc thanh lap tai thanh pho Bristol. Attenborough đuoc đe nghi tham gia, nhung ong
tu choi vi khong muon roi London, noi gia đinh rieng cua ong đa on đinh. Thay vao đo, ong thanh lap mot ban cua rieng ong: Ban du hanh va tham hiem, cho phep ong tiep tuc chuong trinh Zoo Quest, cung nhu san xuat cac chuong trinh phim tai lieu tiep theo, đang chu y la seri Travellers' Tales (Cau chuyen du hanh) va  Adventure (Phieu Luu).
Vao đau nhung nam 60,
Attenborough tu chuc tai BBC đe nghien cuu cho tam bang sau đai hoc chuyen
nganh nhan chung hoc xa hoi tai Truong kinh te hoc London. Tuy nhien ong đa chap
nhan loi moi quay tro lai BBC voi tu cach nguoi đieu hanh kenh BBC Two truoc khi
ong ket thuc khoa nghien cuu.


Lam quan ly tai BBC Attenborough tro thanh nha đieu hanh tai BBC Two vao thang 3 nam 1965,
nhung co mot đieu khoan trong hop đong, cho phep ong đoi khi đuoc tiep tuc lam
cac chuong trinh. Nhung nam sau đo, ong lam phim ve loai voi o Tanzania, va nam
1969, ong lam seri 3 tap phim gioi thieu lich su van hoa đao Bali, Indonesia.
Nam 1971, đe quay bo phim A Blank on the
Map (Mot khoang trong tren ban đo) ong gia nhap đoan tham hiem đau tien cua
phuong Tay toi mot thung lung heo lanh o New Guinea, đe tim kiem nhung bo lac
hoang da chua tung đuoc biet đen.
BBC Two đuoc ra mat nam 1964, vao thoi điem đo, kenh nay đa phai rat kho
khan đe loi keo su chu y cua cong chung. Khi Attenborough nham chuc đieu hanh
tai đay, ong đa nhanh chong cai to lai noi nay. Voi nhiem vu lam cho cac san
pham cua BBC Two đa dang va khac biet voi nhung kenh khac, ong bat đau thanh
lap danh muc đau tu cac chuong trinh, ma chung se đinh dang dien mao cua kenh
trong mot thap ky tiep theo. Duoi su quan ly cua ong, cac đe tai nhu am nhac,
nghe thuat, giai tri, khao co, hai kich thi nghiem khoa hoc, du lich, kich
nghe, the thao, kinh doanh, lich su tu nhien,... đeu tim thay cho đung trong bang
ke hoach hang tuan. Khi BBC Two tro thanh kenh truyen hinh mau đau tien o Anh,
Attenborough đa tan dung đieu nay đe gioi thieu cac tran đau bi-a va giai bong bau
duc đuoc ghi hinh toi cong chung nuoc Anh, thong qua kenh BBC2 Floodlit Trophy.
Mot trong nhung quyet đinh co y nghia nhat cua ong la quyet
đinh lam 13 phan cua seri phim ve lich su nghe thuat Phuong Tay, đuoc trinh chieu
tren dich vu truyen hinh mau UHF ma BBC cung cap. Chuong trinh truyen hinh phat
nam 1969, Civilisation (Khai sang), đuoc hoan nghenh rong rai, đa đinh hinh ke
hoach cho nhung bo phim tai lieu voi muc đich giai thich su xuat hien su song.
Attenborough nghi rang đe tai ve su tien hoa la mot chu đe khong the thieu cua
nhung seri phim nhu the. Ong chia se y nghi nay voi Chris Parsons, mot nha san
xuat tai đon vi Natural History (Lich su Tu nhien), nguoi ma đe xuat san xuat
va len ke hoach seri phim Life on Earth. Attenborough ap u uoc muon đuoc tu
minh dan chuong trinh nay nhung đieu đo kho co the thuc hien đuoc khi ong đang
nam giu vi tri quan ly.
Vao nam 1969, Attenborough đuoc chi đinh lam giam đoc
chuong trinh, ong chiu trach nhiem san xuat cac chuong trinh cho ca hai kenh BBC.
Nhiem vu cua ong la duyet kinh phi, tham du cac cuoc hop hoi đong, .... Khi
Attenborough đuoc đe cu nhu mot ung vien cho ghe Tong giam đoc BBC nam 1972,
ong đa goi đien cho anh trai la Richard va tam su rang ong khong he mong muon vi
tri nay. Đau nam 1973, ong roi vi tri luc đo đe quay tro lai cong viec lam
chuong trinh, viec nay giup ong co thoi gian đe viet va dan nhung seri phim ve
lich su tu nhien ma ong đa len ke hoach truoc đo.


Tro lai lam truyen hinh. Sau khi tu
chuc, Attenborough tro thanh mot phat thanh vien tu do va ngay lap tuc bat tay
vao xay dung cac du an cua minh. Ong đa cung mot nhom cong su tu Ban Lich su Tu
Nhien đen Indonesia. Ket qua la vao nam 1972, seri phim Eastwards with
Attenborough (Phuong Đong va Attenborough) ra mat, seri phim co phan giong
voi seri Zoo Quest nhung khong co phan thu thap cac loai đong vat.
Sau khi tro
lai Anh quoc, ong bat đau viet phan loi cho Life on Earth. Vi quy mo cua du an
nay, BBC quyet đinh hop tac voi mot đoi tac My nham đam bao nguon tai tro can
thiet. Trong khi 2 ben trong qua trinh thuong luong, ong tham gia mot vai
chuong trinh truyen hinh khac. Ong gioi thieu mot seri phim ve nghe thuat cua
cac bo lac (The Tribal Eye, 1975) va mot chuong trinh kham pha (The
Exporers, 1975). Ong cung dan mot seri phim danh cho tre em, noi ve nhung loai
vat trong truyen thuyet (Fabulous Animals, 1975), chuong trinh khac hoa nhung
net đac trung cua cac sinh vat huyen thoai nhu Đieu su (quai vat đau chim, minh
su tu) hay Kraken (mot loai thuy quai o Na-Uy). Cuoi cung, BBC cung ky mot thoa
thuan voi hang Turner Broadcasting va chuong trinh Life on Earth đuoc đua vao
san xuat nam 1976.


Seri phim Life Bat đau voi
loat phim "Life on Earth" nam 1979, Attenborough đa đinh hinh mot quy trinh
lam viec, sau nay tro thanh mot chuan muc ve chat luong cho cac chuong trinh
lam phim ve the gioi hoang da, no đa anh huong đen mot the he cac nha lam phim
tai lieu sau nay. Seri phim cung xac lap mot vi the cua BBC trong san xuat phim
ve lich su tu nhien. Bang viec nghien cuu chu đe trong phim va cac phat hien
moi nhat mot cach nghiem tuc, Attenborough gianh đuoc su tin tuong tu cac nha
khoa hoc, ho đa cho phep ong dung cac du an nghien cuu cua minh trong cac
chuong trinh. Vi du nhu, ong va đoan lam phim đa đuoc quyen tiep can va quay
phim mot nhom gorilla nam trong khuon kho nghien cuu cua tien si Dian Fossey.
Su cai tien la mot yeu to nua trong thanh cong cua seri "Life on Earth": cac ky
thuat lam phim moi đuoc phat minh nham ghi đuoc nhung canh quay theo y cua
Attenborough, va chu trong vao nhung su kien va loai đong vat chua tung đuoc
ghi hinh truoc đo.
Thanh cong
cua seri "Life on Earth" thuc đay BBC xem xet san xuat them cac seri ke tiep, ket
qua la 5 nam sau seri phim "The Living Planet" đuoc cong chieu. Lan nay,
Attenborough xay dung bo phim ve đe tai sinh thai hoc, su thich nghi cua cac
sinh vat song trong moi truong cua chung. Va bo phim mot lan nua đuoc cong
chung đon nhan tich cuc. Nam 1990, "The Trials of Life" ra mat, hoan thanh bo ba
seri phim ve Su song, bo phim nay noi ve cac hanh vi cua đong vat qua cac giai
đoan phat trien. Bo phim đa loi keo đuoc su quan tam manh me cua khan gia qua
cac hinh anh an tuong, ghi lai canh ca voi sat thu san su tu bien o bo bien
Patagonia, va mot đan tinh tinh bat va an thit mot con khi đuoi dai.
Nhung nam 90,
Attenborough tiep tuc lam cac bo phim tai lieu ve Su song va đeu rat thanh
cong. Nam 1993, ong gioi thieu seri phim "Life in the Freezer", bo phim tai
lieu đau tien nghien cuu ve lich su tu nhien cua Nam Cuc. Mac du luc nay đa qua
tuoi nghi huu nhung ong van bat tay vao lam cac du an tiep theo, bat đau tu
Thuc vat. Ket qua la "The Private Life of Plants" ra mat nam 1995, ghi lai hinh
anh ve cac loai thuc vat nhu nhung sinh vat rat nang đong, đay la ket qua cua
hieu ung co rut thoi gian bang cach đay nhanh toc đo phim.
Đuoc su ung ho nhiet tinh cua mot nha đieu cam trong ban Lich su tu nhien BBC, Attenborough chuyen su quan tam cua minh toi vuong quoc cua đong vat, cu the la loai chim. Vi ong khong phai la mot chuyen gia hay nguoi quan sat loai chim nen ong cho rang minh se thich hop lam seri phim "The Life of Birds" (1998) voi chu đe ve hanh vi cua chung. Seri phim đa thang mot giai Peabody (Peabody Award). Nhung phat trien trong linh vuc cong nghe quay phim đa xuc tien lam cac phan tiep theo cua seri phim "Life". Trong "The Life of Mammals" (2002), may quay ban đem va may quay hong ngoai đuoc dung đe ghi lai nhung hanh vi cua mot so loai đong vat song ve đem. Seri phim co rat nhieu canh quay đang nho giua Attenborough va nhung sinh vat ma ong ghi hinh cung, trong đo co the ke đen nhung con tinh tinh, ca voi xanh hay gau xam. Nhung buoc tien trong cong nghe quay phim phong đai đa cho phep ong va đoan lam phim lan đau tien ghi lai nhung hanh vi tu nhien cua nhung sinh vat rat nho, va nam 2005, seri phim "Life in the Undergrowth" ra mat cong chung, đua khan gia toi vuong quoc cua nhung loai khong xuong song.
Attenborough sau đo nhan ra rang, ong đa bo ra 20 nam đe lam mot bo suu tap cac chuong trinh ve hau het cac nhom đong vat va thuc vat chinh, va chi con thieu loai bo sat va luong cu. Sau đo ong bat đau lam seri phim "Life in cold Blood", đuoc trinh chieu nam 2008, seri phim nay đa hoan thanh đuoc tam nguyen cua ong.


Quan điem va van đong = Quan điem ve ton giao va thuyet sang tao =
Thang 12 nam 2005, trong mot cuoc phong van voi Simon Mayo tren kenh BBC Radio Five Live, Attenborough noi rang ong tu xem minh nhu mot nguoi theo thuyet bat kha tri. Khi đuoc hoi ve viec ong quan sat the gioi tu nhien lieu co lam ong tin vao mot Đang Tao hoa hay khong, ong đap lai bang mot cau chuyen co lien quan đen loai giun ky sinh Onchocerca volvulus:

 Cau tra loi cua toi la, khi mot nguoi theo Sang tao luan noi ve viec Chua tao ra moi sinh vat song, ho luon lien tuong đen nhung con chim ruoi, nhung con đa đieu, nhung bong hoa huong duong hay nhung thu đep đe khac. Nhung toi co xu huong nghi đen hinh anh ve loai giun ky sinh, đang đuc sau vao trong mat cua mot cau be ngoi ben bo song o Tay Phi, [con giun đo] roi se lam cho cau be bi mu. Va [toi hoi ho rang]: "Co phai ngai đang noi voi toi ve vi Chua ma ngai tin tuong, đang ma ngai noi rang đay long thuong yeu, quan tam cach rieng toi tung nguoi mot trong chung ta, co phai ngai đang noi rang vi Chua đo đa tao ra con giun kia, [mot sinh vat] khong the song bang cach nao khac ngoai cach song trong nhan cau cua mot cau ve vo toi ? Boi vi đieu đo voi toi duong nhu khong giong voi mot vi Chua đay long nhan tu".
Vao thang 3 nam 2009, Attenborough tham du talk show Friday Night with Jonathan Ross. Attenborough cho biet ong cam thay thuyet tien hoa khong loai tru kha nang ton tai cua mot Chua Troi va ong đong y voi noi dung cau noi bat kha tri: "Quan điem cua toi la: toi khong biet cach nay hay cach kia nhung toi khong nghi rang thuyet tien hoa chong lai niem tin vao Chua Troi."


Tham khao Lien ket ngoai David Attenborough tren IMDb 
BBC Books David Attenborough website Luu tru ngay 10 thang 8 nam 2014 tai Wayback Machine
Wildfilmhistory.org biography Luu tru ngay 28 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
BBC interviews with Attenborough in 1976 and 1998 (archive copy)
PBS interview with Attenborough in 1998
"A Life in Television: David Attenborough" Luu tru ngay 1 thang 8 nam 2015 tai Wayback Machine, video of May 2009 event at Vien Han lam Nghe thuat Đien anh va Truyen hinh Anh quoc
BBC Wildlife Finder Luu tru ngay 5 thang 3 nam 2013 tai Wayback Machine - David Attenborough's favourite moments
As patron of Population Matters Luu tru ngay 14 thang 7 nam 2014 tai Wayback Machine
Tribute from the World Land Trust