Su co Corrupted Blood la mot đai dich ao trong tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi World of Warcraft, bat đau tu ngay 13 thang 9 nam 2005 va keo dai trong mot tuan. Dich benh bat đau khi tro choi gioi thieu man choi đot kich Zul'Gurub voi trum cuoi la Hakkar the Soulflayer (Hakkar ke lot da). Khi bi đoi đau va tan cong, Hakkar se tung ra mot loai phep lam giam mau va cuc ky de lay nhiem voi ten goi "Corrupted Blood" (Mau Do) vao nguoi choi.
Tuy phep nay keo dai chi vai giay va chi co tac dung trong ban đo moi Zul'Gurub, no lay lan mot cach nhanh chong trong the gioi ao do mot tinh huong khong he đuoc tinh toi la phep nay lay sang ca thu cung va no le. Voi ca su vo y lan co y cua nguoi choi, đon phep nay lap tuc tro thanh mot đai dich, giet chet cac nhan vat cap thap mot cach nhanh chong va thay đoi manh me loi choi thong thuong, khi nguoi choi co gang lam tat ca nhung gi ho co the lam đe tranh lay nhiem. Bat chap cac bien phap nhu lap trinh viec kiem dich hay nguoi choi tim cach tranh xa cac khu vuc thanh thi đong nguoi (tham chi nghi choi), no van hoanh hanh cho đen khi hang tro choi phai thuc hien va loi ket hop voi khoi đong lai may chu thi benh dich moi đuoc kiem soat.
Tinh huong va cach hanh xu trong su kien nay đa thu hut su chu y cua cac nha dich te hoc vi no co the phan anh cach hanh xu cua nhan loai khi co đai dich xay ra trong the gioi that.


Lich su Benh dich bat đau vao ngay 13 thang 9 nam 2005, khi Blizzard gioi thieu mot ban đo đot kich moi co ten la Zul'Gurub trong mot ban cap nhat moi. Trum cuoi cua man, Hakkar the Soulflayer, co thuat hut mau cua nguoi choi đe tu hoi phuc. Sau khi co y đau đoc nhan vat cua nguoi choi voi mot loai phep giam mau co ten la Corrupted Blood. Phep nay mot mat lam ton hai nhan vat mot cach nhanh chong theo thoi gian, mot mat cung khien Hakkar bi đanh bai khi no hut mau nay cua nhan vat. Tuy nhien, Corrupted Blood co the đuoc truyen sang cac nhan vat gan đo, va co the giet chet cac nhan vat cap đo thap chi trong vai giay, con nhan vat co cap đo cao hon thi van co the song sot. Phep nay se bien mat sau mot thoi gian hoac khi nhan vat chet.
Do mot sai sot khi lap trinh, khi cac tho san va chien binh cat thu cung đi, nhung con thu nay van mang phep nay trong minh va tiep tuc phat tac khi đuoc goi ra. Cac nhan vat khong phai nguoi choi co the bi nhiem phep. Chung khong chet nhung lai co the lay sang nguoi choi; do đo, chung tro thanh nhung vat mang mam benh khong trieu chung, mot dang vat trung gian lay nhiem loai phep nay. Co it nhat la ba trong so cac may chu tro choi đa bi anh huong. Tren cac dien đan, nguoi ta mo ta canh hang tram xac chet tren đuong pho thi tran va thanh pho. Trong World of Warcraft, nguoi choi khong chet vinh vien ma se đuoc tai sinh ngay sau đo. Tuy nhien, chet kieu nhu vay se gay bat loi lan bat tien cho nguoi choi.
Trong thoi ky dich benh, loi choi thong thuong đa bi pha vo. Nguoi choi hoang loan roi bo cac thi tran va thanh pho lon va chay ve nhung noi an toan o thon que đe tranh nan, đe lai cac khu đo thi voi xac chet cua cac nhan vat.
Cach phan ung cua nguoi choi rat đa dang nhung giong voi cac hanh vi trong the gioi thuc. Mot so nhan vat co kha nang chua mau đa tinh nguyen giup đo, mot so nhan vat cap thap khong giup đuoc chuyen khac thi tim cach huong dan moi nguoi tranh xa khu vuc bi nhiem, mot so nhan vat chay tron đen cac khu vuc khong bi nhiem benh, va ca mot so nhan vat co tinh truyen benh cho nguoi khac. Nguoi choi trong tro choi đa phan ung voi can benh nhu the đo la nguy co thuc su đoi voi suc khoe cua ho. Blizzard Entertainment đa co gang tien hanh cach ly tu nguyen đe ngan chan can benh nay, nhung no that bai, vi mot so nguoi choi khong coi trong no, trong khi nhung nguoi khac lai loi dung benh dich. Mac du đa co cac bien phap bao ve, nguoi choi tim cach lach luat bang cach truyen benh cho thu cung co the trieu hoi.
Blizzard đa buoc phai khac phuc su co bang cach khoi đong lai cac may chu va ap dung cac ban sua loi nhanh. Benh dich ket thuc vao ngay 8 thang 10 nam 2005, khi Blizzard lam cho thu cung khong con bi lay Corrupted Blood, do đo khien no khong the ton tai ben ngoai Zul'Gurub.


= Phan ung =
Vao thoi điem đo, World of Warcraft co hon hai trieu nguoi choi tren toan the gioi. Truoc khi Blizzard Entertainment đua ra quan điem ve vu dich nay, đa co cuoc tranh luan ve viec đo la co y hay chi la truc trac ky thuat. Tren cac dien đan cua Blizzard, nhieu nguoi binh luan rang đay la mot su kien the gioi tuyet voi, va goi no la "ngay ma benh dich quet sach Ironforge".  Mot bien tap vien tren trang web nguoi ham mo World of Warcraft mo ta no la mot su kien the gioi thich đang đau tien. Sau khi su co dien ra, Blizzard nhan đuoc nhieu cuoc goi tu nhung khach hang phan nan mot cach gian du ve cach nhan vat cua ho vua chet. Mot so nguoi choi đa nghi choi hoan toan cho đen khi van đe đuoc khac phuc. Trang Gamasutra goi viec khoi đong lai may chu la mot "cai ket đot ngot".
Nhung nguoi co tinh đi truyen benh cho nguoi khac đuoc bien tap vien Robert Lemos cua Security Focus mo ta la nhung ke khung bo cua World of Warcraft. Ong nhan xet rang đay co the la lan đau tien co mot can benh truyen tu nguoi choi sang nguoi choi xuat hien trong mot tro choi.
Nha thiet ke tro choi World of Warcraft Jeffrey Kaplan cho rang su co nay khien ho co them y tuong cho nhung su kien game khac trong tuong lai. Chuyen gia tu van bao mat đoc lap cua World of Warcraft Brian Martin nhan xet rang no cho thay nhung cach choi ma ca nguoi choi lan lap trinh vien Blizzard đeu khong luong đuoc va no nhac nho cho moi nguoi thay rang ngay ca trong moi truong truc tuyen đuoc kiem soat, nhung hau qua khong mong muon van co the xay ra. Ong cung so sanh no voi virus may tinh, noi rang mac du khong nghiem trong bang, no cung nhac nho moi nguoi ve cach ma may tinh co the tac đong đen ho, va ho khong phai luc nao cung đuoc an toan, bat ke co cac bien phap phong ngua ra sao.


Mo hinh đe nghien cuu the gioi thuc = Mo hinh đe nghien cuu dich benh =
Vao thang 3 nam 2007, Ran D. Balicer, bac si dich te hoc tai Đai hoc Ben-Gurion cua Negev o Beersheba, Israel, đa xuat ban mot bai bao tren tap chi Epidemiology (Dich te hoc) mo ta su tuong đong giua su co benh dich nay va dich cum SARS va dich cum gia cam. Tien si Balicer cho rang cac tro choi nhap vai co the la nen tang tien tien đe mo hinh hoa su lay lan cua benh truyen nhiem. Trong mot bai viet tiep theo tren tap chi Science (Khoa hoc), tro choi Second Life đuoc nhac đen nhu mot nen tang khac cho nhung nghien cuu kieu nay. Trung tam kiem soat va phong ngua dich benh Hoa Ky đa lien lac voi Blizzard Entertainment va yeu cau so lieu thong ke ve su kien nay đe nghien cuu ve dich benh, nhung đuoc cho biet đo chi la mot truc trac.
Su co Corrupted Blood đuoc trang Gamasutra mo ta la mot tinh huong ngau nhien nhung thu vi ve mot cach đe nghien cuu mo hinh nguon goc va cach kiem soat benh tai hoi nghi Tro choi vi suc khoe (Games for Health) o Baltimore, Maryland. So sanh voi dich benh ngoai đoi thuc, dich benh bat nguon o noi xa xoi heo lanh sau đo do viec đi lai ma lay sang khu vuc rong lon hon; vat chu la ca nguoi va đong vat, giong nhu cum gia cam; lay lan khi tiep xuc gan; va co nhung nguoi, trong game nay la nhung nhan vat may đieu khien, se bi lay nhung khong co trieu chung. Tuy nhien, co nhung yeu to khac voi dich benh trong the gioi thuc, nhu dau hieu benh ly va muc đo rui ro, la chung khong the đieu chinh đuoc trong the gioi thuc. Mot khia canh cua dich benh ma cac nha dich te hoc chua tung tinh đen trong cac mo hinh cua ho la su hieu ky, the hien o cach nguoi choi đo xo đen cac khu vuc bi nhiem đe chung kien roi nhanh chong roi đi. No tuong đong voi hanh vi o the gioi thuc, cu the la cach cac nha bao đua tin ve mot su viec, va sau đo nhanh chong roi khoi khu vuc.
Vao thang 8 nam 2007, Nina Fefferman, mot tro ly giao su ve dich te cong cong va y hoc gia đinh cua Đai hoc Tufts, đa keu goi nghien cuu ve su co nay vi tinh tuong đong voi benh dich sinh hoc. Mot so nha khoa hoc muon nghien cuu cach moi nguoi phan ung voi mam benh trong moi truong, bang cach su dung đoi tac ao lam điem tham chieu. Sau đo, ba la đong tac gia mot bai bao đang trong Lancet Infectious Disease thao luan ve y nghia dich te va mo hinh hoa benh dich, cung voi Eric Lofgren, mot sinh vien cao hoc o Đai hoc Bac Carolina. Ba đa phat bieu tai Hoi nghi Tro choi vi Suc khoe (Games Devefor Health) nam 2008 o Baltimore, Maryland va Hoi nghi cac nha phat trien tro choi (Game Developers Conference) nam 2011 ve su co nay va cach nguoi choi truc tuyen đa giai quyet van đe ma cac mo hinh dich benh truyen thong thuong gap phai.


= Mo hinh đe nghien cuu khung bo =
Trong mot bai phan tich ve su co Corrupted Blood, Charles Blair, pho giam đoc Trung tam Nghien cuu Tinh bao va Khung bo, noi rang World of Warcraft co the cung cap mot cach moi manh me đe nghien cuu cach thuc to chuc khung bo hinh thanh va van hanh. Tuy ong đa su dung cac mo hinh may tinh đe nghien cuu chien thuat cua nhung ke khung bo, Blair giai thich rang vi World of Warcraft lien quan đen nguoi thuc đua ra quyet đinh thuc trong mot the gioi đuoc kiem soat, no co the cung cap mot mo hinh thuc te hon cho cac nha phan tich tinh bao quan su.
Chuyen gia khung bo cua Đai hoc Yale, Stuart Gottlieb, thua nhan rang mac du vu dich nay rat thu vi va phu hop voi thoi đai, ong se khong dua tren mot tro choi đe nghien cuu chien luoc chong khung bo. Gottlieb khong tin rang viec phan tich su co co the lam sang to cac nguyen nhan co ban cua khung bo trong the gioi thuc, vi cac yeu to đo rat thap trong the gioi ao. Tuy nhien, nhu nhan xet cua bien tap vien cua bai bao, "điem yeu lon nhat cua viec su dung tro choi lam cong cu phan tich la cai chet trong World of Warcraft khong phai la van đe to tat".
Blizzard đa luon khang đinh World of Warcraft truoc het la mot tro choi, va no khong bao gio đuoc thiet ke đe phan anh hien thuc hay bat cu đieu gi trong the gioi thuc.


Tham khao