Chi Nap am hay con goi chi nap binh, chi binh nuoc (danh phap khoa hoc: Nepenthes ) la chi thuc vat duy nhat trong ho đon chi Nepenthaceae. Chi nay chua khoang 90 toi 130 loai, voi vo so loai cay lai ghep tu nhien hay tu gieo trong. Chung chu yeu la cac loai cay tao thanh dang day leo tai khu vuc nhiet đoi Cuu the gioi, trong khu vuc tu mien nam Trung Quoc, Viet Nam, Indonesia, Malaysia va Philippines; keo dai ve phia tay toi Madagascar (2 loai) va Seychelles (1 loai), An Đo (1 loai) va Sri Lanka (1 loai); ve phia nam toi Australia (3 loai) va New Caledonia (1 loai). Su đa dang lon nhat co tren cac đao Borneo va Sumatra voi nhieu loai la đac huu. Mot so loai la thuc vat cua cac khu vuc đong bang thap va nong am, nhung đa phan la thuc vat mien nui nhiet đoi, co ban ngay nong am nhung ban đem mat toi lanh quanh nam. Mot vai loai đuoc coi la thuc vat nui cao nhiet đoi voi ban ngay mat va ban đem gan nhu đong bang. Ten goi trong tieng Anh monkey cups (chen khi) la đe chi toi mot thuc te la nguoi ta đa thay nhung con khi uong nuoc mua đong lai trong cac loai cay nay.


Mieu ta Cac loai Nepenthes thuong co he re nong va than cay bo hay leo, thuong dai vai met va cao toi 15 m (49 ft) hay hon the, voi đuong kinh than cay khoang 1 cm (0,4 inch) hay nho hon, mac du mot so loai co than cay map hon (nhu N. bicalcarata). Tu than cay moc ra cac la hinh kiem, sap xep so le voi mep la nguyen. Su mo rong cua gan la giua (tua cuon), o mot so loai ho tro viec leo cua cay, tho ra tu đinh la; va tai cuoi tua cuon thi hinh thanh mot chiec am. Chiec am nay bat đau hinh thanh nhu mot choi nho va dan dan mo rong đe tao ra mot chiec bay hinh phong cau hay hinh ong.
Cac loai trong chi Nepenthes thuong tao ra hai kieu am, đuoc biet toi nhu la luong hinh la. Xuat hien o gan goc cay la nhung chiec bay lon nam thap, thuong la nam ngay tren mat đat. Nhung chiec am tren (trong khong trung) thuong nho hon, co mau sac khac biet va co cac đac trung khac biet so voi nhung chiec am duoi. Nhung chiec am tren nay thuong tao ra khi cay đat toi đo thanh thuc va tro nen cao hon. Đe giu cho cay vung chac, nhung chiec am tren thuong tao thanh mot vong trong tua cuon, cho phep no cuon lay cho tua can ke. O mot vai loai (nhu N. rafflesiana) hai kieu am nay co the thu hut nhung loai con moi khac nhau. Hinh thai bien đoi nay cung thuong lam cho su nhan dang loai la kho khan.

Chiec bay chua mot chat long do cay tu sinh ra, no co the la dang nuoc hay siro va đuoc su dung đe lam con moi chet đuoi. Nghien cuu chi ra rang chat long nay chua cac polymer sinh hoc nhot đan hoi co the la cot yeu đe cam giu con trung trong cac bay cua nhieu loai. Hieu suat đanh bay cua chat long nay van la cao ngay ca khi no bi nuoc hoa loang đang ke, mot đieu khong tranh khoi trong cac đieu kien am uot.
Phan duoi cua bay chua cac tuyen hap thu cac chat dinh duong tu con moi bat đuoc. Doc theo phan ben trong phia tren cua bay la mot lop sap che phu tron bong lam cho su thoat ra cua con moi la gan nhu khong the. Bao quanh loi vao bay la mot cau truc goi la long mang ("moi") tron truot va thuong kha sac so, đe thu hut con moi nhung lai tao ra cho đung khong vung chac. Phia tren lop long mang la nap: o nhieu loai no giu cho chat long ben trong am khong bi nuoc mua hoa loang, mat duoi cua nap co the chua cac tuyen mat đe thu hut con moi.
Con moi cua cac loai nap am thuong la con trung, nhung cac loai lon nhat (nhu N. rajah va N. rafflesiana) đoi khi co the bat ca cac đong vat co xuong song nho, nhu chuot va than lan. Noi chung, hoa cua chung moc thanh chum hoa, hiem khi thanh chuy hoa voi cac hoa đuc va hoa cai tren cac cay khac nhau (đon tinh khac goc). Hat tao ra trong cac qua nang, co the chua toi 50-500 hat, phat tan nho gio, moi hat co mot phoi trung tam va hai canh, moi canh mot ben.


Phan bo va moi truong song Chi Nepenthes chu yeu đuoc tim thay tren quan đao Ma Lai, voi su đa dang nhat tai Borneo va Sumatra, đac biet la trong cac rung mua nui cao Borneo. Pham vi phan bo đay đu cua chi bao gom Madagascar (N. madagascariensis va N. masoalensis), Seychelles (N. pervillei), Sri Lanka (N. distillatoria), va An Đo (N. khasiana) o phia tay cho toi Australia (N. mirabilis, N. rowanae va N. tenax) va New Caledonia (N. vieillardii) o phia đong nam. Phan lon cac loai chi phan bo trong mot khu vuc rat han hep, bao gom mot so loai chi tim thay tren cac ngon nui rieng le. Su phan bo han hep nay va su kho tiep can cua khu vuc thuong co nghia la mot so loai hang thap ky khong đuoc phat hien lai trong hoang da (nhu N. deaniana chi đuoc phat hien lai sau 100 nam ke tu lan đau tien no đuoc phat hien). Khoang 10 loai co cac phan bo quan the lon hon mot đao hay mot nhom cac đao nho. Nepenthes mirabilis la loai khac biet do co su phan bo rong nhat trong chi, tu khu vuc Đong Duong va tren khap quan đao Ma Lai toi Australia.
Do ban chat cua moi truong song ma cac loai Nepenthes chiem linh nen chung thuong đuoc xep loai nhu la loai vung binh nguyen hay loai vung cao nguyen, phu thuoc vao đo cao so voi muc nuoc bien ma chung sinh song, voi 1.200 m (3.937 ft) la ranh gioi gan đung giua hai kieu loai nay. Cac loai moc tai cac đo cao nho hon can khi hau nong am lien tuc voi su khac biet ve nhiet đo giua ngay va đem la thap, trong khi cac loai cao nguyen lai phat trien tot khi chung nhan đuoc ban ngay nong am va ban đem mat hon nhieu. N. lamii la loai giu ky luc trong chi ve đo cao ma no moc, len toi 3.520 m (11.549 ft).
Phan lon cac loai Nepenthes moc trong moi truong co đo am cao va luong mua cao cung nhu co đo chieu sang tu vua phai toi cao. Mot vai loai, nhu N. ampullaria, lai ua cac khu rung ram rap nhieu bong ram, nhung phan lon cac loai phat trien tot tai ria cac khu vuc nhieu cay go va cay bui hay cac khu rung thua. Mot so loai (nhu N. mirabilis) thuong thay moc trong cac khu vuc rung đon ha sach, ven đuong va cac khu đong ruong. Cac loai khac đa thich nghi voi viec moc trong cac khu đong co kieu xa van. Loai đat ma cac loai Nepenthes moc thuong la đat chua va ngheo dinh duong, voi thanh phan hop thanh la đat bun, cat trang, sa thach hay đat co nguon goc nui lua. Tuy nhien, co ngoai le đoi voi su tong quat nay, trong đo mot so loai phat trien tot tren đat co ham luong kim loai nang cao (nhu N. rajah), tren cac bai cat trong khu vuc sat mep nuoc tai vung duyen hai (nhu N. albomarginata). Cac loai khac moc tren cac chom nui nhu la cac loai thuc vat thach sinh (song tren đa), trong khi nhung loai khac, nhu N. inermis, co the moc nhu la thuc vat bieu sinh khong can tiep xuc voi đat.


Quan he sinh thai Tuong tac ro rang nhat cua cac loai Nepenthes va moi truong xung quanh cua chung, bao gom ca voi cac sinh vat khac, la quan he sinh vat san moi va con moi. Cac loai Nepenthes chac chan thu hut va giet chet con moi cua chung, du thu đong, nhung lai thong qua viec chu đong san xuat mau sac hap dan, mat co chua đuong va tham chi ca huong thom. Tu moi quan he nay, cac loai thuc vat cua chi chu yeu thu đuoc nito va phosphor đe bo sung cho nhu cau dinh duong cua chung đe phat trien, nhung chat thuong la thieu hut trong khu vuc chung sinh song. Con moi thuong xuyen nhat la nhom đong đuc va đa dang bao gom cac loai chan khop (Arthropoda), voi kien va cac con trung khac đung đau bang thuc đon. Cac loai chan khop khac cung thuong đuoc tim thay la nhen, bo cap va đong vat tram chan, trong khi sen va ech nhai la it gap hon. Con moi it pho bien hon ca cua cac loai Nepenthes la chuot, tim thay o N. rajah. Thanh phan con moi bat đuoc phu thuoc vao nhieu yeu to, bao gom ca khu vuc sinh song, nhung co the ket hop hang tram con con trung khac nhau va nhieu loai khac nua. Trong khi nhieu loai Nepenthes la an tap trong nhung gi chung bat đuoc, thi it nhat 1 loai N. albomarginata, lai co tinh chuyen mon hoa va gan nhu chi bat giu nhung con moi va gan nhu khong tao ra mat. Loai Nepenthes albomarginata co ten goi khoa hoc nhu vay la do mot vong long to min mau trang nam ngay duoi lop long mang. Lop long to min nay ngon đoi voi nhung con moi va thu hut chung bo vao am. Đe tim kiem long to an đuoc nay, hang tram toi hang nghin con moi đa phai bo mang.


= Cong sinh =

Loai N. bicalcarata cung cap khong gian trong cac tua cuon rong thuoc am tren cua no cho loai kien đuc go Camponotus schmitzi lam to. Nhung con kien nay lay đi mot luong lon con moi tu trong am, va đieu nay co the la co loi cho N. bicalcarata do đieu nay lam giam su thoi rua cua vat chat huu co ma cay thu thap đuoc, mot đieu co the gay hai cho cong đong tu nhien cua cac loai đong vat thuy sinh ho tro cho su tieu hoa cua cay.
Loai N. lowii cung tao ra moi quan he phu thuoc, nhung o đay la voi đong vat co xuong song chu khong phai la voi con trung. Am cua N. lowii cung cap dich ngot gi ra tren mat nap am va cho đau cho cac loai đoi (chuot chu cay), nhung loai đong vat an chat dich gi ra va bai tiet vao trong am. Trong nghien cuu nam 2009, ma nguoi ta nghi ra thuat ngu "bon cau cua chuot chu cay", nguoi ta đa xac đinh rang khoang 57 toi 100% luong nito ma la cay hap thu đen tu phan cua chuot chu cay. Mot nghien cuu khac cong bo nam 2010 chi ra rang hinh dang va kich thuoc cua mieng am cua loai N. lowii chinh xac la khop voi kich thuoc cua chuot chu cay đien hinh (Tupaia montana). Su thich nghi tuong tu tim thay o N. macrophylla va N. rajah, va co the cung co o N. ephippiata.


= Đong vat thuy sinh =

Cac sinh vat co it nhat mot phan vong đoi cua chung trong am cua cac loai cac nap am thuong đuoc goi la đong vat thuy sinh nap am. Cac loai đong vat thuy sinh pho bien nhat, thuong tuong ung voi bac dinh duong cao hang đau cua he sinh thai đong vat thuy sinh, la au trung cua nhieu loai muoi. Cac loai đong vat thuy sinh khac trong nap am con bao gom ca au trung ruoi va ruoi nhue, nhen, ve bet, kien, va tham chi ca mot loai cua (Geosesarma malayanum). Nhieu loai trong so nay chi chuyen song trong am cua mot loai nap am ma khong the tim thay o nhung loai khac. Nhung loai nay đuoc goi la cong sinh nap am (nepenthebiont). Nhung loai khac, thuong gan voi nhung khong phu thuoc vao cac loai nap am, đuoc goi la ai nap am (nepenthophile). Nguoc lai, nepenthexenes, hiem thay trong am cua nap am, nhung thuong se xuat hien khi su thoi rua đat toi mot nguong nhat đinh, thu hut au trung ruoi ma thong thuong khong the tim thay trong cong đong đong vat thuy sinh nap am. Quan he sinh thai phuc tap giua nap am va đong vat thuy sinh nap am van chua đuoc hieu ro, nhung nguoi ta cho rang quan he nay la ho sinh: quan đong vat thuy sinh đuoc cung cap noi tru an, thuc an hoac su bao ve con cay nap am cho chung cho tru lai nhan đuoc su xuc tien cho qua trinh phan ra con moi bat đuoc, lam tang tan suat tieu hoa va kiem che cac quan the vi khuan co hai.


Lich su Nhung ghi chep som nhat ve Nepenthes co tu the ky 17. Nam 1658, thong su nguoi Phap Etienne de Flacourt tai Madagascar đa cong bo mieu ta mot loai nap am trong cong trinh chuyen đe cua ong Histoire de la Grande Isle de Madagascar. Noi dung nhu sau:

No la loai cay cao khoang 3 ft, mang o phia ngon chiec la dai 7 inch cua no, mot bong hoa hay mot qua rong tuong tu nhu mot chiec binh nho, voi chiec nap rieng cua no, mot canh tuong ky dieu. Co nhung cai binh mau đo va nhung cai binh mau vang, voi nhung cai binh mau vang la lon nhat. Cac cu dan cua đat nuoc nay mien cuong hai nhung bong hoa, noi rang neu ai đo hai chung khi đi ngang qua, thi ngay đo se khong ngot mua. Dua vao đieu đo, toi va tat ca nhung nguoi Phap khac đa hai chung, nhung troi khong mua. Sau con mua thi nhung bong hoa nay chua đay nuoc, moi bong chua toi mot nua coc nuoc. [dich tu tieng Phap trong Pitcher-Plants of Borneo]
Flacourt goi loai cay nay la Amramatico, lay theo ten đia phuong. Sau hon mot the ky, loai nay đuoc chinh thuc mieu ta la N. madagascariensis.
Loai thu hai đuoc mieu ta la N. distillatoria, loai đac huu cua Sri Lanka. Nam 1677, Bartholinus đa đe cap ngan gon ve no duoi ten goi Miranda herba, tieng La tinh đe chi "cay co ky la". Ba nam sau, thuong nhan Ha Lan la Jacob Breyne nhac toi loai nay nhu la Bandura zingalensium, lay theo ten goi ban đia cua loai nay. Bandura sau đo đa tro thanh ten goi đuoc su dung pho bien nhat o phuong Tay đe chi cac cay nap am nhiet đoi, cho toi khi Linnaeus nghi ra tu Nepenthes nam 1737.
Nepenthes distillatoria đuoc mieu ta mot lan nua vao nam 1683, lan nay la boi bac si nguoi Thuy Đien la H. N. Grimm. Grimm goi no la Planta mirabilis destillatoria nghia la "cay chung cat than dieu", va la nguoi đau tien minh hoa loai nap am nhiet đoi nay mot cach ro rang. Ba nam sau, vao nam 1686, nha tu nhien hoc nguoi Anh John Ray đa trich dan Grimm đe noi rang:

Re hut hoi am tu long đat, voi su ho tro cua cac tia nang, no dang len chay vao trong cay va sau đo chay xuong doc theo than va cac day than kinh cua la vao cong cu tu nhien đe luu tru tai đo cho toi khi đuoc su dung cho cac nhu cau cua con nguoi. [dich tu tieng La tinh trong Pitcher-Plants of Borneo]
Mot trong nhung hinh minh hoa đau tien ve Nepenthes xuat hien trong Almagestum Botanicum nam 1696 cua Leonard Plukenet. Loai đuoc goi trong đo la Utricaria vegetabilis zeylanensium, chac chan la N. distillatoria.

Đo la vao cung mot khoang thoi gian ma nha thuc vat hoc nguoi Đuc la Georg Eberhard Rumphius phat hien ra 2 loai Nepenthes moi tai khu vuc quan đao Ma Lai. Rumphius minh hoa loai thu nhat, hien nay coi la đong nghia voi N. mirabilis, va đat cho no ten goi Cantharifera, nghia la "[cay] mang coc". Loai thu hai, đuoc goi la Cantharifera alba, đuoc cho la N. maxima. Rumphius đa mieu ta cac loai cay nay trong cong trinh noi tieng nhat cua ong la Herbarium Amboinense gom 6 quyen, mot bang liet ke thuc vat chi cua đao Ambon. Tuy nhien, no đa khong đuoc cong bo nhieu nam sau khi ong mat.
Sau khi bi mu nam 1670, khi ban thao moi chi hoan thanh mot phan, Rumphius tiep tuc viet Herbarium Amboinensis voi su tro giup cua cac thu ky va cac nghe si. Nam 1687, khi ban thao gan nhu đa hoan thanh, thi it nhat la mot nua cac hinh minh hoa đa bi mat trong mot vu hoa hoan. Khong nan chi, Rumphius va nhung nguoi giup viec ong lan đau tien hoan thanh cuon sach nam 1690. Tuy nhien, hai nam sau thi con tau cho theo ban thao nay ve Ha Lan đa bi nguoi Phap tan cong va đanh chim, buoc ho lai phai bat đau tu ban sao ma may man thay van con đuoc tong thong su Johannes Camphuijs luu giu. Herbarium Amboinensis cuoi cung đa ve toi Ha Lan nam 1696. Nhung ke ca khi đat đuoc đieu đo thi quyen 1 chi đuoc xuat ban vao nam 1741, nghia la 39 nam sau khi Rumphius mat. Vao thoi gian đo, ten goi Nepenthes cua Linnaeus đa đuoc thiet lap.

Nepenthes distillatoria đuoc minh hoa lan nua trong sach Thesaurus Zeylanicus nam 1737 cua Johannes Burmann. Hinh ve trong đo minh hoa phan cuoi cua than cay đang ra hoa voi cac am. Burmann goi loai cay nay la Bandura zeylanica.
Đe cap tiep theo ve cac loai nap am nhiet đoi đuoc thuc hien nam 1790, khi giao si Bo Đao Nha la Joao de Loureiro mieu ta Phyllamphora mirabilis, nghia la "la hinh binh ky dieu", tu Viet Nam. Mac du tung song tai đat nuoc nay trong khoang 35 nam, duong nhu khong chac chan la Loureiro đa quan sat đuoc cay con song cua loai nay, do ong phat bieu rang nap la phan chuyen đong, tich cuc mo ra va khep lai. Trong tac pham noi tieng nhat cua minh, Flora Cochinchinensis, ong viet:

[...] đau chom la ket thuc trong mot tua cuon dai treo lo lung, xoan lai o đoan giua, tu đo treo mot vat giong nhu chiec binh, thuon dai, bung binh, voi mieng nhan co mep loi ra va mot chiec nap gan vao mot ben, voi ban chat cua chinh no thi tu do đong mo đe nhan suong va luu giu no. That la mot cong trinh ky dieu cua Chua! [dich tu tieng Phap trong Pitcher-Plants of Borneo]
Phyllamphora mirabilis cuoi cung đa đuoc George Claridge Druce chuyen sang chi Nepenthes vao nam 1916. Nhu the, P. mirabilis la tu đong nghia goc cua loai nap am nhiet đoi phan bo rong khap nay.
Mieu ta cua Loureiro ve chiec nap chuyen đong đuoc Jean Louis Marie Poiret nhac lai nam 1797. Poiret đa mieu ta 2 trong so 4 loai Nepenthes đa biet vao thoi gian đo: N. madagascariensis va N. distillatoria. Ong đat ten cho loai thu nhat ten goi nhu hien tai cua no va goi loai thu hai la Nepente de l'Inde, hay đon gian la "Nepenthes cua An Đo", mac du loai nay khong co tren đai luc. Trong Encyclopedie Methodique Botanique cua Jean-Baptiste Lamarck, ong gop ca mieu ta sau:

Chiec binh nay rong, nhu toi vua moi noi, thuong chua đay nuoc trong, va sau đo khep lai. No mo ra trong thoi gian ban ngay va tren mot nua luong chat long bien mat, nhung su mat đi nay đuoc bu lai trong đem, va sang ngay hom sau binh lai đay va khep lai boi nap cua no. Đo la thuc an cua no, va no đu cho tren mot ngay boi vi no luon luon con khoang mot nua vao luc đem xuong. [dich tu tieng Phap trong Pitcher-Plants of Borneo]

Voi su phat hien ra cac loai moi va su gioi thieu mau vat goc vao chau Au nam 1789 cua Joseph Banks, su quan tam toi Nepenthes đa tang len trong suot the ky 19, len toi đinh điem trong cai goi la "Ky nguyen vang cua Nepenthes" trong thap nien 1880. Tuy nhien, su pho bien cua cac loai cay nay đa suy giam trong đau the ky 20, truoc khi gan nhu bien mat vao thoi gian dien ra Chien tranh the gioi thu hai. Đieu nay co the thay qua viec khong co loai moi nao đuoc mieu ta trong giai đoan tu 1940 toi 1966. Su phuc hoi niem quan tam toan cau trong gieo trong va nghien cuu Nepenthes gan lien voi nha thuc vat hoc nguoi Nhat la Shigeo Kurata, voi cong trinh cua ong trong thap nien 1960 va 1970 đa gay nhieu chu y đoi voi cac loai thuc vat nay.


Tu nguyen hoc Ten goi Nepenthes lan đau tien đuoc cong bo trong Hortus Cliffortianus cua Carolus Linnaeus nam 1737. No dan chieu toi mot đoan trong Odyssey cua Homer, trong đo mot lieu thuoc "Nepenthes pharmakon" đuoc nu hoang Ai Cap đua cho Helen. "Nepenthe" nghia đen la "khong đau kho" (ne = khong, penthos = đau kho) va, trong than thoai Hy Lap, la mot loai thuoc me che ngu moi đau buon bang su lang quen. Linnaeus giai thich:

Neu đay khong phai la Nepenthes cua Helen, no chac chan se danh cho moi nha thuc vat hoc. Tai sao mot nha thuc vat hoc lai khong tran đay su than phuc, neu sau mot cuoc hanh trinh dai, ong han la se tim thay loai cay ki dieu nay. Trong su ngac nhien cua minh, cac benh tat trong qua khu co the đuoc quen đi khi ngam nhin cong trinh tuyet dieu nay cua đang Sang the! [dich tu tieng Anh, theo ban dich tu tieng La tinh sang tieng Anh cua Harry Veitch]
Loai ma Linnaeus mieu ta la Nepenthes distillatoria, mot loai tu Sri Lanka.
Nepenthes đuoc cong bo chinh thuc la ten chi trong tac pham noi tieng Species Plantarum cua Linnaeus nam 1753 va no la ten goi khoa hoc chinh thuc tu đo toi nay. N. distillatoria la loai đien hinh cua chi.

Ten goi trong tieng Anh monkey cup (chen [cua] khi) đuoc đe cap trong so ra thang 5 nam 1964 cua tap chi National Geographic, trong đo Paul A. Zahl đa viet:

Nhung nguoi chuyen cho goi chung la cac "monkey cup", mot ten goi toi đa tung nghe thay o đau đo khi noi toi Nepenthes, nhung ngu y rang nhung con khi uong chat long cua nap am thi duong nhu la đang ngo. Sau nay toi đa cong nhan đieu đo la đung. Tai Sarawak toi tim thay mot con đuoi uoi tung đuoc nuoi lam thu canh va sau đo đuoc tha ra. Khi toi than trong toi gan no trong rung, toi chia cho no mot cai nap am đay mot nua. That ngac nhien, la con vuon nay chap nhan no va, voi su tinh te cua quy ba khi uong che, uong thu nuoc ngon lanh nay toi tan đay.


Gieo trong Nepenthes co the trong trong cac nha kinh tai phuong bac. Cac loai de trong nhat la N. alata, N. ventricosa, N. khasiana va N. sanguinea. Bon loai nay la cac loai cay cao nguyen (N. alata co ca dang binh nguyen va cao nguyen), mot vai loai binh nguyen de trong nhu N. rafflesiana, N. bicalcarata, N. mirabilis va N. hirsuta.
Cac dang cao nguyen la cac loai moc trong moi truong noi chung co đo cao lon, va vi the chung chiu đung đuoc cac nhiet đo mat me buoi chieu. Cac dang binh nguyen la cac loai moc gan voi muc nuoc bien. Ca hai dang nay đeu thich nghi tot nhat voi nuoc mua (nhung nuoc may cung dung đuoc khi tron lan voi nuoc mua), anh sang đu đo (khong phai anh nang luc giua trua), moi truong đat thoat nuoc tot, luu thong khong khi tot va đo am tuong đoi cao, mac du cac loai de trong nhu N. alata co the thich nghi voi moi truong co đo am thap. Cac loai cao nguyen phai co su lam mat ban đem đe phat trien tot trong thoi gian dai. Phan hoa hoc tot nhat nen su dung voi lieu thap. Thinh thoang nuoi cay bang de men đong lanh (lam tan bang truoc khi dung) co the co loi cho cay. Cac bon canh nho trong cac loai cay nho nhu N. bellii, N. × trichocarpa va N. ampullaria la co the, nhung phan lon cac cay se tro nen to hon theo thoi gian.
Cac loai cay nay co the nhan giong bang hat, canh giam hay nuoi cay mo. Hat thuong đuoc gieo tren reu than bun Sphagnum cat nho va tam uot, hoac tren moi truong nuoi cay mo thuc vat vo trung mot khi chung đa đuoc khu trung đung cach. Hat noi chung nhanh chong tro nen khong the nay mam đuoc sau khi thu hoach, nen hat noi chung khong phai la phuong thuc nhan giong đuoc ua thich. Hon hop ty le 1:1 gom moi truong lan voi reu hoac perlit (đa tran chau) tung đuoc su dung đe lam hat nay mam va gieo trong. Hat co the phai mat 2 thang đe nay mam va 2 nam hay hon the đe phat trien thanh cay truong thanh. Cac canh giam co the ra re trong reu than bun Sphagnum tam uot trong tui bong kinh hay trong thung voi đo am cao va đo chieu sang vua phai. Chung co the ra re sau 1–2 thang va bat đau tao am sau khoang 6 thang. Nuoi cay mo hien nay đuoc su dung ve mat thuong mai va giup giam viec suu tap cay trong hoang da, cung nhu lam cho nhieu loai hiem tro thanh co san đoi voi nhung nguoi thich suu tap cay voi muc gia vua phai. Nhieu loai Nepenthes đuoc coi la loai bi đe doa hay nguy cap va đuoc liet ke trong phu luc 1 va 2 cua CITES.


Cac loai Khoang 90-130 loai nap am hien nay đuoc ghi nhan la hop le. Tuy nhien, con so nay con co the bien đoi do moi nam lai co vai loai moi đuoc mieu ta.


Lai ghep va giong cay trong Co nhieu loai cay lai ghep giua cac loai nap am, cung nhu co vo so cac giong cay trong đa đat ten. Mot vai loai cay lai ghep nhan tao đang chu y co:

N× 'Coccinea' ((N. rafflesiana × N. ampullaria) × N. mirabilis)
N× 'Emmarene' (N. khasiana × N. ventricosa)
N× 'Gentle' (N. fusca × N. maxima)
N× 'Judith Finn' (N. veitchii × N. spathulata)
N×' Miranda' ((N. maxima × N. northiana) × N× maxima)
N× 'Mixta' (N. northiana × N. maxima)
N× 'Briggsiana' ( N. lowii × N. Ventricosa)
N× 'Singapore gardentech'  ( N.ampullaria × N.ventricosa), loai lai nay khi thay đoi vai tro lai cua 2 loai lai se ra Lady luck va Bloody mary


Cac loai nap am o Viet Nam Theo tai lieu, o Viet Nam hien co khoang 5 loai thuoc Ho Nap am:

Nepenthes smilesii Hemsl.(Nap am), phan bo o Đa Lat, Vinh Linh (Quang Tri).
Nepenthes kampotiana Lecomte (Nap am), phan bo tai mien nam Campuchia, mien tay Viet Nam va mien đong Thai Lan
Nepenthes mirabilis (Lour.) Druce (nap am hoa đoi, binh nuoc ky quan, Tru-lung) gap o vung đat lay, binh nguyen
Nepenthes thorelii H. Lec. (Binh nuoc Thorel), phan bo o Đa Lat, Đong Nai, Ha Tien.


Ghi chu Đoc them Lien ket ngoai Nepenthes - the Monkey Cups Luu tru ngay 8 thang 7 nam 2013 tai Wayback Machine tren website cua Hiep hoi Thuc vat hoc Hoa Ky.
Hinh anh cua Nepenthes trong cac moi truong song tu nhien cua chung cua Joachim Nerz
Hinh anh cua Nepenthes tai Carnivorous Plant Photo Finder
Video ve Nepenthes trong The Private Life of Plants.
The Carnivorous Plant FAQ: Nepenthes cua Barry Rice
Chuyen khao cua Danser ve Nepenthes (bao gom cac loai co tai Malaysia, Indonesia va New Guinea, nhung khong co o noi khac)
Nepenthaceae Luu tru ngay 8 thang 10 nam 2014 tai Wayback Machine trong Watson L. va M. J. Dallwitz (1992 tro đi). The Families of Flowering Plants Luu tru ngay 21 thang 6 nam 2014 tai Wayback Machine. Descriptions, Illustrations, Identification, Information Retrieval. Phien ban 20-5-2010. http://delta-intkey.com Luu tru ngay 3 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine