Mary Ann Cotton (ten khai sinh la Mary Ann Robson; sinh vao thang 10 nam 1832 tai Low Moorsley, County Durham, Anh – chet ngay 24 thang 3 nam 1873) đuoc biet đen voi biet danh la goa phu đen la mot phu nu nguoi Anh, nguoi đa thuc hien viec muu sat giet chet nhung đua con cua ba ta va nguoi ta tin rang ba đa muu sat tong cong 21 nguoi trong đo co ca me đe, con đe va nhung nguoi chong cua minh voi phuong thuc chinh la đau đoc nan nhan bang chat đoc thach tin.
Ba bi buoc toi giet nguoi, du ba choi bo va that su chua bao gio đuoc chung minh đay đu, tuy nhien, khong co mot nghi ngo gi đoi voi viec ba la mot ke giet nguoi hang loat. Trong lich su toi pham cua nuoc Anh, co le ba la ke giet nguoi hang loat đau tien


Cuoc đoi va su kien Mary Ann sinh nam 1832 tai Low Moorsley, mot ngoi lang nho, nay la mot phan cua Hetton-le-Hole trong City of Sunderland.
Khi Mary Ann len 8, cha me co chuyen ca gia đinh qua lang Murton o Durham County, noi co đen mot truong hoc moi va co kho khan trong viec ket ban. Ngay sau khi di chuyen, cha cua co đa chet trong mot tai nan lao đong khi bi roi tu 150 feet (46 m) trong mot ham mo tai Murton Colliery.
Nam 1843, me goa bua cua Mary Ann, la ba Margaret (nhu danh Lonsdale) ket hon voi George Stott, nguoi ma Mary Ann đa khong cam thay thich hop. O tuoi 16, co đa chuyen ra o rieng tai nha trong lang gan đo o Nam Hetton đe hoc tro thanh mot y ta. Ba nam sau đo, co lai tro ve nha cua me co đe đi hoc lam tho may.


= Nguoi chong thu nhat =
Nam 20 tuoi, ba ket hon lan đau voi mot cong nhan mo than la William Mowbray. Đen nam 1860, vo chong Marry Ann chuyen toi vung Đong Bac. Marry Ann sinh ra 4 nguoi con voi William Mowbray. Ba trong so 4 đua tre đa chet tu som. William chet nam 1865, va đe lai cho Mary Ann 35 bang Anh tien bao hiem, tuong đuong voi 6 thang luong. Voi so tien nay, Marry Ann chuyen ve Cang Seaham đe đuoc song gan voi nguoi tinh la Joseph Nattrass. Nattrass đi đau, Marry theo đen đo, du vay hai nguoi khong đuoc gan nhau.


= Nguoi chong thu hai =
Sau đo, Mary tro thanh y ta tai benh vien Sunderland, va gap George Ward – mot benh nhan tai đay. Hai nguoi sau đo ket hon va George tro thanh chong thu hai cua Mary. Chua đay mot nam sau, George chet (o tuoi 33) va lai đe cho Mary mot khoan tien bao hiem.


= Nguoi chong thu ba =
Trong tinh canh phu nu mot con, Mary Ann xin vao lam vi tri giup viec cho nguoi đan ong goa vo James Robinson o Sunderland. Mary nhan cong viec nay vao thang 11 nam 1866 va chi sau đo vai tuan, đua con cua Robinson qua đoi. Robinson đa tim đen Mary giai khuay va khien ba mang bau. Nhung co su kien la me cua Mary bi om va ba đa phai đen cham soc me. Chi 9 ngay sau khi Mary tro ve nha, me ba qua đoi. Sau đo thi đua con gai rieng cua Mary la Isabella cung qua đoi. Hai đua con rieng khac cua Robinson cung lan luot ra đi. Ba đua tre đuoc chon cat vao hai tuan cuoi cua thang 4 nam 1867.
Thang 8 nam 1867, Robinson cuoi Mary Ann. Con rieng cua hai nguoi la Mary Isabella sinh ra vao thang 11 cung som qua đoi vao thang 3 nam 1868. Robinson nghi ngo khi Mary yeu cau khoan tien bao hiem nhan tho cua ong va phat hien ra vo minh co mot mon no len toi 60 bang Anh. Sau đo, Robinson đa đuoi co Mary ra khoi nha.


= Nguoi chong thu tu =
Mary lai tim đuoc mot nguoi đan ong khac nho co nguoi ban la Margaret Cotton mai moi gioi thieu cho nguoi anh trai ten la Frederick. Margaret cham soc anh trai va hai nguoi con cua anh. Nhung Margaret đa mat nam 1870 vi chung đau da day, va khu rua than cua anh em nha Margaret roi vao tay cua Mary.
Cuoc hon nhan giua Mary va Frederick đa mang lai cho ho cau con trai ten la Robert, sinh nam 1871. Cuoi thang 12 nam đo, Frederick chet. Tat nhien, khoan tien bao hiem nhan tho cua ong cung voi cac con ong đeu roi vao tay Mary. Nattrass – nguoi tinh truoc đay cua Mary – chuyen đen song cung ba.


= Nguoi chong thu 5 =

Mary tim đuoc cong viec lam y ta cho mot vien chuc ten la John Quick-Manning. Mary sau đo mang thai voi ong nay (con gai cua hai nguoi đuoc sinh ra trong thoi gian Mary ngoi tu cho thi hanh an). Nhung Mary van thay phien ha voi lu tre cua ba trong cuoc hon nhan thu ba. Mot trong so cac con rieng cua chong ba đa mat vao thang 3 nam 1872, cau con trai rieng cua ba cung mat khong lau sau đo. Ngay sau khi xem xet lai di chuc theo nguyen vong cua Mary, nguoi tinh Nattrass cung lam benh va qua đoi vao thang 4 nam 1873.
Luc nay ba ta song mot ngoi nha binh thuong trong lang Durham, Tay Auckland. Sau đo ba đa bi bat tai nha vi ly do nghi ngo giet nguoi, sau qua trinh đieu tra va ket an, ba đa bi hanh quyet tai nha tu Durham vao thang 3 nam 1873, Mary Ann Cotton bi treo co bang soi thung.


Nhung gia thiet Theo đieu tra ve lich su thi Mary Ann Cotton đuoc cho la mot co may giet nguoi, voi danh sach nan nhan gom co: 8 nguoi con đe cua ba, 7 nguoi con rieng cua chong, me đe cua ba, ba nguoi chong, mot tinh nhan va mot nguoi ban. Chuoi tham sat bat đau nam 1860 tai vung Đong Bac.
Mot gia thiet đat ra cho viec giet nguoi khong ngung nay la ba muon tim mot nguoi đan ong co thu nhap on đinh, song voi ho cho toi chung nao cam thay chan thi giet. Nhung đua tre đeu bi sat hai mot cach nhan tam. Cuoc song kho khan cung voi khoi luong cong viec nang nhoc, thieu an, đa thuc đay ba giet nguoi khong ghe tay.
Chat đoc ma Mary Ann lua chon la thach tin. Trong suot nhieu the ky, thach tin la chat đoc ma nhieu ke giet nguoi ua dung vi chat đoc nay tan ra trong cac loai đo uong, lai co san o nhieu cua hang. Mac du luc nay cac nha chuc trach o Anh đa ban hanh lenh kiem soat viec ban thach tin, nhung van co nhieu cua hang ban loai hoa chat nay, duoi dang xa phong mem đe tay rua trong gia đinh. Mat khac do Mary la y ta nen ba hieu ro, trieu chung khi nhiem đoc la non mua, tieu chay va mat nuoc. Bac si thuong co xu huong chan đoan cac trieu chung nay la cac benh lien quan toi đuong ruot – đac biet la voi cac benh nhan ngheo va thieu dinh duong ma ho khong nghi ngo rang đay la mot vu muu sat.
Theo cac giay chung tu va mai tang, tat ca cac nan nhan cua ba đeu chet vi benh lien quan toi da day, ba cung thanh cong trong viec đong vai mot nguoi vo đau kho, mot nguoi me bat luc khi bao ve chong va con minh. Nhung cung chinh đieu nay đa khien cho viec tim hieu chinh xac so nguoi ma Mary Ann đa giet hai. Mary xuat than la mot y ta, nen ba biet ro cach thuc dan dung moi chuyen. Nhung qua qua trinh đieu tra, lan theo dau vet va lich su cua ba, nha chuc trach đa tim ra va xau chuoi nhung vu an va toi ac cua Mary đa bi vach tran va ba phai tra gia.


Tham khao Appleton, Arthur: Mary Ann Cotton: Her Story and Trial (London: Michael Joseph, 1973). ISBN 0-7181-1184-2
The Times, contemporary reports, 1872-3
Flanders, Judith (2011) The Invention of Murder (London: Harper Ress) ISBN 978-0-00-724888-9
Truyen ki "goa phu đen" giet nguoi hang loat, Vietnamnet, 8/2/2012


Chu thich