Khoa hoc ky thuat Đai Viet thoi Le So phan anh cac thanh tuu ve khoa hoc tu nhien nhu toan hoc, y hoc, thien van hoc va lich phap nuoc Đai Viet tu nam 1428 đen nam 1527.


Toan hoc Mon toan thoi Le So đuoc trieu đinh chu trong. Tren thuc te, viec xay cat cung đien, đen chua, che tao vu khi cung nhu lam co so cho cac mon khoa hoc khac nhu thien van hoc, luon đoi hoi phai tinh toan.
Toan hoc thoi ky nay la toan hoc ung dung, khi viec giai quyet cac phep tinh lap phuong, khai binh phuong, sai phan, tich phan con mang nhieu cach tinh theo loi dan gian.
Hai nha toan hoc thoi Le so la Luong The Vinh va Vu Huu.
Luong The Vinh đuoc goi la Trang Luong. Ong đa bo ra nhieu thoi gian đo đac, tinh toan ruong đat tren thuc đia, roi rut ra nhung quy tac chung đe truyen day cho đoi. Tac pham ong đe lai la Đai thanh Toan phap.
Vu Huu đuoc đanh gia la nha toan hoc xuat sac nhat the ky 15. Tac pham Lap thanh toan phap cung phuong phap đo tinh ruong đat cua ong đuoc pho bien ra ca nuoc. Co lan Vu Huu tinh toan so gach can thiet đe tu bo cac cong thanh Thang Long ma so gach vua đu, khong thua, khong thieu mot vien nao.
Mon toan đuoc si tu theo hoc kha pho bien va co suc hap dan đoi voi nhieu nguoi trong xa hoi. Nam 1506, vua Le Uy Muc mo ky thi toan o san đien Giang Vo, co toi 3 van nguoi toi du thi. Trieu đinh lay đo 1519 nguoi, trong đo 144 nguoi đo loai gioi. Theo Lich su Viet Nam, vien su hoc, nha Le to chuc thi toan 10 nam 1 lan. Tuy nhien, theo Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc, cac ki thi Toan đuoc ghi chep lai trong giai đoan Le so đuoc to chuc vao cac nam 1437, 1472, va 1505, lenh cho thi toan 15 nam mot lan.


Y hoc Co quan đung đau trieu đinh ve y hoc la Thai y vien chuyen lo chua benh cho cac thanh vien trong cung đinh. Đoi voi nhan dan, thuong co cac lang y o cac lang que hanh nghe chua kham tu.
Le Thanh Tong đe ra quy đinh giu gin ve sinh an toan thuc pham va kham nghiem phap y kha nghiem ngat trong Luat Hong Đuc. Theo quy đinh, cac nan nhan bi chet tren đuong ma than the co thuong tich thi quan đia phuong phai cho kham nghiem phap y roi moi đuoc chon cat. Đong thoi, Le Thanh Tong con nghiem cam ban thit hoac che bien thuc an tu thit thiu thoi.
Hai nha y hoc trong thoi ky nay la Phan Phu Tien (đong thoi la nha su hoc) va Trang nguyen Nguyen Truc.
Phan Phu Tien la tac gia sach Ban thao thuc vat toat yeu. Noi dung sach bao gom cac bien phap chua benh, nhung chu trong đen che đo an uong hon ca. Ong ke ra hon 400 loai thuc an đong vat va thuc vat o Đai Viet va cac cong dung cua cac loai thuc an đo. Sach Ban thao thuc vat toat yeu nay đa that lac.
Nguyen Truc co tac pham đe lai la Bao anh luong phuong (Phuong thuoc hay đe bao ve tre nho) viet xong nam 1455. Nguyen Truc đa neu ra 5 phep kham benh cho tre em, phan tich sau vao benh đau mua va liet ke 114 vi thuoc chua benh nay.


Thien van, lich phap va thuy van Co quan phu trach cong viec nay trong trieu đinh la Thai su vien. Nguoi đung đau Thai su vien la Thai su lenh, ben duoi co Thai su thua, Linh đai lang, thai chuc va Chuong lich. Sang thoi Le Thanh Tong, co quan nay đoi goi la Tu thien giam, voi chuc nang xem dien bien thoi tiet, thay cac "điem lanh" va "tai di" đuoc suy luan va lam to tau trinh.
Quan niem cua nguoi Viet Nam the ky 15 van xem cac hien tuong gio, mua, suong, tuyet... đeu do su van hanh cua trang sao, tuc la khi hau thuoc ve mon thien van. Do đo cong viec lam lich, quan sat thien van va thuy van van đuoc đat chung trong mot co quan nhu thoi nha Tran truoc đay.


Nguoi Viet o nuoc ngoai Co hai nha khoa hoc lon cua Viet Nam the ky 15 la Ho Nguyen Trung va Nguyen An, nhung khong phuc vu đuoc cho đat nuoc ma vi hoan canh lich su đa bi bat sang Trung Quoc, phuc vu cho nha Minh.
Ho Nguyen Trung la hoang tu nha Ho, anh vua Ho Han Thuong. Ong bi bat sang Trung Quoc khi nha Ho that bai. Tai Trung Quoc, ong đa che ra sung Than cong gom ba loai: đai, trung va tieu.
Nguyen An la kien truc su, xay dung nhieu cong trinh o Co Cung Bac Kinh va he thong cong, đap tren song Hoang Ha.


Xem them Nha Hau Le
Thuong mai Đai Viet thoi Le So


Tham khao Vien su hoc (2007), Lich su Viet Nam, tap 3, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi


Chu thich