Tuyen Yamanote (山手線 (やまのてせん) (Son Thu Tuyen), Yamanote-sen, ma: JY) la mot tuyen đuong sat vong quanh Tokyo, Nhat Ban, đieu hanh boi Cong ty Đuong sat Đong Nhat Ban (JR East). Đay la tuyen ban ron va quan trong nhat cua Tokyo, ket noi cac vung va ga chinh chung quanh Tokyo nhu Marunouchi, khu vuc Yurakucho/Ginza, Shinagawa, Shibuya, Shinjuku, Ikebukuro va Ueno, voi tat ca 30 ga bang đuong sat ca noi va ngam.
Tuyen Yamanote "chinh thuc" chi noi tu ga Shinagawa toi ga Tabata, đi qua Shinjuku, su dung tau pho thong đi tren đuong rieng va song song voi Tuyen Van tai Yamanote đuoc su dung cho Tuyen Saikyo va Tuyen Shonan-Shinjuku, mot so tau toc hanh nhu Narita Express, va cac tau cho hang thong thuong. Tuy nhien ngay nay, tuyen Yamanote noi chung bao gom toan bo 34,5 km đuong sat vong quanh Tokyo (đi tiep tu ga Tabata ve Shinagawa, nhung qua ga Ueno, ga Tokyo)


Khai quat dich vu Tau phuc vu hang ngay tu 04:26 sang đen 01:18 ngay hom sau voi tan suat 2,5 phut mot tau trong gio cao điem va 4 phut mot tau luc binh thuong. Đi het mot vong Yamanote het 59 đen 65 phut. Tat ca cac tau đeu co dung o tat ca cac ga tren tuyen. Cac tau đuoc bao duong, vao, ra tai cac khu depot o ga Osaki va đoi khi o ga Ikebukuro. Mot so tau cung bat đau phuc vu tu ga Tamachi vao buoi sang va ket thuc tai ga Shinagawa vao buoi toi. O Nhat Ban do luu thong o ben trai, nen huong tau chay theo chieu kim đong ho đuoc goi la Vong ngoai (外回り (ngoai hoi), soto mawari) va nguoc chieu kim đong ho đuoc goi la Vong trong (内回り (noi hoi), uchi mawari).
Cac tau cua tuyen nay đeu co mau xanh com đac trung (■, ma Munsell 7.5GY 6.5/7.8) trong tieng Nhat la "mau xanh chim chich bui Nhat Ban" (ウクイス色, uguisu-iro).


Hanh khach va su qua tai Theo thong ke, so hanh khach cua tuyen Yamanote nam 2015 la 1,097,093. Tuy nhien, con so nay đa bao gom ca mot so tuyen khac co mot phan song song voi Yamanote. Mat vong phia Tay cua tuyen song song voi Tuyen Saikyo va Tuyen Shonan–Shinjuku; Mat vong phia Đong lai song song mot phan voi Tuyen Tohoku va Tuyen Tokaido Chinh.
Do tuyen Yamanote ket noi quanh cac khu quan trong cua Tokyo nen so luong hanh khach phuc vu hang ngay het suc lon. Mot vai đoan cua tuyen nay đa phai phuc vu toi 250% cong suat thiet ke trong nhung nam 1990, va van tren 200% trong nhung nam 2000. Viec khai truong moi cac tuyen thay the Tuyen ngam Tokyo Fukutoshin đa giam tai đang ke cho đoan tu ga Shibuya toi ga Ikebukuro. Nam 2016, mot so đoan chi con phuc vu 167% cong suat thiet ke.


Ten goi Cai ten "Yamanote" (やまのて) lien quan đen đat lien, chan đoi (do mot so khu vuc tuyen chay qua gan bien). Tai Tokyo "Yamanote" nam doc phia tay cua toan bo tuyen vong co kha nhieu đoi thoai. Trong tieng Nhat, yama (やま) co nghia la 'nui', tro tu so huu no (の), con te (て) co nghia la 'tay', nhu vay nom na la "tay cua nui".
Tuyen Yamanote đuoc viet chinh thuc trong tieng Nhat khong co kana no (の、ノ, no), chi con lai la hai chu Han 山手 (Son Thu) thuong phat am la yamate, tuong tu nhu Yamate-dori (đuong Yamate), chay song song voi phia tay cua tuyen Yamanote. Tuyen Seishin-Yamate o Kobe va khu vuc Yamate o Yokohama cung su dung phat am nay.
Sau The Chien II, SCAP ra lenh ten tat ca cac tau, tuyen phai La Tinh hoa, va Yamanote tro thanh Yamate. Cho đen nam 1971, khi cac Cong ty Đuong sat Quoc gia Nhat Ban(JNR) thay đoi cach phat am lai ve "Yamanote". Mot so nhung nguoi gia van quen goi đay la "tuyen Yamate".


Danh sach cac ga Cac ga lon duoi đay liet ke theo chieu kim đong ho tu Shinagawa toi Tabata, nhung theo muc đich van hanh thi cac tau khoi hanh va dung tai Osaki. Vi giao thong Nhat Ban la luu thong o ben trai, nen vong ngoai la thuan chieu kim đong ho va vong trong la nguoc chieu kim đong ho.
Vong ngoai (外回り soto mawari): Shinagawa → Shibuya → Shinjuku → Ikebukuro → Tabata → Ueno → Tokyo → Shinagawa
Vong trong (内回り uchi mawari): Shinagawa → Tokyo → Ueno → Tabata → Ikebukuro → Shinjuku → Shibuya → Shinagawa
Tat ca cac ga đeu trong khu vuc 23 quan đac biet cua Tokyo.
Tat ca cac tau đeu qua va dung o tat ca cac ga (khong co tau nhanh bo qua cac ga nho).
Cac ga co dau "(R)" co nghia hanh khach co the chuyen sang Tuyen Keihin-Tohoku toc hanh.


Cac the he tau Tinh đen  thang 10 nam 2022, Toan tuyen hoat đong voi mot đoi gom 50 tau (ban đau 52 tau, sau đo chuyen 2 tau sang Tuyen Chuo Sobu) 11 toa dong E231-500, đuoc ban giao bat đau tu 21 thang 4 nam 2002. Ban đau, moi tau nay co hai "toa 6 cua" (6 cap cua doc theo man tau) va hang ghe ngoi cho hanh khach co the đuoc gap lai đe tang dien tich su dung vao gio cao điem buoi sang (tu 8 đen 10 gio sang). Tu 22 thang 2 nam 2010, cac hang ghe nay khong con đuoc gap lai nua, va đeu đuoc đong bo chuan thanh "toa 4 cua" (4 cap cua doc theo man tau) tu 31 thang 8 nam 2011. Đieu nay lam cho giam tac nghen tren tuyen cung nhu hoan thien cua an toan (giua san ga voi đuong ray) o tat ca cac ga vao nam 2017.
Dong E231 series ho tro mot he thong đieu khien moi, co ten la digital Automatic Train Control (D-ATC), giup giam thoi gian đi het mot vong Yamanote xuong con 58 phut. Tren tau cung co thiet ke moi, 2 man hinh LCD 15-inch lap tren moi cua ra-vao, mot dung đe hien thi quang cao, tin tuc, du bao thoi tiet; mot dung đe hien thi thong tin cua điem dung tiep theo (bang ca tieng Nhat va tieng Anh) cung voi thong bao thong tin tau tre (neu co) tren Shinkansen va cac tuyen khac trong khu vuc Tokyo. Cac tau dong E231-500 đuoc bao duong tai khu depot Tokyo General Rolling Stock Centre gan ga Osaki.

Nhung chiec đau tien cua dong E235 11-toa đuoc khai truong vao 30 thang 11 nam 2015, nhung mot so mac loi ky thuat, nhu đen bao đa đong cua, ket qua la tau đuoc đua tro lai sua chua vao cung ngay. Sau đo cac tau dong nay đuoc tro lai phuc vu tren tuyen Yamanote va 7 thang 3 nam 2016. Cac tau dong E235 đa thay the hoan toan cac tau E231 vao ngay 21 thang 1 nam 2020.


= Cac the he tau cu =
Dong E231 (Tu 2005 đen ngay 20/1/2020)
Dong DeHa 6100 (tu 1909, khong ro thoi điem ket thuc su dung)
MoHa 10
Dong 63
Dong 72
Dong 101 (カナリア・イエロー (, カナリア・イエロー mau vang chanh), tu thang 9 nam 1961 đen1968)
Dong 103 (鶯 (/ うくいす, 鶯 mau xanh chim son ca), tu thang 12 nam 1963 đen 26 thang 6 nam 1988)
Dong 205 (tu 25 thang 3 nam 1985 đen 17 thang 4 nam 2005)


= Lich su su dung cac dong tau =


Lich su Tien than cua tuyen Yamanote hien tai đuoc mo vao 1 thang 3 nam 1885 boi Cong ty Đuong sat Nhat Ban ket noi ga Shinagawa xuong phia Nam va ga Akabane len phia Bac. Phan đinh cua vong Yamanote noi ga Ikebukuro va ga Tabata (co đo dai 3.3 km) đuoc mo vao 1 thang 4 nam 1903, va sau đuoc hop nhat thanh tuyen Yamanote vao 12 thang 10 nam 1909.
Tuyen đuoc đien khi hoa vao nam 1909, cung nam đo đoan giua Osaki - Shinagawa đuoc nang cap len đuong đoi. Toan bo vong Yamanote đuoc hoan thanh vao nam 1925 cung voi đuong đoi, đien khi hoa giua ga Kanda va ga Ueno va 1 thang 11, ket noi phia bac va nam thong qua ga Tokyo. Mot tuyen van tai chay song song cung đuoc hoan thien vao nam 1925, doc theo man trai cua vong Yamanote giua Shinagawa va Tabata.
Thoi ky truoc chien tranh, Bo Đuong Sat khong cho phep cac cong ty đuong sat tu nhan khong đuoc mo tuyen đuong moi xuyen qua tuyen Yamanote đe vao vung trung tam cua thanh pho, nen cac tuyen đeu chi co điem cuoi la cac ga tren Yamanote ma khong vao sau hon.[can dan nguon] Chinh sach nay lai lam thuc đay phat trien cac khu vuc moi chung quanh trung tam thanh pho goi la cac khu đo thi moi (新都心、副都心, shintoshin, fukutoshin), đang chu y nhat la Shinjuku va Ikebukuro (tro thanh hai ga hanh khach ban ron nhat tren the gioi).
Tuyen Yamanote hien tai thuc su ra đoi vao 19 thang 11 nam 1956, khi no đuoc tach ra khoi Tuyen Keihin-Tohoku va co đuong ray rieng (phia ben phai cua vong Yamanote giua Shinagawa va Tabata). Tuy nhien, cac tau cua Tuyen, Yamanote van đinh ky su dung đuong ray cua Tuyen Keihin-Tohoku, đac biet vao cac ngay nghi va gio thap điem, cho toi khi dich vu toc hanh đuoc đua vao hoat đong tren Tuyen Keihin-Tohoku nam 1988.
Mot vu no lon xay ra tren Tuyen Van tai Yamanote o Shinjuku nam 1967 dan toi viec chuyen huong giao thong van tai sang Tuyen Musashino. Đe tranh lang phi, đuong ray nay đuoc co cau lai đe phuc vu cho Tuyen Saikyo va Tuyen Shonan-Shinjuku, cung nhu tau toc hanh Narita Express va cac dich vu phu khac. Ben canh đo, cung đang co cac ke hoach ket noi Tuyen Tohoku Chinh va Tuyen Joban vao Tuyen Tokaido Chinh thong qua tuyen moi co ten la Ueno-Tokyo giam tai cho cac khu vuc qua tai tren Tuyen Yamanote Line hien tai, du đinh tu ga Ueno đen ga Okachimachi.
He thong tu đong đieu khien tau (ATC) đuoc gioi thieu vao 6 thang 12 nam 1981 va he thong đieu khien ky thuat so (D-ATC) ra đoi 30 thang 7 nam 2006.
Cac ga tau cua JR East khu vuc Tokyo đuoc đanh ma so bat đau tu 20 thang 8 nam 2016, voi "JY" la tien to cho cac ga cua Tuyen Yamanote.


Du kien phat trien Thang 1, 2012, đa co du kien xay dung mot ga moi chung cho Tuyen Yamanote va Tuyen Keihin-Tohoku giua Shinagawa va Tamachi, hien tai ga moi nhat đuoc them vao tuyen la Nishi-Nippori nam 1971. Khoang cach giua Shinagawa va Tamachi la 2,2 km, đay la khoang cach lon nhat giua 2 ga tren Tuyen Yamanote. Nha ga moi se đuoc xay dung tren khuon vien 20 hecta; gan nhu song song voi ga Sengakuji cua Tuyen Toei Asakusa va Keikyu Chinh. Cac đuong ray cua Tuyen Yamanote va Keihin Tohoku Line se đuoc dich mot chut sang phai đe gan hon voi tuyen Tokaido Shinkansen hien tai. Phan phia đong se đuoc tai cau truc voi cac nha cao tang, van phong, ket noi tot hon voi tuyen Shinkansen va san bay Haneda. Nha ga sau đo đuoc đat ten la "Takanawa Gateway" (高輪ケートウェイ), đa mo cua vao đung thoi gian The van hoi Mua he 2020 đuoc to chuc tai Tokyo.


Xem them Tuyen vong Osaka


Tham khao Đoc them Shibata, Togo (thang 12 nam 2016).  山手線の車両史　戦後から今日まて [Yamanote Line rolling stock history since the war until today]. Tetsudo Daiya Joho Magazine (bang tieng Nhat). Quyen 45 so 392. Japan: Kotsu Shimbun. tr. 14–19.


Lien ket ngoai Cac ga cua tuyen Yamanote (JR East) (tieng Nhat)