Acanthurus xanthopterus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1835.


Tu nguyen Tu đinh danh xanthopterus đuoc ghep boi hai am tiet trong tieng Hy Lap co đai: xanthos (ξανθος; "co mau vang") va pterux (πτερυξ; "vay ca"), ham y đe cap đen khoang mau vang sat ria vay nguc o loai ca nay.


Pham vi phan bo va moi truong song Doc theo đuong bo bien Đong Phi, A. xanthopterus đuoc phan bo trai dai ve phia đong đen tan bo bien Thai Binh Duong cua chau My, bang qua phan lon nhung vung bien thuoc khu vuc An Đo Duong-Thai Binh Duong, nguoc len phia bac đen vung bien phia nam Nhat Ban va quan đao Hawaii, goi han phia nam đen bo đong Uc (gom ca ran san ho Great Barrier); o Đong Thai Binh Duong, A. xanthopterus đuoc ghi nhan tu cuc nam ban đao Baja California va cua vinh California, doc theo bo tay Mexico đen Costa Rica va Ecuador (tru vung bo bien El Salvador va Guatemala) va bao gom tat ca cac hai đao ngoai khoi.
Hai ca the A. xanthopterus đa đuoc thu thap o ngoai khoi Bac Peru vao nam 2019, gop phan mo rong pham vi cua loai nay ve phia nam o Đong Thai Binh Duong. Truoc đo, mot ca the A. xanthopterus cung đa đuoc phat hien o Nam Oman. Gan đay, mot ca the A. xanthopterus đa đuoc đanh bat o vung bien ngoai khoi Alexandria, Ai Cap, do la mot loai ca canh thuong đuoc xuat khau nen A. xanthopterus đuoc cho la đa thoat ra tu cac be ca trien lam (A. xanthopterus khong phai loai ban đia o Bien Đo).
O Viet Nam, A. xanthopterus đuoc ghi nhan tai quan đao Hoang Sa, vinh Nha Trang (Khanh Hoa) va Ninh Thuan.
A. xanthopterus song gan cac ran san ho vien bo o đo sau len đen 120 m, thuong tap trung pho bien o khu vuc đam pha va vinh hon đoi mat truoc ran. Ca con song o vung nuoc đuc gan bo, con ca truong thanh co xu huong boi ra vung nuoc sau hon.


Mo ta Chieu dai co the lon nhat đuoc ghi nhan o A. xanthopterus la 70 cm, nhung thuong bat gap voi kich thuoc pho bien la 50 cm. Loai ca nay co mot manh xuong nhon mau đen chia ra o moi ben cuong đuoi tao thanh nganh sac.
Co the hinh bau duc thuon dai, co mau tim xam hoac nau xam, voi cac van soc gon song o hai ben than. Vet mau vang tuoi o hai ben mat. Vung bung va than duoi sang mau hon so voi toan bo co the. Vay đuoi lom sau, hinh luoi liem, mau lam xam; cuong đuoi thuong co dai trang mo. Vay hau mon va vay lung co cac dai soc ngang mau vang va xanh lam xen ke; dai lam anh kim o sat goc vay. Vay nguc trong mo, co vet vang o sat ria.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 25–27; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 23–25; So tia vay o vay nguc: 16–17; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5; So luoc mang: 16–24.


Sinh thai hoc Thuc an cua A. xanthopterus chu yeu la tao, bao gom ca tao cat va vun huu co. A. xanthopterus co the song đon đoc hoac hop thanh nhung nhom nho.
A. xanthopterus đuoc quan sat la đa an phan cua nhung loai ca bien khoi thai ra, đac biet la chat thai tu nhung loai ca khe.
Tuoi tho cao nhat đuoc biet đen o A. xanthopterus la 34 nam tuoi.


Đanh bat A. xanthopterus la loai co tam quan trong trong cac hoat đong thuong mai thuy san va ca canh. Loai nay đang đuoc nham muc tieu đanh bat boi cac ngu dan trong khu vuc phan bo cua chung, cung voi Acanthurus blochii va Acanthurus dussumieri. Gia ban truc tuyen cua A. xanthopterus đe nuoi lam canh dao đong trong khoang tu 40 đen 70 USD mot con tuy theo kich co.


Tham khao