Bao Cecil, đuoc biet đen tai Philippines voi ten goi Ap thap nhiet đoi Rubing, o Viet Nam la Con bao so 8 nam 1985 la mot xoay thuan nhiet đoi rat manh đo bo vao khu vuc Trung Trung Bo cua Viet Nam vao đem ngay 15 rang sang ngay 16 thang 10 nam 1985. Cecil đuoc xem la con bao lon nhat trong 100 nam qua tung tan pha khu vuc nay, va no đa gay ra thiet hai het suc nang ne. Khong chi o Viet Nam, con bao cung đa co tac đong đen Philippines, Lao va Thai Lan; voi quy mo va muc đo nho hon.
No hinh thanh tu mot vung xoay thap o khu vuc đao Caroline voi quy mo, he thong nhanh chong di chuyen vao Bien Đong va manh len thanh vong xoay, roi tro thanh mot con bao manh cap 3 (theo thang bao Saffir-Simpson) vao ngay 15 thang 10 tren vung bien Binh Tri Thien - Nghia Binh. Đem ngay 15 rang sang ngay 16 thang 10, con bao đo bo va tan pha du doi tinh Binh Tri Thien, tam bao quet qua thanh pho Hue, lam 703 nguoi thiet mang, hang loat cong trinh bi pha huy, hang nghin hec ta hoa mau bi hu hai va thiet hai tong uoc tinh khoang it nhat 65 trieu USD.
Con bao đa đi vao ky uc khong the phai nhoa cua hang trieu nguoi dan song hoac đa tung song tren manh đat co đo Binh Tri Thien, Hue. Sau con bao, To chuc Hoi thao va Phat trien Phap đa thanh lap mot du an phong chong thien tai va xay dung nha o kien co cho nguoi dan mien Trung Viet Nam va du an nay đa nhan đuoc giai thuong quoc te ve nha o cua Lien Hop Quoc vao nam 2008. Hai tam nam sau ngay bao Cecil đo bo, lan luot ngay 30 thang 9 nam 2013 va 15 thang 10 nam 2013, hai con bao Wutip va Nari cung đa tan pha du doi khu vuc nay.


Lich su khi tuong Ngay 8 thang 10 nam 1985, Trung tam Canh bao Bao Lien hop (JTWC) phat hien mot vung ap thap hinh thanh tu cac đam may đoi luu trong mot khu vuc ap suat thap o phia Nam quan đao Caroline. Sau khi đi qua khu vuc Palau vao ngay 9 thang 10, xoay thap di chuyen ve phia Tay Bac va đo bo vao đao Mindanao (Philippines). Vuot qua mien Nam Philippines, ngay 12 thang 10, vung thap tien vao Bien Đong va đuoc Co quan khi tuong Nhat Ban (JMA) theo doi nhu la mot ap thap nhiet đoi. Cung ngay, Cuc quan ly Thien van, Đia vat ly va Khi quyen Philippines (PAGASA) đa đat cho ap thap nhiet đoi cai ten đia phuong "Rubing". JTWC cung ban hanh mot "Canh bao ve su hinh thanh Xoay thuan nhiet đoi" cho he thong va chi đinh so hieu la 20W, ngay sau đo thong bao 20W đa manh thanh bao nhiet đoi va đat ten quoc te la Cecil. Đen chieu cung ngay, JMA đa nang Cecil len thanh mot con bao nhiet đoi, đanh ky hieu quoc te la 8521. Cac co quan luc nay đeu nhan đinh bao se đo bo vao mien Trung Viet Nam. Sau đo, con bao bat đau di chuyen theo huong Tay Bac, va  đa thong bao rang Cecil đa manh len thanh bao cuong phong cap 1 vao ngay 13 thang 10, va chieu hom đo JMA cung thang cap Cecil len thanh mot con bao nhiet đoi du doi. Vao cuoi ngay 13 thang 10, JTWC phat hien con bao đa hinh thanh mot con mat. Trong ngay nay, PAGASA chinh thuc tuyen bo con bao đa roi khoi vung ma co quan khi tuong tren theo doi.
Đen ngay hom sau, JMA chinh thuc thong bao Cecil đa manh len thanh mot con bao cuong phong. Vao ngay 15 thang 10, co quan nay tuyen bo Cecil đat đinh cuong đo voi suc gio 80 knot (150 km/h) trong muoi phut cung ap suat thap nhat 960 mbar (hPa). JTWC thi nhan đinh Cecil đat đen cap 3 trong thang bao Saffir-Simpson; va ap suat cua no giam xuong đen 944 mbar (hPa). Tai thoi điem manh nhat, vi tri cua bao đuoc xac đinh tren vung bien ngoai khoi Binh Tri Thien - Nghia Binh thuoc mien Trung Viet Nam, mat bao luc nay đa phat trien sac net. Tu đem hom đo đen rang sang hom sau, 16 thang 10 (theo gio Viet Nam), con bao đo bo vao tinh Binh Tri Thien, trung tam bao đuoc xac đinh la đi qua huyen Vinh Linh (thuoc tinh Quang Tri ngay nay), va quet qua thanh pho Hue, voi suc gio manh cap 11, 12 (theo thang suc gio Beaufort). Sau đo, Cecil đa di chuyen sang hai nuoc lang gieng la Lao va Thai Lan truoc khi ca JMA va JTWC lan luot đua ra cac canh bao cuoi cung. Con bao tan tren đat lien Myanmar vao ngay 17 thang 10.


Anh huong Tai Philippines, vung xoay thap truoc khi manh len thanh bao Cecil đa đo bo vao khu vuc phia Đong Bac cua đao Mindanao. No đa gay ra mua lon va lam pha huy hoac chim 70 tau thuyen đanh bat ca trong khu vuc thanh pho Iloilo cua quoc gia nay.
Đem ngay 15 thang 10, rang sang ngay 16 thang 10 nam 1985 (tuc đem mung 2 rang sang mung 3 thang 9 am lich nam At Suu), con bao so 8 - Cecil đa đo bo vao khu vuc tinh Binh Tri Thien, va hoan luu bao đa quet qua co đo, thanh pho Hue. Ap suat thap nhat đuoc ghi nhan trong con bao nay khi đo bo Viet Nam la 959,9 mbar, ghi nhan vao 5 gio 24 phut ngay 16 thang 10 nam 1985 (UTC+7) tai thi tran Đong Ha, thuoc tinh Quang Tri ngay nay. Con bao đa gay gio manh cap 11, 12 cho khu vuc Trung Trung Bo va mua lon, lu lut cho toan bo mien Trung cua Viet Nam. Tai Đong Hoi gio bao manh 34 m/s (cap 12), giat 40 m/s (cap 13); tai Đong Ha gio manh 35 m/s, tai Hue co gio manh 28 m/s (cap 10). O cua Thuan An, nuoc dang cao len đen 1,9 met va tran vao bo. Hau het cac ho dan song trong vung ngap lut phai đi di doi ra khoi noi nguy hiem. Gio manh do bao đa gay ra mat đien, thieu nuoc sach tren dien rong cho mot so tinh mien Trung Viet Nam.

Con bao so 8 đa đi vao ky uc khong the phai nhoa cua hang trieu nguoi dan song va đa tung song tren manh đat "Than Kinh" boi thiet hai cua no gay ra rat lon, đuoc xem la mot "con ac mong" đoi voi nguoi dan Hue. Ho so sanh con bao nay voi tran bao rat manh xay ra vao nam Giap Thin, 1904. Đay đuoc xem la tran bao lon nhat trong 100 nam qua tai khu vuc nay. Tai thanh pho Hue, ba nghin cay co thu bi gay đo, nguoi dan o đay xem tham canh do tran bao nay gay ra la "mot cuoc đai tang khien cu Nguyen Tuan bi soc mot thoi gian dai". Bao cung đa cuon troi hau het he thong no sao tren khu vuc he đam pha Tam Giang-Cau Hai. Tru so cua Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam tai tinh Binh Tri Thien (khu vuc thuoc tinh Quang Tri ngay nay) cung đa bi con bao so 8 pha huy hoan toan, chi con khu Nha lam viec cua Chinh phu va nha nghi cua cac Đai su la nguyen ven, nhung day nha khac chi la nen mong va bia đa ghi dau.
Ngoai tinh Binh Tri Thien, con bao cung co nhung tac đong lon đen hai tinh lan can khac la Nghe Tinh va Quang Nam-Đa Nang. Tai hai tinh nay ghi nhan 485 ngoi nha bi sap hoan toan, 879 ngoi nha bi hu hong. Co 10,000 ha (25 mau Anh) hoa mau bi ngap ung, hong hoan toan cung nhieu thiet hai ve nhan mang. Đay la con bao thu hai trong chuoi ba con bao tien vao phia Bac mien Trung trong thang 10 nam 1985, con truoc đo la bao Andy (bao so 7) cung đo bo vao tinh Binh Tri Thien.
Tong hop toan bo thiet hai do con bao gay ra tai Viet Nam nhu sau: 702 nguoi thiet mang; 128 nguoi mat tich; 560 nghin nguoi mat nha; 200 nghin ngoi nha bi hu hong; 70 nghin hec ta hoa mau bi mat trang; hang loat thuyen be, truong hoc, benh vien, nha cua, cot đien va cac cong trinh dan sinh khac bi sap đo va hu hong hoan toan; nhieu di tich lich su van hoa cung bi pha huy. Thiet hai ve vat chat uoc tinh la it nhat 65 trieu đo la My, nhung con so thuc su thi nhieu hon the. Do thiet hai tu bao gay ra rat nang ne, chinh phu Viet Nam đa keu goi nhung su ho tro tu quoc te.
Sau khi vuot qua bien gioi Viet-Lao, bao đi vao đat lien đia phan Lao va sau đo la Thai Lan. Hoan luu cua con bao đa gay ra mua lon tai cac nuoc nay. Nhung tran mua lon do bao gay ra đa lam chet 1 nguoi tai Thai Lan.


Cuu tro va he qua Tu loi keu goi cuu tro cua chinh phu Viet Nam, nhieu nuoc tren the gioi đa quyen gop ung ho va cuu tro cho quoc gia nay nham khac phuc hau qua bao lu. Chinh quyen hai tinh Kham Muon va Savannakhet cua nuoc lang gieng Lao đa đen tham hoi va chia se mat mat voi tinh Binh Tri Thien, đong thoi cung ho tro luong thuc, hang hoa, 220m³ go va 10 nghin cay tre đe nguoi dan khoi phuc lai co so ha tang cung nhu la đoi song sau bao. Nhat Ban đa gui đen Viet Nam so tien 200 nghin đo la My đe ho tro chinh quyen nhung vung bi tan pha boi con bao khac phuc nhung thiet hai. Chinh phu Australia đa gui đen Viet Nam 1000 tan gao nham giup nhan dan on đinh đoi song. Phap cung đa gui nhieu loai nuoc uong, quan ao, thuoc men đen cac tinh chiu thiet hai boi con bao đe khac phuc nhung thieu thon ve trang thiet bi y te cung nhu đo dung sinh hoat sau thien tai. Đac biet, To chuc Hoi thao va Phat trien Phap (DWF) đa khoi xuong va trien khai "Du an Phong chong thien tai, cung cap nha cua" tai Viet Nam. Ban đau du an chi trien khai o tinh Binh Tri Thien, ve sau lan rong ra toan bo cac tinh mien Trung cua quoc gia nay. Du an keo dai 20 nam tu nam 1989 đen 2008 đa nang cao nhan thuc ve khi tuong thuy van cho nguoi dan o khu vuc tren. Hang loat ngoi nha, truong hoc kien co đuoc xay dung lai voi chi phi vao khoang tu 40 đen 150 trieu đong cho mot cong trinh. Nam 2008, du an nay đuoc nhan giai thuong quoc te ve nha o cua Quy Xay dung nha o xa hoi (BSHF) thuoc Chuong trinh đinh cu Lien Hop Quoc (UN-Habitat).
Tai khu vuc he đam pha Tam Giang-Cau Hai, nguoi dan đa chuyen đoi nguyen vat lieu lam no sao tu tre sang nilon đe he thong đuoc kien co hon, va tu đo so luong no sao cung tang len đang ke, giup lam giam chi phi vat lieu. Trong le cung Cau ngu cua nguoi dan vung nay, co phan nghi thuc tuong nho cac nan nhan đa thiet mang trong tran bao. Nam 2019, nha lam viec cua Bo Ngoai giao Cong hoa Mien Nam Viet Nam tai Quang Tri bi tan pha trong con bao Cecil đa đuoc phuc dung lai.
Nhac si Truong Tuyet Mai đa sang tac bai hat noi tieng: "Hue tinh yeu cua toi" trong boi canh ngay sau khi con bao tan pha Hue va đay đuoc xem nhu bai hat thanh cong nhat cua ba.

Du nhung thiet hai do bao gay ra rat nang ne, nhung cai ten "Cecil" khong bi khai tu va đuoc su dung lai vao cac mua bao nam 1989, 1990, 1993. 28 nam sau ngay bao Cecil đo bo Trung Trung Bo, lan luot ngay 30 thang 9 va 15 thang 10 nam 2013, Bao Wutip va Bao Nari cung đa tan pha khu vuc nay, gay thiet hai nang ne. Đac biet, con bao Wutip đuoc gioi chuyen gia Viet Nam đanh gia manh ngang ngua voi bao Xangsane nam 2006 va bao Cecil nam 1985.


Xem them Bao Wutip (2013)
Bao so 8 nam 2013
Bao Xangsane (2006)
Bao Doksuri (2017)


Chu thich Ghi chu

Nguon

Tai lieu
Uy ban nhan dan tinh Thua Thien Hue (2021), Bao cao tong hop đanh gia khi hau tinh Thua Thien Hue (PDF), Thua Thien Hue, Ban goc (PDF) luu tru ngay 7 thang 8 nam 2022{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)
Pham Vu Anh (1987), Mua bao 1985, Tap chi KTTV so thang 1/1987 (Tong cuc KTTV), Ban goc luu tru ngay 5 thang 5 nam 2023
Đia chi Thua Thien Hue, Nha xuat ban Khoa hoc Xa hoi, 2005
Vu Nhu Hoan (2004), Thien tai ven bien va cach phong chong (PDF), Ha Noi: Nha xuat ban Khoa hoc Ky thuat
Nguyen Đuc Ngu (1999), Bao va phong chong Bao (PDF), Ha Noi: Nha xuat ban Khoa hoc Ky thuat, Ban goc (PDF) luu tru ngay 15 thang 7 nam 2019


Lien ket ngoai Trung tam Du bao Khi tuong Thuy van Viet Nam