kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Nguoi thanh pho la mot bo phim đien anh truyen hinh thuc hien boi Trung tam Phim truyen hinh Viet Nam, Đai Truyen hinh Viet Nam do Khai Hung lam đao dien. Phim đuoc chuyen the tu truyen ngan cung ten cua nha van Dung Ha, san xuat nam 1982 va phat song lan đau vao nam 1983.
Tai thoi điem ra mat, Nguoi thanh pho đuoc coi la bo phim truyen tren bang tu, phim truyen hinh san xuat va phat song đau tien cua Viet Nam.


Noi dung Nguoi thanh pho xoay quanh cau chuyen ve mot anh bo đoi o chien truong đang nghi phep ve Ha Noi va bi lac. Co mot co gai song tai đay sau đo đa dan anh đi tham tat ca cac pho phuong, khien anh nhan ra cuoc chien đau ma minh đang tham gia khong phai la vo ich ma la giu binh yen cho rat nhieu nguoi...


Dien vien Quoc Tri trong vai Anh bo đoi
Que Hang trong vai Co gai


San xuat Tu nam 1982, Khai Hung đa đuoc Tong bien tap Đai Truyen hinh Viet Nam, khi ay la ong Nguyen Van Han, giao nhiem vu lam mot bo phim truyen hinh đe phat song vao đem giao thua. Noi dung cua phim dua tren truyen ngan cung ten cua nha van Dung Ha, đang lan đau tren tap chi Van nghe Quan đoi nhung nam thap nien 70.  La bai tap tot nghiep khoa 1 khoa Đao dien tai Truong Đai hoc San khau - Đien anh Ha Noi cua Khai Hung, ong cung nhung đong nghiep khac đa gap nhieu kho khan thuc hien bo phim vi khi ay khai niem phim truyen hinh chua đuoc biet đen nhieu, cung nhu nhung thieu thon trong vat tu ky thuat. Nhan su lam phim luc đo chi co ba nguoi, trong đo co Bui Huy Thuan chiu trach nhiem quay phim, voi may quay đuoc dung cua Lien Hop Quoc khi giao cho Cong ty Nghe nhin Viet Nam (tien than Trung tam Phim truyen hinh Viet Nam ngay nay) đe lam dan so ke hoach. Khau long tieng cung so sai vi chi co mot micro duy nhat, vi the trong mot phan canh phai co nhieu nguoi cung thu am, moi nguoi đen noi luot loi roi lui ra.


Phat song Sau khi hoan thanh, bo phim đuoc đua cho Chu nhiem Uy ban Phat thanh Truyen hinh Viet Nam, ong Tran Lam, cung ong Nguyen Van Han đe xem va duyet phim ra truoc cong chung. Bo phim đa an đinh se phat song vao đem giao thua nam 1983 tren song truyen hinh VTV.


Đon nhan va di san Đuoc xem la bo phim truyen truyen hinh Viet Nam đau tien san xuat va phat song, Nguoi thanh pho sau khi ra mat đa co đuoc su đon nhan cua khan gia, đong thoi đanh dau cho su ra đoi cua loai hinh lam phim moi tai thoi điem. Đay cung la bo phim đau tien cua Viet Nam san xuat tren chat lieu bang tu, keo theo cac tac pham truyen hinh san xuat nhung nam sau đo lam tren chat lieu tuong tu gianh đuoc nhieu giai thuong trong nuoc cung nhu quoc te.
Vao nam 2020, bo phim đa đuoc đe cap đen trong chuong trinh Quan thanh xuan so thang 7 voi chu đe "Ve nha xem phim", phat song tren kenh VTV1. Theo đo, Khai Hung tham gia voi vai tro khach moi va tuong thuat lai chi tiet ve qua trinh san xuat, phat song bo phim.


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


Nguon
Đo Phuong Nhi (sinh nam 1998) la mot than đong, nghe si vi cam nguoi Viet Nam.


Tieu su Đo Phuong Nhi sinh ngay 16 thang 11 nam 1998 tai Ha Noi, Viet Nam trong mot gia đinh truyen thong am nhac. Cha co la Đo Xuan Thang, mot giang vien vi cam cua Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam con me la Nghe si uu tu Le Hoang Lan, be truong cua dan nhac giao huong Viet Nam. Cau ruot cua co la nhac si Le Minh Son. Tu nho, co đa đuoc tiep xuc voi cay đan va am nhac. Co bat đau hoc vi cam tu nam 4 tuoi voi Nghe si nhan dan Ngo Van Thanh.


Hoat đong Đo Phuong Nhi la mot trong nhung tai nang am nhac thinh phong đuoc phat hien som va ren luyen trong moi truong chuyen nghiep cua Viet Nam. Phuong Nhi tham gia bieu dien nhieu tac pham co đien trong chuyen luu dien Toyota Concert Tour nam 2011, 2013 va nam 2019 cung Dan nhac Giao huong quoc gia Viet Nam. Co cung đa tham gia bieu dien đoc tau voi Dan nhac Giao huong Romerike (Na Uy), Dan nhac giao huong Fort Collins (My).
Nam 11 tuoi, co đa trinh dien nhung tac pham kho nhu ban Concerto cung Mi thu cua Mendelssohn cung dan nhac Giao huong Viet Nam duoi su chi huy cua nhac truong Honna Tetsuji tai Nha hat Lon Ha Noi. Khi theo hoc lop chuyen mon (masterclass) voi giao su Stephan Barratt-Due, tieng đan cua co đa gay an tuong manh voi ong. Sau đo, Nhi đuoc moi tham gia bieu dien cung cac tai nang tre chau Au tai Valdres Summer Festival va Hardanger Festival (Na Uy). Cung nam, co nhan đuoc hoc bong tu MIC – Transposition đe theo hoc tai truong am nhac Barratt-Due duoi su dan dat cua nghe si vi cam Stephan Barratt – Due cung cac nghe si khac nhu Sigyn Fossness va Alf Richard Kraggerud. Trong chuong trinh Hoa nhac Toyota to chuc tai Ha Noi nam 2015, co xuat hien voi tu cach la mot tai nang vi cam tre. Co choi ban Violin Concerto in D major, Op. 35 cua nha soan nhac Tchaikovsky.
Nam 2015, Đo Phuong Nhi đat danh hieu quan quan cuoc thi "Sparre Olsen" danh cho cac tai nang tre tai Gjovik, Na Uy. Co tham gia buoi hoa nhac tai Nha hat Lon Ha Noi va trinh dien ban concerto cho violin cua Jean Sibelius. Nam 2017, Phuong Nhi la đai su am nhac cua Valdres Summer festival.


Chu thich Lien ket ngoai Kenh Đo Phuong Nhi tren YouTube
Đo Phuong Nhi trinh dien Concerto cho Violin cua Tchaikovsky
Thang đo Mercalli la mot loai thang đe phan loai cac con đong đat dua tren nhung thiet hai kha kien.


Cac muc cuong đo Thang Mercalli co 12 muc đien hinh cho cuong đo co the đuoc quan sat o gan tam chan:


= So sanh voi thang đo lon mo men =
Tac đong cua mot tran đong đat co the thay đoi rat nhieu o cac đia điem khac nhau, nen co the co nhieu gia tri cho cuong đo Mercalli đuoc đo cho cung mot tran đong đat. Nhung gia tri nay co the đuoc hien thi ro nhat bang cach su dung ban đo đuong đong muc cuong đo, đuoc biet đen la ban đo đang chan. Tuy nhien, moi tran đong đat chi co mot đo lon.


Xem them Thang đia chan
Thang cuong đo đia chan Nhat Ban


Tham khao
Nuoc khoang hoac nuoc suoi la nuoc lay tu nguon suoi khoang, co thanh phan gom nhieu hop chat muoi va hop chat luu huynh. Nuoc khoang co the la nuoc sui bot hoac hoa tan carbon dioxide vao.
Theo truyen thong thi nuoc khoang đuoc su dung hoac uong o nguon suoi khoang tai cac spa, nha tam cong cong hay gieng khoan.
Nhieu trung tam du lich đa moc len quanh cac nguon nuoc khoang tu thoi co đai, vi du o Hungary, Hisarya, Bilina, Vichy, Jermuk, Yessentuki, Spa, Krynica-Zdroj, Old Tbilisi, Bath hay Karlovy Vary, Myrhorods'ka. 
O Romania, đat nuoc so huu hon 1/3 so luong suoi nuoc khoang va suoi nuoc nong cua chau Au, cac khu nghi duong đa hinh thanh tu xa xua tai nhieu đia điem nhu Baile Herculane, Geoagiu hay Slanic. Su phat trien du lich đa tao nen cac thi tran spa va cac khach san chua benh bang nuoc.
Đen thoi hien đai, nuoc khoang đong chai đe uong tro nen cuc ki pho bien. Nguoi ta it khi toi nguon đe truc tiep lay nuoc, va trong nhieu truong hop đieu nay la khong kha thi do vuong mac ve quyen so huu thuong mai đoi voi nguon nuoc. Tren the gioi hien co tren 3.000 nhan hieu nuoc khoang thuong mai khac nhau.
Nuoc co nhieu ion calci va magie hoa tan đuoc goi la nuoc cung. Nuoc chua it ion cac kim loai tren thi đuoc goi la nuoc mem.
O EU, nuoc đong chai co the đuoc goi la nuoc khoang neu nuoc đuoc đong chai tai nguon va khong qua xu ly hoac xu ly rat it. Nha san xuat đuoc phep loai bo sat, magnesi, luu huynh va asen thong qua cac quy trinh lang gan, loc hay xu ly voi khong khi giau ozon, mien la viec xu ly khong lam thay đoi thanh phan cac chat quan trong tao nen đac tinh rieng cua nuoc. Nha san xuat khong đuoc bo sung them cac chat khac ngoai tru cacbon dioxide (Bao hoa cacbon dioxide), khong đuoc loai bo hay tai bo sung bang cac phuong phap vat ly đac biet. Ho cung khong đuoc khu trung hay them cac chat kim ham vi khuan vao nuoc. O My, nha san xuat khong đuoc them bat cu chat khoang nao vao nuoc khoang.


Xem them Nuoc đong chai
Nuoc uong
Chat luong nuoc


Chu thich Đoc them LaMoreaux, Philip E., & Tanner, Judy T, bien tap (2001), Springs and bottled water of the world: Ancient history, source, occurrence, quality and use, Berlin, Heidelberg, New York: Springer-Verlag, ISBN 3-540-61841-4, truy cap ngay 13 thang 7 nam 2010{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach bien tap vien (lien ket)


Lien ket ngoai Danh sach cac nhan hieu nuoc khoang phan theo quoc gia Luu tru ngay 12 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine
Danh sach cac nhan hieu nuoc khoang cua chau Au kem phan tich thanh phan khoang
Nuoc khoang tu nhien đong chai o Catalonia: nguon goc va cuoc cach mang đia ly ve tieu thu va san xuat (luan an tien si)
Tai sao phai phan biet nuoc khoang voi nuoc tinh khiet?
Banh giot mua la mot mon trang mieng đuoc lam tu nuoc va thach agar voi hinh dang giong giot mua. Mon an đa tro nen noi tieng o Nhat Ban va sau đo thu hut đuoc su chu y tu quoc te.


Lich su Ban đau đay la mot mon trang mieng co ten mizu shingen mochi (水信玄餅, thuy Tin Huyen binh), mon an nay la su cai tien tu mon trang mieng truyen thong cua Nhat Ban shingen mochi (信玄餅, Tin Huyen binh).


= Shingen Mochi =
Shingen mochi đuoc tao ra boi Daimyo Takeda Shingen nhu mot loai thuc pham khan cap trong thoi ky Chien Quoc, voi nguyen lieu chinh la bot gao va đuong.


= Mizu Shingen Mochi =
Vao nam 2013, cong ty Kinseiken Seika, tinh Yamanashi, đa nay ra y tuong tao ra mon nuoc co the an đuoc va la mot trong nhung cua hang đau tien ban mon nay vao cac ngay cuoi tuan, trong đo mizu (水, thuy) co nghia la nuoc va shingen mochi la mot loai banh gao ngot (mochi) do cong ty san xuat. Mon trang mieng nhanh chong tao nen mot hien tuong lan truyen va moi nguoi đa đen cac cua hang phuc vu mizu shingen mochi đe trai nghiem mon an nay.
Darren Wong đa gioi thieu mon banh o Hoa Ky, thanh pho New York tai hoi cho am thuc Smorgasburg thang 4 nam 2016. Ngay sau đo, nha hang Yamagoya o Luan Đon danh bon thang đe phat trien mot phien ban khac cua mon an. Cac bo dung cu ho tro lam mon trang mieng tai nha đa đuoc san xuat va bay ban. Mon an cung đuoc đe cap tren cac phuong tien truyen thong dong chinh o My la The Today Show, BuzzFeed va ABC News.


Mo ta Banh giot nuoc đuoc lam tu nuoc khoang va thach agar; do đo, mon an hau nhu khong co calo. Nguon nuoc đuoc lay o nui Kaikoma cua day Alps phia Nam Nhat Ban, co vi ngot nhe. Bot agar lam tu rong bien danh cho nguoi an chay/thuan chay đuoc dung lam nguyen lieu thay the cho gelatin. Sau khi đun nong, hon hop nuoc va bot agar đuoc đo vao khuon lam nguoi. Mot loai xi-ro giong mat mia, co ten kuromitsu va bot đau nanh, đuoc goi la kinako, se đuoc đe ra ben canh an kem. Mon banh trong giong nhu mot giot mua trong suot, mac du no cung đuoc so sanh voi tui nguc va sua. Mon trang mieng nay kha vo vi, no tan chay khi đua vao mieng va phai đuoc an ngay lap tuc, neu khong se bat đau hoa long va bay hoi sau khoang hai muoi phut.


Thu vien anh Xem them Am thuc Nhat Ban
Danh sach mon trang mieng va đo ngot Nhat Ban


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Raindrop cake tai Wikimedia Commons
Ca-lo, con đuoc goi la ca-lo-ri (bat nguon tu tu tieng Phap calorie [kalɔʁi]) (thuong đuoc ky hieu la: "kal", hoac "cal") la mot đon vi vat ly dung đe đo nhiet luong, va đuoc đinh nghia la: so nhiet luong can thiet đe đun nong 1 gam nuoc len them 1 đo C, o trong đieu kien binh thuong.
Vi ly do lich su, hai đinh nghia chinh ve calo đang đuoc su dung rong rai. Calo nho hoac gam calo (thuong đuoc ky hieu la cal) la luong nhiet nang can thiet đe tang nhiet đo cua mot gam nuoc len mot đo Celsius (hoac mot Kelvin). Luong calo lon, calo thuc pham, hoac kilocalories (Cal, calo hoac kcal), đuoc su dung rong rai nhat trong dinh duong, la luong nhiet can thiet đe gay ra cung mot su gia tang trong mot kilogram nuoc. Nhu vay, 1 kilocalories (kcal) = 1000 calo (cal). Theo quy uoc trong khoa hoc thuc pham, calo lon thuong đuoc goi la Calo (mot so tac gia viet hoa C đe phan biet voi đon vi nho hon). O hau het cac quoc gia, nhan cua cac san pham thuc pham cong nghiep hoa bat buoc phai chi ra gia tri nang luong dinh duong tinh bang (kilo hoac lon) calo tren moi khau phan an hoac moi trong luong.
Calo lien quan truc tiep đen he met, va do đo lien quan đen he SI. No đuoc coi la loi thoi trong cong đong khoa hoc, ke tu khi ap dung he SI, nhung van con đuoc su dung. Đon vi nang luong trong he SI la Joule.


Lich su Calo lan đau tien đuoc gioi thieu boi Nicolas Clement, nhu mot đon vi nhiet nang, trong cac bai giang trong nhung nam 1819–1824. Đay la luong calo "lon", viz. kilocalorie hien đai. Thuat ngu nay đuoc đua vao tu đien tieng Phap va tieng Anh tu nam 1841 đen nam 1867. No xuat phat tu 'nhiet' trong tieng Latinh.
Calo "nho" (calo hien đai) đuoc Pierre Antoine Favre (Nha hoa hoc) va Johann T. Silbermann (Nha vat ly) đua ra vao nam 1852. Nam 1879, Marcellin Berthelot phan biet giua gam-calo (calo hien đai) va kilogam calo (kilocalo hien đai). Berthelot cung đua ra quy uoc viet hoa kilogam calo, la Calo.
Viec su dung kilogam calo (kcal) cho dinh duong đa đuoc gioi thieu voi cong chung My boi Wilbur Olin Atwater, giao su tai Đai hoc Wesleyan, vao nam 1887.
Calo (cal) hien đai lan đau tien đuoc cong nhan la mot đon vi cua he thong cm-g-s (cgs) vao nam 1896, cung voi đon vi nang luong cgs đa ton tai, erg (đuoc đe xuat lan đau tien boi Clausius vao nam 1864, duoi cai ten ergon, va chinh thuc đuoc thong qua vao nam 1882).
Ngay tu nam 1928, đa co nhung phan nan nghiem trong ve su nham lan co the phat sinh tu hai đinh nghia chinh ve calo va lieu khai niem su dung chu hoa đe phan biet chung co đung hay khong.Viec su dung calo đa chinh thuc khong đuoc su dung boi Hoi nghi chung ve Can nang va Đo luong lan thu chin, vao nam 1948.
Cach viet thay the, calory,la loi thoi.


Tuong quan giua Jul va ca-lo cong va nhiet luong đeu la nang luong cho nen chung tuong đong voi nhau.
1 cal = 4,186 J
1 kcal= 4186


Y nghia vat ly cua đon vi "ca-lo" Ca-lo chinh la đinh nghia so khai cho nhiet dung rieng cua nuoc.
Mot calo la luong nang luong can thiet đe lam nong 1 gram nuoc bang 1 °C. 
Tren cac nhan thuc pham, thanh phan dinh duong đuoc tinh theo kCal = 1000 Cal
Hoat đong tieu ton calo la hoat đong the chat va qua trinh trao đoi chat nen calo rat can thiet cho co the.


Tham khao
Symphyotrichum potosinum (truoc đay mang ten Aster potosinus, thuong đuoc goi la cay cuc tay nui Santa Rita) la mot loai thuc vat co hoa trong ho Cuc, co nguon goc tu Mexico va bang Arizona cua Hoa Ky. No la mot loai cay than thao lau nam, co the cao tu 15 đen 45 cm (6 đen 18 inch). S. potosinum đuoc Asa Gray va Guy L. Nesom mieu ta khoa hoc đau tien nam 1995.


Mieu ta Symphyotrichum potosinum la mot loai cay than thao lau nam, ra hoa tu thang 6 đen thang 9. No co chieu cao tu 15 đen 45 cm (6 đen 18 inch), va moc thanh cum voi than re trong he thong re cua no. Loai nay co tu mot đen ba than, thuong moc len hoac moc thang. Than cay mau xanh luc nhung đoi khi co mau tia hay nau tia. Mac du khong co long hoac gan nhu vay, nhung than cay co mot it long o nach la noi la giap voi than.


= La cay =
La cua S. potosinum mong nhu co. Giong nhu than cay, chung co rat it hoac khong co long. Nhung chiec la o goc co cuong dai, co be va thua thot, dai tu 4 đen 11 cm (1,6 đen 4,3 inch) va rong 5–7 mm. Vao thoi điem cay ra hoa, cac la goc thuong bi heo, nhung cac la than thuong van con. Cac la doc theo than co chieu dai tu 5 đen 12 cm (2 đen 5 in) va đoi khi len đen 18 cm (7 in). Chung cung giong co va thuong khong rong nhu o goc, chi khoang tu 1–6 mm. Cac la cao nhat tren than co dang giong co hoac hinh dui voi đau nhon, dai tu 1 đen 5 cm (0,4 đen 2,0 in) va chi rong 1–2 mm.


= Hoa =
Cum hoa cua Symphyotrichum potosinum bao gom tu 3 đen 20 đau hoa thong thuong, voi cac nhanh cua chung moc o goc 45–50° so voi than. Moi đau co mot chum khong long dai 1–4 cm (0,4–1,6 in) voi 1–4 la bac. Cac tong bao co hinh dang tu hinh tru đen hinh ban cau va dai 5–7,3 mm.
Loai nay co 14–27 chum hoa tia mau trang, dai tu 4,6 đen 10,3 mm va rong 1,3–2 mm. Thuong co 18–35 bong hoa hinh đia mau vang voi cac thuy trai rong hinh tam giac khi chung no.


= Nhiem sac the =
Symphyotrichum potosinum co bo nam nhiem sac the (x = 5) voi so luong luong boi la 10.


Phan bo va moi truong song Cay cuc tay nui Santa Rita co nguon goc tu Arizona va Mexico. Ke tu thang 10 nam 2021, o Hoa Ky no chi con đuoc ghi nhan trong quan Cochise, Arizona. O Mexico, no sinh song tai bang Aguascalientes, Chihuahua, Durango, Guanajuato, Guerrero, Hidalgo, Jalisco, Mexico, Michoacan, Oaxaca, Puebla, San Luis Potosi, Sonora, Veracruz va Zacatecas. S. potosinum sinh truong trong trong đat bun va am uot tren cac bo suoi tren nui, thuong co đo cao 1.500–1.900 m (4.920–6.230 ft).


Bao ton NatureServe liet ke Symphyotrichum potosinum thuoc nhom Nguy cap (G2) tren toan the gioi va Cuc ky nguy cap (S1) o Arizona. Loai nay đa bi tuyet chung o day nui Santa Rita va co the ca day nui Chiricahua. No đang bi đe doa boi viec bao tri đuong bo, giai tri, cung voi su pha huy nguon cung cap nuoc va moi truong song. Tinh trang toan cau cua no đuoc NatureServe đanh gia lan cuoi vao ngay 15 thang 12 nam 2015. Tinh trang cua loai nay o Mexico khong đuoc biet đen.


Tham khao Thu muc Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Symphyotrichum potosinum tai Wikimedia Commons
 Du lieu lien quan toi Symphyotrichum potosinum tai Wikispecies
Humbertium covidum la mot loai giun dep an thit song tren can, đuoc tim thay o Phap va Y.


Mieu ta Humbertium covidum la mot loai giun dep đau bua co kich thuoc nho, dai khoang 20–30 mm. Lung cua no chi mang mau đen kim loai, khong co soc hoac trang tri. Chiec đau co dang hinh qua than. Be mat bung co mau xam nhat – nau xam voi đe mau nhat hon.


Ten goi va phan loai Nhung nguoi phat hien loai nay đa viet: "Ten goi cu the covidum đa đuoc chon đe bay to long kinh trong đoi voi vo so thuong vong tren toan the gioi do đai dich COVID-19. Ngoai ra, phan lon nghien cuu nay đuoc hoan thanh trong thoi gian phong toa."
Ban đau no đuoc nhac đen voi cai ten Diversibipalium "đen" vao nam 2018, khi cac nha nghien cuu ve giun dep đau bua chi co san mot so mau vat va khong the hoan thanh nghien cuu giai phau. Vao thoi điem đo, loai nay đuoc thuoc chi Diversibipalium, mot nhom bao gom cac loai co cau tao he sinh san chua đuoc biet đen va khong đuoc đat ten bang tieng Latinh. No chinh thuc đuoc mo ta la mot loai moi vao nam 2022 khi co nhieu mau vat hon (chu yeu tu Y) va chuyen sang chi Humbertium tren co so giai phau he sinh san. Nghien cuu cung bao gom su so sanh voi mot so loai giun dep tren can thuoc phan ho Bipaliinae, bao gom viec mo ta va so sanh bo gen ty the hoan chinh o mot so loai.


Phan bo va nguon goc Humbertium covidum đuoc mo ta tu cac mau vat thu thap tai hai đia phuong trong Pyrenees-Atlantiques, mot tinh o goc tay nam nuoc Phap, va mot đia phuong o Veneto, phia đong bac nuoc Y. No cung co the đuoc ghi lai (duoi danh phap đong nghia Diversibipalium "đen") gan Roma, Y.
Nguon goc cua loai nay van chua đuoc biet ro, nhung cac tac gia cua nghien cuu đa viet rang đay "co the la mot loai đen tu chau A va mot loai ngoai lai o chau Au". Mot so ghi chep ve cac mau vat giong H. covidum đa đuoc tim thay trong tai lieu o Trung Quoc, mien đong nuoc Nga va Nhat Ban, nhung chung khong the đuoc xac đinh mot cach chac chan khi khong co mau vat va thong tin phan tu.


Quan he di truyen va phat sinh loai Bo gen ty the cua mau vat Humbertium covidum o Y co hinh tron, dai 15.540 cap base va chua 12 gen ma hoa protein, hai gen ARN ribosom va 21 gen ARN chuyen hoa. Gen ND3 đuoc tim thay voi ma hoa dung som. Cac mau vat cua Phap co đac điem tuong tu nhung dai 15.989 cap base. Mot nghien cuu so sanh ve gen cua Cytochrome c oxidase, đuoc su dung rong rai đe ma vach DNA, phat hien ra rang mau vat tu Phap va Y khac nhau 2,58%, mot khoang cach tuong thich voi su khac biet trong chung loai.


Tham khao
Bi đa tren bang  hay nem ta tren bang (tieng Anh goi la curling hay curler) la mon the thao ma nguoi choi phai truot tren mot tam bang huong toi khu vuc muc tieu đuoc chia thanh 4 vong. Mon the thao nay bat nguon tu Scotland.


Tham khao Lien ket ngoai World Curling Federation
CBC Digital Archives – Curling: Sweeping the Nation
Bonspiel! The History of Curling in Canada at Library and Archives Canada Luu tru ngay 27 thang 5 nam 2016 tai Wayback Machine
Curling Almanac Luu tru ngay 30 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine
curling stones, Smithsonian Center for Folklife and Cultural Heritage.
The Game Of The Magic Broom, March 1944 one of the first magazine articles to introduce the game of curling to the American public
The Canadian Curler's Manual transcription of 1840 text
Shirley McGreal OBE (4 thang 5 nam 1934 - 20 thang 11 nam 2021) la mot nha bao ton va hoat đong vi quyen loi đong vat nguoi Anh. Ba đa thanh lap Lien đoan Bao ve Linh truong Quoc te.


Đau đoi McGreal ten khai sinh Shirley Pollitt, sinh ngay 4 thang 5 nam 1934 o Mobberley, Cheshire. Cha me la Kate (nhu danh Pearson) va Allan Pollitt, mot giam đoc ngan hang. Ba co mot nguoi chi em song sinh, ten la Jean.
Ba hoc tieng Latinh va tieng Phap tai Royal Holloway, Đai hoc London. Ba tot nghiep nam 1955. Ba hoc tieng Phap sau đai hoc tai Đai hoc Illinois. Ba nhan bang Tien si giao duc nam 1971 tai Đai hoc Cincinnati.


Su nghiep McGreal tham gia bao ve đong vat vao nam 1971 khi ba o Thai Lan. Tai san bay Bangkok, ba nhin thay nhung chiec thung đung nhung con khi đang đuoc chuyen đi đe buon ban. Ba tim kiem mot to chuc co the cuu nhung con vat nhung khong tim thay. Nam 1973, ba thanh lap Lien đoan Bao ve Linh truong Quoc te. Ba đinh cu tru so cua to chuc o Summerville, Nam Carolina va khoi xuong mot khu bao ton khi vuon.
Ba đa đat đuoc lenh cam xuat khau đong vat linh truong o An Đo va Bangladesh, đong thoi phan đoi viec su dung loai đong vat nay tai phong thi nghiem cua Đai hoc California, Davis cua chinh phu Hoa Ky va Vien nghien cuu sinh vat hoc phong xa cua Luc luong vu trang Hoa Ky. Ba đa phat hien ra mot hoat đong buon lau trong đo cac loai linh truong đuoc gui tu cac quoc gia khac đen Singapore đe xuat khau. Ba tiet lo hoat đong nay trong mot bai bao tren to Bangkok Post, dan đen hanh đong cua chinh phu Singapore. Ba lap luan chong lai viec cho an tu nhung con tinh tinh đuoc su dung trong nghien cuu y te, noi rang chung xung đang đuoc "nghi huu tu te".
Mac du che bai viec su dung đong vat trong nghien cuu, ba thua nhan rang viec nay se van tiep dien nen đa ung ho viec tao đieu kien va chat luong cuoc song tot hon cho chung.
Nam 1983, ba đa viet mot la thu cho bien tap vien cua Journal of Medical Primatology chi trich nha san xuat Ao Immuno AG, vi cac đoi xu voi đong vat trong nghien cuu cua ho. Immuno đap lai bang cach buoc toi McGreal phi bang. Mac du lap luan rang buc thu la mot y kien ​​va do đo khong mang tinh chat boi nho, McGreal đa dan xep thua kien vi chi phi duy tri vu kien.


Đoi tu Ba ket hon voi John McGreal, mot ky su vao nam 1960. Ho song o An Đo va Thai Lan, noi ong đang lam viec cho Lien Hop Quoc.. Ba qua đoi tai nha rieng tai khuon vien khu bao ton ma ba đa khoi xuong tai Summerville, Nam Carolina vao ngay 20 thang 11 nam 2021, o tuoi 87.


Giai thuong Huan chuong Đe quoc Anh, 2008
Nhom Toi pham Đong vat Hoang da Interpol va Lien đoan Canh sat Ha Lan, 1994


Tham khao
Lien đoan Bao ve Linh truong Quoc te (tieng Anh: International Primate Protection League) (IPPL) la mot to chuc phi loi nhuan vi quyen loi đong vat đuoc thanh lap vao nam 1973 tai Thai Lan boi Shirley McGreal.
Trong tam chinh cua IPPL la thuc đay viec bao ton va bao ve tat ca cac loai linh truong tren toan the gioi, bao gom vuon, khi va vuon cao. Đieu phoi mang luoi quoc te gom 15.000 thanh vien, IPPL hoat đong đe han che buon ban linh truong bat hop phap, can thiep vao cac hanh vi nguoc đai va khuyen khich no luc cua cac khu bao ton va cac nhom bao ve tren toan the gioi.
Tru so chinh va khu bao ton cua to chuc đuoc thanh lap tai Summerville, Nam Carolina, Hoa Ky vao nam 1977. Chi nhanh tai Anh hien đa tan ra, IPPL-UK, đuoc thanh lap vao nam 1977 boi Cyril Rosen. Tinh đen nam 2019, IPPL co mat tai 31 quoc gia.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc