Ruth Elizabeth "Bette" Davis (5 thang 4 nam 1908 – 6 thang 10 nam 1989) la mot nu dien vien đien anh, truyen hinh va san khau nguoi My đa tung hai lan đoat tuong vang giai Oscar. Noi tieng vi luon san sang chap nhan đong vai lanh đam vo tinh, ba đuoc đanh gia cao ve dien xuat trong nhieu the loai phim, tu phim hinh su đuong đai đen phim lich su va đoi khi ca phim hai, tuy nhien ba van thanh cong nhat o loai phim lang man.
Sau khi xuat hien trong cac vo kich o san khau Broadway, Davis chuyen đen Hollywood nam 1930, nhung nhung bo phim đau tien cua ba voi Universal khong thanh cong. Ba tham gia vao Warner Bros vao nam 1932. Cong ty đa bat đau su nghiep cua ba voi vai vai dien quan trong. Nam 1937, ba co gang tu tach khoi hop đong voi Warner Bros va viec nay cung đong nghia ba mat đi mot bao ho hop phap tot ve quang ba, nhung no đa đanh dau cho mot su khoi đau cua mot thoi ky thanh cong nhat trong lich su dien xuat cua ba. Cho đen cuoi nhung nam 1940, ba la mot trong nhung dien vien My noi tieng nhat, đuoc biet đen boi phong cach manh me va khac nghiet. Davis đat đuoc danh tieng cung voi ba la mot nguoi rat cau toan - mot nguoi ma co the la rat "hieu chien". Nhung cuoc va cham cua ba voi cac đai, cac đao dien va ban dien thuong xuyen đuoc nhac đen. Tinh thang than cua ba, cach phat am coc loc, va hinh anh đi đau cung voi mot đieu xi ga thuong xuyen bi bat chuoc va che nhao. Davis cung la nguoi đong sang lap cua Hollywood Canteen, la chu tich nu đau tien cua AMPAS. Ba cung la dien vien nu đau tien đuoc nhan 10 đe cu Oscar va cung la nguoi phu nu đau tien đuoc nhan giai Thanh tuu tron đoi cua Vien phim My.
Tuy nhien su nghiep cua ba cung trai qua mot vai thoi ky u am. Ba thua nhan rang thanh cong cua ba thuong xuyen phai tra gia boi nhung moi quan he ca nhan. Ket hon bon lan. Mot lan goa chong va ba lan ly hon, ba nuoi day con cai nhu mot ba me đon than. Nhung nam cuoi đoi cua ba đay am đam boi thoi ky suc khoe cua ba suy sup nhung ba van tiep tuc dien cho đen truoc khi qua đoi boi can benh ung thu.
Nam 1999, Davis đuoc xep o vi tri thu hai, sau Katherine Hepburn trong nhung huyen thoai đien anh vi đai nhat moi thoi đai.


Thoi tho au Ruth Elizabeth Davis, co biet danh "Betty", sinh ngay 5 thang 4 nam 1908 tai Lowell, Massachusetts, la con gai cua Ruth ("Ruthie") Augusta (nhu danh Favor), va Harlow Morrell Davis, mot đai ly đoc quyen; em gai ba Barbara ("Bobby") sinh ngay 25 thang 10 nam 1909. Gia đinh theo đao Tin lanh, co goc gac Anh, Phap va xu Wales. Nam 1915, cha me li di, Betty va Bobby nhap hoc tai mot truong Sparta goi la Crestalban o Lanesborough, giap voi Berkshires. Nam 1921, Ruth Davis chuyen toi New York voi cac con gai, tai đay ba lam nghe nhiep anh. Betty nuoi giac mong tro thanh mot dien vien sau khi thay Rudolph Valentino trong The Four Horsemen of the Apocalypse (1921) va Mary Pickford trong Little Lord Fauntleroy (1921), va đoi biet danh thanh "Bette" theo La Cousine Bette cua van hao Honore de Balzac. Ba đuoc ba me, khi xua cung tung mo uoc lam dien vien, khuyen khich đi theo con đuong nay.


Su nghiep = Buoi đau =
Davis tham du hoc vien Cushing Academy tai Ashburnham, Massachusetts, va tai đay ba gap nguoi chong tuong lai Harmon O. Nelson, biet danh "Ham". Nam 1926, ba đa xem vo The Wild Duck cua Henrik Ibsen, cac dien vien chinh Blanche Yurka va Peg Entwistle. Davis sau nay khang đinh rang vo kich đo đa chac chan them su lua chon cua ba, noi "Truoc buoi bieu dien đo, toi muon tro thanh mot dien vien. Khi no ket thuc, toi phai tro thanh mot dien vien... y nhu Peg Entwistle." Ba nop đon vao nhom kich Manhattan Civic cua Eva LeGallienne, nhung bi loai vi LeGallienne che phong thai cua ba "gia doi" va "phu phiem". Davis đuoc nhan vao truong kich nghe John Murray Anderson, va hoc vu đao voi Martha Graham.
Ba lai đen tuyen giong o rap cua George Cukor, va mac du khong an tuong lam, ong van cho Davis co hoi len san khau lan đau tien – dien vien mo man khoang mot tuan trong vo kich Broadway. Sau đo ba đuoc chon dien Hedwig, mot nhan vat ba đa tung xem trong The Wild Duck. Sau khi dien tai Philadelphia, Washington va Boston, ba ra mat lan đau tai Broadway nam 1929 voi Broken Dishes, va tiep theo la Solid South. Nguoi tim kiem tai nang cua Universal Studios đa bat gap Bette va moi ba toi Hollywood đe thu vai.

Cung voi me, Davis len tau toi Hollywood, đen noi ngay 13 thang 12 nam 1930. Ba vo cung hoang hot vi khong co ai o hang toi gap ba, mot nhan vien đa cho ba, nhung đi luon vi ong ta khong nhin thay ai "trong nhu mot dien vien". Bette that bai trong lan thu đau tien nhung lai đuoc thu o mot so vai khac. Nam 1971 ba đa chia se ve ngay đau tien nay, "Toi la mot nguoi mien Bac chinh tong, mot trinh nu que mua nhat tung buoc tren Trai Đat nay. Ho bat toi nam tren truong ki, va toi phai thu voi 15 nguoi đan ong;... Tat ca đeu phai nam tren toi va trao cho toi mot nu hon nong chay. Oi, toi đa nghi la toi se chet mat. Chi nghi la toi se chet." Buoi thu vai thu hai cua Davis la cho phim A House Divided (1931). Hap tap van vao nguoi mot bo khong vua voi cai co khoet tre sau, ba bi đao dien William Wyler mang te tat, ong lon tieng quat đam đong vua tap hop "Cac co nghi gi ve nhung quy co phoi tran het bo nguc va nghi rang ho co the kiem viec o đay?" Carl Laemmle, giam đoc Universal Studios, muon cho Davis thoi ngay lap tuc, nhung quay phim Karl Freund bao ong ta rang ba co đoi mat đang yeu va co the hop voi The Bad Sister (1931), va ba đa đen voi bo phim đau tay nhu the. Su lo so cua ba cang roi tung len khi nghe lom đuoc Tong giam che, Carl Laemmle Jr., nhan xet voi mot ngai khac rang ba co "suc goi tinh nhu Slim Summerville", mot trong nhung ngoi sao cua phim. Bo phim khong may thanh cong, va vai dien tiep theo cua ba la trong Seed (1931) thi lai qua it đat đe gay đuoc su chu y.
Universal keo dai hop đong voi ba trong ba thang, va ba lai co mat voi mot vai phu trong Waterloo Bridge (1931) truoc khi bi Columbia Pictures muon cho The Menace, va toi Capital Films cho Hell's House (1932). Sau 9 thang, voi 6 bo phim e am, Laemmle khong muon tiep tuc hop đong voi ba them nua. George Arliss chon Davis cho vai nu chinh trong The Man Who Played God (1932), va trong suot phan đoi con lai cua minh, Davis tin rang chinh ong đa giup ba đot pha tai Hollywood. The Saturday Evening Post viet, "co khong chi đep, ma con soi len voi suc goi cam" va so sanh ba voi Constance Bennett va Olive Borden. Warner Bros. ky mot hop đong 5 nam voi ba.

Nam 1932, ba ket hon voi Harmon "Ham" Nelson, la mot nguoi rat ki tinh; thu nhap $100 mot tuan cua ong khong he tuong xung voi tien luong $1.000 mot tuan cua Davis. Davis noi ve chu đe nay tren mot bai bao, chi ra rang nhieu ba vo Hollywood kiem đuoc gap nhieu lan đuc lang quan cua ho. Nelson khong đe cho Davis mua nha cho đen khi tu ong co the kiem đu tien mua.
Sau hon 20 vai dien, voi vai co nang gat gong, nho nhop Mildred Rogers trong Kiep nguoi no le (1934), bo phim chuyen the tu cuon tieu thuyet cung ten cua W. Somerset Maugham, Davis lan đau tien đuoc gioi phe binh chu y. Nhieu dien vien e ngai nhung nhan vat phan cam va tu choi vai, nhung Davis đon nhan no nhu mot co hoi đe the hien kha nang dien xuat phong phu. Nam chinh, Leslie Howard, ban đau rat tho lo voi ba nhung dan dan, thai đo cua ong cung thay đoi va ong cung phai đanh gia cao kha nang cua ba. Đao dien, John Cromwell, đe cho ba bieu đat tu nhien, va nhan xet, "Toi đe cho Bette co cai đau cua chinh minh. Toi tin vao nang luc tu nhien cua co." Ba kien quyet dien thuc trong canh nhan vat chet, va noi "cai chet vi lao phoi, ngheo nan va bi bo roi khong the nao đang yeu đuoc va toi muon dien that thuyet phuc".
Bo phim rat thanh cong, va dien xuat cua Davis đuoc gioi phe binh đanh gia rat cao, tren Life Magazine viet ba đa tao ra "mot vai dien co the la tuyet voi nhat tung xuat hien tren man bac voi su the hien cua mot nu dien vien My"  Davis đoan đuoc thanh cong đau nay se la uu điem đe Warner Bros. chon ba vao nhung vai lon hon, va đa rat that vong khi Jack Warner khong cho ba sang Columbia đe tham gia It Happened One Night ma lai cho ba vao mot phim kich, Housewife. Khi Davis khong đuoc đe cu Oscar cho vai Mildred, The Hollywood Citizen News đa thac mac ve su bo quen nay va Norma Shearer, ban than cung đuoc đe cu, đa tham gia vao chien dich van đong đe cu Davis. Đieu nay khien chu tich AMPAS, Howard Estabrook, phai tuyen bo rang nhung truong hop "bat cu cu tri nao... đeu co the viet vao hom phieu kin su lua chon ca nhan cua minh", theo đo, lan duy nhat trong lich su Ocsar, khong nhat thiet chi nhung nguoi đuoc đe cu moi co co hoi danh tuong vang" Claudette Colbert đoat giai voi It Happened One Night nhung vu on ao dan toi thay đoi thu tuc bau chon Oscar nam sau, tat ca moi ca nhan đu tu cach đuoc moi bau chon đeu co quyen đua ra đe cu. with results independently tabulated by the accounting firm Price Waterhouse.

Davis xuat hien trong Dangerous (1935). Tuy rat đuoc ca ngoi nhung ba cung la mot nu dien vien gay phien ha va hay sinh su. E. Arnot Robertson viet trong Picture Post, "Toi nghi Bette Davis co the se bi thieu song nhu mot phu thuy neu co song khoang hai ba tram nam truoc. Co ay co nhung cam xuc ki di, nhu phai chiu suc ep cua mot tai nang khong tim đuoc loi thoat." The New York Times tan duong ba "tro thanh mot trong nhung minh tinh đuoc yeu thich nhat tren man bac cua chung ta". Ba gianh đuoc Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat voi vai nay, nhung phat bieu rang đo chi la giai bi tri hoan cua Of Human Bondage va goi giai thuong la "qua an ui". Trong suot cuoc đoi, Davis luon cho rang minh đa khai sinh ra cai ten "Oscar" boi vi no trong rat giong ong chong Ham von co ten đem la Oscar  mac du van con nhieu y kien tranh cai quanh van đe nay.

Trong bo phim tiep theo, The Petrified Forest (1936), Davis lai dien chung voi Leslie Howard va Humphrey Bogart, nhung Bogart gianh đuoc hau het nhung loi khen ngoi voi vai dien lon đau tien cua minh. Davis xuat hien trong mot so bo phim nua trong hai nam tiep theo nhung khong đuoc đanh gia cao lam.


= Đinh cao o Warner Bros =
Davis bat đau tham gia Marked Woman (1937), vai mot gai điem. Dien xuat cua ba đuoc khen ngoi vo cung xuat sac, va tam co cua ba lai đuoc nang cao.

Trong qua trinh lam bo phim tiep theo, Jezebel, Davis bat đau quan he voi đao dien William Wyler. Ba noi ve ong nhu "tinh yeu cua đoi toi", va bao rang lam phim voi ong la "khoang thoi gian hanh phuc tron ven nhat trong đoi". Bo phim thanh cong, va vai dien nguoi đep mien Nam đa đem lai cho ba giai Oscar thu hai, đong thoi cung mo ra co hoi vao vai mot nhan vat tuong tu, Scarlett O'Hara, trong Cuon theo chieu gio. Davis bay to nguyen vong đuoc the hien Scarlett, va trong khi David O. Selznick đang mai tim kiem mot nu dien vien đe vao vai, mot cuoc binh chon qua đai đa xuong ten ba la dien vien đuoc khan gia yeu thich. Warner cho phep ba sang Selznick cung voi Errol Flynn va Olivia de Havilland, nhung Selznick khong đong y vi cam thay ba khong thich hop.
Jezebel đanh dau su khoi đau thoi ki đinh cao cua Bette Davis, va chi qua vai nam, ten ba đa nam trong danh sach 10 ngoi sao co thu nhap cao nhat Hollywood. Đoi lap voi thanh cong cua vo, Ham Nelson ngay mot tham bai, quan he giua ho bat đau tan vo. Nam 1938, Nelson co đuoc bang chung Davis đa quan he tinh ai voi Howard Hughes va đe đon li di ngay lap tuc vi "loi xu su tan nhan va vo đao đuc" cua ba.

Vu li di đa gay cho Davis nhieu đau kho. Ba luon bi day vo khi lam phim Dark Victory (1939), nhung co kiem che cho đen khi giam che Hal B. Wallis cho phep ba cu trut noi tuyet vong vao dien xuat. Bo phim đung đau bang xep hang doanh thu trong nam đo, va vai Judith Traherne lai mang đen cho Bette mot đe cu Oscar.
Ba tiep tuc xuat hien trong ba phim bom tan nam 1939, The Old Maid voi Miriam Hopkins, Juarez cung Paul Muni va The Private Lives of Elizabeth and Essex ben canh Errol Flynn. Bo sau cung la phim mau đau tien va duy nhat trong cuoc đoi Davis. Đe the hien nu hoang Elizabeth I khi gia, Davis phai cao toc va long may.

Davis tro thanh ngoi sao danh gia nhat cua Warner Bros va đuoc uu tien cho nhieu vai nu chinh lon. Hinh anh cua ba cung đuoc chu trong nhieu hon; mac du van dien nhung nhan vat tinh cach nhung ba thuong đuoc quay can canh đe lot ta het ve đac biet cua đoi mat. All This and Heaven Too (1940) la bo phim đinh cao ve doanh thu trong su nghiep cua Bette, trong khi The Letter lai đuoc xem nhu "mot trong nhung phim hay nhat cua nam" boi The Hollywood Reporter, va Davis rat đuoc nguong mo voi vai dien mot phu nu ghen tuong đa giet nhan tinh cua minh. Trong thoi gian nay, ba lai quan he voi ban dien George Brent. Ong ngo loi cau hon nhung Davis tu choi vi moi tinh voi Arthur Farnsworth, moth chu khach san nho o New England. Ho ket hon vao thang 12 nam 1940.
Thang 1 nam 1941, Davis tro thanh nu chu tich đau tien cua AMPAS nhung do gap nhieu tro ngai, ba tu chuc. Jean Hersholt len ke nhiem va đa thi hanh rat hieu qua nhung cai to ma ba đe xuat.
William Wyler đao dien Davis trong The Little Foxes (1941), bien kich Lillian Hellman. Vai Regina Giddens khien quan he giua hai nguoi tro nen cang thang. Davis thich tu do the hien theo hinh mau nguyen thuy cua Hellman trong khi Wyler yeu cau ba phai mem hoa nhan vat khien ba phan đoi kich liet. Davis nhan mot đe cu Oscar cho vai dien, va tranh khong bao gio lam viec cung Wyler nua.


= The chien II =
Sau vu Tran chau cang, Davis danh nhung thang đau cua nam 1942 đe to chuc ban trai phieu quyen gop cho tien tuyen. Sau khi bi Jack Warner chi trich ve cach thuc thu hut đam đong mua hang, ba khang đinh voi ong rang khan gia rat ua nhung man trinh dien "dam đang" đo va vi no ma ba đa ban đuoc hon 2 trieu đo trai phieu trong 2 ngay, cung nhu mot buc anh cua ba trong Jezebel co gia toi $250.000.

Theo y tuong cua John Garfield mo mot cau lac bo nu quan nhan tai Hollywood, Davis – voi su hau thuan cua Warner, Cary Grant va Jule Styne – đoi ten mot cau lac bo đem thanh Hollywood Canteen, mo cua ngay 3 thang 10 nam 1942. Nhung ngoi sao đinh đam nhat Hollywood đeu tinh nguyen tham gia cau lac bo. Davis chac chan rang đem nao cung se co mot so quan nhan "that" toi giao luu. Ba cung xuat hien voi vai chinh minh trong phim Hollywood Canteen (1944) lay boi canh cang tin cho mot cau truyen hu cau. Davis đa tho lo "Co rat it thanh qua trong cuoc đoi toi ma toi chan thanh tu hao ve no. Hollywood Canteen la mot trong so đo." Nam 1980, ba đuoc trao Huan chuong cong dan cong hien đac biet, phan thuong cao nhat cua Bo Quoc phong My danh cho cong dan, cho sang lap Hollywood Canteen.
Sau đo, Davis tham gia phim Now, Voyager (1942) nhung kem hao hung cho đen khi Hal Wallis khuyen ba rang cac khan gia nu đang can mot bo phim lang man đe xoa diu thuc te cuoc song. Đay tro thanh mot trong nhung "bo phim phu nu" noi tieng nhat cua ba. Canh Paul Henreid cham hai đieu thuoc tren moi minh roi đua mot cho Davis đa tro thanh hinh anh bieu tuong cho phim. Ban Quoc gia xem xet phim đien anh đa nhan xet dien xuat cua Davis đa cho bo phim "mot chan gia tri khong can chung nhan boi noi dung"
Nhung nam đau thap nien 40, mot so lua chon phim cua Davis cung bi anh huong boi chien tranh, nhu Watch on the Rhine (1943) va Thank Your Lucky Stars (1943), ca hai đeu quy tu đu mat nhung ngoi sao o Hollywood Canteen, tham gia voi tu cach khach moi.
Old Acquaintance (1943) loi keo đuoc ca ba va Miriam Hopkins trong mot cau chuyen ve hai nguoi ban cu bong tro nen mau thuan khi mot nguoi tro thanh nha tieu thuyet gia noi tieng. Davis cam thay rang Hopkins luon co ha be minh trong suot bo phim. Đao dien Vincent Sherman hoa giai tinh trang đoi đau va canh tranh giua hai ngoi sao. Davis thuong noi đua rang ba khong gap phai đieu gi tro ngai khi quay nhung canh choc tuc Hopkins.
Thang 8 nam 1943, chong Davis, Arthur Farnsworth, đot quy khi đi bo tren mot con đuong o Hollywood, va hai ngay sau thi mat, nguyen nhan la bi ran xuong so khoang hai tuan truoc. Davis chung to truoc uy ban đieu tra rang ba khong he biet chuyen gi đa xay ra truoc đo. Cuoi cung, nguoi ta đi đen ket luan "cai chet do tai nan". Roi boi cung cuc, Davis gan nhu quyet đinh rut vai trong Mr. Skeffington (1944), nhung Jack Warner, đa tam dung san xuat phim sau cai chet cua Farnsworth va thuyet phuc ba hay co gang.
Von di noi tieng la thang than va kho tinh, cach xu su cua ba trong Mr. Skeffington rat that thuong. Ba gay kho de cho đao dien Vincent Sherman khi khong chiu dien mot vai canh va bat be xay dung lai mot vai boi canh. Ba cung tu y them nhieu loi thoai, gay lung tung cho cac ban dien, lam bien kich Julius Epstein gian soi len vi phai viet lai vai canh theo y ba. Mac du co nhieu y kien khac nhau nhung Bette lai nhan mot đe cu giai Ocsar nua cho vai dien nay.


= Thoai trao =
Davis ket hon voi ca si kiem chuyen vien mat xa William Grant Sherry nam 1945. Ba bi hap dan boi ong vi ong khang đinh rang minh chua bao gio nghe noi đen ba nen chang he e so ba chut nao.
Davis tu choi vai chinh trong bo phim cung ten Mildred Pierce, (voi vai nay Joan Crawford đa gianh giai Oscar), va thay vao đo, ba tham gia The Corn Is Green (1945). Davis đong vai mot giao vien tieng Anh que kech, đa giup mot anh tho mo nguoi xu Wales thoat khoi cuoc song trong ham than bang cach day anh hoc. Bo phim đuoc đanh gia cao nhung khong thu hut đuoc may khan gia. Bo tiep theo, A Stolen Life (1946) la bo đau tien va duy nhat ba thuc hien voi cong ty san xuat rieng, BD Productions. Tuy bi che bai nhieu nhung đay lai la mot trong nhung phim boi thu nhat trong su nghiep cua Davis. Tiep theo la bo phim that bat đau tien cua ba, Deception (1946).
Possessed (1947) la phim đuoc đo ni đong giay cho rieng Davis va la du an tiep theo cua ba sau Deception (1946). Tuy nhien, ba co thai va phai danh thoi gian sinh no. Joan Crawford lai the vai va Possessed đem lai cho ba mot đe cu Oscar nu chinh. Nam 1947, Davis lam me o tuoi 39 voi co con gai Barbara, thuong đuoc biet đen nhu B.D. Trong hoi ky, ba tho lo rang minh rat chuyen chu vao bon phan lam me va đa nghi đen chuyen giai nghe. Quan he cua Davis voi chong ngay mot xau đi va ba tiep tuc đong phim, nhung suc hut voi khan gia cung khong đuoc nhu truoc nua.
Davis đinh tro lai voi man anh bang vai Rose Sayer trong The African Queen. Nhung khi đuoc thong bao bo phim se quay tai Chau Phi, Davis bo vai. Katharine Hepburn đa the vai nay. Davis cung đuoc moi tham gia mot vai trong mot ban phim Women Without Men cua Virginia Kellogg. Ban đau ba đuoc xep cap voi Joan Crawford, nhung Davis thang thung tuyen bo minh se khong xuat hien trong bat ki mot "phim ham tai" nao. Ba thuyet phuc Jack Warner lam hai phim, Ethan Frome va mot phim da su ve Mary Todd Lincoln, nhung Warner bac bo.
Nam 1948, Davis tham gia Winter Meeting va mac du rat hao hung nhung ba som nhan thay Warner đa cho anh sang "mem hon" đe che bot tuoi tac cua ba. Ba ke lai "Toi đa thay ki thuat anh sang y nhu vay tren phim truong cua Ruth Chatterton va Kay Francis, va toi biet đieu đo co nghia la gi". Ba mien cuong nhan vai va cang that vong hon la ba khong he tin tuong vao kha nang cua vai nam chinh Jim Davis va cung khong đong tinh voi kich ban dong dai. Bo phim tham hai va hang chiu lo gan mot trieu đo la.
Davis xung đot voi ban dien Robert Montgomery khi lam June Bride (1948), va noi ve ong nhu "mot Miriam Hopkins nam... mot dien vien tuyet voi, nhung rat mau me choi troi". Đay la bo phim hai hiem hoi ba lam trong nhieu nam, va cung co mot vai y kien kha quan, nhung van bi khan gia tho o va loi nhuan it. Mac du vay, nam 1949, ba thuong thao mot hop đong 4 phim voi Warner Bros, thu lao $10.285 mot tuan, đua ba tro thanh nguoi phu nu co thu nhap cao nhat tai My.
Jack Warner khong cho ba lua chon kich ban va ep ba đong Beyond the Forest (1949). Davis mien cuong nhan kich ban va khoan nai Warner chon lai vai, nhung ong khong đong y. Sau khi bo phim hoan thanh, Warner mien hop đong voi Davis theo yeu cau cua ba. Bo phim bi chi trich kha gay gat. Mot cau thoai phim, "What a dump!" (Tam dich: Rac ruoi lam sao!) bi gan lien voi Davis sau khi mot so nguoi nhai lai. Nhung nam sau nay, Davis thuong su dung no nhu cau cua mieng cua minh.


= Ngoi sao đoc lap =

Nam 1949, Davis va Sherry li than. Bao chi Hollywood rum beng len su nghiep cua ba đen đay la cham dut. Ba đong The Story of a Divorce (phat hanh nam 1951 voi ten Payment on Demand) nhung khong nhan them đuoc loi moi nao. Mot thoi gian ngan truoc khi bo phim hoan thanh, nha san xuat Darryl F. Zanuck moi ba vao vai ngoi sao san khau lao lang Margo Channing trong All About Eve (1950). Vai nay von đuoc viet danh cho Claudette Colbert nhung ba lai bi tai nan, va tuy đoan lam phim đa hoan hai thang đe đoi ba binh phuc nhung Colbert van phai bo do. Davis xem kich ban va cam thay đay la cot truyen tuyet voi nhat ma ba tung đoc, lien đong y nhan vai va đen ngay San Francisco đe bat đau quay. Trong thoi gian quay, ba bat đau mot tinh ban suot đoi voi đong nu chinh Anne Baxter, va mot tinh yeu lang man voi Gary Merrill va đi toi hon nhan. Đao dien Joseph L. Mankiewicz nhan xet "Bette hoan hao mot cach hoan toan. Co ay toan hao. Giac mo cua mot đao dien: mot nu dien vien luon san sang."
Gioi phe binh đanh gia rat cao dien xuat cua Davis va mot so cau thoai cua ba tro nen vo cung noi tieng nhu "That chat day an toan lai, đay se la mot đem xoc". Ba lai đuoc mot đe cu Oscar. Gene Ringgold goi Margo la "vai dien hay nhat moi thoi đai".
Davis gianh đuoc "Giai cho nu dien vien xuat sac nhat" tai Lien hoan phim Cannes, va Giai NYFCC cho nu dien vien xuat sac nhat. Ba cung nhan đuoc Giai thuong cua hiep hoi phe binh phim San Francisco cho nu dien vien xuat sac nhat. Trong thoi gian nay ba cung đuoc moi in van tay truoc đai sanh nha hat Grauman's Chinese.
3 thang 7 nam 1950, Davis chinh thuc li di voi William Sherry, va ngay 28 thang đo, ba len xe hoa lan nua voi Gary Merrill. Đuoc su đong y cua Sherry, Merrill nhan nuoi B.D., con rieng cua Davis voi Sherry. Nam 1950, Davis va Merrill lai nhan nuoi mot be gai đat ten la Margot. Ca gia đinh chuyen sang Anh, Davis va Merrill cung tham gia trong mot bo phim toi pham hinh su, Another Man's Poison. Bo phim kha bi tho o va that bai ve doanh thu, bao đai Hollywood lai cham chich su tro lai cua Davis đa het đat, va mot đe cu Oscar trong The Star (1952) cung khong cuu van đuoc su suy tan cua ba.
Davis va Merrill nhan nuoi cau be Michael nam 1952, va Davis lai xuat hien o Broadway voi Two's Company, đao dien Jules Dassin. Ba rat kho chiu khi phai lam viec ngoai chuyen mon; ba chua bao gio đong vai am nhac nao ngoai tru nhung kinh nghiem han hep tu hon hai muoi nam truoc. Ba cung hay đau om va phai chiu mot đot phau thuat tuy xuong quai ham. Margot bi chan đoan la thieu nang tri tue do bi thuong tu khi moi sinh, va sau đo phai đua vao mot lang tre khuyet tat. Davis va Merrill bat đau xung đot, B.D. sau nay co ke lai su lam dung ruou va bao luc gia đinh.
Rat it phim cua Davis nhung nam 50 thu đuoc thanh cong va phan lon đeu bi chi trich. Su nghiep cua ba xuong doc tham hai va cung voi đo, cuoc hon nhan roi vao be tac cho đen khi ho li di nam 1960. Nam sau, me ba qua đoi.


= Thanh cong tiep dien =

Nam 1962, Davis mo man mot loat vo tai Broadway The Night of the Iguana nhung đuoc đanh gia trung binh. Ba bo vo sau 4 thang vi "đau om kinh nien". Sau đo ba tham gia cung Glenn Ford va Ann-Margret trong bo phim cua Frank Capra, A Pocketful of Miracles, chuyen the tu truyen ngan cua Damon Runyon. Ba nhan vai tiep theo trong bo phim kinh di cua Grand Guignol, What Ever Happened to Baby Jane? sau khi đoc kich ban va tin rang phim se thu hut đuoc luong khan gia tuong tu nhu thanh cong nam 1960 cua Alfred Hitchcock, Psycho (1960). Ba thuong luong đuoc huong them 10% loi nhuan phat hanh tren toan the gioi. Bo phim tro thanh mot trong nhung cu no cua nam.
Davis va Joan Crawford thu vai hai chi em gai gia, nguyen la hai nu dien vien het thoi chiu chung so phan voi Hollywood thoi ki suy tan. Đao dien Robert Aldrich nhan xet rang Davis va Crawford đeu nhan thuc đuoc tam quan trong cua bo phim đoi voi su nghiep cua moi nguoi, "That la chinh xac khi noi rang ho ghet nhau cay đang, nhung ho cu xu thuan tuy la hoan hao." Sau khi bo phim hoan thanh, cong chung đon đai rang su đoi đau trong phim tao đieu kien cho su cang thang giua hai nguoi tro thanh moi thu suot kiep. Khi Davis đuoc đe cu giai Oscar, Crawford đa van đong phat đoi. Davis cung nhan đuoc giai BAFTA duy nhat trong su nghiep cho vai dien nay.
Con gai ba, B.D. dien mot vai phu trong phim. Khi co va Davis toi Lien hoan phim Cannes đe nhan giai, co gap Jeremy Hyman, thanh vien hoi đong quan tri cua Seven Arts Productions. Sau mot thoi gian ngan, co ket hon cung Hyman o tuoi 16, voi su đong y cua Davis.

Sau vai Jane va khong co mot loi moi nao đuoc đua toi, Davis gay soc cho toan the Hollywood khi đang quang cao tim viec tren Variety, viet rang: Me cua ba đua con—10, 11 & 15— đa li di. Nguoi My. Ba muoi nam lam dien vien đien anh. Van linh hoat va hoa nha hon loi đon đai. Can mot cong viec on đinh tai Hollywood. (Hoac Broadway) Davis sau đo khang đinh rang quang cao đo chi la mot tro đua.
Davis duy tri su tro lai cua minh voi mot so hop đong trong vai nam. Dead Ringer (1964) la mot phim hinh su, ba thu vai hai chi em sinh đoi va phim lang man Where Love Has Gone (1964) chuyen the tu tieu thuyet cua Harold Robbins. Davis dien vai me cua Susan Hayward nhung bo phim bi gian đoan vi mau thuan giua Davis va Hayward. Hush... Hush, Sweet Charlotte (1964) la phim tiep theo cua Robert Aldrich sau What Ever Happened to Baby Jane?. Ong muon Davis va Crawford tai hop, nhung khi Crawford bo vai vi benh tat, Olivia de Havilland the vai. Bo phim kha thanh cong va duy tri đuoc danh tieng cho mot dan dien vien gao coi, ke ca Joseph Cotten, Mary Astor va Agnes Moorehead.
Nhung nam cuoi cua thap nien 60, Davis cung xuat hien trong mot so phim Anh nhu The Nanny (1965), The Anniversary (1968), va Connecting Rooms (1970), nhung su nghiep cua ba lai xuong doc.


= Su nghiep sau nay =

Đau nhung nam 1970, Davis đuoc moi đen New York trong mot gala san khau, Nhung nu nhan kinh đien cua đien anh My, co ca su tham gia cua Myrna Loy, Rosalind Russell, Lana Turner va Joan Crawford. Davis đuoc đanh gia cao va moi đen Australia cho nhung đem tuong tu voi tieu đe, Bette Davis: Đoi va phim, va thanh cong cua no khien ba dien lai o Anh.
Davis tham gia them mot so hoat đong san khau nua. Nam 1977, ba tro thanh nguoi phu nu đau tien nhan giai Thanh tuu tron đoi AFI.
Davis chuyen huong sang phim truyen hinh va tro nen noi tieng voi khan gia tre sau khi ca khuc cua Kim Carnes, "Bette Davis Eyes" tro thanh hit tren toan the gioi va la đia đon ban chay nhat nam 1981 tai My.
Ba tiep tuc đong phim truyen hinh voi Family Reunion (1981), ben canh chau ngoai J. Ashley Hyman, A Piano for Mrs. Cimino (1982) va Right of Way (1983) cung voi huyen thoai James Stewart.
Nam 1985, Davis hien tang 59 bo sach cho thu vien Đai hoc Boston. Sau khi kiem tra, ban quan ly thu vien tim thay trong co lan mot buc tranh Joan Crawford voi hai ham rang bi to đen kit.


= Nhung nam cuoi đoi va cai chet =


Phim tham gia cung giai thuong va vinh du Chu thich Tham khao Bret, David (2006). Joan Crawford: Hollywood Martyr. Carroll & Graf Publishers. ISBN 978-0786718689.
Carr, Larry (1979). More Fabulous Faces: The Evolution and Metamorphosis of Bette Davis, Katharine Hepburn, Dolores del Rio, Carole Lombard va Myrna Loy. Doubleday and Company. ISBN 0-385-12819-3.
Chandler, Charlotte (2006). The Girl Who Walked Home Alone: Bette Davis, A Personal Biography. Simon and Schuster.
Collins, Bill (1987). Bill Collins Presents "The Golden Years of Hollywood". The MacMillan Company of Australia. ISBN 0-333-45069-8.
Considine, Shaun (2000). Bette and Joan: The Divine Feud. Backinprint.com. ISBN 978-0595120277.
Davis, Bette (1987). This 'N That. Michael Herskowitz. G. P. Putnam's Sons. ISBN 0-345-34453-7.
Guiles, Fred Lawrence (1995). Joan Crawford, The Last Word. Conrad Goulden Books. ISBN 1-85793-268-4.
Haver, Ronald (1980). David O. Selznick's Hollywood. Bonanza Books. ISBN 0-517-47665-7.
Kael, Pauline (1982). 5001 Nights at the Movies. Zenith Books. ISBN 0-09-933550-6.
Ringgold, Gene (1966). The Films of Bette Davis. Cadillac Publishing Co.
Shipman, David (1988). Movie Talk. St. Martin's Press. ISBN 0-312-03403-2.
Sikov, Ed (2007). Dark Victory: The Life of Bette Davis. Henry Holt and Company. ISBN 0805075488.
Spada, James (1993). More Than a Woman. Little, Brown and Company. ISBN 0-316-90880-0.
Sperling, Cass Warner (1998). Hollywood Be Thy Name: The Warner Brothers Story. Cork Milner and Jack Warner Jr. Prima Publishing. ISBN 0813109582.
Springer, John (1978). They Had Faces Then. Jack Hamilton. Citadel Press. ISBN 0-8065-0657-1.
Staggs, Sam (2000). All About "All About Eve". St. Martin's Press. ISBN 0-312-27315-0.
Stine, Whitney (1974). Mother Goddam: The Story of the Career of Bette Davis. Bette Davis. W.H. Allen and Co. Plc. ISBN 1-56980-157-6.
Wiley, Mason (1987). Inside Oscar: The Unofficial History of the Academy Awards. Damien Bona. Ballantine Books. ISBN 0-345-34453-7.


Đoc them Davis, Bette (1962). The Lonely Life: An Autobiography. G. P. Putnam's Sons.
Stine, Whitney (1990). I'd Love to Kiss You: Conversations with Bette Davis. Pocket Books/Simon & Schuster. ISBN 0-671-74239-6.


Lien ket ngoai Bette Davis tren IMDb 
Bette Davis tren TVGuide.com
Bette Davis official website Luu tru ngay 19 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine
Bette Davis photographs and bibliography