Le hoi Na Nhem la mot le hoi phon thuc đuoc to chuc hang nam vao moi ngay Ram thang Gieng am lich tai xa Tran Yen, huyen Bac Son, tinh Lang Son. Theo tieng Tay, "Nha Nhem" đuoc hieu la mat nho. Le hoi la viec phuc dung lai cau chuyen đanh giac ngoai xam cua nhan dan cung cac tin nguong, phong tuc tap quan đia phuong. Đay cung la le hoi duy nhat ma con chau nha Mac đuoc ho van te voi vua to cua minh la Mac Thai To va Mac Thai Tong.


Nghi thuc Le hoi Na Nhem đuoc dien ra vao ngay Ram thang Gieng am lich hang nam nhung no đa đuoc to chuc thuc hien tu hai tuan truoc đo. Bat đau tu ngay đau nam moi theo am lich thi se bat đau dien ra le cung Thanh Hoang. Cac cu gia se to chuc hop va ban giao khoa lenh, khoa mo, khoa hoi trong thoi khac giao thua.
Le hoi bao gom cac nghi thuc tho cung Thanh Hoang, đuc thanh Cao Son Quy Minh, đuc vua Mieu Tinh va đuc vua Cao Quyet. Le hoi con đuoc the hien cung voi tich đanh cuop giu lang va van hoa đia phuong cua nguoi Tay. Trong le hoi, nhung nguoi ruoc le vat va phuc lai tran đanh giac đeu phai boi nho mat đe hoa trang thanh giac Sac Tai Ngan cho ma, quy khong nhan ra ma tra thu. Theo su tich, nhung ma, quy du doa nguoi chinh la 12 ten cuop đen thon cuop boc, bi đanh đuoi roi chet tai đay.
Ngoai ra, le hoi con co nghi thuc ruoc sinh thuc khi nam (Tang thinh) va sinh thuc khi nu (Mat nguyet). Theo phong tuc, moi nam Tang thinh va Mat nguyet se đuoc thay đoi mot lan do lan to chuc truoc hai linh vuc nay đa sieu hoa. Tang thinh đuoc mo ta theo hinh anh duong vat cua nam gioi va Mat nguyet la hai chiec met co lon up mat vao nhau, cung bieu tuong am duong va hai chu "Binh An". Y nghia cua hai linh vat nay đuoc xem la mong uoc sinh soi nay no va con chau đong đuc.
Nhung tri dien Sy - Nong - Cong - Thuong, Ngu - Tieu - Canh - Muc (ken dau, ken re) va bieu dien vo thuat cung đa đuoc dien ra tu luc di chuyen tu lang Mo đen mieu Xa Vun, noi tho đuc thanh Cao Son Quy Minh. Đi đau đoan ruoc linh vat la chanh tuong va pho tuong va đi vua quet don đuong. Khi chanh tuong ho lon len, cac quan linh đi theo se reo len va gia thi đau. Trong qua trinh dien ra le hoi, con co nhung tro choi dan gian đia phuong xuat hien nhu: choi đu, keo co, đay gay, co tuong...


Lich su Theo bao Kinh te va Đo thi, le hoi Na Nhem đa co khi con chau nha Mac mong muon khoi phuc vuong trieu trong thoi ky hau Cao Bang (1677). Hinh anh cua sinh thuc khi nam (tang thinh) va nu (mat nguyet) la bieu trung cho khat vong truong ton cua dong ho. Bay gio, dong ho Mac đa phai thay ten, đoi ho thanh ho Hoang, ho Be – con chau nha ho Mac – truoc hoa tru di. Đe đuoc tiep tuc sinh soi, nay no, dong ho nay đa vac sinh thuc khi nam va nu đi cung vua đe mong vua che cho cho dong ho sinh soi, nay no.
Vao nam 2012, le hoi đa đuoc phuc dung va to chuc thuong nien tro lai. Truoc đo, le hoi đa bi gian đoan khoang 50 nam. Đen ngay 8 thang 6 nam 2015, Bo Van hoa, The thao va Du lich đa ban hanh Quyet đinh so 1877/QĐ-BVHTT&DL cong nhan le hoi Na Nhem la di san van hoa phi vat the Quoc gia. Hien nay, đay la le hoi duy nhat tai Viet Nam ma con chau nha Mac đuoc ho van tue voi vua to cua minh; le hoi duy nhat su dung mo hinh khi gioi đe dien tro va la le hoi duy nhat đem sinh thuc khi nam nu đi cung vua.


Tham khao