Cong hoa Xa hoi Chu nghia Xo viet Byelorussia (phien am tieng Viet: "Be-lo-rut-xi-a", tieng Belarus: Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, tieng Nga: Белорусская Советская Социалистическая Республика, viet tat БССР, Bielorusskaja Sovietskaja Socialistitchieskaja Riespublika, BSSR hoac đoi khi Byelorussia con goi la Belorussia) la mot trong muoi lam nuoc cong hoa cua Lien Xo. No la mot trong bon thanh vien sang lap nen Lien bang Cong hoa Xa hoi Chu nghia Xo viet vao nam 1922, cung voi Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Ukraina, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Ngoai Kavkaz, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga. Nuoc Cong hoa Xo viet, cung voi CHXHCNXV Ukraina va Lien Xo, la thanh vien sang lap nen To chuc Lien Hop Quoc vao nam 1945. Nuoc cong hoa nay đuoc lanh đao boi Đang Cong san Byelorussia va con đuoc goi la Byelorussia Xo viet boi mot so nha su hoc.
Ve phia tay, no giap voi Ba Lan. Con trong Lien Xo, no giap voi Litva va Latvia o phia bac, Nga o phia đong va Ukraina o phia nam.
Nuoc cong hoa Xo viet tren vung đat Belarus đa tuyen bo thanh lap vao ngay 1 thang 1 nam 1919, nhung phai mat mot nam sau đe xac lap tinh trang. Byelorussia cung la mot trong nhung nuoc Cong hoa Xo viet bi Phat xit Đuc chiem đong trong thoi ky Chien tranh the gioi thu hai. Vao nhung nam cuoi cung cua Lien Xo, Xo viet toi cao Byelorussia đa thong qua ban Tuyen ngon chu quyen nha nuoc vao ngay 27 thang 7 nam 1990. Vao ngay 15 thang 8 nam 1991, Stanislav Shushkevich đuoc bau lam nguyen thu quoc gia đau tien cua đat nuoc. Muoi ngay sau vao ngay 25 thang 8 nam 1991, Byelorussia Xo viet tuyen bo đoc lap va đoi ten thanh Cong hoa Belarus. Lien Xo tan ra bon thang sau đo vao ngay 26 thang 12 nam 1991.


Tu nguyen Ten goi Byelorussia (tieng Nga: Белоруссия, xuat phat tu Belaya Rus' , co nghia la Bach Nga. Co mot so tuyen bo ve nguon goc cua cai ten "Bach Nga". Mot ly thuyet dan toc-ton giao cho thay rang ten su dung đe mo ta mot phan cua nhung vung đat cu Ruthenia trong Đai cong quoc Lietuva, noi đuoc cu tru chu yeu boi nhung nguoi Slav theo Kito giao thoi ky đau, trai nguoc voi Hac Nga, noi chu yeu la nguoi Baltic khong theo đao.
Phan phia sau tuong tu nhung co cach đanh van va nhan manh khac voi tu "Россия" (Nga), lan đau tien vao thoi đe che Nga, va Nga hoang thuong đuoc phong la "Sa hoang cua tat ca nuoc Nga", nhu Nga hay đe quoc Nga đuoc hinh thanh boi ba cac vung cua Nga: Đai Nga, Tieu Nga, va Bach Nga. Đieu nay khang đinh rang cac vung lanh tho tren đeu la cua Nga va tat ca cac dan toc trong đo cung la nguoi Nga; trong truong hop cua nguoi Belarus, ho la nhung bien the cua nguoi Nga.
Sau cuoc Cach mang thang Muoi nam 1917, thuat ngu "Bach Nga" đa gay ra mot so nham lan vi đay cung la ten cua luc luong quan su chong lai nhung nguoi cong san Bolshevik. Duoi thoi ky Xo viet, tu Byelorussia đuoc chap nhan nhu mot phan cua su hieu biet ve quoc gia. O phia tay Belarus duoi su kiem soat cua Ba Lan, "Byelorussia" tro nen pho bien đuoc su dung o cac vung Białystok va Hrodna trong thoi ky giua chien tranh. Thuat ngu Byelorussia (ten cua no trong cac ngon ngu khac nhu tieng Anh dua tren mau tieng Nga) chi đuoc su dung chinh thuc sau khi nuoc Cong hoa Xo viet Xa hoi chu nghia Byelorussia hinh thanh nam 1920. Nam 1936, voi viec tuyen bo ban Hien phap Xo viet 1936, nuoc cong hoa nay đuoc đoi ten thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia, đao tu Xa hoi chu nghia len tren tu Xo viet.
Vao ngay 25 thang 8 nam 1991, Xo viet toi cao Byelorussia đa quyet đinh đoi ten đat nuoc thanh "Cong hoa Belarus", voi dang viet tat la "Belarus". Tuy nhien, Cac luc luong bao thu o nuoc Belarus moi đoc lap lai khong ung ho viec thay đoi ten va phan đoi viec đua no vao du thao Hien phap Belarus nam 1991.


Lich su Tung la mot phan cua Đe quoc Nga truoc Chien tranh the gioi thu nhat, Belarus tuyen bo chu quyen lan đau tien vao ngay 25 thang 3 nam 1918, hinh thanh nen nuoc Cong hoa Nhan dan Belarus. Tuy nhien, nuoc cong hoa nay ton tai khong bao lau thi bi chiem lai sau su rut lui cua quan đoi Đuc. Vao ngay 1 thang 1 nam 1919 nuoc Cong hoa Xo viet Xa hoi chu nghia Byelorussia (SSRB) đuoc thanh lap. Sau đo quoc gia nay bi giai tan, lanh tho cua no đuoc sap nhap vao Cong hoa Xa hoi Chu nghia Xo viet Lien bang Nga (RSFSR) va Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Litva–Byelorussia moi thanh lap.
Quoc gia sau cung ton tai mot thoi gian ngan, do bi giay xeo boi cuoc xam luoc cua Ba Lan nam 1919. Sau khi Chien tranh Nga-Ba Lan ket thuc nam 1921, vung đat Byelorussia bi chia thanh Ba Lan, Nga, va Cong hoa Xa hoi Chu nghia Xo viet Byelorussia đuoc tai thanh lap, tro thanh mot thanh vien sang lap ra Lien bang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet vao nam 1922 va đuoc biet đen voi ten Cong hoa Xo viet Xa hoi Chu nghia Byelorussia (BSSR).


= Nhung nam đau thoi ky Xo viet =
Vao thang 2 nam 1921, cac phai đoan nuoc Đe Nhi Cong hoa Ba Lan va Nga Xo viet cuoi cung đa ky Hoa uoc Riga cham dut chien su o chau Au va đac biet la tai Belarus. Sau nam chien tranh đa khien đat đai bi bo be va cuop pha, va su thay đoi vinh vien cua cac che đo chiem đong, tung toi te hon truoc đay đe lai dau an cua ho đoi voi nguoi dan Belarus, hien đang bi chia re. Gan mot nua (Tay Belarus) thuoc ve Ba Lan, Đong Belarus (Gomel, Vitebsk va mot phan Smolensk guberniyas) đuoc quan ly boi Nga. Phan con lai la Byelorussia, mot nuoc cong hoa co dien tich 52.400 km² va dan so chi co 1,544 trieu nguoi.
Mot nghich ly thu vi nay sinh trong tinh trang cua Byelorussia ben trong nha nuoc tuong lai Bolshevik. Mot mat, cac chi so đia ly, dan so va kinh te gan nhu cau tha khong đam bao no co suc nang chinh tri đoi voi cac van đe cua Lien Xo. Tren thuc te, la nguoi lanh đao Đang Cong san Byelorussia (Bolshevik), Alexander Chervyakov se đai dien cho nhung nguoi cong san Byelorussia tai bay đai hoi đang o Moskva, nhung khong mot lan đuoc bau vao Ban Chap hanh Trung uong. Hon nua, tinh cam dan toc yeu kem cua nguoi Belarus se de dang cho phep nuoc nay bi giai tan va sap nhap vao Nga, khong giong nhu Ukraina.
Mat khac, vai tro chien luoc cua khu vuc đa quyet đinh so phan cua no, voi tu cach la mot nuoc cong hoa đay đu trong cac cuoc đam phan khi hinh thanh nha nuoc tuong lai. Đoi voi Lev Trotsky va nhung nguoi ung ho ong trong gioi lanh đao Lien Xo van ung ho khai niem Cach mang The gioi cua no, va nhu đa noi o tren, ong đa xem Hoa uoc Riga chi la mot tro ngai tam thoi cho qua trinh, va mot buoc tien trong tuong lai se can mot đau cau chuan bi. Đieu nay bien minh cho tinh trang nuoc Byelorussia Xo viet la mot nuoc cong hoa lien minh đay đu trong Hiep uoc ve viec thanh lap Lien Xo đuoc ky ket vao ngay 30 thang 12 nam 1922. Byelorussia Xo viet tro thanh thanh vien sang lap nen Lien bang Xo viet vao nam 1922 va đuoc goi la BSSR.
Tuy nhien, chinh tri o Moskva đa dien ra mot loat cac su kien khac nhau, va cuoi cung su len ngoi cua Joseph Stalin, thoi ky nay đa chung kien mot chinh sach moi đuoc sua lai cho hop Chu nghia xa hoi trong mot quoc gia. Theo đo, cac yeu sach banh truong va chu nghia phi chinh thong đa bi loai bo khoi he tu tuong Xo viet, thay vao đo se tap trung vao viec lam cho cac khu vuc co hieu qua kinh te. Do đo, vao thang 3 nam 1924, theo sac lenh cua Uy ban Chap hanh Trung uong toan Nga, Nga đa tra lai hau het cac vung lanh tho tao nen cac khu Vitebsk va Mogilev, cung nhu mot phan Smolensk. Đieu đo khong chi tang gap đoi dien tich cua Byelorussia len 110.600 km², ma con nang tong dan so len 4,2 trieu nguoi.


= Byelorussia vao giua thap nien 1920 =

Theo Đai bach khoa toan thu Xo viet, vao nam 1925 Cong hoa Xo viet Xa hoi chu nghia Byelorussia (SSRB) la mot quoc gia phan lon ma nguoi dan song chu yeu o nong thon. Trong so 4.342.800 nguoi, chi co 14,5% song o thanh thi. Ve mat hanh chinh, đat nuoc đuoc chia thanh muoi okrug (vung): Bobruysk, Borisov, Vitebsk, Kalinin, Minsk, Mogilev, Mozyr, Orsha, Polotsk va Slutsk; tat ca đeu chia thanh 100 raion va 1229 selsoviet. Byelorussia chi co 25 thi tran va thanh pho va them 49 khu đinh cu đo thi.
Ke hoach cua Trotsky đe SSRB hoat đong nhu mot thoi nam cham tuong lai cho cac nhom thieu so o Đe Nhi Cong hoa Ba Lan đuoc chung minh ro rang trong cac chinh sach quoc gia. Đat nuoc ban đau co bon ngon ngu chinh thuc: Belarus, Nga, Yiddish va Ba Lan, mac du thuc te la nguoi Nga va nguoi Ba Lan chi chiem khoang 2% tong dan so (hau het nhung nguoi sau nay song gan bien gioi quoc gia o Minsk va cac khu Borisov). Dan toc thieu so quan trong nhat la nguoi Do Thai, nguoi co lich su ap buc duoi thoi Sa hoang, va nam 1925 ho chiem gan 44% dan so thanh thi va bat đau đuoc ho tro boi cac chuong trinh hanh đong khang đinh. Nam 1924, chinh phu đa thanh lap mot uy ban - Belkomzet - đe giao đat cho cac gia đinh Do Thai, nam 1926, tong cong 32.700 ha đa đuoc trao cho 6.860 ho la nguoi Do Thai. Nguoi Do Thai se tiep tuc đong mot vai tro quan trong trong chinh tri, xa hoi va kinh te Byelorussia cho đen The chien thu hai, tren thuc te tu nam 1928 đen 1930, Bi thu thu nhat Đang Cong san Byelorussia, ong Yakov Gamarnik la nguoi Do Thai.
Tuy nhien, dan toc tren danh nghia cua Cong hoa Xo viet Xa hoi chu nghia Byelorussia la nguoi Belarus, chiem toi 82% dan so nong thon, nhung lai chua bang mot nua dan so thanh thi (40,1%). Su thuong cam cua nguoi Belarus cung it hon rat nhieu so voi nuoc lang gieng Ukraina, đieu nay bi khai thac rat nhieu boi cuoc đau tranh quyen luc Bolshevik-Ba Lan trong Chien tranh Lien Xo – Ba Lan (tren thuc te đe tranh bi sap nhap vao Ba Lan, tai cuoc đieu tra dan so nam 1920, nhieu nguoi đa tu goi minh la nguoi Nga). Đe keu goi nguoi dan Belarus thuoc vung Tay Belarus va cung đe ngan chan thanh phan dan toc cua Cong hoa Nhan dan Belarus luu vong khong co bat ky anh huong nao đoi voi dan chung (tuc la đe tranh mot cuoc noi day Slutsk khac), mot chinh sach cua Korenizatsiya đa đuoc thuc hien rong rai. Ngon ngu, van hoa dan gian va van hoa Belarus đuoc đat len tren moi thu khac. Đieu nay đi ngang voi chinh sach giam nan mu chu cua Lien Xo (likebez).
Ve mat kinh te, nuoc cong hoa chu yeu van tu cho minh la trung tam, va phan lon nhung no luc la đe khoi phuc nganh cong nghiep bi chien tranh tan pha (neu vao nam 1923, chi co 226 cong trinh xay dung va nha may, thi đen nam 1926, con so nay đa tang len toi 246, nhan luc tang vot tu 14 nghin len 21,3 nghin cong nhan). Phan lon la nganh cong nghiep thuc pham, tiep theo la ket hop gia cong kim loai va go. Hon rat nhieu đa tap trung vao khu vuc đia phuong va tu nhan, theo su cho phep Chinh sach kinh te moi cua Lien Xo, vao nam 1925, con so 38,5 nghin nguoi nay đa su dung gan 50 nghin nguoi. Hau het la cac xuong det va xuong go va tho ren.
Đe tiep tuc lam cho nen cong hoa thinh vuong va tiep tuc viec phan đinh quoc gia. Vao ngay 6 thang 12 nam 1926, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia mot lan nua đuoc mo rong bang cach sap nhap mot so phan cua khu Gomel Guberniya thuoc Nga Xo viet, bao gom cac thanh pho Gomel va Rechytsa. Đieu nay đa tang dien tich đat nuoc len 126.300 km² va cuoc đieu tra dan so cua Lien Xo đuoc to chuc cung nam đa bao cao dan so la 4.982.623. Trong đo 83% o nong thon va nguoi Belarus chiem 80,6% (mac du chi 39,2% o thanh thi, nhung 89% o nong thon).
Vao ngay 11 thang 4 nam 1927, Byelorussia đa thong qua ban Hien phap moi, đua luat phap cua nuoc nay gan lien voi Lien Xo va đoi ten tu Cong hoa Xo viet Xa hoi chu nghia Byelorussia thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia. Nguoi đung đau chinh phu (Chu tich Uy ban nhan dan Lien Xo) la Nikolay Goloding, trong khi Vilmus Knorin van la bi thu thu nhat cua Đang Cong san.


= Duoi thoi ki Stalin =

Nhung nam 1930 đanh dau đinh cao cua su đan ap cua Lien Xo tai Belarus. Theo thong ke khong đay đu, khoang 600.000 nguoi tro thanh nan nhan cua su đan ap cua Lien Xo tai Belarus trong khoang thoi gian tu 1917 đen 1953. Cac uoc tinh khac đua con so len toi hon 1,4 trieu nguoi, trong đo 250.000 nguoi đa bi ket an boi cac co quan tu phap hoac bi xu tu ma khong đua ra toa (dvoikas, troikas, uy ban đac biet cua OGPU, NKVD, MGB). Tru viec tuyen an trong thap nien 1920 va 1930, hon 250.000 nguoi Belarus đa truc xuat nhu kulak hoac thanh vien gia đinh kulak o khu vuc ben ngoai Cong hoa Xo viet Belarus.
Quan tu tri Dzierzynszczyzna cua Ba Lan đuoc thanh lap trong Byelorussia vao nam 1932 va tan ra vao nam 1935.
Vao thang 9 nam 1939, Lien Xo, theo Hiep uoc Xo-Đuc, voi Đuc Quoc xa, chiem đong mien đong Ba Lan trong cuoc tan cong nam 1939. Cac lanh tho đo truoc đay goi la Tay Belarus đa đuoc sap nhap lai vao Byelorussia, ngoai tru thanh pho Vilnius va cac khu vuc xung quanh đuoc chuyen đen Litva. Vu sap nhap đa đuoc quoc te cong nhan sau khi The chien II ket thuc.


= Thoi ki Đuc chiem đong =

Mua he nam 1941, nuoc Cong hoa Xo viet Belarus bi phat xit Đuc chiem đong. Phan lon lanh tho Belarus đa tro thanh Tong quan Belarus trong Reichskommissariat Ostland.
Che đo phat xit Đuc đa ap đat len Byelorussia mot che đo tan bao,khoang 380.000 nguoi phai lam lao đong no le va giet chet hang tram ngan dan thuong. It nhat 5.295 khu đinh cu đa bi nguoi Đuc pha huy va mot so hoac tat ca cu dan bi giet (trong so 9.200 khu đinh cu đa bi đot chay hoac bi pha huy o Belarus trong The chien II). Hon 600 ngoi lang nhu Khatyn đa bi pha huy voi toan bo dan lang bi tan sat. Tong cong, hon 2.000.000 nguoi thiet mang o Belarus trong ba nam duoi su chiem đong cua Đuc, gan mot phan tu dan so noi đay.
Sau Chien tranh the gioi thu hai, Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia đa đuoc trao mot ghe trong Đai hoi đong Lien Hop Quoc cung voi Lien Xo va Ukraina, tro thanh mot trong nhung thanh vien sang lap cua Lien hop quoc. Mot nguoi Byelorussia, GG Chernushchenko, tung la Chu tich Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc tu thang 1, thang 2 nam 1975.


= Tuyen bo đoc lap =

Trong nhung nam cuoi cung duoi chinh sach perestroika cua thoi Mikhail Gorbachev, Xo viet toi cao Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia đa tuyen bo chu quyen vao ngay 27 thang 7 nam 1990 ve mat phap luat.
Sau cuoc đao chinh that bai vao thang 8, nuoc nay tuyen bo đoc lap khoi Lien Xo vao ngay 25 thang 8 nam 1991, va đuoc đoi ten thanh Cong hoa Belarus vao ngay 19 thang 9 nam 1991. Vao ngay 8 thang 12 nam 1991, Belarus cung voi Nga va Ukraina đa ky ket Hiep đinh Belavezha, thay the Lien Xo bang Cong đong cac Quoc gia Đoc lap. Belarus đa gianh đuoc đoc lap vao ngay 25 thang 12 nam 1991, mot ngay sau Lien Xo khong con ton tai. Tuy nhien, Hien phap (Luat co ban) Cong hoa Belarus nam 1978, van đuoc giu lai sau khi nuoc nay gianh đuoc đoc lap.


Chinh tri Byelorussia la mot nuoc cong hoa xa hoi chu nghia đon đang, đuoc chi phoi boi Đang Cong san Byelorussia, mot nhanh cua Đang Cong san Lien Xo (CPSU/KPSS). Giong nhu tat ca cac nuoc cong hoa Xo viet khac, đay la mot trong muoi lam nuoc cong hoa cau thanh thanh lap Lien Xo tu khi gia nhap lien bang nay nam 1922 cho đen khi tan ra nam 1991. Quyen hanh phap đuoc thuc thi boi cac nha cam quyen cua Đang Cong san Byelorussia, o vi tri cao nhat la Chu tich Hoi đong Bo truong. Con quyen lap phap đuoc trao cho quoc hoi đon vien Xo viet toi cao Byelorussia.
Belarus la nuoc ke thua hop phap Byelorussia Xo viet va trong Hien phap nuoc nay co ghi: "Luat phap, sac lenh va cac đao luat khac đuoc ap dung tren lanh tho nuoc Cong hoa Belarus truoc khi Hien phap hien tai co hieu luc se đuoc ap dung trong cac phan cu the đieu đo khong trai voi Hien phap Cong hoa Belarus".


= Đoi ngoai =

Tren truong quoc te, Byelorussia (cung voi Ukraina) la mot trong hai nuoc cong hoa la thanh vien rieng biet cua Lien hop quoc. Ca hai nuoc cong hoa va Lien Xo đa gia nhap Lien hop quoc khi to chuc nay đuoc thanh lap cung voi 50 quoc gia khac vao ngay 24 thang 10 nam 1945. Tren thuc te, đieu nay đa cung cap cho Lien Xo (mot thanh vien Hoi đong Bao an thuong truc co quyen phu quyet) voi mot phieu bau khac trong Đai hoi đong.
Ngoai Lien hop quoc, CHXHCN Xo viet Byelorussia con la thanh vien cua Hoi đong Kinh te va Xa hoi Lien Hop Quoc, UNICEF, To chuc Lao đong Quoc te, Lien minh Buu chinh Quoc te, To chuc Y te The gioi, UNESCO, Lien minh Vien thong Quoc te, Uy ban Kinh te Lien Hop Quoc ve chau Au, To chuc So huu Tri tue The gioi va Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te. Tuy nhien, Byelorussia khong phai la thanh vien rieng biet cua Khoi Warszawa, Hoi đong Tuong tro Kinh te, Lien hiep Cong đoan The gioi va Lien đoan Thanh nien Dan chu The gioi. Nam 1949 thi gia nhap Uy ban Olympic Quoc te voi tu cach la mot Cong hoa Lien bang.


Dan cu Theo cuoc đieu tra dan so Lien Xo nam 1959, dan so cua nuoc cong hoa đuoc tao thanh nhu sau:
Quoc tich (1959):

Belarus - 81%
Ba Lan - 16%
Litva - 5%
Ukraina - khoang 1%
Nga - <1%
Nhung nhom dan toc/ton giao khac (1959):

Do Thai - khoang 1%
Thanh pho lon nhat:

Minsk
Brest
Gomel (Homel)
Hrodna (Grodno)
Mogilev (Mahilyow)
Vitebsk (Vitsebsk)
Bobruisk (Babruysk)


Van hoa = Am thuc =

Khi la mot phan cua Lien bang Xo viet, nen am thuc Byelorussia bao gom chu yeu la rau, thit (đac biet la thit lon) va banh mi. Thuc pham thuong đuoc nau chin tu tu hoac ham. Thong thuong, nguoi Byelorussia an mot bua sang nhe va hai bua an thinh soan, voi bua toi la bua an lon nhat trong ngay. Banh mi lam bang lua mi va lua mach đen đuoc tieu thu o Byelorussia, nhung lua mach đen phong phu hon vi đieu kien qua khac nghiet đe trong lua mi. Nhieu mon an o Byelorussia cung chia se am thuc cua minh voi nguoi hang xom Nga.


Xem them Lien Xo
Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga
Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Ukraina


Ghi chu Tham khao Đoc them Baranova, Olga. "Nationalism, anti-Bolshevism or the will to survive? Collaboration in Belarus under the Nazi occupation of 1941–1944." European Review of History—Revue europeenne d'histoire 15.2 (2008): 113-128.
Bekus, Nelly. Struggle over Identity: The Official and the Alternative "Belarussianness"  (Budapest: Central European University Press, 2010);
Bemporad, Elissa. Becoming Soviet Jews: The Bolshevik Experiment in Minsk (Indiana UP, 2013).
Epstein, Barbara. The Minsk Ghetto 1941-1943: Jewish Resistance and Soviet Internationalism (U of California Press, 2008).
Guthier, Steven L. "The Belorussians: National identification and assimilation, 1897–1970: Part 1, 1897–1939." Soviet Studies 29.1 (1977): 37-61.
Horak, Stephan M. "Belorussia: Modernization, Human Rights, Nationalism." Canadian Slavonic Papers 16.3 (1974): 403-423.
Lubachko, Ivan S. Belorussia: Under Soviet Rule, 1917--1957 (U Press of Kentucky, 2015).
Marples, David R. "Western Ukraine and Western Belorussia Under Soviet Occupation: The Development of Socialist Farming, 1939-1941." Canadian Slavonic Papers' 27.2 (1985): 158- 177. online
Marples, David. 'Our Glorious Past': Lukashenka's Belarus and the Great Patriotic War (Columbia University Press, 2014)
Olson, James Stuart; Pappas, Lee Brigance; Pappas, Nicholas C.J. (1994). Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires. Greenwood Press. ISBN 0-313-27497-5.
Plokhy, Serhii (2001). The Cossacks and Religion in Early Modern Ukraine. Oxford University Press. ISBN 0-19-924739-0.
Richmond, Yale (1995). From Da to Yes: Understanding the East Europeans. Intercultural Press. ISBN 1-877864-30-7.
Rudling, Pers Anders. The Rise and Fall of Belarusian Nationalism, 1906–1931 (University of Pittsburgh Press; 2014) 436pp online review
Silitski, Vitali; Jan Zaprudnik (2010). The A to Z of Belarus. Scarecrow Press.
Smilovitsky, Leonid. "Righteous Gentiles, the Partisans, and Jewish Survival in Belorussia, 1941–1944." Holocaust and Genocide Studies 11.3 (1997): 301-329.
Snyder, Timothy. (2004) The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999 excerpt and text search
Szporluk, Roman. "West Ukraine and West Belorussia: Historical tradition, social communication, and linguistic assimilation." Soviet Studies 31.1 (1979): 76-98. online
Szporluk, Roman. "The press in Belorussia, 1955–65." Europe‐Asia Studies 18.4 (1967): 482-493.
Urban, Michael E. An Algebra of Soviet Power: Elite Circulation in the Belorussian Republic 1966-86 (Cambridge UP, 1989).
Vakar, Nicholas Platonovich. Belorussia: the making of a nation: a case study (Harvard UP, 1956).
Vakar, Nicholas Platonovich. A bibliographical guide to Belorussia (Harvard UP, 1956).
Wexler, Paul. "Belorussification, Russification and Polonization Trends in the Belorussian Language 1890-1982." in Kreindler, ed., Sociolinguistic Perspectives (1985): 37-56.
Zaprudnik, Jan (1993). Belarus: At A Crossroads In History. Westview Press. ISBN 0-8133-1794-0. Ban goc luu tru ngay 2 thang 5 nam 2016.
Zejmis, Jakub. "Belarus in the 1920s: Ambiguities of national formation." Nationalities Papers 25.2 (1997): 243-254.


Lien ket ngoai Byelorussia: speeding towards abundance boi Tikhon Kiselev.