Chung thuy o đong vat hay đon phoi ngau o đong vat (Monogamy in animals) hay con goi la ket đoi ben chat o cac đong vat đe cap đen lich su tu nhien cua cac he thong giao phoi trong đo cac loai ket đoi ben lau voi nhau (co the la ket đoi tron đoi) đe sinh con va nuoi duong, cham soc cho the he ke tiep. Đieu nay co lien quan, thuong la am chi voi che đo mot vo mot chong.


Tong quan Che đo mot vo mot chong đuoc đinh nghia la mot cap lien ket giua hai đong vat truong thanh cung loai-đien hinh la hai ca the khac gioi. Cap đoi nay co the song chung trong mot khu vuc hoac lanh tho trong mot khoang thoi gian va trong mot so truong hop co the giao phoi va sinh san voi nhau. Che đo mot vo mot chong co the la ngan han, keo dai tu mot đen vai mua hoac dai han, keo dai nhieu mua va trong nhung truong hop cuc đoan la suot đoi nhu mot so đong vat bieu tuong cho su chung tinh.
Che đo mot vo mot chong co the đuoc phan chia thanh hai loai, che đo mot vo mot chong (tam goi la hon nhan tinh duc) va mot vo mot chong co the xay ra cung nhau trong mot so ket hop hoac hoan toan đoc lap voi nhau (tam goi la hon nhan xa hoi). Che đo mot vo mot chong o đong vat co vu kha hiem, chi xay ra o 3-9% trong so cac loai nay. Mot ty le lon hon cac loai chim đuoc biet la co moi quan he mot vo mot chong (khoang 90%). Che đo mot vo mot chong kha hiem o ca va đong vat luong cu, nhung khong phai la chua tung thay, xuat hien o mot so loai chon loc.
Trong gioi đong vat chi co 5% loai co quan he hon nhan mot vo mot chong. Nhung tham chi la du vay thi trong 5% thi khong phai hoan toan la chung chung thuy trong tinh duc, chung co the giao phoi ngoai đoi. Tuy nhien, la van co so it loai đuoc đanh gia la cuc ki chung thuy trong hon nhan nhu loai cay thao nguyen, cac loai chim en, đai bang. Chung khong chi giao phoi đe ton tai ma con cham soc cho nhau va chia se trach nhiem nuoi con. Khi ca cap đoi đeu co trach nhiem nhu nhau trong nuoi duong va bao ve con non.
Ngay ca khi ban tinh chet thi chua toi 20% nhung con con lai đi tim mot đoi tac moi. Trong gan 5.000 loai đong vat co vu, chi khoang 3% đen 5 % la co quan he lua đoi chung thuy suot đoi. Nhom nay gom hai ly, rai ca, cho soi, mot so loai doi, cao va mot so loai đong vat mong guoc. Nhung ngay ca mot so loai đong vat song cap đoi lau dai voi nhau đoi khi cung thay long đoi da trong mot vai truong hop, đay cung la nhu cau đa dang ve gen va tranh khoi viec giao phoi can huyet.
Song chung thuy co the la mot cuoc đau tranh cua phan đong cac loai đong vat boi con đuc luon co gang mo rong gen di truyen cua minh, con con cai thi co gang tim kiem nguoi cha tot nhat cho con cua no. Hon nua, hon nhan mot vo mot chong đoi hoi moi ca the phai đau tu het minh đe phu hop voi nguoi ban đoi, theo kieu đat tat ca trung trong mot ro cung co nghia la co qua nhieu ap luc cho moi con vat khi phai chon mot nguoi ban đoi hoan hao, che đo hon nhan mot vo mot chong đuoc tao ra trong nhung hoan canh the he sau se co co hoi song sot tot hon neu ca hai bo me cung nuoi duong no.


Tham khao Korotayev, Andrey (2004). World Religions and Social Evolution of the Old World Oikumene Civilizations: A Cross-cultural Perspective . Lewiston, New York: Edwin Mellen Press. ISBN 978-0-7734-6310-3.