Xuan Tien (ten đay đu: Pham Xuan Tien; 28 thang 1 nam 1921 – 2 thang 6 nam 2023) la mot nhac si co nhieu đong gop cho nen tan nhac Viet Nam, hoat đong am nhac tu thoi ky tien chien đen sau nam 1975. Ngoai sang tac nhieu ban nhac co gia tri đuoc nhieu nguoi yeu thich nhu "Khuc hat an tinh", "Mong cho", "Ve duoi mai nha", "Duyen tinh",... thi ong con co kha nang choi 25 loai nhac cu, đong thoi cai tien va sang tao mot so nhac cu moi.


Tieu su Ong sinh tai Ha Noi, co cha la Pham Xuan Trang la mot nhac si. Nha ong co sau anh em, trong đo anh trai ong la nhac si Xuan Loi. Nam 6 tuoi, ong bat đau hoc am nhac Trung Hoa voi cha va sau nay hoc nhac phuong Tay voi nguoi anh ca. Cung nam len 6, ong đa đanh đuoc đan mandoline. Nam len 10, ong con đuoc cha thue nguoi day tuong va nhac cai luong. 
Truoc khi tro thanh nhac si, ong cung anh trai Xuan Loi con la thanh vien cua Ganh xiec Long Tien voi nhung man trinh dien đu luon, sau khi Ganh xiec tan ra, ong cung anh trai tro thanh nhung nhac cong co tieng.
Thoi gian ban đau khi con o mien Bac, ong choi chu yeu la cac loai ken sao phuong Tay. Cuoi nam 1942, ong cung anh trai la nhac si Xuan Loi theo ganh cai luong To Nhu vao mien Nam trinh dien, o Sai Gon va luc tinh. Trong qua trinh đi trinh dien nhac va sinh song o nhieu mien, ong đa thu thap đuoc kien thuc ve cac loai hinh am nhac cua ba mien. Ong con tim hieu ve nhac cua Lao va Campuchia. 
Nam 1952, khi tinh hinh chinh tri o mien Bac Viet Nam tro nen het suc cang thang, ca gia đinh ong di cu vao Sai Gon kiem song bang nghe nhac theo loi moi cua nhac si Ngoc Bich, nguoi quan ly bieu dien o Cinema Van Cam (đia chi: 675 đai lo Tran Hung Đao, Sai Gon).
Giai đoan tu nam 1944 đen nam 1975, ong đieu khien nhieu dan nhac noi tieng tu Bac vao Nam: dan nhac Ha Noi (1944 – 1946), Nam Đinh (1951 – 1952) va cac đai phat thanh tai Sai Gon gom Phap A, Sai Gon, Me Viet Nam va Đai Tieng noi Quan Đoi trong thoi ky 1952 – 1975. Ngay 15 thang 9 nam 1971, ong thoat chet trong vu đanh bom phong tra Tu Do gay boi cac thanh phan đoi lap chinh tri.
Thoi ky truoc su kien 30 thang 4 nam 1975, gia đinh ong cu ngu tai khu Khanh Hoi, thuoc quan Tu cua Sai Gon. Sau su kien nam 1975, Xuan Tien cung mot so nhac si đi hoc cai tao xong thi phai lap thanh mot ban nhac đe cong tac voi đoan kich noi Kim Cuong, đuoc 5 nam thi ve cong tac voi đoan cai luong Ho Quang Minh To khoang mot nam. Sau đo, ong ve lam cho mot phong tra vai thang, đen nam 1986 thi đuoc bao lanh sang Uc. 10 nam đau ong song tai thu đo Canberra, lam nghe sua chua ken, sao, sau chuyen ve khu Cabramatta o ngoai o Sydney.
Nam 2021, nhac si Xuan Tien cho ra cuon hoi ky Nhung mau chuyen giua hai the ky cua nhac si Xuan Tien. Tu thang 5 nam 2018, ong vao an duong tai tai Vien duong lao Australian Vietnamese Aged Care Services (AVACS) o khu Smithfield – mot khu cung o ngoai o Sydney, thuoc Hoi đong thanh pho Fairfield. Ong qua đoi ngay 2 thang 6 nam 2023, huong tho 102 tuoi.
Sinh thoi ong cham chi ren luyen the chat. Thoi con o Ha Noi, ong hoc vo Viet Nam va quyen Anh, đen dip theo đoan To Nhu vao Nam thi hoc vo Thieu Lam. Thuong ngay thi ong tap luyen keo tay.
Ong qua đoi vao ngay 2 thang 6 nam 2023, huong tho 102 tuoi.


Su nghiep = Cai tien, sang tao nhac cu =
Xuan Tien co kha nang choi 25 loai nhac cu, ca phuong Đong lan phuong Tay. Ong co the su dung hau het cac nhac cu co truyen Viet Nam, Thai Lan, Lao va Campuchia.
Sao tre von di chi co sau lo. Nam 1950, Xuan Tien đa cung Xuan Loi cai tien loai nhac cu nay thanh hai loai la 10 lo va 13 lo co kha nang choi đuoc nhieu am giai khac nhau. Nguoi choi sao 10 lo can dung 10 ngon tay va co the choi tat ca nhung ban cung, vi the sao khong bi gioi han trong bat cu am giai nao. Sao 13 lo dung đe tao ra nhung am thanh thap hon khi can. Hien hai loai sao nay đang đuoc trung bay tai Musee de l'Homme, Paris, Phap.
Nam 1976, luc con o Viet Nam, ong che tac cay đan 60 day choi đuoc tat ca am giai. Tieng đan tuong tu tieng đan tranh nhung manh va chac hon.
Nam 1980, ong cai tien cay đan bau co truyen voi than đan lam tu trai bau dai lam hop khuech am. Đan nay đa nhieu lan đuoc đem đi trien lam o Uc, thuong đuoc goi la đan bau Xuan Tien.


= Sang tac ca khuc =
Xuan Tien sang tac ca khuc tu truoc nam 1945, tuc la thuoc lua nhac si thoi ky tien chien, voi cac ca khuc nhu "Cho mot kiep mai" viet chung voi Ngoc Bich va "Tren kiep hoa" (1939 – 1942). Ong chu truong đao sau vao nhac Viet, dung ky thuat va nhip đieu phuong Tay nham cai tien va lam giau nen nhac cua minh. Ong cung chu trong giai đieu cua bai hat, thuong su dung am huong lac quan yeu đoi, ca ngoi que huong dan toc va neu co buon thi cung chi la chom buon. Ong cho rang quan trong nhat la sang tac phai "hoan toan khong giong ai". Tuy vay, đieu nay khong co nghia la ong chi viet ve nhac vui. Ong cung co nhung bai hat mang sac thai nho nhung ve mot moi tinh xa xua, ve noi mat mat trong đoi, hay mot qua khu vang son khong tro lai nhu "Cho mot kiep mai", "Han Đo Ban", "Xa que huong",... Nhung bai nay đuoc viet bang mot loai ngon ngu goi cam, xa vang va cat canh voi nhung am đieu, tiet tau rat can phuong va hoan chinh. 
Xuan Tien nhan xet rang đa so cac ca khuc cua minh mang am huong mien Bac va mien Trung Viet Nam, chi co mot so it la mien Nam nhu "Cung mot mai nha", "Khuc nhac đong xanh" hay "Đat Viet". Bai hat noi tieng nhat cua ong la "Khuc hat an tinh" (trong to nhac con đuoc chu thich mot nhan đe khac la "Tinh Bac duyen Nam") đuoc sang tac sau Hiep đinh Geneve 1954 trong boi canh nhieu nguoi dan mien Bac di cu vao Nam sinh song. Bai hat keu goi moi nguoi du la tu mien nao thi cung hay song than ai voi nhau, đong thoi cung ngoi ca tinh yeu khong phan biet Bac – Nam. "Han Đo Ban" la bai hat ma ong đat minh vao đia vi mot nguoi dan Cham-pa, co noi dung ai oan ve su kien kinh đo Đo Ban cua nuoc Cham-pa bi quan Đai Viet pha huy vao nam 1471. Đau thap nien 1970, bai nay tung bi Tong thong Viet Nam Cong hoa Nguyen Van Thieu ra lenh cam bieu dien cong khai do ong tin rang bai hat co "tac đong sieu nhien tham hiem co the dan đen su sup đo cua nen cong hoa". Ca si Che Linh (nguoi Cham) hat bai nay cung nhan đo ma bi cam bieu dien cong khai.
Ca su nghiep ong co gan 200 ca khuc. Ong co hai tap nhac đa xuat ban, đau tien la Duyen tinh (nam 2000) gom toan bo sang tac cua ong truoc nam 1975 va thu hai la Dang nang (nam 2007) gom 16 bai. Ve sach nhac, ong co cac cuon nhu Phuong phap tu hoc sao truc, Ky thuat su dung ken saxo va Phuong phap tu hoc đan co (nhi), đan gao (nhi ho).
Nam 2006, Xuan Tien cung voi hai nhac si Thanh Son va Nguyen Anh 9 đuoc vinh danh trong chuong trinh Paris By Night 83 – Nhung khuc hat an tinh vi đa co nhung đong gop gia tri đoi voi nen tan nhac Viet Nam. Trong chuong trinh nay, ong đem sao cho nu ca si Hoang Oanh hat nhac pham "Mong cho" – bai hat đieu Slow Rock cung La thu nhip 4/4 ma ong sang tac khoang giua thap nien 1950. Bai nay ong dien ta moi xuc cam sau mot đem ngoi tam su cung co ca si cua Đai phat thanh Hue tren chiec thuyen troi tren song Huong, nhan mot dip ong cung đoan van nghe ra Hue bieu dien. 


= Lam tho =
Xuan Tien con co tap tho Tren kiep hoa đuoc Nha xuat ban Ba Vi in o Canada nam 1997.


Tac quyen bai hat "Duyen tinh" Ca khuc "Duyen tinh" tuy đuoc ky ten chung la "Xuan Tien & Y Van" nhung theo Xuan Tien thi toan bo nhac va loi đeu cua ong. Viec ky ten chung la do Xuan Tien nho Y Van ban ho bai nay nhung nha xuat ban yeu cau phai ky ten chung đe Y Van linh tien ve; do la cho ban be voi Y Van nen Xuan Tien đong y. Ve phia gia đinh Y Van, nhac si Y Vu (em trai cua Y Van) khang đinh "Duyen tinh" la tac pham do Xuan Tien va Y Van viet chung, va rang hai ong khong chi la đong tac gia cua "Duyen tinh" ma con viet chung bai hat "Ve duoi mai nha". Ba Tran Thi Minh Lam (vo Y Van) cho hay rang trong nha ba "ai cung biet đo la nhac pham cua Y Van" va sau khi nhac si Y Van qua đoi thi "nhieu hang bang đia đa phat hanh ban nhac nay va ho cung chi ghi mot ten tac gia la Y Van". Nha ba khong co ban goc cua bai "Duyen tinh" nen khong ro lieu co tac gia thu hai hay khong, nhung sau khi tham van nhac si Thanh Son va ca si Ngoc Cam thi nha ba đuoc biet bai nay la cua Y Van. Vo Y Van cho phong vien bao Thanh Nien xem danh sach 92 ca khuc Y Van do Cuc Ban quyen Viet Nam cap tai Ha Noi ngay 30 thang 9 nam 1995 (sau khi nhac si Y Van đa qua đoi), trong đo ghi "Duyen tinh" la cua Y Van, con "Ve duoi mai nha" va "Đuong đi loi ve" la sang tac chung voi Xuan Tien. Cung theo to Thanh Nien, sau khi đang tai bai bao nay, co đoc gia đa mang ban nhac đuoc cho la ban goc toi toa soan, trong đo ghi ro bai "Duyen tinh" la "nhac Xuan Tien, loi Y Van". Kiem chung to nhac "Duyen tinh" do Nha xuat ban Dien Hong (đia chi: đai lo Le Loi, quan Nhut, đo thanh Sai Gon) giu ban quyen nien khoa 1959 – 1960 cho thay, tren to nhac ghi bai "Duyen tinh" co "nhac: Xuan Tien, loi: Y Van".


Danh muc ca khuc Chu thich = Tham khao =
Xuan Tien (2021). Le Huu Nghia (bien tap). Nhung mau chuyen giua hai the ky cua nhac si Xuan Tien. Uc.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)


Lien ket ngoai Website chinh thuc
Tieu su nhac si Xuan Tien, phammusic.free.fr