Aegidius (? – 464 hoac 465) la mot lanh chua Gaul thuoc La Ma o mien bac xu Gaul. Ong đa đuoc thang chuc magister militum o Gaul duoi thoi Aetius khoang nam 450. La mot nguoi ung ho nhiet thanh cua Majorianus, Aegidius đa noi day khi hay tin Ricimer phe truat Majorianus, ve sau tham gia vao nhieu chien dich chong lai toc nguoi Visigoth va tao thanh mot quoc gia tan du cua La Ma đuoc biet đen duoi ten goi Lanh đia Soissons. Sau khi gianh thang loi quan trong truoc quan Visigoth thi ong đot ngot qua đoi, va đuoc con la Syagrius len ke thua.
Ralph Mathisen đa chi ra ten goi nguoi con trai cua Aegidius la Syagrius "cho rang ong ta at han co lien quan đen dong Syagrii thanh Lyon, mot trong nhung the gia vong toc lau đoi nhat xu Gaul. Aegidius, tren thuc te đuoc đua ra voi tu cach la chau cua Flavius Afranius Syagrius, quan chap chinh nam 382. Mot nhanh Syagrii ma Mathisen đa liet ke voi moi lien he đen xu Gaul la chat cua Afranius, nguoi đa co mot đien san tai Taionnacus gan Lyon, va mot dong Syagria thanh Lyon giau co đuoc Magnus Felix Ennodius mo ta nhu la thesaurus ecclesiae.


Su nghiep = Đai dien chinh thuc tai Gaul =
Theo nha su hoc Priscus, Aegidius va Majorianus đeu la si quan trung uy cua Aetius va tung tham gia chien dich cung nhau o mien bac xu Gaul. Sau vu sat hai Aetius, Aegidius đa đam nhan vai tro co van cua minh nham giu vung, duy tri trat tu giua foederati va La Ma o Gaul, nhung "trong luc Aetius tim moi cach giu cho bang đuoc the can bang trong cong đong Gaul voi su giup đo cua nhung chien binh ro Hung tu ben ngoai, Aegidius thi thu hut su ung ho cua ong chu yeu la tu phia nguoi Frank Salii duoi thoi vua Childeric, cha cua Clovis.
Mot cau chuyen huyen thoai noi tieng đuoc su gia Gregory thanh Tours va Fredegar ke lai rang Childeric đa tron sang song luu vong voi dan Thuringii, ong sap xep cho nguoi hau can trung thanh Wiomad toi gui cho Aegidius mot loi nhan khi tro ve. Wiomad sau đo đa khieu khich nguoi Frank đung len chong lai nha lanh đao moi cua ho la Aegidius, trong khi cung luc lua gat hoang đe Mauricius trao tang Childeric mot kho bau lon lao đoi voi viec ong tro ve ben canh than dan cua minh. Đieu nay cho thay, o muc toi thieu co mot so nguoi Frank đa chuan bi chien đau duoi truong mot nha lanh đao La Ma.
Tu khi hoang đe Tay La Ma Avitus bi Ricimer phe truat va sat hai, Majorianus tro thanh vi hoang đe moi. Mot trong nhung hanh đong đau tien cua ong la phai thay the comes Agrippinus voi Aegidius, ve sau đa cao buoc nguoi tien nhiem cua minh mac toi kieu nhu phan boi. Bi to cao, Agrippinus đuoc gui đen Roma chiu canh xet xu va ket an tu hinh, nhung tim moi cach thoat ra khoi nha tu, roi đon nhan su an xa tu Hoang đe, tro ve Gaul "đuoc tan duong voi niem vinh du."
Ke đen Majorianus do qua khiep so luc luong cua nguoi Visigoth cua mien nam Gaul va lang gieng nguoi Bourgogne cua ho. Aegidius ra suc ho tro no luc nay, tien quan xuong Rhone, quan đoi cua ong con thieu huy va cuop boc doc đuong đi, va quan La Ma chang may choc đa chiem đuoc Lyon vao nam 458, roi vao nam sau đa đe cho nguoi Goth don quan vay chat ong o Arles. "Nguoi Goth cu nghi rang ho du tinh thuc hien nghi le lien hiep thong thuong ben ngoai cac buc tuong thanh cua thu đo xu Gaul" Wolfram viet, "nhung ho đa bi thuc giac mot cach đot ngot boi nhung đot tan cong cua Majorianus va Aegidius 'Frank'."


= Nha cai tri gan nhu đoc lap =
The nhung, moi quan he giua Ricimer va Majorianus ngay cang tro nen xau đi; khi chien dich cua Majorianus o Hispania chong lai nguoi Vandal đa to ro su that bai thi Ricimer moi phe bo ong vao nam 461, sat hai mot Hoang đe khac roi thay the bang Libius Severus. Aegidius đa tu choi cong nhan vi hoang đe bu nhin moi cua Ricimer, bi hai giong ro Visigoth va Bourgogne tach roi khoi Ricimer va Severus o mien bac xu Gaul, Aegidius van an toan truoc bat cu phan ung truc tiep nao ma ho co the gay ra. Ricimer đa chap nhan viec ung ho ke thu cua Aegidius la Agrippinus, ma đuong thoi cho la ke phan boi Narbonne toi cho nguoi Visigoth đe đoi lay su giup đo cua ho. Aegidius đa som bi loi keo vao mot cuoc chien tranh voi nguoi Visigoth. Hugh Elton đa cho rang vi Hoang đe bu nhin cua Ricimer la Severus đa hoi lo nguoi Visigoth đe ho tien hanh cuoc chien chong lai Aegidius.
Aegidius đap tra lai bang cach tan cong Orleans voi su giup đo cua Childeric, va anh trai cua vua Theoderic la Frideric đa tu tran noi sa truong. Tuy vay, Aegidius lai khong nhan manh đen chien thang cua minh. Elton đoan rang su chu tam cua Aegidius đa bi phan tan boi "cuoc xung đot ngay cang tang voi cac nhom Frank khac tren tuyen bien gioi phia đong bac hoac thieu nguon luc." Hilton chu thich rang Aegidius co nhung đoi thu khac ngoai nguoi Visgoth ma ong can phai đoi đau: đo la nguoi Saxon song trong thung lung Loire, nguoi Breton duoi truong Riothamus tung đanh nhau voi nguoi Visigoth, "đoi luc hop tac voi trieu đinh La Ma o Y", va cac phe phai La Ma khac duoi su lanh đao cua comites Paulus va Arbogast. Vung ranh gioi 'vuong quoc' cua minh tuc la Lanh đia Soissons khong con đuoc biet đen mot cach chinh xac nua. "Mac du thuong đuoc mo ta nhu la mot quoc gia La Ma đoc lap o mien bac xu Gaul, 'vuong quoc' cua Aegidius va Syagrius co le khong lon hon nhieu so voi cuoc hanh trinh mot ngay đuong cua quan đoi ho."
Hydatius đa ghi lai rang Aegidius co gui su gia sang cho nguoi Vandal qua bo Đai Tay Duong vao thang 5 nam 464; cung nam đo Hydatius cung ghi chep ve cai chet cua Aegidius do bi đau đoc hoac phuc kich. Steven Muhlberger giai thich la Hydatius biet đuoc lan đau tien khi đoan tau su gia ghe qua Gallaecia, va lan thu hai qua nhung tin đon lan đen tan vung xa xoi heo lanh o Hispania cua ong. Gregory thanh Tours ngu y rang ong chet vi benh dich hach.


Moi lien he đen nuoc Anh? Gildas con giu lai mot đoan trong ban kien nghi ma nguoi Briton—mat đi su bao ve cua quan đoi La Ma sau nam 410—viet cho mot "vien chi huy La Ma Agitus, ba lan giu chuc quan chap chinh". Mac du "hau nhu tat ca cac su gia nuoc Anh thoi ky Tam toi ke tu sau Bede" đeu nghi la Agitus chinh la Patricianus Aetius, cac hoc gia gan đay nhu Leslie Alcock va Mollie Miller đa goi y rang nhan vat Agitus nay rat co the la Aegidius. Tuy nhien nha ngu van hoc Kenneth Hurlstone Jackson lai luu y rang "chang co kho khan nao ve mat ngu nghia đoi voi Agitius = Aetius", khien cho Thomas D. O'Sullivan phai tu bo su nhan đinh thay the nay.


Tham khao