Bien the Alpha (hay Dong B.1.1.7, bien the 202012/01, Bien chung 202012/01, 20I/501Y.V1, Variant of Concern 202012/01 (VOC-202012/01), thuong goi la bien the tai Anh, bien chung tai Anh) la mot bien the cua SARS-CoV-2, virus gay benh virus corona 2019 (COVID-19). Bien the lan đau tien đuoc phat hien vao thang 10 nam 2020 tai Vuong quoc Anh tu mot mau đuoc lay vao thang truoc đo, va nhanh chong bat đau lay lan vao giua thang 12. Su xuat hien cua bien the moi co moi tuong quan voi su gia tang đang ke ty le nhiem COVID-19 noi đay. Su gia tang nay đuoc cho la do su thay đoi đoan N501Y ben trong mien lien ket receptor cua gai glycoprotein. Đay la mien lien ket voi enzyme ACE2 te bao cua nguoi.
Thang 1 nam 2021, hon mot nua mau giai trinh tu gen cua COVID-19 đuoc thuc hien o Anh, đat ra cau hoi ve nguon goc cua bien the va co bao nhieu bien the moi khac đang luu hanh tren khap the gioi.
So luong ca xac nhan mac bien the nay tang len nhanh chong, mot phan la do cac quoc gia tang cuong bien phap giam sat va canh giac.


Phat hien Bien the 202012/01 đuoc phat hien vao đau thang 12 nam 2020, tren co so ket hop du lieu bo gen va quan sat thuc te rang ty le lay nhiem o hat Kent khong co xu huong giam, bat chap cac lenh han che tren toan quoc gia.
Hai bo gen som nhat thuoc dong B.1.1.7 đuoc thu thap vao ngay 20 thang 9 nam 2020 o hat Kent va mot bo gen khac vao ngay 21 thang 9 nam 2020 o Luan Đon. Cac trinh tu nay đuoc gui toi co so du lieu trinh tu GISAID (trinh tu EPI_ISL_601443 va EPI_ISL_581117). Tinh đen ngay 15 thang 12, co 1623 bo gen thuoc dong B.1.1.7. Trong so nay co 519 mau o Luan Đon, 555 mau o Kent, 545 mau o cac vung khac cua Vuong quoc Anh gom ca Scotland va xu Wales, va 4 mau o cac quoc gia khac.
Viec truy vet nho bang chung di truyen cho thay bien the moi nay xuat hien vao thang 9 nam 2020 va sau đo luu hanh o muc rat thap trong quan the cho đen giua thang 11. Su gia tang cac truong hop lien quan đen bien the moi lan đau tien đuoc phat hien vao cuoi thang 11, khi Bo Y te Cong cong Anh (PHE) mo cuoc đieu tra nguyen nhan tai sao ty le nhiem trung o hat Kent khong giam ngay ca khi chinh phu ban hanh lenh han che. Bo  Y te Cong cong cung phat hien bien the nay đang lan nhanh sang Luan Đon va Essex.
Mac du bien the nay đuoc phat hien lan đau tien o Kent, nhung rat kho ma biet đuoc noi bat nguon. Co y kien cho rang bien the nay co le đa bat nguon tu mot nguoi bi suy giam mien dich bi nhiem benh man tinh, khien cho virus co thoi gian dai đe sao chep va tien hoa.


Đac tinh = Di truyen hoc =

Cac đot bien trong SARS-CoV-2 kha pho bien: chi trong gai glycoprotein đa co hon 4000 đot bien đa đuoc phat hien (COVID-19 Genomics UK (COG-UK) Consortium, Tap đoan gen COVID-19 Vuong quoc Anh).
Bien the VOC-202012/01 gom 23 đot bien: 13 đot bien khong đong nghia, 4 đot bien mat đoan va 6 đot bien cam  (tuc la co 17 đot bien lam thay đoi protein va 6 đot bien khong lam thay đoi).


= Tinh lay nhiem =
Tai mot cuoc hop truc tuyen vao ngay 18 thang 12 nam 2020, Nhom tu van ve cac moi đe doa do virus đuong ho hap moi (NERVTAG)  ket luan rang VUI-202012/01 ve co ban co kha nang lay truyen cao hon cac bien the khac, nhung chua co đu du lieu đe đua ra ket luan ve co che can ban dan đen tang kha nang lay truyen (vi du nhu tang tai luong virus, phan bo mo sao chep cua virus, khoang thoi gian noi tiep, v.v.), phan bo theo tuoi cua cac ca benh, hoac muc đo nghiem trong cua benh. Du lieu đuoc NERVTAG xem xet gom phan tich bo gen cho thay ty le hien mac (prevalence odds) tuong đoi cua bien the nay tang gap đoi sau moi 6,4 ngay. Voi khoang cach the he la 6,5 ngay suy ra he so lua chon (selection coefficient) la 
  
    
      
        l
        o
        
          g
          
            e
          
        
        (
        2
        )
        ⋅
        6
        ,
        5
        
          /
        
        6
        ,
        4
        =
        +
        0
        ,
        70
        =
        +
        70
        %
      
    
    {\displaystyle log_{e}(2)\cdot 6,5/6,4=+0,70=+70\%}
  
 Nhom cung phat hien moi tuong quan giua su tang len cua he so lay nhiem co ban song hanh voi su ton tai cua dong B.1.1.7. Mac du con co the co nhung giai thich khac nhung co kha nang la bien the nay de lay lan hon; cac nghien cuu trong phong thi nghiem trong tuong lai se lam ro đieu nay.
Mot trong nhung thay đoi đang chu y nhat trong VOC-202012/01 la đoan N501Y, su thay đoi tu asparagin (N) thanh tyrosine (Y) tai vi tri amino acid thu 501. So di đot bien nay quan trong vi đay la mien lien ket receptor (RBD) cua gai glycoprotein (ben trong motip lien ket receptor (receptor-binding motif, RBM), mot phan cua mien RBD va vi đay la vi tri gan voi enzyme ACE2 cua nguoi. Cac đot bien trong mien RBD co the lam thay đoi kha nang nhan dang khang the va tinh đac hieu lien ket đoi voi ACE2. Hon nua, đot bien co the giup virus de lay nhiem hon.  That vay, trong mot bao cao do Suc khoe Cong cong Anh xuat ban vao ngay 21 thang 12 nam 2020 (Chand va cs) ket luan rang "co nhieu kha nang N501Y anh huong đen ai luc lien ket receptor cua protein gai va co the đot bien nay đon le hoac ket hop voi su mat đoan o vi tri 69/70 trong mien đau N, giup tang cuong kha nang lay truyen cua virus ".
Thu tuong Anh Boris Johnson cho biet vao ngay 19 thang 12 nam 2020 rang bien the moi co kha nang lay nhiem tang 70% so voi cac bien the truoc đo, mac du van chua chac chan. Chinh phu Phap phan bac y kien cua Johnson, cho rang kha nang lay nhiem"chua đuoc chung minh o giai đoan nay". Vivek Murthy, cuu Tong Y si Hoa Ky, cung cho rang rang bien the nay co kha nang lay truyen cao hon.


= Đoc luc =
Co quan tu van khoa hoc NERVTAG Vuong quoc Anh ket luan vao ngay 18 thang 12 nam 2020 rang khong co đu du lieu đe đua ra ket luan ve muc đo nghiem trong cua benh. Tai cuoc hop giao ban cua Johnson vao ngay hom sau, cac quan chuc đua ra thong bao rang "khong co bang chung" cho thay bien the moi gay ra ty le tu vong cao hon. Ong Vivek Murthy đong y voi thong bao nay.
Giua thang 12 nam 2020, co van y te chung cua NHS Test and Trace va co quan Y te Cong cong Anh (Public Health England, PHE), ba Susan Hopkins tuyen bo: "Hien tai khong co bang chung cho thay chung nay gay ra benh nang hon du đa đuoc phat hien tren dien rong, đac biet la nhung noi co so truong hop gia tang ca mac moi. "
Vao ngay 23 thang 12 trong mot cuoc phong van, ba Wendy Barclay (thanh vien cua NERVTAG) cho rang khong co bang chung cho thay "Long COVID" (hoi chung COVID man tinh) co lien quan đen bien the, va rang rat co the la do su khac nhau trong phan ung mien dich cua tung vat chu.
Phong thi nghiem cua Y te Cong cong Anh tai Porton Down đang tien hanh cac cuoc thu nghiem đe tim bang chung lieu bien the moi co anh huong đen muc đo nghiem trong cua benh hay khong.
Trinh tu gen cua VOC-202012/01 cho thay mot đot bien Q27stop lam "cat ngan protein ORF8 hoac lam bat hoat protein". Mot nghien cuu truoc đo ve cac bien the SARS-CoV-2 bi xoa gen ORF8 ghi nhan rang chung "co lien quan đen cac trieu chung nhe hon va ket qua tien luong benh tot hon". Nghien cuu cung luu y rang "SARS-CoV-2 ORF8 la mot protein tuong tu nhu globulin mien dich (Ig) anh huong đen benh sinh ", "SARS-CoV-2 ORF8 lam giang hoa Phuc hop phu hop to chuc chinh I (MHC lop I)" va "SARS- CoV-2 ORF8 ngan chan phan ung chong vi-rut qua interferon loai I (IFN-1)  ".
Vi tri amino acid 501 ben trong gai glycoprotein(VOC-202012/01 co mot su thay đoi tai vi tri N501Y), Chand va cong su ket luan rang "co the cac bien the tai vi tri nay anh huong đen hieu qua trung hoa đoc luc vi rut", nhung luu y rang "hien chua co du lieu trung hoa vung N501Y co san tu huyet thanh đa dong khi bi nhiem trung tu nhien". Tuy nhien, hien tuong mat đoan amino acid o vi tri 69–70 (69–70del) cua glycoprotein gai đa đuoc phat hien "trong cac vi rut can tro phan ung mien dich o mot so benh nhan suy giam mien dich ".


= Hieu qua cua vac xin =
Tinh đen cuoi nam 2020, mot so vac xin COVID-19 đa đuoc trien khai hoac đang đuoc phat trien. Mac du bien the moi co đot bien đoi voi glycoprotein gai, he mien dich van sinh ra cac khang the đoi voi mot so vung cua protein đe đap ung voi vac-xin, vi vay nguoi ta cho rang  mot đot bien duy nhat nay khong khien giam hieu qua cua vac-xin.
Tuy nhien, khi co nhieu đot bien xay ra thi can phai thay đoi vac-xin. Vi du, SARS-CoV-2 khong đot bien nhanh nhu vi rut cum, va vac xin moi đa đuoc chung minh la co hieu luc vao cuoi nam 2020 la nhung loai đieu chinh đuoc neu can thiet. Tinh đen cuoi nam 2020, co quan y te va chuyen gia Đuc, Anh, My cho rang cac vac xin hien co van se co hieu qua chong lai bien the VOC-202012/01 moi nhu cac bien the truoc đo.
Vao ngay 18 thang 12, NERVTAG đa đua ra ket luan "rang hien tai chua co đu du lieu đe đua ra bat ky ket luan nao ve [...] [a] khang nguyen lan tranh (antigenic escape)".
Tinh đen  ngay 20 thang 12 nam 2020, Y te cong cong Anh xac nhan la "khong co bang chung" cho rang bien the moi nay khang đuoc voi vac xin cua Pfizer–BioNTech hien đang su dung trong chuong trinh tiem chung Anh.


Lay lan Truong hop đau tien co the xay ra vao giua thang 9 nam 2020 tai Luan Đon hoac hat Kent, Vuong quoc Anh. Tinh đen ngay 13 thang 12 nam 2020, 1108 truong hop mac bien the nay đa đuoc xac đinh o Vuong quoc Anh. Nhung truong hop nay chu yeu phan bo o phia đong nam nuoc Anh. Bien the cung đa đuoc tim thay o Wales va Scotland. Đen thang 11, khoang 1/4 so truong hop trong đai dich COVID-19 tai Luan Đon chua bien the moi gay ra va đen thang 12, con so đo la 1/3. Vao giua thang 12, nguoi ta uoc tinh rang gan 60% truong hop o London lien quan đen VOC-202012/01. Tinh đen ngay 20 thang 12 nam 2020, chin truong hop cua bien the moi đa đuoc bao cao o Đan Mach , bon truong hop o Bi va mot truong hop o Ha Lan, Uc va Y. Singapore, Israel va Bac Ireland đa bao cao cac truong hop đau tien vao ngay 23 thang 12. Đuc va Thuy Si xac nhan truong hop đau tien vao ngay 24 thang 12, va Cong hoa Ireland va Nhat Ban xac nhan vao ngay 25 thang 12. Cac truong hop đau tien o Canada, Phap, Lebanon, Tay Ban Nha va Thuy Đien đa đuoc bao cao vao ngay 26 thang 12. Vuong quoc Anh va Đan Mach đang giai trinh tu cac truong hop SARS-CoV-2 voi ty le cao hon đang ke so voi hau het cac nuoc khac.
Mot bien the co cung thay đoi tai vi tri N501Y (co the dan đen kha nang lay truyen cao hon), nhung co dong rieng biet voi bien the o Anh, cung đa đuoc phat hien o Nam Phi. Su thay đoi N501Y cung đuoc tim thay o nhieu noi khac nhu o Uc vao thang 6 - thang 7, o My vao thang 7 va o Brazil vao thang 4.


Kiem soat Tat ca cac quoc gia cau thanh Vuong quoc Anh đeu bi anh huong boi lenh han che đi lai trong nuoc do su gia tang lan truyen cua COVID-19  co hieu luc tu ngay 20 thang 12 nam 2020. Trong thang 12 nam 2020, ngay cang nhieu quoc gia tren the gioi cong bo lenh cam tam thoi hoac đang can nhac viec cam hanh khach đi lai tu Vuong quoc Anh va trong mot so truong hop tu cac quoc gia khac nhu Ha Lan va Đan Mach. Mot so quoc gia cam bay hoac chi cho phep cong dan cua minh nhap canh va buoc phai trai qua xet nghiem SARS-CoV-2 am tinh. Nguoi phat ngon cua WHO cho biet "Tren khap chau Au, noi lay truyen du doi va lan rong, cac quoc gia can phai no luc tang cuong cac phuong phap kiem soat va phong ngua dich benh".
Nhieu quoc gia tren the gioi ap đat cac han che đoi voi viec đi lai cua hanh khach tu Vuong quoc Anh; nuoc lang gieng Phap cung han che cac phuong tien cho hang co nguoi lai. Mot so nuoc ap dung cac han che đoi voi viec đi lai toi quoc gia khac. Tinh đen  ngay 21 thang 12 nam 2020, it nhat 42 quoc gia đa han che cac chuyen bay tu Vuong quoc Anh, va Nhat Ban đang han che nhap canh cua tat ca cong dan nuoc ngoai sau khi cac truong hop cua bien the moi đuoc phat hien tai lanh tho đat nuoc nay.


Xem them Cluster 5, mot bien the cua SARS-CoV-2 đuoc tim thay trong cac trang trai nuoi chon o Đan Mach voi mot đot bien trong mien lien ket receptor Y453F
Bien the 501.V2, mot bien the cua SARS-CoV-2 đuoc tim thay o Nam Phi, cung xuat hien thay đoi o đoan N501Y va hai thay đoi khac trong mien lien ket receptor


Tham khao Chu giai

Chu thich


Lien ket ngoai "Vuong quoc Anh bao cao bien the moi mang ten VUI 202012/01" Luu tru ngay 20 thang 12 nam 2020 tai Wayback Machine. GISAID.
"Tom tat đanh gia moi đe doa ngay 20 thang 12 nam 2020 -" Su gia tang nhanh chong cua mot bien the SARS-CoV-2 voi nhieu đot bien protein đot bien đuoc quan sat thay o Vuong quoc Anh. Trung tam Phong ngua va Kiem soat Dich benh Chau Au.