Xem cac cong trinh co ten Van mieu tai bai Van mieu (đinh huong)

Van mieu (chu Han: 文廟), ten o dang đay đu la Van Tuyen Vuong mieu (文宣王廟), con đuoc goi la Khong mieu (孔廟) hoac Phu tu mieu (夫子廟), la mieu tho Khong Tu tai cac nuoc A Đong nhu Viet Nam, Trung Quoc, Đai Loan, Nhat Ban, Trieu Tien...
Co mot buc tuong Khong Tu cao 72 met đuoc lam bang đong thau va đuoc gia co bang thep. Buc tuong khong lo nam o Khuc Phu, tinh Son Đong, noi sinh cua nha giao duc va triet hoc Trung Quoc co đai.


Lich su Nam 478 TCN, sau khi Khong Tu mat đuoc mot nam, Lo Van Lai đa ha lenh tho cung Khong Tu va cho tu sua nha o cua ong đe thanh mieu tho.
Nam 195 TCN, Han Cao To đa đen Khong mieu o nuoc Lo cung Khong Tu theo đai le, đay cung la điem khoi đau cho cac bac đe vuong đen cung te Khong Tu.
Nam 739, Đuong Huyen Tong phong Khong tu lam Van Tuyen Vuong, nhan đo goi Khong mieu la Van Tuyen Vuong mieu. Tu đoi Minh ve sau goi tat Khong mieu la Van mieu đe đoi ung voi Vu mieu (mieu tho Quan Vu, Nhac Phi).


Cau truc Bat đau tu trieu đai nha Đuong (618–907), cac đen tho Nho giao đuoc xay dung o cac truong hoc cap tinh va quan tren khap đe quoc, o phia truoc hoac o mot ben cua truong hoc.  Cong truoc cua ngoi đen đuoc goi la Linh Tinh Mon (Lingxing, gian the: 棂星门; phon the: 欞星門). Ben trong thuong co ba san, mac du đoi khi chi co hai. Tuy nhien, khu phuc hop o Khuc Phu co chin san, trong chua rat nhieu tam bia ky niem cac chuyen tham cua hoang đe hoac hoang gia ban tang cac danh hieu cao quy cho hau due cua Khong Tu. Toa nha chinh, nam o san trong voi loi vao bang Đai Thanh Mon (Dachengmen, gian the: 大成门; phon the: 大成門), goi la Dachengdian (tieng Trung: 大成殿), đuoc dich theo cach khac nhau la "Đai sanh thanh tuu vi đai", "Đai sanh hoan thanh xuat sac", hoac "Đai sanh đuong hoan hao". O Trung Quoc, hoi truong nay la noi co cac Bai vi (tieng Trung: 神位) cua Khong Tu, cung nhu cua nhung nha hien triet (gian the: 圣; phon the: 聖) va thanh hien (gian the: 贤; phon the: 賢) quan trong khac. Phia truoc Dachengdian o Khuc Phu la Apricot Pavilion hay Hanh Đan (gian the: 杏坛; phon the: 杏壇). Mot cong trinh quan trong khac phia sau toa nha chinh la Đen tho Hien nhan (Chongshengci gian the: 崇圣祠; phon the: 崇聖祠), trong đo ton vinh to tien cua Khong Tu va to phu cua Tu tuong va Muoi hai triet gia.


Tho phung Viec ton tho Khong Tu tap trung vao viec cung te cho linh hon cua Khong Tu trong đen tho Khong Tu.


Van mieu tai cac nuoc Voi su pho bien cua Nho hoc khap Đong A, cac đen tho Nho giao cung đuoc xay dung o Viet Nam, Han Quoc va Nhat Ban. Bat đau tu the ky 18, mot so tham chi con đuoc xay dung o chau Au va chau My. O thoi ky đinh cao cua chung, uoc tinh đa co hon 3.000 ngoi đen Nho giao ton tai.


= Viet Nam =
Nam 1070, Ly Thanh Tong cho xay dung Van Mieu
Nam 1075, mo khoa thi đau tien
Nam 1484, quyet đinh cho xay dung bia, ghi ten tien si
Trong lich su ghi nhan co 2 Van mieu quoc gia la: Van Mieu - Quoc Tu Giam va Van mieu Hue cung 28 Van mieu hang tinh. Nhung ngay nay, tai Viet Nam con ton tai 11 Van mieu sau:
1- Van Mieu - Quoc Tu Giam tai Ha Noi
2- Van mieu Bac Ninh, tinh Bac Ninh
3- Van mieu Vinh Phuc, tinh Vinh Phuc.
4- Van mieu Son Tay, Son Tay
5-Van mieu Xich Đang, tinh Hung Yen
6- Van mieu Mao Đien, tinh Hai Duong
7- Van Mieu Nghe An, Thanh pho Vinh, tinh Nghe An
8- Van mieu Hue, Hue
9- Van mieu Dien Khanh, tinh Khanh Hoa
10- Van mieu Tran Bien, Bien Hoa
11- Van Thanh Mieu Vinh Long, tinh Vinh Long
Cac Van Mieu cap tinh khong con ton tai gom:
1- Van mieu Lang Son
2- Van mieu Thai Nguyen
3- Van mieu Tuyen Quang
4- Van mieu Hung Hoa ( Phu Tho)
5- Van mieu Nam Đinh
6- Van mieu Cao Bang
7-Van mieu Quang Yen (Quang Ninh)
8- Van mieu Ninh Binh
9- Van mieu Thanh Hoa
10- Van mieu Ha Tinh
11- Van mieu Quang Binh
12- Van mieu Quang Tri
13- Van mieu Quang Nam
14- Van mieu Quang Ngai
15- Van mieu Binh Đinh
16- Van mieu Phu Yen
17- Van mieu Binh Thuan
18- Van mieu Gia Đinh (Tp. Ho Chi Minh)
19-Van mieu An Giang.
Ngoai ra con co khoang 444 Van mieu hang Phu, huyen, tong, xa, thon: Bac Giang: 22, Bac Ninh: 38, Ha Đong: 33, Ha Nam: 3, Ha Thanh: 9; Ha Tinh: 7, Hai Duong: 44; Hung Yen: 34, Nam Đinh: 30, Nghe An: 27.... Van Mieu cap phu, huyen, tong xa, thon co cac danh xung khac nhau: Van Mieu, Van thanh, Thanh tu, Van chi. Hien  co Van mieu hang huyen con ton tai la Van mieu Đong Ngan, huyen Đong Anh, Ha Noi.
Thap hon o cap lang xa co Van mieu xa Tra Lam (nay la thon Tra Lam, Tri Qua , Thuan Thanh, Bac Ninh) va cac Van chi tho cac bac tien thanh, tien hien.... đien hinh nhu Van chi lang Phu Luu, Tu Son, Bac Ninh.


= Nhat Ban =

Đen tho Nho giao (孔子 廟, koshi-byo) cung đuoc xay dung rong rai o Nhat Ban, thuong ket hop voi cac truong hoc Nho giao. Noi tieng nhat la Yushima Seido, đuoc xay dung vao nam 1630 trong thoi ky Edo nhu mot truong tu thuc co lien he voi hoc gia Tan Nho giao Razan Hayashi. Ban đau đuoc xay dung tai Shinobi-ga-oka thuoc Ueno, đen đuoc Shogunate Tokugawa chuyen đen vao cuoi the ky 18 gan Ochanomizu ngay nay, va mot chinh truong đuoc nha nuoc tai tro la Shoheiko cung đuoc xay trong khuon vien.
Cac ngoi đen Nho giao noi tieng khac o Nagasaki, Bizen, tinh Okayama; Taku, tinh Saga; va Naha, tinh Okinawa

Thanh đuong Yushima (湯島聖堂), Bunkyo, Tokyo.
Khong Tu mieu Nagasaki (長崎孔子廟), Nagasaki.


= Trieu Tien =
Thanh Quan Quan (Seongkyunkwan) la truong hoc phu toi cao đuoc xay dung thoi Trieu Tien Thai To nam 1398. Đay la truong đao tao Nho hoc cua quoc gia. Seongkyunkwan co vai tro la tong hanh dinh cua Nho hoc trong suot 500 nam vuong trieu Trieu Tien va no đam đuong ca viec tien hanh hoat đong te le o Van mieu. Nam 1894, bang cuoc cai cach Giap Ngo ngoai Nho hoc cac mon hoc khac nhu lich su, đia ly, so hoc,... cung đuoc đua vao giang day nham đoi pho voi qua trinh can đai hoa đang dien ra. Nhung o vao thoi ky Han Quoc la thuoc đia cua Nhat, Seongkyunkwan chi con đam đuong cac hoat đong te le o Van mieu cho toi nam 1930 cac hoc gia Nho hoc đa thanh lap hoc vien Myunglyun va viec giao duc lai bat đau đuoc thuc hien lai. Hoc vien Myunglyun nam 1942 đuoc đoi thanh truong chuyen Myunglyun sau đo tro thanh truong Đai hoc Seongkyunkwan cho đen hien nay.
Ngay khi nha Trieu Tien đuoc thiet lap Nho giao đa tro thanh he tu tuong thong tri cua đat nuoc, vao nam Thai Tong thu 7 vi vua đoi thu 3 (1399) Myungmundang, Van mieu, YangHyunKo tho Khong Tu va cac bac thanh hien cua Nho giao. Van mieu lien tuc gap tai nan va chang bao lau sau khi đuoc xay dung o đay đa xay ra hoa hoan, sau khi đuoc sua chua thi lai bi tan pha boi cuoc ngoai loan Nham Dan.
Van mieu đuoc tao thanh boi Đai Thanh Đien tho Khong Tu va 4 thanh, muoi vi mon đe, sau nguoi thoi Tong, Đong Vu va Tay vu tho bia cua 111 vi thanh hien cua Trung Quoc va Han Quoc bat đau la 72 vi mon đe cua Khong Tu. Đai Thanh Đien đuoc đoi ten thanh Đai Thanh Đien sau ngay đat nuoc Han Quoc đuoc giai phong bai vi cua 18 vi hien triet Trieu Tien đa đuoc chuyen vao trong Đai Thanh Đien.
Khong chi o Thanh Quan Quan, Van mieu con co ca o cac Huong giao (truong lang) la cac truong quoc lap đuoc dung len o khap cac quan huyen, cho đen tan bay gio cu vao ngay Thuong Đinh thang 2 va thang 8 am lich hang nam (ngay chu Đinh) nghi le Thich Đien Đai Le lai đuoc to chuc o Van mieu.


= Indonesia =

Cac đen tho Nho giao cung co mat o Indonesia, thuong goi la "Nha tho cua Khong Tu" vi Nho giao la mot ton giao đuoc cong nhan o quoc gia. Trong tieng Trung Quoc, nhung noi nay goi la litang (礼堂) hoac "phong tho". Lon nhat va lau đoi nhat la Boen Bio o Surabaya, ban đau xay dung tai Khu pho Tau cua thanh pho vao nam 1883 va chuyen đen đia điem moi nam 1907. Theo bao cao, co hon 100 phong tho Nho giao khap Indonesia.


Xem them Quoc tu giam
Phu va Khong Lam
Van Xuong đe quan (文昌 帝君)
Đao quan
Chua


Tham khao Lien ket ngoai Images of the Temple of Culture, with detailed history of Confucian temples
Full Virtual Walk & Info on Confucius Temple, Beijing
Asian Historical Architecture: Fuzimiao in Nanjing
Asian Historical Architecture: Confucian temple in Suzhou
The Confucian temple in Tainan Luu tru ngay 5 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Surabaya, with description of Boen Bio
The Taipei Confucius Temple