The thao duoi mat nuoc hay the thao duoi nuoc la nhom cac mon the thao canh tranh su dung mot hay ket hop cac ky thuat lan sau - nin tho, lan ong tho hoac lan binh khi cong them viec su dung cac thiet bi ho tro nhu mat na lan va chan nhai. Cac mon the thao nay đuoc tien hanh trong moi truong tu nhien, tai cac đia điem nhu song, bien hay cac nguon nuoc gioi han nhu ho va trong moi truong nuoc nhan tao nhu be boi. Cac mon the thao duoi mat nuoc gom co - aquathlon, boi chan vit (hay "lan"), lan tu do, san ca duoi nuoc (spearfishing), lan the thao, bong đa duoi nuoc, khuc con cau duoi nuoc, khuc con cau tren bang duoi nuoc, chay đinh huong duoi nuoc, chup anh duoi nuoc, rugby duoi nuoc, ban muc tieu duoi nuoc.


Co quan đieu hanh Phan lon cac bo mon duoi đay đuoc quan ly boi CMAS. Cac to chuc khac tham gia vao cong tac quan ly va đieu hanh gom co AIDA International World Aquachallenge Association lan luot đieu hanh lan tu do va hockey duoi nuoc đong thoi voi CMAS. Manitoba Underwater Council quan ly bong đa (bau duc) duoi nuoc.


Cac mon the thao = Aquathlon =

Aquathlon (hay đau vat duoi nuoc) la mon the thao noi nguoi choi voi mat na va chan nhai se vat nhau duoi nuoc voi muc đich giat dai ruy bang khoi mat ca chan cua đoi thu, qua đo chien thang. Cuoc đau dien ra trong pham vi vo đai hinh vuong rong 5 m nam trong long mot be boi, gom ba hiep, moi hiep 30 giay, cong them mot hiep thu tu neu hai ben hoa nhau. Mon nay ra đoi tu nhung nam 1980 tai Lien Xo va lan đau đuoc thi đau quoc te vao nam 1993. Mon đuoc Confederation Mondiale des Activites Subaquatiques (Lien đoan hoat đong the thao duoi nuoc the gioi – CMAS) cong nhan vao nam 2008.


= Ban muc tieu duoi nuoc =

Ban muc tieu duoi nuoc la mon the thao kiem tra kha nang su dung sung ban xien chinh xac va kha nang nin tho hay lan tu do cua nguoi choi. Mon the thao nay đuoc phat trien o Phap đau nhung nam 1980.


= Bong bau duc duoi nuoc =

Bong bau duc duoi nuoc hay bong đa duoi nuoc (underwater football) la mon the thao duoi nuoc đoi khang co cac yeu to giong voi hockey duoi nuoc va rugby duoi nuoc. Mon đuoc choi trong long mot ho boi voi cac dung cu lan voi hoi (mat na, voi hoi, va chan vit).


= Boi chan vit =

Boi chan vit, boi chan nhai hay lan la mon the thao duoi nuoc bao gom bon ki thuat boi loi, co the o tren mat nuoc va su dung voi hoi cung chan nhai đon (mot chan nhai long vao hai chan) hoac chan nhai đoi (moi chan đeo mot chan nhai); hoac thi đau duoi mat nuoc va su dung chan nhai đon  đong thoi nin tho hoac thi đau duoi mat nuoc voi dung cu lan binh khi tuan hoan mo. Cac noi dung khoang cach thi đau giong voi mon boi cho ca hai đia điem trong ho boi va ngoai troi. Cac cuoc thi đau o đang cap chau luc va quoc te đuoc CMAS to chuc.  Giai vo đich the gioi đau tien đuoc to chuc nam 1976. Mon the thao nay cung đuoc gop mat o World Games voi tu cach mon the thao phong trao vao nam 1981 va đuoc bieu dien tai Universiade thang 7 nam 2013.


= Chay đinh huong duoi nuoc =

Chay đinh huong duoi nuoc su dung thiet bi lan binh hoi tuan hoan mo voi cac noi dung đong đoi va ca nhan dien ra ca trong be boi lan ngoai troi nham kiem tra kha nang đinh huong duoi mat nuoc cua nguoi tham gia. Nguoi choi se boi theo mot lo trinh đuoc đanh dau tren ban đo do ban to chuc chuan bi san, cung mot la ban va đong ho đem khoang cach đa vuot qua. Mon nay đuoc phat trien tai Lien bang Xo viet cuoi thap nien 1950 va chu yeu choi tai chau Au.


= Chup anh duoi nuoc =

Chup anh duoi nuoc la mon the thao đuoc CMAS quan ly trong đo cac đoi thi sinh dung he thong may anh ki thuat so duoi nuoc cung lan tai cac đia điem nuoc man trong cung mot luc trong thoi gian hai ngay. Cac hinh anh ki thuat so đuoc nop len sau đo se đuoc đanh gia va xep hang boi mot ban giam khao, nhung nguoi đanh gia tren 5 hang muc anh đe cuoi cung tinh tong điem. Mon the thao đuoc phat trien tu truoc nam 1985 nhu mot su kien chup anh bang phim.


= Khuc con cau duoi nuoc =

Khuc con cau duoi nuoc hay hockey duoi nuoc (underwater hockey, viet tat la UWH; con goi la mon octopush) la mon the thao han che va cham trong đo hai đoi đieu khien trai puck o duoi đay ho boi va lam sao đe đua trai puck đo vao khung thanh đoi phuong bang mot cay gay ngan. Mon co nguon goc tu Anh vao nam 1954 khi nguoi sang lap cau lac bo Southsea Sub-Aqua Club sang tao ra tro choi nham duy tri su hung thu va nang đong cua cac thanh vien trong cau lac bo vao nhung thang troi lanh khi viec lan ngoai troi khong con gay hung thu. Giai vo đich the gioi cua mon hockey duoi nuoc to chuc lan đau o Canada nam 1980 sau no luc bat thanh truoc đo vao nam 1979 do tinh hinh chinh tri quoc te. CMAS la to chuc đieu hanh cua mon the thao.


= Khuc con cau tren bang duoi nuoc =

Khuc con cau tren bang duoi nuoc la mon the thao mao hiem đong vai tro bien the cua mon khuc con cau tren bang. Trong mon nay nguoi choi thi đau trong trang thai lon nguoc ben duoi ao hay ho bi đong bang. Nguoi choi đeo mat na, chan vit va bo đo lan va tan dung mat duoi cua be mat bang lam san choi cung mot puck noi đuoc. Cac đau thu khong su dung bat ky thiet bi tho nao ma troi len mat nuoc đe tho cu 30 giay mot lan.


= Lan the thao =

Lan the thao la mon the thao su dung trang bi lan binh khi tuan hoan mo, bao gom mot chuoi cac noi dung ca nhan va đong đoi, đuoc tien hanh trong mot ho boi nham đanh gia trinh đo ki thuat lan binh khi cua nguoi tham gia. Mon đuoc phat trien o Tay Ban Nha cuoi thap nien 1990 va đuoc to chuc chu yeu o chau Au.


= Lan tu do =

Lan tu do (free diving hay lan nin tho) mang tinh canh tranh hien đuoc quan ly boi hai hiep hoi the gioi: AIDA International (International Association for Development of Apnea – Hiep hoi Phat trien Mon nin tho Quoc te) va CMAS. Hau het cac loai hinh lan tu do co chung đac điem la mon the thao dua tren thanh tich ca nhan xuat sac nhat. Ngoai le la giai vo đich đong đoi the gioi do AIDA to chuc, khi đo tong ket qua cua ca đoi la ket qua đem ra phan hang. Hien co 9 noi dung đuoc cac co quan đieu hanh chinh thuc su dung va khoang hon chuc noi dung tap luyen tai đia phuong. Ca nam va nu đeu co the thi đau o tat ca cac noi dung. Khi thi đau ngoai troi thi khong co su phan biet ve moi truong thi đau trong cach tinh thanh tich. Cac noi dung cua AIDA co the đuoc dien ra voi tu cach la mot cuoc thi đau hoac mot no luc lap ky luc, ngoai tru cac noi dung variable weight va no limits khi chi la cac noi dung nham xac lap ky luc thuan tuy.


= Quay phim duoi nuoc =
Quay phim duoi nuoc la mon the thao duoi nuoc su dung binh khi do CMAS quan ly, trong đo cac đoi se su dung cac thiet bi quay phim ky thuat so đeu lan xuong cac vung nuoc cung mot luc va thi đau trong thoi gian hai ngay. Video quay đuoc se đuoc giam khao cham điem va xep hang.


= Rugby duoi nuoc =

Rugby duoi nuoc la mon the thao duoi nuoc gom hai đoi tranh gianh nhau quyen kiem soat trai bong noi đuoc (ruot la nuoc bien) va co gang đua bong vao mot chiec ro kim loai đong vai tro la khung thanh đoi phuong o đau be boi. Mon nay co nguon goc tu che đo luyen tap the luc trong cac cau lac bo lan cua Đuc nhung nam đau thap nien 1960 va hau nhu khac xa so voi bong rugby. Mon đuoc CMAS cong nhan nam 1978 va giai vo đich the gioi đau tien đuoc to chuc vao nam 1980.


= San ca duoi nuoc =
San ca duoi nuoc (spearfishing) bao gom viec san tim va bat ca duoi mat nuoc, su dung ky thuat nin tho va mot bo đo bat ca vi du nhu sung ban xien (speargun). Cac van đong vien se tranh tai voi nhau trong mot khoang thoi gian co đinh.


Thi đau cap đo quoc te = The van hoi =
Chua tung co mon the thao duoi mat nuoc nao đuoc đua vao thi đau tai The van hoi, tham chi voi tu cach mon bieu dien, mac du mot so noi dung nin tho đuoc dien ra trong mon boi - noi dung boi duoi nuoc cua nam tai The van hoi Mua he 1900 o Paris va trong noi dung phong xuong nuoc tinh khoang cach (plunge for distance) tai The van hoi Mua he 1904 o St. Louis, Missouri. Trong thap ky 1950 va 1960, nhieu to chuc nhu Amateur Athletic Union (Lien minh The thao Nghiep du) cua Hoa Ky va International Underwater Spearfishing Association (Hiep hoi San ca duoi nuoc Quoc te) van đong đe đua mon spearfishing vao chuong trinh Olympic. Vao nam 1968 nguoi ta cho biet Uy ban Olympic Quoc te (IOC) đa chon boi nghe thuat thay vi spearfishing. Vao nam 1999, boi chan vit hay lan đuoc xem xet co mat trong chuong trinh The van hoi Mua he 2004 o Athens, Hy Lap. Sau đo vao nam 2002, cac mon duoi mat nuoc tiep tuc đuoc IOC xem xet them vao The van hoi Mua he 2008 o Bac Kinh, Trung Quoc. Tuy nhien no cung 8 mon khac bi tu choi vi ly do:

Cac thong ke đuoc xem xet dua tren so lien đoan đang ky, so cac quoc gia thi đau o cac su kien lon, va muc đo phu song truyen thong va truyen hinh cac su kien lon cua hau het cac mon the thao đuoc đe trinh len đa khong cho thay muc đo tham gia thi đau toan cau va su quan tam cao hon cac mon trong chuong trinh hien tai, va do đo khong the đuoc xem la se mang toi them gia tri [cho The van hoi].


= Đai hoi The thao The gioi =
Lan xuat hien tai Đai hoi The thao The gioi voi tu cach mon the thao phong trao ke tu nam ki đai hoi đau tien.


= Đai hoi The thao Thinh vuong chung =
Chua tung co mo duoi mat nuoc nao dien ra tai Đai hoi The thao Thinh vuong chung hay co trong danh sach mon khong bat buoc. Tuy nhien mot so nuoc trong Khoi Thinh vuong chung tien hanh it nhat mot giai vo đich lan chan vit duoi ten Commonwealth Finswimming Championships va ca giai o Hobart, Tasmania, Uc vao thang 2 nam 2007.


= Đai hoi The thao Sinh vien (Universiade) =
Lan đuoc xep la mon bieu dien tai Universiade vao thang 7 nam 2013.


= Cac su kien đa mon khac =
Cac mon sau tung xuat hien tai cac su kien đa mon:

Lan - Đai hoi The thao Trong nha chau A ke tu nam 2005, SEA Games vao nam 2009 va 2011, Đai hoi The thao Bolivar 2013 va Đai hoi The thao Bai bien Bolivar 2014.
Lan tu do - Đai hoi The thao Bolivar 2013 va Đai hoi The thao Bai bien Bolivar 2014.
San ca duoi nuoc- Đai hoi The thao Micronesia tu nam 2006, Đai hoi The thao Bolivar 2013 va Đai hoi The thao Bai bien Bolivar 2014.
Chay đinh huong duoi nuoc - Đai hoi The thao Nam My 1986.


Tham khao Lien ket ngoai