Maine ( ) la tieu bang cuc Đong cua vung New England thuoc Đong Bac Hoa Ky. No giap New Hampshire ve phia Tay, Vinh Maine ve phia Đong Nam, va cac tinh cua Canada la New Brunswick va Quebec ve phia Đong Bac va Tay Bac. No la tieu bang lon nhat vung New England neu tinh theo tong dien tich. Trong 50 tieu bang cua nuoc My thi Maine la bang nho thu 12 theo dien tich, it dan thu 9, mat đo dan so thap thu 13 va la vung nong thon nhat. Maine cung la tieu bang cuc Bac phia Đong cua Ngu Đai Ho, tieu bang duy nhat co ten bao gom mot am tiet va tieu bang co bien gioi duy nhat voi mot tieu bang khac cua Hoa Ky. Khoang mot nua dien tich cua Maine nam o moi ben cua vi tuyen 45 Bac theo vi đo. Thanh pho đong dan nhat o Maine la Portland, trong khi thu phu cua no la Augusta.
Maine theo truyen thong đuoc biet đen voi bo bien Đai Tay Duong lom chom đa va bo vinh; nhung ngon nui co đuong vien muot ma; noi đia rung ram; song nuoc đep nhu tranh ve; va cac mon an hai san va qua viet quat bui ram hoang da, đac biet la tom hum va ngheu. Vung ven bien va Down East cua Maine đa noi len nhu nhung trung tam quan trong cho nen Cong nghiep sang tao, đac biet la o vung đo thi Portland, noi cung đang mang lai su chinh trang.
Lanh tho Maine la noi sinh song cua tho dan trong hang nghin nam sau khi cac song bang rut đi trong Thoi ky bang ha cuoi cung. Vao thoi điem nguoi chau Au đen, mot so nha nuoc noi Ngu toc Algonquin đa cai tri khu vuc nay va nhung nha nuoc nay hien đuoc goi la Lien minh Wabanaki. Khu đinh cu chau Au đau tien trong khu vuc la cua nguoi Phap, hinh thanh vao nam 1604 tren đao Saint Croix, đuoc thanh lap boi Pierre Dugua, Sieur de Mons. Khu đinh cu đau tien cua nguoi Anh la Thuoc đia Popham ton tai trong thoi gian ngan, đuoc thanh lap boi Cong ty Plymouth vao nam 1607. Mot so khu đinh cu cua nguoi Anh đuoc thanh lap doc theo bo bien Maine vao nhung nam 1620, mac du khi hau khac nghiet va xung đot voi nguoi ban đia đia phuong đa khien nhieu nguoi that bai.
Khi Maine buoc vao the ky XVIII, chi co nua ta khu đinh cu chau Au con ton tai. Cac luc luong Trung thanh va Yeu nuoc tranh gianh lanh tho cua Maine trong Cach mang Hoa Ky. Trong Chien tranh nam 1812, khu vuc phia Đong Maine phan lon khong đuoc bao ve đa bi luc luong Anh chiem đong voi muc tieu sap nhap no vao Canada thong qua Thuoc đia New Ireland, nhung Maine đa quay tro lai Hoa Ky sau cac cuoc tan cong that bai cua Anh o bien gioi phia Bac, giua Đai Tay Duong va phia Nam, hai ben ky Hiep uoc Ghent phuc hoi cac ranh gioi nhu truoc chien tranh. Maine la mot phan cua Khoi thinh vuong chung Massachusetts cho đen nam 1820 khi bang nay bo phieu tach khoi Massachusetts đe tro thanh mot tieu bang rieng biet. Vao ngay 15 thang 3 nam 1820, theo Thoa hiep Missouri, no đuoc ket nap vao Lien minh voi tu cach la bang thu 23.


Lich su Nhung cu dan đuoc biet đen som nhat cua lanh tho tieu bang Maine hien nay la nhung nguoi Wabanaki noi tieng Algonquia, bao gom Passamaquoddy, Maliseet, Penobscot, Androscoggin va Kennebec. Trong Chien tranh Vua Philip sau nay, nhieu bo lac trong so nay se hop nhat duoi hinh thuc nay hay hinh thuc khac đe tro thanh Lien minh Wabanaki, ho tro nguoi Wampanoag o Massachusetts va nguoi Mahican cua New York. Sau đo, nhieu bo lac trong so nay đa bi đanh đuoi khoi lanh tho tu nhien cua ho, nhung hau het cac bo lac cua Maine van tiep tuc o lai, khong thay đoi, cho đen Cach mang Hoa Ky. Tuy nhien, truoc thoi điem nay, hau het nhung bo lac đuoc coi la cac nha nuoc rieng biet. Nhieu bo lac đa thich nghi voi cuoc song trong cac khu đinh cu lau dai lay cam hung tu nguoi Iroquois, trong khi nhung bo lac doc theo bo bien co xu huong chuyen tu lang mua he sang lang mua đong theo chu ky hang nam. Ho thuong tru đong trong đat lien va tien đen bo bien vao mua he.
Su tiep xuc cua nguoi chau Au voi nhung gi ngay nay đuoc goi la Maine co the đa bat đau vao khoang nam 1200 sau Cong nguyen khi nguoi Na Uy đuoc cho la đa tuong tac voi nguoi Penobscot ban đia o Quan Hancock ngay nay, rat co the la thong qua thuong mai. Neu đuoc xac nhan, đieu nay se khien Maine tro thanh đia điem kham pha ra chau My som nhat cua nguoi chau Au. Khoang 200 nam truoc, tu cac khu đinh cu o Iceland va Greenland, nguoi Na Uy lan đau tien xac đinh đuoc Chau My va co gang đinh cu o cac khu vuc nhu Newfoundland, nhung khong thanh cong trong viec thiet lap mot khu đinh cu lau dai. Bang chung khao co hoc cho thay rang nguoi Na Uy o Greenland đa quay tro lai Bac My trong vai the ky sau khi phat hien ban đau đe buon ban va thu thap go, voi bang chung phu hop nhat la Maine penny, mot đong xu Na Uy the ky XI đuoc tim thay tai mot đia điem cua nguoi My ban đia vao nam 1954.
Khu đinh cu đau tien đuoc xac nhan cua nguoi chau Au o Maine ngay nay đuoc hinh thanh vao nam 1604 tren Đao Saint Croix, do nha tham hiem nguoi Phap Pierre Dugua, Sieur de Mons lanh đao. Nhom cua ong bao gom Samuel de Champlain, đuoc ghi nhan la mot nha tham hiem. Nguoi Phap đat ten cho toan bo khu vuc la Acadia, bao gom ca phan sau nay tro thanh bang Maine. Cong ty Plymouth đa thanh lap khu đinh cu nguoi Anh đau tien o Maine tai Thuoc đia Popham vao nam 1607, cung nam voi khu đinh cu tai Jamestown, Virginia. Nhung nguoi o Popham tro lai Anh sau 14 thang.
Nguoi Phap đa thanh lap hai phai bo Dong Ten: mot o Vinh Penobscot vao nam 1609, va mot o Đao Mount Desert vao nam 1613. Cung nam đo, Claude de La Tour thanh lap Castine. Nam 1625, Charles de Saint-Etienne de la Tour đa dung len Phao đai Pentagouet đe bao ve Castine. Cac khu vuc ven bien phia Đong Maine lan đau tien tro thanh Tinh Maine trong mot giay chung thuc đat đai nam 1622. Phan phia Tay Maine o phia Bac song Kennebec co dan cu thua thot hon va đuoc biet đen vao the ky XVII voi ten goi Lanh tho Sagadahock. Mot khu đinh cu thu 2 đa đuoc co gang thuc hien vao nam 1623 boi nha tham hiem va thuyen truong hai quan nguoi Anh Christopher Levett tai mot noi goi la York, noi ong đa đuoc Vua Charles I cua Anh cap 6.000 mau Anh (24 km2). No cung that bai.
Giay chung thuc đat đai nam 1622 cua Tinh Maine, lay song Piscataqua lam ranh gioi, chia thanh Tinh New Hampshire o phia Nam va New Somersetshire o phia Bac. Mot Giay chung thuc đat đai gay tranh cai nam 1630 đa tach khu vuc xung quanh Saco ngay nay thanh Lygonia. Bien minh cho hanh đong cua minh bang mot cuoc khao sat đia ly nam 1652 cho thay co giay chung thuc đat đai chong cheo, Thuoc đia Vinh Massachusetts đa chiem giu New Somersetshire va Lygonia bang vu luc vao nam 1658. Lanh tho Sagadahock giua song Kennebec va song St. Croix tren danh nghia tro thanh Quan Cornwall, Tinh New York theo khoan tro cap nam 1664 tu vua Charles II cua Anh cho em trai la Hoang tu James, vao thoi điem đo la Cong tuoc xu York. Mot so vung đat nay đa đuoc Tan Phap tuyen bo la mot phan cua Acadia. Tat ca cac khu đinh cu cua nguoi Anh tai Thuoc đia Vinh Massachusetts va Tinh New York đa tro thanh mot phan cua Lanh tho tu tri New England vao nam 1686. Toan bo Maine ngay nay đuoc hop nhat thanh Quan York, Massachusetts theo Cong bo hoang gia nam 1691 cho Tinh Vinh Massachusetts.


Đia ly Phia Nam va phia Đong la Vinh Maine, phia Tay la bang New Hampshire. Tinh New Brunswick cua Canada nam o phia Bac va Đong Bac, va tinh Quebec nam o phia Tay Bac. Maine la bang cuc bac cua vung New England va la bang lon nhat, chiem gan mot nua dien tich toan vung. Maine la tieu bang duy nhat co bien gioi chinh xac chi voi mot tieu bang khac cua Hoa Ky (New Hampshire).
Maine la tieu bang cuc Đong cua Hoa Ky ca ve điem cuc va trung tam đia ly. Thi tran Lubec la khu đinh cu co to chuc o cuc Đong cua Hoa Ky. Ngon hai đang Quoddy Head cua no cung la noi gan nhat o Hoa Ky voi Chau Phi va Chau Au. Ga Estcourt la điem cuc Bac cua Maine, cung nhu điem cuc Bac o New England. (Đe biet them thong tin, hay xem cac điem cuc cua Hoa Ky.)
Ho Moosehead cua Maine la ho lon nhat noi đia vung New England, vi Ho Champlain nam giua Vermont, New York va Quebec. Mot so ho khac cua Maine, chang han nhu Ho Nam Twin, đuoc mo ta boi Henry David Thoreau trong "The Maine Woods" (1864). Nui Katahdin la điem cuoi phia Bac cua Đuong mon Appalachia, keo dai ve phia Nam đen Day Springer, Georgia va điem cuoi phia Nam cua Đuong mon Appalachia Quoc te moi, khi hoan thanh, se chay đen Belle Isle, Newfoundland va Labrador.
Đao Machias Seal va North Rock, ngoai khoi bo bien Down East cua bang, đuoc ca Canada va thi tran Cutler cua My tuyen bo chu quyen, va nam trong mot trong bon khu vuc giua hai quoc gia ma chu quyen van đang tranh chap, nhung đay la khu vuc duy nhat trong so cac khu vuc tranh chap co đat đai. Cung o khu vuc cuc Đong nay trong Vinh Fundy la Old Sow whirlpool, Vuc nuoc xoay lon nhat o Tay ban cau.
Maine la tieu bang co mat đo dan cu thap nhat o phia Đong song Mississippi. No đuoc goi la Tieu bang Cay Thong; hon 80% tong dien tich đat cua no la rung hoac khong co nguoi o, đo che phu rung nhieu nhat so voi bat ky tieu bang nao cua Hoa Ky. Trong cac khu vuc nhieu cay coi cua noi đia co nhieu vung đat khong co nguoi o, mot so khong co to chuc chinh quyen chinh thuc (rat hiem o vung New England). Vi du, lanh tho chua đuoc to chuc Tay Bac Aroostook o phan phia Bac cua bang co dien tich 2.668 dam vuong (6.910 km2) va dan so la 10 nguoi, hoac mot nguoi cho moi 267 dam vuong (690 km2).
Maine nam trong quan xa sinh vat rung hon hop va la rong on đoi. Vung đat gan bo bien phia Nam va Trung tam Đai Tay Duong đuoc bao phu boi nhung cay soi hon hop cua cac khu rung ven bien Đong Bac. Phan con lai cua bang, bao gom ca North Woods, đuoc bao phu boi rung New England–Acadia.
Maine co gan 230 dam (400 km) bo bien thuoc Đai Tay Duong (va 3.500 dam (5.600 km) bo bien thuy trieu). West Quoddy Head o Lubec la điem cuc đong cua vung đat trong 48 bang tiep giap. Doc theo bo bien noi tieng co đa bao quanh cua Maine la nhung ngon hai đang, bai bien, lang chai va hang ngan hon đao ngoai khoi, bao gom ca Quan đao Shoals nam giua bien gioi voi New Hampshire. Co đa lom chom va vach đa va nhieu vinh va cua hut gio. Noi đia la ho, song, rung va nui. Su tuong phan truc quan nay cua nhung suon doc co rung bao phu xuong bien đa đuoc nha tho nguoi My Edna St. Vincent Millay cua Rockland va Camden tom tat trong tac pham "Renascence":

Cac nha đia chat mo ta kieu canh quan nay la "bo bien bi nhan chim", noi muc nuoc bien dang cao đa xam chiem cac đac điem đat đai truoc đay, tao ra cac vinh tu cac thung lung va cac đao tu cac đinh nui. Su gia tang đo cao cua đat do su tan chay cua bang nang tren song bang đa gay ra hieu ung bat lai nhe cua lop đa ben duoi; Tuy nhien, su dang len cua đat khong đu đe loai bo tat ca anh huong cua muc nuoc bien dang va su xam lan cua no đoi voi cac thuc the đat truoc đay.
Phan lon đia mao cua Maine đuoc tao ra boi hoat đong bang ha keo dai vao cuoi thoi ky bang ha cuoi cung. Cac đac điem bang gia noi bat bao gom Somes Sound va Bubble Rock, ca hai đeu thuoc Cong vien Quoc gia Acadia tren Đao Mount Desert. Đuoc cham khac boi song bang, Somes Sound đat đen đo sau 175 foot (50 m). Đo sau cuc cao va đo doc lon cho phep cac tau lon di chuyen gan nhu toan bo chieu dai cua vinh hep. Nhung tinh nang nay cung đa lam cho no tro nen hap dan đoi voi cac nha đong tau, chang han nhu Du thuyen Hinckley danh tieng.
Bubble Rock, mot loai bang gia that thuong (Glacial erratic), la mot tang đa lon nam o ria Bubble Mountain trong Cong vien Quoc gia Acadia. Bang cach phan tich loai đa granit, cac nha đia chat phat hien ra rang song bang mang Bubble Rock đen vi tri hien tai cua no tu Lucerne, 30 dam (48 km). Iapetus Suture chay qua phia Bac va phia Tay cua bang, nam duoi đia the Laurentia co đai, va phia Nam va phia Đong nam duoi đia the Avalonia.
Vuon quoc gia Acadia la vuon quoc gia duy nhat o New England. Cac khu vuc duoi su bao ve va quan ly cua Cuc Cong vien Quoc gia Hoa Ky bao gom:

Vuon quoc gia Acadia gan Bar Harbor
Đuong mon danh lam thang canh quoc gia Appalachia
Van hoa Maine Acadia o Thung lung St. John
Cong vien quoc te Roosevelt Campobello tren đao Campobello o New Brunswick, Canada, do ca Hoa Ky va Canada đieu hanh, ngay ben kia cau Franklin Delano Roosevelt tu Lubec
Đia điem Lich su Quoc te Đao Saint Croix tai Calais
Đai tuong niem Quoc gia Rung va Nuoc Katahdin
Cac vung đat duoi su kiem soat cua bang Maine bao gom:

Cong vien bang Maine
Khu vuc quan ly đong vat hoang da Maine (WMA)


= Khi hau =
Maine co khi hau luc đia am uot (Phan loai khi hau Koppen), voi mua he am ap va đoi khi am uot, mua đong dai, lanh va co rat nhieu tuyet. Mua đong đac biet khac nghiet o phia Bac va phia Tay cua Maine, trong khi cac khu vuc ven bien đuoc đieu hoa mot chut boi Đai Tay Duong, dan đen mua đong on hoa hon mot chut va mua he mat me hon so voi cac vung noi đia. Nhiet đo cao nhat vao ban ngay thuong nam trong khoang 75–85 °F (24–29 °C) tren toan tieu bang vao thang 7, voi nhiet đo thap nhat qua đem la 50 °F (khoang 15 °C). Nhiet đo thang Gieng dao đong tu muc cao gan 30 °F (−1 °C) o bo bien phia Nam đen muc thap nhat qua đem trung binh duoi 0 °F (−18 °C) o vung cuc Bac.
Nhiet đo cao ky luc cua bang la 105 °F (41 °C), đuoc thiet lap vao thang 7 nam 1911, tai North Bridgton. Luong mua o Maine phan bo đeu quanh nam, nhung voi luong mua cao nhat vao mua he o phia Bac/Tay Bac Maine va luong mua cao nhat vao cuoi thu hoac đau đong doc theo bo bien do "Nor'easter" hoac mua va bao tuyet du doi vao mua lanh. O ven bien Maine, nhung thang cuoi mua xuan va mua he thuong kho han nhat—mot đieu hiem thay tren khap mien Đong Hoa Ky. Maine co it ngay giong bao hon bat ky tieu bang nao khac o phia Đong Day nui Rocky, voi hau het cac tieu bang co trung binh it hon hai muoi ngay dong bao mot nam. Loc xoay hiem khi xay ra o Maine, voi trung binh moi nam co hai con loc xoay xay ra o bang nay, mac du con so nay đang tang len. Hau het cac con giong va loc xoay nghiem trong xay ra o phan Noi đia Tay Nam cua bang,  noi nhiet đo mua he thuong am nhat va bau khi quyen do đo khong on đinh hon so voi cac khu vuc phia Bac va ven bien. Maine hiem khi chung kien su đo bo truc tiep cua cac con bao nhiet đoi, vi chung co xu huong quay tro lai bien hoac suy yeu nhanh chong khi chung đen vung nuoc mat hon cua Maine.
Vao thang 1 nam 2009, nhiet đo thap ky luc moi cua bang đa đuoc thiet lap tai Song Big Black la −50 °F (−46 °C), đanh dau ky luc cua New England.
Luong mua hang nam thay đoi tu 35,8 in (909 mm) o Đao Presque đen 56,7 in (1.441 mm) o Cong vien Quoc gia Acadia.


Nhan khau hoc = Dan so =

Cuc Thong ke Dan so Hoa Ky uoc tinh rang dan so cua Maine la 1.344.212 nguoi vao ngay 1 thang 7 nam 2019, tang 1,19% ke tu cuoc đieu tra dan so Hoa Ky nam 2010. Tai cuoc đieu tra dan so nam 2020, 1.362.359 nguoi song trong tieu bang. Mat đo dan so cua bang la 41,3 nguoi tren mot dam vuong, khien no tro thanh bang co mat đo dan so thap nhat o phia Đong song Mississippi. Tinh đen nam 2010, Maine cung la bang nong thon nhat trong Lien minh, voi chi 38,7% dan so cua bang song trong khu vuc thanh thi. Nhu đa giai thich chi tiet trong phan "Đia ly", co nhung vung đat rong lon khong co nguoi o, mot so vung xa xoi trong noi đia cua bang, đac biet la o Rung Bac Maine.
Trung tam dan so trung binh cua Maine nam o Quan Kennebec, ngay phia Đong Augusta. Vung đo thi Portland, Maine co mat đo dan so cao nhat voi gan 40% dan so Maine. Khu vuc nay trai dai 3 quan va bao gom nhieu trang trai va khu vuc nhieu cay coi; dan so nam 2016 cua Portland la 66.937.
Maine co toc đo tang dan so rat cham ke tu cuoc đieu tra dan so nam 1990; toc đo tang truong cua no (0,57%) ke tu cuoc đieu tra dan so nam 2010 đung thu 45 trong so 50 tieu bang. Muc tang dan so khiem ton trong tieu bang tap trung o cac quan ven bien phia Nam; voi nhieu dan so đa dang hon đang dan di chuyen vao cac khu vuc nay cua tieu bang. Tuy nhien, cac khu vuc phia Bac, nong thon hon cua bang đa trai qua su sut giam nhe ve dan so tu nam 2010 đen nam 2016.
Tinh đen nam 2020, Maine co dan so tu 65 tuoi tro len cao nhat o Hoa Ky.
Theo đieu tra dan so nam 2010, Maine co ty le nguoi da trang khong phai goc Tay Ban Nha cao nhat so voi bat ky bang nao, chiem 94,4% tong dan so. Trong nam 2011, 89,0% tong so ca sinh trong tieu bang la cua cha me da trang khong phai goc Tay Ban Nha. Maine cung co dan so cao thu hai trong khu dan cu.
Theo Bao cao đanh gia tinh trang vo gia cu hang nam cua Bo Gia cu va Phat trien Đo thi Hoa Ky - HUD nam 2022, uoc tinh co khoang 4.411 nguoi vo gia cu o Maine.
Bang duoi đay cho thay thanh phan chung toc cua dan so Maine vao nam 2016.

Theo Khao sat cong đong nguoi My nam 2016, 1,5% dan so Maine la nguoi goc Tay Ban Nha hoac La tinh (thuoc bat ky chung toc nao): nguoi Mexico (0,4%), nguoi Puerto Rico (0,4%), nguoi Cuba (0,1%) va nguoi goc Tay Ban Nha hoac nguoi La tinh khac (0,6%).[55] Sau nhom to tien lon nhat la: nguoi Anh (20,7%), nguoi Ireland (17,3%), nguoi Phap (15,7%), nguoi Đuc (8,1%), nguoi My (7,8%) va Phap-Canada (7,7%).
Nhung nguoi vien dan rang ho la nguoi My phan lon la nguoi goc Anh, nhung co to tien đa sinh song o khu vuc nay qua lau (thuong la tu the ky XVII) nen ho chon cach xac đinh đon gian la nguoi My.
Maine co ty le nguoi My goc Phap cao nhat so voi bat ky bang nao. Hau het trong so ho la nguoi goc Canada, nhung trong mot so truong hop đa song o đo tu truoc Chien tranh Cach mang My. Mat đo đac biet cao o phan phia Bac cua Maine thuoc Hat Aroostook, la mot phan cua khu vuc van hoa đuoc goi la Acadia đi qua bien gioi vao New Brunswick. Cung voi dan so Acadia o phia Bac, nhieu nguoi Canada goc Phap đen tu Quebec voi tu cach la nguoi nhap cu tu nam 1840 đen nam 1930.
Khu vuc thung lung phia tren song Saint John tung la mot phan cua cai goi la Cong hoa Madawaska, truoc khi bien gioi đuoc quyet đinh trong Hiep uoc Webster-Ashburton nam 1842. Hon mot phan tu dan so cua Lewiston, Waterville va Biddeford la nguoi My goc Phap. Hau het cu dan cua cac khu vuc Mid Coast va Down East chu yeu la di san cua Anh. Mot so luong nho hon cac nhom khac, bao gom nguoi Ireland, nguoi Y va nguoi Ba Lan, đa đinh cu tren khap tieu bang ke tu lan song nhap cu cuoi the ky XIX va đau the ky XX.


Anh Tham khao = Chu thich =


= Trich dan =


Lien ket ngoai = Chinh phu tieu bang =
Maine government
Maine Office of Tourism Search for tourism-related businesses
Visit Maine (agriculture) Maine fairs, festivals, etc.—Agricultural Dept.


= Chinh phu Hoa Ky =
Maine State Guide, from the Library of Congress
U.S. EIA Energy Profile for Maine—economic, environmental and energy data
U.S. Geological Survey Real-time, geographic, and other scientific resources of Maine
U.S. Dept. of Agriculture Maine State Facts—agricultural
U.S. Census Bureau Quick facts on Maine
Portland Magazine Editorial on Maine news, events, and people


= Thong tin =
Maine tren DMOZ
Maine Historical Society
Old USGS maps of Maine.
1860 Map of Maine by Mitchell.
1876 Panoramic Birdseye View of Portland by Warner at LOC.,
 Du lieu đia ly lien quan đen Maine tai OpenStreetMap