Hai au Laysan (ten khoa hoc: Phoebastria immutabilis) la mot loai chim bien co lon phan bo rong khap Bac Thai Binh Duong. 99,7% so ca the loai nay đuoc tim thay tren quan đao Tay Bac Haiwaii. Voi mau xam va trang giong voi mong bien, chung la loai chim hai au pho bien thu hai trong quan đao Hawaii, voi so luong uoc tinh khoang 2,5 trieu ca the, va hien so luong đang mo rong ra cac khu vuc đao lan can. Hai au Laysan đuoc mo ta lan đau boi Lionel Walter Rothschild vao nam 1893 voi ten diomedea immutabilis dua tren mot mau vat đuoc tim thay tai đao Laysan. Chinh vi vay, sau nay chung đa đuoc đat ten la hai au Laysan.


Mo ta Loai hai au nay co chieu dai trung binh 81 cm (32 in), sai canh đat 195–203 cm (77–80 in). Trong khi con đuc co trong luong tu 2,4-4,1 kg (5,3-9,0 lb) thi con cai nho hon, voi can nang chi khoang tu 1,9-3,6 kg (4,2-7,9 lb). Hai au Laysan co long mau đen-xam vung lung, canh, đuoi trong khi phan duoi canh va bung co mau trang. Xung quanh mat co vung đen bao quanh. Mo cua chung co mau hong nhat rieng phan đau mo co mau toi. Con non co chiec mo mau xam, va mot mau long cuc ky khac biet so voi cac con truong thanh.
Hai au Laysan rat de dang nhan biet o Bac Thai Binh Duong nho moi truong song tuong đoi tach biet cung voi mau long va kich thuoc so voi cac loai hai au khac song trong khu vuc nhu loai hai au chan đen hay hai au đuoi ngan. Chung co bo long giong voi mot con mong bien.


Phan bo va moi truong song Hai au Laysan phan bo rong rai tren khap Bac Thai Binh Duong dao đong trong khoang tu Nhat Ban đen bien Bering va phia nam đen 15° Bac voi 16 đia điem lam to. 99,7% loai chim nay đuoc tim thay tren quan đao Tay Bac Hawaii voi đan sinh san chinh o quan đao Hawaii, đac biet la cac đao Midway va đao Laysan. Cac quan the nho đuoc tim thay tai quan đao Ogasawara gan Nhat Ban, cac bai can Frigate Phap, va đa bat đau lan rong ra cac hon đao ngoai khoi Mexico nhu đao Guadalupe va mot so đia điem thuoc quan đao Revillagigedo.


Tap tinh Hai au Laysan la loai chim it phat ra tieng keu, nhung khi chung co the nghe thay phat ra nhung tieng dai "moo", giam dan, hoac ngat đoan. Mot con chim mai ten la "Wisdom" đuoc cho la "chim hoang da gia nhat" o tuoi 62.


= Sinh san =
Chung sinh san khi đat it nhat tu 7 đen 8 nam tuoi. Hai au Laysan khong phai la loai chim di tru, chung lam to tren cac đao nho va ran san ho vong voi so luong lon, va xay dung to phu thuoc vao moi truong xung quanh tu nhung chiec to đon gian hinh muong tren bai cat đen nhung chiec to tren tham thuc vat Chung co mot chu ky sinh san keo dai hang nam, mac du mot so it sinh san đut quang. Chim non tro lai noi chung sinh ra sau ba nam. Trong tu 4 đen 5 nam hinh thanh lien ket cap đoi voi mot nguoi ban đoi ma chung song cung nhung khong giao phoi lan đau tien cho đen khi đat 7 đen 8 nam tuoi. Viec tan tinh chim cai la nghi thuc bao gom cac đieu nhay co đen 25 đong tac. Thinh thoang cung bat gap nhung cap chim đong tinh bao gom hai con cai. Đieu nay đa đuoc quan sat thay tren đao Oahu Hawaii, noi ma ty le gioi tinh cua nam so voi nu la 2 phan 3. Nhung con cai le loi ghep đoi voi nhau. Trung đuoc cac con đuc đa ghep đoi ap giup.
Hai au cai đe duy nhat mot trung  co mau trang da bo. Ca hai loai cung ap trung, con đuc ap khoang 65 ngay đau tien va trung no vai tuan sau đo, roi ca hai con đuc va con cai ra bien kiem an đe cung cap thuc an cho con non đang phat trien. Con non mat khoang 160 ngay đe phat trien bo long cua chung. Trong thoi gian nay, bo me chung day chung viec tan tinh va đuoc cho an mot loai dau tiet ra tu da day cha me chung.
Hai au Laysan va hai au chan đen đa đuoc biet đen la co giao phoi voi nhau. Giong nhu tat ca chim hai au co lon, hai au Laysan đuoc biet đen la mot loai chim song lau. Tuoi tho dai nhat xac nhan cho mot loai chim bien hoang da la mot con hai au Laysan đuc co tuoi tho 53 nam. Mot so loai hai au khac đuoc cho la co tuoi tho tuong tu hoac tham chi co the vuot qua con so nay, nhung đuoc cho la đen nay khong con ton tai hoac rat it thong tin.


= Thuc an =
Thuc an chu yeu cua loai hai au nay la cac loai đong vat chan đau , nhung chung cung an cac loai ca, đong vat giap xac va đong vat khong xuong song khac.


Bao ton IUCN đa phan loai hai au Laysan la loai sap nguy cap do bi suy giam quan the manh me; tuy nhien, cac nghien cuu gan đay cho thay so luong co the đang đuoc phuc hoi. Hai au Laysan bi san ban rat nhieu trong nhung nam đau cua the ky 20, voi so luong len toi hang tram ngan con moi nam khien chung bi quet sach khoi đao Wake va ran san ho vong Johnston. Vi vay, tinh trang bao ve khan cap so luong loai con lai tai quan đao Tay Bac Hawaii. Tai mot so noi, chung con bi đe doa boi loai meo hoang va kien.
Hai au Laysan phan bo tren dien tich rong toi 38.800.000 km² (15.000.000 mi²) va dien tich vung sinh san trai rong khoang 3.500 km² (1.400 mi²) voi so luong khoang 1.180.000 chim truong thanh (uoc tinh vao nam 2006). Hon 90% so cap sinh san (551.940 cap) tap trung tai ran san ho vong Midway, đao Laysan va cac bai can Frigate Phap. Đao Ogasawara co 23 cap va ngoai khoi Mexico co khoang 400 cap voi 337 cap tai đao Guadalupe. Tai vung tay bac quan đao Hawaii, so luong ca the đa suy giam toi 32% trong thoi ki 1992-2002. Tuy nhien, trong ba nam tiep theo, chung đa co su phuc hoi va on đinh. Loai nay đa bi tuyet chung tai đao Wake, ran san ho vong Johnston va Minami Torishima. Trong khi đo, so luong ca the lai gia tang đang ke o Mexico.


= Ran san ho vong Midway =

Tinh trang nhiem đoc chi đa giet chet hang ngan con hai au Laysan moi nam tai ran san ho vong Midway (mot phan cua Tuong đai Quoc gia Hai duong Quan đao Tay Bac Hawaii đuoc tong thong Hoa Ky George W. Bush ky thanh lap vao thang 6 nam 2006, va bay gio đuoc goi la khu bao ve hai duong quoc gia Papahanaumokuakea). Hai au Laysan đuoc bao ve tren toan cau va đuoc liet ke nhu la loai de bi tuyet chung cua IUCN, va la mot loai đac biet o Khu bao ton Thien nhien hoang da Ran san ho vong Midway moi đuoc thanh lap.
Nhung con hai au con sinh ra tai tren 90 toa nha quan su bi bo lai boi luc luong hai quan đa nuot chip son co chat chi khien nong đo chi trong mau cua chung tang cao, dan đen roi loan than kinh nghiem trong va chet. George Fenwick, chu tich cua To chuc Bao ton Chim Hoa Ky đa dien giai "Quy lien bang đang khan truong lam sach đong lon xon đoc hai nay đe bao ve hai au Laysan cung nhu du khach du lich trong tuong lai khi toi đai tuong niem bien quoc gia".
Nghien cuu khoa hoc cho thay 10.000 ca the hay 5% so con non co the bi chet hang nam do tiep xuc voi son chi. Nhieu con hai au lam to trong vong ban kinh 5 met xung quanh cac toa nha quan su bieu lo mot tinh trang "ue oai" khien nhung con non khong co kha nang bay, khien khi bay chung nhu bi keo xuong mat đat dan đen tinh trang gay xuong va cac vet thuong ho, chung khong kiem an đuoc, tu đo se chet đoi. Nhung con hai au tiep xuc voi khu vuc co nong đo chi cao khien nong đo chi trong mau tang cao, gay suy giam mien dich đoi voi he than kinh va than, giam đang ke co hoi song sot.
Bo Noi vu Hoa Ky (DOI) uoc tinh rang đe lam sach son chi đoc hai tren ran san ho vong Midway ton chi phi khoang 5,6 trieu đo la My. 95 toa nha chinh phu lien bang phai bi loai bo son co chat chi, va vung cat xung quanh cac toa nha cu nay can phai đuoc triet đe sang loc đe loai bo cac chip son co chi. Khi đai dien cua To chuc Bao ton chim Hoa Ky trinh bay muc đo anh huong nghiem trong cung cac moi đe doa nay ngay cang tang cho cac quan chuc cua DOI, ho đa noi rang tai Tuong đai Quoc gia Hai duong Quan đao Tay Bac Hawaii khong co bat ky khoan tien nao cua lien bang danh cho hoat đong cua to chuc nham bao ve cac loai chim o đay. Hon nua, cac quan chuc DOI noi rang hien nay ngan sach lien bang cho he thong noi tru an đong vat hoang da cua quoc gia se la khong đu đe ngan chan nhung con hai au Laysan tiep xuc voi chat son chi đoc hai.


Hinh anh Chu thich Tham khao BirdLife International (ngay 19 thang 7 nam 2025). "Laysan Albatross - BirdLife Species Factsheet". Data Zone. Truy cap ngay 22 thang 2 nam 2009.{{Chu thich web}}:  Quan ly CS1: nam (lien ket)
Brands, Sheila (ngay 14 thang 8 nam 2008). "Systema Naturae 2000 / Classification - Diomedea subg. Phoebastria -". Project: The Taxonomicon. Truy cap ngay 22 thang 2 nam 2009.
del Hoyo, J.; Elliot, A.; Sargatal, J., eds (1992) Handbook of the Birds of the World, Volume One Ostrich to Ducks, ISBN 84-87334-10-5
Dunn, Jon L.; Alderfer, Jonathan (2006). "Albatrosses". Trong Levitt, Barbara (bien tap). National Geographic Field Guide to the Birds of North America . Washington D.C.: National Geographic Society. tr. 78. ISBN 978-0-7922-5314-3.
Environmental News Service (ngay 12 thang 12 nam 2006). "Lead Paint Killing Birds in New Marine National Monument". Environmental News Service. Ban goc luu tru ngay 13 thang 3 nam 2012. Truy cap ngay 4 thang 7 nam 2009.
Flint, E. (2007). Hawaiian Islands National Wildlife Refuge and Midway Atoll National Wildlife Refuge - annual nest counts through hatch year 2007.
Floyd, Ted (2008). "Tubenoses: Albatrosses, Shearwaters & Petrels, and Storm-petrels". Trong Hess, Paul; Scott, George (bien tap). Smithsonian Field Guide to the Birds of North America . New York, NY: HarperCollins Publishers. tr. 81. ISBN 978-0-06-112040-4.
Gilman, E.; Freifeld, H. (2003). "Seabird mortality in North Pacific longline fisheries". Endangered Species Update. So 20. tr. 35–46.
Harrison, Craig S. (1990). Seabirds of Hawaii. Cornell University Press. ISBN 0-8014-9722-1.
Naughton, M. B.; Romano, M. D.; Zimmerman, T. S. (2007). A Conservation Action Plan for Black-footed Albatross (Phoebastria nigripes) and Laysan Albatross (P. immutabilis) (an ban thu 1.0).{{Chu thich hoi thao}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Peterson, Roger T. (1961) [1941]. "Albatrosses: Diomedeidae". A Field Guide to Western Birds. Peterson Field Guide. Quyen 2 . Boston, MA: Houghton Mifflin. tr. 8. ISBN 0 395 13692. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri |isbn=: so con so (tro giup)
Pitman, R. L.; Walker, W. A.; Everett, W. T.; Gallo-Reynoso, J. P. (2004). "Population status, foods and foraging of Laysan Albatrosses Phoebastria immutabilis nesting on Guadalupe Island, Mexico". Marine Ornithology. So 32. tr. 159–165.
Robertson, C. J. R. (2003). "Albatrosses (Diomedeidae)". Trong Hutchins, Michael; Jackson, Jerome A.; Bock, Walter J.; Olendorf, Donna (bien tap). Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Quyen 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins. Joseph E. Trumpey, Chief Scientific Illustrator (an ban thu 2). Farmington Hills, MI: Gale Group. tr. 113–122. ISBN 0-7876-5784-0.
Tickell, W. L. N. (2000). Albatrosses. Robertsbridge, UK: Pica Press.
Udvardy, Miklos, D. F.; Farrand Jr., John (1994) [1977]. "Species Account". Trong Locke, Edie (bien tap). National Audubon Society Field Guide to North American Birds. National Audubon Field Guide Series. Quyen Birds (Western Region) (an ban thu 2). New York, NY: Alfred A. Knopf. tr. 356–357. ISBN 0-679-42851-8.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Waid, Robert, 2005 ed. The Majestic Albatross - Images of Kauai's Beloved Seabird
Whittow, G. Causey. (1993). Laysan Albatross (Diomedea immutabilis). In The Birds of North America, No. 66 (A. Poole and F. Gill, Eds.). Philadelphia: The Academy of Natural Sciences; Washington, D.C.: The American Ornithologists’ Union.


Lien ket ngoai Mot so hinh anh ve hai au Laysan (tsuru-bird.net. Ban quyen 2009 cua Monte M. Taylor)
BirdLife International: Hai au Laysan
Hinh anh hai au Laysan tren jostimages.com Luu tru ngay 26 thang 4 nam 2013 tai Wayback Machine