Giet con chim nhai (nguyen tac tieng Anh: To Kill a Mockingbird) la cuon tieu thuyet cua Harper Lee; đay la cuon tieu thuyet rat đuoc yeu chuong, thuoc loai ban chay nhat the gioi voi hon 10 trieu ban. Cuon tieu thuyet đuoc xuat ban vao nam 1960 va đa gianh đuoc giai Pulitzer cho tac pham hu cau nam 1961. Noi dung tieu thuyet dua vao cuoc đoi cua nhieu ban be va ho hang tac gia, nhung ten nhan vat đa đuoc thay đoi. Tac gia cho biet hinh mau nhan vat Jean Louise "Scout" Finch, nguoi dan truyen, đuoc xay dung dua vao chinh ban than minh.


Gioi thieu Giet con chim nhai lay boi canh tai Alabama, mot tieu bang mien Nam rat nang tinh trang phan biet chung toc va đuoc viet trong thoi gian ma phong trao đau tranh cua nhung nguoi da mau, nhat la cua Martin Luther King, Jr., đang lan rong toi tam co quoc gia. Ro nhat la vu Tay chay xe buyt o Mongomery, Alabama; keo dai tu thang 12 nam 1955 đen thang 12 nam 1956, voi ket qua la mot phan quyet cua Toi cao phap vien tuyen bo cac luat phan cach cho ngoi tren xe buyt theo mau da đuoc ap dung o Montgomery va ca Alabama la vi hien. Nen khong ngac nhien gi khi chu đe lon cua tac pham la van đe phan biet chung toc.
Khong dung lai o đo, tac pham mo rong va đe cap đen nhung thanh kien khac cua con nguoi, nhung thu von la nen tang dan toi thoi đao đuc gia, bat cong xa hoi, va nhieu te nan khac. Tat ca đuoc mo ta qua cai nhin cua Jean Louse Finch, biet danh Scout, mot be gai trong nhung nam đau cua bac tieu hoc. Viec chon mot em be lam nguoi dan chuyen giup tac gia co the đe cap toi nhung đieu đuoc xa hoi quanh em mac nhien cong nhan la hop ly, đuong nhien, hoac khong the thay đoi. Khi nhin thay nhung hien tuong đo, va so sanh voi nhung gia tri đao đuc đuoc bo em day bao, hoac chi đon thuan ke lai su vu, em co the cho nguoi đoc thay khia canh phi nhan trong xa hoi.
Giet con chim nhai la mot tieu thuyet viet ve tre con nhung khong đoc gia nao nghi minh đang đoc sach thieu nhi vi nhung van đe no đat ra la qua lon ngoai kha nang giai quyet cua ca nhan. Nhung tat yeu moi nguoi phai gop phan vao cuoc chien chong bat cong va thanh kien nay, nhu Atticus noi, "cho du chung ta đa bi đanh bai mot tram nam truoc khi chung ta bat đau thi đo cung đau phai la ly do khien chung ta khong co thang" khi ong quyet tam bao chua cho Tom Robinson du biet chac la minh se thua kien.
Giet con chim nhai la mot cau chuyen bao gom nhieu mo-tip, nhu su ich ky, su thu han, long dung cam, su kieu hanh, đinh kien, va cac giai đoan trong cuoc đoi, đat trong boi canh cuoc song mien Nam Hoa Ky. Cuon tieu thuyet đa đuoc đao dien Robert Mulligan dung thanh phim voi kich ban do Horton Foote viet vao nam 1962. Cho toi nay, cuon tieu thuyet nay la tac pham đuoc xuat ban duy nhat cua Harper Lee.


Tom tat truyen Cau chuyen dien ra trong 3 nam cua cuoc Đai suy thoai tai My, o mot "thi tran co chan ngat" Maycomb, tieu bang Alabama. Nhan vat dan chuyen, co be Scout Finch 6 tuoi, song voi anh trai Jem va nguoi cha Atticus, mot luat su tuoi trung nien. Mot mua he no, Jem va Scout ket ban voi mot cau be ten Dill khi Dill đen choi voi di minh o Maycomb vao mua he. Ba đua tre cam thay vua so vua hung thu ve nguoi hang xom "Boo" Radley, song an dat trong mot ngoi nha ke ben trong suot nhieu nam ma khong he ra ngoai khi troi con sang. Nhung nguoi lon o Maycomb thuong de dat khi noi ve Boo va trong nhieu nam roi khong ai thay ong ta. Bon tre bo sung vao tri tuong tuong cua minh nhung loi đon đai xung quanh be ngoai cua ong va nguyen nhan ma ong phai tron tranh, trong đo tru danh nhat la anh ta đa đam vao chan cha đe cua minh trong mot con nong gian, rang anh ta len ra khoi nha hang đem, an thit meo, soc va rinh mo xung quanh nha hang xom.
Mua thu nam ay Scout đen truong lan đau tien. Ngay đi hoc đau tien cua co troi qua khong he yen a chut nao, nhung tu đo đoc gia biet đen gia đinh Ewell qua mot ban hoc cung lop voi co, la con cua ong Bob Ewell, mot nguoi co tieng nghien ngap, vo cong roi nghe va ngheo kho, ong ta co mot tup leu tren bai rac cua thi tran. Tren đuong ve nha, co be va Jem tim thay may mon qua danh cho ho, đe trong mot hoc cay tren manh đat cua nha Radley. Mua he nam sau, Dill quay lai. Cung cau, Scout va Jem bat đau treu choc anh chang Boo Radley, nhung ong Atticus bat bon tre phai thoi may tro nghich ngom ay lai. Ong nhac lu tre phai thong cam voi nguoi khac truoc khi phan xet ho.
Tuy nhien, trong đem cuoi cung Dill con o thi tran Maycomb mua he nam đo, ba đua tre len vao manh đat nha Radley. Lu tre bi bat gap, bi Nathan Radley ban chi thien doa lam chung hoang hon. Jem trong luc chay tron lam mat ca quan, khi cau quay tro lai đe nhat no, cau thay cai quan đa đuoc va lai va treo tren hang rao. Mua đong nam ay, Jem va Scout lai tim thay may mon qua tren cai cay, duong nhu đuoc Boo đe o đo cho chung. Anh trai Nathan cua Boo noi la cai cay "bi benh" nen dung xi-mang tram cai hoc cay lai, nhung khi lu tre hoi ong Atticus thi ong lai bao la cai cay ay chang co van đe gi ca. Jem buon lam, vi hieu rang moi lien he đau tien cua chung voi Boo Radley the la đa bi cat đut. Scout vi con be qua, nen chi nghi đon gian la tu gio se khong con cac mon qua nua.
Nguoi cha Atticus đuoc phien toa chi đinh bien ho cho mot nguoi đan ong da đen ten la Tom Robinson, nguoi bi buoc toi ham hiep Mayella Ewell, mot co gai nguoi da trang. Du cho nhieu cu dan cua Maycomb chong đoi the nao, ong Atticus van đong y bien ho cho Tom het suc minh. Ong Atticus hua se lam het kha nang đe bao chua cho Tom, vi ong co mot niem tin lon lao vao quyen binh đang cua tat ca moi nguoi. Vi chuyen đo ma lu tre con ong phai chiu bao nhieu su phi bang cua nhung đua tre khac, tham chi ngay ca khi chung đang lam le No-en trong khu nha Landing cua gia đinh Finch. Nhung đua tre khac treu choc Jem va Scout ve viec bo chung, goi ong ay la "ke yeu bon moi đen". Scout đa noi nong va gay lon đe bao ve danh du cho cha minh, mac du cha co be đa bao co khong đuoc lam the. Ba đau bep Calpurnia cua gia đinh Finch đua lu tre đen mot nha tho cua nguoi da đen gan đo va chung đuoc cong đong nguoi da đen chao đon nong hau.
Em gai ong Atticus, co Alexandra đen song voi gia đinh Finch mua he nam sau. Cau be Dill, nhe ra phai song voi ong cha duong, nguoi chang bao gio quan tam đen cau, tron nha đen Maycomb va tron duoi gam giuong co be Scout. Phien toa xu Tom Robinson bat đau, va khi anh bi nhot trong nha lao, mot đam đong đinh xum vao đanh chet anh. Đem truoc khi phien toa dien ra, ong Atticus phai đoi đau voi đam đong. Jem, Dill va Scout tron khoi nha đe đen cho ong, roi du ong Atticus noi gi, chung cung khong chiu bo đi. Co be Scout nhan ra mot nguoi đan ong trong đam đong la Walter Cunningham, cha mot ban hoc voi co. Co le phep chat van ong ta ve đua con trai ong ta, lam ong xau ho đen muc phai giai tan đam đong.
Tai phien toa, lu tre ngoi tren mot "ban cong danh cho nguoi da mau" voi nhung nguoi dan da đen cua thi tran. Ong Atticus đua ra nhung bang chung ro rang, cho thay nguyen cao, co Mayella va bo co, ong Bob Ewell đa noi doi, su thuc la co Mayella đa tim cach moi chai Tom Robinson va bi bat qua tang. Vet bam tren mat co Mayella la do nguoi cha đanh khi ong ta bat gap co va Tom. Nguoi cha goi co la con điem va đanh co. Moi nguoi nhan thay vet bam o ben ma trai co Mayella, nghia la nguoi đanh co phai thuan tay trai. Ong Bob Ewell thuan tay trai, trong khi Tom thi lai bi tat o tay trai. Mac du vay, bat chap moi chung cu đeu chi ra rang Tom vo toi, boi tham đoan gom toan nguoi da trang van ket toi anh. Anh Tom toi nghiep tim cach chay tron khoi nha tu nen bi ban chet. Sau phien toa, niem tin vao cong ly cua Jem bi lung lay du doi vi ban an qua bat cong, cau tro nen chan nan, nghi ngo, vi ro rang Tom bi boi tham đoan ket an chi vi anh la nguoi da đen.
Du toa đa tuyen an, Bob Ewell van tuc toi vi cho rang ong Atticus va vi tham phan đa cuoi vao mui ong ta nen ong ta the se rua han. Ong ta đe doa nguoi vo goa cua Tom, tim cach đot nhap vao nha ong tham phan, nho vao mat ong Atticus o giua đuong, roi đanh Jem va Scout khi chung đang tren đuong ve nha tu đam ruoc Halloween o truong. Sau mot cuoc vat lon ngan ngui trong bong toi, Jem bi gay tay, Bob thi bien mat, con Jem va Scout đuoc mot nguoi khong quen biet tim thay va đua chung ve nha. Khi đo chung moi nhan ra nguoi đo chinh la Boo Radley. Vien canh sat truong cung đen va cho biet Bob Ewell đa bi chet do bi dao đam vao bung. Ban đau ong Atticus ngo rang chinh Jem đa đam chet Bob, nhung ong canh sat truong thi nhat đinh cho la Bob bi vap vao goc cay va nga vao con dao cua chinh han ma chet. Moi nguoi đeu đoan la chinh Boo đa can thiep vao cuoc xo xat va giet Ewell đe bao ve lu tre. Khac voi đieu ong Atticus nghi, vien canh sat truong muon bao ve Boo va khong muon dan chung pha vo cuoc song an dat cua anh. Khi ong Atticus hoi Scout xem co be nghi the nao ve cach giai quyet vu viec nay, co be tra loi, neu khong lam nhu vay thi chang khac gi "giet con chim nhai" (vi Boo chang lam hai gi lu tre, ma chi bao ve chung thoi). Sau đo, Boo yeu cau Scout đua anh ve nha. Khi đen hien nha Radley, Scout nho lai nhung viec đa xay ra, cam thay rat hoi han la co va Jem khong bao gio to ra than thien voi Boo, khong bao gio đap lai nhung mon qua ma Boo đa tang cho lu tre.
Doc đuong ve nha, co hoi tuong lai tat ca nhung su kien dien ra trong vong 2, 3 nam tro lai. Co be tro ve nha voi ong Atticus va Jem, khi đo đa tinh tam tro lai. Sau khi nghe ong Atticus đoc truyen "Bong ma mau xam", co be nhan xet voi ong Atticus la nhan vat chinh trong cau truyen hoa ra la mot nguoi tot, ong Atticus tam biet co bang cau noi: "Phan lon moi nguoi đeu tot ca, con a, chi co đieu con chua nhan ra đay thoi".


Tac gia, tac pham Harper Lee sinh nam 1926 va lon len o Monroeville, Alabama, noi ba tro thanh ban than cua Truman Capote, mot nha van noi tieng. Ba hoc truong Huntingdon College o Montgomery trong cac nam 1944-45 va sau đo theo hoc luat tai Đai hoc Alabama (1945–49). Khi con la sinh vien ba đa tham gia viet cho cac tap chi van hoc trong truong nhu la bao Huntress o Huntingdon va tap chi hai Rammer Jammer o Đai hoc Alabama. Ba viet truyen ngan va cac tac pham khac ve van đe it đuoc ban luan o truong hoc thoi bay gio la ky thi chung toc. Nam 1950, ba đen o thanh pho New York va lam viec cho tap đoan hang khong British Overseas duoi vai tro thu ky. Chinh o đay ba bat đau viet cac tieu luan va truyen ngan ve con nguoi o Monroeville. Ba goi mot tac pham đen mot to chuc van hoc nho su gioi thieu cua Capote voi mong muon đuoc xuat ban. Tong bien tap tai J. B. Lippincott khuyen ba nen nghi viec o cong ty hang khong đe tap trung vao nghiep van chuong. Nho su giup đo cua ban be, ba danh mot nam đe tap trung viet sach.
Ba bo ra hai nam ruoi đe viet tieu thuyet Giet Con Chim Nhai. Cuon sach đuoc xuat ban ngay 11 thang 7 nam 1960. Luc đau đuoc đat ten la Atticus nhung sau đo ba Lee đa đoi lai đe cho thay mot cau chuyen vuot qua khuon kho chan dung ve mot nhan vat. Nhom bien tap o Lippincott noi voi ba rang co the chi ban đuoc vai ngan cuon. Nam 1964, ba Lee nho lai "Toi khong hy vong tieu thuyet se thanh cong... Toi lo rang no se bi chet yeu boi nhung nha phe binh, nhung đong thoi toi mong rang ai đo se thich no đe toi co đuoc su khich le. Khich le tu đoc gia. Chi la hy vong nho nhoi thoi, nhu toi đa noi, nhung thanh cong lai rat lon, va trong chung muc nao đo thi đieu nay cung đang so nhu la cai chet yeu". Thay vi bi "chet yeu", Reader's Digest Condensed Books đa in lai cuon sach duoi dang tung phan, gop phan lam cho no đuoc nhieu nguoi đoc hon. Cuon sach đuoc tai ban thuong xuyen ke tu lan xuat ban đau tien.


= Cot truyen =
Cuon tieu thuyet ke ve cau chuyen cua hai đua tre o lua tuoi moi lon, Jean Louise "Scout" Finch va Jeremy Atticus "Jem" Finch, sinh truong o thi tran nho Maycomb, Alabama, nam sau trong mien nam nuoc My trong thap nien 1930. Chuyen xay ra trong vong 3 nam, đuoc ke lai boi nguoi em. Trong truyen, cha cua hai đua tre, luat su Atticus Finch đuoc chi đinh đe bao chua mot nguoi da đen ten la Tom Robinson, bi buoc toi cuong hiep mot co gai da trang ten la Mayella Ewell.


= Giai thich ten tac pham =
Sau khi tang qua Giang sinh cho hai anh em Jem va Scout la may khau sung hoi, ong Atticus dan lu tre la mac du chung co the "ban bao nhieu chim gie cui xanh tuy thich", chung phai nho "giet hai chim nhai la toi ac". Sau nay co Maudie Atkinson, hang xom cua lu tre, giai thich đo la vi chim nhai khong bao gio lam đieu gi co hai, no mang lai niem vui bang tieng hot cua chung: "no chang lam đieu gi khac ngoai viec hot cho chung ta nghe tu tan đay tim cua no". Con chim nhai (mockingbird) đuoc dung lap đi lap lai nhu mot hinh tuong cua nan nhan va su trong trang trong suot tac pham. No la bieu tuong cua su trong trang va cai đep chong lai chu nghia phan biet chung toc va long han thu.


= Yeu to tu truyen =
Ba Lee noi Giet Con Chim Nhai khong phai la cuon tu truyen ma la mot minh chung cho thay nha van "nen viet ve nhung gi ho biet va viet đung su that". Du vay, nhieu nguoi va su kien tu thoi tho au cua ba song trung voi nhung quan sat cua nhan vat Scout trong truyen. Cha cua ba Lee, Amasa Coleman Lee, la mot luat su giong nhu nhan vat Atticus Finch. Vao nam 1919, ong bao ve cho hai bi cao nguoi da đen bi nghi ngo giet nguoi. Hai nguoi nay sau đo bi buoc toi, bi treo co va bi boi nho; ong khong tham gia vao vu an nao nua. Cha cua ba Lee cung bien tap va xuat ban to Monroeville. Mac du bao thu hon Atticus ve van đe chung toc, sau nay ong đa tro nen cap tien hon ve đieu nay. Me cua Scout mat khi co con be, con me cua ba Lee mat khi ba 25 tuoi vi bi benh lien quan đen than kinh. Ba Lee co nguoi anh trai Edwin - cung nhu Jem - hon em gai minh bon tuoi. Giong voi tieu thuyet, nha ba Lee co mot quan gia da đen hang ngay đen cham soc cho gia đinh.
Nhan vat Dill xay dung tren nguoi ban thoi tho au cua ba Lee la Truman Capote, đuoc biet nhu la Truman Persons. Capote song canh nha Lee voi di khi me đi New York giong nhu Dill song canh nha Scout trong mua he. Capote va Dill đeu co tri tuong tuong va co the nghi ra nhung cau chuyen ly ky. Ca hai đeu co đac điem chung: rat thich đoc truyen. Luc nho Lee co tinh nhu con trai va de noi nong đanh nhau, con Capote thi hai huoc voi von tu phong phu cua minh. Lee va Capote nghi ra cac cau chuyen va dien kich. Ho tro thanh ban tot cua nhau vi ca hai cam thay bi xa cach boi nhung ban đong trang lua; Capote goi hai nguoi la "nhung nguoi tach biet". Nam 1960, Capote va Lee cung nhau đen Kansas đe đieu tra mot loat vu giet nguoi đe lam chat lieu cho tac pham In Cold Blood cua ong.
Phia duoi đuong cua gia đinh Lee la mot ngoi nha luon kin cua; nhu la nha cua gia đinh Radleys trong truyen. Nguoi con trai trong gia đinh dinh đen rac roi phap ly va bi nguoi cha giu trong nha suot 24 nam đe tranh bi xau ho. Anh bi giam ham nhu the cho đen khi bi quen lang va chet vao nam 1952.
Su lien he nhan vat Tom Robinson voi thuc te khong ro rang nhu cac nhan vat khac. Nhieu nguoi đoan rang nhan vat nay đuoc xay dung tu mot vai hinh mau. Khi Lee len 10, mot nguoi phu nu da trang gan Monroeville to cao mot thanh nien da đen ten Walter Lett ham hiep co. Cau chuyen va vu an đuoc cha co tuong thuat lai tren bao cua ong. Lett bi buoc toi voi muc an tu hinh. Muc an giam xuong con chung than sau khi co nhieu buc thu goi đen toa noi rang Lett bi ket an oan. Anh bi chet trong tu vi lao phoi vao nam 1937. Nhieu nguoi cung tin rang su kien anh huong boi vu tai tieng Scottsboro Boys, khi ma chin đan ong da đen bi buoc toi cuong hiep hai nguoi phu nu da trang dua tren cac chung cu het suc mo ho. Nam 2005, ba Lee noi rang ba đa dua tren nhung su kien khac it đuoc biet hon, mac du vu Scottsboro cung cho thay đinh kien mau da cua mien Nam. Nhan vat Tom Robinson con đuoc cho la dua tren thieu nien Emmett Till bi giet vi tan tinh mot nguoi đan ba da trang; vu viec đa xuc tac cho phong trao đau tranh dan quyen ve sau.


= Phong cach =
Cac nha phe binh va đanh gia truyen đeu luu y đen mot trong nhung yeu to đac sac nhat trong phong cach cua tac gia Harper Lee la tai nang ke chuyen cua ba, tung đuoc khen ngoi la "tai nang hien nhien". Sau đo, mot nha nghien cuu đa viet: "Harper Lee co mot tai nang ke chuyen tuyet voi. Nghe thuat cua ba la khoi day thi giac, cung voi cac hinh anh luu loat va tinh te, chung ta đuoc thay mot canh nay tan vao trong canh khac ma khong co nhung khop noi chuyen canh." Ba Lee đa hoa quyen giong ke chuyen cua mot đua be quan sat xung quanh minh voi su phan anh thoi tho au cua mot phu nu truong thanh, bang cach su dung su nhap nhang cua giong ke nay ket hop voi ki thuat tuong thuat thong qua hoi tuong ve nhieu vien canh rac roi. Phuong phap tuong thuat nay cho phep tac gia ke mot cau chuyen de gay lam lan ma hoa tron trong đo su đon gian cua viec quan sat tu mot đua tre, voi nhung tinh huong cua nguoi lon, đuoc phuc tap hoa boi nhung đong co thuc đay ben trong va cac truyen thong khong the bac bo đuoc. Tuy nhien, đoi khi su hoa tron đu anh huong đe khien cac nha phe binh nghi van ve von tu vung sieu pham va hieu biet sau sac cua nhan vat Scout. Ca Harding LeMay va nha tieu thuyet, phe binh van hoc Granville Hicks đa dien ta nghi ngo rang cac đua tre đuoc bao boc nhu Scout va Jem sao co the hieu đuoc su phuc tap va đang so trong phien toa phan quyet cuoc đoi cua Tom Robinson.
Viet ve phong cach va cach su dung tinh hai huoc trong cau chuyen bi thuong cua tac gia Lee, nha nghien cuu Jacqueline Tavernier-Courbin đa noi: "Tieng cuoi… boc lo su huy hoai ben duoi be mat đep đe, nhung cung bang cach ha pham gia no; nguoi ta kho co the bi kiem soat boi nhung gi ma ho co the cuoi vao." Vai tro cua Scout la mot co be hay đanh lai tui con trai, ghet mac vay va noi nhung tu xau chi vi co ve vui, nhung Tavernier-Courbin đa luu y rang Lee đa su dung cach noi nhai, trao phung va mia mai đe đe cap đen nhung van đe phuc tap, đac biet thong qua anh nhin cua mot đua tre. Sau khi cau be Dill hua se cuoi Scout, roi danh qua nhieu thoi gian o cung Jem, co be đa suy ra cach tot nhat đe khien cau be chu y vao minh la đanh cau ta, đieu ma co be đa lam nhieu lan. Lee dung giong van trao phung đe mieu ta ngay đau tien đen truong cua Scout, mot trai nghiem kho chiu. Co giao bao co be phai loai bo nhung đieu gay hai ma bo Atticus đa day co đoc va viet, cung voi viec cam Atticus day co them gi nua. Scout co gang noi chuyen voi than chu cua ong Atticus, ong Cunningham, ve viec co be hieu ve viec thua ke theo thu tu cua ong, sau khi ong ta đen đinh tan cong Tom Robinson. Tuy nhien, Lee đa giai quyet nhung tinh huong nghiem tuc voi tinh hai huoc mia mai, khi Jem va Scout tim cach hieu lam the nao Maycomb van con phan biet chung toc va van co gang giu lay mot xa hoi ngay thang. Giong van trao phung va cham biem đuoc dung trong nhung truong hop nay đuoc Tavernier-Courbin cho la loi giai thich cho tua đe cua quyen sach: Nha van Lee đang che nhao - đoi voi nen giao duc, he thong tu phap, va chinh xa hoi cua ba thong qua viec su dung chung đe lam đe tai cho nhung bat binh đay tinh hai huoc cua nha van.
Nhung nha phe binh cung luu y đen nhung phuong phap thu vi dan dat cot truyen. Khi ong Atticus roi khoi thi tran, Jem đa nhot mot cau ban hoc chung giao ly o tang ham nha tho trong mot tro choi thu thach. Đieu nay đa thuc đay nguoi giu tre da đen Calpurnia ho tong Scout va Jem đen nha tho cua ba. Chuyen đi nay cho phep bon tre co cai nhin vao cuoc song ca nhan cua ba, cung nhu cua Tom Robinson. Scout ngu guc khi bieu dien trong le Haloween va len san khau cham, lam khan gia cuoi o len. Scout đa lung tung va mac co đen noi co be muon ve nha trong bo trang phuc hinh banh giam bong cua minh, va chinh bo ao nay đa cuu mang co be.


= The loai =
Nhung nha nghien cuu đa xep Giet con chim nhai vao the loai tieu thuyet Gothic phuong Nam va bildungsroman (ke ve mot nhan vat chinh tu tuoi tho au). Hinh tuong nhan vat Boo Radley ky la va gan nhu la sieu nhien, cung voi can nha cua ong, ben canh yeu to bat cong chung toc gan lien voi Tom Robinson đa tao dung nen cam giac ve net Gothic trong quyen tieu thuyet. Tac gia đa su dung thuat ngu "Gothic" đe mieu ta kieu kien truc cua nha xu an o Maycomb va ve hanh đong cuong đieu cua Dill noi ve Boo Radley. Nhung nguoi ngoai cuoc cung la nhan to quan trong trong the loai nay. Mot nha nghien cuu đa chi ra viec tac gia đa thach thuc moi chinh quyen o Maycomb: truong hoc va giao vien, he thong tu phap va nhung to chuc ton giao. The nhung, Scout van kinh trong bo Atticus nhu la mot con nguoi quyen luc tren tat ca, boi vi ong tin rang lam theo luong tam la uu tien tren het, tham chi ngay khi hau qua la su tay chay cua cong đong. Du vay, nhung nha nghien cuu đa tranh cai ve viec phan loai quyen sach vao tieu thuyet Gothic phuong Nam, vi Boo Radley that ra van la con nguoi, nhan tu va quan tam đen nguoi khac. Hon the nua, trong khi nham đen cac đe tai nhu chung nghien ruou, toi loan luan, ham hiep va bao hanh chung toc, tac gia Lee đa viet ve thi tran nho cua ba va dua nhieu vao thuc te. Ba đa xay dung nhung rac roi cua ban than cac nhan vat thanh nhung van đe lam nen tang cho tat ca moi viec.


= Chu đe =
Du quyen tieu thuyet đa tro nen pho bien, no van chua nhan đuoc su quan tam đanh gia nhu nhung tieu thuyet My hien đai mang tinh kinh đien khac. Claudia Durst Johnson, tac gia cua nhieu quyen sach va bai bao ve Giet con chim nhai, đa viet vao nam 1994: "Trong suot 33 nam tu luc quyen sach xuat ban, chua bao gio no la trung tam binh luan, va quyen sach chi la chu đe cua 6 bai nghien cuu van hoc, ma nhieu bai trong đo chi dai khoang vai trang." Mot nha van khac đong y nhu the vao nam 2003, rang quyen sach la "mot bieu tuong ma nhung cam xuc no tao ra van luon manh me đay ky la boi vi no van chua đuoc kiem chung."
Tac gia Harper Lee van con noi tieng, du quyen sach đa xuat ban tu giua thap nien 60. Tuy the, ba đa đua ra vai quan điem ve nhung chu đe trong mot la thu hiem hoi gui cho nguoi bien tap, ma ba viet đe tra loi cho nhung phan ung manh liet đoi voi tac pham: "Chac chan mot đieu, Giet con chim nhai đa dien đat thanh loi y nghia cua 2 van đe: danh du va đao đuc, theo Co đoc giao, ma đo la di san cua tat ca nguoi dan mien Nam nuoc My."


= Cuoc song mien Nam va bat cong chung toc =
Khi quyen sach xuat hien, cac nha phe binh đa chu y đen viec no đuoc chia thanh 2 phan, co nhieu y kien xung quanh kha nang noi ket 2 đoan cua tac gia. Phan đau quyen tieu thuyet noi ve su to mo cua nhung đua tre ve Boo Radley va cam giac an toan, de chiu cua khu dan cu. Cac nha phe binh nhin chung đa bi thu hut boi su quan sat cua Scout va Jem đoi voi nhung hang xom ky quac cua chung. Mot nha van đa an tuong voi cac mieu ta tinh te cua tac gia ve nhung cu dan o Maycomb đen noi ong xep quyen sach vao the loai chu nghia đia phuong mien Nam lang man. Tinh đa cam nay co the đuoc tim thay trong mieu ta cua tac gia ve he thong tang lop o mien Nam đe giai thich hanh vi cua gan nhu moi nhan vat cua quyen tieu thuyet. Di Alexandra cua Scout đa giang giai ve nhung loi lam va uu điem cua cac cu dan o Maycomb dua tren bang pha he, trong khi nguoi dan chuyen mieu ta chi tiet ve lich su nha Finch va lich su cua thi tran Maycomb. Chu đe đia phuong nay đuoc phan anh xa hon trong su bat luc ro rang cua Mayella Ewell trong viec thua nhan cac hanh đo cua co đoi voi Tom Robinson, va đinh nghia cua Atticus ve "nguoi tot" la nhung nguoi co y thuc tot, lam moi thu tot nhat co the voi nhung gi ho co. Mien Nam nuoc My, ban than vung đo voi nhung truyen thong va su kieng ky, duong nhu đa gay anh huong đen cot truyen nhieu hon ca cac nhan vat.
Phan thu hai cua quyen sach ke ve đieu ma nha phe binh sach Harding Lemy goi la "noi o nhuc gam mon tinh than cua nhung nguoi da trang mien Nam đa đuoc khai sang trong van đe đoi xu voi nguoi da đen". Trong nhung nam sau khi xuat ban, nhieu nha phe binh đa xem Giet con chim nhai la mot tieu thuyet chu yeu ve cac moi quan he chung toc. Claudia Durst Johnson đa nghi quyen sach "de dang nhan thay" la đuoc dung nen boi 2 yeu to lien quan toi chung toc o Alabama: Su viec Rosa Parks tu choi khong ngoi o phia sau xe buyt – lam noi len chien dich Montogmery Bus Boycott nam 1955, va cuoc noi loan nam 1956 o đai hoc Alabama sau khi Autherine Lucy va Polly Myers đuoc nhan vao hoc (Myers sau cung đa rut đon xin hoc va Lucy thi bi đuoi). Khi viet ve ngu canh lich su trong quyen tieu thuyet, hai nha nghien cuu van hoc khac đa noi: "Giet con chim nhai đa đuoc viet va xuat ban ngay giua thoi ky xa hoi thay đoi noi bat nhat va nhieu tranh cai nhat o mien Tay ke tu cuoc Noi chien va tai thiet. Khong the tranh khoi, du đuoc bat đau tu giua thap nien 30, nhung cau chuyen van ke tu quan điem cua nhung nam 50, voi cac bat binh, cang thang va noi so do cuoc chuyen đoi gay ra." Anh huong cua quyen tieu thuyet đoi voi cac moi quan he chung toc o My đa đuoc ghi nhan nhu mot thanh cong, rang quyen sach đa "xuat hien đung luc đe giup cho cuoc đau tranh cua mien Nam va quoc gia ve tinh trang cang thang chung toc cua luat dan quyen co buoc tien trien nhanh hon." Viec xuat ban quyen sach gan nhu la mot buoc tien cua dan quyen ma nhieu nghien cuu ve tac pham va tieu su cua Harper Lee đa mieu ta ve nhung thoi khac quan trong trong giai đoan nay.
Nha nghien cuu Patrick Chura, nguoi goi y Emmett Till la hinh tuong xay dung nhan vat Tom Robinson, đa liet ke cac bat cong ma nhan vat Tom đa phai ganh chiu cung giong nhu Till. Ong cho rang bieu tuong cua ke ham hiep da đen đa gay hai đen hinh tuong cua gioi nu mien Nam de ton thuong va thieng lieng. Bat ky vi pham nao cua đan ong da đen ma chi am chi la co y đinh quay roi phu nu da trang trong thoi gian quyen sach đuoc viet thuong dan đen toi chet danh cho bi cao. Phien toa xu Tom Robinson co boi tham đoan la cac nong dan da trang, ho đa ket toi anh du cho cac bang chung ro rang la anh vo toi, va nhieu nguoi dan da trang co hoc thuc va on hoa khac cung ung ho phan quyet đo. Hon the nua, nan nhan cua nan bat cong chung toc trong Giet con chim nhai con bi khiem khuyet co the, đieu nay khien nhan vat đo khong the pham toi ma anh bi to cao. Roslyn Siegel đa ke đen Tom Robinson nhu mot tam guong tieu bieu cua mo tip truyen cho cac nha van da trang mien Nam thuong ke ve nguoi da đen la "ngu ngoc, bi luy, khong co kha nang tu ve va phu thuoc vao phan xet cua nguoi da trang thay vi tri khon cua minh đe cuu ban than." Du nhan vat Tom thoat khoi canh bi hanh hinh kieu linso, anh cuoi cung bi giet trong canh bao luc thai qua khi tim cach thoat khoi nha tu, luc ay, anh bi ban đen 17 lan.
Chu đe bat cong chung toc cung xuat hien mot cach đay hinh tuong trong quyen tieu thuyet. Đien hinh nhu canh Atticus phai giet chet con cho dai, du đo khong phai la viec cuu ong. Nha phe binh Carolyn Jones cho rang con cho đai dien cho thanh kien con ton tai o Maycomb, va Atticus, nguoi đa đoi tren mot con đuong vang đe ban con cho, phai đau tranh chong lai nan phan biet chung toc o noi đo ma khong co giup đo nao tu nhung cu dan da trang. Ong cung mot minh đoi mat voi nhom nguoi đinh hanh hinh Tom Robinson va mot lan nua mot minh o toa an khi xet xu Tom. Tac gia tham chi đa su dung hinh anh an du tu su co con cho dai đe mieu ta mot vai canh trong can phong xu an. Nha phe binh Jones co viet: "con cho dai o Maycomb that ra chinh la nan phan biet chung toc đa phu nhan quyen con nguoi cua Tom Robinson. Khi Atticus ket luan vu viec o phien toa, ong that ra đa boc lo mot cach van hoa noi cam phan cua minh đoi voi boi tham đoan va thi tran."
Du quyen tieu thuyet chu yeu tap trung vao chu đe bat cong chung toc, nhung nhung nhan vat da đen trong truyen lai khong đuoc khai thac đay đu nhu cac nhan vat da trang. Nhung cach mieu ta khuon đuc ve nhung nguoi da đen me tin, nhan vat Calpurnia - nguoi duong nhu la mot phien ban cai tien cua dang nhan vat "no le vua y" lam quyen sach co ve khong chu trong đen nhan vat da đen. Mot tac gia đa khang đinh rang viec dung giong ke cua nhan vat Scout gop phan khien đoc gia cam thay de chiu vi đuoc tach ra khoi xung đot sac toc.
Tuy quyen tieu thuyet nhin chung đa tao ra mot anh huong tich cuc ve cac moi quan he chung toc đoi voi đoc gia da trang, nhung no cung vap phai nhieu tiep nhan phuc tap tu đoc gia da đen. Mot loi giang ve quyen tieu thuyet in boi to bao The English Journal ghi nhan: "Đieu co le la tuyet voi hay đay suc manh đoi voi mot nhom hoc sinh lai duong nhu bi mot nhom khac ha thap gia tri." Mot nha chuyen mon nghe thuat ngon ngu nguoi Canada thay rang quyen sach đuoc cac em hoc sinh da trang huong ung tot, nhung cac em da mau lai thay no "gay nan long". Mot hoc sinh đa đong vai Calpurnia trong mot vo dien o truong ke lai phan ung cua em nhu sau: "Quyen sach la tu quan điem nguoi da trang, tu quan điem cua mot nguoi phan biet chung toc. Ban khong tim thay gi nhieu o cac nhan vat My da mau; ban khong biet ve nhan cach cua ho ro…. Nhung chac chan co mot thong điep đang sau no. Toi biet co ban quyen sach noi ve nan phan biet chung toc nhung đo khong phai la tat ca ban co the cam nhan tu no."


 Giai cap  O buoi phong van nam 1964, tac gia Harper Lee đa ke nguyen vong cua ba la "tro thanh… Jane Austen cua mien Nam Alabama." Hai tac gia Austen va Lee đeu thach thuc van đe xa hoi đuong thoi va đanh gia gia tri ca nhan thong qua đia vi xa hoi. Khi Scout choc que nguoi ban ngheo cung lop, Walter Cunningham, o nha minh vao mot ngay no, Calpurnia, nguoi đau bep da đen, đa mang va phat co be. Atticus ton trong cach xu ly cua Calpurnia va sau đo ong con chong đoi lai chi cua minh, di Alexandra đang so, khi ba khang khang muon đuoi Calpurnia. Nha phe binh van hoc Jean Blackall đa ke ra nhung uu tien ma hai tac gia đa cung huong đen, đo la "su khang đinh trat tu xa hoi, su phu tung, nha nhan va ton trong moi ca nhan ma khong dua tren vi the cua ho."
Cac nha nghien cuu đa chi ro rang su tiep can tang lop va chung toc cua tac gia con phuc tap hon "đo loi thanh kien chung toc chu yeu cho nhung "ke da trang ngheo rac ruoi"… Tac gia đa trinh bay lam the nao van đe ve gioi tinh va giai cap gop phan lam gia tang thanh kien, lam dap tat nhung chong đoi voi trat tu đang ton tai va lam phuc tap quan niem cua rat nhieu nguoi My ve nguyen nhan gay ra nan ky thi chung toc." Viec su dung giong dan chuyen tu tang lop trung luu la bien phap nghe thuat khien đoc gia cam thay than thuoc, du cho ho co khac biet ve giai cap hoac boi canh van hoa, va khoi day cam giac nho que huong. Đoc gia hoa vao cach nhin cuoc song cua Scout va Jem, tu đo gan ket voi cac moi quan he voi ba Dubose bao thu - nguoi truoc cuoc noi chien, gia đinh Ewell o giai cap thap, va gia đinh Cunninghams, cung ngheo nhu the nhung lai hanh xu o nhieu cach khac, ong Dolphus Raymond tuy giau nhung bi tay chay, va ba Calpurnia cung voi nhieu nguoi da đen khac. Nhung đua tre tiep thu loi ran day cua bo Atticus rang khong đuoc đanh gia nguoi khac cho đen khi chung đat minh vao vi tri nguoi đo, tim thay su đong cam sau sac cho nhung đong co va hanh vi cua moi nguoi.


 Long dung cam va luong tri  Quyen tieu thuyet đa đuoc khen ngoi vi su khai thac sau sac nhung hinh thuc khac nhau cua long dung cam. Tinh boc đong cua Scout khi co be gay lon voi nhung đua tre đa phi bang bo Atticus cho thay no luc cua co be đe bao ve cha minh. Du vay, Atticus moi la nhan vat nhan ban trung tam cua quyen sach. Ong đa day Jem mot trong so nhung bai hoc quan trong nhat cua long dung cam. Trong đoan van ke ve nguyen nhan ong bao ve Tom Robinson va mieu ta ba Dubose - nguoi quyet tam cai nghien morphine, Atticus đa noi voi Jem rang long dung cam la "khi con biet con se that bai truoc khi con bat đau nhung du vay con van bat đau va con theo đuoi no toi cung du co chuyen gi xay ra."
Charles Shields, nguoi đa viet quyen tieu su duy nhat cua Harper Lee co đo dai bang mot quyen sach, đa đua ra nguyen nhan giup quyen tieu thuyet tro nen noi tieng va đay anh huong la "bai hoc ve pham gia con nguoi va su ton trong nguoi khac tu quyen sach luon la đieu co ban." Ong Atticus đa day Scout: "con khong bao gio thuc su biet mot nguoi cho đen khi con o vao đia vi cua ho va cu xu theo kieu cua ho", đay la mot minh hoa cho luong tri cua ong. Co be đa nghi ve loi day đo khi nghe Mayella Ewell khai o toa an. Khi Mayella to ra boi roi truoc cau hoi cua ong Atticus la co co ban hay khong, Scout đa noi rang co ay chac han phai co đon hon ca Boo Radley. Luc cung Boo Radley đi ve nha ong sau khi ong cuu mang hai đua tre, Scout đa đung o cong nha Radley va suy nghi ve nhung su viec dien ra trong 3 nam qua tu goc nhin cua ong Boo. Mot tac gia đa nhan xet: "ben canh nhung bi kich, bat cong va nhung mat mat, quyen tieu thuyet con đe cao long dung cam, luong tri va su thuc tinh cua lich su đe nhan loai tro nen hoan thien hon."


 Vai tro gioi tinh  Cung nhu tac gia Lee đa kham pha su phat trien cua Jem trong viec tim hieu ve xa hoi con bat cong va phan biet chung toc, Scout cung nhan ra y nghia cua viec la gioi nu, va nhieu nhan vat nu trong truyen đa tac đong toi su phat trien cua co be. Su khac biet chu yeu cua Scout voi cha va anh minh khien co be co the mieu ta su đa dang va chieu sau cua cac nhan vat nu trong quyen tieu thuyet tu goc đo la mot trong so ho va la mot nguoi ngoai cuoc. Mau hinh gioi nu chinh yeu cua Scout la Calpurnia va nguoi hang xom, co Maudie, ca hai nguoi đeu manh me, đoc lap va an can. Mayella Ewell cung la mot tac đong; Scout đa quan sat co huy hoai mot nguoi đan ong vo toi chi đe giau đi su khao khat cua chinh co danh cho ong ta. Cac nhan vat nu đa phe binh Scout ve viec thieu đi nguyen vong tro thanh mot quy co nhieu nhat cung la nhung nguoi đa ung ho su phan biet chung toc va co thanh kien giai cap. Tieu bieu nhu ba Dubose, ba đa la mang Scout vi khong mac vay, va cho rang co be đang pha hoai danh tieng cua dong ho, them vao đo la si nhuc y đinh bao chua cho Tom Robinson cua ong Atticus. Bang cach can bang giua anh huong tu gioi nam cua ong Atticus va Jem va anh huong tu gioi nu cua Calpurnia va co Maudie, mot nha nghien cuu đa viet: "Tac gia Lee dan dan cho thay Scout đang tro thanh mot nguoi bao ve quyen phu nu o mien Nam, cung voi viec dung giong ke o ngoi thu nhat, ba cho thay Scout/ Jean Louis van cam thay mau thuan ve chuyen la mot quy co nhu ba đa tung khi con nho."
Su vang mat cua nhung nguoi me va thoi nguoc đai cua nhung nguoi cha la mot chu đe khac cua quyen tieu thuyet. Me cua Scout va Jem đa qua đoi truoc khi Scout co the nho ve ba. Me cua Mayella cung đa chet, con ba Radley cung mat truoc khi Boo bi giam cam trong nha. Ngoai ong Atticus, nhung nguoi cha trong truyen đeu đuoc mieu ta la nhung nguoi ban tinh. Co the thay Bob Ewell đa hanh hung con gai minh, ong Radley đa giam long con trai minh trong nha đen noi Boo chi con la mot bong ma. Bob Ewell va ong Radley đai dien cho mot dang tinh khi nam gioi ma Atticus khong he co, va quyen sach cho thay nhung nguoi đan ong nhu the cung voi nhung ke đao đuc gia, co thanh kien giai cap co the lam cho xa hoi lac loi. Ong Atticus noi bat voi hinh tuong duy nhat cua nam gioi, ma mot nha nghien cuu đa giai thich: "Đo la cong viec cua nhung nguoi đan ong đich thuc, nhung nguoi hien than cho nhung pham chat nam gioi truyen thong cua nhung ca nhan anh hung, su anh dung, nhung kien thuc khong bao gio mat đi va su cong hien đoi voi cong bang va luan ly xa hoi, đe tao nen mot xa hoi ngay thang."


 Nhung đieu luat đa đuoc viet va chua đuoc viet  Giet con chim nhai con noi bat boi cach quyen sach lien tuong đen cac van đe phap ly, đac biet o nhung canh ben ngoai phong xu an va đa thu hut su chu y cua cac nha nghien cuu phap ly. Ba Claudia Durst Johnson đa chi ra tham chi trong the gioi tuoi tho cua Scout va Jem, nhung vu dan xep va thoa thuan đa dien ra bang cach nho vao long ban tay moi nguoi va luat phap đa đuoc ong Atticus cung hai con minh thao luan rang: viec Bob Ewell san va đat bay khi chua toi mua san co đung hay khong? Nhieu quy tac va luat phap xa hoi đa bi pha vo boi nhung con nguoi co mat trong can phong xu an: Ong Dolphus Raymond đa bi đay ai boi vi ong cuoi mot phu nu da đen va co nhung đua con lai; Mayella Ewell bi cha minh đanh đap khi bi phat hien đang hon Tom Robinson; Boo Radley, tu luc tro thanh mot con nguoi khong ton tai, đa phai hung chiu mot hinh phat con nang hon nhieu ma bat ki toa an nao co the đua ra. Scout đa pha vo nhung quy tac va phan ung lai voi chung. Đien hinh la co be khong chiu mac nhung bo quan ao co diem đang ten, noi di Alexandra la "nguoi cuong tin", co bat co be mac nhung bo quan ao đo. Nha nghien cuu Johnson cung noi: "quyen tieu thuyet la mot bai nghien cuu ve cach Jem va Scout bat đau nhan thuc đuoc su phuc tap cua cac quy tac xa hoi va lam the nao hinh the cua cac moi quan he bi chi phoi boi cac quy tac đo đa that bai hay la nuoi duong nhung cu dan cua cac the gioi nho be đo."


 Cai chet vo toi  Chim nhai va bieu tuong lien quan toi chung đa xuat hien xuyen suot quyen tieu thuyet. Hinh tuong con chim nhai la mo tip chu đao cho đe tai nay, lan đau tien xuat hien khi ong Atticus tang con minh mot cay sung hoi vao le Giang Sinh, ong cho phep chu Jack day chung ban sung. Ong đa can dan con minh rang, du chung co the ban moi con gie xanh ma chung muon, nhung chung phai nho mot đieu: "giet mot con chim nhai la toi loi." Scout đa boi roi va tim đen co hang xom Maudie, nguoi đa giai thich rang nhung con chim nhai khong bao gio lam hai nhung sinh vat khac. Co noi rang chim nhai chi biet mang lai niem vui qua tieng hot, rang "chung khong lam viec gi ngoai viec hot bang ca trai tim cho chung ta nghe." Nha van Edwin Bruell đa tom tat lai hinh tuong nay trong mot bai viet vao nam 1964: "Giet con chim nhai la giet đi mot thu trong sang va vo hai, cung giong nhu Tom Robinson." Cac nha nghien cuu đa chi ra tac gia thuong tro ve voi hinh tuong con chim nhai đe lam bat quan điem nhan van trong quyen sach.
Tom Robinson la vi du đien hinh trong nhieu nguoi vo toi bi huy hoai vo tinh hoac co tinh trong quyen tieu thuyet. Tuy the, nha nghien cuu Christopher Metress đa lien ket hinh anh con chim nhai voi Boo Radley nhu sau: "Scout thay vi muon pha Boo cho vui (nhu co be tung lam o đau quyen sach qua nhung vo kich sai lech ve lich su cua ong ta) thi co be đa đen gap ong nhu voi mot "con chim nhai". Đieu nay cho thay co be co pham chat tot đep phai đuoc nuoi duong." Đoan cuoi quyen sach cung the hien y tuong nay o đoan Scout lien he y nghia cau chuyen ong Atticus đa ke co be nghe voi Boo Radley va Tom Robinson, qua mot nhan vat bi hieu lam: "khi cuoi cung ho thay cau ta, tai sao cau ta khong lam bat cu chuyen gi trong nhung chuyen đo…. Bo Atticus, cau ta thuc su de thuong." Va ong Atticus đa đap: "Hau het con nguoi la vay, Scout, khi cuoi cung con gap đuoc ho."
Quyen tieu thuyet cho thay su trong sang (va nhung nguoi vo toi) bi mat đi thuong xuyen đen noi nha phe binh R. A. Dave cho rang viec moi nhan vat đa hoac se phai đoi mat voi su bai tran la đieu khong the tranh khoi, neu len yeu to bi kich co đien cua quyen sach. Khi khai thac cach moi nhan vat giai quyet voi that bai cua ban than minh, tac gia đa xay dung mot khuon mau đe đanh gia nhan vat nao la tot hay la xau. Ba đa dan dat nguoi đoc qua nhung đanh gia đo, xen ke giua su nguong mo va cham biem. Giong van cham biem the hien qua nhan vat Scout khi co be quan sat cuoc hop cua Hoi truyen giao, ma cac thanh vien Hoi đa nhao bang co be, "cho thay mot thai đo thien can, phan biet đoi voi chung toc khac" trong khi trung ra mot be ngoai "lich thiep, mo đao va đao mao." Nguoc lai, khi ong Atticus thua vu kien Tom, ong la nguoi cuoi cung roi phong xu an, tru hai đua con ong va nhung nguoi da đen đen tham du ngoi o ban cong cho nguoi da mau, tat ca ho đa đung len trong im lang khi ong đi ben duoi đe the hien su kinh trong đoi voi no luc cua ong.


Ban dich tieng Viet Tac pham lan đau tien đuoc dich ra tieng Viet boi Luong Minh Tam va Phuong Hien, voi nhan đe Giet chet mot con chim moc-kinh, do Nha xuat ban Lao đong xuat ban nam 1973 in tai nha may in Thong Nhat, kho sach 12x19 cm. Tuy nhien ban dich nay khong đay đu so voi ban goc.
To Kill a Mockingbird con đuoc Huynh Kim Oanh va Pham Viem Phuong dich voi nhan đe tieng Viet Giet con chim nhai, Nha xuat ban Van hoc va cong ty Nha Nam lien ket xuat ban, thang 9 nam 2008.


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Ra mat tac pham Giet con chim nhai