Tran Te Hanh (1921-2009) la mot nha tho Viet Nam thoi tien chien.


Tieu su cua ong Te Hanh Ong sinh ngay 20 thang 6 nam 1921 tai lang Đong Yen, phu Binh Son; nay la xa Binh Duong, huyen Binh Son, tinh Quang Ngai. Cha ong la Tran Tat To, lam nghe day hoc va lam thuoc. Ong co bon anh em, trong đo nguoi em ut la nhac si Tran The Bao.
Thuo nho, ong hoc o truong lang, truong huyen. Nam 15 tuoi, ong ra hoc tai truong Khai Đinh (tuc Quoc Hoc Hue).
San tinh ham thich tho, lai đuoc thi si Huy Can "chi ve", nen Te Hanh bat đau sang tac. Nam 1938, 17 tuoi, ong viet bai tho đau tien: "Nhung ngay nghi hoc".
Sau đo, ong tiep tuc sang tac, roi tap hop thanh tap tho Nghen ngao. Nam 1939, tap tho nay đuoc giai khuyen khich cua Tu Luc van đoan.
Nam 1941, Te Hanh va tho cua ong ("Que huong", "Loi con đuong que", "Vu vo", "Ao uoc") đuoc Hoai Thanh va Hoai Chan gioi thieu trong cuon Thi nhan Viet Nam (xuat ban nam 1942).
Thang 8 nam 1945, Te Hanh tham gia Viet Minh, tham gia cong tac van hoa, giao duc o Hue, Đa Nang; va la Uy vien giao duc trong uy ban lam thoi thanh pho Đa Nang, sau khi Cach mang thang Tam thanh cong,
Tu nam 1949 cho đen nam 1954, ong o trong Ban phu trach Chi hoi Van nghe Lien khu V.
Sau Hiep đinh Geneve, 1954, ong tap ket ra Bac, cong tac o Hoi Van nghe. 
Nam 1957, Hoi nha van Viet Nam thanh lap, Te Hanh tham gia Ban Bien tap tuan bao Van cua Hoi, va nhieu nam, ong con la Uy vien chap hanh va Ban thuong vu cua hoi.
Nam 1996, ong đuoc tang Giai thuong Ho Chi Minh ve van hoc nghe thuat đot I.
Vao nhung nam 80, ong bi đau mat va mat ong mu dan. Tu đo ong benh liet giuong luc me luc tinh. Ong qua đoi vao luc 12 gio ngay 16 thang 7 nam 2009 tai Ha Noi sau nhieu nam chong choi voi can benh xuat huyet nao .


Tac pham chinh Nhung ngay nghi hoc (1938)
Nghen ngao (1939), 47 nha tho đa rut bai tho "Que huong" sang tap "Hoa Nien"(1945)
Hoa nien (1945)
Tap tho tim lai (1945)
Hoa mua thi (1948)
Nhan dan mot long (1952)
Gui mien Bac (1955)
Long mien Nam (1956), 20 bai tho
Tieng song (1960), 15 bai tho
Chuyen em be cuoi ra đong tien (1960) tho thieu nhi
Tho va cuoc song moi (1961) tap tieu luan phe binh
Bai tho thang bay (1962)
Nhung tam ban đo (1965) tho thieu nhi
Hai nua yeu thuong (1967)
Khuc ca moi (1967), 44 bai tho
Đi suot bai ca (1970)
Cau chuyen que huong (1973)
Tho viet cho con (1974) tho thieu nhi
Theo nhip thang ngay (1974)
Giua nhung ngay xuan (1976)
Con đuong va dong song (1980)
Tieng sao, tieng đan, tieng hat (1983) tho thieu nhi
Bai ca su song (1985)
Tuyen tap Te Hanh, tap I (1987)
Tho Te Hanh (1989)
Vuon xua (1992)
Giua anh va em (1992)
Em cho anh (1993)
Tuyen tap Te Hanh, tap II (1997)
Nho con song que huong
Chieu thu, trong tap Khuc Ca Moi (1966).
Ngoai tho, Te Hanh con dich nhieu tac pham cua cac nha tho lon tren the gioi, viet tieu luan phe binh van hoc, tho thieu nhi.


Giai thuong Giai thuong van hoc Tu luc van đoan nam 1939.
Giai thuong Pham Van Đong do Hoi Van nghe Lien khu V tang.
Giai thuong Ho Chi Minh ve Van hoc – Nghe thuat đot I nam 1996.


Đanh gia Te Hanh la nha tho kha noi tieng, sang tac cung thoi voi The Lu, Xuan Dieu, Huy Can... va la mot trong ba thi si sinh quan tai Quang Ngai noi danh ngay tu truoc nam 1945: Nguyen Vy, Bich Khe, Te Hanh.


= Nhan xet =
Nha van Nhat Linh:
"Te Hanh co rat nhieu hua hen tro nen mot thi si co tai, ong co mot linh hon rat phong phu, co nhung rung đong rat sau sac; va đe dien ta tam hon, ong co đu nghe thuat va cach đat tim cau chu".
Nha phe binh van hoc Hoai Thanh va Hoai Chan:
"Te Hanh la mot nguoi tinh lam, Te Hanh đa ghi đuoc đoi net rat than tinh ve canh sinh hoat chon que huong. Nguoi nghe thay đuoc ca nhung đieu khong hinh sac, khong thanh am nhu manh hon lang, tren canh buom giuong, nhu tieng hat cua huong đong quyen ru, con đuong que nho nho. Tho Te Hanh đua ta vao mot the gioi rat gan gui..."
Nha phe binh van hoc Vuong Tri Nhan:
"Trong tho Viet Nam tien chien, ong chua bao gio tao đuoc mot su hap dan la lung nhu Han Mac Tu hoac Nguyen Binh, cung khong co luc nao lam chu thi đan nhu The Lu hoac Xuan Dieu. Nhung ong van co cho cua minh. Tap 'Nghen ngao' tung đuoc giai thuong Tu Luc van đoan. Tu sau 1945, ong van lam tho đeu đeu, nhung tap tho mong manh, giong tho khong co gi boc len nong nhiet, nhung đuoc cai tinh cam hon nhien, va tap nao cung co mot it bai đang nho, khien cho ngay sau To Huu, Che Lan Vien, Xuan Dieu nguoi ta nghi ngay đen Te Hanh" .
Nha tho Thanh Thao:
"Ngay tu luc xuat hien trong phong trao Tho Moi, tho Te Hanh đa la hien tuong vi su 'moc mac, chan thanh', vi su 'trong treo, gian di nhu mot dong song' " .


Chu thich