Battir (tieng A Rap: بتير) la mot ngoi lang cua nguoi Palestine o Bo Tay, cach Bethlehem khoang 6,4 km ve phia Tay, va Tay nam cua Jerusalem.
Truoc đay, no la lang phao đai Betar, đuoc xay dung vao the ky thu hai cua nhung nguoi Do Thai. Khu vuc tung la noi dien ra cac tran chien cuoi cung cua cuoc noi day Bar Kokhba. Trong thoi ky Byzantine va Hoi giao noi đay la mot khu vuc đinh cu, va duoi thoi Ottoman chu yeu nguoi Hoi giao sinh song tai đay. Battir nam ngay tren tuyen đuong sat Jaffa-Jerusalem, phuc vu nhu la đuong ranh gioi đinh chien giua Israel va Jordan tu nam 1949 cho đen cuoc Chien tranh Sau ngay, khi no thuoc ve Israel. Trong thoi gian truoc đay, ngoi lang nam doc theo tuyen đuong tu Jerusalem toi Bayt Jibrin. Trong nam 2007, uoc tinh Battir co dan so khoang 4.000 nguoi va đuoc đat duoi su kiem soat cua Chinh quyen Nha nuoc Palestine.


Lich su = Qua khu =
Battir đa đuoc xac đinh la vi tri cu cua Betar co (con goi la Beiter). Lang Palestine hien đai đuoc xay dung xung quanh cac đia điem khao co Khirbet el-Yahud (tieng A Rap co nghia la "tan tich cua nguoi Do Thai") va "đuoc xac đinh đong nhat voi Betar, thanh luy cuoi cung cua cuoc noi day thu hai chong lai nguoi La Ma, noi nha lanh đao cua cuoc chien Simon bar Kokhba qua đoi vao nam 135. Ngoi lang hien nay la mot canh quan nong nghiep voi nhung thua ruong bac thang va nhung ngoi nha doc theo đuong cua cac buc tuong phao đai co. Co mot ngoi mo cua hoc gia Eleazar cua Modi'im trong thoi ky Tannaic hien cung nam tai đay.


= Hien đai =
Nam 1596, Battir xuat hien trong bo so thue Ottoman nhu mot ngoi lang o Nahiyah (bo phan hanh chinh bao gom cac ngoi lang va thi tran nho) trong Liwa (huyen) cua Quds. No co khoang 24 ho va hai nguoi Hoi giao, nop thue bang lua mi, hoa qua, de hoac mat ong.
Nam 1806, nha tham hiem nguoi Phap Victor Guerin đa toi khu vuc nay. Đen nam 1883, Quy tham do Palestine đa tien hanh cuoc khao sat phia Tay Palestine, mo ta Battir nhu mot ngoi lang co kich thuoc lang vua phai, nam tren suon doc cua mot thung lung sau.
Trong the ky 20, Battir phat trien nho vao vi tri cua no nam ben canh tuyen đuong sat Jaffa–Jerusalem, cung cap viec truy cap vao cac đo thi khac cung nhu la mot nha ga cho cac hanh khach tren tuyen đuong. Trong cuoc chien tranh nam 1948, hau het dan lang đa bo chay, nhung Mustafa Hassan va mot vai nguoi khac o lai. Vao ban đem ho van thap sang nen trong nha, va vao buoi sang ho chan tha gia suc. Khi gan toi ngoi lang, Israel nghi Battir van con co nguoi sinh song nen đa tu bo tan cong. Cac Hiep uoc đinh chien đa phan ranh gioi cam moc, tuyen đuong sat va lang Battir chi cach ve phia đong bien gioi Jordan voi Israel co vai met. It nhat 30% dien tich đat cua Battir cua nam ve phia Israel theo ranh gioi cam moc, nhung dan lang đuoc phep giu no neu ho giu an toan tuyen đuong sat,, do đo nguoi dan lang nay la nhung nguoi Palestine duy nhat đuoc phep vao lanh tho Israel đe canh tac đat cua ho trong thoi điem truoc Chien tranh Sau ngay.
Sau cuoc Chien tranh Sau ngay vao nam nam 1967, Battir nam duoi su kiem soat cua Israel, nhung ke tu khi ky ket Hiep đinh tam thoi ve Bo Tay va Dai Gaza (Hiep đinh Oslo II, hiep đinh Taba) vao nam 1995, no đa đuoc quan ly boi Chinh quyen Quoc gia Palestine (PNA). Battir đuoc quan ly boi mot hoi đong lang bao gom 9 thanh vien do PNA bo nhiem.


Dan so Tai thoi điem đieu tra dan so nam 1931, đa co 172 ho voi dan so 755 nguoi Hoi giao, 2 nguoi Kito giao va mot nguoi Do Thai. No đa tang len 1.050 nguoi Hoi giao nam 1945. Nam 2007, Battir co dan so 3.967 nguoi, va vao nam 2012 dan so uoc tinh khoang 4.500 nguoi.


Đia ly Battir nam cach Bethlehem 6,4 km ve phia tay bac. No nam tren mot ngon đoi o Wadi el-Jundi (dich nghia la "Thung lung cua nhung nguoi linh"), chay ve phia tay nam qua nhung ngon đoi Judean đen đong bang ven bien. Ngoi lang nam o cao khoang 760 met so voi muc nuoc bien,. Battir co mua he on đoi mat me va mua đong it lanh hon, thinh thoang co tuyet roi. Nhiet đo trung binh hang nam la 16 đo C.


= He thong thuy loi va ruong bac thang co =
Battir co mot he thong thuy loi đoc đao su dung đe tuoi tieu qua cac cong dan thu cong cho cac thua ruong bac thang nhan tao. Cac mang luoi tuoi tieu thoi La Ma van đuoc su dung cho toi ngay nay, cung cap nuoc sach trong hon 2.000 nam qua. He thong thuy loi nay chay qua mot thung lung doc gan ranh gioi cam moc, noi mot phan cua tuyen đuong sat Hejaz duoi thoi Ottoman. Tam gia toc chinh cua Battir thay phien nhau tuoi nuoc cho cay trong cua lang moi ngay. Do đo, co mot cau noi đia phuong tai Battir nhu sau, "mot tuan keo dai tam ngay, chu khong phai la bay". Theo nha nhan chung hoc Giovanni Sontana cua UNESCO đa khang đinh co rat it nhung noi con lai trong khu vuc co truyen thong nong nghiep đia phuong van con ton tai toi ngay nay, tuy khong con nguyen ven, nhung đo la mot phan hoat đong sinh hoat cua lang keo dai hon 2000 nam qua.

Trong nam 2007, Battir kien Bo Quoc phong Israel đe co gang buoc ho phai thay đoi tuyen đuong quy hoach cua hang rao Bo Tay cua Israel, trong đo se cat giam mot phan cua he thong thuy loi 2.000 tuoi cua Battir van con đang đuoc su dung. Co quan Tu nhien va Cong vien Israel (INPA) co quan thong qua tuyen đuong ban đau cua hang rao vao nam 2005, đa đoi y va viet trong mot bai bao chinh sach dai 13 trang the hien rang, ruong bac thang Battir cung la mot di san cua Israel can đuoc giu gin bao ve. Đay la lan đau tien mot co quan chinh phu Israel bay to phan đoi viec xay dung mot phan đoan cua hang rao. Ban bao cao nay la mot trong bon y kien chuyen gia the hien rang, viec xay dung hang rao la huy hoai he thong canh tac đoc đao nay. Va vao đau thang nam 2013, Toa an Tu phap toi cao Israel đa ra phan quyet rang, Bo Quoc phong nuoc nay phai giai thich tai sao cac tuyen đuong cua hang rao ngan cach khu vuc lang Battir khong bi dung lai hoac hay đoi lai hinh dang. Bo Quoc phong phai nop ke hoach moi đe đam bao hang rao bien gioi se khong pha huy Battir truoc ngay 2 thang 7 nam 2013. Mot đon yeu cau khac ve viec đat lai hang rao phan chia cung đa đuoc đe trinh boi nhung khu đinh cu nguoi Do Thai Beitar Illit gan đo, vi ho lo ngai hang rao se ngan can su mo rong cua khu đinh cu.
Nam 2011 UNESCO trao mot giai thuong tri gia 15.000 đola cho Battir ve viec "Bao ve va quan ly canh quan van hoa" cho cac thua ruong bac thang va he thong thuy loi co xua. Thang 5 nam 2012, Chinh quyen Quoc gia Palestine đa gui mot phai đoan đen tru so chinh cua UNESCO tai Paris đe thao luan ve kha nang đua Battir vao Danh sach Di san The gioi. Thu truong Du lich cua PNA la Hamadan Taha noi rang, to chuc nay muon duy tri va bao ve no nhu la mot di san cua nguoi Palestine. Tuy nhien, đe cu cua Battir đa qua muon. Trong mot tai lieu lien quan, INPA luu y rang Israel nen hop tac voi Palestine đe bao ve canh quan Battir.


Thanh pho ket nghia Luton, Vuong quoc Anh


Xem them Phao đai Betar
Betar Illit


Tham khao Tham khao Lien ket ngoai Battir Village (Fact Sheet)
Battir Village Profile
Battir Village Area Photo
The priorities and needs for development in Battir village based on the community and local authorities’ assessment
Welcome To Battir
www.battir.i8.com Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2005 tai Wayback Machine
Battir village photos
Battir Video