Nga (tieng Nga: Россия, chuyen tu: Rossiya IPA: [rɐˈsʲijə] ), ten đay đu la Lien bang Nga (tieng Nga: Российская Федерация, chuyen tu: Rossiyskaya Federatsiya IPA: [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈraʦəjə] , viet tat la RF) la mot quoc gia cong hoa lien bang nam o phia Bac cua luc đia A - Au, đay la quoc gia co dien tich lon nhat the gioi.
Nga la mot nha nuoc cong hoa lien bang voi 85 thuc the lien bang. Nga co bien gioi giap voi Na Uy, Phan Lan, Estonia, Latvia, Litva, Ba Lan (ca hai đeu qua tinh Kaliningrad), Belarus, Ukraina, Gruzia, Azerbaijan, Kazakhstan, Trung Quoc, Mong Co va Bac Trieu Tien, co bien gioi tren bien voi Nhat Ban (qua bien Okhotsk), Tho Nhi Ky (qua bien Đen), Hoa Ky (qua eo bien Bering) va Canada qua Bac Bang Duong. Voi dien tich 17,098,246 km² (6,601,670 mi²), Nga co dien tich lon nhat the gioi, bao phu gan 1/9 dien tich luc đia. Lanh tho Nga keo dai qua phan phia bac chau A va 40% chau Au, bao gom 11 mui gio va so huu nhieu loai đia hinh. Nga co tru luong khoang san va nang luong lon nhat the gioi, đuoc coi la mot trong nhung sieu cuong nang luong. Nga cung co dien tich rung lon nhat the gioi va cac ho cua Nga chua xap xi 25% luong nuoc ngot khong đong bang cua the gioi.
Nga đa thiet lap tam anh huong tren khap the gioi tu thoi Đe quoc Nga. Duoi thoi ky Lien bang Xo viet, nha nuoc xa hoi chu nghia đau tien tren the gioi, Lien Xo đuoc cong nhan la mot trong hai sieu cuong thoi đo cung voi Hoa Ky, đong vai tro quan trong hang đau trong thang loi cua Khoi Đong Minh trong The chien II. Lien bang Nga đuoc thanh lap ke tu sau su sup đo va tan ra cua Lien Xo cung Khoi phia Đong vao nam 1991 va đuoc cong nhan la su ke tuc phap ly cua nha nuoc Xo viet.
Ngay nay, Nga la mot trong nhung nuoc so huu vu khi hat nhan đuoc cong nhan va đong thoi so huu kho vu khi huy diet hang loat lon nhat the gioi. Nga la thanh vien thuong truc cua Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc, G20, APEC, SCO, EurAsEC va lanh đao cua Cong đong cac Quoc gia Đoc lap.


Nguon goc ten goi = Ten tieng Nga =
Ten goi Rossiya co nguon goc tu Rus, mot quoc gia thoi Trung Co co dan cu chu yeu la nguoi Đong Slav. Tuy nhien, ban than ten goi nay chi moi xuat hien trong cac su lieu kha gan đay va cu dan cua quoc gia nay goi đat nuoc cua ho voi cai ten "Русская Земля" (russkaya zemlya), co the tam dich la "Xu so cua nguoi Rus'". Cac su gia hien đai goi quoc gia nay la "Rus Kiev" đe phan biet no voi cac quoc gia hau than. Ban than danh xung Rus co nguon goc tu toc danh cua nguoi Rus, mot phan nhom cua toc Varangia (ho co le chinh la nguoi Viking Swede), nhung nguoi co cong thanh lap quoc gia Rus (Русь).
Phien ban Latinh co cua cai ten Rus' la Ruthenia, chu yeu đuoc dung đe chi cac vung phia tay va phia nam cua Rus' - nhung noi gan ke voi chau Au Cong giao. Ten goi hien nay cua quoc gia, Россия (Rossiya), bat nguon tu ten goi tieng Hy Lap Trung đai cua Rus Kiev, Ρωσσια Rossia— viet la Ρωσια (Rosia phat am [roˈsia]) trong tieng Hy Lap hien đai.


= Ten tieng Viet =
Hien tai, quoc hieu thong dung cua nuoc Nga trong tieng Trung la "Nga La Tu" (俄羅斯, eluosi). Ve nguon goc cua tu "Nga La Tu", co thuyet cho rang: vao truoc thoi nha Nguyen, khi nguoi Mong Co tiep xuc voi quoc gia nay, do tieng Mong Co khong co phu am "r" đung đau, đe tien cho viec phat am nen đa lap lai nguyen am trong am thu nhat cua tu. Россия (Rossiya) vi the bien đoi thanh оРоссия (oRossiya), đen thoi Nguyen thi nguoi Mong Co su dung dich danh Han tu la "Oat La Tu" (斡羅思, woluosi), phien am tu "o-Ro-ssi" va bo "ya". Nhung nam đau thoi nha Thanh, trong nhieu van hien co su dung ten goi "La Sat" (羅剎), song khi xung ho giua quoc gia voi nhau thi phan nhieu dich la Ngac La Tu (鄂羅斯) hoac Nga La Tu (俄羅斯). Vao nhung nam Can Long thoi Thanh, khi soan "Tu kho toan thu" thi chinh thuc thay đoi thanh Nga La Tu (俄羅斯, eluosi). Do vay theo phan tich tren thi chu "Nga" lai khong phien am cho am tiet nao trong tu "Rossiya" ca.


Lich su Lich su cua nuoc Nga bat đau tu lich su Đong Slav. Nha nuoc Đong Slav đau tien, nuoc Rus' Kiev, đa chap nhan viec du nhap Ki-to giao tu Đe quoc Đong La Ma vao nam 988  khoi đau su tong hoa cac nen van hoa Đong La Ma va Slav lap ra van hoa Nga trong mot nghin nam tiep theo. Nuoc Rus' Kiev nhanh chong tan ra khong con la mot Nha nuoc nua, cuoi cung chiu đau hang quan xam luoc Mong Co trong nhung nam 1230. Trong thoi gian nay, mot so lanh đao đia phuong, đac biet la xu Novgorod va xu Pskov, đa chien đau đe thua ke di san van hoa va chinh tri cua nuoc Rus' Kiev.
Sau the ky XIII, Moskva dan tro thanh trung tam van hoa. Toi the ky XVIII, Than vuong quoc Moskva đa tro thanh Đe quoc Nga rong lon, trai dai tu Ba Lan ve phia đong toi Thai Binh Duong. Su mo rong ve phia tay cang khien nuoc Nga nhan thuc đuoc su khac biet cua ho voi đa phan con lai cua chau Au va pha vo su co lap tung xay ra o nhung giai đoan đau mo rong. Thoi nay co Nga hoang Pyotr Đai Đe xoa bo mot nuoc Nga lac hau, nua A Đong, tien hanh su nghiep lon lao đoi moi đat nuoc. Cac vi Nu hoang Anna, Elizaveta Petrovna va Ekaterina II đeu len ngoi voi nhung cuoc đao chinh do Ngu Lam quan ho tro. Voi chinh sach banh truong, phat trien thuc luc cua đat nuoc, trieu đinh Nga hoang đa pha bo moi đe doa tung co tu Vuong quoc Thuy Đien va Đe quoc Tho Nhi Ky Ottoman. Cac trieu đai noi tiep nhau trong the ky XIX đa đoi pho voi nhung ap luc đo bang su ket hop giua cac cuoc cai cach mien cuong va tran ap. Che đo nong no Nga đa bi bai bo nam 1861, nhung su huy bo nay thuc su chi gay them phien toai cho nguoi nong dan va cang khien ap luc cach mang tang cao. Trong khoang thoi gian tu khi che đo nong no bi huy bo toi khi bat đau Chien tranh the gioi lan thu nhat nam 1914, cac cuoc cai cach Stolypin, hien phap 1906 va Duma quoc gia đa mang lai nhung thay đoi đang ke cho nen kinh te va chinh tri Nga, nhung cac hoang đe Nga van khong muon roi bo quyen luc tuyet đoi, hay chia se quyen luc.
Cach mang Nga nam 1917 đuoc khoi phat tu mot su tong hop cac yeu to tan ra kinh te, tinh trang kiet que do chien tranh, va su bat binh voi he thong chinh phu chuyen quyen, va lan đau tien mot lien minh giua nhung nguoi tu do va xa hoi chu nghia on hoa len nam quyen luc, nhung cac chinh sach sai lam cua ho đa khien nhung nguoi Cong san Bolshevik chiem quyen luc vao ngay 25 thang 10 (lich Julius, tuc ngay 7 thang 11 theo lich Gregory). Tu nam 1922 toi nam 1991, lich su Nga chu yeu la Lich su Lien Xo, mot nha nuoc hoan toan dua tren y thuc he gom cac quoc gia lang gieng cua Đe quoc Nga truoc Hoa uoc Brest-Litovsk. Tuy nhien, viec tiep can cach thuc xay dung chu nghia xa hoi khac nhau trong tung thoi điem trong lich su Lien Xo, tu nen kinh te pha tron va xa hoi va van hoa đa dang hoi thap nien 1920 toi nen kinh te chi huy va tran ap thoi Stalin toi "thoi ky tri tre" thap nien 1980. Tu nhung nam đau tien, chinh phu Lien Xo đa dua tren nen tang đoc đang cua nhung nguoi Cong san, nhu nhung nguoi Bolshevik tu goi minh, tu thang 3 nam 1918. Tuy nhien, toi cuoi thap nien 1980, khi su yeu kem cua cac co cau kinh te va chinh tri đa tro nen gay gat, cac lanh đao cong san đa tien hanh cac cai cach lon, dan toi su sup đo cua Lien bang Xo viet.
Lich su Lien bang Nga kha ngan, chi bat đau tu su sup đo cua Lien Xo nam 1991. Tu khi gianh lai đoc lap, nuoc Nga đa đuoc cong nhan la nha nuoc thua ke chinh thuc cua Lien Xo tren binh dien quoc te. Tuy nhien, nuoc Nga đa mat vi tri sieu cuong cua minh va đang phai đoi mat voi nhung thach thuc trong cac no luc thiet lap mot he thong kinh te va chinh tri hau Xo viet. Loai bo nen kinh te ke hoach tap trung va quyen so huu nha nuoc thoi ky Xo viet, nuoc Nga đang no luc xay dung mot nen kinh te mang cac yeu to cua thi truong tu ban, voi nhung hau qua nhieu khi kha nang ne. Tham chi ngay nay nuoc Nga van mang nhieu net đac trung van hoa va xa hoi thoi ky Sa Hoang va Lien Xo.


= Nuoc Rus' Kiev =

Phan lon dien tich đat đai cua nuoc Nga ngay nay la lanh tho cua cac bo lac khac nhau nhu nguoi Goth, Hun va Avar goc Tho trong khoang thoi gian tu the ky III toi the ky VI. Bo lac nguoi Scythia goc Iran sinh song o cac thao nguyen mien nam, va bo lac nguoi Ca dac (Khazar) goc Tuoc (Turk) đa cai tri phan phia tay cua vung đat nay cho đen the ky VIII. Sau đo ho đa bi bo lac goc Scandinavi la nguoi Varangia thay the, bo lac nay đa thiet lap thu đo tai thanh pho cua nguoi Slav Novgorod va dan dan hoa tron voi nguoi Slav. Nguoi Slav tao thanh nhom dan cu chinh tu the ky VIII tro đi va đong hoa mot cach cham chap ca nhung nguoi goc Scandinavi cung nhu cac bo lac ban đia goc Phan Lan-Ugric, chang han nhu nguoi Merya, Muromia va Meshchera.
Chinh quyen cua nguoi Varangia ton tai trong vai the ky, trong thoi gian đo ho lien ket voi Chinh thong giao va chuyen thu đo ve Kiev nam 1169. Trong ky nguyen nay thuat ngu "Rhos", hoac "Russ" lan đau tien đuoc su dung đe chi nguoi Varangia va nguoi Slav sinh song trong khu vuc. Tu the ky X đen the ky XI quoc gia Rus' Kiev (Киевская Русь) đa tro thanh lon nhat o chau Au va rat thinh vuong nho cac hoat đong thuong mai tich cuc voi ca chau Au va chau A.
Trong the ky XIII khu vuc nay tro nen suy yeu vi nhung tranh chap noi bo va bi tan pha boi nhung ke xam luoc phuong đong la Kim truong cua nguoi Mong Co va cac bo lac Hoi giao goc Turk, la nhung ke đa cuop boc cac cong quoc Nga tren ba the ky. Con đuoc biet đen nhu la nguoi Tatar, ho đa cai tri vung mien nam va mien trung Nga ngay nay, trong khi cac vung mien tay bi sap nhap vao Đai cong quoc Lietuva va Ba Lan. Su chia cat ve chinh tri cua Rus Kiev đa tach nguoi Nga o phia bac ra khoi nguoi Belarus va nguoi Ukraina o phia tay.

Phan phia bac cua Nga cung voi Novgorod van giu đuoc su tu tri o mot muc đo nhat đinh trong thoi gian cai tri cua nguoi Mong Co. Tuy the Nga cung đa phai chien đau chong lai đoi quan thap tu chinh cua nguoi Đuc khi nguoi Đuc co y đo chiem khu vuc nay lam thuoc đia.
Giong nhu khu vuc Balkan va Tieu A su cai tri keo dai cua nhung nguoi du muc đa lam cham su phat trien kinh te-xa hoi cua đat nuoc nay. Su chuyen quyen kieu chau A đa anh huong tieu cuc toi the che dan chu cua đat nuoc cung nhu toi van hoa va kinh te.
Bat chap đieu đo, khong giong nhu lanh đao tinh than cua minh la Đe che Byzantine, Nga đa khong suy tan va to chuc nhung cuoc noi day đe gianh đoc lap, cuoi cung đa khuat phuc đuoc cac ke thu cua minh va khoi phuc, mo mang lanh tho. Sau that thu cua Constantinople nam 1453, Nga la quoc gia Chinh thong giao duy nhat con thuc su hoat đong nhieu hay it o phan bien gioi phia đong chau Au, đieu nay cho phep Nga co quyen nhan minh la quoc gia ke tuc hop phap cua Đe che Byzantine.


= Đe quoc Nga =

Trong khi ve danh nghia van nam duoi su cai tri cua nguoi Mong Co thi Than vuong quoc Moskva đa bat đau xac nhan anh huong cua minh va cuoi cung đa thoat khoi su kiem soat cua nhung ke xam lang vao cuoi the ky XIV. Ivan Hung đe, vi vua đau tien xung tuoc vi Sa hoang, đa ket thuc qua trinh nay va lien ket cac khu vuc xung quanh duoi anh huong cua Moskva va tien quan toi nhung vung đat rong lon o Siberia ma lich su goi la Nga chinh phuc Siberia (1580–1778). Đe che Nga ra đoi.
Su kiem soat cua Moskva đoi voi quoc gia moi ra đoi con tiep tuc duoi trieu đai Romanov ke tiep, bat đau voi Sa hoang Mikhail Romanov nam 1613. Pyotr Đai đe, Sa hoang tu 1689 toi 1725, đa thanh cong trong viec đem cac tu tuong va van hoa tu Tay Au vao Nga, khi đo con chiu anh huong lon cua nen van hoa du muc nguyen thuy. Nhung cai cach cua Pyotr cung voi chien thang cua Nga đanh bai Thuy Đien trong Đai chien Bac Au chong quan Thuy Đien đa đua Nga vuon len thanh mot trong nhung cuong quoc chau Au khi đo. Cac nu hoang Elizaveta (Елизавета; cai tri 1740-1762), Ekaterina Đai đe (Екатерина II Алексеевна; 1762-1796) đa tiep buoc gay dung Đe quoc Nga, bao tro khoa hoc, nghe thuat, chinh phuc nhieu vung đat lon cua Thuy Đien, Tho Nhi Ky va đanh bai Pho trong chien tranh Bay nam.
Tuy nhien, su noi loan cua nong no bi ap buc va su cam đoan tang lop tri thuc đang phat trien va cac giai cap gan gui voi giai cap nay, cong them ganh nang that bai (tran Hai chien Đoi Ma) truoc nguoi Nhat trong chien tranh Nga-Nhat nam 1905 đa dan đen cuoc Cach mang 1905. Truoc Chien tranh the gioi thu nhat, vai tro cua Sa hoang Nikolai II (Николай Александрович Романов) va trieu đai cua ong la khong vung chac. Nhung that bai nang ne cua quan đoi Nga trong Chien tranh the gioi thu nhat đa dan đen su noi day rong khap trong cac thanh pho chinh cua Đe che Nga va dan toi su sup đo cua nha Romanov nam 1917, đo la Cach mang thang Hai.
Vao giai đoan cuoi cua Cach mang thang Muoi (1917), nhung nguoi theo đuong loi Bolshevik cua Đang Cong san duoi su lanh đao cua Vladimir Ilyich Lenin đa gianh đuoc chinh quyen thanh lap Lien Xo. Su lanh đao cua Iosif Vissarionovich Stalin đa thuc đay nhanh qua trinh cong nghiep hoa mot đat nuoc chu yeu la nong nghiep va tap the hoa nen nong nghiep đua đat nuoc phat trien vuot bac. Đieu nay cung lam tang cuong vi the cua Lien Xo.


= Nga Xo viet =

Sau Cach mang thang 10, mot cuoc noi chien bung phat giua phong trao Cach mang Bolsheviks va quan Bach ve phan cach mang, tuy Hoa uoc Brest-Litovsk đa cham dut nhung thu đich voi Lien minh Trung tam trong The chien I. Nga đa mat cac lanh tho tai Ukraina, Ba Lan, Baltic, Phan Lan khi ky ket hiep uoc. Cac cuong quoc Đong Minh can thiep quan su ho tro cho cac luc luong chong đang Bolshevik. Toi cuoi cuoc Noi chien Nga, nen kinh te va co so ha tang cua Nga đa bi pha huy nghiem trong, gay ra nan đoi nam 1921 đa lam thiet mang tu 1 toi 5 trieu nguoi. Nho su ung ho cua nguoi dan va ly tuong chien đau cao, luc luong Xo viet cuoi cung đa đanh bai Bach Ve, đanh đuoi đuoc quan cua cac ngoai quoc can thiep va thong nhat đat nuoc.
Lien bang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Nga cung voi cac nuoc cong hoa thuoc Lien xo khac duoi su lanh đao cua Đang Cong san đa thanh lap Lien bang Xo viet ngay 30 thang 12 nam 1922. Trong so 15 nuoc cong hoa thanh lap Lien Xo, Lien bang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Nga, nuoc cong hoa lon nhat ve dien tich va chiem toi hon mot nua dan so Nga, chiem đa so dan cu tai Lien bang Xo viet trong toan bo lich su 89 nam cua no. Vi the, Lien bang Xo viet thuong đuoc goi, du mot cach khong chinh thuc, la "Nga" va nguoi dan cua no la "nguoi Nga".
Sau khi Lenin qua đoi nam 1924, mot lanh đao Bolshevik khac la Joseph Stalin len cung co quyen luc. Ong bai bo cac chinh sach kinh te thi truong cua Lenin va đua ra mot nen kinh te chi huy, nhanh chong cong nghiep hoa đat nuoc van con hau het la nong nghiep, tap the hoa nen nong nghiep. Nhung đong thai nay đa bien Lien Xo tu mot nen kinh te nong nghiep lac hau tro thanh mot cuong quoc cong nghiep thu 2 the gioi chi trong mot thoi gian rat ngan, chua đay 20 nam. Tuy nhien, su chuyen tiep nay cung đi kem voi hau qua, hang trieu nguoi đa phai di cu toi nhung vung xa xoi (xem Phi kulak hoa, Di chuyen dan cu tai Lien xo).
Ngay 22 thang 6 nam 1941, Phat xit Đuc xam luoc Lien Xo voi luc luong lon va manh nhat trong lich su nhan loai, mo ra mat tran đam mau cua The chien II. Du quan đoi Đuc co nhung thang loi lon o thoi điem ban đau, cuoc tan cong cua ho đa bi chan lai trong Tran Moskva; sau đo nguoi Đuc đa phai chiu nhieu that bai quan trong khac, đau tien tai Tran Stalingrad mua đong nam 1942–1943, sau đo tai Tran chien Vong cung Kursk vao mua he nam 1943. Mot noi khac đanh dau that bai cua Phat xit Đuc truoc chu nghia anh hung Lien Xo la thanh pho Leningrad, noi bi cac luc luong Đuc phong toa hoan toan tren đat lien giai đoan 1941–44 va phai chiu nan đoi voi hang trieu nguoi chet, nhung thanh pho đa khong chiu đau hang. Duoi su lanh đao cua cac vi tuong xuat chung nhu Georgy Zhukov va Konstantin Rokossovsky, cac luc luong Lien Xo đa chuyen sang giai đoan phan cong, tien qua Đong Au nam 1944–45 va chiem Berlin thang 5 nam 1945. Sau đo, quan đoi Lien xo đay lui Nhat Ban khoi vung Man Chau cua Trung Quoc va Bac Trieu Tien, mot đong gop quan trong vao thang loi cua Đong Minh truoc Nhat Ban.

Giai đoan 1941–1945 cua The chien II đuoc goi la Cuoc chien tranh ve quoc vi đai tai Nga. Trong cuoc xung đot nay, von gom nhieu chien dich quan su co thiet hai nhan mang lon nhat trong lich su loai nguoi, con so thiet mang cua Lien Xo la 8,7 trieu binh si va 15,9 trieu thuong dan chiem khoang mot phan ba tong so thuong vong trong The chien II. Kinh te va ha tang Lien Xo bi pha huy nang ne nhung Lien bang Xo viet đa noi len tro thanh mot sieu cuong đuoc cong nhan. Hong quan chiem Đong Au sau cuoc chien, gom ca nua phia đong cua nuoc Đuc; Stalin đa thiet lap cac chinh phu xa hoi chu nghia tai cac quoc gia ve tinh nay. Tro thanh cuong quoc hat nhan so hai the gioi, Lien Xo đa thanh lap Khoi hiep uoc Warszawa đong minh va buoc vao mot cuoc đau tranh gianh anh huong tren the gioi voi Hoa Ky, đuoc goi la cuoc Chien tranh Lanh. Lien Xo đa đua Chu nghia Cong san cua minh toi nhung đong minh moi gianh đuoc đoc lap, Trung Quoc cung voi Bac Trieu Tien, trong khi cung giup cac nuoc nay thuc hien cong nghiep hoa va phat trien. Sau đo cac y tuong cua Chu nghia Cong san cung đa gianh đuoc cho đung tai Cuba va nhieu quoc gia khac.
Sau khi Stalin qua đoi, mot lanh đao moi Nikita Khrushchev len an su sung bai ca nhan voi Stalin va khoi đong qua trinh phi Stalin hoa. Cac Gulag bi bai bo va đai đa so tu nhan đuoc tha ra; viec loai bo cac chinh sach cua Stalin sau nay đuoc goi la thoi ky tan bang Khruschev. Lien bang Xo viet phong ve tinh nhan tao đau tien cua the gioi, Sputnik 1, va nha du hanh vu tru Nga Yuri Gagarin tro thanh nguoi đau tien bay quanh Trai Đat tren tau vu tru co nguoi đieu khien đau tien, Vostok 1. Nhung cang thang voi Hoa Ky len cao khi hai đoi thu xung đot ve viec My trien khai cac ten lua Jupiter tai Tho Nhi Ky va Lien xo trien khai ten lua tai Cuba.
Sau khi Khrushchev bi buoc phai tu chuc, mot giai đoan cam quyen tap the ngan khac ke tiep, cho toi khi Leonid Brezhnev len nam quyen lanh đao chinh tri Lien Xo vao đau thap nien 1970. Thoi ky cam quyen cua Brezhnev chung kien giai đoan tri tre kinh te, boi nhung no luc cai cach cua Thu tuong Alexey Kosygin, đa bi dung lai. Nhung cuoc cai cach nay co muc tieu chuyen trong tam cua nen kinh te Lien Xo tu cong nghiep nang va san xuat quan su sang cong nghiep nhe va san xuat hang tieu dung, tuy nhien đieu nay cung co nghia la viec phi tap trung hoa nen kinh te va ap dung cac yeu to kieu tu ban, va gioi lanh đao trung thanh voi Chu nghia cong san se khong bao gio chap nhan no. Tu nam 1979 cuoc chien tranh Xo viet tai Afghanistan đa lam hao mon cac nguon tai nguyen kinh te ma khong mang lai mot ket qua co y nghia chinh tri nao. Cuoi cung cac luc luong Lien Xo đa rut khoi Afghanistan nam 1989 vi su phan đoi quoc te va thieu su ung ho tu trong nuoc. Cang thang giua Lien Xo va My lai gia tang vao đau thap nien 1980, đuoc tang cuong boi tinh cam chong Lien Xo tai My, đe xuat SDI, va vu ban ha chuyen bay 007 cua Korean Air Lines nam 1983 cua Lien Xo.
Truoc nam 1991, kinh te Lien Xo luon la nen kinh te lon thu hai the gioi, nhung trong nhung nam cuoi cung no đa bi anh huong boi su thieu hut hang hoa, nhung khoan tham hut tai chinh va viec tang nguon cung tien đa dan toi lam phat. Tu nam 1985 tro ve sau, lanh đao cuoi cung cua Lien Xo Mikhail Gorbachev đa đua ra cac chinh sach glasnost (mo cua) va perestroika (tai co cau) trong mot no luc nham hien đai hoa đat nuoc va bien no thanh dan chu hon. Tuy nhien, viec nay đa dan toi su troi day cua cac phong trao ly khai va su giai tan Lien Xo. Thang 8 nam 1991, mot cuoc đao chinh quan su bat thanh, chong lai Gorbachev nham muc tieu duy tri Lien Xo, nhung cuoc đao chinh that bai va đa dan toi su tan ra cua Lien Xo. Tai Lien bang Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Nga, Boris Yeltsin len nam quyen luc va tuyen bo cham dut che đo xa hoi chu nghia. Lien Xo tan ra thanh 15 nuoc cong hoa đoc lap va chinh thuc giai tan thang 12 nam 1991. Boris Yeltsin đuoc bau lam Tong thong Nga thang 6 nam 1991, cuoc bau cu tong thong truc tiep đau tien trong lich su Nga.


= Lien bang Nga (1991 toi nay) =

Vao giai đoan giua va cuoi thap nien 1980, tong bi thu Mikhail Sergeyevich Gorbachov đe ra glasnost (гласность tuc "cong khai hoa, mo cua") va perestroika (Перестройка tuc "cai to") trong co gang đe hien đai hoa chu nghia cong san. Nhung sang kien cua ong đa vo tinh giai phong cac luc luong ma vao thang 12 nam 1991 đa chia tach Lien Xo thanh 15 nuoc cong hoa đoc lap trong đo Nga la lon nhat. Ke tu đo, Nga đa co gang đe xay dung mot he thong chinh tri đa đang va kinh te thi truong theo mo hinh tu ban chu nghia nham thay the cho cac su kiem soat chat che ve xa hoi, chinh tri, kinh te trong thoi ky Lien Xo. Tuy nhien, qua trinh nay khong dien ra em a. Kinh te Nga suy sup đang ke trong 10 nam cam quyen cua Tong thong Boris Yeltsin. Ke tu khi Chechnya tuyen bo đoc lap vao đau nhung nam thap nien 1990, nhung cuoc chien tranh du kich (Chien tranh Chechnya lan 1, Chien tranh Chechnya lan 2) đa dien ra giua cac nhom nguoi Chechen khac nhau voi quan đoi Nga. Mot so cac nhom nay đa tro thanh nhung ke Hoi giao cuc đoan theo tien trinh cua cuoc chien. Uoc tinh co tren 200.000 nguoi đa chet trong cac cuoc xung đot nay. Cac cuoc xung đot nho hon dien ra o Bac Ossetia va Ingushetia.
Sau thoi gian lam tong thong cua Boris Yeltsin trong nhung nam thap nien 1990, Vladimir Vladimirovich Putin đa đuoc bau lam tong thong nam 1999. Duoi thoi ky Putin, mot so gia tri va chinh sach cua Lien Xo đuoc tai ap dung, su kiem duyet cua nha nuoc đoi voi cac phuong tien thong tin đai chung o Nga tang len. Phuong Tay luon chi trich ve nhan quyen o Nga trong thoi ky Vladimir Putin lanh đao, nhung thoi ky nay đa chung kien viec Nga thoat ra khoi khung hoang kinh te va chinh tri, va uy tin cua Putin voi nguoi dan Nga tang len rat cao.
Voi su mat đi anh huong cua Nga tai Gruzia (Cach mang hong), Ukraina (Cach mang da cam), Kyrgyzstan (Cach mang Tulip) va mot so quoc gia cuu thanh vien Xo viet cu, cung nhu cac van đe hien nay ve kinh te va chu nghia ly khai (noi com nhat la o Chechnya), mot so binh luan vien cho rang co nguy co an ninh đoi voi nuoc Nga van la rat cao.
Sau cuoc chien chop nhoang (07 - 12/08/2008) nham tra đua viec quan đoi Gruzia tan cong nhung nguoi Nga va luc luong gin giu hoa binh cua Nga o Nam Ossetia, Nga cong nhan đoc lap va chu quyen cua 2 vung tu tri Abkhazia va Nam Ossetia (26/08/2008). Nam 2014, Nga sap nhap ban đao Crimea sau cuoc trung cau dan y cua nguoi đia phuong. Cuoi nam 2015, Nga đem quan ho tro chinh phu Syria trong cuoc chien chong lai cac nhom noi day va nha nuoc Hoi giao IS. Cac đong thai nay cho thay tham vong cua Nga trong viec lay lai vi the va tieng noi trong khu vuc SNG va cao hon nua co the la viec tro lai vi the sieu cuong cua Lien bang Xo viet trong mot hoan canh hoan toan moi.


Chinh phu va chinh tri Theo hien phap Nga sau khi che đo cong san sup đo, đuoc thong qua trong cuoc trung cau dan y ngay 12 thang 12 nam 1993 sau cuoc khung hoang hien phap Nga nam 1993, Nga la mot lien bang va theo chinh thuc la mot nen cong hoa ban tong thong, theo đo Tong thong la nguyen thu quoc gia va Thu tuong la lanh đao chinh phu. Nga đuoc co cau theo nen tang mot che đo dan chu đai dien. Quyen hanh phap thuoc chinh phu. Quyen lap phap thuoc hai vien cua Quoc hoi Lien bang. Chinh phu đuoc đieu chinh bang mot he thong kiem tra va can bang đuoc đinh nghia trong Hien phap Lien bang Nga, la tai lieu phap ly toi cao cua đat nuoc va khe uoc xa hoi cho nguoi dan Lien bang Nga. Chinh phu Lien bang gom ba nhanh:

Lap phap: Quoc hoi Lien bang luong vien, gom Duma Quoc gia va Hoi đong Lien bang thong qua luat lien bang, tuyen chien, thong qua cac hiep uoc, co quyen phe duyet ngan sach, va co quyen luan toi, theo đo co the phe truat Tong thong.
Hanh phap: Tong thong la tong tu lenh quan đoi, co the phu quyet du luat truoc khi no co hieu luc, va chi đinh Noi cac va cac quan chuc khac, nhung nguoi giam sat va thuc hien cac đieu luat va chinh sach lien bang.
Tu phap: Toa an Hien phap, Toa an Toi cao, Toa an Trong tai va cac toa an lien bang cap thap hon, voi cac tham phan do Hoi đong Lien bang chi đinh theo su gioi thieu cua tong thong, giai thich phap luat va co the bac bo cac đieu luat ma ho cho la vi hien.

Theo hien phap, phan quyet tai toa dua tren tinh binh đang cua moi cong dan, cac tham phan la đoc lap va chi lam theo phap luat, cac phien toa đuoc mo va nguoi ben bi đuoc quyen co luat su bao chua. Tu nam 1996, Nga đa quy đinh đinh hoan hinh phat tu hinh, du hinh phat tu hinh chua bi phap luat bai bo.
Tong thong đuoc bau theo pho thong đau phieu voi nhiem ky sau nam (đuoc tham gia tranh cu nhiem ky hai nhung bi hien phap cam cam quyen ba nhiem ky lien tiep); cuoc bau cu gan nhat đuoc to chuc nam 2018. Cac bo cua chinh phu gom thu tuong va cac pho thu tuong, bo truong va cac ca nhan đuoc lua chon khac; tat ca đeu do tong thong chi đinh theo su gioi thieu cua Thu tuong (tuy nhien viec chi đinh thu tuong phai đuoc Duma Quoc gia thong qua).
Nhanh lap phap quoc gia la Quoc hoi Lien bang, gom hai vien; Duma Quoc gia voi 450 thanh vien va Hoi đong Lien bang 176 thanh vien. Cac đang chinh tri lon cua Nga gom Nuoc Nga Thong nhat, Đang Cong san, Đang Dan chu Tu do Nga, va Nuoc Nga Cong bang.


= Quan he ngoai giao =

Lien bang Nga đuoc luat phap quoc te cong nhan la nha nuoc ke tuc cua Lien Xo cu. Nga tiep tuc thuc hien cac cam ket quoc te cua Lien Xo, va đa nhan chiec ghe thuong truc cua Lien Xo tai Hoi đong Bao an Lien hiep quoc, tu cach thanh vien trong cac to chuc quoc te khac, cac quyen va nghi vu theo cac hiep uoc quoc te, tai san va cac khoan no. Nga co chinh sach đoi ngoai đa dang. O thoi điem nam 2009, nuoc nay co quan he ngoai giao voi 173 quoc gia va co 142 đai su quan.
Chinh sach đoi ngoai đuoc Tong thong Nga vach ra va đuoc Bo ngoai giao thuc hien.
La mot trong thanh vien thuong truc cua Hoi đong Bao an Lien hiep quoc, Nga đong mot vai tro quan trong trong viec duy tri hoa binh va an ninh quoc te. Nuoc nay tham gia vao Nhom bo tu cho Trung Đong va Đam phan sau ben ve van đe hat nhan tren ban đao Trieu Tien. Nga la mot thanh vien cua G8, Hoi đong chau Au, OSCE va APEC. Nga thuong co vai tro lanh đao trong cac to chuc cap vung nhu CSI, EurAsEC, CSTO, va SCO. Cuu tong thong Vladimir Putin đa ung ho mot đoi tac chien luoc voi su hoi nhap o nhieu cap đo gom ca viec thanh lap bon khong gian chung giua Nga va EU. Tu khi Lien Xo sup đo, Nga đa phat trien mot moi quan he than can hon du khong on đinh voi NATO. Hoi đong NATO-Nga đuoc thanh lap nam 2002 đe cho phep 26 nuoc Đong minh va Nga cung lam viec nhu nhung đoi tac binh đang đe theo đuoi su hop tac chung.
Moi quan he giua Nga va Hoa Ky tro nen ngay cang cang thang trong nhung nam gan đay sau nhung su kien nhu cuoc khung hoang o Ukraina nam 2014 dan toi viec Nga sap nhap Crimea, su can thiep quan su cua Nga trong cuoc Noi chien Syria vao nam 2015, va tu cuoi nam 2016 voi nhung nghi ngo ve mot su can thiep cua Nga vao cuoc bau cu tong thong tai My.
Quan he giua Nga va Trung Quoc đa đat đuoc nhieu thanh tuu trong cac van đe song phuong va đa phuong thoi gian qua. Lien minh Nga – Trung Quoc hoat đong dua tren nguyen tac ve loi ich chung nhung quan he chien luoc voi Trung Quoc se thuc su la mot ap luc trong thap ky tiep theo. Van đe tro ngai lon nhat la su noi rong khoang cach giua Trung Quoc la nen kinh te bung no va mot nuoc Nga kem hien đai hoa đang gia coi ve chinh tri. Nga la nan nhan cua su chuyen huong toan cau sang phuong Đong boi vi nuoc Nga khong the thich nghi voi nhung đoi hoi cua ky nguyen hau cong nghiep va quan he đoi tac can bang voi Trung Quoc tro nen thieu ben vung va noi lo ngai cu ve "moi đe doa Trung Quoc" se tai hien. Đoi voi Trung Quoc, Nga van la mot nguon cung cap dau khi huu ich, tuy kem quan trong hon nhieu so voi vung Vinh va chau Phi.
Theo Ngoai truong Sergei Lavrov, Nga can phai xay dung "lien minh hien đai hoa" voi cac nuoc chau Au đe tiep thu nhung cong nghe can thiet va "can tim co hoi khai thac tiem nang cong nghe cua My" khien cho My het suc canh giac. Nga coi Đuc, Phap, Y va Tay Ban Nha la nhung đoi tac gan gui nhat cua Nga o chau Au.
Trong khi Nga thuong đuoc cong nhan rong rai la mot cuong quoc, trong nhung nam gan đay mot so nha lanh đao the gioi, hoc gia, cac nha binh luan va chinh tri gia đa nhin nhan ve Nga nhu mot sieu cuong đang phuc hoi hoac mot sieu cuong tiem nang du ho đang bi tut lui hon so voi phia Trung Quoc.


= Nhan quyen =

Nga va Phuong Tay thuong xuyen co nhung bat đong xung quanh van đe nhan quyen tai Nga. Cac nuoc Phuong Tay cao buoc chinh phu Nga đa nhieu lan co nhung hanh đong vi pham nhan quyen (bao gom cam truyen ba ve cong đong LGBT, han che tu do ngon luan va am sat nha bao co tu tuong đoi lap). Đac biet, cac to chuc nhu To chuc An xa Quoc te (Hoa Ky) coi Nga la khong co đu cac đieu kien cua mot nha nuoc dan chu va chi trich chinh phu Nga ve viec han che cac quyen chinh tri va tu do dan su đoi voi cong dan cua minh . Freedom House, mot to chuc quoc te đuoc tai tro boi Hoa Ky, xep Nga vao nhom cac nuoc "khong tu do", đong thoi cao buoc rang cac cuoc bau cu o Nga đa đuoc dan xep mot cach tinh vi  Tai cuoc hop bao chung voi Tong thong George Bush nam 2005 o Slovakia, Tong thong Nga Putin đa tra loi ve cac cao buoc cua phuong Tay ve van đe nhan quyen tai Nga. Ong cho rang cac quyen con nguoi phai đuoc ap dung phu hop voi truyen thong van hoa va quyen loi quoc gia cua Nga chu khong phai su ap đat tu phuong Tay:

"Nuoc Nga đa đua ra lua chon cua minh theo huong dan chu. 14 nam truoc, mot cach đoc lap, khong bi bat cu mot suc ep nao tu ben ngoai, no đa đua ra quyet đinh đo tren co so loi ich cua chinh minh va loi ich cua nguoi dan - nhung cong dan cua no. Đo chinh la lua chon cuoi cung cua chung toi, va chung toi khong co con đuong quay tro lai.
Đau tien, chung toi khong chuan bi tao nen - sang tao bat ky mot kieu dan chu đac biet nao cua Nga; chung toi đang chuan bi đua ra cac nguyen tac can ban cua mot nen dan chu tung đuoc thanh lap tren the gioi. Nhung tat nhien, tat ca cac đinh che dan chu hien đai - cac nguyen tac dan chu phai tuong xung voi tinh trang phat trien hien tai cua nuoc Nga, voi lich su va truyen thong cua chung toi.
Khong he co đieu gi bat binh thuong o đay. Ve hoat đong cua cac the che dan chu chinh, co the co mot so su khac biet, nhung cac nguyen tac can ban va nen tang đang đuoc ap dung theo cach thuc đe chung se đuoc phat trien boi mot xa hoi hien đai va van minh...
Toi tin rang rat nhieu nguoi se đong y voi toi, viec ap dung nhung nguyen tac va tieu chuan dan chu khong the đi lien voi su sup đo quoc gia va su ngheo đoi cua nhan dan."
Nga đuoc xem nhu la mot trong nhung quoc gia co thai đo phan đoi gay gat ve van đe đong tinh luyen ai, voi cac cuoc tham do gan đay cho thay đa so nguoi Nga khong chap nhan đong tinh luyen ai va đa bay to su ung ho đoi voi nhung quy đinh phap luat phan biet đoi xu chong lai nguoi đong tinh. Trong mot cuoc tham do khac, 62,5% trong so 450 bac si tam than đuoc hoi y kien o Vung Rostov coi đong tinh la mot can benh, va toi ba phan tu coi đo la hanh vi vo đao đuc.
Mac du nhan đuoc su chi trich tu phuong Tay đoi voi tinh trang phan biet đoi xu, toi pham va bao luc chong lai nguoi đong tinh, cac thanh pho lon cua Nga nhu Moskva va Sankt Peterburg đuoc cho la co mot cong đong LGBT phat trien manh. Nam 2013, nuoc Nga duoi thoi Tong thong Vladimir Putin đa ra bo luat cam moi hinh thuc tuyen truyen ve đong tinh luyen ai va hon nhan đong tinh Bo luat cam nhung su kien co vu cho nguoi đong tinh, quy đinh viec cung cap nhung thong tin "tuyen truyen viec ve đong tinh nu, luong tinh va chuyen gioi" cho tre vi thanh nien la pham phap, đong thoi cac su kien co vu cho quan he đong tinh cung bi cam. Đay la mot no luc nham tuyen duong nhung gia tri truyen thong cua nuoc Nga va chong lai trao luu co vu đong tinh luyen ai, đoi hop phap hoa hon nhan đong tinh đen tu cac nuoc phuong Tay, ma Chinh phu Nga tin rang đang lam bang hoai gioi tre va pha huy nen tang luan ly gia đinh cua nuoc Nga, khien nuoc Nga suy yeu 88% nguoi dan Nga đuoc phong van đa bay to ung ho đoi voi lenh cam Tong thong Putin cho biet chinh sach cam đong tinh luyen ai la van đe quan trong cho viec duy tri dan so đat nuoc:

"Nguoi chau Au đang chet dan (do gia hoa dan so)... va hon nhan đong tinh khong the tao ra tre em", "chung toi co su lua chon cho rieng chung toi (nuoc Nga), va chung toi đa lam the vi đat nuoc cua chung toi".
Ben canh đo, tu nam 2015, Chinh quyen thanh pho Moskva va quoc hoi Nga đa đe ra Ngay tinh yeu gia đinh đe tap hop cac chien dich tuyen truyen bao ve gia tri gia đinh truyen thong, ngan chan su truyen ba cua cac nhom hoat đong đong tinh, cac to chuc phi chinh phu đoi hop phap hoa hon nhan đong tinh.


= Quan đoi =

Nga thua huong quyen kiem soat cac tai san cua Lien Xo o nuoc ngoai va hau het cac co so che tao va nganh cong nghiep quoc phong Lien Xo. Quan đoi Nga đuoc chia thanh Cac luc luong luc quan, Hai quan, va Khong quan. Cung co ba nhanh quan đoi đoc lap: Cac luc luong ten lua chien luoc, Cac luc luong quan su khong gian, va Quan nhay du. Nam 2014, Nga co 845.000 quan chinh quy.
Nga co kho vu khi hat nhan lon nhat the gioi. Ho co ham đoi tau ngam ten lua đan đao đung thu hai va la nuoc duy nhat ngoai Hoa Ky co mot luc luong may bay nem bom chien luoc hien đai. Luc luong xe tang Nga lon nhat the gioi, đong thoi co luc luong khong quan va hai quan hung hau đung thu 3 the gioi.
Nuoc nay co mot nganh cong nghiep vu khi lon va phat trien thua ke tu Lien Xo, co the san xuat hau het cac loai trang thiet bi quan su voi chi mot so it loai vu khi phai nhap khau. Tuy nhien viec thieu kinh phi mua sam khien nam 2010, chi co khoang 10% vu khi trang bi cua Nga la đuoc che tao moi sau nam 1991, phan lon cac thiet bi con lai đuoc che tao tu thoi Xo Viet. Nga nam trong top cac quoc gia cung cap vu khi, chiem 30% thi phan the gioi va co san pham ban toi 80 quoc gia 
. 
Moi cong dan nam cua Nga tu 18–27 tuoi phai đang ky thuc hien nghia vu mot nam trong cac luc luong vu trang. Hien nay, quan đoi Nga đa trai qua mot qua trinh nang cap thiet bi lon tri gia khoang $200 ty trong giai đoan 2006 đen 2015. Bo truong quoc phong Anatoliy Serdyukov giam sat cac cuoc cai cach lon voi muc đich chuyen đoi tu mot quan đoi tap trung đong đao thanh mot luc luong chuyen nghiep nho hon.
Chinh phu Nga cong bo ngan sach quoc phong nam 2014 la 2,49 nghin ti rub (tuong đuong 69,3 ti USD), lon thu 3 sau My va Trung Quoc. Ngan sach nay se tang len 3,03 nghin ti rub (83,7 ti USD) nam 2015, 3,36 nghin ti rub (93,9 ti USD) nam 2016.


Phan cap hanh chinh Xem them:

Vung lien bang cua Nga (федеральные округа)
Chu the lien bang cua Nga (федеральные субъекты)
Nuoc cong hoa thuoc Nga (федеральные республики)
Tinh cua Nga (федеральные области)
Vung cua Nga (федеральные края)
Tinh tu tri cua Nga (автономная область)
Khu tu tri cua Nga (автономные округа)
Thanh pho lien bang cua Nga (города федерального значения).
Lien bang Nga la su hop thanh cua mot luong lon cac chu the hanh chinh cap lien bang, tong cong la 83 đon vi hop thanh (chu the) tu 01 Thang Ba 2008 nhu vay. Sau loai đoi tuong lien bang đuoc phan biet tai Nga co 22 nuoc cong hoa trong pham vi lien bang co muc đo tu tri cao trong phan lon cac van đe va chung gan nhu tuong ung voi khu vuc sinh song cua cac bo toc nguoi thieu so o Nga. Phan con lai cua lanh tho bao gom 9 vung (krai) va 46 tinh (oblast), 3 thanh pho truc thuoc trung uong (Moskva, Sankt-Peterburg va Sevastopol), 1 tinh tu tri (avtonomnaya oblast) va 4 khu tu tri (avtonomnyi okrug).
Gan đay nhat, 8 vung lien bang lon ve dien tich (5 vung o chau Au va 3 vung o chau A) đa đuoc bo sung nhu mot the che hanh chinh giua cac the che hanh chinh noi tren va cap đo quoc gia.
Ngay 18 thang ba 2014, Nga va Krym đa ky hiep uoc gia nhap cua nuoc Cong hoa Krym va thanh pho truc thuoc trung uong Sevastopol o Lien bang Nga cua Tong thong Putin voi Quoc hoi. Trong giai đoan chuyen tiep nay se keo dai đen 01 Thang 1 nam 2015, hai ben se giai quyet cac van đe hoi nhap cac đoi tuong moi "trong kinh te, tai chinh, tin dung va he thong phap luat cua Lien bang Nga"


Đia ly Lien bang Nga trai dai tren phan phia bac cua sieu luc đia A - Au. Tuy rang Nga chiem phan lon khu vuc Bac cuc va can Bac cuc nhung co it hon ve dan so, hoat đong kinh te cung nhu cac su đa dang vat ly tren mot đon vi dien tich so voi phan lon cac khu vuc khac, phan lon dien tich o phia nam cua khu vuc nay co phong canh va khi hau đa dang hon. Phan lon đat đai Nga la cac đong bang rong lon, o ca chau Au va chau A, đuoc biet đen nhu la Siberia. Cac đong bang nay chu yeu la thao nguyen ve phia nam va rung ram ve phia bac, voi cac tundra (lanh nguyen) doc theo bo bien phia bac. Cac day nui chu yeu nam o bien gioi phia nam, chang han nhu Kavkaz (o đay co đinh Elbrus, la điem cao nhat thuoc Nga va chau Au voi cao đo 5,633 m) va day nui Altai, cung nhu o phan phia đong, chang han nhu day Verkhoyansk hoac cac nui lua tren Kamchatka. Day Ural, la mot day nui chay theo huong bac - nam, tao ra su phan chia co ban giua chau Au va chau A cung la mot day nui noi tieng.
Nga co đuong bo bien dai tren 37,000 km doc theo Bac Bang Duong va Thai Binh Duong, cung nhu doc theo cac bien mang tinh trong noi đia it hay nhieu nhu bien Baltic, bien Đen va bien Caspi. Mot so cac bien nho hon la cac phan cua cac đai duong nhu bien Barents, Bach Hai, bien Kara, bien Laptev va bien Đong Siberi la cac phan cua Bac Bang Duong, trong khi cac bien nhu bien Bering, bien Okhotsk va bien Nhat Ban thuoc ve Thai Binh Duong. Cac đao chinh bao gom Novaya Zemlya, mui Franz-Josef, quan đao Tan Siberi, đao Wrangel, quan đao Kuril va Sakhalin. (Xem).

Cac ho chinh bao gom ho Baikal, ho Ladoga, bien ho Caspi va ho Onega.


= Bien gioi =
Cach thuc thuc te pho bien nhat đe mieu ta nuoc Nga la mieu ta phan chinh (phan tiep giap lon voi cac quan đao hay đao ngoai bien cua no) va phan tach roi (khu vuc Kaliningrad o phia đong nam cua bien Baltic).
Bien gioi cua phan chinh va cac bo bien (bat đau tu phan xa nhat ve phia tay bac va tinh nguoc chieu kim đong ho) la:

Bien gioi voi cac quoc gia sau: Na Uy va Phan Lan
Bo bien ngan tren bien Baltic, tiep giap voi 8 quoc gia khac tren bien nay, tu Phan Lan toi Estonia va bao gom ca cang St. Petersburg.
Bien gioi voi Estonia, Latvia, Belarus va Ukraina.
Bo bien tren bien Đen, tiep giap voi 5 quoc gia khac tu Ukraina toi Gruzia.
Bien gioi voi Gruzia va Azerbaijan.
Bo bien tren bien Caspi, tiep giap voi 4 quoc gia khac tu Azerbaijan toi Kazakhstan.
Bien gioi voi Kazakhstan, Trung Quoc, Mong Co, Trung Quoc mot lan nua va Bac Trieu Tien.
Đuong bo bien mo rong cho phep đi lai va giao thuong voi tat ca cac quoc gia co lanh tho bien tren toan the gioi, va keo dai
Tu bac Thai Binh Duong bao gom:
Bien Nhat Ban (trong đo co bo bien phia tay cua Sakhalin thuoc Nga).
Bien Okhotsk (trong đo co bo bien phia đong cua Sakhalin va quan đao Kuril), va
Bien Bering,
Doc theo eo bien Bering (trong đo đao thuoc Nga Diomede Lon bi chia cat chi vai dam voi Diomede Nho, mot phan thuoc Alaska cua Hoa Ky),
Bac Bang Duong, bao gom:
Bien Chukchi (trong đo co bo bien phia đong va nam cua đao Wrangel),
Bien Đong Siberi (trong đo co bo bien phia tay cua Nga va bo phia đong cua quan đao Tan Siberi),
Bien Laptev (trong đo co bo bien phia tay cua Nga,
Bien Kara (trong đo co bo bien phia đong cua Novaya Zemlya (Đat moi)),
Bien Barents (trong đo co bo bien phia tay cua Nga, bo bien phia nam cua Mui Franz-Josef va cang Murmansk voi cac thiet che hang hai quan trong nam o đo, o đo Bach Hai an sau vao đat lien nhat).
Phan tach roi la tinh Kaliningrad, tinh nay co:

Chung bien gioi voi:
Ba Lan o phia nam
Litva ve phia bac va đong
Bo bien phia tay bac nhin ra bien Baltic.
Cac bo bien thuoc cac bien Baltic va bien Đen cua Nga co đuong giao luu ra đai duong it truc tiep va ram roi hon so voi cac bo bien thuoc Thai Binh Duong va Bac Bang Duong, nhung ca hai đeu co vai tro quan trong. Bien Baltic cho phep Nga co giao thuong đuong bien nhanh chong voi 9 quoc gia co chung bo bien nay cung nhu giua phan luc đia chinh cua Nga voi tinh Kaliningrad. Thong qua eo bien nam trong Đan Mach, va giua no voi Thuy Đien thi bien Baltic thong ra bien Bac va Đai Tay Duong ve phia tay va bac cua no. Bien Đen cho phep Nga co giao thuong đuong bien nhanh chong voi 5 quoc gia khac co chung bo bien, thong qua cac eo bien Dardanelles va Marmora lien ke voi Istanbul, Tho Nhi Ky đe noi vao Đia Trung Hai voi nhieu quoc gia co bo bien o đo va thong qua kenh đao Suez đe sang An Đo Duong va eo bien Gibraltar đe sang Đai Tay Duong. Bien Caspi, ho nuoc man lon nhat the gioi, khong co đuong giao thong voi bien ca.


= Pham vi khong gian =
Hai điem xa nhau nhat tai Nga cach nhau khoang 8,000 km tren đuong trac đia (geodesic). Mot trong hai điem nay nam tren bien gioi voi Ba Lan, tren mot khoang đat dai 60 km chia vinh Gdansk voi pha Vistula. Con điem kia nam tai cuc đong - nam cua quan đao Kuril, chi vai dam canh đao Hokkaido cua Nhat.
Đe dien ta su to lon nay, nguoi ta thuong noi la Nga bao trum 11 mui gio. Tuy nhien, su dien ta nay co the gay nham lan vi hai điem xa nhau nhat neu tinh theo kinh tuyen chi cach nhau 6,600 km tren đuong trac đia. Mot trong hai điem nay nam tren bien gioi voi Ba Lan (noi ben tren); con điem kia nam tren đao Diomede Lon (đao Ratmanova). Va hon nua, chinh phu Nga đa quyet đinh giam so mui gio tu 11 xuong 9, tham chi la 5 đe phat trien kinh te.


= Khi hau =

Khi hau Lien bang Nga đuoc hinh thanh duoi anh huong cua nhieu yeu to xac đinh. Dien tich to lon cua đat nuoc va su xa tach khoi bien cua nhieu vung dan toi mot kieu khi hau luc đia am va can Bac Cuc, la kieu khi hau pho bien o chau Au va vung chau A cua Nga ngoai tru lanh nguyen va vung cuc đong nam. Cac day nui o phia nam ngan chan cac khoi khong khi am tu An Đo Duong, trong khi đong bang phia tay va phia bac khien nuoc nay mo rong voi nhung anh huong tu Bac Cuc va Đai Tay Duong.

Tren hau khap lanh tho chi co hai mua rieng biet mua đong va mua he, mua xuan va mua thu thuong chi la nhung giai đoan thay đoi ngan giua thoi tiet cuc thap va cuc cao. Thang lanh nhat la thang 1 (thang 2 tren bo bien), thang am nhat thuong vao thang 7. Su chenh lech nhiet đo lon la đieu thong thuong. Vao mua đong, nhiet đo lanh đi ca tu phia nam toi phia bac va tu phia tay toi phia đong. Mua he co the kha nong va am, tham chi tai Siberia. Mot phan nho cua bo Bien Đen quanh Sochi co khi hau can nhiet đoi. Nhung vung noi đia la nhung noi kho nhat.


= Đong thuc vat =

Tu bac xuong nam đong bang Đong Au, cung đuoc goi la đong bang Nga, bi bao phu trong lanh nguyen Bac Cuc, nhung canh rung la kim (taiga), nhung canh rung hon giao, đong co (thao nguyen) va ban hoang mac (bao quanh Bien Caspian), boi nhung thay đoi trong thuc vat phan anh nhung thay đoi trong khi hau. Siberia cung co mot mo hinh tuong tu nhung chu yeu la taiga. Nga co tru luong rung lon nhat the gioi, đuoc goi la "la phoi cua chau Au", đung thu hai chi sau rung mua Amazon ve khoi luong hap thu CO2. Nhung canh rung Nga san xuat ra mot khoi luong lon oxy khong chi cho chau Au ma cho toan the gioi.

Co 266 loai co vu va 780 loai chim tai Nga. Tong cong 415 loai thu đa đuoc đua vao Sach Đo Nga vao nam 1997, va hien đang đuoc bao ve.


Kinh te Nga co mot nen kinh te hon hop co thu nhap trung binh cao voi nguon tai nguyen thien nhien khong lo, đac biet la dau mo va khi tu nhien. Quoc gia nay co dien tich lon nhat tren the gioi va la nha san xuat dau lua lon nhat, vao nam 2016 kinh te Nga đung hang thu 13 tren the gioi va đung thu 5 chau Au theo GDP danh nghia hoac đung thu 6 tren the gioi va đung thu 2 chau Au theo GDP theo suc mua tuong đuong (~3.300 ty USD nam 2016)
Hon hai thap ky sau su sup đo cua Lien Xo nam 1991, Nga van con đang co gang đe thiet lap mot nen kinh te thi truong va đe thu đuoc su phat trien kinh te ben vung. Trong 5 nam đau nen kinh te Nga đa phat trien khong on đinh do cac co quan hanh phap va lap phap con nhieu bat đong trong viec hoan thien cong cuoc cai cach va cac nen tang cong nghiep cua Nga chiu su suy thoai nang ne. Ngoai ra, su thieu hut thuc pham nam 1997, ma hau qua cua no la đa phai can đen su tro giup quoc te tren binh dien rong, đa lam ton thuong nghiem trong long tu hao cung nhu nen kinh te noi chung cua nuoc Nga moi ra đoi.
Tuy the, mac du khong hieu qua trong đieu kien kinh te thi truong va khau vi cua nguoi tieu dung nhung nen kinh te cuu Xo viet noi chung đa đuoc chap nhan la đa tao cho nguoi dan Nga noi chung co muc song tieu chuan ke tu sau nhung nam giua thap nien 1950 cao hon so voi cong dan cua nhieu quoc gia đa phat trien theo đinh huong tu ban va kinh te thi truong nhu Mexico, Brasil, An Đo va Argentina. Tuy the, cac chung loai hang tieu dung (cu the la quan ao va luong thuc, thuc pham) la tuong đoi đon gian ve mau ma, va su thieu hut cua hang tieu dung trong gia đinh đa bi keu ca nhieu o cac khu vuc thanh thi.
Sau su tan ra cua Lien Xo, su phuc hoi nho cua Nga duoi anh huong cua kinh te thi truong lan đau tien dien ra vao khoang nam 1997. Trong nam đo, cuoc khung hoang tai chinh chau A đa len đen điem đinh trong viec pha gia cua đong rup vao thang 8 nam 1998, lam cho chinh phu bi vo no va lam suy giam tram trong muc song tieu chuan cua phan lon dan chung. Vi the, nam 1998 cung đa đuoc ghi nhan nhu la nam cua suy thoai va su tang cuong rut von ra khoi nen kinh te.

Tuy nhien, nen kinh te Nga đa phuc hoi vua phai trong nam 1999. Kinh te Nga đa đi vao trong giai đoan phat trien nhanh, GDP tang truong trung binh 6,8% tren nam trong giai đoan 1999-2004 tren co so cua gia dau mo cao, đong rup yeu, va tang truong cua cac nganh cong nghiep va dich vu. Nhung su phat trien kinh te nay la khong đeu: khu vuc thu đo Moskva cung cap toi 30% GDP cua toan quoc.
Su phuc hoi kinh te nay cung voi co gang cai to cua chinh quyen trong cac nam 2000-2001 đe thuc đay cai cach ve cau truc đang bi thut lui, đa lam tang su tin cay cua cac nha kinh doanh va đau tu ve trien vong cua nen kinh te Nga trong thap nien thu hai cua thoi ky chuyen đoi. Nga van dua chu yeu vao xuat khau hang hoa, cu the la dau mo, khi đot, kim loai va go, cac mat hang nay chiem tren 80% kim ngach xuat khau, đieu nay lam cho Nga de bi thuong ton vi cac bien đong gia ca tren thi truong quoc te. Trong nhung nam gan đay, nen kinh te Nga đa nham nhieu hon vao nhu cau ve cac mat hang tieu dung trong nuoc, la linh vuc co muc tang truong tren 12% moi nam trong giai đoan 2000-2004, chi ra su lon manh dan len cua thi truong noi đia. Nhung nam tiep theo, tieu thu noi đia cao hon va nen chinh tri on đinh hon đa thuc đay tang truong kinh te o Nga. Tu 1999-2008 kinh te nuoc Nga đa lien tuc co tang truong manh me, nhung tang truong đa cham lai o vai nam sau đo voi su suy giam cua gia dau va khi đot.
Voi viec Hoa Ky, Lien minh chau Au va cac quoc gia khac ap đat cac bien phap trung phat kinh te đoi voi Nga sau su kien Nga sap nhap Crimea bat hop phap vao nam 2014 cung voi su sut giam manh cua gia dau trong nam đo, nen kinh te Nga đa lam vao mot cuoc khung hoang tai chinh sau sac . Cuoc khung hoang nay đa anh huong nang ne đen nen kinh te Nga, bao gom ca nguoi tieu dung va cac cong ty, cung nhu co mot tac đong tieu cuc đen thi truong tai chinh toan cau. Thuc te đa cho thay, chinh nguoi dan Nga đang phai đoi mat voi nhieu kho khan do tac đong cua cuoc khung hoang nay mang lai. Lenh cam van cua Phuong Tay cung đa anh huong đang ke đen san xuat va tieu dung cua Nga. Viec gia ca se tang do tinh trang thieu hut va lam phat tang, dan đen tiet kiem giam, tien luong giam va that nghiep gia tang, he qua la chat luong cuoc song cua nguoi dan Nga giam sut, đac biet la cac gia đinh trung luu va nhung nguoi Nga ngheo. Vao nam 2016, muc luong trung binh cua nguoi Nga chi la 450 $ mot thang (so voi muc 967$ mot thang vao nam 2013), thap hon ca Trung Quoc va Ba Lan . Ti le nguoi song duoi muc ngheo o Nga đang co chieu huong gia tang, tu 16.1 trieu nguoi nam 2015 đa nhay vot len con so 19.2 trieu nguoi nam 2016 . Đong rup cua Nga cung lien tuc mat gia. Tinh đen thang 3 nam 2016, gia tri cua đong rup chi con bang 50% so voi thoi điem thang 7 nam 2014 .
Nam 2016, GDP cua Nga đat 3.300 ty USD theo suc mua tuong đuong, lam cho Nga tro thanh nen kinh te lon thu 6 tren the gioi va thu 2 o chau Au. Nam 2021, GDP cua Nga đat 4.020 ty USD theo suc mua tuong đuong, van la nen kinh te lon thu 6 tren the gioi va thu 2 o chau Au.
Thach thuc lon nhat đoi voi Nga la cac bien phap đe thuc đay su phat trien cua cac xi nghiep nho va vua (SME) trong đieu kien moi truong kinh doanh voi he thong ngan hang tre va khac thuong, đuoc nam giu boi cac tai phiet Nga (oligarkhi). Nhieu ngan hang Nga la so huu cua cac nha doanh nghiep hay cac ong trum, la nhung nguoi thong thuong su dung cac khoan tien gui o ngan hang đe cho cac doanh nghiep cua chinh minh vay muon. Ngan hang tai thiet va phat trien chau Au (EBRD) va Ngan hang the gioi (WB) đa co nhung co gang đe kich hoat khoi đong cac hoat đong ngan hang thong thuong bang cach cap von va mua lai cac khoan no trong mot so ngan hang nhung thanh tuu thu đuoc la khong đang ke.
Cac van đe khac bao gom su phat trien mat can bang giua cac khu vuc cua Nga. Trong khi khu vuc thu đo Moskva la hoi ha, co cuoc song thinh vuong voi thu nhap tren đau nguoi nhanh chong đat toi muc cua cac nen kinh te hang đau chau Au thi phan lon cac khu vuc con lai, đac biet la o cac vung nong thon va khu vuc cua nguoi thieu so o chau A, đa bi tut lai đang sau rat nhieu. Su phan hoa thoi kinh te thi truong cung cam nhan đuoc o cac thanh pho lon khac nhu Sankt-Peterburg, Kaliningrad va Ekaterinburg.
Thuc đay đau tu nuoc ngoai cung la mot thach thuc lon. Ngoai ra, Nga cung đuoc huong loi tu viec tang gia dau mo va vi the co kha nang thanh toan cac khoan no khong lo cu. Su phan bo cong bang cac thu nhap tu cac nguon tai nguyen thien nhien nay tu cong nghiep cho cac linh vuc khac cung la mot van đe. Viec đinh huong cho nguoi tieu dung va thuc đay chi tieu vao hang tieu dung la mot viec kha kho khan đoi voi nhieu khu vuc o cac nong thon, khi ma o cac khu vuc nay nhu cau tieu dung rat đon gian, mac du đa co nhieu tien bo đang khen ngoi đa đuoc thuc hien o cac thanh pho lon, đac biet la trong cac linh vuc nhu may mac, luong thuc, thuc pham, cong nghiep giai tri.
Viec bat giu nha kinh doanh giau co nhat Nga khi đo la Mikhail Khodorkovsky voi cac toi quy ket la gian lan va tham nhung trong qua trinh tu nhan hoa cac doanh nghiep nha nuoc co quy mo lon duoi thoi tong thong Boris Yeltsin đa lam cho nhieu nha đau tu nuoc ngoai e ngai ve tinh on đinh cua nen kinh te Nga. Phan lon nhung nguoi giau co nhat o Nga hien nay la nho viec mua ban cac doanh nghiep nha nuoc khi đo voi gia re nhu beo. Cac quoc gia khac cung bay to su e ngai va lo lang voi viec ap dung "co lua chon" cua luat phap đoi voi cac doanh nghiep tu nhan. Tuy nhien, mot so tap đoan quoc te đa đau tu rat lon vao Nga. Theo Quy tien te quoc te (IMF), Nga co khoang 26 ty USD von đau tu truc tiep tich luy cua nguoi nuoc ngoai trong giai đoan 2001-2004 (trong đo 11,7 ty USD dien ra trong nam 2004).
Tuy nhien, chinh phu cua ong Putin đa bi chi trich rang đa khong tao ra đuoc mot moi truong kinh doanh than thien, khong đay lui đuoc nan tham nhung va khong gia tang đau tu vao cac linh vuc co the đua nen kinh te Nga bot phu thuoc vao viec xuat khau nang luong. Khu vuc dau mo va khi đot cua Nga chiem toi gan 25% tong san pham quoc noi (GDP) va khoang 30% tong thu nhap ngan sach quoc gia.
Trong giai đoan 2000-2009, muc tang truong trung binh hang nam cua nen kinh te Nga đat 5%; trong giai đoan 2010-2019, muc tang truong trung binh hang nam sut giam con 1,8%, trong đo nam 2015 va 2016 đeu trai qua suy thoai. Sau nam 2015, muc tang truong trung binh hang nam cua Nga giam xuong con 0,4%. Vi nhung nguyen nhan noi tren, Nga đa chuyen tu mot điem đen đau tu tot nhat the gioi trong giai đoan 2000-2009 thanh mot nuoc co rui ro cao va thieu suc hap dan. Ly do chinh cho su kem hieu qua cua nen kinh te Nga trong giai đoan 2010-2019 la do cac đong luc tang truong cua thap ky truoc đa can kiet nhung chinh phu Nga lai lua chon tang quy du tru thay vi nang cao hieu qua kinh te,
Cac nha kinh te chi ra mot van đe cua Nga la viec chu yeu van phu thuoc vao nguyen lieu tho nhu nhung nam 2000, khien gia ca thi truong phu thuoc vao bien đong cua the gioi. Chinh quyen Putin đa nhieu lan hua se bien đoi đat nuoc tu đon gian la mot nha xuat khau nguyen lieu tho sang mot quoc gia đa dang hon, dua tren cac san pham va dich vu cong nghe cao, nhung chua cho thay hieu qua.


= Nong nghiep va lam nghiep =
Tong dien tich đat canh tac cua Nga uoc tinh la 1.237.294 km vuong (477.722 sq mi), lon thu tu tren the gioi . Tu nam 1999 đen nam 2009, nong nghiep cua Nga tang truong đeu đan , va đat nuoc chuyen tu mot nuoc phai nhap khau ngu coc tro thanh nuoc xuat khau ngu coc lon thu ba the gioi sau EU va Hoa Ky . San luong thit đa tang tu 6,813.000 tan nam 1999 len 9.331.000 tan trong nam 2008 va van tiep tuc tang . Trong khi cac trang trai lon tap trung chu yeu vao san xuat ngu coc va cac san pham chan nuoi nhu sua hay trung, cac ho gia đinh tu nhan nho đa san xuat hau het luong khoai tay, rau va trai cay cua ca nuoc . Nga hien la nuoc san xuat lua mach, kieu mach va yen mach đung đau the gioi cung nhu la mot trong nhung nha san xuat va xuat khau lua mach đen, hat huong duong va lua mi lon nhat the gioi.
Trai dai tu bien Baltic đen Thai Binh Duong, Nga la quoc gia co dien tich rung lon nhat the gioi, chiem 1/5 dien tich rung cua the gioi . Tuy nhien, theo mot nghien cuu nam 2012 boi To chuc Luong thuc va Nong nghiep cua Lien hop quoc va Chinh phu Lien bang Nga, tiem nang to lon nay van chua đuoc khai thac đung muc. Nga hien nay đa tro thanh nuoc dan đau the gioi ve tinh trang pha rung. Hang loat nha may go cua Trung Quoc moc len o Nga mang toi viec lam va thu nhap nhung đi kem la noi lo tai nguyen rung bi khai thac qua đa. Du khai thac o at tai Nga, tat ca nhung day chuyen san xuat go thanh pham đeu đuoc thuc hien o Trung Quoc, noi đang han che chat che viec khai thac go nham bao ton rung. Van nan pha rung đa ton tai tu nhieu nam nay va ngay cang kho kiem soat. Tu nam 2000 đen nay, tong dien tich rung bi pha la 40 trieu ha, nhung chi co mot nua dien tich đuoc trong lai. Rung bi tan pha manh tai cac vung Vien Đong,  phia Tay Bac va Siberia. Nan pha rung khong chi gay thiet hai ve kinh te, ma con anh huong lon đen moi truong va tan pha cac he sinh thai, lam tang khi thai gay hieu ung nha kinh... Ngoai ra, dien tich rung bi suy giam do cac nguyen nhan khac nhu chay rung, phat trien cong nghiep va khai thac khoang san cung voi viec mo rong dien tich đat nong nghiep, xay dung nha o va giao thong.


= Cong nghiep =

Nga đuoc thua huong nen tang cong nghiep rat manh cua Lien Xo, sieu cuong cong nghiep đung thu 2 the gioi. Sau khi Lien Xo tan ra, khoang 60% cac co so cong nghiep cua Lien Xo thuoc ve lanh tho Nga, cac co so nay đam bao duy tri đuoc vi the cuong quoc cong nghiep cua Nga tren the gioi.
Tuy nhien, giai đoan kinh te tri tre thap nien 1990 khien cac co so cong nghiep cua Nga bi suy yeu đi nhieu. Theo ket qua khao sat 2013 do Trung tam nghien cuu vi mo (CMR) cua ngan hang Sberbank cua Nga cong bo thi nen tang cong nghiep Nga đang bi lao hoa. Gan 60% cac xi nghiep Nga can nang cap trang thiet bi trong vong 3 nam toi đe duy tri hoat đong cung nhu thi phan noi đia. Cac mat hang cong nghiep nhe cua Nga co suc canh tranh tren thi truong the gioi tuong đoi yeu trong tuong lai gan. Co toi 36% xi nghiep đuoc hoi y kien cho biet ho khong co ke hoach mo rong san xuat trong vong 5 nam toi; 38% noi co le ho se mo rong tren thi truong noi đia; 19% nham vao cac thi truong gan la cac nuoc thanh vien Cong đong cac quoc gia đoc lap (CIS) va chi co 9% co ke hoach mo rong kinh doanh ra thi truong the gioi trong dai han. Gan 83% xi nghiep Nga đuoc hoi y kien noi ho chi co the ban san pham tren thi truong trong nuoc, trong khi 88% noi nguon cung chu yeu cho xi nghiep ve nguyen lieu va thiet bi la nguon cung noi đia 

Theo Pho Bo truong Cong nghiep va Thuong mai Nga Sergei Tsyb thi linh vuc cong cu may moc cong nghiep Nga đang nhap khau len toi 90%, ky thuat may hang nang đang nhap khau khoang tu 60-80% va nganh cong nghiep đien tu nhap khau tu 80-90%. Đe giam su phu thuoc cua Nga vao cac nha cung cap phuong Tay trong hau het cac nganh cong nghiep quan trong nhu tren, Nga du kien se giam chi so nhap khau tu 70-90% xuong con 50-60% vao nam 2020 nhung viec thay the hoan toan viec nhap khau la đieu khong the.
Trong thoi Chien tranh Lanh, cac to hop cong nghiep cua Lien Xo đam bao duy tri nen quan su Xo viet manh me voi nguon ngan sach thuong chiem tu 10-20% tong san pham quoc noi (GDP) cua Lien Xo. Cong nghiep vu khi cua Nga la khu vuc hien đai nhat va nam trong đinh huong xuat khau cua Nga. Xuat khau vu khi cua Nga luon giu vi tri thu 2 tren the gioi ve gia tri.
Neu nhu tai My, cac to hop cong nghiep quoc phong va cac du an vu tru tap trung vao mot so tap đoan khong lo đoc quyen va mot he thong dich vu hau can lam viec duoi su chi đao cua Bo quoc phong va NASA thi nen cong nghiep quoc phong Nga hien nay phan tan thanh rat nhieu cac xi nghiep nho. Voi mot chu trinh san xuat cong kenh va nhieu tang nac nhu vay kho co the đat đuoc mot ket qua tich cuc va đot pha nao trong nganh cong nghiep quoc phong vi mau thuan loi ich cua rat nhieu thanh vien tham gia vao chu trinh san xuat đo. Đo tuoi trung binh cua nhung nguoi đang lam viec trong cac to hop cong nghiep quoc phong Nga la tu 55 đen 57 (so lieu thang 5/2013). 30% trong so đo đa ngoai 60 trong khi gioi tre khong chiu vao lam viec vi luong thap. Đe khac phuc nhung van đe nay, hien nay, Nga đang tien hanh sap nhap cac nha may quoc phong thanh cac to hop lon hon đe khac phuc nhung điem yeu tren va nang cao suc canh tranh.

Nuoc Nga hien nay đuoc thua huong tu che đo Xo Viet ba nhom cong nghiep co ban voi kha nang canh tranh cuc cao la cac to hop cong nghiep - quoc phong, nganh cong nghe vu tru va che tao may va trang thiet bi cong nghe hat nhan. Cac to hop cong nghiep - quoc phong va cong nghiep vu tru, trong vong 20 nam tung lam vao tinh trang suy thoai. Cac ky su cua cac xi ngiep cong nghiep quoc phong Nga lon nhat phai thuc tap o 5 trung tam cong nghe o Y va Đuc. Tuy nhien voi su quan tam va rot ngan sach tu chinh phu, hien nay cac nganh nay đang phat trien tro lai. Tu sau khi My ngung su dung tau con thoi nam 2010, Nga la nuoc duy nhat co the tu tien hanh viec phong ten lua len vu tru đe van chuyen hang cho tram vu tru quoc te ISS. Đe thay the tau con thoi cu, ten lua SpaceX cua My đa 9 lan phong thanh cong len quy đao, muc tieu la co the tai su dung nhieu lan, tuy nhien SpaceX moi ha canh thanh cong 2 lan va đen cuoi 2016 moi thu nghiem su dung ten lua tai che. Con tu đay đen nam 2022, My van se phai mua 18 đong co ten lua RD-180 cua Nga đe đua hang len vu tru
Nga con thanh lap cac cong ty o phuong Tay đe bi mat thu mua, đat hang cac linh kien đien tu tu cac nha san xuat My roi đem ve đong goi va xuat chung sang cho cac cong ty o Nga. Cac linh kien nay dung cho Bo Quoc phong Nga, Tong cuc An ninh Lien bang Nga (FSB) va ngay ca cac phap nhan Nga lien quan đen viec thiet ke vu khi va đau đan hat nhan. Đac vu FBI noi rang hoat đong nay đa huy hoai đang ke an ninh quoc gia cua My bang viec thu mua cac linh kien đien tu toi tan, ky thuat cao va đua lau chung đen Nga, tu đo cac linh kien đien tu nay giup nang cao nang luc cua co quan tinh bao Nga, gop phan hien đai hoa ca quan đoi va chuong trinh vu khi hat nhan cua Nga. Đuoc biet, linh kien đien tu ma cong ty Nga moi nam mua cua My tri gia khoang 2 ty USD.
Khi Nga bi phuong Tay ap đat lenh trung phat do can thiep vao cuoc khung hoang tai Ukraina thi doanh nghiep quan su va hang khong vu tru cua ho phai lap ke hoach chuyen sang nhung đoi tac moi. Cac cong ty nay đa mua nhieu linh kien đien tu voi tong tri gia hang ty USD tu Trung Quoc. Tuy trinh đo cua Trung Quoc khong phai la cao nhat the gioi, nhung he thong san xuat cua nuoc nay rat hoan chinh, kha nang tu cung tu cap rat manh va luon lien tuc phat trien. Hop tac quy mo lon voi doanh nghiep san xuat Trung Quoc trong linh vuc vi đien tu se la buoc đau tien trong viec hinh thanh lien minh cong nghe quoc gia BRICS. Voi viec Trung Quoc su dung he thong nghien cuu san xuat linh kien hien co va kho nhan tai cong nghe, con Nga phat huy nhung uu the co đuoc trong cac du an nghien cuu hang chuc nam qua, su hop tac cong nghe cao giua 2 nuoc co the pha vo đuoc uu the cua phuong Tay trong linh vuc linh kien đien tu. Ngay ca ten lua đay sieu cap Angara ma Nga đang nghien cuu cung co the đang su dung linh kien nuoc ngoai, vi vay mot khi phuong Tay ngung cung cap cho Nga thi Nga co the chuyen sang mua tu Trung Quoc.. Tuy Trung Quoc co the giup Nga giai quyet nhieu van đe nhung khong the giai quyet toan bo van đe đuoc. Mot la tinh nang san pham lieu co the co the thay the hoan toan san pham tuong tu cua phuong Tay, 2 la chung loai lieu co đu hoan toan, 3 la linh kien moi co the van can mot thoi gian hoat đong voi nen tang cua Nga. Tuy nhien, viec mua linh kien đien tu tu Trung Quoc co mot chut loi the, mot la cung ung đam bao, hai la gia se tuong đoi uu đai.
Sau khi Lien Xo giai the rat kho nhin thay nhung thuong hieu cong nghiep dan dung cua Nga, tham chi thuong hieu cong nghiep nhe cung khong co. Linh vuc co the thay hang Nga pho bien la thuong hieu Vodka va cac san pham quan su.


= Nang luong =

Nga đuoc thua nhan la mot sieu cuong nang luong. Nga la mot trong cac quoc gia co san luong khi đot hang đau the gioi, tru luong dau mo đung thu tam, thu hai ve tru luong than.
Nga la nha xuat khau khi tu nhien va nha san xuat khi tu nhien hang đau the gioi, du thinh thoang Nga va A Rap Xe Ut thay đoi vi tri ve tieu chi. Chau Au hien nhap khau đen 1/3 nhu cau khi đot tu Nga, mac du thoi gian qua chau luc nay đa co gang giam phu thuoc vao nang luong cua Nga. Hoa Ky đa tang nguon cung cap khi đot cho chau Au. Tuy nhien, hien nay chi co 6% luong nhap khau khi đot cua chau Au la toi tu Hoa Ky. Su phu thuoc vao nguon khi đot cua Nga o chau Au van rat lon. O Italy, khi đot Nga chiem 37% luong nhap khau. O Đuc ti le nay khoang 28%. Su phu thuoc vao nguon nang luong nhap khau cua Slovenia, Hy Lap va Hungary o muc tu 41-45%. Khong co khi đot cua Nga, ho se đoi mat voi tinh trang thieu hut nhien lieu nghiem trong sau khoang 10 ngay. Đac biet la Cong hoa Sec, Slovakia, Phan Lan, Litva, Latvia, Estonia gan nhu phu thuoc 100% vao khi đot Nga. Mat khac kinh te Nga cung le thuoc rat nhieu vao xuat khau nhien lieu hoa thach va nang luong, chiem toi 64% tong kim ngach xuat khau cua Nga. Nganh dau khi chiem đen 46% tong chi tieu cua chinh phu Nga va đong gop toi 30% GDP cua nuoc nay.
Nga la nuoc san xuat đien hang thu 4 the gioi va nha san xuat nang luong tai tao hang thu 5 the gioi, tieu chi sau nho nuoc nay đa phat trien manh viec san xuat thuy đien. Nhung nha may thuy đien lon đa đuoc xay dung o vung chau Au cua Nga doc theo cac con song nhu Volga. Vung chau A cua Nga cung co mot so nha may thuy đien lon, tuy nhien, tiem nang thuy đien vi đai cua Siberia va Vien Đong Nga phan lon van chua đuoc khai thac.
Nga la nuoc đau tien phat trien lo phan ung hat nhan dan su va xay dung nha may đien hat nhan đau tien. Hien tai, Nga la nha san xuat đien hat nhan đung thu 4. Rosatom quan ly toan bo cac nha may đien hat nhan tai Nga. Nang luong hat nhan đang phat trien nhanh chong tai Nga, voi muc tieu tang tong thanh phan nang luong hat nhan tu muc 16.9% hien nay len 23% vao nam 2020. Chinh phu Nga co ke hoach chi 127 ty rubles ($5.42 trieu) cho mot chuong trinh lien bang đe phat trien viec san xuat nang luong hat nhan the he tiep theo. Khoang 1 nghin ty ruble ($42.7 trieu) đa đuoc chi tu ngan sach lien bang cho viec phat trien nang luong hat nhan va phat trien cong nghiep truoc nam 2015. Nga van la mot trong nhung nuoc đung đau the gioi ve cong nghe hat nhan va la mot thanh vien cua du an lo phan ung hat nhan quoc te.
Gazprom, ga khong lo khi đot cua Nga đa phai vat lon đe tim cong nghe cho mo ngoai khoi Nam Kirinskoye o Vien Đong sau khi cac lenh trung phat cua My cam bat ky cong ty My nao cung cap thiet bi duoi đay bien. Viec phat trien them cac du an khi đot tu nhien hoa long đac biet de bi ton thuong vi Nga thieu hau het cac bi quyet, bao gom ca cong nghe hoa long thuong mai quy mo lon.
Mac du cac nha san xuat dau trong nuoc đang theo đuoi chien luoc thay the nhap khau thong qua cac trung tam nghien cuu va phat trien trong nuoc nhung viec phat trien cac cong nghe kha thi ve mat thuong mai va san xuat noi đia hoa đay đu cac thiet bi can thiet co the se mat nhieu nam. Bo nang luong Nga canh bao Nga đa tiep tuc lap ky luc san xuat dau thoi hau Xo Viet nhung cac quan chuc lo ngai se sut giam toi 40% trong vong 15 nam toi (ke tu 2019) neu khong co giai phap cong nghe hieu qua nao đuoc đua ra.


= Giao thong van tai =

Van tai đuong sat o Nga nam duoi su kiem soat đoc quyen cua cong ty Russian Railways do nha nuoc quan ly. Tong chieu dai cac tuyen đuong sat o Nga la 85.500 km (53.127 mi)  chi đung sau Hoa Ky. Khong giong nhu hau het cac quoc gia khac tren the gioi, đuong ray o Nga su dung kho rong 1.520 mm (4 ft 11+27⁄32 in), ngoai tru 957 km (595 mi) đuong ray tren đao Sakhalin su dung kho hep 1.067 mm (3 ft 6 in). Tuyen đuong sat noi tieng nhat o Nga la Tuyen đuong sat xuyen SIberia (Transsib), trai dai tren 7 mui gio va nam giu ky luc voi cac chuyen tau dai nhat tren the gioi, nhu cac chuyen Moscow- Vladivostok (9.259 km (5.753 mi)), Moscow- Binh Nhuong (10.267 km (6.380 mi)  va Kiev-Vladivostok 11.085 km (6.888 mi)).
Tinh đen  nam 2006, Nga co tong cong 933.000 km đuong bo, trong đo 755.000 km đuoc trai nhua. Mot so tuyen đuong trong so nay tao nen he thong đuong cao toc lien bang Nga.
Tong chieu dai đuong thuy noi đia cua Nga la 102.000 km, chu yeu la song hoac ho tu nhien. O phan lanh tho chau Au cua đat nuoc, mang luoi cac kenh đao ket noi luu vuc cua cac con song lon. Cac cang bien lon cua Nga bao gom cang Rostov tren Song Đong o bien Azov, Novorossiysk o Bien Đen, Astrakhan va Makhachkala o bien Caspian, Kaliningrad va St Petersburg o bien Baltic, Arkhangelsk o Bien Trang, Murmansk o bien Barents, Petropavlovsk -Kamchatsky va Vladivostok o Thai Binh Duong. Nam 2008, Nga so huu 1.448 tau thuong mai. Ham đoi tau pha bang cua Nga la ham đoi tau pha bang chay bang nang luong hat nhan duy nhat tren the gioi, thuc đay viec khai thac kinh te o them luc đia Bac Cuc cua Nga va phat trien giao thuong đuong bien qua tuyen bien Bac giua chau Au va Đong A.
Ve tong chieu dai đuong ong, Nga chi đung sau Hoa Ky. Hien tai, nhieu du an đuong ong moi đang đuoc thuc hien, bao gom cac đuong ong khi đot tu nhien Nord Stream va South Stream noi đen chau Au luc đia, va đuong ong dan dau Đong Siberia - Thai Binh Duong (ESPO) đen Vien Đong va Trung Quoc.
Nga co tong cong 1.216 san bay, ban ron nhat la cac san bay Sheremetyevo, Domodingovo va Vnukovo o Moscow va Pulkovo o St. Petersburg.
Hau het cac thanh pho lon cua Nga co he thong giao thong cong cong rat phat trien, voi cac loai phuong tien giao thong cong cong pho bien nhat la xe buyt, xe đien banh hoi va tau đien. Bay thanh pho cua Nga, cu the la cac thanh pho Moscow, Saint Petersburg, Nizhny Novgorod, Novosibirsk, Samara, Yekaterinburg va Kazan co he thong tau đien ngam. Tong chieu dai cua cac tuyen metro o Nga la 465,4 kilomet (289,2 mi). Moscow Metro va Saint Petersburg Metro la hai he thong tau đien ngam lau đoi nhat o Nga, đuoc khanh thanh lan luot vao cac nam 1935 va 1955. Đay la hai trong so nhung he thong tau đien ngam nhanh nhat va ban ron nhat tren the gioi, noi tieng voi trang tri phong phu va thiet ke đoc đao tai cac san ga.


= Du lich =

Nganh du lich cua Nga đa tang truong nhanh chong ke tu cuoi thoi ki Xo viet, đau tien la du lich trong nuoc va sau đo la du lich quoc te, đuoc thuc đay boi di san van hoa phong phu va su đa dang tu nhien tuyet voi cua đat nuoc. Cac tuyen du lich chinh o Nga bao gom mot cuoc hanh trinh vong quanh cac thanh pho co o Golden Ring, du lich tren cac con song lon nhu song Volga va nhung chuyen đi dai tren Tuyen đuong sat xuyen Siberia noi tieng. Trong nam 2013, đa co tong cong 28,4 trieu luot khach du lich đen tham Nga; khien Nga tro thanh nuoc co so luong khach du lich tham quan đung thu 9 tren the gioi. So luong khach du lich toi tu phuong Tay co su suy giam ke tu nam 2014 do lenh trung phat kinh te cua Phuong Tay đoi voi Nga .
Tinh đen het nam 2017, Lien bang Nga đa co 27 di san the gioi đuoc UNESCO cong nhan, trong đo co 16 di san van hoa va 11 di san tu nhien. Ba di san the gioi đau tien tai Nga đuoc cong nhan vao nam 1990 la Trung tam lich su cua Saint-Peterburg, Kizhi Pogost, Đien Kremli va Quang truong Đo. Nga co 4 di san chung voi cac quoc gia khac la Vong cung trac đac Struve chung voi Belarus, Estonia, Phan Lan, Latvia, Lithuania, Moldova, Na Uy, Thuy Đien, Ukraina, Mui đat Kursh chung voi Lithuania), con Phong canh Dauria va Ho Uvs la hai di san chung voi Mong Co. Đia điem moi nhat đuoc cong nhan la Phong canh Dauria đuoc cong nhan vao nam 2017.
Cac điem đen đuoc tham nhieu nhat o Nga la Moskva va Sankt Peterburg, hai thanh pho lon nhat cua đat nuoc. Đuoc cong nhan la Thanh pho Nhan loai, 2 thanh pho nay co cac bao tang noi tieng the gioi nhu Bao tang Tretyakov va Bao tang Ermitazh, cac nha hat noi tieng nhu Nha hat Bolshoi va Nha hat Mariinsky, cac nha tho nhu Nha tho chinh toa Thanh Vasily, Nha tho chinh toa Chua Kito Đang Cuu Đo, Nha tho chinh toa Thanh Isaac va Nha tho Chua Cuu the tren Mau đo, cac cong trinh đay an tuong nhu đien Kremli cung voi Phao đai Thanh Phero va Phaolo, nhung quang truong va nhung con pho xinh đep nhu Quang truong Đo, Quang truong Cung đien, Pho Tverskaya, Pho Nevsky Prospekt va Pho Arbat. Cac cung đien va cong vien đuoc tim thay trong cac dinh thu hoang gia cu o ngoai o Moskva (Kolomenskoye, Tsaritsyno) va St Petersburg (Peterhof, Strelna, Oranienbaum, Gatchina, Pavlovsk va Tsarskoye Selo). O Moskva van con ton tai nhieu cong trinh kien truc cua thoi ky Lien Xo, cung voi đo la cac toa nha choc troi hien đai moi đuoc xay dung, trong khi St Petersburg, co biet danh la "Venice cua phuong Bac", tu hao ve cac cong trinh kien truc co đien, nhung con song, kenh rach va cau.
Cac bai bien am ap cua Bien Đen đa hinh thanh nen mot so khu du lich bien noi tieng, chang han nhu Sochi, thanh pho chu nha The van hoi mua đong 2014. Nhung ngon nui o Bac Kavkaz la noi co cac khu truot tuyet noi tieng nhu Dombay. Điem đen tu nhien noi tieng nhat o Nga la Ho Baikal. Đay la ho nuoc lau đoi nhat va sau nhat tren the gioi, co lan nuoc trong nhu pha le va đuoc bao quanh boi nhung ngon nui. Cac điem du lich tu nhien pho bien khac o Nga bao gom Kamchatka voi nhung ngon nui lua va mach nuoc phun, Karelia voi cac ho va đa granit, day nui Altai phu tuyet, va cac thao nguyen hoang da cua Tuva.


Khoa hoc, ky thuat va cong nghe Tu đau the ky XVIII nhung cuoc cai cach cua Pyotr Đai đe (nguoi sang lap Vien Han lam Khoa hoc Nga va Đai hoc Quoc gia Sankt Peterburg) va nhung đong gop cua nhung nguoi tung tot nghiep tai đay nhu hoc gia Mikhail Lomonosov (nguoi sang lap Đai hoc Quoc gia Moskva) đa giup nuoc Nga co đuoc su phat trien manh trong khoa hoc va phat minh. Trong the ky XIX va XX nuoc nay đa san sinh ra mot luong lon cac nha khoa hoc va nha phat minh. Nikolai Lobachevsky, mot Copernicus trong hinh hoc, đa phat trien hinh hoc phi Euclid. Dmitri Mendeleev phat minh ra Bang tuan hoan cac nguyen to hoa hoc, khuon kho chinh cua hoa hoc hien đai. Gleb Kotelnikov phat minh ra du ba lo, trong khi Evgeniy Chertovsky phat minh ra quan ao đieu ap. Pavel Yablochkov va Alexander Lodygin la nhung nha tien phong vi đai trong ky thuat đien va la nhung nha phat minh cua nhung đen đien đau tien. Alexander Popov la mot trong nhung nguoi phat minh radio, trong khi Nikolai Basov va Alexander Prokhorov la hai nguoi đong phat minh ra tia laser va maser. Igor Tamm, Andrei Sakharov va Lev Artsimovich đa phat trien y tuong tokamak đe kiem soat phan ung tong hop hat nhan va tao ra nguyen mau đau tien cua no, sau nay dan toi du an ITER. Nhieu nha khoa hoc va phat minh noi tieng cua Nga la nguoi di cu, nhu Igor Sikorsky va Vladimir Zworykin, va nhieu nha khoa hoc nuoc ngoai cung đa lam viec o Nga mot thoi gian dai nhu Leonard Euler va Alfred Nobel.
Cac thanh tuu lon nhat cua Nga thuoc linh vuc cong nghe vu tru va tham hiem vu tru. Konstantin Tsiolkovsky la cha đe cua ly thuyet hang khong vu tru. Cac tac pham cua ong đa tao cam hung cho nhung ky su ten lua hang đau cua Lien xo nhu Sergey Korolyov, Valentin Glushko va nhieu nguoi khac đong gop vao su thanh cong cua Chuong trinh Vu tru Lien xo o nhung giai đoan đau cua cuoc Chay đua vao khong gian. nam 1957 ve tinh nhan tao đau tien bay quanh Trai Đat, Sputnik 1, đuoc phong len; nam 1961 ngay 12 thang 4 chuyen bay đau tien cua loai nguoi vao vu tru đa đuoc Yuri Gagarin thuc hien thanh cong; va nhieu nguoi Lien xo va Nga khac đa thuc hien ky luc tham hiem vu tru. Tu nam 1999 đen 2009 Nga la nuoc phong ten lua nhieu nhat, 245 ten lua co tai trong len quy đao thanh cong so voi 218 cua My  va cung la nuoc duy nhat cung cap cac dich vu du lich vu tru.
Thu tuong Dmitry Medvedev đa len tieng canh bao rang Nga đang mat dan danh tieng va tien cua do cac du an vu tru that bai, sau khi khong the đua 2 ve tinh len quy đao thang 8/2012. Vu phong đa that bai gay ton that lon cho nganh cong nghiep hang khong vu tru Nga. Mot su co tuong tu nam 2011 đa khien Nga mat mot ve tinh thong tin tri gia 265 trieu USD. Nga cung tung that bai trong vu phong tau tham do Sao Hoa Phobos-Grunt. Ong Medvedev cung cho rang: "Chang cuong quoc khong gian nao lai chung kien nhieu vu phong ve tinh va phi thuyen hong nhu Nga". Vi the ong quyet đinh chan chinh lai nganh cong nghiep vu tru cua Nga cung nhu tiep tuc cac chuong trinh tham hiem Sao Hoa khac va đa hoan thanh chuong trinh Mars-500 đe thu thap them nhieu kinh nghiem trong linh vuc đua nguoi len Sao Hoa Đay la du an quoc te cua Nga, EU (Lien hiep chau Au) va Trung Quoc nham nghien cuu khoa hoc - ky thuat va tam sinh ly cua mot toan phi hanh gia quoc te 6 nguoi tren mot chuyen bay gia đinh dai 520 ngay len sao Hoa va đi bo tren đo.
Sau khi Lien Xo sup đo, chinh sach cua Hoa Ky khuyen khich cac co quan chinh phu va cac cong ty hang khong vu tru mua hang cua Nga va giu cho cac ky su Nga ban ron nham ngan ho lam viec cho cac quoc gia thu đich voi loi ich cua Hoa Ky. Nga hien đang la mot trong so cac nha cung cap đong co ten lua vu tru cho Hoa Ky. Vi ly do an ninh quoc gia, Hoa Ky yeu cau phai co it nhat hai he thong phong. Khong quan Hoa Ky va NASA hien đang dua chu yeu vao ba loai ten lua la Delta IV va Atlas V đuoc đieu hanh boi ULA va Falcon 9 cua SpaceX, trong đo rieng ten lua Atlas V hien đang su dung đong co đuoc thiet ke va che tao tu Nga la RD-180. Boi vi chi phi hoat đong Atlas V re hon Delta IV nen Delta IV đuoc danh rieng đe su dung voi cac tai trong va quy đao kho hon ma Atlas V khong the xu ly đuoc.
Du đang co phat trien đong co rieng nhung tap đoan ten lua vu tru cua Nga Energomash cho rang tu khau thu nghiem cho đen khi san xuat thanh cong la khoang thoi gian rat dai, Hoa Ky se can tren 3 ty USD va khoang thoi gian 10 nam đe san xuat thay the cac đong co Nga. Vi the ho cho rang My van se nhap đong co ten lua tu Nga cho du co bi cam va mau nang cap cua Antares se đuoc trang bi cac đong co nay.

Cac cong nghe khac, noi nguoi Nga co lich su phat trien, gom cong nghe hat nhan, san xuat may bay va cong nghe quoc phong. Viec xay dung nha may đien hat nhan đau tien cung cac lo phan ung hat nhan đau tien cho tau ngam va tau hoat đong tren mat nuoc nam duoi su chi đao cua Igor Kurchatov. Mot so nha ky thuat hang khong noi bat cua Lien xo, co cam hung tu cac tac pham ly thuyet cua Nikolai Zhukovsky, đa giam sat viec che tao hang chuc model may bay quan su va dan su va đa thanh lap mot so KBs (Phong thiet ke) hien la thanh phan chu yeu cua Lien đoan Hang khong Hop nhat. Cac may bay noi tieng cua Nga gom may bay cho khach sieu thanh đau tien Tupolev Tu-144 cua Alexei Tupolev, loat may bay chien đau MiG cua Artem Mikoyan va Mikhail Gurevich, va loat may bay Su cua Pavel Sukhoi cung nhung nguoi ke tuc ong. Nhung xe tang chien truong noi tieng cua Nga gom T-34, thiet ke xe tang theo kenh Discovery la loai tot nhat cua The chien II, va cac xe tang khac thuoc loat T. Sung AK-47 va AK-74 cua Mikhail Kalashnikov la loai sung tan cong đuoc su dung rong rai nhat ten the gioi - toi muc cac khau sung thuoc kieu AK đa đuoc che tao nhieu hon tat ca cac loai sung tan cong khac cong lai. 

Du co nhung thanh tuu cong nghe, tu thoi tri tre Brezhnev, Nga đa tut hau so voi phuong Tay trong mot so nganh ky thuat, đac biet la trong tiet kiem nang luong va san xuat hang tieu dung. Cuoc khung hoang kinh te hoi nhung nam 1990 đa khien khoan ho tro cho khoa hoc cua nha nuoc sut giam manh. Nhieu nha khoa hoc va nhung nguoi co trinh đo cua Nga đa đi sang chau Au hay Hoa Ky; cuoc di cu nay đuoc goi la mot cuoc chay mau chat xam. Nhung nam 2000, voi lan song bung no kinh te, tinh hinh khoa hoc va cong nghe o Nga đa đuoc cai thien, va chinh phu đa tung ra mot chien dich voi muc tieu hien đai hoa va cai tien. Tong thong Nga Dmitry Medvedev đa đua ra 5 uu tien hang đau cho viec phat trien cong nghe cua đat nuoc: hieu qua nang luong, IT (gom ca cac san pham thong thuong va cac san pham ket hop voi cong nghe vu tru), nang luong hat nhan va duoc. Mac du la nha xuat khau hang cong nghiep nang hang đau the gioi va đang đat đuoc nhung tien bo ve phan mem, nhung cac san pham hang tieu dung cua Nga lai thieu tinh canh tranh tren truong quoc te do đon đieu ve mau ma. Cai thien ve nang suat se chu yeu xuat phat tu cong nghe moi va đau tu von hieu qua, hai đieu ma Nga đang thieu.
Mot so thanh tuu moi đa xuat hien, voi viec nuoc Nga đa hoan thanh GLONASS, mot trong 4 he thong ve tinh đinh vi toan cau cung voi GPS cua My, He thong đinh vi Bac Đau cua Trung Quoc va He thong đinh vi Galileo cua chau Au. Trong giai đoan 2003-2014, 75-80% linh kien đien tu dung cho ve tinh Glonass-M phai mua tu cac nuoc phuong Tay. Chinh phu Nga đa phai tinh đen kha nang dung che tao ve tinh GLONASS-K do khong co cac linh kien đong bo tu nuoc ngoai sau khi phuong Tay cam xuat khau linh kien cho Nga Nam 2016, Nga đa lap ke hoach đen nam 2024 se tu san xuat toan bo cac linh kien ve tinh đe tranh viec phai phu thuoc vao linh kien nhap khau. Nam 2019, Nga bat đau san xuat cac ve tinh Glonass-K2, đuoc phat trien boi ISS Reshetnev (He thong ve tinh thong tin Reshetnev). Trong khi GLONASS-K co toi 90% thiet bi đien tu nhap tu nuoc ngoai thi GLONASS-K2 moi se su dung toan bo cac thanh phan lam tai Nga, đong thoi Glonass-K2 se co tuoi tho hoat đong cao hon 3 nam. Theo ke hoach, 20 ve tinh the he moi "Glonass-K2" se đuoc phong trong giai đoan 2020-2031
Nga la nuoc duy nhat xay dung nha may đien hat nhan di đong va hien đang la nuoc đi đau trong nghien cuu nha may đien hat nhan the he thu 5  (loai nay co hieu suat tieu thu nhien lieu hat nhan vuot troi so voi cac nha may the he truoc, giup viec san xuat đien khong tao ra hoac chi tao ra rat it chat thai phong xa). Nga cung cho ra đoi cac thiet ke quan su moi nhu may bay tang hinh Su-57, xe tang T-14 Armata...
Do su phan cong san xuat tu thoi Lien Xo nen sau khi Lien Xo tan ra, mot so nha may cong nghiep chu chot lai thuoc ve nuoc khac chu khong thuoc ve Nga, do vay Nga bi thieu kha nang san xuat trong mot so linh vuc (vi du nhu cac nha may đong tau lon thoi Lien Xo hien nay thuoc ve Ucraina, nen Nga phai mua đong co tau bien tu nuoc nay). Trung Quoc cung bat đau ban cho Nga cac san pham phuc vu muc đich quan su. Toc đo nhap khau tang truong nhanh khi Trung Quoc ban cho Nga khong chi cac đong co diesel, ma ca nhung thiet bi danh cho cac tau ho tro quan su. Đen nam 2017, doanh thu tiep tuc tang va đo chi la su khoi đau vi trong tuong lai Nga se mua cac thiet bi cong nghe tu Trung Quoc nhieu hon nua. Nga khong thich y tuong mua san pham cua Trung Quoc ma muon san pham phuong Tay, nhung ngay khi phuong Tay trung phat Nga, ho ngay lap tuc phai quay sang mua hang tu Trung Quoc.
Trong linh vuc nghien cuu cac nguyen to sieu nang, Nga van dan đau the gioi khi lan đau tien thuc hien tong hop thanh cong 6 nguyen to nang nhat voi so nguyen tu tu 113 đen 118. Đo la thanh tuu 10 nam nghien cuu (2000-2010) cua cac chuyen gia thuoc phong thi nghiem vat ly Flerov tai Vien Nghien cuu Hat nhan o Dubna gan Moscow. Hai nguyen to trong so đo đa đuoc Hiep hoi Hoa hoc co ban va hoa hoc ung dung Quoc te (IUPAC) chinh thuc cong nhan voi hai cai ten Flerova (114) va Livermore (116).
Nam 2006, cac nha khoa hoc Nga đa tao ra su phat xa anh sang manh nhat tren the gioi dua tren cong nghe PEARL (Petawatt Parametric Laser) đuoc tao ra trong Vien vat ly ung dung Nizhny Novgorod thuoc Vien Han lam khoa hoc Nga, dua tren ky thuat khuech đai tham so anh sang trong cac tinh the quang hoc phi tuyen. Cong nghe nay co the tao ra xung đong đien manh đen 0,56 petawatt, gap hang tram lan cong suat cua tat ca cac nha may đien tren the gioi cong lai (1 petawatt = 1 trieu gigawatt). Cac nha khoa hoc Nga cung tao đuoc tu truong nhan tao manh chua tung co, đat đen 28 megagausses, gap hang tram trieu lan so voi tu luc cua tu truong Trai Đat
Nam 2015, mot nha khoa hoc Nga la Vladimir Leonov tuyen bo đa thu nghiem thanh cong mot mau thu nghiem đong co luong tu co hieu suat manh gap 5.000 lan đong co ten lua thong thuong, se tao ra cuoc cach mang khoa hoc - ky thuat trong the ky XXI, tuong tu cuoc cach mang cong nghe thong tin trong the ky XX. Đong co luong tu co the đua khi tai bay chuyen đong voi toc đo 1000 km/giay, trong khi toc đo ten lua thong thuong chi đat toi muc toi đa 18 km/giay, nghia la tau vu tru co the bay toi sao Hoa trong vong 42 gio, va toi Mat trang chi mat 3,6 gio. Nang luong cung cap cho đong co đen tu phan ung nhiet hach lanh (CNF): mot kg nickel cho nang luong tuong đuong mot trieu kg xang. Dung đong co nay, may bay se chi can nap nang luong mot lan đe bay trong vai nam. Thanh tuu ky thuat nay la ket qua van dung Ly thuyet sieu lien ket do cac nha khoa hoc Nga xay dung nen..
Ngay 11-8 nam 2020, Tong thong Vladimir Putin đa phe duyet vaccine COVID-19 đau tien tren the gioi do Trung tam Nghien cuu quoc gia ve dich te va vi sinh vat hoc Gamaleya cua Nga phat trien.
Theo to bao Kommersant, cac co quan chinh phu va cong ty nha nuoc cua Nga phai mua 700.000 PC va 300.000 may chu moi nam, tri gia tuong ung la 500 trieu USD va 300 trieu USD. Trong no luc thuc đay nang luc tu san xuat vi xu ly cho may tinh va may chu cua cac co quan nha nuoc, Nga se som thay the cac vi xu ly cua Intel va AMD bang vi xu ly noi đia Baikal. Tuy nhien Nga buoc phai đat hang san xuat vi xu ly nay tai nha may TSMC cua Đai Loan do doanh nghiep Mikron o Zelenograd, doanh nghiep phat trien nhat ve mat nay o Nga chi co the san xuat hang loat vi xu ly 90 nm.


Nhan khau Lien bang Nga la mot xa hoi đa sac toc đa dang, la noi sinh song cua 160 nhom sac toc va nguoi ban xu khac nhau. Du dan so Nga kha lon, mat đo dan so thap boi dien tich vi đai cua nuoc nay. Dan so tap trung đong nhat tai vung chau Au cua Nga, gan day Ural, va o phia tay nam Siberia. 73% dan so song tai cac khu vuc đo thi. Theo nhung uoc tinh so bo, dan so song thuong xuyen tai Lien bang Nga o thoi điem ngay 1 thang 1 nam 2009 la 141,903,979 nguoi. Nam 2008, dan so giam 121,400 nguoi, hay -0.085% (nam 2007 – 212,000 nguoi, hay 0.15% va nam 2006 – 532,600 nguoi, hay 0.37%). Trong nam 2008 nhap cu tiep tuc gia tang o muc đo 2.7% voi 281,615 nguoi toi Nga, trong so đo 95% toi tu cac quoc gia thuoc CIS, đai đa so la nguoi Nga hay nguoi noi tieng Nga. So luong nguoi Nga di cu đa giam 16% xuong con 39,508 nguoi, trong so đo 66% toi cac quoc gia thuoc CIS. Uoc tinh co 10 trieu nguoi nhap cu bat hop phap tu cac quoc gia Xo viet cu o Nga. Khoang 116 trieu nguoi sac toc Nga song o Nga va khoang 20 trieu nguoi nua song tai cac nuoc cong hoa cu cua Lien xo, chu yeu tai Ukraina va Kazakhstan.
So nguoi noi tieng Nga đong nhat nam 1991 o muc 148,689,000 trieu nguoi, nhung bat đau sut giam manh tu đau nhung nam 90. Su sut giam đa cham lai toi muc gan on đinh trong nhung nam gan đay vi ty le tu giam, ti le sinh tang va tang nhap cu. So nguoi chet trong nam 2008 la 363,500 lon hon so sinh. No đa giam tu 477,700 nam 2007, va 687,100 nam 2006. Theo du lieu đuoc So Thong ke Nha nuoc Lien bang Nga xuat ban, ty le tu cua Nga đa giam 4% trong nam 2007, so voi nam 2006, o muc khoang 2 trieu nguoi chet, trong khi ti le sinh tang 8.3% hang nam len uoc tinh 1.6 trieu ca sinh. Cac nguyen nhan chu yeu khien dan so Nga giam sut la ty le tu cao va ti le sinh thap. Tuy ti le sinh cua Nga ngang bang voi cac quoc gia chau Au (13.3 ca sinh tren 1000 dan nam 2014 so voi muc trung binh cua Lien minh chau Au 10.1 tren 1000)  dan so cua ho lai giam voi ty le lon hon bat ky mot quoc gia chau Au nao khac boi ty le tu cao hon nhieu (nam 2014, ty le tu cua Nga la 13.1 tren 1000 dan so sanh voi muc trung binh cua Lien minh chau Au la 9.7 tren 1000) . Chinh phu Nga đa va đang thuc hien mot so chinh sach đe tang ti le sinh va thu hut nguoi nhap cu. Cac khoan tro cap hang thang cua chinh phu danh cho cac bac cha me co con nho đa tang gap đoi len 55 USD va khoan tro cap mot lan la 9.200 USD đa đuoc cung cap cho nhung phu nu co con thu hai ke tu nam 2007 . Thang 8 nam 2012 đa đanh dau dan so Nga lan đau tien đat muc tang truong duong ke tu thap nien 90. Tong thong Putin tuyen bo dan so Nga co the đat 146 trieu vao nam 2025, chu yeu la nho ket qua cua viec nhap cu .
Khi ong Putin nham chuc, dan so Nga đa bi thu hep gan 1 trieu nguoi moi nam. Moscow luon coi đay la mot "moi nguy hiem cho chinh su ton tai cua Nga", mot đieu duong nhu kho đe đao nguoc. Tuy nhien, ti le sinh tang len khi đieu kien kinh te Nga đuoc cai thien. Nam 2011, Tong thong Putin tuyen bo rang cuoc khung hoang nhan khau hoc đa bi đanh bai. Tu nam 2013 - 2015, dan so Nga co dau hieu tang lan đau tien trong the ky XXI. Tuy nhien, dan so Nga lai mot lan nua giam va voi toc đo nhanh hon vao nam 2016. So ca tu vong vuot qua so ca sinh trong 9 thang đau nam 2019 o muc hon 250.000 nguoi. Theo co quan thong ke nha nuoc Rosstat, đay la muc giam toi te nhat trong 11 nam qua.
Co quan thong ke chinh thuc cua Nga la Rosstat cong bo nam 2013 đa co 186.382 nguoi Nga roi khoi đat nuoc vao nam 2013, tang đang ke so voi chi 122.751 nguoi vao nam 2012. Con so nay cung cho thay su gia tang đang ke so voi 36.774 nguoi trong nam 2011 va 33.578 nguoi vao nam 2010. Mot so chuyen gia nghi ngo tinh xac thuc cua so lieu Rosstat, Cao buoc rang con so thuc te co the cao hon nhieu. Su gia tang so nguoi di cu co the la do su co lap chinh tri quoc te đang gia tang đoi voi nuoc Nga duoi thoi Vladimir Putin. Trong so nhung nguoi roi khoi nuoc Nga gan đay co nhieu nhan vat noi tieng nhu Pavel Durov, nguoi sang lap mang xa hoi VKontakte cua Nga, chuyen gia kinh te Sergei Guriyev va nha vo đich co vua the gioi Garry Kasparov.


= Ngon ngu =

160 nhom sac toc cua Nga su dung khoang 100 ngon ngu. Theo cuoc đieu tra dan so nam 2002, 142.6 trieu nguoi noi tieng Nga, tiep sau la tieng Tatar voi 5.3 trieu va tieng Ukraina voi 1.8 trieu. Tieng Nga la ngon ngu chinh thuc duy nhat cua nha nuoc, nhung Hien phap trao cho cac nuoc cong hoa rieng biet quyen đua ngon ngu ban đia cua minh tro thanh ngon ngu đong chinh thuc ben canh tieng Nga. Du co su phan tan manh, tieng Nga la thuan nhat tren toan bo nuoc Nga. Tieng Nga la ngon ngu đuoc su dung nhieu nhat neu tinh theo dien tich đia ly tren luc đia Au A va cung la ngon ngu Slavo đuoc su dung nhieu nhat. Tieng Nga thuoc ngu he An Au va la mot trong nhung thanh vien con ton tai cua cac ngon ngu Đong Slavo; cac ngon ngu khac gom tieng Belarus va tieng Ukraina (va co le ca tieng Rusyn). Nhung vi du van ban su dung chu Đong Slavo Co (Nga Co) đuoc chung minh co tu the ky thu X tro ve sau.
Theo nguoi Nga thi hon mot phan tu tac pham khoa hoc cua the gioi đuoc xuat ban bang tieng Nga. Tieng Nga cung đuoc su dung lam cong cu ma hoa va luu tru van minh the gioi—60–70% cua moi thong tin tren the gioi đuoc xuat ban bang tieng Anh va tieng Nga. Tieng Nga cung la mot trong sau ngon ngu chinh thuc cua Lien hiep quoc.


= Ton giao =

Theo hien phap, Nga la mot nha nuoc the tuc, va ung ho tu do ton giao. Ton giao lon nhat la Kito giao Chinh thong Đong phuong, đai dien chu yeu boi Giao hoi Chinh thong giao Nga, đuoc cong nhan chinh thuc la co vai tro đac biet trong "lich su va su hinh thanh va phat trien cua tam linh va van hoa Nga".
Kito giao, Hoi giao, Do Thai giao, va Phat giao đuoc mot đieu luat nam 1997 cong nhan la cac ton giao truyen thong cua Nga, thuoc "di san lich su" cua đat nuoc. Nhung con so uoc tinh ve cac tin đo rat khac biet tuy theo cac nguon, va mot so bao cao đua ra con so nguoi vo than o Nga la 16–48% dan so. Chinh thong giao Nga la ton giao chiem đa so o Nga. 95% xu đao co đang ky thuoc Giao hoi Chinh thong Nga trong khi co mot so giao hoi nho hon, đac biet la Chinh thong giao Cuu nghi thuc. Đa so tin huu Chinh thong giao khong thuong xuyen toi nha tho. Tuy the, Giao hoi đuoc ca cac tin đo va nguoi vo than kinh trong va coi đo la mot bieu tuong cua di san va van hoa Nga. Cac nhom Co Đoc giao nho hon nhu Cong giao Roma, va nhieu phai Tin Lanh co ton tai.
To tien cua nhieu nguoi Nga hien nay đa chap nhan Co Đoc giao Chinh thong o the ky thu X. Bao cao Tu do Ton giao Quoc te nam 2007 do Bo ngoai giao My xuat ban đa noi rang co xap xi 100 trieu cong dan coi ho la tin đo Giao hoi Chinh thong Nga. Theo mot cuoc đieu tra cua Trung tam Nghien cuu Y kien Cong chung Nga, 63% nguoi tham gia coi ho la tin đo Chinh thong Nga, 6% tu coi minh la tin đo Hoi giao va chua toi 1% coi minh la tin đo hoac cua Phat giao, Cong giao, Tin Lanh hay Do Thai giao. 12% khac noi ho tin vao Chua, nhung khong thuc hien bat ky ton giao nao va 16% noi ho la nguoi vo than.
Uoc tinh Nga la noi sinh song cua khoang 15–20 trieu tin đo Hoi giao. Tuy nhien hoc gia Hoi giao va nha hoat đong nhan quyen Roman Silantyev đa tuyen bo rang chi co 7 toi 9 trieu nguoi theo Hoi giao o Nga. Nga cung co uoc tinh 3 toi 4 trieu nguoi nhap cu Hoi giao tu cac nuoc cong hoa hau Lien xo. Đa so tin đo Hoi giao song o vung Volga-Ural, cung nhu Bac Kavkaz, Moskva, Sankt Peterburg va Tay Siberia. Phat giao la truyen thong cua ba vung thuoc Lien bang Nga: Buryatia, Tuva, va Kalmykia. Mot so nguoi song o Siberia va vung Vien Đong, Yakutia, Chukotka.. thuc hien cac nghi thuc Shaman, thuyet phiem than cung voi cac ton giao chinh. Viec tham gia ton giao chu yeu theo sac toc. Đai đa so nguoi Slav theo Co Đoc giao Chinh thong. Nhung nguoi noi tieng Turk chu yeu la tin đo Hoi giao, du mot so nhom Turk tai Nga khong theo.
Duoi thoi Xo Viet, chinh phu đa thuc hien chinh sach bai tru ton giao  va cung voi đo co gang truyen ba chu nghia vo than. Nha nuoc cong khai boi nho cac ton giao cung nhu cac tin đo cua ho, đong thoi no luc tuyen truyen chu nghia vo than tai cac truong hoc.
Chu nghia vo than nha nuoc o Lien Xo đuoc biet đen trong tieng Nga la gosateizm, đuoc dua tren he tu tuong cua chu nghia Marx-Lenin.Chu nghia Marx-Lenin đa luon ung ho viec kiem soat, đan ap va loai bo ton giao khoi đoi song xa hoi. Trong vong mot nam sau cuoc cach mang thang Muoi, nha nuoc đa chiem đoat tat ca tai san cua cac nha tho, tham chi chiem đoat chinh cac nha tho, va trong giai đoan tu 1922 đen 1926, 28 giam muc Chinh thong Nga va hon 1.200 linh muc đa bi giet hai 
Theo mot đieu tra gan đay cua Trung tam nghien cuu Pew Research Center vao nam 2015, 71% dan so Nga tu xung la tin đo Chinh thong giao Nga, 15% la nhung nguoi vo than, bat kha tri va nhung nguoi khong theo mot ton giao cu the nao. Hoi giao chiem 10%, tin đo cac phai Kito huu khac chiem 2%, trong khi 1% thuoc ve cac ton giao khac. Cac nghien cuu đa chi ra rang trong thoi ky Xo viet, su đan ap ton giao cua chinh phu đa lan rong, vao nam 1991 chi co 37% dan so Nga la tin đo Chinh thong giao. Sau khi Lien Xo tan ra, ti le tin đo Chinh thong giao o Nga đa tang len đang ke va nam 2015, khoang 71% dan so Nga tuyen bo minh la tin đo Chinh thong giao Nga, trong khi ty le nguoi khong thuc hanh ton giao đa giam tu 61% trong nam 1991 xuong con 18% trong nam 2008.


= Giao duc =

Nga co mot he thong giao duc mien phi đam bao cho moi cong dan theo hien phap, va co ty le biet chu 99.7% vao nam 2015. Đau vao cao hoc co tinh canh tranh rat cao. Nhu mot ket qua cua su uu tien hang đau cho khoa hoc va ky thuat trong giao duc, y te, toan hoc, khoa hoc va khoa hoc vu tru Nga noi chung co muc đo phat trien cao. Tuy nhien nan tao hon van kha pho bien o cac lang mac nong thon, va 45% tre em Nga đi hoc muon hon đo tuoi quy đinh
Truoc nam 1990 qua trinh hoc tap o Lien xo dai 10 nam. Nhung vao cuoi nam 1990, thoi gian hoc 11 nam đa đuoc chinh thuc ap dung. Giao duc tai cac truong cap hai cua nha nuoc la mien phi; giao duc đau cap ba (muc đai hoc) cung la mien phi voi viec danh truoc: mot phan lon sinh vien đuoc tuyen đuoc Nha nuoc bao cap hoan toan (nhieu đinh che nha nuoc bat đau mo cac khoa thuong mai tu nhung nam gan đay). Nam 2004 chi tieu quoc gia danh cho giao duc chiem 3,6% GDP, hay 13% tong ngan sach nha nuoc trong khi o My la 7,2% GDP va Nga thua ca Viet Nam (8.3% GDP). Chinh phu bo tri cac khoan tien đe tra hoc phi theo mot han muc đuoc lap san, hay so luong sinh vien cho moi truong cua nha nuoc. Đieu nay đuoc coi la co ban boi no cung cap co hoi tiep can cao hoc cho cac sinh vien co kha nang, chu khong phai chi cho nhung nguoi co tien tra. Ngoai ra, cac sinh vien đuoc tra mot khoan hoc bong nho va đuoc cung cap noi o mien phi. Ngoai cac co so giao duc cao hoc cua nha nuoc, nhieu co so tu nhan cung đa xuat hien va cung cap luc luong nhan luc chat luong cao cho cac linh vuc cong nghe cao, cong nghe moi va kinh te.
Trong cac truong đai hoc Nga co hon 3 trieu giao vien va nhan vien nghien cuu, trong đo gan 45% giao su va pho giao su. Ngoai ra Nga hien co gan 2000 truong đai hoc, hoc vien va cac co cau giao duc khac. He thong giao duc con bao gom gan 800 co quan nghien cuu, phong thiet ke thi nghiem va nhung xi nghiep do nha truong xay dung. Tuy nhien đa tu lau nen giao duc Nga đa boc lo nhung bat cap nhat đinh. Cac cuoc đieu tra du luan xa hoi cho thay tien đau tu cho giao duc tang nhung chat luong giao duc lai giam. Ngoai ra, Tong thong Nga Vladimir Putin cho rang Ky thi quoc gia neu đuoc to chuc nhu hien nay co the chi đe tuyen đuoc nhung hoc sinh hoc vet ma khong khuyen khich cac em tu duy mot cach khoa hoc.
Đai hoc Quoc gia Moskva hien đang đuoc đanh gia la truong đai hoc tot nhat tai Nga.


= Y te =

Hien phap Nga đam bao cham soc y te pho thong, mien phi cho moi cong dan. Tuy nhien, tren thuc te cham soc suc khoe mien phi bi gioi han mot phan boi che đo propiska.
Tuy Nga co so co so y te, benh vien va nhan vien y te lon hon hau het cac quoc gia khac khi tinh theo đau nguoi, tu khi Lien xo sup đo suc khoe dan chung Nga đa suy giam nghiem trong vi nhung thay đoi kinh te, xa hoi va phong cach song. O thoi điem nam 2014, tuoi tho trung binh tai Nga la 65.29 nam cho nam va 76.49 nam cho nu. Tong muc tuoi tho trung binh cua nguoi Nga la 67.7 khi sinh, kem 10.8 nam so voi con so tong the cua ca Lien minh chau Au. Yeu to lon nhat dan toi muc tuoi tho kha thap cua nam la ty le tu cao trong nam gioi thuoc tang lop lao đong vi nhung nguyen nhan co the ngan chan (nhu, nhiem đoc ruou, stress, tai nan giao thong, toi ac bao luc). Ty le tu trong nam gioi Nga đa tang 60% tu nam 1991, cao hon 4 lan cua chau Au. Vi co su khac biet lon giua tuoi tho cua nam va nu (nam gioi Nga co tuoi tho thap hon nhieu so voi nu do tinh trang lam dung ruou) va boi hieu ung con lai tu The chien II, theo đo Nga co so thiet hai nhan mang cao hon bat ky nuoc nao tren the gioi, su mat can bang gioi tinh van con lai toi ngay nay va co 85,9 nam tren 100 nu.

Benh tim chiem 56.7% tong so tu vong, voi khoang 30% lien quan toi nhung nguoi đang o đo tuoi lao đong. Mot cuoc nghien cuu cho thay ruou chiu trach nhiem cho hon mot nua so tu vong (52%) cua nguoi dan Nga trong đo tuoi tu 15 toi 54 tu nam 1990 toi nam 2001. Voi cung mo hinh nhan khau nay, muc tu cua toan bo the gioi vi ruou la 4%. Khoang 16 trieu nguoi Nga mac cac benh tim mach, khien Nga đung hang thu hai the gioi, sau Ukraina, trong linh vuc nay. Cac ty le tu boi giet nguoi, tu tu va ung thu cung đac biet cao. 52% nam va 15% nu hut thuoc, hon 260,000 nhan mang mat đi hang nam vi su dung thuoc la. HIV/AIDS, ro rang khong ton tai trong thoi ky Xo viet, đa nhanh chong lan tran sau khi Lien xo sup đo, chu yeu boi su gia tang chong mat nan tiem chich ma tuy. Theo cac thong ke chinh thuc, hien co hon 364,000 nguoi Nga co HIV, nhung nhung chuyen gia đoc lap coi con so thuc lon hon rat nhieu. Trong nhung no luc ngay cang gia tang đe chien đau voi can benh nay, chinh phu đa tang chi tieu vao cac bien phap kiem soat HIV gap 20 lan nam 2006, va ngan sach nam 2007 đa tang gap đoi ngan sach nam 2006. Tu khi Lien xo tan ra, cung co su gia tang nhanh chong ve so ca va so tu vong vi benh lao, va benh nay lan đac biet nhanh trong cong đong tu nhan.
Trong mot no luc nham cuu van cuoc khung hoang nhan khau tai Nga, chinh phu hien đang ap dung mot so chuong trinh đuoc thiet ke đe gia tang ti le sinh thu hut them nhieu nguoi nhap cu. Chinh phu đa tang gap đoi khoan tro cap hang thang cho tre em va cap khoan chi mot lan 250,000 Rubles (khoang US$10,000) cho phu nu sinh đua con thu hai tu nam 2007. Nam 2007, Nga co ti le sinh lon nhat tu khi Lien xo tan ra. Pho thu tuong thu nhat cung đa noi khoang 20 ty Ruble (khoang US$1 trieu) se đuoc đau tu vao cac trung tam cham soc tien sinh san tai Nga trong nam 2008–2009. Nhap cu ngay cang đuoc coi la can thiet đe duy tri muc đo dan so quoc gia.
Do tac đong cua cuoc khung hoang tai chinh Nga đang dien ra ke tu nam 2014, cac khoan cat giam lon ve chi tieu danh cho linh vuc y te đa dan đen su suy giam chat luong dich vu cua he thong y te tren toan lien bang. Khoang 40% cac co so y te phai cat giam nhan su, trong khi mot so khac phai đong cua. Thoi gian cho đieu tri đa tang len, va benh nhan bi buoc phai tra them tien cho cac dich vu ma truoc đo hoan toan mien phi .


Van hoa = Van hoa dan gian =
Co hon 160 nhom dan toc khac nhau cung voi nguoi dan ban đia o Nga tao nen su đa dang van hoa cua quoc gia nay. Ben canh nen van hoa Slavo Chinh thong giao cua nguoi Nga, con co van hoa Hoi giao cua nguoi Tatar va Bashkir, nen van hoa mang đam anh huong Phat giao cua cac bo toc du muc Buryat va Kalmyk, nhung nguoi Shaman giao o cuc Bac va Siberia, hay nen van hoa cua nguoi Finno-Ugric vung Tay Bac cua Nga va vung song Volga.
Cac san pham thu cong my nghe, nhu đo choi Dymkovo, tranh go khokhloma, gom su gzhel va tranh son mai tieu hoa Palekh chiem vi tri quan trong trong nen van hoa dan gian Nga. Trang phuc truyen thong cua Nga bao gom kaftan, kosovorotka va ushanka cho nam gioi, sarafan va kokoshnik cho nu gioi, cung voi cac loai giay nhu lapti va valenki. Quan ao cua dan Cossacks tu mien Nam nuoc Nga bao gom burka va papaha.
Cac dan toc o Nga co truyen thong đac biet ve am nhac dan gian. Cac nhac cu truyen thong đien hinh cua Nga la gusli, balalaika, zhaleika, va garmoshka. Am nhac dan gian co anh huong đang ke đen cac nha soan nhac co đien Nga, va trong thoi hien đai, no la nguon cam hung cho mot so ban nhac dan ca noi tieng nhu Melnitsa.
Nguoi Nga cung co nhieu truyen thong đac sac khac, bao gom tam hoi kieu Nga hay con goi la banya. Nhieu truyen co tich va cac tac pham su thi cua Nga đa đuoc chuyen the thanh phim hoat hinh, hoac cac bo phim noi bat cua nhung đao dien nhu Aleksandr Ptushko (voi cac bo phim nhu Ilya Muromets, Sadko) va Aleksandr Rou (đao dien cac phim Morozko, Vasilisa Xinh đep). Cac nha tho Nga, bao gom Pyotr Yershov va Leonid Filatov, đa chuyen the cac cau chuyen dan gian thanh nhung tac pham tho rat đang chu y, trong khi mot so nha tho kiet xuat khac nhu Alexander Pushkin tham chi đa sang tac ra ca nhung bai tho co tich nguyen goc rat pho bien.


= Am thuc =

Am thuc đong vai tro rat quan trong trong xa hoi Nga. Nhung anh huong cua phuong Tay đang co tac đong đang ke đen thoi quen an uong va khau vi cua nguoi dan, khi cac hang McDonald's phat trien tran lan, va cac quan ca phe theo phong cach Paris xuat hien tren cac le pho Moskva hay St.Petersburg. Tuy nhien, nhung mon an truyen thong va cac đac san cua Nga nhu ruou vodka hay banh mi "karavai" van giu nguyen tam quan trong cua chung trong cac bua tiec hay le lon cua Nga.
Vao mua đong, nhiet đo co the xuong toi -20 °C tai thu đo Moskva, vi the, cac thuc an beo, giau nang luong nhu banh mi, trung, bo hay sua la rat can thiet. Ngoai ra con co nhung mon đac san đac biet nhu shchi (sup thit bo va bap cai) hay borshch (sup cu cai đo voi thit lon). Đoi khi nguoi ta cung an khoai tay nghien, ran vao cuoi bua hoac bliny, mot loai banh kep an kem voi mat ong hoac trung ca.
Ngoai thuc an, nguoi Nga con co nhieu đo uong noi tieng tren the gioi nhu ruou vodka thuong đuoc lam tu lua mach đen hay lua my. Đoi khi no con đuoc pha them tieu, dau hay chanh. Mot đo uong noi tieng khac la sbiten, đuoc lam tu mat ong va them mot chut huong lieu khac nhu dau. Che cung la mot thu đo uong noi tieng khac. No la mot loai đo uong truyen thong va đoi khi cung đuoc uong kem sua.


= Kien truc =

Kien truc Nga thoi trung co anh huong chu yeu boi kien truc Byzantine. Aristotle Fioravanti va kien truc su nguoi Y khac đa mang xu huong kien truc Phuc Hung vao Nga ke tu cuoi the ky 15. Nhung thiet ke khac cua cac kien truc su Y trong thoi ki nay nhu cung đien Granovitaya o Moskva hoac viec tu sua va xay dung lai Đien Kremli vao nhung nam 1485 – 1492 đa đem lai mot su pha tron kien truc gay an tuong rat manh. Cong trinh xay dung Nha tho chinh toa thanh Vasily nam 1555, cung nhieu nha tho khac voi kieu kien truc nhieu mai vom đuoc tiep tuc thuc hien trong ke hoach xay dung cua nuoc Nga o the ky thu 16. Trong the ky 17, "phong cach boc lua" cua trang tri phat trien manh o Moskva va Yaroslavl, dan dan mo đuong cho phong cach baroque Naryshkin cua nhung nam 1690. Sau nhung cai cach cua Peter Đai đe, phong cach kien truc o Nga dan chiu anh huong manh me cua Tay Au.
Trieu đai cua Catherine Đai đe va chau trai Alexander vao the ky 18 đa chung kien su hung thinh cua kien truc Tan co đien, đang chu y nhat o thu đo Sankt Peterburg voi đinh cao la cong trinh Cung đien mua đong. Vao The ky thu 19, loi thiet ke mang phong cach Hy Lap phuc hung đuoc phat trien va phong cach thiet ke kinh đien cua Nga cung đuoc hoi sinh vao giua the ky nay.
Hau het cac cong trinh kien truc tu nam 1850 – 1917 khong co net gi noi bat, thuong la thuc hien kem chat luong va mang su hon đon cua cac phong cach thiet ke. Vao the ky 20, nhung kien truc su tre đa theo phong trao thiet ke co xu huong tao dung va phong cach thiet ke kien truc hien đai moi.


= Am nhac =

Nhac co đien phat trien manh o Nga vao the ky 19. Nha soan nhac co đien vi đai nhat cua Nga la Pyotr Ilyich Tchaikovsky. Sang đen the ky 20, mot so nha soan nhac noi tieng cua Nga la Alexander Scriabin, Igor Stravinsky, Sergei Prokofiev, Dmitri Shostakovich va Alfred Schnittke.
Nhac vien Nga đa cho ra nhieu the he nghe si đoc tau noi tieng. Trong so nhung nguoi noi tieng nhat la cac nghe si violin Jascha Heifetz, David Oistrakh, Leonid Kogan, Gidon Kremer va Maxim Vengerov; cac nghe si cello Mstislav Rostropovich, Natalia Gutman; cac nghe si duong cam Vladimir Horowitz, Sviatoslav Richter, Emil Gilels, Vladimir Sofronitsky va Evgeny Kissin; cac ca si Fyodor Shalyapin, Mark Reizen, Elena Obraztsova, Tamara Sinyavskaya, Nina Dorliak, Galina Vishnevskaya, Anna Netrebko va Dmitry Hvorostovsky.;
Nua sau the ky 19, trung tam the gioi Ballet chuyen tu Phap sang Nga. Mot trong nhung nguoi tao ra ky nguyen vang cho Truong Ballet Hoang gia Nga va đong vai tro lon trong viec bien St. Petersburg tro thanh kinh đo cua ballet the gioi la Marius Petipa. Đoan Ballet Bolshoi tai Moskva va Mariinsky Ballet tai St Petersburg la noi đao tao ra nhung dien vien bale vi đai nhat cua moi thoi đai, trong đo noi bat len la hai cai ten Anna Pavlova va Vaslav Nijinsky, ngoai ra thoi Xo viet con co mot so nghe sy ballet noi tieng nhu Galina Ulanova, Maya Plisetskaya, Rudolf Nureyev, va Mikhail Baryshnikov.
Nhac rock hien đai cua Nga chiu anh huong tu ca nhac rock and roll va heavy metal cua phuong Tay cung nhu cac ban nhac truyen thong thoi ky Xo Viet, nhu Vladimir Vysotsky va Bulat Okudzhava . Cac nhom nhac rock noi tieng cua Nga bao gom Mashina Vremeni, DDT, Aquarium, Alisa, Kino, Kipelov, Nautilus Pompilius, Aria, Grazhdanskaya Oborona, Splean va Korol i Shut. Nhac pop hien đai cua Nga cung xuat hien mot so guong mat đat đuoc danh tieng nhat đinh o tam quoc te chang han nhu t.A.T.u, Nu Virgos va Vitas.


= Van hoc =

The ky 18 đuoc coi la thoi ky Khai sang cua van hoc Nga, su phat trien cua van hoc Nga đa đuoc đat nen mong trong giai đoan nay boi cac tac pham cua Mikhail Lomonosov va Denis Fonvizin. Vao đau the ky 19 la thoi điem xuat hien mot so nha van, nha tho đuoc coi la vi đai nhat trong lich su Nga. Giai đoan nay con đuoc goi la thoi hoang kim cua Van hoc Nga, mo đau voi Alexander Pushkin, nguoi đuoc coi la đa sang lap ra ngon ngu van hoc Nga hien đai va thuong đuoc ca tung la "Shakespeare cua nuoc Nga" . Tiep theo la tho cua Mikhail Lermontov va Nikolay Nekrasov, kich cua Alexander Ostrovsky va Anton Chekhov, va van xuoi cua Nikolai Gogol va Ivan Turgenev. Lev Tolstoy va Fyodor Dostoyevsky đa đuoc cac nha phe binh van hoc ca ngoi la nhung tieu thuyet gia vi đai nhat moi thoi đai.
Đen nhung nam 1880, truyen ngan va tho tro thanh the loai thong tri. Cac tac gia hang đau cua thoi đai nay bao gom cac nha tho nhu Valery Bryusov, Vyacheslav Ivanov, Alexander Blok, Nikolay Gumilev va Anna Akhmatova, va cac tieu thuyet gia nhu Leonid Andreyev, Ivan Bunin va Maxim Gorky.
Sau cuoc Cach mang Nga nam 1917, nhieu nha van va triet gia noi tieng đa roi bo đat nuoc, bao gom Bunin, Vladimir Nabokov va Nikolay Berdyayev, trong khi mot the he cac tac gia tai nang moi tham gia cung nhau trong no luc tao ra mot nen van hoa rieng biet. Trong nhung nam 1930, kiem duyet van hoc đa đuoc that chat phu hop voi chinh sach chu nghia hien thuc xa hoi chu nghia. Vao cuoi nhung nam 1950, cac han che ve van hoc đa đuoc noi long, va vao nhung nam 1970 va 1980, cac nha van dan thoat khoi viec bi troi buoc boi nha nuoc trong sang tac van hoc. Cac tac gia hang đau cua thoi đai Xo viet bao gom cac tieu thuyet gia Yevgeny Zamyatin (di cu), Mikhail Bulgakov (bi kiem duyet) va Mikhail Sholokhov, cung voi cac nha tho Vladimir Mayakovsky, Yevgeny Yevtushenko va Andrey Voznesensky. Aleksandr Isayevich Solzhenitsyn la nha van noi tieng len an che đo khung bo Stalin qua tac pham GULAG quan đao đia nguc tung đoat giai thuong Nobel Van hoc.


= Đien anh va truyen thong =
Cac phim chieu rap cua Nga va sau đo la Lien Xo bung no manh me giai đoan sau nam 1917, ket qua la đa cho ra đoi mot so bo phim noi tieng the gioi nhu Chien ham Potemkin cua Sergei Eisenstein. Eisenstein la mot sinh vien cua nha lam phim va nha ly thuyet Lev Kuleshov, nguoi đa phat trien ly thuyet ve dung phim va bien tap phim tai truong đien anh đau tien tren the gioi, Vien đien anh All-Union. Duoi thoi Stalin, chinh sach chu nghia hien thuc xa hoi chu nghia cua nha nuoc đa phan nao han che su sang tao cua cac nha lam phim; tuy nhien, nhieu bo phim cua Lien Xo theo phong cach nay đa thanh cong ve mat nghe thuat, bao gom Chapaev, Khi đan seu bay qua va Bai ca nguoi linh.
Nhung nam 1960 va 1970 chung kien nhieu phong cach nghe thuat khac nhau trong đien anh Lien Xo. Cac bo phim hai cua Eldar Ryazanov va Leonid Gaidai trong thoi gian đo rat pho bien. Nam 1961–68, Sergey Bondarchuk đao dien bo phim Chien tranh va Hoa binh  dua tren cuon tieu thuyet cua Leo Tolstoy va đa đoat giai Oscar nam 1968, đay cung la bo phim đat nhat tung đuoc san xuat tai Lien Xo .
Hoat hinh cua Nga co nien đai tu thoi Đe quoc Nga. Trong thoi ky Xo viet, xuong phim Soyuzmultfilm la nha san xuat phim hoat hinh lon nhat. Nhung đao dien noi tieng cua Nga trong the loai phim hoa hinh la Ivan Ivanov-Vano, Fyodor Khitruk va Aleksandr Tatarsky. Nhieu nhan vat hoat hinh nhu Cheburashka (đuoc coi la gau Pooh cua Nga), Soi va Tho trong Hay đoi đay! (đuoc coi la Tom va Jerry cua Nga), la nhung hinh tuong mang tinh bieu tuong o Nga va nhieu nuoc xung quanh.
Cuoi nhung nam 1980 va 1990 la mot thoi ky khung hoang cua đien anh va hoat hinh Nga. Mac du cac nha lam phim Nga đa đuoc tu do the hien tinh sang tao cua ban than, cac khoan tro cap cua nha nuoc đa giam đang ke, dan đen it phim đuoc san xuat hon. Nhung nam đau cua the ky 21 đa chung kien luong nguoi xem tang len va su thinh vuong tro lai cua nganh cong nghiep đien anh khi nen kinh te đa co su hoi phuc.
Trong khi co rat it đai phat thanh hoac cac kenh truyen hinh trong thoi Lien Xo, tu hai thap ky qua, nhieu đai phat thanh va kenh truyen hinh do ca nha nuoc va tu nhan so huu đa xuat hien. Kiem duyet va tu do truyen thong o Nga luon la chu đe chinh cua truyen thong Nga.


= The thao =

Cac van đong vien the thao cua Lien Xo va sau đo la cua Nga luon nam trong top 4 nuoc đat nhieu huy chuong vang nhat tai tat ca cac ky The van hoi mua he ma ho tung tham du. Nga (tinh ca Lien Xo) đa 2 lan đang cai The van hoi. The van hoi mua he 1980 đa đuoc to chuc tai Moskva trong khi The van hoi mua đong 2014 đuoc to chuc tai Sochi.
Doping la mot van đe rat lon va het suc tieu cuc cua the thao Nga. Tong cong đa co 51 huy chuong vang cua cac van đong vien Nga bi IOC tuoc đoat do su dung doping, nhieu nhat trong so tat ca cac nuoc tren the gioi. Tu nam 2011 đen nam 2015, hon 1000 van đong vien cua Nga trong nhieu mon the thao khac nhau, bao gom ca cac mon mua he, mua đong va cac mon the thao Paralympic (danh cho nguoi khuyet tat), đuoc huong loi tu su che đay cua nha nuoc đoi voi hanh vi su dung doping .
Khuc con cau tren bang la mon the thao the manh cua Nga. Mac du bo mon nay chi đuoc gioi thieu trong thoi ky Xo viet, đoi tuyen khuc con cau tren bang cua Lien Xo đa gianh chien thang tai hau het cac ki The van hoi va cac giai vo đich the gioi ma ho tham du.
Bong đa la mon the thao pho bien nhat o nuoc Nga ngay nay. Đoi tuyen bong đa quoc gia Lien Xo đa tro thanh nha vo đich chau Au đau tien khi len ngoi tai Euro 1960. Đoi tuyen bong đa quoc gia Lien Xo cung đa lot vao chung ket Euro 1988 nhung đa đe thua đoi tuyen Ha Lan voi ti so 0-2. Xuat hien trong bon ky World Cup lien tiep tu nam 1958 đen 1970, Lev Yashin cua đoi tuyen bong đa Lien Xo đuoc coi la mot trong nhung thu mon xuat sac nhat trong lich su bong đa, ong cung nam trong Đoi hinh xuat sac nhat lich su World Cup cua FIFA . Lien Xo gianh HCV mon bong đa nam tai cac ky the van hoi nam 1956 va 1988. Cac cau lac bo bong đa Nga CSKA Moskva va Zenit Sankt Peterburg đa gianh cup UEFA vao nam 2005 va 2008. Mot so CLB bong đa noi tieng khac cua Nga gom co Spartak Moskva, Lokomotiv Moskva, Dynamo Moskva va Rubin Kazan. Đoi tuyen bong đa quoc gia Nga đa lot vao ban ket Euro 2008 truoc khi thua nha vo đich Tay Ban Nha voi ti so 0–3.
Ke tu khi ket thuc thoi Xo Viet, quan vot đa tro nen pho bien tai Nga va Nga đa san sinh mot so tay vot noi tieng, chang han Maria Sharapova. Trong vo thuat, Nga la nuoc khai sinh ra mon the thao Sambo cung nhu la que huong cua nhieu vo si noi tieng nhu Fedor Emelianenko. Co vua la mot tro tieu khien pho bien rong rai o Nga; mot so ky thu Nga noi tieng la Mikhail Botvinnik, Garry Kasparov.
Nga la nuoc chu nha World Cup 2018. Đay la ky World Cup bong đa đau tien đuoc to chuc o mot quoc gia Đong Au. Đoi tuyen bong đa quoc gia Nga đa lot đuoc vao vong tu ket o giai đau nay.


Ngay le Ngay nam moi, 1 thang 1
Giang sinh chinh thong, ngay 7 thang 1
Le hoi Maslenitsa, vao thang 2 hoac thang 3, vao tuan truoc cua Mua Chay (theo Lich Julian)
Ngay quoc te phu nu, 8 thang 3
Ngay quoc te lao đong, 1 thang 5
Phuc sinh chinh thong, vao mua xuan sau Mua Chay (theo Lich Julian)
Ngay Chien thang, ngay 9 thang 5 (ngay ky niem chien thang truoc Đuc Quoc xa trong cuoc Chien tranh Ve quoc vi đai. Mot cuoc duyet binh quan su khong lo đuoc to chuc vao ngay nay hang nam tren Quang truong Đo tai Moskva).
Ngay cua bang chu cai va van hoa Slavic, ngay 24 thang 5
Ngay nuoc Nga, ngay 12 thang 6
Ngay Ivan Kupala, ngay 7 thang 7
Ngay Hai quan, chu nhat cuoi cung cua thang Bay (le ky niem lon bao gom dieu hanh hai quan o St Petersburg va Vladivostok)
Ngay đoan ket toan dan, ngay 4 thang 11
Ngay nguoi bao ve To quoc, ngay 23 thang 2


Cac bieu tuong Bieu tuong nha nuoc cua Nga la mot con đai bang hai đau Byzantine ket hop voi hinh anh cua Thanh George, đay la bieu tuong xuat hien tren quoc huy cua Nga. Quoc ky cua Nga la mot la co ba sac đuoc chia thanh ba hinh chu nhat co kich thuoc bang nhau: mau trang o tren cung, mau xanh o giua, va mau đo o duoi cung. Quoc ca Nga co cung giai đieu voi Quoc ca cua Lien Xo, mac du loi bai hat co su khac biet. Khau hieu quoc gia co tu thoi Đe quoc Nga la Thien Chua o ben chung ta va khau hieu quoc gia tu thoi Lien Xo la Vo san toan the gioi, đoan ket lai! hien khong con đuoc su dung nua va van chua co khau hieu nao moi đe thay the. Bieu tuong bua liem va quoc huy Lien Xo van đuoc nhin thay o mot so thanh pho cua Nga, thuong la o cac cong trinh kien truc cu. Bieu tuong ngoi sao đo tu thoi Xo viet cung de bat gap, thuong la xuat hien tren cac thiet bi quan su hoac cac đai tuong niem chien tranh. Bieu ngu đo tiep tuc đuoc vinh danh, đac biet la Bieu ngu Chien thang nam 1945.
Bup be Matryoshka la mot bieu tuong noi tieng cua Nga. Đien Kremli va nha tho thanh Vasily o Moskva la nhung bieu tuong kien truc cua Nga. Cheburashka la linh vat cua cac đoi Olympic quoc gia Nga. Thanh Maria, Thanh Nikolai, Thanh Andrei, Thanh Georgiy, Thanh Alexander Nevsky, Thanh Sergius xu Radonezh va Thanh Seraphim xu Sarov la nhung vi thanh bao tro cua Nga. Hoa cuc (chamomile) la quoc hoa, con cay bach duong la quoc cay cua Nga. Gau Nga la quoc thu va la đong vat bieu tuong cua nuoc Nga, mac du tren thuc te bieu tuong nay đuoc bat nguon tu phuong Tay va moi chi đuoc nguoi Nga chap nhan gan đay. Nhan cach hoa dan toc Nga la Me Nga (Mother Russia), tuong đuong voi Uncle Sam cua Hoa Ky.


Cac van đe xa hoi = Tinh trang toi pham =
Nuoc Nga la mot trong nhung nuoc co lan song toi pham cao tren the gioi. Ty le giet nguoi o Nga cao gap bon lan so voi o My. Vao nam 2001, 33.500 nguoi đa bi giet hai. Tong cong, vao nam 2011, co hon 3 trieu toi pham đuoc bao cao. Tu trom cap thong thuong đen tham nhung, cuop va buon lau đa khien lan song toi pham ngay cang tang. Mac du chinh phu Nga đa cam ket manh tay voi toi pham, tuy nhien hanh đong nay van chua đem lai hieu qua gi lon. Theo thong ke cua Van phong Toi pham va Ma tuy cua Lien Hop Quoc, ti le giet nguoi co y o Nga vao nam 2016 la 10.82/100.000, cao gap đoi so voi Hoa Ky (5.8/100.000) va cao hon rat nhieu so voi ti le trung binh cua toan the gioi (6.2/100.000) 


= Hang gia =
Hang gia cung la mot van đe khac gay đau đau cho cac nha chuc trach. Chinh phu Nga uoc tinh đen 90% hang hoa ban luu thong đeu khong ro nguon goc ro rang. Cac thiet bi đien tu chu yeu đuoc nhap khau bat hop phap tu Đong Nam A con đo choi nhap tu Trung Quoc. Con thuc pham, thuoc, quan ao va bang đia thuong co nguon goc noi đia. Thuoc gia va ruou gia khien nguoi tieu dung bi đe doa nghiem trong nhat. Hang nam, hang ngan nguoi Nga thiet mang do uong phai cac chat hoa hoc chet nguoi lam gia thanh ruou vodka.


= Khoang cach giau - ngheo =
Tinh trang cach biet giau ngheo đang tang len. Nhieu nguoi Nga song trong nhung can nha xay tu thoi Xo Viet nay đa xuong cap. Mot đieu tra vao nam ngoai cua Hiep hoi cac ky su Nga cho biet: 20% nguoi o thanh pho khong co nuoc nong, 12% khong co he thong suoi va phai dung lo suoi thu cong. O cac lang que, ty le nay con cao hon. Theo so lieu cua Ngan hang The gioi (WB), hien nay co hon 15 trieu nguoi Nga (khoang 11% dan so) song duoi muc 150 USD/nguoi/thang.


= Tham nhung =
Tham nhung o Nga cung đuoc coi la mot van đe nghiem trong  tac đong đen moi khia canh cua cuoc song, bao gom ca hanh chinh cong, thuc thi phap luat , cham soc suc khoe  va giao duc . Theo bang xep hang nam 2016 ve Chi so nhan thuc tham nhung cua To chuc Minh bach Quoc te, Nga xep thu 131 tren tong so 176 quoc gia voi so điem la 29 . Theo Ngan hang The gioi, tham nhung gay thiet hai len toi 50% tong GDP cua Nga .


= Bao đong tinh trang tu tu =
Nga hien la mot trong nhung nuoc co ti le tu tu cao nhat the gioi. Theo thong ke cua WHO vao nam 2016, ti le tu tu o Nga đung thu 3 tren toan cau (chi sau 2 nuoc la Lesotho va Guyana), voi 26,5 vu tren 100.000 nguoi . Nam 2012, ty le tu tu o tuoi vi thanh nien tai Nga cao gap ba lan muc trung binh cua the gioi .


= Khung bo, đe doa an ninh =
Tinh tu nam 2008 đen nam 2016, đa co 1.088 nguoi chet trong cac vu khung bo tai Nga , gap 5 lan so voi so luong nguoi chet trong cac vu khung bo tai My cung khoang thoi gian (235 nguoi chet) .
Mot so vu khung bo đam mau tai Nga ke tu nam 1999 

Thang 9-1999, Cac vu đanh bom o nhung toa chung cu giet gan 300 nguoi tai Moskva, Buynaksk va Volgodonsk trong khoang thoi gian tu ngay 4-9 toi 16-9. Cac phan tu cuc đoan Chechnya đuoc cho đung sau nhung vu nay.
Thang 10-2002, Nha hat Dubrovka tai Moskva bi 40 toi 50 tay sung bao vay. Quan đoi Nga vao cuoc, ket qua it nhat 170 nguoi chet bao gom 130 trong so gan 1.000 con tin.
Thang 2-2004, Mot vu đanh bom lieu chet o tau đien ngam tai Moskva lam 41 nguoi chet va hon 100 nguoi bi thuong.
Thang 5-2004, vu tan cong lieu chet o san van đong Grozny, Cong hoa Chechnya thuoc Nga, đa giet 24 nguoi trong đo co Akhmad Kadyrov, cha cua lanh đao Chechnya Ramzan Kadyrov.
Thang 8-2004, them mot vu khac tai san bay Domodedovo. Ca 90 hanh khach tren chuyen bay bi tan cong đa thiet mang. Co quan chuc nang sau đo phat hien hai nguoi phu nu thuc hien vu tan cong lieu chet ay đa hoi lo đe len may bay chi voi 1.000 rup, tuong đuong 34 USD vao luc đo. Va vai ngay sau, mot vu tan cong khac o tau đien ngam tai Moskva khien 10 nguoi thiet mang.
Thang 9-2004 đuoc xem la mot trong nhung cuoc tan cong gay soc nhat lich su an ninh Nga đuong đai, khi cac tay sung đot nhap vao truong hoc o Beslan, thuoc tinh Bac Ossetia. Nhung tay sung bat hoc sinh, giao vien va phu huynh lam con tin. Sau nhieu ngay be tac, quan đoi Nga tran vao truong hoc dan toi cai chet cua hon 300 nguoi, trong đo co nhieu tre em.
Thang 10-2005, cac tay sung Hoi giao thuc hien cuoc tan cong tai thanh pho Nalchik, lanh tho Kabardino-Balkaria thuoc Nga, gan Chechnya. Cuoc giao tranh tai toa nha cua luc luong an ninh Nga lam hon 100 nguoi chet, bao gom thuong dan.
Thang 11-2009, tuyen tau cao toc tu Moskva đi St Petersburg bi đanh bom khien 28 nguoi thiet mang va 130 nguoi bi thuong. Canh sat bat giam 10 nguoi, trong đo co chin nguoi thuoc mot gia đinh o khu vuc Cong hoa Ingushetia tu tri, o Bac Kavkaz.
Thang 3-2010, hai vu đanh bom lieu chet o tau đien ngam tai thu đo Moskva lam 40 nguoi thiet mang. Quan chuc Nga mo ta đo la vu tan cong khung bo chet choc va tinh vi nhat o Nga trong vong 6 nam. Đac biet, mot trong cac đia điem bi nham toi nam sat toa nha cua Tong cuc An ninh Lien bang Nga (FSB).
Thang 1-2011, vu đanh bom lieu chet o san bay Domodedovo (Moskva) giet chet 37 nguoi va lam 172 nguoi bi thuong. Doku Umarov, lanh đao nhom Hoi giao cuc đoan Chechnya co ten Phong trao Tieu vuong quoc Kavkaz nhan trach nhiem.
Thang 12/2013. hai vu đanh bom trong mot ngay nham vao he thong giao thong cong cong o thanh pho Volgograd lam tong cong 34 nguoi thiet mang. Vu viec nay xay ra chi 2 thang sau mot cuoc đanh bom lieu chet khac cung o Volgograd truoc them The van hoi Mua đong nam 2014.


Xem them Quan đoi Nga
Cac ngay le o Nga
Tong thong Nga


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Nga tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Nga tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)


= Chinh quyen =
Chinh phu Nga


= Thong tin chung =
 Wikimedia Atlas cua Russia
 Du lieu đia ly lien quan đen Nga tai OpenStreetMap
Russia. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Russia at UCB Libraries GovPubs (archived 22 October 2008)
Russia from BBC News
Key Development Forecasts for Russia from International Futures