Dom Pedro I (tieng Viet:Phero I; 12 thang 10 nam 1798 – 24 thang 9 nam 1834), biet danh "Nguoi Giai phong", la nguoi thanh lap va nha cai tri đau tien cua Đe quoc Brasil. Voi vuong hieu Dom Pedro IV, ong cai tri mot thoi gian ngan tai Bo Đao Nha, o đay ong đuoc xung tung la "Nguoi Giai phong" hay "Vi vua Chien si". Chao đoi tai Lisbon, Pedro I la con thu tu cua Vua Dom Joao VI cua Bo Đao Nha va Vuong hau Carlota Joaquina, va do đo tro thanh thanh vien cua Nha Braganca. Khi đat nuoc bi nguoi Phap xam lang nam 1807, ong cung gia đinh đao thoat đen noi thuoc đia rong lon va giau co nhat cua Bo Đao Nha, Brasil.
Sau khi Cach mang Giai phong 1820 o Lisbon bung no, phu than cua Pedro I đuoc đua ve Bo Đao Nha vao thang 4 nam 1821, đe lai ong o Brasil lam nhiep chinh vuong. Ong phai đoi pho voi đe doa tu quan cach mang va su bat phuc tung cua quan đoi Bo Đao Nha, va co gang xoa diu ca hai phia. Chinh phu Bo đe doa thu hoi quyen tu tri đuoc ban cho Brasil tu nam 1808, khien nguoi Brasil phan no. Pedro I chon cach đung ve phia Brasil va tuyen bo đoc lap khoi Bo Đao Nha vao ngay 7 thang 9 nam 1822. Ngay 12 thang 10, ong đuoc ton lam Hoang đe Brasil va đen thang 3 nam 1824 ong đanh bai toan bo luc luong trung thanh voi chinh phu Bo. Vai thang sau, Pedro I đan ap Lien minh Equator, mot no luc li khai bat thanh cua quan noi day o mien đong bac Brasil.
Cuoc noi day đoi li khai dien ra o tinh Cisplatina thuoc mien nam đau 1825, tiep đo la y đinh sap nhap no cua Cac tinh lien hiep Rio de la Plata, đua Đe quoc vao Chien tranh Cisplatina. Thang 3 nam 1826, Pedro I tro thanh Vua Bo Đao Nha mot thoi gian ngan truoc khi thoai vi nhuong ngoi cho truong nu, Dona Maria II. Tinh hinh tro nen toi te vao nam 1828 khi chien tranh o phia nam dan đen hau qua Brasil mat Cisplatina. Trong cung nam o Lisbon, ngai vang cua Maria II bi nguoi chu la Hoang tu Dom Miguel, em trai cua Pedro I chiem đoat. Moi quan he ngoai hon nhan va be boi tinh ai voi mot nguoi thi nu đa lam ton hai nghiem trong danh du cua ong. Mot van đe khac nay ra trong Nghi vien Brasil, noi dien ra tranh chap rang lieu chinh phu se do vua bo nhiem hay do co quan lap phap đe cu; cuoc tranh luan keo dai tu 1826 đen 1831. Khong the đoi pho voi van đe tu ca Brasil va Bo Đao Nha cung mot luc, ngay 7 thang 4 nam 1831 Pedro I thoai vi nhuong ngoi cho con trai la Pedro II, va giong buom tro ve chau Au.
Pedro I dan quan tien ve Bo Đao Nha vao thang 7 nam 1832. Ban đau la đoi mat voi cuoc noi chien, ong nhanh chong bi cuon vao cuoc xung đot rong lon bao trum Ban đao Iberia giu phe Tu do va nhung thanh phan muon tro lai nen chuyen che. Pedro I chet vi benh lao phoi ngay 24 thang 9 nam 1834, chi may thang sau chien thang cua ong va phe Tu do. Ong đuoc nguoi đuong thoi ca ngoi nhu mot nhan vat chu chot truyen ba tu tuong tu do cho phep chinh phu Bo Đao Nha va Brasil chuyen tu che đo chuyen che sang lap hien.


Cuoc song ban đau = Chao đoi =

Pedro chao đoi vao 08:00 ngay 12 thang 10 nam 1798 tai Cung đien hoang gia Queluz gan Lisboa, Bo Đao Nha. Ten cua ong đuoc đat theo ten cua Thanh Phero xu Alcantara, va ten đay đu la Pedro de Alcantara Francisco Antonio Joao Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim Jose Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim. Ong đuoc mang tuoc ham "Dom" (Huan tuoc) ngay tu khi sinh ra.
Thong qua than phu, Hoang tu Dom Joao (ve sau la Vua Dom Joao VI), Pedro la thanh vien cua Nha Braganca va la chau noi cua Vua Dom Pedro III va Nu hoang Dona (Lady) Maria I cua Bo Đao Nha, hai nguoi nay vua la chu chau ma vua la vo chong. Mau than ong, Dona Carlota Joaquina, la con gai cua Vua Carlos IV cua Tay Ban Nha. Song than cua Pedro co mot cuoc hon nhan khong hanh phuoc. Carlota Joaquina la mot nguoi đan ba giau tham vong, va luon suy nghi cho to quoc Tay Ban Nha, nhieu khi gay thiet hai cho Bo Đao Nha. Noi tieng khong chung thuy voi chong, ba ta tham chi con tinh đen viec lat đo đuc ong chong khien cac quy toc Bo Đao Nha khong vua long.
La con trai thu hai (va con thu tu), Pedro tro thanh nguoi thua ke cua phu than va nhan phong Vuong cong xu Beira sau cai chet cua truong huynh Francisco Antonio nam 1801. Hoang tu Dom Joao lam nhiep chinh cho than mau, Nu hoang Maria I, sau khi ba bi tuyen bo la mac benh ve tam than tu nam 1792. Truoc nam 1802, song than Pedro xich mich voi nhau du doi; Joao song tai Cung đien Quoc gia Mafra va Carlota Joaquina o Cung đien Ramalhao. Pedro va cac anh chi em song tai Cung đien Queluz voi to mau Maria I, cach xa phu mau, va chi đuoc gap ho trong may ngay le lon tai Cung đien Queluz.


= Giao duc =

Cuoi thang 11 nam 1807, khi Pedro len 9, trieu đinh đao tau khoi Bo Đao Nha sau khi quan Phap do Napoleon chi huy xam chiem Lisbon. Pedro va gia đinh đen Rio de Janeiro, thu đo cua Brasil, thuoc đia rong lon va giau co nhat cua Bo Đao Nha, vao thang 3 nam 1808. Trong chuyen hanh trinh, Pedro đa đoc quyen Aeneid cua Virgil va tro chuyen voi phi hanh đoan, hoc hoi nhung ki nang đi bien. Tai Brasil, sau mot thoi gian ngan o Cung đien Thanh pho, Pedro song cung voi em trai la Miguel va phu than tai Cung đien Sao Cristovao (Saint Christopher). Mac du khong bao gio thuc su than thien voi cha, Pedro thuong ong va to ra phan no khi cha minh bi nguoi ta che gieu vi may moi quan he bat chinh cua Carlota Joaquina. Khi truong thanh, Pedro cong khai goi than mau cua minh, nguoi ma ong chi cam thay khinh thuong, la "đo cho cai". Nhung trai nghiem đau đoi ve su phan boi, lanh lung va bo be anh huong lon đen tinh cach cua Pedro sau nay.
Mot it su an ui đoi voi ong thoi nien thieu đen tu nguoi bao mau, Maria Genoveva do Rego e Matos, ong ton kinh ba ta nhu me ruot, va nguoi quan ly Antonio de Arrabida, sau nay la mot co van than tin cua ong. Hai nguoi phu trach nuoi day Pedro va co gang danh cho ong mot nen giao duc phu hop. Ong đuoc hoc cac mon nhu toan hoc, chinh tri kinh te, logic hoc, lich su va đia ly. Ong khong chi hoc noi va viet tieng Bo Đao Nha, ma con hoc them tieng Latin va Phap. Ong co the dich tieng Anh va hieu tieng Đuc. Tham chi ve sau, khi đa len ngoi hoang đe, Pedro van danh it nhat 2 gio moi ngay đe đoc sach va nghien cuu.
Mac du co ve nhu kha sau rong, nen giao duc danh cho Pedro duong nhu van con thieu. Su gia Otavio Tarquinio de Sousa noi rang Pedro "khong nghi ngo gi, thong minh, nhay ben [va] kien nhan." Tuy nhien, su Roderick J. Barman thuat lai rang thien tinh cua ong "qua bong bot, qua that thuong, va qua đa cam". Ong van boc đong va khong bao gio biet cach tu kiem soat ban than hay đanh gia hau qua tu nhung quyet đinh cua minh va thich ung voi su thay đoi cua tinh hinh xung quanh. Phu than ong khong bao gio cho phep bat ki ai phat ong. Trong ke hoach hoc hai gio mot tuan cua Pedro, ong đoi khi pha vo ke hoach khi đuoi nhung gia su đi đe tim nhung tro vui khac thu vi hon.
Ngay 20 thang 3 nam 1816, Nu vuong Maria bang ha. Phu than cua Pedro len ke vi ngai vang voi vuong hieu Joao VI.


= Hon nhan thu nhat =

Hoang tu hoan thanh tot nhung hoat đong ngoai khoa thien ve the chat, hon la trong lop hoc. Tai nong trai Santa Cruz cua phu than, Pedro tung huan luyen ngua va tro thanh mot ki si kha va nguoi đong mong ngua xuat sac. Ong va em trai Miguel thich viec đi san tren nhung vung thao nguyen la, bang qua nhung canh rung, tham chi vao ban đem hay nhung khi thoi tiet khac nghiet. Ong co nang khieu ve va rat kheo tay, lam nhieu san pham đieu khac va đo go. Them vao đo, ong co niem đam me voi am nhac, va voi su chi dan cua Marcos Portugal hoang tu tro thanh mot nha soan nhac kha. Ong co giong hat hay, va thong thao nhieu nhac cu (gom piano, flute va guitar), choi nhung ban nhac noi tieng va khieu vu. Pedro la nguoi kha đon gian, ca trong nhung thoi quen va quan he voi nguoi khac. Tru nhung dip quan trong phai mac đo đai trieu, trang phuc hang ngay cua ong la quan cotton trang, ao khoac soc va mu rom rong, them ao khoac va chiec mu tren đau trong nhung dip quan trong hon. Ong thuong phai mat thoi gian đe tro chuyen voi moi nguoi tren đuong pho, chu y đen moi quan tam cua ho.
Tinh cach noi bat cua Pedro la luon tran đay nang luong đen muc thai qua. Ong kha boc đong va co khuynh huong đoc đoan va de noi nong. De dang chan nan hoac phan tam, trong cuoc song ca nhan, ong tim cach giai toa bang viec tan tinh phu nu hoac đi san va cuoi ngua. Khi cam thay kho chiu, ong thuong gia trang vi hanh, va, thinh thoang gia dang nhu mot nguoi khach la, va đen cac tuu quan o cac quan ngheo vung ngoai o Rio de Janeiro. Ong hiem khi uong ruou, nhung lai co tinh hao gai kho co the bo đuoc. Đau tien ong quen biet voi mot vu cong nguoi Phap ten la Noemi Thierry, va co mot đua con yeu mang voi co nay. Vua Joao VI ben đuoi Thierry đi đe chuan bi cho viec đinh uoc cua Hoang tu voi Nu Đai Cong tuoc Maria Leopoldina, con gai cua Ao hoang Franz I (truoc kia la Franz II, Hoang đe La Ma Than thanh).
Ngay 13 thang 5 nam 1817, Pedro ket hon qua uy quyen voi Maria Leopoldina. Khi co dau đen Rio de Janeiro vao ngay 5 thang 11, thi ngay lap tuc roi vao tinh yeu voi Pedro, nguoi duyen dang va quyen ru nhieu hon so voi ba tuong. Sau "nhieu nam song voi anh mat troi nhiet đoi, da anh ay van sang, ma anh ay hong." Vi hoang tu 19 tuoi đep trang va co chieu cao tren muc trung binh mot it, voi cap mat đen sang va mai toc nau sam. "Ngoai hinh ua nhin cua ong", noi theo cach cua su gia Neill Macaulay, "phu thuoc nhieu ve thai đo, net kieu hanh va thang thung o đo tuoi vung ve, va su chai chuot cua ong, that hoan hao. Thich su kheo leo va sach se, ong co thoi quen tam thuong xuyen cua nguoi Brasil." Cuoc hon nhan, đe chung thuc cho đam cuoi uy quyen truoc đo, dien ra vao ngay hom sau. Bay đua con đuoc sinh ra tung cuoc hon nhan nay: Maria (ve sau la Nu hoang Dona Maria II cua Bo Đao Nha), Miguel, Joao, Januaria, Paula, Francisca va Pedro (ve sau la Hoang đe Dom Pedro II cua Brasil).


Brasil đoc lap = Cach mang Tu do 1820 =

Ngay 17 thang 10 nam 1820, co tin tuc truyen đen rang quan si Bo Đao Nha tien hanh noi loan, dan đen cai goi la Cach mang Tu do 1820. Quan đoi lap ra chinh phu lam thoi, đe thay the cho nguoi nhiep chinh đuoc bo nhiem boi Joao VI, va trieu tap Cortes— Quoc hoi Bo Đao Nha co tu hang tram nam truoc, lan nay ho đuoc bau theo the thuc dan chu voi muc tieu cho ra đoi mot ban Hien phap quoc gia. Pedro thay ngac nhien vi phu than khong bao ong cho mot loi khuyen, cung khong cho ong ve Bo Đao Nha lam Nhiep chinh đe xoa diu quan cach mang. Hoang tu chua bao gio đuoc giao duc đe tri vi va cung chua tung tham gia vao cac hoat đong cua nha nuoc. Thay vao đo, vai tro nay đuoc trao cho chi cua ong la Cong chua Maria Teresa: Joao VI đa nho ba cho mot loi tu van; va phong cho ba quyen thanh vien trong Hoi đong Nha nuoc.
Pedro phai hung chiu su nghi ngo tu phu than va cac co van than can cua nha vua, tat ca bon ho đeu co khuynh huong ung ho mot nen quan chu tuyet đoi. Nguoc lai, hoang tu đuoc biet đen la nguoi luon ung ho phong trao Tu do va nen quan chu lap hien. Ong đa đoc cac tac pham cua Voltaire, Benjamin Constant, Gaetano Filangieri va Edmund Burke. Ngay ca vo ong la Maria Leopoldina cung tung nhan manh, "Chong ta, Chua phu ho chung ta, thich nhung y tuong moi." Joao VI muon hoan chuyen tro ve cua Pedro cang cham cang tot, vi lo so mot khi ong tro ve Bo Đao Nha, cac nha cach mang se ton ong lam vua.
Ngay 26 thang 2 nam 1821, quan Bo đong tai Rio de Janeiro lam binh bien. Ca Joao VI lan chinh phu đeu khong co hanh đong nao đe chong lai quan noi loan. Pedro quyet đinh hanh đong theo y minh va cuoi ngua đen gap lanh đao phien quan. Ong thoa thuan voi ho va thuyet phuc than phu chap thuan nhung yeu sach cua ho, bao gom viec bo nhiem noi cac moi va tuyen the trung thanh voi Hien phap moi cua Bo Đao Nha. Ngay 21 thang 4, cac cu tri thanh Rio de Janeiro hop tai So Thuong mai đe bau len đai dien cua ho trong Cortes (Quoc hoi). Mot nhom nho nhung nguoi cach mang kich đong dung vu luc kiem soat cuoc hop va lap ra chinh phu cach mang. Mot lan nua, Joao VI va cac bo truong chi ngoi nhin, va nha vua con đinh chap thuan theo yeu sach cua phe Cach mang trong khi Pedro chu đong hon va đua quan đen thiet lap lai trat tu. Duoi ap luc cua Quoc hoi, Joao VI va hoang gia ve Bo Đao Nha ngay 26 thang 4, đe Pedro va Maria Leopoldina o lai Brasil. Hai ngay truoc khi roi đi, nha vua khuyen con trai rang neu phong trao cach mang no ra o Brasil, thi ong nen đung ve phia ho đe đam bao quyen loi cho hoang toc, thay vi hanh đong mao hiem


= Đoc lap hay la Chet =

Sau khi tro thanh Nhiep chinh, Pedro ban hanh cac sac lenh nham đao bao cho quyen loi va tai san cua ca nhan minh. Ong cung giam chi tieu cua chinh phu va giam thue. Ngay ca nhung nha cach mang bi bat tai So Thuong mai cung đuoc tra tu do. Ngay 5 thang 6 nam 1821, quan đoi duoi truong Tong Tu lenh Bo Đao Nha,

Jorge Avilez (sau la Ba tuoc Avilez) noi day, yeu cau Pedro tuyen the trung thanh voi Hien phap Bo Đao Nha sau khi no đuoc ban hanh. Hoang tu mot minh cuoi ngua đen gap phe noi day. Ong thuong luong mot cach binh tinh va co chu y, nen gianh đuoc long ton trong cua quan đoi va thanh cong khi tu choi nhung yeu cau thai qua cua ho. Binh bien nay thuc chat la mot cuoc đao chinh quan su nham bien Pedro thanh mot nguoi chi huy bu nhin va chuyen quyen luc cho Avilez. Hoang tu chap nhan nhieu yeu sach ma ong thay khong vua y, nhung cung canh bao đay la lan cuoi cung ong nhuong bo truoc ap luc.

Cuoc khung hoang len cao trao đen muc khong the quay đau khi Quoc hoi giai tan chinh quyen trung uong o Rio de Janeiro va ep Pedro ve Bo Đao Nha. Đieu nay đuoc nguoi Brasil coi la mot hanh đong nham sap nhap lai Brasil vao Bo Đao Nha—Brasil tu nam 1815 đa khong con la thuoc đia nua ma đuoc vi the vuong quoc. Ngay 9 thang 1 nam 1822, Pedro nhan đuoc mot đon thinh nguyen gom 8000 chu ki xin ong o lai. Ong đap, "Vi loi ich va hanh phuc lon lao cua Quoc gia, Ta san long. Noi voi moi nguoi rang ta se o lai." Avilez lai noi loan va co gang đuoi Pedro ve nuoc. Lan nay hoang tu phan cong, tap hop quan đoi Brasil (nhung nguoi khong đung ve phia Bo Đao Nha trong nhung cuoc noi day truoc đo), cac đon vi dan quan va dan thuong co vu trang. It nguoi hon, Avilez phai đau hang va cung voi quan đoi cua minh bi truc xuat khoi Brasil.
Trong may thang tiep theo, Pedro co gang duy tri lien minh voi Bo Đao Nha tren danh nghia, nhung su chia tach duong nhu khong the tranh khoi. Đuoc su ung ho cua quan Thuong thu co uy tin, Jose Bonifacio de Andrada, ong tim kiem su ho tro ben ngoai Rio de Janeiro. Hoang tu đa đen Minas Gerais vao thang 4 va toi Sao Paulo vao thang 8. Ong đuoc chao đon mot cach nong hau o tat ca cac tinh cua Brasil, va chuyen đi nay đa cung co uy tin cua ong. Khi tro ve tu Sao Paulo, ong đuoc tin vao ngay 7 thang 9 Quoc hoi đa bac bo chinh phu tu quan o Brasil va tien hanh trung phat tat ca nhung nguoi chong đoi voi ho. "Khong bao gio tranh nhung hanh đong kich tinh nhat trong luc xung đot truc tiep", Barman noi ve hoang tu, ong "cho rang can phai quyet đinh thay vi đoc may la thu yeu sach." Pedro len ngua va, truoc mat nhung nguoi tuy tung va linh Can ve, ong noi: "Cac ban, Cortes Bo Đao Nha muon no dich hoa va truy na chung ta. Tu ngay hom nay tat ca rang buoc cham het. Boi dong mau, boi danh du cua ta, va boi Chua, ta the se đem lai đoc lap cho Brasil. Nhung nguoi Brasil, chung ta hay cung ho ta khau hieu ngay hom nay 'Đoc lap hay la chet!'"


= Hoang đe lap hien =

Hoang tu đuoc ton lam Hoang đe Dom Pedro I vao ngay sinh nhat thu 24, cung ngay hom đo la le thanh lap Đe quoc Brasil ngay 12 thang 10. Ong đuoc gia mien vao ngay 1 thang 12, tai noi ma ngay nay goi la Nha tho cu Rio de Janeiro. The luc cua ong khong ngay lap tuc đen khap noi tren lanh tho Brasil. Ong phai ep hang nhieu tinh o mien bac, mien đong bac va mien nam, va đon vi Bo Đao Nha cuoi cung đau hang vao đau nam 1824. Trong khi đo, quan he giua Pedro I voi Bonifacio dan tro nen toi te. Moi chuyen tro nen ro rang khi Pedro I, voi ly do hanh đong cua Bonifacio khong đung đan, đa sa thai ong ta. Bonifacio su dung đia vi đe truy to, troc na, bat giu va tham chi truc xuat cac ke thu chinh tri. Trong vai thang nhung ke thu cua Bonifacio đa tim cach lay long Hoang đe. Khi Pedro I van con la Hoang tu Nhiep chinh, ho dang len ong danh hieu "Nguoi Bao ho vinh vien cua Brasil" ngay 13 thang 5 nam 1822. Ho cung gioi thieu ong vao Hoi tu do ngay 2 thang 8 noi ong đuoc bau len Chu tich ngay 7 thang 10, thay the cho Bonifacio.
Cang thang giua hoang quyen voi cac bo truong cu ngay lap tuc no ra tai Hoi nghi Lap hien va Lap phap, đuoc bau chon voi muc đich soan thao Hien phap. Mot thanh vien cua Quoc hoi Lap hien, Bonifacio su dung cach mi dan, cao buoc mot am muu chinh tri tu phia Bo Đao Nha chong lai quyen loi cua nguoi Brasil — ma Pedro I, nguoi chao đoi o Bo Đao Nha, co dinh luy đen. Hoang đe cam thay xuc pham boi nhung chi trich nham vao minh va nhung nguoi dan chao đoi o Bo Đao Nha cung voi nhung loi am chi bong gio ve long trung thanh cua ong voi Brasil. Ngay 12 thang 11 nam 1823, Pedro I ra lenh giai tan Quoc hoi Lap hien va keu goi mot cuoc bau cu moi. Ngay hom sau, ong thanh lap Hoi đong Nha nuoc moi đe chuan bi soan thao Hien phap. Ban sao cua du thao đuoc gui đen Hoi đong cua tat ca cac đia phuong, va đai đa so phieu ung ho viec thong qua ban du thao ngay lap tuc đe no tro thanh Hien phap cua đe quoc.
Quan noi day o Ceara, Paraiba va Pernambuco tim cach li khai khoi Brasil va lien minh voi nhau, goi la Lien minh Equator. Pedro I tim cach tran ap quan phien loan mot cach hoa binh khong đo mau, song khong thanh. Ong noi trong phan no: "Nhung su si nhuc tu Pernambuco can phai giai quyet the nao? Chac chan phai trung phat, su trung phat đe lam guong cho tuong lai." Phe noi day khong bao gio co the kiem soat đuoc cac tinh cua ho, va nhanh chong bi tran ap. Truoc cuoi nam 1824, cuoc noi day bi đanh dep. 16 nguoi khoi loan bi xet xu va hanh quyet, con nhung nguoi khac đuoc Hoang đe xa mien cho.


Khung hoang trong ngoai = Van đe vuong vi Bo Đao Nha =

Sau qua trinh đam phan cang go, Bo Đao Nha ki thoa thuan vao ngay 29 thang 8 nam 1825 cong nhan nen đoc lap cua Brasil. Ngoai viec cong nhan su li khai, hiep uoc đoi hoi phia Brasil phai nop mot khoan tien lon, bao gom ca tien boi thuong theo cho phia Bo Đao Nha, song khong co yeu sach nao khac. Tien boi thuong đuoc tra cho nhung nguoi dan Bo cu tru o Brasil vi nhung mat mat ho gap phai, chang han nhu viec tai san bi tich thu. Joao VI cung co quyen tu xung la hoang đe Brasil. Mot đieu xau ho cho phia Brasil la hiep uoc to ra rang nen đoc lap la mot hanh đong thuong hai cua Joao VI, thay vi đan ap quan noi day Brasil bang vu luc. Te hon la, phia Anh tu coi minh co cong thuc đay hoa binh bang viec dan xep đam phan, đa buoc Brasil phai ky rieng voi minh mot hiep uoc trao quyen tu do thuong mai tren đat Brasil cho phia Anh, va Brasil phai đong y xoa bo viec buon ban no le chau Phi trong vong bon nam. Nhung thoa thuan nay đeu ton hai nghiem trong đen nen kinh te Brasil.
Vai thang sau, Hoang đe nhan đuoc tin rang phu vuong cua ong đa gia bang ngay 10 thang 3 nam 1826, va do đo ong ke vi ngai vang voi vuong hieu Dom Pedro IV. Nhan that rang viec tai hop Brasil va Bo Đao Nha se khong nhan đuoc su ung ho tu ca hai nuoc, ong nhanh chong tu bo ngai vang Bo Đao Nha vao ngay 2 thang 5 va truyen vi cho truong nu, tuc la Nu hoang Dona Maria II. Khi thoai vi ong cung đua ra đieu kien la: Bo Đao Nha phai chap nhan Hien phap cho ong soan thao va Maria II phai cuoi em trai ong la Miguel. Ngay ca khi đa thoai vi, Pedro I van tiep tuc can thiep vao cong viec noi bo trieu đinh Bo Đao Nha nhu mot vi vua vang mat, chang han nhu la sap xep cac cuoc hen. Ong cam thay kho khan khi vua phai giu đia vi hoang đe Brasil vua phai phan tam bao ve quyen loi cua con gai minh o Bo Đao Nha.
Miguel chi gia bo tuan theo ke hoach cua Pedro I. Sau khi ong ta tu xung Nhiep chinh vuong đau nam 1828, nhan đuoc hau thuan tu than mau Carlota Joaquina, lien huy bo Hien phap, va khong lau sau đo đuoc phe Chuyen che ung ho, xung la Vua Dom Miguel I. Đau kho vi su phan boi cua nguoi em trai ma minh tin tuong, Pedro I con bi nhung nguoi chi em ruot cua minh chong lai, đo la Maria Teresa, Maria Francisca, Isabel Maria va Maria da Assuncao, ho đeu theo phe Miguel I. Chi co co em gai ut, Ana de Jesus, con ung ho ong, va sau đo Cong chua đi đen Rio de Janeiro yet kien hoang huynh. Voi long han thu va su tin tuong vao tin đon rang Miguel I đa giet chet phu than, Pedro I chuyen muc tieu sang Bo Đao Nha va co gang tranh thu su ung ho cua quoc te danh cho con gai ong Maria II.


= Chien tranh va goa vo =

Đuoc hau thuan boi Cac tinh Lien hiep Rio de la Plata (nay la Argentina), mot phe đang nho tuyen bo tinh Cisplatina o mien cuc Nam Brasil đoc lap vao thang 4 nam 1825. Chinh phu Brasil ban đau chi coi no luc li khai chi la mot cuoc phien loan nho. Vai thang sau tinh hinh tro nen kho giai quyet khi Cac tinh Lien hiep đua luc luong đen tro giup Cisplatina. Đe tra đua, Đe quoc tuyen bo chien tranh vao thang 12, goi la Chien tranh Cisplatina. Hoang đe ngu gia đen tinh Bahia (thuoc mien bac Brasil) vao thang 2 nam 1826, dan theo vo ong va con gai Maria. Hoang đe đuoc nguoi dan Bahia đon tiep nong nhiet. Chuyen cong du nay nham muc đich tim kiem su ung ho cho no luc chien tranh.
Trong đoan tuy tung cua hoang gia con co Domitila de Castro (sau la-Tu tuoc phu nhan roi Hau tuoc phu nhan xu Santos), nguoi tinh đuoc sung ai nhat cua Pedro I tu sau lan gap mat đau tien giua ho nam 1822. Du khong bao gio trung thanh voi Maria Leopoldina, truoc nay ong luon can than che giau moi quan he ngoai luong voi nhung nguoi phu nu khac. Tuy nhien, su say me cua ong đoi voi nhan tinh moi đa "tro nen trang tron va qua gioi han", trong khi vo ong phai chiu đung su coi thuong va tro thanh đoi tuong cua nhung tin đon. Pedro I đoi xu ngay cang tho bao va hen ha voi Maria Leopoldina, giam chi tieu cua ba, cam tuc ba trong cung đien va buoc ba phai cho Domitila xuat hien trong đoan tuy tung cua minh. Vao thoi gian nay, phu nhan Domitila cung gia đinh va ban be ba ta đa loi dung su sung ai cua ong đe muu loi cho minh. Nhung ke đang muon tranh thu su ung ho cua hoang đe cho nhung ke hoach cua minh đeu tim đen ba ta, thay vi đi con đuong đuong hoang, chinh đang.
Ngay 24 thang 11 nam 1826, Pedro I giong buom tu Rio de Janeiro đen Sao Jose thuoc tinh Santa Catarina. Tu đay ong lai xe toi Porto Alegre, thu phu tinh Rio Grande do Sul, noi luc luong chinh đang đong o đo. Khi ong đen noi vao ngay 7 thang 12, Hoang đe nhan thay tinh hinh quan đoi toi te hon nhieu so voi nhung gi ma ong mong đoi. Ong "phan ung bang thoi quen cua minh: thong qua hang loat menh lenh, sa thai nhung quan chuc tham nhung va khong đu nang luc, ket nghia anh em voi quan đoi, va chan nan voi tinh hinh quan su va dan su." Sau đo ong tro ve Rio de Janeiro khi đuoc tin Maria Leopoldina qua đoi vi bien chung sau con say thai. Co tin đon đuoc lan truyen đi trong quan chung la ba chet vi bi đanh đap boi Pedro I. Trong khi đo, chien tranh van tiep dien khong may kha quan cho phe Đe quoc. Pedro I tu bo Cisplatina vao thang 8 nam 1828, va tinh nay tro thanh quoc gia đoc lap Uruguay.


= Tai hon =

Sau cai chet cua hoang hau, Pedro I nhan ra rang minh đa cu xu te bac voi vo, va quan he giua ong voi Domitila bat đau ran nut. Maria Leopoldina, khong nhu nhung thi thiep ben ngoai, rat đuoc than dan yeu men, tan tuy va thuong yeu chong ma khong can đap lai. Hoang đe rat nho ba, va cam giac mat mat va hoi han đo khien ong bi am anh moi khi o ben Domitila. Mot ngay no Domitila nhin thay ong đang ngoi khoc va om buc chan dung cua nguoi vo qua co, ma ong tung tuyen bo la con quy kho coi nhat ma ong tung thay. Sau đo, Hoang đe roi khoi giuong va het len voi Domitila: "Hay ra khoi đay! Tram biet tram đa song mot cuoc song khong xung đang voi mot quan vuong. Ta khong the voi đi nhung y nghi ve hoang hau." Ong khong quen nhung đua con cua minh con nho đa mat me, nhieu lan ong om cau con trai nho Pedro vao long va noi: "Cau be toi nghiep, may la mot hoang tu kho sau nhat trong cuoc đoi nay."
Theo lenh cua Pedro I, Domitila roi Rio de Janeiro ngay 27 thang 6 nam 1828. Ong du tinh tai hon va lam lai mot nguoi toi hon. Tham chi ong con co giai thich cho nhac phu ve long thanh tam cua minh, bang loi le trong mot buc thu "Xua toi co tinh hung du, va toi se khong mac phai nhung sai lam đo mot lan nua, voi tat ca long hoi han toi mong su khoan thu tu Chua". Tuy nhien Franz I khong tin nhung loi nay. Hoang đe Ao, van con phan no vi viec con gai minh bi Pedro cha đap, rut het moi su ung ho danh cho Pedro I o ca Brasil va Bo Đao Nha. Boi vi danh tieng cua Pedro I o chau Au khong may tot đep, do nhung vu be boi truoc đo, rat nhieu nu quy toc chau Au tu choi loi cau hon cua ong. Long tu ai bi ton thuong, ong cho phep nhan tinh cu tro ve, va ba ta ve trieu vao ngay 29 thang 4 nam 1829, gan mot nam sau khi roi đi.
Tuy nhien, khi thoa thuan hon nhan cuoi cung đa đuoc sap xep, Hoang đe cham dut quan he voi Domitila. Ba ta tro ve que nha Sao Paulo ngay 27 thang 8 va o đo luon. May ngay truoc đo, ngay 2 thang 8, Hoang đe ket hon uy quyen voi Amelie xu Leuchtenberg. Ong bi hop hon boi ve đep cua ba sau lan gap mat đau tien. Loi the uoc đuoc phe chuan tai Thanh le Nuptial ngay 17 thang 10. Amelie đuoc coi la tot bung va thuong yeu cac con cua ong va tro than mot nhan to can thiet cho gia đinh va danh du cua Pedro truoc cong chung. Sau khi Domitila bi đuoi, Hoang đe co gang thay đoi hanh vi cua minh theo chieu tich cuc hon. Ong khong gay ra them rac roi tinh ai va trung thanh voi nguoi vo moi. Trong mot no luc đe giam nhe va tron tranh cac sai lam trong qua khu, ong tien hanh hoa giai voi Bo truong va co van cu Jose Bonifacio.


Giua Bo Đao Nha va Brasil = Khung hoang lien tiep =

Tu khi Quoc hoi Lap hien thanh lap nam 1823, va tiep đo la su thanh lap cua Đai Hoi đong (Nghi vien Brasil), đa co mot cuoc tranh luan su phan chia quyen luc giua Hoang đe va co quan lap phap trong chinh phu. Mot ben la nhung nguoi cung quan điem voi Pedro I, cac chinh tri gia nay ung ho vua co quyen tu do bo nhiem cac Bo truong, đe xuat cac chinh sach quoc gia va truc tiep đieu hanh chinh phu. Phe đoi lap, sau goi la Đang Tu do, cho rang noi cac co quyen đieu hanh chinh phu va đuoc lap ra tu Đang co so ghe cao nhat trong vien Nghi. Tren thuc te, cac đang đeu ung ho Pedro I, Đang Tu do ung ho Chu nghia Tu do, va nen quan chu lap hien.
Du cho nhung that bai cua tren tu cach nha cai tri, Pedro van ton trong Hien phap: khong nhung tay vao cac cuoc bau cu hay bo phieu tin nhiem, tu choi thi hanh quyen phu quyet cac luat đuoc Nghi vien thong qua, va khong han che tu do ngon luan. Mac du nam nhieu đac quyen, ong khong bao gio giai tan Ha vien va keu goi mot bau cu moi ngay ca khi Ha vien chong đoi quyet đinh cua ong hay tri hoan viec lap phap. Cac to bao tu do va nhung quyen sach nho cong khai chi trich Pedro ve nhung hanh đong co thuc chang han nhu ong danh moi quan tam cho Bo Đao Nha nhieu hon Brasil va ca nhung cao buoc sai trai, chang han nhu ong co am muu đan ap Hien phap va tai hop Brasil vao Bo Đao Nha. Theo nhung nguoi Tu do, nhung nguoi ban cua Hoang đe chao đoi o Bo Đao Nha, bao gom Francisco Gomes da Silva, nguoi co biet danh "the Buffoon", đung đang sau nhieu am muu va đa lap ra cai goi la "tu bi mat". Khong ai trong so nhung nguoi nay quan tam đen nhung tin đon, va khong co bat ki hanh đong đan ap Hien phap hay tai sap nhap nao đuoc tien hanh ca.
Nhung nguoi Tu do mat khac lai chi trich quan điem cua Pedro I ve nguoi no le. Hoang đe thuc ra co y đinh dan dan se bai bo che đo no le. Tuy nhien, chinh phu Lap hien lai nam trong tay Hoi đong gom phan lon thanh vien thuoc giai cap chu no, nhung nguoi nay song dua vao đat đai va suc lao đong cua no le, vi the khong tan thanh bai no. Hoang đe quyet đinh dung đao đuc thuyet giai cho ho, va trao đat cho nhung nguoi no le đuoc giai phong. Pedro I cung co nhung y tuong tien bo khac. Khi ong tuyen bo o lai Brasil vao ngay 9 thang 1 nam 1822, va quan chung muon ton vinh ong bang cach thao con ngua ra khoi xe va cho nguoi keo, song Hoang tu Chap chinh tu choi. Cau tra loi cua ong la mot su to cao ve quyen toi thuong cua cac vi vua va thanh kien ve chung toc trong tang lop quy toc: "Tram đau long khi thay đong bao cua minh the nguyen cong hien cho mot ke cong vat nhu Than thanh, Tram biet rang dong mau cua minh co cung mau voi nguoi da đen."


= Thoai ngoi =

Hoang đe no luc đe xoa diu Đang Tu do, dan đen nhung thay đoi quan trong. Ong ung ho cho mot luat nam 1827 quy đinh va quyen han va trach nhiem cua cac quan chuc. Ngay 19 thang 3 nam 1831, ong trieu tap mot noi cac tu cac chinh tri gia đoi lap, cho phep ho nam quyen luc lon hon trong Nghi vien Chinh phu. Cuoi cung, ong to thai đo cua minh ve van đe chau Au voi Francisco Gomes va nhung nguoi ban chao đoi o Bo Đao Nha khac, đe dap tat tin đon ve "tu bi mat". That vong thay, nhung bien phap đo khong ngan đuoc su chong đoi đen tu phe Tu do trong chinh phu o ca Brasil va que huong Bo cua ong. Buc boi voi su ngoan co cua ho, ong dan tro nen chan nan khi phai đoi mat voi viec chinh su.
Trong khi đo, nhung nguoi Bo luu vong thuyet phuc ong tu bo Brasil va huong su chu y sang ngai vang cua con gai ong o Bo Đao Nha. Theo nhu Roderick J. Barman, "[trong] nhung luc khan cap Hoang đe tro nen điem tinh, thao vat va kien đinh khi hanh đong. Duoi nen quan chu lap hien, đay nhung su met moi, than trong, va phai đung giua nhieu phe phai, khong phu hop voi tinh cach cua ong." Ve mat khac, su gia nay nhan xet, ong "Bang viec ve Bo Đao Nha ong co the giai thoat khoi su đe nen bay lau, the hien tinh than hiep si va tu phu nhan cua minh, neu cao luat Hien phap, va tu do lam nhung gi minh thich."
Y kien thoai vi va tro ve Bo dan cam re trong đau ong, va, tu đau nam 1829, ong thuong noi ve đieu đo. Co hoi đe thuc hien mong muon nay som đen. Nhung nguoi cap tien trong Đang Tu do tap hop quan chung xuong đuong đe cong kich cong đong nguoi Bo o Rio de Janeiro. Vao ngay 11 thang 3 nam 1831, trong su kien " noite das garrafadas " (đem cua nhung manh chai vo), nguoi Bo Đao Nha tra đua va bao loan no ra khap cac nga đuong trong thu đo. Ngay 5 thang 4, Pedro I sa thai Noi cac Tu do đuoc thanh lap tu ngay 19 thang 3, voi ly do ho khong đu kha nang van hoi trat tu. Mot cuoc bieu tinh quy mo lon do phe Cap tien to chuc, tap trung tai trung tam thu đo Rio de Janeiro vao trua chieu ngay 6 thang 4 va yeu cau khoi phuc lai noi cac vua moi bi bai nhiem. Hoang đe đap: "Tram lam moi thu cho nguoi dan nhung khong bi nguoi ta ep buoc." It lau sau buoi toi, luc luong quan đoi, bao gom ca nhung nguoi bao ve an toan cho ong, đa roi bo ong va ve phe bieu tinh. Chi sau đo ong moi nhan ra minh bi co lap khoi moi thu o Brasil, va mot hanh đong khien nguoi ta bat ngo, ong xuong chieu thoai vi vao đung 03:00 ngay 7 thang 4. Khi trao chieu thu thoai vi cho cap duoi đe gui đi, ong noi: "Gio nguoi đa co thu thoai vi cua tram. Tram se ve chau Au va roi khoi đat nuoc ma tram yeu rat nhieu, đen gio van con yeu."


Tro lai chau Au = Chien tranh Phuc hoang =

Vao buoi sang ngay 7 thang 4, Pedro cung vo va nhung nguoi khac, bao gom con gai Maria II va em gai Ana de Jesus, đuoc ho tong len con tau chien HMS Warspite cua Anh. Nhung chiec tau nay van o Rio de Janeiro, khong nho neo, va, đen ngay 13 thang 4, cuu hoang đe đi đen chau Au tren con tau HMS Volage. Ong đen Cherbourg-Octeville, nuoc Phap, vao ngay 10 thang 6. Trong may thang sau đo, ong thuong đi lai giua Phap va Anh. Du đuoc chao đon nong nhiet, song ong khong nhan đuoc su ung ho thuc su nao tu chinh phu cac nuoc. Nhan thay ban than đang o tinh huong kho xu vi khong co trong tay bat ki tuoc hieu nao cua Hoang gia Brasil va Hoang gia Bo Đao Nha, Pedro tu xung la Quan cong xu Braganca ngay 15 thang 6. Mac du đang ly danh hieu phai đe trong đe danh cho nguoi con trai truong cua Maria II con chua chao đoi, nhung su tuyen bo cua ong nhan đuoc su cong nhan rong rai. Ngay 1 thang 12, đua con gai duy nhat cua ong voi Amelie, Maria Amelia, chao đoi o Paris.
Ong van khong quen nhung đua con con o Brasil. Ong thuong viet thu cho chung đe bay to long nho con cua minh va can dan ho hoc hanh cho tu te. Khong lau truoc khi thoai ngoi, Pedro noi voi con trai cung la nguoi ke vi rang: "Ta muon rang em trai ta Miguel va ta la nhung nguoi kem giao duc cuoi cung cua nha Braganca". Charles Napier, mot tuong Hai quan phuc vu duoi truong cua Pedro trong nhung nam 1830, nhan xet rang "nhung pham chat tot đep cua ong la do tu bam sinh; nhung pham chat xau la do giao duc; va khong co ai co y thuc ve đieu đo hon chinh ban than ong." Trong nhung la thu gui cho Pedro II, ong thuong dung nhung ngon ngu ma cau be kho the nao hieu đuoc, va cac su gia cho rang đo la nhung tu van cua ong danh cho con va nha vua tre co the co the hieu đuoc no sau khi truong thanh.
Khi o Paris, Quan cong Braganca gap go va ket ban voi Gilbert du Motier, Hau tuoc de Lafayette, mot cuu chien binh trong Chien tranh Cach mang Hoa Ky, nguoi sau nay tro thanh mot trong so nhung nguoi ung ho ong nhiet tinh. Pedro tu biet gia đinh, Lafayette va 200 nguoi ung ho vao ngay 25 thang 1 nam 1832. Ong quy xuong truoc Maria II va noi: "Con gai cua ta, ta la vi tuong Bo Đao Nha se giu gin quyen loi va khoi phuc lai ngai vang cho con." Co be om cham lay ong trong nuoc mat. Pedro giong buom đen Azores thuoc Đai Tay Duong, thuoc đia duy nhat cua Bo Đao Nha van con trung thanh voi nu hoang Maria. Sau vai thang chuan bi, ong đo bo len đat Bo, chiem lay thanh pho Porto ma khong gap phai su chong đoi nao, đo la ngay 9 thang 7. Ong lanh đao mot đoi quan nho gom nhung nha tu do Bo Đao Nha, chang han nhu Almeida Garrett va Alexandre Herculano, cung voi linh đanh thue tu nuoc khac va nhung nguoi tinh nguyen nhu chau cua Lafayette, Adrien Jules de Lasteyrie.


= Cai chet =

Voi so quan it oi va chenh lech nhieu so voi đoi phuong, Pedro cung quan đoi Tu do cua minh bi vay o Porto trong hon mot nam. Đau nam 1833, ong nhan đuoc tin tu trieu đinh Brasil rang con gai ong Paula đa chet. May thang sau, tuc thang 9, ong gap Antonio Carlos de Andrada, anh trai cua Bonifacio đen tu Brasil. La đai dien cua Đang Phuc hoi, Antonio Carlos cau xin Quan cong xu Braganca tro ve Brasil va cai tri voi tu cach Nhiep chinh vi con trai ong con nho. Pedro cho rang Đang Phuc hoi chi coi ong nhu mot cong cu giup ho nam quyen, va tu choi Antonio Carlos bang cach đua ra nhung yeu cau ma ho khong the thuc hien, đe xac đinh coi tat ca nguoi Brasil, hay chi mot phe phai nho, thuc su muon ong tro lai. Ong nhan manh rang bat cu ai yeu cau ong tro ve lam Nhiep chinh đeu co gia tri hien phap. Y muon cua moi nguoi dan phai đuoc chuyen len thong qua đai dien đia phuong cua ho va sac lenh cua ong phai luon đuoc Đai hoi đong thong qua. Phai lam theo đieu đo, va "phai co phai đoan đai dien Nghi vien Brasil đen trinh bay viec chinh su đen cho ong o Bo Đao Nha" thi ong moi nhan loi.
Trong chien tranh, Quan cong xu Braganca treo len tung khau phao, đao ho, cham soc nguoi bi thuong, an chung voi quan si va luon chien đau het minh khi nhung nguoi linh ben canh bi đai bac ban va thoi bay. Cuoc chien cua ong gan nhu that bai cho đen khi ong co buoc đi mao hiem bang cach phan tan luc luong va gui mot phan quan đo bo vao mien nam Bo Đao Nha. Ho chinh phat Algarve, sau đo thang tien len phia bac đen Lisbon, thanh pho nay đau hang vao ngay 24 thang 7. Pedro co gang thu phuc nhung vung con lai, nhung khi chien thang sap đen gan thi cau cua ong la Hoang tu Don Carlos, nguoi đang tranh chap ngai vang Tay Ban Nha voi Nu vuong Dona Isabel II, can thiep vao. Cuoc xung đot lan rong khap Ban đao Iberia, tuc la Chien tranh Carlist lan thu nhat, Quan cong xu Braganca lien minh voi quan đoi tu do Tay Ban Nha trung thanh voi Isabel II va đanh bai ca Miguel I va Carlos. Mot hiep đinh hoa binh đuoc ki ket ngay 26 thang 5 nam 1834, theo đo Miguel phai giao lai ngai vang cho Maria va bi truc xuat khoi đat nuoc.
Tru viec mac benh đong kinh trong mot vai nam, suc khoe cua Pedro van tuong đoi tot. Tuy nhien chien tranh lam suy kiet the luc cua ong va nam 1834 ong chet vi benh lao phoi. Ong phai nam tren giuong benh tai Cung đien hoang gia Queluz tu ngay 10 thang 9. Pedro viet mot la thu cho nguoi Brasil, trong thu ong đe nghi ho hay dan dan bai bo che đo no le. Ong canh bao rang: "Che đo no le la đoc ac, no chong lai moi quyen va pham gia cua con nguoi, nhung hau qua cua no đoi voi nhung nguoii no le kho nhan thay đuoc vi luat Quoc gia chap nhan no. No nhu mot can benh ung thu an mon đao đuc." Sau mot thoi gian dai đau đon vi benh tat, Pedro qua đoi vao 14:30 ngay 24 thang 9 nam 1834. Theo yeu cau cua ong, qua tim ong đuoc đat tai Nha tho Porto's Lapa va di the ong đuoc mai tang tai Đen Hoang gia nha Braganca . Thong tin ve cai chet cua ong đen Rio de Janeiro vao ngay 20 thang 11, nhung cac con ong biet tin nay muon hon sau nay 2 thang 12. Bonifacio, nguoi đa bi cach chuc giam ho cho cac con ong, viet cho Pedro II va cac chi cua ong ta: "Dom Pedro khong chet. Chi nhung nhung binh thuong moi chet, nhung nguoi anh hung thi khong."


= Di san =

Sau cai chet cua Pedro I, đang Phuc hoi mot thoi uy quyen lung lay đa dan tan ra. Mot moi đe doa đoi voi quyen luc cua vi vua cu neu ong tro lai nam quyen đa bi dep đi, song khi đo khong đa khong con tai the. Theo su gia Otavio Tarquinio de Sousa thi phat bieu cua Evaristo da Veiga, mot trong so nhung nha lanh đao phe Tu do chi trich Pedro manh me nhat, đa tro thanh mot quan điem pho bien sau nay: "cuu hoang đe Brasil khong phai la mot ong hoang binh thuong ... va Providence đa bien ong thanh mot cong cu đac luc cho viec hinh thanh nen tu do, ca o Brasil va Bo Đao Nha. Neu chung ta [nguoi Brasil] ton tai duoi hinh hai mot quoc gia tu do, neu đat đai cua chung ta khong bi phan chia thanh cac nuoc cong hoa nho, chi co che đo vo chinh phu va the luc quan đoi chiem uu the, ong ta đa lam rat nhieu đieu cho chung ta, giup đo cho nen đoc lap đau tien cua chung ta." Ong tiep tuc: "Bo Đao Nha, neu nhu no đuoc giai phong khoi nen đoc tai toi tam va tan bao... neu co đem lai nhung loi ich do chinh phu mang lai cho nguoi dan, đeu nho vao D[om]. Pedro de Alcantara, nguoi phai chiu su đau kho, met moi va hi sinh cho Bo Đao Nha đa lam ong ta tro thanh mot cong pham cua long biet on quoc gia."
Nam 1972, ki niem 150 nam ngay Brasil đoc lap, di hai cua Pedro I (khong bao gom qua tim cua ong) đuoc đua tro ve Brasil—theo nhu di nguyen cua ong luc sinh tien— cung voi mot hoi ken va vinh du danh cho nguoi đung đau đat nuoc. Di the ong đuoc đat tai Đai tuong niem đoc lap Brasil, ben canh Maria Leopoldina va Amelie, tai thanh pho Sao Paulo. Vai nam sau, Neill Macaulay noi rang "Nhung loi chi trich Dom Pedro đuoc bay to mot cach tu nhien va thuong xuyen noi len; cuoi cung buoc ong phai bo ca hai ngai vang. Su chap nhan đoi voi nhung loi chi trich cong khai va su san long tu bo quyen luc cua Dom Pedro đa khien ong khac biet han nhung nguoi tien nhiem va tu nhung nguoi cai tri ngay nay cac quoc gia cuong buc, co quyen nam giu suot đoi cung an toan nhu cac vi vua cu". Macaulay khang đinh rang "nhung nha lanh đao tu do thanh cong nhu Dom Pedro co the đuoc dung tuong đai ton vinh bang đa hoac đong, khong nen xay nen cac toa nha cong cong, vi hinh anh cua ho khong đuoc toan bo moi nguoi thong nhat, khong co '-chu nghia' gan lien voi ten cua ho."


Tuoc hieu va huy hieu = Danh hieu =

Ban mau:Infobox Portuguese Royalty styles

12 thang 10 nam 1798 – 11 thang 6 nam 1801: Đuc ngai The Most Serene Hoang than Dom Pedro, Grand Prior of Crato
11 thang 6 nam 1801 – 20 thang 3 nam 1816: Vuong cong xu Beira đien ha
20 thang 3 nam 1816 – 9 thang 1, 1817: Vuong cong xu Brasil đien ha
9 thang 1, 1817 – 10 thang 3 nam 1826: Hoang tu Hoang gia đien ha
12 thang 10 nam 1822 – 7 thang 4 nam 1831: Hoang đe Be ha
10 thang 3 nam 1826 – 2 thang 5 nam 1826: Quoc vuong Be ha
15 thang 6 nam 1831 – 24 thang 9 nam 1834: Quan cong xu Braganza Be ha
La hoang đe Brasil, danh hieu đay đu cua ong la: "Be ha Dom Pedro I, Hoang đe Lap hien va Nguoi Bao ho Vinh cuu cua Brasil".
La quoc vuong Bo Đao Nha, danh hieu đay đu cua ong la: "Be ha Dom Pedro IV, Quoc vuong cua Bo Đao Nha va Algarves, va cac noi o vung bien chau Phi, Huan tuoc xu Guinea va Conquest, Navigation va Commerce xu Ethiopia, Arabia, Persia va India, etc."


= Tuoc hieu quy toc =
Voi tu cach nguoi thua ke ngai vang Bo Đao Nha:

Quan cong xu Braganca
Quan cong xu Barcelos
Quan cong xu Guimaraes
Hau tuoc xu Vila Vicosa
Ba tuoc xu Ourem
Ba tuoc xu Barcelos
Ba tuoc xu Faria va Neiva
Ba tuoc xu Arraiolos
Ba tuoc Guimaraes


= Huan chuong =

Hoang đe Pedro I đuoc trao tang nhung huan chuong Brasil:

Huan chuong Christ
Huan chuong Aviz
Huan chuong Đe quoc Saint James of Sword
Huan chuong Thanh gia phuong Nam
Huan chuong Pedro I
Huan chuong Hoa hong
Voi cuong vi Pedro IV cua Bo Đao Nha, ong cung nhan đuoc nhung huan chuong sau:

Huan chuong Christ
Huan chuong Saint Benedict of Aviz
Huan chuong Saint James of the Sword
Huan chuong Tower va Sword
Huan chuong Immaculate Conception of Vila Vicosa
Sau khi thoai ngoi vua Bo Đao Nha:

Đai thap gia cua Bo Nha Nha, Huan chuong Tower va Sword, cua Valor, Loyalty va Merit ngay 20 thang 9 nam 1834
Ong cung đuoc trao tang nhung vinh du o nuoc ngoai:

Huan chuong Golden Fleece cua Hiep si Tay Ban Nha
Đai Thap gia cua Tay Ban Nha Huan chuong Carlos III
Đai Thap gia cua Tay Ban Nha, Huan chuong Isabella the Catholic
Đai Thap gia cua Phap Huan chuong Saint Louis
Huan chuong Than thanh cua Hiep si Phap
Huan chuong Saint Michael cua Hiep si Phap
Đai Thap gia cua Ao - Hung Huan chuong Saint Stephen


Pha he = To tien =


= Hau due =


Xem them Thanh ca Đoc lap va Thanh ca Hien chuong, đeu đuoc sang tac boi Pedro I.
Dom Pedro aquamarine, đuoc đat theo ten hoang đe va con trai ong Pedro II, la vien luc ngoc lon nhat the gioi.


Ghi chu Chu thich nguon Nguon tham khao Armitage, John (1836). The History of Brazil, from the period of the arrival of the Braganza family in 1808, to the abdication of Don Pedro The First in 1831. Quyen 2. London: Smith, Elder & Co.
Barman, Roderick J. (1988). Brazil: The Forging of a Nation, 1798–1852. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-1437-2.
Barman, Roderick J. (1999). Citizen Emperor: Pedro II and the Making of Brazil, 1825–1891. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-3510-0.
Besouchet, Lidia (1993). Pedro II e o Seculo XIX (bang tieng Bo Đao Nha) (an ban thu 2). Rio de Janeiro: Nova Fronteira. ISBN 978-85-209-0494-7.
Branco, Joao Carlos Feo Cardoso de Castello (1838). Resenha das familias titulares do reino de Portugal: Acompanhada das noticias biographicas de alguns individuos da mesmas familias (bang tieng Bo Đao Nha). Lisbon: Imprensa Nacional.
Calmon, Pedro (1950). O Rei Cavaleiro (bang tieng Bo Đao Nha) (an ban thu 6). Sao Paulo: Edicao Saraiva.
Calmon, Pedro (1975). Historia de D. Pedro II (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 1–5. Rio de Janeiro: Jose Olimpio.
Carvalho, J. Mesquita de (1968). Dicionario pratico da lingua nacional ilustrado. Quyen 1 (an ban thu 12). Sao Paulo: Egeria.
Costa, Horacio Rodrigues da (1972). "Os Testemunhos do Grito do Ipiranga". Revista do Instituto Historico e Geografico Brasileiro (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 295. Rio de Janeiro: Imprensa Nacional.
Costa, Sergio Correa da (1972) [1950]. Every Inch a King: A Biography of Dom Pedro I First Emperor of Brazil. Translated by Samuel Putnam. London: Robert Hale. ISBN 978-0-7091-2974-5.
Costa, Sergio Correa da (1995). As quatro coroas de D. Pedro I. Rio de Janeiro: Paz e Terra. ISBN 978-85-219-0129-7.
Dicionarios Editora (1997). Dicionario de Sinonimos (an ban thu 2). Porto: Porto Editora.
Freira, Laudelino (1946). Grande e novissimo dicionario da lingua portuguesa. Quyen 2. Rio de Janeiro: A Noite.
Houaiss, Antonio; Villar, Mauro de Salles (2009). Dicionario Houaiss da lingua portuguesa. Rio de Janeiro: Objetiva. ISBN 978-85-7302-963-5.
Jorge, Fernando (1972). Os 150 anos da nossa independendencia (bang tieng Bo Đao Nha). Rio de Janeiro: Mundo Musical.
Lustosa, Isabel (2006). D. Pedro I: um heroi sem nenhum carater (bang tieng Bo Đao Nha). Sao Paulo: Companhia das Letras. ISBN 978-85-359-0807-7.
Macaulay, Neill (1986). Dom Pedro: The Struggle for Liberty in Brazil and Portugal, 1798–1834. Durham, North Carolina: Duke University Press. ISBN 978-0-8223-0681-8.
Lima, Manuel de Oliveira (1997). O movimento da Independencia (bang tieng Bo Đao Nha) (an ban thu 6). Rio de Janeiro: Topbooks.
Lira, Heitor (1977). Historia de Dom Pedro II (1825–1891): Ascencao (1825–1870) (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 1. Belo Horizonte: Itatiaia.
Morato, Francisco de Aragao (1835). Memoria sobre a soccessao da coroa de Portugal, no caso de nao haver descendentes de Sua Magestade Fidelissima a rainha D. Maria II (bang tieng Bo Đao Nha). Lisbon: Typographia de Firmin Didot.
Needell, Jeffrey D. (2006). The Party of Order: the Conservatives, the State, and Slavery in the Brazilian Monarchy, 1831–1871. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-5369-2.
Rangel, Alberto (1928). Dom Pedro Primeiro e a Marquesa de Santos (bang tieng Bo Đao Nha) (an ban thu 2). Tours, Indre-et-Loire: Arrault.
Palacio de Queluz (1986). D. Pedro d'Alcantara de Braganca, 1798–1834 (bang tieng Bo Đao Nha). Lisbon: Secretaria de Estado.
Rodrigues, Jose Carlos (1863). A Constituicao politica do Imperio do Brasil (bang tieng Bo Đao Nha). Rio de Janeiro: Typographia Universal de Laemmert.
Rodrigues, Jose Honorio (1975). Independencia: revolucao e contra-revolucao (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 4. Rio de Janeiro: Livraria Francisco Alves Editora.
Santos, Eugenio Francisco dos (2011). "Fruta fina em casca grossa". Revista de Historia da Biblioteca Nacional (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 74. Rio de Janeiro: SABIN. ISSN 1808-4001.
Saraiva, Antonio Jose (2001) [1969]. The Marrano Factory. The Portuguese Inquisition and Its new Christians 1536–1765. Translated by H.P. Solomon and I.S.D. Sasson. Leiden, South Holland: Brill. ISBN 90-04-12080-7.
Sousa, Otavio Tarquinio de (1972). A vida de D. Pedro I (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 1. Rio de Janeiro: Jose Olimpio.
Sousa, Otavio Tarquinio de (1972). A vida de D. Pedro I (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 2. Rio de Janeiro: Jose Olimpio.
Sousa, Otavio Tarquinio de (1972). A vida de D. Pedro I (bang tieng Bo Đao Nha). Quyen 3. Rio de Janeiro: Jose Olimpio.
Tavares, Ingrid (ngay 3 thang 4 nam 2013). "Infeccao, e nao briga, causou aborto e morte de mulher de Dom Pedro 1º" [Infection, and not a fight, caused the abortion and death of the wife of Dom Pedro the First]. UOL. Truy cap ngay 8 thang 7 nam 2013.{{Chu thich web}}:  Quan ly CS1: ref trung mac đinh (lien ket)
Viana, Helio (1966). D. Pedro I e D. Pedro II. Acrescimos as suas biografias (bang tieng Bo Đao Nha). Sao Paulo: Companhia Editora Nacional.
Viana, Helio (1968). Vultos do Imperio (bang tieng Bo Đao Nha). Sao Paulo: Companhia Editora Nacional.
Viana, Helio (1994). Historia do Brasil: periodo colonial, monarquia e republica (bang tieng Bo Đao Nha) (an ban thu 15). Sao Paulo: Melhoramentos. ISBN 978-85-06-01999-3.


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Pedro I of Brazil tai Wikimedia Commons

Ban mau:Quan cong xu Braganca