Lien bang hoa Canada (tieng Phap: Confederation canadienne) la mot qua trinh dan đen viec hinh thanh Quoc gia tu tri Canada vao ngay 1 thang 7 nam 1867. Vao ngay đo, ba thuoc đia cua Anh tro thanh bon tinh cua quoc gia tu tri moi. Tinh Lien hiep Canada đuoc phan thanh cac tinh Ontario va Quebec, hai thuoc đia New Brunswick va Nova Scotia tro thanh hai tinh nua cua Quoc gia tu tri.
Canada la mot quoc gia lien bang va khong phai mot lien minh cua cac bang co chu quyen theo y nghia thong thuong cua bang lien; song thuong đuoc nhan đinh la nam trong so cac lien bang phan quyen nhieu hon tren the gioi.


Lich su = To chuc thuoc đia =
Toan bo cac cuu thuoc đia va lanh tho tham gia Lien bang Canada vao ngay 1 thang 7 nam 1867 ban đau la bo phan cua Tan Phap, va tung nam duoi quyen cai tri cua Phap. Quoc vuong James VI trao Nova Scotia cho William Alexander vao nam 1621. Yeu sach nay trung lan voi yeu sach cua Phap ve Acadia, va mac du thuoc đia Nova Scotia cua Scotland đoan menh, song xung đot loi ich đe quoc giua Phap va Anh Quoc dan đen mot cuoc đau tranh keo dai quyet liet nham kiem soat khu vuc. Nova Scotia đai luc hien nay cuoi cung bi Anh Quoc gianh đuoc theo Hiep đinh Utrecht vao nam 1713 va cu dan Acadia cuoi cung bi Anh Quoc truc xuat vao nam 1755. Chung đuoc goi la Acadia Nova Scotia, bao gom New Brunswick ngay nay. Phan con lai cua Tan Phap roi vao tay Anh Quoc theo Hiep đinh Paris (1763) ket thuc Chien tranh Bay nam. Tu 1763 đen 1791, hau het Tan Phap tro thanh tinh Quebec. Tuy nhien, đen nam 1769 thi Đao Vuong tu Edward, tung la bo phan cua Acadia, đuoc đoi ten thanh "đao St John’s" va đuoc to chuc thanh mot thuoc đia rieng. Lanh tho nay đuoc đoi thanh "Đao Vuong tu Edward" vao nam 1798 nham vinh danh Vuong tu Edward, Cong tuoc xu Kent va Strathearn.
No luc đinh cu đau tien cua nguoi Anh la tai Newfoundland, lanh tho nay khong gia nhap Lien bang cho đen nam 1949. Hiep hoi Thuong nhan hop doanh cua Bristol bat đau tien hanh đinh cu tai Newfoundland va Labrador tai Cuper's Cove ngay tu nam 1610, va nguoi Phap cung hien dien tai Newfoundland.
Trong boi canh Cach mang My, mot uoc tinh cho rang 50.000 nguoi trung thanh voi Đe quoc Anh chay đen Bac My thuoc Anh. Nguoi Anh thiet lap thuoc đia New Brunswick rieng biet vao nam 1784 cho nhung nguoi trung thanh đen đinh cu tai phan phia tay cua Nova Scotia. Nova Scotia (bao gom New Brunswick) tiep nhan hon mot nua dong nguoi nay, nhieu nguoi trung thanh cung đinh cu tai Tinh Quebec, va theo Đao luat Hien phap nam 1791 thi tinh nay đuoc phan ly thanh Thuong Canada chu yeu Anh ngu va Ha Canada chu yeu Phap ngu. Chien tranh nam 1812 va sau đo la Hiep uoc 1818 che đinh vi tuyen 49 la bien gioi giua Hoa Ky va Anh Quoc tu Ngu Đai Ho đen day nui Rocky tai mien Tay Canada.

Sau Khoi nghia nam 1837, Ba tuoc John Lambton trong Bao cao Durham Report co đe xuat rang Thuong Canada va Ha Canada nen đuoc hop nhat thanh tinh Canada va rang tinh moi nen co mot chinh phu trach nhiem. Nhu mot ket qua cua Bao cao Durham, Quoc hoi Anh thong qua Đao luat Lien hiep 1840, va tinh Canada đuoc hinh thanh vao nam 1841. Tinh moi đuoc phan thanh hai phan: Canada Tay (nguyen la Thuong Canada) va Canada Đong (nguyen la Ha Canada). Toan quyen James Bruce cap the che trach nhiem vao nam 1848, đau tien la cho Nova Scotia va sau la cho Canada. Trong nhung nam sau, nguoi Anh mo rong chinh phu trach nhiem cho Đao Vuong tu Edward (1851), New Brunswick (1854), va Newfoundland (1855).
Khu vuc ma hien tai la British Columbia la tan du cua Khu vuc Columbia va Khu vuc New Caledonia thuoc Cong ty Vinh Hudson sau Hiep đinh Oregon. Truoc khi gia nhap Canada vao nam 1871, British Columbia gom Thuoc đia British Columbia (thanh lap nam 1858), va Thuoc đia Đao Vancouver (thanh lap nam 1849) hop nhat voi Thuoc đia British Columbia vao nam 1866.
Phan con lai cua Canada ngay nay gom Đat Rupert va Lanh tho Tay-Bac (đeu nam duoi quyen kiem soat cua Cong ty Vinh Hudson va đuoc ban cho Canada vao nam 1870) va Quan đao Bac Cuc- nam duoi quyen kiem soat truc tiep cua Anh va tro thanh mot bo phan cua Canada vao nam 1880.


= No luc ban đau =

Y tuong ve mot lien minh lap phap gom toan bo cac thuoc đia cua Anh tai chau My phat sinh it nhat la tu nam 1754, khi Đai hoi Albany đuoc to chuc, tien than cua Quoc hoi Luc đia vao nam 1774. Co it nhat muoi hai ke hoach khac sau đo. Tuy nhien, chung khong bao gom cac thuoc đia nam tai lanh tho nay thuoc Canada.
Y tuong hoi sinh vao nam 1839 trong Bao cao Durham, voi ket qua la lien hiep cua Thuong va Ha Canada. Bat đau vao nam 1857, Joseph-Charles Tache đe xuat mot lien bang trong mot loat gom 33 bai phat hanh tren Courrier du Canada.
Nam 1859, Alexander Tilloch Galt, George-Etienne Cartier va John Ross đen Anh Quoc đe trinh len Quoc hoi mot ke hoach ve viec lien bang hoa cac thuoc đia cua Anh, nha đuong cuc Anh lanh đam voi đe xuat. Đen nam 1864, tinh hinh tro nen hien nhien rang tiep tuc quan tri tinh Canada theo cac đieu khoang cua Đao luat Lien hiep 1840 đa tro nen bat kha thi. Do đo, mot đai lien minh đang phai đuoc thanh lap nham cai cach he thong chinh tri.


= Anh huong dan đen lien bang hoa =
Co mot so yeu to tac đong đen lien bang hoa, bat nguon tu noi bo va ap luc tu ben ngoai:

Nguyen nhan noi bo

Be tac chinh tri bat nguon tu cau truc chinh tri hien hanh
Ap luc nhan khau (tang dan so)
Chu nghia dan toc kinh te va trien vong phat trien kinh te
Mot đuong sat lien thuoc đia se cai thien mau dich, di chuyen quan su, va giao thong noi chung
Ap luc ben ngoai

Huy bo Hiep đinh Tuong ho Canada-My (mot chinh sach mau dich tu do) vao nam 1865 tu phia Hoa Ky, mot phan la nham tra đua chong Anh Quoc ve viec ho tro phi chinh thuc cho phe mien Nam trong Noi chien My
Hoc thuyet van menh hien nhien cua Hoa Ky, moi đe doa tiem tang ve viec Hoa Ky xam chiem gia tang do Thuong vu Alaska nam 1867
Noi chien My, lam nhieu nguoi Canada khiep so va khien nhieu nguoi roi xa bat ky tu tuong cong hoa nao, cung voi cac hanh đong cua Anh trong chien tranh, va phan ung cua Hoa Ky voi Canada
Cac cuoc tan cong cua Fenian
Triet ly Tieu Anh, do đo Anh Quoc khong con muon duy tri quan đoi tai cac thuoc đia.
Ap luc chinh tri tu cac nha tai phiet Anh đa đau tu tien vao Đuong sat Grand Trunk thua lo
Su vu Trent


= Hoi nghi Charlottetown =

Trong mua xuan nam 1864, thu tuong cua New Brunswick la Samuel Leonard Tilley, thu tuong cua Nova Scotia la Charles Tupper, va thu tuong cua Đao Vuong tu Edward la John Hamilton Gray du tinh y tuong ve mot Lien minh Hang hai hop nhat ba thuoc đia voi nhau.
Thu tuong tinh Canada la John A. Macdonald gay ngac nhien cho cac thu tuong Đai Tay Duong khi hoi ve viec tinh Canada co the đuoc bao gom trong đam phan. Yeu cau đuoc chuyen qua Toan quyen Monck đen Luan Đon va đuoc Bo Thuoc đia chap thuan. Sau vai nam xay ra te liet lap phap tai tinh Canada do can thiet phai duy tri mot đa so lap phap kep (mot đa so tai ca hai đoan đai bieu Canada Đong va Canada Tay trong Nghi vien tinh Canada), Macdonald lanh đao Đang Tu do-Bao thu cua ong gia nhap Đai lien minh voi Đang Lam cua George-Etienne Cartier va Clear Grits cua George Brown. Macdonald, Cartier, va Brown cam thay rang lien hiep voi cac thuoc đia khac cua Anh co the la mot cach thuc đe giai quyet cac van đe chinh tri cua tinh Canada.
Hoi nghi Charlottetown bat đau vao ngay 1 thang 9 nam, 1864. Do chuong trinh nghi su cua hoi nghi đa đuoc xac đinh, phai đoan tu tinh Canada ban đau khong phai la mot ben cua Hoi nghi. Van đe Lien hiep Hang hai bi hoan lai va nguoi Canada chinh thuc đuoc chap thuan tham gia va dien thuyet trong Hoi nghi.
Khong con lai cac bien ban tu Hoi nghi Charlottetown, song biet rang George-Etienne Cartier va John A. Macdonald trinh bay lap luan ung ho mot lien hiep cua bon thuoc đia; Alexander Tilloch Galt trinh bay cac đe xuat cua tinh Canada ve cac thoa thuan tai chinh cua mot lien hiep nhu vay; va rang George Brown trinh mot đe xuat ve mot hinh thuc chinh phu lien hiep. Đe xuat cua phai đoan Canada ve he thong chinh phu gom:

Duy tri cac quan he voi Anh Quoc;
Đe lai tham quyen cho mot co cau trung uong;
Mot he thong luong vien gom mot ha vien đuoc đai dien theo dan so va mot thuong vien voi đai dien dua theo khu vuc, thay vi theo tinh, binh đang;
Chinh phu trach nhiem tai cap lien bang va cap tinh;
Quan chu Anh bo nhiem mot toan quyen.
Cac đe xuat khac hap dan cac chinh tri gia tu cac thuoc đia Hang hai la:

Chinh phu trung uong đam nhiem no cua tinh;
Thu nhap tu chinh phu trung uong đuoc phan bo cho cac tinh dua tren co so dan so;
Viec xay dung mot đuong sat lien thuoc đia lien ket Montreal va Halifax, khien Canada tiep can mot cang khong bi đong bang trong mua đong va cac thuoc đia Hang hai de dang tiep can đen Canada va Đat Rupert.
Đen ngay 7 thang 9 nam 1864, cac đai bieu tu Nova Scotia, New Brunswick va Đao Vuong tu Edward đua ra mot tra loi tich cuc đen phai đoan Canada, bieu thi quan điem rang lien bang cua tat ca cac tinh đuoc nhan đinh la hap dan neu cac đieu khoan lien hiep co the đuoc thuc hien thoa đang va van đe Lien hiep Hang hai bi loai bo. Sau khi Hoi nghi ngung vao ngay 9 thang 9, tiep tuc co cac cuoc hop giua cac phai đoan to chuc tai Halifax, Saint John, and Fredericton.
Mot trong nhung muc đich quan trong nhat cua Hoi nghi Charlottetown la gioi thieu voi nguoi Canada voi cac nha lanh đao tu cac tinh Hang hai va nguoc lai. vao thoi điem đo, khong co lien ket đuong sat tu thanh pho Quebec đen Halifax, va moi nguoi tai moi khu vuc co it co hoi giao thuong. D'Arcy McGee la mot trong so it đai bieu Canada tung đen khu vuc Hang hai, cung voi mot thuong đoan vao mua he nam đo. George Brown nhan xet trong mot buc thu voi vo la Anne rang trong mot bua tiec do Thu tuong Đao Vuong tu Edward la John Hamilton Gray to chuc, ong gap mot phu nu chua tung ro khoi đao trong đoi. Tuy vay, ong phat hien ra rang cu dan tren đao "van minh kinh ngac".


= Hoi nghi Quebec =
Sau khi tro ve tu Hoi nghi Charlottetown, John A. Macdonald yeu cau Toan quyen tinh Canada Charles Monck moi đai bieu cua ba tinh Hang hai va Newfoundland đen mot hoi nghi voi cac đai bieu Canada Lien hiep. Monck thuc hien va Hoi nghi đuoc to chuc tai thanh pho Quebec trong thang 10 nam 1864.

Hoi nghi bat đau vao ngay 10 thang 10 nam 1864, tai đia điem nay la Cong vien Montmorency. Hoi nghi bau Etienne-Paschal Tache la chu tich, song bi Macdonald chi phoi. Bat chap khac biet ve quan điem cua mot so đai bieu tren mot so van đe, Hoi nghi Quebec đa truyen cam tinh quyet tam va dan toc chu nghia. Đoi voi cac nha cai cach Canada Tay do George Brown lanh đao thi ket thuc đieu ma ho cho la tro ngai cua nguoi Canada goc Phap trong cac su vu đia phuong. Đoi voi nhung nguoi Hang hai nhu Tupper cua Nova Scotia hay Tilley cua New Brunswick, mau dich va tang truong đot nhien co tiem nang lon hon nhieu.
Tren van đe Thuong vien, cac thuoc đia Hang hai gay ap luc nham binh đang nhat co the. Voi viec Newfoundland tham gia Hoi nghi, ba thuoc đia Hang hai khac khong muon trong thay suc manh cac khu vuc cua ho tai thuong vien bi giam đi chi vi đua Newfoundland vao hang muc Đai Tay Duong. Van đe Thuong vien tro thanh moi đe doa lam trat banh toan bo qua trinh. Macdonald tien đen gan thoa hiep la trao cho Newfoundland bon ghe thuong nghi si neu thuoc đia nay gia nhap.
Cac đai bieu tu cac thuoc đia Hang hai cung neu van đe ve cap chinh phu-lien bang hoac tinh-rang nen duoc trao quyen luc khong đuoc đinh nghia cu the. Macdonald la nguoi huong đen chinh phu trung uong manh nhat co the, khang đinh rang đieu nay la cua chinh phu trung uong, va trong van đe nay ong nhan đuoc su ung ho cua Tupper va nhung nguoi khac.
Cuoi Hoi nghi, cac đai bieu thong qua Nghi quyet 72, hinh thanh can cu cho mot hoi nghi du kien trong tuong lai, Hoi nghi ngung vao ngay 27 thang 10.
Đao Vuong tu Edward that vong tu Hoi nghi Quebec, ho khong nhan đuoc ung ho đe đam bao co sau thanh vien trong Chung nghi vien đuoc đe xuat, va bi tu choi trich cho $200.000 ma ho tung đe nghi tai Charlottetown đe ho tro trong viec mua lai co phan cua cac đia chu khuyet dien.


= Hoi nghi London =

Sau Hoi nghi Quebec, co quan lap phap cua tinh Canada thong qua mot du luat tan thanh lien hiep. Van đe lien hiep gay tranh luan hon tai cac thuoc đia Hang hai, va phai đen nam 1866 thi New Brunswick va Nova Scotia moi thong qua cac nghi quyet lien hiep, trong khi Đao Vuong tu Edward va Newfoundland tiep tuc chon phan đoi gia nhap.
Trong thang 12 nam 1866, sau đai bieu tu tinh Canada, New Brunswick, va Nova Scotia đen Luan Đon, đuoc Nu vuong Victoria tiep kien rieng. Trong mot cuoc hop đuoc to chuc tai Khach san Cung đien Westminster, cac đai bieu tai xet va phe chuan 72 nghi quyet; mac du Charles Tupper hua voi luc luong phan đoi lien hiep tai Nova Scotia rang ong se thuc đay cac sua đoi, song khong khong thanh cong trong viec thong qua bat ky đieu gi. Hien con đuoc goi la Nghi quyet Luan Đon, cac quyet đinh cua hoi nghi đuoc chuyen tiep đen Bo Thuoc đia.
Sau khi nghi Giang sinh, cac đai bieu tai trieu tap trong thang 1 nam 1867 va bat đau soan thao Đao luat Bac My thuoc Anh. Ho đong thuan rang quoc gia moi se mang ten Canada, rang Canada Đong se đuoc đoi thanh Quebec va rang Canada Tay se đuoc đoi thanh Ontario. Tuy nhien, tung co thao luan soi noi ve đinh danh quoc gia moi, cuoi cung cac đai bieu chon goi quoc gia moi la Quoc gia tu tri Canada, sau khi "vuong quoc" va "bang lien" cung cac lua chon khac bi bac bo vi nhieu nguyen nhan khac nhau. Thuat ngu "quoc gia tu tri" đuoc cho la đe xuat cua Sir Samuel Leonard Tilley.
Cac đai bieu hoan thanh du thao cua ho ve Đao luat Bac My thuoc Anh vao thang 2 nam 1867. Đao luat đuoc trinh cho Nu vuong Victoria vao ngay 11 thang 2 nam 1867. Du luat đuoc gioi thieu tai Quy toc vien vao ngay hom sau, va nhanh chong đuoc vien nay phe chuan. Sau đo, Du luat cung đuoc nhanh chong phe chuan tai Thu dan vien. Đao luat đuoc ngu chuan vao ngay 29 thang 3 nam 1867, va che đinh 1 thang 7 nam 1867 la ngay lien hiep.


= Đao luat Bac My thuoc Anh =

Lien bang hoa hoan thanh khi Nu vuong ngu chuan Đao luat Bac My thuoc Anh vao ngay 29 thang 3 nam 1867, theo sau la mot tuyen bo vuong that noi rang: "Chung toi phan đinh, tuyen bo, va ha lenh rang trong va sau ngay đau tien cua thang 7 nam 1867, cac tinh Canada, Nova Scotia, va New Brunswick, se tao thanh mot quoc gia tu tri duoi ten goi Canada." Đao luat nay thong nhat tinh Canada voi cac thuoc đia New Brunswick va Nova Scotia, co hieu luc vao ngay 1 thang 7 cung nam. Đao luat nay thay the Đao luat Lien hiep (1840) truoc đo đa thong nhat Thuong Canada va Ha Canada thanh tinh Canada Thong nhat. Cac tinh rieng biet đuoc tai lap voi cac ten hien hanh la Ontario va Quebec. 1 thang 7 nay đuoc ky niem voi ten ngay Canada.
Hinh thuc chinh phu lua chon đuoc xem la thiet lap mot lien bang duoi hinh thuc vuong quoc. John A. Macdonald tung noi ve "thanh lap mot che đo quan chu Anh vi đai" va mong muon quoc gia moi hinh thanh đuoc goi la "Vuong quoc Canada." Mac du co quan chu tai Luan Đon, song Bo Thuoc đia phan đoi "hap tap" va "khoe khoang" thuat ngu "vuong quoc", do lo ngai gay phan khang tu Hoa Ky. Thuat ngu "quoc gia tu tri" đuoc lua chon đe bieu thi tinh trang cua Canada la mot thuc the tu quan ly cua Đe quoc Anh, đay la lan đau tien no đuoc su dung đe chi mot quoc gia.
Mac du Đao luat Bac My thuoc Anh trao cho Canada them quyen tu tri so voi truoc đo, song con xa đe hoan toan đoc lap tu Anh. Phong thu Bac My thuoc Anh tro thanh mot trach nhiem cua Canada. Chinh sach đoi ngoai van nam trong tay Anh, Uy ban Tu phap cua Xu mat vien duy tri vi the la toa an thuong to toi cao cua Canada, va hien phap chi co the sua đoi tai Anh. Canada dan gianh them quyen tu chu, va đen nam 1931 thu thu đuoc quyen tu tri đay đu trong Thinh vuong chung Anh theo Đao luat Westminster. Do cac tinh cua Canada khong the đong thuan ve mot cach thuc sua đoi hien phap, quyen luc nay van đuoc duy tri trong tay Quoc hoi Anh. Nam 1982, quyen luc Hien phap đuoc chuyen giao khi Elizabeth II ngu chuan Đao luat Canada 1982. Hien phap Canada đuoc tao thanh tu mot so đao luat đuoc he thong hoa va cac truyen thong chua đuoc he thong hoa; mot trong cac van kien chinh la Đao luat Hien phap 1982, no đoi ten Đao luat Bac My thuoc Anh 1867 thanh Đao luat Hien phap 1867.


= Ket qua =

Cac cuoc bau cu Quoc gia tu tri đuoc to chuc vao thang 8 va thang 9 nham bau ra Quoc hoi đau tien, va bon chinh phu cap tinh moi tien cu 72 ca nhan (24 cho moi tinh Quebec va Ontario, 12 cho moi tinh New Brunswick va Nova Scotia) vao ghe đai bieu Tham nghi vien.
Đang Chong Lien bang hoa gianh đuoc 18 trong so 19 ghe cua Nova Scotia tai Quoc hoi trong thang 9 nam 1867, va trong bau cu cap tinh Nova Scotia nam 1868, 36 trong so 38 ghe tai hoi đong lap phap. Trong bay nam, William Annand va Joseph Howe lanh đao mot cuoc đau tranh ma ket cuc la bat thanh nham thuyet phuc nha cam quyen Đe quoc Anh giai thoat Nova Scotia khoi Lien bang. Chinh phu Nova Scotia lon tieng chong Lien bang, tranh luan rang no khong hon gi cuoc thon tinh tinh nay vao mot tinh Canada ton tai tu truoc.


Nhung nguoi Cha cua Lien bang Nhung nguoi Cha cua Lien bang đau tien la cac đai bieu tung tham du cac hoi nghi to chuc tai Charlottetown va Quebec trong nam 1864, hoac la tai Luan Đon vao nam 1866, dan đen lien bang hoa. Co 36 Cha cua Lien bang theo dang nay, thu ky tai Hoi nghi Charlottetown la Hewitt Bernard đuoc mot so nguoi nhan đinh la mot nguoi Cha cua Lien bang. Nhung nguoi Cha sau nay, tung đem cac tinh khac vao Lien bang sau nam 1867 cung đuoc goi la nhung nguoi Cha cua Lien bang. Theo cach nay, Amor De Cosmos la nguoi giup đua che đo dan chu đen British Columbia va đua tinh vao Lien bang, đuoc nhieu nguoi nhan đinh la mot nguoi Cha cua Lien bang. Cung nhu vay, Joey Smallwood tu xem minh la "nguoi Cha cuoi cung cua Lien bang", vi ong giup đua Newfoundland vao Lien bang nam 1949.


Gia nhap Lien bang Sau Đao luat Lien hiep nam 1867, Manitoba đuoc thanh lap theo mot đao luat cua Quoc hoi Canada vao ngay 15 thang 7 nam 1870, song ban đau la mot khu vuc co dien tich nho hon nhieu tinh hien nay. British Columbia gia nhap Canada vao ngay 20 thang 7 nam 1871 theo mot sac lenh cua Xu mat vien Đe quoc ban hanh theo tham quyen cua Đao luat Bac My thuoc Anh. Sac lenh hop nhat cac đieu khoan Lien hiep do chinh phu Canada va British Columbia thuong luong, trong đo co mot cam ket cua chinh phu trung uong ve viec xay dung mot tuyen đuong sat lien ket British Columbia đen he thong đuong sat Canada trong vong 10 nam sau lien hiep. Đao Vuong tu Edward gia nhap vao ngay 1 thang 7 nam 1873 cung theo mot sac lenh cua Xu mat vien Đe quoc. Mot trong cac đieu khoan lien hiep Đao Vuong tu Edward la chinh phu lien bang đam bao van hanh mot lien ket pha, đieu nay bi bo sau khi hoan thanh cau Confederation vao nam 1997). Alberta va Saskatchewan đuoc thanh lap vao ngay 1 thang 9 nam 1905 theo cac đao luat cua Quoc hoi Canada. Newfoundland gia nhap vao ngay 31 thang 3 nam 1949 theo mot đao luat cua Quoc hoi Đe quoc, voi đam bao ve mot lien ket pha.
Quan chu thu đuoc Đat Rupert va Lanh tho Tay-Bac tu Cong ty Vinh Hudson vao nam 1869 (song chua tra tien cho COng ty cho đen nam 1870), va sau đo chuyen giao tham quyen cho Quoc gia tu tri Canada vao ngay 15 thang 7 nam 1870, hop nhat chung va đat ten la Cac lanh tho Tay-Bac. Nam 1880, Anh nhuong lai toan bo cac đao Bac Cuc Bac My cho Canada, cho đen đao Ellesmere. Tu lanh tho rong lon nay, chinh phu truong uong lap ra ba tinh (Manitoba, Saskatchewan, Alberta) va hai lanh tho (Yukon va Cac lanh tho Tay-Bac), va moa rong Quebec, Ontario. Sau đo, Nunavut đuoc tach ra tu Cac lanh tho Tay Bac vao ngay 1 thang 4 nam 1999.


Chu thich Đoc them Waite, P. B., ed. The Confederation Debates in the Province of Canada, 1865: a Selection, ed. and introduced by P. B. Waite, in series, The Carleton Library, no. 2. Toronto, Ont.: McClelland and Stewart, 1963. ISBN 0-7710-9702-6 (as later added and as it appears on the 5th printing).


Lien ket ngoai Canadian Confederation - Library and Archives Canada
On the Road to Confederation Luu tru ngay 30 thang 12 nam 2011 tai Wayback Machine - Canadiana
Confederation: The Creation of Canada - McCord Museum