Hoa tien (chu Nho: 花箋), con co ten la Hoa tien ky (花箋記) hay Đe bat tai tu Hoa tien dien am (第八才子花箋演音), la mot truyen dai bang tho Nom cua Nguyen Huy Tu ra đoi khoang giua the ky 18 trong lich su van hoc Viet Nam. 


Gioi thieu Truyen Hoa tien đuoc viet phong theo mot ca ban cua Trung Quoc co nhan đe la Đe bat tai tu Hoa tien ky. Ca ban nay viet bang the tho that ngon co phong lien van, thinh thoang co phu them may chu o đau cau đe chuyen y. Vi vay, co nhieu ban chep tay truyen Hoa Tien van đe la Đe bat tai tu Hoa tien dien am.
Theo GS. Nguyen Loc, thi ban (nguyen tac) cua Nguyen Huy Tu co đo dai la 1.532 cau luc bat. Sau khi đuoc mot nguoi em ho ben vo la Nguyen Thien (con Nguyen Đieu, goi Nguyen Du bang chu) sua chua va them that (nhuan sac) thi ban truyen co ca thay la 1.826 cau , va đuoc Đo Ha Xuyen khac van in đau tien vao nam At Hoi (1875) đoi Tu Đuc, voi nhan đe la Hoa tien nhuan chinh, hay Hoa tien nhuan chinh tan bien.
Tuy nhien, theo van ban co trong sach Van hoc the ky 18 do PGS. Nguyen Thach Giang chu bien, thi ban nhuan sac chi co 1.766 (đa dich tron ven ra chu Quoc ngu). Nhung, theo nha nghien cuu Duong Quang Ham thi ban nay co đen 1. 858 cau .
Ngoai ra, theo GS. Nguyen Loc con co ban nhuan sac cua Vu Đai Van, va cua Cao Ba Quat, nhung ca hai đeu đa that lac .


Luoc truyen Truyen Hoa tien ve cuoc tinh duyen trac tro giua hai nhan vat chinh: Luong sinh va Duong Dao Tien, vi hai ben viet loi the nguyen gan bo voi nhau tren hai to giay hoa tien nen truyen moi co ten la Hoa tien.
Theo ban Hoa tien do Duong Quang Ham gioi thieu, thi truyen nay dai 1858 cau tho, va co the chia lam 4 hoi:

Hoi 1: Luong sinh va Duong Dao Tien the nguyen cung nhau (tu cau 1 đen cau 829):
Luong sinh chinh ten la Luong Phuong Chau (con Luong tuong cong, nguoi To Chau). Nhan sang tro hoc o nha nguoi cau ho Dieu o Trang Chau. Gap nang Duong Dao Tien (con gai Duong tuong cong), chang to tinh voi nang. Luc đau Dao Tien con e ngai, nhung nho co Van Huong va Bich Nguyet giup đo, nen Dao Tien cung sinh long yeu men Luong sinh. Sau khi hai ben cung the nguyen gan bo (loi the viet tren hai to giay hoa tien, nhan the đat ten cho truyen), tuong la duyen phan khong con trac tro gi nua.

Hoi 2: Luong sinh va Duong Dao Tien xa cach nhau (tu cau 830 đen cau 1128):
Ngo đau, Luong tuong cong va Luu tuong cong von la nguoi đong quan va la ban đong lieu, luc cung ve tri si, hen ga con cho nhau. Đen khi Luong sinh ve nha tham cha moi biet chuyen nguoi vo tuong lai cua minh la Luu Ngoc Khanh (con gai Luu tuong cong). Mac du qua đoi đau kho, nhung chang cung đanh phai theo lenh cua cha me. Duong Dao Tien nghe đuoc tin ay, cho rang nguoi minh thuong đa boi uoc, nen cung buon đau khong kem. Chot khi ay, Duong tuong cong (cha Duong Dao Tien) co lenh lam quan o kinh đo. Ong đem gia đinh theo. Đen khi ong nhan lenh cam quan ra tran, me con Duong Dao Tien đanh phai đen o nha nguoi cau ho Tien.

'Hoi 3: Luong sinh ra đanh tran, bi quan đoi phuong bao vay (tu cau 1129 đen cau 1556):
Luong sinh cung voi Dieu sinh (con nguoi cau ho Dieu) thi đo, đuoc bo lam quan. Lam quan o kinh đo, Luong sinh tinh co gap lai Duong Dao Tien, roi giai bay tam su cung nang. Biet cha nang bi vay khon, Luong sinh ben xin vua đi giai vay. Nao ngo đanh thua, chang bi quan đoi phuong vay chat. Nhan đuoc tin đon rang Luong sinh tu tran, Luu Ngoc Khanh cai phuc cu tang. Sau, vi me khuyen lay chong khac, nang nhay xuong song tu tu. May ma gap thuyen cua quan Đoc hoc ten Long đang tray kinh vot đuoc.

Hoi 4: Ca nha đoan vien vui ve (tu cau 1157 đen 1858):
Dieu sinh đanh tan đuoc quan đoi phuong, giai vay cho Duong tuong cong va Luong sinh. Tat ca đeu đuoc nha vua ban thuong. Tuong rang Luu Ngoc Khanh đa mat, Luong sinh ben dang bieu tau viec nang tuan tiet, đuoc nha vua ban sac phong cho nang. Nha vua lai tu đung ra lam moi ga Duong Dao Tien cho Luong sinh. Đang khi đo thi Đoc hoc Long cung Luu Ngoc Khanh cung vua đen kinh đo. Biet Luong sinh đa co vo, Ngoc Khanh đinh đi tu. Nho Đoc hoc Long dang so tau viec len nha vua. Nha vua lai Ngoc Khanh ket duyen cung Luong sinh. Cuoi cung, chang nhung Luong sinh cuoi đuoc Duong Dao Tien, Luu Ngoc Khanh; ma con cuoi ca hai nguoi con gai truoc kia đa tung giup minh đo la Van Huong va Bich Nguyet. That la mot nha đoan vien vui ve.


Nhan xet Nha nghien cuu Duong Quang Ham:
Truyen Hoa tien, tuy la mot cau chuyen tinh, nhung co chu y khuyen ran nguoi đoi ve đuong luan thuong. Boi the, Cao Ba Quat trong mot bai tua chu Han, đa co cau rang:
Trong truyen Hoa tien co nhieu y tu hay: truoc thi trai gai gap go, vo chong yeu thuong; roi đen đao cha con, nghia vua toi, su be ban, tinh anh em; lon thi trieu chinh, binh muu, bao trung khuyen tiet; nho thi nhan tinh, the thai, may gio, co cay.
Van truyen ay that la loi van uan suc, đieu luyen, dung rat nhieu đien co; boi the cuon ay đuoc cac hoc gia thuong thuc, nhung khong đuoc pho cap nhu cuon Truyen Kieu cua Nguyen Du. Khi ta đoc Hoa tien, thay co nhieu cau hoac giong han, hoac hoi giong nhung cau trong truyen Kieu, thi biet rang tac gia Truyen Kieu đa đuoc đoc truyen Hoa tien va đa chiu anh huong cua truyen ay 
PGS. TS. Lai Van Hung:
Tac pham Hoa tien đuoc tac gia viet vao thoi con tre. Mac du cot truyen xuat phat tu mot tac pham o Trung Quoc, nhung tac gia đa sang tac thanh truyen tho voi mot cam hung tru tinh đam đa, the hien yeu cau khao khat tu do yeu đuong va hanh phuc lua đoi co phan vuot ra khoi khuon kho cua le giao. Tac gia đa đem đen cho truyen tho nhieu trang ta canh, ta tinh đac sac. Dau đa qua mot so lan nhuan chinh, sua chua nhung ban Nom Hoa tien ky cua Nguyen Huy Tu (do Đao Duy Anh tim thay o que huong nha tho vao ngay 1 thang 2 nam 1943) van nguyen gia tri khong the thay the. Van giu cot truyen, nhung Hoa tien ky đa bien loi van "ke va thuat" cua ca ban Trung Quoc thanh loi van "ta va goi"; chuyen the loai ngam xuong thanh the loai truyen tho Nom. Ban than viec bien chuyen ca "van" lan "the" nhu the đa noi len cong suc sang tao rat lon cua Nguyen Huy Tu. He thong nhan vat cua Hoa tien ky cung đa đat toi muc hoan chinh. Mot so nhan vat đuoc khac hoa co noi tam sau sac, sinh đong; co su hon nhien, tuoi tan va chan that.
Ve mat ngon ngu, Hoa tien ky la mot buoc tien dai so voi truyen Nom truoc đo. Đay la bang chung ve kha nang bieu cam cua tieng Viet o khoang giua the ky 18...
GS. Nguyen Loc:
Hoa tien la mot cau chuyen tinh xay ra trong canh lau son gac tia. Đieu đang chu y la trong tac pham nay la khong co mot nhan vat phan dien nao ca. Mau thuan giua tinh yeu va le giao phong kien o đay khong the hien thanh ahi tuyen nhan vat đoi lap, nhu trong nhieu truyen Nom khac cung thoi, ma thanh cuoc đau tranh gua ly tri va tinh cam o nhung nhan vat chinh. Tac gia mot mat to ra kha say sua voi tu do yeu đuong khi mieu ta moi tinh cua Luong sinh va Dao Tien, nhung mat khac lai khong muon le giao phong kien bi vi pham. Cho nen trong Hoa tien, ta thay ro khuynh huong đieu hoa mau thuan giu tinh yeu va le giao. Cai hay va cai han che cua Hoa tien la o cho ay.
Ve phuong dien nghe thuat, mac du dua kha sat vao nguyen ban (cua Trung Quoc), tac pham cua Nguyen Huy Tu va Nguyen Thien van mang đuoc mot sac thai tru tinh đam net. Noi tam cua Dao Tien đuoc khai thac tinh te va sinh đong. Thanh cong cua tryen Hoa tien gop phan thuc đay du ra đoi cua the loai truyen Nom trong giai đoan nay .


Xem them Nguyen Huy Tu
Nguyen Thien


Chu thich Sach tham khao Duong Quang Ham, Viet Nam van hoc su yeu (muc "Hoa tien truyen"). Trung tam hoc lieu xuat ban. Ban in lan thu 10, Sai Gon, 1968.
Duong Quang Ham, Viet Nam thi van hop tuyen (muc "Hoa tien"). Trung tam hoc lieu xuat ban. Ban in lan thu 9, Sai Gon, 1968.
Nguyen Thach Giang, Van hoc the ky 18 (chuong viet ve "Hoa tien"). Nha xuat ban Khoa hoc Xa hoi, Ha Noi, 2004.
Lai Van Hung, muc tu "Nguyen Huy Tu" trong Tu đien van hoc (bo moi). Nha xuat ban The gioi, 2004.
Nguyen Loc, muc tu "Hoa tien" trong Tu đien van hoc (bo moi). Nha xuat ban The gioi, 2004.