Tong thong Philippines (tieng Filipino: Pangulo ng Pilipinas, đoi khi đuoc goi la Presidente ng Pilipinas) la nguyen thu quoc gia, nguoi đung đau chinh phu cua Philippines. Tong thong Philippines lanh đao chinh phu va thong linh Quan đoi Philippines.
Tong thong Philippines va pho tong thong do nhan dan bau ra, co nhiem ky sau nam va khong đuoc tai cu. Khong ai đa giu chuc tong thong qua bon nam đuoc tai cu. Đa co bon pho tong thong ke nhiem tong thong sau khi tong thong qua đoi hoac tu chuc.


Lich su = Nhung nha nuoc đau tien =


 Aguinaldo va Đe nhat Cong hoa  Thang 3 nam 1897, Emilio Aguinaldo đuoc Hoi nghi Tejeros bau lam tong thong cua chinh phu cach mang. Chinh phu cach mang dung ten "Cong hoa Philippines" (Republica Filipina) hoac "Chinh phu toan dan Tagalog" (Pamahalaan ng Sangkatagalugan).
Thang 11, Aguinaldo mot lan nua đuoc bau lam tong thong cua chinh phu cach mang thu hai tai Biak-na-Bato voi ten goi Cong hoa Biak-na-Bato. Ngay 15 thang 12 nam 1897, Aguinaldo ky Đieu uoc Biak-na-Bato voi Tay Ban Nha, đong y luu  vong tai Hong Kong.
Chien tranh Tay Ban Nha - My no ra vao thang 4 nam 1898 va Hai quan Hoa Ky phai Hai đoan chau A đen Philippines. Trong Tran hai chien Vinh Manila vao ngay 1 thang 5, Hai quan Hoa Ky đanh bai Hai quan Tay Ban Nha. Aguinaldo đuoc mot con tau cua Hai quan Hoa Ky cho ve Philippines. Ngay 24 thang 5, Aguinaldo thanh lap Chinh phu đoc tai, tu xung la "Đoc tai" cua Philippines. Ngay 12 thang 6 nam 1898, Aguinaldo đoc Tuyen ngon Đoc lap Philippines.
Ngay 23 thang 6 nam 1898, Aguinaldo thanh lap Chinh phu Cach mang, đoi ten goi lai thanh "Tong thong". Quoc hoi đuoc Aguinaldo trieu tap tai Malolos va ban hanh hien phap moi, chinh thuc thanh lap Đe nhat Cong hoa Philippines. Aguinaldo trung cu tong thong đau tien cua nen Đe nhat Cong hoa vao ngay 23 thang 1 nam 1899. Vi thu đo la Malolos nen nen Đe nhat Cong hoa con đuoc goi la Cong hoa Malolos.
Nen Đe nhat Cong hoa khong đuoc quoc te cong nhan va khong kiem soat toan bo quan đao Philippines. Ngay 10 thang 12 nam 1898, Tay Ban Nha ky Hiep đinh Paris voi Hoa Ky, nhuong lai Philippines cho Hoa Ky. Chien tranh Hoa Ky - Philippines no ra vao ngay 4 thang 2 nam 1899. Aguinaldo bi quan My bat giu vao thang 3 va chinh phu cach mang đau hang Hoa Ky, tu giai the vao ngay 1 thang 4 nam 1901.
Chinh phu Philippines cong nhan nen Cong hoa Malolos la chinh phu đau tien cua Philippines va Emilio Aguinaldo la tong thong đau tien cua Philippines.


= Philippines thuoc My =
Tu nam 1898 đen nam 1935, Philippines chiu su cai tri cua 4 tong đoc va 11 toan quyen nguoi My.


= Lanh tho tu tri Philippines =

Ngay 14 thang 5 nam 1935, Hoa Ky ban hanh hien phap cho Philippines, thanh lap Lanh tho tu tri Philippines. Thang 10 nam 1935, Manuel L. Quezon trung cu tong thong đau tien duoi hien phap moi. Ban đau hien phap quy đinh nhiem ky cua tong thong la 6 nam va tong thong khong đuoc tai cu nhung hien phap đuoc sua đoi vao nam 1940, quy đinh lai nhiem ky la 4 nam, tong thong đuoc tai cu mot nhiem ky. Trong khi chinh phu Philippines luu vong tai Hoa Ky sau khi Nhat Ban xam luoc Philippines, Quezon chi đinh Chanh an Toa an toi cao Jose Abad Santos lam quyen tong thong. Tuy nhien, Abad Santos bi quan Nhat xu tu vao ngay 2 thang 5 nam 1942.


= Chinh quyen bu nhin cua Nhat Ban =
Ngay 14 thang 10 nam 1943, Jose P. Laurel tro thanh tong thong cua mot che đo bu nhin duoi su chiem đong cua Nhat Ban. La mot tham phan Toa an toi cao Philippines, Laurel đuoc Tong thong Quezon chi đao o lai Manila trong khi chinh phu Philippines rut lui ve Corregidor roi luu vong tren Hoa Ky. Hai ngay sau khi Nhat Ban đau hang Đong Minh, Laurel chinh thuc giai tan che đo bu nhin.


= Sau Chien tranh the gioi thu hai =
Hien phap nam 1935 đuoc khoi phuc sau khi Nhat Ban đau hang. Ngay 1 thang 8 nam 1944, Quezon qua đoi, Pho Tong thong Sergio Osmena ke nhiem tong thong. Hoa Ky tu bo chu quyen đoi voi Philippines tu ngay 4 thang 7 nam 1946. Manuel A. Roxas, tong thong cuoi cung cua Lanh tho tu tri Philippines, tro thanh tong thong đau tien cua nuoc Cong hoa Philippines, cung đuoc goi la Đe tam Cong hoa Philippines.


= Hien phap nam 1973 va hien phap nam 1987 =
Ngay 17 thang 1 nam 1973, Ferdinand Marcos ban hanh hien phap moi, thanh lap mot che đo đai nghi. Tu nam 1978, ong la thu tuong kiem tong thong. Nam 1981, Marcos bo nhiem Cesar Virata lam thu tuong nhung thuc quyen van nam trong tay cua Marcos.
Nam 1986, che đo đoc tai cua Marcos bi Cach mang Quyen luc Nhan dan lat đo. Ngay 25 thang 3 nam 1986, Tong thong Corazon Aquino ra Thong cao so 3 ban hanh mot ban hien phap lam thoi. Thong cao so 3 bai bo nhieu đieu khoan, quy đinh cua hien phap nam 1973 trai voi dan chu nhung giu lai nhung đieu khoan ve quyen con nguoi, quyen cong dan. Ngay 2 thang 2 nam 1987, hien phap hien hanh đuoc ban hanh.


= Van đe tong thong đau tien cua Philippines =

Trong Chien tranh the gioi thu hai, Philippines co hai chinh phu song song ton tai: chinh phu luu vong cua Tong thong Quezon tai Washington, D.C.; va chinh phu bu nhin cua Laurel tai Manila duoi su ap đat cua Nhat Ban. Tuy nhien, phai luu y rang chinh Tong thong Quezon đa chi đao Laurel o lai Manila sau khi chinh phu Philippines luu vong. Laurel va Aguinaldo đuoc chinh quyen cua Diosdado Macapagal cong nhan la tong thong chinh đang cua Philippines. Macapagal cung đoi Ngay Đoc lap cua Philippines tu ngay 4 thang 7 (ngay Hoa Ky tu bo chu quyen đoi voi Philippines) sang ngay 12 thang 6 (ngay Tuyen ngon Đoc lap nam 1898).


Nhiem vu, quyen han = Quyen hanh phap =
Tong thong Philippines la nguyen thu quoc gia kiem nguoi đung đau chinh phu cua Philippines. Hien phap quy đinh tong thong thuc hien quyen hanh phap va lanh đao chinh phu, bao gom Noi cac va cac bo. Mot so co quan truc thuoc Van phong Tong thong Philippines. Tong thong giam sat cac đon vi chinh quyen đia phuong.
Tong thong co quyen ban hanh lenh đe thi hanh chinh sach, chu truong cua chinh quyen. Bo luat hanh chinh nam 1987 quy đinh sau loai lenh cua tong thong: sac lenh, lenh hanh chinh, thong cao, lenh ghi nho, thong tu va thong lenh hoac lenh đac biet.
Tong thong co quyen quyet đinh hoan thi hanh an, an giam hinh phat, đac xa va mien thi hanh phat tien, tuoc tai san, tru truong hop đan hac. Tong thong cong bo quyet đinh đai xa neu đuoc đa so nghi si Quoc hoi tan thanh. Tong thong co quyen vay tien nuoc ngoai voi su đong y cua Hoi đong tien te can cu theo quy đinh cua phap luat.
Tong thong co quyen trung thu đat đai, sung cong tai san thuoc quyen thua ke hoac khong co nguoi thua ke va danh rieng đat đai thuoc quyen so huu cua nha nuoc. Tuy nhien, hien phap Philippines quy đinh khong đuoc tuoc tinh mang, quyen tu do hoac tai san cua nhan dan trai phap luat va khong đuoc sung cong tai san tu huu ma khong boi thuong thoa đang.
Voi su phe chuan cua Uy ban Bo nhiem, tong thong quyet đinh bo nhiem bo truong, thu truong cac ban, nganh, co quan nha nuoc, đai su, cong su, lanh su, si quan cap cao va nhung chuc vu khac. Tong thong quyet đinh bo nhiem tham phan Toa an toi cao va cac toa an cap duoi can cu theo danh sach cua Uy ban Tu phap va Luat su nhung khong can phai đuoc Uy ban Bo nhiem phe chuan.


= Quyen lap phap =
Tong thong co quyen phu quyet luat cua Quoc hoi trong 30 ngay sau khi luat đuoc trinh tong thong ky ban hanh. Trong truong hop tong thong khong ky ban hanh nhung cung khong phu quyet thi luat co hieu luc nhu đa đuoc ky ban hanh. Tong thong co quyen phu quyet nhung đieu khoan trong du toan ngan sach nha nuoc hoac du an luat ve thue quan. Hang nam tong thong trinh bay Thong điep Quoc gia truoc Quoc hoi.


Quy trinh bau cu = Tieu chuan =
Hien phap Philippines quy đinh nguoi ung cu tong thong phai:

co quoc tich Philippines tu khi sinh ra
đa đang ky cu tri
biet đoc, viet
đu 40 tuoi vao ngay bau cu
đa thuong tru it nhat 10 nam tai Philippines truoc cuoc bau cu
Phap luat Philippines quy đinh nguoi nao ma khi sinh ra co cha hoac me la cong dan Philippines va nguoi nao sinh ra truoc ngay 17 thang 1 nam 1973 co me la nguoi Philippines va quyet đinh nhap quoc tich Philippines khi đen tuoi truong thanh thi đuoc xem la co quoc tich Philippines tu khi sinh ra.


= Bau cu =

Bau cu tong thong thong thuong đuoc to chuc vao thu Hai thu nhi trong thang 5.


= Le tuyen the nham chuc =

Tan tong thong Philippines tuyen the nham chuc vao trua ngay 30 thang 6 sau cuoc bau cu tong thong. Theo thuong le, pho tong thong tuyen the nham chuc truoc tong thong vi hai ly do: thu nhat, tong thong la chuc vu cao nhat nen phai la nguoi cuoi cung tuyen the nham chuc; thu hai la đe co nguoi ke nhiem tong thong phong khi khuyet tan tong thong.
Le tuyen the nham chuc thong thuong đuoc to chuc o mot trong ba đia điem: Nha tho Barasoain tai Thanh pho Malolos, tinh Bulacan; Bao tang My thuat Quoc gia tai Manila; hoac Khan đai Quirino. Mot vai tong thong đa pha le ma tuyen the nham chuc o noi khac. Vi du: Tong thong Gloria Macapagal Arroyo phat bieu truoc khi tuyen the nham chuc tai Khan đai Quirino roi tuyen the nham chuc tai Thanh pho Cebu truoc Chanh an Toa an toi cao Hilario Davide Jr. va ngay hom sau hop noi cac lan đau tien tai Butuan. Ba đia điem nay tuong trung cho ba đao chinh cua Philippines: Luzon, Visayas va Mindanao. Trong nhiem ky đau tien, Arroyo tuyen the nham chuc tai Đen tho EDSA la noi tuong niem cac cuoc bieu tinh đa lat đo Tong thong Joseph Estrada.
Hien phap Philippines quy đinh tong thong va pho tong thong tuyen the nham chuc nhu sau:

"I, (name), do solemnly swear [or affirm], that I will faithfully and conscientiously fulfill my duties as President [or Vice-President or Acting President] of the Philippines. Preserve and defend its Constitution, execute its laws, do justice to every man, and consecrate myself to the service of the Nation. So help me God." [In case of affirmation, last sentence will be omitted.]
Fidel V. Ramos, Joseph Estrada, Benigno Aquino III va Bongbong Marcos tuyen the nham chuc bang tieng Filipino nhu sau:"Ako si (pangalan), ay taimtim kong pinanunumpaan (o pinatototohanan) na tutuparin ko nang buong katapatan at sigasig ang aking mga tungkulin bilang Pangulo (o Pangalawang Pangulo o Nanunungkulang Pangulo) ng Pilipinas, pangangalagaan at ipagtatanggol ang kanyang Konstitusyon, ipatutupad ang mga batas nito, magiging makatarungan sa bawat tao, at itatalaga ang aking sarili sa paglilingkod sa Bansa. Kasihan nawa ako ng Diyos." (Kapag pagpapatotoo, ang huling pangungusap ay kakaltasin.)
Ngay sau khi tong thong tuyen the nham chuc thi ban 21 phat đai bac va cu hanh hoang ca "We Say Mabuhay". Tong thong đoc dien van tuyen the nham chuc roi di chuyen đen Cung Malacanang va leo len cau thang, tuong trung cho viec chinh thuc so huu cung đien. Tong thong lam le tuyen the nham chuc cho noi cac trong Cung Malacanang.


Đuong nhiem = Thong điep Quoc gia =

Hien phap Philippines quy đinh hang nam tong thong trinh bay Thong điep Quoc gia truoc mot phien hop chung cua Ha vien va Thuong vien.


= Nhiem ky va gioi han so nhiem ky =
Hien phap nam 1935 quy đinh nhiem ky cua tong thong la 6 nam, tong thong khong đuoc tai cu. Nam 1940, hien phap đuoc sua đoi, quy đinh lai nhiem ky cua tong thong va pho tong thong la 4 nam, tong thong đuoc tai cu mot nhiem ky. Chi co hai tong thong tai cu thanh cong: Manuel L. Quezon va Ferdinand E. Marcos. Marcos la tong thong duy nhat tai cu hai nhiem ky.
Ngay 24 thang 8 nam 1970, Quoc hoi thong qua luat trieu tap Hoi nghi Lap hien nham ban hanh hien phap moi, gom 320 đai bieu. Hoi nghi Lap hien hop lan đau tien vao thang 7 nam 1971. Ngay 21 thang 9 nam 1972, Tong thong Marcos ra lenh thiet quan luat. Ngay 30 thang 11 nam 1972, Hoi nghi Lap hien thong qua du thao hien phap. Du thao hien phap đuoc nguoi dan phe chuan trong cac cuoc trung cau y dan đia phuong. Ngay 17 thang 1 nam 1973, Marcos ban hanh hien phap moi. Trong cuoc bau cu tong thong nam 1981, Marcos đanh bai Alejo Santos va tai cu nhiem ky thu ba.
Hien phap nam 1987 khoi phuc quy đinh cam tai cu cua hien phap nam 1935. Nhiem ky cua tong thong la 6 nam, bat đau tu trua ngay thu 13 trong thang 6 va ket thuc vao trua cung ngay. Ai ma đa giu chuc tong thong qua bon nam thi khong đuoc tai cu.


= Khuyet tong thong va ke nhiem =


 Đau nhiem ky  Hien phap Philippines quy đinh thu tu ke nhiem tong thong la pho tong thong, chu tich Thuong vien roi chu tich Ha vien. Trong truong hop khuyet tong thong va pho tong thong cung luc thi Quoc hoi to chuc bau cu đac biet trong mot thoi han nhat đinh, tru phi cach bau cu tong thong khong qua 18 thang. Quyen tong thong thuc hien nhung nhiem vu, quyen han cua tong thong.


 Trong nhiem ky  Hien phap Philippines quy đinh thu tu ke nhiem tong thong la pho tong thong, chu tich Thuong vien roi chu tich Ha vien. Trong truong hop khuyet tong thong va pho tong thong cung luc thi Quoc hoi to chuc bau cu đac biet trong mot thoi han nhat đinh, tru phi cach bau cu tong thong khong qua 18 thang. Quyen tong thong thuc hien nhung nhiem vu, quyen han cua tong thong.


= Đan hac, luan toi =
Ha vien quyet đinh đan hac tong thong, pho tong thong, tham phan Toa an toi cao, thanh vien cac co quan hien đinh va chanh thanh tra neu mot phan ba tong so ha nghi si bieu quyet tan thanh. Thuong vien co nhiem vu luan toi cac quan chuc bi đan hac. Chu tich Thuong vien va chanh an Toa an toi cao cung chu toa phien luan toi, Ha vien cu mot nhom ha nghi si ra Thuong vien trinh bay đon đan hac. Thuong vien quyet đinh ket toi, cach chuc quan chuc bi đan hac neu it nhat hai phan ba tong so thuong nghi si bieu quyet tan thanh. Truong hop đuoc xu trang an thi khong đuoc đan hac cung mot quan chuc trong thoi han mot nam.
Hien phap Philippines quy đinh quan chuc nao vi pham hien phap, phan boi su tin nhiem cua nhan dan hay pham toi phan quoc, nhan hoi lo, tham nhung hoac nhung trong toi khac thi co the bi đan hac.


= Noi o va lam viec chinh thuc =
Cung Malacanang la noi o va lam viec chinh thuc cua tong thong Philippines, nam doc theo bo bac cua Song Pasig tai Manila. Ten tieng Filipino cua toa nha bat nguon tu thanh ngu "may lakan diyan" trong tieng Tagalog (nghia la "co mot nguoi quy toc o đo") va thanh ngu nay đuoc rut gon thanh Malakanyang. Toa nha đuoc xay dung theo loi kien truc pha tron kien truc bahay na bato ban đia va kien truc tan co đien.


= Phuong tien đi lai =


 May bay  Phi đoi Khong van 250 cua Khong quan Philippines co nhiem vu cho tong thong Philippines va gia đinh cung voi nhung thanh vien khac cua chinh phu, nguyen thu quoc gia tham Philippines va nhung khach moi khac cua chinh phu.


 Tau be  BRP Ang Pangulo la chiec thuyen phuc vu tong thong thuoc Hai quan Philippines, đuoc đua vao hoat đong tu ngay 7 thang 3 nam 1959. Chiec thuyen đuoc Nhat Ban tang cho Philippines nham boi thuong thiet hai trong Chien tranh the gioi thu hai. Chiec thuyen đuoc dung đe tiep đai khach moi cua tong thong.


 Xe  Tong thong Philippines co hai chiec xe Mercedes-Benz W221 S600 Guard mau đen, boc thep, mot chiec la xe moi. Đoan ho tong cua tong thong gom Nissan Patrol, Audi A6, BMW 7 Series, Chevrolet Suburban, Hyundai Equus, Hyundai Starex, Toyota Camry, Toyota Fortuner, Toyota Land Cruiser, xe mo to 400 phan khoi, Toyota Altis loai chuyen dung cua Canh sat Quoc gia Philippines, nhung xe cong vu khac va xe cuu thuong o cuoi đoan ho tong. Bien so xe cua tong thong co chu so "1" hoac chu "PANGULO" (nghia la tong thong).


Hau nhiem ky Sau khi man nhiem, mot so tong thong tiep tuc giu nhung chuc vu cong va tich cuc tham gia chinh tri. Ngoai tru Ferdinand Marcos thi nhung cuu tong thong va gia đinh cua ho đuoc cat cu mot phan đoi an ninh gom bay quan nhan va đuoc huong nhung đac quyen khac.

Jose P. Laurel la thuong nghi si tu nam 1951 đen nam 1957, tong thong đau tien giu chuc vu thap hon sau khi man nhiem. Đang Quoc dan van đong ong tai tranh cu nhung Laurel quyet đinh giup Ramon Magsaysay tranh cu. Ong đuoc Magsaysay bo nhiem lam truong đoan ngoai giao co nhiem vu đam phan thuong mai va nhung van đe khac voi Hoa Ky. Hoa Ky va Philippines ky Hiep đinh Laurel-Langley vao nam 1955. Laurel cung đuoc bo nhiem lam chu tich Phai đoan Kinh te tai Hoa Ky va la nguoi sang lap Truong đai hoc Philippines.
Sergio Osmena đuoc cac tong thong Roxas, Quirino, Magsaysay va Garcia bo nhiem vao Hoi đong Nha nuoc. Ong đuoc Garcia bo nhiem lam thanh vien Hoi đong an ninh quoc gia.
Elpidio Quirino đuoc Magsaysay bo nhiem vao Hoi đong Nha nuoc.
Carlos P. Garcia đuoc bau lam chu tich Hoi nghi Lap hien vao ngay 1 thang 6 nam 1971.
Diosdado Macapagal ke nhiem chu tich Hoi nghi Lap hien sau Garcia. Ve sau, ong lam giang vien truong đai hoc va đuoc Aquino va Ramos bo nhiem vao Hoi đong Nha nuoc.
Corazon Aquino đuoc Ramos, Estrada va Arroyo bo nhiem lam thanh vien Hoi đong an ninh quoc gia. Aquino cung đuoc Arroyo bo nhiem vao Hoi đong Nha nuoc.
Fidel Ramos la nguoi sang lap Quy Hoa binh va Phat trien Ramos. Ong đuoc Estrada bo nhiem lam co van cap cao trong Hoi đong an ninh quoc gia. Arroyo bo nhiem Ramos lam thanh vien Hoi đong Nha nuoc va đai su khong nhiem so. Ong đuoc Duterte bo nhiem lam đac phai vien co nhiem vu đam phan voi Trung Quoc ve nhung tranh chap tren Bien Đong nhung tu chuc vao ngay 1 thang 11 nam 2016 sau khi Duterte co chuyen tham cap nha nuoc đen Trung Quoc vao ngay 16 thang 10.
Joseph Estrada đuoc Arroyo đac xa, khoi phuc quyen chinh tri vao nam 2007. Ong quay tro lai su nghiep đien anh vao thang 11 nam 2009 nham quang ba viec tranh cu tong thong lan thu hai mac du hien phap Philippines cam tai tranh cu. Estrada đuoc Arroyo, Aquino III, Duterte va Marcos Jr. bo nhiem vao Hoi đong an ninh quoc gia. Sau khi that cu tong thong vao nam 2010, Estrada la thi truong Manila tu nam 2013 đen nam 2019.
Gloria Macapagal Arroyo trung cu ha nghi si vao nam 2010 va nam 2022. Tu nam 2016 đen nam 2017 va tu nam 2022, Arroyo la pho chu tich Ha vien. Tu nam 2018 đen nam 2019, ba la chu tich Ha vien, nu chu tich Ha vien đau tien cua Philippines.
Benigno Aquino III đuoc Duterte bo nhiem vao Hoi đong an ninh quoc gia.
Rodrigo Duterte đuoc Marcos Jr. bo nhiem vao Hoi đong an ninh quoc gia.


Danh sach tong thong Philippines Xem them Danh sach Pho Tong thong Philippines
Thu tuong Philippines
Toan quyen Philippines


Ghi chu Tham khao = Thu muc tham khao =


Lien ket ngoai Office of the President of the Philippines Luu tru thang 7 5, 2012 tai Wayback Machine
The Presidential Museum and Library Luu tru thang 5 27, 2016 tai Wayback Machine
1987 Constitution of the Philippines
'We Say Mabuhay' – The anthem of the president of the Philippines
'March of the President of the Philippines' (unofficial title) – song played when the president is given military honors by the Armed Forces of the Philippines