Tong Huy Tong (chu Han: 宋徽宗, 2 thang 11, 1082 – 4 thang 6, 1135), la vi Hoang đe thu tam cua trieu đai Bac Tong trong lich su Trung Quoc. Ong tri vi tu nam 1100 đen nam 1126, va tro thanh Thai thuong hoang tu nam 1126 đen khi Su kien Tinh Khang xay ra vao nam 1127.
Tong Huy Tong đuoc hau the biet đen nhu mot vi Hoang đe chuyen ve van hoa nghe thuat rat noi tieng, mot tai tu phong luu va mot nha tho, nha thu phap, hoa si va nhac cong xuat sac. Ong cung la nguoi suu tam hoi hoa, thu phap va đo co tu cac thoi đai truoc đay cua Trung Quoc, cho xay dung cac bo suu tap lon cho moi đam me cua minh. Ong cung tu viet nhung bai tho cua minh, đuoc biet đen nhu la mot hoa si luon khao khat cong hien, ong đa tao ra kieu thu phap rieng cua minh, quan tam toi kien truc va thiet ke vuon, va tham chi con viet cac chuyen luan ve y hoc va Đao giao. Ong cho tap hop mot nhom tuy tung gom cac hoa si, nha thu phap cung đinh trong han lam thu hoa vien, truoc đo đa đuoc kiem tra trong cac ky thi đe lam quan tai trieu va thuc hien cai cach đoi voi am nhac cung đinh Giong nhu nhung nguoi co hoc thuc khac o thoi đai cua ong, ong la nhan vat rat đa nang. Ong bao tro cho nhieu nghe si tai trieu đinh, va trong danh luc bo suu tap hoang gia cua ong co toi tren 6.000 buc hoa đa đuoc biet đen.. Trong thoi gian tri vi cua minh, Tong Huy Tong sinh hoat xa xi, dung nhoc suc trieu đinh đe thoa man nhung nhu cau cua minh, nhat la viec cong nap Hoa thach cuong tu nhung nam Tuyen Hoa. Huy Tong ton sung Đao giao, trong thoi gian tri vi tu xung la Giao chu Đao Quan Hoang đe (教主道君皇帝).
Tuy nhien, thoi gian tri vi cua ong lai khong đuoc nhu vay boi cac quyet đinh thieu chinh xac đuoc đe ra đoi voi chinh sach đoi ngoai, va su ket thuc thoi ky tri vi cua ong cung đanh dau mot thoi ky đay tham hoa cho nha Tong. Huy Tong bo trung dung gian, đe cho tham quan long hanh dan toi khoi nghia nong dan trong nuoc suot muoi may nam, trong trieu tin nhiem đam gian than Thai Kinh, Đong Quan khien trieu cuong bi lung đoan, đat nuoc roi ren va suy yeu. Tu nam 1115, nguoi Nu Chan o phuong bac noi day chong trieu Lieu, lap ra nha Kim (1115 - 1234). Sau khi diet Lieu, Kim đanh Tong, bat cha con Huy Tong va Kham Tong vao nam 1127. Ong song luu vong tai nuoc Kim trong 8 nam truoc khi qua đoi vao nam 1135.


Than the Tong Huy Tong ten that la Trieu Cat (赵佶), chao đoi vao ngay 2 thang 11 nam 1082, tuc ngay Đinh Ti, thang 10 nam Nguyen Phong thu nam. Ong nguyen la hoang tu thu 11 cua Tong Than Tong Trieu Huc, nhung la hoang tu thu 3 trong so 6 hoang tu con song đen tuoi truong thanh cua Than Tong, me la Kham Tu hoang hau Tran thi, nguyen la My nhan (美人), qua đoi 4 nam sau khi Than Tong mat. Nam sau (1083), thang 10, thu phong Tran Ninh quan Tiet đo su, tuoc Ninh quoc cong (宁國公).
Nam 1085, Tong Than Tong chet, Hoang thai tu Trieu Hu tuc vi, tuc la Tong Triet Tong. Khong lau sau, Trieu Cat đuoc tan phong Toai Ninh quan vuong (遂宁郡王). Nam Thieu Thanh thu ba (1096), phong Binh Giang quan, Tran Giang quan tiet đo su, tien tuoc Đoan vuong (端王). Thoi tre, Trieu Cat đa la mot tai tu xuat chung ve nghe thuat, ong rat co tai nang ve thi ca, thu phap. Đac biet, ong la mot hoa si vo cung xuat sac va tai hoa. Nhung mat khac, Trieu Cat cung la mot ke co ban chat phong đang, lang lo, ham me huong lac theo đung chat mot cong tu phong luu thoi bay gio.
Nam Nguyen Phu thu ba (1100), Tong Triet Tong qua đoi o Phuc Ninh đien khi moi 24 tuoi. Do luc sinh thoi, Triet Tong chi co duy nhat mot nguoi con trai la thai tu Trieu Mau, nhung yeu mang nen khong co nguoi thua ke nen trieu đinh gap rac roi trong viec chon nguoi ke vi. Hom đo me ca cua Triet Tong la Huong Thai hau voi cac quan chap chinh vao cung khoc rang

Quoc gia bat hanh, Đai Hanh hoang đe vo tu, su viec nho cac ong som đinh lieu.
Quan đau trieu la Chuong Đon tau rang

Theo ly thi lap em cung me voi Tien đe la Gian vuong Tu.
Thai hau đap

Lao than khong co con, thi cac vuong cung đeu nhu nhau la thu tu cua Than Tong.
Đon lai noi

Neu nhu the thi lay nguoi con truong la Than vuong.
Thai hau khong đong y bao rang

Than vuong co benh, khong the đam đuong. Tien đe thuong noi Đoan vuong la nguoi co phuc lai menh tho, va tinh nhan hieu, co the lap len ngoi.
Đon bao rang

Đoan vuong la nguoi khinh bac, khong the la quan lam thien ha.
Noi chua dut loi thi Tang Bo gat đi va bao rang moi viec nen nghe theo y cua Thai hau. Thai hau ben cho moi Đoan vuong Cat vao cung ke vi, tuc la Tong Huy Tong. Quan than xin Thai hau đung ra buong rem nhiep chinh. Thai hau cho rang Tu quan đa truong thanh thi bat tat phai buong rem. Huy Tong lai khoc ma cau xin, Thai hau ben bang long.


Đai Tong Hoang đe = Cuu đang tro lai nam quyen =
Sau khi len ngoi, Tong Huy Tong ha lenh xa thien ha, thang trat cho bach quan len mot cap, thuong chu quan, sai su Tong Uyen sang Nha Lieu bao tang. Ton Triet Tong hoang hau Luu thi la Nguyen Phu hoang hau, me đe la Quy nghi Tran thi lam Hoang Thai phi. Lay Chuong Đon la Đac tien, phong Than quoc cong (申國公); lap vo la Thuan Quoc phu nhan Vuong thi lam Hoang hau. Vuong hau la nguoi Đuc chau, con gai cua Tiet đo su Vuong Tao
Sau đo it lau, ong lay Han Trung Ngan, con trai co tuong Han Ki lam Mon ha thi lang. Trung Ngan vao trieu yet kien, trinh bay bon viec: thi nhan trong ngoai, mo đuong ngon luan, bo nghi tu, giam viec dung binh. Huong thai hau đong tinh, trieu chinh dan tro lai trong sang nhu thoi Nguyen Huu khi truoc. Sau đo ong lai trieu tri Bac chau Hoang Ly giu chuc Thuong thu huu thua. Ong cung phong vuong tuoc cho mot so anh em cua minh.
Tong Huy Tong giang chuc nhung nguoi theo phe Thieu Thanh, giang chuc cua bon Thai Kinh, Luu Chung, Thai Bien (em cua Kinh). Thang 4 AL lay Han Trung Ngan lam Thuong thu Huu boc xa kiem Trung thu thi lang; Ly Thanh Than la Mon ha thi lang, Tuong chi Ki la Đong tri Xu mat vien su nam quyen nhu te tuong. Han Trung Ngan trieu cac đai than bi luu đay trong nhung nam Thieu Thanh ve trieu: Pham Thuan Nhan đuoc ban thuoc va đua ve Đang chau, sau đuoc phong Quan Van đien hoc si, lai trieu To Thuc đen Thuong chau lam Ngoc Cuc quan, nhung khong lau sau To Thuc qua đoi.
Tong Huy Tong truy tang cho Luong Đao, Luu Chi, truy phuc quan tuoc cua Tu Ma Quang, Van Ngan Bac, La Đai Phong, Vuong Khue... hon 30 nguoi. Luc đo co Thai hoc Thuong thai sinh Ha Đai Chinh dang so noi Manh hoang hau (bi phe vao thoi Triet Tong) khong co toi gi nen xin phuc hoi ton hieu. Tong Huy Tong nghe theo, đon Manh hau vao cung, phong la Nguyen Huu hoang hau.
Mua thu nam đo, Huong thai hau sau sau thang nghe chinh su, ha chi het buong rem, tu đo Tong Huy Tong đich than chap chinh. Thang 8 nam đo, Chuong Đon do bat can trong luc đua tang đa lam linh cuu Triet Tong roi xuong bun suot ca đem nen bi toi đua ra Viet chau roi Loi chau, cuoi cung om ma chet o Muc chau.
Thang 10 nam 1100, dung Han Trung Ngan lam Ta boc xa kiem Mon ha thi lang, Tang Bo lam Huu boc xa kiem Trung thu thi lang, An Đao tri Xu mat vien su, Pham Thuan Le la Thuong thu Huu thua]] thay cho Hoang Ly bi bai chuc. Vao đau nam nam 1101, Huong Thai hau qua đoi o Tu Ninh đien, co di chieu cho phep truy ton me Huy Tong la Tran thai phi len lam Hoang thai hau, thuy la Kham Tu. Cung nam, Lieu Đao Tong qua đoi, Tong Huy Tong sai Ta Van Quan, Thuong Quan Quan sang Lieu vieng tang.


= Phai Thieu Thanh đac the =
Tong Huy Tong dung tung cho cac gian than khuynh loat quyen hanh trong trieu. Han Trung Ngan bi giem pha va bai chuc, Huu boc xa Tang Bo nam quyen, ra suc gat bo nhung nguoi khong cung canh nhu Nham Ba Vu, Pham Thuan Le, Ly Thanh Than, Tran Quan...
Luc bay gio Cung phung quan Đong Quan la mot ke giao hoat khon ranh, đuoc Huy Tong sai đen Hang chau tim kiem nhung đo co va quy. Thai Kinh luc đo o Hang chau đuoc tin ben ra suc đua đon, chieu chuong đe lay long, roi con đua nhieu buc binh phong, thu hoa gui cho Đong Quan mang ve kinh. Huy Tong xem xong het suc ca ngoi, lai co y dung Thai Kinh. Kinh lai nghe noi Đao Loc tu Tu Tri Thuong hay vao cung lam phep tri benh cua Nguyen Phu hoang hau nen cung het suc lam quen, tang Tri Thuong va lu hoan quan trong cung nhieu vang bac, chau bau va gai đep, vi the trong ngoai đeu biet đen Thai Kinh. Do vay Huy Tong quyet đinh bo nhiem Kinh lam tri phu Đinh chau
Nam 1102, Huy Tong cai nien hieu la Sung Ninh. Ong dung Thai Kinh la tri Đai Danh phu. Sai Kinh ban đau cung phe Tang Bo loai bo nhung nguoi chong đoi. Huy Tong lai quay sang trong dung nhung nguoi thuoc phe Thieu Thanh ma Sai Kinh la đai dien, gat bo phe Nguyen Huu. Sau đo chinh Sai Kinh đuoc Huy Tong tin tuong trong dung ben tim cach hat not Tang Bo, giem pha voi Huy Tong. Huy Tong cach chuc Huu boc xa cua Tang Bo, đay ra Nhuan chau. Do cam ghet Chau Hao nen Thai Kinh kiem mot ban so truoc kia cua Hao to cao Nguyen Phu hoang hau va bao Hao la ke đien cuong. Huy Tong gian lam, cho rang Hao phi bang tien đe va Luu hau ben đay Chau Hao ra an tri o Vinh chau.
O trong cung, Nguyen Phu hoang hau cam ghet viec Nguyen Huu hoang hau phuc vi nen giat day cho Phung Hai chi trich bon Han Trung Ngan đon phe hau ve cung, lai them bon Thai Kinh phu hoa, Huy Tong bat đac di phai ra lenh phe Nguyen Huu hoang hau, đua đen Dieu Hoa cung lam nu quan.
Thang 7 AL nam 1102, Huy Tong dung Thai Kinh lam Thuong thu Ta boc xa, bai bo nhung chinh sach thoi Nguyen Huu, dung phep Thieu Thanh, dung Hi Ninh đieu le co su, lap Đo Tinh tri giang nghi ti, dung be đang Ngo Cu Hau, Vuong Han Chi... hon 10 nguoi lam lieu chuc, cho thuc thi lai tan phap cua Vuong An Thach. Huy Tong con ra lenh cam con chau Tu Ma Quang, La Cong Tru, To Thuc... lam quan o kinh su.
Thai Kinh va Đong Quan lien ket voi nhau tao phe canh trong trieu. Nhan viec trieu đinh đang muon lay lai Hoang chau, Kinh ra suc tien cu Đong Quan cung Vuong Hau cam quan. Đen nam 1104, quan Tong lay lai Hoang chau, Thien chau. Tong Huy Tong lay Thai Kinh lam Tu khong, tan phong Gia Quoc cong, Đong Quan lam Canh Phuc đien su, Tuong chau quan sat su.
Huy Tong nghe theo Thai Kinh muon triet ha đoi thu, cho khac ten phe đang Nguyen Huu gom 120 nguoi, đung đau la Tu Ma Quang Van Ngan Bac len bia đa đe bo cao thien ha, tren bia đe san may chu bia phe đang do chinh tay Huy Tong viet. Nhung nguoi chong đoi tiep tuc bi giang chuc va đay đi xa.
Nam 1105, Ha Đong Ngu lo Kinh luoc su Đao Tiet Phu la tam phuc cua Kinh, du đuoc Tho Phien dang ba chau Bang, Điep, Phan. Huy Tong ban thuong cho Thai Kinh, lay Đong Quan la Hi Ha Lan Hoang Tan Phuong lo kinh luoc an phu che tri su. Dung Truong Khang Quoc lam Tri Xu mat vien, Luu Quy Đong tri, Ha Chap Trung la Thuong thu Ta thua. Thang 3 nam 1105, Trieu Đinh Chi đuoc thang chuc Thuong thu Huu boc xa, Trung thu thi lang, nam quyen te tuong. Tu khi lam tuong, Đinh Chi tro mat voi Thai Kinh, bi Sai Kinh giem pha mat chuc.


= Trieu đinh tranh đau =
Thang gieng nam 1106, Huy Tong nghe loi Ho bo thuong thu Luu Đat, cho pha bo nhung bia đa ke toi đai than Nguyen Huu truoc đay đe to đuc rong rai. Thai Kinh len trieu, thay bia đa bi pha lien lon tieng chui rua truoc đien, nen bi hach toi. Huy Tong bai chuc cua Thai Kinh, xa mien nhung nguoi bi Kinh đay ai.
Nuoc Ha luc nay sau nhieu nam chien tranh cung cam thay met moi nen viet thu ta toi, xin hoa hao, Huy Tong va Trieu Đinh Chi đeu co y bang long. Ha lenh bai Ngu lo Kinh luoc su, doi Đao Tiet Phu đen Hong chau, sai su đen Ha ban viec thong hao. Tu đo Ha chu than phuc va trieu cong hang nam.
Thai Kinh ngam moc moi voi Trinh Quy phi đang đac sung đe đuoc dung tro lai. Quy phi vi trong cung khong co vay canh nen cung muon co cho dua cay. Anh Quy phi la Trinh Cu Trung dang so noi nhung viec lam cua Thai Kinh chi la tuan theo y vua, khong co loi loc rieng tu, Huy Tong bat đau mui long. Cu Trung lai noi viec trieu chinh đa vao ne nep thi viec bai chuc Thai Kinh co đuoc gi. Sau con co Le bo thi lang Luu Chinh Phu ra suc noi giup, nen Huy Tong lai muon dung Kinh. Đau nam Đai Quan nguyen nien (1107), co chieu phuc chuc Thai Kinh la Thuong thu Ta boc xa, Mon ha thi lang. May hom sau, Ngo Cu Hau tuoi gia yeu xin nghi; nen lay Ha Chap Trung la Mon ha thi lang, Đang Tuan Vu la Trung thu thi lang, Luong Tu Mi va Luu Ngac la Thuong thu Ta, Huu thua. Thai Kinh tim co ham hai Luu Đat, sai Thach Cong Bat đung ra to cao khien Huy Tong đay Đat ra Bac chau, sau đo đen thang 3 thi bai chuc tuong cua Trieu Đinh Chi, giang Quan Van đien hoc si, lay con cua Kinh la Thai Du vao chuc Long Đo cac hoc si kiem quan Thi đoc. May hom sau, Trieu Đinh Chi qua đoi, truy tang Tu đo, thuy la Thanh Hien.
Vao thang 5 nam 1107, yeu nhan Truong Hoai To von giao ket voi nha ho Thai, nay cung bon Ngo Tru, Ngo Mau lam phan roi bi giet. Luc đo Thai Kinh con tim cach hai cuu tuong La Hue Khanh, bat con Hue Khanh la Uyen tong vao nha lao, ep khai rang minh va Hoai To muu phan. La Uyen khong nhan toi, nhung Thai Kinh cung đay Hue Khanh ra Tuyen chau. Trung thu thi lang Đang Tuan Vu co nguoi vo la chau Ngo Mau nen cung bi giang chuc đen Tuy chau.
Huy Tong thang Luong Tu Mi đen chuc Trung thu thi lang. Thang 8 AL nam nay, Tang Bo chet o Nhuan chau. Luc Truong Hoai To muu phan, nhieu đai than bi phat hien co lien quan, trong đo co Thai Kinh. Kinh tu thay bat an, may nho co Ngu su trung thua Du Tham va Khai Phong doan Lam Su giau luon viec nay nen Kinh khong bi truy cuu. Vi the Kinh cam kich Lam Su, phong lam Thuong thu Ta thua, con lay Trinh Cu Trung la Đong tri xu mat vien su vao cuoi nam 1107. Đau nam 1108, Thai Kinh đuoc gia phong Thai uy roi Thai su, ban đai ngoc, Đong Quan la Kiem giao tu khong, Phung Ninh quan tiet đo su goi la ban thuong viec khoi phuc Thao chau. Khong lau sau Luong Tu Mi bi bai, Lam Su đuoc cat nhac lam Trung thu thi lang, Du Tham lam Thuong thu Ta thua. Vao thang 10 AL nam 1108, Vuong hoang hau qua đoi, ton thuy la Tinh Hoa, boi tang vao lang Vinh Du.
Xu mat su Truong Khang Quoc bat hoa voi Thai Kinh nen thuong che trach nhung viec lam cua Kinh. Huy Tong ngam bao Khang Quoc giam sat đong tinh cua Kinh. Kinh biet đuoc ben sai Ngo Chap Trung lam Trung thua, muon hac toi Khang Quoc. Khang Quoc dang so noi rang Chap Trung se đan hac minh nen xin tu chuc truoc. Khi Chap Trung vao luan toi that nhu loi Khang Quoc, Huy Tong to ra buc boi đuoi co Chap Trung lam tri Tu chau. Khong lau sau đau nam 1109, Khang Quoc đot nhien khong benh ma mat, co loi đon rang viec nay do Thai Kinh lam. Huy Tong xuong chieu truy tang Khai phu nghi đong tam ti, thuy la Van Gian. Thang 4 AL nam đo, Trung thu thi lang Lam Su bai. Luc Lam Su xuong ten cac cong si đa khong đoc đuoc chu Chan Ang, noi thanh Yen Uong. Huy Tong cuoi bao la đoc sai roi. Lam Su khong nhung ta toi ma con to ra vo le. Ngu su luan toi Lam Su it hoc lai vo le khien Su bi giang chuc tri Tru chau. Lay Trinh Cu Trung lam Tri Xu mat vien, Quan Su Nhan phu ta; Du Tham la Trung thu thi lang, Tiet Ngang va Luu Chinh Phu la Thuong thu Ta, Huu thua. Trinh Cu Trung luc nay lai co hiem khich voi Thai Kinh nen sai gian quan hac toi ban đau chua co hoi am. Cu Trung khong cam tam, lai sai Thach Cong Bat, Truong Khac đan hac tiep khien Kinh bi bai tuong, giang chuc Trung Thai Nhat cung su. Lay Ha Chap Trung la Thuong thu Ta boc xa kiem Mon ha thi lang.
Đau nam 1110 lay Du Tham, Truong Thuong Anh lam Mon ha, Trung thu thi lang, Hau Mong la Đong tri Xu mat vien. Đen mua ha nam đo, Tue tinh lai xuat hien o Khue, Lau; co chieu giam bot nhung cuoc vui, sai Thi tong quan dang loi noi thang ve viec lam sai trai cua quan lai trong trieu, xa thien ha. Nhan đo Thach Cong Bat, Mao Chu, Truong Khac Cong hac toi Thai Kinh bat trung, bat phap, ket be đang tac oai tac quai lung đoan chanh quyen, khong coi vua ra gi, co đen 10 khoan. Huy Tong ha chieu giang Thai Kinh lam Thai tu thieu bao, doi sang Hang chau, bai luon chuc cua Du Tham doi ra Thanh chau. Lay Truong Thuong Anh lam Thuong thu Huu boc xa, Trung thu thi lang, Luu Chanh Phu, Ngo Cu Hau la Trung thu. Mon ha thi lang, Hau Mong, Đang Tuan Nhan la Thuong thu ta, huu thua.
Mua thu nam 1109, Hoang hau Vuong thi qua đoi, thuy la Tinh Hoa. 1 nam sau Huy Tong ha chieu lap Quy phi Trinh thi lam Ke hoang hau. Luc Thai Kinh bi bai chuc, anh cua Trinh hau la Trinh Cu Trung khoe khoang tuong vi chac chan ve tay minh. Huy Tong biet tin khong bang long, nen lay co khong dung ngoai thich ma bai Cu Trung la Quan Van đien đai hoc si, Trung Thai Nhat cung su. Thang 11 AL ha chieu đoi nam tiep theo (1111) la Chinh Hoa nguyen nien. Trong luc nay Đong Quan thay Lieu đa suy yeu nen tim cach xin Huy Tong phuc chuc cho Thai Kinh đe lien hiep voi Nu Chan cung ra quan diet Lieu, dan đen viec mat nuoc tham thuong ve sau.


= Suy tri =
Cuoi nam 1111, nguoi Yen la Ma Thuc von la si toc Lieu thay nuoc Lieu roi loan, gap luc Đong Quan sai su sang Lieu, Ma Thuc len lien he voi su gia, xin ve hang Tong. Đong Quan sai nguoi đua ve trieu gap Huy Tong. Ma Thuc hien ke sach rang

Toc Nu Chan xua nay han nguoi Lieu đen tan xuong tuy, va lai Lieu chu hoang dam that đao, the nuoc khong con đuoc bao lau. Nay ban trieu co the sai su bang đuong bien đen ket minh uoc voi Nu Chan, cung hen đanh Lieu thi đat Yen cung co the thu lai đuoc.
Quan than cho rang Trung Quoc ket than voi Lieu đa hon 100 nam ma bay gio phan lai minh uoc e khong phai đieu co loi. Nhung Huy Tong tin Ma Thuc, phong Ma Thuc la Bi thu thua, ban ho quoc tinh, tuc la Trieu Luong Tu. Tu đo trieu đinh bat đau chuan bi ke hoach gianh lai đat Yen.
Sang đau nam 1112, Huy Tong ha chieu phuc chuc Thai Kinh la thai su, ban phu đe trong kinh thanh va tu đo Kinh đuoc nhiem dung tro lai va tiep tuc tac quai trong trieu. Kinh so cac quan lai tim co to cao minh nen bao van thu cua Mon ha tinh khong can trinh het len keo khien vua phai lao tam, phan lon đe te than xem xet, cho nen nhung van tu to cao Kinh đeu khong con tac dung. Ve sau Kinh co lam sai viec gi cung khong bi trach phat ma quan than cung khong dam dang loi noi thang nua. Cuoi nam đo, Huy Tong theo đe nghi cua Thai Kinh cai cach quan che, đoi tam cong la tam su, Tu đo, Tu khong, Thai uy,... khong la tam cong nen phai bai, đoi Thi trung la Ta phu, Trung thu lenh la Huu bat; Thuong thu Ta boc xa nay la Thai te kiem Mon ha thi lang, Thuong thu Huu boc xa la Thieu te kiem Trung thu thi lang, con bai Thuong thu lenh va van vo huan ban. Cuoi nam 1112, tien phong So quoc cong Thai Kinh la Lo quoc cong, con lay Đong Quan la Thai uy, Ha Chap Trung la Thai te, Thieu pho kiem Mon ha thi lang. Luc nay Huy Tong ngay cang đam chieu trong hoan lac chang thiet gi đen chinh su, lai them Thai Kinh cuc luc hua vao, cho xay nhieu cong trinh ton cong ton cua, bon rut nhan dan, the nuoc đa đi xuong. Nhu nam 1113 đa xay đien Bao Hoa, oc that 75 gian, đo trang suc, thu hoa bay tri nhieu vo ke, ton cua cong rat nhieu. Nhung ke gian ta bat chinh tiep tuc đuoc dung, nhu Cao Cau đuoc phong chuc Thai uy nam 1117.
Luc nay Sung An hoang thai hau Luu thi kieu ngao qua đo, muon can du ca viec ben ngoai, tu thong voi nhieu nguoi. Nam 1113 Huy Tong cung quan than nghi đinh roi phe truat ba ta. Sau Luu thi uat uc treo co tu tu, đuoc tang vao lang Vinh Thai. Sau đo co chieu đoi cong chua la đe co, quan chua goi la tong co, huyen chua la toc co. Quyet đinh tra lai thuy hieu cho Vuong Khue, phuc chuc cua Han Trung Ngan, Tang Bo, An Đao, Ly Thanh Than, Hoang Ly..., lay Ha Chap Trung lam Thieu su vao thang 8 nam đo.
Vao thang 2 nam 1115, Huy Tong ha chieu lap hoang truong tu Đinh vuong Trieu Hoan lam hoang thai tu. Đong Quan đuoc linh chuc Luc bo bien su, tong linh cac đoi quan o phia tay. Truy luan Chi Hoa, Gia Đinh sach cong, phong Han Ki la Nguy quan vuong, phuc quan tuoc cho Van Ngan Bac. Cuoi nam nay, Vuong Hau cung Luu Trong Vu hop quan o Kinh Nguyen, Phu Dien, Hoan Khanh, Tan Phuong cong đanh nguoi Ha, bi that bai, toan quan muoi phan thiet hai đen tam, chin. Hau so toi, nen đut lot cho Đong Quan đe im viec nay đi. Sau đo nguoi Ha tran sang cuop boc o Tieu Quan roi lui ve.
Tong Huy Tong con co nhung so thich khac nguoi. Ong tin tuong Đao giao, vi the trong dung nhieu đao si nhu Quach Thien Tin, Nguy Han Tan, Vuong Lao Chi, Vuong Tu Tich, Lam Linh To... Moi lan đi ra ngoai đeu co hon 100 đao si đi theo thap tung, chang khac gi than tien. Thai Kinh đoan biet Huy Tong thich đo co, nen sai Chu Mien tim cach vo vet trong dan, lap ra cai goi la Ung phung cuc, chuyen cho hoa thach cuong van chuyen vao cung, ngan kho ton kem khong biet bao nhieu ma ke. Pham nhung vat pham quy gia trong nhan gian đeu bi ghi thanh vat ngu dung roi bi thu giu; nguoi chu co y chong đoi lai coi la đai bat kinh. Lai vi đuong chuyen cho kho khan, nhieu khi phai pha nha dan lam đuong, tram ho ta than khap noi.
Mua ha nam 1117, Huy Tong cho dung đan te o phia tay cung Thai At, đoi Thien Ninh Quan thanh Than Tieu Ngoc Thanh cung; đat tuong Truong Sinh đai đe quan; Thanh Hoa đai đe quan; lai ha chieu noi minh la con cua thuong đe la Đai Tieu đe quan; vi so Trung Hoa bi Di Đich buc hiep nen thac sinh xuong tran lam nhan chu đe thien ha quy ve chinh đao. Nay thi tu xung la Giao chu Đao Quan hoang đe. Tram quan thua y chi đo ma dang ton hieu. Luc nay Trinh Cu Trung đang la Thai te, Du Tham la Thieu te, Bach Thoi Trung la Trung thu thi lang. Tien phong Đong Quan la Thiem Tay, Luong Ha tuyen phu su, Khai phu nghi đong tam ti, Giam thu Khu mat vien su; đac cach cho Thai Kinh nam ngay vao trieu mot lan, tong tri tam tinh su; ga Mau Đuc đe co cho con trai cua Kinh. Nam Chinh Hoa thu 8 cai nguyen la Trong Hoai, nam sau (1119) lai cai la Tuyen Hoa. Luc nay trieu đinh giao chien voi Tay Ha bi thua, Đong Quan co tinh noi bai thanh thang; nen đuoc tien phong Kinh quoc cong. Nguoi đuong thoi goi Đong Quan la tuong ba ngang voi Thai Kinh la tuong ong.


= Lien minh tren bien =

Đau nam 1113, truong toc Nu Chan la Hoan Nhan A Cot Đa bat đau khoi binh chong nha Lieu, the luc ngay cang lon, đen nam 1115 thi xung đe, đat quoc hieu la Đai Kim. Nuoc Kim ngay cang lon manh trong khi nuoc Lieu ngay mot suy yeu hon va lien tuc thua tran. Kim lay ngu kinh cua Lieu lam muc tieu, phat đong tan cong, trong vong vai nam đa chiem đuoc phan lon đat Lieu. Trieu đinh nha Tong muon nhan co hoi nay thu lai đat Yen Van ma Hau Tan Cao To Thach Kinh Đuong dang cho Khiet Đan khi xua, nen quyet đinh lien Kim, khang Lieu; lien sai Ma Chanh va Cao Duoc Su đi su sang Kim. Trong luc đo nuoc Lieu lien tiep that the; vao đau nam 1118 Kim Thai To gui thu đoi vua Lieu phai coi minh la anh; cat nhuong Thuong Kinh, Trung Kinh va phu Hung Trung cho minh. Sau khi Lieu chap nhan đieu khoan, hai ben tam ngung chien tranh trong mot thoi gian ngan.
Nam 1118, trieu Tong cu Vu Nghia đai phu Ma Chinh phung menh tu Đang Chau vuot bien đi su, dang thu len Kim Thai To voi noi dung xin hop suc phat Lieu. Nam 1119, nha Kim sai bon Ly Thien Khanh sang Tong ban viec ket minh. Ke tu sau khi Trieu Luong Tu tron sang, trieu đinh nha Tong rat muon đanh Lieu, thu lai đat cu; do đo nhanh chong đi đen lien minh voi Kim. Trong luc đo thi trieu đinh ngay cang suy bai, Huy Tong trong dung gian than Vuong Phu lam thieu te roi thai te. Lai them Ly Bang Ngan la ke ua xiem ninh, moi khi vao cung du tiec lai đua con hat theo, lai con tu thong voi cung tan trong cung; nguoi đuong thoi goi la te tuong lang tu. Vuong Phu co lan đoi luan toi Thai Kinh nen bi bai chuc mot thoi gian; trong khi đo thi dung Truong Bang Xuong, Vuong An Trung lam Thuong thu ta, huu thua. Nam sau, Thai Kinh tuoi gia, hai mat mo han, ben xin đuoc tri si, tuy nhien cac con cua han ta la Thai Du, Thai Thao van nam giu quyen luc trong trieu.
Đau nam 1120, vua Kim pha bo hoa uoc, tien hanh chien tranh voi Lieu lan thu hai. Luc nay Huy Tong đa sai Trieu Luong Tu gia danh mua ngua ma sang Kim ban viec lien minh; trong quoc thu yeu cau đuoc cung diet Lieu, lay lai đat Yen Van. Sau may lan thuong nghi, hai ben đinh ra ban hiep uoc co nhung noi dung co ban nhu sau:

Hai nuoc đeu tu tien quan đanh Lieu, quan Kim đanh lay Thuong Kinh cung Trung Kinh Đai Đinh phu  cua Lieu. Quan Tong đanh lay Tay Kinh Đai Đong phu va Yen Kinh Tich Tan phu.
Tien 40 van Tong tang cho Lieu khi truoc se chuyen sang cho Kim
Sau khi diet Lieu, Kim nhan đat Thuong Kinh, Trung Kinh va Đong Kinh; Tong nhan 16 chau Yen Van va Yen Kinh.
Sau khi hoa uoc đuoc ky ket, vua Kim sai Bot Đong theo Luong Tu ve Bien. Huy Tong viet thu phuc tu

Đai Tong hoang đe gui thu đen Đai Kim hoang đe. Nay co thu hen cung quy quoc đanh Khiet Đan nhu thoa uoc. Đong Quan se đua quan đen tiep ung; quan linh hai nuoc đeu khong đuoc lan sang bien gioi nuoc kia. Chi phi chien tranh do Lieu chi tra; khong ben nao đuoc tu y nhan hoa voi Khiet Đan.


= Đanh dep khoi nghia nong dan =
Trong luc trieu Tong đang tich cuc chuan bi cuoc chien tranh voi Lieu thi trong nuoc, cac cuoc khoi nghia nong dan no ra; ma quy mo nhat la cuoc noi day cua Phuong Lap o Muc chau. Do su boc lot cua nha Tong, nguoi Giang Nam theo Phuong Lap noi day. Cuoi nam 1120, Phuong Lap xung la Thanh cong, đat nien hieu Vinh Lac, tung hoanh khap vung Muc Chau, Thiep Chau đanh đen Hang Chau. Tin thua tran bay ve kinh su, Vuong Phu giau nhem đi vi luc nay trieu Tong chi lo viec chien tranh voi Lieu. Do đo Phuong Lap mac suc tung hoanh o vung đong nam.
Mai ve sau, Hoai Nam phat van su Tran Cau dang thu cao cap, xin trieu đinh nhanh chong ra quan. Huy Tong that kinh, ben gac chuyen bac phat, tap trung on đinh ben trong. Co chieu lay Đong Quan lam Giang Hoai Kinh Triet tuyen phu su, cung Đam Tich dan 150.000 binh dep loan. Đong Quan đen đat Ngo, nghe noi dan chung khon kho ve viec cong nap hoa thach cuong, ben cho bai đi; lai cach chuc cua Chu Mien, nhan dan đeu ha da. Luc nay Phuong Lap vay ham Cu chau, Vu chau, Nghiem Chau va Tu chau. Giua nam 1121, Phuong Lap bi quan Đong Quan đanh bai o Tu chau phai lui ve Hang chau, dua vao the nui hiem tro ma co thu. Thang 4 nam 1121, Phuong Lap lai thua tran mat 700.000 quan, phai bo tron roi bi bat va xu tu. Cuoc khoi nghia bi dep tan.
O huyen Van Thanh, Son Đong co hao kiet la Tong Giang (tuc Tong Cong Minh) noi day. Tri Hai chau Truong Thuc Da nghi ke moi du hang đuoc. Tinh hinh trong nuoc yen ang tro lai, Huy Tong lai sa vao con đuong an choi truy lac. Vuong Phu lai tau xin lap lai Ung phung cuc va Hoa thach cuong; đieu nay rat hop y voi Huy Tong. Huy Tong ben cu Vuong Phu va Luong Su Thanh quan viec thu nap trong đai noi. Hai ke nay tha ho lam dung cong quy, bo lam cua rieng. Lai co chieu xet cong gia Đong Quan, Thai Kinh lam thai su, Vuong Phu lam thieu pho, Trinh Cu Trung lam thieu te (1121).


= Chien su o Yen Van =
Trong luc chien su, noi bo nuoc Lieu chia re khien nuoc Lieu cang suy yeu. Quan Kim tien đanh Trung Kinh va Tay Kinh; Lieu Thien To Đe kinh hoang bo chay ve Giap Son. Sau khi đanh dep khoi nghia nong dan, Huy Tong co y muon duong quan, nhung Kim lai sai su sang thuc giuc ra quan. Huy Tong nghe loi Vuong Phu, quyet đinh xuat quan, phong Đong Quan lam Ha Bac, Ha Đong lo tuyen phu su; Thai Du la pho đem 150.000 quan bac phat. Đai than Tong Chieu dang so xin giet Vuong Phu va Trieu Luong Tu, giu tinh nghia anh em voi Lieu; lien bi đay ra Hai Nam. Vuong Phu thong ke so trai trang, nhan 2600 van lang lam quan phi. Đong Quan đen Cao Duong quan; treo bang hieu du dan đat Yen, co ghi la đieu dan phat toi. Lai cung Chung Su Đao tien theo huong đong; Tan Hung Tong tien theo huong tay đanh toi Pham Thon. Tieu Can cam quan ra đanh, đanh bai Tan Hung Tong o Pham Thon. Chung Su Đao cung bi Da Luat Đat Thuc đanh bai phai lui ve Hung chau.
Nguoi Lieu sai su sang trach cu; Đong Quan ben đo trach nhiem cho Chung Su Đao khien Su Đao bi Vuong Phu bai chuc. Huy Tong nghe tin thua tran, voi ha lenh rut quan.
Mua thu nam đo, Vuong Phu nghe tin Lieu co tang, lai xin bac phat. Huy Tong lai lenh cho Đong Quan, Thai Du tien quan. Tuong giu Trac chau la Quach Duoc Su đem hai chau Trac Dich hang trieu Tong. Quan Tong tien đanh Luong Huong thi bi Tieu Can đanh cho tan tac. Hom sau Quach Duoc Su, Cao The Tuyen bi mat dan quan tap kich trai Lieu cung thua; Luu Dien Khanh hoang su bo tron. Tieu Can đua quan sang Trac Thuy; Luu Dien Khanh lai lui ve Hung Chau. Đong Quan thua tran lien tuc; so bi bat toi nen van ngam sai su đen Kim xin đuoc cung đanh Yen Kinh. Luc đo Trieu Luong Tu đuoc cu đi su. Vua Kim trach ve viec ra quan cham chap va du đinh đanh vao Yen Kinh; sau khi viec thanh chi tra cho Tong sau chau Ke, Canh, Đan, Thuan, Trac, Dich; hai chau Binh, Loan la thuoc ve Kim. Trieu Luong Tu co tranh cai nhung khong đuoc.
Đau nam 1123, vua Kim chia quan lam ba đao tien đanh Yen Kinh. Yen Kinh that thu; Tieu Can va Tieu Thai hau chay ve Thien Đuc. Nam kinh cua Lieu đeu thuoc ve Kim. Ben Tong lai sai Trieu Luong Tu đen ban ve ba chau Binh, Loan, Doanh. Kim khong theo va con đoi nhung nguoi Lieu bi bat. Vuong Phu lai sai Luong Tu đi su lan nua. Vua Kim to ra tuc gian, ben thu thue o Yen Kinh. Luong Tu phan đoi, nhung ben Kim khong nghe. Trieu Luong Tu đanh phai xuat 20 van thach luong cho Kim. Nam 1123, Kim sai Ly Tinh đen Tong ban viec tien nop va tien thue o Yen Kinh. Vuong Phu noi tien nong thi y nhu thoi Lieu, nhung tien thue Kim khong the lay het đuoc. Trieu Luong Tu lai đuoc cu sang Kim. Sau nhieu lan tranh luan gat gao, hai ben đinh ra hoa uoc nhu sau:

Tien thue 40 van cap cho Lieu nay chuyen sang cho Kim
Hang nam thue ma o Yen Kinh tinh thanh 100 van
Le sinh nhat đoi ben đeu co su chuc mung, lap quan he buon ban voi nhau.
Tong lay Yen Kinh sau chau truoc nui, nhung chau sau nui va vung Tay Bac Yen Kinh la cua Kim.
Kim sai su sang trinh minh uoc. Đong Quan, Thai Du vao thanh Yen Kinh. Tuy nhien luc đo thi Kim đa cuop boc sach sanh sanh va bat dan ve phuong bac, nen Yen Kinh va sau chau tro nen hoang tan. Hai nguoi lai keo ve Bien, noi doi rang nhan dan Yen Kinh tu gia đen tre ra phu phuc hai ben đuong đot huong lay mung. Huy Tong mung lam, phong Đong Quan la Tu Du quoc cong; Thai Du la Thieu su, Trieu Luong Tu la Dien Khang đien hoc si, Vuong Phu la Thai su; Trinh Cu Trung lam Thai bao (it lau sau Cu Trung qua đoi). Lai cu Ta thua Vuong An Trung lam Khanh Vien quan tiet đo su, Quach Duoc Su lam Đong tri phu su, quan viec o Yen Kinh.
Nam 1125, Lieu Thien To Đe Da Luat Dien Hi bai tran; bi phe lam Hai Tan vuong.


= Nuoc Kim uy hiep =

Tuong giu thanh Binh chau la Truong Giac nguyen la tuong cu cua trieu Lieu, vi khong chiu tuan phuc nguoi Kim nen nay sinh y khac; muon trung hung nha Lieu, đon vua Lieu tro ve phuc quoc; nen muon xin đau hang Tong đe co đuoc mot nguon vien binh lon manh. Vuong An Trung o Yen Kinh cung co du đinh chieu hang Truong Giac, nen gui thu ve trieu trinh bay ro nguyen do đo. Trieu đinh cho tri phu Yen Son Tieu Đo lien lac voi Truong Giac. Vao thang 6 AL nam đo, Giac viet bieu xin hang gui ve Yen Kinh, Vuong An Trung bao ve trieu.
Vuong Phu tai Bien Kinh biet chuyen o Binh chau, rat mung ro, khuyen Huy Tong nen chieu nap. Trieu Luong Tu can rang neu nhan hang than thi mat long nguoi Kim. Huy Tong khong nghe, giang chuc Luong Tu roi đoi Binh chau thanh Thai Ninh quan, cho Truong Giac lam tiet đo su, đoi đoi con chau đuoc the tap, mien thue ba nam cho dan Binh chau. Thang 11 AL nam đo, Huy Tong gia hanh phu đe cua Vuong Phu, cung Phu va Luong Su Thanh uong ruou thau đem suot sang, đen noi say khuot khong day đuoc; ca ngay khong len trieu, nhan tinh bat an. Mai đen chieu thi ong moi tinh ruou va len trieu. Thuong thu huu thua Ly Bang Ngan ban rang Vuong Phu duong nhu muon bien nha vua thanh tien ruou. Huy Tong co phan e ngai, do đo ve sau khong đen cho Vuong Phu nua.
Tin Truong Giac đau hang bay ve trieu đinh nha Kim. Vua Kim moi la Thai Tong Hoan Nhan Thinh gian lam, sai Oat Li Bat đanh Binh chau, hoi toi trieu Tong. Luc đo nguoi Tay Ha lai sang lan cuop Đam Chan chong khong noi; roi bi Thai Du, Đong Quan giem pha nen mat chuc, trieu đinh dung Đong Quan lam Luong Ha Yen Son lo tuyen phu su. Luc nay ngan kho can kiet; trieu đinh lai gap vi viec quan nen cho bat may chuc van dan phu o Kinh Tay, Hoai Nam, Luong Triet, Kinh Ho đen phuc dich; ai khong đi phai đong 30 quan. Nhung cuoi cung chi co vai van ma dan tinh ta than khap noi.
Quan Kim vay đanh Binh chau va khong lau sau thi pha thanh. Truong Giac chay ve Yen Kinh. Oat Li Bat đem quan toi đoi, doa se đanh vao Yen Kinh. An Trung đanh chem mot ke khac, giao đau cho nguoi Kim nhung bi nhan ra. An Trung đanh phai giao nop thu cap cua Giac cho nguoi Kim. Quach Duoc Su do đo nay sinh y khac, ben đau hang nguoi Kim.
Thang 9 AL nam 1124, Huy Tong lay Bach Thoi Trung lam thai te; Ly Bang Ngan lam thieu te; Truong Bang Xuong la Trung thu thi lang; dung Thai Kinh lam tam tinh su. Thang 11 AL, Vuong Phu khong đuoc long thai tu, nen co y lap Van vuong Khai (con trai thu hai cua Huy Tong). Ly Bang Ngan đem viec tau len, do đo Vuong Phu mat chuc. Tien phong Đong Quan la Quang Duong quan vuong, lenh tri binh Yen Son lo chong đo voi nguoi Kim.


= Nhuong ngoi chay giac =

Kim tu lau đa co y chinh phat Trung Nguyen, nay gap viec Truong Giac nen cang co co đe noi. Thang 11 nam 1125, Kim Thai Tong lenh cho Ta Da lam Đo nguyen soai đieu đong viec quan; Niem Mot Hat lam pho; chia quan lam hai canh tan cong Thai Nguyen, Yen Son. Đong Quan khong biet chuyen, con sai Ma Khoang va Tan Hung Tong đen cho trai Kim đoi hai chau Ung, Uy. Niem Mot Hat bat hai su quy lai minh y nhu le tiet khi gap vua Kim roi hoi toi trieu Tong dung nap ke phan loan, roi tuyen bo truoc nui, sau nui đeu la đat cua Kim. Roi sai Tan Li Mau đen Tong, đoi phai cat Ha Đong, Ha Bac, lay song Hoang Ha lam ranh gioi. Đong Quan so qua lien tim cach chuon thang. Nguoi Kim pha hai chau Ke, Canh, đanh vao Yen Kinh. Quach Duoc Su san co y khac, ben giet chet Thai Tinh roi đau hang nguoi Kim. Oat Li Bat cho Duoc Su lam tien phong, chiem tron đat Yen, Van, san sang vuot song.
Tin bai tran bay toi Bien Kinh, ca trieu đinh nha Tong bang hoang. Huy Tong co y nhuong ngoi va doi đo ve Nam Kinh. Theo kien nghi cua Vu Van Hu Trung, ong xuong chieu tu ke toi minh, thai bot cung nhan, bai bo mot so ti, cuc; lenh Hu Trung la Luong Ha tuyen phu su, cung Chung Su Trung, Dieu Co len bac chong giu. Thai thuong thieu khanh Ly Cuong va Cap su trung Ngo Man đe nghi thai tu len ngoi. Hom đo, Ly Cuong lay tay can mau viet bieu, thinh theo chuyen Đuong Tuc Tong o Linh Vu xua kia, xin nha vua nhuong ngoi cho thai tu.
Ngay 18 thang 1 nam 1126, Huy Tong xuong chieu nhuong ngoi, xung la Giao chu Đao quan thai thuong hoang đe lui ve cung Long Đuc, hoang hau Trinh thi la Thai thuong hoang hau. Thai tu Hoan noi ngoi, tuc la Tong Kham Tong..


Bi bat va qua đoi o Kim Tet nguyen đan nam đo, Oat Li Bat suat quan nam ha lan nua. Bon Thai Kinh, Vuong Phu đua nhau xem ai chay truoc, ban than thuong hoang cung tim đuong bo chay. Thai Du, Vu Van Hu Trung đua thuong hoang chay ve huong đong. Đang tren đuong đi, sap qua cau, bon ve si ua len theo. Đong Quan so đi cham thi nguoi Kim đuoi đen, ben ban ten chan ho lai. Sau đo Thuong hoang tu Bac chau chay ve Nam Kinh. Luc nay trieu đinh giet bon Vuong Phu, Thai Kinh, Đong Quan; dung Ly Cuong lam tuong; chong giu quyet liet; đen thang 2 thi nguoi Kim phai lui.

Thang 4 nam Tinh Khang nguyen nien (1126), Thuong hoang nghe tin chien su đa yen, lien ve kinh. Sau đo nguoi Kim lay co Tong muon khoi phuc Khiet Đan ma lai tien hanh nam tien. Thang 11, hai lo quan Kim tien xuong phia nam. Luc nay Ly Cuong bi bai chuc, Chung Su Đao tu chien, nen thuc luc cua trieu Tong khong con đuoc bao nhieu. Quan Kim nhieu lan tan cong vao cac cua trong thanh Bien Kinh, quan Tong chiu mot so thiet hai. Ben ngoai, nguoi Kim cung pha đuoc nhieu chau quan o Ha Bac. Ve sau nguoi Kim đanh mot tran lon vao thanh, Luc giap binh ra chong va bi đanh tan tac. Bay gio co Quach Kinh tu xung biet dung phap thuat co the đanh lui quan Kim. Kinh lien mo cua Tuyen Hoa, khong giao chien voi quan Kim ma bo tron. Quan Kim thua thang đanh manh vao thanh, vao Nam Huan Mon, thong che Dieu Huu Trong tu chien, Luu Dien Khanh cung bi chet; ngoai ra con co Ha Khanh Ngon, Tran Khac Le, Hoang Kim Quoc... Thanh Bien Kinh bi pha. Đo la ngay 25 thang 11 nhuan nam Tinh Khang thu nhat, tuc 9 thang 1 nam 1127.
Tong Kham Tong sang trai Kim ban chuyen hoa nghi, bi Kim bat đi. Niem Mot Hat đoi lap thai te Truong Bang Xuong lam vua Trung Nguyen thi chung moi rut quan. Lai buc thuong hoang, thai hau ra khoi kinh thanh. Truong Thuc Da ngan lai, thuong hoang tho dai va co y tu van bang thuoc đoc. Đo tuan kiem Pham Quynh ep Thuong hoang, Thai hau, Van vuong Khai va phi tan, cong chua... va toan bo hau cung ra khoi thanh. Chi co Nguyen Huu hoang hau Manh thi đa bi phe, Khang vuong Trieu Cau o ben ngoai va mot so cong chua so sinh khong bi bat đi. Niem Mot Hat lay ban ke khai ten ho phi tan, tong that khoang 3000 nguoi, bat Thuong hoang, Kham Tong mac quan ao nguoi Ho. Truong Bang Xuong đuoc lap lam So đe o Trung Nguyen.
Ngay 9 thang 1 nam 1127 sau nhieu ngay cua cac vu cuop boc, ham hiep, tham sat, quan Kim đua Thuong hoang, Kham Tong va phan lon tong that cung mot so quan lai ve phuong bac. Tuy nhien, khong lau sau mot nguoi con trai thu cua Huy Tong la Trieu Cau đa đuoc đua len ngoi hoang đe vao thang 5 nam 1127, tuc la Cao Tong nha Nam Tong.
Ngay 20 thang 3 nam 1127, Kim Thai Tong ha lenh phe Thuong hoang va Kham Tong lam thu nhan, sau đo ong bi đua đen kinh đo nuoc Kim vao 21 thang 8 nam 1128, sau đo bi ep phai mac ao xo gai vao lay o mieu Kim Thai To Hoan Nhan A Cot Đa roi bi giai vao trieu, bi vua Kim lam nhuc. Kim Thai Tong phong ong lam Hon Đuc cong, Kham Tong la Trong Hon hau, sau đo doi hai cha con đen Han chau ngay 26 thang 10 nam đo. Thang 7 nam 1130, Hon Đuc cong bi đua đen thanh Ngu Quoc (Nay thuoc huyen Y Lan, tinh Hac Long Giang, Trung Quoc), luc nay chi con khoang 140 nguoi tuy tung đuoc đi theo.
Đe tang them su si nhuc, khoang 300 the thiep hoac cong chua, quan chua nha Tong bi nha Kim bat đen Tay Y vien (洗衣院) lam tap dich, nhieu nguoi trong so đo con bi bat lam ky nu phuc vu cho quy toc, tuong linh nha Kim hoac bi quy toc nha Kim nap lam the thiep, tham chi bi đem ban thuong nhu chien loi pham (Thang gieng nam Thien Hoi thu 6 (1128), khi su gia Nam Tong Vuong la Luan đen Van Trung, te tuong Kim la Hoan Nhan Tong Han đem 1 nguoi đan ba va 1 nguoi con gai trong tong that nha Tong tang cho ong ta; lai đem 1 nguoi con gai tong that tang cho su gia đi theo la Chu Tich. Vi Chu Tich khong nhan nen bi xu tu).
Su bien Tinh Khang la moi han to lon chua tung thay đoi trieu đinh va than dan nha Tong, va cung la noi nhuc hiem thay đoi voi 1 trieu đai trong lich su Trung Quoc.
Thang 6 nam 1135, Hon Đuc cong qua đoi o thanh Ngu Quoc, tho 53 tuoi. Thang 2 nam 1141, nhan Kim - Tong ban chuyen nghi hoa nen Kim chu ha lenh truy phong Hon Đuc cong lam Thien Thuy quan vuong, thang Trong Hon hau lam Thien Thuy quan cong. Nam 1142, sau hoa uoc Thieu Hung, Kim cho phep me Cao Tong la Vi thai hau đua thi hai ong đuoc trieu Nam Tong đua ve nuoc, tang tai Vinh Huu lang, đat Coi Ke.


Nghe thuat, thu phap, am nhac, van hoa Huy Tong cung la mot hoa si, mot nha tho va mot thu phap gia lon o Trung Quoc. Ong cung choi đuoc co cam (nhu đuoc minh hoa trong buc tranh 聽琴圖 hay Thinh cam đo); ong cung co Van cam đuong (萬琴堂) trong cung đien cua minh. Cac chu đe chinh trong cac buc hoa cua ong la chim va hoa. Trong so cac tac pham đang chu y co Phu dung cam ke đo, Đao cuu đo, Thuy hac đo. Ong cung sao chep lai cac buc hoa Quac quoc phu nhan du xuan đo (luu giu tai Vien Bao tang tinh Lieu Ninh) va Đao luyen đo cua Truong Huyen thoi Đuong. Ban mo phong Đao luyen đo cua Huy Tong cung la ban sao duy nhat cua buc hoa nay con ton tai đen nay. Hien tai no đuoc luu giu tai Vien Bao tang Nghe thuat, Boston, Massachusetts, Hoa Ky. Ong cung nghi ra "Sau kim the" hay "Sau kim thu" (瘦金體/瘦金书), mot kieu viet chu trong nghe thuat thu phap. Ten goi "Sau kim the" la do tren thuc te kieu viet cua Huy Tong thanh manh tuong tu nhu soi vang, xoan va đao nguoc.
Nien hieu cuoi cung cua ong (Tuyen Hoa) cung đuoc su dung đe mieu ta mot kieu hoi hoa co vien o dang cuon. Trong kieu nay, cac đuong vien mau đen đuoc them vao giua mot so mat lua. Ong cung cho bien soan "Tuyen Hoa hoa pho", "Tuyen Hoa thu pho" va "Tuyen Hoa bac co luc" la nhung sach ve mi thuat co gia tri.
Nam 1114, theo đe nghi cua Vua Due Tong cua Vuong quoc Cao Ly, Huy Tong đa gui toi Kinh đo Khai Thanh (개성/開城) cho trieu đinh nuoc nay mot bo nhac cu đe su dung cho nhac cung đinh. Hai nam sau, vao nam 1116, ong lai gui mot mon qua khac lon hon cung la cac nhac cu (tong cong 428 nhac cu) cho Trieu đinh Cao Ly, lan nay la cac nhac cu cho nha nhac, mo đau cho truyen thong aak (아악, nha nhac) cua quoc gia nay.
Huy Tong cung la nguoi say me tra. Tu tay ong viet cuon sach Đai Quan tra luan (大观茶论) khoang nhung nam 1107-1110 gom 20 chuong, voi nhung mieu ta chi tiet va bac thay nhat ve cac kieu pha che va thuong thuc tra cau ky thoi nha Tong.


Đanh gia Thoat Thoat nhan xet ve Tong Huy Tong trong Tong su

Tai hoa giua thoi Tong, Chuong, Thai la thu pham hang đau, Trieu Luong Tu la ke phu theo. Luc Triet Tong bang, Huy Tong chua lap, Chuong Đon đem cai su khinh miet cua minh, phan đoi ong len ngoi đe. Lieu Thien To bi diet vong, Truong Giac tu Binh chau quy phuc, Luong Tu thay the cho rang neu chap nhan thi thanh ra that tin voi Kim, viec binh đao do vay noi len. Neu theo ke cua hai nguoi đo, Tong khong lap Huy Tong, khong nhan Truong Giac thi Kim dau co manh cung nao co the lay ly do gi ma phat Tong? The moi biet bien co mot khi toi, tuy la tieu nhan ma cung co luc nhan ra đuoc, con quan tu khong sao khong che noi. Tich noi nguyen do Huy Tong mat nuoc khong phai la vi ngu nhu Tan Hue, tan bao nhu Ton Hao; cung khong phai vi co su soan đoat nhu thoi Tao, Ma; ma chinh la do tu tri chi co khon vat, dung tam khong sau de thay đoi, ban đau bai xich chinh su, gan gui gian du. Thai Kinh lay tam gian xao ma me hoac ong khien cho cai kieu xa dam dat đen. Tin vao nhieu su hu vo, tieu dung lang phi lam khon kiet suc dan. Lai bo be quoc chanh, tuan du khong ngot. Khi Đong Quan đuoc dung, viec binh roi ren khien hoa lon cang mau đen. Đe roi nuoc bi mat, than bi nhuc chang khac nao Thach Tan Trong Quy khi xua. Tich noi luc Tay Chu moi tan tao, Trieu cong tung khuyen Vu Vuong khong the lay vo ich hai đieu co ich, khong the lay vat la ma bo đi thu huu dung. Thoi đo ta đang Hi Phong, Thieu Thanh con nhieu, ra suc kich đong; Huy Tong lai con tin nhiem bon chung dan đen ket cuc tham te. Tu xua quan vuong thich thuong ngoan ma đen than vong, tung duc đen noi that bai thi chinh Huy Tong co the xem la mot trong so đo.
Thoat Thoat con binh luan them: Tong Huy Tong moi su đeu co kha nang, chi rieng viec lam vua thi vo nang.
Co nguoi noi cuoc đoi cua Trieu Cat la mot phien ban cua Nam Đuong Hau Chu Ly Duc. Ve chinh tri, ho đeu u me, trong dung gian than. Ve đoi song, ho tieu pha vo đo. Nhung lai đeu co tai nang xuat chung ve nghe thuat. Ly Duc theo Phat, con Trieu Cat lai theo Đao. Cuoi cung ho đeu bi bat lam tu binh, ngay ca thoi gian lam tu binh cung rat khac thuong.


Giai thoai ve moi tinh voi Ly Su Su Trong dan gian thuong ban ve cuoc tinh cua Tong Huy Tong voi ki nu Ly Su Su. Luc đo, trong cung tuy co hang ngan phi tan, nhung Huy Tong con chua vua y, muon vi hanh ra ngoai tim thu vui trong dan gian, vi the gap đuoc ca ki nay. Tuy khong ruoc Su Su ve cung nhung Huy Tong van phong cho ba ta lam phi va đao mot con đuong ham thong đen ki vien. Tuy tro thanh phi tan cua nha vua, nhung Su Su van rat đa tinh. Bay gio co Chu Bang Ngan, hieu la My Thanh, la mot nhac cong noi tieng. Tuy biet Su Su đa la phi tu cua Huy Tong nhung van khong no đoan tuyet.
Mot hom khi Huy Tong đen cho Ly Su Su thi cung la luc Chu Bang Ngan đang o đo. Su Su ben giau Bang Ngan duoi gam giuong roi ra tiep Huy Tong. Chu Bang Ngan chung kien chuyen tinh nay, nen viet ra bai ca Thieu nien du, ke lai tinh canh hom đo, roi đua cho Ly Su Su đoc. Mot lan lo mieng, Su Su đoc bai tho truoc mat Huy Tong va con noi đo la cua Bang Ngan. Huy Tong noi gian, lien sai Truong Qua boi moc toi cua Bang Ngan, đuoi ra khoi kinh thanh.
Hom sau Huy Tong đen cho Su Su thi khong thay đay. Khi Su Su tro ve, noi la tien Bang Ngan, roi đoc mot bai tho cua Bang Ngan. Huy Tong nghe xong hai long va men phuc tai nang, lien phong cho chuc quan chuyen coi viec sang tac am nhac trong cung.
Khi nhi đe bi giai len bac, Su Su tu tim đen trai Kim, đoi gap thuong hoang. Quan Kim thay Su Su đep nhu vay thi muon đua len bac luon. Su Su đong y, chi xin gap Huy Tong. Hai nguoi om nhau khoc hoi lau thi quan Kim đen giai nang đi. Su Su ben nuot tram cai toc vao bung ma tu van.


Nien hieu Cac nien hieu đuoc su dung trong thoi ky tri vi cua Tong Huy Tong la:

Kien Trung Tinh Quoc (建中靖國) 1101
Sung Ninh (崇寧) 1102-1106
Đai Quan (大觀) 1107-1110
Chinh Hoa (政和) 1111-10/1118
Trong Hoa (重和) 11/1118-2/1119
Tuyen Hoa (宣和) 2/1119-1125


Cac Te tuong thoi Huy Tong Han Trung Ngan, Ly Thanh Than: 1100
Tang Bo: 1100 - 1102
Thai Kinh: 1102 - 1105
Trieu Đinh Chi: 1105 - 1107
Thai Kinh (hay Sai Kinh, lan 2): 1107
Luong Tu Mi, Luu Ngac: 1107 - 1108
Du Tham: 1108 - 1109
Ha Chap Trung: 1109 - 1110
Truong Thuong Anh: 1110 -
Thai Kinh (hay Sai Kinh, lan 3): 1112 - 1120
Bach Thoi Trung: 1116 - 1127


Gia đinh = Hau phi =
Hien Cung hoang hau Vuong thi (顯恭皇后 王氏, 1084 - 1108), nguoi Khai Phong, cha la Đuc chau Thu su Vuong Tao (王藻). Ba la me cua Tong Kham Tong, Vuong Hoang hau can kiem, đuc đo, lai on hoa nhung nhan sac suy kem nen khong đuoc sung ai. Trong cung luc đo, Trinh Quy phi va Vuong Quy phi đang đuoc thanh sung.
Hien Tuc hoang hau Trinh thi (顯肅皇后 鄭氏, 1079 - 1137), nguoi Khai Phong, cha đuoc phong tuoc Thai su - Nhac Binh Quan vuong (樂平郡王). Von la thi nu cua Kham Thanh Hoang thai hau Huong thi. Khi Huy Tong con la Đoan Vuong, thuong vao cung thinh an Hoang thai hau, trong thay Trinh thi xinh đep, ngon tu thong tue ben đe y. Sau khi Huy Tong đang vi, lien sach phong lam Hien phi (賢妃), khong lau sau thi phong lam Quy phi (貴妃). Trinh Quy phi my mao xuat chung, ca mua hoan my, lai thuong hay giup Huy Tong xu ly tau chuong. Sau khi Hien Cung hoang hau Vuong thi gia bang (1108), Huy Tong moi sach lap Trinh Quy phi lam Hoang hau. Su bien Tinh Khang xay ra, ba bi nguoi Kim bat giu. Nam Thieu Hung nguyen nien (1131), ngay 23 thang 12 (tuc ngay 25 thang 1 duong lich), Trinh thai hau qua đoi o Ngu Quoc thanh (五國城), tho khoang 52 tuoi. Nghe tin ba qua đoi, Tong Cao Tong o phuong Nam truy tang thuy hieu Hien Tuc hoang hau (顯肅皇后), hai cot đuoc hop tang cung Huy Tong o Vinh Huu lang (永祐陵), Coi Ke.
Hien Nhan hoang hau Vi thi (顯仁皇后 韋氏, 1080 - 1159), tuc Vi Hien phi (韋賢妃), me cua Tong Cao Tong. Ban đau phong Ngu thi (御侍), Tai nhan (才人), Tiep du (婕妤), tien phong Uyen dung (婉容), nhan sac suy kem nen cung khong đuoc sung ai. Do con trai la Khang Vuong Trieu Cau co cong cuu gia, ma đuoc phong len Hien phi.
Minh Tiet hoang hau Luu thi (明節皇后 劉氏, 1088 - 1121), von ho Tuu (酒), la cung nu hau ha Chieu Hoai hoang hau (昭怀皇后) cua Tong Triet Tong. Sau khi Chieu Hoai hoang hau Luu thi mat, ba xuat cung nhung sau đo đuoc Noi thi Duong Tien (楊戩) đua nhap cung tro lai, sach phong Thuc phi (淑妃) nhung lai xung lam An phi (安妃). Luu An phi dung mao tuyet sac, tam y sau sac, gioi hoa trang, an van long lay, rat đuoc Huy Tong hoang đe sung ai. Sinh đuoc 3 Hoang tu va 1 Cong chua. Sau khi ba mat, do tinh y sau đam nen Huy Tong truy phong lam Chinh cung Hoang hau, ong con lam mot bai truy đieu cho ba sau khi qua đoi.
Minh Đat hoang hau Luu thi (明達皇后 劉氏, ? - 1113), xuat than han vi, nhung dung mao tuyet my, đuoc Huy Tong lam hanh, tu vi Tai nhan (才人) tien phong Tiep du (婕妤), Tu dung (修容) roi Quy phi (貴妃), chi sau Trinh Hoang hau. Luu Quy phi sinh ha 3 Hoang tu va 2 Cong chua. Sau khi ta the moi đuoc truy phong lam Chinh cung Hoang hau.
Y Tuc Quy phi Vuong thi (懿肅貴妃 王氏，? - 1117), cung voi Hien Tuc Hoang hau tung la thi nu cua Kham Thanh Hoang thai hau Huong thi, Huy Tong thay ba co nhan sac lai huu le nen co cam tinh. Sau khi Huy Tong đang co, phong lam Binh Xuong Quan quan (平昌郡君), sau thang Quy phi (貴妃), đung đau cac bac phi tan. Sinh đuoc 2 hoang tu va 4 cong chua.
Quy phi Kieu thi (貴妃喬氏), cung Vi Hien phi la thi nu cua Trinh Hoang hau, ca hai đong cam cong kho ket lam ty muoi. Kieu thi do tu sac my mieu, đuoc Huy Tong chu y truoc, sau khi sung hanh, Kieu thi lien tien cu Vi thi cung huong thanh an. Sau su bien Tinh Khang, ba cung Vi Hien phi bi nguoi Kim bat, Vi Hien phi sau đuoc bao lanh quay ve phuong Nam, Kieu thi bi giu lai, ca hai đeu khoc tham thiet truoc khi chia tay. Khong ro ba chet nam nao tai Ngu Quoc thanh.
Thoi Quy phi (崔贵妃 , 1091 - 1130) , xuat than cung nu đuoc Huy Tong sung hanh. So phong Binh Xuong Quan quan (平昌郡君) , dan phong Tai nhan (才人) , My nhan (美人) , Tiep du (婕妤) , Uyen dung (婉容) , Hien phi (贤妃) , Đuc phi (德妃) roi Quy phi (貴妃). Luu Quy phi qua đoi , Huy Tong đau buon khon xuoi , chi co Thoi phi la khong đau buon , nam Tuyen Hoa thu 4 (1122) lien bi phe truat , sau su bien Tinh Khang cung bi bat đi theo , khong ro ket cuc.
Duong Hien phi (杨贤妃 , ? - 1115) , me cua Thuan Thuc Đe co va Han vuong Trieu Xuan. Nam Sung Ninh thu nhat (1102) phong Vinh Gia Quan quan (永嘉郡君) , Sung Ninh thu 3 (1104) thang Tai nhan (才人) , nam Đai Quan thu 2 (1108) thang My nhan (美人) , nam Chinh Hoa nguyen nien (1111) thang Tu dung (修容) , qua đoi bon nam sau , truy tang Hien phi (贤妃).
Thuc nghi Kim Long Ngoc (淑儀 金弄玉), sau chinh bien Tinh Khang, bi nguoi Kim bat lam tu binh.
Thuc dung Tran Kieu Tu (淑容 陳嬌子).
Quy nghi Kim Thu Nguyet (貴儀金秋月) , nhap Tieu Khanh trai nam 19 tuoi.
Quy nghi Chu Que Lam (貴儀朱桂林) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Thuc nghi Kim Long Ngoc (淑儀金弄玉) , vao Lo Quan trai (魯觀寨).
Tao Thuc nghi (曹淑儀) , chet trong su bien Tinh Khang.
Thuc nghi Hoang Kim Nga (淑儀黃金娥) , chet trong su bien Tinh Khang.
Uyen nghi Lam Nguyet Ti (婉儀林月姊) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Tru Uyen nghi (褚婉儀) , chet trong su bien Tinh Khang.
Thuan nghi Tao Nhu (順儀曹柔) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Sung nghi Than Quan Am (充儀 申觀音).
Thuan dung Tu Tan Hoa (順容徐散花) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Thuan dung Chu Kinh Thu (順容周鏡秋) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Thuc dung Tran Kieu Tu (淑容陳嬌子) , nhap Lo Quan trai (魯觀寨).
Thuc dung Bui Nguyet Ly Thuong Nga (淑容裴月裏嫦娥) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Uyen dung Nham Kim No (婉容任金奴) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Uyen dung Vuong Nguyet Cung (婉容王月宮) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Uyen dung Diem Bao Sat (婉容閻寶瑟) , bi bat sang Kim lam tu binh , sau sinh Trieu Tru.
Tu Uyen dung (徐婉容) , chet trong su bien Tinh Khang.
Ha thi (昭儀) , nguyen la Đien thi (典闈) , truy phong Chieu nghi (昭儀).
Luu Chieu nghi (劉昭儀) , chet trong su bien Tinh Khang.
Sung vien Tich Chau Chau (充媛 席珠珠).
Chieu dung Ly Chau Vien (昭容李珠媛) , chet trong su bien Tinh Khang.
Chieu dung Vuong Tam Bao No (昭容王三寶奴) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Chieu vien Trinh Mi Nuong, bi bat sang Kim lam tu binh , sau sinh Trieu Đan.
Tuong Chieu vien (蔣昭媛) , chet trong su bien Tinh Khang.
Tu nghi Tuong Kinh Quyen (修儀蔣敬身) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Tu nghi Luc Kieu No (修儀陸嬌奴) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Tu dung Hoang Bao Cam (修容黃寶琴) , hay Lang Phu nhan (玡夫人) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Tu dung Mao Chu Anh (修容毛朱英) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Han Tu dung (韓修容) , sinh Bao Phuc Đe co , khong ro ket cuc.
Tu vien Tran Đai Hoa (修媛陳大和) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Sung nghi Than Quan Am (充儀申觀音) , nhap Tieu Khanh trai (蕭慶寨).
Sung nghi Ta Bao Cam (充儀左寶琴) ,  bi bat va giai ve phuong Bac.
Sung dung Luu Tan Nuong (充容劉新娘) , nhap Tieu Khanh trai (蕭慶寨).
Sung vien He Xao Phuong (充媛奚巧芳) , bi bat va giai ve phuong Bac.
Sung vien Tich Chau Chau (充媛席珠珠) , so phong My nhan , nhap Tu My trai (思美寨).
Đai Vuong Tiep du (大王婕妤) , đang mang thai , đuoc tra lai cho Huy Tong , khong ro sinh ra ai.
Tieu Vuong Tiep du (小王婕妤) , đang mang thai , đuoc tra lai cho Huy Tong , sinh Trieu Cuc.
Tiep du He Phat Phat (婕妤奚拂拂) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Bui Bao Khanh (婕妤裴寶卿) , nguyen vi Phung quoc phu nhan (奉國夫人) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Quan Van Huong (婕妤管芸香) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Ta Vinh Nhu (婕妤謝詠絮) , ten khac Ta Ngam Nhu (謝吟絮) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Giang Phung Vu (婕妤江鳳羽) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Khau Xao Van (婕妤邱巧雲) , nguyen phong Quy nhan (貴人) , chet khi giai ve phuong Bac.
Tiep du Luu Phong Yeu (婕妤劉蜂腰) , nguyen phong My nhan (美人) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Quach Tieu No (婕妤郭小奴) , nguyen phong Phu nhan (夫人) , chet khi giai ve phuong Bac.
Tiep du Luu Cuc Tien (婕妤劉菊仙) , ten khac Luu Cuc Son (劉菊山) , nguyen vi Bien quoc phu nhan (平國夫人) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tiep du Diem Nguyet Mi (婕妤閻月媚) , ten khac Diem Nguyet Quyen (閻月娟) , nguyen vi Tam Thuy phu nhan (三水夫人) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tai nhan Chu Lieu Yeu (才人朱柳腰) , bi đieu vao Tay Y vien (洗衣院).
Tai nhan Mac Thanh Lien (才人莫青蓮) , lanh nan.
Tai nhan Diep Tieu Hong (才人葉小紅) , lanh nan.
Tai nhan Chu Xuan Đao (才人周春桃 , 1106 - ?) , mang thai nen đuoc tra lai cho Huy Tong.
Tai nhan Tao Tieu Phat No (才人曹小佛奴) , hau due danh tuong Tao Ban , von la cung nu cua Trinh Thai hau.
Tai nhan Ly Thiet Đich (才人李鐵笛) , lanh nan cung 20 nguoi khac.
Tai nhan Đich Kim No (才人狄金奴) , mang thai nen đuoc tra lai cho Huy Tong.
Tai nhan Thieu Nguyen No (才人邵元奴) , von la ky nu noi danh tai phu Khai Phong , mang thai nen đuoc tra lai cho Huy Tong.
Tai nhan Phuong Trieu Van (才人方朝雲) , chet khi giai ve phuong Bac.
Tai nhan Hinh Tam Huong (才人邢心香) , nguyen phong Phu nhan (夫人) , lanh nan.
Tai nhan Dieu Tieu Kieu No (才人姚小嬌奴) , nguyen phong Phu nhan (夫人) , lanh nan.
Tai nhan La Tuy Duong Phi (才人羅醉楊妃) , nguyen phong Phu nhan (夫人) , lanh nan.
Tai nhan Trinh Van Tien (才人程雲仙) , lanh nan cung 20 nguoi khac.
Tai nhan Cao Hieu Van (才人高曉雲) , nguyen phong Nam Tu Phu nhan (南徐夫人) , lanh nan.
Tai nhan Kim Tieu Kim Ke (才人金小金雞) , lanh nan.
Tru Tai nhan (褚才人) , chet trong su bien Tinh Khang.
Quy nhan Hinh Tieu Kim (貴人邢小金) , lanh nan.
Quy nhan Lo Nieu Nieu (貴人盧嫋嫋) , lanh nan.
Quy nhan Chu Ha Nam (貴人周河南) , lanh nan.
Quy nhan Canh Anh Đao (貴人景櫻桃) , lanh nan.
Quy nhan Ha Tu Kim (貴人何羞金) , lanh nan.
Quy nhan Tan Huong No (貴人辛香奴) , lanh nan.
Quy nhan Ve Phat Dien (貴人衛佛面) , lanh nan.
Phung Quy nhan (馮貴人) , chet trong su bien Tinh Khang.
My nhan Tu Quy Quy (美人徐癸癸) , lanh nan.
My nhan Chu Phung Van (美人朱鳳雲) , lanh nan.
My nhan Phung Bao Ngoc Nhi (美人馮寶玉兒) , lanh nan.
My nhan Nhue Xuan Van (美人芮春雲) , lanh nan.
My nhan Tao Xuyen Chau (美人曹串珠) hay Tang Xuyen Chau (曾串珠) , lanh nan.
My nhan Co Mieu Nhi (美人顧貓兒) , lanh nan.
My nhan Du Tieu Lien (美人俞小蓮) , bi đieu đi Tay Y vien (洗衣院).
Ly My nhan (李美人) , chet khi giai ve phuong Bac.

Theo "Khai Phong phu trang", so vo va the thiep co sac phong cua Huy Tong la 143 nguoi. 


= Hau due =
Ong co 32 nguoi con trai, trong đo co 25 nguoi song toi tuoi truong thanh.
Theo Tong su cung Tinh Khang bai su tien chung (trong cac phan Khai Phong phu trang, Tong phu ky, Than ngam ngu, Thanh cung dich ngu) thi ong co 34 nguoi con gai voi 21 nguoi song toi tuoi truong thanh. Cung theo Tinh Khang bai su tien chung thi sau nay cac ba vo cua ong con sinh them sau con trai va tam con gai nua. Nhu the, tong cong ong co 80 nguoi con.

Tong Kham Tong Trieu Hoan (趙桓), me la Hien Cung hoang hau.
Duyen vuong Trieu Sanh (趙檉), mat som.
Van vuong Trieu Khai (趙楷, 1101 - 1131), me la Y Tuc quy phi.
Kinh vuong Trieu Tiep (趙楫), mat som.
Tuc vuong Trieu Xu (趙樞).
Canh vuong Trieu Ki (趙杞).
Te vuong Trieu Hu (趙栩).
Ich vuong Trieu Vuc (趙棫), me la Minh Đat hoang hau.
Khang vuong Trieu Cau (趙構), sau la Tong Cao Tong. Me la Vi Hien phi, sau truy phong Hien Nhan hoang hau.
Ban vuong Trieu Tai (趙材), mat som.
Ky vuong Trieu Mo (趙模), me la Minh Đat hoang hau.
San vuong Trieu Thuc (趙植), me la Y Tuc quy phi.
Nghi vuong Trieu Phac (趙樸).
Tu vuong Trieu Le (趙棣).
Van vuong Trieu Cung (趙栱).
Tin vuong Trieu Tran (趙榛), me la Minh Đat hoang hau.
Han vuong Trieu Xuan (趙椿 , 1111 - 1128) , me la Duong Hien phi.
Tran quoc cong Trieu Ky (趙機), me la Y Tuc quy phi.
Tuong quoc cong Trieu Đinh (趙梃 , 1112 - 1113) , me la Thoi Quy phi.
Doanh quoc cong Trieu Viet
Gia quoc cong Trieu Y
On quoc cong Trieu Đong
Nghi quoc cong Trieu Đong
Xuong quoc cong Trieu Binh
Nhuan quoc cong Trieu Tung
Han quoc cong Trieu Tuong
Trieu Cuc, me la Tieu Vuong tiep du, chao đoi luc Huy Tong bi giai ve phuong bac
Trieu Tru, me la Uyen dung Diem Bao Sat, chao đoi o nuoc Kim
Trieu Đan, me la Chieu vien Trinh Mi Nuong, chao đoi o nuoc Kim


= Con gai =
Theo Tong su cung Tinh Khang bai su tien chung (trong cac phan Khai Phong phu trang, Tong phu ky, Than ngam ngu, Thanh cung dich ngu) thi ong co 34 nguoi con gai voi 21 nguoi song toi tuoi truong thanh. Nam Chinh Hoa thu ba, Huy Tong đoi xung Cong chua la Đe co.

Gia Đuc đe co (嘉德帝姬) Trieu Ngoc Ban (赵玉盘) (1100 - 1141), me la Thoi Quy phi , nam Kien Trung Tinh Quoc nguyen nien phong Đuc Khanh cong chua (德庆公主), sau đoi la Gia Phuc cong chua, sau đoi hieu la Đe co roi tai phong Gia Đuc. Ban đau lay Ta Ve tuong quan Tang Di, sau su kien Tinh Khang bi bat va nap lam thiep cua Tong vuong Hoan Nhan Tong Ban (Bo Lu Ho) (完颜宗磐). Khi Tong Ban bi giet, bi sung vao cung lam thiep cua Kim Hi Tong, sau mat vao nam 1141, truy phong phu nhan.
Vinh Đuc đe co Trieu Kim No (1103 - ?), me la Hien Cung hoang hau Vuong thi, em gai cung me voi Tong Kham Tong. Ban đau phong Vinh Khanh cong chua, sau đoi la Vinh Phuc cong chua, sau đoi hieu đe co, tai phong Vinh Đuc. Ban đau lay Ta ve tuong quan Tao Thinh, sau su kien Tinh Khang lam thiep cua tuong Kim Hoan Nhan Xuong. Khi Xuong bi giet, bi sung vao cung lam thiep cua Kim Hi Tong.
An Đuc đe co (安德帝姬) Trieu Kim La (赵金罗) (1106 - 1127), ban đau phong Thuc Khanh cong chua (淑庆公主), cai phong An Phuc. Sau đoi hieu đe co, tai phong An Đuc. Ban đau lay Ta ve tuong quan Bang Quang, trong su kien Tinh Khang bi Đo thong Hoan Nhan Đo Mau cuong buc. Ngay 26 thang 12 AL nam đo bi giet chet o trai Hoan Nhan Đo Mau.
Mau Đuc đe co (茂德帝姬) Trieu Phuc Kim (1106 - 1128). La con gai thu 4 va la nguoi đuoc xem la đep nhat trong cac con gai cua Tong Huy Tong. So phong Dien Khanh cong chua (延庆公主), lay con trai thu nam cua Sai Kinh, sinh Sai Du (蔡愉). Trong Su bien Tinh Khang, bi Oat Li Bat cuong hiep, sau lai bi Hoan Nhan Hi Doan chiem đoat, chet tai trai cua Hoan Nhan Hi Doan.
Thanh Đuc đe co [成德帝姬] Trieu Ho Nhan (赵瑚儿) (1110 - ?). So phong Xuong Phuc cong chua (昌福公主). So gia Huong Tu Phong (向子房). Sau loan Tinh Khang, bi đieu đen Tay Y vien (洗衣院) cua nuoc Kim.
Tuan Đuc đe co (洵德帝姬]) Trieu Phu Kim (1110 - ?) Con gai thu 14 cua Tong Huy Tong. Sinh vao nam Đai Quan thu 3 (1109), so phong Dien Phuc cong chua (衍福公主), khi nhan ton hieu Đe co thi cai thanh Tuan Đuc, ha gia lay Đien Phi (田丕). Trong Su bien Tinh Khang, ba bi chu y boi Hoan Nhan Thiet Da Ma (完颜设也马), con trai cua Tuong quoc nuoc Kim la Hoan Nhan Tong Han. Du Tong Huy Tong kich liet phan đoi, Hoan Nhan Thiet Da Ma van kich liet muon cuoi Đe co, cuoi cung xin Kim Thai Tong ban lam thiep that.
Hien Đuc đe co Trieu Xao Van (1110 - 1162) , me la Kieu Quy phi. So phong Hien Đuc Cong chua (显福公主) sau giu nguyen phong hieu ma tro thanh Đe co. Lay Thuong thu Luu Ngan Van (刘彦文)  , sau bi đieu đen Tay Y vien.
Đon Thuc đe co Trieu Tam Kim (1111 - 1112) , me la Thoi Quy phi. Thang 3 nam 1111 phong Tho Phuc Cong chua (壽福公主) roi Kinh quoc Cong chua (涇國公主) , chet yeu.
Thuan Đuc đe co Trieu Anh Lac, me la Y Tuc quy phi (1111 - 1127)
Nghi Phuc đe co Trieu Vien Chau (1111 - ?). Trong loan Tinh Khang , ban đau đuoc đua đen Luu Gia tu (仪福帝姬) , sau đo bi đua đen Tay Y vien roi tro thanh thiep cua Than vuong Hoan Nhan Tong Bat.
Nhu Phuc đe co Trieu Hoan Hoan (1111 - 1142?), me la Y Tuc quy phi. Luc loan Tinh Khang bi quan Kim bat đuoc, đua sang Kim, vao hau Kim Thai Tong, sau đua ve lam vo Cai Thien đai vuong Hoan Nhan Tong Hien. Sau khong ro tung tich. Vao nam 1130, co mot nguoi xung la Đe co chay tron ve nam, cac thai giam va cung nu thay nguoi nay rat giong đe co, nhung khac la co ban chan to (trong khi Nhu Phuc co chan nho do bo chan), nguoi nay giai thich la vi đi đuong gian kho nen chan to ra. Cao Tong thuong tinh kho so lau ngay nen rat hau đai, van phong la đe co. Nam 1142, Vi thai hau ve nuoc noi Nhu Phuc đe co đa benh mat o Kim va Nhu Phuc nay la gia, ket qua Cao Tong giet chet Nhu Phuc. Tac pham Tuy Vien tuy but va Thiet phan tuc luc cho rang đe co nay la that, vi nhung loi đon thoi dan gian cho rang Vi thai hau truoc đo đa cung đe co ket hon voi Hoan Nhan Tong Hien, nen luc ve nuoc ba so su viec bi lo ben giet đe co ma diet khau. Tuy nhien, lap luan nay kho co the xay ra, vi cac ghi chep tu nhan chung cho thay ro Vi thai hau đa cung Tong Huy Tong bi đay toi Ngu Quoc Thanh, nen khong the co chuyen ba ket hon voi Hoan Nhan Tong Hien, va cung rat kho co chuyen Nhu Phuc đe co (that) co the thoat khoi su canh giu can mat cua quan Kim đe chay thoat ve phuong Nam.
Bao Phuc đe co Trieu Tien Lang (1112 - 1127) , me la Han Tu dung , chet tai Luu Gia tu (仪福帝姬) , sau di the đua đuoc ve Bien Kinh an tang.
Nhan Phuc đe co Trieu Huong Van (1112 - 1127) , me la Thoi Quy phi. Qua đoi tai Luu Gia tu (劉家寺) , di the đuoc đua ve Bien Kinh an tang.
Hue Phuc đe co Trieu Chau Chau (1112 - ?) , tro thanh thiep cua Than vuong Hoan Nhan Ta Bao (完颜斜保) , co con trai la Hoan Nhan Mo (完顏某)
Vinh Phuc đe co Trieu Phat Bao (1112 - ?) , me la Thoi Quy phi. Bi đua đen Tay Y vien cua nuoc Kim , khong ro ket cuc.
Hien Phuc đe co Trieu Kim Nhan (1112 - 1127) , me la Y Tuc Quy phi. Qua đoi tai Luu Gia tu (劉家寺) , di the đuoc đua ve Bien Kinh an tang.
Ninh Phuc đe co Trieu Xuyen Chau (1114 - ?) , me la Thoi Quy phi. Sau tro thanh thiep cua Than vuong nha Kim la Hoan Nhan Tong Tuyen (完顏宗雋) , sinh mot con trai , sau lai vao hau Kim Hi Tong , phong lam Phu nhan , khong ro sau đo.
Than Phuc Đe co Trieu thi (? - 1114) , me la Duong Hien phi , so phong Than Phuc Cong chua , chet yeu
Hoa Phuc đe co Trieu Kim Chau (1116 - ?) , con gai duy nhat cua Minh Tiet Hoang hau. Bi đieu đen Tay Y vien , khong ro ket cuc.
Lenh Phuc đe co Trieu Kim An (1118 - ?) , bi đieu đen Tay Y vien , sau vao hau Kim Hi Tong , phong lam Phu nhan (夫人).
Hoa Phuc đe co Trieu Tai Nguyet (1119 - ?) , bi đieu đen Tay Y vien , sau vao hau Kim Hi Tong , phong lam Phu nhan (夫人) , bay nam sau thang Phi.
Khanh Phuc đe co Trieu Kim Co (1121 - 1162) , bi đieu đen Tay Y vien , sau vao hau Kim Hi Tong , phong lam Phu nhan (夫人) , sau nam sau thang Thu phi (次妃). Kim Hi Tong bang , cai gia thanh thiep cua Hoan Nhan Yen (完顏晏).
Thuan Phuc đe co Trieu Kim Linh (1124 - ?) , bi đieu đen Tay Y vien , sau tro thanh thiep cua Than vuong Hoan Nhan Thiet Da Ma (完颜设也马) roi cai gia voi Vuong Thanh Le (王成棣).
Nhung nguoi khong ro danh tinh:

Thuan Thuc đe co (? - 1105) , me la Duong Hien phi. So phong Thuan Khanh Cong chua (顺庆公主) roi Ich quoc Cong chua (益国公主) , chet yeu.
Tho Thuc đe co (? - 1106) , me la Hien Tuc Hoang hau. So phong Tho Khanh Cong chua (寿庆公主) roi Du quoc Cong chua (豫国公主) , chet yeu.
An Thuc đe co (1105 - 1109) , me la Minh Đat Hoang hau.  So phong An Khanh Cong chua (安庆公主) roi Long Phuc Cong chua (隆福公主) , qua đoi khi len 4 tuoi , truy phong Thuc quoc Cong chua (蜀国公主).
Sung Đuc đe co (? - 1121) , me la Vuong phi ( phi tan ho Vuong , khong ro la ai ). So phong Hoa Khanh Cong chua (和庆公主) roi Sung quoc Cong chua (崇福公主) sau đoi thanh Sung Phuc đe co , ha gia tuong Tao Thuc (曹湜) , nam sau cai thanhg Sung Đuc đe co.
Khang Thuc đe co (1106 - 1108) , me la Y Tuc Quy phi. So phong Khang Khanh Cong chua (康庆公主) roi Thua Phuc Cong chua (承福公主) , chet yeu khi len 2 tuoi , truy phong Thuong quoc Cong chua (商国公主).
Vinh Thuc đe co (? - 1110) , me la Hien Tuc Hoang hau. So phong Vinh Khanh Cong chua (榮庆公主) roi Y Phuc Cong chua (懿福公主) , chet yeu , truy phong Thai quoc Cong chua (蔡国公主).
Bao Thuc đe co (? - 1107) , me la Vuong phi ( phi tan ho Vuong , khong ro la ai ). So phong Bao Khanh Cong chua (保庆公主) , chet yeu , truy phong Lo quoc Cong chua (魯国公主).
Đieu Muc đe co (1100 đen 1110 - 1117) , me la Thoi Quy phi. So phong Huy Phuc Cong chua (徽福公主).
Hi Thuc đe co (? - 1112) , me la Vuong phi ( phi tan ho Vuong , khong ro la ai ). So phong Hi Phuc Cong chua (熙福公主) , mat sau đo hai nam , truy phong Hoa quoc Cong chua (華國公主).
Đon Phuc đe co
Than Phuc đe co
Hue Thuc đe co (1105 - 1105) , me la Y Tuc đe co. So phong Hue Khanh Cong chua (惠庆公主) , mat cung nam đo , truy phong Đang quoc Cong chua (惠庆公主).
Cung Phuc đe co Trieu Tieu Kim (1126 - 1129) , me khong ro , trong su kien Tinh Khang moi mot tuoi, khong bi đua sang Kim , khi qua đoi đuoc Tong Cao Tong truy phong lam Tuy quoc Cong chua (隋國公主).
Toan Phuc đe co: Sinh o Kim, bi đua đen Ngu quoc thanh , nha Kim ga đe co cho tuong Tay Ha la Ly Đon Phuc.
Trieu thi, sinh o Kim va mat som
Co hai nguoi khong bi bat len mien bac, tiep tuc song duoi thoi Nam Tong. Khi mat truy phong thuy hieu:

Sung Quoc cong chua
Xung Y đe co
Tinh Khang Bai Su Tien Chung ghi lai Tong Huy Tong sang Kim con sinh 6 nam 8 nu, con cai tong cong 80 nguoi, ky luc cua trieu Tong.


Trong phim anh Nhan vat Tong Huy Tong Trieu Cat xuat hien trong mot so bo phim đien anh Trung Quoc va Hong Kong

Trung thi Ly Su Su (1991) — Chu Trieu Đong thu vai Trieu Cat
Nhat đai danh ky Ly Su Su (1991) — Trieu Hoanh Co thu vai Trieu Cat
Thuy hu (1998) — Tang Hoanh Sinh thu vai Tong Huy Tong
Đai Tong bi ca (2004) — Ton Dieu Uy thu vai Tong Huy Tong
Kinh diem nhat thuong (2005) — Chan Chi Cuong thu vai Tong Huy Tong
Thieu nien tu đai danh bo (2008) — Vu Duong thu vai Tong Huy Tong
Tan Thuy hu (2011) — Duong Tu thu vai Tong Huy Tong
Tinh trung Nhac Phi (2013) — Thach Yen Kinh thu vai Tong Huy Tong
Lam Xung — Quan Le Kiet thu vai Tong Huy Tong
Ly Su Su — Trieu Hoanh Co thu vai Trieu Cat
Lang tu Yen Thanh — Hau Dung thu vai Trieu Cat


Xem them Kien truc thoi Tong
Van hoa thoi Tong
Kinh te thoi Tong
Lich su nha Tong
Xa hoi thoi Tong
Cong nghe thoi Tong
Su kien Tinh Khang


Chu thich Tham khao Ebrey, Patricia Buckley. (2013). Emperor Huizong (Harvard University Press; 2013) 661 pages; scholarly biography online review
Ebrey, Patricia Buckley. (1999). The Cambridge Illustrated History of China. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-66991-X (paperback).
Ebrey, Walthall, and Palais (2006). East Asia: A Cultural, Social, and Political History. Boston: Houghton and Mifflin.
Jing-shen Tao (1976) The Jurchen in Twelfth-Century China. University of Washington Press. ISBN 0-295-95514-7.
Herbert Franke, Denis Twitchett. Alien Regimes and Border States, 907–1368 (Cambridge History of China, vol. 6). Cambridge University Press, 1994. ISBN 0-521-24331-9. Partial text on Google Books.
Huiping Pang (2009), "Strange Weather: Art, Politics, and Climate Change at the Court of Northern Song Emperor Huizong," Journal of Song-Yuan Studies, Volume 39, 2009, pp. 1–41. ISSN 1059-3152.
Thuong Thanh (2011), Chinh su Trung Quoc qua cac trieu đai, Nha xuat ban Van hoa Thong tin