Quan Vu (gian the: 关羽; phon the: 關羽; binh am: Guan Yu, 158?–220), hay Quan Cong, tu Van Truong (雲長), la mot vi tuong noi tieng thoi ky cuoi nha Đong Han va thoi Tam Quoc o Trung Quoc. Ong la nguoi đa gop cong lon vao viec thanh lap nha Thuc Han, nhung that bai cua ong khi đong giu Kinh Chau la mot trong nhung nguyen nhan dan đen viec nha Thuc Han bi suy yeu đang ke.
Trong dan gian, Quan Vu thuong đuoc xem la anh em ket nghia voi Luu Bi va Truong Phi, va la nguoi đung đau trong so Ngu ho tuong cua nha Thuc Han gom: Quan Vu, Truong Phi, Trieu Van, Ma Sieu va Hoang Trung. Thuc te, cac tai lieu lich su khong ghi chep ve viec Luu Bi, Quan Vu va Truong Phi tung lam le ket nghia (chi ghi rang ho co quan he rat than thiet, "an tinh nhu anh em"); chuc danh Ngu ho tuong cung chi la hu cau (tuy nhien đung la Quan Vu đa đuoc phong lam Tien Tuong quan, chuc vu cao nhat trong quan đoi Thuc Han).
Quan Vu la đuoc đanh gia la vi tuong co tai nang, vo nghe dung manh, đuoc nguoi đuong thoi nhan xet la "suc đich van nguoi, ho than mot thoi, co phong đo quoc si" "co tai va co nghe". Ve tinh cach, ong tuy co nhuoc điem la kieu ngao, hay quat mang nguoi khac va cu xu co nhung luc nong noi – tat ca đeu dan đen cai chet cua ong – nhung uu điem cua ong la long can đam, ton sung le giao, hao hiep truong nghia, su kien cuong va long trung thanh tuyet đoi, nhung uu điem nay đuoc nguoi dan đanh gia rat cao, ngay ca Tao Thao cung kham phuc va coi ong la mot "nghia si thien ha". Ong đuoc nguoi đoi sau coi la mot bieu tuong cua nhung đuc tinh "Danh loi khong đoi long, Giau sang khong dam loan, Ngheo hen khong nhut chi, Oai vu khong khuat phuc".
La mot trong nhung nhan vat lich su cua Trung Quoc đuoc biet đen nhieu nhat o khu vuc Đong A, hinh tuong Quan Cong (關公) đa đuoc than thanh hoa trong cac cau chuyen dan gian, bat đau tu thoi ky nha Tuy, tieu thuyet hoa trong Tam quoc dien nghia cua La Quan Trung, đuoc khac hoa trong cac dang hinh nghe thuat nhu kich, cheo, tuong v.v... va sau nay la phim anh, voi nhung chien tich (ca co that lan hu cau) va pham chat đao đuc đuoc đe cao. Hon 500 nam sau khi chet, vao nam 782, Quan Vu đuoc Đuong Đuc Tong đua vao Vo mieu, noi tho cung cac danh tuong trong lich su; sau đo lai đuoc cac hoang đe nha Tong, nha Nguyen, nha Minh, nha Thanh phong tuoc, phong đe, đuoc tho cung o nhieu noi. Nho Thanh Thai To la nguoi ham mo tieu thuyet Tam quoc dien nghia, vao the ky 17 ong đuoc cac hoang đe nha Thanh (1636–1912) ton vinh la Vo thanh, mot trong Muoi vi thanh trong lich su Trung Quoc. Ong cung la vi vo tuong duy nhat trong lich su Trung Quoc co 1 đien tho rieng tai Đe vuong mieu (đuoc nha Minh, nha Thanh xay dung, trong đo tho nhung vi quan van, vo tuong tai nang va tan trung nhat qua cac trieu đai), va phan lon cac vo mieu o cac lang xa Trung Quoc đeu co tuong tho ong voi hinh mau la mat đo, rau dai, tay cam cay thanh long yen nguyet đao va/hoac cuoi ngua xich tho.


Thoi tre = Than the =

Quan Vu co bieu tu la Truong Sinh (長生) sau đoi thanh Van Truong (雲長), nguoi Giai Luong, quan Ha Đong . Tam Quoc ngoai truyen cho rang ong la nguoi Bo chau.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, nha van La Quan Trung mo ta nhan vat Quan Vu: "Huyen Đuc nhin xem thay nguoi ay minh cao chin thuoc, rau dai hai thuoc, mat đo nhu gac, moi nhu to son, mat phuong may tam, oai phong lam liet." Nhung mieu ta nay cua tac gia chi la uoc le, va khong co co so lich su.
Tuy nhien, đon vi thuoc cua Trung Quoc đuoc biet đen co su bien thien theo thoi gian chu khong co đinh. Cu the thoi Han, mot truong (đuoc hieu nhu muoi thuoc) bang khoang 2,13 m đen 2,37 m; thoi Tam Quoc, mot truong khoang 2,42 m; thoi Minh, Thanh,.. mot truong khoang 3,11 m.
Neu uoc luong chieu cao theo thoi cua nha van La Quan Trung, Quan Vu cao đen 2,8 m. Nhung thoi điem Luu Bi gap Quan Vu la khoang thoi gian Han mat chua qua thoi Tam Quoc, vi vay, chieu cao cua Quan Van Truong co the khoang 2,13 m.
Cac sach su chinh thong khong co ghi chep gi ve to tien cua Quan Vu. Quan Đe minh thanh kinh (mot ghi chep ton giao đuoc cho la do chinh "Quan Thanh" viet bang cach nhap hon vao nguoi len đong) cho rang cu noi Quan Vu la Quan Long Phung, ong noi Quan Vu la Quan Tham (關審), tu la Van Chi (問之); cha ong la Quan Nghi (關毅), tu la Đao Vien (道遠).
Khong ro gia canh Quan Vu the nao, nhung ong đuoc hoc ca van lan vo. Tam quoc chi ghi chep rang theo Giang Bieu truyen thi thoi tre Vu rat thich Ta truyen, "thuong đoc ngam nga nhung cho muu luoc đay ve thich thu".

Trong dan gian, Quan Vu đuoc cho la nha ngheo, đa tung lam nhieu nghe nhu tho ren, ban đau phu, đay xe... nen sau nay đuoc ton la ong to nhieu nghe o Trung Hoa. Nhung su sach khong co ghi chep ro ong tung lam nghe nao.
Do pham toi, ong phai bo que huong đen nuong nau o quan Trac (Quan Vu truyen chi ghi: "Sau co toi, bo xu luu lac đen Trac Quan", khong ro toi gi, nhung nhieu giai thoai dan gian cho la ong đa giet mot ga con đo khi han đoi tien bao ke trong cho). Tai quan Trac, Quan Vu đa gap go voi Luu Bi va Truong Phi, tro nen than thiet nhu anh em.

Tieu thuyet Tam quoc dien nghia cua nha van La Quan Trung co tinh tiet ve viec Luu, Quan, Truong gap nhau o cho, sau đo 3 nguoi lam le ket nghia huynh đe o vuon đao gan nha Luu Bi, xin đuoc chet cung ngay, cung thang, cung nam. Luu Bi nhieu tuoi nhat nen la anh ca, ke đen la Quan Vu, ut la Truong Phi. Thuc ra đay truyen ke dan gian đuoc đua vao tieu thuyet, con su sach khong ghi chep ve viec 3 nguoi đa tung lam le ket nghia, ma chi ghi rang 3 nguoi co quan he rat than thiet. Su sach cung khong ghi chep ve nam sinh cua Quan Vu nen khong ro ong it tuoi hay nhieu tuoi hon Luu Bi.


Theo Luu Bi = Đanh dep khoi nghia Khan Vang =
Nam 184, khoi nghia Khan Vang cua Truong Giac noi len, Quan Vu cung Truong Phi theo Luu Bi khoi binh tham gia cung quan trieu đinh đanh dep khoi nghia.

Tieu thuyet Tam quoc dien nghia (viet vao the ky 14) hu cau ra viec sau khi "ket nghia vuon đao", Luu Quan Truong tu ren vu khi cho minh, Quan Vu ren mot cay đao lon goi la "Thanh long yem nguyet đao". Tuy nhien, Co kim đao kiem luc (viet vao the ky thu 5) lai ghi chep rang Quan Vu lay sat tu nui Vo Đo ren nen 2 thanh kiem cho minh.
Trong qua trinh đan ap khoi nghia nong dan Khan Vang, Vu va Phi la hai canh tay đac luc cua Luu Bi. Tam quoc chi chep: Tien chu (Luu Bi) cung voi hai nguoi (Quan Vu, Truong Phi) ngu cung giuong, tinh than thiet nhu huynh đe. Khi co viec cong, hai nguoi đung hau tron ngay, moi thu đeu do Tien chu chu toan, chang ti hiem gian kho.
Luu Bi theo Cong Ton Toan (von la ban hoc tu nho, Bi coi nhu anh), đuoc cho lam Binh Nguyen tuong, ben bo nhiem Vu va Phi lam Biet ho Tu ma, chia nhau thong linh quan cua Luu Bi.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, nha van La Quan Trung hu cau them cac tinh tiet nhu: nhan vat Luu Bi vua xuat quan đa lien tiep thang lon, Quan Vu va Truong Phi uy dung, chem chet cac tuong "giac khan vang" nhu Trinh Vien Chi, Đang Mau, v.v... (tat ca đeu la nhan vat hu cau).


= Khong tham gia lien minh đanh Đong Trac =
Đong Trac tien kinh khong che trieu đinh, phe Han Thieu Đe, lap Luu Hiep lam Han Hien Đe, chuyen quyen long hanh, chu hau khap noi bat binh.
Nam 190, Kieu Mao phat hich ke toi trang cua nghich than Đong Trac, hieu trieu chu hau chong Đong. Chu hau khap noi huong ung, bau Vien Thieu lam minh chu, tien đanh Đong Trac. Cong Ton Toan va Luu Bi khong tham gia.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, nha van La Quan Trung hu cau chuyen nhan vat Quan Vu tham gia hoi minh, de dang lap cong chem chet nhan vat Hoa Hung, khien Tao Thao cung chu hau đeu nguong mo. Đay chi la tinh tiet hu cau, Hoa Hung bi quan Ton Kien đanh bai va hanh hinh nam 191 tai Duong Nhan (陽人). Viec Quan Vu cung Truong Phi, Luu Bi giao chien voi La Bo o cua ai Ho Lao cung hoan toan khong co that.


= Theo Luu Bi đi giup Đao Khiem =
Nam 193, Tao Thao mang quan đanh Tu chau bao thu cho cha vi nghi quan muc Tu chau Đao Khiem la chu muu giet Tao Tung (cha Tao Thao). Đao Khiem cau cuu thu su Thanh chau la Đien Khai. Khai lai cau cuu đen Cong Ton Toan. Toan ben sai Luu Bi đi cuu. Quan Vu cung Truong Phi theo Luu Bi đi cuu Tu chau voi may canh quan cuu vien cung quan Tu chau tao the y doc khien quan Tao khong the ha đuoc thanh.
Khong lau sau, La Bo đanh chiem Duyen chau cua Tao Thao. Tao Thao buoc phai mang quan tro ve cuu, Tu chau đuoc giai vay. Đao Khiem rat cam phuc Luu Bi đa cuu giup.
Nam 194, do tuoi gia suc yeu nen truoc khi qua đoi, Đao Khiem tien cu Luu Bi lam Tu chau muc.


Tranh chap o Tu chau = Xung đot voi La Bo =
La Bo bi Tao Thao đanh bat khoi Duyen chau, ben chay đen Tu chau theo Luu Bi. It lau sau Vien Thuat mang quan đanh Tu chau, trong khi Luu Bi đang cung Thuat giao tranh thi La Bo đong muu voi Thuat đanh up thanh Tu chau. Luu Bi cung Quan Vu va Truong Phi mac ket o Quang Lang khong co đuong ve, đanh phai tro lai Tu chau hang La Bo, đuoc Bo cho o thanh nho Tieu Bai.
Nam 198, La Bo lai tro mat đanh Tieu Bai. Tuy Quan Vu va Truong Phi khoe manh hon nguoi nhung vi quan it nen van bi bai tran va theo Luu Bi chay khoi Tieu Bai va cau vien Tao Thao.


= Theo Tao đanh La Bo, xin Tao Cong cho lay vo =
Thang 9 nam đo, Tao Thao va Luu Bi hop suc mang quan đen đanh Tu chau đe tru La Bo. Quan Vu cung du tran nay. Quan Tao vay thanh đen thang 10, cuoi cung La Bo bi tuong cua minh lam phan, bi bao vay o lau Bach Mon, bi bat va xu tu.
Tam quoc chi trich dan Thuc Ky va Nguy thi Xuan Thu chep rang: La Bo sai Tan Nghi Loc đi cau cuu Vien Thuat, Thuat giu Nghi Loc o lai va ga cho vo moi. Quan Vu xin Tao Cong (Tao Thao) cho đuoc lay vo cu cua Tan Nghi Loc la Đo thi, Cong đong y. Sau khi pha đuoc La Bo, Vu lai đen xin lay nguoi đo lam vo. Cong ngo rang Đo thi co nhan sac, moi sai nguoi đua ve xem truoc, roi giu lai cho minh, nhan con cua thi la Tan Lang lam con nuoi. Vu trong long bat an.
Sach Thuc ky chep rang: trong buoc đuong cung, La Bo đa mang vo minh đen cho Quan Vu đe lay long ong, hy vong ong noi giup voi Tao Thao. Quan Vu hoi Tao Thao rang co nhan nguoi đan ba nay đuoc khong, Tao Thao noi rang đuoc. Nhung sau đo Quan Vu hoi them may lan nua khien Tao Thao cam thay hung thu ben sai ong mang vo La Bo toi. Khi Quan Vu mang vo La Bo đen cho Tao Thao, Tao ung y va giu lai cho minh.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, La Quan Trung luoc bo đi chuyen Quan Vu xin Tao Cong cho lay vo, lai hu cau nen chuyen Quan Vu cung Luu Bi quy xuong xin nhan vat Tao Thao tha mang cho tuong cu cua La Bo la Truong Lieu.


= Cung Luu Bi chong Tao Thao, chiem Tu Chau =
Tao Thao thu quan ve Hua Xuong, khong tra lai Tu chau (von cua Luu Bi đuoc Đao Khiem giao cho) ma sai thu ha la Xa Tru tran thu, giu Bi lai Hua Xuong đe kiem che.
Sach Thuc ky chep rang: Co lan Luu Bi cung đi san voi Tao Thao, Quan Vu len khuyen Luu Bi nen nhan luc moi nguoi hon loan ma giet Tao Thao nhung Luu Bi khong nghe theo vi tinh the khong cho phep manh đong.
Nam 199, Luu Bi xin đi đanh Vien Thuat, Tao Thao cap 1000 quan cho đi. Quan Vu va Truong Phi lai ho ve Luu Bi ra mat tran, giup Luu Bi đanh bai Thuat. Thuat thua tran om chet.
Luu Bi thua co dan quan đanh chiem Tu Chau, roi giet chet Xa Tru. Quan Vu đuoc bo nhiem lam thai thu Ha Bi.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, La Quan Trung  hu cau ra chuyen Xa Tru la vo tuong bi Quan Vu lua ra khoi thanh roi chem chet; đay cung la do Quan Vu tu lam, khong phai y Luu Bi.


= Thua tran bi bat, đau hang Tao Thao =
Đau nam 200, Tao Thao chuan bi đanh Tu chau. Luu Bi biet minh the yeu ben sai nguoi đi cau cuu Vien Thieu nhung Thieu chan chu khong ra quan. Tao Thao gap rut tien đanh, Luu Bi it quan khong chong noi, thua tan tac. Luu Bi bo chay sang Ha Bac theo Vien Thieu, Truong Phi tron ve Nhu Nam, gia quyen Luu Bi đeu bi bat; Quan Vu khong co đuong chay, bi bat, buoc phai đau hang Tao Thao, theo ve Hua Xuong.
Tam quoc chi ghi: "nam Kien An thu nam, Tao Cong đong chinh, Tien chu thua chay sang voi Vien Thieu, Tao cong bat đuoc Vu đem ve."

Su sach khong ghi ro vi sao Quan Vu lai chiu hang Tao Thao (boi sau đo it lau thi Quan Vu đa tra lai phong thuong cua Tao Thao đe bo đi tim Luu Bi). Con trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, nha van La Quan Trung hu cau ra cau chuyen rang nhan vat Quan Vu bi bao vay, ban đau tha chet khong chiu hang, sau nho co nhan vat Truong Lieu thuyet phuc moi đua ra "uoc phap tam chuong" (giao hen 3 đieu), trong đo co đieu rang: Mot khi biet đuoc tin tuc cua Luu Bi, du o chan troi goc be, Quan Vu se lap tuc roi đi. Nhan vat Tao Thao vua nghe xong thi cho rang: "Neu giao hen nhu vay, ta con can Quan Van Truong lam gi nua?", nhung sau hoi suy nghi, quy tiec va ai mo nhan tai nen đa chap thuan yeu cau.


Phuc vu cho Tao Thao Su sach ghi rang Tao Thao bat đuoc Quan Vu, cho "lam Thien tuong quan, ban cho le cuc hau".

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, La Quan Trung mieu ta nhan vat Tao Thao cui nguoi quy goi xuong, tu tay cot lai giay cho Quan Vu truoc mat ba quan khien Quan Vu vua boi roi vua vo cung cam đong. Sau đo, Tao Thao khong chi ban tang my nu, ruou ngon, bac vang to lua, ma ngay ca con ngua Xich Tho ma La Bo cuoi khi xua cung đuoc Tao Thao tang cho Quan Vu, nhung Vu van co y muon roi đi. Thao khong nhung khong tuc gian ma cang them kinh trong.
Tam quoc chi viet: Tao Cong thay Vu la nguoi hung trang, muon to y luu lai lau dai, moi bao Truong Lieu do hoi y Quan Vu. Vu tho dai noi: "Ta biet Tao Cong đai ta rat hau, nhung ta đa chiu hau an cua Luu tuong quan, the cung song chet, chang the boi uoc. Ta tha chet chu chang o lai đuoc, y ta muon lap cong đe bao on Tao cong roi se ra đi."
Pho Tu viet: Lieu so Thai To (Tao Thao) giet Vu, than tho rang: "Tao Cong la chua ta; Vu la anh em cua ta", roi đanh phai bao lai y đinh cua Quan Vu. Thai to noi: "(Vu) tho chua khong quen goc, that la nghia si thien ha vay."


= Đot kich chem Nhan Luong =
Vien Thieu theo loi khan cau cua Luu Bi ben dan quan đi đanh Tao Thao. Thieu chia quan, mot mat đanh thanh Bach Ma, mat khac đong o ben Dien Tan. Thang 4 nam 200, Tao Thao đi cuu Bach Ma, đem theo Quan Vu va Truong Lieu; mat khac lai chia quan ra Dien Tan đe phan tan su chu y cua Thieu. Qua nhien Thieu tang cuong them quan cho Dien Tan ma khong chu y Bach Ma. Tao Thao nhan đo đot ngot thuc quan đanh manh o Bach Ma. Quan Vu ra tran, đot kich giet chet manh tuong cua Vien Thieu la Nhan Luong, giai vay cho thanh Bach Ma, đuoc Tao Thao phong lam Han Tho đinh hau (漢壽亭侯). 

Theo Tam quoc chi, Quan Vu truyen chep rang: Vu trong xa thay Luong o duoi long chi huy, lien ra roi quat ngua xong toi đam chet Luong giua van quan, chem lay thu cap roi quay ve.
Thang 5 nam 200, Quan Vu cung Truong Lieu lai theo Tao Thao đi men theo song Hoang Ha ve phia tay đen cuu Dien Tan. Vien Thieu cung Luu Bi va Van Xu mang quan đuoi theo. Quan Tao đanh bai quan ho Vien mot tran nua tai đay, Van Xu tu tran.

Trong Tam quoc dien nghia, La Quan Trung them chuyen nhan vat Van Xu đanh bai Tu Hoang, Truong Lieu, nhung bi Quan Vu cuoi ngua Xich Tho đuoi theo chem chet. Tren thuc te Van Xu chet trong đam loan quan, khong ro ai giet, va Quan Vu cung chua tung cuoi ngua Xich Tho.
Vi luc luong it hon đich nen sau đo Tao Thao ha lenh lui quan ve phia nam Te Thuy, tuc la ben Quan Đo đong đon, con Vien Thieu đong lai o Dien Tan. Sau tran Dien Tan, hai ben tam huu chien. Tao Thao xet cong trang, ban thuong cho Quan Vu rat nhieu.


= Bo tron ve voi Luu Bi =
Luu Bi thay Vien Thieu khong đu tai nang đe chong Tao Thao nen bo đi tu lap. Quan Vu sau khi đa lap cong tra on cung len tron đi tim Luu Bi. Trong khi Tao Thao đang theo doi sat sao tinh hinh mat tran Quan Đo va đieu quan đe quyet mot tran kich chien thi Quan Vu goi toan bo tang pham cua Tao Thao đe lai, viet mot la thu cao biet va lang lang ra đi. Thu ha cua Tao Thao muon truy kich ong nhung Tao Thao ngan lai khong cho đuoi theo.
Tam quoc chi ghi: Quan Vu giet đuoc Nhan Luong, tuc la đa hoan thanh loi hua lap cong đe bao on Tao Thao. Tao Thao biet Vu tat bo đi, ben tang thuong them rat hau đe mong rang Quan Vu se đoi y, khong bo đi theo Luu Bi nua. Vu lien goi ghem het nhung đo thuong đe lai, viet thu cao tu, roi đi đen cho Tien chu (Luu Bi) o ben quan Vien. Ta huu muon đuoi theo, Tao cong noi: "Nguoi ay bo đi vi chu, cho nen đuoi theo".

La Quan Trung mo ta Quan Vu roi bo Tao Thao sau tran Dien Tan, nhan vat Tao Thao con kip đi ra tien ong o Hua Xuong. Tren thuc te hai ben Vien - Tao đoi luy tu thang 5 va ca Vien Thieu lan Tao Thao đeu bam sat khong roi chien truong, va Quan Vu roi khoi đai doanh Tao o Dien Tan. Chuyen Quan Vu bao ve hai chi qua nam ai chem sau tuong, nhan Quan Binh lam con nuoi, thu nhan Chau Thuong cung hoan toan khong co that. (Quan Binh la con ruot, Chau Thuong la nhan vat hu cau).


Tro lai giup Luu Bi dung nghiep Sau đo ong gap lai đuoc Luu Bi va Truong Phi, cung nhau xay dung lai luc luong. Luu Bi lien ket voi tuong Khan Vang la Cung Đo o Nhu Nam. Trong khi đo, Tao Thao đanh bai Vien Thieu trong tran quyet đinh o Quan Đo nam 200 va nam sau lai đanh bai Thieu mot tran nua o Thuong Đinh (ven song Hoang Ha). Vien Thieu thu quan ve, tinh than suy sup.
Thang 6 nam 201, trong luc ho Vien suy yeu, Tao Thao mang quan ve Hua Xuong roi sai Sai Duong mang quan tan cong Luu Bi o Nhu Nam. Sai Duong tu tran, Tao Thao ben tu cam đai quan đi đanh. Quan Tao giet chet Cung Đo, Luu Bi khong chong noi, phai bo chay ve Kinh chau theo Luu Bieu.

Trong Tam quoc dien nghia, La Quan Trung hu cau ra viec nhan vat Sai Duong bi Quan Vu giet trong qua trinh "qua 5 ai chem 6 tuong" sau khi chia tay Tao Thao truoc tran Quan Đo, nhung thuc te hoan toan khong co viec qua ai chem tuong cua Quan Vu, va Sai Duong bi giet o tran Nhu Nam.
Nam 208, Tao Thao sau khi diet ho Vien, lam chu toan bo trung nguyen, ben mang quan đanh Kinh chau. Luu Bi tu Phan Thanh, chuan bi mang dan vuot song, sai Quan Vu mang may tram chien thuyen theo dong song, hen hoi binh o Giang Lang.
Tao Thao so Luu Bi chiem mat Giang Lang la cho chua nhieu luong thao, ben sai 5000 quan ky gap rut đuoi theo. Tao Thuan đuoi kip Luu Bi o Đuong Duong-Truong Ban. Quan Luu Bi it, lai co đong dan chung đi theo nen khong chong noi, quan Tao bat đuoc gia quyen cua Bi (gom phu nhan va hai con gai) cung me cua Tu Thu. Luu Bi bo chay ve Han Tan va gap Quan Vu o đo.


= Tham gia chien dich Xich Bich =
Tap hop luc luong tro lai, Luu Bi lien ket voi Ton Quyen. Chu Du chi huy lien quan, dung ke hoa cong cua Hoang Cai đanh bai Tao Thao trong tran Xich Bich cuoi nam 208, Quan Vu cung cung Luu Bi tham chien. Tao Thao bai binh, phai nhanh chong tro ve giu phuong bac, giao cho Tao Nhan va Tu Hoang o lai giu thu huyen Nam Quan la Giang Lang, sai Nhac Tien giu Tuong Duong.

La Quan Trung hu cau nen tinh tiet Quan Vu trong nghia tha mang cho nhan vat Tao Thao o đuong Hoa Dung. Su kien hu cau nay hoan toan khong co that, tren thuc te Luu Bi va Chu Du đa co đuoi bat Tao Thao nhung khong kip.


= Cac that bai o Giang Lang =

Luu Bi va Ton Quyen đeu muon nhan đa thang loi đe gianh lay vung đat chien luoc Kinh chau. Chu Du cam vai van quan tien tuyen tu Xich Bich, O Lam tien đanh Giang Lang. Luu Bi, Quan Vu va Truong Phi mang hon 1000 quan ma đong o bo nam song Truong Giang cung tien.
Quan Vu theo lenh biet phai cua Luu Bi va Chu Du, mang quan len phia Bac nham chia cat lien lac giua Thuong Giang va Giang Lang, chan đuong rut lui cua Tao Nhan.
Thai thu Nhu Nam la Ly Thong dan quan đanh Quan Vu. Vu thuc quan bua vay. Ly Thong va cac tuong si xuong ngua nho het chong cha, xong vao vong vay, vua đanh vua tien len, cuoi cung pha đuoc vay, đanh lui quan Quan Vu.
Nhac Tien khi ay khoi quan ra thanh Tuong Duong, đanh bai quan Quan Vu. Sau đo, Vu lai dung thuy binh vay Thuong Giang, nhung Nhac Tien va Van Sinh lai đanh lui đuoc Vu o gan Ha Khau, khien đuong noi phia bac voi Giang Lang cua quan Tao đuoc thong suot.
Van Sinh lai tiep tuc dung thuy quan đuoi đanh Quan Vu o Tam Khau, lay đuoc kho luong va đot sach chien thuyen cua Vu. Voi chien cong đo, Sinh đuoc tan phong tuoc Dien Tho Đinh hau va chuc Thao nghich tuong quan.

Trong Tam quoc dien nghia cua La Quan Trung, tat ca nhung that bai nay cua Quan Vu đeu đuoc tac gia luoc bo.


= Đuoc phong lam thai thu Tuong Duong =
Chien dich bao vay Giang Lang keo dai hon 1 nam moi ket thuc. Thang chap nam 209, truoc su vay buc ngay cang ac liet cua quan Đong Ngo, Tao Thao lenh cho Tao Nhan bo thanh Giang Lang rut ve Tuong Duong. Chu Du thuc quan vao chiem đong Giang Lang va cac huyen phu can.
Tuy chua chiem đuoc toan bo Nam quan nhung Ton Quyen đa gianh quyen kiem soat đai bo phan phia nam; chi con Tuong Duong vai huyen quanh đo van trong tay Tao Thao. Chu Du đuoc Ton Quyen phong lam Thai thu Nam quan, thiet lap chien tuyen tien tieu tai đay trong cuoc đoi đau voi Tao Nhan.

La Quan Trung hu cau ra viec Chu Du sau khi đanh bai đuoc Tao Nhan roi đinh đen chiem thanh thi thanh đa thuoc ve Luu Bi. Chu Du buc tuc quay sang đanh "Kinh chau" (Cong An) va Tuong Duong nhung cac thanh nay cung đa bi nhan vat Gia Cat Luong lap ke nang tay tren.
Trong khi Luu Bi va Truong Phi tham gia tac chien cung Chu Du, Gia Cat Luong, Quan Vu, Trieu Van phoi hop voi Luu Ky tan cong 4 quan phia nam Kinh chau. Vu đuoc phong thai thu Tuong Duong, Đang khau tuong quan. Tuy nhien, tren thuc te thanh Tuong Duong van nam trong tay quan Tao, nen Quan Vu chi đong giu Giang Bac.

La Quan Trung mo ta mot tran chien hu cau o Truong Sa, trong đo Quan Vu chi dan theo 500 linh, đa đai chien voi nhan vat Hoang Trung. Tren thuc te, thai thu Truong Sa la Han Huyen đa nghe loi khuyen cua Hoang Trung, khong đanh ma đau hang Luu Bi.


Tran giu Kinh chau Thang 12 nam 211, Luu Bi mang quan vao Tay Xuyen chiem đat cua Luu Chuong, Quan Vu đuoc giao o lai giu Kinh Chau. Kinh chau thoi Luu Bieu nguyen co 7 quan, luc đo chien tranh qua lai giua 3 phe Tao - Ton - Luu sau tran Xich Bich, moi ben con giu mot phan: Luu Bi co 4 quan Linh Lang, Que Duong, Truong Sa, Vu Lang va mot nua quan Giang Ha cua Luu Ky (con ca Luu Bieu); Ton Quyen chiem đuoc Giang Lang, nua quan Giang Ha va nua Nam quan; Tao Thao con giu lai quan Nam Duong va nua Nam quan. Sau khi Luu Ky chet, Luu Bi tiep quan phan nua quan Giang Ha. Quan Vu tiep quan Kinh chau tu tay Luu Bi voi lanh tho 4 quan ruoi.


= Tranh chap cac quan Kinh Chau =
Luu Bi va Ton Quyen ngoai mat la em re va anh vo nhung van tranh chap nhau vung Kinh chau ma Luu Bi mang tieng "muon" lau ngay khong tra.
Nam 214, nhan luc Luu Bi đa vao Tay Xuyen va đieu đong them nhieu quan tuong, Ton Quyen sai nguoi đon em gai ve, sau đo lai phai Lo Tuc va La Mong đanh may quan Kinh chau trong tay Quan Vu. Quan Đong Ngo đong đao, đanh chiem 3 quan Linh Lang, Que Duong, Truong Sa. Quan Vu chi con giu đuoc nua quan Giang Ha va quan Vu Lang.
Luu Bi o Ich chau đuoc tin, thay tinh hinh Kinh chau nghiem trong, voi mang quan ra thanh Cong An thuoc quan Vu Lang, sai Quan Vu mang quan đi đanh La Mong va Lo Tuc. Ton Quyen cung đich than tu Ngo quan tien ra Luc Khau phong thu va sai Lo Tuc dan quan ra Ich Duong.


= Khong dam qua song =
Cam Ninh theo Lo Tuc đen tran phu canh giu Ich Duong, chong lai Quan Vu. Vu cho ba van quan, đich than tuyen chon ra lay dung si 5000 nguoi, đua đen cho nuoc can tren thuong du cach huyen hon muoi dam, bao rang muon đang đem vuot song sang.
Lo Tuc voi cac tuong cung nhau ban luan. Ninh luc ay co 300 quan, ben noi: "Co the lai đem them 500 quan nua cap cho toi. Toi đen đo chong choi. Đam bao Vu nghe tieng toi ho hang khac nho khong dam loi xuong nuoc, ma neu co loi xuong tat bi toi bat."
Tuc lap tuc chon lay nghin quan trao them cho Ninh. Ninh trong đem đen noi. Vu nghe tin, e ngai quan Ngo đa đat san mai phuc nen thoi khong vuot song nua ma dung trai go đong quan ben song. Nhan đo ngay nay ten xu ay la "khe Quan Vu" (關羽瀨).


= Hoi đam voi Lo Tuc =
Quan Vu va Lo Tuc gap nhau tai Ich Duong. Hai ben hoi đam truoc tran. Lo Tuc hoi Quan Vu:

Quan Vu đap:

Lo Tuc noi tiep:

Quan Vu khong tra loi đuoc. Cuoi cung hai ben giang hoa, cung thu quan tro ve.

Trong Tam quoc dien nghia cua La Quan Trung, viec hoi đam đuoc hu cau thanh viec Quan Vu "mot đao toi hoi", va khong co viec bi đuoi ly voi Lo Tuc. Trong su kien hu cau nay, Quan Vu đa dung muu tri va uy dung cua minh đe thoat khoi su uy hiep cua quan Đong Ngo, ong bat Lo Tuc lam con tin đe vuot khoi su bao vay cua cac tuong Ngo. Thuc te thi khong phai Quan Vu sang pho hoi cho Lo Tuc ma la hai ben gap nhau đoi đap truoc tran, sau đo cung rut ve, tac gia đa hoan đoi vi the cua hai nhan vat nay đe tang boc Quan Vu.


= Bat hoa voi Ton Quyen =
Nam 215, thay tinh hinh bat loi (Tao Thao chiem Han Trung tu tay Truong Lo, uy hiep Tay Xuyen) va khong the dung vu luc đoat lai cac quan đa mat, Luu Bi đanh phai nhuong bo Ton Quyen, đe nghi chinh thuc cong nhan chu quyen 3 quan Linh Lang, Que Duong, Truong Sa cho Đong Ngo, xin đoi lay Nam quan. Ton Quyen chap thuan giang hoa, phan chia lai Kinh chau, lay song Tuong Thuy lam ranh gioi. Quan Vu tiep nhan quan Giang Lang, tuong cua Ton Quyen la Trinh Pho giao lai Giang Lang, ve giu chuc thai thu Giang Ha. Ton Quyen giao them phan nua Nam quan cho Quan Vu; đoi lai Quan Vu chinh thuc giao lai quan Truong Sa va Que Duong cho Ton Quyen. Nhu vay đia ban Kinh chau cua Quan Vu tu nam 215 chi gom co cac quan Vu Lang, Giang Lang va mot nua Nam quan, nua Nam quan kia van thuoc ve quan Tao Thao
Ton Quyen sau đo tiep tuc muon cung co tinh than voi Luu Bi, ben sai su gia đen xin cau hon con gai Quan Vu cho con trai minh. Tuy nhien, Quan Vu khong nhan thuc đuoc tam quan trong cua lien minh Ton – Luu nhu Gia Cat Luong tung nhan manh, khong nhung ong tu choi ma con nhuc ma Ton Quyen. Ong quat vao mat su gia Đong Ngo:

Tu đo quan he giua Đong Ngo va Kinh chau lai cang thang nhu truoc. Nguoi duy nhat chu truong giu hoa khi voi Luu Bi la Lo Tuc đa qua đoi nen Ton Quyen quyet đinh nga theo Tao Thao đe lay toan bo Kinh chau.


= Cao xuong chua thuong =
Tam quoc chi chep: Quan Vu tung bi trung ten (khong noi ro luc nao), ban xuyen canh tay trai, sau vet thuong tuy đa khoi nhung moi luc mua dam tro gio, xuong cot van thuong đau nhuc, thay thuoc chan đoan rang: “Mui ten co thuoc đoc, chat đoc ay tham vao xuong cot, gio phai khoet thit o canh tay bi thuong, nao xuong tru bo chat đoc, roi sau moi đieu tri đuoc goc benh.” Quan Vu lien duoi tay sai thay thuoc chua tri. Luc ay, Vu cung chu tuong uong ruou noi chuyen, mau tren canh tay chay đam đia đay ca chau, ma ong van cat thit nuong uong ruou, cuoi noi nhu khong.

Trong Tam quoc dien nghia, La Quan Trung cung đua vao chuyen nay đe neu bat dung khi cua Quan Vu. Tuy nhien, tac gia đa hu cau them cac tinh tiet nhu: vet thuong la do Quan Vu bi Bang Đuc ban len (trong tran Tuong Duong-Phan Thanh nam 219), roi Quan Vu chiu "cao xuong chua thuoc" trong luc đanh co (chu khong phai luc noi chuyen va an uong), con "bac si phau thuat" chinh la "than y" Hoa Đa (tren thuc te Hoa Đa đa mat tu nam 208, truoc tran Tuong Duong-Phan Thanh 11 nam).


= Vay ham Tuong-Phan =

Nam 219, Luu Bi đanh chiem đuoc Đong Xuyen tu tay Tao Thao, lai đanh lui đuoc đai quan Tao, tu xung la Han Trung vuong. Quan Vu đuoc phong lam Tien tuong quan va ban cho co tiet, luoi phu viet.


 Phat đong cuoc chien Tuong-Phan  Thang 7 nam 219, Quan Vu giao cho My Phuong giu Giang Lang, Si Nhan giu thanh Cong An, con minh khoi đai quan bac phat đanh Tao Thao, đem theo con trai truong la Quan Binh. Thuc ky viet: Vu ban đau xuat quan vay Phan thanh, mong thay co đan lon can vao chan, moi noi nho voi Binh rang: “Ta nay tuoi đa cao, nhu the at nay đi chang the tro ve!”

Ve viec tai sao Quan Vu lai mot minh keo quan đi đanh Tuong-Phan, va đay la chu y cua ai (Luu Bi, Gia Cat Luong, hay ban than Quan Vu) chinh su khong ghi ro, va cac nha su hoc cua Trung Quoc thoi nay co rat nhieu tranh cai. Truong Tac Dieu trong Luu Bi truyen cho rang đay la Quan Vu lam theo "goi y" cua Luu Bi va Gia Cat Luong, nhung hai nguoi nay lai khong co phoi hop hay ho tro gi, đe Quan Vu tu lo lieu, dan đen that bai. Ha Tu Toan trong Tam Quoc su lai cho rang đay la tu y Quan Vu lam, Luu Bi đa khong ra lenh nhung cung khong phan đoi hay ngan can. La Tu Mien trong Tan Han su cho rang đay la Quan Vu phoi hop voi chien dich Han Trung cua Luu Bi, nhung ra quan qua som khi ma quan Luu Bi chua kip ve (gia thuyet nay sai vi khi Quan Vu ra quan thi Luu Bi đa chiem đuoc Han Trung roi). Dich Trung Thien thi cho rang đay la Quan Vu muon nhan luc Luu Bi chien thang o Han Trung, noi tich cuc thi la "muon thua thang xong len đe gianh them thang loi", noi tieu cuc thi la "tham lam khong biet luong suc", "đanh gia sai tinh huong".
Đai quan cua Quan Vu vay ham thanh Tuong Duong, sau đo lai vay đanh Phan (樊) thanh. Tao Thao nghe tin, sai Vu Cam dan quan đi cuu Tuong-Phan.

Tam quoc dien nghiaco tinh tiet hu cau rang Quan Vu chem tuong, đanh chiem đuoc ca thanh Tuong Duong. Tren thuc te Vu chi moi vay đanh thanh, khong chiem đuoc. (Cung theo tieu thuyet nay, truoc đo nhan vat Gia Cat Luong đa phong tay tren cua Chu Du, sai Trieu Van cuop đuoc Tuong Duong, sau lai noi Tuong Duong trong tay quan Tao, nhan vat Quan Vu đanh chiem đuoc lan 2).
Bang Đuc luc truoc dan quan ban bo hop binh cung Tao Nhan đi dep loan Hau Am (侯音), Ve Khai (衛開) o huyen Uyen (宛), roi xuoi xuong Nam, đen Phan (樊) thanh giup chong Quan Vu. Bang Đuc noi "Ta đa chiu quoc an, ve nghia phai lay cai chet đe bao đap. Nam nay neu ta khong giet đuoc Vu, tat Vu se giet ta." Quan Vu va Bang Đuc giao chien, Vu bi Đuc ban ten trung vao tran. Bang Đuc thuong cuoi ngua trang, quan cua Vu đeu khiep so Đuc, goi ong la Bach ma tuong quan. Tao Nhan sai Bang Đuc đong quan cach phia bac Phan thanh muoi dam.

La Quan Trung co tinh tiet hu cau rang nhan vat Bang Đuc xin đi theo Vu Cam lam tien phong, đem ca ao quan đe chung to tan trung bao quoc. Thuc te Bang Đuc đi cung Tao Nhan.


 Loi dung lu lut bat Vu Cam, Bang Đuc  Thang 8 nam 219, mua thu, troi đo mua lon hon 10 ngay, song Han Thuy dang cao, tran bo gay ra lu lut. Nuoc song menh mong, duoi chan Phan thanh ngap sau "nam sau truong". Quan Tao đong đon o phia bac Phan thanh bi nuoc dim chet gan het, so it bo chay thoat. Quan Vu dung thuy quan Kinh Chau tan cong. Vu Cam cung chu tuong treo len cho cao, nuoc lu bao quanh khong con cho tron, đanh đau hang.

Tam quoc dien nghia co tinh tiet hu cau rang Quan Vu dung muu ke khoi dong nuoc tao ra lu lut. Thuc te, theo cac nha nghien cuu lich su nguoi Trung Quoc Dich Trung Thien va Ha Tu Toan thi su sach chi ghi đay la thien tai, ngoai ra khong ghi chep gi ve viec Quan Vu khoi dong nuoc lu. Quan Vu đa biet loi dung thoi co đe tan cong, neu khong co lu lut thi chua chac Vu đa thang đuoc đoi quan cua Vu Cam, Bang Đuc.
Theo tac gia Tran Tien tren bao The thao & Van Hoa thi: đay la tran lu bat thuong nen bon Tao Nhan, Man Sung du đa o đay lau nam cung khong the luong truoc đuoc, khien quan cua Vu Cam roi vao nan lut. Con Quan Vu bang cach nao đo đa "tien lieu đuoc" va loi dung co hoi đo đe pha đich. Thang 7 Quan Vu phat đong tan cong, vay lay Tuong Duong - Phan Thanh, co the ke hoach cua Quan Vu la dua vao thoi tiet đau thu nhieu mua, đia hinh lay loi đe han che ky binh cua quan Tao, đong thoi loi dung uu the thuy quan Kinh Chau, nhung troi mua qua lon đa ban cho ong mot co hoi con lon hon du tinh. Do vay, Quan Vu thang tran khong han la chi nho may man ma vi ong đa co su chuan bi truoc
Bang Đuc cung tuong si tron lu tren đe, chong tra quyet liet tu sang đen trua, roi cung mot tuong khac đi thuyen nho đinh ve trai Tao Nhan, nhung thuyen bi lat. Đuc bi roi mat cung ten, bam vao thuyen troi theo dong nuoc lu, cuoi cung bi bat. Bang Đuc đung thang khong chiu qui; Quan Vu du hang Đuc, bi ong chui mang rang:

Quan Vu sai nguoi giet Bang Đuc. 45 nam sau, con trai Bang Đuc đe tra thu cho cha đa giet sach gia toc Quan Vu.

La Quan Trung co tinh tiet hu cau rang nhan vat Bang Đuc la manh tuong tung ban bi thuong canh tay Quan Vu, nhung lai khong biet boi, bi nhan vat hu cau la Chau Thuong bat song.
Đien Luoc viet: Khi (Quan) Vu vay Phan thanh, (Ton) Quyen sai su đen xin xuat binh giup đo, song Quyen chang voi va tien binh, chi phai quan chu ba đen bao cho Vu biet. Vu gian vi đoi lau, lai boi luc ay moi bat đuoc bon Vu Cam, ben mang rang: “Tac tu sao dam vay, vi nhu lay xong Phan thanh, ta chang the diet han u!” Quyen nghe noi vay, biet Vu coi re minh, moi vo viet thu ta loi, hua se xuat binh giup Vu.


 Tao Thao đinh doi đo  Phan thanh rat nguy cap, nhieu cho trong thanh bi nuoc song lam xoi lo. Man Sung đong vien Tao Nhan giu thanh, vi nuoc lu se rut nhanh. Tai thanh Tuong Duong, La Thuong cung co suc cam cu truoc suc tan cong cua Quan Vu. Hai thanh bi vay ngat, hoan toan khong lien lac đuoc voi nhau. Truoc tinh the đo, cac tuong Tao khac gom thu su Kinh chau la Ho Tu, thai thu Nam Duong la Tru Phuong đeu đau hang Quan Vu.
Quan Vu nhan đa thang tran, dan quan tien sau vao Hiep Ha, kich đong cac bo toc thieu so phan Tao. Nhieu luc luong chong Tao o phia nam Hua Xuong nhan an hieu đi theo Quan Vu. Trung nguyen chan đong.
Tao Thao rat lo lang, toan tinh doi đo - đua Han Hien Đe khoi Hua Xuong. Sau nghe loi Tu Ma Y va Tuong Te phan tich loi hai, Tao Thao moi quyet đinh khong thien đo, sai Tu Hoang mang quan đi cuu Phan Thanh.


 Bi Tu Hoang đanh bai  Tu Hoang nhan lenh mang quan đen cuu Tao Nhan. Quan Tao lan nay phan lon la tan binh (quan tinh nhue theo Vu Cam đa chet chim het), Thao dan do Hoang phai đoi tap hop đu binh luc, tranh tranh phong cung quan Quan Vu. Tu Hoang đen Yen (偃) thanh, gia vo đao hao xung quanh đe cat đut tiep te, quan Thuc đot đon bo chay, Yen thanh bi Hoang chiem.
Quan Vu đanh dan quan giap mat Tu Hoang, Tu Hoang tu Cong Minh, cung la nguoi quan Ha Đong, tu nho Vu va Hoang đa quen biet nhau va quan he kha tot. Thuc ky viet: Vu cung Hoang khi xua rat qui trong nhau, luc ay trong xa noi chuyen, chi noi chuyen thuong ngay, khong nhac viec quan. Choc lat, Hoang quay đau ngua truyen lenh:

Quan Vu cho quan đong trai o Vi Đau (圍頭), lai lap them đon o Tu Trung (四冢). Tu Hoang giuong đong kich tay, phao tin đanh trai Vi Đau cua Vu, nhung ky thuc lai đanh đon Tu Trung. Quan Vu mac muu nen bi thua to, đon Tu Trung sap vo, Vu phai đich than dan nam nghin quan ra đanh, bi Tu Hoang đanh lui. Hoang đuoi theo pha tan quan Thuc, binh si bi roi xuong song Han Thuy chet rat nhieu, Phan Thanh đuoc giai vay
Theo cac nha nghien cuu Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan, thi luc nay thuy quan cua Quan Vu van chiem cu Mien Thuy, Tuong Duong van tiep tuc bi bao vay. Quan cua Tu Hoang tuy pha đuoc vong vay o Phan Thanh nhung khong co thuy quan, nen khong the ung cuu cho Tuong Duong. Nhung khi nghe tin Giang Lang that thu, Quan Vu phai bo vong vay, lap tuc dan binh quay ve Nam, tren đuong nhieu lan sai nguoi đi do tham tin tuc.
Tao Thao khong thua thang truy kich. Theo nha nghien cuu Dich Trung Thien, khong phai vi nhan tu hay nghi tinh cu, ma chi muon ngoi nhin hai ho đau voi nhau. Tao Thao tin rang Ton Quyen đa mai dao tu lau, tat se khong buong tay bo cuoc, va du lieu đo la hoan toan chinh xac.


= Bi Đong Ngo đanh up Kinh Chau =


 La Mong ao trang sang đo  Ve phia Đong Ngo, nguoi chu hoa voi phe Luu Bi la Lo Tuc đa mat. La Mong len thay, khuyen Ton Quyen đanh chiem Kinh Chau. Luc moi nham chuc, Mong gui thu cho Quan Vu, loi le nhun nhuong, khien Vu khinh nhon. Sau đo La Mong lai gia xung benh nang, tien cu Luc Ton la nguoi co tai nhung chua co tieng ke vi. Ton Quyen vo phat hich goi Mong ve, khien Quan Vu tuong that, lo la phong bi Đong Ngo, đa rut bot quan Kinh chau đieu đi đen Phan Thanh.
Khi Quan Vu moi đuoc them may van hang quan cua Vu Cam thi thieu luong thuc, nen cuop kho luong o Tuong Quan (湘關) cua Đong Ngo. Ton Quyen nghe chuyen, lien lenh cho La Mong phat binh tap kich Quan Vu. La Mong đen Tam Duong, giau het quan tinh nhue o trong khoang thuyen, cho mac ao trang cua lai buon, cheo thuyen đi gap ngay đem đen đon canh phong ma Quan Vu đat o ben song, bat troi het quan o đon ay nen Vu van khong hay biet gi. La Mong tiep tuc keo quan đen Nam Quan.


 My Phuong, Si Nhan hang Ngo  Quan Vu von hay yeu quy si tot nhung lai coi thuong cac si phu, vi vay hai tuong giu hau phuong la My Phuong va Si Nhan van bat man voi ong. Khi La Mong dan quan bat than keo đen đanh, My Phuong va Si Nhan theo loi thu du cua Ngu Phien, khong giao chien đa đau hang, dang Giang Lang va thanh Cong An cho Ton Quyen.

Ngo luc viet: Truoc đay, trong thanh Nam Quan dan lua, chay kho vu khi. (Quan) Vu trach toi (My) Phuong, Phuong trong long so hai, (Ton) Quyen nghe tin ma du Phuong, Phuong ngam hoa than. Luc (La) Mong đen đanh, ben đem trau, ruou ra hang.
Truoc khi Quan Vu tien đanh Tuong - Phan, ong van đe lai rat nhieu linh o Giang Lang chua ke luc luong tu cac cu điem khac cua Kinh Chau luon san sang chi vien. Chi can luc luong tran giu Giang Lang co thu, Quan Vu co the kip ve ung cuu. Tuy tinh toan can than đen vay, Quan Vu lai khong luong đuoc viec My Phuong va Si Nhan đau hang quan Ngo.
Giang Lang va Cong An mat vao tay Đong Ngo, vo con cac tuong si cua Quan Vu bi bat song ca. La Mong ha lenh khong đuoc lan ep nguoi nha tuong si Kinh Chau, khong đuoc cuop đoat, lai som toi sai nguoi than can đi cham soc nguoi gia ca, tham hoi nhung nha khong đay đu, cap thuoc, ban com ao cho nguoi benh tat, đoi ret. Tin tuc đo truyen đen quan quan cua Quan Vu nen ho khong con long da chien đau nua, dan tan mat het.
Quan Vu von co the chay ve phia tay bac (gan Tay Xuyen) đen cac quan Thuong Dung va Phong Lang, nhung vi quan he voi cac tuong tran giu o đo la Manh Đat va Luu Phong khong tot nen cung đuong phai chay ve phia nam ra Mach Thanh (麥城). Đen noi, ong lai biet tin Luc Ton đa đanh chiem đuoc Nghi Đo. Trong khi Quan Vu cho đoi vien binh thi Manh Đat va Luu Phong an binh khong đen cuu.


= Hai cha con bi bat giet =
Sau khi bi Tu Hoang đanh bai va bi La Mong lay mat Kinh Chau, Quan Vu đa cung đuong, noi theo Luu Bi truyen cua Truong Tac Dieu la “đa mat đia ban, lai mat tuong si, mat ca long dan”, chi con đuong chet.
Thang chap nam 219, Ton Quyen sai nguoi du hang ong. Trong tinh the bi quan Ngo truy kich, Quan Vu biet khong the dung luc luong it oi con lai đe khang cu, nen mot mat gia vo đau hang, sai mot so quan o lai giuong co trang tren thanh, con minh dan hon 10 quan ky theo đuong nho đoi huong chay len phia bac, hy vong men theo đuong nui đe thoat khoi vong vay cua Ton Quyen đe toi Ich chau hoac Han Trung (đia ban cua Luu Bi).
Khi Quan Vu chay toi Lam Thu thi bi tuong Ngo la Chu Nhien va Phan Chuong chan đuong phuc kich. Chu Nhien đe song Quan Vu, nhung bo tuong cua Phan Chuong la Ma Trung bat song đuoc Vu cung Quan Binh va Trieu Luy. Ca Quan Vu va Quan Binh cung bi hanh quyet tai cho.

Tam quoc dien nghia co cac tinh tiet hu cau ke rang hai cha con ho Quan đuoc giai tu Mach Thanh ve đen tan kinh đo cua Đong Ngo la Kien Nghiep. Ton Quyen co chieu hang nhan vat Quan Vu nhung khong đuoc, lai bi Vu chui mang nen moi ra lenh chat đau Vu va Binh. Thu cap cua hai cha con lai đuoc đua tu Kien Nghiep tro lai Mach Thanh, sau khi nhin thay thi Chau Thuong (nhan vat hu cau) nhay xuong thanh tu sat theo chu. Đau cua Quan Vu sau đo lai tiep tuc đuoc đua tu Mach Thanh toi Lac Duong dang cho Tao Thao, nhung đen luc đo van tuoi y nhu khi con song.
Cac su gia đanh gia rang: Luu Bi va Quan Vu co nhieu đieu khong phai voi Ton Quyen, nhung viec Ton Quyen ngam đau hang Tao Thao tung la ke thu chung đe đanh len sau lung, giet chet Quan Vu cung la qua đang.
Luc Quan Vu bi hanh quyet la nam 220, khong ro bao nhieu tuoi. Tieu thuyet Tam Quoc dien nghia ghi ong tho 58 tuoi, tuc la sinh nam khoang 162, nhung cac nha su hoc khong xac nhan thong tin nay la chinh xac. 

La Quan Trung lai theu det them chuyen me tin di đoan rang sau khi Quan Vu chet, hon phach khong tan, luon lo đoi tra lai đau; sau nho gap mot nha su moi giac ngo, bien mat, nhung van thuong "hien linh" đe giup nguoi nay nguoi no. Thanh long đao (khong co that) cua Quan Vu bi Phan Chuong lay mat, con ngua Xich Tho (ngua cua La Bo, chua bao gio thuoc ve Quan Vu) đuoc thuong cho Ma Trung. Sau nay hon ma cua Quan Vu hien len đe giup con trai Quan Hung giet Phan Chuong đoat lai đao (Quan Hung that ra la quan van, bi chet yeu, qua đoi truoc Phan Chuong), con ngua cung bo an đe chet theo "chu".


 Đia điem Quan Vu bi chat đau  Ve viec Quan Vu va Quan Binh bi giet chinh xac o đau, Tam quoc chi ghi chep khong ro rang.

Quan Vu truyen ghi: “Quyen sai tuong đanh Vu, chem Vu va con o Lam Thu”.
Ngo chu truyen ghi: “Ma Trung bat đuoc Vu va con la Binh cung đo đoc Trieu Luy o Chuong Huong”.
Phan Chuong truyen ghi: “Phan Chuong va Chu Nhien ngan đuong Vu, đen Lam Thu, o Giap Thach”.
Lam Thu, Chuong Huong, Giap Trach la cac đia danh o gan nhau.
Dich Trung Thien đua ra ly giai la: Phan Chuong va Chu Nhien nhan lenh đi ngan đuong phuc kich Quan Vu. Phan Chuong lay Lam Thu lam quan doanh, sau đo cho quan đi mai phuc o Giap Thach. Giap Thach o ve phia tay bac Chuong Huong, sau khi bo tuong la Ma Trung bat đuoc Quan Vu o Chuong Huong đa ap giai Vu ve quan doanh o Lam Thu. Luc nay, lenh cua Ton Quyen cung vua toi: "giet Quan Vu", va Phan Chuong đa hanh quyet Quan Vu o Lam Thu.


 Ton Quyen nop thu cap, Tao Thao hau tang  Ton Quyen sai nguoi mang đau Quan Vu đen Lac Duong nop cho Tao Thao. Tao Thao khong mang đau ong đi beu ma sai lam le tang trong the theo nghi thuc an tang chu hau. Ngo lich viet: Quyen đem đau cua Vu đen cho Tao cong, Tao cong lay le
chu hau ma an tang cho Vu. Tieu thuyet Tam Quoc Dien Nghia mo ta tinh tiet rang Tao Thao cho nguoi dung go quy tac thanh than nguoi roi chap đau lau cua Vu vao an tang.
Cac nha nghien cuu cho rang: Tao Thao đa phu nhieu nguoi, nhung chua tung phu Quan Vu. Mat khac viec lam đo con mang y nghia chinh tri khong nho: Ton Quyen nop đau Quan Vu cho Tao Thao đe muon thien ha nghi rang minh giet Vu theo lenh Tao Thao, khien Luu Bi chia mui nhon vao ho Tao; nhung Tao Thao trong tang Quan Vu lai cho ra thong điep khac: Ton Quyen tu y giet ong. Tao Thao đa giai toa đuoc su hiem nghi cua moi nguoi va lai đuoc mui nhon cua Luu Bi tro lai phia Ton Quyen.

Trong Tam quoc dien nghia, La Quan Trung hu cau nen chuyen rang: "Ngay Ton Quyen mo tiec khao La Mong, hon Quan Vu đa quay ve giet chet nhan vat La Mong. Vi hoang so va đe ly gian Nguy va Thuc nen Quyen đem đau ong đen nop cho Tao Thao. Tao Thao mo hop đung đau Quan Vu ra nhin, thay van hong hao nhu con song. Cai đau bong trung mat ra nhin, rau toc dung đung len; vi vay nhan vat Tao Thao hoang so toi muc tai phat benh đau đau va khong lau sau cung chet". Nhung tinh tiet hu cau nay dua tren mot phan thuc te cai chet cua La Mong va Tao Thao: khong lau sau khi đanh chiem đuoc Kinh chau, La Mong tro ve cung om nang roi qua đoi, con Tao Thao bi benh đau đau lau nam roi chet.


= Hau qua cua that bai cua Quan Vu =
Quan Vu ra quan thang 7 nam 219, trong vong chua đuoc nua nam (đen thang 12 Am Lich) thi that bai tan nat, khong nhung cung con trai mat mang, đe mat Kinh Chau, ma con khien phe Thuc Han ton that luc luong nang ne, chien luoc cua Gia Cat Luong vach ra o Long Trung khong con kha thi. Sau nay, Truong Phi vi nong voi đi tra thu, đanh đap tuong si, bi Pham Cuong va Truong Đat am sat. Luu Bi vi moi thu Quan Vu ma khong suy tinh le thiet hon, mang quan đi đanh Ton Quyen (nam 221), ket qua bi Luc Ton đanh thua to, roi bi benh mat. Rat nhieu quan tuong cua Thuc Han cung chet tran o Ngo, nhu Ma Luong, Truong Nam, Phung Tap, cha cua Pho Thiem la Pho Đong...

La Quan Trung co y muon "tra thu" gium cho Quan Vu, đa hu cau nen viec Quan Hung, Truong Bao lam tien phong, giup Luu Bi thang lon nhieu tran, va nhung nguoi đa hai Vu nhu My Phuong, Si Nhan, Ma Trung, Phan Chuong, Chu Nhien đeu bi giet... Tren thuc te đa phan nhung nhan vat lich su nay đeu song tho hon ca Luu Bi, va quan tuong Đong Ngo chiu rat it ton that. Hon nua, Quan Hung va Truong Bao đeu mat som, chua tung lam tuong.


Mo phan va su nghiep sau cai chet Đen nam 260, Hau chu Luu Thien truy phong thuy hieu cho Quan Vu la Trang Mau Hau (壯繆侯). Vu la 1 trong so 12 cong than Thuc Han đuoc truy phong thuy hieu (cung voi Phap Chinh, Gia Cat Luong, Tuong Uyen, Phi Vi, Tran Tu, Ha Hau Ba, Truong Phi, Ma Sieu, Bang Thong, Hoang Trung, Trieu Van).


= Hai ngoi mo chon cung phu nu =
Xac chet cua Quan Vu đau mot noi, than mot neo, nen dan gian đat ra cau noi: "Đau o Lac Duong, than nam Tuong Duong, hon ve co huong (Son Tay)". Phan đau cua Vu đuoc Ton Quyen dang cho Tao Thao, Thao cho chon tai Lac Duong. Phan than thi tang ven song noi Quan Vu va con trai bi chat đau, nay thuoc Ho Bac, Trung Quoc.
Hai ngoi mo đuoc cho la ban đau rat đon so. Đen thoi nha Tuy va sau nay la nha Đuong, mo đuoc tu sua, tro nen be the, trang le hon. Đen thoi nha Minh, hai ngoi mo Quan Vu đeu tro thanh "Quan lang" voi quy mo khong lo, vo cung uy nghi.
Gan đay, cac nha khao co Trung Quoc đa khai quat mo Quan Vu, phat hien moi ngoi mo nay đeu co mot hai cot phu nu đuoc chon cung, đen nay khong the xac đinh la ai, nhung gay ra nhieu đon đoan vo can cu nhu "co the đo la Đieu Thuyen" (mot nhan vat hu cau).


= Qua trinh đuoc phong thanh =
Theo giao su tien si nguoi Ha Lan Barend Ter Haar, mot nha nghien cuu van hoa Trung Quoc cua Đai hoc Hamburg va tac gia sach Guan Yu: The Religious Afterlife of a Failed Hero (ISBN 9780198803645), "su nghiep tam linh kiep sau" cua Quan Vu bat đau voi giai đoan la mot vong hon đuoc dan đia phuong lap mieu tho đe cau an, qua may tram nam trac tro đen thoi nha Đuong thi đuoc "phong thanh" tro thanh "Quan Cong", đuoc đua vao mieu tho cua Phat giao. Đen thoi nha Tong, "Quan Cong" đuoc đua vao nghi le cung bai tru ta cua Đao Giao, roi đen thoi nha Minh, nha Thanh, đuoc phong lam "Quan Thanh", "Quan Đe".
Sau khi Thuc Han diet vong, su sung bai Quan Vu o đat Thuc (Tu Xuyen) dan bien mat co le do ong quanh nam chinh chien o ben ngoai. Noi sung bai Quan Vu nhat la vung Kinh Chau, noi ong đong quan kha lau, đac biet la o Lam Thu noi ong bi giet.
Bat nguon tu tam ly me tin cua nguoi xua, dan dan xuat hien nhung đon đai ve hon ma Quan Vu "hien linh" o Tuong Duong noi ong bi chat đau. Dan chung Tuong Duong lo so oan hon ong bao thu nen xay mot ngoi mo, bat đau te le Vu nhu mot "co hon da quy", cau mong đung bao oan. Luc nay, Quan Vu chua tro thanh "Quan Cong", nhung đay đuoc cho la buoc đau đe mo đuong cho ong buoc len be than thanh. Do tam ly khiep so hon ma Quan Vu bao thu, nen thoi gian đau cac mieu tho Quan Vu co kien truc am u, tuong ong đuoc tac voi hinh dang hung du, đang so. Viec tho cung Quan Vu khi đo cung chi mang tinh khu vuc (Tuong Duong), khong xuat hien o cac đia phuong khac.
Hon 500 nam sau khi Quan Vu chet, nam 731, Đuong Minh Hoang cho xay Vo mieu đau tien goi la Thai Cong Thuong phu mieu, tho chu than la Khuong Thai Cong (Khuong Thuong, tuc La Vong) cung 10 danh tuong cac thoi, chia lam 2 ben. Ben trai gom: Bach Khoi, Han Tin, Gia Cat Luong, Ly Tinh, Ly Tich. Ben phai gom: Truong Luong, Đien Nhuong Thu, Ton Vu, Ngo Khoi, Nhac Nghi. "Thap triet" khong co Quan Vu, chung to tam ly ton sung "Quan Cong" luc nay van chua lon manh.
Đen nam 782, Đuong Đuc Tong tang so tuong trong Vo mieu them 64 nguoi. Trong so moi đuoc them vao co Ton Tan, Liem Pha, Ve Thanh, Hoac Khu Benh, Quan Vu, Truong Phi, Chu Du, Đang Ngai... Qua đo cho thay đia vi cua Quan Vu luc nay cung chi ngang cac tuong thoi Tam Quoc khac nhu Truong Phi, Chu Du, Đang Ngai.
Đen thoi Ngu đai Thap quoc, Hau Thuc (934-965) thanh lap tai Thanh Đo, chi truy phong Gia Cat Luong va Truong Phi lam vuong, Quan Vu van chi tuoc hau, khong đuoc nhac gi đen, chung to van chua đuoc xem trong.
Đau thoi Bac Tong (960-1127), hoang đe Tong Thai To ra lenh đua tuong Quan Vu ra khoi Vo mieu vi cho rang Vu tung đau hang đich, khong xung đang đuoc tho. Tuc tu tri thong giam chep: khi toi Vo mieu, Trieu Khuong Dan chi tuong Quan Vu ma mang rang "So chet đau hang, qua u bat vu, sao xung đuoc tho o đay?"; roi sai nguoi doi tuong Vu đi. Nhung may nam sau, Tong Thai To ban viec đua them 23 tuong vao Vo mieu, tuong Quan Vu lai đuoc đua vao.


 Bat đau đuoc phong than  Nam 1123, Tong Huy Tong lai tang so luong cac tuong tho o Vo mieu len thanh 72 cho tuong đuong voi "That thap nhi hien" ben Van mieu. Tuong Quan Vu đuoc đat phia đien ngoai, thuoc 33 vi ben tay, cac tuong cung thoi Tam Quoc gom Hoang Phu Tung, Đang Ngai, Truong Phi, Lu Mong, Luc Khang, Đo Du, Truong Lieu, Quan Vu, Chu Du, Luc Ton, Duong Huu, Vuong Tuan...
Cung vao thoi Tong Huy Tong, Quan Vu lai đuoc thuy hieu phong vuong la Nghia Dung Vo An Vuong (義勇武安王).
Thoi Nam Tong, goc nhin lich su thoi Tam quoc "Nguy la trieu đai chinh thong" đuoc đao nguoc thanh "Nguy la giac, Thuc Han la chinh thong", khien cho vi the cua Quan Vu – phe Luu Bi – đuoc nang cao ro ret, va mau sac than thanh hoa đoi voi ong cung đam net hon.
Đen thoi nha Nguyen, nguoi Mong Co thong tri Trung Hoa, trieu đinh khong muon dan chung ton tho nhung danh tuong chong ngoai toc nhu Nhac Phi, nen đe cao Quan Vu, mot nguoi trung thanh voi chu trong cuoc noi chien Tam Quoc. Cuon Nguyen su – Te tu ky ghi rang le phat trong cung đinh nha Nguyen luon co "Quan Vu than kieu", nghia la ruoc kieu than trong đo co tuong Quan Vu.


 "Quan Cong Vo thanh"  Đen thoi nha Minh, Quan Vu đuoc cho la đa "hien thanh" giup đo Chu Nguyen Chuong đanh bai Tran Huu Luong trong tran ho Ba Duong, nen Minh Thai To cho xay dung "Quan Cong mieu" o Nam Kinh, ra lenh nguoi dan phai cung bai.
Nam 1614, Minh Than Tong phong Quan Vu lam "Tam Gioi Phuc Ma Đai Đe Than Uy Vien Chan Thien Ton Quan Thanh Đe Quan" (三界伏魔大帝神威遠鎮天尊關聖帝君). Quan Vu chinh thuc tro thanh "Quan Thanh", "Quan Đe". Viec ton sung Quan Vu đa thinh hanh trong cung đinh nha Minh, co ghi chep rang "trong cung dung 2 tuong Quan đe, mot lon mot nho".
Toi thoi nha Thanh, Thai To No Nhi Cap Xich la nguoi ham mo tieu thuyet Tam quoc dien nghia, phao tin rang ong "đuoc than Quan Vu phu ho" nham tao su huyen bi cho ban than tren chien truong. Quan si Man Thanh cung đem theo hinh Quan Vu trong minh đe đuoc bao ve (mac du ho đang đanh nha Minh cua nguoi Han, va Quan Vu la nguoi Han).

Đe khuyen khich long trung thanh voi vua chua, va mot phan cung đe lay long nguoi Han, cac Hoang Đe nha Thanh sau đo lien tuc phong tuoc cho Quan Vu, ten thuy ngay cang dai ra (len đen 24, 26 chu nhu Trung Nghia Than Vu Linh Huu Nhan Dung Uy Hien Ho Quoc Bao Dan Tinh Thanh Tuy Tinh Duc Thanh Tuyen Đuc Quan Thanh Đai Đe, nen phai goi tat la "Quan Thanh").
Can Long cho theu det nen cau chuyen Quan Vu "hien linh" đi sau kieu ho gia nha vua: Can Long ngoi kieu van hay nghe tieng dep lep kep đi theo sau, quay lai thi khong thay ai, Vua hoi "ai theo ho gia tram the?" thi nghe tra loi "nhi đe Quan Van Truong", Vua phong lam "Tai Than" (Quan Vu la nguoi Han nhung lai bao ve Hoang Đe Man Thanh, khien cac hoi Phan Thanh phuc Minh mat đi khi the).
Cuoi cung, vua Ham Phong phong cho Quan Vu la "Phu Tu", tro thanh "Vo thanh" sanh ngang voi Van thanh Khong Phu Tu. Tu mot vien tuong co thanh tich khong qua noi bat, hai lan bi bat roi bi giet, hon mot ngan nam sau, nho cac cau chuyen dan gian, tieu thuyet Tam Quoc Dien Nghia, va đuoc cac vua chua trieu nha Tong, Nguyen, Minh, Thanh su dung lam hinh mau tuyen truyen long trung thanh trong dan chung, cuoi cung Quan Vu tro thanh "Quan Thanh Đe Quan", đanh bat ca Khuong Tu Nha va 10 vi danh tuong thoi truoc ra khoi Vo mieu (tu thoi nha Thanh chi con tho moi Quan Vu).
Sau khi nha Thanh va che đo phong kien sup đo, hinh tuong "Quan Cong", "Quan Thanh" tiep tuc đuoc dan gian sung bai, tu tho cat toc, thuong nhan, đen Hoi Tam Hoang. Theo thong ke, ngay nay Quan Cong la nguoi co so luong mieu tho nhieu nhat o Trung Quoc. Tuy nhien, theo Dich Trung Thien, tac gia sach Pham Tam Quoc thi nguoi thoi Tam Quoc co ba loai hinh tuong: hinh tuong lich su (trong chinh su), hinh tuong van hoc (trong tieu thuyet) va hinh tuong dan gian (trong giai thoai); va theo nha nghien cuu van hoa Trung Quoc Barend Ter Haar thi hinh tuong Quan Cong đuoc tho cung o đay la "hinh tuong trong van hoc va dan gian", khong hoan toan giong voi Quan Vu trong lich su.


Gia đinh va hau due Quan Vu co it nhat la 3 nguoi con: Quan Binh, Quan Hung, va mot con gai. Con ca Quan Binh theo ong đi chien tran, bi Đong Ngo bat giet cung ong (nam 219). Con thu Quan Hung lon len o Ich Chau, đuoc cat nhac lam Thi trung va Trung giam quan, cung chi lam quan đuoc mot thoi gian roi qua đoi som. 

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia cua nha van La Quan Trung, nhan vat Quan Binh bi sua thanh con nuoi, con nhan vat Quan Hung tro thanh manh tuong đi tra thu cho cha.
Quan Vu con co it nhat la mot nguoi con gai, vi Ton Quyen tung đinh hoi cho con trai minh đe ket thong gia nhung Vu tu choi, si nhuc su gia, gay nen bat hoa sau nay. Thoi phong kien phu nu thuong it khi đuoc ghi lai ten tuoi, nen chi đuoc biet đen la Quan Thi. Tieu thuyet Tam Quoc dien nghia viet rang Quan Vu goi con gai minh la "Ho Nu", con con trai Ton Quyen la "loai cho".

Nguoi đoi sau hu cau them rang: du la than nu nhi nhung 18 tuoi co nay đa som đuoc Gia Cat Luong tin dung, đem theo pho tro minh thao phat Nam Man... Nhan vat nay xuat hien trong kich, phim anh Trung Quoc va cac tro choi đien tu cua Đai Loan, Nhat Ban voi nhieu ten khac nhau nhu Quan Ngan Binh (關銀屏), Quan Phung (關鳳), Quan Nga (關娥), Quan Tam Tieu Ty (關三小姐), Quan Thi Tam Ty (關氏三姐)...
Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia cua nha van La Quan Trung, nhan vat Quan Vu con co nguoi con trai thu ba ten la Quan Sach. Nhan vat hu cau nay tung tham gia Nam chinh chong Manh Hoach cung voi Gia Cat Luong.

Nhan vat Quan Sach con đuoc xuat hien trong kich va cac truyen khac voi ten goi "Hoa Quan Sach", co vo la cac nhan vat hu cau "Bao Tam Nuong" va "Hoa Man" (con gai cua Manh Hoach va nhan vat hu cau Chuc Dung)


= Gia toc chiu nan =
Đen đoi chau, con truong cua Quan Hung la Quan Thong lam toi chuc Ho bon trung lang tuong, cung mat som khong co con trai. Nguoi con thu cua Quan Hung la Quan Di, sau khi Quan Thong mat, đuoc tap tuoc Han Tho đinh hau.

Khi Thuc Han diet vong (264), con Bang Đuc la Bang Hoi theo Chung Hoi - Đang Ngai vao Tay Xuyen, đa tim het nha ho Quan o Thanh Đo tan sat đe tra thu cho cha, dong ho Quan Vu tu đo bi diet vong.Tam quoc chi ghi chep: Con noi doi cua Vu la Hung. Hung ten tu la An Quoc, luc con it tuoi đuoc lam lenh o huyen Van, đuoc Thua tuong Gia Cat Luong quy trong khac thuong. Sau lam quan Thi trung, Trung giam quan. Đuoc may nam thi chet. Con Hung la Thong noi tu, lay cong chua (con Hau chua), lam quan đen Ho bon Trung lang tuong. Khi chet, khong co con noi doi, moi lay con thu cua Hung la Di ke tuc tuoc. Thuc ky viet: Con Bang Đuc la Hoi, theo Chung-Đang phat Thuc, Thuc bi diet, đa cho giet sach gia toc Quan Vu.


= Nhung hau due =
Theo giao su tien si Barend Ter Haar, mot nha Han Hoc thuoc Đai hoc Hamburg va tac gia sach Guan Yu: The Religious Afterlife of a Failed Hero, van hoa ton sung Quan Vu bat đau tu nhung nguoi dan khong cung huyet thong voi ong. Nhieu the ky sau bat đau co nhung nguoi ho Quan tuyen bo ho la con chau Quan Vu, va đen thoi nha Minh (trung voi thoi điem Quan Vu đuoc phong vuong, phong thanh, phong đe) thi bat đau co tap tuc tho cung Quan Vu nhu la to tien dong ho.
Hien nay co bo sach "Quan thi gia pho" gom 12 quyen, trai suot gan 1.900 nam, đuoc tu bo vao đoi Can Long nha Thanh, chinh ly lan cuoi vao nam 1932. Theo bo gia pha nay ghi chep thi khi nha Thuc Han sup đo, mot so con chau cua Quan Di đa kip bo tron va đoi thanh ho Mon đe tranh hoa, đen đoi Tay Tan moi lay lai ho Quan. Nhanh hau due nay cua Quan Vu đuoc cho la co nhieu nguoi tai gioi noi tieng, nhu: Quan Lang - đai than đoi Bac Nguy, Quan Khang Chi - danh nho đoi Nam trieu, Quan Phien - te tuong đoi Đuong...
Đen nam 2010, ong Quan Trung Kim, theo "Quan thi gia pho" ghi chep thi la hau due đoi thu 67 cua Quan Vu, tru tai thi tran Hoang Son Đau (huyen Cong An, tinh Ho Bac) la nguoi đang giu bo gia pha nay. Ong Quan Anh Tai - chau đoi thu 72 - la cu phu cong thuong Đong Nam A va la Chu tich cua Tong hoi Long Cuong quoc te (thanh vien gom nhung nguoi đuoc cho la hau due cua Luu Bi, Quan Vu, Truong Phi va Trieu Van)


Nhan đinh Su gia Tran Tho, tac gia bo chinh su Tam quoc chi co đanh gia ve Quan Vu đuoc đoi sau ghi nhan la cong bang:

Quan Vu… suc đich van nguoi, ho than mot thoi. Vu bao on Tao cong… co phong đo quoc si. Nhung Vu cuong va tu phu,… lay so đoan chuoc lay that bai, la le thuong vay.
Trong Tam quoc chi, chu giai cua Bui Tung Chi ghi rang: "Xua, Truong Phi hung trang uy manh, chang kem gi Quan Vu, muu than nuoc Nguy la Trinh Duc khen Quan Vu va Truong Phi la van nguoi kho đich. Vu kheo đoi xu voi si tot ma kieu ngao voi sy đai phu, Phi yeu kinh nguoi quan tu ma khong thuong xot ke tieu nhan."


= Khen =
Quan Vu đuoc đanh gia la vi tuong vo nghe xuat chung, dung cam phi thuong, uy tin đung đau toan quan. Chien tich đot kich, chem Nhan Luong giua hang van quan cho thay Quan Vu la nguoi co vo nghe rat cao cuong. Duong Hi binh luan rang:

Quan, Truong hung dung, xuat than giup đoi, diu dat vuong su, manh me oai hung, che tro cho ta huu, chuyen than bay bong nhu đien chop. Vuot gian nan giup chua thanh đai nghiep, cong tich ngang Han, Canh, thanh danh đuc đo ke nhau. Đoi voi nguoi khong ke le, xet ro đuoc ke gian, thuong noi coi nhe đieu lo nghi ma vi nuoc bo minh
Ve tinh cach, Quan Vu trong đieu nhan nghia, giu chu tin, la bay toi tuyet đoi trung thanh. Trong tran Tu Chau, Tao Thao bat đuoc Quan Vu, Nhung vi rat quy trong khi phach va tai nang cua Quan Vu nen Tao Thao khong đoi xu voi ong nhu la tu binh ma coi la bac thuong khach, ban le vat va chuc tuoc rat trong hau, mong thu nap đuoc ong. Nhung du Tao Thao hau đai bao nhieu lan cung van khong thuyet phuc đuoc ong tu bo Luu Bi, du Luu Bi khi đo đang phai phieu dat khap noi va su nghiep rat mo mit. Tao Thao tuy that vong vi khong thu nap đuoc ong, nhung cung phai khen ong la “Tho chua khong quen goc, that la nghia si thien ha vay”. Trong thien ha khi ay, rat hiem co vo tuong nao đuoc Tao Thao ca ngoi nhu vay.
Ong theo pho ta Luu Bi suot 30 nam, phai trai qua gian lao kho nhoc, nhieu phen suyt tran vong nhung ong van mot long trung thanh khong đoi. Ong cung voi Trieu Van, Truong Phi la nhung vi tuong theo Luu Bi som nhat va trung thanh nhat voi Luu Bi.
Lich su Trung Hoa tung ghi nhan khong it truong hop mo hoang gia, quan lai bi ke trom mo pha hoai, chi co rat it mo huyet du co đia danh cu the nhung van khong bi xam pham va trong đo co mo Quan Vu. Suot 1.800 nam, hai ngoi mo cua Quan Vu van khong ke nao dam đong toi, boi su ton tho ma hau the danh cho ong.
Ngay nay, Quan Cong la nhan vat co nhieu mieu tho bac nhat tai Trung Quoc. Ca canh sat va xa hoi đen Hong Kong, bao gom Hoi Tam Hoang, đeu tho Quan Cong. Canh sat coi Quan Cong la vi thanh bieu tuong cho long trung thanh, su cong minh, nhan tu, dung cam va đang tin cay, tinh than liem khiet khong mang vinh hoa phu quy. Xa hoi đen Hong Kong thi tho Quan Cong vi cho rang ong la bieu tuong cua tinh huynh đe, mot long trung thanh voi chu va khi phach hien ngang đoi mat voi hiem nguy, du chet cung khong son long.


= Che =
Theo Tuc tu tri thong giam, Tong Thai To Trieu Khuong Dan che Quan Vu lam tuong ma chiu bi đich bat, nen khi đi tham Vo mieu đa chi mat tuong Quan Vu mang rang: "So chet đau hang, qua u bat vu! Sao đang đuoc tho o đay?", roi sai đem tuong cua Vu ra khoi Vo mieu. Tuy nhien sau nay khi xet duyet them danh tuong đuoc tho trong mieu, Tong Thai To lai cho đua tuong cua Quan Vu vao lai Vo mieu.
Cac nha su hoc đanh gia Quan Vu la nguoi kieu ngao, khong chiu o duoi nguoi khac. Nam 214, nghe tin Ma Sieu đen hang Luu Bi o Tay Xuyen, Quan Vu đang o Kinh chau ben viet thu cho Gia Cat Luong hoi: "Nhan pham, tai nang cua Ma Sieu co the so sanh voi ai?" Gia Cat Luong phai lua loi viet thu lay long Quan Vu: "Ma Sieu chi co the sanh ngang voi Truong Phi, khong the sieu pham tuyet luan nhu ngai!" Ong đoc thu rat đac y va mang thu khoe voi nhieu nguoi.
Nam 219, Luu Bi len ngoi Han Trung vuong, phong ong lam Tien tuong quan va lao tuong Hoang Trung lam Hau tuong quan. Quan Vu thay minh o ngang hang voi Hoang Trung thi khong bang long, khong chiu nhan an tin. Phi Vi phai lua loi khuyen ong nen vi nghiep lon cua Luu Bi, ong moi gac lai chuyen nay va thu phong.

Ve viec nay, su gia Dich Trung Thien cho rang cach hanh xu cua Gia Cat Luong va Phi Vi đa qua "nuong chieu" Quan Vu, gay ra "tac dung phu" bien Quan Vu thanh "đua tre hu vi đuoc nuong chieu" voi hai đac điem: phong tung va ngay tho, nen moi pham sai lam trong xu ly quan he giua ta voi ke thu hoac be ban. Vi phong tung nen moi phat đong chien tranh Tuong - Phan; vi ngay tho nen moi bi La Mong va Luc Ton lua. Ngoai ra Quan Vu con co nhuoc điem la thich mang chui nguoi khac. Dich Trung Thien đanh gia su ngang buong kieu ngao cua ong đa tao ra nhieu so ho truoc ke thu, va voi tinh cach ay Quan Vu chi co the la mot “đai hiep” hanh tau truong nghia noi giang ho, khong the tro thanh “đai soai” gianh giat o Trung Nguyen.
Khi tran giu Kinh chau, Quan Vu đa khong giu noi đat va đe quan Ngo chiem mat 3 quan. Ton Quyen tren danh nghia "nhan" 3 quan do Quan Vu ban giao nhung tren thuc te đa chiem đuoc trong tay; ho Ton lai muon giao hao, the nhung Quan Vu lai khinh miet, mang nhiec Quyen. Viec nam lan bay luot xuc pham Ton Quyen cua Quan Vu la mot sai lam, khien Ton Quyen đe La Mong đanh up khi Quan Vu đang ban vien chinh, dan đen cai chet sau nay cua ong. Truong Tac Dieu trong Luu Bi truyen che Quan Vu la nguoi "huu dung vo muu", tu cam quan mot minh thi dan đen that bai.
Theo Dich Trung Thien, tu luc theo Luu Bi chinh chien, luc nao Quan Vu cung đuoc cho phu trach mot canh quan rieng, cho thay han ong phai co "tai". Quan Vu la nguoi phuong Bac, vua đen mien Nam (Kinh Chau) đa nam đuoc cach chi huy thuy quan, ro rang la co "nghe". Tuy nhien, cung Dich Trung Thien cho rang Quan Vu co nang luc, co hieu biet ve mot mat nao đo, nhung "khong đu đau oc chinh tri", "khong co nhan quan chien luoc", luc truoc khong giu noi mot thanh nho (nhu Ha Phi), ve sau cang khong đu suc giu noi manh đat chien luoc nhu Kinh chau.


Hinh tuong trong van hoc nghe thuat = Tam Quoc dien nghia =

Nha van La Quan Trung lay nha Han lam chinh thong va ung ho Luu Bi, do đo Quan Vu - nguoi tro giup đac luc cua Luu Bi - đuoc mo ta la nhan vat chinh dien, vu dung hao hiep, co khi phach anh hung. Tac gia đa theu det ra rat nhieu chien cong cho nhan vat Quan Vu, con đa so that bai đuoc ghi trong su sach thi luoc bo.
Tinh huynh đe giua nhan vat nay voi cac nhan vat Luu Bi va Truong Phi đuoc La Quan Trung ca ngoi. Xuyen suot trong Tam quoc, cum tu "ket nghia vuon đao" la tuong trung cho tinh nghia huynh đe tham thiet, keo son, khong vi phu quy, cong danh, kho khan, hoan nan ma mo phai. Ngoai ra nhan vat Quan Vu con đuoc mieu ta la mot nguoi trong tinh nghia, trong tran Truong Ban co nhieu nguoi noi Trieu Van bo sang hang Tao nhung ong mot muc khong tin - Thuc ra la Trieu Van phai pha vong vay cuu au chua. Ong con su dung long nhan tu cua minh đe thu phuc Hoang Trung, mot lao tuong suc đich muon nguoi.
Van Truong khong tuan theo sach luoc cua Khong Minh la "Bac cu Tao Thao, Đong hoa Ton Quyen". Tuy Van Truong noi: "Toi xin ghi tac loi Quan su chi bao", nhung ong khong thuc hien sach luoc đo.
Sau đo, Ton Quyen khien Gia Cat Can đen Kinh Chau, noi voi Van Truong: "Toi đen co y ket giao hai nha. Chua toi co con trai thong minh, nghe ngai co con gai tuyet sac, nen muon cau than. Neu ung thuan, chung ta se hiep nhau đanh Tao."
Nhung Van Truong noi gian noi: "Con gai ta vi nhu loai ho, ha lai ga cho loai khuyen?"
Co le đo la buoc ngoat dan đen cai chet cua Van Truong do Đong Ngo gay ra.


 Chien tich hu cau  Nhung nha nghien cuu Tam Quoc dien nghia đa tong ket: trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia, nhan vat Quan Cong lap nhieu cong tran, truoc sau chem đuoc 17 vien tuong ngoai mat tran. Tuy nhien, theo chinh su thi tru viec chem Nhan Luong ra, nhung chien tich con lai la hu cau:

Chem Trinh Vien Chi, tuong khoi nghia Khan Vang (nhan vat hu cau)
Chem Hoa Hung, tuong cua Đong Trac (trong su ghi bi quan Ton Kien bat giet)
Chem Quan Hoi, du đang Khan Vang (nhan vat hu cau)
Chem Tuan Chinh, tuong cua Vien Thuat o Vu Thai (nhan vat hu cau)
Chem Xa Tru, tuong cua Tao Thao o Tu chau (Xa Tru la quan van, bi giet khi Luu Bi chiem Tu Chau)
Chem Nhan Luong, tuong cua Vien Thieu o Bach Ma (đay la chien tich co that đuoc ghi chep trong su sach)
Chem Van Xu, tuong cua Vien Thieu o Dien Tan (trong su ghi bi quan Tao giet)
Chem Khong Tu o ai Đong Linh (nhan vat hu cau)
Chem Manh Than o Lac Duong (nhan vat hu cau)
Chem Han Phuc o Lac Duong (nhan vat hu cau)
Chem Bien Hi o Nghi Thuy (nhan vat hu cau)
Chem Vuong Thuc o Vinh Duong (nhan vat hu cau)
Chem Tan Ky o Hoat chau (nhan vat hu cau)
Chem Sai Duong o Co Thanh (tuong cua Tao Thao, tu tran khi đi đanh Luu Bi o Nhu Nam)
Chem Ha Hau Ton o Tuong Duong (nhan vat hu cau)
Chem Duong Linh, tuong cua Han Huyen o Truong Sa (nhan vat hu cau, tran chien Truong Sa cung khong co that vi Han Huyen đau hang Luu Bi ngay lap tuc)
Ngoai ra, ong con ra lenh hanh quyet Bang Đuc sau khi vien tuong nay bi bat song o Khoai Khau.
Nhung nguoi tro thu đac luc nhat cho ong ngoai mat tran trong nhieu nam la con nuoi Quan Binh (that ra la con ruot) va Chu Thuong (nhan vat hu cau).


 Nhung đien tich va giai thoai  Tam anh chien La Bo: Quan Vu sau khi de dang chem nhan vat Hoa Hung lai tiep tuc đau ngang ngua voi La Bo o cua Ho Lao. Voi su giup suc cua Truong Phi va Luu Bi, La Bo bi đanh lui. (Theo chinh su thi Luu - Quan - Truong khong tham gia lien minh đanh Đong Trac, nen viec 3 nguoi đau vo voi La Bo o Tran Ho Lao Quan cung khong co that).
Đuoc sang thau đem (Minh chuc đat đan): Ke ve su viec khi Quan Vu đau hang Tao Thao. Tao Thao co y sap đat cho Quan Vu va 2 ba vo Luu Bi o cung mot phong đe ong mac loi đao voi Luu Bi va khong the tro ve voi ho Luu đuoc nua. Nhung khi Cam phu nhan va My phu nhan đi ngu, Quan Vu đung cam đuoc ben ngoai canh gac suot đem cho toi sang. Tao Thao nghe vay rat kham phuc chi khi cua ong.

Qua nam ai chem sau tuong: Quan Vu mot minh mot ngua đua hai chi dau đi tim Luu Bi, tu Hua Xuong qua 5 cua ai, giet 6 tuong giu thanh cua Tao Thao (đeu la nhan vat hu cau). Sau đo nhan vat Quan Vu con gap nhieu nguoi ham mo nhu Quan Đinh (nhan nuoi con ong nay) va Chau Thuong (nhan vat hu cau).
Mot đao đen hoi (Đon đao pho hoi): Ton Quyen muon lay lai Kinh chau, Lo Tuc bay muu du Quan Vu đen hoi o Luc Khau va cho phuc binh, neu ong khong đong y tra Kinh chau thi se giet chet. Nhung vi nhan vat Quan Vu qua uy dung, vua thu thanh long đao trong tay, vua nam lay Lo Tuc khien quan Ngo khong the đong thu. Quan Vu tro ve an toan (Thuc te Lo Tuc đen gap Quan Vu, Vu tranh luan khong lai roi 2 ben tro ve).
Cao xuong tri thuong: Quan Vu đanh Phan Thanh, bi trung ten đoc cua Tao Nhan. Thuoc đoc ngam vao tan xuong nguy hiem tinh mang. Danh y Hoa Đa đen chua, đe nghi gay me ong đe khoi nhin canh Hoa Đa khoet thit cao đoc trong xuong. Nhung Quan Vu khong đong y, van than nhien ngoi đanh co voi Ma Luong trong luc Hoa Đa chua tay. Chinh Hoa Đa phai kham phuc dung khi cua ong (thuc ra bac si cao xuong cho Quan Vu la nguoi khac, con Hoa Đa đa chet trong nguc nam 208, con Quan Vu đanh Phan Thanh vao nam 219).


 Vu khi huyen thoai va ngua chien  Trong nhieu nam chinh chien, nhan vat Quan Vu gan bo voi vu khi la thanh long đao va ngua chien la ngua xich tho.
Thanh long đao goi la Thanh long yen nguyet (yen nguyet la trang luoi liem) do nhan vat nay đat ren khi chuan bi đanh quan Khan Vang tu hoi mot trong tieu thuyet. Tuong truyen thanh long đao cua Quan Vu nang 82 can (khoang 49 kg ngay nay). Thanh long đao that ra la hu cau, loai vu khi nay mai đen thoi Đuong, Tong moi bat đau xuat hien. Su khong ghi Vu dung loai vu khi gi. Cuon sach co xua nhat noi ve vu khi cua Quan Vu la Co kim đao kiem luc (viet vao the ky thu 5) ghi rang Quan Vu lay sat tu nui Vo Đo ren nen 2 thanh kiem. Nhung ghi chep trong Tam quoc chi ve su kien Vu giet Nhan Luong chi ghi rang Vu "đam" chet Luong, sau đo moi chat lay đau (khong ro ong dung vu khi gi đe đam).
Con ngua chien Xich tho noi tieng cua nhan vat Quan Vu von la ngua cua Đong Trac. Trac mang tang La Bo đe mua chuoc Bo phan Đinh Nguyen ve theo minh. La Bo bi giet, ngua ve chuong cua Tao Thao. Tao Thao muon lay long ong ben tang ngua xich tho cho ong. Ngua quy mot ngay co the đi ngan dam, sau nay theo Quan Vu qua 5 ai chem 6 tuong (nhan vat hu cau) va lap nhieu chien tich hu cau khac. Sau khi Quan Vu bi chat đau, ngua Xich Tho bo an roi chet. (Ngua xich tho cua La Bo la co that, nhung viec Tao Thao tang no cho Quan Vu la hoan toan hu cau).


 Hien thanh  Đe cao uy linh dung khi cua nhan vat Quan Cong, La Quan Trung con mo ta viec ong hien linh sau khi chet: vat chet La Mong trong dinh Ton Quyen; thu cap tron mat mo mom khien Tao Thao benh nang roi qua đoi; giup con la Quan Hung giet đuoc Phan Chuong đe tra thu tran Mach Thanh. (Thuc te Phan Chuong đen nam 234 moi mat, con Quan Hung chet yeu tu nho.)
Ngoai ra, La Quan Trung con mo ta viec ong hien len đoi tra mang chet oan khi gap lai su Pho Tinh la nguoi đong huong. Su Pho Tinh (nhan vat hu cau) lua loi khuyen giai, ong moi ra đi.


= Trong Tuong van Han =
Trong Tuong van Han (仲襄問漢) la tac pham van hoc khuyet danh tac gia, ke theo thuyet tien can bao hau kiep hay luan hoi qua bao tu thoi Han So tranh hung cho đen thoi Tam Quoc.
Tac gia xay dung noi dung đe hang loat nhan vat thoi Han So tai sinh, trong đo Tay So ba vuong Hang Vu đau thai lam Quan Vu; Hang Ba va Ung Si tung phan Hang Vu phai đau thai lam Van Su va Nhan Luong đe Quan Vu sat hai trong tran Bach Ma - Dien Tan; cac vien tuong tranh gianh xe xac Hang Vu đe linh tuoc hau cua Luu Bang đau thai lam cac tuong giu cua 5 ai va bi Quan Vu giet chet tren đuong tim Luu Bi.


= Thuy Hu =
Thuy hu la tac pham van hoc cua Thi Nai Am, ke chuyen 108 anh hung Luong Son Bac tu nghia "Thay Troi Hanh Đao". Trong 108 anh hung Luong Son, co 2 nhan vat đuoc xay dung tren hinh mau cua Quan Vu:

Nhan vat Đai Đao Quan Thang la hau due cua Quan Vu, dung mao y nhu ong to, suc đich muon nguoi, rau dai 3 chom (Quan Vu rau dai 5 chom), su dung binh khi Thanh Long Đao Yen Nguyet, cuoi ngua Xich Tho. Quan Thang cung đung đau Ngu Ho tuong Luong Son Bac giong nhu Quan Vu đung đau Ngu Ho tuong Thuc Han (Trong thuc te lich su, Quan Thang (?-1127) la tuong tran thu thanh Te Nam. Theo Kim su, trong su bien Tinh Khang, ong co thu thanh Te Nam chong lai quan Kim, bi Luu Du sat hai).
My Nhiem Cong Chu Đong la đo đau o huyen Van Thanh, co dung mao rat giong Quan Vu, đac biet la bo rau dai va đep nen co biet hieu la My Nhiem Cong.


= Hinh anh chuyen the =
Hinh anh Quan Vu đuoc chuyen the len man anh thong qua cac bo phim truyen hinh va đien anh, tinh đen nay hinh anh Quan Vu đa đuoc tai hien qua nhieu dien vien khac nhau o cac bo phim khac nhau:

Ba Lam trong phim Xich Bich
Vu Vinh Quang trong phim Phim 2010
Luc Thu Minh trong phim Phim nam 1994
Đich Long trong phim Tam quoc chi: Rong tai sinh
Cau Phong trong phim "Tam quoc anh hung truyen" hay Quan Cong (Kwan kung) cua Hong Kong
Vuong Ve Quoc
Vuong Anh Ban (Wang Yingquan) trong "Quan Cong" hay Truyen thuyet Quan Cong (2004)
Truong Son
Tran Tu Thanh (trong vai Quan Vu thoi tre)
Doan Duong Tuan trong phim "Than y Hoa Đa"
Ngo Manh Đat trong phim "Loc đinh ky"
Huynh Thu Sinh
Duong Pham trong phim "Tao Thao"
Đo Van Trach trong phim "Thiet kim cang"
Chung Tu Đon trong phim "Quan Van Truong" phien ban moi nhat.


Danh hieu, ton tho = Tai Trung Quoc =


 Danh hieu  Quan Vu đuoc tho phung o nhieu noi, ton len nhieu danh hieu cao quy. Ong la nhan vat đuoc phong tang nhieu danh hieu nhat trong lich su Trung Quoc.
Khi con song, luc phuc vu Tao Thao ong đuoc Han Hien Đe phong "Han Tho Đinh Hau (漢壽亭侯)" nam 189. Mac du la nguoi anh em ket nghia voi Luu Bi, song ong khong đuoc phong tuoc trong thoi gian Luu Bi tri vi nha Thuc Han.
38 nam sau khi ong mat, Thuc Han Hau Chu Luu Thien truy tang ong tuoc "Trang Mau hau (壯繆侯) nam 258, "Nghia Dung Trang Mau Hau (義勇壯繆侯) nam 263.
Thoi nha Tong, Tong Huy Tong phong ong la"Trung Hue Cong (忠惠公)" nam 1102; "Sung Ninh Chi Đao Chan Quan (崇寧至道真君)" nam 1104, "Vu An Vuong (武安王) nam 1107,"Chieu Liet Vu An Vuong (昭烈武安王)" nam 1107,"Nghia Dung Vu An Vuong (義勇武安王)" nam 1123,; Tong Cao Tong phong ong lam "Trang Mau Nghia Dung Vu An vuong (壯繆義勇武安王)" nam 1128;Tong Hieu Tong phong ong lam "Trang Mau Nghia Dung Vu An Anh Te Vuong (壯繆義勇武安英濟王)" nam 1187.Đen thoi nha Nguyen, Nguyen Van Tong phong ong lam "Hien Linh Nghia Dung Vu An Anh Te Vuong (顯靈義勇武安英濟王)" nam 1328; " Te Thien Ho Quoc Đai tuong Quan, Kiem Giao Thuong Thu, Thu Quan Hoai Nam Tiet Đo Su, Kiem Son Đong, Ha Bac Tu Mon Quan Chieu Thao Su,Kiem Đe Đieu Chu Cung Than, Vo Phan Đai Xu Kiem Hieu Quan, Trung Thu Mon Ha Binh Chuong Chinh Su, Khai Phu Nghi Đong Tam Ti, Gia Tien Đo Thong Quan, Vo Ninh Hau, Trang Muc Nghia Dung Vu An Anh Te Vuong, Ho Quoc Sung Ninh Chan Quan (齊天護國大將軍、檢校尚書、守管淮南節度使，兼山東、河北四門關招討使，兼提調諸宮神、無分地處檢校官、中書門下平章政事、開府儀同三司、駕前都統軍、無佞侯、壯穆義勇武安英濟王、護國崇寧真君)" nam 1331. Đen thoi nha Minh, Minh Than Tong ton ong lam " Hiep Thien Ho Quoc Trung Nghia Đai Đe (協天護國忠義大帝) nam 1578, roi ton thanh"Tam Gioi Phuc Ma Đai Đe Than Uy Vien Chan Thien Ton Quan Thanh Đe Quan (三界伏魔大帝神威遠鎮天尊關聖帝君)" nam 1613; Minh Tu Tong ton ong lam "Chan Nguyen Hien Ung Chieu Minh Duc Han Thien Ton(真元顯應昭明翼漢天尊)" nam 1630; vua nha Minh coi ong la vi than ho quoc
Đoi Nha Thanh, vua Thuan Tri ton ong la "Trung Nghia Than Vu Quan Thanh Đai Đe (忠義神武關聖大帝)" nam 1652; vua Ung Chinh truy phong cho ong co ong lam "Quang Chieu Cong (光昭公), ong noi ong lam "Du Xuong Cong(裕昌公)", cha ong lam "Thanh Trung Cong(成忠公)" nam 1725 va lenh cho toan quoc lap Vo mieu tho ong, su dung le nghi danh cho Khong Tu đe cung te ong, bat đau cho su tho cung quoc gia voi Quan Cong. Vua Can Long ton ong lam "Son Tay Quan Phu Tu(山西關夫子)" nam 1736, tro thanh nhan vat thu hai trong lich su Trung Quoc nhan danh hieu Phu Tu, chinh thuc đat ong ngang hang Khong Tu; đen nam 1767, lai ban ong them hai chu "Linh Huu (靈佑)". Vua Gia Khanh ban ong hai chu "Nhan Dung(仁勇)" nam 1813; vua Đao Quang ton ong lam "Trung Nghia Than Vu Linh Huu Nhan Dung Uy Hien Quan Thanh Đai Đe (忠義神武靈佑仁勇威顯關聖大帝)" nam 1828; vua Ham Phong ton ong lam "Trung Nghia Than Vu Linh Huu Nhan Dung Uy Hien Ho Quoc Bao Dan Tinh Thanh Tuy Tinh Quan Thanh Đai Đe(忠義神武靈佑仁勇威顯護國保民精誠綏靖關聖大帝) va ong co, ong noi, cha ong đuoc phong lam vuong. Nam 1879, vua Quang Tu ton ong lam "Trung Nghia Than Vu Linh Huu Nhan Dung Uy Hien Ho Quoc Bao Dan Tinh Thanh Tuy Tinh Duc Thanh Tuyen Đuc Quan Thanh Đai Đe(忠義神武靈佑仁勇威顯護國保民精誠綏靖翊讚宣德關聖大帝)"; danh hieu 26 chu nay la danh hieu duy nhat dai nhat cua ong, dai hon thuy hieu cac vi Hoang Đe , chung to su ton tho to lon danh cho ong.


 Ton tho  Tao Thao đuoc xem la nguoi đau tien dung am tho Quan Vu, ngay tai quan Tieu nuoc Bai que minh - am Linh Tho.
Sau đo nhieu noi o Trung Quoc đa lap đen tho Quan Vu. Do anh huong tu tieu thuyet Tam Quoc dien nghia, hinh tuong ong cang tro nen than thanh trong su nguong mo cua nhan dan. Nam 1914 thoi Trung Hoa Dan Quoc, Quan Vu đuoc tho chung voi Nhac Phi tai Vo mieu. Tai huyen Thai Hung, tinh Giang To, ong đuoc tho cung Nhac Phi va Van Thien Tuong.
Viec tho Quan Vu co anh huong sau rong trong dan gian. Ong đuoc nhan dan tho nhu Than đo mang; gioi thuong nhan coi ong nhu than tai; gioi nho si coi ong nhu than van hoc (tuong Quan Vu tren 1 tay co cam Kinh Xuan Thu); gioi quan su coi ong nhu vi than bao ve ban menh. Nguoi ta giai thich rang so di ong co ca anh huong toi gioi thuong nhan vi hoi con han vi ong tung lam nghe ban đau phu. Cac đao phu thuong giau đao trong đen tho ong vi ho cho rang uy linh cua ong se ngan tro oan hon ve bao oan.
Trong Phat Giao Đai thua, ong đuoc tho nhu la mot hien than cua Gia Lam Bo Tat.


= Tai Viet Nam =

Do anh huong sau rong tu van hoa Trung Hoa, viec tho Quan Vu o Viet Nam co tu nhieu the ky, tu Bac đen Nam. Cac trieu đai phong kien Viet Nam tuan theo Nho giao, đa lap nhieu Vo Mieu tho ong. Trong dan gian, ong đuoc ton la than Trung Nghia, thuong goi Han Tho Đinh Hau (漢壽亭侯), hay pho bien la Quan Thanh Đe Quan (關聖帝君). Ban tho thuong đat trong đien Quan Đe.
Ong cung đuoc tho trong nhieu chua Phat giao.
Nhung nguoi theo đao Hoa Hao lam le Quan Thanh vao ngay 24 thang 6 am lich
Mot so noi tho Quan Thanh o Viet Nam:


 = Mien Bac  =


 Ha Noi  Quang Đong Hoi Quan, 22 Hang Buom, Hang Buom, Hoan Kiem
Đen Quan Đe, 28 Hang Buom, Hang Buom, Hoan Kiem
Quan Đe Co Mieu (Đinh Tay Luong), 23 Nguyen Trung Truc, Nguyen Trung Truc, Ba Đinh
Đen Hoi My, 9 Bui Thi Xuan, Bui Thi Xuan, Hai Ba Trung
Đen Thuong, Nui Sai, Sai Son, Quoc Oai


 Ha Giang  Đen Quan Cong, 20 Ly Thuong Kiet, TT. Đong Van, Đong Van
Đen Vinh Quang, DT177, TT. Vinh Quang, Vinh Quang


 Cao Bang  Mieu Quan Đe, TT. Bao Lac Bao Lac
Đen Quan Thanh, to 2, TT. Trung  Khanh, Trung Khanh
Mieu Quan Đe, cho Đong Đa, Ngoc Đong, Quang Uyen


 Tuyen Quang  Đen Quan Thanh, ho thuy đien Na Hang, TT. Na Hang, Na Hang
Đen Quan Cong, cho Thut, Phu Luu, Ham Yen
Đen Quan Thanh Đe Quan - Thien Phuc Tu, Cho Bo 2, Binh Xa, Ham Yen, Tuyen Quang


 Lang Son  Chua Thanh, Cau Ky Lua, Chi Lang, TP. Lang Son


 Hai Duong  Đen Ong, 36 Bui Thi Cuc, Tran Phu, TP. Hai Duong


 Nam Đinh  Đen Hoi Quang, 101 Hoang Van Thu, Tran Hung Đao, TP. Nam Đinh


 Hung Yen  Vo Mieu, 6 Trung Trac, Quang Trung, TP. Hung Yen


 = Mien Trung  =


 Nghe An  Vo Mieu (Đen Hong Son), đ. Nguyen Cong Tru, Hong Son, Vinh


 Thanh Hoa  Chua Quan Thanh, nui An Hoach An Hung, TP. Thanh Hoa


 Ha Tinh  Vo Mieu, đ. Nguyen Trung Thien, Tan Giang, TP. Ha Tinh


 Thua Thien - Hue  Quang Trieu Hoi Quan, 223 Chi Lang, Phu Cat, Hue
Quan Thanh Tu, o 344 Bach Đang, Phu Hiep, Hue
Chua Thuan Hoa, 114 Bach Đang, Phu Cat, Hue
Chua Tuong Quang, 213 Chi Lang, Phu Hiep, Hue
Quan Đe Mieu (Chua Ong), lang Đia Linh, Huong Vinh, Huong Tra


 Quang Nam  Trung Han Cung (Mieu Quan Cong), 24 Tran Phu, Minh An, Hoi An
Quang Trieu Hoi Quan, 176 Tran Phu, Minh An, Hoi An
Vo Mieu, đ. Nguyen Tat Thanh, TT. Ai Nghia, Đai Loc


 Quang Ngai  Trieu Chau Hoi Quan, 177 Le Trung Đinh, Nguyen Nghiem, TP. Quang Ngai
Minh Huong Quan Đe Tu (Chua Ong Thu Xa), Nghia Hoa, Tu Nghia


 Binh Đinh  Quan Thanh Đien (Chua Ong Nuoc Man), Phuoc Quang, Tuy Phuoc
Quan Thanh Mieu (Chua Ong Nhieu), 253 Bach Đang, Tran Hung Đao, TP. Qui Nhon


 , Phu Yen  Man Viet Hoi Quan (Chua Ong Nui Nhan), 19/4 Phan Đinh Phung, Phuong 1, Tuy Hoa


 Khanh Hoa  Phuc Kien Hoi Quan, 27 Nguyen Xien, Vinh Phuong, TP. Nha Trang
Chua Quan Thanh, Đuong so 13, Phuoc Hai, TP. Nha Trang, .
Mieu Quan Thanh Hai Nam, 78 Tran Quy Cap, TT. Dien Khanh, Dien Khanh
Mieu Quan Thanh Quang Đong, 62 Tran Quy Cap, TT. Dien Khanh, Dien Khanh
Mieu Quan Thanh, TL2, Dien Lac, Dien Khanh
Vo Đe Mieu, đ. Nguyen Cu, Ninh Phu, TX. Ninh Hoa


 Ninh Thuan  Quynh Phu Hoi Quan, 579 Thong Nhat, Kinh Dinh, TP. Phan Rang - Thap Cham
Quang Đong Hoi Quan (Chua Ong Du Khanh), 1A Ngo Sy Lien, TT. Khanh Hai, Ninh Hai


 Binh Thuan  Quan Đe Mieu, 161 Tran Phu, Đuc Nghia, TP. Phan Thiet
Chua Ong Quan Thanh, đ. Nguyen Đuc Thuan, Mui Ne, TP. Phan Thiet
Quan Thanh Mieu, Chi Cong, Tuy Phong


 Lam Đong  Quan Thanh Đe Mieu, TT. Lien Nghia, Đuc Trong


 = Mien Nam  =


 Thanh pho Ho Chi Minh  Hoi quan Nghia An, 678 Nguyen Trai, Phuong Cho Lon
Nghia Nhuan Hoi Quan, 27 Phan Van Khoe, Phuong 13, Quan 5
Phuoc An Hoi Quan, 182 Hong Bang, Quan 5
Binh An Hoi Quan, 32 Đuong So 29, Phuong 10, Quan 6
Mieu Quan Thanh, 264 Ba Đinh, Phuong 10, Quan 8
Đinh Quan Thanh, 183 Đ. Bui Vien, Phuong Pham Ngu Lao, Quan 1
Quan Đe Mieu cho Đui, 273 Vo Van Tan, Phuong 5, Quan 3
Quan Thanh Đe Mieu, 429 TL10, An Lac A, Binh Tan
Chua Ong Quan Thanh, đ. To 8, TT. Tan Tuc, Binh Chanh
Quan Thanh Đe Mieu, hem 881 Tran Xuan Xoan, Tan Hung, Quan 7
Phu Đong Tu, 72 Phan Đang Luu, Phuong 5, Phu Nhuan
Quan Đe Mieu, cho Phu Nhuan, đ. Phan Đinh Phung, Phuong 17, Phu Nhuan
Quan Thanh Đe Mieu, 927 Nguyen Kiem, Phuong 3, Go Vap
Chua Gia Lam, 498/11 Le Quang Đinh, Phuong 1, Go Vap
Đinh Quan Thanh, 598 Luy Ban Bich, Tan Thanh, Tan Phu
Khanh Hoa Tu (Chua Ong), 25 Đ. So 33, P. Binh An, TP. Thu Đuc
Đen Ong Quan Thanh, đ. Le Đinh Quan, Cat Lai, TP. Thu Đuc
That Phu Quan Đe Mieu, 962 Đ. Kha Van Can, Linh Chieu, TP. Thu Đuc
Chua Ong Quan Thanh Đe Quan, 73 Đuong so 10, Binh Chieu, TP. Thu Đuc
Long Thoi Hoi Quan, 3 Ly Nam Đe, TT. Hoc Mon, Hoc Mon
Trung Nghia Tu, 4/54 Huong lo 9, ap Nam Thoi, Thoi Tam Thon, Hoc Mon
Mieu Quan Đe, đ. Ha Van Lao, TT. Cu Chi, Cu Chi


 Đong Nai  That Phu Mieu (Chua Ong Cu Lao Pho), 48 Đang Đai Đo, Hiep Hoa, TP. Bien Hoa
Quang Trieu Hoi Quan, 11 Quang Trung, Thanh Binh, TP. Bien Hoa
Gia Lam Thien Sanh, đ. Le Thoa, Tan Tien, Bien Hoa
Đinh Quan Thanh Đe Ben Go, đ. Nguyen Van To, An Hoa, Long Thanh
That Phu Hoi Quan, đ. Hung Vuong, TT. Hiep Phuoc, Nhon Trach
Quan Đe Mieu, đ. Vo Thi Sau, Phu Đong, Nhon Trach
Đen Quan Thanh, Ap 2, Song Nhan, Cam My
Quan Đe Mieu, đ. Bau Sen, ap Bau Sen, Bau Sen, TP. Long Khanh
Quan Đe Mieu, 12 Nguyen Van Cu, Xuan An, TP. Long Khanh
Quan Đe Mieu, đ. Song Thao - Bau Ham, Song Thao, Trang Bom


 Binh Duong  Thanh An Tu (Chua Ong Ngua), 20 Hung Vuong, Phu Cuong, Thu Dau Mot
Hoi Quan Trieu Chau, 11 Ngo Quyen, Lai Thieu, Thuan An
Quan Đe Mieu, 90 Chau Van Tiep, Lai Thieu, Thuan An
Quan Thanh Đe Mieu, đ. Tan Phuoc Khanh 18, Tan Phuoc Khanh, Tan Uyen
Hiep Thien Cung, ĐT747, Uyen Hung, Tan Uyen


 Ba Ria - Vung Tau  Quan Thanh Tu, QL51, Phuoc Hiep, TP. Ba Ria
Đinh Quan Thanh, 213 Pham Hong Thai, Phuong 7, TP. Vung Tau


 Tay Ninh  Phuoc Kien Hoi Quan, 13 Tran Hung Đao, Phuong 2, TP. Tay Ninh
Ngu Thanh Mieu, 57 Tran Hung Đao, Phuong 2, TP. Tay Ninh
Mieu Quan Thanh, đ. Thuong Thau Thanh, Long Thanh Trung, TX. Hoa Thanh
Minh Nghia Hoi Quan, đ. Gia Long, Trang Bang, TX. Trang Bang
That Phu Hoi Quan, khu pho Loc An, Trang Bang, TX. Trang Bang


 Long An  Ngu Bang Hoi Quan, 152 Nguyen Trung Truc, Phuong 1, Tan An
Đen Quan Thanh, Ap 8 Nhut Chanh, Ben Luc
Đen Ong Quan Thanh, đ. Nguyen Van Sieu, TT. Ben Luc, Ben Luc
Quan Thanh Đien, Ap Cho, Long Huu Đong, Can Đuoc
Đen Quan Thanh, đ. Nguyen Trung Truc, Đuc Tan, Tan Tru
Chua Ong, đ. An Thanh, Hoa Phu, Chau Thanh
Chua Ong cho Ky Son, ap Ky Chau, Binh Quoi, Chau Thanh


 Tien Giang  Trieu Chau Hoi Quan, 2/5 ap My An, Phuong 8, My Tho
Tra Duong Hoi Quan (Chua Ong Khach Gia), 482 Ap Bac, Phuong 5, My Tho
Quang Trieu Hoi Quan, 209 Trung Trac, Phuong 1, My Tho
Hai Nam Hoi Quan, 31 Đinh Bo Linh, Phuong 3, My Tho
Quan Đe Mieu, QL50, Tan My Chanh, Thanh pho My Tho
Trieu Chau Cong So, 23 Rach Gam, Phuong 1, TX. Go Cong
Quang Trieu Cong So, 19 Rach Gam, Phuong 1, TX. Go Cong
Phuoc Kien Cong So, 56a Le Loi, Phuong 1, TX. Go Cong
Phuoc Chau Cong So, 32 Truong Đinh, Phuong 1, TX. Go Cong
Sung Chinh Cong So, 26 Truong Đinh, Phuong 1, TX. Go Cong
Mieu Quan Cong, HL9, Long Binh, Go Cong Tay
Mieu Quan Thanh, 245 30 Thang 4, TT. Cho Gao, Cho Gao
That Phu Hoi Quan, TL879 Cho Ben Tranh, Luong Hoa Lac, Cho Gao
Quan Đe Mieu, TL879, Phu Kiet, Cho Gao
Chua Ong, ap Thanh Đang B, Thanh Binh, Cho Gao
Chua Quan Thanh, Ap Nam, Duong Điem, Chau Thanh
Quan Thanh Tu, cau Cai Be 2, Đong Hoa Hiep, Cai Be
Chua Ong Boi Tuong, Phu Nhuan, Cai Lay


 Ben Tre  That Phu Mieu, đ. Hung Vuong, Phuong 5, TP. Ben Tre
That Phu Vo Mieu, đ. Tran Hung Đao, Khu Pho 2, TT. Ba Tri, Ba Tri
Chua Quan Thanh Đe Quan, khu pho 4, TT. Cho Lach, Cho Lach
Chua Ong, đ. Su Van Hanh, Thanh Tan, Mo Cay Bac
Chua Ong, ap Phu Khuong, Phu Tuc, Chau Thanh


 Tra Vinh  Phuoc Minh Cung, 44 Đien Bien Phu, Phuong 3, TP. Tra Vinh
Nghia An Cung, đ. Vo Thi Sau, TT. Tieu Can, Tieu Can
Đinh Minh Huong, ap Giong Đinh, Đai An, Tra Cu
Binh An Cung, Tan Son, Tra Cu
Phuoc Vo Đien, QL54, Phuoc Hung, Tra Cu
Mieu Quan Thanh, HL18, Hiep Hoa, Cau Ngang


 Vinh Long  That Phu Mieu, 24 Nguyen Chi Thanh, Phuong 5, TP. Vinh Long
Mieu Quan Đe, cau Cai Con 2, Tan Ngai, TP. Vinh Long
Linh Son Tu, đ. Bo Ke, Xom Bun, Phuong 2, TP. Vinh Long
Mieu Quan Đe, đ. Bo Ke Song Tra On, Đong Binh, TX. Binh Minh
Chua Ong, đ. Nguyen Van Thanh, Thuan An, TX. Binh Minh
That Phu Mieu, QL54, Tan Luoc, Binh Tan
Chua Ong, To 9, ap Vinh Tan, Tan Luoc, Binh Tan
Quan Đe Tu, 4 Vo Tan Đuc, TT. Tam Binh, Tam Binh
Quan Thanh Mieu, đ. Gia Long, TT. Tra On, Tra On
Hiep Thien Cung, 61 Nguyen Hue, TT. Cai Nhum, Mang Thit


 Đong Thap  Tan Tay Vo Mieu, đ. Ly Thuong Kiet, Phuong 1, TP. Sa Đec
Thanh Đuc Cung Trieu Minh Hoi Quan, DT848, My An Hung A, Lap Vo
Hiep Thien Cung, 137c Nguyen Hue, Binh Thanh Trung, Lap Vo
Quan Đe Mieu, đ. Ly Thuong Kiet, An Thanh, TP. Hong Ngu


 An Giang  Minh Huong Hoi Quan, 144 Le Minh Nguon, My Long, TP. Long Xuyen
Quan Đe Mieu, 1391/70 Đuong Chua Ong, Binh Đuc, TP. Long Xuyen
Quan Đe Mieu, 91 QL91, TT. Cai Dau, Chau Phu
Quan Đe Mieu, nga ba Lo te Chua Ong - Le Van Cuong, My Đuc, Chau Phu
Quan Đe Mieu, 172 Đuong Tran Hung Đao, Chau Phu A, TP. Chau Đoc
Mieu Am Nhon, Tan lo Kieu Luong, Nui Sam, TP. Chau Đoc
Quan Đe Mieu, đ. Le Van Duyet, Long Chau, TX. Tan Chau
Quan Đe Co Mieu, DT954, Long Son, TX. Tan Chau
Quan Đe Mieu, 124 ĐT954, TT. Cho Vam, Phu Tan


 Can Tho  Quang Trieu Hoi Quan, 32 Hai Ba Trung, Tan An, Ninh Kieu
Hiep Thien Cung, 29 Ham Nghi, Le Binh, Cai Rang
Hiep Thien Cung, khu vuc Thanh My, Le Binh, Cai Rang
Hiep Thien Cung, 12 hem to 1-2, đuong 3/2, Hung Loi, Ninh Kieu
Vo Đe Mieu, 153 đ. Tran Hung Đao, Chau Van Liem, O Mon
That Phu Vo Mieu, ĐT921, TT. Thot Not, Thot Not


 Hau Giang  Quan Đe Mieu, đ.Ba Thang Hai, Phuong 5, TP. Vi Thanh
Gia Lam Co Tu, QL1A, Hiep Loi, TP. Nga Bay
Hiep Thien Cung, đuong kenh xang moi, TT. Rach Goi, Chau Thanh A
Quan Đe Mieu (Chua Nam Ong), đ. 3/2, Thuan An, TX. Long My


 Soc Trang  Vo Đe Thanh Đien (Đinh Nam Ong), 7 Vo Đinh Sam, Phuong 6, TP. Soc Trang
That Phu Đong An Hoi Quan, HL14 ap Cho Cu,TT. My Xuyen, My Xuyen
Vinh Xuyen Hoi Quan (Chua Ong Ham Rong), đ. Ngo Quyen, TT. My Xuyen, My Xuyen
Quan Thanh Mieu, 89 Tran Hung Đao, TT. My Xuyen, My Xuyen
Tran An Mieu, đ. Van Ngoc Chinh, ap Can Gio, Tham Đon, My Xuyen
Hiep Thien Cung, ap Tong Can, Lieu Tu, Tran Đe
Vo Mieu, đ. Luong Đinh Cua, TT. Long phu, Long Phu
Nghia Thanh Cung, ap Chua Ong, Hau Thanh, Long Phu
Quan Đe Mieu Vung Thom, QL60 Phu Tam, Chau Thanh
Tay Truoc Co Tu, DT938 An Ninh, Chau Thanh
Hiep Thien Cung Tha La, Ap 1 Trinh Phu, Ke Sach
Hiep Thien Cung Ben Đoi, Ap 9 Trinh Phu, Ke Sach
Quan Đe Mieu, đ. Tran Hung Đao, Phuong 1, TX. Vinh Chau
Thanh Hoa Co Mieu, ap Vinh Thanh, Vinh Phuoc, TX. Vinh Chau
Hung Ma Tu, cho Lac Hoa, Lac Hoa, TX. Vinh Chau


 Bac Lieu  Quan Đe Mieu, đ. Nguyen Thi Minh Khai, Phuong 2, TP. Bac Lieu
Quan Thanh Mieu, ap Vinh An, Vinh Trach, TP. Bac Lieu
Quan Đe Mieu, đ. Nguyen Binh Khiem, TT. Ngan Dua, Hong Dan


 Kien Giang  Quan Đe Mieu, 12 Hung Vuong, Thanh Van, Rach Gia
Quan Thanh Mieu, 74 Chi Lang, Binh San, Ha Tien
Hai Nam Hoi Quan (Chua Ong), 14 Ba Muoi Thang Tu, Duong Đong, Phu Quoc


 Ca Mau  Ngu Bang Quan Đe Mieu, 16 Hoang Dieu, Phuong 2, Ca Mau.


= Tranh va tuong =

Quan Vu đuoc dan gian tac tuong va ve tranh rat nhieu, theo mo phong su mo ta cua Kinh Minh thanh: may tam hinh chu bat, mat phuong sang nhu sao, rau rong ro nam chom, tran hum than lam liet.
Thong dung hon ca trong tranh, tuong dan gian la hai kieu: tuong ba ong va tuong nam ong.
Tuong ba ong gom co Quan Cong mac giap phuc ngoi giua ho truong, tay vuot rau, tay kia cam Kinh Xuan Thu; sau lung hai ben co Quan Binh đung ben trai giu an, Chau Thuong đung ben phai giu thanh long đao.
Tuong nam ong tuong tu nhu tuong ba ong, nhung co ve them Truong Tien cam cung va Vuong Thien Quan cam gian đung hau.


= Cau đoi =
Tai nhung noi tho Quan Cong co rat nhieu cau đoi ca ngoi su nghiep va đuc đo cua ong. Nhung cau đoi noi tieng nhat đuoc ghi nhan la:

Xich dien binh xich tam, ky Xich tho truy phong, tri khu thoi, vo vong Xich đe;
Thanh đang quang thanh su, truong thanh long yen nguyet, an vi xu, bat quy thanh thien.
Dich nghia:

Bo mat đo giu tam long đo, minh cuoi ngua Xich tho truy phong, luc ruoi rong, khong bao gio quen ve vua đo;
Ngon đen xanh xem bo su xanh, tay cam đao Thanh long yen nguyet, noi kin đao, chang cho nao then voi troi xanh.
Hay:

Sinh Bo chau, truong Gioi chau, chien Tu chau, tran Kinh chau, van co Than chau huu hach;
Huynh Huyen Đuc, đe Duc Đuc, thich Manh Đuc, tram Bang Đuc, thien thu tri đuc vo song.
Dich nghia:

Sinh o Bo chau, lon len Gioi chau, chien Tu chau, tran Kinh chau, van co Than chau nen hien hach,
Anh la Huyen Đuc, em ten Duc Đuc, tha Manh Đuc,, chem Bang Đuc, thien thu tri đuc chang ai bang.


Xem them Tao Thao
Luu Bi
Truong Phi
Gia Cat Luong
Truong Lieu
Tu Hoang


Tham khao Le Đong Phuong (2007), Ke chuyen Tam Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Le Đong Phuong, Vuong Tu Kim (2007), Ke chuyen Tan Han, Nha xuat ban Đa Nang
Nguyen Tu Quang (1989), Tam Quoc binh giang, Nha xuat ban tong hop An Giang
Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2006), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 1, Nha xuat ban Lao đong
Le Anh Dung (1995), Quan Thanh xua va nay, Nha xuat ban Van hoa thong tin


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Guan Yu tai Wikimedia Commons