Nam hay Nien (Tieng Anh: year, chu Han: 年) la khoang thoi gian mot hanh tinh trong he Mat Troi hoan thanh het mot vong quay xung quanh Mat Troi. Ngay nay, khi noi đen nam thi nguoi ta thuong đe cap đen nam Trai Đat. Mot nam Trai Đat thuong đuoc tinh la khoang thoi gian Trai Đat quay xong mot vong quanh Mat Troi (khoang 365 ngay 6 gio). Đoi voi mot nguoi quan sat tren Trai Đat, đieu nay tuong ung voi khoang thoi gian Mat Troi hoan thanh mot vong quay doc theo hoang đao.
Trong thien van hoc, nam Julius la mot đon vi thoi gian, đinh nghia la 365,25 ngay x 86.400 giay/ngay cua he SI (khong co giay nhuan).
Do đo nghieng truc cua Trai Đat, qua trinh mot nam chung kien su thay đoi tuan tu cua cac mua, đuoc đanh dau boi nhung thay đoi ve thoi tiet, cac gio ban ngay, tham thuc vat va kha nang sinh san cua chung. O vung on đoi va o xa đia cuc, thuong co bon mua đuoc cong nhan: xuan, ha, thu va đong, ve mat thien van đuoc đanh dau boi cac điem xuan phan, ha chi, thu phan va đong chi cua đuong đi cua Mat Troi, mac du cac mua khi hau co đo tre so voi cac dau hieu thien van tren. Trong mot so khu vuc nhiet đoi va can nhiet đoi chi co 2 mua: mua mua voi mua kho.
Mot nam duong lich la mot khoang thoi gian xap xi cua chu ky quy đao cua Trai Đat trong mot lich cu the. Mot nam trong lich Gregory (cung nhu trong lich Julius) co 365 ngay (nam thuong) hoac 366 ngay (nam nhuan). Chieu dai trung binh cua nam trong lich Gregory (hien đai) la 365,2425 ngay (co tinh đen cac quy tac nam nhuan cho 1 thien nien ky).
Tu "nam" cung đuoc su dung mot cach long leo cho cac khoang thoi gian lien quan nhung khong giong het voi nam thien van hoac nam duong lich, chang han nhu cac nam theo mua, nam tai chinh hoac nam hoc, v.v... Theo nghia mo rong, nam co the co nghia la chu ky quy đao cua bat cu hanh tinh nao: vi du, mot "nam sao Hoa" hoac "nam sao Kim" la thoi gian ma sao Hoa hoac sao Kim đi đu mot vong quy đao rieng. Thuat ngu nay cung đuoc ap dung theo nghia rong hon cho bat ky thoi gian dai hoac chu ky nao, chang han nhu "Great Year".


Nam theo mua Mot nam theo mua la thoi gian giua tai phat lien tiep cua mot su kien theo mua nhu lu cua mot con song, su di cu cua mot loai chim, su ra hoa cua mot loai thuc vat, suong gia đau tien, hoac cac tro choi đau tien du kien cua mot mon the thao nao đo. Tat ca nhung su kien nay co the co su khac biet lon trong hon mot thang tu nam nay sang nam khac.


Nam duong lich Cac loai lich duoi đay đeu la cac lich tinh theo chuyen đong cua Trai Đat xung quanh Mat Troi, hay noi cach khac, mot nam trong cac loai lich nay bang khoang thoi gian ma Trai Đat thuc hien đuoc mot vong chuyen đong quanh Mat Troi va con đuoc goi la duong lich. Chung đeu co điem chung la mot nam thuong keo dai bang hoac xap xi 365 ngay, va đoi khi đuoc mo rong đe can bang lich bang cach bo sung them 1 ngay du (đuoc goi la ngay nhuan) đe tao thanh mot nam nhuan sau moi mot khoang thoi gian nhat đinh, thuong la vai nam.
Neu nhu vi tri cua Trai Đat (hay Mat Troi) đuoc tinh toan lien quan toi điem phan (điem xuan phan hay điem thu phan) thi ngay thang chi ra mua (va nhu the no đong bo voi xich vi cua Mat Troi). Nhung loai lich nhu the đuoc goi la duong lich chi tuyen. Mot nam lich trung binh cua loai lich nhu the la xap xi bang mot vai dang cua nam chi tuyen (thong thuong hoac la nam chi tuyen trung binh hoac la nam xuan phan).


= Lich Gregorius =

Mot nam trong lich Gregorius đuoc chia thanh 12 thang voi 365 ngay. Theo đo, cu 4 nam thi nguoi ta them mot ngay vao cuoi thang Hai, thang Hai tu 28 ngay tro thanh 29 ngay va tao thanh nam nhuan co 366 ngay. Truoc đo lich Julius quy uoc mot nam co 365,25 ngay, song đo dai cua nam mat troi la 365,242216 ngay cho nen mot nam theo lich Julius dai hon khoang 0,0078 ngay so voi nam mat troi (tuc la khoang 11 phut 14 giay).


= Lich Julius =

Trong lich Julius co hai loai nam: nam "binh thuong" gom co 365 ngay va "nam nhuan" la 366 ngay. Co mot chu ky xep lich đon gian đo la cu moi ba nam "binh thuong" thi theo sau la mot nam nhuan va mo hinh nay lap lai mai mai ma khong co ngoai le nao. Do đo, mot nam Julius trung binh co 365,25 ngay, dan đen mot so sai sot trong viec tinh nam. Tren thuc te, mot nam ngay nay đuoc tinh toan chinh xac hon theo thoi gian lien quan đen nam mat troi la 365.24217 ngay.


= Mot so lich khac =


Nam thien van Mot nam thien van la khoang thoi gian trung binh đe Mat Troi tro lai cung mot vi tri khi so sanh voi cac ngoi sao cua bau troi. Nam thien van thuc chat la chu ky quy đao cua Trai Đat. Nam thien van tuong đuong voi 365,2564 ngay mat troi trung binh. Nam thien van dai hon nam chi tuyen 20 phut va 24 giay.


Ky hieu = Ky hieu ISO =
Trong phu luc thong tin, cac tieu chuan quoc te ISO 80000-3 đe xuat chu viet tat a (tieng Latin: annus) đe đai dien cho mot nam hoac 365 hoac 366 ngay. Trong tieng Anh su dung cac tu viet tat y, yr (year) cho "nam" hoac ya (year ago) cho "nam truoc đay".
Cac boi so cua nam trong bieu dien thoi gian qua khu hoac tuoi thuong đuoc ki hieu la:

ka (viet tat cua kiloannus), bang 103 a, 103 nam hay mot nghin nam.
Ma (viet tat cua megaannus), bang 106 a, 106 nam hay mot trieu nam.
Ga (viet tat cua gigaannus), bang 109 a, 109 nam hay mot ti nam.
Ta (viet tat cua teraannus), bang 1012 a, 1012 nam hay mot nghin ti nam.
Pa (viet tat cua petaannus, tranh nham lan ki hieu nay voi ki hieu cua đon vi đo ap suat Pa, viet tat cua pascal), bang 1015 a, 1015 nam hay mot trieu ti nam.
Ea (viet tat cua exaannus), bang 1018 a, 1018 nam hay mot ti ti nam.
Kem theo, nhat la trong van lieu tieng Anh, co the co chu viet tat BP (cho before present) co nghia la "truoc đay", "truoc ngay nay".


Cac loai nam khac = Nam tai chinh =
Mot nam tai chinh la mot khoang thoi gian 12 thang su dung cho tinh toan bao cao tai chinh hang nam cua cac doanh nghiep va cac to chuc khac. O nhieu khu vuc phap ly, cac quy đinh ve ke toan yeu cau phai lap bao cao nhu vay mot lan moi muoi hai thang, nhung khong yeu cau muoi hai thang tao thanh mot nam duong lich.
Vi du, o Canada va An Đo nam tai chinh bat đau tu ngay 1 thang 4; o Anh nam tai chinh bat đau tu 1 thang 4 cho muc đich bao cao thue cong ty va bao cao tai chinh cua chinh phu, nhung bat đau tu ngay 6 thang 4 cho cac muc đich đanh thue ca nhan va thanh toan cac loi ich cua Nha nuoc; o Uc nam tai chinh bat đau tu ngay 1 thang 7; trong khi tai Hoa Ky nam tai chinh cua chinh phu lien bang bat đau tu ngay 1 thang 10.


Đanh so thu tu cac nam Ky nguyen lich gan so cho moi nam lien tiep, su dung mot điem tham chieu trong qua khu lam đau cua thoi đai.
Tieu chuan đanh so nam tren toan the gioi la Anno Domini, đoi khi no cung đuoc goi la Common Era. No đa đuoc gioi thieu vao the ky thu 6 va la he thong nam đuoc đinh san đuoc lap ra bat đau tu cot moc la ngay sinh cua Chua Giesu.
He thong Anno Domini thuong đuoc viet tat theo tieng Latinh la AD cho Anno Domini, va CE cho "Common Era. Nhung nam truoc AD 1 đuoc viet tat la BC cho "Before Christ" hoac BCE thay the cho "Before Common Era". Theo cach tinh lich nay, khong ton tai "nam khong" (nam 0).
Trong cac van ban tieng Viet, AD tuong ung voi Cong nguyen, tuc cac nam sau nam 1 TCN (đoi khi đuoc goi đe phan biet ro hon mac du khong chinh xac la sau Cong nguyen) va đuoc viet tat la CN hoac SCN; BC hay BCE tuong ung voi truoc Cong nguyen va đuoc viet tat la TCN.


Tham khao = Nguon =
Fraser, Julius Thomas (1987). Time, the Familiar Stranger . Amherst: Nha in Đai hoc Massachusetts. ISBN 0870235761. OCLC 15790499.
Whitrow, Gerald James (2003). What is Time?. Oxford: Nha in Đai hoc Oxford. ISBN 0198607814. OCLC 265440481.


Lien ket ngoai