Buc tuong Berlin (tieng Đuc: Berliner Mauer) tung đuoc chinh phu nuoc Cong hoa Dan chu Đuc goi la "Tuong thanh bao ve chong phat xit" (tieng Đuc: Antifaschistischer Schutzwall) va bi nguoi dan nuoc Cong hoa Lien bang Đuc goi la "Buc tuong o nhuc" la mot phan cua bien gioi noi đia Đuc va đa chia cat phan Tay Berlin cua Tay Đuc voi phan phia Đong cua thanh pho va voi lanh tho cua nuoc Cong hoa Dan chu Đuc bao boc chung quanh Tay Berlin tu ngay 13 thang 8 nam 1961 đen ngay 9 thang 11 nam 1989. Buc tuong nay la mot trong nhung bieu tuong noi tieng nhat cua cuoc Chien tranh Lanh va cua viec chia cat nuoc Đuc. Khoang 5000 nguoi đa tim cach vuot qua buc tuong đe sang Tay Berlin. So nguoi bi thiet mang khi vuot tuong nam trong khoang tu 86 đen 200 nguoi.


Lich su = Boi canh =
Sau khi Chien tranh the gioi thu hai cham dut, nuoc Đuc bi chia thanh bon vung chiem đong theo Hoi nghi Yalta, do cac nuoc Đong Minh (My, Lien Xo, Anh va Phap) kiem soat va quan ly. Berlin tung la thu đo cua Đuc Quoc xa, cung bi chia lam bon khu vuc tuong tu nhu nuoc Đuc. Cung luc đo cuoc Chien tranh Lanh giua Lien Xo va cac nuoc tu ban cung đa bat đau tren nhieu phuong dien khac nhau. Berlin tro thanh trung tam cua cuoc chien giua cac co quan tinh bao cua ca hai phe. Trong nam 1948 Cuoc phong toa Berlin cua Lien Xo la mot trong nhung cuoc khung hoang lon đau tien trong Chien tranh Lanh.
Trong nam 1949, khi nuoc Cong hoa Lien bang Đuc (Tay Đuc) đuoc thanh lap trong ba vung chiem đong o phia tay va ngay sau đo la nuoc Cong hoa Dan chu Đuc (Đong Đuc) đuoc thanh lap trong vung chiem đong cua Lien Xo, bien gioi bat đau đuoc ca hai ben tang cuong cung co va canh phong. Hai quoc gia đuoc thanh lap đa tao nen tang cho viec chia cat nuoc Đuc ve chinh tri. Đau tien, chi co canh sat bien phong va luc luong quan đoi bien phong đuoc giao nhiem vu canh gac giua Đong Đuc va Tay Đuc, sau đo Đong Đuc bat đau xay dung nhieu rao chan. Ve mat hinh thuc, Berlin mang the che cua mot thanh pho bao gom bon khu vuc va la thanh pho phi quan su đoi voi quan đoi Đuc, đong thoi cung la mot thanh pho đoc lap so voi ca hai quoc gia Đuc – nhung đieu nay that ra khong con gia tri trong thuc te. Tren nhieu phuong dien, Tay Berlin gan nhu mang the che cua mot tieu bang, thi du nhu viec co đai dien (nhung khong co quyen bo phieu) trong Quoc hoi Lien bang Đuc (Bundestag). Đi nguoc lai hiep đinh đa đuoc ky ket, Đong Berlin tro thanh thu đo cua nuoc Đong Đuc.
Khi cuoc Chien tranh Lanh leo thang dan đen nhieu viec nhu cam van ky thuat cao COCOM cho khoi Đong Au, chien tranh ngoai giao lien tuc va đe doa ve quan su, phia Đong đa tang cuong đong kin bien gioi. Vi the bien gioi nay khong đon thuan la bien gioi giua hai phan nuoc Đuc ma đa tro thanh bien gioi giua Hoi đong Tuong tro Kinh te va Cong đong chau Au, giua khoi NATO va khoi Warszawa, tuc la giua khoi Tu ban Chu nghia va khoi Xa hoi Chu nghia.

Tu khi Đong Đuc đuoc thanh lap, nguoi Đong Đuc chay sang Tay Đuc ngay cang nhieu. Bat đau tu nam 1952 bien gioi giua hai nuoc Đuc đuoc bao ve bang hang rao va co luc luong canh phong. Mot khu vuc cam doc theo bien gioi co chieu ngang 5 km đuoc thanh lap, nguoi dan chi đuoc phep đi vao khi co giay phep đac biet – thong thuong la chi cho nhung nguoi dan cu trong vung. Ve huong bien gioi la mot dai đat bao ve rong 500m va tiep theo ngay sau đo, truc tiep canh bien gioi, la mot giai đat canh phong co chieu ngang 10 m. Nguoc lai, ranh gioi cua cac khu vuc chiem đong giua Tay Berlin va Đong Berlin lai van con bo ngo, vi the ma gan nhu khong the kiem soat đuoc va tro thanh mot lo hong đe nguoi dan chay qua Tay Berlin. Tu 1949 cho đen 1961 khoang 2,6 trieu nguoi đa roi bo Đong Đuc va Đong Berlin, trong so đo van con 47.433 nguoi chay tron chi rieng trong hai tuan đau cua thang 8 nam 1961. Ngoai ra Tay Berlin cung la cua ngo đi đen phuong Tay cho nhieu nguoi Ba Lan va Tiep Khac. Vi nhung nguoi nay thuong la nhung nguoi tre tuoi va đuoc đao tao tot nen viec di dan nay la moi đe doa cho suc manh kinh te cua Đong Đuc va cuoi cung la cho su ton tai cua quoc gia nay.
Them vao đo khoang 76.000 nguoi dan Đong Berlin tuy hang ngay lam viec o Tay Berlin nhung lai sinh song va cu ngu duoi nhung đieu kien re tien hon o Đong Berlin hay o nhung vung ngoai thanh Berlin. Vao ngay 4 thang 8 nam 1961 Hoi đong thanh pho Berlin (Đong) ban quy đinh bat buoc nhung nguoi nay phai đang ky va phai tra tien nha cung nhu nhung phi ton phu (đien, nuoc) bang tien Deutsche Mark cua Tay Đuc. Truoc khi buc tuong đuoc xay dung, luc luong Cong an Nhan dan cua Đong Đuc trong Đong Berlin cung đa kiem soat nghiem ngat cac con đuong va phuong tien giao thong đi qua phan phia tay cua thanh pho đe ngan chan nhung nguoi "chay tron cong hoa" va "buon lau". Ngoai ra, nhieu nguoi o Tay Berlin va nguoi Đong Berlin nhung lam viec tai Tay Berlin đa dung tien Mark Đong Đuc đuoc đoi voi gia re tren thi truong ngoai te cho đen – ty gia hoi đoai thoi điem đay la 1:4 – đe mua luong thuc thuc pham tuong đoi re va cac hang hoa tieu dung cao cap it oi o Đong Berlin. Qua đo he thong kinh te theo che đo kinh te ke hoach cua Đong Đuc lai cang suy yeu đi. Buc tuong đuoc xay dung đe phuc vu cho y đinh cua nhung nguoi cam quyen Đong Đuc, đong kin cua bien gioi đe cham dut cai đuoc goi mot cach binh dan la "bo phieu bang chan" – roi bo "quoc gia cong nong xa hoi chu nghia".


= Xay dung buc tuong =
Buc tuong đuoc xay dung theo chi thi cua lanh đao Đang Xa hoi Chu nghia Thong nhat Đuc (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands - SED), duoi su bao ve va canh phong cua luc luong Cong an Nhan dan va Quan đoi Nhan dan Quoc gia – trai voi nhung loi cam đoan cua Chu tich Hoi đong Nha nuoc cua Đong Đuc, Walter Ulbricht, nguoi trong mot cuoc hop bao quoc te tai Đong Berlin vao ngay 15 thang 6 nam 1961 đa tra loi cau hoi cua nu nha bao Tay Đuc Annamarie Doherr:

"Toi hieu cau hoi cua ba la co nhung nguoi o Tay Đuc muon chung toi huy đong cong nhan xay dung cua thu đo nuoc Đong Đuc đe lap nen mot buc tuong. Toi khong biet co mot y đinh nhu the vi nhung nguoi cong nhan xay dung cua thu đo đa doc toan luc cua ho đe xay chu yeu la nha dan cu. Khong mot ai co y đinh dung len mot buc tuong ca!"
Vi the ma Ulbricht chinh la nguoi đau tien su dung khai niem buc tuong trong viec nay – hai thang truoc khi buc tuong đuoc dung len.

Tuy quan đoi Đong Minh phia Tay đa co thong tin ve ke hoach cua "nhung bien phap cung ran" nham đe phong toa Tay Berlin thong qua nhung nguoi tin cay, nhung ho van ngac nhien ve thoi điem cu the va quy mo cua rao can nay. Do quyen ra vao Tay Berlin khong bi can xen nen phuong Tay đa khong can thiep bang quan su. Co quan tinh bao Lien bang Đuc (Bundesnachrichtendienst - BND) cung đa nhan đuoc nhieu thong tin tuong tu ngay tu giua thang 7. Sau khi Ulbricht vieng tham Nikita Sergeyevich Khrushchyov trong thoi gian cua cuoc hop cap cao cac nuoc trong khoi Warszawa tai Moskva tu 3 thang 8 đen 5 thang 8, bao cao hang tuan cua BND vao ngay 9 thang 8 đa ghi lai:

"Thong tin cho thay che đo Pankow đang co gang đat đuoc su đong y cua Matxcova đe tien hanh nhieu bien phap ngan can co hieu qua hon – thuoc vao trong so đo đac biet la viec that chat bien gioi cua cac khu vuc chiem đong o Berlin va lam gian đoan giao thong tau đien ngam va tau nhanh o Berlin. [...] con phai cho xem lieu Ulbricht [...] o Moskva [...] co kha nang đat đuoc cac yeu cau ve viec nay hay khong va đat đuoc đen đau."
Trong tuyen bo cua cac quoc gia thanh vien trong hoi nghi cua khoi Warszawa đa co loi đe nghi "phai chan đung cac hoat đong pha hoai ngam ngam chong lai cac nuoc phe xa hoi chu nghia tai bien gioi Tay Berlin va phai đam bao canh gac va kiem soat co hieu qua vung Tay Berlin." Vao ngay 11 thang 8 Quoc hoi cua Đong Đuc chap thuan ket qua cua hoi nghi Moskva va uy nhiem cho Hoi đong Bo truong tien hanh tat ca cac bien phap tuong ung. Vao ngay 12 thang 8 Hoi đong Bo truong quyet đinh su dung cac "luc luong vu trang" đe canh phong bien gioi voi Tay Berlin va đe xay dung rao chan bien gioi.

Trong ngay thu Bay 12 thang 8 BND nhan đuoc thong tin tu Đong Berlin, rang "vao ngay 11 thang 8 nam 1961 đa co cuoc hop cac bi thu cua cac nha xuat ban thuoc Đang va cac can bo Đang khac tai Uy ban Trung uong Đang Xa hoi Chu nghia Thong nhat Đuc. Tai đay, ngoai nhung viec khac la tuyen bo: [...] Do tinh hinh dong nguoi di tan tang lien tuc, viec khoa kin phan phia đong cua Berlin va khu vuc chiem đong phia đong can phai thuc hien trong nhung ngay sap đen – mot thoi điem cu the khong đuoc neu ra – chu khong nhu theo ke hoach la đen 14 ngay nua."
Trong đem 12 rang sang ngay 13 thang 8 nam 1961 Quan đoi Nhan dan Quoc gia, 5.000 nguoi cua Canh sat bien phong (tien than cua Luc luong Bien phong sau nay), 5.000 nguoi thuoc Cong an Nhan dan va 4.500 nguoi thuoc luc luong cong nhan vu trang bat đau phong toa cac đuong bo va đuong sat dan đen Tay Berlin. Quan đoi Xo Viet đuoc đat trong tinh trang bao đong va hien dien tai cac cua khau bien gioi cua Đong Minh. Tat ca cac lien ket giao thong con ton tai giua hai phan Berlin đeu bi gian đoan.
Erich Honecker vao thoi điem đo duoi cuong vi la bi thu trung uong Đang ve an ninh đa nhan danh ban lanh đao Đang chiu trach nhiem chinh tri ve viec len ke hoach va thuc hien viec xay buc tuong. Cho đen thang 9 nam 1961, chi rieng tu luc luong canh phong đa co 85 nguoi đao ngu sang Tay Berlin, ngoai ra la 216 lan chay tron thanh cong cua tong cong 400 nguoi. Mot so buc anh noi tieng chup nhung nguoi chay tron đuoc tha xuong tu cac ngoi nha lan can bang day lam tu tam vai trai giuong hay cua nguoi canh sat bien phong tre tuoi Conrad Schumann đang chay qua hang rao kem gai tren đuong Bernau (Bernauer Straße).


= Phan ung cua Tay Đuc =

Ngay trong cung ngay Thu tuong Lien bang Konrad Adenauer đa keu goi qua đai phat thanh yeu cau nguoi dan hay binh tinh va than trong, nhac đen viec se phoi hop cung voi luc luong Đong Minh đe co phan ung tiep theo. Mai hai tuan sau khi buc tuong đuoc xay dung ong moi vieng tham Tay Berlin. Chi rieng thi truong Berlin đuong nhiem Willy Brandt đa cuc luc phan đoi, nhung cuoi cung ong cung bat luc truoc viec xay buc tuong bao quanh Tay Berlin chia cat thanh pho. Ngay trong nam đo, cac tieu bang Tay Đuc đa thanh lap Trung tam Thu thap cua Hanh chanh Tu phap Tieu bang (Zentrale Erfassungsstelle der Landesjustizverwaltungen) tai Salzgitter đe ghi nhan lai cac vi pham ve quyen con nguoi tren lanh tho Đong Đuc. Vao ngay 16 thang 8 nam 1961 Willy Brandt va 300.000 nguoi dan Tay Berlin đa bieu tinh truoc Toa thi chinh Schoneberg.


= Phan ung cua Đong Minh =
Đong Minh phia tay phan ung rat cham chap: mai 20 tieng sau đo, luc luong quan su moi xuat hien tai bien gioi. Sau 40 tieng mot buc thu moi đuoc gui đen Ban chi huy quan su Xo Viet Berlin, va mai đen 72 tieng sau đo, đe cho đay đu ve mat hinh thuc, cac phan đoi mang tinh ngoai giao cua phe Đong Minh phia Tay moi đuoc gui đen Moskva. Co nhieu tin đon cho rang truoc đo Lien bang Xo Viet đa bao đam voi phe Đong Minh phia tay la Lien bang Xo Viet se khong đung cham đen quyen loi cua ho o Tay Berlin. Tren thuc te, tu kinh nghiem cua Cuoc phong toa Berlin, trong mat cua Đong Minh phia Tay the che cua Tay Berlin luon luon bi đe doa – viec xay buc tuong gio đay chinh la tuyen ngon bang hien vat cua nguyen trang đuong thoi, cai ma gio đay chi đuoc xay nen tang bang be tong theo đung nghia đen cua no. Co the thay ro rang Lien bang Xo Viet đa tu bo yeu cau ve mot thanh pho Berlin "tu do", phi quan su đuoc the hien trong toi hau thu cua Khrushchyov nam 1958.

Phan ung quoc te nam 1961:

"Mot giai phap khong hay lam nhung van tot hon chien tranh hang ngan lan." John F. Kennedy, Tong thong My.
"Nguoi Đong Đuc chan dong nguoi ty nan lai va co thu sau mot buc mang sat day hon. Đieu đay khong co gi la pham phap ca." Harold Macmillan, Thu tuong Anh.
Tuy vay Tong thong John F. Kennedy cung đa đung sat canh voi "thanh pho tu do" Berlin. Ong gui them luc luong quan su gom 1.500 nguoi đen Tay Berlin va tai đong vien tuong Lucius D. Clay. Vao ngay 19 thang 8 nam 1961 Clay va Pho Tong thong Lyndon B. Johnson đen tham Berlin.
Mot cuoc cham tran truc tiep co ve nguy hiem giua quan đoi My va Xo Viet xay ra vao ngay 27 thang 10 nam 1961 tai Checkpoint Charlie tren đuong Friedrich (Friedrichstraße) khi 10 chiec tang moi ben đa đo đoi dien nhau ngay truoc vach ranh gioi. The nhung vao ngay hom sau ca hai nhom tang đeu đuoc rut ve. Ca hai phe đeu khong muon vi Berlin ma cuoc Chien tranh Lanh se leo thang hay cuoi cung la đi đen mot cuoc chien tranh hat nhan.

Ngay 26 thang 6 nam 1963, Tong thong Kennedy đa đen tham va trong mot bai phat bieu soi noi truoc Buc tuong Berlin, ong noi "Tay Berlin la mot bieu tuong cua tu do trong mot the gioi bi đe doa boi chien tranh lanh", "Tat ca nhung nguoi tu do, du song tai bat cu noi nao, đeu la cong dan cua Berlin, va do đo, nhu la mot nguoi dan tu do, toi tu hao trong (khi noi) cac tu ngu Ich bin ein Berliner (toi la mot nguoi Berlin)" , va ong cung noi: 


= Đat nuoc bi chia cat =

Tu ngay 1 thang 6 nam 1952 dan cu trong Tay Berlin khong con đuoc phep tu do vao Đong Đuc. Sau nhieu cuoc thuong luong keo dai Hiep đinh giay thong hanh (Passierscheinabkommen) đuoc ky ket nam 1963, tao đieu kien cho hang tram ngan nguoi Tay Berlin tham vieng ho hang trong phan phia đong cua thanh pho vao dip cuoi nam.
Bat tu đau thap nien 1970 voi chinh sach tiep can giua Đong Đuc va Tay Đuc do Willy Brandt va Erich Honecker mo đau, bien gioi cua hai quoc gia đuoc mo rong hon mot it. Đong Đuc bat đau cho phep đi du lich de dang hon, đac biet la cho nhung nhom nguoi "phi san xuat" nhu nhung nguoi đang nghi huu va cho phep cong dan Tay Đuc tham vieng mot cach đon gian hon tu nhung vung gan bien gioi. Mot quyen tu do du lich rong rai bi Đong Đuc gan lien voi viec cong nhan the che la mot quoc gia đoc lap va voi yeu cau trao tra cac cong dan Đong Đuc đi du lich nhung khong muon tro ve nua. Tay Đuc đa khong muon thoa man cac yeu cau nay vi hien phap khong cho phep.
Trong tuyen truyen, Đong Đuc đa goi buc tuong nay cung nhu toan bo viec bao ve bien gioi la "buc tuong thanh chong phat xit" (antifaschistischer Wall), bao ve nuoc Đong Đuc chong lai viec "di dan, xam nhap, gian điep, pha hoai, buon lau, ban tong ban thao va gay han tu phuong Tay". Thuc chat cac he thong phong thu nay chu yeu la chong lai chinh nhung nguoi cong dan cua Đong Đuc.


= Buc tuong sup đo =

Buc tuong sup đo trong đem thu Nam ngay 9 thang 11, sau hon 28 nam. Dan đen viec mo cua buc tuong ve mot mat la cac cuoc bieu tinh tuan hanh rong lon va yeu cau tu do đi lai trong Đong Đuc truoc kia, ve mat khac la viec "bo tron Cong hoa" (Republikflucht) lien tuc cua mot so lon nguoi dan tu Đong Đuc sang Tay Đuc đi vong qua nuoc ngoai nhu Hungary, nuoc đa mo cua bien gioi voi Ao tu ngay 11 thang 9 hay truc tiep tu Tiep Khac tu đau thang 11 hoac qua cac đai su quan Đuc tai cac thu đo cua cac quoc gia o Đong Au (trong đo la cac đai su quan tai Praha va Warszawa).
Sau khi ban du thao cho Luat đi lai moi (Reisegesetz) đuoc cong bo vao ngay 6 thang 11 vap phai phan đoi cuc luc va lanh đao Tiep Khac bang con đuong ngoai giao ngay cang phan đoi manh me hon viec cong dan Đong Đuc bo đi thong qua đat nuoc Tiep Khac, Bo chinh tri cua Đang Xa hoi Chu nghia Thong nhat Đuc quyet đinh thay đao luat moi bang mot quy đinh ve viec ra nuoc ngoai. Mot ban du thao cho quyet đinh nay, co them phan ve viec xuat ngoai đe tham vieng, đuoc Bo chinh tri xac nhan va chuyen tiep đen Hoi đong Bo truong. Tai đay, theo nhu du tinh thi ban du thao trinh Hoi đong Bo truong can đuoc hoan thanh va thong qua ngay trong ngay đe co the đuoc cong bo bat đau tu luc 4 gio ngay hom sau thong qua hang thong tan xa nha nuoc DNA. The nhung trong quy trinh thong qua đa co y kien phan đoi tu Bo Tu phap. Song song voi viec nay, ban du thao trinh Hoi đong Bo truong đuoc đua ra ban thao vao buoi chieu ngay hom đo trong Uy ban Trung uong Đang va đuoc sua đoi nho. Phien ban nay cua du thao đuoc Egon Krenz trao cho thanh vien cua Bo Chinh tri Gunter Schabowski, nguoi vang mat trong cac cuoc hop truoc đo cua Bo chinh tri va Uy ban Trung uong Đang, truoc khi Schabowski to chuc hop bao ve ket qua cua lan hop Uy ban Trung uong Đang.
Cuoc hop bao voi Gunter Schabowski trong So Bao chi/Trung tam Bao chi Quoc te tren đuong Mohren (Mohrenstraße) so 38 tai Đong Berlin (hien nay la mot phan cua Bo Tu phap Lien bang) đuoc truyen hinh truc tiep va đuoc nhieu nguoi theo doi, va chinh la ngoi no mo cua buc tuong. Vao cuoi cuoc hop bao vao luc 18 gio 57, gan nhu la viec phu, Schabowski đoc tu to giay đuoc đua cho ong ban du thao danh cho Hoi đong Bo truong:

"Co the lam đon xin du lich ca nhan ra nuoc ngoai ma khong can co đieu kien nhu ly do xuat ngoai hay quan he ho hang. Giay phep se đuoc cap trong thoi han ngan. Cac ban phong co tham quyen ve ho chieu va khai bao cu tru cua cac co quan Cong an Nhan dan cap huyen trong nuoc Đong Đuc co the nhanh chong cap giay thong hanh ra nuoc ngoai thuong xuyen theo nhu chi thi. Co the lien tuc ra nuoc ngoai tai tat ca cac cua khau bien gioi giua nuoc Đong Đuc va Tay Đuc."
"Khi nao? Ngay lap tuc?"

Mot nha bao, Peter Brinkmann phong vien thuong truc cua bao Bild tai Đong Đuc, hoi.
Schabowski (luc loi trong chong giay to cua ong):

"Theo nhu toi biet – thi ngay lap tuc, khong cham tre".
(Trich dan theo Hans-Hermann Hertle, Katrin Elsner trong quyen "Mein 9. November", Nha xuat ban Nicolai, Berlin,1999)
Dua tren thong tin tu cac đai truyen thanh va truyen hinh cua Tay Đuc va Tay Berlin duoi tua đe đuoc dien giai mot cach sai lam la "Buc tuong đa mo!" hang ngan nguoi dan Đong Berlin đa keo đen cac cua khau va yeu cau mo cong. Vao thoi điem nay, khong nhung luc luong bien phong ma ngay ca cac đon vi kiem tra ho chieu chiu trach nhiem ve thu tuc thuoc Bo An ninh Quoc gia cung hoan toan khong đuoc thong bao gi ve van đe nay. Duoi ap luc cua so đong quan chung, ngay sau 23 gio, cua khau bien gioi tai đuong Bornholm (Bornholmer Straße) o Berlin đuoc mo đau tien ma khong co lenh hay chi đao cu the, sau đay la cac cua khau khac trong thanh pho Berlin cung nhu tai bien gioi noi đia Đuc. Ngay toi khuya đo, nhieu nguoi đa theo doi viec mo cac cua khau bien gioi qua truyen hinh va mot phan đa bat đau ra đi. "Con bao" bat đau vao sang ngay hom sau, ngay 10 thang 11 nam 1989, vi rat nhieu nguoi van con đang ngu khi bien gioi đuoc mo vao giua đem khuya. Ngay 22 thang 12 nam 1989, toan bo nhung cong ngan cach giua buc tuong đuoc chinh thuc mo cua.
Cong dan Đong Đuc đa đuoc nguoi dan Tay Berlin đon chao nong nhiet. Phan lon cac quan bia gan buc tuong tu phat cho uong bia khong phai tra tien va tren đai lo Kurfurstendamm la hang đoan o to bop coi dieu hanh, nhung nguoi hoan toan xa la om choang lay nhau. Khi co thong tin ve viec buc tuong đuoc mo cua, Quoc hoi Lien bang đa tam ngung phien hop ve ngan sach quoc gia va cac nghi si đa tu phat hat quoc ca. Moi nguoi dan Đong Đuc đuoc chinh phu CHLB Đuc tang 100 DM khi qua cong (luc đo tri gia tren thi truong cho đen la 1000 tien Đong Đuc, gan bang 1 thang luong trung binh), goi la "tien chao mung".
Tiep theo su sup đo cua Buc tuong Berlin ngay 9 thang 11 nam 1989, Đang Xa hoi chu nghia thong nhat Đuc mat đi đa so trong Quoc hoi tai cuoc bau cu ngay 18 thang 3 nam 1990. Ngay 23 thang 8 cung nam, Quoc hoi Đong Đuc quyet đinh rang lanh tho quoc gia nay se đuoc đat duoi he thong phap luat cua Cong hoa Lien bang Đuc va nuoc Đuc tai thong nhat ke tu ngay 3 thang 10 nam 1990.


= Di cu =

Tong cong nua trieu nguoi Tay Đuc sang Đong Đuc, hau het truoc khi buc tuong Berlin đuoc xay, con so nay cung bao gom so nguoi Đong Đuc tro ve xu. Trong khi đo, 3,8 trieu nguoi Đong Đuc bo sang song o Tay Đuc. Nhung nguoi tu Tay sang Đong thuong vi y thuc he, nghi la Đong Đuc la mot nuoc chong Phat xit, va nhat la khi đang Cong san bi cam hoat đong o Tay Đuc 1956. Rieng nam 1954, 75.000 nguoi sang Đong Đuc, tuy nhien hon phan nua la nhung nguoi tro ve, nhung nguoi ma truoc đo tu Đong Đuc sang. 35% noi la vi ly do gia đinh, va 25% vi that nghiep đa lau. Trong thoi gian nay, Đong Đuc đa chieu du voi nhung hua hen nhu đuoc uu tien cap cho cu tru, bao đam viec lam, đuoc de dang muon tien. Co nhung nguoi chuyen quang cao ve viec nay, đe ma nhap khau nguoi lam đang thieu o Đong Đuc. Tuy nhien khi buc tuong đuoc xay, thi hau nhu khong con ai muon sang Đong Đuc het, vi ho biet la ra đi thi se khong đuoc phep tro lai. Theo thong ke 1968, 1.500 nguoi sang Đong Đuc, 2/3 la nhung nguoi tro ve – boi vi khong ai sang Tay Đuc cung thoa man voi đoi song moi, mot so nho nha, kho hoi nhap va that vong vi mong đoi qua cao. Con nhung nguoi sang vao thap nien 1970-80, đa so la đuoc đang Cong san Đuc (Tay Đuc) (DKP), thanh lap nam 1968, gui sang nghien cuu ve nhung loi điem cua chu nghia xa hoi, mot so khac la thanh vien cua "Rote-Armee-Fraktion" (RAF), đuoc co quan an ninh Đong Đuc cho tru an tranh su truy na cua Tay Đuc.
Tuy nhien co quan an ninh Đong Đuc luon nghi ngo va theo doi ho. Con dan chung thi lai khong hieu noi, tai sao nguoi Tay Đuc lai sang ben nay. Ho thuong bi cho la co van đe trong xa hoi hay la than che đo Cong san nam quyen. Cho nen co su co lap ve chinh tri va xa hoi dan đen su di cu tro lai. Truoc khi buc tuong đuoc xay, so tro ve la hon 50%. No chung to su that vong ve chinh tri cua nhung cong dan moi o Đong Đuc.


Cau truc he thong bao ve bien gioi tai Berlin Buc tuong Berlin đuoc hoan thien bang nhieu cong trinh rong khap o canh bien gioi voi Tay Đuc. Cung nhu phan bien gioi noi Đuc con lai, Buc tuong Berlin đuoc cung co voi nhieu he thong rong lon bao gom hang rao kem gai, hao, vat can xe tang, đuong tuan tra va thap canh. Chi rieng cho đac nhiem đa co khoang 1.000 con đa đuoc su dung cho đen đau thap nien 1980. Cac he thong nay đuoc lien tuc mo rong qua nhieu thap nien. Cac ngoi nha gan buc tuong đeu bi giat sap, dan cu trong cac ngoi nha đo đa bi bat buoc di chuyen sang noi khac truoc đay. Ngay ca Nha tho Hoa giai tren đuong Bernau (Bernauer Straße) cung bi giat sap vao ngay 28 thang 1 nam 1985. Theo thong tin cua Bo An ninh Quoc gia trong mua xuan 1989, he thong chung quanh Buc tuong Berlin bao gom:

41,91 km tuong co chieu cao 3.60 m
58,95 km tuong co chieu cao 3,40 m
68,42 km hang rao bang kim loai co chieu cao 2,90 m lam "vat can truoc"
161 km đuong đi co he thong chieu sang
113,85 km hang rao co he thong bao đong
186 thap canh
31 co so chi huy

Trong tong so 156,4 km bien gioi voi Tay Berlin, 43,7 km nam trong thanh pho Berlin va 112,7 km nam trong tinh Potsdam. Co 63,8 km chay qua khu vuc co cong trinh xay dung, 32 km xuyen qua vung co rung, 22,65 km qua đong trong va 37,95 km nam canh song hay ho.


= Cau truc =
Vao thoi gian cuoi, he thong bao ve bien gioi bao gom (tu huong cua Đong Đuc):

Tuong be tong hay rao sat cao khoang tu 2 đen 3 met
Duoi đat la he thong phat tin hieu bao đong khi cham vao
Rao sat cao hon đau nguoi co gan kem gai va day bao đong
Ngoai ra nhieu đoan con co cho đac nhiem, hao can xe co gioi va can xe tang, chi đuoc huy bo sau khi Tay Đuc cho vay hang ty đong DM.
Đuong đi co chieu sang ve đem cho luc luong bien phong
Thap canh (tong cong 302 thap vao nam 1989)
Buc tuong Berlin
Truoc đay la vai met lanh tho cua nuoc Đong Đuc.
He thong bao ve bien gioi nay co chieu ngang tong cong khoang tu 30 m đen khoang 500 m (o Quang truong Potsdam) tuy thuoc vao đia hinh. Min va he thong sung ban tu đong khong đuoc lap đat o Buc tuong Berlin nhung đuoc gan doc theo bien gioi noi Đuc.


= Luc luong bao ve =

Theo thong tin cua Bo An ninh Quoc gia (Đong Đuc), luc luong bien phong cua khu vuc bien gioi voi Tay Berlin bao gom 11.500 quan nhan va 500 nhan vien dan su. Ngoai bo tham muu đong o Berlin-Karlshorst luc luong nay bao gom 7 trung đoan đong tai Berlin-Treptow, Berlin-Pankow, Berlin-Rummelsburg, Hennigsdorf, Groß-Glienicke, Potsdam-Babelsberg va Kleinmachnow cung nhu la 2 trung đoan tap huan tai Wilhelmshagen va Oranienburg.
Moi trung đoan co 5 đai đoi bien phong, ngoai ra la moi mot trung đoi cua cac binh chung cong binh, truyen tin, van tai, sung coi va phao binh, sung phong lua va mot đoi cho đac nhiem. Ngoai ra con co the co mot đai đoi thuyen hai quan.
Luc luong canh phong bien gioi co hon 567 xe boc thep cho quan, 48 sung coi, 48 đai bac chong tang, 114 sung phong lua cung nhu la 156 xe boc thep hay xe cong binh va 2.295 xe co gioi khac. Ngoai ra la 992 cho đac nhiem.
Vao mot ngay binh thuong co khoang 2.300 quan nhan nhan nhiem vu canh phong truc tiep tai bien gioi va vung can bien gioi.


= Cua khau =
Tai Buc tuong Berlin co 25 noi qua bien gioi, 13 cua khau cho đuong o to, 4 cho tau hoa va 8 cua khau đuong song, chiem 60% tat ca cac cua khau bien gioi giua Đong Đuc va Tay Đuc. Sau khi hai nuoc Đuc thong nhat tien te vao ngay 1 thang 7 nam 1990, toan bo cac cua khau bien gioi noi đia Đuc đuoc huy bo. Mot vai phan con lai đuoc giu lam ky niem.


Nan nhan cua Buc tuong Berlin va nhung nguoi ban = Nan nhan =

Thong tin ve con so nhung nguoi chet tai Buc tuong Berlin chua nhieu mau thuan va cho đen ngay hom nay van chua chac chan vi nhung vu viec nay đa đuoc Đong Đuc che đay mot cach co he thong. Vao nam 2000 Vien cong to Berlin cho biet con so co the minh chung đuoc cua nhung nan nhan đa chet vi bao luc tai Buc tuong Berlin la 86 nguoi. Theo tin tuc ghi nhan cua to chuc 13 thang 8 thi so nguoi bi thiet mang len đen 1135. Theo su đieu tra cua Staatsanwaltschaft van phong tong kiem sat truong cua Berlin thi co 270 truong hop cac nan nhan bi nha cam quyen Đong Đuc hanh hinh, 421 nguoi vuot tuong bi quan đoi Đuc ban chet.
Tu thang 8 nam 2005 mot du an đuoc Hoi Buc tuong Berlin (Verein Berliner Mauer) cung voi Trung tam nghien cuu lich su đuong đai Potsdam tien hanh voi muc đich đieu tra con so chinh xac cua nhung nan nhan buc tuong va lich su cua nhung nan nhan nay..
Nan nhan đau tien cua Buc tuong la Ida Siekmann, nguoi đa tu nan khi nhay tu cua so cua mot can nha tren đuong Bernau (Bernauer Straße) xuong vao ngay 22 thang 8 nam 1961. Vao ngay 24 thang 8 nam 1961 cac phat sung đau tien đa ban chet Gunter Litfin, 24 tuoi, trong khi anh co chay tron o gan Nha ga tren đuong Friedrich. Trong nam 1966 hai tre em 10 va 13 tuoi đa bi ban chet boi 40 phat sung. Nan nhan cuoi cung bi ban chet la Chris Gueffroy vao ngay 6 thang 2 nam 1989.
Theo nhieu du tinh, khoang 75.000 nguoi đa phai ra toa an trong Đong Đuc vi toi chay tron, toi ma theo đieu 213 Bo Luat hinh su nuoc Đong Đuc co the lanh an đen 8 nam tu. Nhung ai giup đo chay tron con co the bi an tu chung than.


= Xu an nhung nguoi ban =
Cac vu an xu nhung nguoi ra lenh ban keo dai cho đen mua thu nam 2004. Thuoc vao trong so nhung nguoi chiu trach nhiem bi xu an la Erich Honecker, Chu tich Hoi đong Nha nuoc va nguoi ke nhiem Egon Krenz, cac thanh vien cua Hoi đong Quoc phong Erich Mielke, Willi Stoph, Heinz Keßler, Fritz Streletz va Hans Albrecht, bi thu tinh Suhl, cung nhu la mot vai tuong lanh nhu cuu chi huy luc luong bien phong (1979-1990), đai tuong Klaus-Dieter Baumgarten.
Tong cong co 35 nguoi đuoc trang an, 44 nguoi bi tu treo va 11 nguoi lanh an tu giam, trong đo Albrecht, Streletz va Kessler cung nhu la Baumgarten đa lanh an tu 4 nam 6 thang đen 7 nam 6 thang tu giam. Trong thang 8 nam 2004 Hans-Joachim Bohme va Werner Lorenz, cuu thanh vien cua Bo Chinh tri, đa nhan an treo tu Toa an Berlin (Landgericht Berlin).


Tuong niem = Vien bao tang Buc tuong Berlin tai Checkpoint Charlie =
Vien bao tang Buc tuong o Checkpoint Charlie ngay tai bien gioi noi đia Đuc ngay truoc đuoc nha su hoc Rainer Hildebrandt khai truong trong nam 1963 va do Cong đong Ngay 13 thang 8 chiu trach nhiem van hanh. Vien bao tang la mot trong nhung vien bao tang co du khach đen tham quan nhieu nhat cua Berlin. Vien trung bay he thong bao ve bien gioi, tu lieu ve cac cuoc chay tron thanh cong va cac phuong tien đa đuoc su dung đe bo tron nhu khinh khi cau, o to hay mot tau ngam nho. Giam đoc hien nay la goa phu cua nguoi sang lap, ba Alexandra Hildebrandt.


= Khu tuong niem Buc tuong Berlin tai đuong Bernau =
Khu tuong niem Buc tuong Berlin tren đuong Bernau đuoc hoan thanh vao cuoi thap nien 1990 bao gom đai tuong niem, Trung tam tu lieu Buc tuong Berlin va ngoi nha tho hoa giai.
Đai tuong niem xuat phat tu mot cuoc thi đua do Lien bang to chuc va đuoc khanh thanh vao ngay 13 thang 8 nam 1998 sau nhieu cuoc tranh cai gay gat keo dai. Trung tam tu lieu do mot hiep hoi van hanh va đuoc khai truong vao ngay 9 thang 11 nam 1999. Nha tho hoa giai cua Cong đong hoa giai Tin Lanh đuoc khanh thanh vao ngay 9 thang 11 nam 2000 va đuoc xay dung tren nen mong cua Nha tho hoa giai đa bi giat sap trong nam 1985.


= Đuong mon Buc tuong Berlin =
Buc tuong Berlin o Đuc sau khi no bi pha đo nam 1989 đa khong con dau vet. Đe goi nho di tich lich su nay, nam 2007, nguoi ta hoan thanh mot tuyen đuong cho xe đap doc theo buc tuong dai 160 km xua kia.
Tuyen đuong nay co ten Đuong mon Buc tuong Berlin tri gia 6 trieu USD, no vua la mot vanh đai xanh vua la cong trinh goi lai mot thoi ky lich su cua nuoc Đuc. Doc tuyen đuong nay co chung 30 bien bao chi dan cac di tich lich su. Theo ong M.Cramer, mot chinh tri gia o Berlin va cung la nguoi đua ra y tuong tren xay dung đuong mon: "Buc tuong Berlin la mot phan cua qua khu va chung ta khong the xoa bo no. Đo khong chi la loi nhac nho ve su chia cat ma con la ky uc ve chuyen buc tuong đa bi pha đo mot cach hoa binh nhu the nao".


= Le ky niem 20 nam =
Ba vi cuu lanh đao cua Chien tranh Lanh, George H. W. Bush, Helmut Kohl, va Mikhail Gorbachev, cung co mat tai Berlin ngay 31 thang 10 nam 2009, đe đanh dau ngay đau tien cho mot loat le ky niem su sup đo cua buc tuong Berlin, ma cach đay 20 nam con chia đoi thanh pho nay. Ca ba vi cuu lanh đao, vao khoang thoi gian đo đeu la lanh đao cua Hoa Ky, cua Cong hoa Lien bang Đuc va cua Lien Xo, va moi nguoi trong trach nhiem cua minh, đa đong gop vao su sup đo cua buc tuong Berlin va tu đo đa đua đen su tai thong nhat nuoc Đuc vao thang 11 nam 1989, ma tu dien tien đo đa đua đen su ket thuc luon cua cuoc Chien tranh Lanh.
Cuu Thu tuong Kohl, tung lanh đao nuoc Đuc đuoc tai thong nhat, trong cac nam tu 1982 đen 1998, phai đi xe lan, va phat bieu co phan kho khan, tuyen bo: "Chung toi, nguoi Đuc, khong co bao nhieu đieu đe hanh dien ve lich su cua chung toi. Nhung chung toi co tat ca cac ly do đe đuoc hanh dien ve su tai thong nhat nuoc Đuc." Cuu Tong thong Bush, lanh đao Hoa Ky tu nam 1989-1993, cung len phat bieu trong buoi le đay cam đong nay, khong quen nhac lai hang chuc ngan nguoi dan Đong Đuc đa khong he run so truoc cac su đan ap cua che đo Cong san Đong Đuc, ma xuong đuong trong nhieu thang lien đoi hoi su đoi moi cua đat nuoc, dan đen su sup đo luon cua buc tuong Berlin. Cuu Tong thong Bush cung noi tiep: "That la mot niem vui khi đuoc co mat tai noi đay cung voi cac ban lanh đao cu cua chung toi," va nhan đo ong đa nhieu lan om cuu Chu tich Gorbachev va cuu Thu tuong Kohl, trong buoi le keo dai hai tieng đong ho, đuoc to chuc tai rap hat Friedrich Strasse, nam ve phia Đong cua Buc Tuong cu. Đieu đang nhan manh o đay, la cac dien tien lich su ma chung ta đang ky niem o đay bang su hien dien cua chung ta, đa khong he đuoc dan xep tai Bonn, Moskva hay Washington DC, ma tu trong cac trai tim va khoi oc cua cac nguoi đa bi mat cac quyen thieng lieng cua ho qua lau roi."
Cuu Tong thong Bush, phai di chuyen bang mot chiec gay chong, to ra vui mung khi gap lai đuoc cac nha lanh đao cu, phat bieu tiep nhu sau: "Buc tuong khong the nao xoa nhoa đuoc giac mo cua chung ta, đo la mot nuoc Đuc duy nhat, mot nuoc Đuc tu do va mot nuoc Đuc hien ngang." Cuu Chu tich Lien Xo Gorbachev, tung đuoc giai Nobel Hoa binh vi su đong gop cua ong vao viec ket thuc cuoc Chien tranh Lanh cung voi nam Buc Tuong sup đo, tuyen bo rang hai su kien tren đa đung đau mot thap nien cua su xich lai giua hai khoi "ma nhung nguoi anh hung chinh la dan chung." Vi chu tich cuoi cung cua Lien Xo nhan manh tiep: "Khong co ai trong ba chung ta muon gianh lay cac thanh qua cua cac the he tien nhiem," sau khi ngoi khen viec Tong thong Bush đa giu vung tay cheo cua đat nuoc Hoa Ky, trong suot thoi ky lich su đo.
Khoang 1.800 khach moi, trong đo co ba vi cuu lanh đao tren, con co thu tuong Đuc vua tai cu Angela Merkel, cac cuu thu tuong Hungary Miklos Nemeth va Balan Tadeus Mazowiecki, cung hang chuc vi đai su, tham du le ky niem su sup đo cua Buc tuong Berlin nay, nam trong le ky niem keo dai mot tuan le cho đen ngay 9 thang 11 nam 2009.


Cau noi "Su tu do mang toi nhieu kho khan va nen dan chu co the khong hoan hao, nhung chung toi chua bao gio phai xay mot buc tuong đe giu nguoi dan cua minh lai." - John F. Kennedy, phat bieu trong bai dien van Ich bin ein Berliner (Nguyen van tieng Anh: "Freedom has many difficulties and democracy is not perfect, but we have never had to put a wall up to keep our people in to prevent them from leaving us.").


Đoc them Hay pha đo buc tuong nay
Peter Fechter
Harald Jager
Chia cat Trieu Tien
Chia cat Viet Nam


Chu thich Tham khao Peter Feist: Die Berliner Mauer. Der historische Ort. Bd 38. Kai Homilius, Berlin 2004 (4. Aufl.). ISBN 3-931121-37-2 (Leseprobe Luu tru ngay 25 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine)
Thomas Flemming, Hagen Koch: Die Berliner Mauer. Geschichte eines politischen Bauwerks. Bebra, Berlin 2001. ISBN 3-930863-88-X
Hertle, Jarausch, Kleßmann (Hrsg.): Mauerbau und Mauerfall. Berlin 2002. ISBN 3-86153-264-6
Andreas Hoffmann, Matthias Hoffmann: Die Mauer – Touren entlang der ehemaligen Grenze. Nicolai, Berlin 2003. ISBN 3-87584-968-X
Axel Klausmeier, Leo Schmidt: Mauerreste – Mauerspuren. Westkreuz, Berlin/Bonn 2004. ISBN 3-929592-50-9
Klaus Liedtke (Hrsg.): Vier Tage im November. Mit Beitragen von Walter Momper und Helfried Schreiter. Stern-Buch. Verlag Gruner + Jahr, Hamburg 1989 (mit einer personlichen Betrachtung des Regierenden Burgermeisters von Berlin Walter Momper unter dem Titel Diese Nacht war nicht zum Schlafen da, einer Fotochronik vom 9. bis 12. thang 11 nam 1989, einem Beitrag des Schriftstellers, DDR-Oppositionellen und Publizisten Helfried Schreiter unter dem Titel Der lange Marsch in die November-Revolution, einer Fotochronik Wie es dazu kam, einer Zeittafel Opposition in der DDR: Die Chronik der Ereignisse und einem Fotonachweis). ISBN 3-570-00876-2
Joachim Mitdank: Berlin zwischen Ost und West. Erinnerungen eines Diplomaten. Edition Zeitgeschichte. Bd 14. Kai Homilius, Berlin 2004. ISBN 3-89706-880-X (Leseprobe Luu tru ngay 25 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine)
Jurgen Ruhle, Gunter Holzweißig: 13. thang 8 nam 1961 – Die Mauer von Berlin. Edition Deutschland Archiv. Koln 1988 (3.Aufl.). ISBN 3-8046-0315-7
Thomas Scholze, Falk Blask: Halt! Grenzgebiet! Leben im Schatten der Mauer. Berlin 1992. ISBN 3-86163-030-3
Hans-Hermann Hertle: Chronik des Mauerfalls. Die dramatischen Ereignisse um den 9. thang 11 nam 1989. Ch. Links, Berlin 1996, 2006 (10.Aufl.). ISBN 3-86153-113-5
Peter Brinkmann: Schlagzeilenjagd. Bastei-Lubbe, Bergisch Gladbach 1993. ISBN 3-404-60358-3


Lien ket ngoai Bien nien su Buc tuong Berlin
Buc tuong Berlin online
Trung tam tu lieu ve Buc tuong Berlin
Vien bao tang Buc tuong Berlin