Tong Van Han (sinh 1972) la nha tho va la nha suu tam, nghien cuu van hoa ve nguoi Thai Đen, mot dan toc thieu so cua Viet Nam. Ong la hoi vien Hoi Van nghe dan gian Viet Nam. Thang 4 nam 2021, ong Han đoat giai cao nhat tai cuoc thi tho 2019-2020 cua bao Van Nghe. Ngay lap tuc, ong đa tro nen noi tieng voi nhieu bai bao viet ve minh cung voi tac pham tho vua đoat giai. Chum tac pham tho đoat giai cua ong nhat la bai tho "Me toi chui ke trom" đa gay nen nhieu tranh cai trong du luan, nhat la gioi van hoc tho nghe thuat voi nhieu y kien trai chieu khac nhau.


Cuoc đoi Tong Van Han la nguoi dan toc Thai. Ong sinh va lon len o xa Noong Luong, huyen Đien Bien, tinh Đien Bien


= Cac nghien cuu =
Ong Han hien co 12 cong trinh suu tam, nghien cuu ve van hoa cong đong dan toc Thai đen. Ong con nghien cuu ve van hoa mot so cac dan toc khac nhu nguoi Cong tinh Đien Bien, nguoi Thai o Muong Thanh... Mot so sach đa xuat ban:


Sang tac tho Tong Van Han cho rang ong khong phai nguoi lam tho gioi cung nhu khong co y muon so tai cao thap voi nhung nha tho chuyen nghiep khac. Moi nam ong Han lam mot vai bai ngau hung. Hau het cac bai tho cua ong đeu lam bang tieng Thai truoc đe co the pho nhac thanh bai hat sau đo moi dich ra tieng Viet. Do vay, ong Han thay tho cua minh mang khong nang ve thu phap, tu tu hay van đieu va luat le. 


= Tac pham =
Mot so bai tho cua Tong Van Han đuoc nhieu nguoi biet đen: 


= Me toi chui ke trom =
Ngay 9 thang 4 nam 2021, Bao Van Nghe to chuc trao giai "Cuoc thi tho tren Bao Van Nghe 2019 - 2020" voi 2 giai B (giai nhi) đuoc trao cho 2 tac gia, trong đo co ong Tong Van Han. Cuoc thi nay co tren 3.500 nguoi tham gia voi hon chuc ngan tac pham. Thoi gian dien ra cuoc thi keo dai hon du kien ban đau toi 6 thang nhung van khong tim đuoc nguoi đoat giai A (giai nhat).

Tac pham tho đoat giai thuong cua ong Han mang mot ten kha la la "Me toi chui ke trom". Bai tho viet ve viec mot nguoi me bi mat trom ga nuoi, nhung thay vi chui ke trom bang nhung loi miet thi, ba me lai chui nguoi an trom ga cua ba bang nhung loi mong sao cho ke trom co nhieu ga hon nua. Con gai cua nguoi me tuy tu đanh gia la khong xinh đep va gioi giang la may nhung đuoc nhieu gia đinh muon đuoc co con dau nhu vay.
Tuy đat giai cao nhat trong mot cuoc thi noi tieng cua gioi van tho nhung sau khi đuoc cong bo cung nhu nhan giai, tac gia va bai tho lien tuc nhan đuoc nhung loi đanh gia gay tranh cai. Bai tho cua ong gay xon xao du luan nhat la trong gioi nghe thuat voi nhieu y kien trai chieu.  Nhieu dien đan va to bao đua nhung loi nhan xet khac nhau ve bai tho qua loi cua mot so nha tho hoac đoc gia. Mot so bao đua ngay tua đe khi trich lai loi cua nha tho Tran Manh Hao cho rang bai tho đoat giai nay la do nhat nuoc hoac nha tho Le Thieu Nhon thi cho rang viet qua vung ve nen phoi bay su ngay ngo. Co nhieu y kien cho rang, đay khong phai tho vi khong co van đieu ma la van xuoi.

Nha tho Inrasara, chu tich hoi đong tho Hoi Nha van Viet Nam, trong mot bai phong van voi Bao Tuoi Tre cho rang "Tho Viet đang khung hoang." truoc "lan song phan đoi giai thuong tho bao Van Nghe cho bai tho Me toi chui ke trom vua qua". Tuy nhien đai dien ban giam khao, nha van Khuat Quang Thuy – Tong bien tap bao Van nghe, truong Ban to chuc cuoc thi, lai cho rang: "tac pham đa phan anh đuoc nhieu goc đo đa chieu trong cuoc song. Ve nghe thuat, voi phuong cham khuyen khich moi su tim toi va cach tan trong hinh thuc bieu đat...".
Mot so cu dan mang lai phan khich khi đoc bai tho vi cho rang bai tho hay, thu vi, gan gui. Hoi đong giam khao cuoc thi cua bao Van Nghe cho rang đoat giai cao nhat la chinh nho su ngo nghe, that tha cua tac gia nguoi mien nui. Bai tho tao đuoc thien cam cho nguoi đoc. Nha tho Huu Thinh đanh gia rang đay la bai hay nhat trong cuoc thi tho, mot bai tho rat đoc đao.
Khi noi ve bai tho đoat giai cua minh, ong Tong Van Han cho biet:

"Khi viet bai tho nay toi cung chi muon ke lai mot net van hoa trong cong đong dan toc Thai... Toi chi ghi chep lai nhung noi dung co tinh co đong nhat ve mot net van hoa ma minh nghien cuu, đe nguoi đoc, chu yeu la đong bao dan toc minh de hieu, de nho. Con viec nguoi ta bao đo khong phai la tho cung chang sao— Tong Van Han.


Nhan xet Giai thuong Giai B Cuoc thi sang tac, quang ba tac pham van hoc, nghe thuat, bao chi ve "Hoc tap va lam theo tu tuong, đao đuc, phong cach Ho Chi Minh" giai đoan 2016-2020 do Ban Tuyen giao Trung uong to chuc. Tac pham "Cac bai hat dan gian cua nguoi Thai o Muong Thanh".
Giai B, khong co giai A, cuoc thi tho 2019 – 2020 cua Bao Van Nghe. Bai tho Me toi chui ke trom.


Xem them Nguoi Thai (Viet Nam)


Chu thich Lien ket ngoai 1 bai tho ma chia re cong đong mang thanh 2 … chien tuyen
Bai tho đoat giai B gay tranh cai du doi vi tho ma khong ra tho?