Bao John (Hurricane John, con đuoc biet đen nhu la Typhoon John) la mot con bao hinh thanh trong nam 1994 tren khu vuc Đong Bac Thai Binh Duong va no đa tro thanh xoay thuan nhiet đoi ton tai lau nhat va co quy đao dai nhat tung quan trac đuoc vao thoi điem đo cho đen khi Bao Freddy pha ky luc vao nam 2023. John hinh thanh trong giai đoan El Nino 1994-1995 va no đa đat cuong đo toi đa la mot con bao cap 5 trong thang bao Saffir-Simpson, cap cao nhat trong thang đo.
Trong qua trinh hoat đong, con bao đa đi đuoc mot quang đuong dai 7.165 dam (13.280 km) tu Đong Thai Binh Duong sang Tay Thai Binh Duong roi quay tro lai Trung tam Thai Binh Duong, trong khoang thoi gian keo dai tong cong 31 ngay. Xuat hien tren ca Đong va Tay Thai Binh Duong, John la mot trong so it nhung xoay thuan nhiet đoi vua đuoc chi đinh la "hurricane", vua đuoc chi đinh la "typhoon" . Mac du ton tai trong đung mot thang, John hau nhu khong gay anh huong đen đat lien, no chi mang tac đong nho đen cho quan đao Hawaii va mot can cu quan su cua Hoa Ky nam tai ran san ho vong Johnston. Nhung tan du cua con bao sau nay đa tac đong đen Alaska.


Lich su khi tuong Nguon goc cua bao John đuoc phan tich boi Trung tam Bao Quoc gia Hoa Ky (NHC) la tu mot song nhiet đoi (song đong) di chuyen ra ngoai khoi bo bien chau Phi trong ngay 25 thang 7 nam 1994. Song nhiet đoi nay sau đo đa lan luot vuot qua Đai Tay Duong va bien Caribbean ma khong co su bien chuyen nao, truoc khi tiep tuc vuot Trung My va đi vao vung Đong Thai Binh Duong trong hoac trong khoang ngay 8 thang 8. Khi vao đen Đong Thai Binh Duong, song nhiet đoi phat trien dan cho đen khi NHC bat đau ban hanh thong bao va chi đinh he thong la ap thap nhiet đoi 10-E trong ngay 11 thang 8. Tai thoi điem đo ap thap nhiet đoi di chuyen theo huong Tay va vi tri cua no nam cach Acapulco, Mexico khoang 345 dam (555 km) ve phia Đong - Đong Nam. Mac du đieu kien khong phai la ly tuong cho mot su phat trien, nhung he thong đa nhanh chong hinh thanh nen nhung dai may mua đac trung va dong thoi ra ro rang, do đo no đa đuoc nang cap len thanh mot con bao nhiet đoi va đuoc đat ten la John vao cuoi ngay hom đo.
Mot ap cao can nhiet manh tren vung Đong Bac Thai Binh Duong đa chi phoi quy đao cua John, buoc no di chuyen ve phia Tay, noi ma đo đut gio tren tang cao ngan khong cho con bao manh len. Đo đut gio khong phu hop đa hon mot lan loai bo nhung đam may phia tren John va khien no gan nhu suy yeu thanh ap thap nhiet đoi. Du vay, sau 8 ngay di chuyen cham ve phia Tay, đo đut gio đa giam manh trong ngay 19 giup John tang cuong đang ke va no đa đuoc chi đinh la mot con bao cuong phong (hurricane) tai thoi điem 1700 PDT ngay hom đo. Trong giai đoan 18 tieng giua hai ngay 19 va 20 thang 8, John tiep tuc manh them tu bao cap 1 len thanh bao cap 3. Vao khoang 1100 PDT ngay 20 thang 8, con bao đi vao vung Trung tam Thai Binh Duong.
Sau khi di chuyen vao vung Trung tam Thai Binh Duong, John đa đi qua gioi han khu vuc theo doi cua NHC va thay vao đo no tiep tuc đuoc theo doi boi Trung tam Bao Trung tam Thai Binh Duong (CPHP). Di chuyen cham ve phia Tay, John đa manh them đang ke nho đieu kien moi truong ngay mot thuan loi tren vung bien phia Nam quan đao Hawaii; va đen ngay 22 thang 8 no đa đuoc chi đinh la mot con bao cap 5 trong thang bao Saffir-Simpson (cap cao nhat trong thang đo). Vao cuoi ngay hom đo (theo gio tieu chuan Hawaii), John đat đinh voi van toc gio 175 dam/gio (280 km/gio). Cung trong ngay 22 (gio Hawaii), John đa tiep can quan đao o khoang cach gan nhat la 345 dam (500 km) ve phia Nam. Mot ngay sau, con bao đe doa chuyen huong Bac va tac đong đen Hawaii, nhung ap cao thuong bao ve quan đao khoi su tan cong cua xoay thuan nhiet đoi o phia Bac đa giu John tren quy đao duoi phia Nam. Du sao, khu vuc nay van chiu tac đong boi nhung con mua nang hat va gio manh tu dai may mua phia ngoai cua con bao.
Khi quan đao Hawaii đa o phia sau, John bat đau chuyen huong cham dan len phia Bac, va ran san ho vong Johnston, mot nhom đao nho chi co su hien dien can cu quan su cua My, chuan bi la muc tieu tan cong gan nhu truc tiep. Luc nay, đo đut gio tang len đa khien con bao suy yeu cham dan tu bao cap 5 xuong thanh bao cap 1 voi van toc gio duy tri toi đa con 90 dam/gio (145 km/gio). Vao ngay 25 thang 8 gio đia phuong, John tiep can ran san ho Johnton voi khoang cach gan nhat, chi 15 dam (24 km) ve phia Bac. Tai khu vuc đao nay đa co nhung con gio duy tri đat van toc 60 dam/gio (95 km/gio) đuoc bao cao, tuong đuong cap đo bao nhiet đoi manh, va gio giat voi van toc 75 dam/gio (120 km/gio) đuoc ghi nhan.

Sau khi di chuyen qua ran san ho Johnston, John chuyen huong Tay Bac va bat đau tang cuong tro lai do đo đut gio đa giam xuong. Vao ngay 27 thang 8 theo gio đia phuong, John đat mot đinh cuong đo thu hai voi van toc gio 135 dam/gio (210 km/gio). Khong lau sau, con bao đa vuot đuong đoi ngay quoc te tai vi tri co vi đo xap xi 22°B va no bat đau đuoc đat duoi su giam sat cua mot chi nhanh cua Trung tam Canh bao Bao Lien hop (JTWC) tai Guam. Do đi vao khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong, John cung đong thoi tro thanh mot "typhoon"  va đuoc đe cap đen nhu la "Typhoon John" trong quang thoi gian no ton tai tren khu vuc nay. Ngay lap tuc sau khi vuot đuong đoi ngay, John lai suy yeu va chuyen đong cua no đa bi ngung tre. Đen ngay 1 thang 9, John đa suy yeu thanh mot con bao nhiet đoi va no gan nhu đung yen ngay sat phia Tay đuong đoi ngay quoc te. John nan lai tren khu vuc đo trong 6 ngay, khoang thoi gian ma no đa thuc hien quy đao mot vong nguoc chieu kim đong ho. Vao ngay 7 thang 9, mot ranh thap tien vao khu vuc va no đa nhanh chong tac đong khien John di chuyen len phia Đong Bac. Con bao đa vuot đuong đoi ngay quoc te lan thu hai trong ngay mung 8 va quay tro lai vung Trung tam Thai Binh Duong.
Khong lau sau khi quay tro lai Trung tam Thai Binh Duong, John đa đat mot đinh cuong đo thu ba voi van toc gio 90 dam/gio (145 km/gio), tai vi tri nam ve phia Bac đao Midway. Tuy nhien, ranh thap đa nhanh chong keo roi cau truc cua John, va nhiet đo nuoc bien lanh cua khu vuc Bac Trung tam Thai Binh Duong la khong phu hop cho mot xoay thuan nhiet đoi. Vao ngay 10 thang 9, thong bao thu 120 ve he thong đuoc ban hanh, cuoi cung tuyen bo rang John đa tro thanh xoay thuan ngoai nhiet đoi tai đia điem cach đao Alaska xap xi 1.000 dam (1.600 km) ve phia Nam.


Kho khan trong viec du bao Trong quang thoi gian John hoat đong tren Tay Bac Thai Binh Duong, Trung tam Canh bao Bao Lien hop (JTWC) đa đac biet gap kho khan trong viec du bao cung nhu uoc tinh cuong đo con bao. John đa suy yeu đang ke sau khi đi vao khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong, va truoc khi nhung uoc tinh đuoc chinh sua sau nay, đa co bon thong bao lien tiep đuoc ban hanh trong đo chi đinh John la mot ap thap nhiet đoi; va moi thong bao trong so đo đeu kem du đoan rang mot su tan bien sap xay ra. Khi John van ben bi ton tai va khong tan nhu nhung gi JTWC uoc đoan, no đa đuoc nang cap thanh bao nhiet đoi trong thong bao tiep theo. Tuy nhien, cung thoi điem đo, bao cao tu hai con tau đa chi ra John co mot van toc gio duy tri lien tuc trong 1 phut it nhat 55 knot (65 dam/gio, 100 km/gio), manh hon nhieu so voi cuong đo trong thong bao la 35 knot (40 dam/gio, 65 km/gio). John ve sau đa tang cuong tro lai thanh mot con bao cap 1 manh (cuoi cap 1 gan cap 2), bat chap moi du đoan cua JTWC. Sau nay, trong phan tich lai, JTWC đa nang van toc gio uoc tinh cua John trong moi thong bao tu thoi điem 1200 UTC ngay 1 thang 9 đen thong bao cuoi cung chinh xac mot tuan sau len them it nhat 5 knot (6 dam/gio, 9 km/gio).


Ky luc Quang thoi gian hoat đong keo dai 31 ngay đa giup cho John tro thanh xoay thuan nhiet đoi ton tai lau nhat tung đuoc ghi nhan tren Trai Đat, vuot qua cac ky luc cu truoc đo lan luot la 24 ngay tren Thai Binh Duong cua bao Tina nam 1992 va 28 ngay tren Đai Tay Duong cua bao San Ciriaco 1899.Ki luc nay sau đo đa bi pha boi bao Freddy vao nam 2023. Ben canh đo. bat chap toc đo di chuyen cham trong suot quang đuong, John van tro thanh xoay thuan nhiet đoi co khoang cach di chuyen dai nhat tung ghi nhan, voi tong chieu dai quang đuong đa đi la 7.165 dam (13.280 km), vuot qua cac ky luc cu truoc đo lan luot la 4.700 dam (8.700 km) cua bao Fico tren Thai Binh Duong nam 1978 va 6.850 dam (12.700 km) cua bao Faith tren Đai Tay Duong nam 1966.
Tri so ap suat đoc đuoc cua John luc no đat cuong đo toi đa la khong nhat quan khi ma Trung tam Bao khu vuc Trung tam Thai Binh Duong (CPHP) đa khong theo doi ap suat con bao tai thoi điem đo; tuy nhien, may bay cua luc luong Khong quan du bi Hoa Ky đa đo đuoc mot muc ap suat be mat la 929 mbar (hPa), khien John tro thanh mot trong nhung xoay thuan nhiet đoi manh nhat tung ghi nhan đuoc o Trung tam Thai Binh Duong. Mac du cac muc ap suat thap hon đa đuoc ghi nhan trong cac con bao Emilia, Gilma cung trong nam 1994 va bao Ioke nam 2006, nhung suc gio cua John la cao hon cac con bao nay . John cung la mot trong so chi nam xoay thuan nhiet đoi đat đen cuong đo bao cap 5 tren khu vuc Trung tam Thai Binh Duong (4 con bao kia đau tien la bao Patsy nam 1959, thu hai la bao Emilia, tiep đen la bao Gilma, va cuoi cung la bao Ioke), va no cung đa so huu mot van toc gio cao nhat tung ghi nhan đuoc tai khu vuc nay la 175 dam/gio (280 km/gio). Ke tu nam 1994, chi co mot con bao cap 5 duy nhat hinh thanh hoac di chuyen vao Trung tam Thai Binh Duong, bao Ioke. Ngoai ra, muc ap suat ghi nhan đuoc cua John la khong đay đu; con so 929 mbar đo đuoc khi van toc gio cua no chi o nguong 160 dam/gio; đa khong xac đinh đuoc mot gia tri ap suat nao vao thoi điem con bao đat van toc gio 175 dam/gio, vi the nen John co kha nang manh hon ca Emilia, Gilma va Ioke  Ben canh đo, John con la xoay thuan nhiet đoi đau tien vua hinh thanh tren Đong Bac Thai Binh Duong vua ve sau tro thanh mot con bao cuong phong (typhoon) tren Tay Bac Thai Binh Duong, thanh tich chi co con bao Genevieve sau nay đat đuoc vao nam 2014.
John la mot trong so chi tam xoay thuan nhiet đoi tung ton tai o ca ba khu vuc xoay thuan nhiet đoi tren Tay Bac Thai Binh Duong. Cac xoay thuan nhiet đoi con lai la bao Georgette, bao Enrique, bao Li, bao Dora, bao Jimena, bao Genevieve va bao Hector lan luot trong cac nam 1986, 1991, 1994, 1999, 2003, 2014 va 2018, (John xep thu 4 theo thu tu thoi gian xuat hien). Ngoai ra John con la mot trong so chi tam xoay thuan nhiet đoi tung đi vao vung Trung tam Thai Binh Duong tu khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong. Cac xoay thuan nhiet đoi truoc đo la bao Patsy, bao Skip, bao nhiet đoi Virginia va Carmen lan luot cua cac mua bao 1959, 1985, 1968 va 1985; va sau nay la ap thap nhiet đoi 17W, bao nhiet đoi Wene, Omeka cua cac mua bao 1996, 2000, 2010. Cuoi cung, John la mot trong so chi 4 xoay thuan nhiet đoi tung hai lan vuot đuong đoi ngay quoc te, cung voi bao Patsy, Skip va ap thap nhiet đoi 17W.


Tac đong John đa tac đong đen ca quan đao Hawaii va đao Johnston, tuy nhien khong đang ke. Khi con bao di chuyen tren vung bien cach Hawaii 345 dam (550 km) ve phia Nam, no đa lam tang cuong gio mau dich va gay song cao doc đuong bo bien Đong Nam, Nam; va Tay khi no di chuyen xa hon ve phia Tay. Nhung con song co đo cao dao đong trong khoang tu 1,8 đen 3 m đa lam ngap lut cac cong vien tren bai bien o Kailua-Kona. Ben canh đo, mua nang hat tren đao lon Hawaii đa gay lu lut nho, cuc bo, phong toa mot so tuyen đuong ngan. Khong co truong hop thiet mang hay ton that nghiem trong tai Hawaii đuoc bao cao.
Mac du John di chuyen qua đia điem chi cach ran san ho vong Johnston 16 dam (25 km), tuy nhien luc đo no đa suy yeu xuong thanh bao cap 1. Truoc thoi điem con bao tien đen, đa ghi nhan đuoc nhung con song cao tu 6,1 đen 9,1 m tai đao. Ngoai ra, đoi voi xoay thuan nhiet đoi tren Bac ban cau, nhung con gio manh nhat va mua nang hat nam o phan phia Bac cua con bao, nen Johnston, voi vi tri nam ve phia Nam quy đao cua John, đa giam bot đuoc ganh nang phan nao. Du vay, hon 1.100 nhan vien cua can cu quan su Hoa Ky tren đao Johnston đa đuoc di tan đen Honolulu khi John tien gan nhu mot su đe phong. Tac đong đen cac cong trinh la đang ke, nhung voi kich thuoc cua hon đao va chuc nang cua can cu đa lam giam thiet hai xuong muc thap; gia tri uoc tinh vao khoang 15 trieu USD (USD 1994).
Nhung tan du cua John sau nay đa di chuyen qua quan đao Aleutian, gay gio giat 46 dam/gio (74 km/gio) o Unalaska. Con bao mang đen mot luong khong khi am, va hai tram quan sat đa ghi nhan đuoc mot gia tri nhiet đo cao la 19 °C.


Xem them Bao Marcus (2017)
Bao Mangkhut (2018)


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai The National Hurricane Center's report on Hurricane John
The Central Pacific Hurricane Center's report on Hurricane John
The Joint Typhoon Warning Center's 1994 Annual Tropical Cyclone Report Luu tru ngay 21 thang 2 nam 2013 tai Wayback Machine