Camponotus inflatus, con đuoc goi la kien mat Uc hay kien mat đen, la mot loai kien tho moc ban đia cua Uc. Nhung con kien tho cua loai nay lam cong viec thu thap nhu nhung con kien mat; tho dan Uc theo truyen thong dung mat do loai kien nay thu thap lam thuc an. Chung co nhieu ten goi trong ngon ngu cua tho dan Uc nhu "Wuukurta" hay "Yarumpa", va đuoc coi la mot mon ngon đia phuong.


Mo ta C. inflatus la mot phan cua chi Camponotus, mot chi đa dang phan bo tren toan cau bao gom hon 1.500 loai thuong đuoc goi la kien tho moc hoac kien đuong. Chinh loai nay la mot phan cua phan chi kien tho moc đau bao nho Myrmophyma. Kien tho co kich thuoc tu 5 đen 8 mm, nhung khi thu thap thuc an chung co the phinh to toi 17 mm. Kich thuoc cua kien chua va kien đuc chua đuoc mo ta, nhung đac điem vat ly cua chung đa đuoc Lubbock mo ta vao nam 1896. Chung co mau đen voi chan va rau mang mau sac nhat hon. Loi vao to cua chung khong co go đat xung quanh, rong 0,25 inch (0,64 cm) va sau 1 inch (2,5 cm). To bao gom mot truc trung tam co kich thuoc 5–6 ft (1,5–1,8 m) va phan nhanh ra nhieu ngan. Hau het cac ngan con đeu tap trung o ngan duoi cung, thuong la ngan lon nhat. Cac to nam o nhieu quan xa sinh vat cat khac nhau. Cac to nay tao nen mot nua toan bo quan the bay đan cua loai.


Phan bo C. inflatus đuoc tim thay o tat ca bay tieu bang cua luc đia Uc, tuy nhien pho bien nhat o cac sa mac mien trung Uc. Chung thuong lam to o goc cay mulga.


Mat kien C. inflatus la mot phan cua nhom loai kien chuyen biet đuoc goi la kien mat. Trong to, nhung con kien tho chuyen biet đuoc goi la kien thu thap, chung du tru mot luong lon thuc an trong bung va hoat đong nhu noi du tru thuc an tuoi song cho ca đan. Nhung con kien thu thap nay co the thuc hien qua trinh trao đoi thuc an va non thuc an khi can. Chung khong di chuyen va phai đuoc nhung con kien tho khac cham soc va chu yeu đuoc tim thay o cac khoang sau hon trong to cua chung. C. inflatus thuong thu thap mat hoa tu rep cay tren cay mulga nhung chung cung an mat hoa tren cay go ban va hoa long đen. Loai nay đa la muc tieu cua nhieu nghien cuu gan đay ve mat kien, thu ma nhom kien tho thu thap du tru trong bung cua chung. Dong va cong su cua ong vao nam 2023 đa phat hien ra rang mat kien co đac tinh khang sinh va khang nam, va he vi sinh vat đuong ruot cua kien bi chi phoi boi vi khuan Blochmannia, giong nhu hau het cac loai nam Camponotus va Neocelosporium khac. Cu the, mat kien co hoat tinh manh đoi voi vi khuan Staphylococcus aureus va nam Cryptococcus, nam Aspergillus, tuy nhien, co che va tinh chat hoa hoc cua mat kien khac biet đang ke so voi mat cua ong mat thu thap tu jarrah va manuka. Mat kien it set va it ngot hon mat ong, nhung chua nhieu chat chong oxy hoa.


Su dung truyen thong Nguoi Uc ban đia đa thu hoach mat cua loai kien nay trong hang ngan nam đe đieu tri cac benh nhe nhu đau hong hoac nhiem trung. Đuoc nguoi Arrernte goi la "Yarumpa", nhieu bo lac cua nguoi Uc ban đia thu hoach mat kien nay voi so luong lon, ho thuong đao nhung khoi đat cat lon len đe xac đinh vi tri to. Ho coi đo la nguon đuong quy hiem trong nhung thang mua kho. Theo truyen thong, chi co phu nu moi thu hoach mat cua loai kien nay trong khi đan ong se đi san; đay cung đuoc coi la co hoi quy gia đe tre em hoc hoi. Loai kien nay đa anh huong rat nhieu đen van hoa cua nguoi Uc ban đia va nhieu truyen thong cua ho xoay quanh loai kien nay.


Tham khao