Cong hoa Thong nhat Tanzania (phien am Tieng Viet: Tan-za-ni-a; tieng Swahili: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) la mot đat nuoc o bo bien phia đong chau Phi. Phia bac giap Kenya, ho Victoria va Uganda, phia tay giap Rwanda, Burundi va đoi dien Cong hoa Dan chu Congo qua ho Tanganyika, phia nam giap Zambia, Malawi, ho Nyasa va Mozambique. Bo bien phia đong la An Đo duong.
Nhieu hoa thach hominid quan trong đa đuoc tim thay o Tanzania, chang han nhu hoa thach loai hominid Pliocene 6 trieu nam tuoi. Chi Australopithecus xuat hien tren khap chau Phi tu 4 đen 2 trieu nam truoc; va phan con lai lau đoi nhat cua chi Homo đuoc tim thay gan ho Olduvai. Theo sau su troi day cua Homo erectus 1,8 ; trieu nam truoc, loai nguoi lan rong khap Cuu The gioi, va sau đo la o Tan The gioi va Uc duoi giong loai Homo sapiens. Homo sapiens cung vuot qua chau Phi va hap thu cac loai co xua va phan loai cua loai nguoi. Mot trong nhung nhom dan toc lau đoi nhat đuoc biet đen van con ton tai, Hadzabe, co nguon goc tu Tanzania, va lich su truyen mieng cua ho ke lai to tien cao lon va la nguoi đau tien su dung lua, y hoc va song trong hang đong, giong nhu Homo erectus hoac Homo heidelbergensis, nhung nguoi song o cung khu vuc truoc ho.
Sau đo vao thoi ky đo đa va đo đong, nhung cuoc di cu cua nguoi tien su vao Tanzania bao gom nhung nguoi noi Nam Cushitic di cu xuong phia nam tu Ethiopia ngay nay; Nhung nguoi Đong Cushitic đa di chuyen đen Tanzania tu phia bac Ho Turkana khoang 2.000 va 4.000 nam truoc; va Nam Nilotes, bao gom ca Datoog, nguoi co nguon goc tu vung bien gioi Nam Sudan-Ethiopia ngay nay tu 2.900 đen 2.400 nam truoc. Nhung su dich chuyen nay dien ra vao khoang cung thoi gian voi su đinh cu cua Mashariki Bantu tu Tay Phi trong cac khu vuc Ho Victoria va Ho Tanganyika. Sau đo, ho di cu qua phan con lai cua Tanzania tu 2.300 đen 1.700 nam truoc.
Su cai tri cua Đuc bat đau o luc đia Tanzania vao cuoi the ky 19 khi Đuc hinh thanh Đong Phi thuoc Đuc. Đieu nay đuoc tuan theo boi su cai tri cua Anh sau the chien thu nhat. Đai luc đuoc quan ly la Tanganyika, voi Quan đao Zanzibar van la mot khu vuc phap ly thuoc đia rieng biet. Sau khi đoc lap vao nam 1961 va 1963, hai thuc the hop nhat vao nam 1964 đe tao thanh Cong hoa Thong nhat Tanzania. Cac quoc gia đa gia nhap Khoi thinh vuong chung cua Anh vao nam 1961 va Tanzania van la mot thanh vien cua Khoi thinh vuong chung voi tu cach la mot nuoc cong hoa.
Lien Hop Quoc uoc tinh dan so Tanzania khoang 56.31 trieu nguoi, hoi it hon Nam Phi, Tanzania co dan so đong thu nhi trong cac quoc gia chau Phi nam o phia Nam đuong Xich đao. Quoc gia nay co khoang 120 dan toc, nhom ngon ngu va ton giao. Nha nuoc co chu quyen Tanzania la mot nuoc cong hoa lap hien tong thong va ke tu nam 1996, thanh pho thu đo chinh thuc cua no la Dodoma noi đat van phong tong thong, van phong quoc hoi, va mot so bo cua chinh phu nam. Dar es Salaam, co đo, van la noi đong phan lon cac tru so chinh phu va la thanh pho lon nhat, cang chinh nhat, trung tam thuong mai hang đau quoc gia nay. Tanzania la  tren thuc te la nha nuoc đoc đang voi đang xa hoi chu nghia dan chu Chama Cha Mapinduzi nam quyen.
Tanzania co đia hinh nui non va co rung ram o phia đong bac, noi nui Kilimanjaro toa lac. Ba trong so ho lon o Chau Phi mot phan nam trong Tanzania. O phia bac va phia tay la Ho Victoria, ho lon nhat Chau Phi, va Ho Tanganyika, ho sau nhat luc đia, đuoc biet đen voi cac loai ca đoc đao. Ve phia nam la Ho Malawi. Bo phia đong nong va am uot, voi Quan đao Zanzibar ngay ngoai khoi. Khu bao ton Vinh Menai la khu bao ton bien lon nhat cua Zanzibar. Thac Kalambo, nam tren Song Kalambo o bien gioi Zambia, la thac cao thu hai khong bi gian đoan o Chau Phi.
Cong giao la ton giao lon nhat o quoc gia nay, nhung cung co mot so thieu so Hoi giao va Chu nghia đong vat đang ke. Hon 100 cac ngon ngu đuoc noi o Tanzania khac nhau, khien no tro thanh quoc gia đa dang ve ngon ngu nhat o Đong Phi. Quoc gia nay khong co ngon ngu chinh thuc de jure, mac du ngon ngu quoc gia la Swahili. 
Tieng Swahili đuoc su dung trong cuoc tranh luan quoc hoi, tai cac toa an cap duoi, va nhu mot phuong tien giang day o truong tieu hoc. Tieng Anh đuoc su dung trong ngoai thuong, ngoai giao, tai cac toa an cap cao hon va nhu mot phuong tien giang day trong giao duc trung hoc va cao hon, mac du chinh phu Tanzania đang co ke hoach ngung su dung tieng Anh la ngon ngu giang day chinh nhung no se co san nhu mot khoa hoc tuy chon. 
Khoang 10% nguoi Tanzania noi tieng Swahili nhu mot ngon ngu đau tien va len đen 90% noi no nhu mot ngon ngu thu hai.


Lich su Vao khoang the ky I, nguoi Bantu đa đen đinh cu o vung nay. Tu the ky X, cac thuong gia An Đo, Indonesia, Ba Tu va A Rap mang to lua va vai bong chau A đen vung bo bien va cac đao lan can đe đoi lay vang, nga voi va no le. Sau khi Vasco da Gama phat hien ra xu so nay nam 1498, nguoi Bo Đao Nha bat đau đen vung bo bien Tanzania va muon gianh quyen kiem soat viec buon ban đang thinh đat noi đay. Suot the ky XVI nguoi A Rap nhieu lan noi day chong lai, buoc nguoi Bo Đao Nha phai rut khoi Tanzania. Nguoi A Rap gianh quyen thong tri tu nam 1652. Đau the ky XIX, vuong quoc Hoi giao Uman đuoc thanh lap tai đao Zanzibar va cac vung lanh tho ven bien. Vao thoi đo, nguoi A Rap kiem soat cac đuong mau dich vung noi đia, dan cu o đay trao đoi nga voi va no le đe lay vu khi. Tu nam 1890, Anh đat quyen bao ho tai đao Zanzibar va cac vung ven bien trong khi Đuc kiem soat vung cao nguyen va lap thuoc đia Đong Phi thuoc Đuc. Nam 1920, vung lanh tho nay đat duoi su uy tri cua Anh voi ten goi Tanganyika.
Sau chien tranh the gioi thu hai, phong trao dan toc phat trien duoi su dan dat cua Julius Nyerere, nha lanh đao Lien minh Dan toc chau Phi Tanganyika. Nam 1961, trong khi vuong quoc Hoi giao Zanzibar van con thuoc quyen bao ho cua Anh, Tanganyika tuyen bo đoc lap. Nam 1964, Tanganyika hop nhat voi Zanzibar, hinh thanh nen Cong hoa Thong nhat Tanganyika va Zanzibar, sau nay đoi ten thanh Cong hoa Thong nhat Tanzania. Tanzania tro thanh mot thanh vien cua Khoi Thinh vuong chung Anh tu sau khi gianh đuoc đoc lap nam 1961. Julius Nyerere tro thanh nguyen thu quoc gia. Nam 1965, Nyerere tien hanh quoc huu hoa va thanh lap cac hop tac xa nong nghiep. Nam 1966, thu đo cua Tanzania đuoc chinh thuc chuyen tu Dar es Salaam toi Dodoma, mac du nhieu co quan chinh phu van con đat o thu đo cu. Nam 1985, Ali Hassan Mwinyi đuoc bau lam Tong thong. Mwinyi theo đuoi chinh sach tu do hoa nen kinh te.
Nam 1995, Benjamin Mikapa tro thanh nha lanh đao moi sau cuoc tuyen cu Tong thong tu do lan đau tien. Mikapa tim cach gia tang hieu qua kinh te, giai quyet van đe o nhiem moi truong va nan pha rung. Voi hon 1.000.000 nguoi bi nhiem HIV, viec quan tam va phong ngua benh AIDS tro thanh muc tieu chinh trong viec cham soc suc khoe cong đong. Trong chinh sach đoi ngoai, Tanzania đong vai tro ngoai giao hang đau trong vung Đong Phi, đung ra to chuc cac cuoc đam phan hoa binh cho cac phe tham chien cua nuoc Burundi lang gieng. Nam 2000, Mikapa tai đac cu Tong thong.
Thang 12 nam 2005, Tanzania vua bau cu Tong thong. Ong Jakaya M. Kikwete trung cu Tong thong voi hon 80% phieu bau, đong thoi la Chu tich Đang Cach mang Tanzania (CCM-Đang cam quyen).
Noi bo Tanzania on đinh, nhung van ton tai mau thuan ve quyen luc giua cac bo toc, phe phai cung nhu giua Tanganyika va Zanzibar. Zanzibar (dan so nua trieu) co chinh phu, Tong thong rieng. Tanganiyka cung đang đoi co nhung co cau tuong tu.
Tanzania thuc hien chinh sach khong lien ket, san sang hop tac voi tat ca cac nuoc, chong đe quoc, thuc dan, chu nghia phan biet chung toc, ung ho cac phong trao giai phong dan toc.
Tanzania la thanh vien cua To chuc Thong nhat chau Phi (OUA), cua Lien Hop Quoc va Phong trao khong lien ket. Tanzania co vai tro quan trong trong viec duy tri đoan ket chau Phi va tich cuc gop phan thuc đay hop tac Nam-Nam.
Tanzania co quan he tot va nhan nhieu vien tro cua cac nuoc phuong Tay, nhat la My va Trung Quoc. Tanzania la thanh vien cua Cong đong Đong Phi (East African Community-EAC) va Cong đong Phat trien mien nam chau Phi (Southern Africa Development Community-SADC). Nam 2002, cac nuoc EAC đa co gang đe đi đen ky ket Nghi đinh thu ve thanh lap Lien minh thue quan EAC vao thang 11 nam 2003, tiep tuc cac thu tuc đe mo thi truong chung khoan o Dar es Salaam, Nairobi va Kampala. Cac nuoc EAC cung đang co gang hoan tat du thao Chien luoc phat trien nganh nong nghiep EAC voi muc tieu tang cuong hop tac trong linh vuc nong nghiep va an ninh luong thuc va phan tich cac co hoi va thach thuc trong viec phat trien vung ho Victoria thanh mot khu vuc tang truong kinh te đac biet.


Chinh tri Tanzania theo the che cong hoa tong thong.
Theo Hien phap 1965, quyen luc chinh quyen đuoc tap trung vao tay Tong thong - đuoc bau truc tiep cho nhiem ky 5 nam. Tong thong se chi đinh 2 pho Tong thong (mot nguoi la Tong thong cua Zanzibar (đao ban tu tri) va nguoi kia la Thu tuong cua Chinh phu hop nhat. Quyen lap phap đuoc tap trung vao Quoc hoi - co nhiem ky nam nam va gom co 295 ghe trong đo 232 ghe đai bieu đuoc bau truc tiep cung mot so đai bieu đuoc bau gian tiep.
Tuy nhien, do tinh hinh thay đoi va duoi suc ep cua cac luc luong chinh tri, thang 2 nam 1992, CCM (Đang Cach mang Tanzania) đa nhat tri tan thanh he thong chinh tri đa đang va ngay 17 thang 6 nam 1992 đa thong qua đao luat cho phep cac chinh đang đoi lap hoat đong.
Noi bo Tanzania on đinh, nhung van ton tai mau thuan ve quyen luc giua cac bo toc, phe phai cung nhu giua Tanganyika va Zanzibar. Zanzibar la ban đao tu tri (dan so nua trieu) co chinh phu, Tong thong rieng. Tanganiyka cung đang đoi co nhung co cau tuong tu.
Thang 12 nam 2005, Tanzania vua bau cu Tong thong. Ong Jakaya M. Kikwete trung cu Tong thong voi hon 80% phieu bau, đong thoi la Chu tich Đang Cach mang Tanzania (CCM-Đang Cam quyen).
Quoc hoi Tanzania gom 274 thanh vien, trong đo 232 thanh vien đuoc bau truc tiep theo pho thong đau phieu, 37 thanh vien đuoc phan cho phu nu do Tong thong đe cu, 5 thanh vien la thanh vien cua Ha nghi vien Zanzibar, cac nghi si Quoc hoi co nhiem ki 5 nam. Đao Zanzibar co co quan lap phap rieng: Ha nghi vien Zanzibar gom 50 thanh vien, đuoc bau truc tiep theo pho thong đau phieu, nhiem ki 5 nam.
Co quan tu phap la Toa Thuong tham; Toa an cap cao, cac tham phan do Tong thong bo nhiem.
Cac đang phai chinh gom co: Đang Cach mang Tazania (CCM); Mat tran Thong nhat nhan dan (CUF); Hiep hoi quoc gia xay dung va cai cach (NCCR); Lien minh Dan chu đa đang phai (UMD); Đang Dan chu thong nhat (UDP), v.v..


Đia ly Tanzania nam o Đong Phi, gom mot phan luc đia (Tanganyika cu) va cac đao Zanzibar va Pemba. Bac giap Uganda (ho Victoria lam thanh mot phan bien gioi) va Kenya, Nam giap Mozambique va Malawi, Đong giap An Đo Duong, Tay giap Rwanda, Burundi va Cong hoa Dan chu Congo (mot phan ho Tanganyika tao thanh bien gioi chung giua hai nuoc).
Cao nguyen mien Trung it mau mo co đo cao trung binh 1.200 m, cac con song bat nguon tu vung cao nguyen nay đo vao cac ho Malawi, ho Tanganyika thuoc vung lung hep dai Great Rift Valley o phia Tay va ho Victoria o phia Bac hoac chay bang qua vung đong bang ven bien phia Đong. Cac ngon nui lua Uhuru (ten cu: Kilimanjaro) cao 5.895 m, Meru va Ngorongoro tap trung o vung phia Bac. Bo bien it bang phang va co nhieu đa ngam. Cac vung rung thua va thao nguyen o đay co mot he đong vat hoang da rat phong phu
Tanzania co phan đong-bac la vung nui, noi co đinh Kilimanjaro, điem cao nhat chau Phi. Phia nam va đong la ho Victoria (ho rong nhat chau Phi) va ho Tanganyika. Mien trung Tanzania gom cao nguyen rong lon, voi đong bang va vung đat trong trot. Bo bien phia đong nong va am uot. Tanzania co nhieu cong vien sinh thai rong va rat đep, trong đo noi tieng co cong vien quoc gia Serengeti o phia nam.


= Khi hau =
Tanzania co khi hau nhiet đoi. O cac vung cao, nhiet đo phan bo giua 10 va 20 °C (50 va 68 °F) tuong ung theo mua đong va he. Phan con lai cua đat nuoc, nhiet đo hiem khi nao duoi 20 °C (68 °F). Khoang thoi gian nong nhat roi vao thang 11 đen thang 2 (25–31 °C (77,0–87,8 °F) trong khi khoang thoi gian lanh nhat roi vao giua thang 5 va thang 8 (15–20 °C (59–68 °F)). Nhiet đo trung binh hang nam la 20 °C (68,0 °F). Khi hau lanh hon o cac vung nui cao.
Tanzania co hai vung mua chinh. Mot vung co mot mua mua (thang 12–thang 4) va vung con lai co hai mua mua (thang 10-thang 12 va thang 3–thang 5). Vung truoc phan bo o mien nam, tay nam, trung va nhung phan phia tay cua đat nuoc, vung con lai o phia bac va vung bien phia bac. O kieu hai mua mua, thang 3-thang 5 đuoc goi la mua mua dai hay Masika, trong khi khoang thoi gian thang 10-thang 12 đuoc goi la mua mua ngan hay Vuli. Đat nuoc nam gan xich đao nen khi hau nong va am. Nhung con gio gay mua đen som nhat o vung ven bien phia đong.


Hanh chinh Tanzania đuoc chia thanh 26 khu vuc, 21 o đat lien va 5 o đao Zanzibar va Pemba  va 99 huyen.
Co 114 hoi đong đieu hanh trong 99 huyen, 22 la đo thi va 92 la nong thon. 22 đon vi đo thi đuoc phan loai la hoi đong thanh pho (Dar es Salaam, Mwanza), Hoi đong thanh pho truc thuoc Trung uong (Arusha, Dodoma, Iringa, Kilimanjaro, Mbeya, Morogoro, Shinyanga, Tabora, va Tanga) hoac Hoi đong thanh pho (muoi mot cong đong con lai).
Hai muoi sau khu vuc hanh chinh cua Tanzania:
Arusha ·  Dar es Salaam ·  Dodoma ·  Iringa ·  Kagera ·  Kigoma ·  Kilimanjaro ·  Lindi ·  Manyara ·  Mara ·  Mbeya ·  Morogoro ·  Mtwara ·  Mwanza ·  Pemba North ·  Pemba South ·  Pwani ·  Rukwa ·  Ruvuma ·  Shinyanga ·  Singida ·  Tabora ·  Tanga ·  Zanzibar North ·  Zanzibar South


Kinh te Kinh te Tanzania phu thuoc vao nong nghiep (chiem mot nua GDP) chiem 90% nhan luc. Nong nghiep la nguon cung cap chu yeu cho thu nhap quoc dan va chiem 85% luong hang xuat khau, nhung ky thuat canh tac lac hau, san luong thap nen hang nam phai nhap khau luong thuc. Co gioi hoa chi tap trung o cac nong truong, đon đien, trang trai cua tu ban ngoai quoc. Cac cong ty cua Tanzania nhap gao cua Viet Nam đeu đanh gia gao cua Viet Nam co chat luong tot, gia ca phai chang.
Voi khi hau tot va đa dang, đat đai mau mo, mac du nganh du lich va nganh mo trong nhung nam gan đay ngay cang tro nen quan trong nhung nganh nong nghiep van duy tri cho đung trong nen kinh te. No đong gop đang ke đoi voi tang truong toan dien, xuat khau, viec lam, va cac nganh khac. Ty le tang truong nganh nong nghiep nam 2001 va 2002 đat 5% va uoc tinh đat 5,5%. Su tang truong thap cua nganh nong nghiep phan lon do đieu kien khi hau khong thuan loi tai mot so khu vuc cua đat nuoc. Nong nghiep chiem 54% GDP, 70% ngoai hoi va su dung 80% luc luong lao đong cua quoc gia. Vi vay, Chinh phu đe ra muc tieu ty le tang truong nong nghiep duy tri it nhat 10% do su tac đong cua no đen xoa đoi giam ngheo.
Do tu nhan hoa mot so nganh, Chinh phu hien nay đa rut khoi nganh san xuat, marketing va che bien cac san pham nong nghiep. Chinh phu cung đa bo dan bao cap va giam đau tu cong cong toi nganh nay. Cac khu vuc tu nhan can đau tu vao khu vuc nong nghiep. Chinh phu cung đa mo rong va cai thien co so ha tang xa hoi va kinh te, tao ra the che thich hop va đua ra khung luat hop ly đe khuyen khich khu vuc tu nhan đau tu von, cong nghe va trinh đo quan ly vao nganh nong nghiep. Tuy nhien, khu vuc tu nhan (bao gom cac doanh nghiep nong nghiep va cac trang trai quy mo vua va nho) chua cu the hoa nhung viec lam tren nen tao thanh khoang trong trong nganh nong nghiep khi Chinh phu rut khoi. Hoat đong cho vay đoi voi khu vuc nay con rat nho do khung phap luat chua cho phep cac ho nong dan su dung đat đe the chap. Chi 5% ho nong dan Tanzania co the tiep can đuoc khoan tin dung tu cac nguon vay tu quan he ben ngoai.
Thu hoach ruong đat tap trung vao cac nhung cay hoa mau nhu vai cottton, ca phe, che, đuong, soi sidan, cacao, hat đieu, hat giong dau cai, thuoc la, rau mui, hoa cuc, gao, ngo, san, chuoi va lua mi. San pham xuat khau truyen thong nhu ca phe, cotton, soi sidan, hat đieu, hat giong dau cai, che va thuoc la. Chinh phu Tanzania gan đay đa nhan manh viec thay the va đa dang hoa cac san pham xuat khau, chuyen tu nhung san pham truyen thong sang phi truyen thong nhu nghe lam vuon, gia vi, cac san pham ca va cac mat hang đa qua san xuat.
Nganh lam nghiep phuc vu thuong nghiep cung đang phat trien đac biet la cac san pham lam tu go. Chinh phu Tanzania phoi hop voi Ngan hang The gioi va Nhat xem xet viec phat trien cac trang trai voi quy mo lon thong qua chuong trinh đuoc goi la "Du an Phat trien nong nghiep va tai thiet lai su mau mo cho đat" (SOFRAIP). Muc đich cua chuong trinh nay la đe xay dung moi truong thuan loi đe đau tu va tao đieu kien san co cac san pham đau vao. Ha Lan thong qua cac chuong trinh PSOM tai tro cho cac du an nong nghiep (trong trot, nuoi ca, che bien lam nghiep va cac loai tuong tu.). Hien nay, Chinh phu Tanzania đang thuc hien Chien luoc Phat trien khu vuc kinh te tu nhan quoc gia thuc hien toi nam 2003, chien luoc nay tao ra khuon kho đau tu tu nhan trong linh vuc nong nghiep.
Nong san xuat khau chu yeu cua Tanzania la sisal (la mot loai cay nhiet đoi, la cay dung đe ben day thung va lop nha) voi san luong xuat khau đung đau the gioi. Ngoai ra con co ca phe Arabica, bong, đinh huong, cui dua, đieu, thuoc la, mia... Rung cung la mot nguon loi lon cua Tanzania voi san luong khai thac hang nam hon 30 trieu m3 go. Ve khoang san, Tanzania co kim cuong, vang, thiec, magne, niken, than đa. Tanzania chu truong phat trien cong nghiep nhe, truoc het la cong nghiep đia phuong, nham su dung nguyen lieu tai cho, nhung tren thuc te Tanzania phu thuoc nhieu vao Hoa Ky va cac nuoc cong nghiep phat trien khac ve phuong tien may moc, ky thuat. Nhung nam gan đay Tanzania gap nhieu kho khan ve kinh te do nan han han o khu vuc gay ra.
Cong nghiep chiem 22,6% GDP (nam 2009). Tanzania chu truong phat trien cong nghiep nhe, truoc het la cong nghiep đia phuong nham su dung nguyen lieu tai cho nhung lai phu thuoc nhieu vao cac nuoc cong nghiep ve may moc, ky thuat. Mac du chuong trinh tu nhan hoa đa đem lai nhung nguon đau tu đoi voi nganh nay, ty le tang truong hang nam van thap, mac du khong phai chiu thue, chi phi ban ra cao, hang hoa đau vao nhap khau re.
Nhung yeu to tac đong đen cac san pham đa qua san xuat nhu thep cuon, pin kho, đo trang suc, bia ruou, luoi đanh ca va day cap soi sidan. Nganh cong nghiep Tanzania cung chiu su cung cap đien khong the tin noi. Nhung chi phi thanh toan tieu thu đien lam tang chi phi kinh doanh. Cac van đe thanh ly, quan ly yeu kem, thieu phu kien, von nhap khau nguyen vat lieu tho va canh tranh voi cac mat hang nhap khau đa gay thiet hai cho nganh nay. Tang truong van thap cho du đa giam san xuat o mot so nganh cong nghiep; lua đao va ban ha gia cung lam suy yeu su canh tranh trong nganh nay. San pham cong nghiep gom: đuong, bia, thuoc la, soi sisal, vang va kim cuong, giay dep, xi mang, det may... Ve khoang san, Tanzania co kim cuong, đa quy, thiec, phosphat, quang sat, niken...
Dich vu chiem 50,9% GDP (nam 2009), trong đo du lich la mot trong nhung nganh thu ngoai te lon nhat va tang truong nhanh. Du lich la mot trong nhung nganh đem lai nguon ngoai hoi lon nhat cho Tanzania. Nhieu co hoi phat trien nganh du lich nhu tam bien, leo nui, ngam canh, san ban va san anh. Tiem nang du lich cua nuoc nay rat lon va đuoc tan dung hieu qua so voi cac nuoc nhu Kenya, Zimbabwe va Nam Phi. Nam 2000, co 501,669 khach du lich đen tham đat nuoc nay.
Hien nay, du lich đem lai nguon ngoai hoi lon nhat cho Tanzania. Vao nam 2000, nganh nay đem lai 739,1 trieu ngoai hoi va mo ra nhieu co hoi viec lam cho 156,050 nguoi. Bo Du lich va Tai nguyen do Chinh phu đam trach voi su ho tro cua Van phong bao lanh đau tu đa phuong (MIGA) thuoc Ngan hang The gioi va Ngan hang Phat trien Nam Phi bao tro cho viec phat trien đau tu du lich. Ke hoach tong the ve du lich mang tinh hoi nhap đuoc cap nhat. Trong đo tap trung vao viec phat trien co so ha tang yeu kem.
Tu nam 1997, đau tu du lich cua Tanzania tang đang ke. Trong khi đo, hau het cac đau tu tap trung vao khu vuc phia bac cua đat nuoc ma khu vuc đuoc biet đen la đia phan phia bac Safari (mieng nui lua Ngorongoro, cac đong bang Serengeti, ho Manyara), Chinh phu đang co gang tao moi đieu kien mo cua cho cac nha đau tu quy mo lon va nho đau tu vao đia phan phia Nam (khu vui choi Selous, cac cong vien quoc gia Mikumi va Ruaha)-noi đia hinh ngheo nan va cac đieu kien dich vu con kem va can phai co su ho tro von tu ben ngoai đe đua noi nay đap ung tieu chuan quoc te. Cac vung khac cung đem lai nhung co hoi đau tu rat tot nhu cac khu nghi mat bai bien, khu hoang da, nhung di tich lich su, cac cong vien vui choi giai tri, cau ca, san ban va du ngoan tren bien, ho. Mot trong nhung bien phap khuyen khich đau tu cho du lich la viec đuoc hoan tra thue VAT va chi phai tra 5% tren tu lieu san xuat.
Ve ngoai thuong, kim ngach xuat khau nam 2009 đat 2,98 ty USD, Cac mat hang xuat khau gom ca phe, bong, sisal, hat đieu, khoang san, thuoc la. Cac ban hang xuat khau chu yeu la Trung Quoc, An Đo, Ha Lan, Đuc. Nam 2009, Tanzania nhap khau 5,78 ty USD. Cac mat hang nhap khau gom san pham che tao (may moc, hang tieu dung, phuong tien), hoa chat, duoc pham, nguyen lieu cong nghiep, dau tho... Ban hang nhap khau chu yeu la Nam Phi, Trung Quoc, An Đo, UAE...
Ve đau tu nuoc ngoai, nho co cac hoat đong cai cach kinh te va nhung cai thien trong moi truong đau tu, đieu kien chinh tri xa hoi on đinh, hoat đong đau tu nuoc ngoai khong ngung gia tang. Nhung nam gan đay Tanzania đuoc IMF, WB va cac nuoc tai tro giup ve tai chinh đe cai thien co so ha tang. Cac cuoc cai cach trong he thong ngan hang gan đay giup Tazania thu hut đau tu va thuc đay tang truong trong linh vuc tu nhan. Voi su giup đo cua cac nha tai tro va cac chinh sach kinh te vi mo chac chan, nen kinh te Tanzania co nhung buoc tien đang ke.
Voi ke hoach "Tam nhin 2025" nham cai thien muc song nguoi dan, kien toan he thong luat phap, tang tinh hieu qua cua bo may lanh đao tao ra mot nen kinh te manh me đay tinh canh tranh đe huong ra xuat khau, giam su phu thuoc vao vien tro nuoc ngoai. Thuc hien tam nhin 2025, Tanzania se trien khai mot so du an lon nhu xay dung cau noi tu Tanzania đen Mozambique, mo rong quy mo cang cua ngo Dar Es Salaam, xay dung mang luoi đien noi tu Zambia toi Kenya, hanh lang phat trien kinh te Mtwara.


Nhan khau hoc Phan luc đia gom co nguoi ban xu 99% (95% la dan toc da đen thuoc sac toc Bantu gom hon 130 bo lac), dan toc khac 1% (gom nguoi chau A, Chau Au, nguoi A Rap); Vung đao Zanzibar -gom co nguoi A Rap va nguoi ban xu. Vao nam 2006, dan so uoc đoan cua Tanzania la 38.329.000, voi ti le gia tang dan so la 2 phan tram. Dan so phan bo rat khong đong đeu, voi mat đo dan so tu 1 nguoi tren mot kilomet vuong o nhung vung kho han cho đen 51 nguoi tren mot kilomet vuong o nhung vung nhieu nuoc đen 134 nguoi tren mot kilomet vuong o Zanzibar. Hon 80 phan tram dan so song o nong thon. Dar es Salaam la thanh pho lon nhat va cung la trung tam kinh te.


= Ton giao =

Mac du chinh phu Tanzania khong thu thap du lieu nhan dang ton giao trong đieu tra dan so, nhung Bo Ngoai giao My đa bao cao rang 62% dan so cua Tanzania la Kito giao, 35% la nguoi Hoi giao, va 3% la thanh vien cua cac nhom ton giao khac. Ngay 18 thang 12 nam 2012, trong mot bao cao ve ton giao cua Trung tam nghien cuu Pew cho biet trong nam 2010, 61,4% dan so Tanzania la Kito giao, 35,2% la nguoi Hoi giao, va 1,8% la tin đo cua ton giao ban đia.
Kito giao o Tanzania bao gom nhieu giao phai khac nhau nhu Cong giao Roma, Giao hoi Luther, Anh giao, Phong trao Ngu Tuan, Giao hoi Co Đoc Phuc Lam, Mac Mon, va cac thanh vien Nhan chung Jehovah.
Nguoi Hoi giao chiem hon 28% dan so cua khu vuc đat lien (Tanganyika) va chiem đen hon 99% dan so tren đao Zanzibar. Phan lon la nguoi Hoi giao Sunni,mot so it la Hoi giao Shia dong giao phai Ahmadi thieu so.
An Đo giao la mot ton giao thieu so o Tanzania, voi khoang 30.000 tin đo (1996). Hau het ho la con chau cua nguoi An Đo (Gujarat) di cu đen. Co mot so ngoi đen An Đo trong Dar es Salaam, hau het trong so đo nam tai trung tam thanh pho.
Đuc tin Baha'i o Tanzania bat đau khi nguoi tien phong đau tien la Claire Gung mang đen đay nam 1950. Hoi đong tin than ton giao Baha'i đia phuong đau tien đuoc bau vao nam 1952 o Dar es Salaam. Đen nam 1964, Hoi đong tin than ton giao Baha'i quoc gia Tanzania đuoc thanh lap. Tu nam 1986 cac tin đo Baha'is đa thanh lap truong Trung hoc Ruaha nhu la mot truong hoc Baha'i. Nam 2005, cac tin đo Baha'is o Tanzania đuoc uoc tinh khoang 163.800 nguoi.


= Giao duc =

Chuong trinh tieu hoc đuoc giang day bang tieng Swahili, tieng Anh la ngon ngu thu hai. Chuong trinh trung hoc day bang tieng Anh. Tre em trai đuoc hoc nhieu hon tre em gai. Tanzania co mot truong Đai hoc Su pham. Ngoai ra con co Truong Đai hoc Nong nghiep Sokoine o Morogoro va mot vai truong khac.
Ty le biet chu o Tanzania đuoc uoc tinh la 73%. Giao duc la bat buoc trong bay nam, cho đen 15 tuoi, nhung hau het tre em khong đi hoc, va mot so khong tham du bat ky cap bac giao nao. Trong nam 2000, co 57% tre em tu 5-14 tuoi đuoc đi hoc. Đen nam 2006, 87,2% tre em bat đau đi hoc tieu hoc va co kha nang hoc đen het lop 5.


= Y te =

Y te: Cham soc suc khoe theo cac tieu chuan tuong đoi cao chi co o cac thanh pho lon. O khu vuc nong thon cung co cac benh vien đa khoa, nhung thuong thieu nhan vien y te va trang thiet bi can thiet đe phuc vu viec chua benh.


Van hoa Nguoi Tanzania nhin chung rat lich thiep, than thien va san sang giup đo nguoi khac. Tinh kien nhan, ca tinh va linh hoat la cac yeu to can thiet cho su thanh cong cua moi nguoi.
Đe hieu hon ve van hoa Tanzania noi chung va van hoa kinh doanh noi rieng, can phai pha bo rao can ve ngon ngu, nghia la nen hoc mot chut tieng Swahili. Hoc tieng Swahili se giai phong khoi viec le thuoc vao nguoi phien dich van hoa, đong thoi se mo rong moi quan he voi nguoi ban đia.
Buoc đau tien đe tao cac moi quan he tot tai Tanzania la ban phai đat đuoc su tin tuong tu nhung nguoi xung quanh, truoc het la voi cac đong nghiep va hang xom cua ban. Nen danh thoi gian tham gia vao mot so su kien nhu đam cuoi, le ki niem...
Đoi voi nguoi phien dich, khong nen đe ho biet chinh xac ta đang muon gi hoac đieu gi khien ta đang quan tam. Boi vi thong thuong nhung nguoi nay thuong noi đuoc it nhat 3 ngon ngu (tieng Anh, tieng Swahili va mot ngon ngu đia phuong khac), neu ta cho ho thay đieu quan tam chinh cua ta thi co the ho se chi phoi ban theo cac y kien cua ho.
Nguoi Tanzania khong thich bi nham lan voi nhung nguoi tu My hay Kenya.


Tham khao Lien ket ngoai Website Quoc gia cua Cong hoa Thong nhat Tanzania (tieng Anh, tieng Swahili)
Trang chinh cua Nghi vien Tanzania (tieng Anh)
Tanzania.eu
Chinh phu
Chief of State and Cabinet Members Luu tru ngay 26 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine
National government website
Tong quan
Muc “Tanzania” tren trang cua CIA World Factbook.
Tanzania Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine from UCB Libraries GovPubs
The Citizen from The Citizen - Tanzania most preferred independent English Newspaper
Mwananchi from Mwananchi - Tanzania's most circulated daily Newspaper (Swahili)
Mwanaspoti from Mwanaspoti - Tanzania most circulated biweekly sports and entertainment Newspaper
Tanzania tren DMOZ
 Wikimedia Atlas cua Tanzania
 Du lieu đia ly lien quan đen Tanzania tai OpenStreetMap
Van hoa
www.afrum.com - art from Tanzania
Tinga Tinga paintings
Tinga Tinga Cooperative
Du lich
Tanzania National Parks
Tanzania.eu