Cam Ninh (chu Han: 甘寧) la tuong nha Đong Ngo thoi Tam Quoc trong lich su Trung Quoc.


Thoi tre Cam Ninh co ten tu la Hung Ba (興霸), nguoi Ba quan, Lam Giang.
Tu tre, Cam Ninh la nguoi co suc voc, thich giao du lam đieu nghia hiep. Ong tu tap mot toan thanh nien, tu minh lam thu linh, hoat đong ngoai vong phap luat. Toan quan cua ong đeo cung ten, đau cai long chim, đeo chuong tren nguoi. Vi vay khi toan quan đi đen đau, moi nguoi nghe tieng chuong la biet.
Cam Ninh rat noi tieng trong quan vi long nghia hiep cuu nguoi ngheo. Khong chi hoat đong tren bo, Cam Ninh con co đuoc mot đoi quan co ca thuyen be, khi đi thuyen thuong mac ao bong đo. Khi dung lai o đau, quan Cam Ninh thuong dung ao bong buoc thuyen vao nhau, khi nho thuyen đi noi khac lai cat bo ao bong vut đi đe to su giau sang.
Cac quan so tai neu đon tiep tu te thi Cam Ninh ket giao voi ho, san sang vi ho xa than cuu giup; neu đon tiep khong chu đao, ong se cho thu ha cuop tai san, tham chi giet ca quan lai.


Theo Luu Bieu Cam Ninh lam cuop suot hon 20 nam. Đau the ky 3, ong đoi chi muon tim cho lap nghiep. Ong đoc sach va biet đao ly, dan 800 quan toi Kinh chau theo Chau muc Luu Bieu, đong quan o quan Nam Duong.
Luu Bieu la nha nho, khong hung thu viec quan su. Luc đo thien ha loan lac, cac chu hau noi day tranh gianh đat đai. Cam Ninh đoan Luu Bieu khong the tranh hung thien ha, ben chay sang phia đong đinh theo ho Ton, nhung vuong thai thu Giang Ha cua Luu Bieu la Hoang To đang đong quan o Ha Khau. Cam Ninh khong the vuot qua, đanh tam theo Hoang To.
Qua 3 nam, Hoang To van khong trong dung Cam Ninh. Ton Quyen mang quan đanh Giang Ha. Hoang To thua chay, Cam Ninh đi đoan hau đa ban chet Hieu uy Lang Thao cua Ton Quyen đang đuoi gap Hoang To khien Hoang To thoat nan. Nhung khi ve trai, Hoang To van khong trong dung ong.
Mot thu ha cua Hoang To la To Phi nhieu lan tien cu Cam Ninh, nhung Hoang To van khong đe mat toi ong, tham chi con sai nguoi đi mua chuoc cac thu ha cua ong đe ho roi bo ong.
Cam Ninh rat buc. To Phi biet tam su cua Cam Ninh, ben khuyen ong đi noi khac lap nghiep va hua giup đo. Sau đo To Phi đe nghi Hoang To cu ong lam Chu truong (cam đau đoi thuyen). Hoang To đong y. Cam Ninh ngam sai nguoi đi goi cac thuoc ha cu ve roi mang may chiec thuyen len tron sang đau hang Ton Quyen.


Phuc vu Ton Quyen Chu Du va La Mong biet tai cua Cam Ninh, ben tien cu ong voi Ton Quyen. Cam Ninh gap Ton Quyen ben hien ke:

Khi so nha Han đa het. Tao Thao som muon cung cuop ngoi. Kinh chau đia the thuan loi, song ngoi thuan tien, la vung đat co the xung ba. Luu Bieu khong co muu ke gi, con cai kem coi khong lam nen viec. Ngai nen som lay Kinh chau, khong nen đe Tao Thao ra tay truoc. Muon lay Kinh chau truoc het phai đanh Hoang To. Nay Hoang To đa gia, thieu luong thuc, thuoc ha tham lam, ky cuong long leo. Sau khi đanh bai Hoang To, hay chiem lay đat So, roi đanh thang xuong Ba quan, Thuc quan
Ke sach nay cua Cam Ninh đuoc xem la co nhung điem tuong đong voi ke sach phat trien co nghiep cho Ton Quyen cua Lo Tuc, nhung cu the hon va la phuong an thi hanh muu ke cua Lo Tuc.
Ton Quyen rat tan đong y kien cua Cam Ninh. Tuy nhien nguoi đung đau ban van la Truong Chieu lai phan đoi ke hoach nay, dan toi viec tranh cai gay gat voi Cam Ninh. Ton Quyen phai đung ra giang hoa.
Nam 208, Ton Quyen sai Cam Ninh mang quan đanh Giang Ha, ket qua bat giet đuoc Hoang To. Cam Ninh nho on To Phi giup minh, ben khan khoan xin Ton Quyen tha chet cho To Phi. Ton Quyen đong y.
Cuoi nam 208, Cam Ninh theo Chu Du đanh tran Xich Bich đai pha Tao Thao. Nhan đa thang loi, quan Đong Ngo tien len vay ham Giang Lang (Nam quan) do Tao Nhan tran thu. Tao Nhan co thu khien Chu Du khong ha đuoc thanh. Cam Ninh hien ke đanh thanh Di Lang ben canh đe co lap Nam quan. Chu Du sai ong mang quan đi đanh, chiem đuoc thanh Di Lang.
Tao Nhan phai 5000 quan toi đanh chiem lai Di Lang. Cam Ninh chi co vai tram quan va 1000 dan trong thanh. Quan Tao dung len nhieu choi cao ban vao thanh. Quan Ngo so hai, chi co Cam Ninh van binh tinh chong tra, va sai nguoi đi cau cuu Chu Du. Chu Du đieu quan toi giai vay đuoc thanh Di Lang.
Nam 214, Ton Quyen tan cong Kinh chau trong tay Quan Vu, sai Lo Tuc ra đoi tran voi Quan Vu. Cam Ninh đuoc lenh mang quan tiep vien cho Lo Tuc. Luc đo Quan Vu co 3 van quan, khi the rat manh, du đinh vuot song sang giao chien. Quan Ngo it hon, Lo Tuc hoi cac tuong ban bac. Cam Ninh co trong tay 300 quan, ong xin them 500 quan va the se chan đuoc Quan Vu neu Quan Vu qua song.
Lo Tuc cap cho Cam Ninh them 1000 quan. Ong hanh quan ngay đem toi bo song, phat quan canh phong. Vu nghe tin, thoi khong vuot song nua ma dung trai go đong quan. Nhan đo ngay nay ten xu ay la khe Quan Vu. Ton Quyen khen ngoi Cam Ninh, phong ong lam Thai thu Tay Lang, thong linh 2 huyen Duong Tan va Ha Tri. Sau đo nho lap cong o huyen Hoan, ong đuoc phong lam Thiet trung tuong quan.
Tao Thao tien đanh Nhu Tu, phao tin co 40 van quan bo. Ton Quyen mang 7 van quan ra đich, sai Cam Ninh mang 3000 quan lam tien phong. Ton Quyen lenh cho Cam Ninh nhan luc quan Tao moi đen hay cuop trai đe giam nhue khi đich. Cam Ninh chon ra 100 quan tinh nhue, đen canh hai lang le keo đen trai Tao, nho het coc rao xong vao chem giet. Quan Tao hoang loan chay xuoi nguoc. Cam Ninh loan đa mot tran roi lui ve, 100 quan si con nguyen ven khong ai bi chet hay bi thuong. Ton Quyen rat mung, cap cho ong them 2000 binh si.

Tam Quoc dien nghia co tho khen Cam Ninh rang:"Vang lung tieng trong truoc Tao dinh
Sat khi am am giac that kinh
Tram ky tung hoanh ai đich noi?

Anh hung đon đay tieng Cam Ninh".Cam Ninh yeu si tot, quan duoi quyen ong toan nguoi khoe manh. Nam 215, Ton Quyen đi đanh Hop Phi, quan Ngo bi benh dich hoanh hanh, nhieu nguoi khong the chien đau. Chi con Cam Ninh cung Tuong Kham, La Mong, Lang Thong va hon 1000 quan khoe manh bao ve Ton Quyen. Tuong Tao la Truong Lieu ben mang quan đanh up. Cam Ninh va Lang Thong lieu chet bao ve đuoc Ton Quyen.
Cam Ninh khi theo Hoang To đa ban chet Lang Thao cha cua Lang Thong. Do đo Lang Thong rat thu ong. Ton Quyen ben sai ong mang quan ra đong o Ban chau. Sau nay khong ro Cam Ninh mat nam nao. Ton Quyen vo cung thuong tiec ong.


Trong Tam Quoc dien nghia Chan dung Cam Ninh La Quan Trung mo ta trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia la vien tuong dung manh va nghia hiep. Trong tac pham, ong đa giai đuoc moi thu voi Lang Thong bang cach cuu Thong thoat chet mot lan, do đo hai nguoi hoa giai.
Cai chet cua Cam Ninh đuoc Tam Quoc dien nghia ke trong tran Di Lang nam 222. Ong bi tuong nguoi Phien duoi quyen Luu Bi la Sa Ma Kha giet tai tran khi đang mang benh. Sau khi ong chet, mot đan qua bay đen đau phu kin thi the ong.


Xem them Chu Du
Hoang Cai
Ton Quyen


Tham khao Le Đong Phuong (2007), Ke chuyen Tam Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2006), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 1, Nha xuat ban Thanh nien.
Dich Trung Thien (2010), Pham Tam Quoc, Nha xuat ban Cong an nhan dan


Chu thich