Nguoi đep va quai vat (tua goc tieng Anh: Beauty and the Beast; con co tua Viet khac la Nguoi đep va quai thu) la phim đien anh hoat hinh mang yeu to nhac kich va ky ao lang man cua My nam 1991 do xuong phim Walt Disney Animation Studios san xuat va hang Walt Disney Pictures chiu trach nhiem phat hanh. Tac pham la phim đien anh hoat hinh thu 30 cua Disney va bo phim thu ba phat hanh trong thoi ki Phuc hung cua Disney, dua tren cau chuyen co tich cung ten cua nu nha van nguoi Phap Jeanne-Marie Leprince de Beaumont (ten tac gia khong đuoc ghi nhan trong phien ban tieng Anh nhung đuoc ghi nhan trong ban tieng Phap) va nhung y tuong tu phim đien anh cung ten cua Phap nam 1946 do Jean Cocteau đao dien. Noi dung phim ke ve moi tinh lang man giua Quai thu (Robby Benson long tieng), chang hoang tu bi bien thanh mot con quai thu gom ghiec, con nhung nguoi hau cua chang bi bien thanh cac vat dung gia đinh—mot su trung phat vi su đoc ac va ich ky cua chang va Belle (Paige O'Hara long tieng), co gai tre xinh đep bi Quai thu giam giu trong lau đai cua minh. Đe co the tro lai thanh nguoi, Quai thu phai hoc cach yeu Belle va chiem đuoc tinh yeu cua nang, truoc khi canh hoa cuoi cung tu bong hoa hong phep thuat ma mot ba phu thuy gieo loi nguyen len Quai thu rung xuong, hoac Quai thu se van o trong hinh hai nay vinh vien. Phim con co su tham gia long tieng cua Richard White, Jerry Orbach, David Ogden Stiers va Angela Lansbury.
Walt Disney tung co lan đau chuyen the Nguoi đep va quai vat thanh phim hoat hinh khong thanh cong trong cac thap nien 1930 va 1950. Tiep noi thanh cong cua Nang tien ca, Walt Disney Pictures quyet đinh chuyen the cau chuyen co tich nay, voi Richard Purdum du đinh thuc hien mot tac pham khong co yeu to nhac kich. Cuoi cung chu tich cua Disney luc đo la Jeffrey Katzenberg đa gat bo y tuong cua Purdum, thay vao đo ong đe nghi chuyen the cau chuyen thanh mot bo phim nhac kich giong nhu Nang tien ca. Phim do Gary Trousdale va Kirk Wise đao dien, voi kich ban do Linda Woolverton chap but cung cot truyen ghi nhan Roger Allers đau tien. Nha viet ca tu Howard Ashman va nha soan nhac Alan Menken la nhung nguoi sang tac cac bai hat trong phim. Ngoai ra Ashman cung đam nhan vi tri giam đoc san xuat phim, nhung ong đa qua đoi vi nhung bien chung lien quan đen AIDS tam thang truoc khi phim ra rap, do đo bo phim đuoc đe tang đe tri an ong.
Ngay 29 thang 9 nam 1991, mot ban chua hoan chinh cua Nguoi đep va quai vat ra mat tai Lien hoan phim New York, ke tiep đo la ban phim hoan chinh phat hanh chieu rap tai El Capitan Theatre vao ngay 13 thang 11. Tac pham gat hai thanh cong lon ve doanh thu phong ve khi thu ve 425 trieu USD tren toan cau so voi kinh phi san xuat la 25 trieu USD. Bo phim đa chien thang giai Qua cau vang cho phim ca nhac hoac phim hai hay nhat, qua đo tro thanh phim hoat hinh đau tien chien thang hang muc nay. Nguoi đep va quai vat cung la tac pham đien anh hoat hinh đau tien nhan đe cu giai Oscar cho phim hay nhat tai le trao giai Oscar lan thu 64, ben canh đo phim con đoat giai Oscar cho nhac phim hay nhat va ca khuc trong phim hay nhat (cho bai hat chu đe), đong thoi nhan them cac đe cu khac cho ca khuc trong phim ("Be Our Guest") hay nhat va hoa am hay nhat. Vao thang 4 nam 1994, Nguoi đep va quai vat tro thanh phim hoat hinh đau tien cua Disney đuoc chuyen the thanh vo nhac kich cua Broadway. Thanh cong cua phim con dan đen hai phan tiep noi phat hanh tai gia: Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas (1997) va Belle's Magical World (1998), ca hai đeu lay boi canh dien ra trong dong thoi gian cua phan phim goc. Tiep noi hai phan nay la mot loat phim truyen hinh an theo mang ten Sing Me a Story with Belle.
Mot phien ban IMAX cua Nguoi đep va quai vat đuoc phat hanh vao nam 2002 va co them "Human Again", mot phan canh nhac kich dai nam phut tung xuat hien trong ban nhac kich nam 1994. Cung nam đo, Thu vien Quoc hoi Hoa Ky đa lua chon luu tru phim tai Vien luu tru phim quoc gia nho "co đong gop quan trong ve van hoa, lich su va tham mi". Sau thanh cong tu ban tai phat hanh 3D cua Vua su tu, tac pham cung đuoc tai phat hanh o đinh dang 3D vao nam 2012. Mot ban chuyen the đien anh nguoi đong cua bo phim do Bill Condon đao dien ra rap vao ngay 17 thang 3 nam 2017.


Cot truyen Mot nu phu thuy cai trang thanh mot ba cu an xin toi gap mot chang hoang tu ich ky va kieu cang, mong đuoc đoi mot bong hoa hong lay mot đem ngu nho trong lau đai cua anh. Chang hoang tu đa cuoi nhao y đinh đo va đuoi ba lao đi. Đe trung phat su lanh lung va ich ky cua anh, nu phu thuy đa bien anh thanh mot con quai thu gom ghiec, va bien nhung nguoi hau cua anh thanh cac vat dung trong nha. Ba đua cho anh mot chiec guong than co the cho anh biet nhung gi đang xay ra o bat cu noi đau, cung voi bong hoa hong se no vao lan sinh nhat thu 21 cua hoang tu. Đe pha bo loi nguyen, hoang tu phai hoc cach yeu thuong nguoi khac va phai đuoc mot nguoi con gai yeu lai truoc khi nhung canh hoa hong rung het, neu khong hoang tu se phai o trong bo dang quai thu mai mai.
Mot vai nam sau, co mot co gai tre đep ten la Belle song o mot thi tran cung voi cha minh, ong Maurice, mot nha phat minh lap di. La mot nguoi đam me sach, Belle luon mong uoc co đuoc mot cuoc song moi nham thoat khoi thi tran buon te va đon đieu cua nang. Sac đep va loi song phong khoang khong theo le nghi cua nang thu hut su chu y cua moi nguoi trong thi tran va co nhieu chang trai muon theo đuoi nang, đac biet la Gaston, mot ga kieu ngao luon quyet tam cuoi nang. Mac du Gaston la mau nguoi đuoc rat nhieu co gai mong đoi va nhieu chang trai trong thi tran nguong mo, nhung Belle khong co chut thich thu nao voi ga.
Tren đuong toi hoi cho đe gioi thieu chiec may che cui cua minh cung voi con ngua Phillipe, Maurice bi lac trong rung sau. Bi mot đan cho soi truy đuoi, Maurice tinh co toi lau đai u am cua Quai thu, noi ong đa gap nhung nguoi hau cua hoang tu gom Lumiere - mot cay nen, Cogsworth - mot chiec đong ho, Mrs. Potts - mot chiec am tra, va con trai cua ba, Chip - mot tach tra con, đuoc tiep đai rat chu đao. Quai thu sau đo đa phat hien va bat giu Maurice. Phillipe đua Belle đen toa lau đai nay, va nang đe nghi đuoc the cho cha minh đang bi giam giu; va Quai thu đa chap nhan, bat chap su phan khang cua Maurice. Trong khi Gaston đang buc boi trong quan ruou vi cau hon Belle khong thanh, Maurice toi nho moi nguoi giup cuu con gai ong khoi tay Quai thu. Khong ai tin loi ong noi la nghiem tuc ca nen Maurice đa len đuong mot minh.
Đem đo Belle tu choi an toi cung Quai thu, lam no tuc gian đien cuong; Lumiere khong nghe loi Quai thu rang khong đuoc cho nang an toi nua. Trong khi Lumiere va Cogsworth đua Belle đi dao quanh lau đai, nang buoc vao Can phong Phia Tay cam ky, va thay bong hoa hong ky dieu. Quai thu tro ve, thay Belle o đo nen vo cung gian du đuoi nang đi. Belle tim cach chay tron khoi lau đai voi Phillipe, nhung ho bi mot đan cho soi trong rung tan cong. Quai thu toi giup nang va đanh đuoi bon cho soi đi, nhung khong may luc đo no đa bi thuong. Belle bang bo cho Quai thu, va no bat đau co tinh cam voi nang. Nang cam on no đa cuu nang luc nguy hiem va Quai thu đa gay an tuong voi Belle khi no tang cho nang toan bo thu vien khong lo cua lau đai. Khi ca hai danh nhieu thoi gian ben nhau, ho lai cang than thiet voi nhau hon. Trong luc đo, ten Gaston đoc ac đa đut lot cho Monsieur d′Arque, quan ly trai tam than cua thi tran, đe bat Maurice đi neu Belle khong chap nhan loi cau hon cua han.
Belle va Quai thu đa tan huong bua toi lang man, nhay cung nhau trong can phong khieu vu rong lon duoi nen nhac bai hat Nguoi đep va quai thu cua Mrs. Potts. Belle noi voi Quai thu rang nang rat nho cha minh, va Quai thu đa đe nang dung chiec guong than đe xem cha minh đang o đau. Khi thay cha sap chet cong trong khu rung vi đang co tim cach cuu minh, Belle vo cung hoang mang lo lang. Mac du vo cung that vong, nhung vi tinh yeu, Quai thu đa cho phep Belle roi khoi lau đai đe đi cuu cha, đong thoi tang nang chiec guong đe luc nao nang cung co the nho toi minh. Belle tim thay cha va đua ong tro ve nha. Sau đo Gaston toi đe thuc hien ke hoach xau xa cua minh, nhung Belle đa chung minh cha minh hoan toan tinh tao bang cach cho moi nguoi xem Quai thu trong chiec guong than. Phat hien ra Belle đa đem long yeu Quai thu, Gaston kich đong su gian du cua đam đong, noi voi ho rang Quai thu la mot con quai vat an thit nguoi can phai bi tieu diet, va đua ho toi lau đai. Gaston nhot Belle va Maurice trong tang ham nha ho, nhung Chip, nguoi đa tron trong tui đo cua Belle, đa giai thoat cho hai cha con bang chiec may che cui cua chinh Maurice.
Nguoi hau cua Quai thu đa đanh bai đam đong trong khi Gaston đi tim Quai thu. Ban đau, Quai thu qua chan nan va that vong khong buon đanh lai, nhung no đa lay lai đuoc y chi khi thay Belle quay lai lau đai. Sau khi chien thang trong tran đau nay lua, Quai thu đa tha mang cho Gaston va bao han bien đi. Khi Quai thu đoan tu voi Belle thi Gaston bat ngo đam no tu phia sau, nhung sau đo bi mat thang bang, han đa nga xuong vuc va chet. Lat sau, Quai thu đa khong qua khoi, va Belle đa tho lo tinh yeu cua minh voi no ngay khi canh hong cuoi cung rung xuong, va loi nguyen đa đuoc pha bo. Quai thu tinh day va tro lai thanh nguoi, tat ca nhung nguoi hau cua chang cung vay. Belle va hoang tu nhay cung nhau trong phong khieu vu truoc su chung kien cua Maurice, va nhung nguoi hau vo cung hanh phuc đung vay quanh ho.


Dien vien Paige O'Hara trong vai Belle – Mot co gai tre xinh đep rat yeu đoc sach, ua phieu luu tham hiem, va san long đanh đoi tu do cua minh voi Quai thu thay cho cha. Trong mot no luc đe lam noi bat nhan vat so voi truyen co tich goc, cac nha lam phim cam thay rang Belle khong nen "y thuc" đuoc sac đep cua minh va nen lam cho nang tro nen "hoi khac nguoi mot chut." Wise đe nghi moi lai O'Hara boi co "co giong rat đac biet", "mot chut gi đo cua Judy Garland," sau khi hinh mau be ngoai cua Belle đa đuoc hoan thien. James Baxter va Mark Henn la cac hoa si giam sat cho nhan vat Belle.
Robby Benson trong vai Quai thu – Mot chang hoang tu đep trai bi bien thanh mot con quai thu gom ghiec boi ban tay mot phu thuy xinh đep muon trung phat anh ta vi loi cu xu ich ki cua minh. Chang co phan đau va sung giong cua mot con bo rung My, canh tay va co the cua mot con gau, long may cua mot con gorilla, ham, rang va bom cua mot con su tu, rang nanh cua mot con lon rung va đoi chan va cai đuoi cua mot con cho soi. Chris Sanders, mot trong nhung hoa si phac thao cot truyen cua phim, đa ve mot ban thiet ke nhap cho nhan vat Quai thu va cho ra đoi mot thiet ke dua tren cac loai chim, con trung va ca truoc khi đen voi mau ve gan giong voi thiet ke cuoi cung sau nay. Glen Keane, hoa si giam sat nhan vat Quai thu, đa sua lai thiet ke nay bang cach đen tham so thu va nghien cuu hinh dang cua cac loai vat ma ho đinh lay lam hinh mau cho nhan vat Quai thu. Benson binh luan, "Co mot con gian du va su giay vo day dut trong nhan vat nay ma truoc đay toi chua tung đuoc yeu cau thiet ke cai gi nhu vay." Cac nha lam phim binh luan rang "moi nguoi đeu phai khan khan ma keu len eo oi kinh qua" trong khi Benson co "giong noi lon va mot mat rat am ap, de gan" va do đo "ban co the nghe thay mot chang hoang tu an sau bo long vu kia."
Richard White trong vai Gaston – Mot ke đi san tan ac co tim cach lay Belle lam vo va quyet tam khong đe ai gianh lay đuoc trai tim nang. Gaston la mot nguoi vo cung ich ky, luon tu cho minh la nhat va la nhan vat phan dien chinh cua bo phim. Cac nha lam phim binh luan rang ho co đu "nhung hang dai toan nhung dien vien đien trai voi chat giong tram ma sau" trong cac buoi thu giong tuyen dien vien, nhung Richard White co "giong noi voi am vuc lon" co the "rung đong ca khan phong". Hoa si giam sat cua Gaston, Andreas Deja, bi Jeffrey Katzenberg yeu cau muon lam cho Gaston tro thanh mot nhan vat đien trai, đoi lap voi dang ve truyen thong cua mot nhan vat phan dien Disney, mot nhiem vu ban đau ong thay la kha kho khan. Luc đau, Gaston chi la mot chang trai hay đe y thai qua toi ve be ngoai cua ban than minh, nhung sau đo han đa dan ca lang đi tieu diet Quai thu, gian du vi cho rang Belle yeu Quai thu hon minh.
Jerry Orbach trong vai Lumiere – Mot nguoi phuc vu tot bung nhung ua noi loan o lau đai cua Quai thu, bi mu phu thuy bien thanh mot chiec chan đen nen tren ban an. Anh thuong khong nghe theo nhung quy đinh nghiem ngat cua chu minh, đoi khi con gay cang thang giua ho, nhung Quai thu cung thuong toi gap Lumiere đe tim loi khuyen khi can. Anh đuoc khac hoa kha giong mot chang trai co the lam me hoac nhung co gai, boi trong phim anh thuong xuat hien ben Babette Cay choi lau nha, va ngay lap tuc yeu quy Belle. Mot tro đua thuong thay trong suot chieu dai bo phim la canh Lumiere dung nhung cay nen cua minh lam chay Cogsworth. Nik Ranieri la hoa si giam sat cua Lumiere.
David Ogden Stiers trong vai Cogsworth – Quan gia truong cua lau đai va la ban than cua Lumiere, nguoi đa bi bien thanh mot chiec đong ho. Vua cu xu tot bung voi Lumiere, anh con vo cung trung thanh voi Quai thu, giup cho anh va tat ca moi nguoi tranh khoi rac roi, va đieu nay cung đong thoi hay gay ra xich mich giua anh va Lumiere. Will Finn la hoa si giam sat cua Cogsworth. Stiers cung đong thoi long tieng cho nhan vat nguoi dan chuyen o đau phim.
Angela Lansbury trong vai Ba Potts, Ba Am tra – Bep truong cua lau đai, bi bien thanh mot am tra nho, đoi xu voi Belle an can nhu mot nguoi me. Cac nha lam phim đa xem xet mot so ten goi cho nhan vat Ba Am tra, chang han nhu "Mrs. Chamomile," truoc khi Ashman đe nghi su dung nhung cai ten đon gian va ngan gon cho cac đo vat trong nha. David Pruiksma la hoa si giam sat cua nhan vat Mrs. Potts.
Bradley Michael Pierce trong vai Chip – Mot tach tra va la con trai cua Ba Am tra. Ban đau cac nha lam phim đinh chi cho nhan vat nay xuat hien rat it, nhung sau đo ho an tuong voi phan the hien cua Pierce va quyet đinh nang cao vai tro cua nhan vat nay trong mach truyen, thay vi bien Chip thanh mot nhan vat im lang kieu mot chiec Hop Nhac. Pruiksma cung la hoa si giam sat cua nhan vat Chip.
Rex Everhart trong vai Maurice – Mot nha phat minh ki quac va la bo cua Belle. Nguoi dan thi tran goi ong la đien ro, nhung Belle hieu thao luon tin rang mot ngay cha minh se noi tieng. Ruben A. Aquino la hoa si giam sat cua nhan vat Maurice.
Jesse Corti trong vai Lefou – nguoi quan su vung ve va hay noi xau sau lung, nhung cung rat trung thanh va kha thong minh cua Gaston. Chris Wahl la hoa si giam sat cua nhan vat Lefou.
Hal Smith trong vai Philippe – Con ngua cua Belle. Russ Edmonds la hoa si giam sat cua nhan vat Philippe.
Jo Anne Worley trong vai Chiec tu quan ao – Nguoi chiu trach nhiem ve thoi trang cua lau đai, va truoc đay tung la mot ca si opera, đa bi bien thanh mot chiec tu quan ao. Nhan vat chiec tu quan ao đa đuoc nhan vien phat trien hinh anh Sue C. Nichols gioi thieu toi toan the cac nam dien vien đong vai nhung nguoi hau, va trong cau chuyen goc, đay la mot nhan vat ten la "Madame Armoire" (Ba Armoire), co vai tro quan trong voi mach truyen hon so voi trong phim. Trong phien ban chuyen the cho san khau, nhan vat Chiec tu quan ao đuoc biet đen voi ten goi "Madame de la Grande Bouche" (Madame Big Mouth - Quy ba To Mom), va la nhan vat đo vat chinh duy nhat ma chung ta khong thay hinh nguoi (sau khi toa lau đai đuoc giai loi nguyen) trong phim. Tony Anselmo la hoa si giam sat cua nhan vat Chiec tu quan ao.
Mary Kay Bergman va Kath Soucie trong vai chi em nha Bimbettes – Ba thieu nu o ngoi lang thuong xuyen ninh bo Gaston, đuoc biet đen voi ten goi "Nhung co gai ngo ngan" trong phien ban chuyen the len san khau.
Brian Cummings trong vai Chiec bep lo – Đau bep cua lau đai nguoi đa bi bien thanh mot chiec lo nuong. Ong co ten la Đau bep Bouche trong Belle's Magical World nam 1998.
Alvin Epstein trong vai Nguoi chu hieu sach – Chu cua hang sach o thi tran cua Belle, nguoi rat yeu quy co va đa tang cho co mot quyen sach o đau phim.
Tony Jay trong vai Monsieur D'Arque – Ten chu đoc ac cua nha thuong đien (Asylum de Loons). Gaston hoi lo han đe đuoc han giup thuc hien ke hoach đe doa Belle.
Alec Murphy trong vai Nguoi tho lam banh – Chu cua hang banh mi o thi tran cua Belle.
Kimmy Robertson trong vai Cay choi lau nha – Mot co gai va la nguoi yeu cua Lumiere, nguoi đa bi bien thanh mot chiec choi quet nha. Co đuoc đat ten la "Babette" trong phien ban chuyen the len san khau cua phim, "Fifi" trong Belle's Magical World va Plumette trong ban lam lai nam 2017.
Frank Welker trong vai Chiec ghe đe chan – Con cho cua lau đai bi bien thanh mot chiec ghe đe chan.


San xuat = Nhung phien ban đau tien =
Walt Disney tiep tuc đi tim nhung cau chuyen đe chuyen the thanh phim chieu rap sau thanh cong cua Nang Bach Tuyet va bay chu lun, va Nguoi đep va quai vat cung nam trong so nhung cau chuyen ong xem xet toi. Nhung no luc nham phat trien truyen Nguoi đep va quai vat thanh mot bo phim đa đuoc thuc hien vao nhung nam 1930 va 1950, nhung cuoi cung bi loai bo boi vi đo "thuc su la mot thu thach lon " voi nhom viet kich ban. Peter M. Nichols noi rang Disney sau đo co le đa nan long sau khi nghe loi Jean Cocteau, nguoi cung vua hoan thanh xong phien ban rieng cua ong chuyen the tu cau chuyen nay.
Nhieu thap ky sau, sau thanh cong cua phim Who Framed Roger Rabbit vao nam 1988, hang phim Disney đa phuc hoi lai du an Nguoi đep va quai vat cho xuong phim hoat hinh ve tinh ho vua thanh lap o London, Anh đe thuc hien phim Roger Rabbit. Richard Williams, nguoi đa đao dien phan hoat hinh cua Roger Rabbit, đa truc tiep tiep can du an nay, nhung tu choi boi ong mong muon tiep tuc lam viec voi du an đa thai nghen lau nam cua minh The Thief and the Cobbler. O vi tri cua minh, Williams đe cu đong nghiep cua minh, đao dien hoat hinh nguoi Anh Richard Purdum, va cong viec bat đau duoi su đieu hanh cua nha san xuat Don Hahn voi mot phien ban khong co yeu to nhac kich cua Nguoi đep va quai vat lay boi canh o thoi ki Victoria cua nuoc Phap. Theo chi thi cua CEO cua Disney Michael Eisner, Nguoi đep va quai vat tro thanh bo phim hoat hinh đau tien cua Disney su dung mot nguoi viet kich ban rieng. Đay la mot buoc chuyen khac biet trong qua trinh san xuat mot san pham phim hoat hinh, truoc đay von đuoc phat trien tren cac storyboard (mot loat cac buc hinh ve phac the hien so luoc cot truyen va bo cuc chinh cua phim) truyen thong thay vi duoi dang van ban. Linda Woolverton viet ban nhap đau tien cua cau chuyen truoc khi qua trinh ve cac storyboard bat đau, va lam viec voi nhom kich ban đe bo tri lai va phat trien bo phim.


= Viet lai kich ban va nhac kich hoa phim =

Khi nhin thay cuon cac buc ve phac thao kich ban vao nam 1989, chu tich cua hang Walt Disney Studios la Jeffrey Katzenberg yeu cau bo phim phai đuoc xoi tung len va bat đau lai tu đong hon tap đo. Vai thang sau khi moi viec đuoc trien khai lai tu đau, Purdum xin thoi vai tro đao dien. Xuong phim tiep can voi Ron Clements va John Musker đe moi ho đao dien bo phim nhung ho đa tu choi loi đe nghi nay va noi rang ho đa "met moi" sau khi vua hoan thanh cong viec đao dien mot san pham thanh cong gan đay cua Disney Nang tien ca. Disney sau đo đa thue hai đao dien lan đau tien thuc hien mot phim chieu rap Kirk Wise va Gary Trousdale. Wise va Trousdale truoc đay đa đao dien mot so tap phim hoat hinh Cranium Command, mot phim ngan cho cong vien giai tri EPCOT cua Disney. Cung voi đo, Katzenberg moi cac nha soan nhac Howard Ashman va Alan Menken, nguoi đa sang tac phan nhac cho phim "Nang tien ca" đe chuyen Nguoi đep va quai vat thanh mot phim nhac kich theo phong cach Broadway voi cam hung giong voi Nang tien ca. Ashman, nguoi vao thoi điem đo đa biet rang minh đang phai chong choi voi nhung bien chung cua AIDS, đang hop tac voi Disney tren mot du an yeu thich cua ong, Aladdin, va chi đong y tham gia mot cach mien cuong vao nhom san xuat đay thu thach cua bo phim nay Đe phu hop voi tinh trang suc khoe đang xau đi cua Ashman, phan san xuat tien ky cua Nguoi đep va quai vat đa đuoc chuyen tu London ve Residence Inn o Fishkill, New York, gan voi nha cua Ashman o thanh pho New York. Tai đay, Ashman va Menken tham gia cung voi Wise, Trousdale, Hahn, va Woolverton tai cau truc lai kich ban phim. Boi cau chuyen goc chi gom co hai nhan vat chinh, cac nha lam phim đa cai tien no, them cac nhan vat moi duoi dang nhung đo vat trong nha ky dieu, nhung nguoi co the "them hoi am va hai huoc cho mot cau chuyen buon" va dan khan gia đi suot bo phim, cung voi đo them mot "nhan vat phan dien thuc su" - Gaston.
Nhung y tuong nay co mot chut gi đo giong nhung yeu to trong phien ban phim "Nguoi đep va quai vat" nam 1946 cua Phap, đa gioi thieu nhan vat Avenant, mot ke cau hon ngu ngoc co gi đo giong nhu Gaston cung voi nhung đo vat vo tri vo giac co the noi chuyen nhu nguoi that o lau đai cua Quai thu. Tuy nhien, nhung đo vat hoat hinh nay lai co nhung tinh cach rieng biet, ro rang trong phien ban cua Disney. Toi đau nam 1990, Katzenberg đa chap thuan kich ban sua đoi, va qua trinh ve phac kich ban bat đau tro lai. Qua trinh san xuat nay buoc cac hoa si cot truyen phai bay đi bay ve giua California va New York đe Ashman duyet cac ban ve phac cot truyen, mac du chinh nhom san xuat cung khong đuoc cho biet tai sao phai lam nhu vay.


= Tuyen vai va thu am =
Cac nha lam phim ban đau can nhac tuyen lai nu dien vien đong vai "Nang tien ca" Jodi Benson trong vai Belle. Nhung cuoi cung ho quyet đinh nu dien vien va ca si Broadway Paige O'Hara boi ho thich co mot nu nhan vat chinh "nghe giong mot nguoi phu nu hon la mot co thieu nu". Theo nhu đong đao dien Kirk Wise, O'Hara đuoc giao vai dien nay boi "co ay co mot chat giong khac la, mot chat giong co ay se su dung va co the lam co tro thanh mot nguoi đac biet", goi nho toi giong hat cua nu dien vien va ca si nguoi My Judy Garland. O'Hara, sau khi biet toi bo phim qua bao The New York Times, đa canh tranh vai dien nay voi 500 ung vien tran đay hy vong, va tin rang viec nha ca tu Howard Ashman nguong mo va cam phuc ban thu thu cua co cho vo nhac kich Showboat đa đong mot vai tro quan trong dan toi viec co đuoc tuyen cho vai nay.


= Hoat hinh =

Qua trinh san xuat cua "Nguoi đep va quai vat" phai đuoc hoan thanh trong mot khoang thoi gian han hep la hai nam thay vi bon boi mot luong lon thoi gian san xuat đa bi that thoat vao viec phat trien phien ban phim truoc đo cua Purdum. Phan lon khoi luong cong viec san xuat đuoc hoan thanh o xuong phim Feature Animation chinh, toa lac tai toa nha Air Way o Glendale, California. Mot nhom nho hon o cong vien giai tri Disney-MGM Studios tai Ho Buena Vista, Florida ho tro nhom o California trong mot so phan canh, đac biet la đoan bai hat "Be Our Guest".
Nguoi đep va quai vat la bo phim thu hai, tiep sau phim The Rescuers Down Under, đuoc san xuat su dung he thong CAPS (Computer Animation Production System - He thong san xuat phim hoat hinh tren may tinh), mot he thong quet hinh (scanning), muc, mau va phoi ghep ky thuat so gom cac phan cung va phan mem đuoc phat trien rieng cho Disney boi Pixar. Phan mem nay cho phep su dung mot so luong mau lon hon, cung nhu to bong mem va hieu ung net ve mau cho cac nhan vat, mot ky thuat đa bien mat khi xuong phim Disney tu bo viec to mau bang tay đe chuyen sang su dung phuong phap in chup tinh đien (in chup kho - xerography) vao đau thap nien 1960. CAPS cung đong thoi cho phep đoi san xuat mo phong hieu ung đa may quay (multiplane) cu: đat cac nhan vat va/hoac canh nen tren cac lop (layer) rieng biet va di chuyen chung gan vao hoac xa ra khoi may quay tren truc Z đe mang toi cam nhan ve chieu sau, cung nhu thay đoi tieu điem va trong tam cua moi lop đo.
Them nua, CAPS cho phep mot su ket hop de dang hon giua nghe thuat ve tay truyen thong voi cong nghe CGI, von truoc đay phai ve len cac khung giay trong suot va to mau theo cach truyen thong. Ky thuat nay đuoc đua vao su dung rat nhieu trong suot phan canh khieu vu cua "Nguoi đep va quai vat", trong đo Belle va Quai thu nhay cung nhau trong can phong khieu vu đuoc mo phong bang may tinh trong khi cac may quay đat tren đuong ray (camera dolly) di chuyen quanh ho trong mot khong gian ba chieu mo phong. Cac nha lam phim ban đau đa quyet đinh phan đoi viec su dung may tinh ma ho ua thich cong nghe hoat hinh truyen thong hon, nhung sau đo, khi cong nghe đa đuoc cai tien, ho cho rang cong nghe nay co the su dung cho mot canh quay trong phong khieu vu. Truoc đo, nhung canh vat xung quanh bang CGI tung đuoc in đau tien duoi dang wireframe, nhung đay la lan đau tien Disney su dung phuong phap dung hinh 3D. Thanh cong cua phan canh trong phong khieu vu đa thuyet phuc cac giam đoc cua hang phim đau tu them vao hoat hinh may tinh.


= Am nhac =

Ashman va Menken viet nhac cho bai hat Beauty trong giai đoan san xuat tien ky o Fishkill, bai hat mo đau theo phong cach operetta "Belle" la tac pham đau tien cua ho cho bo phim nay. Cac bai hat khac bao gom "Be Our Guest," đuoc nhung đo vat trong lau đai hat (bang phien ban goc cua ca khuc) cho Maurice nghe khi ong tro thanh vi khach đau tien toi an tai lau đai trong suot mot thap ky, "Gaston," mot man đon ca cho nhan vat phan dien kieu ngao cua phim, "Human Again," mot bai hat mieu ta tinh yeu đang lon dan giua Belle va Quai thu qua goc nhin cua cac đo vat, ban ballad tinh yeu "Beauty and the Beast," va bai hat o đoan cao trao cua phim la "The Mob Song". Khi giai đoan phat trien cot truyen va cac ca khuc ket thuc, thoi ky san xuat toan dien bat đau o Burbank trong khi phan long tieng va thu am bai hat bat đau o thanh pho New York. Cac bai hat Beauty (Nguoi đep) phan lon đuoc thu am truc tiep voi dan nhac va cac dien vien long tieng lam viec đong thoi thay vi thu am phan nhac nen va loi bai hat (overdubbing) rieng biet, nham mang toi cho cac bai hat mot "suc manh" giong nhu mot album thu giong ma cac nha lam phim va cac nha soan nhac mong muon.
Trong qua trinh san xuat, đa co kha nhieu thay đoi voi cau truc cua phim, đoi hoi phai co su thay the va thay đoi muc đich su dung cua cac bai hat. Sau khi chieu mot phien ban hoat hinh gan hoan chinh cua phan canh "Be Our Guest", đao dien cot truyen Bruce Woodside goi y rang cac đo vat nen hat bai hat nay voi Belle hon la voi bo co. Wise va Trousdale đong y, va phan canh cung voi bai hat đa đuoc sua chua lai đe thay the Maurice bang Belle. Bai hat mang tua đe phim tung gap mot chut tro ngai trong khau san xuat. Luc đau cac nhac si đinh hinh bai hat theo tiet tau rock, nhung sau đo ca khuc đuoc thay đoi thanh mot ban ballad cham va lang man. Howard Ashman va Alan Menken đa đe xuat cho Angela Lansbury bieu dien bai hat, nhung co ay khong nghi rang chat giong cua minh phu hop voi giai đieu đo. Khi thay co to ra thieu tu tin, Menken va Ashman đe nghi co thu giong it nhat mot lan va dan co hay bieu dien ca khuc khi cam thay phu hop. Roi Lansbury cho biet co đa khien moi nguoi trong phong thu phai xuc đong roi le vi man trinh dien cua minh. Phien ban nay sau đo đa gianh giai Oscar cho bai hat goc hay nhat. "Human Again" bi loai bo khoi bo phim truoc khi giai đoan thuc hien phan hoat hinh bat đau, do phan loi khong phu hop voi cot truyen ve dong thoi gian khi cau chuyen dien ra. Đieu nay đoi hoi Ashman va Menken phai viet mot bai hat moi đe the cho. "Something There," o đo Belle va Quai thu cung hat (chi la voiceover - mot thuat ngu am chi viec thu am bai hat o ngoai roi ghep vao chu khong phai trong phim cac nhan vat thuc su hat voi nhau o phan canh đo. Trong truong hop nay, bai hat "Something There" đuoc phat trong nen trong khi Belle va Quai thu van choi đua thoai mai cung nhau trong phan canh chu khong phai la luc đo ho đang hat) ve tinh yeu danh cho nhau đang nay no, đuoc viet kha muon trong khi đang san xuat va đuoc đua vao kich ban the cho cho "Human Again." Menken sau đo đa sua chua lai "Human Again" đe đua vao phien ban nhac kich san khau Broadway nam 1994 cua Nguoi đep va quai vat, va mot phien ban đa sua chua lai khac cua bai hat nay đuoc them vao chinh bo phim goc trong mot phan canh moi đuoc dung rieng cho lan phat hanh lai Phien ban đac biet cua phim vao nam 2002.
Ashman qua đoi do cac bien chung cua AIDS vao ngay 14 thang 3 nam 1991, tam thang truoc khi bo phim đuoc phat hanh. Ong chua bao gio đuoc xem bo phim do chinh minh thuc hien, va cong viec cua ong voi du an Aladdin đuoc hoan tat boi mot nguoi viet loi bai hat khac, Tim Rice. Truoc khi Ashman qua đoi, cac thanh vien trong nhom san xuat phim đa toi tham ong sau lan chieu đau tien đuoc đanh gia rat cao cua phim, va Don Hahn đa binh luan rang "bo phim se la mot thanh cong lon đay. Ai la nguoi đa nghi toi đieu đo?", va Ashman tra loi rang "Đo la toi." Mot loi đe tang toi nha viet ca tu đa đuoc them vao cuoi phan chay chu cuoi phim: "Gui toi nguoi ban cua chung toi, Howard, nguoi đa cho nang tien ca giong hat, va cho Quai thu mot tam hon. Chung toi se mai ghi nho va biet on. Howard Ashman: 1950–1991." Mot phien ban pop cua bai hat chu đe, "Beauty and the Beast", do Celine Dion va Peabo Bryson the hien o phan chay chu cuoi phim, đuoc phat hanh duoi dang mot đia đon thuong mai tu album nhac phim, kem theo mot video am nhac. Phien ban cua "Beauty and the Beast" cua Dion/Bryson đa tro thanh mot ban hit nhac pop toan cau va the hien kha tot tren cac bang xep hang khap the gioi. Ca khuc gianh vi tri thu ba tren bang xep hang Hot Adult Contemporary cua Billboard. Tai Canada, "Beauty and the Beast" đat vi tri thu hai. O ngoai lanh tho Bac My, bai hat con lot vao top 10 tai New Zealand, trong khi cham toi top 20 tai Uc, Ha Lan va Ireland. Bai hat đa tieu thu hon mot trieu ban tren toan cau. Sau nay phien ban nay cua bai hat đa gianh hai đe cu Bai hat cua nam va Thu am cua nam, đong thoi đoat giai Trinh dien song tau hoac nhom nhac giong pop xuat sac nhat tai le trao giai Grammy.


Phat hanh Khi ban thu nghiem đau tien đuoc hoan thanh cho cong ty The Walt Disney Company, mot phien ban chua hoan chinh cua Nguoi đep va quai vat đuoc chieu tai Lien hoan phim New York vao ngay 29 thang 9 nam 1991. Tac pham đuoc gan nhan mot san pham đang thuc hien boi vi ve co ban moi chi co 70% phan hoat hinh đuoc hoan tat; cac ban ve phac thao cot truyen (storyboard) va cac ban ve thu nghiem bang but chi đuoc su dung thay cho 30% hinh anh con lai chua hoan thanh. Them nua, mot so phan đoan cu the cua bo phim tuy đa đuoc hoan thanh nhung cung khong đuoc đua vao chieu ngay ma ho su dung san pham cua mot cong đoan san xuat truoc đo đe đua vao phien ban nay. Khi phim đuoc chieu xong, Nguoi đep va quai vat đa nhan đuoc nhung trang phao tay khong ngot tu nhung khan gia co mat tai lien hoan phim luc bay gio va moi nguoi đung day tung ho nong nhiet toi 10 phut. Ban phim hoan chinh cung đa đuoc chieu tai Lien hoan phim Cannes nam 1992. Phien ban phim cuoi cung lan đau tien ra mat tai rap El Capitan Theatre o Hollywood vao ngay 13 thang 11 nam 1991, va đuoc phat hanh rong rai thong qua Walt Disney Pictures vao ngay 22 thang 11. Tai Canada, Nguoi đep va quai vat ra mat cung ngay voi My. Tac pham cung cong chieu tai Chau Au o Phap (21 thang 10), Đuc (26 thang 11), Y (4 thang 12), Tay Ban Nha (27 thang 11) cung mot so quoc gia khac. Tai chau A, bo phim khoi chieu tai Nhat Ban (23 thang 11) va Han Quoc (4 thang 7).


= Tai phat hanh =
Nguoi đep va quai vat đa đuoc bao quan va phuc hoi đe phuc vu cho lan ra mat lai vao đung ngay đau tien cua nam moi, nam 2002 tai cac rap chieu phim đinh dang IMAX voi mot phien ban bien tap đac biet bao gom ca mot phan canh nhac kich moi. Voi phien ban nay, kha nhieu đoan hoat hinh đa đuoc sua sang va hoan thien, mot phan canh hoan toan moi cua bai hat truoc đay đa bi loai bo "Human Again" đa đuoc them vao lan ra mat thu hai nay cua phim, va mot phien ban ky thuat so moi tu cac tep san xuat goc cua he thong CAPS đa đuoc su dung đe tao ra mot ban phim am ban đo phan giai cao IMAX.
Mot phien ban dua theo nguyen tac phim goc, do Jordin Sparks to chuc thuc hien, đa đuoc phat hanh o mot so rap co chon loc vao ngay 29 thang 9 va 2 thang 10 nam 2010. Truoc khi phim đuoc chieu, Sparks đa phat hanh mot đoan phim hau truong đoc quyen cho nguoi xem mot cai nhin ve qua trinh phuc hoi moi o đo phan giai cao voi mot bo phim hoat hinh co đien va qua trinh san xuat đoan phim am nhac Beauty and the Beast hoan toan moi cua co. Trong đo cung co phan binh luan cua nha san xuat Don Hahn, phan phong van voi cac dien vien va mot cai nhin sau ben trong viec phan hoat hinh đuoc san xuat nhu the nao.
Mot phien ban cua phim duoi đinh dang Disney Digital 3D, phien ban 3D thu hai cho mot bo phim đuoc san xuat theo cong nghe hoat hinh truyen thong, ban đau đuoc len lich ra mat tai cac rap chieu phim cua My vao ngay 12 thang 2 nam 2010, nhung du an sau đo đa bi tam ngung. Vao ngay 25 thang 8 nam 2011, Disney thong bao rang phien ban 3D cua phim se đuoc cong chieu lan đau tien tai My o rap El Capitan Theatre tai Hollywood tu ngay 2 đen 15 thang 9 nam 2011. Disney chi chua đen 10 trieu USD đe chuyen đoi sang phien ban 3D nay. Sau thanh cong cua lan ra mat duoi đinh dang 3D cua phim Vua su tu, Disney thong bao se phat hanh lai Nguoi đep va quai vat duoi đinh dang 3D rong rai tren toan Bac My bat đau tu ngay 13 thang 1 nam 2012.


= Giai tri tai gia =

Nguoi đep va quai vat đuoc phat hanh sang VHS va đia la-de vao ngay 30 thang 10 nam 1992 va o Anh vao mua thu nam 1993 trong mot khoang thoi gian han che duoi dang mot phan cua series Walt Disney Classics, va sau đo đa bi ngung lai. An ban nay co mot su thay đoi nho so voi phim goc: nhung hinh đau lau xuat hien trong con nguoi mat Gaston trong hai khung hinh luc han bi roi toi chet đa bi loai bo khoi phien ban giai tri tai nha đau tien. Khong co su sua đoi nao tuong tu nhu the đuoc thuc hien trong nhung lan phat hanh lai sau nay. Lan nay, phien ban dan nhan "đang trong qua trinh san xuat" đuoc chieu tai Lien hoan phim New York cung đa đuoc phat hanh duoi dang VHS va đia la-de; tuy nhien phien ban tren lai la ban phim duy nhat đuoc bay ban cho đen mua thu nam 1993, khi ban chieu rap hoan chinh đuoc phat hanh. Bien phap nay nham giam thieu moi đe doa tu nhung ke vi pham tac quyen video; do chung sao chep cac ban sao tu đia la-de va tieu thu tren thi truong quoc te—nhung noi bo phim van chua đuoc phat hanh tai gia.
Beauty and the Beast: An ban đac biet, giong nhu ten goi cua phien ban đa đuoc phuc hoi cua tac pham đuoc cong chieu duoi đinh dang IMAX/man hinh lon, đuoc phat hanh tren mot bo đia DVD va VHS "an ban Bach Kim" gom 2 đia vao ngay 8 thang 10 nam 2002. Bo DVD nay gom co ba phien ban khac nhau cua tac pham: an ban đac biet o đinh dang IMAX đuoc mo rong, co them phan canh "Human Again" moi, ban phim chieu rap goc, va ban phim "đang trong qua trinh thuc hien" tai Lien hoan phim New York. Lan phat hanh nay bi ngung lai va đua vao "Ket an toan cua Disney" vao thang 1 nam 2003, cung voi hai phan tiep theo cua mot phim đuoc phat hanh truc tiep duoi dang bang giai tri tai nha, Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas va Belle's Magical World.

Nguoi đep va quai vat lai đuoc phat hanh tro lai tu Ket an toan cua Disney vao ngay 5 thang 10 nam 2010 duoi dang bo phim thu hai trong loat an ban Bach Kim cua Disney, voi bo đia tong hop gom 3 đia Blu-ray va DVD; the hien lai lan phat hanh đau tien cua Nguoi đep va quai vat tren bang giai tri tai nha o đo phan giai cao. Phien ban nay bao gom bon ban khac nhau cua bo phim: ban goc phat hanh tai cac rap, mot ban mo rong, ban chi co storyboard tai Lien hoan phim New York, va mot ban thu tu lap lai, the hien cac buc ve storyboard theo phuong phap "hinh trong hinh" cung voi ban goc phat hanh chieu rap. Trong tuan đau tien ra mat, ban Blu-ray đa tieu thu hon 1,1 trieu đon vi, đung đau bang xep hang doanh so Blu-ray va ket thuc o vi tri thu ba tren bang xep hang tong hop Blu-ray va DVD tinh đen tuan cuoi cung vao ngay 10 thang 10 nam 2010. Đay la đia Blu-ray ban chay thu hai trong nam 2010 chi sau Avatar. Mot phien ban gom 2 đia DVD đa đuoc phat hanh vao ngay 23 thang 11 nam 2010. Mot bo đia tong hop gom 5 đia, trong đo co đia Blu-ray 3D, Blu-ray 2D, DVD va mot Ban sao ky thuat so (Digital copy), đuoc phat hanh vao ngay 4 thang 10 nam 2011. Bo đia 3D tong hop kha giong voi an ban Kim cuong goc, ngoai tru viec co them đia 3D va ban sao ky thuat so. Ban phat hanh Blu-ray đuoc chuyen toi Ket an toan cua Disney cung voi hai phan sau vao ngay 30 thang 4 nam 2012. Ngay 6 thang 9 nam 2016, mot An ban Signature Edition ki niem 25 nam đuoc phat hanh duoi đinh dang HD ki thuat so, ke tiep la bo đia ket hop Blu-ray/DVD phat hanh vao ngay 20 thang 9 nam 2016. Ngay trong tuan đau tien phat hanh tai gia o Hoa Ky, Nguoi đep va quai vat đa đung đau bang xep hang doanh so đia Blu-ray va ra mat o vi tri thu ba tren bang xep hang Nielsen VideoScan First Alert, chi xep sau Ninja Rua: Đap tan bong toi va Captain America: Noi chien sieu anh hung.
Vao nam 2010, đai dien hang Walt Disney Studios Home Entertainment đa co mat tai Viet Nam đe cong bo phat hanh chinh thuc cac bo đia DVD co ban quyen (co đinh dang chat luong cao) thong qua đoi tac la Hang phim Phuong Nam (Phuong Nam Film). Tai hoi cho bang đia Viet Nam lan 2 dien ra vao thang 6 tai Thanh pho Ho Chi Minh, đia DVD co ban quyen cua Nguoi đep va quai vat ra mat đong thoi voi nhieu tac pham noi tieng khac cua Disney nhu Alice o xu so than tien, Hoang tu Ba Tu: Dong cat thoi gian, Ban tinh ca cuoi cung, Cau chuyen đo choi 3 va Camp Rock 2: The Final Jam cung nhung loat phim đien anh High School Musical va Cuop bien vung Caribbean. Ben canh đia DVD cua bo phim goc nam 1991, phan tiep noi cua phim la Belle's Magical World cung đuoc Hang phim Phuong Nam phat hanh voi tua đe Viet hoa la Nguoi đep va quai vat - The gioi ky dieu cua Belle; ca hai đeu co gia 90.000 đong.


Đon nhan va dau an = Doanh thu phong ve =
Trong lan ra mat đau tien nam 1991, tac pham đa đat đuoc thanh cong quan trong trong doanh thu phong ve, voi 145.863.363 USD loi nhuan chi tinh rieng o Bac My. Bo phim đuoc xep thu ba trong so nhung phim thanh cong nhat cua nam 1991 tai Bac My, chi bi hai bom tan mua he vuot qua la Ke huy diet 2: Ngay phan xet va Robin Hood: Prince of Thieves. Vao thoi điem đo Nguoi đep va quai thu la tac pham phim hoat hinh thanh cong nhat cua Disney đuoc phat hanh va la phim đien anh hoat hinh đau tien vuot qua moc doanh thu 100 trieu USD tai Bac My. Trong lan phat hanh lai duoi đinh dang IMAX, phim thu ve 25.487.190 USD o Bac My va 5.546.156 USD o cac vung lanh tho khac, voi tong loi nhuan toan cau đat 31.033.346 USD. Phim con thu ve 9.818.365 USD trong lan phat hanh lai duoi đinh dang 3D o nuoc ngoai. Trong dip cuoi tuan mo đau cua lan phat hanh lai duoi đinh dang 3D tai Bac My vao nam 2012, Nguoi đep va quai thu mang ve 17,8 trieu USD, đung o vi tri thu 2 sau Phi vu ngam va la bo phim hoat hinh co doanh thu dip cuoi tuan đau tien vao thang Mot cao nhat. Bo phim đuoc du đoan se thu ve 17,5 trieu USD trong dip cuoi tuan nay, tuy nhien, ket qua đa vuot qua du đoan va mong đoi cua cac nha phan tich doanh thu. Lan phat hanh lai nay ket thuc vao ngay 3 thang 5 nam 2012 va thu ve 47.617.067 USD, đa đua tong doanh thu cua phim o khu vuc Bac My len 218.967.620 USD. Tac pham cung đa mang ve uoc tinh 206.000.000 USD o cac nuoc khac, voi tong doanh thu toan cau đat 424.967.620 USD.


= Đanh gia chuyen mon =
Khi ban phim hoan chinh đuoc phat hanh tai cac rap, Nguoi đep va quai vat đa đon nhan nhung phan hoi vo cung tich cuc ngap tran hon suc tuong tuong tu cac nha phe binh. Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, Nguoi đep va quai vat nhan đuoc 94% luong đong thuan dua theo 113 bai đanh gia, qua đo đat điem trung binh la 8,5/10. Cac chuyen gia cua trang web nhat tri rang, "Me hoac, đay lang man va co nhieu man bieu dien nhac kich tuyet voi, Nguoi đep va quai vat la mot trong nhung bau vat hoat hinh tao nha nhat cua Disney". Tren trang Metacritic, tac pham gianh so điem 95 tren 100 dua tren 22 nhan xet, chu yeu la nhung loi khen ngoi. Luot binh chon cua khan gia tren trang thong ke CinemaScore cho bo phim điem cao nhat "A+" tren thang tu A+ đen F.
Janet Maslin tu nhat bao The New York Times ca ngoi tac pham voi tuyen bo, "Hai nam truoc, Walt Disney Pictures tung cach tan dong phim hoat hinh, khong chi bang con mat huong toi viec lam hai long thieu nhi ma con voi mot đoi tuong khan gia co tri oc hieu biet va gia dan hon. Disney that su đa bac cau noi khoang cach the he voi Nang tien ca... Gio đay sau hai nam, chac chan tia chop vua giang xuong lan hai voi Nguoi đep va quai vat." Ben canh viec cham bo phim so điem tuyet đoi bon sao, Roger Ebert cua nhat bao Chicago Sun-Times con so sanh đay tich cuc Nguoi đep va quai vat voi Nang Bach Tuyet va bay chu lun va Pinocchio; ong viet, "Nguoi đep va quai vat đa quay tro ve voi mot truyen thong xua hon nhung sung suc hon cua Hollywood, o đo nhung nha viet kich ban, cac nhac si va nhung nha lam phim gioi nhat tap hop lai trong mot du an voi niem tin rang nhung khan gia gia đinh đang đuoc nhan mot tac pham giai tri xuat sac va an tuong." Nam 2001 Ebert mot lan nua cham ban tai phat hanh IMAX cua phim bon tren bon sao. James Berardinelli cua ReelViews cham tac pham so điem tuong tu trong khi khang đinh đay la "phim đien anh hoat hinh hay nhat tung đuoc thuc hien" khi viet rang, "Nguoi đep va quai vat gan nhu tiem can đen su ket hop hoan hao giua cac yeu to lang man, am nhac, sang tao va hoat hinh." Viec su dung cong nghe hoat hinh may tinh, đac biet la o phan canh trong phong khieu vu cua Nguoi đep va quai vat đuoc chon la mot trong nhung điem nhan cua phim o mot vai y kien nhan xet. Hal Hinson cua The Washington Post đua ra mot nhan đinh tich cuc khi goi bo phim la "mot cau chuyen co tich hien đai thu vi lam hai long nguoi xem va gan nhu la mot kiet tac loi cuon dua tren nhung truyen thong tuyet voi cua qua khu, trong khi van hoan toan phu hop voi tinh nhay cam cua thoi đai trong phim. Janet Maslin cua The New York Times cung đanh gia phim tich cuc khi cho rang, "Đo la mot bat ngo khi o trong thoi đai cua cac phan tiep noi va ban lam lai, tac pham lai qua tuoi moi va hoan toan gianh chien thang theo cach rieng cua no." Dave Kehr cua Chicago Tribune cham phim ba tren bon sao va nhan xet, "Nguoi đep va quai vat chac chan xung đang la mot cuoc vui giai tri trong ki nghi danh cho tre em va cac bac cha me nuong chieu hon cua chung. Nhung bo phim co it co so ki thuat, su mo ta đac điem sinh đong va anh huong cam xuc tu qua khu cua Disney."
Jay Boyar cua Orlando Sentinel cham phim bon tren nam sao va noi rang, "No khong phai la mot bo phim đien anh đac biet đang so nhung ngay tu đoan mo đau, ban co the noi rang Nguoi đep va quai vat co mot ve đep cua su mia mai". John Hartl cua The Seattle Times cham tac pham ba sao ruoi tren bon va cho rang, "That đac biet kho khan đe khien khan gia quan tam đen cac nhan vat hoat hinh, tru khi chung la nhung nang tien ca, đong vat hoac con trung hinh nguoi nhung cac hoa si hoat hinh đa hoan thanh cong viec voi su tro giup lon tu cac tai nang ca hat cua mot dan dien vien tuyet voi". Gene Siskel, nha đong bien tap cua Chicago Tribune lai cham phim bon tren bon sao va nhan xet, "Nguoi đep va quai vat la mot trong nhung phim đien anh giai tri nhat trong nam danh cho ca nguoi lon va thieu nhi." Trong an ban Nguoi đep va quai vat cua Siskel & Ebert, Siskel va Roger Ebert đeu tuyen bo rang tac pham la "mot ung vien chinh đang đe can nhac đe cu cho giai Oscar cho phim hay nhat." Michael Sragow tu The New Yorker nhan xet phim tich cuc khi noi rang, "Bo phim co cach ke chuyen hoat hinh sinh đong, ro rang, tuoi sang va đong nhat cung yeu to di dom vui đua trong nhac kich." Smoodin viet trong cuon sach cua minh, Animating Culture rang hang phim đang co tim cach bu đap cho nhung chuan muc ve gioi cua moi nguoi truoc đay bang bo phim nay. Smoodin cung noi rang, ve viec bo phim đuoc cho la đa mang nhung cau chuyen co tich truyen thong va thuyet nam nu binh đang vao lam mot, cung nhu đua cong nghe hoat hinh truyen thong vao cung voi hoat hinh may tinh, "su xuat sac cua phim co the đuoc the hien trong linh vuc cong nghe va tham chi ca trong chinh tri ". Huyen thoai hoat hinh Chuck Jones tung khen ngoi Nguoi đep va quai vat trong mot lan lam khach moi tren chuong trinh Later with Bob Costas, ong cho biet ong "yeu bo phim. Toi nghi le ra no đa gianh chien thang [Phim hay nhat]... Toi nghi tao hinh hoat hoa cua Quai thu la mot trong mang hoat hinh vi đai nhat toi tung chung kien". Nam 2010, trang web IGN đa xep Nguoi đep va quai vat la phim đien anh hoat hinh hay nhat moi thoi đai, truc tiep đung tren cac phim nhu WALL-E, Gia đinh sieu nhan, Cau chuyen đo choi 2 va The Iron Giant.
Gioi phe binh quoc te đa danh nhung đanh gia rat cao cho Nguoi đep va quai vat. Nha phe binh nguoi Ai Cap Yasmin Shehab nhan xet, "đay la mot tac pham dung hoa nhung yeu to chinh kich, nhac kich, hai kich va lang man vao lam mot; no thuc hien xuat sac hon bat cu bo phim nguoi đong lam lai nao khac." Tac gia nguoi Mexico Mary Carmen Albarran cua tap chi Cine Premiere viet trong bai đanh gia cua co rang "đay la tac pham hay nhat cua Disney" va nhan manh, "cot truyen đuoc xay dung that tuyet voi cung tam quan trong cua yeu to nhac kich hay ki thuat lam hoat hinh tan tien thuc hien o thoi điem đo"; trong khi đo Arturo Cruz Marcenas cua bao La Jornada ca ngoi phan hinh anh cua phim khi nhan xet rang "nhung o cua kinh lam cho khan gia co cam giac nhu bay bong tren khong trung", đong thoi lap luan rang mot trong nhung thanh cong chinh cua tac pham la "khoi lai su hung thu voi dong phim nhac kich va cac vo kich cua Broadway". Javier Porta cua bao La Nacion cho rang Nguoi đep va quai vat "khong chi la thanh cong lon cho Disney o thoi điem đo, ma con đinh nghia su hoan hao [sau su tro lai cua Nang tien ca], cung nhu cho ra đoi mot khuon mau san pham co chat luong cao danh cho cong ty vao thap nien 90" va mieu ta tac pham la "mot trong nhung bo phim đien anh hay va vi đai nhat". Nando Salva tu trang web cua Tay Ban Nha ElPeriodico.com goi bo phim la "phim hoat hinh hay nhat lich su [...], no ket hop hoan hao cac yeu to lang man, nhac kich, hai huoc, bao luc cung nhung nhan vat đay an tuong giong nhu trong cac tac pham kinh đien cua Disney la Lo Lem va Nguoi đep ngu trong rung."


 So sanh voi ban nguoi đong  Mot vai nha phe binh con coi ban hoat hinh nam 1991 xuat sac vuot troi so voi ban nguoi đong lam lai nam 2017. Michael Phillips tu nhat bao Chicago Tribune cho rang tac pham nam 1991 "đa cuc ky tuyet voi boi no la mot san pham tu Broadway thuan tuy đuoc chuyen the len man anh, pha tron cac yeu to hai huoc, lang man, phep thuat va chi đe Quai thu lam nen vua đu", trong khi ban lam lai nam 2017 lai đanh mat su chuyen tiep ke tu khi "bo phim thua nhan su hieu biet va moi quan tam cua chung toi trong chat lieu đo. No vut qua tu khung hinh nay sang khung hinh khac, nem đi mot tan eye candy (nguoi/vat đep ma nhung vo dung) đuoc dung truoc mat mot cach đien cuong va vo duyen". Phillips cung viet ve bo phim nam 2017 "qua binh thuong la chung ta đang theo doi nhung dien vien co thuc luc gioi, cong voi mot vai nguoi de thay la co thuc luc kem hon (chu yeu la Watson), hat karaoke vo hon va cong nghe ghi hinh chuyen đong o chat luong trung binh". Dana Schwartz cua Observer con chi trich mot so thay đoi cua bo phim nam 2017 lam cho cac nhan vat nhu Gaston va Quai thu bi lac hau bang cach luoc bot nhung tinh cach cua rieng ho tu tac pham nam 1991, đong thoi lap luan rang cot truyen bo sung cho nhan vat trong ban phim nam 2017 đa that bai trong viec "phat trien cot truyen hoac chu đe theo bat ki huong mang y nghia nao". David Sims tu The Atlantic viet rang ban phim nam 2017 khien ong "cam thay cuc ky te mot phan boi no tri an qua mu quang đen ban goc; khong kho đe nhan thay moi thoi điem bo phim thua kem truoc tac pham tien nhiem (dien ra kha thuong xuyen)".


= Chu đe va phan tich =
Nha su hoc hoat hinh Michael Barrier viet rang Belle "co ve nhu đa tro thanh mot trong so it nguoi co hieu biet khi đa thuc su đoc sach, hon la chi đon gian danh nhieu thoi gian voi chung", nhung cung noi rang phim đa toi gan hon bat ky bo phim Disney nao khac trong viec "chap nhan nhung thu thach vao loai lon nhat ma cac san pham đien anh cua Walt Disney features đa tung gap". David Whitley viet trong cuon The Idea of Nature in Disney Animation rang Belle khac voi nhung nu nhan vat chinh truoc đay cua Disney o mot điem rang nang hau nhu hoan toan tu do khoi ganh nang viec nha, mac du nhan vat cua nang co chut gi đo khong ro rang giong nhu kieu "van hoa hien đai ngay nay yeu cau phan lon cac co gai tre phai đong gop mot chut voi cong viec gia đinh truoc khi ho roi khoi nha va đam nhan nhung trach nhiem lon lao cua mot nguoi me ". Whitley cung ghi nhan ve mot so chu đe khac va nhung anh huong mang tinh hien đai, thi du nhu quan điem phe phan viec Gaston tu cho minh la nhat va thai đo voi thien nhien, nhung nguoi hau kieu vua la nguoi vua la đo vat, va nguoi bo trong vai mot nha phat minh chu khong chi la mot nguoi buon ban. Betsy Hearne, bien tap vien cua tap chi The Bulletin of the Center for Children's Books, viet rang bo phim đa giam bot quan niem đao đuc cua cau chuyen goc ve "ve đep ben trong" hay ve đep tham kin, cung nhu ban than nu nhan vat chinh, ma tap trung vao nhung cuoc giao tranh ac liet hon; "Tren thuc te", co viet, "khong phai do Nguoi đep thieu tinh yeu ma suyt giet chet Quai thu cua Disney, ma that ra la mui dao cua ke thu." Stefan Kanfer viet trong cuon sach cua ong Serious Business rang trong bo phim nay "truyen thong cua mot nha hat nhac kich đa hoan toan đuoc thong nhat lua chon ", thi du nhu trong viec tuyen hai dien vien Broadway la Angela Lansbury va Jerry Orbach. Nha triet hoc nguoi Han Quoc Kim Jung Soo viet tren bao JoongAng Ilbo rang ong coi su phat trien thoi trung co la mot đac điem trong cot truyen: khoi đau tu rat nhieu xung đot cho đen chung kien Quai thu vuot qua xung đot noi tam đe tu hoan thien ban than theo thuyet He-gen. Noi ve su khac biet cua bo phim so voi nguyen tac truyen co tich, Tetsuo Arima – mot tac gia nguoi Nhat viet trong cuon Disney's Magic cua ong rang cau chuyen goc đa bi Disney thay đoi kha nhieu, bao gom ca viec them that nhung yeu to nu quyen đuong đai. Trong nguyen tac, nhan vat Belle trai qua thu thach va nhan ra đuoc gia tri – tam quan trong cua ve đep noi tam hon la ve đep ngoai hinh, nhung trong bo phim thi cau chuyen goc cua Belle bi chuyen sang nhan vat Quai thu: thay đoi su bao luc thanh luong thien, biet ton trong va hoc cach yeu phu nu. Ngoai ra trong nguyen tac, cai ten Belle khong phai la ten that cua co, no chi la mot my tu danh cho nhan vat nu nay đe chi mot nguoi con gai xinh đep, con nhan vat Gaston la mot ke phan biet gioi tinh khong he biet an nan.
Nguoi đep va quai vat đa hung chiu kha nhieu chi trich tu cac to chuc nhan quyen khi thuong lien he truc tiep đen nhan vat Belle. To chuc nhan quyen quoc te New Internationalist (viet tat la NI) đa chi trich va tay chay bo phim trong nhieu nam vi tinh nguy hiem cua noi dung phan biet gioi tinh – huong toi đoi tuong khan gia la tre nho. NI cho rang nhan vat Quai thu trong phim đa tro thanh mot ke tho lo khong giong nhu cac tac pham goc va truyen dan gian va nhan vat nay "bi thay đoi nhan thuc" boi anh huong cua nu anh hung Belle. To chuc nay viet, "Đay la mot thong điep nguy hiem voi mot co gai tre, boi neu Belle la mot con nguoi trong cuoc song thuc, nang se gan nhu chac chan la mot nguoi vo bi chong minh nguoc đai." Tuong tu nhu NI, to chuc nhan quyen Haaretz nhan xet, "Đac điem cua mot nguoi co yeu to nu quyen" lai đang mau thuan voi nhan vat chinh Belle cua Disney – von chi tro thanh "mot nhan vat yeu thich viec đoc sach. [...] Đo la mot kieu hi sinh anh hung cu cua Disney." Ngay sau khi xuat hien, Belle – "mot co gai đoc lap va co hoc thuc" – cuoi cung tro thanh mot nguoi phu nu chi đon gian nghi rang, "muc tieu cua đoi minh la tim kiem mot nguoi chong tot" trong khau phat trien cot truyen. Haaretz con chi trich su phan biet gioi tinh von đa đinh huong san mot cach rap khuon bat thuong va tan nhan." Cac hoc gia va nha bao hoc thuat lai co nhung y kien tu trung binh đen tich cuc ve Belle. Trong bai viet "Beauty and the Belles: Discourses of Feminism and Femininity in Disneyland" cua minh, Allison Craven, lam viec cho European Journal of Women's Studies, ca ngoi Disney đa thay đoi cau chuyen co tich goc đe the hien nhan vat Belle mot cach manh me va binh đang hon voi nam gioi. Craven viet, "Belle la mot co gai thuc te, kha khat khe voi con trai, va co mot chut nu quyen hon." Nguoc lai, June Cummins, viet cho tap chi Children's Literature Association Quarterly co mot bai nhan xet tieu cuc ve nhan vat, chi trich bo phim đa "gieo vao nhung khan gia nho niem tin rang hanh phuc thuc su cho phu nu chi ton tai trong tay nhung chang hoang tu". Trong mot bai viet cua minh, Lara Sumera cua to Quarterly Review of Film and Video cung đua ra nhung nhan xet tuong tu. Vanessa Matyas, viet cho tap chi Graduate Major Research Papers and Multimedia Projects cua Đai hoc McMaster thi đanh gia ve Belle mot cach tuong đoi tich cuc trong bai viet "Tale as Old as Time: A Textual Analysis of Race and Gender in Disney Princess Films". Co nhac đen trong Nguoi đep va quai vat co "mot buoc ngoat...khi nguoi đan ong khong con co toan quyen voi phu nu va quyen luc cua hai nguoi trong moi quan he tro nen...đuoc chia se hon." Vao nam 2017, mot honest trailer (mot trailer "dim hang" phim) ve Nguoi đep va quai vat do Screen Junkies đang tai tren Youtube đa lien he chu đe bo phim đen hoi chung Stockholm, goi phim la "mot cau chuyen co xua giong nhu hoi chung Stockholm", qua đo day len nhieu tranh cai pho bien tren cong đong mang. Tuy nhien nha bien kich Woolverton đa ly giai ve van đe nay, "Co rat nhieu nguoi noi ve hoi chung Stockholm, rang [Belle] đa phai long ke giam giu nang [Quai thu]", co noi tiep, "Nhung toi phan đoi! Nang bi bat coc, nhung nang đa thay đoi con nguoi anh ta [...] Vi vay co the chac chan đo la suc manh lam thay đoi [ban chat con nguoi] cua tinh yeu va nhung đieu no co the lam".


= Giai thuong =
Ca khuc "Beauty and the Beast" cua Alan Menken va Howard Ashman đa chien thang giai Oscar cho ca khuc trong phim hay nhat, trong khi phan nhac nen cua Menken đoat giai Oscar cho nhac phim hay nhat. Hai bai hat khac cua Menken va Ashman trong phim la "Belle" va "Be Our Guest" cung gianh cac đe cu cho hang muc ca khuc trong phim hay nhat. Nguoi đep va quai vat la phim đien anh đau tien nhan ba đe cu Oscar cho ca khuc trong phim hay nhat, ky luc nay se lap lai voi Vua su tu (1994), Giac mo danh vong (2006) va Chuyen than tien o New York (2007). Vien han lam sau đo đa thay đoi quy đinh thanh han che moi phim chi đuoc co hai đe cu o hang muc nay, nham tranh nhung truong hop that cu lien tiep cua Giac mo danh vong va Chuyen than tien o New York truoc hang muc nay.
Nguoi đep va quai vat con nhan hai đe cu cho phim hay nhat va hoa am hay nhat nhat. Đay la bo phim hoat hinh đau tien gianh đuoc đe cu cho hang muc phim hay nhat va van la phim đien anh duy nhat đuoc đe cu o hang muc nay cho toi nam 2010, khi hang muc phim hay nhat đuoc mo rong thanh muoi suat đe cu; bo phim con la tac pham hoat hinh duy nhat gianh đuoc đe cu cho hang muc nay trong khi đa nhan đuoc toi nam đe cu khac. Bo phim cung tro thanh phim đien anh nhac kich đau tien trong muoi hai nam nhan đe cu cho phim hay nhat sau All That Jazz (1979) va muoi nam sau Moulin Rouge! (2001) moi tai lap thanh tich nay. Nguoi đep va quai vat đa truot giai phim hay nhat truoc Su im lang cua bay cuu. Voi sau đe cu, tac pham hien chia se ky luc phim hoat hinh giu so luong đe cu nhieu nhat cung voi WALL-E (2008), mac du voi ba đe cu o hang muc ca khuc trong phim hay nhat, luong đe cu cho Nguoi đep va quai vat chi nam trong bon hang muc, trong khi cac đe cu cua WALL-E trai rong trong sau hang muc khac nhau. Trong khi Nang tien ca la phim hoat hinh đau tien gianh đuoc đe cu Qua cau vang cho phim ca nhac hoac phim hai hay nhat, Nguoi đep va quai vat tro thanh phim đien anh hoat hinh đau tien chien thang hang muc nay. Ky luc tren se lap lai voi Vua su tu va Cau chuyen đo choi 2.

Nam 2002, Vien luu tru phim quoc gia Hoa Ky đa lua chon Nguoi đep va quai vat đe luu tru nho "co đong gop quan trong ve van hoa, lich su va tham mi". Vao thang 6 nam 2008, Vien phim My tiet lo danh sach top 10 phim hay nhat thuoc 10 the loai "kinh đien" cua My, dua tren cac cuoc bau chon cua hon 1.500 thanh vien tu cong đong sang tao. Nguoi đep va quai vat đuoc ghi nhan la phim đien anh hay thu bay o the loai phim hoat hinh. Trong nhung danh sach cu nam 1998, tac pham xep hang 22 trong danh sach phim ca nhac hay nhat va hang 34 trong danh sach phim lang man hay nhat cua My. Con trong danh sach 100 ca khuc trong phim hay nhat, "Beauty and the Beast" đung o vi tri thu 62.
Ghi nhan cua Vien phim My (AFI):

100 phim hay nhat cua AFI – Đe cu
100 phim tinh cam cua AFI – Hang 34
100 anh hung va ke phan dien cua AFI:
Belle – Đe cu Anh hung
100 ca khuc cua AFI:
"Beauty and the Beast" – Hang 62
"Be Our Guest" – Đe cu
100 phim đien anh ca nhac hay nhat cua AFI – Hang 22
100 phim hay nhat cua AFI (an ban ki niem 10 nam) – Đe cu
10 phim hay nhat thuoc 10 the loai cua AFI – Hang 7 o the loai phim hoat hinh


Chuyen the = Nhac kich =

Theo mot bai viet tren bao The Houston Chronicle, "Đong luc thuc đay Disney buoc chan vao the gioi san khau la mot bai bao cua nha phe binh phim Frank Rich cua to New York Times, đa khen ngoi rang Beauty and the Beast la bo phim nhac kich hay nhat cua nam 1991.... Tong đao dien cua Theatre Under The Stars Frank Young đa co thu hut Disney quan tam toi mot phien ban chuyen the cho san khau cho phim Nguoi đep, cung luc đo Eisner va Katzenberg can nhac ve bai bao cua Rich. Nhung Young co ve nhu đa khong cong tac voi đung nguoi trong đe che Disney. Khong co gi đuoc thuc hien cho toi khi cac giam đoc cua Disney thuc su theo đuoi du an tu đau.... Khi ho hoi George Ives, Hoi truong Cong đoan dien vien o Bo Tay—noi ma nha hat cua Los Angeles se la đia điem tot nhat đe khai truong mot vo nhac kich moi, thi ong cho biet nha hat tot nhat đe thuc hien viec đo la TUTS. Khong lau sau đo, Don Frantz va Bettina Buckley cua Disney lien he voi Young, va viec cong tac bat đau." Mot phien ban gian luoc danh cho san khau cua bo phim, do Robert Jess Roth lam đao dien va Matt West dan dung, ca hai đeu co y đinh phat trien no cho nha hat Broadway, đa đuoc cong dien tai Disneyland o noi ma sau đo đuoc goi la san khau Videopolis. "Beauty and the Beast" lan đau ra mat voi su hop tac san xuat giua Theatre Under The Stars va Disney Theatricals tai Hoi truong Am nhac (Music Hall), Houston, Texas tu ngay 28 thang 11 nam 1993 toi ngay 26 thang 12 nam 1993.
Vao thu hai, 18 thang 4 nam 1994, vo "Beauty and the Beast" lan đau cong chieu o Broadway tai nha hat Palace Theatre o thanh pho New York va nhan đuoc phan hoi trai chieu. Buoi dien đuoc chuyen toi nha hat Lunt-Fontanne Theatre vao ngay 11 thang 11 nam 1999. Thanh cong thuong mai (tuy khong phai la chuyen mon) cua vo dien dan toi viec no đuoc tiep tuc san xuat o West End, Toronto, va khap noi tren the gioi. Phien ban Broadway, đuoc cong dien suot hon mot thap ky, nhan đuoc mot giai Tony, va tro thanh vo dien san khau đau tien cua Disney trong danh sach san xuat dai sau nay. Cac dien vien ban đau cua Broadway tham gia bao gom Terrence Mann trong vai Quai thu, Susan Egan trong vai Belle, Burke Moses trong vai Gaston, Gary Beach trong vai Lumiere, Heath Lamberts trong vai Cogsworth, Tom Bosley trong vai Maurice, Beth Fowler trong vai Mrs. Potts – Ba Am tra, va Stacey Logan trong Babette cay choi lau nha. Nhieu dien vien va ca si noi tieng cung đa tham gia buoi bieu dien Broadway trong nam thu muoi ba trinh dien bao gom Kerry Butler, Deborah Gibson, Toni Braxton, Andrea McArdle, Jamie-Lynn Sigler, Christy Carlson Romano, Ashley Brown, va Anneliese van der Pol trong vai Belle; Chuck Wagner, James Barbour, and Jeff McCarthy trong vai Quai thu; Meshach Taylor, Bryan Batt, Jacob Young, va John Tartaglia trong vai Lumiere; va Marc Kudisch, Christopher Sieber, va Donny Osmond trong vai Gaston. Vo dien ket thuc thoi gian trinh chieu tai Broadway vao ngay 29 thang 7 nam 2007 sau 46 lan dien thu va 5.461 buoi dien chinh thuc. Tinh toi nam 2017, đay van la vo dien co thoi luong chieu dai thu muoi tai Broadway trong lich su.


= Phim nguoi đong =

Vao thang 6 nam 2014, hang Walt Disney Pictures thong bao đang tien hanh mot ban chuyen the đien anh nguoi đong tu ban phim goc, do Bill Condon đao dien va Evan Spiliotopoulos viet kich ban. Luc đau Condon du đinh khong chi lay cam hung tu ban phim goc ma trong phim con gop mat hau het (neu khong phai la tat ca) nhung bai hat cua Menken/Rice tu vo nhac kich Broadway; ong du đinh bien phim thanh mot "tac pham đien anh co yeu to nguoi đong va nhac kich chan thuc voi kinh phi lon". Vao thang 9 nam 2014, co nguon tin cho biet Stephen Chbosky (The Perks of Being a Wallflower) se la nguoi viet lai kich ban phim. Vao thang 1 nam 2015, Emma Watson đang tren trang Facebook ca nhan rang co se thu vai Belle trong ban đien anh nguoi đong lam lai. Thang 3 nam 2015, dan dien vien Dan Stevens, Luke Evans, Emma Thompson, Josh Gad, Audra McDonald va Kevin Kline tham gia bo phim lan luot trong cac vai dien Quai thu, Gaston, Ba Potts, Lefou, Garderobe va Maurice. Trong thang ke tiep, Ian McKellen, Ewan McGregor, Stanley Tucci va Gugu Mbatha-Raw gia nhap dan dien vien lan luot trong cac vai Lumiere, Cadenza va Plumette. Nha soan nhac Alan Menken tro lai đe đam nhiem phan nhac nen phim voi chat lieu moi do Menken va Tim Rice sang tac. Thang 6 nam 2015, Menken cho biet tac pham se khong co nhung bai hat tung đuoc viet cho vo nhac kich Broadway. Phim khoi quay vao ngay 18 thang 5 nam 2015 tai Luan Đon va khau san xuat chinh thuc ket thuc vao thang 8 nam 2015. Tac pham ra rap vao ngay 17 thang 3 nam 2017.


Nhuong quyen truyen thong Cac san pham va hang hoa san xuat theo phim Nguoi đep va quai vat trai dai tren nhieu the loai, trong đo co nhung cuon sach truyen dua theo noi dung cua phim, truyen tranh dua tren phim do Disney Comics xuat ban, đo choi, quan ao tre em, va nhieu thu khac. Them vao đo, nhan vat Belle đa đuoc đua vao nhuong quyen "Disney Princess" cua bo phan san pham tieu dung thuoc Disney, va xuat hien tren cac san pham co lien quan toi nhuong quyen nay. Vao nam 1995, mot se-ri nguoi đong danh cho tre em voi ten goi Sing Me a Story with Belle bat đau đuoc phat song, va tiep tuc cho toi nam 1999. Hai phan tiep noi đuoc phat hanh duoi dang bang giai tri tai gia đinh do Walt Disney Television Animation san xuat: Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas vao nam 1997 va Belle's Magical World vao nam 1998; trai nguoc voi su tan duong đong đao cua ban goc, luong đon nhan hai phan tiep noi nay vo cung tieu cuc. Disney On Ice san xuat mot phien ban bieu dien tren bang cua bo phim, bat đau đuoc cong chieu vao nam 1992 tai Lakeland, Florida. Man bieu dien nay la mot thanh cong vang doi ca ve doanh thu va chuyen mon, luu dien vong quanh the gioi va luon ban het sach ve, đen muc mot chuong trinh truyen hinh đac biet đa đuoc thuc hien khi đoan bieu dien tai Tay Ban Nha vao nam 1994. Chuong trinh ket thuc vao nam 2006 sau 14 nam hoat đong.


= Tro choi đien tu =

Co mot so tro choi đien tu ve co ban dua theo cot truyen cua bo phim:

Tro choi đien tu đau tien dua tren bo phim mang ten Beauty & The Beast: Belle's Quest la mot tro choi hanh đong nhap vai cho nen tang may Sega Mega Drive/Genesis. Do hang Software Creations phat trien, tro choi đuoc phat hanh tai khu vuc Bac My vao nam 1993. Đay la mot trong so hai tro choi đien tu dua tren bo phim do Sunsoft phat hanh cho nen tang Genesis, tro choi con lai co ten la Beauty & The Beast: Roar of the Beast (Nguoi đep va quai vat: tieng gam cua Quai thu). Cac nhan vat trong phim nhu Gaston co the giup nguoi choi vuot qua nhung tinh huong phuc tap, nhieu muu meo. Trong vai Belle, nguoi choi phai toi đuoc lau đai cua Quai thu va giai loi nguyen đe đuoc song hanh phuc mai mai. Đe thang đuoc, nang phai kham pha ngoi lang, canh rung, toa lau đai va khu rung tuyet nham giai nhung cau đo va cac tro choi nho trong khi đang lan duoi nuoc hoac nhay qua ke thu. Suc khoe cua Belle đuoc the hien qua mot chong sach mau xanh duong, giam dan khi nang cham phai nhung con doi, chuot va cac moi nguy khac trong tro choi. Mang bo sung, chia khoa va cac vat dung khac an giau trong suot cac ban choi. Mac du khong co tuy chon "tiep tuc" hay cach nao đe luu lai van choi do, nguoi dung co the su dung mot đoan ma đe choi o bat ky ban (level) nao trong so 7 ban co san.
Tro choi đien tu thu hai, co tua đe Beauty & The Beast: Roar of the Beast' la mot tro choi đien tu side-scrolling cho nen tang Sega Genesis/Mega Drive. Tro choi nay la mot trong hai tro choi dua tren bo phim đuoc phat hanh cho nen tang Sega Genesis, tro choi con lai la Beauty & The Beast: Belle's Quest đa nhac toi o tren, ca hai đeu do Sunsoft san xuat va phat hanh nam 1993. Trong vai Quai thu, nguoi choi phai hoan tat thanh cong mot vai muc choi (level) dua tren cac canh trong phim, nham bao ve lau đai khoi nhung ke xam chiem tu ngoi lang va thu rung, đong thoi giai cuu Belle khoi ten Gaston đoc ac. Cac canh tam nghi giua cac muc choi ke dien bien cau chuyen cua bo phim, va cac tro choi nho cung vay. Quai thu co the cui, nhay, lac nam đam tay, va dung mot chien thuat gam đac biet co the lam cho tat ca ke thu đang hien thi tren man hinh bat đong trong mot khoang thoi gian ngan. Đoi luc anh ta co the xac đinh vi tri cua cac vat pham trong muc choi đo nham khoi phuc suc manh cua minh, va tro choi khong gioi han so lan tam dung va tiep tuc. Đay thuong đuoc mieu ta la o muc đo kho cao.
Hai tro choi tiep theo đeu la nhung tro choi hanh đong nhap vai va cung do Probe Software phat trien va Hudson Soft xuat ban. Tro choi thu ba mang ten Beauty and the Beast đuoc phat hanh cho nen tang may choi game NES. Tro choi đuoc phat hanh tai chau Au vao nam 1994. Gaston, ve logic, that ra la nhan vat chinh cuoi cung cua tro choi boi anh ta muon giet Quai thu va ket hon voi Belle. Trong khi đo tro choi con lai co tua đe Disney's Beauty and the Beast đuoc Hudson Soft phat hanh o Bac My va chau Au lan luot vao thang 11 nam 1994 va 23 thang 2 nam 1995. Tro choi nay đuoc phat hanh boi Virgin Interactive tai Nhat Ban vao ngay 8 thang 7 nam 1994. Toan bo chuong trinh đuoc choi tu goc nhin cua nhan vat Quai thu. Trong vai Quai thu, nguoi choi phai lam sao đe Belle yeu minh, tu đo loi nguyen len chang va ca toa lau đai se đuoc hoa giai, nang se lay chang va tro thanh mot nang cong chua. Quai thu co the đi bo, nhay, đanh that manh, đi nang ne, on ao va gam len, sau đo su dung mot trong nhung tinh nang tren đe tieu diet cac ke thu va tiet lo nhung vat bi an. Trum cuoi cung cua tro choi nay la Gaston, mot ke đi san tim cach cuop Belle khoi tay Quai thu. Tham chi con co mot canh đanh nhau bang nhung qua bong tuyet o giua tro choi va nhung đoan tam dung ngan giua cac man choi đe ke cau chuyen ve Nguoi đep va quai vat.
Tro choi đien tu thu nam, Disney's Beauty & The Beast: A Boardgame Adventure la mot tro choi phieu luu cua Disney Boardgame danh cho may Game Boy Color, đuoc phat hanh vao ngay 25 thang 10 nam 1999.
Loat tro choi đien tu Kingdom Hearts co su xuat hien cua mot the gioi gia tuong dua tren bo phim co ten goi la "Beast's Castle" cung mot vai nhan vat trong phim. Trong phien ban đau tien, the gioi bi pha huy va bon Heartless (do Maleficent dan đau) bat coc Belle, nhung Quai thu đa đi đen lau đai cua Maleficent va ket hop voi nhan vat Sora đe đanh bai Maleficent, giai cuu Belle cung nhu cac nang cong chua bi giam ham khac. Trong Kingdom Hearts II, the gioi mot lan nua bi tai lap sau that bai cua Ansem, nhung Quai thu va Belle gap kho khan rieng vi Xaldin cua to chuc XIII bi an đang co gang lay ra mat toi cua Quai thu đe bien anh thanh mot Heartless va mot Nobody, nhung cuoi cung Quai thu su dung truc giac cua minh va tiep tuc hop tac voi Sora đe tieu diet Xaldin mot lan va mai mai. Trong dong chu credit cuoi tro choi, Quai thu bien hinh tro lai thanh Hoang tu. Trong Kingdom Hearts 358/2 Days, the gioi xuat hien duoi dang mot cap đo de choi nhung cau chuyen khong co lien he mat thiet gi đen cot truyen chinh. Trong Kingdom Hearts χ, the gioi mot lan nua tai xuat, lan nay giong nhu mot ao giac đe theo sat cot truyen cua phim hon. Nhung nhan vat gop mat trong loat tro choi la Beast, Belle, Lumiere, Gaston, Cogsworth, Ba Potts, Chip, Maurice va Tu Quan ao. Sau khi Gaston bi tieu diet, Quai thu lai bien hinh thanh Hoang tu. Gaston khong xuat hien trong Kingdom Hearts II boi Xaldin la nhan vat phan dien cua the gioi đo—đay con la nhan vat goc đuoc tao ra cho se-ri nhung co vai đac điem chung voi Forte, phan dien chinh trong Beauty and the Beast: The Enchanted Christmas.


Tac đong van hoa Cho đen nay Nguoi đep va quai vat van con co tac đong lon đen van hoa đai chung, thuong đuoc so sanh voi ban nguoi đong cua tac pham ra mat vao nam 2017; ban goc nam 1991 thuong đuoc truyen thong gan voi cum tu "iconic" (tinh bieu tuong). Mot so chi tiet trong phim gan voi cum tu tren gom co chiec vay mau vang long lay ma Belle mac khi khieu vu cung Quai thu, hinh anh bong hoa hong phep thuat đat trong long kinh, nhung phan canh – khoanh khac quen thuoc nhu Belle luon tren chiec thang trong thu vien đe lay sach; khi Belle gap Quai thu, moi nguoi hoi hop cho đoi nhan vat Quai thu buoc ra anh sang; đem long lay va trang le trong buoi khieu vu cua Belle va Quai thu; hay khoanh khac Quai thu hoa thanh nhan dang nguoi cung ket thuc phim co hau... Ngay 9 thang 5 nam 2016, nhan ki niem 25 nam cong chieu Nguoi đep va quai vat, Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh – đon vi to chuc giai Oscar đa danh rieng mot buoi le đac biet tri an bo phim nay, voi su gop mat cua e-kip lam phim gom nha san xuat Don Hahn, đao dien Gary Trousdale, nha soan nhac Alan Menken, nhung dien vien long tieng trong phim nhu Angela Lansbury, Paige O’Hara, Richard White va Robby Benson; cac hoa si giam sat nhan vat nhu Andreas Deja, Mark Henn va Glen Keane. Ngay 19 thang 10 nam 2016, Disney cung đoi ngu cua LCMA Snapchat (thuoc Bao tang nghe thuat hat Los Angeles) su dung nguon tham khao tu van hoa đai chung, nhung bo loc, meme va Snapchat ve bang tay đe ke lai Nguoi đep va quai vat bang giai đieu vui ve va hien đai, ra mat tren cac tai khoan cua LACMA va OhMyDisney Snapchat. Tac pham con đuoc coi la mot nguon tham khao cho cac bai hoc ve giao duc danh cho thieu nhi.
Nhan vat nu chinh Belle co tac đong vo cung manh me đen van hoa đai chung, đuoc tap chi BoxOffice vi nhu "iconoclasm" (tam dich la đa pha ngau tuong). Belle đa đuoc cong nhan rong rai qua vai dien co tinh bieu tuong va mau muc cua nang trong phim Nguoi đep va quai vat. Khong chi đuoc xay dung thanh mot bieu tuong van hoa, nhan vat nay con noi bat la cong chua nu quyen đau tien cua Disney. Mot so nha phe binh đien anh đa goi nang la mot hinh mau nhan vat tieu bieu, mang đen su thay đoi quan trong trong cach tai hien cac nhan vat phu nu cua Disney von gay nhieu tranh cai, đong thoi lam giam nhung loi chi trich va suy dien xung quanh thuong hieu truyen thong Disney Princess. Tac gia David Nusair cua trang About.com viet rang Belle "đa cap nhat mot cach hieu qua nhung cong thuc von co cho mot nang cong chua sang mot the he hoan toan moi", trong khi Ashley Terrill cua tap chi Elle đa goi nhan vat nay la "nhan vat nu chinh nang đong đau tien" cua Disney. Nam 2013, nha bao Stephanie Goldberg cua bao CNN nhac toi Belle trong bai bao cua co "Merida trong Cong chua toc xu va cac nu nhan vat chinh trong hoat hinh khac", mot bai viet nham chon ra nhan vat nu chinh tu chu va anh hung nhat trong hoat hinh Disney theo quan điem cua Goldberg. Tac gia mieu ta Belle la mot nhan vat nu chinh "hieu biet va dung cam", nguoi đa "cham lo cho cha minh, khuat phuc đuoc mot ga trai kieu ngao va day mot hoang tu bi bua chu biet phep tac khi ngoi vao ban an". Sau đo cung trong nam 2013, Jessica Best cua to Daily Mirror xep nhan vat nay o vi tri thu hai trong bai bao "Disney at 90: The 20 most iconic Disney characters" (Disney trong thap nien 90: 20 nhan vat tieu bieu nhat cua Disney), mieu ta Belle la mot "buc chan dung cua long dung cam, nang đa day chung ta biet nhin thau qua ve be ngoai va luon chien đau vi nhung gi chung ta tin tuong." Nha phe binh Todd Gilchrist cua to Boxoffice giai thich cach Belle đa thay đoi huong đi cho nhung nhan vat nu chinh cua Disney o the ky 20 va 21, "Trong dong chay cua cac nhan vat nu chinh cua Disney, Belle la mot nguoi khong đi theo loi cu. Tinh cach cuong quyet va tu lap cua nang nhu tiep them suc song cho mot the gioi noi hau het nhung co gai đeu can đuoc giup đo. Đieu nay đac biet đung vao thoi điem hai muoi nam truoc khi phim Nguoi đep va quai vat đuoc phat hanh, va đen ngay nay no van co mot phan nao đung... Moi quan he ma Belle tu tu xay dung voi Quai thu that tu nhien va khong guong ep, va đieu đo đa mang toi cho bo phim mot tieng vang ve tinh cam, that xung đang nhan đuoc mot đe cu giai Oscar cho Phim hay nhat, bo phim hoat hinh đau tien co đuoc vinh du đo trong lich su Vien Han lam".

Trong bo anh Disney Dream Portrait Series, cong ty Walt Disney đa moi nu dien vien tung gianh giai Oscar nguoi Tay Ban Nha Penelope Cruz lam nguoi mau cho nhan vat Belle trong phien ban danh cho phim Nguoi đep va quai vat do nhiep anh gia Annie Leibovitz thuc hien. Cong ty cung moi nam dien vien nguoi My Jeff Bridges thu vai Quai thu. Bao Daily Mail mieu ta chi tiet buc anh nhu sau: Cruz "mac chiec vay da hoi mau vang long lay cua Belle va đuoc hoang tu cua minh nhac bong len cao," ben dong chu "Noi mot khoanh khac cua ve đep se ton tai mai mai." (tieng Anh: Where a moment of beauty lasts forever) Nguoi đep va quai vat co mot anh huong van hoa khong nho tai Viet Nam khi tran ngap cac cuon sach ve cong chua tai nhung nha sach va van phong pham, đac biet la danh cho đoi tuong thieu nhi. Nha xuat ban Kim Đong la đon vi chu yeu phat hanh nhung gian hang sach lien quan đen bo phim, gom co cuon sach mang ten "Chuyen xua nhu ngan nam: Bo phim 'Nguoi đep va quai vat' đuoc tao ra nhu the nao?" cua dich gia Nguyen Ha Ly (dich tu cuon "Tale as Old as Time: The Art and Making of Beauty and the Beast" cua tac gia Charles Solomon), va cuon bia mem "Nhung nguoi ban ki la" cua dich gia Thuy Nguyet (nam trong bo "Tu sach cong chua Disney"). Ben canh đo con co nhung cuon sach co su gop mat cua Belle va nhung cong chua Disney khac danh cho đoc gia thieu nhi nhu "Vui cung cong chua: Nhung chiec vay da hoi", "To mau cung cong chua: Giay phut dieu ky" hay "To mau cung cong chua: Nguoi đep va quai thu cung nhung cau chuyen khac".


Xem them Danh sach phim hoat hinh chieu rap cua Disney
Danh sach phim hoat hinh cua Disney dua tren truyen co tich
Nguoi đep va quai vat (phim 2017)


Chu thich Lien ket ngoai Nguoi đep va quai vat tai Disney Movies
Nguoi đep va quai vat tren Internet Movie Database
Nguoi đep va quai vat tai American Film Institute Catalog
Nguoi đep va quai vat tai AllRovi
Nguoi đep va quai vat tai Rotten Tomatoes
Nguoi đep va quai vat tai Metacritic
Nguoi đep va quai vat tai TV.com
Nguoi đep va quai vat tai Box Office Mojo
Nguoi đep va quai vat tai TCM Movie Database
Nguoi đep va quai vat tai Big Cartoon DataBase