Chet lam sang la thuat ngu y hoc đe chi viec cham dut luu thong mau va hoi tho, hai tieu chi can thiet đe duy tri su song cua con nguoi va nhieu sinh vat khac.  No xay ra khi tim ngung đap, mot tinh trang goi la ngung tim.  Thuat ngu nay đoi khi cung đuoc su dung trong nghien cuu hoi suc.
Ngung luu thong mau đa đuoc chung minh trong lich su khong the đao nguoc trong hau het cac truong hop.  Truoc khi phat minh ra hoi suc tim phoi (CPR), khu rung tim, tiem epinephrine va cac phuong phap đieu tri khac trong the ky 20, viec khong luu thong mau (va cac chuc nang quan trong lien quan đen luu thong mau) trong lich su đuoc coi la đinh nghia chinh thuc cua cai chet.  Voi su ra đoi cua cac chien luoc nay, ngung tim đuoc goi la tu vong lam sang chu khong đon gian la tu vong, đe phan anh kha nang hoi suc sau khi ngung tim.
Khi bat đau chet lam sang, y thuc con nguoi bi mat trong vong vai giay.  Hoat đong nao đo đuoc dung lai trong vong 20 đen 40 giay.  Tho hon hen bat thuong co the xay ra trong khoang thoi gian đau nay, va đoi khi bi nhung nguoi cuu ho nham la dau hieu cho thay CPR la khong can thiet.  Trong khi chet lam sang, tat ca cac mo va co quan trong co the đeu đan tich luy mot loai chan thuong goi la chan thuong do thieu mau cuc bo.


Gioi han cua su đao nguoc Hau het cac mo va co quan cua co the co the song sot sau khi chet lam sang trong thoi gian đang ke.  Luu thong mau co the đuoc dung lai trong toan bo co the ben duoi tim trong it nhat 30 phut, voi ton thuong o tuy song la mot yeu to han che.  Cac chi bi tach roi co the đuoc gan lai thanh cong sau 6 gio khong luu thong mau o nhiet đo am.  Xuong, gan va da co the ton tai toi đa 8 đen 12 gio.
Tuy nhien nao duong nhu tich luy ton thuong thieu mau cuc bo nhanh hon bat ky co quan nao khac.  Neu khong đuoc đieu tri đac biet sau khi luu thong đuoc khoi đong lai, viec phuc hoi hoan toan bo nao sau hon 3 phut chet lam sang o nhiet đo co the binh thuong la rat hiem.  Thong thuong ton thuong nao hoac tu vong nao sau đo sau khi chet lam sang lau hon ngay ca khi tim đuoc khoi đong lai va luu thong mau đuoc phuc hoi thanh cong.  Do đo chan thuong nao la yeu to han che chinh đe phuc hoi sau khi chet lam sang.
Mac du mat chuc nang la gan nhu ngay lap tuc, khong co thoi gian cu the cua cai chet lam sang ma nao khong hoat đong ro rang chet.  Cac te bao de bi ton thuong nhat trong nao, te bao than kinh CA1 cua hoi hai ma, bi ton thuong nghiem trong chi trong 10 phut neu khong co oxy.  Tuy nhien, cac te bao bi thuong khong thuc su chet cho đen vai gio sau khi hoi suc.  Cai chet cham tre nay co the đuoc ngan chan in vitro bang mot phuong phap đieu tri bang thuoc đon gian ngay ca sau 20 phut ma khong can oxy.  Trong cac khu vuc khac cua nao, cac te bao than kinh cua con nguoi kha thi đa đuoc phuc hoi va phat trien trong vai gio nuoi cay sau khi chet lam sang.  Suy nao sau khi chet lam sang đuoc biet đen la do mot loat cac qua trinh phuc tap goi la chan thuong tai tuoi mau xay ra sau khi tuan hoan mau đa đuoc phuc hoi, đac biet la cac qua trinh can thiep vao luu thong mau trong giai đoan phuc hoi.  Kiem soat cac qua trinh nay la chu đe cua nghien cuu hien nay.
Nam 1990, phong thi nghiem tien phong hoi suc Peter Safar đa phat hien ra rang viec giam nhiet đo co the xuong 3 đo C sau khi khoi đong lai tuan hoan mau co the tang gap đoi thoi gian hoi phuc sau khi chet lam sang ma khong bi ton thuong nao tu 5 phut đen 10 phut.  Ky thuat ha than nhiet co y nay đang bat đau đuoc su dung trong y hoc khan cap.  Su ket hop cua giam nhiet đo co the nhe, giam nong đo te bao mau va tang huyet ap sau khi hoi suc đa đuoc tim thay đac biet hieu qua cho phep phuc hoi cho sau 12 phut chet lam sang o nhiet đo co the binh thuong ma thuc te khong co chan thuong nao.  Viec bo sung mot phac đo đieu tri bang thuoc đa đuoc bao cao cho phep phuc hoi cho sau 16 phut chet lam sang o nhiet đo co the binh thuong ma khong co ton thuong nao keo dai. Rieng đieu tri lam mat đa cho phep phuc hoi sau 17 phut chet lam sang o nhiet đo binh thuong, nhung voi chan thuong nao.
Trong đieu kien phong thi nghiem o nhiet đo co the binh thuong, thoi gian chet lam sang lau nhat cua mot con meo (sau khi ngung tuan hoan hoan toan) song sot voi su tro lai cuoi cung cua chuc nang nao la mot gio.


Ha than nhiet khi chet lam sang Giam nhiet đo co the, hoac ha than nhiet tri lieu, trong khi chet lam sang lam cham toc đo tich luy chan thuong va keo dai thoi gian ma cai chet lam sang co the song sot.  Viec giam ty le thuong tat co the đuoc xap xi theo quy tac Q10, trong đo neu ro rang toc đo phan ung hoa sinh giam hai lan cho moi lan giam 10 °C.  Ket qua la, đoi khi con nguoi co the song sot sau thoi gian chet lam sang vuot qua mot gio o nhiet đo duoi 20 °C. Tien luong đuoc cai thien neu tu vong lam sang la do ha than nhiet hon la xay ra truoc đo; vao nam 1999, Anna Bagenholm, mot phu nu 29 tuoi nguoi Thuy Đien đa mat 80 phut bi mac ket trong bang va song sot voi su hoi phuc gan nhu hoan toan tu nhiet đo loi co the 13.7 đo C.  Nguoi ta noi trong y hoc khan cap rang "khong ai chet cho đen khi ho am ap va chet".  Trong cac nghien cuu tren đong vat, chung co the song sot đen ba gio chet lam sang o nhiet đo gan 0 °C.


Ho tro su song trong khi chet lam sang Muc đich cua hoi suc tim phoi (CPR) trong khi ngung tim la ly tuong đao nguoc tinh trang chet lam sang bang cach phuc hoi luu thong mau va tho.  Tuy nhien, co su khac biet lon ve hieu qua cua CPR cho muc đich nay.  Huyet ap rat thap trong CPR thu cong, dan đen chi keo dai thoi gian song trung binh muoi phut.  Tuy nhien, co nhung truong hop benh nhan tinh lai trong CPR trong khi van bi ngung tim hoan toan.  Trong truong hop khong theo doi chuc nang nao hoac viec tro lai y thuc, tinh trang than kinh cua benh nhan trai qua CPR ve ban chat la khong chac chan.  Đo la mot noi nao đo giua trang thai chet lam sang va trang thai hoat đong binh thuong.
Benh nhan đuoc ho tro boi cac phuong phap chac chan duy tri đu luu thong mau va oxy đe duy tri su song trong khi ngung tim va tho, chang han nhu phau thuat tim phoi, khong đuoc coi la chet lam sang.  Tat ca cac bo phan cua co the ngoai tru tim va phoi tiep tuc hoat đong binh thuong.  Tu vong lam sang chi xay ra neu may moc cung cap ho tro tuan hoan duy nhat bi tat, khien benh nhan trong tinh trang ngung luu thong mau.


Tham khao