Bo nho chi đoc (ROM) la mot loai bo nho khong thay đoi đuoc su dung trong may tinh va cac thiet bi đien tu khac. Du lieu đuoc luu tru trong ROM khong the đuoc sua đoi bang đien tu sau khi san xuat. Bo nho chi đoc huu ich cho viec luu tru phan mem hiem khi thay đoi trong suot vong đoi cua he thong, đoi khi đuoc goi la phan sun (firmware). Cac ung dung phan mem cho cac thiet bi lap trinh co the đuoc phan phoi duoi dang cac hop muc bo tro co chua bo nho chi đoc (bang tro choi video game).
Bo nho chi đoc co the lap trinh xoa đuoc (EPROM) va bo nho chi đoc co the lap trinh xoa đuoc bang đien (EEPROM) co the đuoc xoa va lap trinh lai, nhung thong thuong chi co the đuoc thuc hien o toc đo tuong đoi cham, co the can thiet bi đac biet đe thuc hien, va chi co the mot sua đoi so lan nhat đinh.
Thuat ngu "ROM" đoi khi đuoc su dung đe chi mot thiet bi ROM co chua phan mem hoac mot tep co phan mem đuoc luu tru trong EEPROM hoac Flash Memory. Vi du: nguoi dung sua đoi he đieu hanh Android goi cac tep chua he đieu hanh đa sua đoi la "ROM tuy chinh" (Custom ROM).


Cac loai ROM ROM su dung đe luu tru chuong trinh BIOS.
Moi chuong trinh đuoc luu tru co the su dung mot dang luu tru co đinh tren ROM (nghia la du lieu cua no khong bi mat khi bi ngat nguon) đe luu tru chuong trinh ban đau khoi chay khi may tinh đuoc bat hoac bat đau thuc thi (mot qua trinh đuoc goi la bootstrapping, thuong đuoc viet tat la "booting" hoac "booting up").
Cac dang bo nho chi đoc đuoc su dung lam bo luu tru khong mat du lieu cho cac chuong trinh trong hau het cac may tinh, chang han nhu ENIAC tu nam 1948. Bo nho chi đoc thuc hien no đon gian hon vi no chi can mot co che đe đoc cac gia tri đuoc luu tru, va khong thay đoi chung, va do đo co the đuoc thuc hien voi cac thiet bi đien tu tho (xem cac vi du lich su ben duoi). Voi su ra đoi cua cac mach tich hop vao nhung nam 1960, ca ROM va RAM co the thay đoi đa đuoc trien khai duoi dang cac mang bong ban dan trong chip silicon; tuy nhien, mot o nho ROM co the đuoc san xuat bang cach su dung it bong ban dan hon mot o nho SRAM. Do đo, ROM co the đuoc san xuat voi chi phi thap hon so voi RAM trong nhieu nam.
Hau het cac may tinh gia đinh cua nhung nam 1980 đa luu tru mot trinh thong dich BASIC hoac he đieu hanh trong ROM vi cac hinh thuc luu tru khong mat du lieu khac nhu o đia tu la qua ton kem. Vi du, Commodore 64 bao gom 64 KB RAM va 20 KB ROM chua trinh thong dich BASIC va "kernel" (hat nhan) cua he đieu hanh. Cac may tinh gia đinh hoac van phong sau nay nhu IBM PC XT thuong bao gom cac o đia tu va dung luong RAM lon hon, cho phep chung tai he đieu hanh tu o cung vao RAM, chi con mot chuong trinh khoi đong phan cung toi thieu trong ROM (đuoc goi la BIOS trong cac may tinh tuong thich IBM). Co che nay cho phep chay cac he đieu hanh phuc tap hon va de dang nang cap hon.
Trong cac PC hien đai, "ROM" (hoac flash) đuoc su dung đe luu tru phan cung khoi đong (firmware) co ban cho bo xu ly chinh, cung nhu cac phan firmware khac nhau can thiet đe đieu khien cac thiet bi đoc lap nhu card đo hoa, đia cung, o đia DVD, man hinh, v.v.. trong he thong. Ngay nay, nhieu bo nho "chi đoc" nay - đac biet la BIOS - thuong đuoc thay the bang bo nho Flash (xem ben duoi), đe cho phep lap trinh lai khi can nang cap firmware. Tuy nhien, cac he thong phu đon gian (chang han nhu ban phim hoac mot so bo đieu khien giao tiep trong cac mach tich hop tren bo mach chinh chang han) co the su dung ROM (lap trinh mot lan).
ROM va cac cong nghe ke thua nhu flash la pho bien trong cac he thong nhung. Chung co trong moi thu, tu robot cong nghiep đen thiet bi gia dung, đien tu tieu dung va IoT internet van vat (may nghe nhac MP3, hop giai ma set-top-box, v.v.) tat ca đeu đuoc thiet ke cho cac chuc nang cu the, nhung dua tren bo vi xu ly đa nang. Voi phan mem thuong đuoc ket hop chat che voi phan cung, cac thay đoi chuong trinh hiem khi can thiet trong cac thiet bi đo (thuong khong trang bi o cung vi ly do chi phi, kich thuoc hoac muc tieu thu đien nang). Ke tu nam 2008, hau het cac san pham đeu su dung Flash thay vi ROM va nhieu san pham cung cap mot so cong đe ket noi voi PC cho phan sun (firmware) cap nhat; vi du, trinh phat am thanh ky thuat so co the đuoc cap nhat đe ho tro đinh dang tep moi. Mot so nguoi co so thich đa tan dung su linh hoat nay đe lap trinh lai cac san pham tieu dung cho muc đich moi; vi du, cac du an iPodLinux va OpenWrt đa cho phep nguoi dung chay cac ban phan phoi Linux đay đu tinh nang tren may nghe nhac MP3 va bo đinh tuyen khong day cua ho.
ROM cung huu ich cho viec luu tru du lieu mat ma, vi no khien chung kho thay đoi, đieu nay co the đuoc su dung đe tang cuong bao mat thong tin.


Su dung đe luu tru du lieu Vi ROM khong the đuoc sua đoi (hoac kho sua đoi), nen no chi phu hop đe luu tru du lieu ma du kien ​​se khong can sua đoi nhieu trong suot vong đoi cua thiet bi. Cuoi cung, ROM đa đuoc su dung trong nhieu may tinh đe luu tru cac bang tra cuu đe đanh gia cac ham toan hoc va logic (vi du: mot đon vi dau phay đong co the lap bang ham sin đe tao đieu kien tinh toan nhanh hon). Đieu nay đac biet hieu qua voi CPU cham va ROM re hon so voi RAM.
Đang chu y, bo xu ly hinh anh man hinh cua cac may tinh ban đau luu tru cac bang ky tu phong chu bitmap trong ROM. Đieu nay thuong co nghia la phong chu hien thi van ban khong the thay đoi tuong tac. Đay la truong hop cho ca bo đieu hop CGA va MDA co san voi IBM PC XT.
Viec su dung ROM đe luu tru mot luong nho du lieu nhu vay đa bien mat gan nhu hoan toan trong cac may tinh đa nang hien đai. Tuy nhien, Flash ROM đa đam nhan vai tro moi la phuong tien đe luu tru hang loat hoac luu tru thu cap cac tep.

PROM (Programmable Read-Only Memory) hay Mask ROM: Bo nho chi đoc co the lap trinh (PROM) hoac ROM lap trinh mot lan (OTP), co the đuoc ghi vao hoac lap trinh lai thong qua mot thiet bi đac biet goi la lap trinh PROM. Thong thuong, thiet bi nay su dung đien ap cao đe pha huy vinh vien hoac tao cac lien ket ben trong (cau chi hoac antifuses) trong chip. Do đo, mot PROM chi co the đuoc lap trinh mot lan.

EPROM (Erasable Programmable Read-Only Memory): Bo nho chi đoc co the lap trinh lai (EPROM) bang cach tiep xuc voi anh sang cuc tim manh(thuong trong 10 phut hoac lau hon), sau đo viet lai voi quy trinh can đien ap cao hon thong thuong. Tiep xuc nhieu lan voi tia UV cuoi cung se lam hao mon EPROM, nhung đo ben cua hau het cac chip EPROM đeu đat 1000 chu ky xoa va lap trinh lai. Cac chip EPROM thuong co the đuoc phan biet boi "cua so" cho phep anh sang UV đi vao. Sau khi lap trinh, cua so thuong đuoc phu nhan bao ve đe ngan viec xoa do vo tinh. Mot so chip EPROM đuoc lap trinh tai nha may truoc khi chung đuoc đong goi va khong bao gom cua so.
EAROM (Electrically Alterable Read-Only Memory): Bo nho chi đoc co the thay đoi bang đien (EAROM) la mot loai EEPROM co the đuoc sua đoi mot bit moi lan. Viet lai la mot qua trinh rat cham va can đien ap cao hon (thuong la khoang 12 V) so voi đien ap su dung đe đoc du lieu. EAROM danh cho cac ung dung yeu cau thay đoi khong thuong xuyen va chi thay đoi mot phan. EAROM co the đuoc su dung lam bo luu tru khong mat du lieu cho thong tin thiet lap he thong quan trong; trong nhieu ung dung, EAROM đa đuoc thay the bang RAM-CMOS đuoc cung cap boi nguon đien chinh va đuoc sao luu bang pin lithium.
EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory): Bo nho chi đoc co the lap trinh đuoc bang đien tu (EEPROM) dua tren cau truc ban dan tuong tu EPROM, nhung cho phep xoa toan bo noi dung cua no, sau đo viet lai bang đien, va chung khong bi xoa khoi may tinh khi mat đien (may tinh nhung trong may anh, may nghe nhac MP3, v.v.). Viet hoac flash EEPROM cham hon nhieu (mili giay tren bit) so voi đoc tu ROM hoac ghi vao RAM (nano giay trong ca hai truong hop).
Mot dang pho bien hien dung la Bo nho flash, goi đon gian la Flash, dung voi ca tu cach EEPROM lan trong O USB flash.


Xem them RAM
Bo nho flash
CD-ROM


Tham khao Lien ket ngoai