Old Tjikkol la mot cay Van sam Na Uy đa song 9.550 nam, nam tren nui Fulufjallet cua tinh Dalarna, Thuy Đien. Old Tjikko ban đau noi tieng la "cay song lau nhat the gioi". Tuy nhien, Old Tjikko la mot cay vo tinh đa tai sinh than, canh va re moi qua hang thien nien ky chu khong phai la mot cay rieng le co tuoi đoi cao. Do đo, Old Tjikko chi đuoc cong nhan la loai van sam song lau đoi nhat va la mot trong nhung cay vo tinh lau đoi nhat đuoc biet đen.
Tuoi cua cay đuoc xac đinh bang phuong phap xac đinh nien đai carbon vat lieu thuc vat phu hop ve mat di truyen, đuoc thu thap tu duoi goc cay, vi phuong phap xac đinh nien đai thu moc khong thuc thi đuoc đoi voi cay vo tinh. Ban than than cay đuoc uoc tinh chi moi vai the ky, nhung cay đa ton tai lau hon nua nho mot qua trinh đuoc goi la chiet (khi mot nhanh tiep xuc voi mat đat, no se moc re moi) hoac nhan ban sinh duong (khi than cay chet nhung he thong re van con song, no co the moc ra mot than cay moi).


Kham pha va mo ta chi tiet He thong re cua Old Tjikko đuoc uoc tinh &00000000000095670000009.567 nam tuoi, khien no tro thanh cay van sam Na Uy lau đoi nhat đuoc biet đen tren the gioi. No cao 5 met (16 ft) nam tren nui Fulufjallet cua tinh Dalarna o Thuy Đien. Trong nhieu thien nien ky, cay xuat hien duoi dang mot bui cay coi coc (con đuoc goi la he tang krummholz) do su khac nghiet cua moi truong song. Suot thoi ky nong len toan cau cua the ky 20, cay đa nay mam thanh mot cay binh thuong. Đoi vo chong đa phat hien ra cai cay, Leif Kullman (Giao su Đia ly Vat ly tai Đai hoc Umea) va Lisa Oberg (nha khoa hoc ve cay co bang tien si sinh hoc va sinh thai hoc tai Đai hoc Mittuniversitetet) cho rang su phat trien vuot bac nay la do su am len toan cau va ho đat cho cay biet danh la "Old Tjikko" theo ten con cho đa chet cua ho.
Cay ton tai đuoc lau nhu vay la do nhan ban sinh duong. Cay nhin trong tuong đoi tre, nhung no la mot phan cua he thong re gia coi hon co nien đai hang thien nien ky. Than cay co the chet đi va moc lai nhieu lan nhung he thong re cua cay van nguyen ven va lan luot moc len than cay khac. Than cay co the chi song đuoc khoang sau tram nam, khi mot than cay chet đi, mot than cay khac se moc lai vao vi tri cua no. Ngoai ra, vao moi mua đong, tuyet day co the đe cac canh thap cua cay xuong mat đat, noi chung ben re va song sot đe phat trien tro lai vao nam sau trong mot qua trinh đuoc goi la chiet. Chiet xay ra khi nhanh cua cay tiep xuc voi mat đat va re moi moc ra tu điem tiep xuc. Cac loai cay khac nhu hong sam va tuyet tung khong lo đuoc biet la sinh san bang cach chiet. Tuoi cua cay đuoc xac đinh bang phuong phap đinh tuoi bang carbon-14 he thong re, trong đo tim thay cac re co nien đai 375, 5.660, 9.000 va 9.550 nam truoc. Viec xac đinh nien đai bang carbon khong đu chinh xac đe xac đinh chinh xac nam cay nay mam tu hat; tuy nhien, uoc tinh đo tuoi cay đuoc cho la đa nay mam vao khoang nam 7550 truoc Cong nguyen. Đe so sanh, viec phat minh ra chu viet (va do đo, su khoi đau cua viec ghi chep lich su) đa khong xay ra cho đen khoang nam 4000 truoc Cong nguyen. Cac nha nghien cuu đa tim thay mot cum khoang 20 cay van sam trong cung mot khu vuc, tat ca đeu đa hon tam thien nien ky.
Tuoi uoc tinh cua Old Tjikko gan voi muc toi đa co the cho khu vuc nay, vi dai bang Fenno-Scandian tan dan trong ky bang ha cuoi cung chi giai phong nui Fulufjallet khoang muoi thien nien ky truoc.
Cac co quan bao ton thien nhien đa can nhac viec dung mot hang rao xung quanh cai cay đe bao ve no khoi nhung ke pha hoai hoac nhung ke san lung chien loi pham.


Tham khao = Sach =
Amy-Jane Beer (2002). A Tree a Day: 365 of the World's Most Majestic Trees. Chronicle Books.


Lien ket ngoai Parkar, Linda (ngay 8 thang 12 nam 2018). "10 Oldest Trees in the World". TripYoda - Travel Guide. Ban goc luu tru ngay 3 thang 8 nam 2020. Truy cap ngay 23 thang 7 nam 2023.