Olympic Toan hoc Quoc te (tieng Anh: International Mathematical Olympiad, thuong đuoc viet tat la IMO) la mot ki thi Toan hoc cap quoc te hang nam danh cho hoc sinh trung hoc pho thong.


Lich su Ki thi IMO đau tien đuoc to chuc tai Rumani nam 1959 voi su tham gia cua 7 quoc gia Đong Au la chu nha Rumani, Bulgaria, Tiep Khac, Đong Đuc, Hungary, Ba Lan va Lien Xo. Trong giai đoan đau, IMO chu yeu la cuoc thi cua cac quoc gia thuoc he thong xa hoi chu nghia va đia điem to chuc cung chi trong pham vi cac nuoc Đong Au. Bat đau tu thap nien 1970, so luong cac đoan tham gia bat đau tang len nhanh chong va IMO thuc su tro thanh mot ki thi quoc te ve Toan danh cho hoc sinh.
Cho đen nay ki thi đuoc to chuc lien tuc hang nam, tru duy nhat nam 1980. Ki IMO co so luong đoan tham gia đong đao nhat tinh đen IMO 2011 chinh la ki IMO 2011 to chuc tai Amsterdam, Ha Lan voi 101 đoan tham du.
Moi đoan tham du đuoc phep co toi đa 6 thi sinh, mot truong đoan, mot pho đoan va cac quan sat vien. Theo quy đinh, thi sinh tham gia phai duoi 20 tuoi va trinh đo khong đuoc vuot qua cap trung hoc pho thong (high school trong tieng Anh, hay lycee trong tieng Phap), vi vay mot thi sinh co the tham gia toi 5 hoac 6 ki IMO, rieng voi Viet Nam do quy đinh cua viec chon đoi tuyen, mot thi sinh chi tham du đuoc nhieu nhat la hai ki.
Vao thang 1 nam 2011, Google đong gop 1 trieu Euro cho to chuc Olympic Toan hoc Quoc te. Su đong gop đa giup to chuc nay chi tra cho 5 su kien toan cau tiep theo (2011–2015).


Quy che thi Moi bai thi IMO bao gom 6 bai toan, moi bai tuong đuong toi đa la 7 điem, co nghia la thi sinh co the đat toi đa 42 điem cho 6 bai. 6 bai toan nay se đuoc giai trong 2 ngay lien tiep, moi ngay thi sinh giai 3 bai trong thoi gian 270 phut.
Cac bai toan đuoc lua chon trong cac van đe toan hoc so cap, bao gom 4 linh vuc hinh hoc, so hoc, đai so va to hop. Bat đau tu thang 3 hang nam, cac nuoc tham gia thi đuoc đe nghi gui cac đe thi ma ho lua chon đen nuoc chu nha, sau đo mot ban lua chon đe thi cua nuoc chu nha se lap ra mot danh sach cac bai toan rut gon bao gom nhung bai hay nhat, khong trung lap đe thi IMO cac nam truoc hoac ki thi quoc gia cua cac nuoc tham gia, khong đoi hoi kien thuc toan cao cap, khong qua kho hoac qua de nhung yeu cau đuoc thi sinh phai van dung het kha nang suy luan va kien thuc toan đuoc hoc. Mot vai ngay truoc ki thi, cac truong đoan se bo phieu lua chon 6 bai chinh thuc, chinh ho cung se la nguoi dich đe thi sang tieng nuoc minh đe thi sinh co the giai toan bang tieng me đe, sau đo cac vi truong đoan se đuoc cach ly hoan toan voi cac thi sinh đe tranh gian lan.
Bai thi cua thi sinh se đuoc ban giam khao va truong đoan cua thi sinh đo cham song song, sau đo hai ben se hoi y đe đua ra ket qua cuoi cung. Giam khao va truong đoan đeu co the phan bien cach cham cua nhau đe điem bai thi đat đuoc la chinh xac nhat. Neu hai ben khong the đi toi đong thuan thi nguoi quyet đinh se la truong ban giam khao va giai phap cuoi cung la tat ca cac truong đoan bo phieu. Rieng bai thi cua thi sinh nuoc chu nha se do giam khao đen tu cac nuoc co đe thi đuoc chon cham.


Giai thuong Tai IMO viec xet giai chi la cho ca nhan tung thi sinh tham gia thi, con viec xep hang thanh tich cac đoan đeu do cac nuoc tham gia tu tinh toan va khong co y nghia chinh thuc.
Giai thuong cua IMO bao gom huy chuong vang, huy chuong bac va huy chuong đong đuoc trao theo điem tong cong ma thi sinh đat đuoc. So thi sinh đuoc trao huy chuong la khoang mot nua tong so thi sinh, điem đe phan loai huy chuong se theo nguyen tac ti le thi sinh đat huy chuong vang, bac, đong se la 1:2:3. Cac thi sinh khong gianh đuoc huy chuong nhung giai đuoc tron ven it nhat 1 bai (7/7 điem) se đuoc trao bang danh du.
Ngoai ra, ban to chuc IMO con co the trao cac giai thuong đac biet cho cach giai cuc ki sang tao hoac tong quat hoa van đe neu ra trong bai toan. Giai nay pho bien trong thap nien 1980 nhung gan đay it đuoc trao hon, lan cuoi cung giai thuong đac biet đuoc trao la nam 2005. Thi sinh đoan Viet Nam tung đat giai thuong nay la Le Ba Khanh Trinh tai IMO 1979.


Danh sach cac ki thi Olympic Toan hoc Quoc te Thong ke lien quan Đoan đat thanh tich tot nhat trong mot ki IMO la đoan Hoa Ky tai IMO 1994, ca sau thanh vien cua đoan nay đeu gianh huy chuong vang voi so điem tuyet đoi 42/42. Tinh chung tat ca cac ki IMO thi đoan co thanh tich tot nhat la đoan Trung Quoc, trong 22 lan tham gia đoan nay đa đung đau toan đoan 13 lan trong đo co toi 8 lan ca sau thi sinh Trung Quoc gianh huy chuong vang (IMO cac nam 1992, 1993, 1997, 2000, 2001, 2002, 2004 va 2006). Thu tu 10 đoan co thanh tich tot nhat la:

Cho đen nay đa co hai thi sinh tung 4 lan gianh huy chuong vang IMO. Nguoi đau tien đat đuoc thanh tich nay la Reid Barton (đoan Hoa Ky), Barton gianh huy chuong vang tai cac ki IMO 1998 (32 điem), 1999 (34 điem), 2000 (39 điem) va 2001 (42/42 điem). Thi sinh thu hai la Christian Reiher (đoan Đuc) voi cac huy chuong vang tai IMO 2000 (31 điem), 2001 (32 điem), 2002 (36 điem) va 2003 (36 điem). Ngoai ra Reiher con gianh them mot huy chuong đong tai IMO 1999 (15 điem), qua đo tro thanh nguoi co thanh tich cao nhat trong tat ca cac ki IMO tinh đen nay.
Ciprian Manolescu (đoan Rumani) la thi sinh gianh nhieu điem tuyet đoi (42/42) nhat trong lich su IMO. Trong ca ba lan tham du IMO vao cac nam 1995, 1996 va 1997, Manolescu đeu gianh huy chuong vang voi so điem tuyet đoi.
Eugenia Malinnikova (đoan Lien Xo) la thi sinh nu co thanh tich cao nhat voi ba huy chuong vang tai cac IMO 1989 (41 điem), 1990 (42 điem) va 1991 (42 điem), tuc la chi kem duy nhat 1 điem so voi thanh tich cua Manolescu.
Terence Tao (đoan Uc) bat đau tham gia thi IMO khi moi 11 tuoi vao nam 1986. Đen ki IMO 1988, Tao gianh huy chuong vang nam 13 tuoi va tro thanh thi sinh tre nhat tung gianh huy chuong vang tai IMO.
Oleg Gol'berg (đoan Nga va My) la thi sinh duy nhat trong lich su IMO tung gianh huy chuong vang voi tu cach la thanh vien hai đoi tuyen khac nhau, hai huy chuong vang voi đoan Nga tai IMO 2002 (36 điem), 2003 (38 điem) va mot voi đoan My tai IMO 2004 (40 điem).


Cac nha khoa hoc noi tieng tung la thi sinh IMO Tinh cho đen nam 2020, đa co tong cong 13 nguoi tung la thi sinh thi IMO đa gianh đuoc giai thuong Toan hoc noi tieng bac nhat the gioi, Giai Fields. Danh sach cu the nhu sau:

(Ghi chu: HCV, HCB, HCĐ lan luot la huy chuong vang, huy chuong bac va huy chuong đong)

Grigory Margulis đa gianh huy chuong bac tai IMO 1962 trong thanh phan đoan Lien Xo. Ong đuoc trao Giai Fields nam 1978, sau đo la Giai Wolf nam 2005. Margulis la mot trong so it oi bay nha toan hoc tren the gioi co đuoc ca hai giai thuong nay.
Grigori Perelman đa đat điem tuyet đoi 42/42 va gianh huy chuong vang tai IMO 1982 trong thanh phan đoan Lien Xo. Nam 2006, ong đuoc trao Giai Fields vi đa giai quyet đuoc Gia thuyet Poincare, mot trong nhung van đe toan hoc lon nhat cua the ki 20 đuoc Henri Poincare đe ra tu nam 1904. Bai toan nay la mot trong sau bai toan đuoc Vien Toan hoc Clay đat giai 1 trieu USD cho bat ky ai giai đuoc.
Terence Tao gianh huy chuong vang IMO 1988 trong thanh phan đoan Uc khi moi 13 tuoi. Cho đen nay đay van la thi sinh tre nhat tung gianh huy chuong vang trong mot ki IMO. Tao đuoc bo nhiem lam giao su Đai hoc California tai Los Angeles (UCLA) khi moi 24 tuoi va đuoc đanh gia la "Mozart cua toan hoc the gioi". Terence Tao đuoc trao Giai Fields nam 2006 cung voi Perelman.
Ngo Bao Chau, giao su tre nhat Viet Nam, tung hai lan đoat huy chuong vang IMO tai Uc (1988) va Cong hoa Lien bang Đuc (1989). Ngo Bao Chau noi tieng voi thanh cong trong viec chung minh Bo đe co ban Langlands, cong trinh nghien cuu đa giup ong nhan Giai Fields nam 2010.
Maryam Mirzakhani la thi sinh tung gianh huy chuong vang IMO trong cac nam 1994 va 1995. Ba nhan giai thuong Fields vao nam 2014 va tro thanh nha toan hoc nu đau tien trong lich su gianh đuoc giai thuong nay.


Xem them Viet Nam tai Olympic Toan hoc Quoc te
Ky thi chon hoc sinh gioi quoc gia lop 12 trung hoc pho thong Viet Nam
Bang tong sap huy chuong Olympic Toan hoc Quoc te moi thoi đai


Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua IMO
Trang web ve cac ki thi Olympic quoc te