Spaghetti (tieng Y: [spaˈɡetti]) la mot loai pasta dai, mong, đac, hinh tru. No la mot thuc pham thiet yeu cua am thuc Y truyen thong. Giong nhu cac loai mi ong khac, mi spaghetti đuoc lam tu lua my xay, nuoc, đoi khi đuoc bo sung them vitamin va khoang chat. Spaghetti cua Y thuong đuoc lam tu semolina lua my cung. Thong thuong mi ong co mau trang do su dung bot mi tinh che, nhung co the them bot mi nguyen cam. Spaghettoni la mot dang mi spaghetti day hon, trong khispaghettini la dang mong hon. Capellini la mot loai mi spaghetti rat mong, đoi khi đuoc goi thong tuc la "mi ong toc thien than".
Ban đau, mi spaghetti đac biet dai, nhung chieu dai ngan hon đa tro nen pho bien trong nua sau cua the ky 20 va hien nay no pho bien nhat o đo dai 25–30 cm (10–12 in). Nhieu mon pasta dishes dua tren no va no thuong đuoc an kem voi tuong ca chua, thit hoac rau.


Tu nguyen Spaghetti la so nhieu cua tu spaghetto trong tieng Y, la dang rut gon cua spago, co nghia la 'soi mong' hoac 'quanh co'.


Lich su ra đoi Ghi chep đau tien ve mi ong đen tu Talmud vao the ky thu 5 sau Cong nguyen va đe cap đen mi ong kho co the đuoc nau chin bang cach luoc, co the mang đi thuan tien. Mot so nha su hoc cho rang nguoi A Rap đa gioi thieu mi ong đen chau Au trong mot cuoc chinh phuc Sicily. O phuong Tay, lan đau tien no co the đuoc che tac thanh cac dang dai va mong o Sicily vao khoang the ky 12, nhu Tabula Rogeriana cua Muhammad al-Idrisi đa chung thuc, tuong thuat mot so truyen thong ve vuong quoc Sicilia.
Su pho bien cua mi Y lan rong khap nuoc Y sau khi cac nha may san xuat mi Y đuoc thanh lap vao the ky 19, tao đieu kien cho viec san xuat hang loat cho thi truong Y.
Tai Hoa Ky vao khoang cuoi the ky 19, mi Y đuoc phuc vu trong cac nha hang voi ten goi Spaghetti Italienne (co the bao gom mi đuoc nau qua al dente, va nuoc sot ca chua nhe co huong vi cac loai gia vi va rau de tim thay nhu đinh huong, la nguyet que va toi) va mai cho đen nhieu thap ky sau, no moi đuoc che bien pho bien voi kinh gioi hoac hung que.


Nguyen lieu Spaghetti đuoc lam tu hat xay (bot mi) va nuoc. Spaghetti lam tu lua mi nguyen hat va ngu coc cung co san.


San xuat = Spaghetti tuoi =

O muc đon gian nhat, mi spaghetti gia co the đuoc tao thanh chi bang mot cay lan va mot con dao. May lam mi ong tai nha giup đon gian hoa qua trinh can va cat đong đeu hon. Mac du, tat nhien, cac tam cat tao ra mi ong co mat cat ngang hinh chu nhat chu khong phai hinh tru va ket qua la mot bien the cua fettuccine. Mot so may lam mi ong co phan đinh kem mi spaghetti voi cac lo tron đe đun mi spaghetti hoac cac con lan hinh tru tao thanh soi mi hinh tru.
Spaghetti co the đuoc lam bang tay bang cach lan mot vien bot tren be mat đe tao thanh hinh xuc xich dai. Cac đau cua xuc xich đuoc keo ra đe tao thanh mot xuc xich mong dai. Cac đau đuoc noi lai voi nhau va vong lap đuoc keo đe tao thanh hai chiec xuc xich dai. Qua trinh nay đuoc lap lai cho đen khi mi đu mong. Cac num mi o moi đau bi cat roi đe lai nhieu soi co the treo len cho kho.
Spaghetti tuoi thuong đuoc nau trong vong vai gio sau khi hinh thanh. Cac phien ban thuong mai cua mi spaghetti tuoi đuoc san xuat.


= Spaghetti kho =
Phan lon spaghetti kho đuoc san xuat tai cac nha may su dung may đun truc vit. Mac du ve co ban la đon gian, quy trinh nay đoi hoi su chu y đen tung chi tiet đe đam bao rang qua trinh tron va nhao cac nguyen lieu tao ra mot hon hop đong nhat, khong co bot khi. Cac khuon tao hinh phai đuoc lam mat bang nuoc đe tranh lam hong mi ong do qua nong. Qua trinh say mi spaghetti moi hinh thanh phai đuoc kiem soat can than đe tranh cac soi dinh vao nhau va đe đu đo am đe mi khong qua gion. Bao bi đe bao ve va trung bay đa phat trien tu goi giay đen tui va hop nhua.


Chuan bi Mi spaghetti tuoi hoac kho đuoc nau trong mot noi lon co muoi, nuoc soi va sau đo đe rao nuoc trong ro (tieng Y: scolapasta).
O Y, mi spaghetti thuong đuoc nau voi al dente (tieng Y co nghia la "đen tan rang"), chin hoan toan nhung van chac khi can. No cung co the đuoc nau chin đe mem hon.
Spaghettoni la mi spaghetti day hon, mat nhieu thoi gian hon đe nau. Spaghettini la mot hinh thuc mong hon, mat it thoi gian hon đe nau an. Capellini la mot dang my spaghetti rat mong (no con đuoc goi la "mi soi toc thien than" hoac "mi soi toc thien than") nau rat nhanh.
Cac đo dung đuoc su dung trong qua trinh chuan bi mi spaghetti bao gom muong mi spaghetti va kep gap mi spaghetti.


Phuc vu = Am thuc Y =


= Am thuc quoc te =


= Cac mon spaghetti =

Spaghetti aglio e olio – ("mi ong voi toi va dau" trong tieng Y), mot mon mi Y truyen thong đen tu Napoli.
Spaghetti alla puttanesca – (nghia đen la "kieu mi Y" trong tieng Y), mot mon mi Y hoi man, co vi hoi man đuoc phat minh vao giua the ky 20. Cac thanh phan đac trung cua am thuc mien Nam nuoc Y: ca chua, dau o liu, o liu, nu bach hoa va toi.
Spaghetti alla Nerano – tu lang Nerano, gan Napoli. Voi bi xanh chien va mot bien the đia phuong cua provolone.
Spaghetti alle vongole – Tieng Y co nghia la "my spaghetti voi ngheu", no rat pho bien khap nuoc Y, đac biet la cac khu vuc trung tam cua no, bao gom Rome va xa hon ve phia nam o Campania (noi no la mot phan cua am thuc Napoli truyen thong).
Spaghetti voi thit vien – mot mon an My goc Y thuong bao gom mi Y, sot ca chua va thit vien.
Spaghetti Bolognese – mi Y voi Ragu (thit bo bam va sot ca chua).


Tieu thu Đen nam 1955, luong tieu thu mi spaghetti hang nam o Y tang gap đoi tu 14 kilogam (31 lb) mot nguoi truoc The chien II len đen 28 kilogam (62 pound). Vao nam đo, Y đa san xuat 1.432.990 tan mi spaghetti, trong đo 74.000 la xuat khau, va co nang luc san xuat la 3 trieu tan.


Dinh duong Mi ong cung cap carbohydrat, cung voi mot so protein, sat, chat xo, kali va vitamin B. Mi ong che bien voi ngu coc lua mi nguyen hat cung cap nhieu chat xo hon hon la đuoc chuan bi voi bot mi.


Ky luc Ky luc the gioi ve bat mi spaghetti lon nhat đuoc thiet lap vao thang 3 nam 2009 va đuoc thiet lap lai vao thang 3 nam 2010 khi mot nha hang Buca di Beppo o Garden Grove, California, lap đay mot be boi voi hon 6.250 kg (13.780 lb) pasta.


Trong van hoa đai chung Thuat ngu Spaghetti Western đa đuoc su dung boi cac nha phe binh My va nhung nguoi o cac quoc gia khac vi hau het phim Vien Tay đuoc san xuat o chau Au đeu đuoc san xuat va đao dien boi nguoi Y.
Chuong trinh truyen hinh BBC Panorama gioi thieu mot chuong trinh choi kham ve vu thu hoach mi ong o Thuy Si vao ngay Ca Thang Tu nam 1957.
Ma Spaghetti co nghia la ma viet do.


Tham khao Lien ket ngoai Mi Y (Spaghetti) Luu tru ngay 27 thang 12 nam 2009 tai Wayback Machine provides Pizza, Pasta & other Italian foods in Hanoi.
An article about pasta Luu tru ngay 16 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine contains detail about date of spaghetti in Italy
How to cook pasta with step-by-step pictures
How to eat spaghetti "properly" with a fork
Mi y hai san xot kem
Nguon goc cua mi Y bao Tiep thi & Gia đinh