Cu (tieng Anhː tuber) la mot dang cau truc phinh to đuoc su dung lam co quan du tru chat dinh duong o mot so cay, phan lon la than hoac re. Cu giup cay song lau nam co đu nang luong va chat dinh duong, đong thoi la phuong tien sinh san vo tinh.
Than cu bieu hien duoi dang than re day len (than ngam) hoac than bo lan hay than bo (tieng Anhː stolon) (ket noi theo chieu ngang giua cac co quan); vi du bao gom khoai tay va khoai tu. Thuat ngu re cu mo ta cac re ben đa đuoc bien đoi, nhu o khoai lang, san va thuoc duoc.


Than cu Than cu hinh thanh tu than, than re hoac than bo lan phinh to len. Mat tren cua cu tao ra cac choi phat trien thanh than va la đien hinh con mat duoi tao ra re. Chung co xu huong hinh thanh o cac mat cua cay me va thuong nam gan be mat đat. Cu ngam thuong la co quan du tru va tai sinh trong thoi gian ngan phat trien tu mot choi đam nhanh tu mot cay truong thanh. Cac cay con hoac cu moi đuoc gan vao cu bo me hoac hinh thanh o phan cuoi cua than re song ngam (bat đau duoi mat đat). Vao mua thu, cay chet, ngoai tru nhung cu con moi, co mot mam troi vao mua xuan se moc lai choi moi tao ra than va la. Vao mua he, cu thoi rua va cu moi bat đau phat trien. Mot so cay cung hinh thanh cu nho hon hoac not re hoat đong giong nhu hat, tao ra nhung cay nho tuong đuong (ve hinh thai va kich thuoc) cay con. Mot so loai than cu co tuoi tho cao, chang han nhu cu thu hai đuong, nhung nhieu cay co cu chi ton tai cho đen khi cay ra la hoan toan, luc đo cu bi thu nho lai thanh vo san teo lai.
Than cu thuong bat đau bang su cang phinh cua phan tru duoi la mam cua cay con, nhung đoi khi cung bao gom mot hoac hai đot đau tien cua tru tren la mam va phan tren cua re. Cu co huong thang đung, voi mot hoac mot vai mam sinh duong o phia tren va re dang soi đuoc tao ra o phia duoi tu phan co ban. Thong thuong cu co hinh thuon dai, tron.
Cay thu hai đuong cu, khoai tu, su hao, gung, chuoi va cay ho Ca la nhung loai than cu đuoc trong pho bien. Mong toi cu (Anredera cordifolia) tao ra than cu tren 12 đen 25 foot (3,7 đen 7,6 m) day leo; cu roi xuong đat va phat trien. Plectranthus esculentus, thuoc ho Bac ha Lamiaceae, tao ra cac co quan ngam dang cu tu goc than, nang đen 1,8 kg (3 lb 15 oz) tren moi cu, hinh thanh tu mam nach la tao ra than bo lan ngan phat trien thanh cu. Mac du cay ho đau thuong khong lien quan đen viec hinh thanh than cu, Lathyrus tuberosus la mot vi du co nguon goc tu chau A va chau Au, noi chung tung đuoc dung lam cay trong.


= Khoai tay =

Khoai tay la than cu – than bo lan cang phinh day len phat trien thanh co quan du tru. Cu khoai tay la than cay, do cac canh o gan goc bi vui xuong đat se phat trien thanh cu. Cu co tat ca cac bo phan cua than binh thuong, bao gom cac đot va long. Cac đot la mat va moi đot đeu co mot vet seo hinh la. Cac đot hoac mat đuoc sap xep xung quanh cu theo kieu xoan oc bat đau tu đau đoi dien voi điem gan vao than bo lan. Ben trong, cu chua đay tinh bot đuoc du tru trong te bao giong nhu nhu mo cang phinh. Ben trong cu co cau truc te bao đien hinh cua bat ky than cay nao, bao gom loi, vung mach va vo. Neu cu bi lo ra tren mat đat thi chung se co mau xanh la do co chat diep luc nhu canh va than cay.
Cu đuoc sinh ra trong mot mua sinh truong va đuoc su dung đe giup cay song lau nam va lam phuong tien nhan giong. Khi mua thu đen, cau truc tren mat đat cua cay chet đi, nhung cu van ton tai duoi long đat qua mua đong cho đen mua xuan, khi chung tai sinh choi moi su dung thuc an du tru trong cu đe phat trien. Khi choi chinh phat trien tu cu, phan goc cua choi gan voi cu tao ra re bat đinh va mam ben canh choi. Choi cung tao ra than bo lan co than ua vang keo dai. Than bo lan mo rong ra trong nhung ngay dai voi su hien dien cua ham luong auxin cao ngan chan re phat trien khoi than bo lan. Truoc khi bat đau hinh thanh cu moi, than bo lan phai o mot đo tuoi nhat đinh. Enzym lipoxygenase tao ra mot loai hormone, acid jasmonic, co lien quan đen viec kiem soat su phat trien cua cu khoai tay.
Than bo lan de dang nhan biet khi cay khoai tay đuoc trong tu hat. Khi cay phat trien, than bo lan đuoc tao ra xung quanh be mat đat tu cac đot. Cu hinh thanh gan be mat đat va đoi khi tham chi o tren mat đat. Khi trong khoai tay, cu đuoc cat thanh tung mieng va trong sau hon vao đat. Trong cac mieng sau hon se tao them dien tich cho cay tao cu va kich thuoc cua chung tang len. Nhung mieng choi nhu moc len tren be mat. Nhung choi nay giong nhu than re va tao ra than bo lan ngan tu cac đot khi o tren mat đat. Khi choi cham toi be mat đat, chung moc re va choi phat trien thanh cay xanh.


Re cu Re cu hay re du tru la mot re ben đa đuoc bien đoi, đuoc cang phinh mang chuc nang nhu mot co quan du tru. Dien tich cu tang len co the đuoc tao ra o phan cuoi hoac phan giua cua re hoac bao gom toan bo re. Do đo, chung co nguon goc khac nhau nhung tuong tu ve chuc nang va hinh dang so voi than cu. Cay co re cu bao gom khoai lang (Ipomoea batatas), san, cu đau, ca rot, cu cai, Chi Cuc Thuoc duoc, Chi Sam va Chi Tu co.
Re cu la co quan lau dai, re day len đe du tru chat dinh duong trong thoi gian cay khong the phat trien tich cuc, do đo cho phep cay ton tai tu nam nay sang nam khac. Su phat trien lon cua re phu thuong bieu hien o khoai lang co cau truc mo va te bao ben trong lan ben ngoai cua mot re binh thuong; chung tao ra than va re bat đinh, roi lai cung sinh ra re bat đinh.
O re cu khong co đot va long hoac la nho. Điem chot gan cua cu, đuoc gan vao cay gia, co mo đinh tao ra choi phat trien thanh than va tan la moi. Điem chot xa cua cu thuong tao ra re nguyen ven. O than cu, thu tu đao nguoc, điem chot xa tao ra than. Re cu ton tai hai nam mot lan: cay ra cu trong nam đau tien, cuoi mua sinh truong thuong chet choi, đe lai cu moi sinh; mua sinh truong tiep theo, cu lai moc ra choi moi. Khi choi cua cay moi phat trien, nguon du tru cua cu se đuoc tieu thu đe tao ra re, than va co quan sinh san moi; bat ky mo re con lai nao cung chet đong thoi voi qua trinh cay tai sinh the he cu ke tiep.
Hemerocallis fulva (hoa hien cam) va mot so giong hoa hien co re cu lon; H. fulva moc lan bang than bo lan duoi long đat ket thuc bang mot điem tu moi moc re tao ra cac cu day va sau đo phat trien ra nhieu than bo lan hon. Cu khoai lang la re cay, do cac re ben cua day khoai lang ghim xuong đat va tich luy tinh bot roi dan phinh to thanh cu.
Cay co re cu co the nhan giong tu cuoi mua he đen cuoi mua đong bang cach đao cu va tach chung ra, đam bao rang moi mieng co mot so mo đinh đe trong lai.

Re cu la nguon dinh duong phong phu cho con nguoi va đong vat hoang da, vi du nhu cu Sagittaria cho vit an.


Xem them Than hanh, than đa bien đoi voi than thang đung nhieu thit ngan, đuoc bao phu boi nhung la bien đoi thit day bao boc mot mam đe phat trien trong mua tiep theo
Caudex, mot dang bien đoi cua than co hinh dang tuong tu nhu cu
Gia than hanh, than bien đoi đuoc bao phu boi nhung chiec la giong nhu vay kho goi la ao, khac voi than hanh that o cho co cac đot va long rieng biet
Re cai, re lon nhat, trung tam nhat va chiem uu the nhat cua mot so cay


Tham khao Lien ket ngoai Cook's Thesaurus has a good inventory of tuber varieties.
CGIAR Research Program on Roots, Tubers and Bananas