Chirita la danh phap khoa hoc cua mot chi thuc vat co hoa o Cuu the gioi trong ho Gesneriaceae, ban đia khu vuc An Đo-Malaysia, Đong Nam A va mien nam Trung Quoc. Nam 2011, cac loai cua chi nay đa đuoc gan lai vao mot vai chi, voi loai đien hinh (C. urticifolia) đuoc gan vao chi Henckelia thanh H. urticifolia (Buch.-Ham. ex D. Don.) A. Dietr. do no co quan he ho hang gan voi nhom cac loai Henckelia o mien nam An Đo va Sri Lanka, trong đo co loai đien hinh cua chi Henckelia la Henckelia incana, ma theo quy đinh cua Quy tac Quoc te ve Danh phap cho Tao, Nam va Thuc vat (ICN) thi danh phap Henckelia Spreng., 1817 co đo uu tien cao hon so voi danh phap Chirita Buch.-Ham., 1825 va danh phap Hemiboeopsis W.T.Wang, 1984 (cung bi gop vao đay) nen Chirita đa tro thanh danh phap đong nghia cua Henckelia, va vi the khong con đuoc coi la mot danh phap hop le cho mot chi thuc vat nua.
Tuy theo đinh nghia va gioi han cho chi nay ma trong qua khu nguoi ta cong nhan 80-150 loai cay chu yeu la lau nam, than thao, song tren đat hoac đa, thuong co than re la thuoc ve chi nay, trong đo khoang 100 loai la đac huu Trung Quoc. Phan lon cac loai co hoa sac so hinh ong voi 5 thuy canh hoa thuong thuon tron va ngay cang tro nen pho bien nhu la mot loai cay canh trong trong chau đat trong nha trong khu vuc on đoi, tuong tu nhu cac ho hang cua no trong chi Saintpaulia (violet chau Phi).
Tu Chirita co nguon goc tu ten goi pho bien trong tieng Nepal đe chi long đom.


Thay đoi phan loai Chi nay chu yeu đuoc phan chia thanh 3 to (sectio) la Chirita sect. Chirita, Chirita sect. Gibbosaccus va Chirita sect. Microchirita. Nam 2004, Hilliard phuc hoi Chirita sect. Liebigia tu danh phap đong nghia cua Chirita sect. Chirita đe tao ra to thu tu.
Phan tich phat sinh chung loai cua Weber et al. (2011) cho thay Chirita la đa nganh, trong đo Chirita sect. Microchirita va Chirita sect. Liebigia la cac nhanh đon nganh, trong khi đo Chirita sect. Gibbosaccus – to lon nhat ve so luong loai - cung voi Primulina tabacum, Chiritopsis spp. va Wentsaiboea spp. lap thanh mot nhanh đon nganh, con Chirita sect. Chirita (cung mot vai chi/loai khac) thi tao ra hai nhanh khong co quan he ho hang gan, voi nhanh 1 gom khoang 6 loai la mot nhanh đon nganh (nay đuoc coi la chi Damrongia) va nhanh 2 thi cung chi đon loai Hemiboeopsis W.T.Wang, 1984 (loai đien hinh/duy nhat: Hemiboeopsis longisepala (H.W.Li) W.T.Wang, 1984) hop cung cac loai trong to Henckelia sect. Henckelia o mien nam An Đo va Sri Lanka tao thanh mot nhanh đon nganh.
Nhu the, Chirita sect. Microchirita va Chirita sect. Liebigia tuong ung đuoc nang cap thanh cac chi Microchirita (~ 18 loai) va Liebigia (~ 12 loai).
Đoi voi nhanh chua Chirita sect. Gibbosaccus (loai đien hinh cua to nay la Chirita sinensis Lindl., 1844, khong phai loai đien hinh cua chi Chirita): Do danh phap Primulina Hance, 1883 (loai duy nhat truoc khi đuoc mo rong: Primulina tabacum Hance, 1883) co đo uu tien cao hon cac danh phap Chiritopsis W.T.Wang, 1981 (loai đien hinh: Chiritopsis repanda W.T.Wang, 1981) va Wentsaiboea D.Fang & D.H.Qin, 2004 (loai đien hinh: Wentsaiboea renifolia D.Fang & D.H.Qin, 2004) nen Primulina đuoc cong nhan la danh phap cho chi mo rong ra rat nhieu nay. Khi moi nang cap no chua khoang 115-120 loai, nhung so luong loai đuoc bo sung cho chi nay trong thoi gian gan đay la kha nhieu, nen theo mot vai đanh gia thi hien nay no chua khoang 150 loai.
Đoi voi nhanh chua Chirita sect. Chirita o Thai Lan va Malaysia ban đao: Damrongia la ten goi đuoc Kerr tao ra nhung đuoc Craib cong bo nam 1918 đe chua mot loai duy nhat la Damrongia purpureolineata, nhung nam 1972 Wood đa chuyen no sang chi Chirita ma khong đua ra ly do nao cho viec giam cap nay. Vi the, no la danh phap chinh thuc cho chi chua 6 loai nay khi đuoc tach ra theo ket qua phan tich phat sinh chung loai. Cac loai toi nam 2015 đuoc cong nhan cho chi Damrongia la: Damrongia cyanea (đong nghia: Didymocarpus cyaneus, Chirita cyanea), Damrongia fulva (đong nghia: Chirita fulva), Damrongia integra (đong nghia: Chirita integra), Damrongia lacunosa (đong nghia: Didymocarpus lacunosus, Chirita lacunosa), Damrongia purpureolineata (đong nghia: Chirita purpureolineata) va Damrongia trisepala (đong nghia: Chirita trisepala). Nam 2016 Puglisi et al. bo sung them Damrongia burmanica (đong nghia: Streptocarpus burmanicus), Damrongia clarkeana (đong nghia: Boea clarkeana), Damrongia orientalis (đong nghia: Streptocarpus orientalis) va Damrongia sumatrana (đong nghia: Streptocarpus sumatranus). Tong cong hien tai chi nay chua 10 loai.
Đoi voi nhanh chua Chirita sect. Chirita + Hemiboeopsis + Henckelia sect. Henckelia: Henckelia theo đinh nghia khi đo cung la đa nganh. Tuy nhien, nhu đe cap tren đay thi do đo uu tien thoi gian thiet lap ten goi (cho chi va/hoac loai đien hinh neu co khi sap nhap, chia tach) theo quy tac cua ICN nen hien nay ca Chirita lan Hemiboeopsis đeu chi đuoc coi la đong nghia cua Henckelia. Su chia tach va sap nhap cua Henckelia nghia cu xem bai chi tiet cho chi nay.


Gieo trong Chi Chirita khong con đuoc cong nhan trong phan loai thuc vat, voi nhieu loai đuoc chuyen sang cac chi nhu Primulina, Microchirita, va mot so loai (gom ca loai đien hinh) sang chi Henckelia. Tuy nhien, ten chi van đuoc thay pho bien trong cac tai lieu lam vuon, đac biet la đoi voi nhung loai đuoc gieo trong nhieu nhat nhu Chirita sinensis (nay la Primulina dryas).
Phan lon cac loai co the trong trong chau trong khu vuc co cac đieu kien nong (mac du mot so loai chiu đuoc cac đieu kien lanh hon), am va co the nhan giong bang hat (gieo vao cuoi mua đong) hoac bang canh giam trong mua xuan va mua he.
Loai Chirita lavandulacea (chirita oai huong), nay la Microchirita lavandulacea đa đuoc Hiep hoi Lam vuon Hoang gia (RHS, Anh quoc) trao giai Award of Garden Merit.


Tham khao Lien ket ngoai Chirita Luu tru ngay 27 thang 11 nam 2012 tai archive.today tu Cac chi cua Gesneriaceae
Chirita va Chiritopsis Luu tru ngay 30 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine tai Gesneriad Reference Web
Chirita: a taxonomic review, undated, by John Boggan tu Gesneriad Reference Web
Rob's Violets Luu tru ngay 28 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine
Chirita tai Encyclopedia of Life
Chirita 825726 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).