kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Tra Vinh la mot phuong thuoc tinh Vinh Long, Viet Nam.


Đia ly Phuong Tra Vinh co vi tri đia ly:

Phia Đong giap xa Hung My.
Phia Tay giap phuong Nguyet Hoa.
Phia Nam giap xa Chau Thanh va Song Loc.
Phia Bac giap phuong Long Đuc va Hoa Thuan.
Phuong Tra Vinh co dien tich 15,73 km², dan so tinh đen nam 2025 la 45.397 nguoi, mat đo dan so đat 2.886 nguoi/km².


Lich su hanh chinh Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1687/NQ-UBTVQH15 cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua tinh Vinh Long nam 2025. Theo đo, sap xep toan bo dien tich tu nhien, quy mo dan so cua Phuong 1, Phuong 3 va Phuong 9 (thanh pho Tra Vinh) thanh phuong moi co ten goi la phuong Tra Vinh.
Sau khi sap nhap, phuong Tra Vinh co 15,73 km² dien tich tu nhien va dan so 45.397 nguoi.


Tham khao
Cau Ngu Đinh, con đuoc goi Cau Lien Hoa, la mot cay cau vom bang đa co mai che danh cho nguoi đi bo o vuon quoc gia Ho Sau Tay o quan Han Giang, thanh pho Duong Chau, tinh Giang To, Trung Quoc. Đay la mot trong Tu kieu Yen vu lau, mot trong 24 phong canh Duong Chau duoi thoi nha Thanh va tro thanh điem đen cua thanh pho.


Ten goi Cay cau co ten la "Cau Ngu Đinh". Ten khac la "Cau Lien Hoa", dich tu ten goc tieng Trung cua cay cau. Ten cau hoac đuoc đat theo Đe Hoa Sen ma cay cau noi vao o phia nam hoac cac đinh cua cau nhin giong voi nhung canh hoa sen.


Lich su Cay cau đuoc xay dung vao nam Can Long thu 22 (1757), noi cac khu nha o bo bac ho voi phia sau Lien Tinh tu o phia nam. Viec xay cau đuoc tai tro boi cac thuong gia buon muoi đia phuong đe nghenh tiep Can Long Đe cua nha Thanh trong chuyen đen Giang Nam lan thu hai ve phia nam. Cay cau đuoc thiet ke theo kieu Ngu Long Đinh o Bac Kinh, ket hop voi Bach Thap tai Lien Tinh tu đe mo phong Cong vien Bac Hai cua thu đo. Mac du la vi du đien hinh cua nhung cay cau nha Thanh co mai che voi nhieu ten goi khac nhau nhu "lang kieu", "phong vu kieu" va "đinh kieu", cay cau đuoc ky su xay dung noi danh nguoi Trung Quoc Mao Di Thang ca ngoi la "cay cau thanh lich va nghe thuat nhat" cua Trung Quoc.
Cay cau bi hu hong nang trong cuoc chien giua Thai Binh Thien Quoc va quan Thanh trong suot nam 1853, voi cac đinh bi pha huy hoan toan. Sau đo chung đuoc sua chua vao cuoi nha Thanh, nhung chi co ba trong so nam đinh con tru vung đen nam 1929. Cay cau sau đo đuoc tan trang vao cac nam 1933, 1951–1953, 1956, va 1982. Voi ten goi "Cau Lien Hoa", Cau Ngu Đinh đuoc khac cung voi Bach Thap gan đo la Di san van hoa lon thu 533 duoi su bao ve cap quoc gia đuoc them vao trong vong đe cu thu 6 vao ngay 25 thang 5 nam 2006.


Cau truc Cau Ngu Đinh dai 55,3 met (181 ft). Cau nam tren 12 đe bang đa hoa cuong voi nhieu kich co khac nhau, nang đo 15 mai vom theo ba kieu. Vom lon nhat co nhip 7 met (23 ft). Đinh trung tam lon nhat đuoc noi voi bon đinh nho hon o moi goc bang loi đi co mai che. Cac đinh hien nay tang cac cot mau đo va đuoc che phu bang ngoi mau vang.


Chu thich = Trich dan =


= Thu muc =
Duong Chau (gian the: 扬州; phon the: 揚州; binh am: Yangzhou la mot đia cap thi cua tinh Giang To, Trung Quoc. Nam ben bo bac song Duong Tu, Duong Chau giap tinh ly Nam Kinh ve phia tay nam, Hoai An ve phia bac, Diem Thanh ve phia đong bac, Thai Chau ve phia đong, va Tran Giang qua song ve phia nam.


Phan chia hanh chinh Thanh pho Duong Chau quan ly 6 đon vi cap huyen. Co 3 quan, 2 thanh pho cap huyen va 1 huyen:

Quan Quang Lang (广陵区)
Quan Han Giang (邗江区)
Quan Giang Đo (江都区)
Thanh pho cap huyen Cao Buu (高邮市)
Thanh pho cap huyen Nghi Chinh (仪征市)
Huyen Bao Ung (宝应县)
Cac đon vi nay đuoc chia ra 98 đon vi cap huong, bao gom tran va huong, va 11 pho quan.
Trong lich su, đay la noi co nhieu mat ong va sua nhat Trung Quoc.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Beo hoa dau la ten goi chung cua mot ho (Azollaceae) đoc chi (Azolla) chua 7 loai thuc vat song tren mat nuoc cua cac ao, ho nuoc ngot, co la nho hinh xuyen mau xanh la cay. Re cua loai nay luon ngam trong nuoc. Chung cong sinh voi vi khuan lam Anabaena azollae, đe chuyen hoa nito tu khong khi. Beo hoa dau đuoc dung o mot so noi lam thuc an cho lon. Nho kha nang chuyen hoa nito, beo hoa dau đa tao nen mot cach mang nong nghiep cho trong lua nuoc o chau A. Khi ruong lua ngap nuoc, beo hoa dau đuoc phat trien đe thu nito. Khi ruong lua can, beo chet đe lai nguon phan đam tu nhien (la loai phan xanh).
Beo hoa dau la loai thuc vat đau tien đuoc con nguoi mang vao vu tru (do Pham Tuan đem theo đe thi nghiem khi len vu tru. No co the la 1 thuc pham trong vu tru o tuong lai boi vi beo hoa dau chi can nuoc va khong khi đe tao ra chat đam (loai duong chat can thiet trong cuoc song). Ung dung cua beo trong đoi song la kha pho bien. 


Hinh anh Xem them Su kien beo hoa dau


Chu thich Tu lieu lien quan toi Azolla tai Wikimedia Commons
Van Hai (tieng Trung: 雲海, tieng Anh: Yun Hai) la mot cua hang ban le va kinh doanh thuong mai đien tu cua My co tru so tai Thanh pho New York va huyen Chuong Hoa, Đai Loan. Cua hang do Lisa Cheng Smith thanh lap vao nam 2019, cua hang nhap nguyen lieu nau an va trai cay say kho tu Đai Loan. Van Hai nhan đuoc su chu y cua gioi truyen thong sau khi phat đong chien dich Kickstarter nhap khau trai cay say kho cua Đai Loan nham đap tra lenh cam nhap khau dua Đai Loan cua Trung Quoc vao thang 3 nam 2021.


Lich su Van Hai đuoc thanh lap boi Lisa Cheng Smith, mot nguoi My goc Đai Loan lon len o Texas vao nam 2019. La mot cua hang truc tuyen, Van Hai muon lua chon cac mon an danh cho nguoi sanh an đuoc chon loc ky luong san xuat tai Đai Loan. Cua hang trung bay thuc an o Brooklyn khai truong vao thang 6 nam 2022.
San pham đau tien cua hang mo ban la Su Chili Crisp, mot loai tuong ot ma Cheng Smith rat thich o Đai Loan nhung khong co o Hoa Ky. Sau đo, Van Hai bat đau ban nuoc tuong va nuoc sot cay, thuong cua cac cong ty gia đinh the he thu hai hoac thu ba o Đai Loan.
Nam 2021, Trung Quoc cam nhap khau dua tu Đai Loan (90% trong so đo đuoc xuat khau sang Trung Quoc vao thoi điem ban hanh lenh cam), mot hanh đong đuoc Đai Loan coi la mot chien dich lam leo thang cang thang chinh tri. Đe đap tra lai lenh cam, cac chinh tri gia Đai Loan va cac đong minh đa quang cao dua Đai Loan la dua tu do. Sau lenh cam, Cheng Smith va nguoi đong so huu Lillian Lin đa phat đong chien dich Kickstarter đe nhap khau trai cay say kho tu nhung nguoi nong dan o Đai Loan. Du kien ​​se huy đong đuoc khoang 12.000 USD, sau đo ho huy đong đuoc 113.050 USD. Cheng Smith va Lin đa lam viec voi nong dan Đai Loan va cac hop tac xa do nong dan lam chu đe say kho va đong goi dua. Sau đo ho them xoai xanh, xoai Irwin, oi ngoc trai va man trang vao cac san pham trai cay kho.
Nam 2022, Van Hai tro thanh đai ly phan phoi đoc quyen tai My cho san pham noi com đien cua Cong ty Đai Đong. Đe quang ba san pham đen nguoi My goc Đai Loan the he thu hai, cong ty xuat ban cuon sach Yun Hai Tatung Family Cookbook, gom cac cong thuc nau an truyen thong cua Đai Loan bang tieng Anh. Vao ngay 30 thang 3 nam 2023, Tong thong Đai Loan Thai Anh Van đa đen tham Van Hai trong luc ba dung chan o New York.


Hoat đong Van Hai co hai nha kho o tieu bang California va New York, phan phoi san pham cho nguoi tieu dung tren toan nuoc My. Mac du co mat tien đat tai Brooklyn nhung Van Hai lai tao ra phan lon doanh so ban hang truc tuyen. Tinh đen nam 2023, Van Hai ban hon 70 san pham qua website va hon 100 san pham tai cua hang.


Chu thich Lien ket ngoai Official website
Valentine Joseph Strudwick (14 thang 2 nam 1900 – 14 thang 1 nam 1916), con đuoc goi Joe Strudwick hoac Valentine Joe Strudwick, la mot binh si nguoi Anh hy sinh trong The chien I. Cau nhap ngu khi chi moi 14 tuoi va la mot trong nhung binh si tre nhat hy sinh trong chien tranh khi moi 15 tuoi.


Tieu su Strudwick sinh ra o Dorking vao dip le tinh nhan nam 1900, me la tho giat Louisa Strudwick va cha la nguoi lam vuon Jesse Strudwick, ten cua cau đuoc đat theo ngay le nay. Cau song voi bo me va nam anh chi em o đuong Orchard. Theo cha cua Strudwick, cau theo hoc tai Truong Thanh Paul, nhung bo hoc nam 13 tuoi roi lam viec tai mot nha may bia o Croydon.


= Phuc vu quan đoi =
Vao thang 1 nam 1915, o tuoi 14, Strudwick nhap ngu vao luc quan phuc vu trong The chien I, noi doi minh 18 tuoi. Cha cua Strudwick cho biet cau đa đi bo tu nha đen Luan Đon đe nhap ngu nhung ban đau bi tu choi. Sau đo cau quay lai va đuoc chap nhan. Trai qua sau tuan huan luyen, cau đuoc cu đen Mat tran phia Tay, đo bo o Phap vao ngay 12 thang 8 nam 1915 voi tu cach la mot linh sung truong trong Tieu đoan, Lu đoan sung truong so 8. Ngay sau khi đen noi, hai nguoi đong đoi cua cau tu tran trong khi Strudwick bi nhiem khi đoc. Cau binh phuc o Sheerness trong ba thang truoc khi tro lai chien đau. Vao ngay 14 thang 1 nam 1916, mot thang truoc ngay sinh nhat lan thu 16 cua minh, Strudwick tu tran do mot qua đan phao gan Boezinge. Cau đuoc an tang tai Nghia trang Nong trai Essex.


Tuong niem Nam 1938, to Ottawa Citizen cho rang Strudwick la binh si Anh tre nhat tu tran trong The chien I. Tuyen bo nay thuong đuoc nhac lai, nhung nhieu binh si tu tran tre hon đa đuoc cac nha su hoc xac minh, vi du nhu Aubrey Hudson va Robert Barnett, ca hai đeu tu tran o tuoi 15.
Phan mo cua Strudwick tai Nghia trang Nong trai Essex thuong đuoc cac đoan truong hoc nguoi Anh đen vieng khi tham quan Ypres Salient, ho đe lai nhung bong hoa anh tuc tuong niem va nhung cay thanh gia bang go cua Royal British Legion đe tuong nho cau. Strudwick con đuoc tuong nho tai đai tuong niem chien tranh Dorking va tai Nha tho Thanh Paul, gan Truong Thanh Paul, noi hoc sinh đuoc hoc ve cau trong ky niem 100 nam The chien I.
Cuon sach Valentine Joe cua Rebecca Stevens, xuat ban nam 2014, đuoc viet dua tren cuoc đoi cua Strudwick va danh cho đoc gia thanh thieu nien.


Ghi chu Chu thich
Rafflesia lawangensis la mot loai thuc vat ky sinh thuoc chi Rafflesia. No chi đuoc tim thay o Bukit Lawang, mot ngoi lang du lich nho o Vuon quoc gia Gunung Leuser, Bac Sumatra, Indonesia. Truoc đay no bi xac đinh nham la Rafflesia arnoldii, cac buc anh chup nam 2005 đa dan đen viec tach Rafflesia lawangensis thanh mot loai rieng biet vao nam 2010.


Kham pha Rafflesia lawangensis đuoc mo ta lan đau tien trong Tap 13 cua Tap chi Reinwardtia nam 2010. Mo ta đau tien đuoc viet boi K. Mat-Salleh, Ridha Mahyuni, Agus Susatya va J.F. Veldkamp. Đia điem Bohorok, Bukit Lawang, truoc đay đuoc cho la moi truong song co kha nang cua cay Rafflesia, dua tren thanh phan thuc vat tuong tu nhu khu vuc Lokop. Cuoi cung, cac bao cao ve cay Rafflesia o khu vuc Bohorok đa đuoc ghi nhan va bi goi nham la thanh vien cua Rafflesia arnoldii. Tuy nhien, khong co tai lieu vat chat nao trong phong mau cung nhu khong co anh chup cay. Tinh trang nay tiep dien cho đen nam 2005, khi Ewa Kamila Grzelczak chup anh mot bong hoa Rafflesia khac thuong o Bukit Lawang. Buc anh đuoc gui đen Đai hoc Quoc gia Malaysia, tai đay no đuoc xac đinh khong phai la loai đuoc gia đinh truoc đo ma la mot loai hoan toan moi. Đay la mot trong ba loai Rafflesia moi đuoc phat hien o Indonesia sau khi xu ly chi nay o Flora Malesiana vao nam 1997.


Mieu ta Choi đuc truong thanh co đuong kinh 29–30 xentimet (11–12 in). Đuong kinh cua hoa cai khi no hoan toan la tu 58–63 xentimet (23–25 in). Cac canh hoa, đuoc goi la thuy bao hoa, co kich thuoc 24–25 nhan 19–25 xentimet (9,4 in–9,8 in × 7,5 in–9,8 in). Cay chu yeu co mau tu cam đam đen nau đo, co not mau trang đo voi lop long ngan va day đac. Đinh bong hoa co mot ke ho goi la mang ngan, co hinh vong voi chieu rong 6 xentimet (2,4 in) cung đuong kinh 31–33 xentimet (12–13 in). Kich thuoc tuong đoi cua mang ngan cua cay đuoc coi la rong nhat trong so cac loai Rafflesia đuoc tim thay o Sumatra, bang hon 80% đuong kinh cua hoa va co the so sanh voi R. leonardi tu Luzon. Phan hoa cua R. lawangensis lon hon so voi cac loai co hoa lon hon khac cung chi nhu R. keithii va R. kerrii.
Rafflesia lawangensis đa bi xac đinh nham la Rafflesia arnoldii var. arnoldii hoac Rafflesia arnoldii var atjehensis. No tuong tu nhu Rafflesia kerrii, khi ca hai cay đeu co mang ngan rat rong, cau truc giong nhu cai bat mo o giua hoa, phia trong la cac co quan sinh san. No khac voi R. arnoldii khi co nhung soi long min tren be mat thuy bao hoa, đuoc xem la "canh hoa" cua hoa. Hoa R. lawangensis cung nho hon hoa cua R. arnoldii, hinh dang va mau sac cua not cung khac nhau. Trong so cac loai Rafflesia o Sumatra, R. lawangensis đac biet o cho khong co not o phan tren mang ngan.


Phan bo Loai nay đuoc biet chi sinh song tai mot đia điem duy nhat la Bukit Lawang, thuoc Vuon quoc gia Gunung Leuser o Bac Sumatra. Pham vi phan bo cua loai thuc vat nay trung lap voi hai loai lien quan khac la R. micropylora va R. rochusenii, nhung co the de dang phan biet voi hai loai nay, ngoai cac loai khac đuoc tim thay o Sumatra. Đay la mot loai ky sinh cua cay Tetrastigma coriaceum.


Tu nguyen Ten goi cu the đe cap đen noi co R. lawangensis sinh song, Bukit Lawang.


Tham khao
Hoang than Pyotr Alekseyevich Kropotkin (tieng Nga: Пётр Алексеевич Кропоткин; 9 thang 12 nam 1842 – 8 thang 2 nam 1921) la mot nha thuc vat hoc, ly thuyet tien hoa, triet gia, nha cach mang, nha kinh te hoc, đia ly, nha van, noi tieng nhat voi viec sang lap thuyet chu nghia cong san vo chinh phu. Quan điem chinh tri khien ong phai luu đay nhieu nam va chi tro ve Nga sau Cach mang Thang Hai nam 1917, nhung ong som to ra bat man voi Đang Bolshevik Nga cho đen luc cuoi đoi.


Tham khao Lien ket ngoai
John Regan Blackinger (6 thang 7 nam 1905 – 31 thang 10 nam 1986) la mot chinh tri gia va nha đieu hanh bong bau duc nguoi My. Ong tung la tong quan ly đau tien cua đoi San Francisco 49ers tu nam 1946 đen nam 1947 sau đo giu chuc thi truong Atherton, California.


Tieu su Blackinger sinh ngay 6 thang 7 nam 1905 tai Boise, Idaho. Ong theo hoc tai truong trung hoc Boise, tot nghiep nam 1923 va danh mot nam lam viec tai Ngan hang Quoc gia Thanh pho Boise truoc khi vao Đai hoc Santa Clara. Ong "boc lo ban nang cua mot nha đieu hanh" khi con tre; o truong trung hoc, ong đieu hanh to bao The Courier, la thanh vien cua ROTC va tham gia cac vo kich. Ong la chu tich ban đieu hanh cua cac nha quan ly tai Santa Clara, đong vai tro quan trong trong viec san xuat vo kich Phuc sinh hang nam cua truong, va la huan luyen vien đoi bong bau duc cua Santa Clara khi con la sinh vien nam cuoi. Ong tot nghiep nam 1928 voi bang cu nhan triet hoc va mot nam sau nhan đuoc mot vi tri tai ngan hang American Trust Bank of San Francisco.
Blackinger tung lam van thu cua khach san William Taylor truoc khi tro thanh nhan vien ban hang cua khach san Boise vao nam 1931. Đen nam 1937, ong la quan ly cua khach san Whitcomb o San Francisco. Ong phuc vu trong Đai boi tham đoan San Francisco vao nam 1937. Ong chuyen đen Atherton, California vao nam 1938 va nghi lam quan ly khach san vao nam sau, sau đo lam nhan vien tai Cong ty sua Spreckels-Russell, ong đuoc thang chuc pho giam đoc marketing. Ong phuc vu trong The chien II o Hai quan Hoa Ky nhu mot phan cua Bien gioi Bien Tay, phuc vu tu nam 1942 đen nam 1946 va giai ngu voi quan ham thieu ta hai quan.
Khi San Francisco 49ers cua Hiep hoi bong bau duc toan quoc (AAFC) đuoc thanh lap vao nam 1945, Blackinger đuoc tuyen lam tong quan ly đoi bong. Ong nhan đuoc cong viec do la ban thoi đai hoc cua nguoi sang lap đoi Tony Morabito; Blackinger đa tuyen thu ky đanh may va nguoi ban Louis Spadia (nguoi cuoi cung ke nhiem ong) va nha bao Buzz McGee đe thanh lap mot co quan đoi 49ers gom ba nguoi. Ong giup quan ly đoi bong trong giai đoan khoi đong AAFC, đoi thu voi National Football League (NFL), va giu vi tri nay trong hai nam truoc khi tu chuc va đuoc Spadia ke nhiem: đoi lap thanh tich 9–5 vao nam 1946 va 8–4–2 vao nam 1947. Ong roi 49ers roi tiep tuc lam viec trong cong ty sua va thoi viec vao nam 1970.
Nam 1961, Blackinger đuoc bo nhiem vao Uy ban Ke hoach Atherton; ba nam sau, ong đuoc bo nhiem vao Hoi đong thanh pho khi Nate Most nghi huu. Ong tranh cu vao Hoi đong thanh pho nam 1968 va gianh chien thang. Cung nam đo ong giu chuc pho thi truong, đen thang 12 nam 1969 ong đam nhiem thi truong Atherton sau khi John Licata tu chuc. Ong đam nhiem cac chuc vu cho đen khi ong nghi huu vao nam 1976.
Blackinger la thanh vien cua San Francisco Rotary Club, Menlo Country Club, St. Francis Yacht Club, Atherton Civic Interest League va Cong vien Holbrook-Palmer. Nguoi vo đau cua ong, Dorothy, qua đoi vao nam 1982; ong tai hon voi Audrey T. Blackinger. Ong qua đoi tai Benh vien Đai hoc Stanford vao ngay 31 thang 10 nam 1986, o tuoi 81.


Chu thich
Cong ty sua (Dairy) la mot doanh nghiep đuoc thanh lap đe thu hoach hoac che bien (hoac ca hai) sua đong vat-chu yeu tu bo hoac trau, ma con tu de, cuu, ngua hoac lac đa-đe cho con nguoi ieu thu. Mot san pham sua thuong đuoc đat tai mot trang trai bo sua chuyen dung hoac trong mot phan cua trang trai đa muc đich (trang trai hon hop) co lien quan đen viec thu hoach sua va cac che pham sua.
Thuat ngu nay la khac nhau giua cac quoc gia. Vi du, tai Hoa Ky, toan bo trang trai bo sua thuong đuoc goi la "diary". Khu vuc toa nha hoac trang trai noi sua đuoc thu hoach tu bo thuong đuoc goi la "milking parlor" hoac "parlor". Ngoai tru trong truong hop cac cong ty sua nho hon, noi nhung con bo thuong đuoc đat tren đong co va thuong đuoc vat sua trong "chuong trai". Khu vuc trang trai noi sua đuoc luu tru trong cac be lon đuoc goi la "milk house (ngoi nha sua)" cua trang trai. Sua sau đo đuoc van chuyen (thuong la bang xe tai) đen mot "dairy plant - nha may sua" con đuoc goi la "dairy" la noi sua tuoi đuoc che bien them va chuan bi đe ban cac san pham sua thuong mai.
O New Zealand, cac khu vuc trang trai đe thu hoach sua cung đuoc goi la "milking parlours" va đuoc lich su goi la "milking sheds". Giong nhu o Hoa Ky, đoi khi cac chuong vat sua đuoc goi theo loai cua chung. Thiet ke phong khach đa phat trien tu chuong trai đon gian hoac chuong trai đen cac cau truc quay lon trong đo quy trinh lam viec (thong luong cua bo) đuoc xu ly rat hieu qua. O mot so quoc gia, đac biet la nhung nuoc co so luong nho đong vat đuoc vat sua, trang trai co the thuc hien cac chuc nang cua mot nha may sua, che bien sua cua chinh ho thanh cac san pham sua co the ban đuoc, chang han nhu bo, pho mai hoac sua chua. Hinh thuc che bien tai cho nay la mot phuong phap truyen thong san xuat cac san pham sua chuyen dung, pho bien o chau Au.


Tham khao
Hiep hoi Bao chi the gioi co ten ban đau la World Association of Newspapers (WAN) la mot to chuc phi chinh phu, phi loi nhuan quoc te đuoc thanh lap vao nam 1948 bao gom cac hiep hoi bao chi tren the gioi.
Vao nam 2009 no nhap voi hoi IFRA thanh WAN-IFRA (World Association of Newspapers and News Publishers). Nam 2011 thanh vien WAN-IFRA co 76 hiep hoi bao chi quoc gia, 12 hang thong tin, 10 to chuc bao chi vung. Ngoai ra con bao gom cac thanh vien ca nhan la cac chu nhiem o tren 100 nuoc. WAN-IFRA co tru so tai Paris, Phap.


Muc đich WAN mo ta muc đich cua to chuc minh:

Bao ve tu do bao chi va su đoc lap ve kinh te cua cac to bao.
Gop phan vao viec tiep tuc phat trien nganh bao chi bang cach giup đo van đe thong tin va lien lac giua cac to bao tren toan the gioi.
Khuyen khich su hop tac giua cac thanh vien trong to chuc voi nhau.


Hoat đong Giai But vang Tu do Giai But vang Tu do la mot giai thuong cua Hiep hoi Bao chi the gioi (WAN-IFRA) thiet lap nam 1961, danh cho cac ca nhan, cac to chuc co đong gop xuat sac vao viec bao ve va thuc đay tu do bao chi. Giai cung nham huong su chu y cua cac phuong tien truyen thong vao tinh trang cac nha bao phai đoi dien voi su nguy hiem, ke ca bi cam tu, khi lam nghiep vu cua minh.
Nguoi đuoc giai nay nam 2014 la Eskinder Nega, mot nha xuat ban nguoi Ethiopia, ky gia va nguoi viet blog ma đang bi tu 18 nam theo mot luat chong khung bo. 


Ngay Tu do Bao chi the gioi Ngay Tu do Bao chi the gioi (World Press Freedom Day, WPFD) la ngay 3 thang 5 danh rieng đe co vu va nang cao nhan thuc ve tam quan trong cua tu do bao chi tren toan the gioi. Đo la ngay le quoc te đuoc UNESCO đe xuat va đuoc Lien Hop Quoc cong nhan trong Nghi quyet A/RES/48/432.


Tham khao Xem them UNESCO
Lien đoan Quoc te cac Nha bao


Lien ket ngoai
Himba la mot nhom dan toc khoang 50.000 nguoi song o mien bac Namibia, trong khu vuc Kunene (truoc đay Kaokoland). Nguoi Himba song du muc tren vung đat kho can, sinh ton chu yeu bang san ban, hai luom va nuoi mot it bo, de.
Phu nu bo lac Himba đuoc cho la đep nhat chau Phi, ho đe nguc tran, chi quan cai kho nho bang da bo đe che phan duoi than the. Ho dung mot loai hop chat đac biet boi len nguoi, goi la Otjize. Hop chat nay lam tu bot mau, đat đo, bo cung cac loai thao moc khac, co tac dung bao ve co the ho khoi anh nang mat troi gay gat


Gallery Tham khao
Okujepisa omukazendu (n.đ. 'tang vo cho khach') la hoat đong tinh duc đa ai ve viec "chia se vo" trong cac cong đong nguoi du muc thuoc dan toc OvaHimba va OvaZemba o vung Kunene va Omusati cua Namibia. Theo tuc le, mot nguoi đan ong moi mot khach nam gioi co quen biet (thuong la nguoi than hoac ban be, khong phai la nguoi la hoac du khach) vao nha bang cach cho ngu tren giuong cua nguoi moi va co quan he tinh duc voi vo cua nguoi moi trong mot đem, trong khi nguoi moi ngu trong leu khac hoac đi ra ngoai. Trong xuyen suot hoat đong đo, nguoi vo co it quyen tu quyet. Hoat đong trai nguoc voi hoat đong tren (mot nguoi phu nu moi mot ban nu gioi đe co quan he tinh duc voi chong cua nguoi moi) co ton tai, nhung hiem khi xay ra. Tap quan nay đuoc coi la "trai dai nhieu the he", "trai dai nhieu the ky" va "co đai". Hoat đong nay đuoc thuc hien duoi niem tin rang no lam cho tinh ban tham thiet hon, va phong ngua viec lang nhang va ghen ti trong ca hai gioi.
Cac nha nu quyen nguoi Namibia khang đinh rang okujepisa omukazendu la hanh vi hiep dam, va nguoi phu nu tu choi viec co quan he tinh duc voi khach thuong phai chiu tac đong, bao gom quay roi va bao hanh. Phu nu OvaHimba va OvaZemba o vung que Namibia đuoc xac đinh la co nguy co phai chiu bao luc. Tap quan nay cung đuoc xac đinh la mot tac nhan lam tram trong hon khung hoang HIV/AIDS tai Namibia.
Vao nam 2014, Kazeongere Tjeundo, mot nha lam luat nguoi Himba thuoc Lien minh Dan chu Turnhalle (DTA), đa đe ra mot du luat hop phap hoa okujepisa omukazendu. Ong cho rang okujepisa omukazendu giam đi hanh vi bao hanh gia đinh, va phu nu co the tu choi viec co quan he tinh duc voi khach nhung nen chia se giuong voi khach. Du luat nay đa tao ra tranh cai tu nhieu nha hoat đong xa hoi va chuyen gia phap ly, va DTA đa tranh xa Tjeundo. DTA cho rang okujepisa omukazendu la hoat đong "sai trai" va se tien hanh chong lai nha lam luat đo. Rhingo Mutambo, mot quan chuc quan he cong chung tai Van phong Thu tuong Namibia, đa chi trich bao chi phuong Tay vi an y rang khach du lich co đuoc "quan he tinh duc mien phi" o cac cong đong nguoi Himba. Ong lam ro viec okujepisa omukazendu chi đuoc cho phep cho thanh vien trong cong đong, va đa bien ho chuc nang xa hoi cua no.


Xem them Đa the o Namibia
Nhan quyen o Namibia
Khong chung thuy
Cam sung
Trao đoi ban tinh
Phu nu o Namibia


Chu thich