Bao la xoay thuan quy mo synop (500−1000 km) khong co front, phat trien tren mien bien nhiet đoi hay can nhiet đoi o muc bat ky va co hoan luu xac đinh.
Trong khong gian ba chieu, bao la mot cot xoay khong lo, o tang thap (khoang 0−3 km) khong khi nong am chuyen đong xoan tron oc nguoc chieu kim đong ho (o Bac Ban Cau) hoi tu vao tam, chuyen đong thang đung len tren trong thanh mat bao va toa ra ngoai o tren đinh theo chieu nguoc lai. O chinh giua trung tam cua con bao khong khi chuyen đong giang xuong, tao nen vung quang may o mat bao.
Cac thanh phan chinh cua bao bao gom cac dai mua o ria ngoai, mat bao nam o chinh giua va thanh mat bao nam ngay sat mat bao.
Gia tri khi ap nho nhat tai tam bao va tang dan ra phia ria bao. Cang vao gan tam, cuong đo gio bao cang manh, khu vuc toc đo gio manh nhat cach tam bao khoang vai chuc km. Vao vung mat bao gio đot ngot yeu han, toc đo gio gan bang khong. Khi qua khoi vung mat bao gio lai đot ngot manh len nhung co huong nguoc lai, đay chinh la tinh chat anh huong nguy hiem nhat cua bao.


Hinh thanh va phat trien Bao chi co the hinh thanh khi co đu ba đieu kien: nhiet đo, đo am va đong luc đe tao xoay.
Tren bien phia tay bac Thai Binh Duong, dai vi đo 5−20 hai ben xich đao co nhiet đo cao (tu 26−27°C tro len) đam bao cung cap đu luong hoi nuoc khong lo boc hoi manh đe cung cap nang luong ngung ket cho bao hinh thanh, luc Coriolis đu lon đe tao xoay.
Đoi gio co ban vung nhiet đoi ma trong đo bao hinh thanh can phai co đo đut thang đung nho, vi đo đut thang đung cua gio ngan can su phat trien cua xoay thuan. Thuc te cho thay, o khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong, khi đoi gio tay tren cao bao trum len tren đoi tin phong (co huong đong bac) thi bao kho hinh thanh. Trai lai, ben tren tin phong co gio đong day, thuong toi 6 km, thi bao de hinh thanh va phat trien. Đoi gio đong cang day thi bao cang de hinh thanh va phat trien.
Bao thuong phat trien len tu mot vung ap thap nho ban đau. Tren vung Tay Bac Thai Binh Duong, cac vung ap thap thuong hinh thanh tren ITCZ (dai hoi tu nhiet đoi), ranh xich đao hay tu cac nhieu đong o ria đoi tin phong nhu song đong hay song xich đao.
Giai đoan phat trien:
Đac điem cua giai đoan nay la khi ap be mat vung bao tiep tuc giam va toc đo giam ap ngay cang tang, trung binh 15−20 hPa/ngay, ca biet len toi 97 hPa/ngay va 51 hPa/8 gio (con bao Irma nam 1971 tren Tay Bac Thai Binh Duong), cho đen khi đat gia tri khi ap thap nhat. Gio bao cung cang ngay cang manh them mot cach nhanh chong voi vung gio manh nhat đuoc hinh thanh va thu hep lai trong vach bao voi ban kinh chi chung 100 km tro lai. Toc đo gio manh nhat o vung gan trung tam bao thuong xuat hien vao cuoi giai đoan nay.
Giai đoan chin muoi:
Giai đoan nay bat đau khi su phat trien cua bao đa hoan tat, khi ap trung tam bao khong tiep tuc giam them va toc đo gio cuc đai o vung gan trung tam bao cung khong tang them nua. Nhung o giai đoan nay pham vi bao va vung gio manh o gan trung tam bao thuong mo rong hon. Đac biet ban kinh vung gio manh tu khoang trong 100 km co the mo rong toi 200 km hoac hon nua. Giai đoan nay thuong keo dai vai ba ngay, co khi toi ca tuan le o tren đai duong.
Giai đoan tan ra:
Khi bao đi vao đat lien, do anh huong cua đia hinh va đac biet la do khong đuoc cung cap đay đu hoi am nen bao bi mat tiem nhiet ngung ket nang luong đe ton tai, kich thuoc thu hep, khi ap đay len nen no bi suy yeu va tan ra sau 1−2 ngay. Bao cung co the suy yeu va tan ra tren bien khi gap nhung đieu kien bat loi nhu: đi vao vung nuoc lanh, bi khong khi lanh xam nhap vao, ket cau hoan luu tren cao khong thuan loi,...


Cac loai bao Bao tuyet: la hien tuong tuyet roi rat day kem theo gio manh. Thuong xuat hien o cac nuoc đoi lanh hoac đoi on hoa.
Loc cat: con goi la quy cat, la hien tuong cat cuon len rat cao, xay ra vao giua trua, o nhung vung sa mac.
To: la hien tuong gio tang toc mot cach đot ngot, đi kem voi nhung con dong manh.
Dong: la loai bao co đi kem sam set, mua to hoac mua đa.
Loc xoay: la hien tuong 1 luong khong khi xoay tron mo rong ra tu 1 đam may dong xuong toi mat đat.đac biet o cho la dong co the xuong cho đong trong (nong thon) va thanh pho
Bao lua: la cach goi nhung đam chay du doi đa tu tao cho minh 1 he thong đoi luu va gio rieng khien no tro nen cuc ky lon va rat kho kiem soat hay dap tat.
Xoay thuan nhiet đoi: la cac he thong bao (storm system) quay nhanh đac trung boi 1 trung tam co ap suat thap, gio manh va cau truc may dong xoan oc tao ra mua lon.


Xoay thuan nhiet đoi Cac con bao thuong hinh thanh khi 1 tam ap thap phat trien voi 1 he thong ap cao xung quanh no. Su ket hop cua cac luc đoi nghich co the sinh ra gio va hinh thanh cac đam may bao, chang han may vu tich.
Mot đinh nghia khi tuong chat ve 1 con bao la co cap gio Beaufort 
  
    
      
        ≥
      
    
    {\displaystyle \geq }
  
10 (89 km/h). O Viet Nam, gio xoay co cap Beaufort tu 6 - 7 tren 1 dien rong goi la ap thap nhiet đoi. Gio xoay tu cap 8 tro len tren 1 dien rong, co the kem theo mua lon goi chung la bao.
Ngoai thang suc gio Beaufort, con dung cac thang khac nhu thang bao Saffir-Simpson. O Viet Nam, do hau nhu khong co bao manh đen muc can su dung thang bao Saffir-Simpson, nen nguoi ta chi can su dung thang suc gio Beaufort đe mo ta suc manh cua chung la đu. Cac thang suc gio giup phan loai bao theo cuong đo gio keo dai, theo ap suat tam bao, theo muc đo tan pha, muc đo gay ngap lut...


= Cac giai đoan bao (xoay thuan nhiet đoi) =
Vung ap thap (low pressure area): co vung ap thap tren ban đo khi ap be mat, nhung vi tri trung tam khong the xac đinh đuoc
Ap thap nhiet đoi (Tropical Depression): vi tri trung tam co the xac đinh đuoc, nhung Vmax < 34 kt
Bao to nhiet đoi (Tropical Storm - TS): Vmax 34-47 kt ("storm" goc tu tieng Ha Lan la "giong to", tieng Trung la "cuong phong", o đay tam dich la "bao to")
Bao to nhiet đoi du doi (severe TS): Vmax 48-63 kt
Bao cuong phong (Typhoon): Vmax 
  
    
      
        ≥
      
    
    {\displaystyle \geq }
  
64 kt. Co con bao qua manh nguoi ta goi la "sieu bao" (supertyphoon).


Ten goi cua bao Bao đuoc goi bang nhieu cach khac nhau tuy theo tung khu vuc hinh thanh tren Trai Đat. Bao co ten Hy Lap la “Typhoon”, ten Arap la “Tufans”, ten Trung Quoc la “Taifung” gan giong cac tu Hylap va Arap. O Tay Thai Binh Duong va Bien Đong goi la Typhoon. Vung An Đo Duong va Nam Thai Binh Duong goi la Tropical Cyclone. Khu vuc Đong Bac Thai Binh Duong va Bac Đai Tay Duong goi la Hurricane.
Đe tranh nham lan trong viec đua ra cac thong tin ve tung con bao vi cac con bao co the keo dai hang tuan hoac lau hon, tren cung mot khu vuc, cung mot thoi gian co the co 2 hoac 3 con bao, tham chi co the nhieu hon, nguoi ta đat ten cho cac con bao.
Trong thoi gian xay ra chien tranh the gioi thu hai, cac nha Khi tuong Luc quan va Hai quan My đa dung ten cua phu nu đe đat ten cho cac con bao.
Cac con bao o Đong Bac Thai Binh Duong đuoc đat theo ten phu nu tu nam 1959 - 1960, đen nam 1978 su dung ca ten nu gioi va nam gioi.
O vung Bac An Đo Duong, cac con bao nhiet đoi bat đau đuoc đat ten tu thang 9 nam 2004 
O vung Australia va Nam Thai Binh Duong, bao bat đau đuoc đat ten (theo ten phu nu) tu nam 1964, đen nam 1973 thi su dung ca ten nam gioi.
Tu ngay 1/1/2000 cac con bao o Tay Bac Thai Binh Duong đuoc đat ten theo danh sach cac ten moi va rat khac nhau. Cac ten moi đuoc bo sung gom cac ten cua khu vuc Chau A, đuoc lay tu 14 nuoc va vung lanh tho la thanh vien cua uy ban bao thuoc To chuc Khi tuong The gioi. Moi thanh vien cung cap 10 ten, tao thanh danh sach 140 ten bao.
Duoi đay la danh sach ten bao nhiet đoi tren Tay Bac Thai Binh Duong tinh đen thoi điem nam 2015. Đay la danh sach ten quoc te đuoc Trung tam Khi tuong Chuyen nganh Khu vuc (RSMC - tren Tay Bac Thai Binh Duong la Co quan Khi tuong Nhat Ban (JMA)) su dung đe đat ten cho bat ky xoay thuan nhiet đoi nao tren khu vuc nay đat đen cuong đo bao nhiet đoi:


Cuong đo bao Theo toc đo gio manh nhat o vung gan trung tam xoay thuan nhiet đoi, to chuc khi tuong the gioi WMO (World Meteorological Organization) quy đinh phan loai xoay thuan nhiet đoi thanh:
+ Ap thap nhiet đoi (Tropical Depression): la xoay thuan nhiet đoi voi hoan luu mat đat gioi han boi mot hay mot so đuong đang ap khep kin va toc đo gio lon nhat (Vmax) o gan vung trung tam tu 10,8−17,2 m/s (cap 6 - cap 7).
+ Bao nhiet đoi (Tropical Storm): la xoay thuan nhiet đoi voi cac đuong đang ap khep kin va toc đo gio lon nhat o vung gan trung tam tu 17,2 đen 24,4 m/s (cap 8 - cap 9).
+ Bao manh (Severe Tropical Storm): la xoay thuan nhiet đoi voi toc đo gio lon nhat vung gan trung tam tu 24,5−32,6 m/s (cap 10 - cap 11).
+ Bao rat manh (Typhoon/Hurricane): la xoay thuan nhiet đoi voi toc đo gio lon nhat vung gan trung tam tu 32,7 m/s tro len (tren cap 11).
Nhung ap thap o vung bien nhiet đoi co Vmax < 11 m/s, khong gay nen bien đong, khong phan loai đuoc goi la nhieu đong nhiet đoi (Tropical Disturbance).


Quy đao di chuyen O Tay Bac Thai Binh Duong, xoay thuan nhiet đoi co khuynh huong di chuyen theo huong voi mot toc đo ty le voi van toc cua nhung luong gio tren cao bao phu tren chung. Đong thoi quy đao di chuyen cua xoay thuan nhiet đoi con chiu anh huong cua he thong khong khi xung quanh.
Toc đo di chuyen cua xoay thuan nhiet đoi o vung vi đo thap khoang 10−20 km/h. Khi gan đen điem chuyen huong xoay thuan nhiet đoi se đi cham lai roi sau đo se đi nhanh hon nhieu sau khi đa chuyen huong. Toc đo di chuyen cham nhat co the xap xi bang 0 khi xoay thuan nhiet đoi di chuyen voi quy đao phuc tap.
Sau khi hinh thanh, xoay thuan nhiet đoi di chuyen ve phia tay, tuc la theo huong chuyen đong chung cua dong khong khi trong khu vuc nhiet đoi. Tuy nhien quy đao cua xoay thuan nhiet đoi hoi lech ve phia vi đo cao. Neu nhu xoay thuan nhiet đoi con o vung vi đo cao gan voi vung nhiet đoi va con nam tren bien thi no se vong theo ria phia tay cua ap cao can nhiet đoi va vuot ra khoi vung nhiet đoi chuyen huong di chuyen tu Tay Bac roi sang Đong Bac. Điem tren quy đao ma tai đo xoay thuan nhiet đoi thay đoi huong di chuyen đuoc goi la điem chuyen huong. Quy đao đien hinh cua xoay thuan nhiet đoi la ban đau di chuyen trong khu vuc nhiet đoi roi sau đo vuot ra ngoai khu vuc nhiet đoi đi vao khu vuc ngoai nhiet đoi, đay la quy đao parabol đien hinh ma đinh parabol huong ve phia tay.
Quy đao cua xoay thuan nhiet đoi hoat đong tren Bien Đong it thay dang parabol đien hinh. Quy đao trung binh cua xoay thuan nhiet đoi hoat đong tren Bien Đong co su xe dich tu Bac xuong Nam theo mua ro ret. Vao thang 6 do ap cao can nhiet đoi Tay Thai Binh Duong chua phat trien manh nen quy đao vao thoi gian nay thuong huong len phia bac. Sang thang 7–8, quy đao trung binh co huong tu khu vuc 20 vi đo Bac tro ra. Đen thang 9 đuong đi cua xoay thuan nhiet đoi dich xuong phia nam va Nam Trung Bo.
Su di chuyen cua xoay thuan nhiet đoi co khi la nhung đuong ngoan ngoeo, co khi lai that nut, co khi đi rat nhanh nhung cung co khi đung yen mot cho.


Phat hien, theo doi va quan trac bao Thoi gian chinh trong nam co bao hoat đong la vao mua he va mua thu: tu thang 6 - thang 10 (o Bac Ban Cau) va thang 12 - thang 3 nam sau (o Nam Ban Cau). Thoi gian nay co đay đu cac đieu kien thuan loi cho su hinh thanh va phat trien cua bao: nhiet đo nuoc bien cao, khi quyen vung nhiet đoi kha thuan loi cho su phat trien đoi luu (hinh thanh dong), va chuyen đong xoay quy mo lon xay ra kha manh me (trong ranh gio mua hoac song đong).
Bao hoat đong nhieu nhat vao thoi ky co buc xa mat troi lon nhat (cuoi thang 6 đoi voi vung nhiet đoi Bac Ban Cau va cuoi thang 12 đoi voi vung nhiet đoi Nam Ban Cau), nuoc bien can mot thoi gian kha dai (nhieu tuan) đe đat đuoc nhiet đo nong nhat. Cung thoi gian nay hoan luu khi quyen vung nhiet đoi cung hoat đong manh me nhat. Nhiet đo vung bien nhiet đoi va hoan luu khi quyen tuong tu voi chu trinh hang ngay cua nhiet đo khong khi be mat: nhiet đo cao nhat vao khoang qua trua khi buc xa mat troi lon nhat.
Tu nhung nam đau cua the ky XX, bao đuoc phat hien va theo doi thong qua viec phan tich cac ban đo thoi tiet dua tren cac so lieu khi ap, gio, may, mua v.v... thu nhan đuoc tu luoi tram quan trac khi tuong ven bo bien, tren cac hai đao va tau bien tren cac khu vuc rong lon hoac toan cau.
Đen nay, nho tram quan trac khi tuong khong ngung hoan thien va cac tien bo ky thuat, đac biet la cac ve tinh khi tuong cung cap thuong xuyen cac anh may đen trang hoac anh mau co đo phan giai cao bao trum toan bo trai đat, cac con bao co the đuoc phat hien ngay tu khi chung moi hinh thanh o giua đai duong cach xa đat lien hang ngan km. Khi bao cach bo bien vai tram km, radar thoi tiet cung la phuong tien huu ich đe theo doi bao. Nguoi ta con đo đac cac so lieu ve nhiet đo, ap suat tam bao, van toc gio bao bang radar hoac may moc chuyen dung mang đi bang may bay.
Hien nay, cac con bao đuoc cac co quan khi tuong quoc te, khu vuc (trong đo co Trung tam Khi tuong Thuy van Quoc gia) theo doi sat sao tu khi bat đau hinh thanh, trong suot qua trinh di chuyen, phat trien đen khi hoan toan tan ra. Tuy nhien, cung co truong hop bao phat sinh ngay sat bo bien nuoc ta, di chuyen ve huong Tay va đo bo vao đat lien chi trong khoang tu vai gio toi nua ngay ke tu khi hinh thanh. Trong truong hop nay, thoi gian du bao som nhat cung chi đuoc tu vai gio đen nua ngay.


Mo hinh truong gio trong bao Theo :Voi: a la ban kinh cua mat bao (m), lay gia tri quan trac đuoc.
r: ban kinh tinh tu tam bao (m)
V(r): van toc gio theo ban kinh (m/s)
Vmax: van toc gio cuc đai (m/s)
Vmax = 5.31√(1010 - Pcbiendong)       (Phuong trinh Fletcher ap dung o Bien Đong)   
Vs: van toc dich chuyen cua bao (m/s)
Vc: vec to hieu chinh truong gio (m/s)
Vz: vec to gio bao (m/s)
Pcbiendong: ap suat tam bao (mb-hPa)
Rvmax: ban kinh cua vi tri co gio cuc đai trong bao (m), gia tri thong ke 47 km
f = 2ωsinφ la tham so Coriolis
ω: van toc goc cua Trai Đat
φ: vi đo đia ly
Φ: goc lech cua vec to gio so voi tiep tuyen đuong tron co tam la tam bao
ks va kn la he so ma sat theo phuong tiep tuyen va phap tuyen quy đao phan tu khong khi.


Bao trong vu tru Xem bai chinh: Bao trong vu tru
Bao trong vu tru la dong cac vat chat troi dat trong vu tru, tap trung chuyen đong tuong đoi theo cung 1 huong. Trong khoa hoc khi tuong-thien van, bao trong vu tru thuong đuoc hieu la cac bao vat chat chuyen đong trong pham vi He Mat Troi. Vi du nhu Vet Đo Lon tren Sao Moc hay Con Bao Tre.


Bao tu Xem them Danh sach mua bao Tay Bac Thai Binh DuongThang suc gio Beaufort
Thang bao Saffir-Simpson
Bao Damrey (2005)
Bao Damrey (2017)


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai