Phi tan (chu Han: 妃嬪, tieng Anh: Imperial consort / Royal concubine), Thu phi (次妃), Tan ngu (嬪御) hoac Cung nhan (宮人), la nhung ten goi chung cho nang hau (ti nu), thiep cua cac vi quan chu trong xa hoi phong kien phuong Đong, nhu Hoang đe, Quoc vuong hay chua Trinh, chua Nguyen thoi ky Trinh - Nguyen phan tranh trong lich su Viet Nam. Ngoai ra, nhung quoc gia vung Trung Đong, noi nhung quoc gia Hoi giao nhu Tho Nhi Ky va An Đo khong nghiem ngat che đo mot vo mot chong nen cung thuong co phi tan, vo le, va ho đuoc goi la Hau cung.
Phi tan mang danh phan thu thiep đung duoi nguoi vo chinh la Hoang hau hay Vuong hau, giu trach nhiem trong nom, cat đat va thua hanh cac cong viec noi cung. Cac trieu đai Đong A luon chu trong danh vi cua cac phi tan, đuoc chia rat ti mi theo giai pham, nghia vu cung bong loc voi đu loai than phan. Cac trieu đai đoi voi viec phi tan co nhieu va đong đao luon cam thay can khuyen khich va tu hao, nen cat luc thiet đat nhieu che đo đe tuyen chon nhung co gai xinh đep nhat va tre tuoi vao hau cung, dan đen so luong cua ho thuong xuyen rat lon. Boi vi ly do nay, nen trong van hoc Trung Quoc đa dung rat nhieu nhung cum tu rat uoc le mieu ta, nhu Tam cung Luc vien That thap nhi phi (三宫六院七十二妃), Hau cung phi tan tam thien (后宫妃嬪三千) hoac Giai le tam thien (佳麗三千). Khong chi thong qua tuyen chon, trong hau cung co rat nhieu Cung nu, theo quan niem tuy chua la tan phi chinh thuc nhung ho luon co the đuoc sung hanh bat cu luc nao, nen cac Cung nu đong đao cung đuoc xem la mot bo phan phi tan.
Phi tan trong xa hoi phong kien la mot tap đoan nguoi đac biet, nhan su sung ai cua đe vuong, giu su can bang quyen luc giua cac the luc trong trieu va moi hoa hieu giua cac nuoc lang gieng, anh huong lon đen cuc dien chinh tri. Phi tan mang nhieu danh phan voi thu bac cao thap khac nhau o tung quoc gia va trieu đai cu the.


Trung Quoc = Ha - Thuong - Chu =
Truoc thoi nha Ha, chua te cai tri thien ha goi la Thien tu (天子), thuo sinh thoi xung la Hau (后), khi mat thi trieu than moi ton thuy la Đe (帝), vo chinh cua Thien tu goi la Phi (妃). Tu trieu nha Thuong, Thien tu xung Vuong (王), vo chinh goi la Hau.
Le ky - Hon nghi ghi lai che đo noi cung nha Chu: "Noi guong co nhan duoi Hau, Thien tu lap sau cung, lay ba Phu nhan, chin Tan, hai muoi bay The phu, tam muoi mot Ngu the." 

Hau (后), giu ngoi chu quy noi cung cam, nguoi ban đoi cung đe vuong thanh đoi giai ngau.
Phu nhan (夫人), 3 nguoi, xung trang nghi pham ve y tiet thuan my.
Tan (嬪), 9 nguoi, giao hoa bon my đuc la cong, dung, ngon, hanh.
The phu (世婦), 27 nguoi, coi viec le tiet.
Ngu the (御妻), trong Chu le chep la Nu ngu (女御), 81 nguoi, hau thu thanh sac, yen tam cua quan vuong.
Đay la nhung ghi chep bang van tu som nhat trong lich su phong kien ve che đo noi cung.


= Tay Han =
Đau đoi Han, ngoai Hoang hau đeu xung Phu nhan, sau them My nhan cac loai. Đoi Vu Đe che ra Tiep du, đoi Nguyen Đe, che ra Chieu nghi, luc nay Hau cung đa co gom 19 chuc danh, chia thanh 14 bac:

Chieu nghi (昭儀), loc sanh Thua tuong (丞相), tuoc nhu Chu hau Vuong (諸侯王).
Tiep du (婕妤), loc sanh Thuong khanh (上卿), tuoc nhu Liet hau (列侯).
Khinh nga (娙娥), loc Trung nhi thien thach (中二千石), tuoc nhu Quan noi hau (關內侯).
Dung hoa (傛華), loc Chan nhi thien thach (真二千石), tuoc nhu Đai thuong tao (大上造).
My nhan (美人), loc 2000 thach, tuoc nhu Thieu thuong tao (少上造).
Bat tu (八子), loc 1000 thach, tuoc nhu Trung canh (中更).
Sung y (充依), loc 1000 thach, tuoc nhu Ta canh (左更)
That tu (七子), loc 800 thach, tuoc nhu Huu thu truong (右庶長).
Luong nhan (良人), loc 800 thach, tuoc nhu Ta thu truong (左庶長).
Truong su (長使), loc 600 thach, tuoc nhu Ngu đai phu (五大夫).
Thieu su (少使), loc 400 thach, tuoc nhu Cong thua (公乘).
Ngu quan (五官), loc 300 thach; Thuan thuong (順常), loc 200 thach. Tu Vo quyen (無涓), Cong hoa (共和), Ngu linh (娛靈), Bao lam (保林), Luong su (良使), Da gia (夜者), moi tuoc 100 thach. Lai co Thuong Gia nhan tu (上家人子) cung Trung Gia nhan tu (中家人子), đeu co luong thuc chu cap theo thu bac. Tu Ngu quan tro xuong, khi chet đeu đem tang ben ngoai Tu Ma mon.
Che đinh trieu Tay Han phuc tap, lan vao đo co ve con co Nu quan, du luc nay khai niem Nu quan van chua ro rang nhu ve sau. Vo chinh cua Hoang thai tu goi la Hoang thai tu phi (皇太子妃), nang hau co cac bac:

Luong đe (良娣).
Nhu tu (孺子).


= Đong Han =
Quang Vu Đe đinh lai thu bac noi cung, duoi Hoang hau đat cac bac: Quy nhan (貴人), My nhan (美人), Cung nhan (宮人) va Thai nu (采女), đeu khong co tuoc ham, moi khi đen mua moi đem thuong vat pham.
Che đo tuyen hau cung nha Han co goi la Bat nguyet Toan nhan (八月筭人). Can cu Hau Han thu chu ghi lai:「"Vao thang 8 am lich hang nam, trieu đinh cu Dich đinh thua cung Tuong cong toi cac mien que quanh kinh đo Lac Duong tuyen chon nguoi đep đang đo xuan thi, tuoi tu 13 toi 20, net may thanh tu, cu chi đoan trang, tuong mao cat loi. Đeu sung vao hau cung, thoi gian ay hau ha chu toan, tat se đua len Hoang đe lam hanh. Do vay quan vien sai đi tuyen chon đeu co tieu chi can than, sach hach ro rang nhung co gai nay phai vua hien vua co tri"」. Tu đoi Minh Đe, tuy uc che ngoai thich, bo tinh rieng ma khong trong dung anh em cua Hoang hau, nhung tu Chuong Đe bat đau, tu hau cung đa khong co đuc. Hoan Đe, Linh Đe hoang dam, tu phi tan đen ke hau nguoi ha toi hai van nguoi.


= Tao Nguy =
Tao Thao khi con la Nguy vuong, duoi Vuong hau đinh ra:

Phu nhan (夫人).
Chieu nghi (昭儀).
Tiep du (婕妤).
Dung hoa (容華).
My nhan (美人).

Đong Han mat nuoc, Van Đe buc Han Hien Đe nhuong ngoi. Che đo noi cung phan chia thu bac co mang theo quy đinh tu thoi con la Nguy vuong, đen thoi Minh Đe moi hoan thien, tong 14 bac:

Phu nhan (夫人), vi duoi Hoang hau, khong ro đai ngo.
Quy tan (貴嬪), vi duoi Phu nhan, khong ro đai ngo.
Thuc phi (淑妃), bac sanh Tuong quoc (相國), loc ngang tuoc Chu hau Vuong (诸侯王).
Thuc vien (淑媛), bac sanh Ngu su đai phu (御史大夫), loc ngang Huyen cong (縣公).
Chieu nghi (昭儀), loc ngang Huyen hau (縣侯).
Chieu hoa (昭華), loc ngang Huong hau (鄉侯).
Tu dung (修容), loc ngang Đinh hau (亭侯).
Tu nghi (修儀), loc ngang Quan noi hau (關內侯).
Tiep du (婕妤), đai 2.000 thach.
Dung hoa (容華), đai 2.000 thach.
My nhan (美人), đai 2.000 thach.
Luong nhan (良人), đai 1.000 thach.
Ta nhan (鹺人).
Ngoai nhung đang vi tren, nha Nguy thinh thoang con thay nhac đen Quy nhan, Tai nhan nhung đia vi khong ro.


= Tan =
Tan Vu Đe tham khao che đo Tao Nguy, thiet lap hau cung. Duoi Hoang hau co:

Tam phu nhan (三夫人): Quy tan (貴嬪), Phu nhan (夫人), Quy nhan (貴人), vi ngang Tam cong (三公).
Cuu tan (九嬪): Thuc phi (淑妃), Thuc vien (淑媛), Thuc nghi (淑儀), Tu hoa (修華), Tu dung (修容), Tu nghi (修儀), Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Sung hoa (充華); vi ngang Cuu khanh (九卿).
Duoi Cuu tan con thiet My nhan (美人), Tai nhan (才人), Trung tai nhan (中才人), vi duoi 1.000 thach.


= Nam Bac trieu =


 Bac Nguy  Đao Vu Đe thiet lap hau cung rat đon gian, duoi Hoang hau chi co Phu nhan, du vay giua cac phu nhan cung thiet lap cac thu bac tren duoi ve đai ngo. Do tinh trang "Tu quy mau tu" (子贵母死), bat buoc ban chet nguoi se sinh ra Tru quan, nen hau cung Bac Nguy lai co mot danh hieu đac thu Bao Thai hau (保太后), danh đe phong cho cac bao mau - nguoi nuoi day cac Hoang đe tuong lai khi me ruot khong con.
Thai Vu Đe len ngoi, thiet lap hau cung ro rang hon:

Ta Chieu nghi (左昭儀) va Huu Chieu nghi (右昭儀).
Quy nhan (貴人).
Tieu phong (椒房).
Trung thuc (中式).
Hieu Van Đe xem trong Han hoa, cai cach hau cung, vi thu ngang voi quan vien:

Ta Chieu nghi (左昭儀) va Huu Chieu nghi (右昭儀), vi ngang Đai tu ma (大司馬).
Tam phu nhan (三夫人), vi ngang Tam cong (三公).
Tam tan (三嬪), vi ngang Tam khanh (三卿).
Luc tan (六嬪), vi ngang Luc khanh (六卿).
The phu (世婦), vi ngang Trung đai phu (中大夫).
Ngu nu (御女), vi ngang Nguyen si (元士).


 Bac Te  Che đo noi cung hoan thien duoi thoi Vu Thanh Đe voi he thong tuoc hieu phuc tap bac nhat trong lich su cac trieu đai phong kien. Thoi ky nay cung la lan đay tien đinh hang giai pham cua quan vien cho phi tan, khac voi cac trieu đai truoc chi dung o muc so ngang ve voi cac bac quan vien:

Thuc phi (淑妃), thu bac sanh cung Tuong quoc.
Ta Nga anh (左娥英), Huu Nga anh (右娥英), thu bac sanh cung Thua tuong.
Ta Chieu nghi (左昭儀), Huu Chieu nghi (右昭儀), thu bac sanh cung Đai phu.
Phu nhan (夫人), 3 nguoi: Hoang đuc (弘德), Chinh đuc (正德), Sung đuc (崇德), thu bac sanh cung Tam cong.
Tan (嬪), 9 nguoi:
Quang du (光猷), Chieu huan (昭訓), Long huy (隆徽), thu bac sanh cung Tam khanh.
Tuyen huy (宣徽), Ngung huy (凝暉), Tuyen minh (宣明), Thuan hoa (順華), Ngung hoa (凝華), Quang huan (光訓), thu bac sanh cung Luc khanh.
The phu (世婦), 27 nguoi: Quang huan (廣訓), Tu huan (修訓), Tinh huan (靜訓), Kinh huan (敬訓), Kinh uyen (敬婉), Kinh tin (敬信), Chieu ninh (昭寧), Chieu hoa (昭華), Uyen hoa (婉華), Phuong hoa (芳華), Phuong du (芳猷), Chinh hoa (正華), Quang chinh (光正), Mau quang (茂光), Minh pham (明範), Minh tin (明信), Minh thuc (明淑), Hoang du (弘猷), Hoang huy (弘徽), Lenh tac (令則), Huy tac (暉則), Huy pham (暉範), Trinh pham (貞範), Diem nghi (艷儀), Dieu nghi (曜儀), Dieu đuc (曜德), Hoa đuc (和德), ham Tong tam pham.
Ngu nu (御女), 81 nguoi: Mau đuc (茂德), Kinh mau (敬茂), Mau pham (茂範), Dieu pham (妙範), Tu pham (修範), Anh pham (英範), Huy chuong (暉章), Quynh chuong (瓊章), Dao chuong (瑤章), Luong vien (良媛), Luong tin (良信), Chinh tin (正信), Nhu hoa (柔華), Tu nhu (思柔), Lenh nghi (令儀), Tu nghi (秀儀), Than nghi (慎儀), Dieu nghi (妙儀), Uyen nghi (婉儀), Tu tinh (修靜), Mau nghi (茂儀), Nhuan nghi (潤儀), Le nghi (麗儀), Hoang nghi (弘儀), Tuc nghi (肅儀), Muc nghi (穆儀), Muc khue (穆閨), Muc hoa (穆華), Minh y (明懿), Sung minh (崇明), Minh huan (明訓), Minh diem (明艷), Kinh thuan (敬順), Sung kinh (崇敬), Tu kinh (修敬), Kinh ninh (敬寧), Chieu thuan (昭順), Chieu dung (昭容), Chieu than (昭慎), Muc quang (穆光), Dieu quang (曜光), Quang pham (光範), Noi pham (內範), Diem quang (艷光), Vien quang (媛光), Banh vien (彭媛), Tuc dung (肅容), Tinh tuc (靜肅), Tuc khue (肅閨), Hoai thuan (懷順), Hoai đuc (懷德), Trinh y (貞懿), Trinh ngung (貞凝), Trinh muc (貞穆), Trinh vien (貞媛), Trinh than (貞慎), Hoang than (弘慎), Huy thuc (徽淑), Huy nga (徽娥), Hoang diem (弘艷), Diem hoa (艷華), Uyen đuc (婉德), Minh uyen (明婉), Diem uyen (艷婉), Phuong uyen (芳婉), Ngung uyen (凝婉), Tu vien (修媛), Tu le (修禮), Anh thuc (英淑), Thuc y (淑懿), Thuc y (淑猗), Thua nhan (承閒), Tu nhan (修閒), Nhan hoa (閒華), Le tac (麗則), Nhu tac (柔則), Luong tac (良則), Dieu tac (妙則), Huan thanh (訓成), Ninh huan (寧訓), ham Chinh tu pham.
Tai nhan (才人), Thai nu (采女), khong han đinh.


 Bac Chu  Pham cap cac phi tan trong noi đinh:

Phu nhan (夫人): gom Quy phi (貴妃); Truong Quy phi (長貴妃), Đuc phi (德妃).
Dac (㚤), 3 nguoi, vi ngang Tam co (三孤).
Tan (嬪), 6 nguoi, trong so đo co goi Chieu Hoa tan (昭化嬪), vi ngang Luc khanh (六卿).
Ngu vien (御媛), vi ngang Đai phu (大夫). Trong đo co phan biet Thuong vien (上媛), Trung vien (中媛) va Ha vien (下媛).
Ngu uyen (御婉), vi ngang Si (士). Trong đo co phan biet Thuong uyen (上婉), Trung uyen (中婉) va Ha uyen (下婉).
Tuyen Đe nhuong vi cho Tinh Đe, pha bo quy tac chinh thu, cung luc lap Hoang hau gom 5 nguoi la:

Chinh phi Duong Le Hoa, phong hieu Thien Nguyen Đai Hoang hau (天元大皇后).
Tinh Đe sinh mau Chu Man Nguyet, phong hieu Thien Đai Hoang hau (天大皇后).
Đuc phi Tran Nguyet Nghi, phong hieu Thien Trung Đai Hoang hau (天中大皇后).
Truong Quy phi Uat Tri Si Phon, phong hieu Thien Ta Đai Hoang hau (天左大皇后).
Quy phi Nguyen Lac Thuong, phong hieu Thien Huu Đai Hoang hau (天右大皇后).


 Luu Tong  Ban đau, hau cung Luu Tong mo phong theo nha Tan, duoi Hoang hau đuoc thiet lap:

Tam phu nhan (三夫人): Quy tan (貴嬪), Phu nhan (夫人), Quy nhan (貴人), vi ngang Tam cong (三公).
Cuu tan (九嬪): Thuc phi (淑妃), Thuc vien (淑媛), Thuc nghi (淑儀), Tu hoa (修華), Tu dung (修容), Tu nghi (修儀), Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Sung hoa (充華); vi ngang Cuu khanh (九卿).
Tan hieu (散號): My nhan (美人).
Nam Hien Kien thu 3 (456), Hieu Vu Đe cai to tai hau cung quy che, đen Minh Đe hoan thien:

Tam phu nhan (三夫人): Quy phi (貴妃), Quy tan (貴嬪), Quy co (貴姬).
Cuu tan (九嬪): Thuc vien (淑媛), Thuc nghi (淑儀), Thuc dung (淑容), Chieu hoa (昭華), Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Tu hoa (修華), Tu nghi (修儀), Tu dung (修容).
Ngu chuc (五職): Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Sung hoa (充華), Thua huy (承徽), Liet vinh (列榮).
Tan hieu (散號): My nhan (美人), Trung tai nhan (中才人), Tai nhan (才人), Luong nhan (良人), Sung y (充衣).


 Nam Te  Nam Kien Nguyen nguyen nien (479), Cao Đe thiet lap hau cung vi phan, bao gom:

Tam phu nhan (三夫人): Quy tan (貴嬪), Phu nhan (夫人), Quy nhan (貴人).
Cuu tan (九嬪): Tu hoa (修華), Tu nghi (修儀), Tu dung (修容), Thuc phi (淑妃), Thuc vien (淑媛), Thuc nghi (淑儀), Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Sung hoa (充華).
Tan vi (散位): My nhan (美人), Trung tai nhan (中才人), Tai nhan (才人).
Nam Kien Nguyen thu 3, Noi cung cua Hoang thai tu thiet lap them 3 noi chuc:

Luong đe (良娣), vi ngang Khai quoc Hau (開國侯).
Bao lam (保林), vi ngang Ngu đang Hau (五等候).
Tai nhan (才人), vi ngang Pho ma Đo uy (駙馬都尉).
Nam Vinh Minh nguyen nien, Vu Đe nghe theo Le tu tau thinh, thiet lap vi tri Quy phi (貴妃), cung đem Thuc phi tu Cuu tan ra thanh đoc lap, tang them đai ngo cua ca hai tuoc vi nay, ngang voi Tam tu (三司). Nam thu 7, trieu đinh them Chieu dung (昭容) vao Cuu tan, bo khuyet vi tri cu cua Thuc phi.


 Luong - Tran  Vu Đe khai trieu, thiet lap hau cung vi giai co tuong đong voi Luu Tong:

Tam phu nhan (三夫人): Quy phi (貴妃), Quy tan (貴嬪), Quy co (貴姬).
Cuu tan (九嬪): Thuc vien (淑媛), Thuc nghi (淑儀), Thuc dung (淑容), Chieu hoa (昭華), Chieu dung (昭容), Chieu nghi (昭儀), Tu hoa (修華), Tu nghi (修儀), Tu dung (修容).
Ngu chuc (五職): Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Sung hoa (充華), Thua huy (承徽), Liet vinh (列榮).
Tan vi (散位): My nhan (美人), Tai nhan (才人), Luong nhan (良人).
Đong Cung cua Thai tu, thiet lap Luong đe (良娣) va Bao lam (保林).
Khi trieu Tran lap quoc, Vu Đe khong thiet lap hau cung ti mi. Đen Van Đe, bat đau đinh vi hieu đeu tuong tu trieu Luong.


= Tuy - Đuong =


 Tuy  Tuy thu ghi lai, Van Đe mo nghiep, phi tan khi ay chi vai nguoi đeu thuoc dong doi tram anh, con em cac bac huan thuan cung tien, nha vua cung it dip đuoc gan gui do ba nguyen phoi co tinh ghen tuong:

Tan (嬪), 3 nguoi, giao hoa bon my đuc la cong, dung, ngon, hanh, ham Chinh tam pham.
The phu (世婦), 9 nguoi, coi viec le tiet, ham Chinh ngu pham.
Ngu nu (御女), 38 nguoi, coi viec det gam, theu hoa, ham Chinh that pham.
Ben canh đo, Van Đe lai theo đien le tu đoi Han, Tan ma đat chuc nu quan goi la Luc thuong (六尚), cung Luc ti (六司), chuyen giao hoa đien pham trong hau cung.

Nhan Tho nam thu 2 (602), Van Hien Hoang hau qua đoi, nha vua sa vao my sac, tu cung cam chon ra nhung bac tai sac ban phong cac chuc phi tan:

Quy nhan (貴人), 3 nguoi.
Tan (嬪), 9 nguoi.
The phu (世婦), 27 nguoi.
Ngu nu (御女), 81 nguoi.
Dang Đe hoang dam, menh thien ha phai cung tien nguoi đep đe thoa thu vui vay, tro thanh khuon thuoc cho tam cung luc vien cua cac bac đe vuong sau nay:

Quy phi (貴妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), hop goi la Phu nhan (夫人), ham Chinh nhat pham.
Thuan nghi (順儀), Thuan dung (順容), Thuan hoa (順華), Tu nghi (修儀), Tu dung (修容), Tu hoa (修華), Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung hoa (充華), hop goi la Cuu tan (九嬪), ham Chinh nhi pham.
Tiep du (婕妤), 10 nguoi, ham Chinh tam pham.
My nhan (美人), Tai nhan (才人), hop goi la The phu (世婦), 15 nguoi, ham Chinh tu pham.
Bao lam (寶林), 24 nguoi, ham Chinh ngu pham.
Ngu nu (御女), 24 nguoi, ham Chinh luc pham.
Thai nu (采女), 37 nguoi, ham Chinh that pham.
Thua y (承衣), Đao nhan (刀人), khong han đinh.


 Đuong  Sach Đuong thu ghi lai, Cao To mo nghiep, noi cung noi theo Chu le va nha Tuy khi truoc, phan chia thu bac:

Quy phi (貴妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), Hien phi (賢妃), hop goi la Phu nhan (夫人), ham Chinh nhat pham.
Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛), Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛), Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛), hop goi la Cuu tan (九嬪), ham Chinh nhi pham.
The phu (世婦), 27 nguoi:
Tiep du (婕妤), 9 nguoi, ham Chinh tam pham.
My nhan (美人), 9 nguoi, ham Chinh tu pham.
Tai nhan (才人), 9 nguoi, ham Chinh ngu pham.
Ngu the (御妻), 81 nguoi:
Bao lam (寶林), 27 nguoi, ham Chinh luc pham.
Ngu nu (御女), 27 nguoi, ham Chinh that pham.
Thai nu (采女), 27 nguoi, ham Chinh bat pham.

Cao To truy tang ba thu that qua co Mac Le Phuong lam Quy tan (貴嬪), khong ro pham trat. Ngoai ra con đat Nu quan, co đat ra chuc Thuong cung (尚宮) ham Chinh ngu pham, đung đau he thong Luc cuc Nhi thap tu ty, goi la Cung quan (宮官), phan biet voi Hau phi đuoc goi la Noi quan (內官).
Vinh Huy nam thu 6 (655), Cao Tong co y đinh lap Tai nhan cua Thai Tong la Vo My lam Than phi (宸妃) nhung khong thanh. Long Soc nam thu 2 (662), Cao Tong quyet đinh thiet đinh lai thu bac noi cung:

Tan đuc (贊德), 2 nguoi.
Tuyen nghi (宣儀), 4 nguoi.
Thua khue (承閨), 5 nguoi.
Thua chi (承旨), 5 nguoi.
Ve tien (衛仙), 6 nguoi.
Cung phung (供奉), 8 nguoi.
Thi trat (侍櫛), 20 nguoi.
Nhung quy cach nay nhanh chong sau đo bi bai bo, quay lai nhu che đo thoi Đuong Cao To.
Huyen Tong nhung nam Khai Nguyen, đinh lai thu bac noi cung. Cham chuoc đoi Vu Đuc đen nay đinh Tu phi, trong khi Hau va Phi ung Tu tinh (四星), đa co Chinh hau khong nen co Tu phi, do vay cai đinh vi hieu cung thu bac:

Hue phi (惠妃), Le phi (麗妃), Hoa phi (華妃), toa luan Phu le, ham Chinh nhat pham.
Thuc nghi (淑儀), Đuc nghi (德儀), Hien nghi (賢儀), Thuan nghi (順儀), Uyen nghi (婉儀), Phuong nghi (芳儀), giao hoa Tu đuc, ham Chinh nhi pham.
My nhan (美人), 4 nguoi, coi viec le tiet, ham Chinh tam pham.
Tai nhan (才人), 7 nguoi, đam yen tam cua Quan vuong, ham Chinh tu pham.
Vua len ngoi, Huyen Tong tang Duong Luong vien lam Quy tan, khong ro pham trat. Thien Bao nam thu 4 (745), Huyen Tong me đam nguoi con dau la trang khuynh quoc Duong Thai Chan, bat chap đao luan thuong lap ba lam Quy phi. Tuc Tong noi ngoi khoi phuc che đo noi cung thuo lap quoc. Thoi ky cuoi, trieu Đuong bat đeu thiet lap le gia ton cho Noi cung tien trieu. Phi tan sinh hoang nam ton Thai phi (太妃), sinh hoang nu ton Thai nghi (太儀).
Tai Đong Cung, chinh that cua Hoang thai tu goi la Hoang thai tu phi (皇太子妃), ngoai ra con co Noi quan nang hau, co cac bac:

Cac thi thiep:
Luong đe (良娣), 2 nguoi, trat Chinh tam pham.
Luong vien (良媛), 6 nguoi, trat Chinh tu pham.
Thua huy (承徽), 10 nguoi, trat Chinh ngu pham.
Chieu huan (昭訓), 16 nguoi, trat Chinh that pham.
Phung nghi (奉儀), 24 nguoi, trat Chinh cuu pham.
Cac nu quan, co 3 chuc Ty trat đeu Tong luc pham va 9 chuc Chuong trat đeu Tong bat pham:
Ty khue (司閨), 2 nguoi, dan đao Thai tu phi va len danh sach thi thiep. Quan linh cac chuc:
Chuong chinh (掌正), 3 nguoi, quan van thu ra vao, cua neo va kiem viec trach phat ke duoi, Nu su phu viec 3 nguoi.
Chuong thu (掌書), 3 nguoi, quan tuyen truyen, giao duc ke duoi va bao quan sach but, Nu su phu viec 3 nguoi.
Chuong dien (掌筵), 3 nguoi, phu trach bao quan manh truong chan đem, quet tuoc va bay bien.
Ty tac (司則), 2 nguoi, phu trach le nghi tham kien. Quan linh cac chuc:
Chuong nghiem (掌嚴), 3 nguoi, quan y phuc, khan luoc, thu suc, nghi ve, Nu su phu viec 3 nguoi.
Chuong phung (掌縫), 3 nguoi, quan cat may, đan det, Nu su phu viec 3 nguoi.
Chuong tang (掌藏), 3 nguoi, quan tai vat, chau bau va lua la.
Ty soan (司饌), 2 nguoi, phu trach nem thu truoc khi tien thien, Nu su phu viec 4 nguoi. Quan linh cac chuc:
Chuong thuc (掌食), 3 nguoi, quan nau nuong, ruou che, cui than, đen đom, đia đung, Nu su phu viec 4 nguoi.
Chuong y (掌醫), 3 nguoi, quan Y duoc va am nhac, Nu su phu viec 2 nguoi.
Chuong vien (掌園), 3 nguoi, quan hat giong rau qua, Nu su phu viec 2 nguoi.
Cac tong that đuoc phong Vuong, the thiep đeu gia an cao menh theo tuoc chong, cac ba Chieu Thanh, Trang Hien thuo tiem đe đeu phong la Nhu nhan (孺人).


= Ngu đai Thap luc quoc =
Thoi ky hon loan va ngan ngui, sach su cua cac trieu đai cung do nguoi đoi sau soan ma viet. Che đo hau cung cua tung trieu, tung quoc gia khong hoan chinh va đay đu nhu cac thoi ky truoc.
Truoc mat, Hau Đuong Trang Tong thiet tri hau cung, co: 

Chieu dung (昭容), Chieu nghi (昭儀), Chieu vien (昭媛).
Xuat su (出使), Ngu chinh (御正), Thi chan (侍真), Y tai (懿才).
Ham nhat (咸一), Dao phuong (瑤芳), Y đuc (懿德), Tuyen nhat (宣一).
Quang Chinh nam thu 3 (941), Chua đat Hau Thuc la Manh Suong nhan yen hoi tiet Thuong nguyen đinh le thu bac cung tan:

Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu hoa (昭華).
Bao phuong (保芳), Bao huong (保香), Bao y (保衣).
An than (安宸), An tat (安蹕), An tinh (安情).
Tu dung (修容), Tu vien (修媛), Tu quyen (修娟).


= Tong - Lieu - Kim =


 Tong  Che đo noi cung nha Tong ban đau phan chia thu bac theo cach goi cua nha Đuong, đuoc hoan thien duoi thoi Chan Tong:

Quy phi (貴妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), Hien phi (賢妃), ham Chinh nhat pham.
Thai nghi (太儀), Quy nghi (貴儀), Thuc nghi (淑儀), Thuc dung (淑容), Thuan nghi (順儀), Thuan dung (順容), Uyen nghi (婉儀), Uyen dung (婉容), Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛), Tu nghi (修儀), Tu dung (修容), Tu vien (修媛), Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛), thuoc ham Chinh nhi pham.
Tiep du (婕妤), ham Chinh tam pham.
My nhan (美人), ham Chinh tu pham.
Tai nhan (才人), Quy nhan (貴人), ham Chinh ngu pham.
Ve vi tri Chinh nhi pham, ban đau chi co tu Chieu nghi đen Sung vien, tuoc Thai nghi đeu dung cho sinh mau cua Cong chua, đay la an theo phep nha Đuong, con goi Cuu tan (九嬪). Nam Đai Trung Tuong Phu thu 6 (1013) đoi Tong Chan Tong, thiet tri tu Thuc nghi đen Uyen dung, ham Tong nhat pham, o tren Chieu nghi. Sau lai đen nam Can Hung nguyen nien (1022), tang them Quy nghi, o tren Thuc nghi. Tong su chep tat ca thanh Chinh nhi pham.
Minh Đao nguyen nien (1032), sach tang than sinh cua Nhan Tong la Ly thi lam Than phi (宸妃), khong ro pham trat. Sang nam Nam Minh Đao thu 2 (1033), giang Quach Hoang hau lam Tinh phi (净妃), cung khong ro pham trat.
Vao đoi nha Tong, cac cung nu sung hanh rat nhieu, đeu vo hang Ngu thi (御侍), cac vi Ngu thi nay con co the gia phong them vi hieu cua Menh phu nhu Quoc phu nhan (國夫人), Quan quan (郡君) va Huyen quan (縣君), duoi nua thi lai co danh xung Tu ha bi (紫霞帔) va Hong ha bi (紅霞帔). Đoi Tong xung ho tu Tai nhan tro len la Phong vien (房院), duoi nua nhu tu Quan quan đen Ha bi thi đeu goi la Hop (閤). Tuy cac Ngu thi rat nhieu, song khi xet đe len pham trat đuoc quy đinh o tren cung đeu rat than trong. Theo đo thi vao trieu đai nha Tong, hoang that co quy đinh ngam la khong đuoc lam phong tuoc hieu thuoc hang Ngu pham cho hau phi, đoi Tong Nhan Tong chi muon phong nhieu hon vai nguoi mot chut đa bi can gian la "Qua sung ai", co the thay đuoc van đe phong tuoc cho hau phi tuong đoi nghiem trong.


 Lieu  Do van đe ve tu lieu, hau cung nha Lieu cho đen nay van kha khiem khuyet tu lieu. Bo Lieu su, muc "Hau phi truyen" ghi lai chi co hau phi mang ho Tieu, tru Hoang hau Tieu thi cua Muc Tong khong ro xuat than, cung Hoang hau Chan thi cua The Tong, toan bo con lai đeu la nguoi ho Tieu thuoc gia toc Khiet Đan. Trong gia toc ho Tieu, cung phan ra hai nhanh chinh, la ho Tieu cua Thuat Luat thi (述律氏) cung ho Tieu cua Bat Ly thi (拔里氏), hai gia toc lon co anh huong đen chinh tri nuoc Lieu.
Trong Lieu su cung cho biet, phi tan hau cung trieu Lieu co bo phan tu Vuong quoc Bot Hai va nguoi Han, phi hieu cung ghi lai co nam loai: Nguyen phi (元妃), Quy phi (貴妃), Đuc phi (德妃), Hue phi (惠妃), Van phi (文妃). Con ben duoi Phi, chi biet trieu Thanh Tong co Luc nghi (六儀), gom: Le nghi (麗儀), Thuc nghi (淑儀), Chieu nghi (昭儀), Thuan nghi (順儀), Phuong nghi (芳儀), Hoa nghi (和儀).


 Kim  Che đo noi cung nha Kim ban đau phan chia thu bac theo cach goi cua nha Đuong. Thoi ky quoc so, cac Phi khong co vi hieu, đen Kim Hi Tong moi đat Quy phi (貴妃), Hien phi (賢妃) va Đuc phi (德妃).
Hai Lang Vuong dam loan, đat 12 my hieu cho cac phi tu noi cung cam la Nguyen phi (元妃), Xu phi (姝妃), Hue phi (惠妃), Quy phi (貴妃), Hien phi (賢妃), Than phi (宸妃), Le phi (麗妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), Chieu phi (昭妃), On phi (溫妃), Nhu phi (柔妃).
Cuoi cung, quy che hau cung thoi Kim đuoc hoan thien vao nien hieu Trinh Huu duoi thoi Tuyen Tong. Nhung giai bac gom:

Nguyen phi (元妃), Quy phi (貴妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), Hien phi (賢妃); ham Chinh nhat pham.
Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛), Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛), Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛); hop goi Cuu tan (九嬪), ham Chinh nhi pham.
The phu (世婦), 27 nguoi:
Tiep du (婕妤); 9 nguoi, ham Chinh tam pham.
My nhan (美人); 9 nguoi, ham Chinh tu pham.
Tai nhan (才人); 9 nguoi, ham Chinh ngu pham.
Ngu the (御妻), 81 nguoi:
Bao lam (寶林); 27 nguoi, ham Chinh luc pham.
Ngu nu (御女); 27 nguoi, ham Chinh that pham.
Thai nu (采女); 27 nguoi, ham Chinh bat pham.
Sau, Tuyen Tong lai cai đoi tiep, quy đinh lai cap bac nhu:

Quy phi (貴妃), Chan phi (真妃), Thuc phi (淑妃), Le phi (麗妃), Nhu phi (柔妃).
Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛), Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛), Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛).
Tiep du (婕妤).
Le nhan (麗人), Tai nhan (才人).
Thuan nghi (順儀), Thuc hoa (淑華), Thuc nghi (淑儀).


= Nguyen =
Hau cung nha Nguyen co su tinh gian rat lon neu so voi cac trieu khac. Ngoai Hoang hau thi chi con Phi tan; moi bac khong quy đinh so luong va gioi han, do đo co vo so Phi tan cung nhu vo so Hoang hau.
Hau cung trieu Nguyen lay Oat Nhi Đoa [斡耳朵; Orda], con goi Cung truong (宮帳) đe phan chia đia vi Hau phi. Mot toa Cung truong co toi may vi Hoang hau va Phi tan; va ho lay "Đe nhat Cung truong" lam vi tri đoc ton, nhung Hoang hau va Phi tan o trong Đe nhat Cung truong cung se la bac co đia vi cao nhat. Duoi trieu đai Hue Tong, hau cung thiet tri them tuoc vi Tai nhan (才人), Phi va Tan chia ra lam hai bac, do đo ve co ban hau cung thoi ky cuoi cua trieu Nguyen co 4 bac, la: Hoang hau, Phi, Tan va Tai nhan.
Cung trong thoi ky cuoi trieu Nguyen, Hoang hau cat luc đuoc duy tri chi co mot nguoi tai vi. Nhung co ban tu thoi quoc so đa thiet lap luat bat thanh van, ranh chi co Trung cung Hoang hau moi co sac bao con cac Hoang hau khac thi khong, vi du nhu Sat Tat Hoang hau.


= Minh =

Thai To nam Hong Vu thu 5 (1372) ban chi du đinh thu bac noi cung. Bac phi lay Quy phi ke duoi Hoang hau co danh phan cao nhat, lai đat Hien phi (賢妃), Thuc phi (淑妃), Trang phi (莊妃), Kinh phi (敬妃), Hue phi (惠妃), Thuan phi (順妃), Khang phi (康妃), Ninh phi (寧妃) lay cac my tu "Hien", "Thuc", "Trang", "Kinh"... lam ten hieu ma phan biet ngoi thu. Duoi hang phi la cac cung tan Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Tiep du (婕妤), Quy nhan (貴人), My nhan (美人).
Canh Thai nam thu 6 (1456), Đai Tong lap ba phi ho Đuong lam Hoang quy phi, Anh Tong phuc vi lai phe đi. Hien Tong nam Thanh Hoa thu 2 (1466) ngu ban cho Van Quy phi huy hieu "Hoang", goi la Hoang quy phi (皇貴妃), tu đo lay Hoang quy phi la danh phan phi tan cao nhat.
Thoi Minh, đia vi Hoang hau suy thoai, cung do anh huong boi viec ngan ngua va đe phong ngay tu đau ma chua tung thay viec Hoang hau hoac Hoang thai hau nhiep chinh hoac ngoai thich chuyen quyen. Ben canh đo, phi tan cung co nhieu nguoi đuoc sung hanh, dua vao uy the ma co the lan at Hoang hau. Co nhung phi tan đung đau hau cung sau khi Hoang hau qua đoi, tac goi ["Nhiep luc cung su"; 攝六宫事]. Ben canh đo, so luong tuy tung tuoc đeu do Hoang đe tu quy đinh, hoan toan khong co gioi han bao nhieu Hoang quy phi hay la Phi, vi ly do đo hau cung trieu Minh bi xem la cuc ky hon loan ve danh phan.
Gia Tinh nam thu 10 (1531), The Tong dua theo Chu le đat them Cuu tan, gom: Đuc tan (德嬪), Hien tan (賢嬪), Trang tan (莊嬪), Le tan (麗嬪), Hue tan (惠嬪), An tan (安嬪), Hoa tan (和嬪), Hy tan (僖嬪), Khang tan (康嬪), danh phan duoi phi. Luc nay, mo hinh cua hau cung trieu Minh duoi Hoang hau se la:

Hoang quy phi (皇貴妃);
Quy phi (貴妃);
Phi (妃);
Tan (嬪); can cu Nam Gia Tinh thu 10, đinh ra Cuu tan: Đuc tan (德嬪), Hien tan (賢嬪), Trang tan (莊嬪), Le tan (麗嬪), Hue tan (惠嬪), An tan (安嬪), Hoa tan (和嬪), Hy tan (僖嬪), Khang tan (康嬪);
Chieu nghi (昭儀);
Chieu dung (昭容);
Tiep du (婕妤);
Quy nhan (貴人);
My nhan (美人);
Dau Cuu tan trieu Gia Tinh la co ten nhu vay, song ve sau co rat nhieu tuoc Tan đeu nam co phong hieu khac, nhu Ninh tan (寧嬪), Vinh tan (榮嬪), Kinh tan (敬嬪)..., xem ra phong hieu nay cung khong co đinh tuong tu Phi o tren.
Ngoai ra, tuong tu nhu che đo nha Đuong roi nha Tong, trong cung đinh nha Minh cung co rat nhieu Thu phi trong hau cung, nhung nguoi tung đuoc Hoang đe sung hanh qua nhung chua bao gio đuoc xem la phi tan chinh thuc. Ho se co hai loai đai ngo chinh, mot la đem tro thanh phi thiep chinh thuc va đat đuoc đai ngo nhat đinh, nhu Ho Thi ngu (胡侍御) cua Than Tong, con khong thi chi đuoc xem la Cung nhan binh thuong, khong danh khong phan ma van phai lam viec cua Cung nu, nhu Đoi Ngan Nuong (戴銀娘) cua Hien Tong cung Vuong Mang Đuong (王滿堂) cua Vu Tong.
Vo chinh cua Hoang thai tu goi la Hoang thai tu phi (皇太子妃), nang hau co cac bac Tai nhan (才人), Tuyen thi (選侍) va Thuc nu (淑女).


= Thanh =

Luc đau trieu, nha Thanh chua đinh che đo noi cung. Theo le cu tu thoi Hau Kim, phi tan van dung cach goi tieng Man ma xung hieu Phuc tan va Cach cach, rieng cac chinh the đuoc đac biet goi la Đai phuc tan (大福晉). Hoang Thai Cuc nam Sung Đuc nguyen nien (1636), lap Đai phuc tan Triet Triet lam Thanh Ninh cung Hoang hau (清寧宮皇后), đong thoi tan phong bon vi Trac phuc tan lam Phi, lan luot la: Hai Lan Chau lam Quan Thu cung Than phi (關雎宮宸妃), Na Moc Chung lam Lan Chi cung Quy phi (麟趾宮貴妃), Ba Đac Ma Tao lam Dien Khanh cung Thuc phi (衍慶宮淑妃) va Bo Moc Bo Thai lam Vinh Phuc cung Trang phi (永福宮莊妃).

Tu trieu Thuan Tri đen giua Khang Hy, cung đinh trieu Thanh dung "đai ngo" dua theo cap, hon la đinh vi hieu. Theo đo, ngoai tru Hoang hau la luon co đinh chinh danh, thi cac cap đai ngo cua phi tan co:

Hoang quy phi (皇貴妃)
Phi (妃), khong đinh so.
Tan (嬪), khong đinh so.
Phuc tan (福晉), cap đai ngo co ban.
Tieu Phuc tan (小福晉), ben trong lai co them 2 cap.
Cach cach (格格), cap đai ngo thap nhat.
Thoi ky nay chi dung "đai ngo" đe quyet đinh cao thap, do đo hau nhu rat it nguoi co vi hieu chinh thuc. Hieu Khang Chuong Hoang hau, sinh mau cua Thanh To đuoc xac đinh co cap đai ngo Phuc tan khi con la phi tan. Duoi hinh thuc nay, nhieu hau phi mai khi qua đoi moi co vi hieu, du thuc te khi con song thi ho đa co đai ngo cao, nhu Tue phi va Binh phi cua Thanh To.
Theo Thanh su cao va Quoc trieu cung su, sau đoi Khang Hy thi che đo noi cung moi đuoc hoan chinh:

Hoang quy phi (皇貴妃), 1 nguoi.
Quy phi (貴妃), 2 nguoi.
Phi (妃), 4 nguoi.
Tan (嬪), 6 nguoi.
Quy nhan (貴人), khong han đinh.
Thuong tai (常在), khong han đinh.
Đap ung (答應), khong han đinh.
Duoi hang phi tan con co Quan nu tu (官女子), con goi Cung nu tu, la cac cung nu đuoc Hoang đe lam hanh hoac danh vi đe goi cac phi tan bi giang chuc (nhu Man Quy phi Tu Giai thi cua Ham Phong Đe). Ngoai ra, cac Thi ty đuoc lam hanh va sinh duc cua cac Hoang tu cung đuoc goi chung la Quan nu tu, ben canh danh xung thuong thay la Cach cach. Chieu theo le đinh đuong thoi, truoc đai hon tuyen chon 8 cung nu co nhan sac cung pham hanh day cac bi thuat phong the, goi la Tu truong (司帳), Tu tam (司寝), Tu nghi (司儀), Tu mon (司門).
Tu Hoang quy phi đen Tan khi đuoc sach phong đeu co le nghi tieu chuan, đuoc hoang that xem la hau phi chinh thuc cung voi quyen han ["Ta noi tri"], giup Hoang hau trong viec xu ly noi tri, du thuc te ho khong co quyen hanh gi cu the ma chi la danh xung hinh thuc. Con tu bac Quy nhan đen Đap ung khong han đinh, quy đinh đe tu tam duong tinh, can tu noi chuc, rieng Quan nu tu chi nhung cung nu đuoc sung hanh. Phi tan đuoc tuyen chon tu nhung Tu nu (秀女) tham gia tuyen tu hoac con gai cac dong doi cong than, goi la Bat Ky tuyen tu, hoac tu cung nu tan phong đi len.


Trieu Tien Noi menh phu nha Trieu Tien ban đau xep đat thu bac theo cach goi cua tien trieu Cao Ly, Thai To đinh le goi me vua la Vuong đai phi (왕대비, 王大妃), vo chinh tan phong tuoc Phi, lai lay cac my tu nhu "Tiet", "Hien", "Tinh"... lam huy hieu, goi la Tiet phi (절비, 節妃), Hien phi (현비, 顯妃) hay Tinh phi (정비, 靜妃), sau khi mat đeu truy phong thuy hieu Vuong hau (왕후, 王后). Nang hau goi la Cung chua (궁주, 宮主), Ong chua (옹주, 翁主), đen nam Thai To thu 6 (1397) lai đat them cac danh vi Hien nghi (현의, 賢儀), Thuc nghi (숙의, 淑儀), Tan đuc (찬덕, 贊德), Thuan thanh (순성, 順成).
The Tong ban du đinh lai thu bac o noi đinh, vo chinh cua vua đoi goi lam Vuong phi (왕비, 王妃), ton kinh goi la Trung đien (중전, 中殿), ke duoi đinh le thu bac Noi menh phu tu Chinh nhat pham đen Tong cuu pham, chia hai bac chinh la Noi quan va Cung quan, trong đo Noi quan tuc la phi thiep chinh thuc ma Cung quan la cac chuc vi Nu quan. Noi quan thuoc hang Tan đuoc ban mot my hieu khi sac phong, nhu Hy tan (희빈, 禧嬪), Thuc tan (숙빈, 淑嬪), Anh tan (영빈, 暎嬪), tu Quy nhan đen Thuc vien lay ho ma phan biet voi nhung noi quan cung danh phan. Sau an Truong Hy tan dung thuat phu thuy muu hai Nhan Hien Vuong hau, Tuc Tong ban chi du cam cac hau cung tro thanh Trung đien.
Cac noi quan la thanh vien cua Vuong that:

Tan (빈, 嬪), ham Chinh nhat pham.
Quy nhan (귀인, 貴人), ham Tong nhat pham.
Chieu nghi (소의, 昭儀), ham Chinh nhi pham.
Thuc nghi (숙의 淑儀), ham Tong nhi pham.
Chieu dung (소용, 昭容), ham Chinh tam pham.
Thuc dung (숙용, 淑容), ham Tong tam pham.
Chieu vien (소원, 昭媛), ham Chinh tu pham.
Thuc vien (숙원, 淑媛), ham Tong tu pham.
Duoi noi quan con co cung quan tu chinh ngu pham đen tong cuu pham, ho la cac Thuong cung (상궁, 尙宮) va Noi nhan (나인, 內人) giu nhiem vu hau ha nha vua va cac thanh vien trong vuong that. Cac cung nu đuoc nha vua sung hanh đuoc tan phong noi quan hoac Thua an Thuong cung (승은상궁, 承恩尙宮), la danh phan ton quy đung đau bac cung quan. Bao chua Yen Son Quan hoang dam vo đo, tuyen chon tren khap ca nuoc nhung giai nhan tuyet sac sung vao noi menh phu, goi la cac nhac ky Hung thanh (흥청, 興淸), lai đat them cac bac cung tan Thuc hoa (숙화, 淑華), Le uyen (여완, 麗婉), Le vien (여원, 麗媛), Nhan nga (한아, 閑娥). Trung Tong phan chinh, cac danh hieu tren đeu bi phe bo.
Noi menh phu hau ha Vuong the tu o Đong cung:

Vuong the tu tan (왕세자빈, 王世子嬪), vo chinh cua Vuong the tu, ton kinh goi la Tan cung (빈궁, 嬪宮).
Luong đe (양제, 良娣), ham tong nhi pham.
Luong vien (양원, 良媛), ham tong tam pham.
Thua huy (승휘, 承徽), ham tong tu pham.
Chieu huan (소훈, 昭訓), ham tong ngu pham.
Thu khue (수규, 守閨), Thu tac (수칙, 守則), ham tong luc pham.


Nhat Ban = Hoang cung =

Thoi ky Heian la đinh cao cua trung uong tap quyen khi đao Khong Manh va nhung net phon hoa trong van hien du nhap tu nha Đuong voi trung tam quyen luc la dong doi Fujiwara quyen quy. Hoang hau va phi tan xuyen suot thoi ky Heian va keo dai đen lich su can đai đeu la nhung hau due cua dong toc nay. 

Hoang hau (こうこう 皇后), đich phu nhan cua Thien hoang, mang nha xung Trung cung (中宮) hay Thu cung (長の宮) do tiep thu đien co tu Trung Hoa. Duoi trieu Thien Hoang Ichijo, du đa lap chinh that nhung truoc anh huong tu Quan bach Michinaga quyen uy bac nhat trieu đinh, ngai đa tan phong ai nu cua Michinaga lam hau, ton hieu la Trung cung (ちゅうくう 中宮), con ba nguyen phoi đoi thanh Hoang hau cung (皇后宮), khoi nguon cho tuc đa hau trong lich su Nhat Ban.
Nu ngu (にょうこ 女御), nhung cung phi giu ngoi cao noi cung cam, giai ham tu bac chinh nhi vi xuong đen tong tu vi, xuat than con gai trong tong that hay thien kim cua cac quan đai than dong doi Fujiwara quyen quy. Gioi quy toc cung đinh thoi Heian thuong lay ten cung that đe phan biet cac ba phi đuong trieu nhu Thua Huong đien Nu ngu (承香殿女御), Đang Ho Nu ngu (藤壺女御), cung co truong hop goi theo chuc quan cua cha nhu Ta Đai than Nu ngu (左大臣女御) hay cac hoang nu ton hieu la Vuong Nu ngu (王女御).
Canh y (こうい 更衣), cung tan cua Thien hoang, giai ham tu bac chinh tu vi tro xuong, xuat than thien kim cua cong khanh va sy đai phu.
Ngu Tuc so (みやすんところ 御息所), danh vi cua nhung ba noi cung bac thap đa sinh con noi doi cho hoang that.
Ngu Hap đien Biet đuong (みくしけとののへっとう 御匣殿別当), nu quan hau viec phuc suc.
Thuong thi (ないしのかみ 尚侍), truong quan cua Noi thi ty hau can Thien hoang, danh vi nay la su an sung đac biet chi danh cho nhung thien kim, menh phu thuoc dong doi Fujiwara.
Đien thi (ないしのすけ 典侍), pho quan cua Noi thi ty hau can Thien hoang. Thoi ky ton sung vo đao khi dong doi Mac chua nam quyen cai tri, cung nhan thua hanh chi đuoc an tu Đien thi hoac Quyen Đien thi (権典侍).


= Mac phu =

Thoi ky Mac phu Tokugawa, haui cung thanh Edo đuoc biet đen voi ten goi Ooku (Đai ao, おおおく, 大奥), mot xa hoi thu nho tap hop hon mot ngan nu nhan, đuoc thanh lap boi Shogun Hidetada. Tu nguoi vo chinh that toi cac cung tan my nu, nguoi hau ke ha trong Ooku goi chung la Ao nu trung (おくしょちゅう, 奥女中), giu nhiem vu phung su Tuong quan va gia toc Tokugawa. Trong đo chi mot so it cac cung nhan đuoc huong an hue dien kien Tuong quan, so con lai chi la hang hau boc chuyen nau nuong, may va va nhung viec nang nhoc khac. Nguoi vo chinh cua Tuong quan goi la Ngu đai so (みたいところ, 御台所) mang danh phan ton quy nhat, đung tren het thay trong Ooku. Tuy vay quyen luc thuc te lai thuoc ve cac nu quan tong quan, nhung nguoi chiu trach nhiem trong nom viec noi chinh. Cac cung nu co nhan sac cung pham hanh đoan trang theo hau Ngu đai so goi la Trung lap (ちゅうろう, 中臈), đuoc cat nhac lam nang hau cua Shogun. Nang hau sinh đuoc con trai noi doi goi la Ngu bo oc dang (おへやさま, 御部屋様), sinh con gai goi la Ngu phuc dang (おはらさま, 御腹様), hoac tro thanh vo le chinh thuc.
Vo chinh va hau le cua Shogun qua co, theo đien le cua gioi quy toc Nhat Ban, đuoc Thien trieu va Mac phu ban phong cac phap danh, xuong toc va lui ve thien tu tu hanh nhu Thien Chuong vien (てんしょういん, 天璋院), chinh that cua Iesada, Tinh Khoan vien cung (せいかんいんのみや, 静寛院宮),chinh that cua Iemochi.
Cac tong quan phung su gia toc Mac chua chiu trach nhiem trong nom viec noi chinh:

Thuong lap Ngu nien ky (しょうろうおとしより, 上臈御年寄), con gai cac dong doi huan than tai kinh đo Kyoto boi gia theo chinh that Ngu đai so, bao tro le nghi va giao hoa cac cung nhan.
Ngu nien ky (おとしより, 御年寄), xuat than tu tang lop Samurai quyen quy, nam thuc quyen cat đat su vu trong Ooku.


Viet Nam = Ly - Tran =

Đai Viet thong su do Le Quy Đon bien soan co đoan viet: 

.
Tuc đa hau cua tien nhan trai voi le tiet rach roi giua vo đich, vo thu cua đao Khong Manh, su gia Le Van Huu nhan xet: 

.
Ly Than Tong thang 2 nam Thien Thuan nguyen nien sach lap con gai cua Đien tien Chi huy su Ly Son la Ly thi lam Le Thien Hoang hau (儷天皇后). Do su tiep thu đao Khong Manh va le giao cung đinh phuong Bac hoac ban than tuc đa hau cua tien nhan von gay nhieu he luy, cac bac Thien tu troi Nam sau nay chi lap mot Hoang hau, giu net thuan tong ma coi viec noi tri, te chinh nghi le chon cung nghiem.
Đai Viet su ky toan thu - Ky nha Ly ghi lai, nam Can Phu Huu Đao thu ba, Thai Tong ban chi du đat pham cap cac cung nu, Hoang hau va phi tan muoi ba nguoi, Ngu nu (御女) muoi tam nguoi, Nhac ky (樂妓) hon tram nguoi. Noi cung co bac Nguyen phi (元妃) đung đau cac cung thiep, chung thiep co cac Thu phi (次妃), lai goi la Than phi (宸妃), Quy phi (貴妃), Thuc phi (淑妃), Đuc phi (德妃), Hien phi (賢妃) va cac Phu nhan (夫人). Hoang hau va phi tan le đuoc ban hai my tu lam huy hieu, nhu Ly Than Tong co ba nguoi thiep yeu la Cam Thanh Phu nhan (感聖), Nhat Phung Phu nhan (日奉), Phung Thanh Phu nhan (奉聖).
Ho Tran lap Hoang hau đeu lay chi em con chu con bac cung ho, nhu cac ba Nguyen Thanh Thien Cam (元聖天感), Kham Tu Bao Thanh (欽慈保聖), Thuan Thanh Bao Tu (順聖保慈), Hien Tu Tuyen Thanh (憲慈宣聖) va Huy Tu Ta Thanh (徽慈佐聖) đeu la con gai trong tong that. Che đo noi cung ban đau xep đat thu bac theo cach goi cua nha Ly. Anh Tong đat them hieu vi cho cac giai nhan noi lau quynh gac ngoc, nhu Bo lam (㚴㜮) ho Vuong đuoc yeu quy ma sinh Cong chua Hue Chan. Hai chi em ho Le la co cua Le Quy Ly, voi ve đep sac nuoc huong troi đuoc Minh Tong sung ai hon ca. Nguoi chi la Minh Tu (明慈), em gai cung me voi ba Hien Tu, đuoc yeu chieu ma sinh ra Hien Tong va Nghe Tong, lay lam Anh Tu Nguyen phi (英姿元妃) đung đau cac cung thiep. Nguoi em la Đon Tu (惇慈), đuoc ken lam Sung vien (充媛), sinh ra Due Tong, sau đuoc sach tang Quang Hien Than phi (光憲宸妃).


= Le - Trinh =
Cac vua Nha Le so thuong vi e ngai ngoai thich ma khong lap Hoang hau, chi lay bac Quy phi đung đau giup viec noi tri. Trong Đai Viet thong su co đoan viet: "Trieu Le ta gia phap thuan đao cuong thuong, ken chon phi tan tat lay con gai cac dong doi cong than cung con nha hien luong, ma le tiet phan biet, ton ty rach roi, khong co cai te bat chinh chon buong the cua đoi truoc. Tu Thai To khong lap Hoang hau, lai trai nam đoi vua, quen lay đo lam phep thuong. Cac ba Cung Tu (恭慈), Tuyen Tu (宣慈), Quang Thuc (光淑), Huy Gia (徽嘉) đeu do tu quan len noi ngoi ma ton hieu."
Tu Thai To đen truoc thoi Hong Đuc, hau cung duoi hoang hau đinh ra Tam Phi, Cuu Tan va Luc Chuc:
[Tam phi; 三妃]: Nguyen phi (元妃), Than phi (宸妃), Hue phi (惠妃).
[Cuu tan; 九嬪]

Tam chieu (三昭) tuc Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛).
Tam tu (三修) tuc Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛).
Tam sung (三充) tuc Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛).
[Luc chuc; 六職]: tuc sau chuc cung giai la Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Tuyen vinh (宣榮), Tai nhan (才人), Luong nhan (良人), My nhan (美人). 
Lich trieu hien chuong loai chi cung Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc ghi lai, Thanh Tong nien hieu Hong Đuc (1470 - 1497) đinh ro thu bac o noi cung ve danh phan cung le cap đien loc, truy phong va am phong:

[Tam phi; 三妃]: Quy phi (貴妃), Minh phi (明妃), Kinh phi (敬妃). Đien loc đuoc ban đat the nghiep 30 mau, ruong 300 mau, bai trong dau 60 mau, ruong te tu 150 mau. Truy phong 2 đoi, cha phong Ta Đo đoc (左都督), me phong Đoan nhan (端人), ong noi phong Đo đoc Đong tri (都督同知), ba noi phong Thuan nhan (順人).
[Cuu tan; 九嬪]:
Tam chieu (三昭) tuc Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛). Đien loc đuoc ban đat the nghiep 24 mau, ruong 200 mau, bai trong dau 50 mau, ruong te tu 100 mau. Truy phong 1 đoi, cha phong Đo đoc Đong tri (都督同知), me phong Thuan nhan (順人).
Tam tu (三修) tuc Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛). Đien loc đuoc ban đat the nghiep 21 mau, ruong 150 mau, bai trong dau 45 mau, ruong te tu 90 mau. Truy phong 1 đoi, cha phong Đo đoc Thiem su (都督僉事), me phong Thuc nhan (淑人).
Tam sung (三充) tuc Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛). Đien loc đuoc ban đat the nghiep 20 mau, ruong 100 mau, bai trong dau 30 mau, ruong te tu 80 mau. Truy phong 1 đoi, cha phong Đo đoc Chi huy su (都督指揮使), me phong la Trinh nhan (貞人).
[Luc chuc; 六職]: tuc sau chuc cung giai la Tiep du (婕妤), Dung hoa (容華), Tuyen vinh (宣榮), Tai nhan (才人), Luong nhan (良人), My nhan (美人). Đien loc đuoc ban đat the nghiep 18 mau, ruong 70 mau, bai trong dau 15 mau, ruong te tu 70 mau. Truy phong 1 đoi, cha phong Tong tri (總知), me phong Huy nhan (徽人).


= Nguyen =


 Hau phi  Nha Nguyen theo le cu nha Le so, đe khuyet Trung cung voi nhieu ly do, tru cac ba Thua Thien, nguoi vo tao khang theo pho The To tu thuo han vi va Nam Phuong, Hoang hau cuoi cung cua che đo phong kien Viet Nam. Tu Thanh To đen Hoang Tong chi ken nguoi hien đuc giu ngoi Phi đung đau giup viec noi tri. Rieng ba Le Thien la truong hop đac biet, voi danh phan hoang tau cua tan quan Hiep Hoa đuoc ton huy hieu Khiem Hoang hau (謙皇后) theo co menh cua tien đe Duc Tong.
Noi cac trieu Nguyen - Kham đinh Đai Nam hoi đien su le ghi lai, vao đau thoi "Quoc so", thu bac noi cung đuoc quy đinh:

[Tam phi; 三妃]: Quy phi (貴妃), Minh phi (明妃), Kinh phi (敬妃);
[Tam tu; 三修]: Tu nghi (修儀) Tu dung (修容), Tu vien (修媛);
[Cuu tan; 九嬪]: Quy tan (貴嬪), Hien tan (賢嬪), Trang tan (莊嬪), Đuc tan (德嬪), Thuc tan (淑嬪), Hue tan (惠嬪), Le tan (麗嬪), An tan (安嬪), Hoa tan (和嬪);
[Tam chieu; 三昭]: Chieu nghi (昭儀), Chieu dung (昭容), Chieu vien (昭媛)
[Tam sung; 三充]: Sung nghi (充儀), Sung dung (充容), Sung vien (充媛).
[Luc chuc; 六職]: Tiep du (婕妤), Dung hoa (傛華), Nghi nhan (宜人), Tai nhan (才人), Linh nhan (靈人), Luong nhan (良人);
Chu "Quoc so" nay hay co nhin nhan la đau thoi Gia Long, song theo nhieu bieu hien no am chi khoang đau thoi Chua Nguyen. Mot đieu chung minh khac, la duoi trieu Gia Long va Minh Mang van xuat hien nhung danh vi hoan toan khong thuoc quy đinh o tren, nhu My nhan. Co le viec thay đoi danh vi trong Noi đinh thoi Gia Long so voi thoi Chua Nguyen đa co dien ra quy mo lon, song khong đuoc ghi chinh thuc va ti mi lai nhu cuoc thay đoi toan ven dien ra cuoi thoi Minh Mang.
Nam Minh Mang thu 17 (1836), Thanh To co chi du đinh lai thu bac o noi cung: "Nay theo guong co nhan, đat chin bac phi tan o noi cung, khien cho chon khue mon trat tu phan minh, phong hoa ton nghiem, noi đen muon đoi. Tu hang nhat giai tro len thi đat Hoang quy phi giup Hoang hau la ngoi chu quy trong cung, cai quan mau muc sau vien, giup viec noi tri, giu nghiem noi chinh."
Tu đo, cac trieu đeu thiet lap hang muc cung giai co đinh, duoi Hoang quy phi đat ra cac bac:

Tan ngu co sach phong:
Nhat giai Phi (一階妃).
Nhi giai Phi (二階妃).
Tam giai Tan (三階嬪).
Tu giai Tan (四階嬪).
Ngu giai Tan (五階嬪).
Luc giai Tiep du (六階婕妤).
That giai Quy nhan (七階貴人).
Bat giai My nhan (八階美人).
Cuu giai Tai nhan (九階才人).
Tai nhan vi nhap giai (才人未入階).
Tan ngu khong co sach phong:
Cung nhan (宮人).
Cung nga (宮娥).
Thi nu (侍女).
Duoi cung la cac bac Nu quan cung Cung nu, co trach nhiem quan ly phuc dich trong cung o Luc thuong (六尚).

Bac Tan tro len, qua cac trieu se đinh rieng cac huy hieu, truoc sau se phan cao thap trong cung mot bac. Vi du chinh nam Minh Mang thu 17, Thanh To đa chieu đinh cac huy hieu nhu sau:

Nhat giai: Quy phi (貴妃), Hien phi (賢妃), Than phi (宸妃).
Nhi giai: Gia phi (嘉妃), Thuc phi (淑妃), Hue phi (惠妃).
Tam giai: Quy tan (貴嬪), Hien tan (賢嬪), Trang tan (莊嬪).
Tu giai: Đuc tan (德嬪), Thuc tan (淑嬪), Hue tan (惠嬪).
Ngu giai: Le tan (麗嬪), An tan (安嬪), Hoa tan (和嬪).
Cung luc ay, Thanh To sach phong truy tang ba nguyen phoi la Chieu nghi (昭儀) Ho thi lam Than phi, lay ten thuy la Thuan Đuc (順德), tan phong Hien tan Ngo thi lam Hien phi, con tu Trang tan tro xuong gom 26 nguoi.
Cac danh hieu khong co đinh ma thay đoi qua cac trieu vua hoac trong cung mot trieu. Ngay trong nam Minh Mang thu 17, sau khi ban đinh ro 5 bac đau co thu tu nhu vay, thi vao nam Minh Mang thu 19 (1838), Thanh To co chi du thay đoi trong bac Ngu giai nhu sau: "Nguyen truoc đinh le cung giai rang, Le tan, An tan, Hoa tan lam bac Ngu giai, nay đoi lam An tan, Hoa tan, Le tan".
Mac du noi cung trieu Nguyen đuoc phan lam chin bac nhung so luong cung tan my nu thoi bay gio khong nhieu. Thanh To co so luong phi tan nhieu nhat voi 43 phi tan sinh ha 162 nguoi con đuoc chep trong Nguyen Phuc toc the pha, nhung duoi nien hieu Minh Mang, cung tan my nu chon noi cung, ke ca Nu quan va Thi nu co le khong qua 200 nguoi. Nhu nam Minh Mang thu 9 (1828), Kinh ky lut to, Thanh To xuong du: "Tu xua đen nay lut mua thu, chua bao gio nhu the. Nuoc la tuong am, hoac gia am khi u uat ma thanh ra the chang? Hien nay cung nhan co danh vi chi co 16, 17 nguoi, tat ca cac ban chua qua tram nguoi, đu đe sai khien trong cung ma thoi."
Hoang tu nha Nguyen khi đen tuoi truong thanh đuoc ban tuoc Cong, phai xuat phu ken vo goi la nap phi hay nap thiep. Nang dau đuoc trieu đinh cuoi hoi goi la Phu thiep (府妾), nang hau goi la Đang thiep (藤妾) hay Dang thiep (媵妾).


 Nu quan noi đinh  Nam Minh Mang thu 17 (1836) đat Luc thuong (六尚) do cac nu quan đam nhiem, đinh ro chuc phan giu noi chinh cho đuoc te chinh. Sang nam Thieu Tri thu 3 (1843), đat them cac co quan nho trong Luc thuong đe cai quan ti mi. Hoan thien them che đo Luc thuong gom:

Thuong nghi (尚儀), coi viec le tiet va giao hoa đien pham noi cung. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong nghi (掌儀), Chuong le (掌禮). Bac thu goi la Tu huong (司香), Tu chuong (司章). Bac trung goi la Đien thu (典事), Đien han (典翰).
Thuong thuc (尚食), sau đoi lam Thuong dien (尚筵), hau ngu thien va phung tien cac thuc an. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong dien (掌筵), Chuong yen (掌宴). Bac thu goi la Tu tra (司茶), Tu thien (司膳). Bac trung goi la Đien soan (典僎), Đien dao (典醪).
Thuong tran (尚珍), coi giu ngoc chau, tran bao. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong chau (掌珠), Chuong ngoc (掌玉). Bac thu goi la Tu kim (司金), Tu ngan (司銀). Bac trung goi la Đien hoan (典鍰), Đien man (典緡).
Thuong y (尚衣), phung hau mu ao va coi giu xiem y bon mua. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong bao (掌袍), Chuong cuu (掌裘). Bac thu goi la Tu y (司衣), Tu phi (司緋). Bac trung goi la Đien nhu (典襦), Đien chan (典袗).
Thuong phuc (尚服), coi viec man truong. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong duy (掌帷), Chuong vi (掌幃). Bac thu goi la Chuong thuong (掌裳), Chuong đoi (掌帶). Bac trung goi la Đien kham (典衾), Đien nhuc (典褥).
Thuong khi (尚器), sau đoi lam Thuong thang (尚帑), coi giu noi kho. Trong đo chia ra cac bac quan ly:
Bac đau goi la Chuong tran (掌珍), Chuong ngoan (掌玩). Bac thu goi la Tu thang (司帑), Tu khi (司器). Bac trung goi la Đien cam (典錦), Đien thai (典采).
Lai đat sau cap nu quan:

Quan su (管事) lam bac thu đang, luong bong hang thang 6 quan tien, 3 phuong gao.
Thong su (統事) lam bac thu đang, luong bong hang thang 5 quan tien, 2 phuong gao.
Thua su (承事) lam bac trung đang, luong bong hang thang 4 quan tien, 2 phuong gao.
Tuy su (隨事) cung Quan ban (管班) lam bac a đang, luong bong hang thang 3 quan tien, 1 phuong gao.
Tong su (從事) cung Lanh ban (領班) lam bac ha đang, luong bong hang thang 2 quan tien, 1 phuong gao.
Truong ban (長班) lam bac mat đang, luong bong hang thang 1 quan 5 tien, 1 phuong gao.


 Đien le noi cung  Quoc Su quan ghi lai trong Đai Nam thuc luc, nam Tu Đuc thu 23 (1870), chuan đinh đien le hanh xu trong noi cung:
Cac phi tan vao chau Hoang quy phi o noi Vien cua Hoang quy phi, lan luot Phi, Tan le chap tay cung kinh hai vai, Hoang quy phi đung đap le mot vai, con tu Tiep du xuong đen Tai nhan, đeu le ba vai, Hoang quy phi khong vai đap le, roi chieu theo thu bac cung giai ma xep đat đen cho ngoi, khong ngoi cung chieu voi Hoang quy phi. Khi hau chuyen xong xin cao biet lui ve, cac phi tan chieu theo le truoc ma hanh le. Hoang quy phi nhan coi viec noi tri ma ngu đen lau hong, đien thuy cua phi tan, viec le tiet va cho ngoi đeu chieu theo le truoc. Con Phi, Tan tiep kien nhau hay nhu Tiep du xuong đen Tai nhan tiep kien nhau, khi moi tiep kien hay cao biet ve đeu le chao mot vai, đap le mot vai. Tiep du xuong đen Tai nhan yet kien Phi, Tan đeu chap tay hanh le hai vai, Phi, Tan đoi voi Tiep du đap le mot vai, con tu Quy nhan tro xuong đeu khong đap le, con cho ngoi cung xep đat theo thu bac cung giai. Tai nhan vi nhap giai xuong đen Cung nga, The nu, khi đen chau cac phi tan, Tai nhan vi nhap giai le lay cac Phi, Cung nhan tro xuong quy le lay cac Tan, đeu hanh le mot lay roi chieu theo thu bac ma đung hau hai ben ta huu. Khi be tren hoi chuyen thi ke duoi ton kinh thua "da", "bam", đap loi ke duoi thi be tren nen "vang" giu le.
Noi o cua cac phi tan đeu phan bo ra trong khu vuc Luc vien (六院), gom: vien Thuan Huy, vien Đoan Huy, vien Đoan Thuan, vien Đoan Hoa, vien Đoan Trang va vien Đoan Tuong. Ngoai ra, cung co cac vien Ly Thuan (lam nam 1837), cai thanh Ta Huu tong vien dung đe lam noi cho cac cung phi trieu truoc (vao nam 1841).
Cac phi tan tien trieu co 4 lua chon chinh sau khi Hoang đe bang ha. Thu nhat la theo len lang vien đe thu tiet, thu hai la o tai cac hau vien sau Phung Tien đien hoac Bao Đinh cung tho phung huong khoi, cuoi cung la theo con trai ra o trong tu phu. Ba loai nay đeu do trieu đinh (hoac tu nguoi con) se cap luong nuoi song. Mot loai nua la co the tha ve nha, khi ay co mat đi vi ly do gi, trieu đinh cung khong quan viec mai tang.


Thai Lan Quoc vuong cua Vuong quoc Thai Lan cung co thiet lap che đo tuoc vi rieng cho hau cung cua Ngai. 
Trong hau cung, Vuong hau la tuoc vi ton quy nhat, nhung lai co hai cap bac cao cap la 「Rajini」va 「Rajadevi」, khi dich sang tieng Anh ca hai tuoc vi nay thuong đuoc dich thanh ["Queen"] cung ["Royal Consort"]. Nhung nguoi đung đau đac biet se co kinh xung "Somdet Phra" (สมเด็จพระ). Ben duoi con tang lop khac nhau tu cong chua cao quy đen thuong dan đeu đuoc xep vao cac cap bac rieng.


Khoi quoc gia Hoi giao = Tho Nhi Ky =
Noi đen lich su Tho Nhi Ky, đa phan đeu đang chi đen Đe quoc Ottoman. Hau cung cua Ottoman đuoc goi la Harem-i Humayun (حرم همايون), cung goi Haram (حرام), co nghia la "Noi cam", toa lac mot phan trong Cung đien Topkapı. Chi co Sultan, vi chua te cai tri đe quoc va con trai cua ngai moi đuoc phep đat chan toi Haram. Su cam ky khac nghiet toi muc nha chep su Dursun Bay ghi lai:「"Neu mat troi la giong đuc thi no cung bi cam soi sang vao hau cung"」. Thanh luat cua nha tien tri Muhammad nghiem cam đan ong theo Hoi giao co nhieu hon 4 nguoi vo, nhung cac Sultan voi đac quyen cua bac vua chua la ngoai le, coi nhung cung tan my nu la thuoc đo giau sang va quyen luc.

Ben trong Haram cung co he thong thu bac chat che va moi danh vi đeu co ten goi rieng. Quyen luc toi cao noi cung cam thuoc ve me cua Sultan goi la Valıde Sultan (والده سلطان), giu trach nhiem trong nom, cat đat viec noi tri voi phu ta la cac noi quan cao cap Kapı Aga va  Kızlar Agası. Đoi voi hon phoi cua Sultan, truoc thoi ky Suleiman I, chi co danh xung Khatun (خاتون) đe goi cac phi tan cua mot Sultan, khong phan chinh va thu ma chi ai truoc hoac co con trai lon thi đia vi tu nhien se cao. Bat đau tu Suleiman, trong cac phi tan cua Sultan co mot nguoi se la Haseki Sultan (خاصکى سلطان) - vi tri đung đau tat ca, tuong đuong Hoang hau, cu phap đay đu cua tuoc hieu nay la 「Devletlu Ismetlu (ten hieu đuoc ban) Haseki Sultan Aliyyetu's-San Hazretleri」. Va nguoi đau tien co đuoc tuoc hieu nay la Hurrem Sultan - mot nguoi phu nu quyen the khoi đau cho thoi ky cac Nu Sultan chuyen chinh o Ottoman keo dai đen tron 2 the ki, đuoc goi la 「Kadınlar saltanatı」hay 「Sultanate of Women」.
Tu sau đoi Ahmed III, khoang đau the ki 18, trieu đinh Ottoman khong con dung tuoc hieu Haseki Sultan đe goi cac nguoi vo chinh nua, đen ca thanh to Sultan cung khong dung cho phi tan nua ma chi la tuoc hieu rieng cho me va chi em cua Sultan. Do vay trieu đinh Ottoman quyet đinh lap ra 3 bac tuoc vi moi, trong đo goi la vo tuc la Kadın (قادین), ma thiep co hai hang la Ikbal va Gozdes - đeu đuoc goi chung la cac Hanım (پیوسته). Ca ba bac nay đeu chia ra lan luot 8 đang, 6 đang va 5 đang rieng:

Bat đang Kadın:
Baskadın, Baskadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Baskadınefendi Hazretleri — danh cho vo ca;
Ikinci Kadın, Ikinci Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Ikinci Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 2;
Ucuncu Kadın, Ucuncu Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Ucuncu Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 3;
Dorduncu Kadın, Dorduncu Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Dorduncu Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 4;
Besinci Kadın, Besinci Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Besinci Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 5;
Altıncı Kadın, Altıncı Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Altıncı Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 6;
Yedinci Kadın, Yedinci Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Yedinci Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 7;
Sekizinci Kadın, Sekizinci Kadınefendi or Devletlu Ismetlu (ten hieu) Sekizinci Kadınefendi Hazretleri — danh cho vo thu 8;
Cac vi Kadın đuoc goi han la vo, đay la boi vi che đo Hoi giao cua Ottoman cho phep mot nguoi đan ong co the cuoi nhieu vo lan nap nhieu thiep, trong đo Sultan co the cuoi đuoc nhung nguoi "vo" - tuc đuoc phap luat cong nhan - tu 4 nguoi đen 8 nguoi, gap đoi mot nguoi đan ong binh thuong co the đat toi. Nhung nguoi vo nay chi co thu tu khac nhau, con nhu quyen loi la nhu nhau, con cai do ho sinh ra đeu đuoc xem la "Con vo ca" chinh thuc.

Luc đang Ikbal:
Bas Ikbal, Bashanımefendi hoac Devletlu Bas-Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Ikinci Ikbal, Ikinci Hanımefendi hoac Devletlu Ikinci Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Ucuncu Ikbal, Ucuncu Hanımefendi hoac Devletlu Ucuncu Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Dorduncu Ikbal, Dorduncu Hanımefendi hoac Devletlu Dorduncu Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Besinci Ikbal, Besinci Hanımefendi hoac Devletlu Besinci Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Altıncı Ikbal, Altıncı Hanımefendi hoac Devletlu Altıncı Ikbal (ten hieu) Hanımefendi Hazretleri;
Ngu đang Gozdes:
Bas Gozde, Bashanım hoac (ten hieu) Bashanımefendi Hazretleri;
Ikinci Gozde, Ikinci Hanım hoac (ten hieu) Ikinci Hanımefendi Hazretleri;
Ucuncu Gozde, Ucuncu Hanım hoac (ten hieu) Ucuncu Hanımefendi Hazretleri;
Dorduncu Gozde, Dorduncu Hanım hoac (ten hieu) Dorduncu Hanımefendi Hazretleri;
Besinci Gozde, Besinci Hanım hoac (ten hieu) Besinci Hanımefendi Hazretleri;
Chu Ikbal trong ngon ngu Ottoman co nghia la "May man", con Gozdes la "Sung ai", hai hang nay đeu chiu su sung ai cua Sultan hoac phai mang thai moi đuoc gia phong. Duoi nua la Cariye (دېدەك) - nghia la "Nu no", đay la nhung Nu ty phuc vu trong Haram, đoi tuong la tu Sultan đen Valıde Sultan tham chi la con cai cua Sultan. Than phan thap kem nhat, tuy nhien cac Cariye cung la hang nguoi đong đao nhat. Neu lam viec tot, ho co the tro thanh nhung Thi hau cap cao co đai ngo tot hon nhu Kalfa va Usta, mac khac ho cung co the đuoc sung hanh ma lam phi tan. Sau khoang 9 nam phuc vu, ho đuoc tra tu do.


= An Đo =
Lich su An Đo phuc tap, chu yeu vi vung luc đia nay bi chia cat boi nhieu tieu vuong quoc khac nhau, lai co them su tach biet giua cac vung theo Hoi giao Sunni lan An Đo giao. Trieu đai Mughal đuoc biet đen nhieu nhat trong lich su An Đo, la trieu đai theo Hoi giao Sunni, do đo mot hoang đe co the co nhieu vo va thiep.
Hau cung cua Mughal đuoc goi la harim (حريم), co nghia la "Noi thieng lieng khong the xam pham", mot tu cung goc voi tu Haram cua Đe quoc Ottoman. Do theo che đo Hoi giao, mot Hoang đe Mughal co nhieu vo lan thiep. Vo, hay "The tu", tuc la nguoi phu nu theo luat phap tro thanh hon phoi cua Hoang đe, xuat than đa phan la Cong chua tu chinh Hoang toc Timurid hoac Vuong that hay Quy toc An Đo ban đia. Nguoi vo ca cua Hoang đe đuoc trao cho danh xung Padshah Begum (پادشاہ بیگم), trong đo thanh to Padshah co nghia la "Đung đau", con Begum la mot danh hieu co danh cho nhung nguoi phu nu cao quy xuat than dong doi Vua chua. Du cho co nhieu vo, chi co mot nguoi đuong thoi la co the đuoc ban danh hieu Padshah Begum, do đo danh hieu nay rat tuong ung voi Hoang hau cua khoi Đong A. Binh thuong harim cua mot đoi hoang đe co hon 5.000 phu nu, ngoai the thiep thi chinh la me va chi em gai cua hoang đe.

Nhung nguoi vo cua hoang đe cung co hai dang, dang đau tien la co the ke thua danh hieu Padshah Begum, co the đinh dang la "Chinh the"; ma dang thu hai đeu la cac nguoi vo do giao dich hon nhan hoac la xuat than tu nhung nha An Đo ban đia đa bi trieu đinh Mughal đanh bai, cuon sach Royal Mughal Ladies and Their Contributions cua Soma Mukherjee nhan đinh ho la dang "Thu the", đeu xuat than la cong chua cua cac gia toc An Đo giao bi thua boi chien tranh.
Tiep đen la hang Thi thiep, ho khong đuoc xem la "Vo hop phap" cua hoang đe, tuy nhien lai la thanh phan đong đao nhat trong harim, boi vi ho đeu la mon qua do cac chu hau cua Hoang đe dang len, xuat than cua ho rat đa dang. Dau vay, bang su sung ai cua Hoang đe, mot Thi thiep cung co the co đia vi cao quy khong khac gi mot yhe tu cua Hoang đe, nhung nguoi con cua thi thiep cung đeu đuoc đoi xu ngang vai voi nguoi con cuayThe tu. Do đo tru xuat than đac thu hoac chinh thuc co danh hieu Padshah Begum, hau cung cua Đe quoc Mughal tuong đoi hon loan, hoan toan phu thuoc vao su sung ai cua Hoang đe. Dau su sung ai cua Hoang đe anh huong đen đia vi cua The thiep trong harim, song theo ghi nhan cua Soma Mukherjee, bon ho khong the tuy tien the hien su ghen ghet va ganh đua lan nhau, bang khong se bi tri toi va hoan toan mat đi co hoi đuoc sung ai. Cung nhu che đo cua Ottoman, me cua Hoang đe la nhung "Quoc mau" that su - nguoi phu nu co vi tri ton quy nhat. Chi khi me cua Hoang đe qua đoi, nguoi giu danh hieu Padshah Begum moi co the nam quyen luc, ma danh hieu nay khong chi danh cho Chinh the cua Hoang đe ma con truyen cho chi em gai hoac con gai cua Hoang đe ke thua.
Che đo Mughal ngoai tru danh hieu Padshah Begum thi cung khong co cac danh hieu thuc su cu the danh cho The thiep, ke ca me cua Hoang đe. Thuong thay nhat, tu Chinh the, Thu the, Thi thiep đen con gai cua Hoang đe đeu co thanh to Begum sau ten hieu chinh thuc, ngoai ra con co Bai, Mahal, Nazuk Badan,... Tuy nhien, đa phan lon trong lich su Mughal, gia phong tuoc hieu cho The thiep hoac Đe mau chi la my hieu tuy hung ma khong co thu tu nhu che đo Ottoman. Vi du Hamida Banu Begum, me cua Hoang đe Akbar, đuoc con trai dang ton hieu 「Maryam Makani」, co nghia la "Đuc me cua hai The gioi", me cua Hoang đe Shah Jahan la Jagat Gosain đuoc ton xung 「Bilqis Makani, co nghia la "Quy phu nhan cua noi Than thanh Pure Abodes", lai nhu Hoang hau Nur Jahan cua Hoang đe Jahangir ban đau co phong hieu 「Nur Mahal」 co nghia la "Anh sang cua Hoang cung", sau lai chuyen thanh nhu hien tai co nghia "Anh sang cua The gioi",... Nhung tuoc hieu nay hoan toan khong co quy luat ve đia vi, đon gian la my hieu.


Mot so phi tan noi tieng = Trieu Tien =
Thai To: Thanh phi Nguyen thi
Thai Tong: Hieu Tan Kim thi, Y Tan Quyen thi, Tin Tan Tan thi
The Tong: Than Tan Kim thi, Hue Tan Duong thi.
Van Tong: Tuc Tan Hong thi.
Trung Tong: Kinh Tan Phac thi, Hy Tan Hong thi, Xuong Tan An thi.
Tuyen To: Cung Tan Kim thi, Nhan Tan Kim thi.
Nhan To: Phe Quy nhan Trieu thi.
Hieu Tong: An Tan Ly thi
Tuc Tong: Truong Hy tan, Hoa Kinh Thuc tan, Ninh Tan Kim Thi, Minh Tan Phac Thi.
Anh To: On Hy Tinh tan, Chieu Du Anh tan, Phe Thuc nghi Van thi.
Trang Hien The tu: Hien Kinh Hue tan.
Chinh To: Nhan Thuc Nguyen tan Hong thi, Nghi tan Thanh thi, Hien Muc Tuy tan Phac thi, Hoa Tan Doan thi.
Hien Tong: Khanh Tan Kim thi.
Cao Tong: Thuan Hien Hoang quy phi Nghiem thi, Phuc Ninh đuong Luong Quy nhan, Vinh Bao đuong Ly Quy nhan.


= Trung Quoc =


 Ha-Thuong-Chu  Ha Kiet: Muoi Hi.
Tru Vuong: Đat Ky.
Chu U Vuong: Bao Tu


 Tan  Tan Hien cong: Ly Co.


 Tan  Tan Hue Van vuong: Mi Bat tu.


 Han  Han Cao To: Thich phu nhan, Bac phu nhan.
Han Van Đe: Than phu nhan
Han Canh Đe: Lich Co.
Han Vu Đe: Ly phu nhan.
Han Nguyen Đe: Pho Chieu nghi, Phung Vien, Vuong Chieu Quan.
Han Thanh Đe: Ban Tiep du, Trieu Hop Đuc.


 Nam Bac trieu  Tran Hau Chu: Truong Le Hoa.
Tieu Bao Quyen: Phan Ngoc Nhi.


 Tuy - Đuong  Tuy Van Đe, Tuy Dang Đe: Tran Tuyen Hoa.
Đuong Thai Tong: Tu Hue, Tai nhan Vo Mi Nuong, Quy phi Vi Khue.
Đuong Cao Tong: Tieu Thuc phi.
Đuong Trung Tong: Thuong Quan Chieu dung.
Đuong Due Tong: Đau Đuc phi.
Đuong Huyen Tong: Duong Quy phi, Vo Hue phi, Trieu Le phi, Mai phi, Duong Quy tan.
Đuong Hien Tong: Quach Quy phi.


 Tong  Tong Chan Tong: Ly Than phi, Duong Thuc phi.
Tong Nhan Tong: Truong Quy phi.


 Minh  Minh Thai To: Thanh Muc Quy phi Ton thi, Quach Ninh phi, Ly Thuc phi
Minh Thanh To: Chieu Hien Quy phi Vuong thi, Cung Hien Hien phi Quyen thi, Khang Hue Trang Thuc Le phi Han thi
Minh Nhan Tong: Cung Tuc Quy phi Quach thi
Minh Tuyen Tong: Vinh Tu Hien phi Ngo thi
Minh Đai Tong: Hoang quy phi Đuong thi .
Minh Hien Tong: Cung Tuc Hoang quy phi Van Trinh Nhi, Đoan Thuan Hien phi Bach thi.
Minh The Tong: Trang Thuan Hoang quy phi Tham thi, Vinh An Hoang quy phi Diem thi, Đoan Hoa Hoang quy phi Vuong thi, Tao Đoan phi.
Minh Quang Tong: Cung Y Trang phi Ly thi, Khang phi Ly thi.
Minh Hy Tong: Hoang Quy phi Pham thi, Hoang Quy phi Nham thi, Đieu Thuan Du phi Truong thi, Thanh phi Ly thi
Minh Tu Tong: Cung Thuc Hoang quy phi Đien thi, Vien Quy phi


 Thanh  Hoang Thai Cuc: Man Hue Cung Hoa Nguyen phi Hai Lan Chau, Trang phi Bo Moc Bo Thai, Y Tinh Đai Quy phi Na Moc Chung, Khang Hue Thuc phi Ba Đac Ma Tao.
Thuan Tri: Đong Ngac hoang quy phi, Đieu phi, Trinh phi, Cung Tinh phi, Thuc Hue phi, Đoan Thuan phi, Ninh Khac phi.
Khang Hi : Khac Hue Hoang quy phi, Đon Di Hoang quy phi, On Hi Quy phi, Đuc phi, Hue phi, Nghi phi, Vinh phi, Luong phi.
Ung Chinh: Đon Tuc Hoang quy phi, Hi phi, Thuan Y Hoang quy phi, Te phi, Khiem phi, Ninh phi, Mau tan.
Can Long: Lenh Y Hoang quy phi, Tue Hien Hoang quy phi, Thuan Hue Hoang quy phi, Thuc Gia Hoang quy phi, Khanh Cung Hoang quy phi, Uyen Quy phi, Dinh Quy phi, Du Quy phi, Thu phi, Đon phi, Huong phi (Dung phi).
Đao Quang: Hoang quy phi Bat Nhi Te Cat Đac thi, Trang Thuan Hoang quy phi, Đong Quy phi, Hoa phi, Tuong phi, Điem tan.
Ham Phong: Y Quy phi, Le phi.
Đong Tri: Thuc Than Hoang quy phi, Cung Tuc Hoang quy phi, Hien Triet Hoang quy phi, Đon Hue Hoang quy phi.
Quang Tu: Tran phi, Can phi.
Pho Nghi: Van Tu, Đam Ngoc Linh, Ly Ngoc Cam.


= Viet Nam =


 Ly  Ly Thanh Tong: Thuong Duong Hoang Hau, Y Lan Nguyen phi.
Ly Than Tong: Linh Chieu Thai hau, Phung Thanh Phu nhan.
Ly Anh Tong: Linh Đao Thai hau.


 Tran  Tran Nhan Tong: Đang Đuc phi
Tran Anh Tong: Van Đuc Phu nhan, Huy Tu Hoang phi
Tran Minh Tong: Anh Tu Nguyen phi, Quang Hien Than phi
Tran Due Tong: Che Thang phu nhan, Bach Ngoc Hoang hau.


 Le  Le Thai To: Cung Tu Hoang thai hau, Trinh Than phi, Pham Hue phi.
Le Thai Tong: Tuyen Tu Hoang thai hau, Quang Thuc Hoang thai hau.
Le Thanh Tong: Huy Gia Hoang thai hau, Nhu Huy Hoang thai hau, Pham Minh phi, Nguyen Kinh phi.
Le Hien Tong: Trang Thuan Hoang thai hau, Chieu Nhan Hoang thai hau, Tu Trinh Liem Hoang hau, Nguyen Kinh phi.


 Nguyen  Nguyen The To: Thuan Thien Cao Hoang hau, Cung Than Đuc phi.
Nguyen Thanh To: Ta Thien Nhan Hoang hau, Tue Khiet Hien phi.
Nguyen Hien To: Nghi Thien Chuong Hoang hau, Nguyen Lenh phi, Vo Luong phi, Y Thuan Thuc phi, Thuy tan, Ky tan.
Nguyen Duc Tong: Le Thien Anh Hoang hau, Hoc phi Nguyen Van thi, Thien phi Nguyen Đinh thi, Le tan Nguyen Nhuoc thi.
Nguyen Canh Tong: Nguyen Quy phi, Phu Thien Thuan Hoang hau, Huu Thien Thuan hoang hau, Quan phi.
Thanh Thai: Nguyen Hoang quy phi, Nguyen Tai nhan, Nguyen Huu Huyen phi.
Duy Tan: Mai Dieu phi.
Nguyen Hoang Tong: Ho An phi, Đoan Huy Hoang thai hau.
Bao Đai: Nam Phuong Hoang Hau, Bui Mong Điep, Le Thi Phi Anh.


= Thai Lan =
Phrabat Somdet Phra Buddha Yodfa Chulaloke (Rama I): Chao Chom Khamwaeng
Phrabat Somdet Phra Buddha Loetla Nabhalai (Rama II): Chao Chom Manda Riam (Somdet Phra Sri Sulalai)
Phrabat Somdet Phra Poramentharamaha Mongkut Phra Chom Klao Chao Yu Hua (Rama IV): Chao Khun Chom Manda Piam (Somdet Phra Piyamavadi Sri Bajarindra Mata), Chao Khun Chom Manda Samli
Phrabat Somdet Phra Poramintharamaha Chulalongkorn Phra Chunla Chom Klao Chao Yu Hua (Rama V): Chao Khun Phra Prayurawong (Pae Bunnag), Chao Chom Manda Mom Rajawongse Khae Phuengbun
Phrabat Somdet Phra Poramentharamaha Vajiravudh Phra Mongkut Klao Chao Yu Hua (Rama VI): Phra Sucharit Suda (Prueng Sucharitakul)
Maha Vajiralongkorn (Rama X): Chao Khun Phra Sineenat Bilaskalayani (Niramon Aunprom)


Xem them Phi


Chu thich Lien ket ngoai Zh-Wikipedia 妃嬪