Ton giao Ai Cap co đai bao gom cac niem tin, nhan vat chinh, ton giao va nghi thuc khac nhau tai Ai Cap co đai qua hon 3.000 nam, tu thoi ky Tien Trieu Đai cho đen khi du nhap cua tin nguong hi lap co trong nhung the ky đau Cong nguyen. Nhung niem tin nay tap trung vao tho cung cac vi than đai dien cho nhieu khia canh, y tuong va chuc nang quyen luc khac nhau cua thien nhien, the hien qua cac nguyen mau phuc tap va đa dang. Vao thoi ky cua trieu đai thu 18, nguoi Ai Cap đa co nang vi the mot so đon vi than nhu Amun len hang đang sang tao vu tru voi nhieu bieu hien, tuong tu nhu khai niem kinh te cung đuoc tim thay trong đao Ki-to: niem tin rang mot Thuong đe co the ton tai trong nhieu hon mot nguoi .
Nhung vi than đuoc ton tho voi cac nghi le va cau nguyen, trong cac ngoi đen đia phuong va đen tho gia đinh cung nhu trong ngoi đen chinh thuc quan ly boi cac giao si. Cac vi than khac nhau đa đuoc noi bat o giai đoan khac nhau cua lich su Ai Cap, va cac huyen thoai lien quan đen ho thay đoi theo thoi gian, do đo, Ai Cap chua bao gio co mot he thong thu bac cac vi than chat che hay mot than thoai thong nhat. Du vay, trong ton giao Ai Cap co nhieu niem tin bao quat. Trong so đo co su ton tho cua pharaon - đa giup thong nhat quoc gia ve mat chinh tri , va niem tin phuc tap ve mot the gioi ben kia, ma đa dan đen viec gia tang tuc chon cat cong phu cua nguoi Ai Cap.


Cac vi than Truyen thuyet ve cac vi than cua Ai Cap co đai kha đac biet. Than Mat Troi, hay Than Thai Duong la Ra, sinh ra hai vi than, nam than Shu - than khong khi va nu than Tefnut, than hoi nuoc .
Shu va Tefnut cuoi nhau roi sinh ra đoi than trai gai la Nut va Geb. Nut va Geb cung yeu nhau, nhung bi cha cam hen ho vi vay ho phai len lut voi nhau. Mot hom, than Shu bat gap, nem Nut len troi, đap Geb xuong sau trong mat đat . Tu đo, Nut la nu than bau troi, Geb la nam than mat đat. Nhung nho co than Thoth, ca hai cung đuoc cuoi nhau va ben nhau chi trong nam ngay (Thot thang 72 van co voi than mat trang Khonsu nen đa lam cho lich duong chuyen thanh 365 ngay nho anh sang cua mat trang).
Nut sinh ra nam vi than la: Osiris, Isis, Seth, Nephthys va Horus (mot so than thoai xua). Ca nam vi than đeu la nhung vi than quan trong trong the gioi Ai Cap, đuoc ghi chep lai trong cuon "Book of The Dead" nghia la Sach cua Nguoi Chet.


= Than Ra =

Than Ra la Than Mat troi cua Ai Cap. Trong "Sach cua Nguoi Chet" co mieu ta than Ra vao buoi sang bien thanh mot em be, buoi trua tro thanh mot thanh nien luc luong va ve chieu toi, than tro thanh mot ong cu .
Truyen thuyet ke lai rang, Isis, vo cua Osiris, ghen ty voi than Ra, nang lien nan mot con ran bang đat o cho than Ra van thuong đi lai. Khi than Ra toi, nang nup sau mot tang đa, hoa phep cho con ran thuc day, con ran lien can than Ra mot nhat chi mang. The la, moi quyen cua than Ra đeu thuoc ve Isis .


= Osiris va Seth =

Osiris cuoi Isis roi Isis sinh ra Horus. Osiris đuoc noi ngoi Than thai duong, tro thanh than nong nghiep, than sinh đe va than hanh phuc đem hanh phuc cho nhan loai, cai tao nong nghiep, day dan trong nho, lam ruou, trong ngu coc va chan gia suc . Osiris cung day con nguoi cach xay đen tho, xay kim tu thap nguy nga, trang le. Osiris đi đau cung đuoc moi nguoi kinh trong va yeu quy. Tuy nhien, than Seth, em trai cua than Osiris, lai ghe lanh va cam ghet Osiris chi vi anh đuoc noi ngoi, đuoc moi nguoi kinh trong. Roi Seth đa nghi ra ke hiem đoc đo la giet chet anh trai bang cach du Orisis nam vao quan tai roi đong đinh va tha xuong bien. Sau đo, Seth chiem đoat ngoi vi cua anh trai va lam bao đieu bao tan, ac đoc khien cho dan chung va cac vi than khac bat binh . Isis biet chuyen, đau kho vo cung va tim moi cach đe tim than the Osiris. Sau khi tim thay than the chong, Isis ke lai cho con trai Horus nghe. Tu đo, Horus nung nau y đinh giet Seth, tra thu cho cha.


= Cuoc chien cang thang giua Horus va Seth =
Khi đa lon, Horus trieu tap nhieu trai trang trong vung đe tap vo, thanh lap mot đoi đe tra thu Seth. Ngay cang co nhieu nguoi vao đoi cua Horus. Ngay no, Horus đen tuyen chien voi Seth nhung that bai. Lan hai, Horus đa bay đuoc Seth bang cach cho thuoc ha nup o toa lau đai roi cang luoi ra ma bat. Nhung Isis tot bung đa tha cho Seth, Horus chat đi mot đuoi toc cua Isis  roi lai tuyen chien lan nua, nhung lan nay, ca hai đeu len troi nho 9 vi than tren bau troi xu giup. Ca chin vi than đeu biet cau chuyen xau so cua Orisis nen đeu noi rang Horus đuoc noi ngoi.
Nhung Seth van khong chiu thua, Horus cung tuyen chien voi Seth lan nua. Sau nhung gian nan hiem tro, cuoi cung, Horus đuoc noi ngoi cha va Seth bi Than thai duong Ra sai lam no ti cho than.


Cau chuyen ve am phu va the gioi ben kia Nguoi Ai Cap tin rang o the gioi ben kia, cac vi than cho nhung nguoi đa mat o đo đe đon len coi vinh hang. Khi xuong am phu, linh hon nguoi chet phai gap than Anubis. Anubis dan linh hon nguoi chet đi đen chiec can trai tim, đe can xem nguoi đo tot hay khon. Neu tim ho nang hon chiec long đa đieu thi chung to ho la nguoi xau, va se bi Ammit, con quai vat đau ca sau an linh hon ho. tim ho nhe hon ca long đa đieu, ho se đuoc tiep đon hau hinh boi than Osiris o coi vinh hang.


Cac kim tu thap va viec tho cung Nguoi Ai Cap co đai thuong quan niem rang neu xac chet đuoc đat trong kim tu thap, linh hon se đuoc bat tu. Nhung chi co cac pharaoh va hoang hau moi co vinh du đuoc nam trong kim tu thap. Cac thay tu hoang gia tam uop xac chet, moc lay nao tu đau mui, lay noi tang ra ngoai, cho vao nhieu hu bang go hoac vang va tam rua sach se cho xac. Roi ho boi dau thom va sap vao xac pharaoh. Sau đo, nguoi ta se boc xac bang nhieu lop vai lanh, roi cho vao nhieu lop quan tai bang go hoac vang va lap mat na cua ho vao đau quan tai đe trong giong nhu nguoi that. Khi chon cat, nguoi ta con mang theo chau bau, huong hoa va đat bay đe nhung linh hon xau khong quay ray vi pharaoh cua ho.

Viec xay dung kim tu thap khong phai la viec de chut nao khi ho phai keo nhung tang đa rat to len cao, va vien đa tren đinh thap thi phai mai cho no nhon hoat nhu hinh tam giac. Kim tu thap đuoc xay dung truoc khi cac pharaoh chet va vao mua he, đo la khi nuoc song Nile dang len. Cong viec het suc kho khan. Cac hon đa nang co khi đen hang tan đuoc keo bang day chong len cao. Sau khi xay xong bang cac hon đa tang, kim tu thap nhu mot cau thang khong lo. Vi vay, cong viec tiep theo la op đa cho kim tu thap nhon hoat.
Viec tho cung la mot nghi le o Ai Cap co. Sau khi chon cat, nguoi dan mang đo le, huong hoa, đen, luong thuc... đen đen tho cac vi than va đen tho pharaoh đe cau phuoc cho minh đuoc bat tu o the gioi ben kia.


Chu thich Tham khao Allen, James P. (2000). Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs. Cambridge University Press. ISBN 0521774837.
Assmann, Jan (2005). Death and Salvation in Ancient Egypt. Cornell University Press. ISBN 0801442419.
Assmann, Jan (2001). The Search for God in Ancient Egypt. Cornell University Press. ISBN 0801487293.
David, Rosalie (2002). Religion and Magic in Ancient Egypt. Penguin. ISBN 0140262520.
Draper, Robert (thang 2 nam 2008). "Black Pharaohs". National Geographic. Quyen 213 so 2.
Fleming, Fergus (1997). The Way to Eternity: Egyptian Myth. Alan Lothian. Amsterdam: Duncan Baird Publishers. ISBN 0705435032.
Hornung, Erik (1999). The Ancient Egyptian Books of the Afterlife. Cornell University Press. ISBN 0801485150.
Pinch, Geraldine (1995). Magic in Ancient Egypt. University of Texas Press. ISBN 0292765592.
Quirke, Stephen (1992). The British Museum Book of Ancient Egypt. Jeffrey Spencer. Thames and Hudson. ISBN 0500279020.
Redford, Donald B., bien tap (2002). The Oxford Essential Guide to Egyptian Mythology. Berkley Publication Group. ISBN 042519096X.
Shafer, Byron E., bien tap (1991). Religion in Ancient Egypt: Gods, Myths, and Personal Practice. Cornell University Press. ISBN 0801497868.
Shafer, Byron E., bien tap (1997). Temples of Ancient Egypt. I. B. Tauris. ISBN 1850439451.
Shaw, Ian, bien tap (2000). The Oxford History of Ancient Egypt. Oxford, England: Oxford University Press. ISBN 0198150342.
Taylor, John (2001). Death and the Afterlife in Ancient Egypt. University of Chicago Press. tr. 25. ISBN 0226791645.
Wilkinson, Richard H. (2003). The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. Thames & Hudson. ISBN 0500051208.
Wilkinson, Richard H. (2000). The Complete Temples of Ancient Egypt. Thames & Hudson. ISBN 0500051003.


Đoc them Schulz, R. and M. Seidel, "Egypt: The World of the Pharaohs". Konemann, Cologne 1998. ISBN 3-89508-913-3
Budge, E. A. Wallis, "Egyptian Religion: Egyptian Ideas of the Future Life (Library of the Mystic Arts)". Citadel Press. ngay 1 thang 8 nam 1991. ISBN 0-8065-1229-6
Clarysse, Willy; Schoors, Antoon; Willems, Harco; Quaegebeur, Jan, "Egyptian Religion: The Last Thousand Years: Studies Dedicated to the Memory of Jan Quaegebeur", Peeters Publishers, 1998. ISBN 90-429-0669-3
Harris, Geraldine, John Sibbick, and David O'Connor, "Gods and Pharaohs from Egyptian Mythology". Bedrick, 1992. ISBN 0-87226-907-8
Hart, George, "Egyptian Myths (Legendary Past Series)". University of Texas Press (1st edition), 1997. ISBN 0-292-72076-9
Osman, Ahmed, Moses and Akhenaten. The Secret History of Egypt at the Time of the Exodus, (December 2002, Inner Traditions International, Limited) ISBN 1-59143-004-6
Bilolo, Mubabinge, Les cosmo-theologies philosophiques d'Heliopolis et d'Hermopolis. Essai de thematisation et de systematisation, (Academy of African Thought, Sect. I, vol. 2), Kinshasa-Munich 1987; new ed., Munich-Paris, 2004.
Bilolo, Mubabinge, "Les cosmo-theologies philosophiques de l'Egypte Antique. Problematique, premisses hermeneutiques et problemes majeurs, (Academy of African Thought, Sect. I, vol. 1)", Kinshasa-Munich 1986; new ed., Munich-Paris, 2003.
Bilolo, Mubabinge, "Metaphysique Pharaonique IIIeme millenaire av. J.-C. (Academy of African Thought & C.A. Diop-Center for Egyptological Studies-INADEP, Sect. I, vol. 4)", Kinshasa-Munich 1995; new ed., Munich-Paris, 2003.
Bilolo, Mubabinge, "Le Createur et la Creation dans la pensee memphite et amarnienne. Approche synoptique du Document Philosophique de Memphis et du Grand Hymne Theologique d'Echnaton, (Academy of African Thought, Sect. I, vol. 2)", Kinshasa-Munich 1988; new ed., Munich-Paris, 2004.
Pinch, Geraldine, "Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of ancient Egypt". Oxford University Press, 2004. ISBN 0-19-517024-5


Lien ket ngoai Ancient Egyptian Gods - Aldokkan
Hare, J.B., "ancient Egypt". (sacred-texts.com)
"Ancient Egyptian architecture: temples". University College London.
O'Brien, Alexandra A., "Death in ancient Egypt Luu tru ngay 3 thang 2 nam 2004 tai Wayback Machine".

 Scarabs: The History, Manufacture and Symbolism of the Scarabæus tai Du an Gutenberg