Sikkim (tieng Nepal: सिककिम, tieng Sikkim: ས་ཁྱམ་), hay Xich Kim, Tich Kim (錫金) la mot bang noi luc cua An Đo. Bang nam tren day Himalaya, co bien gioi quoc te voi Nepal o phia tay (giap tinh so 1), voi Tay Tang o phia bac va đong, voi Bhutan o phia đong (giap vung hanh chinh Samtse). Sikkim co bien gioi quoc noi voi bang Tay Bengal o phia nam.
Dan so Sikkim la 607.688 theo đieu tra dan so nam 2011, la bang it dan nhat tai An Đo va la bang co dien tich nho thu hai sau Goa, voi tong dien tich khoang 7.096 km2 (2.740 dam vuong Anh). Sikkim co su đa dang ve đia ly do vi tri tren day Himalaya; khi hau bien đoi tu khi hau can nhiet đoi đen khi hau nui cao, va đinh cao thu ba tren the gioi la Kangchenjunga nam tren bien gioi giua Sikkim voi Nepal. Sikkim la mot điem đen du lich noi tieng, voi cac đac điem ve van hoa, canh quan va đa dang sinh hoc. Sikkim co tram bien mau Nathu La giua An Đo va Trung Quoc. Thu phu va thanh pho lon nhat cua Sikkim la Gangtok.
Theo truyen thuyet, đai su Phat giao Lien Hoa Sinh đen Sikkim vao the ky 8 CN, đua đen Phat giao va bao hieu mot thoi ky quan chu Sikkim. Trieu đai Namgyal cua Sikkim đuoc hinh thanh vao nam 1642. Trong 150 nam sau đo, vuong quoc thuong xuyen phai chiu cac cuoc tan cong va đe mat lanh tho cho Nepal. Trong the ky 19, Sikkim lien minh voi An Đo thuoc Anh, cuoi cung tro thanh mot nuoc đuoc Anh bao ho. Nam 1975, mot cuoc trung cau dan y dan đen viec bai bo che đo quan chu tai Sikkim, va lanh tho nay hop nhat voi An Đo.
Nguoi Nepal hien la dan toc chiem đa so tai Sikkim, va bang co 11 ngon ngu chinh thuc: Nepal (ngon ngu chung), Sikkim, Lepcha, Tamang, Limbu, Newari, Rai, Gurung, Magar, Sunwar va Anh. Tieng Anh đuoc giang day trong truong hoc va đuoc su dung trong van kien cua chinh phu. Cac ton giao chiem uu the tai Sikkim la An Đo giao va Phat giao Kim cuong thua. Kinh te Sikkim dua phan lon vao nong nghiep va du lich. Sikkim nam trong so cac bang va lanh tho tang truong nhanh nhat tai An Đo trong giai đoan 2000-2007.


Tu nguyen Ly luan khoi nguyen đuoc chap thuan rong rai nhat cho rang ten goi Sikkim la su ket hop cua hai tu trong tieng Limbu: su co nghia la "moi", va khyim, co nghia la "cung đien" hay "nha". Ten goi nay đuoc cho la am chi đen cung đien do Phuntsog Namgyal- quan chu đau tien cua Sikkim- xay dung. Ten tieng Tang cua Sikkim la འབྲས་ལྗངས། (Denjong), nghia la "thung lung lua", con nguoi Bhutia goc Tang goi Sikkim la Beyul Demazong, co nghia la '"thung lung an cua lua". Nguoi Lepcha la cac cu dan ban đia cua Sikkim, ho goi noi đay la Nye-mae-el, nghia la "thien đuong". Trong cac van ban ton giao An Đo giao, Sikkim đuoc biet đen la Indrakil, vuon cua chien than Indra.


Lich su = Thanh lap che đo quan chu =
It biet ve lich su co đai cua Sikkim, ngoai thuc te rang cac cu dan ban đau la nguoi Lepcha. Cac đe cap lich su som nhat ve Sikkim la mot ghi chep hanh trinh cua đai su Phat giao Lien Hoa Sinh, ong đi qua vung đat nay vao the ky 8. Đai su đuoc thuat la đa ban phuc cho vung đat, đua đen Phat giao, va bao hieu thoi ky quan chu xay đen tai Sikkim trong cac the ky sau đo. Theo truyen thuyet, Khye Bumsa la mot thanh vien trong the ky 14 cua nha Minyak tai Kham thuoc đong bo Tay Tang, ong nhan đuoc mot thien khai than thanh chi dan ong đi ve phia nam đe tim van menh cua minh. Phuntsog Namgyal la mot hau due đoi thu 5 nam Khye Bumsa, nam 1642 ba lat ma đang kinh ton phong ong lam Chogyal (phap vuong) đau tien tai Yuksom, che đo quan chu Sikkim hinh thanh.

Nam 1670, con cua Phuntsog Namgyal la Tensung Namgyal ke vi vuong vi, ong thien đo tu Yuksom đen Rabdentse. Nam 1700, nguoi Bhutan xam chiem Sikkim voi su giup đo cua nguoi chi khac me cua Chogyal Chakdor Namgyal do ba muon đoat vi. Nguoi Tang đay lui nguoi Bhutan va phuc vi cho Chakdor Namgyal. Duoi thoi Gyurmed Namgyal tu nam 1717 đen nam 1733, vuong quoc phai ung pho voi nhieu cuoc đot kich cua nguoi Nepal o phia tay va cua nguoi Bhutan o phia đong, cuc đo la viec nguoi Nepal pha huy kinh đo Rabdentse. Nam 1791, trieu Thanh đua quan đen ho tro Sikkim va phong thu Tay Tang chong lai Vuong quoc Gorkha tai Nepal hien nay. Sau khi đanh bai Gorkha, trieu Thanh thiet lap quyen kiem soat đoi voi Sikkim.


= Sikkim thoi An Đo thuoc Anh =
Sau khi Anh Quoc bat đau cai tri An Đo, Sikkim lien minh voi Anh Quoc đe chong lai ke thu chung la Nepal. Nguoi Nepal tan cong Sikkim, tran ngap hau het khu vuc, bao gom ca Terai. Đieu nay thuc đay Cong ty Đong An Anh tan cong Nepal, dan đen Chien tranh Gurkha nam 1814. Cac hiep đinh đuoc ky ket giua Sikkim va Nepal, voi ket qua la Nepal trao tra lai lanh tho bi ho thon tinh, vao nam 1817. Tuy nhien, cac quan he giua Sikkim va nguoi Anh tro nen suy yeu khi nguoi Anh bat đau đanh thue tai khu vuc Morang. Nam 1849, hai bac si Anh Quoc la Joseph Dalton Hooker va Arthur Campbell (nguoi phu trach quan he giua chinh phu Anh Quoc va Sikkim), mao hiem tien vao cac day nui cua Sikkim ma khong bao truoc va khong đuoc phep. Hai bac si bi chinh phu Sikkim giam giu, khien nguoi Anh tien hanh mot cuoc vien chinh chong Sikkim, sau đo huyen Darjeeling va Morang bi sap nhap vao An Đo thuoc Anh nam 1853. Cuoc xam chiem khien Chogyal cua Sikkim tro thanh mot quan chu danh nghia nam duoi quyen chi phoi cua thong đoc Anh. Nam 1890, Sikkim tro thanh mot nuoc bao ho cua Anh, va dan đuoc trao cho them chu quyen trong ba thap nien sau đo.


= Sau khi An Đo đoc lap =

Nam 1947, khi An Đo đoc lap, mot cuoc tuyen cu đai chung tai Sikkim co ket qua la tu choi gia nhap An Đo, va Thu tuong Jawaharlal Nehru chap thuan mot tinh trang bao ho đac biet đoi voi Sikkim. An Đo co quyen ton chu đoi voi Sikkim, theo đo An Đo kiem soat đoi ngoai, quoc phong, ngoai giao va truyen thong cua Sikkim, song Sikkim đuoc giu quyen tu tri hanh chinh. Mot quoc vu vien đuoc thanh lap vao nam 1953, cho phep co mot chinh phu lap hien duoi quyen Chogyal. Trong khi đo, Đang Quoc đai Sikkim yeu cau to chuc tuyen cu moi va đai dien lon hon cho nguoi Nepal tai Sikkim. Chogyal đuong thoi la Palden Thondup Namgyal to ra rat khong đuoc long dan, va đen nam 1973, bao loan truoc cung đien cua Chogyal dan đen mot yeu cau chinh thuc ve viec An Đo bao ho.
Nam 1975, Thu tuong Sikkim keu goi Quoc hoi An Đo cho phep Sikkim tro thanh mot bang cua An Đo. Vao ngay thang 4 nam đo, Quan đoi An Đo chiem đuoc thanh pho Gangtok va tuoc vu khi ve binh cung đien cua Chogyal. Sau đo, mot cuoc trung cau dan y đuoc to chuc voi ket qua la 97,5% cu tri đi bau ung ho bai bo che đo quan chu, tan thanh hop nhat voi An Đo. Mac du nha cam quyen An Đo tuyen bo viec hop nhat la theo y nguyen cua nhan dan Sikkim, song hanh đong nay bi chi trich rong rai la mot hanh đong thon tinh va An Đo bi cao buoc loi dung khai thac chia re sac toc va gian lan trong trung cau dan y. Ngay 16 thang 5 nam 1975, Sikkim tro thanh bang thu 22 cua An Đo. Đe cho phep hop nhat bang moi, Quoc hoi An Đo sua lai Hien phap An Đo. Đau tien la tu chinh an 35 đinh ra mot bo cac quy đinh ma theo đo Sikkim tro thanh mot "quoc gia lien ket". Sau đo, tu chinh an 36 cong nhan Sikkim la mot bang đay đu, đuoc them ten vao đieu thu mot trong Hien phap.
Chinh phu Trung Quoc cong nhan Sikkim la mot bang cua An Đo vao nam 2003, voi đieu kien An Đo chinh thuc cong nhan Tay Tang la mot bo phan cua Trung Quoc. Hiep đinh nam 2003 lam tan bang quan he An-Trung, va đen ngay 6 thang 7 nam 2006, đeo Nathu La tren day Himalaya thuoc Sikkim đuoc mo cua cho mau dich xuyen bien gioi, tro thanh bien gioi mo đau tien giua hai quoc gia sau chien tranh Trung-An.


Đia ly Sikkim nam tren day Himalaya, co đac trung la đia hinh nui non. Hau het Sikkim la đoi nui, voi cao đo dao đong tu 280 met (920 ft) đen 8.586 met (28.169 ft). Đinh Kangchenjunga tren bien gioi Sikkim-Nepal la đinh cao thu ba tren Trai Đat va la đinh cao nhat tai Sikkim. O hau het cac noi, đat đai khong thich hop cho nong nghiep vi co nhieu đa, doc đung. Tuy nhien, mot so suon đoi đuoc cai tao thanh cac ruong bac thang. Nhieu dong chay bat nguon tu tuyet tan tao thanh cac thung lung song o phia tay va phia nam cua bang. Cac dong chay nay hop lai thanh song Teesta va chi luu Rangeet cua no, chung chay tu bac xuong nam cua bang.

Day Himalaya bao quanh bien gioi phia bac, phia đong, va phia tay cua Sikkim. Ha Himalaya nam o phia nam cua bang va la vung dan cu đong đuc nhat. Bang co tren 80 song bang, 227 ho co cao đo lon, nam suoi nuoc nong, va tren 100 song cung dong chay. Tam đeo ket noi Sikkim voi Tay Tang, Bhutan va Nepal. Cac suoi nuoc nong cua Sikkim noi tieng do co cac gia tri ve duoc dung va tri lieu. Cac suoi nay co ham luong luu huynh cao, tap trung gan cac bo song; mot so boc ra hiđro. Nhiet đo trung binh cua nuoc tai cac suoi nuoc nong nay la 50 °C (122 °F).
Cac đoi cua Sikkim phan lon gom co đa phien ma va ban phiem nham, tao ra đat nau thuong xau va nong. Đat tai Sikkim tho, voi nong đo lon oxide sat; thay đoi tu trung tinh đen co tinh acid va thieu cac chat dinh duong huu co va vo co. Loai đat nay co xu huong nuoi duong rung thuong xanh va rung rung la. Đa Tien Cambri bao phu hau het Sikkim, chung co tuoi tre hon nhieu so voi cac đoi. Đa gom phyllit va schist, va nhay cam cao đo voi thoi tiet va xoi mon. Đieu nay ket hop voi luong mua lon cua Sikkim khien xoi mon đat tren quy mo rong va mat cac chat dinh duong trong đat. Do đo, sat lo xay ra thuong xuyen, thuong co lap cac đo thi nong thon va cac lang khoi cac trung tam đo thi lon.
Sikkim co nam mua: xuan, ha, thu, đong va gio mua tu thang 6 đen thang 9. Khi hau Sikkim bien đoi tu can nhiet o phia nam đen lanh nguyen o phia bac. Hau het cac khu vuc co nguoi cu tru tai Sikkim co mot khi hau on đoi, voi nhiet đo hiem khi vuot qua 28 °C (82 °F) vao mua ha. Nhiet đo trung binh nam tai hau het cac noi cua Sikkim la khoang 18 °C (64 °F). Khu vuc kieu lanh nguyen o phia bac co tuyet phu bon thang moi nam, va nhiet đo xuong duoi 0 °C (32 °F) hau nhu moi đem. Tai tay bac bo Sikkim, cac đinh nui bi đong bang quanh nam; Do co cao đo lon, nhiet đo tren cac day nui co the xuong thap −40 °C (−40 °F) vao mua đong. Trong thoi ky gio mua, cac con mua lon lam tang nguy co lo đat. Suong mu anh huong đen nhieu noi tai Sikkim vao mua đong va trong thoi ky gio mua, khien giao thong tro nen kho khan.


Chinh phu va chinh tri Giong nhu cac bang khac tai An Đo, nguoi đung đau chinh phu bang Sikkim la mot thong đoc do chinh phu TW An Đo bo nhiem. Viec bo nhiem thong đoc phan lon la mang tinh le nghi, vai tro chinh cua nguoi nay la giam sat tuyen the cua Thu tich bo truong (Chief Minister). Thu tich bo truong la nguoi nam giu quyen hanh phap tren thuc te, la nguoi đung đau đang hoac lien minh chiem đa so lon nhat trong tuyen cu cap bang. Thong đoc cung bo nhiem cac bo truong noi cac theo co van cua thu tich bo truong. Sikkim co co quan lap phap đon vien giong nhu hau het cac bang khac tai An Đo. Sikkim đuoc phan bo hai ghe trong moi mot vien cua luong vien quoc hoi An Đo (Lok Sabha va Rajya Sabha). Quoc hoi cua Sikkim co tong cong 32 ghe, trong đo co mot ghe danh rieng cho tang gia. Toa an toi cao Sikkim la toa an toi cao cap bang nho nhat tai An Đo.
Nam 1975, sau khi che đo quan chu cua Sikkim bi bai bo, Đang Quoc Đai An Đo gianh đuoc đa so ghe trong cuoc tuyen cu nam 1977. Nam 1979, sau mot giai đoan bat on đinh, noi cac cua Nar Bahadur Bhandari tuyen the nham chuc, đay la thu linh cua Đang Sangram Parishad Siikim. Bhandari van chien thang trong cac cuoc tuyen cu vao nam 1984 va 1989. Trong cuoc tuyen cu nam 1994, Pawan Kumar Chamling thuoc Mat tran Dan chu Sikkim tro thanh thu tich bo truong cua bang. Chamling va đang cua ong tiep tuc gianh thang loi trong cac cuoc tuyen cu nam 1999, 2004 va 2009.
Sikkim co bon huyen: Đong Sikkim, Tay Sikkim, Bac Sikkim va Nam Sikkim. Thu phu cac huyen tuong ung la Gangtok, Gyalshing, Mangan va Namchi. Cac huyen đuoc chia tiep thanh cac phan xu.
Moi huyen cua Sikkim co nguoi giam sat la mot huyen truong do chinh phu TW bo nhiem, nguoi nay chiu trach nhiem đoi voi cac linh vuc dan su trong huyen. Quan đoi An Đo kiem soat mot phan lon lanh tho Sikkim, do bang la mot khu vuc bien gioi nhay cam voi Trung Quoc. Nhieu khu vuc han che đoi voi nguoi ngoai quoc, va can giay phep chinh thuc đe đen đo.


Đong thuc vat Sikkim nam o mot điem nong sinh thai cua Ha Himalaya- mot trong ba vung sinh thai cua An Đo. Cac khu vuc co rung bao phu tai Sikkim co nhieu loai đong thuc vat đa dang. Bien đoi dan theo cao đo, Sikkim co he thuc vat đa dang, tu cac loai nhiet đoi đen on đoi, nui cao va lanh nguyen, va co le la mot trong so it khu vuc co su đa dang nhu vay trong mot dien tich nho. Gan 81% dien tich cua Sikkim nam duoi quyen quan ly cua co quan lam nghiep bang.
Sikkim la noi sinh song cua khoang 5.000 loai thuc vat co hoa, 515 loai lan quy, 60 loai bao xuan, 36 loai đo quyen, 11 giong soi, 23 giong tre, 16 loai thong, 362 loai duong xi va giong quyet, 8 loai duong xi moc, va tren 424 thuc vat duoc dung. Mot bien the trang nguyen, co ten goi đia phuong la "hoa Giang sinh", co the tim thay nhieu tren cac day nui cua bang. The xuan lan la hoa chinh thuc cua Sikkim, trong khi đo quyen la cay chinh thuc.

Cac loai lan, đa, nguyet que, chuoi, sala va tre moc trong cac rung la rong can nhiet đoi Himalaya tren cac vung co cao đo thap cua Sikkim. Tai cac khu vuc co cao đo vua phai tren 1.500 met (4.900 ft) la rung la rong Đong Himalaya, tai đay soi, de, phong, bach duong, tong quan su, moc lan moc voi so luong lon; ngoai ra con co rung thong can nhiet đoi Himalaya, voi Pinus roxburghii la loai chiem uu the. Cac loai thuc vat kieu nui cao thuong đuoc tim thay tren cao đo tu 3.500 đen 5.000 met (11.500 đen 16.400 ft). O cao đo thap hon co bach xu, thong, lanh sam, hoang đan, va đo quyen thuoc kieu rung la kim can nui cao Đong Himalaya. Cao hon nua la vung cay bui va bai co nui cao Đong Himalaya, la noi sinh song cua nhieu loai đo quyen va hoa dai.
He đong vat cua Sikkim gom co bao tuyet, huou xa, de tahr Himalaya, gau truc đo, macmot Himalaya, son duong Himalaya, ban linh, mang, Semnopithecus, gau ngua, bao gam, meo gam, meo bao, soi đo, soi Tang, lung lon, cay muc, va meo ri Himalaya. O vung nui cao, trong cac loai đuoc phat hien pho bien co bo Tay Tang, chung đuoc nuoi chu yeu đe lay sua, thit, va la mot gia suc chuyen cho.
He chim cua Sikkim gom co Lophophorus impejanus, Tragopan satyra, ga go tuyet, ga tuyet Tay Tang, dieu rau va Gyps fulvus, cung nhu đai bang vang, cut, choi choi, de ga, de, bo cau, đop ruoi, hoa mi va chim co đo. Sikkim co tren 550 loai chim, mot so trong đo đuoc tuyen bo la loai gap nguy hiem.
Sikkim cung la mot noi đa dang ve đong vat Chan khop, nhieu loai trong so đo van chua đuoc nghien cuu; loai chan khop tai Sikkim đuoc nghien cuu nhieu nhat la buom. Trong so khoang 1.438 loai buom phat hien đuoc tai tieu luc đia An Đo, co 695 loai đuoc ghi nhan tai Sikkim. Chung gom co cac loai gap nguy hiem Teinopalpus imperialis,  Meandrusa payeni va Bhutanitis lidderdalii.


Kinh te Kinh te cua Sikkim dua phan lon vao nong nghiep, dua tren ruong bac thang va cac loai cay trong nhu ngo, ke, lua mi, đai mach, cam, tra va bach đau khau. Sikkim la bang san xuat bach đau khau nhieu nhat tai An Đo, va co dien tich trong bach đau khau lon nhat. Do co đia hinh đoi nui va co so ha tang giao thong yeu kem, Sikkim thieu nen tang cong nghiep quy mo lon. U, cat, thuoc da, san xuat đong ho, la cac nganh cong nghiep chinh, chu yeu nam tai cac khu vuc nam bo cua bang, đac biet la tai cac đo thi Melli va Jorethang. Ngoai ra, Sikkim co mot nganh cong nghiep khai mo quy mo nho, khai thac cac khoang san nhu đong, dolomit, tan, than chi, quartzit, than đa, kem, va chi. Mac du co so ha tang cong nghiep con rat nho, song Sikkim nam trong so cac bang tang truong nhanh nhat An Đo ke tu nam 2000; GDP cua bang tang tren 13% trong nam 2007. Sikkim co ke hoach tro thanh bang đau tien chuyen đoi sang nong nghiep huu co vao nam 2015.
Trong nhung nam gan đay, chinh phu Sikkim xuc tien du lich tren quy mo lon, do vay thu nhap cua bang tang 14 lan ke tu giua thap nien 1990. Sikkim co đuoc đau tu vao nganh cong nghiep co bac non tre, xuc tien ca song bac truc tuyen va co bac truc tuyen. Song bac đau tien tai Sikkim la Casino Sikkim, đuoc mo cua vao thang 3 nam 2009, va chinh phu bang xem xet cap 7 giay phep song bac nua. Xo so Playwin la mot thanh cong đang chu y tai Sikkim. Vao thang 10 nam 2009, chinh phu Sikkim tuyen bo ke hoach cung cap ba giay phep ca cuoc the thao truc tuyen.
Tram bien mau Nathu La mo cua vao ngay 6 thang 7 nam 2006, ket noi Tay Tang voi An Đo, va đuoc cho la se thuc đay kinh te cua Sikkim. Tuy nhien, mau dich qua đeo nay van bi can tro boi nhung han che cua chinh phu hai ben.


Co so ha tang Quoc lo 31A va Quoc lo 31 noi Siliguri đen Gangtok. Cong ty van chuyen quoc gia Sikkim van hanh cac dich vu xe khach va xe tai. Cac dich vu xe khach tu nhan, taxi va jeep du lich hoat đong tren khap Sikkim, va cung ket noi đen Siliguri. Mot nhanh cua xa lo tu Melli noi đen tay bo Sikkim. Cac đo thi tai nam bo va tay bo Sikkim noi đen cac đo thi nui cao Kalimpong va Darjeeling tai bac bo Tay Bengal. Sikkim ket noi voi Tay Tang qua đeo Nathu La.
San bay Pakyong la san bay đau tien tai Sikkim, cach Gangtok 30 km (19 mi), co kha nang tiep nhan may bay ATR. Truoc khi san bay nay đuoc hoan thanh, san bay gan nhat đoi voi Sikkim la san bay Bagdogra thuoc thi tran Siliguri tai bang Tay Bengal, cach Gangtok 124 km. Co mot dich vu may bay truc thang thuong nhat ket noi Gangtok đen Bagdogra; cai chuyen bay keo dai 30 phut, co the cho bon nguoi. San bay truc thang Gangtok la san bay truc thang dan su duy nhat tai Sikkim.
Sikkim thieu ha tang đuong sat, cac ga đuong sat gan nhat la Siliguri va New Jalpaiguri thuoc bang Tay Bengal. Tuy nhien, Du an đuong sat Tan Sikkim đuoc khoi đau nham ket noi thi tran Rangpo thuoc Sikkim voi Sevoke tren bien gioi cua Tay Bengal. Tuyen đuong sat nay gom nam ga, đuoc du tinh se ho tro ca phat trien kinh te va cac chien dich cua Luc quan An Đo, va ban đau đuoc len ke hoach hoan thanh vao nam 2015.
Đuong bo tai Sikkim do To chuc đuong bo bien gioi (BRO)- mot nhanh cua Luc quan An Đo- quan ly. Đuong bo tai Nam Sikkim va NH-31A o trong tinh trang tuong đoi tot, sat lo đat tai cac khu vuc nay la it thuong xuyen hon. Chin phu bang quan ly 1.857 kilomet (1.154 mi) đuong bo khong thuoc tham quyen cua BRO.
Hau het đien nang tai Sikkim lay tu 19 nha may thuy đien tren đia ban. Đien nang cung đuoc lay tu Cong ty huu han Nhiet đien quoc gia va Cong ty huu han Luoi đien An Đo. Nam 2006, Sikkim đa đien khi hoa 100% nong thon. Tuy nhien, đien ap khong on đinh va can đen cac bo on ap. Chinh phu bang thuc đay khi sinh hoc va đien mat troi đe nau an, song it đuoc huong ung va chung đuoc su dung chu yeu đe thap sang. Nam 2005, 73,2% so ho tai Sikkim đuoc bao cao la tiep can đuoc voi nuoc uong an toan, va mot luong lon cac dong chay đam bao cung ung nuoc đay đu.


Nhan khau Sikkim la bang it dan nhat cua An Đo, voi 607.688 cu dan theo đieu tra dan so nam 2011. Sikkim cung nam trong so cac bang thua dan nhat tai An Đo, voi mat đo la 86 nguoi/km². Tuy nhien, Sikkim lai co toc đo tang truong dan so cao, voi 12,36% tu nam 2001 đen 2011. Ty suat gioi tinh la 889 nu tren 1000 nam, voi tong cong 321.661 nam va 286.027 nu theo so lieu nam 2011. Voi khoang 98.000 cu dan vao nam 2011, thu phu Gangtok la khu vuc đo thi quan trong nhat tai bang; vao nam 2005, dan so đo thi tai Sikkim chiem khoang 11,06% tong cu dan. Nam 2011, thu nhap binh quan tren nguoi cua Sikkim o muc 81.159 rupee (1.293 USD).
Do lan song di dan keo dai hang the ky tu Nepal, phan lon cu dan Sikkim hien co nguon goc dan toc Nepal. Nguoi Sikkim ban đia bao gom nguoi Bhutia, ho nhap cu tu khu vuc Kham cua Tay Tang vao the ky 14, con nguoi Lepcha đuoc cho la nhap cu tu Vien Đong. Nguoi Tang cu tru tai cac dai phia bac va phia đong cua bang. Cac cong đong cu dan moi nhap cu gom co nguoi Bihar, nguoi Bengal va nguoi Marwari, ho noi bat trong thuong nghiep tai Nam Sikkim va Gangtok.

An Đo giao tro thanh ton giao chinh tai Sikkim tu khi nguoi Nepal đen; uoc tinh co 60,5% tong dan so Sikkim hien nay co đuc tin la An Đo giao. Ton giao lon thu hai tai Sikkim Phat giao, co tin đo chiem 28,5% tong dan so. Sikkim co 75 tu vien Phat giao, co nhat co nien đai tu nhung nam 1700. Tin đo Ki-to giao tai Sikkim hau het la hau due cua nguoi Lepcha, to tien ho đuoc cac nha truyen giao Anh Quoc cai đao vao cuoi the ky 19, va hien chiem khoang 6,6% dan so. Cac cong đong ton giao khac la nguoi Hoi giao thuoc dan toc Bihar, va tin đo Jaina giao, moi nhom chiem khoang 1 tong dan so. Tin đo cac ton giao truyen thong cua nguoi Sikkim ban đia chiem phan lon so con lai.
Mac du cang thang giua nguoi Lepcha va nguoi Nepal leo thang khi Sikkim hop nhat vao An Đo, song chua tung xay ra bao luc ton giao cong cong quy mo lon nao tai Sikkim. Ton giao truyen thong cua nguoi Lepcha la Mun, mot đuc tin vat linh cung ton tai voi Phat giao va Ki-to giao.
Tieng Nepal la ngon ngu chung tai Sikkim, con tieng Sikkim va tieng Lepcha đuoc noi tai cac khu vuc nhat đinh. Tieng Anh va tieng Hindi cung đuoc noi va đuoc hieu tai hau het Sikkim. Cac ngon ngu khac gom co Dzongkha, Groma, Gurung, Limbu, Magar, Majhi, Majhwar, Nepal Bhasa, Rai, Sherpa, Sunuwar, Tamang, Thulung, tieng Tang, va Yakha.


Van hoa Cong đong nguoi Nepal chiem đa so tai Sikkim to chuc hau het cac le hoi lon cua An Đo giao, gom co Diwali va Dussera. Cac le hoi ban đia truyen thong, gom co Maghe Sankranti va Bhimsen Puja, cung pho bien. Losar, Loosong, Saga Dawa, Lhabab Duechen, Drupka Teshi va Bhumchu nam trong so cac le hoi Phat giao đuoc to chuc tai Sikkim. Trong Losar (tet Tay Tang), hau het cong so va co so giao duc đong cua trong mot tuan (trung thoi điem voi tet Trung Quoc). Nguoi Hoi giao tai Sikkim to chuc Eid ul-Fitr va Muharram. Giang sinh đuoc thuc đay tai Gangtok nham thu hut du khach trong mua van khach.
Nhac rock phuong Tay va nhac đai chung An Đo đuoc ung ho rong rai tai Sikkim. Nhac rock Nepal đia phuong va nhac Lepcha cung pho bien. Cac mon the thao pho bien nhat tai Sikkim la bong đa va cricket, song dieu luon va đi be tren song cung tro nen pho bien do nam trong nganh cong nghiep du lich.
Cac mon an co nguyen lieu la mi nhu thukpa pho bien tai Sikkim. Momos cung pho bien tai Sikkim, la mon banh bao hap nhoi rau, thit bo hoac thit lon va đuoc phuc vu voi canh. Bia, whiskey, rum va brandy đuoc tieu thu rong rai tai Sikkim, giong nhu tongba, mot loai đo uong co con lam tu ke von cung pho bien tai Nepal va Darjeeling. Sikkim co ty le nghien ruou binh quan cao thu ba tai An Đo, sau Punjab va Haryana.


Truyen thong Cac đo thi o nam bo cua Sikkim co cac nhat bao tin tuc tieng Anh, tieng Nepal va tieng Hindi. Cac bao tieng Nepal va mot so bao tieng Anh đuoc in tai đia phuong, con bao tieng Hindi va cac bao tieng Anh khac đuoc in tai Siliguri. Cac nhat bao va tuan bao đia phuong quan trong nhat la Hamro Prajashakti (nhat bao tieng Nepal), Himalayan Mirror (nhat bao tieng Anh), Samay Dainik, Sikkim Express (tieng Anh), Sikkim Now (tieng Anh), Kanchanjunga Times (tuan bao tieng Nepal), Pragya Khabar (tuen bao tieng Nepal) va Himalibela. Ngoai ra, Sikkim nhan cac phien ban khu vuc cua cac bao tieng Anh quoc gia nhu The Statesman, The Telegraph, The Hindu va The Times of India. Himalaya Darpan la mot nhat bao tieng Nepal xuat ban tai Siliguri, va nam trong so cac nhat bao tin tuc tieng Nepal hang đau tai khu vuc. Sikkim Herald va nhat bao chinh thuc do chinh phu phat hanh. Truyen thong truc tuyen cua Sikkim gom bao tieng Nepal Himgiri, va cong thong tin Haalkhabar va tap chi van chuong Tistarangit. Avyakta, Bilokan, Journal of Hill Research, Khaber Khagaj, Panda, va Sikkim Science Society Newsletter nam trong so cac an pham đa đang ky khac.
Cac quan Internet cung xuat hien tai cac huyen ly, song ket noi bang thong rong khong pho bien cao. Hau het gia đinh tai Sikkim co angten chao thu cac kenh truyen hinh ve tinh. Cac kenh phuc phuc vu phan lon giong nhu phan con lai cua An Đo, song cung co cac kenh tieng Nepal. Cac nha cung cap dich vu chinh gom co Dish TV, Doordarshan va Nayuma.


Giao duc Ty le biet chu cua nguoi truong thanh tai Sikkim la 69,68%: 76,73% đoi voi nam gioi va 61,46% đoi voi nu gioi. Co tong cong 1.157 truong hoc trong bang, 765 truong la truong do chinh phu bang quan ly, 7 truong do chinh phu TW quan ly va 385 truong tu. 12 truong va cac co so giao duc khac tai Sikkim cung cap giao duc bac đai hoc. The che lon nhat la Đai hoc Manipal Sikkim voi cac chuyen nganh ky thuat, y hoc va quan tri, truong nay cung to chuc cac chuong trinh giao duc tu xa tren nhieu linh vuc. Co hai truong bach khoa cong tai Sikkim la Trung tam đao tao Ky thuat Tien tien (ATTC) va Trung tam may đien toan va cong nghe thong tin (CCCT). ATTC nam tai Bardang, Singtam, va CCCT nam tai Chisopani, Namchi. Đai hoc Sikkim bat đau hoat đong tu nam 2008 tai Yangang, cach Singtam 28 kilomet (17 mi). Tuy nhien, nhieu sinh vien đen Siliguri, Kolkata, Bangalore va cac thanh pho khac đe theo hoc giao duc bac đai hoc.


Tham khao Thu muc Bareh, Hamlet (2001). "Introduction". Encyclopaedia of North-East India: Sikkim. Mittal Publications. ISBN 81-7099-794-1. Truy cap ngay 19 thang 6 nam 2011.
Choudhury, Maitreyee (2006). Sikkim: Geographical Perspectives. New Delhi: Mittal Publications. ISBN 81-8324-158-1.
Evans, W. H. (1932). The Identification of Indian Butterflies (an ban thu 2). Mumbai, India: Bombay Natural History Society. ASIN B00086SOSG.
Forbes, Andrew; Henley, David (2011). 'The Tea Horse Road from Lhasa to Sikkim'. China's Ancient Tea Horse Road. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2.
Haribal, Meena (2003) [1994]. Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History. Sikkim Nature Conservation Foundation. Natraj Publishers. ISBN 81-85019-11-8.
Hooker, Joseph Dalton (1854). Himalayan Journals: notes of a naturalist in Bengal, the Sikkim and Nepal Himalayas, the Khasia mountains etc. Ward, Lock, Bowden & Co.
Holidaying in Sikkim and Bhutan. Nest and Wings. ISBN 81-87592-07-9.
Sikkim – Land of Mystic and Splendour. Sikkim Tourism.
Manorama Yearbook 2003. ISBN 81-900461-8-7.
Strachey, Henry (1854). "Physical Geography of Western Tibet". Journal of the Royal Geographical Society. Quyen XXIII. tr. 1–69, plus map. ISBN 978-81-206-1044-6. ISSN 0266-6235.


Đoc them Ray, Arundhati; Das, Sujoy (2001). Sikkim: A Traveller's Guide. Orient Blackswan, New Delhi. ISBN 81-7824-008-4.


Lien ket ngoai Trang ton tin chinh thuc cua Chinh phu Sikkim
"Details of the census". Luu tru ban goc ngay 19 thang 6 nam 2006. Truy cap ngay 26 thang 4 nam 2014.
"Buddhist Monasteries of Sikkim". Sikkim.nic.in.