Ha Tien thap canh khuc vinh (chu Nho: 河仙什景曲詠), hay Ha Tien Quoc am thap vinh (河仙國音什詠) tuc Vinh muoi canh đep Ha Tien bang Quoc am, la ten mot tap tho chu Nom do Mac Thien Tu (1718-1780) sang tac tai Ha Tien (Viet Nam).


Phat hien Ha Tien thap canh tong vinh, đa đuoc thi si Đong Ho phat hien va cong bo vao nam 1960. Theo ong, thi muoi bai tho Nom trong thi pham nay, hau het đeu theo van va đau đe cua muoi bai tho Han, nen rat co the Ha Tien thap canh khuc vinh đuoc tac gia lam sau khi tap tho chu Han la Ha Tien thap vinh đa co ban hoan thanh (khoang 1736).
Ly giai vi sao, nhung danh si đuong thoi nhu: Nguyen Cu Trinh, Le Quy Đon, va nguoi sau thoi đo la Trinh Hoai Đuc, cung khong he nhac đen ten thi pham; Đong Ho cho biet co the vi luc bay gio van chuong Nom chua đuoc coi trong; va con vi Ha Tien thap canh khuc vinh chua đuoc khac in.
Mac du vay, nho nhung nguoi dan o Ha Tien thuoc long; nho Đong Ho bo cong tim toi, sao chep, bo khuyet va chu thich; ma Ha Tien thap canh khuc vinh moi chinh thuc co mat tren thi đan va co đuoc dien mao kha tron ven nhu ngay nay.


Gioi thieu = Ten goi =
Ban đau, tap tho co ten la Ha Tien Quoc am thap vinh, nhung sau khi suu tam va chinh ly xong, Đong Ho xet thay cai ten nay khong on. 
Ong giai thich: Boi no la mot khuc vinh the luc bat gian that, chia lam 10 đoan. Moi đoan noi ve mot canh, va ket đoan đo bang mot bai tho Nom Đuong luat. Cuoi cung co mot bai luat Nom lam loi tong vinh muoi canh, nhac lai ten muoi canh va vi tri muoi canh co lien quan voi nhau. Van tho luc bat va van tho luat, tren duoi van can lien nhau; 334 cau luc bat gian that cung 88 cau cua 11 bai Đuong luat, tat ca la 422 cau lien ngam khong gian đoan. So cau nay tuong đuong voi khuc Chinh phu ngam (412 cau), va dai hon khuc Cung oan ngam khuc (356 cau). Cu theo the tai va the thuc đo, thi nen đe la Ha Tien thap canh khuc vinh la phai, cung nhu truoc đo, đa co Tu thoi khuc vinh cua Hoang Si Khai. Đay la loi khuc vinh co, cung nhu cac ngam khuc, thuoc ve the van thinh hanh thoi cuoi Le. 


= Hinh thuc =
Truoc đay, vao nam 1970, trong tap sach nho co nhan đe la Ha Tien thap canh va Đuong ve Ha Tien; hai tac gia la Đong Ho va Mong Tuyet, sau đoan dan giai nhu tren, đa noi them hai y: 

Ha Tien thap canh khuc vinh khac hon cac khuc vinh va khuc ngam khac, o cho no mo đau bang cau luc, chu khong phai bang cau that; toan the cau that đau đeu hiep van o chu thu 3 (thong thuong thi hiep van o chu thu 5), va chu cuoi khuc vinh đeu hiep van chu cuoi cau đau cua bai Đuong luat.
Lay đoan cuoi bai Chau Nham lac lo lam thi du:

Đa hay co cho ve đi,
Nguoi lanh chua de mat khi đo đinh.
Mot chu tinh lai them chu kieng,
Chanh long nay may tieng truong ngon.
Tho rang:
Biet cho ma nuong ay moi khon
Bay ve đam cu may muoi muon...
Khi chep lai muoi bai tho nay, phai chep cho co thu tu tren duoi, truoc sau. Tuy la muoi bai, nhung thuc ra chi la mot khuc...Vi khi lam, tac gia đa co y xep đat nhu vay...
The theo y nay, Ha Tien thap canh khuc vinh đuoc phan bo nhu sau:

Kim Du lan đao: gom mot khuc vinh 34 cau (1-34) va mot bai tho Đuong luat.
Binh San điep thuy: gom mot khuc vinh 30 cau (35- 64) va mot bai tho Đuong luat.
Tieu Tu than chung: gom mot khuc vinh 34 cau (65-98) va mot bai tho Đuong luat.
Giang Thanh da co: gom mot khuc vinh 36 cau (99-134) va mot bai tho Đuong luat.
Thach Đong thon van: gom mot khuc vinh 32 cau (135-166) va mot bai tho Đuong luat.
Chau Nham lac lo: gom mot khuc vinh 34 cau (167-201) va mot bai tho Đuong luat.
Đong Ho an nguyet: gom mot khuc vinh 34 cau (201-234) va mot bai tho Đuong luat.
Nam Pho trung ba: gom mot khuc vinh 32 cau (235-266) va mot bai tho Đuong luat.
Loc Tri thon cu: gom mot khuc vinh 34 cau (167-300) va mot bai tho Đuong luat.
Lu Khe ngu bac: gom mot khuc vinh 34 cau (301-334) va mot bai tho Đuong luat.
Cuoi tap, la mot bai tho Đuong luat co tua đe Ha Tien thap canh tong vinh.


= Noi dung =
Do chung đe tai voi Ha Tien thap vinh, nen noi dung Ha Tien thap canh khuc vinh cung khong khac may. Nghia la, tac gia (Mac Thien Tu) chon va đat ten cho muoi đau bai, ngoai viec đe vinh danh thang; ho Mac con co dung y tuyen truyen the luc cua minh, pho truong su phon thinh noi minh cai quan, đong thoi con đe noi len chi khi, hoai bao va tam su cua minh.
Sau đay la bai Ha Tien thap canh tong vinh nam o cuoi tap. No đuoc xem nhu la mot thu muc, mot ban tong ket may net chinh co trong tap tho:

Muoi canh Ha Tien rat huu tinh,
Non non nuoc nuoc gam nen xinh.
Đong Ho, Loc Tri luon dong chay,
Nam Pho, Lu Khe mot mach xanh.
Tieu Tu, Giang Thanh, chuong trong oi,
Chau Nham, Kim Du ca chim quanh.
Binh San, Thach Đong la ruong cot,
Sung sung muon nam cung đe danh.


Gia tri trong van hoc Gia tri noi dung va nghe thuat cua Ha Tien thap canh khuc vinh đuoc ghi nhan nhu sau:
Theo GS. Nguyen Hue Chi, thi trong cac tac pham cua Mac Thien Tu con luu lai, co le la tap tho nay la đang chu y hon ca. Noi dung tap tho cung co phan giong voi Ha Tien thap vinh chu Han, nhung do noi tieng noi truc tiep cua dan toc nen tinh cam bieu hien thoai mai tu nhien hon, long tu hao ve đat nuoc cung co net khoi sac hon.
Đac biet, tho Nom cua ong binh di, rat gan ngon ngu cua quan chung, ma van khong kem phan trau chuot. Mac du co nhieu tu co, co nhung tu ngu cua đia phuong mien Nam, lai gieo van o chu chu thu ba cau that đau; nhung nhung van tho luc bat gian that cua Mac Thien Tu van ong a, duyen dang, cung nhu nhung bai luat Nom cua ong tuy co kinh ma van tuoi tan sinh đong, khong khac may voi tho van đuong thoi thinh hanh o Đang Ngoai. Đo la ly do khien cho tho Nom cua ong pho bien rong rai trong nhan dan đia phuong luc bay gio va van ton tai trong tri nho cua nhieu nguoi sau gan ba the ky.
Xet khia canh khac, thi si Đong Ho viet: 

Nguoi con lai Tau đo, chiu kho tap luyen van chuong Nom, that la mot đieu thu vi. Chung ta nen nho đieu nay, tap tieng Viet ngay xua khong phai la đieu kien bat buoc nhu chung ta ngay nay; hon nua, ong Tong binh đai Đo đoc tran Ha Tien va la Minh chu Chieu Anh Cac (y noi Mac Thien Tu), co ai bat buoc, co ai đoi hoi phai lam van tieng Viet đau...Ay the ma ong đa lam nen mot tap tho Nom truong thien dai 422 cau, vua luc bat gian that, vua Đuong luat bat cu, lien hanh. Neu khong phai nho tieng Viet co suc hap dan lam cho tam hon ong yeu say đam, thi con vi co gi đuoc nua...
Dien giai them y cua Đong Ho, trong mot bai viet cua GS. Le Đinh Ky co đoan:

Thanh tuu noi bat hon la noi dung chu Han (Ha Tien thap vinh) cua Mac Thien Tu con đuoc dien đat bang tho Nom va theo the tho tieng Viet. Nhin rong ra ca nuoc, thi tho van chu Han va chu Han van đuoc ton trong hang đau. Vay vi cai gi đa khien Mac Thien Tu lam tho bang tieng Nom va đa đat đuoc nhung thanh tuu đo?
Co the nguoi cai quan tran Ha Tien, la Mac Thien Tu, đa biet loi dung tieng Nom đe lam phuong tien tuyen truyen; nhung cai chinh van la do long Mac Thien Tu yeu men tran trong tieng Viet, đat nuoc va con nguoi Viet; cam thay su nghiep, van menh cua minh gan bo voi nhan dan Ha Tien, co moi cam thong voi tam tu khat vong cua nguoi dan thuong Viet Nam. Ta khong nen quen rang Mac Thien Tu sinh truong o Viet Nam, me la nguoi Viet Nam, va lay vo cung la nguoi Viet Nam...
Boi nhung gia tri co trong thi pham nay, đa goi y cho Nguyen Cu Trinh sang tac "Quang Ngai thap nhi canh".


Xem them Mac Thien Tu
Tao đan Chieu Anh Cac
Ha Tien thap vinh


Chu thich Lien ket ngoai Ha Tien thap vinh-1.