kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
"Fantastic Baby"la đia đon phat hanh vao nam 2012 cua ban nhac Han Quoc Big Bang. Bai hat la đia đon trich tu album Alive phat hanh thang 2 nam 2012. Phien ban tieng Nhat đuoc phat hanh thang 3 nam 2012, nam trong phien ban tieng Nhat cua Alive. Loi tieng Nhat cua bai hat đuoc thanh vien Verbal cua M-Flo viet loi. Bai hat đuoc coi la"mot trong nhung bai hat K-pop thanh cong nhat."


Đon nhan Video am nhac cua"Fantastic Baby"la mot trong nhung video K-pop co nhieu luot xem nhat tren YouTube nam 2012 va đuoc nhac nhac đen trong bai viet cua The Guardian. Bai hat cung đuoc su dung trong mot tap phim truyen hinh Glee va trailer cua bo phim đien anh Pitch Perfect 2.
Tinh toi thang 3 nam 2014"Fantastic Baby"co tren 100 trieu luot xem tren YouTube, tro thanh MV Han Quoc thu tu lam đuoc đieu nay sau Gangnam Style va Gentleman cua PSY, va Gee cua Girls' Generation, va la video đau tien cua mot nhom nhac nam K-Pop. Vao nam 2016, MV tro thanh MV K-pop đau tien cua mot nhom nhac K-pop vuot qua 200 trieu luot xem.
"Fantastic Baby"cung nhan đuoc nhieu loi khen ngoi tu nhieu trang mang quoc te nho phong cach noi loan. Billboard K-Town cho rang"Fantastic Baby"đa tien toi su cong nhan quoc te nho phong cach EDM đot pha.


Dien bien xep hang Sau bon ngay ra mat album, bai hat co đuoc vi tri thu tu tren Gaon Digital Chart, xep sau"Blue,"Bad Boy"va"Love Dust"cung cua Big Bang, ban ra 450.021 ban. Bai hat vuon len vi tri thu ba trong tuan tiep theo. Bai hat la đia đon ban chay nhat trong thang 3 nam 2012 o Han Quoc voi 1.351.429 luot tai va vuon len vi tri so mot Digital Chart. Bai hat la đia đon ban chay thu 5 tai Han Quoc voi 3.339.871 ban.
"Fantastic Baby"co tren 100 tuan co vi tri trong bang xep hang World Digital Songs cua Billboard.
Vao thang 9 nam 2012 RIAJ trao chung nhan vang cho đia đon nho luot tai ve. Đen thang 12 nam 2013, bai hat đuoc chung nhan bach kim."Fantastic Baby"co 70 tuan gop mat trong bang xep hang Japan Hot 100.


Giai thuong va đe cu Xem them Danh sach cac ca khuc đung đau bang xep hang nam 2012 (Han Quoc)


Tham khao Lien ket ngoai Trang chu
YG Entertainment
Sequoiadendron giganteum la loai duy nhat trong chi Sequoiadendron, no đuoc phan loai trong ho Cupressaceae chua phan ho Sequoioideae, cung voi Sequoia sempervirens (cu tung) va Metasequoia glyptostroboides (thuy tung).


Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Sequoiadendron giganteum tai Wikispecies
Pioneer Cabin Tree hay The Tunnel Tree (tam dich: Cay đuong ham), la mot cay cu sam song tai Cong vien Calaveras Big Trees State, California. Đay la mot trong nhung cay co thu noi tieng nhat tai My, thu hut hang ngan du khach moi nam. Cay uoc tinh đa hon 1.000 nam tuoi va co đuong kinh khoang 33 foot (10 m); van chua xac đinh đo tuoi va chieu cao chinh xac cua no. Cay đo trong mot tran bao vao ngay 8 thang 1 nam 2017.


Lich su Cai ten "The Pioneer Cabin Tree" đuoc đat nho vao chiec than rong đac biet cua cay, la ket qua cua mot tran chay rung. Ben trong co cac khoang nho nhu nhung mai choi, ong thong khi la ruot cay đa bi chay va co cua sau.

Nhung nam 1870, mot nguoi chu khu đat đa coi noi đuong ham theo yeu cau cua James Sperry, chu khach san The Murphys, đe du khach co the đi ngang qua no. Cay đuoc chon mot phan vi vet tich cua tran hoa hoan, ban đau đuoc mo phong theo đuong ham cay Wawona cua Yosemite va mong muon canh tranh khach du lich voi đia điem nay.
Tu thap nien 1880, khach đen tham đuoc khuyen khich khac ten len than cay, nhung hanh đong nay bi cam vao nhung nam 1930. Ban đau loi đi chi phuc vu khach bo hanh. Sau nay, nhieu xe hoi bang qua đia điem nay theo "Con đuong cay lon". Đay la mot trong nhieu đuong xuyen qua cay tai California. Sau đo, chi nguoi leo nui moi đuoc qua đuong ham theo đuong mon North Grove Loop.
Nam 1900, Cuc Lam nghiep Hoa Ky bao cao cay cao 280 foot (85 m).


Nga đo The Pioneer Cabin Tree đo sau mot tran bao va ngap lut vao ngay 8 thang 1 nam 2017. Đo la con bao lon nhat đo bo vao khu vuc nay trong hon mot thap ky. Tran lut, cong voi he thong re nong cua cay co the la nguyen nhan gay đo. Mot tinh nguyen vien cua cong vien bao cao rang cay đa yeu đi, de gay va nga sang mot huong trong nhieu nam, chi con mot nhanh tuoi tot.
Sau khi cay nga, đuong mon cua cong vien phai đong cua đe don dep.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Pioneer Cabin Tree tai Wikimedia Commons
Vu khi hoa hoc la loai vu khi su dung hoa chat (thuong la chat đoc quan su) gay ton thuong, nguy hai truc tiep cho nguoi, đong vat va cay co. Vu khi hoa hoc la 1 trong nhung loai vu khi huy diet lon gay chet nguoi hang loat. Vu khi hoa hoc dua tren đac điem đoc tinh cao va gay tac dung nhanh cua chat đoc quan su đe gay ton that lon cho đoi phuong.


Lich su Trong cac cuoc chien tranh, xung đot rat xa xua, nguoi ta đa biet su dung cac loai chat hoa hoc nhu ten tam thuoc đoc do tho dan da đo dung đe tieu diet ac thu, đanh giac ngoai xam. Nguoi ta cung su dung chat đoc bo vao gieng nuoc an đe tieu diet hang loat sinh luc đoi phuong. Truoc Cong Nguyen nguoi An Đo đa biet dung khoi hoi ngat đe ha đoi phuong.
Theo Luat phap quoc te, vu khi hoa hoc đa bi cam su dung tu nam 1899. Trong Cong uoc Hague 1899: đieu 23 đa đuoc thong qua boi Hoi nghi La Hay đau tien, "đac biet" cam su dung "chat đoc va vu khi đoc".
Tuy nhien, vu khi hoa hoc van đuoc su dung pho bien nhat tu the ky XX, đac biet la trong 2 cuoc đai chien the gioi, trong Chien tranh Viet Nam va mot so cuoc chien khac. Trong Chien tranh the gioi thu nhat, ca 2 phe tham chien đeu dung Khi lam chay nuoc mat, khi Clo, khi phosgene gay ngat chua trong chai, trong đan phao, đan coi lam cho 1.360.000 nguoi bi nhiem đoc vi hoi ngat, trong đo co 94.000 nguoi đa chet. Trong Chien tranh Viet Nam, My đa su dung nhieu loai vu khi hoa hoc, đac biet la chat đoc da cam gay hau qua nang ne cho nhan dan Viet Nam trong cuoc chien tranh xam luoc, đe lai hau qua nang ne do di truyen cho bao nhieu the he nguoi Viet.
Ngay 1/6/1990, George Herbert Walker Bush va Mikhail Sergeyevich Gorbachev ky hiep đinh Xo-My ve cham dut san xuat vu khi hoa hoc.


Phan loai Vu khi hoa hoc đuoc phan loai nhu sau:

Theo loai chat đoc
Vu khi hoa hoc gay ngat
Vu khi hoa hoc gay ton thuong than kinh
Vu khi hoa hoc gay loet da
Vu khi hoa hoc diet cay
Theo đoi tuong tac chien
Vu khi hoa hoc tieu diet sinh luc
Vu khi hoa hoc diet cay


Xem them Vu khi huy diet hang loat
Vu khi sinh hoc
Vu khi hat nhan
Vu khi NBC
O nhiem moi truong
Chat đoc da cam


Lien ket ngoai Vu khi hoa hoc va Luat nhan quyen quoc te Luu tru ngay 20 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine


Dan nguon
Cau lac bo bong đa Đong Phuong (tieng Trung: 東方體育會) la mot cau lac bo bong đa o Hong Kong va thi đau tai giai bong đa ngoai hang Hong Kong.


Lich su Cau lac bo đuoc thanh lap vao nam 1932 co ten Hiep hoi the thao Đong Phuong. Trong nam 2012, đoi ten thanh Đong Phuong Sa Long vi ly do tai tro. Trong mua giai 1981/82 cau lac bo thuoc quan ly cua cuu đoi truong tuyen Anh va vo đich the gioi Bobby Moore. Cau thu Anh noi tieng Alan Ball (vo đich the gioi 1966) thi đau cho cau lac bo trong mua giai 1982/83, va Graham Paddon trong 1982-1984. No đa rat thanh cong trong nhung nam 1990 va đuoc noi tieng ten "Great Eastern" va "trieu đai phuong Đong". Trong mua giai 2006/07 Đong Phuong đa giang xuong thu giai hang ba nhung sau đo đa đuoc moi boi Lien đoan bong đa Hong Kong đe canh tranh trong giai hang nhat cho mua giai 2007/08 sau khi co đu tai tro. Tuy nhien, sau khi canh tranh trong cac giai đau cap cao nhat cho hai mua, Đong Phuong bi bo roi đe choi o giai hang nhi va ap dung đe tham gia giai hang ba vao mua giai 2009/10. Trong mua giai 2013/14, Đong Phuong đa đuoc tro lai giai hang nhat sau khi vo đich giai hang nhi.


Đoi hinh hien tai Ghi chu: Quoc ky chi đoi tuyen quoc gia đuoc xac đinh ro trong đieu le tu cach FIFA. Cac cau thu co the giu hon mot quoc tich ngoai FIFA.


= Cau thu co nhieu quoc tich =
 Roberto (Cau thu nhap tich)
 Luong Vu Hao (Cau thu nhap tich, thi đau cho đoi tuyen bong đa quoc gia Hong Kong)
 Bach Hac (Cau thu nhap tich, thi đau cho đoi tuyen bong đa quoc gia Hong Kong)
 Tu Đuc Soai (Cau thu nhap tich, thi đau cho đoi tuyen bong đa quoc gia Hong Kong)
 Cuc Doanh Tri (Cau thu nhap tich, thi đau cho đoi tuyen bong đa quoc gia Hong Kong)
 Nhiep Lang Phong (Cau thu nhap tich, thi đau cho đoi tuyen bong đa quoc gia Hong Kong)


Danh hieu = Giai đau =
Vo đich giai bong đa hang nhat Hong Kong
1955–56, 1992–93, 1993–94, 1994–95

Vo đich giai bong đa hang nhi Hong Kong
1947–48, 2012–13

Vo đich giai bong đa hang ba A Hong Kong
2004–05, 2009–10, 2010–11, 2011–12


= Cup =
Vo đich FA Cup Hong Kong
1983–84, 1992–93, 1993–94, 2013–14

Vo đich Senior Shield Hong Kong
1952–53, 1955–56, 1981–82, 1986–87, 1992–93, 1993–94, 2007–08

Vo đich Viceroy Cup Hong Kong
1970–72, 1980–81


Giai đau AFC Asian Club Championship: 3 lan
1994: Vong loai thu hai
1995: Vong 1
1996: Vong 2
1997–98–2022–23: Khong tham du
AFC Cup: 3 lan
2009: Vong bang
2022: Ban ket lien khu vuc


Ki luc Trong mua giai 1992-1993, Đong Phuong duy tri mot ky luc 9 tran thang lien tiep trong nua đau cua mua giai hang nhat. Đoi ghi 30 ban thang trong 9 tran đau tien khong co ban thua. Đo la mot ky luc cua 3 so khong (0 hoa, 0 thua, 0 thung luoi). Đong Phuong gianh đuoc 3 danh hieu trong mua giai đo va gianh lai chuc vo đich vo đich sau 37 nam.


Tham khao
Wallis Simpson, nhu danh Bessie Wallis Warfield; 19 thang 6 nam 1895 hay 1896 – 24 thang 4 nam 1986) la vo cua Cong tuoc Windsor, tuc vua Edward VIII cua Anh. Ba lay Cong tuoc xu Windsor sau khi ong thoai vi ngai vang.
Ba Wallis Simpson la mot thuong dan Hoa Ky đa co hai đoi chong. Y muon cua vua Edward VIII đe lay ba Wallis Simpson lam vo đa tao ra mot khung hoang hien phap o nuoc Anh vao nam 1936, ket cuoc la vua Edward VIII phai thoai vi đe lay "nguoi toi yeu" thay vi giu ngai vang.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Wallis, Duchess of Windsor tai Wikimedia Commons
Wallis Simpson tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Wallis Simpson tren IMDb 
The Duchess of Windsor at 212 East Biddle Street – Explore Baltimore Heritage
Tien chan la mot tran đong đat xay ra truoc mot tran đong đat lon hon (đong đat chinh) va co lien quan đen no trong ca khong gian va thoi gian. Viec xac đinh mot tran đong đat la Tien chan, đong đat chinh hay du chan chi co the hoan thanh sau khi đay đu trinh tu cua cac su kien đa xay ra.


Su xuat hien Hoat đong tien chan đa đuoc phat hien xay ra cung voi khoang 40% cac đong chat vua va lon, va khoang 70% cac đong đat >7.0 đo Richter. Chung xay ra tu mot vai phut đen vai ngay hoac tham chi con dai hon truoc đong đat chinh, vi du nhu đong đat Sumatra nam 2002 đuoc coi nhu la mot tien chan cua tran đong đat va song than An Đo Duong 2004 voi mot su cham tre hon hai nam giua hai su kien.
Mot so đong đat lon (>8.0 đo Richter) khong cho thay co hoat đong tien chan nao, vi du nhu tran đong đat 8.6 đo Richter nam 1950, An Đo- Trung quoc.
Su gia tang hoat đong tien chan kho đe đinh luong cho mot tran đong đat nhung tro nen ro rang voi su ket hop cac ket qua cua nhieu su kien khac nhau. Tu cac quan sat đuoc ket hop, su gia tang truoc đong đat chinh đuoc xac đinh tuan theo quy luat nang luong đao nghich. Đieu nay co the chi ra rang tien chan tai ra thay đoi ung suat tao ra đong đat chinh hoac su gia tang co lien quan đen su gia tang ap suat chung trong khu vuc.


Co hoc Viec quan sat tien chan gan lien voi nhieu đong đat cho thay rang chung la mot phan cua mot qua trinh chuan bi truoc đong đat chinh. Trong mot mo hinh đut gay đong đat, qua trinh hinh thanh tang dan, bat đau voi mot su kien rat nho gay nen mot lon hon, tiep tuc cho đen khi đut gay đong đat chinh đuoc kich hoat. Tuy nhien, phan tich ve mot so tien chan đa chi ra rang ho co xu huong giam bot suc cang  xung quanh đut gay. Xet theo cach nay, tien chan va du chan la cac phan cua cung mot qua trinh. viec nay đuoc ho tro boi mot moi quan he đuoc quan sat giua cac ty le cua tien chan va ty le du chan cho mot su kien.


Du bao đong đat Su gia tang hoat đong đia chan o mot khu vuc đa đuoc dung nhu mot phuong phap du đoan đong đat, nhat la trong truong hop cua đong đat Haicheng 1975 o Trung quoc, noi mot cuoc so tan đa đuoc to chuc boi su gia tang hoat đong đia chan. Tuy nhien, hau het đong đat thieu cac dau hieu tien chan ro rang va phuong phap nay đa đuoc chung minh la khong huu ich, vi hau het đong đat nho khong phai tien chan, dan đen co the xay ra bao đong gia. Đong đat doc ranh gioi chuyen dang đai duong cho thay hanh vi lap lai, cho phep du đoan ca vi tri va thoi gian cua nhung tran đong đat nay.


Vi du cua đong đat voi cac hoat đong tien chan Vi du moi nhat loai đong đat nay la Đong đat Kumamoto 2016.
Đong đat manh nhat cua loai nay la đong đat Valdivia 1960 ma co đo lon 9,5 MW.

Chu y: ngay đuoc tinh theo thoi gian đia phuong.


Tham khao
ASICS (アシックス, Ashikkusu) (đuoc cach đieu la asics) la mot cong ty đa quoc gia ve thiet bi the thao cua Nhat Ban, chuyen san xuat giay dep va thiet bi the thao đuoc thiet ke cho mot loat cac mon the thao, thuong nam trong khoang gia cao hon trung binh. Ten goi cua cong ty la mot tu viet tat cua cum tu Latin anima sana in corpore sano co y nghia la "mot tam hon khoe manh trong mot than the khoe manh". Trong nhung nam gan đay, cac mau giay chay cua ho thuong đuoc xep hang trong so cac loai nhan hieu giay dep hang đau tren thi truong.


Lich su ASICS Ltd. bat đau voi ten goi Onitsuka Co., Ltd vao ngay 1 thang 9 nam 1949. Nguoi sang lap cua no, Onitsuka Kihachiro, bat đau san xuat giay choi bong ro o que nha cua ong tai Kobe, Hyogo, Nhat Ban. Ngay sau khi cac hoat đong the thao bat đau mo rong sang mot loat cac phong cach Olympic đuoc su dung trong suot cac thap nien 50, 60 va 70, Onitsuka bat đau tro nen đac biet noi tieng voi thiet ke giay cho the van hoi Mexico 66, trong đo co cac soc đan cheo nhau mot cach đac biet, ma hien tai la đac trung voi thuong hieu cua cong ty, đuoc ket hop lan đau tien. Nam 1977, Onitsuka Tiger sap nhat voi GTO va JELENK đe thanh lap ASICS Corporation. Mac du co su thay đoi ten, mot dong giay mang phong cach co đien cua ASICS van đuoc san xuat va ban tren pham vi quoc te voi nhan hieu Onitsuka Tiger.
Trong nam tai chinh 2006 cua minh, ASICS đat doanh thu thuan 171 ty yen va 13 ty yen thu nhap rong. Sau muoi sau phan tram thu nhap cua cong ty đen tu viec ban giay the thao, 24% tu quan ao the thao, va 10% tu thiet bi the thao. Bon muoi chin phan tram doanh thu cua cong ty o Nhat, 28% o Bac My, va 19% o chau Au.
Ngay 12 thang 7 nam 2010, ASICS mua lai thuong hieu thoi trang outdoor Haglofs voi so tien SEK1,000,000,000 (128.7 trieu đo la My).
Ngay 4 thang 10 nam 2011, thong tin cong bo rang ASICS se la nha tai tro moi trang phuc chinh thuc cho Đoi tuyen cricket Uc, thay the cho nha san xuat cua Đuc la Adidas.


Ten goi Ten goi ASICS la mot tu viet tat cua cum tu Latin anima sana in corpore sano, nghia la "tam hon khoe manh trong mot than the khoe manh" (a sound mind in a sound body) ma xuat phat tu cau cach ngon cua Juvenal mens sana in corpore sano hoac cau noi cua Thales "Νους υγιης εν σωματι υγιει".


Moi quan he voi Nike Nike, Inc., ban đau đuoc biet đen nhu BRS, đuoc thanh lap voi muc đich ban giay cua Onitsuka Tiger tai My. Khi Phil Knight vieng tham Nhat Ban nam 1963 ngay truoc khi tot nghiep Đai hoc Stanford, ong đa bi an tuong voi nhung đoi giay Onitsuka Tiger voi chat luong cao nhung co gia ca hop ly. Ong ngay lap tuc ghe tham van phong cua Onitsuka Tiger va yeu cau đuoc la nha phan phoi ban le cua ho tai My. Khi Knight thanh lap Nike, ong đa san đon cac ky su tu Onitsuka va tao ra nhung đoi giay Nike đau tien tai cong ty Asahi Corporation o Fukuoka, Nhat Ban.


Tai tro Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai ASICS Worldwide
1800 (MDCCC) la mot nam thuong bat binh thuong bat đau vao Thu tu cua lich Gregory va la mot nam nhuan bat đau vao Chu Nhat cua lich Julius, nam thu 1800 cua Cong nguyen hay cua Anno Domini, the nam thu 800  cua thien nien ky 2, nam thu 100 va cuoi cung cua the ky 18, va nam thu  1   cua thap nien 1800. Tinh đen đau nam 1800, lich Gregory bi lui sau 11 ngay truoc lich Julius, va van su dung o mot so đia phuong đen nam 1923. 


Su kien 1 thang 1 – Đong An Ha Lan đuoc hinh thanh tu cac tram thuong mai quoc huu hoa cua Cong ty Đong An Ha Lan.
11 thang 2 – Tia hong ngoai đuoc phat hien boi nha thien van hoc William Herschel.
24 thang 4 – Thu vien Quoc hoi Hoa Ky đuoc thanh lap tai Washington, D.C.
2 thang 6 – Tiem vac-xin benh đau mua đau tien đuoc thuc hien o Bac My, tai Newfoundland
17 thang 11 – Cuoc hop Quoc hoi đau tien đuoc dien ra tai đien Capitol Hoa Ky.
25 thang 12 – Hiep đinh đinh chien Steyr đuoc ky ket giua luc luong Phap va Đe quoc La Ma Than thanh.


Sinh 21 thang 7 - Nguyen Tri Phuong, tuong linh Viet Nam (m. 1873)
31 thang 10 - Ba tuoc William Parsons cua Rosse (m. 1867)
11 thang 7 - Evgeny Abramovich Baratynsky, nha tho nguoi Nga (m. 1844)
10 thang 9 - George Bentham, nha thuc vat hoc nguoi Anh (m. 1884)
10 thang 4 - Jean-Baptiste Dumas, nha hoa hoc nguoi Phap (m. 1884)
7 thang 1 - Millard Fillmore, Tong thong Hoa Ky thu 13 (m. 1874)
3 thang 12 - France Preseren, nha tho lang man the ky 19 (m. 1849)
Khong ro - Giuseppe Molteni, nha tho va hoa si nguoi Y (m. 1867)
7 thang 3 - John Edward Gray, nha đong vat hoc nguoi Anh (m. 1875)
18 thang 5 - Heinrich Goppert, nha thuc vat hoc va co sinh vat hoc Nguoi Đuc (m. 1884)
2 thang 1 - Brian Houghton Hodgson, nha tu nhien hoc (m. 1894)
Khong ro - John Hogg, nha tu nhien nguoi Anh (m. 1869)
31 thang 7 - Ignacia Saenz y Ulloa, (m. 1873)
9 thang 12 - Luong Thi Nguyen, thu phi cua vua Minh Mang (m. 1871)
9 thang 6 - Piotr Michałow, hoa si nguoi Ba Lan (m. 1855)
24 thang 4 - Helmuth Karl Bernhard von Moltke, Nguyen soai Vuong quoc Pho va Đe quoc Đuc (m. 1891)
21 thang 2 - Thien hoang Ninko (m. 1846)
Khong ro - Phan Huy Vinh, nha tho thoi nha Nguyen (m. 1870)
Khong ro - Vu Tong Phan, danh si, nha giao đoi nha Nguyen (m. 1851)
11 thang 11 - William Calcraft, nguoi treo co nguoi Anh (m. 1879)


Mat 14 thang 3 - Dinh Quy phi, phi tan cua Thanh Cao Tong (s. 1731)
Khong ro - Hoang tu Michał Kazimierz Oginski (s. 1730)
Khong ro - Niccolo Piccinni, nha soan nhac, nha su pham Nguoi Y (s. 1728)
18 thang 5 - Aleksandr Vasilyevich Suvorov, vi Đai Nguyen soai thu tu va cuoi cung cua Đe quoc Nga (s. 1729)
Khong ro - Vu Huy Tan (s. 1749)
28 thang 6 - Trieu Tien Chinh To, Quoc vuong thu 22 cua nha Trieu Tien (s. 1752)
22 thang 12 - Thuan Dinh, quy toc, Thiet mao tu vuong cua Nha Thanh (s. 1761)


Xem them Chu thich
Bali (tieng Bali: ᬩᬮᬶ) la mot tinh cua Indonesia. Tinh nay bao gom đao chinh Bali va mot vai đao nho lan can, đang chu y la Nusa Penida, Nusa Lembongan, va Nusa Ceningan. No toa lac tai cuc tay cua quan đao Sunda nho, nam giua Java phia tay va Lombok o phia đong. Thu phu Bali, Denpasar, nam o mien nam đao Bali.
Voi dan so 3.890.757 theo thong ke 2010, va 4.225.000 theo thong ke 2014, đao la noi cu ngu cua đa so nguoi theo Hindu giao tai Indonesia. Theo thong ke 2010, 83,5% dan so Bali la nguoi Bali Hindu giao, sau đo la 13,4% nguoi Hoi giao, 2,5% nguoi Kito giao, va 0,5% nguoi theo Phat giao.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Bali tai Wikimedia Commons

website chinh thuc Luu tru ngay 27 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine
Vung sieu đia chan Sunda la mot đut gay dai khoang 5500 km tu Myanmar (Mien đien) o phia bac, chay doc phia tay nam cua Sumatra, toi phia nam cua Java va Bali truoc khi ket thuc gan Uc. Vung sieu đia chan nam o ranh gioi hoi tu noi ma no hinh thanh ranh gioi giua mang A-Au nam đe len tren va vung hut chim o mang An-Uc. No la mot trong nhung vung co chan đong nhieu nhat tren Trai Đat, tao ra rat nhieu tran đong đat lon va sieu lon, bao gom đong đat va song than An Đo Duong 2004 đa giet chet hon 230.000 nguoi. Sieu đia chan Sunda co the đuoc chia thanh 3 phan sieu đong đat Andaman, sieu đong đat Sumatra va sieu đong đat Java. Vanh đai Bali-Sumbawa co it đong đat hon.


Boi canh kien tao Co hai mang hut chim la mang An Đo va mang Uc. Tuong tu, mang đe len bao gom mang Sunda va mang Burma. Chuyen đong tuong đoi cua cac mang hut chim va mang đe len thay đoi mot chut doc theo đuong phuong nhung no luon luon rat nghieng. Thanh phan truot ngang cua su hoi tu nghieng tao ra boi su dich chuyen tren đut gay lon Sumatran, trong khi thanh phan truot nghieng tao ra boi sieu đia chan Sunda.


Hinh hoc Vung sieu đia chan Sunda co cau truc mat phang cong, tao thanh mot vong cung khi nhin tren ban đo đien hinh la vung Sumatra, đo nghieng tang tu 5°-7° o gan vung ranh, sau đo tang len 15°-20° o duoi đao Mentawai đen 30° phan duoi bo bien cua Sumatra.


Đong đat O ranh gioi giua cac mang nay, cac tran đong đat xay ra doc theo vung sieu đia chan Sunda va nam trong ca vung hut chim va vung đe len. Cac trong đat lon nhat đuoc tao ra khi cac sieu đia chan xay ra. Nghien cuu ve ca cac tran đong đat moi va trong lich su cho thay rang cac sieu đia chan xay ra thanh tung cum. Cac tran đong đat lon xay ra doc theo vung sieu đia chan (nam 1797, 1833, 1861, nam 2004, 2005 va 2007), voi cac su kien nho hon xay ra o ranh gioi giua cac cum nay (nam 1935, nam 1984, nam 2000 va nam 2002). Khu vuc pha huy cua su kien nam 1861 rat giong voi nam 2005, cho thay rang no co the đuoc coi nhu la mot su kien lap lai. Su kien nam 2007 đuoc dien ta la mot phan khong hoan chinh cua su kien nam 1833.
Đong đat nam 2004 pha huy mot khuc lon trong vung sieu đia chan. Nghien cuu ve bang chung cua cac su kien trong lich su co cung kich thuoc nay cho thay rang chung rat hiem, voi hai su kien ung cu vien xay ra nam 1290-1400 SCN va 780-990 SCN. Khu Java-Bali cua vung sieu đia chan khong co su xuat hien cua cac tran đong đat lon, chu yeu la cac đut gay khong tao ra đong đat.


Danh sach cac đong đat o vung sieu đia chan Sunda Bang nay lieu ke cac tran đong đat o vung sieu đia tran Sunda voi cuong đo 7 hoac cao hon, hoac bat ky đong đat nao gay ra tu vong. Ghi chep lich su truoc nam 2004 khong đay đu.


Tham khao
Đe quoc Seljuk hay Đe quoc Đai Seljuk (con đuoc đoc la Seljuq) (tieng Ba Tu: ال سلجوق) la mot đe quoc Đot Quyet-Ba Tu theo phai Sunni cua đao Islam, khoi nguon tu nhanh Qynyq cua nguoi Tho Oghuz. Đe quoc Seljuk kiem soat mot khu vuc rong lon trai dai tu Hindu Kush đen mien đong Anatolia va tu Trung A đen Vinh Ba Tu. Tu que huong cua minh ben bo bien Aral, cac vua nha Seljuk đau tien tien vao Khorasan, roi sau đo tham nhap vao đat Ba Tu truoc khi chinh phuc mien đong Anatolia.
Đe quoc Seljuk đuoc thanh lap boi hoang đe Tughril Beg (1016–63) vao nam 1037. Tughril đuoc nuoi lon boi ong noi la Seljuk-Beg, mot nhan vat co quyen the trong Nha nuoc Oghuz Yabgu. Ca Đe quoc lan trieu đai Seljuk đeu đuoc đat ten theo ong to Seljuk. Đe quoc Seljuk tai thong nhat tinh trang chinh tri bi đut gay o phia đong cua the gioi đao Hoi va đong mot vai tro quan trong trong cuoc Thap tu chinh thu nhat va thu hai. Đuoc Ba Tu hoa trong van hoa lan ngon ngu, Viec đinh cu cac bo toc nguoi Tho o ngoai vi vung Tay bac cua đe quoc nham cho cac muc đich chien luoc quan su trong viec đo cac cuoc xam luoc tu cac quoc gia lan can đa dan đen su Tho hoa trong khu vuc nay.


Khoi nguyen Thuy to nha Seljuk la bay Seljuk, mot nguoi đuoc đon la đa phuc vu trong quan đoi Khazar. Khoang nam 950, ho đa cai sang đao Hoi khi ho đen đinh cu o gan thanh pho Jend o Khwarezm.


Mo rong cuong tho Nha Seljuq lien minh voi vua nha Saman Ba Tu nham chong lai nguoi Khach Lat. Nha Saman diet vong duoi tay nguoi Khach Lat o Transoxiana (992-999) tai noi ma nha Ghaznavi troi day khong lau sau đo. Nha Seljuq tham gia vao cuoc đau tranh quyen luc trong khu vuc nay truoc khi thiet lap nen nen đoc lap rieng cho ho.


Sultan Tughrul I, 1037-1063
Alp Arslan I, 1063-1072
Malik I Shah, 1072–1092
Mahmud I, 1092–1094
Barkiyaruq, 1094–1105
Malik II Shah, 1105
Muhammad I Tapar, 1105–1118
Ahmad Sanjar, 1118–1153
Mahmud II, 1118–1131
Toghrul II, 1132–1134
Mas'ud, 1133–1152
Malik III Shah, 1152–1153
Muhammad II, 1153-1159
Suleiman Shah, 1160–1161
Arslan II Shah, 1161–1174
Toghrul III, 1174–1194


Tham khao
Wilamowice (tieng Đuc: Wilmesau, tieng Wymysorys: Wymysou) la mot thi tran nho, toa lac tai hat Bielsko, tinh Slaskie (tu nam 1999, truoc đo thuoc tinh Bielsko-Biała, 1975–1998). Tieng Wymysorys la mot ngon ngu bi đe doa, hien co khoang 70 nguoi ban ngu, đa so la nguoi cao tuoi. Nguoi dan tai đay la nguoi Wilamowiczanie.


Tham khao