Mikhael III (tieng Hy Lap: Μιχαηλ Γʹ, Mikhael III; 19 thang 1, 840 – 23/24 thang 9, 867) la Hoang đe Đong La Ma tu nam 842 đen 867. Mikhael III la thanh vien thu ba va cuoi cung cua dong Amoria, con đuoc goi la nha Phrygia. Ong đuoc gioi su gia cua dong Makedonia ke can gan cho tinh ngu miet thi Ke nghien ruou (tieng Hy Lap: ο Μεθυσος), nhung qua viec nghien cuu lich su đuong đai đa phan nao phuc hoi lai đuoc danh tieng cua ong, the hien tam quan trong ma trieu đai cua ong đong gop vao viec hoi sinh quyen luc cua Đong La Ma vao the ky 9.


Tieu su = Thieu thoi va nhiep chinh =
 
Mikhael la con ut cua hoang đe Theophilos va hoang hau Theodora. Tu thuo au tho đa đuoc phu hoang phong lam đong hoang đe vao nam 840, khi ong moi tron hai tuoi thi Theophilos qua đoi va Mikhael ke vi lam hoang đe duy nhat vao ngay 20 thang 1 nam 842. Ban đau, do hoang đe con nho tuoi nen toan bo đe quoc đeu do hoi đong nhiep chinh đieu hanh gom thai hau Theodora, hoang thuc Sergios va trong than Theoktistos. Thai hau von co long uu ai phai ton tho thanh tuong nen đa phe bo Thuong phu Ioannes VII thanh Constantinopolis, thay the ong bang nhan vat ung ho phai nay la vi Thuong phu Methodios I thanh Constantinopolis vao nam 843. Đieu nay đat dau cham het cho lan song bai tru cac hinh tuong ton giao lan thu hai.
Đoi toi khi hoang đe truong thanh, trieu than lien vay quanh ong đe tranh gianh anh huong lan nhau. The nhung hoang đe chi tin nhiem moi hoang thuc Bardas, đen muc con ban danh hieu kaisar (Caesar – vao luc đo đay la danh hieu thu hai chi sau hoang đe) va cho phep ong sat hai Theoktistos vao thang 11 nam 855. Nho su ung ho cua Bardas va mot vi hoang thuc khac, mot tuong linh đay quyen uy ten la Petronas, Mikhael III đa chinh thuc bai bo hoi đong nhiep chinh vao ngay 15 thang 3 nam 856 roi ra lenh truc xuat thai hau va chi em gai cua minh vao mot tu vien nam 857. Ke tu đo hoang đe moi thuc su nam quyen tri vi đat nuoc.


= Chien tranh voi cac lan bang =
 
Su on đinh noi bo cua đat nuoc lai khong hoan toan phu hop tai cac vung bien gioi. Quan đoi Đong La Ma đa bi luc luong cua nha Abbasid đanh tan tanh o Pamphylia, Kriti va tren bien gioi voi Syria, nhung mot ham đoi hai quan Đong La Ma gom 85 tau chien đa gianh thang loi truoc nguoi A Rap vao nam 853. Ngoai ra con co rat nhieu chien dich xung quanh vung bien Aegea va ngoai khoi bo bien Syria boi it nhat ba ham đoi voi tong so 300 tau thuyen. Sau mot cuoc vien chinh duoi su thong linh cua Petronas chong lai giao phai Paulicia tu tuyen bien gioi phia đong va cac vung đat bien gioi A Rap vao nam 856, trieu đinh đa cho tai đinh cu ho o Thracia (nham tach roi bon ho khoi nhung đao huu khac va di doi đen khu vuc bien gioi khac). Mikhael con đuoc ghi nhan trong cac tac pham cua Konstantinos VII la đa bat dan Slav đinh cu tai Peloponnesus lam no le cho nguoi Đong La Ma. 
Mot cuoc xung đot giua Đong La Ma va Bulgaria bat đau vao cac nam 855–856. Đe quoc Đong La Ma vi muon gianh lai quyen kiem soat mot so khu vuc xu Thracia, bao gom Philippopolis (Plovdiv) va cac cang quanh vinh Burgas tren vung Bien Đen. Quan đoi Đong La Ma duoi su chi huy cua hoang đe va caesar Bardas đa to ra thanh cong trong cuoc xung đot va tai chiem mot so thanh pho—Philippopolis, Develtus, Anchialus va Mesembria trong so đo—va ca khu vuc Zagora cung đuoc thu hoi. Vao thoi điem tien hanh chien dich nay, Bulgaria đang bi phan tam boi mot cuoc chien tranh voi nguoi Frank duoi thoi vua Ludwig Nguoi Đuc va Croatia.
Mikhael III con tham gia tich cuc trong cac cuoc chinh chien chong lai nha Abbasid va chu hau cua ho tren tuyen bien gioi phia đong trong cac nam 856–863, đac biet la vao nam 857 khi hoang đe cu 50.000 quan thao phat Umar al-Aqta, tieu vuong xu Melitene. Nam 859 đich than hoang đe đieu quan vay ham Samosata nhung sang nam sau thi phai bo do cuoc vien chinh nay đe đay lui mot cuoc tan cong vao thanh Constantinopolis cua dan Rus. Nam 863 Petronas đanh bai va giet chet tieu vuong xu Melitene tai tran Lalakaon va cho to chuc le khai hoan o kinh đo.


= Tru khu Bardas va cuoc cai đao xu Bulgaria =

Bardas co bien minh cho viec cuop quyen nhiep chinh bang cach đe ra nhung cai cach noi bo khac nhau. Duoi anh huong cua ca Bardas va Photios, Mikhael đa đung ra chu tri viec tai thiet thanh pho va cac cong trinh đo nat, mo lai cac tu vien bi đong cua, va tai to chuc truong đai hoc hoang gia tai cung đien Maganaura duoi quyen Leon nha Toan hoc. Photios ban đau chi la mot thuong dan roi sau buoc vao Chuc Thanh va đuoc thang len vi tri thuong phu nhan luc vi thuong phu đay phien toai Ignatios bi sa thai vao nam 858. Đieu nay tao ra mot su chia re ben trong Giao hoi, du cho mot hoi nghi ton giao Constantinopolitan vao nam 861 đa thua nhan Photios la thuong phu moi, Ignatios lien cau cuu Giao hoang Nicholas I, đen muc phai tuyen bo Photios la ke bat hop phap vao nam 863. Mikhael lai chu tri mot hoi nghi ton giao vao nam 867 gom co Photios va ba vi thuong phu phia đong khac đa rut phep thong cong Giao hoang Nicholas va len an dong chu viet bang tieng Latinh filioque (va tu đuc Chua Con) lien quan đen đam ruoc Chua Thanh Linh. Cuoc xung đot ve ngoi vi thuong phu va quyen toi cao ben trong giao hoi ngay cang tram trong hon boi su thanh cong cua cac no luc truyen giao tich cuc do Photios đua ra.
Duoi su huong dan cua Thuong phu Photios, Mikhael đa tai tro cho su menh truyen giao cua hai anh em Cyril va Methodios voi Kha han Khazar trong mot no luc nham ngan chan su banh truong cua đao Do Thai vao dan Khazar nhung khong thanh cong. Trong thoi gian đo, mot giong nguoi Slav khac la nguoi Moravia, song o vung đat nay la Tiep Khac, cung đat toi trinh đo van minh nhu nguoi Bulgaria. Nhung ho so bi nguoi Đuc lang gieng xam pham đat đai nen nam 862, đe tranh anh huong tu nguoi Đuc, ho đa chiu nhan nhung nha truyen giao Đong La Ma. Hoang đe Mikhael III ben gui Cyril va Methodios đen truyen giao o Đai Moravia va Pannonia vao nam 863, tuy that bai nhung hai nguoi đa phat minh ra van tu Slav ma ngay nay van dung voi ten goi bang chu cai Glagolitsa, he thong chu viet đau tien cho tieng Slav Giao hoi Co, cho phep cac dan toc Slav tien gan toi su cai đao sang Chinh Thong giao qua chinh ban than ho chu khong phai la mot thu tieng ngoai quoc nao đo.
Moi co gang cua hai giong nguoi Slav đe tranh bi lang gieng cai đao đa that bai. Nguoi Đuc va Kito giao La Ma thanh cong ve vang o Moravia. Lo so su thay đoi ton giao đay tiem nang cua vua Boris I xu Bulgaria sang Kito giao duoi anh huong cua nguoi Frank, Mikhael III va caesar Bardas đa mang quan xam chiem Bulgaria, ap đat Boris phai cai đao theo nghi thuc Đong La Ma nhu la mot phan cua hoa uoc nam 864, Mikhael III đung ra lam nha bao tro thay mat cho Boris tai le rua toi cua ong. Boris ben them vao cai ten cua Mikhael tai buoi le. Boris phai nhuong bo trieu đinh Đong La Ma, tuy rang nho giao hoi mien Đong ma ong đa thong nhat dan toc va cung co đuoc quyen hanh cua minh. Phia Đong La Ma cung cho phep nguoi Bulgaria khai hoang tai khu vuc bien gioi đang tranh chap o Zagora. Viec cai đao xu Bulgaria đuoc đanh gia la mot trong nhung thanh tuu van hoa va chinh tri lon nhat cua Đe quoc Đong La Ma.


= Basileios I len nam quyen va vu am sat Mikhael =
 
Mikhael III voi ket hon voi Eudokia Dekapolitissa khong co con cai, nhung hoang đe khong muon phai gay ra mot vu be boi bang cach co gang ket hon voi tinh nhan Eudokia Ingerina, con gai cua mot cam quan Varangia (nay thuoc Na Uy) ten la Inger. Giai phap ma ong chon la đe Ingerina ket hon voi sung than va quan thi ve cua minh la Basileios goc Makedonia. Trong khi Mikhael tiep tuc moi quan he voi Ingerina, Basileios van lam hai long co em gai cua hoang đe Thekla ma Mikhael vua đua ra khoi tu vien. Basileios đa gianh đuoc tam anh huong ngay cang tang đoi voi Mikhael, va đen nam 866 ong đa thuyet phuc đuoc hoang đe la caesar Bardas đang co y đo muu phan nen đuoc phep giet chet Bardas. Gio đay chang con đoi thu nguy hai nao nua, Basileios đuong đuong chinh chinh len ngoi đong hoang đe vao ngay 26 thang 5 nam 866 va đuoc hoang đe Mikhael III con tre mang nhan lam con nuoi. Su tien trien la lung nay cung co the la y đinh nham hop phap hoa su ke vi cuoi cung danh cho thai tu Leon, con cua Eudokia Ingerina va đuoc cho la con ruot cua Mikhael. Hoang đe lien to chuc le thoi noi cho Leon bang cuoc đua xe ngua cong cong, mot mon the thao đuoc ong bao tro va tham gia nhiet tinh.

 
Neu tinh hop phap cua Leon đuoc đam bao đung nhu ke hoach cua Mikhael thi coi nhu bao toan tinh cua Basileios tan thanh may khoi. Be ngoai thi ong đang gap phai rac roi nho an hue cua hoang đe bat đau cho thay mot vien can than khac co ten la Basiliskianos, ma Mikhael doa la se lap lam đong hoang đe khac, Basileios ben voi vang am sat Mikhael ngay khi hoang đe đang nam say sua trong phong ngu cua minh sau mot bua tiec vao thang 9 nam 867. Basileios cung đam thuoc ha cong voi đong bon khac, buoc vao buong phong cua Mikhael; o khoa đa bi gia mao va chang co linh gac nao quanh đay. Ket cuoc cua Mikhael theo nhu mo ta kha la rung ron; mot ga ten la John xu Chaldia đa lay kiem chat đut ca hai tay cua hoang đe truoc khi ket lieu mang song cua ong bang mot cu đam xuyen tim. Basileios voi tu cach la hoang đe duy nhat con lai (Basiliskianos đa bi giet cung mot luc nhu Mikhael), tu minh ke thua ngai vang nhu mot basileus đich thuc nam quyen tri quoc.
Hai cot cua Michael đuoc chon cat tai tu vien Philippikos tai Chrysopolis tren eo bien Bosphore phan thuoc chau A. Toi luc Leon VI đang quang lam hoang đe vao nam 886, mot trong nhung hanh đong đau tien cua ong la khai quat va cai tang di hai cua Mikhael, voi buoi le đuoc to chuc long trong trong khu lang mo hoang gia tai Nha tho cac Thanh Tong Đo o Constantinopolis.


Di san Trieu đai va nhan pham cua Mikhael III rat kho đanh gia vi nguon tai lieu do cac tac gia Đong La Ma viet ra mang đay tinh thu nghich duoi thoi Basileios I va nhung nguoi ke vi ong. Thu tich Đong La Ma thuong mo ta thoi quen che chen say sua cua Mikhael, noi am anh voi thu đua xe ngua va bay bua dan nhac truoc ban dan thien ha đe che gieu nhung buoi ruoc kieu va nghi le cua nha tho. Trai lai, can cu theo nguon su lieu tu phia A Rap thi ho co an tuong tot ve Mikhael nhu la mot trong nhung vi thong linh quan đoi lanh loi va tai tri.
Du Mikhael III co bi gioi su gia buoc toi tieu xai phung phi, trieu đai cua ong đa gop phan on đinh nen kinh te va toi nam 850 thi thu nhap hang nam cua đe che đa tang len đen 3.300.000 đong nomismata. Viec ket thuc triet đe phong trao bai tru thanh tuong vao đau thoi ky tri vi cua ong, đieu đang ngac nhien lai dan đen mot su phuc hung trong nghe thuat thi giac. Đe che đa co nhung buoc tien đang ke trong to chuc noi bo va đoan ket ton giao, va hon nua con giu đuoc suc manh quan su chong lai vuong trieu Hoi giao Abbasid. Quan trong nhat la ca nuoc Bulgaria truoc đay gio đuoc chuyen thanh mot quoc gia ve tinh ve ton giao va van hoa cua Byzantium. Phan lon su ghi nhan cac thanh tuu nay thi phai đoi đen sau thoi ky Theodora va Theoktistos nhiep chinh vao nam 855, cung Bardas va Petronas mai ve sau.


Gia đinh Mikhael III khong co con cai voi hoang hau Eudokia Dekapolitissa nhung đuoc cho la cha cua mot hoac hai đua con trai cua tinh nhan Eudokia Ingerina, ve sau đuoc ga cho Basileios I:

Leon VI, ke vi lam hoang đe vao nam 886.
Stephen I, thuong phu thanh Constantinopolis.
Cha đo đau cua Boris I


Chu thich Tham khao Crane Brinton - Robert Lee Wolff va John B. Christopher (2004), Van Minh Phuong Tay, Nguyen Van Luong bien dich, Nha xuat ban Van hoa Thong tin.
Ahrweiler, H. and Laiou, A.E. (1998) Studies on the Internal Diaspora of the Byzantine Empire, Dumbarton Oaks.
Bulgarian historical review (2005), United Center for Research and Training in History, Published by Pub. House of the Bulgarian Academy of Sciences, v.33:no.1-4.
Fine, John, V.A. (1983), The Early Medieval Balkans, Ann Arbor.
Finlay, G. (1856), History of the Byzantine Empire from DCCXVI to MLVII, 2nd Edition, Published by W. Blackwood.
Fossier, R. (1986) The Cambridge illustrated history of the Middle Ages Cambridge University Press.
Gjuzelev, V., (1988) Medieval Bulgaria, Byzantine Empire, Black Sea, Venice, Genoa (Centre Culturel du Monde Byzantin). Published by Verlag Baier.
Gregory, Timothy E. (2010). A History of Byzantium. Malden, Massachusetts and West Sussex, United Kingdom: Wiley-Blackwell. ISBN 1-4051-8471-X.
The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.
Mango, Cyril, "Eudocia Ingerina, the Normans, and the Macedonian Dynasty," Zbornik radova Vizantoloskog Instituta, XIV-XV, 1973, 17–27.
 Bai viet nay bao gom van ban tu mot an pham hien thoi trong pham vi cong cong: Chisholm, Hugh, bien tap (1911). Encyclopædia Britannica (an ban thu 11). Cambridge University Press. {{Chu thich bach khoa toan thu}}: |title= trong hay bi thieu (tro giup)
Tougher, S. (1997) The Reign of Leo VI (886–912): Politics and People. Brill, Leiden.
Treadgold, Warren (1997). A History of the Byzantine State and Society. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-2630-2.