Douglas "Doug" Carl Engelbart (30 thang 1 nam 1925 – 2 thang 7 nam 2013) la mot nha phat minh Hoa Ky, mot nguoi tien phong ve Internet. Ong đuoc biet đen nhieu nhat voi cong trinh lien quan toi tuong tac nguoi – may, đac biet trong thoi gian ong đieu hanh Phong thi nghiem Trung tam Nghien cuu Tang cuong cua SRI International, noi phat minh ra chuot may tinh,, phat trien sieu van ban, may tinh ket noi mang va nhung phac thao ban đau cho giao dien đo hoa nguoi dung.
Trong thoi ky đau cua ky nguyen may tinh, ong đa la nguoi đe xuong manh me va tan tuy cho viec su dung may tinh va mang may tinh đe giai quyet nhung bai toan ngay cang khan thiet va phuc tap cua the gioi, đong thoi khong ngung co vu cho y tuong ve may tinh ca nhan su dung rong rai cho moi nguoi. ong đa nhan đuoc nhieu su vinh danh cho nhung đong gop cua minh, trong đo co Giai thuong Turing nam 1997 va Huy chuong Cong nghe Quoc gia tu Tong thong Hoa Ky nam 2000.


Tuoi tre va hoc tap Engelbart sinh ra tai Portland, Oregon ngay 30 thang 1 nam 1925, la con thu hai trong ba nguoi con cua mot gia đinh co bo la nguoi Đuc, me la nguoi goc Thuy Đien va Na Uy. Cha ong mat nam ong len 9 hoac muoi tuoi, va gia đinh chuyen sang vung nong thon Johnson Creek.Tot nghiep truong Trung hoc Franklin (Oregon), ong vao hoc tai Đai hoc Bang Oregon. Đang hoc do thi vao cuoi Chien tranh the gioi thu hai, ong nhan thong bao nhap ngu, phuc vu trong hai nam o Philippines voi vai tro ky thuat vien radar. Sau chien tranh, ong tro lai truong, nhan bang cu nhan ky thuat đien nam 1948 va đuoc nhan vao lam tai Hoi đong Tu van Quoc gia ve Hang khong.


Su nghiep = Nghien cuu tai UC Berkeley =
Nam 1945, Engelbart đoc đuoc trong mot bai viet cua Vannevar Bush, "As We May Think", mot loi keu goi hanh đong đe pho bien kien thuc rong rai toi đong đao dan chung, mot y tuong đa tac đong manh toi ong. Ong cung bat đau biet đen nganh may tinh moi xuat hien hoi đo. Tu kinh nghiem lam ky thuat vien radar, ong biet rang thong tin co the đuoc phan tich va hien thi tren mot man hinh; ong co le la mot trong nguoi som nhat thoi bay gio muong tuong ra mot vien canh trong đo nhung nguoi lao đong tri oc lam viec trong cac "tram cong tac", luot trong khong gian thong tin, xu ly chung đe cung nhau giai quyet nhung bai toan quan trong bang nhung phuong phap, cong cu manh me.
Ong theo hoc sau đai hoc tai Đai hoc California tai Berkeley, nhan bang thac si nam 1953 va tien si chi hai nam sau đo, 1955. Thoi gian nay ong đa gop phan xay dung Du an May tinh đien tu California CALDIC va nghien cuu cua ong ve sau đuoc cap mot so bang sang che. Ong đuoc giu lai giang day o Berkely nhung sau mot nam đa tu chuc. Ong lap mot cong ty khoi nghiep lay ten la Digital Techniques đe thuong mai hoa nghien cuu cua ong ve cac thiet bi luu tru, nhung cuoi cung tu bo kinh doanh đe theo đuoi nghien cuu ma ong uoc mo tu lau.


= SRI va ARC =
Engelbart nhan mot vi tri nghien cuu tai Vien Nghien cuu Standford (SRI, nay la SRI International) o Menlo Park, California nam 1957. Ban đau ong nghien cuu tren linh vuc thiet bi tu va thu nho thiet bi đien tu duoi quyen Hewitt Crane. O SRI, ong nhan đuoc toi hon mot ta bang phat minh. Nam 1962, ong đang mot bao cao mang ten "Tang cuong Tri tue Con nguoi: Mot Khuon kho Quan niem", trinh bay chien luoc va lo trinh nghien cuu cua minh nhung nam ve sau.
Bao cao nay đa thu hut su chu y cua DARPA (Cuc Cac du an Nghien cuu Phong thu Tien tien Hoa Ky), ho quyet đinh đau tu cho ong thanh lap Trung tam Nghien cuu Tang cuong (Augmentation Research Center, ARC) thuoc SRI. Ong va nhom nghien cuu cua minh đa phat trien nhung yeu to giao dien may tinh co ban nhu man hinh ban đo bit, chuot, sieu van ban, cac cong cu cong tac, va nhung san pham bao truoc giao dien đo hoa nguoi dung. Đang chu y la vao nhung nam 1960 khi ong phat trien va hien thuc hoa nhung y tuong moi me nay, may tinh van cach rat xa chua toi cach mang may tinh ca nhan. Khi đo hau het moi nguoi đeu khong lam viec ben may tinh, chi co the su dung qua cac thiet bi trung gian va phan mem co xu huong đuoc viet cho cac ung dung doc trong cac he thong tuong thich.
Nam 1967 ong đang ky bang phat minh cho chuot may tinh va nhan đuoc cap phep nam 1970 (Bang sang che Hoa Ky so 3.541.541). Đo la mot thiet bi ma ong cung Bill English phat trien, gom mot vo bang go voi hai banh xe kim loai. Bang phat minh goi no la "mot chi dau vi tri X-Y cho mot he thong hien thi". Nhom cua ong đa goi no la "chuot" vi soi day đi ra phia cuoi thiet bi nhu mot cai đuoi. Ho cung goi con tro chuot la mot con "bo" nhung thuat ngu nay khong đuoc su dung ve sau.

Ong chua bao gio nhan đuoc tien ban quyen cho phat minh ve chuot cua minh. Trong mot bai phong van, ong noi rang "SRI đa đang ky sang che chuot, nhung ho thuc su khong co y tuong nao ve gia tri cua no. Vai nam sau nguoi ta biet rang ho đa cap phep no cho Apple voi mot khoan tien co 40 nghin đo la". Trong mot su kien co the coi la "ngay ra đoi" chinh thuc cua đien toan ca nhan ve sau đuoc goi la Me cua Moi buoi thuyet trinh (Mother of All Demos), ngay 19 thang 12 nam 1968 Engelbart đa gioi thieu tren san khau Brooks Hall o San Francisco ve NLS (oNLine System), giai phap phan mem va phan cung bao gom mot loat cac sang che cua ong thoi gian qua va trinh bay vien canh cua ong ve thoi đai may tinh ca nhan va mang may tinh.


= ARPANET =
Trung tam ARC cua Engelbart cung gop mot phan quan trong vao su xuat hien cua ARPANET, tien than cua Internet. Đuong lien ket ARPANET on đinh đau tien đuoc thanh lap giua UCLA va IMP o SRI ngay 21 thang 11 nam 1969 va ngay 5 thang 12 mo rong thanh mang 4 nut đau tien voi su tham gia cua Đai hoc California tai Santa Barbara va Đai hoc Utah. ARC tro thanh Trung tam Thong tin Mang (NIC) đau tien tren the gioi, quan ly thu muc ket noi cho tat ca cac nut ARPANET. ARC cung tham gia vao nhung buoc chuyen đoi tu ARPANET len Internet tuy nhien ve sau Engelhart chuyen trong tam sang nhung nghien cuu cach tan moi hon, va NIC tach ra thanh mot đon vi rieng.


= Chang cuoi su nghiep =
Engelbart dan bi roi vao quen lang tu sau nam 1976. Tu chinh an Mansfield (1969), su ket thuc Chien tranh Viet Nam va chuong trinh Apollo đa lam cho nguon kinh phi ho tro cua ARC tu DARPA va NASA giam manh. Mot so nha nghien cuu cua trung tam ong xa lanh ong, bo toi mot trung tam cong nghe moi noi la Xerox PARC. Ve mat triet ly, ong chiu anh huong manh boi nguyen ly ve tinh tuong đoi ngon ngu (hay gia thuyet Sapir-Whorf), tin vao quan he quy đinh lan nhau trong su phat trien song hanh giua phat trien cong nghe va cach xu ly thong tin. Do đo ong danh het suc luc đe phat trien nhung cong nghe dua tren may tinh đe xu ly thong tin truc tiep, tim cach cai thien nhung quy trinh nhom va rieng le, huong toi tuong lai cua đien toan ket noi, cong tac (may chu-khach). Đay khong phai la đieu ma nhieu lap trinh vien tre bay gio ua thich. Cuoi cung, ong tham gia vao hoi đong đieu hanh chuong trinh Đao tao Chuyen đe Erhard va ARC cung co lien he, chuong trinh nay gay ra nhung tranh cai ve xa hoi, đao đuc va lam ran nut moi quan he noi bo cua ARC.
Nhung nguoi đieu hanh SRI von khong tan thanh Engelbart, đa thoi chuc giam đoc ARC cua ong nam 1976. Nguoi đuoc chon thay the, Bertram Raphael đa tim cach đe chuyen giao phong thi nghiem cho mot cong ty ten la Tymshare. Thoi gian nay, nha cua ong o Atherton, California bi chay rui gay cho ong va gia đinh them nhieu kho khan. Tymshare thu nhan hau het toan bo co so vat chat va nhan luc cua chuong trinh NLS, nhan Engelbart lam nghien cuu vien cao cap. NLS đuoc đoi ten thanh Augment va tro thanh mot dich vu thuong mai. Mac du cam thay bi gat ra ngoai le, Engelbart van co gang tiep tuc theo đuoi nhung nghien cuu cua minh. Mot trong nhung y tuong cua ong bay gio lien quan quan ly thong tin va tri thuc trong vong đoi cua mot chuong trinh khong gian vu tru, phuc vu tham vong sau xa cua ong ve mot canh cong cong nghe thong tin cho kha nang lien tuong tac toan cau va mot he thong sieu van ban mo. Nhung nguoi đieu hanh cong ty khong bao gio chiu đau tu kinh phi nghien cuu cho cac y tuong cua ong, va cuoi cung nam 1986 ong xin nghi huu, quyet đinh theo đuoi nghien cuu khong chiu ap luc thuong mai.


= Hoat đong đoc lap =
Ket hop voi con gai la Christina Engelbart, nam 1988 ong thanh lap Vien Khoi đong (Bootstrap Institute) đe lien ket nhung y tuong cua minh vao mot chuoi nhung khoa chuyen đe quan ly dai ba ngay ruoi o Đai hoc Standford lien tuc trong nhung nam 1989 – 2000. Nhieu sinh vien sau đai hoc chiu anh huong cua nhung bai giang nay đa dan đen su quan tam tang len cho cong trinh cua ong, va Lien minh Khoi đong đuoc thanh lap nhu mot to chuc phi loi nhuan cho no luc nay. Mac du cuoc chien tranh vung Vinh va su suy thoai sau đo đa lam suy giam su ung ho cua cac đoi tac, ong va to chuc cua minh van tien hanh cac buoi chuyen đe, tham van va hop tac quy mo nho, va đoi khi nhan đuoc kinh khi tu DARPA cho cac chuong trinh nhu cai tien Augment va quan ly thong tin cho cac chuong trinh phoi hop luc luong.
Nam 1995, Vien Khoi đong đoi ten thanh Vien Doug Engelbart, voi muc đich khuyen khich phat trien y tuong triet ly cua ong ve IQ Tap the, hay cach con nguoi hop tac đe giai quyet van đe nhanh chong. Cac quan niem chinh cua ong trong linh vuc nay đuoc in thanh sach, cuon Boosting Our Collective IQ nam 1995. Gan đay Engelhart van tiep tuc hoat đong nghien cuu. Nam 2005 ong nhan kinh phi tu Quy Khoa hoc Quoc gia cho du an nguon mo HyperScope. Ong tham gia vao cac hoi đong tu van cua nhieu truong đai hoc va trung tam nghien cuu, cong ty cong nghe nhu Đai hoc Santa Clara, Vien Forrsight, Hyperwords.


Vinh du va giai thuong Tu cuoi nhung nam 1980, nhieu ca nhan va to chuc noi tieng bat đau cong nhan tam quan trong sau sac trong nhung đong gop cua Engelbart. Thang 12 nam 1995, tai Hoi nghi World Wide Web lan thu tu tai Boston, ong la nguoi nhan đuoc Ky niem chuong Yuri Rubinsky lan đau tien. Nam 1997 ong đuoc nhan Giai thuong Lemelson-MIT tri gia nua trieu đo la, giai thuong danh cho phat minh va cach tan cong nghe lon nhat the gioi, va Giai thuong Turing cua Hiep hoi Co khi Tinh toan Hoa Ky (ACM). Đanh dau ki niem 30 nam buoi trinh dien lich su nam 1968, vao nam 1998 Cuc Luu tru Thung lung Silicon Standford va Vien Tuong lai to chuc hoi thao Cuoc cach mang khong ngung cua Engelbart o Thinh đuong Tuong niem Đai hoc Standford đe vinh danh ong.
Nam 1999 ong nhan Huan chuong Benjamin Franklin cho Khoa hoc May tinh va Nhan thuc cua Vien Franklin. Đau nam 2000, nho nhieu nguoi ung ho va tai tro, Engelbart tien hanh chuong trinh Hoi thao Engelbart o Standford nham cong bo cac cong trinh cua ong toi khan gia rong rai (bao gom ca truc tiep va online).
Thang 12 nam 2000, Tong thong Bill Clinton trao tang cho Engelbart Huy chuong Cong nghe Quoc gia, giai thuong cong nghe cao quy nhat cua Hoa Ky. Nam 2001 ong nhan Huy chuong Lovelace cua Hiep hoi May tinh Anh.
Ngay 9 thang 12 nam 2008, mot buoi le lon đuoc to chuc o Standford nhan dip 40 nam buoi trinh bay "Mother of All Demos" đe vinh danh ong. Nam 2011, ten ong đuoc đua vao Sanh danh vong ve Tri tue Nhan tao cua IEEE.


Gia đinh Ong lay ba Ballard nam 1950, ho co bon nguoi con: Gerda, Diana, Christina (hien đieu hanh Vien Doug Engelbart), Norman. Sau khi ba Ballard mat nam 1997, ong tai hon ngay 26 thang 1 nam 2008 voi nha van, nha san xuat phim Karen O'Leary Engelbart.


Qua đoi Engelbart qua đoi o Atherton, California ngay 2 thang 7 nam 2013, do suy than, sau khi trai qua nhung nam đau tranh voi benh Alzheimer ke tu 2007. Ong đe lai nguoi vo thu hai, 4 nguoi con va 9 nguoi chau.


Tham khao Đoc them Bardini, Thierry (2000). Bootstrapping: Douglas Engelbart, Coevolution, and the Origins of Personal Computing. Stanford: Stanford University Press. ISBN 0-8047-3723-1.
Landau, Valerie (2009). The Engelbart Hypothesis: Dialogs with Douglas Engelbart. Clegg, Eileen. Berkeley: Next Press.


Lien ket ngoai Website chinh thuc cua Doug Engelbart va la trang chu cua Doug Engelbart Institute (truoc đay la Bootstrap)