Nguoi My (tieng Anh: People of the United States, U.S. Americans, hay đon gian la Americans hay American people) la nhung cong dan cua Hop chung quoc Hoa Ky. Hoa Ky la mot quoc gia đa chung toc, noi sinh song cua nhieu nguoi co nhieu nguon goc quoc gia va chung toc khac nhau. Ket qua la mot so nguoi dan My khong tu nhan tinh dan toc cua minh theo nhom chung toc ma tu nhan minh vua la dan toc My vua la dan toc goc cua to tien minh. Ngoai dan so nguoi My ban đia, gan nhu tat ca moi nguoi My hay to tien cua ho đa di dan đen đay trong 5 the ky qua.
Vi thanh phan dan so đa chung toc nen Hoa Ky la mot quoc gia đa van hoa, noi co rat nhieu truyen thong va gia tri đa dang khac nhau. Nen van hoa ma đa so nguoi My co chung voi nhau đuoc goi la nen van hoa dong chinh cua My (mainstream American culture). Đo la mot nen van hoa phuong Tay, phan lon đuoc đuc ket tu nhung truyen thong van hoa cua nguoi di dan tu Tay Au, bat đau truoc het la nhung nguoi đinh cu Ha Lan va Anh. Cac nen van hoa Đuc va Ai Nhi Lan cung co kha nhieu anh huong. Mot so thuoc tinh van hoa cua cac nhom nguoi no le nhu Igbo, Mande, Kongo va Wolof tu Tay Phi đa đuoc nguoi My dong chinh tiep nhan; mot nen van hoa đac sac My goc chau Phi, dua tren nhung truyen thong cua nhung nguoi no le Bantu tu Trung Phi, đa phat trien ma cung co anh huong sau rong đen nen van hoa dong chinh cua My. Su banh truong lanh tho cua Hoa Ky ve phia tay đa hoi nhap cac dan toc Creole va Cajun cua vung Louisiana va nguoi Hispanos cua vung Tay Nam va mang van hoa Mexico đen gan hon voi Hoa Ky. Lan song di dan o at trong cuoi the ky 19 va đau the ky 20 tu Nam va Đong Au đa mang đen them nhung nhan to moi ve van hoa. Cuoc di dan gan đay hon tu chau A, chau Phi va đac biet la chau My Latin đa va đang co mot anh huong rong lon. Su hoa tron sau cung cac nen van hoa co the đuoc dien ta nhu mot cai noi sup nau chay moi thu van hoa hoa lai voi nhau goi la melting pot, hay giong mot to xa lach tron ma trong đo cac di dan va con chau cua ho van giu lai cac đac điem van hoa rieng biet cua to tien minh goi la salad bowl.
Ngoai nguoi My song tai Hoa Ky, nguoi My va con chau cua ho cung co the đuoc thay o ngoai quoc. Uoc tinh co hon 4 trieu nguoi My song o ngoai quoc.


Cac nhom sac toc va chung toc = Nguoi My da trang va nguoi My goc chau Au =

Đa so trong so 308 trieu nguoi hien song tai Hoa Ky la nguoi My da trang. Ho co nguon goc to tien tu nhung di dan đen tu chau Au, Trung Đong, va Bac Phi. Nguoi My da trang chiem đa so tai 49 trong 50 tieu bang cua Hoa Ky, ngoai tru tieu bang Hawaii. Nguoi da trang khong noi tieng Tay Ban Nha chiem đa so tai 46 tieu bang; bon tieu bang co so nguoi da trang khong noi tieng Tay Ban Nha duoi ti le 50% la California, Texas, New Mexico, va Hawaii. Ngoai ra, Đac khu Columbia co đa so cu dan khong phai nguoi da trang. Theo Khao sat Cong đong My nam 2009, dan so nguoi da trang tai Hoa Ky la 229.773.131 nguoi, đai dien 74,8% dan so. Trong so đo, co 199.325.978 la nguoi da trang khong noi tieng Tay Ban Nha, đai dien 64,9% tong dan so.
Nhom to tien luc đia lon nhat cua nguoi My la nguoi chau Au. Nhom nay co the bao gom nguoi co nguon goc chau Au nhung di dan truoc het đen chau Phi, Bac My, vung Caribbe, Trung My hay Nam My va cac quoc gia trong chau Đai duong truoc khi ho hay con chau cua ho di dan đen Hoa Ky.
Nguoi Tay Ban Nha la nhung nguoi chau Au đau tien thiep lap su hien dien lien tuc tai vung đat ma ngay nay đuoc goi la Hoa Ky.
Martin de Arguelles, sinh nam 1566 tai San Agustin, La Florida, la nguoi đau tien goc chau Au đuoc sinh tai noi ma ngay nay la Hoa Ky. Hai muoi mot nam sau, Virginia Dare, sinh nam 1587 tai Đao Roanoke ngay nay la Bac Carolina, la đua be đau tien đuoc sinh ra tai 13 thuoc đia, co cha me la nguoi Anh.
Nam 2009, nguoi My goc Đuc (16.5%), nguoi My goc Ai Nhi Lan (11.9%) va nguoi My goc Anh (9.0%) la ba nhom sac toc lon nhat tai Hoa Ky, chiem 37,4% dan so.
Tinh chung, la nhom chung toc lon nhat, nguoi My goc chau Au co ti le ngheo thap nhat va đung thu hai ve thanh đat trong giao duc, loi tuc trung binh tinh theo moi ho gia đinh, va loi tuc ca nhan trung binh so voi bat cu nhom chung toc khac cua Hoa Ky.


= Nguoi My da đen va nguoi My goc Phi =

Nguoi My goc Phi (cung con đuoc goi la nguoi My da đen) la cong dan hay cu dan cua Hoa Ky co nguon goc tu bat cu dan toc nao cua chau Phi. Tai Hoa Ky, cac thuat tu nay đuoc dung đe chi nguoi My co it nhat mot phan nguon goc tu Ha-Sahara chau Phi. Theo Khao sat Cong đong My nam 2009, co khoang 38.093.725 nguoi da đen tai Hoa Ky, chiem 12,4% tong dan so. Ngoai ra, co khoang 37.144.530 nguoi da đen khong noi tieng Tay Ban Nha, chiem 12,1% dan so.
Đa so nguoi My goc chau Phi la con chau truc he cua nhung nguoi chau Phi bi bat va song sot qua thoi đai no le ben trong ranh gioi cua Hoa Ky ngay nay mac du cung co mot so nguoi hay con chau cua ho la nhung di dan đen tu chau Phi, vung Caribbean, cac quoc gia Trung My hoac Nam My.
Lich su nguoi My goc chau Phi bat đau trong the ky 17 khi nguoi chau Phi bi bat va bi ban lam no le co khe uoc tai 13 thuoc đia va tien trien đen khi Barack Obama đuoc bau lam tong thong Hoa Ky thu 44. Giua hai thoi điem noi bat nay, co nhieu su kien va van đe khac, co cai đa đuoc giai quyet va co cai van con tiep dien ma nguoi My goc chau Phi đoi dien. Mot trong so đo la che đo no le, tai thiet, phat trien cong đong nguoi My goc chau Phi, tham du vao cac cuoc xung đot quan su lon cua Hoa Ky, tach biet chung toc, va phong trao nhan quyen.
Nguoi My goc chau Phi la nhom chung toc thieu so lon nhat tai Hoa Ky va la nhom chung toc lon thu hai đung sau nhom chung toc nguoi My Da trang.


= Nguoi My goc A =

Nhom dan so noi bat khac la nguoi My goc A voi 13,4 trieu nguoi nam 2008, hay 4,4% dan so Hoa Ky. California la noi co khoang 4,5 trieu nguoi My goc chau A trong khi đo co khoang 495.000 nguoi My goc chau A song tai Hawaii, chiem khoang 38,5% dan so quan đao nay. Đay la noi co ti le lon nhat nguoi My goc chau A so voi bat cu tieu bang nao. Nguoi My goc chau A song khap noi tren đat My va co the thay voi dan so lon tai Thanh pho New York, Chicago, Boston, Houston, va nhung trung tam đo thi khac.
Cac nhom sac dan lon nhat nguoi My goc chau A la nguoi di dan hay con chau cua ho đen tu cac quoc gia Philippines, Trung Quoc, An Đo, Brunei, Malaysia, Viet Nam, Campuchia, Han Quoc, Nhat Ban va Thai Lan. Mac du dan so nguoi My goc chau A ve tong the đuoc xem la nhung sac dan vua moi đuoc them vao gia đinh đa chung toc cua Hoa Ky nhung nhung lan song di dan tuong đoi lon cua nguoi Nhat Ban, Philippine va Trung Hoa đa tung xay ra trong giua đen cuoi the ky 19.


= Hai hay nhieu chung toc =
Nguoi My đa chung toc chiem khoang 7 trieu nguoi nam 2008, hay 2,3% dan so. Ho co the la su ket hop cua nhieu chung toc (Da trang, Da đen hay nguoi My goc chau Phi, nguoi My goc chau A, nguoi My ban đia hay nguoi Alaska ban đia, nguoi Hawaii ban đia hay nhung nguoi cac đao Thai Binh Duong, "Mot so chung toc khac") va cac sac toc. Hoa Ky co mot trao luu đinh dang đa chung toc đang phat trien. Su chung đung giua cac chung toc voi nhau hay viec lien hon giua cac chung toc, đac biet la giua nguoi da trang va nguoi da đen, xua kia đuoc xem la đoi bai va bat hop phap tai đa so cac tieu bang mai cho đen the ky 20.


= Nguoi My ban đia va nguoi Alaska ban đia =
Nguoi ban đia chau My nhu nguoi My ban đia va nguoi Inuit chiem 0,8% dan so nam 2008 voi tong so la 2,4 trieu nguoi. Ngoai ra con co 2,3 trieu nguoi tuyen bo co mot phan to tien la nguoi My ban đia hay nguoi Alaska ban đia. Su viec cac nha nhan khau hoc, cac xu bo lac va gioi chuc chinh phu quy đinh bang van ban phap ly va chinh thuc rang nhung ai co nguon goc la nguoi My ban đia đa lam day len nhieu cuoc tranh cai qua nhieu thap nien. Cac luat dua vao yeu to mau đe xac đinh nguon goc sac toc thi phuc tap va gay tranh cai trong viec chap nhan thanh vien moi vao mot bo lac hay cho cac nhan vien đieu tra dan so chap nhan loi khai cua nguoi đuoc hoi ma khong co giay to chinh thuc nao tu Cuc đac trach nguoi My ban đia. Cac nha khoa hoc di truyen uoc tinh rang co tren 15 trieu nguoi My khac co the co 1/4 hay it hon nguon goc nguoi My ban đia.
Truoc đay co luc nguoi ta nghi rang chung toc nay hay nen van hoa nay đang đoi dien voi nguy co tuyet chung nhung ke tu the ky 20 đen nay đa co mot su phuc hoi đang ke ve su đinh dang cua nguoi My ban đia cung nhu chu quyen bo lac. Nguoi Cherokee co tong so khoang 800.000 co huyet thong toan phan hay mot phan. Co 70.000 nguoi Cherokee song tai Oklahoma trong Xu Cherokee va 15.000 tai Bac Carolina tren nhung vung đat con lai cua đat to.
Nhom bo lac lon thu hai la nguoi Navajo, tu goi minh la "Dine" va song trong mot khu danh rieng cho nguoi My ban đia rong 16 trieu mau Anh (65.000 km²) bao phu vung đong bac Arizona, tay bac New Mexico, va đong nam Utah. Đay la que huong cua phan nua trong tong so 450.000 thanh vien cua Xu Navajo. Nhom lon thu ba la nguoi Lakota (Sioux) o cac tieu bang Minnesota, Montana, Nebraska, Wyoming, Bac Dakota va Nam Dakota.


= Nguoi Hawaii ban đia va nguoi cac đao Thai Binh Duong khac =
Nguoi Hawaii ban đia va nguoi cac đao Thai Binh Duong co tong dan so khoang 427.810 nam 2008, chiem 0,14% dan so Hoa Ky. Ngoai ra, co nhieu nguoi cho rang ho co nguon goc mot phan la nguoi Hawaii ban đia vi the tong so nguoi Hawaii ban đia ca toan phan va mot phan len đen con so 829.949. Nhom nay hinh thanh nen chung toc thieu so nho nhat tai Hoa Ky. Mac du con so cho thay co hon phan nua tong so la co "huyet thong toan phan" nhung đa so nguoi Hawaii ban đia tren chuoi quan đao cua tieu bang Hawaii đuoc cho la co su pha tron nhieu voi cac chung toc chau A, chau Au va chung toc goc khac.
Chi mot trong 50 nguoi Hawaii ban đia co the đuoc xac nhan hop phap la co "huyet thong toan phan". Mot so nha nhan khau hoc tin rang đen nam 2025, nguoi co huyet thong toan phan Hawaiian ban đia cuoi cung se chet het, khong con đe lai 1 net đac trung van hoa nao ca cua nguoi Hawaii ban đia ngoai su tron lan chung toc. Tuy nhien, ngay cang co nhieu nguoi tu nhan minh la nguoi Hawaii ban đia hon truoc khi quan đao nay bi Hoa Ky sap nhap nam 1898. Nguoi Hawaii ban đia đuoc nhan lai đat đai to tien cua minh. Khap Hawaii, su bao ton va ap dung cac phong tuc tap quan cua nguoi Hawaii ban đia, ngon ngu Hawaiian, cac truong van hoa danh cho hoc sinh nguoi ban đia va su nhan thuc lich su đa va đang gianh đuoc đong luong đoi voi nguoi Hawaii ban đia.


Hien than quoc gia Mot hien than quoc gia la mot hinh nguoi tuong trung cho mot quoc gia hay dan toc cua quoc gia đo; hinh tuong nay co the xuat hien trong ca tranh biem hoa chinh tri hay tranh co đong tuyen truyen.
Chu Sam la mot hien than quoc gia cua Hoa Ky va đoi khi la hien than đac biet hon cua chinh phu My ma lan đau tien đuoc su dung la tu Chien tranh 1812. Chu Sam đuoc mo ta la mot ong gia da trang nghiem nghi co mai toc bac va mot chom rau de, mac bo quan ao co cac chi tiet thiet ke cua quoc ky My — thi du, thuong đoi mot cai mu cao co cac soc đo va soc trang cung nhung ngoi sao trang nam tren mot bang nen xanh, hai ong quan soc đo va soc trang.
Columbia la mot cai ten thi ca chi chau My va la hien than nu gioi cua Hoa Ky. Columbia la ten cam hung đuoc đat cho nhieu nguoi, nhieu noi, vat the, co so vat chat, va cong ty trong tay ban cau va ben ngoai.


Ngon ngu Tieng Anh tren thuc te la ngon ngu quoc gia. Tuy khong co khong ngu chinh thuc o cap bac lien bang nhung mot so luat, thi du nhu cac yeu cau đe nhap tich cua Hoa Ky tieu chuan hoa tieng Anh. Nam 2007, khoang 226 trieu hay 80% dan so tuoi tu 4 tro len chi noi toan tieng Anh o nha. Tieng Tay Ban Nha đuoc 12% dan so noi o nha, la ngon ngu noi va đuoc day rong rai đung thu hai tai Hoa Ky. Mot so nguoi My co đong bien tieng Anh thanh ngon ngu chinh thuc giong nhu no la ngon ngu chinh thuc tai it nhat 28 tieu bang. Ca tieng Hawaii va tieng Anh la ngon ngu chinh thuc tai Hawaii theo luat tieu bang.
Trong khi đo New Mexico co luat giup cho viec su dung ca tieng Anh va tieng Tay Ban Nha giong nhu Louisiana cho tieng Anh va tieng Phap mac du ca hai tieu bang nay đeu khong co ngon ngu chinh thuc nao. Cac tieu bang khac nhu California bat buoc in cac phien ban tieng Tay Ban Nha cho mot so tai lieu nao đo cua chinh quyen trong đo co cac mau đon cua toa an. Mot so lanh tho quoc hai cong nhan chinh thuc ngon ngu ban đia cua ho cung voi tieng Anh: tieng Samoa va tieng Chamorro đuoc cong nhan tai Samoa thuoc My va Guam theo thu tu vua ke; tieng Caroline va tieng Chamorro đuoc cong nhan tai Quan đao Bac Mariana; tieng Tay Ban Nha la ngon ngu chinh thuc cua Puerto Rico.


Ton giao Ton giao tai Hoa Ky co mot muc đo ngoan đao cao so voi cac quoc gia phat trien khac, va đa dang ve nhung đuc tin. Tu chinh an hien phap thu nhat cua Hoa Ky nghiem cam chinh phu lien bang tao ra "bat cu luat nao nham lap ra mot ton giao" va bao đam quyen tu do tin nguong. Toi cao Phap vien Hoa Ky dan giai viec nay co nghia nhu la nham ngan can chinh phu khong cho ho co tham quyen đoi voi ton giao. Đa so nguoi My cho rang ton giao đong mot vai tro "rat quan trong" trong đoi song cua ho, mot ti le bat thuong trong so cac quoc gia phat trien. Nhieu tin nguong đa phat trien manh tai Hoa Ky bao gom ca nhung tin nguong du nhap la di san di dan đa van hoa cua quoc gia cung nhu cac tin nguong đuoc sang lap ben trong quoc gia; nhung đieu nay đa đua Hoa Ky tro thanh quoc gia đa dang ve ton giao đung bac nhat tren the gioi.
Đa so nguoi My (76%) tu nhan minh la nguoi theo Kito Giao, phan lon giao phai thuoc Khang Cach va Cong giao chiem khoang 51% va 25% dan so theo thu tu vua ke. Cac ton giao khong phai Kito Giao nhu Phat giao, An Đo Giao, Hoi Giao, va Do Thai Giao noi chung chiem tu 4% đen 5% dan so nguoi lon. 15% dan so nguoi lon khac tu nhan minh khong co ton giao nao hay tin nguong nao. Theo Khao sat Đinh dang Ton giao My, tin nguong ton giao kha khac nhau tren khap quoc gia: 59% nguoi My song trong cac tieu bang mien Tay (con đuoc goi la "Vanh đai khong nha tho") cho rang ho tin vao Thuong đe tuy nhien tai mien Nam ("Vanh đai Thanh kinh") con so len đen 86%.
Mot so thuoc đia trong so 13 thuoc đia ban đau đuoc thiet lap boi nhung nguoi đinh cu muon tu do thuc hanh tin nguong ton giao cua minh ma khong bi ky thi: Thuoc đia Vinh Massachusetts đuoc thiet lap boi nhung nguoi Thanh Giao Anh, Pennsylvania boi nhung nguoi theo đao "Quaker" Ai Nhi Lan va Anh, Maryland boi nguoi Cong giao Anh va Ai Nhi Lan va Virginia boi Anh Giao Anh. Tuy mot so tieu bang ca the đa giu vung loi tuyen bo ve ton giao cua minh cho đen khi buoc vao the ky 19 nhung Hoa Ky la quoc gia đau tien khong chinh thuc tan thanh ton giao o cap bac chinh phu. Dua theo mo hinh luat co lien quan đen ton giao trong Luat Tu do Ton giao cua Virginia, nhung nguoi khai sinh ra Hien phap Hoa Ky đa bac bo bat cu cuoc thu nghiem ton giao nao trong chinh phu. Tu chinh an hien phap thu nhat cua Hoa Ky đac biet nghiem cam chinh phu su dung bat cu quyen han nao đe thong qua bat cu luat nao nham thiet lap su hien dien cua ton giao trong chinh phu cung nhu cam can su tu do ton giao, vi the bat cu to chuc ton giao nao hay giao phai nao đeu cung đuoc bao ve chong su can thiep tu chinh phu. Quyet đinh nay phan lon bi anh huong boi nhung tu tuong Khang Cach va nhung nguoi theo chu nghia duy ly chau Au nhung cung la ket qua quan tam thuc dung cua cac nhom ton giao thieu so va cac tieu bang nho khong muon nam duoi quyen luc hay anh huong cua mot ton giao quoc gia ma khong đai dien cho ho.


Van hoa Su phat trien van hoa cua Hoa Ky đa đuoc đanh dau bang su va cham cang thang giua hai nguon cam hung lon: cac y tuong chau Au, đac biet la van hoa Anh; va tinh chat sang tao cua noi đia, thi du nhu dan chu kieu Jefferson ma nguoi chau Au lo so se lam cho cac di dan cua ho tro thanh man ro va thoai hoa kieu My. Cac ghi nhan ve Tieu bang Virginia cua Thomas Jefferson co le la bai phe binh van hoa trong nuoc co anh huong đau tien do mot nguoi My viet ra va no cung la mot cong cu phan kich chong lai su đong thuan đang noi len cua nguoi chau Au chu y cho rang tinh chat sang tao trong nuoc la thoai hoa.
Van hoa My bao gom cac truyen thong, y tuong, phong tuc tap quan, niem tin, gia tri, nghe thuat, van hoc dan gian va sang kien đuoc phat trien ca trong nuoc va du nhap bang con đuong thuoc đia hoa va di dan tu cac đao Anh va Ai Nhi Lan. Nhung y tuong va tu tuong thinh hanh ma đa tien hoa trong nuoc thi du nhu nhung ngay le quoc gia quan trong, nhung mon the thao đoc nhat vo nhi cua My, truyen thong quan su hao hung, va sang kien trong linh vuc nghe thuat va giai tri đa mang đen mot cam giac tu hao dan toc manh me trong so nguoi dan noi chung.


Xem them Nguoi My goc Uc
Nguoi My goc Brasil
Nguoi My goc Canada
Nguoi My goc Liberia
Nguoi My goc New Zealand
Di dan đen Hoa Ky


Tham khao