kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Đua an đien tu (hay goi đon gian la đua đien tu, đua đien) la mot san pham cua cac nha nghien cuu Nhat Ban. Đua nay co kha nang tang cam giac vi man khi an giup nguoi dung giam bot luong muoi an hang ngay. Đay đuoc cho la nghien cuu đau tien tren the gioi xac nhan tac dung cua viec tang đo man bang dong đien.


Thiet ke Loai đua do Giao su Miyashita Homei thuoc Đai hoc Meiji va nha san xuat đo uong Kirin Holdings Co hop tac phat trien. Cay đua su dung kich thich đien va mot may tinh mini cai tren co tay ao cua nguoi dung. Theo nhung gi ho tuyen bo, cac nha nghien cuu đa phat trien đua tao ra vi muoi mot cach nhan tao nhu mot phan trong no luc giam muc natri trong mot so mon an pho bien nhat cua Nhat Ban. Giao su Miyashita cung cho biet đoi đua lam cho ho co cam giac man hon du khong thuc su an muoi. Ong con la nguoi phat trien chiec TV co the liem đuoc.


= Thu nghiem =
Co mot thu nghiem san pham danh cho nhung nguoi theo che đo an it natri. Ket qua cho thay đua giup tang vi man cua thuc an. Nguoi tham gia khi an xup miso giam muoi đa nhan xet rang mon an đuoc tang cuong đo đam đa, vi ngot va huong vi tong the.
Sau đo, ho tien hanh cac bai kiem tra bang cach cho cac đoi tuong an mot loai gel co ham luong muoi cu the va yeu cau ho đanh gia vi man cua no nhu the nao đe đua ra tieu chuan. Sau đo, ho tiep tuc đe nguoi thu nghiem an gel voi luong muoi giam 30%. So lieu cua cac đoi tuong thu nghiem cung bao cao muc đo man cam nhan đuoc giam xuong chinh xac mot cach "đang ngac nhien" vao khoang 30%.
Trong bai kiem tra cuoi cung, cac đoi tuong đuoc phuc vu cung mot loai gel đa khu muoi nhung lai an bang đua đien. Ket qua la so lieu đo man cam nhan đuoc đa tang len 50%, lam cho gel giam muoi co vi man hon so voi gel man ban đau.


= Hoat đong va cong dung =
Khi tac đong vao luoi mot kich thich cuc duong yeu (kich thich bang đien tich duong), cac te bao vi giac cam nhan vi giac bi kich thich va co the lam cho luoi co cam giac man.
Co bon muc cuong đo cai đat tren đua va nguoi an co the cam nhan dong đien tren tat ca cac muc đo. Dong đien nay khong gay kho chiu nhung co mot cam giac ngua ro ret. Ket qua, giao su Miyashita va Kirin cho biet cac thu nghiem lam sang tren nhung nguoi theo che đo an it natri đa xac nhan rang thiet bi nay giup tang vi man cua thuc pham it natri len khoang 1,5 lan.


Phat hanh Đua an đien tu đuoc cho la se thu hut su quan tam cua nguoi tieu dung Nhat Ban, vi che đo an truyen thong cua nuoc nay ua chuong vi man. Nam 2022, đua an đien tu moi dung lai o nguyen mau. Giao su Miyashita va Kirin đang hoan thien phat trien ra loai đua co kha nang tao mui, hay thao luan ve viec su dung cong nghe nay trong thia va bat tra. Ho đang tinh chinh nguyen mau cua đua va đat muc tieu bat đau ban san pham som nhat vao nam 2023. Ca ong va cong ty Kirin đeu hy vong co the đua ra thi truong phien ban chinh thuc som nhat la vao nam 2023. Thiet bi nay đang huong toi muc tieu su dung thuc te trong 23 đen 24 nam. 


Tham khao
Canthigaster la mot chi ca trong ho Tetraodontidae.


Cac loai Hien tai co 37 loai đuoc ghi nhan:

Canthigaster amboinensis (Bleeker, 1865)
Canthigaster axiologus Whitley, 1931
Canthigaster bennetti (Bleeker, 1854)
Canthigaster callisterna (J. D. Ogilby, 1889)
Canthigaster capistrata (R. T. Lowe, 1839)
Canthigaster compressa (Marion de Proce, 1822)
Canthigaster coronata (Vaillant & Sauvage, 1875)
Canthigaster criobe J. T. Williams, Delrieu-Trottin & Planes, 2012
Canthigaster cyanetron J. E. Randall & Cea Egana, 1989
Canthigaster cyanospilota J. E. Randall, J. T. Williams & L. A. Rocha, 2008
Canthigaster epilampra (O. P. Jenkins, 1903)
Canthigaster figueiredoi R. L. Moura & R. M. C. Castro, 2002
Canthigaster flavoreticulata Matsuura, 1986
Canthigaster inframacula G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster investigatoris (Annandale & J. T. Jenkins, 1910)

Canthigaster jactator (O. P. Jenkins, 1901)
Canthigaster jamestyleri R. L. Moura & R. M. C. Castro, 2002
Canthigaster janthinoptera (Bleeker, 1855)
Canthigaster leoparda Lubbock & G. R. Allen, 1979
Canthigaster margaritata (Ruppell, 1829)
Canthigaster marquesensis G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster natalensis (Gunther, 1870)
Canthigaster ocellicincta G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster papua (Bleeker, 1848)
Canthigaster petersii (Bianconi, 1854)
Canthigaster punctata Matsuura, 1992
Canthigaster punctatissima (Gunther, 1870)
Canthigaster pygmaea G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster rapaensis G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster rivulata (Temminck & Schlegel, 1850)
Canthigaster rostrata (Bloch, 1786)
Canthigaster sanctaehelenae (Gunther, 1870)
Canthigaster smithae G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster solandri (Richardson, 1845)
Canthigaster supramacula R. L. Moura & R. M. C. Castro, 2002
Canthigaster tyleri G. R. Allen & J. E. Randall, 1977
Canthigaster valentini (Bleeker, 1853)


Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Canthigaster tai Wikispecies
 Tu lieu lien quan toi Canthigaster tai Wikimedia Commons
Scolopsis monogramma, mot so tai lieu tieng Viet goi la ca doi mo-no, la mot loai ca bien thuoc chi Scolopsis trong ho Ca luong. Loai nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1830.


Tu nguyen Tu đinh danh monogramma đuoc ghep boi hai am tiet trong tieng Hy Lap co đai: monos (μονος; "đon; mot") va gramma (γραμμα; "dong chu"), ham y khong ro, co the đe cap đen dai soc nau đen o ben luon cua loai ca nay.


Pham vi phan bo va moi truong song Tu Myanmar, S. monogramma đuoc phan bo trai dai gan nhu khap Đong Nam A, xa ve phia đong đen Papua New Guinea, gioi han phia nam đen Uc, nguoc len phia bac đen quan đao Ryukyu (Nhat Ban).
O Viet Nam, S. monogramma đuoc ghi nhan tai vinh Ha Long (Quang Ninh); Ha Tinh; quan đao Hoang Sa va cu lao Cham (Quang Nam); bo bien Ninh Thuan va Phu Yen; cu lao Cau (Binh Thuan); quan đao An Thoi, quan đao Nam Du, quan đao Ha Tien va bo bien Ha Tien (Kien Giang).
S. monogramma thuong xuat hien tren nen cat gan cac ran san ho, cung co khi đuoc tim thay trong cac tham co bien, đo sau đen it nhat la 50 m.


Mo ta Chieu dai co the lon nhat đuoc ghi nhan o S. monogramma la 38 cm. Loai nay thuong co mau nau xam nhat, doc ben luon co mot dai nau sam tu mat xuong cuong đuoi; dai nay rat ro o ca con, nhung o nhieu ca the truong thanh, dai nay lai rat nhat (gan nhu khong thay). Đau co nhieu vet soc mau xanh lo, đac biet soc mot soc noi giua hai mat o phia tren mui. Thuy tren cua vay đuoi dai hon so voi thuy duoi, thuong phat trien them cac soi tia o ca truong thanh.
So gai o vay lung: 10; So tia vay o vay lung: 9; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 7; So tia vay o vay nguc: 18; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5.


Sinh thai hoc S. monogramma song đon đoc hoac hop thanh tung nhom nho. Thuc an cua chung bao gom nhung loai ca nho, đong vat giap xac, đong vat than mem va giun nhieu to.
S. monogramma co the song đuoc đen it nhat la 10 nam. Theo quan sat o Nhat, thoi điem sinh san cua S. monogramma dien ra vao khoang thang 6 va thang 7 (đat đinh điem la thang 7).
O ran san ho Great Barrier, ca mu con cua loai Plectropomus maculatus bat chuoc kieu hinh cua S. monogramma chua truong thanh. Co the P. maculatus loi dung ve ngoai tuong tu va hanh vi an cac loai giap xac duoi nen đay cua S. monogramma đe san nhung loai ca bong song duoi cat.


Thuong mai S. monogramma đuoc khai thac o nhieu noi trong pham vi phan bo cua chung. San luong đanh bat cua S. monogramma o Okinawa (Nhat Ban) la 5–7 tan trong giai đoan nam 2008–2012.


Tham khao
Bao tang Chuoi Quoc te (tieng Anh: International Banana Museum) la bao tang hien nam o Mecca, California, danh rieng cho chuoi. Bao tang la mot can phong chua hon 20.000 mon đo lien quan đen chuoi. Vao nam 1999, bao tang đa đuoc ghi danh vao Sach ky luc Guinness la bao tang lon nhat danh cho mot loai trai cay.


Lich su Bao tang thanh lap vao nam 1976 boi Ken Bannister. Y tuong ve bao tang đuoc nhen nhom vao nam 1972 khi Bannister đang la chu tich mot cong ty san xuat thiet bi chup anh; tai mot trien lam thuong mai nhiep anh, ong đa mang đi 10.000 cai sticker chuoi Chiquita va đem dan len ve ao cua bat ky ai ma ong gap. Tro đua cua Bannister đuoc tao ra vi ong cho rang nhung qua chuoi co hinh dang nhu mot nu cuoi, vi vay chung co the khuyen khich moi nguoi lam đieu tuong tu.
Đuoc co vu tu nhung phan hoi tich cuc, Bannister đa thanh lap nen Cau lac bo Chuoi Quoc te va đuoc chi đinh lam "Đau Chuoi". Ong bat đau nhan đuoc nhung vat pham lien quan đen chuoi tu moi nguoi, tuy nhien lai het cho đe đat tat ca chung. Cau lac bo Chuoi Quoc te va Bao tang som sau đo đa đuoc mo tai Altadena trong mot ngoi nha cho thue.
Cau lac bo Chuoi tinh đen nam 2010 đa co 35.000 thanh vien đen tu 17 quoc gia khac nhau. Neu tang mot vat pham co lien quan đen chuoi cho bao tang thi se đu đieu kien đe tham gia vao cau lac bo va đi kem voi đo la mot biet danh va kha nang đe kiem "điem thuong chuoi", cung nhu đuoc xep mot cap bac trong he thong "Bananistry". Tong thong Ronald Reagan tung la mot thanh vien cua cau lac bo.
Trong nam 2005, Bannister đa doi vi tri cua bao tang đen mot khong gian thue mien phi thuoc so huu cua chinh quyen thanh pho tai Hesperia, California. Tuy nhien đen nam 2010, Khu vui choi giai tri va cong vien Hesperia muon doi bao tang đi noi khac cho mot cuoc trien lam moi. Bannister đa rao ban toan bo bo suu tap tren eBay voi gia 45.000 USD. Cuoi cung ong phai giam gia xuong con 7.500 USD. Cung nam nay, Fred Garbutt đa quyet đinh mua lai bo suu tap bang mot khoan tien khong tiet lo, di chuyen no đen Mecca va tro thanh nguoi quan ly moi; mot so bao cao cho rang Bannister đa đong y ban bo suu tap voi muc gia duoi 7.500 USD.


Mo ta Trong nam 1999, bao tang đa đuoc ghi danh vao Sach Ky Luc Guinness nhu la bao tang lon nhat danh cho mot loai trai cay. Thoi điem nay, bo suu tap cua bao tang đa chua hon cua 17.000 vat pham lien quan đen chuoi.
Bo suu tap bao gom "chuoi đien thoai, đong ho, sach to mau, đo choi, may quay đia, trang phuc, gay đanh golf, thu nhoi bong va [...] quat tran". Cac vat pham mang tinh Kitsch trong đo cung co "ghe sofa chuoi, soda chuoi, chuoi ma vang, van luot song boogie chuoi va tai chuoi". Đay con la noi chua qua chuoi hoa đa duy nhat tren the gioi, đen tu tu quan ao cua mot co gai song o Kentucky. Bao tang rat than thien voi moi đoi tuong khach vieng tham, du co nhieu nguoi tung gui toi bao tang nhung đo vat mang tinh dam duc.
Bao tang ngoai ra con co mot quay bar Chuoi rieng đe phuc vu cac mon an va thuc uong lam tu chuoi.


Tham khao Lien ket ngoai Trang chu chinh thuc
Bua an ket hop xup va banh mi la mot bua an bao gom xup kem theo banh mi sandwich (banh mi kep). Bua an đa tro nen pho bien o Hoa Ky tu nhung nam 1920. Mot so chuoi nha hang o My cung chuyen kinh doanh bua an nay, đong thoi nhung thuc an trong bua cung đa đuoc san xuat hang loat nhu đo an đong lanh che bien san.


Tong quan Bua an ket hop xup va banh mi kep đa tro nen pho bien tai Hoa Ky. Tuy thuoc vao khau phan du đinh cua bua an, banh mi co the la nua cai hoac ca o, va xup co the đuoc đung trong chen hoac bat. Su ket hop giua banh mi sandwich pho mai nuong voi xup ca chua la mot vi du pho bien trong am thuc My va đa đuoc mo ta nhu mot comfort food.


Lich su Su ket hop giua xup va banh mi sandwich đa tro thanh mon an trua pho bien o Hoa Ky vao nhung nam 1920, va van la mot mon an pho bien trong cac quay an va quan an cua nguoi My. Đay cung la mot mon an trua pho bien o mot so cua hang bach hoa thuo so khai cua Hoa Ky co tich hop quay an. Thoi nay, kieu bua an nay đoi khi đuoc dung nhu mot bua toi nhe. Mot so nha hang xup, cac to chuc tiep can cong đong va nha tho thuong xuyen cung cap mon an nay cho nguoi ngheo.


Trong nha hang Mot so nha hang My chuyen phuc vu cac bua an co xup va sandwich, chang han nhu Panera Bread Company, Hale and Hearty hay chuoi nha hang Zoup!. Tinh đen thang 9 nam 2016, nha hang đo an nhanh binh dan Panera Bread đa co tong cong 2.024 cua hang tai cac đia điem o Bac My, voi mot so cua hang mang ten cong ty khac nhau. Panera bat đau co ke hoach mo rong kha nang cung ung san pham vao đau nam 2016, bao gom 35% đen 40% vi tri cua hang vao cuoi nam 2017. Vao thang 10 nam 2016, Zoup! co tong cong 96 cua hang tai Hoa Ky, voi 93 cua hang nhuong quyen va ba cua hang thuoc so huu cua cong ty.


Đo an che bien san Su ket hop giua xup va banh sandwich đa đuoc đua vao san xuat hang loat o Hoa Ky va cung cap cho nguoi tieu dung o cap quoc gia, mot vi du đien hinh la mon xup đong lanh Campbell's Souper Combo va banh mi sandwich. Ban đau, san pham tiep nhan mot doanh thu ban hang "đay hua hen", nhung su quan tam cua nguoi tieu dung sau đo giam dan, va ly do doanh thu cao va so tien lai ban đau nay đuoc cho la do su to mo cua nguoi tieu dung ve san pham moi va cam giac muon thu "mot lan". Souper Combo chi ton tai trong mot thoi gian ngan sau đo va cuoi cung đa bi ngung san xuat.
The Corner Bistro la mot dong san pham xup va banh mi sandwich đuoc san xuat hang loat va ban tren thi truong duoi thuong hieu Stouffer. Banh mi đuoc san xuat duoi dang banh mi nhoi nhan pho mai tan chay.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Xup va banh mi kep tai Wikimedia Commons
Bua an trua, bua trua hay com trua  la mot bua an vao khoang giua ngay. Trong the ky 20, y nghia dan dan thu hep thanh mot bua an nho hoac vua đuoc an vao buoi trua. Bua trua thuong la bua an thu hai trong ngay, sau bua sang. Cac bua an khac nhau ve kich thuoc tuy thuoc vao van hoa, va cac bien the đang ke ton tai o nhung khu vuc khac nhau tren the gioi.


Phuong Tay Tu viet tat lunch trong tieng Anh xuat phat tu o phia Bac trang trong hon la luncheon, bat nguon tu chu Anglo-Saxon  nuncheon  hoac  nunchin  co nghia la 'thuc uong buoi trua'.  Thuat ngu nay đa đuoc su dung pho bien tu nam 1823. Tu đien tieng Anh Oxford (OED) ghi lai viec su dung cac tu bat đau vao nam 1580 đe mo ta mot bua an đuoc an giua cac bua an quan trong hon. Tu nay cung co the mang nghia la mot mieng pho mai hoac banh mi.
Vao thoi Trung co o Đuc, co nhung tai lieu tham khao ve similariar, mot sir lunchentach theo tu đien Oxford, mot ngum bia ale vao buoi trua, voi banh my- mot bua an them giua bua toi va supper, đac biet la khoang thoi gian dai lao đong vat va trong qua trinh cat co hoac thu hoach som.


Thu vien anh Chu thich Tham khao
Nuoc xot ca chua (ketchup) la loai nuoc xot đe ban.  Mac du cong thuc ban đau su dung long trang trung, nam, hau, nho, so, hoac qua oc cho, gom mot so cac thanh phan khac, cong thuc hien đai khong thay đoi đe cap đen tomato ketchup tai My.


Thanh phan Nhung thanh phan co ban trong nuoc sot ca chua la: ca chua, giam, đuong, muoi, hat tieu, đinh huong, co the cho them que (voi vi cua Hoa Ky nhung khong pho bien o chau Au); hanh tay, can tay (theo khau vi cua vung Đia Trung Hai) va mot so gia vi khac (chang han oregano, basil). 
Voi nhung nguoi sanh an, nuoc sot phai đuoc san xuat tu mot loai ca chua đac biet, loai Solanum pennellii (syn. Lycopersicon pennellii), đo la mot loai ca chua ngot. Nhung ve co ban, đa phan nguoi ta dung ca chua thuong (Lycopersicum esculentum) them đuong đe san xuat ketchup.
Khong phai luon luon nuoc sot đuoc tao ra tu ca chua. Ban đau no dung đe chi "nuoc xot", đien hinh lam tu nam hay nuoc mam cung voi thao duoc va nhieu gia vi khac. Mot vai thanh phan chinh đuoc bo sung: ca trong, dau an, tom hum, đau ngan, dua chuot, nam viet quat, chanh, nho...


Phan loai O chau Au va My co ba loai chinh:


= Ketchup ca chua =
Ketchup can ban, san pham chinh la ca chua, them vao đuong, giam, muoi, hanh, toi va gia vi. No chiem 70% thi truong ketchup o Đuc.


= Ketchup gia vi =
Ketchup can ban them voi nhung rau qua nhu dua leo, ot tay, ot ta va cac gia vi khac đe thanh cac loai ketchup nhu ketchup barbecue cho cac mon thit nuong, ketchup steak cho beef steak, hay ketchup cay (Hot Chili Sauce).


= Ketchup ca ri =
Ketchup can ban them gia vi ca ri, thuong cay hon ketchup can ban. No chiem 20% thi truong ketchup o Đuc.


Nganh cong nghiep Hai cong ty co cong đau trong viec thinh hanh va kinh doanh ketchup o My la H. J. Heinz Company (voi hieu la Heinz) va ConAgra Foods (voi hieu la Hunt's).
Ngoai ra  cung co rat nhieu nhan hieu khac, va tat nhien ketchup thuong hang van la nhung san pham thu cong, voi nhung qua ca chua chin mong vua đuoc thu hoach, va nguoi ta them nem mot it đuong, mot it muoi va nhung gia vi hop ly (hanh tay, tieu, dam), sau đo la xay nhuyen va co đac cung voi lua nho.


Tham khao Lien ket ngoai Dan Jurafsky, "Ketchup", The Language of Food, ngay 10 thang 11 nam 2011.
Weissmann, Dan (ngay 11 thang 5 nam 2015). "Why Are Ketchup Packets So... Unsatisfying?". Marketplace. American Public Media. I've Always Wondered... (story series). Ban goc luu tru ngay 12 thang 8 nam 2015. Truy cap ngay 9 thang 8 nam 2015. On the origin of the 9 gram ketchup packet.
Vuong quoc nguoi lun la mot cong vien giai tri gan Con Minh, Trung Quoc, noi co cac buoi bieu dien hai huoc cua nhung nguoi mac chung thap lun. Nhung nguoi ung ho cong vien tuyen bo rang noi nay cung cap viec lam cho nhung nguoi khong the tim đuoc viec lam, nhung cung đa bi chi trich vi coi benh lun nhu mot tro đua.


Nguoi lao đong Tinh đen nam 2010, co hon 100 nhan vien co đo tuoi tu 19 đen 48. Cong vien yeu cau nhan vien phai co chieu cao thap hon 51 inch (130 cm). Cac nhan vien song trong cac ky tuc xa gan đo đuoc xay dung đac biet đe ho co the tiep can đuoc. Trong cac buoi bieu dien, cac dien vien gia vo song trong nhung ngoi nha nho hinh nam. Cu dan phai nghiem chinh tuan thu cac luat le o đay.  
Cong vien đuoc thanh lap vao thang 9 nam 2009 boi Tran Minh Canh, mot nha đau tu bat đong san giau co, va la mot phan cua khu phuc hop ma ong so huu gan ho Đien Tri o ngoai o phia tay Con Minh, bao gom ca Cong vien Sinh thai Buom The gioi (ten goc: 世界 蝴蝶 生态 园). Mac du nhieu du khach đen tham cong vien la hoc sinh, sinh vien tu cac thi tran gan đo, nhung ong Minh Canh đa hy vong se đua cong vien tro thanh điem đen cho khach du lich đen tham Trung Quoc. Ong con day tieng Anh cho nhan vien cua minh đe giup ho tuong tac voi khach du lich nuoc ngoai. Ong đat muc tieu lon nhat la tuyen dung 1.000 nguoi mac benh lun. 
Trong khoang 200 cu dan cua "Vuong quoc" co nhieu nguoi lun xuat than tu cac tang lop khac nhau. Cua neo cua nhung ngoi nha trong "Vuong quoc" đeu khong lap o khoa boi vi noi đay khong co toi pham. Bat cu vu tranh chap nao cung đeu đuoc giai quyet boi mot hoi đong dan cu.


Bieu dien Cac nghe si se bieu dien cac tiet muc ca hat, nhay mua va bieu dien tren san khau phuc vu khach du lich. Ho thuong dien Khi cong, cac canh trong truyen co tich, hoac mua ba le nhu Ho thien nga. Ho cung thinh thoang bieu dien cac đieu nhay hip-hop. Cac buoi bieu dien thuong co su gop mat cua “Vua nguoi lun”. Vua nay la chi nguoi co chieu cao 1 met (3,3 ft), thuong mac ao choang lua vang va đi mo to ba banh trong cac buoi bieu dien.


Tranh cai Cong vien đa bi chi trich boi mot so to chuc, bao gom To chuc Nguoi lun cua Hoa Ky va to chuc Nhan loai & Hoa nhap. Cac nha phe binh cho rang cong vien giong nhu mot so thu cua con nguoi va co lap nhan vien voi phan con lai cua xa hoi. Tran tuyen bo rang doanh nghiep cua ong cung cap viec lam cho nhieu nguoi neu khong se that nghiep, cho phep ho xay dung long tu ton. Nhieu nhan vien noi rang ho thich song voi nhung nguoi cung thap be nhu minh va cam thay bot co đon hon khi o cong vien.
Tuy nhan đuoc nhung y kien trai chieu nhung danh tieng cua cong vien nay đang ngay mot đuoc mo rong. Vuong quoc nguoi lun đuoc biet đen boi đong đao du khach nuoc ngoai. Tham chi noi đay con đuoc nhieu trang web du lich binh chon la mot trong nhung cong vien đac biet nhat the gioi.


Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc (bang tieng Trung Quoc)
Vuong quoc nguoi lun Trung Quoc (video + anh) Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine
Con Minh (tieng Trung: 昆明; binh am: Kunming; Wade-Giles: K'un-ming) la thu phu tinh Van Nam, Trung Quoc, dan so noi thi nam 2006 khoang 1.055.000 nguoi. Vi tri đia ly: nam bo phia nam cua ho Đien Tri (ho Con Minh). Thanh pho thuong đuoc goi la Xuan Thanh (春城, tuc "thanh pho mua xuan"). Thanh pho o đo cao trung binh khoang 1.892 m so voi muc nuoc bien. Thanh pho co 2.400 nam lich su, la trung tam van hoa, kinh te, giao thong cua tinh Van Nam.


Kinh te Nen kinh te cua Con Minh xep thu 14 trong cac thanh pho Trung Quoc nam 1992. Nhieu tuyen đuong sat, va đuong bo đa đuoc xay dung đe noi Con Minh voi Thai Lan, Viet Nam va Lao nham giup Con Minh co đuong ra cang bien. Con Minh tham gia tich cuc vao Tieu vung Mekong mo rong (bao gom: Campuchia, Lao, Myanma (Mien Đien), Thai Lan va Viet Nam.


Lich su Thanh pho co the đuoc xem co thoi gian hinh thanh nam 279 truoc Cong nguyen. Nam 765, thanh pho Thac Đong (拓东) đuoc thanh lap.
Vao the ky 13, Marco Polo đa đen đay va đa viet ve vung đat nay trong nhat ky. Thanh pho đuoc hoang đe nha Nguyen đoi ten thanh Con Minh vao nam 1276.
Vao the ky 14, Con Minh đuoc nha Minh chiem lai va cho xay mot buc tuong bao quanh thanh pho Con Minh ngay nay. Đay cung la noi ma Vinh Lich đe , vi vua cuoi cung cua nha Nam Minh cung gia quyen đa tu van .
Vao the ky 19, Con Minh chiu su kiem soat cua quan noi loan duoi su lanh đao cua Đo Van Tu (杜文秀) vua cua Đai Ly quoc tu 1858 đen 1868. Nhieu thap ky sau, Con Minh bat đau chiu anh huong cua phuong Tay.


Khi hau Phan chia hanh chinh Quan: 7
Ban Long
Ngu Hoa
Quan Đo
Tay Son
Trinh Cong
Đong Xuyen
Tan Ninh
Thanh pho cap huyen: 1
An Ninh
Huyen: 6 (3 huyen tu tri)
Phu Dan
Nghi Luong
Tung Minh
Huyen tu tri dan toc Di Thach Lam
Huyen tu tri dan toc Di-Mieu Loc Khuyen
Huyen tu tri dan toc Hoi-Di Tam Đien


Cac truong đai hoc Đai hoc Van Nam (Yunnan University, 云南大学) (thanh lap nam 1923)
Đai hoc Khoa hoc Cong nghe Con Minh (Kunming University of Science and Technology, 昆明理工大学)
Hoc vien Lam nghiep Tay Nam (Southwest Forestry College, 西南林学院)
Đai hoc Nong nghiep Van Nam (Yunnan Agricultural University, 云南农业大学)
Đai hoc Su pham Van Nam (Yunnan Normal University, 云南师范大学)
Hoc vien Đong Y Van Nam (Yunnan University of Traditional Chinese Medicine, 云南中医学院)
Hoc vien Tai chinh Kinh te Van Nam (Yunnan University of Finance and Economics, 云南财贸学院)
Đai hoc Y khoa Con Minh (Kunming Medical University, 昆明医科大学)
Đai hoc Con Minh (Kunming University, 昆明大学)
Hoc vien Su pham Con Minh (Kunming Teacher's College, 昆明学院)


Giao thong = Hang khong =
San bay quoc te Vu Gia Ba (Kunming Wujiaba International Airport; 昆明巫家坝国际机场) nam cach trung tam thanh pho 7,5 km ve phia Nam, la mot trong muoi san bay lon nhat Trung Quoc. San bay Vu Gia Ba co cac đuong bay quoc te đen nhieu thanh pho thuoc chau A, cung nhu cac đuong bay noi đia va noi tinh.
San bay quoc te moi la San bay quoc te Truong Thuy Con Minh  tai quan Quan Đo, cach trung tam thanh pho Con Minh 24,5 km, đuoc đua vao su dung vao nam 2011 đe thay the cho San bay quoc te Vu Gia Ba Con Minh  cu. Khi đua vao hoat đong no la san bay lon thu 4 o Trung Quoc va lot TOP 80 san bay lon nhat The gioi


Ghi chu