Cac phuong tien giao thong chay bang nhien lieu hoa thach, chang han nhu xang, dau diesel, dau hoa va dau mazut, đa đuoc nhieu quoc gia len ke hoach loai bo dan. Loai bo phuong tien giao thong dung nhien lieu hoa thach la mot trong ba chuong trinh quan trong nhat cua qua trinh loai bo nhien lieu hoa thach noi chung, hai chuong trinh con lai la loai bo nha may đien dung nhien lieu hoa thach đe san xuat đien va khu cacbon trong cong nghiep.
Nhieu quoc gia va thanh pho tren the gioi tuyen bo ho se cam ban cac phuong tien cho khach (chu yeu la o to va xe buyt) chay bang nhien lieu hoa thach theo mot lo trinh đa đuoc lap ke hoach. Dan đau la Na Uy voi 82,38% xe ban moi la xe đien vao nam 2023 va tren lo trinh 100% xe ban moi khong phat thai vao 2025. Cac ke hoach nay con đuoc nhac đen bang cac tu ngu nhu "cam xe xang", "cam xe xang dau", hoac "cam diesel".
Mot phuong phap loai bo dan phuong tien gay phat thai khac la su dung cac vung khong phat thai o cac thanh pho.
Ben canh phuong tien cho khach, mot so noi cung đa an đinh ngay cam tau bien va xe tai chay bang nhien lieu hoa thach.


Boi canh Co nhieu ly do đe tien đen cam ban va luu hanh cac phuong tien giao thong su dung nhien lieu hoa thach: giam rui ro suc khoe tu cac hat o nhiem, đac biet la PM10 cua đong co diesel va cac khi thai khac, đac biet la nito oxide; đap ung cac muc tieu ve khi nha kinh quoc gia, chang han nhu CO2, theo cac thoa thuan quoc te nhu Nghi đinh thu Kyoto va Thoa thuan chung Paris; hoac đam bao an ninh nang luong cho quoc gia. Mot nghien cuu vao nam 2021 cua Đai hoc Harvard uoc tinh khoang 8 trieu nguoi chet som moi nam do o nhiem gay ra boi nhien lieu hoa thach, nhieu hon tong so nguoi chet do cac cuoc chien tranh đuong đai, do toi pham co vu trang, va do thuoc la cong lai. Chi can 37% xe o Trung Quoc la xe đien cung co the cuu đuoc 15.000 nguoi chet som vi o nhiem khong khi moi nam. Thuc thi viec cam cac phuong tien chay bang nhien lieu hoa thach đon gian hon so voi thue carbon hoac loai bo nhien lieu hoa thach mot cach tong the.
Nganh cong nghiep o to đang no luc gioi thieu cac loai xe đien đe thich ung voi cac lenh cam. Mot nghien cuu nam 2020 cua Đai hoc Cong nghe Eindhoven cho thay luong khi thai trong qua trinh san xuat pin cua o to đien moi nho hon nhieu so voi gia đinh trong nghien cuu IVL nam 2017 (khoang 75 kg CO2/kWh) va tuoi tho cua pin li-ion cung dai hon nhieu so voi suy nghi truoc đay (it nhat 12 nam voi quang đuong 15.000 km hang nam). Tinh ca vong đoi su dung, tu khau khai thac nguyen lieu, san xuat, đen luc dung het khau hao, o to đien phat thai it hon o to chay bang dau diesel hoac xang cung phan khuc.
Co mot so y kien cho rang chi chuyen tu o to chay bang nhien lieu hoa thach sang o to đien van đoi hoi mot ty le lon đat đo thi danh cho o to. Viec su dung cac loai phuong tien (đien) chiem it khong gian, chang han nhu xe đap, xe may đien, hoac tham chi đi bo tren nhung khoang cach ngan, đac biet la o khu vuc thanh thi, se giup loai bo đuong va bai đau xe cho o to, đong thoi cai thien co so ha tang va loi đi danh cho xe đap (bao gom ca via he). Mac du van con rat it thanh pho hoan toan khong co o to (chang han nhu Venice), mot so thanh pho đang cam tat ca o to o mot so khu vuc.


Ke hoach = Quoc te =
Tai Hoi nghi thuong đinh ve bien đoi khi hau cua Lien Hop Quoc nam 2021 đuoc to chuc tai Glasgow, nhieu chinh phu va cong ty đa ky mot tuyen bo khong rang buoc ve mat phap ly nham đay nhanh qua trinh chuyen đoi sang o to va xe tai van khong phat thai, goi la Tuyen bo Glasgow. Tuyen bo nay neu len muc tieu tat ca o to va xe tai van moi khong thai ra bat ky loai khi nha kinh nao o ong xa vao nam 2035 tai cac thi truong hang đau va đen nam 2040 tren toan cau. My va Trung Quoc (thi truong o to lon nhat) va Đuc (thi truong o to lon nhat EU) khong ky vao Tuyen bo nay. Cung vang mat trong danh sach ky ket con co cac nha san xuat o to lon la Volkswagen, Toyota, Renault-Nissan va Hyundai-Kia.


= Lien minh Chau Au =
Nam 2018, Đan Mach đe xuat lenh cam tren toan EU đoi voi o to chay xang va dau diesel, nhung đe xuat nay bi cho la trai voi quy đinh cua EU. Vao thang 10 nam 2019, Đan Mach cap nhat đe xuat, voi lo trinh loai bo dan phuong tien su dung nhien lieu hoa thach o cac quoc gia thanh vien vao nam 2030 va đuoc 10 quoc gia thanh vien EU khac ung ho. Vao thang 7 nam 2021, Phap phan đoi lenh cam o to chay bang đong co đot va đac biet la xe hybrid. Tuy nhien, cung thoi gian nay, Uy ban Chau Au đa đe xuat giam 100% luong khi thai đoi voi o to va xe tai van ban moi ke tu nam 2035. Vao ngay 8 thang 6 nam 2022, Nghi vien Chau Au đa bo phieu ung ho đe xuat cua Uy ban Chau Au, nhung can phai co thoa thuan voi cac quoc gia thanh vien Lien minh Chau Au truoc khi luat cuoi cung co the đuoc thong qua. Vao ngay 22 thang 6 nam 2022, Bo truong Tai chinh Đuc Christian Lindner tuyen bo rang chinh phu cua ong se khong đong y voi lenh cam. Nhung vao ngay 29 thang 6 nam 2022, sau 16 gio đam phan, tat ca cac bo truong khi hau cua 27 quoc gia thanh vien EU đa đong y voi đe xuat cua uy ban (mot phan cua goi 'Fit for 55') đe cam ban xe đot trong moi vao nam 2035 (thong qua '[trien khai] muc tieu giam 100% luong khi thai CO2 vao nam 2035 đoi voi o to va xe tai van moi'). Luat "khong phat thai CO2 cho o to va xe tai van moi vao nam 2035" đa đuoc Nghi vien Chau Au thong qua vao ngay 14 thang 2 nam 2023.


= Cac quoc gia =


= Cac thanh pho va vung lanh tho =


= Cac nha san xuat =


Đuong sat Hoat đong đien hoa đuong sat đa dien ra vi nhieu ly do khong han lien quan đen phat thai khi nha kinh, tuy vay đau the ky 21 chung kien su tang toc trong viec thay the cac đau may diesel bang BEMU, hoac đau may dung nhien lieu hydro, nhu Alstom Coradia iLint, hoac đau may chay đien dung đuong cap đien tren khong. Đen nay, Thuy Si đa co toan bo đuong sat đien hoa, do kho khan trong nhap khau than cho đau may hoi nuoc trong cac cuoc chien tranh, trong khi đat nuoc nay co nhieu nha may thuy đien. Đuong sat Israel đang co ke hoach đien hoa phan lon hoac toan bo mang luoi. O California, chuong trinh Đien hoa Caltrain đa đuoc phe duyet nam 2016 va se hoan thanh vao 2024.


Đuong bien Tai vung bien di san the gioi Geirangerfjord va Nærøyfjord o Na Uy, cac tau be đi qua khong đuoc phep phat thai tu 2026.
Cac loai tau thuyen khong phat thai đa đuoc nghien cuu trien khai gom loai dung đong co đien chay pin va loai su dung đong co tau bien hat nhan. Tau container su dung pin sac đa đuoc van hanh o Trung Quoc. Đong co hat nhan đa đuoc su dung boi hai quan nhieu nuoc, trong cac tau ngam hat nhan va tau san bay hat nhan. Mot so tau pha bang hat nhan cho muc đich dan dung cung đa đuoc van hanh, nhu tau Otto Hahn (Đuc) NS Savannah (Hoa Ky), RV Mirai (Nhat Ban), tuy nhien hien nay  chi con tau Sevmorput cua Nga, che tao boi Lien Xo vao nhung nam 1980, đang hoat đong cho muc đich phi quoc phong. Lien Xo, va nay la Nga, cung co mot ham đoi tau pha bang hat nhan cho muc đich quoc phong, hoat đong đe duy tri thong thuyen cho Tuyen Bien Bac.
Thuyen buom va thuyen mai cheo su dung nguon nang luong gio hoac nang luong suc nguoi đa bi loai bo qua dong phat trien cua lich su, do toc đo cham va ton nhan luc. Tuy nhien, cung co mot so thu nghiem phat trien cac loai tau thuyen nang luong gio moi. Cac du thuyen hoat đong bang nang luong mat troi va nhien lieu hydro cung đa đuoc thu nghiem.


Đuong khong Na Uy, va co the cac quoc gia Scandinavia khac, đang len muc tieu cac chuyen bay noi đia khong phat thai tu 2040.
Mot tro ngai cho viec giam phat thai nganh hang khong nam o mat đo nang luong cua cong nghe pin. Do đo, ben canh viec phat trien may bay đien, cung co đau tu vao nhien lieu hang khong ben vung, hoac nhien lieu đien tu (e-fuel) đuoc san xuat bang qua trinh đien hoa đe tong hop nuoc va carbon dioxide thanh hydrocarbon, thay the nhieu lieu hoa thach.
Nam 2021, nha may e-fuel cho hang khong đa đuoc van hanh o Đuc. Cong suat se đat 8 thung moi ngay vao 2022. Lufthansa se la khach hang chinh cua nha may nay. Chien luoc phat thai rong bang khong cho nganh hang khong Đuc phu thuoc nhieu vao e-fuel. San luong e-fuel hien nay con nho, va can đuoc nhanh chong mo rong; gia thanh e-fuel con cao, va hien chua co chinh sach gia carbon hieu qua cho nganh hang khong. Quy đinh hien tai cua CORSIA chi yeu cau nhien lieu hang khong ben vung phat thai khong qua 90% so voi nhien lieu hoa thach, khien cho muc tieu trung hoa carbon con xa voi.
Đa co thu nghiem may bay hat nhan trong Chien tranh Lanh, nhung chua co ket qua. Hien nay, cac chuyen bay ngan co the van hanh bang may bay đien, va nhieu nha san xuat đang nham đen thi truong taxi bay. Heart Aerospace đang len ke hoach cung cap may bay đien cho United Airlines vao nam 2026.


Xu ly phuong tien cu Đa xuat hien thi truong buon xe xang dau cu tu Tay Au sang Đong Au, cac nuoc Kavkaz, Trung A va Chau Phi. Theo UNECE, tong so phuong tien giao thong đuong bo se tang tu 1,2 ty nam 2020 len 2,5 ty nam 2050, trong đo đa phan xe mua moi o cac nuoc phat trien. So phuong tien o cac nuoc đang phat trien se tang khoang 4 đen 5 lan tu 2020 đen 2050, đa phan se la xe cu đuoc mua lai. Hien chua co thoa thuan quoc te hoac khu vuc nao đieu tiet dong xe cu nay. Rieng xe đien 2 banh co the đuoc tieu thu moi o cac nuoc đang phat trien, nho gia re.
Cac xe đong co đot trong cu khong con thoa man quy đinh phat thai cua cac nuoc phat trien se đuoc xuat sang cac nuoc đang phat trien, nhung noi yeu cau phat thai noi long hon. Tai mot so nuoc đang phat trien, nhu Uganda, tuoi đoi cua xe nhap khau đa đang la 16,5 nam, va chung se con đuoc su dung tiep khoang 20 nam nua. Hieu suat nhien lieu cua nhung xe đo se ngay cang kem khi chung ngay cang tro nen cu.

Mot so giai phap đa đuoc đe xuat đe giam phat thai cua luong xe cu:

Cam xuat khau: Co đe xuat rang Lien minh Chau Au co the quy đinh khong cho xe phat thai cao roi EU. EU co the se xem xet lai cac quy đinh quan ly viec van chuyen va xuat khau rac thai, bao gom xe cu.
Cam nhap khau: Co đe xuat o nhieu quoc gia, bao gom quoc gia đang phat trien, ve viec cam nhap khau xe cu qua mot nguong tuoi tho, tang thue hoac phi đang kiem, tang đieu kien đang kiem voi xe cu nhap khau.
Chuyen đoi xe cu sang xe đien: Nhieu nha suu tap xe co đang co xu huong chuyen đoi chung sang su dung đong co đien.
Quy đinh tai che: Uy ban Chau Au đang xem xet ke hoach bat buoc tai che it nhat la mot so thanh phan cua xe cu, nhu vat lieu, pin. EU đa cong bo Ke hoach Hanh đong Kinh te Tuan hoan vao thang 3 nam 2020, co nhac đen viec xem xet lai Chi thi ve Xe het han đe kich thich phat trien kinh te tuan hoan.
Chuong trinh tieu huy: cac chinh phu co the cung cap cac khoan tro cap, hoac tin dung, cho cac chu xe tu nguyen tieu huy xe đong co đot trong cu va chuyen đoi sang xe moi sach hon. Vi du, thanh pho Gent tang 1000 € cho moi xe dau tieu huy va 750 € cho moi xe xang tieu huy; va đen thang 12 nam 2019, đa co quy 1,2 ty € cho viec nay.


Xem them Loai bo nhien lieu hoa thach
Xe chay đien
Xe hybrid
Xe hydro
Di chuyen thong minh
Cam bay chang ngan


Chu thich Tham khao