kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Đen Cao Si (tieng Trung: 高士神社; Han-Viet: Cao Si than xa; binh am: Gaoshi Shenshe), truoc đay goi la Đen Kusukusu (クスクス祠, Kusukusu Jinjya), la mot đen tho Than đao nam o Cao Si, mot ngoi lang cua nguoi Paiwan o Mau Đon, Binh Đong, Đai Loan. Voi viec ngoi đen nguyen thuy bi bao pha huy nam 1946, mot ngoi đen moi đa đuoc xay dung lai vao nam 2015, khien no tro thanh ngoi đen Than đao duy nhat đuoc xay dung o Đai Loan trong thoi ky hau The chien II, sau thoi ky Nhat Ban chiem đong. Đen tho hien tai khong co moi lien he voi ton giao Than đao (hoac bat ky ton giao nao khac) ma phuc vu nhu mot đai tuong niem cho nhung nguoi Paiwan bi tan sat trong cac cuoc chien nhu The chien II.


Lich su Ngoi đen ban đau đuoc xay dung vao nam 1939 duoi thoi Nhat Ban cai tri Đai Loan, nhung đa bi pha huy vao nam 1946 do bao. Mac du nguoi dan trong lang co mong muon xay dung lai ngoi đen, vao luc đo Đai Loan đang duoi thiet quan luat nen khong the thuc hien đuoc. Phan duy nhat con sot lai cua ngoi đen la nen mong be tong cua no.
Vao nam 2015, mot kannushi ten la Sato Ken'ichi (佐藤健一, Sato Ken'ichi)  nghe ve su ton tai cua ngoi đen thong qua Hiep hoi nhung nguoi ban cua Ly Đang Huy o Nhat Ban, mot to chuc trao đoi van hoa co tru so tai Tokyo. Sato quyet đinh xay dung lai ngoi đen nhu mot hinh thuc cam ta nhung vien tro to lon cua chinh phu Đai Loan trong tran đong đat Tohoku 2011. Ngoi đen khi xay dung co gia 10.000.000 yen.
Ngay 11 thang 12 nam 2015, mot buoi le khai mac đuoc to chuc long trong đe ky niem hoan thanh ngoi đen. Đo la mot buoi le Than đao do Sato tien hanh, ket hop cung cac đieu nhay truyen thong cua nguoi Paiwan va mot loi cau nguyen do muc su đia phuong chu tri, vi phan lon cu dan Cao Si theo Co đoc giao.


Ket cau Hien nay, cau truc ban đau cua ngoi đen van con chua ro. Tuy nhien, ngoi đen moi đuoc lam bang go Hinoki, trong khi mai nha đuoc phu bang đong. Vao nam 2016, mot chiec cong torii mau trang, cung đuoc lam bang go hinoki, đa đuoc dung len truoc loi vao ngoi đen.


Tham khao
Nha tho Thanh Anselmo la mot nha tho Cong giao Roma thuoc Giao hat tong nhan Đuc Me Walsingham o Pembury, Kent, Anh. Ban đau nha tho đuoc thanh lap vao nhung nam 1960 duoi dang mot nha nguyen đuong gan truoc khi tro thanh giao xu rieng trong giao hat tong nhan vao nam 2011, sau khi nhieu tin huu Anh giao o Royal Tunbridge Wells cai đao.


Lich su Nha tho Thanh Anselmo ban đau đuoc xay dung vao nam 1964 duoi dang hoi truong / nha nguyen cho mot nha tho moi se thuoc Phai bo Cong giao Pembury va Paddock Wood. Tuy nhien, nha tho van toa lac o Paddock Wood cho đen nam 1978 khi Pembury va Paddock Wood tro thanh mot giao xu. Ngoi nha tho đuoc ban vao nam 1978, khien Pembury khong co noi đe tho cung Cong giao. Vi ly do nay, mot nha nguyen nho đa đuoc them vao hoi truong vao nam 1980, mac du no khong con đuoc cong nhan la noi tho cung đa đang ky. Đen nam 2011, noi đay đuoc su dung nhu mot nha nguyen đuong gan cho giao xu Paddock Wood.

Vao nam 2011, Thanh Anselmo đuoc Tong giam muc Southwark phong tang danh hieu ban giao xu, do đa tro thanh mot phan cua Giao hat tong nhan Đuc Me Walsingham cho nhung nguoi Anh giao cai đao, cho phep cac thanh vien cu cua Giao hoi Anh ly khai va gia nhap Giao hoi Cong giao ma van giu truyen thong Anh giao trong phung vu. Phan lon cong đoan la nhung cuu tin huu Anh giao đen tu Nha tho Thanh Banaba, Royal Tunbridge Wells thuoc Giao hoi Anh, dan dat boi linh muc chinh xu cua ho ma sau nay cung la chinh xu Thanh Anselmo.
Trong ba nam đau tien, nha tho chi co vai vat tho cung, dua vao mot ban tho tam thoi tren banh xe đe tien hanh cac dich vu va chia se khong gian cua no voi cac nhom cong đong. Nho quyen gop cua giao dan va cac giao xu Cong giao lan can, mot ban tho co đinh, Đang Thanh Gia va cac đo đac khac trong nha tho đa đuoc lap đat va mot canh cong đuoc xay dung ben ngoai.


Tham khao
Loai vu khi nguoi Trung Quoc goi la Giao sung (交銃, nghia la "sung Giao Chi") la đe chi nhung sung hoa mai co xuat xu tu Đai Viet.


Lich su Đai Viet tung co truyen thong su dung hoa khi tu kha som. Vao cuoi the ky 14, vua Champa Che Bong Nga tung tu tran khi trung đan cua quan nha Tran khi đang thi sat tren song Hai Trieu. Sang đen đoi nha Ho co Ho Nguyen Trung che tao Than Co Sang phao. Sang đen thoi Le So, hoa khi bat đau đuoc su dung đai tra trong quan đoi. Tai Thai Lan đa phat hien mot khau sung co ma ban đau nguoi ta cho la xuat xu tu Trung Quoc, nhung dua tren nhung chu khac tren sung thi ho đa xac nhan nguon goc Đai Viet cua no. Đay rat co the la di vat cua cuoc xam luoc vuong quoc Lanna (vung Chiang Mai ngay nay) duoi thoi Le Thanh Tong nam 1479–1484.
Đen the ky 16, khi nguoi chau Au đen Đai Viet giao thuong, vu khi phuong tay đuoc cac lanh chua mua đe trang bi cho quan đoi cua minh va sung hoa mai bat đau du nhap vao Đai Viet tu đo. Sung hoa mai Đai Viet khong chi đuoc su dung rong rai trong nuoc ma con đuoc du nhap vao nha Minh sau nhung cuoc xung đot tai bien gioi giua nha Mac voi cac tho ty dan toc thieu so o Quang Tay va Van Nam.
Sung Giao Chi khong chi đuoc đanh gia rat cao boi nguoi Trung Quoc ma con đuoc cac nha quan sat phuong Tay đac biet khen ngoi ve đo chinh xac cao qua nhung gi ho nhin thay trong cac cuoc chien tranh Le-Mac va Trinh-Nguyen. Nguoi đoi nha Minh con đanh gia sung đieu thuong Đai Viet la "sung tot nhat the gioi", tham chi con vuot mat ca sung Ottoman, sung Nhat Ban va sung chau Au. Theo tien si Ly Ba Trong, cuu truong khoa su hoc truong Đai hoc Thanh Hoa, thi:

Vao đoi Minh mat, nguoi An Nam che tao ra Hoa thuong hieu nang vuot troi, nguoi Trung Quoc goi la "Giao sung" (tuc la sung Giao Chi). Mot so nguoi cho rang, loai sung Giao Chi nay uy luc lan phuong dien tinh nang đeu hon han sung Tay phuong, sung Nhat Ban, đieu sung lan sung Lo Mat. 在明末，安南人開發出了一種性能優良的火繩槍，中國人稱之為「交銃」（意即交趾火銃）。有人認為這種交銃在威力及性能等方面都優越於西方和日本的「鳥銃」及「魯密銃」
 
Luu Hien Đinh song cuoi đoi Minh đau đoi Thanh co nhan xet:

"Hoa thuong Giao Chi la tinh hoa cua thien ha."
 
Sung Đai Viet co the xuyen thung nhieu lop giap sat, co the giet tu 2 đen 5 nguoi bang mot vien nhung lai khong phat ra am thanh qua lon khi ban.


Xem them Ho Nguyen Trung


Tham khao
Neopalpa donaldtrumpi la mot loai buom đem thuoc chi Neopalpa phan bo tai mien Nam California va Bac Mexico. Loai nay đuoc mo ta lan đau tien boi nha khoa hoc nguoi Canada Vazrick Nazari trong thang 1 nam 2017. Ong đa chon ten nay vi long tren đau cua loai buom trong giong nhu mai toc cua Donald Trump.


Phat hien Chi Neopalpa bao gom loai Neopalpa neonata lan đau tien đuoc mo ta vao nam 1998 boi Dalibor Povolny. Gan hai thap ky sau đo, Vazrick Nazari xem xet cac tai lieu, bao gom cac mau vat khac nhau đa đuoc thu thap tu cac mo ta đau tien cua chi, tu Bao tang Con trung Bohart. Ong phat hien ra rang mot so cac mau vat thuc su hinh thanh mot loai moi rieng biet, ma ong goi la Neopalpa donaldtrumpi do mau trang vang cua long tren đinh đau cua no, khien ong nho đen kieu toc cua Donald Trump.


Mo ta Mat tren cac canh truoc cua N. donaldtrumpi co mau vang cam ngoai tru cac mang mau nau sam o ria va cac phan truoc cua canh. Chieu dai giua cac canh truoc la 3 mm (0,12 in) đen 4,6 mm (0,18 in). Canh sau co mau da bo nhat, ria toi. Ca đuc va cai đeu co mau canh giong nhau. Rau cua no dai khoang hai phan ba sai canh va đau co phu long mau trang vang, goi y ten cua loai nay. So voi N. neonata, cac loai khac trong chi, cau truc bo phan sinh duc đuc cua N. donaldtrumpi nho hon va co quan sinh duc cai co rat it long cung nho.


Phan bo Trong khi N. neonata phan bo tren khap California, Baja California va Tay Bac Mexico, cac ca the cua N. donaldtrumpi cho đen nay chi đuoc tim thay o nua phia bac cua Baja California va cac quan Riverside va Imperial o Nam California.


Sinh thai N. donaldtrumpi nay đuoc biet đen voi xu huong quay trong vong tron tren la. Loai nay duong nhu co su phan bo đeu trong nam, nhung tuoi tho cua no chua đuoc biet đen. Moi truong song cua no đang bi đe doa boi đo thi hoa.


Hinh anh Xem them Danh sach sinh vat đuoc đat ten theo nguoi noi tieng
Danh sach vat đuoc đat ten theo Donald Trump


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Neopalpa donaldtrumpi tai Wikimedia Commons
 Du lieu lien quan toi Neopalpa donaldtrumpi tai Wikispecies
BOLD:ACR1768 MNAK1108-14 {Neopalpa donaldtrumpi} tai Barcode of Life Data System
Buom đem hay ngai la mot loai con trung co moi quan he chat che đen loai buom ngay, ca hai đeu thuoc Bo Canh vay. Buom đem chiem phan lon so chung loai loai trong bo nay, nguoi ta cho rang co khoang 150.000 đen 250.000 loai buom đem khac nhau (khoang gap muoi lan so voi so luong cac loai buom ngay), voi hang ngan loai chua đuoc mo ta.


Phan biet voi buom Buom đem khong de phan biet voi buom thuong. Đoi khi cai ten "Heterocera" đuoc su dung cho loai buom nay trong khi thuat ngu "Rhopalocera" đuoc su dung cho buom đe phan biet, tuy nhien, no khong co gia tri phan loai. Cac nha khoa hoc đa co nhieu no luc đe chia nho phan Bo Lepidoptera thanh cac nhom nhu Microlepidoptera va Macrolepidoptera, Frenatae va Jugatae, hoac Monotrysia va Ditrysia. That bai cua cac ten nay ton tai trong phan loai hien đai la boi vi khong cai ten nao đai dien cho mot cap cua cac nhom đon nganh.
Thuc te cho thay co mot nhom nho nhung con buom đuoc sinh ra tu "buom đem" (đuoc coi nhu la mot phan cua Ditrysia cua Neolepidoptera) Va nhu vay, khong co cach nao đe nhom tat ca cac loai con lai trong mot nhom đon nganh, no se luon luon loai tru la 1 hau due dong doi. Hon nua, ngay ca au trung cua chung cung giong au trung cua bo canh cung (coleoptera).


Sau buom Au trung cua buom đem thuoc ho nay thuong co co the ngan, nhieu thit, va co nhieu loai co dang nhu con sen. Chan nguc nho, khong co chan bung va au trung chu yeu bo, truon. Au trung thuong co dang rat đac biet, co the co nhieu gai cung, gay ngua, đac biet la o loai Parasa lepida.
Ngai (sinh hoc) đuoc hinh thanh trong mot cai ken rat cung, con goi la nhong, ben ngoai co mot lop to mong. Ken co hinh tron, hoac ban cau (co mot mat dinh đe bam chat vao noi lam ken). Khi vu hoa, ngai thoat ra ngoai vo ken, mo canh bat đau cuoc song bay luon.


Hinh anh Chu thich Tham khao Lien ket ngoai European Butterflies va Moths by Christopher Jonko
Museum Witt Luu tru ngay 18 thang 3 nam 2011 tai Wayback Machine The World`s Leading Collection of Moths (English)
Moths of North America Diagnostic large format photographs, taxonomy, descriptions
North American Moth Photographers Group Diagnostic photographs for thousands of species
Moths of French Guyana Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine
Bugguide - Moths
Back Garden Moths Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2010 tai Wayback Machine
UK Lepidoptera Luu tru ngay 3 thang 10 nam 2012 tai Wayback Machine
Butterflies va Moths of the Netherlands
Helicoverpa Diapause Induction va Moth Emergence Tool Luu tru ngay 15 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine
Pterophoridae of North America
Moths on the UF / IFAS Featured Creatures Website
Đac khu kinh te Tham Quyen (Tieng Trung gian the: 深圳 经济 特区) đuoc thanh lap vao thang 5 nam 1980, la đac khu kinh te (SEZ) đau tien cua Trung Quoc voi dien tich ban đau la 327,5 km².
Đac khu nay nam tai phia nam thanh pho, thuoc cac quan La Ho, Phuc Đien, Nam Son va Diem Đien. Viec mo rong them hai quan Bao An va Long Cuong đa giup tang đang ke quy mo cua đac khu kinh te. Đen nam 2010, voi viec huy bo viec kiem soat ranh gioi SEZ thi đac khu kinh te Tham Quyen đa đuoc mo rong ra toan thanh pho đa co tong dien tich len toi 1.953 km². Đen thang 6 nam 2015, mot so cong trinh truoc đay su dung nhu la ranh gioi chua đuoc su dung đa đuoc chuyen đoi va quy hoach thanh cac khong gian xanh va cong vien đo thi. Vao ngay 15 thang 1 nam 2018, Hoi đong Nha nuoc đa thong qua viec do bo hang rao day thep gai đuoc thiet lap đe đanh dau ranh gioi cua đac khu kinh te nay.
Mac du Đac khu kinh te Tham Quyen đa đuoc mo rong đe bao phu toan bo Tham Quyen, nhung Tham Quyen van đuoc chia thanh hai khu vuc, voi bon quan ban đau la đac khu kinh te SEZ tu truoc nam 2010 đuoc biet đen nhu la "Noi quan" (关内), trong khi phan con lai đuoc goi la "Ngoai quan" (关外).


Tong quan Đac khu kinh te nay đuoc Đang Tieu Binh thanh lap nhu la đac khu kinh te đau tien cua Trung Quoc. No tang truong nhanh chong voi toc đo 40% moi nam trong giai đoan 1981 đen 1993, trong khi muc tang truong GDP trung binh cua toan quoc chi la 9,8%. Toc đo tang truong kinh te sau đo cham lai sau nhip đo chong mat nay. Tu nam 2001 đen 2005, tong GDP cua Tham Quyen tang trung binh 16,3% hang nam. Tu nam 2012, tang truong kinh te đa cham lai va chi khoang 10% moi nam. Hien nay, no đang tang truong voi toc đo 6 đen 7% moi nam.
Linh vuc đong vai tro quan trong nhat tai đac khu kinh te Tham Quyen la cong nghe cao. Đay la noi đong vai tro nhu la tru so chinh cua mot loat cac cong ty cong nghe cao Trung Quoc nhu Huawei, Tencent, BYD, Konka, Skyworth, Coolpad, ZTE, Gionee, TP-Link, DJI, BGI (Vien Gen Bac Kinh), OnePlus. Cong ty lon nhat cua Đai Loan la tap đoan Foxconn cung co mot nha may san xuat lon đat tai Tham Quyen. Nhieu cong ty cong nghe cao nuoc ngoai co trung tam hoat đong cua ho tai Trung Quoc nam trong Khu Khoa hoc va Cong nghe o quan Nam Son.
Cac khu cong nghiep chinh tai đac khu kinh te nay bao gom Khu cong nghiep cong nghe cao Tham Quyen (SHIP) la noi san xuat trong cac linh vuc Cong nghe sinh hoc, Duoc pham, Xay dung va Vat lieu xay dung, Hoa chat, Phan mem may tinh, Lap rap va san xuat linh kien đien tu, San xuat thiet bi cong nghiep, thiet bi y te, Nghien cuu va phat trien, Thiet bi vien thong. Cong vien phan mem Tham Quyen đuoc tich hop voi Khu cong nghiep cong nghe cao Tham Quyen đe ho tro cho su phat trien cua nganh cong nghiep phan mem.


Tham khao Lien ket ngoai
Brooklyn (đat theo ten thi tran Breukelen cua Ha Lan) la mot trong nam quan cua Thanh pho New York. Quan Brooklyn nam o tay nam quan Queens, tren mui phia tay cua Long Island. Đay la mot thanh pho đoc lap cho đen khi no đuoc sap nhap vao Thanh pho New York nam 1898. Brooklyn la quan đong dan nhat cua Thanh pho New York voi 2,5 trieu nguoi, va la quan lon thu nhi ve dien tich đat. Tu nam 1896, Brooklyn co cung đia gioi voi quan King (quan tieu bang), mot quan đong dan nhat cua tieu bang New York va la quan co mat đo dan so đong thu hai tai Hoa Ky, sau quan New York (la quan Manhattan cua Thanh pho New York).
Mac du la mot phan cua Thanh pho New York, Brooklyn co mot nen van hoa rieng biet, nghe thuat đoc lap va di san kien truc đoc đao. Nhieu khu dan cu cua Brooklyn la nhung khu vuc sac toc biet lap.


Đoc them Mary Spicuzza. "A Tree Dies in Brooklyn (Alas, It's a Fig)" The New York Times.
Lynn Harris. "Park Slope: Where Is the Love?" The New York Times.


Tham khao Lien ket ngoai Trang chinh thuc Van phong quan truong, quan Brooklyn
Du lich Brooklyn Luu tru ngay 2 thang 5 nam 2020 tai Wayback Machine

Cac khu dan cu Brooklyn Luu tru ngay 19 thang 11 nam 2016 tai Wayback Machine
Tat ca ve Brooklyn Luu tru ngay 13 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine
Cay soi cua Nu hoang Elizabeth la mot cay soi gia o Cong vien Greenwich, London. Đuoc gieo hat vao the ky thu 12, cay tung la mot phan trong khuon vien cua Cung đien Placentia, noi sinh song cua trieu đai Tudor. Henry VIII đuoc cho la tung nhay xung quanh goc cay voi Anne Boleyn. Elizabeth I, con gai cua ho, nguoi ma sau nay cai ten cua ba đuoc đat cho cay, đa tung da ngoai ben duoi tan cay, hoac mot cai lo ben trong hoc cay. Khi khuon vien cung đien tro thanh Cong vien Greenwich, hoc cay bien thanh nha tu cho toi pham bi bat trong khuon vien. Soi Nu hoang Elizabeth chet vao the ky 19, nhung mot phan cua no van con đung đo, xung quanh la nhung cay thuong xuan. No đo trong mot con bao vao thang 6 nam 1991 va nam lai o đo, đuoc bao ve boi mot hang rao va đuoc đanh dau bang mot tam bang.


Ket noi voi gia đinh hoang gia Cay soi đuoc cho la co tu the ky thu 12 va đuoc đua vao khuon vien cua Cung đien Placentia cua hoang toc Tudor. Cung đien la noi Henry VIII (1491) cung nhu hai co con gai Mary (1516) va Elizabeth (1533) chao đoi. Cung đien la mot trong nhung đia điem yeu thich cua Henry. Ong đa danh nhieu thoi gian o đo va đuoc cho la đa nhay xung quanh goc cay voi Anne Boleyn, me cua Elizabeth. Elizabeth cung danh mot phan thoi tho au cua minh tai cung đien nay va co the la đa da ngoai duoi goc cay soi gia, hoac theo vai ghi chep thi la trong than cay rong cua no.


Nha tu Cung đien sau đo đa bi bo hoang va tro thanh đia điem cua Benh vien Hai quan Greenwich va Đai hoc Hai quan Vuong that, mot phan noi nay sau đo đuoc dung lam Cong vien Greenwich. Theo sau đo la mot nha nghi cua nguoi giu cong vien vao the ky 17 va bi pha huy vao nam 1853. Hoc cay đuoc su dung lam nha tu cho nhung ten toi pham bi bat trong cong vien. Ho bi nhot đang sau canh cua go nang ne che kin chiec lo co đuong kinh 6 foot (1,8 m) trong than cay.


Cai chet va ky niem Cay soi cua Nu vuong Elizabeth chet vao nhung nam 1870. No bi bo lai nhu cay go chet, tuy mot phan đuoc ho tro boi su phat trien manh me cua loai thuong xuan. Xac cay con sot lai cao 20 foot (6,1 m) tinh tu goc (nam 1979). No sau đo nga đo trong mot con bao vao thang 6 nam 1991. Phan con lai cua no hien van con nam tren mat đat. Mot cay soi khac thay the, do Hoi lich su Greenwich tang, đa đuoc Vuong phu Philip, Cong tuoc xu Edinburgh trong vao ngay 3 thang 12 nam 1992 đe đanh dau le ky niem 40 nam tri vi cua Elizabeth II. Đia điem đuoc đanh dau bang mot tam bang va ca cay nga. Ca cay cu va cay moi trong đeu co hang rao bang kim loai bao ve.


Tham khao
Nha Timur (tieng Ba Tu: تیموریان), tu xung la Gurkani (tieng Ba Tu: گوركانى), la mot trieu đai Ba Tu hoa theo Hoi giao Sunni o Trung A thuoc dong doi Turk-Mong Co tri vi Đe quoc Timur gom toan coi Iran, Afghanistan ngay nay, Trung A, cung nhu nhieu phan đat cua Pakistan, Luong Ha, Tieu A va vung Kavkaz thoi đo. Nha Timur đuoc nha chinh phat Timur Lenk (Tamerlane) thanh lap vao the ky 14.
Nha Timur mat phan lon quyen kiem soat Ba Tu ve tay nha Safavid vao nam 1501, nhung cac thanh vien cua trieu đai nay tiep tuc ngu tri cac phan đat Trung A, đoi khi goi la cac tieu quoc Timur. Vao the ky 16, vuong hau nha Timur la Babur, tieu vuong xu Fergana, xam luoc Pakistan va Bac An ngay nay, thanh lap Đe quoc Mogul. Nha Mogul cai tri phan lon Bac An đen khi suy tan sau thoi Aurangzeb vao đau the ky 18, va chinh thuc giai the sau cuoc binh bien An Đo nam 1857, mo ra thoi ky An Đo thuoc Anh. Sau nay, cac vuong tu cua trieu đai chu yeu la dung tuoc hieu Mirza đe the hien nguon goc tu Emia.


Danh sach nhung nguoi cai tri = Đe quoc Timurid =

Cac con cua Abu Sa'id phan chia xu Transoxiana sau khi ong mat, gom Samarkand, Bukhara, Hissar, Balkh, Kabul va Farghana.


= Đe quoc Mogul =


Xem them Lich su Iran
Danh sach trieu đai Hoi giao Sunni


Chu thich va chu giai Đoc them Baysonghori Shahnameh Luu tru ngay 30 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine in Encyclopædia Iranica
Elliot, Sir H. M.; edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–77. (Online Copy: The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877 Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine — This online copy has been posted by: The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine)


Lien ket ngoai Timurid Dynasty Luu tru ngay 15 thang 1 nam 2022 tai Wayback Machine
Timurid Art Luu tru ngay 13 thang 4 nam 2014 tai Wayback Machine
Virtual Art Exhibit
Chronology of Herat rulers Luu tru ngay 17 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine
royalark
Timurid genealogy
Vuong quoc Hoi giao Delhi (tieng Urdu:دلی سلطنت), hay Vuong quoc Hoi giao e Hind (tieng Urdu: سلطنت هند) / Vuong quoc Hoi giao e Dilli (tieng Urdu: سلطنت دلی) la cac trieu đai Hoi giao đa tri vi An Đo tu nam 1206 đen nam 1526. Nhieu trieu đai Tho Nhi Ky va Afghanistan đa tri vi tu Delhi: nha Mamluk (1206–90), nha Khilji (1290-1320), nha Tughlaq (1320-1413), nha Sayyid (1414-51), va nha Lodhi (1451-1526). Vao nam 1526, Vuong quoc Hoi giao Delhi đa bi đe quoc Mogon thon tinh.
Trong mot phan tu cuoi cua the ky 12, Muhammad Ghori đa xam chiem đong bang song An-Hang, tiep sau đo la Ghazni, Multan, Sindh, Lahore, va Delhi. Qutb-ud-din Aibak, mot trong nhung tuong cua ong đa tu xung la Sultan cua Delhi va thiet lap trieu đai đau tien cua Vuong quoc Hoi giao Delhi, trieu đai Mamluk (mamluk co nghia la "no le sinh ra o gia đinh bo me tu do") sau khi Ghori mat nam 1206.


Cac vua cua Vuong quoc Hoi giao Delhi = Trieu đai Mamluk (1206 - 1290) =
Qutb-ud-din Aibak (1206 - 1210)
Aram Shah (1210 - 1211)
Shams ud din Iltutmish (1211 - 1236)
Rukn ud din Firuz (1236)
Raziyyat ud din Sultana (1236 - 1240)
Muiz ud din Bahram (1240 - 1242)
Ala ud din Masud (1242 - 1246)
Nasir ud din Mahmud (1246 - 1266)
Ghiyas ud din Balban (1266 - 1286)
Muiz ud din Qaiqabad (1286 - 1290)
Kayumars (1290)


= Nha Khilji (1290 - 1321) =
Jalal ud din Fir oz Khaliji (1290 - 1294)
Alauddin Khilji (1294 - 1316)
Shihab-ud-din Omar (1316)
Qutb ud din Mubarak Shah (1316 - 1321)


= Nha Tughlaq (1321 - 1398) =

Ghiyas ud din Tughluq Shah I (1321 - 1325)
Muhammad Shah II (1325 - 1351)
Mahmud Ibn Muhammad (March 1351)
Firuz Shah Tughluq (1351 - 1388)
Ghiyas ud din Tughluq II (1388 - 1389)
Abu Baker (1389 - 1390)
Nasir ud din Muhammad Shah III (1390 - 1393)
Sikander Shah I (March - April 1393)
Mahmud Nasir ud din (Sultan Mahmud II) at Delhi (1393 - 1394)
Nusrat Shah at Firuzabad (1394 - 1398)


= Nha Lodhi =

Daulat Khan (1413 - 1414)


= Nha Sayyid (1414 - 1451) =
Khidr Khan (1414 - 1421)
Mubarrak Shah II (1421 - 1435)
Muhammad Shah IV (1435 - 1445)
Aladdin Alam Shah (1445 - 1451)


= Nha Lodhi (1451 - 1526) =
Bahlul Khan Lodi (1451-1489)
Sikandar Lodi (1489-1517)
Ibrahim II (1517-1526)
(1526-1540 - Trieu đai Mogon)


= Nha Sur (1540 - 1555) =
Nam 1540, vien tuong Sher Khan nguoi Afghan cu binh đanh đuoi vua Humayun cua trieu đai Mogon ra khoi An Đo. Sher Khan len ngoi hoang đe, tro thanh Sher Shah Sur cua trieu đai Sur. 

Sher Shah Sur (1540 - 1545)
Islam Shah (1545 - 1553)
Muhammad V (1553 - 1554)
Firuz (29 April - ngay 2 thang 5 nam 1554)
Ibrahim III (1554 - 1554/5)
Sikander Shah (1554/5 - 1555)
Nam 1545, Sher Shah Sur qua đoi, trieu đai Sur suy yeu. Nam 1555, Humayun - luc nay đang song luu vong tai Ba Tu, cu binh tan cong Delhi, chiem lai toan bo lanh tho cua minh.


Tham khao
Phao binh la luc luong tac chien cua quan đoi nhieu nuoc; luc luong hoa luc chu yeu cua luc quan, thuong đuoc trang bi cac loai phao, ten lua va sung coi, dung đe sat thuong, tieu diet cac muc tieu va truc tiep chi vien hoa luc cho cac luc luong tac chien tren mat đat, mat nuoc, co the chien đau hiep đong hoac đoc lap.


Tham khao Lien ket ngoai