Vo Nhai (武崖) la mot huyen mien nui nam o phia đong bac tinh Thai Nguyen, Viet Nam.


Đia ly Huyen Vo Nhai nam o phia đong bac cua tinh Thai Nguyen, nam cach thanh pho Thai Nguyen khoang 47 km ve phia đong bac, cach trung tam thu đo Ha Noi khoang 134 km, co vi tri đia ly:

Phia đong giap huyen Binh Gia, huyen Bac Son va huyen Huu Lung thuoc tinh Lang Son
Phia tay giap huyen Đong Hy va huyen Cho Moi, tinh Bac Kan
Phia nam giap huyen Yen The, tinh Bac Giang
Phia bac giap huyen Na Ri, tinh Bac Kan.


= Dan cu =
Dan so huyen Vo Nhai theo thong ke nam 2019 la 68.196 nguoi, xep thu 9 trong toan tinh. Đay cung la đon vi co dan so, mat đo dan so thap nhat va co dien tich lon nhat tinh Thai Nguyen.


= Đia hinh =
Vo Nhai la huyen co đia hinh phuc tap, đoi nui la chu yeu, đat ruong it, phan lon dien tich la đoi nui thap va nui đa voi, nhung vung đat bang phang phuc vu cho san xuat nong nghiep nho, chu yeu theo cac khe suoi, trien song va thung lung.


= Tai nguyen đat =
Theo ket qua phuc tra theo phuong phap đinh luong FAO/UNESCO do Vien Thiet ke xay dung thuc hien thi toan huyen Vo Nhai co cac nhom đat sau:
- Đat phu sa: 1.816 ha chiem 2,16% dien tich.
- Đat đen: 935,5 ha chiem 1,11% dien tich.
- Đat xam bac mau: 63.917,7 ha chiem 76,08% dien tich đat tu nhien, phan bo o cac thung lung tren đia ban tat ca cac xa trong huyen.
- Đat đo: 3.770,80ha, chiem 4,49% dien tich tu nhien.
- Cac loai đat khac: co 13.570,44 ha chiem 16,16% dien tich.
Nhin chung huyen Vo Nhai co nhieu loai đat canh tac phu hop voi nhieu loai cay trong, đac biet la cay cong nghiep, cay an qua va trong rung, song chu yeu la đat đoi nui; nhung dien tich đat bang phang phuc vu cho canh tac nong nghiep rat thap, đat ruong lua chi con lai 2.916,81 ha.


= Tai nguyen rung =
Do dien tich đat lam nghiep lon, lai la huyen vung cao co khi hau nhiet đoi nen he thuc vat co nhieu loai go quy tu nhom II đen nhom VIII, song đen nay tru luong khong con nhieu. Rung gia va rung trung binh chiem ty le thap, chu yeu la o cac vung sau, vung xa. Ngoai rung go con co rung tre, nua, vau...
Trong tong cong 50.595 ha rung co:
- Rung go: 20.115 ha.
- Rung tre, nua, vau: 603 ha.
- Rung hon giao: 3.440,87 ha.
- Rung nui đa: 26.437 ha.
He đong vat tuong đoi phong phu, đa dang, gom cac loai thu rung, bo sat, chim. Hien nay so luong đong vat đang bi suy giam nhieu do nan san, ban bua bai va chat pha rung lam mat noi cu tru.


= Tai nguyen khoang san =
Qua ket qua đieu tra tim kiem tham do cua UBND huyen Vo Nhai, tren đia ban huyen co cac loai khoang san nhu sau:
Kim loai mau: Gom chi, Kem o xa Than Sa voi quy mo tru luong nho khong tap trung, Vang o xa Than Sa, xa Sang Moc, xa Lien Minh nhung chi la vang sa khoang, ham luong thap, quan ly khai thac kho khan.
Mo phosphor o xa La Hien tru luong kha (khoang 60.000 tan).
Khoang san vat lieu xay dung nhu: Đa xay dung, cat, soi, set xi - mang o xa La Hien, xa Cuc Đuong co tru luong lon va co chat luong tot.


= Tai nguyen nuoc =
Trong huyen co hai he thong nhanh song truc thuoc he thong song Cau va song Thuong, đo la he thong song Nghinh Tuong va he thong song Dong va co nhieu khe, suoi nho do đo nguon nuoc mat tuong đoi phong phu nhung phan bo khong đeu. Qua đieu tra tham do khao sat thi nguon nuoc ngam tuong đoi phong phu, chat luong tot đam bao phuc vu cho sinh hoat va san xuat cua nhan dan.


Lich su Huyen Vo Nhai, thoi thuoc nha Đuong la huyen Vu Le, Thoi Ly - Tran (the ki X - XIV), goi la chau Van Nhai. Thoi thuoc Minh (1407-1427), đoi thanh chau Vu Le. Đau thoi nha Le, chau Vu Le đoi thanh huyen Vo Nhai, thuoc phu Phu Binh, do phien than ho Ma noi đoi cai quan. Đau đoi Nguyen Gia Long (tu nam 1802) van theo nhu the. Đen nam Minh Mang thu 16 (1836), huyen Vo Nhai gom 8 tong va 29 xa, trai, cai tri theo che đo luu quan. Đoi Đong Khanh (1886-1888), huyen Vo Nhai co 8 tong, gom 28 xa, trai:
1- Tong Lau Thuong, gom 3 xa: Xuat Tac, Phu Tri, Lau Thuong.
2- Tong Lau Ha, gom 2 xa: Lau Ha, Huong Thang.
3- Tong Trang Xa, gom 3 xa: Quan Lung, Trang Xa, Khac Kiem.
4- Tong Bac Son, gom 4 xa: Bac Son, Chieu Vu, Hng Vu, Tran Yen.
5- Tong Nhat The, gom 5 xa, trai: Vu Lang, Nhat The, Gia Hoa, Vu Le va trai Nam Nhi.
6- Tong Quynh Son, gom 4 xa: Quynh Son, Huu Vinh, Long Gian, Ngu Vien.
7- Tong Tan Tri, gom 5 xa: Tan Tri, Sang Moc, Nghenh Tuong, Phu Coc, Vu Chan.
8- Tong Vinh Yen, gom 2 xa: Vu Yen, Vu Đich.
Huyen li thoi truoc đat o xa Lau Thuong, đen đoi Đong Khanh chuyen vao xa Chang (Trang) Xa.
Nam 1894, thuc dan Phap cat cac tong Bac Son, Nhat The, Quynh Son, Tan Lu, Vinh Yen ra khoi huyen Vo Nhai đe lap thanh chau Bac Son, thuoc tinh Lang Son; huyen Vo Nhai đuoc đoi thanh chau Vo Nhai, gom 6 tong: Lau Thuong, Trang Xa, Phuong Giao, Cuc Đinh, Thuong Nung, Van Lang voi 22 xa, 1 pho, 5 trai. Tu đo cho đen sau Cach mang Thang Tam van giu nguyen nhu the.
Ngay 25 thang 3 nam 1948, Chu tich Chinh phu nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa ki Sac lenh so 148-SL bo cac đon vi hanh chinh cap phu, chau, quan. Chau Vo Nhai đoi thanh huyen Vo Nhai, gom 17 xa: Binh Long, Cuc Đuong, Dan Tien, Hoa Binh, La Hien, Lau Thuong, Lien Minh, Nghinh Tuong, Phu Thuong, Phuong Giao, Quang Son, Tan Long, Than Sa, Thuong Nung, Trang Xa, Van Lang, Vu Chan.
Ngay 22 thang 12 nam 1949, theo Nghi đinh so 224-TTG cua Thu tuong Chinh phu, thon Sang Moc (xa Yen Han, huyen Bach Thong, tinh Bac Kan) đuoc sap nhap vao xa Nghinh Tuong (sau đuoc tach ra lap xa Sang Moc). Huyen Vo Nhai bao gom 18 xa: Binh Long, Cuc Đuong, Dan Tien, Hoa Binh, La Hien, Lau Thuong, Lien Minh, Nghinh Tuong, Phu Thuong, Phuong Giao, Quang Son, Sang Moc, Tan Long, Than Sa, Thuong Nung, Trang Xa, Van Lang va Vu Chan.
Nam 1965, Quoc hoi ban hanh quyet đinh sap nhap 2 tinh Thai Nguyen va Bac Kan thanh tinh Bac Thai, huyen Vo Nhai thuoc tinh Bac Thai.
Ngay 1 thang 6 nam 1985, theo Quyet đinh cua Hoi đong Bo truong, 4 xa: Tan Long, Hoa Binh, Quang Son va Van Lang đuoc cat ve huyen Đong Hy. Huyen con lai 14 xa.
Ngay 25 thang 10 nam 1990, theo Quyet đinh so 454/TCCP cua Ban To chuc Chinh phu, thi tran Đinh Ca đuoc thanh lap.
Ngay 6 thang 11 nam 1996, tinh Thai Nguyen đuoc tai lap tu tinh Bac Thai, huyen Vo Nhai thuoc tinh Thai Nguyen, bao gom gom 14 xa va 1 thi tran, voi tong so 170 xom va 2 to dan pho.


Hanh chinh Huyen Vo Nhai co 15 đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc, bao gom thi tran Đinh Ca (huyen ly) va 14 xa


Du lich Voi đia hinh co day nui đa voi xen lan nui đat trung điep tao nen nhung thang canh đep tu nhien cua nui rung. Quan the hang Phuong Hoang - suoi Mo Ga va nhung hang đong khac nhu: hang Na Khao, Hang Huyen,... co nhieu nhu đa tao nen canh quan đep. Mai Đa Nguom o xa Than Sa la cai noi ra đoi som nhat cua nguoi Au Lac. Rung Khuon Manh xa Trang Xa la noi thanh lap đoi cuu quoc quan II va nhieu hang đong, di tich khac đa đi vao lich su cua dan toc.
Do he thong giao thong đang tung buoc hoan chinh nen tiem nang du lich cua huyen đang đuoc phat huy cung voi he thong du lich trong toan tinh.


Danh nhan Thuong tuong Chu Van Tan


Chu thich Lien ket ngoai Website chinh thuc
Huyen Vo Nhai Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine tren trang chu cua Uy ban Nhan dan tinh Thai Nguyen
Vo Nhai tai Tu đien bach khoa Viet Nam