Thanh Tam (sinh nam 1953, con co nghe danh Tu Ki, Hoai Anh) la mot nghe si nhan dan đan bau nguoi Viet Nam. Thanh Tam tung la truong khoa am nhac truyen thong cua Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam. Ba la nghe si đan bau đau tien đuoc nhan danh hieu Nghe si nhan dan, cung la mot trong so nhung nu nghe si đau tien cua Viet Nam đuoc đao tao bai ban va noi tieng ve nhac cu nay.


Than the Thanh Tam co ten đay đu la Nguyen Thi Thanh Tam. Ba sinh ngay 7 thang 11 nam 1953, nguyen quan o xa Kim Thu, huyen Thanh Oai, ngay nay thuoc Ha Noi. Cha ba la mot bac si tu bo cong viec ve lam nong dan sau su kien Cach mang Thang Tam.
Thanh Tam chon hoc đan bau tu nam 13 tuoi, loai nhac cu nay đuoc xem la kho nhat trong so nhung nhac cu truyen thong tai Viet Nam. Thoi điem nay, co rat it con gai theo hoc đan bau va khong co nguoi bam tru lau dai, vi vay ba đuoc xem la hoc sinh nu hiem hoi cua nhac cu nay. Khi đang ky hoc bo mon đan bau cua Truong Am nhac Viet Nam, ba van chua biet cay đan bau hinh dang ra sao. Khi đuoc tan mat nhin thay loai nhac cu nay chi la mot "chiec đan nho nhoi, lac long" thi ba to ra "that vong hoan toan".
Ba đuoc hoc nhung giao vien đuoc xem la cot can cua bo mon am nhac truyen thong thoi điem đo nhu Ba Sach, Vu Tuan Đuc, Bach Hue, cung la nhung nguoi truyen cam hung va anh huong đen nghe thuat tieng đan cua ba. Trong khoang thoi gian đi hoc, Thanh Tam đa tung bi mot so ban nam thoi đi hoc treu troc voi ly do "con gai hoc đan bau" đen muc phai khoc, vut bo va đap vo đan. Thanh Tam tung co khoang thoi 2 nam ruoi khong đe tam vao viec hoc, toi khi co niem đam me hoc hanh, ba lai bi tai nan va phai bo bot o tay trong 3 thang.


Su nghiep = Su nghiep bieu dien =
Thanh Tam tot nghiep cap hoc Trung cap nam 1971 va tiep tuc hoc Đai hoc tu nam 1978 đen nam 1981, sau đo ba tro thanh giang vien chinh quan trong cua chuyen nganh đan bau va la Truong khoa Am nhac truyen thong, Nhac vien Ha Noi (nay la Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam). Ba bat đau bieu dien tu nam 3 Đai hoc, ban đau co su thanh cong nhat đinh nhung cung co luc gap nhung trac tro. Khi vua mang đan len san khau bieu dien tai Phu Ly, ba tung bi mot so khan gia mia mai va bi ep phai đi xuong.
Su nghiep bieu dien đan bau cua ba noi tieng voi nhung tac pham nhu "Cung đan đat nuoc" (nghe si nhan dan Xuan Khai); "Vu khuc Tay Nguyen" (Đuc Nhuan); "Ru con" (dan ca Nam Bo). Ba cung la nghe si đau tien tai Viet Nam ra mat đia CD am nhac ve the loai am nhac dan toc. Đia CD cua ba mang ten "Tieng đan bau Thanh Tam" đa đuoc Nha xuat ban Am nhac thu am va phat hanh đa tro thanh mot trong nhung đia nhac ban chay nhat tai Viet Nam trong nhung nam 1990. Trong mot lan bieu dien chuong trinh giao luu nghe thuat tai quang truong o Lien Xo vao nam 1974, ba đa đuoc co cac cuu chien binh Hong quan Lien Xo đung che o tranh mua đe bieu dien. Trong lan bieu dien o Lien hoan Sinh vien the gioi nam 1979 tai thanh pho La Habana (Cuba), ba đa khong the xuong đuoc san khau boi khan gia yeu cau choi het bai nay đen bai khac.
Thanh Tam đa bieu dien tren nhieu san khau lon trong va ngoai Viet Nam. Ba tung co co hoi đuoc trinh dien trong chuong trinh nghe thuat chao mung Tong thong My Bill Clinton cung phu nhan Hilary Clinton toi tham Viet Nam, trong cac yen tiec cap Nha nuoc thet đai Thu tuong Nga Putin, Chu tich nuoc Trung Quoc Ho Cam Đao.


= Su nghiep giang day =
Thanh Tam nguyen la Truong khoa Nhac cu dan toc (nay la khoa Am nhac truyen thong) cua Nhac vien Ha Noi (nay la Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam). Sau khi nghi huu, ba van tiep tuc cong viec giang day bo mon đan bau. Trong su nghiep giang day, Thanh Tam đa nghien cuu, bien soan va đong bien soan nhieu giao trinh, giao an cho đan bau o cac cap hoc cung nhu suu tam, tong hop cac tac pham nhu 2 tap "Đan bau cho tuoi hoc đuong", 2 tap "Tuyen tap bai tap ky thuat cho đan bau", "Tuyen tap dan ca, ca khuc va tac pham nuoc ngoai chuyen soan cho đan bau đoc tau"; "Sach hoc đan bau", "Tieng đan bau"… Nhung nam đau thap nien 2020, ba đa danh nhieu cong suc cho cuon sach "Giao trinh đao tao tai nang he trung cap chuyen nganh đan bau" va đuoc Bo Van hoa, The thao va Du lich đanh gia cao.
Mot so hoc tro cua ba cung đa noi tieng voi cay đan bau cung nhung loai hinh nghe thuat khac nhu Thai Bao, Le Giang, Bui Le Chi, Đang Duong…


= Đan bau tai Viet Nam =
Thanh Tam tung to ra lo lang truoc van đe đan bau "mat chu quyen van hoa" tai Viet Nam. Nu nghe si đa đe xuat Bo Van hoa, The thao va Du lich nhanh chong lap ho so đe nghi UNESCO cong nhan đan bau la mot gia tri van hoa phi vat the đai dien nhan loai cua Viet Nam. Theo mot so nghe si va nha nghien cuu van hoa, trong đo co To Ngoc Thanh thi viec lap ho so đe nghi UNESCO cong nhan cay đan bau la di san van hoa cua Viet Nam la viec cap thiet, boi theo ho "cang đe lau cang mat chu quyen voi cay đan bau". Theo loi Thanh Tam, tinh Quang Tay (Trung Quoc) đa đua đan bau vao day trong cac truong pho thong. Tai cac buoi toa đam, hoi thao, nhung chuyen gia hang đau, am hieu va gan bo nhieu nam voi đan bau, ba cung NSND Nguyen Tien, NSND Hoang Anh Tu, Đang Hoanh Loan… đa ra suc đua nhung dan chung, phan tich va ly giai chuyen sau ve cay đan bau tai Viet Nam. Ba phat bieu đan bau la mot "nhac cu thuan Viet nhat", đoc đao nhat cua nguoi Viet Nam va cung đuoc coi la mot trong so nhung cay đan đoc đao cua the gioi boi cau tao cua cay đan rat đon gian.


Thanh tuu va danh hieu Huy chuong Vang đoc tau đan bau Cuoc thi Am nhac va Mua dan gian tai Dijon (Phap) nam 1993
3 cup vang, 3 cup bac tai Lien hoan Nghe thuat quoc te Mua xuan Binh Nhuong – Trieu Tien nam 1995, 2003, 2005
Huy hieu “Nguoi bieu dien xuat sac” do Cong hoa Lien bang Đuc trao tang nam 1976
Huan chuong Lao đong hang Ba (2008)
Huy chuong Vi su nghiep giao duc
Huy chuong Vi su nghiep Van hoa Thong tin
Nghe si uu tu (1993)
Nghe si nhan dan (2007)


Nhan đinh Mot trang bao thuoc lanh đao thanh pho Ha Noi đa nhan xet tieng đan cua ba "giau tinh cam, ky thuat đieu luyen, đe lai nhung an tuong sau đam trong long cong chung." Thanh Tam la mot trong so khong nhieu nu nghe si Viet Nam đau tien hoc va bieu dien đan bau chuyen nghiep, cung la nu nghe si đau tien đuoc phong danh hieu nghe si uu tu, nghe si nhan dan voi cay đan nay. Bao Vietnamnet nhan xet Thanh Tam đa vuot qua nhung đinh kien ve gioi tinh, trong đo co cau ca dao Viet Nam ''lam than con gai cho nghe đan bau'' đe "theo đuoi thanh am ma minh me đam".


= Anh huong =
Tieng đan bau cua Thanh Tam đa tro thanh niem cam hung cho bai tho "Co Tam" cua tac gia Nguyen Van Tich.  Nghe si đan bau Quang Hung đa cho rang Thanh Tam la mot trong nhung nguoi co anh huong nhat đen voi su nghiep cua anh.


Đoi tu Moi tinh đau cua Thanh Tam cung chinh la mot nguoi thay day ba ten Chi. Khi đo nguoi đan ong nay moi tot nghiep va chi hon ba 3 tuoi. Thanh Tam ket hon vao nam ba tron 21 tuoi. Thoi gian nay, ba đa gay đuoc su chu y cho cong chung voi tieng đan cua minh nen đa đi cong tac lien tuc, tham gia bieu dien cac chuong trinh nghe thuat trong va ngoai Viet Nam. Tuy vay chinh su noi tieng cong voi viec đi bieu dien nuoc ngoai thuong xuyen đuoc xem la ly do tao ra nhung ran nut nho trong cuoc hon nhan nay. Ba bi nghi ngo ghen tuong, phai hung chiu nhung đon thoi co tinh xuc pham. Sau 7 nam chung song, ba sinh đuoc nguoi con trai ve sau la nghe si đan bau Ho Hoai Anh. Tuy vay ho đa khong the cuu van đuoc hon nhan va đa ly hon, khien cho nu nghe tung co thoi gian bi roi vao khung hoang tinh than va suyt co y đinh tu tu.
Sau mot nam ly hon, Thanh Tam ket hon voi mot nguoi đan ong khac kem tuoi ba khong lam trong nganh nghe thuat. Cuoc hon nhan nay tuy khong co con chung nhung đuoc đanh gia la "hanh phuc".
Thanh Tam con co mot nguoi chau ten Le Thuy Linh cung la giang vien đan bau tai Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam.


Tham khao