Đe quoc Trung Phi (tieng Phap: Empire centrafricain) (1976-1979) la mot che đo quan chu chuyen che tu phong trong thoi gian ngan (tu xung nhu mot "đe quoc") thay the cho ten goi Cong hoa Trung Phi, che đo nay bi thay the khi tai lap nen Cong hoa. Đe quoc đuoc thanh lap khi tong thong nuoc Cong hoa Jean-Bedel Bokassa tu phong la Hoang đe Bokassa I vao ngay 4 thang 12 nam 1976. Ve sau che đo quan chu bi bai bo khi Bokassa bi cuu tong thong David Dacko lat đo voi su ho tro cua Phap va quoc hieu "Cong hoa Trung Phi" đuoc khoi phuc vao ngay 21 thang 9 nam 1979.


Thanh lap Vao thang 9 nam 1976, Bokassa giai tan chinh phu va thay the bang Conseil de la Revolution Centrafricaine ("Hoi đong Cach mang Trung Phi"). Đen ngay 4 thang 12 nam 1976 tai hoi nghi Đang MESAN, Bokassa cho soan thao mot hien phap moi va tuyen bo nuoc cong hoa la mot che đo quan chu voi ten goi chinh thuc "Đe quoc Trung Phi". Sau đo ong ban hanh hien phap đe quoc, tuyen bo cai đao sang Cong giao La Ma va tu minh len ngoi lay đe hieu "SMI Bokassa 1er ", S.M.I. nghia la Sa Majeste Imperiale tuc "Hoang đe Be ha" vao ngay 4 thang 12 nam 1977. Tuoc vi đay đu cua Bokassa la Empereur de Centrafrique par la volonte du peuple Centrafricain, uni au sein du parti politique national, le MESAN ("Hoang đe Trung Phi tu y nguyen cua nhan dan Trung Phi, đoan ket trong Đang Chinh tri Quoc gia, MESAN"). Bo hoang bao, nghi truong trang le va le đang quang xa hoa cung viec gay dung che đo phan lon đeu lay cam hung tu Napoleon I, nguoi khi con la Đe nhat Tong tai đa chuyen đoi nen Cong hoa Cach mang Phap sang Đe che thu nhat. Le đang quang cua ong uoc tinh chi phi quoc gia ngon khoang 22 trieu USD, chiem mot phan tu ngan sach cua chinh phu nam đo, va phan lon do Phap tai tro.
Mac du Bokassa tuyen bo voi the gioi rang đe quoc moi se mang hinh thuc quan chu lap hien, tren thuc te quoc gia nay van duy tri che đo đoc tai quan su. Hoang đe Bokassa giu lai quyen han đoc tai cua minh tu hoi con lam tong thong. Nhung vu đan ap bat đong chinh kien van con kha pho bien. Tra tan đuoc cho la đac biet tran lan, voi cao buoc rang tham chi ngay ca chinh Bokassa thinh thoang con tham gia đanh đap nhung nguoi bieu tinh va chong đoi che đo cua ong.


Đan ap Cho đen thang 1 nam 1979, Phap đa ho tro tat ca nhung gi co cho Bokassa nhung đieu nay bi xoi mon sau cuoc bao loan o thu đo Bangui dan đen mot cuoc tham sat dan thuong. Tu ngay 17 thang 4 đen ngay 19 thang 4, mot tram hoc sinh trung hoc đa bi giet chet sau khi ho tu choi mua bo đong phuc đat tien co mang hinh anh cua hoang đe Bokassa I. Bokassa bi cao buoc tham gia vao vu tham sat, đanh đap mot so tre em đen chet bang cay gay cua minh. Tuy nhien, cac bao cao ban đau đuoc To chuc An xa Quoc te tiep nhan cho thay cac hoc sinh trung hoc bi bat giu va đem nhot vao mot xa lim nho roi bi bop nghet hoac bi đanh đap da man cho đen chet.
Gioi truyen thong tu sau cai chet cua cac hoc sinh đa mo đuong cho mot cuoc đao chinh thanh cong nay duoi su tiep tay cua Phap (trong chien dich Barracuda) đua David Dacko khoi phuc lai quyen hanh trong khi Bokassa đang tron toi Libya vao ngay 20 thang 9 nam 1979.


Bi lat đo = Chien dich Barracuda =
Ke hoach lat đo Bokassa cua chinh phu Phap con goi la "Cuoc vien chinh thuoc đia cuoi cung cua Phap" (la derniere expedition Coloniale francaise) do nha ngoai giao ky cuu cua Phap la ong Jacques Foccart thuc hien voi ten goi Chien dich Barracuda. Chien dich bat đau vao đem ngay 20 thang 9 va ket thuc vao sang som hom sau. Mot đoi biet kich bi mat tu Cuc tinh bao Phap SDECE (gio la DGSE), cung voi Trung đoan Nhay du Thuy quan luc chien so 1 cua Luc luong đac biet Phap hoac 1er RPIMa duoi su chi huy cua Đai ta Brancion-Rouge, đo bo tu van tai co Transall va tim cach chiem san bay Mpoko o Bangui. Khi co su xuat hien cua hai may bay van tai, mot thong bao đa đuoc gui đen Đai ta Degenne cung voi phi đoi Barracuda cua minh (mat danh cho tam truc thang Puma va may bay van tai Transall) cat canh tu san bay quan su N'Djamena o nuoc lang gieng Chad chuan bi tien hanh cuoc đao chinh.


= Đe quoc sup đo =
Vao 12:30 ngay 21 thang 9 nam 1979, cuu tong thong than Phap David Dacko đa tuyen bo su sup đo cua Đe quoc Trung Phi. David Dacko van giu chuc tong thong cho đen khi ong bi Andre Kolingba lat đo vao ngay 1 thang 9 nam 1981.


Xem them Đao chinh Saint-Sylvestre


Tham khao Lien ket ngoai Tem cua Jules Verne Luu tru ngay 29 thang 1 nam 2020 tai Wayback Machine
Tem cua Luigi Pirandello Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Mau tem Đe quoc Trung Phi Luu tru ngay 25 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine
Tien mau Đe quoc Trung Phi Luu tru ngay 25 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine
Quoc ky Đe quoc Trung Phi Luu tru ngay 7 thang 9 nam 2005 tai Wayback Machine