Vu (tieng Trung: 禹; binh am: Yu; 2298 TCN – 2198 TCN), thuong đuoc goi Đai Vu (大禹), Ha Vu (夏禹), ten Van Menh (文命), la mot vi vua huyen thoai o Trung Quoc thoi co đai. Ong noi tieng ve viec chong lu, xac lap che đo cha truyen con noi o Trung Quoc bang cach thanh lap nha Ha va nhan cach đao đuc ngay thang cua minh.
Rat it ho so ghi chep ve su tri vi cua ong trong lich su Trung Quoc. Boi vi đieu nay, phan lon cac thong tin ve cuoc song va trieu đai cua ong xuat phat tu cac cau chuyen bang mieng va nhung cau chuyen đo đen tu cac vung khac nhau cua Trung Quoc ma phan lon trong so đo đuoc thu thap trong Su ky cua Tu Ma Thien. Vu cung Nghieu, Thuan đuoc dung thanh hinh mau tieu bieu cua minh quan thoi ky đau Thuong co Trung Hoa, la nhung vi thanh quan đuoc ca ngoi boi Khong Tu.
Nguoi đoi sau nguong mo cong tich su nghiep va đuc đo cua ong, cung voi Thanh Thang va Chu Vu vuong hop xung lam Tam vuong (三王). Nguoi đoi đeu ca ngoi su nghiep cua nhung nguoi đa tao ra 3 trieu đai lon la nha Ha, nha Thuong va nha Chu nen Tam vuong thuong đuoc hop xung voi Nghieu, Thuan đuoc goi chung la Nhi đe Tam vuong (二帝三王).
Đao giao ton ong la Thuy Quan Đai Đe, than đan la ngay tiet Ha Nguyen.


Dong ho va tuoi tre Theo sach Thuong thu va Su ky Tu Ma Thien, ten khi sinh cua Đai Vu la Van Menh (文命), ong la chau tam đoi cua Hien Vien Hoang Đe; cha cua Van Menh la Con, la chau nam đoi cua Chuyen Huc. Cha cua Chuyen Huc la Xuong Y, con thu nam cua Hien Vien Hoang Đe. Rieng The ban cho rang Con la con trai cua Chuyen Huc. Vu đa đuoc sinh ra tai nui Van Son (tieng Trung: 汶山), nay thuoc Bac Xuyen, tinh Tu Xuyen, mac du co y kien cho rang ong đuoc sinh ra o Thap Phuong. Me cua Van Menh la Nu Chi thuoc bo toc Huu San.
Khi con la mot đua tre, cha Vu la Con di chuyen nguoi dan ve phia đong Trung Nguyen. Vua Nghieu phong cho Con lam nguoi đung đau o đia điem thuong đuoc xac đinh la gan nui Tung Son. Vu do đo đuoc cho la lon len tren suon Tung Son, phia nam song Hoang Ha. Sau đo, ong ket hon voi mot nguoi phu nu thuoc bo toc Đo Son, sach Ngo Viet Xuan thu chep la Nu Kieu (女嬌)


Tri thuy Theo truyen thuyet, Vu la vi vua đau tien cua nha Ha trong lich su Trung Quoc, đuoc coi la nguoi sang lap ra trieu đai nay. Ong đuoc nho toi nhieu nhat voi tu cach la nguoi đa co cong phat trien ky thuat tri thuy chinh phuc cac song ngoi Trung Quoc.

Trong suot trieu đai cua Nghieu, vung trung tam Trung Quoc thuong xuyen bi anh huong boi lu lut đa ngan can phat trien kinh te va xa hoi. Cha Vu la Con đuoc giao nhiem vu xay dung he thong kiem soat lu lut. Ong đa trai qua chin nam xay dung mot loat cac tuyen đe va đap nuoc doc theo bo song, nhung khong đat hieu qua nen bi Thuan sai Chuc Dung giet chet o Vu Giao (羽郊). Khi o tuoi vi thanh nien, Vu tiep tuc cong viec cua cha va đa thuc hien mot nghien cuu can than cac he thong song trong mot no luc đe tim hieu ly do tai sao nhung no luc tuyet voi cua cha ong đa khong thanh cong.
Phoi hop voi Hau Tac, Ba Ich va Ung Long, Vu đa thanh cong trong viec phat minh ra mot he thong kiem soat lu lut rat quan trong trong viec xay dung su thinh vuong cua khu trung tam Trung Quoc. Thay vi truc tiep đap đap ngan dong chay cua song, ong đa thuc hien mot he thong kenh muong thuy loi thuyen giam nuoc lu vao cac canh đong, cung nhu chi tieu lon trong no luc nao vet long song. Vu đuoc cho la đa an va ngu chung voi cac nhan vien va danh hau het thoi gian ca nhan cua minh đe ho tro cong tac nao vet dai phu sa cua con song trong 13 nam cho đen khi du an hoan thanh.
Viec nao vet thuy loi đa thanh cong va cho phep van hoa Trung Hoa co đai phat trien doc theo song Hoang Ha, song Vi va đuong thuy cua vung trung tam Trung Quoc. Du an nay đa khien Vu noi tieng trong suot lich su Trung Quoc, va đuoc goi trong lich su Trung Quoc la Đai Vu tri thuy (tieng Trung: 大禹治水; binh am: Da Yu Zhi Shui). Đac biet, nui Long Mon doc theo song Hoang Ha đa co mot kenh rat hep đa chan nuoc chay tu do ve phia đong huong đen đai duong. Vu đuoc cho la đa mang lai mot so luong lon nguoi lao đong đe mo kenh nay, va đuoc biet đen nhu la "Vu Mon Khau" (tieng Trung: 禹門口).


Huyen thoai Trong mot phien ban than thoai cua cau chuyen nay, cong viec cua Vu đuoc ho tro nho mot con rong mau vang va mot con rua mau đen (khong nhat thiet co lien quan đen Huyen Vu cua than thoai Trung Quoc). Co huyen thoai đia phuong noi rang ong tao ra Tam Mon Hiep cua Tu Xuyen gan song Duong Tu bang cach cat mot suon nui bang riu chien than đe kiem soat lu lut.
Nhung cau chuyen co noi rang Vu đa hy sinh rat nhieu đe kiem soat lu lut. Ong đuoc giao nhiem vu chong lu. Trong suot 5 nam chong lu, ong đi ngang qua nha cua minh ba lan nhung đeu khong buoc vao trong. Gia đinh thuc giuc Vu tro ve nha thanh than nhung ong noi tu choi vi lu lut van xay ra. Vu đeu tu choi đi ve nha, noi rang vi lu lut đa khien vo so nguoi vo gia cu, ong chua the nghi ngoi đuoc.


Tri vi Vua Thuan rat an tuong truoc nhung cong viec ky thuat va no luc cua Vu va đa đua ong len ngoi chu khong phai con trai minh la Thuong Quan. Vu đuoc cho la luc đau tu choi ngoi vua, nhung do qua noi tieng voi cac thu linh đia phuong nen ong đa đong y đe tro thanh vua o tuoi 57 (theo Truc thu ki nien thi Ha Vu buc ep Thuan nhuong vi). Ong dung đo o Duong Thanh (tuc An Ap thoi Chien Quoc), di tich cua no nay thuoc huyen Ha o phia nam tinh Son Tay, tro thanh nguoi sang lap nha Ha, truyen thong coi la trieu đai đau tien cua Trung Quoc.
Trong Su Trung Quoc (1997), Nguyen Hien Le co viet:

"Thoi đo đau co đu dan, đu khi cu lam cong viec vi đai nhu vay, bat qua Vu chi "sua sang ngoi lach" nhu Khong Tu noi trong bai VIII - 21 (Luan ngu) đe bot ung thuy thoi. Nhung Khong Tu cung khen Vu lam, bao khong che y vao đau đuoc vi Vu song đam bac ma cung te quy than thi trong hau (ta nen hieu la đoi song chat phac, va rat tin quy than)". Co thuyet noi rang, Vu than la rong đen va nho cac moi quan he ma keu goi thanh than giup đo.
Cong viec tri thuy cua Vu đuoc cho la đa lam cho ong quen thuoc voi tat ca cac khu vuc ma sau nay la lanh tho cua nguoi Han. Theo Kinh Thu, ong chia nuoc thanh 9 chau hoac tinh. Đo la Ky Chau (冀州), Duyen Chau (兗州), Thanh Chau (青州), Tu Chau (徐州), Duong Chau (揚州), Du Chau (豫州), Kinh Chau (荊州), Luong Chau (涼州) va Ung Chau (邕州).
Tuy nhien sach Chu le cho rang khong co Tu Chau hoac Luong Chau ma thay vao đo la U Chau (幽州) hoac Tinh Chau (并州), con sach Nhi Nha thi cho la khong co Thanh Chau va Luong Chau ma thay vao đo la U Chau (幽州) va Doanh Chau (營州). Du bang cach nao thi van co chin đon vi. Mot khi ong nhan đuoc đong tu 9 vung lanh tho nay, ong đa tao ra chin cai đinh đuoc goi la Cuu đinh. Vu sau đo thanh lap kinh đo tai Duong Thanh (阳城). Theo Truc thu ki nien, Vu đa giet chet mot trong nhung nha lanh đao mien Bac la Phong Phong (防风) đe cung co ngai vang.
Theo Su ky, tu thoi Thuan va Vu, che đo cong thue đa hoan thien.


Truyen ngoi Truoc thoi vua Vu, ngoi vua đuoc ke tiep cho nguoi nao đuoc cong đong coi la co đao đuc cao nhat, chu khong phai la truyen cho con. Ban đau, Ha Vu đa chon nguoi hien tai la Cao Dao thay minh, nhung Cao Dao mat som nen ong chon con Cao Dao la Ba Ich.
Theo chinh su, con trai vua Vu, Khai, đa chung minh đuoc kha nang cua minh, đuoc nhieu nguoi ung ho hon Ba Ich va tro thanh nguoi thua ke ngoi bau cua cha, đanh dau su khoi đau cua mot trieu đai moi la Nha Ha, trieu đai đau tien cua phong kien Trung Quoc. No đa tro thanh mot hinh mau cai tri dua tren thua ke o Trung Quoc.


Qua đoi Theo Truc thu ky nien, ong cai tri nha Ha trong 45 nam va theo Viet tuyet thu, ong qua đoi vi benh. Ong đuoc tin la mat o nui Coi Ke o phia nam Thieu Hung hien nay trong đi san ban va hoi hop chu hau o Giang Nam. Theo giai thich cua Su ky, Coi Ke la viec hoi hop chu hau va khao sat thanh tich (會計; Coi ke). Lang Đai Vu ngay nay đuoc biet đen la lan đau tien đuoc xay dung trong the ky 6 vao thoi Nam trieu đe vinh danh ong. No nam cach thanh pho Thieu Hung khoang 4 km ve phia đong nam. Hau het cac cau truc đuoc xay dung lai nhieu lan sau đo, gom Vu lang, Vu tu va Vu mieu. Nhieu buc tuong the hien ong đang mang loai cay co xua (耒耜). Mot so hoang đe sau nay đa đi toi đo thuc hien cac nghi le tuong niem ong, đac biet co ca Tan Thuy Hoang.


Trong van hoa đai chung = Xa hoi =
Trong thoi ki Trung Hoa Dan Quoc, Ton Trung Son hinh dung ra ke hoach kiem soat lu bao gom viec xay dung mot con đap 30 trieu ma luc tren song Truong Giang. Tuy nhien ke hoach khong đuoc thuc hien do Quoc Dan Đang Trung Quoc đang co chien tranh voi Nhat Ban va Đang Cong san Trung Quoc.
Thi tran Bac Xuyen, Van Xuyen va Đo Giang Yen o Tu Xuyen đeu tuyen bo la noi sinh cua Vu.


= Phim truyen hinh =
Đai Vu, đong boi Vince Crestejo, la truong lao cua System Lords trong phim truyen hinh khoa hoc vien tuong Stargate SG-1. Ong khong đam nhan vai tro cua mot vi than, ma la mot trong nhung vi hoang đe đau tien cua Trung Quoc, noi bat cho nhung anh huong tich cuc đuoc thuc hien trong suot trieu đai cua ong.
Trong chuong trinh, ong đuoc gioi thieu nhu la Đai Vu (Yu the Great) trong Fair Game, va Ngoc Hoang Thuong đe (Yu-huang Shang Ti) cao quy trong Summit, von la mot hinh tuong rieng biet trong than thoai Trung Quoc.


Xem them Lich su Trung Quoc
Nha Ha
Thuan
Truc thu ki nien


Tham khao Thu muc Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Thanh nien
Trinh Doan Thang, Ngo Trau Cuong, Thai Thanh (1998), Co su Quynh Lam, Nha xuat ban Thanh Hoa
Bui Hanh Can va Viet Anh dich (2007), Su ky Tu Ma Thien - Nhung đieu chua biet, Nha xuat ban Van hoa thong tin: Ha ban ky


Lien ket ngoai