Chay rung hay con goi lua rung la su kien lua phat sinh trong mot khu rung, tac đong hoac lam tieu huy mot so hoac toan bo cac thanh phan cua khu rung đo. Đam chay rung co the la đam chay đuoc kiem soat trong ky thuat lam sinh hoac đam chay khong the kiem soat. Khi chay rung, mot buc man khoi bao phu ben tren khu rung, voi nhung đam cay cao mau xam.


Phat sinh Nhung đam chay rung thuong co hai nguon goc phat sinh tu tac đong con nguoi hoac nhung đieu kien thoi tiet trong thien nhien. Tu phat sinh boi con nguoi đam chay rung thuong đuoc hieu va goi voi thuat ngu la đot rung. Con nguoi thuong loi dung lua rung đe huy hoai rung hoan toan voi muc đich đem lai cac su dung khac thay the rung, hoac chinh đam chay rung đem lai loi ich kiem soat cho con nguoi trong cac bien phap lam sinh.
Chay rung tu phat sinh trong tu nhien đong vai tro la mot su kien quan trong cua qua trinh dien the rung. Sau bo va dich benh phat trien manh lam cho cay coi phat trien yeu hon, canh rung se gom nhieu cay bi chet, go kho va cac hien tuong thoi tiet se tao ra mot tran hoa hoan that lon, va roi trong mot thoi gian tu nguon hat giong con sot lai qua tran hoa hoan hoac nho đong vat, gio, nuoc đem đen se phat trien tro lai. Tuy nhien đieu nay nhieu khi cung dan đen nhung hau qua khong the tai sinh, nguoi ta se khong thay cay moc lai tren đia điem đa dien ra vu chay.


Dich bo Tu Colorado toi tieu bang Washington, mot tran dich bo cay thong chua tung thay, keo dai hang nam, đa giet chet 2,6 trieu hec ta rung. Loai bo nay đa gay tan pha hon cho mien Bac, o British Columbia, noi nhung đam may bo canh cung đa pha huy toi 14 trieu hec ta - gap đoi dien tich cua Cong hoa Ireland. Nguoi ta du đoan no se giet 80% loai thong cua tinh Canada truoc khi no cham dut. Xa hon ve phia Bac, o Yukon, loai bo canh cung pha hoai cay thong chua phai la can benh đia phuong. Tai đay, loai bo an vo cay chi Van sam đa an dan 400.000 hec ta đat rung, va con nhieu hon o Alaska lang gieng, trong mot tran dich chua tung thay ve tam muc va su keo dai cua no.
Thuong thuong nhung con cai đuc thung cay truoc, tiep theo la con đuc, va roi chung giao phoi va ca hai đeu đao mot đuong ham trung chay song song voi tho go. Nhung con au trung no ra, ngay ben duoi vo cay phia ngoai, sau đo se an thang goc voi nhung đuong ham ma chung đuc xung quanh than cay, cat đut nhung chat dinh duong di chuyen qua cac soi libe va giet chet cay. Nhung la kim cua cay chuyen sang mau đo, sau đo thanh mau xam, va cuoi cung gio lam đo than cay đa chet.
Nhiet đo mua đong xuong con am 40 đo C (am 40 đo F) tung giet chet cac au trung, nhung nhiet đo lanh gia đo hien gio hiem khi xay ra. Va nhung mua he am ap hon giup cho vai loai bo canh cung hoan tat chu ky sinh san cua chung trong mot nam thay vi hai nam, gia toc su phat trien dan so cua chung.


Anh huong khi hau Tai vung Bac Cuc va duoi Bac Cuc - o Alaska, tren khap vung Siberia, o vung cuc Bac cua chau Au, va trong vung Yukon va nhung noi khac cua Canada - khi hau cua Trai Đat đang thay đoi nhanh chong nhat. Trong khi nhiet đo trung binh tren toan cau tang 0,74 đo C (1,3 đo F) trong the ky 20, vung phia Bac xa xoi trai qua tinh trang nong dan gap đoi nhiet đo đo hoac lon hon. Tai vung bang gia phia đong cua Nga, vai nhiet đo trung binh đa gia tang hon 2 đo C (3,6 đo F), voi muc thuy ngan vao giua Mua Đong con cao hon nua.
Trong mot su đanh gia co tham quyen vao nam 2007, Uy ban Lien chinh phu ve Thay đoi Khi hau, he thong khoa hoc đuoc Lien Hop Quoc bao tro, đa neu len nhieu cuoc nghien cuu lien ket su lan rong nhung vu chay rung voi nhung đieu kien khi hau am hon, kho hon. Vao thang 6 nam 2009, giua luc nhung đam chay rung đau tien bung len trong mua chay rung cua California, cac khoa hoc gia tai truong đai hoc Harvard noi vung bi chay o mien Tay Hoa Ky co the gia tang 50% vao thap nien 2050. Tai Siberi, hoa hoan ngay cang tang, va mua chay toi som hon. Tai Canada, vao cuoi thap nien 2000, khu vuc bi chay tang gap đoi so voi thap nien 1970, mac du kha nang chua chay lon hon va vai đieu kien thoi tiet thuan loi moi đay.


Sinh thai hoc = Bang tan =
Theo cac nha khoa hoc, cung voi lop bang đia cuc đang tan lai tung ngay va lop bang nay đang tan ra, su nong dan cua Bac Cuc đe doa bien nhung khu rung phia Bac - lop tham bao la gom cay van sam, thong va nhung cay co qua hinh non khac bao phu nhung vi đo cao nay - it đong vai tro mot cai "chau" hap thu chat dioxide cacbon (khi CO2) hon la mot nguon xuat phat, giua luc hang trieu tan chat khi gay hieu ung nha kinh phat ra tu go than cay bi chet, chay va hu muc.


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Phap) « Les feux de foret » Luu tru ngay 17 thang 7 nam 2005 tai Wayback Machine
(tieng Phap) « Les feux de foret au Canada » Luu tru ngay 11 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine