Kinh te Nhat Ban la mot nen kinh te thi truong tu do phat trien. Nhat Ban la nen kinh te lon thu ba the gioi theo GDP danh nghia va lon thu tu theo suc mua tuong đuong (PPP), ngoai ra Nhat Ban la nen kinh te lon thu hai trong so cac nuoc phat trien. Nhat Ban la thanh vien cua G7 va G20. Theo Quy Tien te Quoc te, GDP binh quan đau nguoi theo suc mua tuong đuong (PPP) cua quoc gia nay đat 41.637 Đo la My (2020). Do su bien đong cua ty gia hoi đoai ma GDP cua Nhat Ban tinh theo Đo la My thuong xuyen bi bien đong manh, bang chung la khi tinh toan GDP cua Nhat Ban theo Phuong phap Atlas thi GDP binh quan chi đat khoan 39.048 Đo la My. Ngan hang Nhat Ban chiu trach nhiem thuc hien cac cuoc khao sat hang quy ve tam ly kinh doanh co ten la Tankan đe du bao nen kinh te Nhat Ban trong tuong lai. Nikkei 225 la san giao dich chung khoan lon thu ba tren the gioi theo von hoa thi truong, noi đay chiu trach nhiem phat hanh cac bao cao ve nhung co phieu blue chip đuoc niem yet tren Japan Exchange Group. Nam 2018, Nhat Ban la nha xuat khau lon thu tu va cung la nha xuat khau lon thu tu the gioi. Đay la quoc gia xep thu hai ve du tru ngoai hoi voi gia tri đat khoang 1.300 ty Đo la My. Nhat Ban xep thu 29 ve chi so thuan loi kinh doanh va thu 5 chi so canh tranh toan cau. Ngoai ra quoc gia nay con đung đau ve chi so phuc tap kinh te va thu ba ve thi truong nguoi tieu dung tren the gioi.
Nhat Ban la quoc gia san xuat o to lon thu ba đong thoi la quoc gia co nganh cong nghiep san xuat hang đien tu lon nhat the gioi va thuong xuyen nam trong so cac quoc gia tien tien nhat the gioi trong viec luu tru cac ho so bang sang che toan cau. Do vap phai su canh tranh ngay mot tang voi Han Quoc va Trung Quoc, nganh san xuat cua Nhat Ban ngay nay chu yeu tap trung vao cac mat hang voi ham luong cong nghe va đo chinh xac cao nhu dung cu quang hoc, xe hoi hybrid va robot. Cung voi vung Kanto, vung Kansai la mot trong nhung cum cong nghiep va trung tam san xuat hang đau cho nen kinh te Nhat Ban. Nhat Ban la quoc gia chu no lon nhat the gioi. Nhat Ban thuong nam trong nhom cac quoc gia xuat sieu hang nam va co thang du đau tu quoc te rong đang ke. Nhat Ban nam giu so tai san voi gia tri nhieu thu ba the gioi khi đat 15.200 ty Đo la My, chiem 9% tong tai san toan cau tinh đen nam 2017. Tinh đen nam 2017, co 51 trong tong so 500 cong ty thuoc Fortune Global 500 co tru so tai Nhat Ban, con so nay it hon so voi nam 2013 voi 62 cong ty. Đay la quoc gia lon thu ba the gioi ve tong tai san.
Nhat Ban tung la quoc gia co so tai san va su giau co thu hai the gioi chi sau Hoa Ky, tuy nhien cho đen nam 2015 đa bi Trung Quoc vuot qua o ca 2 chi tieu kinh te nay. Nhat Ban cung tung la nen kinh te lon thu 2 the gioi ve GDP danh nghia chi đung sau Hoa Ky nhung lai đe Trung Quoc vuot qua vao nam 2010. Nganh san xuat cua Nhat Ban truoc đay cung tung xep o vi tri thu hai the gioi (tham chi tung suyt vuot qua ca Hoa Ky vao nam 1995), nhung lai mot lan nua Trung Quoc noi len va vuot qua Nhat Ban vao nam 2007 va tham chi la vuot qua ca My vao nam 2010. Do đo ma Nhat Ban ngay nay la nha san xuat hang hoa lon thu ba tren the gioi xep sau Trung quoc va Hoa Ky.
Su sup đo cua bong bong tai san nam 1991 dien ra tai Nhat Ban đa tao ra mot thoi ky nen kinh te bi đinh tre hay con đuoc biet đen voi cai ten goi la thap nien mat mat, kinh te Nhat đa tri tre suot hon 30 nam ke tu đo toi nay. Tu nam 1995 đen 2007, GDP danh nghia đa giam tu 5.330 ty Đo la My xuong con 4.360 ty. Vao đau nhung nam 2000, Ngan hang Nhat Ban đa đat ra muc tieu khuyen khich tang truong kinh te thong qua mot chinh sach moi ve noi long đinh luong. Mac du vay muc no van tiep tuc tang do su anh huong cua cuoc khung hoang tai chinh toan cau giai đoan 2007-08, Tran đong đat o Tohoku vao nam 2011 va đai dich COVID-19 bung phat vao cuoi nam 2019. Hau qua la tinh đen nam 2021, Nhat Ban co muc no cong cao hon đang ke so voi bat ky quoc gia phat trien nao khac voi muc 266% GDP. Cac khoan no nay chu yeu la đen tu trong nuoc voi 45% đuoc nam giu boi Ngan hang Nhat Ban.
Nen kinh te Nhat Ban hien nay phai đoi mat voi nhung thach thuc nghiem trong do dan so gia hoa va đang co xu huong giam, dan so cua quoc gia nay tung đat đinh 128 trieu nguoi vao nam 2010 va đa giam xuong con 125,9 trieu nguoi vao nam 2020. Cac du bao cho thay dan so se con tiep tuc giam va tham chi la co kha nang giam xuong duoi 100 trieu vao cuoi the ky 21.


Khai quat Trai qua nhieu bien đong trong suot lich su, cuoi cung, kinh te Nhat Ban đa va đang tang truong, nhung cung nay sinh khong it van đe. Vao the ki 16 - 17, kinh te Nhat Ban chu yeu la nong nghiep trong lua nuoc va đanh bat ca. Cong nghiep bat đau phat trien sau cuoc Cai cach Minh Tri vao giua the ki 19 (nam 1868). Buoc sang the ki 20, nganh cong nghiep cua Nhat Ban đa phat trien ro ret. Trong suot đau the ki 20, cac nganh cong nghiep đuoc ua chuong va phat trien nhat la sat thep, đong tau, che tao vu khi, san xuat phuong tien. Do nhu cau tai nguyen đe phuc vu cac nganh nay, quan đoi Nhat Ban bat đau banh truong va xam chiem nuoc ngoai. Trong so nhung vung ma Nhat chiem đuoc, đang chu y nhat la Man Chau Ly cua Trung Quoc va Trieu Tien.
Trong the chien 2, mac du uu the ban đau nghieng ve Nhat Ban. Tuy nhien, đen nam 1945, nuoc nay nam trong tam nem bom cua đoi phuong. May bay nem bom cua quan Đong minh đa tan pha nhieu thanh pho. Đang chu y nhat la vu nem bom nguyen tu Hiroshima va Nagasaki đa gay ra suc tan pha lon tren quy mo rong.
Sau chien tranh, cac thanh pho va nha may bat đau tai thiet lai, nhung kha cham do thieu von. Van menh cua Nhat thay đoi sau khi Chien tranh Trieu Tien no ra vao nam 1950. My muon Nhat san xuat vu khi đe cung cap cho luc luong My o Nam Trieu Tien. San luong cong nghiep, đac biet trong cac linh vuc nhu sat thep va đong tau, tang nhanh chong. Nho nguon tai chinh tu cac đon hang cua My va quyet tam khoi phuc lai đat nuoc, đen khi Chien tranh Trieu Tien ket thuc vao nam 1953, nhieu nha may moi đa đuoc xay dung. Sau su bung no kinh te, cac hang đien tu hang đau the gioi đa xuat hien nhu Sony, Panasonic, Toshiba hay Honda.
Trai qua ba thap ky phat trien kinh te ke tu nam 1960, toc đo tang truong kinh te nhanh chong cua Nhat Ban khien nguoi ta phai goi đay la ky tich kinh te Nhat Ban thoi hau chien. Duoi su chi đao cua Bo Kinh te, Thuong mai va Cong nghiep, nen kinh te đa đat đuoc muc tang truong binh quan 10% vao nhung nam 1960, 5% trong nhung nam 1970 va 4% vao nhung nam 1980, nho đo Nhat Ban đa vuon len va duy tri vi the la nen kinh te lon thu hai the gioi trong suot tu nam 1991 đen 2010 truoc khi bi Trung Quoc vuot qua. Nam 1990, thu nhap binh quan đau nguoi cua Nhat Ban ngang bang, tham chi la cao hon hau het cac nuoc phuong Tay.
Vao thoi ky nua sau cua nhung nam 1980, gia co phieu va bat đong san tang cao đa tao ra bong bong kinh te . Bong bong kinh te đa đot ngot ket thuc khi So giao dich chung khoan Tokyo sup đo vao nam 1990–92 khien gia bat đong san đat đinh vao nam 1991. Tang truong o Nhat Ban trong suot nhung nam 1990 chi o muc 1,5% moi nam; thap hon so voi muc tang truong trung binh cua toan cau khien nen kinh te Nhat Ban roi vao tinh trang suy thoai toi te va đuoc biet đen voi ten goi Thap ky mat mat. Sau khi nen kinh te Nhat Ban tiep tuc tri tre them mot thap ky nua (2001 - 2010), thuat ngu nay đuoc đoi ten thanh "2 thap ky mat mat", va tham chi la "3 thap ky mat mat" khi ma kinh te giai đoan 2011-2020 van tiep tuc tang truong rat cham.
Voi toc đo tang truong thap nay, no quoc gia cua Nhat Ban đa tang len do ganh nang cua cac khoan chi tieu cho phuc loi xa hoi ma nguyen nhan chu yeu la do su gia hoa cua dan so khien co so thue bi thu hep lai. Tinh trang "Nhung ngoi nha bi bo hoang" tiep tuc lan rong tu nong thon đen thanh thi o Nhat Ban.
Do la mot quoc đao co đia hinh nhieu nui va nui lua nen quoc gia nay khong co đu tai nguyen thien nhien đe tiep tuc thuc đay nen kinh te voi dan so đong tiep tuc phat trien them, do đo viec xuat khau nhung mat hang co loi the so sanh nhu cac san pham cong nghiep mang tinh ky thuat, co su đau tu cao ve nghien cuu va phat trien đe đoi lay la nhap khau nguyen lieu tho va dau mo luon đuoc chu trong. Nhat Ban la mot trong ba nha nhap khau nong san hang đau tren the gioi ben canh Lien minh Chau Au va Hoa Ky ve tong san luong phuc vu nhu cau tieu dung nong san noi đia đong thoi cung la quoc gia nhap khau ca va cac san pham thuy san lon nhat the gioi. Cho ban buon trung tam thu đo Tokyo la cho ban buon cac mat hang truyen thong đen tu Nhat Ban lon nhat, bao gom ca cho ca noi tieng Tsukiji. Viec san ca voi tai Nhat Ban voi be ngoai la đe phuc vu cac hoat đong nghien cuu, đa bi kien la bat hop phap theo luat phap quoc te.
Mac du nhieu loai khoang san đa đuoc khai thac tren khap đat nuoc, nhung hau het cac nguon tai nguyen khoang san đeu phai nhap khau ke tu thoi hau chien. Cac quang chua kim loai đuoc khai thac trong nuoc la rat kho xu ly do chung chi o cap thap. Mac du co nguon tai nguyen rung đa dang va rong lon khi chiem 70% dien tich ca nuoc theo so lieu đuoc thong ke vao cuoi nhung nam 1980, nhung chung lai khong đuoc khai thac mot cach rong rai do cac quyet đinh chinh tri o cap đia phuong, tinh va quoc gia khi Nhat Ban quyet đinh khong khai thac tai nguyen rung đe thu loi kinh te. Cac nguon tai nguyen trong nuoc chi đap ung đuoc tu 25 đen 30% nhu cau go cua ca nuoc. Nong nghiep va đanh bat la nhung nganh nghe khai thac tai nguyen phat trien tot nhat nhung cung phai trai qua nhieu nam đau tu va su vat va, cham chi lao đong cua nguoi dan moi co đuoc. Do đo, quoc gia đa tap trung phat trien cac nganh cong nghiep che bien, che tao đe chuyen đoi nguyen lieu tho nhap khau tu nuoc ngoai. Nganh khai thac vang, Magnesi va bac đeu đap ung đuoc nhu cau cho hoat đong san xuat cong nghiep hien tai, mac du vay Nhat Ban van phai phu thuoc vao nguon tai nguyen nhap khau tu nuoc ngoai đe phuc vu cho nganh cong nghiep hien đai. Cac mat hang nhu quang sat, đong, boxit va nhom cung nhu nhieu loai lam san đeu la cac tai nguyen nhap khau quan trong.
So voi cac nen kinh te cong nghiep phat trien khac, Nhat Ban co muc xuat khau đuoc cho la thap so voi quy mo cua nen kinh te. Tu giai đoan 1970-2018, Nhat Ban la nen kinh te it phu thuoc vao xuat khau nhat trong G7 va đung thu hai tren toan the gioi. Đay cung la mot trong nhung nen kinh te it phu thuoc vao thuong mai nhat trong giai đoan 1970-2018.
Nhat Ban la quoc gia nhan nguon von đau tu tu nuoc ngoai đac biet thap. Nguon von FDI chay vao quoc gia nay cho đen nay la thap nhat trong G7 tinh đen nam 2018 va tham chi con thap hon ca cac nen kinh te co quy mo nho hon nhieu nhu Ao, Ba Lan va Thuy Đien. Ty le von FDI đau vao tren GDP cua nuoc nay đuoc cho la thap nhat tren the gioi.
Nhat Ban đang tut hau ve nang suat lao đong so voi cac nuoc phat trien khac. Trong giai đoan tu nam 1970 đen nam 2018, Nhat Ban la quoc gia co nang suat lao đong thap nhat trong cac quoc gia thuoc G7. Đac thu cua nen kinh te Nhat Ban la cac doanh nghiep lau đoi (shinise), trong đo co mot so doanh nghiep đa hoat đong đuoc hon mot nghin nam va nho vay ma co đuoc uy tin lon. Nguoc lai, van hoa khoi nghiep o Nhat Ban khong đuoc noi bat nhu nhung noi khac.


Lich su kinh te Nhat Ban Voi su thang tram qua nhieu giai đoan lich su, Nhat Ban la mot trong so cac quoc gia đuoc nghien cuu nhieu nhat ve lich su kinh te. Giai đoan đau tien bat đau tu su thanh lap thanh pho Edo (nam 1603) dan đen su phat trien toan dien cua kinh te noi đia. Giai đoan thu hai chinh tu cuoc cai cach Minh Tri Duy Tan (nam 1868) đua nuoc Nhat tro thanh cuong quoc đau tien o chau A co the sanh vai đuoc voi cac quoc gia chau Au. Trong giai đoan 1946 - 1990, tu vi the la nuoc thua tran trong The Chien thu hai (nam 1945), đao quoc nay đa vuon len tro nen nen kinh te lon thu hai the gioi, truoc khi lam vao tri tre ke tu nam 1991 toi nay.


= Giao luu voi chau Au (the ki 16) =

Nhung nguoi chau Au thoi Phuc Hung đa than phuc Nhat khi ho đen đay vao the ky 16. Đao quoc nay đuoc đanh gia la co rat nhieu kim loai quy, chu yeu la dua tren nhung tinh toan cua Marco Polo ve cac lau đai va đen tho đuoc ma vang, ngoai ra con dua tren su phong phu cua cac quang mo lo thien tu cac mieng nui lua khong lo đuoc đac trung boi mot đao quoc co nhieu nui lua. Cac quang nay đuoc khai thac triet đe va tren quy mo lon va Nhat đa tung la nha xuat khau lon vang, bac va đong lon vao thoi ky Cong nghiep truoc khi viec xuat khau nhung mat hang nay bi cam.
Nuoc Nhat thoi Phuc Hung cung đuoc đanh gia la mot xa hoi phong kien phuc tap voi mot nen van hoa đac sac va nen ky thuat tien cong nghiep manh me. Dan so đa phan tap trung đong o cac thanh thi va tham chi co nhung truong Đai hoc Phat giao lon hon ca cac hoc vien o phuong Tay nhu Salamanca hoac Coimbra. Cac nha nghien cuu chau Au ve thoi đai nay co ve đong y rang nguoi Nhat "chang nhung vuot troi tat ca cac dan toc phuong Đong ma con uu viet hon ca nguoi Tay Phuong" (Alessandro Valignano, 1584, "Historia del Principo y Progresso de la Compania de Jesus en las Indias Orientales).
Nhung du khach phuong Tay đau tien đa rat ngac nhien ve chat luong cua hang thu cong va dung cu ren đuc cua Nhat Ban. Đieu nay xuat phat tu viec ban than nuoc Nhat kha khan hiem nhung tai nguyen thien nhien von de tim thay o chau Au, đac biet la sat. Do đo, nguoi Nhat noi tieng tiet kiem đoi voi tai nguyen cua ho, cang it tai nguyen ho cang phat trien cac ky nang đe bu đap.
Cac con tau cua Bo Đao Nha đau tien (thuong khoang 4 tau kich co nho moi nam) đen Nhat cho đay to lua, gom su Trung Hoa. Nguoi Nhat rat thich nhung thu nay, tuy nhien ho lai bi cam giao dich voi Trung Quoc do cac Hoang đe Trung Hoa muon trung phat cac Nuy khau thuong xuyen cuop boc o vung bo bien Trung Quoc. Sau đo, nguoi Bo Đao Nha, đuoc goi la Nanban (Nam Man) chop lay co hoi va đong vai tro nhu mot trung gian thuong mai o chau A.


= Thoi ky Edo (1603–1868) =

Trong nhung thap ky cuoi cung cua mau dich Nanban, nuoc Nhat đa co tuong tac manh me voi cac cuong quoc Tay Phuong ve mat kinh te va ton giao. Khoi đau cua thoi ky Edo trung voi nhung thap ky nay khi Nhat Ban đa đong đuoc nhung chien thuyen vuot đai duong theo kieu Tay phuong đau tien nhu thuyen buom 500 tan San Juan Bautista chuyen cho phai bo ngoai giao Nhat do Hasekura Tsunenaga dan đau đen chau My roi sau đo đen chau Au. Cung trong giai đoan đo, chinh quyen Mac Phu đa trang bi khoang 350 Chau An Thuyen co ba cot buom va đuoc trang bi vu khi đe phuc vu viec mua ban o chau A. Cac nha phieu luu nguoi Nhat nhu Yamada Nagamasa đi lai rat nang đong khap A Chau.
Đe loai tru anh huong cua Thien chua giao, Nhat Ban tien vao mot thoi ky co lap goi la toa quoc voi nen kinh te on đinh va tang truong nhe. Tuy nhien khong lau sau đo vao nhung nam 1650, nganh san xuat đo su xuat khau cua Nhat Ban đa phat trien rat manh khi ma cuoc noi chien đa khien trung tam san xuat đo gom xu cua Trung Quoc o Canh Đuc Tran phai ngung hoat đong trong vai thap ky. Trong giai đoan con lai cua the ky 17, hau het cac mat hang đo su Nhat Ban đuoc dung đe xuat khau ma chu yeu la o Kyushu. Thuong mai sa sut do su canh tranh moi cua Trung Quoc vao nhung nam 1740 truoc khi đuoc hoi phuc khi Nhat Ban mo cua vao giua the ky 19.
Phat trien kinh te trong suot thoi ky Edo bao gom đo thi hoa, gia tang van tai hang hoa bang tau, mo rong thuong mai noi đia va bat đau mua ban voi nuoc ngoai, pho bien thuong nghiep va thu cong nghiep. Thuong mai xay dung rat hung thinh song hanh voi cac co so ngan hang va hiep hoi mau dich. Cac lanh chua chung kien su tang manh dan trong san xuat nong nghiep va su lan rong cua nganh thu cong o nong thon.
Khoang giua the ky 18, dan so Edo đa đat hon 1 trieu nguoi trong khi Osaka va Kyoto moi noi cung co hon 400,000 cu dan. Nhieu thanh thi xay xung quanh cac thanh quach cung phat trien. Osaka va Kyoto tro thanh nhung trung tam thuong mai va thu cong đong đuc nhat trong khi Edo la trung tam cung ung thuc pham va nhu yeu pham cho nguoi tieu dung thanh thi.
Lua gao la nen tang cua nen kinh te, cac lanh chua phong kien thu thue tu nong dan duoi dang gao voi thue suat cao khoang 40% vu thu hoach. Gao đuoc ban o cac cho fudasashi o Edo. Đe som thu tien, cac lanh chua su dung cac Hop đong ky han đe ban gao chua đuoc thu hoach. Nhung hop đong nay tuong tu nhu loai hop đong tuong lai thoi hien đai.
Duoi thoi nay, Nhat Ban dan dan tiep thu khoa hoc va cong nghe phuong Tay (goi la Ha Lan hoc, hay "rangaku", "hoc van cua nguoi Ha Lan") qua thong tin va nhung cuon sach cua cac thuong nhan đen tu Ha Lan o Dejima. Linh vuc hoc tap chinh la đia ly, duoc hoc, khoa hoc tu nhien, thien van hoc, nghe thuat, ngon ngu, co hoc nhu nghien cuu ve cac hien tuong đien, va khoa duoc hoc, voi vi du ve su phat trien cua đong ho Nhat Ban, hay wadokei, chiu anh huong cua ky thuat phuong Tay.


= Truoc the chien 2 (1868-1945) =

Ke tu giua the ky 19, sau cuoc Minh Tri Duy Tan, Nhat Ban đa mo cua cho thuong mai va anh huong cua phuong Tay va đa trai qua hai thoi ky phat trien kinh te. Lan đau tien bat đau mot cach nghiem tuc vao nam 1868 va keo dai đen The chien thu hai; lan thu hai bat đau vao nam 1945 va đuoc duy tri cho đen giua nhung nam 1980.
Su phat trien kinh te trong thoi ky truoc chien tranh đuoc bat đau voi chinh sach "Phu quoc cuong binh" cua Chinh quyen Minh Tri. Trong suot thoi ky Minh Tri (1868–1912), cac nha lanh đao đa xay dung mot he thong giao duc moi dua tren he thong cua phuong Tay danh cho tat ca nhung nguoi tre tuoi, đong thoi gui hang nghin sinh vien đen Hoa Ky va Chau Au du hoc va thue hon 3.000 nguoi phuong Tay đen Nhat Ban đe day cac mon nhu khoa hoc, toan hoc, cong nghe hien đai va ngoai ngu (Oyatoi gaikokujin). Chinh quyen cung trien khai xay dung cac tuyen đuong sat, cai thien chat luong đuong bo va khanh thanh cac chuong trinh cai cach ruong đat đe giup cho đat nuoc phat trien hon nua.
Nham thuc đay tien trinh cong nghiep hoa, chinh phu cho rang can neu giup cac doanh nghiep tu nhan phan bo đuoc nguon luoc cung nhu lap ke hoach, ho se đuoc trang bi đay đu đe đua nen kinh te quoc gia đi len. Chinh vi vay ma vai tro chu đao cua chinh phu la cung cap cac đieu kien kinh doanh tat nhat cho cac doanh nghiep tu nhan. Noi tom lai, chinh phu phai la nguoi huong dan va kinh doanh nha san xuat. Vao đau thoi ky Minh Tri, chinh phu đa xay dung cac nha may va xuong đong tau đe ban cho cac doanh nhan voi gia thap. Nhieu doanh nghiep trong so nay đa phat trien nhanh chong thanh cac tap đoan lon. Chinh phu noi len voi tu cach la nguoi thuc đay chinh doanh nghiep tu nhan khi ban hanh mot loat chinh sach ung ho doanh nghiep.
Vao giua nhung nam 1930, muc luong danh nghia cua Nhat Ban "thap hon 10 lan" so voi cua Hoa Ky (dua tren ty gia hoi đoai giua nhung nam 1930), trong khi tinh theo suc mua tuong đuong bang khoang 44% so voi Hoa Ky.
Quy mo va co cau cong nghiep o cac thanh pho cua Nhat Ban đeu đuoc duy tri va đieu tiet chat che mac du dan so va cac nganh cong nghiep tren cac thanh pho nay đa tang len đang ke.
Nho cong cuoc Minh Tri duy tan cung nhu viec chiem đuoc mot so thuoc đia, vao truoc the chien thu hai, quy mo kinh te Nhat Ban đa đat muc tuong đuong voi cac cuong quoc chau Au. Nam 1940, tong san luong kinh te (GDP) cua Nhat ban (quy đoi theo thoi gia USD nam 1990) đa đat 192 ty USD, so voi Anh la 316 ty USD, Phap la 164 ty USD, Italy la 147 ty USD, Đuc la 387 ty USD, Lien Xo la 417 ty USD
Đen thang 12 nam 1941, Nhat Ban tan cong can cu hai quan My o Tran Chau cang, Hawaii. My tham gia Chien tranh The gioi thu hai, chong lai Nhat va Đuc. Ban đau, uu the nghieng ve Nhat Ban, nhung đen nam 1945, cac thanh pho cua nuoc nay đa o trong tam nem bom cua đoi phuong. Phan lon cac nganh cong nghiep Nhat Ban tro thanh muc tieu nem bom cua quan Đong Minh. May bay nem bom cua quan Đong minh đa tan pha cac thanh pho lon nhu Tokyo, Niigata, Osaka, Fukuoka, Hiroshima va Nagasaki. Nam 1945, sau khi Nhat Ban bai tran, cac nha cong nghiep cua nuoc nay bat đau qua trinh tai tiet cac nha may.


= Sau chien tranh (1945-1985) =

Sau chien tranh, Nhat Ban bat đau hoi phuc kinh te. Tu nam 1950, Chien tranh Trieu Tien no ra cung la luc ma nganh cong nghiep cua Nhat Ban phat trien đen kinh ngac. My muon Nhat san xuat vu khi đe ung ho Nam Trieu Tien. San luong cong nghiep, đac biet trong cac linh vuc đong tau va san xuat sat thep tang nhanh chong. Sau khi cuoc chien ket thuc, Nhat bat đau xay dung cac nha may va khu cong nghiep moi.
Ngoai ky nang ve lao đong va quan ly, Nhat Ban con co nhung loi the khac. Nuoc nay co nhieu nha may cho nang suat cao, đem lai loi nhuan va nam o nhung vi tri vo cung thuan loi. Cac nha may quy mo lon o mien duyen hai co the nhap khau nguyen lieu voi so luong lon tu vung nao co gia nguyen lieu re nhat. San luong va doanh thu tu thep tang vot. Đong tau va cac nganh cong nghiep khac cung phat đat. Trong đo, co mot so nganh moi nhu đien tu, san xuat o to, đo đien cung bat đau phat trien. Tu nhung nganh cong nghiep tren, cac nhan hieu hang đau the gioi bat đau xuat hien nhu Sony, Panasonic va Honda.
Trong giai đoan nhung nam 1960 đen 1980, tang truong kinh te chung la rat nhanh: trung binh 10% vao nhung nam 1960, 5% trong nhung nam 1970 va 4% vao nhung nam 1980. Vao cuoi giai đoan nay, Nhat Ban đa tro thanh nen kinh te co thu nhap cao.
Su phat trien rat nhanh cua nen kinh te Nhat Ban trong giai đoan 1952-1973 bat nguon tu mot so nguyen nhan co ban sau:

Nhan to lich su: Ke tu Minh Tri duy tan đen truoc the chien thu 2, Nhat Ban đa co 70 nam phat trien đat nuoc theo mo hinh hien đai va đa tro thanh cuong quoc so 1 chau A trong thap nien 1930. Du bi tan pha nang ne trong the chien, nhung nhung nhan to va kinh nghiem quy bau cua Nhat Ban van con nguyen ven, ho co the tan dung kinh nghiem nay đe nhanh chong xay dung lai nen kinh te.
Nhan to con nguoi: truoc the chien thu 2, Nhat Ban đa co đoi ngu chuyen gia khoa hoc va quan ly kha đong đao, co chat luong cao. Du bai tran trong the chien 2 nhung luc luong nhan su chat luong cao cua Nhat van con kha nguyen ven, ho đa gop phan đac luc vao buoc phat trien nhay vot ve ky thuat va cong nghe cua đat nuoc. Nguoi Nhat đuoc giao duc theo nhung luan ly cua Nho giao voi nhung đuc tinh can kiem, kien tri, long trung thanh, tinh phuc tung... van đuoc đe cao. Nho đo, gioi quan ly Nhat Ban đa đac biet thanh cong trong viec cung co ky luat lao đong, khai thac su tan tuy va trung thanh cua nguoi lao đong.
Muc tich luy cao thuong xuyen, su dung von đau tu co hieu qua cao: nhung nam 1950, 1960, tien luong nhan cong o Nhat rat thap so voi cac nuoc phat trien khac (chi bang 1/3 tien luong cua cong nhan Anh va 1/7 tien luong cong nhan My), đo la nhan to quan trong nhat đe đat muc tich luy von cao va ha gia thanh san pham. Ngoai ra, Nhat Ban đa chu y khai thac va su dung tot nguon tiet kiem ca nhan. Tu 1961-1967, ty le gui tiet kiem trong thu nhap quoc dan la 18,6% cao gap hon hai lan cua My (6,2%) va Anh (7,7%)
Nhat Ban khong co quan đoi nen co the giam chi phi quan su xuong muc duoi 1% tong san pham quoc dan, nguon luc đo co the chuyen sang phat trien kinh te.
Tiep can va ung dung nhanh chong nhung tien bo khoa hoc-ky thuat: truoc the chien thu 2, Nhat Ban đa la mot cuong quoc ve khoa hoc, cong nghe. Sau chien tranh, nhan to nay tiep tuc đuoc phat huy.
Tinh hinh quoc te co nhieu thuan loi: Trong cac cuoc chien tranh o Trieu Tien va Viet Nam, Chinh phu My đa co hang loat đon đat hang voi cac cong ty cua Nhat Ban ve trang bi, khi tai va cac đo quan dung khac. Tu nam 1950 đen 1969, Nhat Ban đa thu đuoc 10,2 ty USD cac đon đat hang cua My (tuong đuong 70 ty USD theo thoi gia 2015). Trong giai đoan nay, 34% tong gia tri hang xuat khau sang My va 30% gia tri hang nhap cua Nhat la tu thi truong My. Co the noi nhu cau ve hang hoa cua My cho cac cuoc chien tranh o Trieu Tien va Viet Nam la hai "ngon gio than" đoi voi nen kinh te Nhat Ban.
Tuy nhien, nen kinh te Nhat Ban cung đa phai đoi mat voi nhung mau thuan gay gat:

Su mat can đoi nghiem trong giua cac vung kinh te: Phan lon cong nghiep tap trung o cac đo thi phia Đong nuoc Nhat, trong khi đo cac vung phia Tay va cac vung nong nghiep van con trong tinh trang lac hau. Nhieu nha kinh te phuong Tay nhan xet rang co hai nuoc Nhat: mot nuoc Nhat rat hien đai o cac đo thi va mot nuoc Nhat cu ky o cac vung nong thon.
Su phat trien cua nen kinh te Nhat Ban phu thuoc nhieu vao ben ngoai ca ve thi truong tieu thu hang hoa va nguon cung cap nguyen lieu. Khi gia nguyen lieu tang, kinh te bi tac đong manh.
Mau thuan xa hoi ngay cang gay gat do cac cong ty vi chay theo loi nhuan nen đa han che nhung chi phi cho phuc loi xa hoi, duy tri le loi lam viec khac nghiet khien nguoi lam cong bi ap luc nang ne, dan toi nan tu sat va thanh nien ngai ket hon va sinh con. Ve lau dai, mau thuan nay se phat tac lam kinh te dan tri tre đi (toi cuoi the ky 20, tinh trang gia hoa dan so đa thuc su tro thanh van đe nghiem trong tai Nhat Ban)


= Tri tre (tu 1990 toi nay) =
Nen kinh te cua Nhat Ban phat trien thinh vuong trong thap nien 1970 nhung roi cung boc lo ra nhung điem yeu cua no. Sau thoi ki kinh te "bong bong" 1986-1990, tu nam 1991, kinh te Nhat Ban phat trien i ach. Trong nhung nam 1992-1995 toc đo tang truong hang nam chi đat 1,4%, nam 1996 la 3,2%.
Giai đoan nhung nam 1990 chinh kien su tang truong tri tre cua nen kinh te đa đanh dau cho su khoi đau cua thap ky mat mat sau su sup đo cua bong bong gia tai san o Nhat Ban. Hau qua la ngan sach quoc gia đa bi tham hut nghiem trong (phai chi hang nghin ty Yen đe cuu van he thong tai chinh cua Nhat Ban) đe tai tro cho cac chuong trinh xay dung cong trinh cong cong lon.
Đac biet, tu 1997, va nhat la tu đau 1998, kinh te Nhat bi lam vao suy thoai nghiem trong nhat ke tu sau cuoc khung hoang dau lua nam 1974 đen nay voi nhung bieu hien khung hoang he thong tai chinh tien te, đong Yen, chung khoan giam gia manh, no xau kho đoi tang cao, san xuat tri tre va ti le that nghiep hoan toan đat con so ky luc trong 45 nam nay (5,5% thang 12 nam 2002). Nam 1997, GDP bi giam 0,7%, nam 1998 lai giam tiep 1,8%. Cuoc suy thoai kinh te lan nay cua Nhat chu yeu mang tinh chat co cau lien quan đen mo hinh phat trien cua Nhat đang to ra loi thoi. Nam 1998, cac du an xay dung cong trinh cong cong cua Nhat Ban van khong the kich đu cau đe cham dut giai đoan tri tre cua nen kinh te. Trong tinh te tuyet vong, chinh phu Nhat Ban đa buoc phai tien hanh cac chinh sach "tai co cau" nham thu hut nguon tien du thua đang đuoc đau co o cac thi truong chung khoan va bat đong san. That khong may la cac chinh sach kinh te nay đa khien Nhat Ban roi vao thoi ky giam phat lien tuc trong nhieu nam tu nam 1999 đen 2004. Ngan hang Nhat Ban đa su dung bien phap noi long đinh luong đe lam tang nguon cung tien quoc gia nham thuc đay ky vong ve lam phat qua đo phat trien kinh te Khong giong nhu cac cuoc phuc hoi truoc đay, tieu dung noi đia la yeu to chinh thuc đay tang truong.
Mac du đa giam lai suat xuong gan muc 0% trong mot thoi gian dai, nhung chien luoc noi long đinh luong van khong đat đuoc thanh cong trong viec ngan chan giam phat. Đieu nay khien mot so nha kinh te hoc, chang han nhu Paul Krugman va mot so chinh tri gia Nhat Ban len tieng ung ho viec tao ra ky vong lam phat cao hon. Vao thang 7 nam 2006, chinh sach giam muc lai suat bang 0% ket thuc. Nam 2008, Ngan hang Trung uong Nhat Ban van duy tri muc lai suat thap nhat trong cac nuoc phat trien nhung giam phat van chua đuoc loai bo va chi so Nikkei 225 đa giam toi 50% điem (giai đoan tu thang 6 nam 2007 đen thang 12 nam 2008).  Mac du vay vao ngay 05 thang 4 nam 2013, Ngan hang Nhat Ban ra tuyen bo rang ho se mua 60-70 nghin ty Yen trai phieu va chung khoan nham loai bo tinh trang giam phat bang cach tang gap đoi luong cung tien o Nhat Ban trong vong hai nam. Thi truong tren khap the gioi đa co nhung phan hoi tich cuc voi cac chinh sach mang tinh chu đong hien hanh cua chinh phu khi ma chi so Nikkei 225 đa tang hon 42% điem ke tu thang 11 nam 2012. The Economist cho rang nhung đieu chinh mang tinh tich cuc đoi voi luat pha san, luat chuyen nhuong đat va luat thue se ho tro nen kinh te Nhat Ban. Trong nhung nam gan đay, Nhat Ban la thi truong xuat khau hang đau cua gan 15 quoc gia thuong mai tren toan the gioi.
Vao thang 1 nam 2020, Thu tuong Shinzo Abe tuyen vo rang Đai dich COVID-19 o Nhat Ban khien chinh phu phai ban hanh tinh trang khan cap quoc gia đa khien nen kinh te roi vao tinh trang khung hoang toi te nhat ke tu sau the chien thu 2. Jun Saito thuoc Trung tam Nghien cuu Kinh te Nhat Ban nhan đinh rang đai dich đa giang "đon cuoi cung" vao nen kinh te lau đoi cua Nhat Ban, von se tiep tuc tang truong cham lai trong nam 2018.
Nhat Ban đang xuc tien 6 chuong trinh cai cach lon trong đo co cai cach co cau kinh te, giam tham hut ngan sach, cai cach khu vuc tai chinh va sap xep lai co cau chinh phu... Cai cach hanh chinh cua Nhat đuoc thuc hien tu thang 1 nam 2001. Du dien ra cham chap nhung cai cach đang đi dan vao quy đao va nen kinh te Nhat đa phuc hoi va co buoc tang truong tro lai. Tuy nhien, cuoc khung hoang tai chinh the gioi nam 2008 lai mot lan nua khien kinh te Nhat bi suy thoai, GDP bi giam 5% trong nam 2009. Trong giai đoan 2010 - 2022, kinh te Nhat thoat khoi suy thoai nhung van chi đat đuoc toc đo tang truong rat cham, trung binh 0,5 - 1% moi nam.
Hien nay, kinh te Nhat Ban con phai đoi mat voi mot thach thuc moi la tinh trang gia hoa dan so khien luc luong lao đong bi thieu hut. Trong tuong lai 10 nam toi, kinh te Nhat Ban nhieu kha nang se tiep tuc duy tri muc tang truong rat cham (khoang 0,5 - 1% moi nam), kho co the tang toc nhanh hon.


Nong nghiep Suon nui o Nhat Ban thuong qua doc đe co the canh tac trong khi phan lon đong bang gio đay lai đuoc su dung đe phat trien đo thi hay cho muc đich cong nghiep. Voi nhung noi đat đai co đo doc vua phai, nguoi ta phai tao thanh ruong bac thang đe trong trot. Nhat Ban co luong mua lon va thoi tiet o hau het cac đao ngoai tru Hokkaido đeu am ap, the nhung đat nuoc nay lai phai hung chiu cac tran bao vao đau mua thu va tuyet roi day trong mua đong. O mien duyen hai, cac vung đong bang co the đuong đau voi nguy co song than đoi luc xay ra va mot vai vung nui la nan nhan cua nhung đot nui lua phun trao.
Du trong hoan canh kho khan nhu vay, trong trot van giu vai tro rat quan trong đoi voi kinh te Nhat Ban. Giu vai tro chu đao trong nganh nong nghiep la viec canh tac lua nuoc. Tuy nhien, nhieu trang trai co quy mo nho. Hau het nong dan lam viec ban thoi gian va phan lon viec đong ang do phu nu đam nhan.

Lua nuoc can co nhung đieu kien đac biet đe sinh truong. Thoc thuong đuoc gieo trong nha kinh cho đen khi nay mam thanh ma. Sau đo, ma se đuoc cay voi đieu kien re ma phai cach mat nuoc it nhat 10 cm. Ngoai ra con can toi cac cong trinh thuy nong đe đap ung viec tuoi tieu cho cac canh đong. Cuoi cung, sang mua thu thi lua chin va truoc khi đuoc gat ve lua đa nga mau nau vang nhu lua mi. Lua nuoc trong đuoc khap noi tren Nhat Ban. Tuy nhien, lua hau het đuoc trong o mien cuc nam va tai đay co nhieu vung chuyen canh tac lua nhu Niigata.
Mac du lua nuoc ro rang la cay trong quan trong nhat o Nhat Ban, nhung nguoi Nhat canh tac ca cac loai ngu coc khac, nhu la lua mach đe cung cap ruou bia. Rat nhieu loai rau qua, nhu ca chua, dua chuot, khoai lang, rau diep, tao, cu cai va qua anh đao cung đuoc gieo trong. Che cung đuoc trong nhieu o Nhat Ban, đac biet la o cac thua ruong bac thang tren suon nui. San pham chinh tu che la tra xanh hay ocha, đuoc nguoi dan khap noi trong nuoc su dung. Che đuoc trong chu yeu o phia nam đao Honshu.


Ngu nghiep Suot trong nhieu nam, so ca Nhat Ban đanh bat đuoc lon hon bat ky mot quoc gia nao tren the gioi. Nguoi Nhat cung tieu thu mot luong lon ca va cac hai san. Tuy nhien, trong nhung nam gan đay, Nhat Ban cung nhu cac quoc gia co nganh ngu nghiep phat trien khac đeu phai chung kien tinh trang can kiet cua cac ngu truong ven bien va xa bo.
Ngu nghiep Nhat Ban tuot doc do tru luong ca o cac vung nuoc ven bien can kiet va nhung quy đinh quoc te ve han che đanh bat ca o cac vung bien sau. Hien nay ngu nghiep nuoc nay chi con xep thu ba tren the gioi. Đe bu đap san luong ca thieu hut, Nhat Ban phat trien nganh nuoi trong thuy san. Nuoc nay con tang so luong hang thuy hai san nhap khau, nam 2002 đat 3,88 trieu tan. Ca van đong vai tro quan trong trong bua an va chiem gan 40% luong protein đong vat đuoc hap thu cua nguoi Nhat – con so nay cao hon nhieu so voi hau het cac nuoc phuong Tay.
Su sut giam so tau đanh ca đa tac đong manh toi nhieu cong đong ngu dan. Trong vong 30 nam qua, so viec lam trong nganh ngu nghiep đa giam gan mot nua va đen nam 2002 chi con 243.330 viec lam. Cac cong đong ngu dan chiu anh huong nhieu van đe, tu su phan đoi cua cac to chuc bao ve moi truong cho đen o nhiem nuoc. Tuy nhien van đe chinh la do su đanh bat bua bai o ven bo. Ca bi đanh bat qua nhieu dan đen mat can bang he sinh thai. He qua la so tau đanh ca giam, keo theo su hinh thanh nhung khu that nghiep o mot so vung ven bo.


Cong nghiep Cong nghiep la mot trong nhung nganh kinh te quan trong nhat Nhat Ban. Trong cong nghiep, cac nganh đuoc ua chuong va phat trien nhat bao gom: đong tau, đien tu, san xuat đo gia dung, san xuat o to va kim loai mau. Tu nhung nam cuoi the ki 20, nganh cong nghiep cua Nhat đa phat trien ro ret. Buoc sang the ki 21, cong nghiep Nhat Ban luon thay đoi. Cac khu cong nghiep lon tap trung o Vanh đai Thai Binh Duong bao gom: Keihin (O vung đong bang Kanto), Chukyo (Tap trung quanh Nagoya), Hanshin (Osaka), Setouchi (Bao quanh Hiroshima) va Kitakyushu (Bao quanh Kitakyushu va Fukuoka). Trong đo, vung Keihin la quan trong nhat va chiem 42% san luong cong nghiep Nhat Ban. Vung nay co nhieu nganh cong nghiep truyen thong nhu hoa dau, thep va san xuat o to. Đong thoi đay cung co nganh det may. Song hanh cung cac nganh truyen thong la nhung khu cong nghiep đien tu va cong nghe cao. Cac cong ty co tru so o đay bao gom: NEC, Hitachi, Canon, Intel va Sanyo.
Cac khu cong nghiep con lai la Chukyo, Hanshin, Setouchi va Kita-Kyushu. Trong đo, cac khu Chukyo, Hanshin va Setouchi chu yeu la cac nganh cong nghiep truyen thong nhu: dau mo, det may, in an va sat thep. Con Kita-Kyushu lai la noi co nhieu nganh cong nghiep nang lau đoi. Truoc kia, vung nay la mo than đia phuong nam tren đoi. Ngay nay, Kita-Kyushu la khu cong nghiep voi cac nganh sat thep, đong tau va dau mo.
Ngoai cac khu cong nghiep tren, con co nhieu khu cong nghiep khac nam ngoai Vanh đai Thai Binh Duong bao gom mot so khu cong nghiep nho nam o phia bac Kanto va nam ven bo bien Nhat Ban nhu khu Hokuriku (Nam o Niigata va Nagano, Chubu).


Thuong mai va dich vu Thuong mai va dich vu la hai nganh quan trong cua Nhat Ban, rieng nganh dich vu chiem 73,3% GDP cua nuoc nay.


= Thuong mai =
Nhat Ban la mot trong nhung quoc gia thuong mai lon nhat tren the gioi. Tu nam 1945, thuong mai xuat khau tang truong đang ke va đen nam 2003 đat gia tri 54,55 nghin ty yen. Hien nay loi nhuan ma Nhat Ban thu đuoc tu xuat khau đa lon hon chi tieu cho nhap khau va thang du thuong mai vao nam 2003 đat 10,19 nghin ty yen. Su mat can bang trong can can thuong mai voi Nhat đa khien nhieu nuoc lo ngai. Cac nuoc nay cho rang Nhat Ban đa dung len cac rao can đoi voi hang hoa nhap khau tu cac quoc gia khac. Nhat Ban đa co mot so đong thai tich cuc đe giai quyet van đe nay, vi du nhu trong vong 20 nam qua ho tro tai chinh cua chinh phu cho nong dan đa giam len.Đieu nay đong nghia voi viec nguoi nong dan trong lua o cac nuoc khac co the ban đuoc san pham cua ho o Nhat.


= Dich vu =

Lao đong trong cac nganh ban le va dich vu cua Nhat tang rat nhanh. Trong khi đo, so nguoi lam viec trong nganh cong nghiep che tao va nong nghiep giam xuong. Su chuyen dich ve luc luong lao đong noi tren mot phan la do nhung tien bo ve cong nghep. Gio đay o cac nong trang va trong cac nha may, cac loai may moc tinh vi va robot đam nhiem mot cach nhanh chong va hieu qua nhung cong viec co tinh lap đi lap lai, đon gian va nguy hiem. Đong nghia voi nhung cong viec nhu vay ngay cang giam. Toc đo đo thi hoa tang keo theo su gia tang nhu cau ve cac dich vu ho tro nhu giao thong, vien thong va nhung nganh dich vu cong cong. Nganh giai tri va du lich tang truong manh me.


= Mua sam =
So luong lon nhung nguoi lam viec trong cac nganh dich vu la su phan anh ve xa hoi tieu dung cua Nhat Ban. Nguoi Nhat rat thich mua sam; tren thuc te, viec mua sam đang đuoc xem nhu mot thu ton giao hien đai cua nuoc nay. Vao moi Chu nhat, tai nhieu đai lo, o to khong đuoc luu thong đe nhung đoan nguoi mua sam co the đi lai de dang hon. Du vay, vao gio nghi trua cua cac ngay chu nhat, viec mua ban tai sieu thi co the bi cham lai.
Noi am anh mua sam ke tren la ket qua tu su thinh vuong cua Nhat Ban – khi đat nuoc tro nen phon vinh hon thi nguoi dan co nhieu tien đe tieu xai hon. Trong thap nien 1960, ba thu tai san quy gia, tinh tren binh quan so ho la may giat, tu lanh va ti vi. Đen thap nien 1980, ba thu nay nhuong cho cho xe hoi, may đieu hoa va ti vi mau. Nhung hang hoa khac nhu piano, giuong kieu phuong Tay, đien thoai di đong va may tinh xach tay đa tro nen pho bien. Mac du trang phuc truyen thong nhu ao kimono đa thong dung tro lai nhung nguoi Nhat bay gio hau het la mac trang phuc phuong Tay nhu quan jeans, ao khoac va ao thun.


= Nganh du lich =
Nguoi Nhat la mot trong nhung dan toc ua thich du lich nhat tren the gioi va danh mot phan đang ke trong thu nhap kha dung cua ho cho cac ky nghi o nuoc ngoai. The nhung nganh du lich trong nuoc cua Nhat Ban lai khong may thu hut khach nuoc ngoai. Nam 2003, co đen 13,30 trieu luot nguoi Nhat đi du lich nuoc ngoai trong khi chi co 5,21 trieu du khach đen Nhat Ban. Nam 2002, nuoc nay xep thu 32 tren the gioi ve du lich noi đia, thap hon so voi nhieu quoc gia lang gieng o Đong Nam A nhu Singapore va Malaysia. Hien nay, hau het khach du lich toi Nhat Ban la nguoi Đai Loan, My, Han Quoc va Anh.


Giao thong van tai va thong tin lien lac Canh quan đia ly cua Nhat Ban, cung voi nhieu hiem hoa thien nhien cua nuoc nay la mot thach thuc đang ke đoi voi su phat trien cua mang luoi thong tin lien lac. Mac du vay, nguoi Nhat đa đau tu rat nhieu tien cua đe cai thien co so ha tang ve giao thong van tai. He thong van tai noi tieng nhat cua Nhat Ban la mang luoi tau cao toc, đuoc goi la shinkansen.

Chinh phu Nhat thay phai co mot he thong tau cao toc. Nhung đuong ray moi đuoc thiet ke đe cho phep co them nhieu tuyen chay thang trong ca nuoc va nhung đoan tau toc hanh đuoc san xuat dua tren cong nghe tien tien nhat thoi bay gio. Cac con tau nay hoi đu cac yeu to ve toc đo, đung gio, đang tin cay va thoai mai. Tau shinkansen van la mot trong nhung đoan tau nhanh nhat the gioi va moi đay moi bi tau TGV cua Phap vuot qua.
Tuy nhien, nhung loai tau cao toc khac khong phai la shinkansen van đuoc đau tu đang ke, chang han nhu tau sieu toc Sonic chay tren tuyen đuong ngoan nghoeo o đong Kyushu, noi Hakata va Oita. He thong van tai đo thi cung đuoc cai thien. Moi thanh pho lai co cac he thong van tai khac nhau – xe đien o Okayama va Hiroshima, tau đien ngam o Kyoto va xe lua chay tren mot đuong ray o Kita-Kyushu.


Nhung thach thuc ve kinh te Vao cuoi thap nien 1980, nhung nguoi lam viec cho cac tap đoan lon đa trai qua mot thoi ky đac biet. Quan he chu tho tot đep. Gioi chu tra luong tang len theo tuoi tac va con cac khoan phuc loi khac nhu tien huu tri va cham soc y te. Đoi lai, nhan vien trung thanh, hop tac voi nguoi chu va lam viec cham chi. Nang suat nho đo đuoc nang cao, khien cho Nhat Ban co the canh tranh voi cac nuoc co chi phi lao đong thap hon.
Tuy nhien, nen kinh te đa tri te trong suot thap nien 1990. Ke tu nam 1996, GNP cua Nhat sut giam va đen nay van chua hoi phuc. Trai lai, cac vu pha san va ganh nang no nan cua cac tap đoan lai tang len. Tinh trang đo buoc cac cong ty phai cat giam chi phi. Song, sa thai lao đong khong phai la bien phap ung pho truyen thong cua Nhat Ban moi khi kho khan ve kinh te.


= Tac đong cua nan that nghiep =

Ke tu nam 1990, so nguoi that nghiep đa tang gap đoi. Con so nay van thap hon nhieu neu đem so voi cac tieu chuan phuong Tay, nhung neu xet theo cac tieu chuan cua Nhat Ban, tinh trang that nghiep gia tang đa gay ra mot so hau qua nghiem trong. So vu tu tu tang len ro ret. Tong chi phi phuc loi xa hoi tang tu 47.220 ty yen len toi 81.400 ty yen vao nam 2001. Cac vu pham phap cung tang kha nhanh, tu 1.637.000 vu vao nam 1990 len đen 2.790.000 vu vao nam 2003.


= Nhung nguoi vo gia cu =
That nghiep la tham hoa đoi voi mot so nguoi o Nhat Ban. Trong mot xa hoi coi trong tinh huu ich va ty le that nghiep rat thap, mot so nguoi đa khong the bay to voi gia đinh ve so phan bi đat cua ho. Đe giu đuoc su ton trong cua moi nguoi, ho tiep tuc roi nha vao moi sang va tro ve khi troi toi mit, cho đen khi tien tiet kiem cua ho het nhan va ho buoc phai giai bay tinh canh cua minh voi nhung nguoi than. Nhung nguoi khac lai gia nhap vao đoi ngu "nhung ke sa co lo van" o nhung khu nhu Airin o khu thuong mai cua Osaka, tai đo ho song dua vao su bo thi cua cac to chuc tu thien. Mot so nguoi ngu tren đuong pho hoac trong cong vien o cac thanh pho lon nhu Tokyo chang han. Cong vien Hibiya o Tokyo la mot vi du. Nhung noi tru ngu khac la cac cay cau o Kyoto, cac ben tau va cac ga đien ngam o cac thanh pho lon. Mot vai ke kem may man đo chi co mot vai dung cu thiet yeu, song mot so nguoi vo gia cu lai đuoc song trong ngoi nha tam dung bang vai bat voi kha nhieu dung cu gia dung – mot so trong so đo con co ca đien. The nhung con co nhung so phan bi đat hon nhieu. Nghien ngap, hoac tham chi la tu tu la nhung hau qua khi nguoi ta mat đi ke sinh nhai, tai san va su ton trong cua moi nguoi.


Chu thich Xem them Ngan hang Nhat Ban
Yen Nhat


Tham khao Luu Ngoc Trinh (1998), Kinh te Nhat Ban- Nhung buoc thang tram trong lich su, Nha xuat ban Thong ke, Ha Noi.


Lien ket ngoai