kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Cong Nguyen (viet tat la CN) la thuat ngu đuoc su dung đe đanh so nam trong Lich Julius va Lich Gregory. Thuat ngu nay la goc tu tieng Latinh thoi Trung Co, A la AD). Tu "Cong nguyen" (chu Han: 公元) trong Han  Viet đuoc vay muon tu tieng Trung. Trong tieng Trung, "Cong nguyen" 公元 la ten goi tat cua "Cong lich ky nguyen" 公曆紀元.
Cong Nguyen hay Ky nguyen Cong lich tinh tu khi Chua Giesu đuoc sinh ra. Truoc thoi điem Giesu sinh ra đuoc goi la Truoc Cong Nguyen hay "Truoc Cong lich ki Nguyen" (viet tat la TCN, cach su dung tuong ung o phuong Tay la BC, viet tat cua Before Christ).
He thong TCN va CN đuoc phat minh boi Dionysius Exiguus cua Scythia Minor vao nam 525, nhung khong đuoc su dung rong rai cho đen sau nam 800.
Cach ghi nay trong lich Gregorian đuoc su dung rong rai nhat tren the gioi hien nay. No đa tro thanh tieu chuan khong chinh thuc tren pham vi toan cau, đuoc ap dung vi cac loi ich thiet thuc trong su dung truyen thong quoc te, van tai va hoi nhap thuong mai va đuoc cac to chuc quoc te nhu Lien Hop Quoc cong nhan.


Lich su Khai niem ky nguyen Kito đuoc tu si Dionysius Exiguus đat ra vao the ky VI khi ong tinh lich cho cac ngay le Phuc Sinh va đuoc dung voi cac lich Julius va Gregory. Khong co nam 0 trong cac lich nay; nam 1 TCN đuoc theo sau bang nam 1 CN. Cac nha lam su ap dung thong le nay vi no đuoc dung lan đau boi tu si Beda trong tac pham Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum (Lich su giao hoi cua nguoi Anh, 731). Ong khong dung so 0, mac du ong đa biet so 0 vao luc đo, vi viec đem so cho nam bat đau tu 1 chu khong phai 0. Nam 0 trong lich thien van la nam 1 TCN; cac nam truoc 0 đuoc đanh so am, nhu −1 = 2 TCN.
Hau het cac hoc gia Kinh Thanh hien nay cho rang Dionysius đa tinh sai, va rang tren thuc te Giesu sinh trong khoang tu nam 8 TCN toi nam 4 TCN. Du kien muon nhat lien quan đen su giang sinh cua Gie-su la cai chet cua Herod Đai đe vao nam 4 TCN.


Sau Cong Nguyen Tai Viet Nam, mot so nguoi do hieu lam CN la chi nam Chua Gie-su ra đoi nen ho đa goi nhung nam nam trong Cong nguyen la nam "sau Cong nguyen". Cong nguyen la ky nguyen bat đau tu nam đuoc cho la nam Chua Gie-su ra đoi, Cong nguyen van con đang tiep dien, no chi ngung lai khi nguoi ta quyet đinh ket thuc no. Chung nao Cong nguyen chua ket thuc thi moi nam chi co the la nam truoc hoac trong Cong nguyen, khong co nam "sau Cong nguyen".
Theo cach nghi binh thuong voi kien thuc chung cua nguoi Viet Nam, tu " Cong Nguyen" đuoc hieu la moc (hoac la so 0), nen ho thuong su dung gioi tu Truoc (-) va Sau (+) đe đinh hinh cau noi cua ho. Vi du: sau cong nguyen 2 nam la Nam 2+.


Tham khao
Rau mui hay con goi la ngo, ngo ri, ngo suon, ho tuy, mui tui, mui ta,, nguyen tuy, huong tuy, la loai cay than thao song hang nam thuoc ho Hoa tan (Apiaceae), co nguon goc ban đia tu Tay Nam A ve phia tay đen tan chau Phi.


Mo ta Cao 30–50 cm, than nhan, phia tren phan nhanh. La o goc co cuong dai, co 1 đen 3 la chet, la chet hinh hoi tron, xe thanh 3 thuy co khia rang to va tron; nhung la phia tren co la chet chia thanh nhung thuy hinh soi nho va nhon. Hoa trang hay hoi hong, hop thanh tan gom 3-5 gong, khong co tong bao; tieu bao gom 2-3 la chet đinh o mot phia. Cay mui khi gia vo va than cay cang nhieu dau (nhua). Qua be đoi hinh cau, nhan, dai 2 – 4 mm, gom hai nua (phan liet qua), moi nua co bon song thang va hai song chung cho ca hai nua.


Su dung Cay co mui thom, thuong đuoc trong lam rau thom va gia vi. O nhieu nuoc vung ven Đia Trung Hai, mot so nuoc Trung A, An Đo, Trung Quoc, mui đuoc trong quy mo lon đe lay qua lam thuoc va cat lay tinh dau trong cong nghiep lam nuoc hoa.
Ngoai ra, nguoi ta con dung ca re va la lam thuoc. Theo dan gian thi mui kich thich tieu hoa va loi sua, đuoc dung đe lam cho soi chong moc.


Ten goi Qua mui (Fructus Coriandri) thuong bi goi nham thanh hat, la qua chin hay say kho cua cay mui. Mui con đuoc goi la ho tuy (胡荽) vi Ho la ten goi cua Trung Quoc co danh cho cac nuoc khu vuc Trung A va An Đo; va tuy la ngon va la tan mat. Theo truyen thuyet thi Truong Khien la nguoi đi su Ho mang loai cay nay ve.
Ten goi cua mui trong cac ngon ngu chau Au la tu tieng Latin "coriandrum", ten nay lai co goc tu tieng Hy Lap "κοριαννον". John Chadwick ghi chu rang cach viet theo tieng Hy Lap vung Mycenae - koriadnon "rat giong voi ten nguoi con gai Ariadna cua than Minos, va tu đo đuoc viet thanh koriannon hay koriandron."


Hinh anh Chu thich Tham khao Đo Tat Loi, Cac cay thuoc va vi thuoc Viet Nam, Nha xuat ban Y hoc, 2006.


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Coriandrum sativum tai Wikimedia Commons
Coriander (herb and spice) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Mui tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Francoise Demulder (9 thang 6 nam 1947 – 3 thang 9 nam 2008) la mot nu phong vien nhiep anh chien tranh nguoi Phap. Ba la nu phong vien đau tien đuoc trao Giai thuong Anh Bao chi The gioi.


Tieu su Francoise Demulder sinh nam 1947 tai Paris, Phap. Ba bat đau su nghiep phong vien anh chien truong nam 1972 tai Viet Nam. Ngay 30 thang 4 nam 1975, Demulder la phong vien anh duy nhat chup đuoc khoanh khac chiec xe tang 390 cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam huc đo cong chinh cua Dinh Đoc Lap, đanh dau su ket thuc cua chien tranh Viet Nam.
Sau Viet Nam, Francoise Demulder tiep tuc tham nhap vao cac cuoc chien o Angola, Liban, Campuchia, Salvador, Iran va Iraq, trong đo ba hoat đong nhieu nhat tai vung chien su o Trung Đong, tai đay ba đa co nhieu phong su anh ve lanh tu Yasser Arafat cua nguoi Palestine. Trong Chien tranh vung Vinh (1990–1991), Demulder la mot trong so it phong vien van o lai Bagdad khi thanh pho bi nem bom rai tham. Ba la cong tac vien cua hang tin anh Gamma va nhieu tap chi lon nhu TIME, Life va Newsweek.
Nam 1976, Francoise Demulder tro thanh nu phong vien đau tien đuoc trao Giai thuong Anh Bao chi The gioi voi buc anh ve tinh canh cua nguoi ti nan Palestine tai Liban. Nam 2003, trong cuoc ban đau gia anh đe quyen gop ho tro mot nhiep anh gia mac benh hiem ngheo, buc anh nay cua Demulder đa đuoc nha nhiep anh Yann Arthus-Bertrand mua voi gia 11.000 euro.
Phai đieu tri ung thu tu nam 2003, Francoise Demulder qua đoi ngay 3 thang 9 nam 2008 o tuoi 61 tai Levallois-Perret, ngoai o Paris, Phap.


Tham khao
Con khuc (gian the: 崑曲; phon the: 崑劇; binh am: Kunqu; Viet binh: kwan1 kuk1) hay Con kich / Tuong Con Son: La mot the loai hi kich cua tinh Giang To, Trung Quoc. Đay la mot trong nhung loai hinh hi kich co nhat cua nghe thuat Ca kich Trung Quoc, ra đoi vao khoang cuoi the ki XIV (khoang cuoi thoi nha Nguyen, đau thoi nha Minh). Con kich la loai hinh nghe thuat đau tien cua Trung Quoc đuoc UNESCO đua vao danh sach Kiet tac truyen khau va phi vat the nhan loai.


Lich su Tu thoi nha Nguyen tai mien Nam Trung Quoc bat đau pho bien hinh thuc giai tri tap kich. Theo sach Nam tu dan chinh thi Con khuc co nguon goc tai Con Son, To Chau vao cuoi thoi nha Nguyen (khoang the ky 14). Ngay tu khi ra đoi Con khuc đa đuoc cac hoang đe nha Minh nhu Minh Thai To, Minh The Tong chu y, nhieu vo truyen ki tro nen noi tieng tren san khau con khuc nhu Ngoc quyet ky, Minh phuong ky, Hoan sa ky. Con khuc tiep tuc la loai hinh ca kich pho bien o Trung Quoc thoi nha Thanh va đau thoi Trung Hoa dan quoc truoc khi lui tan vao giua the ky 20, đac biet la trong thoi gian Cach mang Van hoa. Tu giua cuoi the ky 20, ca kich Con khuc bat đau đuoc phuc hoi va đen nam 2001 thi loai hinh nghe thuat nay đa đuoc UNESCO đua vao danh sach Kiet tac truyen khau va phi vat the nhan loai.


Cac vo dien noi tieng Hoan sa ky (浣纱记, tac gia Luong Than Ngu)
Mau đon đinh (牡丹亭, tac gia Thang Hien To)
Truong sinh đien (长生殿, tac gia Hong Thang)
Thap ngu quan (十五貫, tac gia Phung Mong Long)
Đao hoa phien (桃花扇, tac gia Hong Thuong Nham)


Xem them Kinh kich


Tham khao Lien ket ngoai Ca kich Con khuc tren trang cua UNESCO
Hiep hoi nghe thuat Con khuc
Thang tam la thang thu tam theo lich Gregorius, co 31 ngay.


Nhung su kien trong thang 8 08 thang 8 nam 1967 - Ngay thanh lap Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A
15 thang 8 nam 1945 - Chien thang phat-xit Nhat.
1945 - Cach mang do Đang Cong san Đong Duong lanh đao nhan dan gianh chinh quyen tu tay Nhat Ban, Phap va khai sinh nuoc Viet Nam dan chu cong hoa.
19 thang 8 nam 1945 - Ngay Cach mang thang tam.
20 thang 8 nam 1888 - Ngay sinh Chu tich Ton Đuc Thang (Viet Nam).
26 thang 8 nam 1975 - Viet Nam la thanh vien cua Phong trao Cac nuoc khong lien ket.


Ngay le va ky niem 6 thang 8 - Ngay Quoc te chong vu khi nguyen tu (1945).
8 thang 8 - Ngay sinh Duong Quan, nha tho trao phung Viet Nam.
9 thang 8 - Ngay Quoc te cua nguoi tho dan the gioi (International Day of the World's Indigenous People)
10 thang 8 - Ngay vi nan nhan chat đoc mau da cam Viet Nam (2004).
12 thang 8 - Ngay Quoc te Thanh Thieu nien (International Youth Day), Ngay thanh lap tinh Ba Ria - Vung Tau (1991)
19 thang 8 - Cach mang thang Tam thanh cong o Ha Noi (1945)
19 thang 8 - Ngay truyen thong cua Cong an Nhan dan Viet Nam (1945)
19 thang 8 - Ngay thanh lap Đai Truyen hinh Ky thuat so VTC (2004)
20 thang 8 - Ngay sinh cua Ton Đuc Thang, Chu tich thu hai cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, Chu tich đau tien cua Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam (1888)
23 thang 8 - Ngay Quoc te tuong niem viec buon ban no le va viec huy bo no (International Day for the Remembrance of the Slave Trade and its Abolition).
25 thang 8 - Ngay sinh cua Vo Nguyen Giap, Đai tuong đau tien, Tong tu lenh cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam
26 thang 8 - Viet Nam Dan chu Cong hoa, nay la Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam tham gia Phong trao khong lien ket (1975)
29 thang 8 - thanh lap quan Kien An thuoc thanh pho Hai Phong


Xem them Nhung ngay ky niem


Tham khao
1962 (MCMLXII) la mot nam thuong bat đau vao Thu hai cua lich Gregory, nam thu 1962 cua Cong nguyen hay cua Anno Domini, the nam thu 962  cua thien nien ky 2, nam thu 62  cua the ky 20, va nam thu  3   cua thap nien 1960.  


Su kien = Thang 1 =
1 thang 1: Samoa gianh đoc lap.


= Thang 3 =
2 thang 3: Đao Chinh Myanmar 1962,Quan đoi duoi quyen Tuong Ne Win đoat đuoc quyen luc tai Mien Đien


= Thang 7 =
1 thang 7: Burundi va Rwanda đoc lap tu Bi.
5 thang 7: Algerie đoc lap tu Phap.


= Thang 8 =
6 thang 8: Jamaica gianh đoc lap.


= Thang 9 =
12 thang 9: Tong thong My John F. Kennedy tai khang đinh Hoa Ky se đua nguoi len Mat Trang truoc khi ket thuc thap ky trong bai dien van "We choose to go to the Moon".


= Thang 10 =
20 thang 10: Trung Quoc va An Đo đung đo tai bien gioi.


Sinh = Thang 1 =
7 thang 1: Tran Tu Van, nu dien vien, ca si Hong Kong


= Thang 2 =
5 thang 2: Quan Le Kiet, dien vien Hong Kong
8 thang 2: Tan Hieu Ky, ca si Đai Loan
22 thang 2:
Steve Irwin, nha nghien cuu Uc (m. 2006)
Don Ho, ca si nguoi My goc Viet


= Thang 3 =


= Thang 4 =


= Thang 5 =


= Thang 6 =
19 thang 6: Paula Abdul, ca si, dien vien My
21 thang 6: Viktor Robertovich Tsoi, ca si, dien vien Lien Xo
22 thang 6: Chau Tinh Tri, dien vien đien anh Hong Kong
27 thang 6: Luong Trieu Vy, dien vien Hong Kong


= Thang 7 =
3 thang 7: Tom Cruise, nam dien vien va nha san xuat nguoi My


= Thang 8 =
6 thang 8: Duong Tu Quynh, hoa hau Malaysia nam 1983, dien vien đien anh, dien vien mua cua Hong Kong


= Thang 9 =
17 thang 9: Dustin Nguyen, nam dien vien đien anh nguoi My goc Viet
24 thang 9: Quan Chi Lam, dien vien Hong Kong
25 thang 9: Hong Đao, nu dien vien kich noi, dien vien đien anh va dien vien truyen hinh nguoi My/Viet Nam, vo cu cua nam dien vien Quang Minh


= Thang 10 =
2 thang 10: Jeff Bennett, dien vien long tieng nguoi My
20 thang 10: Vuong Kiet, ca si nguoi Đai Loan
25 thang 10: Thai Tieu Ho, ca si nhac pop nguoi Đai Loan


= Thang 11 =
19 thang 11: Jodie Foster, dien vien đien anh nguoi My


= Thang 12 =
16 thang 12: La Gia Luong, dien vien va ca si Hong Kong
10 thang 12: Manh Đinh, ca si hat dong nhac hai ngoai


Mat = Thang 1 =


= Thang 2 =


= Thang 3 =


= Thang 4 =


= Thang 5 =


= Thang 6 =


= Thang 7 =
6 thang 7: William Faulkner, tieu thuyet gia nguoi My (s. 1897)


= Thang 8 =
5 thang 8: Marilyn Monroe, dien vien đien anh nguoi My (s. 1926)
9 thang 8: Hermann Hesse, nha tho, nha van va hoa si nguoi Đuc (s. 1877)


= Thang 9 =


= Thang 10 =


= Thang 11 =
7 thang 11: Eleanor Roosevelt, Đe nhat phu nhan Hoa Ky (s. 1884)
18 thang 11: Niels Bohr, nha vat ly nguoi Đan Mach (s. 1885)
28 thang 11:  Wilhelmina, Nu vuong Ha Lan (s. 1880)


= Thang 12 =


Giai Nobel Vat ly - Lev Davidovich Landau
Hoa hoc - Max Ferdinand Perutz, John Cowdery Kendrew
Y hoc - Francis Harry Compton Crick, James Dewey Watson, Maurice Hugh Frederick Wilkins
Van hoc - John Steinbeck
Hoa binh - Linus Carl Pauling


Xem them Tham khao
Martina Navratilova (tieng Sec: Martina Navratilova; sinh ngay 18 thang 10 nam 1956 tai Praha, Tiep Khac) la cuu van đong vien quan vot nu so mot the gioi nguoi My goc Tiep Khac. Billie Jean King đa nhan xet ve Navratilova, "Ba la tay vot đon - đoi nu - đoi nam nu vi đai nhat tu truoc đen nay." Steve Flink, trong cuon sach The Greatest Tennis Matches of the Twentieth Century (Cac tran đau quan vot vi đai nhat the ki XX), đa xep ba la nu tay vot thanh cong thu 2 trong the ky 20, chi sau tay vot nguoi Đuc Steffi Graf. Tap chi tennis đa chon ba la tay vot nu vi đai nhat trong vong 40 nam tu 1965-2005.
Navratilova đa gianh toi 18 danh hieu Grandslam đon, 31 danh hieu Grandslam đoi nu (ky luc), va 10 danh hieu Granslam đoi nam nu. Ba đa vao choi tran chung ket đon nu giai Wimbledon 12 lan, bao gom 9 lan lien tiep tu nam 1982-1990, va hien đang giu ky luc ve 9 lan vo đich Wimbledon. Ba va King moi nguoi gianh toi 20 danh hieu Wimbledon, cung la mot ky luc nua. Navratilova la mot trong 3 tay vot nu đat đuoc danh hieu Grandslam o ca ba noi dung đon nu, đoi nu va đoi nam nu. Ba con nam giu ky luc tay vot co nhieu danh hieu đon nhat (167) va nhieu danh hieu đoi nhat (177) trong thoi ky mo. Navratilova, Margaret Court, va Maureen Connolly Brinker chia se ky luc ve so danh hieu Grandslam lien tiep (6). Navratilova đa vao choi 11 tran chung ket Grandslam đon nu lien tiep, đung thu hai so voi con so 13 cua Steffi Graf. Trong noi dung đoi nu, Navratilova va Pam Shriver đa thang 109 tran lien tiep va gianh tron 4 giai Grandslam nam 1984.
Mac du xuat than tu Tiep Khac nhung Navratilova đa mat quyen cong dan khi chuyen sang My song nam 1975 luc 18 tuoi. Đen nam 1981 thi ba đuoc nhap quoc tich My. Ngay 9 thang 1 nam 2008, ba đuoc trao tra lai quoc tich Cong hoa Sec.


Cac danh hieu Grand Slam = Đon nu =


 Vo đich (18)   A quan (14)  = Đoi nu =


 Vo đich (31)   A quan (6)  = Đoi nam nu =


 Vo đich (10)   A quan (6)  Gia đinh Ngay 15.12.2014, Navratilova (58 tuoi) đa lam đam cuoi voi nguoi ban gai lau nam cua minh Julia Lemigova (42 tuoi) tai New York. Ca hai hien song tai Florida. Lemigova la hoa hau cuoi cung cua Lien Xo, truoc khi nuoc nay sup đo vao nam 1991.


Chu thich Lien ket ngoai Martina Navratilova tai Hiep hoi quan vot nu
Martina Navratilova Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine - profile
Interview with the most celebrated female tennis player Luu tru ngay 18 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine Czech.cz, The official Website of the Czech Republic
International Tennis Hall of Fame profile
BBC profile
ESPN.com article
outsports.com interview Luu tru ngay 1 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine
Martina Navratilova Slams ‘Gay Sheep’ Experiments at Oregon State University Luu tru ngay 16 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine
Tran đau bong cua nhung triet gia (tieng Anh: The philosophers' football match) la mot tieu pham truyen hinh cua nhom he kich Monty Python đuoc đai WDR phat song nam 1972 trong loat chuong trinh Ganh xiec bay cua Monty Python. Đay la mot vo kich ve tran chung ket bong đa gia tuong cua The van hoi Mua he 1972 dien ra tren san van đong Olympic Munchen giua "đoi tuyen bong đa triet gia Đuc" va "đoi tuyen bong đa triet gia Hy Lap". Nam 1982, vo kich nay đuoc đua lai vao loat chuong trinh Monty Python Live at the Hollywood Bowl.


Noi dung Theo loi cac "binh luan vien", đoi tuyen Đuc o tran ban ket đa đanh bai đoi tuyen Anh voi "bo ba tien ve noi tieng" Jeremy Bentham, John Locke va Thomas Hobbes. Trong tran đau, thay vi choi bong, cac "cau thu" triet gia lai vua buoc thanh vong tron tren san vua suy ngam ve triet ly, đieu nay lam cho Franz Beckenbauer, cau thu bong đa thuc thu duy nhat (va la "bat ngo cua tran đau" theo loi binh luan vien) tro nen boi roi. Trong tran đau Nietzsche bi phat the vang sau khi chi trich "trong tai chinh" Khong Tu. Ban thang duy nhat cua tran đau đuoc Socrates ghi vao phut 89 bang mot cu đanh đau tu đuong chuyen cua Archimedes. Karl Marx phan đoi ban thang vi cho rang Socrates đa roi vao the viet vi.


Dien vien John Cleese vai Archimedes
Eric Idle vai Socrates
Graham Chapman vai Friedrich Hegel
Michael Palin vai Friedrich Nietzsche
Terry Jones vai Karl Marx
Terry Gilliam vai Immanuel Kant


Xem them Monty Python


Tham khao Kich ban vo kich, Mount Holyoke College
International Philosophy Sketch (Script to the sketch) tai Wayback Machine (luu tru ngay 6 thang 6 nam 2011)
Philosophers Football (Match 2010) tai Wayback Machine (luu tru ngay 29 thang 8 nam 2011)
Trung Au la khu vuc nam giua Tay Au, Đong Au, Bac Au, Nam Au, va Đong Nam Au bao gom cac nuoc:

 Ao
 Sec
 Đuc
 Hungary
 Liechtenstein
 Ba Lan
 Slovakia
 Slovenia
 Thuy Si
Trong Chien tranh Lanh, cuoc chien phan chia chau Au thanh 2 vung chinh tri khac nhau: Đong Au va Tay Au. Trung Au bi chia lam hai phan.

Trung Au nam trong kieu khi hau on đoi luc đia. Song ngoi đong bang vao mua đong


Tham khao
Danh sach quoc gia đuoc cong nhan han che đe cap toi cac quoc gia hoac vung lanh tho chi đuoc cong nhan han che la mot quoc gia co chu quyen (theo đinh nghia cua Cong uoc Montevideo) tren pham vi toan the gioi. Cac quoc gia hoac vung lanh tho co mat trong danh sach nay khi chinh phu cua no co quyen luc thuc te tren quoc gia, vung lanh tho đo, hoac no đuoc cong nhan boi it nhat 1 quoc gia đa đuoc cong nhan o pham vi quoc te. Danh sach nay đe cap toi trang thai đia chinh tri the gioi o thoi điem hien tai, xem Danh sach quoc gia đuoc cong nhan han che trong lich su đe biet toi cac truong hop tuong tu trong qua khu. Cac "quoc gia đa đuoc cong nhan" hay "quoc gia đay đu" o đay bao gom 193 quoc gia thanh vien Lien Hop Quoc va Thanh Vatican (đuoc coi la 1 lanh tho co chu quyen nhung khong phai la thanh vien đay đu cua Lien Hop Quoc).


Chi đuoc cac quoc gia khong đay đu cong nhan Chi đuoc thieu so quoc gia thanh vien LHQ cong nhan Quan sat vien LHQ va đuoc nhieu quoc gia cong nhan La thanh vien LHQ nhung bi mot so quoc gia khong cong nhan Xem them Vi quoc gia
Danh sach quoc gia đuoc cong nhan han che trong lich su
Danh sach quoc gia khong con ton tai


Ghi chu ^I  Xem Phan ung quoc te truoc tuyen bo đoc lap cua Kosovo
^II  Xem Vi the chinh tri cua Đai Loan


Tham khao
The ky 15 (XV) la khoang thoi gian tinh tu thoi điem nam 1401 đen het nam 1500, nghia la bang 100 nam, trong lich Gregory.


Su kien Nam 1453 : Su that thu cua Constantinopolis đa đanh dau su ket thuc cua Đe quoc Đong La Ma va cai chet cua Hoang đe La Ma cuoi cung la Constantine XI . Cham dut con đuong to lua mo ra thoi đai kham pha va thoi ky phuc hung dien ra manh me toan bo Chau Au .Ottoman tro thanh Đe quoc va la ke đich chinh hau het cac quoc gia Chau Au.
Nam 1453 : Tran castillon tran chien cuoi cung cua Chien tranh Tram Nam giua Anh-Phap .Đai bac tro thanh nhan to chinh quyet đinh tran chien đau tien trong lich su Chau Au
Nam 1492 : Christopher Columbus đo bo len Chau My .
Nam 1494 : Đe quoc Tay Ban Nha va Đe quoc Bo Đao Nha ky Hiep uoc Tordesillas va đong y phan chia The gioi đe thiet lap thuoc đia .


Tham khao The ki 15 (So la ma Toan hoc: XV) la khoang thoi gian tinh tu thoi điem nam 1401 đen het nam 1500, nghia la bang 100 nam, trong lich Gregory
Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh (tieng Anh: Academy of Motion Picture Arts and Sciences, thuong viet tat la AMPAS) la mot to chuc đuoc thanh lap nam 1927 tai Hoa Ky voi muc đich vinh danh nhung thanh tuu sang tao trong nghe thuat đien anh. Hien nay AMPAS co khoang tren 6.000 hoi vien la nhung nguoi hoat đong trong linh vuc đien anh, phan lon trong so ho la cac nghe si đien anh Hoa Ky, ngoai ra trong thoi gian gan đay AMPAS cung ket nap them cac hoi vien đen tu cac nen đien anh khac, tinh đen nam 2004 Vien co đai dien cua 36 nen đien anh tren the gioi.
AMPAS đuoc biet đen nhieu nhat thong qua giai Oscar, giai thuong đien anh lon nhat cua đien anh Hoa Ky. Giai Oscar đuoc AMPAS bau chon va to chuc tu nam 1929. Ngoai ra, AMPAS con trao Giai Oscar sinh vien cho cac nha lam phim tre, mot so hoc bong chuyen nganh đien anh va quan ly Thu vien Margaret Herrick (Beverly Hills, California) cung Trung tam Nghien cuu Đien anh Pickford (Hollywood, California).
Chu tich đuong nhiem cua AMPAS la nha san xuat phim nguoi My Sid Ganis.


Lich su Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh đuoc thanh lap ngay 11 thang 5 nam 1927 tai California, Hoa Ky. 36 thanh vien tham gia thanh lap to chuc nay bao gom:

Nguoi đuoc bau lam chu tich đau tien cua AMPAS la Douglas Fairbanks. Vi tri chu tich nay đuoc bau theo nhiem ky 1 nam va mot nguoi khong đuoc phep lam chu tich qua 4 nhiem ky lien tiep. Cac chu tich cua AMPAS tu khi thanh lap đen nay bao gom:


To chuc = Chi nhanh =
Mot nguoi muon tro thanh mot hoi vien cua AMPAS can co thu moi cua Ban đieu hanh (Board of Governors). Ban đieu hanh AMPAS thuong lua chon hoi vien tu cac đe cu dua tren su đong gop cua ho cho linh vuc đien anh. Cac hoi vien cua AMPAS se truc thuoc mot trong 15 chi nhanh cua Vien, tuy theo linh vuc chuyen mon cua ho. Cac chi nhanh nay se la cac đon vi bau chon giai Oscar cho nhung hang muc tuong ung. Nhung thanh vien khong thuoc mot chi nhanh nao se đuoc goi chung la thanh vien đay đu (Members At Large). 15 chi nhanh hien tai cua AMPAS la:


= Quan ly =
Moi mot chi nhanh đuoc đieu hanh boi 3 hoi vien thuoc chi nhanh đo. AMPAS đuoc đieu hanh chung boi mot hoi đong quan ly (Academy Officers, bao gom ca chu tich Vien) va ban đieu hanh (Board of Governors), nhung thanh vien tham gia đieu hanh đuoc bau theo nhiem ky tung nam, cac thanh vien cua nhiem ky 2007-2008 gom:


Xem them Giai Oscar
Vien phim My
Vien Han lam phim khoa hoc vien tuong, ky ao va kinh di


Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua AMPAS
Ngay 26 thang 9 la ngay thu 269 (270 trong nam nhuan) trong lich Gregory. Con 96 ngay trong nam.


Su kien 904 – Sau khi am sat Đuong Chieu Tong, Chu Toan Trung đua hoang tu Ly To len ngoi, tuc Đuong Ai Đe- hoang đe cuoi cung cua trieu Đuong.
1687 – Đen Parthenon tai Athena bi pha huy mot phan trong mot xung đot vu trang giua Venezia va Ottoman.
1580 – Francis Drake tro ve Plymouth, Anh, sau khi chay vong quanh Trai Đat tren tau Golden Hind.
1907 – Newfoundland va New Zealand tro thanh quoc gia tu tri cua Đe quoc Anh.
1957 – West Side Story, nhac kich phong theo Romeo va Juliet cua Shakespeare, trinh dien lan đau tien tai san khau Broadway, New York, Hoa Ky.
1958 – Bao Ida đo bo vao khu vuc đong nam cua đao Honshu, Nhat Ban, gay lu lut lon tai khu vuc Kanto, khien 1.269 nguoi thiet mang.
1969 – Album phong thu cuoi cung cua ban nhac The Beatles la Abbey Road đuoc phat hanh tai Anh.
1983 – Trung ta Xo Viet Stanislav Yevgrafovich Petrov tranh đuoc chien tranh nguyen tu khap the gioi bang cach chung nhan bao đong gia mac du he thong bao truoc cho rang Hoa Ky đang tan cong.
2002 – Pha quoc doanh MV Le Joola cua Senegal bi lat up ngoai khoi bo bien Gambia, khien it nhat 1.863 nguoi thiet mang
2007 – Nhip dan cau Can Tho sap lam 54 nguoi chet, 180 nguoi bi thuong


Sinh 1181 – Phanxico thanh Assisi, tu si Cong giao Roma sang lap ra Dong Anh Em Hen Mon (m. 1226)
1927 – Huynh Van Cao, Thieu tuong Quan luc Viet Nam Cong hoa (m. 2013)
1944 – Anne Robinson (Weakest Link)
1948
Ngo Thuy Mien, nhac si Viet Nam
Olivia Newton-John, nu ca si, dien vien Anh-Australia-My (m. 2022)
1975 - Hoang Chau, ca si nguoi Viet Nam
1976 - Michael Ballack,cau thu bong đa Đuc
1979 – Van Quang Long, ca si nguoi Viet Nam (m. 2020)
1980 - Han Thai Tu, nam ca si Viet Nam
1981 – Serena Williams, ngoi sao quan vot My
1983 – Ricardo Quaresma, cau thu bong đa Bo Đao Nha


Mat 2000 – Robert Hai, nam dien vien đien anh Viet Nam (s. 1940)
2005 – Le Van Than, Chuan tuong Quan luc Viet Nam Cong hoa (s. 1932)
2019 – Jacques Chirac, cuu tong thong Phap (s. 1932)
2022 – Tran Đinh Tho, Chuan tuong Quan luc Viet Nam Cong hoa (s. 1933)


Nhung ngay le va ky niem Tham khao