Hoat hinh tinh vat (tieng Anh: stop motion) la mot ky thuat lam phim hoat hinh ma cac con roi nhan vat đuoc dung len theo tung đong tac, sau đo đuoc chup hinh lai cac đong tac rieng đo vap thanh mot bo phim. Cac khung anh la mot đong tac rieng va khi rap lai mot cach lien tuc ta co cam giac nhu cac nhan vat thuc su chuyen đong. Nhung con roi bang đat set hoac silicon voi cac khop noi di đong thuong đuoc su dung lam nhan vat trong phim. Hoat hinh tinh vat su dung đat set đe lam nhan vat goi la hoat hinh đat set. 


Lam phim Đau tien, mot nguoi nghe si se lam bat cu hanh đong gi (ve tay, ve đo hoa, nan đat set hoac su dung cac đo vat that,...) đe co cac canh chup voi cac nhan vat tren giay hoac mot chiec may tinh bang theo cot truyen dung san. Sau đo, ho se ve cac huong can chuyen đong cua con roi.
Hinh anh đuoc gui toi may tinh đe rap lai thanh phim roi in ra tren bang ghi cac canh. Sau đo chung đuoc chen am thanh. Sau khi chinh may quay, cai đat canh nen, ho chinh con roi theo thao tac va chup hinh. Cac hinh anh ghep voi am thanh va đuoc xoa bot cac chi tiet phu. Nha lam phim chi can in phim ra đia va quang cao đe cong chieu.


Lich su Hoat hinh tinh vat co mot lich su lau đoi. No đuoc ung dung đe lam hinh anh chuyen đong nhu co phep mau. Thuo so khai, hoat hinh tinh vat thuong chi danh đe lam phim ve nhung nhan vat la đo choi, hinh khoi hay nhung đo vat cung, vo tri. Sau nay, đoi tuong trong nhung đoan phim cua hoat hinh tinh vat bat đau mo rong hon, lam nhung nhan vat bang đat nan, hinh roi… Vi du nhu phim Wallace and Gromit Mot trong nhung vi du đien hinh cua the loai phim su dung phuong phap hoat hinh tinh vat co the thay trong bo phim The Humpty Dumpty Circus đuoc san xuat vao nam 1898 va phim Fun in a Bakery Shop san xuat vao nam 1902. Nam 1907, bo phim The Haunted Hotel la mot trong nhung bo phim rat thanh cong voi khan gia cung thoi. Vao nam 1912, mot trong nhung bo phim bang hinh nom đat set đau tien co su dung ky xao hoat hinh tinh vat đa nhan đuoc su đon nhan va hoan nghenh nong nhiet. Đo la bo phim co ten goi Modeling Extraordinary. Va nam 1916, nu hoa si Helena Smith Dayton bat đau thu nghiem loai hinh hoat hinh tinh vat voi hinh nom đat set. Ba đa cong chieu bo phim đau tien cua minh vao nam 1917, phim Romeo and Juliet.
Edwin Porter la đao dien cua phim Teddy Bear, mot trong nhung bo phim su dung loai hinh hoat hinh tinh vat som nhat. Đe tao nen su sinh đong cho mot canh ngan trong phim dai 1 phut, mieu ta hoat đong cua chu gau Teddy, nguoi ta đa phai mat đen 50 gio đong ho.
Bo phim The Lost World cua đao dien Willis O’Brien voi 49 sinh vat thoi tien su đuoc dung tren ky thuat hoat hinh tinh vat đa tao nen mot buoc tien khong lo trong lich su cua loai hinh phim hoat hinh tinh vat.
Willis O’Brien cung la đao dien cua mot bo phim co ten Mighty Joe Young,mot phim rat noi tieng vao nam 1945, nho su cong tac cua Ray Harryhausen va nhung hoa si hoat hinh tinh vat.
Ngay nay, cung voi su phat trien cua cong nghe lam phim thi hoat hinh tinh vat đa ngay cang tro nen pho bien tren the gioi. No ho tro đac luc cho viec tao nen nhung hieu ung đac sac cho phim. Phim hoat hinh 3D đau tien Chicken Runs (Phi đoi ga bay), ra mat nam 2000, su dung hoat hinh tinh vat tro thanh bo phim đang nho voi nhieu khan gia tren the gioi va phim Coraline, Shaun The Sheep hay Timmy Time (cung cong chieu trong nam 2009) cung ap dung ky thuat nay đe co đuoc nhung hinh anh song đong va đep mat.


= Tu khoi thuy phim tinh vat đen nam 1940 =
Nhung dong tren đay chi la lich su khai quat, con nhung dong tiep theo đi sau hon vao lich su cong chieu phim hoat hinh tinh vat. 
Bo phim đau tien ap dung ki thuat nay la phim The Humpty Dumpty Circus (1897) cua Albert E. Smith va J. Stuart Blackton san xuat. Phim noi ve cac đo choi xiec va con vat co the song đuoc.
 Nam 1902, phim "Fun In A Bakery Shop" dung ky xao "đen chieu đieu khac" đuoc ra mat. Truong to chuc san xuat phim Georges Melies su dung ky xao hoat hinh tinh vat cho dong chu tieu đe cua phim nay, nhung cac phim khac khong thay dung. The Haunted Hotel (1907) la mot bo phim hoat hinh tinh vat khac cua J. Stuart Blackton va đa tao nen mot thanh cong vang doi khi phat hanh. Segundo de Chomon (1871–1929), nguoi Tay Ban Nha lam phim El Hotel Electrico (phim phat hanh sau đo vai nam), va su dung ky xao phim nhu cua Blackton. Nam 1908, phim A Sculptor's Welsh Rarebit Nightmare va The Sculptor's Nightmare cua Billy Blitzer đuoc phat hanh. Nha lam phim Y Romeo Bossetti lam khan gia an tuong voi phim The Automatic Moving Company trong nam 1912. Nha lam phim tinh vat lon tai chau Au Wladyslaw Starewicz (1892–1965) lam phim The Beautiful Lukanida (1910), The Battle of the Stag Beetles (1910), The Ant and the Grasshopper (1911).
Mot trong nhung bo phim hoat hinh đat set som nhat la Modelling Extraordinary, ra mat khan gia vao nam 1912. Thang Muoi Hai nam 1916, bo phim cua Willie Hopkins 54 tap "Miracles in Mud" đuoc cong chieu tren man hinh lon. Cung vao thang 12 nam 1916, nha lam phim nu đau tien Helena Smith Dayton bat đau lam phim hoat hinh đat set. Co phat hanh phim Romeo and Juliet dua theo kich cua William Shakespeare.
The ky XX, xuat hien nha lam phim noi tieng Willis O' Brien (ten ngan gon hon la O' Brien). Ong lam phim The Lost World (1925) va danh nhieu thoi gian hon cho phim King Kong (1933) la mot cot moc cho nganh phim tinh vat.
Nguoi bao tro va thua ke cua O'Brien la Ray Harryhausen, song tai Hollywood. Sau khi cung lam viec voi O' Brien trong phim Mighty Joe Young (1949), Harryhausen tiep tuc lam cac hieu ung đac biet cho mot loat phim trong ba thap ky toi. Vi du nhu It Came From Beneath The Sea (1955), Jason and the Argonauts (1963), The Golden Voyage of Sinbad (1973) and Clash Of The Titans (1981).
Trong mot bo phim quang cao nam 1940, Autolite, mot nha cung cap phu tung o to, quang cao cac san pham cua minh theo mot giai đieu cua Franz Schubert Military March va dung ky xao hoat hinh tinh vat trong cac quang cao cua ong.. Mot phien ban cua qua trinh nay đa đuoc su dung trong quang cao truyen hinh cho Autolite sau đo, đac biet la nam 1950 voi chuong trinh Suspense, ma Autolite tai tro.


Lien ket ngoai an example for an early stop motion film (1908): "Hanschens Soldaten", europeanfilmgateway.eu
An alternative explanation - "What is stop motion" Luu tru ngay 18 thang 1 nam 2015 tai Wayback Machine


Tham khao