Đao Hashima (端島 (Đoan Đao), Đao Hashima hoac đon gian la Hashima — -shima la hau to chi hon đao trong tieng Nhat), ten thuong goi la Gunkanjima (軍艦島 (Quan ham Đao), Gunkanjima), la mot hon đao bi bo hoang cach thanh pho Nagasaki 15 kilomet (9,3 mi) o phia nam Nhat Ban. Đay la mot trong 505 hon đao khong co nguoi o tai tinh Nagasaki. Điem đang chu y nhat cua hon đao nay la cac toa nha be tong bi bo hoang cua no, khong bi xao tron ngoai tru boi thien nhien, va bo đe chan bien bao quanh. Trong khi hon đao la bieu tuong cua su cong nghiep hoa nhanh chong cua Nhat Ban, no cung la chung tich nhac nho ve lich su cua minh nhu la mot đia điem lao đong cuong buc truoc va trong Chien tranh the gioi thu hai.
Hon đao 6,3 hecta (16 mau Anh) nay đuoc biet đen voi cac mo than duoi bien, đuoc thanh lap nam 1887, hoat đong trong qua trinh cong nghiep hoa cua Nhat Ban. Hon đao nay co dan so cao nhat la 5.259 vao nam 1959. Nam 1974, voi tru luong than gan can kiet, mo đa bi đong cua va tat ca cu dan roi đi ngay sau đo, khien hon đao nay thuc chat bi bo hoang trong ba thap nien sau đo. Su quan tam toi hon đao noi bat tro lai trong nhung nam 2000 ve tai nguyen cua di tich lich su khong bi xao tron cua no, va hon đao phan nao dan tro thanh mot điem thu hut khach du lich. Mot so buc tuong bao ngoai bi sup đo đa đuoc phuc hoi, va du lich đen Hashima đa đuoc mo cua lai cho khach du lich vao ngay 22 thang 4 nam 2009. Viec gia tang su quan tam toi hon đao đa dan đen mot sang kien bao ve no nhu la mot đia điem di san cong nghiep.
Hon đao đa đuoc chinh thuc cong nhan la Di san the gioi cua UNESCO vao thang 7 nam 2015, la mot phan cua Cac đia điem cua Cai cach Cong nghiep Minh Tri tai Nhat Ban: Sat thep, Đong tau va Khai mo.


Tu nguyen Quan ham Đao (tieng Anh Battleship Island) la dich nghia tieng Anh cua biet danh trong tieng Nhat cua đao Hashima, Gunkanjima (gunkan nghia la tau chien, jima la dang rendaku cua shima, nghia la đao). Biet danh cua hon đao nay xuat phat tu su tuong đong voi tau chien Tosa cua Nhat Ban. Mac du phan lon van chua ro rang va van con la mot huyen thoai, nguoi ta thuong noi rang hon đao nay bi mot tau ngam Hai quan Hoa Ky phong ngu loi trong The chien II do trong qua giong mot tau hai quan cua Nhat Ban.


Lich su Than đuoc phat hien lan đau tien tren đao vao khoang nam 1810, va hon đao nay co nguoi sinh song lien tuc tu nam 1887 đen nam 1974 nhu mot co so khai thac than o đay bien. Mitsubishi Goshi Kaisha đa mua hon đao nay vao nam 1890 va bat đau khai thac than tu cac mo duoi bien, trong khi đe chan bien va qua trinh khai hoang lan bien (đa lam tang gap ba lan kich thuoc cua hon đao) đuoc tien hanh xay dung. Bon ham mo chinh (voi đo sau len toi 1 km) đa đuoc xay dung, voi mot ham trong đo thuc su ket noi Hashima voi mot hon đao lan can. Tu nam 1891 toi nam 1974, khoang 15,7 trieu tan than đuoc khai thac trong cac mo co nhiet đo 30 °C va đo am 95%.
Nam 1916, cong ty xay dung toa nha be tong cot thep lon đau tien cua Nhat Ban (mot khoi can ho 7 tang danh cho tho mo), đe phu hop voi hang ngu cong nhan đang phat trien cua ho. Be tong đuoc su dung đac biet đe bao ve chong lai su pha huy cua bao nhiet đoi. Trong 55 nam tiep theo, nhieu toa nha đuoc xay dung, bao gom cac khoi chung cu, truong hoc, truong mau giao, benh vien, toa thi chinh va trung tam cong đong. Đe phuc vu nhu cau giai tri, mot cau lac bo, rap chieu phim, phong tam cong đong, ho boi, khu vuon tren tang mai, cua hang va phong choi pachinko đuoc xay dung cho cac tho mo va gia đinh cua ho.
Bat đau tu nhung nam 1930 va cho đen khi ket thuc Chien tranh the gioi thu hai, cac thuong dan nhap ngu cua Han Quoc va tu nhan chien tranh Trung Quoc bi buoc phai lam viec trong đieu kien rat khac nghiet va đoi xu tan bao tai co so cua Mitsubishi nhu nhung nguoi lao đong cuong buc theo chinh sach tong đong vien thoi chien cua Nhat Ban. Trong thoi gian nay, uoc tinh co khoang 1.300 nguoi lao đong tung nhap ngu đa chet tren đao do nhieu moi nguy hiem khac nhau, bao gom tai nan duoi ham, kiet suc va suy dinh duong.
Nam 1959, dan so cua hon đao rong 6,3 hecta (16 mau Anh) đat đinh voi 5.259 nguoi, voi mat đo dan so 835 nguoi tren mot hecta (216,264 people tren mot dam vuong) tren toan đao, hoac 1.391 nguoi tren mot hecta cho khu vuc co dan cu.
Khi dau mo thay the than đa o Nhat Ban vao thap nien 1960, cac mo than bat đau bi đong cua tren toan đat nuoc, va cac mo cua Hashima cung khong ngoai le. Mitsubishi chinh thuc đong cua mo vao thang 1 nam 1974, va hon đao nay đa khong con dan cu sinh song vao thang 4 cung nam. Ngay nay, nhung gi noi bat nhat con lai cua đao la cac toa nha chung cu be tong bi bo hoang va hau nhu van con nguyen ven, đe chan bien bao quanh va hinh dang đac biet cua no. Hon đao nay đa đuoc quan ly nhu la mot phan cua thanh pho Nagasaki ke tu khi sap nhap voi thi tran cu Takashima vao nam 2005. Du lich đen Hashima đuoc mo cua tro lai vao ngay 22 thang 4 nam 2009, sau 35 nam đong cua.


Tinh trang hien tai Hon đao nay thuoc so huu cua Mitsubishi cho đen nam 2002, khi no đuoc tu nguyen truc thuoc thi tran Takashima. Hien tai, thanh pho Nagasaki, noi đa sap nhap thi tran Takashima vao nam 2005, co toan bo tham quyen tren đao. Vao ngay 23 thang 8 nam 2005, viec ha canh chi đuoc cho phep boi hoi truong thanh pho cho cac nha bao. Vao thoi điem đo, thanh pho Nagasaki đa len ke hoach khoi phuc mot ben tau cho cac chuyen ha canh du lich vao thang 4 nam 2008. Ngoai ra, loi đi danh cho khach tien vao trung tam đao dai 220 m (722 ft) đa đuoc len ke hoach, va nhung loi vao khu vuc xay dung khong an toan bi cam. Tuy nhien, do su cham tre trong viec phat trien xay dung, vao cuoi nam 2007, thanh pho đa thong bao rang viec tiep can cong khai bi tri hoan cho đen mua xuan nam 2009. Ngoai ra, thanh pho gap phai nhung lo ngai ve an toan, phat sinh tu nguy co sup đo cua cac toa nha tren đao von co thoi gian ton tai lau đoi.
Nguoi ta uoc tinh rang viec ha canh đe tham quan đao cua khach du lich se chi kha thi cho it hon 160 ngay moi nam vi thoi tiet khac nghiet cua khu vuc. Vi cac ly do cho su hieu qua hoa chi phi, thanh pho đa xem xet huy bo ke hoach mo rong loi đi danh cho khach tien vao trung tam đao hon nua — them khoang 300 m (984 ft) ve phia đong cua đao va khoang 190 m (623 ft) ve phia tay cua hon đao - sau nam 2009.
Mot phan nho cua hon đao nay cuoi cung đa đuoc mo cua tro lai cho du lich trong nam 2009, nhung hon 95% dien tich đao đuoc phan đinh ro rang la co gioi han trong cac chuyen du lich. Viec mo cua lai toan bo hon đao se đoi hoi su đau tu đang ke ve an toan va lam giam gia tri lich su cua cac toa nha co trong khuon vien.
Hon đao ngay cang thu hut su chu y cua quoc te khong chi noi chung đoi voi di san khu vuc hien đai, ma con đoi voi nhung tan du phuc hop nha o khong bi xao tron cua giai đoan tu thoi ky Đai Chinh cho toi thoi ky Chieu Hoa. No đa tro thanh mot chu đe thuong xuyen cua su thao luan giua nhung nguoi đam me cho nhung tan tich. Ke tu khi hon đao bi bo hoang khong đuoc duy tri, mot so toa nha đa sup đo chu yeu la do thiet hai vi bao, va cac toa nha khac co nguy co sup đo. Tuy nhien, mot so buc tuong ben ngoai bi sup đo đa đuoc phuc hoi bang be tong.


Tranh cai = Tranh chap phe duyet Di san The gioi =
Đe cu cua Nhat Ban nam 2009 bao gom đao Hashima, cung voi 22 đia điem cong nghiep khac, trong danh sach Di san The gioi cua UNESCO đa bi cac nha chuc trach Han Quoc phan đoi voi ly do la nguoi lao đong cuong buc cua Han Quoc va Trung Quoc đa đuoc su dung tren đao truoc va trong Chien tranh the gioi thu hai. Bac Trieu Tien cung chi trich đe cu Di san The gioi vi van đe nay.
Mot tuan truoc khi bat đau cuoc hop cua Uy ban Di san The gioi UNESCO (WHC) tai Bonn, Đuc, Han Quoc va Nhat Ban đa thoa thuan ton hai rang Nhat Ban se bao gom viec su dung lao đong cuong buc trong phan giai thich cac co so tai cac đia điem lien quan va ca hai quoc gia hop tac huong toi su chap thuan cua cac ung vien Di san The gioi cua nhau.
Vao thang 7 nam 2015, trong cuoc hop cua WHC, Han Quoc đa rut lai phan đoi sau khi Nhat Ban thua nhan van đe nay nhu mot phan cua lich su đao, đac biet luu y rang "co mot so luong lon nguoi Han Quoc va nhung nguoi khac lam viec trong đieu kien khac nghiet vao nhung nam 1940 tai mot so đia điem [bao gom đao Hashima]" va Nhat Ban "chuan bi ket hop cac bien phap thich hop vao chien luoc dien giai đe tuong nho cac nan nhan nhu vay khi thanh lap trung tam thong tin". Đia điem nay sau đo đa đuoc chap thuan đe đua vao danh sach Di san The gioi cua UNESCO vao ngay 5 thang 7.
Cung ngay, ngay sau cuoc hop WHC cua UNESCO, Ngoai truong Nhat Ban Kishida Fumio đa cong bo cong khai rang "nhung nhan xet [buoc phai lam viec trong đieu kien khac nghiet] boi đai dien chinh phu Nhat khong mang nghia la 'lao đong cuong buc'".
Mot co che giam sat đe thuc hien 'cac bien phap đe ghi nho cac nan nhan' đuoc thanh lap boi Uy ban Di san The gioi va no se đuoc đanh gia trong phien hop Uy ban Di san The gioi vao nam 2018. Trang web du lich chinh thuc va chuong trinh du lich cho hon đao do thanh pho Nagasaki đieu hanh hien khong đe cap đen su thua nhan nay.


Cac cach toi đao Khi nguoi dan cu tru tren đao, tuyen Nomo Shosen phuc vu hon đao tu Cang Nagasaki qua Đao Iojima va Đao Takashima. Muoi hai chuyen đi khu hoi đuoc cung cap moi ngay vao nam 1970. Mat 50 phut đe đi tu đao nay đen Nagasaki. Sau khi tat ca cac cu dan roi đao, tuyen đuong truc tiep nay đa bi ngung lai.
Tu nam 2009, hon đao nay đa đuoc mo lai mot lan nua cho cac chuyen tham cong cong. Cac chuyen đi bang thuyen tham quan xung quanh hoac đen đao hien đuoc cung cap boi 5 nha khai thac; Gunkanjima Concierge, Gunkanjima Cruise Co., Ltd., Yamasa-Kaiun, va Takashima Kaijou tu cang Nagasaki, va mot dich vu tu nhan tu ban đao Nomozaki. Truy cap ha canh toi hon đao co gia 300 yen/nguoi, khong bao gom chi phi đi lai bang thuyen.


Truyen thong Nam 2002, nha lam phim nguoi Thuy Đien Thomas Nordanstad đa đen tham hon đao nay voi mot nguoi đan ong Nhat ten la Dotokou, nguoi lon len o Hashima. Nordanstad ghi lai chuyen đi trong mot bo phim co ten Hashima, Nhat Ban, 2002.
Trong le hoi nhiep anh Mexico FotoSeptiembre nam 2009, cac nhiep anh gia nguoi Mexico Guillaume Corpart Muller va Jan Smith, cung voi nhiep anh gia nguoi Venezuela Ragnar Chacin, gioi thieu nhung hinh anh tu đao trong trien lam "Pop. Mat đo 5.000/km²" ("Pop. Density 5,000/km²"). Trien lam lan theo dau vet cua mat đo đo thi va su troi day cua cac thanh pho tren khap the gioi.
Trong nam 2009, hon đao nay đuoc gioi thieu trong loat chuong trinh Life After People cua History Channel, tap "The Bodies Left Behind" trong mua đau tien la mot vi du ve su phan huy cua cac toa nha be tong chi sau 35 nam bi bo hoang.
Hon đao nay mot lan nua đuoc gioi thieu vao nam 2011 trong tap sau cua mot san pham 3D cho 3net, Forgotten Planet, thao luan ve trang thai hien tai cua hon đao, lich su va cac buoi chup hinh trai phep cua cac nha tham hiem đo thi. Vien van hoa Nhat Ban o Mexico đa su dung hinh anh cua Corpart Muller va Smith trong trien lam nhiep anh "Fantasmas de Gunkanjima", do Daniela Rubio to chuc, nhu mot phan cua le ky niem 200 nam ngoai giao giua Mexico va Nhat Ban.
Gan đay hon, vao nam 2015, hon đao nay đuoc gioi thieu trong tap thu tu cua loat phim tai lieu What on Earth cua Science Channel. Noi dung đuoc thao luan la lich su cua hon đao va la noi đong dan nhat tren hanh tinh cung mot luc, va bao gom hinh anh ve tinh va mot chuyen du lich qua nhieu toa nha.
Sony gioi thieu hon đao nay trong mot video quang ba mot trong cac may quay video cua minh. Chiec may anh nay đuoc gan tren mot chiec truc thang đieu khien bang radio đa rotor mini va bay quanh đao va qua nhieu toa nha. Video đa đuoc đang tren YouTube vao thang 4 nam 2013.
Nam 2013, Google đa gui mot nhan vien đen hon đao voi ba lo Street View đe nam bat tinh trang cua no o che đo xem toan canh 360 đo va cho phep nguoi dung đi bo ao tren đao. Google cung chup anh ben trong cac toa nha bi bo hoang, van con chua cac vat dung nhu bo tivi đen trang cu va chai soda bi bo đi.
Hon đao nay đa xuat hien trong mot so bo phim gan đay. Anh chup ben ngoai cua hon đao đuoc su dung trong bo phim cua James Bond Skyfall nam 2012. Bo phim chuyen the nguoi đong Nhat Ban nam 2015 dua tren manga Attack on Titan su dung hon đao nay đe quay nhieu canh, va bo phim kinh di Thai Lan Hashima Project đuoc quay tai đay. Bo phim ve Chien tranh the gioi thu hai cua Han Quoc nam 2017 Đao đia nguc mo ta mot cach gia tuong mot no luc cua nhung nguoi lao đong cuong buc cua Han Quoc tron khoi trai lao đong tren đao.


Xem them Toi ac chien tranh cua Nhat Ban#Lao đong cuong buc
Fort Drum (Philippines)


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Hashima (Nagasaki) tai Wikimedia Commons
Documentary of former resident revisiting the island tren YouTube
Studies of the Modern Buildings on Gunkajima 1916-1974 (1986) Luu tru ngay 16 thang 9 nam 2016 tai Wayback Machine