Einsteinium la mot nguyen to kim loai tong hop, co ky hieu Es va so nguyen tu 99 thuoc nhom actini. Đay la nguyen to sieu uranium thu 7. Ten cua no đuoc đat theo ten nha vat ly Albert Einstein.
Vi tri cua no trong bang tuan hoan cung the hien tinh chat hoa hoc va vat ly cua no tuong tu cac nguyen to kim loai khac trong nhom. Mac du chi mot so it đuoc tao ra nhung no đuoc xac đinh la co mau bac. Theo cac nghien cuu vet đuoc thuc hien o Phong thi nghiem quoc gia Los Alamos (Los Alamos National Laboratory) su dung đong vi 253Es, nguyen to nay co tinh chat hoa hoc đac trung cua hoa tri 3. Giong voi tat ca cac nguyen to tong hop, cac đong vi cua einsteinium co đo phong xa rat manh va đoc tinh cao.


Lich su Einsteini đuoc Albert Ghiorso va cong su phat hien đau tien thang 12 nam 1952 tai Đai hoc California tai Berkeley, trong khi hoc đang kiem tra cac manh vo tu thi nghiem bom hydro đau tien, dien ra ngay 1 thang 11 nam 1952. Ho phat hien ra đong vi 253Es (co chu ky ban ra 20,5 ngay) khi hat nhan urani-238 hap thu 15 neutron – va sau đo trai qua 7 lan phan ra beta lien tuc.

  
    
      
        
          
            
            
               
              92
            
            
              238
            
          
          U
           
          
            
              →
              
                +
                 
                15
                n
              
            
          
          
             
            
               
              92
            
            
              253
            
          
          U
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              93
            
            
              253
            
          
          N
          p
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              94
            
            
              253
            
          
          P
          u
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              95
            
            
              253
            
          
          A
          m
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              96
            
            
              253
            
          
          C
          m
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              97
            
            
              253
            
          
          B
          k
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              98
            
            
              253
            
          
          C
          f
           
          
            
              →
              
                
                  β
                  
                    −
                  
                
              
            
          
          
             
            
               
              99
            
            
              253
            
          
          E
          s
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{238}_{\ 92}U\ {\xrightarrow {+\ 15n}}\ _{\ 92}^{253}U\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 93}^{253}Np\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 94}^{253}Pu\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 95}^{253}Am\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 96}^{253}Cm\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 97}^{253}Bk\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 98}^{253}Cf\ {\xrightarrow {\beta ^{-}}}\ _{\ 99}^{253}Es} }
  

Cac phat hien nay đuoc giu bi mat cho đen nam 1955 do su cang thang cua chien tranh Lanh. Tuy nhien, mot vai nguyen tu 238U co the hap thu mot luong neutron lon hon (hau het la 16 hoac 17):

  
    
      
        
          
            
            
               
              92
            
            
              238
            
          
          U
           
          
            
              →
              
                
                  −
                  7
                   
                  
                    β
                    
                      −
                    
                  
                
              
              
                +
                 
                15
                ,
                 
                16
                ,
                 
                17
                 
                (
                n
                ,
                γ
                )
              
            
          
          
             
            
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
               
              99
            
            
              253
              ,
               
              254
              ,
               
              255
            
          
          E
          s
        
      
    
    {\displaystyle \mathrm {^{238}_{\ 92}U\ {\xrightarrow[{-7\ \beta ^{-}}]{+\ 15,\ 16,\ 17\ (n,\gamma )}}\ _{\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ 99}^{253,\ 254,\ 255}Es} }
  

Cac đong vi cua einsteini đuoc tao ra gan sau đo tai phong thi nghiem phong xa Đai hoc California (University of California Radiation Laboratory) trong mot phan ung phan hach giua hat nhan nito-14 va urani-238. va sau đo la boi buc xa neutron cuc manh cua plutoni trong lo phan ung thu nghiem vat lieu (Materials Testing Reactor).
Nam 1961, mot luong einsteini đuoc tong hop vua đu đe tao mot mau nho 253Es. Mau nay nang khoang 10 microgam, va no đuoc can nang bang cach can bang đac biet.
Ben canh ung dung trong nghien cuu khoa hoc (nhu nguyen to trung gian đe tao ra cac nguyen to khac), einsteini khong co ung dung khac.


Cac hop chat Danh sach sau đay la cac hop chat đuoc biet đen cua einsteini:

Einsteini(III) oxit Es2O3
Einsteini(III) hydroxide Es(OH)3
Einsteini(III) fluoride EsF3
Einsteini(II) chloride EsCl2
Einsteini(III) chloride EsCl3
Einsteini(II) bromide EsBr2
Einsteini(III) bromide EsBr3
Einsteini(II) iodide EsI2
Einsteini(III) iodide EsI3


Tham khao Tai lieu Stwertka, Albert (1996). A Guide to the Elements. Oxford Oxfordshire: Oxford University Press. ISBN 0195080831.


Lien ket ngoai It's Elemental - The Element Einsteinium
WebElements.com - Einsteinium
Albert Ghiorso about the discovery