Hang Chau (tieng Trung: 杭州市; binh am: Hangzhou Shi, Wade-Giles: Hang-cho) la mot đia cap thi nam trong đong bang chau tho song Truong Giang cua Trung Quoc, va la thu phu tinh Chiet Giang. Hang Chau cach Thuong Hai 180 km ve phia tay Nam, dan so vao nam 2004 cua toan bo Hang Chau la khoang 6,5 trieu nguoi. Trong đo, khu vuc noi thi vao nam 2003 co 3.931.900 nguoi thuong tru, va 2.636.700 nguoi trong so nay khong co ho khau. So dan thuong tru o 6 quan chinh trong thanh pho la 1.910.000 nguoi. Đen nam 2020, dan so la 11.936.010 nguoi.
La mot thanh pho noi tieng va thinh vuong bac nhat o Trung Quoc tu khoang 1000 nam tro lai đay, Hang Chau đuoc biet đen nhieu voi phong canh thien nhien đep, trong đo co Tay Ho (Xi Hu, 西湖). Noi đay co lua to tam, tra xanh noi tieng o Trung Quoc, noi đay cung co nghe dau tam to rat phat trien va cung la noi gan lien voi con đuong to lua noi tieng.


Lich su = Thoi ky đau =

Van hoa thoi đai đo đa moi Ha Mo Đo đuoc biet đen la co pham vi tai vung đat ma ngay nay la Du Dieu, cach phia đong nam Hang Chau 100 km, tu bay nghin nam truoc. Cung chinh trong thoi gian nay, lua nuoc lan đau tien đuoc trong o phia đong nam Trung Quoc. Cac cuoc khai quat đa xac đinh rang nen van hoa ngoc thanh Luong Chu (đuoc đat ten theo đia điem o phia tay bac Hang Chau) co pham vi nam ngay tai khu vuc xung quanh thanh pho Hang Chau hien tai khoang nam nghin nam truoc. Khu pho hien tai cua Hang Chau xuat hien đau tien trong cac van ban ghi chep la Du Hang, mot cai ten co the co nguon goc Bach Viet.


= Tuy–Đuong–Ngu Đai =
Thanh Hang Chau đuoc lam phu ly cua Hang Chau vao nam 589 duoi thoi Tuy Van Đe. Hai nam sau đo, xung quanh thanh pho đa đuoc dung tuong thanh bao kin. Nhu mot tuc le thuong thay, ten goi Hang Chau đuoc lay tu đon vi hanh chinh thoi bay gio, cung giong nhu mot so thanh pho khac nhu Quang Chau hay Phuc Chau. Hang Chau la điem cuc nam cua Đai Van Ha, con điem cuc bac la Bac Kinh. Kenh đao nay đuoc phat trien qua nhieu the ky nhung đat đen chieu dai đay đu vao nam 609 duoi thoi Tuy Dang Đe.
Vao thoi nha Đuong, danh si Bach Cu Di đuoc bo nhiem lam thu su Hang Chau. Ngoai viec la mot nha tho noi tieng, thi nho nhung viec lam cua minh o Hang Chau, Bach Cu Di đa đuoc ca ngoi nhu mot vien quan gioi. Ong nhan thay rang vung đat nong nghiep gan đo phu thuoc vao nuoc Tay Ho, nhung do su bat can cua cac thu su truoc đo, con đe cu đa bi sat lo va khien ho can kiet đen noi nong dan đia phuong phai chiu han han nghiem trong. Ong ra lenh cho đap mot con đe chac chan hon va cao hon. Voi mot con đap kiem soat dong chay, nong dan đa co đu nuoc đe canh tac va van đe han han cung giam han. Sinh ke cua nguoi dan đia phuong Hang Chau đuoc cai thien trong nhung nam sau đo. Bach Cu Di su dung thoi gian ranh roi cua minh đe ngao du Tay Ho, ghe tham no gan nhu moi ngay. Ong cung ra lenh xay dung mot đuong đap noi tu Cau gay voi Đoi đon đoc đe cho phep đi bo, thay vi phai đi thuyen. Sau đo, ong cho trong mot loat cay lieu va cac loai khac doc quanh đe, bien no tro thanh mot đia điem tuyet đep đe du ngoan. 
La mot trong Bay Co đo cua Trung Quoc, Hang Chau lan đau tien tro thanh kinh đo cua mot vuong trieu khi nuoc vua Ngo Viet quyet đinh đinh đo tai đay trong thoi ky Ngu đai Thap quoc. Luc bay gio, Hang Chau co ten la Tay Phu (西府) va la mot trong 3 trung tam van hoa chinh cua mien nam Trung Quoc ben canh Nam Kinh va Thanh Đo. Cac vua Ngo Viet đa đuoc ghi nhan la nhung nha bao tro nghe thuat, đac biet ve kien truc va tac pham nghe thuat Phat giao. Hang Chau cung tro thanh mot trung tam quoc te, thu hut cac hoc gia tu khap Trung Quoc, tien hanh ngoai giao voi cac quoc gia lang gieng cua Trung Quoc va ca voi Nhat Ban, Cao Ly va Khiet Đan Quoc.


= Duoi thoi nha Tong =
Nam 1089, khi mot nha tho noi tieng khac la To Đong Pha lam quan tai đay, ong đa huy đong 20 van nhan cong đe đap mot con đuong đap dai qua Tay Ho. Ho đa tung la mot đam pha hang chuc ngan nam truoc. Phu sa sau đo boi đap, chan đuong ra bien cua dong nuoc va hinh thanh nen ho. Mot mui khoan duoi long ho nam 1975 đa tim thay tram tich cua bien, xac nhan nguon goc cua no. Cac phuong phap bao ton nhan tao ngan khong cho ho phat trien thanh mot vung đam lay. Hai con đe bang ngang Tay Ho la To đe (苏堤) do To Đong Pha va Bach đe (白堤) do Bach Cu Di xay, đeu đuoc xay dung su dung bun nao vet tu đay ho. Ho đuoc bao quanh boi nhung ngon đoi o phia bac va phia tay. O phia bac ho la chua Bao Thuc (保俶塔), toa lac tren đoi Bao Thach (宝石山).
Duoi thoi nha Tong, o Hang Chau co rat nhieu thuong nhan A Rap sinh song, do thuc te la vao thoi ky nay, thuong mai tren bien đuoc ua thich hon tuyen đuong thuong mai bang đuong bo. Hien nay, nguoi ta van tim thay co chu khac tieng A Rap tu the ky 13 va the ky 14. Vao cuoi đoi nha Nguyen, nguoi Hoi giao đa bi đan ap thong qua viec ho bi cam thuc hien cac nghi thuc truyen thong va chinh đieu nay đa khien nhieu nguoi Hoi giao tham gia vao cac cuoc noi day chong lai nguoi Mong Co. Trong so cac thanh đuong Hoi giao con ton tai đen ngay nay, co Phuong Hoang tu đa đuoc mot thuong nhan nguoi Ai Cap dung len sau khi ong ta chuyen đen Hang Chau sinh song. Nha du hanh nguoi Y the ky 13–13 Odoric xu Pordenone mieu ta rang Hang Chau la thanh pho vi đai nhat the gioi. Thanh pho co luong dan cu đong đuc va nha cua trung điep. Hang Chau co muoi hai ngan cay cau. Banh mi, thit lon, gao va ruou, tat ca đeu rat phong phu du dan so đong. Nha du hanh nguoi Maroc Ibn Battuta đuoc biet la đa đen tham Hang Chau vao nam 1345; ong ghi nhan su quyen ru cua no va mo ta rang thanh pho nam tua ben mot ho nuoc tuyet đep va đuoc bao quanh boi nhung ngon đoi xanh biec. Trong thoi gian o Hang Chau, ong đac biet an tuong voi so luong lon tau thuyen Trung Quoc bang go đuoc che tao tot va đuoc son tot voi nhung canh buom mau va mai hien bang lua tren kenh rach. Ong tham du mot bua tiec đuoc to chuc boi Qurtai, mot vien quan nguoi Mong Co, nguoi ma theo Ibn Battuta la rat thich cac ky nang cua cac nghe si bieu dien Trung Quoc đia phuong.

Hang Chau đuoc chon lam kinh đo nha Nam Tong vao nam 1132. Sau su bien Tinh Khang, khi ca Tong Kham Tong lan Thuong hoang Tong Huy Tong đeu bi nguoi Kim bat, trong khi phan lon mien Bac Trung Quoc bi quan Kim chiem đoat, mot so thanh vien con lai trong Hoang toc đa rut lui khoi kinh đo Khai Phong ve phia Nam. Tong Cao Tong đinh đo tai Nam Kinh, sau đo đen Thuong Khau, roi lai chuyen đen Duong Chau vao nam 1128 va cuoi cung đen Hang Chau vao nam 1129. Trieu đinh nha Tong du đinh coi Hang Chau nhu la mot kinh đo tam thoi, nhung trong nhieu thap ky, Hang Chau đa phat trien thanh mot trung tam thuong mai va van hoa lon cua trieu nha Tong, phat trien tu mot thanh pho tam trung khong co tam quan trong đac biet đe tro thanh mot trong nhung thanh pho thinh vuong va lon nhat the gioi. Khi y chi tai chiem Trung Nguyen ngay cang it đi, cac cung đien o Hang Chau đa đuoc mo rong va cai tao đe phu hop hon voi vi the la mot thu đo đe quoc vinh vien. Hoang cung Hang Chau co kich thuoc kha khiem ton so voi ca cung đien đoi truoc, đa đuoc mo rong vao nam 1133 voi nhung truong lang đuoc lop ngoi, va vao nam 1148 voi tuong thanh xung quanh đuoc noi rong.
Hang Chau van tiep tuc la kinh đo nha Nam Tong tu nam 1138 cho đen khi bi Mong Co xam chiem nam 1276. Luc bay gio, thanh Hang Chau co ten goi la thanh Lam An. No la trung tam cua Nam Tong, la mot trung tam thuong mai va giai tri. Trong thoi gian đo, thanh Hang Chau la mot trung tam hap dan cua nen van minh Trung Hoa, boi le noi tung đuoc coi la "Trung Nguyen" nay đa roi vao tay cua nguoi Nu Chan ma nguoi Han coi la nguoi moi ro.
Duoi thoi nha Tong, vo so triet gia, chinh tri gia va nhung thi si, bao gom mot so nha tho noi tieng nhat trong lich su Trung Quoc nhu To Đong Pha, Luc Du va Tan Khi Tat đa tung song va cung đa mat o đay. Hang Chau cung la noi sinh va la noi an nghi cuoi cung cua nha khoa hoc Tham Quat (1031–1095), mo cua ong hien toa lac o quan Du Hang.
Vao thoi Nam Tong, duoi su mo rong thuong mai, dong nguoi ti nan tu phia bac, cung nhu tu su phat trien cua cac co so chinh thuc va quan su, đa dan đen su gia tang dan so trong lan ben ngoai ben ngoai buc tuong thanh đuoc xay tu the ky 9. Theo Encyclopædia Britannica, Hang Chau vao thoi điem nay co hon 2 trieu nhan khau, trong khi nha su hoc Jacques Gernet đa uoc tinh rang dan so Hang Chau len toi hon mot trieu vao nam 1276.(So lieu thong ke dan so chinh thuc cua Trung Quoc nam 1270 đa liet ke khoang 186.330 ho gia đinh, tuy nhien nhieu kha nang rang ho đa khong the tinh toan bo so nguoi ti nan lan binh si). Nguoi ta tin rang Hang Chau la thanh pho lon nhat the gioi tu nam 1180 đen 1315 va tu 1348 đen 1358.
Do dan so qua đong va luong nha lam go day đac (thuong la nhieu tang), Hang Chau đac biet de bi hoa hoan. Nhieu đam chay lon đa pha huy cac phan lon cua thanh pho vao nam 1132, 1137, 1208, 1229, 1237 va 1275 trong khi cac đam chay nho hon xay ra gan nhu hang nam. Chi rieng vu chay 1237 đa đuoc ghi nhan đa pha huy 30.000 ngoi nha. Đe chong lai moi đe doa nay, trieu đinh nha Tong đa thiet lap mot he thong phuc tap đe chua chay, dung len cac thap canh, nghi ra mot he thong đen long va tin hieu co đe xac đinh nguon goc cua ngon lua nham chi đao phan ung kip thoi va buoc hon 3.000 binh si co nhiem vu dap tat ngon lua.


= Thoi Nguyen =
Thanh Hang Chau bi quan Mong Co duoi su chi huy cua Hot Tat Liet bao vay va cong chiem vao nam 1276, 3 nam truoc khi nha Nam Tong sup đo hoan toan. Hot Tat Liet len ngoi Hoang đe, cai quoc hieu la Đai Nguyen, đong đo o Đai Đo (Bac Kinh), nhung Hang Chau van la mot trung tam thuong mai va hanh chinh quan trong cua vung Giang Nam.
Nha Nguyen Trung Quoc rat coi mo voi du khach tu phuong va mot so nha du hanh khi tro ve phuong Tay đa mo ta Hang Chau—duoi ten Khinzai, Quinsai, Campsay—nhu la mot trong nhung thanh pho noi tieng nhat the gioi. Thuong gia nguoi Venezia Marco Polo đuoc cho la đa đen vieng tham Hang Chau vao the ky 13. Trong cuon sach cua minh, ong mieu ta thanh pho nay "lon hon bat ky noi nao tren the gioi" va rang "so luong va su giau co cua cac thuong nhan va so luong hang hoa qua tay ho rat lon ma tham chi khong ai co the uoc tinh". Cac ghi chep cua Polo ve thanh pho rat co kha nang đa phong đai kich thuoc cua no, mac du no đuoc mieu ta la co tuong thanh dai hon tram dam, nhung se hop ly hon neu đon vi đo luong nay la dam Trung Quoc, thay vi dam Y. Con con so "12.000 cay cau đa" co kha nang la mot loi sao chep bat nguon tu 12 cong thanh. Vao the ky 14, khi nha du hanh nguoi Maroc Ibn Battuta đen tham Hang Chau, ma ong goi la al-Khansa, ong đa mieu ta thanh pho nay la "thanh pho lon nhat tren mat đat ma toi tung thay."


= Tu thoi nha Minh đen nay =
Thanh Hang Chau van la mot hai cang quan trong cho đen giua thoi nha Minh, khi ben cang cua no dan bi phu sa boi đap. Duoi thoi nha Thanh, noi đay la noi đong quan đon tru cua quan đoi.
Vao nam 1856 va 1860, Thai Binh Thien Quoc chiem đong Hang Chau. Thanh pho đa bi tan pha nang ne trong cuoc chien nay.
Hang Chau đuoc cai tri boi chinh phu Trung Hoa Dan Quoc duoi thoi Quoc dan đang tu nam 1927 đen nam 1937. Tu nam 1937 đen nam 1945, thanh pho bi Nhat Ban chiem đong. Quoc dan đang tro lai vao nam 1945 va cai tri cho đen nam 1949. Vao ngay 3 thang 5 nam 1949, Quan đoi Giai phong Nhan dan Trung Quoc tien vao Hang Chau va thanh pho nay roi vao tay đang Cong san. Sau khi cac chinh sach cai cach cua Đang Tieu Binh bat đau đuoc ap dung vao cuoi nam 1978, Hang Chau đa tan dung loi the cua viec nam o đong bang song Duong Tu đe thuc đay su phat trien cua no. Chinh vi vay ma Hang Chau hien la mot trong nhung thanh pho lon thinh vuong nhat cua Trung Quoc.
Vao thang 9 nam 2015, Hang Chau đa gianh quyen đang cai A van hoi 2022. Đay se la thanh pho thu ba o Trung Quoc đang cai Đai hoi the thao chau A sau Bac Kinh 1990 va Quang Chau nam 2010. Hang Chau cung la đia điem to chuc hoi nghi thuong đinh G20 lan thu 11 vao nam 2016.
Vao thang 2 nam 2020, thanh pho đa bi ap dung lenh gioi nghiem sau khi dich COVID-19 bat đau o Vu Han lan rong khap Trung Quoc.


Đia ly va khi hau Hang Chau nam o phia Bac tinh Chiet Giang, mien Đong Trung Quoc, o đau cuoi phia Nam cua Kinh Hang Đai Van Ha ("大运河"), tren vung đong bang chau tho o ha luu song Duong Tu. Toan bo thanh pho ngang tinh Hang Chau trai dai ve phia tay tiep giap voi vung nui cua tinh An Huy, phia đong la mot vung bang phang canh vinh Hang Chau. Thanh pho đuoc xay dung bao quanh mat phia đong va phia bac cua Tay Ho ("西湖"), phia chinh bac song Tien Đuong.
Hang Chau co khi hau can nhiet đoi am voi 4 mua ro ret. Nhiet đo trung binh hang nam cua Hang Chau la 16,2 °C (61,2 °F). Mua he nong am, trong khi mua đong mat me va kho hanh. Vao thang 7, thang nong nhat trong nam, nhiet đo trung binh xap xi 33,8 °C (92,8 °F); vao thang 1 nhiet đo trung binh khoang 3,6 °C (38,5 °F). Luong mua hang nam la 1450 mm. Vao giua mua he, Hang Chau va nhieu thanh pho khac cua tinh Chiet Giang phai hung chiu kha nhieu con bao tu bien Hoang Hai, nhung hiem khi bi cac con bao tan cong truc tiep. Hau het cac con bao nay gay anh huong đen Hang Chau sau khi tac đong doc bo bien Chiet Giang.


Phan cap hanh chinh Hang Chau bao gom khu đo thi Hang Chau (co 10 quan), 1 thanh pho cap huyen, va 2 huyen. 6 quan trung tam co dien tich 682 km² va co dan so 1.910.000 nguoi. 2 quan con lai co dien tich 2.642 km² va co dan so 1.950.000.

Ngay 9 thang 4 nam 2021, thanh pho Hang Chau co su thay đoi lon ve phan chia hanh chinh, cu the nhu sau:

Thanh lap quan Thuong Thanh (moi) tren co so sap nhap dien tich va dan so cua quan Thuong Thanh (cu) va phan lon quan Giang Can vua giai the (tru nhai đao Ha Sa va Bach Duong).
Thanh lap quan Cung Thu (moi) tren co so sap nhap dien tich va dan so cua quan Ha Thanh (cu) va quan Cung Thu (cu).
Thanh lap quan Lam Binh tren co so đieu chinh mot phan dien tich va dan so cua quan Du Hang, gom cac nhai đao Lam Binh, Đong Ho, Nam Uyen, Tinh Kieu, Van Ha, Kieu Tu, Sung Hien va tran Đuong The. Quan Du Hang sau khi đieu chinh đia gioi hanh chinh con lai cac nhai đao Du Hang, Thuong Tien, Nhan Lam, Ngu Thuong, Trung Thai, Luong Chu va cac tran Binh Dao, Kinh Son, Hoang Ho, Lo Đieu, Bach Truong.
Thanh lap quan Tien Đuong tren co so đieu chinh phan dien tich va dan so con lai cua quan Giang Can vua giai the sau khi đa thanh lap quan Thuong Thanh (moi), gom nhai đao Ha Sa, Bach Duong cung mot phan dien tich tu nhien va dan so cua quan Tieu Son, bao gom cac nhai đao Ha Trang, Nghia Bong, Tan Loan, Lam Giang.
So quan cua thanh pho tu thoi điem nay khong thay đoi, van la 10 quan.


Du lich Hang Chau noi tieng voi nhung di tich lich su va thien nhien tuoi đep. Thanh pho nay đuoc xep vao danh sach 10 thanh pho đep nhat Trung Quoc. Mac du, trong thoi gian gan đay nhieu khu đo thi moi đuoc xay dung, no van giu đuoc nhieu di san lich su - van hoa gia tri. Ngay nay, du lich gop mot phan quan trong trong nen kinh te cua Hang Chau. Mot trong nhung danh thang noi tieng nhat cua Hang Chau la Tay Ho (chu Han: 西湖). Tay Ho co dien tich khoang hon 6 km vuong, bao gom nhieu đia điem du lich nho khac. Hang Chau co mot quan the cac đia điem du lich bao gom cac đen chua co, khu pho co, cung nhu canh quan thien nhien pha tron ve đep cua ho va nui.


Kinh te Nen cong nghiep truyen thong cua Hang Chau co to lua, vai, va che tao may, nganh đien tu va cac nganh cong nghiep nhe khac đang phat trien kha manh me, đac biet tu khi nen kinh te mo cua nam 1992.
Toshiba co ke hoach san xuat may tinh xach tay duy nhat o nuoc ngoai tai đay.
Wahaha, cong ty đo uong nha nuoc lon nhat Trung Quoc co đai ban doanh đong tai Hang Chau.
Tra Long tinh (loai tra rat noi tieng cua Trung Quoc), đuoc che bien tai thi tran Long Tinh o ngoai o thanh pho van theo phuong thuc truyen thong, bang tay đuoc cho la loai tra xanh ngon nhat cua Trung Quoc.
GDP đau nguoi cua Hang Chau vao khoang $6.505 đo la My, đung thu 8 trong 659 thanh pho cua Trung Quoc.
Tap chi Forbes trong cac nam 2004, 2005, 2006 đa xep Hang Chau la thanh pho kinh doanh tot nhat tai Trung Quoc.


Cac truong đai hoc = Cong lap =
Đai hoc Chiet Giang (浙江大学) (thanh lap nam 1898)
Hoc vien My thuat Chiet Giang (中国美术学院) (thanh lap nam 1928)
Đai hoc Cong nghe Chiet Giang (浙江工业大学) (thanh lap nam 1953)
Đai hoc Cong nghiep va Thuong mai Chiet Giang (浙江工商大学)
Đai hoc Đien tu Hang Chau (杭州电子科技大学)
Đai hoc Khoa hoc - Cong nghe Chiet Giang (浙江理工大学)
Đai hoc Ky nghe Chiet Giang (浙江科技学院)
Đai hoc Y hoc Trung Quoc cua Chiet Giang (浙江中医药大学)
Đai hoc Trung Quoc ke luong (中国计量学院)
Đai hoc Tai chinh - Kinh te Chiet Giang (浙江财经学院)
Đai hoc Su pham Hang Chau (杭州师范大学)
Đai hoc Truyen thong Chiet Giang Luu tru ngay 8 thang 9 nam 2019 tai Wayback Machine (浙江传媒学院)
Hoc vien Ngoai ngu Chiet Giang


= Tu lap =
Đai hoc Thu Nhan Chiet Giang (浙江树人大学)
Hoc vien Thanh thi Chiet Giang (浙江大学城市学院)


Thanh ngu Hang Chau xuat hien trong cau thanh ngu kha noi tieng

Sinh o To Chau, song o Hang Chau, an o Quang Chau, chet o Lieu Chau.


Tham khao Lien ket ngoai Huong dan du lich Hang Chau tu Wikivoyage
Hangzhou Government website
Arts Crafts Museum Hangzhou in Google Cultural Institute
EN.GOTOHZ.COM Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2020 tai Wayback Machine – The Official Website of Hangzhou Tourism Commission
TRAVELWESTLAKE Luu tru ngay 16 thang 7 nam 2020 tai Wayback Machine – The Official Travel Guide of Hangzhou
TRAVELZHEJIANG – The Official Travel Guide of Zhejiang Province
 Du lieu đia ly lien quan đen Hang Chau tai OpenStreetMap