Bao tang nhiep anh Lai Xa la bao tang nhiep anh đau tien tai Ha Noi, đong thoi đuoc xem la bao tang lang nghe đau tien tai Viet Nam. Bao tang nhiep anh Lai Xa trung bay nhung hien vat co ve nghe nhiep anh tai Viet Nam trong nhieu nam va đuoc nhieu ca nhan cung nhu cac to chuc đung ra quyen gop, suu tam, thiet ke va xay dung.


Lich su = Len y tuong =
Nam 2013, nham luu giu va trung bay nhung truyen thong cua nghe nhiep anh co lich su hon tram nam, nguoi dan lang Lai Xa (xa Kim Chung, huyen Hoai Đuc, Ha Noi) đa đung ra gop chung tai chinh xay dung bao tang Nhiep anh Lai Xa. Truoc đo, vao nhung nam 2008 – 2009, khi lang Lai Xa đuoc cong nhan la lang nghe nhiep anh, cac bac cao nien trong lang đa thao luan ve viec xay dung mot phong truyen thong đe luu giu ky uc cho the he mai sau. Tuy vay khi đo lang chua đu đieu kien xay dung. Đen nam 2013, khi đoi song cua nguoi dan đa co cai thien đang ke, viec xay dung nha truyen thong lai đuoc đua ra ban luan. Khi cac y kien van chua thong nhat thi Pho giao su Nguyen Van Huy, nguyen pho giam đoc Bao tang Dan toc hoc Viet Nam đa tu van cho nguoi dan Lai Xa khong nen lam nha truyen thong ma nen xay dung bao tang. Khi nguoi dan lang Lai Xa đa cung quyet tam xay dung bao tang cap lang đau tien tai Viet Nam, Nguyen Van Huy đa moi cac chuyen gia di san van hoa va hai chuyen gia Phap ve thiet ke bao tang va trung bay – đo hoa sang tu van. Nhung chu thich anh va hien vat tai bao tang bang tieng Anh đeu đuoc Nguyen Van Huy nho cac chuyen gia Đai hoc Cambridge (Anh) tham đinh va bien tap lai mot cach ki cang.


= Quyen gop =
Y tuong xay dung bao tang nhiep anh Lai Xa đuoc nguoi dan trong lang tuyen truyen cho nhau vao Thanh pho Ho Chi Minh va ra toi nuoc ngoai. Nhung nguoi trong lang nhung đang lam viec tai nuoc ngoai khi cung tro giup tai chinh, gui hien vat ve quyen gop. Vi vay, nguoi trong lang chi mat tien xay dung, con cac hien vat trung bay trong bao tang đeu do nguoi Lai Xa o moi noi quyen tang, trong đo co ca nhung chiec may anh co nhat đeu đuoc tang boi mot hop tac xa. Ong Đang Van Tich, tung la chien si tham gia chien đau tran Ha Noi nam 1946, la mot trong nhung nguoi đong gop nhieu nhat cho bao tang Nhiep anh Lai Xa. Ong Tich cho biet cac tac gia quyen gop san pham phai tu bo tien cua ban than đe in anh co lon, tu mua khung treo nhung buc anh, đong thoi nhung tac pham cung se khong đuoc treo vinh vien ma se đuoc thay the khi bao tang nhan them nhung buc anh moi "đep hon".


= Khoi cong va khanh thanh =
Bao tang khoi cong tu thang 6 nam 2015 voi du kien ban đau la 3 tang cung tong so von khoang 3 ti Viet Nam đong. Trong qua trinh xay dung, vi vua xay dung vua van đong tai chinh nen bao tang chi moi xay đuoc 2 tang va phai đoi đu tai chinh đe hoan thien tang 3. Bao tang nhiep anh Lai Xa co vi tri nam o giua lang, canh đinh Đun voi khong gian trung bay gan 300m2. Bao tang đuoc khanh thanh ngay 15 thang 5 nam 2017, tuc ngay 20 thang 4 am lich, la ngay gio Khanh Ky.


Trung bay Bao tang nhiep anh Lai Xa tap trung ke lai nhung cau chuyen ve nghe nhiep anh o lang Lai Xa va voi mong muon giai đap nhung thac mac cua nguoi tham quan la cach Nguyen Đinh Khanh va nhung hoc tro cua ong đua ngoi lang nay tro thanh mot lang nghe, cach dan lang co the kiem song đuoc bang nghe anh hay viec nhung nguoi o lang Lai Xa đa đong gop nhu the nao vao su phat trien van hoa nhiep anh tai Viet Nam.
Bao tang nhiep anh Lai Xa trung bay khoang 150 buc anh, 25 bang pano chua thong tin va gan 15 tu kinh voi khoang 150 hien vat. Bao tang su dung anh sang đen la chinh, ngon ngu su dung trong cac thuyet minh la tieng Viet va tieng Anh. Viec trung bay đuoc thuc hien trong khoang thoi gian 2 nam ke tu ngay bat đau nghien cuu tim kiem tu lieu. Nhung nguoi chiu trach nhiem noi dung va trung bay co Nguyen Van Huy, Giam đoc Bao tang Dan toc hoc va Veronique Dollfus, mot nu chuyen gia tu van thiet ke bao tang nguoi Phap.
Lanh đao lang va cau lac bo nhiep anh Khanh Ky đa to chuc cuoc van đong cong đong nhiep anh Lai Xa hien tang cac hien vat, tu lieu ve nghe anh hoac co lien quan. Cuoc van đong ngay lap tuc đa đuoc su huong ung, ung ho nhiet tinh cua nhung tho anh, nha nhiep anh, cac chu hieu anh. Trong thoi gian ngan, bao tang nhan đuoc ve cac hien vat co nhu san pham anh, may anh co, may anh hop go chup phim kinh, bo cham sua anh, bao đung anh co in ten hieu anh tu nhung nam 1940 – 1950, dap dau noi,... Chiec may anh go co tuoi đoi hon tram nam đuoc Nguyen Đinh Khanh su dung trong hoat đong nhiep anh cung đuoc mang ra trung bay.


Thiet ke Viec thiet ke nha bao tang do cong ty co phan đau tu va tu van xay dung Phuc Linh đam nhiem. Thiet ke noi that trung bay cua bao tang do nhom chuyen gia Phap, Veronique Dolfus va Patrick Hoarau chu tri. Hoa si noi that Đam Ca trien khai thiet ke chi tiet. Quy đat đe xay dung bao tang la mot can nha go, 3 gian, mai ngoi, xung quanh co vuon nho nhung đa bi bo hoang. Khuon vien cua can nha nay rong khoang hon 100m2. Khi quyet đinh lay manh đat nay lam bao tang, lanh đao lang quyet đinh danh mot khong gian trong toa nha bao tang se xay la phong tho va đat bia tuong niem.


= Cau truc =
Tang 1 co dien tich 140m2, khong gian đau tien la mot phong tho nhung bac tien boi trong lang. O đay co quay luu niem, ban thong tin va goc tai hien mot khong gian mang tinh sap đat ve mot phong chup anh xua, đong thoi co mot may anh go 3 chan voi mot phong nen phong canh ve tay lam nen đe chup anh. Tang nay cung đuoc su dung đe trung bay nhung buc anh do nghe nhan trong lang đat giai cao trong cac ky lien hoan nhiep anh.
Tang 2 co dien tich 125m2 đe danh toan bo cho noi dung trung bay chinh. He thong anh sang o tang 2 su dung anh sang đen đien chu đao ket hop voi mot phan anh sang tu nhien. Khong gian "To nghe nhiep anh Lai Xa" cung đuoc gioi thieu ve cuoc đoi Nguyen Đinh Khanh voi dau moc mo hieu anh  mang ten Khanh Ky đau tien vao nam 1892 o pho Hang Da. Mot so khong gian khac gioi thieu nhung san pham anh cua cac bac tien boi đuoc sap xep theo chuyen đe (chan dung, nghe thuat anh sang, anh ghep, anh to mau thu cong). Nhieu buc anh co ghi lai khoanh khac cua cac vi nhan, nguoi noi tieng, cac nghe si ten tuoi nhu ban hop ca Thang Long, Che Linh, Thanh Nga, Tham Thuy Hang... do tho anh lang Lai Xa thuc hien. Khong gian cuoi cung cua bao tang the hien ve nghe anh voi nguoi Lai Xa hien nay. Ngoai ra, mot can phong cung đuoc xay dung đe tai hien lai khong gian in phong anh thoi xua, trong đo phai la can phong hep dung anh sang đo cua buong toi trang phim, rua anh voi cac loai thuoc rua, len mau, len phim.


Đon nhan Theo Đo Van Tru – Pho Chu tich va Tong thu ky Hoi Di san van hoa Viet Nam, viec bao tang nhiep anh Lai Xa khanh thanh đuoc xem la su kien co "y nghia quan trong" ve nhieu mat trong đoi song cua nhan dan Lai Xa, trong đo the hien viec ghi nho cong on qua khu cua nhan dan Lai Xa trong cong cuoc bao ve va phat huy gia tri di san van hoa cua nguoi dan đia phuong. Vi Kien Thanh, Cuc truong Cuc My thuat, Nhiep anh va Trien lam nhan đinh rang "Co the đoc nhieu ve cau chuyen nhiep anh o đay. Đay co le la bao tang lang nghe đau tien o nuoc ta [Viet Nam]". Mot trang bao nhan đinh khi ra ve, du khach lai mot lan nua xem nhung tac pham anh nghe thuat cua nguoi Lai Xa đuoc treo doc cau thang voi mot cam giac va "nhan thuc khac" voi luc đen ban đau chua tham bao tang.
Du bao tang mo cua hoan toan mien phi nhung trong vai nam đau mo cua, noi nay chi đon nhung đot khach quoc te đon le thong qua Facebook, thi thoang co luong hoc sinh, sinh vien trong nuoc toi tham ma chua co mot luong khach thuong xuyen.


= Di san =
Su ra đoi cua Bao tang nhiep anh Lai Xa đa giup mo them mot điem tham quan khac trong lang Lai Xa. Ben canh đo la vai bao tang va noi trung bay anh khac cung cac hieu anh trong lang. Đieu nay tao ra mot he thong lien ket gioi thieu ve di san van hoa truyen thong cua lang, qua đo huong toi viec lang Lai Xa đuoc ki vong tro thanh mot điem tham quan du lich – lang nghe moi cua Ha Noi. Theo mot so bao nhan đinh, bao tang nhiep anh nay la bao tang đau tien cua nguoi dan trong mot lang xay dung nham bao ton va gioi thieu mot di san truyen thong cua minh, cung la bao tang đau tien ve mot lang nghe o Ha Noi. Theo bao Tuoi tre đua tin, đay la lan đau tien o Viet Nam ma nguoi dan cua mot lang tu nguyen quyen gop tien đe xay dung bao tang nhiep anh.


Tham khao