Tuc Mac Hau la ten mot nghien muc cua vua Tu Đuc (1829-1833), Viet Nam.
Theo nha suu tam co ngoan Vuong Hong Sen thi Tu Đuc la ong vua hay chu, nen nhung gi thuoc van phong tu bao (but, muc, nghien, giay), ong het suc tang tiu. Ong co mot nghien muc lam bang đa Đoan Khe,ong ung y đen noi phong nghien muc tuoc Tuc Mac Hau.


Gioi thieu nghien muc Vuong Hong Sen gioi thieu:

Đo chi la mot nghien muc lam bang đa Đoan Khe...Nghiem nhien nha vua đa nhan cach hoa mot vat vo tri, mot cuc đa mai muc, vi no biet dang muc cho ong cap ky, theo y ong muon.
Va nho bai ngu but khac tren nghien, nen biet đuoc Tuc Mac Hau la vat "tien cong" tu mot đat nuoc xa xoi nao đo, trich: 

Đot nhien, tu phia vung đong đo tham, giua nhung ang may bay tien ve huong chung ta, mot su gia khoac ao van cam. Đo la niem han hoan cua chung ta khi đuoc thuong thuc va nhan lanh bao vat ay...
Ong Sen cho biet vi anh chup nghien muc đa mat nen chi co the mo ta. Luoc gon nhu sau:
Mot lan, Vuong Hong Sen ra Hue, đuoc quan thu Tang co vien luc ay la Ton That Đao đem khoe chiec nghien muc Tuc Mac Hau.
Nghien muc dai khoan 3 tac, ngang 2 tac va day khoan 3 phan tay. Duoi đay nghien cham noi ma vang mot bai van ngu che cua vua Tu Đuc ca ngoi đac tinh tuyet voi cua no. Nghien lai đuoc đat trong mot chiec hop bang đoi moi Ha Tien vang ruc, đuoc che tac cuc ky tinh xao. 
Tren nap hop va mat duoi hop cung co them hai bai van. Phia tren đau cua nghien cham noi mot co tung goc ngoan ngoeo, ben canh mot co đinh bi che lap boi may troi, cay la sum se. 
Ngay duoi chan nui, tung va đinh co cai be nho khoet sau tren mat nghien, chinh la noi chua nuoc dung cho viec mai thoi muc.
Giua cai be ti hon ay noi len mot cu lao đu cho cho tam vi tien (bat tien) đang xum nhau xem mot buc tranh co, ma moi vi tien nay đeu nam 1 cheo nho cua buc tranh. 
Lai co mot tieu đong theo mot tien ong khac chong gay truong sinh buoc qua chiec cau nho noi lien cu lao co bat tien voi nui, tung, đinh co tao thanh mot buc tranh cham noi rat my thuat. 
Phia duoi buc tranh boc mot đuong hoi van "chan muoi". Buc tranh va đuong hoi van bao quanh mot khoanh cham khuyet phang li.
Tren be mat phang li đo co nhieu cho u len va mau hoi nhat. Sau nhieu nam nghien cuu ong Vuong Hong Sen moi biet đo la nhung tui nuoc huyen bi (cu duc nhan, nom na la mat chim cu duc) cua nghien, va ong đa khen ngoi:

Toi đinh hoan lai cho ong Đao, nhung ong biet y, noi nho vao tay toi: "Đau, cu thoi manh mot hoi vao, coi nao".
Toi vang loi, nang nghien muc len gan sat mat, va thoi mot hoi dai len cho mai muc. Thoi roi, toi giut minh, het suc ngac nhien, vi duoi anh sanh mat troi roi cho toi đung, toi thay hoi tho tren nghien muc đa bien thanh mot lan mong ngu sac, đang tu tu chay len chay xuong mat nghien, roi vut bien mat...
Ong Đao cuoi, roi bao toi lay ngon tay quet thu tren nghien, qua đau ngon tay toi uot đam nhung muc, khong khac gi toi đa nhung vao muc do ai mai san hoi nao khong hay...
Trong thoi buoi ma chua che tao ra cay but chi, cay viet bi "atomic" chua sanh...nguoi nao co duoi tay mot nghien muc co phep la nhu vay, lai khong lay no lam quy va tu minh hanh dien lam sao?....


Nghien muc mat tich Tiep theo, Vuong Hong Sen cho biet co mot ke "kheo ninh bo, vi muu cau danh loi" đa om bau vat vao Sai Gon "tan cong" cho ong Ngo Đinh Diem.
Va khi Dinh Gia Long bi quan đao chanh tan cong (ngay 1 thang 11 nam 1963), ong Diem cung em la Ngo Đinh Nhu bo chay roi bi giet ngay hom sau, nghien muc Tuc Mac Hau cung mat tich luon cho đen nay.
Hay tin mat nghien muc, ong Vuong Hong sen viet:

Sau ngay đao chanh, ai nay lo mat nuoc mat nha, toi lai lo mat nghien muc. Toi hoi kheo ong quan gia co phan su gin giu đo vat cua dinh Gia Long, ong nay tra loi ong chang bao gio nghe thay đien co nghien muc nay. Toi chang bao gio nga long, day qua muon ong nhac gia cua quan gia hoi chac chu re, ong cung đinh ninh mot hai ong khong biet...
Theo bai Nhac lai chuyen nghien muc Tuc Mac Hau tren tap chi Kien thuc ngay nay, thi sau khi bai viet cua ong Vuong Hong Sen đuoc cong bo rong rai, đoi ba tac gia khac đa đong đua ra nhung chung cu phan bac lai:

Ong Vinh Phuc trong cuon Nhung huyen thoai va su that ve che đo Ngo Đinh Diem, đa ghi lai nhung xac nhan cua Bac si Tran Kim Tuyen (la nguoi chi huy he thong an ninh cua ong Diem trong suot giai đoan 1956–1963) đe bac bo nhung đon đai: Co nhung nguoi nhu Quach Tong Đuc, Cao xuan Vy va nhat la Hoang Ba Vinh đeu qua quyet chang bao gio nhin thay nghien muc nao ca. Trong dinh lai co ba nguoi thuong ra vao thuong xuyen phong ong Diem la bi thu Vo van Hai, Đai uy Bang hau can va ong gia An, nguoi bo gia. Tru ong Hai, hai nguoi kia thuong co dip tro chuyen, ke cho ong Tuyen nghe. Nhung tuyet nhien, khong co ai noi ve nghien muc đo ca. Chinh cu Sen cung đa do hoi ong Gia la nguoi chiu trach nhiem bao quan cac vat dung trong Dinh, nhung ong bao khong bao gio trong thay nghien muc. (Nha xuat ban Van nghe, trang 457).
Ong Pham Thang Vu đa viet thu hoi ong Nguyen Huu Due, nguoi ma hon 40 nam truoc đa lam viec gan ben Ngo Đinh Diem trong nhieu nam. Khi đuoc hoi, ong Due đa bien thu tra loi la: Chuyen cua ong thac mac ve bai viet cua cu Vuong Hong Sen ve nghien muc Tuc Mac Hau toi cung co đoc, nhung toi thay cu Sen viet la cu khong thay ma chi nghe noi; va cung chua ai thay ong Diem giu nghien muc nay va theo y toi cu Diem an ngu va lam viec trong 1 phong o dinh Gia Long ma chung toi ra vao nhieu lan, nhung khong mot ai trong thay. Ve chu Nho cu Diem rat gioi nhung toi khong thay cu dung but long viet bao gio. (Thu gui ngay 18 thang 03 nam 2004, viet tu thanh pho San Diego, tieu bang California - Hoa Ky)...
Cuoi bai Nhac lai chuyen nghien muc Tuc Mac Hau, tac gia nhac lai gia tri nghien muc:

Ngoai gia tri la mot "mon đo co biet tu tuom muc"; vat dung nay con mot gia tri to tat hon nhieu, ma theo toi đay moi la gia tri vo gia va "co mot khong hai" cua nghien quy:
Đo la trong 36 nam tri vi cua Tu Đuc, mang tho van do vua sang tac va nhung dong chau phe cua nha vua o nhung ban tau so trong suot ngan ay nam "dau soi lua bong", tuc la tu thoi ky "thu trong giac ngoai", roi đen canh "nuoc mat nha tan"... Ngoi but cua nha vua chac chan it nhieu đa lam nhung giot "le muc", tu nghien muc "vo tri" nay...


Chu thich Lien ket ngoai Nghien muc duy nhat đuoc phong tuoc Luu tru ngay 8 thang 8 nam 2014 tai Wayback Machine, Ky luc Viet Nam
Bui Thuy Đao Nguyen, Nhac lai chuyen nghien muc Tuc Mac Hau Luu tru ngay 1 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine
Song Le, Hong Sen day dut khi mat nghien muc "quoc bao"
Co vat - hon cot van hoa Hue Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine, Đai bieu Nhan dan, 17/03/2014
Đi tim noi an nau cua chiec nghien muc Tuc Mac Hau cua vua Tu Đuc.