Nhung Di san the gioi cua To chuc Giao duc, Khoa hoc va Van hoa Lien Hop Quoc (UNESCO) la di chi, di tich hay danh thang cua mot quoc gia đuoc cong nhan va quan ly boi UNESCO. Di san the gioi tai Viet Nam đa đuoc UNESCO cong nhan co đu ca ba loai hinh: di san thien nhien the gioi, di san van hoa the gioi va di san hon hop van hoa va thien nhien the gioi. Trong he thong cac danh hieu cua UNESCO, di san the gioi la danh hieu danh gia nhat va lau đoi nhat.
Cac tieu chi cua di san bao gom tieu chi cua di san van hoa (bao gom i, ii, iii, iv, v, vi) va di san thien nhien (vii, viii, ix, x). Tu nam 2025, Viet Nam co 9 di san the gioi đuoc UNESCO cong nhan. 6 trong so đo la di san van hoa, 2 la di san tu nhien va 1 di san the gioi hon hop. Vuon quoc gia Phong Nha-Ke Bang, Vinh Ha Long la nhung di san thien nhien. Quan the di tich Co đo Hue, Pho co Hoi An, Thanh đia My Son, Khu di tich trung tam Hoang thanh Thang Long, Thanh nha Ho, Quan the danh thang Yen Tu - Vinh Nghiem - Con Son, Kiep Bac la nhung di san van hoa. Quan the danh thang Trang An la Di san hon hop duy nhat tai Viet Nam va Đong Nam A, va la mot trong so it 40 di san hon hop đuoc UNESCO cong nhan.

  


Danh sach di san Bang sau liet ke thong tin ve cac di san the gioi:

Ten: nhu ten liet ke boi Uy ban Di san The gioi
Đia điem: thanh pho hay tinh noi co di san
Nien đai: giai đoan co y nghia, thuong la thoi gian xay dung
Du lieu UNESCO: so tham chieu đia điem, nam đia điem đuoc ghi vao Danh sach di san the gioi; voi tieu chi ma di san đuoc xep hang
Mo ta: mo ta ngan ve đia điem cua UNESCO


Đia điem Đac điem cac di san Viet Nam Cac di san the gioi hien đeu nam o nua phia Bac cua Viet Nam, tu Đa Nang tro ra.
Di san the gioi đap ung nhieu tieu chuan nhat: Quan the danh thang Trang An, Vuon Quoc Gia Phong Nha - Ke Bang, Hoang thanh Thang Long đeu đap ung 3 tieu chuan.
Di san the gioi chi đap ung 1 tieu chuan: Quan the di tich Co đo Hue. Co 5 di san khac đap ung 2 tieu chuan.
Cac di san thien nhien the gioi (Vinh Ha Long-Quan đao Cat Ba, Quan the danh thang Trang An, VQG Phong Nha - Ke Bang) đeu lien quan đen cac vung nui va hang đong karst (đap ung tieu chuan VIII).
Cac di san van hoa the gioi (Hoang thanh Thang Long, Quan the danh thang Trang An, Thanh nha Ho, Quan the di tich Co đo Hue) đeu lien quan đen cac kinh đo co cua Viet Nam.
Quan the danh thang Trang An la di san the gioi hon hop duy nhat o Viet Nam va Đong Nam A.
Trong so 7 di san van hoa the gioi: co 4/5 di san đap ung tieu chuan II; 3/5 di san đap ung tieu chuan IV; 2/5 di san đap ung tieu chuan V; 3/5 di san đap ung tieu chuan III, 1 di san đap ung tieu chuan VI va chua co di san nao đap ung tieu chuan I.
Ca ba di san lien quan đen thien nhien đeu đap ung tieu chuan VIII con cac tieu chuan VII, IX, X chi co o mot trong 3 di san tren.
Di san Vuon quoc gia Phong Nha - Ke Bang la di san thien nhien lien bien gioi đau tien cua Viet Nam.


Di san tai cac ky hop gan đay Duoi đay la danh sach cac đe cu di san the gioi đuoc đua ra xet duyet tai cac ky hop gan đay:

Nam 2007, Ky hop thu 31: Vuon quoc gia Ba Be. Trong phan tong ket đanh gia, IUCN (Lien minh bao ton thien nhien quoc te-co quan tham van cua UNESCO) đa đua ra y kien rang khong the đe cu tuong lai voi tieu chi tham my (VII) va đia chat đia mao (VIII) tham chi voi mot khu vuc rong lon hon va bat cu đe cu moi trong tuong lai nao nen chu trong vao tieu chi đa dang sinh hoc (X). Cach thuc tiep can theo bao cao cua PARC ve đe xuat thanh lap To hop bao ton Vuon quoc gia Ba Be-Khu bao ton thien nhien Na Hang-Khu bao ton Nam Xuan Lac (To hop bao ton Ba Be-Na Hang) thi se co kha nang cong nhan cao hon. Luu y đen viec su dung tiem nang cac thiet ke quoc te khac nhu Khu du tru sinh quyen the gioi hay Cong vien đia chat toan cau đe cung co viec cong nhan quoc te voi gia tri cua tai san va can bang bao ton thien nhien va di san van hoa.
Nam 2010, ky hop thu 34 tai Brasil: Khu trung tam Hoang thanh Thang Long-Ha Noi
Nam 2011, ky hop thu 35 tai Paris: Vuon Quoc gia Phong Nha - Ke Bang (xem xet vao ki hop khac) va Thanh nha Ho (đuoc cong nhan).
Nam 2013, ky hop thu 37 tai Campuchia: Vuon quoc gia Cat Tien (rut đe cu). Trong phan tong ket đanh gia, IUCN (Lien minh bao ton thien nhien quoc te-co quan tham van cua UNESCO) đa đua ra y kien rang dien tich khu vuc đe cu (vung loi) trong nam 2013 la qua nho (chi 11% dien tich cua Vuon quoc gia Cat Tien) va chac chan rang đa dang sinh hoc cua vung loi nay la thap hon toan bo Vuon quoc gia. Do đo, khong the ton tai tat ca cac loai nguy cap toan cau đuoc bao cao voi mot con so ly tuong o mot khu vuc rat nho. Su đa dang ve đong vat co xuong song (toan bo Vuon quoc gia Cat Tien) la tuong tu cac di san thien nhien the gioi khac (cac rung mua nhiet đoi đa đuoc cong nhan). Ben canh đo, so luong cac loai thu nguy cap toan cau nam cung co muc đo tuong tu. IUCN khuyen nen mo rong đe cu ra toan bo khu vuc đa đuoc thiet ke la Khu du tru sinh quyen the gioi va khu Ramsar đe tan dung nhung su cong nhan quoc te đe xay dung nhung phuong phap bao ton va quy hoach quan ly manh me hon va hanh đong chong lai nhung moi đe doa chinh nhu phat trien thuy đien, ham mo, du lich thieu kiem soat va noi rieng la nan san bat đong thuc vat đa đang tac đong nghiem trong đen nhung gia tri cua vuon quoc gia.
Nam 2014, ky hop thu 38 tai Qatar: Quan đao Cat Ba (rut đe cu). Trong phan tong ket đanh gia, IUCN (Lien minh bao ton thien nhien quoc te - co quan tham van cua UNESCO) đa đua ra y kien rang gia tri cac he sinh thai cua di san đe cu la tuong tu voi di san Vinh Ha Long lien ke va hai khu vuc ro rang la bo sung cho nhau. Neu đe cu mot minh thi Cat Ba thieu đi tinh toan ven can thiet đe đuoc cong nhan. Tuong tu, nhung đoi hoi ve dien tich va su lien tuc cac he sinh thai tren đat lien co luan cu khong chat che va đon thuan chi minh hoa su đa dang đia ly, moi truong song va he sinh thai nam trong tai san đe cu. Cac he sinh thai bien cung tuong tu di san Vinh Ha Long. Ho so đe cu nhan manh su ton tai cua loai Vooc Cat Ba-mot loai cuc ki nguy cap (phan loai cua Vooc đau trang o đat lien) lap luan cho tieu chi đa dang sinh hoc (X). Trang thai bao ton chinh loai nay mang bieu tuong muc đo quoc gia va nhung no luc bao ton đang khen ngoi nhung khong đu đe cong nhan ve tieu chi nay. Mot con so lon cac loai đong thuc vat đac huu đa đuoc phat hien va khong chi đac huu cho rieng Cat Ba. Vi vay, Cat Ba co tiem nang lon la mot phan mo rong cua Vinh Ha Long duoi tieu chi (VII) va (VIIII) va đac biet la duoi tieu chi (X), nhung yeu cau nghien cuu them. Nam 2016, Chinh phu đa quyet đinh phoi hop cung 2 tinh Quang Ninh va Hai Phong lap ho so "Vinh Ha Long-Quan đao Cat Ba" đe nghi cong nhan la di san thien nhien the gioi. Quan the danh thang Trang An tai Ninh Binh (thanh cong).
Nam 2015, Vuon quoc gia Phong Nha-Ke Bang (thanh cong): mo rong dien tich vung bao ve bao phu gan nhu toan bo khoi nui đa voi Ke Bang, bo sung 2 tieu chi (IX) va (X) ve đa dang sinh hoc va sinh thai. UNESCO cung khuyen khich Viet Nam phoi hop voi Chinh phu Lao đe tiep tuc đe cu mot di san moi lien quoc gia.


Cac đe cu du kien = Đa gui UNESCO thong qua =


= Đe xuat cua cac tinh, thanh pho =


Cac đe cu bi gac lai Ben canh cac di san đuoc cong nhan, Viet Nam co 8 đe cu di san bi that bai. Cac di san nay van tiep tuc hoan thien ho so đe cu lai, đo la:

Chua Huong (van hoa) - đe cu nam 1991.
Vuon quoc gia Cuc Phuong (thien nhien) - đe cu nam 1991.
Co đo Hoa Lu (van hoa) - đe cu nam 1991, hien la mot bo phan cua Quan the di san the gioi Trang An.
Ho Ba Be (thien nhien) - đe cu va rut ho so nam 2008 sau y kien tham đinh cua IUCN. To chuc nay cho rang Ba Be neu mo rong (bao gom Khu bao ton thien nhien Na Hang, Khu bao ton Nam Xuan Lac va Rung phong ho Lam Binh) se co tiem nang đap ung tieu chi (X). Hien đang xay dung ho so "Khu di san thien nhien Ba Be-Na Hang" lien tinh Bac Kan va Tuyen Quang.
Vuon quoc gia Cat Tien tai ky hop thu 37 o Campuchia nam 2013. IUCN khuyen cao mo rong toan bo ranh gioi di san tuong ung voi Khu du tru sinh quyen Đong Nai va tang cuong bao ton gia tri đa dang sinh hoc.
Quan đao Cat Ba rut ho so vao ky hop thu 38 o Qatar theo tieu chi tieu chi đa dang sinh hoc ngay 16 thang 6 nam 2014. Hien đang Hai Phong đang phoi hop voi Quang Ninh xay dung ho so "Vinh Ha Long-Quan đao Cat Ba" duoi cac tieu chi (Vii), (Viii), (Ix) va (X).


Di san the gioi voi du lich Cac di san the gioi cua Viet Nam sau khi đuoc cong nhan luon đuoc đanh gia cao va đuoc đinh huong khai thac đe phat trien tro thanh cac khu, điem du lich co y nghia quoc gia va quoc te, lam đong luc cho su phat trien du lich o nuoc nay.
Theo ong Le Trong Binh, TS.KTS. Vien truong Vien Nghien cuu phat trien Du lich "He thong di san la co so hinh thanh va phat trien cac san pham du lich, đac biet la du lich sinh thai va du lich van hoa gop phan đua Viet Nam tro thanh mot trong nhung trung tam du lich cua khu vuc chau A, thu hut luong khach du lich quoc te đen Viet Nam ngay cang tang, đem lai nguon thu lon cho nen kinh te quoc dan".
Nhung con so thong ke so bo thoi gian qua tai cac di san the gioi đa phan anh ro rang luong khach du lich tai cac khu di san tang vot ngay trong nam đau tien tro thanh di san the gioi, va hang nam luong khach du lich đeu tang cang ngay cang nhanh, nam sau nhieu hon nam truoc. Luong khach tham quan di san tang nhanh keo theo su phat trien nhanh chong truc tiep cua nganh du lich tai đia phuong co di san the gioi va gian tiep la nganh du lich trong pham vi đat nuoc.
Thong ke chua đay đu cua UNESCO cho thay o nhung noi co di san the gioi đuoc cong nhan đa thu hut du khach đen tham đong hon, o lai lau hon 2,5 lan so voi noi khac co đac điem tuong đuong. Tuy nhien o nhung noi nay phai đoi mat voi nguy co mai mot ban sac, moi truong o nhiem, qua tai du khach so voi suc chua cua di san, gay ton hai cho di san.
Nam 2015, Cuc Di san van hoa - Bo Van hoa the thao va du lich Viet Nam đa cong bo ve so luong khach tham quan cac điem du lich Viet Nam, theo đo dan đau la Quan the danh thang Trang An đon hon 5 trieu luot khach, tiep theo la vinh Ha Long đon tren 2,5 trieu luot khach, co đo Hue đung thu ba voi hon 2 trieu luot khach, pho co Hoi An đon khoang 1,1 trieu luot khach; Vuon quoc gia Phong Nha - Ke Bang đon khoang 740.000 luot khach.
Nam 2019, luong khach du lich quoc te, trong nuoc toi tham quan 8 di san the gioi tai Viet Nam tang manh so voi nam 2018. Trong đo, Quan the danh thang Trang An (Ninh Binh) tiep tuc dan đau khi đon 6.327.488 luot khach; Khu pho co Hoi An đon 5.35 trieu luot khach; Vinh Ha Long (Quang Ninh) đa đon 4.4 trieu khach; Co đo Hue đon 3.328.424 khach; Vuon quoc gia Phong Nha - Ke Bang (Quang Binh) đon 921 nghin luot khach; Khu Trung tam Hoang thanh Thang Long – Ha Noi đon 461.715 luot khach; Khu Di tich My Son đon 419.000 khach; Thanh nha Ho (Thanh Hoa) đon 126.660 khach.
Toi 28/11/2019, le trao giai World Travel Awards (WTA) 2019 dien ra tai Oman, Lan đau tien Viet Nam đuoc World Travel Awards vinh danh o hang muc "điem đen di san hang đau the gioi", vuot qua Trung Quoc, Ai Cap, Brazil,...


Xem them Danh hieu UNESCO o Viet Nam
Cac danh sach di san the gioi
Khu du tru sinh quyen the gioi
Di san the gioi
Di san tu lieu the gioi
Di san van hoa phi vat the cua nhan loai
Di san van hoa phi vat the quoc gia


Ghi chu Chu thich Lien ket ngoai Trang chu cua UNESCO
Danh sach di san the gioi tai Viet Nam Luu tru ngay 8 thang 2 nam 2017 tai Wayback Machine