Tuong lai ve mat sinh hoc va đia chat cua Trai Đat co the đuoc ngoai suy bang cach uoc luong nhung tac đong trong dai han cua mot so yeu to, bao gom thanh phan hoa hoc cua be mat Trai Đat, toc đo nguoi đi o ben trong cua no, nhung tuong tac trong luc voi cac vat the khac trong he Mat Troi, va đo sang ngay cang tang cua Mat Troi. Co mot nhan to bat đinh trong phep ngoai suy nay, đo la nhung cong nghe ma loai nguoi phat minh ra, chang han nhu ky thuat khi hau; anh huong lien tuc cua chung co kha nang dan đen nhung thay đoi lon toi Trai Đat. Cong nghe la nguyen nhan gay ra su kien tuyet chung Holocen đang dien ra va nhung tac đong cua no co the keo dai toi nam trieu nam. Tu đo, cong nghe co kha nang se dan đen su tuyet chung cua loai nguoi, va ket qua la hanh tinh se quay tro lai nhip đo tien hoa cham hon vi chi dua vao nhung qua trinh tu nhien dien ra mot cach lau dai ma khong bi anh huong cua cong nghe.
Cu moi vai tram trieu nam, se xay ra cac su kien vu tru ngau nhien co kha nang đe doa toi sinh quyen cua Trai Đat tren quy mo toan cau va tham chi gay tuyet chung hang loat. Chung bao gom su va cham voi nhung sao choi hoac tieu hanh tinh co ban kinh tu 5–10 km (3,1–6,2 mi) tro len, va mot vu no sieu tan tinh xay ra trong vong ban kinh 100 nam anh sang tinh tu Mat Troi (đuoc goi la sieu tan tinh gan Trai Đat). Cac su kien đia chat quy mo lon khac thi de du đoan hon. Neu bo qua tac đong lau dai cua su am len toan cau, hoc thuyet Milankovitch du đoan rang Trai Đat se tiep tuc trai qua cac thoi ky bang ha it nhat la cho đen khi bang ha Đe Tu ket thuc. Đieu nay la ket qua cua đo lech tam quy đao, đo nghieng truc quay va tien đong cua quy đao Trai Đat. Trong chu ky sieu luc đia đang tiep dien, hoat đong kien tao mang co kha nang se tao nen mot sieu luc đia sau 250–350 trieu nam. Trong khoang 1,5–4,5 ti nam toi, đo nghieng truc quay cua Trai Đat co the se bat đau thay đoi mot cach hon loan voi đo chenh lech len toi 90°.
Đo sang cua Mat Troi se ngay cang tang len, lam gia tang luong phong xa Mat Troi anh huong toi Trai Đat. Đieu nay đay nhanh toc đo phong hoa cua cac khoang vat silicat, lam giam ham luong carbon dioxide trong khi quyen. Sau khoang 600 trieu nam nua, ham luong CO2 se la khong đu đe cac thuc vat C3 tiep tuc quang hop. Mac du mot so cac thuc vat khac su dung phuong phap co đinh carbon C4 van co the quang hop voi ham luong CO2 thap toi 10 phan trieu, trong dai han toan bo thuc vat van se khong the song sot. Su tuyet chung cua thuc vat, thanh phan chu chot trong chuoi thuc an tren Trai Đat, cung se lam cho hau het cac loai đong vat diet vong.
Sau 1,1 ti nam nua, mat troi se sang hon 10% so voi hien tai, khien cho hieu ung nha kinh trong khi quyen Trai Đat khong ngung gia tang va cac đai duong se dan bay hoi het. Đieu nay se lam cho hoat đong kien tao mang dung lai va chu trinh carbon cung cham dut theo. Ket qua la Trai Đat se mat đi tu truong va tu quyen, lam gia tang toc đo mat vat chat trong khi quyen vao khong gian. Đen thoi điem đo, hau het hoac tat ca su song tren Trai Đat se khong con ton tai. Ket cuc nhieu kha nang xay ra nhat la Trai Đat se bi Mat Troi nuot chung vao khoang 7,5 ti nam toi, khi no đa tro thanh mot sao khong lo đo va no rong ra toi quy đao Trai Đat.


Tac đong cua con nguoi Hien nay (The Holocen) con nguoi đong mot vai tro then chot trong sinh quyen khi dan so loai nguoi thong tri nhieu he sinh thai tren Trai Đat. Đieu nay đa dan đen su tuyet chung hang loat quy mo lon va đang tiep dien cua cac loai khac trong the đia chat hien tai, đuoc đat ten la su kien tuyet chung Holocen. Su bien mat cua cac loai, 10% tinh đen nam 2007, do tac đong cua con nguoi gay ra đuoc xem la mot cuoc khung hoang sinh vat. Voi toc đo hien nay, co nguy co khoang 30% cac loai se tuyet chung trong vong 100 nam toi. Su kien tuyet chung Holocen la hau qua cua moi truong song bi huy hoai, su lan rong cua cac loai xam lan, hoat đong san ban va bien đoi khi hau. Ngay nay, cac hoat đong cua con nguoi cung tac đong rat ro ret toi be mat Trai Đat. Con nguoi đa lam bien đoi hon mot phan ba be mat đat lien, đong thoi su dung khoang 20% san pham cua hoat đong san xuat so cap toan cau. Ham luong carbon dioxide trong khi quyen đa tang gan 30% ke tu khi cuoc cach mang cong nghiep bat đau.
Mot cuoc khung hoang sinh vat keo dai đuoc du đoan la se đe lai hau qua trong it nhat 5 trieu nam. No co the dan đen su suy giam đa dang sinh hoc va su đong nhat hoa trong cac vung sinh vat, cung voi su sinh soi cua cac loai co hoi nhu đong vat gay hai va co dai. Cac loai moi cung co the se xuat hien; cu the la nhung sinh vat co kha nang phat trien trong cac he sinh thai ma loai nguoi thong tri se nhanh chong đa dang hoa thanh nhieu loai moi. Cac vi sinh vat nhieu kha nang se đuoc huong loi tu moi truong giau chat dinh duong. Tuy nhien se khong co loai đong vat khong xuong song moi nao xuat hien va cac chuoi thuc an co the se bi rut ngan.

Nhieu kich ban dua tren nhung nguy co co kha nang tac đong len Trai Đat tren quy mo toan cau đa đuoc đua ra. Tu quan điem cua con nguoi, chung co the đuoc chia thanh cac nguy co song sot đuoc va cac nguy co chet nguoi. Nhung nguy co con nguoi tu mang đen cho chinh minh bao gom bien đoi khi hau, su dung sai cong nghe nano, tham hoa hat nhan, chien tranh voi mot sieu tri thong minh nhan tao, mot dich benh do ky thuat di truyen tao ra hoac mot tham hoa thi nghiem vat ly. Tuong đuong nhu vay, mot vai su kien tu nhien cung co the la nhung nguy co tan the, bao gom mot dich benh chet nguoi, va cham voi mot tieu hanh tinh hoac sao choi, hieu ung nha kinh va su can kiet tai nguyen. Ngoai ra Trai Đat cung co the bi mot dang song ngoai hanh tinh xam chiem. Tuy nhien viec tinh toan kha nang cac su kien tren xay ra la rat kho neu khong muon noi la bat kha thi.
Trong truong hop loai nguoi tuyet chung, cac cong trinh nhan tao se bat đau đo nat. Nhung cong trinh lon nhat co chu ky ban ra khoang 1.000 nam. Nhieu kha nang cac ho mo lo thien, cac bai tap ket rac lon, cac con đuong cao toc, cac con kenh va cac con đap đat đam nen se tro thanh nhung cong trinh cuoi cung con ton tai. Mot vai cong trinh khong lo lam bang đa nhu cac kim tu thap Giza hoac tac pham đieu khac o nui Rushmore co the se van ton tai sau mot trieu nam nua.


Nhung su kien ngau nhien Trong qua trinh Mat Troi quay xung quanh Ngan Ha, nhung ngoi sao di chuyen mot cach ngau nhien co the lai đu gan đe tac đong len He Mat Troi. Viec nay co the lam giam đang ke khoang cach tu can điem quy đao cua cac sao choi trong đam may Oort-la mot vung cau bao gom cac thien the đa xoay quanh quy đao cach Mat Troi khoang nua nam anh sang-toi Mat Troi, đong thoi lam tang so luong sao choi đen đuoc phia trong He Mat Troi len toi 40 lan. Va cham voi nhung sao choi nay co the gay ra su kien tuyet chung hang loat đoi voi su song tren Trai Đat. Nhung cuoc cham tran nhu vay xay ra trung binh moi 45 trieu nam. Thoi gian trung binh đe Mat Troi va cham voi mot ngoi sao khac trong vung lan can la khoang 3 × 1013 nam, dai hon nhieu so voi đo tuoi uoc tinh cua Vu Tru (~1.38 × 1010 nam), tuc la rat it kha nang mot su kien nhu vay se xay ra trong suot thoi gian ton tai cua Trai Đat.
Nang luong đuoc giai phong tu vu va cham voi mot tieu hanh tinh hoac sao choi voi đuong kinh tu 5–10 km (3,1–6,2 mi) tro len đu đe dan đen mot tham hoa moi truong tren quy mo toan cau va gay ra su gia tang co y nghia thong ke trong so loai bi tuyet chung. Ben canh đo, mot đam may bui se bao phu toan bo hanh tinh, khien nhiet đo be mat giam xuong khoang 15 °C (27 °F) chi trong mot tuan va đinh chi su quang hop trong vai thang. Khoang cach it nhat giua cac vu va cham lon la 100 trieu nam. Trong 540 trieu nam qua, mat đo va cham đo đu đe gay ra 5-6 cuoc đai tuyet chung va 20-30 su kien khac it nghiem trong hon. Đieu nay phu hop voi lich su đia chat trong suot lien đai Hien sinh. Nhung su kien nhu vay đuoc cho rang se tiep dien trong tuong lai.
Sieu tan tinh la su bung no cua mot ngoi sao. Trong giai Ngan Ha, cac vu no sieu tan tinh xay ra trung binh 40 nam mot lan. Trong lich su Trai Đat, viec nay co kha nang đa xay ra nhieu lan trong vong ban kinh 100 nam anh sang. Nhung vu no trong khoang cach nay co the lam hanh tinh bi nhiem cac đong vi phong xa, tu đo gay anh huong đen sinh quyen. Tia gamma do sieu tan tinh phong ra phan ung voi nito trong khi quyen va tao ra khi đinito oxit. Nhung phan tu nay pha huy lop ozon bao ve be mat Trai Đat khoi phong xa cuc tim tu Mat Troi. Chi can phong xa UV-B tang len 10–30% la đu đe tac đong đang ke len su song; đac biet la cac thuc vat phu du, nen tang cua chuoi thuc an duoi cac đai duong. Mot vu no sieu tan tinh o khoang cach 26 nam anh sang se lam giam mat đo ozon đi mot nua. Trung binh mot vu no sieu tan tinh trong vong 32 nam anh sang xay ra vai tram trieu nam mot lan, dan đen su sut giam luong ozon keo dai toi vai the ky. Trong 2 ti nam toi, se co khoang 20 vu no sieu tan tinh va mot chop gamma gay tac đong đang ke toi sinh quyen cua Trai Đat.
Anh huong cua nhieu loan trong luc giua cac hanh tinh khien toan bo khu vuc phia trong He Mat Troi tro nen hon loan trong nhung khoang thoi gian dai. Đieu nay khong anh huong đang ke toi su on đinh cua He Mat Troi trong vong vai trieu nam tro xuong, nhung trong vong hang ti nam, quy đao cua cac hanh tinh la khong the đoan truoc đuoc. Mo phong tren may tinh ve su tien hoa cua He Mat Troi trong 5 ti nam toi cho thay co kha nang rat nho (duoi 1%) Trai Đat se va cham voi Sao Thuy, Sao Kim hoac Sao Hoa. Trong cung khoang thoi gian đo, kha nang Trai Đat bi vang ra khoi He Mat Troi do tac đong cua mot ngoi sao khac la 1 phan 105. Trong truong hop đo, cac đai duong se đong bang trong vong vai trieu nam, chi con lai mot so khoi nuoc long o đo sau 14 km (8,7 mi) duoi long đat. Ngoai ra con co 1 phan 3 trieu kha nang Trai Đat se đuoc mot he sao đoi đi ngang qua giu lai, cho phep giu nguyen ven sinh quyen cua hanh tinh.


Quy đao va su tu quay Su nhieu loan trong luc cua cac hanh tinh khac trong He Mat Troi co kha nang đieu chinh quy đao va truc quay cua Trai Đat, va nhung thay đoi nay co the tac đong len khi hau cua hanh tinh. Bat chap nhung tuong tac đo, cac mo hinh mo phong chinh xac cao cho thay nhin chung, quy đao cua Trai Đat co kha nang cao van on đinh ve mat đong luc hoc trong hang ti nam toi. Trong tat ca 1.600 mo hinh mo phong thi ban truc lon, đo lech tam quy đao va đo nghieng quy đao cua hanh tinh van gan nhu khong đoi.


= Bang ha =

Trong lich su Trai Đat đa xay ra nhung ky bang ha mang tinh chu ky, trong đo cac khoi bang bao phu nhung khu vuc o vi đo cao hon cua cac luc đia. Nguyen nhan dan đen ky bang ha co the la nhung thay đoi trong hai luu cung nhu khi hau luc đia am do hoat đong kien tao mang gay ra. Hoc thuyet Milankovitch du đoan rang thoi ky bang ha xay ra trong cac ky bang ha do nhieu yeu to thien van ket hop voi hieu ung khi hau noi tiep. Cac yeu to thien van chu yeu bao gom đo lech tam quy đao lon hon binh thuong, đo nghieng truc quay thap va su đong nhat giua ha chi voi can điem quy đao. Moi yeu to tren đeu xay ra theo chu ky. Chang han, đo lech tam quy đao thay đoi theo cac chu ky keo dai khoang 100.000 va 400.000 nam voi muc chenh lech tu duoi 0,01 đen 0,05, tuc la quy đao co đo dai ban truc nho bang 99,95-99,88% đo dai ban truc lon.
Trai Đat đang trai qua ky bang ha Đe tu va cu the hon la thoi ky bang ha Holocen. Thoi ky nay đuoc du đoan la se ket thuc trong 25.000 nam. Tuy nhien, su gia tang trong luong carbon dioxide đuoc con nguoi thai ra khi quyen co the se tri hoan thoi ky bang ha tiep theo cho đen it nhat la 50.000–130.000 nam nua. Mat khac, thoi ky am len toan cau huu han (do viec su dung nhien lieu hoa thach đuoc cho la se cham dut vao nam 2200) co the se chi tac đong đen thoi ky bang ha trong khoang 5.000 nam. Hay noi cach khac, su am len toan cau do viec thai khi nha kinh trong mot vai the ky chi co the gay ra nhung tac đong khong đang ke trong dai han.


= Đo nghieng truc quay =

Gia toc thuy trieu cua Mat Trang khien cho toc đo tu quay cua Trai Đat giam đi va lam khoang cach giua hai vat the tang len. Su ma sat giua loi voi lop phu va giua be mat voi khi quyen lam cho Trai Đat mat dan đi nang luong tu quay. Trong vong 250 trieu nam toi, cac hieu ung nay đuoc du đoan la se lam ban ngay dai them 1,5 gio va lam tang đo nghieng truc quay khoang 0,5°. Đong thoi khoang cach giua Trai Đat va Mat Trang cung tang them khoang 1,5 lan ban kinh Trai Đat.
Su ton tai cua Mat Trang co tac dung giu on đinh cho đo nghieng truc quay cua Trai Đat. Cu the; truc quay va mat phang quy đao cua Trai Đat thay đoi theo thoi gian va su cong huong giua tue sai cua hai yeu to nay co the khien cho đo nghieng truc quay bien đong du doi, dan đen nhung thay đoi đot ngot trong khi hau va khien cho su song khong the ton tai. Mat Trang lam tang toc đo tue sai cua truc quay Trai Đat va ngan chan đieu đo xay ra. Tuy nhien, đo dai ban truc lon cua quy đao Mat Trang se tiep tuc tang len trong tuong lai, khien hieu ung nay dan mat đi. Đen mot thoi điem nao đo, su nhieu loan co the se lam cho đo nghieng truc quay cua Trai Đat thay đoi mot cach hon loan va lech toi 90° so voi mat phang quy đao. Đieu nay đuoc du đoan la se xay ra trong 1,5-4,5 ti nam toi. Khi truc quay cua Trai Đat nghieng tu 54° tro len, khu vuc xich đao se bat đau nhan đuoc it buc xa Mat Troi hon hai cuc. Trai Đat co the se duy tri đo nghieng truc quay 60° đen 90° trong nhung khoang thoi gian dai toi 10 trieu nam.


Đia đong luc hoc Nhung su kien lien quan đen kien tao se tiep dien trong tuong lai va be mat Trai Đat se dan đuoc thay đoi do cac qua trinh nang len, ep troi va xoi mon. Nui Vesuvius đuoc cho la se phun trao them 40 lan nua trong vong 1.000 nam toi. Cung trong khoang thoi gian đo, khoang tu 5 đen 7 tran đong đat tu 8 đo Richter tro len se xay ra doc theo đut gay San Andreas, ben canh 50 tran đong đat 9 đo Richter khac tren toan the gioi. Nui lua Mauna Loa cung se phun trao khoang 200 lan, con mach nuoc phun Old Faithful co the se ngung hoat đong. Thac Niagara se tiep tuc bi xam thuc giat lui đen thanh pho Buffalo trong khoang tu 30.000 đen 50.000 nam toi.
Trong 10.000 nam toi, đo sau cua Bien Baltic va Vinh Hudson se giam lan luot khoang 90 m (300 ft) va 100 m (330 ft). Sau 100.000 nam, đao Hawaii se dich chuyen khoang 9 km (5,6 mi) theo huong Tay Bac. Đen thoi điem nay, Trai Đat co kha nang se buoc vao mot ky bang ha nua.


= Su troi dat luc đia =

Thuyet kien tao mang cho thay cac luc đia cua Trai Đat đang di chuyen tren be mat hanh tinh voi toc đo vai xentimet mot nam. Đieu nay đuoc cho la se tiep dien, khien cho cac mang kien tao thay đoi vi tri va va vao nhau. Su troi dat luc đia đuoc gay ra boi hai yeu to: qua trinh san sinh nang luong phia ben trong Trai Đat va su ton tai cua thuy quyen. Neu mot trong hai yeu to nay mat đi, cac luc đia se ngung troi dat. Luong nhiet đuoc san sinh thong qua qua trinh phong xa đu đe duy tri su đoi luu manti va hut chim mang kien tao trong it nhat la 1,1 ti nam toi.
Hien tai, cac luc đia Bac va Nam My đang di chuyen ve phia Tay khoi chau Phi va chau Au. Cac nha nghien cuu đa đua ra nhieu gia thuyet ve viec đieu nay se tiep dien nhu the nao trong tuong lai. Nhung mo hinh đia đong luc hoc nay co mot đac trung la su hut chim, trong đo vo đai duong di chuyen xuong ben duoi mot luc đia. Trong mo hinh huong noi, Đai Tay Duong bi hut chim con Bac va Nam My thi di chuyen nguoc lai so voi hien tai. Con trong mo hinh huong ngoai thi Thai Binh Duong bi hut chim đong thoi Bac va Nam My troi dat ve phia Đong A.
Khi đia đong luc hoc đuoc hieu ro hon, nhung mo hinh nay se đuoc xem xet lai. Vi du nhu vao nam 2008, mo phong tren may tinh đa du đoan rang mot su thay đoi trong đoi luu manti se xay ra trong vong 100 trieu nam toi, hinh thanh nen mot sieu luc đia bao gom chau Phi, Au-A, chau Uc, chau Nam Cuc va Nam My xung quanh chau Nam Cuc.

Du ket qua cua su di chuyen cac luc đia co nhu the nao đi chang nua, qua trinh hut chim lien tuc se khien nuoc bi đua xuong lop phu. Mot mo hinh đia vat ly hoc uoc tinh rang mot ti nam sau, 27% khoi luong đai duong hien tai se bi hut chim. Neu qua trinh nay tiep dien ma khong đuoc đieu chinh, su hut chim va giai phong se đat toi điem can bang sau khi 65% khoi luong đai duong hien tai đa bi hut chim.


 Mo hinh huong noi  Trong mo hinh huong noi, cac luc đia tach ra tu Pangaea đang dich chuyen lai gan nhau đe hinh thanh nen mot sieu luc đia moi o vi tri cu. Nha đia chat hoc Christopher Scotese va đong nghiep đa du đoan va lap ban đo huong dich chuyen cua cac luc đia trong vai tram trieu nam toi, mot phan cua Du an Paleomap. Trong du đoan cua ho, sau 50 trieu nam nua Đia Trung Hai co the se bien mat, chau Au va chau Phi se va cham va tao ra mot day nui keo dai toi vi tri hien tai cua vinh Ba Tu, Australia se hop nhat voi Indonesia va Baja California se truot theo đuong bo bien ve phia Bac. Nhung khu vuc hut chim moi co the se xuat hien ngoai bo Đong cua Bac va Nam My, đong thoi nhieu rang nui se hinh thanh doc theo đuong bo bien đo. O phia Nam, su di chuyen cua chau Nam Cuc ve phia Bac se khien cho tat ca cac khoi bang cua no tan chay. Cung voi su tan chay cua cac khoi bang Greenland, đieu nay se lam tang muc nuoc bien trung binh len them 90 m (300 ft), khien cac luc đia bi ngap nuoc va dan đen nhung thay đoi ve khi hau.
Sau 100 trieu nam, cac luc đia se trai rong het muc co the va bat đau hop nhat. Trong 250 trieu nam nua, Bac My se va cham voi chau Phi, con Nam My thi bao quanh điem cuc Nam cua chau Phi. Ket qua la mot sieu luc đia moi đuoc tao thanh (thuong đuoc goi la Pangaea Ultima) va Thai Binh Duong se trai dai tren mot nua be mat Trai Đat. Chau Nam Cuc se di chuyen theo huong nguoc lai va tro ve cuc Nam.


 Mo hinh huong ngoai  Trong mo hinh huong ngoai, cac luc đia van đang dich chuyen ra xa khoi vi tri ban đau va se hop nhat voi nhau o ben kia be mat Trai Đat. Nguoi đau tien tien hanh ngoai suy huong dich chuyen hien tai cua cac luc đia la nha đia chat hoc Paul F. Hoffman cua đai hoc Harvard. Nam 1992, Hoffman du đoan rang Bac va Nam My se tiep tuc di chuyen ngang qua Thai Binh Duong vong quanh Siberia, cho đen khi hop nhat voi chau A. Ong đat ten cho sieu luc đia đuoc tao thanh la Amasia. Sau đo vao nhung nam 1990, Roy Livermore cung đa đua ra mot kich ban tuong tu. Ong du đoan rang chau Nam Cuc se dich chuyen ve phia Bac, con Đong Phi va Madagascar se troi dat ngang qua An Đo Duong va va cham voi chau A.
Thai Binh Duong se bi khep kin hoan toan trong vong khoang 350 trieu nam. Viec nay đanh dau su hoan thanh cua chu ky sieu luc đia đang dien ra, trong đo cac luc đia tach roi nhau roi lai ket hop lai trong moi 400-500 trieu nam. Mot khi sieu luc đia moi đuoc hinh thanh, hoat đong kien tao mang co the se tam ngung. Giai đoan on đinh nay co kha nang khien cho nhiet đo cua lop phu Trai Đat tang them 30–100 °C (54–180 °F) moi 100 trieu nam, bang tuoi tho toi thieu cua cac sieu luc đia trong qua khu. Ket qua la hoat đong nui lua co the se manh len.


 Sieu luc đia  Su hinh thanh mot sieu luc đia co the gay anh huong rat lon toi moi truong. Su va cham giua cac mang kien tao se tao ra nhung nui moi, tu đo lam thay đoi thoi tiet. Muc nuoc bien co kha nang se ha thap do bang ha gia tang. Toc đo phong hoa tren be mat co the tang len, lam cho vat chat huu co bi chon vui mot cach nhanh chong theo. Sieu luc đia co the ha thap nhiet đo toan cau đong thoi lam tang ham luong oxy trong khi quyen. Đieu đo anh huong toi khi hau va lai tiep tuc lam giam nhiet đo. Tat ca nhung thay đoi nay co the khien su tien hoa xay ra nhanh hon khi cac to sinh thai moi xuat hien.
Sieu luc đia cung se cach ly lop phu cua Trai Đat, khien dong nhiet tap trung lai va dan đen hoat đong nui lua co kha nang lam nhieu khu vuc rong lon tran ngap bazan. Nut gay se xuat hien va cac luc đia se lai tach roi nhau mot lan nua. Khi đo Trai Đat co the se trai qua mot thoi ky am len, tuong tu nhu trong ky Creta.


= Su đong đac cua loi ngoai =
Vung loi giau sat cua Trai Đat đuoc chia thanh hai phan, phan loi trong ran voi ban kinh 1.220 km (760 mi) va phan loi ngoai long voi ban kinh 3.480 km (2.160 mi). Su tu quay cua Trai Đat gay ra cac dong xoay đoi luu tai vung loi ngoai va lam no hoat đong nhu mot đinamo tu tinh. Viec nay tao ra mot tu quyen xung quanh Trai Đat voi kha nang lam chech huong gio Mat Troi va bao ve khi quyen Trai Đat khoi bi bao mon. Khi nhiet tu phan loi di chuyen ra ngoai đen lop phu, ranh gioi giua hai lop loi se đong đac hay noi cach khac la phan loi trong se mo rong ra. Qua trinh đong đac sat nay đa va đang dien ra đuoc mot ti nam. Hien nay ban kinh phan loi trong đang mo rong ra trung binh khoang 0,5 mm (0,02 in) moi nam. Phan lon nang luong can cho hoat đong cua đinamo tu tinh đuoc qua trinh nay cung cap.
Hau het phan loi ngoai đuoc du đoan la se đong đac trong khoang 3-4 ti nam nua, tao thanh mot phan loi gan nhu hoan toan đac lam bang sat va cac nguyen to nang khac. Lop phu ben ngoai o dang long con lai chu yeu bao gom cac nguyen to nhe it tron lan voi nhau. Tuy nhien, neu o thoi điem nao đo hoat đong kien tao mang cham dut, vat chat ben trong Trai Đat se nguoi đi mot cach cham hon, khien phan loi trong ngung mo rong. Nhung du trong truong hop nao, Trai Đat cung se mat đi đinamo tu tinh. Khi đo tu truong Trai Đat se dan tan ra trong vong 10.000 nam, mot khoang thoi gian ngan ve mat đia chat. Khong con đuoc tu quyen bao ve, cac nguyen to nhe trong khi quyen, đac biet la hydro, se thoat ra ngoai khong gian mot cach nhanh hon, dan đen nhung thay đoi tieu cuc trong đieu kien song tren Trai Đat.


Su tien hoa cua Mat Troi Mat Troi tao ra nang luong bang cach tong hop hat nhan hydro thanh heli. Viec nay xay ra trong vung loi cua no nho hieu ung day chuyen proton-proton. Do trong loi Mat Troi khong co đoi luu, heli tap trung lai o đo chu khong đuoc phan bo ra toan bo ngoi sao. Nhiet đo o đo lai khong đu cao đe tong hop hat nhan cac nguyen tu heli bang qua trinh ba hat anpha, nen chung khong the tao ra luong nang luong can thiet đe duy tri can bang thuy tinh cho Mat Troi.
Hien tai, gan mot nua luong hydro o loi Mat Troi đa đuoc đot chay het, voi so nguyen tu con lai hau het la heli. Khi ti le cac nguyen tu hydro tren mot đon vi khoi luong giam đi, luong nang luong đuoc ma qua trinh tong hop hat nhan san xuat ra cung giam theo. Đieu nay khien ap suat chong đo giam đi, lam cho loi Mat Troi co lai va mat đo vat chat va nhiet đo o đay tang len cho toi khi ap suat tro lai can bang voi cac lop ben ngoai. Su gia tang nhiet đo khien luong hydro con lai đuoc tong hop hat nhat mot cach nhanh chong hon, tu đo tao ra đu nang luong đe duy tri can bang thuy tinh.
Ket qua cua qua trinh nay la Mat Troi se ngay cang san xuat ra nhieu nang luong hon. Khi Mat Troi vua moi buoc vao tien trinh chinh, đo sang cua no chi bang 70% gia tri hien tai va tang 1% moi 110 trieu nam. Tuong tu nhu vay, trong 3 ti nam toi Mat Troi đuoc cho la se sang hon 33%. Nhien lieu hydro trong loi cua Mat Troi se can kiet sau 4,8 ti nam toi, khi đo no se sang hon hien tai 67%. Sau đo no se tiep tuc đot chay hydro trong mot lop vo bao quanh phan loi cua minh cho đen khi đat đo sang bang 121% hien tai. Luc nay Mat Troi đa ket thuc tien trinh chinh, buoc sang giai đoan sao ban khong lo (subgiant) va bat đau tien hoa thanh sao khong lo đo (red giant).
Tai thoi điem nay, rat co the vu va cham giua thien ha Tien Nu va Ngan Ha đang dien ra. Mac du su kien nay co the khien he Mat Troi bi vang ra khoi thien ha moi đuoc tao ra, rat it kha nang Mat Troi va cac hanh tinh cua minh bi anh huong tieu cuc.


= Tac đong len khi hau =

Qua trinh phong hoa cac khoang vat silicat se dien ra nhanh hon. Theo đo luong carbon dioxide se giam đi, do nhung qua trinh đo chuyen hoa carbon dioxide thanh cac carbonat. Trong vong 600 trieu nam toi, mat đo CO2 se giam qua nguong can thiet đe duy tri qua trinh quang hop cua thuc vat C3 (khoang 50 phan trieu). Luc nay, cay coi va cac khu rung hien nay se khong the tiep tuc ton tai chi con thong thuong xanh co kha nang song sot. Tuy nhien, thuc vat C4 co the tiep tuc quang hop o mat đo CO2 thap hon nhieu (tren 10 phan trieu), nho đo co kha nang ton tai trong it nhat 0,8 la ti nam va nhieu nhat la 1,2 ti nam toi. Sau đo nhiet đo tang cao se khien sinh quyen khong the song sot. Hien nay, thuc vat C4, đien hinh la 50% tong so loai thuoc ho Co va nhieu loai khac thuoc ho Den, chiem khoang 5% sinh khoi thuc vat va 1% tong so loai thuc vat đuoc biet đen.
Khi đa giam xuong toi nguong khong the duy tri quang hop, ham luong CO2 se bat đau dao đong len va xuong. Đieu nay cho phep thuc vat tren can sinh soi moi khi muc CO2 tang len. Nhung trong dai han toan bo thuc vat van se tuyet chung. Mot so vi sinh vat co kha nang quang hop o ham luong CO2 thap toi vai phan trieu, nen nhung dang song nay co the se tiep tuc ton tai cho toi khi nhiet đo tro nen qua cao. Thuc vat—va theo đo la đong vat—cung co the song sot lau hon bang cach tien hoa. Mot so chien luoc bao gom giam luong CO2 can thiet cho quang hop, chuyen sang an thit, thich nghi voi su kho han, va cong sinh voi nam. Nhung su thich nghi nhu vay nhieu kha nang se dien ra khi hieu ung nha kinh am bat đau.
Do su tuyet chung cua thuc vat, khi quyen Trai Đat cung se khong con oxy va theo đo la ozon. Đieu nay nghia la su song ngay cang it đuoc bao ve khoi tia cuc tim va se dan bi tuyet diet. Cac loai đong vat đau tien bien mat la đong vat co vu lon, tiep đo la đong vat co vu nho, chim, đong vat than mem va ca lon, bo sat va ca nho, va cuoi cung la đong vat khong xuong song.
Trong cuon sach The Life and Death of Planet Earth cua minh, cac tac gia Peter D. Ward va Donald Brownlee cho rang mot so dang song se tiep tuc ton tai ngay ca khi hau het thuc vat tren Trai Đat đa bien mat. Bang nhung chung cu hoa thach đuoc tim thay o Burgess Shale, Ward va Brownlee đa xac đinh tinh trang khi hau trong thoi ki bung no ky Cambri, tu đo du đoan su thay đoi khi hau trong tuong lai khi đo nong cua Mat Troi ngay cang cao va ham luong oxy trong khi quyen ngay cang giam khien nhiet đo toan cau tang len, cuoi cung dan đen su tuyet chung cua đong vat. Ho cung so sanh su gia tang roi lai giam đi cua đa dang sinh hoc voi đuong bay cua mot qua đai bac: len cao đen hien tai roi roi xuong ve phia tuong lai. Ban đau, ho cong nhan rang mot so loai con trung, bo sat, chim va đong vat co vu nho cung nhu cac sinh vat bien co the se song sot. Tuy nhien, ho cho rang neu khong co oxy do thuc vat cung cap, chung se chet vi ngat tho trong vong vai trieu nam. Va cho du trong khi quyen van con đu oxy nho mot dang quang hop nao đo, nhiet đo toan cau ngay cang tang van se lam giam đi su đa dang sinh hoc. Cac dang song đong vat cuoi cung se bi đay ve hai cuc va tham chi la xuong duoi mat đat. Chung se hoat đong chu yeu vao ban đem va tranh nong vao ban ngay. Hau het be mat Trai Đat se tro thanh nhung hoang mac can coi va su song tap trung chu yeu trong long cac đai duong. Tuy nhien, khi luong nuoc huu co đo tu đat lien vao cac đai duong cung nhu ham luong oxy trong nuoc bien ngay cang giam đi, su song o đay cung se bien mat theo cach tuong tu nhu nhung gi đa xay ra tren can, va đong vat khong xuong song, đac biet la nhung loai khong phu thuoc vao thuc vat nhu moi va giun ong khong lo sinh song gan cac mieng phun thuy nhiet, la nhung loai đong vat cuoi cung. Ket cuc la cac dang song đa bao co kha nang se tuyet chung trong vong 800 trieu nam, sau đo la cac sinh vat nhan chuan trong vong 1,3 ti nam va chi con lai cac sinh vat nhan so.


= Su kho can cua cac đai duong =

Trong 1 ti nam toi, khoang 27% luong nuoc trong cac đai duong se bi hut chim xuong lop phu cua Trai Đat. Neu khong co su can thiep nao, tai điem can bang cua qua trinh nay tru luong nuoc tren be mat Trai Đat se chi con 65% so voi hien tai. Mot khi đo sang cua Mat Troi cao hon 10% so voi hien tai, nhiet đo be mat trung binh toan cau se đat 320 K (47 °C). Đieu nay khien cho hieu ung nha kinh trong khi quyen Trai Đat khong ngung gia tang va nuoc tren cac đai duong se dan boc hoi het. Cac mo hinh ve moi truong tren Trai Đat trong tuong lai cho thay tang binh luu se chua ngay cang nhieu phan tu nuoc hon. Cac phan tu nay bi tia tu ngoai cua Mat Troi quang ly va giai thoat khi hydro ra khoi khi quyen. Cuoi cung Trai Đat se khong con nuoc bien trong vong 1,1 ti nam toi.
Vien canh nay co hai phien ban: trong truong hop nuoc bien bay hoi rat nhanh, hoi nuoc se chiem phan lon tang đoi luu va bat đau tich tu o tang binh luu. Nguoc lai, neu nuoc bien bay hoi qua cham, hoi nuoc se tro thanh thanh phan chinh cua khi quyen va nhiet đo be mat Trai Đat nhanh chong tang len đen 900 °C (1.650 °F) lam cho toan bo be mat tan chay va huy diet moi su song. Tren be mat Trai Đat khong co đai duong nay van se co nhung ho nuoc đuoc hinh thanh nen nho su giai phong nuoc tu lop vo va lop phu, noi đuoc uoc tinh la chua tru luong nuoc nhieu gap mot vai lan luong nuoc tren be mat hien nay. O hai cuc co the van co nuoc va mua, nhung ve tong the Trai Đat se tro thanh mot hoang mac can coi voi nhung đun cat o khu vuc xich đao va mot vai canh đong muoi tai nhung vi tri truoc đay tung la cac đai duong, tuong tu nhu o hoang mac Atacama, Chile, khien cho hanh tinh trong giong nhu ve tinh Titan cua Sao Tho. Ngay ca trong nhung moi truong kho can nhu vay van se co mot so vi sinh vat ma la phan lon la vi sinh vat ua man, va tham chi la dang song đa bao co kha nang song sot.. Mac du vay, đieu kien song ngay cang khac nghiet nhieu kha nang se lam cho đong vat nhan so tuyet chung tu 1,6 đen 2,8 ti nam nua Tuy nhien su song duoi long đat co the se song sot lau hon. Đieu gi xay ra tiep theo phu thuoc vao cuong đo cua hoat đong kien tao mang. Neu su phun trao nui lua duy tri lien tuc viec giai phong carbon, khi quyen se buoc vao trang thai "sieu nha kinh" nhu nhung gi đang xay ra voi Sao Kim. Nhung neu nuoc khong con ton tai tren be mat Trai Đat, hoat đong kien tao mang se dung lai khien cho phan lon carbon bi chon vui cho đen khi Mat Troi tro thanh mot ngoi sao khong lo đo va đu sang đe đot nong lop đa toi muc giai phong carbon.
Su mat đi cac đai duong co the đuoc đay lui toi hai ti nam sau neu tong ap suat khi quyen giam xuong. Ap suat khi quyen thap se lam giam hieu ung nha kinh, tu đo ha thap nhiet đo be mat cua Trai Đat. Đieu nay se xay ra neu cac qua trinh tu nhien lam giam luong khi nito trong khi quyen. Cac nghien cuu tren cac tram tich huu co đa chi ra rang it nhat 100 kilopascal (0,99 atm) khi nito đa bi loai bo khoi khi quyen trong suot 4 ti nam qua; đu đe lam tang gap đoi ap suat khi quyen hien tai. Toc đo giam nay đu đe bu lai tac đong cua su gia tang đo sang Mat Troi trong vong 2 ti nam toi. Sau thoi điem đo, tru khi nuoc khong con ton tai tren be mat Trai Đat va hanh tinh se khong thay đoi gi cho toi khi Mat Troi buoc vao giai đoan sao khong lo đo, ham luong nuoc o phia duoi khi quyen se len toi 40% va hieu ung nha kinh am se bat đau dien ra khi Mat Troi đat đo sang cao hon 35-40% so voi hien tai. Khi quyen Trai Đat se nong len va nhiet đo be mat tang đu cao đe lam tan chay lop đa be mat. Tuy nhien, phan lon khi quyen se tiep tuc ton tai cho toi khi Mat Troi buoc vao giai đoan sao khong lo đo.


= Giai đoan sao khong lo đo =

Mot khi Mat Troi ngung đot chay hydro trong loi cua minh va chuyen sang đot chay hydro xung quanh lop vo, loi cua no se bat đau thu nho lai trong khi lop ngoai cung thi gian no ra. Đo sang cua no se tang dan trong mot ti nam tiep theo cho đen khi đat 2.730 lan đo sang hien tai. Trong giai đoan nay Mat Troi se mat khoi luong mot cach nhanh chong, voi khoang 33% tong khoi luong mat đi theo gio Mat Troi. Đieu nay khien quy đao cua cac hanh tinh mo rong, ma trong truong hop cua Trai Đat la toi đa 150% gia tri hien tai.
Su gian no cua Mat Troi xay ra nhanh nhat khi no o đo tuoi khoang 12 ti nam. Nhieu kha nang no se đat ban kinh 1,2 AU (180.000.000 km), đu đe nuot chung Sao Thuy va Sao Kim. Su tuong tac voi Nhat quyen se lam giam ban kinh quy đao cua Trai Đat. Đieu nay co tac đong nguoc lai anh huong cua viec Mat Troi giam khoi luong lam tang ban kinh quy đao cac hanh tinh, va Trai Đat se co the bi va cham Mat Troi. Su bao mon va bay hoi xay ra khi Trai Đat tien gan đen Mat Troi se pha huy lop vo va lop phu cua no, va cuoi cung la toan bo hanh tinh sau đo nhieu nhat la 200 nam. Di san duy nhat cua Trai Đat la su gia tang khong đang ke (0,01%) trong đo kim loai cua Mat Troi.§IIC
Truoc khi viec đo xay ra, Trai Đat đa mat đi hau het khi quyen va be mat cua no se tro thanh mot đai duong nham thach voi nhung luc đia kim loai va oxide kim loai cung nhu nhung tang "bang troi" lam bang vat lieu chiu lua. Luc nay nhiet đo be mat Trai Đat đat toi hon 2.400 K (2.130 °C).
Anh huong cua Nhat quyen co the se lam giam ban kinh quy đao cua Mat Trang. Mot khi quy đao Mat Trang chi con cach Trai Đat 18.470 km (11.480 mi) va vuot qua gioi han Roche, tuong tac thuy trieu se pha huy Mat Trang va bien no thanh mot he thong vanh đai. Sau đo ban kinh cua vanh đai nay lai tiep tuc giam cho đen khi cac manh vun va cham voi Trai Đat. Do đo, ngay ca khi Trai Đat khong bi Mat troi nuot chung, hanh tinh nay co the song sot ma khong co mat trang.
Trong mot kich ban khac, Trai Đat bang cach nao đo se thoat khoi viec bi Mat Troi nuot chung, nhung su bay hoi va bao mon đuoc nhac đen o tren van se lot bo ca lop vo lan lop phu cua no va chi đe lai phan loi.


= Sau giai đoan sao khong lo đo =

Sau khi tong hop het heli trong loi cua minh thanh carbon, Mat Troi se bat đau suy sup va tro thanh sao lun trang. Nhung hanh tinh con ton tai sau qua trinh nay se tiep tuc quay quanh no nhung nhan đuoc it buc xa nhiet hon va tro thanh nhung vat the lanh leo. Sau moi 30 nghin ti nam, Mat Troi se lai gan mot ngoi sao khac, khien cho quy đao cua cac hanh tinh quay xung quanh chung bi nhieu loan va tham chi co kha nang lam chung vang hoan toan ra khoi he hanh tinh.
Hien tai, Mat Trang đang di chuyen khoi Trai Đat voi toc đo khoang 4 cm (1,5 inch) moi nam. Trong 50 ti nam nua, neu Trai Đat va Mat Trang khong bi Mat Troi huy diet thi hai hanh tinh nay se bi khoa thuy trieu vao mot quy đao lon va on đinh, voi chi mot mat cua hanh tinh nay huong ve hanh tinh con lai. Sau đo, tac đong thuy trieu cua Mat Troi se tach mo men đong luong ra khoi he thong, lam phan ra quy đao cua Mat Trang va tang toc đo tu quay cua Trai Đat. Uoc tinh khoang 65 ti nam nua, Mat Trang co the va cham voi Trai Đat do phan nang luong con lai cua he thong Trai Đat–Mat Trang bi tan du Mat Troi lam mat đi, dan đen Mat Trang di chuyen cham huong ve phia Trai Đat.
Trong thoi gian 1019 (10 ti ti) nam nua cac hanh tinh con lai cua he Mat Troi se bi đay ra khoi he thong do su nhieu loan. Neu Trai Đat khong bi pha huy boi Mat Troi o trang thai sao khong lo đo đang gian no va khong bi đay ra khoi he Mat Troi, ket cuc sau cung cua hanh tinh se la su va cham voi Mat Troi o dang sao lun đen do quy đao cua hanh tinh bi phan ra qua buc xa hap dan, trong 1020 (100 ti ti) nam toi.


Xem them Khu vuc co the song đuoc
Lich su Trai Đat
Thuyet mat the
Tuong lai cua mot vu tru gian no
So phan sau cung cua vu tru
Rui ro tham hoa toan cau


Chu thich = Danh muc tai lieu =


Lien ket ngoai Scotese, Christopher R., PALEOMAP Project, truy cap ngay 28 thang 8 nam 2009.
Tonn, B. E. (thang 3 nam 2002), "Distant futures and the environment", Futures, 34 (2): 117–132, doi:10.1016/S0016-3287(01)00050-7.
So phan cua vu tru Da Trach 5/12/2004
Adams, Fred C. (2008), "Long term astrophysical processes", trong Nick Bostrom, Nick [bang tieng Thuy Đien]; Cirkovic, Milan M. (bien tap), Global catastrophic risks, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-857050-9.
Planet Earth 100 Million Years In The Future - What will happen to our world? - HD Full Documentary tren YouTube Xuat ban 3 thg 2, 2014
Earth 100 Million Years From Now tren YouTube Xuat ban 12 thg 2, 2010