Ho Đong Mo, hay con goi la Đong Mo – Ngai Son, la ho chua thuy loi co dung tich lon nhat cua thanh pho Ha Noi voi suc chua 61,9 trieu m3 va dien tich khoang 1.400 ha. Nho canh quan thien nhien đa dang, nguon sinh vat phong phu, co gia tri nghien cuu lich su va bao ton van hoa, nen Đong Mo đa tro thanh mot trong ba khu du lich chinh o thi xa Son Tay, đong thoi con nam trong nhom Quy hoach bao ve canh quan đat ngap nuoc theo quyet đinh so 45/QĐ-TTg ngay 8 thang 1 nam 2014 cua Thu tuong Chinh phu.


Vi tri đia ly Phan lon dien tich ho Đong Mo thuoc ba xa Kim Son, Son Đong va Co Đong, thi xa Son Tay; mot phan nho thuoc xa Yen Bai, huyen Ba Vi. Phia nam ho giap san bay Hoa Lac cua huyen Thach That va cach trung tam thanh pho khoang 50 km ve phia tay. Tu Ha Noi co the toi Đong Mo qua hai con đuong:

Đai lo Thang Long đen nga tu Hoa Lac co the đi tiep 9 km huong Tinh lo 87 đe đen Lang van hoa o bo nam ho, hoac re phai vao Quoc lo 21 them 10 km se đen Ben tau o bo đong.
Quoc lo 32 đen nga ba Son Tay re trai đi pho Chua Thong, đen nga tu Benh vien Quan Y 105 cung theo Quoc lo 21 them 7 km nua.


= Đia hinh =
Đong Mo nam o vung ban son đia, chuyen tiep tu nui cao xuong đong bang, voi đac trung la nhung qua đoi thap dang "bat up" cung he thong cac song suoi nho. Nguon đat o đay la đat Feralit phat trien tren them phu sa co, con ban than ho truoc đay cung chinh la cac suoi Đong Mo va suoi Ngai Son tu nui Ba Vi va nui Vien Nam đo ve. Trong đo suoi Đong Mo con goi la song Mang bat nguon tu đo cao 1.029m va chay dai 17,7km; con suoi Ngai Son phat nguon tu đo cao 400m voi dien tich luu vuc nho hon. Toi nhung nam 60 cua the ky XX, khu vuc nay moi đuoc quy hoach lam ho thuy loi đe chong ung, han cho cac huyen phia tay Ha Noi. Qua trinh ay đa tao ra nhung thay đoi lon khi nhieu qua đoi tro thanh "đao noi" con nhung dong suoi co thi bien mat.


= Khi hau =
Nui Ba Vi cao 1.296 m chan gio đa tao ra mot vung "tieu khi hau" o Đong Mo, Son Tay. Trong nua cuoi the ky XX, noi nay co toi 1.881 gio nang moi nam, cao hon 230 gio so voi tram đo Lang o trung tam Ha Noi. Them vao đo la khoang 10 ngay trong nam co gio Lao thoi khien khong khi kho nong va troi trong it may. Mua mua o đay thuong dien ra tu thang 3 đen thang 10 hang nam, trong đo mua nho vao thang 3, thang 5; mua rao vao thang 4, thang 7 va mua lu bat đau vao thang 9 lam nuoc ho dang cao. Vi vay, 500ha đat vung ngap can nuoc co the trong trot đuoc mot vu tu thang 4 đen thang 9.


Lich su Nam trong thung lung Yen Le, khu vuc Đong Mo – Hoa Lac đuoc xac đinh thuoc can cu Cam Khe, gan voi cuoc khoi nghia cua Hai Ba Trung. Con theo tin nguong dan gian, Đong Mo đuoc cho la dau tich con sot lai cua tran chien giua Son Tinh va Thuy Tinh.


= Khao co =
Khu vuc phia nam cua ho nhu Đoi Sanh, Mo Vit, Đao Xanh, Khe Xang Dau,... đa tim thay nhieu hien vat đo đa cu va so ky kim khi tu Van hoa Son Vi cach đay it nhat 4–5.000 nam. Noi nay cung tung xuat hien nhieu vu trom san lung co vat vao nhung nam 1980 do tap trung rat nhieu khu mo Muong. Cac dau vet đe lai la nhung thanh đa hon mo va nhung bai gom su vo nat. Ket qua khai quat trong cac ngoi mo con nguyen ven đa tim thay so luong lon di vat, chu yeu la gom su, lon sanh nien đai the ky XII–XIII va XV–XVI, co ca đo cao cap lan binh dan tu Viet Nam va Trung Quoc. Rat co the ten goi Đong Mo la do cach đoc chech cua đong mo/đong mo/đong mo/đong mo.


= Xay dung =
Qua trinh xay dung ho Đong Mo đuoc thuc hien trong giai đoan 1969–1974. Viec thiet ke do Cong ty tu van xay dung Thuy loi I phu trach va thi cong boi Cong ty xay dung Thuy loi II. Mot phan kenh dan khi đo đuoc Tinh uy Ha Tay giao cho Đoan Thanh nien tinh thuc hien voi su tham gia cua hon 4.000 can bo, đoan vien thuoc “Binh đoan 40 – Thanh nien Ha Tay lam theo loi Bac”. Sau hai nam, 26 km kenh đa đuoc hoan thanh bang suc nguoi va cac phuong tien tho so nhu cuoc xeng, bua chim, quang ganh, xe cai tien,...


Ky thuat Ho Đong Mo đuoc xac đinh la du an thuy loi cap III, co dien tich luu vuc 96 km2 va muc nuoc chet la 13 m. Ket cau cong trinh la đap đat đong chat, gom 2 đap chinh (dai 450 m va 765 m; cao 8–20 m) cung 5 đap phu (tong cong 2.438 m, cao 8–18 m). Tran xa lu co luu luong thiet ke 90 m3/s va đat toi đa 116 m3/s. Ben duoi đap co he thong cong ngam voi kich thuoc 
  
    
      
        ϕ
      
    
    {\displaystyle \phi }
  
180 va dai 73,4 m. Kenh dan nuoc chinh dai 34,46 km, con he thong kenh cap 1 gom 29 tuyen dai tong cong 71 km.
Cong trinh đi vao hoat đong đa phuc vu nhu cau nuoc tuoi cho khoang 12.000 ha dien tich đat canh tac. Sau khi trai qua nhieu thap nien đuoc khai thac, đap đa co nhung dau hieu xuong cap nhu mai thuong luu đap phu co 3 đoan lat đa bi xo sat, ca đap chinh lan phu đeu co nhieu to moi tan cong va 7/35 ong đo ap trong than đap cung bi tac, khong quan trac đuoc.


Sinh vat = Thuc vat =
Ho Đong Mo co 21 hon đao lon nho voi su đa dang sinh hoc cao va nhieu loai đong thuc vat sinh song, mot vai trong so đo con đuoc tim thay lan đau tai đay nhu cay mai duong. Trong long ho co 128 loai thuc vat phu du con tren cac đao noi co tham co tu nhien day va cac loai cay nhu: sim, mua, cha la, co tranh, co gau, co man trau, co vung, co day, co bun... giup bao ve đat chong xoi mon va tao đuoc mun kho. Khu vuc xung quanh ho cung trong san, co pangolla, co voi hay cay cao luong... 


= Đong vat =
Ho Đong Mo co 48 loai đong vat phu du, 15 loai đong vat gay va 35 loai ca sinh song. Trong đo bao gom 7 loai ca co gia tri bao ton, đac biet la ca chuoi hoa va ca lang cham nam trong sach đo Viet Nam. Tuy nhien, ho cung co nhung loai ngoai lai nguy co xam hai nhu ca ro phi đen, ca troi Nam My hay ca don be. Theo bao cao nam 2012, ve nguon goc thi cac loai ca o ho đuoc chia lam hai nhom la ca tu nhien (31 loai) va ca nuoi (17 loai), trong đo 9 loai vua la ca song tu nhien vua la ca nuoi. Đac biet nhat o đay con co rua Hoan Kiem (Rafetus swinhoei) đang o trong tinh trang cuc ky nguy cap trong sach đo the gioi.
Rua Đong Mo tung bi nguoi dan bat sau tran lut nam 2008 va đuoc van đong tha lai ho. Tu nam 2019, rua Đong Mo cung voi mot ca the o ho Xuan Khanh gan đo va mot con đuc o Trung Quoc la ba con rua đuoc xac nhan chinh thuc con song tren the gioi. Nhung vao ngay 23 thang 4 nam 2023, con rua nay đa qua đoi. Gan mot thang sau, tuc ngay 13 thang 5, tai Đong Mo lai trong thay them hai con rua mai mem co lon nhung chua the lay mau đe khang đinh gen.
Tu nam 2012, chinh quyen va nguoi dan quanh ho đa phoi hop cung Chuong trinh bao ton rua Chau A đe bao ve loai rua nay. Hai khu vuc cam đanh bat ca rong 18,4 ha cung bai đe cho rua va he thong luoi đe phong rua bi cuon troi theo nuoc lu đa đuoc trien khai. Ngoai ra, nhieu hoat đong tha ca ban đia cung đa đuoc to chuc đe lam giau sinh canh. Đoi voi nuoi trong thuy san, Đong Mo đuoc quy hoach chi nuoi voi hinh thuc quang canh, tha giong va khai thac voi nang suat duy tri khoang 0,1 tan/ha.


Du lich Ho Đong Mo đuoc quy hoach la khu du lich sinh thai ket hop vui choi, the thao, giai tri va nghi duong, bao gom cac phan khu lon va noi bat nhu: 

Kings Island Golf Resort co dien tich 350 ha la mot to hop san golf, khach san va biet thu đuoc xay dung tu nam 1993 tren cac đao noi giua ho. Đay đuoc xem la san golf lau đoi nhat o Ha Noi.
Lang Van hoa – Du lich cac dan toc Viet Nam co dien tich 1.544 ha o phia tay nam ho, đuoc khanh thanh nam 2010 va la noi tai hien đoi song sinh hoat cung kien truc truyen thong cua cong đong cac dan toc tai Viet Nam.
Thon Long Ho rong 90 ha o phia tay bac ho, đuoc cong nhan la điem du lich theo quyet đinh so 2823/QĐ-UBND ngay 22 thang 5 nam 2023 cua Uy ban nhan dan thanh pho Ha Noi.
Ngoai ra, xung quanh ho con co rat nhieu khu nghi duong, cam trai,... Trong đo, Biet thu Phan Thi la boi canh chinh cua bo phim truyen hinh Nguoi phan xu tren VTV đa thu hut rat đong du khach. Tuy nhien, chu du an nay cung voi mot so khu du lich khac cung bi cao buoc san lap đat va lan chiem long ho trong nhung nam gan đay.
Theo thong ke nam 2023, tong cong đa co 470.000 luot khach đen Lang Van hoa – Du lich cac dan toc Viet Nam, con san golf Đong Mo đon khoang 12–15 nghin luot khach nuoc ngoai moi nam, trong khi con so nay o khach noi đia nhieu gap 5 lan.


Xem them Lang co Đuong Lam
Thanh co Son Tay
Nui Ba Vi
Ho Suoi Hai
Ho Xuan Khanh
Ho Đong Suong
Ho Quan Son
Ho Đong Đo


Tham khao