Tham Di Co (chu Han: 审食其, ?-177 TCN), thuong phien la Tham Tu Co, la thua tuong nha Han trong lich su Trung Quoc. Ong tro thanh Ta thua tuong duoi thoi La hau chap chinh.


Thoi Han So Tham Di Co von la nguoi đat Bai, cung que voi Luu Bang.
Nam 205 TCN, Luu Bang nhan luc Hang Vu sa lay chien tranh o nuoc Te, ben cung cac chu hau tien vao đanh chiem kinh đo Tay So la Banh Thanh. Do chu quan, Luu Bang bi Hang Vu mang quan ve đanh cho đai bai. Luu Bang voi va bo chay. Cha va vo Luu Bang la Luu Thai Cong va La Tri bi quan Tay So bat đuoc. Luc đo Tham Di Co cung bi bat voi Luu Cong va La Tri, theo hau ha La Tri o đat Tay So.
Sau 2 nam, nam 203 TCN, Luu Bang va Hang Vu giang hoa, Hang Vu ben tha cho Luu Cong va La Tri ve voi Han vuong Luu Bang. Tham Di Co cung tro ve Han. Ong đuoc Han vuong cat nhac lam Tich Duong hau va đuoc La Tri yeu.


Thoi Han Nam 202 TCN, Luu Bang diet Hang Vu len ngoi hoang đe, tuc la Han Cao To. Tham Di Co la nguoi hau ha trong cung cam. Thang tu nam 195 TCN, Han Cao To mat. Vua Han mat đa bon ngay nhung La hau chua bao tang. Vi thai tu Luu Doanh con nho, La hau so cac tuong khong phuc se lam loan, do đo ban muu voi Tham Di Co đinh giet chet cac cong than.
Tuong Lich Thuong o kinh thanh biet muu đo, khuyen Tham Di Co nen can La hau khong thuc hien y đinh nay, vi se kich đong cac tuong đang cam quan o ngoai lam phan. Tham Di Co voi đi noi voi La Hau. La hau nghe ra, ben bao tang Han Cao To. Vi vay khong xay ra bien co nao.
Thai tu Luu Doanh con La hau len ngoi, tuc la Han Hue Đe. Thai hau La Tri chuyen quyen, tru diet nhung nguoi con vo khac cua Luu Bang.
Nam 188 TCN, Han Hue Đe vi mat thuc quyen, sa vao tuu sac va sinh benh mat som. La thai hau lap Thieu đe Luu Cung len ngoi. La thai hau đuoc cho la co tinh cam voi Tham Di Co, cat nhac ong len lam Ta thua tuong va cho Ta thua tuong Tran Binh lam Huu thua tuong thay Vuong Lang - nguoi bat đong chinh kien voi La hau. Tu Ma Thien đa kin đao chep ve viec nay trong Su ky: "Ta thua tuong khong lam viec, thuong lo viec o trong cung". Di Co đuoc tin dung, lung đoan trieu Han, nhieu quan lai muon đuoc viec phai nho cay ong.
Thang 7 nam 180 TCN, La thai hau qua đoi. Tham Di Co đuoc cu lam thai pho cua Thieu đe Luu Hong.
Thang 9 nam đo, cac cong than khai quoc nha Han la Huu thua tuong Tran Binh, thai uy Chu Bot lat đo may vi vuong hau ho La, giet nhung nguoi trong nha ho La. Em gai La hau la La Tu, vo cong than Phan Khoai, cung con trai cung bi đanh roi đen chet. Rieng Tham Di Co co quan he gan gui voi La hau nhung khong bi tri toi ma tro lai chuc Ta thua tuong.
Thang 9 nhuan nam đo, cac đai than giet Thieu đe Luu Hong va đon Đai vuong Luu Hang len ngoi, tuc la Han Van Đe. Tham Di Co bi mat ngoi thua tuong nhung van đuoc huong tuoc Tich Duong hau.


Bi giet Hoai Nam vuong Luu Truong la nguoi em con lai cua Van đe, co tu thu voi Tham Di Co. Luu Truong cho rang Tham Di Co co trach nhiem trong cai chet cua me minh thoi Han Cao To.
Thang 4 nam 177 TCN, Luu Truong len kinh đo Truong An yet kien Van Đe. Nhan dip đo Luu Truong cung thu ha Nguy Kinh đen phu Tich Duong hau goi Tham Di Co ra gap mat. Khi Di Co ra ngoai, Luu Truong rut chuy đong đeo ben nguoi ra đanh ong. Tham Di Co vo đau chet tai cho, Luu Truong sai Nguy Kinh cat đau ong. Khong ro nam đo Tham Di Co bao nhieu tuoi.
Luu Truong đen hoang cung gap Van Đe tu thu va ke 3 toi cua ong: mot la khong lam het chuc phan dan đen cai chet cua me Truong; hai la khong noi giup đe ngan can La hau giet me con Thich phu nhan va Trieu vuong Nhu Y; ba la hua theo viec La hau phong vuong cho ho La. Han Van Đe ne tinh anh em nen khong tri toi giet Di Co cua Luu Truong.


Xem them La hau
Luu Truong


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Cao To ban ky
La hau ban ky
Tran thua tuong the gia
Hieu Van ban ky
Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 3, Nha xuat ban Thanh nien
Cat Kiem Hung chu bien (2006), Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Van hoa thong tin


Chu thich