Probiotic hay loi khuan gom mot nhom cac vi khuan rat khac nhau, co loi cho su ton tai va phat trien cua nhieu loai sinh vat khac, do phuong thuc song cong sinh tu nhien, thuong đuoc tim thay trong he tieu hoa cua nhieu loai đong vat. Chung con đuoc goi la "vi khuan than thien" hay "vi khuan co loi" (vi khuan co loi cho con nguoi), nhung vi khuan nay đuoc bo sung vao che đo an nham can bang he vi khuan đuong ruot đe cai thien suc khoe. Đay la nhung vi sinh vat con song khi đua vao co the mot luong đay đu se co loi cho suc khoe cua "vat chu" cong sinh.
Theo nghia goc, "biotic" hay "biosis" tu chu "life" la đoi song, va "pro" la than thien, nen probiotic co the hieu theo nghia cai gi than thien voi đoi song con nguoi. Hieu sat nghia hon, đo la chat bo sung dinh duong chua nhung vi khuan hay vi nam co ich. Theo đinh nghia cua To chuc luong nong the gioi (FAO) hay To chuc y te the gioi (WHO), probiotic la nhung vi sinh vat con song khi đua vao co the mot luong đay đu se co loi cho suc khoe cua ky chu.
Vi khuan lanh manh nay la mot phan cua he thong mien dich va giup ngan ngua nhiem trung. Trong ruot, chung pha vo cac thuc pham con nguoi an vao đe cung cap mot nguon nang luong cho cac te bao trong ruot. Probiotic đuoc tim thay trong thuc pham va ca cac chat bo sung (probiotic co the la tu nhien hoac đa đuoc them vao trong giai đoan che bien). Cac thuc pham nay gom sua chua, đo uong tu sua chua, sua len men va chua len men, đau tuong len men va mot so nuoc hoa qua, đo uong đau nanh.


Đinh nghia Mot bao cao cua To chuc Y te The gioi (WHO) vao thang 10 nam 2001 đa đinh nghia vi khuan co loi nhu "cac vi sinh vat song, khi đuoc dung đu luong, mang lai loi ich cho co the nguoi chu nhan." Dua theo đinh nghia nay, mot nhom lam viec do To chuc Nong nghiep va Luong thuc (FAO)/WHO to chuc vao thang 5 nam 2002 đa phat hanh Huong dan Đanh gia Vi khuan co loi trong Thuc pham. Mot đinh nghia pho quat ve thuat ngu "vi khuan co loi", dua tren thong tin va bang chung khoa hoc hien co, đa đuoc thong qua sau cuoc hoi thao chuyen gia chung giua To chuc Nong nghiep va Luong thuc (FAO) cua Lien hop quoc va WHO. No luc nay cung đi kem voi yeu cau cua cac co quan quan ly cap chinh phu đia phuong va cap sieu chinh phu đe lam ro hon ve cac chung minh ve quang cao lien quan đen suc khoe.
No luc toan cau đau tien đa đuoc tien xa hon vao nam 2010; hai nhom chuyen gia gom cac nha khoa hoc hoc thuat va đai dien nganh cong nghiep đa đua ra cac goi y ve cach đanh gia va xac minh nhung loi tuyen bo ve loi ich suc khoe tu vi khuan co loi. Nhung nguyen tac tuong tu đa xuat hien tu hai nhom nay giong nhu đa đuoc the hien trong "Huong dan" cua FAO/WHO vao nam 2002. Tuy đinh nghia nay đa đuoc pho bien, nhung khong đuoc Co quan An toan thuc pham chau Au chap nhan vi no chua mot tuyen bo ve suc khoe khong the đo luong.
Mot nhom cac chuyen gia khoa hoc đa tu hop tai Canada vao thang 10 nam 2013 đe thao luan ve pham vi va cach su dung thich hop cua thuat ngu "vi khuan co loi", va đa đieu chinh đinh nghia thanh "cac vi sinh vat song, khi đuoc cung cap trong so luong đu, mang lai loi ich cho suc khoe cua nguoi chu nhan."


Lich su Probiotic đa thu hut su chu y manh me trong the ky 21 tu cac nha san xuat san pham, nghien cuu khoa hoc va nguoi tieu dung. Xuat phat tu viec su dung ban đau cua pho mai va cac san pham len men, nhung thu đa rat noi tieng voi nguoi Hy Lap va La Ma va đuoc khuyen nghi tieu thu. Qua trinh len men thuc pham tu sua đai dien cho mot trong nhung ky thuat co đien nhat đe bao quan thuc pham.

Gia thuyet hien đai ban đau ve vai tro tich cuc cua mot so vi khuan đa đuoc gioi thieu lan đau boi nha khoa hoc Nga va nguoi đoat giai Nobel, Elie Metchnikoff, nguoi vao nam 1907 đa đe xuat kha nang sua đoi vi sinh vat đong đong ruot va thay the vi khuan co hai bang vi khuan co ich. Metchnikoff, luc đo la giao su tai Vien Pasteur o Paris, đa đe xuat gia thuyet rang qua trinh lao hoa xuat phat tu hoat đong cua cac vi khuan phan giai (proteinolytic) san xuat cac chat đoc hai trong ruot gia. Cac vi khuan phan giai protein nhu clostridia, mot phan cua vi sinh đong đong ruot binh thuong, san xuat cac chat đoc hai bao gom phenol, indol, va ammonia tu qua trinh tieu hoa protein. Theo Metchnikoff, nhung hop chat nay gay ra nhung gi ong goi la "tu nhiem đoc ruot", la nguyen nhan gay ra cac thay đoi ve mat vat ly lien quan đen tuoi tac.
Vao thoi điem đo, sua đuoc len men bang vi khuan axit lactic đa tro nen pho bien, va vi khuan nay đa đuoc biet đen co kha nang ngan chan su phat trien cua vi khuan phan giai protein nho su giam pH do qua trinh len men lactose tao ra. Metchnikoff cung đa quan sat thay rang mot so dan cu nong thon o chau Au, nhu o Bulgaria va cac vung đong co o Nga, song chu yeu bang cach tieu thu sua len men boi vi khuan axit lactic va ho co tuoi tho cuc ky lau dai. Dua tren nhung quan sat nay, Metchnikoff đe xuat rang viec tieu thu sua len men se "gay mam" vi khuan axit lactic vo hai vao ruot, tu đo lam giam pH ruot va uc che su phat trien cua vi khuan phan giai protein. Chinh Metchnikoff đa ap dung che đo an sua chua len men vao khau phan cua minh, su dung vi khuan ma ong goi la "Bacillus Bulgaria", va ong tin rang suc khoe cua minh đa đuoc cai thien. Tai Paris, ban be cua ong cung nhanh chong tham gia va cac bac si bat đau chi đinh che đo an sua chua len men cho benh nhan cua ho.
Vi khuan Bifidobacteria lan đau tien đuoc cach ly tu phan cua mot em be đuoc cho bu sua me boi Henry Tissier, nguoi cung lam viec tai Vien Pasteur. Vi khuan cach ly ban đau đuoc đat ten la Bacillus bifidus communis va sau đo đa đuoc đoi ten thanh chi Bifidobacterium. Tissier phat hien ra rang bifidobacteria chiem uu the trong he vi sinh đong ruot cua tre so sinh đuoc cho bu sua me va ong cung quan sat thay loi ich lam sang tu viec su dung bifidobacteria đe đieu tri tieu chay o tre em.
Trong mot đot bung phat shigellosis vao nam 1917, giao su nguoi Đuc Alfred Nissle đa co lap mot dong vi khuan Escherichia coli tu phan cua mot binh si khong bi anh huong boi benh. Khi đo, khi chua co khang sinh, can phai su dung cac phuong phap đieu tri benh nhiem trung va Nissle đa su dung dong vi khuan Escherichia coli Nissle 1917 đe đieu tri cac benh nhiem trung đuong tieu hoa cap tinh nhu benh salmonella va shigellosis.
Nam 1920, Rettger va Cheplin đa bao cao rang "Bacillus Bulgaria" cua Metchnikoff, sau nay đuoc goi la Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus, khong the ton tai trong ruot nguoi. Ho đa thuc hien thi nghiem tren chuot va tinh nguyen vien nguoi bang cach cho ho an Lactobacillus acidophilus. Ho nhan thay vi khuan gay benh Balantidium coli va cac vi khuan san xuat khi khac đa bien mat. Rettger tiep tuc kham pha kha nang cua L. acidophilus va cho rang vi khuan goc tu ruot co kha nang tao ra tac đong mong muon trong moi truong nay. Nam 1935, cac dong vi khuan L. acidophilus đuoc tim thay rat hoat đong khi đuoc cay vao đuong tieu hoa cua nguoi.
Khac voi khang sinh, vi khuan co loi đuoc đinh nghia la cac chat va vi khuan đuoc tao ra boi vi khuan khac, kich thich su phat trien cua cac vi khuan khac. Nam 1989, Roy Fuller đe xuat mot đinh nghia cho vi khuan co loi, tu đo đa đuoc su dung rong rai: "Thuc an bo sung vi khuan song tac đong tot len co the chu bang cach cai thien can bang vi khuan trong ruot." Đinh nghia cua Fuller tap trung vao viec vi khuan co loi phai song va tac đong tot len can bang vi khuan ruot trong co the chu.
Thuat ngu "vi khuan co loi" ban đau chi am chi vi khuan tao ra hieu ung len cac vi khuan khac. Khai niem vi khuan co loi bao gom y tuong rang cac chat do mot loai vi khuan tiet ra kich thich su phat trien cua loai vi khuan khac. Thuat ngu nay đa đuoc su dung lan nua đe mieu ta chiet xuat tu mo ta kich thich su phat trien vi khuan. Thuat ngu "vi khuan co loi" đa đuoc Parker su dung, nguoi đa đinh nghia khai niem la "Cac hop chat va vi khuan co tac đong tot len co the chu bang cach đong gop vao can bang vi khuan ruot cua no." Sau đo, đinh nghia nay đa đuoc cai thien đang ke boi Fuller, ong mo ta vi khuan co loi nhu "thuc an bo sung vi khuan song tac đong tot len co the chu bang cach cai thien can bang vi khuan ruot trong ruot cua no." Ong nhan manh hai điem quan trong ve vi khuan co loi: vi khuan phai song va co kha nang giup can bang ruot.
Trong nhung thap ky tiep theo, cac loai vi khuan axit lactic trong ruot đuoc cho la co loi cho suc khoe đa đuoc gioi thieu nhu la vi khuan co loi, bao gom Lactobacillus rhamnosus, Lactobacillus casei, va Lactobacillus johnsonii.


= Nguyen goc tu =
Mot so tai lieu cho rang nguon goc cua tu "probiotic" co nguon tu tieng Hy Lap toan bo, nhung thuc te đo la su ket hop cua tien to Latin "pro", co nghia la 'cho', va tinh tu Hy Lap "βιωτικος" ("biotikos"), co nghia la 'phu hop cho cuoc song, song đong', voi nguon goc tu danh tu Hy Lap "βιος" ("bios"), co nghia la 'cuoc song'. Thuat ngu nay tuong phan ve mat nguon goc tu voi thuat ngu "antibiotic" (khang sinh), tuy no khong phai la mot tu đoi nghia hoan toan. Thuat ngu lien quan "prebiotic" (tien sinh hoa) xuat phat tu tieng Latin "prae", co nghia la 'truoc', va am chi đen chat khong tieu hoa, co the bi "len men" đe thuc đay su phat trien cua vi khuan đuong ruot co loi.


Mot so loai Probiotics pho bien = Khuan Bifidobacterium =


 Đac điem  Bifidobacterium  la ten cua mot chi gom cac vi khuan 

Co dang hinh que (truc khuan), phan nhanh
Thuoc nhom vi khuan Gram (+)
Thuoc dang ki khi
Khong sinh bao tu.
Do khong co tien mao nen bat đong, ua am, nhiet đo sinh truong tot nhat la 31 C – 40 C.
Len men lactic di hinh, san pham chinh la acid acetic va acid lactic, khong sinh CO2.


 Cac loai  Bifidobacterium difidum.
Bifidobacterium breve.
Bifidobacterium infantis.
Bifidobacterium longum.


= Khuan Lactobacillus =


 Đac điem  Lactobacillus la ten cua mot chi gom cac vi khuan 

Co dang hinh que (truc khuan) hay hinh cau. Xep rieng le hoac thanh chuoi.
Thuoc nhom vi khuan Gram (+)
Khong sinh bao tu.
Thuoc dang hieu khi hay ki khi, ua acid
Moi truong song chu yeu tren chat nen chua carbohydrate (lop chat nhay cua nguoi va đong vat, chat thai va thuc pham len men hay hu hong).


 Cac loai  Lactobacillus Reuteri
Lactobacillus acidophilus.
Lactobacillus bulgaricus.
Lactobacillus casei.
Lactobacillus plantarum.
Lactobacillus rhamnosus.
Lactobacillus GG.
Lactobacillus va Bifidobacterium la nhung vi khuan Gram duong, tao acid lactic, tao thanh mot phan chinh cua vi khuan đuong ruot thong thuong o nguoi va đong vat. Nhung vi khuan "than thien" nay đong vai tro quan trong trong viec đay manh su khang lai nhung sinh vat ngoai sinh nhat la sinh vat mang mam benh.


= Khuan Bacillus =


 Đac điem  Bacillus la ten cua mot chi thuoc ve ho Bacillaceae trong Firmicutes gom rat nhieu loai khac nhau, trong đo đa so la vo hai

Co dang hinh que (truc khuan)
Thuoc nhom vi khuan Gram (+)
Thuoc dang hieu khi.
Co kha nang tao ra bao tu gan nhu hinh cau, đe ton tai trong trang thai "ngu đong" trong thoi gian dai.


 Cac loai  Bacillus clausii.
Bacillus polyfermenticus.
Bacillus subtilis.
Bacillus Coagulans


Loi ich Loi khuan nay co nhieu gia tri thiet thuc voi con nguoi nhu:

Cung co thanh ruot bang cach gan vao thanh ruot non, "ngan chan", canh tranh lam giam bot su phat trien cua cac vi khuan gay hai gay benh cho he tieu hoa.
Kich thich hoat tinh men Lactase cua co the nham cai thien qua trinh tieu hoa va hap thu Lactose o nhung nguoi it hay khong dung nap Lacto.
Tang cuong suc đe khang cua ruot do kich thich len he mien dich. Tang cuong mien dich bang cach lam tang san sinh ra mucin, mot protein đuoc thay trong nuoc bot va cac mang nhay cua đuong ruot, qua đo giup bao ve chong lai ma sat va bao mon va tao ra mot moi truong khong thich hop cho vi khuan co hai. Chung cung tang san xuat ra cac khang the immunoglobulin A (IgA), la cac protein nhan dang ra va chong lai cac tac nhan ngoai xam trong co the.
San xuat cac axit manh, tang toc chuyen hoa va bai tiet chat đoc.
Giam cholesterol hay triglyceride trong mau.


Khuyen nghi Cac san pham thuc pham co chua loi khuan Probiotic co loi cho suc khoe đa đuoc nghien cuu va san xuat tu rat lau o My, Nhat va mot so quoc gia o chau Au nhu mot so san pham sua chua, pho mat, kem, cac che pham đac biet nhu cua BioGaia, Simbiosistem... Tai Viet Nam, cac thuc pham co chua loi khuan Probiotics bat đau xuat hien tren thi truong.


Ung dung = Trong nong nghiep =
Viec su dung probiotic o đong vat va nuoi trong thuy san đuoc đanh gia cao. Probiotic giup cai thien suc khoe cua đong vat, giup tang trong, giam ti le chet non va ngan chan tac nhan gay benh. Su lam dung khang sinh trong nganh chan nuoi va kha nang đe khang khang sinh đa lam tang moi quan tam đen probiotics.
Viec su dung probiotics trong thuc pham đuoc đe xuat rang co the lam giam nguy co gay benh tu thuc pham sang nguoi. Uy ban khoa hoc chau Au (EC) ve dinh duong đong vat (2003) đa khuyen cao rang: nhung giong vi khuan truoc đay co the chap nhan nhu mot probiotic đong vat thi ban chat cua gen đe khang khang sinh phai đuoc xac đinh va nhung chung mang gen đe khang khang sinh đuoc su dung trong y duoc thi khong nen bo sung vao thuc an chan nuoi tru khi vi khuan đo co đot bien tren gen đe khang khang sinh. Chinh sach nay se ngan chan đuoc viec su dung cac vi khuan co kha nang truyen gen khang khang sinh sang cac vi khuan khac lam probiotic bo sung vao thuc an chan nuoi. Đieu nay cung han che ung dung cua probiotic cho nguoi.
Thuc te thi probiotic can thiet đuoc bo sung vao thuc an chan nuoi trong nong nghiep va nuoi trong thuy san va an toan đoi voi con nguoi. Su bam dinh len niem mac đuong tieu hoa cua vi khuan probiotic đuoc xem la co che quan trong đe ngan cac tac nhan gay benh.
Ve Gia suc:

Fastrack, mot san pham cua đong vat nhai lai, chua Lactobacillus acidophilus va Stretococcus faecium, chung tao ra acid lactic; nam men giup bo sung vitamin B va nhung enzyme tieu hoa...
O be, Fastrack ho tro tang trong, giam benh tieu chay va nhung xao tron tieu hoa khac.
O bo, tang san luong sua va su them an.
O cuu va de, tang luong thuc an.
Ve gia cam:
Nhung nghien cuu tren gia cam tai tai cac truong đai hoc cua Maryland va phia Bac bang Carolina, su dung mot san pham co ten la Primalac cho thay la probiotic đinh cu o ruot voi nhung vi khuan co loi va loai tru benh gay ra boi cac sinh vat nhu E.coli, Salmonella va Clostridium o nhung vi tri long nhung cua ruot non, noi ma vi khuan co hai se pha huy long nhung.
Probiotic gia tang su khang benh bang cach tang đo cao cua long nhung va tang đo sau cua cac khe nam giua long nhung, theo cach đo se gia tang đuoc dien tich be mat hap thu chat dinh duong. Vi vat se gia tang hieu qua hap thu thuc an. Nghien cuu cung cho thay Primalac giup đong vat chong lai su lay nhiem trung cau (Eimeria acervulina), chung pha huy nhung đan ga giong.
Nhung nha khoa hoc tu vien nghien cuu thuc pham o Norwich, nuoc Anh bao cao la nhung probiotic đac biet co the tieu diet mam benh vi khuan song o ruot gia cam, do đo giup loai bo moi đe doa su ngo đoc thuc pham vi khuan tu chuoi thuc an.
Su dung chung Lactic Pediococus pentosaceus HNO2 đe san xuat che pham bao quan ca.


= Trong thuc pham =
Cac loai vi khuan axit lactic song co mat trong cac san pham sua len men, cac loai thuc pham len men khac va thuc pham bo sung vi khuan axit lactic.
Hon nua, vi khuan axit lactic (LABs), la nhung vi khuan thuc pham len men, co kha nang ngan chan su hong cua thuc pham va cai thien gia tri dinh duong cua cac thuc pham chung sinh song trong đo. Do chi phi thap va yeu cau nang luong thap khi xu ly va chuan bi thuc pham, phuong phap len men axit ket hop voi viec su dung muoi van la mot trong nhung cach bao quan hieu qua nhat cho rau cu tuoi, bot ngu coc va hon hop sua-ngu coc.
Cac san pham len men chua vi khuan axit lactic bao gom rau cai nhu dua chuot len men, kimchi, pao cai, va sauerkraut; banh mi len men hoac cac san pham tuong tu banh mi đuoc lam tu bot ma khong co bot lua mi hoac lua mach; cac loai nuoc sot va cac bot co vi thit/peptide đuoc san xuat thong qua qua trinh len men cua ngu coc va đau; hon hop len men giua ngu coc-ca-tom va cac loai thit len men; san pham đau nanh nhu tempeh, miso, va nuoc tuong; cac san pham sua nhu sua chua, kefir, sua chua lac; va cac san pham khong chua sua nhu phan hoa ong.
Đe ro hon, trong sauerkraut, co nhung loai vi khuan nhu Leuconostoc mesenteroides, Lactobacillus plantarum, Pediococcus pentosaceus, Lactobacillus brevis, Leuconostoc citreum, Leuconostoc argentinum, Lactobacillus paraplantarum, Lactobacillus coryniformis, va Weissella spp. Trong kimchi, co vi khuan nhu Leuconostoc spp., Weissella spp., va Lactobacillus spp. Pao cai chua vi khuan nhu L. pentosus, L. plantarum , Leuconostoc mesenteroides , L. brevis, L. lactis, va L. fermentum.
Ngoai ra, con nhieu loai vi khuan khac tim thay trong nhieu loai trai cay va rau qua len men o chau A. Trong kefir, cac loai vi khuan nhu Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium bifidum, Streptococcus thermophilus, Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus, Lactobacillus helveticus, Lactobacillus kefiranofaciens, Lactococcus lactis, va cac loai cua Leuconostoc. Buttermilk chua Lactococcus lactis hoac L. bulgaricus.
Nhung vi khuan axit khac, đuoc cho la co tac dung probiotic, cung co the đuoc tim thay trong kombucha. Đo uong nay chua vi khuan Gluconacetobacter xylinus. Ngoai ra, no con chua vi khuan Zygosaccharomyces sp., Acetobacter pasteurianus, Acetobacter aceti, va Gluconobacter oxydans.


Quy đinh Tinh đen nam 2019, Co quan An toan Thuc pham chau Au (EFSA) đa tu choi tat ca cac đon đe nghi cua cac nha san xuat thuong mai ve cac tuyen bo ve loi ich suc khoe tren san pham vi khuan co loi tai chau Au do thieu chung cu đu ve co che nguyen nhan-hau qua cho loi ich, do đo khong co bang chung thuyet phuc ve hieu qua. Uy ban chau Au đa ap đat lenh cam viec đat chu "vi khuan co loi" tren bao bi san pham vi nhan hieu nhu vay gay hieu lam cho nguoi tieu dung rang san pham mang lai loi ich cho suc khoe trong khi khong co bang chung khoa hoc chung minh tac đong suc khoe đo.
O Hoa Ky, Cuc Quan ly Thuc pham va Duoc pham (FDA) va Uy ban Thuong mai Lien bang (FTC) đa ra cac thong bao canh bao va ap đat hinh phat đoi voi cac nha san xuat san pham vi khuan co loi co nhan hieu tuyen bo đieu tri benh hoac tinh trang suc khoe. Nhan san pham thuc pham yeu cau su dung ngon ngu đuoc FDA chap thuan, do đo cac nha san xuat vi khuan co loi đa nhan cac thong bao canh bao vi đua ra tuyen bo ve benh hoac đieu tri. FTC đa thuc hien cac bien phap trung phat, bao gom mot khoan tien phat 21 trieu USD do 39 chinh quyen tieu bang khac nhau đong loat đua ra đoi voi mot nha san xuat san pham vi khuan lon vi quang cao gian doi va cac tuyen bo thoi phong ve loi ich suc khoe tu sua chua va đo uong sua len men co vi khuan co loi.


= Nhan tren hop sua chua =
Hiep hoi Sua chua Quoc gia (NYA) cua Hoa Ky trao "Dau An Vi khuan Song & Hoat đong" cho cac san pham sua chua lam mat chua 100 trieu te bao tren moi gam, hoac cac san pham sua chua đong lanh chua 10 trieu te bao tren moi gam vao thoi điem san xuat. Nam 2002, FDA va To chuc Y te The gioi (WHO) đa khuyen nghi rang "so luong toi thieu cua moi dong vi khuan co loi vao cuoi han su dung" phai đuoc bao cao tren nhan san pham, nhung hau het cac cong ty thuong bao cao so luong te bao co kha nang song sot vao thoi điem san xuat, mot con so co the cao hon nhieu so voi con so ton tai vao luc tieu thu. Do su bien đoi trong đieu kien luu tru va thoi gian truoc khi an, viec xac đinh chinh xac bao nhieu te bao vi khuan hoat đong van con lai vao thoi điem tieu thu la kho khan. Su ton tai cua vi khuan co loi phu thuoc manh me vao nhiet đo luu tru va su mat mat kha nang song sot đang ke đa xay ra o nhiet đo phong so voi nhiet đo lanh.


Tieu thu Vao nam 2015, gia tri thi truong ban le toan cau cua san pham vi khuan co loi đat 41 ty đo la My, bao gom doanh so ban hang cua cac bo sung vi khuan co loi, san pham sua len men va sua chua. Rieng sua chua đa chiem toi 75% tong luong tieu thu. Trong nam 2015, su đoi moi trong cac san pham vi khuan co loi chu yeu tap trung vao cac bo sung, voi doanh thu 4 ty đo la My va du kien tang 37% tren toan cau đen nam 2020. Tai Trung Quoc, tieu thu cac san pham sua chua đa tang 20% moi nam ke tu nam 2014.


Xem them Chat dinh duong
Chat dinh duong thiet yeu
Danh sach chat dinh duong đa luong
Danh sach chat dinh duong vi luong
Suy dinh duong
Chat xo


Tham khao Seppo Salminen, Atte von Wright, Arthur Ouwehand; Lactic Acid Bacteria Microbiological and Functional Aspects Third Edition, Revised and Expanded (phan I chuong 19, phan X chuong 19, phan XI chuong 19, phan XII chuong 19: safety of novel probiotic bacteria; trang 23 đen 33; chuong 11:Antimicrobial Components from Lactic Acid Bacteria, trang 389-401; chuong 22 trang 624, chapter 11, p401).
Nguyen Van Thanh, Tran Cat Đong, Cong nghe sinh hoc duoc.


Chu thich