Su tang manh ve cuong đo đao va so giao dich bitcoin đa gay tac đong nghiem trong đoi voi moi truong. Đao bitcoin (bitcoin mining, hay giao thuc bitcoin) la qua trinh tao ra bitcoin va hoan tat cac giao dich. Qua trinh nay tieu ton nang luong va gay phat thai carbon, vi khoang mot nua luong đien su dung đuoc tao ra tu nhien lieu hoa thach. Tinh đen  nam 2022, viec đao bitcoin uoc tinh đa tao ra 0,19% luong khi thai nha kinh tren the gioi, va chiem 0,38 % luong tieu thu đien toan cau. Hon nua, bitcoin đuoc đao tren phan cung may tinh chuyen dung co tuoi tho ngan, lam gia tang chat thai thiet bi đien tu. Luong nang luong đien can thiet va chat thai thiet bi đien tu đuoc tao ra khi đao bitcoin co the so sanh voi luong chat thai đien tu trong mot nam cua Hy Lap hoac Ha Lan. Tac đong moi truong cua bitcoin thu hut su chu y cua cac nha quan ly chinh sach, la mot yeu to can nhac trong xay dung chinh sach phap ly cua bitcoin cua tung quoc gia.


Phat thai khi nha kinh = Đao bitcoin la mot qua trinh su dung nhieu đien =

Đao bitcoin la mot qua trinh thuc thien theo co che đong thuan "bang chung cong viec" (proof-of-work, PoW), mot qua trinh tieu ton nhieu đien nang. Nhung "tho đao" bitcoin chay phan mem chuyen dung đe canh tranh voi nhau xem ai la nguoi đau tien giai đuoc khoi 10 phut (10 minute block), phan thuong la bitcoin. Viec chuyen đoi sang giao thuc 'bang chung co phan" (proof-of-stake, PoS), co hieu suat nang luong tot hon, đuoc mo ta la mot giai phap thay the ben vung cho ke hoach cua bitcoin va la mot giai phap tiem nang lam giam thieu tac đong gay hai cho moi truong. Nhung nguoi ung ho Bitcoin phan đoi su thay đoi nhu vay, cho rang co che đong thuan "bang chung cong viec" tot hon đe bao mat mang luoi.
Su phan bo cua hoat đong đao bitcoin khien cac nha nghien cuu kho xac đinh vi tri cua "tho đao" va nguon tieu thu đien. Do đo, rat kho đe chuyen đoi muc tieu thu nang luong thanh luong khi thai carbon.
Tinh đen  nam 2022, Trung tam Tai chinh Thay the Cambridge (CCAF) uoc tinh rang bitcoin tieu thu 95,5 TWh (344 PJ) hang nam, chiem 0,38% luong đien tieu thu tren the gioi. Muc nay co so sanh voi muc tieu thu đien hang nam cua cac quoc gia nhu Bi (83 TWh) hoac Ha Lan (113 TWh). Theo uoc tinh nam 2022 cong bo tren to Joule, hoat đong đao bitcoin co the tao ra luong khi thai carbon hang nam la 65 Mt CO2, chiem 0,19 % luong khi thai toan cau, tuong đuong voi muc phat thai khi cua Hy Lap.


= Nguon nang luong đao bitcoin =
Cho đen nam 2021, hau het viec đao bitcoin thuc hien o Trung Quoc. Cac "tho đao" bitcoin Trung Quoc dua vao đien than gia re o Tan Cuong va Noi Mong vao cuoi mua thu, mua đong va mua xuan, di chuyen đen cac khu vuc co cong suat thuy đien gia re va du thua (nhu Tu Xuyen va Van Nam) tu thang 5 đen thang 10. Sau khi Trung Quoc cam đao bitcoin vao thang 6 nam 2021, hoat đong nay đa chuyen sang cac quoc gia khac. Đen thang 8 nam 2021, hoat đong đao tap trung o My (35%), Kazakhstan (18%) va Nga (11%). Mot nghien cuu tren Scientific Reports cho thay tu nam 2016 đen nam 2021, moi đo la My đao bitcoin đa gay ra thiet hai ve khi hau tri gia 35 cent, đoi voi than đa la 95 cent, xang la 41 cent, thit bo la 33 cent va khai thac vang la 4 cent Viec chuyen tu tai nguyen than o Trung Quoc sang tai nguyen than o Kazakhstan đa lam tang luong khi thai carbon cua bitcoin, vi cac nha may than cua Kazakhstan su dung than cung Anthracit, loai than co ham luong carbon cao nhat trong tat ca cac loai than. Tinh đen  nam 2022, bat chap lenh cam, cac hoat đong đao bi mat dan quay tro lai Trung Quoc, đat 21,11 % hashrate (ty le bam) toan cau.
Co the giam tac đong moi truong cua bitcoin bang cach chi dung nguon đien sach. Tinh đen  nam 2023, theo Bloomberg Intelligence, nang luong tai tao chiem khoang mot nua nguon đao bitcoin toan cau, trong khi nghien cuu cua cong ty cong nghe phi loi nhuan WattTime uoc tinh rang cac cong ty đao tien ma hoa o Hoa Ky đa tieu thu 54% nang luong đuoc tao ra tu nhien lieu hoa thach. Tuy nhien, cac chuyen gia va co quan chinh phu, chang han nhu Co quan Thi truong va Chung khoan Chau Au va Ngan hang Trung uong Chau Au, cho rang viec su dung nang luong tai tao đe đao tien ma hoa co the han che kha nang cung cap nang luong sach cho nguoi dan noi chung.
Phia "tho đao" bitcoin cho rang nganh cong nghiep đao bitcoin tao co hoi cho cac cong ty nang luong gio va nang luong Mat Troi, dan đen cuoc tranh luan ve viec lieu bitcoin co the la mot khoan đau tu ESG hay khong. Theo mot bai bao nam 2023 tren tap chi khoa hoc ACS Sustainable Chemistry & Engineering, viec chuyen luong đien du thua tu cac nguon nang luong tai tao khong lien tuc nhu gio va Mat Troi sang đao bitcoin co the lam giam tinh trang cat giam san xuat đien, can bang đien luoi va tang loi nhuan cho cac nha may nang luong tai tao, do đo tang toc qua trinh chuyen đoi sang nang luong ben vung, giam luong khi thai carbon cua bitcoin. Mot nghien cuu khac nam 2023 cung đuoc cong bo tren tap chi khoa hoc nay lap luan rang viec đao bitcoin ngoai luoi đien trong giai đoan tien thuong mai (tuc la khi đien tao ra tu trang trai gio hoac trang trai nang luong Mat Troi chua đuoc hoa vao luoi đien thanh pho) co the mang lai them loi nhuan va do đo ho tro phat trien nang luong tai tao. Mot binh duyet nam 2023 cong bo tren tap chi Resource and Energy Economics cung ket luan rang viec đao bitcoin co the tang cong suat tai tao nhung lam tang luong khi thai carbon. Viec đao bitcoin giup đieu chinh phu tai đien (Demand Response – DR), giam thieu phan lon tac đong đen moi truong. Đao bitcoin cung co the khuyen khich viec van hanh lai cac nha may nhien lieu hoa thach. Vi du: Greenidge Generation, mot nha may nhiet đien than đong cua o bang New York, đa đuoc chuyen đoi thanh nha may khi đot tu nhien vao nam 2017 va bat đau đao bitcoin vao nam 2020 đe kiem tien tu thoi ky gia đien thap. Do vay kho đe đinh luong truc tiep tac đong cua bitcoin toi moi truong.


= Phat thai khi methan =
Trong qua trinh san xuat đien đe đao bitcoin, mot luong đien nang đuoc tao ra qua trinh đot khi đong hanh, mot san pham phu giau khi methan cua qua trinh khoan dau tho. Khi nay đuoc đot chay hoac thai vao khi quyen. Khi methan la mot loai khi nha kinh co nguy co lam am len toan cau gap 28 đen 36 lan so voi CO2. Bang cach chuyen hoa nhieu khi methan thanh CO2 hon la đot chay rieng le, viec su dung may phat đien khi đong hanh se lam giam tac đong cua khi đong hanh len hieu ung nha kinh, nhung cach lam nay van gay hai cho moi truong. O nhung noi nhu tieu bang Colorado, Hoa Ky (đia phuong cam đot dau), hoat đong nay đa cho phep nhieu may khoan dau hoat đong hon bang cach bu đap chi phi, tri hoan qua trinh loai bo nhien lieu hoa thach. Nam 2022, trong nhan xet ve mot du an thi điem voi ExxonMobil, nha khoa hoc chinh tri Paasha Mahdavi đa luu y rang quy trinh nay cho phep cac cong ty dau mo bao cao luong khi thai thap hon bang cach ban khi đot bi ro ri, đa qua bong "trach nhiem" sang nguoi tieu dung va ne tranh cam ket giam thieu tac đong moi truong mot cach thuc su.


= So sanh voi cac he thong thanh toan khac =
Trong mot nghien cuu nam 2023 cong bo tren Ecological Economics, cac nha nghien cuu tu Quy Tien te Quoc te uoc tinh rang he thong thanh toan toan cau chiem khoang 0,2% luong tieu thu đien toan cau, tuong đuong voi muc tieu thu đien mot nam cua Bo Đao Nha hoac Bangladesh. Đoi voi bitcoin, nang luong su dung uoc tinh khoang 500 kWh cho moi giao dich, so voi the tin dung la 0.001 kWh (chua bao gom muc tieu thu đien tu nghiep vu ngan hang thuong mai (Merchant Banking, tuc la noi nhan thanh toan). Tuy nhien, muc tieu hao nang luong cua bitcoin khong lien quan truc tiep đen so luong giao dich. Lop truu tuong hoa 2 (abstraction layer 2, chang han nhu nhu Lightning Network va batch processing), cho phep bitcoin xu ly nhieu khoan thanh toan hon so luong giao dich tren chuoi đe xuat. Vi du: vao nam 2022, bitcoin đa xu ly 100 trieu giao dich moi nam, tuong ung voi 250 trieu thanh toan.


Chat thai đo đien tu Bitcoin thuong đuoc đao tren phan cung may tinh chuyen dung, goi la mach tich hop chuyen dung (ASIC). Thiet bi nay khong co muc đich su dung nao khac ngoai viec đao bitcoin. Do hashrate (toc đo bam) cua mang bitcoin tang lien tuc, cac thiet bi đao đuoc uoc tinh co tuoi tho trung binh la 1,3 nam cho đen khi khong con sinh loi va can thay the, sinh ra luong lon chat thai đo đien tu. Tinh đen  nam 2021, rac thai đien tu hang nam cua bitcoin đuoc uoc tinh la hon 30.000 tan, tuong đuong voi luong rac thai thiet bi cong nghe thong tin hang nam cua Ha Lan. Moi giao dich bitcoin uoc tinh tao ra 272 g (9,6 oz) chat thai đien tu.


"Dau chan nuoc" Theo mot bai bao nam 2023, "dau chan nuoc" (water footprint), do bitcoin tao ra đat 1.600 gigalit (5,7×1010 ft khoi) vao nam 2021, do tieu thu nuoc truc tiep tai cho va tieu thu gian tiep tu san xuat đien. Tac gia bai bao luu y rang co the giam thieu "dau chan nuoc" bang cach su dung cac nguon nang luong va lam mat ngam khong can nuoc ngot nhu gio, nang luong Mat Troi va nhiet đien.


Van đe phap ly Nam 2021, Trung Quoc ra lenh cam đao bitcoin, do đao bitcoin lam tang toi pham khai thac than bat hop phap va gay nen cac van đe ve moi truong.
Thang 9 nam 2022, Van phong Chinh sach Khoa hoc va Cong nghe Hoa Ky đa nhan manh su can thiet phai tang cuong tinh minh bach ve viec su dung đien, phat thai khi nha kinh va rac thai đien tu. Thang 11 nam 2022, Co quan Bao ve Moi truong Hoa Ky đa xac nhan đang nghien cuu cac tac đong cua khi hau đen viec đao tien ma hoa. Tai Hoa Ky, Bang New York đa cam cac nha may khai thac nhien lieu hoa thach moi co thoi han hai nam, voi ly do lo ngai ve moi truong, trong khi Iowa, Kentucky, Montana, Pennsylvania, Rhode Island, Texas va Wyoming khuyen khich đao bitcoin co viec giam thue. Cac bien phap khuyen khich cua Texas nham muc đich cat giam luong khi thai methan tu khi đot bang cach đao bitcoin.
Tai Canada, do nhu cau cao cua nganh cong nghiep đao bitcoin va cho rang nguon nang luong tai tao can đuoc su dung vao muc đich hop ly hon, tinh Manitoba va British Columbia tam dung hoa cac luoi đien moi cua co so đao bitcoin vao luoi đien thuy đien vao cuoi nam 2022 trong 18 thang. Trong khi đo Hydro-Quebec tang gia va gioi han muc su dung đoi voi cac cong cu đao bitcoin.
Thang 10 nam 2022, do cuoc khung hoang nang luong toan cau, Uy ban chau Au moi cac quoc gia thanh vien giam muc tieu thu đien cua nhung "tho đao" tien ma hoa va cham dut giam thue va cac uu đai cho "tho đao".


Chu thich Tham khao = Nguon =
de Vries, Alex; Gallersdorfer, Ulrich; Klaaßen, Lena; Stoll, Christian (ngay 16 thang 3 nam 2022). "Revisiting Bitcoin's carbon footprint". Joule. 6 (3): 498–502. doi:10.1016/j.joule.2022.02.005. ISSN 2542-4351.