Khai Đinh Đe (chu Han: 啓定帝;  8/10/1885 – 6/11/1925), ten khai sinh Nguyen Phuc Buu Đao (阮福寶嶹), la vi hoang đe thu 12 cua nha Nguyen trong lich su Viet Nam, tri vi tu 1916 đen 1925. Ong đuoc truy ton mieu hieu la Hoang Tong (弘宗).
Khai Đinh tu sang che ra nhung bo y phuc moi cho minh va cho ca quan ho ve. Ong con rat chuong trang điem, an mac loe loet, khong tuan theo y phuc hoang toc truyen thong. Do vay, ong thuong bi đa kich boi bao chi va cac phong trao yeu nuoc Viet Nam đuong thoi.


Than the Vua Khai Đinh co ten khai sinh la Nguyen Phuc Buu Đao (阮福寶嶹), khi len ngoi lay ngu danh la Nguyen Phuc Tuan (阮福晙), la con truong cua vua Đong Khanh, me la Duong Thi Thuc. Ong sinh vao ngay 1 thang 9 nam At Dau, tuc 8/10/1885, tai kinh thanh Hue.
Nam 1889, vua Đong Khanh mat, Buu Đao con nho tuoi nen khong đuoc ke vi (nguoi ke vi la Buu Lan nien hieu Thanh Thai). Nam 1906, Buu Đao đuoc phong la Phung Hoa cong (奉化公). Ong la nguoi me co bac, thuong xuyen bi thua, co khi phai cam ban ca nhung đo dung va nhung nguoi hau ha. Buu Đao con bat vo minh, la Truong Nhu Thi Tinh con gai cua quan đai than Truong Nhu Cuong, ve xin tien bo me gan no đe đanh bac tiep.
Viec Buu Đao len ngoi cung khong hoan toan suon se. Sau khi buoc toi hoang đe Duy Tan, nguoi Phap đa co y muon xoa bo che đo quan chu o Viet Nam nhung cac trieu than, đac biet la Thuong thu Nguyen Huu Bai khong chiu nen Phap phai chieu theo y.
Ngay 18 thang 5 nam 1916, Buu Đao len ngoi lay nien hieu la Khai Đinh (啓定).


Thoi gian tri vi Duoi thoi cua vua Khai Đinh, trieu đinh Hue khong co xich mich voi Phap. Moi viec đeu do Toa Kham su đinh đoat. Vua Khai Đinh cung ket than voi Kham su Trung ky Jean Francois Eugene Charles va gui gam con minh la Nguyen Phuc Vinh Thuy cho vo chong Kham su.

Ngay 20 thang 5 nam 1922, vua Khai Đinh sang Phap du Hoi cho thuoc đia o Marseille. Đay la lan đau tien mot vi vua nha Nguyen ra nuoc ngoai. Chuyen cong du cua vua Khai Đinh đa lam day len nhieu hoat đong cua nguoi Viet Nam yeu nuoc nham phan đoi ong. Phan Chau Trinh đa gui mot buc thu dai trach vua Khai Đinh 7 toi, thuong goi la Thu that đieu hay That đieu tran. Trong buc thu đo, Phan Chau Trinh chi goi ten huy la Buu Đao chu khong goi vua Khai Đinh, va trach Khai Đinh toi "an mac lo lang". Trong thu chi ra 7 toi sau:

Mot la toi tu ton quan quyen
Hai la toi thuong phat khong cong binh
Ba la chuong su quy lay
Bon la toi xa xi vo đao
Nam la toi phuc suc khong đung phep tac
Sau la du hanh vo đo
Bay la toi Phap du am muoi (đi Phap voi muc đich khong chinh đang)
Tai Phap, tren to bao Nguoi cung kho, Nguyen Ai Quoc co mot loat bai che gieu Khai Đinh trong đo co truyen ngan Vi hanh va con viet vo kich Con rong tre, dien o ngoai o Pa-ri
Thang 9 nam 1924, tu Phap ve, vua Khai Đinh con lo to chuc le tu tuan đai khanh rat lon va ton kem, bat nhan dan khap noi gui qua mung le. Sau le mung tho, ngan sach Nam trieu kiet que, vua Khai Đinh cho tang them 30 phan tram thue đien. Ngo Đuc Ke đa lam bai tho lien chau (4 bai lien tiep) đe đa kich, trong đo co mot bai nhu sau:

Ai ve đia phu hoi Gia Long,
Khai Đinh thang nay phai chau ong?
Mot le tu tuan vui lu tre,
Tram gia ba chuc kho nha nong.
Moi roi ngoai Bac tai lien đen,
Nam ngoai sang Tay ia vai cung?
Bao ho trau roi nen tuong go,
Vua thoi con đo, nuoc thoi khong!
Khai Đinh cung khong đuoc long dan chung. O Hue nhan dan đa truyen tung cau ca dao pho bien ve Khai Đinh:

Tieng đon Khai Đinh ninh Tay,
Nghe nay thi lay ong nay tien su!
Khai Đinh co xay rat nhieu cong trinh, trong đo noi tieng nhat chinh la lang mo cua ong. Lang vua Khai Đinh khac han cac lang tam xua nay va đa tro thanh van đe thao luan cua nhieu nguoi, ca du luan chung va trong gioi chuyen mon kien truc. Nhieu nguoi che lang vua Khai Đinh co kien truc lai cang, nhung lai co y kien cho la đoc đao va khac la.

Vua Khai Đinh o ngoi đuoc 10 nam thi bi benh nang va mat vao ngay 20 thang 9 nam At Suu tuc 6 thang 11 nam 1925, tho 41 tuoi.
Lang cua vua Khai Đinh ten chu la Ung Lang 應陵, tai lang Chau Chu, thi xa Huong Thuy, tinh Thua Thien.


Gia đinh Vua Khai Đinh co tat ca 12 ba vo. Vua Khai Đinh đoi xu tot voi cac ba vo cua minh va ong van co đuoc con trai noi doi.
Hau due: Tuy vua Khai Đinh co 12 ba vo nhung chi co duy nhat mot nguoi con la: Nguyen Phuc Vinh Thuy (1913 -1997), tuc hoang đe Bao Đai, me la Nhat giai Hau phi Hoang Thi Cuc


= Hau Phi =


The pha vua nha Nguyen Chu thich: Cac nam trong bang la cac nam tri vi cua vi vua đo


Xem them Lang Khai Đinh


Tham khao Lien ket ngoai Asian Historical Architecture: Tomb of Emperor Khai Dinh