PLOS One (hay PLOS ONE, truoc đay la PLoS ONE) la mot tap chi khoa hoc truy cap mo, binh duyet ngang hang đuoc xuat ban boi Thu vien Khoa hoc Cong cong (PLOS) tu nam 2006. Tap chi nay bao gom cac nghien cuu chinh tu bat ky chuyen nganh nao trong khoa hoc va y hoc. Thu vien Khoa hoc Cong cong bat đau hoat đong vao nam 2000 do mot sang kien ​​kien ​​nghi truc tuyen cua nha khoa hoc đoat giai Nobel Harold Varmus, truoc đay la giam đoc cua Vien Y te Quoc gia, Hoa Ky va luc đo la giam đoc cua Trung tam Ung thu Memorial Sloan – Kettering; Patrick O. Brown, mot nha hoa sinh tai Đai hoc Stanford; va Michael Eisen, mot nha sinh hoc tinh toan tai Đai hoc California, Berkeley, va Phong thi nghiem Quoc gia Lawrence Berkeley.
Cac bai gui đang đeu phai chiu mot khoan phi xu ly bai bao, va theo tap chi, cac bai bao khong đuoc loai tru vi thieu nhan thuc tam quan trong hoac khong tuan thu mot linh vuc khoa hoc. Tat ca cac bai nop đeu trai qua đanh gia truoc khi xuat ban boi mot thanh vien cua hoi đong bien tap hoc thuat, nguoi co the chon lay y kien ​​tu nguoi binh duyet ben ngoai. Vao thang 1 nam 2010, tap chi đa đuoc đua vao Bao cao trich dan cua Tap chi va nhan đuoc he so tac đong (impact factor) đau tien la 4,411. PLOS One la tap chi đuoc xuat ban theo giay phep Creative Commons.


Lich su = Hinh thanh va phat trien =
Quy Gordon va Betty Moore đa trao cho PLOS khoan tai tro 9 trieu đo la vao thang 12 nam 2002 va khoan tai tro 1 trieu đo la vao thang 5 nam 2006 voi muc đich cung cap nguon tai chinh ben vung va ra mat cac tap chi y sinh truy cap mien phi moi. Tap chi PLOS One đuoc ra mat vao thang 12 nam 2006 duoi dang phien ban beta co ten PLOS One.
Thang 7 nam 2007, PLOS One ra mat cac chuc nang binh luan va ghi chu, va them kha nang xep hang cac bai bao.
Thang 9 nam 2007, PLOS One bo sung them kha nang đe lai vet sua đoi "trackbacks" tren cac bai bao.
Thang 8 nam 2008, tap chi chuyen tu lich xuat ban hang tuan sang hang ngay, cho phep xuat ban cac bai bao ngay khi chung san sang.
Thang 10 nam 2008, PLOS One bo trang thai "beta", chuyen sang chinh thuc.
Vao thang 9 nam 2009, PLOS One đa cung cap toan bo du lieu su dung truc tuyen nhu la mot phan cua chuong trinh đo luong cap đo anh huong bai bao, bao gom so lan xem trang dang HTML, thong ke tai xuong dang o PDF hoac XML, cong khai cho moi bai bao đuoc xuat ban. Vao giua nam 2012, tap chi đa đoi ten thanh PLOS One nhu mot phan cua viec đoi thuong hieu tu PLoS thanh PLOS.


= San luong xuat ban =
So luong cac bai bao đuoc xuat ban boi PLOS One đa tang nhanh chong tu khi thanh lap đen nam 2013 va ke tu đo đa giam đi phan nao. Đen nam 2010, no đuoc đanh gia la đa tro thanh tap chi hoc thuat lon nhat tren the gioi, va đen nam 2011, cu 60 bai bao do PubMed lap chi muc co 1 bai bao la đuoc xuat ban boi PLOS One. Thang 9 nam 2017, PLOS One xac nhan ho đa xuat ban hon 200,000 bai bao. Đen thang 11 nam 2017, tap chi Scientific Reports đa vuot qua PLOS One ve san luong.
Tai PLOS One, thoi gian binh duyet trung binh đa tang tu 37 ngay len 125 ngay trong muoi nam hoat đong đau tien, theo phan tich cua Himmelstein thuc hien cho Nature. Thoi gian trung binh giua viec chap nhan va đang mot bai bao tren trang web đa giam tu 35 xuong 15 ngay so voi cung ky. Ca hai con so cho nam 2016 gan tuong ung voi muc trung binh trong toan nganh cho cac tap chi lien quan đen sinh hoc.


= Quan ly =
Bien tap vien quan ly sang lap tap chi PLOS One la Chris Surridge. Ong đuoc ke nhiem boi Peter Binfield vao thang 3 nam 2008, va cung la nguoi phu trach xuat ban cho đen thang 5 nam 2012. Damian Pattinson sau đo giu chuc vu tong bien tap cho đen thang 12 nam 2015. Joerg Heber la tong bien tap tu thang 11 nam 2016 truoc khi Emily Chenette đam nhan vi tri đo vao thang 3 nam 2021.


Đon nhan Cung nhu tat ca cac tap chi khac cua Thu vien Khoa hoc Cong cong, quyen truy cap PLOS One la quyen mo va đuoc tai tro boi phi xu ly bai bao, thuong do to chuc cua tac gia hoac tu tac gia chi tra. Mo hinh nay cho phep cac tap chi PLOS cung cap mien phi tat ca cac bai bao cho cong chung ngay sau khi xuat ban. Ke tu thang 4 nam 2021, PLOS One thu phi xuat ban la 1,745 đo la đe xuat ban mot bai bao. Tuy truong hop co the mien hoac giam phi cho nhung tac gia khong đu kinh phi.
PLOS đa hoat đong thua lo cho đen nam 2009 nhung đa trang trai đuoc chi phi hoat đong lan đau tien vao nam 2010, phan lon la do su tang truong cua PLOS One. Su thanh cong cua PLOS One đa truyen cam hung cho mot loat tap chi truy cap mo khac, bao gom ca mot so tap chi đa tung bi chi trich la "megajournals" co pham vi rong, tinh chon loc thap va mo hinh tra tien đe xuat ban su dung giay phep Creative Commons.
Vao thang 9 nam 2009, PLOS One đa nhan đuoc Giai thuong Đoi moi Xuat ban (Publishing Innovation Award) cua Hiep hoi Cac nha xuat ban Hoc tap va Xa hoi Chuyen nghiep (Association for Learned and Professional Society Publishers). Giai thuong đuoc trao đe cong nhan "cach tiep can thuc su đoi moi đoi voi bat ky khia canh nao cua an pham đuoc đanh gia dua tren tinh đoc đao va chat luong sang tao, cung voi tien ich, loi ich cho cong đong va trien vong dai han". Vao thang 1 nam 2010, PLOS thong bao rang tap chi se đuoc đua vao Bao cao trich dan tap chi (Journal Citation Reports) thuong nien cua Clarivate Analytics, va tap chi đa nhan đuoc he so tac đong (impact factor) la 4,411 vao nam 2010. Cung theo Bao cao trich dan tap chi, tap chi PLOS One co he so tac đong nam 2020 la 3,240.


Cac an pham gay tranh cai = Bi cao buoc phan biet gioi tinh trong binh duyet ngang hang =
Ngay 29 thang 4 nam 2015, Fiona Ingleby va Megan Head, nghien cuu sinh sau tien si (postdoc) tai Đai hoc Sussex va Đai hoc Quoc gia Uc, đa đang mot la thu tu choi ban thao nhan đuoc tu mot nguoi binh duyet cho mot tap chi ma ho khong muon neu ten. Noi dung la thu tu choi ban thao bai bao cua Ingleby va Head quan ngai ve su khac biet trong qua trinh chuyen đoi tu tien si sang postdoc giua cac nha khoa hoc nam va nu. Nguoi binh duyet lap luan rang cac tac gia nen "tim mot hoac hai nha sinh vat hoc nam đe lam viec cung" đe đam bao ban thao khong bi troi vao "cac gia đinh thien lech ve mat tu tuong", cac nhan xet ma cac tac gia cho la "khong chuyen nghiep va khong phu hop" va co tinh chat phan biet gioi tinh. Ngay sau đo, tap chi đuoc xac nhan la tap chi PLOS One. Đen ngay 1 thang 5, PLOS thong bao rang ho đa cat đut quan he voi nguoi binh duyet chiu trach nhiem ve cac binh luan phan biet gioi tinh tren va yeu cau nguoi bien tap phu trach ban thao tu chuc. PLOS One cung đa đua ra mot tuyen bo xin loi sau vu viec.


= CreatorGate =
Ngay 3 thang 3 nam 2016, cac bien tap vien cua PLOS One đa bat đau đanh gia lai mot bai bao ve hoat đong cua ban tay con nguoi do đoc gia cua tap chi phan no vi noi dung lien quan đen "Đang sang tao" trong bai bao. Cac tac gia, nhung nguoi đa nhan đuoc tai tro tu Chuong trinh Nghien cuu Co ban Quoc gia Trung Quoc va Quy Khoa hoc Tu nhien Quoc gia Trung Quoc cho cong trinh nay, đa phan hoi rang tu "Creator" đe cap trong bai chi la loi dich thuat kem tu thanh ngu trong tieng Trung 造化 (者) (am Han Viet: tao hoa (gia)) co nghia đen la "(cai ma) tao ra hoac bien đoi" co the hieu la "tu nhien" trong ngon ngu Trung Quoc. Tuy nhien, bat chap su phan đoi cua cac tac gia, bai bao van bi rut lai. Mot phan tich it thien cam hon ve viec su dung tu "Creator" đa đuoc đang tren Bien nien su Giao duc Đai hoc (The Chronicle of Higher Education) boi cac chuyen gia tieng Trung đa luu y rang bien tap vien đuoc liet ke tren bai bao, Renzhi Han, truoc đay đa tung lam viec tai Nha tho Tin lanh Trung Quoc o thanh pho Iowa.
Vu viec đuoc đay len cao khi Sarah Kaplan cua to The Washington Post đa trinh bay mot phan tich chi tiet ve van đe ma co đat ten la #CreatorGate, va ket luan rang viec rut lai voi vang cua to bao co the la mot hanh vi pham toi tham chi con lon hon viec xuat ban bai bao ngay tu đau. So sanh tuong phan voi cach xu ly van đe cua PLOS One, co đa chi ra cach xu ly trong lich su 12 nam rut lai bai bao gian lan ve vac-xin va chung tu ky cua The Lancet hay viec khong rut lai mot nghien cuu đa đuoc tiet lo ve "su song cua thach tin" đang tren Science truoc đo. Mot vi du khac cho cach xu ly cua cac tap chi trong truong hop tuong tu la cua bai bao tren Nature ve "bo nho nuoc" cung khong bi rut lai.


= Bai bao ve chung roi loan gioi tinh khoi phat nhanh =
Lisa Littman, mot bac si va nha nghien cuu nguoi My cua Truong Đai hoc Y te Cong cong Brown, đa đat ra thuat ngu "chung roi loan gioi tinh khoi phat nhanh" (rapid-onset gender dysphoria, viet tat ROGD) khi bat đau mot nghien cuu mo ta ban đau co tieu đe "Chung phien muon gioi tinh bat đau nhanh chong o thieu nien va thanh nien: Mot nghien cuu ve bao cao cua cha me". Littman đa trinh bay ket qua so bo tai mot hoi nghi nam 2017 va nghien cuu mo ta ban đau đuoc xuat ban tren PLOS One vao thang 8 nam 2018. Nghien cuu đa bi chi trich boi cac nha hoat đong chuyen gioi nhu Julia Serano va cac chuyen gia y te nhu nha tam ly hoc phat trien va lam sang Diane Ehrensaft, vi bi chinh tri hoa va co cac mau tu chon, cung nhu thieu du lieu lam sang hoac phan hoi tu chinh thanh thieu nien.
Ngay 27 thang 8 nam 2018, cac bien tap vien cua PLOS One đa bat đau đanh gia lai mot bai bao đuoc xuat ban hai tuan truoc đo boi Lisa Littman. Nghien cuu mo ta mot hien tuong lay lan xa hoi, hoac "bung phat cum" trong chung phien muon gioi o nhung nguoi tre tuoi, ma Littman goi la "chung roi loan gioi tinh khoi phat nhanh". Du lieu nghien cuu đuoc đuoc thu thap tu mot cuoc khao sat đuoc thuc hien tren ba trang web danh cho cac bac cha me co lien quan co con mac chung phien muon gioi, yeu cau phan hoi tu cac bac cha me co con đa trai qua "su phat trien đot ngot hoac nhanh chong cua chung phien muon gioi tinh bat đau tu 10 đen 21 tuoi".
Đen ngay 19 thang 3 nam 2019, PLOS One moi hoan tat qua trinh đanh gia. Nguoi phan bien Angelo Brandelli Costa đa chi trich cac phuong phap va ket luan cua nghien cuu bang mot binh luan chinh thuc, noi rang, "Muc đo bang chung do nghien cuu cua Tien si Littman đua ra khong the tao ra mot tieu chi chan đoan moi so voi thoi điem the hien cac nhu cau ve xac nhan gioi tinh xa hoi va y te." Trong mot la thu rieng xin loi ve su that bai cua viec binh duyet đong cap trong giai quyet cac van đe voi bai bao, Tong bien tap PLOS One Joerg Heber cho biet," chung toi đa đi đen ket luan rang nghien cuu va du lieu ket qua đa bao cao trong bai bao the hien mot đong gop hop le cho tai lieu khoa hoc. Tuy nhien, chung toi cung xac đinh rang nghien cuu, bao gom muc tieu, phuong phap luan va ket luan cua no, khong đuoc đong khung đay đu trong phien ban đa xuat ban va nhung đieu nay can đuoc sua chua."
Bai bao sau đo đa đuoc tai ban voi cac phan Tieu đe, Tom tat, Gioi thieu, Phuong phap luan, Thao luan va Ket luan đuoc cap nhat moi, nhung phan Ket qua hau nhu khong thay đoi. Khi đinh chinh, Littman nhan manh rang bai bao la "mot nghien cuu ve cac quan sat cua cha me nham phat trien cac gia thuyet", noi rang "Roi loan gioi tinh khoi phat nhanh (ROGD) khong phai la chan đoan suc khoe tam than chinh thuc vao thoi điem nay. Bao cao nay khong thu thap du lieu tu thieu nien va thanh nien (AYA) hoac bac si lam sang va do đo khong xac nhan hien tuong. Nghien cuu bo sung bao gom AYA, cung voi su đong thuan cua cac chuyen gia trong linh vuc nay, se can thiet đe xac đinh xem lieu nhung gi đuoc mo ta o đay la chung phien muon gioi khoi phat nhanh (ROGD) co tro thanh mot chan đoan chinh thuc hay khong."


Đanh chi muc Cac bai đang tren tap chi PLOS One đuoc đanh chi muc tren hau het cac nen tang uy tin nhu:


Xem them Retraction Watch
Rut lai an pham hoc thuat


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc