Paul Emil von Lettow-Vorbeck (20 thang 3 nam 1870 – 9 thang 3 nam 1964), tuong linh trong Quan đoi Đe quoc Đuc, chi huy Chien dich Đong Phi thoi Chien tranh the gioi thu nhat. La nguoi chi huy mot đoi quan thuoc đia nho be nhung thien chien cua Đuc tai Đong Phi, ong chua tung bi đanh bai tren chien truong. Ngay tu đau Chien tranh the gioi thu nhat ong đa giu the chu đong. Khong nhung ong lien tiep đanh lui nhung cuoc tan cong cua quan Anh - Nam Phi đong đao hon han, khien ong tro thanh vi anh hung huyen thoai cua nuoc Đuc khi đo, ong con la vi tuong Đuc duy nhat tan cong thang loi lanh tho Đe quoc Anh trong cuoc Chien tranh the gioi thu nhat. Vao thang 3 nam 1916, quan Anh tu Nam Phi tan cong quan Đuc nhung that bai va khong the ngan noi nhung đot cong kich cua ong va linh thuoc đia Đong Phi vao Đe quoc Anh. Sang nam 1917, đoi quan thuoc đia Đuc cua ong lai the hien suc manh uu viet cua minh bang thang loi vang doi truoc quan Anh trong tran Mahiwa đam mau. Tuy vay, đay tro thanh cuoc chong cu cuoi cung cua Vorbeck o Đong Phi, truoc khi ong rut khoi Đong Phi va đanh tan tac quan Bo Đao Nha đong đao tai Mozambique, thu đuoc nhieu chien loi pham. Cuoc chien thang loi cua ong truoc Bo Đao Nha đa cho thay tai thao luoc cua ong nhu mot bac thay cua chien tranh du kich.
Trong boi canh tiep te voi chinh quoc Đuc bi cat, binh linh cua ong đa cai tien vu khi, quan phuc, thuoc thang,... mot cach tai tinh. Ong luon đoi xu tot voi binh linh nguoi goc Phi, dung nhung chien thuat Au - Phi va tan dung triet đe đia hinh, nho đo ho chien đau hieu qua. Đau nam 1918, ong tiep tuc gianh mot so thang loi. Nhung chien thang cua ong đa đay đuoc rat nhieu quan Đong minh khoi Mat tran phia Tay. Trong cuoc chien dau cua minh, ong đuoc binh linh duoi quyen ngoi ca la "Hung su xu Tanganyika". Nhung nguoi nguong mo ong (trong đo co nhieu tuong linh Đong minh) cung ton vinh ong nhu mot chien binh cao thuong, lang man, va "Hung su cua Phi chau".
Cac hoat đong cua ong trong Chien dich Đong Phi thoi Chien tranh the gioi thu nhat đuoc coi la "chien dich du kich vi đai nhat, va thanh cong nhat trong lich su", trong khi chinh su cua Đe quoc Đuc coi đay la mot "phep mau trong lich su the gioi". Tuy thang loi lien tiep, nhung sau khi mot tu binh Anh thong bao cho ong tin Đuc thua tran va Chien tranh the gioi thu nhat cham dut, ong ra đau hang vao thang 11 nam 1918. Nhu vay, phai 2 tuan sau khi nuoc Đuc bai tran thi chien dich cua ong moi cham dut. Tro ve nuoc, ong đuoc cong chung Đuc đon chao nhu mot nguoi anh hung dan toc, mot chien binh vinh quang. Ong đuoc phong quan hamTrung tuong. Tham chi ong con dieu binh khai hoan tai thu đo Berlin. Sau đo, ong chuyen sang chinh tri va tham gia trong Reichstag tu nam 1920 cho toi nam 1930. Đen ca tuong Anh Jan Christian Smuts - ky phung đich thu cua ong, cung tro nen rat nguong mo va ne trong Vorbeck.


Thoi tre Paul Emil von Lettow-Vorbeck sinh ra trong mot gia đinh quy toc nho tai Pomerania, noi cha ong phuc vu trong quan đoi voi cap bac si quan tai tinh Rhine nuoc Pho. Ong đuoc giao duc trong truong hoc noi tru tai Berlin, roi nhap hoc si quan tai Potsdam va Berlin-Lichterfelde. Nam 1890 ong đuoc phong ham Thieu uy trong Quan đoi Đe quocĐuc.


Binh nghiep Nam 1900, von Lettow-Vorbeck nhan nhiem vu tai Trung Quoc trong Lien quan tam nuoc đanh dep cuoc noi day cua Nghia Hoa đoan. Tiep đo, ong nhan nhiem vu tai chau Phi.
Toi nam 1904 ong nhan nhiem so tai lanh tho Tay Nam Phi chau thuoc Đuc, nay la Namibia), trong đot noi day cua tho dan Namaqua va Herero. Tuy nhien ong khong tham du vu diet chung nguoi Herero va Namaqua, do bi thuong tai mat trai va tai nguc, nen ong phai đuoc đua ve Nam Phi đe chua tri va hoi phuc.
Vao nam 1907 ong đuoc thang ham đai uy, phuc vu trong bo chi huy Quan đoan 11. Tu thang 3 nam 1909 toi thang 1 nam 1913, von Lettow-Vorbeck chi huy luc luong thuy quan luc chien Tieu đoan 2 tai Wilhelmshaven thuoc mien Ha Sachsen, nuoc Đuc. Vao thang 10 nam 1913, voi quan ham Thieu ta, ong đuoc bo lam chi huy luc luong thuoc đia Đuc goi la Schutztruppe (luc luong bao ho) tai xu Kamerun thuoc Đuc (nay la Cameroon va mot phan Nigeria). Truoc khi ong kip nhan nhiem so, nhiem vu cua ong thay đoi, va ong đuoc đieu đen Đong Phi thuoc Đuc, nay la lanh tho Tanzania tren luc đia chau Phi.
Trong hanh trinh toi nhiem so, von Lettow-Vorbeck đanh ban voi nu tac gia nguoi Đan Mach, von đi cung chuyen tau voi ong. Nhieu thap nien sau đo, ba cho biet "ong ay la kieu nguoi the he cu, toi chua bao gio gap mot nguoi Đuc nao gay cho toi an tuong sau sac ve ban chat va gia tri Đe quoc Đuc đen the."
Von Lettow-Vorbeck cho rang cuoc chien giua nuoc Đuc voi cac đe quoc thuc dan khac la kho co the tranh khoi. Do đo, ong khan truong xay dung đoi quan bao gom cac binh si nguoi Đuc va 12 đai đoi nguoi ban su goi la quan Askaris, đe san sang cho cuoc chien. Chinh nho đo, ong đa co the nam ngay the chu đong khi Chien tranh the gioi thu nhat bung no vao thang 8 nam 1914.


Chien tranh the gioi thu nhat Thang 8 nam 1914, trong giai đoan đau cua cuoc Đai chien, von Lettow-Vorbeck chi huy mot đon vi quan nho, gom 2.600 binh si Đuc va 2.472 binh si nguoi Phi, chia lam 14 đai đoi da chien Askari. Nhan thuc đuoc su quan trong cua viec nam the chu đong, ong lo đi menh lenh tu Berlin va tu Toan quyen xu thuoc đia Heinrich Schnee, nguoi chu truong giu trung lap cho Đong Phi thuoc Đuc. Von Lettow-Vorbeck phot lo vi Toan quyen, va chuan bi san sang đanh lui cuoc đo bo đuong bien vao thanh pho Tanga. Su bat tuan ong đoi voi quan Toan quyen Schnee đa khien cho ong khong nhung co the đe đanh bai cac đot tan cong cua đich ma con tran sang đat đich nua. Cuoc tien cong dien ra vao ngay 2 thang 11 nam 1914, va trong 4 ngay tiep đo, ong đanh tan tac Luc luong Vien chinh Anh-An do tuong Arthur Aitken cam đau trong tran Tanga, mot trong nhung tran thang quan trong nhat trong cuoc đoi binh nghiep cua minh. Quan Anh-An bo chay, đe lai rat nhieu chien loi pham cho đoan quan thang tran cua Von Lettow-Vorbeck. Khong nhung lam hao ton binh luc cua Anh, chien thang nay đa giup cho ong giu đuoc hai cang quan trong thu hai cua xu Đong Phi thuoc Đuc. Chinh su Anh Quoc ghi nhan tran Tanga la mot trong nhung that bai the luong nhat trong lich su nuoc nha. Tiep đo, ong tap hop binh si va so quan nhu it oi cua minh, roi tap kich vao tuyen xe lua cua Đe quoc Anh tai Đong Phi. Voi 244 quan Đuc, 1.350 quan da chien askaris va 400 quan tuyen mo nguoi A Rap, ong đanh thang đoi quan bi ap đao ve quan so cua Anh trong tran Jassin ngay 8 thang 1 nam 1915, bat đuoc khoang 300 tu binh.
Cac chien thang nay rat quan trong vi chung giup ong chiem đuoc so sung truong kieu moi ma ong rat can đe trang bi cho binh si, cung nhu cac tiep lieu khac, đong thoi khich le tinh than binh si duoi quyen. Tuy nhien, ong cung mat mat nhieu si quan tuy tung day dan kinh nghiem, trong đo co ca vien đai uy tai nang Tom von Prince, nguoi ma ong kho long thay the đuoc. Ke hoach tac chien cua von Lettow-Vorbeck rat đon gian: nhan đinh rang Đong Phi chi la chien truong phu, ong quyet tam cam chan cang nhieu quan linh Anh cang tot, giu ho khoi chien truong chau Au, va nhu vay đong gop vao thang loi cua Đuc.

Nhung chien thang nay đa mang lai tieng tam cho ong, nhieu nguoi đuong thoi so sanh ong voi Hermann von Wissman - nguoi sang lap huyen thoai cua xu thuoc đia Đong Phi, va tro thanh nguoi hung cua nuoc Đuc. Von Lettow-Vorbeck biet rang ong co the dua vao cac si quan tuy tung nang no cua minh (bang chung la ty le thuong vong rat cao trong so ho). Do nhung ton that nhan luc kho co the bu đap đuoc, ong chuyen chien thuat, tranh đung đo truc tiep voi quan Anh, ha lenh cho binh si duoi quyen tap kich vao lanh tho Đong Phi thuoc Anh, (nay la Kenya, Uganda va Rhodesia), đanh pha đon bot, đuong xe lua, tram thong tin—voi muc đich buoc phe Đong Minh phai phan tan binh luc tu chien truong chinh tai chau Au. Ong nhan thuc đuoc su can thiet cua chien tranh du kich, the hien trong viec ong su dung tat ca phuong tien co trong tay đe đam bao quan nhu.
Luc luong Schutztruppe tuyen mo them binh si, va phat trien toi chung 14.000 binh si, đa phan la quan Askaris, tat ca đuoc huan luyen chu đao va co ky luat. Von Lettow-Vorbeck su dung thanh thao tieng Swahili cua nguoi ban xu nen đuoc binh si Phi chau cua ong kinh trong va nguong mo; ong cung bo nhiem si quan nguoi da đen, noi —va tin tuong rang —"o đay tat ca chung ta la nguoi Phi chau". Theo mot su gia, "Co le khong mot chi huy nguoi da trang nao thoi đo nhan thuc đuoc gia tri cua nguoi chau Phi, khong chi nhu mot chien binh, ma nhu mot con nguoi, nhu ong". Đoan quan cua ong dung chien thuat du kich, ap dung chien thuat "đanh va chay" that nhanh đe de be cong kich nhung tien đon cua quan Anh, va thuc hien vuon khong nha trong đe buoc cu dan phai ho tro cho ho hoac la phai tra mot cai gia that đat.

Khi tuan duong ham "SMS Konigsberg" cua Đuc phai bi đanh chim (nam 1915 tai chau tho song Rufiji boi thuy thu đoan), ong thu đuoc mot thuy thu đoan giau nang luc duoi quyen chi huy cua thuyen truong Max Looff, cung voi so hai phao ma tau nay đuoc trang bi. So hai phao nay đuoc chuyen thanh phao đanh bo, va la so phao co co nong lon nhat tai mat tran nay. Ong cho cac tan binh nay van quan phuc cua cac binh si nguoi chau Phi, va cung tra muc luong tuong đuong voi cac binh si da chien Askari. Tham chi, ong con trang bi cho ho vu khi cu hon quan linh da chien Askari. Cac binh si nguoi Phi chau goi ho la linh Askari nguoi Au chau. Vao thang 2 nam 1916, đao quan cua Lettow-Vorbeck đap tan mot cuoc cong kich cua quan Anh trong tran đoi Salaita. Quan Anh - Nam Phi khong pha noi he thong phong thu ran chac cua phia Đuc va phai thao chay trong khi quan Đuc - Đong Phi thua thang tien hanh phan cong. Toi thang 3 nam 1916, quan Anh duoi su chi huy cua tuong J.C. Smuts mo chien dich tan cong lon voi 45.000 quan. Von Lettow-Vorbeck kien nhan loi dung khi hau va đia hinh đe gianh lay uu the. Trong khi đo, quan Anh don them binh luc đe buoc von Lettow-Vorbeck phai lui buoc. Du vay, ong tiep tuc chien đau, trong đo phai ke đen tran Mahiwa thang 10 nam 1917. Tai mot chien đia ma Vorbeck đa truc tiep trinh sat tren xe đap cua ong, hai ben giao chien quyet liet bang sung truong va luoi le trong suot suot 4 ngay. Tran Mahiwa mot lan nua chung to suc manh vuot troi cua Vorbeck va đoi quan da chien cua minh. Tran đia đa 6 lan đoi chu, truoc khi quan Đuc hop vay đuoc quan Anh, gay cho đoi phuong thiet hai gom 2.700 quan chet, bi thuong va mat tich. Đoi lai, quan ong mat 519 binh si bi chet, bi thuong hay bi mat tich. Tran Mahiwa la tran đanh duy nhat cua chien truong Đong Phi trong nam 1917, va theo ong, đay la chien thang vi đai nhat cua ong ke tu sau tran Tanga, do ong đa tieu diet đuoc phan nua so quan cua Anh. Sau khi tin thang tran cua Vorbeck bay ve chinh quoc, đuoc phong cap bac Trung tuong. Tran Mahiwa tran đanh duy nhat cua chien truong Đong Phi trong nam 1917. Mac du Vorbeck đa "đanh bai hoan toan" đoi phuong, sau tham bai cua ho tai Mahiwa, quan Anh đuoc bo sung luc luong va tiep tuc chiem the thuong phong ve binh luc; trong khi voi luc luong "Schutztruppe", đay la mot ton that lon lao vi ho khong co luc luong du bi đe thay the.
Trong cuoc chien tranh du kich, ong đuoc binh linh duoi quyen ton vinh la "Hung su xu Tanganyika". Ngoai ra, trong so nhung nguoi ham mo ong co nhieu ky phung đich thu Đong minh cua ong, ho cung đeu ca ngoi ong nhu "Hung su cua Phi chau" va tan duong ong nhu mot chien binh thuong vo, lang man, cung giong nhu Trung ta T. E. Lawrence cua Anh đuong thoi. Voi nhung chien thang ruc ro cua minh, gay cho quan Đong minh nhieu kho khan, ong đuoc xem la mot bac thay ve chien tranh du kich giong nhu Lawrence xu A Rap. Chinh su cua Đuc khi đo co khen ngoi nhung chien cong cua ong trong Chien dich Đong Phi trong Chien tranh the gioi thu nhat:

Von Lettow-Vorbeck gio phai bat đau triet thoai ve phia nam, buoc phai cat giam phan nua khau phan binh linh, bi quan Anh truy đuoi rao riet. Ngay 25 thang 11 nam 1917 canh quan tien phuong cua ong vuot song Rovuma tien vao lanh tho Mozambique thuoc Bo Đao Nha. Vay la tren thuc te, ong đa cat đut đuong tiep te cua chinh minh, va đoan quan Schutztruppe lu hanh nay bien thanh mot bo toc du muc. Trong ngay đau vuot song, ho tan cong mot binh tram cua Bo Đao Nha vua đuoc nhan tiep te trong tran Ngomano va bang cach đo tam giai quyet đuoc van đe tiep lieu Tiep đo ho chiem đuoc mot tau hoi nuoc cho thuoc men, trong đo co ca thuoc quinine tri sot ret, va nhu tam thoi khong phai lo ve thuoc men nua. Gan nhu trong suot mot nam, ho phai tim cach tu cung tu cap, chu yeu bang cach chiem luong thuc tu quan Anh va quan Bo Đao Nha; hon the nua, ho con tai trang bi, thay the sung truong kieu cu cua minh bang loai sung moi hon, cung voi sung may va sung coi, sau khi chiem đuoc Namakura (Nhamacurra nay la Mozambique) thang 7 nam 1918. Ket qua la ho nay co nhieu đan duoc hon la so ho co the mang theo đuoc.

Thang 1 nam 1918, linh askari duoi quyen ong đa đanh bai mot đon vi thuoc đia do Anh gui đen đe truy bat ong, va vao thang 8 nam 1918, ong tieu diet mot luc luong An Đo khac. Ngay 28 thang 10 nam 1918, von Lettow-Vorbeck lai mot lan nua vuot song Rovuma va tien vao lanh tho Đong Phi thuoc Đuc, trong khi van bi quan Anh truy đuoi. Tiep đo ong re ve phia tay va đot kich vao vung Bac Rhodesia, tranh cai bay ma quan Anh đa giang ra tai mien Đong Phi thuoc Đuc. Ngay 13 thang 11 nam 1918, hai ngay sau thoa thuan đinh chien tai chau Au, ong chiem thi tran Kasama ma quan Anh vua cho di tan, roi tiep tuc tien theo huong tay nam ve tinh Katanga. Khi ong đen song Chambeshi sang 14 thang 11, vien tham phan nguoi Anh Hector Croad mang co trang trinh dien, trao cho ong la thu tu vi tuong quan Đong minh van Deventer, thong bao cho ong biet ve lenh huu chien. Von Lettow-Vorbeck đong y cho ngung ban tai noi ma nay la Đai tuong niem Von Lettow-Vorbeck thuoc Zambia. Ong đuoc phia Anh chi thi đua đoi quan chua he biet đen chien bai cua minh hanh binh ve Abercorn (nay la Mbala) đe đau hang ngay 23 thang 11. So binh si con song sot cua ong trong đao quan nay gom 30 si quan Đuc, 125 ha si quan va binh linh Đuc, 1.168 chien si Askaris cung khoang 3.500 phu khuan vac.
Von Lettow-Vorbeck tro ve nuoc Đuc vao đau thang 3 nam 1919, va đuoc chao đon nhu mot vi anh hung. Tren lung con ngua mau đen, ong dan đau 120 si quan cua luc luong Schutztruppe trong quan phuc nhiet đoi rach buom cua ho trong mot cuoc dieu binh chien thang qua cong Brandenburg, canh cong đuoc trang hoang đe vinh danh ho. Mac du ong cuoi cung đa đau hang theo menh lenh; ong lien tuc đanh bai cac đich thu co uu the ve quan so, đong thoi la vi chi huy duy nhat cua Đuc xam luoc thanh cong lanh tho Anh trong Chien tranh the gioi thu nhat.


Di san Nam von Lettow-Vorbeck qua đoi, quoc hoi Tay Đuc bo phieu thong qua quyet đinh truy linh luong cho tat ca cac binh si Askaris con song sot cua ong. Mot van phong ke toan đuoc lap ra tai Mwanza ben ho Victoria. Tuy nhien trong so 350 cuu binh co mat, chi co rat it nguoi co the trinh ra giay chung nhan ma von Lettow-Vorbeck trao cho ho nam 1918. Nhung nguoi khac chi co the đua ra nhung manh quan phuc cu cua ho lam bang chung cho qua trinh phuc vu trong quan ngu cua ho. Nhan vien thu quy nguoi Đuc, nguoi chiu trach nhiem chi tra tien luong, nghi ra mot cach. Tat ca nhung nguoi tu nhan la cuu binh Askaris đuoc goi ra, trao cho mot cai choi, va đuoc lenh thao tac bong sung chao, bang tieng Đuc. Khong co bat ky cuu binh nao khong thuc hien đuoc phep thu nay.
Đe vinh danh, bon doanh trai cua quan đoi lien bang Đuc, hay Bundeswehr đuoc mang ten ong, tai Leer, Hamburg-Jenfeld, Bremen va Bad Segeberg. Tuy nhien sau viec 178 can cu quan su phai đong cua trong cuoc tinh gian quan đoi, chi con mot doanh trai la Lettow-Vorbeck-Kaserne tai Leer, Ostfriesland.
Mua xuan nam 2010, hoi đong thanh pho Saarlouis đoi ten đuong Von Lettow-Vorbeck-Straße. Tai Hanover, đuong Lettow-Vorbeck Straße đuoc đoi thanh Namibia Straße. Tai Wuppertal, Cuxhaven, Monchengladbach, Radolfzell va Halle van con nhung con pho mang ten von Lettow-Vorbeck.
Phan lon lich su chien dich cua von Lettow-Vorbeck tai chau Phi trong Chien tranh the gioi thu nhat đa đuoc đe cap đen trong cuon sach Speak Swahili, Dammit! (2011) cua James Penhaligon, cung nhu cuon sach The Bridge Buildes (Brobyggarna trong tieng Thuy Đien) cua Jan Guillou (2011). Mot bo phim Đuc, Lettow-Vorbeck: Der deutsch-ostafrikanische Imperativ, đuoc san xuat vao nam 1984.
Mot loai khung long, Dysalotosaurus lettowvorbecki, đuoc lay ten von Lettow-Vorbeck.


Chu thich Thu muc Anderson, Ross. The Forgotten Front: The East African Campaign, 1914-1918. London: Tempus Publishing, 2004. ISBN 0-7524-2344-4.
Crowson, Thomas A. When Elephants clash. A critical analysis of Major General Paul Emil von Lettow-Vorbeck in the East African Theatre of the Great War. (Fort Leavenworth, Kansas. Faculty of the US Army Command and General Staff College, Masterarbeit, 2003). Washington, DC: Storming Media, 2003. NTIS, Springfield, VA. 2003. Microform-Edition.
Farwell, Byron. The Great War in Africa, 1914-1918. New York: W. W. Norton & Company, 1989, ISBN 0-393-30564-3.
Ferguson, Niall. Empire. The Rise and Demise of the British World Order and the Lessons for Global Power. New York: Basic Books. 2004. ISBN 0465023282
Garfield, Brian. The Meinertzhagen Mystery. Washington, DC: Potomac Books, Inc. 2007. ISBN 1597970417
Haupt, Werner. Deutschlands Schutzgebiete in Ubersee 1884-1918 [Germany's Overseas Protectorates 1884-1918]. Friedberg: Podzun-Pallas Verlag. 1984. ISBN 3-7909-0204-7
David R. Woodward, World War I Almanac, Infobase Publishing, 2009. ISBN 0816071349.
Michael S. Neiberg, Warfare in World History, Routledge, 01-11-2002. ISBN 0203466578.
Lawrence Sondhaus, World War One: The Global Revolution, Cambridge University Press, 31-05-2011. ISBN 0521736269.
Lois H. Gresh, Robert Weinberg, Why Did It Have To Be Snakes: From Science to the Supernatural, The Many Mysteries of Indiana Jones, John Wiley and Sons, 2008. ISBN 0470225564.
Edwin Kiester, An incomplete history of World War I, Murdoch Books, 21-05-2007. ISBN 1740459709.
Hoyt, Edwin P. The Germans who never lost. New York: Funk & Wagnalls. 1968, and London: Leslie Frewin, 1969. ISBN 0090964004. Note: This book is a study of Captain Max Looff and his crew of the light cruiser Konigsberg. The main sources are German admiralty records and published accounts by crew members. The book is listed here for reference only, since, as the author explains, he "had gotten off the track as far as [Paul Emil] von Lettow-Vorbeck was concerned." Thus, all footnotes for "Hoyt" on this page refer to his book Guerilla. See SMS Konigsberg.
Hoyt, Edwin P. Guerilla: Colonel von Lettow-Vorbeck and Germany's East African Empire. New York: MacMillan Publishing Co., Inc. 1981; and London: Collier MacMillan Publishers. 1981. ISBN 0-02-555210-4.
Lefevre, Eric. Brandenburg Division, Commandos of the Reich. Paris: Histoire & Collections. 2000 (translated from the French by Julia Finel. Originally published as La Division Brandenburg 1939-1945. Paris: Presses de la Cite. 1983). ISBN 2-908-182-734.
Louis, Wm. Roger. Great Britain and Germany's Lost Colonies 1914-1919. Oxford: Clarendon Press. 1967.
Miller, Charles. Battle for the Bundu: The First World War in German East Africa. London: Macdonald & Jane's, 1974; and New York: MacMillan Publishing Co., Inc. 1974. ISBN 0-02-584930-1.
Mosley, Leonard. Duel for Kilimanjaro. New York: Ballantine Books, 1963.
Paice, Edward. Tip and Run. The untold tragedy of the Great War in Africa. London: Weidenfeld & Nicolson, 2007. ISBN 0-297-84709-0.
Schulte-Varendorff, Uwe. Kolonialheld fur Kaiser und Fuhrer. General Lettow-Vorbeck - Eine Biographie [Colonial Hero for Kaiser and Fuhrer. A General Lettow-Vorbeck Biography]. Berlin: Ch. Links Verlag, 2006. ISBN 3-861-53412-6.
Sibley, J.R. Tanganyikan Guerrilla. New York: Ballantine Books, 1973. ISBN 0345098013.
Stephenson, William. Der Lowe von Afrika. Der legendare General Paul von Lettow-Vorbeck und sein Kampf um Ostafrika [The Lion of Africa. The legendary General Paul von Lettow-Vorbeck and his campaign for East Africa]. Munchen: Goldmann, 1984. ISBN 3-442-06719-7.
Strachan, Hew. The First World War 1914-1918. New York & Oxford: Oxford University Press. 2001. ISBN 0199261911.
Stratis, John C. A Case Study in Leadership. Colonel Paul Emil von Lettow-Vorbeck. Springfield, VA.: NTIS, 2002. Microform-Edition.
Willmott, H.P. World War One. London: Dorling Kindersley. 2003. ISBN 0789496275


Lien ket ngoai Biography of Lettow-Vorbeck at First World War.com
British article from 1964 giving a slightly biased account of the conclusion of von Lettow's campaign
Website of the Lettow-Vorbeck family (has extracts from his autobiography Mein Leben)
Summary of Oberst Paul von Lettow-Vorbeck's extraordinary military campaigns against the allies
Tac pham boi va ve Paul von Lettow-Vorbeck trong thu muc catalogue cua Thu vien quoc gia Đuc