Cau khong van Berlin la viec cung cap hang hoa cho thanh pho Tay Berlin boi may bay cua luc luong đong minh Tay phuong. Đay la hau qua cua viec phong toa đuong bo va xe lua cung nhu đuong thuy tu cac vung 3 nuoc Tay phuong chiem đong toi Tay Berlin trong thoi ky phong toa Berlin tu 24 thang 6 nam 1948 toi 12 thang 5 nam 1949 boi phe Lien Xo chiem đong Đuc. Sau khi cuoc phong toa cham dut, viec cung cap bang đuong hang khong van đuoc tiep tuc. Cau khong van Berlin chinh thuc cham dut vao ngay 27 thang 8 nam 1949.


Lich su Truoc cau khong van Berlin đa xay ra mot cau khong van nho. Chi huy quan đoi Lien Xo o Đuc, đai tuong Vasily Danilovich Sokolovsky, đa ra lenh vao ngay 1 thang 4 nam 1948 đong cua ngan han bien gioi. Đo la phan ung voi hoi nghi cua sau nuoc giua Vuong quoc Anh, Phap, Hoa Ky va đai dien cua cac nuoc Benelux ve viec thanh lap mot nuoc lien bang Đuc o cac vung ma 3 nuoc phuong Tay chiem đong, theo cai nhin cua Lien Xo thi ho đa vi pham hiep uoc Potsdam. Do đo cac nuoc phuong Tay phai tiep te quan đoi minh o Berlin bang đuong hang khong.
Khong co su thoa thuan voi Lien Xo, tai cac vung bi chiem đong boi cac nuoc phuong Tay đa co cuoc cai to tien te. Tien Reichsmark hau nhu khong con gia tri đuoc đoi thanh Deutsche Mark, đe ma lam vung manh lai nen kinh te. Truoc đo đa co su đam phan giua 4 nuoc chiem đong ve mot cuoc cai to tien te cho ca nuoc Đuc, nhung vi khac biet giua quan điem chinh tri kinh te giua 2 khoi y thuc he nen đa khong đua toi mot ket qua chung. SMAD vao ngay 23 thang 6 cung cho cai to tien te trong khu vuc chiem đong cua minh, boi vi ho so tien Mark cu se tran ngap ben ho. Cung luc nay, Lien Xo cung co y đinh chiem toan the Berlin, khi cho đoi tien khong chi gioi han o Đong Berlin ma o khap thanh pho Berlin. Do su phan đoi manh me cua dan chung Tay Berlin, phuong Tay đa ra thong cao la quyet đinh nay khong co hieu luc, đong thoi cung cho đoi tien o Tay Berlin. Đe tra đua phia Lien Xo đa cho phong toa tat ca cac đuong bo cung nhu đuong thuy giua Tay Berlin va Tay Đuc. Đuoc luu thong chi con đuong hang khong toi Tay Berlin va viec chuyen cho nguoi giua Tay va Đong Đuc.
Nguoi Tay Berlin gan mot nam troi khong co đuong bo hay đuong thuy nao đe đi sang Tay Đuc Ngay đem 23 thang 6 nam 1948 đien cung cap Tay Berlin tu nha may đien Zschornewitz đa bi cho ngung lai. Sang ngay 24 thang 6 tat ca cac đuong luu thong bang xe co, xe lua hay đuong thuy giua Tay Berlin va cac vung chiem đong phia Tay đeu bi ngan chan. Vi Berlin phan lon van con la mot đong tro tan gach vun, o Tay Berlin luc đo co khoang 2,2 trieu dan, đa phai le thuoc hoan toan vao viec tiep te tu ben ngoai.
Cac chinh phu cua 3 nuoc phuong Tay tuy đa tinh toi phan ung cua Lien Xo ve viec cai to tien te, nhung khong ngo toi viec Tay Berlin bi phong toa. Bay gio ho phai quyet đinh, la tiep tuc giu Tay Berlin hay tu bo no. Thong đoc quan su vung chiem đong Hoa Ky, tuong Lucius D. Clay, nhat quyet muon giu Tay Berlin. Ong ta đe nghi dung mot đoan xe tang đe pha cac phong toa. Tong thong Hoa Ky Harry S. Truman lo so nguy co chien tranh, đa khong chap thuan.


Đuong hang khong Bon nuoc chien thang the chien thu Hai đa chia Đuc ra lam 4 vung chiem đong cung nhu Berlin, thanh pho ma ho muon cai quan chung. Ba nuoc phuong Tay cho đo la chuyen hien nhien la ho co the tu do dung nhung đuong bo va đuong thuy giu nhung vung chiem đong cua ho va khu vuc thuoc ho o Berlin. Boi vay khong co thoa thuan nao tren giay to ve viec nay. Chi co 3 đuong hang khong voi be rong 32 km toi Berlin la co mot hop đong ro rang, theo đo phe đong minh đuoc tu do dung.
Vao ngay 24 thang 6 nam 1948 vao luc 6 gio tat ca cac đuong xa, đuong ray xe lua, đuong thuy đe giao thong giua cac vung chiem đong phia Tay va Berlin bi chan lai, khien 3 nuoc chiem đong phuong Tay khong the cung cap hang hoa cho quan đoi ho, lan dan chung o khu vuc ho kiem soat bang cac phuong tien noi tren nua.
Thieu tuong khong quan Rex Waite cua Khong quan Hoang gia Anh sau cuoc phong toa ngan han vao mua xuan 1948 đa hoach đinh mot ke hoach hau can, đe ma tiep te cho quan đoi minh cung nhu dan chung Berlin bang mot cau khong van. Dua tren nhung hoach đinh nay, tuong Clay, đa bat đau ngay lap tuc, viec tiep te nguoi dan bang đuong hang khong.
Tu ngay 26 thang 6 cuoc khong van tuy ung cua Khong quan Hoa Ky va Khong quan Hoang gia Anh toi Berlin đa bat đau. Vao ngay 23 thang 7 nam 1948 trung tuong William H. Tunner đuoc phong lam chi huy truong đe phoi hop cac cuoc khong van. Tunner đa to chuc cuoc khong van cua Hoa Ky qua day Himalaya (The Hump).


= Khoi đau cuoc khong van =

Chuyen bay đau tien cua cuoc khong van đuoc cho la xay ra vao ngay 23 thang 6 nam 1948; phi cong dan su Hoa Ky Jack O. Bennett tuong thuat, cho biet la ong đa cho khoai tay toi Berlin. Tuy nhien đay la mot chuyen bay thuong le, va đeu đan cua quan đoi cho hang toi Berlin.
Ngay 25 thang 6 tuong Clay ra lenh chinh thuc viec thanh lap mot cau khong van Berlin va vao ngay 26 thang 6, chiec may bay đau tien cua khong quan Hoa Ky toi phi truong Berlin-Tempelhof va nhu vay bat đau phi vu Vittles. Phi vu Plainfare cua khong quan Hoang gia Anh tiep noi 2 ngay sau đo. Ban đau nguoi My chi dung loai may bay nho loai C-47 Skytrain, sau đo đuoc them vao nhung loai may bay khac.
Chang bao lau no cho thay, la toan the tien trinh chuyen cho phai đuoc cai thien, đe ma co the thuc hien đuoc viec chuyen cho so luong can thiet. No bao gom ca cac loai may bay, san bay, viec sua chua va tu bo may bay, qua trinh ro hang va viec hoach đinh đuong bay.


= Cai tien hoat đong =

Ban đau nguoi ta co the chuyen cho 750 tan hang hoa moi ngay. Nho to chuc moi cua tuong William H. Tunner, nguoi ma đa chiu trach nhiem tu thanh pho Wiesbaden cho cuoc khong van tu vai tuan sau khi no bat đau, toi cuoi thang 7 nam 1948 moi ngay đa chuyen cho tren hon 2.000 tan. Tu ngay 15 sang ngay 16 thang 4 nam 1949 voi 12.849 tan hang hoa va 1.398 chuyen bay trong vong 24 gio la ngay chuyen cho nhieu nhat. Ngoai thuc an nhu ngu coc, sua bot, khoai tay kho va bot chu yeu co than đa đe suoi va san xuat đien, xang dau, thuoc men cung nhu cac thu can thiet khac.
Nguoi Anh chuyen cho khoang 33% tat ca cac hang hoa vien tro toi Berlin. Tau be, ma cho ngu coc tu Hoa Ky đe vien tro cho nuoc Anh, cung đuoc ho cho cho sang Đuc. No đua đen tinh trang la trong thoi ky phong toa Berlin, nguoi Anh phai song theo khau phan, ngay ca trong the chien thu Hai cung khong đen noi nhu vay. Cac may bay Anh luc bay tro lai đa mang theo tre em tu Berlin voi ho, đe cho chung co the duong suc o Tay Đuc.
Đe cho đuoc nhieu hang hoa nhu vay la nho mot he thong tinh xao: 3 đuong hang khong đuoc dung lam đuong mot chieu, đuong phia bac (tu Hamburg toi Berlin) va o phia Nam (tu Frankfurt/Main toi Berlin) la đuong bay toi Berlin, con đuong chinh giua (tu Berlin toi Hannover) la đuong bay ve. Trong cac đuong cac phi co bay trong 5 tang. Moi phi cong chi co the thu đap xuong phi truong mot lan. Neu khong thanh cong, thi phai bay voi tat ca hang hoa tro ve. Voi he thong nay, cu moi 3 phut la mot phi co co the đap xuong. May bay đuoc đau giam tu 75 xuong con 30 phut. Đe đuoc vay no đoi hoi mot bo phan tu bo may bay đuoc to chuc chat che. Nguoi ta cung đa thu tha hang hoa xuong roi bay luon nhung chi sau mot vai lan phai ngung vi khong thich hop.
Ben canh cac phi cong Anh, My sau nay cac phi cong tu Uc, Tan Tay Lan, Canada va Nam Phi cung tham du. Phap khong the tham du truc tiep vi khong quan Phap đang chien đau o cuoc chien tranh Đong Duong. Ho chi tiep te quan đoi ho o Berlin, may bay Junkers Ju 52/3m đuoc dung trong cac phi vu nay. Tuy nhien, nguoi Phap đa chap thuan cho xay phi truong moi Berlin-Tegel trong khu vuc chiem đong cua ho, ma đuoc hoan tat voi ky luc la 90 ngay. Qua đo cot truyen thanh Tegel bi dut xap, vi no can tro phi co bay len. Vi no phan lon đuoc dung boi đai truyen thanh cua Lien xo, đua toi nhieu phan đoi cua quan đoi hanh chinh Lien Xo.
Trong cuoc phong toa Tay Berlin, thi truong Ernst Reuter (SPD) tro thanh bieu tuong y chi chong cong kien cuong cua Berlin. Bai dien van cua ong ta voi cac cau noi truoc toa nha quoc hoi đo nat, 

 đuoc chu y khap noi tren the gioi.


= Ket thuc cuoc khong van =

Khi tinh hinh chinh tri the gioi phat trien, nhat la do van đe phong toa ky thuat toi tan cua phuong Tay, ngoai ra voi y chi quyet tam qua cuoc khong van, đe giu Berlin khong bi Lien Xo chiem lay hoan toan, Lien Xo cam thay la phai cho phep tiep te Berlin qua đuong bo va đuong thuy. Cho nen ngay 12 thang 5 nam 1949 tat ca cac can tro đeu bi huy bo. Cac chuyen bay tiep te cham dut vao ngay 27 thang 8 nam 1949.
Tong cong tu thang 6 nam 1948 toi thang 5 nam 1949 khoang 2,34 trieu tan hang hoa (trong đo 1,78 trieu tan tu may bay Hoa Ky), trong so đo 1,44 trieu tan than đa, 490.000 tan thuc pham va 160.000 tan vat lieu xay dung đe phat trien phi truong, cung nhu đe xay nha may đien moi Ruhleben, đa đuoc chuyen cho. Neu co the, cac thuc pham kho nhu sua bot va khoai tay kho đuoc dung, đe tiet kiem trong luong. Them vao đo 81.730 tan hang hoa tu Berlin đuoc chuyen cho ra ngoai, phan lon la nhung san pham đuoc che tao tai đay, co nhan hieu "San pham cua mot Berlin bi phong toa". Ngoai ra tong cong 227.655 hanh khach đa đuoc van chuyen.

Vao ngay 30 thang 9 nam 1949, chuyen „Rosinenbomber" cuoi cung voi 10 tan than đa đa đap xuong phi truong Tempelhof.
Cau khong van đa co tong cong 227.569 chuyen bay; trong nhung ngay nhon nhip, co đen 4000 lan cat canh va ha canh. Trong ngay cuoi cung, so lan ha canh tai san bay Templehof o Berlin vuot xa tong so lan ha canh tai tat ca san bay dan su tai Hoa Ky.


Tai nan Trong gan 280.000 chuyen bay đa co nhieu tai nan chet nguoi, tong cong 39 nguoi Anh, 31 nguoi My va 13 nguoi Đuc.


Đung đo Tai cac tram bay đa co nhung hanh đong pha hoai. Cac phi cong bi can tro tren khong phan vung chiem đong cua Lien Xo bang nhung cuoc dien tap cua may bay chien đau, hay đan phong khong ban o ranh gioi đuong hang khong đe đe doa, hoac dung đen phan chieu cua he thong phong khong lam loa mat phi cong. Cac phi cong My đa bao cao khoang 733 truong hop nhu vay. No cung đa đua đen cuoc đung đo cua may bay đong minh voi MiG-15 cua Lien Xo.


Cam nhan = Tuong ky niem =

Tu nam 1951 mot tuong ky niem, do Eduard Ludwig (1906–1960) dung len, cho nhung nan nhan cuoc khong van tai Platz der Luftbrucke truoc phi truong Berlin-Tempelhof.


= Cuoc vieng tham cua Kennedy nhan 15 nam ky niem cuoc khong van =
Nhan 15 nam ky niem ngay bat đau cuoc khong van, ngay sau khi Buc tuong Berlin đuoc xay, lan đau tien mot tong thong Hoa Ky, John F. Kennedy, đa vieng tham Tay Berlin. Cau noi noi tieng cua ong ta vao ngay 26 thang 6 nam 1963 truoc toa thi sanh Schoneberg

 nham đe nhan manh su đoan ket va su ung ho cua nhan dan Hoa Ky, ma đa đuoc chung minh qua cuoc khong van, cho y chi tu do cua dan chung Berlin.


= „Rosinenbomber", "candy bomber" =
Cai ten "candy bomber" bat nguon tu phi cong My Gail Halvorsen, ma dung khan giay lam du, cot voi banh keo nhu thoi So-co-la va keo cao su, lieng cho tre em đung đoi truoc khi đap xuong phi truong Tempelhof. Khi cap tren cua Halvorsen nghe đuoc qua bao chi Berlin, viec nay đa đuoc pho bien va nhieu phi cong khac bat chuoc ong ta. Nguoi Berlin goi nhung chiec may bay tiep te đo la „Rosinenbomber" (may bay tha nho kho). Mot phi cong Anh tuong thuat, truoc mua giang sinh 1948 ong đa cho mot kien hang nho kho đe lam banh giang sinh o Berlin.


Lien ket ngoai Ky niem 60 nam su kien 'Cau Khong van Berlin', VOA, 14.01.2010


Chu thich