Mien Bac nuoc Anh hay Bac Anh (tieng Anh: Northern England hay North of England) đuoc xem la mot khu vuc van hoa rieng. Khu vuc trai dai tu bien gioi voi Scotland tai phia bac đen gan song Trent tai phia nam, song đinh nghia chinh xac ve ranh gioi phia nam cua no co nhieu khac biet. Bac Anh nhin chung bao gom ba vung thong ke: North East, North West va Yorkshire va Humber. Ba vung co tong dan so khoang 14,9 trieu nguoi theo đieu tra nhan khau nam 2011, co dien tich la 37.331 km². Bac Anh gom phan lon dien tich đat cong vien quoc gia cua Anh, song cung co cac khu vuc đo thi hoa rong lon, trong đo co cac khu thanh thi Đai Manchester, Merseyside, Teesside, Tyneside, Wearside, South va West Yorkshire.
Khu vuc tung thuoc quyen kiem soat cua nhieu nhom nguoi, tu bo lac Brigantes đen nguoi La Ma, Anglo-Saxon, Celt va Dane. Sau khi nguoi Norman chinh phuc Anh vao nam 1066, cac chien dich khuat phuc mien Bac cua William nha chinh phat khien khu vuc bi tan pha. Bac Anh trai qua giao tranh bien gioi Anh-Scotland cho đen khi hai vuong quoc lien hiep duoi quyen Nha Stuart. Nhieu phat kien cua cach mang cong nghiep bat đau tai Bac Anh, va cac thanh pho tai đay la noi nung nau nhieu cai bien chinh tri đi kem voi bien đong xa hoi nay, tu chu nghia cong đoan cho đen chu nghia tu ban Manchester. Đen cuoi the ky 19 va đau the ky 20, kinh te Bac Anh do cong nghiep nang chi phoi, nhu det, đong tau, san xuat thep va khai mo. Tinh trang phi cong nghiep hoa trong nua cuoi the ky 20 gay kho khan cho Bac Anh, va nhieu đo thi tai đay van con tung quan so voi mien Nam.
Cac du an khoi phuc đo thi va chuyen đoi sang kinh te dich vu dan đen tang truong kinh te manh me tai mot so noi cua Bac Anh, song mot su phan chia Nam-Bac ro ret van ton tai ca trong kinh te va van hoa. Hang the ky di cu, xam chiem va lao đong đa đinh hinh van hoa mien Bac, va khu vuc giu lai cac phuong ngu, am nhac va am thuc đac trung.


Đinh nghia Nham muc đich quan ly va thong ke, Bac Anh đuoc đinh nghia la khu vuc bao gom ba vung thong ke la North East England, North West England va Yorkshire va Humber. Khu vuc nay gom cac hat nghi le Cheshire, Cumbria, Durham, East Riding of Yorkshire, Đai Manchester, Lancashire, Merseyside, Northumberland, North Yorkshire, South Yorkshire, Tyne and Wear va West Yorkshire, cung voi cac khu vuc quyen luc thong nhat North Lincolnshire va North East Lincolnshire.

Cac đinh nghia khac su dung ranh gioi hat lich su, theo đo mien Bac nhin chung gom co Cumberland, Northumberland, Westmorland, hat Durham, Lancashire va Yorkshire, cung thuong gom them Cheshire, hoac đuoc vach ra khong theo ranh gioi cua con nguoi ma su dung cac đac điem đia ly nhu song Mersey va song Trent. Đao Man thinh thoang nam trong đinh nghia ve mien Bac, song đao khac biet ve chinh tri va van hoa voi Anh.
Mot so khu vuc cua Derbyshire, Nottinghamshire va Staffordshire co cac đac tinh mien Bac va bao gom cac thi tran ve tinh cua cac thanh pho mien Bac. Cac thi tran tai khu tu quan High Peak cua Derbyshire đuoc xep vao vung đo thi Manchester, do no nam gan sat thanh pho Manchester, va truoc đo khu tu quan đuoc cho la bo phan cua vung thanh pho luat đinh Đai Manchester. Gan đay hon, cac huyen Chesterfield, North East Derbyshire, Bolsover va Derbyshire Dales hop nhat voi cac huyen cua South Yorkshire đe hinh thanh vung thanh pho Sheffield, cung voi huyen Bassetlaw cua Nottinghamshire, song trong toan bo cac muc đich khac thi nhung huyen nay van thuoc ve cac hat tuong ung cua vung East Midlands. Nha đia ly Danny Dorling xep hau het West Midlands va mot phan cua East Midlands vao đinh nghia cua ong ve mien Bac, cho rang "y tuong ve mot mien trung lam tang nham lan thay vi sang to". Nguoc lai, cac đinh nghia han che hon cung ton tai, thuong la dua tren pham vi cua Northumbria trong lich su, tuc loai tru Cheshire va Lincolnshire.
Đinh nghia ca nhan ve mien Bac khac biet rat lon, va đoi khi đuoc thao luan soi noi. Khi đuoc hoi vach mot đuong phan chia giua mien Bac va mien Nam, nguoi mien Nam co xu huong ve đuong nay xa hon ve phia nam so voi nguoi mien Bac. Tu quan điem cua mien Nam, Bac Anh đoi khi đuoc đinh nghia mot cach hai huoc la khu vuc phia bac cua Watford Gap giua Northampton va Leicester – mot đinh nghia se bao gom hau het Midlands (mien Trung). Nhieu đo thi đuoc mo ta hoac tu xuc tien la "cua ngo mien Bac", trong đo co Crewe, Stoke-on-Trent, va Sheffield. Đoi voi mot so nguoi song tai phan cuc bac cua Anh, mien Bac bat đau tai đau đo thuoc North Yorkshire quanh song Tees – nha tho Yorkshire Simon Armitage đe xuat Thirsk, Northallerton hay Richmond – va khong bao gom cac thanh pho nhu Manchester va Leeds, cung nhu đa so Yorkshire. Bac Anh khong phai la mot đon vi đong nhat, va mot so nguoi bac bo hoan toan y tuong rang mien Bac ton tai voi tu cach mot thuc the co ket, cho rang khac biet van hoa đang ke khap khu vuc vuot qua bat ky tuong đong nao.


Đia ly Day Pennine chay xuyen mien Bac va thuong đuoc goi la "xuong song cua Anh", day nay trai dai tu vung đoi Cheviot tren bien gioi voi Scotland đen Peak District. Đia ly mien Bac đuoc đinh hinh rat lon tu cac phien bang thoi đai Pleistocene, no thuong lan xa ve phia nam đen Midlands. Song bang tao thanh thung lung sau va doc đung tai vung đat cao trung tam, va khi bang tan lam lang đong luong lon vat chat tai cac vung đat thap nhu cac đong bang Cheshire va Solway. Ben suon đong cua day Pennine, mot ho song bang cu tao thanh Humberhead Levels: Mot khu vuc đam lay lon thoat nuoc vao cua song Humber va đo la vung đat trong trot rat phi nhieu va hieu qua.

Phan lon vung cao nui non van chua đuoc phat trien, va nam trong so muoi cong vien quoc gia tai Anh la Peak District, Lake District, North York Moors, Yorkshire Dales va Northumberland nam mot phan hoac hoan toan tai mien Bac.  Lake District co đinh cao nhat cua Anh la Scafell Pike voi 978 m, ho lon nhat tai Anh la Windermere, va ho sau nhat tai Anh la Wastwater.

Cac khu vuc đo thi day đac xuat hien doc bo bien va song, va chung gan nhu ke sat lan nhau. Nhu cau ve thuong mai va cong nghiep tao ra chuoi đo thi hoa gan nhu lien tuc tu ban đao Wirral đen Doncaster, bao gom cac thanh pho Liverpool, Manchester, Leeds va Sheffield, voi dan so tren 7,6 trieu. Đieu đoc đao tren pham vi chau Au cua dai đo thi lon nay la o cho cac thanh pho đeu hinh thanh gan đay; truoc khi dien ra cach mang cong nghiep hau het chung ban đau la cac lang rai rac khong co ban sac chung. Tren bo bien phia đong, thuong mai thuc đay tang truong cua cac cang lon nhu Kingston upon Hull va Newcastle upon Tyne,  va cac khu thanh thi ven song Teesside, Tyneside va Wearside tro thanh cac đo thi lon nhat tai North East. Bac Anh ngay nay tro nen đo thi hoa cao đo: Phan tich cua The Northern Way vao nam 2006 cho thay 90% dan so mien Bac song tai mot trong cac vung thanh pho: Liverpool, Central Lancashire, Manchester, Sheffield, Leeds, Hull and Humber Ports, Tees Valley va Tyne and Wear. Theo đieu tra nhan khau nam 2011, 86% dan so mien Bac song trong cac khu vuc đo thi theo đinh nghia cua Van phong Thong ke Quoc gia, so voi 82% cua toan Anh.


= Tai nguyen tu nhien =
Than bun đuoc phat hien trong cac lop day, doi dao khap day Pennine va Scottish Borders, va co nhieu mo than đa lon nhu Great Northern, Lancashire va South Yorkshire. Cat ket đa mai (millstone grit) la mot loai đa hat tho đac trung đuoc su dung đe lam coi gia, no pho bien tren day Pennine, va nhieu loai đa khac đuoc phan anh trong kien truc cua khu vuc, nhu cat ket đo tuoi trong cac cong trinh tai Chester, đa York vang sam va cat ket Doddington tia đac trung. Cac loai cat ket nay cung cho thay rang ngoai bo bien phia đong, hau het Bac Anh co nuoc rat mem, đieu nay co anh huong khong chi đen cong nghiep ma con đen viec pha tra trong vung.
Tru luong quang sat phong phu đuoc phat hien tai Cumbria va North East, va fluorit cung barit cung doi dao tai phan mien bac cua day Pennine. Khai mo muoi tai Cheshire co lich su lau dai, va hai mo muoi đa con lai tai Anh Quoc đeu nam tai Bac Anh: Winsford tai Cheshire va Boulby tai North Yorkshire, mo Boulby cung san xuat mot nua potash cua Anh Quoc.


= Khi hau =

Bac Anh co khi hau đai duong mat va am, mot so khu vuc nho tai vung cao co khi hau đai duong can cuc. Trung binh tren toan khu vuc, Bac Anh mat hon, am uot hon va may nhieu hon so voi trung binh cua Anh, va co điem lanh nhat (Cross Fell) va nhieu mua nhat (Seathwaite Fell) cua Anh. Pham vi nhiet đo va thoi gian nang tuong tu muc trung binh cua Anh Quoc, va co it mua hon đang ke so voi Scotland hay Wales. Tuy vay, khi hau bien đoi đang ke khap khu vuc, chu yeu la giua vung cao va vung ven bien.
Gio thinh hanh khap quan đao Anh la gio tay, mang hoi am tu Đai Tay Duong; do đo bo bien phia tay thuong đon gio manh va mua lon trong khi bo bien phia đong nam trong vung bong mua sau day Pennine. Ket qua la bo bien Teesside va Northumbria la nhung noi kho nhat tai mien Bac, voi luong mua hang nam khoang 600 mm, trong khi nhieu noi tai Lake District nhan tren 3200 mm. Cac vung đat thap tai nhung noi xa ve mien nam hon cua Bac Anh nhu Cheshire va South Yorkshire co nhiet đo am hon, nhiet đo trung binh thang 7 la tren 21 °C, trong khi cac đinh cao nhat tren day Pennine va Lake District chi đat 17 °C. Khu vuc co tieng la may mu, đac biet la bo bien phia đong do phai trai qua suong mu bien đac trung goi la fret – song Đao luat lam sach khong khi 1956 va suy thoai cong nghiep nang giup gia tang thoi gian nang tai cac khu vuc đo thi trong nhung nam gan đay.


Lich su = Mien Bac thoi tien su =

Vao ky bang ha, Bac Anh bi cac phien bang bao phu, va co it bang chung con lai ve viec con nguoi cu tru, hoac la vi khi hau khien con nguoi khong song đuoc trong khu vuc, hoac la vi qua trinh đong bang đa tan pha hau het chung cu ve hoat đong cua con nguoi. Tranh hang đong nam xa nhat ve phia bac cua chau Au đuoc phat hien tai Creswell Crags thuoc mien bac Derbyshire, gan Sheffield hien nay, chung cho thay dau hieu nguoi Neanderthal cu tru tu 50 đen 60 nghin nam truoc, cung nhu cho thay mot su đinh cu gan đay hon mang ten van hoa Creswellian tu khoang 12.000 nam truoc. Hang Kirkwell tai Lower Allithwaite, Cumbria cho thay dau hieu cua van hoa Federmesser thuoc thoi đo đa cu, va co nguoi o vao thoi điem nao đo trong khoang 13.400 đen 12.800 nam truoc.
Đinh cu voi quy mo đang ke co le bat đau vao thoi đo đa giua, Star Carr tai North Yorkshire thuong đuoc cho la cong trinh ky niem quan trong nhat trong giai đoan nay. Di chi Star Carr co ngoi nha co nhat đuoc biet đen cua Anh Quoc, tu khoang 9000 TCN, va chung cu som nhat ve nghe moc duoi dang mot than cay bi đuc tu 11000 TCN.
Cac vung truong Lincolnshire va Yorkshire quanh cua song Humber co nguoi đinh cu va trong trot vao thoi đo đong, va ba chiec tau Ferriby đuoc phat hien gan Hull vao nam 1937 va nam trong so cac phat hien đuoc bao quan tot nhat cua thoi ky nay. Tai cac vung Peak District lam nui hon, cac đinh đoi co hao luy bao quanh (hillfort) la khu đinh cu chinh vao thoi đo đong va dan đia phuong co kha nang cao nhat la song bang chan nuoi.


= Thoi đo sat va La Ma =

Su hoc La Ma đat ten cho bo lac Celt chiem giu phan lon Bac Anh la Brigantes, co ve nghia la "nguoi vung cao". Van đe Brigantes la mot nhom thong nhat hoac la mot lien minh long leo cua cac bo lac quanh day Pennine van con tranh luan, song ten goi co ve đuoc cac cu dan trong khu vuc chap thuan, khu vuc đuoc nguoi La Ma goi la Brigantia. Cac bo lac khac đuoc đe cap trong co su, co the la bo phan cua Brigantes hoac dan toc rieng, la Carvetii tai Cumbria ngay nay va Parisi tai đong Yorkshire.
Nguoi Brigantes lien minh voi Đe quoc La Ma trong qua trinh đe quoc nay chinh phuc đao Anh: Tacitus viet rang ho trao thu linh khang chien Caratacus cua bo lac Catuvellauni tai mien Nam cho La Ma vao nam 51. Đau tranh quyen luc trong bo lac Brigantes khien nguoi La Ma canh giac, va bo lac bi chinh phuc trong mot cuoc chien bat đau vao thap nien 70 duoi quyen Quintus Petillius Cerialis. Nguoi La Ma lap ra tinh "Britannia Inferior" (Ha Anh) tai mien Bac, va tri so cai quan nam tai thanh pho Eboracum (nay la York). Eboracum va Deva Victrix (nay la Chester) la nhung can cu quan su chinh trong khu vuc, cac cong su nho hon gom co Mamucium (Manchester) va Cataractonium (Catterick). Britannia Inferior trai rong ve phia bac đen tuong Hadrian, đay cung la bien gioi cuc bac cua Đe quoc La Ma. Mac du nguoi La Ma xam chiem Northumberland ngay nay va mot bo phan cua Scotland nam ben ngoai tuong, song ho chua tung chinh phuc thanh cong vung đat ben kia song Tyne.


= Anglo-Saxon va Viking =

Sau khi ket thuc thoi ky La Ma cai tri đao Anh va nguoi Angle tien đen, Yr Hen Ogledd ("bac cu") đuoc phan thanh cac vuong quoc kinh đich nhau, Bernicia, Deira, Rheged va Elmet. Bernicia kiem soat lanh tho phia bac song Tees, Deira gan tuong đuong voi nua đong cua Yorkshire hien nay, Rheged tuong đuong Cumbria, va Elmet ung voi nua tay cua Yorkshire. Bernicia va Deira đau tien thong nhat thanh Northumbria duoi quyen Aethelfrith, ong la quoc vuong cua Bernicia va chinh phuc Deira vao khoang nam 604. Northumbria sau đo trai qua mot thoi ky hoang kim ve van hoa, hoc thuat va hoat đong tu vien, tap trung tai đao Lindisfarne va đuoc giup đo tu cac thay tu Ireland. Phan tay bac cua Anh duy tri cac vet tich cua van hoa Celt, va co ngon ngu Celt rieng la tieng Cumbria, chu yeu đuoc noi tai Cumbria cho đen khoang the ky 12.
Mot phan mien bac va mien đong cua Anh chiu quyen kiem soat cua nguoi Dane (Danelaw) trong thoi đai Viking, song phan phia bac cua Vuong quoc Northumbria duy tri duoi quyen kiem soat cua nguoi Anglo-Saxon. Duoi quyen nguoi Viking, cac tu vien phan lon bi triet ha, va phat hien đo boi tang trong cac khu đat nha tho tai mien Bac goi y rang nghi thuc tang le Norse thay the nghi thuc tang le Co Đoc giao trong mot thoi gian. Nguoi Viking kiem soat cac khu vuc nhat đinh, đac biet la quanh Yorkshire, va đuoc nho đen trong tu nguyen cua nhieu đia danh: thorpe trong ten goi cac thi tran nhu Cleethorpes va Scunthorpe, kirk trong Kirklees va Ormskirk va by trong Whitby va Grimsby đeu co goc Norse.


= Norman chinh phuc va Trung co =

Nam 1066, Quoc vuong Na Uy Harald Hardrada that bai truoc cuoc vuong nguoi Anglo-Saxon la Harold Godwinson trong tran Stamford Bridge gan York, đanh dau bat đau ket thuc thoi ky nguoi Viking cai tri tai Anh. Gan nhu ngay sau đo Godwinson lai that bai duoi tay quan chu nguoi Norman William nha chinh phuc trong tran Hastings, lat đo trat tu Anglo-Saxon. Gioi quy toc Northumbria va Dane khang cu cuoc chinh phuc cua nguoi Norman, va nham ket thuc khoi nghia, William ra lenh tien hanh cac chien dich kham khuat phuc mien Bac. Vao mua đong 1069–1070, cac thi tran, lang mac va trang trai bi tan pha co he thong tren phan lon Yorkshire cung nhu mien bac Lancashire va hat Durham. Khu vuc lam vao nan đoi va phan lon Bac Anh bi bo hoang. Cac bien nien su đuong thoi ghi rang mot tram nghin nguoi chet – cac uoc tinh hien đai đua ra tong so vao khoang hang chuc nghin, trong khi dan so la hai trieu. Khi Sach Domesday đuoc bien soan vao nam 1086, phan lon Bac Anh van đuoc thuat la đat hoang, song đieu nay co the chi đung mot phan do nhung nguoi bien soan tap trung nhieu hon vao đat trong trang vien, it chu y đen cac vung chan nuoi.

Sau khi bi nguoi Norman khuat phuc, cac tu vien tro lai mien Bac khi ho tim cach "đinh cu noi hoang vang". Cac dong tu vien nhu Dong Xito tro nen quan trong trong kinh te Bac Anh – Tu vien Fountains cua Dong Xito tai North Yorkshire tro thanh tu vien lon nhat va giau co nhat mien Bac, va van duy tri vi the nay cho đen khi Henry VIII cho giai the cac tu vien vao nam 1536-1541. Mot lan song nhap cu đang ke cua nguoi Flanders theo sau cuoc chinh phuc, co ve nhu ho đen cu tru tai phan lon vung Cumbria bi tan pha, đen muc thi tran Beverley tai East Yorkshire van co mot khu đao dan toc goi la Flemingate vao the ky 13.
Trong thoi ky hon loan tai Anh nam 1135–54, Scotland xam lang Bac Anh va đoat lay phan lon lanh tho ve phia bac cua Durham. Theo hoa uoc nam 1139, Vuong tu Henry cua Scotland đuoc phong lam Ba tuoc Northumberland va giu cac hat Cumberland, Westmorland va Northumbria. Anh lay lai quyen kiem soat cac lanh tho nay vao nam 1157, lap ra hau het bien gioi Anh –Scotland hien đai. Bao luc cung dien ra tai khu vuc trong Chien tranh Hoa Hong, bao gom tran Wakefield quyet đinh. Mac du co quan điem cuoc chien la xung đot giua Lancashire va Yorkshire, song Nha Lancaster tuyen linh khap Bac Anh, bao gom ca Yorkshire, trong khi hau het suc manh cua Nha York la tu Nam Anh, Wales va Ireland. Cac cuoc chien giua Anh va Scotland cung anh huong đen khu vuc, va chi trong 400 nam, Berwick-upon-Tweed – nay la thi tran cuc bac cua Anh – qua tay hon chuc lan. Cac cuoc chien cung khien hang nghin nguoi Scots đinh cu tai phia nam bien gioi, chu yeu la tai cac hat bien gioi va Yorkshire.


= Thoi can đai =
Sau khi Giao hoi Anh ly khai Giao hoang, mien Bac xay ra mot so cuoc khoi nghia Cong giao, trong đo co khoi nghia Lincolnshire, khoi nghia Bigod tai Cumberland va Westmorland, va lon nhat la "Hanh huong Grace" co can cu tai Yorkshire, đeu nham chong lai Henry VIII. Con gai ong la Elizabeth I phai đoi dien voi mot cuoc khoi nghia khac mang ten Noi day phuong Bac. Khu vuc tro thanh trung tam cua tinh trang khong quy phuc Anh giao vi cac gia đinh Cong giao uu tu tai Cumbria, Lancashire va Yorkshire tu choi cai sang Tin Lanh. Quyen luc hoang gia đoi voi khu vuc đuoc thuc hien thong qua Hoi đong mien Bac tai King's Manor, York, đuoc thanh lap vao nam 1484 thoi Richard III. Hoi đong ton tai khong lien tuc trong hai tram nam sau đo, hien than cuoi cung cua no đuoc tao ra sau "Hanh huong Grace" va chu yeu la mot to chuc thiet lap trat tu va xet xu tu phap.
Bac Anh la mot trong điem giao tranh trong Chien tranh Ba Vuong quoc. Cac hat bien gioi bi Scotland xam lang trong Chien tranh giam muc lan thu hai, va theo Hiep uoc Ripon nam 1640 Quoc vuong Charles I bi buoc phai tam thoi nhuong Northumberland va hat Durham cho nguoi Scots va tra tien đe duy tri quan đoi Scotland tai đo. Nham kiem đu ngan quy va phe chuan hoa uoc chung cuoc, Charles đa phai trieu tap co cau đuoc goi la Nghi vien Truong ky (Long Parliament), bat đau qua trinh dan toi Noi chien Anh lan thu nhat (1642–1646). Nam 1641, Nghi vien Truong ky bai bo Hoi đong phuong Bac vi đieu đuoc cho la lam quyen trong giai đoan Charles I cai tri ca nhan (1629-1640). Đen khi chien tranh bung phat vao nam 1642, Quoc vuong Charles chuyen trieu đinh cua minh đen York, va Bac Anh tro thanh mot can cu chinh cua luc luong bao hoang cho đen khi ho thua tran Marston Moor.


= Cach mang cong nghiep =

Vao luc bat đau cach mang cong nghiep, Bac Anh doi dao ve than đa va thuy nang song nong nghiep tai vung cao yeu kem đong nghia voi tien cong trong khu vuc co gia thap. Khai mo va che bien đuoc tien hanh tren quy mo nho trong khu vuc tu nhieu the he, song đen luc nay no bat đau phat trien va tap trung. Viec nganh det cong nghiep bung no đoi khi đuoc quy cho khi hau am thap va nuoc mem khien de giat va lam soi hon, song thanh cong cua cac xuong vai mien Bac khong co mot can nguyen ro rang đon le nao. Nguon than đa san co va viec phat hien tru luong sat lon tai Cumbria va Cleveland cho phep san xuat sat, va đen khi phat minh quy trinh Bessemer thi khu vuc tro thanh noi ban đau san xuat thep hien đai. Thep chat luong cao lan luot keo theo nganh đong tau đuoc mo ra doc theo bo bien, đac biet la tai Tyneside va tai Barrow-in-Furness.
Nan đoi lon tai Ireland trong thap nien 1840 gay ra lan song di dan vuot bien Ireland sang đao Anh, va nhieu nguoi trong so đo đinh cu tai cac thanh pho cong nghiep cua mien Bac, đac biet la Manchester va Liverpool – theo đieu tra nhan khau nam 1851, 13% dan so Manchester va Salford la nguoi sinh tai Ireland, va con so nay tai Liverpool la 22%. Nham phan ung truoc viec nay, mot lan song bao loan chong Cong giao no ra va cac to chuc Orange Order Tin Lanh lan ra khap Bac Anh, chu yeu la tai Lancashire. Đen nam 1881, co 374 to chuc Orange tai Lancashire, 71 tai North East, va 42 tai Yorkshire. Tren pham vi xa hon, Bac Anh chung kien nhap cu tu cac quoc gia chau Au khac nhu Đuc, Y, Ba Lan, Nga va Scandinavia, va tu Đong A cung chau Phi. Mot so di dan la nhung nha tu ban cong nghiep sung tuc đen đe tim kiem co hoi kinh doanh tai cac thanh pho cong nghiep đang bung no, mot so chay tron canh ngheo nan, mot so la nguoi hau hoac no le, mot so la thuy thu chon đinh cu tai cac đo thi cang, mot so la nguoi Do Thai chay tron diet chung tai luc đia, va mot so la di dan luc đau bi mac ket tai Liverpool sau khi co đon tau đen Hoa Ky hoac cac thuoc đia cua Đe quoc Anh. Trong luc đo, hang tram nghin nguoi tu cac vung nong thon tri tre tai mien Bac đa xuat cu, chu yeu la đen Hoa Ky, Canada, Nam Phi, Uc va New Zealand.


= Phi cong nghiep hoa va hien đai =

Chien tranh the gioi thu nhat la buoc ngoat cua kinh te Bac Anh. Trong nhung nam giua hai the chien, kinh te mien Bac bat đau lu mo truoc mien Nam – vao nam 1913–1914, ty le that nghiep tai "outer Britain" (mien Bac, cung voi Scotland va Wales) la 2,6% trong khi ty le tai Nam Anh nhieu hon gap đoi voi 5,5%, song đen nam 1937 trong Đai khung hoang ty le that nghiep cua outer British la 16,1% con ty le cua Nam Anh la 7,1%. Kinh te suy yeu va ty le that nghiep cao giua hai the chien gay ra mot so giai đoan bat on xa hoi trong khu vuc, trong đo co tong đinh cong nam 1926 va tuan hanh Jarrow. Đai khung hoang lam noi len tinh yeu kem cua kinh te chuyen biet tai Bac Anh: Do mau dich the gioi giam sut, nhu cau ve tau, thep, than đa va vai đeu giam. Đai bo phan cac nha may mien Bac van su dung cong nghe the ky 19, va khong the theo kip tien bo trong cac nganh cong nghiep nhu o to, hoa chat va đien, trong khi viec mo rong he thong đuong day đien đa loai bo loi the cua mien Bac ve phat đien, đong nghia voi viec luc nay se kinh te hon neu xay nha may moi tai mien Trung hoac mien Nam.
Tap trung cong nghiep tai Bac Anh cung khien noi đay tro thanh mot muc tieu lon cua Luftwaffe (Khong quan Đuc) trong Chien tranh the gioi thu hai. Khi Anh Quoc bi oanh tac nam 1940–1941, co cac đot tan cong lon nham vao Barrow-in-Furness, Hull, Leeds, Manchester, Merseyside, Newcastle va Sheffield khien hang nghin nguoi chet va gay thiet hai đang ke cho cac thanh pho. Liverpool la mot cang quan trong đoi voi nguon cung tu Bac My nen đa bi oanh tac đac biet nang ne, thanh pho bi đanh bom nhieu thu hai tai Anh Quoc sau London, voi khoang 4.000 nguoi chet khap vung Merseyside va hau het trung tam thanh pho bi tan pha. Viec tai thiet đuoc tien hanh sau đo, va đong thoi khu o chuot bi giai phong khien toan bo cac khu pho bi pha bo va xay lai, chuyen đoi dien mao cua cac thanh pho mien Bac. Nhap cu tu cac quoc gia khac trong Thinh vuong chung bat đau trong thap nien 1950 đa tai đinh hinh Bac Anh, đac biet la di dan tu Pakistan va Bangladesh, va nay co luong cu dan đang ke đen tu tieu luc đia An Đo trong cac thanh thi nhu Bradford, Leeds, Preston va Sheffield.
Phi cong nghiep hoa tiep tuc va ty le that nghiep dan tang len trong thap nien 1970, song tang nhanh chong duoi thoi chinh phu cua Margaret Thatcher, ba lua chon khong khuyen khich tang truong tai mien Bac neu đieu nay gay nguy hai đen tang truong tai mien Nam Thoi ky nay dien ra đinh cong cua tho mo nam 1984–85, gay kho khan cho nhieu đo thi mo tai mien Bac. Cac hoi đong hat vung đo thi tai mien Bac la thanh tri cua Cong đang va thuong co lanh đao rat ta khuynh, do đo co cac xung đot o muc đo cao voi chinh phu trung uong. Gia tang nhan thuc ve phan chia Nam-Bac đa cung co ban sac Bac Anh đac trung, đieu nay van duy tri đen nay du mot so thanh pho lon đuoc cai tao.
Khu vuc hung chiu mot vai cuoc tan cong cua IRA trong xung đot Bac Ireland, gom đanh bom tren xa lo M62 nam 1974, đanh bom Warrington nam 1993 va đanh bom Manchester nam 1992 va 1996. Vu đanh bom Manchester nam 1996 la vu no bom lon nhat tai Anh Quoc ke tu khi ket thuc Chien tranh the gioi thu hai, tan pha phan lon trung tam Manchester. Cuoc tan cong khien ha tang cu ki cua Manchester đuoc tai thiet va hien đai hoa, kich thich cai tao thanh pho va bien noi đay tro thanh mot hinh mau hang đau ve tai phat trien hau cong nghiep, đuoc cac thanh pho khac trong vung va ben ngoai đi theo.


Nhan khau Theo đieu tra nhan khau nam 2011, dan so Bac Anh la 14.933.000 nguoi, tang truong 5,1% tu nam 2001, voi 6.364.000 ho, tuc nguoi mien Bac chiem 28% dan so Anh va 24% dan so Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland. Ve tong the, 8% dan cu Bac Anh sinh tai hai ngoai (3% tu Lien minh chau Au bao gom Ireland va 5% tu noi khac), con so nay it hon so voi muc trung binh cua Anh va Wales la 13%, va 5% xac đinh dan toc cua ho nam ngoai ban sac Anh hoac Ireland.  90,5% dan cu tu nhan la nguoi da trang, muc trung binh cua Anh va Wales la 85,9%; cac dan toc khac gom co nguoi Pakistan (2,9%), nguoi An Đo (1,3%), nguoi da đen (1,3%), nguoi Hoa (0,6%) va nguoi Bangladesh (0.5%). Ty le co khac biet đang ke trong khu vuc: Allerdale va Redcar and Cleveland co ty le nguoi Anh Quoc da trang cao hon (97,6%) so voi tat ca cac vung khac tai England va Wales, trong khi Manchester (66,5%), Bradford (67,4%) va Blackburn with Darwen (69,1%) nam vao hang co ty le nguoi Anh Quoc da trang thap nhat ben ngoai Luan Đon.


= Ngon ngu =

95% cu dan Bac Anh co ngon ngu thu nhat la tieng Anh, so voi muc trung binh cua Anh va Wales la 92% – va 4% khac noi tieng Anh nhu ngon ngu thu hai o muc tot hoac rat tot. 5% dan so co ban ngu ngoai tieng Anh chu yeu la nguoi noi cac ngon ngu chau Au hoac Nam A. Theo đieu tra nam 2011, cac ngon ngu lon nhat ngoai tieng Anh la tieng Ba Lan (0,7% dan so noi), tieng Urdu (0,6%) va tieng Punjab (0,5%), va 0,4% cu dan noi cac dang tieng Hoa, đay la mot su phan bo tuong tu cua toan nuoc Anh. Redcar va Cleveland co ty le cao nhat cu dan noi tieng Anh nhu ngon ngu thu nhat tai Anh, voi 99,3%.


 Tieng Anh  Tieng Anh hien đai tai mien Bac đuoc đinh hinh theo lich su khu vuc, mot so phuong ngu duy tri cac đac trung ke thua tu cac ngon ngu Norse co va Celt ban đia. Cac phuong ngu noi tai mien Bac gom Cumbria, Geordie (Newcastle), Manchester, Pitmatic (Northumberland), Scouse (Liverpool) va Tyke (Yorkshire). Cac nha ngon ngu đa no luc nham xac đinh mot khu vuc phuong ngu mien Bac, tuong ung voi khu vuc nam ve phia bac mot đuong bat đau tai cua song Humber va chay nguoc song song Wharfe va qua đen song Lune tai mien bac Lancashire. Khu vuc nay gan tuong ung voi khong gian ngon ngu cua phuong ngu Northumbria tieng Anh co, song cac yeu to ngon ngu hoc xac đinh khu vuc nay trong qua khu, nhu su dung doon thay vi down va thay the bang am ang trong cac tu ket thuc bang -ong (lang thay vi long), hien chi con thuong thay trong cac vung xa hon ve phia bac cua khu vuc. Do phat am thay đoi, it co nhat tri ve cach xac đinh mot giong hoac phuong ngu "mien Bac".
Giong tieng Anh cua mien Bac khong trai qua tach biet TRAP–BATH, va mot nguyen tac chung phan biet chung voi giong mien Nam la nguoi mien Bac su dung a ngan trong cac tu nhu bath va castle. Tren bien gioi phia bac, hau het cac giong Bac Anh co the phan biet đuoc voi cac giong Scotland do khong phat am "r" neu no o sau mot nguyen am va khong truoc mot nguyen am khac, song van con vai giong Lancashire co phat am nay. Đac điem pho bien khac đoi voi nhieu giong Bac Anh la thieu phan biet FOOT–STRUT (do đo put va putt đong am), viec rut gon mao tu xac đinh the thanh mot am tac thanh mon (thuong đuoc bieu thi khi viet la t'), va quy tac T-to-R dan đen phat am t nhu mot am r trong cac tu va cum tu nhu matter () va get up ().
Cac đai tu thou va thee ton tai trong mot vai phuong ngu Bac Anh, song chung đang bien mat ngoai tru tai cac vung co tinh nong thon cao, va nhieu phuong ngu co mot đai tu ngoi so hai so nhieu khong chinh thuc: hoac la ye (pho bien tai North East) hoac yous (pho bien tai cac khu vuc co cong đong Ireland lich su). Nhieu phuong ngu su dung me lam mot tu so huu ("me car") va mot so xem nhu us cung vay ("us cars") hoac su dung wor thay the ("wor cars"). Đai tu so huu cung đuoc su dung đe đanh dau ten cua ho hang khi noi (chang han, mot nguoi ho hang goi la Joan se đuoc nhac đen la "our Joan" trong hoi thoai).
Do đo thi hoa, giong đo thi đac trung đa nay sinh, no thuong khac biet lon so voi cac giong lich su cua vung nong thon xung quanh, va đoi khi chia se cac đac điem voi cac giong Nam Anh. Cac phuong ngu Bac Anh duy tri la mot bo phan quan trong cua van hoa khu vuc, va mong muon cua nguoi noi nham khang đinh ban sac đia phuong cua ho đa dan đen cac giong nhu Scouse va Geordie tro nen đac trung hon va lan ra cac khu vuc xung quanh.


 Ngon ngu khac  Bac Anh khong co ngon ngu thieu so đuoc cong nhan, song Hoi Ngon ngu Northumbria tien hanh van đong đe phuong ngu Northumbria đuoc cong nhan la mot ngon ngu rieng biet. Dau tich cua cac ngon ngu Briton Celt đa tuyet diet trong khu vuc van con ton tai trong mot so khu vuc nong thon, đo la he thong so đem Yan Tan Tethera đuoc nhung nguoi chan cuu su dung theo truyen thong.
Tiep xuc giua tieng Anh va cac ngon ngu di dan lam nay sinh cac giong va phuong ngu moi. Chang han, cach noi tieng Anh đa dang cua nguoi Ba Lan tai Manchester khac biet so voi ca tieng Anh giong Ba Lan đac trung va giong Manchester. O cap đo đia phuong, su đa dang cua cong đong di dan co nghia la mot so ngon ngu von cuc hiem tren toan quoc noi chung lai co can cu tai cac đo thi mien Bac: Pashto đuoc noi ban ngu boi 0,08% dan so Anh song la 0,7% dan so Bradford, con tieng Quang Đong la ngon ngu thu nhat cua 0,4% dan so Manchester so voi 0,08% tren toan quoc.


= Ton giao =
Theo đieu tra nhan khau nam 2011, North East va North West co ty le tin đo Co Đoc giao cao nhat tai Anh va Wales; lan luot la 67,5% va 67,3% (ty le tai Yorkshire va Humber o muc 59,5%). Yorkshire va Humber va North West đeu co luong cu dan Hoi giao đang ke, lan luot la 6,2% va 5,1%, trong khi nguoi Hoi giao tai North East chi chiem 1,8% dan so. Toan bo cac đuc tin khac chi chiem duoi 2% dan so toan khu vuc.
Cau hoi ve ton giao trong cuoc đieu tra bi chu trich boi Hiep hoi Nhan van Anh Quoc vi co tinh chi dan, va cac khao sat khac ve ton giao co xu huong cho ra ket qua rat khac biet. Khao sat bau cu Anh Quoc nam 2015 cho thay 52% nguoi mien Bac đuoc xac đinh la tin đo Co Đoc giao (22% Anh giao, 14% Co Đoc giao phi giao phai, 12% Cong giao La Ma, 2% Giam Ly, va 2% cac phai Co Đoc giao khac), 40% khong theo ton giao, 5% la nguoi Hoi giao, 1% la tin đo An Đo giao va 1% la tin đo Do Thai giao.


= Co Đoc giao =

Co Đoc giao la ton giao lon nhat trong khu vuc ke tu so ky Trung Co; no hien dien tai đao Anh tu cuoi thoi La Ma va khi Co Đoc giao Celt truyen đen. Đao Thanh Lindisfarne giu mot vai tro thiet yeu trong Co Đoc giao hoa Northumbria, sau khi Aidan tu Connacht lap mot tu vien tai đay voi tu cach giam muc đau tien cua Lindisfarne theo yeu cau cua Quoc vuong Northumbria Oswald. No đuoc biet đen vi la noi sang tao Sach Phuc am Lindisfarne va van la mot điem hanh huong. Thanh Cuthbert la mot tu si cua Lindisfarne, ong đuoc ton kinh tu Nottinghamshire đen Cumberland, va ngay nay đoi khi đuoc cho la thanh bao ho cua Bac Anh. Paulinus thuoc đoan truyen giao Gregorius, tro thanh giam muc York đau tien. Cong nghi Whitby thua nhan Northumbria ly khai Co Đoc giao Celt va tro lai giao hoi Cong giao La Ma, nhu cac quy tac tinh ngay Phuc sinh va le cao đau cho giao si đuoc tien hanh phu hop voi quy tac cua Roma.

Sau cai cach ton giao tai Anh, Bac Anh tro thanh mot trung tam cua Cong giao La Ma, va nguoi Ireland nhap cu lam gia tang so tin đo hon nua, đac biet la tai cac thanh pho North West nhu Liverpool va Manchester. Trong cac the ky 18 va 19, khu vuc trai qua mot cuoc phuc hung ton giao voi ket qua la san sinh Giam Ly nguyen thuy, vao luc đinh điem trong the ky 19, Giam Ly la giao phai chiem uu the tai phan lon Bac Anh.
Tinh đen nam 2016, danh sach điem tho tu đuoc đang ky ket hon tai Bac Anh gom co it nhat 1960 điem cua Giam Ly hoac Giam Ly đoc lap, 1.200 điem cua Cong giao La Ma, 370 điem cua Cai cach Lien hiep, 310 điem cua Bap-tit hay Bap-tit Đac thu, 250 điem cua Nhan chung Jehovah va 240 điem cua Cuu The Quan, cung hang tram nha tho cua cac giao phai nho hon. 
Trong cai quan tang lu cua Giao hoi Anh, toan the mien Bac thuoc Giao tinh York, co đai dien la Tong giam muc York – la nhan vat cao cap thu nhi trong Giao hoi sau Tong giam muc Canterbury. Tinh trang bat thuong ve viec co hai tong giam muc o đinh cao he thong cap bac giao hoi cho thay rang Bac Anh đuoc nhin nhan la mot sui generis. Tuong tu, voi ngoai le la mot phan cua giao phan Shrewsbury va giao phan Nottingham, mien Bac thuoc Giao tinh Liverpool trong he thong cai quan Giao hoi Cong giao La Ma, đai dien la Tong giam muc Liverpool.


= Cac tin nguong khac =

Cac cong đong Do Thai nho xuat hien tai Beverly, Doncaster, Grimsby, Lancaster, Newcastle va York theo sau cuoc chinh phuc cua nguoi Norman song phai chiu cac cuoc tan sat, lon nhat la cuoc tan sat tai York vao nam 1190. Nguoi Do Thai bi truc xuat cuong ep khoi Anh vao nam 1290 va phai đen the ky 17 ho moi tai đinh cu tai Anh, va giao đuong Do Thai đau tien tai mien Bac xuat hien tai Liverpool vao nam 1753. Manchester cung co mot cong đong Do Thai lau đoi: Giao đuong Do Thai Cai cach Manchester 1857 nay bi bo hoang von la giao đuong cai cach thu nhi tai Anh, va Đai Manchester co eruv (khu te le co hang rao) duy nhat tai Anh Quoc ngoai Luan Đon. Tong cong, co 84 giao đuong Do Thai tai Bac Anh đuoc quyen đang ky ket hon.
Thuyet duy linh hung thinh tai Bac Anh trong the ky 19, mot phan la phan ung truoc phong trao Giam Ly nguyen thuy chinh thong va mot phan đuoc thuc đay boi anh huong cua chu nghia xa hoi Robert Owen. Ton tai 220 nha tho duy linh đang ky tai mien Bac, trong đo 40 điem nhan la Duy linh Co Đoc.
Nha tho Hoi giao đau tien tai Anh Quoc đuoc thanh lap boi mot nguoi cai đao ten la Abdullah Quilliam tai Vien Hoi giao Liverpool vao nam 1889. Ngay nay co khoang 500 thanh đuong Hoi giao tai Bac Anh. Cac ton giao An Đo cung co đai dien: co it nhat 45 gurdwara, trong đo lon nhat la đen tho Sikh tai Leeds; lon nhat trong 30 mandir la đen tho An Đo giao Lakshmi Narayan Bradford.


= Y te =
Mot bieu hien chinh cua phan chia Nam-Bac la trong cac thong ke ve y te va tuoi tho du tinh. Toan bo ba vung thong ke cua Bac Anh co tuoi tho du tinh thap trung binh thap hon va ty le trung binh cao hon mac benh ung, benh tuan hoan va benh ho hap. Blackpool co tuoi tho du tinh khi sinh thap nhat tai Anh, so lieu cho nam tu 2012 đen 2014 la 74,7, so voi muc trung binh toan nuoc Anh la 79,5 – va đa so cac huyen nam o 50 vi tri cuoi la thuoc North East hoac North West. Tuy nhien, khac biet khu vuc duong nhu đang thu hep dan: Tu 1991–1993 đen 2012–2014, tuoi tho du tinh tai North East tang 6,0 nam va tai North West tang 5,8 nam, la muc tang nhanh nhat trong cac vung ben ngoai Luan Đon, chenh lech giua tuoi tho du tinh tai North East va South East nay la 2,5 nam, giam tu 2,9 nam vao nam 1993.


= Giao duc =
Truoc the ky 19, Bac Anh chua co đai hoc nao. Đai hoc Durham đuoc thanh lap vao nam 1832, va đoi khi đuoc ke đen cung voi cac đai hoc lau đoi la Oxford va Cambridge, du bat đau sau đo nhieu the ky. Cac đai hoc tiep theo đuoc xay dung tai mien Bac trong lan song "redbrick university" vao cuoi the ky 19 va đau the ky 20. Ngay nay, co bay the che tai mien Bac nam trong Nhom Russell gom cac đai hoc nghien cuu hang đau: Durham, cac redbrick la Leeds, Liverpool, Manchester, Newcastle va Sheffield, cung Đai hoc York thuoc lan song plate glass trong thap nien 1960. Cac đai hoc nay, cung voi Đai hoc Lancaster thuoc plate glass tao thanh Đoi tac Nghien cuu N8.
Phan chia Bac Nam ton tai trong giao duc tai moi cap đo. Ton tai khoang cach kien thuc đang ke giua cac truong mien Bac va mien Nam, tham chi sau khi đieu chinh so voi khac biet kinh te tren toan quoc, hoc sinh cac khu vuc mien Bac it co kha nang đat muc trung binh toan quoc trong viec đat 5 GCSE cap cao. Ty le hoc sinh mien Bac tai Oxbridge thap hon ty le dan so mien Bac, va tai cac đai hoc khac tai mien Nam cung vay, tinh hinh nguoc lai tai cac đai hoc mien Bac nhu Sheffield, Manchester va Leeds.


Kinh te Giong nhu toan quoc, kinh te Bac Anh nay bi chi phoi boi linh vuc dich vu, tinh đen thang 9 nam 2016, 82,2% nguoi lao đong tai cac vung thong ke mien Bac lam viec trong cac nganh dich vu, so voi 83,7% cua toan Anh Quoc. Linh vuc san xuat nay chiem 9,5% so lao đong, so voi trung binh toan quoc la 7,6%. Ty le that nghiep tai Bac Anh la 5,3% so voi muc toan Anh Quoc la 4,8%, va North East co ty le that nghiep cao nhat tai Anh Quoc voi 7,0% vao thang 12 nam 2016. Tinh đen nam 2015, tong gia tri gia tang (GVA) cua kinh te Bac Anh la 316 ty bang, va neu la mot quoc gia đoc lap, đay se la nen kinh te lon thu muoi tai chau Au. Khu vuc co muc tang truong va nang suat kem so voi Nam Anh va cac quoc gia khac trong EU.
Tang truong, viec lam va thu nhap ho gia đinh cua mien Bac bi tut hau so voi mien Nam, va nam huyen thieu thon nhat tai Anh đeu nam tai Bac Anh, va muoi trong so 12 đo thi lon suy thoai nhat tai Anh Quoc cung nam tai Bac Anh. Canh ngo khong thuc su ro rang, vi mien Bac cung co cac khu vuc thinh vuong, tham chi la thinh vuong hon cac khu vuc sang trong tai mien Nam nhu Surrey. Tam giac vang tai Yorkshire trai rong tu mien bac Leeds đen Harrogate va qua đen York la mot minh chung, cung nhu Tam giac vang cua Cheshire tap trung tai Alderley Edge. Ton tai chenh lenh con lon hon trong cac thanh thi rieng biet: Sheffield Hallam la mot trong cac khu vuc bau cu thinh vuong nhat toan quoc, va la noi giau nhat ben ngoai Luan Đon va vung South East, trong khi Sheffield Brightside and Hillsborough nam ngay ben kia thanh pho lai la mot trong nhung noi thieu thon nhat. Nha o tai Bac Anh co gia phai chang hon so voi trung binh toan Anh Quoc: gia nha trung binh tai hau het cac thanh pho mien Bac la duoi 200.000 bang vao nam 2015, tang duoi 10% so voi 5 nam truoc. Tuy nhien, mot so khu vuc co gia nha o giam đang ke, khien cu dan co nguy co tai san am.
Nham kich thich kinh te mien Bac, chinh phu to chuc mot loat chuong trinh đau tu vao va phat trien khu vuc, gan đay la Northern Powerhouse vao nam 2017. Mien Bac cung la mot noi tiep nhan đang ke tien quy co cau Lien minh chau Au. Tu nam 2007 đen nam 2013, cac quy cua EU tao ra khoang 70.000 viec lam trong vung, va đa so kinh phi cua Northern Powerhouse đen tu Quy Phat trien khu vuc chau Au va Ngan hang Đau tu chau Au. Viec đe mat so tien nay sau Brexit, cong them trien vong suy giam xuat khau sang EU, đuoc xac đinh la mot moi đe doa đen tang truong cua mien Bac.


= Khu vuc cong =
Khu vuc cong la mot nha tuyen dung lon tai Bac Anh. Tu nam 2000 đen nam 2008, đa so viec lam moi đuoc tao ra tai Bac Anh la cho chinh phu cung cac nha cung ung va nha thau cua ho. Toan bo ba vung mien Bac co ty le cong viec trong khu vuc cong cao hon trung binh toan quoc, North East co muc cao nhat tai Anh voi 20,2% luc luong lao đong trong khu vuc cong vao nam 2016 – giam tu 23,4% mot thap nien truoc. Chuong trinh khac kho duoi thoi chinh phu cua David Cameron tao ra cat giam đang ke trong cac dich vu cong, va giam so cong viec trong khu vuc cong dan đen khoang 3% luc luong lao đong mien Bac mat viec, co tac đong đang ke đen kinh te vung.


= Nong ngu nghiep =

Bac Anh co 2.580.000 ha đat nong nghiep. Đia hinh day Pennine go ghe khien hau het Bac Anh khong thich hop cho trong trot; giong nhu Scotland, yen mach tu lau đa chi phoi đat nong nghiep mien Bac, no phat trien tot hon lua mi tren vung đat xau. Ngay nay, Bac Anh trong xen ke ngu coc va rau tuong tu nhu tren toan Anh Quoc, song chi thieu so đat đai la co the trong trot. Chi 32% đat nong nghiep mien Bac chu yeu đuoc su dung đe trong trot, so voi 49% cua toan Anh. Trong khi đo 57% đat đai đuoc danh đe chan nuoi, va 33% gia suc, 43% lon va 46% cuu cua Anh đuoc nuoi tai mien Bac.
Noi duy nhat tai Bac Anh co đat trong trot chiem uu the la vung đat quanh cua song Humber, cac đam lay tai đay đuoc tieu nuoc tot khien chat luong đat rat tot. Đong bang Cheshire la vung đat thap va hau het đuoc danh đe chan nuoi bo sua, trong khi tai day Pennine va Cheviot chan tha cuu giu mot vai tro quan trong khong chi trong nong nghiep ma con trong quan ly đat đai noi chung. Vung hoang thach nam tai vung cao Pennine la noi san ga go tu ngay 12 thang 8 đen 10 thang 12 hang nam. Vao the ky 12, so luong ga go đo va ga go đen trong vung giam đang ke, song cai tien trong tien hanh tro choi khien hai loai nay gia tang so luong trong vung.
Đanh ca la mot nganh quan trong cua cac đo thi ven bien mien Bac. Cac cang ca lon gom co Fleetwood, Grimsby, Hull va Whitby. Vao luc đinh cao, Grimsby tung la cang ca lon nhat the gioi, song nganh ngu nghiep mien bac chiu thiet hai lon do mot loat su kien vao nua sau the ky 20: Cac cuoc chien ca tuyet voi Iceland va thiet lap vung đac quyen kinh te khien Anh Quoc khong con đuoc tiep can vung đanh bat phong phu tai Đai Tay Duong, con bien Bac thi het ca va Chinh sach Ngu nghiep chung cua chau Au ap đat han ngach nghiem ngat ve đanh bat nham bao ve nguon ca von đa gan nhu can kiet. Grimsby nay đang chuyen đoi sang che bien hai san nhap khau va nang luong gio ngoai khoi đe thay the nganh đanh ca.


= Che tao va nang luong =
Bac Anh co nen kinh te dua tren xuat khau manh me, co mau dich can bang hon trung binh Anh Quoc, va North East la vung duy nhat tai Anh thuong xuyen co xuat khau lon hon nhap khau. Hoa chat, xe co, may moc va cac hang hoa che tao khac chiem đa so xuat khau cua mien bac, va hon mot nua trong so đo la đen cac quoc gia EU khac. Cac nha may che tao lon gom cac nha may o to tai Vauxhall Ellesmere Port, Jaguar Land Rover Halewood va Nissan Sunderland, nha may xe tai Leyland, nha may xe lua Hitachi Newton Aycliffe, cac nha may loc dau Humber, Lindsey va Stanlow, cum NEPIC gom cac nha may hoa chat đat quanh Teesside, va co so che bien hat nhan tai Springfields va Sellafield.
Khai thac dau khi ngoai khoi tren bien Bac va bien Ireland, va gan đay la gio ngoai khoi, la nhung thanh phan đang ke trong hon hop nang luong cua Bac Anh. Mac du khai thac than đa ham sau tai Anh Quoc ket thuc vao nam 2015 khi đong cua mo than Kellingley, North Yorkshire, song van con mot vai mo lo thien trong khu vuc. Khi đa phien đac biet pho bien khap Bac Anh, song cac ke hoach khai thac no thong qua thuy luc cat pha gay tranh luan.


= Ban le va dich vu =

Khoang 10% luc luong lao đong Bac Anh lam viec trong nganh ban le. Trong so bon chuoi sieu thi lon tai Anh Quoc, hai chuoi Asda va Morrisons co can cu tai mien Bac. Bac Anh la noi khai sinh phong trao hop tac xa hien đai, va Co-operative Group co tru so tai Manchester co doanh thu cao nhat trong cac hang tai North West. Khu vuc cung la noi co nhieu nha ban le truc tuyen, voi nhung nha khoi nghiep xuat hien quanh cac trung tam cong nghe tai cac thanh pho mien Bac.
Do cai tao đo thi, cac nganh dich vu gia tri cao nhu dich vu cong ty va dich vu tai chinh đa ben re tai Bac Anh, co cac trung tam lon quanh Leeds va Manchester. Cac trung tam tong đai bi thu hut truoc chi phi lao đong thap va ua chuong cac giong Bac Anh trong cong chung đia phuong, chung thay the nganh cong nghiep nang trong vai tro nganh tuyen dung lon cac lao đong khong co ky nang, voi tren 5% so lao đong tren toan cac vung Bac Anh lam viec trong nganh nay.


= Cong nghe cao va nghien cuu =
Cac đai hoc nghien cuu N8 co tren 190.000 sinh vien va đong gop nhieu cho kinh te mien Bac hon nong nghiep, san xuat o to hay truyen thong neu xet theo GVA. Cac kham pha va phat minh trong cac đai hoc nay co ket qua la gia tri loi ich phu hang tram trieu cho kinh te đia phuong: kham pha graphen tai Đai hoc Manchester tao ra Vien Graphene Quoc gia va Vien Sir Henry Royce ve Vat lieu tien tien, trong khi nghien cuu nguoi may tai Đai hoc Sheffield dan đen phat trien Cong vien Che tao Tien tien.
Trong cac thap nien gan đay, cac cong ty cong nghe cao co tru so quanh cac thanh pho lon cua Bac Anh lon manh them. Co 11 hang cong nghe cao co gia tri tren 1 ty USD co tru so trong khu vuc, va nganh cong nghiep ky thuat so tao ra khoang 300.000 viec lam. Phat trien tro choi, ban le truc tuyen, ky thuat y te va phan tich nam trong so cac linh vuc cong nghe cao chinh tai mien Bac.


= Giai tri va du lich =

Mang luoi đuong sat đuoc mo rong vao nua sau the ky 19 khien hau het nguoi mien Bac de dang tiep can voi bo bien, va cac đo thi ven bien trai qua mot cuoc bung no lon ve du lich. Đen khoang nam 1870, Blackpool tren bo bien Lancashire tro thanh điem đen đuoc ua thich ap đao cua cac gia đinh mien bac, cung nhu nhieu nguoi tu Midlands va Scotland. Cac khu nghi duong khac đuoc nguoi mien Bac ua thich gom co Morecambe tai mien bac Lancashire, Whitley Bay gan Newcastle, Whitby tai North Yorkshire, va New Brighton tren ban đao Wirral, cung nhu Rhyl gan bien gioi thuoc North Wales.
Tuy nhien, thuan tien ve giao thong lai khien cac khu nghi duong nay bi ton hai trong the ky 20. Lien ket giao thong tiep tuc đuoc cai thien va khien cho viec đi ra nuoc ngoai tro nen nhanh chong va co chi phi thap. Bo bien Ostend cua Bi đuoc cac du khach thuoc tang lop lao đong mien Bac ua thich trong nua đau the ky 20, va viec ap dung ky nghi tron goi trong thap nien 1970 đa tieu diet hau het cac khu nghi duong ven bien cua mien Bac. Blackpool duy tri la mot trong điem ve du lich, va van la mot trong cac đo thi đuoc tham quan nhieu nhat tai Anh, song so luong du khach thap xa thoi đinh cao va kinh te thanh pho bi thiet hai, ca ty le viec lam va thu nhap trung binh nam duoi trung binh khu vuc.
Canh quan hoang da cua mien Bac la mot đieu hap dan lon đoi voi du khach, va nhieu khu vuc đo thi dang tim cach cai tao thong qua du lich cong nghiep, di san va van hoa: Trong so 24 bao tang va nha trien lam quoc gia tai Anh nam ngoai Luan Đon, co 14 điem nam tai mien Bac. Trong nam 2015, Bac Anh tiep đon khoang mot phan tu tong du lich noi đia trong Anh Quoc, voi 28,7 trieu du khach vao nam 2015, song chi 8% du khach quoc te đen Anh Quoc toi tham quan khu vuc.


= Truyen thong =
Nam trong xu the giam tap trung hoa truyen thong tai Luan Đon, BBC va ITV đa chuyen nhieu đon vi san xuat chuong trinh đen MediaCityUK tai Salford. Trong so bon phim truyen hinh dai tap buoi toi quoc gia, co ba phim đuoc dung va quay tai Bac Anh (Coronation Street tai Manchester, Emmerdale tai Yorkshire Dales va Hollyoaks tai Chester) va chung quan trong đoi voi nganh truyen hinh đia phuong – cam ket ve Emmerdale đa cuu xuong phim Leeds cua ITV Yorkshire khoi bi đong cua. Khu vuc cung co danh tieng ve cac loat phim truyen hinh va tung san xuat mot so loat phim thanh cong va đuoc ton vinh nhat trong cac thap nien gan đay, nhu Boys from the Blackstuff, Our Friends in the North, Clocking Off, Shameless va Last Tango in Halifax.
Ke tu khi The Guardian (ten cu The Manchester Guardian) chuyen đen Luan Đon vao nam 1964, khong con bao lon toan quoc nao đat tru so tai mien Bac, va cac cau chuyen tin tuc ve mien Bac co xu huong đuoc bao phu kem tren truyen thong quoc gia. The Yorkshire Post tu đe xuong la "bao quoc gia cua Yorkshire" va bao phu mot so cau chuyen quoc gia va quoc te, song chu yeu tap trung vao tin tuc tu Yorkshire va North East. Mot no luc vao nam 2016 nham lap ra mot bao quoc gia chuyen tap trung vao mien Bac mang ten 24 đa that bai sau 6 tuan. Tren toan Bac Anh noi chung, The Sun la bao ban chay nhat, song bao nay van đang bi tay chay quanh vung Merseyside do cach đua tin ve tham hoa Hillsborough nam 1989, đo đo ho xep sau Daily Mail va Daily Mirror tai North West. Nhin chung đoc gia đoc bao quoc gia tai mien Bac it hon tai mien Nam; Mirror va Daily Star la hai bao quoc gia duy nhat co nhieu đoc gia tai Bac Anh hon la tai South East va Luan Đon. Cac bao khu vuc la nhung đau bao ban chay hang đau tai ca North East va Yorkshire va Humber, song bao chi khu vuc mien Bac trai qua giam sut luong đoc gia trong nhung nam gan đay. Chi co bay nhat bao mien Bac co luong phat hanh tren 25.000 tinh đen thang 6 nam 2016: Manchester Evening News, Liverpool Echo, Hull Daily Mail, Newcastle Chronicle, The Yorkshire Post va The Northern Echo.
Điem truy cap mang luoi Manchester la điem trung chuyen internet duy nhat tai Anh Quoc nam ngoai Luan Đon, va tao thanh trung tam chinh cho khu vuc. Truy cap internet ho gia đinh tai Bac Anh bang hoac hon muc trung binh Anh Quoc, song toc đo va xam nhap bang rong co khac biet lon. Nam 2013, toc đo trung binh tai trung tam Manchester la 60 Mbit/s, trong khi tai Warrington gan đo toc đo trung binh chi la 6,2 Mbit/s. Hull co điem đac biet tai Anh Quoc la mang luoi đien thoai tai đay chua tung bi quoc huu hoa, đong thoi mot so noi tai đay co toc đo internet nhanh nhat cung nhu cham nhat trong nuoc. Toc đo đac biet kem tai cac vung nong thon cua mien Bac, nhieu thi tran nho va lang mac gan nhu khong the truy cap toc đo cao. Mot so khu vuc do đo hinh thanh doanh nghiep cong đong rieng, nhu Broadband 4 Rural North tai Lancashire va Cybermoor tai Cumbria, nham cai đat internet toc đo cao. Bang rong di đong bao phu cung khac biet tuong tu, 3G va 4G hau nhu la pho thong tai cac thanh pho song khong co tai nhieu phan rong lon cua Yorkshire, North East va Cumbria.


Van hoa Tung vung rieng biet cua mien Bac co đac tinh va van hoa cua minh trong nhieu the ky, song cung voi qua trinh cong nghiep hoa, truyen thong đai chung va khoi đau phan chia Nam-Bac, dan đen bat đau phat trien mot đac tinh mien Bac chung. Đac tinh nay ban đau la mot phan ung tieu cuc truoc thanh kien cua nguoi mien Nam – mien Bac trong the ky 19 phan lon đuoc mieu ta la mot noi ban thiu, hoang da va vo van hoa, tham chi ngay ca trong cac mieu ta co cam tinh nhu tieu thuyet [[North and South nam 1855 cua Elizabeth Gaskell – song tro thanh mot thu khang đinh đieu ma nguoi mien Bac cho la suc manh ca nhan cua ho. Cac đac điem gan lien mot cach khuon mau voi nguoi Bac Anh la noi thang, bao dan va nhiet tinh, so voi nguoi mien Nam đuoc cho la yeu đuoi. Bac Anh – đac biet la Lancashire, song cung gom Yorkshire va North East – co truyen thong gia đinh mau quyen, nghia la nguoi vo trong nom nha cua va kiem soat kinh te gia đinh. Đieu nay cung bat nguon tu cong nghiep hoa, khi cac mo trao cong viec đuoc tra cong tot cho nu gioi: Trong Đai khung hoang khi nhu cau ve than đa va thep o muc thap, nu gioi thuong la tru cot trong gia đinh. Nu gioi mien Bac van co khuon mau la cung coi va đoc lap, hoac triu men nhu "riu chien".


= Trang phuc =

Nguoi Bac Anh thuong đuoc đai dien theo khuon mau bang trang phuc cua nam nu thuoc tang lop lao đong trong the ky 19 va đau the ky 20. Nam gioi thuoc tang lop lao đong mac mot ao vet day va quan co day đeo, mot ao khoac ngoai, va mot chiec mu voi đac trung la flat cap, con nu gioi mac mot vay lien than, hoac mot vay va ao canh, cung mot tap de o phia tren đe che ban; trong cac thang lanh ho thuong đeo them khan choang hoac khan trum đau. Neu khong đi giay da buoc day, mot so nam gioi va nu gioi se đi guoc kieu Anh, loai nay ben va co the thay đuoc đe va mui. Cong nhan nha may dam chan vao thoi điem an may phat trien thanh mot loai vu đieu đi guoc dan gian goi la clogging, đuoc phat trien phuc tap tai mien Bac.
Trong nua sau the ky 20, cac trang phuc truyen thong nay bien mat khoi thoi trang. Cac phong cach khac nhu "casual" (quan ao thiet ke tu chau Au luc đia do cac co đong vien bong đa mang ve) va quan ao the thao tro nen pho bien, va anh huong cua cac ban nhac va đoi tuyen bong đa mien Bac giup truyen ba chung tren khap đat nuoc. Đen the ky 21, mot so mat hang quan ao truyen thong mien Bac bat đau tro lai, đac biet la flat cap.


= Am thuc =

An tuong cua am thuc Bac Anh van đuoc đinh hinh tu đo an cua tang lop lao đong vao đau the ky 20, theo đo dua nhieu vao noi tang, co luong calo cao va thuong khong qua tot cho suc khoe. Cac mon nhu pudding đen, da day bo, đau ninh nhu va banh nhan thit van la cac thuc pham mang tinh khuon mau cua Bac Anh theo quan niem trong nuoc. Do đo, co mot no luc phoi hop giua cac đau bep mien Bac nham cai thien hinh anh cua khu vuc. Mot so mon an mien Bac nhu pudding Yorkshire va thit ham khoai tay Lancashire đuoc truyen ba tren toan Anh Quoc. Mot so mon ngon mien Bac đa nhan đuoc vi the bao ho đia ly la xuc xich Cumberland truyen thong, ca hun khoi Grimsby truyen thong, pho mat Swaledale, đai hoang dam Yorkshire va pho mat Yorkshire Wensleydale. 
Mien Bac đuoc biet đen voi cac loai pho mat thuong de vo vun, chang han nhu pho mat Cheshire. Khong giong nhu cac loai pho mat mien Nam nhu Cheddar, pho mat mien Bac co đac trung la su dung sua chua nau chin va sua đong tien muoi ep duoi suc nang rat lon, ket qua la pho mat am, vi chua. Wensleydale la mot loai pho mat de vun khac, no khac thuong o cho thuong đuoc phuc vu cung banh ngot, ban than banh ngot cung tieu bieu tai Bac Anh. Parkin la mot loai banh ngot lam tu bot yen mach cung voi mat đuong đen va gung, la mot đai tiec truyen thong tren khap mien Bac vao Đem Bonfire, va singing hinny cung fat rascal tron trai cay kieu giong banh nuong lan luot đuoc ua thich tai North East va Yorkshire.
Nhieu loai bia đuoc ua thich tren khap Bac Anh, song khu vuc đac biet gan ket voi cac loai bia nau nhu bia nau Newcastle, bia nau Double Maxim va Samuel Smith's Nut. Bia tai mien Bac thuong đuoc phuc vu voi nhieu bot đe lam noi bat mui vi, vi mach nha đuoc ua chuong trong bia mien Bac. Ve đo uong khong chua con, mien Bac, cu the la Lancashire tung la trung tam cua phong trao quan bar chung muc, no pho bien cac đo uong co ga nhu dandelion and burdock, Tizer va Vimto.
Trong nhung thap nien gan đay, di cu đen Bac Anh đa đinh hinh am thuc khu vuc. Chang han nhu pamo Teesside bat nguon tu mot loai pho mat do mot di dan nguoi My goc Y đua đen khu vuc va thich nghi voi khau vi khu vuc. Co nhieu pho nguoi Hoa lon tai Liverpool, Manchester va Newcastle, va cac cong đong đen tu tieu luc đia An Đo hien dien tai moi đo thi lon. Bradford thang giai "thu phu ca ri" cua Lien hiep Nha hang Chuyen gia trong sau nam lien tinh đen 2016, Trong khi Curry Mile tai Manchester tung la noi tap trung lon nhat cua cac nha hang ca ri tai Anh Quoc va nay phuc vu đa dang cac đo an Nam A va Trung Đong.


= Van hoc =

Đia ly tuong phan cua Bac Anh đuoc phan anh trong van hoc khu vuc. Mot mat, cac đam lay va ho hoang da truyen cam hung cho cac the he tac gia lang man: Tho cua William Wordsworth va cac tieu thuyet cua chi em nha Bronte co le la đai dien noi tieng nhat ve tac pham lay cam hung tu cac anh huong đo. Van hoc thieu nhi co đien nhu The Railway Children (1906), The Secret Garden (1911) va Swallows and Amazons (1930) phac hoa nhung canh quan phan lon con nguyen ven nay nhu la the gioi cua phieu luu va bien đoi, la noi cac nhan vat chinh cua ho co the tach khoi cac han che cua xa hoi. Cac nha tho hien đai nhu Ted Hughes va Simon Armitage tim thay cam hung tu thon que mien Bac, sang tac cac tac pham tan dung am thanh va nhip đieu cua cac phuong ngu Bac Anh.
Trong khi đo, cac thanh pho cong nghiep hoa va đo thi hoa tai mien Bac đa nay sinh nhieu kiet tac cua chu nghia hien thuc xa hoi. Elizabeth Gaskell la nguoi đau tien trong hang ngu nu nha van hien thuc đen tu mien Bac, tiep buoc ba la Winifred Holtby, Catherine Cookson, Beryl Bainbridge va Jeanette Winterson. Nhieu "thanh nien phan no" trong van chuong hau chien la nguoi mien Bac, va đoi song tang lop lao đong khi đoi dien voi phi cong nghiep hoa đuoc mieu ta trong cac tieu thuyet nhu Room at the Top (1959), Billy Liar (1959), This Sporting Life (1960) va A Kestrel for a Knave (1968).


= Am nhac =

Am nhac dan gian truyen thong tai Bac Anh la mot su ket hop cac phong cach cua Anh va Soctland, the loai ma nay goi la border ballad Anh-Scotland tung thinh hanh xa ve phia nam đen Lancashire. Trong thoi Trung co, phan lon am nhac dan gian mien Bac đi kem voi ken tui, voi cac kieu nhu ken tui Lancashire, ken tui Yorkshire va ken tui Northumbria. Chung bien mat tai mien nam cong nghiep hoa cua khu vuc vao đau the ky 19, song ton tai trong am nhac Northumbria. Truyen thong dan nhac ken đong kieu Anh bat đau tai Bac Anh va khoang cung thoi ky: Do cac dan nhac quan đoi Cheshire, Lancashire va Yorkshire bi giai tan sau cac cuoc chien tranh Napoleon, cong voi mong muon nang tam ban than cua cac cong đong cong nghiep, dan đen hinh thanh cac dan nhac dan su. Cac dan nhac nay bieu dien tai cac su kien cong đong va dan đau cac cuoc tuan hanh phan khang trong giai đoan kich đong cap tien. Mac du phong cach nay tu đo đa truyen ba ra phan lon Anh Quoc, song cac dan nhac ken đong van la mot khuon mau cua mien Bac, va cac cuoc tranh tai dan nhac ken đong Whit Friday thu hut hang tram dan nhac đen tu khap Anh Quoc cung ben ngoai.
Bac Anh cung co quanh canh am nhac đai chung hung thinh. Cac phong trao co anh huong bao gom Merseybeat tu khu vuc Liverpool san sinh The Beatles, Northern soul đa đua Motown đen Anh, va Madchester la tien than cua san khau rave. Ben kia day Pennine, Sheffield la noi khai sinh cua cac ban nhac electronic pop co anh huong nhu Cabaret Voltaire va Pulp, phong trao indie rock New Yorkshire trong thap nien 2000 mang đen cho quoc gia Kaiser Chiefs va Arctic Monkeys, va Teesside co san khau rock tu Chris Rea đen Maximo Park. Bao chi thuong xuyen đe cap đen cac cau chuyen am nhac va phe binh lien quan đen khac biet van hoa va phan hang giua mien Bac va mien Nam, đang chu y la kinh đich giua the Beatles va Rolling Stones trong thap nien 1960 va Battle of Britpop trong thap nien 1990 giua Oasis va Blur.


The thao The thao la mot trong cac đong luc van hoa thong nhat hang đau tai Bac Anh, va do kinh đich the thao o cap đia phuong nhu giua Lancashire va Yorkshire, no nam trong cac linh vuc gay bat hoa nhat. Trong qua khu, khi luong lon dan chung di chuyen vao cac thanh pho moi đuoc dung len von co it di san van hoa, cac đoi tuyen the thao đia phuong tao cho dan chung mot tinh cam chung ve đia phuong va đac tinh đang thieu vang.
Nhieu van đong vien the thao mien Bac thoi ky đau xuat than tu tang lop lao đong va phai bo viec đe choi the thao, đoi tuyen boi thuong cho ho ve viec mat luong. Nguoc lai, cac đoi tuyen mien Nam phat trien tu truyen thong the thao cua cac truong cong va Oxbridge, ho nhan manh nhieu vao tinh nghiep du va cac co cau quan ly do mien Nam chi phoi ngan cam tra cong cho cac van đong vien. Cang thang nay đinh hinh cac mon the thao bong đa va cricket, dan đen phan chia giua hai the thuc chinh cua mon rugby. Mien Bac cung gan bo voi the thao đong vat nhu đua cho Whippet, đua chim bo cau, va ferret legging, song hien nay chung mang tinh khuon mau hon la đuoc ua thich trong thuc tien.


= The thao =

Cau lac bo bong đa đau tien cua Anh Quoc la Sheffield F.C., thanh lap vao nam 1857. Cac đoi bong mien Bac thoi ky đau co xu huong chap thuan luat Sheffield thay vi luat bong đa, song hai luat nay đuoc hop nhat vao nam 1877. Nhieu sang kien cua luat Sheffield ngay nay đuoc ap dung trong mon the thao toan cau nay, nhu phat goc, nem bien va đa phat.
Nam 1883, Blackburn Olympic chu yeu bao gom cac cong nhan nha may đa tro thanh đoi tuyen mien Bac đau tien gianh đuoc Cup FA, va sang nam sau Preston North End chien thang trong mot tran đau thuoc khuon kho Cup FA truoc Upton Park den tu Luan Đon. Upton Park khang nghi rang Preston đa pham luat FA khi tra tien cho cac cau thu cua minh. Đap lai, Preston rut khoi thi đau va cac cau lac bo khac thuoc vung Lancashire la Burnley va Great Lever cung lam theo. Khang nghi tap hop đuoc suc manh đen muc co tren 30 cau lac bo, chu yeu đen tu mien Bac, tuyen bo rang ho se lap mot hiep hoi canh tranh neu Hiep hoi bong đa Anh khong cho phep chuyen nghiep hoa. Cuoc chia ly tranh đuoc trong thang 7 nam 1885 khi tinh chuyen nghiep chinh thuc đuoc hop phap hoa trong bong đa Anh. Football League đuoc hinh thanh vao nam 1888, va ho lap tru so tai Preston nham chung to đoc lap voi Hiep hoi bong đa Anh co tru so tai Luan Đon. Giai đau duy tri đac tinh mien Bac ngay ca sau khi ho chap thuan mot vai đoi tuyen mien Nam tham gia. Su ganh đua đia phuong manh liet giua cac đoi lang gieng khien kinh đich Nam-Bac trong bong đa it hon trong mot so mon the thao khac.
Nhieu the luc manh trong bong đa Anh đen tu mien Bac – tinh đen mua giai 2016–17, trong so 119 danh hieu giai đau cao nhat ke tu 1888, 79 (66%) thuoc ve cac đoi tuyen đen tu phia bac Crewe. Everton, Liverpool, Manchester United, cong them Manchester City ke tu nam 2001, la cac cau lac bo nam vao hang tru cot cua Giai Ngoai hang, con cac đoi tuyen nhu Blackburn Rovers, Middlesbrough, Newcastle United va Sunderland co thanh tich bat thuong hon trong nhung nam gan đay, thuong xuyen len hang va xuong hang khoi giai đinh cao. Cac đoi tuyen đia phuong giu đuoc nhung nguoi ung ho trung thanh, tham chi tai cac giai cap thap, mot ca nhan đen tu Doncaster, Barnsley hay Rotherham co kha nang cao hon la se ung ho tuong ung Doncaster Rovers, Barnsley F.C. hay Rotherham United thay vi mot đoi tuyen thuoc Giai Ngoai hang.


= Rugby =

Lien hiep bong rugby (Rugby Football Union) yeu cau tinh nghiep du, do đo ho đinh chi cac đoi tuyen boi thuong cho cac van đong vien vi bi mat viec hoac bi thuong, khien cac đoi đen tu Lancashire, Yorkshire va khu vuc xung quanh ly khai vao nam 1895 va lap ra Lien minh bong rugby (Rugby Football League). Theo thoi gian, hai to chuc thong qua cac bo luat khac nhau va hai hinh thuc cua tro choi la rugby union (rugby lien hiep) va rugby league (rugby lien minh) đuoc phan tach. Thanh tri cua rugby league nam tai Bac Anh, doc "hanh lang M62" giua Liverpool va Hull. Tinh đen mua giai 2017, 11 trong so 12 đoi tuyen tai Super League (cap cao nhat cua rugby league tai chau Au) đen tu Bac Anh va đoi con lai đen tu Phap. Trong giai hang duoi la Championship, 10 trong so 12 đoi đen tu mien Bac, mot đoi tu Luan Đon va mot đoi đen tu Phap.
Rugby union khong hoan toan bi bat khoi Bac Anh, va trong thap nien 1970 khu vuc co mot vai đoi manh. Dau an cua rugby union tai Bac Anh la chuyen du đau cua đoi tuyen quoc gia New Zealand vao nam 1979 tai Anh, Scotland va Y, khi đo English Northern Division la đoi duy nhat đanh bai đuoc đoi tuyen quoc gia New Zealand. Sang the ky 21, cac cau lac bo rugby union cua khu vuc tro nen it đuoc ua thich, trong khi bong đa, cricket va rugby league thu hut nhieu khan gia va tai nang hon. Trong mua giai 2017–18, Sale Sharks va Newcastle Falcons thi đau tai English Premiership, con Yorkshire Carnegie, Doncaster R.F.C. va Rotherham R.U.F.C. thi đau tai RFU Championship.


= Cricket =
Cricket co su ung ho manh me tai Bac Anh, va ba hat đuoc đai dien bang cac đoi cricket lien hat hang nhat: Durham, Lancashire va Yorkshire. Tran đau Hoa hong (đat theo Hoa hong đo nha Lancaster va Hoa hong trang nha York) giua Lancashire va Yorkshire la mot trong cac kinh đich khac nghiet nhat trong mon nay, đay la niem hanh dien cua ca hai phia va ho quyet tam khong đe thua, dan đen cac đoi phat trien mot phong cach cham rai, kien cuong va o the phong thu von khong pho bien tai nhung noi khac trong nuoc. Cau lac bo cricket Marylebone tai Luan Đon tung kiem soat giai đau, ho lua chon mot vai van đong vien mien Bac cho cac tran test, va đieu nay đuoc cho la lam nhuc phong cach choi cua ho – moi gian đa đoan ket Lancashire va Yorkshire chong lai mien Nam va giup đem đen mot đac tinh mien Bac chung vuot qua ca kinh đich Hoa hong. Durham moi đat đuoc vi the hang nhat vao nam 1992, song tung thang giai vo đich lien hat ba lan. Mac du Yorkshire va Lancashire co truyen thong thoai mai hon ve tinh chuyen nghiep so voi cac hat khac, song cricket khong dien ra phan ly khu vuc tuong tu ve van đe nay nhu trong rugby va bong đa – ton tai tranh luan ve vi the nghiep du trong cricket hang nhat, song cac cang thang nay đuoc giai thoat trong cuoc đau Gentlemen v Players. Tuy the tran đau giua mien Bac va mien Nam nam vao hang đuoc ua thich va canh tranh nhat trong mon nay, no đuoc to chuc hang nam tu nam 1849 đen nam 1900 va sau đo đuoc to chuc khong lien tuc.


Chinh tri Bac Anh la khu vuc đau tien tren the gioi tien hanh cong nghiep hoa, do vay đay la noi san sinh nhieu tu tuong chinh tri hien đai. Cac bao cao ve đoi song cua tang lop lao đong mien Bac, tu Tinh canh giai cap cong nhan Anh cua Friedrich Engels cho đen Con đuong đen Wigan Pier cua George Orwell, đa đinh hinh chu nghia Marx va chu nghia xa hoi noi chung. Trong khi đo, doanh nghiep va mau dich tai cac cang mien Bac anh huong đen viec san sinh chu nghia tu do Manchester, la mot triet ly mau dich tu do laissez-faire. Đuoc giai nghia boi C. P. Scott va Manchester Guardian, thanh cong lon nhat cua phong trao la bai bo Luat ngu coc, phan khang chong lai luat nay dan đen tham sat Peterloo 1819 tai Manchester.

Đai hoi Cong đoan Anh đau tien đuoc to chuc tai Manchester vao nam 1868, va tinh đen nam 2015 ty le tham gia cong đoan tai Bac Anh van cao hon tai Nam Anh. Tu thoi Thatcher, Đang Bao thu phan đau nham gianh ung ho trong khu vuc. Ngay nay, Bac Anh thuong đuoc mo ta la mot thanh tri cua Cong đang – song Đang Bao thu nam đuoc mot so ghe đai dien cho vung nong thon, ho hau nhu khong gianh đuoc ghe nao cua đo thi va trong bau cu đia phuong nam 2016 khong co uy vien hoi đong nao thuoc Đang Bao thu trong hoi đong cua cac thanh pho Liverpool, Manchester, Newcastle hay Sheffield. Khu vuc theo truyen thong cung la trong tam cua Đang Tu do, va tu thap nien 1980 đen thap nien 2010 hau than cua ho la Đang Dan chu Tu do đuoc huong loi tu viec Đang Bao thu khong đuoc ua chuong bang viec đat ban than la lua chon trung dung cho tang lop lao đong tai mien Bac.
Trong trung cau dan y ve quyen thanh vien EU nam 2016, toan bo ba vung cua Bac Anh đeu bo phieu roi khoi EU, giong nhu cac vung khac cua Anh ngoai Luan Đon. Ty le bo phieu o lai EU lon nhat la 60,4% tai Manchester; ty le bo phieu roi khoi EU lon nhat la 69,9% tai North East Lincolnshire. Tong cong, so phieu ung ho roi khoi EU tai cac vung Bac Anh chiem 55.9% – cao hon cac vung Nam Anh va cac quoc gia khac trong Anh Quoc, song thap hon Midlands hay East of England. Đang Đoc lap Anh Quoc (UKIP) theo chu nghia hoai nghi chau Au xac đinh ban than la ben yeu cau chinh cho tang lop lao đong tai cac khu vuc bau cu mien Bac, va ve nhi tai nhieu noi trong tong tuyen cu nam 2015. UKIP ban đau phai đau tranh trong khu vuc do chia phieu voi Đang Dan toc Anh Quoc (BNP) cuc huu, la đang khai thac cang thang sac toc sau bao loan Bradford 2001 va cac cuoc bao loan khac tai cac thanh pho mien Bac. Nam 2006, 40% cu tri BNP song tai Bac Anh va ca hai nghi vien cua BNP trung cu Nghi vien chau Au nam 2009 đeu đen tu cac khu bau cu mien Bac. Sau nam 2013, ung ho cho BNP tai khu vuc sup đo do hau het cu tri chuyen sang UKIP. Cac cu tri mien Bac cua UKIP lai chuyen huong sau trung cau dan y nam 2016, hau het ho tro lai voi đang ma ho trung thanh truoc đay.
Cac chien dich ve quyen tu tri khu vuc cho mien Bac nhan đuoc it ung ho cua cu tri. Cac ke hoach cua Cong đang duoi quyen Tony Blair nham tao ra cac hoi đong cap vung đuoc phan quyen cho ba vung mien Bac bi bai bo sau khi chinh phu that bai trong trung cau dan y ve phan quyen tai North East England nam 2004 voi so phieu chong chiem 78%. Cac đang theo chu nghia đia phuong la Đang Yorkshire va Đang North East chi giu ghe trong cap hoi đong xa va thi tran, va Đang Northern bi giai the vao nam 2016, đang nay tung van đong cho mot chinh phu mien Bac đuoc phan quyen voi quyen luc lap phap va kiem soat hoan toan thu thue va chi tieu.


Giao thong Giao thong tai Bac Anh đuoc đinh hinh theo day Pennine, tao thanh cac truc nam-bac manh doc hai ben bo bien va mot truc đong-tay qua cac đeo đat hoang cua mien nam day Pennine. Bac Anh la mot trung tam ve van chuyen hang hoa va chuyen cho khoang mot nua hang hoa cua Anh Quoc. Lien ket hanh khach va hang hoa giua cac thanh pho Bac Anh con yeu kem, đay la mot nhuoc điem lon cua kinh te mien Bac.
Ban quan ly giao thong hanh khach (PTE) tro thanh the che chinh trong to chuc giao thong cong cong tai cac khu vuc thanh thi mien Bac; trong so sau PTE tai Anh, co nam (Transport for Greater Manchester, Merseytravel, Travel South Yorkshire, Nexus Tyne and Wear va West Yorkshire Metro) nam tai mien Bac. Ho đieu phoi dich vu xe buyt, tau hoa va đuong sat nhe đia phuong trong vung cua minh. Sau khi thong qua mot đao luat phan quyen vao nam 2016, Transport for the North đuoc du kien tro thanh mot co cau phap đinh vao nam 2017, va se đuoc trao quyen đieu phoi cac dich vu va cung cap ve tich hop khap khu vuc.


= Đuong bo =

Đuong tranh Preston đuoc khanh thanh nam 1958 la đuong cao toc đau tien tai Anh Quoc, va đen nay co mot mang luoi rong khap giup lien ket cac thanh pho lon cua mien Bac. Tuyen chinh phia tay qua mien Bac la M6, thuoc mot chuoi đuong cao toc tu Luan Đon đen Glasgow, trong khi đuong cao toc chinh phia đong la M1/A1(M), chay xa ve phia bac đen Newcastle. M62 noi Liverpool, Manchester, Leeds va Hull qua day Pennine. Cac tuyen đuong bo khac xuyen qua day Pennine tuong đoi nho, va khong co đuong đoi nao noi giua bo đong va bo tay tai phan lanh tho Anh nam ve phia bac cua M62, Bo Giao thong Anh Quoc xac đinh đieu nay la mot tro ngai đang ke cho kinh te mien Bac. Trong nhieu truong hop, cac tuyen đuong bo hien đai van đi theo cac tuyen tu thoi co: Đuong cao toc M62 trung lap thuc te voi tuyen đuong La Ma giua York va Chester, con đuong Great North von la tuyen xe ngua tu Luan Đon đen Scotland, no tro thanh đuong A1 ngay nay.
Xe buyt la bo phan quan trong cua giao thong mien Bac, va luot khach đi xe buyt tai ba vung mien Bac đeu đat tren ty le trung binh cua Anh va Wales. Nhieu cong ty xe buyt đo thi đat tai Bac Anh, va khu vuc xay ra canh tranh quyet liet va cac cuoc chien xe buyt sau khi bai bo quy đinh trong thap nien 1980 va 1990. Gia tang so huu o to trong cung giai đoan khien viec su dung xe buyt giam đi, song no van cao hon hau het cac khu vuc cua mien Nam.


= Đuong sat =
Bac Anh đi tien phong ve giao thong đuong sat, cac moc lich su gom co đuong sat Middleton 1758 tai Leeds, la tuyen co nhat van tiep tuc hoat đong tren the gioi; đuong sat Stockton-Darlington nam 1825, la tuyen đuong sat cong cong đau tien su dung đau may hoi nuoc; va đuong sat Liverpool-Manchester nam 1830, la tuyen chinh hien đai đau tien. Ngay nay, khu vuc con lai nhieu tuyen đuong sat ban đau, trong đo co cac tuyen chinh East Coast va West Coast va tuyen Cross Country. So luong hanh khach tren cac tuyen mien Bac tang tren 50% trong hon 10 nam ke tu nam 2004 va Bac Anh van chuyen tren mot nua hang cho bang đuong sat cua Anh Quoc, song ha tang thieu thon kinh phi so voi đuong sat mien Nam: Cac tuyen đuong sat tai Luan Đon nhan £5426 moi cu dan vao nam 2015 trong khi North East nhan đuoc £223 moi cu dan, va hanh trinh giua cac thanh pho lon cham chap va qua tai. Nham khac phuc, Bo Giao thong Anh Quoc trao nhieu quyen luc cua ho cho Rail North, mot lien minh gom cac nha cam quyen đia phuong tu Scottish Borders xuong đen Staffordshire. Lien minh nay quan ly Northern Rail va TransPennine Express đuoc nhuong quyen thuong mai, cac cong ty nay van hanh nhieu tuyen tai Bac Anh. Trong khi đo, co cac tuyen moi nhu Northern Hub quanh Manchester, High Speed 2 tu Manchester va Leeds đen Luan Đon va High Speed 3 tu Liverpool đen Hull va Newcastle đuoc len ke hoach nham tang cong suat tren cac tuyen mien Bac quan trong va giam thoi gian hanh trinh.
Tuyen tau đien đau tien tai Anh Quoc đuoc xay dung tai Birkenhead, khanh thanh vao nam 1860. Tau đien to ra đac biet phu hop voi cac thanh pho mien Bac, voi cac khu ngoai o đang phat trien cua tang lop lao đong, va đen khi chuyen giao sang the ky 20, hau het đo thi mien Bac đa co mot he thong tau đien lien ket bao quat. Vao luc đinh cao, co the đi lai hoan toan bang tau đien tu Liverpool Pier Head đen lang Summit tai ngoai vi Rochdale, mot khoang cach 84 km, va mot khoang trong chi 11 km chia tach mang luoi North-Western voi mang luoi West Yorkshire. Bat đau vao thap nien 1930, phan lon cac mang luoi tau đien bi thay the bang xe buyt đong co va xe buyt chay đien. Đen khi đong cua đuong tau đien Sheffield vao nam 1960 va đuong tau đien Glasgow vao nam 1962, đuong tau đien Blackpool tro thanh he thong tau đien cong cong duy nhat tai Anh Quoc va la mot điem thu hut du khach, song đen nam 1992 Manchester Metrolink cung đuoc khanh thanh. Ngay nay co bon he thong đuong sat nhe tai mien Bac – Blackpool Tramway, Manchester Metrolink, Sheffield Supertram va Tyne & Wear Metro.


= Đuong khong =

San bay Manchester giu vai tro la cua ngo quoc te chinh cho Bac Anh va la san bay nhon nhip nhat trong so cac khu vuc cua Anh Quoc nam ngoai Luan Đon, chuyen cho 25,6 trieu nguoi vao nam 2016. Tong cong, co bay san bay quoc te tai mien Bac, xep theo so hanh khach la Manchester, Newcastle, Liverpool John Lennon, Leeds Bradford, Doncaster Sheffield, Humberside va Durham Tees Valley. Nhieu san bay trong so nay phat trien trong thoi ky bung noi hang khong gia re vao đau thap nien 2000, song bi ton that do Đai suy thoai – Durham Tees Valley chi hoat đong voi 3% cong suat toi đa, va san bay Blackpool đong cua trong vai tro san bay quoc te vao nam 2014.  Viec phan quyen đanh thue hanh khach hang khong cho Scotland tao mot moi đe doa kha di hon nua đoi voi cac san bay tai Bac Anh, vi no cho phep cac san bay Scotland cung cap cac chuyen bay re hon so voi cac đoi thu tai Anh. Mot vai chuyen bay kieu nan hoa van hanh giua cac san bay mien Bac va cac trung tam quoc gia tai Heathrow va Gatwick, gay them cang thang cho cac san bay mien Bac nho va buoc hanh khach phai noi chuyen đe đi sang cac san bay chau Au luc đia. Nha ga High Speed 2 đuoc len ke hoach tai san bay Manchester se cung cap dich vu toc đo cao truc tiep đen Luan Đon, tao cong suat du thua tai san bay Manchester đe tiep nhan mot so chuyen bay đen cac san bay Luan Đon von đang bi qua tai tram trong.


= Đuong thuy =
Tuyen kenh hien đai đau tien tai Anh la suoi Sankey, khanh thanh vao nam 1757 nham ket noi cac cang cua Liverpool đen cac mo than St Helens. Đen nam 1777, kenh đao Grand Trunk đuoc khanh thanh, ket noi cac song Mersey va Trent va tao kha nang đe tau thuyen đi thang tu Liverpool tren bo bien phia tay đen Hull tren bo bien phia đong. Manchester nam cach bien 64 km song đa đuoc noi đen bien Ireland thong qua kenh đao tau thuy Manchester vao nam 1894, nhung kenh đao chua tung đat đuoc thanh cong nhu ky vong. Mien Bac con giu lai mot so kenh đao co the thong hanh, trong đo co cac kenh đao vanh đai Cheshire, North Pennine va South Pennine, song chung hien chu yeu đuoc su dung cho muc đich thu gian thay vi giao thong – mot ngoai le hiem hoi la Aire and Calder Navigation, no chuyen cho 2 trieu tan dau, cat va soi moi nam.
Nhieu đo thi ven bien mien Bac đuoc xay dung dua tren thuong mai, va duy tri cac cang bien lon. Cac cang tai vung cua song Humber la Grimsby va Immingham (tinh la mot cang vi muc đich thong ke) nhon nhip nhat tai Anh Quoc xet ve khoi luong, phuc vu 59,1 trieu tan vao nam 2015, con Teesport va cang Liverpool cung nam vao hang lon nhat toan quoc – tong cong, 35% van chuyen hang hoa Anh Quoc đuoc cho bang tau thuy qua cac cang mien Bac. Cac chuyen pha roll-on/roll-off cung cap ket noi hanh khach va hang hoa đen đao Man va Ireland doc bo bien phia tay, con cac cang tren bo bien phia đong ket noi voi Bi va Ha Lan, song cac cang mien Bac chi van chuyen mot ty le nho giao thong co gioi cua Anh Quoc.


Ghi chu Tham khao = Thu muc =


Đoc them