Phu nu, đan ba, nu gioi hay goi ngan gon la nu la tu chi gioi tinh cai cua loai nguoi. Phu nu hoac đan ba thuong đuoc dung đe chi mot nguoi truong thanh, con con gai thuong đuoc dung chi đen tre gai nho hay moi lon. Ben canh đo tu phu nu, đoi khi dung đe chi đen mot con nguoi gioi tinh nu, bat ke tuoi tac, nhu la trong nhom tu "quyen phu nu" ( cach dung nay khong đuoc su dung pho bien )
Thong thuong, mot phu nu co hai nhiem sac the X va co kha nang mang thai va sinh con tu tuoi day thi cho đen khi man kinh. Giai phau phu nu, nhu phan biet voi giai phau nam, bao gom ong dan trung, buong trung, tu cung, am ho, vu, tuyen Skene va tuyen Bartholin. Xuong chau cua nu rong hon nam gioi, hong thuong rong hon va phu nu co khuon mat va long tren co the khac it hon đang ke. Xet ve trung binh, phu nu co chieu cao thap hon va it co bap hon nam gioi.
Trong suot lich su loai nguoi, vai tro gioi truyen thong thuong đuoc xac đinh va han che cac hoat đong va co hoi cua phu nu; nhieu hoc thuyet ton giao quy đinh mot so quy tac nhat đinh đoi voi phu nu la bat buoc. Voi nhung han che noi long trong the ky 20 o nhieu xa hoi, phu nu đa tiep can đuoc voi su nghiep ngoai vai tro nguoi noi tro truyen thong va kha nang theo đuoi giao duc đai hoc. Bao luc đoi voi phu nu, cho du trong gia đinh hay trong cong đong, co mot lich su lau dai va chu yeu do đan ong gay ra. Mot so phu nu bi tu choi quyen sinh san. Cac phong trao va y thuc he cua nu quyen co mot muc tieu chung la đat đuoc binh đang gioi.
Mot so phu nu la nguoi co su phan đinh tam ly gioi tinh khong phu hop voi ban sac gioi tinh cua ho), hoac la lien gioi tinh (mot dang khuyet tat bam sinh khien nhung nguoi sinh ra co đac điem co quan sinh duc khong phu hop voi hinh dang bo phan sinh duc đien hinh cua ca nam va nu).


Khai niem va ngon ngu su dung Trong ngon ngu anh, co nhieu tu gan nghia voi "nu gioi", đeu chi mot nhom đoi tuong thuoc nu gioi nhung mang tinh phan loai cao hon. Mot so tu tieu bieu hay gap la đan ba, phu nu, con gai, em gai,…
Phu nu chi nhung nguoi đa lap gia đinh. No cho thay mot cai nhin it nhat la trung lap, hoac the hien thien cam, su tran trong nhat đinh tu phia nguoi su dung.
Đan ba co mot đinh nghia tuong tu, nhung khong the hien su trang trong. No cho mot cai nhin bao ham nhieu mat, ca ve khia canh xa hoi cung nhu ban chat sinh hoc... Thong thuong, chi nen su dung tu "đan ba" khi can mot cai nhin that su trung lap, hoac muon the hien mot thai đo thieu thien cam (thuong đuoc su dung boi mot nguoi mang đinh kien đoi voi nu gioi), boi no khien lien tuong đen nhung mat đuoc ho cho la xau o nu gioi.
Con gai chi nhung nu gioi tre, thuong o đo tuoi vi thanh nien va thanh nien, nhung nguoi đa co bieu hien ro rang cua gioi tinh nu (nho hon nua thi đuoc goi la be gai) nhung chua đuoc cho la truong thanh.
Khong co ranh gioi ro ret giua cac tu nay. Co nhung nu gioi mac du chua ket hon, chua quan he tinh duc... nhung co nhieu bieu hien tam thuong van bi coi la "đan ba"; mat khac, cung co nhung nu gioi đa truong thanh nhung duoi mot cai nhin cao hon, van đuoc cho la ngay tho, trong sang... va đuoc goi la "co gai".
Ngoai ra, con mot so tu khac đe chi đoi tuong nu gioi, nhu "mu", "thi"... nhung it đuoc su dung va the hien thanh kien ca nhan.


= Bieu tuong sinh hoc =
Bieu tuong cua Sao Kim hoac nu than Aphrodite trong tieng Hy Lap cung đuoc dung trong sinh hoc đe mo ta giong cai. Đay la mot bieu tuong cach đieu cua guong nam tren tay cua nu than Ve nu hoac mot bieu tuong cua nu than nay: mot vong tron voi mot dau thap o duoi. Bieu tuong Venus cung đong thoi đai dien cho nu tinh, va trong gia kim thuat co đai cung la bieu tuong cua kim loai đong. Cac nha gia kim thuat xay dung bieu tuong nay tu mot hinh tron (bieu tuong cho y thuc) nam tren mot dau thap (bieu tuong cho vat chat).


Lich su Nhung nguoi phu nu som nhat co ten đuoc biet đen qua khao co hoc bao gom:

Neithhotep (khoang nam 3200 TCN), vo cua Narmer va la nu hoang đau tien cua Ai Cap co đai. [2] [3]
Merneith (khoang 3000 TCN), phoi ngau va nhiep chinh cua Ai Cap co đai trong trieu đai đau tien. Co ay co the la nguoi cai tri Ai Cap theo cach rieng cua minh. [4] [5]
Merit-Ptah (khoang 2700 TCN), cung song o Ai Cap va la nu bac si va nha khoa hoc đuoc biet đen som nhat. [6]
Peseshet (khoang 2600 TCN), mot bac si o Ai Cap co đai. [7] [8]
Puabi (khoang 2600 BCE), hoac Shubad   - nu hoang cua Ur co ngoi mo đuoc phat hien voi nhieu co vat đat tien. Cac nu hoang tien Sargonic khac cua Ur (vo hoang gia) bao gom Ashusikildigir, Ninbanda va Gansamannu. [9]
Kugbau (khoang 2.500 TCN), mot taverness tu Kish lua chon boi cac Nippur linh muc đe tro thanh nguoi cai tri ba chu cua Sumer, va o lua tuoi sau ton sung la "Kubaba".
Tashlultum (khoang nam 2400 TCN), nu hoang Akkadian, vo cua Sargon cua Akkad va me cua Enheduanna. [10] [11]
Baranamtarra (khoang nam 2384 TCN), nu hoang noi tieng va co anh huong cua Lrifanda of Lagash. Cac nu hoang tien Sargonic đuoc biet đen khac cua trieu đai Lagash đau tien bao gom Menbara-abzu, Ashume'eren, Ninkhilisug, Dimtur, va Shagshag, va ten cua mot so cong chua cung đuoc biet đen.
Enheduanna (khoang nam 2285 TCN), [12] [13] nu tu te toi cao cua đen tho Than Mat trang o thanh pho Ur cua Sumer va co the la nha tho đau tien đuoc biet đen va la tac gia đau tien cua ca hai gioi. [14]
Shibtu (khoang nam 1775 TCN), nguoi phoi ngau cua vua Zimrilim va la nu hoang cua thanh pho Mari cua Syria. Trong thoi gian chong vang mat, co cai tri voi tu cach la nhiep chinh cua Mari va đuoc huong quyen luc hanh chinh rong rai voi tu cach la nu hoang. [15]


Sinh hoc va gioi tinh = Giai phau hoc =

Ve sinh hoc, co quan sinh duc nu gom trong he sinh san, theo đo cac đac điem sinh duc thu cap co nhiem vu nuoi duong đua tre hay, trong mot so nen van hoa, thu hut nam gioi. Buong trung, ngoai chuc nang thuong xuyen tao hormone, con tao ra cac giao tu nu đuoc goi la trung ma, khi đuoc thu tinh boi cac giao tu nam (tinh trung), hinh thanh nen cac ca nhan di truyen moi. Buong trung la mot co quan co mo đe bao ve va nuoi duong bao thai đang phat trien va co đe đay khi sinh đe. Am đao đuoc su dung trong giao cau va sinh đe (du tu am đao thuong đuoc dung mot cach thong tuc va khong chinh xac đe chi am ho hay co quan sinh duc ngoai cua phu nu, von cung gom moi am ho, am vat, va nieu đao nu). Nguc phat trien tu tuyen mo hoi đe tao sua, mot chat dinh duong la đac điem rieng co cua loai co vu, cung voi viec sinh con. O phu nu truong thanh, vu noi chung co kich thuoc lon hon hau het cac loai đong vat co vu khac, kich thuoc lon nay, khong can thiet cho viec tao sua, co le it nhat mot phan la ket qua cua su chon loc gioi tinh. (Ve nhung đieu khac biet khac nua ve the chat giua nam va nu, xem Nam.)

Mot muc đo mat can bang hormone cua nguoi me va mot so loai hoa chat (hay thuoc) co the lam thay đoi nhung đac điem gioi tinh thu hai cua bao thai. Đa so phu nu co karyotype 46,XX, nhung khoang mot phan ngan se la 47,XXX, va mot tren 2500 se la 45,X. No trai nguoc voi karotype đac trung nam 46,XY; vi the, X va cac nhiem sac the Y đuoc goi la nu va nam. Boi con nguoi đuoc thua huong mitochondrial DNA chi tu te bao trung cua me, cac cuoc nghien cuu gene cua phu nu thuong co khuynh huong tap trung vao mitochondrial DNA.Cac yeu to sinh hoc quan sat ben ngoai đoi khi khong phai la cac yeu to đu đe quyet đinh lieu mot nguoi đuoc coi la phu nu hay khong. Co cac ca nhan luong tinh (Intersex), nhung nguoi nay khi sinh ra đuoc cho la nam gioi (do co bo phan sinh duc ngoai mang hinh dang giong nhu cua nam), nhung ben trong thi nguoi đo lai co đu buong trung, tu cung, nhiem sac the gioi tinh nu, do đo nguoi đo phai đuoc xac đinh la nu; co nhung đinh nghia xa hoi, phap ly va ca nhan khac nhau ve cac van đe đo. (Xem transwoman.)
Đa so phu nu trai qua qua trinh co kinh nguyet va sau đo co the mang thai va sinh đe. Đieu nay noi chung đoi hoi su thu tinh ben trong cua trung voi tinh trung cua mot nguoi đan ong qua quan he tinh duc, du thu tinh nhan tao hay cay tinh trung đa thu tinh san cung co the đuoc thuc hien (xem ky thuat sinh san). Viec nghien cuu sinh san nu va cac co quan sinh san đuoc goi la phu khoa.

Co mot so benh chu yeu anh huong toi nu, nhu lupus. Tuong tu, co mot so benh lien quan toi gioi tinh thuong xuyen hay chi xay ra voi nu gioi, vi du ung thu vu, ung thu co tu cung, hay ung thu buong trung. Phu nu va nam gioi co the co cac trieu chung benh khac nhau va co the phan ung khac nhau voi viec đieu tri y te. Linh vuc nay cua nghien cuu y hoc đuoc goi la y khoa dua tren gioi tinh.Trong giai đoan đau phat trien cua bao thai, thai nhi o ca hai gioi tinh the hien trung tinh; viec san sinh cac hormone la cai lam thay đoi ve ngoai ve hinh the cua nam va nu. Nhu trong truong hop khong co hai gioi tinh, cac loai nhu vay sinh san vo tinh, ve ngoai trung tinh khong giong nam cung khong giong nu.
Viec mot đua tre co đuoc coi la nu hay khong khong phai luc nao cung xac đinh lieu sau nay đua tre co tu nhan minh theo cach đo hay khong (xem ban sac gioi tinh). Vi du, cac ca nhan lien gioi tinh co cac đac điem the chat va/hoac di truyen hon hop (mot dang di tat bam sinh khien nguoi đo co ca buong trung cua nu gioi va tinh hoan cua nam gioi), nen phai su dung cac tieu chi khac đe xac đinh danh tinh gioi tinh cua ho.

Mac du it nu hon nam đuoc sinh ra (ty le khoang 1:1,05), cac be gai so sinh co kha nang song đen sinh nhat đau tien nhieu hon nam va nu thuong co tuoi tho cao hon tu sau đen tam tuoi, mac du o mot so khu vuc phan biet đoi xu dua tren phu nu đa lam giam tuoi tho cua phu nu xuong thap hon hoac bang voi nam gioi. Trong tong dan so nam 2015, cu 100 phu nu thi co 101,8 nam gioi. Su khac biet ve tuoi tho mot phan la do loi the sinh hoc von co, nhung chung cung phan anh su khac biet ve hanh vi giua nam va nu (nu gioi it uong ruou bia, hut thuoc la hoac lam viec trong cac nganh nang nhoc). Khoang cach tuoi tho đang thu hep o mot muc đo nao đo o mot so nuoc phat trien, co the la do hut thuoc o phu nu tang va ty le mac benh tim mach o nam gioi giam. To chuc Y te The gioi viet rang "đieu quan trong can luu y la nhung nam song them cho phu nu khong phai luc nao cung đi kem suc khoe tot." 
Cho đen khi truong thanh ve kha nang sinh san, su khac biet ve the chat truoc tuoi day thi giua be trai va be gai bao gom su khac biet ve co quan sinh duc cua chung. Tuoi day thi la qua trinh thay đoi the chat ma co the tre truong thanh thanh co the truong thanh co kha nang sinh san huu tinh đe cho phep thu tinh. No thuong dien ra trong đo tuoi 10 - 16. No đuoc bat đau boi cac tin hieu noi tiet to tu nao đen tuyen sinh duc - hoac la buong trung hoac tinh hoan. Đe đap ung voi cac tin hieu, cac tuyen sinh duc san xuat hormone kich thich ham muon va su tang truong, chuc nang va su bien đoi cua nao, xuong, co, mau, da, toc, vu va cac co quan tinh duc. Tang truong the chat - suc manh va trong luong tang toc manh liet trong nua đau tuoi day thi va đuoc hoan thanh khi đua tre đa phat trien co the truong thanh. Cot moc chinh cua tuoi day thi cua cac co gai la kinh nguyet, bat đau co kinh nguyet xay ra trung binh o đo tuoi 12-13.
Hau het cac co gai trai qua thoi ky co kinh va sau đo co the mang thai va sinh con. Đieu nay thuong đoi hoi phai thu tinh ben trong trung cua co ay voi tinh trung cua nguoi đan ong thong qua quan he tinh duc, mac du thu tinh nhan tao hoac cay ghep phau thuat cua mot phoi thai hien tai cung co the tao ra con (xem cong nghe sinh san).


= So sanh voi nam gioi =

Du co it nu đuoc sinh ra hon nam (ty le khoang 1:1.05), vi co tuoi tho dai hon chi co 81 nam gioi o hay tren đo tuoi 60 cho moi 100 phu nu o cung lua tuoi. Phu nu thuong co tuoi tho trung binh dai hon nam gioi. Đieu nay boi su tong hop cac yeu to: gen (co nhieu va đa dang gen hien dien trong cac nhiem sac the gioi tinh o phu nu); xa hoi hoc (nhu khong phai thuc hien nghia vu quan su o hau het cac quoc gia); cac lua chon lien quan toi suc khoe (nhu tu tu hay hut thuoc la, uong ruou); su hien dien cua estrogen hormone nu, von co hieu ung bao ve tim. va joeik umg kich thich to nam cao o nam gioi. Trong tong dan so nhan loai, co 101.3 nam tren moi 100 nu (nguon: 2001 World Almanac).
Ve mat suc manh the chat, phu nu kem hon nhieu so voi đan ong. Moi ky luc the gioi ve cac mon the thao van đong (đien kinh, vat, cu ta...) đeu thuoc ve đan ong. Suc chiu đung cua phu nu cung kem hon, do đo cac cong viec nang nhoc (đi linh, tho mo, tham hiem...) phan lon do đan ong thuc hien.
Ve mat tri tue, vao nam 1999, mot nghien cuu cua Richard Lynn, giao su danh du tai Đai hoc Ulster - mot trong nhung hoc gia cua Anh, trong đo ong đa phan tich so lieu tu mot so bai test đuoc xuat ban truoc đo va phat hien ra rang chi so IQ trung binh cua nam gioi cao hon cua nu gioi khoang 3-4 điem IQ. Cac phan tich quy mo lon cua Lynn thuc hien nam 2004 khao sat su khac biet gioi cung chi ra nam gioi co chi so IQ trung binh cao hon nu la 5.0 điem IQ. Do vay, nam gioi phu hop voi nhung nhiem vu co đo phuc tap cao hon la phu nu. So đan ong co chi so IQ cao se lon hon rat nhieu so voi phu nu, Richard Lynn cho biet so đan ong co IQ cao hon 130 nhieu gap 3 lan so voi phu nu, va so đan ong co IQ cao hon 145 nhieu gap 5,5 lan so voi phu nu. Đieu nay giai thich tai sao phan lon cac giai Nobel, cac phat minh khoa hoc hoac cac Đai kien tuong co vua thuoc ve nam gioi.


Suc khoe Co mot so benh chu yeu anh huong đen phu nu, chang han nhu lupus. Ngoai ra, co mot so benh lien quan đen tinh duc đuoc tim thay thuong xuyen hon hoac đoc quyen o phu nu, vi du nhu ung thu vu, ung thu co tu cung hoac ung thu buong trung. Phu nu va nam gioi co the co cac trieu chung khac nhau cua benh va cung co the đap ung voi đieu tri y te khac nhau. Khu vuc nghien cuu y hoc nay đuoc nghien cuu boi y hoc dua tren gioi tinh. Nghien cuu ve sinh san va co quan sinh san nu đuoc goi la phu khoa.
Van đe suc khoe phu nu đa đuoc nhieu nha nu quyen đua ra, đac biet la van đe suc khoe sinh san. Suc khoe cua phu nu đuoc đinh vi trong mot khoi kien thuc rong hon đuoc trich dan boi, trong so nhung nguoi khac, To chuc Y te The gioi, noi coi trong gioi tinh la yeu to xa hoi quyet đinh suc khoe.
Ty le tu vong ba me đuoc WHO đinh nghia la "cai chet cua nguoi phu nu khi mang thai hoac trong vong 42 ngay ke tu khi cham dut thai ky, bat ke thoi gian va vi tri cua thai ky, tu bat ky nguyen nhan nao lien quan đen hoac lam nang them boi thai ky hoac su quan ly cua no nhung khong phai do nguyen nhan ngau nhien."  Nam 2008, luu y rang moi nam co hon 100.000 phu nu chet vi cac bien chung khi mang thai va sinh no va it nhat bay trieu nguoi gap phai cac van đe suc khoe nghiem trong trong khi 50 trieu nguoi khac co hau qua bat loi ve suc khoe sau khi sinh con, To chuc Y te The gioi keu goi đao tao nu ho sinh đe tang cuong suc khoe ba me va tre so sinh. cac dich vu suc khoe. Đe ho tro nang cap cac ky nang ho sinh, WHO đa thiet lap mot chuong trinh đao tao nu ho sinh, Hanh đong vi lam me an toan.
Khoang 99% truong hop tu vong ba me xay ra o cac nuoc đang phat trien. Hon mot nua trong so chung xay ra o chau Phi can Sahara va gan mot phan ba o Nam A. Cac nguyen nhan chinh gay tu vong me bao gom tien san giat va san giat, pha thai khong an toan, bien chung thai ky do sot ret va HIV / AIDS, chay mau nghiem trong va nhiem trung sau khi sinh. Hau het cac nuoc chau Au, Uc, Nhat Ban va Singapore rat an toan khi sinh con.
Nam 1990, Hoa Ky xep thu 12 trong so 14 quoc gia phat trien đuoc phan tich va ke tu đo, ty le tu vong cua moi quoc gia đa đuoc cai thien đeu đan trong khi ty le cua My tang đot bien. Trong khi nhung nguoi khac đuoc phan tich vao nam 1990 cho thay ty le tu vong nam 2017 la duoi 10 nguoi chet tren moi 100.000 ca sinh song, ty le o My đa tang len 26,4. Hon nua, cu mot trong so 700 đen 900 phu nu chet o My moi nam khi mang thai hoac sinh con, 70 nguoi gap phai cac bien chung đang ke, tong cong hon mot phan tram cua tat ca cac ca sinh.


Quyen sinh san va tu do sinh san Quyen sinh san la cac quyen va tu do hop phap lien quan đen sinh san va suc khoe sinh san. Lien đoan Phu khoa va San khoa Quoc te đa tuyen bo rang:
(...) cac quyen con nguoi cua phu nu bao gom quyen kiem soat va quyet đinh mot cach tu do va co trach nhiem ve cac van đe lien quan đen tinh duc cua ho, bao gom ca suc khoe tinh duc va sinh san, khong bi ep buoc, phan biet đoi xu va bao luc. Cac moi quan he binh đang giua phu nu va nam gioi trong cac van đe quan he tinh duc va sinh san, bao gom ca su ton trong đay đu đoi voi su toan ven cua con nguoi, đoi hoi su ton trong lan nhau, su đong y va cung chiu trach nhiem ve hanh vi tinh duc va hau qua cua no.
To chuc Y te The gioi bao cao rang dua tren du lieu tu nam 2010–2014, moi nam tren the gioi co 56 trieu ca nao pha thai (25% tong so ca mang thai). Trong so đo, khoang 25 trieu đuoc coi la khong an toan. WHO bao cao rang o cac khu vuc phat trien, cu 100.000 phu nu thi co khoang 30 phu nu tu vong cho moi 100.000 ca pha thai khong an toan va con so đo tang len 220 ca tu vong tren 100.000 ca pha thai khong an toan o cac khu vuc đang phat trien va 520 ca tu vong tren 100.000 ca pha thai khong an toan o chau Phi can Sahara. WHO coi nhung cai chet khong can thiet nay xuat phat tu cac nguyen nhan

luat han che
dich vu co san kem
gia cao
su ky thi
su phan đoi tan tam cua cac nha cung cap dich vu cham soc suc khoe
cac yeu cau khong can thiet, chang han nhu thoi gian cho bat buoc, tu van bat buoc, cung cap thong tin sai lech, uy quyen cua ben thu ba va cac xet nghiem khong can thiet ve mat y te lam tri hoan viec cham soc.


Vai tro xa hoi va van hoa Trong nhieu nen van hoa tien su, phu nu co mot vai tro van hoa rieng biet. Trong cac xa hoi san ban hai luom, phu nu noi chung co nhiem vu hai luom cac loai cay luong thuc, bat cac loai thu nho, cau ca lam thuc an va hoc su dung cac san pham sua, trong khi đan ong co nhiem vu đi san cac loai thu lon.
Trong lich su gan đay hon, cac vai tro gioi cua phu nu đa thay đoi rat lon. Theo truyen thong, phu nu tang lop trung luu chu yeu tham gia vao cac trach nhiem trong gia đinh co nhan manh toi viec cham soc tre em. Voi phu nu ngheo hon, đac biet la phu nu thuoc tang lop lao đong, đieu nay van thuong chi la mot hoan canh ly tuong, boi nhu cau kinh te buoc ho phai kiem viec ben ngoai gia đinh. Tuy nhien, nhung cong viec ho co the lam thuong bi tra luong thap hon so voi nam gioi.
Khi nhung thay đoi trong thi truong lao đong cho phu nu dien ra, nhung cong viec ho co the đam nhiem thay đoi tu chi nhung cong viec "ban thiu" keo dai trong cac nha may nhu cac "lao cong", tro thanh cac cong viec van phong đuoc ton trong nhieu hon noi can cac lao đong co trinh đo, su tham gia cua phu nu vao luc luong lao đong Hoa Ky đa tang tu 6% nam 1900 len 23% nam 1923. Nhung thay đoi đo trong luc luong lao đong đa dan toi nhung thay đoi trong thai đo cua phu nu tai noi lam viec, cho phep nhung su phat trien khien phu nu tro nen co đinh huong ve nghe nghiep va giao duc lon hon.
Trong nhung nam 1970, nhieu nu hoc gia, bao gom ca cac nha khoa hoc, tranh viec co con. Trong suot nhung nam 1980, cac to chuc đa co gang can bang cac đieu kien cho nam va nu tai noi lam viec. Mac du vay, phu nu nhin chung van đuoc coi la nguoi chiu trach nhiem lao đong gia đinh va cham soc tre em, đieu nay han che thoi gian va suc luc ma ho co the danh cho su nghiep cua minh. Cho đen đau the ky 20, cac truong cao đang nu cua Hoa Ky tung yeu cau cac nu giang vien cua ho phai đoc than, voi ly do mot phu nu khong the thuc hien hai nghe toan thoi gian cung mot luc
Cac phong trao ung ho binh đang ve co hoi cho ca hai gioi va quyen binh đang khong phan biet gioi tinh. Thong qua su ket hop cua nhung thay đoi kinh te va nhung no luc cua phong trao nu quyen, trong nhung thap ky gan đay, phu nu o nhieu xa hoi đa đuoc tiep can voi nhung nghe nghiep ngoai cong viec noi tro truyen thong. Bat chap nhung tien bo nay, phu nu hien đai trong xa hoi phuong Tay van phai đoi mat voi nhung thach thuc o noi lam viec cung nhu voi cac chu đe ve giao duc, bao luc, cham soc suc khoe, chinh tri, va vai tro lam me, v.v. Phan biet gioi tinh co the la moi quan tam va rao can chinh đoi voi phu nu o hau het moi noi, mac du hinh thuc, nhan thuc va trong luc cua no khac nhau giua cac xa hoi va tang lop xa hoi. Đa co su gia tang trong viec tan thanh cac vai tro binh đang gioi trong gia đinh cua ca phu nu va nam gioi.
Mac du mot so luong lon phu nu muon hoc len cao hon, nhung muc luong cua ho thuong thap hon so voi nam gioi. CBS News cho biet vao nam 2005 rang o Hoa Ky phu nu o đo tuoi tu 30 đen 44 va co bang đai hoc chiem 62% nhung gi nam gioi co trinh đo tuong tu lam, mot ty le thap hon o tat ca ngoai tru ba trong so 19 quoc gia co san con so. Mot so quoc gia phuong Tay co muc luong bat binh đang hon la Đuc, New Zealand va Thuy Si.


= Thoi hien đai =
Hien nay nen van minh nhan loai đang huong toi binh đang nam nu, nam va nu binh đang truoc phap luat. Tuy nhien đo la ve mat phap luat, con nhung đac điem tu nhien ve gioi tinh đuoc hinh thanh qua hang trieu nam tien hoa thi khong the thay đoi: nam gioi van vuot troi hon han so voi nu gioi ve mat tu duy, tri tue va suc khoe, vi vay nam gioi van chiem uu the trong xa hoi so voi nu gioi:

Nam gioi co xu huong hanh đong nhanh chong, quyet đoan, trong khi phu nu co xu huong thu đong, bi cam xuc chi phoi.
Phu nu yeu hon nam gioi ve the chat, boi vi trong hang trieu nam tien hoa phu nu khong thuc hien nhiem vu yeu cau cao ve the chat nhu nam gioi (phu nu chi hai luom, trong khi nam gioi phai đi san thu hoac chien đau đe bao ve bo lac).
Chuc nang nao: phu nu noi nhieu hon, trong khi nam gioi đuoc đinh huong nhieu hon cho hanh đong. Nam gioi hoc cac mon khoa hoc tu nhien (can tu duy logic hoc) tot hon, con phu nu tu duy ngon ngu tot hon do ho noi nhieu hon. Tuy nhien khi sang tac van hoc, von can ket hop tinh ngon ngu voi tinh logic thi nam gioi van vuot troi hon (vi du: trong 28 giai Nobel van hoc đuoc trao trong giai đoan 1990-2018, co 21 nguoi la nam va chi co 7 nguoi la nu).
Theo thong ke, ti le thien tai tri oc tren the gioi nghieng vuot troi ve phia nam gioi. Theo thong ke đen nam 2018, co 853 nam gioi đa đuoc trao giai Nobel trong khi chi co 51 phu nu đat đuoc vinh du nay. Trong so 51 phu nu nay thi co 17 gianh đuoc Nobel hoa binh, 14 gianh đuoc Nobel van hoc, chi co 20 nguoi gianh đuoc Nobel ve cac nganh khoa hoc ky thuat nhu vat ly, hoa hoc, sinh hoc va y khoa Đoi voi giai Fields (giai thuong the gioi danh cho cac nha toan hoc), tinh đen nam 2022 co 64 nguoi đuoc trao giai, trong đo co 2 phu nu.
Theo nghien cuu cua Đai hoc Harvard, ngay ca trong cac xa hoi va to chuc đanh gia cao binh đang gioi (vi du nhu Tay Au, Bac My), cac nhan vat xuat chung trong xa hoi (nha khoa hoc, lanh tu, tuong linh, kien tuong the thao...) van thuong la đan ong. Phu nu van chi chiem ty le thap o hau het cac vi tri lanh đao cao cap trong xa hoi. Phu nu chiem ty le nho hon 5% trong so 500 CEO hang đau the gioi, nho hon 20% trong so cac nha khoa hoc tu nhien. Theo nghien cuu nay, "nhung thu chiem linh nhung suy nghi thuong le, nhung thu ma ban quan tam sau sac, hoac nhung thu thuc đay hanh vi va quyet đinh" đa tao ra su khac biet ve ty le thanh cong giua phai nam va nu, theo đo nam gioi đuoc thuc đay boi y chi vuon len chiem linh cac thanh tuu, trong khi phu nu lai muon tao dung quan he gan gui voi nguoi khac va thuong gap mau thuan tam ly khi theo đuoi muc tieu lau dai nao đo.


Bao luc đoi voi phu nu Tuyen bo ve xoa bo bao luc đoi voi phu nu cua Lien Hop Quoc đinh nghia "bao luc đoi voi phu nu" la:any act of gender-based violence that results in, or is likely to result in, physical, sexual or mental harm or suffering to women, including threats of such acts, coercion or arbitrary deprivation of liberty, whether occurring in public or in private life.
va xac đinh ba hinh thuc bao luc: bao luc xay ra trong gia đinh, bao luc xay ra trong cong đong chung va bao luc do Nha nuoc gay ra hoac dung tung. No cung noi rang " bao luc đoi voi phu nu la mot bieu hien cua moi quan he quyen luc bat binh đang trong lich su giua nam va nu ".
Bao luc đoi voi phu nu van la mot van đe pho bien, đuoc thuc đay, đac biet la ben ngoai phuong Tay, boi cac gia tri xa hoi gia truong, thieu luat phap đay đu va thieu thuc thi cac luat hien hanh. Cac chuan muc xa hoi ton tai o nhieu noi tren the gioi can tro tien bo bao ve phu nu khoi bao luc. Vi du, theo cac cuoc khao sat cua UNICEF, ty le phu nu tu 15-49 tuoi cho rang chong co ly khi đanh hoac đanh vo trong mot so truong hop nhat đinh la 90% o Afghanistan va Jordan, 87% o Mali, 86 % o Guinea va Timor-Leste, 81% o Lao va 80% o Cong hoa Trung Phi. Mot cuoc khao sat nam 2010 do Trung tam Nghien cuu Pew thuc hien cho thay nem đa nhu mot hinh phat cho toi ngoai tinh đuoc 82% nguoi đuoc hoi o Ai Cap va Pakistan ung ho, 70% o Jordan, 56% o Nigeria va 42% o Indonesia.
Cac hinh thuc bao luc cu the anh huong đen phu nu bao gom cat bo phan sinh duc nu, buon ban tinh duc, ep buoc mai dam, ep buoc ket hon, cuong hiep, quay roi tinh duc, giet nguoi vi danh du, tat axit va bao luc lien quan đen cua hoi mon. Cac chinh phu co the đong loa voi bao luc đoi voi phu nu, chang han nhu thong qua cac hanh vi nhu nem đa (nhu hinh phat cho toi ngoai tinh).
Cung co nhieu hinh thuc bao luc đoi voi phu nu pho bien trong lich su, đac biet la viec thieu song cac phu thuy, hien te cac goa phu (nhu sati) va tuc bo chan. Viec truy to nhung phu nu bi buoc toi la phu thuy co truyen thong lau đoi; vi du, trong thoi ky đau hien đai (giua the ky 15 va 18), cac phien toa xet xu phu thuy dien ra pho bien o chau Au va o cac thuoc đia chau Au o Bac My. Ngay nay, van con nhung khu vuc tren the gioi (chang han nhu cac khu vuc cua chau Phi can Sahara, vung nong thon Bac An Đo va Papua New Guinea) noi nhieu nguoi tin vao phep phu thuy va phu nu bi buoc toi la phu thuy phai chiu bao luc nghiem trong. Ngoai ra, cung co nhung quoc gia co luat hinh su chong lai viec hanh nghe phu thuy. O A Rap Saudi, phu thuy van la mot toi ac co the bi trung phat bang tu hinh, va vao nam 2011, quoc gia nay đa chat đau mot phu nu vi toi 'phu thuy va ma thuat'.
Cung co truong hop mot so hinh thuc bao luc đoi voi phu nu chi đuoc coi la toi hinh su trong nhung thap ky gan đay va khong bi cam pho bien, do đo nhieu quoc gia van tiep tuc cho phep chung. Đieu nay đac biet đung voi truong hop hiep dam trong hon nhan. O the gioi phuong Tay, đa co xu huong đam bao binh đang gioi trong hon nhan va truy to bao luc gia đinh, nhung o nhieu noi tren the gioi, phu nu van bi mat cac quyen hop phap đang ke khi ket hon.
Bao luc tinh duc đoi voi phu nu gia tang đang ke trong thoi ky chien tranh va xung đot vu trang, trong thoi ky quan đoi chiem đong, hoac xung đot sac toc; thuong xuyen nhat duoi hinh thuc cuong hiep chien tranh va no le tinh duc. Cac vi du đuong đai ve bao luc tinh duc trong chien tranh bao gom cuong hiep trong cuoc diet chung Armenia, hiep dam trong Chien tranh Giai phong Bangladesh, hiep dam trong Chien tranh Bosnia, hiep dam trong cuoc diet chung Rwandan va hiep dam trong Chien tranh Congo thu hai. Tai Colombia, xung đot vu trang cung khien phu nu gia tang bao luc tinh duc. Truong hop gan đay nhat la cuoc thanh chien tinh duc do ISIL thuc hien, noi 5000–7000 tre em gai va tre em nguoi Yazidi va Co đoc giao bi ban lam no le tinh duc trong cuoc diet chung va ham hiep phu nu Yazidi va Co đoc giao, mot so nguoi trong so ho đa nhay lau tu tu tu Nui Sinjar trong loi lam chung cua mot nhan chung.
Luat phap va chinh sach ve bao luc đoi voi phu nu khac nhau tuy theo tham quyen. Tai Lien minh Chau Au, quay roi tinh duc va buon ban nguoi se bi trung phat theo luat phap.


Quan ao, thoi trang va cac quy đinh ve mac đo Phu nu o cac noi khac nhau tren the gioi an mac theo nhung cach khac nhau, voi su lua chon trang phuc cua ho bi anh huong boi van hoa đia phuong, nguyen ly ton giao, truyen thong, chuan muc xa hoi va xu huong thoi trang, cung cac yeu to khac. Cac xa hoi khac nhau co nhung quan niem khac nhau ve su khiem ton. Tuy nhien, o nhieu khu vuc phap ly, lua chon cua phu nu ve trang phuc khong phai luc nao cung mien phi, voi luat gioi han nhung gi ho co the mac hoac khong đuoc mac. Đieu nay đac biet đung đoi voi trang phuc Hoi giao. Mac du mot so khu vuc phap ly nhat đinh bat buoc hop phap trang phuc nhu vay (viec đeo khan trum đau), cac quoc gia khac cam hoac han che viec mac mot so trang phuc trum đau (chang han nhu burqa / khan che mat) o nhung noi cong cong (mot quoc gia nhu vay la Phap). Nhung luat nay đang gay tranh cai lon.


Kha nang sinh san va cuoc song gia đinh Tong ty suat sinh (TFR) - so tre em trung binh do mot phu nu sinh ra trong suot cuoc đoi - la khac biet đang ke giua cac khu vuc khac nhau tren the gioi. Nam 2016, TFR uoc tinh cao nhat la o Niger (6,62 tre em sinh ra tren mot phu nu) va thap nhat o Singapore (0,82 tre em / phu nu). Trong khi hau het cac nuoc chau Phi can Sahara co TFR cao, đieu nay gay ra cac van đe do thieu tai nguyen va gop phan lam dan so qua đong, hau het cac nuoc phuong Tay hien đang co ty le sinh thay the duoi muc co the dan đen gia hoa dan so va giam dan so.
O nhieu noi tren the gioi, cau truc gia đinh đa co su thay đoi trong vai thap ky qua. Vi du, o phuong Tay, đa co mot xu huong chuyen tu cac sap xep cuoc song bao gom đai gia đinh sang nhung to chuc chi bao gom gia đinh hat nhan. Xu huong chuyen tu muc sinh trong hon nhan sang muc sinh ngoai hon nhan. Tre em sinh ra ngoai hon nhan co the đuoc sinh ra tu cac cap vo chong song thu hoac phu nu đoc than. Trong khi viec sinh con ngoai hon nhan la pho bien va đuoc chap nhan hoan toan o mot so noi tren the gioi, thi o nhung noi khac, ho bi ky thi rat nhieu, voi nhung ba me chua ket hon phai đoi mat voi su tay chay, bao gom ca bao luc tu cac thanh vien trong gia đinh, va trong nhung truong hop nghiem trong tham chi la giet nguoi vi danh du. Ngoai ra, quan he tinh duc ngoai hon nhan van con la bat hop phap o nhieu quoc gia (nhu A Rap Saudi, Pakistan, Afghanistan, Iran, Kuwait, Maldives, Morocco, Oman, Mauritania, Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat, Sudan, va Yemen ).
Vai tro xa hoi cua nguoi me khac nhau giua cac nen van hoa. O nhieu noi tren the gioi, phu nu co con phu thuoc phai o nha va danh toan bo suc luc cho viec nuoi day con, trong khi o nhung noi khac, hau het cac ba me thuong quay tro lai cong viec đuoc tra luong (xem ba me đi lam va ba me noi tro).


Ton giao Cac hoc thuyet ton giao cu the co nhung quy đinh cu the lien quan đen vai tro gioi, tuong tac xa hoi va rieng tu giua hai gioi, trang phuc phu hop cho phu nu va nhieu van đe khac anh huong đen phu nu va vi tri cua ho trong xa hoi. O nhieu quoc gia, nhung giao ly ton giao nay anh huong đen luat hinh su, hoac luat gia đinh cua cac khu vuc tai phan đo (vi du: xem luat Sharia). Cac to chuc quoc te đa co cac thao luan ve moi quan he giua ton giao, luat phap va binh đang gioi.


Giao duc Giao duc mot gioi tinh tu truoc đen nay van chiem uu the va van con rat phu hop. Giao duc pho cap, nghia la giao duc tieu hoc va trung hoc co so do nha nuoc cung cap, khong phu thuoc vao gioi tinh, van chua phai la mot chuan muc toan cau, ngay ca khi no đuoc coi la chuan muc o hau het cac nuoc phat trien. O mot so nuoc phuong Tay, phu nu đa vuot qua nam gioi o nhieu cap hoc. Vi du, o Hoa Ky vao nam 2005/2006, phu nu đat 62% bang cao đang, 58% bang cu nhan, 60% bang thac si va 50% bang tien si.
Khoang cach ve gioi ve giao duc o cac nuoc thuoc To chuc Hop tac va Phat trien Kinh te (OECD) đa đuoc giam bot trong 30 nam qua. Phu nu tre hon ngay nay co nhieu kha nang đa hoan thanh trinh đo đai hoc: o 19 trong so 30 quoc gia OECD, so phu nu tu 25 đen 34 đa hoan thanh giao duc đai hoc cao hon gap đoi so voi phu nu tu 55 đen 64 tuoi. Tai 21 trong so 27 quoc gia OECD co so lieu so sanh đuoc, so luong phu nu tot nghiep cac chuong trinh cap đai hoc bang hoac cao hon nam gioi. Cac be gai 15 tuoi co xu huong the hien ky vong cao hon nhieu ve su nghiep so voi cac be trai cung tuoi. Trong khi phu nu chiem hon mot nua so sinh vien tot nghiep đai hoc o mot so nuoc OECD, ho chi nhan đuoc 30% bang đai hoc đuoc cap trong cac linh vuc khoa hoc va ky thuat, va phu nu chi chiem 25% đen 35% cac nha nghien cuu o hau het cac nuoc OECD.
Nghien cuu cho thay rang trong khi phu nu đang theo hoc tai cac truong đai hoc danh tieng voi ty le ngang bang voi nam gioi thi ty le phu nu đuoc gia nhap vao cong tac giang day la thap hon đang ke. Nha xa hoi hoc Harriet Zuckerman đa nhan xet rang mot vien cang co uy tin thi phu nu cang kho co đuoc vi tri giang vien o đo. Nam 1989, Đai hoc Harvard tuyen dung nguoi phu nu đau tien trong nganh hoa hoc, Cynthia Friend, va nam 1992, nguoi phu nu đau tien trong nganh vat ly, Melissa Franklin. Ba cung quan sat thay rang phu nu co nhieu kha nang giu cac vi tri chuyen mon đau tien cua ho nhu la nguoi huong dan va giang vien, trong khi nam gioi co nhieu kha nang lam viec truoc o cac vi tri nhiem ky hon. Theo Smith va Tang, tinh đen nam 1989, 65% nam gioi va chi 40% nu gioi nam giu cac vi tri co thoi han va chi 29% tat ca cac nha khoa hoc va ky su đuoc tuyen dung lam tro ly giao su trong cac truong cao đang va đai hoc co thoi han cong tac tren 4 nam la phu nu.
Nam 1992, phu nu chi chiem 9 phan tram so tien si đuoc trao trong nganh ky thuat, va chi 1 phan tram trong so đo tro thanh giao su. Nam 1995, 11% giao su ve khoa hoc va ky thuat la phu nu. Tuong quan, chi co 311 truong khoa cua cac truong ky thuat la phu nu, tuc la chiem chua đen 1% tong so. Ngay ca trong tam ly hoc, bang cap ma phu nu chiem đa so la tien si, ho giu mot so luong đang ke cac vi tri co nhiem ky it hon, khoang 19% vao nam 1994.
Ty le biet đoc biet viet cua nu tren the gioi thap hon nam. CIA World Factbook đua ra mot uoc tinh tu nam 2010 cho thay 80% phu nu tren the gioi biet chu, so voi 88,6% nam gioi (tu 15 tuoi tro len). Ty le biet chu thap nhat o Nam va Tay A, va o cac khu vuc cua Chau Phi can Sahara.


Phu nu trong chinh tri Phu nu khong đuoc đai dien trong chinh phu o hau het cac quoc gia. Vao thang 1 nam 2019, ty le trung binh toan cau cua phu nu trong cac hoi đong quoc gia la 24,3%. Quyen bau cu la quyen dan su. Quyen bau cu cua phu nu o Hoa Ky đa dan dan đat đuoc, đau tien la o cap tieu bang va đia phuong, bat đau tu cuoi the ky 19 va đau the ky 20, va vao nam 1920, phu nu o Hoa Ky đa nhan đuoc quyen pho thong đau phieu, voi viec Thong qua Tu chinh an thu muoi chin cho Hoa Ky. Hien phap. Mot so quoc gia phuong Tay cham cho phep phu nu bo phieu, đac biet la Thuy Si, noi phu nu gianh đuoc quyen bo phieu trong cuoc bau cu lien bang nam 1971, va o bang Appenzell Innerrhoden phu nu chi đuoc cap quyen bo phieu ve cac van đe đia phuong vao nam 1991, khi canton buoc phai lam nhu vay boi Toa an Toi cao Lien bang Thuy Si; va Liechtenstein, nam 1984, thong qua mot cuoc trung cau dan y ve quyen bau cu cua phu nu.


Khoa hoc, van hoc va nghe thuat Trong suot lich su, phu nu đa co nhieu đong gop cho khoa hoc, van hoc va nghe thuat. Mot linh vuc ma truoc đay phu nu đuoc phep tiep can nhieu nhat la san phu khoa (truoc the ky 18, viec cham soc phu nu mang thai o chau Au do phu nu đam nhan; tu giua the ky 18 tro đi, viec theo doi y te đoi voi phu nu mang thai bat đau đoi hoi nghiem ngat giao duc chinh quy, ma phu nu thuong khong đuoc tiep can, va do đo viec thuc hanh phan lon đuoc chuyen sang nam gioi).
Viec viet lach noi chung cung đuoc coi la chap nhan đuoc đoi voi phu nu thuoc tang lop thuong luu, mac du viec đat đuoc thanh cong nhu mot nha van nu trong mot the gioi nam gioi thong tri co the rat kho khan; ket qua la mot so nha van nu đa su dung but danh nam (vi du: George Sand, George Eliot).
Phu nu tung la nha soan nhac, nhac si, nghe si bieu dien nhac cu, ca si, nhac truong, hoc gia am nhac, nha giao duc am nhac, nha phe binh am nhac / nha bao am nhac va cac nganh nghe am nhac khac. Co nhung chuyen đong am nhac,  cac su kien va the loai lien quan đen phu nu, cac van đe phu nu va nu quyen.  Trong thap ky 2010, trong khi phu nu chiem mot ty le đang ke cua am nhac noi tieng va am nhac co đien ca si, va mot ty le đang ke cua nhac si (nhieu trong so đo la ca si-nhac si), co rat it phu nu nha san xuat thu am, cac nha phe binh nhac rock va nhac cong nhac rock. Mac du đa co mot so luong lon cac nha soan nhac nu trong am nhac co đien, nhung tu thoi Trung co cho đen ngay nay, cac nha soan nhac nu đuoc trinh dien it hon đang ke trong cac tiet muc am nhac co đien thuong đuoc trinh dien, sach giao khoa lich su am nhac va bach khoa toan thu ve am nhac; Vi du, trong cuon Concise Oxford History of Music, Clara Schumann la mot trong nhung nha soan nhac nu duy nhat đuoc nhac đen.

Phu nu chiem mot ty le đang ke trong cac nghe si đoc tau nhac cu trong am nhac co đien va ty le phu nu trong cac dan nhac đang tang len. Tuy nhien, mot bai bao nam 2015 ve cac nghe si đoc tau Concerto trong cac dan nhac lon cua Canada chi ra rang 84% cac nghe si đoc tau cua Orchester Symphonique de Montreal la nam gioi. Nam 2012, phu nu van chi chiem 6% trong dan nhac Vienna Philharmonic đuoc xep hang hang đau. Phu nu it pho bien hon voi tu cach la nguoi choi nhac cu trong cac the loai am nhac pho bien nhu rock va heavy metal, mac du đa co mot so nu nghe si choi nhac cu va ban nhac toan nu đang chu y. Phu nu đac biet it đuoc the hien trong cac the loai nhac metal cuc đoan. Phu nu cung khong co nhieu đai dien trong chi huy dan nhac, phe binh am nhac / bao chi am nhac, san xuat am nhac va ky thuat am thanh. Trong khi phu nu khong đuoc khuyen khich sang tac trong the ky 19, va co rat it nha am nhac hoc nu, phu nu đa tham gia vao giao duc am nhac "... đen muc phu nu thong tri [linh vuc nay] trong suot nua sau cua the ky 19 va cung trong suot the ki 20." 
Theo Jessica Duchen, mot nha van viet nhac cho to The Independent cua London, cac nu nhac si nhac co đien "... thuong bi đanh gia ve ngoai hinh, hon la tai nang" va ho phai đoi mat voi ap luc "... phai trong sexy tren san khau va trong cac buc anh. "  Duchen noi rang trong khi "co nhung nhac si nu khong chiu the hien ngoai hinh cua ho,... nhung nguoi chiu khoe the hinh cua minh thi xu huong thanh cong hon ve mat vat chat." 
Theo bien tap vien đai 3 cua Anh, Edwina Wolstencroft, nganh cong nghiep am nhac co đien tu lau đa coi mo đe phu nu tham gia cac vai tro bieu dien hoac giai tri, nhung phu nu it co kha nang nam giu cac vi tri quyen luc, chang han nhu chi huy dan nhac. Trong am nhac đai chung, trong khi co nhieu ca si nu thu am bai hat, thi co rat it phu nu đung sau ban đieu khien am thanh đong vai tro la nha san xuat am nhac, nguoi chi đao va quan ly qua trinh thu am.


Xem them Chu thich Đoc them Chafe, William H. Luu tru ngay 13 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine, "The American Woman: Her Changing Social, Economic, And Political Roles, 1920-1970", Oxford University Press, 1972. ISBN 0-19-501785-4
Roget’s II: The New Thesaurus, (Boston: Houghton Mifflin, 2003 3rd edition) ISBN 0-618-25414-5
McWhorter, John. 'The Uses of Ugliness', The New Republic Online, ngay 31 thang 1 nam 2002. Truy cap May 11 2005 ["bitch" as an affectionate term]
McWhorter, John. Authentically Black: Essays for the Black Silent Majority (New York: Gotham, 2003) ISBN 1-59240-001-9 [casual use of "bitch" in ebonics]
Routledge international encyclopedia of women, 4 vls., ed. by Cheris Kramarae and Dale Spender, Routledge 2000
Women in world history: a biographical encyclopedia, 17 vls., ed. by Anne Commire, 	Waterford, Conn. [etc.]: Yorkin Publ. [etc.], 1999 - 2002
"Nguoi Phu Nu Qua Nhan Tuong Hoc & Van Hoc Dan Gian"-Luong Trong Nhan- Nha Xuat Ban Hong Đuc.


Lien ket ngoai Lich su
Women's History in America
A History of Women’s Entrance into Medicine in France Luu tru ngay 24 thang 7 nam 2013 tai Wayback Machine studies and digitized texts by the BIUM (Bibliotheque interuniversitaire de medecine et d'odontologie, Paris) see its digital library Medic@ Luu tru ngay 7 thang 10 nam 2014 tai Wayback Machine.
Ton giao
Women and Christianity: representations and practices
Women in Islam Luu tru ngay 12 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine