O Hoa Ky, mang luoi truyen thong đien tu (ECN, viet tat tu Electronic Communication Network) la mot hinh thuc cua he thong giao dich thay the (ATS – Alternative Trading System) ben canh cac san giao dich chung khoan truyen thong. Mang truyen thong đien tu la mot he thong may tinh tu đong co vai tro khop lenh mua va ban chung khoan tren thi truong. Voi mang luoi nay, cac nha moi gioi lon va cac nha giao dich ca nhan co the giao dich truc tiep voi nhau ma khong can phai thong qua trung gian, cung nhu cho phep cac nha đau tu tu khap noi tren the gioi co the giao dich voi nhau.
Cac san pham chinh đuoc giao dich tren mang truyen thong đien tu la chung khoan va tien te. ECN la cac he thong may tinh hien thi gia hoi mua va gia chao ban kha dung cua chung khoan tu nhieu nguoi tham gia thi truong, roi tu đong khop va thi hanh lenh giao dich. ECN kiem loi bang cach tinh phi giao dich tren moi chung khoan, thuong la mot phan tram tren moi chung khoan. Khong nhung tao đieu kien cho nguoi dung giao dich tren cac san giao dich lon trong gio giao dich, ECN con đuoc su dung đe giao dich chung khoan ngoai gio va giao dich ngoai te. Voi mang truyen thong đien tu, nguoi dung co the giao dich mot cach an danh. Nhu vay, ECN cung cap cho nguoi dung su minh bach, an danh, dich vu đuoc tu đong hoa, chi phi re hon.
Tinh đen nam 2003, mot so mang truyen thong đien tu noi bat o Hoa Ky la Island ECN, Instinet, REDIBook, Archipelago (thanh lap nam 1996), va Bloomberg Tradebook. Tinh đen nam 2019 co them mot so ECN khac nhu SelectNet va NYSE Arca.


Lich su Instinet la mang truyen thong đien tu đau tien đuoc phat hanh vao nam 1969 va la mot trong nhung minh chung đau tien ve ung dung cua thanh tuu đien toan. Cac lan tu sua luat le cua Uy ban Giao dich va Chung khoan Hoa Ky (SEC, viet tat tu Securities and Exchange Commission) cung gop phan khien mang truyen thong đien tu tro nen pho bien hon. Nam 1975, Uy ban Giao dich thong qua "Tu chinh an ve Đao luat Chung khoan nam 1975", khuyen khich "lien ket tat ca cac thi truong cua cac chung khoan hop le bang cac co so lien lac va xu ly du lieu".
Tuong tac cua mang truyen thong đien tu voi NASDAQ đa gop phan phuc tap hoa cac san giao dich chung khoan. Mot trong nhung mau chot phat trien trong lich su cua ECN la mot he thong cong khai gia qua quay (over-the-counter quotation system) voi NASDAQ. Cu the la vao thang 3 nam 1994, mot nghien cuu cua hai nha kinh te William Christie va Paul Schultz đa luu y rang khoang chenh lech gia mua - gia ban (bid-ask spread) that su cua NASDAQ lon hon so voi cac con so thong ke, tuc la "Chung toi khong the hinh dung đuoc mot vien canh nao ma 40 đen 60 đai ly đang tranh nhau dong chay lenh lai tranh su dung cach ghi gia mot phan tam le cung mot luc va lien tuc ma khong co thoa thuan ngam đe cong khai gia tren cac phan so gia chan. Tuy nhien, du lieu cua chung toi khong cung cap bang chung truc tiep ve su thong đong ngam giua cac nha tao lap thi truong NASDAQ". Cac ket qua nay đa dan đen mot vu kien chong đoc quyen đuoc đe trinh chong lai NASDAQ nam 1996. Nham muc đich thuong thao cac khoan phi chong đoc quyen, NASDAQ đa thong qua cac quy đinh moi ve xu li lenh giao dich, trong đo NASDAQ se tich hop cac mang truyen thong đien tu vao he thong cua minh. Nam 1997, Uy ban Giao dich ban hanh mot bo quy đinh, trong đo quy đinh Instinet la mot mang luoi truyen thong đien tu, đong thoi cac mang truyen thong đien tu se phai đang ky voi chinh phu voi tu cach la mot so giao dich chung khoan hop phap, neu khong se phai bi quy che bang mot bo tieu chuan rieng cho ECN. Uy ban Giao dich đinh nghia thuat ngu mang truyen thong đien tu la "bat ky he thong đien tu nao phat tan cac lenh giao dich rong rai cho ben thu ba đuoc đua vao trong đo boi mot nha tao lap thi truong cua san giao dich hoac nha tao lap cua thi truong chung khoan phi tap trung, tu đo cho phep cac lenh đo đuoc thuc thi toan bo hoac mot phan". Cac ECN đuoc quy đinh boi phap luat la phai cong khai niem yet gia chung khoan cho cong chung biet. Viec quy đinh phap luat ro rang ve mang truyen thong đien tu đa tao co hoi cho chung co the canh tranh voi cac san giao dich lon luc bay gio va đat đuoc thi phan đang ke, đong thoi giup thuc đay viec tao ra cac ECN moi. He qua la mot cuoc canh tranh đa dien ra giua cac mang truyen thong đien tu tren cac khia canh toc đo, gia ca, va đo đang tin. Đa tang truong nay cung dan đen viec canh tranh khoi luong giao dich, khi ma cac mang truyen thong đien tu bat đau chi tien cho cac dong chay lenh lien quan đen chiet khau hoa hong cho cac lenh gioi han. Cac phi chiet khau nay chinh la thu nhap cho cac nha giao dich va giup tang khoi luong giao dich mot cach đang ke. Ngoai ra, cac ECN đuoc quyen truy cap vao he thong giao dich đien tu cua san NASDAQ hoac cua mot san đien tu khac mien la thoa man cac yeu cau do Uy ban đua ra.
Vao thoi điem đo, cac ECN lon đang hoat đong tren thi truong la Instinet va Island (ban đau la mot phan cua Instinet bi tach ra, sau sap nhap voi Island thanh Inet roi bi NASDAQ mua lai), san giao dich Archipelago (đuoc NYSE mua lai) va Brut.


Co che Đe giao dich, khach hang phai la nguoi đang ki su dung dich vu mang luoi truyen thong đien tu dai han. Thuong thi cung chi co cac nha moi gioi chuyen nghiep va cac co so giao dich đuoc phep đang ki voi ECN. Do đo, cac khach hang ca nhan phai tao tai khoan voi mot trong nhung nha moi gioi hoac co so giao dich noi tren. Sau khi đang ky, khach hang co the truy cap ECN thong qua mot cong may tinh tuy chinh hoac thong qua truy cap quay so Internet truc tiep. Khi nhan đuoc lenh, cac phan mem se khop cac lenh voi nhau đe tim ra muc gia thich hop nhat, su dung nguyen tac ben canh (contra-side). Vi du, cac lenh ban va lenh mua ma co cung muc gia va so luong se nam canh nhau roi đuoc khop voi nhau. ECN cung se đang tat ca cac lenh len he thong đe cho khach hang xem. Voi nhung lenh khong thuc hien đuoc, ECN se chuyen tiep chung đen san NASDAQ hoac mot ECN khac cot đe giao dich đuoc thuc hien. Đong thoi, ECN cung bi rang buoc rang no phai chuyen tiep cac lenh tot nhat tu cac nha tao lap thi truong đen he thong NASDAQ. Rang buoc nay đuoc đua ra nham muc đich cam ECN chi khop tat ca cac lenh mot cach noi bo khi ma giao dich đo co the đuoc thuc hien tai mot muc gia uu đai hon đang ton tai o cac san giao dich khac. Do đo, ECN phai lien ket so lenh cua no voi cac san khac đe đam bao lenh đuoc thuc thi mot cach toi uu.
Ngoai ra, ECN con co the thiet lap che đo an danh cho nhung khach hang nao co nhu cau. Khi đo, cac bao cao thuc hien giao dich se khong khai thong tin cu the ve cac lenh mua va ban.


= Uu va nhuoc điem =
Uu điem đau tien cua mang truyen thong đien tu la su minh bach. Cac nha giao dich đeu co the xem đuoc tat ca nhung lenh chua đuoc thuc hien, tu đo biet đuoc du kien ve cung - cau đe ho tu vach ra chien luoc giao dich. Co nhung san giao dich cung cung cap thong tin nay cho khach hang nhung khong đuoc cap nhat va đay đu nhu cua ECN. Uu điem thu hai la su cat giam chi phi. Vi khong ton tai trung gian va nguoi đung giua, chi phi cho nhung giao dich đuoc thuc hien tren ECN tro nen thap hon. Mot uu điem khac chinh la toc đo thi hanh lenh nhanh do toan bo quy trinh đuoc tu đong hoa. Đieu nay quan trong cho nhung ai giao dich dua tren bien đong gia nho. Mang luoi truyen thong đien tu cung la mot phuong tien đe cac nha đau tu giao dich chung khoan ngoai gio lam viec cua san giao dich truyen thong. Truoc khi ECN ra đoi, chi co cac đinh che giao dich moi đuoc quyen truy cap chung khoan sau khi cac san đa đong cua. Nhung nhieu khi chinh luc nay lai la luc cac tin tuc moi đuoc cap nhat, khien cac nha đau tu nho khong the giao dich dua tren cac du kien nay đuoc. Vi mang truyen thong đien tu khong bao gio đong cua, nen viec giao dich co the đuoc dien ra ngay đem.
Mang luoi truyen thong đien tu chi thich hop cho nhung chung khoan co khoi luong giao dich lon. Giao dich tren ECN đoi hoi phai co mot nguoi mua tuong ung voi moi mot nguoi ban va nguoc lai, vay nen cac chung khoan giao dich tan suat mong se phai đoi rat lau moi đen luot. Mot nhuoc điem khac cua ECN chinh la cac the loai phi, bao gom le phi phai tra cho mot lan su dung, phi tiep can cung nhu phi hoa hong theo so lan giao dich.


Tren thi truong chung khoan Ve mat phap ly, cac mang truyen thong đien tu phai đang ki voi Uy ban Giao dich va Chung khoan Hoa Ky voi tu cach la mot nha moi gioi chung khoan. Uy ban xep loai ECN la mot he thong giao dich thay the (ATS – Alternative Trading System) va vi the phai tuan theo Bo Quy đinh ATS.
Cac mang truyen thong đien tu khai tru cac mang cheo noi bo (crossing network) cua cac nha moi gioi, vi du nhu cac he thong khop lenh khong cong khai ma lay gia tu mot san giao dich cong. ECN đa lam tang su canh tranh voi cac he thong co so giao dich truyen thong. Cac he thong giao dich thay the duong nhu co muc chi phi giao dich thap hon. Tuy nhien, khi cac mang truyen thong đien tu moi xuat hien thi đieu nay phan nao đa khong con đung nua. Đong thoi, nguoi ta cung thay la su tang truong cua ECN co the pha vo giao dich truyen thong. Mot bai phan tich ve tac đong cua ECN đoi voi NASDAQ cho thay "muc chenh lech cao hon, đo sau lon hon va thi truong it tap trung hon". Cac mang truyen thong đien tu co the cung cap danh sach lich su cac lenh kem theo du lieu ve gia cho nguoi dung. Do đo, chung canh tranh bang kha nang thu hut "cac lenh giao dich chua nhieu thong tin" trong "cac khoang thoi gian co khoi luong giao dich lon va bien đong lai cao". Uy ban Giao dich bao cao rang 30% tong so chung khoan niem yet đuoc giao dich cua NASDAQ va 40% khoi luong đo la đuoc giao dich o Hoa Ky la thong qua mang truyen thong đien tu. Con tac gia Hendershott cho rang mang truyen thong đien tu đang lam thay đoi thi truong giao dich chung khoan mot cach đang ke.
Tinh đen nam 2012, mot so san giao dich lon tai Hoa Ky đang no luc mo rong he thong giao dich tu đong cua minh đe canh tranh voi mang truyen thong đien tu. Đien hinh la san NYSE thong bao đa thay đoi he thong đinh tuyen lenh giao dich Direct+ cua minh, đong thoi sap nhap voi Archipelago đe chiem đuoc mot cho đung tren thi truong nay.


Tham khao = Tai lieu =


Lien ket ngoai Danh sach He thong Giao dich Thay the hoat đong o Hoa Ky (bao gom tat ca mang luoi truyen thong đien tu) (tieng Anh)