Pham Cao Cung (1913–2012) la nha van chuyen viet truyen trinh tham, noi tieng truoc nam 1945. Ong đuoc xem la "Vua truyen trinh tham Viet Nam" va cung đuoc coi la nguoi viet truyen trinh tham đau tien cua Viet Nam. Gioi van hoc xem ong la tac gia đau tien đa cam cot moc cho the loai tieu thuyet trinh tham Viet Nam, mo đau cho su phat trien cua the loai nay o nhung giai đoan ke tiep.


Su nghiep Pham Cao Cung sinh nam 1913 tai Nam Đinh (co tai lieu ghi ong sinh nam 1912 va la nguoi Thai Binh).
Ong la con trai ut trong mot gia đinh nha Nho o Nam Đinh. Cha cua ong la Cu Kep Pham Cao Bat, em vo cua Tran Te Xuong, nha tho trao long noi tieng Thanh Nam.
Ong khong hoc hanh gi nhieu, chi hoc het 4 nam Thanh Chung roi vao noi tru Truong Ky nghe thuc hanh o Hai Phong đuoc mot nam đa bo hoc ra đoi kiem song.
Nam 1931 Pham Cao Cung cung nguoi ban đong mon Le Trang Kieu phoi hop in tap truyen ngan đau tay "Hang gio".
Ong khoi nghiep su nghiep cua minh bang cach viet truyen trinh tham, kiem hiep, mao hiem ky tinh,... cho Nha xuat ban Mai Linh (Hai Phong) voi cac but danh Van Tuyen, Tran Lang, Phuong Tri va cho cac bao Loa, Phong Hoa, Ngay Nay,... ky ten la Pham Cao Cung, Pham Thi Ca Moc, An Cao,... Ong cung đuoc xem la nha van viet sach series đau tien o Viet Nam. Tac pham kiem hiep "Luc kiem đong" cua ong đuoc đanh gia cao, "... an khach hon ca nhung bo kiem hiep Tau"
Nam 1936, khi hoc Truong Ky nghe thuc hanh Hai Phong, Pham Cao Cung cho in truyen Vet tay tren tran, khoang 100 trang. Co the coi đay la cuon tieu thuyet trinh tham đau tien cua van hoc hien đai.
Ong cung co thoi gian lam cong an, phan gian tinh bao cho Viet Minh. Do nghe viet van, viet bao va chuyen ve the loai trinh tham nen ong đa đuoc nganh cong an non tre cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa ngay ay moi lam chuyen vien, giang vien cho nganh. Đay cung la nhung thang nam buon vui, thang tram het suc bat ngo voi ong.
Khong chi viet truyen trinh tham, Pham Cao Cung con viet tieu thuyet kiem hiep va mao hiem ky tinh. Nha van đa tung dich truyen kiem hiep Tau. Ong thich viet nhung đe tai "đac biet khac la".
Nam 1954, ong di cu vao Sai Gon. Trong thoi gian đau, ong cong tac voi bao Be ngon be luan, roi bao Chinh luan. Sau đo ong chuyen sang chan nuoi ga va chim cut o quan Go Vap. Ong con mo va lam viec chung voi con gai va con re o mot tiem chup hinh tren đuong Nguyen Đinh Chieu, quan 3, Sai Gon.
Nam 1974, Pham Cao Cung sang Hoa Ky choi voi gia đinh mot nguoi con gai, la con cua nguoi vo thu hai cua ong.
Nam 1975, ong bi ket khong ve nuoc đuoc, sau nay ong đa co ve Viet Nam may lan, lan cuoi cung ong ve nuoc la nam 2004.
Nha van Pham Cao Cung mat ngay 17 thang 12 nam 2012, tai Florida, huong tho 100 tuoi.


Gia đinh Ong co ba nguoi vo. Nguoi vo đau tien la con gai đau long mot gia đinh dong doi khoa bang ho Pham o lang Ve, tuc lang Đong Ngac, huyen Tu Liem, Ha Noi. Ba cung lam bao Hoc Sinh voi ong, lay but hieu la Truong Nga. Ba mat nam 1946. Khong co nhieu thong tin ve nguoi vo thu hai cua nha van, chi biet ba la nguoi Ha Đong, truoc đay tung ban vai o cho Ha Đong. Ca hai ba cung song rat hoa thuan, khong he cai co nhau. Nguoi vo thu ba cua ong la mot nguoi thong thao tieng Phap. Ba đa chung lung đau cat cung ong lam bao, ra sach va bau ban voi ong trong nhung nam xa que huong. Ba cung đa mat truoc ong tai My.
Nha nghien cuu, dich gia Giao su Pham Tu Chau la chau gai ruot cua nha van Pham Cao Cung.


Tac pham "Khi nhin lai su nghiep cua minh, ong tu nhan "chi la mot anh tho viet khong hon khong kem". Co le do quan niem nhu vay, ong khong he luu tru tac pham va cung khong con nho ro minh đa viet nhung gi, nen cang kho khan cho nhung ai muon tim hieu đay đu ve ong."_ Bao Đa Nang.
Mot so tac pham tieu bieu cua ong đuoc nhieu nguoi biet đen:
Luc kiem đong (but danh Van Tuyen)
Vet tay tren tran (1936)
Kho tang ho Đang (1937)
Chiec tat nhuom bun (1938)
Ba vien ngoc bich (1938)
Nguoi mot mat (1940),
Ky Phat giet nguoi (1941),
Nha su thot (1941),
Đoi hoa tai cua ba Chua (1942),
Đam cuoi Ky Phat (1942)
Ban tay sau ngon,
Hai nguoi len may chem (1950),
Nguoi cho soi (1950),
Vu an mang thu sau (1950),
Tieng giay trong suong mu (1951),
Chiec goi đam mau (1951).
Nam 1940, nhac si Đang The Phong tung sang tac ca khuc Gang buoc len chua voi phan loi (tho) cua Pham Cao Cung .


Đanh gia "Cai đac biet ma nguoi ta thay o tieu thuyet trinh tham Pham Cao Cung la nhung nhan vat va khung canh do ong sang tao đeu co tinh chat Viet Nam, hop voi trinh đo nguoi Viet Nam ta hien thoi, khong nhu may nha tieu thuyet trinh tham khac đi nhat nhung mau chuyen ly ky cua Tay phuong roi co go ep vao nhung khung canh lai Viet, lai Phap... Neu xet truyen trinh tham cua Pham Cao Cung trong pham vi tuong đoi, nguoi ta thay đen nay o nuoc ta, trong loai nay, tieu thuyet cua Pham Cao Cung van la nhung tieu thuyet kha hon ca"._Trich trong "Nha van hien đai" cua Vu Ngoc Phan xuat ban nam 1943 .
"Nguoi đau tien co cong thu nghiem viec ban đia hoa tieu thuyet trinh tham phuong Tay thi chi co mot minh Pham Cao Cung. The nhung bay nay tren dien đan van hoc VN hien đai... tac gia nay lai bi bo quen va chi gan đay moi đuoc noi toi trong bo Tu đien van hoc moi xuat ban." – PGS, TS Pham Tu Chau.


Cau noi "Su thuc, viet truyen trinh tham o nuoc ta rat kho, vi dan ta von tinh binh di, ngay trong xa hoi it thay xay ra nhung vu trom hay an mang kha di co the goi la ly ky, bi mat. Phan lon dan ta chua he trong thay chinh mat mot khau sung luc bao gio, hieu biet rat it ve co khi va hoa hoc, lai rat hiem ai co đuoc mot chiec xe hoi rieng cua minh. Vi the cho nen nhung vai chinh trong truyen trinh tham Viet Nam chang the moi luc gio đuoc khau sung luc ra hay ban nhau, khong the co đuoc nhung nha ham co co quan bi mat hay luon luon nhay len xe hoi theo doi quan gian nhu o trong nhieu truyen trinh tham Au Tay. Chinh vi the ma luon luon toi chi ao uoc viet đuoc nhung truyen trinh tham ma viec rat co the xay ra đuoc trong xa hoi Viet Nam, va vai chinh can phai co đuoc nhung tinh cach hoan toan Viet Nam"
"Khi toi tam ngung khong ghi chep them vao tap hoi ky nay la ngay 31-2-1999. Than gia lom khom tu minh đanh may lay, tren may vi tinh thuong bi lan lon, lai vi quen khuay khong nho truoc đa ke roi, ke them lan nua, rat mong nhung ai đoc hoi ky đung cuoi..." – Trich tap Hoi ky Pham Cao Cung (Nha Nam va Nha xuat ban Hoi Nha van an hanh nam 2012)  (Tac gia viet ke lai cuoc song trai dai va ket thuc hoi ky luc ong 85 tuoi).


Tai lieu nghien cuu Hoi ky Pham Cao Cung. Nha Nam va Nha xuat ban Hoi nha van, 2012.
Tu đien van hoc (bo moi), muc tu Pham Cao Cung. Nha xuat ban The gioi, Ha Noi, 2004.


Ghi chu