Litva (phien am: Lit-va; tieng Litva: Lietuva [lʲɪɛtʊˈvɐ]), ten chinh thuc la Cong hoa Litva (tieng Litva: Lietuvos Respublika) la mot quoc gia thuoc khu vuc chau Au theo the che cong hoa. Theo su phan chia cua Lien Hop Quoc, Litva đuoc xep vao nhom Bac Au. Litva giap voi Latvia ve phia bac, giap voi Belarus ve phia đong nam, giap voi Ba Lan va tinh Kaliningrad thuoc Lien bang Nga ve phia tay nam va giap voi bien Baltic ve phia tay. Đia hinh cua Litva kha bang phang va thap, khong co điem nao co đo cao vuot qua 300 met. Khi hau cua nuoc nay tuong đoi on hoa. Đat nuoc Litva co rat nhieu rung cay, song suoi va mot nguon tai nguyen đat đai mau mo. Theo so lieu vao nam 2025, dan so Litva la gan 2.9 trieu nguoi, mat đo dan so la khoang 44 nguoi/km².
Litva la mot quoc gia co lich su lau đoi tai chau Au. Quoc gia nay chinh thuc xuat hien trong lich su tu nam 1009 va sau đo đa phat trien thanh Đai Lanh đia Litva hung manh. Trong khoang thoi gian 1569–1795, Litva cung voi Ba Lan thanh lap mot quoc gia voi ten goi Lien bang Ba Lan – Litva. Khi lien bang tan ra, Litva tro thanh mot phan cua Đe che Nga cho đen nam 1918, khi nuoc nay tuyen bo thanh lap nen cong hoa. Sau hiep uoc Xo-Đuc (1939), Lien Xo đa thu hoi Tay Belarus va tra lai vung đat Vilnius cho Litva, nhung nam 1940 đen luot Litva, cung nhu Estonia sap nhap vao Lien Xo, roi Đuc Quoc xa chiem đong nam 1941. Sau the chien thu hai, Litva đa tro thanh mot phan cua Lien Bang Xo-viet voi ten goi Cong hoa Xa hoi Chu nghia Xo viet Litva. Sau khi Lien Bang Xo Viet sup đo vao nam 1991, Litva tro thanh mot quoc gia đoc lap
Ngay nay Litva la mot nuoc cong hoa theo the che cong hoa nghi vien, đung đau la tong thong. Nuoc nay la thanh vien cua nhieu to chuc quoc te nhu Lien Hop Quoc, NATO, To chuc Thuong mai The gioi. Vao ngay 1 thang 5 nam 2004, Litva đa chinh thuc tro thanh mot thanh vien cua Lien minh chau Au. Kinh te Litva kha phat trien so voi cac nuoc Đong Au lan can. Thu đo va cung la thanh pho lon nhat o Litva la Vilnius.


Lich su = Thoi ky tien su =

Sau khi bang tan, con nguoi đa xuat hien tai vung đat ma ngay nay la Litva vao khoang thien nien ky thu 10 truoc Cong nguyen. Ho đen tu hai huong khac nhau, mot tu ban đao Jutland va mot tu đat nuoc Ba Lan ngay nay, mang theo hai nen van hoa khac nhau the hien tren nhung cong cu ma ho su dung. Nhung nguoi nay chu yeu song bang nghe san ban va khong thanh lap nhung khu dan cu co đinh. Sang thien nien ky thu 8 truoc Cong nguyen, khi hau tro nen am ap hon khien rung cay phat trien, cac nguon thuc an ngay cang tro nen doi dao. Vao thien nien ki thu 6 va thu 5 truoc cong nguyen, con nguoi tai đay bat đau thuan hoa cac loai vat nuoi. Nen nong nghiep xuat hien tuong đoi muon tai Litva, vao khoang thien nien ki thu 3 truoc cong nguyen do thieu cac cong cu canh tac hieu qua. Cac nghe thu cong va thuong mai bat đau xuat hien. Cac dan toc thuoc nhom An – Au đa đen đay vao khoang nam 2500 truoc Cong nguyen va đong nhat thanh cac dan toc Baltic khoang 500 nam sau đo.
Nguoi Litva la mot nhanh cua cac dan toc Baltic, bao gom ca nguoi Latvia va nhieu dan toc khac nua. Theo cuon bien nien su cua tu vien thanh pho Quedlinburg, đat nuoc Litva đa chinh thuc xuat hien trong lich su vao ngay 14 thang 2 nam 1009. Trong the ky XI, Litva gom nhieu vung đat nho phai trieu cong cho Kievan Rus. Nhung sang the ky XII, nguoi Litva đa gay ra nhieu cuoc chien tranh chinh phuc va cuop boc sang nhung vung đat xung quanh, tien đe đe hinh thanh Đai Lanh đia Litva sau nay.


= Đai Lanh đia Litva =

Truoc su đe doa cua ngoai bang, Mindaugas đa thong nhat cac dan toc Baltic lai va đanh thang nguoi Livonia trong tran Saule vao nam 1236. Ngay 6 thang 6 nam 1253, ong đa len ngoi vua cua Litva va đat nuoc đuoc tuyen bo voi ten goi Vuong quoc Litva. Tuy nhien, Mindaugas đa bi nguoi chau trai cua ong la Treniota sat hai. Vuong quoc Litva roi vao khung hoang va đat nuoc nay đa bi tan pha nang ne trong cac cuoc xam lang cua nguoi Mong Co vao cac nam 1241, 1259 va 1275.
Nam 1316, vua Gediminas đa tien hanh khai pha va xay dung lai đat nuoc Litva. Duoi su tri vi cua Gediminas, đat nuoc Litva đa tro nen hung manh va dam thach thuc voi ca nguoi Mong Co, luc đo đang kiem soat nuoc Nga. Bang nhung cuoc chien tranh chinh phuc, lanh tho Litva đa mo rong hon bao gio het, trai dai tu bien Baltic đen bien Đen va bao gom nhieu phan cua nuoc Belarus va Ukraina ngay nay. Vao cuoi the ky XIV, Litva tro thanh quoc gia rong lon nhat chau Au.
Cuoc hon nhan giua nu hoang Jadwiga cua Ba Lan va đai cong tuoc Jogaila cua Litva vao nam 1377 đa thanh lap mot lien minh quyen luc giua Ba Lan va Litva nham chong lai moi đe doa đen tu nuoc Pho va Đai Lanh đia Moskva. Truoc đo, đai cong tuoc Jogaila đa cai đao va bien Litva tro thanh mot quoc gia theo Co đoc giao. Ngay 2 thang 2 nam 1386, Jogaila chinh thuc tro thanh vua cua Ba Lan. Đieu đo co nghia la Ba Lan va Litva đa tro thanh mot quoc gia duy nhat, the nhung Đai Lanh đia Litva van giu nguyen vi the rieng cua minh. Thoi ky nay, nhieu thanh pho cua Litva chiu anh huong cua he thong luat phap cua nguoi Đuc, trong đo co Vilnius, thu đo cua Đai Lanh đia Litva.
Vao the ky XVI, nhung du hoc sinh Litva khi tro ve đat nuoc đa mang theo mot cuoc cach mang van hoa, đuoc biet đen nhu Thoi ky Phuc hung cua Litva. Kien truc Y đuoc gioi thieu tai nhieu thanh pho cua nuoc nay, đong thoi voi viec nen van hoc Litva viet bang tieng Latin no ro. Ngon ngu viet cua tieng Litva cung đuoc sang tao trong thoi gian đo.


= Lien bang Ba Lan – Litva (1569–1795) =

Voi su đong thuan cua Hiep uoc Lublin nam 1569, mot quoc gia thong nhat giua Ba Lan va Litva đuoc thanh lap voi ten goi Lien bang Ba Lan – Litva, hay con đuoc biet đen nhu nen Cong hoa thu nhat cua Ba Lan hoac Cong hoa Lien bang cua Hai Quoc gia. Su hop nhat giua Vuong quoc Ba Lan voi Đai Lanh đia Litva đa hinh thanh nen mot quoc gia co dien tich rong lon o chau Au va co vi the chinh tri đac biet quan trong. Ngon ngu chinh thuc thoi ky nay la tieng Ba Lan va tieng Latin o Vuong quoc Ba Lan cung voi tieng Ruthenia va tieng Litva o Đai Lanh đia Litva. Tuy nhien, Litva đa phai trai qua mot qua trinh Ba Lan hoa tren moi mat đoi song. Tang lop quy toc va thuong luu o nhung thanh pho lon nhu Vilnius va Grodna lai thuong hay su dung tieng Ba Lan. Va đen nam 1696, tieng Ba Lan đa tro thanh ngon ngu chinh thuc tai Litva.
Sang the ky XVIII, lien bang bat đau suy sup boi nhung cuoc khung hoang chinh tri va xung đot. Ban Hien phap Ngay 3 thang 5 nam 1791 đa đat dau cham het cho su ton tai cua Lien bang Ba Lan – Litva. Nhung su phan chia Ba Lan vao cac nam 1772, 1793 va 1795 đa chung kien viec Litva bi xau xe giua Nga va Pho.


= Thoi ky thuoc Đe quoc Nga (1795–1914) =
Sau su phan chia lan thu ba Ba Lan nam 1795, Đe quoc Nga đa kiem soat phan lon lanh tho cua Litva, trong đo co thanh pho Vilnius. Khoang đau the ky XIX, nuoc Nga đa to ra co the chap nhan su tu tri cua Litva nhung đieu nay đa khong thanh hien thuc. Vao nam 1812, khi quan đoi Phap cua Napoleon I tien vao Litva, nguoi Litva đa coi đo nhu nhung nguoi mang hy vong đoc lap ve cho Litva. The nhung khi quan Phap bi đanh bai boi Nga, Sa hoang Nikolai I đa ban hanh hang loat đao luat đong hoa đoi voi Litva. Nam 1864, theo lenh cua Sa hoang Aleksandr II, tieng Litva va bang chu cai La Tinh chinh thuc bi cam tai tat ca moi truong hoc.
Tuy nhien đen cuoi thoi ky nay, tieng Litva đa dan dan khoi phuc sau mot thoi gian dai bi lang quen. Thoi điem đo, tieng Ba Lan va tieng Nga la ngon ngu đuoc su dung pho bien trong tang lop thuong luu. Phong trao phuc hung ngon ngu dan toc xuat hien truoc trong tang lop ngheo kho, roi sau đo la nhung nguoi giau co. Nhung to bao bang tieng Litva đa ra đoi tai Ausra va Varpas. Tieng Litva đuoc khoi phuc va phat trien la mot đieu kien đe dan toi phong trao đoc lap dan toc sau nay.


= Chien tranh the gioi thu nhat =
Phong trao van đong dan toc cua Litva ngay cang phat trien manh me trong Đe che Nga đang suy tan. Nam 1914, Chien tranh the gioi thu nhat bung no. Vao nam 1915, Litva bi quan đoi Đuc chiem đong. Su sup đo cua Đe che Nga trong cuoc Cach mang thang Muoi Nga đa dan toi viec Litva tuyen bo thanh lap mot nen cong hoa đoc lap ngay 16 thang 2 nam 1918 khi van con bi Đuc chiem đong. Thang 11 nam 1918, quan Đuc that bai va Litva tro thanh mot quoc gia đoc lap. Ban đau, vua Mindaugas II đuoc tuyen bo la vua cua Vuong quoc Litva nhung sau đo chinh quyen Litva đa tuyen bo thanh lap mot nuoc cong hoa.


= Litva giua hai cuoc the chien (1918–1939) =
Sau khi tro thanh mot nuoc cong hoa đoc lap vao nam 1918, Litva đa phai chien đau chong lai nhieu quoc gia lan can đe bao ve cho nen đoc lap. Nhung nguoi Bolshevik đa tan cong Litva tu phia đong tuy nhien ngay sau đo chinh phu Litva o thu đo lam thoi Kaunas đa đay lui quan đoi Xo viet ra khoi lanh tho. Tiep đo, Litva lai co nhung xung đot ve lanh tho voi Ba Lan va Đuc. Nam 1920, quan Ba Lan chinh thuc chiem thanh pho Vilnius cua Litva.
Theo hien phap Litva, thanh pho Vilnius la thu đo cua nuoc nay mac du no nam trong lanh tho Ba Lan va cong đong nguoi Litva tai thanh pho nay qua nho be, chi chiem khoang 3% dan so so voi cong đong nguoi Ba Lan va Do Thai đong đao tai đay. Nhung xung đot ve lanh tho giua Litva voi Ba Lan va Đuc khien tinh hinh nuoc nay luon bat on.


= Chien tranh the gioi thu hai =
Theo Hiep uoc Xo-Đuc đuoc ky ket thang 8 nam 1939, Litva nam trong khu vuc anh huong cua Lien Xo. Nam 1940, Lien Xo gui toi hau thu cho Litva yeu cau truc xuat va bat giam mot so chinh tri gia quan trong cua Litva, đong thoi đoi trien khai cac đon vi quan đoi Xo viet ngay tren lanh tho nuoc nay. Chinh quyen Litva đa quyet đinh chap nhan toi hau thu, mac du tong thong Antanas Smetona phan đoi va roi khoi Litva sau đo. Ngay 15 thang 6 nam 1940, 150.000 Hong quan Lien Xo đa tien vao lanh tho Litva khi quan đoi Litva đuoc yeu cau khong phan ung lai. Ngay sau đo, mot cuoc bau cu đa dien ra đe thanh lap chinh quyen dan chu nhan dan o Litva va ket nap nuoc nay vao Lien bang Xo viet.
Chinh phu hien nay o Litva, My  Nghi vien chau Au  tuyen bo rang ba nuoc Litva, Latvia va Estonia bi Lien Xo chiem đong trai phep. Nguoc lai theo quan điem cua Nga, thi vao thoi điem đo, nguoi dan va chinh phu hop phap cua cac nuoc Baltic đa tinh nguyen gia nhap Lien Xo. Ho va nguoi Nga đa co quan he lau ben, cung thuoc mot đat nuoc la Đe quoc Nga ke tu thap nien 1720 tro đi (tuc la cung luc voi viec Scotland va Anh thong nhat đe hinh thanh Vuong quoc Anh). Bo truong Ngoai giao Nga Sergei Ivanov đa tuyen bo: "Noi rang Lien Xo đa chiem đong cac quoc gia vung Baltic la vo ly va vo nghia. Nguoi ta khong the chiem mot cai gi đo von thuoc ve anh ta."
Franklin Roosevelt trong trao đoi voi Joseph Stalin ngay 01/12/1943, cung cong nhan chu quyen cua Lien Xo o vung Baltic: "Tai Hoa Ky đang day len nghi van ve cac nuoc cong hoa Baltic thuoc Lien Xo, va toi tin rang cong luan the gioi cho la cac dan toc cua cac nuoc cong hoa nay co mot tuong lai bap benh. Vi vay, toi hy vong rang Nguyen soai Stalin se đi vao xem xet yeu cau nay. Ca nhan toi khong co nghi ngo rang nguoi dan o cac nuoc nay se bo phieu đe gia nhap Lien Xo cung nhu cung nhau nhu ho đa lam vay trong nhung nam 1940... Thuc te la du luan khong biet ro lich su."
Cuoi nam 1989, hai nam truoc su sup đo cua Lien Xo, Đai hoi Đai bieu Nhan dan Lien Xo đa chinh thuc len an noi dung trong Hiep uoc Molotov-Ribbentrop ve viec sap nhap cac nuoc vung Baltic (Estonia, Latvia, Litva) la bat hop phap,. con chinh phu Nga hien nay thi phu nhan hanh đong cua Lien Xo la chiem đong 
Mac du Hoa Ky va Vuong quoc Anh la cac nuoc đong minh cua Lien Xo chong phat xit Đuc trong The chien II cong nhan chu quyen tai ba nuoc Baltic cua Lien Xo tai Hoi nghi Yalta nam 1945 nhung đen thoi ky Chien tranh Lanh, chinh quyen cua cac nuoc phuong Tay lai khong cong nhan viec nay
Ngay 22 thang 6 nam 1941, phat xit Đuc xam luoc Lien Xo, tao co hoi cho Litva co mot thoi gian đoc lap ngan ngui. Mat tran Chinh tri Litva (Lietuvos aktyvistu frontas) đa co gang thuong luong voi phat xit Đuc cho phep Litva đuoc đoc lap nhung yeu cau đo khong đuoc chap nhan. Khi Đuc tan cong Litva, chinh phu nuoc nay đa nhanh chong bi ha be. Đen thoi điem ay, nguoi Litva moi nhan ra rang, nguoi Đuc khong he muon Litva đuoc đoc lap. Nhung khu trai tap trung đe tan sat nguoi Do Thai đuoc dung len o rat nhieu noi, lai co them su tiep tay cua mot so nguoi Litva. Truoc đo, Litva la mot trong nhung cong đong nguoi Do Thai hung thinh nhat tai chau Au. Sau khi chien tranh ket thuc, chi 9% nguoi Do Thai tai Litva con song sot.
Nam 1945, Hong quan Lien Xo chiem lai Litva khoi phat xit Đuc. Litva lai tro thanh mot nuoc cong hoa xo viet voi su đong thuan cua My va Anh.


= Thoi ky thuoc Lien bang Xo viet (1945–1990) =

Trong thoi ky nay, nhieu nguoi Litva đa cong tac voi Đuc Quoc xa bi đi đay sang Siberia va cac vung heo lanh khac cua Lien Xo. Đe đap lai, hang chuc nghin nguoi Litva đa tham gia mot to chuc vu trang du kich voi ten goi misko broliai đe chong lai. Nhung cuoi cung ho đa that bai vao nam 1965.
Cho đen giua nam 1988, moi mat chinh tri, kinh te va van hoa cua Litva đeu nam trong su kiem soat cua Đang Cong san Litva. Duoi su lanh đao cua nhung nguoi tri thuc, Phong trao Van đong Cai cach đa thanh lap nham đoi cac quyen tu do dan chu cho Litva, tien hanh hop phap hoa che đo đa đang va tai su dung quoc ky va quoc ca rieng cua dan toc. Mot bo phan lon thanh vien cua Đang Cong san Litva cung đong tinh voi nhung cai cach nay. Ngay 23 thang 8 nam 1989, nhan ki niem 50 nam Hiep uoc Xo-Đuc, hai trieu nguoi Estonia, Latvia va Litva đa noi thanh mot dai nguoi tu Tallinn đen Vilnius, the hien tinh đoan ket cua ba nuoc Baltic cung chung nguyen vong tach khoi Lien Xo.


= Litva đoc lap (tu nam 1991 đen nay) =
Ngay 11 thang 3 nam 1990, nuoc Cong hoa Litva tuyen bo đoc lap, tach khoi Lien bang Xo viet. Ngay 15 thang 3 nam 1990, Lien Xo bat đau ban hanh cam van va tien hanh nhung hoat đong quan su chong lai Litva. Quan đoi Xo viet đanh chiem cac toa nha cong cong va đua xe tang vao thu đo Vilnius, sau đo lap nen Uy ban Bao ve Quoc gia nham tran ap y đinh ly khai tai nuoc nay. Vao ngay 13 thang 1 nam 1991, quan đoi Xo viet tan cong thap truyen hinh Vilnius, lam chet 14 dan thuong va lam bi thuong 700 nguoi. Nhung hoat đong quan su cua Lien Xo đa bi du luan quoc te chi trich manh me. Trong khi đo, chinh phu cua Litva van hoat đong. Trong cuoc trung cau dan y ngay 9 thang 2 nam 1991, đai đa so nguoi dan Litva đa bo phieu tach khoi Lien Xo, thanh lap mot nuoc Litva đoc lap va dan chu. Litva đa nhanh chong đuoc cac nuoc phuong Tay cong nhan va thiet lap quan he ngoai giao, đau tien la Iceland. Cuoi cung, Litva chinh thuc đuoc cong nhan la mot quoc gia đoc lap vao ngay 6 thang 9 nam 1991. Ngay nay tro thanh ngay quoc khanh cua Litva. Đen nam 1993, quan đoi Nga đa chinh thuc rut het khoi Litva.
Ngay 17 thang 9 nam 1991, Litva tro thanh mot thanh vien cua Lien Hop Quoc. Tiep đen ngay 31 thang 5 nam 2001, Litva chinh thuc tro thanh thanh vien thu 151 cua To chuc Thuong mai The gioi – WTO. Va đen ngay 1 thang 5 nam 2004, cung voi 9 quoc gia Đong va Nam Au khac, Litva tro thanh mot thanh vien cua Lien minh chau Au (EU). Litva con la mot thanh vien cua NATO va co quan he chinh tri gan gui voi cac nuoc phuong Tay.
Nam 2015, Van phong Tong Cong to cua Nga đang tham xet lai tinh hop phap cua viec Hoi đong Nha nuoc Lien bang Xo viet trao nen đoc lap cho ba nuoc Litva, Latvia va Estonia vao nam 1991. Đon kien nghi cua hai nha lap phap thuoc đang Nuoc Nga Thong nhat cua Putin gui toi cac cong to vien cho rang viec trao nen đoc lap cho Litva, Latvia va Estonia la bat hop phap. Tong thong Litva Dalia Grybauskaite noi "nen đoc lap cua chung toi gianh đuoc bang mau va su hy sinh cua nguoi dan Litva. Khong ai co quyen đe doa. Chi co chung toi moi quyet đinh so phan cua minh."
"Đe xuat kieu nay cua nhung đai bieu Duma Quoc gia la hoan toan khong the chap nhan đuoc va phi ly," hang thong tan LETA cua Latvia dan loi phat ngon vien Bo Ngoai giao nuoc nay noi.
Latvia, Litva va Estonia co sac dan thieu so noi tieng Nga va đa hoang mang vi tuyen bo cua Putin cho rang Moscow co quyen can thiep quan su neu can thiet đe bao ve nguoi noi tieng Nga o nuoc ngoai.


Đia ly = Lanh tho =

Litva đuoc xep vao nhom Bac Au theo su phan chia cua Lien Hop Quoc. Tuy nhien đoi khi Litva cung đuoc coi la mot quoc gia o Đong Au. Litva la mot quoc gia co dien tich tuong đoi nho, khoang 65.200 km². Litva chia se chung đuong bien gioi cac quoc gia la Belarus (502 km), Latvia (453 km), Ba Lan (91 km), tinh Kaliningrad thuoc Nga (227 km). Đuong bo bien giap voi bien Baltic cua Litva dai 99 km. Điem thap nhat o Litva la mep nuoc tiep giap voi bien Baltic (0 m), con điem cao nhat la đoi Aukstojas, cao 294 m.
Phan chia su dung đat o Litva nhu sau:

Đat trong trot: 35%
Đong ruong: 12%
Đong co: 9%
Rung: 31%
Khac: 15 %


= Đia hinh =
Litva nam trong khu vuc đong bang Đong Au rong lon. Đia hinh cua nuoc nay đuoc hinh thanh khi ki Bang Ha ket thuc vao khoang 22.000 đen 25.000 nam truoc. Đat nuoc nay co dang đia hinh hon hop giua nhung vung đat thap va cao nguyen. Phia tay nuoc nay la khu vuc cao nguyen Samogitia con phia đong nam la cao nguyen Baltic. Giua hai vung cao nguyen nay lai co mot vung đat thap nam o trung tam đat nuoc. Litva co mot mang luoi song ho rat day đac voi 2883 ho rong tren 10.000 m² va 758 con song dai tren 10 km. Nhung con song dai nhat o Litva la song Nemunas bat nguon tu Belarus (dai 917 km), song Neris (510 km), song Venta (346 km), song Sesupe (298 km). Tuy nhien chi co khoang 600 km đuong song phu hop cho thuyen be đi lai.
Mui đat Kursh đuoc hinh thanh ngoai khoi bien Baltic la mot dai cat dai noi giua Litva voi tinh Kalinigrad thuoc Nga, chia cat pha Kursh ra khoi bien Baltic. Đay la noi co thien nhien vo cung đac sac va co nhieu canh quan hap dan, thuoc ve đong thoi ca hai nuoc Litva va Nga.


= Khi hau =
Khi hau cua Litva la su trung gian chuyen tiep giua khi hau on đoi hai duong va on đoi luc đia. Thoi tiet o Litva tuong đoi de chiu va on hoa. Nhiet đo trung binh tai bo bien cua Litva la khoang 1,6 °C vao thang 1 va 17,8 °C vao thang 7. Con tai thu đo Vilnius tai phia đong Litva, nhiet đo thang 1 la 2,1 °C va thang 7 la 18,1 °C. Luong mua trung binh hang nam la 717 mm tai bo bien va 490 mm tai vung phia đong trong noi đia. Đat đai cua Litva rat mau mo. Rung cay chiem khoang 1/3 dien tich tai Litva voi cac loai cay chu yeu la thong, van sam, bu lo. Tuy nhien cay soi va tan bi thi it gap hon. Rung cua Litva rat giau nam va cac loai cay trai.


Chinh tri = The che chinh tri =
Ke tu khi tuyen bo khoi phuc đoc lap vao ngay 11 thang 3 nam 1990, nuoc nay đa duy tri truyen thong dan chu manh me. Litva đa to chuc cuoc tong tuyen cu đoc lap đau tien vao ngay 25 thang 10 nam 1992, trong đo 56,75% cu tri ung ho hien phap moi. Co nhung cuoc tranh luan manh liet lien quan đen hien phap, đac biet la vai tro cua tong thong. Mot cuoc trung cau dan y đa đuoc to chuc vao ngay 23 thang 5 nam 1992 đe đanh gia y kien ​​cong chung ve van đe nay, va 41% so cu tri ung ho viec khoi phuc chuc Tong thong. mot he thong ban tong thong che đa đuoc thong nhat.


= Tong thong =

Nguoi đung đau nha nuoc la Tong thong. Tong thong đuoc bau theo pho thong đau phieu nhiem ky 5 nam (khong tai chuc qua hai nhiem ky lien tuc). Tong thong quyet đinh nhung van đe co ban cua chinh sach đoi ngoai va cung voi Chinh phu, thuc hien chinh sach đoi ngoai. Ve đoi noi, Tong thong thuc hien chuc nang Tong tu lenh truong luc luong vu trang, đung đau Hoi đong Quoc phong Nha nuoc; co quyen đua ra sang kien lap phap tai Quoc hoi va cung co quyen phu quyet cac luat đuoc thong qua boi Quoc hoi. Tong thong đe cu Thu tuong thanh lap Chinh phu voi su đong y cua Quoc hoi va phe chuan thanh phan Chinh phu. Tong thong co the giai tan Quoc hoi quy đinh cua Hien phap. 


= Quoc hoi (Seimas) =

Co quan lap phap cua Litva la Quoc hoi đon vien voi 141 đai bieu, trong đo trong đo 70 đai bieu đuoc bau theo danh sach tranh cu cua cac đang, 71 đai bieu đuoc bau theo co che moi khu vuc bau mot đai bieu voi nhiem ky bon nam. Quoc hoi nhiem ky 2008-2012 đuoc bau ngay 12 thang 10 nam 2008. Ket qua bau cu: co 7 đang va Lien minh vuot qua đuoc nguong 5% đe co ghe trong Quoc hoi va khong đang nao gianh đuoc so ghe đa so tuyet đoi. 
Chu tich Quoc hoi do Quoc hoi bau voi nhiem ky 4 nam. 


= Chinh phu =
La co quan quyen luc hanh phap cao nhat. Chinh phu bao gom Thu tuong Chinh phu va cac Bo truong va do Tong thong đe cu, bo nhiem, mien nhiem voi su chap thuan cua Quoc hoi. Chinh phu đieu hanh cac cong viec cua đat nuoc, bao ve su bat kha xam pham lanh tho va đam bao an ninh quoc gia va trat tu cong cong; thuc hien luat, nghi quyet cua Quoc hoi, cung nhu cac nghi đinh cua Tong thong; đieu hanh hoat đong cua cac Bo, co quan chinh phu khac; chuan bi du thao ngan sach cua Nha nuoc va trinh Quoc hoi; thuc hien ngan sach nha nuoc va bao cao ve viec thuc hien ngan sach cho Quoc hoi; du thao du an luat va trinh Quoc hoi xem xet; thiet lap ngoai giao quan he va duy tri quan he voi nuoc ngoai va cac to chuc quoc te; va thuc hien cac nhiem vu khac theo quy đinh cua Hien phap va phap luat. Chinh phu bao gom 13 Bo do Thu tuong đung đau. 


= Thu tuong =

Do Tong thong đe cu, thanh lap Chinh phu (voi su đong y cua Quoc hoi) va phe chuan thanh phan Chinh phu. Thu tuong đuong nhiem la ong Saulius Skvernelis, la chinh tri gia đoc lap đuoc 2 đang Nong dan Xanh va Đang Xa hoi Dan chu Litva đe cu, nham chuc vao ngay 13 thang 12 nam 2016.


= Phan cap hanh chinh =

He thong hanh chinh hien nay đuoc thanh lap nam 1994 va đuoc sua đoi vao nam 2000 đe đap ung cac yeu cau cua Lien minh chau Au. 10 hat cua nuoc nay (tieng Litva: singular - apskritis, plural - apskritys) đuoc chia thanh 60 thanh pho (tieng Litva: singular - savivaldybe, plural - savivaldybes), va chia thanh 500 seniunija.


= Quan đoi =

Luc luong Vu trang Litva bao gom 20.565 nguoi đang phuc vu trong quan đoi. 
Che đo quan dich trong quan đoi Litva đa bi bai bo tu thang 9 nam 2008. Tuy nhien, no lai đuoc đua ra vao nam 2015 vi nhung lo ngai ve mot cuoc chien tranh the gioi moi duoi tac đong cua su cang thang chinh tri Nga-Ukraina.
He thong phong thu cua Litva dua tren khai niem "bao ve tong the va vo đieu kien" đuoc chi đinh boi "Chien luoc An ninh Quoc gia" cua Litva. Muc tieu cua chinh sach quoc phong cua Litva la chuan bi cho xa hoi cua ho quyen bao ve chung va long ghep Litva vao cac cau truc an ninh va quoc phong cua phuong Tay.Bo quoc phong chiu trach nhiem ve cac luc luong chien đau, tim kiem va cuu ho, va cac hoat đong tinh bao.
4.800 Bo đoi Bien phong nam duoi su giam sat cua Bo Noi vu va chiu trach nhiem bao ve bien gioi, ho chieu va thue hai quan va chia se trach nhiem voi hai quan ve buon lau / buon ban ma tuy. Mot bo phan an ninh đac biet xu ly bao ve VIP va bao mat thong tin lien lac.
Cac Luc luong Vu trang Litva bao gom: Luc quan Litva, Luc luong Khong quan Litva, Luc luong Hai quan Litva, Luc luong Đac nhiem Litva va cac đon vi khac: Bo Tu lenh Ham đoi, Huan luyen, Canh sat quan su... Truc tiep truc thuoc Bo Quoc phong la Luc luong Đac nhiem va Canh sat Quan su. Luc luong Canh sat đuoc đat duoi su chi huy cua Luc luong Tinh Nguyen Quoc phong Litva.


Kinh te Trong Lien bang Xo Viet truoc đay Litva co trinh đo phat trien kha cao ve nong nghiep, cong nghiep nhe, hang tieu dung va đien tu. Nam 1991, Litva đung hang thu tu trong Lien Xo cu ve san xuat may cong cu (sau Nga, Ukraina, Belarus).
Sau khi tach ra khoi Lien bang Xo Viet, kinh te Litva lam vao khung hoang tram trong. Chinh phu cua Đang Dan chu Lao đong len cam quyen (thang 11 nam 1992), thuc hien mot loat bien phap kinh te tai chinh cung ran nen đa tung buoc đi vao on đinh. Tu 1998 do bat đong giua Thu tuong va Tong thong ve đuong loi phat trien kinh te nen kinh te tiep tuc suy thoai, nhieu van đe nhu ngheo kho, that nghiep gia tang; tinh hinh xa hoi ngay cang gay gat. Nam 2000, Chinh phu đua ra chuong trinh kinh te khac kho theo đo giam 5-10% quy luong cua co quan an luong ngan sach, tang 10-18% gia dich vu cong cong; giam 40% ngan sach tro cap cho nhung nguoi co thu nhap thap; cat giam cac chuong trinh phuc loi - xa hoi, nho đo nen kinh te dan đuoc phuc hoi.
Tu 2003 nen kinh te tang truong tren 8% moi nam. Nam 2008: GDP tang 5,1% đat 48,75 ty USD, lam phat - 11%, ty le that nghiep - 4,8%, đau tu chiem 27,8% GDP.
Tu 2009, kinh te lam vao khung hoang tram trong, GDP sut giam 15%. Nam 2010: GDP đat 35.73 ty USD, trong đo: nong nghiep: 4,3%, cong nghiep: 27,6%, dich vu: 68,2%. That nghiep tang 17,9%. Ty le lam phat 0,9%. No cong - 36,7%.
Litva bat đau qua trinh tu nhan hoa som hon cac nuoc Baltic khac va đa hoan thanh viec tu nhan hoa nong nghiep, xi nghiep nho, ngan hang va hien đang o giai đoan cuoi cua qua trinh tu nhan hoa voi viec tu huu hoa cac to hop quoc doanh lon trong linh vuc giao thong van tai va nang luong.
Litva co trinh đo phat trien cao ve cac nganh nong nghiep, cong nghiep nhe, hang tieu dung, đien tu, co khi va che tao cong cu lao đong
Ngay 1 thang 1 nam 2015, Litva chinh thuc tro thanh thanh vien thu 19 trong khu vuc đong Euro. Mac du gia nhap EU tu 11 nam truoc (2004) song Litva la quoc gia cuoi cung o khu vuc Baltic gia nhap Khu vuc đong tien chung chau Au do đon xin gia nhap cua Litva đa bi cac nha lanh đao EU tu choi do ty le lam phat tai nuoc nay o muc qua cao so voi tieu chuan chau Au. Đay la nuoc cuoi cung chuyen sang su dung đong euro trong so ba nuoc Baltic thuoc Lien Xo cu – Estonia đa gia nhap nam 2011 va Latvia nam 2014.
Tinh đen nam 2016, GDP cua Litva đat 42.776 USD, đung thu 87 the gioi va đung thu 30 chau Au.


= Thuong mai =
Nam 2009, nham khac phuc khung hoang, Chinh phu cua Thu tuong Andrius Kubilius đa phat đong mot chien dich nham thu hut đau tu nuoc ngoai va phat trien thi truong xuat khau.
Nam 2010: Xuat khau đat 19,29 ty USD (16,48 - 2009). Mat hang chinh: cac san pham khoang san - 22%, may moc, thiet bi - 10%, hoa chat - 9%, hang det may - 7%, thuc pham - 7%, chat deo - 7% 
Đoi tac: Nga - 13,2%, Latvia - 10%, Đuc - 9,6%, Ba Lan - 7,1%, Estonia - 7,1%, Belarus - 4,7%, Anh - 4,3%. Nhap khau đat 20,34 ty USD (17,56 ty - 2009). Mat hang chinh: cac san pham khoang san, may moc thiet bi va thiet bi van tai, hoa chat, det may va quan ao, kim loai. Đoi tac: Nga - 30,1%, Đuc - 11,1%, Ba Lan - 9,9%, Latvia - 6,3%.


= Đau tu =
Đau tu nam 2010 đat 15,2% GDP. Đau tu truc tiep nuoc ngoai: 14,11 ty USD. Đau tu gian tiep ra nuoc ngoai: 2,507 ty USD.


= Cac cong ty lon =
Cong ty Co phan đong tau Klaipeda "Baltija": Đuoc Bo Cong nghiep tau thuy cua Lien Xo thanh lap vao nam 1952, đe xay dung cac tau thuyen đanh ca. Tu 1992 đuoc co phan hoa 96%. "Baltija" đong tau khong chi cho cac nuoc vung Baltic (Latvia, ma con la nguon cung cap đoi tau va cac cong ty hang hai tren toan the gioi. "Baltija" xay dung phao, sa lan, tau thuyen đanh ca, ben tau noi, ben pha song, tau hang kho va van chuyen container. "Baltija" cung cung cap dich vu sua chua tau.
Cong ty Đuong sat quoc gia. La cong ty nha nuoc đuoc thanh lap nam tu 1860. Litva co mang luoi đuong sat chinh Litva bao gom 1.749 km kho rong 1.520 mm, trong đo co 122 km đuoc đien khi; 68 km kho hep. Trong nam 2006, đuong sat Litva van chuyen 6.200.000 hanh khach va 50 trieu tan hang hoa. Dau mo la mat hang van chuyen hang hoa chinh.


Nhan khau = Ton giao =

Theo đieu tra dan so nam 2001, 79% dan so nuoc nay thuoc ve Giao hoi Cong giao La Ma. 
Trong nua đau cua the ky XX, Giao hoi Luther co khoang 200.000 thanh vien chiem 9% tong dan so, nhung no đa giam ke tu nam 1945. Cong đong Tin Lanh nho đuoc phan tan khap vung phia bac va phia tay cua đat nuoc. Tin huu va giao si bi giet, hoac bi tra tan hoac bi truc xuat toi Siberia duoi thoi Lien Xo. Co 4,9% dan so la Chinh Thong giao (chu yeu la sac toc thieu so Nga), 1,9% la Tin Lanh va 9,5% dan so khong theo bat ky ton giao nao.
Trong lich su, Litva con la que huong cua mot cong đong Do Thai giao co tu the ky XVIII, voi so luong khoang 160.000 nguoi truoc chien tranh the gioi hai, hau nhu hoan toan bi tieu diet trong vu tham sat Holocaust. Gio cong đong Do Thai giao chi con khoang 3.400 vao cuoi nam 2010.


= Giao duc =

Tai Litva, giao duc đuoc chu trong đau tu va phat trien hieu qua. Hang nam, khoang 26% ngan sach cua Chinh phu đuoc đau tu cho giao duc nham đam bao nguon ho tro cho he thong giao duc tieu hoc va trung hoc kip thoi. Do đo, trinh đo va chat luong giao duc tai Litva o muc kha cao:

So luong hoc sinh trung hoc co hoc luc tot đuoc mien hoc phi khoang 68%
Đat ty le gan 100% nguoi tu 15 tuoi tro len biet chu
30,4% dan so trong đo tuoi lao đong 25 – 64 tuoi hoan thanh chuong trinh giao duc đai hoc
90% dan so Litva noi it nhat 1 ngon ngu va 60% noi hai ngon ngu (Nga, Anh)
Tuy nhien, viec tham gia vao Lien minh chau Au nam 2004, mo rong moi truong lam viec va lao đong đa lam Litva bi nan "chay mau chat xam" ngay cang nhieu. Dan so đa giam khoang 180.000 ngan nguoi do di cu sang nuoc khac.


Tham khao  Ghi chu  Lien ket ngoai Trang chu Litva Luu tru ngay 5 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
Thong tin ve Litva tren BBC
Thong tin du lich Litva tren Lonely Planet