"Muoi chin thang Tam" la mot ca khuc thuoc the loai nhac đo cua nhac si Xuan Oanh. "Muoi chin thang Tam" đuoc bieu dien tai quang truong Nha hat lon Ha Noi vao đung ngay 19 thang 8 nam 1945, la ngay ki niem Cach mang thang Tam thanh cong nham gianh lai chinh quyen cua Viet Nam. Ngay sau khi sang tac, ca khuc nhan đuoc su đon nhan tich cuc tu nguoi dan Viet Nam. "Muoi chin thang Tam" đuoc xem la mot ca khuc tieu bieu cua Xuan Oanh.


Boi canh va sang tac Sang som ngay 19 thang 8 nam 1945, cung voi dong nguoi đo ve Quang truong Ba Đinh, nhac si Xuan Oanh khi đo moi 22 tuoi va đang tham gia trong mot to chuc tuyen truyen cach mang cua Viet Minh. Theo nhac si chia se, "Muoi chin thang Tam" la tac pham đuoc ong viet trong thoi điem bieu tinh gianh lai chinh quyen cua quan chung nhan dan Viet Nam. Vua đi trong đoan bieu tinh, Xuan Oanh vua sang tac loi va nhac mot cach "ao at, tuon ra". Ong voi vang tim mot mau giay tu vo bao thuoc la đe ghi chep lai, đong thoi vua đi ong vua bat nhip cho đoan bieu tinh hat nhung cau nhac đau tien. Cu moi khi hat xong mot cau, ong lai viet tiep cau sau cho đen het bai. Nhung đoan nhac chua cam thay hop ly, moi nguoi se can thiep, gop y Xuan Oanh sua  ca phan nhac va phan loi. Khi đoan bieu tinh toi quang truong Nha hat lon Ha Noi, bai hat đuoc hoan thanh.
Theo bao Xay dung Đang, "Muoi chin thang Tam" lai la ca khuc bat nguon tu thuc te cuoc song cua nguoi dan Viet Nam luc bay gio truoc hoan canh bi ap buc, boc lot cua thuc dan Phap va Đe quoc Nhat Ban khien hon 2 trieu nguoi dan bi chet đoi trong 2 nam 1944, 1945.


Bieu dien Chi trong buoi chieu ngay sang tac xong, ca khuc đa đuoc đuoc lan toa, pho bien rong rai tu Bac vao Nam cua Viet Nam, tham chi la tu thanh thi đen nong thon.  Sau đo it ngay, "Muoi chin thang Tam" đuoc phat lien tuc tren Đai Tieng noi Viet Nam vao thoi điem Ho Chi Minh đoc Tuyen ngon Đoc lap tai Quang truong Ba Đinh ngay 2 thang 9 nam 1945, do đo tro thanh bai hat gan lien voi ngay le nay đoi voi nhieu nguoi dan Viet Nam.


= Su viec lien quan =
Nam 2022, trong chuong trinh nghe thuat "Sao thang Tam" chao mung ngay Quoc khanh Viet Nam đuoc truyen hinh truc tiep, ca si Khanh Thy bi chi trich khi trinh dien "Muoi chin thang Tam". Cu the, Khanh Thy bi nhan xet hat "thieu su on đinh, cot hoi yeu, lac tong, lien tuc chenh pho khi len not cao". Co con phai nhin phan loi ca khuc đuoc ghi lai tren long ban tay.
Phan lon khan gia cho rang Khanh Thy co "thai đo hoi hot, thieu tran trong voi ca khuc, voi tinh lich su đuoc gui gam qua bai hat va chuong trinh." Truoc phan ung cua du luan, Khanh Thy đa len tieng xin loi, trong khi phan trinh dien nay van bi chi trich tren cac dien đan am nhac. Ca si Thai Thuy Linh bay to lo ngai sau su viec nay co the tiep tay cho viec hat nhep se đuoc su dung toi đa o hau het chuong trinh truyen hinh, nhat la khi viec nay khong con bi xu phat o Viet Nam. Nghe si uu tu Thanh Lam cho rang "Khanh Thy con la ca si nghiep du nen khong the quy chup hay co cai nhin tieu cuc đoi voi gioi ca si". Đong thoi, Thanh Lam nhan đinh rang phan loi trong vu viec cung thuoc ve đao dien chuong trinh.


Nhan đinh "Muoi chin thang Tam" đuoc viet tren giong Sol truong nham co đuoc tinh chat "hao hung". Theo bao Đang Cong San Viet Nam, ca khuc chi đuoc sang tac trong 10 cau ngan gon nhung co su "chin chu" ve khuc thuc ve hinh thuc hai đoan đon voi nhip đieu hanh khuc đam chat hao hung, khoe manh, voi ca tu "moc mac".  Đoan 1 co 4 cau, đoan 2 la điep khuc co 6 cau.  Bao Xay dung Đang cho biet bai hat đa khich le, đong vien toan nhan dan Viet Nam "vung day đau tranh" gianh đoc lap, tu do cho đat nuoc. Theo VOV, trong am nhac am nhac Viet Nam, hiem co bai hat nao đuoc đat ten tu chinh mot ngay cu the – "Muoi chin thang Tam".


Di san Cho đen ngay nay, "Muoi chin thang Tam" van đuoc bieu dien hang nam vao dip ky niem Cach mang Thang Tam thanh cong ngay 19 thang 8 va ngay Quoc khanh Viet Nam ngay 2 thang 9. Bai hat cung la sang tac đung đau cum tac pham giup cho Xuan Oanh đuoc Giai thuong Nha nuoc ve Van hoc nghe thuat. Bai hat đuoc xem la san pham cua cuoc khoi nghia, phong trao đau tranh gianh đoc lap dan toc cua moi tang lop nhan dan Viet Nam.


Tham khao = Nguon sach =
Nguyen Thuy Kha (2017). The ky am nhac Viet Nam: mot thoi đan bom. Nha xuat ban Van hoc. OCLC 993430779.
Nhieu tac gia (2000). 99 bai hat đuoc nhieu nguoi yeu thich. Ha Noi: Nha xuat ban Thanh nien: Bao Hanoimoi. OCLC 271705047.