Vo su đai luc si Ha Chau (1924-2011) la ten va danh hieu cua mot vo su noi tieng tai Viet Nam. Ong noi danh voi trinh đo vo cong cao tham đen muc vuot qua nhieu quy tac vat ly thong thuong, chung minh nhung kha nang đac biet ma nguoi binh thuong co the đat toi thong qua tap luyen vo thuat. Ong la mot trong so it nhung cao thu hang đau ve nganh cong tren the gioi va la chuong mon cua mon phai Thieu Lam Hong gia chinh tong tai mien Nam Viet Nam.


Cuoc đoi va vo nghiep Ong sinh ngay 19 thang 8 nam 1924 tai Hong Kong, trong mot gia đinh nguoi Hoa co truyen thong vo thuat lau đoi. Tu nho, ong theo cha sang Viet Nam sinh song o vung Ba Xuyen (nay la Soc Trang), tu đo ong gan bo suot cuoc đoi minh voi đat nuoc Viet Nam.
Đuoc cha la Ha Chung khai tam vo thuat tu luc len 5 tuoi, đen khi len 9 tuoi ong đuoc cha gui tro lai Hong Kong theo hoc Thieu Lam Hong gia phai cung chuong mon đuong thoi la Trinh Luan. Tuong truyen, đay la mon phai vo thuat xuat phat tu Thien su Chi Thien, mot trong nhung cao đo cua Thieu Lam Tu đoi Thanh.
Sau 15 nam kho luyen duoi su chi day tan tinh cua danh su tai Hong Kong, ngoai tinh thong cac bai quyen va binh khi cua mon phai, ong con đat đen trinh đo thuong thua ve noi cong va ngoai cong, voi nhung kha nang kho tin ve nang luc đac biet cua con nguoi nhu dung tay che đa, xe go, hoac cho xe lon can qua than the mot cach tu nhien. Mot trong ky thuat noi tieng nhat cua ong la Thien can truy (hay Thien can ta), đuoc xem la mot tuyet ky cua Thieu Lam that thap nhi huyen cong.
Sau khi tro ve mien Nam Viet Nam, ong cung vo su Minh Canh, nguoi tung vo đich quyen Anh o Đong Nam A trong thap nien 1950, lap đoan luu dien tu mien Nam toi mien Trung. Vo su Canh đam boc, Ha Chau bieu dien cong phu va giao đau voi nhung con bo khoe nhat . Truoc nam 1957, ong con nhieu lan bieu dien cong phu thuong thua tai Nhat Ban, Đai Loan, Hong Kong, gay kinh ngac cho nhung nguoi chung kien.
Đau thap ky 1970, ong gan nhu rut lui khoi gioi vo thuat. Nam 1974, mot nguoi ban cua ong la hieu truong truong trung hoc Tan Dan o My Tho đa đua ong vao lam giam hoc. Đau nam 1975, nguoi ban nay cung đe bat ong lam hieu truong truong Dan Tri tai Cai Be.
Tuy nhien, sau thang 4 nam 1975, va trong nhieu nam sau đo, ong mai danh an tich, lui ve My Tho song bang nghe phay tien cho Xi nghiep det Hong Gam. Nhung nam sau đo, ong luu lac nhieu noi tu Tien Giang, Long An, Thanh pho Ho Chi Minh. Nam 1976, ong tung đuoc cap bang sang che "may phay bien dang thoi" đat ky thuat bac 7/7 khi la cong nhan xuong co khi det Ben Nghe, Binh Thanh. Voi nhung kinh nghiem cung nhu tay nghe phay tien, ong tung che tao nhieu dung cu ho tro cho luyen tap the thao va vo thuat, đac biet la mot dung cu tap cong phu Thien can truy bang phuong tien đon gian dua tren nguyen ly đon bay rat hieu qua.
Đau thap nien 1980, chinh quyen Viet Nam cho noi long nhung han che viec tap luyen vo thuat trong dan chung voi ly do "tan du cua phong kien". Mot so vo đuong đuoc phep thanh lap. Nhieu vo su noi danh tu truoc 1975 bat đau cac hoat đong quang ba vo thuat tai nhieu đia phuong, trong đo co ca vo su Ha Chau. Nam 1985, sau 30 ngay bieu dien o Thu Thua Long An theo loi moi cua phong van hoa thong tin huyen, vo su Ha Chau bi buoc phai roi khoi huyen vi nhung cong phu cua ong khien nguoi ta kinh ngac, cho rang khong the co o nguoi binh thuong va theo loi ong ke lai, moi nguoi đa cho rang "thay bua Ha Chau mang ta giao vao huyen". Nam 1987, sau 45 ngay huan luyen cho xa đoi An Phu o Thu Đuc, ong cung bi buoc phai ra đi theo lenh khan cua ong chu tich cung mot ly do nhu o Long An noi tren.
Nam 1988, ong quay lai An Khanh bieu dien va gap lai cac hoc tro cu. Voi su giup đo cua cac đe tu, ong đa o lai va đinh cu o đay cho đen cuoi đoi. Tuy gap nhieu kho khan trong quang ba vo thuat trong qua bieu dien nhung kha nang cong phu đac di, nhung ong khong nan chi va đa đong gop nhieu trong viec hinh thanh Hoi vo co truyen Thanh pho Ho Chi Minh.
Nhung nam 1990, ong "mang chuong đi đanh nuoc nguoi", luu dien o chau Au voi chuyen du hanh đen Lien Xo nam 1990 va Y nam 1991. Trong lan bieu dien tai Lien Xo, ban to chuc lo tat ca cua, van, bua, đa, gach the, dua kho đe ong bieu dien cac cong phu đac di, trong đo co cong phu đua xe lu nang can qua nguoi. Nhung đen gio chot xe khong đua vao đuoc vi cua nha hat qua nho. Tai Y, vo su đa co hon mot thang ruoi bieu dien va giang day vo thuat tai thu đo, va ca mien Bac, mien Trung nuoc Y. Chuyen đi Y ong đuoc nhan rat nhieu tien thu lao, nhung khi ve nuoc tay trang van hoan tay trang, vi nhung nguoi chiu trach nhiem giu ho tien cho ong đa "quen gui lai". Ve nuoc, ong suyt bi chu nha cat hop đong cho thue, nhung may co hoc tro cua ong la vo su Đong Van Hung ben Bi biet tin đa quay ve Viet Nam giup thay mua can nha moi .
Trong cuon sach: Sau Khuon Mat Vo Lam Viet Nam cua Nha xuat ban thanh pho Ho Chi Minh nam 1992. vo su Ha Chau tam su: “Thay đa đi qua nhieu noi, mo nhieu vo đuong, nhan nhieu mon sinh, thiet tha truyen thu va đac biet co hang ngan la thu cua hang ngan nguoi khap noi trong va ngoai nuoc gui ve xin đuoc lam đe tu cua ong, nhung đen nay vo su Ha Chau van chua co mon đe chan truyen, ngoai vo su Nguyen Van Dung (Ha Dung la ten do ong đat), truong bo mon Vo thuat thuoc bien che Phong Van hoa thong tin – The duc the thao huyen Di Linh, tinh Lam Đong hoc thanh cong đuoc cong phu Thiet sa chuong, Thiet thu cong, Thiet kieu cong… ma theo ong, vo su Nguyen Van Dung đat đuoc ket qua nhu the cung đa đanh đoi biet bao thoi gian kho luyen va cay đang cung ong…”. Đen nay vo su Nguyen Van Dung van đang duy tri huyet mach cua mon phai tren Cao nguyen Di Linh.
Sau 45 nam gan lien cung nghiep vo voi hang tram lan pho dien tuyet đinh cong phu khien khan gia phai đung tim vi hoi hop, nam 1997 lao vo su đa lam le "rua tay gac kiem", quay ve đoi thuong sinh song bang nghe ren binh khi. O tuoi 81 ong van luyen tap va lao đong cat luc tu sang toi chieu. Ong cung chung to nang luc "van vo song toan" cua ban than khi thu suc tren nhieu linh vuc nhu đieu khac, hoi hoa, tho Đuong, viet thu phap voi but luc manh me thuoc hang hiem co voi phong cach thu hoa ong tung luyen khi hoc vo o Hong Kong hoi tre. Đoi khi ong lai "tai xuat giang ho", nhu su co mat đay an tuong cua ong trong 10 phut cua chuong trinh "Cuu Long hoi ngo", mot chuong trinh bieu dien vo cong va mua rong quy tu cac vo su nguoi Viet Nam va nuoc ngoai dien ra tai Nha thi đau Quan khu 7 Thanh pho Ho Chi Minh toi 17 thang 9 nam 2006.
Vo su Ha Chau đa truyen day so hoc cua minh cho rat it đe tu, trong đo co ca đe tu nguoi nuoc ngoai la Philippe Gaudin, mot cao đo nguoi Phap, nguoi sau nay thanh lap website ve vo su Ha Chau va mon phai Thieu Lam Hong gia nham ton vinh ong. Con o mien Bac tai Ha Noi, duoi su truyen day cua co vo su To Tu Quang hay con goi la cu Su Tau, đa khien nhung đac thu cua Thieu Lam Hong gia nhu đon the ngan, nhanh, cuong manh, chat che, lien tuc ket hop voi bo tan di chuyen thap, vung chai đuoc nhieu nguoi biet đen va theo hoc. Tuy nhien, vo su Ha Chau khong mo vo đuong vi cho rang hoc vo phai chon đung nguoi co đuc. Ong cung hieu rang, mot mai khi ong nam xuong, moi cong phu tuyet ky cua ong se bi chon vui, vi cac con ong lo muu sinh khong ai noi nghiep cha va cac vo sinh cua ong hau het đeu khong co đu thoi gian, đieu kien đe kho luyen. Ong cho rang minh it nhieu đac toi voi tien nhan hau the cua vo phai vi đieu đo va khat khao mong moi truoc cau hoi khong loi đap, rang co ai sau ong se lam đuoc nhung đieu ong đa tung lam.
Vo su Ha Chau mat ngay 20 thang 10 nam 2011 tai benh vien An Sinh thanh pho Ho Chi Minh sau mot thoi gian chong choi voi benh tat tuoi gia, huong tho 87 tuoi.


Ky tich cong phu Nguoi dan Viet Nam o Ca Mau, Gia Đinh, Can Tho va Go Vap đeu đa tung nghe danh hay chung kien tan mat nang luc thuong thua cua vo su Ha Chau, mot con nguoi voi voc dang manh khanh rat A Đong khong he cao to lung lung nhu mot đo vat. Rat nhieu lan ong khien moi nguoi kinh hai va than phuc khi đe cho nhung chiec xe đo cho 40 đen 50 nguoi lan banh ngang qua nguoi ong.
Nam 1957, mot ky niem buon voi vo su, trong mot hoi cho khi nguoi dan chen chan nhau xem ong thi trien cong phu Song ma phanh thay, hai tay ghi chat day xich giu hai chiec xe tai chay ve hai huong nguoc nhau khien banh xe quay tit tai cho ma xe khong the nhuc nhich, chiec cau Thi Nghe Sai Gon đa bi sap khien mot so nguoi bi thuong va bi chet.
Nam 1958, tai bo ho Xuan Huong, Đa Lat, ong nam cho 10 chiec xe khach moi xe cho 50 khach lan luot can qua nguoi, trong mot chuong trinh nham giup ban to chuc thu tien cuu tro cac nan nhan bi chet do sap cau Thi Nghe nam 1957.
Nam 1961, tai Tra Vinh vo su đa bieu dien cong phu cho mot xe lu đe can đa lam đuong nang hon 12 tan chay len nguoi ong khien moi nguoi nhu đung tim, nin tho vi tuong co the ong se bi nghien nat duoi banh xe to lon va cung nhu sat nay. Đay cung la mot trong nhung lan bieu dien keo dai 3 phut nguy hiem nhat cua vo su, ma theo ong thu nhan, ong chi con co the chiu đung đuoc khoang 30 giay nua truoc khi co the bi xe nghien "bep nhu to giay". Boi vi nguoi lai xe ay, mot nguoi Viet goc Mien, do mat binh tinh đa khien xe bi tat may khi đang lan tren nguoi ong. Du luan đon rang co the co am muu am sat ong, tuy nhien, theo loi ong nhan đinh, đay chang qua do anh lai xe đa qua so hai, vi truoc khi dien anh lai xe con cot cang gat đat len va bo bot cui (xe chay bang cui) cho xe bot nang. Danh hieu "vo su đai luc si" gan voi ten tuoi cua vo su Ha Chau co le xuat phat tu lan bieu dien nay.
Vao nam 1962, tai Ca Mau, vo su Ha Chau đa dung tay khong xiet co mot con bo mong hung du. Lan bieu dien tai Ca Mau nay, bo mong phai đi thue nhung chu bo đe ra yeu cau khong đuoc lam bo chet, chi giu cho no chong vo len troi. Tuy nhien, trong nhieu lan bieu dien man be co bo tai Ca Mau, Đa Nang sau nay, đa co lan ong be gay co lam bo bi chet va phai đen cho nguoi chu.
Sau nam 1975 dan chung Sai Gon khong con gap lai con nguoi co suc luc phi thuong huyen thoai nay nua, va ai cung tuong vi vo su đa qua đoi (nhung nhu đa noi tren, đay la giai đoan ong ve My Tho song bang nghe ren tien). Bat ngo vao nam 1988, nghia la mai 13 nam sau, vo su Ha Chau lai xuat hien va lan nay con nguoi sieu đang ay lai khien cho đong bao than phuc khi ong dung tay khong đe đong nhung cay đinh dai vao go roi lai dung 2 ngon tay kep đinh nho ra nhu nguoi ta dung kim nho đinh vay. Voi cong phu Bat đinh cong nay, ong đa khang đinh noi cong thuong thua cua minh vang doi ca trong Nam lan ngoai Bac.
Tai san van đong Hang Đay Ha Noi trong thap nien 1990, vo su Ha Chau đa tung bieu dien nhung cong phu tuyet đinh, nhu bay nguoi len dung mot ngon tay (Nhat duong chi) choc thung qua dua kho đuoc tung len tren khong, hay dung canh tay chat soi day buoc vao hai dong mia dung hai ben, soi day đut nhung cac dong mia khong he bi đo.
Trong mot pha bieu dien ve kha nang la lung cua thuat khinh cong, vo su Ha Chau đa nam tren 12 cai sieu bang đat đong thoi con cho đat len nguoi 150 kg đa tang. Sau đo mot nguoi dung bua ta đap cuc manh len cac đa tang ay cho vo nat ma cac sieu đat o duoi than minh ong khong bi sut me gi.
Ngoai ra, vo su Ha Chau con nhieu lan dung can co cua minh uon mot thanh sat day lam nhieu vong quanh co ma ong khong he han gi, hoac dung hop so cung nhu thep huc vao nhung buc tuong cung chac xay dung toan bang xi mang, đa tang khien buc tuong bi thung toac mot lo rat sau. Sau nay, khi đa can ke tuoi 70, co luc ong đinh dien tiet muc mang ten "Qua bom tan" tai Cau lac bo Phan Đinh Phung: ong nam duoi đat, phia tren dung rong roc keo tang đa nguyen khoi nang 300 kg len het đo cao cua mai nha roi chat day tha xuong ngay nguc ong đang van khi đe cong khien tang đa vo tan. Nhung truoc đo may ngay bao chi rum beng chuyen "đai luc si Ha Chau bi bo bom", xet thay qua nguy hiem, nhung nguoi co trach nhiem đa khong đong y cho ong bieu dien tiet muc nay.
Gan đay nhat, khan gia Thanh pho Ho Chi Minh lai tan mat chung kien phong đo xung danh ky nhan thien ha cua vo su Ha Chau o tuoi 82 (ngay 17 thang 9 nam 2006) khi ong bieu dien cong phu Thiet đau cong, dung đau pha tan ba vien gach va chat gay chan ghe trong chuong trinh "Cuu long hoi ngo" do nhac si Hoai An cung la nguoi ham mo vo thuat đung ra to chuc voi su tai tro cua cong ty Viet Nam game online tai san van đong the duc the thao quan khu 7 cua quan đoi tai thanh pho Ho Chi Minh.


Nhung cau noi đang chu y Toi khong thich thuong đai voi nhung vo đai tu do khong co cac quy che the thao nhu hoi nhung nam truoc, thap nien 70. Toi thich bieu dien hon: Thuc te vo su it thuong đai nhung nhung lan dung vo cua ong truoc nhung loi thach đau đeu khien khan gia khong bao gio quen: Nam 1958 tai Đa Lat, sau khi khi bieu dien cong phu cho hang chuc chiec xe lan qua nguoi, ong nhan loi thach đau va đa dung Thiet sa chuong đanh gay chan mot vo si nguoi Campuchia co biet danh "Thiet cuoc", von noi tieng voi cu đa than toc va cung nhu sat co the ha guc đuoc trau bo. Hoac nam 1960 vo su so gang voi Tang Binh o Cho Lon. Khi Tang Binh khoe đa hoc đuoc nhieu đon cuoc đoc va đoi ty thi voi vo su, ong đa dung chinh đon the cua Binh đe tri Binh truoc đong đao quan khach do Binh moi đen tham du va sau khi ho hap nhan tao cho Binh xong, ong lang le ra ve.
Nguoi Y goi toi la "ummo" (nguoi ngoai hanh tinh), nhung toi noi toi chi la nguoi Viet Nam: Nhan đinh sau chuyen ong luu dien tai Y nam 1991.
Vo nghiep khong nuoi noi toi, nhung toi nho qua va tro lai. Va lai, toi la chuong mon nhan cua Hong gia, khong truyen lai vo hoc ma mon phai so đac, toi đac toi voi su phu, voi to su Hong Hy Quan: Vo su noi ve lan tai xuat giang ho nam 1985, sau nhieu nam ong gia tu nghiep vo đe theo nghe phay, tien kiem song tai My Tho.
Toi khong mo vo đuong vi vo sinh chan chinh truoc het la mot nguoi đuc đo, sau moi la vo cong: Tra loi phong van ve viec "sao ong khong mo vo đuong đe truyen lai tuyet hoc" cua phong vien Ngoc Hoang tren bao So tay Vo thuat so 57.
Cac em hoc vo bay gio phan lon chi la len đau đe đoat huy chuong. Nhieu em hoc xong, buoc ra ngo la quen mat tinh thay tro. Hoc vo nhung nhieu em lai to ra kha ngong nghenh, ngang tang boi thieu mot chu "NHAN": Tra loi phong van khi xuat phat tu chuyen "that gia kho phan" cua mot so nguoi mai vo, mot so phong vien đa hoi quan niem cua ong ve chu "Đao", đao đuc va tu cach cua nguoi hoc vo ngay nay.


Đanh gia cua the gioi Trong chuyen luu dien va giang day vo thuat tai Y nam 1991, đuoc thuong thuc nhung cong phu đac di do ong thi trien, nguoi Y đa kinh ngac than phuc goi ong la "ummo", tuc "nguoi ngoai hanh tinh".
Trong cuon sach Nhung nguoi co kha nang sieu pham do Nha xuat ban Kindersley an hanh nam 1991 tai Luan Đon va tai ban nam 1992 tai California, vo su Ha Chau đuoc xep vao mot trong ba ky nhan the gioi voi nhung tuyet ky cong phu noi tren. Hai nguoi con lai la mot thuat si Yoga (nguoi An Đo) chon song duoi cat ca thang troi van khoe va vo su Hohen Soken o quan đao Okinawa Nhat Ban bieu dien quyen thuat tren tam van mong tha tren mat nuoc.


Tham khao Lao vo su Ha Chau va mot khat khao lon. In tren So tay Vo thuat, so 57, thang 10 nam 1998.
Website ve Vo su Ha Chau va chi phai Thieu Lam Hong gia do ong chap chuong (co nhieu anh va video minh hoa nhung lan pho dien cong phu cua ong)
Vo su Ha Chau Luu tru ngay 1 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine
Lao vo su Ha Chau: "Nhieu vo sinh con thieu mot chu NHAN" Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Vo su hanh hiep – Bai cuoi: Gac kiem Luu tru ngay 2 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine
Anh Tay me vo
Đai luc si tai xuat Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Quy tu anh hao đe ton vinh vo thuat (chuong trinh "Cuu long hoi ngo") Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Nhung tuyet ky cam duoi troi Nam, phan "Nganh cong va chuyen ve 1 trong 3 ky nhan the gioi" Luu tru ngay 14 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine


Chu thich Lien ket ngoai Website cua vo su Ha Chau đuoc vo su Philippe Gaudin tao