Pixie (cung đuoc goi la pixy, pixi, pizkie, piskie, va pigie o Cornwall) la ten goi cho mot dang sinh vat than thoai trong van hoa dan gian. Cac Pixie đuoc cho la tap trung đac biet o cac khu vuc đong hoang (moorland) xung quanh Devon va Cornwall, tu đo goi ra mot so nguon goc xuat xu Celtic ve niem tin va ten goi.
Pixie đuoc cho la song trong cac khu vuc ngam co cua to tien nhu cac vong tron đa, go mo co, mo đa, phao đai hinh vong tron hoac đa dung (menhir).
Trong truyen thuyet đia phuong truyen thong, pixie noi chung la lanh tinh, tinh nghich, thap be va hap dan đoi voi tre con; ho thich nhay mua va tu tap ngoai troi voi so luong lon đe nhay hoac đoi khi la vat lon, suot đem, the hien su tuong đong voi le ky niem dan gian cua Cornish plen-an-gwary va Breton Fest Noz (Cornish: troyl) bat nguon tu thoi Trung Co. Trong thoi hien đai, ho thuong đuoc mo ta voi đoi tai nhon, va thuong mac trang phuc mau xanh la cay, đoi mu nhon mac du nhung cau chuyen truyen thong mo ta ho mac nhung chiec gie rach ban thiu ma ho vui ve vut đi đe tang qua, cho quan ao moi. Đoi khi đoi mat cua ho đuoc mo ta la huong len tren hai ben thai duong. Tuy nhien, đay la nhung quy uoc duoi thoi Victoria va khong phai la mot phan cua than thoai ban đau.


Tu nguyen va nguon goc Nguon goc cua cai ten Pixie khong chac chan. Mot so nguoi đa suy đoan rang no xuat phat tu pyske trong phuong ngu tieng Thuy Đien, co nghia la "co tien nho". Nhung nguoi khac đa tranh luan ve đieu nay, vi khong co truong hop chinh đang nao o nhung vat chung con sot lai o Bac Au va tay nam nuoc Anh, thay vao đo, theo mot quan điem ve nguon goc tieng Cornish cua tu piskie - rang thuat ngu nay co le co nguon goc tu nguoi Celt, mac du khong co to tien ro rang cua tu nay đa biet. Thuat ngu Pobel Vean ('Nhung nguoi nho') thuong đuoc su dung đe goi chung cho chung.
Than thoai ve Pixie đuoc cho la đa co truoc khi co su hien dien cua Kito giao o nuoc Anh. Trong thoi đai Kito giao, đoi khi pixie đuoc cho la linh hon cua nhung đua tre đa chet khong đuoc rua toi. Nhung đua tre nay se thay đoi ngoai hinh tro thanh cac pixie sau khi quan ao cua chung đuoc đat trong cac chau tang bang đat set tung đuoc su dung nhu mot mon đo choi khi chung con song. Vao nam 1869 mot so nguoi đa goi y rang ten pixie la mot phan con sot lai cua chung toc Pict, bo toc nguoi su dung đe ve va xam mau xanh da cua ho, mot thuoc tinh thuong la cua pixie. That vay, nguoi Pict đa đat ten cua ho cho mot loai Pixie cua Ailen va đuoc goi la Pecht. Goi y nay van đuoc đap ung bang van ban đuong đai, nhung khong co moi lien he nao đuoc chung minh va moi lien he tu nguyen la đang nghi ngo. Mot so nha nghien cuu o the ky 19 đa đua ra nhung tuyen bo chung hon ve nguon goc pixie, hoac đa ket noi chung voi Puck (Cornish Bucca), mot sinh vat than thoai đoi khi đuoc mo ta nhu mot nang tien.
Phien ban đuoc xuat ban som nhat cua cau chuyen Ba chu heo con, đen tu Dartmoor vao nam 1853, trong đo ba pixie nho thay the cho nhung chu heo con. Cho đen khi su ra đoi cua tieu thuyet hien đai hon, than thoai pixie đa đuoc ban đia hoa o Anh. Mot so nguoi đa luu y nhung điem tuong đong voi "cac nang tien phuong bac", yeu tinh cua nguoi Đuc va nguoi Scandinavi, hoac Tomte nhung pixie đuoc phan biet voi chung boi nhung huyen thoai va cau chuyen cua vung Devon va Cornwall.


= Cornwall va Devon =
Nu hoang cua cac pixie Cornish đuoc cho la Joan the Wad (ngon đuoc), va ba đuoc coi la may man hoac mang lai may man. O Devon, cac pixie đuoc cho la "nho be mot cach vo hinh, va vo hai hoac than thien voi con nguoi".
Đen đau the ky 19, su tiep xuc cua pixie voi con nguoi đa giam đi. Trong cuon sach nam 1824 cua Samuel Drew, Cornwall nguoi ta tim thay su quan sat: "Thoi đai cua pixies, giong nhu thoi ky hao hiep, đa bien mat. Co le, hien tai, hau nhu khong co mot ngoi nha ma ho đuoc cho la đen tham. Ngay ca nhung canh đong va lan đuong ma truoc đay ho thuong lui toi duong nhu cung bi bo lai. Am nhac cua ho hiem khi đuoc nghe. "


 Ngay Pixie  Ngay Pixie la mot truyen thong cu dien ra hang nam tai Đong Devon thi tran Ottery St. Mary vao thang Sau. Ngay tuong niem mot huyen thoai ve cac tien nu bi truc xuat khoi thi tran đen cac hang đong đia phuong đuoc goi la "Phong khach cua Pixie".
Truyen thuyet Ngay Pixie bat nguon tu nhung ngay đau tien cua Kito giao, khi mot giam muc đia phuong quyet đinh xay dung mot nha tho o Otteri (Ottery St. Mary), va đat mot bo chuong lam va chuyen đen tu xu Wales, no đuoc cac nha su ho tong tren hanh trinh di chuyen.
Khi nghe ve đieu nay, cac pixie đa lo lang, vi ho biet rang mot khi tieng chuong vang len, no se la hoi chuong bao tu cho su cai tri cua ho đoi voi vung đat. Vi vay, ho su dung mot cau than chu len cac nha su đe chuyen huong ho tu con đuong ma cac nha su đang đi đe đen Otteri thanh con đuong dan ho đen ria vach đa o Sidmouth. Ngay khi cac nha su sap sua roi xuong vach đa, mot trong nhung nha su đa nhon chan len mot tang đa va noi "Chua phu ho cho linh hon toi" va roi cau than chu đa bi pha vo.
Nhung chiec chuong sau đo đuoc đua đen Otteri va đuoc lap đat. Tuy nhien, cau than chu cua pixie khong bi pha vo hoan toan; moi nam vao mot ngay vao thang Sau, cac pixie "xuat hien" va bat lay nhung nguoi rung chuong cua thi tran va giam cam ho tai Parlor cua Pixie đe đuoc Vicar cua Ottery St. Mary giai cuu. Truyen thuyet nay đuoc tai hien moi nam boi cac nhom Otter St. Mary cua Cub va Brownie, voi Parlor cua Pixies đuoc xay dung đac biet o Quang truong thi tran (Parlor goc cua Pixie co the đuoc tim thay doc theo bo song Otter).


Đac điem Pixies đuoc mo ta khac nhau trong cac van hoa dan gian va tieu thuyet. Ho thuong đuoc mo ta la an mac xau xi hoac tran truong, theo truyen thong cu.
Mot so pixie đuoc cho la bat coc tre em hoac khien du khach lac đuong. Đay duong nhu la mot su giao thoa tu than thoai co tich va ban đau khong gan lien voi pixie; vao nam 1850, Thomas Keightley đa quan sat thay rang phan lon than thoai Devon pixie co the bat nguon tu than thoai co tich.
Pixies đuoc ve voi ngua, cuoi chung cho thoa thich va tao ra nhung vong tron roi ram trong bom cua nhung con ngua ma chung cuoi. Ho la "nhung nha tham hiem vi đai quen thuoc voi cac hang đong cua đai duong, cac nguon an cua cac dong suoi va cac hoc cua vung đat."
Mot so nguoi tim thay pixie co nguon goc tu loai nguoi hoac "tham gia vao ban chat con nguoi", đe phan biet voi cac nang tien co than thoai đuoc truy nguyen tu cac luc luong tinh than phi vat chat va ac tinh. Trong mot so cuoc thao luan, pixie đuoc trinh bay duoi dang nguoi Pygmy – nhung sinh vat khong canh, giong nguoi lun, tuy nhien đay co le la mot su boi đap them sau nay cho than thoai.
Mot hoc gia nguoi Anh tuyen bo niem tin cua minh rang: "Pixies ro rang la mot chung toc nho hon, va tu su toi nghia lon hon cua... nhung cau chuyen ve ho, toi tin rang ho đa tung la mot chung toc som hon."
Ngay Pixie truyen thong trong Samuel Taylor Coleridge, que huong cua Ottery St Mary o Đong Devon la nguon cam hung cho bai tho cua ong, Song of the Pixies.
Nha van thoi Victoria, Victoria Mary Elizabeth Whitcombe đa chia cac pixie thanh cac bo lac dua theo tinh cach va hanh đong. Tieu thuyet gia Anna Eliza Bray cho rang cac pixie va nang tien la nhung loai khac biet nhau.


Xem them Jinn
Leprechaun
Elf


Tham khao