Gau bong la mot loai đo choi nhoi bong mang hinh dang con gau. Mon đo choi nay đuoc phat trien đoc lap boi nha san xuat đo choi Morris Michtom (Hoa Ky) va Richard Steiff (Đuc) trong nhung nam đau the ky 20. Ten goi teddy bear trong tieng Anh đuoc đat theo biet danh cua Tong thong Hoa Ky Theodore Roosevelt. Thoi ky đau, nguoi ta co gang lam gau bong sao cho giong gau that voi mom rong va đoi mat tron nho. Gau bong thoi nay thuong co mat to hon, tran rong hon, mui nho hon va co cac đac điem giong em be so sinh đe tang đo đang yeu. Gau bong cung rat đa dang ve "loai", tu gau Bac Cuc, gau xam đen gau truc,... Thoi ky đau gau bong thuong đuoc phu lop long bang vai ni angora, ve sau la long tong hop, vai nhung, vai denim, vai bong, satanh va vai bat.
Ke tu khi ra đoi đen nay, đo choi gau bong đa tro nen pho bien khap noi tren the gioi, la mon qua tang thuong gap danh cho tre em va ca nguoi lon. Tai nhieu quoc gia tham chi con co bao tang ve gau bong.


Lich su = Ra đoi tai Hoa Ky =

Tong thong Hoa Ky Theodore Roosevelt - co biet danh Teddy - la nguoi yeu thich hoat đong ngoai troi va đi san. Thang 11 nam 1902, ong co chuyen đi san o tieu bang Mississippi qua loi moi cua Thong đoc Andrew H. Longino. Trong khi đa so cac ban huu đeu ban đuoc con thu nao đo thi Roosevelt bi bao chi đua tin la trong may ngay chang san đuoc thu gi. Mot ngay no, tuy tung cua ong don ep mot con gau đen My va chi cho ong thay, tuy nhien ong tu choi ban con gau đa bi thuong va ra lenh cho nguoi khac giet no vi muc đich nhan đao. Cau chuyen nay tro thanh chu đe cho buc ve chinh tri cua Clifford Berryman đang tren to The Washington Post vao ngay 16 thang 11 nam 1902.
O Brooklyn, New York, mot chu cua hang la Morris Michtom xem tranh nay va trao len cam hung tao ra mot mon đo choi moi. Đo choi hinh dang gau con nhoi bong đuoc ong trung bay ben cua so voi bang hieu ghi "Teddy's bear". Thanh cong som đen voi Michtom, va ong đa lap ra cong ty Ideal Novelty and Toy Co. nhung cong ty nay khong con ton tai đen nam 1997.


= Ra đoi tai Đuc =

Cung thoi gian đo tai Đuc, cong ty Steiff đoc lap san xuat ra gau bong theo mau thiet ke cua Richard Steiff. Thang 3 nam 1903, khi Steiff trung bay mon đo choi tai Hoi cho đo choi Leipzig thi đuoc Hermann Berg - nguoi mua đen tu George Borgfeldt & Company o New York - nhin thay. Berg đat hang 3.000 con gui sang Hoa Ky. Mac du so sach cua Steiff ghi nhan cong ty co san xuat so gau nay, tuy nhien chung khong đuoc ghi la đa cap ben My, đong thoi cung chua ai nhin thay loai gau co ma so "55 PB" đo khien nguoi ta lan truyen cau chuyen cho rang tau cho so gau bong tren đa bi đam. Tuy vay, Gunther Pfieffer - tac gia cua bon cuon sach viet ve gau Steiff - cho hay thuc ra cau chuyen nay chi moi xuat hien vao nam 1953, va co le loai gau 55 PB khong đu ben đe ton tai đen ngay nay. Tuy Michtom va Steiff cung san xuat gau bong vao khoang thoi gian nhu nhau song ca hai đeu khong biet đen sang tao cua nguoi kia vi thong tin lien lac đoi bo Đai Tay Duong thoi bay gio con kem.


San xuat Gau bong san xuat thuong mai hang loat chu yeu đe lam đo choi cho tre em va phai đap ung tieu chuan khat khe truoc khi đen tay tre nho tai cac quoc gia phat trien. Phan lon gau bong đuoc san xuat tai cac nuoc nhu Trung Quoc va Indonesia. O Đuc co nhung cong ty nhu Margarete Steiff GmbH san xuat gau bong thu cong ban trong cua hang hoac ban truc tuyen tren Internet. O Anh, con sot lai cong ty nho Merrythought co truyen thong san xuat gau bong ke tu khi thanh lap vao nam 1930. Trong san xuat, nguoi ta dung loai vai ni angora (đuoc det thanh vai, nhuom va cat tia), vai anpaca (lam tu long con anpaca - mot loai lac đa khong buou o Nam My) hoac cac loai long tong hop.
Gau bong la the loai yeu thich cua nhung nguoi lam đo choi khong chuyen voi nhieu vat lieu đa dang, tu vai ni, vai bong đen vai nhung va go dan. Ho lam chung đe lam qua tang hoac danh cho muc đich tu thien.


= Đo co =
Gau bong Michtom lam bang vai ni - voi cac moi noi o hong, co va vai - tung rat noi tieng trong xa hoi xua va trong gioi suu tap đo co ngay nay. Vai san xuat ra chung thuong la ni mau vang hoac mau be. Đoi mat lam bang nut hoac thuy tinh; phan long xung quanh mom thuong đuoc cat tia. Ve sau, gau co nhieu mau sac va kieu dang hon; long cung dai hon. Mot so loai gau khac thuong đuoc nguoi ta suu tap la gau san xuat boi cong ty đo choi Knickerbocker (1924-1925, New York) voi co the dai, chan ngan va thang; gau cua cong ty Gund Manufacturing (1898) va gau Hershey (dung đe quang cao cho thanh so-co-la cua cong ty Hershey).


= Bao tang gau bong =
Bao tang gau bong đau tien tren the gioi đuoc khanh thanh tai Petersfield, Hampshire, Anh Cach Lan vao nam 1984. Nam 1990, mot bao tang tuong tu đuoc thanh lap o Naples, Florida, Hoa Ky. Hai bao tang nay bi đong cua tuong ung vao cac nam 2006 va 2005.


Gau bong trong van hoa đai chung Gau bong tro thanh nhan vat chinh trong mot so sach truyen, chang han nhu sach ve Winnie-the-Pooh cua nha van A. A. Milne hay loat sach thieu nhi The Roosevelt Bears cua Seymour Eaton. Chung cung la nguon cam hung cho nhac si John Walter Bratton viet nen giai đieu "The Teddy Bear Two Step" ma ve sau Jimmy Kennedy đat them loi va tro thanh bai hat "The Teddy Bears' Picnic". Chu gau bong Misha la linh vat cua Lien Xo va Nga.


Tham khao