Wushu (gian the: 武朮; phon the: 武術, Han Viet: Vo thuat) la mon vo thuat hien đai cua Trung Quoc voi chuong trinh luyen tap, cac bai quyen tong hop tu cac vo phai co truyen noi tieng nhu Thieu Lam, Vo Đang, Nga Mi, Đuong Mon, Vinh Xuan Quyen, Thai cuc quyen… Đuoc thong nhat giang day tren cac vo đuong Trung Quoc cung nhu tai nhieu quoc gia tren the gioi nhu mot mon phai vo thuat hien đai thien ve tinh chat the thao, Wushu đuoc hieu la mon quoc vo tieu bieu nhat đai dien cho tinh hoa nen vo thuat cua Trung Quoc.


Lich su = Tien trinh phat trien cua Wushu =
Wushu đuoc biet đen ngay nay voi tu cach mot mon vo thuat hien đai do chinh phu Trung Quoc thanh lap vao nhung nam 1950. Tuy nhien o Trung Quoc Wushu đa co lich su lau đoi. Nguoc dong thoi gian vao thoi nha Thuong, khi vo thuat dan đuoc he thong hoa va đuoc day chinh thuc đe bat đau chiem vi tri quan trong trong nen van hoa Trung Hoa. Sang thoi nha Chu, ke ca thoi Xuan Thu - Chien Quoc, tap luyen vo nghe đuoc tuyen duong va cac cuoc thi vo tranh tai chon tuong chinh thuc đuoc gioi thieu trong quan đoi.
Nhung cuoc truong chinh lien tuc thoi nha Tan va nha Han dan đen su cai tien vo thuat nhu la mot vu khi va ky thuat đuoc chu trong nham ap dung vao thuc te chien truong mot cach huu hieu. Tuy nhien, su ket hop giua mot Trung Hoa moi thong nhat hon va su gan lien van hoa voi vo thuat đa lam cho Wushu ngay cang thien ve khia canh the thao, cuong than trang the va huong đen y nghia la mot mon giai tri hon. Đac biet, khi ky thuat quan su cang ngay tien tien hon thi vo thuat cung thay đoi. Vao thoi nha Tong, thuoc sung bat đau chiem vi tri quan trong trong quan đoi thi vo thuat cung dan suy tan. Quan đoi thoi đo can nhung ap dung thuc tien cho chien truong va loai bo bat cu nhung gi khong ho tro cho chien thang. Nhung van hoa lai khong chap nhan vo thuat bi bo roi mot cach de dang nhu vay va ket qua la co rat nhieu vo hoi khac nhau ra đoi đe bao ton va phat huy tinh hoa vo thuat truyen thong. Chinh đieu nay đa giup vo thuat ngay cang pho thong va đuoc luyen tap khap noi tu chua chien, rung nui đen cac khu pho tai cac đo thi Trung Hoa.
Khi sung ong tro nen thong dung hon thi nhu cau cua vu khi tho so va chien đau tay chan cung bi cat giam đang ke. Nam 1901 nha Thanh đua ra đao du loai bo vo thuat ra khoi quan đoi. Vao thoi điem nay noi khai sinh vo thuat hien đai la Tinh Vo the duc hoc hoi do Hoac Nguyen Giap thanh lap.
Nam 1911, bac si Ton Dat Tien khoi su cuoc cach mang lat đo chinh the nha Thanh va bat đau co vu phat trien vo thuat nhu mot phuong phap luyen tap the duc. Nam 1928 Vien nghien cuu quoc vo đuoc thanh lap tai Nam Kinh va ten goi Wushu đuoc su dung chinh thuc nhu mot mon quoc vo tong hop tieu bieu nhat, đai dien cho toan the vo thuat Trung Hoa. Chinh quyen quyet đinh rang, tat ca cac ban nganh cua chinh phu phai thiet lap cac hoc vien Wushu cua rieng minh va to chuc cac cuoc thi đau tranh tai ca đia phuong lan quoc gia.
Đoi Wushu Trung hoa đa to chuc mot chuyen đi tham du The van hoi 1936 tai Berlin, Đuc quoc. Đoi đa bieu dien tai The van hoi lan thu 11 va the gioi lan đau tien đuoc thuong thuc nhung ky phap ky tuyet cua Wushu Trung Hoa.


= Su thanh lap Wushu đuong thoi =

Nam 1949 Cong hoa nhan dan Trung Hoa ra đoi va Wushu đuoc trong dung nhu mot mon the duc đuoc chap nhan rong rai va cung đuoc xem nhu mot mon nghe thuat thua ke cua quoc gia. Duoi chinh quyen moi, tam điem cua Wushu đuoc chi đao theo huong ren luyen than the va suc khoe hon la dung trong thuc chien, nghia la nhan manh tinh chat the thao cua bo mon. Dua vao nhieu mon phai truyen thong, nhieu uy ban cac bac danh su nhu Zhang Wenguang, Wang Ziping, Sha Guozeng va Chai Longyun, phat trien nhung phuong thuc luyen tap thanh mot he thong ma ngay nay goi la Wushu Trung Hoa đuong đai.


Cac moc thoi gian hien đai cua Wushu Nam 1953 bieu dien va tranh tai the thao truyen thong toan quoc đuoc to chuc tai Thien Tan, trong đo co Wushu.
Nam 1956 Hoi Wushu Trung hoa đuoc thanh lap tai Bac Kinh va Wushu tro thanh mot mon tranh tai chinh thuc.
Nam 1958 Uy ban the thao va van hoa the luc nha nuoc soan ra phien ban đau tien cac luat le tranh tai Wushu.
Nam 1974 Trung Hoa goi đoi Wushu cua minh đen My đe bieu dien tai nha trang cho Tong thong Nixon thuong lam,
Nam 1982 Hiep hoi Wushu quoc gia đuoc to chuc tai Bac Kinh,
Nam 1985 Cuoc tranh tai the gioi đau tien đuoc to chuc tai Tay An,
Nam 1985 Cuoc tranh tai the gioi lan thu hai đuoc to chuc tai Tainjin,
Nam 1987 Giai vo đich Wushu chau A lan thu nhat đuoc to chuc tai Yokohama, Nhat Ban,
Nam 1987 Hiep hoi Wushu A chau đuoc thanh lap,
Nam 1989 Giai vo đich Wushu chau A lan thu hai đuoc to chuc tai Hong Kong,
Nam 1990 Wushu đuoc gioi thieu tranh tai chinh thuc lan đau tien tai A van hoi 11 tai Bac Kinh.
Nam 1990 Hiep hoi Wushu quoc te đuoc thanh lap,
Nam 1991 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu nhat đuoc to chuc tai Bac Kinh, Trung Quoc,
Nam 1993 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu hai đuoc to chuc tai Kuala Lumpur, Malaysia,
Nam 1995 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu ba đuoc to chuc tai Baltimore, Maryland, My,
Nam 1997 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu bon đuoc to chuc tai Roma, Y,
Nam 1999 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu nam đuoc to chuc tai Hong Kong, Trung Quoc,
Nam 2001 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu sau đuoc to chuc tai Yerevan, Armenia,
Nam 2003 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu bay đuoc to chuc tai Ma Cao, Trung Quoc,
Nam 2004 Le hoi Wushu co truyen the gioi lan thu nhat đuoc to chuc tai Trinh Chau, Trung Quoc,
Nam 2005 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu tam đuoc to chuc tai Ha Noi, Viet Nam,
Nam 2007 Giai vo đich Wushu quoc te lan thu chin đuoc to chuc tai Bac Kinh, Trung Quoc,


Vo phuc va nghi thuc = Vo phuc =
Vo phuc cua Wushu đuoc quy đinh tuy theo cac noi dung tap luyen, thi đau va bieu dien khac nhau su dung cac phuc trang khac nhau.


= Le nghi =
Le nghi bieu hien cac phuong thuc hanh le (chao, tiep nhan binh khi v.v.) cua Wushu, bao gom Đo thu le (chao tay khong), Tri khi gioi le (chao voi binh khi), Đe khi gioi le (nghi thuc trao nhan binh khi):


 Đo thu le  La cach chao tay khong bao gom Bao quyen le va Chu muc le:

Bao quyen le (le om quyen): rat pho bien trong cac vo phai Trung Quoc noi chung, tu the đung thang hai chan bang nhau, tay trai mo chuong, tay phai nam thanh quyen. Y nghia: chuong trai la van, quyen phai la vo, van vo cung hoc; chuong trai bieu thi tu duc (Tri, Đuc, The, My) tuong trung cho tinh than the thao cao thuong, vo đao, quyen phai bieu thi su dung cam, suc manh. Chuong trai om quyen phai bieu thi suc manh khong sinh bao loan, đuoc kiem che.
Chu muc le (nhin thang): đung thang hai chan bang nhau, khong cong lung, mat nhin nguoi nhan le mot cach thanh tam, cham chu. Đe đap lai nguoi hanh le co the hoi cui đau.


 Tri khi gioi le  La phuong thuc đuoc thuc hien khi luyen tap hoac khi thi đau, bieu dien khi gioi. Y nghia tuong tu nhu Bao quyen le đa noi o tren. Bao gom:

Bao đao le (om đao chao)
Tri kiem le (cam kiem chao)
Tri con le (cam con chao)
Tri thuong le (cam thuong chao)


 Đe gioi le  La nghi thuc trao khi gioi cho đong mon, bao gom:

Đe đao le (nghi thuc trao đao)
Đe kiem le (nghi thuc trao kiem)
Đe con le (nghi thuc trao con)
Đe thuong le (nghi thuc trao thuong)


 Tiep gioi le  La nghi thuc nhan khi gioi tu phia đong mon, bao gom:

Tiep đao le (nhan đao)
Tiep kiem le (nhan kiem)
Tiep con le (nhan con)
Tiep thuong le (nhan thuong)
Ngoai ra, nhung khi gioi khac khi thuc hien cung phai tuan thu nhung quy pham tuong tu.


Co ban cong, co ban ky thuat Co ban cong nham chi nhung ban chat can thiet cua nang luc the chat (the nang), nang luc ky thuat (ky nang), hoac la su chuan bi can thiet cua the nang, ky nang va tam ly trong luyen tap Wushu. Co ban cong co mot he thong mang tinh tong hop nhung phuong phap luyen cong nang cac bo phan ben trong va ben ngoai than the. Nhung phuong phap nay la nen tang co ban đoi voi moi nguoi bat đau vao luyen tap vo thuat noi chung va Wushu noi rieng. Co ban cong cua Wushu bao gom Thoai cong chuyen luyen ve chan, Yeu cong luyen hong va eo, Kien cong luyen vai va Trang cong chuyen luyen suc manh.


= Thoai cong =
La nhung bai tap nham phat trien su mem deo, linh hoat va suc manh cua chan. Phuong phap luyen tap co ap thoai (ep chan), ban thoai (mang, vac chan), phach thoai (xoac), dich thoai (hat), khong thoai (ghim, khong che):


 Ap thoai  La cac đong tac đe, ep chan, bao gom:

Chanh ap thoai (ep thang):
Tac ap thoai (ep ngang)
Hau ap thoai (ep sau)
Phoc bo ap thoai (ep chan sat đat)


 Ban thoai  La cac đong tac mang, vac chan, gom:

Chanh ban thoai (vac chan phia truoc)
Tac ban thoai (vac chan ngang)
Hau ban thoai (vac chan phia sau)


 Phach thoai  La cac đong tac xoac chan, rat pho bien trong cac vo phai, gom:

Thu xoa thoai (xoac chan doc)
Hoanh xoa thoai (xoac chan ngang)


 Dich thoai  La cac đong tac đa hat chan nham lam cho chan deo dai, linh hoat, bao gom:

Chanh dich thoai (hat chan ve phia truoc)
Tac dich thoai (hat chan ngang)
Ly hop thoai (vung chan vao trong)
Ngoai bai thoai (vung chan ra ngoai)
Hau bai thoai (hat chan ra sau)


 Khong thoai  La cac đong tac khong che, ghim chan, bao gom:

Tien khong thoai (ghim chan ve phia truoc)
Tac khong thoai (ghim chan ngang)
Hau khong thoai (ghim chan phia sau)


= Yeu cong =
La ky thuat luyen hong. Hong la moi lien lac giua thuong chi va ha chi cua co the đong thoi cung tap trung phan anh mau chot tao thanh ky xao cua than phap. Boi vay, yeu cong đuoc chu trong đac biet đoi voi su tien bo cua mon sinh Wushu. Phuong phap luyen tap gom co:

Tien phu yeu (cui hong xuong phia truoc)
Ninh yeu (xoan van hong)
Loat yeu (xoay hong)
Ha yeu (đua hong xuong)
Phien yeu (lat hong)


= Kien cong =
Luyen tap tay vai nham tang cuong tinh mem deo cua day chang, mo rong pham vi hoat đong cua khop xuong vai, phat trien suc manh canh tay, nang cao nhung nang luc hoat đong cua chi tren nhu su nhanh nhen, vuon dai, xoay chuyen v.v. Phuong phap luyen tap gom:

Ap kien (đe, ep vai)
Chuyen kien (xoay vai)
Nhieu hoan (cuon vong)
Luan kien (vung vai)
Phu xanh (cui nguoi, chong vai)


= Trang cong =
La hinh thuc luyen tap đac biet nhat trong co ban cong cua Wushu. Phuong cach nay dung cach đung yen đe boi duong hoi tho, tang cuong suc manh, hinh thanh va cung co nhung đong luc. Co rat nhieu phuong phap luyen Trang cong, duoi đay chi trinh bay cac nguyen ly "tinh trung cau đong" (chuyen đong trong su tinh lang) voi "khai hop trang" (mo đong) va "thang giang trang" (len xuong); "đong trung cau tinh" (tinh lang trong cai đong) voi "ma bo trang" (the chan cuoi ngua) va "cung bo trang" (the chan duong cung):


 Ma bo trang  Luyen tap chan đung nhu khi cuoi ngua, luc đeu tren hai chan, con goi la Trung binh tan, muc đich tap thang bang, tru vung, va luyen gan, khop, bap thit cua chan.


 Cung bo trang  Luyen chan giong tu the duong cung voi chan truoc nang sau nhe, con goi la Đinh tan.


 Hon nguyen trang  Luyen cac chuyen đong len xuong, đong mo), gom:

Thang giang trang (len xuong)
Khai hop trang (đong mo)


He thong chuong trinh He thong chuong trinh tap luyen, thi đau va bieu dien cua Wushu, ngoai nhung phan co ban cong va nghi le ke tren, bao gom hai noi dung chinh la Sao lo va Giao đau, cu the nhu sau:


= Sao lo =
Sao lo đuoc thuc hien bang nhung đong tac nhu Dich (đa), Suat (nem), Na (bat giu), Kich (đanh), Thich (đam), Tieu (hoa giai), Tram (chem) v.v. Tu đo theo quy luat bien hoa mau thuan cua đong tac nhu cong thu tien thoai, đong tinh nhanh cham, cuong nhu hu thuc ma bien tap thanh cac bai sao lo đe luyen tap. Sao lo thuong bao gom Quyen thuat, Khi gioi, Đoi luyen va Bieu dien tap the.


 Bai Quyen  La cac bai sao lo tay khong, bao gom Truong Quyen, Thai cuc quyen, Nam Quyen, Hinh Y Quyen, Bat Cuc Quyen, Thong Boi Quyen, Phach Quai Quyen, Bat Quai chuong, Phien tu Quyen, Troc Cuoc, Thieu Lam quyen, Đia Đang Quyen, Tuong hinh quyen v.v.


 Khi gioi  Khi gioi co bon loai đuoc đua vao chuong trinh Wushu la đoan khi gioi (vu khi ngan), truong khi gioi (vu khi dai), song khi gioi (vu khi đanh đoi), Nhuyen khi gioi (vu khi mem). Đoan khi gioi bao gom Đao thuat, Kiem thuat, Truy thu (dao gam) v.v. Truong khi gioi bao gom Con thuat, Thuong thuat, Đai đao v.v. Song khi gioi co Song đao, Song kiem, Song cau, Song thuong, Song tien (roi) v.v. Nhuyen khi gioi co Tam tiet con (con ba khuc), Cuu tiet con (Con chin khuc), Thang tieu (day co đau nhon), Luu tinh truy v.v.


 Đoi luyen  Đoi luyen la hinh thuc giao đau theo bai ban đa đuoc quy uoc, con goi la cac bai đoi quyen, danh cho hai nguoi hoac tren hai nguoi. Hinh thuc nay co:

đo thu đoi luyen (tay khong đoi luyen)
khi gioi đoi luyen đo thu (tay khong đau binh khi)
khi gioi đoi luyen (binh khi đau binh khi).


 Bieu dien tap the  La hinh thuc tap luyen cua mot nhom 6 nguoi hoac tren 6 nguoi voi cac bai tay khong hoac co khi gioi.


= Giao đau =
Giao đau la hinh thuc thi đau giua hai nguoi theo luat le quy đinh, bao gom ba loai la Tan đa (Tan thu, đoi khang), Thoi thu (đay tay, kha giong Niem thu cua Vinh Xuan Quyen), va Đoan binh.


 Tan đa  Cac tuyen thu thi đau bang cac phuong phap ky kich (tan cong) nhu Dich, Đa, Suat v.v. đe che ngu đoi phuong.


 Thoi thu  Su dung cac phuong phap ky kich cua mon Thai cuc quyen nhu Bang (nang), Ly (vuot), te (chen, lach), An (đe), Thai (be, ngat), Liet (xoay), Truu (khuyu tay), Khao (nuong tua), phan đoan cach su dung kinh luc cua đoi phuong đe đay nga han. Hinh thuc nay cung dua theo luat le quy đinh đe phan thang bai.


 Đoan binh  Hai nguoi cam gay ngan (bang song may, da, bong vai) lam khi gioi thi đau trong san đau co hinh tron đuong kinh la 533 cm. Cung theo luat le đe phan thang bai. Cac phuong phap su dung la Phach, Thich, Kham, Bang, Điem, Tram v.v.


Wushu tai Viet Nam Wushu đen Viet Nam vao nam 1989, do cong cua ong Hoang Vinh Giang khi tiep thu tai lieu giao khoa tu Nga gom 7 bai ghi trong bang video mang ve pho bien trong nuoc. Đau nam 1990 Hoang Vinh Giang thanh lap ban nghien cuu Wushu, gom mot vai nhan vat tam huyet o mien Bac. Trong nam 1990 đoi tuyen Wushu Viet Nam gom 5 van đong vien lan đau tien ra quan trong ky ASIAD 11 to chuc o Bac Kinh. Thua tran nay, nhung luc đo co vo su Đo Hoa huan luyen vien đoi tuyen quoc gia đa khang đinh voi Đai phat thanh Bac Kinh: "Chung toi se tien sat Wushu Trung Quoc va chi 4 nam nua, cac vo si tan thu Viet Nam se ngang ngua voi cac vo si hang đau the gioi". Đen thang 6 nam 1992, So The duc The thao Ha Noi bat đau moi chuyen gia Wushu cua Trung Quoc (hai chuyen gia đau tien la Phan Han Quang va Tran Huc Hong) sang tap huan ve mon Wushu cho cac van đong vien Viet Nam. Sau ky huan luyen cac vo si Wushu Viet Nam đa tung hoanh o Thuong Hai va ca o Thieu Lam tu, mang ve 23 huy chuong bac va đong. Tu 1993 đen nay, bat đau nhung the he vang cac tuyen thu Wushu Viet Nam lien tuc đat huy chuong tai cac ky thi đau quoc te, nhu:

Nguyen Thuy Hien
Đam Thanh Xuan
Duong Thuy Vi
Diep Bao Minh
Nguyen Anh Minh
Tong Hoang Lan
Đao Viet Lap
Nguyen Chi Son
Bui Mai Phuong
Tran Trong Tuan
Nguyen Tien Đat
Nguyen Thi Ngoc Oanh
Nguyen Thi My Đuc
Le Quang Huy


Tham khao Huan luyen vien Nguyen Huy Thai, Cac noi dung luyen tap chu yeu cua Wushu, So tay Vo thuat, so 62, thang 6 nam 1999. Trang 36.
Huan luyen vien Nguyen Huy Thai, Co ban cong, co ban ky thuat cua Wushu, So tay Vo thuat, so 62, thang 6 nam 1999. Trang 12-13, 16-17, 24)
Huan luyen vien Nguyen Huy Thai, Le nghi trong Wushu, So tay Vo thuat, so 62, thang 6 nam 1999. (Trang 4-5).
Quy Dung, Quoc Hanh, Wushu Viet Nam cu phien than ngoan muc, So tay Vo thuat, so thang 7 nam 2005.


Lien ket ngoai Wushu tren trang www.wushu.com