Benh Marek la benh ung thu truyen nhiem do nhom virus Herpes type B (mot loai RNA virus co vo boc) gay ra tren ga. Sau khi xam nhap, virus nay ton tai mai mai trong co the ga va tro thanh nguon lay benh cho cac ca the khac. Benh lam cho te bao lympo tang sinh lon thanh cac khoi u o to chuc than kinh ngoai bien, cac co quan noi tang, da va co, tu đo vat nuoi roi loan van đong va bai liet. Đay la benh rat nguy hiem, gay thiet hai rat lon cho nganh chan nuoi ga, tung đuoc goi la benh the ky.


Lich su benh Nam 1907, o Hungari, ong Jozsef Marek la nguoi đau tien phat hien ra benh. Nhung đac điem đau tien đuoc mo ta la: ga co hien tuong bi liet, ban liet, viem day than kinh ngoai bien.
Vao thap nien 20 cua the ky 20, benh xuat hien ram ro va lan tran khap nuoc My. Cac nha khoa hoc đa nghien cuu va khang đinh nhung đac điem cua benh đa đuoc cong bo nam 1907 tai Hungari. Ke tu thoi gian nay, benh xuat hien va lan rong khap chau Au: nam 1921 tai Ha Lan, nam 1927 tai Đuc, nam 1929 tai Anh, nam 1931 tai Y, nam 1934 tai Phap, 1936 tai Ao, nam 1934 tai Lien Xo (cu), nam 1950 tai Bungari… Nam 1930, benh đuoc phat hien tai Nhat Ban.
Cho đen đau nhung nam 1960, benh đa co mat khap cac chau luc tren the gioi.
O Viet Nam, benh xuat hien tu nam 1978.


Ten goi Ke tu khi phat hien benh cho đen nay, tren co so nhung bieu hieu cua benh, nhung hieu biet cua nhan loai ve benh nen co rat nhieu nhung ten goi khac nhau nhu: Vien đa day than kinh (do viem day than kinh ngoai bien), Ga bi liet, Vien than kinh tuy, Viem day than kinh man tinh, Liet ga truyen nhiem (do benh co bieu hien bi liet va lay lan), Ung thu than kinh (do xuat hien nhung khoi u o to chuc than kinh), Liet ga cap, Ung thu mat, Gan cuc đai (do gan xung to), Mat xanh ghi, mat ca…
Nam 1962, tai hoi nghi lien đoan the gioi ve chan nuoi thu y gia cam đa thong nhat lay ten cua nha khoa hoc Jozsef Marek, nguoi đau tien phat hien mo ta benh nam 1907, đat ten cho benh – benh Marek.
O Viet Nam, ngoai ten goi Marek, benh con đuoc goi voi cac ten: "teo chan ga, "ung thu ga, "hoi chung khoi u".


Phuong thuc truyen lay Benh nhom virut Herpes typ B chua AND gay ra. Khi xam nhap vao co the, virus ton tai mai mai, ga bi nhiem, ke ca khoe va om tro thanh nguon lay lan benh. Ga mang trung thai mam benh ra moi truong qua cac chat tiet tu đuong mieng, đuong bai tiet, trong te bao bieu bi hoa sung, te bao nang long. Virus ton tai lau trong moi truong va tro thanh nguon lay benh nguy hiem cho vat nuoi. Hon nua, benh lay lan thong qua tiep xuc giua ga om va ga khoe (qua thuc an, nuoc uong, ho hap, dung chu chan nuoi, pho bien nhat la qua đuong ho hap). Virus marek lay lan theo đuong khong khi hang km. Benh khong truyen qua phoi.


Mot so đac điem Khi bi nhiem virut, ga u benh dai, tren 28 ngay. Khi ga mac benh thi ty le chet cao, co the len toi 60-70%. Ga bi benh thuong co mot so đac điem de nhan biet nhu sau: 

Chan, canh tu ban liet chuyen sang liet han. Cac ngon chan ga chum lai, khi xua đuoi, nhieu con van chum ngon chan đe chay. Benh nang, ga duoi thang cang mot chan phia truoc, mot chan ra phia sau, ban chan ngua len troi. Do bai biet khong an uong đuoc nen ga gay nhanh, suy nhuoc roi chet.
Ga kho tho, tho nhanh, tieng keu yeu ot khi khoi u xuat hien o than kinh va phoi. Vung vai, canh, nach, đui co cac not thit thua tu hat ke đen hat ngo bam chat vao lo chan long. U xuat hien hau het o cac co quan trong noi tang cua ga.
Mat ga bi viem, đuc mo... 


Phong va tri benh Benh do virus gay ra nen khong the đieu tri khoi bang khang sinh. Bien phap tot nhat la phong benh bang vac xin luc 01 ngay tuoi ket hop voi ve sinh phong benh, cham soc nuoi duong tot đe nang cao suc đe khang cho vat nuoi. 


Chu thich