Hoang đe Đuc, đoi khi cung goi la Đuc hoang (tieng Đuc: Deutscher Kaiser) la tuoc hieu chinh thuc cua nguyen thu quoc gia hay noi cach khac la vua cua Đe quoc Đuc - tuc "Đe che thu hai" cua nguoi Đuc, mo đau voi su đang quang cua Hoang đe Wilhelm I (con goi la Wilhelm Đai Đe) trong cuoc Chien tranh Phap-Pho vao ngay 18 thang 1 nam 1871 tai cung đien Versailles, va ket thuc voi su kien Hoang đe Wilhelm II chinh thuc thoai vi vao ngay 18 thang 11 nam 1918. Trong suot lich su ton tai cua minh, Đe quoc Đuc đa trai qua ba đoi Hoang đe thuoc trieu đai nha Hohenzollern cua Vuong quoc Pho. Hoang đe Đuc đuoc xem la vi quan chu hung manh nhat cua chau Au trong thoi ky ay.
Hoang đe nam phan lon quyen thong tri Đe quoc Đuc. Trong khi su đang co cua Hoang đe Wilhelm I đanh dau đai thang cua dan toc Đuc truoc quan Phap cung nhu su thang loi hoan toan cua cong cuoc thong nhat nuoc Đuc, viec Hoang đe Wilhelm II thoai ngoi đa đanh dau su ket thuc cua che đo quan chu Pho - Đuc.
Ngoai ra, nhieu tai lieu cung su dung tu "Hoang đe Đuc" khi viet ve cac vi Hoang đe La Ma Than thanh ("Đe che thu nhat" cua nguoi Đuc). Thuc ra, cac vi nay kiem nhiem ngoi Quoc vuong Đuc.


Khoi thuy Tuoc hieu "Hoang đe Đuc" đa đuoc Thu tuong Otto von Bismarck chat loc ky luong sau nhung cuoc ban cai cho đen khi (va ca sau khi) vua nuoc Pho la Wilhelm I đang ngoi Hoang đe (Kaiser - xuat phat tu danh hieu Caesar cua cac Hoang đe La Ma co đai). Wilhelm I - vi vua sang lap ra Đe quoc Đuc- đa mien cuong chap thuan đe hieu nay do ong muon goi la "Vua cua Đuc" (Konig der Deutschen) - mot đe hieu khong đuoc cac vua chua Lien bang Đuc chap nhan, va se chung to yeu sach cua Hoang đe đoi voi cac lanh tho ben ngoai đe quoc cua ong (Ao, Lien bang Thuy Si, Luxembourg,…). Danh hieu Vua cua nguoi Đuc (Konig in Germanien), đuoc đe xuat hoi nam 1848, cung phai loai bo do vua Đuc coi minh la đuoc lua chon "Do An đien cua Chua", chu khong phai la do nhan dan nhu trong mot nuoc Cong hoa Dan chu.
Le thanh lap Đe quoc Đuc dien ra o cung đien Versailles (Phap) vao nam 1871, va khong phai la ngau nhien ma Bismarck chon noi nay. Nhu moi hoc sinh Đuc đeu biet, mot the ky truoc thoi Napoleon Bonaparte, vua Louis XIV cua Phap - nguoi đa xay nen cung đien Versailles - đa xam luoc nuoc Đuc, lang ma cac Vuong hau Đuc. Qua đo, su kien nay the hien su "tra đua" cua nguoi Đuc đoi voi cac cuoc xam lang cua Louis XIV va Napoleon, cung nhu la su lang nhuc ma nguoi Pho danh cho Phap - quoc gia lon manh nhat chau Au đa bi Pho đanh bai trong cuoc Chien tranh Phap-Pho. Voi cuoc đang quang nay, vi Hoang đe chien thang đa nhan đuoc chiec "Vuong mien cua Charlemagne va Barbarossa" trong khi Lien bang Bac Đuc (Norddeutscher Bund) đuoc chuyen đoi thanh Đe quoc Đuc (Deutsches Kaiserreich). Đe quoc nay la mot quoc gia Lien bang; Hoang đe la nguyen thu quoc gia va cung la vi Chu tich cua cac vua chua Lien bang (cac vi Quoc vuong xu Bayern, Wurttemberg, Sachsen, cac Đai Cong tuoc xu Baden, Mecklenburg, Hesse, cung nhu nhieu Cong quoc do Vuong cong hoac Cong tuoc cai quan, cac thanh pho tu do Hamburg, Lubeck va Bremen). Trong Đe che Đuc, Hoang đe nam phan lon quyen hanh (chang han nhu quyen bo nhiem cac quan đai than va Thu tuong Chinh phu, quyen tuyen bo chien tranh va thiet lap hoa binh, quyen đieu hanh đuong loi đoi ngoai,…), trong khi Quoc hoi (Reichstag) đong vai tro quan trong ve tai chinh va thue khoa. Qua đo, Bismarck đuoc xem la đa thanh cong trong viec xay dung Vuong trieu cua mot vi Hoang đe chuyen quyen.
Hoang đe Wilhelm I luon thoa man voi viec tri vi đat nuoc trong khi Bismarck thuc su cam quyen. Duoi su thong tri cua hai ong, chinh the chuyen che cua Đe quoc Đuc đuoc vung ton. Trong cac nuoc lon (ngoai tru Đe quoc Nga), Đuc thuc su la quoc gia duy nhat con đung vung truoc phong trao Cach mang va cac yeu sach dan chu cua quan chung. Trong lich su Đe nhi Đe che Đuc co nam 1888 đuoc goi la "Nam ba Hoang đe" do vao nam ay Hoang đe Friedrich III len ke vi vua cha Wilhelm I trong mot thoi gian ngan roi benh mat, đe lai ngoi Hoang đe cho con ong la Wilhelm II. Ong la vi nguyen thu hung manh nhat o chau Au thoi đo. Khong nhung la chau trai cua vi Hoang đe đau tien cua Đe quoc Đuc - Wilhelm I va Nu hoang Victoria cua Anh (do me ong la con gai truong cua Victoria), Hoang đe Wilhelm II con la nguoi thuoc dong doi cac Sa hoang Nga (Tsar). Ban chat cua Nha nuoc quan chu Đuc co the đuoc thay qua loi dien van cua Wilhelm II vao nam 1890: "Duy chi co mot nguoi lam chu Đe quoc nay va Tram se khong the khoan dung cho nhung nguoi khac". Trong cuoc Chien tranh the gioi thu nhat, sau khi đai pha quan Nga trong tran Tannenberg (1914), Thong che Paul von Hindenburg va Thuong tuong Bo binh Erich Ludendorff đa noi len manh me, va sau khi len nam binh quyen vao nam 1916, hai ong đa chan chinh đang ke tinh hinh bat loi cho Quan đoi Đe quoc Đuc sau that bai trong tran Verdun. Hai ong đuoc Hoang đe trao cho quyen luc chinh tri vao đau nam 1917 va tro thanh nhung nha đoc tai quan su tren thuc te cua nuoc Đuc, chi phoi Đe quyen. Mat khac, Chien dich Tong tan cong Mua xuan 1918 cua Ludendorff - mo đau voi thang loi vang doi cua quan Đuc - đa đuoc đat ten la Tran chien cua Hoang đe (Kaiserschlacht), va mot buc tranh tuyen truyen cua Đuc đa cho thay vi Hoang đe nuoc Đuc tich cuc tham gia lap ke hoach cho Chien dich ay. Du sao đi chang nua, dau cho Hoang đe thuong hay vuot qua cac gioi han ma Hien phap Đuc quy đinh va tich cuc tan dung Đe quyen theo cac đieu khoan cua Hien phap sau nam 1900, dan dan ong khong con quyen tri nuoc nua trong chien tranh, khien cho ong tro thanh mot "Hoang đe bong mo" (Schattenkaiser). Sau that bai cua Chien dich Mua xuan nam 1918, nuoc Đuc can ke that bai, phe Hiep Uoc chu truong trung tri Đuc that khat khe chung nao Hoang đe Wilhelm II van con tri vi nuoc Đuc, buoc nguoi Đuc phai mo rong quyen luc cua Quoc hoi. Song, phe Hiep Uoc van nhat quyet khong chiu tu bo chu truong tren. Du Wilhelm II khong muon thoai vi, phong trao Cach mang Đuc bung no dan toi su thoai vi cua ong, đanh dau su ket thuc cua 3 thap ky tri vi cua vi Hoang đe cuoi cung cua Vuong trieu Hohenzollern noi rieng va cua nuoc Đuc noi chung.
Chu "the Kaiser" đuoc dung pho bien trong cac tai lieu tieng Anh đe chi Hoang đe Wilhelm II, va tham chi tro thanh mot tu vung tieng Anh. Cuon tieu su Kaiser Wilhelm II: Germany's Last Emperor cua tac gia John Van der Kiste cung giu nguyen đe hieu cua cac vi Hoang đe Đuc nhu Wilhelm II la Kaiser trong khi dich đe hieu cua cac vi Hoang đe Ao ra Emperor, va co ghi chu rang đieu đo giup nguoi đoc khong bi nham lan giua cac vi quan chu Đuc va Ao. Khai niem chu nghia Hoang đe (Kaiserism) trong Anh ngu cung đuoc dung cho che đo chuyen quyen va cac chinh sach cua Hoang đe Đuc, hoac cung đuoc đinh nghia la che đo cai tri chuyen che.


Cac vi Hoang đe Đuc (1871–1918) Xem them Đe quoc Đuc
Danh sach vua Đuc
Pha he cac vua chua Đuc


Chu thich Ban mau:German monarchs