Petar I (tieng Serbia-Croatia: Петар I Карађорђевић, đa Latinh hoa: Petar I Karađorđevic;  11 thang 7 [lich cu 29 thang 6] nam 1844 – 16 thang 8 nam 1921) la Vua cua Vuong quoc Serbia tu ngay 15 thang 6 nam 1903 đen ngay 1 thang 12 nam 1918. Ngay 1 thang 12 nam 1918, ong tro thanh Vua cua Vuong quoc Serbia, Croatia va Slovenia, va ong giu danh hieu đo cho đen khi qua đoi. Vi la vua cua Serbia trong thoi ky quan đoi Serbia đat đuoc thanh cong lon nen ong đuoc nguoi Serbia nho đen voi cai ten Vua Petar Nguoi giai phong va ong cung co biet hieu Vi vua gia.
Petar la con thu nam va con trai thu ba cua Alexander Karađorđevic, Than vuong xu Serbia, va vo ong, Persida Nenadovic. Than vuong Alexander bi buoc phai thoai vi vao nam 1858, con Petar phai song luu vong cung gia đinh. Ong đa chien đau cung Binh đoan Le duong Phap trong Chien tranh Phap-Pho. Ong tham gia voi tu cach tinh nguyen vien voi bi danh Petar Mrkonjic trong cuoc noi day Herzegovina (1875–1877) chong lai Đe quoc Ottoman. Nam 1883, Than vuong tu Petar ket hon voi Than vuong nu Ljubica, con gai cua Nicholas I xu Montenegro. Ljubica đuoc biet đen voi cai ten Than vuong nu Zorka sau cuoc hon nhan cua co. Petar va Zorka co 5 nguoi con: Vuong nu Helen, Vuong nu Milena, Vuong thai tu George, Vuong tu Alexander va Vuong tu Andrew. Sau khi cha qua đoi nam 1885, Petar tro thanh nguoi đung đau trieu đai Karađorđevic.
Sau khi Vua Alexander I cua Vuong toc Obrenovic bi sat hai trong Cuoc đao chinh thang 5 nam 1903, Petar Karađorđevic tro thanh vi vua moi cua Serbia. Voi tu cach la vua, ong chu truong thiet lap hien phap cho đat nuoc va noi tieng voi chinh sach tu do cua minh. Su cai tri cua Petar đuoc đanh dau bang viec thuc thi cac quyen tu do chinh tri, tu do bao chi, su troi day cua quoc gia, kinh te va van hoa, va đoi khi no đuoc menh danh la "thoi ky hoang kim" hay "thoi ky Periclean". Petar la chi huy toi cao cua Quan đoi Hoang gia Serbia trong Chien tranh Balkan. Vao ngay 24 thang 6 nam 1914, vi vua gia tuyen bo con trai va nguoi thua ke Alexander cua ong la nhiep chinh vuong. Trong The chien thu nhat, Nha vua va quan đoi cua ong hanh quan khap Than vuong quoc Albania. Petar qua đoi nam 1921 o tuoi 77.


Cuoc song đau đoi Petar sinh ra o Belgrade vao ngay 11 thang 7 [O.S. 29 thang 6] 1844. Ong la con thu 5 trong so 10 nguoi con đuoc sinh ra boi Than vuong Alexander Karađorđevic va phoi ngau cua ong la Persida Nenadovic. Ong la chau trai cua Karađorđe, nguoi lanh đao Cuoc noi day lan thu nhat cua nguoi Serbia (1804–1813) va la nguoi sang lap trieu đai Karađorđevic. Petar khong sinh ra tai cung dien hoang gia, noi đang đuoc cai tao vao thoi điem đo, ma tai nha cua thuong gia Misa Anastasijevic. Su ra đoi cua ong khong may đuoc quan tam vi ong la con trai thu ba va anh trai ong la Than vuong tu Svetozar la nguoi thua ke ngai vang trong tuong lai.
Anh ca cua ong la Than vuong tu Aleksa, đa qua đoi 3 nam truoc khi ong chao đoi, moi 5 tuoi, luc đo Than vuong tu Svetozar tro thanh nguoi thua ke. Petar khong tro thanh nguoi thua ke cho đen khi Svetozar qua đoi vao nam 1847 khi moi 6 tuoi. Ngoai Belgrade, Petar đa trai qua phan lon thoi tho au cua minh o thi tran Topola, noi bat nguon cua trieu đai Karađorđevic. Ong hoc tieu hoc o Belgrade.


Thoi ky luu vong = Giao duc sau trung hoc va Chien tranh Phap-Pho =
Nam 1858, khi Petar 14 tuoi đang chuan bi len đuong đen Geneva đe hoc trung hoc, cha ong đa buoc phai thoai vi. Đoi thu cua trieu đai Karađorđevic la trieu đai Obrenovic, đa đuoc phuc hoi, va mot Than vuong thuoc Nha Obrenovic la Mihailo, đa len ngoi. Hai trieu đai đa tranh gianh quyen luc ke tu nam 1817, khi Karađorđe bi am sat theo lenh cua Milos Obrenovic, nguoi sang lap ra trieu đai Obrenovic.
Petar roi Geneva đen Paris vao nam 1861 va đang ky vao College Sainte-Barbe, toa lac tai trung tam Khu pho Latinh cua Paris. Nam sau, Petar đang ky vao Hoc vien Luc quan Saint-Cyr, hoc vien quan su danh gia nhat cua Phap. Ong tot nghiep hoc vien vao nam 1864 va tiep tuc song o Paris mot thoi gian sau đo. Trong thoi gian nay, ong theo đuoi cac so thich nhu nhiep anh va hoi hoa, va đoc cac tac pham triet hoc chinh tri, tim hieu ve chu nghia tu do, chu nghia nghi vien va dan chu. Nam 1866, ong vao Truong Quan su Cao cap o Metz, noi ong theo hoc cho đen nam sau.[5] Hai nam sau, ban dich tieng Serbia cua ong ve tac pham Ban ve tu do cua John Stuart Mill đuoc xuat ban.
Khi Chien tranh Phap-Pho 1870–1871 no ra, Petar gia nhap Binh đoan Le duong Phap duoi ten gia Petar Kara, cung voi nguoi ho hang la Nikola Nikolajevic. Trong thoi gian phuc vu, Petar giu cap bac trung uy hoac trung uy hai, tuy thuoc vao nguon tin, va chien đau trong Trung đoan Le duong so 1. Ong tham gia Tran Orleans lan thu hai vao ngay 3–4 thang 12 nam 1870, cung nhu Tran Villersexel vao ngay 9 thang 1 nam 1871. Ong đuoc trao tang Huan chuong Bac đau Boi tinh vi hanh vi cua minh trong hai tran chien, nhung đa bi quan Pho bat giu ngay sau đo. Ong đa tron thoat khoi noi giam cam va tro lai mat tran. Pyotr đa tham gia vao Cong xa Paris vao mua xuan nam 1871, cung voi nguoi ban than Vladimir Ljotic, mac du ban chat chinh xac cua viec ong tham gia van chua đuoc biet.


= Hoat đong du kich =

Voi su bung no cua cuoc Đai khung hoang phuong Đong nam 1875–1878, no ra sau khi quan noi loan nguoi Serb Bosnia o Nevesinje noi loan chong lai Đe quoc Ottoman, Petar tro ve Balkan va chien đau voi quan Ottoman o tay bac Bosnia. Ong lay bi danh la Petar Mrkonjic, va khi đen vung Banija va Kordun o Ao-Hung, ong đa chi huy mot đon vi du kich gom khoang 200 nguoi.
Ong đen Bosanska Dubica vao thang 8 nam 1875, nhung nhan đuoc su chao đon lanh nhat. Ong phat hien ra rang Than vuong Milan I xu Serbia đang am muu am sat ong vi lo so Petar se co gang gianh lai ngai vang tu trieu đai Obrenovic. Su tiet lo nay, ket hop voi mot loat that bai tren chien truong, đa buoc Petar va nhung nguoi theo ong phai roi khoi Bosnia va rut lui ve Ao-Hung.
Sau đo, ho bi Quan đoi Ao-Hung giam giu tai lang Bojna, gan Glina. Petar đa tron thoat, tro ve Bosnia va to chuc mot nhom phien quan khac. Mot lan nua, su tham gia cua ong vao cuoc chien đa gay ra su nghi ngo o Belgrade, va đen thang 5 nam 1876, su hien dien cua ong đa gay chia re. Nhung nguoi noi loan chia thanh ba phe rieng biet: mot phe ung ho Petar, mot phe ung ho Milan va phe thu ba ung ho trong tai Ao-Hung. Khong muon gay them chia re giua nhung nguoi noi loan, Petar đa đong y roi khoi Bosnia. Truoc khi roi đi, ong đa viet mot la thu cho Milan giai thich ly do tai sao ong roi khoi chien truong va đe nghi lam hoa voi trieu đai Obrenovic.
Bat chap nhung no luc lam hoa voi Milan, nhung cao buoc ve toi phan quoc van tiep tuc đuoc đua ra chong lai Petar. Ong quyet đinh đen Kragujevac, tru so cua Chinh phu Hoang gia Serbia va phat bieu truoc Quoc hoi đe co gang minh oan cho minh. Nam 1877, mot cuoc noi loan chong chinh phu no ra o vung Toplica thuoc mien nam Serbia, Milan đo loi cho Petar va nhung nguoi ung ho trieu đai Karađorđevic. Petar bi buoc toi phan boi va hop tac voi nguoi Ottoman.
Vao mua he nam 1878, ong đa vuot bien trai phep giua Serbia va Ao-Hung tai Golubac qua song Danube. Petar va nguoi huong dan cua ong đa bi lac o day nui Homolje va buoc phai tron tranh chinh quyen trong vung hoang da. Petar tro ve Ao-Hung ngay sau đo, nhung đa bi canh sat Ao-Hung bat giu va giam giu tai nha cua gia đinh Karađorđevic o Bokszeg. Nam 1878, ong đuoc phep roi Bokszeg. Đau tien, ong đen Budapest va sau đo đen Paris. Trong thoi gian nay, ong bi cac điep vien Ao-Hung theo doi chat che, nhung nguoi đa ghi lai moi hanh đong cua ong.
Vao thang 1 nam 1879, cac thu tuc to tung tai toa an đa đuoc khoi xuong chong lai Petar va nhung nguoi ban than nhat cua ong tai Smederevo. Nguyen đon la Than vuong Milan, cao buoc rang Petar va nhung nguoi theo ong đa co gang lat đo trieu đai Obrenovic va đua mot nguoi thuoc trieu đai Karađorđevic len ngoi. Petar va nhung nguoi ban đong hanh cua ong bi buoc toi phan quoc, hinh phat bat buoc la tu hinh. Vi đang song o Paris vao thoi điem dien ra phien toa, Petar bi ket an vang mat va bi tuyen an tu hinh bang cach treo co.


= Di chuyen đen Cetinje =

Trong thoi gian luu vong, Petar đa co mong muon cau hon Feodora cua Sachsen-Meiningen, chau gai cua Hoang đe Wilhelm II, nguoi kem ong 36 tuoi, mac du đay co the la mot no luc đe gianh đuoc su ung ho cua Hoang đe Đuc đe ke vi ngai vang Serbia. Me cua ba la Vuong nu Charlotte cua Pho tuyen bo rang "đoi voi mot ngai vang nhu vay, Feodora la qua tot". Sau no luc bat thanh nay, Petar chuyen đen Cetinje vao nam 1883, thu đo cua nha nuoc nguoi Serb đoc lap thu hai, Than vuong quoc Montenegro, voi y đinh ket hon voi con gai ca cua nguoi cai tri Montenegro, Than vuong Nicholas I. Petar va Than vuong nu Ljubica xu Montenegro đa ket hon tai Cetinje vao mua he nam 1883. Cuoc hon nhan đa lam đao lon su can bang đia chinh tri bat on cua khu vuc, gay ra su bat an lon o cac thu đo Ao-Hung, Nga va Serbia. Belgrade coi đo la dau hieu cho thay su gan gui ngay cang tang giua trieu đai Petrovic-Njegos va Karađorđevic. Moi quan he giua hai quoc gia Serbia va Montenegro tro nen toi te hon, cung nhu moi quan he giua Ao-Hung va Nga, von đa tranh gianh quyen luc o Balkan trong nhieu thap ky.
Khi cha ong qua đoi vao mua xuan nam 1885, Petar tro thanh nguoi đung đau Nha Karađorđevic. Serbia, truoc đay la mot than vuong quoc, đuoc tuyen bo la mot vuong quoc vao nam 1882, va ke tu đo, quoc vuong Serbia su dung danh hieu la Vua cua Serbia. Ljubica qua đoi trong khi sinh con vao thang 3 nam 1890. Cap đoi co 5 nguoi con, trong đo co 3 nguoi đa truong thanh: Helen (Jelena), Milena, George (Đorđe), Alexander (Aleksandar) va Andrew (Andrej). Milena qua đoi khi con nho va Andrew cung qua đoi cung me trong khi sinh.
Sau cai chet cua cha minh, tinh hinh tai chinh cua Petar tro nen toi te hon va ong tro nen phu thuoc vao cha vo, cung nhu Đe che Nga va anh trai George, đe đuoc ho tro. Sau khi Quan đoi Hoang gia Serbia that bai trong Chien tranh Serbia-Bulgaria nam 1885, Petar va Nicholas đa vach ra mot ke hoach xam luoc Serbia va lat đo trieu đai Obrenovic. Vao phut cuoi, Nicholas đa tu bo y đinh nay. Petar cam thay bi phan boi boi quyet đinh rut lui cua cha vo, dan đen su thu đich keo dai. Tuy nhien, ong van o lai Cetinje cho đen nam 1894, danh thoi gian cham soc nhung đua con cua minh, va nhung đua tre đa hoan thanh chuong trinh tieu hoc tai đo.
Nam 1894, Petar chuyen đen Geneva cung 3 nguoi con, noi ong o lai cho đen nam 1903. Nam 1899, Nga hoang Nicholas II đa moi Than vuong tu George va Than vuong tu Alexander, cung nhu chau trai cua Petar la Paul, đen hoc tai hoc vien quan su Page Corps o Saint Petersburg. Do tinh hinh tai chinh bap benh, khien ong khong the cho cac con trai đen truong tu o Thuy Si, Petar đa chap nhan loi đe nghi cua Sa hoang, vi chuong trinh hoc đuoc đai tho hoan toan boi trieu đinh Đe che Nga.


= Đao chinh thang 5 =

Vao thang 7 nam 1900, Vua Alexander, con trai 23 tuoi cua cuu vuong Milan, đa ket hon voi Draga Masin, mot cung nu goa chong hon ong 12 tuoi va noi tieng la lang nhang. Nguoi ta cung tin rang Masin vo sinh, lam day len cau hoi ve kha nang ton tai cua dong ho Obrenovic. Cuoc hon nhan đa gay ra su phan no trong quan đoan si quan va dan đen mot am muu phe truat Alexander khoi ngai vang. Cac si quan, do Dragutin Dimitrijevic ("Apis") chi huy, ban đau tim cach truc xuat Alexander va Draga nhung nhan ra rang lam nhu vay se gay ra xung đot giua phe ung ho Karađorđevic va phe ung ho Obrenovic trong nuoc.
Đen mua thu nam 1901, nhung ke chu muu đa quyet đinh am sat Vua va Vuong hau, qua đo ngan chan mot cuoc noi chien co the xay ra o Serbia. Mot so si quan đe xuat đua mot Vuong tu Anh hoac Đuc len ngoi. Mot nguoi khac đe xuat Morko xu MontenegroThan vuong tu Mirko, con trai thu hai cua Nicholas xu Montenegro, va nhung nguoi khac ung ho viec thanh lap mot nuoc cong hoa. Cac đieu kien chinh tri o chau Au la nhu vay ma viec tuyen bo mot nuoc cong hoa se chi lam tang them su tuc gian cua cac cuong quoc đoi voi Serbia trong truong hop Alexander bi lat đo, tao cho Ao-Hung mot cai co đe xam luoc.
Cac hoat đong chuan bi cho cuoc đao chinh dien ra trong khoang thoi gian tu nam 1901 đen nam 1903. Nhung ke chu muu quyet đinh đua Petar len ngoi vao thang 11 nam 1901, nhung Petar khong may tin tuong ho va nhung loi đe nghi ban đau cua ho đa bi tu choi. Ong chap nhan loi đe nghi cua ho voi đieu kien la cac si quan ma ong tin tuong se tham gia vao am muu va khang đinh rang ong se khong tham gia bat ky phan nao. Ong cung noi voi cac si quan rang ong se đong y len ngoi chi khi viec len ngoi cua ong đuoc Quoc hoi chap thuan.
Vao thoi điem xay ra cuoc đao chinh, Petar đang đi nghi cung cac con va len ke hoach tham Nga va Romania, đieu nay cho thay ong khong biet chuyen gi sap xay ra.  Cac si quan đa đot kich cung đien hoang gia vao đem muon ngay 10 thang 6 [O.S. 29 thang 5] nam 1903 va ban chet Nha vua va Vuong hau, cat xac ho bang kiem va nem xuong tu ban cong tang ba. Cac vu am sat đa dan đen su tuyet tu cua trieu đai Obrenovic va giai quyet moi thu keo dai hang the ky giua hai trieu đai Karađorđevic va Obrenovic.
Petar bay to su hai long voi ket qua cua am muu, cung nhu hoi tiec ve vu đo mau đa xay ra, mo ta no la "khong phai la quy ong, cung khong xung đang voi the ky XX". Vao ngay 15 thang 6 [O.S. 2 thang 6] nam 1903, theo quyet đinh cua Quoc hoi, Petar đuoc trieu tap đe len ngoi vua Serbia. Ong đen Belgrade vao ngay 26 thang 6 [O.S. 13 thang 6] nam 1903.
Viec Petar len ngoi đuoc nhung nguoi theo chu nghia dan toc Nam Slav đon nhan nong nhiet, ho tin rang ong se thanh cong trong viec thong nhat nhung nguoi Nam Slav song o Serbia, Montenegro, Ao-Hung va Đe che Ottoman. Tai Vien, tren đuong đen Belgrade, ong đuoc mot đam đong sinh vien nguoi Serbia va Croatia han hoan chao đon, ho ca ngoi ong la "vi vua Nam Tu đau tien".


Thoi ky tri vi Vu am sat cap đoi hoang gia đa lam chan đong hau het chau Au, nhung nhieu nguoi Serbia đa phan ung rat nhiet tinh. Đe quoc Nga ngay lap tuc cong nhan quyet đinh cua Quoc hoi tuyen bo Petar la Vua tiep theo cua Vuong quoc Serbia va bay to su hai long rang nhung am muu giua cac trieu đai đa gay rac roi cho đat nuoc ke tu đau the ky XIX đa cham dut. Đe che Ao-Hung tuyen bo trung lap ve van đe nay, nhung cac nha hoach đinh chinh sach o Vien bay to hy vong rang viec Petar len ngoi se co tac dung xoa diu.
Vuong quoc Anh yeu cau trung phat nghiem khac nhung ke chu muu, va khi Chinh phu Hoang gia Serbia khong thuc hien yeu cau nay, Anh đa cat đut moi quan he ngoai giao. Mot so quoc gia chau Au khac đa đi theo buoc chan cua Vuong quoc Anh va cung cat đut quan he. Petar khong co đu quyen luc hoac tham quyen đe trung phat nhung ke chu muu. Ong cung cam thay co nghia vu sau sac đoi voi ho, thua nhan rang ong se khong the len ngoi neu khong co hanh đong cua ho.


= Đang co =

Petar đuoc trao vuong mien tai Nha tho St. Michael o Belgrade, vao ngay 21 thang 9 [O.S. 8 thang 9] nam 1904. Le đang quang, le đau tien trong lich su hien đai cua Serbia, nham muc đich chung minh rang mot ky nguyen moi đa bat đau. Khoang thoi gian mot nam giua khi Petar tro ve Serbia va le đang quang cua ong co tinh trung voi le ky niem 100 nam Cuoc noi day Serbia lan thu nhat voi hy vong cho cac chinh khach chau Au thoi gian đe chap nhan cuoc đao chinh cung đien. Tuy nhien, chi co đai dien cua Than vuong quoc Montenegro va Vuong quoc Bulgaria tham du.
Bo le phuc hoang gia moi, bao gom vuong mien, vuong truong, qua cau va ao choang hoang gia, đuoc đat lam rieng cho dip nay tu tho kim hoan Falize Freres o Paris. Arnold Muir Wilson, lanh su danh du cua Serbia tai Sheffield, va nguoi quay phim cua ong, Frank Mottershaw, đa quay canh ruoc vua Petar va mot cuoc dieu hanh sau le đang quang. Đay la bo phim lau đoi nhat con sot lai đuoc ghi lai o Belgrade. Theo nha su hoc đien anh Paul Smith, đay cung co the la ban tin thoi su đau tien trong lich su.


= Chinh tri =

Sau khi len ngoi, vua Petar I đa co gang tao ra mot che đo quan chu lap hien theo kieu phuong Tay cho Serbia. Mac du co nhung anh huong nhat đinh cua nhung phe nhom quan su vao chinh tri, vua Petar I đa dan giup cho nen dan chu nghi vien đuoc hoat đong binh thuong. Hien phap 1903 sua đoi Hien phap 1888 dua tren Hien phap cua Bi 1831, đuoc đanh gia la mot trong ban hien phap tu do nhat tai chau Au. Chinh phu đuoc thanh lap boi cac thanh vien quoc hoi chu yeu tu Đang Nhan dan Cap tien (Narodna radikalna Stranka) cua Nikola P. Pasic va Đang Cap Tien Đoc lap cua Ljubomir Stojanovic. Ban than vua Petar ung ho mot chinh phu lien minh rong rai hon se thuc đay nen dan chu Serbia va co the co đuoc chinh sach đoi ngoai đoc lap.
Ban than Vua Petar ung ho y tuong ve mot chinh phu lien minh rong lon hon se thuc đay nen dan chu Serbia va giup theo đuoi mot lo trinh đoc lap trong chinh sach đoi ngoai. Trai nguoc voi trieu đai Obrenovic than Ao, Vua Petar I dua vao Nga va Phap, đieu nay đa gay ra su thu đich ngay cang tang tu Ao-Hung co tu tuong banh truong. Vua Petar I đa co hai chuyen tham long trong toi Saint-Petersburg va Paris vao nam 1910 va 1911, đe đuoc chao đon nhu mot anh hung cua nen dan chu va nen đoc lap dan toc o vung Balkan đay rac roi.
Trieu đai cua Petar I, tu nam 1903 đen nam 1914, đuoc ghi nho la "Thoi ky hoang kim cua Serbia", do cac quyen tu do chinh tri khong bi han che, bao chi tu do va su thong tri ve van hoa trong so nhung nguoi Nam Slav, nhung nguoi cuoi cung đa nhin thay o Serbia dan chu mot Piedmont cua Nguoi Slav Nam. Vua Petar I ung ho phong trao thong nhat Nam Tu, to chuc nhieu cuoc tu hop van hoa khac nhau tai Belgrade. Truong Belgrade đuoc nang cap thanh Đai hoc Belgrade vao nam 1905, voi cac hoc gia noi tieng quoc te nhu Jovan Cvijic, Mihailo Petrovic, Slobodan Jovanovic, Jovan M. Zujovic, Bogdan Popovic, Jovan Skerlic, Sima Lozanic, Branislav Petronijevic va mot so nguoi khac. 
Vua Petar I đa tro nen vo cung noi tieng sau cac cuoc Chien tranh Balkan nam 1912 va 1913, theo quan điem cua nguoi Serbia va Nam Slav, đa chung to la rat thanh cong, đuoc bao truoc bang nhung chien thang quan su ngoan muc truoc nguoi Ottoman, tiep theo la su giai phong "Cuu Serbia" (Kosovo Vilayet) va Macedonia (Manastir Vilayet).
Lanh tho cua Serbia tang gap đoi va uy tin cua nha vua trong so nguoi Nam Slav (đac biet la nguoi Croatia va nguoi Slovenia, va trong so nguoi Serbia o Ao-Hungary, Bosnia-Herzegovina, Vojvodina, Bien gioi quan su, Dalmatia, Slavonia, v.v.) đa phat trien đang ke, voi Petar I la bieu tuong chinh cua ca thanh cong ve chinh tri va van hoa. Sau cuoc xung đot giua cac đai dien quan su va dan su vao mua xuan nam 1914, Vua Petar đa chon "nghi huu" vi suc khoe yeu, chuyen giao lai cac đac quyen hoang gia cua minh vao ngay 11/24 thang 6 nam 1914 cho nguoi con trai thu hai cua minh la Vuong thai tu Alexander.


= Quan he ngoai giao =

Trong thoi ky tri vi cua Petar I, Vuong quoc Serbia đa mo rong lanh tho ve phia nam, sap nhap phan lon Sandzak, Kosovo va Metohija vao nam 1912 trong Chien tranh Balkan lan thu nhat. Serbia tam thoi kiem soat cac vung phia bac cua Albania, nhung đa phai trao nhung vung đo cho Albania đoc lap vao nam 1912-1913. Vao thang 11 nam 1918, ngay truoc khi Vuong quoc Serbia, Croatia va Slovenia đuoc thanh lap vao thang 12 nam 1918, Serbia đa gianh đuoc mot so vung lanh tho moi nhu Srem, Banat, Backa va Montenegro va sau đo tro thanh mot phan cua vuong quoc moi.
Thu tuong noi tieng nhat trong thoi ky tri vi cua Petar I la Nikola Pasic. Vao đau thoi ky tri vi cua Petar, Pasic đa phan đoi nha vua moi, goi viec ong len ngoi la bat hop phap. Tuy nhien, ong đa nhanh chong thay đoi quyet đinh sau khi thay rang nguoi dan Serbia chap nhan Vua Petar. Hoa ra, mau thuan duy nhat cua ong voi Petar trong suot 18 nam tri vi lien quan đen tien luong cua nha vua.
Petar I cua Serbia coi Đe quoc Nga la đong minh chinh cua Serbia. Nga phan đoi chinh sach truoc đay cua trieu đai Obrenovic von phu thuoc nhieu vao Ao-Hung, đieu ma cong chung Serbia ghet cay ghet đang.


= Chien tranh Balkan lan thu nhat =

Chien tranh Balkan lan thu nhat bat đau vao thang 10 nam 1912 va ket thuc vao thang 5 nam 1913. Chien tranh nay lien quan đen cac hanh đong quan su cua Lien minh Balkan (Vuong quoc Bulgaria, Vuong quoc Serbia, Vuong quoc Hy Lap va Vuong quoc Montenegro) chong lai Đe quoc Ottoman. Quan đoi lien hop cua cac quoc gia Balkan đa đanh bai quan đoi Ottoman yeu the ve quan so va bat loi ve mat chien luoc va đat đuoc thanh cong nhanh chong. Ket qua cua cuoc chien la cac đong minh đa chiem va phan chia hau het cac vung lanh tho chau Au con lai cua Đe che Ottoman.
Vao thang 5 nam 1912, nhung nguoi cach mang Hamidian Albania, nhung nguoi muon đua Sultan Abdul Hamit II len nam quyen, đa đay luc luong Tho Nhi Ky Tre ra khoi Skopje va tien ve phia nam huong toi Manastir (ngay nay la Bitola), buoc Tho Nhi Ky Tre phai trao quyen tu chu thuc su cho cac khu vuc rong lon vao thang 6 nam 1912. Serbia, quoc gia đa giup vu trang cho quan noi loan Cong giao Albania va Hamidian va đa cu cac điep vien bi mat đen gap mot so nha lanh đao noi tieng, đa coi cuoc noi loan nay la cai co đe chien tranh. Serbia, Montenegro, Hy Lap va Bulgaria đeu đa đam phan ve cac cuoc tan cong co the xay ra chong lai Đe che Ottoman truoc khi cuoc noi loan cua nguoi Albania nam 1912 no ra; mot thoa thuan chinh thuc giua Serbia va Montenegro đa đuoc ky ket vao ngay 7 thang 3.
Vao ngay 18 thang 10 nam 1912, Petar I cua Serbia đa ban hanh mot tuyen bo, "Gui đen Nhan dan Serbia", co ve nhu ung ho ca nguoi Albania va nguoi Serbia:

"Chinh phu Tho Nhi Ky khong quan tam đen nghia vu cua ho đoi voi cong dan va lam ngo truoc moi loi phan nan va đe xuat. Moi thu tro nen mat kiem soat đen muc khong ai hai long voi tinh hinh o lanh tho cua Tho Nhi Ky tai chau Au. No tro nen khong the chiu đung đuoc đoi voi nguoi Serbia, nguoi Hy Lap va ca nguoi Albania nua. Nho an đien cua Chua, do đo toi đa ra lenh cho quan đoi dung cam cua minh tham gia vao cuoc Thanh chien đe giai phong anh em chung ta va đam bao mot tuong lai tot đep hon. O Serbia Cu, quan đoi cua toi se gap khong chi nguoi Serbia theo đao Thien chua ma con gap nguoi Serbia theo đao Hoi, nhung nguoi ma chung toi cung rat yeu quy, va ngoai ho ra, con gap ca nguoi Albania theo đao Thien chua va đao Hoi giao ma nhan dan chung toi đa cung chia se niem vui va noi buon trong 13 the ky nay. Chung toi mang đen cho tat ca ho su tu do, tinh anh em va binh đang."
Trong qua trinh tim kiem đong minh, Serbia đa đam phan mot hiep uoc voi Bulgaria. Thoa thuan quy đinh rang, trong truong hop chien thang truoc nguoi Ottoman, Bulgaria se nhan đuoc toan bo Macedonia o phia nam ranh gioi Kriva Palanka-Ohrid. Bulgaria chap nhan su mo rong cua Serbia ve phia bac day nui Shar (tuc la Kosovo). Khu vuc can thiep đuoc thong nhat la "co tranh chap"; khu vuc nay se đuoc phan xu boi Hoang đe Nga trong truong hop chien tranh thanh cong chong lai Đe che Ottoman. Trong suot qua trinh chien tranh, ro rang la nguoi Albania khong coi Serbia la nguoi giai phong, nhu Vua Petar I đa goi y, va luc luong Serbia cung khong tuan thu tuyen bo huu nghi cua ong đoi voi nguoi Albania.
Petar I chi huy quan đoi Serbia cung voi cac thong che nhu Radomir Putnik, Stepa Stepanovic, Bozidar Jankovic va Petar Bojovic. Serbia đa gui 230.000 quan (trong tong so dan chi 2.912.000 quan) voi khoang 228 khau sung, chia thanh 10 su đoan bo binh.


= Chien tranh Balkan lan thu hai va hau qua =

Khong hai long voi phan chien loi pham cua minh trong Chien tranh Balkan lan thu nhat, Vuong quoc Bulgaria đa tan cong cac đong minh cu cua minh la Serbia va Hy Lap, va bat đau Chien tranh Balkan lan thu hai vao ngay 16 (O.S.)/29 thang 6 nam 1913. Quan đoi Serbia va Hy Lap đa đay lui cuoc tan cong cua Bulgaria va phan cong, tien vao Bulgaria. Voi viec Bulgaria cung tham gia vao cac tranh chap lanh tho voi Vuong quoc Romania, cuoc chien nay đa kich đong su can thiep cua Romania vao Bulgaria. Đe che Ottoman đa loi dung tinh hinh đe gianh lai mot so lanh tho đa mat do cuoc chien truoc đo.
Khi quan đoi Romania tien đen thu đo Sofia cua Bulgaria, Bulgaria đa yeu cau đinh chien, dan đen Hiep uoc Bucharest nam 1913, trong đo Bulgaria phai nhuong lai mot phan chien loi pham trong Chien tranh Balkan lan thu nhat cho Serbia, Hy Lap va Romania. Chien tranh Balkan lan thu hai đa khien Serbia tro thanh quoc gia hung manh nhat ve mat quan su o phia nam song Danube. Nhieu nam đau tu quan su đuoc tai tro bang cac khoan vay cua Phap đa mang lai ket qua. Trung Vardar va nua phia đong cua Sanjak cua Novi Pazar đa đuoc mua lai. Lanh tho cua no mo rong tu 18.650 len 33.891 dam vuong va dan so tang hon mot trieu ruoi.
Do nhung no luc lien tuc va manh me cua ong trong Chien tranh Balkan, suc khoe cua Petar ngay cang xau đi. Cung luc đo, Black Hand đai dien cho mot nhom quan su đoi lap cot loi voi Quoc hoi. Hanh đong tu ben trong chinh phu va quan đoi, cac thanh vien cua Black Hand đa buoc Petar phai giai tan chinh phu cua Nikola Pasic, mac du Đang Cap tien nam giu hau het cac ghe trong Quoc hoi. Chi sau khi co su can thiep cua Nga va voi su giup đo cua Phap, cuoc khung hoang moi đuoc giai quyet theo huong co loi cho Pasic. Vua Petar phai rut lui, đuoc cho la do suc khoe yeu, va vao ngay 24 thang 6 nam 1914, ong đa chuyen giao quyen luc va nhiem vu hoang gia cua minh cho nguoi thua ke ro rang, Vuong thai tu Alexander.


= The chien thu nhat va hau qua =
Nguyen nhan truc tiep Đe quoc Ao-Hung tuyen chien voi Vuong quoc Serbia cung nhu ly do khien Chien tranh the gioi thu nhat bung no chinh la vu am sat thai tu Ao-Hung Franz Ferdinand tai Sarajevo, Bosna & Herzegovina thuoc Ao. Ngay 28 thang 6 nam 1914, thai tu Franz Ferdinan bi mot so thanh vien cua To chuc Ban tay đen co tru so tai Belgrade, Serbia thuc hien ke hoach am sat tai Sarajevo. Chinh phu Ao-Hung đa gui toi hau thu cho Vuong quoc Serbia vao ngay 23 thang 7 voi cao buoc nuoc nay đa len ke hoach cho cuoc am sat. Toi 25 thang 7, Serbia gui thu phan hoi đen đai su Ao-Hung voi mong muon hoa giai cuoc xung đot nhung Ao-Hung van khong chap thuan va tuyen bo cat đut quan he ngoai giao voi Serbia. Ngay 28 thang 7 nam 1914, Ao-Hung tuyen chien voi Serbia va trong cung ngay hom đo nguoi Serbia đa pha huy toan bo cac cay cau bac qua song Sava va Danube đe ngan viec Ao-Hung su dung chung đe tan cong nuoc nay. Mot ngay sau đo, Beograd bi phao kich, Chien tranh the gioi thu nhat chinh thuc bung no. Serbia neu tong đong vien đay đu se co 450.000 quan, luc luong chinh đoi đau voi Ao-Hung la bon tap đoan quan 1, 2, 3 va Uzice, tong quan so 180.000 nguoi, nhung quan đoi Serbia đang trong qua trinh hoi phuc vi hao ton kha nhieu trong 2 cuoc chien tranh Balkan. Quan Ao-Hung co 200.000 quan va vu khi thi hien đai hon. 
Nha vua đa nghi huu, danh phan lon thoi gian cua minh o nhieu khu nghi duong cua Serbia, khong giup đuoc gi nhieu trong The chien thu nhat, nhung tren thuc te, ong lai la mot bieu tuong song co gia tri nang cao si khi cua quan dan Serbia, khi tinh hinh quan su tro nen nghiem trong, ong đa đen tham cac chien hao o tien tuyen đe kiem tra tinh than cua quan linh. Chuyen tham cua ong đen tuyen hoa luc truoc Tran Kolubara vao cuoi nam 1914 đa thuc đay tinh than cua luc luong Serbia đang rut lui va tuyen bo mot cuoc phan cong, tao nen chien thang truoc luc luong Ao-Hung vuot troi ve so luong (thang 12 nam 1914). Mot chuyen tham đang nho khac vao nam 1915 la chuyen tham cua Vua Petar, khi đo đa 71 tuoi, ong van cam sung truong va ban vao quan đich. Sau cuoc xam luoc Serbia cua lien quan Đuc, Ao-Hung va Bulgaria vao thang 10 nam 1915, Vua Petar I đa chi huy quan đoi va hang chuc nghin nguoi ti nan dan su qua nhung ngon nui cao cua Albania đen bien Adriatic tren mot "con đuong Calvary ma it nguoi biet đen".
Sau cuoc rut lui đay kich tinh trong mot mua đong khac nghiet cua vung cao nguyen Albania tu Prizren đen vung ven bien Albania, mot cuoc hanh quan đa cuop đi sinh mang cua hon 100.000 nguoi, Nha vua va quan đoi cua ong, kiet suc vi gia lanh va nan đoi, cuoi cung đa đuoc quan Đong Minh đua đen đao Corfu cua Hy Lap vao đau nam 1916. Trong suot thoi gian con lai cua The chien thu nhat, Vua Petar I, von đa rat yeu, van o lai Corfu, noi tro thanh tru so cua chinh phu luu vong Serbia cho đen thang 12 nam 1918.
Vao ngay 1 thang 12 nam 1918, Vua Petar I đuoc tuyen bo la Vua cua nguoi Serbia, nguoi Croatia va nguoi Slovenia. Vua Petar o nuoc ngoai cho đen thang 7 nam 1919, sau đo tro ve Belgrade, noi ong qua đoi vao nam 1921 o tuoi 77. Ong đuoc chon cat long trong tai nghia trang o Oplenac, Nha tho Saint George gan Topola o mien Trung Serbia, noi ong noi cua ong la Karađorđe, nguoi sang lap ra trieu đai, đa phat đong mot cuoc noi loan quy mo lon chong lai nguoi Ottoman vao nam 1804.


Di san Ba thanh pho tai Serbia trong thoi ky truoc The chien thu hai đuoc đat theo ten cua vua Petar I: Mrkonjic Grad tai Bosnia-Herzegovina (ten cu la Varcar Vakuf), Petrovgrad tai Vojvodina (ten cu la Veliki Beckerek, hien nay la Zrenjanin) va Petrovac na Moru (ten cu la Kastel Lastva) tai Montenegro. Nhieu bia tuong niem ong tai Nam Tu đa bi chinh quyen cong san pha huy sau nam 1945. Mot bia tuong niem tai Zrenjanin đuoc phuc dung lai cung voi mot so bia tuong niem nho hon tai Beograd va mot so noi khac tai Serbia.
Tai Paris, Phap co mot đai lo tai Champs-Elysees mang ten ong đo la Avenue Pierre 1er de Serbie. Co mot tuong đai khiem ton danh rieng cho Vua Petar I cua Serbia o Orleans, Phap, khi ong chien đau voi tu cach la mot tinh nguyen vien trong quan đoi Phap. Mot tuong đai lon danh cho Vua Petar va con trai ong la Alexander I cua Nam Tu cung đuoc khanh thanh vao nam 1936, tai Porte de la Muette o Paris. Bo phim Vua Petar đe nhat cua Serbia đuoc phat hanh vao đau thang 12 nam 2018 voi su tham gia cua Lazar Ristovski trong vai Vua Petar.


Tham khao = Thu muc =


Xem them Lien ket ngoai The Serbian Royal Family
Royal Mausoleum Oplenac
Royal Family
Cac bai bao ve  Petar I cua Serbia tai Cuc Luu tru Bao chi The ky 20 cua ZBW