Ngoa ho tang long (tua tieng Trung: 臥虎藏龍; tua tieng Anh: Crouching Tiger, Hidden Dragon) la mot bo phim đien anh Đai Loan cua đao dien Ly An thuc hien nam 2000, dua theo nguyen tac tieu thuyet vo hiep cung ten cua nha van Vuong Đo Lu. Nam 2001 bo phim Ngoa ho tang long đa tro thanh mot hien tuong trong lang đien anh the gioi voi 4 giai Oscar (gom Phim ngoai ngu hay nhat; Quay phim xuat sac nhat; Nhac phim hay nhat va Chi đao nghe thuat xuat sac nhat) trong so 10 đe cu (bao gom Phim hay nhat). Ngoa ho tang long tro thanh bo phim tieng Quan thoai co doanh thu cao nhat moi thoi đai tai thoi điem đo voi 213,5 trieu USD. Gia tri đien anh cua no đa tro thanh kinh đien va phim đa mo ra mot huong đi moi cho phong cach lam phim cua Trung Quoc sau nay.


Noi dung Cau chuyen xay ra vao thoi nha Thanh ben Trung Quoc, đoi vua Can Long. Ly Mo Bach, mot đai cao thu phai Vo Đang khi đo rua tay trao thanh kiem Luc Menh lai cho Te lao gia o kinh thanh Bac Kinh. Su phu cua Mo Bach la Giang Nam Hac ngay xua bi ha sat boi Bich Nhan Ho Ly.
Chuyen phim xoay quanh hai moi tinh: Ly Mo Bach - Du Tu Lien va Ngoc Kieu Long - La Tieu Ho. Mot cap gia, mot cap tre. Mot cap yeu nhau tha thiet nhung khong cach nao đen đuoc voi nhau do rao can cua le nghi, danh tiet trong xa hoi phong kien. Mot cap tre trung cuong nhiet nhu hai con thieu than lao vao nhau. Voi thanh kiem Luc Menh la trung tam cua moi an oan tinh thu.
Vao the ky 18 cua nha Thanh Trung Quoc, Ly Mo Bach la mot đai cao thu Vo Đang noi tieng va Du Tu Lien lam chu mot bao tieu cuc. Mo Bach va Tu Lien co tinh cam voi nhau, nhung vi Tu Lien đa tung đinh hon voi nguoi ban than đa chet cua Mo Bach nen hai nguoi cam thay bi rang buoc boi long trung thanh voi nguoi ban than kia va khong the hanh đong theo tinh cam cua ho danh cho nhau. Mo Bach, sau khi rua tay gac kiem, nho Tu Lien trao thanh kiem Luc Menh cua anh cho an nhan Te lao gia o kinh thanh Bac Kinh. Nam xua su phu cua Mo Bach đa bi giet boi Bich Nhan Ho Ly, mot nguoi đan ba tim cach hoc cac ky nang cua Vo Đang. Khi o nha Te lao gia, Tu Lien lam quen voi Ngoc Kieu Long, con gai cua Thong đoc Ngoc giau co va quyen luc va chuan bi ket hon.
Đem đo, mot ten trom bit mat len vao nha Te lao gia va an trom thanh kiem Luc Menh. Nguoi hau cua Te lao gia la Ba va Tu Lien truy đuoi ten trom đen nha Thong đoc Ngoc, noi Bich Nhan Ho Ly đong gia quan gia cua Kieu Long suot nhieu nam qua. Ngay sau đo, Mo Bach đen Bac Kinh va thao luan voi Tu Lien ve vu trom. Ba lam quen voi Sai, mot vi quan thanh tra o tinh khac, đi cung nguoi con gai Mai đen Bac Kinh đe truy bat Ho Ly. Toi hom đo, Ho Ly thach đau Ba va hai cha con Sai. Trong cuoc giao chien, ca ba nguoi sap bi Ho Ly sat hai nhung Mo Bach đen ngan chan Ho Ly kip thoi. Truoc khi Mo Bach co the giet Ho Ly, ten trom bit mat xuat hien lan nua va giup đo Ho Ly. Ho Ly giet chet Sai roi bo chay cung ten trom (nguoi đuoc tiet lo la Kieu Long).
Mot ke cuop sa mac ten La Tieu Ho đot nhap vao phong ngu cua Kieu Long va xin co bo tron cung anh. Mot đoan hoi tuong tiet lo rang nam xua, khi Thong đoc Ngoc va gia đinh ong đi đen vung sa mac phia Tay, Tieu Ho va bang cuop cua anh đa phuc kich đoan lu hanh va Tieu Ho đa giat chiec luoc tren tay Kieu Long. Co đuoi theo anh đen mot hang đong đe đoi lai chiec luoc. Tuy nhien, cap đoi som yeu nhau say đam. Cuoi cung Tieu Ho đa thuyet phuc Kieu Long tro ve voi gia đinh co, truoc đo anh ke cho co nghe mot truyen thuyet ve mot nguoi đan ong nhay khoi vach nui đe bien đieu uoc cua minh thanh su that, boi vi trai tim cua nguoi đan ong trong sach nen anh ta đa khong chet. Tieu Ho đen Bac Kinh đe thuyet phuc Kieu Long đung chap nhan cuoc hon nhan sap đat cua cha me co. Tuy nhien, Kieu Long tu choi bo tron cung anh. Sau đo, Tieu Ho chan đuong đoan nguoi đam cuoi cua Kieu Long, cau xin co bo tron cung anh. Mo Bach va Tu Lien thuyet phuc Tieu Ho đoi Kieu Long tren nui Vo Đang, noi anh se đuoc an toan khoi gia đinh cua Kieu Long, nhung nguoi đang gian du voi anh. Kieu Long sau đo tron khoi nha chong trong đem tan hon. Cai trang trong trang phuc nam gioi, co cham tran mot nhom chien binh con đo trong mot quan an. Co thanh kiem Luc Menh va ky nang chien đau sieu hang, Kieu Long đa đanh bai nhom chien binh.
Kieu Long đen tham Tu Lien, nguoi noi voi co rang Tieu Ho đang đoi co tren nui Vo Đang. Sau mot cuoc tranh cai, hai nguoi phu nu bat đau đau tay đoi. Kieu Long su dung thanh kiem Luc Menh pha huy tung vu khi ma Tu Lien su dung, nhung Tu Lien cung đa đanh bai Kieu Long bang thanh kiem gay. Khi Tu Lien to long thuong xot, Kieu Long đa lam canh tay Tu Lien bi thuong. Mo Bach đen va đuoi theo Kieu Long vao khu rung tre. Mo Bach đoi mat voi Kieu Long va đe nghi co lam đe tu minh. Co kieu ngao hua se nhan anh lam su phu neu anh lay đuoc thanh kiem Luc Menh tu tay co trong ba buoc. Mo Bach đa lay đuoc thanh kiem chi bang mot đong tac, nhung Kieu Long khong chap nhan anh lam su phu. Mo Bach nem thanh kiem xuong thac nuoc, Kieu Long nhay xuong theo va đuoc Ho Ly cuu. Ho Ly cho Kieu Long vao giac ngu say va đua co vao mot hang đong, Mo Bach va Tu Lien phat hien ra co o đo. Ho Ly bat ngo xuat hien tro lai va tan cong nhung nguoi khac bang phi tieu tam đoc. Mo Bach dung thanh kiem ngan chan nhung phi tieu va tra thu cho su phu bang cach lam Ho Ly bi thuong nang, roi phat hien ra mot phi tieu đa đam trung co anh. Truoc khi chet, Ho Ly thu nhan rang ba muon giet Kieu Long vi co đa giau nhung ky nang Vo Đang đe luyen tap mot minh.
Khi Kieu Long roi đi đe chuan bi thuoc giai đoc thi Mo Bach đa san sang chet. Truoc khi trut hoi tho cuoi cung, anh cung thu nhan tinh yeu cua minh danh cho Tu Lien. Anh chet trong vong tay co khi Kieu Long tro lai, đa qua muon đe cuu anh. Thanh kiem Luc Menh đuoc tra lai cho Te lao gia. Kieu Long sau đo đen nui Vo Đang va ngu mot đem voi Tieu Ho. Sang hom sau, Tieu Ho thay Kieu Long đang đung tren mot cay cau nhin xuong day nui. Nho lai truyen thuyet nam xua, Kieu Long yeu cau Tieu Ho hay uoc mot đieu uoc. Anh uoc rang ca hai se đuoc o ben nhau khi tro ve sa mac va Kieu Long nhay khoi cay cau.


Phan vai Chau Nhuan Phat vai Ly Mo Bach
Duong Tu Quynh vai Du Tu Lien
Chuong Tu Di vai Ngoc Kieu Long
Truong Chan vai La Tieu Ho
Trinh Phoi Phoi vai Bich Nhan Ho Ly
Cao Tay An vai Ba
Vuong Đuc Minh vai Sai
Ly Le vai Mai
Lang Hung vai Te lao gia
Ly Phap Tang vai Thong đoc Ngoc


San xuat Ngoa ho tang long đai dien cho Đai Loan tranh cu hang muc Phim nuoc ngoai hay nhat tai Giai Oscar lan thu 73. That ra đay la bo phim hop tac tu nhieu ben va cac vung lanh tho khac nhau. Cu the phim đuoc san xuat, lam hau ky va phat hanh boi cac hang phim nhu: China Film Co-Production Corporation tai Đai luc Trung Quoc; Columbia Pictures Film Production Asia, Sony Pictures Classics va Good Machine tai khu vuc Bac My; Edko Films tai Hong Kong va Taiwanese Zoom Hunt International Productions Company tai Đai Loan.
Đao dien Ly An muon danh vai Ngoc Kieu Long cho Thu Ky - luc đo la mot dien vien đang len rat đuoc chu y. Tuy nhien, quan ly cua Thu Ky đa bo lo vai nay va mang ve cho co mot quang cao tra Nhat Ban. Voi su gioi thieu cua đao dien Truong Nghe Muu, Chuong Tu Di đa nhan đuoc vai dien đac sac nay (co luc bay gio moi vao nghe, o đo tuoi đoi muoi chi co gia tai la mot phim đien anh, danh tieng kem xa Thu Ky). Phim sau đo đat đuoc nhung thanh cong ma khong ai ngo đen. Phim con giup Chuong Tu Di tro thanh mot ngoi sao quoc te.
Ngoa ho tang long co dan dien vien đa quoc tich voi Chau Nhuan Phat, Trinh Phoi Phoi (Hong Kong), Duong Tu Quynh (Malaysia), Chuong Tu Di (Trung Quoc), Truong Chan (Đai Loan). Ban đau Ly An muon lam mot bo phim vo hiep voi phong cach nghe thuat khac biet voi nhung bo phim "chuong" mang tinh thuong mai cua đien anh Hong Kong thoi đo. Phim ra mat khong đuoc su đon nhan cua khan gia Hoa ngu vi tinh moi me cua no, nhung lai thang lon o thi truong My. Bo phim khong chi co doanh thu cao ma con nhan đuoc su đanh gia cao cua gioi phe binh. Thanh cong cua Ngoa ho tang long mo ra mot thoi ky moi cho dong phim vo thuat Hoa ngu, keo theo mot loat nhung bo phim vo hiep đuoc đau tu lon ve kinh phi nhu: Anh hung, Thap dien mai phuc, Hoang Kim Giap (Truong Nghe Muu), Vo cuc (Tran Khai Ca), Da yen (Phung Tieu Cuong)...


Giai thuong va đe cu Khong chi đuoc su cong nhan cua gioi phe binh tai cac Lien hoan phim o Toronto va New York, bo phim con thang lon khi nhan đuoc đe cu cua giai Oscar vao nam 2001. Tuy nhien Ngoa ho tang long lai khong co thanh tuu nao tai Lien hoan phim Cannes nam 2000.


Tham khao Lien ket ngoai Crouching Tiger, Hidden Dragon tren Internet Movie Database
Crouching Tiger, Hidden Dragon tai AllMovie
Crouching Tiger, Hidden Dragon tai Rotten Tomatoes
Crouching Tiger, Hidden Dragon tai Box Office Mojo
Crouching Tiger, Hidden Dragon tai Metacritic
Crouching Tiger, Hidden Dragon | Sony Pictures Luu tru 23/6/2011
A philosophical discussion of the film
Michelle Yeoh: Crouching Tiger Hidden Dragon
Chinese Culture behind "Hidden Dragon and Crouching Tiger Luu tru ngay 27 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine