Đay la dong thoi gian cac su kien chinh trong lich su cua nguoi đong tinh nu, đong tinh nam, song tinh va chuyen gioi (LGBT) o Viet Nam. Trong bai cung đe cap đen nguoi lien gioi tinh do co su lien quan ve lich su va phap li cua LGBT va nguoi lien gioi tinh (LGBTI).


Truoc the ky 20 Tu đinh danh la đong tinh hay hanh vi đong tinh chua tung bat hop phap trong lich su Viet Nam.
Đao trang cung thuong thay trong van hoa Viet Nam. Đan ong an mac va cu xu nhu phu nu la đieu cam ky va gay chu y hon la nguoc lai. O nong thon, nam gioi an mac nhu phu nu thuong đuoc biet đen la thay phu thuy va đuoc goi la "đong co" o mien Bac va "bong cai" o mien Nam. Do khong ro rang ve tinh duc, ho đuoc xem la co kha nang giao tiep voi nhung the luc tam linh.
1351
Co ghi chep ve mot nguoi con gai o Nghe An bien thanh con trai vao mua thu nam 1351 trong Đai Viet su ky toan thu.
1428–1789
Trong Quoc trieu hinh luat cua Nha Hau Le, dan đinh tu thien minh bi xu luu đay, cung nhu phat nguoi thien ho, chua chap hoac khong to cao; nguoi to cao thi đuoc thuong.
1541–1560
Co ghi chep ve quan he đong tinh giua hai phu nu trong Hong Đuc thien chinh thu, mot van ban luat thoi Hau Le.
1763/1764–1832
Nha quan su Le Van Duyet, theo Viet su giai thoai cua nha su hoc Nguyen Khac Thuan, sinh ra la nguoi lien gioi tinh va khong phai chiu hoan khi lam quan. Theo Đai Nam chinh bien liet truyen, ong sinh ra khong co tinh hoan.
1898
Trong tu đien Dictionnaire Annamite-Francaise (Đai Viet quoc am Han tu Phap thich tap thanh) cua J. F. M. Genibrel, tu "nam sac" chi quan he nam–nam, "đong tinh (tanh)" chi nhung nguoi cung ho.


The ky 20 1916–1925
Vua Khai Đinh, theo Chuyen cac ba trong cung Nguyen cua nha nghien cuu Nguyen Đac Xuan, mang tieng "bat luc", "khong gan gui đan ba" va "ong đa nuoi Nguyen Đac Vong lam thi ve. Ban đem ong om Vong ma ngu".
1928
Tren to Tieng Dan, khi viet ve moi quan he yeu đuong giua cac nam sinh trung hoc, nha bao Nguyen Vy dung thuat ngu "thu xu".
1930
Tren to Phu nu tan van, khi viet ve đong tinh nu, tac gia Phan Khoi (duoi but danh Chuong Dan) dung thuat ngu "tuc ban gai luyen-ai nhau".
1932
Thuat ngu "đong tinh luyen ai" xuat hien trong Han - Viet tu đien cua Đao Duy Anh voi nghia "con trai yeu con trai, con gai yeu con gai", trong khi đo "đong tinh" đuoc đinh nghia la "tinh-loai giong nhau, nhu con trai voi con trai, con gai voi con gai".
1955–1975
Đong tinh nu co the đuoc tim thay o moi tang lop xa hoi trong thoi ki chien tranh Viet Nam. Hon nhan đong tinh nu cung khong phai la hiem o Sai Gon, ro rang la đuoc chap nhan boi mot xa hoi coi nhung cap nhu vay la "ban be".
Co 18 quan bar đong tinh nam o Sai Gon cuoi thap nien 1960.
Tuy hoat đong đong tinh bi phan đoi va chi trich o mien Nam, "nhung nguoi đong tinh Viet Nam gap nhau cong khai va thuong xuyen tai mot nha hang sang trong o trung tam Sai Gon".
Thuat ngu "đong tinh luyen ai" đuoc su dung rong rai hon trong thap nien 1950–thap nien 1960 khi tam ly hoc va tinh duc hoc phuong Tay đuoc gioi thieu trong cac huong dan ve giao duc gioi tinh hay ve sinh.
1986
Khong co noi dung nao trong Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 đe cap đen hon nhan hay song chung giua nhung nguoi cung gioi.
1988
Thuat ngu "đong tinh" đuoc đinh nghia la "chi co nhung ham muon nhuc duc, mot cach trai tu nhien, voi nhung nguoi cung gioi tinh" trong Tu đien tieng Viet cua Vien Ngon ngu hoc, do Hoang Phe chu bien. Trong ban tai ban nam 2003 cua tu đien nay, thuat ngu "đong tinh" đuoc đinh nghia la "cung gioi tinh", con thuat ngu "đong tinh luyen ai" đuoc đinh nghia la "co quan he yeu đuong, ham muon tinh duc voi nguoi cung gioi tinh."
1992
Trong cac sach khong hu cau, sach som nhat đe cap đen đong tinh đuoc ghi nhan la phat hanh vao nam 1992.
1995
Bo luat Dan su 1995 chua co quy đinh nao ve xac đinh lai gioi tinh, chuyen gioi hay phau thuat chuyen gioi.
1997
Đam cuoi đong tinh cong khai đau tien cua Viet Nam dien ra tai TP. HCM. Hai nam gioi to chuc tiec an mung tai mot nha hang đia phuong voi hon mot tram khach, đuoc cho la bi du luan khong ung ho. Canh sat đuoc ghi nhan la đa noi rang khong co luat nao cho phep ho phat cap đoi nay.
Trong cac van ban tin tuc o Viet Nam, bai viet đau tien dung tu gay đuoc ghi nhan la xuat ban nam 1997, cua nha bao Cu Mai Cong tren bao Tuoi Tre.
1998
Thang 3 nam 1998, hai nguoi phu nu lam đam cuoi đong tinh nu cong khai đau tien đuoc biet đen o Viet Nam tai Vinh Long. Hang tram nguoi, bao gom ban be, nguoi than trong gia đinh va mot so nguoi hieu ky đa tham du buoi le. Chinh quyen đia phuong khong biet phai phan ung the nao ve cuoc hon nhan nay.
Hai thang sau, cac quan chuc chinh phu đa pha vo cuoc hon nhan tren va hai nguoi phu nu phai ki cam ket khong song cung nhau.
Quoc hoi thong qua đao luat cam hon nhan đong tinh vao thang 6 nam 1998.
2000
Luat Hon nhan va Gia đinh 2000, co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2001 đen 31 thang 12 nam 2014, cam ket hon cung gioi tinh.
Mot the gioi khong co đan ba, đuoc cho la tieu thuyet đau tien o Viet Nam viet ve nguoi đong tinh, ra mat nam 2000 va tro thanh mot hien tuong van hoc. Tac gia Bui Anh Tan đuoc coi la nha van đau tien viet ve đe tai đong tinh o Viet Nam.
Cindy Thai Tai đuoc xem la nguoi đau tien o Viet Nam cong khai chuyen đoi gioi tinh.


The ky 21 = Thap nien 2000 =
2001
Trong Nghi đinh 87/2001/NĐ-CP, co hieu luc tu ngay 6 thang 12 nam 2001 đen 10 thang 11 nam 2013, ket hon giua nhung nguoi cung gioi tinh đuoc xep la vi pham quy đinh ve cam ket hon va bi phat tien tu 100.000 đong đen 500.000 đong.
Sach đau tien dung cum tu "đong tinh nu, đong tinh nam, song tinh, chuyen gioi" đuoc ghi nhan la xuat ban vao nam 2001.
2002
Bo Lao đong, Thuong binh va Xa hoi liet ke đong tinh luyen ai trong cac "te nan xa hoi" can phai bai tru nhu mai dam va ma tuy, nhung Chinh phu chua co chinh sach nao ve quan he đong tinh.
2004
Nhung co gai chan dai, phim đuoc cho la đau tien cua Viet Nam đe cap đen đe tai đong tinh đuoc phat hanh.
2005
Trong Bo luat Dan su 2005, co hieu luc tu 1 thang 1 nam 2006 đen 31 thang 12 nam 2016, lan đau tien ca nhan co quyen đuoc xac đinh lai gioi tinh, trong truong hop gioi tinh cua nguoi đo bi khuyet tat bam sinh hoac chua đinh hinh chinh xac ma can co su can thiep cua y hoc nham xac đinh ro ve gioi tinh. Ngoai hai truong hop nay, ca nhan khong co quyen yeu cau xac đinh lai gioi tinh.

2006
Thai Thinh đuoc xem la nhac si đau tien o Viet Nam cong khai la nguoi đong tinh tren bao.
Đinh Cong Khanh va Nguyen Thai Nguyen đuoc coi la cap đoi đong tinh nguoi Viet Nam đau tien ket hon o nuoc ngoai. Đam cuoi cua ho đuoc coi la đa tao đuoc anh huong lon trong cong đong o Viet Nam thoi điem bay gio.
2007
Vien nghien cuu Xa hoi, Kinh te va Moi truong (iSEE), to chuc hoat đong vi quyen cua cac nhom thieu so – trong đo co LGBT, đuoc thanh lap.
2008
Can cu vao Bo luat Dan su nam 2005, Chinh phu Viet Nam ban hanh Nghi đinh 88/2008/NĐ-CP quy đinh viec xac đinh lai gioi tinh đoi voi nguoi co khuyet tat bam sinh ve gioi tinh hoac gioi tinh chua đuoc đinh hinh chinh xac. Viec chuyen đoi gioi tinh đoi voi nhung nguoi đa hoan thien ve gioi tinh bi cam. Viec phan biet đoi xu đoi voi nguoi đa xac đinh lai gioi tinh bi cam.
Bong đuoc cho la cuon tu truyen đau tien cua mot nguoi đong tinh o Viet Nam đuoc xuat ban.
Nhom Ket noi va Chia se Thong tin (ICS) đuoc thanh lap nham van đong quyen cua nguoi LGBT.
2009
Choi voi, bo phim đuoc xem la đau tien ve đe tai đong tinh nu o Viet Nam, đuoc phat hanh.
Pham Le Quynh Tram la nguoi thuc hien phau thuat chuyen gioi đau tien đuoc chinh quyen Viet Nam cong nhan la phu nu vao thang 11 nam 2009. Co sinh ra la nguoi lien gioi tinh. Sau đo, quyet đinh xac đinh lai gioi tinh cua co bi thu hoi vao thang 1 nam 2013.


= Thap nien 2010 =
2011
Hoi phu huynh va nguoi than cua LGBT Viet Nam (PFLAG Vietnam) đuoc thanh lap.
Cuoc hoi thao đau tien tai Viet Nam ve quyen cua nguoi đong tinh đuoc to chuc, co ten "Thuc đay va bao ve Quyen cua cong đong LGBT".
Trung tam ICS đuoc thanh lap tren co so nhom ICS, voi muc tieu lien ket va xay dung cong đong LGBTI+ song tich cuc, van đong va bao ve quyen cua cong đong LGBTI+.

2012
Mot cap đong tinh nu o Đam Doi, Ca Mau to chuc đam cuoi vao thang 2 va mot cap đong tinh nam o Ha Tien, Kien Giang to chuc đam cuoi vao thang 5. Ca hai đam cuoi đeu bi chinh quyen đia phuong can tro, đieu nay dan đen nhieu tranh luan.
My Best Gay Friends, bo hai kich tinh huong đong tinh đau tien o Viet Nam, đuoc cong chieu. Bo phim đa thu hut đuoc nhieu luot xem va tao hieu ung tren Internet.
Bo Tu phap ra cong van đe thu thap y kien đanh gia han che cua Luat Hon nhan va Gia đinh 2000, trong đo co đe cap đen viec ket hon va chung song cua nhung nguoi cung gioi.
Su kien Pride dien ra đau tien o Viet Nam tai Ha Noi vao ngay 3–5 thang 8, nham xoa bo su ky thi, phan biet đoi xu voi cong đong LGBT o Viet Nam.
Nghien cuu đau tien ve nguoi chuyen gioi tai Viet Nam, "Khat vong đuoc la chinh minh", đuoc gioi thieu.
Tinh yeu đau da day cua Điep Chi Linh, đuoc cho la cuon tieu thuyet đam my đau tien chinh thuc đuoc xuat ban tai Viet Nam va đuoc xem la hien tuong xuat ban "đot xuat" nam 2012.
2013
Mot cuoc đoi thoai ve thach thuc phap luat va xa hoi đoi voi cong đong LGBT o Viet Nam đuoc to chuc lan đau tien.
Bo Tu phap trinh Chinh phu du luat huy bo viec cam hon nhan cung gioi tu Luat Hon nhan va Gia đinh va se cho phep cac cap cung gioi chung song voi nhau.
Thang cua cong đong LGBT dien ra lan đau tien o Viet Nam, mot nam sau su kien Pride đau tien.
Chinh phu ra Nghi đinh 110/2013/NĐ-CP huy bo viec phat hon nhan cung gioi, chinh thuc co hieu luc tu ngay 11 thang 11 nam 2013, thay the Nghi đinh 87/2001/NĐ-CP.
Chien dich truyen thong xa hoi Toi đong y nham keu goi su ung ho cua nguoi Viet Nam voi hon nhan cung gioi dien ra lan đau tien.

2014
Đieu tra quoc gia đau tien ve "Quan điem xa hoi voi hon nhan cung gioi" voi 5.300 nguoi tham gia đuoc cong bo ket qua. Trong đo, 33,7% ung ho va 52,9% phan đoi viec hop phap hoa hon nhan cung gioi, 41,2% ung ho va 46,7% khong ung ho viec cong nhan quyen song chung nhu vo chong giua nhung nguoi cung gioi tinh theo dang "ket hop dan su" hoac "đang ky song chung nhu vo chong".
Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 đuoc ban hanh, khong "cam ket hon giua nhung nguoi cung gioi tinh", co noi dung "khong thua nhan hon nhan giua nhung nguoi cung gioi tinh".
Viet Nam cung Hoi đong Nhan quyen Lien Hop Quoc ra nghi quyet chong lai viec phan biet đoi xu va bao luc đoi voi nguoi LGBT.
Lac gioi, bo phim đuoc coi la đau tien o Viet Nam đe cap mot cach truc dien vao đe tai song tinh, đuoc cong chieu.
Trong Luat Ho tich 2014, co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2016, viec xac đinh lai gioi tinh đuoc ghi vao So Ho tich theo quyet đinh cua co quan nha nuoc co tham quyen.
2015
Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 chinh thuc co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2015.
Luat Dan su 2015 cho phep chuyen đoi gioi tinh va thay đoi ho tich, nhan than phu hop voi gioi tinh đa đuoc chuyen đoi.
Trong Luat Thi hanh tam giu, tam giam 2015, co hieu luc tu 1 thang 7 nam 2016, pham nhan đong tinh hay chuyen gioi co the đuoc bo tri giam giu o buong rieng. Quy đinh nay đuoc coi la gop phan bao đam cho ho tranh khoi su ky thi cua nguoi khac khi bi tam giam, tam giu.
Miss Beauty 2015 la cuoc thi sac đep danh cho nguoi chuyen gioi lan đau tien đuoc to chuc tai Viet Nam. Bui Đinh Hoai Sa đang quang cuoc thi va đuoc cho la Hoa hau chuyen gioi đau tien o Viet Nam.
2016
Viet Nam bo phieu "thuan" trong Nghi quyet 32/2 cua Lien Hiep Quoc, theo đo bo nhiem mot Chuyen gia Đoc lap voi nhiem vu thuc đay giai quyet bao luc va phan biet đoi xu dua tren xu huong tinh duc va ban dang gioi. Phai đoan Viet Nam noi ve ly do bo phieu thuan la tu cac thay đoi ve chinh sach trong nuoc va quoc te lien quan đen quyen cua nguoi LGBT.
2017
Bo luat Dan su 2015, trong đo hop phap hoa viec chuyen đoi gioi tinh, chinh thuc co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2017.
Minh Khang (nguoi chuyen gioi nam) va Minh Anh (nguoi chuyen gioi nu) la đoi vo chong hoan đoi gioi tinh cong khai đau tien o Viet Nam.
2018
Nguoi ay la ai đuoc coi la show giai tri tren truyen hinh đau tien co su tham gia chinh thuc cua cac nhan vat tu cong đong LGBT.
Nam 2018 đuoc ghi nhan la nam ma chu đe LGBT no ro trong cac game show, talk show tren truyen hinh va mang xa hoi.
2019
Benh vien Binh Dan (Thanh pho Ho Chi Minh) la benh vien cong đau tien co phong kham rieng cho cong đong LGBT.
Trong Co che ra soat đinh ky pho quat tai Viet Nam lan thu ba, Iceland, Ha Lan va Canada đe xuat Viet Nam hop phap hoa hon nhan cung gioi. Chinh phu Viet Nam "đa luu y" (tu choi) cac đe xuat tren.
Trong Luat Thi hanh an hinh su 2019, co hieu luc tu 1 thang 1 nam 2020, pham nhan la nguoi đong tinh, nguoi chuyen đoi gioi tinh, nguoi chua xac đinh ro gioi tinh co the đuoc giam giu rieng. Đieu nay đuoc cho la quy đinh tien bo huong toi viec thua nhan va bao ve ho khoi bao luc va xam hai.
Nam 2019 đuoc ghi nhan la nam co su no ro cua cac video am nhac voi đe tai đong tinh, đuoc xem la cong thuc thanh cong cua nhieu ca si trong nam nay.


= Thap nien 2020 =
2020
Minh Khang la nguoi chuyen gioi nam cong khai đau tien o Viet Nam sinh con.
2021
Luong The Huy la nguoi LGBT cong khai đau tien, nguoi đong tinh cong khai đau tien tu ung cu đai bieu Quoc hoi.
2022
Bo Y te gui Thu tuong Chinh phu To trinh đe nghi xay dung Luat Chuyen đoi gioi tinh kem ho so đe nghi du an Luat. Sau đo, Ho so đe nghi xay dung Luat đuoc lay y kien thanh vien Chinh phu va bao cao tai Phien hop thuong truc Chinh phu.
Đo Nhat Ha la nguoi chuyen gioi đau tien tro thanh thi sinh chinh thuc cua cuoc thi Hoa hau Hoan vu Viet Nam.
Bo Y te ban hanh Cong van 4132/BYT-PC ve viec chan chinh cong tac kham benh, chua benh đoi voi nguoi đong tinh, song tinh va chuyen gioi, trong đo khuyen cao khong coi đong tinh, song tinh, chuyen gioi la mot benh; khong can thiep, ep buoc đieu tri đoi voi cac đoi tuong nay, neu co chi la ho tro ve tam ly va do nguoi co hieu biet ve ban dang gioi thuc hien.

2023
Tai phien hop cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi ngay 12 thang 5 nam 2023, 100% Uy vien tham gia hop thong nhat trinh Quoc hoi viec đua du an Luat Chuyen đoi gioi tinh vao Chuong trinh xay dung luat, phap lenh nam 2024.
Tai ky hop thu 5 cua Quoc hoi khoa XV, đa so đai bieu Quoc hoi đong thuan voi su can thiet ban hanh Luat Chuyen đoi gioi tinh.
Mong Ho Điep la bo phim tinh cam nam-nam Thai Lan đau tien đuoc len song truyen hinh o Viet Nam.
Mot khao sat cua Trung tam Nghien cuu Pew, qua phong van mat-đoi-mat o Viet Nam, cho thay 65% nguoi tham gia ung ho va 30% phan đoi hon nhan cung gioi. So nguoi tham gia khao sat la 2.255 nguoi tu 225 đon vi lay mau (khong co đinh đon vi lay mau) la cac xa phuong, đuoc thiet ke chon mau đa tang, xac suat ung voi vung đia ly, phan tang theo vung va muc đo đo thi hoa.
2024
Tran Thi Thu la cau thu bong đa nu đau tien o Viet Nam cong khai to chuc đam cuoi voi nguoi cung gioi.


Xem them Dong thoi gian cua lich su LGBT
Dong thoi gian cua hon nhan cung gioi


Tham khao = Chu thich =


= Nguon =