Xe xich lo (tu tieng Phap: cyclo) la mot phuong tien giao thong su dung suc nguoi, co 3 banh dung đe van chuyen khach hoac hang hoa, thuong co mot hoac hai ghe cho khach va mot cho cho nguoi lai xe. Nguoi lai xe cung van hanh no nhu xe đap thuong, mot vai loai co mo to đe giup nguoi lai đo ton suc, neu co gan đong co thi goi la xich lo may. Thong thuong xich lo co ba banh. Loai xe đap keo thung cho khach đang sau tro thanh xich lo thuong goi la xe loi, pho bien o mien Tay Nam Bo. Nguoi chay xe xich lo thong thuong đap xe đang sau phan cho khach; nhieu loai co nguoi đap xe đang truoc. Tu "xich lo" co goc tu cyclo trong tieng Phap. Xich lo su dung nhieu o chau A, hien nay no pho bien hon xe keo nhieu. Xich lo cung đuoc su dung tai mot so thanh pho o chau Au va My, thuong đe cho khach đi du lich.


Lich su hinh thanh Xe xich lo đuoc cho la bien than cua xe keo đa co tu the ky 19. Đong tac van hanh tu "keo" chuyen sang "đap" la do ket hop voi xe đap vao đau the ky 20.
Theo nha su hoc Duong Trung Quoc, va cung đuoc ke lai boi nha bao Nguyen Luu, thi chiec xich lo (cyclo) do mot nguoi Phap mien Charente ten la Coupeaud phat minh ra vao nam 1939. Đe quang cao cho phuong tien van chuyen moi nay, Coupeaud đa to chuc mot cuoc hanh trinh voi chiec xe cho khach chay bang 3 banh tu Phnom Penh (thu đo lon nhat cua Campuchia) toi Sai Gon, voi hai nguoi đap thue đa thay phien nhau đap mot mach gan 200 km trong thoi gian 17 gio 23 phut. So lieu thong ke cho biet, cuoi nam 1939, Sai Gon chi co 40 chiec xich lo thi qua nam 1940, con so nay đa la 200 chiec. Thang 2 nam 1941, tay anh chi khet tieng Bay Vien cung mot nguoi Phap la Maurice lap cong ty Mauvien (ghep ten 2 nguoi) co 30 chiec đoc quyen o khu vuc Cho Lon…. Tu đau thap nien 1960, tai Sai gon xuat hien xe xich lo may, voi đong co 2 thi va voi nhung phu tung, linh kien, đong co cua hang xe mo to Peugeot nhap tu Phap, loai 125 phan khoi, dung xang pha nhot.
Tuy nhien theo soan gia Tony Wheeler trong Chasing Rickshaws thi mot loai xich lo (nguoi đap phia truoc keo hanh khach ngoi phia sau) đa co mat o Singapore vao thap nien 1920. Trong khi đo kieu xich lo nguoi đap phia sau, hanh khach ngoi truoc, thi nam 1936 đa xuat hien o Jakarta. Christopher Pym cung ghi nhan la nam 1936 o Nam Vang du nhap xe xich lo, nen su viec o Phap nam 1939 chua han la "phat minh". Du gi đi nua thi loai xe ba banh lay suc nguoi đap ra đoi khoang thap nien 1920 va đen khoang 1930 thi đa pho bien o chau A.
Hien nay, xe xich lo bi han che su dung tai Viet Nam. Tu nam 2009, Ha Noi tung to chuc hoi nghi ve quan ly hoat đong cua xe xich lo tren đia ban, va siet chat quan ly đoi voi hoat đong xich lo, tien toi viec xoa bo hoan toan loai xe nay. Hien nay, tai Ha Noi con khoang 300 xe xich lo thuoc 4 doanh nghiep đuoc cap phep đe phuc vu du lich.


Tai cac quoc gia khac Loai xe đap ba banh đuoc cho la co tai An Đo tu nam 1930.
Xe xich lo tai Malaysia thi goi la Beca. Tai Trung Quoc goi la 三輪車 (sanlunche, "tam luan xa"), Bangladesh goi la রিকশা (riksha). Tai Trung Quoc, An Đo, Bangladesh thi nguoi đap o phia truoc. O Malaysia nguoi đap va hanh khach ngoi hai phia song song nhau. Tai Viet Nam va Campuchia lai khac: Cau tao chiec xich lo bao gio cung danh cho cho hanh khach ngoi phia truoc; nhung trong cau tao cua xe loi o cac tinh Nam Bo thi trai lai.


Cac xe 3 banh khac Loai xe đap co 3 banh chuyen dung đe cho hang hoa o phia truoc xe thi goi la xe ba gac. Neu co gan đong co thi goi la ba gac may.
Loai xe 3 banh cho khach co đong co va mai che đuoc goi la xe lam, o Thai Lan goi la xe tuc tuc (tuk tuk).
Hien nay, tai chau Au, vao mua he, co nhung xe taxi đap ba banh, thuong do sinh vien lam he them đe phuc vu du khach, goi la cycle rickshaw, bike taxi, velotaxi, pedicab,...


Trong van hoa Nhac si Vo Thien Thanh co ca khuc "Xich lo" do My Tam trinh bay vao nam 2001, voi nhung cau:

Xich lo, ai khong hay đan đo
Cu lo troi nang, cu lo troi mua, cu lo toan than tho
Mot minh ngua mat nam im ngam sao troi
Đen đuong ban than voi đoi vai gay...
Phim Cyclo, phat hanh vao nam 1995 boi đao dien Viet kieu Tran Anh Hung, ve nguoi lai xe xich lo.


Xem them Xe nguoi keo
Xe loi
Xe tho mo
Xe lam
Xe om
Xe ba gac


Chu thich Lien ket ngoai Quy đinh ve quan ly hoat đong xe xich lo du lich tren đia ban Thanh pho Ha Noi
Xich lo Sai Gon bay gio ve đau? Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2014 tai Wayback Machine
Nguyen Ngoc Chinh, Xe Cyclo mot thoi Luu tru ngay 13 thang 4 nam 2014 tai Wayback Machine, Thoi Bao.
Lien ket đen thao luan va hang lam va thue xich lo:

Yahoo Group Pedicab Luu tru ngay 10 thang 6 nam 2004 tai Wayback Machine
Main Street Pedicabs
PedalLine
Ban mau:Xe