Nhiem trung (infection) la su xam nhap cua mam benh vao co the va phan ung cua co the đoi voi thuong ton do mam benh gay nen . Qua trinh nhiem trung la qua trinh vi sinh vat gay benh xam nhap va nhan len trong (hoac tren) co the vat chu hay co the cam nhiem, hoac qua hang rao da, niem mac, xam nhap va nhan len o mo te bao co the, hay xam nhap vao te bao hoac mo co the va lan tran trong co the.. Nhiem trung co the xay o bat cu bo phan nao cua co the, co khi ca toan than.
Nhiem trung gay ra boi cac tac nhan truyen nhiem bao gom virus, vi khuan, ky sinh trung, đong vat chan đot nhu bo ve, bo chet va chay ran, nam nhu nam ngoai da, va cac loai giun san nhu giun moc, giun đua, san la day...
Co the chong lai nhiem trung bang he mien dich. Hay cac đap ung mien dich bam sinh, bieu hien qua phan ung viem.
Thuoc dung đe đieu tri nhiem trung bao gom thuoc khang sinh, thuoc khang virus, khang nam, khang đong vat nguyen sinh, va tri giun san.
Cac benh nhiem trung dan đen 9,2 trieu ca tu vong trong nam 2013. (khoang 17% cua tat ca cac truong hop tu vong).


Lich su Vao nam 1880, nha khoa hoc nguoi Phap Louis Pasteur chung minh rang chinh cac vi khuan la nguyen nhan gay ra nhieu can benh. Đay la mot thanh tuu, mac du cac nha khoa hoc truoc ong đa co nhan đinh tren nhung ho đieu khong bao ve thanh cong khi chua đua ra bang chung cu the nao. Cung khoang thoi gian đo, Robert Koch, mot bac si nguoi Đuc, đa xay dung nen cac đieu kien đe đuoc đap ung boi mot can benh đuoc xem la truyen nhiem, no "đuoc goi la quy tac Koch"..


Dau hieu va trieu chung Cac trieu chung cua nhiem trung phu thuoc vao loai benh. Mot so dau hieu cua nhiem trung anh huong đen toan bo co the noi chung, chang han nhu met moi, chan an, sut can, sot, ra mo hoi đem, on lanh, đau nhuc. Nhung nguoi khac la cu the cho cac bo phan co the ca nhan, chang han nhu phat ban da, ho, hoac chay nuoc mui.


Con đuong lay truyen Qua đuong ho hap: neu nguoi benh ho hoac hat hoi vao nguoi khac cac vi sinh vat, lo lung trong am ap, nhung giot am, co the nhap vao co the thong qua cac be mat mui, mieng hay mat.
Qua đuong phan-mieng: thuc pham hoac nuoc bi nhiem ban (boi nhung nguoi khong rua tay truoc khi chuan bi thuc an, hoac thai cac chat thai nguoi bi nhiem vao nguon nuoc sinh hoat chua qua xu ly. Tac nhan gay benh lay truyen qua đuong phan-mieng thuong gap bao gom Vibrio cholerae, Giardia loai, rotaviruses, Entamoeba histolytica, Escherichia coli, va san day. Hau het cac mam benh gay viem da day ruot.
Đuong tinh duc: voi cac benh gay đuoc goi la benh lay truyen qua đuong tinh duc.
Truyen mieng, benh truyen chu yeu qua đuong uong, hay co the qua tiep xuc bang mieng truc tiep nhu hon, hoac qua tiep xuc gian tiep nhu dung chung ly uong hay thuoc la.
Truyen qua tiep xuc truc tiep: Mot so benh ma lay lan qua tiep xuc truc tiep bao gom van đong vien chan, choc lo va mun coc.
Lay truyen truc tiep tu me sang mot phoi thai, bao thai hoac em be trong khi mang thai hoac khi sinh con. No co the xay ra khi nguoi me bi nhiem trung tu truoc hoac khi đang mang thai.
Muoi Culex (Muoi van) la vecto sinh hoc truyen virus Tay song Nin.


Phan loai = Theo vi tri giai phau =
Nhiem trung co the đuoc phan loai theo vi tri hoac giai phau co quan he thong bi nhiem benh, bao gom:

Nhiem trung đuong tiet nieu
Nhiem trung da
Nhiem trung đuong ho hap
Nhiem Odontogenic(mot benh nhiem trung co nguon goc trong hay cac mo xung quanh rang)
Nhiem trung am đao
Nhiem trung oi
Ngoai ra, vi tri cua nhung o viem noi co nhiem trung la nguyen nhan pho bien nhat bao gom viem phoi, viem mang nao va viem ong dan trung.


= Theo nguon goc =


 Nhiem trung ngoai khoa  Nhiem trung ngoai khoa la bien chung thuong xay ra sau chan thuong kin, vet thuong hoac sau khi phau thuat. Khac voi nhiem trung noi khoa, o đay thuong co mot o thuan loi cho nhiem trung nhu: mot phan co the bi giap nat, cac to chuc hoai tu, vet mo nhiem trung thu phat... thuong đoi hoi phai can thiep ngoai khoa đe loai bo mu hoac mo hoai tu; con nhiem trung noi khoa thuong khong co hoac co rat it mo hoai tu nhung lai co bieu hien toan than nhieu hon.


 Nhiem trung noi khoa  The nhiem trung = Nguon goc =
Nhiem trung ben ngoai (nhiem trung ngoai sinh):
Nhiem trung ben trong (nhiem trung noi sinh):


= Dien bien cua nhiem trung =
Thuong thi mot benh nhiem trung dien bien qua 4 thoi ky sau:

Thoi ky u benh (nung benh):
Thoi ky tien phat:
Thoi ky toan phat:
Thoi ky ket thuc:


= Cac the nhiem trung =
Nhiem trung đon đoc: la loai nhiem trung do mot loai mam benh gay nen.
Nhiem trung phoi hop: do hai hoac nhieu loai mam benh gay nen.
Nhiem trung thu phat: la loai nhiem trung tren mot co the đang bi suy yeu do mot nhiem trung khac (nhiem nam Candida tren benh nhan HIV/AIDS,...).
Nhiem trung cuc bo:
Nhiem trung toan than:
Nhiem trung cap tinh (cap dien): cum, ly...
Nhiem trung man tinh (truong dien):
Nhiem trung huyet co 3 muc đo la vang khuan huyet, nhiem khuan huyet va nhiem khuan mu huyet:
Nguoi mang mam benh khong trieu chung.
Cac the nhiem trung khac nhu: nhiem trung tai nhiem, nhiem trung phoi thai (giang mai bam sinh), nhiem trung đien hinh va khong đien hinh, nhiem trung cham (nhiem virus HIV), nhiem trung phan tu (do cac axit nucleic. cua virus xam nhap vao co the co the gay benh).


Mot vai truong hop minh hoa = Cac benh nhiem trung khu tru tai da va niem mac do tu cau khuan xam nhap =

Nhung benh nhiem trung da va cac phan phu thuoc (chu yeu la cac chan long va tuyen mo hoi) tao thanh benh canh ap xe kinh đien cua tu cau. Cac tu cau khuan co kha nang tao fibrin do đo tao đuoc mot vach fibrin bao boc o ap xe. Cac o nhiem trung nay co the chi nho nhu đau jjghim (benh viem nang long) hoac kich thuoc nhu qua tao trong ap xe co. Cac vung da co long ram bao phu, tu cau thuong la nguyen nhan gay nen cac mun đau đanh. Ton thuong tai cho co the nhe nhang nhung no cung la mot moi nguy co phat tan vi khuan đen nhung co quan xa hon. Mu cua cac o ap xe do tu cau vang thuong co mau vang, đac va khong hoi.


= Lay nhiem cheo =
Lay nhiem cheo la viec truyen cac tac nhan lay nhiem giua benh nhan va nhan vien y te trong benh canh lam sang nhu benh vien. Viec truyen tai co the la ket qua cua viec tiep xuc truc tiep tu nguoi sang nguoi hoac gian tiep thong qua cac đoi tuong bi nhiem goi la "vat chu nhiem benh".


Du phong Benh truyen nhiem khong chi nguy hiem cho rieng ban than ta, ma con co the lan ra nhieu nguoi khac. Cho nen viec phong ngua đe giam nguy co mac benh nhiem trung la vo cung can thiet. Nhung bien phap sau co the han che bi benh nhiem trung:

Rua tay đeu đan, nhat la sau khi đi ve sinh va truoc khi an. Đay la mot đieu can thiet lam giam nguy co gay nhiem trung.
Giu cho he thong mien dich khoe manh bang viec ap dung mot che đo an uong lanh manh, luyen tap the duc the thao thuong xuyen va co su nghi ngoi hop ly.
Ve sinh trong an uong, bang thuc hanh an chin, uong soi, cat giu thuc pham can than va đam bao an toan thuc pham.
Quan he tinh duc an toan
Phong tranh nhung noi co nguy co bi nhiem trung cao: Han che tiep xuc voi nguoi bi cam cum, canh giac cao đo khi vao benh vien.


Tham khao Vi sinh y hoc, Hoc vien quan y, 2011
Vi sinh y hoc, Nha xuat ban Y hoc, 2008
3. 3- Prescott; Harley, and Klein's; Microbiology, 8th edition by Mc Graw Hill, Higher Education, 2013.


Xem them Benh truyen nhiem
Vi khuan hoac vi sinh vat
Virus
Vi khuan
He thong mien dich
Vi khuan gay benh
Hoa tri
Vi sinh
Phong ngua
Thuoc khang sinh
Penicillin
Alexander Fleming
Louis Pasteur
Nhiem trung ho hap tai phat


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Infectious diseases and disorders tai Wikimedia Commons