Chien tranh Luong-Nguy, 528-529 la cuoc chien tranh giua hai nuoc Luong va Bac Nguy thoi Nam-Bac trieu trong lich su Trung Quoc. Cuoc chien nay la mot phan cua chien tranh Luong-Bac Nguy, mot trong nhieu cuoc chien giua cac trieu đai cai tri mien Bac (cua nguoi Ho) va cac trieu đai cai tri mien Nam (cua nguoi Han). Cuoc chien keo dai trong 9 thang, tu thang 10 nam 528 đen thang 6 nhuan nam 529.


Hoan canh Tu sau chien tranh Luu Tong-Bac Nguy cham dut (nam 451), cac trieu đai ke tuc Luu Tong la Nam Te va Luong van cung Bac Nguy tranh gianh vung Ha Nam, Hoai Bac. Tu cuoi the ky 5 sang đau the ky 6, xung đot nam-bac van dien ra voi nhieu tran đanh quy mo lon nho khac nhau.
O phia nam, tu khi Luong Vu Đe thay the nha Nam Te (502), trong nuoc kha on đinh. Ong vai lan đieu quan đanh Bac Nguy khi thang khi thua. Tu nam 516 do đe Phu Son vo, hai ben phai tam ngung chien su.
O phia bac, nuoc Nguy sau vai lan đanh lui quan Luong bac tien cung phat sinh noi loan. Nam 523, sau tran bien gioi khoi binh chong trieu đinh. Ho thai hau muon chuyen quyen nen mau thuan voi vua con Nguyen Hu (Bac Nguy Hieu Minh Đe) ngay cang sau sac. Ho thai hau đau đoc giet vua con roi lap chau nho Nguyen Chieu moi 3 tuoi len ngoi.
Nha Luong o phia nam nhan luc Bac Nguy kho khan, Luong Vu Đe Tieu Dien lai tan cong len phia bac. Nam 526, quan Luong chiem 52 thanh o Tho Duong cua Bac Nguy. Sang nam sau quan Luong duoi quyen Tran Khanh Chi lai chiem đuoc Quang Lang, Đong Du chau va Qua Duong.
Nam 528, quyen than Nhi Chu Vinh nhan tran ap quan noi day cua Cat Vinh thanh cong, nam quyen lon trong trieu, lap vua moi la Bac Nguy Hieu Trang Đe, ra tay tan sat hoang that Bac Nguy, giet chet vua nho Nguyen Chieu va Ho thai hau tai Ha Am. Bac Hai Vuong Nguyen Hao la chau Bac Nguy Hien Van đe, khi đo giu chuc Phieu ky đai tuong quan, Thu su Tuong Chau, cung voi cac hoang than Lam Hoai vuong Nguyen Uc, Nhu Nam vuong Nguyen Duyet, Nghia Duong vuong Nguyen Hien Đat, thay xay ra su bien Ha Am, lien chay ve phia nam sang đat nha Luong đau hang.
Bac Hai Vuong Nguyen Hao thinh cau Luong Vu Đe xuat binh tro giup minh ve nuoc lam vua. Luong Vu Đe chap thuan, phong Nguyen Hao lam Nguy Vuong, roi phong Tran Khanh Chi lam Gia tiet, Tieu Dung tuong quan, đua 7000 quan ho tong Nguyen Hao ve Bac. Cuoc chien lon giua Luong va Nguy bung no tai trung nguyen – lanh tho Bac Nguy.


Nguyen Hao ve bac Thang 10 nam 528, quan Luong duoi quyen chi huy cua Tran Khanh Chi xuat phat tu huyen Chi, tien đanh Vinh Thanh roi tien đen Tuy Duong.
Tran Khanh Chi nhan co hoi quan Bac Nguy đang thao phat khoi nghia Hinh Cao, tien đen Luong Quoc. Tuong Nguy la Khau Đai Thien soai 7 van quan chia ra đap 9 toa thanh, đe ngan quan nha Luong. Tran Khanh Chi đua quan tan cong, trong mot ngay troi đa ha đuoc ba thanh, buoc Khau Đai Thien phai đau hang.
Nguyen Hao tien đen phia nam thanh Tuy Duong xung đe. Nguyen Hao phong Tran Khanh Chi lam Su tri tiet, Tran bac tuong quan, Ho quan, Tien quan đai đo đoc.


Quan Luong chiem Huynh Duong Te Am vuong Nguyen Huy Nghiep nha Bac Nguy soai 2 van Vu lam quan đen tang vien, đong quan o Khao Thanh. Khao Thanh 4 mat la nuoc, phong ngu kien co. Tran Khanh Chi lenh cho bo ha o mat nuoc đap luy, đanh pha thanh nay, giet sach 2 van nguoi, bat song Nguyen Huy Nghiep, thu đuoc 7800 co xe.
Nhan đa thang loi, Tran Khanh Chi tien len phia bac, quan Bac Nguy nhieu noi ra hang. Thang 5 nam 529, vua Bac Nguy la Nguyen Tu Du phai tuong chen giu Huynh Duong, Ho Lao, nham bao ve kinh đo Lac Duong. Nguyen Hao sau khi đanh chiem Luong Quoc, lenh cho Tran Khanh Chi tiep tuc đoc quan tay tien đanh Huynh Duong. Ta boc xa Duong Duc, Tay A Vuong Nguyen Khanh, Phu quan tuong quan Nguyen Hien Cung nha Bac Nguy soai 7 van Vu lam quan giu Huynh Duong, chong lai quan nha Luong.
Quan Bac Nguy khi the manh me, thanh Huynh Duong kien co, Tran Khanh Chi khong the ha đuoc. Trong luc Tran Khanh Chi đang đanh thanh, đai quan cua Thuong Đang vuong Nguyen Thien Muc cung đen, đau tien sai Phieu ki tuong quan Nhi Chu Tho Mot Nhi linh 5000 ky binh nguoi Ho, ki tuong Lo An soai 9000 bo ki o Ha Chau tang vien Duong Duc. Lai sai Huu boc xa Nhi Chu The Long, Tay Kinh Chau thu su Vuong Bi soai 1 van ki binh đen giu Ho Lao. Quan Nguy tat ca co 30 van nguoi, tien hanh hop vay quan Luong. Nguyen Hao phai nguoi đen khuyen Duong Duc đau hang, nhung bi cu tuyet. Khong lau sau, Nguyen Thien Muc va Nhi Chu Tho Mot Nhi noi nhau tien ra mat tran, khi the cua quan Bac Nguy rat manh.
Quan Luong nghe tin quan đich đong gap boi đeu hoang so. Tran Khanh Chi co vu cac tuong si, kich đong quan Luong phai lieu chet chiem thanh lam noi nuong tua va đanh gia quan Nguy chi so truong dung ngua nen khong the đoi đau tren đong ruong ma nen hanh đong truoc đe pha thanh khi vien binh đich chua toi.
Nhan luc tinh than tuong si đang hang, Tran Khanh Chi tu đanh trong thuc quan đanh thanh. Chi sau mot hoi trong, quan nha Luong đeu bam len đuoc thanh. Dung si Tong Canh Huu, Ngu Thien Man len đuoc tuong thanh đau tien, quan nha Luong theo đo ma vao, ha thanh Huynh Duong, bat song Duong Duc.
Khong lau sau, tuong Nguy la Nguyen Thien Muc dan quan vay thanh, Tran Khanh Chi dua vao thanh đa chiem đuoc, lien đua 3000 ki binh ra đanh. Quan Luong đai pha quan Bac Nguy. Tuong Nguy la Lo An o truoc tran đau hang; Nguyen Thien Muc, Nhi Chu Tho Mot Nhi mot ngua chay thoat. Tran Khanh Chi thu đuoc đo du tru trong thanh Huynh Duong, lua thoc bo ngua đeu khong đem xue. Tran Khanh Chi lap tuc quay lai tan cong Ho Lao, Nhi Chu The Long khong dam đanh, bo thanh tron chay, quan nha Luong bat đuoc Đong trung lang tuong Tan Toan nha Bac Nguy.


Nguyen Hao vao Lac Duong Bac Nguy Hieu Trang Đe Nguyen Tu Du vi tranh mui nhon Tran Khanh Chi, bi buc phai vuot qua song Hoang Ha chay toi Ha Noi, rut ve Truong Tu. Nguyen Hao tien vao Lac Duong, Lam Hoai Vuong Nguyen Uc, An Phong Vuong Nguyen Duyen Minh nha Bac Nguy đua bach quan đon Nguyen Hao vao thanh. Nguyen Hao đoi nien nieu la Kien Vu, phong Tran Khanh Chi lam thi trung, Xa ki đai tuong quan, Ta quang loc đai phu, tang ap van ho.
Tran Khanh Chi chi co 7.000 nguoi, tu huyen Chi đen Lac Duong, truoc sau gianh chien thang 47 tran, pha đuoc 32 toa thanh, đanh bai 30 van quan Nguy, đuoc xem la ky tich trong lich su quan su Trung Quoc.
Khong lau sau, Thuong Đang Vuong Nguyen Thien Muc, Vuong Lao Sinh, Ly Thuc Nhan lai soai 4 van binh đanh pha quan Luong, roi chia ra sai khien Vuong Lao Sinh, Phi Muc đen chiem Ho Lao, Đieu Tuyen, Đieu Song tien vao Đai Luong. Tran Khanh Chi nghe tin, đua quan đanh up, quan Nguy đeu hang. Nguyen Thien Muc đua hon 10 ki binh vuot bo bac Hoang Ha bo tron. Phi Muc đanh Ho Lao, sap pha đuoc, chot nghe Nguyen Thien Muc tron ve bac, tu thay minh khong con đuong ve, lien hang Tran Khanh Chi. Tran Khanh Chi lai tien đanh Đai Luong, Luong Quoc, đeu pha đuoc. Luong Vu Đe nghe tin, ben tu tay viet chieu thu khen ngoi ong.


Bac Nguy phan cong Tran Khanh Chi tuy thang tran lien tuc, nhung biet ro nhuoc điem quan minh it, vao sau đat Nguy, kho co the chong giu lau dai. Ong đinh đe nghi Luong Vu Đe tang vien va kien nghi Nguyen Hao huy đong dan cac chau tap hop ve Lac Duong đe tuyen them quan.
Tuy nhien Nguyen Hao sau khi đuoc lam vua o Lac Duong to ra man nguyen, khong muon phu thuoc nuoc Luong nua. Nguyen Hao chu đong dang bieu len Luong Vu Đe xin thoi đieu vien binh đe khoi phien nhieu dan chung. Luong Vu Đe theo y kien cua Nguyen Hao, khong phat binh them cho Tran Khanh Chi.
Thang 6 nhuan nam 529, Nhi Chu Vinh thay cac thu ha cua minh that bai lien tiep, lien tu minh cam quan tu Tan Duong phia bac tien xuong tan cong Lac Duong, noi phao len rang co tram van quan. Cac thanh nho o lan can Lac Duong truoc ap luc cua Nhi Chu Vinh, nen thi nhau phan Nguyen Hao. Tran Khanh Chi chu đong yeu cau đua quan đen phong thu Bac Trung Lang thanh, noi nay khong bao lau sau tro thanh cu điem duy nhat cua cua ngo Lac Duong o phia bac song Hoang Ha. Nhi Chu Vinh đua quan đen, quyet chien voi Tran Khanh Chi nhung that bai mot tran.
Nhi Chu Vinh muon lui binh, nhung muu si Luu Linh khuyen khong nen. Nhi Chu Vinh nhanh chong nhan ra điem yeu cua Tran Khanh Chi it quan, lai đua quan o at cong ham Lac Duong. Nguyen Hao bo chay khoi thanh. Tran Khanh Chi khong chong noi, quan Luong mot so bi thuong vong, đanh phai cho quan triet thoai tro ve Kien Khang. Nhi Chu Vinh đua quan đuoi theo truy kich nhung khong kip. Khi vuot song, quan Luong bi nuoc cuon mat gan nhu toan bo so con lai.
Tran Khanh Chi may man thoat hiem, con lai mot minh, phai cao đau cat rau, cai trang lam hoa thuong, bi mat tron ve Kien Khang. Nguyen Hao chay khoi Lac Duong bi quan Nguy giet chet.


Đanh gia Quan Luong tuy thanh cong trong viec đanh chiem Lac Duong, chiem đat trung nguyen, đua Nguyen Hao ve lam vua Bac Nguy nhung nhanh chong that bai. Nguyen nhan chu yeu vi su chu quan cua Luong Vu Đe khong chi vien cho Tran Khanh Chi va tu tuong som ly khai nha Luong cua Nguyen Hao khi chua đu thuc luc. Nhan xet ve cuoc chien nay, cac su gia cho rang tuong Tran Khanh Chi đa tao nen mot ky tich lay it đich nhieu, con Luong Vu Đe thi thuc hien mot quyet sach hoang đuong, thi mang vo ly mot canh quan.


Xem them Bac Nguy
Luong Vu Đe
Tran Khanh Chi
Nhi Chu Vinh


Tham khao Tham Khoi Vi (2007), Ke chuyen Luong Tan Nam Bac trieu, Nha xuat ban Đa Nang
Đang Huy Phuc (2001), Cac hoang đe Trung Hoa, Nha xuat ban Ha Noi


Chu thich