Đang Cong hoa (tieng Anh: Republican Party, con đuoc goi la Grand Old Party - GOP, n.đ. 'Đang Đai Ky cuu'  hoac 'Đang Vi đai Ky cuu') la mot trong hai đang chinh tri lon trong he thong đa đang cua chinh tri Hoa Ky, cung voi Đang Dan chu. Đang Cong hoa đuoc thanh lap vao nam 1854 boi nhung nha hoat đong bai no, nhung nha duy tan, nhung cuu thanh vien cua Đang Whig va Đang Free Soil. Đang Cong hoa thoi đau chiem uu the tai cac mien Đong Bac va Trung Tay, nhung trong nhung thap ki gan đay đa chuyen ve mien Tay trong luc đia, va đac biet la mien Nam. Trong giai đoan lich su hien tai, trong hai đang chinh thi Đang Cong hoa đa đuoc cho la bao thu hon ve mat xa hoi va tu do hon ve mat kinh te.
Đang Cong hoa la đang đung thu nhi tinh vao nam 2004 voi 55 trieu cu tri đang ky, bao gom khoang mot phan ba so cu tri. Cac cuoc tham do y kien gan đay cho thay khoang 20% đen 33% nguoi My tu nhan la thanh vien Đang Cong hoa va con so đang co xu huong gia tang manh.
Trong 45 nguoi đuoc bau lam tong thong Hoa Ky, 19 nguoi la đang vien Cong hoa va 16 la đang vien Dan chu. Mac du đang tang cuong đa so o Thuong vien sau cuoc bau cu nam 2018, đa so Ha vien lai roi vao tay cua Đang Dan chu. Ke tu cuoc tong tuyen cu nam 2024, cac nghi si Đang Cong hoa chiem đa so trong Quoc hoi khoa 119: chiem the đa so o Vien Dan bieu, va the đa so tai Thuong vien. Đa so thong đoc tieu bang la đang vien Cong hoa.


Khai yeu La the luc chinh đang đai dien cac gia tri ton giao tin nguong va tam linh truyen thong va chu nghia bao thu va Kito giao,chu nghia dan toc (300 van nhan theo "Lien hiep Ki To giao" va đac biet ung ho phai phuc am).
Tren mat tran ngoai giao, Đang muon bao ve an ninh quoc gia va cac lien minh manh me. Cac chinh sach co ban la uu tien loi ich quoc gia va khong tin tuong Lien hop quoc (LHQ).
Đoi voi viec noi chinh, Đang nay thuong co mot so chinh sach nhu phan đoi pha thai Bu-ro Rai, ton tai he thong tu hinh, nhan manh vao che đo gia toc truyen thong, phan đoi di dan bat hop phap, phan đoi kiem soat sung đan,...v.v.  Đay la chinh đang co tu tuong bao thu truyen thong đac trung. Dau hieu bieu tuong la mot con voi。


Lich su Đuoc thanh lap tai Ripon, Wisconsin trong nam 1854 boi cac nha hoat đong chong che đo no le va nhung nguoi muon hien đai hoa, Đang Cong hoa đa nhanh chong vuot qua Đang Whig lam đang chinh đoi lap Đang Dan chu. Đang nay nam quyen đau tien nam 1860 khi Abraham Lincoln, mot cuu đang vien cua Đang Whig, đuoc bau lam tong thong va cam quyen trong giai đoan Noi chien va Thoi ky tai thiet.
Đang đa bat đau thanh lap vao cuoi thap nien 1840, nhung mai đen viec chong đoi Đao luat Kansas-Nebraska thi đang moi thong nhat. Đai hoi đang chinh thuc đau tien dien ra vao ngay 6 thang 7 nam 1854 tai Jackson, Michigan. Đia điem hoat đong ban đau cua đang la tai vung Đong Bac va Trung Tay, va no dan dan cung co vi tri la đang thu hai khi đang đe cu John C. Fremont trong cuoc bau cu tong thong nam 1856. Tu tuong ban đau cua Đang Cong hoa đuoc the hien qua khau hieu free labor, free land, free men ("lao đong tu do, đat đai mien phi, con nguoi tu do"). "Free labor" ("lao đong tu do") chi đen niem tin vao tang lop trung luu đa roi tang lop lao đong đe tao ra cac doanh nghiep nho. "Free land" ("đat đai mien phi") chi đen cac no luc lam thuan tien cac doanh nghiep nay bang cach phan phat đat đai nha nuoc cho nguoi dan. Đang Cong hoa mong muon rang su phat trien nay se ngan chan lai, va cuoi cung bai bo che đo no le. Abraham Lincoln nhan đuoc đe cu cua Đang Cong hoa trong nam 1860 va sau đo thang cu tong thong. Đang van tham gia trong Lien bang mien Bac trong thoi ky Noi chien va đa quan ly Thoi ky Tai thiet. Trong cuoc bau cu tong thong nam 1864, phan đong cac đang vien Cong hoa đa thong nhat voi cac đang vien Dan chu ung ho cuoc chien đe đe cu Lincoln duoi phieu cua Đang Lien hiep Quoc gia. Mot phan cua cac đang vien Cong hoa Cap tien đa roi khoi đang đe thanh lap Đang Dan chu Cap tien. Nhom nay chon John C. Fremont lam ung cu vien tong thong truoc khi đong y rut lui ra khoi cuoc bau cu vao thang 9 nam 1864.
Su thanh cong cua Đang Cong hoa đa tao ra nhieu be phai trong đang trong thap nien 1870. Nhung nguoi lo ngai voi Ulysses S. Grant đa đe cu Horace Greeley lam tong thong chong đoi ong. Phe Stalwarts ung ho he thong bong loc; nhom Half-Breeds keu goi cai to nganh dan chinh. Noi chung Đang Cong hoa ung ho tang lop thuong gia, bang vi vang, thue quan cao, luong huu cao cho cac cuu quan nhan mien Bac, va viec sap nhap Hawaii. Cac đang vien Cong hoa cung ung ho nhung nha hoat đong Tin Lanh đoi cam ban ruou. Voi nen kinh te mien Bac sau chien tranh phat trien manh voi nganh cong nghiep nang va nhe, xe lua, mo, thanh pho tang truong nhanh va nen nong nghiep giau co, Đang Cong hoa huong cong trang va đay manh cac chinh sach giu vung tang truong nhanh. Nhung đen nam 1890, Đang Cong hoa đa đong y thong qua Đao luat Chong đoc quyen Sherman va Uy ban Thuong mai Lien bang sau khi bi cac doanh nhan va nong dan phan nan. Thue quan McKinley trong nam 1890 đa lam ton hai đang va đang Dan chu đa gianh chien thang trong cuoc bau cu giua ky.
Sau hai nhiem ky cua tong thong Dan chu Grover Cleveland, su kien William McKinley thang cu cuoc bau cu nam 1896, đuoc xem la su noi day lai cua Đang Cong hoa. McKinley hua hen thue quan cao đe cham dut su gian kho do Khung hoang nam 1893 gay ra, va rang Đang Cong hoa se bao đam mot he thong ma tat ca moi nhom se co loi. Đang Cong hoa cung co đia vi đang cua doanh nghiep, tuy đuoc diu bot sau khi Theodore Roosevelt đua ra cac chinh sach chong đoc quyen. Sau nay Roosevelt tranh cu duoi đang Cap tien va van đong chong lai William Howard Taft, nguoi ke nhiem ong. Đang Cong hoa giu chuc tong thong trong thap nien 1920, duoi cuong linh chong lai Hoi Quoc Lien, thue quan cao, va ung ho cac quyen loi cua doanh nghiep. Warren G. Harding, Calvin Coolidge va Herbert Hoover lan luot đuoc bau cu lam tong thong trong nam 1920, 1924, vav 1928. Vu be boi Teapot Dome đe doa lam ton hai đang nhung Harding qua đoi va Coolidge đo loi vao Harding, va cac chong đoi bi chia phoi vao nam 1924. Cac chinh sach ung ho cua doanh nghiep trong thap nien duong nhu đa tao ra mot su giau co chua tung thay cho toi khi Pho Wall bi sup đo vao nam 1929, bat đau cuoc Đai Khung hoang.

Lien minh New Deal cua tong thong Dan chu Franklin D. Roosevelt thong tri chinh tri My trong ba thap nien ke tiep, tru hai nhiem ky cua tong thong Cong hoa Dwight D. Eisenhower. Nguoi My goc Phi bat đau ung ho Đang Dan chu trong thoi Roosevelt. Sau khi Roosevelt nham chuc vao nam 1933, cac đao luat New Deal đuoc nhanh chong thong qua. Trong cuoc bau cu giua ky nam 1934, 10 thuong nghi si cong hoa bi that cu, đua đen mot Thuong vien voi 25 nghi si Cong hoa va 71 nghi si Dan chu. Ha vien cung bi chia tuong tu. "New Deal thu nhi" bi cac dan bieu va nghi si Cong hoa chi trich nang, ho vi no voi chien tranh giai cap va chu nghia xa hoi. Cac đang vien Dan chu bao thu, chu yeu la tu mien Nam, lien minh voi cac đang vien Cong hoa duoi su lanh đao cua Robert Taft đe tao mot lien hiep bao thu, va thong tri cac van đe quoc noi cho đen nam 1964.

Trong hau phan the ky 20, cac tong thong Cong hoa Dwight D. Eisenhower, Richard Nixon, Gerald Ford, Ronald Reagan, George H. W. Bush, George W. Bush, va Donald Trump thang cu. Đang Cong hoa, duoi su lanh đao cua dan bieu phu trach phe thieu so Newt Gingrich, van đong duoi cuong linh Contract with America, gianh đuoc đa so ghe trong ca hai vien trong Quoc hoi trong cuoc Cach mang Cong hoa nam 1994. Đang Cong hoa gianh vi tri đa so cho đen khi Đang Dan chu gianh lai vi tri đa so vao cuoc bau cu giua ky nam 2006. Trong the ky 21, Đang Cong hoa co cuong linh bao thu xa hoi, chinh sach ngoai giao chien tranh ngan chan đe đanh bai chu nghia khung bo va xuc tien dan chu toan cau, mot nganh hanh phap manh hon, giam thue, quyen so huu sung va bot quy đinh trong cong nghiep.
Trong cuoc bau cu tong thong nam 2008, cac ung cu vien cua đang la thuong nghi si John McCain tu Arizona, cho chuc vu tong thong va Thong đoc Alaska Sarah Palin cho chuc vu pho tong thong. Ho bi thuong nghi si Barack Obama va thuong nghi si Joe Biden đanh bai.
Trong cuoc bau cu tong thong nam 2012, cac ung cu vien cua đang la cuu Thong đoc bang Massachusetts Mitt Romney cho chuc vu tong thong va dan bieu Ha vien Hoa Ky Paul Ryan tu Wisconsin cho chuc vu pho tong thong. Ho bi đuong kim Tong thong Barack Obama va đuong kim Pho tong thong Joe Biden đanh bai.

Trong cuoc bau cu tong thong nam 2016, cac ung cu vien cua đang la ty phu bat đong san Donald Trump tu New York cho chuc vu tong thong va Thong đoc cua bang Indiana Mike Pence cho chuc vu pho tong thong. Ho đa đanh bai cuu ngoai truong Hillary Clinton va thuong nghi si Tim Kaine tu Virginia đe danh chien thang sit sao mot cach bat ngo, gay rung đong toan the gioi.


Tong thong Đang Cong hoa Danh sach lien danh ung cu vien tong thong Đoan the chi vien = Hien tai =
Khu vuc co nhieu nguoi theo Ki To giao（Bible Belt）
Nguoi theo Chu nghia nguyen ly Thien Chua giao
Phai giao huu Ki To
Phai phuc am
Ti-pa-ti
Hiep hoi sung truong quoc gia
To hop quan su - cong nghiep
Quan nhu cong nghiep
Nguoi theo chu nghia tan tu do
Nguoi theo chu nghia tu do ca nhan
Hiep hoi Cuu chien binh
Cong nghiep dau mo
Cong nghiep o to
Mot phan tap đoan E-ri-to (tinh hoa)
Nhung nguoi bao thu Nam Bo
Mot so nguoi da trang o Nam Bo va Trung Tay Bo
Mot phan đang ke fan cua nhac đong que
Tang lop lao đong
The he bung no dan so


= Qua khu =
Giai cap tu san Đong Bac Bo
Nha quan ly cong nghiep va nha mayBac Bo
Nguoi theo chu nghia bao ho mau dich
Phai đao đuc đa so (Mo-ra May-cho-ri-ti)
Phai phan đoi no le che
Nong dan Tay Bo


Đang vien Cong hoa va khuynh huong tuyen cu Nhu đa đe cap truoc đo, đang vien Cong hoa chu yeu la nguoi da trang đen tu Nam Bo, Trung Tay Bo, nhung cung gom mot bo phan nhan chung khac (nhu Condoleezza Rice, Michael Stephen Steele, Bobby Jindal). Mat khac, nhung đang vien đang dan chu nhu Jimmy Carter va Bill Clinton, lan luot la cac thong đoc cua cac bang Nam Bo: Georgia va Arkansas - noi ma đang Cong hoa chiem uu the
Phan lon dien vien Hollywood va nguoi Do Thai, uoc tinh khoang 60％ giam đoc đieu hanh tai cac cong ty đien anh lon cua Hollywood va nhung nguoi Do Thai thanh đat ung ho Đang Dan chu, bien nganh cong nghiep đien anh thanh mot thanh tri cua đang Dan chu, "Tu nhan bang Cong hoa o Hollywood la Clint Eastwood, Charlton Heston, Michael J. Fox, Arnold Schwarzenegger." Ngoai ra con mot so nhan vat noi tieng khac trong lang giai tri Hoa Ky cung la thanh vien Đang Cong Hoa nhu Vince McMahon, Dwayne Johnson.


Chu thich Chu thich

Cuoc chu


Lien ket ngoai