Brioche (, UK: , US: , tieng Phap: [bʁijɔʃ]) la mot loai banh mi co nguon goc tu Phap co ham luong bo va trung cao giup banh co lop banh mem va beo ngay. Đau bep Joel Robuchon mo ta no la "nhe va hoi xop, đo min it hay nhieu tuy theo ti le bo va trung". No co lop vo sam mau, vang va bong troc, thuong noi bat boi lop long đo trung ga đuoc phet sau khi chuan bi bot.
Brioche đuoc coi la mot loai Viennoiserie. No đuoc lam theo cach co ban giong nhu banh mi va co them nguyen lieu đa dang hon so voi cac loai banh ngot nhu co them trung, bo, va cac thanh phan khac (sua, nuoc, kem, đoi khi la ruou manh) va tham chi la đuong. Brioche, cung voi hai loai banh mi khac cua Phap la pain au lait va pain aux raisins, thuong đuoc dung cho bua an sang hoac vao nhung buoi an nhe. Brioche đuoc nuong voi trai cay hoac so co la vun. Qua nhieu bien the cua tung vung mien khac nhau, banh mi brioche đa đuoc phuc vu rieng nhu mot mon an phu danh cho trang mieng.


Tu nguyen = Ten goi =
Co nhieu tranh luan ve nguon goc ten goi cua brioche. Ngay nay, nguoi ta cho rang ten cua loai banh nay phat nguon tu mot tu co trong tieng Phap cua nguoi Norman la "brier" mot tu co net tuong đong voi "broyer" chua đuoc hien đai hoa. Trong tieng Phap hien đai "broyer" co the đuoc hieu la hanh đong nhao bot (am chi đen viec dung mot con lan bang go trong qua trinh lam banh).


= Lich su =
Brioche lan đau tien đuoc ghi nhan co tu nam 1404. No đuoc chung thuc vao nam 1611 trong cuon sach A Dictionarie of the French and English Tongues boi nha su hoc nguoi Anh, Cotgrave. Trong đo, banh mi brioche đuoc mo ta la "mot chiec banh mi tam gia vi" va co nguon goc tu Norman.
Brioche co ham luong bo va trung cao, nhu mot thanh phan đac trung gop phan lam cho lop banh mem va tuoi xop. Nhung vao the ky 17, Pate a tarte briochee, A pain a brioche pauvre va mot so cong thuc bot lam banh khac tai thoi điem đo co nguyen lieu kha ngheo nan khi chi dung 3 qua trung va 250 gam bo cho 1 kg bot trong moi cong thuc. Thoi ky nay, bo la mot san pham danh cho nguoi giau. Tu thoi Quoc vuong Louis XIV, bo đa đuoc pho bien nhu mot thanh phan đac trung trong cong thuc lam banh mi nhung van chi đuoc dung mot cach it rong rai hon o cac tinh thanh phia bac nuoc Phap. O Phap, brioche đuoc cai tien thong qua cac loai banh mi Phap tu thoi co đai boi cac tho lam banh va sau đo la nhung nguoi tho lam banh ngot. Cac nguyen lieu đac trung nhu bo, trung va đuong... đa đuoc lay cam hung tu mot loai banh thanh cua cac nha tho o Phap la Pain benit. Trai qua thoi gian, banh mi brioche dan dan tro nen pho bien hon, co chat luong tot hon va cung gia thanh ngay cang đat đo hon.

Brioche co nhieu bien the trong am thuc va co nhieu hinh thuc che bien khac nhau. Phien ban phuc vu co ban nhat bao gom chua nhieu loai nhan ben trong khac nhau nhu phi le bo, gan ngong va xuc xich. Ngoai ra, brioche cung co the đuoc phuc vu voi nhan ngot, đac biet la trai cay tuoi, kem vani hoac mut. Hai phien ban kinh đien va pho bien nhat cua loai banh nay la brioche a tete (ten khac: parisienne), thuong đuoc nuong va co hinh dang la cac canh loe tron co ranh, phan đau co mot khoi bot nho đuoc goi la tete. Va brioche de Nanterre (tam dich: brioche xu Nanterre), co hinh dang cua mot o banh mi truyen thong đac trung va đuoc nuong trong mot khuon banh mi tieu chuan. Hai cong thuc lam brioche nay đeu co chua nhung thanh phan co ban. Phuong phap chuan bi thong thuong la nhao bot, dua vao nhiet đo giup bot no va u lanh trong cac khoang thoi gian khac nhau (tuy theo cong thuc). Lam lanh cung la mot phuong phap lam bot cung lai, khi đo bot se giam toc đo no va tro nen de tao hinh hon. Sau khi phan bot đuoc tao hinh, no đuoc đat trong cac hop đung đe chong tham lan cuoi, va thuong đuoc quet mot lop trung mong len tren be mat truoc khi nuong o nhiet đo 230 °C (446 °F) cho đen khi lop vo chuyen sang mau nau va phan ben trong đat it nhat 90 °C (194 °F). Thoi gian nuong cho mot brioche nho se mat khoang 1 đen 1 tieng ruoi va tang dan đoi voi cac brioche lon hon, thuong banh mi se đuoc nuong trong lo cho đen khi nguoi tho nhan thay banh mi tang gap đoi kich thuoc. Brioche khi đuoc nuong xong se co huong vi ngot nhe, đam đa cua bo va mem. Tuy nhien, ty le bo khac nhau trong moi cong thuc se cho ra mot huong vi banh mi it đam đa hon. Voi ty le bot-bo pho bien la 2:1, nhung trong lich su, bo tung la mot loai thuc pham kha đat va it pho bien hon trong cac gia đinh tang lop cap thap, nen banh brioche cua nguoi giau thuong đuoc che bien theo voi ty le bot-bo la 3:2 va brioche re hon danh cho nguoi ngheo voi ty le bo 4:1. Vi đo pho bien cua loai banh mi nay, ma hai phien ban brioche danh cho tang lop thuong luu giau co va tang lop thap hon đa tung ton tai cung mot thoi điem.


Anh huong Trong cuon tu truyen Confessions đuoc xuat ban vao the ky 18 cua Jean-Jacques Rousseau, mot nha triet hoc nguoi Geneve co nhac đen cum tu tieng Phap "Qu'ils mangent de la brioche"; tam dich: Hay đe ho an brioche. Cum tu ban đau xuat hien trong cuon tu truyen von chi la mot giai thoai hoai niem rieng cua Rousseau va khong cho thay ham am chi đen ca nhan. Rousseau đa xuat phat cau nay khi ke ve mot đai cong chua nao đo. Tuy nhien, trai qua thoi gian cum tu nay sau đo đa đuoc gan cho Marie Antoinette, vo cua Louis XVI; lan đau tien boi nha bao Alphonse Karr trong Les Guepes vao thang 3 nam 1843. Cum tu nay đi theo danh nghia cua Maria Antonia voi ham y rang, khi trieu đinh Phap nhan đuoc thong bao la nhung nguoi nong dan co the chet vi khong co banh mi đe an, Vuong hau Maria Antonia la nguoi đa noi "hay đe ho an brioche", von mot loai banh mi trong tinh the thong thuong đa xa xi hon đoi voi tang lop nong dan o Phap. Tuy vay, cho đen ngay nay khong co bang chung nao cho thay ba đa noi cau đo.


Xem them Danh sach loai banh mi
Am thuc Phap


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =


Lien ket ngoai Fr:Livre de cuisine/Brioche tai Wikibooks
 Đinh nghia cua brioche tai Wiktionary