"The Long and Winding Road" la ban ballad do Paul McCartney sang tac (đe ten Lennon-McCartney). Đay la ca khuc thu 10 trong album Let It Be cua The Beatles. Bai hat tro thanh ca khuc thu 20 va cung la ca khuc cuoi cung cua nhom nhac nay leo len vi tri so 1 tren bang xep hang cua Hoa Ky vao ngay 13 thang 6 nam 1970, va la đia đon cuoi cung do nhom phat hanh khi ca bon thanh vien đeu con song. "The Long and Winding Road" cung voi "For You Blue" tro thanh nhung ban hit khi đia đon 2-mat nay leo len vi tri quan quan tren bang xep hang Billboard Hot 100 cua Hoa Ky vao nam 1970.
Tuy ban phat hanh sau cung cua ca khuc nay rat thanh cong, nhung nhung thay đoi khi thuc hien hau ky cua nha san xuat Phil Spector khien McCartney tuc gian toi muc khi đua van đe giai tan ban nhac the Beatles ra toa, McCartney đa neu viec xu ly ca khuc "The Long and Winding Road" la mot trong 6 nguyen nhan dan đen quyet đinh đo. Cac ban phoi moi cua ca khuc voi it nhac cu hon sau đo đa đuoc phat hanh duoi ten cua The Beatles va McCartney.


Cam hung Ban đau McCartney viet ca khuc nay tai trang trai cua minh o Scotland, lay cam hung tu moi quan he ngay cang cang thang trong noi bo nhom The Beatles. McCartney sau nay co noi rang "Toi chi đang ngoi ben cay đan piano cua minh o Scotland, choi vai not nhac va the la sang tac ra bai hat đo, mot viec tuong chung nhu chi co Ray Charles moi lam đuoc. Toi rat hay tim thay cam hung tu ve đep yen tinh cua Scotland va mot lan nua ca khuc nay đa chung minh đieu đo."
McCartney thuc hien mot ban thu thu cua ca khuc nay vao thang 9 nam 1968, voi su ho tro tu ky thuat vien Alan Brown cua nhom the Beatles, giua cac buoi thu am Album trang.
Ca khuc sang tac duoi dang mot ban ballad dua tren piano; cac hop am thay đoi theo cach truyen thong. Gam chu cua bai hat la Mi giang truong nhung ngoai ra cung co su dung gam Đo thu. Ve loi ca, đay la mot ca khuc buon va u sau, goi len mot tinh yeu khong đuoc đap lai, du cho đieu đo la khong the tranh khoi.
Con đuong "dai quanh co" (long and winding road) nhac đen trong ca khuc đuoc cho la lay cam hung tu đuong B842, mot con đuong nhieu khuc quanh dai ba muoi mot dam (50 km) o Scotland, chay doc theo bo bien ve đong Kintyre huong ve phia Campbeltown, cach Lochgilphead tam muoi hai dam (133 km). Trong mot buoi phong van nam 1994, McCartney tung noi "Đay la mot bai hat kha buon. Toi thich viet nhung ca khuc buon, boi bang cach đo ban co the nhan ra nhung rung đong tham kin cua ban than va đua chung vao bai hat. No la mot phuong tien tot đay, no giup ban khoi mat thoi gian đen gap bac si tam ly."
Phan mo đau đuoc lap đi lap lai, khong co đoan điep khuc theo kieu truyen thong, giai đieu va loi ca mo ho rat kho xac đinh vi tri đoan mo đau cua ca khuc; neu nghe mot đoan bat ky cua bai hat, rat kho đoan đo la đoan bat đau, mot phan đoan binh thuong hay đoan cau noi.
Cuoi ban phat hanh chinh thuc cua ca khuc co đoan McCartney hat "yeah, yeah, yeah, yeah," goi lai mot cau hat tung xuat hien trong nhieu ca khuc gan lien voi ten tuoi cua nhom nhu "She Loves You" va nhieu bai hat khac.


Thu am The Beatles thu am ca khuc "The Long and Winding Road" vao hai ngay 26 va 31 thang 1 nam 1969, mot ngay sau buoi bieu dien huyen thoai cuoi cung cua nhom tren noc tru so hang thu am Apple cua ho. McCartney choi piano, John Lennon choi bass guitar, George Harrison choi guitar, Ringo Starr choi trong, va Billy Preston choi piano đien. Buoi thu am nay nam trong mot chuoi cac buoi thu am cho mot du an album sau nay đuoc biet đen voi ten goi Get Back. Lennon, nguoi von chi thinh thoang moi choi bass, mac mot vai loi trong khi thu. Mot so nha bao, chang han nhu Ian MacDonald, cho rang man trinh dien bass roi rac cua mot Lennon đang chan nan la co chu y.
Thang 5 nam 1969, Glyn Johns, nguoi đuoc moi đen hoa am cho album Get Back cua the Beatles, chon ban thu thuc hien ngay 26 thang 1 la ban thu tot nhat cua ca khuc. The Beatles ngoai ra con thu mot ban master khac - mot phan cua chuong trinh 'Apple studio performance' - vao ngay 31 thang 1. Ban thu nay co cau truc loi ca va am nhac khac ban tren, nhung sau đo khong đuoc chon đe phat hanh. Cac ban thu khong chinh thuc cua ngay hom đo va ca bo phim ve the Beatles sau nay cho thay ban nhac đa thu vai phuong an khac nhau đe tim cach thu mot ban master. Ca phien ban nam 1969 va 1970 cua album Get Back lan album Anthology 3 nam 1996 sau nay, Glyn Johns đeu chon ban phoi ngay 26 thang 1. Khi du an đuoc chuyen sang cho Phil Spector thuc hien ong cung chon ban thu ngay 26 thang 1. Vao mua xuan nam 1970, Lennon va nguoi quan ly cua the Beatles, Allen Klein, chuyen toan bo cac ban thu cho Phil Spector voi hy vong thuc hien vot vat đuoc mot album, sau nay đat ten la Let It Be.
Spector co chinh sua nhieu ca khuc trong album, nhung lan thay đoi nghiem trong nhat cua ong la vao ngay 1 thang 4 nam 1970, buoi thu am cuoi cung cua the Beatles, khi ong đe mat toi bai "The Long and Winding Road". Tai phong thu Abbey Road Studios, ong thu them phan đem cua dan nhac va cua dan đong ca cho ca khuc nay. Thanh vien duy nhat cua the Beatles co mat luc ay la Starr, nhung ong ban thu am phan trong cho cac ca khuc "Across the Universe" va "I Me Mine". Sau đo Spector co goi ong vao nhung khi ay đa thu am xong cho "The Long and Winding Road" roi. Spector hom ay co cung co tam trang đac biet, theo loi ky thuat vien am thanh Peter Brown ke lai: "Anh ta muon ap tieng vang len moi thu, cu nua gio anh ta lai phai uong thuoc va bat ve si phai luon o ben canh minh. Anh ta luon o trong trang thai san sang cau gian va noi rang 'Toi muon nghe thay cai nay, toi muon nghe thay cai kia. Toi phai co cai nay, toi phai co cai no.'" Brown va ca dan nhac kho chiu vi thai đo cua Spector toi muc ca dan nhac khong chiu choi tiep, va co mot luc, Brown bo ve nha, buoc Spector phai goi đien thoai va thuyet phuc ong quay lai sau khi Starr bao Spector phai binh tinh.
Cuoi cung, Spector cung hoan thanh viec phoi lai ca khuc "The Long and Winding Road", su dung 18 chiec violin, bon chiec viola, bon cellos, ba ken trumpet, ba ken trombone, hai guitars, va mot dan hop xuong gom 14 nu ca si. Dan nhac do Richard Hewson soan va chi huy, ong nay sau đo đa cong tac voi McCartney trong album Thrillington cua anh. Giai phap phoi lai voi mot dan nhac lon nhu vay trai nguoc han voi y đinh truoc đo cua The Beatles la muon co đuoc mot ban thu am nghe "that tai" khi bat đau san xuat Get Back.


Tranh cai xung quanh ban phoi cua Spector Khi McCartney lan đau nghe phien ban cua Spector, anh cam thay nhu bi xuc pham. Chi 9 ngay sau khi Spector phoi lai "The Long and Winding Road", McCartney chinh thuc tuyen bo giai tan ban nhac. Ngay 14 thang 4, anh viet mot la thu voi ngon tu manh me gui toi đieu phoi kinh doanh cua hang Apple Records la Allen Klein, yeu cau khong su dung đan hac va phai giam bot phan nhac đem trong ban thu. McCartney ket thuc la thu bang cau noi: "Đung bao gio lam nhu vay nua." Tuy nhien nhung yeu cau nay khong đuoc chap nhan, va phien ban cua Spector van đuoc đua vao album.
Trong mot bai phong van dai hai ky in tren bao Evening Standard ngay 22 va 23 thang 4 nam 1970, McCartney noi: "Album đa lam xong đuoc mot nam, nhung may thang truoc nha san xuat đia nguoi My Phil Spector đuoc Lennon goi toi đe xu ly lai mot so ca khuc. Tuy nhien, may tuan truoc, nguoi ta gui cho toi mot ban phoi lai cua ca khuc 'The Long and Winding Road' cua toi trong đo co su dung đan hac, ken cor, mot dan nhac va mot dan hop xuong nu. Khong ai hoi y kien toi xem toi nghi gi. Toi khong the tin noi." Nha san xuat lau nam cua The Beatles, George Martin, đong tinh voi quan điem nay va cho rang ban phoi đo "that khong giong phong cach" cua The Beatles. "Đo la mot su xuc pham toi Paul," ky thuat vien am thanh Geoff Emerick nho lai. "Đo la ban thu am cua anh ay. Va ai đo đa loi no ra roi phoi lai đu thu ma khong co su cho phep cua anh ay." McCartney đe nghi Klein hay giai tan The Beatles, nhung bi tu choi. Tuc gian, anh đua vu viec ra toa, kien Klein va cac thanh vien khac cua The Beatles. Mot trong so 6 ly do McCartney đua ra đe giai tan The Beatles la rang cong ty cua Klein, ABKCO, đa "can thiep mot cach khong the tha thu" khi phoi lai ca khuc "The Long and Winding Road" ma khong hoi y kien McCartney.
Spector cho rang ong bi buoc phai phoi lai "The Long and Winding Road" boi Lennon choi bass qua te. Mac du viec Lennon choi bass kem đa đuoc nhieu tai lieu nhac toi (trong cuon sach Revolution in the Head, mot tac pham phan tich chi tiet tung ban thu am mot cua The Beatles, Ian MacDonald mieu ta no la "toi te" voi ham y đa lam hong ban thu), ban chat cua viec Spector phoi lai ca khuc mot cach toan dien van đat ra mot dau hoi. McCartney cho rang Spector co the chi can đon gian loai bo cac loi lien quan roi thu am lai, ky thuat nay ong đa su dung o mot vai cho khac trong album nay. Cu the hon, van đe co the giai quyet mot cach đon gian bang cach yeu cau McCartney thu am lai phan bass cho phu hop hon đe thay the cho ban cua Lennon, hoac su dung mot phien ban truoc đo đa bi Glyn Johns tu choi.
Tuy nhien tranh cai xung quanh ca khuc nay khong ngan đuoc đia đon đung đau cac bang xep hang nay ra mat vao ngay 11 thang 5 nam 1970, cung voi "For You Blue" tren mat B. 1,2 trieu ban đa đuoc ban het trong 2 ngay đau tien, va ca khuc xuat hien tren cac bang xep hang trong muoi tuan bat đau tu 23 thang 5. Vao ngay 13 thang 6, đay tro thanh đia đon thu 20 va cung la đia đon cuoi cung cua The Beatles đung đau bang xep hang tai My, theo tap chi Billboard. "The Long and Winding Road" đa cham dut 6 nam thong tri cua ban nhac nay tai My, bat đau voi "I Want to Hold Your Hand" nam 1964. The Beatles đa co 20 đia đon đung đau bang xep hang chi trong 74 thang, voi ti le trung binh cu 3,7 thang ho lai co mot đia đon quan quan.


Cac ban thu cua The Beatles va phat hanh = Anthology 3 =
Ban phoi goc cua Glyn Johns ngay 26 thang 1 khong co phan đem cua dan nhac va đoan ghi đe cua Spector đuoc phat hanh trong album Anthology 3 nam 1996. Phien ban nay con chua mot đoan chuyen do McCartney đoc chu khong phai hat.


= Let It Be... Naked =

Nam 2003, cac thanh vien con lai cua The Beatles va Yoko Ono phat hanh Let It Be... Naked, đuoc quang cao la album Let It Be cua nhom do cac nha san xuat đoc lap khac nhau phoi lai. McCartney noi rang su bat man lau dai voi phien ban đuoc phat hanh truoc kia cua "The Long and Winding Road" (va ca album Let It Be) la mot trong nhung đong luc thuc đay anh lam phien ban nay. Album moi co chua ban thu sau cua "The Long and Winding Road" (thu ngay 31 thang 1). Khong co nhac cu day hay phan đem nao khac ngoai nhung nhac cu đuoc choi trong phong thu hom đo, phien ban nay gan voi y đinh ban đau cua The Beatles hon phien ban nam 1970. Phien ban nay cung chinh la phien ban xuat hien trong bo phim Let It Be.
Ringo Starr bi an tuong voi phien ban Naked cua ca khuc nay: "Nhung chiec đan day cua Phil khong co gi sai, đay chi la mot thai đo khac khi nghe thoi. Nhung cung đa 30 nam le ke tu khi toi đuoc nghe ca khuc ma khong co nhung thu đo va toi đa thuc su bi an tuong." Chinh Spector cung cho rang McCartney đa gia tao khi chi trich ong: "Paul khong gap tro ngai nao đe gianh giai Oscar cho nhac phim Let It Be, hay bat cu van đe gi khi su dung ban phoi co đan day, ken cor va dan hop xuong cua toi trong khi anh ay đa bieu dien suot 25 nam su nghiep. Neu Paul muon lao vao mot cuoc tranh cai khon nan nao ve chuyen đo, anh ta lam toi lam tuong anh ta voi mot ke rac ruoi nao khac."


Thanh vien tham gia Paul McCartney – hat chinh, piano.
John Lennon – bass.
George Harrison – guitar đien.
Ringo Starr – trong.
Billy Preston – piano đien.
Khong đuoc ghi danh – phan phoi voi dan nhac va hop xuong cua Phil Spector.


Cac buoi bieu dien va ban thu am cua McCartney Sau khi phat hanh lan đau, "The Long and Winding Road" tro thanh tac pham chinh trong danh sach bieu dien hoa nhac cua McCartney thoi hau the Beatles. Trong tour dien Wings Over the World Tour nam 1976, ca khuc la mot trong nhung ca khuc hiem hoi cua the Beatles đuoc bieu dien va đuoc bieu dien tren piano voi phan đem rai rac cua ken cor. Trong tour dien solo nam 1989 cua McCartney va ke tu đo, ca khuc thuong đuoc bieu dien tren piano voi phan dan dung su dung đan day bat chuoc theo kieu cua synthesiser, nhung tieng đan day nay nghe chung muc hon ban thu cua Spector. Ban thu live cua buoi hoa nhac o Rio de Janeiro thang 4 nam 1990 đuoc đua vao album Tripping the Live Fantastic. McCartney cung hat ca khuc nay đe ket thuc Buoi hoa nhac truc tiep so 8 o Luan Đon.
McCartney va nha san xuat George Martin đa thu am lai "The Long and Winding Road" voi phan nhac đem co su dung mot ken saxophone chinh cho nhac phim cua bo phim nam 1984 cua McCartney, Give My Regards to Broad Street
Mot ban thu phong thu moi thu hai cua ca khuc cung đuoc McCartney thuc hien giua nhung buoi thu am cho album Flowers in the Dirt nam 1989 va đuoc phat hanh cung nam đo tren mat B cua đia đon "This One".


Xep hang va chung nhan doanh so Tham khao Thu muc Lien ket ngoai The Long and Winding Road tren trang web cua The Beatles Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2014 tai Wayback Machine
Ghi chep ve "The Long and Winding Road cua Alan W. Pollack
The Long and Winding Road tren rollingstone.com