Nam anh sang la đon vi đo chieu dai su dung trong đo khoang cach thien van. Theo nhung đo luong thuc nghiem, anh sang truyen đi trong chan khong voi van toc khoang 300.000 km/s, do vay, no bang khoang 9,5 nghin ty km hoac 5,9 nghin ty dam. Theo đinh nghia cua Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU), mot nam anh sang la khoang cach anh sang truyen trong chan khong trong khoang thoi gian mot nam Julius (365,25 ngay). Boi vi no gom tu "nam", thuat ngu nam anh sang đoi khi bi giai thich nham thanh đon vi cua thoi gian.
Nam anh sang thuong hay đuoc su dung nhat khi bieu dien khoang cach đen cac sao hoac đen nhung khoang cach lon hon trong pham vi thien ha, đac biet đoi voi đai chung va o cac an pham pho bien khoa hoc. Đon vi đo thuong hay su dung trong trac luong hoc thien the la parsec (ky hieu: pc, bang khoang 3,26 nam anh sang; đay la khoang cach ma khi nhin mot đon vi thien van duoi goc mo bang mot giay cung).


Đinh nghia Theo đinh nghia cua IAU, nam anh sang la khoang cach tinh bang nhan thoi gian mot nam Julius  (365,25 ngay so voi 365,2425 ngay cua lich Gregorius) voi toc đo anh sang (299792458 m/s). Cac gia tri nay đuoc neu trong nghi quyet ve He thong cac hang so thien van IAU (1976), va đuoc su dung tu 1984. Tu đay, cac chuyen đoi co the thuc hien nhu sau. IAU quy đinh viet tat cho nam anh sang la ly, mac du co nhung chuan khac nhu ISO 80000 su dung ky hieu "l.y." va nhung ky hieu theo tieng ban ngu cung đuoc su dung, nhu "al" trong tieng Phap (tu annee-lumiere) va tieng Tay Ban Nha (tu ano luz), "Lj" trong tieng Đuc (tu Lichtjahr), vv...

Truoc nam 1984, nam chi tuyen (khong phai nam Julius) va mot phep đo (khong dung đe đinh nghia) toc đo anh sang đa đuoc đua vao trong He thong hang so thien van cua IAU (1964), đuoc su dung tu 1968 đen 1983. Tich cua nam chi tuyen theo ky nguyen J1900.0 cua Simon Newcomb la 31556925,9747 giay cua lich thien van (ephemeris second) nhan voi toc đo anh sang 2997925 km/s cho ket qua mot nam anh sang bang 9,460530 x 1015m (lam tron đen 7 chu so thap phan trong nam anh sang) co the tim thay o mot so tai lieu hien đai co le bat nguon tu mot nguon cu nhu tham khao cong trinh Astrophysical Quantities cua Clabon Allen nam 1973, ma đuoc cap nhat trong nam 2000, bao gom gia tri cua IAU (1976) nhu neu o tren (lay đen 10 chu so thap phan).
Nhung gia tri chinh xac cao khac khong đuoc tinh dua tren mot he thong nhat quan cua IAU. Gia tri 9,460536207 x 1015m co trong mot so cuon sach hien đai la tich cua trung binh mot nam Gregorius (365,2425 ngay hay 31556952 giay) va toc đo anh sang (299792458 m/s). Mot gia tri khac, 9,460528405 x 1015m, la tich cua trung binh mot nam chi tuyen J1900.0 voi toc đo anh sang.
Cac viet tat va su dung boi so cua nam anh sang la:

"ly" cho mot nam anh sang
"Kly" cho mot nghin (kilo) nam anh sang (1.000 nam anh sang)
"Mly" cho mot trieu (mega) nam anh sang (1.000.000 nam anh sang)
"Gly" cho mot ty (giga) nam anh sang (1.000.000.000 nam anh sang)


Lich su Đon vi nam anh sang xuat hien chi mot vai nam sau khi Friedrich Bessel đo thanh cong khoang cach đen mot ngoi sao khac ngoai Mat Troi vao nam 1838. Ngoi sao ma ong su dung đe đo la 61 Cygni, va dung cu đo la mot kinh thien van đo thi sai (heliometer) co đo mo 160mm do Joseph von Fraunhofer thiet ke. Đon vi lon nhat bieu dien khoang cach vu tru o thoi điem đo la đon vi thien van, bang ban kinh cua quy đao Trai Đat 1,50 x 108km. Theo đon vi nay, tinh toan luong giac dua tren thi sai cua sao 61 Cygni bang 0,314 giay cung, cho ket qua khoang cach toi ngoi sao bang 660.000 AU (9,9 x 1013km). Bessel ghi chu them rang anh sang mat 10,3 nam đe truyen qua quang đuong nhu vay. Ong nhan ra rang đoc gia cua ong se thay thich thu khi đua ra mot hinh anh cho de hinh dung ve thoi gian truyen đi xap xi cua anh sang, nhung ong đa ngap ngung khi su dung nam anh sang lam đon vi khoang cach. Theo ong boi vi khi su dung khoang cach theo nam anh sang se lam mat đi đo chinh xac trong du lieu đo thi sai cua ong do no nhan voi mot tham so chua chinh xac đo la toc đo anh sang. Vao nam 1838 toc đo anh sang van chua đuoc đo chinh xac; gia tri cua no thay đoi vao nam 1849 (Fizeau) va 1862 (Foucault). Khi ay cac nha khoa hoc van chua coi no la mot hang so co ban cua tu nhien, va su lan truyen cua anh sang qua moi truong aether hoac khong gian van con la đieu bi an. Tuy the, đon vi nam anh sang xuat hien trong mot cuon sach pho bien thien van hoc cua nha thien van hoc nguoi Đuc Otto Ule. Nghich ly ve đon vi khoang cach co tu "nam" trong đo đa đuoc Ule giai thich bang cach so sanh voi khoang cach gio đuong truot tuyet (hiking road hour, Wegstunde trong tieng Đuc). Mot quyen sach tieng Đuc pho bien thien van cung thoi cung luu y toi đoc gia nam anh sang la mot ten goi ky la. Nam 1868 mot tap chi cua Anh ghi nhan nam anh sang la đon vi đo khoang cach đuoc su dung boi cac nha khoa hoc Đuc. Eddington đa goi nam anh sang la mot đon vi khong thuan tien va khong thich hop, ma thinh thoang đi tu cac tac pham đai chung vao trong cac khao cuu ky thuat.
Mac du trong thoi hien đai cac nha thien van thuong su dung đon vi parsec, nam anh sang cung la đon vi pho bien su dung trong khoang cach lien sao va lien thien ha.


Su dung đon vi Khoang cach tinh theo nam anh sang bao gom giua nhung ngoi sao trong cung mot khu vuc, nhu chung cung thuoc ve mot nhanh xoan oc hoac cum sao cau. Cac thien ha co đuong kinh tu vai nghin đen vai tram nghin nam anh sang, va khoang cach giua cac thien ha lan can hoac khoang cach giua cac cum thien ha len toi hang trieu nam anh sang va hang chuc trieu nam anh sang. Khoang cach giua cac quasar va Buc tuong lon Sloan (Sloan Great Wall) len toi hang ty nam anh sang.


Cac đon vi lien quan Khoang cach giua cac vat the trong mot he sao thuong bang phan nho cua mot nam anh sang, va chung thuong đuoc bieu dien theo đon vi thien van au. Tuy nhien, đon vi cua nhung đo dai nho hon co the dung bang cach nhan thoi gian voi toc đo anh sang. Vi du, giay anh sang, ma hay su dung trong thien van hoc, vat ly tuong đoi tinh va truyen thong tin, co gia tri bang 299792458 met hay 1⁄31557600 cua mot nam anh sang. Cac đon vi nhu phut anh sang, gio anh sang va ngay anh sang đoi khi đuoc su dung trong cac tac pham pho bien khoa hoc. Thang anh sang, gan bang mot phan muoi hai cua nam anh sang, cung đuoc su dung đe đo xap xi khoang cach. Bao tang khong gian va Trai Đat Hayden (Hayden Planetarium) xac đinh thang anh sang bang chinh xac 30 ngay anh sang truyen đi.
Anh sang truyen xap xi qua mot foot trong mot nano giay; do vay thuat ngu "foot anh sang" đoi luc đuoc su dung khong chinh thuc đe đo thoi gian.


Xem them 1 peta met (vi du khoang cach bang voi co nam anh sang)
Giao thuc Einstein (Einstein protocol)
Đo dai Hubble
SI
Toc đo anh sang
Thang anh sang
Tuan anh sang
Ngay anh sang
Gio anh sang
Phut anh sang
Giay anh sang.


Chu thich Tham khao