An Đo Duong (Tieng Anh: Indian Ocean) la đai duong co dien tich lon thu ba tren the gioi, bao phu 75.000.000 km² hay 19,8% dien tich mat nuoc tren Trai Đat. Đai duong nay đuoc gioi han boi ban đao An Đo, Pakistan va Iran ve huong Bac, boi Đong Nam A (cu the la Myanmar, Thai Lan, Malaysia, Indonesia) va chau Đai Duong) ve huong Đong, cung nhu boi ban đao A Rap va chau Phi ve phia Tay. An Đo Duong mo tai huong Nam va giap Nam Bang Duong. Ten goi cua đai duong nay đuoc đat theo An Đo. Su sach tieng Viet truoc the ky XX con goi no nay la Tieu Tay Duong.
Theo quy uoc quoc te, ranh gioi giua An Đo Duong va Đai Tay Duong nam o kinh tuyen 20° Đong, va ranh gioi voi Thai Binh Duong nam o kinh tuyen đi ngang qua đao Tasmania (phia nam cua mui Agulhas) o kinh tuyen 146°55' Đ. An Đo Duong cham dut chinh xac tai vi tuyen 60° Nam va nhuong cho cho Nam Đai Duong, ve phia bac o khoang 30 đo Bac trong vinh Ba Tu. Đai duong nay rong gan 10.000 km tai khu vuc giua Uc va chau Phi va dien tich 73.556.000 km² bao gom ca bien Đo va Vinh Ba Tu. An Đo Duong co the tich uoc khoang 292.131.000 km³.


Đia ly = Pham vi =
Nam 1953, To chuc Thuy van Quoc te quy đinh rang ranh gioi cua An Đo Duong bao gom Nam Đai Duong nhung khong bao gom cac bien ria luc đia o phia Bac cua no. Nam 2000, to chuc nay tach Nam Đai Duong khoi An Đo Duong, đong thoi gop cac bien ria luc đia o phia Bac vao đai duong nay. An Đo Duong giap Đai Tay Duong o 20 đo kinh Đong va voi Thai Binh Duong o 146°49 đo kinh Đong. Ve phia Bac, An Đo Duong (bao gom ca cac bien ria luc đia) ket thuc o xap xi 30 đo vi Bac tren vinh Ba Tu.
An Đo Duong co dien tich 70.560.000 km2 (27.240.000 dam vuong Anh) (bao gom Bien Đo va Vinh Ba Tu va khong bao gom Nam Đai Duong), hay 19,5% be mat cua tat ca cac đai duong tren the gioi. Đai duong nay co the tich 264.000.000 km3 (63.000.000 mi khoi) hay 19,8% tong the tich cua tat ca cac đai duong; voi đo sau trung binh 3.741 m (12.274 ft) va đo sau toi đa 7.906 m (25.938 ft).
Toan bo đai duong nay nam o Đong Ban Cau; điem chinh giua Đong Ban Cau, 90 đo kinh Đong, đi qua ranh Ninety East.


= Đuong bo bien va them luc đia =
Khac voi Đai Tay Duong va Thai Binh Duong, An Đo Duong khong trai dai tu cuc nay đen cuc kia cua Trai Đat ma đuoc cac luc đia va quan đao bao quanh o ba phia, va vi the co the đuoc xem nhu mot vinh khong lo. Trung tam cua đai duong nay la ban đao An Đo. Mac du tieu luc đia nay co anh huong quan trong đen lich su cua An Đo Duong, đai duong nay van la noi giao thoa giua nhieu khu vuc thong qua cac hoat đong giao thuong va ton giao tu giai đoan đau cua lich su loai nguoi.
O cac ria hoat đong, An Đo Duong co đo sau trung binh 19 ± 0,61 km (11,81 ± 0,38 mi) va đo sau toi đa 175 km (109 mi). O cac ria thu đong, đai duong nay co đo sau trung binh 47,6 ± 0,8 km (29,58 ± 0,50 mi). Cac suon luc đia co chieu rong trung binh la 50,4–52,4 km (31,3–32,6 mi) lan luot o cac ria hoat đong va o cac ria thu đong, va co đo sau toi đa la 205,3–255,2 km (127,6–158,6 mi).
Australia, Indonesia va An Đo la ba quoc gia co đuong bo bien dai nhat va đac khu kinh te lon nhat. Them luc đia chiem 15% dien tich An Đo Duong. Hon 2 ti nguoi sinh song o cac quoc gia giap voi An Đo Duong, con so nay la 1,7 ti voi Đai Tay Duong va 2,7 ti voi Thai Binh Duong (mot so quoc gia giap voi nhieu hon mot đai duong).


 Song  Luu vuc cua An Đo Duong co dien tich 21.100.000 km2 (8.100.000 dam vuong Anh) (hay 30% tong dien tich đai duong nay), gan nhu bang đung luu vuc cua Thai Binh Duong va bang mot nua luu vuc cua Đai Tay Duong. Luu vuc cua An Đo Duong bao gom khoang 800 luu vuc nho, bang mot nua so voi Thai Binh Duong, trong đo 50% nam o chau A, 30% nam o chau Phi va 20% nam o chau Uc. So voi cac đai duong khac, cac dong song đo ra An Đo Duong co chieu dai trung binh ngan hon (740 km (460 mi)), trong đo lon nhat la song Zambezi, song Hang-Brahmaputra, song An, song Jubba, song Murray, song Shatt al-Arab, song Wadi Ad Dawasir (mot he thong song đa kho can o Ban đao A Rap) va song Limpopo.
Sau khi luc đia Đong Gondwana tan ra va day Himalaya đuoc hinh thanh, song Hang-Brahmaputra chay vao đong bang Bengal, đong bang song lon nhat the gioi.


= Bien ria luc đia =
An Đo Duong co cac bien ria luc đia, vinh va eo bien sau:

Doc theo bo bien phia Đong An Đo, eo bien Mozambique ngan cach Madagascar khoi luc đia chau Phi, con bien Zanj thi nam o phia Bac Madagascar.
Phia Bac bien A Rap, Vinh Aden đuoc eo bien Bab-el-Mandeb noi voi bien Đo. Tren Vinh Aden, vinh Tadjoura nam o Djibouti, con eo bien Guardafui ngan cach đao Socotra khoi Sung chau Phi. Bien Đo ket thuc ve phia Bac o vinh Aqaba and vinh Suez. An Đo Duong đuoc ket noi voi Đia Trung Hai boi kenh đao Suez.
Vinh Oman va eo bien Hormuz noi bien A Rap voi vinh Ba Tu. Tren vinh Ba Tu, vinh Bahrain ngan giua Qatar va Ban đao A Rap.
Doc theo bo bien phia Tay An Đo, vinh Kutch va vinh Khambat nam o phia Bac Gujarat, con bien Laccadive thi ngan giua Maldives va điem cuc Nam cua An Đo.
Vinh Bengal nam o ngoai khoi phia Đong An Đo. Vinh Mannar va eo bien Palk ngan giua Sri Lanka va An Đo, con cau Adam thi ngan cach vinh va eo bien nay. Bien Andama nam giua Vinh Bengal va Quan đao Andama.
Cac eo bien Malacca, Sunda va Torres nam tren đuong bo bien cua Indonesia. Vinh Carpentaria va vinh Đai Uc lan luot nam o ngoai khoi phia Bac va phia Nam Australia.


Khi hau Khi hau cua An Đo Duong co nhieu điem đoc đao. Đai duong nay chiem phan lon dien tich khu vuc trung tam cua be nuoc nong nhiet đoi. Tuong tac giua be nuoc nong nay va khi quyen tac đong đen khi hau tren quy mo ca khu vuc lan toan cau. Gio mua tren An Đo Duong gay ra nhung bien đong theo mua cho cac dong hai luu tren quy mo lon, trong đo co viec đao nguoc hai luu Somali va hai luu Gio mua An Đo. Hien tuong nuoc troi xay ra tren Nam Ban cau o gan Sung chau Phi va ban đao A Rap, cung nhu tren Nam Ban cau o phia Bac gio mau dich.
O phia Bac xich đao, An Đo Duong chiu anh huong cua khi hau gio mua. Cac luong gio Đong Bac thoi tu thang 10 đen thang 4; con cac luong gio Tay Nam thoi tu thang 5 đen thang 10. Tren bien A Rap, gio mua mang mua đen cho tieu luc đia An Đo. Tren Nam Ban cau, nhin chung gio thoi nhe hon, nhung gan Mauritius co the co nhung con bao mua he manh. Khi gio mua đoi huong, cac đuong bo bien giap voi bien A Rap va vinh Bengal co the phai hung chiu xoay thuan.
An Đo nhan đuoc khoang 80% tong luong mua hang nam vao mua he. O khu vuc nay, mua đong vai tro quan trong đen muc nhieu nen van minh tai đay đa diet vong khi khong đuoc mua mua cung cap đu luong mua. Trong suot thoi tien su, mua mua o An Đo đa trai qua nhieu bien đong to lon, bao gom mot giai đoan co luong mua lon tu nam 33.500–32.500 BP; mot giai đoan kho han tu nam 26.000–23.500 BC; va mot giai đoan mua yeu tu nam 17.000–15.000 BP,
tuong ung voi cac su kien toan cau: Bølling-Allerød, Heinrich va Younger Dryas.

An Đo Duong la đai duong co nuoc bien am nhat tren the gioi. Theo cac so lieu ve nhiet đo đai duong, trong giai đoan 1901–2012, nhiet đo nuoc bien tai An Đo Duong đa tang len 1,2 °C (34,2 °F) mot cach nhanh chong va lien tuc (so voi con so 0,7 °C (33,3 °F) o vung be nuoc nong). Cac nghien cuu đa cho thay nguyen nhan cua đieu nay la hieu ung nha kinh do con nguoi gay ra cung nhu nhung thay đoi ve tan suat va quy mo cua hien tuong El Nino.
O phia Nam xich đao (20-5°N), An Đo Duong hap thu nhiet vao mua đong cua Nam Ban cau (tu thang 6 đen thang 10), va mat nhiet vao mua he cua Nam Ban cau (tu thang 11 đen thang 3).
Nam 1999, Thi nghiem An Đo Duong đa cho thay o nhiem khong khi do cac hoat đong đot nhien lieu hoa thach va sinh khoi o Nam A va Đong Nam A (đuoc biet đen voi ten goi may nau chau A) đa lan đen tan đoi hoi tu lien chi tuyen o 60°N. Su o nhiem nay đa gay nhung hau qua tren pham vi khu vuc lan toan cau.


Sinh hoc Vao mua he, An Đo Duong la noi tap trung nhieu su bung no so luong cac loai thuc vat phu du nhat trong so cac đai duong nhiet đoi do co gio mua thoi manh. Cac luong gio nay gay ra hien tuong nuoc troi co tac dung cung cap chat dinh duong cho cac vung nuoc tren cao noi co đu anh sang đe thuc vat phu du co the quang hop. Su bung no so luong cac loai thuc vat phu du, nen tang cua luoi thuc an duoi bien, đong vai tro quan trong đoi voi he sinh thai hai duong cung nhu cac loai ca lon hon. Tren tong san luong đanh bat ca ngu cua toan the gioi, An Đo Duong chiem ti trong lon thu hai. Cac loai ca o An Đo Duong đong vai tro ngay cang quan trong đoi voi cac quoc gia giap ranh voi đai duong nay ve ca tieu thu noi đia lan xuat khau. Cac đoan tau đanh ca tu Nga, Nhat Ban, Han Quoc va Đai Loan cung tien hanh hoat đong khai thac tai An Đo Duong ma chu yeu la đanh bat tom va ca ngu.
Cac nghien cuu đa cho thay nhiet đo nuoc bien ngay cang tang đang gay nguy hai đen he sinh thai cua An Đo Duong. Mot nghien cuu ve nhung thay đoi o thuc vat phu du tai An Đo Duong cho thay so luong sinh vat phu du o đay đa giam toi 20% trong vong sau thap nien vua qua. San luong đang bat ca ngu cung đa giam 50–90% trong vong mot nua the ky vua qua ma nguyen nhan chinh la su gia tang trong hoat đong đanh bat cong nghiep va nhiet đo nuoc bien.
Cac loai đong vat co vu va rua đang trong tinh trang nguy cap hoac sap nguy cap o An Đo Duong bao gom:

An Đo Duong chua 9 he sinh thai bien lon: Hai luu Agulhas, Hai luu Somali, Bien Đo, Bien A Rap, Vinh Bengal, Vinh Thai Lan, Them luc đia Trung Tay Australia, Them luc đia Tay Bac Australia va Them luc đia Tay Nam Australia. Cac ran san ho o đai duong nay co tong dien tich khoang 200.000 km2 (77.000 dam vuong Anh). Tren cac đuong bo bien bao quanh An Đo Duong co cac bai bien va vung gian trieu co tong dien tich 3.000 km2 (1.200 dam vuong Anh), cung nhu 246 cua song lon. Cac khu vuc nuoc troi co dien tich nho nhung đong mot vai tro quan trong. Cac ruong muoi sieu man tai An Đo co tong dien tich tu 5.000–10.000 km2 (1.900–3.900 dam vuong Anh) va nhung loai sinh vat đa thich nghi voi moi truong nhu vay, chang han nhu Artemia salina va Dunaliella salina, co vai tro quan trong voi cac loai chim.
Cac ran san ho, tham co bien va rung ngap man la nhung he sinh thai phong phu nhat tai An Đo Duong voi hon 20 tan ca tren mot kilomet vuong. Tuy nhien, cac he sinh thai nay đang chiu anh huong cua su đo thi hoa khi cac khu vuc dan cu xung quanh đat mat đo dan so len toi vai nghin nguoi tren mot kilomet vuong. Cac ky thuat đanh bat thuy san tien tien cung co kha nang pha huy cac he sinh thai nay, trong khi su gia tang nhiet đo nuoc bien thi gay tay trang san ho.
Cac khu rung ngap man tai An Đo Duong co tong dien tich 80.984 km2 (31.268 dam vuong Anh), hay gan mot nua toan bo dien tich rung ngap man tren the gioi, trong đo 42.500 km2 (16.400 dam vuong Anh) hay 50% nam o Indonesia. Rung ngap man co nguon goc tu An Đo Duong va đa thich nghi voi nhieu moi truong song o đay, nhung đai duong nay cung la noi rung ngap man đang bi pha huy moi truong song nhieu nhat.
Ca vay tay Tay An Đo Duong đuoc tim thay o ngoai khoi Nam Phi vao nhung nam 1930. Cuoi nhung nam 1990, ca vay tay Indonesia đuoc tim thay o ngoai khoi Đao Sulawesi, Indonesia. Phan lon cac loai ca vay tay con ton tai đuoc phat hien o Comoros. Sau hang trieu nam, ca vay tay đa tien hoa đe song đuoc o nhung moi truong khac nhau — la phoi thich nghi voi cac vung nuoc nong va man đa tien hoa thanh vay thich nghi voi cac vung nuoc sau.


Giao thuong Trong cac tuyen đuong bien cua the gioi, cac tuyen đuong tren An Đo Duong đuoc xem la co tam quan trong chien luoc lon nhat. Tren tong luong dau mo đuoc van chuyen bang đuong bien, 80% đuoc chuyen cho qua đai duong nay cung nhu cac điem an ngu cua no, trong đo 40% đi qua eo bien Hormuz, 35% đi qua eo bien Malacca va 8% đi qua eo bien Bab el-Mandab.
Tren An Đo Duong co nhung tuyen đuong bien lon ket noi cac khu vuc Trung Đong, chau Phi, Đong A, chau Au va chau My. Đang chu y, cac tuyen đuong nay chuyen cho mot luong lon dau mo va cac san pham tu dau mo bat nguon tu cac mo dau tai Vinh Ba Tu va Indonesia. Moot tru luong lon hydrocarbon cung đang đuoc khai thac ngoai khoi A Rap Xe Ut, Iran, An Đo va Tay Uc. Theo uoc tinh, 40% san luong dau mo ngoai khoi cua the gioi co nguon goc tu An Đo Duong. Cac bai bien giau khoang vat cung nhu cac quang ngoai khoi đang đuoc khai thac boi cac quoc gia tiep giap An Đo Duong, đac biet la An Đo, Pakistan, Nam Phi, Indonesia, Sri Lanka va Thai Lan.

Đac biet, con đuong to lua tren bien đi qua An Đo Duong la noi dien ra mot phan lon hoat đong giao thuong bang container cua toan the gioi va tiep tuc đong vai tro quan trong voi giao thuong quoc te, mot phan nho su hoi nhap voi chau Au sau khi Chien tranh Lanh ket thuc va mot phan khac nho nhung khoi xuong tu phia Trung Quoc. Cac cong ty Trung Quoc đa va đang đau tu vao nhieu cang tren An Đo Duong, chang han nhu Gwadar, Hambantota, Colombo va Sonadia. Đa co nhieu tranh luan đuoc day len ve y đo chien luoc cua nhung khoan đau tu nay. Trung Quoc cung đang đau tu va no luc tang cuong giao thuong o Đong Phi cung nhu tai cac cang o chau Au nhu Piraeus va Trieste.


Xem them An Đo Duong-Thai Binh Duong
Chau Nam Cuc
Nam Đai Duong


Chu thich Đoc them Lien ket ngoai Oceanography Image of the Day , from the Woods Hole Oceanographic Institution
NOAA In-situ Ocean Data Viewer Luu tru ngay 24 thang 12 nam 2011 tai Wayback Machine Plot and download ocean observations
The Regional Tuna Tagging Project-Indian Ocean with details of the importance of Tuna in the Indian Ocean Luu tru ngay 11 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine
Detailed maps of the Indian Ocean
The Indian Ocean Trade: A Classroom Simulation Luu tru ngay 25 thang 9 nam 2011 tai Wayback Machine
Travel in the Indian Ocean Luu tru ngay 18 thang 3 nam 2018 tai Wayback Machine