Tham hoa Ibrox 1971 la mot vu đam đong chen lan xo đay gay chet nguoi trong mot tran thi đau bong đa tai san van đong Ibrox, Glasgow, Scotland. Su kien dien ra vao ngay 2 thang 1 nam 1971 tai mot cau thang đi ra trong san van đong. Đay la tham hoa bong đa te hai nhat tai Scotland va chi thua tham hoa Hillsborough o Anh trong Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland.
Chu so huu cua san van đong la Rangers F.C., sau bi phan quyet la co loi trong mot phan quyet cua chanh an ve mot trong cac truong hop tu vong. Rangers khong chong lai phan quyet nay, va bi kien boi thuong trong 60 vu viec kien khac do cac than nhan nhung nguoi thiet mang đe đon.


Boi canh Tham hoa đau tien tai san Ibrox dien ra trong mot tran đat quoc te giua hai đoi tuyen Scotland va Anh. Mat sau cua Khan đai Tay bi sup đo do mua lon vao đem hom truoc, khien 25 nguoi thiet mang va 517 nguoi bi thuong.
Nam 1963, lo lang gia tang ve tinh an toan cua cau thang gan hanh lang 13 (goi thong tuc la cau thang 13), la loi ra gan nhat đen ga ngam Copland Road. Ngay 16 thang 12 nam 1961, hai nguoi thiet mang trong mot vu xo đay tren cau thang, va co hai su kien khac – vao nam 1967 va 1969 – khi co mot so nguoi bi thuong. Rangers sau đo danh ra tong cong 150.000£ đe nang cap Ibrox, đay la mot so tien rat đang ke vao đuong thoi.


Su kien Tham hoa xay ra vao thu bay, ngay 2 thang 1 nam 1971, khi 66 nguoi thiet mang trong mot vu chen lan, khi cac co đong vien no luc đe roi san van đong. Hai đoi thi đau la Rangers va Celtic, co hon 80.000 khan gia theo doi. Vao phut thu 90, Celtic đa dan truoc 1-0 va mot so co đong vien cho Rangers bat đau roi khoi san van đong. Tuy nhien, trong nhung thoi khac cuoi cung cua tran đau, Colin Stein san bang ty so cho Rangers.
Hang nghin khan gia roi khoi san van đong theo cau thang 13, hinh nhu la ai đo, co le la mot đua tre đuoc cong tren vai cha, đa bi roi, gay ra mot phan ung day chuyen lon nguoi chong len nguoi.
Ton that nhan mang bao gom nhieu tre em, nam trong so chung la ban hoc đen tu thi tran Markinch tai Fife. Hau het cac truong hop tu vong la do bi ep ngat. Hon 200 nguoi ham mo bi thuong.
Ban đau co du đoan rang mot so nguoi ham mo roi khoi san van đong hoi som khi Celtic ghi ban, song sau đo quay lai khi ho nghe thay đam đong phan khich khi Stein san bang ty so, đung phai nhung nguoi ham mo roi khoi san khi tran đau ket thuc. Cuoc đieu tra chinh thuc ve tham hoa chi ra rang gia thuyet nay khong phai la su that, do toan bo khan gia đi theo cung huong khi xay ra tham hoa. Trong tu truyen cua minh, Alex Ferguson viet rang em trai ong la Martin đi xem tran đau nay.


Hau qua Tham hoa thuc đay chinh phu Anh Quoc nghien cuu tinh an toan trong cac san the thao. Vao thang 2 nam 1971, tham phan John Wheatley đuoc yeu cau tien hanh mot cuoc đieu tra. Kham pha cua ong đuoc cong bo vao thang 5 nam 1972, tao thanh co so cho Huong dan an toan tai cac san the thao (huong dan luc)]], đuoc ban bo lan đau vao nam 1973.
Tham hoa 1971 dan đen mot cuoc xay dung lai voi quy mo đo so san Ibrox, xung kich la huan luyen vien Willie Waddell, nguoi tham san Westfalen cua Borussia Dortmund đe lay cam hung. Sau ba nam xay dung lai, ba phan tu san đuoc thay the bang cac khan đai đeu co ghe ngoi hien đai – Ibrox chuyen thanh mot san van đong co suc chua 44.000 đen nam 1981. Cong viec tiep theo trong thap nien 1990 tang suc chua cua san len 50.000, va Ibrox sau đo đuoc tang tinh trang nam sao cua UEFA, nay xep hang 4.

Mot so nam sau tham hoa 1971, chi co mot tam bang nho tai goc san noi xay ra tham hoa. Tuy nhien, đen nam 1995 thi Rangers cong bo ke hoach tuong niem 66 nguoi ham mo thiet mang trong tham hoa 1971. Ngay 2 thang 1 nam 2001, nhan ky niem 30 nam tham hoa, mot đai ky niem lon hon đuoc khanh thanh tai goc cua khan đai chinh Bill Struth va khan đai Copland Road. Đai ky niem co mot tam bang mau lam đe ten cua moi nguoi thiet mang trong ca ba su kien. Mot tuong cua John Greig, thu quan Rangers vao thoi điem tham hoa 1971, đung tren đinh tuong đai.


Yeu cau boi thuong Chanh an James Irvine Smith phan quyet rang: "Tai nan la do thieu sot va su cau tha cua nguoi bao ve la Rangers F.C.". Smith phan Rangers F.C. pham toi trong bon điem trong truong hop tu vong cua Charles Dougan, mot nguoi 31 tuoi đen tu Clydebank do bi ep ngat.
Sau khi nghe ve mot loat tai nan tren cau thang so 13, bao gom su kien thang 9 nam 1961 khi co 70 nguoi bi thuong va hai nguoi thiet mang, su kien thang 9 nam 1967 khi 11 nguoi đuoc đua vao benh vien, va su kien thang 1 nam 1969 khi 29 nguoi bi thuong, Chanh an Irvine Smith noi rang: "Theo bang chung lien quan, Ban quan tri chua tung nhan thuc đuoc nhieu rang can phai chuyen tam vao van đe an toan cua cau thang cu the nay".
Trong vu kien cua Charles Dougan va hon 60 vu kien khac do cac than nhan nguoi thiet mang đe đon, Rangers F.C. khong tranh chap cac tuyen an cua Chanh an Irvine Smith va chi đon thuan tranh chap ve tinh toan thiet hai, chung đuoc quyet đinh trong phan quyet phuc tham cua Chanh an Principal.
Trong sach cua minh, Irvine Smith noi rang 30, va gan 40 nam sau quyet đinh cua minh, ong bi mot so ban be ung ho Rangers che trach, ho cao buoc ong "bat trung".


Tham khao Lien ket ngoai Ten nhung nguoi thuong vong va tuoi cua ho Luu tru ngay 8 thang 2 nam 2012 tai Wayback Machine