Thanh nha Mac o tinh Lang Son la mot di tich lich su van hoa o phuong Tam Thanh, thanh pho Lang Son, tinh Lang Son, Viet Nam. Đay la mot trong so kha it di tich con lai cua thoi ky nha Mac trong lich su Viet Nam. Thanh nha Mac cung voi nui To Thi đuoc xem la hai di tich bo mat cua tinh Lang Son.


Lich su Nam 1592, thoi chien tranh Le-Mac, quan Nam trieu (nha Le trung hung) do Trinh Tung chi huy tien ra bac đanh chiem Thang Long. Vua nha Mac la Mac Mau Hop bi bat va bi xu tu. Cac quy toc va quan lai rut ve vung nui Lang Son, Cao Bang, Thai Nguyen, Tuyen Quang đe tiep tuc chong cu. Trong thap nien cuoi the ky XVI, mot quy toc nha Mac la Mac Kinh Cung khi đo đa to chuc đap thanh o nui Ve Son - Đong Kinh. Thanh luy đuoc xay dung dua tren đia hinh tu nhien tran giu con đuong đoc đao qua Lang Son đen Trung Quoc.
Nam 1962, Thanh nha Mac tro thanh mot phan cua Khu di tich danh thang Tam Thanh (sau la Nhi-Tam Thanh) đuoc cong nhan la di tich lich su van hoa cap Quoc gia (gom chua Tam Thanh, nui To Thi, thanh nha Mac).


Kien truc Dau tich hien nay con lai gom 2 đoan tuong thanh xay bang đa giua hem nui giua ba ngon nui cao, trong đo gom hai ngon nui To Thi va nui Lo Cot. Buc tuong thanh phia tay bac, xay bang đa hoc miet mach voi cat co chieu dai 65m, chieu cao 4m, co cua cong, lo chau mai, cua ra vao. Buc phia đong dai 75 m cung co cong ra vao, 15 lo chau mai, 7 cua cong. Chat lieu ket dinh nhung khoi đa hoc lon lai voi nhau la mat mia va mat ong. Tong chieu dai hai đoan tuong thanh la 300m.
Mat thanh day trung binh 1m, co nhieu lo chau mai. Cua thanh đuoc bo tri đe thuan tien cho viec phong thu. Đung tu tren thanh nhin ve huong đong co the bao quat toan bo thanh pho Lang Son ngay nay.
Đoan cau thang gom hon 100 bac tam cap đuoc xay dung ve sau nham phuc vu muc đich tham quan.


Bao ton Nam 2004, Uy ban nhan dan tinh Lang Son giao khu di tich Thanh nha Mac va nui To Thi cho Cong ty Co phan Thuong mai - Quang cao Hoang Viet Anh đau tu quan ly va khai thac. Cong ty Hoang Viet Anh đa to chuc trong cay xanh, tu bo lai bo phan di tich, đong thoi đua ra du an bao gom nha bieu dien, lau vong canh, khu vuc le hoi,... va ca chua. Tuy nhien, du an xay chua bi nganh van hoa tinh Lang Son tu choi mot cach kien quyet.
Su đau tu cua Cong ty Hoang Viet Anh sau đo to ra thieu hieu qua. Cac khu xu ly chat thai, cac cong trinh ve sinh, thu gom rac, bien bao, noi quy,... chua đua vao su dung đa xuong cap nghiem trong. Rac thai khong đuoc don dep, ve sinh lau ngay dan đen tran ngap khap cac khu vuc tu bai co, loi đi, hoc đa va khap cac đinh nui. Ngoai tinh trang o nhiem, cac suon doc, bac them con bi sat lo, bong troc, tao nen "khung canh nham nho".
Nam 2006, Cong ty Hoang Viet Anh bi cong an đieu tra vi vu "tuong phat". Nam 2010, di tich đuoc tu bo, ton tao nhung chi co mot đoan đuoc tu bo sach se, đoan con lai đe hoang va la noi nguoi dan vut rac. Nam 2011, Ban quan ly di tich tham muu cho tinh đua khu di tich nay vao Chuong trinh muc tieu quoc gia nham chong xuong cap. Đieu nay khien Ban quan ly di tich Lang Son chi co the quan ly ve mat Nha nuoc, đua ra huong dan su dung, con viec khai thac va quan ly truc tiep thi lai do đon vi khac thuc hien. Nam 2014, tinh trang o nhiem tro nen nghiem trong đen muc khu di tich đuoc canh bao la co nguy co tro thanh phe tich.
Ngay 16 thang 5 nam 2018, thuc hien chu truong cua tinh ve viec phan cap quan ly di tich, Ban quan ly di tich thanh pho Lang Son thanh lap. Sang nam 2019, Ban quan ly di tich thanh pho bat đau hoat đong tich cuc va co hieu qua trong viec giam thieu xam hai di tich, bao ton va phat huy gia tri cua cac di tich tren đia ban thanh pho, trong đo co Thanh nha Mac.
Thang 6 nam 2018, Khu di tich đuoc So Van hoa - The thao va Du lich tinh Lang Son giao cho Uy ban nhan dan thanh pho Lang Son quan ly. Uy ban nhan dan thanh pho tiep tuc giao cho Uy ban nhan dan phuong Tam Thanh quan ly. Trong thoi gian nay, Uy ban nhan dan thanh pho đa đau tu he thong chieu sang; cho trong hoa, tham co; cai tao loi đi; cho can bo don ve sinh, cat co; trong 600 cay đao nhan dip Tet trong cay. Tuy nhien, đen thang 5 nam 2019, canh bao ve tinh trang xuong cap va o nhiem o Thanh nha Mac lai tro len nghiem trong. Cac loai rac thai, kim tiem vut bua bai. Nguyen nhan đuoc cho la boi su vang bong cua luc luong chuc nang trong khi di tich mo cua tu do. Ngay sau khi co phan anh, Uy ban nhan dan thanh pho đa tang cuong chi đao, giup di tich "thay đoi dien mao", đuoc nguoi dan đanh gia tich cuc.
Ngay 26 thang 10 nam 2019, duoi su tham muu cua Ban quan ly di tich thanh pho Lang Son, Uy ban nhan dan thanh pho Lang Son phoi hop voi Truong Đai hoc Khoa hoc xa hoi va Nhan van (Đai hoc Quoc gia Ha Noi) to chuc hoi thao khoa hoc Di tich danh thang Nhi - Tam Thanh nui To Thi, thanh nha Mac - Di san van hoa va tiem nang du lich.
Thang 7 nam 2020, Uy ban nhan dan thanh pho trien khai du an tu bo di tich Thanh nha Mac voi tong kinh phi tren 10 ty đong.


Vu "tuong phat" Nam 2004, Cong ty Co phan Thuong mai - Quang cao Hoang Viet Anh đuoc chinh quyen đia phuong giao cho quan ly va khai thac khu vuc Thanh nha Mac va nui To Thi.
Ngay 12 thang 2 nam 2006, nhan dip tinh Lang Son to chuc "Le hoi Van hoa - du lich nam 2006". Ngay 13 thang 2, Cong ty Hoang Viet Anh tung tin phat hien mot buc tuong phat co trong hang đa thuoc khuon vien Thanh nha Mac. Thong tin nay khien so luong du khach len nui tham quan Thanh nha Mac tang cao.
Chieu 15 thang 2, So Van hoa - Thong tin tinh Lang Son ket luan buc tuong thuc chat chi la mot khoi thach anh binh thuong. Chieu 16 thang 2, Giam đoc Bao tang tinh Lang Son Nong Xuan Tien khang đinh "hinh thu tuong la" la do mot so cong nhan cua Cong ty Hoang Viet Anh dung xa beng, đuc, giay rap tao thanh nham tao "điem nhan". Bai viet tren bao Nhan dan cho rang đay la hanh đong "bay đat ra nhung chuyen phi lich su phi van hoa" vi muc đich loi nhuan. Hanh vi nay sau đo đuoc giao cho cong an đieu tra.


Chu thich Xem them Thanh Na Lu
Thanh nha Mac (Tuyen Quang)


Lien ket ngoai Thong bao so 583/TB-UBND cua Uy ban nhan dan tinh Lang Son
"Thanh pho Lang Son điem đen du lich Xu Lang". Cong thong tin đien tu tinh Phu Tho. ngay 9 thang 7 nam 2009. Luu tru ban goc ngay 14 thang 5 nam 2021. Truy cap ngay 14 thang 5 nam 2021.