Du Tu Le (1942–2019) ten that la Le Cu Phach, la mot nha tho.


Tieu su Ong sinh nam 1942, tai huyen Kim Bang, tinh Ha Nam. Sau Hiep đinh Geneve, 1954, Le Cu Phach di cu vao Nam cung voi gia đinh. Đau tien ong đinh cu o Hoi An, Quang Nam, sau đo la Đa Nang. Đen nam 1956, ong vao Sai Gon va theo hoc truong Tran Luc, truong Chu Van An, sau cung la Đai hoc Van Khoa.
Ong lam tho tu rat som, khi đang con hoc tai truong tieu hoc Hang Voi tai Ha Noi. Sau khi di cu vao Sai Gon, Du Tu Le bat đau sang tac nhieu tac pham duoi nhieu but hieu khac nhau. But hieu Du Tu Le đuoc dung chinh thuc lan đau tien vao nam 1958 (cai ten "Du Tu" đuoc ong lay tu bai tho "Du Tu ngam" cua thi si Manh Giao thoi Đuong, nghia la "đua con xa me", con "Le" la ho cua ong) cho bai "Ben tam hon", đang tren tap chi Mai.
Du Tu Le tung la si quan thuoc Quan luc Viet Nam Cong Hoa, cuu phong vien chien truong, thu ky toa soan cuoi cung cua nguyet san Tien phong (mot tap chi cua Quan luc Viet Nam Cong Hoa), va la giao su day gio cho mot so truong trung hoc Sai Gon.
Nam 1973 tai Sai Gon, ong đuoc trao Giai thuong Van chuong Toan quoc, bo mon Tho voi tac pham Tho tinh Du Tu Le 1967–1972.
Ngay 17 thang 4 nam 1975, Du Tu Le cung voi Mai Thao va Pham Duy bi ket an tu hinh vang mat tren đai phat thanh cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam vi co thai đo chong đoi cong san quyet liet. Sau su kien 30 thang 4 nam 1975, ong sang ty nan ben Hoa Ky.
Ong chuyen đen song o mien Nam California, tiep tuc nghe viet, va la nhan vien khe uoc cua đai tieng noi Hoa Ky tu nam 1996. Ong cung tung la chu nhiem cac bao Viet ngu Nhan chung, Tay Phai, va Van nghe o Hoa Ky.
Nhieu nam sau nha tho Du Tu Le ve nuoc va gap go voi cac nha tho trong nuoc nhu Nguyen Trong Tao, Hoang Cam, Huu Loan...
Nam 2014, ong tro ve Viet Nam giao luu voi đoc gia tai Ha Noi va Thanh pho Ho Chi Minh, nhan dip ong xuat ban tap tho Gio hoa thoi moi tai Viet Nam. Su kien tho cua ong đuoc xuat ban chinh thuc tai Viet Nam va viec ong tro ve nuoc đa lam day len nhieu tranh cai trong cong đong nguoi Viet ty nan o hai ngoai. Nha tho Du Tu Le chon cach im lang truoc nhung chi trich tren.
Nam 2016, ong tham gia giao luu voi đoc gia tai Hue trong chuong trinh Giao luu voi Dao Tu Le va bang huu do Tap chi Song Huong va Hoi Nha van Thua Thien – Hue to chuc.
Ong qua đoi vao ngay 7 thang 10 nam 2019 tai nha rieng o Garden Grove, California, Hoa Ky.


Y kien trong va ngoai nuoc Tai hai ngoai, Du Tu Le đa va đang co nhung thanh cong nhat đinh:

Cho toi hom nay, ong la nha tho chau A duy nhat đuoc phong van va co tho đang tren hai nhat bao lon cua Hoa Ky: Los Angeles Times (1983) va New York Times (1996). Tho ong cung đa va đang đuoc đua vao giang day, lam tai lieu nghien cuu, đoc them tai mot so truong đai hoc Hoa Ky va chau Au.
Nam 1998, nha xuat ban W. W. Norton, New York đa chon Du Tu Le vao mot trong nam tac gia Viet Nam đe in vao phan "The ki 20: thi ca Viet Nam" khi tai ban tuyen tap World Poetry An Anthology of Verse From Antiquity to Our Present Time (Tuyen tap Thi ca the gioi tu xua đen nay).
Trong cuon Understanding Vietnam, tac gia, giao su Neil L. Jamieson đa chon dich mot bai tho cua Du Tu Le viet tu nam 1964. Cuon sach nay sau tro thanh tai lieu giao khoa, dung đe giang day tai cac đai hoc Berkeley, UCLA, va Cambridge, London.
Ong cung la nha tho co nhieu tac pham đuoc pho nhac. Trong so đo co nhieu ca khuc noi tieng nhu cua nhac si Pham Đinh Chuong, voi "Đem nho trang Sai Gon", "Khi toi chet hay đem toi ra bien", "Que huong la nguoi đo" ("Xa nguon yeu thuong"), Tran Duy Đuc voi "Chi nho nguoi thoi đu het đoi", "Em hieu vi đau chim goi nhau", Nguyen Bich voi "Hien chuong yeu", Đang Khanh voi "K. khuc cua Le", Anh Bang voi "Khuc Thuy Du", Pham Duy voi "Kiep sau xin giu lai đoi cho nhau", Hoang Quoc Bao voi "Nguoi ve nhu bui", Tu Cong Phung voi "Tren ngon tinh sau", Pham Anh Dung voi "Toi Xa Nguoi"... Tu nhung ca khuc nay, ong đa tuyen chon đe thuc hien 3 CD K Khuc cua Le nam 2001.
Co thoi gian ong khong đuoc hoan nghenh va biet đen nhieu o trong nuoc. Đien hinh la vao ngay ngay 18 thang 8 nam 2005, bao Cong an thanh pho Ho Chi Minh đa đang bai "Bo mat ngao man cua Du Tu Le" cua hai tac gia Trong Đuc va Le Nguyen, phan hoi cho viec Nha xuat ban Van nghe xuat ban tap tho Du Tu Le, voi nhieu y kien cong kich ca ve tho ca lan con nguoi cua ong.
Hoai Thanh, trong mot bai đoc tren Đai phat thanh Ha Noi đon giao thua nam 1973, cung goi Du Tu Le la nha tho tu ban "nhan tien cua My nguy dung tho van lang man đe lam giam sut tinh than chien đau cua thanh thieu nien mien Nam Viet Nam".
Tuy nhien khi ong tro ve Viet Nam giao luu voi đoc gia nam 2014, thi tuyen tap tho cua ong đa đuoc xuat ban chinh thuc trong nuoc. Luc đo du luan nguoi Viet tai hai ngoai co nhieu chi trich va tranh cai ve ong. Nhieu nguoi nhan đinh ong co xu huong hoa hop va hoa giai voi chinh phu Viet Nam, bang viec gioi thieu cac bai tho cua cac thi si trong nuoc nhu Huu Thinh, Lam Thi My Da, Nguyen Minh Chau vao tuyen tap "Two Rivers: new Vietnamese writing from America and Vietnam" do Frank Stewart la chu bien, ben canh cac nha tho hai ngoai nhu Mai Thao, Đo Kh., Phan Nhien Hao, Đinh Linh, Barbara Tran, Nguyen Qui Đuc.
Tu sau nam 2014 đen luc mat nam 2019, phia chinh quyen va bao chi trong nuoc bat đau bot khat khe ve Du Tu Le hon. Ong tham gia phong van voi nhieu to bao nhu Tuoi Tre, Thanh Nien... Nhieu tap tho khac cung lan luot đuoc xuat ban nhu Chi nho nguoi thoi, đu het đoi (Cong ty Van hoa Phuong Nam, 2017), Me ve bien Đong (Nha xuat ban Hoi Nha van, 2017), tuyen tap tho Khuc thuy du (Phanbook, 2018), tuyen tap tho Tren ngon tinh sau va truyen dai Voi nhau, mot ngay nao (Saigon Books, 2018).
Trong cuon nhat truyen van nhan, nha tho Van Cong Hung nhan xet: "Ong hien lanh đen đo kho co the hien hon. Nhung an trong ay la su thong minh, tri tue va lich lam."


Tac pham Tinh đen thoi điem 2014, Du Tu Le đa xuat ban 58 tac pham đu the loai, trong đo co the ke đen:


= O Viet Nam =
Tho Du Tu Le (1964)
Nam Sac Dien Nam Đinh Menh (1965)
Tinh khuc Thang Muoi Mot (1966)
Tay Go Cua Đoi (1970)
Chung Cuoc (cung viet voi Mai Thao, 1969)
Mat Thu (1969)
Ngua Mat (tieu thuyet, 1969)
Von Lieng Mot Đoi (1969)
Qua Hinh Bong Khac (tieu thuyet, 1970)
Mua thu hoa cuc (sach thieu nhi, 1971)
San truong mat biec (sach thieu nhi, 1971)
Chu Cuoi buon (sach thieu nhi, 1971)
Hoa phuong vang (sach thieu nhi, 1971)
Mot Đoi Rieng (1972)
Khoc le loi Mot Minh (1972)
Gio hoa thoi moi lon (2014)


= O nuoc ngoai =
Tho Tinh (1996)
Chi Nhu Mat Khac Tam Guong Soi (tho 1997)
Tieng Keu Nao Ben Kia Thoi Tiet (truyen)
Em va, me va toi la mot nhe (ban hoi ky)
Cho Mot Đoi Em Van Đe Danh
Nhin Nhau Chot Thay Ra Song Nui
Cham Dut Luan Hoi Em Buoc Ra (1993)
K.Khuc Cua Le
Em Hieu Vi Đau Chim Goi Nhau
Que Huong La Nguoi Đo
Toi – Au Tho va Me (hoi ky)
Truong khuc Me va Bien Đong (1989, 2002)
[neu can,] hay cho bai tho mot ten goi!?! (2006)
Tren ngon tinh sau (tap tuy but, 2011)


Chu thich Lien ket ngoai Trang nha cua Du Tu Le Luu tru ngay 9 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine
Bai viet Bo mat ngao man cua Du Tu Le đuoc đang tren mang Đan Chim Viet Online.
[1] Luu tru ngay 27 thang 3 nam 2008 tai Wayback Machine "Nha tho Du Tu Le".
Đem nho trang Sai Gon Luu tru ngay 29 thang 11 nam 2014 tai Wayback Machine, nhac Pham Đinh Chuong, qua tieng hat Thai Thanh.
Video Vu Khanh hat Khuc Thuy Du
Video Live Tuan Ngoc hat Khuc Thuy Du, nhac Anh Bang pho tho Du Tu Le
Video Live Quang Tuan hat Khuc Thuy Du