Giay la mot loai vat lieu mong đuoc lam tu chat xo day tu vai tram µm cho đen vai cm, thuong co nguon goc thuc vat, va đuoc tao thanh mang luoi boi luc lien ket hiđro khong co chat ket dinh. Thong thuong giay đuoc su dung duoi dang nhung lop mong nhung cung co the dung đe tao hinh cac vat lon (papier-mache). Tren nguyen tac giay đuoc san xuat tu bot go hay bot giay. Loai giay quan trong nhat ve van hoa la giay viet. Ben canh đo giay đuoc su dung lam vat lieu bao bi, trong noi that nhu giay dan tuong, giay ve sinh hay trong thu cong trang tri, đac biet la o Nhat va Trung Quoc.
Truoc khi phat minh ra giay, con nguoi đa ghi chep lai cac van kien la cac hinh ve trong cac hang đong hoac khac len cac tam bia bang đat set, va sau đo nua la nguoi ta dung da đe luu tru cac van kien. Ke tu khi nguoi Trung Quoc phat minh ra giay vao nam 105, giay đa bat đau đuoc su dung rong rai o Trung Quoc va mai cho đen nam 750, ky thuat san xuat giay moi lan truyen đen phuong Tay thong qua Samarkand boi cac tu binh nguoi Trung Quoc bi bat trong Tran Đat La Tu giua nha Đuong va nha Abbas cua nguoi Hoi giao. Giay đuoc mang đen chau Au tu the ky thu 12 qua cac giao luu van hoa giua phuong Tay Thien chua giao va phuong Đong A Rap cung nhu qua nuoc Tay Ban Nha thoi ky Hoi giao.


Lich su = Truoc khi co giay =

Cac hinh ve trong hang đong la nhung van kien lau đoi nhat do con nguoi ve bang bot mau. Nguoi Sumer, co nen van hoa cao lau đoi nhat đuoc biet đen, viet tren nhung tam bia bang đat set (van tu hinh nem, bat đau tu khoang 3300 nam truoc Cong nguyen). Cac vat lieu huu co dung đe viet len sau đo it ben hon. Neu khong co nhung tam bia bang đat set cua nguoi Sumer chung ta biet rat it ve thoi gian nay. Da, giay da (parchment), go, vo cay, giay coi (giay chi thao) - co o Ai Cap khoang 3000 nam truoc Cong nguyen - va giay đeu co the chay va bi phan huy sinh hoc.
Giay coi (giay chi thao) lam bang mot loai lau say (cay coi giay hay cay chi thao – cyperus papyrus, ho Coi) đuoc buoc vao voi nhau va đat cheo len nhau truoc khi đuoc ep lai. Nguoi ta viet tren đo bang muc đo hay đen. Muc đen bao gom bo hong va mot dung dich tu nhua cua cay keo (gummi arabicum). Muc đo đuoc lam tu hoang tho. Nguoi ta dung mot cay co lam tu cay say (cay lau) đe viet.

Mac du cay coi giay (cay chi thao) cung co o Hy Lap nhung khong đuoc lan truyen ra ngoai nuoc. Trong the ky thu 3 nguoi Hy Lap thay the co viet bang long chim. Tu giay trong cac thu tieng o chau Au (papier, paper...) dan tu ten cua cay coi giay - papyrus.
Ngoai ra nguoi ta con viet tren giay da (parchment) la loai da mong chua đuoc thuoc.
O Roma nguoi ta su dung ca giay coi (giay chi thao) lan bang lam bang sap, van tho đuoc khia len bang mot cay nhon. Dung mot tam cao co the lam phang sap lai va lai co the viet len tren tam bang nay. O An Đo nguoi ta dung la cay co. O Trung Quoc, truoc khi phat minh ra giay, xuong, vo so oc, nga voi, sau đo la đong thau, sat, vang, bac, thiec, thach anh, đa, đat set, tre va to lua đeu đuoc dung đen.
Trong the ky thu 5 (trieu nha Hau Han) Pham Diep (范曄) đa tuong thuat lai:

Tu xua nguoi ta đa dung thanh tre đe viet, đuoc cot lai voi nhau. Cung co mot loai giay lam tu phe pham cua to lua. Nhung to lua qua đat con cac thanh tre thi qua nang nen khong su dung thich hop. Vi the Thai Luan (蔡倫) nghi ra ke lam giay tu cac vo than cay, soi than cay, tu cay gai dau cung nhu tu vai va luoi đanh ca cu. Nam Nguyen Hung thu nhat (105), ong tau len Hoang thuong (Han Hoa Đe), đuoc vua khen thuong cho tai nang cua ong. Tu đay giay tro nen thong dung va trong ca vuong quoc moi nguoi đeu goi đo la giay cua quy nhan Thai.
Cac kham pha ve khao co o Trung Hoa cong voi phep tinh tuoi bang carbon phong xa chung minh rang giay đa hien dien tu hai the ky truoc Thai Luan, nhung nguoi ta van cho Thai Luan la nguoi phat minh ra giay thuc thu nhu ngay nay.


= Phat minh ra giay =

Nhu vay giay lam tu to lua đa đuoc biet đen truoc khi Thai Luan phat minh ra giay trong the ky thu 1, khoang nam 105, chu yeu lam tu soi ben trong cua vo cay dau (dau tam). Truoc đo cung đa co giay lam tu cay gai dau (Cannabis), con đuoc goi la cay can sa, nhu nam mau giay đuoc tim thay trong nhung nam tu 1973 đen 1978 đa chung minh. Cac ghi đinh thoi gian đuoc so sanh lai cho thay cac mau giay nay phai co nguon goc tu khoang nam 140 đen 87 truoc Cong nguyen.
Mot loai nguyen lieu giay khac la cay thuy huong (Daphne). Cay gai dau va thuy huong co soi dai hon nhung loai go đuoc su dung ngay nay va qua đo ma co đo ben cao. Hai tinh chat nay cho phep giay đuoc su dung vao nhung muc đich khac ngoai muc đich đe viet. Cac đo vat đe trang tri va quan ao cung đuoc san xuat theo truyen thong tu giay o Đong A.
Nguyen lieu lam giay đuoc cat vun ra va gia nho trong nuoc thanh bot long. Cac soi đuoc phan tan mong trong nuoc. Đau tien giay đuoc muc ra bang mot cai ray noi tren mat nuoc. Luoi o duoi đay ray đuoc gan chat vao khung. Moi to giay đuoc muc ra phai đuoc lam kho trong ray va chi đuoc đem ra sau khi kho. Vi the ma can đen rat nhieu ray. Ky thuat nay lan truyen đen nguoi Thai Lan vao khoang nam 300.
Vao khoang nam 600 ky thuat muc giay cai tien dung loai ray muc lan truyen đen Trieu Tien va sau đo đen Nhat. O loai ray muc nay khung ray co the go ra khoi ray. To giay vua đuoc muc co the đuoc lay ra khi con am va đem đi phoi kho. Ky thuat nay con đuoc su dung cho đen ngay nay o cac loai giay muc bang tay va noi chung nguyen tac san xuat giay (cat vun, gia nho trong nuoc, muc va hong kho) van khong thay đoi cho đen ngay nay.

O Nhat nguoi ta cai tien ky thuat nay va pha vao bot cua soi giay nhua tu re cua cay bup mi (Abelmoschus manihot). Cac soi đuoc phan tan đeu hon va khong con bi von cuc nua. Loai giay nay đuoc goi la giay Nhat (Washi-和紙).
O chau Au sau nay giay đuoc ep tung chong, giua hai to giay co lot mot tam vai hay ni (phot). Qua đo ma qua trinh lam kho giay đuoc tang nhanh hon va giay đuoc nen chat lai.


= Su dung giay lan rong =
Ngay tu the ky thu 2 đa co khan tay giay o Trung Quoc. To Bao Bac Kinh phat hanh so đau tien vao nam 363 (ngung phat hanh vao nam 1936). Trong the ky thu 6 nguoi ta đa san xuat giay ve sinh tu giay rom ra re tien nhat. Xuong trong cung đa san xuat cho trieu đinh 720.000 tam giay ve sinh va them vao đo la 15.000 tam giay ve sinh tam huong thom, mem va co mau vang nhat cho hoang gia.
Cung voi su banh truong cua Con đuong to lua, san xuat giay đa đuoc truyen ba sang Trieu Tien va Viet Nam tu the ky 3 va Nhat Ban vao the ky 4. Giay bat đau san xuat tai An Đo, Nepal, Pakistan va Bangladesh khoang cuoi the ky 7


 Tien giay  O Trung Quoc vua Đuong Cao Tong (650–683) phat hanh tien giay lan đau tien, đuoc cong nhan la tien te trong the ky thu 10. Vao khoang nam 1300 tien giay cung đuoc ban hanh o Nhat, Ba Tu va An Đo.
O Viet Nam, trong quyen Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc co ghi lai 

Binh Ty, nam thu 9 (1396). (Minh, nam Hong Vu thu 29)
Thang 4, mua ha. Bat đau ban hanh tien "thong bao hoi sao".
Thieu bao Vuong Nhu Chu đe nghi đoi lai che đo. Quy Ly nghe theo, moi đinh che đo tien giay nhu sau: loai 10 đong ve rau rong; loai 30 đong ve thuy ba; loai mot tien ve đam may, loai hai tien ve con rua; loai ba tien ve con lan; loai 5 tien ve con phuong; loai mot quan ve con rong. Nguoi nao lam gia phai toi tu hinh, tich thu đien san sung cong. Khi tien giay đa in xong, ha lenh cho dan đuoc đem tien thuc đoi lay tien giay: cu mot quan tien thuc chat đoi lay tien giay mot quan hai tien. Cam chi dan gian khong đuoc dung tien đong, bao nhieu tien đong đeu nop vao quan, neu nhu nguoi nao tang tru rieng hoac tieu dung rieng cung phai toi nhu nguoi lam gia tien giay.
Nam 1298 Marco Polo đa tuong thuat lai viec lan truyen rong rai cua tien giay. Trong thoi gian nay đa co nan lam phat lam giam gia tri xuong chi con vao khoang 1% cua gia tri ban đau. Đe chong nan lam tien gia, co thoi gian tien giay đuoc lam tu giay đac biet co cac chat phu gia nhu soi to, thuoc tru sau va chat mau.


 Giay trong the gioi A Rap  Vao nam 750 hay 751, ky thuat san xuat giay lan truyen đen Samarkand, co le qua cac tu binh nguoi Trung Quoc trong mot cuoc tranh chap bien gioi, va tu đay ky thuat nay lan rong khap the gioi A Rap. Nho vao cac kham pha moi, nguoi ta cho rang o Samarkand giay đa đuoc biet đen va san xuat truoc đo 100 nam. Cay lanh (Linum usitatissinum) va cay gai dau (Cannabis L.) cung nhu nuoc đeu co đay đu, chang bao lau nguoi A Rap đa xay dung len mot cong nghiep giay phat đat. Giay lan truyen nhanh chong đen Maroc. Mot coi xay giay đa đuoc xay o Bagdad vao nam 795, nam 870 quyen sach lam bang giay đau tien đuoc phat hanh o đay. Trong van phong cua hoang đe Harun al-Rashid nguoi ta đa dung giay đe viet. Sau đo la cac xuong san xuat o Damascus, Cairo, o cac tinh Bac Phi cho đen ca phia tay.
Nguoi A Rap tiep tuc cai tien ky thuat san xuat. Nho vao cac ray muc lam bang day kim loai ma nguoi ta đa co the tao đuoc hinh chim tren giay (watermark). Giay đuoc phu keo tot hon nho su dung tinh bot. (Phu keo la trang mot lop mong keo tren mat giay hay pha keo vao bot giay long truoc khi muc giay đe giay lang hon va it hut nuoc hon, muc viet lem it hon.) Cac đon vi đo luong dien tich đuoc tieu chuan hoa. 500 to giay la mot ram giay (thep giay) – rizmar. Tu nay la nguon goc cho khai niem ve đon vi giay van con thong dung cho đen ngay nay trong nganh giay: mot ram giay (tieng Anh: ream, tieng Đuc: Ries, tieng Phap: rame, tieng Tay Ban Nha: resma...).


 Giay o chau Au  Qua cac giao luu van hoa giua phuong Tay Thien chua giao va phuong Đong A Rap cung nhu qua nuoc Tay Ban Nha thoi ky Hoi giao giay đuoc mang đen chau Au tu the ky thu 12. Theo nhu Al-Idrisi tuong thuat lai sau cac chuyen du lich, ngay tu giua the ky thu 12 o San Felipe (Xativa) gan Valencia đa co mot nen cong nghiep giay phat đat, xuat khau cac loai giay cao cap sang ca cac nuoc lang gieng.
Sau khi nguoi A Rap bi đanh đuoi khoi Tay Ban Nha, vung quanh Valencia van con la noi co tam quan trong trong cong nghiep giay vi o đay nguoi ta trong đuoc cay lanh (Linum), mot nguyen lieu dung lam giay rat tot.
Cung voi viec su dung van ban ngay cang pho bien trong cac lanh vuc khac cua van hoa (kinh te, luat, hanh chanh,...), tu giua the ky thu 14 giay bat đau cuoc tranh đua voi giay da (parchment). Ky thuat in sach ra đoi tu giua the ky thu 15 đa đanh dau cho vai tro cua giay da tro thanh vat lieu đe viet xa xi. Mac du re tien, mai cho đen the ky thu 17 giay, trong vai tro la vat lieu đe viet, moi đay lui đuoc giay da tuong đoi đat tien hon.


Cac phuong phap san xuat giay Giay co the san xuat thu cong hay bang may khong phu thuoc vao soi dung lam nguyen lieu.
Thanh phan chinh cua giay la cac soi cellulose. Truoc tien tinh bot, nhua cay va cac thanh phan khac cua cay đuoc tach ra khoi cellulose. Sau khi tach ra, cellulose đuoc pha loang trong nuoc va gia thanh soi. Khi che bot nay (khoang 95% la nuoc) len mot cai ray, phan lon nuoc chay thoat đi. Ray phai đuoc lac đeu, cac soi se nam chong len nhau va tao thanh mot tam giay. Neu tren luoi ray co lam mot hinh mau, soi se nam chong o cac cho đo it hon va khi soi tam giay truoc anh sang co the nhan thay đuoc hinh chim tren giay.


= San xuat truoc khi cong nghiep hoa =

Cho đen nua sau the ky thu 19 cac soi cellulose can dung đuoc nguoi lam giay thu luom tu quan ao cu lam tu soi lanh. Nhung nguoi thu mua va buon ban quan ao cu la nhung nguoi cung cap nguyen lieu cho cac xuong xay giay. Co thoi gian quan ao cu hiem đen đo đa bi cam xuat khau va nguoi ta đa dung đen vu luc đe ngan chan viec nay.
Trong cac xuong xay giay gie đuoc cat thanh manh vun, đoi khi đuoc rua sach va lam cho muc nat va sau đo đuoc đua vao may gia nho thanh soi. May gia hoat đong bang suc nuoc.
Trong nua đau cua the ky thu 19 nguoi ta chuyen qua tay bang clo thay vi lam cho muc nat roi rua sach. Soi that thoat rat it va ngoai ra con co the dung cac loai vai co mau.
Nguoi tho lam giay muc to giay tu bot giay loang nay bang mot cai ray thap, lam bang đong hinh chu nhat co luoi rat tinh, thanh ray co the thao ra đuoc. Sau đo mot nguoi tho khac ep to giay tu ray len tren mot tam ni trong khi tho lam giay muc to giay ke tiep. Sau khi ep xong cac to giay đuoc treo len đe phoi kho trong cac phong lon va kho rao, chu yeu la trong cac nha kho hay tren gac xep. Sau đo giay đuoc ep them mot lan nua, vuot phang, phan loai roi đong goi. Neu la giay viet thi phai trang keo bang cach nhung vao keo, ep roi phoi kho.
Qua cach lam bang tay nay, ngay nay chi ap dung cho cac loai soi – va qua đo la giay – co chat luong cao, cac soi nam theo cac huong đeu nhau.
May Ha Lan (mot phat minh cua cac tho lam giay nguoi Ha Lan vao khoang nam 1670) la buoc đot pha ky thuat hien đai. Đay la mot may san xuat ra bot giay khong con dung gie cu lam vat lieu ban đau đe san xuat giay nua ma phan lon la tu cac day thung, day cap va luoi đanh ca. Cac vat lieu rat cung nay truoc tien đuoc cat nho trong mot may gia co mot it bua đap va nhieu dao nhon (Kapperij) roi đuoc đua vao mot may xay (Kollergang) đe đuoc tiep tuc cat nho đi.


= Cong nghiep hoa viec san xuat giay =

Tu khoang nam 1850 may mai go đuoc đua vao su dung, mo ra kha nang san xuat giay co tam co cong nghiep tu nguyen lieu go re tien. Vao khoang nam 1879 chi o Đuc thoi đa co khoang 340 xuong mai go nhu vay. Loai bot go mai dung lam giay nay con chua chat linhin (lignin) se lam giay bi o vang sau mot thoi gian. Friedrich Gottlob Keller (1816 – 1895) la nguoi phat minh ra loai giay lam tu bot go nay.


= San xuat giay trong cong nghiep =


 Nguyen lieu  Nguoi ta co the san xuat giay tu nguon nguyen lieu moi la go, hoac cung co the su dung giay đa su dung lam nguyen lieu.
Trong san xuat moi, nguyen lieu chinh đe lam giay la soi cellulose tu go hoac rom ra. Ngoai ra con can dung đen keo va cac chat đon. Đo dai cua cac soi cellulose thay đoi tuy theo nguyen lieu lam giay va co anh huong lon đen chat luong va đo ben ve thoi gian cua giay. Khong phai loai go nao cung co the dung lam giay trong cong nghiep đuoc. Go tu cac loai cay trong bang duoi đay đuoc coi la thich hop đe dung lam giay:

Đieu kien o tung đia phuong va so luong co san quyet đinh loai go nao đuoc su dung lam nguyen lieu nguyen thuy. Cac loai cay tang truong nhanh thi du nhu cay duong đap ung đuoc nhu cau lon cua cong nghiep. Tren nguyen tac tat ca cac loai co cellulose đeu co kha nang đuoc su dung đe san xuat giay. Giay cu ngay cang đuoc su dung nhieu hon đe lam nguyen lieu. Tai Đuc, giay cu chiem gan 50% cac nguyen lieu đuoc su dung đe lam cac loai giay, bia cung va cac tong.
O chau Au va chau My nguoi ta con su dung cay lua mi va lua mach đen đe lay soi, o Bac Phi mot so loai co, tai Nhat cho toi ngay nay rom tu cay lua van đuoc su dung va o An Đo la cay tre.
Viec dung giay đa qua su dung lam nguyen lieu san xuat giay hien la phuong huong đang phat trien cua cong nghiep giay. 

Uu điem: viec su dung giay phe lieu lam bot giay chi can đanh toi va nghien voi thoi gian ngan hon su dung go (28 phut so voi 45 phut); gop phan giai quyet cac van đe ve moi truong.
Nhuoc điem: bot giay loai nay co đo bui cao - tren 10 hat voi kich thuoc 0.4mm²/1m².


= San xuat bot giay =
Go co the đuoc xu ly co hoc hay hoa hoc


 Xu ly co hoc  Bot go mai trang: đuoc mai tu go đa đuoc boc vo trong cac may mai go.
Bot go mai nau: hinh thanh khi cac cuong cay đuoc tham uot trong cac noi nau truoc khi đuoc mai.
Bot nhiet co: đuoc san xuat tu phe lieu go đuoc bam nho va vo bao cua cac xuong cua. Theo phuong thuc TMP (thermo-mechanical pulp), hay "bot nhiet co", chung đuoc lam tham uot o 130 °C. Cac lien ket linhin (lignin) nho vay bi yeu đi. Sau đo nuoc đuoc them vao va cac mieng go nay đuoc nghien trong cac may nghien (refiner). Neu hoa chat đuoc su dung them vao trong luc tham uot phuong phap nay đuoc goi la phuong phap CTMP (chemo-thermo-mechanical pulp), hay "bot hoa nhiet co".
Neu chi dung cac phuong thuc co đe san xuat, thanh phan cua bot go khong phai la cac soi cellulose ma la cac lien ket soi đa đuoc mai va nghiem nho ra. Đe co the lay đuoc soi nguyen thuy phai dung đen cac bien phap xu ly go bang hoa hoc.


 Xu ly hoa hoc  Cac manh go đuoc xu ly hoa hoc bang cach nau. Sau khi nau 12 đen 15 tieng cac soi se đuoc tach ra khoi cac thanh phan cung đi cung voi cellulose. Nhin theo phuong dien hoa hoc, go bao gom:

40% - 50% cellulose
10% - 55% hemicellulose
20% - 30% linhin (lignin)
6% - 12% cac hop chat huu co khac
0,3% - 0,8% hop chat vo co
Tuy theo hoa chat đuoc dung đe nau, nguoi ta phan biet ra cac phuong phap kiem, sunfit (sulfit) va sunfat (sulfat). Phan linhin con sot lai sau khi nau se lam cho bot giay co mau vang hay nau vi the ma phai rua sach va tay bot giay.
San luong san xuat bot giay theo phuong phap hoa hoc it hon la san xuat bot go. Cac soi cellulose co uu điem la dai hon, ben va mem mai hon. Cac soi cellulose tu cac cay la kim thuong dai khoang 2,5 cho đen 4 mm, soi tu cac cay la rong dai khoang 1 mm.
Bot giay sunfat so voi bot giay sunfit thi dai hon va ben hon vi the chu yeu đuoc su dung đe lam giay in va giay viet co đo trang cao. Bot giay sunfit đa so đuoc dung đe san xuat cac loai giay ve sinh mem.
Bot giay can phai đuoc tay đe lam giay trang. Bot giay sunfat thong thuong đuoc tay bang clo, vi the ma nuoc thai se nhiem cac hop chat cacbon cua clo.

Cl2 + H2O → H+ + Cl- + HClO
2 NaOH + Cl2 → NaOCl + NaCl + H2O
Bot sunfit đuoc tay bang hiđro peroxit hay bang oxy. Ky thuat than thien hon voi moi truong, thay the tay su dung clo bang su dung oxy va dioxide clo.

2 NaClO3 + H2SO4 + SO2 → 2 ClO2 + 2 NaHSO4
Bot giay tay khong co clo co đo ben cua soi kem hon la tay bang clo, nhung do it o nhiem đen moi truong hon nen ngay cang đuoc dung nhieu hon.


 Phuong phap organocell  Phuong phap organocell san xuat bot giay khong co luu huynh va vi the ma than thien voi moi truong hon. Cac manh go đuoc nau voi hon hop nuoc va metanol (methanol) co cho them dung dich kiem qua nhieu giai đoan duoi ap suat va o nhiet đo đen 190 °C. Qua đo linhin va hemicellulose đuoc hoa tan ra. Sau đo phai rua sach qua nhieu giai đoan roi tay va thao nuoc.
Metanol va kiem đuoc lay lai qua mot phuong phap tai che đuoc tien hanh song song voi san xuat bot giay. Ngoai ra con thu đuoc linhin va hemicellulose khong chua luu huynh đuoc su dung tiep tuc trong cong nghiep hoa hoc.


 Khu muc giay cu  Cac phuong phap khu muc giay loai co muc đich chinh la nham loai bo cac hat muc cung nhu cac chat phu gia khac nhu chat đon, cac hat mang mau trong qua trinh trang phu ra khoi thanh phan so xoi. 
Hai phuong phap khu muc giay loai (de-inking) đuoc su dung pho bien rong rai ngay nay tren the gioi la phuong phap tuyen noi (flotation) va rua (washing). Phuong phap tuyen noi thich hop voi cac hat muc va cac hat phu gia co kich thuoc tu 10 đen 250 µm trong khi phuong phap rua thich hop voi kich thuoc hat muc va phu gia tu 30 µm tro xuong. Ngay nay phan lon cac nha may tai che giay loai thuong ung dung ca hai phuong phap khu muc bang tuyen noi va rua trong qua trinh san xuat.

Phuong phap tuyen noi:
Su dung nguyen ly bam dinh cua cac hat vat chat vao bong bong khi đe loai bo muc in va cac chat phu gia cua giay loai nhu chat đon, cac hat mang mau... Co the chia ra cac cong đoan chinh trong qua trinh tuyen noi nhu sau:
Giai đoan tach muc ra khoi so xoi:
Muc in đuoc in vao be mat cua so xoi bang nhieu phuong phap khac nhau nhu in offset, in gravure, in UV-Curing, in letter press hay in flexo va trong giai đoan đau tien cua phuong phap khu muc, nguoi ta phai tach cac hat muc in nay cung voi cac hat phu gia ra khoi be mat cua so xoi. Giai đoan nay trong san xuat đuoc thuc hien o may nghien thuy luc voi su ho tro cua mot so hoa chat khu muc nhu NaOH (sodium hydroxide), Na2CO3 (sodium silicate), H2O2 (Hydrogen peroxide), cac chat hoat tinh be mat (surfactant)...
Duoi tac dung cua cac hoa chat khu muc, moi lien ket giua muc in va so xoi bi long đi, tro nen kem ben vung đong thoi cac hat muc cung tro nen ky nuoc, bi xe nho va tach ra khoi so xoi duoi tac dung cua cac dao trong qua trinh nghien thuy luc.
Giai đoan loai bo muc ra khoi so soi trong quan trinh tuyen noi:
Sau khi muc va cac hat phu gia đuoc tach ra khoi be mat so xoi, chung ta se phai loai bo chung đe thu đuoc so xoi "sach" đe san xuat giay. Nhu đa trinh bay o tren, phuong phap tuyen noi dung cac bot khi đe loai bo cac hat muc va cac hat phu gia. Ve ly thuyet co the ung dung voi cac hat chat ran co kich thuoc tu 10 đen 500 µm nhung hieu qua nhat đoi voi tuyen noi giay tai che la tu 10 đen 250 µm. Do tac dung cua hoa chat (cac chat lua chon) va đac biet la su co mat cua cac ion calci mang đien duong 2+ trong nuoc, cac phan tu cua xa phong ket hop voi cac ion Calci nay tao ra cac hat vat chat nho đien tich mang đien duong, qua đo de dang đinh voi cac hat muc (đien am). Boi vi cac chat lua chon nhu soap la mot chuoi hydrocarbon gom ca phan ky nuoc va hao nuoc (vi du nhu stearic acid)nen cac hat muc đuoc đinh kem voi cac hat vat chat nho mang đien duong (san pham cua soap collector and calcium co trong nuoc), roi qua đo tiep tuc đinh voi cac hat muc khac (cung đa đuoc đinh voi cac hat mang đien duong) va tao thanh cac cum muc nho va cac cum muc nho nay tiep tuc đuoc đinh vao cac bong bong khi nho tinh ky nuoc va hao nuoc cua soap collector.


 Xu ly bot truoc khi san xuat giay  Bot giay đuoc nghien trong cac may nghien (refiner) truoc khi đua qua may giay. Ben trong may nghien dung dich bot giay đam đac chay qua giua mot truc lan co dao va cac dao gan co đinh. Soi se đuoc cat (nghien tho) hay ep (nghien tinh) tuy theo cac đieu chinh dao. Hai đau cua soi cellulose se bi tua ra giup cho cac soi lien ket voi nhau tot hon khi tam giay hinh thanh.
Cac loai giay hut nuoc, co the tich cao va mem mai hinh thanh tu cac soi đuoc nghien tho nhu giay tham. Soi đuoc nghien tinh đuoc dung đe san xuat cac loai giay cung va ben, it tham nuoc co tinh trong suot thi du nhu giay ve ky thuat. Ngoai ra khi nghien cac soi cellulose con co the đuoc cat ngan đi. Chieu dai cua soi va cach nghien bot quyet đinh chat luong cua giay.


 May xeo giay  Giay đuoc tao thanh tam tren may xeo giay. Dung dich bot giay (99% la nuoc) sau khi đuoc lam sach nhieu lan chay len mat luoi. Tren luoi nay phan lon nuoc chay thoat đi va cau truc cua to giay bat đau thanh hinh. Ben duoi luoi co đat may hut nuoc đe giup thoat nuoc. Giay san xuat cong nghiep co hai mat: mat luoi va mat lang, cac soi giay hau nhu đeu huong ve mot chieu: chieu chay cua luoi. Sau đo giay đuoc ep roi đua qua phan say tiep theo la đuoc ep lang va cuon tron.


 Chat đon  Ngoai soi cellulose ra bot giay con đuoc tron them đen 30% cac chat đon:

Cao lanh (China clay)
Tinh bot
Blanc fixe
Dioxide titan
Phan
Cac chat đon lam đay phan khong gian giua cac soi giay va lam cho giay mem mai va co be mat lang hon. Thanh phan cua chat đon se quyet đinh đo trong suot hay đo mo đuc cua giay. Đe chong khong lem muc phai can đen keo.


Tieu chuan kich thuoc giay Kho giay theo tieu chuan quoc te EN ISO 216 xuat phat tu chuan DIN 476 do Vien tieu chuan Đuc (Deutschen Institut fur Normung - DIN) đua ra nam 1922. Song song voi tieu chuan nay con co cac he thong khac nhu tai Hoa Ky hay Canada.


Phan loai giay tai Viet Nam theo HS = Chuong 48 =
Theo bang phan loai HS, giay chu yeu đuoc xep vao nhom 48

1. Giay in bao, dang cuon hoac to:  La loai giay khong trang dung đe in bao, co ty trong soi go thu đuoc tu phuong phap che bien co hoc hoac co-hoa hoc lon hon hoac bang 65% tong luong soi, khong ho hoac dat rat mong, co đo rap be mat Parker Print Surt (IMPa) tren 2.5 micromet, đinh luong khong duoi 40 g/m², nhung khong qua 65 g/m².
2. Giay khong trang (uncoated paper) đuoc dung đe viet, in va cac muc đich in an khac; giay lam the hoac dai đuc lo:
Nhom nay bao gom giay đuoc lam tu bot giay đa tay trang hoac bot giay thu đuoc tu phuong phap che bien co hoc hoac hoa co, thoa man mot trong nhung tieu chuan sau đay:

2.1. Đoi voi giay đinh luong ≤ 150g/m²:
2.1.1. Chua ≥ 10% luong soi thu đuoc bang phuong phap co hoc hoac hoa co, va:
2.1.1.1. Đinh luong ≤ 80g/m²; hoac
2.1.1.2. Nhuom mau toan bo
2.1.2. Chua ≥ 8% can, va:
2.1.2.1. Đinh luong ≤ 80g/m²; hoac
2.1.2.2. Nhuom mau toan bo
2.1.3. Chua ≥ 3% can, co đo sang ≥ 60%
2.1.4. Chua ≥ 3% va ≤ 8% can, co đo sang ≤ 60% va chi so buc (burst index) ≤ 2.5 kPa.m²/g
2.1.5 Chua ≤ 3% can, co đo sang ≥ 60%, chi so buc (burst index) ≤ 2.5 kPa.m²/g
2.2. Đoi voi giay đinh luong ≥ 150g/m²:
2.2.1. Nhuom mau toan bo
2.2.2. Co đo sang ≥ 60% va:
2.2.2.1. Đo day ≤ 225 micromet, hoac
2.2.2.2. Đo day ≥ 225 micromet nhung ≤ 508 micromet va luong can ≥ 3%
2.2.3. Co đo sang ≤ 60%, do day 254 micromet va luong can ≥ 8%
3. Giay ve sinh, khan lau mat, lau tay, khan an va cac loai tuong tu dung cho muc đich noi tro, ve sinh; giay ni xenlulo va giay ni mong bang soi xenlulo; co the đa đuoc lam nhan, dap noi, tao lo cham kim, nhuom mau be mat, trang tri hoac in be mat, dang cuon hoac to
4. Giay va bia Kraft khong ho trang, dang cuon hoac to: Giay co ty trong soi go thu đuoc bang phuong phap che bien hoa hoc soda hoac sunphat chiem ≥ 80% tong luong soi.
Trong nhom nay co nhom 4804.11 va 4804.19 giay goi hang đuoc hieu la giay đuoc hoan thien bang may hoac đuoc lang bang may, co ty trong soi go thu đuoc tu phuong phap che bien hoa hoc soda hoac sunphat chiem ≥ 80%, dang cuon, đinh luong xap xi 115g/m², co chi so chay Mullerf toi thieu đuoc tinh bang phuong phap noi suy hoac ngoai suy tuyen tinh theo bang ket qua duoi đay:

Đinh luong (g/m²): 115; 125; 200; 300; 400
Chi so chay Mullerf toi thieu: 393; 417; 637; 824; 961
Trong nhom nay co nhom 4804.21 va 4804.29 "giay kraft lam bao" la giay đuoc hoan thien bang may co ty trong soi go thu đuoc tu phuong phap che bien hoa hoc soda hoac sunphat ≥ 80%, dang cuon, đinh luong ≥ 60g/m² va ≤ 115 g/m², thoa man mot trong cac đieu kien sau:

4.1. Co chi so chay Mullen ≥ 3.7 kPa.m²/g va he so cang ≥ 4.5% theo chieu ngang va ≥ 2% theo chieu may
4.2. Co chi so đo dai va đo gian đuoc tinh bang phuong phap noi suy - ngoai suy tuyen tinh tu bang tinh duoi đay:

5. Giay va bia khong trang khac, khong ho khac, dang cuon hoac to, chua đuoc gia cong them hoac xu ly khac
6. Giay đa sunphua hoa, giay chong tham dau, giay can (tracing paper) va giay bong kinh, cac giay bong trong va giay bong mo khac, dang cuon hoac to
7. Giay hon hop đuoc lam bang cach dan cac lop giay phang lai voi nhau boi mot lop keo dinh, khong ho trang hoac tham tam be mat, co hoac khong co gia co ben trong, dang cuon hoac to.
8. Giay đa gap nep lan song (co the đa đuoc dan cac to phang len mat) đa lam van, lam nhan, dap noi hoac soi lo, dang cuon hoac to
9. Giay than, giay tu copy va cac loai giay đe sao chup khac (ke ca giay đa ho trang hoac tham tam dung cho may đanh giay nen hoac in ban kem) đa hoac chua in, dang cuon hoac to
10. Giay đa ho trang (giay trang - coated paper) 1 hoac ca hai mat bang mot lop cao lanh hoac cac chat vo co khac, co the co them chat ket dinh, khong co lop phu ngoai nao khac, co the đa nhuom mau be mat, trang tri hoac in be mat, dang cuon hoac to
11. Giay ni xenlulo, giay ni mong bang soi xenlulo đa ho trang, tham tam, phu nhuom mau be mat, co the đuoc trang tri hoac in be mat, dang cuon hoac to
12. Khoi loc, thanh tam loc, bot giay dang tam

13. Giay cuon thuoc la, co the đa đuoc chia cat thanh mieng nho hoac cuon san thanh ong
14. Giay dan tuong va cac loai giay phu tuong tuong tu

15. Tam phu san

16. Giay than, giay tu copy va cac loai giay dung đe sao chup khac, giay nen va cac ban in offset bang giay
17. Phong bi, thiep moi, buu thiep, danh thiep, cac loai hop, tui va cac san pham tuong tu bang giay khac đe đung thu tu trao đoi

18. Giay dung cho ve sinh va cac loai giay tuong tu, giay ni, giay ni mong bang soi xenlulo dung muc đich cat theo hinh dang, kich thuoc khan lau tay, khan mat, khan trai ban, khan an, ta lot, bang ve sinh, khan trai giuong, đo dung noi tro, ve sinh va mot so, cac vat pham trang tri, đo phu tung tuong tu
19. Thung, sac, tui nho va cac loai bao bi khac bang giay
20. So đang ky, so sach ke toan, vo ghi chep (So đat hang, bien lai), so ghi nho, nhat ky, vo bai tap...
21. Cac loai nhan bang giay hoac bia, đa hoac chua in
22. Ong loi, tuyp, suot, cui va cac loai tuong tu bang bot giay, giay hoac bia, đa hoac chua đuc lo hoac lam cung.
23. Giay bia, giay xenlulo va giay ni mong soi xenlulo khac, cat theo kich co hoac mau, cac vat pham khac bang bot giay, giay hoac bia giay, giay ni xenlulo hoac giay ni mong soi xenlulo


= Chuong khac =
Ngoai ra, co mot so loai giay đuoc phan vao cac nhom khac:

24. Giay thom, cac loai giay đa tham tam my pham: nhom 33
25. Giay hoac tam lot xenlulo đa tham tam, trang, phu bang xa phong hoac chat tay (nhom 34.01), hoac bang cac chat đanh bong, kem hoac cac che pham tuong tu: nhom 34.05)
26. Giay hoac cactong co phu lop chat nhay (Photographic paper): nhom 37.01 đen 37.04, chua phoi sang hoac đa phoi sang nhung chua trang

27. Giay đuoc tham tam chat thu chan đoan (Paper chromatography) hoac chat thu thi nghiem: nhom 38.22
28. Giay đuoc gia co bang tam plastic, hoac mot lop giay hoac cactong đuoc trang hoac phu mot lop plastic, lop plastic nay day hon 1/2 tong be day, hoac cac san pham lam bang loai giay nay (tru cac tam phu tuong thuoc nhom 48.14): nhom 39

29. Giay hoac cac tong rap (Sandpaper): nhom 68.05; giay hoac cactong boi mica: nhom 68.14


Cac tieu chuan đanh gia chat luong giay Cac tieu chuan dung đe đanh gia chat luong giay bao gom: đo trang, đinh luong giay, đo day, đo cung, đo đuc, đo trong, đo ben xe, đo ben gap, chieu dai đut, đo am, đo hut nuoc, đo kiem, đo san, đo nham, đo tro va khoi luong rieng.


= Theo đinh luong =
Giay lua, giay mong: ≤40 g/m²
Giay: 40 - 120 g/m²
Giay bia: 120 - 200 g/m²
Bia: >200 g/m²


= Theo mau sac =
Nau: giay chua tay trang
Trang: giay đa tay trang
Giay mau: giay đa tay trang va nhuom mau dye hoac pigment.


= Theo ung dung =
Cong nghiep: giay bao bi, giay goi, giay loc, giay cach đien...
Van hoa: giay viet, giay in, giay bao, giay in tien...
Luong thuc: giay goi thuc pham, giay goi keo, giay tui che...


= Theo vat lieu =
Soi go: giay san xuat tu soi go
Nong san: rom, co...
Tai che: rac thai hoac bot giay thu cap


= Theo xu ly be mat =
Giay trang: trang cao lanh hoac cac hop chat vo co khac
Giay khong trang: khong trang cao lanh hoac cac hop chat vo co khac
Giay trang nhom, thiec, hop chat cao phan tu...


= Theo ky thuat ket thuc qua trinh san xuat =
Giay can lang va sieu can lang
Giay trang men
Giay co be mat đuoc lam bong 1 mat hoac ca hai mat


Đoc them In an
In luoi
In offset
In thach ban
Nghe thuat gap giay Origami
Nghe thuat cuon giay tai Viet Nam
Danh sach bao tang giay (tieng Đuc)


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Viet)

Giay tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Giay sieu ben khong chay T. An, VnExpress 27/9/2006, 07:00 GMT+7 (theo Discovery) Nanowire-Paper Offers Strength, Flexibility University of Arkansas, Aug. 22, 2006
Tay trang bot giay bang chat xuc tac B.H. VnExpress 9/11/2001, 12:53 GMT+7 (theo Nature)
Hiep hoi Giay va Bot giay Viet Nam
Tin Hiep hoi In VPA Luu tru ngay 22 thang 4 nam 2021 tai Wayback Machine
Tin Hiep hoi Bao bi Vinpas
Tin Tong cty Giay VPC
Tin Vien giay RIPPI
(tieng Anh)

Paper tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Papermaking tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Mot so chung loai giay cua APP, mot trong 10 nha san xuat giay lon nhat the gioi ban luu
Guide to International Paper Sizes Concise Tables of Measurements | Huong dan ve kho giay tieu chuan quoc te EDS Inc., Editorial & Design Services. Last updated ngay 15 thang 1 nam 2004.
Basis Weight and Grammage Conversion Tables Of Use in the Publishing Industry | Mot so đinh luong giay tieu chuan va ung dung EDS Inc. Last updated ngay 15 thang 1 nam 2004
The Arches Mill: Early Beginnings | Lich su san xuat giay Arches ban luu Đai hoc Stanford
The Confederation of European Paper Industries (CEPI)CEPI
(tieng Đuc)

Hiep hoi Nha may Giay Đuc Luu tru ngay 11 thang 4 nam 2018 tai Wayback Machine
Papier tren trang Igepa
Austropapier - Hiep hoi Cong nghiep Giay Ao Luu tru ngay 29 thang 1 nam 2019 tai Wayback Machine