Tran Đuc Thiep (sinh nam 1949) la mot nha vat ly hat nhan nguoi Viet Nam, nguyen pho giam đoc Vien Han lam Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam. Vao nam 1992, ong vo tinh đe chum tia đien tu xuyen qua tay, khien ban tay phai cua ong bi cat bo do nhiem phong xa nang. Vi su co nay, Co quan Nang luong Nguyen tu quoc te đa tien hanh kiem tra cac giao thuc an toan khi nghien cuu phong xa cua Vien khoa hoc va Cong nghe Hat nhan Ha Noi.


Thoi nien thieu va khoi đau su nghiep Tran Đuc Thiep sinh ra o xa Yen Ho, huyen Đuc Tho, tinh Ha Tinh cung voi bay anh chi em khac. Me ong suc khoe yeu nen khong co thu nhap, bo ong mat khi ong moi hoc lop bon. Đe giam bot tinh hinh tai chinh, trong dip nghi he tu khi hoc lop bon cho đen khi tot nghiep cap ba, ong thuong xuyen đen thanh pho Vinh, Nghe An lam viec kiem tien đe trang trai. Sau khi tot nghiep trung hoc, ong đang ky vao Đai hoc Sofia o Bulgaria, ban đau du đinh tot nghiep nganh trac đia, nhung đa chuyen nganh hoc sang vat ly va chuyen sang vat ly hat nhan vao nam thu hai đai hoc. Ong cho rang Tzvetan Bonchev, mot giao su vat ly hat nhan nguoi Bulgaria, la nguon cam hung cho ong theo đuoi nganh hoc nay.
Sau khi tot nghiep Thac si Khoa hoc nam 1977, ong đuoc moi ve lam tro ly khoa vat ly truong Đai hoc Sofia. Mot nam sau, ong tro ve Viet Nam va đuoc moi lam viec tai Khoa Vat ly Hat nhan, Vien Vat ly Viet Nam. Vao thoi điem nay, Viet Nam đang o trong nen kinh te ke hoach hoa tap trung, chiu nhieu lenh trung phat cua My va o trong tinh trang ngheo đoi noi chung. Phong van tren bao Dan Tri ong chia se "Vao thoi gian cuoi nam 70, đau nhung nam 80, [...], nganh Vat ly hat nhan bi quen lang khong đuoc đau tu, khong co cong trinh, đe tai cap nha nuoc cho linh vuc hat nhan." Khoa vat ly hat nhan sau nay đuoc tach ra thanh Vien Khoa hoc va Cong nghe hat nhan, truc thuoc Uy ban Nang luong nguyen tu Viet Nam.


Tai nan phong xa Nam 1982, Lien Xo đa tang cho Vien Khoa hoc va Cong nghe Hat nhan Ha Noi hai may gia toc hat microtron đa đuoc su dung trong muoi nam: mot may phat xa neutron va mot may gia toc electron. Đay cung la hai may gia toc hat đau tien đuoc van hanh o Đong Nam A.
Ngay 17 thang 11 nam 1992 Tran Đuc Thiep đuoc bo nhiem lam giam đoc Trung tam Nghien cuu Khoa hoc Quoc gia Viet Nam tai Ha Noi. Trong mot thi nghiem thuong ngay, ong đa truc tiep su dung tay đe đieu chinh vi tri mau vat quang vang trong may gia toc hat. Viec đieu chinh nay thuong đuoc thuc hien bang khi nen, nhung ong đa vao phong va đieu chinh mau bang tay. Cung luc đo, cac đong nghiep cua ong nham tuong ong ra khoi phong đe rua tay bang xa phong trong bon rua đat ngoai phong chieu xa nen đa bat may len. Ong đa bi phoi nhiem boi tia phong xa co cuong đo 6 μA trong khoang tu hai đen bon phut. Đieu nay khien tay cua ong bi hoai tu mo nghiem trong, phai đieu tri chuyen khoa o Paris va cuoi cung phai thao roi ban tay phai, ong cung bi mat ngon thu 4 va 5 o ban tay trai. Tai nan cung đe lai di chung nang, ong bi cung khop man tinh va xo hoa do phong xa. Tuy vay, ong van co the tro lai lam viec tai Ha Noi vao nam 1994, sau hon 600 ngay đieu tri vet thuong cap tinh do nhiem xa.
Trong bao cao cua minh, IAEA thua nhan nhung ap luc ma cac nha khoa hoc Viet Nam đang lam viec tai mot quoc gia đang phat trien phai chiu đung. Tuy nhien, ho đe xuat quy đinh tot hon ve an toan buc xa va khuyen nghi sau rong cho tat ca cac co so chieu xa ve viec cai tien he thong an toan, bao gom cac tin hieu canh bao tu đong; nut cat khan cap; he thong khoa lien đong cua; mot he thong co the tim kiem, đam bao du phong an toan; giam sat buc xa khu vuc va camera quan sat đe đam bao phong chieu xa trong truoc khi bat.


Cong trinh nghien cuu noi bat May gia toc (2002). Nha Xuat ban Khoa hoc va Ky thuat
Nghien cuu hieu ung Mossbauer
Nghien cuu cau truc hat nhan va phan ung hat nhan voi photon, neutron va ion nang
Nghien cuu phan ung quang phan hach cac hat nhan nang
Nghien cuu nang pho hat nhan


Tham khao = Thu muc =
International Atomic Energy Agency (1996). "An electron accelerator accident in Hanoi, Viet Nam" (PDF). Ban goc (PDF) luu tru ngay 18 thang 2 nam 2024. Truy cap ngay 17 thang 2 nam 2024.