South Carolina ( ) la mot tieu bang thuoc phia đong nam cua Hoa Ky. Phia bac giap North Carolina, phia đong nam giap Đai Tay Duong va phia tay nam giap Georgia doc theo song Savannah. South Carolina la mot trong 13 thuoc đia noi day chong lai su thong tri cua Anh trong Cach mang Hoa Ky vao ngay 23 thang 5 nam 1788. No la bang đau tien ly khai khoi Lien bang đe thanh lap Lien minh mien Nam ngay 20 thang 12 nam 1860. Bang nay đuoc đat ten theo ten vua Charles I cua Anh, boi Carolus la tieng Latin cho ten Charles. Vao nam 2004, dan so tieu bang la 4.198.068. Sau Noi chien Hoa Ky, no đuoc tra lai Hoa Ky vao ngay 25 thang 6 nam 1868.
South Carolina la tieu bang lon thu 40 va đong dan thu 23 cua Hoa Ky. GDP cua no vao nam 2013 la 183,6 ty đo la, voi toc đo tang truong hang nam la 3,13%. South Carolina bao gom 46 quan. Thu phu la Columbia voi dan so nam 2016 la 134.309; trong khi thanh pho lon nhat cua no la Charleston voi dan so nam 2016 la 134.385. Khu vuc đo thi Greenville-Anderson-Mauldin la khu vuc đo thi lon nhat trong tieu bang, voi uoc tinh dan so nam 2016 la 884.975.
South Carolina đuoc đat theo ten cua Vua Charles I cua Anh, nguoi đau tien thanh lap thuoc đia Anh, voi Carolus la tieng Latin cua "Charles".
South Carolina đuoc biet đen voi 187 dam cua bo bien, cac di tich lich su va cac đon đien mien Nam, van hoa thuoc đia, chau Phi va chau Au va phat trien kinh te ngay cang tang cua no.
Nhieu chien ham cua Hai quan Hoa Ky đuoc đat ten USS South Carolina đe vinh danh tieu bang nay.
Đay la noi sinh cua Tong thong Andrew Jackson (tai Waxhaw).


Đia ly Tieu bang co the đuoc chia thanh ba khu vuc đia ly. Tu đong sang tay: đong bang ven bien Đai Tay Duong, Piedmont va day nui Blue Ridge. Tai đia phuong, đong bang ven bien đuoc goi la Low Country va hai khu vuc khac la Up Country. Đong bang ven bien Đai Tay Duong chiem hai phan ba tieu bang. Bien gioi phia đong cua no la Quan đao Bien, mot chuoi cac hon đao chan. Bien gioi giua Low Country va Up Country đuoc xac đinh boi đuong bo bien Đai Tay Duong, đanh dau gioi han cua cac con song.
Bo bien cua bang co nhieu đam lay va cua song man, cung nhu cac cang tu nhien nhu Georgetown va Charleston. Mot đac điem khac thuong cua vung đong bang ven bien la mot so luong lon vinh Carolina, nguon goc khong ro rang. Cac vinh co xu huong hinh bau duc, xep thanh mot huong tay bac va đong nam. Đia hinh bang phang va đat đuoc cau tao hoan toan tu cac tram tich nhu cat, bun va đat set. Cac khu vuc co he thong thoat nuoc tot hon tao nen đat nong nghiep tuyet voi, mac du mot so vung đat lay loi. Cac khu vuc tu nhien cua đong bang ven bien la mot phan cua vung sinh thai rung ven bien Trung Đai Tay Duong.
Ngay phia tay cua đong bang ven bien la vung Sandhills. Sandhills la tan du cua cac đun cat ven bien tu thoi điem đat bi chim hoac đai duong dang cao hon.
Vung thuong luu co nguon goc cua mot day nui co xua đa bi xoi lo. No la đoi nui voi đat set mong, đa, va co it khu vuc thich hop cho canh tac. Phan lon Piedmont đa tung đuoc nuoi. Do su thay đoi ve kinh te nong nghiep, phan lon đat đai hien đang đuoc trong lai thanh rung thong Loblolly cho nganh cong nghiep go. Nhung khu rung nay la mot phan cua vung sinh thai rung hon giao Đong Nam Bo. O ria phia đong nam cua Piedmont la vung cat trang, noi cac con song đo xuong đong bang ven bien. Vung cat trang la nguon nang luong nuoc quan trong ban đau. Cac nha may đuoc xay dung đe khai thac tai nguyen nay đa khuyen khich su phat trien cua mot so thanh pho, trong đo co thu phu Columbia. Cac con song lon hon co the chuyen huong đen vung cat trang.
Phan phia tay bac cua Piedmont con đuoc goi la Foothills. Cherokee Parkway la mot tuyen đuong lai xe ngam canh qua khu vuc nay. Đay la noi co Cong vien Bang Table Rock.
Noi cao nhat trong bang la vung Blue Ridge, co mot vach đa cua day nui Blue Ridge, tiep tuc chay đen Bac Carolina va Georgia, nhu mot phan cua day nui nam Appalachia. Nui Sassafras, điem cao nhat cua South Carolina o đo cao 1.090 m, nam trong khu vuc nay. Cung trong khu vuc nay la Cong vien Bang Caesars Head. Moi truong o đay la vung sinh thai rung Appalachian-Blue Ridge. Song Chattooga, tren bien gioi giua South Carolina va Georgia, la mot điem đen đi be vuot thac yeu thich.


= Ho =

South Carolina co nhieu ho lon bao gom hon 1.770 km2. Tat ca cac ho lon o South Carolina đeu do con nguoi tao ra. Sau đay la cac ho đuoc liet ke theo kich thuoc.

Ho Marion 450 km2
Ho Strom Thurmond (con goi la Ho Clarks Hill) 290 km2
Ho Moultrie 240 km2
Ho Hartwell 230 km2
Ho Murray 200 km2
Ho Russell 110 km2
Ho Keowee 70 km2
Ho Wylie 50 km2
Ho Wateree 50 km2
Ho Greenwood 50 km2
Ho Jocassee 30 km2
Ho Bowen


= Đong đat =

Đong đat o South Carolina tan suat lon xay ra la doc theo bo bien cua tieu bang, trong khu vuc Charleston. South Carolina trung binh co 10–15 tran đong đat mot nam duoi 3 đo Richter (FEMA). Tran đong đat Charleston nam 1886 la tran đong đat lon nhat tung xay ra tai Đong Nam Hoa Ky. Tran đong đat 7,2 đo richter nay lam chet 60 nguoi va pha huy nhieu thanh pho. Cac loi trong khu vuc nay kho nghien cuu tren be mat do su lang đong day cua tang đat.


= Khi hau =

South Carolina co khi hau can nhiet đoi am (phan loai khi hau Koppen Cfa), mac du cac khu vuc cao đo o khu vuc Upstate co it đac điem can nhiet đoi hon cac khu vuc o bo bien Đai Tay Duong. Vao mua he, South Carolina nong va am, voi nhiet đo ban ngay trung binh tu 86-93 °F (30-34 °C) o hau het cac bang va muc thap qua đem trung binh la 70-75 °F (21-24 °C) tren bo bien va tu 66-73 °F (19–23 °C) o noi đia. Nhiet đo mua đong it đong đeu hon o South Carolina.
Cac khu vuc ven bien cua bang co mua đong rat on hoa, voi nhiet đo cao trung binh 60 °F (16 °C) va thap qua đem khoang 40 °F (5-8 °C). Trong noi đia, trung binh thang mot đem thap la khoang 32 °F (0 °C) o Columbia va nhiet đo thap duoi muc đong bang o Upstate. Trong khi luong mua nhieu nam o hau het toan bo tieu bang, bo bien co xu huong co mua he am uot hon, trong khi đo, mua xuan va mua thu co xu huong la thoi ky am uot nhat va mua đong mua kho nhat, thang 11 la thang kho nhat. Nhiet đo đuoc ghi nhan cao nhat la 113 °F (45 °C) o Johnston va Columbia vao ngay 29 thang 6 nam 2012, va nhiet đo thap nhat đuoc ghi la −19 °F (−28C) tai Caesars Head vao ngay 21 thang 1 nam 1985.
Tuyet roi o South Carolina co phan khong pho bien o phan lon tieu bang, trong khi cac khu vuc ven bien nhan đuoc trung binh hang nam it hon mot inch (2,5 cm). No khong phai la khong pho bien (đac biet la bo bien phia nam). Noi đia nhan đuoc tuyet nhieu hon mot chut, mac du khong noi nao trong tieu bang trung binh hon 12 inch (30 cm) tuyet hang nam. Nhung ngon nui cuc tay bac South Carolina co xu huong tich tu tuyet đang ke nhat. Mua đa co xu huong pho bien hon tuyet o nhieu khu vuc cua tieu bang. Cau đuong o South Carolina thuong đuoc đanh dau la "Cau đong bang truoc đuong".
South Carolina cung de bi bao nhiet đoi va loc xoay. Hai trong so nhung con bao manh nhat tan cong South Carolina trong lich su gan đay la bao Hazel (1954) va bao Hugo (1989).


 Con bao va loc xoay nhiet đoi  Bang đoi khi bi anh huong boi cac con bao nhiet đoi. Đay la moi quan tam hang nam trong mua bao, keo dai tu ngay 1 thang 6 đen ngay 30 thang 11. Thoi gian cao điem cua bo bien phia đong nam Đai Tay Duong la tu đau thang 8 đen đau thang 10, trong mua bao Cape Verde. Cac con bao đang nho tan cong South Carolina bao gom Hazel (1954), Florence (2018) va Hugo (1989), tat ca cac con bao cap 4.
South Carolina trung binh khoang 50 ngay co hoat đong giong bao moi nam. Đay la it hon mot so tieu bang xa hon ve phia nam, va no it de bi ton thuong hon boi cac con loc xoay so voi cac tieu bang giap bien gioi voi Vinh Mexico. Mot so con loc xoay đang chu y đa tan cong South Carolina va tieu bang trung binh co khoang 14 con loc xoay moi nam. Mua đa pho bien hon nhieu con bao trong tieu bang, vi thuong co su tuong phan ro ret ve nhiet đo cua đieu kien mat đat am hon so voi khong khi lanh o tren cao.


= Đat thuoc quyen so huu lien bang o South Carolina =

Đao Marine Corps Recruit Depot Parris tai đao Parris
Đia điem Lich su Quoc gia Charles Pinckney tai Mt. Pleasant
Cong vien quoc gia Congaree o Hopkins
Chien truong quoc gia Cowpens gan Chesnee
Đai tuong niem Quoc gia Phao đai Moultrie tai đao Sullivan
Đai tuong niem Quoc gia Fort Sumter o cang Charleston
Cong vien quan su quoc gia Kings Mountain tai Blacksburg
đia điem lich su quoc gia Ninety Six tai Ninety Six
Đuong mon lich su quoc gia Overmountain Victory
Fort Jackson gan Columbia
Co so chung Charleston gan Charleston
Can cu khong quan Shaw gan Sumter


= Nhan khau hoc =

Cuc đieu tra dan so Hoa Ky uoc tinh dan so cua South Carolina la 5.024.369 vao ngay 1 thang 7 nam 2017, tang 8,6% ke tu cuoc đieu tra dan so nam 2010.
Theo uoc tinh cua cuoc đieu tra dan so nam 2017, chung toc cua bang voi 68,5% nguoi da trang (63,8% khong phai goc Tay Ban Nha), 27,3% nguoi da đen hoac nguoi My goc Phi, 0,5% nguoi My da đo va nguoi ban đia Alaska, 1,7% nguoi chau A, 0,1% nguoi Hawaii ban xu va nguoi o cac đao Thai Binh Duong khac, 1,9% tu hai hoac nhieu chung toc. 5,7% tong dan so la goc Tay Ban Nha hoac La tinh.

Theo Cuc đieu tra dan so Hoa Ky, tinh đen nam 2014, South Carolina co dan so uoc tinh la 4.896.146, tang 63.664 so voi nam truoc va tang 270.782, hay 5,85%, ke tu nam 2010. Nhap cu tu ben ngoai Hoa Ky dan đen su gia tang cao cua 36.401 nguoi va di cu trong nuoc tang 115.084 nguoi. Theo truong Cuc Y te Cong cong Arnold thuoc Đai hoc South Carolina, Hiep hoi Nghien cuu Di tru La tinh, dan so sinh o ngoai quoc cua South Carolina tang truong nhanh hon bat ky tieu bang nao khac tu nam 2000 đen nam 2005.
Mot cuoc khao sat tham do y kien ​​chinh sach cong vao thang 8 nam 2011 cho thay 21% cu tri o South Carolina cho rang hon nhan đong gioi nen la hop phap, trong khi 69% cho rang no la bat hop phap va 10% khong chac chan. Mot cau hoi rieng tren cung mot cuoc khao sat cho thay 48% cu tri o South Carolina ung ho su cong nhan hop phap cua cac cap vo chong đong gioi, voi 19% ung ho hon nhan đong gioi, 29% ung ho cong đoan nhung khong ket hon, 51% khong co su cong nhan phap ly va 2 % khong chac.


= Cac thanh pho lon =
Vao nam 2017, Cuc đieu tra dan so Hoa Ky đa cong bo uoc tinh dan so nam 2016 cho cac thanh pho đong dan nhat cua South Carolina.


 Trung tam dan so  Chinh phu va chinh tri Chinh quyen tieu bang South Carolina bao gom cac chi nhanh đieu hanh, lap phap va tu phap. Cung co lien quan la hien phap tieu bang, co quan thuc thi phap luat, đai dien lien bang, tai chinh tieu bang va thue tieu bang.
South Carolina trong lich su co mot nhanh hanh phap yeu va mot co quan lap phap vung manh. Truoc nam 1865, cac thong đoc o South Carolina đuoc Đai hoi bo nhiem, va giu chuc danh "Tong thong Bang". Hien phap 1865 đa thay đoi qua trinh nay, đoi hoi mot cuoc bau cu pho bien trong nhan dan. Tuy nhien, Hien phap 1867, đuoc thong qua trong thoi ky Tai thiet, mo rong dan chu hoa bang cach thiet lap quy tac cho cac hat.
Hien phap tieu bang nam 1895 đa đao nguoc đieu nay, lam giam vai tro cua cac hat va tang cuong vai tro tuong đoi cho co quan lap phap tieu bang; ve co ban cac hat la đai dien cua bang va đuoc Đai hoi đong cai tri thong qua phai đoan lap phap cho tung hat. Vi moi hat co mot thuong nghi si tieu bang, vi tri đo đac biet lon. Tinh trang nay tiep tuc cho đen nam 1973, khi hien phap tieu bang đuoc sua đoi đe cung cap cho nguoi đieu hanh cho cac hat. Trong thoi gian nay, bang đa thay đoi, voi su đo thi hoa ngay cang tang, nhung cac quan nong thon van giu đuoc nhieu quyen luc hon khi co quan lap phap đuoc đat tai cac đai dien đuoc bau tu cac hat hon la cac khu dan cu.
Truong hop toa an lien bang, Reynolds v. Sims (1964), "đa thiet lap khai niem mot nguoi, mot phieu bau cho đai dien bau cu o cap tieu bang." Đao luat Home Rule nam 1975 đa thuc hien sua đoi cho them quyen luc cho cac quan. Voi đo thi hoa, chinh phu cua ho ngay cang tro nen quan trong trong tieu bang.
Mot so thay đoi đoi voi hien phap tieu bang đa anh huong đen van phong cua thong đoc va noi cac. Nam 1926, nhiem ky cua thong đoc keo dai tu hai đen bon nam; nam 1982, thong đoc đuoc phep chay đua ung cu trong nhiem ky ke tiep. Nam 1993, tieu bang thong qua mot sua đoi đoi hoi mot noi cac gioi han (tat ca đeu phai đuoc bau pho bien trong nhan dan).
Ke tu ngay 2 thang 1 nam 2016, đa co 2.948.772 cu tri đa đang ky.


Lich su = Thoi ky tien đinh =
Co bang chung ve hoat đong cua con nguoi trong khu vuc khoang 40.000 nam truoc. Vao thoi điem nguoi chau Au đen, đanh dau su ket thuc cua thoi ky tien Columbus vao khoang nam 1600, co nhieu bo toc nguoi My ban đia rieng biet, lon nhat la Cherokee va Catawba voi tong dan so len toi 20.000.
Nguoc len cac con song cua đong bang ven bien phia đong la noi sinh song khoang mot chuc bo lac cua nen van hoa Siouan. Doc theo song Savannah la Apalachee, Yuchi va Yamasee. Xa hon ve phia tay la Cherokee va doc theo song Catawba la Catawba. Nhung bo lac nay la nhung cu dan trong lang, dua vao nong nghiep lam nguon thuc an chinh cua ho. Nguoi Cherokee song trong cac can nha bang go va vach đat lam bang go va đat set, mai nha đuoc lop bang go hoac tham co.
Khoang mot chuc bo lac nho rieng biet thu hoach hau va ca tren bo bien va trong ngo, đau xanh va cac loai đau. Du lich noi đia chu yeu bang xuong, ho vuot qua mua đong tren vung đong bang ven bien, san huou va thu thap cac loai hat va trai cay. Ten cua nhung bo toc nay ton tai o nhung cai ten nhu đao Edisto, đao Kiawah va song Ashepoo.


= Tham do =
Nguoi Tay Ban Nha la nhung nguoi chau Au đau tien trong khu vuc. Tu ngay 24 thang 6 đen 14 thang 7 nam 1521, ho kham pha vung đat xung quanh vinh Winyah. Vao ngay 8 thang 10 nam 1526, ho thanh lap San Miguel de Gualdape, gan Georgetown, South Carolina ngay nay. Đay la khu đinh cu đau tien cua nguoi chau Au o Hoa Ky hien nay. Nam 1540, Hernando de Soto kham pha khu vuc nay va thi tran chinh cua Cofitachequi, noi ong kham pha ra Maskoki va Chelaque
Nam 1562, Huguenots cua Phap đa thiet lap mot khu đinh cu tai khu vuc khao co Charlesfort-Santa Elena tren đao Parris. Mot so nguoi đinh cu thich mot cuoc song tu nhien xa nen van minh va su tan bao cua cac cuoc chien tranh ton giao. Vao thang 5 nam 1564, mot chuyen tham hiem thu hai đa tham hiem bo bien tu song Jordan đen dong song Dolphins va chiem giu lanh tho tu bo bien đen day nui Palassi, mot ngu am ban đia cua day nui Appalachia. Vao ngay 20 thang 6 nam 1564, ho thanh lap Fort Caroline, đuoc đat theo ten cua Vua Phap Charles IX.
Vao ngay 28 thang 8 nam 1565, nguoi Tay Ban Nha xay mot phao đai tai Augustine va mot vai ngay sau đo, tieu diet cac thuc dan Phap tren bo song Massacre. Hai tram nguoi đan ong con lai đe bao ve Fort Caroline đa bi hanh quyet vao ngay 20 thang 9 nam 1565 boi vi ho khong phai la nguoi Cong giao. Ba nam sau, mot chuyen tham hiem do Dominique de Gourgue dan đau đa kich đong mot cuoc noi day chung cua nhung nguoi ban xu đa truc xuat vinh vien nguoi Tay Ban Nha khoi vung Piedmont va Cumberland.


= Thuoc đia =
Sau muoi nam sau, vao nam 1629, Vua nuoc Anh Charles I đa thanh lap tinh Carolina, mot khu vuc bao gom mien Nam va Bac Carolina, Georgia va Tennessee. Nam 1663, Charles II đa trao tang đat cho 8 nguoi lanh chua đe đoi lay su ho tro tai chinh va chinh tri cua ho trong viec khoi phuc ong len ngoi nam 1660. Anthony Ashley Cooper len ke hoach cho Mo hinh Đai dien cho tinh Carolina va viet cac Hien phap Co ban cua Carolina. Su khong tuong cua anh đuoc lay cam hung tu John Locke, mot nha triet hoc va bac si nguoi Anh, đuoc coi la mot trong nhung nha tu tuong sang tao co anh huong nhat va thuong đuoc goi la "Cha đe cua chu nghia tu do".
Vao nhung nam 1670, nhung nguoi trong trot tu Barbados đa tu thanh lap noi bay gio đuoc goi la Charleston. Nhung nguoi đinh cu đa xay dung cac đon đien lua o vung đat thap South Carolina, phia đong cua Đai Tay Duong. Nhung nguoi đinh cu đen tu khap chau Au. Trong rung đuoc thuc hien boi nhung no le chau Phi, nguoi đa hinh thanh phan lon dan so vao nam 1720. Mot cay trong hai ra tien khac la cay Indigo, mot nguon thuc vat nhuom mau xanh, đuoc trong va phat trien boi Eliza Lucas.
Trong khi đo, o vung đat cao South Carolina, phia tay cua dong Fall, la noi chiem đong cua nhung nguoi nong dan nho va nhung nguoi buon ban, nhung nguoi tu cac bo toc nguoi My ban đia o phia tay. Cac nha thuc dan đa lat đo quy tac cua chu so huu. Nam 1719, thuoc đia đa chinh thuc tro thanh thuoc đia đoc lap. Nam 1729, Bac Carolina đuoc tach ra thanh mot thuoc đia rieng biet.
South Carolina thinh vuong tu su mau mo cua vung đat thap va cac ben cang, chang han nhu tai Charleston. No cho phep su khoan dung trong ton giao, khuyen khich cac khu đinh cu mo đat, va buon ban da con hoang, go va thit bo phat trien manh. Trong lua đuoc phat trien tren dien rong.
Đen nua cuoi thap nien 1700, South Carolina la mot trong nhung noi o cua nhung nguoi giau nhat sap sua tro thanh muoi ba thuoc đia.


= Cach mang My =
Vao ngay 26 thang 3 nam 1776, thuoc đia đa thong qua trong Hien phap South Carolina, bau John Rutledge lam tong truong đau tien cua bang. Thang 2 nam 1778, South Carolina tro thanh tieu bang đau tien phe chuan cac Đieu khoan Lien bang, tai lieu đieu hanh ban đau cua Hoa Ky va thang 5 nam 1788, South Carolina phe chuan Hien phap Hoa Ky, tro thanh tieu bang thu tam phe chuan.
Trong Chien tranh Cach mang My (1775–1783), khoang mot phan ba viec chien đau dien ra tai South Carolina, nhieu hon bat ky noi nao khac. Cu dan cua bang chiu đung su xam luoc cua cac quan Anh va mot cuoc noi chien đang dien ra giua nhung nguoi trung thanh va cac phan tu heo lanh. Uoc tinh co khoang 25.000 no le (30% so nguoi o South Carolina) bo tron, di cu hoac chet trong chien tranh.


= Truoc cuoc noi chien (Antebellum) =

Cuoc đieu tra dan so đau tien cua My nam 1790 đa đua dan so cua tieu bang len gan 250.000 nguoi. Theo đieu tra dan so nam 1800, dan so đa tang 38% len gan 340.000 trong đo 146.000 la no le. Vao thoi điem đo, South Carolina co dan so nguoi Do Thai đong nhat o 16 nuoc My, hau het song o Savannah va Charleston, sau nay la thanh pho lon thu nam cua đat nuoc.
Trong thoi ky truoc cuoc noi chien nen kinh te va dan so cua bang tang len. Bong đa tro thanh mot cay trong quan trong sau khi phat minh ra gin bong. Trong khi danh nghia dan chu, tu nam 1790 cho đen nam 1865, cac chu đat nam giau co đa kiem soat South Carolina. Vi du, mot nguoi đan ong khong đu đieu kien đe ngoi trong Ha vien Nha nuoc tru khi ong so huu mot khu đat 500 mau đat va 10 nguoi da đen, hoac it nhat 150 bang Anh.
Columbia, thu phu moi cua tieu bang đuoc thanh lap o trung tam tieu bang, va Co quan Lap phap Tieu bang lan đau tien xay vao nam 1790. Thi tran phat trien sau khi đuoc ket noi voi Charleston qua kenh đao Santee vao nam 1800, mot trong nhung kenh đao đau tien o Hoa Ky..
Nam 1832, Phap lenh Nullification tuyen bo luat thue lien bang khong vi hien va khong đuoc thi hanh trong tieu bang, dan đen Khung hoang Nullification. Force Bill đuoc ban hanh voi muc đich su dung bat ky luc luong quan su can thiet đe thuc thi phap luat lien bang trong tieu bang.
Trong cuoc bau cu tong thong nam 1860 cua Hoa Ky đa bi chia re manh me, voi su bo phieu phia nam cho đang Dan chu mien Nam va phia bac cho Đang Cong hoa Abraham Lincoln. Lincoln đa chong che đo no le, khong thua nhan quyen ly khai, va se khong mang lai tai san lien bang o cac bang mien Nam. Cac nha ly khai mien Nam tin rang cuoc bau cu cua Lincoln co nghia la su sup đo dai han cho nen kinh te nong nghiep dua tren che đo no le va he thong xa hoi cua ho.
Lincoln đuoc bau lam tong thong vao ngay 6 thang 11 nam 1860. Ha vien nha nuoc ngay lap tuc đa thong qua "Nghi quyet keu goi bau cu Abraham Lincoln nhu Tong thong My, mot hanh đong thu đich, 9 thang 11 nam 1860", va trong vong vai tuan South Carolina tuyen bo ly khai khoi Hoa Ky.


= Noi chien 1861–1865 =

Vao ngay 12 thang 4 nam 1861, Lien minh mien Nam (mien Nam) bat đau gay chien bang cac phat đai bac tai Phao đai Lien bang tai cang Charleston, sau khi quan đoi My tu choi roi khoi phao đai trong hoa binh va Noi chien Hoa Ky bat đau. Vao thang 11 nam đo, Lien minh tan cong cang Royal Sound va nhanh chong chiem đong hat Beaufort va cac đao lan can. Đoi voi cuoc chien nay, khu vuc nay phuc vu nhu la mot co so cua Lien minh va dan điem cho cac hoat đong khac. Nguoi da trang bo hoang đon đien cua ho, đe lai khoang 10.000 no le. Mot so to chuc tu thien mien Bac đa hop tac voi chinh phu lien bang đe giup nhung nguoi nay tu quan ly cac trang trai bong. Nguoi lao đong đa đuoc tra boi đong bang Anh va do đo đa tro thanh nhung no le đau tien đuoc giai phong boi cac luc luong Lien minh đe kiem luong.
Mac du bang khong phai la mot chien truong lon nhung chien tranh đa huy hoai nen kinh te. Duoi su bao tro, tat ca nhung nguoi đan ong tuoi tu 18–35 (sau 45) đa đuoc soan thao lam viec cho dich vu cua Lien minh mien Nam. Hon 60.000 nguoi phuc vu va bang đa mat gan mot phan ba dan so nam gioi trong đo tuoi chien đau.
Vao cuoi cuoc chien vao đau nam 1865, quan đoi cua tuong William Tecumseh Sherman đa đi khap cac đon đien bi tan pha cua bang va hau het la o Columbia.


= Tai thiet 1865–1877 =
Sau chien tranh, South Carolina đa đuoc phuc hoi trong thoi gian Tai thiet. Duoi su tai thiet cua tong thong (1865–66), nhung nguoi tu do (nhung no le cu) đuoc trao quyen han che. Duoi su tai thiet cua Radical (1867–1877), mot lien minh đang Cong hoa cua nhung nguoi tu do. Ho thanh lap hoi giao duc cong lap, cac to chuc phuc loi va quy tac cho cac hat, mo rong nen dan chu.
O Texas so voi White (1869), Toa an toi cao đa phan quyet cac sac lenh ly khai (ke ca cua South Carolina) khong hop le, va do đo nhung bang đo chua bao gio roi Lien minh. Tuy nhien, South Carolina đa khong lay lai đai dien trong Quoc hoi cho đen ngay đo.
Cho đen cuoc bau cu tong thong nam 1868, co quan lap phap cua South Carolina, khong phai la nguoi bau cu, đa chon cu tri cua tieu bang cho cuoc bau cu tong thong. South Carolina la bang cuoi cung chon cu tri theo cach nay. Vao ngay 19 thang 10 nam 1871, Tong thong Ulysses S. Grant đa tam ngung viec xem xet giam giu tai chin quan South Carolina duoi quyen cua Đao luat Ku Klux Klan. Đuoc dan dat boi Tong Chuong ly cua Grant, Amos T. Akerman, hang tram nguoi Klansmen đa bi bat trong khi 2000 nguoi Klansmen bo chay khoi bang. Đieu nay đa đuoc thuc hien đe ngan chan cac phan tu bao luc Klan chong lai cac cu tri nguoi My goc Phi va da trang o mien Nam. Vao giua nhung nam 1870, đang Dan chu da trang su dung cac nhom ban quan su nhu Red Shirts đe đe doa va khung bo cac cu tri da đen. Ho gianh lai quyen kiem soat chinh tri cua bang duoi su bao thu "Redeemers" va ung ho kinh doanh dan chu Bourbon. Nam 1877, chinh phu lien bang rut quan cua minh nhu la mot phan cua Hiep uoc nam 1877 va ket thuc Tai thiet.


= Phong trao nong nghiep =
Bang tro thanh mot điem nong ve cang thang chung toc va kinh te trong phong trao Dan tuy va Nong dan cua nhung nam 1890. Đe ngan chan đieu đo xay ra, đang Dan chu đa đat đuoc mot hien phap moi vao nam 1895 đa giam hau het nguoi da đen va nhieu nguoi da trang ngheo bang cac yeu cau moi ve thue tham do y kien, cu tru va cac bai kiem tra đoc viet. Đen nam 1896, chi co 5.500 cu tri da đen van con tren so đang ky cu tri, mac du ho chiem đa so dan so cua tieu bang. Cuoc đieu tra dan so nam 1900 đa chung minh muc đo cat giam quyen loi: 782.509 cong dan My goc Phi bao gom hon 58% dan so cua tieu bang, nhung ve co ban ho khong co bat ky đai dien chinh tri nao trong xa hoi Jim Crow.
Hien phap nam 1895 giam bot suc manh chinh quyen đai dien đia phuong, giam vai tro cua cac hat đoi voi cac chinh quyen tieu bang, thong qua cac phai đoan lap phap cho tung quan. Vi moi quan co mot thuong nghi si tieu bang, nguoi đo co quyen luc đang ke. Cac hat thieu chinh phu đai dien cho đen khi luat nha đuoc thong qua vao nam 1975.
Thong đoc "Pitchfork Ben Tillman", mot nguoi theo chu nghia dan tuy, đa dan đau no luc đe tuoc quyen loi cho nguoi da đen va nguoi da trang ngheo, mac du ong đa kiem soat chinh tri bang dan chu tu nhung nam 1890 đen nam 1910. Trong hoi nghi hien phap nam 1895, ong ung ho đe xuat cua mot nguoi đan ong khac rang tieu bang ap dung quy tac mot lan, cung nhu cam hon nhan giua nguoi da trang va bat ky ai co to tien chau Phi.
Bang đa tri hoan luat mot lan nhu vay trong nhieu nam. Cac nha lap phap Virginian đa thong qua mot luat mot lan vao nam 1924, quen rang bang cua ho co nhieu nguoi co to tien hon hop trong so nhung nguoi đuoc xac đinh la nguoi da trang.


= The ky 20 =
Đau the ky 20, South Carolina đa phat trien mot nganh cong nghiep det may manh. Bang cung chuyen đoi co so nong nghiep tu bong sang cay trong co loi nhuan cao hon; thu hut cac can cu quan su lon thong qua đoan đai bieu dan chu manh me cua đang Dan chu, mot phan cua mien Nam mot ben sau khi giai the nguoi da đen vao đau the ky; va tao ra nganh du lich. Trong đau the ky 20, hang ngan nguoi My goc Phi đa roi khoi South Carolina va cac tieu bang mien nam khac đe tim viec lam va co co hoi tot hon o cac thanh pho mien bac, Trung Tay va Tay. Tong cong tu nam 1910 đen nam 1970, 6,5 trieu nguoi da đen đa roi khoi mien Nam trong cuoc Di cu vi đai. Đen nam 1930, South Carolina co đa so nguoi da trang lan đau tien ke tu nam 1708.
South Carolina la mot trong nhieu tieu bang ban đau tu choi Ban sua đoi lan thu 19 (1920) cho phu nu quyen bo phieu. Co quan lap phap South Carolina sau đo đa phe chuan sua đoi vao ngay 1 thang 7 nam 1969.
Cuoc đau tranh cua phong trao dan quyen dien ra o South Carolina nhu ho đa lam o cac quoc gia mien Nam khac. Tuy nhien, South Carolina trai qua mot phong trao it bao luc hon nhieu so voi Mississippi, Alabama, Bac Louisiana, hoac Bac Florida.


= The ky 21 =
Tinh đen nam 2015, South Carolina co ty le nu thap nhat trong so tat ca cac tieu bang trong co quan lap phap tieu bang, o muc 13,5% (chi co Louisiana, Oklahoma va Wyoming co ty le thap hon, trung binh toan quoc la 24,3%; Colorado o muc 41%). Nam 2011, South Carolina xep hang nhat trong ca nuoc ve ty le phu nu bi giet boi đan ong.
South Carolina thu hut doanh nghiep moi bang cach co thue suat thue thu nhap doanh nghiep 5%, khong co thue tai san nha nuoc, thue thu nhap đia phuong, thue hang ton kho, thue ban hang, thiet bi san xuat, đien cong nghiep hoac nguyen lieu cho thanh pham; khong co thue ban buon, khong co thue đon nhat ve loi nhuan tren toan the gioi.
Bat đau tu ngay 1 thang 1 nam 2013, South Carolina la mot trong nhung tieu bang đau tien khong con thanh toan cho viec sinh con som 'tu chon', theo bao hiem Medicaid va bao hiem tu nhan. Thuat ngu tu chon som đuoc đinh nghia la viec mo lay thai trong khoang 37-39 tuan khong dua tren y khoa. Su thay đoi nay nham giup tre em khoe manh hon va chi phi khong can thiet cho South Carolina.
Vao ngay 20 thang 11 nam 2014, South Carolina tro thanh tieu bang thu 35 hop phap hoa cac cuoc hon nhan đong tinh, khi mot toa an lien bang ra lenh thay đoi. Đe biet them thong tin, xem: Hon nhan đong gioi o South Carolina.


Van hoa = Nghe thuat =

South Carolina co nhieu đia điem cho nghe thuat ve thi giac va bieu dien. Bao tang Nghe thuat Gibbes o Charleston, Bao tang Nghe thuat Hat Greenville, Bao tang Nghe thuat Columbia, Bao tang Nghe thuat Spartanburg va Bao tang Quoc gia South Carolina o Columbia cung nhung noi khac cung cap su tiep can nghe thuat cho tieu bang. Ngoai ra con co nhieu di tich lich su va bao tang nam rai rac khap tieu bang, to long ton kinh voi nhieu su kien va thoi ky trong lich su cua tieu bang tu nguoi My ban xu đen ngay nay.
South Carolina cung co cac đia điem nghe thuat bao gom Trung tam Hoa binh o Greenville, Trung tam Nghe thuat Koger o Columbia va Nha hat Newberry, va ca nhung nguoi khac đe mang tai nang đia phuong, quoc gia va quoc te đen cac giai đoan cua South Carolina. Mot so đia điem lon co the to chuc cac su kien lon, bao gom Colonial Life Arena o Columbia, Đau truong Bon Secours Wellness o Greenville va Đai hy truong Bac Charleston.
Mot trong nhung le hoi nghe thuat bieu dien lon cua quoc gia, Spoleto Festival USA, đuoc to chuc hang nam tai Charleston. Ngoai ra con co vo so le hoi đia phuong tren toan tieu bang neu bat nhieu truyen thong van hoa, su kien lich su va van hoa dan gian.
Theo Uy ban Nghe thuat South Carolina, cac nganh sang tao tao ra 9,2 ty đo la moi nam va ho tro hon 78.000 viec lam trong tieu bang. Mot cuoc tham do toan tieu bang nam 2009 cua Vien Nghien cuu Chinh sach va Dich vu Cong cong cua Đai hoc South Carolina cho thay 67% cu dan đa tham gia vao nghe thuat o mot so hinh thuc trong nam qua va trung binh cong dan đa tham gia nghe thuat 14 lan trong nam truoc.


= Ton giao =
Theo Hiep hoi luu tru du lieu ton giao (ARDA), nam 2010 cac giao phai lon nhat la Cong uoc Baptist mien Nam voi 913.763 tin đo, Giao hoi Methodist United voi 274.111 tin đo va Giao hoi Cong giao La Ma voi 181.743 tin đo. Lon thu tu la Giao hoi Giam muc Methodist chau Phi voi 564 hoi thanh va 121.000 thanh vien va lon thu nam la Giao hoi Truong lao (My) voi 320 hoi thanh va gan 100.000 thanh vien.
Tinh đen nam 2010, South Carolina la tieu bang cua Hoa Ky co ty le theo giao phai Baha'is binh quan đau nguoi cao nhat voi 17.559 tin đo, khien cho Baha'i Faith tro thanh ton giao lon thu hai trong bang.


= Cac mon the thao =

Mac du khong co đoi the thao chuyen nghiep lon nao co tru so tai South Carolina, Carolina Panthers co co so huan luyen o tieu bang va choi tai san nha cua ho tai san van đong Clemson's Memorial Stadium, tuy nhien, ho hien đang choi o Bac Carolina. Panthers tu coi minh la "Nhom Carolinas" va khong đat ten cho ban than sau Charlotte hay Carolinas. Bang cung la noi co nhieu đoi chuyen nghiep nho. Cac đoi đai hoc đai dien cho cac co so đac biet cua South Carolina, va la nhung lua chon chinh la bong đa, bong ro va bong chay tai tieu bang. South Carolina cung la mot điem đen hang đau cho cac mon the thao golf va the thao duoi nuoc.
South Carolina cung la noi co mot trong nhung đuong đua đau tien cua NASCAR va đuong đua cao toc trai nhua đau tien, đuong đua Darlington Raceway ve phia tay bac cua Florence.


Kinh te va co so ha tang Theo Cuc phan tich kinh te My, tong san pham quoc gia cua South Carolina (GSP) la 97 ty đo la nam 1997 va 153 ty đo la nam 2007. Tong san pham quoc noi (GDP) binh quan đau nguoi cua no trong nam 2000 la 26.772 đo la vao nam 1997 va $ 28,894 trong nam 2007; chiem 85% trong tong so 31,619 đo la đau nguoi thuc te cho Hoa Ky tong the vao nam 1997 va 76% trong so 38,020 đo la My cho nam 2007. No cua nha nuoc trong nam 2012 đuoc tinh la 22,9 ty đo la hoac 7.800 đo la cho moi nguoi nop thue.
Cac san pham nong nghiep chinh cua bang la thuoc la, gia cam, bong, gia suc, cac san pham tu sua, đau nanh, co kho, gao va lon. Cac san pham cong nghiep bao gom hang det, san pham hoa chat, san pham giay, may moc, o to, san pham o to va du lich. Theo Cuc Thong ke Lao đong, tinh đen thang 3 nam 2012, South Carolina co 1.852.700 viec lam phi nong nghiep, trong đo 12% đang trong linh vuc san xuat, 11,5% trong nganh giai tri va khach san, 19% la thuong mai, giao thong va tien ich va 11,8% trong cac dich vu giao duc va y te. Khu vuc dich vu chiem 83,7% nen kinh te South Carolina.
Trong thoi ky suy thoai kinh te vao cuoi thap nien 2000, ty le that nghiep cua South Carolina đat muc 12,0% trong thang 11 va thang 12 nam 2009. No đang tiep tuc giam lien tuc voi ty le that nghiep 8,9% tinh đen thang 3 nam 2012.
Nhieu tap đoan lon đa chuyen đia điem cua ho đen South Carolina. Boeing đa mo mot co so san xuat may bay tai Charleston vao nam 2011, la mot trong hai đia điem lap rap cuoi cung cho chiec 787 Dreamliner. South Carolina la mot tieu bang phai lam viec va nhieu doanh nghiep su dung cac co quan nhan su đe tam thoi lap đay cac vi tri. Domtar, o Rock Hill, la cong ty Fortune 500 duy nhat co tru so tai South Carolina. Danh sach Fortune 1000 bao gom SCANA, Sonoco Products va ScanSource.
South Carolina cung đuoc huong loi tu đau tu nuoc ngoai. Co 1.950 cong ty nuoc ngoai hoat đong tai South Carolina, tuyen dung gan 135.000 nguoi. Đau tu truc tiep nuoc ngoai (FDI) mang lai 1,06 ty đo la cho nen kinh te nha nuoc trong nam 2010. Ke tu nam 1994, BMW đa co mot co so san xuat o hat Spartanburg gan Greer va tu nam 1996 Tap đoan Zapp hoat đong o Summerville gan Charleston.


= Phuong tien truyen thong =


= Van chuyen =


 Đuong  Bang co he thong đuong lon thu tu trong ca nuoc, bao gom 11 xa lo lien tieu bang, đuong cao toc đuoc đanh so, đuong cao toc lien bang, va nhung con đuong thu cap, tong cong khoang 67.000 km.
Tren cac tuyen đuong phu, South Carolina su dung mot he thong đanh so đe theo doi tat ca cac đuong cao toc khong lien tieu bang va chinh ma Bo Giao thong Van tai South Carolina duy tri. Đuong phu đuoc đanh so theo so cua hat theo sau la mot so duy nhat cho đuong cu the.


 Đuong sat   = Van chuyen hanh khach  =
Amtrak van hanh bon tuyen hanh khach o South Carolina: Crescent, Palmetto, Silver Meteor va Silver Star. Tuyen đuong Crescent phuc vu cac thanh pho Upstate, Silver Star phuc vu cac thanh pho Midlands, va cac tuyen Palmetto va Silver Meteor phuc vu cac thanh pho nho hon.
Tram dung


 = Van chuyen hang hoa  =
CSX Transportation va Norfolk Southern la cac cong ty đuong sat hang I duy nhat o South Carolina, vi cac cong ty van chuyen hang hoa khac trong tieu bang la nhung tuyen ngan.


= San bay lon va khu vuc =

Co bay san bay quan trong o South Carolina, tat ca đeu đong vai tro la trung tam san bay khu vuc. Khoi luong hanh khach đong đuc nhat la San bay Quoc te Charleston. Ngay ben kia bien gioi Bac Carolina la San bay Quoc te Charlotte/Douglas, san bay ban ron thu 30 tren the gioi, ve hanh khach.

San bay Columbia Metropolitan - Columbia
San bay Quoc te Charleston - Bac Charleston
San bay quoc te Greenville-Spartanburg - Greenville/Spartanburg
San bay Florence - Florence
San bay Quoc te Myrtle Beach - Myrtle Beach
San bay Hilton Head - Hilton Head Island/Beaufort
Đoi Rock/San bay Hat York - Đoi Rock


Giao duc Tinh đen nam 2010, South Carolina la mot trong ba tieu bang đa khong đong y su dung cac tieu chuan ngon ngu va toan hoc quoc te canh tranh.
Trong nam 2014, Toa an toi cao South Carolina phan quyet bang đa khong cung cap mot nen giao duc "toi thieu phu hop cho tre em trong tat ca cac phan cua tieu bang theo yeu cau cua hien phap cua tieu bang."
South Carolina co 1.144 truong K – 12 tai 85 khu hoc chanh voi so ghi danh la 712.244 vao mua thu 2009. Tinh đen nien khoa 2008-2009, South Carolina đa chi $ 9.450 cho moi hoc sinh, xep hang 31 trong nuoc cho moi hoc sinh chi tieu.
Vao nam 2015, điem SAT trung binh toan quoc la 1490 va trung binh cua South Carolina la 1442, thap hon 48 điem so voi muc trung binh toan quoc.
South Carolina la tieu bang duy nhat so huu va van hanh he thong xe buyt truong hoc tren toan tieu bang cua minh. Tinh đen thang 12 nam 2016, bang duy tri 5582 xe buyt voi xe trung binh phuc vu la 15 tuoi voi 236.000 dam, so voi ty le trung binh toan quoc la 6 nam. Mot nua so xe buyt truong hoc cua tieu bang tren 15 tuoi va mot so đuoc bao cao len đen 30 tuoi. Trong nam 2017 trong đe xuat ngan sach, Tong Giam đoc Giao duc Molly Spearman đa yeu cau hop đong thue nha nuoc đe mua 1.000 xe buyt đe thay the nhung xe bi hu hai. Ban co the mua them 175 xe buyt ngay lap tuc thong qua chuong trinh cho thue chinh cua Thu quy Rieu bang. Vao ngay 5 thang 1 nam 2017, Co quan bao ve moi truong Hoa Ky đa trao cho South Carolina hon 1,1 trieu đo la đe thay the 57 xe buyt truong hoc bang cac mo hinh sach hon moi thong qua chuong trinh Đao luat giam phat thai khi thai cua no.


Cham soc suc khoe Đoi voi cham soc suc khoe, South Carolina đuoc xep hang 33 trong so 50 tieu bang, theo Quy Commonwealth, mot nen tang y te tu nhan lam viec đe cai thien he thong cham soc suc khoe. Ty le sinh thieu nien cua tieu bang la 53 tre tren 1000 tre vi thanh nien, so voi muc trung binh la 41,9 ca sinh ra o Hoa Ky, theo Quy Kaiser Family Foundation. Ty le tu vong tre so sinh cua tieu bang la 9,4 truong hop tu vong tren 1.000 ca sinh so voi muc trung binh cua My la 6,9 ca tu vong.
Co 2,6 bac si tren 1000 nguoi so voi trung binh 3,2 bac si cua Hoa Ky. Đa co $ 5,114 chi cho chi phi y te binh quan đau nguoi trong tieu bang, so voi muc trung binh cua Hoa Ky la $ 5,283. Co 26% tre em va 13% nguoi cao tuoi song trong ngheo đoi o tieu bang, so voi 23% va 13%, tuong ung o My. Va 34% tre em bi thua can hoac beo phi, so voi muc trung binh cua Hoa Ky la 32%.


Xem them North Carolina


Ghi chu Tham khao