Phan lon cay thuoc chi Hanh (Allium) đeu đuoc goi chung la hanh tay hoac hung cu (tieng Anh la onion). Tuy nhien, trong thuc te thi noi chung tu hanh tay đuoc dung đe chi mot loai cay co danh phap hai phan la Allium cepa. Hanh tay la mot trong nam loai rau cay khong đuoc an trong Ngu tan.


Cac giong cay Hanh tay gom cac giong cay trong: hanh đo Phap, hanh đo.


Su dung Hanh tay la loai rau, khac voi hanh ta la loai gia vi. Neu nhu hanh ta co the dung ca phan la va phan cu ma thuc ra cu hanh ta rat nho thi hanh tay chu yeu dung cu. Cu hanh tay la phan than hanh cua cay hanh tay. Hanh tay co ho hang voi hanh tim thuong phoi hay say kho lam hanh kho. Hanh tay co nguon goc tu Trung A đuoc truyen qua ben chau Au roi toi Viet Nam. Loai nay hop voi khi hau on đoi.


Hinh anh Dinh duong Hanh tay vua đuoc xem la mot loai gia vi vua nhu mot loai rau rat giau Kali, Selen, Vitamin C va Quercetin. Trong cu hanh đo rat giau cac hop chat va nhom luu huynh nhu DMS, DDS, DTS & DTTS gay mui cay nong.


Tac dung chua benh = Khang khuan =
Hanh co tac dung tieu diet cac vi khuan lay nhiem, bao gom ca vi khuan E. coli va Salmonella. Ngoai ra, no con co hieu qua chong lai benh lao va nhiem trung đuong tieu, chang han nhu viem bang quang. Vi hang cua hanh lam tang luu thong mau va su tiet mo hoi. Đac biet trong thoi tiet lanh, hanh co tac dung tranh nhiem trung, giam sot va đo mo hoi ra cam lanh va cum rat tot.


= Chong viem =
Nhom rau allium co chua nhung chat chong viem quan trong. Luong luu huynh đuoc tim thay trong hanh tay giup can tro hoat đong cua cac đai thuc bao - la nhung te bao bach cau đac hieu đong vai tro chinh trong he mien dich, va mot trong nhung hoat đong bao ve cua no la co the gay ra cac phan ung viem nghiem trong.
Chat chong oxy hoa cua hanh tay giup ngan ngua qua trinh oxy hoa axit beo trong co the. Khi co the co it axit beo bi oxy hoa thi se san sinh it cac phan tu truyen thong tin gay viem hon. Nho đo ma muc đo viem nhiem trong co the đuoc kiem soat tot.


= Lao hoa =
Chat Quercetin trong hanh tay co tac dung chong oxy hoa rat manh, ket hop voi Selen co nhieu trong hanh tay giup khu cac goc tu do, nguyen nhan gay ra nep nhan va su chai cung da nen rat tot cho da, mong va toc.


= Loang xuong =
Nghien cuu đa chi ra rang hanh tay co the giup tang mat đo xuong. No đac biet tot cho phu nu trong đo tuoi man kinh thuong bi cac van đe ve xuong.
	Ngoai ra, co bang chung cho thay nhung phu nu đa qua tuoi man kinh co the giam nguy co gay xuong nho an hanh tay hang ngay. Trong nghien cuu nay cac nha khoa hoc luu y đoi voi phu nu lon tuoi an hanh tay it nhu mot thang mot lan hoac it hon thi khong co tac dung nhieu ma phai an hanh tay hang ngay moi giup tang mat đo xuong. Khong nhung the, ham luong cao luu huynh trong hanh tay co the cung cap nhung loi ich truc tiep cho cac mo lien ket trong co the.


= Cao huyet ap =
Du ban an song hoac nau chin, hanh tay cung giup ban ha huyet ap mot cach tu nhien. No cung lam loang mau, hoa tan cuc mau đong va loc mau khoi cac chat beo khong lanh manh. Sac to chua xenton o vo ngoai hanh tay co tac dung đieu tri huyet ap.


= Tim mach =


= Ung thu =
Hanh đuoc chung minh lam giam nguy co bi ung thu, ngay ca khi ban tieu thu chi mot luong vua phai. Ung thu đai truc trang, thanh quan va buong trung co the ngan chan neu ban an hanh tay voi luong vua phai. Do đo hay co gang them mot cu hanh tay vao trong cong thuc nau an. Đoi voi khau phan ca nhan, nen dung khoang nua cu hanh tay.
Phong chong ung thu ruot ket: Fructo-oligosaccharides trong hanh kich thich su tang truong cua vi khuan co loi trong ruot ket va giup giam nguy co phat trien khoi u o ruot ket.
Nhieu nghien cuu cho thay: moi tuan an hanh tu 4- 7 lan (moi lan 2- 3 cu) se giup lam giam đang ke nguy co ung thu buong trung, thuc quan, mieng, thanh quan, truc trang.


= Tieu đuong =
Thanh phan Chromium trong cu hanh đo giup lam giam nong đo đuong trong mau, giam muc đo insulin va cai thien luong đuong glucose hap thu vao co the. Nguoi ta uoc tinh co khoang 50% dan so My bi thieu thanh phan Chromium, nhieu hon bat cu quoc gia phat trien nao khac, va rat co the đo la ly do khien cho đa phan nguoi dan My bi benh tieu đuong va tim mach.


= Cac benh khac =
Thieu mau: Chat sat co trong hanh tay chinh la ly do tai sao hanh tay đuoc cho la rat tot trong viec đieu tri thieu mau.
Mau von cuc (mau đong): lam loang mau, hoa tan cuc mau đong va loc mau khoi cac chat beo khong lanh manh.
Tao bon va đay hoi: An nhieu hanh tay se giup giam tao bon man tinh va đay hoi.
Loi tieu va lam sach mau: Hanh co tac dung giu nuoc đe tranh soi tiet nieu
Viem khop va benh gut.
Rung toc: Mot nghien cuu đa cho thay viec boi nuoc ep hanh tay tren da đau hai lan mot tuan trong 2 thang se lam cho toc moc lai. Bien phap nay hieu qua ma chi phi lai chac chan re hon nhung loai thuoc moc toc khac.
Ho hap: Moi ngay ban nen uong 3-4 thia ca phe hon hop nuoc ep hanh va mat ong đe lam tieu đom va ngan chan su tao đom trong co the. Hon hop nay cung la vi thuoc đe chong lai benh cam lanh thong thuong.
Tinh duc: Hanh la mot chat kich thich tinh duc manh, chi đung thu hai sau toi.


Cach che bien Mot đieu nen luu y đo la thanh phan chat chong oxy hoa flavonoids hien dien nhieu o cac lop ben ngoai cua cu hanh. Chinh vi the ma khong it nguoi đa mac phai sai lam la đa lot bo qua nhieu cac lop vo nay va vo tinh đanh mat đi rat nhieu duong chat quy gia. Chi can lot bo đi 2 lop vo hanh la ban cung đa tu đanh mat hon 75% thanh phan anthocyanins co chua trong chung. Luu y la nau voi nhiet đo cang nho thi ban cang co co hoi luu giu đuoc cac duong chat co trong hanh.
Mot so nghien cuu đa cho thay thoi gian bao quan hanh đa cat nhung chua nau va thoi gian đun nau (bao gom ca hap) keo dai 10 phut co the anh huong đen loi ich cua hanh đoi voi suc khoe. Vi nhung ly do đo, can chu y đac biet trong viec bao quan, che bien va nau loai rau gia vi nay. Đe khong bi cay mat khi thai hanh, hay đe lanh hoac cho no vao nuoc khoang mot gio truoc khi lam.
Mac du hanh tay co nhieu loi ich suc khoe, nhung no cung co nhung nguy co tiem an. Vi vay chi nen dung o muc vua phai.
Khi mua hanh tay, chon nhung cu co hinh dang ro rang, vo kho. Khong chon nhung cu đa nay mam hoac co dau hieu thoi rua, heo hoac vo đoi mau. Hanh co the đuoc luu tru o nhiet đo trong phong nhung van nen đat o noi thong gio, tranh xa anh sang đe tranh moc mam. Khong đe hanh cung voi khoai tay vi chung se hap thu đo am va khi ethylene tu khoai tay va thoi nhanh hon.


Xem them Cac phytochemical trong thuc pham


Tham khao Nong dan Đa Lat mang hang tram tan hanh tay đi đo Luu tru ngay 31 thang 5 nam 2014 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai An hanh co loi cho tim va ngua ung thu
Loi ich khong ngo khi an hanh tay Luu tru ngay 23 thang 12 nam 2013 tai Wayback Machine