Bat tre đong xanh (tieng Anh: The Catcher in the Rye) la tieu thuyet đau tay cua nha van My J. D. Salinger. Tac pham dung cach tuong thuat o ngoi thu nhat, cung la nhan vat chinh cua truyen, Holden Caulfield, ke lai cau chuyen cua Holden trong nhung ngay cau o thanh pho New York sau khi bi đuoi khoi Pencey Prep, mot truong du bi đai hoc.
Xuat ban lan đau tien tai Hoa Ky nam 1951, tac pham nay đa gay ra tranh cai lon vi đa su dung nhieu ngon tu tuc tiu, mo ta tam ly chan chuong va van đe tinh duc cua vi thanh nien. Nhan vat chinh cua Bat tre đong xanh, Holden Caulfield, đa tro thanh hinh tuong cho su noi loan cua thanh thieu nien.
Trong lan xuat ban đau tien, Bat tre đong xanh chu yeu danh cho đoc gia la nguoi lon nhung sau đo cuon tieu thuyet đa đuoc đua vao chuong trinh giang day bac trung hoc cua nhieu nuoc noi tieng Anh va cung đuoc dich sang hau het cac ngon ngu chinh tren the gioi. Moi nam co trung binh khoang 250.000 ban sach cua tac pham đuoc ban ra, tinh tong cong đen nay la khoang 65 trieu an ban. Tac pham nay đa đuoc tap chi Time đua vao danh sach 100 tieu thuyet tieng Anh hay nhat tu nam 1923 đen nay.


Nhan vat Holden Caulfield la nhan vat chinh va cung la nguoi ke chuyen. Khi cau chuyen cua Bat tre đong xanh dien ra Holden 16 tuoi va vua bi đuoi khoi truong du bi đai hoc Pencey Prep. Cau la mot chang thanh nien thong minh va nhay cam. Xa hoi qua loi ke cay đoc pha gieu cot cua Holden la tran ngap nhung đieu xau xa, nhung nguoi đao đuc gia va khien cau khong the chiu đung noi.
Allie Caulfield la cau em trai cua Holden đa chet vi benh mau trang khi Holden 13 tuoi. Allie la mot cau be thong minh, song tinh cam va rat quan tam toi nguoi khac. Cau va Holden rat than thiet voi nhau, khi Allie qua đoi, Holden đa dung tay khong đap vo het cua so cua gara o to trong nha. Bi thuong nang o tay phai, Holden tu đo tro đi khong the nam chat ban tay phai nhu binh thuong. Cau thuong tuong nho toi em trai thong qua chiec gang tay tren đo co bai tho ma Allie ghi tang.
Phoebe Caulfield la em gai yeu quy cua Holden. Co be hoc lop 4 va theo Holden thi la mot co be cuc ki ngay tho va de men. Tuy vay đoi khi co be van to ra nguoi lon hon anh trai khi chi trich tinh khi tre con cua Holden.
D.B. Caulfield la anh trai cua Holden, mot nha bien kich song o Hollywood.


Tom tat tac pham Cau chuyen cua Bat tre đong xanh xay ra trong vai ngay tu sau khi ket thuc ki hoc mua thu đen dip Giang sinh, bat đau vao mot ngay thu Bay tai truong du bi đai hoc Pencey Prep o Agerstown, Pennsylvania. Pencey la truong hoc thu tu cua Holden sau khi cau ba lan bi đuoi hoc. Tai Pencey, Holden tiep tuc truot 4 tren 5 mon hoc va đuoc thong bao se bi đuoi hoc. Truoc khi quay ve nha o khu Manhattan vao thu Tu tuan tiep theo, cau đen tham ong Spencer, thay giao day Lich su, đe chao tam biet nguoi thay duy nhat cau thay yeu quy trong thoi gian hoc o Pencey, tuy vay ong Spencer lai khien trach ket qua hoc tap cua Holden va lam cau thay kho chiu. Quay tro ve ky tuc xa, Holden tiep tuc bi cau ban ban thiu phong ben la Ackley va ban cung phong Stradlater quay ray. Stradlater vua đi choi voi Jane Gallagher, mot co gai Holden co cam tinh. Trong khi ke lai cuoc hen voi Jane, Stradlater va Holden bat đau to tieng va đanh nhau, Holden bi Stradlater quat xuong san va đam chay mau mui. Chan ngay voi tat ca nhung thu lien quan đen truong Pencey, Holden thu don đo đac va roi đi luon chu khong cho đen thu Tu.
Tren đuong toi New York, Holden gap me cua mot trong cac nguoi ban hoc o Pencey. Mac du nghi cau ban hoc la mot thang "khon nan", Holden van co to ve hinh anh tot đep cua ban minh cho nguoi me. Khi toi ga Penn, Holden ra buong đien thoai đinh goi cho vai nguoi nhung cuoi cung lai khong goi cho ai ca ma len chiec taxi cua vien tai xe Horwitz. Tren xe cau hoi Horwitz nhung cau lam ong nay kho chiu nhu viec lu vit o cong vien Trung tam se đi đau neu nhung cai ho o đay đong bang. Cuoi cung chiec taxi dung lai o khach san Edmont Hotel, Holden đat phong va goi cho Faith Cavendish, mot vu cong khoa than, đe đe nghi co nay ban dam cho cau tai khach san, Faith đe nghi doi cuoc hen đen hom sau nhung Holden khong đong y, cau roi khach san. Bat mot chiec taxi toi cau lac bo nhac Jazz o Greenwich Village, Holden lai tiep tuc hoi ve cho o cua nhung con vit trong mua đong. Ngoi trong cau lac bo khong lau, cau lai quay tro ve Edmont va sau loi goi y cua nguoi phu trach thang may, cau nho ga nay goi ho mot co gai ban dam len phong. Khi co gai ban dam "Sunny" len đen noi, Holden lai co gang bat chuyen va thua nhan la minh khong muon quan he. Ket qua la Sunny buoc cau phai tra đu tien cung voi su đe doa cua Maurice, tay phu trach thang may, hai nguoi lay đuoc cua Holden 5 dollar sau khi Marice thoi cho Holden vai cu đam vao bung.
Sang hom sau Holden goi đien cho Sally Hayes, ban gai cu cua cau va ru co nay cung đi xem kich. Hai nguoi sau đo lai đi truot bang o Đai phat thanh thanh pho, Holden lai noi khung va lam Sally bo đi. Gap mot nguoi ban cu va uong ruou say, Holden noi hung ra cong vien Trung tam xem lu vit truoc khi len ve nha đe gap em gai Phoebe roi đen nha thay giao tieng Anh cu la ong Antolini. Holden ngu lai tai nha ong Antolini nhung bat chot tinh giac khi ong vuot đau cau. Tuong ong giao đinh co hanh đong sam so, Holden bo đi va ngu lai tai Ga Trung tam.
Ngay tiep theo Holden đen truong cua Phoebe đe hen gap co be, thong bao rang cau quyet đinh bo nha. Khi Phoebe đen cho hen, co be mang ca hanh ly voi y đinh se đi cung anh trai. Holden gian du tu choi lam Phoebe doi, cau phai lam lanh bang cach dan co be đi choi. Cau chuyen ket thuc bang canh Holden nhin em gai vui đua, cau khong muon ke tiep viec minh đa ve nha va om ra sao, hay ngoi truong thu nam cua cau la ngoi truong nao.


Tranh cai Nam 1960, mot giao vien đa bi sa thai, sau đo đuoc phuc chuc, vi đa gioi thieu Bat tre đong xanh tren lop. Trong khoang thoi gian tu 1961 đen 1982, tieu thuyet nay la tac pham bi kiem duyet cat bo nhieu nhat trong he thong cac truong trung hoc va thu vien cua Hoa Ky. Tuy vay, nam 1981, Bat tre đong xanh lai la tac pham đuoc giang day nhieu thu hai trong cac truong hoc cong o My.
Khi bi bat ngay sau vu am sat John Lennon, Mark David Chapman đang mang theo nguoi mot cuon Bat tre đong xanh va han cung nhac toi tac pham nay trong qua trinh hoi cung cua canh sat. John Hinckley, Jr., nguoi am sat bat thanh tong thong Ronald Reagan nam 1981, cung đuoc ghi nhan la bi am anh boi Bat tre đong xanh.


Ban dich tieng Viet Ban dich đau tien do Phung Khanh va Phung Thang dich xuat ban tai nha xuat ban La Boi (mien Nam Viet Nam) khoang nam 1964 - 1965. Ban dich nay đuoc Nha xuat ban Van hoc va Cong ty Nha Nam tai ban co sua chua nam 2008.
Mot ban dich khac do Đuc Duong va Bui My Hanh dich đuoc Nha xuat ban Phu nu xuat ban nam 1992 va Nha xuat ban Van hoc tai ban nam 2005.
Mot ban dich khac do Phuong Nguyen dich, chua đuoc in thanh sach, xuat hien tren dien đan TVE-4U nam 2021.


Xem them 100 cuon sach hay nhat the ky 20 cua Le Monde


Tham khao Lien ket ngoai (tieng Anh) Bat tre đong xanh va cac van đe lien quan
(tieng Anh) Danh sach nhan vat va thong tin ve kiem duyet tac pham
Anh cua lan xuat ban đau tien