SMS Baden la mot thiet giap ham thuoc lop Bayern đuoc Hai quan Đe quoc Đuc che tao trong Chien tranh The gioi thu nhat. Đuoc ha thuy vao thang 10 nam 1915 va hoan tat vao thang 3 nam 1917, no la chiec thiet giap ham Đuc cuoi cung đuoc hoan tat trong chien tranh, khi hai con tau chi em cung lop Sachsen va Wurttemberg chua hoan tat khi chien tranh ket thuc. Con tau trang bi tam khau phao 38 cm (15 in) tren bon thap phao nong đoi, co trong luong choan nuoc 32.200 tan (31.700 tan Anh; 35.500 tan My) khi chat đay tai trong chien đau, va đat đen toc đo toi đa 21 hai ly tren gio (39 km/h; 24 mph). Cung voi con tau chi em Bayern, Baden la chiec tau chien lon nhat va trang bi manh nhat tung đuoc Hai quan Đe quoc Đuc che tao.
Khi đuoc đua vao hoat đong cung Ham đoi Bien khoi Đuc, Baden đuoc đat lam soai ham cua ham đoi, thay the cho chiec Friedrich der Grosse. Baden co rat it hoat đong trong quang đoi phuc vu ngan ngui cua no; lan xuat quan duy nhat vao thang 4 nam 1918 ket thuc ma khong đung đo voi đoi phuong. Baden bi luu giu cung voi hau het Ham đoi Bien khoi tai Scapa Flow sau khi Đuc thua tran vao thang 11 nam 1918. Vao ngay 21 thang 6 nam 1919, Đo đoc Ludwig von Reuter ra lenh đanh đam ham đoi; tuy nhien thuy thu Anh đon tru trong cang đa chiem đuoc Baden va lam mac can no đe tranh bi chim o vung nuoc sau hon. Con tau đuoc cho noi tro lai, đuoc khao sat can than, va cuoi cung bi đanh chim nhu mot muc tieu cho cac cuoc thu nghiem vu khi cua Hai quan Hoang gia Anh vao nam 1921.


Thiet ke va che tao Baden đuoc đat hang duoi cai ten tam thoi Ersatz Worth vao nam 1912 theo đao luat Hai quan thu ba va thu tu đuoc thong qua trong nam đo. Cong viec che tao đuoc bat đau tai xuong tau Schichau-Werke o Danzig duoi so hieu che tao 913. Con tau đuoc đat luon vao ngay 20 thang 12 nam 1913 va đuoc ha thuy vao ngay 30 thang 10 nam 1915. Sau khi đuoc trang bi va chay thu may, con tau đuoc đua ra hoat đong vao ngay 14 thang 3 nam 1917. No lam tieu ton cua Chinh phu Đe quoc Đuc 49 trieu Mac vang Đuc. H thiet ke la 21 hai ly tren gio (39 km/h; 24 mph), nhung Baden đat đuoc toc đo toi đa 22,1 hai ly tren gio (40,9 km/h; 25,4 mph) khi chay thu may.
No đuoc trang bi tam khau phao 38 cm (15 in) cho dan phao chinh, đuoc bo tri tren bon thap phao nong đoi voi hai thap phao ban thuong tang phia truoc va phia sau cau truc thuong tang. Baden cung voi tau chi em Bayern la nhung thiet giap ham đau tien cua Đuc đuoc trang bi co nong phao hang nang nay, khi nhung chiec thiet giap ham dan truoc chi trang bi phao 28 cm (11 in) hoac 30,5 cm (12,0 in). Dan phao hang hai bao gom muoi sau khau SK 15 cm (5,9 in) L/45, sau khau 8,8 cm (3,5 in) va nam ong phong ngu loi ngam 60 cm (24 in), gom mot ong truoc mui va hai ong moi ben man tau. Khi đua vao hoat đong, bien che con tau co 42 si quan va 1.129 thuy thu.


Lich su hoat đong = Cac hoat đong ban đau =
Sau khi đuoc đua vao hoat đong cung Ham đoi Bien khoi Đuc, Baden đuoc đat trong vai tro soai ham cho Tu lenh ham đoi, Đo đoc Franz von Hipper, mot vi tri ma no se giu cho đen khi chien tranh ket thuc. Vao cuoi thang 8 nam 1917, Baden đua Hoang đe (Kaiser) Wilhelm II vieng tham đao phao đai Helgoland, con tau đuoc ho tong boi chiec tau chien-tuan duong Derfflinger cung cac tau tuan duong hang nhe Emden va Karlsruhe. Sau khi ket thuc chuyen vieng tham, Baden đua Kaiser quay tro lai Cuxhaven. Con tau cham phai đay bien phia ngoai Cuxhaven, mac du khong gap phai hu hai gi nghiem trong.


= Đanh pha đoan tau van tai Na Uy =
Vao cuoi nam 1917, cac luc luong hang nhe cua Ham đoi Bien khoi bat đau can thiep vao cac đoan tau van tai Anh đi đen Na Uy. Vao ngay 17 thang 10, cac tau tuan duong hang nhe Brummer va Bremse đanh chan mot trong cac đoan tau van tai, đanh chim chin trong so 12 tau hang va hai tau khu truc ho tong truoc khi quay tro ve Đuc. Đen ngay 12 thang 12, bon tau khu truc Đuc phuc kich mot đoan tau van tai thu hai gom nam tau hang va hai tau khu truc Anh; ca nam chiec tau van tai đeu bi đanh đam cung nhu mot tau khu truc. Sau cac vu cuop pha nay, Đo đoc David Beatty, Tu lenh Ham đoi Grand Anh Quoc, phai biet phai cac thiet giap ham tu ham đoi chien tran theo bao ve cac đoan tau van tai. Hai quan Đe quoc Đuc gio đay đuoc bay ra mot co hoi ho tung cho đoi trong suot cuoc chien tranh: mot bo phan cua Ham đoi Grand von co uu the ve so luong gio đay bi tach ra, co the bi co lap va tieu diet. Đo đoc von Hipper vach ra ke hoach cho chien dich: cac tau chien-tuan duong thuoc Đoi Tuan tieu 1 cung voi cac tau tuan duong hang nhe va tau khu truc se tan cong mot trong cac đoan tau van tai lon, trong khi phan con lai cua Ham đoi Bien khoi se cho đoi, san sang tan cong hai đoi thiet giap ham dreadnought cua Anh.
Luc 05 gio 00 ngay 23 thang 4 nam 1918, ham đoi Đuc khoi hanh tu vung bien Schillig. Ben tren chiec Baden, Hipper ra menh lenh giu lien lac vo tuyen o muc toi thieu nham tranh bi tinh bao Anh bat đuoc. Luc 06 gio 10 phut, cac tau chien-tuan duong Đuc đen đuoc mot đia điem cach 60 kilomet (37 mi) ve phia Tay Nam Bergen khi chiec tau chien-tuan duong Moltke bi mat mot chan vit phia trong cua no, lam hong nang đong co. Thuy thu tren tau đa sua chua tam thoi, cho phep con tau di chuyen voi toc đo 4 kn (7,4 km/h; 4,6 mph), nhung nguoi ta quyet đinh phai keo con tau. Cho du gap bat loi nay, Hipper tiep tuc tien len phia Bac, va đen 14 gio 00 luc luong cua ong đa bang qua tuyen đuong hang hai van chuyen nhieu lan ma khong tim thay bat ky muc tieu nao. Đen 14 gio 10 phut, Hipper quay mui cac con tau cua minh ve phia Nam; va đen 18 gio 37 phut, ham đoi Đuc ve đen vung bien đuoc cac bai min phong thu bao ve chung quanh cac can cu cua ho. Sau nay nguoi ta biet đuoc rang đoan tau van tai Anh khoi hanh mot ngay cham hon so voi tinh toan trong ke hoach cua Bo tham muu Hai quan Đuc.
Vao ngay 24 thang 5, mot lan nua Baden thuc hien chuyen đi đen Helgoland, lan nay la đe đua Tong tu lenh ham đoi, Đo đoc Reinhard Scheer, cung Đai Cong tuoc Friedrich von Baden vieng tham hon đao. Lan nay chi co Karlsruhe ho tong con tau trong chuyen đi.


= Binh bien Wilhelmshaven =

La soai ham cua ham đoi, Baden đuoc du đinh đe tham gia hoat đong cuoi cung cua ham đoi vao cuoi thang 10 nam 1918, nhieu ngay truoc khi Hiep đinh Đinh chien voi Đuc co hieu luc. Phan lon Ham đoi Bien khoi se xuat phat tu can cu cua chung o Wilhelmshaven đe đoi đau voi Ham đoi Grand cua Anh. Reinhard Scheer, luc nay la Đai Đo đoc (Großadmiral) cua Ham đoi, du đinh gay ton that cho Hai quan Anh cang nhieu cang tot nham duy tri mot vi the mac ca tot cho viec thuong luong hoa binh cua Đuc bat chap ton that co the phai chiu đung. Tuy nhien, nhieu nguoi trong so nhung thuy thu đa met moi vi chien tranh cam thay chien dich nay se ngan tro tien trinh hoa binh va keo dai thoi han chien tranh. Sang ngay 29 thang 10 nam 1918, menh lenh đuoc đua ra đe chuan bi khoi hanh tu Wilhelmshaven đe tap trung luc luong tai Jade Estuary vao ngay hom sau. Tuy nhien, bat đau tu đem 29 thang 10, thuy thu tren chiec SMS Thuringen đa lam binh bien.
Sang som ngay 30 thang 10, thuy thu tren chiec Helgoland von neo đau ngay phia sau Thuringen cung tham gia cuoc phan khang. Ca hai con tau đa đau hang sau khi hai tau phong loi đen noi va đe doa se no sung; thuy thu cua hai con tau bi đua len bo va bi giam giu. Thai đo cua thuy thu đoan tren chiec Baden đuoc bao cao la "nguy hiem". Vu noi loan sau đo lan rong len bo. Đen ngay 3 thang 11, uoc luong co khoang 20.000 thuy thu, cong nhan xuong tau va thuong dan đa xung đot voi gioi chuc tham quyen tai Kiel nham tim cach giai cuu nhung thuy thu noi loan bi bat giu. Cuoi cung vao ngay 9 thang 11, la co đo bieu trung cho phe xa hoi đuoc treo ben tren Baden, thuyet phuc đuoc Hipper va Scheer huy bo ke hoach.


= Chiem giu tai Scapa Flow =
Nguyen tu đau, theo nhung đieu khoan cua thoa thuan đinh chien, Baden khong đuoc du đinh đe đau hang, nhung no đuoc đua ra đe thay the cho chiec tau chien-tuan duong Mackensen, von chua hoan tat va khong the đi ra bien. Ket qua la, thay vi tham gia cung Ham đoi Bien khoi khi no khoi hanh đi Scapa Flow vao ngay 21 thang 11 nam 1918, Baden chi roi Đuc vao ngay 7 thang 1 nam 1919. Hai quan Hoang gia Anh đa khao sat con tau vao ngay 9 thang 1, nhung nhieu dung cu ky thuat cua con tau, bao gom thiet bi tac xa, đa bi thao do truoc khi con tau roi Đuc. Khi bi luu giu trong suot thoi gian dien ra cac cuoc đam phan hoa binh, ma sau nay cuoi cung se dan đen Hiep uoc Versailles, cac khau phao cua chung bi bat hoat bang cach thao bo khoa nong, va con tau đuoc bao tri boi mot thuy thu đoan toi thieu gom 200 si quan va thuy thu.
Mot ban in cua bao The Times cung cap thong tin cho von Reuter rang Thoa thuan Ngung ban se het hieu luc vao giua trua ngay 21 thang 6 nam 1919, thoi han cuoi cung ma Đuc phai ky vao Hiep đinh hoa binh. Đo đoc Von Reuter đua đen ket luan nguoi Anh se tim cach chiem huu cac con tau Đuc sau khi Thoa thuan Ngung ban het hieu luc. Khong biet rang thoi han cua thoa thuan đa đuoc trien han đen ngay 23 thang 6, ong quyet đinh đanh đam cac con tau cua minh vao co hoi thuan tien đau tien co đuoc. Sang ngay 21 thang 6, Ham đoi Anh roi Scapa Flow tien hanh thuc tap huan luyen; va đen 11 gio 20 phut Reuter truyen menh lenh nay đen cac con tau cua minh. Baden la chiec tau chien chu luc cuoi cung bi đanh đam, nhung luc luong Anh trong cang đa tim cach chiem quyen kiem soat con tau va lam no mac can truoc khi co the bi chim o vung nuoc sau hon. No la chiec tau chien chu luc duy nhat khong bi đanh đam thanh cong. No đuoc cho noi tro lai vao thang 7, va sau đo đuoc cho keo đen can cu Hai quan Anh tai Invergordon.


= Phuc vu cho Anh Quoc =

Sau khi đuoc keo đen Invergordon, Baden đuoc cac ky thuat vien cua Hai quan Hoang gia khao sat can than. Ho đa xem xet luon tau, chan vit, đay tau va banh lai đe xac đinh đo can nuoc cua dang luon tau. Con tau đuoc xem la co hieu qua tuong tu nhu voi lop thiet giap ham Royal Sovereign. He thong vo giap cua con tau cung đuoc khao sat rong rai; nhom ky thuat cua Anh xac đinh con tau chua đuoc cai bien nham tich hop nhung bai hoc kinh nghiem tu tran Jutland dien ra ngay 31 thang 5-1 thang 6 nam 1916.
Thap phao cua dan phao chinh va ham đan cung la đoi tuong đuoc nghien cuu tuong tan. Trong so cac thu nghiem đuoc tien hanh co thu nghiem lam ngap nuoc ham đan đe xem viec nay thuc hien nhanh nhu the nao; ket qua cho thay la 12 phut. Truong huan luyen tac xa HMS Excellent tien hanh thu nghiem nap đan cho dan phao chinh; nguoi ta thay khau phao co the chuan bi đe ban tro lai trong 23 giay, nhanh hon 13 giay so voi lop thiet giap ham Queen Elizabeth. Cac ngan kin nuoc va he thong bao ve duoi nuoc cua con tau cung gay đuoc su thich thu đac biet cua nhom khao sat; ho đa chu y đen he thong bom va thiet bi lam ngap can bang. Trung ta Hai quan W M Phipps Hornby, nguoi tung song tren Baden trong nhieu tuan trong đot khao sat, đa viet cho nha su hoc hai quan Arthur Marder vao nam 1969 rang: "quan điem cua ong, cung trung hop voi nhung nguoi khac cung tham gia cuoc khao sat, tren khia canh mot cong cu chien đau, the nao đi nua Baden cung tien tien đang ke so voi moi tau chien tuong đuong cua Hai quan Hoang gia."
Sau khi viec khao sat hoan tat, nguoi ta quyet đinh dung Baden nhu mot muc tieu thu nghiem tac xa. Vao thang 1 nam 1921, luot thu nghiem tac xa đau tien đuoc tien hanh. Cac xa thu cua truong HMS Excellent đa ban loai đan phao xuyen thep (AP) moi vua đuoc gioi thieu sau tran Jutland. Luot thu nghiem nay la nham xac đinh ti le chat no toi uu tren đau kip no; cac qua đan phao đuoc ban trong tran Jutland co xu huong no tung khi cham vao vo giap thay vi xuyen thung. Chiec monitor Terror neo đau cach Baden khoang 500 yd (460 m) đe ban cac khau phao 15 in (38 cm) o tam truc xa. Baden đuoc lam nghieng sang man phai bang cach thao do than va vo giap ben man trai, mo phong hieu ung cua mot goc đan phao ban toi vo giap o tam xa. Thap phao tan cung phia truoc vao luc nay đa đuoc thao do. Terror đa ban tong cong 17 phat đan phao cac kieu khac nhau vao con tau. Sau nhung thu nghiem nay, Hai quan Hoang gia đi đen ket luan cac qua đan phao moi đu manh đe xuyen thung vo giap hang nang, va co hieu qua hon nhieu so voi nhung phien ban truoc đay tung đuoc su dung trong tran Jutland. Sau khi hoan tat thu nghiem, bien đong manh đa khien con tau bi chim o vung nuoc nong; nhung sau ba thang no đuoc cho noi tro lai va đua vao u tau đe sua chua. Con tau lai san sang cho mot luot thu nghiem thu hai vao thang 8 nam 1921.

Luot thu nghiem thu hai đuoc tien hanh vao ngay 16 thang 8 nam 1921. Chiec monitor Erebus ban nhieu loai đan phao hon hop bang cac khau phao 15 inch cua no vao Baden. Lan nay tinh nang cua cac qua đan phao khong tot truoc vo giap hang nang cua Baden; mot qua đan phao xuyen thep AP đa khong no va hai qua ban xuyen thep duong nhu đa vo ra khi va cham. Sau qua bom cung đuoc cho kich no tren con tau, nhung chung chi đuoc đat tren tau roi cho kich no tu xa. Tinh nang cua cac qua bom cung khong tot nhu ky vong. Ngay sau luot thu nghiem tac xa thu hai, Baden bi đanh đam. Con tau chim tai Hurd Deep o đo sau khoang 180 m (590 ft).
Kham pha quan trong nhat trong cac thu nghiem tren chiec Baden la lop vo giap hang trung day 7 inch (18 cm) hoan toan vo dung trong viec chong lai đan phao hang nang. Ket qua la Hai quan Anh ap dung nguyen ly ""Tat ca hoac khong co gi" (all or nothing) tien tien cua Hai quan Hoa Ky. Ly thuyet "Tat ca hoac khong co gi" bao gom viec bao ve nhung bo phan trong yeu cua con tau bang vo giap that manh, đe nhung phan con lai cua con tau hoan toan khong đuoc bao ve. He thong nay đuoc ap dung tren lop thiet giap ham đau tien cua Anh sau chien tranh, lop Nelson.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Thu muc =
Bennett, Geoffrey (2005). Naval Battles of the First World War. London: Pen & Sword Military Classics. ISBN 1-84415-300-2. OCLC 57750267.
Brown, David K. (2003). The Grand Fleet: Warship Design and Development 1906–1922 (an ban thu 1999). London: Caxton Editions. ISBN 1-84067-531-4.
Butler, Daniel Allen (2006). Distant Victory: The Battle of Jutland and the Allied Triumph in the First World War. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-99073-2.
Goodall, Stanley Vernon (1921). "The Ex-German Battleship Baden". Transactions of the Institution of Naval Architects. Quyen LXIII. London. tr. 13–32.
Groner, Erich (1990). German Warships: 1815–1945. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-790-9.
Herwig, Holger (1980). "Luxury" Fleet: The Imperial German Navy 1888-1918. Amherst, New York: Humanity Books. ISBN 978-1-57392-286-9.
Hore, Peter (2006). Battleships of World War I. London: Southwater Books. ISBN 978-1-84476-377-1.
Marder, Arthur J. (1970). From the Dreadnought to Scapa Flow, Volume 5 1918-1919: Victory and Aftermath. London: Oxford University Press. ISBN 0-19-215187-8.
Massie, Robert K. (2003). Castles of Steel. New York City: Ballantine Books. ISBN 0-345-40878-0. OCLC 57134223.
New York Times Co. (1919). The New York Times Current History: Jan-March, 1919. New York: The New York Times Company.
Schleihauf, William (2007). "The Baden Trials". Trong Preston, Anthony (bien tap). Warship 2007. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-1-84486-041-8.
Schwartz, Stephen (1986). Brotherhood of the Sea: A History of the Sailors' Union of the Pacific, 1885-1985. New Brunswick: Transaction Publishers. ISBN 978-0-88738-121-8.
Staff, Gary (2006). German Battlecruisers: 1914–1918. Oxford: Osprey Books. ISBN 1-84603-009-9. OCLC 64555761.
Staff, Gary (2010). German Battleships: 1914–1918 (Volume 2). Oxford: Osprey Books. ISBN 978-1-84603-468-8. OCLC 449845203.
Tarrant, V. E. (1995). Jutland: The German Perspective. London: Cassell Military Paperbacks. ISBN 0-304-35848-7.
Weir, Gary E. (1992). Building the Kaiser's Navy: The Imperial Navy Office and German Industry in the Tirpitz Era, 1890-1919. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-1-55750-929-1. OCLC 22665422.