Le Ba Duong (sinh ngay 11 thang 9 nam 1953), con co cac but danh Tu Le, Ly Quang Trinh, Trieu Gio Cam, nguyen la si quan Quan đoi Nhan dan Viet Nam tai thanh co Quang Tri va hien la nha bao, nghe si nhiep anh thuoc Hoi Nghe si Nhiep anh Viet Nam, phong vien thuong tru cua bao Van hoa tai Nha Trang.
La tac gia bai tho 4 cau noi tieng mang ten Loi goi ben song (con đuoc biet đen voi ten goi Đo xuoi Thach Han), Le Ba Duong cung la nguoi khoi xuong nen phong trao ket be tha hoa thuong nien tren dong song Thach Han vao ngay 27 thang 7 đe tuong niem vong linh đong đoi, nhung nguoi đa nga xuong manh đat Quang Tri trong cuoc chien khoc liet cua Mua he đo lua, 1972.


Tieu su Le Ba Duong sinh ngay 10 thang 4 nam 1953 tai Nghe An va trai qua tuoi tho tai đay. Thang 4 nam 1968, khi moi 15 tuoi anh khai tang tuoi đe đuoc nhap ngu. Sau hai tuan huan luyen va mot thang hanh quan, Le Ba Duong vao chien đau o Quang Tri. Đong đoi thuong đem theo anh nguoi than, nguoi yeu, ky niem... con Duong thuong mang them tam anh chu tich Ho Chi Minh.


Đoi binh nghiep Trong tran chien đau tien cua anh tai thon Đong Tri thuoc mat tran Đong Ha, moi 15 tuoi 49 ngay Le Ba Duong đa tro thanh dung si cap II nho chien cong ha đuoc chuc linh My. Trong tran đanh đoi Tham Bao (cao điem 544), anh cung ba đong đoi chien đau gan mot ngay, đay lui rat nhieu đot tan cong cua 2 đai đoi My. Cuoi cung, khi đich quan tran ngap tran đia, Duong giat 3 qua phao hieu lam hieu cho phao binh ban pha huy tran đia tieu diet đich, chap nhan cung hy sinh nhung may man anh chi bi ngat đi.Luc mo mang, anh đa dung mau tu vet thuong minh viet vao sau tam anh Ho Chi Minh: "Bac Ho oi, bat đau tu hom nay 20.6 con cung đong đoi bat đau no sung diet đich du chot đen cung. Quan diet đuoc 7 ten. Hoe, Duong hon mot chuc. Ghi sau loi Bac day, he con ten xam luoc tren đat nuoc ta thi ta con chien đau quet sach no đi. Bac oi trach nhiem, quyet tam cua chung con la du chot".(Do trong thoi điem mat dan nhan thuc, Duong viet sai chinh ta chu "giu" thanh "du")
Sau khi đuoc chua tri o quan y vien da chien, Duong mong đoi quay lai đon vi tiep tuc chien đau va tro thanh nguoi chi huy tre nhat mat tran (va cung la mot trong nhung dung si tre nhat) khi moi 17 tuoi.
Tu 1968 đen 1973, qua nhieu tran đanh vao sinh ra tu tren khap chien truong Quang Tri, Le Ba Duong đa đuoc phong tang cac danh hieu nhu "dung si diet co gioi", "dung si diet may bay". Tren mat tran B5 (đuong 9, Quang Tri) đuong thoi tung day len phong trao "Xung kich nhu Le Ba Duong, chot chat nhu Le Ba Duong". Cac to bao Nhan dan, bao Quan đoi Nhan dan, bao Tien phong tung co nhieu bai viet va in anh Le Ba Duong mat tre mang, kep AK giua chien truong, voi anh mat trong veo va đoi moi mim chat. Nam 1972 Le Ba Duong tham gia tran thanh co Quang Tri va o trong đoi hinh trung đoan Trieu Hai (trung đoan 27, su 390). Do su khoc liet trong tran đia cua thi xa Quang Tri, trung đoan 27 bi ton that nang, đac biet la luc cac đoan tan binh o mien bac boi sang song bi nuoc cuon troi, nen trung đoan ong rut quan khoi chien truong, ve vung hau cu cung co.
Mot tran đanh khac tai Tay Bac huyen ly Cam Lo đa tro thanh coi nguon cua viec sau nay anh ve thap huong tren nui, tren đoi, tha hoa xuong suoi song. Đem đo, sau tran đanh cao điem 322 (giua thang 11 nam 1969), đai đoi cua anh luc ay gom 67 nguoi vua moi dung chan đe nau an thi mot loat bom B52 doi xuong đoi hinh. Tran bom quet qua chi may giay đong ho nhung đai đoi chi con lai 6 nguoi.
Sau hoa binh lap lai, la mot nguoi linh tro ve voi thoi binh mang tren minh 14 vet thuong va 1 ngon tay đe lai chien truong, 22 lan phai đong đen dao keo ban mo, Le Ba Duong van tiep tuc chup anh va cam but voi tu cach phong vien thuong tru bao Van Hoa tai chi nhanh khu vuc Nam Trung Bo va Tay Nguyen (Nha Trang), hoi vien Hoi Nghe si Nhiep anh Viet Nam va hoi vien Lien đoan Nhiep anh quoc te (FIAP).


Nghia cu tha hoa Nam 1976, tu Nha Trang tro lai tham chien truong Quang Tri, Le Ba Duong đa lang le hai hoa dai, mua hoa o cho tha o Ben Tat, phia Tay Bac cua nghia trang Truong Son đe tuong nho nhung nguoi đong đoi đa nga xuong va nam lai vinh vien tai noi nay. Cu the sau đo ong tha hoa o cau Đuoi, cau Lai Phuoc tren song Hieu, song O Lau va tren song Thach Han.
Ong tam su:

Sau chuyen nay nhung nguoi ban Le Ba Duong o Trieu Hai cu đen dip 27 thang 7 nam nao cung mua huong hoa ra tha. Lau dan thanh tap quan chung cua nguoi dan o hai ben bo Thach Han va bay gio la tap quan cua moi nguoi dan Quang Tri. Nhung can bo van hoa va van nghe si tai Quang Tri sau đo đa nang nghia cu nay tro thanh mot le hoi.
Nam trong tong the du an xay dung mot khu tuong niem o Quang Tri đe huong khoi cho vong linh đong bao, chien si, nam 2007 Ngan hang Phat trien Viet Nam đa xin phep tinh đe đuoc đau tu xay dung truoc mot hang muc quan trong la ben tha hoa noi dai ra phia long song tai bo ke phia Nam song Thach Han, đong thoi the theo uoc nguyen cua cac cu lao thanh xin trong 81 cay phuong ben bo ke Nam song Thach Han.


Sang tac = Van chuong =
Ngoai nhung tac pham nhiep anh, mot bai tho mang ten Loi goi ben song cua Le Ba Duong, đuoc sang tac chieu ngay 27 thang 7 nam 1987, đa tro nen noi tieng voi hang chuc di ban khac nhau luu truyen trong nhan dan, voi su khac biet đoi chut ve tu ngu trong cac cau tho. Bai đuoc nha van Đo Kim Cuong bien tap đua in lan đau tren Tap chi Khoa hoc cong nghe Khanh Hoa so ky niem ngay Thuong binh Liet si 27 thang 7 nam 1990 va hien nay đuoc khac tren bia đa ben bo Thach Han. Co the noi, bai tho tham đam nghia tinh đong đoi nay đa cham đen noi đau tan cung cua su hy sinh, mat mat trong chien tranh, lam rung đong long nguoi:

Đo len Thach Han oi... cheo nhe
Đay song con đo ban toi nam
Co tuoi hai muoi thanh song nuoc
Vo yen bo, mai mai ngan nam
Ngoai bai tho noi tren, mot bai tho hai cau cua Le Ba Duong đa xuat lo trong mot tinh huong khac khi ong tra loi cau hoi cua mot co be trong nha dan "chu oi, tai sao lai goi la quan giai phong Bac Quang tri". Hai cau tho viet voi trong trang sach hoc tro cua co be va cung la hai ve đoi. Nhan dip ky niem 35 nam giai phong Quang Tri hai cau tho đo đa tro lai voi Le Ba Duong trong hinh hai to giay hoc tro o vang nhung van con nguyen net chu. Nghe si nhiep anh Đoan Cong Tinh đa đe nghi mot nha thu phap viet hai cau tho ma theo ong, đo la tuyen ngon hay nhat bang tho ve quan giai phong Bac Quang Tri cua Le Ba Duong:

Mot khau sung giu hai troi Nam Bac
Mot dau chan in mau đat hai mien.
Cuoi nam 2007, Le Ba Duong đa đung ra tap hop cac cuu chien binh nam xua suu tap tu lieu đe lam cuon sach Trung đoan 27 Trieu Hai - Nhat ky viet bang van van
Thang 8 nam 2009 nhan ky niem 55 nam ngay thanh lap Đac khu Vinh Linh (25 thang 8 nam 1954–25 thang 8 nam 2009), Le Ba Duong cung đong đoi cho ra mat cuon sach Thep tu ngan đo lua, tap hop nhung bai viet theo loi thuat chuyen cua nhieu tac gia khong chuyen voi tu cach la nhung nguoi trong cuoc. Trong 348 trang voi 57 tac pham cua 41 tac gia, sach noi ve cuoc "van ly truong chinh" cua nguoi dan gioi tuyen Vinh Linh 40 nam ve truoc, long tri an cua nguoi dan Vinh Linh đoi voi đong bao va chien si mien Bac. Sach đong thoi cung la tinh cam cua Le Ba Duong va đong đoi đoi voi đong bao Vinh Linh trong nhung nam cac anh "an com Bac, đanh giac Nam".


= Nhiep anh =
Nam 2005, sau chuyen đi Truong Sa rong ra mot thang troi, Le Ba Duong đa to chuc thanh cong cuoc trien lam anh mang ten "Khoanh khac Truong Sa" trung bay 40 trong tong so gan 500 buc anh chup ve Truong Sa cua ong.


Thong tin them Đai Truyen hinh Quang Tri, Đai Truyen hinh Viet Nam đa co cac bo phim tai lieu va chuong trinh giao luu tren song ve Le Ba Duong va đong đoi mang ten Nguoi tha hoa cho dong song va Mot thoi hoa lua. Tu mot trong nhung chuong trinh nhu vay, VTV đa phoi hop voi Nha xuat ban Tre cho ra mat cuon sach mang ten Mot thoi hoa lua viet ve nhung nguoi linh trong tran đanh keo dai 81 ngay đem (28 thang 6 đen 16 thang 9 nam 1972) tai Thanh co Quang Tri.


Chu thich