Vu nghe len đien thoai o Vinh (tieng Anh: Vinh wiretap) la mot hoat đong gian điep cua Hoa Ky trong Chien tranh Viet Nam. Tu ngay 7 thang 12 nam 1972 đen đau thang 5 nam 1973, Co quan Tinh bao Trung uong Hoa Ky (CIA) đa chan cac cuoc lien lac quan su cua Viet Nam Dan chu Cong hoa (VNDCCH) va chuyen chung ve cho nha ngoai giao My Henry Kissinger. Vi cac đuong day đien thoai doc bien gioi đuoc giam sat chat che, nen CIA quyet đinh nghe len mot đuong day đien thoai đa kenh quan su nam giua lanh tho Viet Nam gan Vinh. CIA đa su dung mot chiec truc thang mau đen đe cai mot may nghe len bi mat nham nghe len cac cuoc thao luan ve đam phan Hiep đinh Paris va cac thong tin tinh bao khac.


Boi canh Trong suot cuoc Noi chien Lao, mot phan cua Chien tranh Đong Duong lan thu hai, cac điep vien CIA o Vuong quoc Lao đa tham nhap vao Đuong Truong Son tu phia tay đe cai may nghe len tren đuong day đien thoai cua Viet Nam Dan chu Cong hoa ngay tu nam 1966. Chinh phu mien Bac đa siet chat kiem soat cac no luc nay bang viec tuan tra hang ngay đe kiem tra hanh vi cai đat doc theo đuong day đien thoai cua ho tren tuyen đuong. Đen nam 1971, khi chien luoc Viet Nam hoa chien tranh đang vat can nguon luc cua Hoa Ky cho Chien tranh Viet Nam, nhu cau thong tin tinh bao cua Hoa Ky lon hon bao gio het. Trong đo, CIA nham vao mot đuong day đien thoai nam sau trong đat lien mien Bac. Thang 2 nam 1971, may bay cua Hoa Ky chup đuoc anh tiet lo mot đia điem co the đat thiet bi nghe len cach Vinh 24 km ve phia Tay Nam. Mot to hop đuong day đien thoai quan su đa đuoc lap đat tren mot ngon đoi doc o mot đia điem xa xoi, trong khi đoi tuan tra cua mien Bac đi vong quanh ngon đoi đo ma khong kiem tra chat che cac đuong day tren đinh nui. Tuy nhien, neu gui nguoi đi tu phia Lao qua thi se bi quan mien Bac bat sach nhu cac lan Sai Gon gui biet kich ra truoc đay. Vi the, CIA quyet đinh to chuc mot phi vu đot kich bang truc thang.


Ke hoach va huan luyen CIA đa cai tien hai chiec Hughes OH-6 Cayuses thanh nhung chiec ma ho goi la Hughes 500P, hay con đuoc goi la "Quiet One". Chung đuoc cai tao lai rat nhieu, bao gom phu mot lop son hap thu radar mau đen, va bien chung thanh chiec may bay tang hinh ma đen nay van đuoc coi la loai truc thang yen tinh nhat. Chuyen bay cong khai đau tien cua no dien ra vao ngay 8 thang 4 nam 1971. Vao ngay 28 thang 4, Air America đa thue hai phi cong giau kinh nghiem đe đao tao phi hanh đoan lai chiec truc thang mau đen, va co them nguoi thu ba đuoc thue sau đo. Ho bat đau lam quen voi truc thang bang cach lai no trong pham vi thu nghiem Khu vuc 51 o Hoa Ky va cac đia điem khac.
Mua xuan nam 1972, qua trinh chuan bi cua CIA tien trien tot. CIA đa no luc đao tao cac phi cong Trung Hoa Dan Quoc, boi ho muon co kha nang phu nhan trong truong hop phi hanh đoan bi bat. Ho tin rang mot phi hanh đoan nguoi chau A co the choi bo ve phi vu trong khi mot phi hanh đoan nguoi da trang thi khong.
Trong khi qua trinh nay đang dien ra, mot cuoc khong kich đuoc Nha Trang chap thuan đa "vo tinh" tan cong vao khu vuc cam tan cong xung quanh muc tieu. Ngoai ra, Air America đa mua hai chiec OH-6 dan su chua đuoc cai tao va đua chung vao hoat đong tai Lao vao thang 4 nam 1972 đe che đay cho chuyen bay cua truc thang 500P đen nuoc nay sau đo. Hai thang sau, sau khi OH-6 đa chinh thuc hien dien tai Lao, nhung chiec 500P đuoc len đua vao Lao đe tiep tuc huan luyen tai mot can cu xa xoi gan Pakxe, đuoc goi la PS-44. Tai đay, cac phi cong Trung Hoa Dan Quoc dan lo ra rang ho khong đu kha nang thuc hien phi vu nay. Khi mot phi cong Dan Quoc lam roi mot trong nhung chiec 500P trong mot lan ha canh ban đem, nhom phi cong chau A nay đa bi loai khoi phi vu. Thay vao đo, hai trong so cac phi cong cua Air America se thuc hien nhiem vu xam nhap vao mien Bac Viet Nam.
Mot chuong trinh đao tao nghiem ngat đa đuoc trien khai. Ho dung mot mo hinh cua đia điem nghe len đe thuc hanh cac thao tac bang mot cai cay đa bi chat bo canh va gan them mot thanh ngang đe mo phong cot đien thoai muc tieu. Lo trinh đen va đi tu đia điem đa đuoc ghi lai voi su tro giup cua nhiep anh tren cao. Cac phi cong đa thuc hanh bay sat mat đat, bao gom cac chuyen bay giua bo suoi, cho đen khi ho ha canh xuong canh mo hinh. Hai linh biet kich Lao đuoc chon đe gan may nghe len đa thuc hanh nhay khoi chiec 500P va treo len cot đien thoai gia đinh đe đong đinh co đinh thiet bi. Cac phi cong đa thuc hanh thiet lap cac role lien lac nham truyen tin hieu cua may nghe len cho ben nghe len cua CIA.
Đen mua thu nam 1972, nhiem vu đa san sang. Tuy nhien, mot so đieu kien thoi tiet va mat trang luc toi uu nhat đinh lai tro thanh van đe moi. Mat trang hinh ban nguyet la thoi điem can thiet cho kinh nhin ban đem cua phi cong. Ngoai ra, ho cung muon bau troi co mot chut may. Khi co hoi đau tien cho phi vu đen vao ngay 5 thang 10, camera hong ngoai quay truoc (FLIR) can thiet cho viec dan đuong bi hong, buoc ho phai huy bo nhiem vu. FLIR cung đa hong trong hai lan tiep theo. Phi vu tiep theo, vao tuan cuoi cung cua thang 11, toan biet kich thuc su đa vao đuoc mien Bac Viet Nam truoc khi bi suong mu day đac phu tren mat đat đay ho ra khoi đay.


Dien bien Ngay 4 thang 12 nam 1972, Co van An ninh Quoc gia Hoa Ky luc bay gio la Henry Kissinger đa đen Phap đe đai dien cho Hoa Ky tham du Hoi nghi hoa binh Paris ve cham dut Chien tranh Viet Nam.
Ngay 6 thang 12, "Quiet One", do cac phi cong Khong quan Hoa Ky Daniel H. Smith va Lloyd George Anthony Lamonte Jr lai, cat canh thanh cong. Chiec truc thang đa bay đuoc 48 km ve phia đong, o đo cao 200 foot (61 met), vuot qua cac ngon đeo nui va trong cac khe nui. No bay qua cac vi tri phong khong đa biet truoc đo cua VNDCCH ma khong bi ban. Chiec truc thang giam mot nua đo cao khi bay tren vung đat bang phang. Nhung nguoi nong dan ngoai đong luc troi toi cung khong đe y đen no khi no bay qua. Tuy may man vay, toan linh Hoa Ky van lo ngai ve bon chiec MiG-21 cua mien Bac o San bay Vinh.
Sau khi bi mat bay gan het chieu rong Viet Nam, chiec truc thang đa ha canh xuong vi tri muc tieu, va hai biet kich Lao nhay xuong. Chiec truc thang sau đo bay đen mot cai cay đuoc chon truoc tren đinh nui cao 340 met va tha mot luoi luoi đo mot role lien lac chay bang nang luong mat troi nguy trang tren chop cay. Roi chiec Hughes 500P lai di chuyen va ha canh xuong mot long suoi kho trong 20 phut, cho đoi nhom linh biet kich cai may nghe len. Vi tri tron bong bi sat lo. Mot hon đa đam thung binh nito long cua FLIR va vo hieu luon chiec camera đo. Cung luc đo, mot may do radar bat đau phat bao đong. Phi cong đa tat canh bao va ngoi cho linh biet kich hanh đong trong 20 phut. Cac may bay MiG cua mien Bac khong xuat hien trong thoi gian đo.
Khi cac biet kich xuong truc thang, ho voi tron vao mot ho bom do cuoc khong kich truoc đo đe lai cho đen khi chac chan rang khong co ai xung quanh. Sau đo, ho di chuyen đen cot muc tieu, nhung hoa ra đo lai la cot be tong thay vi go, lam toan linh khong the dung bo đinh leo cot cua minh. Tuy vay, ho van co treo len cot va cai may nghe len. Sau đo, ho voi va quay lai bai đap va chiec 500P suon se tro ve PS-44.


Ket qua Mot ngay sau khi may nghe len đuoc lap đat, Hoa Ky phat đong Chien dich Linebacker II. Tu ngay 7 thang 12 nam 1972 đen thang 5 nam 1973, may nghe len đa chuyen thong tin ve cho Hoa Ky. Kissinger coi đo la "tin tinh bao tuyet voi", mac du ong "khong bao gio thac mac ve nguon goc cua no".
Đau thang 5 nam 1973, may nghe len cai o Vinh bong bat vo am tin. Hoa Ky nghi ngo co role bi hong. Ho bay lan thu thay the role nhung bat thanh trong khoang thoi gian tu ngay 8 thang 5 đen ngay 16 thang 6 nam 1973, du cho khong dung Hughes 500P. Thoi ky su dung chiec truc thang mau đen tu Khu vuc 51 đe nghe len cac cuoc thao luan ve đam phan Hiep đinh Paris va cac thong tin tinh bao khac cua CIA cham dut.
"Quiet One" đa bi lang lang loai bo khoi nhiem vu do tham. Khi tro ve Hoa Ky, no đa bi thao bo hau het cac tinh nang đac biet truoc khi bi loai khoi bien che. Tuy nhien, di san cua chiec truc thang nay van ton tai trong cac tinh nang nhu rotor chinh đuoc sua đoi va rotor sau kieu cat keo tren cac truc thang sau nay, va ca hai đeu đuoc tim thay tren Boeing AH-64 Apache.


Chu thich Nguon Conboy, Kenneth and James Morrison (1995). Shadow War: The CIA's Secret War in Laos. Paladin Press. ISBN 0-87364-825-0.


Lien ket ngoai CIA Secret Airline on YouTube: Bat đau tu phut thu 28: đuong day đien thoai đa bi nghe len trong suot Hoi nghi hoa binh Paris, voi cac bao cao đuoc gui đen Kissinger.