Halloumi hoac haloumi () (tieng Hy Lap: Χαλλουμι, tieng Tho Nhi Ky: hellim) la mot loai pho mai nua cung, khong u chin đuoc lam tu hon hop sua de, sua cuu va đoi khi ca sua bo. Mon co nhiet đo nong chay cao nen nen de dang chien hoac nuong. Đac tinh nay khien mon tro thanh thu thay the thit pho bien. Rennet (chu yeu la đo chay hoac vi sinh) đuoc dung đe lam đong sua trong qua trinh san xuat halloumi, mac du khong co vi khuan len men nao dung trong qua trinh pha che.
Halloumi thuong gan lien voi đao Sip. Tai đay, mot cong đong đa sac toc trong nhieu the ky đa tao nen mon nay. Mon cung pho bien khap Đong Đia Trung Hai. Mon an tro nen quen thuoc tren khap Tho Nhi Ky sau nam 2000. Đen nam 2013, nhu cau tai Vuong quoc Anh đa vuot qua nhu cau o moi quoc gia chau Au khac ngoai tru Sip. Pho mai sua cuu kieu halloumi đuoc nguoi Sip san xuat o Anh duoi cai ten "Anglum" (ten goi "halloumi" khong bao ho).
Halloumi la ten thuong mai đa đang ky tai Hoa Ky (thuoc so huu cua chinh phu Sip) va Vuong quoc Anh (thuoc so huu cua Quy Bao ho Pho mai Truyen thong cua Đao Sip Ten Halloumi). Mon nay cung đuoc bao ho nhu mot chi dan đia ly trong khoi EU, tua nhu mot Chi đinh Xuat xu đuoc Bao ho (PDO), co nghia la trong khoi EU, chi nhung san pham đuoc san xuat tai mot so vung nhat đinh cua Sip moi co the đuoc goi la "halloumi". Hanh đong bao ho cua PDO đoi voi halloumi đa bi tri hoan phan lon do xung đot giua cac nha san xuat sua va nong dan chan nuoi cuu, de ve viec lieu mon pho mai co the chua đuoc (va bao nhieu) sua bo hay khong? 


Nguon goc tu ngu Ten halloumi co nguon goc tu tieng Hy Lap: χαλλουμι  [xaˈlumi], khalloumi, bat nguon tu tieng A Rap Maronite cua Sip xallum, cuoi cung la tu tieng A Rap Ai Cap: حلوم  hallum.
Ban than tu ngu trong tieng A Rap Ai Cap la mot tu muon cua Tieng Copt ϩⲁⲗⲱⲙ halom (Sahidic) va ⲁⲗⲱⲙ alom (Bohairic), đuoc dung lam pho mai đe an o Ai Cap thoi trung co. Ten cua mon pho mai co the bat nguon tu tu ngu Demotic hlm "pho mai", đuoc chung thuc trong cac ban thao va ostraca thoi Ai Cap-La Ma the ky thu 2.
Ten theo tieng Tho Nhi Ky-Sip la hellim bat nguon tu nguon nay, cung nhu ten cua mon pho mai Ai Cap hien đai khac halumi.


Lich su Cac phuong phap tao nen halloumi co the khoi nguon tu thoi ky Byzantine Trung Co – nam 1191). Mot cong thuc đe tang chat luong halum ('pho mai') bang cach ngam nuoc muoi tim ra trong quyen sach day nau an cua Ai Cap the ky 14 كنز الفوايد في تنويع الموايد: Kanz al-Fawaʾid fi Tanwiʿ al-Mawaʾid.
Nhung mo ta som nhat con sot lai ve halloumi cua nguoi Sip đuoc khach du lich Italia đen Sip ghi lai vao giua the ky 16. Noi thuong đuoc xem la nguon goc cua mon an. Tuy nhien, cau hoi đat ra la lieu cong thuc cua mon halloumi tinh tuy đuoc sinh ra o Sip roi ve sau truyen đen Lebanon va nhung noi con lai cua Levant, hay lieu cac ky thuat co ban đe lam pho mai chong tan chay co phat trien theo thoi gian tai nhieu noi khac nhau o đong Đia Trung Hai hay khong— hoac ca hai — khong co cau tra loi chac chan.
Nong dan Sip tin cay vao halloumi nhu nguon cung cap protein. Tai nhieu ngoi lang, toan bo cong đong se hop suc va cung nhau tao nen nhung me pho mai khong lo. Cong thuc nau nuong khac nhau giua cac lang, moi lang đeu tu hao ve ky thuat đac trung va nguyen lieu bi mat cua minh. Halloumi tro nen quan trong đoi voi đoi song lang xa đen muc ngay ca ho cua nhieu gia đinh Sip cung phan anh vai tro trong viec san xuat halloumi, voi nhung cach đat ho pho bien nhu Hallumas, Halluma va Hallumakis vao the ky 19.
Theo truyen thong, halloumi đuoc lam tu sua cuu va sua de, vi tren đao co rat it bo cho đen khi chung đuoc nguoi Anh mang đen vao the ky 20. Nhung khi nhu cau tang len, cac nha san xuat pho mai cong nghiep bat đau su dung nhieu sua bo re hon va doi dao hon.


Tong quan va che bien Pho mai co mau trang, voi ket cau nhieu lop đac biet va co vi man. Mon đuoc tru trong nuoc trai cay tu nhien. Thuong đuoc trang tri bang bac ha, nguyen nhan do halloumi bao quan tot hon khi đuoc goi trong la bac ha; halloumi đoi khi đuoc đong goi voi bac ha cat nho tren be mat cua no.
Pho mai thuong dung trong nau an va co the chien cho đen khi chuyen nau ma khong bi chay do co nhiet đo nong chay cao hon binh thuong. Đieu nay khien mon tro thanh loai pho mai tuyet voi đe chien hoac nuong (nhu saganaki) hoac chien va an kem voi rau, hoac la mot thanh phan trong mon xa lach. Co rat nhieu cong thuc che bien halloumi ngoai cach nuong đon gian. Nguoi Sip thich an halloumi voi dua hau trong nhung thang am ap, hay nhu halloumi va lountza, mot su ket hop cua pho mai halloumi voi hoac mot lat thit lon hun khoi, hoac xuc xich thit cuu mem. O nhieu vung, mon thuong đuoc an vao bua sang, hoac nhu mot bua an nhe hoac mon an phu.
Kha nang chong nong chay la do sua đong tuoi đuoc lam nong truoc khi đo khuon va ngam trong nuoc muoi. Halloumi truyen thong co hinh ban nguyet, kich thuoc bang mot chiec vi lon, nang 220–270 gam (7,8–9,5 oz). Ham luong chat beo xap xi 25% trong luong uot, 47% trong luong kho voi khoang 17% protein. Ket cau ran chac khi nau chin khien mon phat ra tieng keu tren rang khi nhai.
Halloumi truyen thong đuoc lam tu sua de va cuu chua tiet trung. Nhieu nguoi cung thich halloum đe lau; đuoc u trong nuoc muoi, kho hon, ran chac hon va man hon nhieu, khien mon rat khac so voi loai halloumi diu nhe hon thuong co o phuong Tay.


Thong tin dinh duong 100 gram halloumi đong goi đuoc san xuat thuong mai thuong chua:


Tham khao Lien ket ngoai