Nguyen Van Vinh (chu Han: 阮文永; 1882 – 1936) la nha tan hoc, nha bao, nha van, nha phien dich Viet Nam, nha chinh tri Viet Nam đau the ky 20. Khi viet bai, ong ky nhieu but danh: Tan Nam Tu, Quan Thanh, Tong Gia, Lang Gia, Mui Tet Tu, Đao Thi Loan....


Tieu su Nguyen Van Vinh sinh ngay 15 thang 6 nam 1882 (tuc ngay 30 thang 4 am lich nam Nham Ngo) tai so nha 46 pho Hang Giay, Ha Noi. Cha la ong Nguyen Van Truc, nguyen quan lang Phuong Vu, xa Phuong Duc, thuoc phu Thuong Tin, tinh Ha Đong (nay la huyen Phu Xuyen).
Do thoi đo chua co cong trinh thuy nong cong Đong Quan nen quanh nam ngap nuoc, canh đong chiem chi cay đuoc moi nam mot vu nen nhieu dan lang phai bo len tinh sinh song.
Hai vo chong ong Truc len o nho nha ho hang ben ngoai la vo cua ong nghe Pham Huy Ho o so 46 pho Hang Giay, Ha Noi đe kiem song. Gia đinh ong Truc đong con, tu 1882 toi 1890 hai ong ba sinh đuoc hai con trai la Nguyen Van Vinh va Nguyen Van Tho cung 5 nguoi con gai. Mot minh ba Truc muu sinh bang cach ve cac vung que mua hang ganh ra cho Đong Xuan gan nha ban. Đe đo ganh nang, ong Truc đa cho con ca Nguyen Van Vinh, luc đo 8 tuoi đi lam nghe keo quat o truong thong ngon cua Phap o Đinh Yen Phu, Ha Noi.
Truong thong ngon College des Interpretes du Tonkin mo nam 1886, do mot nguoi Phap noi thao tieng Viet ten la Andre d'Argence lam hieu truong kiem giao vien quan ly. Phuong phap day chu yeu la truyen khau, truong cung co day A, B, C... đe hoc vien tap đoc, tap viet tieng Phap va co day ca chu quoc ngu (hoi đo o ngoai Bac, chu nay moi chi đuoc dung trong pham vi cua cac giao hoi).
Ngoi cuoi lop keo quat nhung Nguyen Van Vinh cham chu nghe giang va hoc lom. Nho vay, ma ong biet noi va viet đuoc chu Phap kha thanh thao. Nho cham chi va ham hoc nen đuoc ong hieu truong d’Argence đong y cho du thi tot nghiep khi lop hoc man khoa (1893) vao lop thong ngon tap su ngach Toa cong su cung voi 40 hoc sinh cua khoa hoc, va đo thu 12 khi moi 10 tuoi.
Thay d'Argence ben đac cach xin hoc bong cho ong va nhan ong lam hoc sinh chinh thuc cua khoa hoc tiep theo, khoa thong ngon toa su khoa 1893-1895 (ngoai thay d'Argence con co ong Đo Đuc Toai, thu khoa khoa 1890, cung day). Nguyen Van Vinh đo thu khoa khoa nay luc 14 tuoi, đuoc tuyen đi lam thong ngon o toa su Lao Cai.


Su nghiep = Tu 1896 đen 1906 =
Nam 14 tuoi, ong vao lam thong ngon o Toa su Lao Cai. Luc đo, Phap đang can nguoi thong ngon cho đoan chuyen gia nghien cuu va chuan bi xay đuong sat Hai Phong – Ha Noi – Lao Cai – Van Nam cho Cong ty Hoa xa Van Nam. Mot nam lam thong ngon tai Lao Cai, ong đa tich luy them nhieu kien thuc. Khi đoan chuyen gia đuoc chuyen ve Hai Phong chuan bi co so vat chat đe xay dung đuong sat, ong cung đuoc chuyen ve Toa su Hai Phong theo ho.
Nam 1897, khi 15 tuoi, Nguyen Van Vinh đuoc đieu ve Hai Phong đung luc nguoi Phap đang mo mang kien thiet ben cang. Cong viec cua ong ngoai viec thong ngon cho cac chuyen gia đon tau nuoc ngoai vao cang, con phai tiep nhan nhung vat tu ky thuat, huong dan cac cong viec boc vac, van tai va xep kho. Hang ngay đuoc giao tiep voi thuy thu cua cac tau Phap, Anh, Hoa, ong đa hoc them tieng Trung Quoc va tieng Anh đe thuan tien cho cong viec hang ngay. Sau 3 thang ong đa dich đuoc hai thu tieng nay đu đe đoan chuyen gia Phap lam viec. Ho đo phai tuyen thong ngon vien tieng Anh va tieng Trung, va vi vay ho men cau thong ngon nguoi ban xu.
Voi gia bang nua thang luong cua minh (hoi đo la 15 đong), mot mon tien rat lon, ong đoi lay bo sach Le Petit Larousse Illustre (tu đien Phap co hinh ve) va Encyclopedie Autodidactique Quillet (hai quyen sach tu hoc chuong trinh Tu tai Phap). Ngoai gio lam viec, ong chu tam tu hoc, sau 2 nam la xong het chuong trinh pho thong, lam het cac bai tap o trong sach. Trong thoi gian 5 nam lam viec o Hai Phong, ong đa danh dum mua đuoc mot hom sach chinh tri, triet hoc va tieu thuyet van hoc Phap, tai san quy gia ma đi đau ong cung mang theo. Đuoc đoc sach bao va tap chi ngoai quoc đu cac loai - muon cua cac thuy thu nuoc ngoai - Nguyen Van Vinh nhan thay la dan toc An Nam khong co chu rieng cua minh, phai dung chu Nom (loai chu bat chuoc chu Han, kho hoc). Y nghi phat trien chu Quoc ngu, de hoc, đe giup cho nhieu nguoi hoc hoi mo mang kien thuc bat đau nhen nhom, ong thu dich nhung bai van hay cua Phap ra Quoc ngu, bat đau bang nhung bai tho ngu ngon cua La Fontaine.
Tu nam 1897-1905, ong chuyen ve Toa su Hai Phong va Bac Ninh (tinh Bac Giang luc đo bao gom ca Bac Ninh). Thoi gian lam viec o Hai Phong, ong lam cong tac vien cho to Courrier d’Hai Phong (Thu tin Hai Phong) va to Tribune Indochinoise (Dien đan Đong Duong).
Vien cong su Bac Giang Hauser la mot tri thuc Phap đo cu nhan luat, đi hoc ngach quan cai tri thuoc đia, co đau oc dan chu va co y thuc đung đan ve nhan quyen, biet nguoi biet ta. Thay ong Vinh noi tieng Phap thanh thao, am hieu cong viec van thu, tu minh thao đuoc cong van va bao cao đu cac loai cho toa su, lai viet đuoc bao tieng Phap va la cong tac vien cua to Courrier d’Haiphong va to Tribune Indochinoise, Hauser lien đe bat Vinh lam Chanh Van phong toa su, nang luong vuot ngoai khung luong thong ngon, va giao cho cac cong viec đang le pho su phai lam (Pho su Eckert hoi đo nguyen la nhan vien so mat tham, khong co trinh đo van hoa, khong lam đuoc nhung viec noi tren).
Toa su đat o Bac Ninh, gan Ha Noi, nen cac quan chuc Phap thuong xuyen qua lai, ai muon hoi viec gi, cong su Hauser đeu gioi thieu đen chanh van phong va tat ca đeu đuoc giai đap nhanh chong, thoa đang voi đay đu chung cu ro rang. Sau 4 nam lam viec chung, Hauser cang men phuc, ne tai Nguyen Van Vinh, coi ong nhu la mot cong tac vien than can, mot nguoi ban, đi đau cung keo ong đi theo, vi the cho nen cuoi nam 1905, khi ong cong su đuoc đe bat len lam Đoc ly tai Ha Noi, ong Vinh đuoc đieu ve theo.
Khi Toan quyen Beau sang thay Paul Doumer, chu truong mo mang hoc hanh, lap cac to chuc y te va hoi thien, Hauser đuoc giao nhiem vu van đong va giup đo nguoi Viet lam đon va thao đieu le xin phep lap truong hoc, hoi đoan, đe len phu thong su đe duyet. Hauser giao het viec nay cho ong Vinh, vi vay ong đa tro thanh sang lap vien cua cac hoi va cac truong thoi bay gio nhu: Truong Đong Kinh Nghia Thuc, Hoi Tri Tri, Hoi Dich Sach, Hoi Giup đo Nguoi Viet sang Phap hoc, v.v...
Duoi thoi Toan quyen Beau 1902-1908, nho su giup đo cua Hauser, Nguyen Van Vinh cung voi cac ban đong chi huong lan luot lam đon xin thanh lap Hoi Tri Tri (Ha Noi), Hoi Dich sach, Hoi giup đo nguoi Viet đi sang Phap du hoc, Đong Kinh nghia thuc (ong la nguoi thao đieu le, viet đon xin phep, va sau đo la giao vien day chu Quoc ngu va tieng Phap cua truong).
Nam 1906, ong cung Hauser sang Phap lo viec to chuc gian hang Đong Duong (Cochinchine) tai Hoi cho thuoc đia o Marseille. Đuoc tan mat chung kien nen van minh phuong Tay, ong tro ve Viet Nam voi quyet tam phat trien nganh xuat ban trong nuoc ma đau tien la phat hanh bao chi, đe qua đo truyen ba chu Quoc ngu va bai bac cac hu tuc phong kien lac hau, nham canh tan đat nuoc, vi vay ong đa xin thoi lam cong chuc va tro thanh nha bao tu do. Cung trong nam nay, ong la nguoi Viet Nam đau tien gia nhap Hoi nhan quyen Phap.
Tiep đo, ong đuoc F. H. Schneider moi hop tac va in an to Đai Nam đong van nhat bao (To bao hang ngay cua nuoc Đai Nam chung mot van tu), xuat ban bang chu Han.


= Tu 1907 =
Nam 1907, sau khi ra đuoc 792 so, ngay 28/3/1907 to bao đuoc đoi ten la Đang Co Tung Bao (Kheu đen giong trong) va in bang ca hai thu chu Nho va chu Quoc ngu, ong đuoc cu la chu but. Đay la to bao tieng Viet đau tien o Bac Ky.
Lo ngai vi đuong loi hoat đong cua Đong Kinh nghia thuc, thuc dan Phap ra lenh đong cua truong vao thang 11 nam 1907. Sau đo, ho con cho bat giam Phan Chu Trinh cung mot so cac chi si yeu nuoc la cac giao vien lanh đao cua truong.
Nguyen Van Vinh la nguoi Viet Nam duy nhat cung voi bon nguoi Phap đong ky ten đoi tra tu do cho Phan Chu Trinh. Viec lam nay cung voi viec ong đa dich toan bo bai viet "Đau Phap chinh phu thu" cua Phan Chu Trinh tu Han van ra Phap van. Bai nay con đuoc goi la "Thu truoc tac hau bo" (Lettre de Phan Chu Trinh au gouverneur general en 1906), khien Nguyen Van Vinh bi chinh quyen thuc dan goi len đe doa gay gat.
Voi hang loat cac vu viec phan đoi co tinh vu trang nhu vu Khang thue Trung Ky (thang 3/1908) va vu Ha Thanh đau đoc o Ha Noi (thang 6/1908), thuc dan Phap đa đong cua Đang co tung bao đong thoi cam Nguyen Van Vinh dien thuyet, luu hanh va tang tru cac an pham cua Phong trao Đong Kinh nghia thuc. Tuy nhien, nam 1908, ong đuoc bau vao Hoi đong thanh pho Ha Noi. Cung nam nay, ong xin ra to Notre Journal (Nhat bao cua chung ta) xuat ban bang tieng Phap.
Nam 1909 ong lai xin ra to Notre Revue (Tap chi cua chung ta) cung bang tieng Phap. Bao nay ra đuoc 12 so. Cung nam đo, ong đuoc moi vao Sai Gon lam co van cho to Luc tinh tan van.
Nam 1913 ong tro lai Ha Noi lam chu but tuan bao Đong Duong tap chi (do Schneider sang lap vao ngay 15/3/1913). Đay la to bao đau tien o Viet Nam quy tu đuoc hau het cac nhan si hang đau ca Nho hoc lan Tan hoc trong co quan bien tap cua to bao, đong thoi cung la to bao đau tien o Viet Nam day nguoi dan cach lam van bang chu Quoc ngu. Sau đo, ong đuoc bau vao Hoi đong Tu van Bac Ky (sau đoi lam Vien dan bieu).
Nam 1914 ong kiem luon chuc chu but to Trung Bac tan van cung do Schneider sang lap.
Sau ngay 15/9/1919, Đong Duong tap chi ngung xuat ban. Thay the no la to Hoc bao (to bao co chuyen đe ve giao duc, Tran Trong Kim lo viec bai vo, Nguyen Van Vinh lam chu nhiem). Cung trong nam nay, ong Vinh mua to Trung Bac tan van va cho ra hang ngay (đay la to nhat bao đau tien trong lich su bao chi o Viet Nam).
Nam 1927 ong cung voi E. Vayrac lap tu sach Au Tay tu tuong (La pensee de l’Occident), roi to chuc in va phat hanh cac đau sach do ong dich thuat.
Nam 1929 ong đuoc bau vao Hoi đong Kinh te va tai chinh Đong Duong.
Nam 1931 ong lap to L’Annam Nouveau (Nuoc Nam moi) in hoan toan bang tieng Phap voi muc đich bao ve chu thuyet Truc tri do ong đe xuong va chong lai phai đoi lap co chu truong thuc hien đuong loi Quan chu lap hien. Đong thoi viec xuat ban bang Phap van khong phai xin phep chinh quyen theo luat đinh. Ong lam chu nhiem kiem chu but cho đen khi mat 1936. To bao nay đa đoat đuoc giai thuong Grand Prix tai Hoi cho bao chi thuoc đia to chuc tai Paris nam 1932.
Nam 1932 ong đi du hop Đai hoi đong Kinh te Tai chinh Đong Duong tai Sai Gon. Trong mot buoi hop, ong đa thay mat gioi doanh nghiep phan đoi viec chuyen đong tien Đong Duong tu ngan ban vi sang kim ban vi, vi đieu đo chi co loi cho ngan hang Phap, nhung lai co hai cho nen kinh te Đong Duong.
Khi đang hop thi Nguyen Van Vinh nhan đuoc trat cua toa an đoi tich bien toan bo gia san vi, sau nhieu lan "mac ca" giua Chinh quyen va Nguyen Van Vinh, nha cam quyen đoi Nguyen Van Vinh phai chap nhan 3 đieu kien sau:

Cham dut viec đa pha Trieu đinh Hue va quan Thuong thu Pham Quynh.
Đong y vao Hue lam thuong thu.
Dung toan bo viec viet bao.
Thay vi khong chap nhan cac đieu kien tren, se bi đoi no bang hinh thuc xiet no (bat buoc phai tra mac du khe uoc vay la 20 nam) do đa vay mot khoan tien lon cua Ngan hang Đong Duong dung đe mo Trung tam sach Au Tay tu tuong nam 1927.
Nam 1935 Chinh quyen đoi ba đieu kien neu tren voi Nguyen Van Vinh con te hai hon va bat buoc phai chon mot đieu kien, đo la:

Cham dut toan bo viec viet!
Chap nhan đi tu (du chi mot ngay)!
Sang Lao tim vang đe tra no!


Cuoi đoi Thang 3 nam 1936, Nguyen Van Vinh quyet đinh đi tim vang đe tra no. Ong sang Se Pon (Lao) voi mot nguoi Phap co ten la A. Climentte, nguoi nay lay vo Viet Nam, co đon đien tai tinh Hung Yen va cung đang ngap no vi lam an thua lo.
Ngay 1 thang 5 nam ay (1936), nguoi ta tim thay Nguyen Van Vinh mot minh tren con thuyen đoc moc, mot tay van cam but va tay kia cam quyen so, troi giua dong Se Bang Hieng (ten mot nhanh cua song Xe Pon). Nguoi dan đia phuong đua con thuyen cap vao chan cau Se Pon đe chuyen len tram y te Se Pon cuu chua, nhung đa qua muon.
Nha cam quyen loan bao: Nguyen Van Vinh chet ngay 2 thang 5 nam 1936 vi sot ret va kiet ly (luc ay ong 54 tuoi). Sau đo thi hai Nguyen Van Vinh đa đuoc Hoi Tam điem to chuc đua ve Ha Noi đe cu hanh tang le trong 3 ngay, tu 6 đen 8 thang 5 nam 1936. Tai buoi le tang, đong đao gioi bao chi cua ca ba ky đa đen tien đua ong duoi dong chu: "Kinh vieng Ong to cua nghe bao"[3]. Ve sau mo phan cua ong đuoc con chau đua ve que Phuong Duc, Phu Xuyen.


Gia đinh Khi 18 tuoi ong ket hon voi nguoi vo ca la ba Đinh Thi Tinh nam 1900. Ngoai ra ong con co hai nguoi tinh la vo thu.

Ba Đinh Thi Tinh sinh ra: Nguyen Hai (1901-1939), Nguyen Giang (1910 – 1969), Nguyen Thi Loan (1907 – 1942), Nguyen Thi Noi (1909 – 1932), Nguyen Thi Van (1913 – 1940), Nguyen Duong (1914 – 1967), Nguyen Pho (1917 – 1997), Nguyen Ky (1918 – 2009), Nguyen Thi Muoi (1920 – 2013), Ky su Nguyen Duc (1921 – 2000), Nguyen Ho (1923 – 2015).
Ba Phan Thi Luu sinh ra: Nguyen Nhuoc Phap (1914 – 1938) va Nguyen Van Thien.
Ba Suzanne Giap Thi Thuc, nguoi lai Phap Viet, sinh ra: Alexandre Nguyen Hien (1920-1996), Maximilien Nguyen Phung (1921-1997), Nguyen Thi Thu Huong (1927-1945).
San nghiep lon cua ong Nguyen Van Vinh la ngoi nha so 13-15 Thuy Khue ben canh ho Tay. Co ngoi nay tung thuoc so huu cua ong Schneider, mot cong chuc Phap, tung cong tac voi Nguyen Van Vinh ve lam bao. Sau 38 nam lam viec o Viet Nam, nam 1918 ong đen tuoi ve huu. Vi cam phuc, yeu men Nguyen Van Vinh, ma truoc khi ve Phap, Schneider đa nhuong lai cho ong Vinh toan bo nha in, co so thiet bi va hai to bao (Trung Bac tan van va Hoc bao - tuc Đong Duong tap chi đa bi Toan quyen Sarraut đong cua). Ong tro thanh chu nha in, chu nhiem hai to bao noi tren.
Nho co von, ong Vinh tau ngoi nha 13 va 15 o Thuy Khue, huong gio mat Tay ho đe cho vo con sinh song. Nhung đen nam 1935 thi bi ngan hang phat mai, hoa gia. Cuoi cung nha cua ong chu bao Đang Co tung bao, Đong Duong tap chi mot thoi sau nay van đuoc chon la Toa soan mot to bao Viet Nam.


Tac pham Theo thong ke chua đay đu, nhung cong trinh cua Nguyen Van Vinh gom co:


= Sang tac =
Nhung bai luan thuyet va ky su sau:

Xet tat minh (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 6)
Phan lam dan (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 48)
Chinh đon lai cach cai tri dan xa (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 61)
Nhoi đan ba (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 5)
Huong Son hanh trinh (Hanh trinh tham chua Huong, đang tren Đong Duong tap chi tu so 41 đen 45)
Mot thang voi nhung nguoi tim vang (viet do dang)


= Dich tu tieng Phap sang tieng Viet =
Tho ngu ngon cua La Fontaine  (Fables de La Fontaine)
Truyen tre con cua Perrault (Les contes de Charles Perrault).
Mai-nuong Le-cot (Manon Lescaut), tieu thuyet cua Abbe Prevost.
Ba nguoi ngu lam phao thu (Les trois mouquetaires), tieu thuyet cua Alexandre Dumas.
Nhung ke khon nan (Les Miserables), tieu thuyet cua Victor Hugo.
Mieng da lua (La peau de chagrin), tieu thuyet cua Honore de Balzac.
Guy-li-ve du ky (Les voyages de Gulliver), truyen cua Jonathan Swift.
Te-le-mac phieu luu ky (Les aventures de Telemaque), truyen cua Fenelon.
Bon vo kich noi cua Moliere: Truong gia hoc lam sang (Le Bourgeois Gentilhomme), Gia đao đuc (Le misanthrope), Benh tuong (Le malade imaginaire), Lao ha tien (L'avare).
Tuc ca le (Turcaret), kich cua Lesage.
Truyen cac danh nhan Hy Lap va La Ma (Les vies paralleles des hommes illustres de la Grece et de Rome)cua Plutarque.
Rabelais cua Emile Vayrac.
Le parfum des humanites (Su ky thanh hoa) cua Emile Vayrac.
Chang Gil Blax xu Xangtizan (Gil Blas de Santillane), tieu thuyet cua Lesage.
Ngoai ra con nhung bai dich ve: Luan ly hoc (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 15) va triet hoc yeu luoc (khoi đang tren Đong Duong tap chi tu so 28).


= Dich tu tieng Viet sang tieng Phap =
Kim Van Kieu tan dan Phap van (tuc Truyen Kieu cua Nguyen Du). Đang tung ky tren Đong Duong tap chi tu so 18 tro đi.


= Dich tu chu Han sang tieng Phap =
Tien Xich Bich va Hau Xich Bich, đang tren Đong Duong tap chi, lop moi, so 66-68.


Cau noi Nhan xet so luoc GS. Duong Quang Ham:
Ve tu tuong: Ong la nguoi hoc rong, biet nhieu, lai co lich duyet, thiep liep tu tuong hoc thuat cua Au Tay, nhung cung am hieu tin nguong phong tuc cua dan ta, muon đem nhung quan niem phuong phap moi nao hop thoi đe truyen ba trong dan chung, nhung cung chiu kho tim toi va bieu lo cai do, cai xau cung nhu cai hay, cai y nghia cua cac che đo, tuc le xua...
Ve van tu: Van ong binh thuong gian di, co tinh cach pho thong, tuy co cham chuoc theo cu phap cua van tay ma van giu đuoc đac tinh cua van ta. Ong lai chiu kho moi moc trong kho thanh ngu, tuc ngu cua ta nhung tu ngu co mau me đe dien đat y tuong (ca nhung y tuong moi cua Au Tay) thanh ra đoc van dich cua ong tuong chung nhu đoc van nguyen tac bang tieng Nam vay. Ke ve van dich tieu thuyet thi thuc ong la nguoi co biet tai, it ke sanh kip vay.
Nha van Vu Ngoc Phan:
Nguyen Van Vinh la nguoi rat co cong voi quoc van. Nhung khong phai chi nho o nhung sach dich… con la vi ong đa đung chu truong mot co quan van hoc (y noi đen Đong Duong tap chi) vao buoi ma đoi voi van chuong, moi nguoi hay con bo ngo. Ong đa hoi hop đuoc nhung cay but co tieng, gay đuoc phong trao yeu men quoc van trong gioi thanh nien tri thuc đuong thoi...
GS. Pham The Ngu:
Ve tu tuong, Nguyen Van Vinh co the coi la nguoi tieu bieu cho mot phong trao duy tan cap tien tai nuoc Viet vao đau the ky 20. Ve đuong van hoc, ong qua la chien si đau tranh khong met moi cho viec truyen ba chu Quoc ngu. Va ong đa lam đuoc trong buoc đau mot to bao rat bo ich cho van moi luc phoi thai, đo la to Đong Duong tap chi.
GS. Thanh Lang:
Co le cai mau quoc Phap voi moi ve huy hoang (khi ong tham du đau xao Marseille), đa lam ong nay ra y đinh dan than. Cho nen khi ve nuoc, thay vi tiep tuc cong tac voi Phap đe đuoc vinh than phi gia, ong lai bo nghe quan truong, đe dan than vao cuoc đau tranh van hoa, ma khi gioi cua ong la bao chi va an pham... Co the thay o Nguyen Van Vinh, mot the he moi ma tam tuong khac han the he xua. Truoc đay, tu tuong "hop tac voi Phap đe duy tan xu so" do Ton Tho Tuong đe xuong, nhung đa bi nguoi đoi len an, thi đen thoi ong Vinh đuoc coi la can yeu, vi moi cuoc khoi nghia đeu lan luot bi that bai đau đon.
Mat khac, Nguyen Van Vinh co the coi la ong to cua van hoc the he 1913. Đong Duong tap chi do ong đieu khien, qua la mot van đan đa qui tu nhieu nha van danh tieng luc bay gio. Va đieu ma ong đa om ap va phung su cho đen het đoi, đo la lam cho chu Quoc ngu co mot tuong tai ruc ro. Tat ca cho thay cong cua ong đoi voi van hoc moi qua thuc la to tat.
Nha van Vu Bang:
Khong phai noi, ai cung biet ong Vinh la nha hoc nhieu biet rong, van đe gi cung biet. Điem đo, ong phai la mot điem đac biet, vi chung quanh ong cung co nhieu nguoi nhu the. Nhung khac mot đieu la nhung nguoi kia thi khong ung dung đuoc cai biet cua minh lam loi ich cho nguoi khac. Đang nay, ong Vinh hoc va hanh ngay. Phai noi ngay, thoi ay, ong đa co mot y thuc ve nghe bao...
...Ong Vinh la nguoi lam cong nhieu viec. Ong lam viec nhu con trau cay, khong may khi muon phien nguoi khac. Thu that, cho đen bay gio, toi so nhieu nguoi nhung chua so gi nhu so cai tai viet cua ong... Ong viet tin, viet xa luan, lam tho, khao cuu, phong su va dich tieu thuyet thi qua khong che đuoc...
Noi đen ong Vinh, nguoi ta thuong nho ngay đen loat bai đa kich chu truong quan chu cua Pham Quynh theo sat voi Tay, ma hau nhu đeu quen rang chien dich lam cho tu Bac đen Nam soi noi, hang say, chien dich khich đong long yeu nuoc cua toan dan luc ay, chien dich lam cho Phap giut minh, vi khong ngo ong Vinh lai đuoc dan chung tin yeu đen the, chinh la chien dich tay chay Hoa kieu bang mot bai bao ky ten la "Quan Thanh".
...Nhung loi đe doa, khi thi so sang, khi thi mem deo cua nha cam quyen Phap hoi đo, keo dai khong ngot trong cuoc đoi ong. Vay ma, tha la chiu kho so, thieu thon, hiem ngheo, cho khong chiu vi tinh nguoi Phap hay vi tien cua ho ma thay đoi lap truong, chi huong...
GS. Phan Huy Le:
Neu đanh gia ve Nguyen Van Vinh ma chi dung lai o viec cu la thuy to cua lang bao tieng Viet, la nguoi co cong phat trien chu quoc ngu va la nha dich thuat xuat sac thi chua đay đu va thoa đang. Đieu xung đang hon cung la đong gop lon nhat o cu chinh la ve tu tuong. Đo la mot trong nhung nha tu tuong dan chu đau tien cua Viet Nam mang tinh khai sang. Cu cung la nguoi biet dung van hoc va van hoa đe tham sau vao long nguoi, truyen ba nhung tu tuong tien bo, vuot thoi đai. Voi nguoi chu soai cua nen van hoa su dung chu quoc ngu nay, tiec rang, đa co nhung giai đoan lich su bi nhin nhan sai lech...
GS. Nguyen Hue Chi:
Nguyen Van Vinh la mot nhan vat quan trong cua buoi giao thoi. Ong chu truong theo moi, nhung khong tan thanh con đuong bi mat bao đong, ma chon con đuong "cong khai dua vao Phap đe canh tan đat nuoc".
Boi vay, ong vua ra suc trinh bay tu tuong dan chu tu san Au Tay, vua phe phan hu tuc cua nguoi Viet bang hinh thuc sach, bao.
Trong pham vi co the, ong đa co gang noi theo đuong loi chu Phan Chu Trinh, phe phan thang thung che đo phong kien, keu goi moi nguoi Viet hay thuc hanh ky nghe va thuong mai, moi co the đua đat nuoc đen cho phu cuong.
Tuy cong tac voi Phap, nhung ong đa hai lan tu choi Bac đau boi tinh cua ho.
Ve mat van hoc, to Đong Duong tap chi do ong lam Chu but, va cac tac pham dich cua ong mot thoi đa la lo đao luyen lop thanh nien tan hoc.
Mot đong gop khong nho nua cua ong, đo chinh la long nhiet tinh voi chu Quoc ngu.


Thong tin them Thang 4 nam 2010, chau noi ong, anh Nguyen Lan Binh, đa the chap ngoi nha đoc nhat cua gia đinh minh, moi NSND Tran Van Thuy cung anh đi khap noi o Viet Nam va Phap xay dung bo phim 4 tap, tua đe Man đam ve nguoi man di hien đai.
Va ngay 27/4/2016, nhan dip gio ong lan thu 80, Quy Van hoa Phan Chau Trinh đa lam le ton vinh Nguyen Van Vinh la "Danh nhan Van hoa Viet Nam".
O quan Tan Binh, Thanh pho Ho Chi Minh, hien co con đuong mang ten ong. O huyen Hoa Vang, TP Đa Nang co mot con đuong ten Nguyen Van Vinh, chay qua hai xa Hoa Chau va Hoa Phuoc


Xem them Đong Duong tap chi
Pham Quynh
Pham Duy Ton


Chu thich Tham khao Vu Ngoc Phan, Nha van hien đai (tron bo), Nha xuat ban Song Moi, Sai Gon, 1959.
Duong Quang Ham, Viet Nam van hoc su yeu (ban in lan thu 10). Trung tam hoc lieu xuat ban, Sai Gon, 1968.
Nguyen Hue Chi, muc tu Nguyen Van Vinh in trong Tu đien van hoc (bo moi). Nha xuat ban The gioi, 2004.
Thanh Lang, Bang luoc đo van hoc Viet Nam (Quyen Ha). Nha xuat ban Trinh bay (Sai Gon), khong ghi nam xuat ban.
Vu Bang, 40 nam noi lao. Nha xuat ban Van hoa Thong tin, 1993.
Nguyen Q. Thang - Nguyen Ba The. Tu đien nhan vat lich su Viet Nam Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, Ha Noi, 1992.
Va cac bai viet o muc Lien ket ngoai.


Lien ket ngoai Trang website cuoc đoi, su nghiep va nhung hoat đong ngien cuu ve Nguyen Van Vinh Luu tru ngay 9 thang 1 nam 2014 tai Wayback Machine
Trang website ve Nguyen Van Vinh
Chan dung that hoc gia Nguyen Van Vinh
Dich gia Nguyen Van Vinh