Erwin Johannes Eugen Rommel  (15/11/1891 - 14/10/1944) con đuoc biet đen voi ten Cao Sa mac, Wustenfuchs , la mot trong nhung vi Thong che lung danh nhat cua nuoc Đuc trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai. Ong la mot trong nhung bac thay vi đai ve muu meo trong chien tranh, mot vi tuong co long qua cam, thuong vo nhat trong quan đoi Đuc Quoc xa, đuoc ca đong minh lan đoi thu kinh trong. Ong phuc vu cho Adolf Hitler, tuy la mot chien tuong xuat sac cua Đuc Quoc xa, nhung ong khong phai đang vien cua Đang Quoc xa. Vi tinh than thuong vo cao đep, ngay ca nguoi Anh cung phai bai phuc, du ong đa giao tranh voi ho trong nhieu tran đanh quan trong tai Bac Phi. Khong nhung the, cho đen nay nguoi My van coi ong la mot lanh đao mau muc.
La mot si quan noi tieng trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat, Rommel gap go lanh tu Adolf Hitler lan đau tien vao nam 1934. Ong đuoc tang thuong huan chuong Pour le Merite vi nhung chien cong cua ong o mat tran Y. Trong Chien tranh the gioi lan thu hai, Rommel noi bat len trong vai tro chi huy cua Su đoan Ma trong cuoc tan cong Phap nam 1940 cua nuoc Đuc Quoc xa. Tiep đo, Rommel nam giu vai tro chi huy lien quan Y - Đuc tai chau Phi, du phai đoi mat voi quan đich đong đao hon nhung nho tai nghe cua minh ong đa gat hai nhung chien thang ve vang. Ong đa thuc hien thanh cong vai tro thong linh Quan đoi phe Truc o chau Phi, đen noi no mang lai cho ong biet danh Cao Sa mac (Wustenfuchs) va đuoc cong nhan rong rai la chi huy quan su gioi nhat o đia hinh sa mac. Sau đo, ong chi huy luc luong phong thu cua Đuc trong tran Normandie.
Erwin Rommel la mot chi huy hao hiep va nhan đuc, nguoc han voi hinh tuong chung ve Phat xit Đuc. Quan đoan chau Phi (Afrikakorps) cua ong hoan toan khong bi cao buoc bat cu toi ac chien tranh nao. Ngoai ra, ong con nhieu lan cung ran tu choi nhung lenh yeu cau ong phai hanh quyet linh va nguoi Do Thai bi bat giu o moi mat tran ma ong chi huy. The nen, trong Đuc Quoc xa thi khong nguoi linh nao co tieng tam lung lay nhu ong. Erwin Rommel tro thanh mot nhan vat trung tam trong su sach quan su chau Au hien đai.
O cuoi cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai, Rommel tham gia vao phong trao chong đoi Adolf Hitler, nhung phan đoi am muu muu sat ong nay nam 1944. Vi su dinh dang cua Rommel nhung đong thoi cung vi danh tieng qua lon cua ong, Hitler buoc Rommel phai tu sat bang thuoc đoc thay vi hanh quyet ong. Đieu nay khien nguoi ta coi ong la mot nan nhan cua che đo Adolf Hitler, la hien than cua mot nguoi Đuc tot. Sau khi mat, Rommel đuoc chon cat voi đay đu cac nghi thuc danh cho chi huy quan su cap cao, nhung ly do thuc su cho cai chet cua ong mai la mot bi an toi khi Toa an Nurnberg đuoc mo. Cho đen nay, cuoc đoi va su nghiep cua ong van luon la điem thu hut cac hoc gia quan su.


Cuoc đoi va su nghiep thuo ban đau Erwin Rommel sinh ra tai Heidenheim an der Brenz, huyen Heidenheim cach Ulm khoang 50 km, thuoc bang Wurttemberg (nay la bang Baden-Wurttemberg), Đe che Đuc. Ong la nguoi con thu ba cua giao su Erwin Rommel, hieu truong mot truong trung hoc pho thong đen het lop 10 (???) (tieng Đuc: Progymnasium) theo đao Tin Lanh (Protestant) tai Aalen, voi Helene von Luz, con gai cua mot nguoi co chuc sac tai đia phuong. Rommel co mot anh trai chet som ten Manfred, hai em trai Karl va Gerhard, va nguoi chi gai ma ong đac biet yeu quy la Helene. Theo loi chi gai ke, khi con nho, Erwin, mot cau be toc bach kim om yeu da de trang xanh, khong thich choi cung khong thich hoc, chi thich o gan thien nhien. Cau nhut nhat, tinh ngoan ngoan hay mem long voi nguoi nha đac biet la me, nhung khong so ai tren đoi, khep kin va kho ket ban (mai đen gia cung nhu vay) nhung rat coi mo than thien voi nhung nguoi tho thuyen, luoi hoc nhung neu đa thich cai gi thi rat tap trung lam va co ket qua ngay. O tuoi 14, Rommel va mot nguoi ban cua minh đa lam ra mot chiec tau luon co the bay đuoc, tuy khong xa lam. Luc tre, ong co y đinh tro thanh mot ky su hang khong, the nhung cha me ong lai đat ong truoc su chon lua hoac la tro thanh nha giao hay la si quan. Ban đau ong chon nghe giao nhung sau đo bo va gia nhap vao trung đoan bo binh so 124 cua bang Wurttemberg voi chuc vu thieu sinh quan vao nam 1910 va khong lau sau đo, ong đuoc gui đen truong Thieu Sinh Quan tai Danzig.
Trong luc hoc tai Danzig, đau nam 1911, Rommel đa gap nguoi vo tuong lai cua minh la Lucie Maria Mollin. Ong tot nghiep vao thang 11 nam 1911 va đuoc phong chuc trung uy vao thang 1 nam 1912. Truoc khi ket hon, Rommel con co mot moi quan he khac voi mot phu nu ten Walburga Stemmer vao nam 1912 va moi tinh đo đa đem đen cho hai nguoi mot nguoi con gai ten Gertrud. Ong viet cho ba nhieu la thu voi giong đieu lang man, hoi nong noi, sau nay khong con bao gio thay trong thu tu sach vo cua ong nua. Gia đinh Rommel phan đoi gay gat đac biet la me Rommel vi ba cho rang xuat than thap hen cua Stemmer se lam kho cho viec thang tien cua Rommel. Luc ay, Chien tranh the gioi thu nhat gan ke, neu xuat ngu đe ket hon voi Walburga thi co the bi coi la hen nhat, cac ban đong ngu cua Rommel cung đeu khuyen ong chon su nghiep quan su. Khi chien tranh no ra, Rommel ra tran, dan chi gai "Neu em chet thi tat ca tien bac trao lai cho Walburg va Trudel toi nghiep." Nhung het chien tranh, tinh yeu khong con nua, va Rommel đen gap Lucie thu that moi chuyen. Nam 1916, Rommel lam đam cuoi voi Lucie. Walburga va Gertrud chuyen ve song voi hai vo chong va đuoc gioi thieu la "em ho va chau gai." Walburga biet Rommel het suc yeu thuong chieu chuong Gertrud nen con hy vong va đa cho ong suot 12 nam, the nhung khi biet Lucie đa co mang thi ba tu tu. Thang 12, nam 1928 con trai cua Rommel ra đoi va đuoc đat ten la Manfred – nguoi con nay ve sau tro thanh thi truong cua Stuttgart tu 1974 đen 1996.


= The chien thu I =
Trong cuoc The chien thu I, Erwin Rommel phuc vu tai cac mat tran Phap, Romania va Y. La mot Si quan tre tuoi, ong co hao khi tham chien luc cuoc đai chien bung no vao nam 1914. Ong mieu ta ve Trung đoan cua ong nhu sau:

Tong cong, ong bi thuong ba lan va đuoc phong tang Huan chuong Thap tu Sat (Iron Cross) ca hang I va hang II. Rommel tro thanh nguoi tre tuoi nhat nhan đuoc huan chuong cao quy nay cua Đe che Đuc, Huan chuong Pour le Merite (huan chuong nay la mot vinh du co tinh cach truyen thong chi danh cho cac vi tuong). Ong nhan đuoc no sau cac tran đanh tai cac day nui phia đong bac nuoc Y. Phan thuong nay la ket qua tu tran đanh tai Longarone, va viec chiem giu đuoc ngon nui Matajur (ngon nui nay cao 1.650 met, tu đay co the quan sat đuoc vung bien Adriatic) cung voi 150 si quan, 7.000 linh Y va 81 cay đai bac (trong tran đanh nay, Rommel cung voi 100 quan cua minh chong lai luc luong Y hon 7.000 nguoi). Tieu đoan cua Rommel su dung khi ga trong chuoi tran chien tai Isonzo va con giu vai tro chu chot trong chien thang quyet đinh cua Lien minh Trung tam truoc quan Y trong tran Caporetto (đia điem tran đanh ngay nay la Kobarid thuoc Slovenia). Trong khi chien đau tai Isonzo, Rommel bi luc luong Y bat giu nhung tron thoat ve lai Đuc hai tuan sau đo.


= Giua hai the chien =
Rommel la mot trong nhung si quan co kha nang đuoc đua len vi tri cao hon, The nhung, ong tim cach tu choi mot vi tri trong Truppenamt (to chuc thay the cho Bo Tong tham muu quan đoi Đuc, to chuc ma Đuc khong đuoc co theo Hiep uoc Versailles)--con đuong đe vuon len cap chi huy cao hon. Thay vao đo, ong lua chon đe tro thanh mot si quan o tien tuyen..

Sau The chien thu I, Rommel nam giu mot chuc chi huy cap tieu đoan va la giang vien tai truong bo binh Dresden tu 1929 đen 1933, va tai Hoc vien Chien tranh Potsdam tu 1935 đen 1937. Nam 1934, ong cho xuat ban lan đau cuon "Gefechts-Aufgaben fur Zug und Kompanie: Ein Handb. f. d. Offizierunterrich" (Bai tap danh cho Trung đoi va Đai đoi: Mot sach huong dan danh cho si quan huan luyen). Quyen sach nay đuoc in toi tan nam 1945 voi nam ban in co đieu chinh va thay đoi tua. Tu nam 1935 toi 1938, Rommel lam mot cong viec chi huy tai Hoc vien Chien tranh Potsdam. Cac quyen nhat ky chien tranh cua Rommel, "Nhung cuoc Tan cong bang Bo binh" (tieng Đuc: Infanterie greift an), xuat ban nam 1937, đa tro thanh cuon sach giao khoa quan su đuoc đanh gia cao, va cung thu hut đuoc su chu y cua Adolf Hitler. Tu đo, Hitler đa lan luot giao cho Rommel vi tri thuoc bo Chien tranh Đuc, chu yeu la cac cong viec co lien quan toi to chuc Đoan Thanh nien Hitler (tieng Đuc: Hitler Jugend); cac vi tri đung đau linh vuc The thao Quan đoi.
Nam 1937, Rommel to chuc mot loat chuyen vieng tham đen cac cuoc mit-tinh va noi đong trai cua Hitler Jugend. Noi ong to chuc cac buoi giang day quan su, kiem tra co so ha tang va du gio cac buoi giang. Đong thoi, Rommel con gay ap luc len Baldur von Schirach, chi huy luc đo cua Hitler Jugend, đe ong nay chap nhan su co mat nhieu hon cua quan đoi trong viec huan luyen Hitler Jugend. Schirach coi đo la mot no luc nham muc đich bien Hitler Jugend thanh mot luc luong hau can cho quan đoi Đuc. Vi the, Schirach tu choi moi đe nghi cua Rommel, đong thoi ong nay con tro nen khong ua Rommel, co ve la do su ghen ty đoi voi anh huong cua Rommel trong Hitler Jugend. Cuoi cung thi mot thoa thuan hop tac giua Hitler Jugend va quan đoi Đuc cung hinh thanh, nhung noi dung đieu khoan thi chi cho phep quan đoi to chuc huan luyen trong Truong day Ban Sung cua Hitler Jugend, it hon nhung gi Rommel mong muon. Toi truoc 1939, Hitler Jugend nhan đuoc khoang 20.000 si quan huan luyen ban sung. Trong thoi gian nay, Rommel van tiep tuc giang day o Potsdam, cong viec đa mang lai cho ong nhieu phan thuong cua quan đoi vi thanh tich xuat sac cua minh.
Nam 1938, luc nay Rommel đa la đai ta, ong đuoc chi đinh la chi huy cua Hoc vien Chien tranh tai Wiener Neustadt. Tai đay, Rommel bat đau viet cuon sach co tua đe "Xe Tang trong cac cuoc Tan cong" (tieng Đuc: Panzer greift an). Khong lau sau đo, Rommel lai đuoc thuyen chuyen va giao quyen chi huy Tieu đoan Bao ve Quoc truong (tieng Đuc: Fuhrer-Begleitbattalion) đe bao ve Hitler trong cuoc tham vieng cua ong nay đen Nam Tu va vung Mermel thuoc Litva. Thoi gian nay chinh la thoi gian ong đa gap Joseph Goebbels, khi nay la Bo truong Bo tuyen truyen Đuc. Goebbels ve sau tro nen ham mo Rommel mot cach nhiet thanh va ong nay giu mot vai tro quan trong trong viec lam cho truyen thong Đuc luon đua tin ve cac chien cong cua Rommel.


The chien thu II = Ba Lan 1939 =
Vao mua thu nam 1938, Hitler chon Rommel chiu trach nhiem đon vi linh Đuc bao ve ong ta trong cac chuyen vieng tham Tiep Khac sau khi đa xam chiem nuoc đo. Truoc khi cuoc xam luoc Ba Lan xay ra, ong đuoc thang ham thieu tuong va chi huy truong cua Tieu đoan Bao ve Quoc truong, chiu trach nhiem ve su an toan cho cac so chi huy di đong cua Hitler trong suot chien dich nay.


= Phap 1940 =


 Chi huy tang thiet giap  Sau chien dich tai Ba Lan, Rommel bat đau van đong hanh lang đe xin đuoc lam chi huy cua mot trong muoi su đoan tang thiet giap cua Đuc Quoc Xa. Voi nhung chien tich trong Chien tranh The gioi thu nhat đeu dua tren tinh bat ngo va su co đong, ro rang Rommel tro nen rat phu hop voi cac đon vi panzer the he moi. Ong đuoc Hitler thang len ham tuong, som hon ca cac si quan day dan kinh nghiem khac. Ong cung đuoc giao quyen chi huy su đoan tang thiet giap nhu mong muon, du truoc đo yeu cau nay bi khuoc tu boi So chi huy Quan đoi va ong chi đuoc giao nhiem chi huy mot đon vi tac chien đia hinh đoi nui. Theo Caddick-Adams, ong đa nhan đuoc su hau thuan tu Hitler, chi huy đon vi Quan chung so 14 Wilhelm List va rat co the la ca Guderian.
Su thang tien vuot bac đi nguoc lai cac quy đinh trong quan đoi đa khien Rommel bi đon thoi rang ong đang đuoc Hitler uu ai qua muc, tuy nhien kha nang lanh đao phi thuong cua ong trong chien dich tai Phap đa dap tat hoan toan nhung tin đon đo. Su đoan tang thiet giap so 7 luc đo cung moi chi đuoc chuyen đoi thanh mot su đoan binh chung thiet giap hang nang bao gom 218 xe tang chia thanh 3 tieu đoan, voi hai trung đoan sung truong, mot tieu đoan xe may, mot tieu đoan ky su, va mot tieu đoan chong tang. Sau khi nam quyen chi huy vao ngay 10 thang 2 nam 1940, du khong co kinh nghiem trong viec chi huy tang thiet giap, Rommel đa nhanh chong thich nghi đe hoc hoi va trien khai viec luyen tap chien thuat tac chien nham chuan bi cho chien dich sap toi.


 Tan cong nuoc Phap  Vao ngay 10/5/1940, mot bo phan cua Quan đoan 15 cua quan đoi Đuc duoi su chi huy cua tuong Hermann Hoth tien vao Bi đe tien len vung song Meuse gan vung đo thi Wallonia cua Dinant. O bo song Meuse, Su đoan thiet giap so 7 cua Rommel bi giam chan boi cau đuong bi pha huy cung nhu hoa luc tu phia quan Bi phong thu. Quan Đuc luc nay thieu luu đan khoi nen Rommel, luc nay la toan quyen chi huy cuoc vuot song, ra lenh đot mot vai ngoi nha ven song đe che mat quan Bi. Cac đon vi Panzergrenadier sau đo vuot song bang thuyen cao su, va Rommel thi chi huy đot thu hai. Su đoan cua Rommel tien sau hon vao đat quan Bi va cach xa cac đon vi quan Đuc khac.
Kieu tien quan cua Rommel la lieu linh dung mot luc luong co đong manh (chu yeu la luc luong tang thiet giap) đanh thang vao mot điem tren phong tuyen đoi phuong roi tien toi luon, chap nhan mao hiem khi đe hai ben suon hoan toan trong trai, cach tan cong nay chu yeu dua tren viec đanh vao tinh than cua binh linh đoi phuong, khien ho khong dam tan cong va lam tan ra y chi chien đau cua ho. Khi gap khang cu, Rommel se đon gian la ra lenh cho xe tang nham vao mot điem ma tien toi, ra lenh cho toan bo hoa luc trien khai, dua chu yeu vao tinh bat ngo cua cuoc tan cong đe lam cho tinh than binh linh đoi phuong tan ra va sau đo ho đau hang. Kieu đanh nay bu đap đuoc điem yeu cua xe tang Đuc la co thiet giap gioi han va co nong phao thap, va no con thuong lam cho mot nhom lon tang hang nang đoi phuong đang dan quan ra phai đau hang. Them vao đo, no se giup giam so quan tu tran cho hai ben suon cua phe tien cong vi tranh đuoc kieu đanh dan trai nhung đong thoi cung gay nhieu rui ro. Co mot lan su đoan cua Rommel dua theo cach đanh nay, voi va khai hoa toi đa vao mot đoan xe van chuyen cua Phap đe roi sau đo nhan ra rang nguoi Phap dung nhom xe nay đe lam bay "chuong bao đong" tu xa.


 Tran Arras  Khoang nay 18 thang 5, Quan đoan quan Đuc chinh chiem đuoc Cambari nhung tu đo thong tin ve huong tien quan cua Rommel đuoc phat ve mot cach rat it oi. Co luc, Bo Tham muu cua Đuc o mat tran nay, khi đo đang chi huy mot phan quan đoan đong o Bi, khong nhan đuoc bat cu lien lac vo tuyen nao tu Rommel, lien ghi lai rang nhom quan cua Rommel đa bi tieu diet va dung viec tiep van nhien lieu cho nhom quan nay. Lenh nay ve sau gay tranh cai lon; Rommel thi gian du va buoc toi mot phan trong nhom si quan quan nhu cua minh la bat can con Bo Tham muu cua Đuc thi chi trich Rommel vi toc đo tien quan cua ong lam cho chi huy khong bat kip.

Vao ngay 20 thang 5, nhom quan cua Rommel tien toi thanh pho Arras. O đay ong muon ngan cach Luc luong Vien chinh Anh khoi bo bien va ong ra lenh cho Hans von Luck, luc nay đang chi huy mot tieu đoan trinh sat cua su đoan, tim cach mo đuong vuot qua nhom kenh La Bassee gan thanh pho nay. Đuoc ho tro boi cac may bay tiem kich nem bom Junkers Ju 87, nhom quan cua Hans von Luck mo đuoc đuong tien qua song. Quan Anh phan cong (tran Arras) vao ngay 21 thang 5 voi xe tang Matilda Mk I. Quan Đuc nhan ra rang sung 35 ly ho dung vo dung truoc giap tang cua quan Anh. Mot khau đoi sung 88 ly đuoc đua ra đe chong xe tang Anh va đich than Rommel chi huy khau đoi nay. Ket qua la quan Anh-Phap phai tu bo ke hoach vuot song.
Sau tran Arras, Hitler ra lenh cho cac đon vi thiet giap chuyen ve trang thai phong thu, cung luc đo thi nguoi Anh, thuc thi theo chien dich Dynamo, rut so quan cua ho ra khoi Dunkirk va Su đoan Thiet giap so 7 cua Rommel co đuoc mot khoang thoi gian can thiet đe nghi ngoi. Vao ngay 26 thang 5, Su đoan Thiet giap so 7 quan Đuc tiep tuc tien quan va no tien sat Lille trong ngay 27 thang 5. Đe tan cong thi tran nay, Rommel đuoc giao them mot su đoan tang nua, Su đoan Thiet giap 5; viec nay lam cho mot tuong khac la Max von Hartlieb co cam giac kho chiu. Cung ngay, Rommel nhan đuoc tin minh đuoc tang thuong huan chuong Chu thap Hiep si cua chu Thap Sat; Rommel tro thanh Su truong đau tien đuoc tang thuong trong chien dich nay. Giai thuong nay đa giup cho Rommel đam bao đuoc vi tri cua minh truoc Hitler cung nhu lam cho cac si quan đong cap khac chi trich la Hitler co quan he qua gan gui voi Rommel. Ho tin rang đay la bang chung khac cho thay Hitler co ve uu tien Rommel.
Vao ngay 28 thang 5, khi đang tong tien quan vao Lille, va lai o xa nhom quan Đuc gan nhat, su đoan thiet giap so 7 đung phai mot tran phao du doi cua quan Phap. Rommel thuc quan tien len, chiem đuoc Lille, vay đuoc mot nua cua Quan đoan thu Nhat (Ire Armee) cua Phap va khong cho ho lui ve Dunkirk. Sau tran nay quan cua Rommel lai co thoi gian nghi ngoi.


 Bo bien Manche  Quan cua Rommel tiep tuc tien quan vao ngay 6 thang 6 voi y đinh chiem vung quanh song Seine va đam bao an toan cho cac cay cau gan thanh pho Rouen. Nhom quan nay tien hon 100 km trong hai ngay nhung đen noi thi toan bo cau đa bi pha het. Ngay 10 thang 6, Rommel đen đuoc bo bien gan Dieppe, gui tin nhan "Toi đang o bo bien" ve bo chi huy.
Ngay 15 thang 6, Su đoan Thiet giap 7 bat đau tien ve Cherbourg. Toi ngay 17 thi tien đuoc 35 km va toi ngay 18 thi chiem đuoc thi xa nay. Sau đo, Su đoan tiep tuc tien ve Bordeaux nhung phai dung lai khi mot lenh đinh chien ngan đuoc ky ket vao ngay 21 thang 6. Vao thang 7, Su đoan cua Rommel đuoc đieu đen Paris nham chuan bi cho chien dich Su tu bien, chien dich tan cong Anh quoc cua phat xit Đuc. Su chuan bi nay la nua voi boi vi quan Đuc ngay cang nhan ra rang ho khong the can bang ve luc luong khong quan voi quan đoi Anh.


 Su đoan Ma  Su đoan thiet giap so 7, sau nay đuoc đoi ten thanh Su đoan Ma (tieng Đuc: Gespenster-Division) do toc đo va tinh bat ngo khi no lam nhung nhiem vu đuoc giao; tham chi đen muc co luc Bo Chi huy Toi cao cua quan Đuc đa mat lien lac voi no va khong biet no nam o đau.
Rommel nhan đuoc ca loi tan duong lan chi trich cho kieu đanh cua minh. Mot so chi huy nhu tuong Georg Stumme, nguoi truoc đo chi huy Su đoan Thiet giap 7 thi an tuong manh boi toc đo va su thanh cong cua Rommel nhung mot so khac, mot vai nguoi vi ghen ti, thi nghi nguoc lai va chi trich rang chien thuat Rommel an chua nhieu nguy co khong can thiet. Hermann Hoth, ngoai mat thi ca ngoi Rommel nhung sau lung thi chi trich. Trong mot bao cao mat, Hoth ghi rang khong nen giao cho Rommel chi huy su đoan nao nua cho toi khi Rommel co them nhieu kinh nghiem va kha nang phan đoan. Hoth con cao buoc rang Rommel khong muon thua nhan đong gop cua nguoi khac trong nhung chien thang cua ong.
Chi huy Quan đoan thu tu cua quan đoi Đuc, tuong Gunther von Kluge, con chi trich Rommel la tu nhan mot cach sai trai toan bo vinh quang trong nhung chien thang cua ong. Kluge cam thay rang Rommel khong thua nhan đong gop cua Khong quan Đuc (Luftwaffe) va chien ky cua Rommel ve thoi gian ong o Phap thi ghi sai ve huong tien quan cua cac đon vi chien đau cung đe chiem het cong ve minh. Kluge con dan ra loi phan nan cua tuong Hartlieb la Rommel đa lam dung dung cu xay cau cua Su đoan Thiet giap so 5 vao ngay 14 thang 5 khi dung cu cua Su đoan Thiet giap so 7 đa het; viec lam nay khien cho Su đoan Thiet giap 5 vuot song bi cham nhieu gio. Sau đo Rommel lai lap lai đieu nay trong cuoc vuot song Scarpe ngay 27 thang 5.


= Bac Phi 1941-1943 =
Phan thuong tiep theo ma Rommel nhan đuoc cho nhung thanh cong cua minh la ong đuoc thang cap va đuoc chi đinh tro thanh chi huy cua Su đoan Tia chop so 5 cua quan đoi Đuc (ve sau tro thanh Su đoan Thiet giap so 21, su đoan nay cung voi Su đoan Thiet giap so 15 tao nen Quan đoan chau Phi Deutsches Afrikakorps,()). Quan đoan nay đuoc gui đen Lybia đau nam 1941 trong chien dich Sonnenblume đe ho tro quan Y đang mat tinh than vi nhung thiet hai do lien quan Thinh Vuong chung gay ra trong chien dich Compass. O Chau phi, Rommel gianh đuoc danh tieng cao nhat cua minh trong lanh vuc quan su.


 Đot tan cong thu nhat cua phe Truc  Vao ngay 6 thang 2 nam 1941, Rommel đuoc lenh chi huy quan đoan chau Phi tien ve Libya đe giup quan Y đang đa bi đanh lui trong chien dich Compass cua lien quan khoi Thinh Vuong chung duoi su chi huy cua thieu tuong Richard O'Connor vao khoang thang 11 nam 1940. Bo Tong chi huy phe Truc ban đau thi ra lenh nghi binh phong thu nhung ve sau lai to chuc nhung đot tan cong nho trong thang 5 vao Agedabia va Benghazi, va len ke hoach giu vung phong tuyen o giua cac thanh pho tren. Rommel phan nan rang nhung kieu tan cong nho nhu the se vo dung vi toan bo Cyrenaica se bi chiem neu phe Truc phai phai tim cach giu tien tuyen. Ngoai ra, luc luong cua phe Truc phai nhan them 7000 linh Y von đa bi mat tinh than do viec vao 3 thang truoc đo O'Connor's đa bat giu đuoc 130.000 linh va 400 xe tang cua quan đoan Y o Bac Phi.
Vao 24 thang 3 nam 1941, Rommel mo mot đot tan cong nho voi Su đoan Tia chop so 5 va 2 su đoan bo binh Y ho tro. Đot tan cong nay la mot đot nho truoc khi quan Rommel đuoc tang cuong them boi Su đoan Thiet giap so 15 vao thang 5. Quan Anh, von đa bi suy yeu vi phai chia quan gui sang tham chien tai mat tran Hy Lap, lui ve Mersa el Brega đe bat đau xay dung phong tuyen. Rommel quyet đinh tiep tuc tan cong mot lan nua đe ngan chan quan Anh cung co phong tuyen nay. Sau mot ngay đung đo quyet liet, quan Đuc chiem uu the va Rommel tiep tuc tien quan bat chap lenh phai hoan tan cong vao Agedabia cho đen thang 5. Tong tu lenh Anh o Trung Đong, tuong Archibald Wavell, đanh gia qua cao suc manh cua lien quan phe Truc va cong them noi lo ngai ve van đe thoi tiet mua đong, lien ra lenh rut quan khoi Benghazi đe tranh viec bi đot tan cong cua Rommel chia cat.
Rommel, thay đuoc su mien cuong cua nguoi Anh trong mot tran đanh quyet đinh, lien đua ra mot quyen đinh lieu linh: chiem đong toan bo Cyrenaica chi voi luc luong đuoc trang bi nhe. Ong ra lenh cho Su đoan Thiet giap Ariete cua quan Y truy đuoi so quan Anh đang rut đi, cung luc cho Su đoan Tia chop so 5 cua quan Đuc lien tien vao Benghazi. Chi huy Su đoan Tia chop so 5, thieu tuong Johannes Streich, phan đoi lenh voi ly do rang hinh trang trang thiet bi cua Su đoan hien tai khong thich hop đe hanh quan. The nhung, Rommel bo ngoai tai loi phai đoi nay, ong noi "khong the đe dip may hiem hoi troi đi chi vi nhung chuyen vat vanh". Cung luc đo, Tong Tu lenh quan Y la tuong Italo Gariboldi lien tuc tim cach hoan cuoc tien quan cua Rommel nhung ong nay khong the lien lac đuoc voi Rommel.
Sau khi chiem đuoc Benghazi, phe truc tiep tuc chiem them khu vuc Cyrenaica toi tan Gazala vao 8 thang 4. Viec lam nay cua Rommel nhan đuoc su chi trich du doi tu phia Bo Tong chi huy quan Y vi ho cam thay Rommel đa bat tuan thuong lenh. Đieu nay cang đac biet khi ma Rommel đang le phai tuan theo lenh cua phia Y. Sau đo, Rommel con nhan đuoc lenh tu phia Bo Chi huy Toi cao quan Đuc rang ong khong đuoc vuot qua khoi Maradah, nhung mot lan nua Rommel lai bo ngoai tai lenh nay cung nhu moi loi phan đoi khac tu thuoc tuong cua minh. Rommel tin rang thoi điem đo la mot co hoi lon lao đe tieu diet mot luong lon quan Đong minh o Bac phi va chiem giu Ai Cap. Sau đo, Rommel quyet đinh tiep tuc gay suc ep len quan Anh đang rut lui va mo mot đot tan cong canh vao cang Tobruk. Trong đot tan cong nay, quan cua Rommel bat đuoc Tong chi huy quan su cua quan Đong Minh tai khu vuc Cyrenaica la Trung tuong Philip Neame va ca Richard O'Connor, khi nay la thuoc tuong cua Neame.
Trong thoi gian quan Y đang tan cong doc theo bo bien, Rommel quyen đinh tien len phia bac va tan cong khu cang tu phia Đong Nam voi Su đoan Tia chop so 5 voi muc tieu rang se vay đuoc so lon quan Anh đang đong tai đo. Đot tan cong nay that bai vi cac ly do ve hau can cung nhu quan Đuc khong đam bao đuoc đuong tiep van; đong thoi quan cua Rommel cung nhieu lan bi đot kich boi so quan Anh đong tai Tobruk. Ngay 11 thang 4, vong vay quanh Tobruk đa đuoc thiet lap va lien quan phe Truc mo đot tan cong đau tien vao thanh pho. Con cac luc luong con lai cua phe Truc tiep tuc đong tien va đay lui toan bo quan Đong minh ra khoi Libya vao ngay 15 thang 4.


 Cuoc vay ham Tobruk  Cang quan trong Tobruk, mac dau đa bi bao vay, van nam trong tay cac luc luong Đong Minh duoi su chi huy cua vien tuong nguoi Uc, Leslie Morshead. Phe phong thu bao gom Su đoan so 9 cua quan Uc va toan bo so linh Anh đa rut kip ve Tobruk, tong cong la 25.000 quan. Rommel voi vang muon co đuoc chien thang mot nhanh nhat, ong lien tiep mo cac đot tan cong nho vao cang. Nhung đot tan cong kieu tren de dang bi đanh bat. Rommel sau đo con chi trich Bo Chi huy Toi cao quan Y la đa khong the cung cap cho ong so đo bo phong cua cang (cang nay do nguoi Y xay dung truoc cuoc chien). Đieu nay xay ra la do quan cua Rommel tien qua nhanh so voi du kien khien cho quan Y hau nhu khong co thoi gian đe đua ra so đo ma Rommel yeu cau. Ve giai đoan nay, tuong Heinrich Kirchheim, ve sau la chi huy cua Su đoan Tia chop so 5 ke lai: "Mot đieu toi khong muon nho lai la trong thoi gian đo co qua nhieu mau đa đo vo ich." Sau đo trong cuoc chien, Kirchheim đa chong lai viec mo cac tan cong khac vao Tobruk do thiet hai o cac đot đau la qua cao.
Rommel van giu suy nghi rang chien thang sap xay ra. Trong nhat ky cua minh, ong ghi lai rang ong đa nhan ra tu truoc rang phe đich (chi quan Đong minh) chac chac la se bo Tobruk, the nhung chinh ban than ong cung nghi ngo đieu nay. Trong mot buc thu gui vo ngay 16 thang 4 cung nam, ong ghi rang quan Đong minh đang rut khoi Tobruk bang đuong bien va ong tu tin rang quan Đong minh se khong co giu khu cang cho đen het thang 4. Nhung su that la cac chuyen tau đen cang Tobruk khong phai la đe di tan ma la đe tiep van quan nhu va ca vien binh. Mot buc thu khac cua Rommel, viet vao ngay 21 thang 4, ke lai rang Rommel bat đau nhan ra rang thoi gian cho nguoi Y cung cap so đo bo phong cua Toburk lai cang lam cho binh si giam tinh than them nua. Nhung du nhu the nao, Rommel van tiep tuc tin rang viec chiem đuoc Toburk chi la mot som mot chieu. Đong thoi, moi quan he giu Rommel voi cac thuoc tuong cung tro nen xau chua tung thay. Đac biet la voi Streich nguoi đa cong khai chi trich cac quyet đinh cua Rommel va sau đo ong nay con tu choi moi trach nhiem ve cac tran đanh. Rommel bat đau mo mot loat cac phien toa quan đoi, nhung rot cuc ong hau nhu khong ky quyet đinh ket an nao ca. Tinh trang nay lam cho đich than Tong tu lenh Walther von Brauchitsch viet thu cho Rommel noi rang ong thay vi tiep tuc đe doa va đoi thay nhung si quan "cho toi nay đa cong hien xuat sac trong cac tran đanh", Rommel nen co "mot cuoc tranh cai binh tinh va co tinh xay dung" thi "ket qua đem lai" se "tot hon". Rommel van tiep tuc an binh bat đong.

Đen luc nay, Rommel yeu cau Bo Tong tu lenh Toi cao quan Đuc cho ong them quan đe co the mo them cac đot cong kich. The nhung, vi Đuc co nhu cau quan cho chien dich Barbarossa o Đong Au, yeu cau cua Rommel bi tu choi. Tham muu truong quan đoi Đuc Franz Halder, truoc khi ong nay roi khoi Phi chau, noi voi Rommel rang quan đoi se khong the lo ve mat hau can cho mot so quan lon thi Rommel tra loi lai "đo la chuyen cua ong". Sau đo Halder mia mai nhan xet: "bay gio thi han (Rommel) cung phai mien cuong ma tuyen bo rang luc luong cua han chang manh đen noi đe ma ong ta co the dung chung đe ma tan dung cac 'co hoi đoc nhat' ma tinh the chung đem lai. Đo la cam giac ma chung ta co o hau het thoi gian ma chung ta o đay." Đong thoi, Halder vi noi gian voi Rommel do lenh cam vuot qua Maradah cua minh bi Rommel bat tuan va thiet hai cua quan Đuc qua lon, nen ong nay cu Friedrich Paulus đe "chan thang linh hoan toan mat tri ay".
Khi moi đen noi vao ngay 27 thang 4, Paulus lai bi thuyet phuc đe cho phep Rommel mo mot đot tan cong khac. Ve sau khi o thu đo Berlin, Halder viet "theo quan điem cua toi, đieu đo la mot sai lam" nhung ong nay van bien ho cho Paulus. Đot tan cong ngay 4 thang 5 ve sau bi Paublus bat hoan vi ong nay cho rang no se tro thanh mot tham hoa. Them vao đo, Paublus cam Rommel dung quan đe tan cong them nua va ra lenh hoan toan bo cac đot tan cong khac cho toi khi toan bo luc luong đuoc tai to chuc va co chi đao tu Bo tong tu lenh toi cao quan Đuc.
Tham muu truong cua quan Đong Minh tai đay, tuong Archibald Wavell đa co gang thuc hien hai cuoc tan cong nham giai vay cho Tobruk, chien dich Brevity va Battleaxe, nhung đeu that bai.
Sau that bai đang ke cua chien dich Battleaxe, Wavell đa đuoc thay the bang vien tong tu lenh goc An Đo, tuong Claude Auchinleck. Auchinleck đa mo mot tran tan cong lon đe giai vay cho Tobruk, chien dich Crusader, va cuoi cung đa thanh cong. Đa co mot lan Rommel đen mot benh vien cho binh linh New Zealand – hay con trong vung kiem soat cua Anh. "Ong đa hoi tham ve nhu cau cua benh nhan, hua se cung cap thuoc cua Anh va ra đi khong bi ngan tro."
Chien dich Crusader la mot that bai cho Rommel. Vai tuan sau tran đanh, Rommel đa ha lenh rut lui tat ca cac luc luong cua minh đang đong tai cac khu vuc xung quanh Tobruk (7 thang 12, 1941) va triet thoai ve El Agheila. Quan Anh đa đuoi theo, co gang tieu diet toan quan Đuc đang rut lui nhu ho đa lam vao nam 1940, the nhung Rommel đa tung ra mot đot phan cong vao ngay 20 thang 1 nam 1942 va giang mot đon chi mang vao quan Anh. Tap đoan quan Bac Phi tai chiem Benghazi, quan Anh phai lui ve khu vuc Tobruk va bat đau xay dung cac vi tri phong thu.
Đau mua he nam 1942 (24 thang 5, 1942), đoi quan cua Rommel tan cong. Theo cach đanh chop nhoang (blitzkrieg) kinh đien, đoi quan cua ong đa thoc vao suon quan Anh tai Gazala. Song, quan Phap van ngoan co khang cu lai cac đot tan cong cua nguoi Đuc trong tran Bir Hakeim. Tuy nhien, Rommel cung cac chien si cua ong đa triet ha đuoc Bir Hakeim, buoc quan thu phai lui binh khoi điem phong ngu kien co nay. Nhu vay la du co sai sot trong viec chi huy nhung vi Thong che đai tai cung cac binh si tinh nhue đa lap nen nhung chien cong hien hach, đay quan đich - du đong đao hon quan cua ong - vao the yeu. Quan Đuc thang the, buoc quan Anh rut lui mot cach nhanh chong, nen đuoc goi la "Cu phi nuoc đai Gazala", đe tranh bi tieu diet hoan toan. Tobruk gio đay bi co lap va chi con mot minh, nam giua Tap đoan quan Bac Phi va Ai Cap. Vao ngay 21 thang 6 nam 1942, sau mot tran tan cong phoi hop nhanh, manh me va co tinh ket hop cua quan Đuc, thanh pho đa bi bao vay cung voi 33.000 quan linh. Gan mot nam sau that bai tai Singapore, quan Anh va luc luong trong Khoi Thinh vuong chung Anh moi bi ton that the tham nhu vay. Cac luc luong Đong Minh đa hoan toan bi đanh bai. Vai tuan sau đo, ho phai rut lui ra xa khoi Ai Cap.

Cuoc tan cong cua Rommel cuoi cung phai dung lai tai đuong ray cua mot thi tran nho o El Alamein (Ai Cap), chi cach Alexandria 60 dam. Trong tran chien El Alamein lan thu nhat, quan cua Rommel that bai do nhung van đe ve nguon tiep te vu khi, luong thuc do mot chien dich nham cat đut cac tuyen đuong van chuyen cua quan Đuc mang ten Ultra đuoc Khong quan va Hai quan Hoang gia Anh (Royal Air Force va Royal Navy) thuc hien va nhung chien thuat đuoc cai tien cua quan Anh. Nguoi Anh rat gan voi nguon tiep te va co đuoc nhung nguoi linh moi, khoe manh đe tang cuong cho cac vi tri đong quan cua ho. Chien thuat cua Auchinleck la tiep tuc tan cong vao cac luc luong Y yeu kem đe gianh the chu đong ve phia minh. Rommel, mot lan nua co gang be gay phong tuyen cua quan Anh bang tran đanh tai Alam Halfa. Ong đa hoan toan bi cam chan lai boi vi chi huy moi đen cua quan Đong Minh, Trung tuong Bernard Montgomery, mot nguoi luon co đuoc su ho tro tuyet đoi ve luong thuc va vu khi.
Do cac luc luong Đong Minh tu Malta ngan chan nguon tiep te cua Rommel ngay tai bo bien, va ca mot khu vuc rat rong lon ma ong phai giu lay, Rommel khong the giu El Alamein mai đuoc. Vi vay ma sau tran chien tai El Alemein lan thu hai, quan cua Rommel phai rut lui. Sau that bai tai El Alamein, mac du cac vi lanh tu Hitler va Mussolini nhieu lan thuc giuc Rommel, cac luc luong cua ong đa khong the đung vung va chien đau lai đuoc nua cho đen khi ho tien vao Tunisia. Sau đo, tran chien đau tien cua ho khong phai đoi đau voi luc luong quan đoi tam nuoc cua nguoi Anh nua (British Eighth Army, gom co Uc, An Đo, New Zealand, Nam Phi, Rhodesia, Phap va Ba Lan), ma la Quan đoan so 2 cua My. Thong che Rommel xua quan tan cong quan My trong tran chien tai đeo Kasserine, va giang mot đon nang ne vao quan đich. Lai mot lan nua, ong lai đuoc vui voi chien thang lung lay nho co su quyet đoan cua ong, tai nang va su manh me cua ong đa khien cho quan thu phai nem mui đai bai.
Mot lan nua, khi đoi mat voi cac luc luong Khoi Thinh vuong chung cua nguoi Anh tai vanh đai phong thu o vung bien gioi cua Phap tai Mareth, Rommel đa khong the tranh đuoc su tre nai trong cac cuoc tan cong do khong co nguon tiep te. Ke hoach Ultra chinh la mot mat xich quan trong dan đen su that bai đoi voi cac luc luong cua ong. Rommel phai roi khoi Bac Phi va nhieu nguoi linh tung chien đau duoi su chi huy cua ong tro thanh tu binh chien tranh.
Nhu mot so menh đuoc đinh san voi Đuc Quoc xa, trong khi luc luong cua Rommel đa khong the chien đau mot cach hieu qua do luon gap phai tinh trang thieu thon ve nguon tiep te thi tai tran chien Stalingrad o mat tran phia đong nuoc Nga, mac du đuoc su ho tro tuyet đoi nhung Đao quan so 6 do Thong che Friedrich Paulus chi huy đa bi tieu diet gan nhu hoan toan va tham chi vien Thong che nay đa bi bat lam tu binh.
Trong giai đoan nay, quan Anh đa co gang to chuc mot cuoc bat song Rommel ngay tai tong hanh dinh cua ong, o phia sau phong tuyen quan Đuc, nhung ong khong co mat o đo nen toan biet kich khong thanh cong, con thiet hai nang. Khi biet đuoc ong đa lay lam vua buon cuoi vua tuc la ho nghi se tim thay ong o noi cach phong tuyen nhung 250 dam, nhung ong đa ra lenh an tang trong the cho nhung nguoi chet.


= Phap 1943–1944 =

Quay tro ve Đuc, Rommel co mot khoang thoi gian vo cong roi nghe. Tuy nhien, khi quan đoi phat xit Đuc mat the chu đong tren chien truong, Hitler đa gui Rommel đen bo tham muu cua Tap đoan quan B. Luc nay, Rommel đang rat bi quan, quan he voi Hitler thi rat cang thang nen Hitler chu yeu chi muon dung su co mat cua ong đe quan đoi len tinh than. Ong đen noi, rat ngac nhien nhan thay tuyen phong thu doc theo bo bien Đai Tay Duong chi ton tai trong tuyen truyen cua Hitler, con quan đoi thi lo la, cham chap. Trong khi đo Rundstedt va Blumentritt do khong hieu cac van đe ky thuat nen đa giao lai cong viec cho mot vien tuong chuyen trach ve ky thuat nhung lai thieu nang luc chi đao bao quat. Chi giu chuc trach Thanh tra (thuc chat la tham muu), Rommel tu tap hop cac chi huy tu cap trung đoi tro len, giai thich cho ho ke hoach cua ban than, đuoc ung ho nhiet liet, nhung su chong đoi gan nhu cong khai tu cac ke thu chinh tri cua ong đang giu cac chuc vu cao cap nhat xung quanh Hitler đa dan đen giang co, gay cham tien đo hang thang troi. Cuoi cung Rundstedt can thiep, ung ho cho Rommel đuoc chuyen sang lam chi huy. Duoi su truc tiep chi đao cua ong, cong viec dien ra voi toc đo đang kinh ngac, hang trieu bai min, hang ngan u be tong bao ve xe tang va cac chuong ngai vat đa đuoc dung len tren cac bai bien va cac vung thon que. Tuong cong binh Meise va nhieu chuyen gia ky thuat hien đai nhan xet rang Rommel khong chi co nang luc quan su ma con la thien tai ky thuat nua. 
Sau cac tran chien cua minh tai chau Phi, ong đuc ket ra rang khong the nao ngan chan đuoc toc đo tien cong duoi su yem tro toi đa bang đuong khong cua quan Đong Minh. Ong đa đua ra quan điem rang cac luc luong xe tang nen đuoc tach ra thanh cac đon vi nho đe cung co vung chac cac điem trong yeu va nen đuoc đat gan chien tuyen cang tot boi vi chung khong the di chuyen đuoc đi xa mot khi cuoc tan cong no ra. Ong muon cuoc tan cong cua quan Đong Minh phai đuoc chan đung ngay tu cac bai bien bang cach ket hop hoa luc cua quan đoi voi he thong chuong ngai vat. Tuy nhien, vi chi huy cua ong, Thong che Gerd von Rundstedt, lai cho rang khong co cach nao ngan chan đuoc cuoc tan cong tu bo bien vi hoa luc qua manh cua luc luong Hai quan Hoang gia Anh. Ong ta lai nghi cac luc luong xe tang nen đuoc to chuc lai thanh cac đon vi lon đong sau vao vung đat lien gan Paris, noi cho phep luc luong Đong Minh tien sau vao va sau đo se tieu diet ho. Rundstedt ban tinh hoa hoan, khong muon cang thang voi Rommel, nhung Leo Geyr von Schweppenburg (von la nguoi cua Guderian cai vao ngay tu đau - von khong phai đe chong Rommel ma đe canh tranh voi cac luc luong SS - va đuoc su ung ho ngam va ve sau la cong khai cua ong nay) đa ung ho y tuong cua Rundstedt va cai nhau voi Rommel. Cuoi cung vu viec đen tai Hitler. Khi phai lua chon mot ke hoach cu the đe tien hanh, Hitler to ra do du va đua ra mot giai phap mang tinh lung chung, giao cho Rommel 3 su đoan tang va Rundstedt 4 su đoan, tu giu lai 4 su đoan khac. Ket qua nay khien ca ke hoach cua Rommel lan Rundstedt đeu khong the thuc hien.
Trong ngay D-Day (ngay mo man cuoc đo bo vao Normandie), nhieu đon vi xe tang, nhat la Su đoan Panzer SS so 12 khi đo đang o rat gan bo bien va co đu kha nang đe gay ra mot su thiet hai nghiem trong cho quan Đong Minh. Cai rui cho quan phat xit Đuc lai la cai may cho quan Đong Minh, Hitler đa tu choi tung ra cac đon vi tang nay vi ong ta tin rang cuoc đo bo len bo bien chi la đon nghi binh cua đoi phuong. Nho co su thanh cong cua chien dich tung tin gia mao mang ten Fortitude, Hitler va bo chi huy toi cao cua Đuc đa mong cho mot cuoc tan cong lon cua quan Đong Minh vao Pas de Calais. Đoi mat voi cac cuoc tan cong quy mo nho cua quan Đuc, luc luong Đong Minh nhanh chong chiem đuoc cac vi tri đo bo.


= Am muu chong lai Hitler =

Ngay 17 thang 7 nam 1944, Thong che Rommel đang di chuyen tren xe hoi thi bi mot chiec may bay Spitfire cua Khong luc Hoang gia Canada (RCAF) oanh kich, ong đa đuoc đua vao benh vien voi cac vet thuong o vung đau. Cung khoang thoi gian nay, sau su that bai cua am muu đao chinh chong lai Hitler vao ngay 20 thang 7, mot cuoc đan ap thang tay đa đuoc thuc hien trong khap he thong quan đoi Đuc. Khi cac cuoc đieu tra đuoc tien hanh, nhieu moi lien ket đa chi ra su dinh liu chat che cua Rommel đoi voi am muu nay, va ca nhung phu ta than tin nhat cua ong cung co lien quan toi. Khi đo, cung co nhieu nhan vien đang Quoc xa o đia phuong đa bao cao rang Rommel đa co nhung loi le khinh miet danh cho gioi lanh đao đang Quoc xa trong thoi gian ong nam tai benh vien.
Sau chien tranh, vo cua Rommel qua quyet rang ong đa chong lai viec am sat (nhung can noi them rang, ngay sau chien tranh, nhieu nguoi Đuc van trung thanh voi Hitler va tham gia am sat co the bi coi la phan boi). Nguoi ta đa cho rang vi khong muon đem cac the he nguoi tuong lai cua nguoi Đuc roi vao su that bai cua cuoc chien boi thuyet Dolchstoßlegende van thuong đuoc mot so nguoi Đuc tin tuong sau The chien thu I, ma thay vao đo, Rommel ung ho cuoc mot cuoc đao chinh va Hitler se đuoc đem ra xet xu truoc cong chung. Mot mat khac, Rommel cam thay ngay cang khong the ngoi yen đe Hitler quyet đinh cac van đe chinh tri va chien luoc sau mot cuoc trao đoi nam 1943, khi Hitler tuyen bo thang than la neu khong the thang loi thi se cho dan toc Đuc diet vong luon cho xung voi tinh than cua mot dan toc vi đai (mot đieu Hitler sau nay đa thuc su thuc hien va chi bi chan lai do Albert Speer va mot so nguoi khac ngam khong nghe lenh). Sau đo tuy Rommel co gang noi thang nhieu lan voi hy vong Hitler bo cac suy nghi tai hai con Hitler thi co lay long Rommel cot đe quan he tro lai tot đep nhu cu, song ca hai ben đeu khong thanh cong. Cac tai lieu mat cua tinh bao Anh moi đuoc giai ma gan đay  cho thay, duong nhu Rommel cuoi cung đa thay đoi y đinh va ung ho viec tieu diet Hitler. Truoc khi Rommel tu tu khoang mot thang, phia Đong minh đa biet viec Rommel can du vao am muu chong lai Hitler. Trong mot cuoc noi chuyen rieng tu, Tuong Heinrich Eberbach (khi đo đa la tu binh cua quan Đong minh va khong biet can phong đa bi Tinh bao Anh cai đat may ghi am) noi rang thuong cap cua ong la Thong che Rommel đa noi thang rang: "Hitler va nhung đong minh than can nhat cua ong ta can phai bi giet." Eberbach la mot trong nhung si quan cao cap (nhung nguoi khac bao gom ca Geyr von Schweppenburg nguoi moi la đoi thu cua ong ve van đe Normandie, va cac tuong linh SS o mat tran phia Tay ma truoc đo ong đa co va cham do ong thuong chi trich cac toi ac cua ho nhu Bittrich, Hausser, Sepp Dietrich - mot si quan đa tung rat than can voi Hitler va mot nguoi Quoc xa nhiet thanh) đa hua voi Rommel rang se phuc tung menh lenh cua Thong che va ung ho ong trong no luc cham dut chien tranh voi cac nuoc phuong Tay. Cap tren cua Rommel la Thong che Kluge cung ung ho ong, du khong nhiet tinh (Thong che Manstein cung biet - truoc đo hai nguoi chua tung quen biet nhung Rommel van đen xin ong giup, va bi tu choi. Thong che Rundstedt khong đong y tham gia, tuy vay ong giuc Rommel "Cau phai đung ra lam đi. Cau hang con tre. Moi nguoi đeu biet cau va yeu cau."). Voi su đong tinh cua Kluge, Rommel đa gui mot toi hau thu cho Hitler ("Đay la co hoi cuoi cung cua ong ta, neu ong ta khong nghe thi chung ta se hanh đong!") yeu cau đi đen "giai phap chinh tri" voi cac nuoc phuong Tay thuoc phe Đong minh. That khong may, sau đo hai ngay Rommel bi thuong nang do mot cuoc khong kich cua quan Đong minh va khong the đieu đong cac luc luong o mat tran phia Tay cung nhu ho tro nhom cua Stauffenberg.
Hien nay, viec Rommel đong y va tham gia vao vu am sat con co nhung tranh cai (tinh rieng o Đuc, cac nha su hoc đong y la ong đa ung ho ca vu am sat gom co Cornelia Hecht, Maurice Remy, Peter Lieb, trong khi Reuth phan đoi. Cac nha su hoc Anh-My nhu Showalter, Fraser hay Butler thi co xu huong ly luan rang that kho tin mot con nguoi truoc đo cha quan tam gi đen chinh tri nhu Rommel lai tu nhien đoi y va day dinh vao mot vu am sat), nhung tuyet đai đa so cac nha su hoc xac nhan ong đa chu tri ke hoach hoa binh o mat tran phia Tay (ong hoi ngay tho khi tin rang phuong Tay se chap nhan bat tay voi Đuc đe ngan hoa Cong san, va nhat la lai đi giuc Hitler la nguoi ma khong mot chinh phu nao con tin tuong đuoc đi lam viec đam phan đo - nhung cung co nhung nha su hoc nhu Pimlott cho rang cung co kha nang đam phan thanh cong, neu la chinh ong đi đam phan, Maurice Remy thi cho la it ra cung ngan đuoc hang trieu nguoi chet vo nghia, va đa phan su gia cong nhan vu ong bi thuong ngay truoc cuoc am sat la mot van rui te hai anh huong đen ket qua ke hoach va so phan nuoc Đuc) Ve co ban, voi y thuc ve kha nang noi chien, va y thuc ve nghia vu cua nguoi si quan lan tinh cam ca nhan voi Hitler van rat lon, co le ong đa khong tham gia vao nhom chuan bi va truc tiep am sat (nhung nguoi van se tien hanh khi khong co ong). Nhung ong che cho cho ho, co gang tap hop mot luc luong thong nhat va tim kiem mot phuong an chung co loi cho nuoc Đuc.. Qua trinh tien hanh đa khien ong đoi mat nhung "nguy hiem chang kem gi voi nhung nguoi truc tiep am sat" (nhan đinh cua Remy) trong vong vay cua bo may Quoc xa. Co luc ong đa tinh toi so tan vo con sang Phap nhung nghi lam the lai gay nghi ngo nen thoi.


Rommel bi buc tu Sau vu am sat hut Hitler ngay 20 thang 7 nam 1944, nam nguoi chu muu bi xu tu ngay trong ngay, con Mat vu Đuc truy ra su can du cua Thong che Gunther von Kluge, Tong Tu lenh Mat tran mien Tay, tuc cap tren truc tiep cua Rommel. Sau khi bi thay the boi Thong che Otto Moritz Walter Model, Thong che Kluge tu tu. Thuong tuong von Stulpnagel (Thong đoc quan su tai Phap), sau khi tu tu khong thanh, luc nua me nua tinh đa thot ra ten cua Rommel. Sau đay, khi bi Mat vu tra tan da man, Đai ta Caesar von Hofacker (thuoc tong hanh dinh cua Ban Quan quan Phap tai Paris) va nhieu nguuoi khac khai ra vai tro cua Rommel trong am muu. Hofacker khai Rommel đa tran an ong: "Hay noi voi nhung nguoi o Berlin rang ho co the trong cay noi toi." Đay la cau noi am anh đau oc cua Hitler khien cho Lanh tu quyet đinh vi thong che đuoc ong yeu thich phai chet, du ong biet đay la nguoi đuoc nguong mo nhat tren nuoc Đuc - Thuc ra, ban đau, du het suc tuc gian va "ton thuong" (tu cua Der Spiegel), nhung Hitler đinh đoi đen luc Rommel het con hon me thi se cho ong ve huu trong im lang, nhung khong ngo ong tinh day qua nhanh con bang chung thi cang luc cang nhieu.  Hon nua, luc nay, cac ke thu cua Rommel, von đa cho co hoi nay tu lau, đa lien ket voi nhau: Himmler, Bormann, Keitel, Jodl... đa vay quanh Hitler va xui giuc, thuc ep ong ta ra tay voi ke phan boi.
Trong khi xuong so, tran va xuong ma con đang mang nhung vet nut nang, mat ben trai con bi thuong nang va ca đau con mang manh bom, Rommel đuoc doi ra khoi benh vien da chien đe tranh bi quan Đong minh bat, roi đuoc đua ve nha rieng o Herrlingen gan Ulm. Ong nhan đuoc dau hieu canh bao đau tien cho so phan cua minh khi biet nguoi cuu tham muu truong cua ong, Tuong Hans Speidel, bi bat ngay 7/9, mot ngay sau khi đen tham ong o Ulm.
Khi ho noi chuyen voi nhau ve Hitler, Rommel đa than tho voi Tuong Speidel:
Cai ten lua doi benh hoan ay đa hoan toan đien khung. Han đang trut con bao hanh len nhung nguoi am muu ngay 20/7, va đay chua phai la het!
Bay gio, Rommel nhan thay nhan vien SS đang rinh rap quanh nha ong. Khi ong đi tan bo trong khu rung gan nha cung voi cau con trai 15 tuoi, đuoc đon vi phong khong noi cau phuc vu cho phep ve san soc cha, ca hai đeu mang sung luc. Cung luc, tai tong hanh dinh o Rastenburg Hitler nhan đuoc bao cao ve loi khai cua Hofacker đe cap đen Rommel. Theo loi Tuong Wilhelm Keitel (Tham muu truong Bo Tong tham muu Quan luc) khai truoc Toa an Nurnberg, Lanh tu nhan ra rang đay se la mot vu xi-cang-đan kinh khung neu vi Thong che co tieng tam nay, nguoi đuoc yeu men nhat, lai bi bat va bi loi ra truoc Toa an Nhan dan.
The la, vao buoi trua ngay 14/10/1944, hai vi tuong la Burgdorf va Maisel tu tong hanh dinh cua Hitler đi đen nha cua Rommel, bay gio bi binh si SS bao vay cung voi 5 xe boc thep. Ho đa bao truoc cho Rommel hay rang Hitler phai ho đen đe thao luan "cong tac sap toi" cua Thong che.
Sau nay, Keitel khai truoc Toa an Nurnberg rang ong ta đa viet mot buc thu do Hitler đoc gui kem loi khai cua nhung nguoi khac ve su tham gia cua Rommel. Neu Rommel vo toi, Hitler yeu cau ong hay đen gap truc tiep Hitler va giai thich , neu ong khong chon nhu vay thi tuc la thu nhan đa phan boi va trong truong hop đo, ong hay tu can nhac cac hau qua. Hitler cu Burgdorf va Maisel đua thu va mang thuoc đoc đen.
Sau khi Burgdorf va Maisel đen, moi nguoi thay khong phai đe thao luan cong tac sap toi cua Rommel. Hai nguoi yeu cau đuoc noi chuyen rieng voi Thong che, va ba nguoi đi vao phong đoc sach. Rommel đa khong tan dung cam tinh cua Hitler đe tim đuong song (chon lua đen Berlin va giai thich). Ong thu nhan nhe nhang, đen muc Maisel phai ngac nhien: "U, toi se đoi mat voi cac hau qua. Co le toi đa quen." Roi ong đi len đi xuong, trong khi hai nguoi cu cho, cho đen khi ong dung, va noi nhu xin loi, "Toi tung yeu Lanh tu, đen bay gio cung van yeu." "Su đao đuc gia" nay khien Maisel, nguoi mot long trung thanh voi Hitler, cam thay "that kinh tom": lam sao mot nguoi đa nhan la minh muon giet Hitler con noi đuoc cau đo? Nhung Burgdorf va Maisel van cu xu voi ve ton kinh.
Sau khi chia tay voi vo con, mac chiec ao jacket cu bang da cua Binh đoan chau Phi va cam cay gay thong che, Rommel buoc vao chiec xe cung voi hai nguoi tuong. Xe chay đuoc khoang 3 kilomet theo con đuong ven mot khu rung, roi Tuong Meisel va tai xe SS buoc ra, đe Rommel va Tuong Burgdorf ngoi lai phia sau. Mot phut sau, hai nguoi quay lai chiec xe; Rommel đa chet. Muoi lam phut sau khi vinh biet chong, ba vo cua Rommel nhan đuoc mot cuoc goi tu benh vien. Bac si cho biet hai nguoi tuong đa mang thi hai cua Rommel đen, qua đoi vi nghen manh mau nao, hien nhien la do viec vo xuong so luc truoc. That ra, Burgdorf đa cam kham nghiem tu thi. Ong bao "Khong đuoc đung đen xac chet. Moi viec đa đuoc thu xep o Berlin." Tat ca nhung nguoi nhin thay Rommel khi chet đeu kinh ngac vi cai nhech mep nua nhu cuoi nua khinh bi tren guong mat nguoi chet, ma Lucie nghi rang đo la danh cho Hitler. Ho chua tung thay ong co bieu cam đo bao gio.
Thong che Model ra mot nhat lenh cho biet Rommel đa qua đoi vi "nhung vet thuong gay ra ngay 17/7" va to y thuong tiec su mat mat "cua mot trong nhung vi tu lenh vi đai nhat cua đat nuoc."
Phan lon cac quan chuc Quoc xa cao cap, bao gom ca Hitler, Himmler..., tru Keitel va Jodl, gui đien chia buon.
Hitler ra lenh to chuc le quoc tang trong đo vi si quan cao nien cua Quan đoi Đuc, Thong che Karl Rudolf Gerd von Rundstedt (cuu Tong Tu lenh Mat tran mien Tay, cung la cap tren truc tiep cua Rommel, truoc Kluge), đoc đieu van khi đung ben thi hai cua Rommel phu co chu thap nguoc: "Con tim cua ong ay thuoc ve Lanh tu. Bi phan boi va ton thuong sau sac, Hitler khong con tam hon đau đi đam tang, nhung gui đien chia buon thi muon tranh cung khong đuoc, "Ten tuoi cua Thong che se mai gan voi cac tran đanh anh hung o chau Phi."
Cong bang ma noi, co le Rundstedt khong biet nhung tinh tiet trong cai chet cua Rommel, va han chi biet đuoc qua loi khai cua Keitel tai Toa an Nurnberg. Rundstedt khai: "Toi khong nghe đuoc nhung loi đon đai ay, neu khong toi đa tu choi đai dien cho Lanh tu o le tang; đay se la đieu o nhuc khong loi nao dien ta đuoc." Tuy nhien, tang quyen Rommel nhan thay Rundstedt tu choi đen du le hoa thieu sau le tang va đen chia buon voi qua phu tai nha cua Rommel, trong khi phan lon cac tuong linh khac đeu đen.
Sau nay, mot bia tuong niem đuoc dung noi chiec xe dung cho Rommel uong thuoc đoc voi dong chu:
Tai đay, Thong che Erwin Rommel bi ep buoc phai tu tu vao ngay 14 thang 10 nam 1944. Ong nhan mot coc thuoc đoc va tu hy sinh, hau cuu gia đinh ong thoat khoi tay sai cua Hitler.
Sau chien tranh, quyen nhat ky chien tranh cua ong đuoc xuat ban mang ten The Rommel Papers. Rommel la thanh vien duy nhat cua Đe che thu ba (Third Reich) co đuoc bao tang ghi lai cuoc đoi va su nghiep cua ong. Mo cua ong nam o Herrlingen, cach Ulm khong xa.


Con nguoi va anh huong chinh tri Du hien nay con co tranh cai, nhung đa so (đieu đuoc cong nhan ca boi nhung nha su hoc xet lai nhu Proske) su gia nhan đinh rang Rommel khong pham toi ac nao, va tu binh hay nhan dan cac nuoc đeu đuoc ong va quan linh cua ong đoi xu tu te. Trong mot cuoc hop Quoc hoi, Churchill co noi: "Chung ta co mot đoi thu rat dung cam va tai gioi, va toi co the noi (ro hon la) phia ben kia cua cuoc chien tan pha nay la, mot vi tuong quan vi đai." Khi nghe tin ve cai chet cua Rommel, Churchill co noi: "Ong ta xung đang co đuoc su ton trong cua chung ta, boi vi, mac dau la mot nguoi linh Đuc trung thanh, ong đa chan ghet Hitler va nhung viec lam cua han, va đa tham gia vao am muu giai thoat nuoc Đuc khoi tay ten bao chua nay. Vi đieu đo ma ong ta đa phai tra gia bang chinh mang song cua minh. Trong nhung cuoc chien tranh cho nen dan chu tan tien, co rat it cho cho tinh than hiep si nay.
Cac nha su hoc tham chi con khong chac rang con nguoi ngay tho, đa nhieu lan chong lai, tham chi đot bo (la toi co the xu bang tu hinh) cac menh lenh toi ac, giao duc ca đoi phuong cu xu cho đung luat le chien tranh, can thiep vao cac co quan khong duoi quyen minh (nhu luc luong SS, To chuc Todt) đe benh vuc dan thuong va tu binh nay co bao gio that su nhan ra toan bo bo mat cua che đo minh đa phuc vu va gia tri cua nhung viec minh đa lam cho no hay khong, hay la mot luc nao đo co biet nhung đa co gang tron tranh hien thuc. Nguyen nhan đen tu tinh cach lac quan hoi qua đang, it đoc sach bao gi ngoai tru lien quan đen quan su, loi song khep kin, nhung hieu lam gay ra do ao tuong cua ong ve Hitler, thoi quen luon luon co mat noi tien tuyen (nhieu khi đe cac cong viec hanh chinh lai cho nguoi khac) va mot thu van may (hoac van xui) ky la no dan đen nhung truong hop nhu: truoc chien tranh, ong tinh co thoat khoi viec bi đieu đong đi huan luyen hoac hop tac voi cac đon vi Freikorps noi tieng tan nhan (von khong ngai ngan ban thang vao nhan dan Đuc); khi chien tranh dien ra, ong lai khong co mat o mat tran phia Đong noi cac toi ac chu yeu xay ra; khi o Ba Lan, ong co đi tham nguoi chu vo la nha lanh đao noi tieng Edmund Roszczynialski, đuoc may hom thi ong nay bi giet trong mot đot tham sat do Quoc xa to chuc - Rommel, khong biet gi ve cac viec xay ra chung quanh, tiep tuc (lam theo loi vo giuc) lien tiep gui cac buc thu cho cac cap duoi cua Himmler nho hoi tin tuc va chieu co đen nguoi ho hang cua minh (sau ca nam troi vien co kho khan ve thu tuc hanh chinh, cac vien chuc nay thong bao cho ong la co ve nhu ong chu vo cua ong đa tu vong do thoi tiet khac nghiet hoac mot tai nan cua chien tranh); khi o chau Phi, mot nhom SS do Walther Rauff đuoc cu đen đe cuop vang bac va thanh trung nguoi Do Thai nhung Rommel thi đang o cach đo 500km chi huy tran El Alamein, va nhom nay lang le ve Đuc khi tinh hinh xau đi; cac menh lenh toi ac tu tren gui xuong thi qua OKW (la nhung nguoi Rommel von khong co thien cam va cho la đa che mat mot lanh đao "đay ly tuong" nhu Hitler) va dung ngon ngu map mo; nam 1943, ong len hoi Hitler la co le nen thang mot nguoi Do Thai len lam Gauleiter đe the gioi biet la cac tin đon ma Đong minh tuyen truyen la sai; o Italy, vao thoi điem mot nhom SS gay ra tham sat (o khu vuc do Rommel cai quan von khong co đo mau lon) thi Rommel đang om liet nam trong benh vien - Tuy nhien sau ong biet đuoc viec nay do đao len đuoc xac nguoi Do Thai trong cai ho nuoc gan đo, va cac phan ung tro tren lanh lung cua cac si quan SS khi ong phan nan ve toi ac cua ho đa khien ong kinh hoang. Sau đo ban ong la tuong Johannes Blaskowitz (mot nguoi co luong tam va long dung cam, va cung ket thuc bi kich) o phia Đong ve đa noi cho ong biet rang cac "tin đon" đang so ve mat tran phia Đong la co that. Theo nhu Desmond Young, ong len gap thang Hitler bao cao cac su viec minh moi biet va yeu cau xu ly ngay, tat nhien la Hitler tinh bo giai thich cho ong rang cac đe nghi cua ong kho ma thuc hien đuoc. Con nhat ky cua Đo đoc Ruge ghi lai rang sau khi biet đuoc ca tinh hinh đao đuc lan quan su cua đat nuoc, ong đa tram cam nang, va co luc ong tam su rang "Cong ly la nen tang khong the nao thay the đuoc cua quoc gia. Vay ma may nguoi tren đo lai khong biet giu minh sach se." Tuy vay ong con tinh cam voi Hitler va đa khong ngan đuoc niem vui chi vi y đen tham, nhung khi ong ta ve thi Rommel quay lai trang thai tram cam nhu cu khi nho lai hien thuc (du khi bat tay vao cong viec ong van tran đay nang luong nhu thuong). Tat nhien Rommel co biet la quan điem cua chinh quyen luc ay co yeu to phan biet chung toc, nhung đieu nay luc ay pho bien khap the gioi phuong Tay nen chi co vay thi khong đu đe ong tin la quoc gia cua minh bat thuong. Nhin chung, cac nha su hoc nhan đinh la khong co bang chung nao cho thay ong co biet cac toi ac chu yeu cua che đo cho đen truoc thoi điem cuoi 1943/đau 1944, la thoi điem ong gia nhap phe chong chinh quyen (co le voi nhieu ly do), con neu la su viec đap vao mat truc tiep thi ong đa ngan chan, phan đoi, va vi gia tri to lon cua ong voi che đo, Hitler va Đang Quoc xa đanh chap nhan.
Ban than Rommel bat binh voi cac van đe xa hoi trong trong nuoc, đac biet la chia re vung mien va giai cap, nhung ong khong thich con đuong chinh tri, hay nghe nghiep ban giay nham chan khac va khong muon thoa hiep voi ly tuong cua minh (sau Chien tranh The gioi thu nhat, du rat khat vong thang tien, nhung ong lai cho la chap nhan thang tien la gop phan ung ho "he thong bat cong", nen đa tu choi co hoi gia nhap hang ngu uu tu va len tuong). Mac du co vu cong bang xa hoi, ong lai nhiet liet ung ho đao đuc va cac tinh hoa truyen thong cua giai tang hiep si -quy toc xua cu. La "hien than va linh hon cua chien tranh", "o ngoai mat tran nhu the trong mua ai tinh" vao thoi chien, nhung thong thuong ong thich giai quyet moi chuyen bang bien phap ngoai giao (mot đieu the hien ro o Rommel trong noi loan sau Chien tranh The gioi thu nhat - ong lay lai Thanh pho Lindau va bao ve khu Thi chinh Schwabisch Gmund tu lan song Cach mang Cong san bang đam phan hoa binh, trong khi khap nuoc Đuc cac đoi quan chinh quy va khong chinh quy đa đan ap cac cuoc noi day trong be mau va hon loan. Hitler cung tham gia cac hoat đong dep loan thoi ky nay), voi mong muon tan huong hoa binh ben nguoi vo yeu dau. Voi con nguoi nhu vay, nhieu nha su hoc cho rang, neu khong co cuoc gap đinh menh voi Hitler thi the gioi khong the nao biet đen ong. Ong nhin thay o Hitler, ke xuat than binh dan nhu minh, hien than cho y chi cua nhan dan Đuc, va ong se cong hien, đuoc ghi nhan va tuong thuong boi y chi đo. Đo cung la đinh menh voi Hitler, nguoi nhin thay o Rommel mot chien binh huyen thoai đung voi ly tuong cua ong ta ve nguoi hung cua nhan dan, đong thoi la mot cong cu chinh tri hoan hao đe giu vung tinh than chien đau cho quan dan (khong chi quan linh ma ca tuong ta nua) trong nhung thoi khac gay go nhat, đe đo ganh nang han thu tu cac quan chuc cap cao sang đoi vai cua ong. Y cung khong the chon ai khac, vi khong ai khac co suc hap dan ca nhan va ca tinh manh me cua Rommel đe lam đieu đo (mot đieu the hien vao giai đoan Rommel khong con niem tin vao chien thang va ca Hitler lan bo may - Hitler va Goebbels đa nghi đen Manstein nhu mot giai phap thay the đe khoi phuc khi the lan "đinh huong chinh tri" cho cac si quan, nhung khong thanh cong). (Sau cuoc am sat, hoang hot ve hau qua khi đe cho mot nguoi tu đau đa co tu tuong do do uong uong, tham chi cam bao chi Quoc xa tuyen truyen ong la Đang vien Quoc xa đong vai tro hieu trieu, Hitler va Goebbels đa ep Rundstedt va nhat la Guderian giup phat-xit hoa quan đoi) Moi quan he nay đuoc su gia Maurice Remy goi la "cuoc hon nhan trong mo", du ve sau, nhu nha van Ernst Juenger nhan xet, no tro thanh "tinh yeu pha lan han thu." Ngay tu nam 1941, Joseph Goebbels đa đua cai ten "Rommel" tro thanh bieu hien cua su bat kha chien bai cua dan toc Đuc.
He thong chien tranh va mo hinh lanh đao do Rommel lap ra phuc vu hoan toan cho cac ly tuong đo, voi su nhan manh vao su binh đang ve huong thu va hy sinh giua tuong va linh, lanh đao bang tam guong, su hao hiep voi ke yeu va nguoi nuoc ngoai, su đao tao toan dien va trong dung danh cho cac si quan tre, giam thieu quyen luc cua tang lop chien luoc gia ban giay von toan quy toc. Co đieu su thiet ke nay dua tren nhung tinh toan ro rang cua mot con nguoi lanh lung, hanh tien, cao vong nhu Hitler, nhung co tam nhin, khong pham toi ac, tinh tao hon ca Hitler vao luc song con, nhu mot so nha chinh tri hoc đe xuat, hay la cam hung nhat thoi cua mot si quan lieu mang nhung nhan ai, thong minh nhung ngay tho, khac ky ma lang man, nhu nhieu su gia mieu ta, thi đen nay van con tranh cai. Co su gia nhu Bruce Watson nhan đinh "Anh hung, ac nhan, ke thao tung, mot tuong quan chan thanh... the nao cung đung ca. Tru co "thang hen" thi khong phai thoi." Peter Lieb cho rang "Ong ay la con nguoi huyen thoai … Con neu noi co nen coi ong ay lam hinh mau phan đau, thi ban phai tu quyet lay cho minh thoi." Nhieu su gia khac đong y rang du ong la mot trong nhung vi nhan tu ghi chep cac hoat đong cua minh can than nhat, nhung đen nay ong that su la nguoi the nao thi rat kho ly giai (boi vi cac ghi chep đo, tuy van phong mach lac, cu the ngay thang lai kem theo nhieu minh hoa tu ve tu chup, nhung ngoai tru hoi tham vo con, con thi co lan hiem hoi ma ong binh luan su kien khong dinh liu quan su, la nhan xet mot buoi đi nha hat ma nguoi ep ong tham gia la "qua chan"). Mot so hang truyen thong nhu FOCUS thi đua ra y kien rang, co the ong khong phai nguoi Quoc xa, nhung ngay tho lai lieu mang nhu vay ma đen gio con đuoc đem ra lam mau hinh phan đau thi that la tai hai. Can noi la con nguoi Rommel co khia canh tan nhan: du chong lai tan cung moi su hy sinh vo nghia, nhung neu cam thay hy sinh binh si hay ke ca cap duoi than can la can thiet thi ong khong bao gio tiec, va lai du sao nguoi cu chet thi don cho trong cho cac si quan tre thuoc tang lop thap đi len, cung von chinh la y đo cua ong. Cac Tham muu truong cua ong, nhu Mellenthin co mieu ta "(Voi ong ay) Chet thi thay", hay theo Gause "Ong ay khac nghiet, thieu su gan gui ca nhan, chi xet đoan con nguoi theo tai nang va đuc tinh. Ong ay cha lay long ai, cap tren hay cap duoi. Ngay ca voi binh linh ma ong ay rat cham lo, ong ay cung chang them co gang đe đuoc ho yeu quy. Nhung ong ay co mot thu hao quang khong mieu ta đuoc." Nhieu si quan tham muu cho la bi phai đen lam viec voi ong la hinh phat. Nhin chung cac binh linh va si quan kinh trong tin tuong, so hai ong, co the la ton sung, nhung yeu quy thi khong han, mac du ho co cam thay, đang sao lop ao giap lanh lung, su khac nghiet thai qua, thai đo bat cong khong nhan thay loi cua minh ma chi thay loi cua nguoi khac (nhung cung chong nguoi, de thong cam, khong tiec loi khen voi đoi thu hay đong nghiep nhu Guderian hay Manstein, va nhiet tinh giup cap duoi phat trien su nghiep) o đau đo co trai tim diu dang cua mot "chevalier sans peur et sans reproche" (ky si vo khuyet). Đieu đang noi la khong nhu voi Walther Model la nguoi co nhieu quan điem ve lanh đao gan gui voi ong (va la nguoi co khi bi nguyen ca ban tham muu bo roi, con sau chien tranh thi bi ky thi va đo toi het loi, du cung rat dung cam va quan tam cap duoi), khong chi binh linh ma ca cac si quan hay phan nan ve ong noi tren đa het long trung thanh phuc vu ong, san sang lao vao cho chet neu ong muon, cham soc ong nhu cham tre con (vi theo ho thi ong tu hanh xac qua muc, khong tu lo đuoc cho ban than). Tham chi voi nhung nguoi Y ma su mau thuan va cac loi che nhao ong danh cho ho đa thanh giai thoai, chinh Jodl ke thu cua ong, vao nam 1943, cung phai nhin nhan rang "Nguoi duy nhat co the khien cho nhieu si quan va binh linh ben đo tu nguyen phuc tung thi chi co Rommel thoi." (Nhung vi su phan đoi cua phe chong Rommel nen cuoi cung Hitler giao cho Kesselring quyen chi huy chung o Y) Goebbels va nganh tuyen truyen nhan thay khuyet điem thieu tinh cam nay nen đa co gang tao ra hinh anh than thien hon. Nhung Rommel van giu thai đo nhu vay, va trong quan he voi gioi thuong luu lai vung ve: khi nguoi ta to chuc mot bua tiec lon đe ong lam quen voi gioi nay thi ong bien mat - hoa ra ong co đen, nhung thay đam đong thi nguong nen ngoi tren gac ca buoi toi lap tau đien đo choi voi con chu nha; hoac binh thuong thi thi qua kho gan, nhung hung len thi ngoi ke chuyen Caporetto hoac chau Phi ca buoi ma khong can biet đoi phuong muon nghe hay khong (Hitler cung la "nan nhan")
Nhieu nguoi tham gia vao cac am muu chong lai Hitler nam đo nhan thay su ngay tho chinh tri va loi suy nghi nghieng ve ly tuong hoa cua Rommel, nhung khong đanh gia thap ong ve đieu đo. Stauffenberg goi ong la mot "nha lanh đao vi đai". Nha van, triet gia Đuc Ernst Junger (khi đo la mot Đai uy duoi quyen Thuong tuong von Stulpnagel va cung la nguoi đa soan thao thong điep hoa binh ma nhung nguoi tham gia vu Stauffenberg du đinh phat hanh sau khi hoan thanh ke hoach) sau nay nhan xet rang: "Cu đon xay đen cho Rommel tren đuong Livarot đa tuoc đoat khoi ke hoach cua chung toi con nguoi duy nhat co kha nang chiu đung suc nang cua ca cuoc chien lan mot cuoc noi chien - con nguoi duy nhat ma ngay su ngay tho cua ong ta đu đe đuong đau voi tinh chat gian đon kinh khung cua nhung ke cam quyen." 
Khi chien tranh qua đi, tac dung cua ong van to lon ca be noi lan be chim. Cac ben su dung hinh anh cua ong lam bieu tuong hoa giai ngoai giao, lay co thanh lap Bundeswehr va phat trien NATO. Vai tro cua ong trong vu am sat Hitler cung khien ong tro thanh bieu hien cho mot nuoc Đuc tot đep: ong la nguoi linh chien đau vi vinh quang cua dan toc, theo cach đang hoang, chu ong khong phai la nguoi Quoc xa - nha su hoc Thomas Vogel ly luan rang khong co khia canh phan biet chung toc thi khong the coi mot nguoi la theo chu nghia Quoc xa đuoc. Nuoc Đuc chi con ong la bieu tuong đoan ket cuoi cung, khi moi ke khac đa bi vach mat va sup đo. Trong khi đo, theo mot so nha nghien cuu gan đay moi kham pha ra, noi bo tang lop cam quyen luc đo o chau Au, đac biet Anh va Đuc, dien ra su chuyen giao giua "tan che" (New Regime) va "cuu che" (Old Regime), dan đen xung đot giua cac phe quy toc hoai co, tieu tu san trung thanh voi phat xit, tang lop lao đong... Ho tan dung khia canh gan gui nhat cua ong voi minh đe hoa giai (vi nhu nhung nam 60, hai phe quy toc va tieu tu san trong Bundeswehr - luc nay moi thanh lap - đa xung đot, cuoi cung hoa giai đat đuoc do ca hai phe đeu ham mo Rommel) hoac tuyen truyen cho ly tuong cuc bo, vi ong la con nguoi co the ly giai thanh anh hung cua tat ca cac phe (tru mot nhom duy nhat, ma voi ho ong chua bao gio la mot thanh vien, va ho cam thay bi vinh quang cua ong che mo: Keitel, Jodl, Halder va cac si quan tham muu cao cap khac cua Wehrmacht. Ho đa tich cuc to ve hinh anh mot Rommel thieu tam nhin bao quat). Nha lich su van hoa Sandra Mass cho rang, huyen thoai (Mythos, luu y la tu nay đuoc cac nha nghien cuu Đuc dung đe chi anh hao quang, cac hien tuong va cau chuyen xoay quanh mot nhan vat, ma khong co ham y am chi Mythos đo sai hay đung voi con nguoi lich su) ve Rommel la mot su tong hop nhieu huyen thoai, nhieu ly tuong anh hung cu va moi nhu ly tuong anh hung vo san von đuoc đai dien boi Carl Peters va ly tuong anh hung tu san đai dien boi Paul von Lettow-Vorbeck, ket noi mo hinh chien tranh kieu ky si co xua voi chien tranh kieu moi thoi ky cong nghiep hoa... Trong khi đo, cac nuoc thuc dan moi va cu, đac biet la My, can mot mo hinh ve ca ky nang quan su lan đao đuc đe xay dung nguoi linh kieu moi, vua ai quoc, co hieu qua quan su, vua co nang luc ngoai giao va anh huong quoc te... nen đa chon Rommel, mot thien tai quan su phi chinh tri nhung lai cung co the coi la mot Chinh khach-Nguoi linh (Statesman-Soldier). Đen nay đay van la quan điem chinh thuc cua Bundeswehr va NATO , du mot so si quan nhu tuong Đuc Klaus Naummann va tuong My Zabecki nghi ngo khong chi nang luc chien luoc ma ca hanh vi "vo ky luat", "kieu cang phu phiem" cua Rommel. Nguyen Pho Tong tham muu truong Bundeswehr Storbeck nhan xet rang "Mo hinh Rommel ve ca phong cach lanh đao va tu duy tien cong tuy co khia canh mao hiem … nhung thuc te thi ngay nay, ca chung ta, cac đong minh NATO, cac nuoc Khoi Warszawa, tham chi ben Israel, ai cung đang su dung ca." Storbeck cung chi trich mot so phim tai lieu hien đai la su dung nhung nhan chung co y kien tieu cuc ve Rommel qua nhieu (trong khi nhieu nhan chung khac, nhung nguoi co y kien nguoc lai, khong đuoc hoi đen), đua ra nhung thong tin khong co co so va tu đat nhung tieu đe sai lech nhu "Cuoc chien tranh cua Rommel"("Rommels Krieg").
Cac danh tuong hien đai nhu Schwarzkopf (va Gaddafi o ben kia chien tuyen, nguoi tu nhan la ke thua ke tinh than cua Rommel), Moshe Dayan va nhieu nguoi khac đa coi Rommel lam mo hinh cua ho khong chi ve chuyen mon ma ca voi tu cach mot lanh đao, mot bieu tuong nua.
Co phuong tien truyen thong trach cu ong vi chiem dung mot can biet thu ma chinh quyen cuop đoat cua nguoi Do Thai. Thuc ra, trong nhung thang gan cuoi đoi, qua la sau khi nha cua Rommel bi bom đan lam sap, Thi truong Stuttgart co lien he voi chinh quyen o Ulm bo tri cho ong mot can biet thu o cho heo lanh lam cho o, va qua 2 nam truoc đo no la cua nguoi Do Thai, nhung gia đinh Rommel chua bao gio nhan quyen so huu no ca. Trong khi nhung vien tuong khac nhan đuoc cac mon "qua" bat đong san (moi co ngoi hang vai tram hec ta) tu Hitler thi Rommel hoac la khong đuoc goi y hoac đa tu choi, cho du hai nguoi than thiet nhu vay. Đang noi la trong đoi thuong, Rommel tinh tan tien va khac kho qua muc, lai thao vat (theo loi vo ong thi nha đo đuoc tat ca cac loai tho do chong co the che tao hay sua chua đuoc moi thu trong nha) va quan ly tien bac kheo leo theo kieu nguoi Swabia (tham chi con tu len ke hoach tranh thue hop phap rat tai tinh khi thay cuon Infanterie greift an ban đuoc đen khong ngo) nen khong he ngheo (du ong hao phong voi vo va cap duoi) - luc nghi minh sap tu tran, trong thu tuyet menh, ong van huong dan vo lam sao đoi mon tien luong tra bang lire ma ong moi danh dum đuoc.


Danh tieng quan su cua Rommel Thong che Erwin Rommel la mot bac thay tran mac. Ngay ca khi biet lien quan Anh - My co quan so đong hon Đuc, ong van tu tin san sang chien đau bang tai chien thuat sieu viet. Theo thoi gian, ten tuoi cua ong van loi cuon hau the. Tuong linh kiem nha su hoc Anh David Fraser viet nam 1993 rang, ong la mot vi danh tuong loi lac sanh vai voi Napoleon Bonaparte va Robert Lee, du co mot su that la ong cung nhu hai nguoi nay đeu thua tran đanh cuoi cung trong su nghiep quan su cua minh. 	
Thien tai quan su cua ong co anh huong lon lao đen muc ma ca Thong che Anh Bernard Montgomery va Đai tuong Hoa Ky George S. Patton đeu coi cuoc chien la mot cuoc đo suc ca nhan voi vi Thong che Đuc loi lac. Nhu Patton co noi: "Hai đoan quan co the xem. Toi se ban Rommel. Ong ta se ban toi. Neu toi giet đuoc ong ta, toi se la vi cuu tinh, nuoc My se chien thang cuoc chien tranh". Montgomery va Patton cung het muc than phuc ong, đap lai, Rommel cung co loi ban: "Montgomery chua bao gio lam nen mot sai lam chien luoc... [va] trong quan đoi cua Patton chung ta nhan thay thanh tuu noi bat nhat ve chien tranh co đong". Cac Si quan va binh linh Anh trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai cung nguong mo "Cao Sa mac" đen muc ma ho thuong noi "lam nen mot Rommel" đe chi su lam viec mot cach ngay thang va manh me.
Theodor Werner, tung la mot si quan phuc vu duoi quyen Rommel trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat, đa noi: Bat ky ai bi roi vao suc thu hut manh me cua ong đeu tro thanh mot nguoi linh thuc su. Ong ta duong nhu biet đuoc ke thu cua minh ra sao va ho se đanh tra lai nhu the nao.. Rommel hoc rong binh thu, va ong rat nguong mo vi Hoang đe Phap tru danh Napoleon Bonaparte. Ngay tu khi la mot Si quan tre tuoi, ong đa mua mot ban in canh Napoleon tren thuyen đen noi an tri tai Helena. Ong that su than phuc tai nghe lanh đao cua Napoleon, va đac biet la cau noi noi tieng cua vi Hoang đe rang cac tuong linh khong the chi huy Đai quan (Grand Armee) cua ong tu cung đien Tuileries, trong khi đo ong khong co may thien cam voi Carl von Clausewitz, cho rang ong nay qua ly thuyet: Khi hoc vien cua ong trich dan Clausewitz, Rommel se buc minh tra loi "Mac ke Clausewitz nghi gi, hay cho toi biet, ANH nghi gi?"


Trong tieu thuyet va phim anh James Mason đa đong vai cua Rommel trong cuon phim The Desert Fox nam 1951, va dien vien Karl Michael Vogler cung thu vai cua ong trong bo phim Patton, do George C. Scott đong vai chinh. Nam 1988, Hardy Kruger đong vai Rommel trong loat phim nhieu tap War and Remembrance.
Trong cuon truyen lich su gia tuong The Man in the High Castle, tac gia Philip K. Dick co đe cap đen chi tiet Rommel đuoc chinh quyen My chi đinh lam chu tich cua đang Quoc xa trong nhung nam đau thap nien 1960.
Trong cuon tieu thuyet lich su Fox on the Rhin cua hai tac gia Douglas Niles va Michael Dobson, Hitler bi giet trong am muu cho no bom vao ngay 20 thang 7 nam 1944. Đieu nay dan toi viec Rommel tiep tuc song va nhanh chong mo ra mot cuoc tan cong. Cuoc tan cong nay bi đay lui va cuon sach ket thuc voi viec Rommel đau hang nguoi Anh va nguoi My, vi ong tin rang nguoi dan Đuc se đuoc song tot đep hon duoi quyen luc cua nguoi phuong Tay chu khong phai duoi tay chinh quyen Xo Viet. Cuon Fox on the Front la cuon tiep theo cua Fox on the Rhine.


Tham khao = Bi chu =


= Chu thich =


Đoc them The Battle of Alamein: Turning Point, World War II, boi Bierman and Smith (2002). ISBN 0-670-03040-6
Rommel's Greatest Victory, boi Samuel W. Mitcham, Samuel Mitcham. ISBN 0-89141-730-3
Meeting the Fox: The Allied Invasion of Africa, from Operation Torch to Kasserine Pass to Victory in Tunisia, boi Orr Kelly. ISBN 0-471-41429-8
INSIDE THE AFRIKA KORPS: The Crusader Battles, 1941–1942. ISBN 1-85367-322-6
Alamein, boi Jon Latimer. ISBN 0-674-01016-7
Tank Combat in North Africa: The Opening Rounds: Operations Sonnenblume, Brevity, Skorpion and Battleaxe thang 2 nam 1941–thang 6 nam 1941 (Schiffer Military History), boi Thomas L. Jentz. ISBN 0-7643-0226-4
Rommel's North Africa Campaign: thang 9 nam 1940 – thang 11 nam 1942, boi Jack Greene. ISBN 1-58097-018-4
Tobruk 1941: Rommel's Opening Move (Campaign, 80) boi Jon Latimer. ISBN 1-84176-092-7
21st Panzer Division: Rommel's Africa Korps Spearhead (Spearhead Series), boi Chris Ellis. ISBN 0-7110-2853-2
Afrikakorps, 1941–1943: The Libya Egypt Campaign, boi Francois De Lannoy. ISBN 2-84048-152-9
With Rommel's Army in Libya boi Almasy, Gabriel Francis Horchler, Janos Kubassek. ISBN 0-7596-1608-6
Knight's cross: a life of Field Marshal Erwin Rommel boi David Fraser. HarperPerennial, 1994. ISBN 0-06-092597-3.
Rommel: the end of a legend boi Ralf Georg Reuth. Haus Publishing, 2006. ISBN 1-904950-20-5.
Patton and Rommel: Men of War in the Twentieth Century boi Dennis E. Showalter. Berkley Pub. Group, 2006. ISBN 0-425-20663-7.
Patton, Montgomery, Rommel: Masters of War boi Tery Brighton. Crown Publishing Group, 2010. ISBN 0-307-46155-6.
Generalfeldmarschall Rommel: opperbevelhebber van Heeresgruppe B bij de voorbereiding van de verdediging van West-Europa, 5 thang 11 nam 1943 tot 6 juni 1944 boi Hans Sakkers (1993). ISBN 90-800900-2-6 [sach hinh anh bang tieng Ha Lan noi ve Rommel tai buc tuong Đai Tay Duong 1943/44]
Zaloga, Steven (2013). The Devil's Garden: Rommel's Desperate Defense of Omaha Beach. Stackpole Books. ISBN 978-0-8117-5277-0.
Rice, Earle (2009). Erwin J. E. Rommel-Great Military Leaders of the 20th Century Series. Infobase. tr. 95. ISBN 9781438103273.
Von Fleischhauer, Jan; Friedmann, Jan (2012). "Die Kraft des Bosen". Der Spiegel (bang tieng Đuc). So 44. Truy cap ngay 3 thang 8 nam 2016.
{{chu thich web | last=Fischer| first=Thomas | website=SWR | url = http://www.swr.de/rommel/rommel-und-hitler/hitlers-lieblingsgeneral/-/id=10224964/did=10210228/nid=10224964/tmdsxi/index.html%7C title = Rommel und Hitler | authorlink = | date = 2014 | access-date = ngay 30 thang 5 nam 2016 | ref = CITEREFFischer2014
Lewin, Ronald (1998) [1968]. Rommel As Military Commander. New York: B&N Books. ISBN 978-0-7607-0861-3.
Mitcham, Samuel W. (2007). Rommel's Desert War: The Life and Death of the Afrika Korps. Stackpole Books. ISBN 9780811741521.
Moorhouse, Roger (2007). Killing Hitler: The Third Reich and the Plots Against the Fuhrer. London: Random House. ISBN 978-1-844133-22-2.
Remy, Maurice Philip [bang tieng Đuc] (2002). Mythos Rommel (bang tieng Đuc). Munich: List Verlag. ISBN 3-471-78572-8.
Brighton, Terry (2008). Patton, Montgomery, Rommel: Masters of War. New York: Crown. ISBN 978-0-307-46154-4.
Stein, Marcel; Fairbank, Gwyneth (2007). Field Marshal Von Manstein: The Janushead - A Portrait. Helion & Company Limited. tr. 242. ISBN 9781906033026.
—— (2003). Rommel and His Art of War. Greenhill Books. ISBN 9-78185367543-0.
Lieb, Peter (2013). Erwin Rommel. Widerstandskampfer oder Nationalsozialist?. Quyen 61. Degruyter. tr. 303–343. {{Chu thich bach khoa toan thu}}: Đa bo qua |journal= (tro giup)


Thu muc Lien ket ngoai Rommel Chronology World History Database Luu tru ngay 6 thang 3 nam 2006 tai Wayback Machine
The Forced Suicide of Field Marshall Rommel, 1944
Excerpts from Rommel's account of the blitzkrieg, 1940
Erwin Johannes Eugen Rommel
Prominent People – Erwin Rommel Luu tru ngay 14 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine