Ngan buou mui hoac vit xiem la cac ten goi chung cua mot loai đong vat voi danh phap hai phan Cairina moschata. Noi ngan o Viet Nam thi goi la ngan ta, ngan noi, ngan de, hay ngan co. Đay la mot loai trong ho Vit co nguon goc tu Mexico, Trung va Nam My. Mot quan the hoang da nho ton tai trong khu vuc mien nam Hoa Ky, thuoc luu vuc Rio Grande o Texas. Cung ton tai cac quan the đa thuan hoa nhung song hoang da tro lai o Bac My trong va xung quanh cac cong vien tai Hoa Ky va Canada. Mac du ngan buou mui la mot loai chim nhiet đoi, nhung no đa thich nghi voi cac đieu kien bang tuyet voi nhiet đo xuong toi -12 °C (10 °F) hay thap hon ma khong bi benh tat gi. Ngan buou mui hoang noi chung co bo long mau đen, xanh đen voi canh trang, voi cac vuot dai tren chan, đuoi rong va phang. Ngan trong dai khoang 86 cm va can nang khoang 2,1-3,2 kg, to va nang hon so voi ngan cai co kich thuoc 64 cm, nang 0,97-1,3 kg. Đac trung đac biet nhat cua ngan buou mui la mat đo khong long voi mao de thay o phan gan mui, noi u trong nhu mot cai buou va chom long mao hoi dung đung. Ngan con chu yeu co bo long to mau vang voi cac đom nau tren đuoi va canh. Ngan con cua mot vai giong ngan thuan hoa co long đau sam mau va mat xanh, nhung con khac co long o phan đau mau nau nhat va cac đom sam mau tren gay. Chung kha nhanh nhen va co the song đoc lap sau khi sinh. Ngan buou mui hoac ngan co, vit xiem hoang da la nguon goc cua tat ca cac giong ngan nha.


Lich su Ngan buou mui đa đuoc nhieu dan toc ban đia chau My thuan hoa tai Tan the gioi truoc khi Columbus toi đay. Theo mot đe xuat thi nhung con ngan buou mui đau tien đa đuoc cac nha tham hiem chau Au đua ve chau Au co le vao the ky 16. Cong ty Muscovy, con goi la Cong ty Muscovite, đa bat đau van chuyen ngan buou mui ve chau Au vao khoang sau nam 1550.


Tap tinh Loai chim khong di cu nay thong thuong sinh song trong cac đam lay trong rung, cac ho hay cac con suoi va thong thuong đau tren cay vao thoi gian ban đem đe nghi ngoi.
Ngan buou mui, giong nhu vit co xanh, khong tao thanh cac cap on đinh, va se giao phoi voi cac loai chim co quan he ho hang gan khac đe sinh ra con vo sinh. Cap lai ghep cheo giua ngan buou mui voi vit nha la kha pho bien va đuoc su dung đe lam nguon cung cap thit: chung lon nhanh nhu cac giong vit co nguon goc tu vit co xanh va co kich thuoc lon nhu ngan buou mui. Ngan buou mui co the giao phoi duoi nuoc hoac tren can.
Ngan mai thuong đe mot o khoang 8-16 trung mau trang, thuong la trong cac lo hong tren cay va ap trong 35 ngay. Moi ngay ngan mai roi o tu khoang 20 phut toi 1 hoac 1,5 h đe bai tiet, uong nuoc, an va tam. Khi trung no can khoang 24 h đe toan bo ngan con chui ra khoi vo. Noi chung, trong khu vuc on đoi thi ngan con se song cung ngan me, đac biet la ve đem, trong khoang 10-12 tuan do co the cua chung chua san xuat đu nhiet luong can thiet.
Thong thuong ngan bo cung song gan cac con minh trong vai tuan. No boi cung cac con đe kiem an va bao ve.
Ngan buou mui noi chung hoi hung han khi vao mua sinh san. Ngan trong thuong đanh nhau đe tranh gianh thuc an, lanh tho cung nhu ban tinh. Ngan mai it đanh nhau hon. Ngan lon cung hay mo ngan con neu chung an cung cho.


Thuc an Thuc an cua ngan buou mui bao gom cac dang thuc vat ma chung thu luom đuoc nho suc sao trong co hay trong cac vung nuoc nong, cung mot so đong vat co xuong song nho va con trung. 


Phan tich trinh tu DNA Truoc đay nguoi ta đat ngan buou mui trong mot kieu gop nhom can nganh goi la "vit đau cay", nhung sau nay đa chuyen sang phan ho Vit (Anatinae). Tuy nhien, phan tich trinh tu mtDNA cua cytochrome b va NADH dehydrogenaza lai chi ra rang no co the co quan he ho hang gan voi uyen uong (Aix) va tot nhat nen đat no trong phan ho Vit khoang (Tadorninae). Ngoai ra, loai con lai cua chi Cairina, ngan canh trang, duong nhu thuoc ve chi khac biet khong cung phan ho.


Thuan hoa Ngan buou mui đa đuoc thuan hoa tu nhieu the ky truoc. Thit ngan cung đuoc ua chuong hon so voi phan lon thit tu cac giong vit nha (co le la hau due đa thuan hoa cua vit co xanh) do nac hon, chu khong chua nhieu mo nhu thit vit, đo nac va mem cua thit ngan co the so sanh voi thit be.
Cac giong ngan thuan hoa thuong co cac đac trung bo long khac voi cua ngan hoang. Loai ngan co long trang thich hop cho san xuat thit. Ngan mai nang khoang 2–5 kg (5-10 pao); ngan trong nang khoang 5–8 kg (10-17 pao).
Ngan thuan hoa co the sinh san toi 3 lan moi nam. Mot so ngan nuoi đa thoat ra ngoai hoang da va hien tai sinh đe ngoai khu vuc ban đia cua chung, nhu o Tay Au va Hoa Ky.
Ngan co the lai ghep cheo voi vit nha đe sinh ra con lai vo sinh tuc loai hon chung (vit Mulard). Ngan đuc đa đuoc lai ghep o quy mo thuong mai voi vit mai bang cach thu tinh tu nhien hoac nhan tao. Khoang 40-60% trung no thanh vit Mulard đuoc nuoi đe lay thit. Tuong tu, viec lai ghep giua vit co xanh trong voi ngan mai la co the, du con lai cua chung lai khong cho thit hay trung voi cac đac trung mong muon. Cac con lai nay thuong đuoc dung trong san xuat gan beo (foie gras).
Theo nhu tin đa đua, tai Israel nguoi ta đa lai ghep ngan voi vit co xanh đe san xuat cac san pham an kieng cua nguoi Do Thai (kosher) tu vit. Đia vi thuc an kieng cua ngan la chu đe tranh luan cua nguoi Do Thai trong tren 150 nam qua.
Con lai Mulard nuoi lay thit co uu điem: nhanh lon hon vit va ngan (sieu troi), tuoi giet thit ngan hon ngan, thit ngon hon thit vit, ty le mo thap; khoi luong con đuc va con cai chenh lech nhau it (o ngan thuan chung, khoi luong ngan cai chi bang 60% ngan đuc trong cung đieu kien va thoi gian nuoi).


Tham khao va ghi chu Lien ket ngoai Ngan tai Tu đien bach khoa Viet Nam
BirdLife International (2004). Cairina moschata. Sach đo 2006. IUCN 2006. Truy cap ngay 11 thang 5 nam 2006.
Muscovy duck tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Donkin R. A. (1989): Muscovy duck, Cairina moschata domestica: Origins, Dispersal, and Associated Aspects of the Geography of Domestication. A.A. Balkema Publishers, B.R. Rotterdam.
Hilty Steven L. (2003): Birds of Venezuela. Helm Identification Guides, London. ISBN 0-7136-6418-5
Stiles F. Gary, Skutch Alexander Frank (1989): A guide to the birds of Costa Rica. Comistock, Ithaca. ISBN 0-8014-9600-4
Zivotofsky Rabbi Ari Z., Amar Zohar (2003): The Halachic Tale of Three American Birds: Turkey, Prairie Chicken, and Muscovy Duck. The Journal of Halacha and Contemporary Society. Rabbi Jacob Joseph School Press, Staten Island, NY.