Rung la quan xa sinh vat trong đo cay rung la thanh phan chu yeu. Noi cach khac, rung la tap hop cua nhieu cay. Quan xa sinh vat phai co dien tich đu lon. Giua quan xa sinh vat va moi truong, cac thanh phan trong quan xa sinh vat phai co moi quan he mat thiet đe đam bao khac biet giua hoan canh rung va cac hoan canh khac.

Ve cau truc đo thi, xem bai Rung (ly thuyet đo thi)


Đinh nghia Ngay tu thuo so khai, con nguoi đa co nhung khai niem co ban nhat ve rung. Rung la noi cung cap nhung thu phuc vu cuoc song cua ho. Lich su cang phat trien, nhung khai niem ve rung đuoc tich luy, hoan thien thanh nhung hoc thuyet ve rung. Nam 1817, H.Cotta (nguoi Đuc) đa xuat ban tac pham Nhung chi dan ve lam hoc, đa trinh bay tong hop nhung khai niem ve rung. Ong co cong xay dung hoc thuyet ve rung co anh huong đen nuoc Đuc va chau Au trong the ky 19. Nam 1912, G.F.Morodop cong bo tac pham Hoc thuyet ve rung. Su phat trien hoan thien cua hoc thuyet nay ve rung gan lien voi nhung thanh tuu ve sinh thai hoc.
Nam 1930, Morozov đua ra khai niem: Rung la mot tong the cay go, co moi lien he lan nhau, no chiem mot pham vi khong gian nhat đinh o mat đat va trong khi quyen. Rung chiem phan lon be mat Trai Đat va la mot bo phan cua canh quan đia ly. Nam 1952, M.E. Tcachenco phat bieu: Rung la mot bo phan cua canh quan đia ly, trong đo bao gom mot tong the cac cay go, cay bui, cay co, đong vat va vi sinh vat. Trong qua trinh phat trien cua minh chung co moi quan he sinh hoc va anh huong lan nhau va voi hoan canh ben ngoai. Nam 1974, I.S. Me-le-khop cho rang: Rung la su hinh thanh phuc tap cua tu nhien, la thanh phan co ban cua sinh quyen đia cau.


Vai tro Neu nhu tat ca thuc vat tren Trai Đat đa tao ra 53 ty tan sinh khoi (o trang thai kho tuyet đoi la 64%) thi rung chiem 37 ty tan (70%). Va cac cay rung se thai ra 52,5 ty tan (hay 44%) oxy đe phuc vu cho ho hap cua con nguoi, đong vat va sau bo tren Trai Đat trong khoang 2 nam (S.V. Belov 1976).
Rung la tham thuc vat cua nhung cay than go tren be mat Trai Đat, giu vai tro to lon đoi voi con nguoi nhu: cung cap nguon go, cui, đieu hoa khi hau, tao ra oxy, đieu hoa nuoc, noi cu tru đong thuc vat va tang tru cac nguon gen quy hiem.
Mot hecta rung hang nam tao nen sinh khoi khoang 300 – 500 kg, 16 tan oxy (rung thong 30 tan, rung trong 3 - 10 tan).
Moi nguoi mot nam can 4.000kg O2 tuong ung voi luong oxy do 1.000 - 3.000 m² cay xanh tao ra trong mot nam.
Nhiet đo khong khi rung thuong thap hon nhiet đo đat trong khoang 3 - 5 °C.
Rung bao ve va ngan chan gio bao, cat.
Luong đat xoi mon cua vung co rung chi bang 10% luong đat xoi mon cua vung khong co rung.
Rung la nguon cung cap gen vo tan cho con nguoi, la noi cu tru cua cac loai đong thuc vat quy hiem.
Vi vay ty le đat co rung che phu cua mot quoc gia la mot chi tieu an ninh moi truong quan trong (dien tich đat co rung đam bao an toan moi truong cua mot quoc gia toi uu la ≥ 45% tong dien tich).


Đac điem Rung la mot the tong hop phuc tap co moi quan he qua lai giua cac ca the trong quan the, giua cac quan the trong quan xa va co su thong nhat giua chung voi hoan canh trong tong hop đo.
Rung luon luon co su can bang đong, co tinh on đinh, tu đieu hoa va tu phuc hoi đe chong lai nhung bien đoi cua hoan canh va nhung bien đoi ve so luong sinh vat, nhung kha nang nay đuoc hinh thanh do ket qua cua su tien hoa lau dai va ket qua cua su chon loc tu nhien cua tat ca cac thanh phan rung.
Rung co kha nang tu phuc hoi va trao đoi cao.
Rung co su can bang đac biet ve su trao đoi nang luong va vat chat, luon luon ton tai qua trinh tuan hoan sinh vat, trao đoi vat chat nang luong, đong thoi no thai ra khoi he sinh thai cac chat va bo sung them vao đo mot so chat tu cac he sinh thai khac.
Su van đong cua cac qua trinh nam trong cac tac đong tuong ho phuc tap dan toi su on đinh ben vung cua he sinh thai rung.
Rung co phan bo đia ly,khap tren the gioi


Cau truc rung Cau truc rung la quy luat sap xep to hop cua cac thanh phan cau tao nen quan the thuc vat rung theo khong gian va thoi gian.


= Cau truc to thanh =

To thanh la nhan to dien ta so loai tham gia va so ca the cua tung loai trong thanh phan cay go cua rung. Hieu mot cach khac,to thanh cho biet su to hop va muc đo tham gia cua cac loai cay khac nhau tren cung đon vi the tich.
Trong mot khu rung neu mot loai cay nao đo chiem tren 95% thi rung đo đuoc coi la rung thuan loai, con rung co tu 2 loai cay tro len voi ty le sap xi nhau thi la rung hon loai.
To thanh cua cac khu rung nhiet đoi thuong phong phu ve cac loai hon la to thanh cac loai cay cua rung on đoi.


= Cau truc tang thu =

Su phan bo theo khong gian cua tang cay go theo chieu thang đung, phu thuoc vao đac tinh sinh thai hoc, nhu cau anh sang cua cac loai tham gia to thanh. Cau truc tang thu cua cac he sinh thai rung nhiet đoi thuoc nhieu tang thu hon cac he sinh thai rung on đoi.
Mot so cach phan chia tang tan:

Tang vuot tan: Cac loai cay vuon cao troi han len, khong co tinh lien tuc.
Tang tan chinh (tang uu the sinh thai): Cau tao nen tang rung chinh,co tinh lien tuc.
Tang duoi tan: Gom nhung cay tai sinh va nhung cay go ua bong.
Tang tham tuoi: Chu yeu la cac loai tham tuoi.
Thuc vat ngoai tang: Chu yeu la cac loai than leo.


= Cau truc tuoi =
Cau truc ve mat thoi gian, trang thai tuoi tac cua cac loai cay tham gia he sinh thai rung, su phan bo nay co moi lien quan chat che voi cau truc ve mat khong gian.
Trong nghien cuu va kinh doanh rung nguoi ta thuong phan tuoi lam phan thanh cac cap tuoi. Thuong thi moi cap tuoi co thoi gian la 5 nam, nhieu khi la cac muc 10, 15, hoac 20 nam tuy theo đoi tuong va muc đich.


= Cau truc mat đo =
Cau truc mat đo phan anh so cay tren mot đon vi dien tich. Phan anh muc đo tac đong giua cac ca the trong lam phan. Mat đo anh huong đen tieu hoan canh rung, kha nang san xuat cua rung. Theo thoi gian, cap tuoi cua rung thi mat đo luon thay đoi. Đay chinh la co so cua viec ap dung cac bien phap ky thuat lam sinh trong kinh doanh rung.


= Mot so chi tieu cau truc khac =

Đo che phu: La ty le dien tich rung tren mot đon vi dien tich hay lanh tho. Vi du đo che phu cua rung o Viet Nam nam 2005 la 35,5%.
Đo tan che: La muc đo che phu cua tan cay rung. Nguoi ta thuong phan chia theo cac muc tu: 0,1; 0,2;...0.9;1.
Muc đo khep tan: Muc đo nay the hien su giao tan giau cac ca the. Cung la chi tieu đe xac đinh giai đoan rung.
Phan bo mat đo theo đuong kinh: Bieu đo va ham toan hoc phan bo mat đo cay rung theo chi tieu đuong kinh.
Phan bo mat đo theo chieu cao: Tuong tu nhu voi đuong kinh chi khac la can cu theo chieu cao.


Phat trien cua rung Giong ca the sinh vat, rung cung co su bien đoi theo thoi gian. Nesterop (1949) đa chia qua trinh phat trien cua rung thanh cac giai đoan: (chu yeu ap dung cho rung trong, rung on đoi).

Rung non: Moi quan he giua cac cay go la moi quan he ho tro. Chi xuat hien moi quan he canh tranh giu cay go va cay bui tham tuoi.
Rung sao: Rung bat đau khep tan, xuat hien quan he canh tranh gay gat ve anh sang va chieu cao giua cac ca the cay go. Giai đoan nay cay go phat trien manh ve chieu cao.
Rung trung nien: Rung khep tan hoan toan, su phat trien ve chieu cao cham lai, co su phat trien ve đuong kinh. Rung đa thanh thuc ve tai sinh.
Rung gan gia: Giai đoan nay co su phan chia khong ro voi 2 giai đoan lien truoc va lien sau cua no. Trong giai đoan nay cay rung van co su ra hoa ket qua va tang truong ve đuong kinh.
Rung gia: Tru luong cay go đat toi đa. Co mot vai cay go gia, chet. Tan cay thua dan, cay rung van ra hoa ket qua nhung chat luong khong tot.
Rung qua gia: Cay tang cao ngung tre sinh truong, ra hoa qua it, chong đo benh tat kem, co hien tuong rong ruot va de dang gay đo.


Dien the rung He sinh thai rung voi nhung đac trung rieng, luon van đong va bien đoi khong ngung. Qua trinh nay đuoc goi chung la đong thai rung. Dien the rung la mot trong cac trang thai van đong cua he sinh thai rung bao. Dien the rung la su thay the the he rung nay bang the he rung khac ma trong đo to thanh loai cay cao - nhat la loai cay uu the sinh thai - co su thay đoi co ban. Noi cach khac, dien the rung la su thay the he sinh thai rung nay bang he sinh thai rung khac. Hieu theo mot cac đon gian nhat, dien the rung khong phai la su thay the cac the he cay rung ma la su thay the cac loai cay rung.
Vi du:

Co → Cay bui → Cay cao ua sang → Cay cao chiu bong.
Rung → Rung go + Tre nua → Cay bui → Co.
Nguyen nhan cua dien the rung theo Sucasov (1954, 1964) co the la moi quan he tac đong canh tranh lan nhau giua cac loai, loai nao canh tranh tot thi se chiem uu the, Vi du nhu dien the rung ngap man: Mam → Gia, Vet. Hoac co the la do su canh tranh giua cac loai lam thay đoi moi truong song, xuat hien 1 loai moi đen đinh cu. Ngoai ra con chiu tac đong cua nhieu nguyen nhan ben ngoai khac nhu: đat đai bien đoi, cac nan dich sau benh (vi du: dich chau chau), tac đong manh liet cua con nguoi.
Phan loai dien the theo cac can cu khac nhau: Theo chieu huong dien the, phan thanh hai loai: Dien the tien hoa va dien the thoai hoa. Theo nguon goc dien the, phan thanh hai loai: Dien the nguyen sinh va dien the thu sinh.


= Dien the nguyen sinh =
La su hinh thanh rung o nhung noi hoan toan chua he co rung, trai qua 1 loat cac su bien đoi cua cac quan xa thuc vat khac nhau cuoi cung hinh thanh nen quan xa thuc vat rung tuong đoi on đinh.
Dien the nguyen sinh gom 4 pha:

Di cu: Su di cu cac mam mong thuc vat đen vung đat moi.
Đinh cu: Cac mam mong thuc vat thich nghi, phat trien nhung the he đau tien.
Quan tap: Xuat hien tai sinh tu nhien.
Xam nhap: Nhom thuc vat khac xam nhap vao nhom thuc vat đa thich nghi on đinh truoc va đa tac đong đen moi truong song.
Vi du: Dien the rung ngap man. Cay Mam, Su đa tien phong xam nhap vung đat ngap nuoc moi lang đong cat o ven bo, chung thich nghi va phat trien, co đinh cat bun, lam thay đoi dan moi truong song, đen 1 giai đoan nao đo se xuat hien su xam nhap cua Vet, Ra, cac loai nay se chiem uu the va lan ap loai cu đe phat trien thanh quan xa uu the, moi truong song se thay đoi,tich luy nhieu mun hon, can hon. Sau giai đoan nay se xuat hien cac loai song ban ngap (Đuoc), tien dan đe xuat hien cac loai thuc vat song can (Tram).


= Dien the thu sinh =
Dien the thu sinh dien ra tren co so dien the nguyen sinh, bat đau tu khi he sinh thai rung bi tac đong tu ben ngoai (khai thac, chat pha, nuong ray...), sau đo la phuc hoi rung va hinh thanh nen cac rung thu sinh. Cac nhan to anh huong đen dien the thu sinh: Hinh thuc va muc đo tac đong vao rung, đieu kien khi hau,tho nhuong. Vi du: Nuong ray hoang hoa → Cay bui → Cac loai ua sang → Rung thu sinh.


Cac loai rung Rung nguyen sinh
Rung thu sinh
Rung thuong xanh
Rung ram
Rung thua
Rung khop
Rung rung la on đoi
Rung nui cao
Rung on đoi
Rung mua
Rung mua nhiet đoi
Rung mua on đoi
Rung mua Amazon
Rung ngap nuoc
Rung suong mu
Rung ngap man
Rung la rong va hon hop on đoi
Rung la kim on đoi
Rung la kim nhiet đoi va can nhiet đoi
Rung la kim hon hop
Rung la rong kho can nhiet đoi va nhiet đoi
Rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi Viet Nam
Rung đac dung


Xem them Tat ca cac trang co tua đe chua "Rung"
He sinh thai rung
Rung ram
Tai nguyen rung
Thuc vat rung
Thu rung
Chay rung
Pha rung - Pha rung va bien đoi khi hau
Suy thoai rung
Trong rung - Tai trong rung
Tang truong rung
Vat lieu tai sinh rung
Ngay Quoc te ve Rung
Phan loai rung o Viet Nam
Phan loai tham thuc vat rung o Viet Nam
Danh sach khu bao ton thien nhien Viet Nam


Tham khao Giao trinh Đai hoc Lam nghiep Viet Nam

Sinh thai rung- Nha xuat ban Nong nghiep, 2006;
Lam hoc- Nha xuat ban Nong nghiep, 2006;
Lam hoc nhiet đoi-Nha xuat ban Nong nghiep, 2005;
Lam nghiep đai cuong-Nha xuat ban Nong nghiep, 2004.
Khac

Phan loai rung cua Loestchaux;
The tropical forest (W.Richard, 1956).


Lien ket ngoai Cuc Kiem lam Viet Nam
Bai viet ve khai niem rung tren Dien đan sinh vat rung Viet Nam