Toa an toi cao Nhat Ban (最高裁判所 (Toi cao Tai phan so), Saiko-Saibansho, 最高裁 Saiko-Sai) la co quan xet xu cap cao nhat cua Nhat Ban. Toa an toi cao co nhiem vu giai thich Hien phap Nhat Ban va thuc hien quyen giam sat hien phap đoi voi luat, nhung van ban phap luat khac. Tru so Toa an toi cao đat tai Chiyoda, Tokyo.


Lich su Toa an toi cao Nhat Ban đuoc thanh lap tai Đieu 81 Hien phap Nhat Ban vao nam 1947. Trong nhung nam đau tien, Toa an toi cao tap trung giai thich pham vi cua quyen giam sat hien phap cua Toa. Nam 1948, Toa an toi cao tuyen bo quyen giam sat hien phap cua Toa đuoc thuc hien giong voi quyen giam sat hien phap tai Hoa Ky. Nam 1952, Toa an toi cao xac đinh quyen giam sat hien phap chi đuoc ap dung trong mot vu an cu the.
Vao thap nien 60 va 70, Toa an toi cao trai qua mot cuoc "khung hoang tu phap" do xung đot giua nhung tham phan gia, bao thu va nhung tham phan tre, tien bo. Nam 1971, Toa an toi cao khong cho bo nhiem lai pho tham phan Miyamoto Yasauaki vi đa tham gia nhung to chuc canh ta. "Vu Miyamoto" đuoc đua tin ram ro tren truyen thong va Toa an toi cao bi nhung tham phan khac chi trich. Tuy chua co tham phan nao khong đuoc bo nhiem lai ke tu đo nhung Toa an toi cao đa đuoc cai to theo huong bao thu do nhieu tham phan đuoc bo nhiem trong so can bo lau nam.


Nhiem vu va quyen han Đieu 81 Hien phap Nhat Ban quy đinh Toa an toi cao la toa an chung tham cua Nhat Ban, co tham quyen quyet đinh tinh hop hien cua luat, menh lenh, quy tac va nhung van ban phap luat khac. Toa an toi cao co quyen xet xu chung tham đoi voi nhung vu an hinh su, dan su, hanh chinh. Vi khong the tu choi thu ly vu an nen phan lon cong viec cua Toa an toi cao la xet xu chung tham vu an cua nhung toa an cap duoi.
Toa an toi cao co nhiem vu quan ly cac toa an ve to chuc, ngan sach va bien che. Chanh an Toa an toi cao co nhieu quyen han ve nhan su tu phap thong qua Ban Thu ky chung, bao gom quyen quyet đinh luan chuyen, đieu đong, biet phai tham phan. Vien Nghien cuu va Đao tao tu phap thuoc Toa an toi cao co nhiem vu đao tao luat su, cong to vien, tham phan đa đau ky thi hanh nghe luat quoc gia.


= Quyen giam sat hien phap =
Tuy co quyen tuyen bo luat la vi hien nhung Toa an toi cao rat hiem khi thuc hien quyen han nay. Trong sau thap ky đau, Toa an toi cao đa tuyen bo huy bo chi tam đao luat trong khi Toa an Hien phap Lien bang Đuc đa huy bo hon 600 đao luat, Toa an toi cao Hoa Ky đa huy bo hon 900 đao luat trong cung khoang thoi gian. Ngoai ra, đa co it nhat mot truong hop luat vi pham hien phap nhung chinh quyen tu choi thi hanh quyet đinh cua Toa an toi cao.
Nhieu ly do, quan điem đa đuoc đua ra ve tinh trang nay. Mot quan điem tieu cuc la tham phan Toa an toi cao chiu su anh huong cua Đang Dan chu Tu do va se khong huy bo luat đuoc Quoc hoi thong qua nham duy tri moi quan he lanh manh voi Bo Tu phap va nhung bo nganh khac. Co y kien cho rang bo may nha nuoc Nhat Ban la bao thu va se khong đe bat tham phan co tu tuong tien bo vao Toa an toi cao. Ve mat lich su, co the lap luan rang nganh tu phap Nhat Ban chiu su anh huong cua mot truyen thong luat hoc Đuc khong cho phep toa an huy bo luat vi hien, đuoc phan anh trong Hien phap Đe quoc Nhat Ban, tao thanh mot tien le khong can thiep vao nhung vu an nhay cam nham bao đam tinh đoc lap tu phap.
Mot quan điem tich cuc hon la Cuc Phap che Noi cac đa xem xet ki luong du luat cua chinh phu truoc khi Quoc hoi thong qua, cho nen Toa an toi cao khong can phai thuong xuyen huy bo luat cua Quoc hoi vi ly do vi hien. Cuc Phap che Noi cac gom nhung can bo cap cao va mot vai tham phan, đa co tham phan đuoc bo nhiem vao Toa an toi cao.


Thanh phan Toa an toi cao gom mot chanh an va 14 tham phan. Tham phan Toa an toi cao đuoc chia thanh ba Tieu ban co nhiem vu xet xu chung tham hau het cac vu an. Trong truong hop giai thich hien phap thi Toa an toi cao hop thanh Uy ban toan the gom tat ca 15 tham phan đe xem xet ma phai co it nhat chin tham phan tham gia xet xu.
Tham phan Toa an toi cao do Noi cac bo nhiem. Chanh an do Thien hoang bo nhiem theo su đe cu cua Noi cac. Tham phan Toa an toi cao phai đu 40 tuoi tro len va am hieu phap luat. Tai cuoc bau cu Chung nghi vien đau tien sau khi mot tham phan đuoc bo nhiem se to chuc trung cau y dan ve luu nhiem, tham phan bi bai nhiem trong truong hop đa so cu tri bo phieu khong tan thanh. Chua co tham phan Toa an toi cao nao bi bai nhiem theo the thuc nay. Ngoai ra, Hien phap Nhat ban quy đinh cu muoi nam thi to chuc trung cau y dan ve luu nhiem nhung hau het cac tham phan đuoc bo nhiem khi đa it nhat 60 tuoi tro len va phai nghi huu vao 70 tuoi.
Mot quy tac bat thanh van trong viec bo nhiem tham phan Toa an toi cao la phai phan bo đong đeu giua nhung nganh nghe luat khac nhau: tham phan, luat su, cong to vien, giao su va cong chuc.


Tru so Toa an toi cao hop lan đau tien vao thang 5 nam 1947 tai noi lam viec cua Vien co mat trong Hoang cung Tokyo. Thang 9 nam 1947, Toa an toi cao doi ve tru so Toa an đia phuong Tokyo. Ke hoach ban đau la Toa an toi cao se đat tru so tai toa nha Đai tham vien, la co quan xet xu cap cao nhat cua Đe quoc Nhat Ban nhung toa nha bi pha huy trong Chien tranh the gioi thu hai ma phai đen thang 10 nam 1949 moi đuoc xay dung lai. Toa an toi cao su dung tru so cu cua Đai tham vien trong 25 nam.
Nam 1964, chinh quyen to chuc cuoc thi thiet ke tru so moi cua Toa an toi cao. Trong so 217 bai du thi, thiet ke cua mot tap the 17 nguoi bao gom kien truc su Okada Shinichi đuoc chon. Toa nha đuoc khoi cong vao nam 1971 va khanh thanh vao nam 1974. Tru so Toa an toi cao hien tai nam o Chiyoda, Tokyo. Vat lieu xay dung la be tong cot thep va su dung đa granit trang giong nhu tru so Đai tham vien. Toa nha gom nam tang tren mat đat va hai tang ham.


Danh sach tham phan Toa an toi cao Nhung tham phan Toa an toi cao đuong nhiem gom:


Xem them Chanh an Toa an toi cao Nhat Ban
Luat phap Nhat Ban
He thong tu phap cua Nhat Ban
Chinh tri Nhat Ban


Tham khao Đoc them Hiroshi Itoh. The Supreme Court and Benign Elite Democracy in Japan. London: Routledge, 2010.


Lien ket ngoai Supreme Court of Japan
Justices of the supreme court / Former Justices