Cac đuong ham đa phan Chełm (tieng Ba Lan: Chełmskie podziemia kredowe) la mot he thong cac đuong ham đao vao đa phan duoi long thanh pho Chełm o mien đong Ba Lan. Viec đao ham bat đau tu thoi Trung co đe khai thac đa phan va đa bi ngung hoat đong vao the ky 19. Cac đuong ham cung la noi tru an cho cu dan cua thanh pho Chełm trong cac cuoc đot kich, chien tranh va cuop boc. He thong nay hien chi mo cho khach du lich. Tong cong, mang luoi cac đuong ham trai dai khoang 15 kilomet (9 dam)


Lich su Đuong ham đa phan Chełm la duy nhat o chau Au va tham chi tren the gioi. Chełm la mot trong nhung thi tran nho lau đoi nhat o vung Lublin cua Ba Lan, phia đong cua đat nuoc. Cac đuong ham đa phan ra đoi la ket qua cua viec khai thac cac mo đa phan nam duoi long đat.
Bat đau tu thoi trung co, duoi nhung toa nha thanh pho co cua Chełm, nhung cai ho khong lo đuoc đao tu tang ham cua nguoi dan suot nhieu the ky. Nguoi dan o đay đa đao lay đa phan tu ham cua ho, va sau đo ban no. Sau mot thoi gian đao xoi, cac hanh lang trong long đat lien ket voi nhau, tao ra mot he thong hanh lang ngam. Cac buong lon, đuoc goi la "hoi truong", ra đoi la ket qua cua su ket noi ngau nhien cua nhieu ho, thuoc nhung đo sau khac nhau - tham chi co ho sau duoi 20 met so voi đuong pho.
Vao the ky 19, nguoi ta đa quyet đinh cham dut khai thac đa phan vi cac đuong ham bat đau gay nguy hiem cho nguoi dan. Sau nhieu nam cac phong trung bay chi bi xam nhap boi cac tho san kho bau, chinh quyen quyet tam su dung cac đuong ham cho muc đich phat trien du lich. Nhung no luc đau tien đuoc thuc hien trong giai đoan giua 2 cuoc chien tranh, cac đuong ham đuoc phat hien lai trong khi xay dung he thong cap nuoc thanh pho. That khong may, ke hoach lam cho cac phong trung bay đa phan tro thanh mot điem thu hut khach du lich đa khong đuoc thuc hien. Tuyen đuong theo ke hoach (dai 300 met) đa bi pha huy trong thoi ky phat xit Đuc chiem đong thanh pho, trong thoi gian đo cac đuong ham cua Chełm cung la noi tru an cho dan Do Thai bi đan ap.
Sau The chien II, giao thong đuong bo qua trung tam thanh pho tang vao nhung nam 1960 đa dan đen nhieu tham hoa co so ha tang. Viec cai tao cac đuong ham đuoc bat đau sau mot vu tai nan, xay ra tren mot trong nhung con đuong cua Chełm vao nhung nam 70. Mot trong nhung hanh lang sup đo duoi ap luc cua mot chiec xe tai chay qua đuong. Khong ai bi thuong, nhung tai nan nay đa tro thanh ly do cho viec khai quat, dan đen nhieu hanh lang ngam đuoc phat hien. Nhieu đuong ham chua đuoc khai pha vi thieu kinh phi va rui ro cao. Cho đen ngay nay khong co loi vao quang truong duoi long đat, noi ma co nhieu đuong ham xuyen qua, vi nguy co sup đo rat lon.
Sau khi đieu chinh cac hanh lang đuoc lua chon cho phu hop voi du lich trong nhung nam 1970, cac cong trinh ngam đa đuoc mo cho du khach. Tuyen du lich ngay nay đa đuoc hoan thanh va len lo trinh chi trong nam 1985. No chay qua ba khu hanh lang ngam trong Nha tho cac Su gia Tong đo, duoi Quang truong Cho Thanh pho Co.


Du lich Trong khi tham quan tuyen đuong gan 2 km trong khoang 50 phut, nguoi ta co the chiem nguong cac trien lam ve đia chat, khao co va lich su. Tham chi cho toi ngay nay, co nhung ho đang đuoc phat hien, khien cho nhung khoi đa phan duoi long đat chua đay bat ngo va bi an.
Tuyen du lich duoi long đat an toan cho du khach, đuoc trang bi đay đu anh sang va nhiet đo khong đoi. Nam 1994, noi nay đa đuoc đua vao danh sach cac di tich lich su nhu mot di san đoc đao cua cong trinh khai thac đa phan.
Cac đuong ngam đa phan đuoc cho la dai 15 km (9 mi)  - chung tham chi con vuon ra ngoai ranh gioi thanh pho. Ngay ca bay gio nguoi ta cung chua the chac chan noi đuong ham đa phan ket thuc. Nhiet đo moi truong xung quanh, khong phu thuoc vao thoi tiet ben ngoai, khoang 9 đo C va đo am khoang 80%.


Truyen thuyet Nhung cau chuyen va truyen thuyet ve cac đuong ham ngam bang đa phan đa đuoc luu hanh tu thoi xa xua. Đuoc biet đen rong rai nhat la truyen thuyet ve gau trang:  Vao thoi tien Kito giao, tren đoi Chełm, trong mot hang đong đa phan duoi ba cay soi khong lo la noi o cua mot con gau trang manh me. No la noi kinh hoang cua nguoi dan trong vung. Mot ngay no con gau roi hang đi san, nguoi dan xay mot ngoi đen o loi vao hang đong cua con gau va thap len mot ngon lua bat diet. Con gau tro lai va bi sung so boi anh sang cua ngon lua than thanh đen noi no chim xuong long đat. Tu đo tro đi, mot con gau trang to lon đa xuat hien đe bao ve su an toan cua ngon lua va cac nu tu si cham soc no. Chi khi tham hoa xuat hien tren vung đat Chełm, no moi roi khoi hang đong. Co mot lan, nhung ke xam luoc man ro đa đot chay khu dan cu va muon chiem đuoc ngon lua thanh. Khi nhung đau si trong vung, bi ap đao, đa đau hang truoc ke thu, con gau trang xuat hien va đanh đuoi quan xam luoc. Sau đo, met moi vi chien đau, no dung lai mot luc giua ba cay soi, đung luc mat troi lan phu anh hoang kim len cay coi, thu rung va khung canh xung quanh. Ke tu đo, con gau trang giua ba cay soi đa tro thanh bieu tuong cua Chełm. 


Xem them Mo muoi Bochnia, mien nam Ba Lan, Trung Au
Mo muoi Wieliczka, gan Krakow o Ba Lan, trung tam chau Au
Cong vien bang Kartchner Caverns o Arizona, Hoa Ky
Grand Roc o Savoie, Phap, Nam Au
Nha tho Salt cua Zipaquira, o Zipaquira, Cundinamarca, Colombia, Nam My
Hang đong Frasassi, Ancona o Y, Nam Au


Tham khao Tourist Information Centre in Chełm


Lien ket ngoai (tieng Ba Lan) Chełm truc tuyen
(tieng Anh) Trang Trung tam thong tin du lich Chełm