Tran Nghiep Thanh 758-759 (chu Han: 邺城之战 - Nghiep Thanh chi chien) la tran chien trong loan An Su giua chinh quyen nha Đuong va chinh quyen Đai Yen giua the ky 8 trong lich su Trung Quoc.


Boi canh Nam 755, An Loc Son khoi binh chong nha Đuong. Đau nam 756, An Loc Son đanh chiem đuoc hai kinh Lac Duong va Truong An, xung lam hoang đe Đai Yen. Nhung khong lau sau, Loc Son bi con la An Khanh Tu giet chet cuop ngoi.
Nhan luc noi bo Đai Yen chia re, quan Đuong to chuc lai va phan cong. Toi thang 10 nam 757, Quach Tu Nghi va Boc Co Hoai An thu phuc đuoc ca hai kinh thanh. An Khanh Tu bi đanh đai bai phai rut ve Nghiep Thanh co thu.
Theo ke cua muu si Nghiem Trang, An Khanh Tu goi manh tuong Su Tu Minh đang chinh chien o Ha Bac ve hoi quan, voi y đinh cuop quan cua Tu Minh. Tu Minh thay Đai Yen suy yeu ma An Khanh Tu co y thon tinh minh, bi kep giua quan Đuong va quan Yen, ben quyet đinh quy hang nha Đuong đe tranh viec bi ca quan Đuong va quan Khanh Tu truy sat.
Thang 12 nam 757, Đuong Tuc Tong tro lai Truong An. Su Tu Minh mang 8 van quan cung 13 quan Ha Bac ve hang Đuong Tuc Tong. Tuc Tong phong Tu Minh lam Quy Nghia vuong, kiem Tiet đo su Pham Duong. Su Tu Minh muon to long trung thanh voi nha Đuong ben bat chem cac tuong cu cua An Loc Son la An Thu Trung va Ly Lap Tiet, chi co A Su Na la nguoi quen cu nen đuoc tha.
Tuy thu nhan cho Tu Minh hang nhung nha Đuong van nghi ngai Su Tu Minh vi ong tung giup đac luc cho An Loc Son. Tuong Ly Quang Bat cung gui thu khuyen Đuong Tuc Tong phai đe phong Tu Minh. Nam 758, Đuong Tuc Tong sai O Thua An đen bo nhiem Tu Minh lam Pho soai, song thuc chat la đe cho thoi co sat hai Tu Minh. Viec đo lo ra, Su Tu Minh ben bat O Thua An, kham trong nguoi co mat chieu cua Tuc Tong va thu cua tuong Ly Quang Bat muon tru khu minh. Su Tu Minh vo cung gian du, quyet đinh phan lai nha Đuong mot lan nua.
Nha Đuong huy đong đai quan gom Tiet đo su 9 phuong đi đanh An Khanh Tu. Cuoc chien bat đau tu nam 758.


Dien bien = Nha Đuong đieu quan =
Thang 9 nam 758, Đuong Tuc Tong tong đong vien 9 Tiet đo su đi đanh An Khanh Tu, tong cong 60 van nguoi. Cac Tiet đo su ra quan gom co:

Quach Tu Nghi - Tiet đo su Soc Phuong
Lo Linh - Tiet đo su Hoai Tay
Ly Hoan - Tiet đo su Hung Binh
Hua Thuc Duc - Tiet đo su Hoat chau
Ly Tu Nghiep - Tiet đo su Tran Tay - Bac Đinh
Ly Quan Tong - Tiet đo su Trinh Sat
Thoi Quang Vien – Tiet đo su Ha Nan
Ly Quang Bat - Tiet đo su Ha Đong
Vuong Tu Le - Tiet đo su Quan Noi
Khi ra quan, Đuong Tuc Tong thay 2 tuong Quach Tu Nghi va Ly Quang Bat đeu nhieu cong lao, nen khong muon đe ai duoi quyen ai, ben cho hoan quan Ngu Trieu An lam Quan quan dung su, thong lanh quyen chi huy.


= An Khanh Tu bai tran ve Nghiep Thanh =
Trong 9 canh quan xuat chien, canh quan cua Quach Tu Nghi bao vay tan cong Ve chau. An Khanh Tu voi dan 7 van quan chia lam 3 nga, tang vien cho Ve chau.
Tu Nghi bo tri 3000 tay cung nap sau luy đat roi dan quan ra khieu chien. An Khanh Tu thuc quan ra đanh. Tu Nghi gia thua chay, quan Yen đuoi theo. Bat than cac tay no vung day ban, giet hon nua quan Yen. Tu Nghi cung quay tro lai đanh giet. An Khanh Tu thua lon, dan tan quan bo chay ve Nghiep Thanh.


= Su Tu Minh cuu Nghiep Thanh =
Thay quan Đuong ram ro keo đen, bao boc Nghiep Thanh. An Khanh Tu lieu the khong chong noi, sai nguoi cau cuu Su Tu Minh. An Khanh Tu trong tinh canh tuyet vong phai lay đieu kien nhuong ngoi vua Yen cho Tu Minh đe đuoc cuu mang.
Su Tu Minh nhan loi, tu Pham Duong mang 13 van quan đi cuu vua Yen An Khanh Tu.
Luc đo quan Đuong do Tiet đo su 9 phuong cua nha Đuong chi huy, khi the rat manh me. Su Tu Minh thay vay ben đong quan tu xa o Phau Duong đe tao thanh the.
Nghiep Thanh bi vay nhieu thang. Quan Đuong đao thuy tuong thanh, roi dan nuoc song Chuong vao thanh. Nghiep Thanh bi ngap khap noi, nhung An Khanh Tu van co thu cho Su Tu Minh tiep ung. Trong thanh, luong thuc đa can, moi nguoi phai đao rau dai, boc bo cay đe an, đen mot con chuot cung co gia 4000 quan tien.
Cac tuong nha Đuong vung da tin rang som muon thanh cung bi ha. Phia quan Yen co nhieu nguoi muon ra hang, nhung vi nuoc ngap qua cao nen khong co cach nao tron ra ngoai đuoc. Hoan quan Ngu Trieu An lam tong chi huy khong hieu viec quan, khong ha lenh tac chien nen cho du thanh đa rat nguy van chua bi ha. Cac đao quan Đuong an lai khong tien khong lui.
Nam đuoc tinh hinh đo, Su Tu Minh quyet đinh tan cong. Ong chinh đon lai quan ngu, thuc quan tien đen gan Nghiep Thanh, cach 50 dam thi dung lai. Sau đo Su Tu Minh chia quan ra đong lam 4 trai, cho giong trong khua chieng inh oi, đong thoi moi trai chon ra 500 quan tinh nhue, hang ngay khieu chien va tap kich quan Đuong. Khi quan Đuong xuat tran, Tu Minh lui quan ve trai. Lien tiep nhieu ngay Su Tu Minh quay roi quan Đuong khien quan Đuong bi ton that kha nhieu.
Mot mat quay roi đai trai, mat khac Su Tu Minh đieu mot canh quan đi cuop xe luong cua quan Đuong. Đao quan đong đao 60 van nguoi thieu luong thuc bi đoi. Cac trai quan Đuong dao đong.
Thang 3 nam 759, Su Tu Minh đich than dan 5 van quan tien thang vao doanh trai quan Đuong. Thay quan Yen toi khieu chien, cac tuong nha Đuong cho rang đo chi la đoi quan nho khong them đe y. Thua luc quan Đuong so ho, Su Tu Minh thuc quan đanh thoc vao đai trai. Quan đoi cua Tu Minh manh me, đanh tan đai quan Tiet đo su 9 phuong cua nha Đuong. Quan Đuong bi đanh bai va thua chay tan tac, Nghiep Thanh đuoc giai vay. Cac Tiet đo su nha Đuong thua chay hon loan, moi nguoi mot phuong.
Trong luc hon loan, nhieu tuong nha Đuong đe cho quan si cuop boc nha dan, rieng canh quan cua Ly Quang Bat chi huy van nghiem tuc rut lui, tro ve Bien chau.


Hau qua va y nghia Nghiep Thanh qua đuoc con hiem ngheo nhung An Khanh Tu the yeu suy kiet, phai dang bieu xung than voi Su Tu Minh, tu bo ngoi vua Yen. Su Tu Minh lay loi le du Khanh Tu, đe nghi đen doanh trai đe ket lam hai nuoc anh em cung chong nha Đuong. An Khanh Tu nghe theo, ben đen doanh trai cua Tu Minh. Tu Minh gap An Khanh Tu ben bat giu, ke toi giet cha, roi giet chet Khanh Tu.
Tu Minh thu het thu ha cua An Khanh Tu tro ve Pham Duong va đen thang 4 nam 759, Su Tu Minh tu xung la Yen đe, đat nien hieu la Thuan Thien. Đai Yen đuoc bao ton nhung đa thay chu moi.
Phia nha Đuong, hoan quan Ngu Trieu An von ganh ghet voi cong trang cua Quach Tu Nghi, dang so đo loi cho Tu Nghi chiu toan bo trach nhiem ve viec quan Đuong bai tran o Nghiep Thanh. Đuong Tuc Tong ben trieu Tu Nghi ve trieu, sai Ly Quang Bat nam quyen chi huy quan đoi.
Ke tu đo cuoc chien giua Đai Đuong va Đai Yen co nhung nguoi chi huy moi: Su Tu Minh đoi đau voi Ly Quang Bat, ke sau đo la tran Ha Duong.


Xem them Quach Tu Nghi
Đuong Tuc Tong
Ngu Trieu An
An Khanh Tu
Su Tu Minh
Tran Ha Duong


Tham khao Cat Kiem Hung chu bien (2006), Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2002), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 2, Nha xuat ban Thanh nien
Trieu Kiem Man (2008), Ke chuyen Tuy Đuong, Nha xuat ban Đa Nang


Chu thich