Mot zud hoac dzud (tieng Mong Co: зуд, tieng Han con goi la Bach phong mao) la mot thuat ngu cua nguoi Mong Co đat cho mot mua đong nghiem trong, trong đo so luong lon vat nuoi chet, chu yeu la do đoi vi khong the an co, trong cac truong hop khac la do truc tiep tu cai lanh. Co nhieu loai zud khac nhau, bao gom zud "trang", đo la mot mua đong cuc ky nhieu tuyet, trong đo vat nuoi khong the tim thay thuc an đe bo sung cho chinh no qua lop tuyet phu va roi chet đoi.
Mot phan ba dan so Mong Co phu thuoc hoan toan vao loai hinh nong nghiep chan nuoi du muc phuc vu cho sinh ke cua ho va zud khac nghiet co the gay ra khung hoang kinh te va cac van đe ve an ninh luong thuc trong nuoc. Tham hoa thien nhien nay chi co o Mong Co.


Mo ta va giam thieu Co nhieu loai zud khac nhau:

Tsagaan (trang) zud hay bach phong mao la ket qua tu tuyet roi nhieu đa ngan can vat nuoi tim đen đen thuc an. Đo la mot tham hoa thuong xuyen va nghiem trong đa gay ra mot so luong lon vat nuoi chet.
Khar (đen) zud la ket qua tu mot đot thieu tuyet trong khu vuc chan tha, dan đen ca vat nuoi va con nguoi bi thieu nuoc. Loai zud nay khong xay ra hang nam cung khong anh huong đen cac khu vuc rong lon. No chu yeu xay ra o vung sa mac Gobi.
Tumer (sat) zud la ket qua tu mot mua đong am ap ngan, tiep theo la mot đot lanh quay tro lai lam giam nhiet đo gay ra đong bang phu. Tuyet tan chay va sau lai đo đong bang mot lan nua tao ra mot lop bang phu khong the pha do lam can tro viec chan tha gia suc.
Khuiten (lanh) zud xay ra khi nhiet đo giam xuong muc rat thap trong vai ngay. Nhiet đo lanh va gio manh ngan chan viec chan tha gia suc; cac loai đong vat phai su dung hau het nang luong cua chung đe giu am.
Khudsarsan (ket hop) zud la su ket hop cua it nhat hai trong so cac loai zud tren.
Mot so phuong phap truyen thong đe bao ve vat nuoi khoi đieu kien thoi tiet khac nghiet nay bao gom say kho va tich tru co cat đuoc trong nhung thang mua he, va thu thap phan cuu va de đe xay dung cac khoi de chay kho goi la "Khurjun" hoac kizyak. Co kho co the đuoc dung đe nuoi đong vat đe ngan ngua tu vong do đoi khi zud xay ra. Cac "Khurjun", hoac khoi phan cuu va de đuoc xep chong len nhau đe tao ra mot buc tuong đe bao ve vat nuoi tu gio lanh va giu cho chung đu am đe chiu đuoc cac đieu kien khac nghiet. Nhung khoi nay cung co the chay đuoc đe lam nhien lieu trong mua đong. Nhung phuong phap nay van đuoc thuc hien ngay nay o phan cuc tay cua Mong Co, va cac khu vuc truoc đay la mot phan cua quoc gia Dzungaria.
Cung vi cau truc ban kien co cua noi tru an mua đong cho vat nuoi va ban than ho khoi cai lanh, hau het neu khong phai tat ca nhung nguoi du muc đeu tham gia vao viec di cu (di cu theo mua). Ho co cac đia điem mua đong đe danh cho mua đong trong mot thung lung đuoc bao ve boi cac ngon nui tren hau het cac ngon gio, trong khi vao mua he ho di chuyen đen khong gian thoang hon.


Cac yeu to nhan tao Cac yeu to nhan tao lam tram trong them tinh hinh do mua đong khac nghiet gay ra. Duoi che đo cong san, nha nuoc quy đinh kich thuoc cua đan đe ngan chan viec chan tha qua muc. Nhung nam 1990 chung kien su bai bo quy đinh cua nen kinh te Mong Co va su tang truong đong thoi ve nhu cau len cashmere tren toan the gioi đuoc lam tu long de. Ket qua la, so luong de o Mong Co đa tang manh. Khong giong nhu cuu, de co xu huong lam hai co bang cach tia re; mong guoc sac nhon cua chung cung lam hong lop tren cua đong co, sau đo no bi cuon troi boi gio. Đieu nay dan đen sa mac hoa.


Muc đo va lich su Khong phai la khong pho bien khi zud lam chet đen hon 1 trieu vat nuoi trong mot mua đong. Ky luc gan 7 trieu đau gia suc bi mat nam 1944 đa khong con trong the ky 21. Đang chu y, dao đong bac cuc trong ca hai nam 1944–1945 va nam 2010 đa bi đay sau hon vao Trung A keo dai thoi tiet cuc lanh keo dai. Trong giai đoan 1999–2000, 2000–2001 va 2001–2002, Mong Co chiu tac đong cua ba zud lien tiep, trong đo so luong vat nuoi bi mat la 11 trieu.
Vao mua đong 2009-2010, 80% lanh tho cua Mong Co bi bao phu boi mot lop tuyet day 200–600mm. O aimag Uvs, nhiet đo rat thap (nhiet đo ban đem −48 °C / −54 °F) keo dai trong gan 50 ngay. 9000 gia đinh mat toan bo đan vat nuoi trong khi co them 33.000 gia đinh bi mat 50%. Bo Thuc pham, Nong nghiep va Cong nghiep nhe bao cao 2.127.393 con gia suc bi mat vao ngay 9/2/2010 (188.270 con ngua, bo nha, lac đa va 1.939.123 con de va cuu). Bo nong nghiep du đoan rang thiet hai ve vat nuoi co the đat đen 4 trieu truoc khi ket thuc mua đong. Nhung đen thang 5 nam 2010, Lien hop quoc bao cao rang tam trieu, hay khoang 17% toan bo gia suc cua đat nuoc, đa bi chet.
Vao mua đong 2015–2016, nhiet đo lanh khac nghiet đa đuoc ghi nhan lai va han han vao mua he truoc đo đa dan đen luong du tru thuc an thieu thon voi nhieu nguoi chan nuoi đang tao ra mot su mat mat lien tuc trong chan nuoi.


Hau qua xa hoi Mot so nguoi chan nuoi bi mat tat ca vat nuoi cua ho vi zud phai tim kiem mot cuoc song moi trong cac thanh pho. Thu đo Ulaanbaatar cua Mong Co đuoc bao quanh boi nhung ngoi nha bang go khong co đuong giao thong, he thong nuoc hoac he thong thoat nuoc. Thieu giao duc va ky nang đe ton tai trong moi truong xa hoi đo thi, nhieu nguoi di cu khong the tim đuoc viec lam va roi vao tinh trang ngheo cung cuc, nghien ruou va tro thanh toi pham. Nhung nguoi khac mao hiem mang song cua ho trong cac cong viec khai thac mo  nguy hiem va bat hop phap.


Khu vuc tuong đuong O Kazakhstan, zhut la mot thuat ngu cho nan đoi do thien tai.


Tham khao Lien ket ngoai "In the Mongolian Zud—A Witness to Winter's Wrath". Mercy Corps.

Zud Natural Disaster, Prevention and Recovery Luu tru ngay 24 thang 1 nam 2013 tai Wayback Machine cua Tsakhiagiin Elbegdorj, Tong thong Mong Co