Cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 2008 dien ra vao thu ba, ngay 4 thang 11 nam 2008, la cuoc bau cu tong thong thu 56 lien tuc bon nam mot lan trong lich su Hoa Ky. Cuoc bau cu nay bau chon mot tong thong va pho tong thong. Nguoi dan đa bau chon cac đai cu tri, va dua tren ket qua tai khu vuc ma ho đai dien, nhung đai cu tri nay đa chinh thuc bau chon tong thong va pho tong thong moi vao ngay 15 thang 12 nam 2008. Theo nhu quy đinh trong Tu chinh an thu 22 cua Hien phap, tong thong đuong nhiem George W. Bush, nguoi đa giu chuc vu nay trong 2 nhiem ky, se khong đuoc ung cu lan thu ba.
Cuoc bau cu dien ra cung ngay voi cac cuoc bau cu quoc hoi (33 ghe thuong vien va tat ca 435 ghe ha vien) va đia phuong (11 chuc vu thong đoc va vo so cuoc trung cau dan y) trong cuoc tong tuyen cu Hoa Ky, 2008.
Thuong nghi si Barack Obama tu Illinois, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho đang Dan chu. Thuong nghi si John McCain tu Arizona, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho đang Cong hoa.
Obama gianh đu phieu đai cu tri đoan la 365, đe đanh bai đoi thu cua minh la ong McCain. Vi the, ong Obama đa đuoc đac cu tong thong va ong đa đuoc nham chuc vao ngay 20 thang 1 nam 2009, tro thanh tong thong thu 44 cua Hoa Ky.


Đac điem Cuoc bau cu nam 2008 la lan đau tien tu cuoc bau cu nam 1928 ma ca hai nhan vat đuong nhiem tong thong va pho tong thong khong tham gia tranh cu lam ung cu vien cua đang minh va cung la lan đau tien tu cuoc bau cu nam 1952 ca hai nhan vat nay đeu khong phai la ung cu vien trong cuoc tong tuyen cu. Tong thong đuong nhiem, George W. Bush, đang tai chuc nhiem ky thu nhi, va khong the ung cu vi gioi han trong tu chinh an thu 22 trong Hien phap Hoa Ky.
Trong ca ba lan tong thong hai nhiem ky gan đay nhat (Dwight D. Eisenhower, Ronald Reagan, va Bill Clinton), pho tong thong đuong nhiem đa ung cu tong thong ngay sau khi nhiem ky cua tong thong ket thuc. (Richard Nixon thua cuoc bau cu nam 1960, George H. W. Bush thang nam 1988, va Al Gore thua nam 2000.) Ke tu nam 2001, pho tong thong Dick Cheney đa lien tuc khang đinh ong se khong bao gio ung cu tong thong: "Toi se noi mot cach manh nhat ma toi co the noi... Neu đuoc đe cu, toi se khong tranh cu; neu đuoc bau, toi se khong phuc vu."
Ca hai ung cu vien tranh cu cho đang lon đeu la Thuong nghi si tai vi: Ung cu vien Cong hoa John McCain (tu Arizona) va ung cu vien Dan chu Barack Obama (Illinois). Vi the, nguoi thang cu se chac chan la mot Thuong nghi si đuong nhiem, lan đau tien ke tu khi John F. Kennedy thang cu vao nam 1960.


Ung cu vien Ke tu đau nam 2007, nhieu nhan vat đa tuyen bo ung cu đe đuoc cac chinh đang đe cu. Trai qua nhieu cuoc bau cu so bo, cac ung cu vien khong nhan đu su ung ho tu đang cua ho đa dan dan bo cuoc. Đen cuoc bau cu so bo cuoi cung vao ngay 3 thang 6 nam 2008, đang Dan chu van con 2 nguoi tranh cu la Barack Obama va Hillary Clinton, sau hom đo Obama đa gianh đu phieu đe đuoc đe cu; trong khi Đang Cong hoa cung con 2 la John McCain va Ron Paul, tuy nhien John McCain đa gianh đu phieu đe đuoc đang Cong hoa đe cu.


= Đang Dan chu =

Đang Dan chu chinh thuc đe cu Barack Obama tai Đai hoi Đang Dan chu Toan quoc tai Denver, Colorado vao ngay 25 đen 28 thang 8 voi 4234 phieu đai bieu (3409 phieu đai bieu đuoc bau va 825 phieu sieu đai bieu). Nguoi đuoc chon lam ung cu vien Đang Dan chu phai nhan tren nua so phieu cua cac đai bieu tham du. Đen ngay 3 thang 6, Barack Obama đa nhan đu phieu ung ho đe đuoc đang Dan chu đe cu. Đoi thu cuoi cung cua ong, Hillary Clinton, rut lui sau đo vao ngay 7 thang 6.
Barack Obama đang la Thuong nghi si trong nhiem ky đau tien tu Illinois. Ong đuoc bau vao chuc vu nay tu nam 2004. Ong la ung cu vien nguoi My goc Phi đau tien đuoc mot trong hai đang lon đe cu cho chuc vu tong thong.
Ngoai Obama, co tam nguoi khac đa tung tranh cu nhung đa bo cuoc sau khi ho cam thay khong nhan đu su ung ho: Joe Biden, thuong nghi si, rut lui sau ngay 3 thang 1; Chris Dodd, thuong nghi si, rut lui sau ngay 3 thang 1 va ung ho Obama; John Edwards, cuu thuong nghi si, rut lui sau ngay 30 thang 1 va ung ho Obama ngay 14 thang 5; Mike Gravel, cuu thuong nghi si, lien tuc nhan it hon 1% so phieu, rut lui vao thang 3 va gia nhap Đang Tu do (Libertarian Party); Dennis Kucinich, dan bieu, lien tuc nhan it hon 2% so phieu, rut lui ngay 25 thang 1 đe tai ung cu ghe trong Ha nghi vien; Bill Richardson, thong đoc New Mexico, rut lui ngay 9 thang 1 va ung ho Obama; Tom Vilsack, cuu thong đoc Iowa, rut lui ngay 23 thang 2 nam 2007 vi khong đu tien, roi ung ho Clinton. Hillary Clinton, thuong nghi si va cuu đe nhat phu nhan, gianh so phieu xap xi voi Obama trong suot cuoc bau cu so bo, va khong chiu rut lui va ung ho Obama cho đen ngay 7 thang 6, sau khi cac cuoc bau cu đa cham dut.
Ngay 22 thang 8, Obama chon Joe Biden, mot thuong nghi si tu Delaware, lam ung cu vien pho tong thong.


= Đang Cong hoa =

Đang Cong hoa đe cu John McCain tai Đai hoi Đang Cong hoa vao ngay 1 đen 4 thang 9 tai Saint Paul, Minnesota. Nguoi đuoc đe cu phai nhan đu toi thieu 1191 phieu tu cac đai bieu tham du. Sau cuoc bau cu so bo vao ngay 4 thang 3, John McCain đa nhan đu so phieu đai bieu đe đuoc Đang Cong hoa đe cu. Tat ca cac ung cu vien khac đa rut lui truoc đo.
John McCain la mot thuong nghi si tu Arizona. Ong la mot cuu quan nhan trong chien tranh Viet Nam, đuoc nhan dan Viet Nam cuu song va đuoc đieu tri, sau đo bi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa bat giu tai Hoa Lo. McCain la ung cu vien lon tuoi nhat tro thanh tong thong neu ong thang cu (Ronald Reagan cao tuoi hon McCain khi nham chuc lan thu nhi, nhung vao thoi điem tro thanh Tong thong Hoa Ky, Reagan tre hon McCain).
Ngoai McCain, 10 ung cu vien khac đa rut lui. Cac ung cu vien nay gom co: Rudy Giuliani, cuu thi truong thanh pho New York, rut lui ngay 29 thang 1 sau khi đung o vi tri thu 3 trong cuoc bau cu so bo tai Florida, ung ho McCain; Sam Brownback, thuong nghi si tu Kansas, rut lui ngay 17 thang 10 nam 2007 va ung ho McCain; Jim Gilmore, cuu thong đoc Virginia, rut lui ngay 14 thang 7 nam 2007 vi khong đu tien, ung ho McCain; Duncan Hunter, dan bieu tu California, rut lui ngay 19 thang 1, ung ho Mike Huckabee; Mike Huckabee, cuu thong đoc Arkansas, rut lui ngay 4 thang 3 va ung ho McCain; Mitt Romney, cuu thong đoc Massachusetts, rut lui ngay 7 thang 2 va ung ho McCain; Tom Tancredo, dan bieu tu Colorado, rut lui ngay 20 thang 12 nam 2007 va ung ho Romney, sau khi Romney rut lui ong ung ho McCain; Fred Thompson, cuu thuong nghi si tu Tennessee va dien vien truyen hinh, rut lui ngay 22 thang 1 va ung ho McCain; Tommy Thompson, cuu thong đoc Wisconsin, rut lui ngay 12 thang 8 nam 2007 va ung ho Giuliani, sau khi Giuliani rut lui, ong ung ho McCain; va Ron Paul, dan bieu tu Texas, tuy đuoc nhan nhieu ung ho tren Internet, trong cac cuoc bau cu so bo ong khong nhan đuoc nhieu phieu ung ho, ong đa rut lui vao ngay 12 thang 6.
Ngay 29 thang 8, John McCain chon Sarah Palin, đuong kim thong đoc Alaska, lam nguoi lien danh ung cu pho tong thong. Palin la ung cu vien pho tong thong phu nu thu nhi tu mot đang chinh, sau ung cu vien Dan chu Geraldine Ferraro nam 1984.


= Cac đang khac =
Lich su cho thay cac ung cu vien tu cac đang thu ba it khi nhan phieu đai cu tri cho nen co hoi mot ung cu vien tu mot đang thu ba thang cu tong thong la rat thap. Trong cac đang phai nay, chi co ba đang co hon 100.000 đang vien: Đang Lap hien (Constitution Party), Đang Tu do (Libertarian Party), va Đang Xanh (Green Party).
Đang Lap hien đa đe cu Chuck Baldwin lam ung cu vien tong thong va Darrell Castle lam ung cu vien pho tong thong tai Đai hoi Đang toan quoc tai Thanh pho Kansas, Missouri vao ngay 26 thang 4. Đang Tu do đe cu Bob Parr lam ung cu vien tong thong va Wayne Allyn Root lam ung cu vien pho tong thong vao ngay 25 thang 5 tai Denver. Đang Xanh đe cu cuu dan bieu tu Georgia Cynthia McKinney la ung cu vien tong thong va Rosa Clemente lam ung cu vien pho tong thong vao ngay 12 thang 7.
Ralph Nader tu Connecticut, ung cu vien nhan so phieu nhieu thu ba trong hai cuoc bau cu truoc, đang tranh cu voi tu cach la mot ung cu vien đoc lap. Nha hoat đong chinh tri tu California Matt Gonzalez cung ong tranh cu chuc pho tong thong.


Van đong tranh cu = Truoc bau cu so bo =
Đia vi "nguoi đung đau" thuong tuy thuoc vao thong tan xa đua tin, nhung đen thang 10 nam 2007, duong nhu khoang 6 nhan vat đa đuoc cho la đung dan đau. Vi du, CNN liet ke Hillary Clinton, John Edwards, Rudolph Giuliani, Barack Obama, Fred Thompson, va Mitt Romney la nhung nguoi dan đau. The Washington Post liet ke Clinton, Edwards va Obama nhu nhung nguoi dan đau, "đang dan đau trong cac cuoc tham do y kien va tien gay quy, hon xa cac ung cu vien đung đau khac". Chuck Todd cua MSNBC's Chuck Todd cho rang Giuliani va John McCain la nhung nguoi dan đau sau cuoc tranh luan giua cac ung cu vien Cong hoa lan thu nhi.
Ba ung cu vien Clinton, Obama, va Romney đa gay quy tren $20 trieu trong ba thang đau nam 2007, va ba ung cu vien khac la Edwards, Giuliani, va McCain đa gay quy tren $12 trieu; ung cu vien ke tiep la Bill Richardson, đa van đong tren $6 trieu. Trong quy ba nam 2007, 4 ung cu vien Cong hoa dan đau la Romney, Giuliani, Thompson, va Ron Paul. Paul set the GOP record for the largest online single day fund raising on 5 thang 11 nam 2007. Hillary Clinton đoat ky luc gay quy nhieu nhat trong mot ngay cho mot ung cu vien Đang Dan chu vao ngay 30 thang 6 nam 2007.


= Cac cuoc bau cu so bo =
Mac du cuoc tranh cu chon ung cu vien cho hai đang chinh tiep dien cho đen thang 6 theo luat, trong cac cuoc truoc đen thang 3 cac ung cu vien đa đuoc chon. Nam 2008, thong le nay tiep tuc trong cuoc tranh cu cua đang Cong hoa, voi John McCain gianh đuoc chien thang sau cuoc bau cu so bo tai Texas va Ohio vao ngay 4 thang 3, nhung Barack Obama khong gianh đuoc chien thang mai đen ngay 3 thang 6, sau mot cuoc tranh cu dai lau chong Hillary Clinton. Mac du Obama dan đau voi so tieu bang đa thang, cuoc bau cu so bo cho đang Dan chu dua vao ty le phieu tu nam 1976. Clinton cho rang ba dan đau so phieu pho thong, nhung thong tan xa Associated Press cho rang cac con so ba đua ra chi chinh xac trong mot so truong hop rat han hep.
Cuoi nam 2007, ca hai đang đa thuc hien mot so đieu le nham ngan chan cac tieu bang to chuc ngay bau cu so bo cua minh som hon. Đang Cong hoa cat nua so đai bieu cho nhung tieu bang lam viec nay. Đang Dan chu chi cho phep 4 tieu bang to chuc bau cu so bo truoc ngay 5 thang 2 nam 2008. Luc đau ban lanh đao đang Dan chu noi rang ho se rut het so đai bieu tu tieu bang Florida va Michigan vi se to chuc cuoc bau cu so bo vao thang 1. Tat ca cac ung cu vien lon đeu đong y khong van đong tai Florida hay Michigan, va Edwards va Obama đa rut ten ra khoi la phieu tai Michigan. Clinton thang cu đa so đai bieu tu hai tieu bang (mac du 40% bau "khong uy nhiem ai") va cuoi cung đa đoi hoi phai cho phep cac đai bieu tu Florida va Michigan tham du.
Nha quan sat Christopher Weber cho rang mac du đay la mot hanh đong tu lam loi cho minh, Clinton con lam mot viec co y nghia thu tien vi Florida va Michigan co nguy co khong bau cho đang Dan chu trong cuoc tong tuyen cu vi đang Dan chu khong cong nhan cac đai bieu cho hai tieu bang nay. Viec nay đa lam nguoi ta nghi rang cuoc tranh cu se dien ra đen đai hoi đang vao thang 8. Tuy nhien vao ngay 31 thang 5 nam 2008, hai ben đa thoa thuan cho cac đai bieu tu Michigan va Florida moi nguoi nua phieu.


= Đai hoi đang =
23-26 thang 4 nam 2008: Đang Lap hien tai Kansas City, Missouri.
23-26 thang 5 nam 2008: Đang Tu do tai Denver, Colorado.
10-13 thang 7 nam 2008: Đang Xanh tai Chicago, Illinois.
18-20 thang 7 nam 2008: Đang Cai cach tai Dallas, Texas.
25-28 thang 8 nam 2008: Đang Dan chu tai Denver, Colorado.
1-4 thang 9 nam 2008: Đang Cong hoa tai Saint Paul, Minnesota.


= Cac cuoc tranh luan =
Hoi đong uy ban ve Tranh luan Tong thong (Commission on Presidential Debates) đa cong bao 4 cuoc tranh luan, chi cac ung cu vien cho hai đang chinh moi đuoc moi tham du.

26 thang 9: Cuoc tranh luan tong thong thu nhat dien ra tai Đai hoc Mississippi. Cuoc tranh luan xoay quanh van đe chinh sach đoi ngoai va an ninh quoc gia. Cuoc tranh luan đuoc chi ra thanh 9 đoan, moi đoan dai 9 phu, va nguoi dan chuong trinh Jim Lehrer gioi thieu cac chu đe.
2 thang 10: Cuoc tranh luan pho tong thong đuoc dien ra tai Đai hoc Washington tai St. Louis, va đuoc dan boi Gwen Ifill tu he thong truyen hinh PBS.
7 thang 10: Cuoc tranh luan tong thong thu nhi dien ra tai Đai hoc Belmont. No theo the mit tinh va đuoc dan boi Tom Brokaw tu NBC News, va noi ve cac van đe đuoc khan gia đua len, chu yeu la ve cuoc khung hoang kinh te đang dien ra.
15 thang 10: Cuoc tranh luan thu ba va cuoi cung dien ra tai Đai hoc Hofstra. No xoay quanh van đe chinh sach trong nuoc va kinh te. Nhu trong cuoc tranh luan đau tien, no đuoc chia ra nhieu đoan, va nguoi dan chuong trinh Bob Schieffer gioi thieu cac chu đe.
Mot cuoc tranh luan khac đuoc lien hiep chinh tri tai Đai hoc Columbia to chuc dien ra vao ngay 19 thang 10. Tat ca cac ung cu vien co co hoi thang 270 phieu đai cu tri đoan tren ly thuyet đeu đuoc moi, va Ralph Nader, Cynthia McKinney, va Chuck Baldwin đa tham gia. Amy Goodman, nguoi dan chuong trinh Democracy Now!, dan cuoc tranh luan nay.


= Chi phi van đong =
Chi phi van đong tong thong đa tang cao đang ke trong nhung nam gan đay. Mot nguon bao cao rang neu chi phi cho cuoc van đong cho hai đang đuoc cong lai (cho cac cuoc van đong so bo, đai hoi, va tong tuyen cu), chi phi đa tang gap hai trong vong 8 nam ($448,9 trieu trong nam 1996, $649,5 trieu trong nam 2000, va $1,01 ty trong nam 2004). Trong thang 1 nam 2007, chu tich Uy ban Bau cu Lien bang (Federal Election Commission) Michael E. Toner uoc tinh cuoc tranh cu nam 2008 se ton $1 ty, va neu muon đuoc xem la ung cu vien co co hoi thang cu, mot ung cu vien phai gay quy it nhat la $100 trieu tinh đen cuoi nam 2007.


= Chi trich ve su tuong thuat cua bao chi =
Trong cuoc tranh cu nay nhieu co quan bao chi bi chi trich trong viec tuong thuat. Khi ABC News to chuc mot cuoc tranh luan tai Philadelphia, Pennsylvania vao ngay April 16, hai nguoi dan chuong trinh Charles Gibson va George Stephanopoulos đa bi chi trich boi khan gia, cac blogger, va cac nha phe binh bao chi vi cac cau hoi bi xem la thieu chat luong. Mot so cau hoi ma khan gia cho rang khong thich đang khi so voi tinh trang kinh te đang thoi ky khung hoang va chien tranh tai Iraq nhu tai sao Thuong Nghi si Barack Obama khong đeo huy chuong quoc ky Hoa Ky tren ve ao, ve nhung loi noi kich đong cua linh muc cu cua Obama, hay ve viec Thuong Nghi si Hillary Rodham Clinton cho rang ba phai tranh đan ban tia khi ba tham Bosnia tren mot thap nien ve truoc. Nhung cau hoi ma nhung nguoi dan đua ra đuoc cho la qua chu trong vao nhung sai lam trong cuoc van đong va thuong lien quan đen Obama, va Stephanopoulos đa bien ho rang "TNS Obama la nguoi đung đau" va cac cau hoi "khong phai khong thich hop va khong thich đang ti nao".
Mot viec tuong tu dien ra truoc đo trong mot cuoc tranh luan vao thang 2 khi Tim Russert cua NBC News bi chi trich vi bi cho la đua nhieu cau hoi hoc bua cho Clinton. Trong nhung cau hoi ma Russert đa hoi Clinton nhung khong hoi Obama, la hoi ten cua tan tong thong Nga (Dmitry Medvedev), mot su kien sau đo đa bi chuong trinh Saturday Night Live che gieu. Trong thang 10 nam 2007, cac nha binh luan canh ta đa buoc toi Russert rang ong đa quay ray Clinton trong van đe bang lai cho nguoi nhap cu trai phep va mot so van đe khac.
To chuc Project for Excellence in Journalism va Joan Shorenstein Center on the Press, Politics and Public Policy cua Đai hoc Harvard đa nghien cuu 5.374 tuong thuat va cac su khang đinh ve cac ung cu vien tren bao chi tu ngay 1 thang 1 nam 2008 đen ngay 9 thang 3 nam 2008. Cuoc nghien cuu cho thay Obama va Clinton nhan đuoc 69 va 67% tuong thuat co loi, so voi chi 43% cho McCain. Trong ngay 22 thang 10, mot cuoc tham do y kien boi Trung tam Nghien cuu Pew cho thay 70% trong so cac cu tri tin rang cac nha bao muon Barack Obama thang cu, so voi 9% cho John McCain.


Cac van đe Theo cuoc khao sat y kien, nguoi My lo lang nhat ve van đe kinh te trong nam 2008. Sau cuoc khung hoang kinh te the gioi vao thang 9, van đe kinh te tro thanh cuc ky quan trong. Chien tranh tai Iraq, bao hiem y te, va su thay đoi khi hau cung la nhung đe tai đuoc đe cap. Them vao đo, cac van đe xa hoi trong nuoc nhu pha thai, hon nhan đong tinh, nghien cuu te bao goc, it đuoc chu y hon nhu lan bau cu truoc. Trong linh vuc ngoai giao, quan he voi Iran, CHDCND Trieu Tien, va cac to chuc co hiem khich voi Hoa Ky cung đuoc đe cap.


= Kinh te =
Cac cuoc tham do y kien trong nhung thang cuoi cung cua cuoc tranh cu tong thong cung nhu trong ngay bau cu cho thay kinh te la moi lo au hang đau cua cu tri. Trong mua thu nam 2008, nhieu nguon tin tuc đua tin la kinh te đang trai qua mot cuoc xuong doc tram trong nhat ke tu thoi Đai khung hoang. Trong thoi điem nay, trien vong thang cu cua John McCain bi thap dan sau khi ong co nhung loi noi ve kinh te bi xem la tai hai.
Ngay 20 thang 8, John McCain noi trong mot cuoc phong van voi to bao Politico rang ong khong ro lam so nha cua ma ong va vo minh so huu. Trong dien thuyet va trong van đong quang cao "Seven", Obama dung loi noi nay đe mieu ta McCain nhu mot nguoi khong the cam thong voi nhung lo au cua nguoi My binh thuong. Hinh anh nay đuoc to đam hon vao ngay 15 thang 9, tai mot cuoc mit-tinh buoi sang o Jacksonville, Florida, khi McCain tuyen bo "co so nen kinh te cua chung ta đang lanh manh" mac du đa gap phai "nao đong du doi trong thi truong tai chinh cua chung ta va trong Pho Wall." Trong luc cu tri co nhan thuc nguoc lai, nhung loi noi nay đa gay tai hai chinh tri cho McCain.
Ngay 24 thang 9, sau khi cuoc khung hoang tai chinh nam 2008 đa bat đau, McCain tuyen bo ong hoan lai van đong đe tro ve Washington đe giup phac thao đao luat đua $700 ty đe cuu vot nganh tai chinh, va ong noi ong se khong tranh luan voi Obama cho đen khi Quoc hoi thong qua đao luat nay. Mac du đa quyet đinh nhu the, McCain van đuoc xem nhu khong đong vai tro quan trong gi trong viec thuong luong cho phien ban đau tien cua đao luat, va no cung khong thong qua đuoc Ha vien. Ong quyet đinh tham gia cuoc tranh luan đau tien vao ngay 26 thang 9 mac du đao luat chua đi đen đau. Su thieu hieu qua trong thuong luong va su thay đoi quyet đinh ve viec tham gia tranh luan đuoc đoi thu nam lay đe cho rang ong co phan ung that thuong trong van đe kinh te. Vai ngay sau, phien ban thu nhi cua đao luat cuu vot đuoc thong qua Quoc hoi, va Obama, ung cu vien pho tong thong lien danh Joe Biden, va McCain đeu bieu quyet thuan.
Tat ca nhung loi noi va van đe van đong tranh cu noi tren đa lam ton hai đia vi cua McCain đoi voi cu tri. Tat ca đeu xay ra sau cuoc khung hoang kinh te va sau khi su ung ho cho McCain đa bat đau ha xuong. Mac du cac loi noi va "buoc đi sai" nay đuoc lap đi lap lai nhieu lan tren truyen hinh, cac nha quan sat va phan tich đong y rang chinh cuoc khung hoang tai chinh va tinh hinh kinh te đa khien su ung ho cho McCain bi thap xuong vao giua thang 9 va đa gay ton hai đen cuoc van đong cua ong.


= Chien tranh tai Iraq =
Cuoc chien khong đuoc ung ho tai Iraq la mot đe tai then chot trong cuoc van đong truoc cuoc khung hoang kinh te. John McCain ung ho cuoc chien trong khi Barack Obama phan đoi no tu đau. Chinh quyen Bush đem quan vao Iraq dua vao moi lien he giua Al Qaeda va Iraq, cho rang can phai tan cong Iraq truoc khi Iraq đua vu khi huy diet hang loat cho Al Qaeda. Khi McCain noi rang Hoa Ky co the se o lai Iraq trong vong 50 đen 100 nam toi, ong muon noi đen su đong quan trong thoi chien tuong tu nhu tai Đuc va Nhat Ban sau Chien tranh the gioi thu hai,, loi noi cua ong đa bi Obama dung đe lien he McCain voi tong thong Bush, von đang co su ung ho rat thap tu cu tri.
Su ung ho cua McCain cho su tang quan so thanh cong, đuoc thuc hien boi tuong David Petraeus, đuoc xem la mot trong nhung yeu to đem lai tang cuong an ninh tai Iraq, co the đa tang uy tin cua McCain duoi mat cu tri. McCain, nguoi đa ung ho cuoc chien tu đau, bien luan rang su ung ho cho su tang quan cho thay ong co suy xet cao hon, trong khi Obama, nguoi chong đoi tang quan, bien luan rang viec chong đoi tu đau cua ong chung to suy xet cua minh. Obama cung nhac nho voi cu tri rang neu khong co cuoc chien thi se khong can tang quan, va vi the ong đat cau hoi ve su suy xet cua McCain.


= George W. Bush =
Đau nam 2008, George W. Bush co su ung ho rat thap tu nguoi dan, va tham do y kien cho thay so nguoi ung ho cho ong chi khoang 20-30%. Thang 3 nam 2008, McCain đuoc Bush ung ho tai toa Nha Trang, nhung Bush khong xuat hien lan nao cho McCain trong cuoc van đong tranh cu. Mac du McCain đa ung ho chien tranh tai Iraq, ong muon to ra rang ong khong đong y voi Bush trong nhieu van đe then chot khac, nhu su thay đoi khi hau. Trong suot cuoc tranh cu, Obama nhac đen viec McCain đa tuyen bo trong mot cuoc phong van rang McCain đa bau voi Bush 90%, va viec nay đa đuoc ghi lai trong van thu ve cac cuoc bieu quyet trong luc Bush đang tai nhiem.


= "Thay đoi" va "kinh nghiem" =
Ngay ca truoc cac cuoc bau cu so bo đang Dan chu đau tien, su phan đoi giua thay đoi va kinh nghiem đa tro thanh mot đe tai quen thuoc trong cuoc van đong tong thong, voi Thuong nghi si Hillary Clinton đat minh vao đia vi ung cu vien co kinh nghiem trong khi Obama lai om vao su mieu ta nhu la ung cu vien co kha nang đem lai su thay đoi đen Washington. Truoc khi bat đau van đong, cac phu ta cua Clinton đa du đinh đua ba vao đia vi ung cu vien "thay đoi", nhu đa ghi ro trong thu cua Mark Penn vao thang 10 nam 2006 ten la "The Plan". Trong tuyen bo tranh cu, Obama đa noi rang "Washington phai thay đoi." Đe ung pho, Clinton đa dung kinh nghiem cua minh thanh mot đe tai tranh cu quan trong. Đen đau va giua nam 2007, cac cuoc tham do y kien cho thay cu tri xem Clinton nhu la ung cu vien co kinh nghiem hon va Obama la ung cu vien "tuoi" hoac "moi me". Tham do y kien trong ngay Sieu thu ba cho thay Obama nhan su ung ho tu cac cu tri nghi rang su đem lai thay đoi la pham chat quan trong nhat trong mot ung cu vien (chiem đa so 2-1), trong khi Clinton gianh gan het su ung ho tu cac cu tri nghi rang kinh nghiem la pham chat quan trong nhat. Cac ranh gioi nay van ton tai y nguyen cho toi khi Obama tro thanh ung vien Đang Dan chu vao 3 thang 6.
John McCain nhanh chong dung đe tai tuong tu đe đoi pho voi Obama khi bat đau van đong bau cu chinh. Tham do y kien cho thay cac cu tri trong cuoc bau cu chinh coi trong "thay đoi" va "kinh nghiem" đong đeu hon la cac cu tri trong bau cu so bo cho đang Dan chu. Đen ngay 4 thang 11, loi the cua McCain va Obama ve kinh nghiem va ve kha nang đem lai thay đoi khong thay đoi nhieu, mac du tham do cuoi cung cho thay cu tri xem su thieu kinh nghiem cua Obama khong phai la tro ngai lon bang moi quan he giua McCain va Bush, mot moi quan he ma Obama đa goi la "them nhu vay nua" (more of the same).
McCain duong nhu đa lam cong kich cua minh mat hieu nghiem khi ong chon thong đoc nhiem ky đau cua Alaska, Sarah Palin, lam ung cu vien lien danh. Palin chi moi đuoc thang cu thong đoc tu nam 2006, va truoc đo la nghi vien hoi đong thanh pho va thi truong Wasilla. Tuy nhien, ba đa kich thich nhung nguoi ung ho bao thu cua đang Cong hoa voi dien van tai hoi nghi đang, mot nhom nguoi tung khong ung ho McCain cho lam. Cac cuoc phong van voi truyen thong cho thay Palin thieu kien thuc ve mot so đe tai then chot, va nhieu cu tri lo ngai ve kha nang lam pho tong thong hay tong thong cua ba. Them vao đo, vi quan điem bao thu cua Palin, co lo lang rang trong khi ba đem lai su ung ho cua nhung cu tri bao thu cho McCain, ba cung se lam mat ung ho tu nhung cu tri đoc lap va on hoa, hai nhom cu tri ma cac quan sat vien cho rang McCain can nhan su ung ho đe thang cu.


Ket qua Tong so phieu đai cu tri đoan đa đuoc Quoc hoi chung nhan vao ngay 8 thang 1 nam 2009.


Lien ket ngoai Cuoc chay đua vao Toa Bach Oc - Đai tieng noi Hoa Ky
Chuyen đe - Bau cu tong thong My 2008 - BBC Viet ngu
Doc đuong bau cu My - BBC Viet ngu
Trang chuyen đe: Bau cu tong thong My - BBC Viet ngu
US Elections 08 Luu tru ngay 1 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine - Trang ve bau cu tong thong Hoa Ky nam 2008 tu đai su quan Hoa Ky tai Viet Nam


Chu thich