Chu Minh (5 thang 1 nam 1931 – 17 thang 10 nam 2023) la mot nhac si Viet Nam thuoc the loai nhac đo. Ong la mot trong so it nhac si Viet Nam đuong thoi thanh cong voi ca hai loai hinh thanh nhac va khi nhac. 
So luong tac pham ma Chu Minh sang tac khong nhieu nhung tac pham cua ong cung đa the hien Chu Minh la nguoi tien phong trong nen am nhac moi Viet Nam. Phong cach am nhac cua Chu Minh co tinh tru tinh, triet ly suy tu ngay ca trong cac ca khuc, nhac giao huong – thinh phong cung nhu am nhac cho san khau va đien anh. Ngoai ra, am nhac cua Chu Minh "khong de dai, khong go bo" nhung van logic trong su phat trien hinh tuong qua cac phuong tien cua ngon ngu am nhac.


Than the Chu Minh co ten khai sinh la Trieu Đat Hien. Ong sinh ngay 5 thang 1 nam 1931. Chu Minh chao đoi tai can nha so 2 pho Cot Đong Ho (nay la Nut giao Nam Chuong Duong, gan song Hong, Ha Noi). Ong truong thanh trong mot gia đinh cong chuc kha gia. Tu nho, ong to ra la nguoi co niem say me am nhac. Chu Minh bat đau hoc đan vi cam tu nam 11 tuoi. Dan dan, thoi gian ong danh cho cay đan đa chiem gan het thoi gian len lop hoc van hoa. Cach mang Thang Tam dien ra thanh cong o Viet Nam nhung ngay sau đo chien tranh Đong Duong bung no tai quoc gia, Chu Minh tinh nguyen tham gia Cach mang.


Cuoc đoi va su nghiep = Hoat đong cach mang =
Tu nam 1947 đen 1950, Chu Minh cong tac tai Đoi vo trang tuyen truyen Ban Tuyen huan Trung Uong. Ong bat đau su dung but danh Chu Minh đe sang tac cac ca khuc "Viet Trung Xo" va "Chien thang bien gioi" vao nam 1950. Sau đo, Chu Minh la mot trong 10 nguoi đuoc cu đi hoc Trung Nam Nghe thuat hoc vien tai Vu Han (Trung Quoc) voi chuong trinh trung cap ngan han ve am nhac. Thap nien 1950, ong la mot nhung nguoi đau tien thanh lap Đoan van cong nhan dan Trung uong trong thoi ki chien tranh Đong Duong.  Khi phu trach o Đoan Ca mua nhac Trung uong, ong thuong xuyen đuoc moi vao Phu Chu tich bieu dien cho Ho Chi Minh nghe. Cuoc khang chien cua Viet Nam đa giup cho Chu Minh hinh thanh mot nhan sinh quan moi, la co so đe ong sang tac mot so ca khuc đuoc pho bien trong vung chien dich nhu "Hoa sen" hay "Ta yeu cu Ho". Sau hiep đinh Geneve nam 1954, Chu Minh cung mot so nghe si va nhac si nhu Thai Thi Lien, Luu Huu Phuoc tham gia Đoan Hop xuong Hoa Binh đi thu thanh mot so ca khuc, hop xuong, nhac dan toc, nhac cheo tai thanh pho Thuong Hai trong 6 thang. Cung nam, To Huu đa moi ong lam Vu pho Vu van nghe, nhung Chu Minh tu choi vi cho rang ban than "khong man ma voi chuc tuoc cong danh", sau đo ong xuong Hai Phong hoat đong.


= Du hoc nuoc ngoai =
Tu nam 1961 đen nam 1965, Chu Minh hoc chuyen nganh Sang tac bac Đai hoc tai Nhac vien Trung uong Bac Kinh. Ong đuoc hoc To Ha, mot nha soan nhac nguoi Trung Quoc tung đuoc đao tao tai Hoa Ky. Qua đo, Chu Minh đa thay đoi hoan toan tu duy trong ca khuc thanh tu duy khi nhac. Trong khoang thoi gian nay, ong viet nhieu tac pham o cac hinh thuc va the loai khac nhau, trong đo co "Lien ca khuc" dua tren 6 bai tho trong tap "Nhat ky trong tu" cua Ho Chi Minh va to khuc giao huong "Mien nam tuyen đau" gom 3 chuong. "Mien nam tuyen đau" đuoc Chu Minh sang tac trong 2 thang cua nam 1963, tung đuoc Nhac vien Trung uong Bac Kinh to chuc bieu dien vao cuoi nam, đong thoi con đuoc Tran Quy chi huy trong buoi bieu dien tai Novosibirsk nam 1987. Tac pham con tro thanh mot trong nhung "tac pham kinh đien" va thanh cong cua nen am nhac giao huong moi Viet Nam, va lien tuc đuoc phat thanh tren Đai tieng noi Viet Nam.


= Tro ve nuoc sang tac =
Sau khi tot nghiep đai hoc, ong tro Truong Am nhac Viet Nam (nay la Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam) đe giang day chuyen nganh sang tac, đong thoi tung co thoi gian lam Chu nhiem cua khoa Ly luan – Sang tac – Chi huy cua truong. Ong tiep tuc sang tac thanh nhac va khi nhac, qua đo dan tao đuoc phong cach sang tac rieng cho minh. Trong thoi điem mien Bac Viet Nam đoi pho voi khong luc My trong cuoc chien tranh Viet Nam, Chu Minh đuoc thu truong bo Van hoa phan cong lam hieu truong Truong Van hoa – nghe thuat Tay Bac. Ong tiep tuc tu choi va đong nghia đoi mat voi viec khong co luong trong thoi ky bao cap. Trong nua nam ong phai kiem song bang tung ban phoi khi cho Đai tieng noi Viet Nam voi moi ban la 5 đong.
Nam 1969, Ho Chi Minh qua đoi. Ong va hang loat cac nhac si đuong thoi to ra đau xot "nhu đang đung truoc vach tham tham cua cam xuc". Chu Minh "nghieng nga lien tuc" tu khi Ho Chi Minh qua đoi. Chinh cam xuc nay đa giup ong sang tac đuoc tac pham "Đat nuoc nghieng minh" nham tuong nho vi chu tich. Cung luc, ong cung sang tac them ban "Nguoi la niem tin tat thang" roi nho nghe si duong cam Hoang Manh va ca si Bich Lien thu thanh phat tren đai Tieng noi Viet Nam. "Đuong Truong Son chien cong goi chien cong" cua Chu Minh cung cac tac pham khac cua Tan Huyen, Van Dung la ket qua cua chuyen đi đay thu thach vao đuong Truong Son mua kho nam 1972. Nam 1973, Chu Minh viet "Ta tu hao đi len, oi Viet Nam" dua theo tho Hoang Trung Thong. Đay la ca khuc tru tinh mang phong cach chinh luan, va la cot moc thu hai trong sang tac ca khuc cua nhac si giai đoan truoc nam 1975. Tran Khanh la ca si đau tien trinh dien thanh cong bai hat nay.
Nhung sang tac tieu bieu cho thanh nhac cua Chu Minh đa the hien đuoc su đong gop cua ong vao am nhac Viet Nam trong khoang thoi gian ong co chuyen đi thuc te phuc vu cho cuoc chien tranh Viet Nam. Song song voi ca khuc, ong van tiep tuc đong gop cho khi nhac nhu To khuc "Khan quang đo" cho piano, Concerto cho piano va dan nhac giao huong "Tuoi tre"... Concerto cho piano "Tuoi tre" ma Chu Minh hoan thanh nam 1986 la tac pham ra đoi mung Đai hoi Đang Cong San Viet Nam lan thu VI va chuan bi 30 nam thanh lap Hoi Nhac si Viet Nam. Tuy la concerto nhung tac pham con the hien tinh chat cua tho giao huong boi concerto nay con the hien mot noi dung cu the, la tinh cam cua ong danh cho tuoi tre Viet Nam. Ngoai ra, Chu Minh con viet nhac mua nhu "Tru Van Tho", "Luy hoa" cung mot so luong lon am nhac cho đien anh voi khoang 20 bo phim truyen va phim tai lieu. Ca kich "Tieng ru" mot man, ba canh đuoc hoan thanh nam 1971 la tac pham ma ong viet ve đe tai cong nhan vung mo.
Nam 2019, mot đem nhac mang ten "Ta tu hao đi len! Oi Viet Nam" đuoc to chuc voi tu cach la mon qua tri an cua the he cac nhac si, nghe si danh tang Chu Minh. 
Ong qua đoi ngay 17 thang 10 nam 2023 o tuoi 92 tai benh vien Huu Nghi, Ha Noi.


Thanh tuu Chu Minh đa đuoc Nha nuoc Viet Nam trao tang Giai thuong Nha nuoc nam 2001, Huan chuong Khang chien chong Phap hang Ba, Huan chuong Khang chien chong My hang Nhi, Huan chuong Lao Đong hang Nhi. Nam 2017, ong đuoc trao Giai thuong Ho Chi Minh ve van hoc - nghe thuat.


Đoi tu Nam 1975, Chu Minh chuyen nha tu Mai Dich ve khu vuc pho co Ha Noi, ban đau ong o nha ba con, sau đo mua đuoc can nha tu mot nguoi do nhac si Luu Cau sang ten. Nam 1979, Chu Minh đuoc Nha nuoc Viet Nam cap mot can ho tren khu nha tap the 5 tang o pho Giang Vo, quan Ba Đinh, Ha Noi. Ong co 2 nguoi con gai, nguoi con gai đau ten Trieu Tu Van sinh nam 1962, hien cong tac tai Hoi Nhac si Viet Nam. Nguoi con gai thu hai ten Trieu Tu My sinh nam 1975, la mot nghe si duong cam va la giang vien tai Hoc vien Am nhac Quoc gia Viet Nam.


Đanh gia So luong tac pham ma Chu Minh sang tac khong nhieu, nhung tac pham cua ong the hien ong la nguoi tien phong va la "bac thay" trong nen am nhac moi Viet Nam. Ong la mot trong so it nhac si đuong thoi thanh cong trong ca hai loai hinh thanh nhac va khi nhac. Trong nhung tac pham cua Chu Minh sang tac khong chi co nhung ca khuc ve Ho Chi Minh, ve Viet Nam ma co them hang loat nhung cong trinh thanh nhac cung nhu khi nhac tu lau đa la tai lieu giang day trong cac truong nghe thuat trong ca nuoc. Theo nha ly luan am nhac Nguyen Thi Nhung, phong cach am nhac cua Chu Minh co tinh tru tinh, triet ly suy tu ngay ca trong cac ca khuc, nhac giao huong – thinh phong cung nhu am nhac cho san khau va đien anh. Ba con cho biet them am nhac cua Chu Minh "khong de dai, khong go bo" nhung van logic trong su phat trien hinh tuong qua cac phuong tien cua ngon ngu am nhac.


= Sang tac thanh nhac =
Nhung sang tac cho thanh nhac cua Chu Minh chu yeu la ca khuc, trong đo co ca ca khuc tap the va mot so luong đang ke ca khuc nghe thuat. Nhung sang tac o the loai lon nhu hop xuong, hop ca la nhung tiet muc rieng biet trong cac tac pham viet cho san khau va đien anh, đac biet la vo ca kich "Tieng ru" 1 man, 3 canh. Ong đa xuat ban tap ca khuc "Nguoi la niem tin tat thang" gom 20 bai, do Nha xuat ban Van hoa phat hanh nam 1980. Hoi Nhac si Viet Nam cung Nha xuat ban Am nhac cung đa phat hanh "Tuyen chon ca khuc" nam 1994 cua Chu Minh gom 12 bai kem theo bang cassette. Ca khuc cua Chu Minh co tac pham la pho tho hoac phong tho tu nhieu nha tho khac nhau, nhung đa phan cac ba ca ay đeu do ong viet loi. Loi ca trong ca khuc cua ong đuoc nhan xet la "giau suy tu, hinh tuong". 
Ca khuc cua Chu Minh thuong co cau truc o cac hinh thuc đon gian, trong đo đa so sang tac o hinh thuc hai đoan đon, moi bai co su sang tao rieng đe phu hop voi noi dung. Ong cung thuong su dung hinh thuc hai đoan đon khong co tai hien – tuong phan hoac hai đoan đon co phat trien. Khi viet o hinh thuc ba đoan đon, Chu Minh thuong su dung đoan thu ba la mieu ta lai co thay đoi tu đoan a trinh  bay thanh dang a b a hay tiep tuc phat trien thanh cac đoan khac nhau nhu a b c, cung co khi đoan thu ba lai tong hop chat lieu cua ca hai đoan đau. Voi mot bai ca o khuong kho khong qua lon, đe vua co tinh thong nhat ma van phat trien đuoc hinh tuong am nhac, Chu Minh ua thich dung thu phap bien đoi chat lieu, mo tien, mo phong tu mot mo tip chinh cua tac pham ket hop voi su thay đoi tiet tau, tiet luat.
Nhung ca khuc ma Chu Minh sang tac co the xem la đa dang, va ong luon y thuc phai đua ca khuc nghe thuat đen voi cong chung. Ca khuc cua Chu Minh co phong cach am nhac rieng, khong tu duy cau truc va su dung am ngon ngu am nhac phuong Tay.


= Sang tac khi nhac =
Sang tac cho khi nhac cua Chu Minh gom nhung tac pham thuoc the loai thinh phong va giao huong. Cach sang tac am nhac thinh phong cua ong  la su tiet kiem toi đa chat lieu thong qua thu phap mo phong đieu tinh bien tau nhu trong hoa tau am nhac co truyen Viet nam đe tao tinh thong, phat trien hinh tuong am nhac. Đoi voi am nhac giao huong, ong sang tac 2 the loai lon la to khuc giao huong va concerto. "Mien Nam tuyen đau" la tac pham giao huong co gia tri nghe thuat cua am nhac giao huong Viet Nam. Cac tac pham khi nhac cua Chu Minh the hien su van dung cac hinh thuc the loai am nhac phuong Tay tren chat lieu am nhac dan toc voi cac phuong tien cua ngon ngu ve loi tien hanh giai đieu, tiet tau, hoa am, phoi khi... sao cho phu hop voi hinh tuong am nhac va su phat trien cac hinh tuong ay mot cach logic. Ong ap dung loi hoa am cua chau Au nhung van quan tam đen quang đac trung trong khi van dung giai đieu theo am giai ngu cung.


Danh sach tac pham = Thanh nhac =


= Thinh phong – giao huong =
To khuc giao huong "Khan quang đo"
Concerto cho piano "Tuoi tre"
Giao huong mot chuong "Nga ba Đong Loc"
To khuc giao huong "Mien nam tuyen đau"
"Tam tau đan day"
Ouverture "Thanh pho Ho Chi Minh" va "Thanh pho tre – Dang đung Viet Nam" (viet voi Tran Quy)


Tham khao = Nguon tham khao =
Hoi Nhac si Viet Nam (1997). Nhac si Viet Nam hien đai. Ha Noi: Hoi Nhac si Viet Nam. OCLC 606555893.
Tu Ngoc (2000). Am nhac moi Viet Nam : tien trinh va thanh tuu. Ha Noi: Vien Am nhac. OCLC 682149444. Ban goc luu tru ngay 9 thang 8 nam 2022. Truy cap ngay 24 thang 9 nam 2022. Xem cac trang: 355, 404, 555, 572, 854,...
Nguyen Thi Nhung (2006). Am nhac Viet Nam: Tac gia - tac pham. Quyen 1. Ha Noi: Vien Am nhac Viet Nam. OCLC 1223293284. Ban goc luu tru ngay 14 thang 8 nam 2022. Truy cap ngay 28 thang 8 nam 2022.
Nguyen Thuy Kha (2017). The ky am nhac Viet Nam: mot thoi đan bom. Nha xuat ban Van hoc. OCLC 993430779. Ban goc luu tru ngay 22 thang 7 nam 2022. Truy cap ngay 28 thang 8 nam 2022.