Hai au co rut hay con goi la hai au mo sang hay vet bien la cac loai chim bien thuoc chi Fratercula voi cai mo co mau sac ruc ro trong mua sinh san. Đay la nhung chim song gan bien, kiem an chu yeu bang cach lan xuong nuoc đe bat ca. Chung sinh san tren cac vach đa dung đung ven bien, hai đao ngoai khoi, lam to giua cac khe đa, tren cac tang đa hoac trong hang tren đat. Hai loai, hai au co rut mao long va hai au co rut sung đuoc tim thay o Bac Thai Binh Duong, trong khi hai au mo sang Đai Tay Duong đuoc tim thay o Bac Đai Tay Duong.
Tat ca cac loai hai au nay co bo long chu yeu la mau đen hoac mau đen pha trang, voi co the chac nich va chiec mo lon so voi co the chung. Chung co chiec mo đay mau sac khi vao mua sinh san, va nhat hon sau khi ket thuc mua sinh san. Chung co canh ngan đuoc đieu chinh phu hop đe boi duoi nuoc. Khi bay, hai au mo sang đap canh rat nhanh chong (len đen 400 lan moi phut)  va chung thuong bay o cu ly tuong đoi cao tren be mat đai duong.


Phan loai Chim Auklet (Cerorhinca monocerata) la mot loai gan gui voi hai au mo sang, đoi khi chung cung đuoc xep trong chi Fratercula. Mot so tac gia con xep loai hai au mo sang Crested va Chim Auklet vao chi Lunda.
Ten chi Fratercula co nguon goc tu tieng Latinh va co nghia la "em trai", mot tham chieu đen bo long mau đen va trang, giong nhu tu vien ao choang. Ten tieng Anh co no co nghia la "loai chim bien" ban đau đuoc ap dung cho hai au Manx (1652) đuoc biet đen la "Puffin Manks". "Puffin" la mot tu trong Anglo-Norman (Tieng Anh thoi Trung Co la pophyn hoac poffin) . Hai au mo sang Đai Tay Duong lay lai cai ten nay, co the vi thoi quen lam to tuong tu cua no voi loai hai au Manx. Ten goi nay cung đuoc dung đe goi loai chim Alca (Alca Torda) o Ireland.
Hoa thach lau đoi nhat la Hydrotherikornis đuoc khai quat o Oregon co nien đai Eocene muon. Đong ho phan tu đa đuoc su dung đe xac đinh nguon goc o Thai Binh Duong trong Paleocen. Hoa thach o Bac Carolina ban đau co the la hai loai Fratercula, nhung sau đo xac đinh la chi co mot loai thuoc chi Fratercula, hai au mo sang Crested, va mot la cua loai Cerorhinca. Mot loai đa tuyet chung, hai au mo sang Dow (Fratercula dowi) đa đuoc tim thay tren quan đao Channel California cuoi ki Pleistocene hoac đau Holocen.
Cac loai thuoc chi Fratercula đuoc cho la co nguon goc o Thai Binh Duong do co đa dang loai hon, chi co mot loai con ton tai o Đai Tay Duong, so voi hai loai o Thai Binh Duong. Cac mau hoa thach Fraterculini o Thai Binh Duong co nien đai it nhat la tu giua Miocen, giai đoan Miocen giua đen cuoi Pliocen co cac hoa thach o mien nam California va mien bac Mexico. Mac du khong co ho so tu giai đoan Miocen o Đai Tay Duong nhung mot cuoc kiem tra lai cac bang chung o Bac Carolina cho thay su đa dang cua chung trong the Pliocene đau la o Đai Tay Duong cung nhu su đa dang cua chung o Thai Binh Duong nhu ngay nay. Sau đo su hien dien cua chung đa bi mat đi do nhung thay đoi lon cua đai duong trong the Pliocene muon boi su đong bang o khu vuc ven bien Panama ngay nay va bat đau chu ky bang gia cuc ky khac nghiet o Bac Đai Tay Duong.


Mo ta Hai au mo sang la cac loai chim co co the chac nich, co canh va đuoi ngan. Phan tren va phan duoi cua chung thuong co mau trang hoac mau nau xam hoi đen. Đau co mot "chiec mu" mau đen, khuon mat chu yeu la mau trang con ban chan co mau đo cam. Mau sac cua chung sac so hon trong mua sinh san.
Mac du hai au mo sang kha on ao trong mua sinh san nhung lai rat lang le khi bay va kiem an tren bien. Chung bay tuong đoi cao tren mat nuoc, thong thuong la khoang 10 m (30 ft) so voi 1,6 m (5 ft) cua cac loai chim bien khac.


= Loai =


Sinh hoc = Sinh san =

Hai au mo sang sinh san tren bo bien va hai đao, truoc đay nhung hon đao la noi sinh san đuoc goi la "Đao Puffin". Hai au mo sang Horned thi ca con đuc va con cai đeu tap trung xay dung to. Chung lam hang sau khoang 1 met (3 feet), trong khi hang cua hai au mo sang Crested co the lam nhung chiec to sau đen 2,75 met (9 feet). Hai au Crested va hai au mo sang Đai Tay Duong lam to chu yeu la nhung hang sau trong đat, trai lai hai au mo sang Horned lam to trong nhung khe đa tren cach vach đa. [ 14 ] To cua hai au mo sang Đai Tay Duong thuong đuoc lot bang vat lieu khac nhu co, la va long. Nhung qua trung cua loai nay thuong mau trang kem.
Hai au mo sang hinh thanh lien ket đoi hay cac moi quan he lau dai. Con cai đe mot qua trung duy nhat, va ca con đuc lan con cai thay nhau ap trung va nuoi hai au nho. Chung đat tuoi truong thanh trong khoang 5 nam tuoi nhung truoc đo co the thuc hien đuoc cac chuyen bay kiem moi cung voi cha me chung. Trong đieu kien nuoi nhot, hai au mo sang đa đuoc biet đen nhu la loai chim bien co kha nang sinh san som nhat, khi đat 3 nam tuoi.
Sau khi sinh san, ca ba loai tru đong o khu vuc cach xa bo bien va thuong mo rong ve phia nam cua khu vuc sinh san.
Hien nay, Iceland la quoc gia chiem phan lon loai hai au mo sang Đai Tay Duong nhat voi khoang 10 trieu con. trong đo quan đao Westmann thuoc Iceland la khu vuc đao co nhieu loai hai au mo sang nhat.


= Thuc an =

Giong nhu nhieu loai chim bien khac, hai au mo sang an ca ca va đong vat phu du, nhung trong thoi gian nuoi hai au con, chung bat nhung loai ca nho voi khoang vai lan mot ngay. Thuc an cua hai au mo sang Đai Tay Duong bao gom ca trich ca trung va mot so loai ca nho khac. Hai au mo sang co kha nang đac biet đo la chung co the giu lien luc tai mieng hon chuc con ca nho. Đieu nay cho phep chung đem luong thuc an ve to cho lu chim con đuoc nhieu hon so voi cac loai khac tai cung mot thoi điem.


Moi quan he voi con nguoi Chim nay la loai chim de nuoi tai Iceland va cac quoc gia khac o cac chau luc


= San bat =
Hai au mo sang bi san bat đe lay trung, long va thit. Phan loai o Đai Tay Duong bi anh huong boi mat moi truong song va bi san ban trong suot the ky 19 va đau the ky 20. Hien nay chung van tiep tuc bi san ban o Iceland va quan đao Faroe nhu la mot nguon thuc pham, noi ma chung khong đuoc phap luat bao ve.
Chung bi san bat boi mot ky thuat đuoc goi la "đanh bat ca tren troi", lien quan đen viec đanh bat cac loai chim bay thap voi mot mang luoi lon. Thit cua chung co mat tren thuc đon cua khach san. Tim cua chung đuoc an song nhu la mot đac san truyen thong o Iceland.


= Bao ton =
"SOS Puffin" la mot du an bao ton o Trung tam North Berwick, bao ton cac loai chim bien o Scotland đe bao ve va luu giu hai au mo sang tren cac đao va ven bien. Hai au mo sang tren đao Craigleith, tung la mot trong nhung noi co so luong lon nhat o Scotland, voi 28.000 cap, đa bi giam đang ke boi cay Mallow chung sinh soi tren hon đao nay va khien cho hai au mo sang khong the vao hang đe sinh san. Du an co su ho tro cua hon 450 tinh nguyen vien nham giup tang so luong loai hai au mo sang trong cac nam tiep theo.
Trong mua he, tre em o Iceland đi bo xung quanh khu vuc đia phuong voi cac hop va thung chua đe giup cuu nhung con chim hai au khoi nhung vi tri nguy hiem, chang han nhu cac to o gan khu vuc thanh pho, đong dan cu, noi ma anh sang boi đen đien thanh pho khien chung nham lan voi anh sang phan chieu tu bien gan hang va bay vao huong đo. Nhung đua tre cuu hai au mo sang sau đo se tha chung tren bai bien, va cac khu vuc xa thanh pho.
Ngu coc Puffins la mot san pham ngu coc noi tieng đuoc ho tro boi "du an Puffin", 
Hai au mo sang Đai Tay Duong la loai chim tuong trung cho tinh Newfoundland va Labrador o Canada.


Hinh anh Tham khao Alsop, Fred J. III (2001) "Atlantic Puffin" in: Smithsonian Birds of North America, Western Region: 451. New York City: DK Publishing, Inc. ISBN 0-7894-7157-4
Ehrlich, P.; Dobkin, D. & Wheye, D. (1988) "Atlantic Puffin" in: The Birder's Handbook: a field guide to the natural history of North American birds: 207, 209-214. New York.
Harrison, Peter (1988). Seabirds. Bromley: Helm. ISBN 0-7470-1410-8.
Lee, D. S. & Haney, J. C. (1996) "Manx Shearwater (Puffinus puffinus)", in: The Birds of North America, No. 257, (Poole, A. & Gill, F. eds). Philadelphia: The Academy of Natural Sciences, and The American Ornithologists' Union, Washington, DC
Lockley, R. M. (1953). Puffins. London: J. M. Dent.
Sibley, David (2000). The North American Bird Guide. Pica Press. ISBN 978-1873403983.


Chu thich Lien ket ngoai The National Audubon Society's "Project Puffin" website Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine.
SOS Puffin project at the Scottish Seabird Centre, Scotland, UK