Khu phi quan su Trieu Tien (tieng Anh: Korean Demilitarized Zone; tieng Trieu Tien: 조선반도 비무장지대 (theo cach goi cua phia Trieu Tien) hay 한반도비무장지대 (theo cach goi cua phia Han Quoc), Hanja: 朝鮮半島非武裝地帶 Trieu Tien ban đao phi vu trang đia đoi hay 韓半島非武裝地帶 Han ban đao phi vu trang đia đoi) Viet Tat: KRDMZ la vung gioi tuyen cam cac hoat đong quan su tai Ban đao Trieu Tien. Khu vuc phi quan su ban đao Trieu Tien trai dai tu phia tay sang đong ban đao, rong 4 km doc theo vi tuyen 38, đuoc thanh lap nam 1953 sau su chap thuan cua to chuc Lien Hiep quoc cung nhu hai chinh quyen la Trung Quoc va Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien.


Lich su Sau chien tranh the gioi thu hai, Trieu Tien gianh đuoc đoc lap tu đe quoc Nhat Ban. Đat nuoc tam thoi bi chia thanh hai mien Bac Trieu Tien va Nam Trieu Tien. Phia Bac Trieu Tien chiu su tiep quan cua Lien Xo cu, phia Nam Trieu Tien chiu su tiep quan cua My. Hai chinh quyen CHDCND Trieu Tien va Đai Han dan quoc cung đuoc thanh lap o 2 mien khi đo. Hai ben lay vi tuyen 38 chia đoi tinh Kangwon lam vach phan cach. Chien tranh Trieu Tien bat đau xay ra vao nam 1950 khi chu tich Kim Il-sung ben phia mien Bac bat ngo đua quan đanh up mien Nam vao sang ngay 25/6/1950, khoi mao cuoc chien keo dai 3 nam. Vao ngay 27/07/1953, hai ben Trieu Tien va Han Quoc ky hiep đinh ngung ban, tuyen bo cuoc chien bat phan thang bai.. Moi ben đeu lui quan đoi 2 km sau vi tuyen 38, tao thanh khu phi quan su rong 4 km doc theo vi tuyen 38. Khu phi quan su ban đao Trieu Tien đuoc thanh lap tu đo. Vung nay coi nhu la mot chien tuyen đe 2 mien Nam-Bac luon san sang trong tinh trang chien tranh trong bat ki thoi điem nao voi mot so luong binh si khong lo len toi hon 2 trieu nguoi.


Khu lien hop an ninh = Đac điem =
Ben trong vung DMZ, gan bo bien phia tay cua ban đao, Panmunjom la ngoi nha cua Khu vuc An ninh chung (JSA). Ban đau, no la moi lien ket duy nhat giua CHDCND Trieu Tien va Han Quoc nhung đa thay đoi vao ngay 17 thang 5 nam 2007, khi mot đoan tau Korail đi qua DMZ o phia Bac tren tuyen moi Donghae Bukbu đuoc xay dung tren bo bien phia đong cua Han Quoc. Tuy nhien, su phuc sinh cua tuyen đuong nay đa khong ton tai lau, vi no đa bi đong lai vao thang 7 nam 2008 sau mot vu viec ma mot du khach Han Quoc đa bi linh Trieu Tien ban chet o khu du lich Kumgangsan.
Khu an ninh chung o Ban Mon Điem đuoc linh bien phong Trieu Tien va quan cua Bo chi huy LHQ bao ve day đac, la noi duy nhat ma quan đoi hai ben co the đoi mat voi nhau, đung cach nhau vai met. Linh Trieu Tien mang huy hieu la anh cac co lanh đao, thuong dung ong nhom quan sat du khach o phia Han Quoc. Ho chi cach vai met voi nhung linh Han Quoc đeo kinh mat (loai danh cho khong quan My) va đung im nhu tuong. Du khach hai mien cung thich đen khu vuc nay đe tham.
Co mot so toa nha o ca hai phia bac va phia nam cua Đuong phan đinh quan su (MDL), va đa co mot so đuoc xay dung tren no. JSA la đia điem ma tat ca cac cuoc đam phan ke tu nam 1953 đa đuoc to chuc, bao gom ca tuyen bo ve tinh đoan ket Han Quoc, von thuong chi la mot chut ngoai tru su giam nhe cang thang. MDL đi qua cac phong hoi nghi va xuong giua cac ban hoi nghi, noi ma Trieu Tien va Bo Tu lenh Lien Hop Quoc (chu yeu la Han Quoc va Hoa Ky) gap mat nhau.
Trong JSA la mot so toa nha cho cac cuoc hop chung đuoc goi la Hoi nghi Row. Chung đuoc su dung cho cac cuoc đam phan truc tiep giua nhung nguoi tham gia Chien tranh Trieu Tien va cac ben tham gia vao cuoc đinh chien. Đoi dien voi toa hoi nghi Row la Panmungak Trieu Tien (tieng Anh: Panmun Hall) va Nha Tu do Han Quoc. Nam 1994, Trieu Tien mo rong Panmungak bang cach them tang thu ba. Nam 1998, Han Quoc đa xay dung Nha Tu do Moi cho nhan vien Hoi Chu Thap Đo va co the to chuc cac cuoc đoan tu gia đinh bi chia cat boi Chien tranh Trieu Tien. Toa nha moi nay ket hop Chua Freedom House cu trong thiet ke cua no.
Noi đay con đuoc goi la “Bai tu than” hay “vung đat chet” la vung đem dai 250 km va rong 4 km nam giua khu DMZ ngan cach Trieu-Han. O đo cai hon 1 trieu qua min, đay hang rao kem gai sac nhon va nhieu hang rao đien, may quay kiem soat an ninh. Trieu-Han cung cu hang tram ngan quan canh gac nghiem ngat, nen hau nhu khong ai co the vuot qua khu DMZ. Đac biet neu quan Trieu Tien phat hien co su di chuyen trong khu DMZ, ho se ngay lap tuc no sung.


= Nhung vu xung đot =

Ke tu nam 1953 đa co nhung cuoc đoi đau va nhung cuoc đung đo thuong xuyen trong JSA. Mot trong nhung vu noi tieng la vao thang 8 nam 1976, dan đen hai cai chet cua hai si quan Hoa Ky (Đai Uy Arthur Bonifas va Trung uy Mark Barrett) khi hai nguoi nay bi linh Trieu Tien dung bua đanh chet. Vu tan cong nay khien My đieu may bay nem bom B-52 co the mang bom hat nhan đen khu DMZ nham hu doa Trieu Tien. Theo bao New York Times, cuu Tong thong Han Quoc Moon Jae-in tung la mot quan nhan co mat trong vu linh Trieu Tien giet si quan My nay.
Mot su kien khac xay ra vao ngay 23 thang 11 nam 1984, khi mot du khach Lien Xo ten la Vasily Matuzok (đoi khi đuoc đanh van Matusak), la mot thanh vien cua chuyen tham chinh thuc toi JSA (do phia Bac to chuc), bat ngo chay qua MDL lieu linh la het rang anh ta muon đao tau sang mien Nam. Đieu nay lam cac binh si Trieu Tien vo cung phan no va đuoi theo ngay lap tuc. Ho phong hoa du doi ve phia MDL. Bo đoi bien phong phia Han Quoc lo ngai đen an ninh nen cung đanh tra lai bang lua. Cuoi cung xung quanh hien truong linh Trieu Tien đuoi Matusak, mot linh Han Quoc va ba linh Trieu Tien bi giet trong vu xung khac, va Matusak khong bi bat.
Vao cuoi nam 2009, cac luc luong Đai Han Dan Quoc ket hop voi Bo Tu lenh Lien hop quoc đa bat đau đoi moi ba tru so bao ve va hai toa nha điem kiem soat trong khu lien hiep JSA. Xay dung đa đuoc thiet ke đe mo rong va hien đai hoa cac cau truc. Cong viec đa đuoc thuc hien mot nam sau khi Trieu Tien hoan thanh thay the bon tram bao ve JSA ben canh MDL.
Ca Trieu Tien va Han Quoc tu lau đa su dung chien thuat dung loa phat thanh cong suat lon o bien gioi đe truyen tai nhung thong tin tuyen truyen nham lam suy giam tinh than cua đoi phuong va loi keo binh si đao ngu. Đac biet, ngoai tin tuc va thong điep tuyen truyen, chinh quyen Seoul con thuong xuyen cho phat cac bai hat cua cac nhom nhac noi tieng K-pop nhu Big Bang hay SNSD. Theo KBS, cac loa nay co the truyen am thanh đi xa 24 km vao ban đem va 10 km vao ban ngay, đu đe vuon toi nhung khu lang ma nguoi dan Trieu Tien sinh song gan khu phi quan su hay khu vuc binh si Trieu Tien đong quan. Tuy nhien rat hiem co truong hop linh Trieu Tien đao ngu vuot qua khu DMZ, vi binh linh đuoc giao nhiem vu canh giu bien cuong thuong đa chung to rat trung thanh voi che đo Binh Nhuong.
Du vay, mot so vu đao ngu cua linh mien Bac đa xay ra. Nam 1998, đa tung co mot linh Trieu Tien vuot qua Ban Mon Điem chay sang mien Nam. Su viec đang chu y nhat xay ra vao ngay 13 thang 11 nam 2017, mot binh si Trieu Tien ten la Oh Chong Son lai xe bang qua JSA o lang đinh chien Panmujong đe tron sang Han Quoc thi bi 4 đong đoi cua anh ta truy đuoi gat gao, ho tham chi con tan cong bang sung. Binh si nay bi ban tong cong khoang 40 phat đan, trong đo co 5 vien gam trung nguoi. Sau khi xe mac ket, nguoi linh Trieu Tien nay bo xe, chay bang qua bien gioi. Cac binh si Han Quoc tim thay nguoi nay trong trang thai bi thuong nang o cach bien gioi 50 met ve phia nam va đua vao benh vien. Rat hiem khi co chuyen linh Trieu Tien dam đi qua Ban Mon Điem ma khong so đong đoi ban.
Sau khi hoi phuc, anh ta noi voi cac bac si rang:"Đay co phai la Han Quoc khong? Toi muon nghe nhung bai hat cua Han Quoc". Theo cac nguon tin tu chinh phu Han Quoc, gioi chuc nuoc nay đang đieu tra kha nang binh si Trieu Tien quyet đinh đao tau chac chan la do bi tac đong tam ly tu cac nhom nhac nu K-Pop. Ben phia CHDCND Trieu Tien khong binh luan gi ve viec nay, nhung Binh Nhuong noi neu Seoul khong tra lai nguoi linh, thi cang thang Trieu-Han se gia tang vao luc Binh Nhuong đa co vu khi hat nhan. Quan đoi Han Quoc noi đa nang muc bao đong sau vu viec nay. Hang tin Yonhap dan loi mot quan chuc quan su Han Quoc: “Hien chua co dau hieu bat thuong nao tu phia quan đoi Trieu Tien. Nhung chung toi tang cuong canh giac voi kha nang Trieu Tien khieu khich”.


Lang mac Ca Trieu Tien va Han Quoc đeu duy tri cac ngoi lang hoa binh trong tam nhin cua DMZ. O mien Nam, Daeseong-dong đuoc quan ly theo cac đieu khoan cua DMZ. Dan lang đuoc phan loai la cong dan cua Han Quoc, nhung đuoc mien nop thue va cac yeu cau cong dan khac nhu nghia vu quan su. O phia Bac, Kijong-dong co nhieu toa nha va can ho nhieu lop son ruc ro, son ruc ro chieu sang bang đen đien. Nhung đac điem nay đa the hien muc đo sang trong cho nguoi Trieu Tien nong thon, mien Bac va Nam, vao nhung nam 1950. Thi tran đa đuoc đinh huong đe nhung mai nha mau xanh sang va cac canh trang cua toa nha se la nhung đac điem phan biet nhat khi nhin tu bien gioi. Tuy nhien, dua tren su giam sat bang kinh thien van hien đai, no đa đuoc tuyen bo cac toa nha chi la vo be tong thieu thuy tinh cua so hoac tham chi ca cac phong noi that, voi anh sang toa nha bat va tat vao thoi gian quy đinh va cac via he trong rong quet boi mot đoi ngu cua nhung nguoi cham soc trong mot no luc đe bao ve tu tuong ve hoat đong.


= Cot co =

Vao nhung nam 1980, chinh phu Han Quoc đa xay dung mot cot co 98,4 m (323 ft) o Daeseong-dong, mot la co cua Han Quoc nang 130 kilogram (287 pounds). Theo mot so nguoi goi la "cuoc chien cot co", chinh phu Trieu Tien đa tra loi bang cach xay dung cay cot co Panmunjeom 160 m (525 ft) o Kijong-dong, cach bien gioi voi Nam Trieu Tien chi 1,2 km (0,7 dam). No la mot cot co nang 270 kg (595 lb) cua CHDCND Trieu Tien. Tinh đen nam 2014, cot co Panmunjom la cao thu tu tren the gioi, sau cot co Jeddah o Jeddah, A Rap Xe Ut o đo cao 170 m (558 ft), cot co Dushanbe o Dushanbe, Tajikistan o 165 m (541 ft) va cot co tai quang truong Flag Flag o Baku, Azerbaijan, cao 162 m (531 ft).


Bao ton thien nhien Trong nua the ky vua qua, DMZ bien gioi lien Trieu đa la noi chet choc cua con nguoi, khien su song cua con nguoi gan nhu khong the ton tai. Chi co xung quanh lang Panmunjeom va gan đay la tuyen Donghae Bukbu tren bo bien phia Đong Bac cua Han Quoc đa co su sinh song thuong xuyen cua nguoi dan.
Su co lap tu nhien nay doc theo chieu dai 250 km (160 dam) cua DMZ đa tao ra mot khu vuon khong tu nguyen ma bay gio đuoc cong nhan la mot trong nhung khu vuc đuoc bao ve tot nhat cua moi truong song on hoa tren the gioi. Nam 1966, lan đau tien DMZ đuoc đe xuat đe bien thanh mot vuon quoc gia.
Mot so loai đong vat va thuc vat nguy cap đang ton tai trong so hang rao, min sat thuong va cac cot nghe. Chung bao gom seu Nhat Ban co nguy co tuyet chung (mot vat pham chu yeu cua nghe thuat chau A), seu gay trang, va, co the la ca nhung loai cuc ky nguy cap nhu ho Siberi, bao Amur va gau đen chau A. Cac nha sinh thai hoc đa xac đinh đuoc khoang 2.900 loai thuc vat, 70 loai đong vat co vu va 320 loai chim trong vung đem hep. Cac cuoc đieu tra bo sung đang đuoc tien hanh trong toan khu vuc.
DMZ so huu đa dang sinh hoc đa dang voi đia ly, vuot qua cac ngon nui, đong co, đam lay va ho. Cac nha moi truong hy vong rang DMZ se đuoc bao ton nhu mot noi an nau cua đong vat hoang da voi mot ke hoach khach quan va quan ly đa đuoc kiem soat va đung cho. Nam 2005, nha sang lap CNN va ong trum truyen thong Ted Turner, trong chuyen tham Trieu Tien, cho biet ong se tai tro cho bat ky ke hoach bien DMZ thanh mot cong vien hoa binh va mot Di san The gioi đuoc LHQ bao ve.
Vao thang 9 nam 2011, Han Quoc đa đe trinh mot đe cu vao Chuong trinh Con nguoi va Sinh quyen (UNESCO) đe chi 435 km2 (168 dam vuong) o phan phia nam cua DMZ duoi Đuong phan đinh quan su, cung nhu 2.979 km2 (1.150 dam vuong) trong cac khu vuc đuoc kiem soat rieng, nhu Khu Du tru Sinh quyen theo khung quy đinh cua Khu Du tru Sinh quyen The gioi. Uy ban quoc gia MAB cua Han Quoc chi đe cap đen phan phia nam cua DMZ đuoc đe cu vi khong co phan ung tu Binh Nhuong khi no yeu cau Binh Nhuong cung nhau đay manh. Trieu Tien la mot quoc gia thanh vien cua Hoi đong Đieu phoi Chuong trinh Man and the Biosphere (MAB) cua UNESCO, noi chi đinh Khu Du tru Sinh quyen (Biosfery Reserves) cua UNESCO.
Trieu Tien đa phan đoi viec ung dung nay la vi pham thoa thuan đinh chien trong cuoc hop hoi đong tai Paris vao ngay 9 đen 13 thang 7. Chinh phu Đai Han Dan Quoc đa chi đinh khu du tru sinh quyen khu vuc phi quan su (DMZ) bi bo qua tai cuoc hop cua hoi đong MAB cua UNESCO Paris vao thang 7/2012. Binh Nhuong phan đoi bang cach gui thu cho 32 quoc gia thanh vien hoi đong, tru Han Quoc, va tru so cua UNESCO mot thang truoc cuoc hop. Tai phien hop cua hoi đong, Binh Nhuong khang đinh viec chi đinh đa vi pham Hiep đinh đinh chien.


Chien luoc tuong lai = CHDCND Trieu Tien =
Luc luong vu trang Trieu Tien co quan so 1,2 trieu nguoi va luon đuoc đat trong tinh trang san sang chien đau. Khoang 70% luc luong bo binh va 50% luc luong khong quan va hai quan đong tai khu vuc cach DMZ chi khoang 100 km. Trieu Tien đuoc cho la đa xay dung mot so ham ngam đi xuyen qua DMZ, voi it nhat bon ham đa bi phat hien va niem phong boi Quan đoi Han Quoc tu nam 1974 đen nam 2000. Tu đau nhung nam 2000, mot so bao cao cho biet Binh Nhuong bat đau xay dung mot mang luoi it nhat 800 boongke gan bien gioi Han Quoc, co kha nang chua khoang tu 1.500 đen 2.000 quan bao ve cu điem chi huy truoc khi đoan quan mui nhon mo chien dich tan cong xuyen bien gioi.
Trong truong hop co chien tranh, ke hoach cua Trieu Tien la su dung hoa luc ap đao va tien cong don dap. 3 quan đoan bo binh, I, II va IV, duoi su ho tro boi lu đoan bo binh co đong va quan đoan phao binh Kangdong, 620, se khoi đong mot cuoc tan cong chop nhoang qua DMZ. Ben canh đo, luc luong may bay chien đau, truc thang va may bay cho linh đac cong se tien hanh cac cuoc tan cong đo bo vao bo bien Han Quoc cung cac cu điem chien thuat. Ke tiep, tau ngam cua KPA se trien khai biet kich hai quan cung nhu ngan chan su phan cong tu luc luong My-Han. Tren bo bien phia Tay, binh đoan co gioi 815 va binh đoan xe tang 820 cua Trieu Tien đuoc trang bi hang tram xe tang cung cac xe chien đau bo binh san sang trien khai tan cong. Trong khi o khu vuc phia Đong se la đia ban hoat đong cua binh đoan co gioi 108 va 806 voi chien thuat tuong tu. Cac quan đoan phao binh nhu 620 va Kangdong se na phao tu cac khu vuc thiet lap tran đia – hay con goi la HARTS. Đay la khu vuc co đia the cao, gan nui đe cac khau phao hang nang co loi the đo cao chia ve phia Nam, yem tro đoan tien quan. Ngoai ra no con cho phep quan đoan phao nep vao suon nui, suon đoi, hoac đia hinh go ghe đe tranh đon phan cong tu luc luong ten lua, phao binh va may bay cua quan đoi My - Han. Nhieu khu vuc HARTS đa bi xac đinh vi tri nhung van con mot so khu vuc chua đuoc biet toi. Đieu nay giup cho luc luong Trieu Tien co them uu the trong cuoc chien.


= Đai Han Dan Quoc =
Trong khi đo, phia nam DMZ, Han Quoc cung bo tri he thong phong thu day đac nham ngan chan quan linh Trieu Tien bang qua. Luc luong Han Quoc thuong xuyen tuan tra bien gioi voi trang bi sung may hang nang va nhieu phuong tien quan su ho tro khac. Vao nam 2010, quan đoi Han Quoc đua robot vu trang SGR-1 vao tham gia nhiem vu tuan tra DMZ. Đieu nay xuat phat tu ganh nang chi phi nhan luc cung pham vi hoat đong qua rong lon. Ngoai ra Han Quoc con tang cuong phong thu bang co gioi hoa co so ha tang. Nhieu đuong giao thong va đuong cao toc noi lien giua Seoul va DMZ đuoc thiet ke đe de dang ngan chan trong truong hop quan linh tu ben ngoai tien vao. Đuong cao toc noi lien hai mien lien Trieu co the de dang bi chan lai boi xe tang hang nang. Nhung chuong ngai vat nay co the lam giam toc đo tien quan xuong vai gio đong ho.
Trong truong hop mot cuoc tan cong xuyen bien gioi xay ra, luc luong Han Quoc se bang moi gia ngan chan quan luc tu KPA tien sau vao đat nuoc, boi thu đo Seoul chi cach vung DMZ khoang 50 km. Theo nha phan tich quan su Kyle Mizokami, Han Quoc co su vuot troi ve ky thuat, cong nghe va vu khi nhung Trieu Tien lai co luc luong đong đao va chien thuat hon. Do đo, bat ky mot cuoc tan cong bien gioi nao dien ra, thoi gian keo dai cang lau se cang bat loi cho phia Trieu Tien. Mot cuoc tan cong keo dai se cho phep quan đoi Han Quoc co them thoi gian tang cuong kha nang hau can va huy đong luc luong thien chien nhat tren mat đat, khong quan, hai quan duoi su tro giup cua My, tien vao cuoc chien, tu đo tao tien đe cho viec phan cong nguoc lai phia bac nhu đa tung lam trong Chien tranh Trieu Tien.


Xem them Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien
Han Quoc
Chien tranh Trieu Tien
Ban Mon Điem
Vi tuyen 38


Tham khao