Bo Muoi chan hay giap xac muoi chan (danh phap khoa hoc: Decapoda) la mot nhom đong vat giap xac thuoc lop Malacostraca, bao gom rat nhieu ho trong phan nganh Crustacea nhu cua, ghe, tom hum, tom cang xanh v.v ngoai ra cung co mot so ho rat it đuoc biet đen. Chung con đuoc goi đon gian la tom cua.


Giai phau Co the giap xac 10 chan đuoc tao thanh tu 19 đot to hop lai thanh hai phan chinh: phan đau nguc va phan bung. Moi đot co mot cap phan phu, mac du o nhieu nhom nhung phan phu nay co the bi tieu giam hay đa bien mat.
Cac cap chan ham la cac chan đuoc bien đoi đe lam chuc nang nhu nhung phan phu mieng. O bon Decapoda kem tien hoa, nhung cap chan ham nay tuong tu nhu nhung đoi chan bo. Cac cap chan bo đuoc su dung đe bo cung nhu đe lay thuc an. Chung đuoc trang bi voi cac vuot (Chela) o đau chan. Tru tom he, tren chan bo cac loai giap xac muoi chan đeu con co co quan sinh duc: o cap chan bo thu 3 voi con cai va thu 5 voi con đuc, nguoi ta coi chung nhu chan sinh san (gonopod), lam nhiem vu giu trung đa đuoc thu tinh.
Moi mot phan phu tu chan ham thu 2 đen chan bo thu 5 đuoc gan mot mang o goc. O bon Anomala va ho hang cua chung, cap chan bo thu 5 an trong xoang mang trong vo giap, o đo chung co tac dung lam sach cac mang. Đau nguc đuoc bao phu boi vo giap (Carapace) đe bao ve cac co quan ben trong va mang; phan vo giap phia truoc mat đuoc goi la chuy (Rostrum).
O con cai, chan boi con đuoc dung đe om trung ngoai tru tom pan đan khong co chuc nang nay. O cuoi bung co mot cap chan đuoi đuoc su dung nhu mot banh lai va chay tron trong phan ung "caridoid" cung voi telson dai va hau mon. O cua va mot so 10 chan khac, bung thuong đuoc gap lai phia duoi phan đau nguc.


Phan loai Su phan loai trong nhom Decapoda su dung cau truc cua mang, chan va su phat trien cua au trung đe chia thanh 2 phan bo la Dendrobranchiata va Pleocyemata. Tom pan đan (bao gom ca cac loai lien quan đen tom nhu tom trang Đai Tay Duong) đuoc xep vao nhom Dendrobranchiata. Cac nhom con lai bao gom tom thuc su đuoc xep vao Pleocyemata.
Bo Giap xac muoi chan Latreille, 1802 

Phan bo Dendrobranchiata Bate, 1888 — prawns
Sieu ho Penaeoidea Rafinesque, 1815
Sieu ho Sergestoidea Dana, 1852
Phan bo Pleocyemata Burkenroad, 1963
Can bo Stenopodidea Claus, 1872
Can bo Caridea Dana, 1852 — tom thuc su (true shrimp)
Sieu ho Procaridoidea Chace & Manning, 1972
Sieu ho Galatheacaridoidea Vereshchaka, 1997
Sieu ho Pasiphaeoidea Dana, 1852
Sieu ho Oplophoroidea Dana, 1852
Sieu ho Atyoidea de Haan, 1849
Sieu ho Bresilioidea Calman, 1896
Sieu ho Nematocarcinoidea Smith, 1884
Sieu ho Psalidopodoidea Wood-Mason & Alcock, 1892
Sieu ho Stylodactyloidea Bate, 1888
Sieu ho Campylonotoidea Sollaud, 1913
Sieu ho Palaemonoidea Rafinesque, 1815
Sieu ho Alpheoidea Rafinesque, 1815
Sieu ho Processoidea Ortmann, 1890
Sieu ho Pandaloidea Haworth, 1825
Sieu ho Crangonoidea Haworth, 1825
Can bo Eryonoidea de Haan, 1841
Can bo Achelata Scholtz & Richter, 1995
Can bo Astacidea Latreille, 1802 — lobsters and crayfish
Sieu ho Enoplometopoidea de Saint Laurent, 1988
Sieu ho Glypheoidea Winkler, 1883
Sieu ho Nephropoidea Dana, 1852
Sieu ho Astacoidea Latreille, 1802
Sieu ho Parastacoidea Huxley, 1879
Can bo Thalassinidea Latreille, 1831
Sieu ho Thalassinoidea Latreille, 1831
Sieu ho Callianassoidea Dana, 1852
Sieu ho Axioidea Huxley, 1879
Can bo Anomura MacLeay, 1838
Sieu ho Lomisoidea Bouvier, 1895
Sieu ho Galatheoidea Samouelle, 1819 — squat lobsters
Sieu ho Hippoidea Latreille, 1825
Sieu ho Paguroidea Latreille, 1802 — hermit crabs
Can bo cua Linnaeus, 1758 — crabs
Section Podotremata Guinot, 1977
Sieu ho Cyclodorippoidea Ortmann, 1892
Sieu ho Homolodromioidea Alcock, 1900
Sieu ho Dromioidea de Haan, 1833
Sieu ho Homoloidea de Haan, 1839
Sieu ho Raninoidea de Haan, 1839
Section Eubrachyura de Saint Laurent, 1980
Sieu ho Dorippoidea MacLeay, 1838
Sieu ho Calappoidea Milne Edwards, 1837
Sieu ho Leucosioidea Samouelle, 1819
Sieu ho Majoidea Samouelle, 1819
Sieu ho Aethroidea Dana, 1851
Sieu ho Hymenosomatoidea MacLeay, 1838
Sieu ho Parthenopoidea MacLeay, 1838
Sieu ho Retroplumoidea Gill, 1894
Sieu ho Cancroidea Latreille, 1802
Sieu ho Corystoidea Samouelle, 1819
Sieu ho Portunoidea Rafinesque, 1815
Ho Cua boi
Chi Cua Ghe: Ghe cham, Ghe xanh
Sieu ho Bythograeoidea Williams, 1980
Sieu ho Xanthoidea MacLeay, 1838
Sieu ho Bellioidea Dana, 1852
Sieu ho Potamoidea Ortmann, 1896
Sieu ho Pseudothelphusoidea Ortmann, 1893
Sieu ho Gecarcinucoidea Rathbun, 1904
Ho Cua đong
Sieu ho Cryptochiroidea Paulson, 1875
Sieu ho Pinnotheroidea de Haan, 1833
Sieu ho Ocypodoidea Rafinesque, 1815
Da trang
Sieu ho Grapsoidea MacLeay, 1838
Loai incertae sedis
Chi Anaglyptus


Tai Viet Nam Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai Mot so loai tren trang SVR
Bo Muoi chan tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Decapod Crustacea "Tree of Life" page at the Natural History Museum of Los Angeles County
Decapoda tren DMOZ