Victor Hugo la chiec cuoi cung cho lop tau tuan duong boc thep Leon Gambetta đuoc Hai quan Phap che tao trong giai đoan đau the ky 20. Tau đuoc ha thuy vao thang 3 nam 1904 va đuoc đua ra hoat đong cung bien che ham đoi vao thang 4 nam 1907. Dan phao chinh cua Victor Hugo bao gom bon khau phao co nong 194 milimet (7,6 in). Sau khi hoan tat qua trinh đong va thu nghiem, con tau đuoc đua ra hoat đong tai Ham đoi Đia Trung Hai (Escadre de la Mediterranee).
Trong Chien tranh the gioi thu nhat, Victor Hugo tham gia ho tong cho cac đoan van tai va tau chien chu luc cua Phap. Tau cung tham gia ho tro phe Đong minh trong chien dich Rao chan Otranto tai Eo bien Otranto cua vung Adriatic cho đen khi đuoc rut ve ham đoi du bi vao nam 1917. Trong giai đoan 1922–23, Victor Hugo đuoc đieu đong phuc vu tai khu vuc Vien Đong va tro thanh tau du bi sau khi nhiem vu ket thuc. Đen thang 1 nam 1928, tau đuoc rut khoi danh sach đang ba hai quan va bi ban thao do vao thang 11 nam 1930.


Thiet ke Leon Gambetta la mot thiet ke cai tien vuot troi hon ve kich thuoc va hoa luc dua tren lop Gloire cua Phap. Ve thong so ky thuat, Victor Hugo co trong luong choan nuoc thong thuong la 12.550 tan (12.350 tan Anh), chieu dai chung 149,07 met (489 ft 1 in), man thuyen rong 21,4 met (70 ft 3 in), va tam nuoc toi đa 8,18 met (26 ft 10 in). No co tong chieu dai lon hon so voi hai tau chi em Leon Gambetta va Jules Ferry. Tau co thuy thu đoan tieu chuan bao gom 26 si quan va 708 thuy thu; hoac 30 si quan va 749 thuy thu khi la soai ham cua toan hai đoi.
Cac tau lop Leon Gambetta đuoc trang bi loai noi hoi khac nhau, va Victor Hugo su dung 28 noi hoi Belleville. Con tau đuoc van hanh bang ba đong co hoi nuoc ba buong banh truong đat doc, dan đong ba truc chan vit cho phep co cong suat 27.500 ma luc met (20.200 kW) đe đat toc đo thiet ke 22 hai ly tren gio (41 km/h; 25 mph). Trong cuoc chay thu may vao ngay 2 thang 3 nam 1907, he thong đong luc cua Victor Hugo tao ra cong suc tong cong 28.344 ma luc met (20.847 kW), cho phep no co toc đo toi đa 22,3 hai ly tren gio (41,3 km/h; 25,7 mph). Con tau cung mang theo đu nguon than du tru cung cap cho tam hoat đong 7.500 hai ly (13.900 km; 8.600 mi) o toc đo 10 hai ly tren gio (19 km/h; 12 mph).
Victor Hugo đuoc trang bi he thong hoa luc bao gom bon khau phao chinh co 194 mm, moi hai khau lap trong mot thap phao lon o phia truoc va phia sau tau. Ngoai ra, tau con đuoc trang bi muoi sau khau phao phu co 164 mm. Trong đo, muoi hai khau đuoc bo tri tren sau thap phao nho, moi ben man tau co ba thap; bon khau con lai đuoc lap co đinh trong cac u phao boc giap tich hop vao than tau. Khac voi cac tau cung lop, Victor Hugo đuoc vu trang them hai muoi bon khau phao 47 mm Modele 1902 đe chong tau phong loi. Đong thoi, tau co them hai ong phong ngu loi ngam duoi nuoc, chia đeu hai ben ben man, va co the mang theo 20 qua thuy loi.
Victor Hugo đuoc boc giap o cac vi tri quan trong. Con tau co lop thep bao ve đai giap đuong mon nuoc day tu 80 đen 150 milimet (3,1 đen 5,9 in); thap phao chinh day 138 milimet (5,4 in); boong tau day 33 đen 65 mm (1,3 đen 2,6 in); mat truoc va hai ben cua đai chi huy day 174 milimet (6,9 in).


Lich su hoat đong = Che tao =
Đuoc đat ten theo tieu thuyet gia nguoi Phap Victor Hugo, tau đuoc Bo truong Hai quan Jean Marie Antoine de Lanessan phat lenh khoi đong lan đau tien tai Cang quan su Toulon vao ngay 11 thang 3 nam 1901, theo Luat Hai quan (Statut Naval) vua moi ban hanh. Lenh chuyen viec đong tau đen Arsenal de Lorient đuoc thuc hien vao ngay 3 thang 6 nam 1902, mac du vao thoi điem đo, xuong đong tau nay đang thi cong cac hop đong đong moi cho lop Gloire. Qua trinh đua cac bo phan tau tai Toulon sang Lorient đe tiep tuc che tao đa khien cho viec đat luon bi tri hoan đen ngay 2 thang 3 nam 1903. Sau khi hoan tat, Victor Hugo đuoc ha thuy vao ngay 30 thang 3 nam 1904 va chay thu may vao ngay 15 thang 1 nam 1907. Đen ngay 16 thang 4, chiec tau chien-tuan duong chinh thuc đuoc đua vao bien che cua Hai quan Phap. Tong chi phi che tao con tau la 30.748.300 franc.


= Giai đoan đau phuc vu =
Ngay 8 thang 5 nam 1907, Victor Hugo roi cang Lorient đen Jamestown, Virginia tham du su kien thuong mai Jamestown Exposition cung tau tuan duong boc thep Kleber va tau tuan duong bao ve Chasseloup-Laubat. Đen ngay 20 thang 5,  cac tau thuc hien chuyen tham Thanh pho New York. Sau khi quay lai Jamestown vao ngay 31 thang 5, cac tau tham gia le duyet binh hai quan dien ra vao ngay 10 thang 6 duoi su chi đao truc tiep cua Tong thong Theodore Roosevelt. Victor Hugo tro lai Phap vao cuoi thang đo, con tau đuoc bien che ve Hai đoi hang nhe (Escadre legere) thuoc Hai đoi Đia Trung Hai (Mediterranean Squadron). Trong đot tai co cau luc luong vao ngay 5 thang 10 nam 1909, Hai quan Phap đa đoi Hai đoi Đia Trung Hai thanh Hai đoi 1 (1er Escadre), đong thoi thanh lap Su đoan hang nhe 1 (1er Division legere (DL)) thay the Hai đoi hang nhe. Vao ngay 4 thang 4 nam 1911, Victor Hugo va cac tau chi em đuoc phan cong phuc vu tai Su đoan hang nhe 2 thuoc Hai đoi 1. Tuy nhien, sau đo con tau đuoc rut ve luc luong du bi va chi tai hoat đong tro lai su đoan nay vao ngay 10 thang 2 nam 1912.
Sau Cuoc khung hoang Maroc lan thu hai, chinh phu Phap va Anh đat đuoc mot thoa thuan vao nam 1912, theo đo Hai quan Hoang gia Anh chiu trach nhiem bao ve bo bien phia bac nuoc Phap, trong khi Phap huy đong luc luong tai Đia Trung Hai đe bao ve loi ich cua Anh. Trong khuon kho ke hoach nay, Phap đa tap hop cac đon vi thanh mot ham đoi chinh la goi la "Ham đoi so 1" (1re Armee Navale) va hop bien hai tieu su đoan thanh Hai đoi hang nhe 1.


= Chien tranh the gioi thu nhat =
Victor Hugo van thuoc bien che cua Su đoan hang nhe 2 khi Đuc tuyen chien voi Phap vao ngay 3 thang 8 nam 1914. Chi mot ngay sau, no cung cac tau tuan duong khac trong luc luong đuoc đieu đong ho tong đoan tau cho quan tu Algiers, Algerie thuoc Phap đen Chinh quoc Phap. Đen ngay 13 thang 8, luc luong Đong Minh tai Đia Trung Hai do Pho Đo đoc Augustin Boue de Lapeyrere chi huy đuoc lenh phat đong cac cuoc tan cong nham vao ham đoi Ao-Hung tren Bien Adriatic. Đe thuc hien nhiem vu nay, Boue de Lapeyrere quyet đinh tien cong pha the phong thu cua Hai quan Ao-Hung tai cang Antivari, Montenegro va san sang giao tranh voi cac tau chien tu can cu hai quan Cattaro lan can. Voi muc đich đat đuoc hieu qua toi đa, Boue de Lapeyrere chia luc luong theo hai huong: nhom tau tuan duong boc thep di chuyen doc bo bien Albania va nhom thiet giap ham đi theo huong bo bien Y. Dua tren chien luoc nay, hai nhom tau se bang qua Bien Adriatic va tap trung tai Antivari vao sang ngay 16. Ket qua la cac thiet giap ham đa đanh chim tau tuan duong bao ve SMS Zenta trong Tran Antivari vao sang hom đo va nhom tau tuan duong boc thep thi đang tien cong đen tu phia nam.
Cuoi thang 8 nam 1914, Phap đieu đong cac tau tuan duong boc thep ho tong mot so tau cho hang đen Antivari, đong thoi trien khai ham đoi chinh lam luc luong yem tro. Lan ho tong đau tien dien ra vao ngay 1 thang 9, voi bon tau tuan duong boc thep đi theo sau bao ve tau hoi nuoc Liamone. Cung trong thoi gian nay, ham đoi thiet giap ham cua Phap cung tien hanh oanh kich vao cac phong tuyen cua Ao-Hung tai Cattaro (Kotor thoi nay). Đen ngay 18–19 thang 9, tau cho hang Henri Fraissinet van chuyen phao tam xa thi đuoc Su đoan hang nhe 2 ho tong. Sau khi hoan tat nhiem vu va quay ve, loi dung suong mu day đac bao phu Cattaro, su đoan nay đa phao kich vao cac tuyen phong thu cua Hai quan Ao-Hung cho đen khi buoc phai rut lui do hoa luc đap tra manh me. Vao ngay 17 thang 10, Su đoan hang nhe 2 tien vao Bien Adriatic va mo cuoc đot kich len đao Lastovo vao ngay 2 thang 11. Trong luc rut quan vao ngay hom sau, chiec Jules Ferry suyt bi trung ngu loi tu tau ngam U-5 cua Hai quan Ao-Hung, song may man thoat nan. Đen ngay 21 thang 12, thiet giap ham Jean Bart – mot trong nhung dreadnought đau tien cua Phap – trung phai ngu loi, buoc ham đoi tau chien nuoc nay cho ngung ngay cac cuoc xuat kich vao Bien Adriatic. Ke tu đay, cac tau cung ung chi đuoc tau tuan duong boc thep hoac tau nho hon ho tong. Ngoai ra, sau su kien nay, Phap đa cho di doi tuyen tuan tra cua ho ve phia nam va đat tai vung bien phia bac đao Kerkyra, Hy Lap.
Ngay 26 thang 4 nam 1915, Y ky Hiep uoc London, cam ket tuyen chien voi Đe quoc Ao-Hung. Truoc lo ngai ve nguy co tan cong nham vao cac hai cang phia nam cua Y, Pho Đo đoc Boue de Lapeyrere đa cho đieu đong tam thoi tat ca tau tuan duong boc thep – bao gom ba tau lop Leon Gambetta – di chuyen gan ve Eo bien Otranto.  Tuy nhien, chi mot ngay sau, vao ngay 27 thang 4, chiec Leon Gambetta dan đau trong lop bi tau ngam U-5 phong ngu loi đanh chim, gay thiet mang nghiem trong cho luc luong thuy thu tau. Nham tranh moi đe doa ngay cang gia tang, Boue de Lapeyrere đa ra lenh cho cac tau tuan duong boc thep đi xa ve phia nam, đen mot tuyen tuan tra ngang qua ngon hai đang Gerogombos tren đao Cephalonia. Dua tren cac su kien ton that truoc, ong cung đua ra chi thi buoc cac tau di chuyen voi toc đo 14 hai ly tren gio (26 km/h; 16 mph), thay vi 6 hai ly tren gio (11 km/h; 6,9 mph) ma thuyen truong qua co cua Leon Gambetta tung ap dung. Sau khi Y chinh thuc tuyen chien voi Đe quoc Ao-Hung vao ngay 23 thang 5 nam 1915, cac tau chien cua Phap đa rut sau hon vao vung Đia Trung Hai va Bien Ionia. Cuoi cung, Su đoan hang nhe 2 đong can cu tai Alexandria, Bizerte thuoc Phap va Malta thuoc Anh; đon vi nay đam nhan nhiem vu tuan tra tu Capo Colonna o mien nam Y đen điem cuc đong cua đao Crete, Hy Lap. 
Tu cuoi nam 1915, khi quan đoi Serbia roi vao the bat loi tai Montenegro va Albania, phia Phap va Anh cho rang viec tru vung la bat kha thi va phai tien hanh so tan. Thang 1 nam 1916, Victor Hugo tham gia van chuyen mot so nguoi di tan tu Brindisi, Y đen Bizerte, Tunisia (khi đo la thuoc đia cua Phap). Voi y đinh tao cho tru chan va giup Serbia cung co quan đoi,  luc luong Đong minh đanh chiem đao Kerkyra vao ngay 9 thang 1. Đen thang 3, ho tiep tuc lan sang đao Argostoli, mot hon đao khac cua Hy Lap, nham thiet lap can cu cho ham đoi tau chien cua minh. Vi tri nay cung giup phoi hop voi Kerkyra – noi cac tau tuan duong boc thep đang neo đau – du hai đao cach nhau vai tram dam. Vao thang 5, sau khi đuoc huan luyen va cung co luc luong theo ke hoach, quan đoi Serbia đat gan nhu đu đieu kien can thiet đe tai tham gia cac hoat đong chien su. Đe bao đam an toan cho qua trinh tai trien khai, cac tau tuan duong boc thep cua Phap đa yem tro tu xa, đong thoi ho tong luc luong Serbia đen mat tran Salonica. Hoat đong nay dien ra lien tuc cho đen khi toan bo qua trinh chuyen quan đuoc hoan tat vao ngay 15 thang 6. Tuy nhien, trong giai đoan tiep theo, thuc trang thieu than đe van hanh tau cung voi viec suy giam so luong binh si co kinh nghiem tac chien đa khien cho phan lon cac hoat đong huan luyen bi gian đoan. Đen nam 1917, tinh hinh nay dan tro nen nghiem trong.
Đau nam 1917, Hy Lap duoi thoi Vua Konstantinos I tri vi lua chon o the trung lap, song, cang thang voi cac nuoc Đong Minh van bat đau leo thang. Victor Hugo va tau tuan duong boc thep Jules Michelet đuoc cu đen tuan tra Vinh Korinthos. Nhiem vu nay đuoc thuc hien nham ngan chan mot luong quan Hy Lap đang đong tai Peloponnesos di chuyen qua cay cau o ngang kenh Korinthos vao ngay 28 thang 4, tu đo can tro moi kha nang ho can thiep vao cac hoat đong quan su cua Đong Minh tai Athens. Ngay 11 thang 6, Phap cho Su đoan hang nhe 2  trien khai  mot đai đoi quan nguoi Senegal va sau đo đua them mot so linh thuy co trang bi sung may vao lanh tho Hy Lap. Chi mot ngay sau, Vua Konstantinos I thoai vi. Tu thoi điem nay, mot chinh phu Hy Lap than Đong Minh đa đuoc thanh lap. Victor Hugo đuoc đua vao cac nhom tau du bi tai Bizerte khi Su đoan hang nhe 2 chinh thuc giai the vao ngay 12 thang 8, trong khi Jules Michelet van tham gia vao cac nhiem vu van tai trong nam tiep theo.

Vao ngay 18 thang 12 nam 1918, khi đau tai Kerkyra, Victor Hugo bi tau benh vien Flandre troi neo va phai.  Vu va cham nay khien Flandre bi hu hai phan than va phai chuyen đen Toulon đe sua chua.
Victor Hugo đuoc tai bien va phan cong ve Su đoan Co đong Hai quan Đai Tay Duong (Division volante de l'Atlantique) vao nam 1921. Chi mot nam sau, con tau đuoc đieu sang Su đoan Hai quan Vien Đong (Division navale de l'Extreme Orient). Ngay 12 thang 10 nam 1922, Victor Hugo cung Jules Michelet khoi hanh đen Sai Gon, Lien bang Đong Duong va cap cang vao ngay 19 thang 4 nam 1923.  Sau mot thoi gian hoat đong tai khu vuc nay, con tau tro ve Toulon va đuoc đua vao luc luong du bi tu ngay 11 thang 7 cung nam. Victor Hugo đuoc xoa khoi danh sach Đang ba Hai quan vao ngay 20 thang 1 nam 1928, va bi ban đe thao do vao ngay 26 thang 11 nam 1930.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Thu muc sach =

Chesneau, Roger & Kolesnik, Eugene M, bien tap (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. New York: Mayflower Books. ISBN 0-8317-0302-4.
Dufeil, Yves; Le Bel, Franck; Terraillon, Marc (2008). Croiseur auxiliaire Transport des troupes Navire hopital Flandre (PDF) (bang tieng Phap). Navires de la Grande Guerre 1914–1918.
Freivogel, Zvonimir (2019). The Great War in the Adriatic Sea 1914–1918. Zagreb: Despot Infinitus. ISBN 978-953-8218-40-8.
Halpern, Paul G (2004). The Battle of the Otranto Straits: Controlling the Gateway to the Adriatic in World War I. Bloomington, IN: Indiana University Press. ISBN 0-253-34379-8.
Jordan, John & Caresse, Philippe (2019). French Armoured Cruisers 1887–1932. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-5267-4118-9.
Sieche, Erwin F (1990). "Austria-Hungary's Last Visit to the USA". Warship International. XXVII (2): 142–164. ISSN 0043-0374.
Silverstone, Paul H (1984). Directory of the World's Capital Ships. New York: Hippocrene Books. ISBN 0-88254-979-0.