Boeing 747, biet danh "Jumbo Jet" hay nu hoang bau troi "Queens of the Skies", la mot trong nhung loai may bay de nhan biet nhat tren toan the gioi. No la may bay than rong, 2 tang, 2 loi đi đau tien tren the gioi, va la may bay phan luc dan dung thuong mai co lon than rong 2 loi đi đau tien tren the gioi đuoc san xuat. Loai may bay nay đuoc đon vi Commercial Airplanes cua Boeing tai Hoa Ky san xuat. Phien ban đau tien cua Boeing 747 co kich thuoc gap 2,5 lan chiec Boeing 707, mot trong nhung may bay thuong mai co lon cua thap nien 1960. Tu chuyen bay thuong mai đau tien nam 1970, Boeing 747 giu ky luc ve suc chua hanh khach lon nhat trong 37 nam cho đen khi đoi thu moi la hang san xuat may bay cua Chau Au Airbus trinh lang chiec Airbus A380 vuot mat.
May bay Boeing 747 su dung 4 đong co va đa tung co y tuong thuc hien tren cau hinh la 2 tang nhung đa bi huy bo phan than đuoc dung cho khach, cho hang hay su dung muc đich khac o nhung phien ban moi. Phan tren cua may bay đuoc tao hinh thanh 1 cai buou tren 747 nam phia tren san ngan, tao đieu kien cho cac phien ban cho hang sau nay co the nhan hang qua cua lon phia mui may bay. Phan buou trong cac phien ban cho khach la phan đat cho ngoi bo sung hoac su dung vao muc đich khac.
Phien ban moi nhat đang hoat đong cua 747 la B747 - 8 Intercontinental va B747 - 8F. Phien ban B747 - 400 la mot trong nhung cau hinh may bay dan dung than rong nhanh nhat đang hoat đong trong cac hang hang khong voi toc đo đat 913 km/h, tam bay lien luc đia la 13.450 km. Phien ban cho khach 747 - 400 co the cho 416 khach voi 3 hang ghe hoac 524 khach voi 2 hang ghe.
Sau khi đa ban đuoc 400 chiec, co nhung luc 747 bi cho la loi thoi do su phat trien cua nhung may bay dan dung sieu thanh nhung thuc te, tong so san xuat o con so 1.000 chiec vao nam 1993 đa vuot qua suc tuong tuong cua nhung nguoi chi trich. Tinh đen thang 4-2008, co 1.402 chiec 747 đuoc che tao voi 122 cau hinh khac nhau. Phien ban moi nhat cua loai 747 la 747 - 8F, đa đi vao hoat đong vao nam 2009.


Phat trien = Boi canh =

Vao nam 1963, Khong quan Hoa Ky bat đau mot loat nhung du an nghien cuu ve mot may bay van tai "chien luoc" rat lon. Du C-141 Starlifter đang trong qua trinh đua vao san xuat, ho cam thay mot may bay co suc chua lon hon va to hon la đieu can thiet, đac biet la kha nang đe mang nhung hang hoa "ngoai co", đieu khong the thuc hien tren nhung may bay luc đo. Nhung nghien cuu nay đa dan đen "CX-X" (Cargo, Experimental, no number - Hang hoa, Thi nghiem, khong so), mot thiet ke yeu cau suc chua len đen 180.000 pound (81.600 kg) co toc đo đat Mach 0.75 (500 mph/805 km/h), va bay lien mot mach quang đuong dai 5.000 hai ly (9.260 km) voi trong tai la 115.000 pound (52.200 kg). Khoang chua hang phai co chieu rong la 17 feet (5.18 m), chieu cao la 13.5 feet (4.11 m) va chieu dai la 100 feet (30.5 m) tu cua o truoc (phan đau) cho đen cua cuoi (phan đuoi) cua may bay.
Thiet ke ban đau đa vap phai mot loat nhung đe xuat voi 6 đong co. Tuy nhien, tat ca thiet ke đeu đuoc nhan thay rang khong đu tien bo đe vuot qua C-141, đe đuoc xem la quan trong cho phat trien. Mot tap hop moi cac tieu chuan đuoc hoan thanh va mot yeu cau chinh thuc đe nghi đa đuoc đua ra vao ngay 27 thang 4 nam 1964 cho "Heavy Logistics System" (CX-HLS - He thong nganh hau can nang). Noi bat voi chi 4 đong co, thiet ke cung yeu cau nhung đong co moi voi cong suat lon hon va tiet kiem nhien lieu hon. Vao 18 thang 5 nam 1964, nhung đe nghi san xuat khung may bay đa đuoc chuyen toi Boeing, Douglas, General Dynamics, Lockheed va Martin Marietta; trong khi nhung đe nghi ve đong co đuoc chuyen cho General Electric, Curtiss-Wright va Pratt and Whitney. Sau khi nghien cuu lua chon, Boeing, Douglas va Lockheed đa đuoc ky nhung hop đong nghien cuu bo sung cho khung may bay, trong khi đong co đuoc giao cho General Electric va Pratt and Whitney.
Tat ca ba trong so nhung đe nghi khung may bay phai chia se mot so đac tinh, nhung mot chi tiet đa tro thanh bieu tuong tren 747. Khi may bay CX-HLS đuoc thiet ke đe mang hang hoa hang nang, viec đat buong lai tai vi tri truyen thong o phan mui co the gay ra nguy hiem nghiem trong trong thoi gian ha canh voi khi hang hoa di chuyen ve phia truoc va co the ep vao buong lai cua phi cong. Tat ca cac cong ty đeu tinh đen van đe nay bang viec di chuyen buong lai len cao hon khu vuc chua hang; hang Douglas co mot "pod" (vo) nho chi co o phia truoc va tren canh, hang Lockheed su dung mot "xuong song" chay theo chieu dai cua may bay voi xa doc canh đi xuyen qua no, trong khi hang Boeing pha tron ca hai y tuong tren lai, voi mot vo dai hon va chay tu phia sau mui đen sau canh.
Vao nam 1965, thiet ke may bay cua Lockheed va thiet ke đong co cua General Electric đa đuoc chon cho mau may bay van tai moi la C-5 Galaxy.


= Ke hoach ve may bay dan dung =

747 đuoc hinh thanh trong đau cac nha thiet ke khi du lich bang đuong khong đang gia tang vao thap nien 1960. Thoi đai cua may bay van tai thuong mai phan luc đuoc mo ra boi tinh pho bien to lon cua Boeing 707 va Douglas DC-8 đa cach mang hoa du lich đuong dai. Tham chi truoc khi hop đong CX-HLS that bai, Boeing đa bi thuc ep boi Juan Trippe, chu tich cua Pan American World Airways (Pan Am), mot trong nhung hang hang khong la khach hang quan trong nhat cua Boeing; su thuc ep nay la ve viec che tao mot may bay cho khach lon gap hai lan kich thuoc cua chiec 707. Trong thoi gian nay, viec tac nghen tai cac san bay đa tro nen toi te hon do so luong hanh khach tang len trong khi suc chua cua may bay lai tuong đoi nho, nhung đieu nay đa tro thanh van đe va Juan Trippe suy nghi co the giai quyet van đe nay bang mot loai may bay co lon moi.
Vao nam 1965, Joe Sutter chuyen tu đoi phat trien 737 cua Boeing sang lam quan ly cac nghien cuu ve mot may bay dan dung moi, loai may bay moi nay đa đuoc gan so mo hinh la 747. Sutter bat đau nghien cuu thiet ke voi Pan Am va cac hang hang khong khac, nham hieu nhung nhu cau cua khach hang khi đat mua may bay. Luc đo, phan lon nguoi ta nghi rang 747 se dan dan bi thay the boi may bay van tai sieu thanh. Boeing đa tra loi bang viec thiet ke 747 sao cho no co the thich nghi de dang voi viec chuyen cho hang hoa va tiep tuc đuoc đat hang che tao du nhung đon đat hang phien ban cho khach co the giam sut. Trong vai tro chuyen cho hang hoa, nhu cau khoang chua hang lon đe ho tro van chuyen hang bang container la phuong phap đang đuoc ap dung rong rai vao cung thoi gian đo. Nhung container tieu chuan co chieu ngang la 8 foot (2,4 m) (hoi cao hon vi nhung điem phieu đinh kem) va chieu dai la 20 hoac 40 foot (12 m). Đieu nay co nghia rang no co the ho tro mot chong container 2-rong 2-cao gom 2 hay 3 hang voi mot kich thuoc khung may bay tuong tu nhu du an CX-HLS truoc đo.


= Nhung no luc thiet ke =

Cuoi cung thi thiet ke canh cao cua Boeing tren mau CX-HLS đa khong đuoc su dung cho 747, du nhung cong nghe đe phat trien dua tren nhung co gang cua ho co mot anh huong nhat đinh. Thiet ke nguyen ban bao gom mot than may bay hai tang voi chieu dai đung theo thiet ke, tang duoi co 8 day ghe va 2 loi đi giua cac day ghe, tang tren co 7 day ghe va 2 loi đi giua cac day ghe. Tuy nhien, moi quan tam đen viec giai toa tac nghen tren cac tuyen đuong va kha nang mang hang hoa han che la nguyen nhan dan đen suy nghi y tuong nay se bi loai bo vao đau nam 1966 vi nhung uu tien lon hon cho thiet ke may bay mot tang co kich thuoc rong hon. Boi vay buong lai đa đuoc đat tren mot tang tren ngan hon, vi vay cua chat va chuyen hang hoa len xuong may bay co the bao gom cua hinh non o ca phan mui nua; thiet ke đac trung đa khien 747 co the de dang nhan biet voi mot cho "loi" o phan đau. Trong cac kieu đau tien, no khong đuoc hieu ro rang la nhung thu co lien quan voi vung khong gian nho o đang sau buong lai, va đieu nay luc đau theo ly thuyet nhu mot khu vuc "phong khach" khong co ghe ngoi co đinh.
Mot trong nhung cong nghe thiet yeu cho phep mot may bay lon nhu 747 đuoc hinh thanh la đong co phan luc canh đay (turbofan) ty le đuong vong lon. Cong nghe đong co đuoc tinh đen đe co kha nang cung cap cong suat gap 2 lan nhung đong co tuabin phan luc (turbojet) ban đau trong khi tieu thu nhien lieu it hon 3 lan. General Electric đa mo đuong cho khai niem nay nhung hang đa chuyen tam vao phat trien đong co cho C-5 Galaxy va loai đong co nay đa khong đuoc thuong mai hoa cho đen tan sau nay. Pratt & Whitney cung nghien cuu che tao tren cung nguyen ly, va cuoi nam 1966, cac hang Boeing, Pan-Am va Pratt & Whitney đa đong y phat trien mot đong co moi trang bi cho 747, co ten goi la JT9D.

Du an đuoc thiet ke voi mot phuong phap moi goi la phan tich cay sai hong (fault tree analysis), cho phep nghien cuu ky luong nhung tac đong cua mot loi hong hoc cua mot bo phan đon le, nham xac đinh anh huong cua no đoi voi nhung he thong khac. Đe chuyen tam vao nhung moi quan tam ve an toan va kha nang bay, thiet ke cua 747 bao gom viec du thua cau truc, nhung he thong thuy luc thua, he thong banh đap tang len 4 lan va 2 he thong đieu khien be mat. Đong thoi, mot so thiet bi nang tien tien nhat đuoc su dung trong cong nghiep cung đuoc ap dung trong thiet ke moi, cho phep may bay hoat đong tai nhung san bay hien co luc đo. Nhung tam nho o go truoc cua canh may bay đuoc thiet ke chay doc theo chieu dai cua canh, cung nhu nhung canh ta co ranh đuoc chia lam 3 phan chay doc theo chieu dai canh o phia sau. Thiet ke canh đat duoi cho phep nhung canh ta lay đuoc luong khi duoi canh, tang nhung hieu ung mat đat toi may bay.
Boeing đong y giao chiec 747 đau tien cho Pan Am vao cuoi nam 1969. Ngay giao hang tinh tu sau ngay thiet ke may bay la 28 thang, khoang thoi gian nay chi chiem 2/3 quy thoi gian binh thuong tu khi thiet ke đen giao hang chiec may bay đau tien đoi voi cac loai may bay khac. Vi chuong trinh nhanh nhu vay nen nhung nguoi lam viec trong du an đa đuoc đat cho biet danh la "The Incredibles" (Nhung nguoi la thuong). Viec phat trien may bay nhu vay la mot thach thuc ky thuat va tai chinh, ban giam đoc du an đa noi rang "bet the company" (đanh cuoc cong ty) khi ho bat đau du an.


= Nha may san xuat =

Vi Boeing khong co mot nha may nao đu lon đe lap rap may bay dan dung khong lo, do đo ho lua chon giai phap xay dung mot nha may moi. Boeing đa xem xet ky luong cac vi tri co the đat nha may moi o 50 thanh pho, va dan dan quyet đinh xay dung nha may moi cach 30 dam (48 km) ve phia bac Seattle tren mot vi tri gan mot can cu quan su tai Paine Field gan Everett, Washington. Boeing đa mua mot vung đat rong 780 mau Anh (316 hecta) vao thang 6-1966.
Viec phat trien 747 la mot thach thuc chinh đoi voi hang Boeing, va viec xay dung nha may lap rap cung la mot nhiem vu to lon khac. Chu tich Boeing la William M. Allen đa hoi Malcolm T. Stamper khi đo la nguoi đung đau bo phan tuabin cua hang, đe giam sat viec xay dung nha may Everett va đe bat đau san xuat 747. Đe san ui mat bang, hon 3.1 trieu m³ đat đa đuoc chuyen đi. Thoi gian xay dung rat ngan khi mo hinh co kich co that cua 747 đa đuoc che tao truoc khi mai cua nha may đuoc hoan thanh. Nha may nay la toa nha lon nhat the gioi ve the tich tung đuoc xay dung vao luc đo.


= Phat trien va thu nghiem =

Truoc khi chiec 747 đau tien đuoc lap rap hoan chinh, viec thu nghiem đa bat đau đoi voi nhieu thanh phan va he thong. Mot thu nghiem quan trong la so tan hanh khach khi may bay bi nan, nguoi ta đa can toi 560 tinh nguyen vien o tren cabin mo hinh co kich thuoc that cua 747, sau đo thu nghiem so tan qua nhung cau truot khan cap thoat khoi may bay. Viec thu nghiem so tan nhu that đau tien mat 2 phut 30 giay thay vi toi đa 90 giay nhu yeu cau boi Co quan quan ly Hang khong Lien bang (FAA), vai nguoi tinh nguyen đa bi thuong. Nhung thu nghiem so tan tiep theo đa đat yeu cau 90 giay nhung khien nhieu nguoi bi thuong hon. Viec kho hieu nhat la viec so tan tu tang tren cua may bay; nhung hanh khach tinh nguyen thay vi viec su dung mot mang truot thong thuong, khi thoat khoi may bay đa su dung mot trang bi bao ho gan lien voi mot ong cuon.
Boeing đa xay dung mot thiet bi huan luyen khac thuong đuoc biet đen nhu "Waddell's Wagon" (May bay cua Waddell) (ten goi cua mot phi cong thu nghiem 747 la Jack Waddell), thiet bi nay gom co mot buong lai mo hinh nhu that đat tren mui cua mot xe tai. Trong khi nhung chiec 747 đau tien đa đuoc che tao, thiet bi cho phep cac phi cong thuc hanh nhung thao tac truot tu mot vi tri tang tren đat tren cao.
Vao ngay 30 thang 9-1968, chiec 747 đau tien đa đuoc gioi thieu tai nha may lap rap Everett truoc gioi bao chi khap the gioi va đai dien cua 26 hang hang khong tren the gioi đa đat hang chiec may bay.
Trong nhung thang sau đo, nhung su chuan bi đuoc thuc hien cho chuyen bay đau tien se dien ra vao ngay 9 thang 2-1969, voi nhung phi cong thu nghiem đieu khien la Jack Waddell va Brien Wygle va Jess Wallick o vi tri phu trach may moc. Du co mot van đe nho voi mot trong so nhung canh ta, chuyen bay thu nghiem đau tien cua 747 van đuoc xac nhan la co tinh nang đieu khien rat tot. May bay trong thoi gian bay hau nhu khong bi hien tuong "Dutch roll" (hien tuong chao đao hinh cung), đay la mot hien tuong gay nguy hiem chinh đoi voi nhung may bay phan luc canh xuoi đau tien.
Trong thoi gian dien ra nhung giai đoan sau đo cua chuong trinh thu nghiem bay, thu nghiem rung khi bay chi ra rang canh phai chiu dao đong duoi nhung đieu kien nhat đinh. Kho khan nay mot phan đuoc giai quyet bang viec giam đo cung cua mot so thanh phan trong canh. Tuy nhien, van đe may bay rung khi bay o toc đo cao đa tro thanh mot van đe đac biet nghiem trong, va van đe nay chi đuoc giai quyet bang cach chen them nhung vat đoi trong nhu cac bao bi chua uranium ngheo trong vo đong co o phia ngoai, phuong phap nay đuoc ap dung tren nhung chiec 747 đau tien. Bien phap nay đa gay ra moi lo khi may bay bi roi hay đam vao nhau, chang han nhu Chuyen bay 358 cua China Airlines tai Wanli, Đai Bac nam 1991 va Chuyen bay 1862 cua El Al tai Amsterdam nam 1992.

Chuong trinh thu nghiem bay bi han che boi nhung van đe ve đong co JT9D cua may bay. Nhung kho khan bao gom viec đong co chet may, nguyen nhan la do su chuyen đong cua van tiet luu va su bien dang cua vo boc tuabin xay ra rat nhanh sau mot thoi gian ngan hoat đong. Nhung van đe nay đa gay ra su cham tre vai thang trong viec giao hang nhung chiec 747 va 20 chiec may bay đa phai nam cho tai nha may Everett đe đoi lap đat đong co. Chuong trinh đa bi tri hoan them khi mot trong 5 chiec may bay thu nghiem đa phai chiu thiet hai nghiem trong trong khi đang co gang ha canh xuong san bay Renton Municipal, noi đat nha may Renton cua Boeing. May bay thu nghiem đa bi loai bo cac thiet bi kiem tra va mot cabin đa đuoc lap đat khi phi cong Ralph C. Cokely đa ha canh tren mot đuong bang ngan va bo banh đap đa bi cat roi ra khoi chiec 747 sau su co tren. Tuy nhien, nhung kho khan nay khong can tro Boeing mang mot trong nhung may bay thu nghiem đen Trien lam hang khong Paris lan thu 28 vao giua nam 1969, đay la lan đau tien chiec 747 đuoc xuat hien truoc cong chung. Chiec 747 đa đat đuoc chung chi bay cua FAA (Co quan quan ly Hang khong Lien bang) vao thang 12-1969, va chiec may bay moi đa san sang đe đua vao su dung chinh thuc trong cac hang hang khong.
Chi phi rat lon cua du an phat trien 747 va viec xay dung nha may Everett co nghia rang Boeing đa phai vay muon nhung khoan tien rat lon tu mot nghiep đoan ngan hang. Trong nhung thang cuoi cung truoc khi giao chiec may bay đau tien, cong ty đa phai nhieu lan yeu cau cap von bo sung đe hoan thanh du an. Neu bi tu choi khong cap them von, su ton tai cua Boeing se bi đe doa. Cuoi cung thi, canh bac mao hiem cua Boeing đa thanh cong, va Boeing đa giu đoc quyen trong san xuat may bay cho khach co lon trong nhieu nam lien.


= Đi vao hoat đong =

Ngay 15 thang 1-1970, Đe Nhat Phu nhan Hoa Ky Pat Nixon đa lam le rua toi cho chiec 747 đau tien cua Pan Am tai San bay quoc te Dulles (sau nay san bay nay đoi ten thanh San bay quoc te Washington Dulles) voi su co mat cua chu tich Pan Am la Najeeb Halaby. Thay vi ruou sam banh, nuoc mau đo, trang va xanh đa đuoc phun len may bay. Chiec 747 bat đau đi vao hoat đong chinh thuc vao ngay 22 thang 1-1970, no hoat đong tren tuyen đuong bay New York–Luan Đon cua Pan Am; chuyen bay đau tien đa len ke hoach vao toi ngay 21 thang 1, nhung đong co nong qua muc cho phep khien may bay khong the su dung đuoc. Viec tim kiem đong co thay the đa khien chuyen bay bi tri hoan muon hon 6 gio vao ngay hom sau.
Loai may bay 747 đa co đuoc mot su mo đau đi vao hoat đong suon se, vuot qua nhung lo au la mot so san bay khong co kha nang tiep nhan mot may bay co lon. Mac du nhung van đe ky thuat đa nay sinh, ho đa giai quyet mot cach tuong đoi nhanh chong va gon nhe. Sau khi đi vao hoat đong voi Pan Am, cac hang hang khong khac tung đat mua 747 đe duy tri su canh tranh lan luot đua nhung chiec 747 cua rieng minh vao hoat đong. Boeing đa uoc tinh rang mot nua so luong 747 đau tien ban cho cac hang hang khong se hoat đong do kha nang bay đuong dai hon la kha nang trong tai cua no. Nhung du 747 co the co chi phi hoat đong đoi voi moi ghe thap, đieu nay co the chi đat đuoc khi may bay cho tai toan bo nhu theo thiet ke; chi phi hoat đong tren moi ghe se gia tang nhanh chong khi hieu suat su dung ghe giam xuong. Viec tieu thu nhien lieu cho mot chiec 747 chuyen cho khoang 70% so ghe se su dung hon 95% nhien lieu so voi mot chiec 747 cho đay tai.
Khi nhung van đe kinh te o Hoa Ky va tai cac quoc gia khac sau Khung hoang Dau mo 1973 dan toi viec giam luong hanh khach van chuyen, mot vai hang hang khong nhan thay ho khong co đu hanh khach đe cho chiec 747 bay voi chi phi kinh te, va ho đa thay the nhung chiec 747 bang nhung may bay nho hon than rong vua moi đuoc gioi thieu, đo la kieuMcDonnell Douglas DC-10 va Lockheed L-1011 TriStar  (va sau đo la nhung may bay phan luc 2 đong co 767 va A300). Đe thu hut khach hang, cac hang hang khong đa co gang thu thay the nhung ghe ngoi tren nhung chiec 747 thanh nhung quay bar piano, hang American Airlines đa dan dan chuyen nhung chiec 747 cua ho thanh may bay cho hang vao nam 1983 đa đoi đoi bay 747 cua minh cho Pan Am đe lay nhung may bay nho hon; Hang Delta Airlines cung đa loai bo nhung chiec 747 khoi đoi bay sau vai nam.
Nhung chuyen bay quoc te bay truc tiep bo qua nhung san bay đau moi truyen thong va ha canh xuong nhung thanh pho nho hon đa tro nen pho bien khap noi vao thap nien 1980, va đieu nay đa lam xoi mon thi truong ban đau cua 747. Tuy nhien, nhieu hang van tai quoc te van tiep tuc su dung 747 tren cac tuyen đuong bay vuot Thai Binh Duong. O Nhat Ban, nhung chiec 747 hoat đong tren cac tuyen đuong bay noi đia đuoc cau hinh đe chuyen cho luong hanh khach gan nhu toan tai.
747 nhanh chong co đuoc uy tin va la mot bieu tuong, no đa xuat hien trong nhung bo phim khac nhau nhu loat phim Airport ve tham hoa hang khong, Khong luc Mot va Executive Decision.


= Nhung phat trien xa hon =

Sau kieu 747-100 ban đau, Boeing đa phat trien phien ban -100B co Trong luong Cat canh Toi đa lon hon va phien ban -100SR (tam ngan) co suc chua hanh khach lon hon. Tang trong luong cat canh toi đa (MTOW) co the cho phep mot may bay mang nhieu nhien lieu hon va co tam bay xa hon. Kieu -200 đuoc phat trien sau đo va bat đau hoat đong chinh thuc nam 1971. Kieu -200 co đong co manh hon va trong luong cat canh lon hon. Cac phien ban cho khach, chuyen cho hang va ket hop cho khach-hang hoa cung đuoc san xuat. 747SP ngan hon (hieu suat đac biet) voi mot tam bay dai hon cung đuoc phat trien vao giua thap nien 1970.
Dong may bay 747 đa đuoc phat trien xa hon voi viec xuat xuong 747-300 vao nam 1980. Phien ban -300 la ket qua tu su nghien cuu cua Boeing đe tang so ghe cua 747. Nhung giai phap nhu chot than may bay va mo rong tang tren o toan bo chieu dai than may bay đa bi loai bo. Ten goi ban đau cua -300 la 747SUD ("stretched upper deck" - tang tren keo dai) tiep theo la 747-200 SUD, sau đo la 747EUD, truoc khi ten goi 747-300 đuoc su dung. Kieu 300 đuoc san xuat lan đau vao nam 1983. No bao gom mot tang tren keo dai (SUD), tang toc đo hanh trinh va tang so ghe. Phien ban cho khach, tam gan va ket hop cho khach-hang hoa cung đuoc che tao.
Nam 1985, cong viec phat trien phien ban 747-400 tam xa bat đau. Phien ban moi co mot buong lai kinh moi, cho phep tang to lai tu 3 phi cong giam xuong con 2. Chi phi phat trien lon, va nhung tri hoan san xuat đa xay ra khi nhung hang khong đoi hoi cong nghe moi phai đuoc hop nhat vao mau may bay moi. Luc luong lao đong thieu kinh nghiem va nhung van đe san xuat khac đa xuat hien khi Boeing che tao 747-400. -400 bat đau đi vao hoat đong vao nam 1989.

Tu khi 747-400 hoat đong, vai ke hoach keo dai cho 747 đa đuoc đe xuat. Boeing đa gioi thieu thiet ke 747-500X va -600X vao nam 1996. Nhung phien ban moi co chi phi hon 5 ty USD đe phat trien, va moi quan tam khong đu đe chuong trinh co the bat đau. Boeing đua ra gioi thieu kieu 747X va 747X keo dai khiem nhuong hon vao nam 2000 nhu mot cau tra loi toi kieu A3XX cua đoi thu Airbus. Tuy nhien, dong 747X khong co kha nang thu hut đu su quan tam đe đi vao san xuat. Boeing đa chuyen tu nghien cuu 747X sang theo đuoi Sonic Cruiser vao nam 2001 va sau chuong trinh Sonic Cruiser la Boeing 787. Vai y tuong đuoc phat trien cho 747X se đuoc su dung tren 747-400ER. Sau khi vai phuong an đuoc đe xuong va sau đo bi huy bo, mot so nguoi theo doi nganh cong nghiep đa to ra hoai nghi ve đe xuat may bay moi tu Boeing. Tuy nhien, vao đau nam 2004, Boeing đa cong bo nhung ke hoach thu cho 747 Advanced, kieu may bay đang dan đuoc thong qua. Tuong tu ban chat voi 747-X, 747 Advanced keo dai than su dung cong nghe tu 787 đe hien đai hoa thiet ke va nhung he thong cua no.
Ngay 14 thang 11-2005, Boeing cong bo xuat xuong 747 Advanced voi ten goi Boeing 747-8.
747 đa bi Airbus A380 chiem danh hieu may bay cho khach lon nhat đang hoat đong, khi Airbus A380 bat đau hoat đong trong cac hang hang khong vao nam 2007. Nam 1991, mot ky luc đa đuoc thiet lap khi 1.087 hanh khach đa đuoc mot chiec 747 cho đen Israel nhu mot phan trong Chien dich Solomon.
747 tung la may bay dan dung nang nhat hoat đong thuong xuyen, cho đen khi loai may bay Antonov An-124 Ruslan đi vao hoat đong nam 1982. Kieu 747-400ER đa chiem lai danh hieu nay vao nam 2000. May bay van tai hang hoa Antonov An-225 van tiep tuc chiem ngoi vi la may bay co kich thuoc lon nhat the gioi (bao gom trong luong cat canh toi đa va chieu dai). Loai Hughes H-4 Hercules la may bay co sai canh lon nhat the gioi, nhung no chi bay mot lan. Chi co 2 chiec An-225 đa đuoc che tao, trong khi loai may bay 747 va A380 đa đuoc san xuat hang loat.
Mot so may bay 747 đuoc chuyen đoi đe hoat đong trong nhung muc đich đac biet. Mot chiec 747-100 do General Electric so huu đuoc su dung nhu mot phong thi nghiem ve đong co cua ho loai đong co General Electric GEnx đa đuoc thu nghiem tren chiec 747 nay. Mot nguyen mau chua chay đa đuoc che tao boi Evergreen International. Dan dan, 747 co the đuoc thay the boi mot thiet ke co ten "Y3".


Thiet ke Boeing 747 la mot may bay dan dung co lon, than rong voi 4 đong co đuoc đat o canh. Canh co goc xuoi sau lon la 37.5° nham tang toc đo va hieu qua khi bay o van toc hanh trinh Mach 0.84 đen 0.88, phu thuoc vao tung phien ban. Canh xuoi sau cung cho phep 747 su dung nhung nha đe may bay hien co. So ghe ngoi la hon 366 ghe khi sap xep theo so đo 3-4-3 (gom 3 day ghe, 2 day ngoai moi hang co 3 ghe va day giua moi hang co 4 ghe, xen vao giua 3 day la 2 loi đi) o khoang hang economy va theo so đo 2-3-2 o khoang hang nhat tren tang chinh cua may bay. Tang tren co so ghe bo tri theo so đo 3-3 o khoang hang economy va 2-2 o khoang hang nhat.
Buong lai cua 747 tao thanh mot cai "buou" do nam phia tren tang chinh. Buong lai nho cao cho phep may bay co the chat do hang hoa tu phia truoc o cac phien ban chuyen cho hang hoa. Tang tren phia sau buong lai tao khong gian cho mot phong khach hay ghe bo sung. "Tang tren keo dai" đa tro thanh mot tuy chon tren phien ban 747-100B va sau đo đuoc coi nhu mot tieu chuan tren phien ban 747-300.
Trong luong cat canh toi đa cua 747 trong khoang tu 735.000 pound (333.400 kg) đoi voi phien ban 747-100 len 970.000 lb (439.985 kg) cho phien ban 747-8. Tam bay tang tu 5.300 hai ly (6.100 dam, 9.800 km) đoi voi 747-100 len 8.000 hai ly (9.200 dam, 14.815 km) đoi voi 747-8I.

747 co nhieu cau truc phai tang them so luong bao gom 4 he thong thuy luc va 4 bo banh đap gom co 16 lop, đieu nay giup may bay tang be mat bam đuong va su an toan trong truong hop co lop bi no. Hop so chinh cung đuoc tang so, đieu nay ngan may bay ha canh su dung bo phan ha canh neu phi cong khong thuc hien đu thao tac, khi thuc hien đu thao tac thi may bay moi co the ha canh. Ngoai ra, 747 con co he thong đieu khien be mat kep va nhung canh ta co ranh xe đuoc chia lam 3 co cau truc tinh vi, nhung canh ta nay giup may bay giam toc đo khi ha canh va cho phep may bay su dung nhung đuong bang co đo dai tieu chuan. Nhung chiec 747 đoi đau con mang theo ca nhung đong co du phong, nhung đong co nay đuoc bo tri đat o giua khoang chuc nang đong co va than may bay.


Cac bien the 747-100 la bien the đau tien đuoc gioi thieu vao nam 1966. 747-200 cung nhanh chong đuoc gioi thieu ngay sau đo va co đon đat hang đau tien vao nam 1968. 747-300 đuoc gioi thieu nam 1980, nam 1985 la 747-400. Cuoi cung la 747-8 đuoc cong bo vao nam 2005. Vai phien ban cua moi bien the đa đuoc san xuat. Nhieu bien the van đang đuoc san xuat đong thoi.


= 747-100 =

Nhung chiec 747-100 đau tien đuoc che tao voi 6 cua so o tang tren (moi ben co 3 cua so) danh cho khu vuc phong nghi ngoi o tang tren. Sau đo, khi cac hang hang khong bat đau su dung tang tren lam khoang danh cho hanh khach thuong hang thay vi phong nghi ngoi, Boeing đa đua ra thiet ke tang tren co 10 cua so nhu mot tuy chon. Mot so chiec -100 đa đuoc tai trang bi theo cau hinh moi nay.
Phien ban 747-100B la mot phien ban co thiet ke khung may bay va bo banh đap đuoc gia co cung nhu tang trong luong cat canh toi đa (MTOW) len 750.000 lb (340.000 kg). 747-100B chi đuoc giao cho hang Iran Air va Saudia (hien nay la Saudi Arabian Airlines). Nhung kieu đong co tuy chon đa đuoc cac hang đua ra bao gom Rolls-Royce (RB211) va GE (CF6), nhung chi co Saudia đat mua tuy chon cua Rolls-Royce.
Boeing khong phat trien phien ban chuyen cho hang hoa cho kieu nay. Tuy nhien, nhung chiec 747-100 sau nay đa đuoc chuyen đoi thanh chuyen cho hang hoa. Tong cong co 250 chiec -100 (moi phien ban, bao gom ca 747SP) đuoc che tao; chiec cuoi cung đuoc giao vao nam 1986. Trong tong so 250 chiec đuoc che tao co 167 chiec 747-100, 45 chiec 747SP, 29 chiec 747SR va 9 chiec 747-100B.


 747-100SR  Đe đap ung nhung yeu cau tu cac hang hang khong Nhat Ban, Boeing đa phat trien 747-100SR nhu mot phien ban "tam gan" cua bien the 747-100. SR co suc chua nhien lieu it hon nhung cho đuoc nhieu hanh khach hon, len toi 498 hanh khach đoi voi nhung phien ban ban đau va 550 đoi voi nhung phien ban sau nay, do tang so ghe o khoang hang du lich. Đac biet, SR co cau truc ho tro tang cuong o canh, than, va bo banh đap cung voi suc chua nhien lieu đuoc giam bot 20%. 747SR phai sua đoi lai cau truc than đe chiu đung đuoc ap luc tang len do so lan ha canh va cat canh lon. -100SR bat đau hoat đong chinh thuc o hang Japan Airlines (luc đo la Japan Air Lines) vao ngay 7 thang 10-1973. Sau nay, nhung phien ban tam gan cua -100B va -300 cung đuoc phat trien. May bay SR đuoc su dung chu yeu tren nhung tuyen bay noi đia o Nhat Ban.
2 chiec 747-100B/SR đa đuoc giao cho Japan Airlines (JAL) voi mot tang tren keo dai đe cung cap cho cho nhieu khach hon. Su sua đoi nay đuoc biet đen nhu "SUD" (stretched upper deck - tang tren keo dai).
Hang hang khong All Nippon Airways (ANA) đa van hanh nhung chiec 747SR tren nhung tuyen bay noi đia o Nhat Ban voi suc chua moi chiec tu 455 đen 456 ghe, nhung chung đa ngung hoat đong, chiec cuoi cung ngung hoat đong vao ngay 10 thang 3-2006. JAL van hanh bien the 747-100B/SR/SUD voi 563 ghe tren tuyen bay noi đia, va ngung su dung nhung may bay nay vao quy ba nam 2006. JAL va JALways đa van hanh nhung chiec -300SR tren tuyen bay noi đia vao thoi gian roi va tren cac tuyen bay đen cac noi khac o Chau A.


= 747-100B =

747-100B đuoc phat trien tu -100SR, su dung thiet ke khung may bay va thiet bi ha canh manh me hon. Loai nay co cong suat nhien lieu tang them 48.070 gal My cho phep pham vi hoat đong 5.000 hai ly (9.300 km; 5.800 dam) voi trong tai 452 hanh khach thong thuong va tang MTOW 750.000 lb (340.000 kg). Đon đat hang -100B đau tien, mot may bay cho Iran Air, đuoc cong bo vao ngay 1 thang 6 nam 1978. May bay nay bay lan đau tien vao ngay 20 thang 6 nam 1979, nhan đuoc chung nhan FAA vao ngay 1 thang 8 nam 1979 va đuoc giao vao ngay hom sau. 9 -100B đa đuoc che tao, 1 cho Iran Air va 8 cho Saudi Arabian Airlines. Khong giong nhu -100 ban đau, -100B đuoc cung cap voi cac đong co Pratt & Whitney JT9D-7A, General Electric CF6-50 hoac Rolls-Royce RB211-524. Tuy nhien, chi co đong co RB211-524 (Saudia) va JT9D-7A (Iran Air) đuoc đat hang. 747-100B, EP-IAM cuoi cung đa đuoc Iran Air nghi huu vao nam 2014, nha khai thac thuong mai cuoi cung cua 747-100 va -100B.


= 747SP =

747SP ngan hon 48 feet 4 in (14.7 m) so voi 747-100. Ngoai tru 747-8, SP chi co phan than cua 747 đa đuoc sua chieu dai. Nhung bo phan than o phia truoc va o đuoi cua canh đa bi loai bo, va bo phan than o giua đuoc thiet ke lai. Canh ta co ranh đon đa đuoc thay the boi nhom 3 canh ta Fowler co ranh tu bien the 747-100. "Ca no" o duoi canh, la noi đat co cau van hanh canh ta tren nhung chiec 747 tieu chuan, bi loai bo hoan toan tren bien the 747SP. 747SP khi đem so sanh voi nhung bien the truoc đo, thi SP co phan than o cuoi đuoi thon hon, banh lai co hai khop noi, canh đuoi đung va canh đuoi ngang dai hon.
Boeing 747SP đa đuoc cong nhan đat mot chung chi phu vao ngay 4 thang 2-1976 va bat đau đi vao hoat đong o hang Pan American World Airways (PAN AM) cung nam. May bay đuoc chon lua boi nhung hang hang khong muon hoat đong o nhung san bay chinh voi đuong bang ngan.
Tong cong co 45 chiec 747SP đuoc che tao. Chiec 747SP thu 44 đuoc giao vao ngay 30 thang 8-1982. Boeing đa mo lai day chuyen san xuat 747SP đe che tao mot chiec 747SP cuoi cung 5 nam sau đo vao nam 1987, đon đat hang tu chinh phu Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat. Tinh đen thang 8-2007, 17 chiec Boeing 747SP van đang hoat đong trong cac hang hang khong bao gom Iran Air (3), Saudi Arabian Airlines (1), Syrian Arab Airlines (2) va thuoc chinh phu. Dryden Flight Research Center (Trung tam nghien cuu bay Dryden) cua NASA co mot chiec SP sua đoi cho hoat đong thu nghiem SOFIA.


= 747-200 =
747-200 co đong co manh hon, trong luong cat canh toi đa (MTOW) va tam bay lon hon so voi 747-100. Mot vai chiec -200 đau tien giu lai cau hinh 3 cua so o moi ben cua bien the -100 o tang phia tren, nhung nhung chiec che tao sau nay lai co cau hinh 10 cua so o moi ben.

Vai phien ban them cua -200 đa đuoc san xuat. Phien ban 747-200B la mot phien ban cai tien cua 747-200, no co suc chua nhien lieu lon hon va đong co manh hon; bat đau hoat đong vao thang 2-1971. May bay -200B co tam bay khi trong tai đay đat khoang 6.857 hai ly (12.700 km). Phien ban 747-200F la mot phien ban chuyen cho hang hoa cua bien the -200. Cua đe chat tai hang o mot ben than co the co hoac khong tren -200F. Suc chua cua no la 105 tan Anh (95.3 tan) va trong luong cat canh toi đa len đen 833.000 lb (378.000 kg). No bat đau hoat đong lan đau vao nam 1972 voi hang Lufthansa. Phien ban 747-200C Convertible la mot phien ban co the chuyen đoi giua chuyen cho khach va chuyen cho hang hoac su dung trong cau hinh ket hop. Nhung chiec ghe co the đuoc ro đi, va kieu nay co cua hang hoa o phan mui. -200C co the co mot cua hang hoa ben canh tuy chon o tang chinh.
747-200M la mot phien ban ket hop, no co mot cua hang hoa o mot ben than tren tang chinh va co the cho hang o khu vuc phia sau cua tang chinh. Mot vach ngan co the doi đi tren tang chinh nham phan chia khu vuc hang hoa o phia sau voi khu vuc cua khach o phia truoc. Kieu nay co the mang 238 hanh khach khi bo tri ghe o 3 hang neu hang hoa đuoc mang tren tang chinh. Kieu nay cung đuoc biet đen voi ten goi 747-200 Combi. Cung nhu đoi voi bien the 747-100, sua đoi tang tren keo dai (SUD) cung đuoc đua ra nhu mot tuy chon cho cac khach hang tuy chon sau nay. Tong cong co 10 chiec 747-200 đuoc chuyen đoi đang đuoc van hanh boi KLM. UTA French Airlines cung co 2 chiec trong so nhung may bay 747 cua minh đuoc chuyen đoi.
Tong cong co 393 chiec -200 thuoc moi phien ban đuoc che tao khi day chuyen san xuat đong cua nam 1991. Trong đo co 225 chiec 747-200, 73 chiec 747-200F, 13 chiec 747-200C, 78 chiec 747-200M, va 4 chiec thuoc quan đoi.
Nhieu chiec 747-200 hien van đang hoat đong, du đa so nhung hang hang khong lon đa ngung su dung chung va ban chung cho cac hang hang khong nho hon. Nhieu hang hang khong lon đa đay tien đo ngung hoat đong nhung chiec 747-200 sau Su kien 11 thang 9, mot so chiec thi đuoc su dung đe chuyen cho hang hoa.


= 747-300 =

Su khac biet de nhan thay nhat giua 747-300 va nhung kieu truoc đo la tang tren keo dai voi 2 cua thoat hiem khan cap moi va mot khu vuc danh cho thanh vien phi hanh đoan nghi ngoi o ngay sau buong lai, khu vuc nay đuoc coi nhu mot tieu chuan tuy chon (tang tren keo dai truoc đay đuoc đua ra nhu mot trang bi bo sung va xuat hien lan đau tren 2 chiec 747-100SP cua Nhat Ban ). Khi so sanh voi 747-200, tang tren dai hon cua 747-300 dai hon 23 feet 4 in (7,11 m). Mot cau thang thang moi len tang tren thay the cho cau thang xoan oc la điem khac biet giua -300 va cac bien the truoc đo. Cau thang tao nen phong o duoi va o tren, tao them khong gian đat ghe. Voi nhung thay đoi khi đong hoc nho, Boeing đa tang toc đo hanh trinh cua -300 len Mach 0,85 so voi Mach 0,84 o bien the -100/-200. -300 co trong luong cat canh tuong đuong voi -100/-200. 2 trong so 3 đong co đuoc lua chon tu -200 đa đuoc giu nguyen o bien the -300, nhung đong co General Electric CF6-80C2B1 đa đuoc đua ra nham thay the cho loai CF6-50E2 tren -200.
Ten goi 747-300, truoc đay đuoc đe xuat cho mot bien the chua bao gio đuoc xuat xuong, ten goi nay đuoc su dung lai cho phien ban moi nay, no đuoc gioi thieu nam 1980. Hang Swissair đa đat mua nhung chiec 747-300 đau tien vao ngay 11 thang 6-1980. 747-300 bay lan đau vao 5 thang 10 nam 1982. Swissair la khach hang đau tien đuoc giao hang vao 23 thang 3-1983.
Ngoai phien ban cho khach, nhung phien ban khach cung đuoc che tao. Phien ban 747-300M co kha nang cho hang hoa o phia sau tang chinh tuong tu nhu -200M, nhung voi tang tren keo dai no co the cho đuoc nhieu khach hon. 747-300SR la phien ban tam gan nham đap ung nhu cau cho cac tuyen đuong bay noi đia. Hang Japan Airlines đa su dung phien ban -300SR voi suc chua len đen 600 ghe tren tuyen đuong bay Okinawa–Tokyo va cac tuyen khac. Boeing chua bao gio xuat xuong phien ban chuyen cho hang hoa che tao moi cua 747-300, nhung cac phien ban cho khach cua 747-300 co the đuoc sua đoi đe chuyen cho hang hoa tu nam 2000.
Tong cong co 81 chiec đuoc che tao, trong đo co 56 chiec dung đe cho khach, 21 chiec 747-300M va 4 chiec 747-300SR. 747-300 som bi thay the boi bien the 747-400 tien tien hon đuoc xuat xuong vao nam 1985, chi 2 nam sau khi -300 bat đau đi vao hoat đong. Chiec 747-300 cuoi cung đuoc giao vao thang 9-1990 cho hang Sabena.
Ngay nay, đa so may bay -300 hien van đang hoat đong, mac du mat đi tam quan trong trong mot loat cac hang hang khong, cac hang lon đa ban chung cho cac hang hang khong nho hon khac. Mot so chiec -300 đa khien nguoi ta ngac nhien khi đuoc chuyen đoi đe su dung cho hang, du khong mot chiec nao cua bien the -300 khi giao hang la phien ban chuyen cho hang. Tinh đen thang 7 nam 2018, chi con 5 chiec 747-300 phuc vu gom hang Max Air (Nigeria, 3 chiec), Mahan Air (Iran, 1 chiec) va TransAVIAexport Airlines (Belarus, 1 chiec cho hang).


= 747-400 =

747-400 la mot kieu cai tien tang tam bay. No co đau canh keo dai them 6 ft (1,8 m), nhung canh nho la 6 ft (1,8 m), cai thien hieu suat tieu thu nhien lieu cua 747-400 tiet kiem hon 4% so voi nhung phien ban 747 truoc. No co thiet ke buong lai kinh moi cho to lai, giam so phi cong lai tu 3 con 2 nguoi. Su dung cac thiet bi đien tu moi giam bot so luong đong ho, may đo va nut bam tu 971 xuong con 365. No co nhung thung nhien lieu o đuoi, sua lai đong co va co noi that moi. Tam bay dai nen no đuoc mot so hang hang khong su dung tren nhung tuyen bay dai khong dung. -400 co cac phien ban cho khach (400), cho hang (400F), ket hop (400C), noi đia (400D), cho khach voi tam bay mo rong (400ER) va cho hang voi tam bay mo rong (400ERF). Phien ban cho hang khong co tang tren keo dai. 747-400D đuoc che tao đe hoat đong tam gan va khong co nhung canh nho o đau canh, nhung co the đuoc trang bi them.

 Phien ban cho khach hoat đong lan đau vao thang 2-1989 voi hang Northwest Airlines tren tuyen tu Minneapolis đen Phoenix. Phien ban ket hop bat đau hoat đong vao thang 9-1989 voi hang KLM. Phien ban cho hang bat đau hoat đong vao thang 11-1993 voi hang Cargolux. 747-400ERF bat đau hoat đong vao thang 10-2002 va 747-400ER hoat đong vao thang 11-2002 voi hang Qantas, hang hang khong duy nhat tung đat mua phien ban cho khach 400ER.
Phien ban cho khach cuoi cung cua 747-400 đuoc giao vao thang 4-2005. Boeing cong bo trong thang 3-2007 rang ho khong co ke hoach tiep tuc san xuat nhung phien ban cho khach cua -400. Tuy nhien, nhung đon đat hang cho 36 chiec cho hang -400F va -400ERF đa đuoc ky vao thoi điem thong bao.
Đen thang 10-2007, tong cong co 670 chiec 747-400 moi phien ban đuoc giao cho cac hang hang khong. Nhung hang su dung nhieu 747-400 nhat la Singapore Airlines, Japan Airlines, va British Airways.


 747 LCF Dreamlifter  747-400 Dreamlifter (ten goi ban đau la 747 Large Cargo Freighter hay LCF) la mot sua đoi do Boeing tu thiet ke tu nhung chiec 747-400 san co, co than lon hon nham chuyen cho nhung bo phan chinh va phu cua Boeing 787 đen nha may cua Boeing o Everett, Washington hoac north chaleston, South Carolina, đe lap rap hoan thien. Evergreen Aviation Technologies Corporation la tap đoan lon đang đuoc Boeing giao sua đoi nhung chiec 747-400 thanh Dreamlifters o Đai Loan. Dreamlifters bay lan đau vao 9 thang 9-2006. Dreamlifter chi co mot muc đich duy nhat la van chuyen nhung bo phan lap rap cua Boeing 787. May bay đuoc chung nhan chi danh cho phi hanh đoan su dung vao muc đich can thiet va khong cho hanh khach. Hai chiec đa đuoc che tao,va hai chiec khac đa đat hang.Tuy nhien hien tai chi co 3 chiec đang hoat đong theo tuyen bo chinh thuc cua Boeing.


= 747-8 =

Boeing đa cong bo mot bien the 747 moi la 747-8 nham canh tranh voi A380 cua Airbus đong thoi la may bay hien tai giu ky luc dai nhat the gioi tinh đen hien tai truoc khi bi B777X cung do Boeing san xuat vuot mat (đuoc xem nhu 747 Advanced truoc khi gioi thieu) vao 14 thang 11-2005, 747-8 se dung cong nghe đong co va buong lai giong 787. (Nguoi ta quyet đinh đat ten goi la B747-8 vi nhung cong nghe no dung chung voi 787 Dreamliner.) Nhung ke hoach yeu cau thiet ke moi yen tinh hon, kinh te hon va nhat la than thien voi moi truong hon.747-8 đuoc lam dai hon đe tang tai trong. 747-8 tang chieu dai tu 232 len 251 feet (70.8 to 76.4 m), vuot troi so voi Airbus A340-600 đe tro thanh may bay dan dung dai nhat the gioi.
Phien ban cho khach, đuoc goi la 747-8 Intercontinental (Lien luc đia) hay 747-8I, co kha nang cho toi 467 hanh khach o cau hinh 3 hang ghe va bay xa hon 8.000 hai ly (15.000 km) o van toc Mach 0.855.747-8 co loi the kinh te ve huan luyen phi cong va de hoan chuyen cac bo phan voi loai 747-400. 747-8I len ke hoach bat đau hoat đong vao nam 2010.
Cung đuoc gioi thieu cung luc la 747-8 Freighter (cho hang) hay 747-8F, phien ban nay xuat phat tu 747-400(ER)F. 747-8F co the chua 154 tan hay (140 tan) hang hoa tuong đuong 20 thung container loai 40 feel.Ho tro chat va do hang hoa,no co mot cua lon o đau may bay(goi tam la mo bang lo mui may bay)tu phien ban B747-400F.Va mot hay hai cua phu o mot trong hai ben hoac tham chi la hai ben hong than may bay tuy theo cau hinh va yeu cau đat hang rieng cua tung khach hang.Trong tai cua no lon hon 16% so voi 747-400F va co the chua them bay container hang hoa tieu chuan hang khong. 747-8F len ke hoach đi vao hoat đong nam 2009.
Đen thang 12-2007,tong cong co hon 78 chiec Boeing 747-8F đuoc đat mua, tu cac hang Cathay Pacific (14), Atlas Air (2), Nippon Cargo Airlines (14), Cargolux (14), Emirates SkyCargo (10), Volga-Dnepr (5), Guggenheim Aviation Partners (4) Korean Air (14)...cung mot so hang hang khong khac va khach hang giau ten  khong đuoc đe cap trong bai viet nay. Tong cong co  hon 25 chiec Boeing 747-8I đuoc đat mua,trong đo  liet ke co 5 chiec tu Boeing Business Jet va 20 chiec tu Lufthansa...cung mot so khach hang giau ten va cac hang hang khong khac.


= Cac bien the thuoc chinh phu va quan su =

C-19 – Khong quan My đa đat ten goi nay cho nhung chiec 747-100 đuoc su dung boi mot so hang hang khong va sua đoi đe dung trong Civil Reserve Airlift Fleet (Phi đoi Cau hang khong Du bi Dan dung).
VC-25 – Đay la phien ban 747-200B đuoc su dung đe phuc vu VIP cua Khong quan My. Ho su dung 2 chiec 747-200B đe cho yeu nhan voi ten goi VC-25A. So tren đuoi la 28000 va 29000, hay con đuoc biet đen nhu Khong luc mot, ve mat ky thuat giao thong tren khong, so hieu nay đuoc goi cho bat ky may bay nay cua khong quan My cho Tong thong Hoa Ky. Mac du dua vao thiet ke cua 747-200B, nhung VC-25 lai co nhieu đoi moi đuoc su dung tren kieu 747-400, nhu nang cap buong đieu khien va đong co. Tung phan cua may bay đuoc hoan thanh tai Everett, Washington, sau đo đuoc chuyen đen Wichita, Kansas đe lap rap hoan thien, trong hop đong voi may bay dan dung, chung se đuoc hoan thien o nha may Everett. Khong quan Hoa Ky thong bao se mua 2 chiec Boeing 747-8 (VC-25B) đe thay the VC-25A đa cu.
E-4B – Truoc đay đuoc biet đen nhu National Emergency Airborne Command Post (So chi huy tinh trang khan cap tren khong quoc gia) (thuong goi la "Kneecap"), may bay nay hien nay đuoc su dung lam National Airborne Operations Center (NAOC - Trung tam chien dich tren khong quoc gia).
YAL-1 – Đay la mot may bay mang thiet bi phong laser tren khong thu nghiem, mot bo phan cua ke hoach la chan Phong thu ten lua quoc gia.
Shuttle Carrier Aircraft – 2 chiec 747 đa đuoc sua đoi đe mang tau con thoi. Mot chiec la 747-100 (N905NA), mua tu hang American Airlines nam 1974; chiec con lai la 747-100SR (N911NA), mua tu hang Japan Airlines nam 1988. Chung thuc hien chuyen cho tau con thoi đau tien nam 1991. Hien cac may bay nay đeu do NASA so huu.
Mot so chinh phu cac quoc gia khac cung su dung 747 nhu may bay phuc vu VIP, bao gom Bahrain, Brunei, An Đo, Iran, Nhat Ban, Kuwait, Oman, Pakistan, Qatar, A Rap Xe Ut va Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat. Mot vai chiec Boeing 747-8 moi cung đuoc Boeing Business Jet đat mua đe sua đoi thanh may bay VIP cho mot so khach hang giau ten.
C-33 – May bay nay la loai 747-400 phien ban quan su đe xuat cho quan đoi My, đuoc du đinh đe tang cuong cho phi đoi C-17. Ke hoach bi huy bo đe uu tien bo sung nhung may bay van tai quan su C-17.
KC-33A – Boeing đa đe xuong chiec 747 nhu mot may bay cho dau co kha nang tiep nhien lieu tren khong, no đuoc phat trien đe canh tranh voi loai DC-10-30 trong chuong trinh Advanced Cargo Transport Aircraft (ACTA - May bay van tai hang hoa tien tien) vao thap nien 1970, va KC-10A Extender phat trien tu DC-10-30 đa đuoc chon đe san xuat. Truoc cuoc cach mang cua Ruhollah Khomeini, Iran đa mua 4 may bay 747-100 đe chuyen đoi thanh may bay cho dau tiep nhien lieu tren khong nham ho tro cho phi đoi F-4 Phantom. Nguoi ta khong biet lieu may bay nay co con đuoc su dung nhu may bay cho dau hay khong. Tu đo, nhung đe xuat khac đa nay sinh khi su dung may bay 747-400 lam may bay cho dau.
747 CMCA – Phien ban nay đuoc Khong quan Hoa Ky coi nhu mot May bay mang ten lua hanh trinh (Cruise Missile Carrier Aircraft) trong khi may bay nem bom chien luoc B-1 Lancer đang phat trien. No trang bi tu 50 đen 100 ten lua hanh trinh AGM-86 ALCM tren cac be phong quay đuoc. Du an nay đa roi vao quen lang khi khong quan danh uu tien đe phat trien nhung may bay nem bom chien luoc.


= Nhung bien the khong phat trien tiep =
Boeing đa nghien cuu mot so bien the 747 khac, nhung nhung bien the nay khong đuoc đua vao san xuat.


 747-300 Trijet  Trong thap nien 1970, Boeing đa nghien cuu phat trien mot kieu 747 than ngan hon va co 3 đong co đe canh tranh voi loai L-1011 TriStar va DC-10 nho hon, kieu 747 moi nay co chi phi bay thap hon so voi 747SP. 747-300 Trijet co trong tai, tam bay va suc chua hanh khach lon hon. Đong co giua đuoc đat o đuoi voi mot đau vao khi ong chu S tuong tu nhu cua L-1011. Tuy nhien, nhung nghien cuu ky thuat chi ra thiet ke can nhieu thoi gian đe hoan thien va chi phi đe thiet ke lai canh cua 747 la tat yeu. Vi vay, 747 trijet sau đo đa đuoc loai bo.


 747-500X, -600X va -700X  Boeing cong bo 747-500X va -600X tai Trien lam hang khong Farnborough nam 1996. Nhung kieu đe xuat ket hop than cua 747 voi mot sai canh dai 251 ft (77 m) đuoc lay tu 777. Nhung thay đoi khac bao gom them đong co manh hon va tang so lop tu 2 len 4 o bo ha canh duoi mui va tu 16 len 20 o bo ha canh chinh.
Y tuong 747-500X noi bat voi chieu dai la 250 ft (76.2 m), than may bay đuoc keo dai them 18 ft (5.5 m), va may bay mang đuoc 462 hanh khach voi tam bay 8.700 hai ly (10.000 dam, 16.100 km), voi trong luong toan bo la 1.0 Mlb (450 tan). Con y tuong 747-600X noi bat voi chieu dai len đen 279 ft (85 m) va cho đuoc 548 hanh khach, tam bay đat 7.700 hai ly (8.900 dam, 14.300 km), trong luong toan bo đat 1.2 Mlb (540 tan). Mot y tuong thu 3 đuoc nghien cuu đo la 747-700X, no ket hop giua canh cua 747-600X va than mo rong, cho phep cho đuoc 650 hanh khach tren quang đuong bay giong voi 747-400. Chi phi cua nhung thay đoi tu cac mau 747 truoc đo, noi rieng voi thiet ke canh moi cho 747-500X va -600X co gia xap xi hon 5 ty USD. Boeing khong thu hut đu su quan tam đe co the san xuat nhung phien ban nay.


 747X va 747X Stretch  Trong khi Airbus tien trien voi nhung nghien cuu ve A3XX, Boeing vao nam 2000 đa gioi thieu ra thi truong mot phien ban bat nguon tu 747 đuoc coi nhu mot giai phap. Đay la mot đe xuat vua phai so voi -500X va -600X truoc đay, phien ban nay noi chung giu lai thiet ke canh toan dien cua 747 va them vao mot đoan o goc canh, tang sai canh len 229 ft (69.8 m). Đong co đuoc lua chon giua Engine Alliance GP7172 hoac Rolls-Royce Trent 600, nhung loai đong co nay cung đuoc du đinh su dung cho 767-400ERX. Mot buong đieu khien moi dua tren thiet ke cua 777 cung đuoc su dung. May bay 747X mang đuoc 430 hanh khach voi tam bay la 8.700 hai ly (10.000 dam, 16.100 km). 747X Stretch co chieu dai tang len đen 263 ft (80.2 m), cho phep mang đuoc 500 hanh khach voi tam bay len đen 7.800 hai ly (9.000 dam, 14.500 km).Ca hai phien ban nay đeu su dung kien truc noi that dua vao noi that cua 777. Nhung phien ban chuyen cho hang hoa cua 747X va 747X Stretch cung đuoc nghien cuu.
Cung nhu nhung mau 747 khac truoc no, dong 747X khong co kha nang tao đu su quan tam đe đua vao san xuat, va no đa bi tri hoan đua vao san xuat cung voi 767-400ERX vao thang 3-2001, khi Boeing cong bo y tuong ve Sonic Cruiser. Mac du thiet ke 747X co chi phi it ton kem hon so voi 747-500X va -600X, no van bi chi trich khong phai la mot đe xuat tien tien tu 747-400. 747X khong đuoc đua vao san xuat, nhung 747-400X van đuoc phat trien tiep va đuoc san xuat voi ten goi 747-400ER.


 747-400XQLR  Sau khi chuong trinh 747X ket thuc, Boeing tiep tuc nghien cuu cai tien ap dung tren 747. 747-400XQLR (Quiet Long Range) co tam bay tang len toi 7.980 hai ly (9.200 dam, 14.800 km), voi nhung cai tien đe cai thien hieu suat va giam bot tieng on. Nhung nghien cuu cai tien bao gom cac đau canh nghieng sau tuong tu cac đau canh đuoc dung tren 767-400ER va mot vo đong co rang cua đe giam bot tieng on. Du 747-400XQLR khong đuoc đua vao san xuat, nhung nhieu đac tinh cua no đa đuoc su dung cho 747 Advanced, đuoc biet đen hien nay voi ten goi 747-8.


Cac bien co va tai nan Tinh đen thang 5 nam 2007 đa co tong cong 45 vu tai nan khien Boeing 747 bi pha huy, 3.707 nguoi thiet mang. It vu roi may bay đuoc cho la do nhung sai sot trong thiet ke cua 747.
Tham hoa Tenerife xay ra la do loi cua phi cong, đai kiem soat khong luu (ATC), khien cho 2 chiec 747 va cham va lam 583 nguoi chet.
Chuyen bay 123 cua Japan Airlines va Chuyen bay 611 cua China Airlines 2 chiec Boeing 747 bi dap đuoi va sua chua khong đung cach khien bi roi.
Chuyen bay 801 cua Korean Air bi roi khi đang tiep can san bay, dan đen nhung khuyen cao an toan ve đo cao toi thieu cua may bay.
Vu va cham tren khong trung tai lang Charkhi Dadri nam 1996 giua may bay Ilyushin Il-76 va may bay 747 đa tro thanh vu va cham giua khong trung toi te nhat, lam tong cong 349 nguoi chet.
Chuyen bay 811 cua United Airlines bi no tren khong vao 24 thang 2 nam 1989, dan đen Uy ban an toan van tai quoc gia (NTSB) đua ra khuyen cao ve cua hang hoa cua 747 - 200 tuong tu nhu nhung cua hang hoa tren chiec 747 bay chuyen 811 can phai đuoc sua đoi.
Chuyen bay 007 cua Korean Air Lines đa bi may bay tiem kich cua Lien Xo ban ha khi no bay lac đuong vao khong phan cua Lien Xo, đay la nguyen nhan dan đen tong thong My Reagan cho phep su dung he thong đinh vi Global Positioning System (GPS) cua quan đoi vao muc đich dan su.
Chuyen bay 800 cua TWA la mot chiec 747-100 bi no tren khong vao 17 thang 7 nam 1996, dan đen Co quan quan ly hang khong Lien bang đua ra đieu luat quy đinh lap đat he thong chua chay o thung nhien lieu trung tam cua hau het may bay co lon.
Chuyen bay 9 cua British Airways la su co đac biet, khi may bay xuyen qua vung tro nui lua va phat ra anh sang xanh ki quai, sau đo ca 4 đong co đeu tat va khoi tran vao cabin. Rat may, toan bo hanh khach va phi hanh đoan đeu an toan sau su co đo.


Nhung chiec đang trung bay Khi so luong nhung chiec 747-100 va 747-200 ngung hoat đong tang len, mot so chiec đa đuoc chuyen vao trung bay trong bao tang hay tro thanh nha hang. Chiec 747 đau tien va nguyen mau đuoc trung bay tai Bao tang bay, Seattle, Washington, Hoa Ky.
Mot so chiec 747 đuoc trung bay tai cac bao tang khac bao gom: Cong vien giai tri Hang khong Quoc gia Aviodrome, Lelystad, Ha Lan; Bao tang Qantas Founders Outback,Longreach, Queensland, Australia; San bay Rand, Johannesburg, Nam Phi; Trien lam hang khong vu tru Tehran, Tehran, Iran; Trung tam hang khong Jeongseok, Jeju, Han Quoc, va Bao tang khong gian va khong trung Quoc gia, Washington, D.C.


Thong so ky thuat Nguon: Thong so ky thuat 747, 747 bao cao san bay
Luc can ky sinh tren 747, CDP, la 0.022, va dien tich canh la 5.500 feet² (511 m²), f² khoang 121 sq ft hay 11.2 m². Luc can ky sinh đuoc tinh boi ½ f ρair v² trong đo f la tich so cua he so can CDp va dien tich canh.


Danh sach giao hang Du lieu tinh đen thang 4-2008. Cap nhat ngay 9 thang 5 nam 2008.


Tham khao = Chu thich =


= Tai lieu =


Lien ket ngoai Boeing 747 product page
Boeing 747 profile on FlightGlobal.com
Pan Am 747 Clipper Names and FAA Registry Numbers Luu tru ngay 21 thang 12 nam 2010 tai Wayback Machine


Noi dung lien quan = May bay co cung su phat trien =
Boeing 747SP
Boeing VC-25
Boeing 747-400
Boeing 747-8
Boeing 747 LCF


= May bay co tinh nang tuong đuong =
Airbus A380
Airbus A340-600
Antonov An-124
C-5 Galaxy


= Danh sach =
Danh sach cac hang hang khong su dung Boeing 747