Xuan Hoach (sinh nam 1952), la mot nghe si hat xam va nghe si nhac cu truyen thong nguoi Viet Nam. Ong tung hoat đong trong Nha hat Ca Mua Nhac Viet Nam. Ngoai viec la mot nghe si, ong con la nguoi che tac va dien tau cac nhac cu truyen thong nhu đan bau, đan nguyet, đan đay.


Tieu su Xuan Hoach cho biet ong co ho la Nguyen, nguyen quan o xa Đong Tan, huyen Đong Hung, tinh Thai Binh. Đa so moi nguoi trong gia đinh ong đeu co truyen thong nghe thuat. Truoc khi đuoc tuyen vao hoc vien Am nhac Quoc Gia Viet Nam, ong tung la mot dien vien cheo nghiep du o que.


Su nghiep Xuan Hoach vao truong nhac tu nam 1966 khi moi 14 tuoi. Ong hoc đan nguyet voi giang vien Xuan Khai, roi tot nghiep ve lam nhac cong đan nguyet, đan tam o Đoan Ca mua Trung uong (nay la Nha hat Ca mua nhac Viet Nam) cho đen khi ve huu nghi nam 2012.
Chi sau hai nam, Xuan Hoach đa thanh nghe si đoc tau nguyet cua đoan ca mua nhac quoc gia nay. Khong dung o nguyet, Xuan Hoach hoc them đan đay, nguoi day ong la nhac su Đinh Khac Ban. Thoi gian đo, trong Đoan ca mua nhac Trung uong co mot dan nhac dan toc đuoc to chuc theo bien che dan nhac giao huong voi hon 40 nhac cu. Xuan Hoach đa đoc tau đan đay tren nen mot dan giao huong dan toc.
Nhung nam gan đay, ong tiep tuc bieu dien loai hinh dan ca xam. Trong no luc cuu hat xam khoi su that truyen, Xuan Hoach đa nghien cuu va tim kiem tu lieu cua cac nghe nhan cu đe khoi phuc bo mon nghe thuat nay. Nam 2009, ong tro thanh hoc tro cua nghe nhan Pho Thi Kim Đuc, đao nuong cuoi cung cua giao phuong Ca tru Kham Thien.
Nam 1990, Xuan Hoach phuc che đuoc chiec đan bau moc truyen thong đau tien. Trong cong viec phuc che nhac cu truyen thong, ong tung nghi ra cach dung quat may lam cong cu xe to va dung bot gao nau thanh ho đe gan ket soi to. Nam 2010, sau gan 8 nam nghien cuu, Xuan Hoach đa thanh cong phuc che tieng to cho đan đay. Sau đo, ong đa phuc che day to cho rat nhieu cay đan dan toc khac nhu đan Nhi, Ho, Bau... Tu nhung vat lieu đon gian nhu truc phat ba, ong tre hay vo qua bau nam, dua, Xuan Hoach đa che tac thanh nhung chiec đan nhi voi dang ve khac la. Nam 2014, ong cung mot so nghe si nhac cu co truyen thanh lap nhom Đong Kinh co nhac.
Tuy đa nghi huu nhung Xuan Hoach van tiep tuc giup đo huong dan cac nghe si tre cua Nha hat Ca mua nhac Viet Nam tap luyen hat xam va choi đan. Ong van cung cac nghe si cua Trung tam Phat trien am nhac Viet Nam bieu dien hat xam, ca tru, chau van vao nhung dip cuoi tuan tai khu pho co Ha Noi nham quang ba nghe thuat dan toc toi cac du khach quoc te.


Thanh tich Nam 1995, tai Lien hoan Nhac cu dan toc toan quoc, tiet muc đoc tau đan đay cua Xuan Hoach đuoc tang huy chuong vang.
Xuan Hoach la 1 trong 3 nghe si cua Viet Nam đuoc To chuc World Masters - Nhung bac thay the gioi (WMOC) cong nhan la nghe nhan the gioi. Ong đa tung đoat nhieu Huy chuong Vang trong cac ky hoi dien chuyen nghiep toan quoc va đa đuoc phong danh hieu Nghe si uu tu nam 1997, sau la nghe si nhan dan nam 2007.


Nhan đinh Ong đuoc nhan xet la "bac ky tai trong lang co nhac" voi kha nang choi thanh thao nhieu loai nhac cu nhu đan Nguyet, Nhi, Ho, Bau, Đay, Song Loan... Ngoai ra, bao To quoc menh danh Xuan Hoach la "ong vua hat xam".
Mot so buoi trinh dien quoc te hang nam cua ong đuoc chao đon nong nhiet o Hoa Ky, Nhat Ban, Han Quoc, Ha Lan, Anh, Phap, Đuc... Theo đanh gia cua nhac si Thao Giang, Xuan Hoach la "nghe si bieu dien đan bau so 1 Viet Nam". Nhac si Thao Giang con cho biet trong mot lan tham gia Lien hoan am nhac truyen thong chau A tai Nhat Ban, tiet muc đoc tau bau va tu đem bo go bai Bop (nhac tuong) cua Xuan Hoach đa lam "ban be the gioi kinh ngac, than phuc kha nang sieu đang cua mot nhac si Viet".


Tham khao