Thaddeus Stevens (4 thang 4 nam 1792 – 11 thang 8 nam 1868) la mot dan bieu trong Ha vien Hoa Ky đen tu Pennsylvania. Ong tung la mot trong nhung lanh tu phai Cong hoa Cap tien (Radical Republican) thuoc Đang Cong hoa trong thap nien 1860. La mot nguoi cuong quyet phan đoi che đo no le va phan biet đoi xu đoi voi nguoi My goc Phi, ong đa đau tranh đe đem đen ho quyen cong dan trong thoi ky Tai thiet va lanh đao phe chong đoi cac chinh sach cua Tong thong Andrew Johnson. Voi đia vi Chu tich Uy ban Tai chinh cua Ha vien (House Ways and Means Committee) trong thoi ky Noi chien Hoa Ky, ong đa đong mot vai tro lanh đao, quan tam đen viec đanh bai Lien minh Mien Nam, chi tra chi phi chien tranh bang cach đanh thue va vay muon, lam vo hieu hoa quyen han cua tang lop so huu no le, ket thuc che đo no le, va gianh quyen binh đang cho nhung cuu no le đuoc tha tu do.
Stevens sinh ra tai vung nong thon o Vermont trong mot gia đinh ngheo; ong bi queo chan tu nho nen ong đi đung khap khieng. Thoi thanh nien, ong đa chuyen đen Pennsylvania va tro thanh mot luat su thanh đat tai Gettysburg, Pennsylvania. Ong to ra quan tam đen viec đieu hanh thanh pho, roi sau đo tham gia chinh truong.  Ong đuoc bau vao Ha vien Pennsylvania va tro thanh mot nha đau tranh cho nen giao duc cong cong mien phi. Vao nam 1842, do van đe tien bac, ong đa don nha va co so hanh nghe đen thanh pho Lancaster, Pennsylvania lon hon. Tai đo, ong đa gia nhap Đang Whig va đuoc bau vao Quoc hoi nam 1849.  Cac hoat đong chong lai che đo no le cua ong voi tu cach la luat su va chinh khach đa khien ong mat nhieu la phieu va ong khong tai tranh cu nam 1852.  Sau mot thoi gian luong lu tham gia Đang Khong biet gi (Know-Nothing Party), ong đa gia nhap Đang Cong hoa moi đuoc thanh lap, va đuoc bau lai vao Quoc hoi nam 1858.  Tai đo, cung voi nhung nguoi cap tien nhu Thuong nghi si tu Massachusetts Charles Sumner, ong đa phan đoi su banh truong cua che đo no le va chinh sach nhuong bo mien Nam khi chien tranh bung no.
Stevens lap luan rang che đo no le khong nen ton tai sau chien tranh, va cam thay that vong khi Tong thong Abraham Lincoln chua nhanh chong ung ho quan điem cua minh.  Ong đa dan lai viec ban hanh cac đao luat tai chinh voi đia vi la chu tich Uy ban Tai chinh.  Khi dien bien chien tranh đa đua phan thang ve phe mien Bac, Stevens đa tin tuong chang nhung phai bai bo che đo no le, ma con nen cap đat tich thu tu nhung nguoi trong trot cho nhung nguoi My goc Phi đe ho co mot it loi tuc trong tuong lai o khu vuc mien Nam. Nhung ke hoach cua ong đa đi qua xa đoi voi nhung đang vien Cong hoa phe on hoa va khong đuoc thuc hien.
Sau khi Abraham Lincoln bi am sat vao thang 4 nam 1865, Stevens co nhieu xung đot voi tan Tong thong Johnson, nguoi muon nhanh chong phuc hoi quyen han cac tieu bang ly khai ma khong đoi hoi bao đam quyen loi cho nhung nguoi đuoc tha tu do. Bat đong quan điem nay đa dan đen chien đau lien tuc giua Johnson va Quoc hoi, ma Stevens la nguoi dan đau phe Cong hoa Cap tien. Sau cac chien thang sau cuoc bau cu nam 1866, phe cap tien đa gianh quyen quan ly cuoc Tai thiet tu tay Johnson.  Cuoc đau tranh lon cuoi cung cua Steven la thong qua cac đieu khoan luan toi đoi voi Johnson tai Ha vien, du Thuong vien đa khong ket toi Tong thong.  Cac quan điem ve Stevens trong cac su chep đa co nhieu bien chuyen lon qua thoi gian, tu quan điem o đau the ky 20 rang ong la mot nguoi lieu linh va cam ghet mien Nam, đen quan điem cua nhung nguoi theo chu nghia tan bai no vao thap nien 1950 tro ve sau, rang ong đang đuoc tan duong vi tu tuong binh đang cua minh.


Đau đoi va giao duc Stevens sinh ra tai Danville, Vermont, vao ngay 4 thang 4 nam 1792. Ong la con thu hai trong gia đinh co 4 anh em trai.  Ong đuoc đat ten theo vi tuong nguoi Ba Lan Thaddeus Kosciuszko, nguoi đa tung phuc vu trong cuoc Cach mang Hoa Ky. Cha me ong la tin đo Baptist đa di cu tu Massachusetts vao khoang nam 1786.  Ong mac chung queo chan bam sinh; vao thoi đo tat nay bi xem la mot phan xet tu Thuong đe cho nhung toi loi tham kin cua cha me. Nguoi anh cua ong cung sinh ra voi tat nay trong ca hai chan. Cha ong, Joshua Stevens, la mot nong dan va tho chua giay phai vat lon voi nghe o Vermont. Sau khi hai đua con trai nua sinh ra (ma khong co tat), Joshua đa bo roi nguoi vo la Sarah (nhu danh la Morrill) va nhung đua con. Hoan canh ong ra đi nhu the nao va so phan cua ong sau nay van chua đuoc sang to; co the ong đa tu tran trong Tran Oswego trong Chien tranh 1812.
Sarah Stevens phai xoay so cong viec trong nong trai, voi su giup đo cua nhung nguoi con. Ba mong muon cac con thanh đat; nam 1807 ba don gia đinh đen thi tran Peacham, Vermont lan can, noi ba đua cau con Thaddeus vao Caledonia Grammar School (con đuoc goi la Hoc vien Peacham). Cau thuong bi cac ban hoc treu choc vi di tat cua minh. Nhung cau chuyen ke lai sau nay mieu ta ong "cung đau, buong binh" voi "mot ham muon đuoc hoc tap manh me".
Sau khi tot nghiep, ong đang ky hoc Đai hoc Vermont nhung phai ngung hoc sau khi chinh quyen lien bang trung dung cac toa nha cua truong trong cuoc Chien tranh 1812. Sau đo ong đang ky vao khoa hoc thu hai cua Đai hoc Dartmouth o Hanover, New Hampshire. Tai Dartmouth, mac du co thanh tich hoc tap xuat sac, ong khong đuoc tuyen chon vao hoi danh du Phi Beta Kappa; đieu nay đuoc ghi nhan la mot trai nghiem chan thuong trong cuoc đoi ong.
Stevens tot nghiep Dartmouth nam 1814, va đuoc chon lam mot sinh vien đoc dien van tai le tot nghiep. Sau đo, ong tro ve Peacham va day hoc trong mot thoi gian ngan. Ong cung bat đau hoc nganh luat duoi John Mattocks. Đau nam 1815, ong đa trao đoi thu tu voi nguoi ban la Samuel Merrill, mot nguoi đong huong đa đen York, Pennsylvania sinh song va tro thanh giao vien tai Hoc vien York, va đuoc moi đen đo đe giang day. Ong don đen York đe day hoc, va tiep tuc hoc nganh luat tai van phong luat su David Cossett.


Luat su va chinh khach Pennsylvania = Luat su Gettysburg =
Tai Pennsylvania, Stevens day hoc tai Hoc vien York va tiep tuc đao tao đe gia nhap luat su đoan. Cac luat su đia phuong đa thong qua mot nghi quyet cam ai hanh nghe luat neu "đa theo đuoi bat cu nghe nao khac trong luc xin gia nhap", mot gioi han co le nham vao muc tieu la Stevens. Theo mot mau chuyen ong thuong ke lai, ong khong nan chi va đa đe trinh bon chai ruou vang Madeira đen ban tham tra tai Quan Harford, Maryland o gan đo, va qua trinh sat hach cua ong đuoc em tham sau khi ruou đuoc uong nhieu. Sang hom sau ong roi Bel Air voi giay phep hanh nghe o bat cu noi nao (theo nguyen tac qua lai giua cac tieu bang). Stevens sau đo đen Gettysburg, quan ly cua Quan Adams, noi ong mo mot van phong đe hanh nghe vao thang 9 nam 1816.
Stevens khong quen biet ai o Gettysburg va ban đau khong thanh cong trong nghe luat su. Giua nam 1817, ong tham gia mot vu lien quan đen mot nong dan bi bat vi thieu no sau đo đa giet mot vien canh sat đa bat minh, dan đen su đot pha trong su nghiep. Tuy no luc bao chua cua ong khong thanh cong, ong đa gay an tuong đoi voi dan chung đia phuong nen tu đo ong khong con thieu than chu nua. Trong su nghiep luat, ong thuong dung loi mia mai cham biem ma sau nay tro thanh đien hinh trong su nghiep chinh tri cua minh; mot lan, ong bi quan toa buoc toi bieu lo y đinh bat tuan toa an (contempt of court, con co nghia đen la khinh miet toa an), ong đa đa tra loi "Thua ngai, toi đang co gang het suc đe che giau đieu nay."
Sau khi ong qua đoi nam 1868, nhieu nguoi tuong nho ong khang đinh ong la mot luat su tai ba. Ong đa tham gia muoi vu an đau tien tu Quan Adams len đen Toa an Toi cao Pennsylvania ke tu khi ong bat đau hanh nghe va đa thang chin vu. Mot vu an ma sau nay ong ao uoc minh khong thanh cong la Butler v. Delaplaine, trong đo ong đa giup mot nguoi so huu no le thanh cong đoi lai no le cua minh.
Tai Gettysburg, Stevens cung bat đau tham gia chinh truong, phuc vu sau nhiem ky, moi nhiem ky mot nam, trong hoi đong thanh pho tu 1822 đen 1831 va tro thanh chu tich hoi đong. Ong lay loi nhuan tu cong viec đe đau tu vao bat đong san o Gettysburg, đen nam 1825 đa tro thanh chu đat lon nhat thi tran, va co loi tuc tu mot vai lo cao o ngoai thi tran. Ngoai viec thu nhan tai san, ong con ruoc ke thu; sau cai chet cua mot phu nu da đen đang mang thai, nhieu nguoi đa gui thu nac danh đen cac to bao voi dung y quy trach nhiem cho Stevens. Nhung loi đon nay đa dai dang theo ong nhieu nam; khi mot to bao chong đoi Stevens đang mot buc thu nam 1831 neu danh ong la ke sat nhan, ong đa kien thanh cong to bao vi toi phi bang.


= Hoat đong chong Hoi Tam Điem =
Muc đich hoat đong chinh tri đau tien cua Stevens la chu nghia chong Hoi Tam Điem, đa tro nen thinh hanh nam 1826 sau cai chet cua William Morgan, mot thanh vien Hoi Tam Điem o Thuong New York; nguoi ta nghi ngo nguoi giet ong la nhung hoi vien Tam Điem khac vi ho đa khong đong tinh khi ong xuat ban mot cuon sach lam lo cac le nghi bi mat cua Hoi. Luc nay, ung cu vien dan đau trong cuoc đua đoi đau Tong thong John Quincy Adams la Tuong Andrew Jackson, mot thanh vien Hoi Tam Điem đa che gieu nhung nguoi chong đoi, nen chu nghia chong Hoi Tam Điem đuoc cho la đong hanh voi viec chong đoi Jackson cung nhu nhung chinh sach dan chu kieu Jackson khi ong đac cu tong thong nam 1828.
Nhung nguoi theo Jackson la nhung nguoi thuoc Đang Dan chu-Cong hoa cu ma sau nay tro thanh Đang Dan chu. Mot đong nghiep cua Stevens (va tong thong tuong lai) James Buchanan cho ong biet rang ong se thang tien nhanh trong chinh truong neu ong chap nhan theo ho, nhung ong tren nguyen tac khong the ung ho Jackson. Đoi voi ong, chu nghia chong Hoi Tam Điem la mot hinh thuc chong đoi Jackson; co le ong cung co ly do ca nhan vi hoi nay khong cho nhung "nguoi que" gia nhap.  Ong hang hai tham gia hoat đong chong Hoi Tam Điem, va van trung thanh voi chu nghia nay khi hau het moi nguoi o Pennsylvania khong con man ma voi chu nghia đo.  Nguoi viet tieu su ve ong la Hans Trefousse cho rang mot ly do khac khien ong cam thu hoi nay la mot con benh cuoi thap nien 1820 khien ong mat het toc (tu đo ong phai đoi bo toc gia, thuong khong hop co), va "con benh tai ac nay chac đa gop phan vao su cuong tin qua muc đoi voi Hoi Tam Điem."
Đen nam 1829, chu nghia nay đa bien the thanh mot chinh đang la Đang Chong Hoi Tam Điem (Anti-Masonic Party), nhan đuoc nhieu ung ho tai vung nong thong o mien Trung Pennsylvania. Stevens nhanh chong tro nen noi bat trong phong trao, va tham gia hai đai hoi toan quoc đau tien cua đang, vao nam 1830 va 1831. Trong đai hoi nam 1831, ong đe xuat Tham phan Toa an Toi cao John McLean ra ung cu tong thong nhung khong thanh, va Tong chuong ly William Wirt đuoc đe cu. Jackson de dang tai đac cu; that bai the tham nay (Wirt chi chien thang tai Vermont) khien đang phai giai tan o hau het moi noi, du tai Pennsylvania no van la mot the luc manh trong vai nam sau đo.
Thang 9 nam 1833, Stevens đac cu nhiem ky mot nam tai Ha vien Pennsylvania voi tu cach la đang vien Chong Hoi Tam Điem, khi ong đen thu phu Harrisburg ong đe xuat co quan nay thiet lap mot uy ban đieu tra Hoi Tam Điem. Tieng tam cua Stevens vang doi ngay ca ben ngoai Pennsylvania vi tai hung bien chong lai Hoi Tam Điem, va ong nhanh chong tro thanh mot chuyen gia trong cac thu thuat lap phap. Đen nam 1835, Đang Dan chu bi phan hoa, va Đang Chong Hoi Tam Điem gianh quyen quan ly vien lap phap Pennsylvania. Đuoc quyen han trat hau toa, Stevens đa trat đoi mot so chinh khach hang đau tieu bang la thanh vien cua Hoi Tam Điem lam nhan chung, trong đo co Thong đoc George Wolf. Nhung nhan chung nay neu ra quyen khong tu to giac theo Tu chinh an thu nam; sau khi mot nguoi bi Stevens mang chui, ong đa chiu mot luong phan đoi va đang ong đa cham dut cuoc đieu tra. Vu nay đa khien Stevens that cu nam 1836, va van đe chong Hoi Tam Điem đa chet đi tai Pennsylvania.  Tuy vay, Stevens van giu moi thu đoi voi hoi nay trong suot cuoc đoi.


= Đau tranh vi giao duc =
Tu nhung nam đau tien tai Gettysburg, Stevens đa đau tranh cho mot nen giao duc pho thong.  Vao thoi điem nay, khong co tieu bang nao ngoai khu vuc New England co giao duc pho thong mien phi.  Tai Pennsylvania thi chi co Philadelphia cung cap lop hoc mien phi, nhung tai nhung noi khac trong bang thi cac phu huynh muon đua con cai đi hoc ma khoi phai tra phi can phai cam đoan rang ho khong co kha nang chi tra. Stevens cho cong chung vao thu vien tu nhan đay sach cua minh va tu bo đia vi chu tich hoi đong thanh pho đe tham gia vao hoi đong truong hoc. Nam 1825, ong đuoc cu tri Quan Adams bau vao vi tri uy vien quan tri Hoc vien Gettysburg. Do truong đang đa suy sup, Stevens đa thuyet phuc cu tri cua quan chiu chi tra khoan no cua truong, va cho phep ban truong thanh mot truong dong cua giao hoi Luther. Truong đuoc cap phep trao bang đai hoc nam 1831, tro thanh Đai hoc Pennsylvania, đen nam 1921 đoi ten thanh Đai hoc Gettysburg. Stevens đa cung cap cho truong mot manh đat đe xay mot toa nha va giu vi tri uy vien quan tri truong trong nhieu nam.

Thang 4 nam 1834, Stevens phoi hop voi Thong đoc Wolf đe dan dat vien lap phap đe thong qua mot đao luat cho phep cac đia hat khap tieu bang quyen bieu quyet đe thanh lap cac truong hoc cong cong va đanh thue đe chi tra cho nhung truong nay. Đia hat Gettysburg bo phieu tan thanh va bau ong lam giam đoc truong hoc, va ong phuc vu tai đay đen nam 1839. Hang van cu tri ky thinh nguyen thu đoi lat nguoc quyet đinh nay. Ket qua la mot du luat bai bo đa de dang thong qua Thuong vien Pennsylvania. Nhieu nguoi tin tuong rang du luat se cung thong qua Ha vien va đuoc ban hanh du gap phan đoi cua Stevens. Khi ong đung len phat bieu vao ngay 11 thang 4 nam 1835, ong đa bien ho cho he thong giao duc moi nay, cho rang no that su se tiet kiem tien, va giai thich bang cach nao. Ong noi rang nhung nguoi chong đoi đang muon phan chia nguoi ngheo vao mot tang lop thap hon minh, cao buoc rang nguoi ngheo tham lam va thieu kha nang thau cam voi nguoi ngheo. Du luat bai bo bi that bai; Stevens đuoc ghi cong cho thanh tich nay. Trefousse đua gia thuyet rang chien thang nay khong phai nho tai hung bien cua Steven, ma do anh huong cua ong ket hop voi Thong đong Wolf.


= Chuyen huong chinh tri; di chuyen đen Lancaster =
Nam 1838, Stevens mot lan nua ung cu vao vien lap phap. Ong hy vong rang neu nhung thanh phan tan du cua Đang Chong Hoi Tam Điem va Đang Whig moi noi len gianh đuoc đa so ghe, ong se đuoc bau vao Thuong vien Hoa Ky, trong đo cac thanh vien von đuoc cac vien lap phap tieu bang bau chon cho đen nam 1913. Sau đo, mot chien dich đa dien ra, ma neu đuoc đanh gia bang tieu chuan thoi đo van bi xem la ban thiu. Ket qua la mot đang vien Dan chu đac cu thong đoc, Đang Whig gianh quyen kiem soat Thuong vien tieu bang, con Ha vien thi van con co tranh cai vi co mot so ghe cho khu vuc Philadelphia van chua co hoi ket, du Stevens thi đa đac cu ghe cua minh trong Quan Adams. Stevens muon khong cho nhung đang vien Dan chu tu Philadelphia ngoi ghe, do đo Đang Whig se gianh đa so va bau mot Chu tich Ha vien va đua ong vao Thuong vien. Giua nhung cuoc nao đong tai Harrisburg – sau nay đuoc goi la "Chien tranh Buckshot" – ke hoach cua Stevens that bai, va Đang Dan chu gianh quyen kiem soat Ha vien tieu bang. Stevens o lai trong co quan lap phap hau het nhung nam cho đen 1842, nhung sau vu nay, ong đa mat hau het anh huong chinh tri vi cac thanh vien Đang Whig đa đo loi ong trong that bai va ngay cang khong muon đua vi tri lanh đao cho mot nguoi chua gia nhap đang. Du vay, ong van ung ho lap truong thuan doanh nghiep va thuan phat trien cua Đang Whig. Trong cuoc bau cu tong thong nam 1840, ong van đong cho ung cu vien Đang Whig la cuu thieu tuong William Henry Harrison. Mac du sau nay Stevens cao buoc rang Harrison đa hua hen bo nhiem ong vao mot vi tri Noi cac neu đac cu, ong khong đuoc vi tri nao, va bat cu anh huong nao ma ong co đuoc đa tan bien sau khi Harrison tu tran trong vong mot thang sau khi nham chuc va đuoc John Tyler thay the. Tyler la mot nguoi mien Nam von thu đich lap truong chong che đo no le cua Stevens.
Du Stevens la luat su thanh đat nhat tai Gettysburg, ong đa co nhieu no nan do cac hoat đong kinh doanh khac. Ong khong chiu tan dung luat pha san, ma lai cam thay phai don nha đen mot thanh pho lon hon đe lam đu tien tra no. Nam 1842, Stevens don nha va co so hanh nghe đen thanh pho Lancaster. Ong biet ro rang Quan Lancaster la mot thanh tri cua Đang Chong Hoi Tam Điem va Đang Whig, do đo ong co the duy tri nen tang nhung nguoi ung ho minh. Trong mot thoi gian ngan, ong đa thanh cong hon bat cu luat su nao khac o Lancaster; đen nam 1848 ong đa giam bot khoan no con $30,000 va som tra het sau đo. Tai Lancaster, ong đa thue mot nguoi quan gia lai da trang va da đen ten la Lydia Hamilton Smith, nguoi o voi ong trong suot cuoc đoi.


Hoat đong bai no va Nghi si tien chien = Thay đoi quan điem =
Trong thap nien 1830 it nguoi hoat đong đoi bai no ngay lap tuc. Phong trao bai no o Hoa Ky luc đo con non tre va nhung nhan vat nhu William Lloyd Garrison chi moi bat đau tham gia. Ly do ma Stevens tham gia phong trao con co nhieu tranh cai trong nhung nguoi viet tieu su ve ong gan đay. Richard Current trong nam 1942 đa đua gia thuyet la ong tham gia vi tham vong; Fawn Brodie trong quyen tieu su ve Stevens gay tranh cai nam 1959 dung nguyen tac tam ly đua ra gia thuyet ong tham gia vi đong cam voi nhung nguoi bi cha đap, dua vao khuyet tat cua ong. Trefousse, trong tac pham nam 1997 cua minh, đua gia thuyet rang cam tuong cua Stevens đoi voi nhung nguoi bi cha đap la mot yeu to, cong them voi an nan tu vu an Butler, nhung tham vong co le khong phai la mot đong co thuc đay chinh, vi hoat đong chong che đo no le đa lam can tro su nghiep cua ong.

Tai hoi nghi lap hien Pennsylvania nam 1837, voi tu cach la mot đai bieu, Stevens đa phan đoi viec tuoc quyen bo phieu cua nguoi My goc Phi. Theo nha su ho Eric Foner, "Khi Stevens tu choi ky ten vao van ban hien phap nam 1837 vi đieu khoan ve bau cu, ong đa tuyen bo cam ket cua minh đoi voi mot đinh nghia ve quyen cong dan My ma khong lien quan đen chung toc, mot niem tin ong giu vung đen cuoi đoi." Sau khi ong don nha đen Lancaster, von khong cach xa đuong Mason–Dixon phan đinh giua mien Nam no le va mien Bac tu do, ong tham gia phong trao Đuong sac ngam, chang nhung bao ve nhung nguoi bi cho la no le chay tron ma con sap xep cac chuyen đong nhung nguoi đi tim tu do. Khi nha ong o Lancaster đuoc tu sua lai vao nam 2003, nguoi ta đa tim thay mot binh chua nuoc bi mat đe cac no le đang tron chay co the tru an, thong voi toa nha chinh qua mot đuong ham giau kin.
Cho đen khi noi chien Hoa Ky bung no, Stevens cong khai ung ho bai bo va ngan chan su banh truong cua che đo no le.  Tuy vay, ong khong keu goi can thiep tai nhung tieu bang đang co che đo nay vi đay la chuyen noi bo, đuoc Hien phap bao ve tu cac su can thiep ben ngoai. Ong cung đa ung ho nhung ung cu vien tong thong so huu no le la đang vien Đang Whig: Henry Clay nam 1844 va Zachary Taylor nam 1848.


= Nhiem ky đau tien tai Quoc hoi =
Trong nam 1848, Stevens ung cu vao Quoc hoi đai dien cho khu bau cu thu 8 cua Pennsylvania.  Tai đai hoi đang Whig ong gap chong đoi.  Mot so đai bieu cam thay Stevens khong xung đang đuoc đe cu vi đa gia nhap đang muon mang; mot so nguoi khac thi khong ua quan điem cua ong ve che đo no le.  Ong gianh đuoc đe cu voi ty le sit sao.  Đang Whig gianh ket qua tot trong cuoc bau cu nam đo, va Taylor đac cu tong thong con Stevens thi đac cu dan bieu.
Khi Quoc hoi Hoa Ky khoa 31 hop mat vao thang 12 nam 1849, Stevens nham chuc cung voi nhieu ung cu vien bai no khac nhu Salmon P. Chase. Stevens len tieng phan đoi Thoa hiep nam 1850 do Thuong nghi si Henry Clay tu Kentucky đe xuat, đua thang loi cho ca hai phe Bac va Nam, nhung cung cho phep mot so lanh tho moi thu đuoc tu Mexico tro thanh tieu bang co che đo no le. Trong khi cac tranh luan tiep dien, vao thang 6 ong phat bieu "Cai chu 'thoa hiep' nay khi ap dung vao nhan quyen va quyen hien phap thi toi cam ghet." Tuy nhien, cac đao luat trong Thoa hiep đa đuoc thong qua, ke ca Đao luat No le Tron chay 1850 (Fugitive Slave Act of 1850) ma đoi voi Stevens la ghe tom. Du nhieu nguoi My hy vong rang Thoa hiep se đem lai hoa binh giua hai mien, Stevens canh bao rang no se "san sinh ra phien loan, chia re, va noi chien trong tuong lai".
Stevens de dang đuoc đe cu lai va tai đac cu vao nam 1850, du quan điem cua ong đa gay van đe voi mot so đang vien Whig ung ho Thoa hiep. Nam 1851, ong la mot trong nhung luat su bao chua trong mot vu an xet xu 38 nguoi My goc Phi va ba nguoi khac tai toa an lien bang o Philadelphia vi toi phan quoc. Nhung bi cao đa dinh liu vao cai goi la vu Noi loan Christiana, trong đo mot nguoi so huu no le đa bi giet chet trong mot no luc thi hanh mot trat lenh theo Đao luat No le Tron chay. Tham phan Toa an Toi cao Robert Grier, voi tu cach la tham phan tuan tra cua toa thuong tham, la nguoi chu tri phien xu. Grier đa chi thi boi tham đoan cho trang an voi ly do du ho co the đa co toi giet nguoi hay noi loan, ho lai khong bi buoc toi đo ma la toi phan quoc, va ho vo toi đoi voi toi danh đo. Nhung su kien thu hut du luan nhu the nay đa gop phan phan cuc y kien ve van đe no le va đua ten tuoi Stevens len nhu mot nhan vat noi bat trong phe bai no o mien Bac.
Du vay, Stevens van đa vap phai nhieu van đe chinh tri. Ong roi bo Đang Whig vao thang 12 nam 1851 khi nhung nguoi chung đang khong huong ung no luc cua ong nham bai bo nhung thanh phan ghe gom nhat cua Thoa hiep, nhung ong đa ung ho ung cu vien tong thong that bai cua đang trong cuoc bau cu nam 1852 la Tuong Winfield Scott. Nhan thay minh kho đuoc đe cu lai do cac thanh phan chong đoi, quan điem ve che đo no le khong đuoc ua thich tai đia phuong, va viec ong tham gia trong vu an phan quoc, nen ong chi mong muon chon nguoi thay the minh. Nguoi đuoc ong chon cung khong đuoc đang Whig đe cu.


= Đang Khong biet gi va Đang Cong hoa =
Khong con tai chuc, Stevens tap trung vao viec hanh nghe luat o Lancaster, duy tri tieng tam la mot trong nhung luat su hang đau tieu bang. Ong van hoat đong trong chinh truong, va vao nam 1854 đa gia nhap Đang Khong biet gi đe gianh them la phieu cho phong trao bai no. Đay la mot đang chong nhap cu va bai ngoai nhung lai co quan điem bai no va ung ho quyen lao đong. Cac thanh vien cam ket khong tiet lo thong tin ve cac cuoc ban luan noi bo (vi the nen ho "khong biet gi"), va Stevens bi chi trich vi đa gia nhap mot nhom co cac quy tac bi mat giong nhu Hoi Tam Điem. Nam 1855, ong gia nhap Đang Cong hoa moi đuoc thanh lap. Nhieu cuu đang vien Whig chong che đo no le cung gia nhap, trong đo co William H. Seward tu New York, Charles E. Sumner tu Massachusetts, va Abraham Lincoln tu Illinois.
Stevens la mot đai bieu trong Đai hoi Toan quoc Đang Cong hoa nam 1856 va ong đa ung ho Tham phan McLean nhu ong tung lam vao nam 1832. Tuy nhien, đai hoi đa đe cu John C. Fremont, nguoi ma Stevens tich cuc ung ho trong cuoc tranh cu đoi đau voi ung cu vien Đang Dan chu James Buchanan, nguoi đong huong voi ong o Lancaster. Tuy vay, Pennsylvania đa bau cho Buchanan, giup ong chien thang. Stevens tiep tuc hanh nghe luat, nhung đen nam 1858 khi ca Tong thong va đang cua ong đang it đuoc ung ho sau cac tranh cai nhu vu Dred Scott, Stevens nam lay co hoi đe tro lai Quoc hoi.  Voi tu cach la ung vien Đang Cong hoa, ong de dang đac cu. Nhung to bao ung ho Đang Dan chu to ra kinh hoang. Mot to co hang tit viet la "Chu nghia da đen đac thang" ("Niggerism Triumphant").


= Cuoc bau cu nam 1860; khung hoang ly khai =
Stevens nham chuc trong Quoc hoi Hoa Ky khoa 36 vao thang 12 nam 1859, chi vai ngay sau khi John Brown bi treo co, do đa tan cong vao kho chua vu khi o Harpers Ferry voi hy vong gay ra mot cuoc noi day cua no le. Vao luc nay, Stevens phan đoi nhung hanh đong bao đong cua Brown, nhung sau nay ong to ve tan thanh hon. Cac cang thang vung mien anh huong đen Ha vien, ma suot tam tuan khong the bau chon đuoc mot Chu tich. Stevens tham gia tich cuc vao cuoc tranh cai gay gat giua hai ben; co lan Dan bieu tu Mississippi la William Barksdale đa lay dao ra doa Stevens, nhung chua dan đen mau đo.

Do Đang Dan chu khong the thong nhat chon mot ung vien, Đai hoi Toan quoc Đang Cong hoa nam 1860 tro nen then chot vi nguoi đuoc đe cu se co vi tri thuan loi đe thang cu. Nhung nhan vat noi bat trong đang nhu Seward va Lincoln ra tranh cu. Stevens tiep tuc ung ho Tham phan McLean luc đo đa 75 tuoi. Ke tu cuoc bo phieu thu hai, hau het cac đai bieu tu Pennsylvania đa ung ho Lincoln, gop phan đua ong đen chien thang. Vi khong đang vien Dan chu nao ung cu tai khu bau cu cua ong, Stevens đuoc bao đam se đac cu vao Ha vien va van đong cho Lincoln o Pennsylvania. Lincoln gianh đa so phieu trong Đai cu tri đoan. Ngay lap tuc, quan điem phan đoi banh truong che đo no le cua Tong thong tan cu đa khien mot so tieu bang mien Nam noi đen chuyen ly khai, mot moi lo au ma Stevens đa coi nhe trong cuoc van đong.
Khi Quoc hoi trieu tap vao thang 12 nam 1860, mot so tieu bang mien Nam đa hua hen ly khai. Stevens cuong quyet phan đoi no luc nhuong bo nguoi mien Nam, nhu trong Thoa hiep Crittenden, trong đo đua che đo no le vao vi tri bat dich theo hien phap. Trong mot tuyen bo đuoc trich dan rong rai tai ca mien Bac lan Nam, ong cho biet thay vi nhuong bo vi Lincoln đac cu, ong tha "Chinh phu nay vo thanh hang nghin manh", va luc luong Hoa Ky se dep tan bat cu cuoc phien loan nao. Bat chap phan đoi cua Stevens, chinh phu vit que cua Buchanan it co đong tinh gi đe đoi pho cac cuoc bo phieu ly khai, khien hau het cac tai nguyen lien bang o mien Nam roi vao tay quan phien loan. Nhieu nguoi, ngay ca nhung nguoi trong phong trao bai no, van hai long đe mien Nam ra đi. Stevens khong đong y, va ong "chac han vui mung" khi Lincoln tuyen bo trong dien van nham chuc đau tien vao ngay 4 thang 3 nam 1861 rang ong se "giu, chiem đong, va chiem huu nhung so huu va đia điem thuoc chinh quyen".


Noi chien Hoa Ky = Che đo no le =
Khi chien tranh bung no vao thang 4 nam 1861, Stevens lap luan rang quan Lien minh mien Nam la phe cach mang đang bi tieu diet.  Ong tin rang ho đa đat minh ra ngoai khuon kho đuoc Hien phap Hoa Ky bao ve khi tuyen chien, va khi Hoa Ky tai thanh lap thi che đo no le se khong con cho đe ton tai. Chu tich Ha vien Galusha Grow, mot nguoi cung quan điem voi Stevens trong nhom Cong hoa Cap tien (vi lap truong cua ho đoi voi che đo no le, khi so voi nhom Cong hoa Bao thu hay On hoa), đa bo nhiem ong lam Chu tich Uy ban Tai chinh Ha vien. Vi tri nay đa cho ong quyen sap đat trinh tu chuong trinh Ha vien.
Vao thang 7 nam 1861, Stevens đa dan lai đe thong qua mot đao luat tich thu tai san, trong đo co nguoi no le, tu tay mot so nguoi phien loan. Thang 11 cung nam, ong đe xuat mot nghi quyet nham tha tu do tat ca cac no le, nhung khong thanh cong. Tuy nhien, ong đa thong qua đuoc du luat bai no tai thu đo Washington D.C. va tai cac lanh tho. Đen thang 3 nam 1862, Lincoln chi cong khai ung hoi dan dan bai no tai cac tieu bang bien gioi, va chinh phu lien bang se boi thuong nhung chu no, khien Stevens buc tuc.
Stevens va mot so nghi si cap tien khac cam thay that vong voi su cham tre cua Lincoln trong viec lam theo chinh sach cua ho ve van đe bai no; theo Brodie thi "Lincoln hiem khi đi theo kip Stevens, mac du ca hai đang đong hanh đen chan troi tuoi sang." Thang 4 nam 1862, Stevens viet trong mot la thu thu gui mot nguoi ban: "Đoi voi hy vong cho tuong lai thi xau vi Lincoln la ke vo danh tieu tot." Nhung nguoi cap tien tiep tuc đay manh van đe, khien Lincoln phai noi: "Stevens, Sumner va [Thuong nghi si Massachusetts Henry] Wilson cu quay ray toi voi đoi hoi ve mot Tuyen ngon Giai phong. Du toi đi bat cu noi đau, quay đen huong nao, ho cu theo đuoi toi, nhung trong trai tim toi van co mot niem tin sau sac la thoi khac [đe tuyen bo] chua đen." Tong thong noi rang neu đen luc phai chon lua giua nhung nguoi cap tien va nhung ke thu cua ho, ong buoc phai theo Stevens va nhung nguoi theo ong, va cho rang ho la "ma quy kho đoi pho nhat tren đoi", nhung "guong mat ho...luon huong ve Zion." Du Lincoln đa soan tuyen ngon cua minh vao thang 6 va 7 nam 1862, chi co Noi cac đuoc biet bi mat nay, va ong đa bo qua cac loi khan cau tu phe cap tien cho đen sau khi Lien bang mien Bac chien thang trong Tran Antietam vao thang 9 moi phat hanh tuyen ngon. Stevens nhanh chong su dung Tuyen ngon giai phong no le nay trong chien dich tai tranh cu thanh cong cua minh. Khi Quoc hoi hop lai vao thang 12, Stevens tiep tuc chi trich cac chinh sach cua Lincoln, cho rang chung "đang bi cong đong len an". Stevens phan đoi ke hoach đua nhung nguoi no le đuoc tha tu do ra nuoc ngoai đinh cu cua Lincoln, mac du ong co khi ung ho cac đe xuat di cu vi ly do chinh tri. Trong mot buc thu Stevens gui mot nguoi chau trai vao thang 6 nam 1863, ong viet "Nhung nguoi no le nen đuoc kich đong noi day đe cho bon phien loan nem mui đuoc noi chien that su nhu the nao."
Trong luc quan mien Nam tien vao mien Bac giua nam 1863 ma cao trao la Tran Gettysburg, quan mien Nam đa hai lan đieu phai quan đen co so Lo ren Caledonia cua Stevens. Stevens khi đang o đo đe giam sat cong viec, đa bi nhan vien cua minh đua đi noi khac. Tuong Jubal Early đa cho cuop boc va pha hoai Lo ren, khien Stevens thiet hai đen khoang $80.000. Early noi rang phe mien Bac cung lam viec nhu vay đoi voi cac nhan vat mien Nam, va Stevens đa noi tieng ve su thu oan đoi voi mien Nam. Khi đuoc hoi lieu ong co đua vi dan bieu vao Nha tu Libby o Richmond hay khong, Early tra loi rang neu bat đuoc Stevens thi ong se cho treo co roi chia xuong cot cho cac tieu bang mien Nam.
Stevens thuc đay Quoc hoi thong qua mot tu chinh an bai bo che đo no le. Tuyen ngon giai phong no le chi la bien phap thoi chien, khong ap dung cho tat ca no le, co the se bi huy bo trong mot toa an luc thoi binh; mot tu chinh an se ket lieu che đo no le. Tu chinh an thu 13 – cam che đo no le  – de dang thong qua Thuong vien, nhung that bai tai Ha vien vao thang 6; do lo so khong the thong qua lan tiep nen mot no luc lan hai bi tri hoan. Sau khi tai đac cu nam 1864, Lincoln hang hai van đong cho tu chinh an, va Stevens mieu ta thong điep thuong nien cua Lincoln vao thang 12 la "thong điep quan trong nhat va tot nhat đa truyen đat toi Quoc hoi trong vong 60 nam qua". Stevens ket thuc cuoc tranh luan cho tu chinh an vao ngay 13 thang 1 nam 1865. Dan bieu Illinois Isaac Arnold viet: "cac quan nhan va dan chung uu tu đa ngoi vao tat cac cac cho ngoi co san, đe nghe cu gia hung hon noi chuyen đe ket thuc cuoc chien chong lai che đo no le dai 40 nam."
Tu chinh an đuoc thong qua voi ty le sit sao sau khi chinh Lincoln phai bo cong gay ap luc, cung voi hua hen bo nhiem chuc vu cho cuoc "van đong Seward". Phe Dan chu cao buoc co su mua chuoc; Stevens tuyen bo "Bien phap vi đai nhat the ky 19 đa đuoc thong qua bang tham nhung, đuoc nguoi trong sach nhat nuoc My giup đo va tiep tay." Tu chinh an đuoc tuyen bo thong qua vao ngay 18 thang 12 nam 1865. Stevens tiep tuc thuc giuc dien giai no mot cach mo rong rang no chang nhung chinh thuc ket thuc che đo no le, ma con bao gom ca cong ly ve kinh te.
Sau khi thong qua Tu chinh an thu 13, Quoc hoi đa tranh luan ve cac quyen kinh te cua nhung nguoi moi đuoc tha tu do. Theo thuc giuc cua Stevens, quoc hoi thanh lap Co quan Ty nan, Nguoi tu do, va Đat bo hoang voi nhiem vu (nhung khong co ngan sach) thanh lap truong hoc va phan phoi "khong hon bon muoi mau Anh" [16 hecta] đat tich thu tu mien Nam cho moi ho gia đinh nguoi no le đuoc tha tu do.


= Chi tieu chien tranh =
Stevens phoi hop chat che voi cac vien chuc trong chinh quyen Lincoln trong cac đao luat chi tieu chien tranh. Trong vong mot ngay sau khi đuoc bo nhiem lam chu tich Uy ban Tai chinh, ong đa đua bao cao cho mot du luat vay muon cho chien tranh. Theo sau đo la cac đao luan tra luong cho cac binh linh linh ma Lincoln đa đong vien va cho phep chinh quyen vay muon tien đe tien hanh chien tranh. Cac đao luat nay đa đuoc Stevens dan lai thong qua Ha vien. Đe đoi pho cac manh khoe lam tri hoan cua phe Ran ho mang (Copperhead) chong đoi, ong đa cho Ha vien gioi han thoi gian tranh luan xuong con nua phut.
Stevens đong vai tro lon trong viec thong qua Đao luat Phuong tien thanh toan Hop phap 1862, lan đau tien ma chinh phu lien bang Hoa Ky phat hanh tien dua vao tin nhiem thay vi vang hay bac. Mot so bien phap tam thoi đe gay quy nhu trai phieu chien tranh đa that bai khi nguoi ta thay ro rang chien tranh se tiep dien lau dai. Trong nam 1863, Stevens gop phan thong qua Đao luat Ngan hang Quoc gia đoi hoi cac ngan hang han che so tien luu hanh duoi so trai phieu lien bang ma chung can phai giu. He thong nay ton tai trong nua the ky đen khi đuoc He thong Du tru Lien bang thay the vao nam 1913.
Du đao luat Phuong tien thanh toan Hop phap cho phep chinh phu tra no nan bang tien giay, Steven khong thuyet phuc đuoc Thuong vien cho tra tien lai khoan no quoc gia bang tien giay greenback. Trong luc tien giay ngay cang mat gia, Stevens đa len an nhung nha đau co vang, va trong thang 6 đa đe xuat Du luat Vang sau khi tham khao y kien cua Bo truong Ngan kho Salmon P. Chase – đay la du luat nham huy bo thi truong vang qua viec cam moi gioi mua vang hay phan phat vang trong tuong lai. Du luat đuoc thong qua vao thang 6; tuy nhien cac hon loan dien ra do thieu thi truong vang co to chuc đa khien tien giay mat gia cang nhanh hon truoc. Duoi ap luc nang ne tu gioi kinh doanh, Quoc hoi phai bai bo đao luat vao ngay 1 thang 7, chi 12 ngay sau khi thong qua. Stevens khong to ra hoi han ke ca khi tien giay tang gia lai vao cuoi nam 1864 giua du tinh mien Bac chien thang, va đa đe xuat du luat nham ngan cam viec tra them đe đoi tien giay lay tien vang đuc. Du luat nay khong đuoc thong qua.
Cung nhu hau het cac chinh khach Pennsylvania luong đang, Stevens ung ho thue quan, đuoc tang tu 19% đen 48% trong nhung nam tai khoa 1861 đen 1865. Theo nha hoat đong Ida Tarbell trong bai "Thue quan trong thoi đai cua chung ta": "Đoi voi Stevens, muc thue [nhap khau] khong bao gio la qua cao, đac biet la đoi voi sat, vi ong la mot nha san xuat va nguoi ta thuong noi tai Pennsylvania rang muc thue ma ong đe xuat khong phai đai dien cac loi ich sat cua tieu bang, ma la đuoc nang cao đe đap ung cac nhu cau cua nhung cong trinh bi hu hai nang ...cua chinh ong ta."


Tai thiet = Van đe tai thiet mien Nam =
Trong luc Quoc hoi van ban luan cach to chuc lai Hoa Ky sau chien tranh, so phan cua nhung nguoi no le đuoc tha tu do va nhung nguoi mien Nam phien loan van chua đinh đoat. Stevens phat bieu rang viec can thiet la phai "tai to chuc can ban cac co quan, tap quan, va kieu cach cua mien Nam". Stevens, Sumner va nhung nguoi cap tien khac cho rang cac tieu bang mien Nam can đuoc đoi xu nhu nhung tinh bi chinh phuc, khong con quyen hien phap nao. Nguoc lai, Lincoln noi rang chi co nhung ca nhan, khong phai nhung tieu bang đa phien loan. Thang 7 nam 1864, Stevens thuc giuc Lincoln ky Du luat Wade–Davis đoi hoi it nhat mot nua so luong cu tri truoc chien tranh cua moi tieu bang phai tuyen the trung thanh thi tieu bang đo moi đuoc tai gia nhap. Lincoln co chu truong khoan hong hon, chi muon đoi hoi 10%, nen đa phu quyet du luat bang cach khong ky va đe no het han.
Stevens mien cuong ung ho Lincoln trong Đai hoi Đang Lien hiep Quoc gia, mot lien minh giua Đang Cong hoa va nhung đang vien Dan chu ung ho Lien bang mien Bac. Ong muon bo phieu cho đuong kim Pho tong thong la Hannibal Hamlin lam nguoi đong hanh voi Lincoln trong cuoc tranh cu nam 1864, nhung đoan đai bieu tieu bang Pennsylvania đa bo phieu cho ung cu vien đuoc Lincoln đe bat la Thong đoc Quan su cua Tennessee Andrew Johnson, mot đang vien Dan chu ung ho mien Bac tung la Thuong nghi si Tennessee va đuoc bau lam thong đoc. Stevens cam thay ghe tom khi Johnson đuoc đe cu, phan nan rang, "ta khong the tim đuoc mot ung cu vien Pho Tong thong ma khong can phai xuong mot tinh phien loan đang nguyen rua hay sao?" Stevens đa van đong cho lien danh Lincoln–Johnson; chien dich nay thanh cong va Stevens cung đuoc them mot nhiem ky trong Ha vien. Thang 1 nam 1865, khi Quoc hoi hay tin Lincoln tung co no luc đam phan hoa binh voi cac lanh đao mien Nam, Stevens gian du tuyen bo rang neu cu tri My co the bo phieu lai, ho se bau Tuong Benjamin Butler thay vi Lincoln.


= Ke hoach Tai thiet cua tong thong =
Truoc khi roi khoi thu đo sau khi Quoc hoi giai tan cuoc hop vao thang 3 nam 1865, Stevens đa gap rieng Lincoln va thuc giuc vi tong thong ep chat mien Nam ve mat quan su, du chien tranh đa sap ket thuc.  Lincoln tra loi "Stevens a, đay la mot con lon that lon ma chung ta đang co gang bat va giu yen khi bat đuoc. Chung ta phai can than đe no khong tuot khoi tam tay." Đay la lan cuoi cung Stevens gap mat Lincoln; Stevens ra đi voi an tuong nghe đuoc "mot an du gian di nhung khong chac chan đe lai mot dau vet gi trong chinh sach cua Lincoln". Vao toi ngay 14 thang 4 nam 1865, Lincoln bi nguoi ung ho mien Nam la John Wilkes Booth am sat. Stevens khong tham gia cac le nghi khi tau tang cua Lincoln dung lai tai Lancaster; luc đo ong đuoc cho la đang đau om. Trefousse thi đua gia thuyet rang ong co le đa tranh cac le nghi vi cac ly do khac.  Theo nha viet tieu su ve Lincoln la Carl Sandburg, Stevens đa đung tai mot cau đuong sat va gio mu chao.
Thang 5 nam 1865, Andrew Johnson bat đau chinh sach đuoc goi la "Tai thiet Tong thong": cong nhan chinh quyen lam thoi o Virginia do Francis Harrison Pierpont lanh đao, va keu goi cac tieu bang tung phien loan to chuc cac cuoc hoi nghi lap hien, tuyen bo an xa đoi voi nhieu nguoi mien Nam, va ra lenh an xa mot so ca nhan khac. Johnson khong đoi hoi cac tieu bang bao ve quyen nhung nguoi no le đuoc tha tu do, va ngay lap tuc lam mat tac dung cac chinh sach cai cach ruong đat cua Cuc cho Nguoi tu do (Freedmen's Bureau). Nhung hanh đong nay lam Stevens va nhung nguoi cung quan điem vo cung tuc gian. Nhung nguoi cap tien thay rang nhung nguoi moi đuoc trao tu do co nguy co mat tu do kinh te va chinh tri can thiet đe duy tri su giai phong tu che đo no le. Ho bat đau keu goi trao quyen bo phieu cho tat ca mo nguoi đan ong va tiep tuc cac đoi hoi cai cach ruong đat.
Stevens viet thu cho Johnson noi rang cac chinh sach cua ong đang gay thiet hai nghiem trong cho đat nuoc va keu goi ong trieu hoi Quoc hoi, von đa giai tan đen thang 12.  Khi nhung loi noi cua minh bi phot lo, Stevens bat đau thao luan voi nhung nguoi cap tien khac cach đoi pho voi Johnson mot khi hai vien hop lai. Theo Hien phap, Quoc hoi co quyen xet đoan nhung thanh vien cua minh co đu tu cach khong; Stevens keu goi khong cho phep bat cu nghi si mien Nam nao nham chuc. Ong lap luan rang cac tieu bang khong nen đuoc tai gia nhap vi neu vay thi sau nay Quoc hoi se khong con đu suc manh đe thuc hien cac cai cach ve chung toc.
Vao thang 9, Stevens đa đoc mot dien van tai Lancaster đuoc in lai nhieu lan, trong đo ong đua ra nhung yeu sach cua minh đoi voi mien Nam. Ong đe xuat chinh quyen tich thu đat đai cua 70.000 đia chu lon nhat, nhung nguoi so huu hon 200 mau Anh (81 ha). Phan lon cac tai san nay ong muon phan chia ra cho nhung nguoi moi đuoc tha tu do, moi ho mot manh co dien tich 40 mau Anh (16 ha); phan con lai chia cho nhung nguoi trung thanh o ca hai mien Bac Nam, hoac đe tra no chinh phu. Ong canh bao rang duoi ke hoach cua Tong thong, cac tieu bang mien Nam se gui nhung ke phien loan vao Quoc hoi va ho se cau ket voi nhung đang vien Dan chu o mien Bac va Johnson đe cai tri quoc gia va co the xoa bo giai phong
Đen cuoi nam 1865, cac tieu bang mien Nam đa chi cho phep nguoi da trang bo phieu, va trong cac cuoc bau cu Quoc hoi, đa bau chon nhieu cuu quan phien loan, trong đo co Pho tong thong Lien minh mien Nam Alexander Stephens đuoc co quan lap phap Georgia chon lam thuong nghi si.  Bao luc chong lai nguoi My goc Phi dien ra thuong ngay o mien Nam va khong bi trung phat; cac co quan lap phap moi nay đa thong qua cac đao luat tuoc đi hau het moi quyen cong dan cua nhung nguoi moi thoat đuoc ach no le. Nhung hanh đong nay đuoc xem la khieu khich đoi voi mien Bac, đa khien Johnson phai lo ngai va cung gop phan xoay chuyen du luan mien Bac chong lai tong thong. Stevens tuyen bo rang "Đay khong phai la 'Chinh quyen cua nguoi da trang'! ... Noi vay la mot su bang bo chinh tri, vi no vi pham nhung nguyen ly co ban cua nguyen tac tu do cua chung ta."


= Ke hoach Tai thiet cua Quoc hoi =

Đen luc nay, Stevens đang o đo tuoi that tuan va suc khoe đa suy yeu; ong phai đuoc khieng đi moi noi bang mot chiec ghe đac biet. Khi Quoc hoi mo khoa hop moi đau thang 12 nam 1865, Stevens đa co sap xep voi thu ky Ha vien đe khi điem danh cac dan bieu thi bo qua ten nhung nguoi đuoc bau tu mien Nam.  Thuong vien cung co hanh đong tuong tu đoi voi nhung nguoi muon vao tu mien Nam. Mot tan dan bieu la Rutherford B. Hayes tu Ohio, mieu ta Stevens: "Ong ta hoan toan cap tien, tru cai đieu la theo toi biet thi ong ta khong ung ho viec treo co. Ong ta la nha lanh đao."
Vi cac nhiem vu cua chu tich Uy ban Tai chinh đa đuoc phan chia, Steven đam nhiem chuc vu Chu tich Uy ban Phan bo Ngan sach Ha vien va van giu quyen sap đat trinh tu chuong trinh Ha vien. Stevens chu trong vao cac du luat nham bao đam cac quyen tu do ma Tu chinh an 13 vua thong qua đa hua hen. Ong đe xuat roi chu toa Uy ban Luong vien ve Tat thiet cung Thuong nghi si tu Maine la William Pitt Fessenden. Co quan nay, con goi la Uy ban 15 Nguoi (Committee of Fifteen), đa đieu tra tinh trang tai mien Nam.  Uy ban đa nghe ke ve cac hanh đong bao luc chang nhung chong nguoi My goc Phi, ma con chong lai nhung nguoi trung thanh voi Lien bang mien Bac, va nhung nguoi bi nguoi mien Nam goi la "carpetbagger", tuc nhung nguoi mien Bac di cu đen mien Nam sau khi hoa binh lap lai. Stevens tuyen bo "nhung nguoi anh em trung thanh cua chung ta o mien Nam, bat ke da trang hay da đen" can đuoc bao ve cap bach "khoi nhung ke man ro nay đang giet ho hang ngay".
Uy ban 15 Nguoi bat đau can nhac du luat ma sau nay tro thanh Tu chinh an 14. Stevens đa bat đau soan thao tu thang 12 nam 1865, ngay truoc khi Uy ban thanh lap. Vao thang 1 nam 1866, mot tieu ban bao gom Stevens va John Bingham đe xuat hai tu chinh an: tu chinh an thu nhat trao Quoc hoi toan quyen bao đam cho tat ca cac cong dan quyen, đac quyen, va su bao ve bang nhau; tu chinh an thu hai dut khoat bai bo tat ca cac đao luat phan biet đoi xu. Stevens tin rang du Tuyen ngon đoc lap va cac Đao luat Co ban (Organic Acts) đa rang buoc chinh quyen lien bang voi cac nguyen ly nay, nhung mot tu chinh an van can thiet đe thi hanh chong lai phan biet đoi su o cap tieu bang. Nghi quyet ma sau nay tro thanh Tu chinh an thu 14 đa bi giam bot tai Quoc hoi; trong cuoc tranh luan lan cuoi, Stevens phat bieu rang nhung thay đoi nay đa lam tan vo uoc vong cua ca cuoc đoi minh đe mang lai binh đang cho tat ca moi nguoi My. Tuy vay, ong tuyen bo rang minh đang song voi con nguoi chu khong phai cac thien than, nen ong đa ung ho tu chinh an đa đuoc thoa hiep. Tuy the, Stevens phat bieu tai Ha vien: "Bon muoi mau đat va mot ngoi choi se co gia tri đoi voi [nguoi My goc Phi] nhieu hon so voi quyen bo phieu ngay lap tuc."

Khi Thuong nghi si tu Illinois Lyman Trumbull đe xuat du luat nham tai cap quyen va mo rong Cuc cho Nguoi tu do, Stevens cho rang du luat nay la mot "vu cuop" vi no khong co đay đu nhung đieu khoan đe cai cach ruong đat hay bao ve tai san cua nhung nguoi di cu đuoc chinh quyen quan su chiem đong o mien Nam trao cho. Du sao thi Johnson cung đa phu quyet du luat nay, cho rang Cuc cho Nguoi tu do la vi hien va chi trich chi phi cua no: Quoc hoi chua tung mua đat, thanh lap truong hoc, hay tro cap "nguoi cua chung ta". Quoc hoi khong co đu phieu đe vuot qua hanh đong phu quyet cua Johnson vao thang 2, nhung nam thang sau lai thong qua mot du luat tuong tu. Stevens chi trich Đao luat Nha o mien Nam 1866 đuoc thong qua, cho rang đat hang xau ma đao luat cung cap khong thuc đay đuoc su phat trien kinh te cho cac ho nguoi da đen.
Quoc hoi đa vuot qua phu quyet cua Johnson đe thong qua Đao luat Dan quyen 1866 (cung do Trumbull đe xuat), trao quyen cong dan va quyen binh đang truoc luat phap cho nguoi My goc Phi, va cam cac hanh đong trai lai tu chinh quyen mot tieu bang nao. Khoang cach giua Johnson va Quoc hoi cang lon them khi ong cao buoc rang Stevens, Sumner, va Wendell Phillips đang co gang pha huy chinh phu.
Sau khi Quoc hoi giai tan vao thang 7, chien dich cho cuoc bau cu mua thu lai bat đau.  Johnson tien hanh mot chuyen đi bang đuong sat, đuoc goi la "Xoay quanh vong tron" (Swing Around the Circle), nhung khong mang lai cho ong nhieu nguoi ung ho; nhung cuoc tranh luan giua ong va nhung nguoi la o chat van bi xem la lam mat the thong. Ong tan cong Stevens va nhung nhan vat cap tien khac trong chuyen đi nay.  Stevens thi van đong cho nhung bien phap cung ran đoi voi mien Nam, va quan điem ong đuoc cung co do nhung su kien bao đong o Memphis va New Orleans, noi nhung nguoi My goc Phi va nguoi da trang trung thanh voi Lien bang mien Bac bi nhung đam đong tan cong, ke ca canh sat. Stevens đuoc cu tri bau lai vao Quoc hoi; Đang Cong hoa gianh đuoc ty le đa so 2/3 trong ca hai vien trong khoa Quoc hoi ke tiep.


= Ke hoach Tai thiet cua nhom Cap tien =
Thang 1 nam 1867, Stevens đe xuat cac du luat nham phan chia mien Nam thanh nam hat, mot hat do mot tuong linh quan đoi chi huy, co quyen cao hon chinh quyen dan su. Nhung chi huy quan su nay co nhiem vu giam sat cac cuoc bau cu đe bao đam tat ca nhung nguoi phai nam, bat ke thuoc chung toc nao, đeu co quyen bo phieu, tru nhung nguoi khong the tuyen the rang ho chua tung ung ho Lien minh mien Nam – hau het nhung nguoi dan da trang mien Nam khong the đap ung yeu cau nay. Nhung tieu bang đo phai phac thao nhung hien phap moi (phai đuoc Quoc hoi phe chuan) va to chuc bau cu nhung vien chuc tieu bang. Chi khi tieu bang nao thong qua Tu chinh an thu 14 thi đoan nghi si cua tieu bang đo moi đuoc cho phep nham chuc tai Quoc hoi. He thong nay trao quyen cho mot lien hiep trong Đang Cong hoa giua nhung nguoi cuu no le moi đuoc tha tu do (đuoc Hoi Lien bang huy đong), nhung carpetbagger, va nhung nguoi dan mien Nam cong tac (nhung nguoi nay bi nhung nguoi bat tuan goi mia mai bang ten goi scalawag) tai hau het cac tieu bang mien Nam. Tu chinh an thu 14 đuoc cac tieu bang nay thong qua roi co hieu luc vao giua nam 1868.
Stevens đe xuat mot Đao luat Nhiem ky Chuc vu, đoi hoi tong thong nhan su phe chuan cua Thuong vien đe sa thai nhung vien chuc tung đuoc Thuong vien phe chuan cho chuc vu đo. Đao luat nay co đieu mo ho vi co the hieu đuoc chi bao ve nhung vien chuc trong nhiem ky cua tong thong đa bo nhiem ho, va hau het nhung vien chuc ma phe cap tien muon bao ve la do Lincoln bo nhiem.  Quan trong nhat trong so nhung vien chuc đo la Bo truong Chien tranh Edwin Stanton, von la mot thanh vien phe cap tien.
Stevens dan lai mot du luat thong qua Ha vien nham trao quyen bo phieu cho nguoi My goc Phi o quan Columbia; du luat đuoc Thuong vien thong qua vao nam 1867, va đuoc ban hanh du bi Johnson phu quyet.  Quoc hoi đang cat giam Luc quan trong thoi binh; Stevens đua ra mot đe xuat sua đoi đe cho them hai trung đoan ky binh nguoi My goc Phi – đe xuat nay đuoc chap thuan va đuoc thong qua voi đao luat. Moi quan tam cua ong đoi voi nguoi My goc Phi cung đuoc mo rong đoi voi nguoi tho dan; Stevens đa ngan chan mot du luat nham đat cac khu vuc danh rieng cho nguoi da đo duoi luat tieu bang, ghi nhan rang nhung nguoi tho dan thuong bi cac tieu bang lam dung. La mot nguoi theo chu nghia banh truong, ong ung ho cac cong ty đuong sat. Ong them mot đieu kien trong Đao luat Đuong sat Luc đia Thai Binh Duong (Pacific Railroad Act) đoi hoi cac cong ty đuong sat phai mua sat "do My san xuat" o gia chat luong hang đau. Du ong co gang ho tro nhung nha san xuat bang cach đanh thue nhap khau cao, ong đa khong thanh cong trong no luc thong qua mot du luat bao ve lao đong voi ngay lam viec dai 8 gio o quan Columbia.  Stevens cung đa đe xuat mot du luat tang luong nhan vien chinh phu, nhung khong thanh cong.


Luan toi Tong thong Khoa hop Quoc hoi thu 40, tu hop vao ngay 4 thang 3 nam 1867, khong xong xao chong đoi Johnson nhu Stevens mong muon. Quoc hoi nhanh chong tan hop đen thang 7, du Uy ban Tu phap van con o lai đe đieu tran ve van đe co nen luan toi Johnson hay khong. Stevens cuong quyet ung ho luan toi, nhung nhung thanh vien khac thi it hang hai hon khi Thuong vien bau chon Benjamin Wade tu Ohio lam chu tich tam quyen, tuc nguoi ke vi tong thong neu khong co pho tong thong. Wade la mot nguoi cap tien ung ho chinh sach tai phan phat cua cai; mot dien van cua Wade tai Kansas đa khien Karl Marx an tuong đen muc ong đa nhac đen no trong phien ban tieng Đuc đau tien cua tac pham Tu ban. Đong thoi la mot nguoi ung ho trao quyen bo phieu cho phu nu, quan điem cua Wade đa khien nhieu nguoi khong tin tuong; vien canh ong ke vi khien mot so nguoi muon phe truat Johnson phai luong lu. Tuy nhien Stevens thi van cuong quyet muon truat phe Tong thong, va khi Uy ban Tu phap chua co bao cao, ong đa co gang duy tri cuoc hop Quoc hoi cho đen khi co bao cao. Du phan đoi tong thong, Stevens van hop tac voi chinh quyen Johnson trong cac van đe ma ca hai phia đeu ung ho; ong đa gianh đuoc khoan tien đe chinh phu mua Alaska va thuc giuc Ngoai truong Seward tim cac lanh tho khac đe banh truong.
Hau het cac bo truong trong noi cac cua Johnson ung ho ong, duy Bo truong Chien tranh Stanton thi khong. Ong cung Thong tuong Luc quan va anh hung chien tranh Ulysses S. Grant đa hop tac đe lam hao mon cac chinh sach Tai thiet cua Johnson. Johnson đa tuan thu cac đao luat ma Quoc hoi đa thong qua, đoi khi bat chap ca phu quyet cua ong, nhung ong thuong dien giai chung theo cach nguoc lai y đinh cua Quoc hoi. Sau khi Stanton khong chiu tu chuc theo yeu cau cua Johnson vao thang 8 nam 1867, Johnson đa đinh chi Stanton, đung theo đieu khoan cua Đao luat Nhiem ky Chuc vu, va bo nhiem Thong tuong Grant lam Bo truong Chien tranh lam thoi. Trong cuoc bau cu nam đo, cac đang vien Cong hoa van đong xoay quanh chinh sach trao quyen bo phieu cho nguoi My goc Phi, nhung cu tri lai bau cho nhung đang vien Dan chu von khong ung ho chinh sach nay.  Du khong co ghe Quoc hoi nao truc tiep chiu anh huong, cu tri Ohio đa đanh bai mot trung cau dan y trao quyen bo phieu cho nguoi da đen va đua Đang Dan chu đa so ghe trong co quan lap phap tieu bang, khien Wade khong đuoc bau vao lai Thuong vien khi nhiem ky cua ong ket thuc vao nam 1869.

Khi Quoc hoi hop lai vao thang 12, mac du Uy ban Tu phap bo phieu 5-4 ung ho luan toi, Ha vien đa bo phieu chong. Ngay 13 thang 1 nam 1868, Thuong vien đa huy bo lenh đinh chi cua Johnson đoi voi Stanton. Grant tu chuc Bo truong Chien tranh va Stanton đuoc phuc hoi chuc vu. Tuy nhien, ngay 21 thang 2 thi Tong thong lai đuoi viec Stanton va bo nhiem Tuong Lorenzo Thomas đe the cho ong – du Stanton khong chiu roi vi tri va  phong thu trong van phong. Cac hanh đong nay đa gay xon xao khap thu đo, va tai Ha vien Stevens đa đi qua tung nhom, lap đi lap lai cau noi "Toi đa noi roi ma đung khong? On hoa thi co ich gi? Neu cac ong khong tieu diet con quai vat thi no se giet cac ong." Stevens ket thuc cuoc tranh luan ve nghi quyet moi nham luan toi Johnson vao ngay 24 thang 2, nhung do suc khoe yeu ong khong the đoc het dien van ma phai đua cho Thu ky Ha vien đoc giup. Ong cao buoc Johnson đa gianh quyen tu cac nhanh khac cua chinh quyen va phot lo nguyen vong cua nhan dan. Ong khong phu nhan rang cuoc luan toi la mot van đe chinh tri, nhung rang "đay se khong chi la mot chien thang tam thoi cho mot đang phai nao, ma he qua cua no se keo dai cho đen khi toan bo chau luc tran đay con nguoi tu do va khong bi can tro, hoac la [bien thanh] mot cai o đay no le lui buoc, nhut nhat." Ha vien bo phieu 126–47 luan toi Tong thong.
Stevens dan đau phai đoan Ha vien ngay hom sau đuoc phai đen Thuong vien đe thong bao ve cuoc luan toi, du ong khong con đu suc đe tu đi đen đo ma phai nho nguoi mang ong đi. Ong đuoc bau chon vao uy ban co nhiem vu phat thao cac đieu khoan luan toi, nhung do đau om, ong chi tham gia han che. Tuy vay, ong đa đe xuat mot đieu khoan moi, Đieu XI, khi khong hai long voi cac đieu khoan ma uy ban đa đua ra. Đieu khoan nay đua can cu trong cac cao buoc tu cac tuyen bo cua Johnson phu nhan tinh chinh thong cua Quoc hoi voi ly do cac tieu bang mien Nam đa bi loai ra, va cho rang Johnson đa co gang bat tuan cac Đao luat Tai thiet. Stevens la mot trong nhung nguoi khoi to ("manager") đuoc Ha vien bau chon đe đai dien ben cao buoc trong vu xet xu tai Thuong vien. Du Stevens đa qua om yeu đe co mat tai Thuong vien vao ngay 10 thang 3 khi ben khoi to yeu cau ong co mat (Tong thong thi chi can ben bao chua đai dien), ong van xuat hien 10 hom sau tuc ngay han cuoi cua yeu cau. To New York Herald mieu ta ong co "mat mau giong xac chet, va đoi moi thi co giat cung ... mot bong ma ky la va khong con thuoc coi đoi nay – mot su phan khang đa an dat tu ngoi mo ... that la su hien than cua su cuong tin, khong con mot chut men cong ly hay khoan dung nao ... la than bao ung cua đang ong – la ke thu khong đoi troi chung cua Tong thong."

Do ngay cang đau om, Stevens khong tham gia nhieu trong phien xu tong thong, trong đo nguoi dan đau nhom khoi to Ha vien la Dan bieu Massachusetts Benjamin F. Butler. Tai Thuong vien, Stevens an trung song va rua, uong ruou vang port va brandy cho đo đoi. Ong chi phat bieu hai lan truoc khi noi loi ket thuc cho ben khoi to vao ngay 27 thang 4. Trong luc ong noi, giong ong bi yeu đi, va cuoi cung ong đe Butler đoc het phan con lai cua dien van cua minh. Stevens tap trung vao Đieu XI, lap luan rang Johnson co the bi phe truat vi pham toi chinh tri, khong can phai pham toi theo luat. Vi Tong thong, sau khi đa tuyen the tuan thu luat phap, đa co tinh bat tuan Đao luat Nhiem ky Chuc vu sau khi Thuong vien khong tan thanh viec ong sa thai Stanton, "vay bay gio ket qua cua vu am sat nay [y noi Johnson] đa quay mat đen Thuong vien ma đa quo trach ong trong van đe hien phap va bat chap ho. Lam sao ong ta co the thoat khoi luat phap bao thu?"
Hau het nhung nguoi theo phe cap tien đeu tin tuong rang Johnson se bi ket toi va truat phe. Tuy nhien, Stevens thi chua bao gio tin chac đieu nay vi Chanh an Chase (cuu Bo truong Ngan kho) đa đua ra mot so quyet đinh co loi cho phe bao chua, va ong khong tin chac lam la cac đang vien Cong hoa se đoan ket. Vao ngay 11 thang 5, Thuong vien co mot buoi hop kin, va cac thuong nghi si đoc cac phat bieu ve y đinh bieu quyet cua minh. Tat ca cac đang vien Dan chu đeu chong, nhung mot so luong lon đang vien Cong hoa cung bat ngo bo phieu chong trong mot vai hay tat ca cac đieu khoan. Khi tinh so phieu, ben khoi to nhan thuc rang cach tot nhat đe lay 2/3 so phieu thuan đe ket toi la nham vao Đieu  XI nhu Stevens đa lam, va khi Thuong vien tu tap đe đua phan quyet, ho đua đieu khoan nay ra đe bo phieu truoc. Su hoi hop ket thuc khi Edmund Ross, nguoi co quan điem chua biet đuoc, bo phieu tha toi. Viec nay co nghia la khi tinh het so phieu, se khong co đu 2/3 đe ket toi Tong thong. Đieu khoan nay that bai voi 35 phieu ung ho va 19 phieu chong. Hy vong rang tri hoan se đem lai ket qua khac, Đang Cong hoa cho tan hop 10 ngay.  Stevens ngoi tren ghe trong luc đuoc khieng ve tu Thuong vien – mot nguoi quan sat mieu ta ong co "sac thai đen toi vi tuc gian va that vong" – va khi nhung nguoi o ngoai la o đe hoi ve ket qua, ong thot len: "Đat nuoc đa bi ma quy lay đi roi!"


Nhung ngay thang cuoi đoi Trong luc tan hop giua phien toa luan toi, cac Đang Cong hoa to chuc đai hoi đang tai Chicago va đe cu Grant lam ung cu vien tong thong. Stevens khong tham du, va mat tinh than khi cuong linh đang khong nhac đen viec trao đua quyen bo phieu cho nguoi My goc Phi, mot dau hieu cho thay phe cap tien đa mat anh huong trong đang. Khi Thuong vien hop lai, ca Đieu  II va III đeu khong thong qua, cung voi ty le phieu 35–19 nhu truoc, va Chase tuyen bo rang Tong thong đa đuoc tha bong. Stevens van nuoi hy vong phe truat Johnson; vao thang 7, ong lai đua ra them mot so đieu khoan luan toi khac (Ha vien khong chap nhan cac đieu khoan nay). Ong đua ra mot du luat chia Texas ra nhieu phan đe co them Thuong nghi si Cong hoa đe ma phe truat Johnson. Du luat nay cung khong thanh cong; to Herald viet, "That la đang thuong khi thay cu gia nay, đang sap xuong ho roi, ma con đeo đuoi Tong thong voi y bao thu nhu the nay." Tuy vay, Stevens van co y đinh tiep tuc đua ra van đe luan toi khi Quoc hoi hop lai vao cuoi nam 1868.
Brodie đua gia thuyet rang su thu ghet đoi voi Johnson la đieu duy nhat đua Stevens ra khoi tuyet vong, vi ong đa nhan thay cac bao luc đang tiep dien tai mien Nam, mot so do nhom Ku Klux Klan khoi xuong. Vao luc nay mot so tieu bang mien Nam đa đuoc cho tai gia nhap, va Đang Dan chu đa gianh lai quyen luc cho nguoi da trang, nho nhung vu giet nguoi va doa dam. Trong luc Đang Cong hoa thi khong đoi hoi quyen bo phieu cho nguoi da đen trong cuong linh đang con Đang Dan chu thi phan đoi đieu nay, Stevens lo rang neu Đang Dan chu thang cuoc bau cu nam 1868 thi co the mang lai ngay ca che đo no le. Ong noi voi chinh khach cung bang la Alexander McClure, "Cuoc đoi toi đa la that bai. Voi tat ca su đau tranh nhieu nam tai Washington, voi su hy sinh mang song va cua cai ghe gom, toi khong con nhieu hy vong cho nen Cong hoa nay." Stevens hanh dien voi vai tro minh trong viec thiet lap nen giao duc cong cong mien phi o Pennsylvania. Khi đuoc mot nha bao phong van ong ve cuoc đoi minh, Stevens tra loi, "Toi khong co lich su. Moi an han suot đoi cua toi la minh đa song lau mot cach vo dung nhu the." Tuy nhien, trong dien van chinh thuc cuoi cung cua minh tai Ha vien, Stevens phat bieu rang "con nguoi van con hen ha. Nhung gan đay đa co nhung buoc lon đi theo huong đung, va nhung nguoi yeu nuoc co quyen khong nan chi."
Khi Quoc hoi tan hop vao cuoi thang 7, Stevens o lai Washington ma khong tro ve Pennsylvania vi qua om yeu. Ong bi đau o bung, o chan, va bi benh phu. Đen đau thang 8, ong đa khong the ra khoi nha. Ong van co nguoi vieng tham, va đa du đoan chinh xac voi nguoi ban va cuu hoc sinh Simon Stevens (khong phai ba con) rang Grant se đac cu. Vao trua ngay 11 thang 8, bac si bao rang ong chac se khong song qua đem đo. Quan gia va nguoi đong hanh lau nam cua ong la Lydia Hamilton Smith, cung nguoi chau trai Thaddeus va ban be ong đa o ben ong khi hap hoi. Hai nha thuyet giao da đen cung đen đe cau nguyen ben ong, noi rang moi nguoi đeu cau nguyen cho ong. Ong ngam đa lanh cho đo đau; tran troi cua ong la loi yeu cau them đa lanh. Thaddeus Stevens qua đoi vao toi ngay 11 thang 8 nam 1868, vao đung nua đem.
Tong thong Johnson khong đua ra tuyen bo gi ve cai chet cua ke thu cua minh. Phan ung cua bao chi thi chia ra theo phe phai, đoi khi tron lan nhau. To Post cua Detroit viet rang "neu chet đi đe đuoc vinh du cao thuong, va  ... lay đuoc su kham phuc cua moi nguoi ...la mot ket cuoc xung đang cho mot cuoc đoi song tot, thi nha hoat đong cap tien ky cuu [nay] co the nam xuong cung voi nhung cha ong đang kham phuc nhat trong mot giac ngu đe đoi." The New York Times viet rang Stevens đa "nhan ra giai phong no le la thiet thuc, va đa keu goi đieu nay tu lau truoc khi Ong Lincoln đua ra tuyen ngon cua minh" nhu sau chien tranh, "ve van đe Tai thiet, Ong Stevens phai đuoc xem la Thien tai Ac trong Đang Cong hoa". To Planter's Banner o Franklin, Louisiana thi hoan hi, "Nhung loi cau nguyen cua phe chinh nghia đa cuoi cung vut bo đuoc su nguyen rua o Quoc hoi!  Mong la ... ngon lua trong lo suoi moi cua ong khong bao gio bi dap tat!"

Thi hai Stevens đuoc nhung nguoi ho tang, da trang lan da đen, đua tu nha ong đen Đien Capitol. Hang nghin nguoi da trang va da đen đa đen phung đieu khi quan tai ong đuoc quan theo nghi thuc quoc gia giua nha tron trong Đien Capitol Stevens la nguoi thu ba, sau Henry Clay va Lincoln, đuoc vinh du nay. Đoi danh du canh giu bao gom cac binh si nguoi My goc Phi. Sau mot buoi le, thi hai ong đuoc tau tang đua đen Lancaster, noi đuoc che phu mau đen đe chuan bi cho đam tang. Stevens đuoc chon cat tai Nghia trang Shreiner (ngay nay la Nghia trang Shreiner-Concord); nghia trang cho phep chon cat nguoi moi chung toc, tuy nhien vao thoi điem ong đuoc chon chi co mot nguoi My goc Phi đuoc chon cat tai đo. Nguoi dan trong khu vuc bau cu tai đe cu ong đe ung cu vao Quoc hoi, va bau cuu hoc sinh cua ong la Oliver J. Dickey đe thay the ong. Khi Quoc hoi hop mat lai vao thang 12 nam 1868, co mot so dien van ton vinh ong; chung đuoc tap hop thanh mot quyen sach.


Cuoc song ca nhan Stevens chua bao gio lap gia đinh, mac du đa co tin đon ve moi quan he 20 nam (1848–1868) voi quan gia goa phu cua ong la Lydia Hamilton Smith (1813–1884). Ba la nguoi My goc Phi sang da; chong qua co cua ba la Jacob va it nhat mot đua con trai cua ho co da sam mau hon ba nhieu.

Nguoi ta khong biet ro moi quan he giua Stevens va Smith co phai la tinh cam khong. Bao chi theo Đang Dan chu, đac biet o mien Nam, cho rang hai nguoi co tinh y, va khi ong đua ba Smith đen Washington nam 1859 đe quan ly nha cua, ho cang viet nhieu loi bong gio hon. Trong mot buc thu ngan con sot lai ma Stevens đa viet cho ba, ong đa goi ba la Ba Lydia Smith. Stevens cung yeu cau cac nguoi chau cua minh goi ba bang danh xung Ba Smith; viec su dung danh xung kinh trong đoi voi mot phu nu toi to nguoi My goc Phi la chuyen khong co vao thoi buoi đo. Trong cac buc thu con sot lai, ho đa dung danh xung đo mot cach niem no, con yeu cau Stevens dan ba theo trong lan ke tiep ma ong đen tham.
Đe dan chung rang moi quan he giua hai nguoi co yeu to tinh duc, Brodie đa chi ra mot la thu nam 1868 ma trong đo Stevens đa so sanh minh voi Richard M. Johnson, pho tong thong duoi Martin Van Buren, nguoi đa cong khai chung song voi mot loat nguoi tinh la no le My goc Phi. Stevens luu y đen viec Johnson van đac cu du nguoi ta biet đuoc đieu nay trong cuoc van đong tranh cu nam 1836, va to ve chua xot vi chinh minh lai khong đuoc co quan lap phap bau vao Thuong vien, hay đuoc tien cu vao Noi cac.
Khi Stevens qua đoi, Smith la nguoi đung canh giuong cung voi nguoi ban cua ong la Simon Stevens, nguoi chau Thaddeus Stevens Jr., hai nu tu nguoi My goc Phi, va vai nguoi khac. Theo di chuc cua Stevens, Smith co the lua chon nhan tron khoan tien $5.000 hay so tien tro cap $500 hang nam; ba cung đuoc quyen lay bat cu đo đac nao trong nha ong. Voi khoan tien thua ke, ba đa mua luon can nha cua Stevens, noi ba đa song nhieu nam. La mot nguoi Cong giao, ba chon đuoc chon cat trong mot nghia trang Cong giao thay vi gan Stevens, du ba cung đa đe lai tien đe bao quan mo cua ong.
Stevens đa nuoi duong hai đua chau trai goi ong bang bac ten la Thaddeus (con goi la "Thaddeus Jr.") va Alanson Joshua Stevens, sau khi cha me ho mat o Vermont khi ho con nho. Alanson đuoc gui đen lam viec tai doanh nghiep cua Stevens la Lo ren Caledonia, con Thaddeus Jr. thi bi đuoi hoc khoi Đai hoc Dartmouth, nhung sau nay ong tot nghiep va hanh nghe luat cung nguoi bac. Alanson trong Noi chien thang chuc thanh đai uy chi huy mot đon vi phao binh Pennsylvania va tu tran tai Chickamauga. Sau cai chet cua Alanson, nguoi bac đa dung uy the cua minh đe đua Thaddeus Jr. vao vi tri canh sat truong quan su tai Lancaster.


Nhung đia điem lien quan Nhung toa nha lien quan đen Stevens va Smith o Lancaster đang đuoc hoi lich su đia phuong la LancasterHistory.org tan trang lai. Trong di chuc, Stevens đe lai cua cai cho mot so nguoi, va đe lai phan lon tai san cho nguoi chau trai Thaddeus Jr. voi đieu kien la ong phai cai ruou. Neu ong khong lam theo đieu kien thi tai san đo se đuoc dung đe thanh lap mot co nhi vien o Lancaster, se nhan moi chung toc va dan toc ma khong phan biet đoi xu.  Sau đo đa dien ra mot cuoc tranh chap phap ly đe gianh lay lay tai san cua ong; mai đen 1894 thi toa an moi dan xep vu nay, cung cap mot khoan tien $50.000 đe thanh lap co nhi vien. Ngay nay, đo la Đai hoc Ky thuat Thaddeus Stevens o Lancaster.
Trong so cac truong khac đuoc đat ten theo Stevens, co Truong Tieu hoc Thaddeus Stevens o Washington, D.C. thanh lap nam 1868 voi tu cach la truong đau tien danh cho tre em nguoi My goc Phi o đo. Trong 86 nam đau trong lich su, truong chi danh rieng cho nguoi da đen.  Vao nam 1977 thi Amy Carter, con gai cua Tong thong Jimmy Carter, nguoi Georgia, đa theo hoc tai đo.  Đay la lan đau tien trong gan 70 nam ma con cua mot vi tong thong đuong nhiem lai theo hoc mot truong cong lap. Stevens cung so huu mot ngoi nha o nong trai tai Seminary Ridge, o Gettysburg. Tu ngay 1 đen ngay 3 thang 7 nam 1863 ngoi nha nay tro thanh tong hanh dinh cua tuong mien Nam Robert E. Lee trong tran Gettysburg.


Đanh gia cua cac su gia va cong chung Theo nguoi viet tieu su ve Stevens la Richard N. Current tung viet, "đe biet đuoc cac đong co cua nguoi nay, nha su hoc can su giup đo cua hai chuyen gia tu ngoai nghe – mot nha phan tam hoc va mot nha duy linh." Cac quan điem lich su ve Thaddeus Stevens đa co nhieu bien chuyen lon tu khi ong qua đoi, thuong theo huong nguoc chieu đoi voi Andrew Johnson. Nhung tac pham tieu su ban đau ve Stevens la do nhung nguoi quen biet ong ghi chep, va the hien quan điem cua ho. Nhung tieu su đuoc viet vao thoi điem chuyen vao the ky 20, nhu cua Samuel McCall nam 1899 va cua James Albert Woodburn nam 1913, mieu ta ong mot cach thien cam, nhu la mot nguoi chan thanh, lam theo nguyen tac đao đuc. Nha su hoc nguoi My goc Phi ban so W. E. B. Du Bois goi Stevens la "mot nha lanh đao cho thuong dan" va la "mot nguoi tin tuong nghiem nghi vao nen dan chu, trong chinh tri lan cong nghiep". Nha su hoc gianh Giai Pulitzer James Ford Rhodes ly luan rang tuy Stevens co "su đong cam sau sac" đoi voi nguoi My goc Phi, "đen thang tu trai tim", ong cung đa bieu thi "tinh hiem ac đoi voi mien Nam" cung nhu "gay gat va thu oan". Quan điem ve Stevens voi thu oan đa co tu thoi Tai thiet va ton tai trong the ky 20.

Voi quan điem ve cuoc Tai thiet cua Truong phai Dunning xuat hien sau 1900, Stevens tiep tuc bi đanh gia thap, va thuong đuoc cho la co đong co tu su thu ghet. Nhung su gia nay, do William Dunning dan đau, thuyet giang rang cuoc Tai thiet co hoi cho nhung nha chinh tri cap tien, voi moi thu oan đen mien Nam, đe ma tieu diet nhung tan tich cuoc song va pham gia mien Nam ma chien tranh đa đe lai. Chinh Dunning đa mieu ta Stevens la "tan bao, thu oan, va cay đoc". Lloyd Paul Stryker, nguoi viet mot cuon tieu su đe cao Johnson, goi Stevens la "mot lao gia xau xa ... đang manh khoe chuan bi bop nghet than the tieu tuy, đang chay mau cua mien Nam", nguoi tin tuong rang "đo la mot đieu tot đep" khi nhin thay "nguoi da trang, đac biet la phu nu da trang mien Nam, đang quan quai duoi su thong tri cua bon da đen". Nam 1915, bo phim The Birth of a Nation cua D. W. Griffith (dua vao tieu thuyet The Clansman, cua Thomas Dixon Jr.) đuoc ra mat, trong đo co nhan vat Dan bieu Austin Stoneman đan đon va de bi chi phoi, nguoi co nhieu điem tuong đong voi Stevens bao gom ca bo toc gia khong vua co, buoc đi khap khieng, va nguoi tinh My goc Phi ten Lydia Brown. Hinh anh đai chung nay đa tang cuong nhung thanh kien cua cong chung đoi voi Stevens. Theo Foner, "trong khi cac nha su hoc đe cao tinh cao thuong cua Lincoln va Andrew Johnson, Stevens lai tro thanh tuong trung cho su hiem đoc, thu oan, va cam ghet khong ly tri cua nguoi mien Bac đoi voi mien Nam." Nha su hoc noi tieng James Truslow Adams mieu ta Stevens "co le la nhan vat hen ha, hiem ac, mat đao đuc nhat tung thang tien đen quyen luc cao o My".
Nhung nha su hoc viet tieu su ve Stevens cuoi thap nien 1930 dan dan quay khoi quan điem nay, voi y đinh khoi phuc vi the va su nghiep chinh tri cua ong. Thomas F. Woodley trong nam 1937 đa to loi than phuc Stevens, nhung lai cho rang cac no luc cua ong la do cay đang vi tat queo chan. Alphonse Miller, trong cuon tieu su nam 1939, cho rang vi dan bieu lay đong co thuc đay tu niem khat khao cong ly. Ca hai nguoi đeu tin rang nhung quyen sach xuat ban vao thoi điem đo đa khong đoi xu ong mot cach cong bang. Tac pham nam 1942 cua Richard Current the hien truong phai su Beard, trong đo mieu ta toan bo lich su Hoa Ky, ke ca giai đoan Tai thiet, la su đau tranh kinh te giua ba phe: cac nha cong nghiep mien Đong Bac (ma Stevens đai dien), nhung nha trong trot mien Nam, va cac nong dan mien Trung Tay. Current lap luan rang đong co cua Stevens trong viec thuc đay cac chinh sach Tai thiet cua minh la tu nhung tham vong đa that bai va mong muon dung vi the cua minh đe đay manh nen tu ban cong nghiep va Đang Cong hoa. Ong ket luan rang mac du Stevens co niem tin ve su binh đang, ong đa đe xuat su bat binh đang, vi "khong mot ai khac đa lam nhieu hon ong đe đem lai thoi đai Cong nghiep Lon, voi su tap trung cua cai đo."
Voi tieu su Stevens xuat ban nam 1955 cua Ralph Korngold, phe truong phai su hoc tan bai no (neoabilitionism) đa xet lai Stevens. Nhung giao su nay bac bo quan điem rang nhung nguoi đen mien Nam đe giup đo nguoi My goc Phi la nhung "ke goi tham bat luong" bi "nguoi cuu roi than thanh" đanh bai. Thay vao đo, ho đe cao nhung nguoi co no luc ket thuc che đo no le va đay manh dan quyen, va chi trich Johnson gay gat ve chu truong pha roi. Ho lay quan điem rang nguoi My goc Phi đong vai tro trong tam trong cuoc Tai thiet, va đieu sai lam duy nhat cua chuong trinh cua Quoc hoi la no khong đi đu xa va đa bi ket thuc lai qua som. Tieu su nam 1959 cua Brodie ve Stevens đi theo truong phai nay. Du gay tranh cai vi no dung tam ly hoc đe đi đen ket luan, quyen tieu su đa mieu ta Stevens la mot nguoi đong cam voi tang lop bi ap buc va đa gianh đuoc thanh cong tu tri thong minh cua minh, trong khi y thuc ve tat queo chan cua minh đa gay tro ngai cho phat trien xa hoi. Theo Brodie, viec nay cung đa khien ong khong muon ket hon mot phu nu co cung đia vi xa hoi.
Cac nha nghien cuu đi sau Brodie tiep tuc phan bac y tuong rang Stevens la mot nha đoc tai muon bao thu, la nguoi chi phoi Quoc hoi đe đat đuoc muc đich. Nam 1960, Eric McKitrick cho rang Stevens la "mot chinh khach sinh đong va kheo leo, nhung rat la han che" voi su nghiep chi la "mot day dai hai huoc gom nhieu ke hoach quy quai nhung đeu lan luot đem lai that bai". Ke tu giua thap nien 1970, Foner lap luan rang vai tro cua Stevens la gianh vi the cap tien, nhung ong nhan đuoc su ung ho tu Đang Cong hoa la do cac su kien dien ra chu khong phai la do chinh ong. Michael Les Benedict trong nam 1974 đua gia thuyet rang danh tieng ve Stevens la mot ke đoc tai dua vao tinh cach hon la anh huong cua ong. Trong nam 1989, Allan Bogue cho rang voi đia vi chu tich Uy ban Tai chinh, Stevens "khong lam chu toan ven" uy ban cua minh.
Nha su hoc Hans Trefousse trong mot nghien cuu nam 1969 ve phe Cong hoa Cap tien viet rang "niem đam me tha thiet" cua Stevens  la su binh đang. Vao nam 1991, ong ghi nhan rang Stevens "la mot trong nhung dan bieu co anh huong nhat tung phuc vu trong Quoc hoi. [Ong đa thong tri] Ha vien voi tri khon, su am hieu ve luat le nghi truong, cung nhu suc manh cua y chi minh, mac du ong thuong khong thanh cong." Trong cuon tieu su nam 1997 ve Stevens, Trefousse lai co quan điem giong nhu McKitrick: rang Stevens chi la mot nhan vat ben le, va anh huong cua ong thuong bi han che boi su cuc đoan cua minh. Trefousse tin rang Brodie đa đi qua xa – trong viec quy trach nhiem nhieu đieu ve Stevens vao tat queo chan va đat tin tuong hoan toan vao moi quan he giua Stevens va Smith – hai van đe ma đen nay van chua nga ngu.
Loi ung pho va loi noi mia mai cua Stevens đuoc ca tung. Khi Lincoln hoi lieu nha lanh đao Đang Cong hoa tu Pennsylvania Simon Cameron, nguoi thuong bi cao buoc tham nhung, co phai la mot ten trom hay khong, Stevens đuoc cho la tra loi "Toi khong tin rang ong ta se an cap mot cai lo hay con nong hoi." Khi Cameron nghe biet va phan đoi loi mieu ta nay, Stevens đuoc cho la đa noi voi Lincoln "Toi nho toi đa noi voi ong rang ong ta se khong an cap mot cai lo hay con nong hoi. Toi rut lai cau noi đo." Bo toc gia khong vua co cung la mot đe tai đuoc ban tan o Washington, nhung khi mot nguoi phu nu ham mo duong nhu khong biet xin hoi mot mo toc đe lam luu niem, ong đa thao ra bo toc gia roi đua cho ba, moi bai cat bat cu mo nao ma ba muon.
Trong phim Lincoln nam 2012 cua Steven Spielberg, voi vai Stevens do Tommy Lee Jones đam nhan, đa đem lai nhieu chu y tu cong chung đen Stevens. Nhan vat ma Jones thu vai đuoc mieu ta la đong vai tro trung tam trong cac phe cap tien, nguoi đa co cong lon trong viec thong qua Tu chinh an 13. Nha su hoc Matthew Pinsker ghi nhan rang Stevens chi đuoc nhac đen bon lan trong quyenTeam of Rivals cua Doris Kearns Goodwin, la nguon cho kich ban cua Tony Kushner; nhung nhan vat cap tien khac đa đuoc hoa nhap vao nhan vat Stevens. Stevens đuoc mieu ta la khong the đieu đo quan điem minh đe cho tu chinh an đuoc thong qua cho đen khi đuoc Lincoln thoi thuc. Theo Aaron Bady trong bai viet ve bo phim va cach no mieu ta phe cap tien, "ong ta la nguoi bac ma moi nguoi đeu bi lung tung, du ho quy ong nen khong noi đe khoi phat long. Ong khong phai la mot nha lanh đao, ma la mot mon no, ma khoanh khac anh hung la khi ong giu im lang ve nhung gi minh tin tuong." Bo phim cung mieu ta moi quan he tinh duc giua Stevens va Smith; Pinsker binh luan rang "co the la đung la hai nguoi nay đa yeu nhau, nhung khi đua van đe nay vao phim, cac nha lam phim đa co nguy co gay an tuong đoi voi mot so khan gia rang ly do "bi mat" ma Stevens tin vao su binh đang la vi ong muon moi quan he tinh cam xuyen chung toc cua minh đuoc hop phap hoa."


Xem them Thaddeus Stevens School of Observation


Chu thich = Ghi chu =


= Nguon =


Sach Đoc them Beale, Howard K. The Critical Year: A Study of Andrew Johnson and Reconstruction (1930)
Belz, Herman. Reconstructing the Union: Theory and Practice During the Civil War (1969)
Benedict, Michael Les. A Compromise of Principle: Congressional Republicans and Reconstruction 1863–1869 (1974)
Bowers, Claude G. The Tragic Era: The Revolution After Lincoln (1929)
Callender, Edward Beecher. Thaddeus Stevens: Commoner. Boston: A. Williams and Company (1882)
Current, Richard Nelson. Old Thad Stevens: A Story of Ambition (1942) mot cuon tieu su han lam cho rang Stevens chu yeu quan tam đen quyen luc cua minh, cua Đang Cong hoa, va cac nhu cau cua cac doanh nghiep lon, đac biet la nganh san xuat sat va đuong sat.
Delle, James A.; Levine, Mary Ann (2015). "'Equality of man before his creator': Thaddeus Stevens and the struggle against slavery". Trong Delle, James A. (bien tap). The limits of tyranny: archaeological perspectives on the struggle against new world slavery. Knoxville, Tennessee: University of Tennessee Press. tr. 121–146. ISBN 9781621900870.
Foner, Eric. "Thaddeus Stevens, Confiscation, and Reconstruction", in Stanley Elkins and Eric McKitrick, eds. The Hofstadter Aegis (1974). [1]
Foner, Eric. "Thaddeus Stevens and the Imperfect Republic." Pennsylvania History, vol. 60, no.2, tr. 140-152 (April 1993) in JSTOR
Everdell, William R. "Thaddeus Stevens: The Legacy of the America Whigs" in The End of Kings: A History of Republics and Republicans. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
Goldenberg, Barry M. The Unknown Architects of Civil Rights: Thaddeus Stevens, Ulysses S. Grant, and Charles Sumner. Los Angeles, CA: Critical Minds Press. (2011).
Graber, Mark A. "Subtraction by Addition?: The Thirteenth and Fourteenth Amendments". Columbia Law Review 112(7), November 2012; tr. 1501–1549.
Korngold, Ralph. Thaddeus Stevens: A being darkly wise and rudely great (1955) online
Lawson, Elizabeth. Thaddeus Stevens. New York: International Publishers. 1942. (1962 reprint)
Levine, Bruce C. (2021). Thaddeus Stevens: Civil War revolutionary, fighter for racial justice. New York: Simon & Schuster. ISBN 9781476793375.
McCall, Samuel Walker. Thaddeus Stevens (1899) 369 pages; outdated biography online edition
Pitts, Joe (ngay 24 thang 4 nam 2002). Thaddeus Stevens, A Man Before His Time. United States House of Representatives. Ban goc luu tru ngay 16 thang 1 nam 2003. Truy cap ngay 16 thang 1 nam 2003. {{Chu thich sach}}: Đa bo qua |work= (tro giup)Quan ly CS1: bot: trang thai URL ban đau khong ro (lien ket)
Shepard, Christopher, "Making No Distinctions between Rich and Poor: Thaddeus Stevens and Class Equality", Pennsylvania History, 80 (Winter 2013), 37–50.
Simpson, Brooks D. (thang 4 nam 1993). "Land and the ballot: Securing the fruits of emancipation?". Pennsylvania History. Quyen 60 so 2. University Park, PA: Penn State University Press. tr. 176–188. JSTOR 27773617.
Stryker, Lloyd Paul. Andrew Johnson: A Study in Courage (1929), hostile to Stevens.
Woodburn, James Albert. The Life of Thaddeus Stevens: A Study in American Political History, Especially in the Period of the Civil War and Reconstruction. (1913) online version
Woodburn, James Albert. "The Attitude of Thaddeus Stevens Toward the Conduct of the Civil War", American Historical Review, Vol. 12, No. 3 (April 1907), tr. 567–583 in JSTOR
Zeitz, Josh. "Stevens, Thaddeus", American National Biography Online. February 2000.


= Su sach =
Jolly, James A. "The Historical Reputation of Thaddeus Stevens", Journal of the Lancaster County Historical Society (1970) 74:33–71
Pickens, Donald K. "The Republican Synthesis and Thaddeus Stevens", Civil War History (1985) 31:57–73; lap luan rang Stevens hoan toan trung thanh voi chu nghia cong hoa va chu nghia tu ban trong viec tu cai tien, tien bo xa hoi, phan chia đat đai đong đeu, tu do kinh te cho moi nguoi; đe đat đuoc muc đich đo ong phai pha huy che đo no le va tan lop quy toc.


= Nguon so cap =
Kendrick, Benjamin B. The Journal of the Joint Committee of Fifteen on Reconstruction. New York: Columbia University, 1914.
Palmer, Beverly Wilson and Holly Byers Ochoa, eds. The Selected Papers of Thaddeus Stevens. Hai quyen (1998), 900tr; bao gom cac dien van cua ong va nhung buc thu do ong viet va gui Stevens.
Stevens, Thaddeus, et al.  Report of the Joint Committee on Reconstruction, at the First Session ... by United States Congress. Joint Committee on Reconstruction, (1866) 791 pages; online edition
Memorial Addresses on the Life and Character of Thaddeus Stevens: Delivered ... by United States 40th Cong., 3d sess., 1868–1869. (1869) 84 pages; online edition


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Thaddeus Stevens tai Wikimedia Commons
Thaddeus Stevens (American politician) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Lydia Hamilton Smith, Abolitionist And African American Businesswoman
Stevens and Smith Historic Site
Thaddeus Stevens Society

United States Congress. "Thaddeus Stevens (id: S000887)". Biographical Directory of the United States Congress. Includes Guide to Research Collections where his papers are located.
Mr. Lincoln and Freedom: Thaddeus Stevens Luu tru ngay 12 thang 12 nam 2012 tai Wayback Machine
Mr. Lincoln's White House: Thaddeus Stevens Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine