Nuoi ca da tron la hoat đong nuoi cac loai ca da tron đe dung lam nguon thuc pham cho con nguoi, cung nhu nuoi trong nhung giong ca canh. Ca da tron hay Catfish la ten chung cho mot nhom ca co mat o khap the gioi trong moi truong nuoc man hoac nuoc ngot. Ca da tron chiem nhieu cho trong he sinh thai, tu loai vat ngoai lai co hai toi loai ca nuoi va đen loai vat cung noi tieng trong be ca nuoi. Ca ca da tron cung đuoc an va cau ca the thao, cung cap loai thit trang san chac thinh thoang rat nhieu huong vi, đac biet tu nhung vung nuoc sach. Thit ca ca da tron rat chac, va giu nguyen khi chien va nuong, hai cach nau nuong thong dung o mien nam nuoc My. 


Tong quan Ca da tron la ten tieng Anh chi tat ca cac loai ca co da tron (khong co vay), gom ca tre, ca nheo, ca tra, ca ba sa, ca lang, ca bong lau. Theo he thong phan loai ngu loai hoc, tat ca cac loai ca noi tren đeu thuoc Bo Ca Nheo (Siluriformes), gom khoang 2.500 đen 3.000 loai ca khac nhau, phan bo trong cac thuy vuc nuoc ngot, man va lo tren khap the gioi. Cac loai ca nay đuoc xep vao cac ho ca khac nhau, trong đo co ho ca nheo My (Ictaluridae) va ho ca da tron chau A (Pangasiidae). Loai ca nheo đuoc nuoi o My (Ictalurus puntatus) thuoc ho ca nheo My, con ca tra (Pangasius hypophthalmus) va ca ba sa (Pangasius bocourti) đuoc nuoi pho bien o đong bang song Cuu Long thuoc ho ca da tron chau A.
Ca da tron de dang nuoi tha trong khu vuc co khi hau am ap, lam cho gia thanh san pham khong cao ma van đam bao chat luong tot cua san pham. Ca ca da tron la loai an tap, va ket qua la thuong đuoc xem nhu loai vat co hai khi chung đuoc đua vao My. Ca da tron la loai ca nuoi nhieu loi ich nhat cua nuoc My, voi thi truong nuoi ca khong lo bat đau vao nhung nam 1980. Đa so ca ca da tron co san đe ban la ca nuoi, mac du nhieu tay cau ca nay đang theo đuoi ca đe cau the thao va an o cac ho va suoi tren khap the gioi.
Ca ca da tron cung đuoc ban đe trang tri cho nhung be ca nuoi, noi nguoi nuoi ca trang tri be nuoi cua ho bang đa soi sach o cac ben cung voi đay. Chi mot it loai ca ca da tron đuoc đanh bat va nuoi thuong mai, voi mienNamnuoc My va Viet nam la nhung nha san xuat chinh ca ca da tron đuoc ban o Bac My. Cac cho A Chau o Los Angeles ban nhieu loai ca ca da tron tu duoi 1 pound toi tren 6 pound, mot so co trong luong nho hon đuoc ban song tu thung ca cua cua hang.


Tinh hinh chung Ca da tron đuoc đanh bat va nuoi tha o nhieu noi trong hang tram nam qua tai chau Phi, chau A va chau Au đe cung cap thuc pham cho con nguoi. Viec đanh gia chat luong va huong vi cua thuc pham che bien tu ca da tron la khong thong nhat, mot so nguoi cho rang ca da tron la loai thuc pham hao hang, trong khi nhung nguoi khac cho rang no chua nhieu nuoc va huong vi khong hap dan. Tai Trung Au, ca da tron đuoc coi la mot loai đac san, chi dung trong nhung ngay le va trong cac bua tiec. Tai Indonesia ca da tron la mon an rat pho bien. Nguoi ta thuong nuong ca tai cac quay hang (warung) tren đuong pho va an kem voi rau trong mon an goi la pecel lele (Lele la tu trong tieng Indonesia đe chi ca da tron). Ca ba sa (Pangasius bocourti) la mot trong nhung nguon cung cap thuc pham lon o khu vuc Đong Nam A. Ca da tron cung chua nhieu vitamin D.
Tai chau A, nhieu loai ca da tron la nguon cung cap thuc pham quan trong. Mot vai loai ca tre (ho Clariidae) va ca tra (ho Pangasiidae) đuoc chan nuoi nhieu tai chau Phi va chau A. Xuat khau ca ba sa (Pangasius bocourti) tu mien nam Viet Nam, đa gap phai ap luc tu nganh cong nghiep ca da tron cua Hoa Ky. Nam 2003, Quoc hoi Hoa Ky đa thong qua mot đao luat ngan khong cho ca da tron nhap khau đuoc dan nhan la catfish (tu trong tieng Anh đe chi chung cac loai ca da tron). Ket qua la hien nay cac nha xuat khau ca ba sa Viet Nam dan nhan san pham cua minh đe bay ban tai Hoa Ky la "basa fish". Viec buon ban ca da tron lam ca canh cung đang gia tang, voi hang tram loai, nhu cac loai cua chi Corydoras va ho Loricariidae, la cac thanh phan pho bien trong nhieu be ca canh. Cac loai ca da tron khac cung hay đuoc tim thay trong cac be canh la cac loai cua ho Aspredinidae, Doradidae, Pimelodidae.
Cac loai trong chi Ictalurus đa đuoc đua vao cac vung nuoc chau Au mot cach sai lam voi hy vong tao ra nguon ca thuc pham va ca cau the thao. Tuy nhien, nguon ca da tron My tai chau Au khong đat đuoc kich thuoc nhu o vung nuoc ban đia cua chung va chi lam tang ap luc sinh thai len quan đong vat ban đia chau Au. Ca tre trang (Clarias batrachus) cung đa đuoc đua vao cac vung nuoc ngot cua tieu bang Florida, nhung loai ca da tron nay cung tro thanh loai xam hai tai đay. Pylodictis olivaris cung la cac loai gay hai o khu vuc ven Đai Tay Duong. Cac loai trong chi Pterygoplichthys, do nhung nguoi nuoi ca canh tha ra, cung đa sinh soi nay no thanh cac quan the hoang da gay hai tai nhieu vung nuoc am tren khap the gioi.


O Viet Nam Trong ho Ca tra co mot so loai đuoc nuoi trong ho tu lau đoi, đac biet la ca tra (ca tra nuoi). Ngay nay nganh ca nuoi tro thanh mot cong nghiep nuoi va che bien ma ho ca tra la trong điem. Tren đa nghien cuu cho nganh ca nuoi co rat nhieu bao cao ve moi truong song, thuc an... cua ho Ca tra trong đieu kien thien nhien va trong đieu kien "gia ngu hoa". Ca tra la mot đac san cua dong song Me kong, tu lau đa tro nen quen thuoc, pho bien trong bua an hang ngay cua nguoi dan vung ha luu song Me kong chay qua cac nuoc Thai Lan, Campuchia, Viet Nam. Chung cung nhom voi cac loai ca co gia tri khac nhu ca bong lau, ca ngat, ca hu, ca tra ngay nay con noi tieng tren toan the gioi khi san pham cua no đa co mat o tren 134 quoc gia (tinh đen nam 2012). Ca tra đang đuoc hang trieu trieu nguoi tieu dung ua chuong sanh ngang hang voi nhung loai ca thit trang ma nguoi chau Au va My van hay an la ca Headock, ca Pollack, ca Tilapia. Ca tra đuoc xep la mot trong 10 loai thuy san đuoc yeu thich nhat o My.
Ca tra đuoc ua thich va noi tieng nhu vay la vi ca tra co thit trang, khong mui, huong vi sau khi nau rat thom ngon, co the đuoc che bien nhieu mon an; gia ca khong đat. Đac biet, thit ca tra rat bo duong. Thit ca tra khong co cholesterol, chua nhieu cac thanh phan vitamin A, D, E, cac axit beo khong no thiet yeu cho co the nhu MUFA, PUFA va quan trong hon la Omega 3 EPA, DHA thanh phan cau tao cua nao nguoi. An ca giup giam cac benh lien quan đen tim mach, tot cho nao, bo mat, ngan ngua ung thu, da khoe đep, giam đau va viem sung, mo trong ca tra con chua cac axit beo no khac rat can cho co the.
Nuoi va che bien ca tra co tam quan trong trong ca Viet Nam va cung cap cong an viec lam cho hang van nong/cong nhan. Nganh nuoi ca tra đang co đa phat trien manh, du co anh huong it nhieu cua vu kien cua Hoa Ky truoc đay, va con co đieu kien gia tang trong tuong lai. Ve mat tieu thu, đoi voi Bac My, ca tra đa la mot loai thuc pham quen thuoc, vi Bac My cung san xuat ca nuoi da tron nen viec tim khach hang tieu thu khong gap kho khan. Đoi voi cac chau luc khac, ngoai chau A, nguoi tieu thu con bo ngo voi mon thuc pham moi nay, nhat la ca xac bung (ca ba sa), nguoi chau Au kho chap nhan vi thanh phan mo cao. Trong thoi gian toi, nhung loai chua co muc san xuat quy mo nhu ca bong lau, ca vo đem, ca hu con o trong tinh trang thu nghiem, se la nhung ban đap đe gia tang tieu thu.
Vung đong bang song Cuu Long o Viet Nam co san luong ca tra va ca xac bung (ba sa) la 400.000 tan nam 2005. Con nhieu tiem nang tang san luong. Trong ho Pangasiidae 2 loai ca ba sa va ca tra la ca nuoi kinh te cua đong bang song Cuu Long, đac biet trong hinh thuc nuoi tang san. Hang nam nghe nuoi ca be cung cap hang ngan tan ca ba sa cho thi truong trong nuoc, them vao đo la hang ngan tan nguyen lieu cho thuc an gia suc. Neu trong nam 1993 san luong nuoi be o mien Nam Viet Nam uoc luong vao khoang 17400 tan hau het la tu cac be nuoi song Me Kong, thi chi rieng ca ba sa đa chiem ¾ san luong nay (13400 tan). Trong nam 1996 san luong loai ca nay khoang 15000 tan (Phillip Cacot). Nam 2011 Viet Nam du tinh xuat cang khoang 1,2-1,3 trieu tan ca tra, tri gia khoang 1.45-1.55 ty US$.
Theo su đanh gia cua P. Cacot va J. Lazard nam 2004, tuong lai phat trien nganh nuoi ca ho nay nhu sau:

Ca tra nuoi (Pangasius hypophthalmus): ky thuat nuoi co tam voc san xuat quy mo, gioi tieu thu xep vao loai tam ngon.
Ca xac bung hay ca ba sa: (Pangasius bocourti): ky thuat nuoi kha quy mo, gioi tieu thu xep vao loai ngon.
Ca tra ban (Pangasius mekongensis hay P. kunyit): ky thuat nuoi con o giai đoan thu nghiem, gioi tieu thu xep vao loai ngon đen that ngon.
Ca vo đem (Pangasius larnaudii): ky thuat nuoi con o giai đoan thu nghiem, gioi tieu thu xep vao loai ngon.
Ca hu (Pangasius conchophilus): ky thuat nuoi con o giai đoan thu nghiem, gioi tieu thu xep vao loai ngon.
Ca bong lau (Pangasius krempfi): chua co thong tin ve ky thuat nuoi, đuoc xep vao loai ngon nhat.
Trong so 13 loai nay, co hai loai ca đa đuoc ghi vao sach đo Viet Nam. Loai ca vo co (Pangasius sanitwongsei) đuoc ghi ten trong sach đo tu nam 1996. Loai ca tra dau (Pangasius gigas) co ten trong sach đo tu nam 2002. Ngoai ra co mot so loai đa tro thanh ca nuoi, vai loai đuoc nuoi voi tam voc quy mo.
Theo phuong phap nuoi truyen thong, nguoi nuoi ca tra thuong cho an lien tuc nhieu lan trong ngay nham thuc ca tang trong nhanh nhung khong mang lai hieu qua cao do tieu hoa cham, thuc an khong su dung triet đe va lam giam su hap thu dinh duong. Neu cho an gian đoan theo chu ky mot ngay an mot ngay nghi thi he so thuc an giam chi con 1,45-1,5 (giam 0,1-0,4 kg thuc an cho moi kg ca) trong khi ca van tang truong tot do trong mot ngay thi ca khong hap thu het chat dinh duong ma ca đa an vao, nen neu tiep tuc cho ca an vao ngay hom sau thi ca phai thai ra ngoai luong thuc an cu trong ruot đe hap thu luong thuc an moi, viec ngung cho an vao ngay hom sau se giup ca hap thu triet đe dinh duong cua luong thuc an trong ruot.


O Hoa Ky Cac loai trong ho Ictaluridae đuoc nuoi tha tai Bac My (đac biet la khu vuc Deep South, voi Mississippi la bang san xuat lon nhat cua Hoa Ky). Chi rieng loai Ictalurus punctatus đa đua lai san luong đat tri gia 450 trieu USD/nam cho cong nghiep nuoi trong thuy san. Tai mien nam Hoa Ky, ca da tron la loai thuc pham cuc ky pho bien. Loai ca da tron đuoc đanh bat va su dung nhieu nhat tai đay co le la hai loai ca tre My, bao gom Ictalurus punctatus va Ictalurus furcatus, ca hai đeu kha pho bien trong thien nhien va ngay cang đuoc nuoi tha nhieu hon. Ca da tron đuoc che bien theo nhieu cach thuc khac nhau; tai chau Au, chung thong thuong đuoc che bien giong nhu đoi voi ca chep, nhung tai Hoa Ky thi thong thuong nguoi ta bop no voi bot ngo va đem ran.

O My đa tung phat đong Chien dich ca da tron chong ca tra va ca basa cua Viet Nam, theo đo, mot nhom cac nha kinh doanh My, trong mot chien dich chong lai viec nhap khau ca tra va ba sa cua Viet Nam vao thi truong nay. Chien dich nay bat đau tu cuoi nam 2000, mot so nguoi My goi đo la "chien tranh ca da tron" hay "cuoc chien moi chong Viet Nam". Hiep hoi cac chu trai nuoi ca nheo My (CFA) đai dien cho gioi chu trai nuoi ca giau co o bang Mississippi va mot so bang mien nam nuoc My. Cac chu trai nuoi ca nheo đa day cong đua con ca nheo thanh mot loai thuc pham đuoc ban rong rai tren thi truong My, xep thu nam trong so cac loai thuy san đuoc tieu thu nhieu nhat nen khong vui khi nhung san pham ca da tron đuoc nhap tu nuoc ngoai co pham chat tot hon, gia ban re hon, đang vao thi truong My.
Nam 2001, vao thoi vu o My khan hiem ca nheo, ca Viet Nam nhap khau tang, bat đau mot chien dich quang cao keo dai 9 thang, tieu ton 5,2 trieu USD do Vien Ca nheo My (TCI) phat đong va đuoc CFA tai tro đe chong lai viec nhap khau ca tra va ba sa cua Viet Nam, nhan manh do ca Viet Nam nhap khau ma gia ca nheo o My bi giam toi 10%, viec ca tra, ca ba sa nhap khau tu Viet Nam gay thiet hai cho nghe nuoi ca nheo My va yeu cau Chinh phu My phai co bien phap xu ly, ca da tron nuoi o song Me Cong co the chua ca du luong chat đoc da cam ma quan đoi My đa rai xuong đay trong thoi gian chien tranh. Ca tra Viet Nam khong co chat đoc va thit ca tra, ca ba sa cua Viet Nam khong he co mui bun. Cac chu trai nuoi ca nheo My cam thay Viet Nam đa ban vao thi truong nuoc My loai ca da tron chat luong tot, voi muc gia ma kho canh tranh.
Đen nay, du Catfish la ten chung cua tat ca cac loai ca da tron, viec su dung ten "ca da tron" (kem theo cac tinh tu xac đinh tung loai) cho cac san pham ca da tron Viet Nam la hoan toan đung quy đinh va chuan muc thuong mai quoc te, ca da tron cua Viet Nam thuoc giong Pangasius cung nhu ca nheo nuoi Ictalurus puncatatus o My va phan lon trong so 2.500 loai ca da tron, thuoc 30-35 ho ca, phan bo khap the gioi, đeu đuoc nguoi My va nhung nguoi noi tieng Anh goi la "ca da tron". Ca basa co the dung mot trong nam ten (Basa, Bocourti fish, Basa catfish va Bocourti catfish) con ca tra co the dung mot trong ba ten (Swai, Sutchi catfish va Striped catfish).


Tham khao