Hoang Xuan Han (1908 – 1996) la mot nha su hoc, nha ngon ngu hoc, nha nghien cuu van hoa, giao duc Viet Nam đong thoi la mot ky su, nha toan hoc. Ong la nguoi soan thao va ban hanh Chuong trinh Trung hoc Viet Nam đau tien. Ong cung la nguoi soan thao sach Danh tu khoa hoc voi hon 6.000 tu muc ve cac linh vuc toan, ly, hoa, co, thien van trong đo co rat nhieu tu lan đau tien xuat hien trong tieng Viet hoac lan đau tien đuoc chuan hoa va giai thich cu the cach dung trong khoa hoc. Đay la cuon sach đat nen mong cho cac tac gia Viet Nam viet tai lieu khoa hoc bang tieng Viet.


Tieu su va hoc van Hoang Xuan Han sinh nam 1908, que lang Yen Ho, huyen La Son, nay la xa Yen Ho, huyen Đuc Tho, tinh Ha Tinh. Thuo nho ong hoc chu Han va chu Quoc ngu tai nha.
Nam 1926, Hoang Xuan Han đau bang Thanh Chung, roi ra Ha Noi hoc trung hoc o truong Buoi. Sau đo mot nam, theo thien huong, ong lai chuyen sang hoc chuyen Toan o Lycee Albert Sarraut.
Nam 1928, Hoang Xuan Han đo thu khoa ky thi tu tai toan phan va đuoc nhan hoc bong cua chinh phu Đong Duong sang Phap hoc du bi đe thi vao cac truong lon.
Nam 1930, Hoang Xuan Han đo vao truong Ecole normale superieure va Truong Bach khoa Paris. Hoang Xuan Han chon hoc truong Bach Khoa. Trong thoi gian nay ong bat đau soan cuon Danh tu khoa hoc.
Nam 1932 – 1934, Hoang Xuan Han vao hoc Ecole nationale des ponts et chaussees (Truong Cau đuong Paris).
Nam 1934, Hoang Xuan Han tro ve Viet Nam, 4 thang sau đo sang Phap. Tren chuyen tau, Hoang Xuan Han gap co sinh vien Nguyen Thi Binh sang Phap hoc Duoc khoa.
Tu nam 1934 đen nam 1936 Hoang Xuan Han tro lai Phap, đau cu nhan toan 1935 va thac si toan 1936 tai khoa Toan truong Đai hoc Sorbonne (Licence des Sciences mathematiques Sorbonne).
Nam 1936, Hoang Xuan Han ket hon voi co Nguyen Thi Binh (sinh ngay 6/10/1911 tai Ha Noi) sau nay tro thanh duoc si.
Tu nam 1936 đen nam 1939, Hoang Xuan Han tro ve Viet Nam day cac lop đe nhat ban toan truong Buoi (nay la truong Chu Van An). Trong thoi gian nay ong hoan tat cuon Danh tu Khoa hoc.
Nam 1936, ong cho xuat ban tap giao trinh Elements de trigonometrie (Co ban cua luong giac hoc), co le la tap giao trinh Toan phuong tay đau tien đuoc viet boi nguoi Viet.
Tu nam 1939 đen nam 1944, vi chien tranh truong Buoi phai doi vao Thanh Hoa. Tai đay, ong tim thay nhung tu lieu lich su ve La Son Phu Tu va vua Quang Trung va nhung tam bia noi ve su nghiep cua Ly Thuong Kiet.
Nam 1942, Hoang Xuan Han cho xuat ban Danh tu khoa hoc (Vocabulaire scientifique).
Nam 1943, Đai hoc Khoa hoc đuoc thanh lap tai Ha Noi. Hoang Xuan Han đuoc moi day mon co hoc.
Thang 4 nam 1945, vua Bao Đai moi ong vao Hue đe tham khao y kien ve viec thanh lap chinh phu đoc lap đau tien cua Viet Nam.


Tham chinh Ngay 17 thang 4 nam 1945, Hoang Xuan Han tham du noi cac Tran Trong Kim voi chuc vu Bo truong Giao duc - My thuat.
Tu ngay 20 thang 4 đen ngay 20 thang 6 nam 1945, voi chuc bo truong, ong đa thiet lap va ban hanh chuong trinh giao duc bang chu Quoc ngu o cac truong hoc. Ap dung viec hoc va thi Tu Tai bang tieng Viet, dung tieng Viet trong nhung cong van chinh thuc. Chinh phu Tran Trong Kim tai chuc đuoc 4 thang.
Sau ngay chinh phu Tran Trong Kim tu nhiem, Hoang Xuan Han tro ve day va viet sach toan bang tieng Viet, cung cuu van nhung sach cu, sach co bi đua ban lam giay lon khap đuong pho Ha Noi.
Nam 1945, ong bat đau nghien cuu truyen Kieu.
Tu 16 thang 4 đen 12 thang 5 nam 1946, Hoang Xuan Han tham gia phai đoan Viet Nam du Hoi nghi Đa Lat. Nam 1946 khi chien tranh Phap – Viet bung no, ong bi ket o Ha Noi.
Nam 1949, Hoang Xuan Han xuat ban Ly Thuong Kiet.


Sang Phap Hoang Xuan Han sang Paris nam 1951 va o luon ben Phap. Trong thoi ky 1951-1954 ong đa giup Thu vien Quoc gia Phap va cac thu vien Dong Ten o Y va Toa Thanh Vatican lam thu muc ve sach Viet. Hoang Xuan Han van tiep tuc cong viec nghien cuu, viet cac bai gui cac bao Su Đia (Sai Gon, 1966-1974), tap san Khoa hoc - Xa hoi (Paris, 1976-1987), Đoan Ket (Paris, 1976 – 1981), Dien đan (Paris 1991 – 1994).
Nam 1952, Hoang Xuan Han xuat ban La Son Phu Tu.
Nam 1953, xuat ban Chinh Phu Ngam Bi Khao.
Nam 1954 Hoang Xuan Han sang Hoi nghi Geneve mong moi mot giai phap hoa binh: mot chinh phu mien Nam co the cong tac voi chinh phu mien Bac đe thuc hien viec thong nhat đat nuoc.
Ngay 21 thang 7 nam 1992, Hoang Xuan Han thanh lap tai Phap mot hoi van hoa co ten la Hoi Van hoa Giao duc Cam Tuyen do ong lam Chu tich. Hoi co ton chi va muc đich bao ve va phat huy van hoa, giao duc; nhat la bao ton van hoa co Viet Nam tai Phap va o cac quoc gia Tay phuong.
Ngoai ra tai Paris, Hoang Xuan Han đa hoan tat cong trinh lon ve Đoan truong tan thanh co ten "Nghien cuu ve Kieu" tu hon 50 nam nay.
Hoang Xuan Han mat luc 7 gio 45 ngay 10 thang 3 nam 1996 tai benh vien Orsay, Paris. Thi hai ong đuoc hoa tang chieu ngay 14 thang 3 nam 1996 tai nghia trang L'Orme des Moineaux, Les Ulis, Phap.
Nam 2000, giao su Hoang Xuan Han đuoc Nha nuoc Viet Nam truy tang Giai thuong Ho Chi Minh ve khoa hoc xa hoi va nhan van voi cum cong trinh Lich su va Lich Viet Nam:
1.Ly Thuong Kiet
2. La Son Phu Tu
3.Lich va Lich Viet Nam.
Thang 8 nam 2011, Truong Đai hoc Ponts et Chaussees (Truong Cau đuong Paris), mot trong nhung đai hoc co uy tin hang đau cua Phap đa chon giao su Hoang Xuan Han đat ten cho giang đuong đai hoc thuoc truong. Truoc đo, nhan ky niem 100 nam truyen thong Truong Cau đuong Paris, Giao su Hoang Xuan Han đuoc Nha truong vinh danh la mot trong 100 sinh vien tieu bieu nhat trong lich su cua Truong.


Tac pham Elements de trigonometrie (Hanoi: Les Editions nouvelles, 1936)
Danh tu khoa hoc (Hanoi: impr. de Trung – Bac, 1942)
Mot vai ky vang ve Hoi nghi Đa Lat
Thien tinh su Ho Xuan Huong
Thi van Viet Nam
La Son Phu Tu
Chinh Phu Ngam Bi Khao
Nghien cuu Kieu
Cung nhieu cong trinh nghien cuu, bien tap, chu thich cac tac pham van co nhu:

Đai Nam Quoc su Dien Ca (Le Ngo Cat);
Mai Đinh Mong ky (Nguyen Huy Ho);
Van te thap loai chung sinh (Nguyen Du)...


Gia đinh Hoang Xuan Han la chau noi Hoang Xuan Phong, la mot vi quan cuoi đoi Tu Đuc, tung lam an sat tinh Lang Son. Luc Lang Son that thu truoc quan Phap, trieu đinh trieu ong ve lam Tuan Phu Ha Tinh đe chieu du long dan, nhung ong bi benh khong chiu uong thuoc, chiu chet đe tron danh tiet. Cha ong la Tu tai Hoang Xuan Uc, me la ba Le Thi Au. Cac anh em la Hoang Xuan Van, Hoang Xuan Hong, Hoang Thi Hao, Hoang Xuan Man, duoc si Hoang Xuan Ha (Giam đoc Xuong Quan duoc Lien khu III, Vu truong Vu Duoc chinh, Pho Chu tich Hoi Duoc hoc), ba Hoang Thi Cuc, ong Hoang Xuan Binh (can ve cua vua Bao Đai). Hoang Xuan Nhi chau ho ong Han la mot nha giao, dich gia, nha van hoa cua Viet Nam.


Tham khao Lien ket ngoai Thu gui Pham Van Đong va Vo Nguyen Giap
Am lich Viet Nam qua cac thoi ky lich su Luu tru ngay 2 thang 1 nam 2017 tai Wayback Machine
Le Programme Hoang Xuan Han
Giao su Hoang Xuan Han va tac pham "Mot vai ky vang ve Hoi nghi Đa Lat"
Tham GS. Hoang Xuan Han Luu tru ngay 24 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine
Nho bac Han Luu tru ngay 24 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine