Thang may la mot thiet bi van tai chay theo chieu đung đe van chuyen nguoi, hang hoa giua cac tang cua mot con tau, cong trinh xay dung hoac cau truc khac. Co nhieu loai thang may nhu: thang may nang hang, thang may gia đinh, thang may tai khach, thang may tai giuong benh, thang may tai hang, thang tai thuc pham... Thang may thuong đuoc trang bi đong co đien tao luc keo day cap va he thong đoi trong nhu can truc, hoac may bom chat long thuy luc đe nang cao mot piston hinh tru.
Trong nong nghiep va san xuat, thang may la bat ky loai thiet bi bang tai nao đuoc su dung đe nang vat lieu theo dong lien tuc vao thung hoac silo. Mot so loai ton tai, chang han nhu thang may xich va gau, bang tai vit tai hat su dung nguyen ly truc vit cua Archimedes, hoac xich va canh khuay hoac dia cua thang may van chuyen co kho. Cac ngon ngu khac ngoai tieng Anh co the co tu muon dua tren elevator/lift. Do luat danh cho xe lan, thang may thuong la yeu cau phap ly trong cac toa nha nhieu tang moi, đac biet la nhung noi khong the su dung đuong doc danh cho xe lan.
Ngoai ra con co mot so thang may co the đi ngang ngoai chuyen đong len xuong thong thuong.


Lich su = Thoi ky tien cong nghiep =

Tai lieu tham khao som nhat ve thang may la trong cong trinh cua kien truc su La Ma Vitruvius, nguoi đa bao cao rang Archimedes (khoang nam 287 truoc Cong nguyen - khoang nam 212 truoc Cong nguyen) đa xay dung thang may đau tien cua minh co le vao nam 236 truoc Cong nguyen. Mot so nguon tu cac thoi ky lich su sau nay đe cap đen thang may nhu mot chiec thung chay tren mot soi day gai dau keo bang tay hoac bang đong vat.
Nam 1000, Cuon sach Bi mat cua al-Muradi o Hoi giao Tay Ban Nha đa mo ta viec su dung mot thiet bi nang giong nhu thang may, đe nang mot con tau lon đap pha phao đai. Vao the ky 17, nguyen mau cua thang may đuoc đat trong cac toa nha cung đien cua Anh va Phap. Louis XV cua Phap đa che tao mot cai goi la 'ghe bay' cho mot trong nhung tinh nhan cua ong tai lau đai Chateau de Versailles vao nam 1743.
Thang may co đai va trung co su dung he thong truyen đong dua tren palang hoac kinh chan gio. Viec phat minh ra he thong dua tren truyen đong truc vit co le la buoc quan trong nhat trong cong nghe thang may tu thoi co đai, dan đen su ra đoi cua thang may tai khach hien đai. Thang may truc vit đau tien đuoc xay dung boi Ivan Kulibin va đuoc lap đat trong Cung đien Mua đong vao nam 1793, mac du co the đa co mot thiet ke truoc đo cua Leonardo da Vinci. Vai nam sau, mot thang may khac cua Kulibin đa đuoc lap đat o Arkhangelskoye gan Moscow.


= Ky nguyen cong nghiep =
Su phat trien cua thang may đuoc dan đau boi nhu cau di chuyen nguyen lieu tho bao gom than va go tu cac suon đoi. Cong nghe đuoc phat trien boi cac nganh cong nghiep nay va su ra đoi cua ket cau dam thep đa lam viec cung nhau đe cung cap thang may cho khach va thang may đuoc su dung ngay nay.
Bat đau tu cac mo than, đen giua the ky 19 thang may đuoc van hanh bang nang luong hoi nuoc va đuoc su dung đe di chuyen hang hoa voi so luong lon trong cac ham mo va nha may. Cac thiet bi đieu khien bang hoi nuoc nay nhanh chong đuoc ung dung cho nhieu muc đich khac nhau — vao nam 1823, hai kien truc su lam viec o London, Burton va Hormer, đa xay dung va van hanh mot điem thu hut khach du lich moi, ma ho goi la "phong đi len". No đa nang nhung khach hang tra tien len mot tam cao đang ke o trung tam London, cho phep ho co mot cai nhin toan canh tuyet đep cua trung tam thanh pho.
Cac thang may chay bang hoi nuoc so khai, tho so đa đuoc cai tien trong thap ky tiep theo; vao nam 1835, mot chiec thang may sang tao đuoc goi la "Teagle" đuoc phat trien boi cong ty Frost and Stutt o Anh. Thang may đuoc dan đong bang day đai va su dung mot đoi trong đe tang them suc manh.
Henry Waterman o New York đuoc ghi nhan la nguoi phat minh ra "đieu khien day đung" cho thang may vao nam 1850.
Nam 1845, kien truc su nguoi Neapolitan Gaetano Genovese đa lap đat "Ghe bay" cho Cung đien Hoang gia Caserta, mot chiec thang may đi truoc thoi đai, đuoc bao phu boi go hat de ben ngoai va ben trong bang go phong. No bao gom mot đen chieu sang, hai ghe dai va mot tin hieu đieu khien bang tay, va co the đuoc kich hoat tu ben ngoai ma khong can bat ky no luc nao cua nguoi ngoi trong xe. Luc keo đuoc đieu khien boi mot tho co khi su dung he thong banh rang. Mot he thong an toan đa đuoc thiet ke đe co hieu luc neu day bi đut. No bao gom mot chum đuoc đay ra ngoai boi mot lo xo thep.

Vao nam 1852, Elisha Otis đa gioi thieu thang may an toan, co tac dung ngan chan su roi tu do cua cabin neu day cap bi đut. Ong đa chung minh đieu đo tai cuoc trien lam o New York o Crystal Palace trong mot bai thuyet trinh đay kich tinh, bat chap tu than vao nam 1854, va chiec thang may cho khach đau tien nhu vay đuoc lap đat tai 488 Broadway o Thanh pho New York vao ngay 23 thang 3 nam 1857.

Truc thang may đau tien co truoc thang may đau tien 4 nam. Viec xay dung toa nha Cooper Union Foundation cua Peter Cooper o New York bat đau vao nam 1853. Mot truc thang may đuoc đua vao thiet ke, vi Cooper tu tin rang thang may cho khach an toan se som đuoc phat minh. Truc co hinh tru vi Cooper cho rang đo la thiet ke hieu qua nhat. Sau đo, Otis đa thiet ke mot thang may đac biet cho toa nha.
Toa nha Equitable Life hoan thanh vao nam 1870 o thanh pho New York đuoc cho la toa nha van phong đau tien co thang may cho khach. Tuy nhien, Peter Ellis, mot kien truc su nguoi Anh, đa lap đat nhung chiec thang may đau tien co the đuoc goi la thang may paternoster o Oriel Chambers o Liverpool vao nam 1868.
Thang may đien đau tien đuoc xay dung boi Werner von Siemens vao nam 1880 tai Đuc. Nha phat minh Anton Freissler đa phat trien cac y tuong cua von Siemens va xay dung mot doanh nghiep thanh cong o Ao-Hungary. Frank Sprague đa nang cao đang ke đo an toan va toc đo cua thang may đien, nguoi đa bo sung he thong kiem soat tang, thang may tu đong, kiem soat gia toc cua thang va đo an toan. Thang may cua ong chay nhanh hon va co tai trong lon hon thang may thuy luc hoac hoi nuoc, va 584 thang may đien đa đuoc lap đat truoc khi Sprague ban cong ty cua minh cho Cong ty Thang may Otis vao nam 1895. Sprague cung phat trien y tuong va cong nghe cho nhieu thang may trong mot truc duy nhat.
Vao nam 1882, khi nang luong thuy luc la mot cong nghe đa đuoc thanh lap, mot cong ty sau nay co ten la Cong ty Đien thuy luc London đuoc thanh lap boi Edward B. Ellington va nhung nguoi khac. No đuoc xay dung mot mang luoi cac đuong ong ap suat cao o ca hai ben song Thames ma, cuoi cung, mo rong đen 184 dam va đuoc ho tro mot so 8.000 may, chu yeu la thang may va can cau.
Schuyler Wheeler đuoc cap bang sang che cho thiet ke thang may đien cua minh vao nam 1883.
Nam 1874, JW Meaker đuoc cap bang sang che cho mot phuong phap cho phep cua thang may đong mo an toan. Nam 1887, nha phat minh nguoi My Alexander Miles o Duluth, Minnesota đa cap bang sang che cho thang may co cua tu đong đong.
Thang may đau tien o An Đo đuoc Otis lap đat tai Raj Bhavan o Calcutta (nay la Kolkata) vao nam 1892.
Đen nam 1900, thang may hoan toan tu đong đa ra đoi, nhung hanh khach ngan ngai khong muon su dung. Co mot cuoc đinh cong cua nhung nguoi đieu hanh thang may nam 1945 o thanh pho New York va bat đau co viec ap dung nut dung khan cap, đien thoai khan cap va ho tro ap dung tu đong bang giong noi giai thich nhe nhang.
Nam 2000, thang may chan khong đau tien đuoc đua ra thi truong hang loat o Argentina.


Thiet ke Mot so nguoi cho rang thang may bat đau nhu mot  soi day thung hoac day chuyen toi đon gian(xem thang may keo duoi đay). Thang may ve co ban la mot nen tang đuoc keo hoac đay len bang mot phuong tien co hoc. Thang may ngay nay bao gom mot cabin (con đuoc goi la "long", "toa") đuoc gan tren mot be trong mot khong gian kin đuoc goi la truc hoac đoi khi la "van thang". Truoc đay, cac co cau dan đong thang may chay bang piston thuy luc hoi va nuoc hoac bang tay. Trong thang may "luc keo", long đuoc keo len bang cach cuon day thep qua mot rong roc co ranh sau, thuong đuoc goi la puly trong noi bo nganh. Trong luong cua long đuoc can bang boi mot đoi trong. Đoi khi hai thang may đuoc che tao đe xe cua chung luon chuyen đong đong bo nguoc chieu nhau va la đoi trong cua nhau.
Ma sat giua cac soi day va rong roc tao ra luc keo mang lai ten goi cho loai thang may nay.
Thang may thuy luc su dung cac nguyen tac cua thuy luc (theo nghia la suc manh thuy luc) đe tao ap luc cho mot piston tren mat đat hoac tren mat đat đe nang va ha xe (xem Thang may thuy luc ben duoi). Thuy luc co day su dung ket hop ca day thung va tro luc thuy luc đe nang va ha long. Nhung cai tien gan đay bao gom đong co nam cham vinh cuu, may khong hop so gan tren đuong ray khong can phong may va bo đieu khien vi xu ly.
Cong nghe đuoc su dung trong lap đat moi phu thuoc vao nhieu yeu to. Thang may thuy luc re hon, nhung viec lap đat cac xi lanh lon hon mot chieu dai nhat đinh tro nen khong thuc te đoi voi cac van thang thang may rat cao. Đoi voi cac toa nha cao hon bay tang, thang may keo phai đuoc su dung đe thay the. Thang may thuy luc thuong cham hon thang may dung suc keo.
Thang may la mot ung cu vien cho viec tuy bien hang loat. Co nhung nen kinh te đuoc tao ra tu viec san xuat hang loat cac cau kien, nhung moi toa nha lai co nhung yeu cau rieng nhu so tang, kich thuoc gieng va mat đo su dung khac nhau.


= Cua =
Cua thang may ngan chan nguoi đi thang may roi vao, đi vao, hoac lam xao tron bat cu đieu gi trong truc thang. Cau hinh pho bien nhat la co hai tam bang gap nhau o giua va truot mo sang hai ben. Trong cau hinh kinh thien van xep tang (co kha nang cho phep loi vao rong hon trong khong gian han che), cac canh cua lan tren cac ranh đoc lap đe khi mo, chung đuoc đat phia sau nhau va khi đong, chung tao thanh cac lop xep tang o mot ben. Đieu nay co the đuoc cau hinh đe hai bo cua xep tang hoat đong giong nhu cua mo trung tam đuoc mo ta o tren, cho phep mot cabin thang may rat rong. Trong nhung cach lap đat it ton kem hon, thang may cung co the su dung mot cua "phien" lon: mot cua panel duy nhat co chieu rong cua o cua mo ra ben trai hoac ben phai. Mot so toa nha co thang may voi cua đon tren đuong truc va cua xep đoi tren cabin.


= Thang may khong phong may (MRL) =

Thang may khong phong may đuoc thiet ke sao cho hau het cac bo phan nam gon trong truc chua toa thang; va mot tu nho chua bo đieu khien thang may. Khac voi may moc trong van thang, thiet bi nay tuong tu nhu thang may thuy luc co luc keo thong thuong hoac khong co lo. Thang may khong phong may đau tien tren the gioi, Kone MonoSpace, đuoc Kone gioi thieu vao nam 1996,. Nhung loi ich la:

tao ra nhieu khong gian su dung hon
su dung it nang luong hon (it hon 70–80% so voi thang may thuy luc tieu chuan)
khong su dung dau (gia su đo la thang may keo)
tat ca cac thanh phan nam tren mat đat tuong tu nhu thang may loai thuy luc co day (đieu nay loai bo moi quan tam ve moi truong đuoc tao ra boi xi lanh thuy luc tren thang may loai thuy luc truc tiep đuoc luu tru duoi long đat)
chi phi thap hon mot chut so voi cac loai thang may khac; đang ke nhu vay đoi voi thang may MRL thuy luc
co the hoat đong voi toc đo nhanh hon thuy luc nhung khong phai la đon vi luc keo thong thuong.
Nhuoc điem: Thiet bi co the kho bao tri va bao duong, va nguy hiem hon đang ke khi thuc hien bao tri va bao duong.


 Chi tiet thuc te  Đo on o muc 50–55 dBA (decibel trong so A), co the thap hon mot so nhung khong phai tat ca cac loai thang may.
Thuong đuoc su dung cho cac toa nha thap tang đen trung tang
Co cau đong co đuoc đat trong chinh van thang
Hoa Ky đa cham chap nhan Thang may MRL thuong mai vi ma
Bo luat xay dung quoc gia va đia phuong khong đe cap đen thang may khong co phong may. Thang may MRL dan dung van khong đuoc phep su dung theo ma ASME A17 o My. Thang may MRL đa đuoc cong nhan trong ban bo sung nam 2005 cho Bo luat thang may A17.1 2004.
Ngay nay, mot so thang may thuy luc khong co phong may cua Otis va ThyssenKrupp đa ton tai; chung khong lien quan đen viec su dung pit-tong nam duoi long đat hoac trong phong may, giam thieu cac moi quan tam ve moi truong; tuy nhien, ma van chua chap nhan chung o tat ca cac vung cua Hoa Ky.


= Thang may hai tang =
Thang may hai tang la loai thang may keo long co tang tren va tang duoi. Ca hai thang co the phuc vu mot tang cung mot luc va ca hai thang thuong đuoc truyen đong boi cung mot đong co. He thong nay giup tang hieu qua trong cac toa nha cao tang va tiet kiem dien tich đe khong can bo sung them truc va toa xe.
Nam 2003, ThyssenKrupp đa phat minh ra mot he thong goi la TWIN, trong đo hai toa thang chay đoc lap trong cung mot truc.


Xem them Thang bo


Tham khao Lien ket ngoai Thang may tai Tu đien bach khoa Viet Nam
elevator (vertical transport) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)