Tau ho tong khu truc (tieng Anh: destroyer escort, ky hieu luon DE) la mot đinh danh cua Hai quan Hoa Ky vao giua the ky 20 cho mot lop tau chien co van toc khoang 20 hai ly tren gio (23 mph), đuoc thiet ke đe ho tong cac đoan tau van tai vuot đai duong. Hai quan Hoang gia Anh va cac nuoc Khoi Thinh vuong chung Anh xem chung nhu nhung tau frigate, va viec xep lop nay đuoc chap nhan rong rai khi Hoa Ky xep lai lop nhung con tau nay thanh frigate (ky hieu luon FF) vao nam 1975. Tu khoang nam 1954 cho đen nam 1975, nhung tau ho tong khu truc (DE) ma Hoa Ky đong moi đuoc goi la tau ho tong đai duong (ocean escort). Tau khu truc ho tong va tau frigate đuoc che tao hang loat trong Chien tranh The gioi thu hai danh cho chien tranh chong tau ngam, la mot thay the it ton kem hon so voi tau khu truc ham đoi. Nhung kieu tau chien tuong tu trong hai quan cac nuoc khac vao luc đo bao gom: 46 chiec Kaibokan voi đong co diesel cua Hai quan Đe quoc Nhat Ban, 10 tau ho tong lop F cua Hai quan Đuc quoc xa, va hai chiec lop Amiral Murgescu cua Hai quan Romania.
Tau ho tong khu truc va tau frigate sau The Chien II lon hon nhung chiec đuoc che tao trong chien tranh, va tang cuong kha nang tac chien phong khong, nhung van nho hon va cham hon cac tau khu truc sau chien tranh. Trong giai đoan Chien tranh Lanh, tau ho tong khu truc lon bang nhung tau khu truc trong The Chien II, va Hai quan Hoa Ky cai bien mot so tau khu truc thoi The Chien II thanh tau khu truc ho tong (escort destroyer – DDE).


Mo ta chung Tau khu truc ham đoi can co kha nang di chuyen nhanh bang hoac hon cac tau chien chu luc nhanh nhu tau san bay hay tau tuan duong; viec nay đoi hoi chung phai đat đuoc toc đo 25–35 kn (46–65 km/h) (tuy theo tung thoi ky va hai quan tung nuoc). Chung cung can mang theo ngu loi vao phao co nho hon đe đoi đau voi tau chien đoi phuong, cung nhu thiet bi cam bien va vu khi đe đoi pho voi tau ngam.
Mot tau ho tong khu truc chi can toc đo co đong voi mot đoan tau van tai di chuyen cham (trong The Chien II thuong la voi van toc 10–12 kn (19–22 km/h)) va co kha nang phong khong cung nhu phat hien, truy lung va tan cong tau ngam đoi phuong. Nhung yeu cau nhe nhang nay giup giam bot đang ke kich co, chi phi va thuy thu đoan cho mot tau ho tong khu truc. Chung đuoc toi uu hoa cho chien tranh chong tau ngam, co đuong kinh luon vong nho hon va vu khi chuyen dung chong ngam (vi du nhu dan sung coi chong ngam Hedgehog ban ra phia truoc) so voi tau khu truc ham đoi. Toc đo cham hon khong han la mot nhuoc điem đoi voi kieu tau nay, vi sonar thoi ky đo tro nen vo dung voi toc đo tren 20 hai ly tren gio (37 km/h).
Thay the cho đong co tuoc bin hoi nuoc trang bi tren cac tau khu truc va tau chien co lon, nhieu tau khu truc ho tong Hoa Ky thoi The Chien II co đong co diesel-đien hoac turbine-đien, khi phong đong co hoat đong nhu may phat đien cung cap dong đien cho đong co đien xoay truc chan vit. Kieu truyen đong nay đuoc lua chon vi no khong đoi hoi hop so giam toc (von đang rat thieu hut do nhu cau trang bi cho tau khu truc ham đoi) đe ha so vong quay đong co xuong muc toi uu cho chan vit. Đien nang cung cap con đuoc su dung cho cac muc đich khac; va sau khi chien tranh cham dut nhieu tau khu truc ho tong đa đuoc cai bien đe hoat đong nhu tram phat đien noi di đong, cung cap đien cho cac thanh pho tai Vien Đong hay Chau My Latinh.
Tau ho tong khu truc cung huu ich trong nhiem vu tuan tra chong tau ngam ven bien va cot moc radar canh phong. Trong The Chien II, bay tau ho tong khu truc đa đuoc cai bien thanh tau ho tong khu truc cot moc radar (DER), nham bo sung cho cac tau khu truc ham đoi cot moc radar. Cho du chung đuoc rut ve nhung vai tro thu yeu sau chien tranh, đen giua nhung nam 1950, lai co them muoi hai chiec DE đuoc cai bien thanh DER va phuc vu cho đen giai đoan 1960-1965. Nhiem vu cua chung la mo rong pham vi đuong canh bao som tu xa (DEWL: Distant Early Warning line) tren ca hai phia bo đai duong, phoi hop voi 16 tau cot moc radar lop Guardian, von la nhung tau Liberty đuoc cai bien.
Trong The Chien II, khoang 95 tau ho tong khu truc đa đuoc Hoa Ky cai bien thanh tau van chuyen cao toc (APD). Viec nay đuoc thuc hien bang cach bo sung them mot tang san tau, lay cho cho khoang 10 si quan va 150 binh linh. Hai can cau lon cung đuoc trang bi hai ben man tau, moi chiec dung cho viec ha thuy mot xuong đo bo LCVP (Landing Craft, Vehicle, Personnel).


Nguon goc Đao luat Cho Thue-Cho muon (Lend-Lease) đuoc Quoc hoi Hoa Ky thong qua vao thang 3 nam 1941 cho phep Anh Quoc đuoc mua sam tau buon, tau chien, đan duoc va cac vat tu khac can thiet cho no luc tien hanh chien tranh. Đen thang 6 nam 1941, Hai quan Anh đa nho đen Hoa Ky trong viec thiet ke, che tao va cung cap mot kieu tau ho tong phu hop cho chong tau ngam trong boi canh Bac Đai Tay Duong. Đai ta Hai quan Edward L. Cochrane thuoc Van phong Tau chien Hai quan My đa đua ra mot thiet ke cho loai tau nay, đuoc biet đen nhu la tau ho tong khu truc Anh (BDE: British destroyer escort). Ten goi BDE đuoc giu lai cho sau chiec tau ho tong khu truc đau tien đuoc chuyen cho Anh (BDE 1, 2, 3, 4, 12 va 46) trong tong so 50 chiec đat hang. Đay la so luong ma phia Anh nhan đuoc; so con lai đuoc xep lai lop thanh tau ho tong khu truc (DE: destroyer escort) vao ngay 25 thang 1 nam 1943 va đuoc Hai quan Hoa Ky su dung.
Sau khi Hoa Ky chinh thuc tham chien, ho nhan ra nhu cau can co tau ho tong chong ngam cua rieng minh, nhu cau đuoc nhung chiec tau ho tong khu truc san co đap ung hoan hao. Vi vay mot che đo phan phoi đuoc đat ra: cu moi nam chiec đuoc che tao, bon chien se đuoc Hoa Ky giu lai va mot chiec đuoc chuyen cho Anh.


Xep lop lai tau chien Hoa Ky sau The Chien II Trong giai đoan sau The Chien II, tau ho tong khu truc đuoc che tao moi đuoc goi la tau ho tong đai duong cho du van giu lai ky hieu luon DE. Tuy nhien hai quan cac nuoc khac, đac biet la cac nuoc thanh vien Khoi NATO va Lien Xo lai theo mot xu huong xep loai khac, đua đen mot so nham lan. Đe giai quyet van đe, viec xep lai lop tau nam 1975 cua Hai quan Hoa Ky đa đoi lop tau ho tong đai duong (va lop tau khu truc ho tong noi chung) tro thanh tau frigate voi ky hieu luon FF. Viec nay đa giup thuat ngu cua Hai quan Hoa Ky tuong xung voi Khoi NATO va giup cho viec so sanh voi tau chien Xo Viet de dang hon.
Cho đen nam 2006, van khong co ke hoach đong them tau frigate cho Hai quan Hoa Ky; lop tau khu truc Zumwalt va cac tau chien đau ven bien lop Freedom va lop Independence la nhung lop tau duy nhat o hang trong luong nay. Tuy nhien đen nam 2017, Hai quan Hoa Ky bat đau đe xuat mot lop tau frigate moi tam thoi đuoc đat ten FFG(X). Van đe lon nay sinh trong viec xep lop tau la se dua tren cong nang (ho tong hay phong khong) hay dua tren kich co (luong choan nuoc). Mot vi du cua van đe nay lop tau tuan duong phong khong Ticonderoga, đuoc xep lop nhu mot tau tuan duong cho du su dung cung mot luon tau voi lop tau khu truc Spruance.


Chien tranh Viet Nam Trong Chien tranh Viet Nam, Hai quan Viet Nam Cong hoa đa nhan đuoc tu Hai quan Hoa Ky hai chiec tau ho tong khu truc lop Edsall: USS Camp (DE-251) đa hoat đong nhu la chiec tuan duong ham Tran Hung Đao (HQ-1), va USS Foster (DE-334) hoat đong nhu la chiec tuan duong ham Tran Khanh Du (HQ-4).


Tong quan cac lop tau ho tong khu truc cua Hai quan Hoa Ky Chu thich Ban mau:DANFS


= Ghi chu =


= Tham khao =


= Thu muc =


= Nguon truc tuyen =


Lien ket ngoai Destroyers and escort ships tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
DESA - Destroyer Escort Sailors Association
Destroyer Escort Historical Museum, Albany, NY
Seawolf Park GALVESTON
Free cardstock model plan of Butler class Destroyer Escort, to print off and assemble.
USS Slater Luu tru ngay 14 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine  Photos on board the Destroyer Escort USS Slater DE-766
USS Bangust  WWII Photos of life on board the Destroyer Escort USS Bangust DE-739 in WWII
Destroyer Escort Bangust DE-739 Home Page
Captains Class Frigates
Escort http://www.uboat.net/
[1] Luu tru ngay 7 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine
[2]
Why DE boats are death to subs Luu tru ngay 6 thang 10 nam 2012 tai Wayback Machine August 1943 Popular Science article on destroyer escort with large illustration