Elizabeth II cua Lien hiep Anh va Bac Ireland (Elizabeth Alexandra Mary; 21 thang 4 nam 1926 – 8 thang 9 nam 2022) la Nu vuong cua Vuong quoc Lien hiep Anh, Bac Ireland va cac Vuong quoc Thinh vuong chung khac tu nam 1952 đen nam 2022. Voi thoi gian tri vi 70 nam 214 ngay, ba la nguoi tri vi lau nhat trong lich su Vuong that Anh, đong thoi la nu nguyen thu quoc gia tai vi lau nhat đuoc ghi nhan đoi voi bat ky nu nguyen thu nao trong lich su, va la quan chu tai vi lau thu hai trong lich su, chi sau Louis XIV.
Elizabeth sinh ra o Mayfair, Luan Đon, la con gai đau long cua Cong tuoc va Cong tuoc phu nhan xu York (sau nay la Quoc vuong George VI va Vuong hau Elizabeth). Cha cua ba len ngoi Quoc vuong vao nam 1936 sau khi nguoi bac ruot cua ba la Quoc vuong Edward VIII thoai vi, khien Elizabeth tro thanh nguoi ke vi ngai vang. Ba đuoc giao duc tai gia va đam đuong nhieu cong viec xuyen suot Chien tranh the gioi thu hai, phuc vu trong Luc luong Ho tro Noi đia. Thang 11 nam 1947, ba ket hon voi Philip Mountbatten (sinh ra la Philippos cua Hy Lap va Đan Mach), cuu Vuong ton cua Hy Lap va Đan Mach, cuoc hon nhan cua ho keo dai 73 nam cho đen khi Philip qua đoi vao ngay 9 thang 4 nam 2021, huong tho 99 tuoi. Ho co 4 nguoi con: Charles III; Anne, Vuong nu Vuong that; Vuong tu Andrew, Cong tuoc xu York; va Vuong tu Edward, Cong tuoc xu Edinburgh.
Sau khi cha cua ba qua đoi vao ngay 6 thang 2 nam 1952, Elizabeth—25 tuoi—tro thanh Nu vuong cua 7 quoc gia tu tri thuoc Khoi thinh vuong chung: Vuong quoc Anh, Canada, Uc, New Zealand, Nam Phi, Pakistan va Ceylon, đong thoi la Nguoi đung đau Khoi thinh vuong chung. Khoang thoi gian Elizabeth tri vi, che đo quan chu lap hien chung kien nhieu su thay đoi, trong đo co xung đot vu trang tai Bac Ireland, su giai the cua Đe quoc Anh (mot tien trinh đa bat đau tu truoc khi ba len ngoi) va ke tiep la su phat trien cua Khoi Thinh vuong chung Anh, Vuong quoc Anh gia nhap Cong đong chau Au, Vuong quoc Anh roi Lien minh Chau Au va su phi thuc dan hoa cua chau Phi. So luong cac quoc gia cua ba dan thay đoi theo thoi gian sau khi cac nuoc thuoc đia gianh đuoc đoc lap va khi cac quoc gia, bao gom Nam Phi, Pakistan va Ceylon (đuoc đoi ten thanh Sri Lanka) tro thanh cac nuoc cong hoa. Nhieu chuyen tham va cuoc gap go lich su cua ba bao gom chuyen tham cap nha nuoc toi Cong hoa Ireland vao nam 2011 va cac chuyen tham đen hoac tu 5 vi giao hoang. Ve ly thuyet thi quyen luc cua ba la rat lon, mac du vay, tren thuc te theo quy uoc, ba hiem khi can du vao cac van đe chinh tri do Vuong quoc Anh von la mot quoc gia quan chu lap hien het suc hoan bi.
Cac su kien quan trong cua ba bao gom Le Đang quang vao nam 1953 va le ky niem Bac, Vang, Kim cuong va Bach kim lan luot vao cac nam 1977, 2002, 2012 va 2022. Elizabeth la Quan vuong Anh tai vi lau nhat va tri vi lau nhat, nu nguyen thu quoc gia tai vi lau nhat trong lich su, vi Quan vuong lau đoi nhat va tri vi lau nhat hien nay, đong thoi la nguyen thu quoc gia đuong nhiem lau đoi nhat va nam giu vuong quyen lau nhat. Elizabeth thinh thoang phai đoi mat voi nhung loi chi trich nham vao vuong that tu gioi truyen thong hoac nhung nguoi theo chu nghia cong hoa, đac biet la sau nhung cuoc hon nhan tan vo cua con cai, "nam toi te" 1992 va cai chet cua nguoi con dau cu Diana, Vuong phi xu Wales vao nam 1997. Mac du vay, su ung ho cua dan chung tai Vuong quoc Anh đoi voi che đo quan chu va đo tin nhiem cua Nu vuong đa va van luon duy tri o muc đo cao cung nhu su noi tieng cua rieng ba. Sau mot thoi gian đieu tri, Elizabeth đa tu tran vao ngay 8 thang 9 nam 2022 tai lau đai Balmoral, Scotland, huong tho 96 tuoi. Con trai ca cua ba, Charles III, la nguoi ke nhiem ngai vang Anh quoc.


Thieu thoi Elizabeth chao đoi luc 02:40 (GMT) vao ngay 21 thang 4 nam 1926, duoi thoi tri vi cua ong noi cua ba la Quoc vuong George V. Cha cua ba, Vuong tu Albert, Cong tuoc xu York (sau nay la Quoc vuong George VI) la con trai thu hai cua George V. Me cua ba, Cong tuoc phu nhan xu York (sau nay la Vuong hau Elizabeth) la con gai ut cua nha quy toc nguoi Scotland, Claude Bowes-Lyon, Ba tuoc thu 14 xu Strathmore va Kinghorne. Ba đuoc sinh ra bang bien phap sinh mo tai can nha cua ong ngoai o Luan Đon, so 17 Đuong Bruton, Mayfair. Ba đuoc rua toi trong nha tho rieng cua Cung đien Buckingham duoi su chu tri cua Cosmo Lang, Tong giam muc xu York vao ngay 29 thang 5 nam 1926 va đat ten la Elizabeth theo ten cua me; ten đem Alexandra đat theo ten cua ba co la Vuong hau Alexandra, nguoi qua đoi truoc đo khoang 6 thang; va Mary đat theo ten cua ba noi la Vuong hau Mary. Elizabeth đuoc nhung nguoi than trong gia đinh goi voi cai ten than mat la "Lilibet", dua theo nhung gi ma ba tu goi minh khi con nho do khong the phat am chinh xac cai ten "Elizabeth". Ong noi cua ba la George V rat yeu thuong ba, nguoi ma ba triu men goi la "Ong noi nuoc Anh" va trong khoang thoi gian ma ong bi benh nghiem trong vao nam 1929, nhung chuyen tham thuong xuyen cua ba đuoc cac to bao noi tieng va nha su hoc sau nay ghi nhan la nang cao tinh than va giup ong hoi phuc.

Nguoi em gai duy nhat cua Elizabeth la Vuong nu Margaret sinh vao ngay 21 thang 8 nam 1930. Hai co cong chua đuoc giao duc tai gia duoi su giam sat cua me va pho mau cua ho la Marion Crawford. Cac bai hoc tap trung vao lich su, ngon ngu, van hoc va am nhac. Crawford xuat ban mot cuon tieu su ve nhung nam tho au cua Elizabeth va Margaret mang ten The Little Princesses vao nam 1950. Cuon sach mo ta tinh yeu cua Elizabeth đoi voi ngua va cho, tinh trat tu va thai đo trach nhiem cua ba. Nhung nguoi khac cung đong tinh voi nhan xet nay: Winston Churchill mo ta Elizabeth luc 2 tuoi la "mot nhan cach. Co be phang phat uy quyen va su chin chan đang ngac nhien trong mot đua tre." Chi ho cua ba la Margaret Rhodes mo ta ba la "mot co be vui tinh, nhung ve co ban la co y thuc va cu xu tot".


Nguoi thua ke vuong vi La chau noi gai cua nha vua, Elizabeth nhan đuoc danh hieu Vuong ton nu Anh, voi kinh xung Her Royal Highness (Đien ha), tuoc hieu đay đu la Her Royal Highness Princess Elizabeth of York (Vuong ton nu Elizabeth xu York Đien ha). Khi sinh, ba la nguoi thu ba trong danh sach ke vi ngai vang, sau bac cua minh, Vuong tu Edward, Than vuong xu Wales va cha minh. Mac du viec ba sinh ra đuoc cong chung chu y, khong ai co ly do đe tin rang ba se tro thanh Nu vuong, vi moi nguoi khi đo đeu cho rang Than vuong xu Wales se cuoi vo va sinh con. Nam 1936, khi ong noi cua ba, Vua George V, bang ha va nguoi bac Edward cua ba noi ngoi, ba tro thanh nguoi ke vi thu hai sau cha minh. Cuoi nam, Edward thoai vi va cha ba tro thanh Quoc vuong. Elizabeth tu đo tro thanh nguoi thua ke ngai vang va đuoc goi la Her Royal Highness The Princess Elizabeth, tuc [Vuong nu Elizabeth Đien ha].
Elizabeth hoc mon lich su lap hien voi Ngai Henry Marten, Pho hieu truong Đai hoc Eton va ton giao voi Tong giam muc xu Canterbury. Ba hoc cac ngon ngu hien đai va hien nay van noi tieng Phap troi chay. Mot đoan Huong đao nu, Đoan Cung đien Buckingham so 1, đuoc đac biet thanh lap đe Vuong nu Elizabeth co the giao tiep voi nhung co gai cung lua tuoi. Ba đoat đuoc phu hieu thong dich vien, boi loi, mua, cuoi ngua, đau bep, cham soc tre va may va, sau nay tro thanh nguoi đung đau đoi tuan tra cua Nhom tuan tra Swallow Patrol. Sau đo, ba đuoc tuyen lam Huong đao sinh bien va vao nam 1946, tro thanh Truong huong đao sinh cua Huong đao sinh lon Đe quoc Anh, mot nhanh danh cho nguoi truong thanh cua Huong đao sinh nu. Nu vuong đen nay van tham gia Huong đao va lam nguoi bao tro cho Lien đoan Huong đao tu nam 1952.
Nam 1939, Chinh phu Canada muon Vuong nu Elizabeth thap tung cha me trong chuyen cong du Canada. Tuy nhien, đuc vua đa quyet đinh khong thuc hien đieu nay, noi rang con gai ong con qua nho tuoi đe tham du vao chuyen đi cang thang nhu vay, cuoi cung keo dai đen hon 1 thang. Elizabeth co the đa gap nguoi chong tuong lai cua minh, Vuong ton Philippos cua Hy Lap va Đan Mach vao nam 1934 va 1937. Sau mot cuoc gap go khac tai Đai hoc Hai quan Vuong that o Dartmouth thang 7 nam 1939, Elizabeth, du khi đo chi moi 13 tuoi, đa đem long yeu men Philippos va ho bat đau thu tu cho nhau.


= Chien tranh the gioi thu hai =

Thang 9 nam 1939, Chien tranh the gioi thu hai bung no. Vuong nu Elizabeth va em gai, Vuong nu Margaret, o tai Lau đai Balmoral, Scotland, tu thang 9 đen Giang sinh nam 1939, roi chuyen sang Nha Sandringham, Norfolk. Thang 5 nam 1940, ho chuyen toi Lau đai Windsor va o đo trong gan het nam nam tiep theo. Đa co nguoi đe nghi di tan hai Vuong nu sang Canada, noi ho cung voi cha me minh se song tai Lau đai Hatley o British Columbia. Ke hoach nay chua bao gio thanh hien thuc; đe đap lai loi đe nghi nay, me cua Elizabeth, Vuong hau Elizabeth, đa noi mot cau noi noi tieng: "Nhung đua tre se khong đi đau het neu khong co toi. Toi se khong đi ma khong co Quoc vuong. Va Quoc vuong se khong bao gio roi khoi đay." Hai Vuong nu van tiep tuc o lai Windsor, tai đo ho đa dien kich pantomime vao Giang sinh, truoc gia đinh va ban be đuoc moi toi, cung voi nhung đua con cua nhan vien Noi tro Vuong that. Cung tai Windsor ma Elizabeth, vao nam 1940, đa co buoi phat thanh đau tien qua chuong trinh Children's Hour cua BBC, gui đen nhung đua tre đang di tan khoi cac thanh pho. Ba phat bieu rang "Chung toi đang co gang lam tat ca nhung gi chung toi co the đe giup đo nhung thuy thu, quan nhan va phi cong dung cam, va chung cung đang co gang chiu đung mot phan nguy hiem va buon ba cua cuoc chien. Chung toi, moi mot nguoi, biet rang cuoi cung roi moi chuyen se tot đep.}}
Trong nhung nam Elizabeth o Windsor, chuyen gia lap hien Edward Iwi đa len cac ke hoach đe cho mot thanh vien cua vuong that xuat hien o Wales, nham dep yen anh huong cua phong trao quoc gia đang len Plaid Cymru. Trong mot bao cao gui đen Thu ky Noi vu Vuong that Herbert Morrison, Iwi đe nghi chi đinh Elizabeth la Canh sat cua Lau đai Caernarfon (vi tri ma David Lloyd George đang nam giu) va la nguoi bao ho cua Urdd Gobaith Cymru va đi đen Wales voi danh nghia đo. Y tuong nay đuoc Thu ky Noi vu bac bo, dua tren co so no co the gay ra bat hoa giua bac va nam Wales; va boi ca Quoc vuong, nguoi tu choi đe co con gai cua minh phai chiu ap luc boi cac chuyen đi cong can; va cua chinh phu, vi hai thanh vien lanh đao cua Urdd Gobaith Cymru đuoc phat hien ra la nhung nguoi tu choi nhap ngu co chu đich.
Nam 1945, Vuong nu Elizabeth thap tung cha me đen tham nhan vien quan đoi cua Khoi thinh vuong chung va bat đau thuc hien cac cong tac mot minh, nhu xem cuoc dieu hanh cua cac nu phi cong. Ba gia nhap Đoi quan Lanh tho Bo tro Phu nu, voi so hieu 230873 Đai uy thu hai Elizabeth Windsor. Ba đuoc huan luyen đe tro thanh tai xe va tho co khi, lai mot chiec xe tai quan su va tien đen cap bac Tu lenh cap thap. Hien nay ba la "nguyen thu quoc gia con song duy nhat đa tung mac quan phuc trong Chien tranh the gioi thu hai".

Đen cuoi cuoc chien o chau Au, vao ngay Chien thang trong Ngay chau Au, Vuong nu Elizabeth va em gai ba đa hoa minh mot cach an danh vao đam đong an mung tren đuong pho Luan Đon. Sau nay ba đa noi trong mot cuoc phong van hiem hoi, "chung toi xin phep cha me đe đuoc ra ngoai va tu mat minh chung kien. Toi nho la chung toi đa rat so bi nhan ra... Toi nho nhieu hang nguoi khong biet mat nhau đa nam tay va đi doc xuong Whitehall, tat ca chung toi chi biet khoc trong ngap tran hanh phuc va nhe nhom". Hai nam sau, Vuong nu thuc hien chuyen đi nuoc ngoai chinh thuc đau tien, khi ba thap tung cha me đen phia Nam chau Phi. Vao sinh nhat lan thu 21, trong mot buoi phat thanh đen Khoi thinh vuong chung Anh tu Nam Phi, ba bao đam:

"Ta tuyen bo truoc tat ca dan chung rang toan bo cuoc đoi ta, du dai hay ngan, se danh đe phuc vu moi nguoi va phuc vu cho Hoang that vi đai ma tat ca chung ta đeu thuoc ve".


= Ket hon =
Elizabeth ket hon voi Philip vao ngay 20 thang 11 nam 1947. Theo vai ve Elizabeth la chau goi Philip la chu ho thong qua Quoc vuong Christian IX cua Đan Mach đong thoi la chi em ho thong qua ba so la Victoria cua Anh. Truoc khi ket hon, Philip đa tu bo tuoc hieu Vuong that Hy Lap va Đan Mach cua ong va su dung danh hieu Trung uy Philip Mountbatten, lay theo ho me. Ngay truoc le cuoi 1 ngay, ong đuoc phong tuoc Cong tuoc xu Edinburgh va kinh xung Đien ha.

Le cuoi dien ra khong đuoc suon se: Philip theo Chinh thong giao Hy Lap, khong co đia vi tai chinh va co cac chi em gai ket hon voi nhung quy toc Đuc co lien he voi Đuc quoc xa. Me cua Elizabeth, trong nhung cuon tu truyen ve sau, đuoc noi rang đa phan đoi moi luong duyen nay, tham chi con goi Philip la ga nguoi Đuc (The Hun). Tuy nhien, Khoi thinh vuong chung chua hoan toan hoi phuc sau chien tranh; nen Vuong nu đa phai đe danh cac phieu đuoc phan phoi đe mua vat lieu may vay cuoi, do Norman Hartnell thiet ke. Le cuoi đuoc xem la tia hy vong đau tien cua su tai sinh sau chien tranh. Elizabeth va Philip nhan đuoc 2.500 mon qua cuoi tu khap noi tren the gioi. Tai le cuoi, phu dau cua Elizabeth bao gom Vuong nu Margaret (em gai); Vuong ton nu Alexandra xu Kent (em ho); Lady Caroline Montagu-Douglas-Scott (con cua Cong tuoc xu Buccleuch); Lady Mary Cambridge (con cua cau ho); Lady Elizabeth Mary Lambart (con cua Frederick Lambart, Ba tuoc thu 10 xu Cavan); Pamela Mountbatten (chi ho đang ngoai cua Philip); Margaret Elphinstone (em ho); Diana Bowes-Lyon (em ho). Cau be nang vay cho ba la em con chu cua ba, Vuong ton William xu Gloucester va Vuong ton Michael xu Kent. O nuoc Anh hau chien, khong co bat ky ho hang nguoi Đuc nao cua Cong tuoc xu Edinburgh đuoc phep tham du le cuoi, ke ca ba nguoi chi gai con song cua Philip. Co cua Elizabeth, Vuong nu Vuong that Mary, tu choi tham du vi anh trai cua ba, Cong tuoc xu Windsor (cuu Vuong Edward VIII thoai vi nam 1936), khong đuoc moi vi ly do ben nha chong; ba lay ly do suc khoe lam ly do chinh thuc khong đen du tiec cuoi.
Elizabeth sinh ha con trai đau long, Vuong ton Charles xu Edinburgh, vao ngay 14 thang 11 nam 1948, mot thang sau Quoc vuong George VI trao van thu đac quyen cho phep con cai ba đuoc huong tuoc xung cung đia vi Vuong that, boi neu theo luat thi cac con ba se khong đuoc nhan vi co cha khong phai la mot British Prince. Mac du Vuong toc co ho la Windsor, mot sac lenh cua Nu vuong ban hanh nam 1960 noi rang dong doi nam cua Elizabeth II va Vuong te Philip neu khong phai la Vuong tu va Vuong nu cua Vuong quoc Anh thi se mang ho Mountbatten-Windsor. Nguoi con thu hai, Vuong ton nu Anne xu Edinburgh, sinh vao nam 1950.
Sau le cuoi, cap vo chong thue cho o đau tien cua minh, Windlesham Moor, cho đen ngay 4 thang 7 nam 1949, khi ho chuyen sang sinh song tai dinh thu Clarence. Tuy nhien, trong nhieu khoang thoi gian khac nhau tu nam 1949 đen 1951, Cong tuoc xu Edinburgh đong quan o Malta (vao thoi điem đo la Đat bao ho cua Anh) voi vai tro si quan Hai quan Vuong that. Ong va Elizabeth thinh thoang song vai thang o thon Gwardamangia o Malta, tai Lang Gwardamangia, ngoi nha muon lai tu Louis Mountbatten, Ba tuoc Mountbatten xu Mien Đien. Nhung nguoi con cua hai nguoi van o lai Anh.


Tri vi = Len ngoi =

Suc khoe cua Quoc vuong George VI tro nen suy yeu vao nam 1951 va Elizabeth bat đau xuat hien thuong xuyen trong nhung su kien cong cong thay the cho cha minh. Thang 10 cung nam, ba co chuyen tham đen Canada va vieng tham Tong thong Hoa Ky, Harry S. Truman, tai Washington, D.C.; trong chuyen tham đo, Vuong nu đa mang theo minh ban thao tuyen bo len ngoi phong khi Quoc vuong qua đoi khi ba khong co mat o Vuong quoc Anh. Đau nam 1952, Elizabeth va Philip co chuyen tham đen Uc va New Zealand đi qua Kenya. Tai Sagana Lodge, cach Nairobi 100 dam ve phia bac, tin du ve cai chet cua vua cha đen tai Elizabeth vao ngay 6 thang 2. Philip la nguoi bao tin nay cho Tan Nu vuong. Martin Charteris, khi đo la Thu ky Tro ly rieng cua ba, đa hoi ba muon chon ten gi đe lam nien hieu va đuoc ba hoi đap: "Elizabeth, tat nhien". Elizabeth ngay lap tuc đuoc tuyen bo tro thanh Nu vuong tai nhieu quoc gia noi ba đuoc thua ke ngai vang va phai đoan Vuong that nhanh chong quay lai Vuong quoc Anh. Tan Nu vuong va Cong tuoc Edinburgh chuyen sang song tai Đien Buckingham.
Trong luc chuan bi cho le đang quang, em gai cua ba la Vuong nu Margaret thong bao voi chi minh rang co muon ket hon voi Peter Townsend, mot thuong dan đa ly di lon hon Margaret 16 tuoi va co hai đua con rieng. Nu vuong yeu cau ho cho them mot nam; ma theo loi cua Martin Charteris, "Nu vuong rat thong cam voi Vuong nu, nhung toi cho rang ba đa nghi—ba hy vong—voi thoi gian, moi tinh nay roi se phai nhat". Sau khi bi su phan đoi cua cac thu tuong trong Khoi thinh vuong chung va loi đe doa tu chuc cua mot bo truong nuoc Anh neu Margaret va Townsend ket hon, Margaret đa quyet đinh tu bo y đinh.
Du ba noi cua Nu vuong la Thai hau Mary mat vao ngay 24 thang 3 nam 1953, Le Đang quang cua Nu vuong van đuoc tien hanh tai Tu vien Westminster vao ngay 2 thang 6 nam 1953, theo uoc nguyen cua Thai hau. Toan bo buoi le, ngoai tru le xuc dau va ban thanh the, đa đuoc truyen hinh khap Khoi thinh vuong chung va uoc đoan co khoang 20 trieu nguoi xem o Anh va 12 trieu nguoi khac theo doi qua radio. Nu vuong Elizabeth II mac chiec đam do Norman Hartnell thiet ke, co đinh nhung bieu tuong hoa cua cac quoc gia thuoc Khoi thinh vuong chung: hoa hong Tudor cua nuoc Anh, cay ke cua Scotland, toi tay cua Wales, cay la chum hoa cua Ireland, cay keo cua Uc, la phong cua Canada, duong xi cua New Zealand, protea cua Nam Phi, hai đoa hoa sen đai dien cho An Đo va Ceylon va cay lua mi, cay bong va cay đay cua Pakistan.


= Su phat trien cua Khoi thinh vuong chung =

Nu vuong Elizabeth, trong suot cuoc đoi minh, đa chung kien su thay đoi khong ngung tu đe quoc Anh cu sang Khoi Thinh vuong chung Anh moi, roi đen Khoi thinh vuong chung cac Quoc gia. Thoi điem Nu vuong Elizabeth len ngoi nam 1952, vai tro nguyen thu tren danh nghia cua cac quoc gia đoc lap cua ba đa đuoc thiet lap. Trong thoi ky 1953–1954, Nu vuong va phu quan đa thuc hien chuyen đi vong quanh the gioi trong sau thang. Ba tro thanh Nu vuong Uc va New Zealand đang tri vi đau tien đen tham quoc gia nay. Trong chuyen tham, rat nhieu nguoi đen chung kien; uoc tinh co ba phan tu dan so Uc đen đe chiem nguong Nu vuong. Trong thoi gian tri vi, Nu vuong Elizabeth đa thuc hien nhieu chuyen vieng tham đen nuoc ngoai, cung nhu nhieu chuyen tham đen tung quoc gia thuoc Khoi thinh vuong, trong đo co viec tham du tat ca nhung Cuoc hop nhung nguoi đung đau Chinh phu Khoi thinh vuong chung Anh (CHOGM). Elizabeth II la nguyen thu quoc gia đi tham vieng nhieu nhat trong lich su.
Nam 1956, Thu tuong Phap Guy Mollet va Thu tuong Anh Ngai Anthony Eden đa ban ve kha nang Phap lien minh voi Vuong quoc Anh; mot trong nhung y tuong đo la Nu vuong Elizabeth II se tro thanh nguyen thu quoc gia cua Phap. Mollet "đa cho rang khong co kho khan gi khi chap nhan su lanh đao cua Vuong thuong". Loi đe nghi nay chua bao gio đuoc chap nhan va vao nam sau đo, Phap đa ky Hoa uoc Roma. Thang 11 cung nam, Anh va Phap tan cong Ai Cap trong mot no luc khong thanh cuoi cung nham chiem giu kenh đao Suez. Ba tuoc Mountbatten xu Mien Đien đa tuyen bo rang Nu vuong phan đoi cuoc xam luoc, mac du Thu tuong Eden phu nhan đieu đo. Hai thang sau Eden tu chuc.

Su thieu vang mot co che nghi thuc trong Đang Bao thu nham chon ra mot vi lanh đao co nghia la, sau khi Eden tu chuc, Nu vuong co toan quyen quyet đinh nguoi thanh lap chinh phu. Eden khuyen Elizabeth tham van Lord Salisbury (Chu tich Hoi đong Mat vien). Lord Salisbury va Lord Kilmuir (Đai phap quan) đa tham van Noi cac, Winston Churchill va Chu tich Uy ban 1922, ket qua la Nu vuong đa chi đinh ung cu vien do ho đe xuat: Harold Macmillan. Sau nam sau, đen phien Macmillan tu chuc va khuyen Nu vuong chi đinh Ba tuoc xu Home lam Thu tuong, ba cung lam theo loi khuyen nay. Trong ca hai nam 1957 va 1963, Nu vuong đa chiu su chi trich vi đa chi đinh Thu tuong theo loi khuyen cua mot nhom nho bo truong, hoac chi theo loi mot nguoi duy nhat. Nam 1965, Đang Bao thu đa đua vao co che nghi thuc đe chon nguoi đung đau, vi vay ba khong con phai lam nhiem vu nay nua.
Cuoc khung hoang Suez va su lua chon nguoi ke nhiem Eden đa dan đen su chi trich thuc su đau tien vao ca nhan Nu vuong vao nam 1957. Trong mot tap chi do Lord Altrincham so huu va bien tap, ong cao buoc ba la "xa cach". Altrincham đa bi nhung nhan vat noi tieng len an va bi mot so nguoi hanh hung vi tuc gian voi loi phat bieu cua ong. Ba co chuyen vieng tham đen Hoa Ky vao cung nam va co bai phat bieu tai Đai hoi đong Lien Hop Quoc. Cung trong dip đo ba đa khai mac Nghi vien Canada thu 23, tro thanh vi quan chu Canada đau tien khai mac mot phien nghi vien. Hai nam sau, ba lai đen tham Canada va Hoa Ky. Nam 1962, ba đen Sip, An Đo, Pakistan, Nepal va Iran. Trong chuyen tham Ghana, ba đa tu choi giu khoang cach voi Tong thong Kwame Nkrumah, du ong la muc tieu cua nhung ke am sat. Harold Macmillan khi đo đa viet: "Nu vuong hoan toan quyet đoan trong chuyen đo. Ba cam thay thieu kien nhan voi thai đo xem ba giong nhu mot ngoi sao đien anh... Ba đa thuc su la 'trai tim va da day cua mot nguoi đan ong'... Ba yeu cong viec cua minh va xung đang la mot Nu vuong".
Hai lan Nu vuong Elizabeth mang thai Vuong tu Andrew va Edward, nam 1959 va 1963, la nhung lan duy nhat Elizabeth khong xuat hien đe khai mac Nghi vien khi ba tri vi. Ba đa uy nhiem quyen đo cho Đai phap quan. Elizabeth đa khai truong đuong day đien thoai xuyen Đai Tay Duong đau tien cua Canada (mot phan trong so đo đa đuoc đieu chinh đe ket noi tat ca cac quoc gia Khoi thinh vuong chung voi nhau) nam 1961, voi viec goi cho Thu tuong Canada, John Diefenbaker, tu Đien Buckingham va noi "Ong co đo khong, ong Thu tuong?". Nam 1965, Thu tuong Rhodesia Ian Smith đon phuong tuyen bo đoc lap khoi Anh quoc. Mac du Nu vuong đa cach chuc Smith trong mot tuyen bo chinh thuc va cong đong quoc te ap lenh trung phat cho Rhodesia, che đo cua Smith van ton tai them 11 nam nua.
Nam 1969, Elizabeth đa gui mot trong 73 Thong điep Chuc mung Apollo 11 đen NASA do su kien lich su lan đau tien đo bo len Mat Trang; thong điep nay đuoc khac len mot đia silicon nho hien van nam tren Mat Trang. Sau đo ba đa gap phi hanh đoan trong chuyen đi tham cac nuoc tren the gioi cua ho. Nam 1976, ba tro thanh quan vuong đau tien gui thu đien tu.
Thang 2 nam 1974, mot ket qua tong tuyen cu bat phan thang bai cua Anh dan toi viec, ve ly thuyet, Thu tuong sap man nhiem, Edward Heath, nguoi thuoc đang thang đa so phieu pho thong, co the tiep tuc tai vi neu ong hinh thanh mot chinh phu lien minh voi Đang Tu do. Thay vi lap tuc tu chuc Thu tuong, Heath đa xem xet lua chon nay va chi tu chuc sau khi cuoc thao luan đe hinh thanh chinh phu lien hiep that bai, sau đo Nu vuong đa yeu cau Thu linh Phe đoi lap, Harold Wilson cua Đang Lao đong, thanh lap chinh phu.
Mot nam sau, tai cao trao cua cuoc khung hoang lap hien Uc 1975, Thu tuong Gough Whitlam bi Toan quyen Ngai John Kerr bai nhiem khi đe xuat ngan sach cua Whitlam bi Thuong vien do phe đoi lap đieu khien bac bo. Phat ngon vien Ha vien Uc, Gordon Scholes, đa thay mat ha vien thinh cau Nu vuong đao nguoc quyet đinh cua Kerr, tren co so Đang Lao đong cua Whitlam van nhan đuoc su tin nhiem cua quoc hoi. Elizabeth tu choi, cho rang viec can thiep vao chinh truong la khong thich hop đoi voi ba ma theo Hien phap Uc no la quyen han cua Toan quyen. Cuoc khung hoang nay đa kich thich chu nghia cong hoa o Uc.


= Le ky niem 25 nam =

Nam 1977, Nu vuong Elizabeth đanh dau Le ky niem 25 nam tri vi. Nhieu su kien đuoc to chuc o cac quoc gia khac nhau trong chuyen tham đen cac nuoc thuoc Khoi thinh vuong chung cua Nu vuong, trong đo co le ta on tai Nha tho chinh toa Thanh Phao-lo trong đo co su tham du cua cac chuc sac quy toc va cac nguyen thu quoc gia khac. Nhung bua tiec đa đuoc to chuc tren khap cac vuong quoc Khoi thinh vuong chung, đinh điem la mot vai Ngay ky niem (Jubilee Days) o Vuong quoc Anh vao thang 6. Tai nuoc Anh, nhung con tem ky niem đa đuoc phat hanh. Đuong Le ky niem 25 nam (Jubilee Line) tai Tau đien ngam Luan Đon (du đen nam 1979 moi mo cua) đuoc đat theo ten cua le ky niem nay, cung nhu mot vai đia điem va khong gian cong cong khac, nhu Vuon Jubilee o Bo Nam Luan Đon. Tai Canada, Huy hieu Ky niem 25 nam tri vi Nu vuong Elizabeth II đa đuoc phat hanh. Nam 1978, ba đon nhan chuyen tham cua vi lanh tu cong san Rumani, Nicolae Ceausescu va nam sau la hai xay ra hai su kien lon: mot la viec phat hien ra Anthony Blunt, Thanh tra Bo tranh cua Nu vuong, la mot điep vien cong san; vu con lai vu am sat nguoi ho hang ben chong Ba tuoc Mountbatten xu Mien Đien do Quan đoi Cong hoa Ireland Lam thoi thuc hien.
Theo Paul Martin, Sr. vao cuoi nhung nam 1970, Nu vuong rat lo lang rang vuong that "khong con may y nghia" đoi voi Thu tuong Canada Pierre Trudeau. Tony Benn noi rang Nu vuong nhan thay Trudeau "kha that vong". Đieu nay co the la do nhung tro khoi hai cua ong, nhu truot xuong lan can tai Đien Buckingham hay mua xoay tron sau lung ba vao nam 1977, cung nhu tuoc bo nhieu bieu tuong Vuong that Canada trong nhiem ky cua ong. Martin—cung voi John Roberts va Mark MacGuigan—đuoc cu toi Anh nam 1980 đe ban ve viec thay đoi Hien phap Canada. Nu vuong rat quan tam đen cuoc tranh luan ve hien phap, đac biet sau su that bai cua Bill C-60, co the anh huong đen vai tro quan chu cua ba. Tat ca cac ben đeu nhan thay Nu vuong "đuoc bao cao can ke ve noi dung va chinh tri cua truong hop hien phap Canada hon bat ky chinh tri gia hoac nhan vien chinh phu nao". Ket qua cua viec thay đoi hien phap la vai tro cua nghi vien Anh trong hien phap Canada bi xoa bo, nhung ngoi vi quan chu thi van đuoc duy tri. Trudeau noi trong hoi ky cua ong: "Nu vuong đa ung ho no luc cai cach Hien phap cua toi. Toi luon an tuong khong chi boi phong thai cua ba truoc cong chung, ma con boi tri tue ma ba the hien trong nhung cuoc đoi thoai rieng tu".


= Thap nien 1980 =

Su dung cam cua Nu vuong Elizabeth, cung tai nghe cuoi ngua cua ba đa đuoc the hien trong buoi le Trooping the Colour hang nam nam 1981. Đa co sau phat sung nham vao ba tu khoang cach gan khi ba đang cuoi ngua doc theo The Mall. Ba van đieu khien con ngua Burmese cua minh đi tiep. Cac nha bao đa vo cung ngac nhien truoc vu tan cong vao mang song Nu vuong, cho du sau đo nguoi ta đieu tra đuoc đo chi la nhung phat sung chi thien. Ha vien Canada an tuong voi man trinh dien cua Nu vuong đen noi ho đa thong qua van ban ca ngoi su điem tinh cua ba. Nam sau đo, Nu vuong lai gap mot tinh huong nguy hiem khi ba thuc day trong phong ngu o Đien Buckingham va thay mot nguoi la, Michael Fagan, đang o trong phong cua ba. Van binh tinh, trong khoang muoi phut va qua hai cuoc đien thoai đen tong đai canh sat cua cung đien, Elizabeth đa noi chuyen voi Fagan khi ten nay đang ngoi o chan giuong cho đen khi tro ly cua ba ap đen. Tu thang 4 đen thang 9 cung nam, Nu vuong rat lo lang nhung tu hao ve con trai cua ba, Vuong tu Andrew, nguoi đang phuc vu trong quan đoi Anh trong Chien tranh Falkland. Mac du ba đa tung đon Tong thong Ronald Reagan tai Lau đai Windsor nam 1982 va đen tham trang trai cua ong o California nam 1983, ba van bieu lo su tuc gian khi chinh quyen ong nay ra lenh xam luoc Grenada, mot trong nhung vuong quoc cua ba o Caribe.

Trong nhiem ky cua Thu tuong Anh Quoc Margaret Thatcher vao nhung nam 1980, co loi đon rang Nu vuong lo ngai rang chinh sach kinh te cua Thatcher se thuc đay su phan hoa xa hoi va đuoc bao đong ve tinh trang that nghiep cao, mot loat vu bao đong, tinh trang bao luc trong mot cuoc bieu tinh cua tho mo. va su tu choi thi hanh sac lenh chong lai che đo apartheid o Nam Phi cua Thatcher Thatcher đa noi voi Brian Walden, "Nu vuong la nguoi phu nu co the se bo phieu cho Đang Dan chu Xa hoi". Nhung bao cao ve moi quan he cang thang giua Nu vuong Elizabeth va Thatcher trong suot thoi ky nay đanh gia khac nhau ve su khac biet giua hai nguoi va muc đo cang thang do khac biet ve chinh sach, hoac su xung đot tinh cach. Thai đo cua Nu vuong đoi voi Thatcher tham chi con đuoc mo ta la "ghet cay ghet đang". Mac cho nhung suy đoan nhu vay, Thatcher sau nay van bay to su nguong mo Nu vuong va the hien niem tin rang cai y tuong ve su xung đot giua hai nguoi chi la su bia đat vi ho đeu la phu nu voi nhau. Trong bo phim phong su cua BBC Queen & Country (Nu vuong va Đat nuoc), Thatcher đa mo ta Nu vuong la "tuyet dieu" va la mot "quy ba hoan hao" "luon biet minh phai noi cai gi", cu the la am chi cuoc hop cuoi cung voi vai tro thu tuong voi Elizabeth. Trai nguoc voi nhung bao cao ve su thu đich giua hai nguoi, sau khi Thatcher khong tham gia chinh tri nua, Nu vuong Elizabeth đa phong cho ba hai mon qua ca nhan tu Nu vuong: Order of Merit va Order of the Garter. Ca Nu vuong va Vuong te Philip đeu tham du tiec sinh nhat lan thu 80 cua Thatcher. Sau nay, Nu vuong va Vuong te cung tham du tang le cua ba Thatcher (2013)
Nam 1991, ba tro thanh quan chu Anh đau tien đoc dien van truoc buoi hop chung cua Quoc hoi Hoa Ky. Nam sau, ba co gang cuu vot su hon nhan that bai cua con truong cua ba, thai tu Charles, bang cach khuyen nhu ong va vo, Diana, Vuong phi xu Wales, han gan su khac biet giua ho. Ba khong thanh cong va cap vo chong đa chinh thuc ly than.


= Thap nien 1990 =
Nam 1991, sau chien thang cua lien quan trong Chien tranh vung Vinh, Nu vuong tro thanh Quoc vuong Anh đau tien phat bieu tai mot cuoc hop chung cua Quoc hoi Hoa Ky.

Nu vuong đa goi nam 1992 la mot "nam toi te" (nguyen van: annus horribilis) cua ba trong bai phat bieu ngay 24 thang 11 nam 1992. Đay la nam chung kien con gai cua ba ly di, con trai ca ly than va con trai thu hai gap truc trac trong hon nhan. Lau đai Windsor bi thiet hai nang sau vu chay va che đo quan chu ngay cang bi chi trich va bi cong chung dom ngo. Trong bai phat bieu ca nhan kha bat thuong, ba noi rang bat ky mot the che nao cung phai đon nhan su chi trich nhung lai đat cau hoi, "Khong the nao lam [chi trich] ma khong co ti hai huoc, lich su va thau hieu đuoc hay sao?"
Nhung nam tiep theo, tinh trang hon nhan cua Than vuong va Vuong phi xu Wales cang bi tiet lo ra cong chung nhieu hon. Cuoi cung, sau khi tham van Thu tuong Anh John Major, Tong giam muc xu Canterbury George Carey, thu ky rieng Robert Fellowes cua Nu vuong va phu quan, ba đa viet thu gui cho ca Charles va Diana noi rang gio đay ly di la đieu can thiet. Mot nam sau khi ly di, Diana thiet mang trong mot vu tai nan xe hoi o Paris vao ngay 31 thang 8 nam 1997. Thoi điem đo, Nu vuong đang đi nghi o Balmoral voi con trai va cac chau. Voi niem thuong tiec, hai con trai cua Diana muon tham du le nha tho, vi vay ba va phu quan đa đua hai Vuong ton đi ngay vao sang hom đo. Trong nam ngay, Nu vuong va Vuong te đa bao ve nhung nguoi chau cua ho khoi su to mo cua đam phong vien bang cach luu chung lai Balmoral, noi co chon rieng tu đe buon nho. Su an dat cua Vuong that khien cong chung that vong. Chiu ap luc tu gia đinh, ban be, tan Thu tuong Anh Tony Blair va phan ung tu cong chung, Nu vuong đa đong y co buoi phat song truc tiep cho the gioi vao ngay 5 thang 11. Trong buoi truyen hinh đo, ba bay to su nguong mo đoi voi Diana va cam xuc "cua mot nguoi ba" đoi voi hai tieu Vuong ton William va Harry. Thai đo cua cong chung đa thay đoi tu tieu cuc sang kinh trong sau buoi phat hinh đo.
Ban đau nguoi ta cho rang Nu vuong Elizabeth co moi quan he rat tot voi Tony Blair, trong nam nam đau tien ong lam Thu tuong tu 1997 đen 2002. Tuy nhien, co bang chung cho thay moi quan he cua ho xau dan qua nam thang, cho đen thang 5 nam 2007, Nu vuong đuoc tiet lo đa "tuc gian va that vong" truoc nhung hanh đong cua Blair, đac biet la nhung gi ba đuoc chung kien la su tho o đoi voi cac van đe nong nghiep, cung nhu cach hanh xu qua binh dan (ong yeu cau Nu vuong goi ong la "Tony") va khinh thuong di san truyen thong cua nuoc Anh. Nguoi ta đon rang Nu vuong Elizabeth đa bay to su quan tam đen viec Quan luc Anh đa bi lam dung qua đang, đac biet tai Iraq va Afghanistan, cung nhu "ngac nhien" truoc viec Blair thay đoi buoi hop hang tuan voi ba tu chieu thu 3 sang chieu thu 4. Ba đuoc cho la đa lien tuc neu len nhung van đe nay voi Blair tai cuoc hop cua ho, mac du ba chua bao gio tiet lo quan điem cua ba ve Chien tranh Iraq. Moi quan he giua Nu vuong va Cong tuoc cua Edinburgh voi Blair va vo ong, Cherie, đuoc bao cao la kha xa cach, khi hai cap nay rat it khi cung xuat hien truoc cong chung. Tuy nhien, Elizabeth ro rang nguong mo nhung no luc cua Blair trong viec gianh đuoc hoa binh tai Bac Ireland.


= Le ky niem 50 nam tri vi đen nay =

Nam 2002, Nu vuong Elizabeth đanh dau le ky niem 50 nam tu khi len ngoi Nu vuong. Mot lan nua ba lai to chuc nhieu cuoc vieng tham đen cac vuong quoc cua minh, bat đau tu Jamaica vao thang 2, tai đo ba đa goi bua tiec chia tay la "rat đang nho" khi đien bong dung bi cat khien cho King's House, noi o chinh thuc cua Toan quyen, chim trong bong toi. Mac du nhung buoi le an mung cua nguoi dan o Anh co ve im ang hon so voi 25 nam truoc, mot phan do cai chet cua Vuong mau hau (me cua ba) va em gai ba, Vuong nu Margaret, vao đau nam, nguoi ta van to chuc nhung buoi tiec đuong pho va cac su kien ky niem o nhieu đia phuong. Cung nhu nam 1977, nhieu tuong đai đuoc đat ten va nhieu mon qua đuoc ban phat nhan dip nay, trong đo phai ke đen Trung tam Tan Truyen thong Bao chi Golden Jubilee o Đai hoc Sheridan va Cong vien mang ten Nu vuong Elizabeth II o tinh Wildlands, đeu o Canada.

Nam 2005, ba la quan chu Canada đau tien phat bieu tai Hoi đong Lap phap Alberta; va vao nam 2007, ba la quan chu Anh đau tien phat bieu tai Đai hoi đong Virginia. Nu vuong va Cong tuoc xu Edinburgh đa to chuc le ky niem 60 nam ngay cuoi vao nam 2007 voi buoi le đac biet tai Tu vien Westminster va bua toi rieng tu do Than vuong xu Wales to chuc tai dinh thu Clarence vao ngay 19 thang 11 va vao ngay hom sau (đung ngay ky niem) mot bua da tiec voi cac thanh vien cua Vuong that, cac Thu tuong cac thoi ky va nhung phu dau va nguoi nang vay con song trong tiec cuoi khi xua. Ngay 21 thang 11, Elizabeth va Philip đi du lich Malta, noi cac thuy thu cua chiec tau Hai quan Vuong that đang đau gan đo đa đung tren boong xep thanh con so 60.
Ngay 20 thang 3 nam 2008, tai Nha tho chinh toa Thanh Patrick, Armagh cua Giao hoi Ireland, Nu vuong đa lan đau tien tham du Le Maudy đuoc to chuc ben ngoai Anh va Wales.


= Suc khoe va su giam bot trach nhiem =
Thoi gian tri vi cua Nu vuong lau hon ca bon đoi vua truoc cong lai (Edward VII, George V, Edward VIII va George VI). Ba la quan chu tri vi lau nhat cua Anh, la quan chu co thoi gian tri vi lau nhat trong cac đuong kim quan vuong cua cac quoc gia đoc lap va la vi quan chu tri vi nuoc Anh tho nhat tu truoc đen nay.
Nu vuong Elizabeth đa tro thanh nguyen thu quoc gia Anh song lau nhat (vuot qua Richard Cromwell) vao ngay 29 thang 1 nam 2012, quan chu tri vi lau nhat trong lich su Anh (vuot qua Victoria cua Anh) vao ngay 10 thang 9 nam 2015 o tuoi 89 va quan chu tri vi lau nhat trong lich su chau Au (vuot qua Quoc vuong Louis XIV cua Phap) vao ngay 26 thang 5 nam 2014, khi đo ba đuoc 88 tuoi.
Nu vuong Elizabeth co suc khoe tot trong suot thoi ky tri vi cua minh. Du ba van đuoc mo ta la co suc khoe tuyet voi va rat hiem khi co benh, ba đa trai qua mot so van đe suc khoe trong nam 2005–2006. Thang 6 nam 2005, Nu vuong đa huy vai cuoc hen gap sau khi Cung đien noi rang ba bi cam nang. Thang 10 nam 2006, ba bi vo mach mau o ben mat phai, khien no co mau đo sam. Tuy Đien Buckingham khong đua ra binh luan nao, cac chuyen gia y te cho rang Nu vuong se khong phai chiu đau đon gi ca, ba se tro lai binh thuong trong vong mot đen hai tuan va khong co hu ton lau dai. Tuy nhien, ho cung nhac rang viec vo mach mau, du la binh thuong o nhung nguoi lon tuoi, co the la dau hieu cua benh cao huyet ap. Cuoi thang, Nu vuong phai huy cuoc hen khai mac San van đong Emirates moi, vi co lung bi cang khien ba kho chiu tu cuoi ky nghi cua ba o Lau đai Balmoral hoi mua he. Lung cua Elizabeth khien moi nguoi lo lang nhieu hon; vao thang 11 nam 2006, nguoi ta lo rang Nu vuong co the se khong khoe đe khai mac Nghi vien Anh va mac du ba đa tham du, nguoi ta đa lap ke hoach cho truong hop ba vang mat. Thang 12, co tin đon rang suc khoe cua Nu vuong Elizabeth đa giam sut khi ba co mot mieng bang dinh tren tay phai, nhieu nguoi cho la ba co the đa đuoc tiem tinh mach va đac biet la voi van đe ve lung cua ba, do bi loang xuong. Tuy nhien, sau đo nguoi ta biet đuoc rang mieng bang dinh đo la do mot trong hai con corgi can vao tay ba khi ba tach chung ra luc chung đang can nhau.
Nhan dip ky niem sinh nhat lan thu 80, Nu vuong đa noi ro rang ba khong co y đinh thoai vi. Vai nam vua qua, ca Than vuong xu Wales, Vuong nu Anne va Vuong ton William (Cong tuoc xu Cambridge) đeu đa tung thay mat Nu vuong trong mot so su kien nhu phong tuoc va đong vai tro Co van Quoc gia (đai dien cho trieu đinh khi Nu vuong đi vang). Đieu nay dan đen suy đoan trong gioi truyen thong Anh rang Than vuong xu Wales se bat đau đam nhiem ngay cang nhieu trong trach cua mot quan vuong trong khi Elizabeth nghi ngoi dan. Tuy nhien, Đien Buckingham thong bao rang Nu vuong Elizabeth se tiep tuc phan su cua ba trong tuong lai, ca ve mat cong chung lan rieng tu.


= Đai le 60 nam tri vi va tuoi tho =

Đai le Kim Cuong cua Nu vuong Elizabeth II la mot buoi le ky niem đa quoc gia trong suot nam 2012 đe đanh dau moc 60 nam Nu vuong tri vi ngai vang bay quoc gia sau cai chet cua cha minh, Quoc vuong George VI vao ngay 6 thang 2 nam 1952. Nu vuong Elizabeth II hien la quan chu cua 16 quoc gia co chu quyen (tang len tu so 7 quoc gia luc đau va đuoc goi chung la "nhom Vuong quoc Khoi Thinh vuong chung Anh"), 12 nuoc trong so nay truoc kia la thuoc đia cua Anh hay la nuoc tu tri phu thuoc Anh, luc Nu vuong bat đau len ngoi.
Truoc đo, trong Vuong that Anh chi moi co Victoria cua Anh la tung to chuc đai le Kim cuong nam 1897 trong lich su Anh  Canada, Uc, New Zealand va vai vuong quoc khac trong Khoi Thinh vuong chung Anh. Tiep noi truyen thong cua ky đai le kim cuong truoc thi Huy chuong Ky niem Le kim cuong cua Nu vuong Anh Elizabeth II se đuoc trao tang trong mot so quoc gia khac nhau va se to chuc cac ngay le, su kien lon trong toan Khoi thinh vuong chung. Cac ke hoach đa đuoc ban thao tai Hoi nghi Nguyen thu Khoi thinh vuong chung vao nam 2011.
Nu vuong đa vuot qua ba co cua minh, Victoria cua Anh, đe tro thanh Quoc vuong Anh song lau nhat vao ngay 21 thang 12 nam 2007, đong thoi la Quoc vuong Anh tri vi lau nhat va Nu vuong tri vi lau nhat va nu nguyen thu quoc gia tren the gioi vao ngay 9 thang 9. 2015. Ba tro thanh quoc vuong lau đoi nhat hien nay sau khi Quoc vuong Abdullah cua A Rap Saudi bang ha vao ngay 23 thang 1 nam 2015. Sau đo, ba tro thanh quoc vuong đuong nhiem lau nhat va la nguyen thu quoc gia đuong nhiem lau nhat sau cai chet cua Quoc vuong Bhumibol cua Thai Lan vao ngay 13 thang 10 nam 2016, va la nguyen thu quoc gia lon tuoi nhat hien nay khi Tong thong Zimbabwe Robert Mugabe tu chuc vao ngay 21 thang 11 nam 2017.


Qua đoi Ngay 8 thang 9 nam 2022, Cung đien Buckingham thong bao Nu vuong đang đuoc theo doi y te tai Lau đai Balmoral sau khi cac bac si bay to quan ngai. Bon nguoi con cua ba, cung con dau va Vuong ton William va Vuong ton Harry, đeu te tuu cung ba. Đung vao luc 18 gio 30 phut toi 8-9 (theo gio BST), Vuong that Anh thong bao ba qua đoi, cung voi hai nguoi con cua ba, Charles va Anne o ke ben chinh thuc bat đau Chien dich Cau Luan Đon va đong thoi Chien dich Ki Lan đuoc tien hanh do ba qua đoi tai Scotland.
Nu vuong Elizabeth la quoc vuong đau tien qua đoi tai Scotland ke tu khi James V vao nam 1542.


Hinh anh va nhan cach trong cong chung Nu vuong Elizabeth đuoc minh hoa trong mot bo phim ban tieu su nam 2006 mang ten The Queen, cung nhu nhieu tac pham khac nhung ba hau nhu chua bao gio thuc hien phong van voi bao chi va rat it nguoi biet đuoc cam xuc cua ba. Ba nhan thuc rat ro phan su ton giao va cong dan cua minh va rat nghiem tuc voi loi the khi len ngoi. Ba co tieng la nguoi co loi thoi trang bao thu, gan nhu luc nao cung ao khoac mau tron, gang tay va chiec mu trang tri, khien ba de nhan thay trong đam đong. Thu vui tieu khien chinh cua ba la đua ngua, nhiep anh va cho, đac biet la nhung con Pembroke Welsh Corgi cua ba.
Nhung nam 1950, khi con la mot phu nu tre vua len ngoi, Elizabeth đuoc minh hoa la mot "Nu vuong co tich" quyen ru. Sau the chien thu hai, đo la thoi điem cua su hy vong, thoi ky phat trien va thanh tuu đuoc goi la "thoi ky Elizabeth moi". Loi cao buoc nhu cua Lord Altrincham vao nam 1957 rang ba la mot "co nu sinh hom hinh" la mot su chi trich cuc ky hiem hoi. Cuoi nhung nam 1960, nhung no luc nham mo ta mot hinh anh cua mot chu nghia quan chu hien đai hon đa đuoc thuc hien trong phim phong su truyen hinh Royal Family (Vuong that) va bang cach cho phat song Le phong tuoc Than vuong xu Wales cua Charles. Ngay ky niem 25 nam tri vi cua ba, nguoi dan va nhung le hoi đuoc to chuc vo cung nhiet tinh, nhung vao nhung nam 1980 su chi trich cua cong chung nham vao Vuong that tang len, vi đoi song ca nhan va cong viec cua con cai Elizabeth bi truyen thong soi moi kha ky. Uy tin cua Nu vuong Elizabeth thap nhat trong nhung nam 1990; duoi suc ep cua cong chung ba bat đau tra thue thu nhap. Su bat man voi che đo quan chu len đen đinh điem voi Cai chet cua Diana, Vuong phi xu Wales va chi mat dan khi Nu vuong phat bieu truyen hinh đen toan the gioi.
Thang 11 nam 1999, cuoc trung cau dan y o Uc ve tuong lai cua che đo quan chu cho ket qua tiep tuc duy tri nen quan chu. Khi nam Ky niem 50 nam tri vi cua ba bat đau, gioi truyen thong du đoan xem no se la mot nam thanh cong hay that bai. Nam đo bat đau mot cach u am bang cai chet cua em gai va me cua Elizabeth, nhung đa co mot trieu nguoi tham du moi ngay trong ba ngay le ky niem chinh o Luan Đon. Su nhiet tinh cua cong chung đoi voi Elizabeth lon hon nhieu so voi nhung du đoan cua bao gioi. Nhung cuoc thu thap y kien nam 2006 cho thay dan chung ung ho Nu vuong mot cach manh me; đa so nguoi tra loi muon ba tiep tuc tri vi cho đen khi bang ha va nhieu nguoi cam thay ba đa tro thanh mot nguoi than thuoc.


= Tai chinh =

Tai san ca nhan cua Nu vuong Elizabeth đa la chu đe soi moi trong nhieu nam. Tap chi Forbes uoc đoan tai san sau thue cua ba la khoang 600 trieu đo la My (330 trieu bang Anh), nhung thong cao chinh thuc cua Đien Buckingham đa goi viec uoc đoan 100 trieu bang Anh cung đa la "cuong đieu tho thien". Mac du Bo suu tap Vuong that tri gia xap xi 10 ty bang Anh, no la tai san pho thac cho nguoi ke vi va Trieu đinh, nhu Đien Buckingham, Lau đai Windsor va cac cung đien co nguoi o trong Vuong quoc Anh. Cung nhu nhieu vi vua truoc đo, Elizabeth đuoc cho la khong thich o Đien Buckingham ma xem Lau đai Windsor moi la mai nha cua minh.
Dinh thu Sandringham va Lau đai Balmoral la tai san so huu cua ca nhan Nu vuong, đuoc thua ke tu cha khi ong mat, cung voi Cong quoc Lancaster, ban than no tri gia 30 trieu bang va mang loi thu nhap ca nhan 9,811 trieu bang cho Nu vuong vao nam 2006. Thu nhap tu Tai san Vuong that Anh—tri gia 7 ty bang—đuoc chuyen sang ngan kho Anh cua ba đe chi tra cho nhan vien Vuong that. Ca Tai san Vuong that va đat đai Vuong that tai Canada—bao gom 89% (hoac xap xi 8.885.000 km²) dien tich 9.984.670 km² cua Canada—do Elizabeth so huu pho thac cho Trieu đinh voi vai tro Quoc chu cua ba va khong đuoc phep ban hoac so huu nhu tai san ca nhan.


= Chinh tri va vai tro trong chinh phu =

La mot vi quan chu lap hien, Nu vuong Elizabeth chua tung bay to quan điem chinh tri ca nhan cua minh truoc cong chung va van duy tri nguyen tac nay trong suot thoi gian tri vi. Nu vuong gap go Thu tuong Anh hang tuan, cung nhu gap go cac bo truong khac thuong xuyen. Thu tuong Margaret Thatcher noi trong hoi ky cua ba: "Bat ky ai tuong tuong rang ho la nhung nguoi hinh thuc hoac bi giam ham trong khuon kho xa hoi la sai lam; ho la nhung doanh nhan tham lang va Be ha la nguoi nam rat ro cac su kien đang dien ra va co kinh nghiem rat rong".


 Su thong nhat quoc gia Anh  Sau Thoa thuan Belfast đoi voi Bac Ireland, Ian Paisley, nguoi đung đau Đang Thong nhat Dan chu, đa pha vo truyen thong ton kinh đoi voi Vuong that cua nhung nguoi theo Chu nghia thong nhat bang cach goi Nu vuong la "con vet cua Tony Blair", y noi su ung ho cua Elizabeth đoi voi thoa thuan co the la yeu to lam suy giam vi the cua che đo quan chu trong long nhung nguoi Tin lanh Bac Ireland, ma mot so khong nho trong so ho van phan đoi mot vai phan cua hiep uoc. Sau nhung cuoc trung cau dan y trong nhung nam 1990 ma ket qua la su ung ho ke hoach tu tri, Nu vuong đa gui loi chuc tot đep nhat đen Nghi vien Scotland vua moi thanh lap va Quoc hoi xu Wales, nhung buoi khai mac đau tien do ba thuc hien voi tu cach ca nhan.


 Su thong nhat quoc gia Canada  Khi Nu vuong Elizabeth đuoc moi đen Canada nam 1964, đay đang la đinh điem cua phong trao ly khai Quebec, đa co nhung lo ngai ve an toan cho ba. Co bao cao rang to chuc khung bo Mat tran tu do Quebec đa đe doa se am sat ba va nguoi ta đa xet đen viec huy chuyen vieng tham. Thu ky rieng cua Nu vuong noi rang Nu vuong rat so bi can khong cho cong du vi "nhung hoat đong cua nhung ke qua khich". Tuy chua bao gio noi thang la ba chong lai xu huong ly khai, Elizabeth đa cong khai ca ngoi su thong nhat cua Canada va bay to mong uoc tiep tuc nhin thay mot Canada thong nhat, đoi khi gay nen tranh cai trong mot so vu viec. Trong bai dien van gui đen Quoc hoi Quebec, ba bo qua cuoc tranh cai quoc gia va nhung cuoc noi loan trong khi ba đang hien dien va đa noi bang ca tieng Anh va tieng Phap ve suc manh cua hai nen van hoa "bo sung cho nhau" cua Canada. Sau Đao luat Hien phap nam 1982, la "lan đau tien trong lich su Canada mot su thay đoi hien phap lon đa đuoc thong qua ma khong co su đong y cua chinh phu Quebec, Be ha đa co gang the hien vi tri la nguoi đung đau toan gia đinh Canada va vai tro la nguoi hoa giai bang cach bay to mot cach rieng tu voi bao gioi su tiec nuoi cua ba rang Quebec khong phai la mot phan cua thuoc đia".
Nam 1995, trong mot chien dich trung cau dan y ve su ly khai cua Quebec, Nu vuong đa bi lua tiet lo quan điem ca nhan ve su ly khai cua Quebec khi Pierre Brassard, mot DJ cho Đai Radio CKOI-FM Montreal, goi đen Đien Buckingham gia vo lam Thu tuong Canada khi đo Jean Chretien va khien cho Nu vuong Elizabeth tin va noi chuyen trong 14 phut đan xen tieng Anh va tieng Phap. Khi đuoc noi rang nhung nguoi ly khai đang dan đau trong cuoc trung cau, Elizabeth tiet lo ba cam thay "cuoc trung cau đang đi theo huong sai lam" va them, "neu toi bang cach nao đo co the giup, toi se rat vui long". Tuy nhien, ba nhan manh y đinh tu choi loi khuyen tu nguoi đan ong, ma ba tin la Chretien, rang ba nen can thiep vao cuoc trung cau dan y ma khong can xem bai dien van nhap. Nu vuong cuoi cung nghi ngo bi lua gat va dung cuoc noi chuyen, mac du tai xu ly kheo leo cuoc goi cua ba đa đuoc Brassard tan duong. Trong hoi ky cua minh, Chretien nhac lai loi binh luan che nhao cua Nu vuong đoi voi ong lien quan đen su viec nay: "'Toi khong nghi ong binh thuong,' ba noi voi toi, 'nhung toi nghi, voi suc ep ma ong đang phai chiu, co the ong đang say'".


= Ton giao =
Ben canh vai tro ton giao chinh thuc cua minh la Lanh đao toi cao cua Giao hoi Anh, ca nhan Elizabeth tham gia tho phuong tai giao hoi nay. Khi o Scotland ba theo Giao hoi Scotland (Truong Lao phai), đe giu gin vai tro lap hien cua minh trong quoc gia đo, ba thuong đi le Chu nhat tai Nha tho Crathie khi toi nghi tai Lau đai Balmoral.) Đinh ky, Nu vuong se gui loi nhan ca nhan ve niem tin cua minh trong buoi phat hinh Thong điep Giang sinh Vuong that thuong nien đen Khoi thinh vuong chung, nhu trong nam 2000, ba đa noi ve y nghia than hoc cua thien nien ky đanh dau dip ky niem 2000 nam Chua Gie-su sinh ra:

Đoi voi nhieu nguoi trong chung ta, niem tin co tam quan trong can ban. Đoi voi toi, theo ly thuyet Kito, va trach nhiem ca nhan cua toi truoc Chua la nen tang dan dat cuoc đoi toi. Toi, giong nhu nhieu nguoi trong cac ban, đa co đuoc su an ui lon lao trong nhung thoi khac kho khan tu nhung loi va huan du cua Chua.

Nu vuong Elizabeth cung bieu lo su ung ho moi quan he giua cac ton giao voi nhau, thuong la cuoc gap voi cac lanh đao ton giao khac va trao su bao tro ca nhan cua minh cho Hoi đong Co Đoc nhan va nguoi Do Thai.


= Yeu cau đuoc ton trong cuoc song rieng tu =
Elizabeth canh cao bao chi đung nen đang tai hinh anh khong chinh thuc do đam tho san anh cung cap, Cung đien Buckingham tuyen bo ngay 6 thang 12 nam 2009. Vuong that Anh noi rang, luat su cua trieu đinh truoc đo sau tuan co viet thu gui cho chu but cac bao, nhac nho ho đung cho cong bo nhung hinh anh xam pham đen cuoc song cua Vuong that. La thu đuoc gui "đe đap lai viec hang may nam troi Vuong that bi cac nhiep anh gia san đuoi huong vao phan đat so huu rieng cua Vuong that."
Thai đo cung ran moi nay cua Vuong that co ve co ket qua tot trong nhieu thang, nay đuoc nhac đen truoc dip le Giang sinh, la thoi điem ma cac tay san anh co truyen thong lung kiem nhung hinh anh Vuong that ve nghi ngoi tai Sandringham Estate, o phia Đong nuoc Anh. Vuong that von co rac roi tu lau voi cac nhiep anh gia. Nhieu nguoi tin rang su san đuoi cua gioi truyen thong đa gop phan vao cai chet cua Cong nuong Diana trong tai nan xe vao nam 1997. Sau đo, hai Vuong ton William va Harry bi chup hinh khi ho vua tu cac hop đem đi ra va ban gai cua William la Kate Middleton cung bi ruot sat ngay ben ngoai nha minh.
Nam 2007, phat ngon vien cua Vuong ton William co than phien ve hanh vi "nguy hiem" cua cac tay san hinh. Phat ngon vien cua Than vuong xu Wales, Paddy Harverson noi voi to The Sunday Telegraph rang, cac thanh vien Vuong that "cam thay ho co quyen đuoc song rieng tu moi khi ho can đi đay đo hang ngay, hay co nhung sinh hoat rieng tu."


Danh hieu va Tuoc hieu 21 thang 4 nam 1926 – 11 thang 12 nam 1936: Vuong ton nu Elizabeth xu York Đien ha
11 thang 12 nam 1936 – 20 thang 11 nam 1947: Vuong nu Elizabeth Đien ha
20 thang 11 nam 1947 – 6 thang 2 nam 1952: Vuong nu Elizabeth, Cong tuoc phu nhan xu Edinburgh Đien ha
6 thang 2 nam 1952 – 28 thang 5 nam 1953: Nu vuong Elizabeth II Be ha, boi An đien cua Chua, cua Vuong Quoc Lien Hiep Anh va Bac Ireland va cac Thuoc đia ben kia đai duong, Nu vuong va Nguoi bao ve Đuc Tin
29 thang 5 nam 1953 – 8 thang 9 nam 2022: Nu vuong Elizabeth II Be ha, boi An đien cua Chua, cua Vuong Quoc Lien Hiep Anh va Bac Ireland va cac Vuong Quoc va Lanh Tho khac, Nu vuong, Lanh đao khoi Thinh Vuong Chung va Nguoi bao ve Đuc Tin
Nu vuong Elizabeth giu mot so tuoc hieu trong cuoc đoi, voi vai tro chau gai cua Quoc vuong, con gai cua Quoc vuong, qua tuoc hieu cua chong va cuoi cung la Quoc vuong cua nhieu quoc gia. Tren thuc te, ba thuong đuoc goi đon gian la Nu vuong hay Be ha (Her Majesty); neu can phan biet, nguoi ta se đoi thanh Anh quoc Be ha, Uc quoc Be ha, Canada Be ha, v.v. Theo truyen thong, ba con co cac tuoc hieu khac la Cong tuoc xu Lancaster va Cong tuoc xu Normandy va đuoc phong danh hieu Nguoi bao ve Su that. Khi noi chuyen voi Nu vuong, thong thuong nguoi ta se bat đau bang Your Majesty (Thua be ha) va sau đo la Ma'am (Đuc Ba).


= Huan chuong va cac chuc vu quan su danh du =
Voi cuong vi quoc chu cua nhieu quoc gia khac nhau, Nu vuong Elizabeth giu vi tri Tong tu lenh o mot so vuong quoc cua ba, nhu Canada, New Zealand va Vuong quoc Anh. O Anh, ba con la Truong tu lenh Khong luc Vuong that va Lord High Admiral cua Hai quan Vuong that. Elizabeth đa tung la Colonel-in-Chief, Captain-General, Air-Commodore-in-Chief, Commissioner, Brigadier, Commandant-in-Chief va Royal Colonel cua it nhat 96 trung đoan khap Khoi thinh vuong chung, ca truoc va sau khi len ngoi.
Do thoi gian tri vi dai va đi tham vieng nhieu noi, Elizabeth đa nhan đuoc rat nhieu huan huy chuong tu cac quoc gia tren khap the gioi.


= Phu hieu =

Tu ngay 21 thang 4 nam 1944 cho đen khi ket hon voi Cong tuoc xu Edinburgh, phu hieu cua Elizabeth la mot hinh thoi co hinh anh giong nhu tren tam khien cua Huy hieu Vuong that va mot thanh bac gom ba dai, dai o giua la hinh Hoa hong Tudor va dai hai ben la thanh gia Thanh George. Sau khi ket hon, cac phu hieu nay đuoc đong vao phu hieu cua Cong tuoc xu Edinburgh. Khi len ngoi Nu vuong, voi vai tro la quan chu cua cac vuong quoc Khoi thinh vuong chung, ba su dung phu hieu quan chu khac nhau cho moi quoc gia.
Tuong tu, Nu vuong Elizabeth cung co mot so co hieu ca nhan đe su dung tai mot so vuong quoc cua ba: hai cai tai Vuong quoc Anh (mot cho Scotland va mot cho cac khu vuc khac) va moi cai khac nhau cho Canada, Uc, New Zealand, Jamaica va Barbados. Nhung co nay gom co bang ron tren đo la Phu hieu Vuong that, tat ca đeu nhu vay ngoai tru nhung la co tai Vuong quoc Anh, bi xoa đi bang ky hieu cua Elizabeth: mot chu cai E đoi vuong mien trong mot vong tron hoa hong tren nen xanh. Ky hieu nay cung đuoc dung lam co ca nhan cua Nu vuong voi vai tro la Nguoi đung đau Khoi thinh vuong chung, hoac khi tham vieng cac quoc gia nam trong Khoi nhung ba khong phai la nguyen thu.


Hau due Gia pha Xem them Danh sach nguyen thu quoc va chinh phu hien nay
Danh sach hoang toc giau co nhat
Philippos cua Hy Lap va Đan Mach, Cong tuoc xu Edinburgh
Anne, Vuong nu Vuong that
Charles III


Ghi chu Tham khao Đoc them Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Vuong that Anh
Elizabeth II tren BBC
Elizabeth II tren IMDb 
Elizabeth II tren C-SPAN