Bo Doi (danh phap khoa hoc: Chiroptera) la bo co so luong loai nhieu thu hai trong lop Thu voi khoang 1.100 loai, chiem 20% đong vat co vu (đung đau la bo Gam nham chiem 40% so loai). Tu Chiroptera trong tieng Hy Lap la ghep boi 2 tu: cheir (χειρ) "ban tay" va pteron (πτερον) "canh". Nhu ten goi, cau tao hai chi truoc cua chung giong nhu ban tay con nguoi voi cac ngon tay đuoc noi lien boi mang da va tao thanh đoi canh. (chinh xac thi o doi canh đuoc tao boi mang da noi lien xuong canh tay va cac ngon tay)
Doi la đong vat co vu duy nhat co the bay đuoc. Mot so loai thu khac nhu chon bay, soc bay... trong co ve nhu co the bay nhung thuc ra chung chi co the luon - trong mot khoang cach co gioi han. Khoang 70% so loai doi an sau bo, so con lai chu yeu an hoa qua va chi co vai loai an thit. Doi can thiet cho sinh thai boi chung đong vai tro thu phan hoa hay phat tan hat cay, su phan tan cua nhieu loai cay le thuoc hoan toan vao doi. Loai doi nho nhat la doi mui lon Kitti chi dai 29–33 mm, nang khoang 2 gam. Loai lon nhat la doi qua đau vang lon voi sai canh dai 1,5 m va can nang khoang 1,2 kg.


Hoa thach doi Hoa thach loai Onychonycteris finneyi vao khoang 52 trieu nam tuoi, thuoc the Eocen cua ky Paleogen trong đai Tan Sinh, đuoc tim thay o Wyoming (My) nam 2003.
Loai doi co nay co cach bay va ngoai hinh khac voi loai nhung loai doi ngay nay. Onychonycteris co mong tren ca nam đau ngon moi chi truoc, trong khi cac loai doi hien đai co nhieu nhat hai mong. Chung cung co chi sau dai hon va cang tay ngan hon doi ngay nay, thuan tien cho viec bam len canh cay. Đoi canh ngan, rong khong lam chung bay nhanh va xa nhu doi hien đai. Mac du đap canh nhung Onychonycteris cung chi luon tu cay nay sang cay khac, phan lon thoi gian chung chi leo va bam tren cay.


Đac điem Cac loai trong bo nay co nhieu net chung voi thu an sau bo va co the coi nhu mot nhanh Thu an sau bo thich nghi voi van chuyen bay. Chi truoc bien đoi thanh canh da. Ngon tay, tru ngon mot rat dai va cang mang da mong khong long. Mang da noi khong chi chi truoc voi chi sau va ca chi sau voi đuoi. Co nguc lon. Doi con đac trung voi tu the treo than đoc đao (đu minh treo nguoc).
Doi phat sieu am voi tan so 50.000 - 70.000 Hz. Nho tiep nhan sieu am vao tai, doi co the uoc luong khoang xa cua chuong ngai vat. Tuy nhien, bat cu con doi nao cung khong chi su dung duy nhat nang luc đinh vi thuan tuy, ma con ket hop voi su quan sat tu đoi mat trong khi bay luon. Voi loai doi thuong an hoa qua thi he thi giac cua chung rat phat trien, voi vi tri ngay tren đau. Rieng voi loai an con trung lai co cap mat nho hon, thuong đuoc dung đe xac đinh cao đo so voi mat đat, nhan biet muc đo anh sang, phan biet ngay đem đe chon thoi điem đi san thich hop, đanh gia kich thuoc con moi hay vat can, cung nhu đinh huong luc đang bay tim moi.


Phan loai Theo phan loai truyen thong co 2 phan bo doi la:

Phan bo Megachiroptera doi lon
Phan bo Microchiroptera doi nho.
Cho du đuoc đat ten nhu vay nhung khong phai bat cu loai doi lon nao cung co kich thuoc lon hon cac loai doi nho. Mot so su khac biet chinh giua 2 phan bo la:

Nhung loai doi nho đinh vi bang song am, con loai doi lon thi khong.
Loai doi nho khong co mong o ngon thu hai cua chi truoc (canh).
Tai cua doi nho khong phai la mot vong khep kin.
Doi nho khong co long duoi bung.
Bo Chiroptera (Bo Doi)
Phan bo Megachiroptera (doi lon)
Pteropodidae (doi qua)
Phan bo Microchiroptera (doi nho)
Sieu ho Emballonuroidea
Emballonuridae (doi bao)
Sieu ho Molossoidea
Antrozoidae
Molossidae (doi tho đuoi)
Sieu ho Nataloidea
Furipteridae
Myzopodidae
Natalidae
Thyropteridae
Sieu ho Noctilionoidea
Mormoopidae
Mystacinidae
Noctilionidae
Phyllostomidae (doi mui la)
Sieu ho Rhinolophoidea
Megadermatidae (doi ma)
Nycteridae
Rhinolophidae (doi la mui)
Sieu ho Rhinopomatoidea
Craseonycteridae
Rhinopomatidae
Sieu ho Vespertilionoidea
Vespertilionidae (doi muoi)


Sinh san Doi con thuong bi roi xuong đat khi khong đuoc cham soc. Tuy nhien doi con co the bam vao me va cung di chuyen, doi con phat trien nhanh nen se rat kho khan neu doi me phai mang mot luc nhieu con. Đo la ly do tai sao 1 nam doi me chi sinh 1 lan. Kha nang bay la bam sinh, tuy nhien khi moi sinh đoi canh cua doi qua nho đe bay, cac loai doi nho (thuoc phan bo Microchiroptera) bay đuoc khi chung đuoc 6 đen 8 tuan tuoi trong khi cac loai doi lon (thuoc phan bo Megachiroptera) phai mat 4 thang moi biet bay. Doi truong thanh khi đuoc 2 nam tuoi. Tuoi tho trung binh cua doi la khoang 20 nam, tuy vay so luong doi khong đuoc nhieu do ti le sinh thap.


Doi trong van hoa Trong van hoa, doi đuoc tai hien qua nhieu phim anh, tieu thuyet, truyen tranh..., theo đo doi thuong đuoc mo ta la mot loai vat hut mau voi ham rang nhon hoat trang ghe ron, chung hai nguoi, suc vat, la hien than cua ma ca rong. Mot so nhan vat hu cau co lien quan đen doi nhu Nguoi doi (Batman) cua My la mot anh hung, Phi Thien Bien buc Kha Tran Ac - su phu cua Quach Tinh hay Thanh Duc Buc vuong Vi Nhat Tieu trong tieu thuyet cua Kim Dung, Bien buc cong tu trong tieu thuyet cua Co Long, Phan Van Đinh trong Đac vu doi..v.v...
Trong van hoa đai chung cua nguoi A Đong, doi thuong đuoc trang tri trong cac hoa tiet đe tuong trung cho su may man vi chu doi tieng Han la Buc đong am voi tu Phuc co nghia la may man. Thuat ngu mat doi tai chuot Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2021 tai Wayback Machine chi ve hinh tuong di hom, quai đan, bat tai.


Hinh anh Ghi chu Lien ket ngoai Bo Doi tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Bat (mammal) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
BBC Wales Nature: Bat article Luu tru ngay 8 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine
UK Bat Conservation Trust
University of Michigan Museum of Zoology Luu tru ngay 12 thang 12 nam 2003 tai Wayback Machine
Bats and Tarsier Luu tru ngay 15 thang 4 nam 2012 tai Wayback Machine
Tree of Life
Microbat Vision Luu tru ngay 29 thang 1 nam 2020 tai Wayback Machine
Bats of Australia
Bat Conservation International (US) Luu tru ngay 11 thang 8 nam 2014 tai Wayback Machine
Organization for Bat Conservation (US) Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine
Evolution of cranial morphology in bats in relation to diet (by Divulgare)