Ernst I, Cong tuoc xu Sachsen-Gotha, co biet danh la Ernst Ngoan đao (25 thang 12 nam 1601 – 26 thang 3 nam 1675) la cong tuoc cua Sachsen-Gotha va Sachsen-Altenburg thuoc Cac cong quoc Ernestine, Đe che La Ma Than thanh. Cac cong quoc sau đo đuoc sap nhap lai đe tro thanh Cong quoc Sachsen-Gotha-Altenburg.
Ong la con trai thu 9 nhung la con trai thu 6 song đen tuoi truong thanh cua Johann II xu Sachsen-Weimar va Dorothea Maria xu Anhalt. Me cua ong la chau gai cua Christoph, Cong tuoc xu Wurttemberg, va chat gai cua Ulrich, Cong tuoc xu Wurttemberg.
Ernst Ngoan đao la to tien cua ca 7 cong quoc nhanh Ernst va tat ca cac nha nuoc Ernestine trong Đe quoc Đuc đeu la hau due cua ong, nhung nha nuoc nay bi bai bo sau khi Đe quoc Đuc that bai trong The chien thu nhat, nam 1918. Ong cung la to tien cua tat ca cac vi vua o chau Au co nguon goc tu dong Ernestine nhu Vuong quoc Anh (tu vua Edward VII đen Elizabeth), Vuong quoc Bi (tu nam 1830 đen nay), Vuong quoc Bulgaria (tu nam 1908 đen 1946), Vuong quoc Bo Đao Nha (tu nam 1837 đen 1910).
Ernst đuoc đanh gia la mot nha cai tri khon ngoan va sung đao, ong đa bien lanh tho cua minh thanh mot trung tam giao duc kieu mau khong chi thu hut cac nha nuoc trong Thanh che La Ma, no con thu hut nhieu nguoi o khap chau Au tim đen. Nguoi ta noi rang khong co bat cu than dan nao cua ong khong biet đoc va viet, va ho cung tin rang, nong dan cua Sachsen-Gotha đuoc giao duc tot hon nguoi dan thanh thi va quy toc o nhung noi khac.


Tieu su Mo coi cha tu nho (cha ong mat nam 1605 va me ong mat nam 1617), ong đuoc nuoi duong trong mot moi truong nghiem khac, co nang khieu va phat trien som nhung the chat khong khoe manh. Ong đa som boc lo nhung đuc tinh tot lanh va đao đuc. Voi tu cach la nguoi cai tri, bang tinh cach va kha nang cai tri cung nhu su quan tam cua ca nhan đoi voi cac van đe nha nuoc, ong đa mang đen mot thoi ky hoang kim cho than dan cua minh sau su tan pha cua Chien tranh Ba Muoi Nam. Bang cach tiet kiem khon ngoan, khong loai tru su hao phong phu hop hoac pho truong vao nhung dip thich hop, ong đa giai phong đat đai cua minh khoi no nan, đe lai mot so tien đang ke trong kho bac khi qua đoi. Bao an va nen tu phap liem khiet va hieu qua đa nhan đuoc nhieu su quan tam cua ong, va cac quy đinh cua ong đuoc dung lam hinh mau cho cac nha nuoc khac.
Ernst đa khong co đu thoi gian đe loai bo su tra tan, mac du đa han che no, va trong the ky noi len cua thuat phu thuy, ong đa chiu khuat phuc truoc cac tro ao thuat thong thuong, mac du ong khong co khuynh huong me tin va la ke thu cua thuat gia kim. Ong cam đau tay đoi va ap dung hinh phat tu hinh cho ket qua chet nguoi.
Nam 1640, theo hiep uoc phan chia lanh tho voi anh em minh, Ernst nhan đuoc Gotha va tao ra Cong quoc Sachsen-Gotha.
Luat cua ong khong đuoc hinh thanh theo tinh than cua nhung y tuong hien đai ve quyen tu do ca nhan; ho cam viec hua hon bi mat, co gang quan ly viec an mac va tham chi con mo rong đen ca chuong ngua, nha bep va tang ham. Tuy nhien, cac quy đinh cua ong đa thuc đay nong nghiep, thuong mai, hoc tap va nghe thuat. Cung đien Friedenstein cua ong o Gotha đa đuoc xay dung lai va cac bo suu tap cua no co nguon goc tu dong Ernestine; thu vien tro thanh mot trong nhung thu vien lon nhat o Đe che La Ma Than thanh. Cac nha tho đuoc xay dung va theo Schulmethodus nam 1642, Ernst đa tro thanh cha đe cua truong ngu phap hien nay. Nguoi ta thuong noi rang nong dan cua ong đuoc giao duc tot hon nguoi dan thi tran va quy toc o nhung noi khac, va khi ong qua đoi, nguoi ta noi rang khong ai o vung đat cua ong khong the đoc va viet. Ong đa bien nha thi đau o Gotha tro thanh mot truong hoc kieu mau thu hut hoc sinh khong chi tu khap cac vung đat cua Thanh che La Ma ma con tu Thuy Đien, Nga, Ba Lan va Hungary. Theo cach tuong tu, ong đa thuc đay Đai hoc Jena, tang quy va đieu chinh cac hoat đong nghien cuu cua truong, tap trung qua nhieu vao khia canh ton giao. Loi tuong tu cung gan lien voi nhung no luc cua ong trong cong viec nha tho, khien ong co biet danh la "Ernest cau nguyen"; nhung nguoi ta tim thay loi bao chua trong su mat tinh than đang so do chien tranh gay ra. Kinh thanh la cuon sach hang ngay cua rieng ong va ong khong ngung no luc đe khien nguoi dan cua minh theo đao theo khuon mau nghiem ngat cua Luther. Viec huong dan ton giao, bao gom cac bai tap giao ly khong co lich su Kinh thanh, đuoc duy tri cho đen nhung nam sau va khong phai tu nhien ma su ep buoc cung nhac trong mot so truong hop đa lam mat đi muc đich cua no. He thong cua Ernst đa tu duy tri mot cach đang ngac nhien; no van ton tai hop phap mac du co phan sua đoi hoac bi bo qua.
Nhung no luc cua ong cho đao Tin Lanh khong chi gioi han o vung đat cua ong. Ong đa cau xin hoang đe ung ho nhung nguoi đong đao nguoi Ao cua minh. Ong tro thanh an nhan cua Nha tho Tin Lanh Lutheran cua nguoi Đuc o Moscow va co quan he than thien voi sa hoang. Ong tham chi con cu mot đai su quan đen gioi thieu chu nghia Luther vao Abyssinia, nhung đieu nay khong đat đuoc muc đich. Su cai tri cua ong đoi voi gia đinh la mot hinh anh thu nho cua chinh quyen đat đai cua ong; ky luat nghiem khac nhat đa đuoc ap dung tai trieu đinh. Cuoc song cua no rat đon gian, đuoc đieu chinh moi mat boi cac hoat đong ton giao. Khong co chi tiet nao bi bo qua co the thuc đay su phat trien ve tinh than va the chat cua nhung đua con cua ong, đong thoi viec giao duc ton giao cua chung bi đay đi qua muc. Tuy nhien, cac con cua ong đeu thanh cong va Ernst chet voi danh nghia "nguoi cha va vi cuu tinh cua dan toc minh". Oliver Cromwell coi ong la mot trong nhung Than vuong cai tri khon ngoan nhat; o ong the hien "y tuong ve mot Hoang than gia truong theo đao Tin Lanh."


Hon nhan va con cai Tai Altenburg vao ngay 24 thang 10 nam 1636, Ernst ket hon voi em ho cua minh la Elisabeth Sophia xu Sachsen-Altenburg. Ket qua cua cuoc hon nhan nay la Sachsen-Gotha va Sachsen-Altenburg đuoc thong nhat lai khi vi cong tuoc cuoi cung cua dong doi (anh ho cua Elisabeth) qua đoi khong con vao nam 1672. Ernst va Elisabeth Sophie co 18 nguoi con:

Johann Ernst (s. Weimar, 18 thang 9 nam 1638 – d. Weimar, 27 thang 11 nam 1638).
Elisabeth Dorothea (sinh Coburg, 8 thang 1 nam 1640 – mat Butzbach, 24 thang 8 nam 1709), ket hon vao ngay 5 thang 12 nam 1666 voi Ludwig VI, Ba tuoc xu Hessen-Darmstadt.
Johann Ernst (sinh Gotha, 16 thang 5 nam 1641 – mat vi benh đau mua, Gotha, 31 thang 12 nam 1657).
Christian (s. va d. Gotha, ngay 23 thang 2 nam 1642).
Sophie (s. Gotha, 21 thang 2 nam 1643 – mat vi benh đau mua, Gotha, 14 thang 12 nam 1657).
Johanna (s. Gotha, 14 thang 2 nam 1645 – d. [do benh đau mua?] Gotha, 7 thang 12 nam 1657).
Friedrich I, Cong tuoc xu Sachsen-Gotha-Altenburg (s. Gotha, 15 thang 7 nam 1646 – d. Friedrichswerth, 2 thang 8 nam 1691).
Albrecht V, Cong tuoc xu Sachsen-Coburg (s. Gotha, 24 thang 5 nam 1648 – d. Coburg, 6 thang 8 nam 1699).
Bernhard I, Cong tuoc xu Sachsen-Meiningen (s. Gotha, 10 thang 9 nam 1649 – d. Meiningen, 27 thang 4 nam 1706).
Heinrich, Cong tuoc xu Sachsen-Romhild (s. Gotha, 19 thang 11 nam 1650 – d. Romhild, 13 thang 5 nam 1710).
Christian, Cong tuoc xu Sachsen-Eisenberg (sinh Gotha, 6 thang 1 nam 1653 – mat Eisenberg, 28 thang 4 nam 1707).
Dorothea Maria (s. Gotha, 12 thang 2 nam 1654 – d. Gotha, 17 thang 6 nam 1682).
Ernst, Cong tuoc xu Sachsen-Hildburghausen (s. Gotha, 12 thang 6 nam 1655 – d. Hildburghausen, 17 thang 10 nam 1715).
Johann Philipp (s. Gotha, 1 thang 3 nam 1657 – d. Gotha, 19 thang 5 nam 1657).
Johann Ernst IV, Cong tuoc xu Sachsen-Coburg-Saalfeld (s. Gotha, 22 thang 8 nam 1658 – d. Saalfeld, 17 thang 2 nam 1729).
Johanna Elisabeth (s. Gotha, 2 thang 9 nam 1660 – d. Gotha, 18 thang 12 nam 1660).
Johann Philipp (s. Gotha, 16 thang 11 nam 1661 – d. Gotha, 13 thang 3 nam 1662).
Sophie Elisabeth (s. Gotha, 19 thang 5 nam 1663 – d. Gotha, 23 thang 5 nam 1663).
Con trai ca cua ho, Cong tu Friedrich la nguoi đau tien ke thua danh hieu nay. Chau gai cua ong tu nguoi con trai nay, Anna Sophie xu Sachsen-Gotha-Altenburg, la to tien mau he truc tiep cua Sa hoang Nicholas II cua Nga. Con trai nho cua ong, Cong tu Johann Ernst, la cha cua Franz Josias, Cong tuoc xu Sachsen-Coburg-Saalfeld.


Di san Ong đuoc mieu ta tich cuc nhu mot nhan vat trong bo truyen hu cau nam 1632 series, con đuoc goi la bo truyen 1632 hoac Ring of Fire, mot bo sach lich su thay the, đuoc tao ra, chu yeu do nha su hoc Eric Flint đong sang tac va đieu phoi.

Cac cong quoc Ernestine.
Kinh thanh cua Ernestine, đuoc goi la Kurfurstenbibel, do Cong tuoc Ernst Ngoan đao uy quyen đe in, cac ten goi khac cua no la Kinh thanh Weimar


To tien Tham khao Ban mau:Schaff-Herzog
(bang tieng Đuc) Article in the ADB