Hoa thach la nhung di tich va di the (xac chet, vet chan, bo xuong, lop vo cung...) cua sinh vat đuoc bao ton trong cac lop đa, la đoi tuong nghien cuu chu yeu cua nganh co sinh vat hoc.
Trai qua mot thoi gian dai ton tai cua Trai Đat, đa co rat nhieu sinh vat tung sinh song . Nhung sinh vat nay sau khi chet, xac hoac nhung dau vet cua cac hoat đong song la nhung chung cu đuoc luu giu lai, theo sau mot thoi gian xac cua chung bi phan huy (thoi rua), chi nhung bo phan cung nhu vo xuong hoac canh cay... đuoc bao boc boi cac tram tich vat va trai qua qua trinh hoa thach đe tro thanh đa, nhung van giu lai đuoc nhung hinh thai ket cau (tham chi mot vai chi tiet nho cau tao ben trong) đong thoi nhung dau vet hoat đong cua nhung sinh vat thoi ky đo cung đuoc bao luu nhu vay .
Nguon goc ten goi "hoa thach" trong tieng Anh, tu "fossil" bat nguon tu latinh "fossilis" voi nghia la "đao len".


Lich su nghien cuu hoa thach Trong nhung ghi chep con đe lai tu xa xua, co mot nhom hoc gia nguoi Hy Lap đa rat ngac nhien truoc nhung di tich ton tai cua ca, vo so va mot vai dang sinh vat bien đuoc tim thay o tren nui va sa mac. Nam 450 truoc cong nguyen Herodotus đa đe cap toi sa mac Ai Cap va cung khang đinh rang o đo truoc đay mot phan bi bao phu boi bien Đia Trung Hai, nam 400 truoc cong nguyen Aristoteles tuyen bo: "hoa thach la do vat chat huu co tao thanh, nhung hoa thach bi ep vao trong tang đat đa la do mot tac dung lam mem trong vo Trai Đat gay ra". Mot hoc tro cua ong la Theophrastus nam 350 truoc cong nguyen cung đa đua ra đuoc mot vai hoa thach cua cac dang sinh vat, nhung lai cho rang hoa thach do trung va hat cua cay trong lop đa phat trien ma thanh....

Strabo (63-20 TCN) cung chu y đen nhung hoa thach cua cac sinh vat bien tim thay duoi lop đat duoi đay.
Trong gia đoan đen toi cua thoi ky trung co, con nguoi co nhieu cach ly giai khac nhau ve hoa thach. Co nguoi cho rang đo la hien tuong ky bi cua thien nhien hoac đo la san pham cua ma quy tao ra đe me hoac con nguoi. Nhung loi đon đai me tin va su cam đoan cua cac ton giao đa can tro viec nghien cuu hoa thach vai tram nam. Mai đen đau the ky 15 la thoi ky khoi nguon cho viec pho bien va tiep thu nhung kien thuc ve hoa thach, con nguoi đa hieu rang hoa thach la tan tich cua nhung sinh vat truoc kia, nhung van cho rang đo la nhung dau vet cua cuoc đai hong thuy đuoc ghi trong thanh kinh. Cac nha khoa hoc va cac nha than hoc đa tranh cai nhau suot 300 nam sau đo. Đen thoi ky phuc hung co mot vai nha khoa hoc đau tien ma tieu bieu la Leonardo da Vinci (1452-1519) đa đe cap toi hoa thach va đa kien quyet phu nhan viec lien quan cua hoa thach voi đai hong thuy, va cung đa phu nhan y kien cho rang hoa thach chi xuat hien o tren nui cao, ho cung tin rang hoa thach la chung cu cua nhung sinh vat co đai va cung cho rang
Bien Đia Trung Hai truoc đay đa bao phu toan bo nuoc Y truoc đay khi đay bien len xuong do cac hoat đong đia chat hinh thanh len ban đao Italy.
Xac cua sinh vat co đai van đuoc luu giu lai trong be mat đay bien.
Cuoi the ky 18 va đau the ky 19 đa hinh thanh len đuoc mot co so vung chac cho viec nghien cuu hoa thach va tao nen mot mon khoa hoc. Tu đo đen nay hoa thach thuong phat hien chu yeu tai tang đa tram tich ngoai bien. Khi cac tram tich vat nhu đa voi, vun cat, vo xuong cua đong vat bi đe nen roi ket dinh voi nhau tao thanh đa, va tao nen mot phan tram tich mat bien (seafacies). Rat hiem gap hoa thach xuat hien trong cac đa nui lua va đa bien chat (metamorphic rock) boi vi:

Đa nui lua o trang thai truoc đo la dang nong chay va khong ton tai su song.
Con đa bien chat đa trai qua nhung bien đoi rat lon ma thanh khien cho hinh dang ban đau cua hoa thach trong đo hau nhu bi pha huy va khong con lai nguyen ven. Tuy vay neu nhu may man con đuoc giu lai trong lop đa tram tich mot vai hoa thach thi đo chi la mot bo phan rat nho đong thuc vat thuoc thoi ky đo ma thoi.
Bang viec kiem chung nhung đieu kien khac nghiet trong qua trinh hinh thanh len hoa thach cung de hieu vi sao nhung vet tich con luu lai trong lop đa tram tich (sedimentary rock) cung chi la mot bo phan rat nho con sot lai tu nhung sinh vat thuoc thoi ky truoc.


Đieu kien hinh thanh hoa thach Mac du mot sinh vat co the hinh thanh nen hoa thach hay khong đeu đuoc quyet đinh boi rat nhieu nhung nhan to, nhung co 3 nhan to co ban nhat:

Sinh vat nhat thiet phai co nhung bo phan cung kho phan huy nhu xuong, vo rang va go.... sau đo o vao mot đieu kien vo cung thuan loi cho du la nhung sinh vat mem yeu nhu con trung hoac sua cung co the hinh thanh nen hoa thach.
Sinh vat khi chet phai đuoc bao ve đe tranh khoi nhung tac đong pha huy, neu nhu cac phan co the cua no bi nghien nat hoac bi an mon thi kha nang tao thanh hoa thach cua sinh vat khong the thuc hien đuoc.
Sinh vat can thiet phai đuoc roi xuong duoi mo boi nhung vat chat co the giup no chong lai nhung đieu kien khac nghiet co the khien no bi phan ra. Xac cua nhung sinh vat o bien thuong rat de hinh thanh hoa thach. Boi vi xac sinh vat bien chet sau khi lang xuong đay bien bi cat phu lap, cat trong nhung nien đai đia chat sau đo se bien thanh đa voi (limestone) hoac đa phien (schist), nhung vat lieu tram tich (sediment) nho khong de lam ton hai đen xac cua sinh vat.


Tham khao Xem them Lien ket ngoai Bao tang Hoa thach ao

Fossils  tren chuong trinh In Our Time cua BBC. (/In_Our_Time_Fossils Nghe tai đay)
The Virtual Fossil Museum throughout Time and Evolution
Paleoportal, geology and fossils of the United States Luu tru ngay 30 thang 9 nam 2009 tai Wayback Machine
The Fossil Record, a complete listing of the families, orders, class and phyla found in the fossil record Luu tru ngay 3 thang 5 nam 2012 tai Wayback Machine
Paleontology tren DMOZ
 Ernest Ingersoll (1920). "Fossils" . Encyclopedia Americana.
"Fossil" . New International Encyclopedia. 1905.