Con lua cua Buridan (tieng Anh: Buridan's ass hay Buridan's donkey) la mot minh hoa cho mot nghich ly trong triet hoc trong quan niem ve y chi tu do. No mo ta mot tinh huong gia đinh, trong đo mot con lua vua đoi vua khat đuoc đat chinh xac giua mot đong co kho va mot thung nuoc. Nghich ly gia đinh rang con lua se luon đi đen cho nao gan hon, vi the no se chet vi đoi va khat vi no khong the đua ra bat ky quyet đinh hop ly nao giua co kho va nuoc. Mot bien the pho bien khac cua nghich ly nay đua ra hai đong co kho giong nhau thay cho co kho va nuoc; con lua khong the lua chon giua hai đong co va chet vi đoi.
Nghich ly đuoc đat ten theo nha triet hoc nguoi Phap the ky 14, Jean Buridan, nguoi co triet ly ung ho thuyet quyet đinh đao đuc. No đuoc đat ten theo ong sau khi nhung nguoi chi trich ong đua ra khai niem nay nham che gieu triet ly ve y chi tu do cua ong. Mac du minh hoa nay đuoc đat ten theo Buridan, nhung nhieu triet gia truoc đo đa thao luan ve khai niem nay, đac biet la Aristoteles, nguoi đa tung đua ra vi du ve mot nguoi đan ong đoi va khat nhu nhau, hay Al-Ghazali, cung đa tung mo ta mot nguoi đan ong khi phai đoi mat voi su lua chon giua nhung qua cha la tot ngang nhau. 
Mot phien ban cua tinh huong nay xuat hien duoi dang tinh bat on đinh (metastability) trong đien tu ky thuat so, khi mot mach đien tu logic phai quyet đinh giua hai trang thai dua tren mot đau vao chua xac đinh ro (khong phai 0 cung khong phai 1). Truong hop nay co the gay ra cac van đe ve trang thai bat on đinh (metastability) cua mach neu mach đien tu danh nhieu thoi gian hon muc can thiet đe xu ly o trang thai "chua quyet đinh" nay, thuong đuoc cai đat theo toc đo đong ho xung nhip cua he thong.


Khai quat Nghich ly nay thuc ra đa co tu thoi co đai truoc thoi Buridan, đuoc tim thay đe cap đen trong cuon On the Heavens cua Aristoteles. Aristoteles trong khi che nhao y tuong cua cac nha nguy bien co đai ve viec cho rang Trai Đat đung yen chi đon gian la vi no co hinh cau va bat ky luc nao tac đong len no phai bang nhau theo moi huong, đa mo ta đieu nay cung nuc cuoi ngang voi viec noi rang:

... mot nguoi đan ong, vua đoi vua khat, va bi đat giua thuc an va thuc uong, nhat thiet se phai o nguyen vi tri cua anh ta va chet đoi.Tuy nhien, y tuong nay đa phat trien thanh mot nghich ly va sau đo đa đuoc Hoc gia Ba Tu al-Ghazali đanh gia lai. Ong đa thao luan ve viec ap dung nghich ly nay vao qua trinh ra quyet đinh cua con nguoi, đat cau hoi lieu co the đua ra lua chon giua cac huong tot nhu nhau ma khong co can cu uu tien hay khong. al-Ghazali neu quan điem la khi đuoc cung cap hai lua chon tot nhu nhau, y chi tu do co the pha vo su be tac đo, trong tac pham cua minh The Incoherence of the Philosophers:
Gia su co hai qua cha la giong nhau truoc mat mot nguoi đan ong, nguoi co khao khat manh liet nhung khong the chiem lay ca hai. Chac chan anh ta se chon lay mot trong so đo, thong qua mot pham chat trong anh ta, ban chat cua no la phan biet giua hai thu giong nhau.
Sau đo, Jean Buridan kham pha nghich ly nay sau hon, mac du ong chua bao gio đe cap đen hinh tuong con lua trong cac bai viet cua minh, nhung đe cap đen mot chu đe tuong tu nham bao ve quan điem cua thuyet tat đinh đao đuc, cho rang mot con nguoi khi phai đoi mat voi cac hanh đong lua chon thay the phai luon chon đieu tot đep hon. Truoc nhung lua chon thay the tot nhu nhau, Buridan tin rang khong the đua ra mot lua chon hop ly:

Neu hai phuong an đuoc đanh gia ngang nhau, thi y chi khong the pha vo the be tac, tat ca nhung gi no co the lam la đinh chi phan xet cho đen khi hoan canh thay đoi, va hanh đong đung đan ro rang.Zbigniew Lipowski, mot nha tam ly hoc Ba Lan, đa ket hop y tuong ve con lua cua Buridan va tom tat ly thuyet cua minh trong bai bao ma ong đang tren Tap chi Tam than hoc Hoa Ky (The American Journal of Psychiatry) nam 1970. Ong đe cap rang y chi tu do đoi khi co the dan đen viec khong hanh đong: khi khong the lua chon do khong chac chan va cung co the do qua nhieu lua chon. Ong goi đo la xung đot ve phuong phap tiep can: đoi mat voi cac lua chon hap dan, ban thay minh khong the quyet đinh nhanh chong voi bat ky lua chon nao trong so chung. Va ngay ca khi ban đa chon, ban van lo lang ve nhung co hoi ma ban co the đa đanh mat: nho đau đong co kho kia co vi ngot hon.
Nghich ly nay sau nay đa tro nen pho bien trong van hoa đai chung, cham biem su dung hinh tuong con lua cua Buridan, đoi mat voi ca thuc an va nuoc uong, van phai chet vi đoi va khat khi đang can nhac quyet đinh.


= Nguyen ly cua Buridan =
Tinh huong gia đinh cua Buridan đa đuoc phan tich lai dua tren co so toan hoc trong mot bai bao nam 1984 cua nha khoa hoc may tinh nguoi My Leslie Lamport. Lamport lap luan rang, voi nhung gia đinh nhat đinh ve tinh lien tuc trong mot mo hinh toan hoc đon gian tren bai toan gia đinh cua Buridan, luon se co mot so đieu kien bat đau ma con lua se chet đoi, bat ke no su dung chien luoc lua chon gi. Ong minh hoa them nghich ly voi vi du ve mot nguoi lai xe dung lai o đuong giao voi đuong sat, co gang quyet đinh xem lieu anh ta co thoi gian đe bang qua truoc khi tau đen hay khong. Ong chung minh rang bat ke chinh sach "an toan" ma nguoi lai xe ap dung, do su thieu quyet đoan co the gay ra su cham tre vo thoi han trong hanh đong, co mot ty le nho nguoi lai xe se bi tau đam. Lamport goi ket qua nay la "nguyen ly cua Buridan" (Buridan's principle):

Khong the đua ra quyet đinh roi rac dua tren đau vao co dai gia tri lien tuc trong mot khoang thoi gian gioi han.
Ong chi ra rang chi vi chung ta khong nhin thay nhung con lua hoac nhung nguoi chet đoi do thieu quyet đoan, hoac cac vi du khac ve trang thai chua quyet đinh cua Buridan trong cuoc song thuc, khong co nghia la nguyen ly nay bi bac bo. Su ton tai cua trang thai chua quyet đinh cua Buridan trong mot khoang thoi gian co the cam nhan đuoc đu chac chan mac du co the khong đuoc quan sat thay.


Ung dung vao logic ky thuat so: tinh bat on đinh Mot phien ban cua nguyen ly Buridan xuat hien trong ky thuat đien tu. Cu the, đau vao cho mach logic ky thuat so phai chuyen đoi gia tri đien ap lien tuc thanh gia tri 0 hoac 1, gia tri nay thuong đuoc lay mau va sau đo đuoc xu ly. Neu đau vao thay đoi va o gia tri trung gian (giua 0 va 1) khi đuoc lay mau, giai đoan đau vao hoat đong giong nhu mot bo so sanh, gia tri đien ap đau vao co the đuoc vi nhu vi tri cua con lua va cac gia tri 0 va 1 đai dien cho cac kien co kho. Nhu trong tinh huong cua con lua đoi, luc nay se ton tai tinh huong ma mot đau vao ma bo chuyen đoi khong the đua ra quyet đinh đung đan va đau ra se roi vao trang thai can bang khong on đinh giua hai trang thai xac lap (0/1) trong mot khoang thoi gian khong xac đinh, cho đen khi nhieu ngau nhien trong mach lam cho no hoi tu ve mot trong nhung trang thai xac lap.
Van đe tinh bat on đinh (metastability) la mot van đe quan trong trong thiet ke mach ky thuat so. Cac trang thai on đinh can phai đuoc xac lap bat ke đau vao khong đong bo (tin hieu ky thuat so khong đuoc đong bo voi tin hieu đong ho) nhu the nao. Trong mach khong đong bo, mot bo phan xu (Arbiter) se đuoc su dung đe đua ra quyet đinh. No đam bao luon se co mot ket qua đuoc chon tai bat ky thoi điem nhat đinh nao nhung van co the mat mot khoang thoi gian khong xac đinh (mac du thuong la cuc ky ngan) đe lua chon.


Trong van hoa đai chung Lewis Cass, ung cu vien đang Dan chu cho vi tri tong thong My nam 1848, bi Abraham Lincoln so sanh tuong phan voi con lua cua Buridan: "Thua ngai Chu tich, chung ta đeu đa nghe noi ve con vat đang đung luong lu giua hai đong co kho va chet đoi. Đieu tuong tu se khong bao gio xay ra voi Tuong Cass; đat cac đong co cach nhau hang nghin dam, anh ta se đung yen o giua chung va an ca hai cung mot luc, va tham chi tham co xanh noi thang giua chung cung co the bi xoi het cung mot luc." (Am chi đen su ung ho cua Cass đoi voi "chu quyen nhan dan" (popular sovereignty) trong giai đoan can Noi chien).
L'ane de Buridan la mot bo phim hai cua Phap nam 1932, đuoc đat ten theo nghich ly Con lua cua Buridan.
"Buridan's Ass" la ten cua tap thu sau trong mua đau tien cua loat phim truyen hinh Fargo cua FX.
Trong cuon tieu thuyet The Eight Doctors cua BBC Books, mo ta tinh huong ap dung theo nghich ly Con lua cua Buridan khi cac bac si Thu Nam va Thu Tam phai đoi mat voi mot Robot Chien binh Raston. Cac bac si đung cach xa Robot o khoang cach bang nhau khi no đen gan ho; Khong the quyet đinh se tan cong cai nao truoc (vi Robot tan cong bang cach cam nhan cac mau nao giong het nhau trong hai Bac si), vi the Robot se tat.
Aleksander Fredro, nha tho Ba Lan the ky 19, đa ke cau chuyen ve mot con lua chet vi đoi vi khong the quyet đinh giua yen mach va co kho đuoc phuc vu trong hai cai mang.


Tham khao Đoc them Nicholas Rescher: "Choice without Preference. A Study of the History and of the Logic of the Problem of "Buridan's Ass"". Kant-Studien. Quyen 51. 1960. tr. 142–175. doi:10.1515/kant.1960.51.1-4.142. ISSN 0022-8877.
Tyler, Tom (2008). "The Quiescent Ass and the Dumbstruck Wolf" (PDF). Configurations. Quyen 14 so 1. tr. 9–28.
Vassiliy Lubchenko (thang 8 nam 2008). "Competing interactions create functionality through frustration". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. Quyen 105 so 31. tr. 10635–6. Bibcode:2008PNAS..10510635L. doi:10.1073/pnas.0805716105. PMC 2504771. PMID 18669666.
Schwartz, Barry (2004). The paradox of choice : why more is less. New York: Harper Perennial. ISBN 0-06-000568-8. OCLC 52301582.