Ly Tam Lan (? - ?), nguoi huyen Bac Quang , thanh Gia , nay thuoc Thanh Pho Ha Giang, la mot vo tuong nha Nguyen va la nguoi Viet đau tien ve ban đo Sai Gon - Gia Đinh xua theo phuong phap phuong Tay..


Su nghiep Ban đau (Đai Nam chinh bien liet truyen khong cho biet nam), ong theo giam muc Ba Đa Loc đen yet kien chua Nguyen Phuc Anh tai Gia Đinh.
Nam 1783, quan Tay Son vao đanh pha, ong Hoc va Ba Đa Loc đua me chua Nguyen cung gia quyen chua chay sang Cao Mien.
O xu nguoi mot thoi gian, Tran Van Hoc ban cung cac tuong, nho nguoi Cao Mien ho gia tat ca ve Can Tho, đe tim Nguyen Phuc Anh, chi rieng giam quan Nguyen Huu Thuy sang Xiem cau vien.
Khi quan Tay Son đen truy đuoi nua, chua Nguyen phai dong thuyen chay ra bien Đong. Tran Van Hoc theo Ba Đa Loc đem quoc thu sang cau cuu vua nuoc Xiem, nho vay chua Nguyen đuoc phep cu tru noi Xiem quoc.
Ngay 19 thang 11 nam 1784, Nguyen Phuc Anh sai ong Hoc cung Ba Đa Loc đua hoang tu Canh sang Phap cau vien. Cuoi thang 2 nam 1785 thi đen thanh Pondicherey, mot thuoc đia cua Phap o An Đo, nhung cac nha cam quyen Phap o đay, nhu toan quyen Contenceau des Algrains, thieu ta hai quan De Souillac, tu choi tro giup.
Thay cong viec khong suon se, nam 1786, Ba Đa loc xin cac quan Phap o An Đo cho minh cung hoang tu Canh qua giang tren thuong thuyen Malabar, đe tiep tuc sang Phap, con ong Hoc tro ve Vong Cac, nuoc Xiem.
Nhung khi thuyen ong Hoc đen đao Tho Chau, cac tuong khac o lai voi chua Nguyen, con ong lai theo thuyen ngoai quoc đi nua.
Mua thu nam ay, nuoc Portugal (Bo Đao Nha) sai tuong Antonio Vincente Da Rosa mang quoc thu va le vat gap Nguyen Phuc Anh moi sang nuoc ho đe ban viec vien tro. Trieu đinh Xiem biet đuoc to y khong vui. Chua Nguyen lien bao su than tro ve, roi chi phai quan Ho bo Tran Phuc Giai đi đen nuoc Portugal đap le.
Luc thuyen Tran van Hoc ve lai Tho Chau, vua lai sai ong Hoc đi sang thuoc đia cua Phap o An Đo, đem viec đo hieu du Ba Đa Loc va toan quyen Phap.
Nam 1787, thuyen đua Tran Van Hoc tu Pondicherey ve đen Malacca thi gap gio lon thoi bat qua Lu Tong (Lucon), hon mot nam sau moi ve đen Gia Đinh.
Nho gioi quoc ngu va tieng Latinh nen tu đo, ong Hoc o ben Nguyen Phuc Anh phu trach viec thong ngon, dich sach, nhat la cac sach ky thuat Phuong Tay va kiem ca viec che tao hoa xa (mot thu chien cu), đia loi va cac loai binh khi khac.
Nam 1790, Nguyen Phuc Anh cho xay thanh Gia Đinh (thanh Bat Quai). Ong Hoc đuoc giao viec "phac hoa đuong sa va phan khu pho phuong" đuong trong thanh.
Sau đo, ong Hoc hoc cach đong tau đong theo kieu moi cua nguoi Phap va ong con cung voi Vannier chi huy cac thuyen đong nay đi đanh quan Tay son.
Nam 1792, Tran Van Hoc xay va ve hoa đo thanh My Tho.
Nam 1802, nha Tay Son sup đo, Nguyen Phuc Anh len ngoi vua lay hieu la Gia Long. Nam 1803, ong Hoc đuoc thang chuc Cai co, roi them chuc Giam thanh su Kham sai Chuong co. Đo la mot trong nhung chuc lon trong hang tuong lanh cua thoi bay gio.
Nam Gia Long thu 14 (1815), vao ngay 4 thang 12 am lich, ong Hoc ve ban đo Gia Đinh.
Nam Minh Mang thu hai (1821), vua sai ong Hoc ve ban đo nui song, đuong sa cac tran o thanh Gia Đinh cho đen đia gioi Chan Lap.
Luc đo, ong Hoc đa gia, nen nha vua du rang: Nguoi cung khong song đuoc may ngay nua, ha chang nghi đen viec luu danh hau the sao?
Roi vua ban cho ong 100 quan tien, nhung chang bao lau sau, ong Hoc mat.


Đanh gia Vao ngay 23 thang 4 nam 1998 tai Thanh pho Ho Chi Minh, lien hiep cac Hoi Khoa hoc ky thuat thanh pho đa to chuc buoi bao cao ve "Vai tro khoa hoc va ky thuat cua Tran Van Hoc trong lich su 300 nam thanh pho".
Nha su hoc Nguyen Đinh Đau đa gioi thieu va minh hoa cac cong trinh ve ban đo cua ong Hoc. Cuoi buoi, giao su Tran Van Giau đa tong ket va đanh gia cao vai tro cua Tran Van Hoc trong tien trinh xay dung cac cong trinh o mien Nam Viet Nam, đac biet la o Sai Gon cach đay may the ky.
Sach Đia chi Van hoa Thanh pho Ho Chi Minh (tap I) ghi nhan:

Ong đuoc đanh gia la nguoi rat co tai ve đia đo, hoa đo ky thuat. Đem so sanh ban do Sai Gon 1799 cua Dayot voi ban đo Gia Đinh 1815 cua Tran Van Hoc thi, ve ky thuat đo ban nhu trac đia hay ti le, ban đo cua ong Hoc chinh xac hon nhieu...


Ngo nhan Trong bang danh sach cac di tich tai mien Nam Viet Nam do Hoc vien Vien Đong cua Phap (Ecole Francaise d’ Extreme - Orient) đe nghi va đa đuoc toan quyen Đong Duong phe chuan vao ngay 19 thang 5 nam 1925, thi lang Tran Van Hoc o xa Binh Hoa, tinh Gia Đinh, đuoc liet vao hang thu 9.
Theo to trinh cua ong H. Mauger, quan thu Vien Bao tang Sai Gon va ky yeu cua Hoc vien Vien Đong cua Phap, Vuong Hong Sen viet:

Truoc kia Phap goi la "tombeu du Marechal Nguyen Van Hoc". Nay truy ra khong co cong than nao trieu Nguyen co ten ho nhu vay. Co chang la ong Tran Van Hoc, tac gia buc đia đo tinh Gia Đinh hoa nam 1815?
Ngay truoc ngoi mo Nguyen Van Hoc o cho khac, chu đat xin doi nen tham bien sai go ra tung khoi nguyen đem ve rap lai trong hoa vien gan toa hanh chinh nhu hien nay ta thay.
Mo cai tang vao ngay 28 thang 4 nam 1939, lay đuoc đo trang suc pham bang vang, mao, đai cua nhat pham đai than, ve sau ong quan thu Phap doi giau o Long Xuyen roi bi cuop, chung mot so kiep voi nhung đo vang đao đuoc tai đuong Cong Ly...
Ong Nghiem Tham giai thich so di H. Mauger ghi Tran Van Hoc ho Nguyen, vi ong nghe nhung nguoi o chung quanh ngoi mo co noi vay. Nhung tra ky trong Đai Nam chinh bien liet truyen, chi thay co Giam thanh Tran Van Hoc, va khong thay chep viec ong Hoc đuoc phep vua cho mang ho Nguyen (quoc tinh) bao gio.
Ong Tham đuc ket, chac vi ong Hoc khong co con hay than nhan va cung vi cac nguoi o gan khu mo nho lon ho cua ong, nen ong H. Mauger moi ghi sai..


Chu thich Tham khao Đai Nam chinh bien liet truyen, so tap, quyen 15, to 16b - 19b.
Nghiem Tham, Cong trinh su Tran Van Hoc, tap chi Van hoa, so 61, 1962. Sach Nam Bo xua va nay đang lai tu tr. 257 - 265, Nha xuat ban TP. HCM va tap chi Xua va Nay, 2005.