Tran Chanh Thanh (9 thang 7 nam 1917 – 3 thang 5 nam 1975) la nha ngoai giao va chinh khach Viet Nam Cong hoa, tung giu chuc Bo truong tai Phu Thu tuong Quoc gia Viet Nam duoi thoi Thu tuong Ngo Đinh Diem tu nam 1954 cho đen nam 1955. Ong đong vai tro quan trong voi tu cach la Tong truong Bo Thong tin, gop phan vao viec lat đo Quoc truong Bao Đai trong cuoc trung cau dan y nam 1955. Sau khi thanh lap Viet Nam Cong hoa, ong van tiep tuc phuc vu trong chinh phu đau tien cua Tong thong Ngo Đinh Diem tren cuong vi la Bo truong Bo Thong tin va Tong truong Bo Ngoai giao duoi thoi noi cac Tran Van Huong.
Trong lich su Viet Nam, hiem co nhan vat chinh tri nao đuoc giao nhiem vu lien tiep qua nhieu thoi ky, trai qua nhieu che đo co khi lap truong mau thuan, đoi nghich nhau. Nhu truong hop Tran Chanh Thanh đuoc giao pho nhung trong trach duoi thoi Phap thuoc, thoi Nhat đao chinh Phap, thoi toan quoc khang chien chong Phap tro lai Viet Nam, thoi Quoc gia Viet Nam cua Cuu hoang Bao Đai va thoi Viet Nam Cong hoa voi hai giai đoan Đe Nhat Cong hoa cua Tong thong Ngo Đinh Diem va Đe Nhi Cong hoa cua Tong thong Nguyen Van Thieu.


Than the va hoc van Tran Chanh Thanh chao đoi tai Ha Noi, Bac Ky, Lien bang Đong Duong, va lon len o mien Trung Viet Nam tai Hue, con trai cua quan Hong lo Tu khanh Tran Đuc, giu nhiem vu Bi thu cua Kham su Phap o Trung Ky, đong thoi lam thong ngon ben canh vua Khai Đinh. Do cha lam viec o trieu đinh nen luc đo ong theo hoc xong bac Trung hoc o Hue, sau đo tro ra Ha Noi nhap hoc Vien Đai hoc Đong Duong va tot nghiep Cu nhan Luat. Duoi thoi Phap thuoc, ong đa đo đau ky thi ngach Tri huyen Tu phap cho toan coi Bac va Trung Ky, roi đuoc bo lam Chuong ly cac toa an o Trung Ky.


Su nghiep chinh tri = Khang chien chong Phap (1945–1952) =
Thang 4 nam 1945, chinh phu Tran Trong Kim than Nhat đuoc thanh lap o Hue, ong đuoc cu lam Chanh van phong Bo Tu Phap, duoi quyen Bo truong Bo Tu phap Trinh Đinh Thao.  Thang 8 nam 1945, sau Cach mang thang Tam, ong đuoc Viet Minh moi ra Ha Noi giu chuc vu Giam đoc Tu phap Lien khu 3 va sau đo lam Giam đoc Kinh te Lien khu 3. Thang 12 nam 1946, khang chien toan quoc bung no, ong đi theo hang ngu khang chien đuoc gan 5 nam thi moi biet Viet Minh la cong san, nen ong cao benh tu chuc, tro ve Nghe An thuoc Lien khu 4, tru ngu tai nha ong Cao Xuan Vy đe tim cach ra vung quoc gia. Vai thang sau khi đen Ha Noi, ong vao Sai Gon hanh nghe luat su trong van phong cua Luat su Truong Đinh Dzu.


= Quoc gia Viet Nam (1952–1955) =
Thang 10 nam 1952, Ngo Đinh Nhu chu truong tap chi Xa Hoi, ong va nguoi em chu bac ten la Mac Kinh tro thanh cong tac vien voi to tap chi nay va tu đo ong co moi giao tinh voi ong Nhu. Moi giao tinh nay đanh dau mot khuc re quan trong trong cuoc đoi chinh tri cua ong. Giua nam 1954, Ngo Đinh Diem ve nuoc nham chuc Thu tuong Chinh phu Quoc gia Viet Nam. Ong đuoc Ngo Đinh Diem tin dung va bo nhiem vao chuc vu Bo truong tai Phu Thu tuong vao thang 7 nam 1954. Thang 5 nam 1955, ong tro thanh thanh Tong truong Bo Thong tin cua Chinh phu Quoc gia Viet Nam do Thu tuong Ngo Đinh Diem đung đau, Quoc truong Bao Đai lanh đao.


= Đe Nhat Cong hoa (1955–1963) =
Tu khi lam Tong truong Bo Thong tin cua chinh phu Quoc gia Viet Nam, sau đo chuyen thanh Bo truong Bo Thong tin va Tam ly chien cua chinh phu Viet Nam Cong hoa, ong đa tro thanh mot khuon mat chinh tri noi bat duoi thoi Đe Nhat Cong hoa đe phat đong va thuc hien quoc sach "bai phong, đa thuc, diet cong" o mien Nam luc nay. Ong đung đau Bo Thong tin va Thanh nien kiem nhiem chuc vu Chu tich Hoi đong Lien Bo to Cong gom cac Bo Thong tin, Tu phap, Quoc phong va Noi vu. Ngoai chuc vu Bo truong Bo Thong tin va Thanh nien, ong con la Dan bieu Quoc hoi Lap hien, thanh vien Uy ban soan thao Hien Phap khai sinh nen Đe Nhat Cong hoa; đuoc giao quyen lanh đao Phong trao Cach mang Quoc gia tren cuong vi Chu tich Lien đoan Cong chuc Cach mang Quoc gia.
Hai anh em Diem va Nhu con giao cho ong nhiem vu su dung cac phuong tien truyen thong hong nguy tao to roi tuyen truyen nham gay dung su ung ho giup lat đo Quoc truong Bao Đai trong cuoc trung cau dan y nam 1955 va phan đoi Cong san. Sau khi phe truat Bao Đai, Diem tuyen bo thanh lap Viet Nam Cong hoa vao ngay 26 thang 10 nam 1955 va tu xung la Tong thong. Đich than Tong thong Diem moi Tran Chanh Thanh tiep tuc giu chuc Bo truong Bo Thong tin ma ong đam đuong cho đen tan nam 1962 thi đoi sang lam đai su tai Tunisie, Bac Phi. Mac du ong đuoc Tong thong Diem rat muc tin dung song đau đo van co du luan nghi ky rang: "Ong Thanh la cong san cao cap mai phuc trong chinh quyen quoc gia".
Cuoi nam 1960, truoc su banh truong đang ngai cua nan du đang cuop boc, Tong thong Diem đa cho thanh lap mot Hoi đong Lien bo đe giai quyet te trang nay. Hoi đong Lien bo nay bao gom Le Quang Trinh thuoc Bo Giao duc, Huynh Huu Nghia thuoc Bo Lao đong, Tran Chanh Thanh thuoc Bo Thong tin, Nguyen Van Si thuoc Bo Tu phap, Tran Trung Dung thuoc Bo Quoc phong va ba co quan an ninh la tuong Nguyen Van La ben Canh sat Cong an, Le Nguyen Phu ben Hien binh va Đo Mau ben An ninh Quan đoi duoi su đieu hop cua Bo truong Noi vu Lam Le Trinh. Nhieu y kien đuoc đua ra thao luan va cuoi cung Hoi đong Lien bo đi đen ket qua su dung nhung bien phap manh nhu lung bat va nhot nhung thanh nien du đang vao cac lao xa nhung khong truy to ho ra truoc toa. Trong buoi hop lien bo đo, chinh Tran Chanh Thanh đa co mot loi phat bieu la lung. Trong phan phan tich cac nguyen nhan, ong cho rang so di co nan thanh nien du đang la loi tai chinh quyen, loi tai nguoi lon, neu nguoi lon guong mau thi thanh nien se noi theo.


= Quan nhan cam quyen (1963–1967) =
Ngay 1 thang 11 nam 1963, tuong Duong Van Minh phat đong cuoc đao chinh lat đo va sat hai Ngo Đinh Diem. Ngay 18 thang 12 nam 1963, ong đuoc Thu tuong Chinh phu lam thoi Nguyen Ngoc Tho giao nhiem vu cam đau phai đoan đi sang Phnom Penh tiep xuc thien chi voi Quoc vuong Sihanouk cua Campuchia. Trong nhung nam chinh truong mien Nam roi ren khi quan đoi len cam quyen, ong lui ve song an dat, kien quyet tu choi moi loi moi tham chinh tu phe quan nhan.


= Đe Nhi Cong hoa (1967–1975) =
Khi Hien phap ngay 1 thang 4 nam 1967 đuoc ban hanh, nen Đe Nhi Cong hoa ra đoi. Ngay 3 thang 9 nam 1967, mien Nam Viet Nam to chuc cuoc bau cu Thuong nghi vien. Thuong nghi vien gom 60 thuong nghi si, bau theo lien danh (moi lien danh gom 10 nguoi). Ong ra ung cu trong Lien danh "Đoan ket đe Tien bo" voi dau hieu Con Voi Trang (Bach Tuong) do Tran Van Lam lam Thu uy Lien danh. Lien danh Bach Tuong đac cu voi 550.157 phieu.
Sau Tet Mau Than nam 1968, Thu tuong Tran Van Huong thanh lap chinh phu moi thay the chinh phu cua Luat su Nguyen Van Loc. Đay la giai đoan hoa đam Paris khoi su, sap buoc sang giai đoan cong khai. Tong thong Nguyen Van Thieu đa moi ong giu chuc vu Tong truong Bo Ngoai giao. Khi chinh phu Tran Thien Khiem trinh dien noi cac moi vao ngay 1 thang 9 nam 1969 thi chuc vu Ngoai truong đuoc chuyen sang cho Thuong nghi si Tran Van Lam. Sau đo, ong quyet đinh rut lui khoi chinh truong tro ve tham gia giang day tai Khoa Luat Vien Đai hoc Sai Gon va Truong Ecole des Dessins cho đen khi Sai Gon that thu.


= Sai Gon that thu va cai chet =
Sang ngay 30 thang 4 nam 1975, ong va gia đinh đuoc nguoi Phap hua se so tan the nhung viec so tan gap that bai vi tinh hinh đa qua muon khi Quan đoi Nhan dan Viet Nam va Quan Giai phong mien Nam Viet Nam đang tien vao Sai Gon. Khi Tong thong Duong Van Minh ra lenh cho Quan luc Viet Nam Cong hoa buong sung, ong vao benh vien Grall cua Phap lanh mat. Ngay hom sau, benh vien yeu cau ong roi khoi noi nay, ong đuoc nha bao Mac Kinh đon ve nha. Tren đuong Duy Tan, ca hai cung trut het noi niem tam su truoc khi chia tay. Ba ngay sau, Mac Kinh đen noi ong cu tru thi đuoc hung tin ong tu sat tai phong rieng bang cach uong thuoc ngu qua lieu.


Đoi tu Tran Chanh Thanh đa ket hon va co bon nguoi con.


Tac pham Le Statut Politique des Hauts Plateaux, 1942
Les Juridictions mandarinales, 1943
Ky Thuat Thong Tin, 1957
Les Problemes de l'Information dans les pays sous-developpes, 1962
Mo Mang Quoc Gia Cham Tien
Xay Dung Dan Chu Trong Hoan Canh Chien Tranh Va Cham Tien
Cac Muc Tieu Đoi Ngoai Can Ban Cua Viet Nam Cong Hoa


Tham khao