Ruou vang (tu tieng Phap vin) la mot loai thuc uong co con đuoc len men tu nho. Su can bang hoa hoc tu nhien cho phep nho len men khong can them cac loai đuong, axit, enzym, nuoc hoac chat dinh duong khac. Men tieu thu đuong trong nho va chuyen đoi chung thanh ruou va carbon dioxide. Giong nho khac nhau va chung nam men khac nhau tao thanh cac dang khac nhau cua ruou vang. Cac dang ruou vang noi tieng la ket qua cua su tuong tac rat phuc tap giua phat trien sinh hoa cua nho, cac phan ung lien quan đen qua trinh len men, cung voi su can thiep cua con nguoi trong qua trinh tong the.
Ruou vang la mot loai nuoc uong lam cho con nguoi say, cung giong nhu tat ca cac loai đo uong co con, thuong đuoc su dung vi cac hieu ung say cua no trong suot lich su cho đen ngay hom nay. Muc đo anh huong đen than kinh cua ruou vang đuoc the hien qua muc đo con trong mau.
Ruou vang co mot lich su phong phu hang ngan nam, voi viec san xuat ruou vang som nhat cho đen nay đuoc phat hien đa xay ra khoang 6000 TCN o Georgia. Ky nang san xuat ruou vang đa xuat hien o khu vuc Balkan khoang 4500 TCN. Ruou vang đa đuoc uong đe an mung o Hy Lap co đai va La Ma co đai.
Ke tu khi xuat hien đau tien trong lich su, ruou vang cung đa đong mot vai tro quan trong trong ton giao. Ruou vang đo đuoc nguoi Ai Cap co đai coi la mau, Theo Plutarch, nhung nguoi Ai Cap co đai đa tranh uong ruou vang thoai mai cho đen tan cuoi the ky thu 7 TCN, trieu đai Saite, "voi suy nghi no la mau cua nhung nguoi đa tung chien đau chong lai cac vi than". Van hoa Hy Lap va cac bi an cua than Dionysus, đuoc nhung nguoi La Ma trong Bacchanalia tiep noi chinh la nguon goc cua san khau phuong Tay. Do Thai giao nhac đen no trong Kiddush va Kito giao trong Bi tich Thanh the, trong khi đo Hoi giao lai cam uong ruou.


Nguyen goc cua tu Tu tieng Anh "wine" bat nguon tu tu *winam trong tieng Tien-Germanic, đuoc muon tu tieng La Ma vinum, tieng Gruzia ღვინო (ghvee-no), co nghia la "ruou vang", xuat phat tu nguon goc Tien-Indo Au win-o- (so sanh voi tieng Armenia: գինի, gini; Tieng Hy Lap co đai: οινος oinos; Tieng Aeolic: ϝοινος woinos; Tieng Hit: wiyana; Tieng Lycia: oino). Nhung thuat ngu som nhat lien quan đen ruou vang đuoc ghi nhan la tu 𐀕𐀶𐀺𐄀𐀚𐀺 me-tu-wo ne-wo (μεθυϝος νεϝω), co nghia la "trong (thang)" hoac "(le) cua ruou vang moi", va 𐀺𐀜𐀷𐀴𐀯 wo-no-wa-ti-si, co nghia la "vuon nho", đuoc viet bang chu viet Bang chu Linear B. Bang chu Linear B cung bao gom mot bieu tuong y niem cho ruou vang, ky hieu 𐂖.
Nguon goc Tieng Indo-Au cuoi cung cua tu nay đang đuoc tranh cai. Mot so hoc gia đa nhan thay su tuong đong giua cac tu chi "ruou vang" trong cac ngon ngu Indo-Au (vi du: tieng Armenia gini, tieng Latinh vinum, tieng Hy Lap co đai οινος, tieng Nga вино [vʲɪˈno]), Kartvel (vi du: tieng Gruzia ღვინო [ɣvinɔ]), va Semit (*wayn; tieng Do Thai יין [jajin]). Đieu nay nhan manh kha nang co mot nguon goc chung cua tu chi "ruou vang" trong cac ho ngon ngu nay. Tu tieng Gruzia co the đuoc truy van lai la *ɣwino-, co the la mot muon tu Tien-Indo Au hoac tu chu đe đa đuoc muon cu the tu Tien-Armenia *ɣʷeinyo-, tu đo tieng Armenia gini. Tat ca cac gia thuyet nay đat nguon goc cua tu trong cung mot vi tri đia ly, Nam Kavkaz, noi đa đuoc xac đinh dua tren nghien cuu khao co va sinh hoc phan tu la nguon goc cua nghe trong nho.


Lich su Bang chung khao co đa khang đinh viec san xuat som nhat đuoc biet đen cua ruou vang tu nho len men trong qua trinh hau thoi ky đo đa moi hoac đau thoi ky đo đong o vung Kavkaz va ria phia bac cua Trung Đong. Mot du an lap ban đo gen mo rong nam 2006 đa phan tich noi giong cua hon 110 giong nho hien đai, va thu hep nguon goc cua chung vao mot khu vuc cua Gruzia. Đieu nay phu hop voi cac di tich khao co đuoc phat hien som nhat co chua nhung manh gom mau ruou vang khoang 6000 nam TCN o Gruzia, va khoang 5000 TCN o Iran. Cac binh gom tai khu vuc tay bac Iran đa cho thay chung đuoc xu ly bang nhua thong, cac huong lieu cua retsina hien đai.
Khoang 4500 TCN, viec san xuat ruou vang đa đuoc chuyen sang vung Macedonia thuoc Hy Lap co đai, cac xuong san xuat ruou nho đau tien bao gom cac qua trinh thu hoi va nghien nat, va toan bo qua trinh san xuat ruou vang đa đuoc phat hien vao nam 2011 ben trong hang đong Areni-1 o Armenia, voi nien đai khoang 4100 TCN.


= Lich su ruou vang Phap =
Ruou vang Phap bat nguon tu mien Nam nuoc Phap vao the ky thu 6 truoc Cong Nguyen – truoc ca thoi La Ma chiem đong. Nghe trong nho bat đau phat trien o thanh pho Marseille – thuoc đia cua nguoi La Ma. Đe Che La Ma đa cho phep nhung vung o phia Nam nuoc Phap san xuat ruou. Thanh Martin de Tours (316 – 397) đa tham gia tich cuc truyen ba đao Co Đoc Giao va nghe trong nho.
Trong suot thoi Trung Co loan lac, nhung thay tu đa co cong giu gin cac ruong nho va ky thuat lam ruou. Cac tu vien co su bao ho cao, nguon luc lao đong doi dao đe san xuat ruou vang cho nhung dip le va nho no tang them thu nhap đang ke. Trong thoi ky đo, nhung ruong nho lon thuong thuoc ve cac nha tho thien chua giao va ruou cua ho luon đuoc coi la ruou cao cap. Sau nay, gioi quy toc mo rong them dien tich trong nho. Tuy nhien, cuoc cach mang Phap đa lanh đao phong trao tich thu bot ruong đat cua nha tho, gioi quy toc chia cho nhan dan. Chinh vi ly do nay, san luong nho cung tang len.
Mac du thoi đo Bordeaux đa xuat khau ruou nhung mai đen nam 1850 hau het ruou cua Phap van chi phuc vu cho nhu cau noi đia. Do su phat trien cua nganh đuong sat va đuong bo, chi phi van chuyen giam nho đo ma luong ruou xuat khau cung tang len đang ke.


Cac loai nho Ruou vang thuong đuoc lam tu mot hoac nhieu loai nho thuoc loai Vitis vinifera chau Au, nhu Pinot noir, Chardonnay, Cabernet Sauvignon, Gamay va Merlot. Khi mot trong nhung loai nho nay đuoc su dung lam chu đao (thuong đuoc quy đinh boi phap luat la toi thieu tu 75% đen 85%), ket qua la mot loai ruou vang đon giong, nguoc lai la ruou vang pha tron. Ruou vang pha tron khong nhat thiet kem chat luong so voi ruou vang đon giong, ma đon gian la mang phong cach san xuat khac nhau.
Ruou vang cung co the đuoc lam tu cac loai nho khac hoac tu su lai tao cua hai loai nho. Vi du, nho Concord la mot chung thuoc loai Vitis labrusca, con co Vitis aestivalis, Vitis rupestris, Vitis rotundifolia va Vitis riparia la cac loai nho ban đia cua Bac My thuong đuoc dung đe an tuoi hoac lam nuoc nho, mut hoac nuoc mut, va chi đoi khi đuoc su dung đe lam ruou.
Qua trinh lai tao khac voi ghep cay. Hau het cac vuon nho tren the gioi đuoc trong bang cay nho Vitis vinifera chau Au đa đuoc ghep vao goc cua cac loai cay chu o Bac My, mot thuc hanh pho bien đe chong lai con trung phylloxera, mot loai con trung gay hai he re cay nho. Vao cuoi the ky 19, hau het cac vuon nho o chau Au (ngoai tru mot so khu vuc kho can o phia nam) đa bi tan pha boi sau nay, dan đen su chet cua cay nho va viec phai trong lai. Thu tuc ghep cay đuoc thuc hien o tat ca cac vung san xuat ruou vang tren the gioi, ngoai tru Argentina va Quan đao Canary - hai noi chua phai đoi mat voi con trung nay.
Trong nganh san xuat ruou vang, khai niem terroir bao gom cac loai nho đuoc su dung, đo cao va hinh dang cua vuon nho, loai đat va hoa chat cua đat, khi hau va đieu kien mua, va cac vi khuan men đia phuong. Su ket hop đa dang cua cac yeu to nay co the tao ra su khac biet lon giua cac loai ruou vang, anh huong đen qua trinh len men, hoan thien va lao hoa. Nhieu nha san xuat ruou vang su dung cac phuong phap trong trot va san xuat nham bao ton hoac tang cuong anh huong ve mui va huong vi đac trung cua terroir cua ho. Tuy nhien, su khac biet ve huong vi it đuoc ua chuong đoi voi cac nha san xuat ruou vang thong thuong hoac cac loai ruou vang gia re, noi tinh đong đeu la uu tien. Cac nha san xuat nay co gang giam thieu su khac biet ve nguon goc cua nho thong qua cac ky thuat san xuat nhu viec tiep xuc oxy nho, loc chat tannin, loc qua mang, bay hoi mong va ong quay.
Khoang 700 qua nho đuoc su dung đe tao ra mot chai ruou vang, tuong đuong khoang 2,6 pound.


Phan loai ruou vang Ruou vang đo thuong đuoc len men tu nuoc ep va vo qua nho, con ruou vang trang đuoc len men chi tu nuoc nho.
Nuoc tu cac hoa qua khac co the đuoc len men tao thanh ruou, nhung theo luat nhieu nuoc, tu "ruou vang" (o ngon ngu tuong ung) cho muc đich thuong mai chi đuoc su dung cho ruou len men tu nho.
Ruou vang chau Au thuong đuoc phan loai theo xuat xu (vi du nhu Bordeaux, Chianti). Ruou vang tu noi khac thi thuong đuoc phan loai theo giong nho (vi du nhu Pinot Noir, Merlot).
Mot đac điem cua ruou vang la len men khong qua chung cat. Nong đo ruou dao đong tu 8-18 đo.
Ruou vang đa (ice wine) đuoc che bien tu cac loai nho trong thu hoach luc thoi tiet phai duoi 8 đo am C va đo đuong phai co it nhat la 39 Brix theo trong luong nguoi trong nho dung [so cang cao, đo ngot cang nhieu]. Nho khi bi đong lanh thi chat nuoc trong nho đuoc ket tinh va nang cao đo ngot cung nhu huong thom cua loai nho lam ruou vang đa.


= Phan loai ruou Phap =
Nuoc Phap su dung he thong appellation đe chi đinh noi xuat xu, phan ra bon cap đo chat luong nhu sau:

Vin de Table (ruou vang thong thuong): khong chi đinh xuat xu.
Vin de Pays (ruou vang đia phuong): đuoc phep chi đinh xuat xu.
Vin Delimite de Qualite Superieure (ruou vang đuoc xac đinh chat luong cao), thuong viet tat la VDQS.
Appellation d'Origine Controlee (nhan hieu xuat xu đuoc kiem soat), thuong viet tat la AOC: ruou vang đuoc san xuat va kiem đinh theo nhung tieu chuan khat khe nhat.


San luong * Co the bao gom du lieu chinh thuc, ban chinh thuc hoac uoc tinh.
Nho ruou moc gan nhu đoc quyen o vung đia ly nam giua 30 va 50 đo vi đo bac va nam cua xich đao. Vuon nho o cuc nam cua the gioi nam trong vung Central Otago cua Đao Nam cua New Zealand gan vi đo 45 đo nam, va vuon nho cuc bac nhat nam o Flen, Thuy Đien, gan vi đo 59 đo bac.


= Cac nuoc xuat khau =

Vao nam 2007, Vuong quoc Anh la quoc gia nhap khau ruou vang lon nhat the gioi.


Muc tieu thu Du lieu tieu thu ruou vang tu nhung quoc gia đuoc liet ke boi muc tieu thu đo uong co con theo đon vi Lit binh quan tren đau nguoi moi nam. Theo so lieu gan đay cua To chuc Y te The gioi (du lieu bao gom nhung nguoi tu 15 tuoi tro len)


Gia mao va sua đoi thong tin Trong nganh ruou vang, đa xay ra cac truong hop lua đao va sua đoi thong tin, trong đo nguon goc hoac chat luong cua ruou bi thay đoi. Nhung "vu scandal ruou vang" đa thu hut su chu y cua truyen thong, chang han nhu vu scandal ruou glycol nam 1985, khi mot so ruou Ao su dung dietylen glycol lam chat lam ngot.
Nam 1986, su dung methanol (loai con đoc) đe thay đoi mot so loai ruou đuoc san xuat tai Y.
Nam 2008, phat hien rang mot so ruou Y chua axit sulfuric va axit hydrochloric.
Nam 2010, phat hien rang mot so ruou đo Trung Quoc đa bi lam gia, dan đen đong cua gan 30 nha may san xuat ruou o tinh Ha Bac, Trung Quoc.
Nam 2018, hang trieu chai ruou Phap đa bi ban sai thong tin la ruou Cotes-du-Rhone chat luong cao.


Chu thich