Natsume Soseki (夏目 漱石, Ha Muc Thau/Sau Thach,  Ngay 9 thang 2 nam 1867 – Ngay 9 thang 12 nam 1916), ten khai sinh Natsume Kinnosuke (夏目 金之助, Ha Muc Kim Chi Tro), la mot nha van nguoi Nhat Ban. Noi tieng vi thuoc the he nhung tri thuc tinh hoa theo khuynh huong sang tao van hoa tu cuoc đoi đau phuong Đong va phuong Tay thoi ky Meiji (Minh Tri, 1868-1912), la mot trong nhung chu soai cua truong phai van chuong tam ly cao sang (yoyuha, Du du phai) but chien voi chu nghia tu nhien (shizenshugi) tren van đan Nhat Ban nhung nam đau the ky 20, Natsume Soseki đuoc cac nha phe binh van hoc đanh gia la "mot trong ba tru cot cua nen van hoc hien đai Nhat Ban"  cung voi Mori Ogai (1862-1922) va Akutagawa Ryunosuke (1892-1927).


Tieu su va su nghiep Natsume Soseki sinh ngay 9 thang 2 nam 1867 tai Edo, Nhat Ban, chi mot nam truoc khi su kien Minh Tri Duy tan đuoc khoi xuong (1868). Su ra đoi cua ong khong đuoc bo me hoan nghenh vi hoan canh gia đinh bat đau sa sut va noi lo lang truoc su bien đoi khong luong truoc cua thoi đai moi voi nhung đoi thay đen chong mat cua Nhat Ban theo mo hinh phuong Tay. Nam ong len 2 tuoi, Soseki đa phai roi gia đinh đi lam con nuoi cho mot gia đinh o Shinjuku, Tokyo. Tuy đuoc cha me nuoi yeu men, cau be van khong thoi cam thay minh co đoc va mac cam. Khi lon len, Natsume Soseki theo hoc chu Han va tieng Anh đe du thi vao trung hoc, som say me van hoc va đoc nhieu tac pham van chuong co đien Nhat Ban cung nhu nhung tac pham van hoc Anh đuong thoi.
Nam 1888, Natsume Soseki vao hoc Khoa tieng Anh thuoc Truong so 1 cua Đai hoc Đe quoc Tokyo. Tai đay Soseki chiu anh huong lon tu That thao tap cua thi si Masaoka Shiki (1867-1902), mot nguoi ban than thiet hoc Khoa tieng Nhat cung truong, nguoi sau nay đuoc đanh gia la mot trong tu tru haiku Nhat Ban vi đa co cong hoan thien the tho tu thien su thi si Matsuo Basho va lan đau tien đat ten haiku cho the loai. Chiu anh huong it nhieu tu ban tam giao, Natsume Soseki bat đau sang tac nhung bai tho bang chu Han (kanshi, Han thi) theo the haiku va lan đau tien dung biet hieu Soseki, mot biet hieu the hien tam nguyen thay đoi manh me thuc tai.
Nhung nam đau tien cua the ky 20, trong khoang thoi gian tu nam 1900 đen nam 1903, Soseki du hoc o London, Anh Quoc. Nam 1904, Soseki tro ve nuoc va đuoc nhan vao lam Giao su Khoa van hoc Truong Đai hoc Đe quoc Tokyo. Theo loi khuyen cua Takahama Kyoshi, Soseki bat đau tham gia viet bai cho tap chi Sankai. Tac pham Toi la con meo (Wagahai wa neko de aru, 1905-1906) cua Natsume Soseki đang dai ky tren tap chi nay đa tao dung ten tuoi cho ong. Cung trong nhung nam nay, Soseki lan luot cho ra mat cac truyen ngan va truyen vua nhu Thap London (Rondonto, 1905), Ky su Cairo, Bao tang Carain (Karain Hakubutsukan, 1905), Chiec moc hu anh, roi Goi co (Kusamakura, 1906). Đac biet tac pham Cau am (Botchan, 1908) đa mang đen cho Soseki danh tieng ruc ro. Thanh cong tren van đan giup Soseki quy tu xung quanh minh đuoc nhieu đe tu va tao dung Truong phai Soseki.
Nam 1907, Soseki vao lam viec cho to nhat bao Asahi Simbun, mot trong nhung bao quan trong nhat cua Tokyo. Sau truyen Hoa mao ga, hau het cac tac pham sau đo cua Soseki đeu in tren to Asahi Simbun.
Tu nam 1908, Soseki bi tai phat benh than kinh ong mac phai tu thoi ky con du hoc o London, them vao đo ong con bi nhung con đau da day trien mien hanh ha. Tuy vay, Soseki van tiep tuc viet khong ngung nghi trong no luc chay đua voi tu than va lan luot nhung tac pham xuat sac nay sinh tu my cam truyen thong yojo (du tinh) va mono no aware (bi cam, cam xuc xao xuyen truoc nhung bi ai nao long cua su vat) ra đoi nhu Canh cua (Mon, 1910), Nguoi đi đuong (Kojin, 1913), Trai tim (Kokoro, 1914), Co ven đuong (Michikusha, 1915).
Ngay 9 thang 12 nam 1916, Natsume Soseki qua đoi vi bi thung da day trong khi van đang viet do dang mot trong nhung tac pham lon nhat đoi ong, cuon Sang toi (Meian).


Thanh tuu nghe thuat La mot nguoi vua say me nen van hoa, van hoc co đien Nhat Ban va the tho haiku, vua thanh thao van hoc Anh, Natsume Soseki đai dien cho mot the he nhung nha van Nhat Ban tinh hoa ra đoi va truong thanh trong boi canh su đoi đau giua van hoa phuong Đong voi phuong Tay đang len loi vao moi ngo ngach cua đoi song xa hoi Nhat Ban. Đuoc ap thu ca nen giao duc Tokugawa co xua va ca van chuong Tay phuong hien đai, nhung nha van cua the he nay, nhu Nagai Kafu (1879-1959), Tanizaki Jun’ichiro (1886-1965), Mori Ogai (1862-1922), Arishima Ikuma (1882-1974), Kinoshita Mokutaro (1885-1945), Akutagawa Ryunosuke (1892-1927), ...
Nho tai nang sang choi đa vuot len tren nhung hon loan cua hoan canh giao thoi đe sang tao đuoc nhung san pham van hoa mang am huong cua thoi đai. Cung Mori Ogai va Masaoka Shiki, Soseki cung la nha van tien phong trong phong trao đau tranh chong chu nghia tu nhien (shizeshugi) Nhat Ban, mot khuynh huong quy tu nhung cay but tre đia phuong sang tac theo phong cach thong tuc thuan tuy (genbun itchi) đang o giai đoan suy thoai, bang no luc sang tao nhung tac pham van chuong "chan chua cam tinh khien nguoi đoc phai boi hoi xuc đong, luu luyen kho quen, hoac noi cach khac, đoc mot lan roi thi loi van nam lai mai trong long moi nguoi"  theo phai tam ly cao sang Du du phai (yoyuha). Di san sang tac cua Soseki rat đo so, đa dang va đac sac bao gom nhieu tieu thuyet, truyen ngan ky ao, tho haiku va cac tieu luan van chuong: kiet tac cham biem, đa kich su lo lang cua thoi đai Toi la con meo (Wagahai wa neko de aru, 1905-1906) voi hinh tuong mot con meo nam lang nghe mot cach cham chu cac nha khoa hoc tranh cai trong can phong cua giao su Kusami, thuc chat la mot thao luan ve triet hoc va nghe thuat; tieu thuyet Cau am (Botchan, 1908) ke ve mot giao vien trung hoc vung ve truoc su thay đoi cua thoi cuoc, la mot trong nhung cuon sach nhieu đoc gia nhat moi thoi đai va hien nay van con ban rat chay. Tac pham Co ngu my nhan (Gubujinso, 1908) gay an tuong sau lang cho đoc gia voi phong cach van chuong rat nhe nhang, duyen dang; va Tam Tu Lang (Sanshiro, 1908) viet ve nhan vat cung ten, the hien chan dung toan hao nhat ve lop tre Nhat Ban trong giai đoan giao thoi.
O nhung tieu thuyet va truyen ngan ve sau, Soseki nhan manh đac biet yeu to xuc cam trong sang tao nghe thuat. Lan luot nhieu tieu thuyet tam ly ra đoi voi nhung cuoc tinh tay ba la đe tai chu đao, nhu Canh cua (Mon, 1910), Nguoi đi đuong (Kojin, 1912-1913), Trai tim (Kokoro, 1914), tieu thuyet nua tu truyen Co ven đuong (Michikusa, 1915) va tac pham con dang do Sang toi (Meian) ma chi rieng nhung phan đa viet cung đuoc đanh gia la tac pham hay nhat cua Soseki va la tieu thuyet tam ly Nhat Ban hay nhat tung đuoc viet ra . Nhung tac pham nay, voi phong cach đi tu trang nha, hoa my va long lay nhat toi gian di va thong tuc mot cach trong sang, the hien mot cach tru tinh tinh yeu cua lop tre đuong thoi.
Tren linh vuc ly luan van hoc, phong cach Natsume Soseki la vi du đien hinh cho su hoa tron tri thuc ly luan cua ca phuong Đong lan phuong Tay bang viec dung kien thuc van hoc Anh đe tao dung ly thuyet van chuong cho chinh minh va nhung đo đe theo truong phai ma ong khoi xuong. Nhung tac pham ly luan Van hoc luan (Bungakuron, 1907), Van hoc binh luan (Bungaku hyoron, 1909), tieu luan Ky nguyen anh sang cua nuoc Nhat Ban hien đai (Gendai Nihon no kaida, 1911), Chu nghia ca nhan cua toi (Watashi no kojinshugi, 1915) "to ro no luc phi thuong cua ong trong viec đi tim ban chat cua van hoc" . Ly luan van chuong cua ong the hien duoi nhung phuong dien: xem xet quan he cuoc song va nhung loai hinh nghe thuat, su nem trai va đanh gia cua nghe si, cac pham chat chan-thien-my trong cac hinh tuong nghe thuat, phuong thuc đe sang tac tieu thuyet, va tinh giao duc cua nghe thuat. Trong Van hoc luan, mot cuon sach đuoc đanh gia la tac pham phe binh van hoc co tinh chat tong hop va he thong đau tien o Nhat Ban hien đai, Natsume Soseki cho rang van hoc co hai yeu to: tri giac va cam xuc. Tri giac ma khong cam xuc thi la tri giac trong nhan thuc khoa hoc, cam xuc ma thieu tri giac thi đo chi la tien-van chuong. Đay la mot nhan đinh tuyen chien voi ly thuyet cua chu nghia tu nhien von chu truong viet tu thuat bang phong cach thong tuc, hau nhu thieu dau an tu tuong va tinh cam cua cac tac gia. Tac pham Van hoc binh luan cua Natsume Soseki lai the hien mot nhan quan đac biet voi van hoc nuoc ngoai. Thong qua viec phan tich lich su Van hoc Anh Anh vao the ky 18 trong tac pham nay, Soseki nhan manh su khach quan va can thiet phai co nhung chuan muc rieng đoi voi nguoi Nhat đe phan xet, đanh gia van chuong ngoai quoc. Nhung luan điem nay đa đi truoc thoi đai va phai rat lau sau khi Natsume Soseki mat, trai qua gan tron the ky 20 voi khuynh huong xa hoi hoc dung tuc trong nghien cuu van hoc tai nhieu quoc gia, rat nhieu nha nghien cuu moi chung nghiem đuoc mot đieu rang can thiet phai hoa minh vao nen van hoc ma minh muon nghien cuu, tim hieu, thay vi phan xet no tu ben ngoai bang nhan quan đao đuc tiep nhan tu nen van hoc, van hoa cua dan toc minh.


Cac ban dich tieng Viet Thong tin them Ton vinh nhung cong hien cua Natsume Soseki cho su nghiep hien đai hoa nen van hoc Nhat Ban, chan dung cua ong đuoc Chinh phu Nhat Ban in tren đong tien giay mot nghin Yen phat hanh xuyen suot tu nam 1984 đen nam 2004.


Chu thich Tham khao Khuong Viet Ha, Cac khuynh huong phan tu nhien chu nghia trong van hoc Nhat Ban đau the ky XX, phan 2: Khuynh huong Du du phai va cac đai dien cua no (Masaoka Shiki, Natsume Soseki, Mori Ogai), Tap chi Nghien cuu van hoc, Vien Van hoc, so 8 nam 2005. Toan bo phan "thanh tuu nghe thuat" cua bai đuoc lay tu tai lieu tham khao nay.
Muc tu Natxume Xoxeki, Tu đien van hoc, Bo moi, Nha xuat ban the gioi, 2004.
Muc tu Natsume Soseki trong cuon 100 nha ly luan phe binh van hoc the ky 20, Trung tam Khoa hoc Xa hoi va Nhan van quoc gia, Vien Thong tin Khoa hoc Xa hoi, H. 2002, tr. 280.


Lien ket ngoai natsumesoseki.com Luu tru ngay 7 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Cac tac pham cua Natsume Soseki tai Du an Gutenberg
Cac tac pham cua hoac noi ve Natsume Soseki tai Internet Archive
Tac pham cua Natsume Soseki tren  LibriVox (sach audio thuoc pham vi cong cong) 
Soseki page including links to the entire text of Kokoro
Natsume Soseki on aozora.gr.jp (complete texts with furigana)
Soseki Project (resources for reading Soseki's works in their original Japanese form)
Natsume Soseki's grave
Hiroshi Yamashita: Bibliographical and Textual Studies of Edmund Spenser and Natsume Soseki Luu tru ngay 6 thang 6 nam 2014 tai Wayback Machine
Glenn Gould reads Natsume Soseki