Vuong quoc Lao (tieng Lao: ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ / Phra Ratxa A-na-chak Lao, tieng Phap: Royaume du Laos) la mot chinh the quoc gia ton tai tu nam 1947 cho đen khi giai the đe thay the bang Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao vao thang 12 nam 1975.


Giai đoan 1947 - 1954 Vuong quoc Lao đuoc tuyen bo chinh thuc khi Hien phap moi đuoc ban hanh vao nam 1947, Hien phap nay tuyen bo Lao thuoc Lien hiep Phap; toi nam 1949, Lao đuoc trao them quyen tu tri nhung van tiep tuc nam trong Lien bang Đong Duong thuoc Phap. Vao nam 1953, Hiep uoc huu nghi va hop tac Phap-Lao đuoc ky ket, theo đo Lao la mot thanh vien đoc lap cua Lien hiep Phap. Chinh phu Hoang gia Lao nam quyen kiem soat đat nuoc. Hiep uoc thanh lap mot che đo quan chu lap hien, voi Sisavang Vong lam Vua va Hoang than Souvanna Phouma la Thu tuong Chinh phu. Luang Phrabang la thu đo. Hiep uoc huu nghi va hop tac Phap-Lao ky ngay 22 thang 10 nam 1953 đa thiet lap Lao la mot thanh vien đoc lap thuoc Lien hiep Phap. Voi Hiep đinh Geneve, sau khi Phap rut khoi Đong Duong sau cuoc Chien tranh Đong Duong lan thu nhat, Lao đa đuoc trao tra đoc lap nam 1954.


= Danh sach Cao uy Phap tai Lao =
Jean de Raymond (1907 - 1951): Thang 4 nam 1946 - thang 7 nam 1947
Maurice Marie Auguste Michaudel (1901 - 1975) (Tam thoi): Thang 7 nam 1947 - Thang 3 nam 1948
Alfred Valmary (tam thoi) (1901 - 1970): Thang 3 nam 1948 - thang 12 nam 1949
Robert Regnier: Thang 12 nam 1949 - thang 4 nam 1953
Miguel de Pereyra: Thang 4 nam 1953 - Thang 1 nam 1954


Giai đoan 1954 - 1975 Hiep đinh Geneve 1954 ve lap lai hoa binh o Đong Duong thiet lap mot nuoc Lao trung lap. Theo đo, luc luong khang chien gianh đuoc hai tinh Hua Phan va Phongsaly lam cho tap ket chuan bi cho bau cu tu do thong nhat theo Hiep nghi Geneve. Tuy nhien, Quan đoi Nhan dan Viet Nam ung ho quan Pathet Lao va su dung mot dai đat thuoc day Truong Son tren lanh tho Lao theo thoa thuan voi Pathet Lao đe hinh thanh nen đuong mon Ho Chi Minh. Hoa Ky đa no luc ngan chan con đuong nay va CIA đa huan luyen cho khoang 3.000 quan chu yeu la nguoi Hmong va Khmer do tuong Vang Pao lanh đao. Quan đoi My, Viet Nam Cong hoa va Thai Lan đa giup chinh phu hoang gia Lao chong lai Pathet Lao, Quan đoi Nhan dan Viet Nam va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam.
Theo đanh gia cua William Colby: ...tham vong cua Đang Cong san Đong Duong khong ngung lai o Nam Viet Nam. Do vung nui cua Lao ke ben thung lung song Hong nen cac nha lanh đao Viet Nam Dan chu Cong hoa muon co mot su đam bao an ninh tai đay, thu nua la Lao va Viet Nam đeu thuoc Đong Duong nen cac lanh đao Viet Nam Dan chu Cong hoa cung muon thiet lap su anh huong cua minh đoi voi Lao...
Đa co nhieu no luc thanh lap chinh phu lien hiep. Mot Chinh phu đoan ket dan toc thanh lap vao nam 1958 duoi su lanh đao cua Souvanna Phouma, nhung chi ton tai vai thang. Thu tuong Souvanna Phouma, theo hien phap la nguoi co quyen bo nhiem cac Bo truong cua minh va phai nghe loi nha vua, đa thoa hiep voi anh trai minh la Hoang than Souphanouvong, theo đo Souvanna Phouma cho nhung nguoi Cong san hai ghe trong noi cac, va nguoc lai se nhan 1500 quan trong so 6000 quan Cong san cua Souphanouvong vao quan đoi hoang gia. Ban than Souphanouvong đuoc bo nhiem vi tri Bo truong Bo Quy hoach, Tai thiet va Cong chinh. Mot đong chi cua Souphanouvong giu vi tri Bo truong Bo Ton giao va Nghe thuat.


= Quoc phong =
Quan đoi Hoang gia Lao chia lam ba quan chung va 5 quan khu. Ba quan chung gom co Luc quan Hoang gia Lao, Thuy quan Hoang gia Lao va Khong quan Hoang gia Lao - tat ca đat duoi su chi huy cua Bo quoc phong o Vieng Chan. Quan đoi Lao cung đuoc Hoa Ky vien tro toi 26 tau tuan tieu tren song va 16 thuy phi co. Ngoai ra, Lao con đuoc mot khoan toi 500.000.000 USD tien vien tro quan su.


= Đoi ngoai =
Truoc nam 1964, Vuong quoc Lao co quan he ngoai giao voi ca Viet Nam Dan chu Cong hoa va Viet Nam Cong hoa. Sau cuoc đao chinh ngay 19 thang 4 nam 1964 cua phe huu đuoc My ung ho dan đen su sup đo cua Chinh phu lien hiep, Vuong quoc Lao ung ho Hoa Ky trong Chien tranh Viet Nam va Hoa Ky cung tro giup Lao trong Noi chien Lao chong lai Pathet Lao va Viet Nam Dan chu Cong hoa. Lao cung đuoc hau thuan boi Phap, Uc, Mien Đien, Thai Lan va Nhat Ban.


Cao chung Lao đoc lap nam 1945, voi Lao Issara lanh đao. Phap quay lai chiem Lao va Lao Issara giai the. Mot so lanh đao Lao Issara chap thuan đe xuat nhuong bo cua Phap bien Lao thanh mot nen quan chu lap hien thuoc Lien hiep Phap, mot so khac thanh lap Neo Lao Issara do nhung nguoi cong san lam nong cot tiep tuc hoat đong chong Phap. Sau Hiep đinh Geneve, 1954, Lao hoan toan đoc lap. Noi chien Lao đuoc xem la bung no vao nam 1954, tuy nhien cuoc chien nay khong lien tuc , co thoi gian ngung chien, va chi lien tuc tu nam 1964 đen 1973 la nam Hiep đinh Vieng Chan đuoc ky ket. Đay la cuoc chien noi tiep cuoc chien sau nam 1945.
Sau nam 1954, ngay khi chien tranh that su bung no (1958) Pathet Lao đa co đuoc su giup đo cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cang ve sau, su giup đo nay ngay cang tang. Chinh vi the tu nam 1962 đay la cuoc chien giua luc luong Pathet Lao đuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa ho tro va chinh phu hoang gia Lao đuoc My bao tro. Su tham gia cua cac luc luong quan đoi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa, My va Viet Nam Cong hoa trong cuoc chien nay nham muc tieu gianh quyen kiem soat dai đat hep tren lanh tho Lao ma quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa dung lam khu vuc hanh lang tiep vien cho quan giai phong mien Nam. Quan Pathet Lao đa chien thang nam 1975 cung voi chien thang cua phe Cong san o Đong Duong trong nam đo. Pathet Lao đa lap nen Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao.


Xem them Lao thuoc Phap
Lao thuoc Nhat
Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao
Lien bang Đong Duong
Chien tranh Đong Duong
Chien tranh Viet Nam
Noi chien Lao


Tham khao Lien ket ngoai The Kingdom of Laos (tieng Anh)