Thien Hau Thanh Mau (chu Han: 天后聖母) hay ba Thien Hau, con goi la Ma To (媽祖), Mau To (母祖), hay la Thien Thuong Thanh Mau (天上聖母) hoac Thien Hau Nguyen quan (天后元君); la mot vi than quan trong trong tin nguong cua nguoi Trung Hoa va nguoi Viet goc Hoa.
Ba đuoc xem nhu vi than bao tro cua ngu phu va nguoi đi bien, đuoc ton kinh đac biet ca trong Phat giao va Đao giao o cac quoc gia Đong A, va nhat la tai Đai Loan. Ngay tuong niem ba la ngay 23 thang 3 am lich hang nam.


Su tich Theo hoc gia Vuong Hong Sen thi ba co ten la Lam Mac Nuong, nguoi goc o đao Mi Chau, Bo Duong, Phuc Kien. Ba sinh ngay 23 thang 3 nam Giap Than (1044), đoi vua Tong Nhan Tong. Me cua ba phai mang thai 14 thang moi ha sinh. Sau đo, 8 tuoi ba biet đoc, 11 tuoi ba tu theo Phat giao. 13 tuoi, ba tho lanh thien tho: than Vo Y xuong cho mot bo "Nguyen vi bi quyet" va ba tim đuoc duoi gieng lan mot xap co thu khac, roi coi theo đo ma luyen tap đac đao, ba con xem thien van tren bien cho ngu dan đao Mi Chau.
Mot lan, cha ba ten Lam Nguyen ngoi thuyen cung hai anh trai (anh cua ba), cho muoi đi ban tinh Giang Tay, giua đuong thuyen lam bao lon... Luc đo ba đang ngoi det vai canh me va trong luc ngu đa xuat than đe đi cuu cha va hai anh. Ba dung rang can đuoc cheo ao cua cha, hai tay nam hai anh, giua luc đo me goi ba thuc giac, ba vua ho moi tra loi thi song cuon cha đi mat dang, chi cuu đuoc hai anh. Tu đo, moi khi thuyen be ngoai bien bi nan nguoi ta đeu goi vai đen ba. Nam Canh Dan (1110) nha Tong sac phong cho ba la "Thien Hau Thanh Mau".
Theo nhung tai lieu khac cho biet ba sinh nam 960 tai đao Mi Chau, huyen Bo Đien, phu Hung Hoa, tinh Phuc Kien; la con thu 7 cua ngu phu Lam Nguyen , con goi la Lam Thien Nhan. Ong noi ba tung la Tong đoc o Phuc Kien. Khi sinh ra ba khong khoc khong la, nen con goi la Mac Nuong ("Co gai im lang"). Noi tieng boi gioi tu nam 15 tuoi. Nam 16 tuoi, Lam Mac Nuong luom đuoc 2 mieng "Đong phu" (bua ve tren mieng đong) o duoi gieng nuoc va tap luyen theo, nen tro thanh co phep la va noi danh tu đo qua nhung su viec đuoc cuu nguoi vuot bien va thu phuc va cam hoa cac vi ac than (nhu 2 hung than Thien ly nhan va Thuan phong nhi) đuoc ke lai. Co 2 thuyet khac nhau ve nam mat cua ba, thuyet đau cho rang ba mat nam 987 khi 28 tuoi, luc ba len nui va bay ve troi, thuyet khac cho biet ba mat nam 16 tuoi khi boi ra bien đe tim cha 
Sau khi ba mat đuoc dan lang nho on, suy ton la "Thong hien linh nu" va lap đen tho. Trieu đinh nha Tong sac phong cho ba la "Than nu", "Nam Hai than nu", đoi Tong Cao Tong phong ba la "Sung Linh Hue Chieu Ung Phu nhan". Đoi Nguyen The To phong la "Ho Quoc Linh Truoc Thien Phi" . Sau gia phong "Thien Hau" vao đoi Khang Hy (nha Thanh).


Tho phung Bat đau tu Phuc Kien, su linh ung cua ba Thien Hau đuoc lan truyen sang khu vuc duyen hai lan can nhu Chiet Giang, Quang Đong, Đai Loan va tu đo đen tat ca cac khu vuc ven bien cua Trung Quoc đai luc. Voi su di cu cua nguoi Trung Quoc trong khoang thoi gian tu the ky 17 đen the ky 20, su tho phung tiep tuc lan truyen sang Viet Nam, Nhat Ban va cac nuoc Chau A khac; ba Thien Hau đuoc xem nhu ho than cua cac vung bien, vi vay la mot trong nhung vi than đuoc tho phuong rong rai nhat trong cong đong nguoi Hoa hai ngoai, von ra đi bang đuong bien. Tong cong, co hon 1.500 ngoi mieu Thien Hau o 26 quoc gia tren the gioi.
Tai Viet Nam, mieu tho ba xuat hien tai nhung khu đo thi co su xuat hien cua nguoi Hoa di cu đen trong khoan thoi gian tu luc Nha Minh sup đo cho đen truoc 1975. Ba Thien Hau la mot trong nhung vi than đuoc tho cung rong rai nhat, ben canh Quan Thanh, Bac Đe hay Quan Am. Ngoai ten goi pho bien nhat la Thien Hau Mieu, cac co so tho tu Ba con đuoc goi la Thien Hau Cung, Mieu A Ma, Po Mieu hay Chua Ba. Duoi đay la danh sach mot vai ngoi mieu ma Ba Thien Hau la vi than đuoc tho phuong o gian chinh:


= Mien Bac =
Đen Thien Hau Thanh Mau, Tra Co, Mong Cai, Quang Ninh
Phuc Trieu Hue Hoi Quan (Đen Siu Chau), 1 Hang Sat, Nam Đinh
Đen Thien Hau, 56 Trung Trac, Hung Yen
Đong Đo Quang Hoi, đ. Pho Hien, Hung Yen
Phuc Kien Hoi Quan, 40 Lan Ong, Hoan Kiem, Ha Noi.


= Mien Trung =
Trieu Chau Hoi Quan, 319 Chi Lang, Hue, Thua Thien - Hue
Quynh Phu Hoi Quan, 307 Chi Lang, Hue, Thua Thien - Hue
Thien Hau Cung, lang Minh Huong, Huong Vinh, Huong Tra, Thua Thien - Hue
Thien Hau Cung, 407 Phan Chau Trinh, Hai Chau, Đa Nang
Duong Thuong Ngu Bang Hoi Quan, 64 Tran Phu, Hoi An, Quang Nam
Phuoc Kien Hoi Quan, 46 Tran Phu, Hoi An, Quang Nam
Ngu Bang Hoi Quan, 283 Bach Đang, Quy Nhon, Binh Đinh
Thien Hau Cung, 152 Tran Hung Đao, Quy Nhon, Binh Đinh
Thien Hau Mieu (Chua Ba Nuoc Man), Phuoc Quang, Tuy Phuoc, Binh Đinh
Man Viet Hoi Quan, 19/4 Phan Đinh Phung, Tuy Hoa, Phu Yen
Hai Nam Thien Hau Mieu, đ. 23 Thang 10, Nha Trang, Khanh Hoa
Phuoc Trieu Hoi Quan, đ. Luong Đinh Cua, Nha Trang, Khanh Hoa
Quynh Phu Hoi Quan (Chua Tau), đ. Hai Thang Tu, Ninh Hoa, Khanh Hoa
Tue Thanh Hoi Quan (Chua Ba Quang Đong), 338 Tran Quy Cap, Ninh Hoa, Khanh Hoa
Thien Hau Cung (Chua Ba Dien Khanh), đ. Yen Ninh, Khanh Hai, Ninh Hai, Ninh Thuan
Thien Hau Cung, đ. Phu Long, Phan Thiet, Binh Thuan
Tu Bang Hoi Quan (Chua Ba), 6 Nguyen Minh Chau, Mui Ne, Phan Thiet, Binh Thuan
Kim Son Thien Hau Cung (Chua Ba Phan Ri), QL.1, Phan Ri Thanh, Bac Binh, Binh Thuan.


= Đong Nam Bo =


 Thanh pho Ho Chi Minh  Hoi quan Tue Thanh (Chua Ba Quang Đong), 710 Nguyen Trai, Q5
Ha Chuong Hoi Quan (Chua Ba Chuong Chau), 802 Nguyen Trai, Q5
Tam Son Hoi Quan (Chua Ba Phuoc Chau), 118 Trieu Quang Phuc, Q5
Quynh Phu Hoi Quan (Chua Ba Hai Nam), 276 Tran Hung Đao, Q5
An Hoa Mieu, 502/20 đ. Hung Phu, phuong 9, Q8
Quang Trieu Hoi Quan (Chua Ba Cau Ong Lanh), 122 Vo Van Kiet, Q1
Thien Hau Thanh Mieu (Chua Ba cho Đui), 284 NTMK, Q3
Thien Hau Mieu (Chua Ba Hoa Hung), 348 CMT8, Q3
Thien Hau Cung (Chua Ba Xom Chieu), 4 Xom Chieu, Q4
Hoa Hiep Hoi, 262/93 Đoan Van Bo Q4
Thien Hau Tu, 21 Le Truc, Phuong 7, Binh Thanh
Thien Hau Mieu, cau Tan Thuan, Q7
That Phu Thien Hau Mieu (Chua Ba cho Go Vap), đ. Nguyen Thai Son, Go Vap
Quan Tan Hoi Quan (Chua Ba Sung Chinh), 2 Nguyen Van Nghi, Go Vap
Chua Ba Thien Hau, 260 Nguyen Thi Đinh, Binh Trung Tay, TP. Thu Đuc
Thien Hau Mieu, 4/107 Đang Thuc Vinh, Thoi Tam Thon, Hoc Mon
Thien Hau Mieu, đ. Vo Thi Sau, Thoi Tam Thon, Hoc Mon
Thuong Long Hoi Quan, 26/2 ap 2, Đong Thanh, Hoc Mon
Thien Hau Mieu, đ. Le Thuong, Can Thanh, Can Gio.


 Đong Nai  Thien Hau Mieu (Chua Ba Buu Long), đ. Huynh Van Nghe, Bien Hoa
Sung Chinh Hoi Quan, đ. Quang Trung, Bien Hoa.


 Binh Duong  Thien Hau Cung (Chua Ba cu), Chanh Nghia, Thu Dau Mot
Thien Hau Cung (Chua Ba Phu Cuong), 4 Nguyen Du, Thu Dau Mot
Thien Hau Cung (Chua Ba Bung Cau), đ. Bui Ngoc Thu, Hiep An, Thu Dau Mot
Thien Hau Cung (Chua Ba Thanh pho moi), đ. Le Hoan, Thu Dau Mot
Thien Hau Cung (Chua Ba Lai Thieu), đ. Chau Van Tiep, Thuan An
Thien Hau Cung (Chua Ba Cho Bung), đ. CMT8, Thuan An
That Phu Thien Hau Mieu, đ. Tran Hung Đao, Dau Tieng.


 Tay Ninh  Thien Hau Mieu, 86 Tran Hung Đao, Tay Ninh
Nhi Phu Mieu, Trang Bang, Trang Bang
Thanh Anh Cung (Chua Ba Thien Hau), đ. Ngo Gia Tu, Go Dau


 Ba Ria - Vung Tau  Ngu Bang Thien Hau Cung, đ. Binh Da, Vung Tau
Thien Hau Cung (Chua Ba Sung Chinh), đ. Vi Ba, Vung Tau
Thien Hau Cung, 112 Le Thanh Duy, Ba Ria.
Thien Hau Mieu, đ. Tran Hung Đao, Phuoc Hai, Đat Đo


= Đong bang song Cuu Long =


 Long An  Thien Hau Tu, 34 Thu Khoa Huan, Phuong 1, Tan An
Thien Hau Mieu, 25 Truong Cong Đinh, TT. Thu Thua, Thu Thua
Thien Hau Mieu, Vam Nhat Tao, Nhat Tan, Tan Tru


 Tien Giang  Thien Hau Mieu, 78 Đoan Thi Nghiep, Cai Lay
Thien Hau Mieu, đ. Trung Nu Vuong, Cai Be, Cai Be
Thien Hau Mieu, cho An Huu, Cai Be.


 Ben Tre  That Phu Thien Hau Cung (Chua Ba My Long), My Thanh, Giong Trom
Thien Hau Mieu, đ. Tran Hung Đao, Ba Tri.


 Đong Thap  That Phu Thien Hau Cung, đuong Tran Hung Đao, Phuong 1, thanh pho Sa Đec
Chua Ba Thien Hau Thanh Mau, Khom Binh Thanh 1, Thi tran Lap Vo, huyen Lap Vo


 Vinh Long  Minh Huong Hoi Quan, 132 Nguyen Chi Thanh, phuong 5, Vinh Long
Quang Trieu Hoi Quan, 70 Ba Muoi Thang Tu, phuong 1, Vinh Long
That Phu Mieu, Cau Ba Cang, Song Phu, Tam Binh
That Phu Mieu (Chua Ba Cai Von), đ. Ngo Quyen, Binh Minh
Thien Hau Mieu, DT904, Binh Ninh, Tam Binh.


 Tra Vinh  Thien Hau Cung, 145 Nguyen Đang, Tra Vinh
Thien Hau Mieu, QL53, Phuoc Hao, Chau Thanh
Thien Hau Mieu, 162/2 ap Vinh Bao, Hoa Thuan, Chau Thanh
Thien Hau Cung (Chua Ba), HL6, Huyen Hoi, Cang Long
Luc Cung Thanh Mieu (Chua Ba Ma Chau), 6 Nam Ky Khoi Nghia, Tra Cu
Thien Hau Thanh Mau Mieu, Đinh An, Tra Cu
Thien Hau Mieu (Chua Ba Binh Tan), HL18, Hiep Hoa, Cau Ngang
Thien Hau Cung, HL51, Phong Phu, Cau Ke
Thien Hau Cung, QL54, Tieu Can, Tieu Can
Thien Hau Mieu, QL60, Cau Quan, Tieu Can
Chon Minh, Mieu, QL53, ap Cay Cong, Đon Xuan, Duyen Hai


 An Giang  Thien Hau Mieu, 232 Chau Long, Chau Đoc
Thien Hau Mieu, Long Son, Tan Chau
That Son Thien Hau Cung (Chua Ba Nuoc He nui Cam), Tan Loi, Tinh Bien
Ma Chau Tu (Chua Ba nui Nuoc), đ. Thuy Đai Son, Ba Chuc, Tri Ton
Con Lon Co Tu (Chua Ba Nam Qui), Chau Lang, Tri Ton


 Can Tho  Thien Hau Mieu (Chua Ba Ba Lang), đ. Vo Tanh, Cai Rang.


 Soc Trang  Thien Hau Thanh Mau Mieu (Chua Ba cho Bong Sen), đ. Đien Bien Phu, Soc Trang
That Phu Thien Hau Mieu, đ. Nguyen Thai Hoc, TT. My Xuyen, My Xuyen
Hoi Quan Trieu Chau (Chua Ba Quoc Quang) , đ. Ly Thuong Kiet, TT. My Xuyen, My Xuyen
Quang Chau Thien Hau Mieu, đ. Phan Đinh Phung, TT. My Xuyen, My Xuyen
Thien Hau Mieu, đ. Phan Thanh Gian, TT. My Xuyen, My Xuyen
Thien Hau Cung (Chua Ba Du Tho), HL12, Tham Đon, My Xuyen
Quang Đong Thien Hau Mieu (Chua Ba Co Co), Ngoc To, My Xuyen
Thien Hau Co Mieu,  HL12, ap Hoa Muon, Ngoc To, My Xuyen
Thien Hau Thanh Mau Mieu (Chua Ba Bung Tonsa), Vien An, Tran Đe
Thien Hau Cung (Chua Ba Vam Tan), đ. 30 Thang 4, Đai Ngai, Long Phu
Thien Hau Cung, Ap Pho, Hau Thanh, Long Phu
Thien Hau Mieu (Chua Ba Ma Chau), Nhon My, Ke Sach
Thien Hau Cung (Chua Ba Vung Thom), DT932, Phu Tan, Chau Thanh
Thien Hau Cung (Chua Ba An Trach), An Hiep, Chau Thanh
Thien Hau Mieu (Chua Ba Vinh Chau), đ. Tran Hung Đao, phuong 1, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba Hai Ngu) đ. Le Lai, phuong 1, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba Ca Lang), HL31, phuong 2, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba Lac Hoa), HL29, Lac Hoa, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba Vinh Thanh), HL29, Vinh Hai, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba Vinh Hai), Nam Song Hau, Vinh Hai, Vinh Chau
Thien Hau Mieu (Chua Ba cho Huynh Ky), Nam Song Hau, Vinh Hai, Vinh Chau.


 Bac Lieu  Quang Trieu Hoi Quan Thien Hau Cung, 89 Hoang Dieu, Bac Lieu
Thien Hau Thanh Mau Cung, 85 Hai Ba Trung, Bac Lieu
Thien Hau Mieu (Chua Ba Vinh An), Vinh Trach, Bac Lieu
Thien Hau Cung, Ho Phong, Gia Rai
Thien Hau Cung (Chua Ba Ba Đinh), Vinh Loc A, Hong Dan
Thien Hau Mieu, Vinh Loc A, Hong Dan
Thien Hau Mieu (Mieu Ong - Mieu Ba), Ganh Hao, Đong Hai
Thien Hau Mieu (Chua Ba Cay Giang), Long Đien, Đong Hai.


 Ca Mau  Thien Hau Cung (Chua Ba Ma Chau), 68 Le Loi, Ca Mau
Thien Hau Mieu, 20 DT961, Thoi Binh, Thoi Binh
Thien Hau Cung (Chua Ba Cai Ran), QL.1, Phu Hung, Cai Nuoc
Thien Hau Cung, Song Đoc, Tran Van Thoi.


 Kien Giang  Loi Quynh Hoi Quan (Chua Ba Ma Chau), 23 To Chau, Ha Tien
Hai Nam Hoi Quan, 31 Thanh Thai, Rach Gia
Quang Trieu Hoi Quan, 37 Le Loi, Rach Gia
Thien Hau Cung (Chua Ba Rach Soi), đ. Tran Cao Van, Rach Gia
Thien Hau Mieu (Chua Ba Tac Cau), Binh An, Chau Thanh
Thien Hau Thanh Mau Mieu, ap Tan Binh, Vinh Binh Bac, Vinh Thuan
Mieu Ba Ma Chau, đao Hon Son, Kien Hai.


= Phe tich =
Quang Đong Hoi Quan, toa lac o vi tri ngay nay la cho Tam Bac, phuong Phan Boi Chau, quan Hong Bang, Hai Phong.
Quang Đong Hoi Quan, nay trung dung lam Truong mam non Tran Phu o 139 Bach Đang, phuong Le Thanh Nghi, TP. Hai Duong, Hai Duong.
Thien Hau Cung (Đen Nha Ba), đuong Nguyen Cong Tru, phuong Hong Son, Vinh, Nghe An. Mieu bi hu hai va bo hoang trong boi canh nguoi Hoa roi Vinh di cu len Ha Noi tranh chien tranh vao thap nien 60 the ki 20.
Hai Binh Cung, đ. Hai Ba Trung, Minh An, Hoi An, Quang Nam. Ngay nay, chi con sot lai cong mieu, nam canh cong Cam Ha Cung (tho Bao Sanh Đai Đe) va đuoc nguoi đia phuong goi chung la Cong chua ba Mu.
That Phu Thien Hau Cung Cho Lon, hien hoang phe, nam ben trong Trung tam The duc the thao Quan 5, 756 Nguyen Trai, Quan 5, TP.HCM.
Phu Tan Hoi, nam trong khuon vien Ca Phe Thuy Linh, 126 Ngo Quyen, Lai Thieu, Thuan An, Binh Duong.
Minh Huong Hoi Quan Can Tho, nam o nga ba đuong Quang Trung va Nguyen Thi Minh Khai, quan Ninh Kieu, Can Tho; bi do bo vao nam 1997 đe xay cau Quang Trung.
Tue Thanh Cong So Ba Xuyen, nay o vi tri 95 Hai Ba Trung, phuong 1, TP. Soc Trang, Soc Trang.


Ten thong dung Ma To (chu Han: 媽祖, Mazu) co nghia la "me, to tien"), hay la Ma To Ba (chu Han: 媽祖婆, Mazu-po), phien am nhu Matsu trong Wade-Giles
Thien Hau (chu Han: 天后)
Thien Phi (chu Han: 天妃, binh am: Tian Fei, Romanji: Tenpi)
A Ma hay A Ba (chu Han: 阿媽, 阿婆)
Thien Thuong Thanh Mau hay Thien Hau Thanh Mau (chu Han: 天上 聖母, 天后 聖母)


Xem them Hoi quan Tue Thanh, đia chi: 710 Nguyen Trai, Phuong 11, Quan 5, Thanh pho Ho Chi Minh
Hoi quan On Lang, đia chi: 12 Lao Tu, Phuong 11, Quan 5, Thanh pho Ho Chi Minh
Chua Ba Thien Hau (Phu Cuong), đia chi: 4 Nguyen Du, phuong Phu Cuong, Thanh pho Thu Dau Mot, Binh Duong


Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai Thien Hau Nuong Nuong, tieng Han va tieng Viet.
Historical and social look at Mazu culture including a full list of Mazu titles
Biography of Mazu and celebrations of her festival Luu tru ngay 25 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine (in Traditional Chinese)
妈祖信仰与海外闽南人的"神缘" Luu tru ngay 10 thang 2 nam 2012 tai Wayback Machine