kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Clerodendrum quadriloculare (con đuoc goi la ban ban la đong (tieng Anh: bronze-leaved clerodendrum), cay phao hoa, Ngoc nu Philippine, trong tieng Anh; bagawak hoac bagawak morado trong tieng Filipino) la mot loai thuc vat co hoa co nguon goc o New Guinea va Philippines. No la mot trong nhieu loai truoc đay thuoc ho Verbenaceae, nhung sau đo đuoc chuyen sang ho Lamiaceae dua tren cac nghien cuu phan tu. Cay ra hoa trong rat đep trong vuon, nhung lai kho diet tru.


Mo ta Ban ban la đong la mot loai cay bui co kich thuoc trung binh đen lon, moc o đo cao khoang 5 m (16 ft). Nhanh va canh đeu co bon mat. Cac la moc thanh cap đoi xung nhau va moc đoi xung tren cac cuong la. Phien la hinh thuon dai co chieu dai đen 20 cm (8 in), mat tren mau xanh luc va mat duoi mau tia; chung co đay tron, mep la luon song va đau la nhon. Cac cum hoa co mau sac so đuoc no ra o đau cac choi la. Moi đoa chua nhieu hoa voi cac ong mau hong manh dai khoang 7 cm (3 in), cuoi moi hoa la nam thuy hoa mau trang manh, la bao hoa dai khoang 1,5 cm (0,6 in). Hoa hinh elip, qua nang chua 4 hat. Cac ong hoa đac biet dai va can co con trung thu phan.


Phan bo va moi truong song Ban ban la đong co nguon goc tu Philippines va Papua New Guinea, va cung đa đuoc ghi nhan tim thay tu Samoa thuoc My, Lien bang Micronesia, Fiji, Polynesia thuoc Phap, Guam, quan đao Marshall, quan đao Bac Mariana, Palau va Samoa, cung nhu Puerto Rico, Singapore va Hawaii. Ngoai cong vien va vuon, no cung đuoc tim thay o ven đuong va tren cac khu đat bi xao tron, đong co, ven rung va cac khu rung nguyen sinh, o đo no co the thay the cac loai ban đia.


Su xam lan Ban ban la đong đuoc trong nhu mot loai cay bui trang tri vuon nhung no đa tu nhien hoa o nhieu noi, trong đo mot so noi no đuoc xem nhu mot loai xam lan. Đay la mot loai cay bui phat trien nhanh va manh me, co cac choi cua no co the phat trien thanh bui ram. Ngoai ra, canh giam va cac đoan re tach roi cung co the phat trien thanh cay moi, hat giong de nay mam cua cay se đuoc đong vat va cac loai chim lay lan qua đuong phan cua chung. Loai cay bui nay co the phat trien duoi anh nang manh, bong ram mot phan va bong ram mat, va o mot so noi chung phat trien thanh mot lop phu mat đat day đac, chuyen biet duoi tan rung.


Su dung Chiet xuat tu la cay cua loai thuc vat nay đa đuoc su dung trong y hoc co truyen đe chua chung kho tieu va lam giam đau bung. Trong mot nghien cuu, chat chiet xuat đuoc phat hien la khong đoc va co kha nang gay gian cac te bao co tron, voi cac tac dung tuong đuong voi tac dung cua viec su dung atropine, mot phuong phap đieu tri tieu chuan.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Clerodendrum quadriloculare tai Wikimedia Commons
Giao hoi Chinh thong giao Nga (tieng Nga: Русская православная церковь, chuyen tu: Russkaya pravoslavnaya tserkov), ten phap ly thay the: Toa thuong phu Moskva (tieng Nga: Московский патриархат, Moskovskiy patriarkhat), la mot trong cac giao hoi Chinh thong giao Đong phuong đoc lap. Nguoi đung đau giao hoi la Thuong phu Moskva va toan nuoc Nga. Giao hoi chinh thuc đung o bac thu 5, ngay sau cac Toa thuong phu co cua Chinh thong giao Hy Lap la Constantinopolis, Alexandria, Antiochia, va Jerusalem.
Tai Lien Xo cu, sau cach mang thang Muoi, trong khuon kho chu nghia vo than nha nuoc, chu truong boi nha nuoc Lien bang Xo Viet luc đo, nhieu "co so nha tho tai [cac] cap đia phuong, quoc gia hay giao phan đa bi pha huy" trong chien dich chong ton giao 1921-1928., nhu Nha tho chinh toa Chua Kito Đang Cuu Đo, Nha tho chinh toa Thanh Isaac, nhung tu nam 1990, sau khi che đo Cong san sup đo, nhieu nha tho bi pha huy đa dan đuoc phuc dung.


Xem them Thuong phu Moskva va toan nuoc Nga
Giao hoi Chinh thong giao Nga Hai ngoai
Giao hoi Chinh thong giao tai My


Chu thich Lien ket ngoai Giao hoi Chinh thong giao Nga tren YouTube
Hilarion Alfeyev (2005). "Atheism and Orthodoxy in Modern Russia". (Chu nghia vo than va Chinh thong giao tai nuoc Nga hien đai)
Fyodor (Theodore) III Alexeyevich cua Nga (tieng Nga: Фёдор III Алексеевич) (9 thang 6 nam 1661 - 7 thang 5 nam 1682) la Sa hoang thu ba cua vuong trieu Romanov cua nuoc Nga tu nam 1676 đen nam 1682.


Cuoc đoi Fyodor III sinh ra o Moscow, con trai đau long cua Sa hoang Aleksei cua Nga va hoang hau Maria Miloslavskaya. Truoc khi len ngoi, ong đuoc huong mot nen giao duc tot tu thay Simeon Polotsky. Ong hoc va biet ranh tieng Ba Lan va chu Latinh, nhung bi mot can benh bi hiem va bi di tat ngay tu khi sinh ra. Nam 1680 ong cuoi Agaphia Simeonovna Grushevskaya, co con trai la Ilya Fyodorovich nhung nguoi con nay ve sau thi mat som. Mac du vay, Fyodor III co nhieu co gang đe cai cach đat nuoc nhu: ong cho cai cach lai quan đoi, giam nhe hinh phat va thanh lap hoc vien khoa hoc tai tu vien Zaikonospassky, noi chi day cac thu tieng Slavonic, Hy Lap, Latin va Ba Lan. Đen nhung ngay cuoi truoc khi tu tran, Fyodor III cho kien toan lai he thong chinh quyen dan su Nga (cai cach mestnichestvo, hoac "đat uu tien"), pha vo he thong dan su quan su - quan su cua Muscovy qua nhieu the he.


Gia đinh Fyodor III co 2 hoang hau. Hoang hau thu nhat la Agaphia Grushevskaya sinh cho ong hoang tu Ilya Fyodorovich, nguoi đuoc ky vong la nguoi thua ke ngai vang. Nhung Agaphia chet bat ngo sau ba ngay sinh no, con hoang tu thi qua đoi 7 ngay sau khi me mat. Hai nam sau (1682),  Fyodor ket hon lan thu hai Marfa Apraksina, nhung ong chet ba thang sau khi đam cuoi voi vo moi. Tin tuc ve cai chet cua ong đa lam day len cuoc noi day Moscow nam 1682. Sau khi ong qua đoi, hai em trai la Ivan V va Pyotr I cung len lam Hoang đe Nga.


Tham khao
Di chi Ofune (大船遺跡, Ofune iseki) la mot đia điem khao co bao gom nhieu tan tich cua nhung khu sinh hoat lon va khu đinh cu lien ke co tu thoi Jomon. Di chi nay thuoc thanh pho Hakodate o quan Oshima tren đao Hokkaido, phia bac Nhat Ban. Noi đay đa đuoc chinh quyen trung uong Nhat Ban bao ve nhu mot Di tich Lich su ke tu ngay 13 thang 8 nam 2001. Đia điem nay co dien tich 71,832 kilomet vuong (7.183,2 ha; 27,734 dam vuong Anh).


Lich su ban đau Di chi Ofune la mot cong đong voi hon 100 ngoi nha ham ho, bao gom ca nhung ngoi nha gia đinh co kich thuoc nho va mot so ngoi nha lon hon đa đuoc con nguoi sinh song tu nam 3500 đen nam 2000 truoc Cong nguyen. Nien đai cua khu vuc nay tuong ung voi đau va giua thoi ky Jomon trong lich su Nhat Ban. Cong đong nay nam doc theo Thai Binh Duong, cho phep ho de dang tiep can cac bai đanh ca va san bat ca voi, đong thoi cung cap mot con đuong đe nguoi dan noi đay vao thoi điem đo giao thuong rong rai voi cac cong đong khac trong khu vuc Tohoku. Đo gom tu vung Tohoku va trung tam Hokkaido đuoc tim thay trong cac go mo cua khu di chi, tao co so cho chuc nang trung tam thuong mai cua đia điem.


Lich su hien đai Di chi Ofune đuoc phat hien trong cuoc khao sat vao nam 1996. Nhung kham pha ban đau bao gom mot ham lon, bo ke va mot ho chua. Di chi đuoc đat duoi su bao ve cua chinh quyen trung uong nhu mot Di tich Lich su vao ngay 13 thang 8 nam 2001. Đia điem đuoc bao ve co dien tich 71,832 kilomet vuong (27,734 dam vuong Anh). Vao ngay 29 thang 12 nam 2002, 70.000 hien vat khai quat đuoc tu khu vuc nay đa bi hu hai hoac pha huy hoan toan khi hoa hoan xay ra trong mot phong trien lam.
Di chi Ofune la mot trong nhung Đia điem khao co Jomon o Hokkaido, Bac Tohoku va cac vung khac, la mot nhom cac đia điem khao co thoi ky Jomon o Hokkaido va mien bac Tohoku đuoc Nhat Ban gioi thieu vao nam 2020 đe đua vao Danh sach Di san The gioi cua UNESCO, theo tieu chi iii va iv. Đe nghi hien nam trong Danh sach du kien, voi quyet đinh đua vao danh sach chinh thuc se đuoc cong bo vao thang 5 nam 2021.


Xem them Trung tam van hoa Jomon Hakodate
Danh sach cac đia điem lich su cua Nhat Ban (Hokkaido)


Tham khao
Dua hau (ten khoa hoc la Citrullus lanatus) la mot loai thuc vat thuoc ho Cucurbitaceae, mot loai thuc vat co hoa giong nhu cay nho co hoa nguon goc tu khu vuc Tay Phi. No đuoc trong đe lay qua.  Dua hau (Citrullus lanatus) la mot loai day leo xoan va dai trong ho thuc vat co hoa Cucurbitaceae. Co bang chung tu hat giong dua hau trong nhung ngoi mo Pharaoh o Ai Cap co đai. Dua hau đuoc trong o vung nhiet đoi va can nhiet đoi khu vuc tren toan the gioi đe lay qua an, la mot loai qua đac biet cua qua mong voi mot vo cung va khong co su phan chia trong qua, thuc vat hoc goi la pepo. Thit ngot, mong nuoc, thuong co mau đo đam đen mau hong, voi nhieu hat  mau đen, mac du cac giong dua khong hat cung đa đuoc tao ra. Trai co the đuoc an song hoac che bien, vo co the an đuoc sau khi nau. No luc lai trong đa tao ra cac giong dua hau khang benh. Nhieu giong cay dua hau co the cho qua truong thanh trong vong 100 ngay ke tu khi gieo trong.


Mo ta Dua hau rat đa dang ve hinh dang va mau sac, thuong co mau xanh nhat va co nhung đuong ke tu tren xuong duoi.
Hinh dang đuoc xem xet voi mat phang cat ngang tu cuong trai đen đuoi trai dua. Co cac dang chinh sau: dang thuon dai, dang trai oval, dang trai tron.
Hat dua cung rat đa dang ve kich co (lon, trung binh, nho). Mau hat co mau đen hoac mau trang.


Phan loai Dua hau đen hay dua hau Densuke (てんすけスイカ) la giong dua hau xuat xu tu Nhat Ban, chi đuoc trong tren đao Hokkaido. Đac điem dua co hinh tron, can nang trung binh: 5–7 kg. Mau vo: mau đen, khong co soc hoac đom; ruot đo đam va co vi ngot sac đac trung khi so sanh voi nhung loai dua va trai cay khac. Hang nam chi san xuat đuoc khoang 9.000 qua nen gia tren thi truong rat đat, gia trung binh o Nhat Ban khoang 20.000 yen đen 30.000 yen (tu 188 đen 283 USD). Trong cuoc ban đau gia tai thi tran Toma, mot qua đa đuoc ban voi gia 300.000 yen (3.170 USD). Vao thang 6 nam 2008, mot trong nhung qua dua đau tien đuoc ban đa co gia hon 650.000 yen (6.125 USD, ~ 3.100 bang Anh) tai mot hoi cho.


Thuoc chua benh Hat dua hau co cong dung lam mat phoi, tan đom, nhuan trang, va co loi cho he tieu hoa. Re va la cay dua hau co the su dung đe chua benh tieu chay va kiet ly. Dua hau cung co nhieu cong dung voi suc khoe: ha huyet ap, phong ngua ung thu va tim mach, hen suyen,...


Dinh duong Xem bang so lieu ben phai.


Lam trang tri Dua hau khong the thieu tren ban tho to tien ong ba trong nhung ngay Tet. La vat lieu cho cac tai nhan khac hinh hoa len vo cua dua hau.


Xem them Mai An Tiem
Linh Nam chich quai


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Watermelon (fruit) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Dua hau tai Encyclopedia of Life
Dua hau tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Dua hau 22356 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).
Citrullus lanatus (Thunb.) Matsumura & Nakai (ten chap nhan) Luu tru ngay 24 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine Catalogue of Life: 19th September 2014
Salah (tieng A Rap: صلاة salah or gengen: salat; pl. صلوات salawat) la mot trong nam tru cot cua đuc tin đao Hoi va mot nhiem vu ton giao bat buoc đoi voi moi tin đo Hoi giao. Đo la mot hanh đong the chat, tinh than va tam linh tho phuong đuoc thuc hien nam lan moi ngay vao cac thoi điem quy đinh. Trong nghi thuc nay, cac tin đo bat đau đung, cui chao, lay, va ket thuc trong khi đang ngoi tren mat đat. Trong moi tu the, cac tin đo đoc thuoc long hoac đoc mot cau tho, cum tu va nhung loi cau nguyen nhat đinh. Tu salat thuong đuoc dich la cau nguyen, nhung đinh nghia nay co the gay nham lan. Hoi giao su dung cac tu "Dua" hoac "Supplication" khi đe cap đen đinh nghia chung ve nhung loi cau nguyen, y nghia chung la "kien nghi ton kinh voi Chua Troi."
Viec rua toi theo nghi le se đuoc thuc hien truoc salat.
Salat gom su lap lai cua mot đon vi goi la mot rakʿah (so nhieu. rakaʿat) bao gom cac hanh đong va cac tu ngu theo quy đinh. So luong bat buoc (fard) rakaʿat thay đoi tu hai đen bon theo thoi gian trong ngay hoac cac truong hop khac (nhu cau nguyen giao đoan trong ngay Thu sau co hai rakats). Cau nguyen la bat buoc đoi voi tat ca nhung nguoi Hoi giao, ngoai tru nhung thieu nien, phu nu co kinh nguyet, hoac phu nu đang gap chay mau trong 40 ngay sau khi sinh con.


Tu nguyen hoc Salat (salah) la mot tu tieng A Rap co nghia co ban la "lay, ton kinh, tho cung, cau nguyen." Trong cach su dung tieng Anh cua no, nghia cua tu nay đuoc hau nhu luon luon gioi han trong viec cau nguyen Hoi giao bat buoc đuoc mo ta trong bai viet nay.


Muc đich va tam quan trong Chuan bi = Đo sach se va quan ao =
Đao Hoi khuyen cao salat can đuoc thuc hien trong mot moi truong that sach se. Khi cau nguyen, can mac nhung bo quan ao va noi cau nguyen phai sach. Ca nam gioi va phu nu đuoc yeu cau che than (awrah) bang quan ao rong rai vua phai. Cau ngan ngu noi tieng hay hadith cua al-Nawawi noi rang "tinh khiet la mot nua đuc tin" minh hoa cach Hoi giao đa ket hop va sua đoi cac quy đinh hien hanh cua su tinh khiet trong he thong ton giao cua minh.


Chu thich Sach tham khao Naasir-ud-Deen Al-Albani, Muhammad (1993). The Prophet's prayer described (an ban thu 1). Malaysia: Al-Haneef Publications. tr. 15.


Đoc them Muhammad Naasir ad-Deen al-Albaani. The Prophet's Prayer Described. University of Southern California Muslim Students' Association. Ban goc luu tru ngay 10 thang 2 nam 2009. Truy cap ngay 3 thang 1 nam 2007.
"How to Perform the Daily Prayers" (PDF). Al-Islam.org. Truy cap ngay 3 thang 1 nam 2007. How to pray according to Shi'a Ja'fari School of law


Lien ket ngoai Video lectures on prayers Luu tru ngay 1 thang 8 nam 2017 tai Wayback Machine
Determining time of Salat anywhere
Tho phung du (tieng Phap: poesie allegorique) la mot loai tho chinh tri co xua, la loai tho phan anh hien thuc xa hoi, chi trich cac te nan, dung loi noi bong gio nham khuyen can kin đao đoi voi nhung ke cam quyen. Tu phung du bat đau co trong loi tua cua Ban Co đoi Han viet cho bai Luong đo phu.
Nha tho Bach Cu Di đoi Đuong tu chia tho minh ra lam bon loai, trong đo co tho phung du. Tuy ten goi xuat hien muon nhung loai tho nay đa co trong Kinh Thi, to cao, vach tran nhung hu bai đen toi, nhung hanh vi xau xa trong gioi cam quyen.
Trong cac bai tho ay co bi phan, cam khai, au lo, bat binh, mai mia, co tac đong toi thi ca đoi sau, đac biet la tho "Tan nhac phu" đoi Đuong va tho Bach Cu Di.


Tham khao
Muc nuoc bien trung binh (tieng Anh: Mean sea level, viet tat MSL), thuong goi tat la muc nuoc bien (sea level), la muc trung binh cua be mat cua mot hoac nhieu đai duong cua Trai Đat, nham xac đinh ra đo cao bang 0 va tu đo co the đo đuoc đo cao cua điem tren Trai Đat .
Phep dung mo hinh Trai Đat dan đen be mat Trai Đat đuoc quy ve mot ellipsoid, goi la ellipsoid quy chieu, tuong trung cho đo cao cua bien va đuoc dung đe lay moc ve đo cao cua vat the tren Trai Đat. Cac vat nam tren be mat nay đuoc quy uoc co "đo cao bang 0 so voi muc nuoc bien".
No la mot khai niem đuoc thong nhat ve ly thuyet, nhung tung nuoc lai quy đinh trong tieu chuan quoc gia cua minh cach lay moc khac nhau. Đay la muc nuoc trung binh can đoi tinh trong toan nam cua mot vung bien đuoc nham chon theo quy đinh trong tieu chuan quoc gia cua moi nuoc va co đo cao quy uoc la "0 met". Vi du: "Muc nuoc bien" theo tieu chuan quoc gia cua Ba Lan la hinh ellipsoid đi qua muc nuoc trung binh trong toan nam cua bien Baltic, tinh cho vinh Kronstadt (thuoc Lien bang Nga).
Khai niem muc nuoc bien cung đuoc mo rong ra thanh khai niem hinh ellipsoid chuan cho cac hanh tinh, dung đe lay moc đo cao cho cac vat the tren be mat cac hanh tinh. No co the đuoc đinh nghia dua vao the tich bang the tich phan đat đa cung cua hanh tinh va/hoac cac ban truc lon phu hop voi khoang cach trung binh cua cuc va cac điem tren xich đao toi tam hanh tinh. Vi du, voi Sao Hoa, "muc nuoc bien" la hinh ellipsoid voi cac ban truc lon a = 3394,6 km, b = 3393,3 km va c = 3376,3 km.


Tham khao Lien ket ngoai Sea Level Rise:Understanding the past – Improving projections for the future
Permanent Service for Mean Sea Level
Global sea level change: Determination and interpretation
Environment Protection Agency Sea level rise reports
Properties of isostasy and eustasy
Measuring Sea Level from Space
Rising Tide Video: Scripps Institution of Oceanography
Sea Levels Online: National Ocean Service (CO-OPS)
Systeme d'Observation du Niveau des Eaux Littorales (SONEL)
Sea level rise – How much and how fast will sea level rise over the coming centuries? Luu tru ngay 3 thang 6 nam 2012 tai Wayback Machine
NARS Cosmetics la mot cong ty my pham cua Phap đuoc thanh lap boi nghe si trang điem va nhiep anh gia Francois Nars vao nam 1994. Dong my pham bat đau voi muoi hai thoi son đuoc ban tai Barneys New York. Ke tu đo, NARS đa tao ra nhieu san pham lam đep đa cong dung khac nhau va hien la cong ty con cua Shiseido. NARS chu yeu ban tai cua hang bach hoa o khoang 30 quoc gia bao gom Chau My, Chau Au, Nhat Ban va Đong Nam A.


Nguoi sang lap Francois Nars sinh ra o Tarbes, mien Nam nuoc Phap va lon len chiu anh huong tu me Claudette va bo suu tap quan ao hang hieu cua ba. Ba me cung giup ong co đuoc cong viec đau tien voi tu cach la tro ly cho mot so nghe si trang điem hang đau cua Paris. Sau khi tot nghiep truong Carita Makeup o Paris, Nars chuyen đen New York vao nam 1984 va đuoc biet đen la nguoi yeu mau sac va phong cach hien đai. Ong cung đa lam viec voi nhiep anh gia Steven Meisel va nha tao mau toc Oribe Canales. Trong nhung nam 80 va 90, ho đa thuc hien nhieu bai xa luan tren tap chi xuat hien tren tap chi Vogue My, Vogue Italia va Elle.
Nam 1994, Nars cho ra đoi My pham NARS. Mac du cong ty đa đuoc ban cho Shiseido vao nam 2000, Nars van la giam đoc nghe thuat, nhiep anh gia noi bo va nguoi viet quang cao cho thuong hieu cua minh.


San pham Bao bi cao su, đen mo toi gian cua NARS đuoc Fabien Baron tao ra, nguoi ma Nars gap trong mot buoi chup hinh vao nam 1989.
NARS co "Bo suu tap Orgasm" bao gom phan ma hong dang bot, dang long, phan phu bot, son bong, son moi, sap duong moi, kem boi nhieu lan, đen chieu sang, son mai hoan toan bang nhua vinyl va son mong.


Thu nghiem đong vat NARS khong con la mot thuong hieu nhan đao hoan toan. Vao nam 2017, NARS đa thong bao rang, mac du chong lai viec thu nghiem đong vat, nhung đo la mot yeu cau đoi voi viec ban san pham tai thi truong Trung Quoc. Trong mot tuyen bo cong khai, cong ty cho biet: "Chung toi quyet đinh cung ung NARS o Trung Quoc vi chung toi cam thay đieu quan trong la phai mang tam nhin ve ve đep va tinh nghe thuat cua chung toi đen voi nguoi tieu dung trong khu vuc. NARS khong thu nghiem tren đong vat hoac yeu cau nguoi khac lam nhu vay thay chung toi, tru truong hop luat phap yeu cau." Tuyen bo đa gay ra mot so phan ung chi trich, mot so đe nghi tay chay cac san pham cua hang.


Tham khao
Cho ca hay hang ca la mot loai cho danh rieng đe buon ban, tiep thi cac loai ca va san pham tu ca, thuong thi cho ca nam gan cac điem ben cang, ngu truong... nhung noi tiep nhan cac san pham ca tu hoat đong đanh bat hay nuoi trong cac loai ca va đong vai tro nhu la nhung cho đau moi chuyen cung cap, phan phoi ca tuoi. Cho ca co the đuoc danh rieng cho hoat đong mau dich, ban buon giua cac ngu dan va cac thuong gia chuyen kinh doanh, buon ban ca, hoac đe thu mua roi ban hai san cho nguoi tieu dung ca nhan. Hang ca mot loai cho ca ban le thuong la nguon cung cap, cho nhung nguoi ban thuc an đuong pho. Cho ca co le đuoc bat nguon tu Hy Lap co đai noi ghi nhan nhung hoat đong mau dich, hang hai.


Tham khao
Mot nhom chi em hoac đon vi chi em hay loai tuong can la mot thuat ngu phan loai hoc đe chi nhung ho hang gan nhat cua mot đon vi trong cay phat sinh chung loai. Đieu nay co the đuoc bieu thi de dang nhat bang A, B, C, moi chu đai dien cho mot nhom:

Nhom chi em cua A la B; nguoc lai, nhom chi em cua B la A. Nhom A va B, cung voi tat ca nhung hau due cua to tien chung cuoi cung cua chung, tao thanh mot nhanh, o đay la nhanh AB; nhom chi em cua AB la C. Toan nhom ABC lai co goc (nghia la phan nhanh tu) tai mot cay lon hon. Theo moi cap bac trong nhanh hoc, A, B, va C co the đai dien cho cac mau vat, loai, nhom phan loai, van van. Trong truong hop đai dien cho loai, thuat ngu loai chi em thuong đuoc dung.
"Nhom chi em" đuoc dung trong phan loai phat sinh loai; chi nhung nhom nam canh nhau trong cay phat sinh chung loai moi đuoc xem la nhom chi em. Trong phan tich chim, nhom chi em cua chung thuong đuoc xem la ca sau; nhung đieu nay chi đung voi đon vi phan loai con ton tai. Cay gia đinh cua chim xuat phat tu khung long, nghia la nhieu hoac mot so nhom tuyet chung đa tach nhanh truoc khi đen đuoc to tien chung cuoi cung giua chim va ca sau.


Tham khao
Acanthurus japonicus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1931.


Tu nguyen Loai ca nay đuoc đat theo ten cua Nhat Ban, noi ma mau vat cua chung đuoc mo ta lan đau tien.


Pham vi phan bo va moi truong song A. japonicus co pham vi phan bo tuong đoi pho bien o vung bien Tay Thai Binh Duong. Loai ca nay đuoc ghi nhan tu quan đao Ryukyu (Nhat Ban), bang qua đao Đai Loan va trai dai ve phia nam đen Philippines, quan đao Truong Sa, phia đong bac đao Borneo, va gioi han đen đao Sulawesi, Indonesia; o phia đong, A. japonicus đuoc tim thay o Palau (nhung hiem).
A. japonicus song gan cac ran san ho trong cac đam pha va ven bo o đo sau khoang tu 5 đen 20 m, nhung thuong đuoc quan sat o đo sau khoang 15 m tro lai.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o A. japonicus la 21 cm. Co mot manh xuong nhon mau vang chia ra o moi ben cuong đuoi, tao thanh nganh sac. Co the hinh bau duc thuon dai, co mau nau xam. Mot dai mau trang keo dai tu ria duoi cua mat đen moi tren. Mot dai mau vang o ria than tren va duoi, doc theo goc vay lung va vay hau mon. Vay lung, vay bung va vay hau mon co mau đen, co dai mau trang xanh vien o ria; rieng vay lung co dai mau cam o can bien. Cuong đuoi mau vang, lan rong sang goc vay đuoi cut; goc vay đuoi đuoc bao quanh boi mot soc trang; vay đuoi mau trang xam. Goc vay nguc mau vang, voi mot khoang mau vang nau o ria nap mang.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 28 - 31; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 26 - 29.


Sinh thai A. japonicus la mot loai an tao. Chung song theo đan, đoi khi đuoc quan sat la song đon đoc.


= Lai voi A. nigricans =
Acanthurus achilles, A. japonicus, Acanthurus leucosternon va Acanthurus nigricans la 4 loai chi em voi nhau, đuoc xep vao nhom phuc hop loai A. nigricans (con đuoc goi la phuc hop loai A. achilles). Trong 4 loai ke tren, A. nigricans la loai co pham vi phan bo rong nhat, chong lan len tat ca pham vi phan bo cua 3 loai con lai. Chinh vi vay, A. nigricans thuong tao ra nhung ca the lai voi chung. Nhung ca the lai giua A. japonicus va A. nigricans đa đuoc ghi nhan tai vung bien phia nam Nhat Ban, ngoai khoi đao Guam va đao Đai Loan.


Tham khao = Trich dan =
A. D. Marie; L. van Herwerden; J. H. Choat; J-P. A. Hobbs (2007). "Hybridization of reef fishes at the Indo-Pacific biogeographic barrier: a case study". Coral Reefs. Quyen 26 so 4. tr. 841–850. doi:10.1007/s00338-007-0273-3.