Lop thiet giap ham Littorio la mot lop thiet giap ham cua Regia Marina (Hai quan Hoang gia Y). Lop nay bao gom bon tau - Littorio, Vittorio Veneto, Roma, va Impero  - nhung chi co ba chiec đau cua lop đuoc hoan thanh va đua vao hoat đong. Đuoc đong trong giai đoan nam 1934 va 1942, đay la lop thiet giap ham tan tien nhat cua nguoi Y trong Chien tranh The gioi thu hai. Chung đuoc phat trien đe đoi pho voi lop thiet giap ham Dunkerque cua Hai quan Phap, đuoc trang bi phao co co nong 381 milimet (15,0 in) va co toc đo toi đa 30 hai ly tren gio (56 km/h; 35 mph). Thiet ke lop tau nay đa đuoc Hai quan Tay Ban Nha xem xet va ap dung, nhung viec Chien tranh The gioi thu hai bung no đa lam hoan lai toan bo ke hoach đong tau cua ho.
Hai tau đau tien cua lop, Littorio va Vittorio Veneto, đa hoat đong tich cuc trong nhung thang đau ke tu khi Y chinh thuc tham gia Chien tranh The gioi thu hai. Chung gop phan hinh thanh len xuong song cua ham đoi chu luc cua nguoi Y, va tien hanh nhieu chien dich đanh chan cac đoan tau van tai cua Anh tai Đia Trung Hai, mac du khong đat đuoc nhieu thanh cong noi bat. Hai tau nay đa lien tuc bi trung ngu loi trong suot su nghiep hoat đong: Littorio bi trung ngu loi trong cuoc khong kich cua nguoi Anh vao Taranto trong thang 11 nam 1940 va mot lan nua vao thang 6 nam 1942; Vittorio Veneto trung ngu loi trong tran Mui Matapan vao thang 3 nam 1941 va trung mot lan nua trong luc ho tong mot đoan tiep te vao Bac Phi sau thang sau đo. Roma đuoc bien che vao ham đoi trong thang 6 nam 1942. Impero đuoc ha thuy vao thang 9 nam 1939, nhung uu tien ve cac đon vi tau ho tong tai Đia Trung Hai đa khien viec trang bi tau bi dung lai.
Vao thang 9 nam 1943, quan đoi Đong Minh chiem nuoc Y thanh cong va mot hiep đinh đinh chien đa đuoc ky ket voi ben Đong Minh. Littorio sau đo đuoc đoi ten thanh Italia. Ba thiet giap ham Italia, Vittorio Veneto, va Roma, cung cac tau chien con lai cua Hai quan Hoang gia Y, đuoc lenh tien ve Malta truoc khi tap ket tai Alexandria. Tren đuong toi Malta, ham đoi bi may bay nem bom Đuc tan cong bang bom dan đuong Fritz X, lam hu hai Italia va đanh chim Roma. Nhung tau chien con lai cap ben Malta va đuoc quan Đong Minh chiem giu. Con tau thu tu chua đuoc hoan thien cua lop, Impero, đa bi quan đoi Đuc thu giu sau khi Y rut khoi cuoc chien va đuoc su dung la bia tap ban, toi khi bi đanh chim boi may bay nem bom My trong nam 1945. Sau chien tranh, Italia va Vittorio Veneto đuoc chuyen đen Hoa Ky va Anh voi vai tro la chien loi pham. Hai con tau sau đo đuoc trao tra ve Y va Italia, Vittorio Veneto va Impero lan luot đuoc thao do trong giua nam 1952 va 1954.


Boi canh Theo cac thoa thuan đuoc ky ket trong Hiep uoc Hai quan Washington nam 1922, Y đuoc phep đong tong cong toi đa 70.000 tan tong trong luong choan nuoc cho tau chu luc, co the đuoc su dung trong giai đoan 1927-1929. Phap, quoc gia đuoc xep ngang hang voi Y, cung chi đuoc phep đong tong trong luong choan nuoc cua tau chu luc toi đa la 70.000 tan. Ca hai nuoc đeu phai chiu nhung ap luc đang ke tu cac ben ky ket khac ve viec đong cac thiet giap ham co tai trong nho hon va su dung phao co co nong be hon. Thiet ke đau tien cua Y, đuoc đe trinh vao nam 1928, đe xuat viec đong mot con tau nang 23.000 tan va mang sau khau phao 381 mm đuoc lap đat trong ba thap phao hai nong. Bo chi huy Hai quan đa đong y chon thiet ke nay vi no cho phep ho đong đuoc ba con tau co tong muc choan nuoc khong vuot nguong gioi han 70.000 tan. Đieu nay cung se giup nguoi Y duy tri đuoc it nhat hai ham đoi o trang thai san sang chien đau o bat ky thoi điem nao. Thiet ke nay đa cat giam kha nang bao ve va tam hoat đong cua tau đe đoi lay toc đo va he thong vu khi hang nang. Ban than nguoi Y cung khong đe cao tam hoat đong cua tau do ham đoi cua ho chi hoat đong chu yeu o khu vuc Đia Trung Hai.
Đen nam 1928, phong thiet ke đa đe trinh mot nghien cuu khac, mot thiet giap ham co muc choan nuoc 36.000 tan, đuoc trang bi sau phao 406 mm va co kha nang chiu đuoc suc tan pha cua cac khau phao co co nong tuong tu. It nhat mot tau trong so đo se đuoc đong cung ba con tau 23.000 kia khi "ky nghi" ket thuc vao nam 1931. Tuy nhien, kinh phi đa khong đuoc phan bo cho viec đong tau do Hai quan Y khong muon kich đong mot cuoc chay đua vu trang voi Hai quan Phap. Hiep uoc Hai quan London nam 1930 đa keo dai han cua "ky nghi" đen nam 1936, mac du Y va Phap van giu quyen đong cac tau chu luc voi muc choan nuoc toi đa 70.000 tan. Ca hai nuoc đeu bac bo cac đe xuat cua ben Anh ve viec gioi han thiet ke cac thiet giap ham voi xuong con 25.000 tan va mang phao 305 mm. Sau nam 1930, Hai quan Y đa bo hoan toan cac thiet ke thiet giap ham co nho hon. Cung vao nam 1930, Hai quan Đuc bat đau đong ba tau lop Deutschland, trang bi sau khau phao 280 mm, va Phap đa lan luot ha hai thiet giap ham lop Dunkerque, đuoc trang bi tam khau phao 330 mm, đe đoi pho voi chung. Cuoi nam 1932, cac nha thiet ke Y đa thiet ke mot lop tau đe đoi pho voi lop Deutschland, đuoc trang bi sau khau phao 343 mm đat trong hai thap phao ba nong va co muc choan nuoc la 18.000 tan.
Hai quan Y sau đo quyet đinh rang cac thiet ke nho la khong thuc te va bat đau tap trung vao nhung thiet ke lon hon. Mot thiet ke ve lop tau co choan nuoc 26.900 tan, mang tam phao 343 mm lap trong ba thap phao đoi, đa đuoc đe trinh len Bo chi huy Hai quan. Thiet ke nay sau đo đa bi bac bo đe chuyen sang thiet ke thiet giap ham 35.000 tan mang phao 406 mm. Tuy nhien, thiet ke phao 406 mm tiep tuc bi loai bo đe chuyen sang phao 381 mm vi Hai quan Y van chua co thiet ke phao 406 mm hoan chinh, ho đa co san mot khau phao 381 mm đuoc thiet ke cho lop thiet giap ham Francesco Caracciolo đa bi huy bo. Cuoi cung, chin khau phao 381 mm lap đat trong ba thap phao ba nong đa đuoc ap dung lam he thong phao chinh cho lop tau nay, voi muc choan nuoc toi đa la 41.000 tan, mac du đieu nay đa vi pham cac hiep uoc hai quan đa đuoc ky ket. Tuy nhien, vao thoi điem nhung con tau lop nay đuoc đua vao hoat đong, cac hiep đinh kiem soat chay đua vu trang quoc te lan luot bi pha bo, dan đen cac đieu khoan leo thang cho phep đong tau co muc choan nuoc len toi 46.000 tan.


Đac tinh Cac con tau cua lop Littorio nay thay đoi mot chut ve kich thuoc. Littorio va Vittorio Veneto co chieu dai tinh toan (LBP) la 224,05 met (735,1 ft) va co chieu dai tong the la 237,76 met (780,1 ft), trong khi Roma va Impero dai 240,68 met (789,6 ft). Ca bon con tau co muc mon nuoc la 9,6 met (31 ft) va cao 32,82 met (107,7 ft). Littorio co muc choan nuoc la 40.724 tan (40.081 tan Anh; 44.891 tan My) theo tieu chuan va 45.236 tan (44.522 tan Anh; 49.864 tan My) khi đay tai. Vittorio Veneto co muc choan nuoc lan luot la 40.517 tan (39.877 tan Anh; 44.662 tan My) theo tieu chuan va 45.029 tan (44.318 tan Anh; 49.636 tan My) khi đay tai. Muc choan nuoc cua Roma cao hon so voi cac tau khac, lan luot la 40.992 tan (40.345 tan Anh; 45.186 tan My) theo muc tieu chuan va 45.485 tan (44.767 tan Anh; 50.139 tan My) khi đay tai. Impero chua đuoc hoan thanh nen thong so chinh thuc cua con tau van con chua ro. Cac con tau ban đau đuoc thiet ke mui tau theo dang qua le đe tang hieu suat cua tau, nhung chung đuoc phat hien la gay su bat on đinh nghiem trong cho tau, buoc cac ky su phai cai tien va sua đoi lai.

Littorio va Vittorio Veneto co bien che thuy thu đoan theo muc tieu chuan la 80 si quan va 1.750 thuy thu. Neu đuoc chon lam soai ham cua ham đoi, thuy thu đoan se co them khoang 11-31 si quan. Roma va Impero đuoc tang them 100 thuy thu. He thong san đap đuoc lap đat o khu vuc đuoi tau đe lam cho ha canh cho sau may bay len thang cua Cong ty Cierva Autogiro. Tuy nhien, san đap đa bi loai bo va đuoc thay the boi mot may phong thuy phi co. Moi tau đuoc trang bi ba thuy phi co trinh sat IMAM Ro.43 hoac tiem kich Reggiane Re.2000. Do Re. 2000 la mot may bay co banh lop, nen sau khi đuoc phong tu cac thiet giap ham, chung se phai ha canh tai san bay trong đat lien.
He thong đong co cua tau bao gom bon đong co tuabin hoi nuoc Belluzzo đuoc cung cap nang luong boi tam noi hoi Yarrow chay bang dau. Đong co cua tau đat cong suat truc la 128.200 ma luc (95.600 kW) va đat toc đo toi đa la 30 knot (56 km/h; 35 mph). Trong cac buoi thu may, ca Littorio va Vittorio Veneto đeu đat ket qua vuot qua muc thong so ky thuat tieu chuan cua tau. Littorio đat 137.649 ma luc (102.645 kW) va đat toc đo toi đa 31,3 knot (58,0 km/h; 36,0 mph), trong khi Vittorio Veneto đat 133.771 ma luc (99,753 kW) va co toc đoi toi đa 31,4 knot (58,2 km/h; 36,1 mph), ca hai đeu o trang thai tai nhe. Tuy nhien, khi hai tau đi vao phuc vu, toc đo trung binh cua chung chi đat 28 knot (52 km/h; 32 mph). Moi tau đuoc cap 4.140 tan nhien lieu, tuong đuong voi tam hoat đong la 4.580 hai ly (8.480 km; 5.270 dam) o 16 knot (30 km/h; 18 mph). O toc đo 14 knot (26 km/h; 16 mph), tam hoat đong cua tau tang nhe len 4.700 hai ly (8,700 km; 5,400 dam). Toan bo he thong đong co chiem khoang 5,6 % tong tai trong cua tau.


= He thong vu khi =

He thong phao chinh cua lop Littorio bao gom chin khau phao 381 mm L/50 Ansaldo 1934 đuoc chia đeu ra ba thap phao ba nong, hai thap phao đat o truoc đai chi huy va mot thap đat o cuoi he thong thuong tang. Phao 381 mm co goc nang toi đa la 35 đo, cho phep chung khai hoa vao cac muc tieu o khoang cach toi đa la 42.260 met. Khau phao cua the ban đuoc nhung vien đan xuyen giap (AP - Armor Piercing) nang 885 kg (1.951 lb) voi so toc đau nong 870 met/giay (2.854 ft/giay). Tuy nhien, thong so nay đa đuoc giam xuong con 850 met/giay o đe giam đo phan tan đan va tang tuoi tho cua nong phao. Phao 381 mm con su dung đan ban-xuyen giap (SAP - Semi-Armor Piercing) nang 824,3 kg (1.817 lb), co trong luong lieu thuoc no la 29,51 kg (65,1 lb). Mac du Hai quan Y cung phat trien đan no manh (HE - High Explosive), co trong luong 774 kg (1,706 lb), chung khong bao gio đuoc cac thiet giap ham lop Littorio su dung. Phong chua đan đuoc đat duoi phong chua lieu thuoc phong ben trong cau truc thap phao. Toc đo ban cua phao 381 mm/L50 la 45 giay/vien. Moi tau đuoc cap 495 vien đan AP va 171 vien đan SAP, cung voi 4.320 lieu thuoc phong.
He thong vu khi phu cua tau bao gom 12 khau phao 152 mm (6.0 in) L/55 Ansaldo Model 1934, đuoc chia đeu cho bon thap phao ba nong. Hai thap phao 152 mm đuoc đat hai ben thap phao 381 mm so 2 va hai thap con lai đuoc đat o hai ben ria thap phao 381 mm so 3. Chung su dung đan AP nang 50 kg (110 lb) co so toc đau nong 910 met/giay (2.986 ft/s) va co goc nang toi đa 45 đo, tuong đuong voi pham vi ban toi đa la 25.740 met. Phao 152 mm co toc đo ban la bon vien trong khoang mot phut. Bon khau phao 120 mm (4.7 in) L/40 đuoc lap đat cho toan bo cac tau cua lop Littorio va co chac nang ban phao sang. Chung co goc nang toi đa la 32 đo, su dung đan hon hop nang 29,3 kg (65 lb) va co tam ban toi đa la 5.000 met.
He thong phao phong khong cua tau bao gom 12 khau phao 90 mm (3.5 in) L/50 manh me đuoc đat o ben ben thuong tang cua tau, 12 khau phao 37 mm (1.5 in) L/54 va 16 phao 20 mm (0.79 in) L/65. Phao 90 mm co nhiem vu cung cap hoa luc phong khong tam xa cho tau, va đuoc đat trong cac u rieng le voi he thong on đinh chay biet lap. Toc đo ban cua phao 90 mm la 12 vien/phut va co tran bay khoang 10.800 m. Phao 37 mm va 20 mm co nhiem vu cung cap hoa luc phong khong tam gan va co tam ban hieu qua lan luot la 4.000 met va 2.500 met.


= Vo giap =

Đai giap đai chinh cua lop Littorio đuoc thiet ke va thu nghiem đe chong lai đan xuyen giap 381 mm o cu ly toi thieu la 16.000 m (17.000 yd), khoang cach đuoc coi la ria ben trong cua pham vi tac chien toi uu. Đai giap bao gom lop giap đong chat day 70 mm đat o ben ngoai va lop giap trat xi mang day 280 mm đuoc đat phia sau tam giap đong chat. Hai lop giap cach mot khoang 250 mm va đuoc đo mot lop bot xi mang đuoc goi la "Cellulite" nham ngan nuoc ngam vao ben trong khoang trong va tang kha nang chong đan xuyen giap. Đai giap chinh đuoc gan tren mot lop go soi day 150 mm va đuoc lot boi mot lop thep day 15 mm. Toan bo cau truc đai giap co goc nghieng khoang 11-15 đo, tuy theo vi tri cua than tau. Them mot lop giap đong chat day 36 mm đuoc đat phia sau đai giap chinh, cach nhau khoang 1,4 met, va theo sau boi mot lop giap 24 mm nua đuoc đat cach đo 4 met va nghieng theo huong nguoc lai. Khu vuc "hop giap" (citadel - dung chi khu vuc bao gom cac yeu to trong yeu nhu he thong đong co, kho đan,.. đuoc đat trong mot "hop" boc thep day nhat o phan trung tam ben trong tau) đuoc đong kin boi cach vach ngan day khoang 100-210 mm o phia truoc va khoang 70-280 o phia sau. Ben tren khu vuc "hop giap" la tang casemate (dung đe chi tang duoi boong chinh cua tau), đuoc bao boc boi lop giap day 70 mm. Mui tau đuoc bao ve bang mot lop giap day 130 mm va keo dai 35 m phia truoc đai giap chinh truoc khi ket thuc dung lai tai vach ngan ngang day 60 mm. Cac truc chan vit, cum may phat diesel phia sau va he thong lai đuoc bao ve boi lop giap đong nhat day 100 mm va mot vach ngan day 200 mm (7,9 in) rieng biet o phia sau khu vuc "hop giap".

Boong tau bao gom mot lop giap đong nhat day 36 mm đat tren mot lop giap day 9 mm; lop giap tren khu vuc boong tau se thay đoi tuy thuoc vao khong gian va vi tri chung bao ve. O khu vuc khoang chua đan, boong tau day 162 mm. Tai khu vuc khoang đong co, đo day cua boong đuoc giam xuong cong 110 mm va 90 mm o cac khu vuc con lai. Khu vuc phong lai va he thong chan vit đuoc bao ve boi mot lop boong day 105 mm. Đai chi huy cua tau đuoc boc boi mot lop giap day 130-255 mm.
Be thap phao chinh cua tau đuoc bao ve boi mot lop giap trang xi mang day 350 mm o ben tren boong tau va giam xuong con 280 mm o ben duoi boong tau. Mat truoc cua cac thap phao chinh day 350 mm, hai ben thap va tran day 200 mm va 130 mm o khu vuc hong thap phao. Thap phao phu 152 mm đuoc đat trong cac be day 150 mm o tren boong tau va 100 mm o duoi boong tau. Mat truoc thap phao 152 mm day 280 mm va 70 mm o hai mat ben. He thong phao phong khong cua tau đuoc bao ve boi cac tam thep chong đan co đo day tu 12 mm toi 40 mm.


 He thong đai chong ngu loi Pugliese  Toan bo bon con tau đeu su dung mot he thong đai chong ngu loi đoc đao la Pugliese, đat theo ten cua nguoi thiet ke ra no la Đai tuong Umberto Pugliese. He thong Pugliese co cau tao gom hai xi lanh đong tam. Phan ben trong, đuoc goi la xi lanh hap thu, trong rong va đat trong mot xi lanh lon hon đuoc đo đay chat long (nuoc hoac nhien lieu). Bao boc ben ngoai se la cac khoang trong, chay tu khu vuc đai chinh va uon cong xuong duoi đay tau, va chay qua khu vuc đay tau đe ket noi hai he thong chong ngu loi o hai ben. Khi mot qua ngu loi đam trung he thong Pugliese, khoang trong nay se bi pha huy va kich đong xy lanh chua chat long. Ap luc tu vu no se chay qua lop chat long nay va va vao xi lanh trong, khien no vo ra va hap thu toan bo luc thay vi tiep tuc đay ap luc cua vu no vao cac vach ngan ben trong tau. Ngap lut se de dang đuoc kiem soat hon vi nuoc chi tran vao khu vuc khoang rong hinh tron va xy lanh trong ben trong. Cac khoang trong noi hai ben tau se lan vo va nuoc se đuoc phan bo đong đeu o hai ben. Mot vach ngan ngu loi se boc canh he thong nay đe ngan chan bat ky manh vo va suc ep vu no nao tac đong vao cac khu vuc trong yeu cua tau. He thong Pugliese đuoc thiet ke đe co the bao ve cac con tau khoi nhung qua ngu loi co đau đan len đen 350 kg (770 lb).
Nhuoc điem lon nhat cua he thong Pugliese la no chiem qua nhieu khong gian trong phan than tau, nen chi co nhung lop thiet giap ham lon moi đuoc lap đat he thong mot cach hoan chinh. Nhung lop thiet giap ham nho hon se đuoc lap cac phien ban thu nho, nen se lam giam đi su hieu qua cua he thong Pugliese. Du vay, Pugliese van đuoc đanh gia la mot trong nhung he thong chong ngu loi hieu qua nhat trong Chien tranh The gioi thu hai va đa giup phan lon cac tau song sot qua cac đot tan cong lien tuc cua may bay Đong Minh va Đuc Quoc Xa.


Qua trinh đong tau Vittorio Veneto va Littorio đeu đuoc đat luon vao cung ngay 28 thang 10 nam 1934, Vittorio Veneto tai Xuong Đong tau Cantieri Riuniti dell'Adriatico o Trieste va Littorio o Xuong Đong tau Ansaldo o Genoa. Vittorio Veneto đuoc ha thuy vao ngay 22 thang 7 nam 1937, va Littorio ha thuy đung mot thang sau đo, vao ngay 22 thang 8. Khi đang trong qua trinh hoan thien, Vittorio Veneto đa tien hanh chuyen chay thu ngoai khoi đau tien vao ngay 23 thang 10 nam 1939. Con tau sau đo đuoc chuyen giao cho Hai quan Y tai Trieste sau thang sau đo, vao ngay 28 thang 4 nam 1940. Vittorio Veneto roi Trieste vao ngay 1 thang 5 ve La Spezia đe tien hanh viec lap đat vu khi phu va he thong đien tu cho tau. Sau khi hoan tat moi cong viec vao ngay 15 thang 5 nam 1940, Vittorio Veneto di chuyen ve Taranto va gia nhap ham đoi. Littorio cung tien hanh chay thu may ngoai khoi vao thang 11 nam 1939, va đuoc chuyen giao ve ham đoi Y vao ngay 6 thang 5 nam 1940.

Hai con tau tiep theo cua lop Littorio đuoc đat luon trong bon nam tiep theo. Roma đuoc đong boi Xuong Đong tau Cantieri Riuniti dell'Adriatico, va cong viec bat đau tu ngay 18 thang 9 nam 1938. Con tau đuoc ha thuy vao ngay 9 thang 6 nam 1940 va hoan tat cong viec trang bi vao ngay 14 thang 6 nam 1942. Roma sau đo gia nhap ham đoi tai La Spezia va thay the Littorio lam soai ham cua ham đoi. Impero đuoc đat luon tai Xuong đong tau Ansaldo vao ngay 14 thang 5 nam 1938 va đuoc ha thuy vao ngay 15 thang 11 nam 1939, nhung con tau khong bao gio đuoc hoan thanh. Sau khi nuoc Y tham gia vao Chien tranh The gioi thu hai, Impero đuoc keo ve Brindsi do nhung moi e ngai ve viec nguoi Phap se tan cong con tau nay. Du vay, viec đong tau khong bao gio đuoc tiep tuc.


Nhung chiec trong lop Lich su hoat đong Vittorio Veneto va Littorio đuoc đua vao hoat đong vao ngay 2 thang 8 nam 1940, va đuoc bien che vao Hai đoi 9 cua Hai đoan 1. Ngay 31 thang 8, Vittorio Veneto, Littorio, cung ba thiet giap ham đoi cu, muoi tuan duong ham va 31 khu truc ham tham gia đanh chan mot đoan van tai trong Chien dich Hats, nhung viec trinh sat thieu hieu qua đa ngan khong cho ham đoi Y nghenh chien voi tau chien Anh. Ham đoi nay tiep tuc tung ra mot cuoc đanh chan khac vao mot đoan van tai toi Malta vao ngay 29 thang 9 nhung khong thanh cong. Vao ngay 12 thang 11 nam 1941, nguoi Anh to chuc mot cuoc khong kich vao ham đoi Y o Taranto, Littorio bi trung ba qua ngu loi va chiu thiet hai nang ne. Ngap nang khien mui tau bi chui xuong. Littorio sau đo đuoc đua vao cang sua chua vao ngay 11 thang 12, va cong viec đuoc hoan thanh vao ngay 11 thang 3 nam 1941. Vittorio Veneto khong bi hu hai trong cuoc tan cong, nen khi Littorio đang đuoc sua chua, Vittorio Veneto đa tiep quan vai tro soai ham va di chuyen ve Naples. Vittorio Veneto xuat kich ngay 26 thang 11 va cham mat mot ham đoi Anh o phia nam Sardinia, con đuoc biet đen la Tran Mui Spartivento. Trong tran đanh nay, may bay Swordfish tu hang khong mau ham HMS Ark Royal đa tan cong Vittorio Veneto, nhung con tau đa tranh thanh cong toan bo so ngu loi. Vittorio Veneto giao chien voi cac tuan duong ham cua Anh bang thap phao 381 mm so 3 trong mot thoi gian ngan, nhung khong ghi nhan mot pha ban trung nao. Trong cuoc giao chien, mot thuy phi co trinh sat Ro. 43 cua Vittorio Veneto đa bi tiem kich Skua cua Anh ban ha. Đem ngay 8 va rang sang ngay 9 thang 1 nam 1941, Khong quan Hoang gia Anh đa to chuc mot cuoc khong kich vao Naples bang may bay nem bom hang nang, nhung khong nem trung bat ky muc tieu tau chien nao cua Y. Thang 2 nam 1941, Vittorio Veneto, Andrea Doria va Giulio Cesare tien hanh đanh chan mot đoan tau đuoc tin la đoan van tai toi Malta, nhung thuc chat đo la Luc luong H cua Hai quan Hoang gia Anh, đang tien ve Genoa đe chuan bi phao kich. Tuy nhien, hai ham đoi nay đa khong bat gap nhau va ham đoi cua Y đa quay tro ve cang sau đo.

Ngay 26 thang 3 nam 1941, Vittorio Veneto roi cang đe tan cong mot đoan van tai cua Anh toi Hy Lap. Phia Đuc đa gay nhieu ap luc buoc nguoi Y phai trien khai ham đoi đanh chan, voi thong tin rang ho [Đuc] đa vo hieu hoa hai trong tong so ba thiet giap ham cua nguoi Anh tai Đia Trung Hai. Đieu nay dan đen Tran Mui Matapan vao ngay tiep theo. Trong tran đanh, Vittorio Veneto bi tan cong boi cac may bay phong ngu loi tu hang khong mau ham HMS Formidable; đot đau tien that bai, nhung may bay trong đot thu hai đa nem trung hai qua ngu loi: mot qua vao Vittorio Veneto va mot qua vao tuan duong ham hang nang Pola. Vittorio Veneto ban ha mot may bay phong ngu loi, nhung con tau bi ngap khoang 4.000 tan nuoc. Du vay, Vittorio Veneto van khac phuc thiet hai nhanh chong sau muoi phut va quay ve Taranto vao ngay 29 thang 3. Viec sua chua đuoc tien hanh tai đo va keo dai toi thang 7.
Vittorio Veneto va Littorio quay tro lai hoat đong vao thang 8 nam 1941. Vao ngay 22, hai tau xuat kich đanh chan mot đoan van tai, nhung that bai va quay tro ve cang sau đo. Ngay 26 thang 9, Vittorio Veneto va Littorio len đuong đanh chan mot đoan tau van tai trong Chien dich Halberd, nhung hai tau khong tim thay đuoc đoan van tai va phai huy bo nhiem vu. Trong khi lam nhiem vu ho tong mot đoan van tai toi Bac Phi, Vittorio Veneto bi trung ngu loi tu tau ngam HMS Urge cua Anh, khien viec sua chua con tau keo dai toi mua xuan nam 1942. Ngay 13 thang 12, Littorio đuoc giao nhiem vu ho tong mot đoan van tai đen Bac Phi, va bat gap mot đoan van tai cua Anh trong khu vuc, dan đen Tran Sirte lan mot. Tran đanh ket thuc bat phan thang bai. Ngay 21 thang 3, Littorio roi cang lam nhiem vu tan cong mot đoan van tai khac cua Anh, dan đen Tran Sirter lan hai. Trong tran đanh, Littorio đa gay nhieu thiet hai nghiem trong cho khu truc ham Havock va Kingston cua Hai quan Hoang gia Anh.

Vittorio Veneto kip hoan thanh viec sua chua đe cung Littorio tham gia nhiem vu đanh chan đoan van tai Anh trong Chien dich Vigorous va Chien dich Harpoon vao giua thang 6. Giao chien khong dien ra nhieu, nhung nguoi Anh buoc phai huy bo Chien dich Vigorous khi biet co su hien dich cua thiet giap ham Y trong khu vuc va lien tuc gap phai cac đot khong kich du doi. Trong qua trinh tim kiem đoan van tai Anh, ham đoi Y bi khong kich boi cac may bay nem bom hang nang B-24 Liberator cua Khong luc Luc quan Hoa Ky. Littorio trung mot qua bom vao thap phao 381 mm so 1, khien mot thuy thu thiet mang va 12 nguoi bi thuong, nhung khong gay nhieu thiet hai cho thap phao. Sau đo, Littorio tiep tuc trung mot qua ngu loi đuoc tha tu mot chiec Vickers Wellington cua Khong quan Hoang gia Anh. Con tau quay ve cang thanh cong va viec sua chua đuoc hoan thanh vao cuoi thang 8. Sau đo, hai tau roi Taranto toi La Spezia sau khi cuoc đo bo cua quan đoi Đong Minh vao Bac Phi dien ra va thang 11. Thiet giap ham Roma gia nhap ham đoi va cung tien ve La Spezia. Tai đo, Roma thay the Littorio lam soai ham cua ham đoi.

Thang 6 nam 1943, quan đoi Đong Minh thuc hien mot loat cac cuoc khong kich va La Spezia nham tieu diet ca ba thiet giap ham cua Hai quan Y neo đau tai đay. Ngay 5 thang 6, Vittorio Veneto trung hai qua bom co lon vao khu vuc man trai tau. Vittorio Veneto phai khoi hanh ve Genoa sua chua va viec sua chua chi đuoc hoan thanh ngay truoc khi Hiep đinh Đinh chien Cassibile đuoc ky ket, chinh thuc gach ten nuoc Y ra khoi cuoc chien. Littorio trung ba qua bom ngay 19 thang 6, hon mot tuan sau khi chiec Vittorio Veneto bi trung bom, va đuoc đoi ten thanh Italia sau khi chinh phu Phat xit cua Benito Mussolini sup đo. Roma bi hu hai nhe trong cuoc khong kich ngay 5 thang 6 va 23 thang 6. Thang 9 nam 1943, sau khi Y rut khoi cuoc chien, ba thiet giap ham cung voi so luong lon tau chien cua Y đuoc lenh rut ve Malta đe đau hang quan đoi Anh. Tren đuong, ham đoi Y bi tan cong boi may bay nem bom Dornier Do 217 cua Đuc Quoc Xa. Roma trung hai qua bom thong minh Fritz X, mot qua đam trung khu vuc kho chua đan phia truoc, gay thiet hai nghiem trong, va mot qua phat no ngay canh luon tau. Ham đan cua Roma sau đo phat no, khien con tau gay đoi va chim, đem theo sinh mang cua 1.253 si quan va thuy thu (trong đo co Đo đoc Carlo Bergamini - chi huy truong Ham đoi Y).
Italia va Vittorio Veneto cap ben Malta thanh cong, va đuoc luu lai tai đo toi ngay 14 thang 9, truoc khi đuoc lenh di chuyen ve Alexandria. Hai chiec neo đau tai Ho Great Bitter o Kenh đao Suez trong suot quang thoi gian con lai cua cuoc chien. Ngay 6 thang 6 nam 1946, Vittorio Veneto khoi hanh ve Augusta o Sicily, va theo Hiep uoc Hoa binh voi Y 1947, con tau đuoc lenh tien đen Anh. Ngay 14 thang 10 nam 1946, Vittorio Veneto quay ve La Spezia va đuoc đem đi ban đe thao do vao ngay 3 thang 1 nam 1948. Italia roi Ho Great Bitter vao ngay 5 thang 2 nam 1947 ve Augusta cung Vittorio Veneto. Con tau đuoc lenh tien ve Hoa Ky va sau đo tra ve Y, noi con tau đuoc xoa khoi danh sach đang ba vao ngay 1 thang 6 nam 1948 va đem đi thao do o La Spezia. Impero - chiec thu tu trong lop, von bi bo do tu giai đoan đau cuoc chien, đuoc quan Đuc chiem giu vao nam 1943. Con tau sau đo bi đanh chim boi may bay nem bom My vao ngay 20 thang 2 nam 1945. Thang 10 nam 1947, con tau đuoc lam noi va keo ve Venice đe thao do.


Trong hai quan nuoc ngoai Nam 1939, Quoc truong Tay Ban Nha Francisco Franco ngo y ve viec xay dung mot chuong trinh phat trien luc luong hai quan sau khi len nam quyen tu Noi chien Tay Ban Nha. Franco sau đo đa ky mot so thoa thuan voi Chinh phu Y ve viec đong bon thiet giap ham lop Littorio o Tay Ban Nha. Chinh phu Y hua se ho tro moi co so vat chat va ky thuat can thiet cho viec đong tau. Hai quan Y nhanh chong thuc đay viec hien đai hoa va mo rong cac nha may đong tau hien co o Tay Ban Nha, đe co the tiep nhan đuoc cac con tau co lon nhu Littorio. Tuy vay, du an đa bi ngung lai sau khi Y tham gia vao Chien tranh The gioi thu hai, va nang luc cong nghiep cua Tay Ban Nha van con han che.
Vao đau nhung nam 1930, Hai quan Lien Xo đa tien hanh chuong trinh xay dung luc luong hai quan va bat đau tim kiem nhung loi khuyen tu cac nha đong tau nuoc ngoai đe chuan bi cho mot lop thiet giap ham moi. Ngay 14 thang 7 nam 1939, cong ty Ansaldo đa hoan thanh mot ban thiet ke cho Hai quan Lien Xo, ve mot lop thiet giap ham dua tren lop Littorio, đuoc đinh danh la U.P. 41. Thiet ke nay co tong muc choan nuoc la 42.000 tan, đuoc trang bi chinh khau phao 406 mm trong ba thap phao ba nong. Thiet ke nay khong su dung he thong chong ngu loi Pugliese va thay vao đo, ho su dung he thong đa vach ngan chong ngu loi. Du vay, Hai quan Lien Xo đa khong su dung thiet ke U.P. 41 đe lam co so cho cac thiet giap ham lop Sovetsky Soyuz ma ho đat đong vao cuoi nhung nam 1930. Tuy nhien, chung đuoc trang bi he thong Pugliese, do cac chi tiet cua he thong nay đa đuoc thu thap thong qua hoat đong gian điep cua Lien Xo.
Đe chuan bi cho viec thiet ke mot lop tuan duong chien ham moi vao đau nam 1940, co ten la Đe an 1047, Hai quan Ha Lan đa cu nhieu đoan thanh tra đi thi sat viec đong thiet giap ham Vittorio Veneto, voi mong đoi co the thu thap đuoc cac kinh nghiem ve viec thiet ke he thong đai chong ngu loi. Tuy vay, Hai quan Y đa tu choi tiet lo cac thong tin ve he thong Pugliese.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Sach tham khao =
Bagnasco, Erminio & de Toro, Augusto (2011). The Littorio Class: Italy's Last and Largest Battleships 1937–1948. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-59114-445-8.
Campbell, John (1985). Naval Weapons of World War II. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-87021-459-4.
Fraccaroli, Aldo (1968). Italian Warships of World War II. London: Ian Allan. OCLC 461351.
Gardiner, Robert; Chesneau, Roger, bien tap (1980). Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-913-8.
Garzke, William H. & Dulin, Robert O., Jr. (1985). Battleships: Axis and Neutral Battleships in World War II. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-101-0.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Garzke, William H. Jr. & Dulin, Robert O., Jr. (1980). British, Soviet, French, and Dutch Battleships of World War II. London: Jane's. ISBN 0-7106-0078-X.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Noot, Lt. Jurrien S. (1980). "Battlecruiser: Design Studies for the Royal Netherlands Navy 1939–40". Warship International. Quyen 3. International Naval Research Organization. tr. 242–273. ISSN 0043-0374.
Rohwer, Jurgen (2005). Chronology of the War at Sea, 1939–1945: The Naval History of World War Two. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-119-2.
Stille, Mark (2011). Italian Battleships of World War II. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84908-831-2.
Whitley, M. J. (1998). Battleships of World War II. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-1-55750-184-4.


Đoc them Breyer, Siegfried (1973). Battleships and Battle Cruisers, 1905–1970. Doubleday. ISBN 0-385-07247-3.
Mallett, Robert (1998). The Italian Navy and Fascist Expansionism, 1935–1940. Frank Cass. ISBN 0-7146-4878-7.
O'Hara, Vincent (2009). Dark Navy: The Italian Regia Marina and the Armistice of 8 September 1943. Nimble Books. ISBN 1-934840-91-2.
Sturton, Ian, bien tap (1987). Conway's All the World's Battleships: 1906 to the Present. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-448-2. OCLC 246548578.


Lien ket ngoai Classe Littorio Trang web chinh thuc cua Hai quan Y (Marina Militare)