Tran Ung Long la vi tuong nha Đinh co cong giup Đinh Bo Linh đanh dep loan 12 su quan, lap ra nha nuoc Đai Co Viet trong lich su Viet Nam. Trong tinh the cap bach, Tran Ung Long đa co sang kien chat tre đan thanh thuyen (con goi la đan thuyen), phong theo cach đan thanh thung đe vuot song ho tien sau vao can cu Đo Đong Giang cu tru duoi su lanh đao cua su quan Đo Canh Thac. Nho chien cong đo Tran Ung Long đuoc hau the lap đen tho phung va ton vinh la ong To nghe đan thuyen va nghe son.


Xuat than Theo than tich mieu, đen Noi Le thi Tran Ung Long sinh nam 940 tai xa An Vien, huyen Tien Lu, tinh Hung Yen. Ong la con cua vi hao truong đat Hong Chau, tu nho đa co tai thao luoc, van vo song toan.
Lon len giua thoi loan 12 su quan, Ong theo ve Hoa Lu gia nhap luc luong cua Đinh Bo Linh va đuoc giao cho quan ly mot đao quan va tuong tien phong Tran Cong Man. Tran Ung Long la vi tuong truc tiep chi huy tran đanh su quan Đo Canh Thac o Đo Đong Giang (Thanh Oai, Ha Noi).
Theo truyen thuyet ve tuong quan Tran Ung Long va bai viet cua GS. TSKH To Ngoc Thanh thi: "Vao thoi đai loan 12 su quan, Đinh Bo Linh sai tuong quan Tran Ung Long đem quan dep su quan Đo Canh Thac. Su quan nay lap can cu giua vung song nuoc hiem tro, lau say trung điep, neu bi đoi phuong tan cong de bi sa vao nhung the tran đa bay san. Biet đay la đia hinh co vung song nuoc, Tran Ung Long ha lenh cho quan vao vung chat tre đan thuyen, phong theo cach đan thung. Nho co thuyen nan, quan Tran Ung Long ve que day moi nguoi cach đan thuyen, goi la thuyen thung". Tu truyen thuyet nay, dan lang Noi Le suy ton Tran Ung Long la ong to nghe đan thuyen.


Tran Đo Đong Giang Tran Ung Long đuoc Đinh Bo Linh giao quan ly tuong tien phong Tran Cong Man va 1 đao quan voi nhiem vu đanh dep su quan Đo Canh Thac o Đo Đong Giang. Thanh Đo Đong rat kien co, co dong Đong Giang bao quanh, lai nam giua vung đam lay menh mong, lau say ngut ngan, hoang vu, ben ngoai kho co the vao đanh đuoc. Hai Tuong quan ho Tran đa ha đuoc nhung đon an ngu ben ngoai thanh Đo Đong. Đo Canh Thac la mot manh tuong cua nha Ngo, tai thao luoc noi tieng luc bay gio. Khi ma Hau Ngo mat, ong keo quan ve lap thanh luy o đay, the nghieng thien ha. Đai quan Hoa Lu do hai dung tuong ho Tran keo đen đay đanh rat riet. Đo Canh Thac rut vao thanh noi đe co thu. Hai tuong ho Tran xiet chat vong vay, cat đut moi đuong tiep vien vao thanh. Thanh Đo Đong hoan toan bi co lap. Đo su quan tinh ke, dung thuyen chien vuot song, mo mot đuong mau. Sau đo cho pha het thuyen, chay vao đong quan o bai đat cao giua đam lay, dua vao đia hinh hiem tro đe nuoi duong, cung co luc luong, chop thoi co phan cong, tieu diet đoi phuong. Đao quan cua hai tuong Tran sau khi chiem đuoc thanh Đo Đong, đe mot it quan giu thanh, don binh luc gap rut đuoi đanh Đo su quan. Khi vuot qua mot rung tre nua, đao quan cua Tran tuong cong gap mot con song lon chan ngang, khong mot bong nguoi, khong mot con đo. Phia ben kia bo song la đam lay, lau say ngut ngan, co xi cua Đo su quan đang phap phoi bay tren nhung go đat cao. Muon sang đanh su quan ho Đo thi phai qua đuoc song nay. Nhung song lon, nuoc sau, chay xiet, khong mot cay cau, mot con đo qua song.
Tuong Tran Ung Long ha lenh cam trai, giao cho đao quan cua Tran Cong Man quay lai rung chat tre nua, gap rut đan thanh nhung chiec thuyen thung nho, hinh bau duc, them hai cai thang cheo giu cao cho chac chan, va lam cho ngoi đe boi thuyen, lai lay la cay rung, gia voi đat set, tron lan nhua san thuyen that min, trat hai mat thuyen cho nuoc khoi ngam vao. Hang tram con thuyen đa đuoc tao ra chi mong may ngay đem. Co thuyen, quan si nhat te vuot song. Khi lam tran cu hai nguoi khenh mot thuyen đe lam la chan cho nhung nguoi phia sau tien len. Nguoi khoe thi moi nguoi mot thuyen lam khieng đo ten, đo giao rat loi hai. Gap nhung khuc lay loi, ho lai tha thuyen chien, cho nguoi đun đay phia sau, ao ao luot toi nhu boi tren song nuoc. Nguoi ta noi, cach đanh thuyen kieu nay la do vua Đinh huong dan cho, lay kinh nghiem tu cai thoi co lau tap tran, "thuyen tre đe thuyen thung", thuo sinh thoi nha vua đa lam đe đanh đoi quan cua nu tuong ho Duong tren song Hoang Long xua.
Đo Canh Thac tu cac go đat cao, gian quan dung cung no va can ban gach đa đe đanh chan nghia quan. Nhung nho nhung chiec thuyen chien đoc đao va loi hai ay, quan Hoa Lu xong len nhu vu bao. Quan si Đo su quan so hai,tan ra. Đo Man bi chem đau ngay tai tran. Hai tuong ho Tran thu quan thang loi, ca khuc khai hoan, keo ve đong Hoa Lu đe bao tiep voi Van Thang Vuong.


Tran Cong Man Gop phan lon trong chien cong cua Tran Ung Long la tuong tien phong Tran Cong Man duoi quyen chi huy cua ong. Theo truyen thuyet Đinh Le Tran Cong Man la con luong y Tran Đong va vo la Pham Thi Huong o huyen Luong Giang, Ai Chau (Thanh Hoa). Tran Cong Man co khuon mat vuong, tai lon, mat phuong, may thanh, trong that la khoi ngo, tuan tu. Lon len, Tran Cong Man hay đoc sach binh thu, ham tap luyen vo nghe, cung kiem. Nam chang 20 tuoi thi cha me đeu mat, luc nay Hau Ngo Vuong suy yeu, tho hao cac noi noi len cat su, tu tri tung vung, tranh gianh nhau khong ai chiu ai ca, lam cho nhan dan vo cung đieu đung, lam than.
Tran Cong Man len đuong nhung mong tim đuoc minh chu đe tho. Tren đuong đi, Man qua lang Thai Duyen tro tai mot trang trai cua nguoi ho Tran, co mot nguoi con gai ten la Tran Thi Xuyen, tuoi vua đoi muoi, nhan sac chim sa ca lan. Sang som hom sau, khach tu biet chu đe đi tiep. Tran trang chu luu khach lai đai com roi cho con gai ra tiep nuoc, sua sang giup hanh trang cho chang. Trai quoc sac, nu thien huong, cang nhin ve mat cang nong uyen uong. Vo chong Tran lao mung lam cho đoi trai tai, gai sac ket duyen. Tran Cong Man luu lai it ngay roi tu biet trang trai nhac phu va nguoi vo đe len đuong theo chi huong. Khi đen Bo Hai Khau, chang moi biet tin Tran Minh Cong, thong soai quan o đay đa giao toan bo binh quyen cho Đinh Bo Linh keo quan ve đong Hoa Lu xay thanh, đap luy,hung cu mot phuong. Chang ngai đuong xa dam thang, chang Man cam phong thu cua Tran Minh Cong, mot nguoi, mot ngua xam xam tim loi ve đong Hoa Lu. Van Thang Vuong xem xong buc thu cua Tran Minh Cong gui toi, lien phong cho Tran Cong Man lam Tuong tien phong cua đao quan do Tuong Tran Ung Long truc tiep chi huy, chuan bi xuat quan đanh su quan Đo Canh Thac o Đo Đong Giang (Thanh Oai, Ha Noi).
Sau khi dep tan loan muoi hai su quan, non song thong nhat. Van Thang Vuong đang quang Hoang đe. Nha vua phong thuong cho ba quan tuong si. Tran Cong Man đuoc phong chuc Đo Uy Đai tuong quan, cap cho thuc ap o trang Thai Duyen, Đen ngay 12 thang 2 nam Ky Mao, Đo Uy Đai tuong quan Tran Cong Man bong nhien khong benh ma mat tai thuc ap Thai Duyen,Vua Đinh sac ban ong la Nam Đo Thanh Hoang, lai ban them tien bac đe nhan dan Thai Duyen lap mieu phung tho. Hoi lang hang nam đuoc mo vao ngay tuong quan mat, bao gio bay giap cua trang Thai Duyen cung thi boi thuyen dien lai tich thuyen thung đuoi giac cua 2 tuong quan ho Tran. Roi noi đay tru phu, dan cu mo cho đong vui, đe tuong nho 2 tuong quan ho Tran, ho moi đat ten cho la cho Tran, lau ngay goi chech thanh cho Gian (nay thuoc Vu Ban, Nam Đinh).


To nghe son Nhung bang chung xac thuc cua nganh khao co hoc đa chung minh nghe son o Viet Nam co mot be day truyen thong đa tren hai ngan nam. Nhung nguoi đau tien khai sinh, khoi phat ra nghiep nay lai la Tran Ung Long. Co kha nhieu tu lieu noi đen nhan vat Tran Ung Long, mot vo tuong cua Đinh Bo Linh. Theo truyen thuyet va su thanh van thi ong la nguoi đau tien trong lich su đa su dung son ta trong cuoc chien đau dep loan muoi hai su quan. Tai lieu cua hai tac gia Nguyen Vinh Phuc va Nguyen Nha đeu viet rang: trong mot lan đi dep su quan Đo Canh Thac đong o Đo Đong (Thanh Oai, Ha Tay) quan Canh Thac thua chay qua song đa nhan chim tat ca thuyen be. Tran Ung Long buoc phai dung quan đe tim ke sang song. Nhan thay trong vung co nhieu cay son, ong nay ra mot y hay: cho quan linh vao lang muon tat ca nhung thang cai, thung đai, roi đem nhua son tron voi đat bot trat vao cac ke ho. Va đoi quan cua ong đa vuot song an toan tren cac loai thung đo. Dua vao cau truyen nay, nhieu tu lieu cho rang Tran Ung Long la ong to cua nghe son va tinh nien đai cua nghe son nuoc ta tu the ky X.


Đen tho Tran Ung Long đuoc tho o Mieu va Đinh Noi Le, xa An Vien, huyen Tien Lu (Hung Yen). Ong đuoc ton vinh la ong to cua nghe đan thuyen.
Đen tho Tran Cong Man o xa Trung Thanh la di tich lich su van hoa lau đoi tho 2 vi tuong nha Đinh la Tran Cong Man va Tran Ung Long. Tran Cong Man, nguoi Son Tay theo ve voi vua Đinh Tien Hoang, đuoc giao lam tuong tien phong duoi quyen Tran Ung Long, co cong đanh dep su quan Đo Canh Thac. Sau nay Ong lai đuoc cu xuong phu Nghia Hung đe chieu mo đuoc 1000 quan si. Ong lay vo nguoi trang Thai Duyen la ba Xuyen Nuong va tap hop đuoc đen nghin trai trang que vo tham gia nghia quan.


Chu thich