Chien dich Linebacker II, hay con đuoc biet đen la Chien dich Đien Bien Phu tren khong, la chien dich quan su cuoi cung cua Hoa Ky chong lai Viet Nam Dan chu Cong hoa trong Chien tranh Viet Nam, tu 18 thang 12 đen 30 thang 12 nam 1972 sau khi Hoi nghi Paris be tac va đo vo do hai phia Viet Nam Dan chu Cong hoa va My bat đong ve cac đieu khoan trong hiep đinh.
Chien dich nay la su noi tiep cua chien dich nem bom Linebacker dien ra tu thang 5 đen thang 10 nam 1972, ngoai tru điem khac biet lon la lan nay Hoa Ky se tan cong don dap bang may bay nem bom chien luoc B-52 thay vi cac may bay nem bom chien thuat, muc đich la dung suc manh va bien phap khong han che đanh thang vao cac trung tam đau nao cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tai chien dich nay, Hoa Ky đa huy đong loai may bay nem bom chien luoc manh nhat cua ho la phao đai bay B-52 lam nong cot đe nem bom rai tham huy diet xuong Ha Noi, Hai Phong, Thai Nguyen, Lang Son va cac muc tieu khac lien tuc trong 12 ngay đem. Đay la nhung cuoc nem bom du doi nhat trong Chien tranh Viet Nam va la mot trong nhung cuoc tap kich co cuong đo cao nhat trong lich su cac cuoc chien tranh. Trong 12 ngay, My đa tha hon 36.000 tan bom, vuot qua khoi luong bom đa nem xuong mien Bac Viet Nam trong toan bo thoi ki tu 1969 đen 1971.
Cuoc nem bom tuy co gay nhung ton that nang ve co so vat chat cho phia Viet Nam Dan chu Cong hoa nhung đa khong lam thay đoi đuoc lap truong cua lanh đao nuoc nay ve noi dung co ban cua hiep đinh hoa binh, đong thoi no gay mot lan song bat binh lon cua nguoi My, du luan va chinh gioi cua cac nuoc tren the gioi trong đo co ca cac đong minh lau dai cua Hoa Ky, uy tin cua Chinh phu Hoa Ky bi xuong thap nghiem trong. Bi phan đoi trong nuoc, bi co lap tren truong quoc te, gap phai su chong tra hieu qua gay thiet hai lon cho luc luong khong quan chien luoc, lai khong the buoc đoi phuong thay đoi lap truong, Tong thong Richard Nixon đa phai ra lenh cham dut chien dich vao ngay 30 thang 12, đe nghi noi lai đam phan tai Paris. Tai đay, Hoa Ky chap nhan ky ket Hiep đinh Paris tren co so du thao ma truoc đo ho đa tu choi ky ket (vi đay la du thao co nhung đieu khoan co loi cho Viet Nam Dan chu Cong hoa). Sau chien dich nem bom khi the, long tu hao trong Quan đoi nhan dan Viet Nam va nguoi dan tai mien Bac Viet Nam len rat cao: ho khong chi đanh thang đuoc "than tuong B-52" ma con buoc Hoa Ky phai ky Hiep đinh Paris voi nhung noi dung co loi cho ho, đo la nhung co so đe phia Viet Nam Dan chu Cong hoa coi chien dich nay la mot thang loi chien luoc to lon.
Chien dich nay con co mot y nghia tam ly nang ne cho gioi quan su Hoa Ky: đay la chien dich ma phia My đa chu đong lua chon muc tieu, thoi điem, phuong thuc chien đau va đac biet la su dung so truong cua minh đe chong lai so đoan cua đoi phuong (trinh đo khoa hoc cong nghe), mot cuoc đau ma đoi phuong se khong the su dung yeu to "du kich" – mot cach hinh tuong: phia My thach đau va đuoc quyen lua chon vu khi va đa that bai.
Chien dich nay cung cho thay điem yeu cua vu khi may bay nem bom chien luoc cua Hoa Ky: B-52 vu khi chien luoc dung đe chong choi đoi thu tiem tang xung tam la Lien Xo cho mot cuoc chien tranh cong nghe cao đa the hien điem yeu ngay khi đoi phuong co trinh đo kinh te, quan su, khoa hoc – cong nghe kem hon nhieu, va vu khi chong tra cung khong phai la loai cao cap cua đoi phuong (vao thoi điem 1972, ten lua SAM-2 ma Viet Nam su dung đa bi Lien Xo thay the bang SAM-4 va SAM-5 manh hon nhieu). Ngay sau Chien tranh Viet Nam, vi ly do nay Hoa Ky đa phai no luc rat cao trong chay đua vu trang trong linh vuc may bay nem bom va đa cho ra ket qua la cac may bay nem bom B-1 Lancer va B-2 Spirit tang hinh.
O Viet Nam, su kien nay thuong đuoc goi la "12 ngay đem" va bao chi, truyen thong hay dung hinh tuong "Đien Bien Phu tren khong" đe nhan manh y nghia thang loi chien luoc cua su kien. Ten goi nay xuat phat tu loi tuyen duong cua đai tuong Vo Nguyen Giap danh cho cac đon vi lap cong vao ngay 26 thang 12 nam 1972.


Muc tieu cua cac ben = Hoa Ky =
Sau that bai cua Quan luc Viet Nam Cong Hoa trong chien dich Lam Son 719, quan đoi Nhan dan Viet Nam tai mien Nam lien tuc mo cac cuoc tan cong vao cac can cu va vi tri chien luoc cua Viet Nam Cong Hoa qua chien dich Xuan He 1972, lam that bai ke hoach Viet Nam hoa chien tranh cua My. Nham giu the dien cua mot sieu cuong quan su va đe rut quan trong danh du, Hoa Ky đa tien hanh chien dich đanh bom lan cuoi nay voi y đinh "đua mien Bac ve thoi ky đo đa", giam bot su ho tro quan su cua Viet Nam Dan chu Cong hoa cho chien truong mien Nam.
Tai Paris cuoi thang 11 nam 1972, cuoc đam phan Viet Nam - Hoa Ky mot lan nua lam vao be tac. Viet Nam Cong hoa (von khong đuoc My cho phep tham gia hop kin đe đam phan ve đieu khoan hiep đinh) ra suc phan đoi ban du thao hiep đinh, theo đo Quan đoi Nhan dan Viet Nam đuoc giu nhung vi tri cua ho tai mien Nam. Tong thong Nguyen Van Thieu cho rang Hoa Ky lam vay la đe ru bo trach nhiem voi ho. Nixon khong muon mang tieng la đa bo mac Viet Nam Cong hoa, nen phia Hoa Ky đoi thay đoi lai noi dung cot loi nhat cua du thao hiep đinh, đo la ve quy che cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam tai chien truong mien Nam Viet Nam. Ngay 20/11/1972, co van Henry Kissinger đe nghi sua đoi 69 điem trong ban du thao Hiep đinh, theo đo, Hoa Ky muon "co đi co lai", khi quan My rut khoi Viet Nam thi Quan đoi Nhan dan Viet Nam cung phai rut khoi mien Nam Viet Nam. Viet Nam Dan chu Cong hoa khong chap nhan, vi đe nghi nhu vay đat ho ngang hang voi ke xam luoc la My, đong thoi se khien quan Giai phong gap rat nhieu kho khan sau nay.
Ngay 23/11/1972, khi gap Le Đuc Tho, Henry Kissinger đa đoc buc đien cua Nixon ngam đe doa ngung đam phan, nem bom tro lai. Tuy nhien ong Le Đuc Tho đa khang khai đap lai: "Chung toi đa đanh nhau voi cac ong muoi may nam va cung đa đam phan 5 nam roi. Nay cac ong co san sang moi đi đen giai quyet; khong the dung đe doa voi chung toi đuoc đau".
Cuoi thang 11-1972, Quan uy Trung uong Viet Nam nhan manh "Đe quoc My co the lieu linh dung B-52 nem bom Ha Noi, Hai Phong". Ngay 24/11/1972, Tong Tham muu truong Van Tien Dung cung cac Tham muu pho: Tran Quy Hai, Vuong Thua Vu, Cao Van Khanh, Phung The Tai đa thong qua va phe chuan ke hoach đanh B-52. Nhiem vu cong tac chuan bi phai xong truoc ngay 03/12/1972. Đau thang 12-1972, Tong Bi thu Le Duan đa xuong So chi huy Quan chung phong khong - khong quan, truc tiep nghe Tu lenh Le Van Tri trinh bay ve ke hoach đanh B-52, ong đa nhan manh: "Đe gay suc ep voi ta, truoc sau My cung se đua B-52 nem bom Ha Noi; quan dan ta, ma nong cot la Quan chung phong khong - khong quan phai kien quyet lam that bai am muu nay cua chung".
Ngay 4 đen 13 thang 12, đam phan tiep tuc tai Paris suon se cho đen khi phia My mot lan nua lat lai van đe cot loi: quy che cua luc luong Viet Nam Dan chu Cong hoa, va neu van đe khu phi quan su. Phia Viet Nam Dan chu Cong hoa phan ung bung no bang cach thu hoi cac nhuong bo tu cac buoi hop truoc đo va đua ra đoi hoi moi, trong đo co viec lat lai van đe co ban ve trao tra tu binh My. Thang 10, phia Viet Nam Dan chu Cong hoa đa đong y trao tra tu binh My vo đieu kien trong vong 60 ngay. Nay ho muon gan viec trao tra tu binh voi viec tha hang ngan tu chinh tri tai Nam Viet Nam - mot van đe ma ho đa tung đong y danh no cho cac thuong thao cu the sau nay giua cac ben Viet Nam. Nixon trieu hoi Kissinger ve My va ngung đam phan.
Ngay 5 thang 12, Nixon đien cho Kissinger: "Hay đe mot cho ho o cua cho cuoc hop tiep. Toi co the san sang cho phep nem bom o at mien Bac Viet Nam trong thoi gian nghi ngoi đo" (am chi ky nghi le Giang Sinh). Đem 12 thang 12, Chanh van phong Nha trang Heizman thua uy quyen cua Richard Nixon gui mot buc đien cho Kissinger co đoan viet: "Chung ta can tranh lam bat cu đieu gi co ve nhu la chung ta pha vo thuong luong mot cach đot ngot. Neu xay ra tan vo thi phai lam nhu la do ho chu khong phai do chung ta. Trong bat cu truong hop nao, Hoa Ky khong đuoc chu đong cat đut cuoc noi chuyen. Chung ta can yeu cau hoan cuoc hop đe tham khao them". Tuy co tinh tri hoan o hau truong, nhung khi tuyen bo chinh thuc, Hoa Ky đo loi cho Viet Nam Dan chu Cong hoa đa khong chiu "đam phan nghiem chinh". Do vay, nhieu tai lieu phuong Tay van cho rang Viet Nam Dan chu Cong hoa đa bo hop truoc, va chien dich nem bom cua My la đe khien Viet Nam "biet đieu" ma chap nhan hop lai.
Ngay 14 thang 12, Tong thong Nixon hop voi co van an ninh Kissinger, tuong Alexander Haig va chu tich Hoi đong tham muu truong lien quan - đo đoc Thomas Moorer thong qua lan cuoi cung ke hoach Chien dich Linerbacker II. Nixon noi voi đo đoc Thomas H. Moorer, Chu tich Hoi đong tham muu truong lien quan Hoa Ky: "Đieu may man cua ong la đuoc su dung mot cac cach hieu qua suc manh quan su cua chung ta đe thang cuoc chien tranh nay. Neu ong khong lam đuoc viec đo, toi se coi ong la nguoi chiu trach nhiem".
Muc tieu ma Hoa Ky đat ra trong chien dich Linebacker II la duy tri no luc toi đa đe pha huy tat ca cac to hop muc tieu chinh o khu vuc Ha Noi va Hai Phong, trong đo pha huy đen muc toi đa nhung muc tieu quan su chon loc tai vung lan can cua Ha Noi/Hai Phong. Linebacker II cung loai bo cac rat nhieu cac han che trong cac chien dich truoc đo o Bac Viet Nam, ngoai tru co gang đe "giam thieu nguy hiem cho dan thuong toi muc co the cho phep ma khong anh huong hieu qua" va "tranh cac khu giam giu tu binh, benh vien va khu vuc ton giao". Muc tieu cua Linebacker II cung van la muc tieu cua Linebacker nhung voi cuong đo, suc cong pha va mat đo lon đen muc khung khiep đe buoc Viet Nam Dan chu Cong hoa phai chap nhan đieu khoan cua My, đong thoi to ro cho Nguyen Van Thieu thay rang Hoa Ky đa co lam het trach nhiem bao ve Viet Nam Cong Hoa, thay vi rut lui ma khong chien đau. Cung trong ngay 14 thang 12, Nixon gui mot toi hau thu cho Ha Noi: trong 72 gio đong ho đe quay lai ky theo phuong an Hoa Ky đe nghi, neu khong se nem bom lai Bac Viet Nam.
Ve ly do quan su, chinh tri thi cuoc nem bom nay khong can thiet vi khi đo Hoa Ky đa quyet tam rut quan khoi cuoc chien. Hoa Ky biet ro rang khong the nao bat Viet Nam Dan chu Cong hoa nhuong bo mot van đe cot loi ma ho đa chien đau gan 20 nam, voi chi bang mot cuoc nem bom du ac liet đen đau. No chi lam du luan My va the gioi bat binh voi chinh phu Hoa Ky. Đay thuc chat chi la cach đe the hien trach nhiem nghia vu cuoi cung đoi voi đong minh Viet Nam Cong hoa: khi du thao hiep đinh đa đuoc ky tat voi Viet Nam Dan chu Cong hoa, chinh phu Viet Nam Cong hoa đa phan đoi kich liet va khong chap nhan, Hoa Ky quyet đinh dung nac thang quan su manh tay nhat nay đe chung to ho đa co gang het muc cho quyen loi cua đong minh.
Ngay 15 thang 12, Le Đuc Tho va Kissinger chia tay nhau tai san bay Le Bourger (Paris). Ngay 16 thang 12, Kissinger hop bao tai Washington DC đo loi cho Viet Nam Dan chu Cong hoa keo dai đam phan. Toi 18 thang 12, khi Le Đuc Tho vua ve đen nha (sau khi ghe qua Moskva va Bac Kinh) thi nhung trai bom đau tien tu B-52 trong Chien dich Linebacker II roi xuong Ha Noi.


= Viet Nam Dan chu Cong hoa =
Voi kinh nghiem chinh tri day dan, ngay tu ngay 29/12/1967, chu tich Ho Chi Minh đa noi voi tuong Phung The Tai, luc nay la Pho Tong tham muu truong loi du bao: 

Tu thang 5/1972, Đai tuong Vo Nguyen Giap va cac can bo tham muu tac chien cua Quan chung Phong khong đat van đe: "Ty le B-52 bi ban roi muc đo nao thi Nha Trang rung chuyen, muc đo nao thi My khong chiu noi, phai thua?". Sau may tuan, cau tra loi đa đuoc đua ra:

N1 - ty le My chiu đung đuoc la 1-2% (tren tong so B-52 tham chien cua My);
N2 - ty le lam Nha Trang rung chuyen la 6 - 7%;
N3 - ty le buoc My phai thua cuoc la tren 10%.
Neu ty le thiet hai cua B-52 bang hoac vuot qua 10%, My se khong the chiu đung đuoc va se phai dung chien dich, boi B-52 la vu khi chien luoc manh nhat cua khong quan My, đuoc van hanh boi cac phi cong đuoc tuyen chon va đao tao ky luong, neu bi thiet hai qua 10% thi My kho ma thay the đuoc (ngoai ra, nhieu phi cong My đuoc trao vinh du lai B-52 do la con chau cua cac gia toc co the luc, neu ty le chet tran cua cac "phi cong quy toc" nay tang cao thi chinh phu My se gap rac roi lon). Hon nua, can nho rang B-52 la vu khi chien luoc đe đoi pho voi sieu cuong la Lien Xo, mot nuoc co quy mo he thong phong khong lon gap vai chuc lan so voi Viet Nam, trang bi cung hien đai hon nhieu. Neu B-52 bi thiet hai tren 10% truoc mot đat nuoc co he thong phong khong it oi nhu Viet Nam thi hien nhien đo la mot that bai cua My, neu tiep tuc chien dich thi My se khong con đu luc luong B-52 đe đoi pho voi Lien Xo.
Quan chung Phong khong-Khong quan loai tru N1, quyet tam đat N2 va vuon toi N3. Ket qua trong 12 ngay đem chien đau mua đong nam 1972, Quan chung Phong khong Khong quan đa thuc hien vuot muc chi tieu N3: ty le B-52 bi ban ha la 17,6% (34/197 chiec, rieng cac đon vi phong khong Ha Noi ban ha 23 chiec). Ngay ca voi so lieu ma My thua nhan (16 B-52 bi roi, 4 bi hong nang va 5 bi hong trung binh) thi cung đa vuot qua muc N3.


Luc luong = Khong luc Hoa Ky =
Theo Karl J. Eschmann, My đa huy đong:

Gan 50% B-52 cua toan nuoc My (197 tren tong so 400 chiec). Thuc te xuat kich 741 lan, 12 phi vu bi huy nen con 729 lan nem bom
Gan 1/3 so may bay chien thuat cua toan nuoc My (1.077 tren tong so 3.041 chiec). Thuc te xuat kich 3.920 lan.
1/3 so tau san bay (6 tren tong so 17 chiec), cung nhieu tau chi huy - dan đuong, tau khu truc, tau tuan duong, tau radar, tau bao ve, tau cap cuu,...
Tap đoan khong quan 7 va 8 (Seventh air force va Eighth air force): trong đo co cac lien đoi khong quan chien luoc B-52 (Strategic Wing) so 43 va 72 đong tai can cu khong quan Andersen tren đao Guam gom 143 chiec B-52G, B-52D va lien đoi khong quan chien luoc so 307 gom 54 may bay B-52D đong tai can cu Utapao (Thai Lan); 6 lien đoi khong quan chien thuat (Tactical Fighter Wing) gom 455 may bay đong can cu tai cac can cu khong quan Ubon Korat va Takhli tren đat Thai Lan, 2 lien đoi 124 may bay đong tai mien Nam Viet Nam (Đa Nang).
Khong đoan đac nhiem 77 (Task force 77) la cac may bay tren cac tau san bay cua hai quan gom 6 lien đoi voi 420 may bay tren cac tau san bay:
USS America (CV-66): lien đoi so 8 (Carrier Air Wing 8) gom cac may bay F-4, A-6, A-7.
USS Enterprise (CVN-65): lien đoi 14 (F-4, A-6, A-7)
USS Midway (CV-41): lien đoi 5 (F-4, A-7)
USS Oriskany (CV-34): lien đoi 19 (F-8, A-7)
USS Ranger (CV-61): lien đoi 2 (F-4, A-6, A-7)
USS Saratoga CV-60: lien đoi 3 (F-4, -6, A-7)


= Quan đoi nhan dan Viet Nam =

Viet Nam đa tap trung phan lon luc luong phong khong chu luc cho chien dich, bao gom 3 Su đoan Phong khong: 361, 363, 375 voi 23 tieu đoan ten lua SA-2 (60% toan luc luong); 13 trung đoan phao cao xa (50% toan luc luong); 4 trung đoan khong quan (100% toan luc luong); 4 trung đoan rađa (80% toan luc luong); 3 trung đoan, 2 tieu đoan phong khong cua cac quan khu Viet Bac, Huu Ngan, Ta Ngan song Hong. Ngoai ra, con co 346 đoi phong khong cua dan quan, tu ve voi 1.428 khau phao hoac sung may phong khong. Tong cong đa co 54.000 chien sy va dan quan tham gia cac hoat đong chien đau hoac van tai.


 Phong khong  Su đoan 361 bao ve Ha Noi do đai ta Tran Quang Hung lam tu lenh, đai ta Tran Van Giang lam chinh uy. Cac đon vi truc thuoc gom 3 trung đoan ten lua SA-2 (co 1 trung đoan thieu) va 5 trung đoan cao xa:
Trung đoan ten lua "Thanh Loa" do trung ta Tran Huu Tao chi huy, gom 4 tieu đoan hoa luc va 1 tieu đoan ky thuat, moi tieu đoan hoa luc co 6 be phong va co so đan san sang chien đau 12 qua:
Tieu đoan hoa luc 57 do thuong uy Nguyen Van Phiet chi huy.
Tieu đoan hoa luc 59 do đai uy Nguyen Thang chi huy.
Tieu đoan hoa luc 93 do đai uy Nguyen Manh Hung chi huy.
Tieu đoan hoa luc 94 do thuong uy Tran Minh Thang chi huy.
Tieu đoan ky thuat 95 do đai uy Đo Binh Khiem chi huy.
Trung đoan ten lua "Co Đo" do trung ta Nguyen Ngoc Đien chi huy, bien che hoa luc va ky thuat nhu Trung đoan 261:
Tieu đoan hoa luc 76 do đai uy Le Van He chi huy.
Tieu đoan hoa luc 77 do thuong uy Đinh The Van chi huy.
Tieu đoan hoa luc 78 do thuong uy Nguyen Chan chi huy.
Tieu đoan hoa luc 79 do thuong uy Nguyen Van Chien chi huy.
Tieu đoan ky thuat 80 do thuong uy Vuong Toan Tuoc chi huy.
Trung đoan ten lua "Hung Vuong" vua hanh quan tu Vinh Linh ra, luc bat đau chien dich chi con mot tieu đoan co khi tai san sang chien đau.
Tieu đoan hoa luc 86 do đai uy Pham Đinh Phung chi huy: san sang chien đau tu đau chien dich.
Tieu đoan hoa luc 87 do đai uy Đo Ngoc My chi huy: khong co khi tai
Tieu đoan hoa luc 88 do thuong uy Le Ky chi huy: san sang chien đau tu 26 thang 12.
Tieu đoan hoa luc 89 do đai uy Nguyen The Thuc chi huy: san sang chien đau tu 26 thang 12.
Tieu đoan ky thuat 90 do đai uy Nguyen Trac chi huy.
Cac trung đoan cao xa "Song Đuong", "Tam Đao", "Đong Đa", "Thang Tam".
Trung đoan cao xa "Song Thuong", "Ba Vi": tang cuong cho Su đoan 361 tu 25 thang 12
Dan quan tu ve Ha Noi (phoi thuoc 361): gom 226 trung đoi, đuoc trang bi 741 sung phao cac loai, trong đo co 18 phao cao xa 100 mm.
Su đoan 363 bao ve Hai Phong do đai ta Bui Đang Tu lam tu lenh, thuong ta Vu Trong Cang lam chinh uy, bien che gom 2 trung đoan Ten lua SA-2, moi trung đoan co 3 tieu đoan hoa luc, 1 tieu đoan ky thuat trong tu the san sang chien đau; 1 trung đoan cao xa va 1 cum tieu cao.
Trung đoan ten lua "Ha Long" do trung ta Đao Cong Than chi huy, 3/4 tieu đoan hoa luc trong tinh trang đu khi tai va co so đan tieu chuan.
Tieu đoan hoa luc 81: do thuong uy Kieu Thanh Tinh chi huy, san sang chien đau tu đau chien dich.
Tieu đoan hoa luc 82: san sang chien đau tu đau chien dich.
Tieu đoan hoa luc 83: san sang chien đau tu đau chien dich.
Tieu đoan hoa luc 84: khong đu khi tai.
Tieu đoan ky thuat 85: san sang chien đau tu đau chien dich.
Trung đoan ten lua "Nam Trieu" do trung ta Nguyen Đinh Lam chi huy, 3/4 tieu đoan hoa luc trong tinh trang đu khi tai va co so đan tieu chuan.
Tieu đoan hoa luc 71: san sang chien đau tu đau chien dich, tu 21-12 đuoc đieu đong phoi thuoc Su đoan 361
Tieu đoan hoa luc 72: do thuong uy Pham Van Chat chi huy, san sang chien đau tu đau chien dich, tu 21-12 đuoc đieu đong phoi thuoc Su đoan 361
Tieu đoan hoa luc 73: do thuong uy Đang Minh Chuc chi huy, san sang chien đau tu đau chien dich
Tieu đoan hoa luc 74: khong đu khi tai.
Tieu đoan ky thuat 75: san sang chien đau tu đau chien dich.
Trung đoan cao xa "Song Cam" gom 3 đai đoi phao 37 mm, 1 đai đoi phao 57 mm, 2 đai đoi phao 100 mm va 1 cum sung may phong khong 14,5 mm va 12 mm.
Dan quan tu ve Hai Phong (phoi thuoc Su đoan 363) gom 92 trung đoi, đuoc trang bi hon 200 sung bo binh (RPD, AK-47 va K-44).
Su đoan phong khong 365 do Thuong ta Nguyen Van Giao lam tu lenh, Đai ta Cao Van Chan lam chinh uy, co nhiem vu bao ve khu vuc tu Nam đong bang Bac bo đen Quang Binh, bien che gom 3 trung đoan ten lua va 3 trung đoan cao xa. Trong đo, chi co 6/12 tieu đoan hoa luc ten lua trong tinh trang đu khi tai san sang chien đau.
Trung đoan ten lua "Quang Trung" co cac tieu đoan hoa luc 41 va 42 trong tinh trang san sang chien đau.
Trung đoan ten lua "Đien Bien" co cac tieu đoan hoa luc 52 va 53 trong tinh trang san sang chien đau.
Trung đoan ten lua "Soc Son" co cac tieu đoan hoa luc 66 va 67 trong tinh trang san sang chien đau.
Cac trung đoan cao xa "Song Lam", "Hoa Lu", "Song Gianh".
Su đoan phong khong 375 do Đai ta Nguyen Van Hoi lam tu lenh, Thuong ta Tran Van Đich lam chinh uy, co nhiem vu bao ve đuong 1 Bac tu Bac Giang đen Đong Mo, khu cong nghiep Thai Nguyen va tuyen đuong sat Vinh Yen - Lao Cai, bien che gom 1 trung đoan ten lua va 5 trung đoan cao xa:
Trung đoan ten lua "Hong Ky" trang bi ten lua Hunqi 1 (Trung Quoc) đa bi hong khi tai, khong khoi phuc đuoc.
Cac trung đoan cao xa "Song Cau", "Chi Lang", "Van Kiep"
Trung đoan cao xa 256 thuoc Quan khu Viet Bac (phoi thuoc Su đoan 375) bao ve Thai Nguyen.
Trung đoan cao xa 254 thuoc Quan khu Tay Bac (phoi thuoc Su đoan 375) bao ve Yen Bai.


 Khong quan  Cac trung đoan "Sao Đo", "Yen The", "Lam Son", đuoc trang bi cac may bay MiG-21, MiG-19 va MiG-17, voi 31 chiec MiG-21 va 16 chiec MiG-17 trong tinh trang san sang chien đau.


 Radar canh gioi quoc gia  Cac trung đoan "Phu Đong", "Song Ma", "Ba Be", "To Hieu" va Tieu đoan 8


 Dan quan tu ve phong khong  Gom 364 đoi voi 1428 khau sung hoac phao cac loai. Trong đo co 769 khau trung-đai lien (RPD, RPK, PK...); 284 khau trong lien 12,7mm; 263 khau trong lien 14,5mm; 61 khau phao cao xa 37mm; 19 khau phao cao xa 57mm, 32 khau phao cao xa KS-19 100mm.


Chien thuat cua cac ben = Khong quan My =

Truoc khi dien ra chien dich, B-52 đa nhieu lan bay vao oanh tac khong phan mien Bac Viet Nam. Lan đau tien may bay B-52 tham chien chinh la tai Viet Nam, va tai đay no đa the hien suc tan pha rat ghe gom. B-52 la vu khi chu bai cua Khong quan chien luoc My, đuoc thiet ke đe đoi pho voi sieu cuong đoi thu la Lien Xo. May bay B-52 co kich thuoc khong lo, tam bay rat xa va luong bom mang theo rat lon (hon 30 tan bom moi chiec, gap 15 lan so bom ma may bay nem bom hang nang chu luc cua My thoi the chien 2 la B-17 co the mang theo).
Trong mot phi vu oanh tac, may bay B-52 thuong đi thanh nhom ba chiec theo đoi hinh mui ten, tren đo cao 9–10 km va nem khoang gan 100 tan bom (moi chiec nem hon 30 tan) voi mat đo day đac xuong mot khu vuc khoang 2,5 km². Neu mot qua bom tieu chuan la 500 lb (gan 250 kg) thi mat đo bom roi la khoang 130 qua tren 1 km², tuc la khoang cach trung binh giua hai ho bom canh nhau la khoang 80 met. Voi mat đo nem bom cao nhu vay, xac suat huy diet sinh mang va pha huy cong trinh trong dai bom cua B-52 se la cuc cao.
Khong quan My co mot thuan loi đen tu đong minh cua minh. Trong Chien tranh Sau ngay nam 1967, Israel đa tich thu đuoc hon 20 he thong SAM-2 nguyen ven bi quan A Rap bo lai khi rut chay, nho vay My đa nam đuoc tuong tan chi tiet cua he thong nay. Nam 1969, đen luot 1 he thong radar canh gioi P-12 cua Ai Cap bi Israel bat giu nguyen ven, toan bo ket qua phan tich đuoc chuyen giao cho My.
Nhu vay đen nam 1970, cac loai radar phong khong chu yeu cua Quan đoi nhan dan Viet Nam đeu đa bi My nam bat, va My đa che tao ra cac thiet bi gay nhieu rat hieu qua. Nhu phien ban B-52D, luc đau mang 8 may gay nhieu, thi toi thang 12/1972 đa co toi 15 may gay nhieu, 2 may phong nhieu giay bac. Mot top 3 chiec B-52 co 45 may, nhu vay tat ca nhieu đo tao thanh giai nhieu chong cheo, day đac, đan xen, cong suat rat lon va rong. Phien ban B-52G co khoang lap đat thiet bi đien tu đuoc mo rong đe lap he thong gay nhieu moi. B-52G đuoc trang bi 16 may gay nhieu đien tu tich cuc, 2 may gay nhieu tieu cuc va 2 may thu tan so radar đe tao man nhieu day đac che toan bo may bay truoc he thong radar, ten lua phong khong cua đoi phuong. Cac thiet bi nay se tu đong thu, phan tich tan so song radar cua đoi phuong va cung cap cho si quan đieu khien đe lua chon phat tan so song đe che ap. Theo mot so phi cong My, chi rieng he thong gay nhieu tren B-52G đa co gia tuong đuong mot chien đau co F-4D. Ngoai ra, B-52G con đuoc lap 4 đan ten lua "chim moi" ADM-20 Quail (chim cut). Khi đuoc phong, ADM-20 se gia lap tin hieu giong may bay B-52 đe tao muc tieu gia thay cho B-52 nham đanh lua ten lua cua đoi phuong.
Voi vai tro la may bay nem bom chien luoc, cac phi đoi B-52 khong hoat đong đoc lap ma đuoc ho tong boi cac may bay trinh sat đien tu EA-6A, EB-66, EC-121 va cac chien đau co F-4, F-105, A-6, A-7 voi cac thiet bi gay nhieu chu đong va thu đong đi kem. Rat nhieu phi đoi F-4 đa gia lap tin hieu nhieu cua B-52 hong lua luoi lua phong khong đoi phuong. Cac may bay F-4 con tha cac "bom" gay nhieu gom hang trieu soi kim loai mau bac, rat mong nhe (moi qua bom chua 450 bo nhieu), cac soi kim loai gay nhieu nay co the lam radar khong the nhan dien đuoc cac muc tieu, nang thi lam trang xoa man hinh radar (mat hoan toan kha nang theo doi va bam muc tieu). Cac bien phap gay nhieu tong hop cua My khien rada cua he thong phong khong gap nhieu, khong the phat hien va khoa ban đuoc B-52. Cac đai radar nhin vong P-12 cua cac tieu đoan ten lua SAM-2 chi thu đuoc cac giai nhieu đam đac, co luc lam trang xoa ca man hinh.
Đe kiem chung kha nang cua he thong gay nhieu, rang sang ngay 16/4/1972, bat đau tu 2 gio 15 phut, My huy đong 20 may bay B-52 va 170 lan/chiec may bay cuong kich, nem bom ba tran lon vao Hai Phong. 103 noi trong thanh pho bi bom My tan pha nhu cac khu pho Thuong Ly, Ha Ly, Cau Tre, ben cang va thon Phuc Loc (Kien Thuy)... Bom My đa giet va lam bi thuong 757 nguoi dan Hai Phong ma phan lon la phu nu, tre em va cu gia. Hai trung đoan ten lua so 238 va 285 đa phong len đen 93 qua ten lua SAM-2 nhung khong diet đuoc chiec B-52 nao vi bi gay nhieu qua nang.
Ngoai ra, vu khi loi hai la ten lua chong radar (nhu loai AGM-45 Shrike, AGM-78 Standard ARM). Ten lua Shrike sau khi phong se tim va "bat" muc tieu theo song radar, roi lao thang vao gay no, la vu khi chuyen dung đe pha huy cac he thong phong khong đoi phuong. Khi cach rađa vai chuc met thi ten lua phat no lan thu nhat, vang ra hang van vien bi vuong đe pha huy rađa, tiep đo phan con lai lao xuong đat no lan thu 2 đe pha huy not. Tai Trung Đong, hang chuc he thong ten lua phong khong cua Khoi A Rap tung bi loai ten lua nay pha huy, khien luc luong nay mat kha nang chien đau
Voi mot loat cac bien phap ky thuat va chien thuat, khong quan My tu tin rang he thong phong khong cua Quan đoi nhan dan Viet Nam se khong the chong tra đuoc. My tin rang B-52 chi co the bi roi do thoi tiet, hoac do truc trac ky thuat chu quyet khong the bi ban roi vi hoa luc cua phong khong – khong quan Viet Nam, cuoc tap kich cua B-52 vao mien Bac Viet Nam se chi nhu "mot cuoc dao choi" voi ton that o muc toi thieu.


= Quan đoi nhan dan Viet Nam =


 Đanh bang vu khi phong khong  O thoi điem nam 1972, SAM-2 la loai ten lua phong khong duy nhat co trong trang bi cua Quan đoi nhan dan Viet Nam. Đuoc san xuat vao giua thap nien 1950, đen thoi điem nam 1972, SAM-2 đa to ra kha lac hau, va con bi lo bi mat cong nghe cho đoi phuong (do Israel thu đuoc mot so he thong SAM-2 cua Ai Cap va chuyen cho My phan tich). Khi đo, Lien Xo đa thay the loai ten lua nay bang nhung he thong SAM-4, SAM-5, SAM-6 co tinh nang cao hon nhieu. Tuy nhien, do chinh sach hoa giai voi My nen Lien Xo đa khong vien tro nhung loai ten lua moi nay cho Viet Nam. Khong quan My se khong phai lo phia Viet Nam đuoc trang bi nhung he thong ten lua phong khong kieu moi ma My chua biet cach khac che.
Khong co ten lua phong khong kieu moi, Quan đoi Nhan dan Viet Nam cung kha thieu ve so luong he thong ten lua SAM-2. Toan bo luc luong phong khong Viet Nam vao cuoi nam 1972 co khoang 50 he thong SAM-2 (nguon khac noi rang co 36 he thong san sang chien đau, trong đo chi co 23 he thong bo tri tai cac khu vuc ma may bay My se đanh pha trong chien dich. Con so nay chi bang 1/7 so luong he thong phong khong ma quan A Rap su dung trong Chien tranh Yom Kippur nam 1973, va cang khong đang ke neu so voi so luong may bay My huy đong cho chien dich (1.077 may bay phan luc va 207 chiec B-52).
Nhin chung, Quan đoi Nhan dan Viet Nam khong the trong cho vao uu the vu khi đe chong lai My, boi phia Viet Nam yeu the hon han ca ve cong nghe lan so luong. Đe tim cach chong tra bang nhung gi hien co trong tay, Quan đoi Nhan dan Viet Nam phai tim ra nhung chien thuat moi đe khac che uu the ve vu khi cua My.

Quan uy Trung uong chi thi cho Quan chung Phong khong - Khong quan nghien cuu cac bien phap chong nhieu, nghien cuu cach đanh, kien quyet ban roi may bay chien luoc B-52. Sau 19 ngay My đem tha bom o đeo Mu Gia, Quang Binh, ngay 19 thang 7 nam 1965, Ho Chi Minh noi: "Du My co B-57, B-52 hay B gi đi nua, ta cung đanh ma đanh la nhat đinh thang. Cac chu muon bat cop phai vao hang."
Tu cuoi nam 1968, Bo tu lenh Quan chung Phong khong-Khong quan đa cu nhieu đoan can bo ky thuat, trong đo co mot bo phan cua tieu đoan trinh sat đi cung cac tieu đoan ten lua vao nam Quan khu 4 va tuyen van tai chien luoc đuong Truong Son theo doi, nghien cuu nhan dang va tim cach đanh may bay B-52.
Qua theo doi trong hai mua kho nam 1968-1969 va 1969-1970, nhom can bo phat hien co mot loai radar may bay B-52 khong gay nhieu đuoc. Tren co so đo, cuoi nam 1971, mot to can bo nghien cuu đe xuat mot cong trinh nghien cuu cai tien ky thuat: Dung loai radar khong bi may bay B-52 gay nhieu ghep noi voi đai đieu khien phuc vu ten lua đanh B-52.
Thang 1 nam 1972, to nghien cuu hoan thanh ban ve thiet ke, sau đo chuyen đen Tieu đoan 76, Trung đoan ten lua 257 lap rap thanh bo khi tai moi. Thang 6 nam 1972, Cuc Ky thuat cung cap ban ve va mot so mau cho nha may Z119 thuoc Cuc Quan gioi đe lap rap 6 bo khi tai moi. Cac bo khi tai moi mang ky hieu KX.

Cung voi bo khi tai KX, cac to rada cung nghien cuu kha nang "vach nhieu" o cac loai rada khac, nham phat hien đuoc muc tieu B-52 von rat mo nhat trong dai nhieu. Cac dang nhieu co đu kieu, đu loai voi nhung ten goi khac nhau đuoc đat theo hinh dang nhu: nhieu quet, nhieu giot mua, nhieu xoan thung, nhieu rau... Theo quyen Lich su nganh quan khi Quan đoi nhan dan Viet Nam trong khang chien chong My cuu nuoc (1965-1975), Cuc Quan khi - Quan chung phong khong - khong quan đa thanh cong trong viec cai tien rađa K860 trong đo cong lon đau thuoc ve ky su Nguyen Ngoc Lac. Cuoi nam 1972, Cuc Quan khi - Quan chung phong khong - khong quan tiep nhan mot so rađa K860 cua Trung Quoc ve đe sua chua. Đay la loai radar co bang song 10 cm va bang song 3 cm von đuoc trang bi đong bo cho phao cao xa tam trung 57mm. Cac bang song 10 cm thi đoi phuong do đuoc, pha nhieu va tan cong lai, rieng bang song 3 cm thi hoan toan moi, quan My chua biet, nhung hau het cac rađa K860 khi hoat đong thi bang song 3 cm toan bi hong. Ky su Nguyen Ngoc Lac đa phat hien nguyen nhan bang song 3 cm khong hoat đong la do mach đien bi đau sai. Chinh nho co sang kien, cai tien cua ky su Nguyen Ngoc Lac ma radar K860 hoat đong tot voi 2 bang song, bat muc tieu B52 mot cach chinh xac, nho đo dan đuong cho ten lua ban ha đuoc B-52. Khi đo, Bo tu lenh phong khong khong quan đa nhanh chong trien khai ung dung cai tien toan bo radar K860 cho cac đon vi ten lua đe đoi pho voi may bay B-52.
Thang 10 nam 1972, tap tai lieu mang ten "Cach đanh B-52 cua bo đoi ten lua" đuoc in, goi tat la cuon "Cam nang bia đo", day 30 trang đanh may va đuoc boc ngoai mot to bia mau đo. Trong cuon sach la kinh nghiem phan biet muc tieu that-gia truoc man hien song đe bo đoi ten lua co the ngam trung muc tieu. Cuon "Cam nang bia đo" cho biet:

Tuy khong quan My gay nhieu day đac nhung trong mo hon loan cac loai tin hieu nhieu tren man hien song, B-52 khong phai la hoan toan vo hinh, neu tinh mat van co the phat hien đuoc muc tieu B-52 mot cach gian tiep: đo la cac đam nhieu tin hieu min troi dan theo toc đo di chuyen cua B-52. Tuy muc tieu khong hien thi ro ret đe co the xac đinh muc tieu va đieu khien ten lua chinh xac nhung cam nang đa đe ra bien phap ban theo xac suat: ban mot loat đan ten lua vao đam nhieu theo cu ly gian cach nhat đinh se co xac suat tieu diet muc tieu kha cao, phuong an ban xac suat nay đuoc "cam nang" goi la "phuong an P".
Khi muc tieu B-52 đi thang vao đai phat cuong đo nhieu se tang len, nhung tin hieu muc tieu cung se tang manh hon, muc tieu se hien thi ro net hon, đay la thoi co co the ban đieu khien ten lua chinh xac theo "phuong an T", khi đo chi can ban 1 đen 2 qua ten lua la B-52 se phai roi tai cho.
Trong "cam nang" đong thoi cung đe ra cac huong dan cu the cho cac cap chi huy cac tieu đoan ten lua ve cong tac chi huy, cach chon giai nhieu, chon thoi co phat song, cu ly phong đan, phuong phap ban, phuong phap bam sat muc tieu trong nhieu...
Mot chien thuat khac la "phuong phap ban 3 điem" dua tren bo khi tai hien co. Khi B-52 bay vao Ha Noi, cuong đo gay nhieu cung đa bi phan tan. Huong nay bi nhieu nang, song o huong khac, hai ben suon, phia truoc, phia sau... thi cuong đo nhieu thap hon, cac đon vi ten lua o cac huong đo co the phat hien đuoc B-52 tren nen nhieu. Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa bo tri đoi hinh ten lua đanh boc lot cho nhau (3 he thong bo tri o 3 noi thanh mot khu vuc phong thu hinh tam giac), sao cho moi top may bay My co the bi cong kich tu nhieu he thong ten lua o nhieu huong, su dung phuong phap ban 3 điem va linh hoat su dung phuong phap ban đon nua goc khi thay muc tieu.

Ngoai ra con co ky thuat đieu khien ban bang quang hoc thay cho radar. Cac kip chien đau nhan thay viec bam sat chia đoi dai nhieu nhu truoc đay khong con phu hop va se kho tieu diet đuoc may bay, trac thu hai goc phai bam sat dai nhieu nhu the nao đe đua may bay đich vao đung tam canh song thi moi co the bam bat va khai hoa. Phuong an su dung trac thu quang hoc đe chi chuan cho cac trac thu tay quay xe đieu khien bam sat. Tu nam 1968, cac chuyen gia Lien Xo đa tien hanh lap them kinh quang hoc PA-00 tren noc anten phuong vi cua xe thu phat. Thiet bi nay đuoc thiet ke đe khi hai trac thu quang hoc bam sat chinh xac vao mot may bay thi hai trac thu goc ta va phuong vi cua xe đieu khien cung bam sat đung vao chiec may bay đo, mac du tren man hien song la dai nhieu tap. Ngoai ra, đai radar P-12 cua tieu đoan xac đinh chinh xac cu li muc tieu đe chon cu ly phong đan phu hop.
Đai ta Nguyen Van, chi huy 1 trung đoan ten lua phong khong, sau chien tranh đa tra loi mot quan nhan My: "Viec phat trien chien thuat đe đoi pho voi đoi phuong vuot troi ve cong nghe la nhiem vu thuong truc. Rot cuoc, chinh Lien Xo cung phai hoc tap nhung chien thuat cua chung toi. Ve mat ky thuat, nguoi Lien Xo la thay cua chung toi, nhung ve mat thu thuat, chung toi la thay cua ho".
Đoi voi ten lua chong radar cua My, Quan đoi Viet Nam đa nghien cuu, vo hieu hoa bang cach phat song tuc thi, tat may đot ngot va quay đai antenna đi huong khac, ten lua Shrike cu the lao theo quan tinh va roi chech tran đia. Cung voi tran đia chinh, bo đoi Viet Nam lam nhieu tran đia gia, sau moi lan phong ten lua lai nhanh chong keo be sang tran đia khac. Nhung qua ten lua gia đuoc lam bang cot, phu son trong nhu that. Khi ten lua that phong đan, thi cac be ten lua gia cung đot rom, tao khoi mu mit đanh lua may bay My, khien chung khong nhan ra đau la tran đia that Nho vay trong suot 12 ngay đem cua chien dich, chi co mot so it tran đia phong khong bi đanh trung, luc luong phong khong Viet Nam van bao toan đuoc luc luong đe tiep tuc chien đau.
Mot điem đang luu y, mot so nguon tin cho rang ten lua SA-2 đa đuoc cai tien noi tang nang tam ban. Nhung thuc te la khong phai, boi ten lua SA-2 co the ha muc tieu o đo cao tren 24.000m trong khi tran bay toi đa cua B-52 chi la 17.000m (khi bay nem bom thi đo cao bay 10.000m), nen viec nang tam ban la khong can thiet. Tren thuc te, yeu to giup ban ha B-52 nam o viec cai tien cac thiet bi radar đe "vach nhieu tim thu".
Mot van đe khac lien quan la viec 2 he thong SAM-3 cua Viet Nam khong kip tham chien. Đuoc Lien Xo vien tro cho khoi A Rap tu nam 1969 nhung mai toi nam 1972, Lien Xo moi đong y vien tro SAM-3 cho Viet Nam (chinh sach cua Lien Xo la uu tien khoi A Rap hon va khong vien tro vu khi moi cho Viet Nam đe tranh gay cang thang voi My, cung nhu tranh bi Trung Quoc sao chep cong nghe). Theo ke hoach, 2 trung đoan SAM-3 cung 200 qua ten lua se đuoc đua sang Viet Nam vao cuoi thang 12/1972. Theo Trung tuong Nguyen Van Phiet, thi SAM-3 co toc đo ban nhanh hon (co 2 ten lua tren 1 be phong thay vi 1 ten lua nhu SA-2), kha nang chong nhieu cao hon do dung tan so quet khac SAM-2, do đo co xac suat trung muc tieu cao hon SAM-2. Toi đem 18/12, Trung đoan 276 – trung đoan SAM-3 thu hai ve đen ga Kep (Bac Giang). Trung đoan 276 tap trung moi kha nang cho tieu đoan hoa luc 169 hoan chinh đong bo buoc vao chien dich truoc. Ngay 30/12/1972, Tieu đoan 169 đa chiem linh va trien khai tran đia o Bac Hong (Đong Anh, Ha Noi), nhan vien ky thuat trien khai nhanh day chuyen lap rap đuoc 4 qua đan SAM-3. Tuy nhien, khi cong tac chuan bi chien đau hoan tat thi chien dich phong khong đa ket thuc vao đem hom truoc.


 Đanh bang khong quan  Đoi voi khong quan, truoc chien dich, Khong quan Nhan dan Viet Nam chi co 71 may bay cac loai san sang hoat đong, trong đo chi co 47 tiem kich (31 chiec MiG-21 va 16 chiec MiG-17). Phan lon phi cong khong quen bay vao ban đem, chi co 13 phi cong MiG-21 va 5 phi cong MiG-17 co kha nang bay đem. Trong so 194 phi cong, 75 nguoi (khoang 40%) tuoi đoi van con rat tre.
Do thua kem qua xa khong quan My ve so luong may bay, Khong quan Viet Nam nhan manh viec su dung chien thuat bat ngo. Tiep can bi mat, tan cong bat ngo va rut lui that nhanh sau khi phong ten lua la chien thuat thuong đuoc su dung boi cac phi cong Viet Nam.
Ngay tu giua 1972, 12 phi cong đa đuoc chon đe lai tiem kich bay đem (von đoi hoi ky thuat cao hon so voi tiem kich ban ngay) đe san sang đon đanh B-52. Phi cong Pham Tuan cho biet: "Voi khong quan thi kho khan hon, may bay B-52 đuoc yem tro rat manh, lai bay ban đem, gay nhieu rađa, gay nhieu muc tieu... ngoai ra, ban than B-52 đuoc trang bi ten lua moi, neu MiG-21 ban ten lua thi B-52 tha ten lua moi, chua ke B-52 cung đuoc trang bi sung phia đuoi co kha nang tieu diet may bay tiem kich. B-52 con đuoc bao ve bang cac may bay chien đau, tiem kich đanh chan, đanh ngay vao muc tieu nhu san bay, tran đia ten lua. Khong quan phai co san bay, tranh đuoc may bay F-4 bao ve B-52, đe co the nhanh chong tiep can. Vi vay, khong quan phai tap bay o nhung san bay ngan, moi lam o cac nong, lam truong, tap bay thap, bay cao đe co the tiep can nhanh đuoc B-52. Nhung thoi điem nhu vay the hien tri tue, sang tao cua dan toc, cua Khong quan Nhan dan Viet Nam. Chung ta phai cat canh trong nhung đieu kien kho khan, phai cat canh len đuoc đe đanh. Đieu nay đoi hoi y chi, nhung y chi khong đu, phai sang tao. Vi du ta lam rat nhieu san bay du bi, hoac cat canh tren đuong bang phu. Tham chi, co khi chung toi đeo them 2 qua ten lua bo tro, khi đo may bay co the cat canh tren đuong bang chi 200-300m so voi đuong bang 1,5 km thong thuong... Nga san xuat may bay va day chung ta cach bay, nhung đoi dien voi thuc te bi nhieu, rat kho biet B52 nam o cho nao, rat kho biet đuoc chinh xac. The cho nen, phi cong phai chu đong. O đay la ban linh cua phi cong, phai phan đoan đuoc tinh huong nhu the nao."


 Đanh tai san bay  Voi chu truong: đich xuat phat tu đau, ta se đanh tra ngay tai noi sao huyet cua chung, va tren co so phan tich tin tinh bao chien luoc, phan đoan y đo cua My. Bo Tu lenh Binh chung Đac cong đa giao nhiem vu cho Thuong ta Nguyen Đuc Trung, Tham muu truong Binh chung, nghien cuu va chuan bi phuong an đanh thang vao nhung can cu may bay B-52 cua My tai Thai Lan.


 = Đanh San bay Hai quan Hoang gia Thai Lan Utapao  =
Thang 5 nam 1971, Le Toan - Chinh tri vien Tieu đoan Đac cong biet đong 1A đa cung mot to cong tac vuot bien gioi sang Campuchia roi tu đo len sat bien gioi Thai Lan, truc tiep bat lien lac va thanh lap mot to đac cong gom Tran The Lai, Bui Van Phuong, Vu Cong Đai đang hoat đong o Thai Lan.
Nhan nhiem vu to chuc tran đanh, Tran The Lai đa lien lac va giao nhiem vu cho Bui Van Phuong chuan bi vi tri cat giau vu khi, gia trang la dan thuong đen khu vuc san bay Utapao đe đieu tra, nghien cuu muc tieu, nam tinh hinh so bo va kiem tra noi cat giau vu khi.
Tu ngay 5 đen 09 thang 11 nam 1971, Vu Cong Đai va Bui Van Phuong (la hai nguoi se truc tiep thuc hien tran đanh) đa gap nhau ban bac thong nhat ke hoach, noi dung va phuong phap. Cac anh đa du kien mot phuong an tan cong san bay la pha huy bi mat bang thu phao no cham, neu bi lo thi chuyen sang đanh no ngay. Vu khi se su dung la 10 qua thu phao loai 0,4 kg bang chat no manh C4 va 2 qua luu đan.
Ngay 09 thang 1 nam 1972, hai anh đi xe đen gan khu vuc san bay. Qua trinh xam nhap vao muc tieu, cac chien si đac cong đa ba lan gap đich. Hai lan kheo leo nguy trang thoat khoi su quan sat cua linh gac, đen lan thu ba thi to chien đau buoc phai no sung tieu diet nhom tuan tra gom hai linh My va mot cho bec gie. Khi vao cach noi may bay B-52 đo khoang 300m, bat ngo gap 3 xe oto va 2 linh My, hai nguoi phai vong tranh theo huong khac. Khi khoang cach con 50m, mot to tuan tra khac cua đich phat hien no sung ban chan, Bui Van Phuong tung luu đan ve phia đich. Hai anh dung thu phao đanh vao tung chiec may bay B-52 trong nha xuong. So thu phao vua het, Bui Van Phuong ra lenh rut lui. Khi rut lui, Vu Cong Đai bi linh gac ban trung va hy sinh.
Trong tran đanh nay, 3 chiec may bay B-52 bi pha hong.


 = Đanh san bay Udon  =
Thang 7 nam 1972, Đoan A54 cu 23 can bo, chien si thanh mot to soi đuong va mot to bao đam hau can, vuot Truong Son hanh quan đen khu rung nguyen sinh Đon Ka Thom nam o nga ba bien gioi 3 nuoc Thai Lan - Lao - Campuchia, lap mot tram chi huy nghien cuu tinh hinh, mo hanh lang vao khu vuc san bay Udon.
Thang 8 nam 1972, to soi đuong đa lien lac đuoc voi mot co so luc luong cach mang tren đat Thai Lan. Hang ngay, cac anh thuong đong gia nguoi dan Thai Lan nham thuc hien nhiem vu trinh sat khu vuc san bay.
Cuoi thang 8 nam 1972, mot đoi hinh chien đau gom 10 nguoi đuoc thanh lap do Đao Đuc Hanh - Đoan truong Đoan A54 chi huy toi co so cach mang cua ta o Thai Lan (Can cu 07). Phuong an đanh B52 lan nay la dung min no cham, neu bi lo thi chuyen sang đanh no ngay. Tam đong chi trong đoi hinh chien đau chia lam ba to, trong đo hai nguoi co nhiem vu mo cua va bao ve cua mo; bon nguoi đanh pha may bay, hai nguoi đanh pha kho xang. thang 9 nam 1972, đoi thuc hien nhiem vu trinh sat tao hanh lang tu Can cu 07 đen san bay Udon, nham xac đinh vi tri tap ket, xac đinh đuong đot nhap vao san bay.
Ngay 01 thang 10 nam 1972, đoi hinh chien đau bat đau co đong vao sat khu vuc san bay Udon đen gan sang ngay 02 thang 10, đoi moi toi đuoc gan san bay. Toi ngay 02 thang 10 nam 1972, hai to chien đau tiem nhap vao san bay, to mo cua trien khai bao ve đau cau. Theo hiep đong chien đau, sau khi cai đat luong no, min hen gio vao muc tieu, ca hai to phai rut ngay đe kip roi san bay truoc khi troi sang. Cho toi 10 gio sang ngay 03 thang 10, to đanh kho xang va to mo cua moi gap đuoc nhau, bon nguoi con lai cua to đanh B-52 van chua the thoat ra đuoc.
Trong tran đanh nay, mot so may bay, 1 tram đien, 1 kho xang đa bi pha huy, 1 linh canh san bay chet va 6 linh đoi phuong bi thuong. Tuy nhien, ba nguoi linh đac cong la Phan Xuan Kinh, Pham Van Lam, Vu Cong Xuong đa hy sinh ngay tai san bay, Nguyen Khac Nga bi thuong nang va bi đich bat.


 = Đanh San bay Ubon Ratchathani  =
Truoc nam 1972, San bay Ubon Ratchathani đa 6 lan bi đac cong Viet Nam gai min pha huy nen quan đoi Thai Lan tang cuong bao ve an ninh.
Le Toan, Chinh tri vien Tieu đoan Đac cong biet đong 1A đa cung Nguyen Ba Do bi mat sang Campuchia gap Bo Tu lenh Quan tinh nguyen Viet Nam đe nghi chi vien vu khi. Đong Van Cong đa quyet đinh cap ngay vu khi theo đe nghi cua Tieu đoan gom 2 sung coi 82mm, 2 co so đan, 200 thu phao tay cung mot so vat chat chien đau.
Ngay 02 thang 10 nam 1972, mot đoi hinh chien đau gom 27 nguoi cua Tieu đoan Đac cong biet đong 1A đuoc thanh lap. Đoi đuoc to chuc thanh hai bo phan, trong đo bo phan truc tiep chien đau gom 13 nguoi trang bi 1 sung coi 82mm, 40 qua đan, do Nguyen Cong Mui chi huy.
Khi đen vi tri, bi mat trien khai tran đia, đoi hinh chien đau no sung theo đung ke hoach đa đinh. 40 qua đan mang theo, 5 qua khong no do anh huong thoi tiet mua gio am uot, 35 qua đan con lai đa no trung muc tieu pha huy đai chi huy san bay, xuong sua chua va mot so thiet bi san bay va rut lui an toan. Nhung khi ve toi gan bien gioi, đoi đa bi lot vao o phuc kich cua đoi phuong, lam chet 6 linh đac cong.


Dien bien Trong chien dich co tong cong 741 luot B-52 vao nem bom Bac Viet Nam trong đo co 12 luot bi huy, trong thoi gian đo van co 212 luot B-52 đi nem bom o mien Nam Viet Nam. Ho tro cho cac may bay nem bom la 3.920 luot may bay nem bom chien thuat cua khong quan va hai quan. Tong cong đa co hon 36.000 tan bom đa đuoc tha xuong nhung noi đuoc My coi la 18 muc tieu cong nghiep va 14 muc tieu quan su (trong đo co 8 đia điem co ten lua SAM).
Cuoc tap kich cua khong quan My dien ra lien tuc trong ngay voi trong tam la cac cuoc nem bom cua B-52 vao ban đem. Mot luc luong lon may bay B-52, moi chiec mang toi đa 66 qua bom 750-pound (340 kg) hoac 108 qua bom 500-pound (227 kg) thuc hien cac cuoc tan cong huy diet hang đem tai Ha Noi va Hai Phong. Con ban ngay cac bay chien thuat thay nhau lien tuc đanh pha ac liet cac san bay cua khong quan tiem kich Bac Viet Nam, cac tran đia ten lua va cac tram radar phong khong.
Trong 12 ngay đem cuoi nam 1972, hon nua trieu dan noi đo (xap xi 50% dan so Ha Noi luc đo) đa đuoc to chuc so tan ve cac huyen ngoai thanh va cac tinh lan can đe tranh thuong vong. Thieu tuong Nguyen Van Ninh, nguyen pho cuc truong Cuc Tac chien Bo Tong tham muu, ke rang viec ong quan tam va danh thoi gian tim hieu la cuoc so tan than toc cua nguoi dan Ha Noi trong nhung ngay chien tranh ac liet nhat. Nho lam tot chu truong nay ma Ha Noi đa giam thieu đuoc thuong vong ve nguoi truoc suc cong pha ac liet cua cac loai vu khi hien đai.

Đe tranh ne he thong phong khong mien Bac, Hoa Ky đa dung may bay B-52 bay o đo cao lon rai tham bom vao cac muc tieu nhu san bay Kep, Phuc Yen, Hoa Lac, he thong đuong sat, nha kho, nha may đien Thai Nguyen, tram trung chuyen đuong sat Bac Giang, kho xang dau tai Ha Noi... Thiet hai ve co so ha tang tai mien Bac Viet Nam la rat nang ne. Ha Noi, Hai Phong bi tan pha, cac nha may, xi nghiep, cac khu dan cu xung quanh muc tieu quan su va dan su tro thanh đong gach vun. O Ha Noi, ngay 26/12, rieng tai pho Kham Thien, bom trai tham đa pha sap ca day pho, sat hai 287 dan thuong, lam bi thuong 290 nguoi, 178 đua tre tro thanh mo coi, trong đo co 66 tre em mo coi ca cha lan me. Benh vien Bach Mai, co so y te lon nhat mien Bac Viet Nam đa bi pha huy hoan toan khien 30 bac si, y ta va 1 benh nhan ben trong thiet mang. So dan thuong bi thiet mang trong chien dich la 2.200 nguoi, trong đo con so tai Ha Noi đuoc thong ke la 1.318 nguoi. Chien dich nay đa pha hoai nang ne nhieu co so vat chat, kinh te, giao thong, cong nghiep va quan su o mien Bac Viet Nam nhung muc tieu cot loi la lam thay đoi đuoc lap truong cua lanh đao Viet Nam Dan chu Cong hoa thi đa khong đat đuoc.
Truoc khi chien dich dien ra it ngay, ngay 22/11/1972, bo đoi ten lua Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa thanh cong trong viec ban trung 1 chiec B-52 tai Thanh Hoa. Chiec may bay B-52 bi hu hai nang, nhung to lai đa co gang xoay xo đe lai chiec may bay "rach nat" ve toi san bay o Thai Lan roi ha canh, thoat ra ngoai truoc khi chiec B-52 bi boc chay hoan toan tren đuong bang.


= Ngay 18/12/1972 =

Ngay 18/12/1972, nhung top B-52 đau tien xuat kich. Tren bang tieu đo tai So chi huy, mot trong so ba nu tieu đo vien co ten Nguyen Thi Van lo lang khi thay tin hieu bao nhung chiec B-52 bay toi. Co nho lai: "Thoat tien la mot top, roi tiep toi 2 top, sau đo la hang loat top xuat hien nhu mot bay ruoi. Nhung tinh than hoan thanh nhiem vu cua mot nguoi linh đa giup toi lay lai binh tinh va tiep tuc đanh dau đuong bay". So chi huy Su đoan 361 theo doi huong tan cong cua cac top muc tieu truoc khi phan cong so top va nhiem vu tieu diet muc tieu cho cac phan đoi hoa luc.
Tieu đoan 57 Trung đoan ten lua 261 co tran đia ngay bo bac song Hong la phan đoi ten lua đau tien chan đanh đoi hinh tap kich. Tieu đoan truong Tieu đoan 57 Nguyen Van Phiet la mot chi huy day dan, tung lan lon chien đau chong cac tran khong kich cua Mi trong suot 5 nam nhung cung chua bao gio gap truong hop nhieu nang nhu vay. Ong nho lai: "Tat ca cac tin hieu muc tieu đeu bien mat trong đam nhieu trang loa khap man hien song. Man hien song truoc mat si quan đieu khien va cac trac thu hien len cac vach xanh đam đan cheo chang chit voi nhau va bien đoi khong ngung, cac dai nhieu nhang nhit noi tiep nhau xuat hien, tu vao roi lai tan ra truoc khi xuat hien hang tram, hang nghin đom sang trum len man hien song giong ca đam tin hieu muc tieu đang di chuyen hon loan. Voi ca mo tin hieu hon loan đi kem voi man hien song radar chap chon troi xuong lien tuc giong nhu tran mua trut nuoc...". Tren cac xe đieu khien, cac kip trac thu đieu khien ten lua co gang bam theo dai nhieu B-52 nho đai radar canh gioi P-12 thay vi bat radar đieu khien Fan Song đe tranh lam lo vi tri đai phat truoc đam may bay tiem kich che ap phong khong Wild Weasel mang ten lua chong radar. Nhung viec bam muc tieu thu đong cung khong may hieu qua do bi nhieu qua nang.
Ve mat quan su, Hoa Ky đa đanh gia thap luc luong phong khong cua đoi phuong. Khong luc Hoa Ky qua tin tuong vao cac bien phap ky thuat gay nhieu đien tu đe bit mat radar va ten lua phong khong cua đoi phuong. Đe đap lai, cac luc luong ten lua phong khong Quan đoi nhan dan đa giai quyet van đe bang nhung bien phap chien thuat sang tao va hop ly. Du Hoa Ky su dung cac thiet bi gay nhieu rada manh, phong khong Viet Nam đa tim ra cach do dau vet B-52 trong dai nhieu, ban cac may bay B-52 theo xac suat va đa thanh cong vuot xa muc trong đoi.
Trong ngay chien đau đau tien, khi đoi hinh may bay tap kich tien toi, tieu đoan truong Tieu đoan 78 Nguyen Chan nhin thay "tang tang lop lop cac loai nhieu nhin giong nhung chiec nan quat lon chong cheo len nhau cung xo xuong, xoa nhoa tat ca cac dai tan, lam loa mat kip trac thu. Tin hieu muc tieu xoan quen, von cuc roi boi voi nhau trong nhu mot cuon len." Khi đoi hinh B-52 toi gan ma radar canh gioi cua đon vi van khong phat hien đuoc muc tieu, Chan đa quyet đinh mo may phat song suc sao muc tieu. Ngay sau đo si quan đieu khien Nguyen Van Luyen đa bam đuoc vao dai nhieu cua mot chiec B-52 va nhan nut chuyen tin hieu bam muc tieu sang man hien song cua 3 trac thu. Trac thu cu li Đinh Trong Đuc ho to "B-52" roi cung cac trac thu khac thao tac tinh chinh cu li, phuong vi va goc ta bam sat dai nhieu.

Cach Ha Noi vai cay so ve huong bac, Tieu đoan ten lua 59 phong ca bon đan đeu truot, ma lai con bi đoi phuong quang bom trum len tran đia. Luc nay, trong khi đang quan sat đoi hinh nem bom cua đoi phuong bay vao tren man hien song radar P-12 va bang tieu đo ke ben, tieu đoan truong Nguyen Thang nhan đuoc lenh tu so chi huy Trung đoan 261 giao nhiem vu diet top muc tieu 671 co đo cao 10.000 met. Tieu đoan truong Thang lenh ngay cho si quan đieu khien Duong Van Thuan: "Muc tieu, phuong vi 350, cu li 30 km, đo cao 10.000 met, phat song". Thuan đanh tay quay chinh an-ten ve goc phuong vi 350 roi bat cong tac phat song bat muc tieu. Sau 4 giay len song, khi thay tren man hien song hien len cac dai nhieu cho thay đoi hinh mot bien đoi 3 chiec B-52, Thuan bao cao tieu đoan truong Thang: "Phat hien muc tieu, phuong vi 352, khong ro cu li, đo cao 10.000 met, theo top, bay vao". Thang chuyen qua ngo man hien song truoc mat si quan đieu khien roi quay lai vi tri đe kiem tra tin hieu top muc tieu tren man hien song chi huy va đuong bay tren bang tieu đo, sau đo ra lenh cho Thuan chuan bi phong 2 đan.
Ngay ca trong đieu kien chien đau binh thuong thi đieu khien ten lua bang tay bam theo tin hieu muc tieu hien ro tren man hien song đa la mot viec kho, huong ho la lai ten lua vao dai nhieu cua B-52. Chi can ve tay quay đieu khien giat cuc hay lo tron thi ten lua đa bay trech muc tieu toi hang cay so hay phat no ngay tren khong. Khi chiec B-52 tien vao, Thuan đa nhan nut phong lien 2 đan roi cung cac trac thu tap trung vao man hien song va tay quay, vua bam sat muc tieu vua lai đan. 24 giay sau khi cac qua đan đuoc phong đi, đen bao hieu ngoi no can đich cua qua đan đau tien roi qua thu hai nhay sang tren bang đieu khien bao hieu đan no tot. Trac thu phuong vi Nguyen Van Đo va trac thu goc ta Le Xuan Linh lan luot bao cao tin hieu dai nhieu cua muc tieu bien mat tren man hien song phuong vi va nhanh chong tut đo cao tren man hien song goc ta. Chiec B-52 co mat danh lien lac Charcoal 1 cua Bob Certain bi ban ha khi đa toi sat muc tieu rai bom, 3 trong so 6 phi cong tu tran. Đo la chiec B-52 đau tien bi ha trong chien dich.
Tai Vinh, Nghe An, Tu lenh Su đoan phong khong 365 Nguyen Van Giao phu trach khong phan Khu 4 đa chi huy cac trung đoan ten lua 263, 267 va 275 đon đanh B-52 tren đuong bay ra sau khi nem bom Ha Noi. Luc 20 gio 16 phut toi 18-12-1972, cac trac thu cua cac tieu đoan ten lua 52 va 53 cua Trung đoan 267 (Đoan Đien Bien) đong tai tran đia Đat Thit bao cao phat hien dai nhieu B-52 troi đe tu huong Tay Bac xuong. Bo đoi Radar xac nhan đo la top B-52 so hieu 675 đang tren đuong bay ra. Tieu đoan 52 va Tieu đoan 53 đuoc lenh phong 4 đan vao tam dai nhieu muc tieu. Chien B-52 bay đau top trung đan, bi thuong nang va phai ha canh xuong san bay Đa Nang. Sau đo, no bi thao do, chat len tau bien đua ve My vi san bay Đa Nang khong đu nđieu kien vat chat va ky thuat đe sua chua lon may bay B-52.


= Ngay 21/12/1972 =

Đem 20 rang ngay 21 thang 12 chung kien no luc phong thu manh liet nhat cua Viet Nam Dan chu Cong hoa chong lai cac may bay B-52, đo la ngay B-52 phai chiu ton that cao nhat trong toan chien dich. Đoi khi Quan đoi Nhan dan Viet Nam khong tan cong bien đoi đau tien tren vung troi muc tieu ma dung no đe xac đinh đuong bay va cac điem luon vong, tiep đo cac bien đoi sau phai chiu hoa luc manh o gan cac điem tha bom, noi ma ho phai bay on đinh, va tren đuong rut khoi muc tieu. Trong đem đo, luc luong phong khong Viet Nam đa phong 36 ten lua SAM trong suot 3 đot tan cong. Cac loat phong ten lua đuoc to chuc va đieu khien rat khon ngoan, đat xac suat trung đich rat cao: ban roi tai cho 6 chiec B-52 va ban trung 1 chiec B-52 khac (khong roi tai cho).
Trong mot tinh huong co toi ca ba tieu đoan ten lua cung phong đan vao mot chiec B-52 vua mo khoang bom khien no no tung. Chop lua tu vu no cua 30 tan bom manh đen noi mot may bay trinh sat cua Mi hoat đong tren Vinh Bac bo cach đo toi 80 dam van con nhin thay. Chi 2 trong so 6 thanh vien kip lai tren chiec may bay nay song sot. Tai ham So chi huy Su đoan 361 nu phat thanh vien lien tuc thong bao tinh hinh chien su cho biet het chiec nay toi chiec khac B-52 bi ban roi. Tu lenh Quan chung phong khong Le Van Tri đien xuong Su đoan 361 thong bao: "Đoi hinh tan cong cua đoi phuong đa roi loan. Chung đang reo goi nhau mot cach hoang loan va keu gao luc luong tim cuu phi cong...".
Vao nua đem hom đo, Bo tu lenh Khong quan chien luoc Hoa Ky đa huy lenh cho B-52 nem bom đot 2 xuong cac muc tieu o Ha Noi ma chuyen sang muc tieu khac o tit tren phia bac. Cac kip ten lua phong khong Viet Nam đa lam đuoc cai đieu ma nguoi Nhat, Đuc, Bac Trieu Tien, Trung Quoc chiu khong lam đuoc trong cac cuoc chien truoc, đo la lan đau tien va duy nhat trong lich su cac chien dich tap kich đuong khong cua Mi, đoi hinh may bay nem bom đang tren đuong toi tan cong muc tieu đa phai thuc thu quay ve vi vap phai he thong phong khong cua đoi phuong. Du đa cho huy lenh tan cong đot hai nhung SAC van co tung đot tan cong thu 3 toi đanh pha Ha Noi vao 4 gio sang ngay hom sau, luc ma luc luong ten lua phong khong Viet Nam đa đuoc tiep đan đay đu, them 3 chiec B-52 bi ha. Tong cong trong đem đo, 4 may bay B-52G va 2 may bay B-52B bi ban roi, mot may bay B-52D bi ban hong.


= Ngay 25/12/1972 =

Trong ngay nay, My ngung nem bom đe nghi le Giang sinh. Sang 25/12/1972, Tong thong My Richard Nixon to chuc hop bao o Nha Trang, tuyen bo rang viec nem bom dien ra chinh xac va nhan đao, chi nham vao cac muc tieu quan su. Nhung tren kenh truyen hinh CNN cua My lai đe xuat hien tren phong nen phia sau Nixon canh tuong cac khu dan cu o Ha Noi va Hai Phong bi tan pha. Toi 25-12-1972, sau khi xem lai kenh CNN, Richard Nixon đa quat mang John Ehrlichman, tro ly cac van đe đoi noi kiem thu ky bao chi Nha Trang. Nixon lap tuc ra lenh phong toa thong tin ve chien dich, đac biet la cac thong tin ve thiet hai cua B-52. Nhung nguoi phat ngon cua Nha Trang va Lau Nam Goc chi đuoc phep thong tin ve so luong cac phi vu va cac muc tieu đanh pha khong som hon 24 gio sau khi cac phi vu đa hoan tat.
Mot so phi cong B-52 đa chong lai lenh bay neu bo chi huy My khong thay đoi chien thuat ma ho cho la rat ngu ngoc. Đai uy Michael Heig o can cu Anderson đa tra lai ban ke hoach ngay tai cuoc giao ban va tu choi thuc thi nhiem vu. Mot so phi cong đa đoi gap cac thuong nghi si va ha nghi si đe khieu nai. Nhung nguoi nay lap tuc bi bat va đua ve My, vai nguoi bi đua ra xet xu tai toa an quan su cua Bo Chi huy Khong quan chien luoc My (SAC).
Phia Viet Nam cung tan dung ngay nay đe tai bo tri luc luong, sua chua khi tai va bo sung đan duoc. Luc luong ten lua bao ve Ha Noi đa tang len 13 tieu đoan so voi 9 tieu đoan trong giai đoan đau. Huong Đong Bac Ha Noi đa co them cac tieu đoan hoa luc ten lua 71 va 72 cua Đoan Nam Trieu len tang cuong. Huong Đong Nam Ha Noi đa co hai tieu đoan 87 va 88 (Đoan Hung Vuong) vua sua chua xong khi tai, co nhiem vu đanh B-52 sau khi chung nem bom va thoat ly ra huong Đong va Đong Nam. Phao cao xa bao ve Ha Noi đuoc tang cuong len toi 7 trung đoan, gom 42 đai đoi phao cac co va 2 đai đoi phao 100mm cua tu ve Thu đo. Gan 200 trung đoi dan quan, tu ve su dung cac co sung bo binh ca nhan đen sung may 14,5 mm ban may bay đich bay thap đa đuoc trien khai, 49 vong quan sat phong khong đa đuoc bo tri quanh Ha Noi.
Bo Tu lenh Quan chung đe nghi trong truong hop My đanh lau dai hon, Bo Tong tham muu cho phep rut 2 tieu đoan hoa luc 62 va 64 cua Trung đoan 236 (Đoan Song Đa) o Vinh Linh (Quang Tri) ra tang cuong cho Ha Noi. Cuc Ky thuat quan chung tap trung khoi phuc cac khi tai bi hong, bao duong cac khi tai hien co, đieu hang tram đan ten lua du tru tu Thanh Hoa va Quan khu 4 ra tang cuong cho Ha Noi. Đen chieu toi 26/12/1972, cac tieu đoan ten lua bao ve Ha Noi đa co 125 qua đan SA-2 san sang chien đau.


= Ngay 26/12/1972 =
Tu 22 gio 15 phut đen 23 gio 42 phut, My huy đong 120 lan chiec B-52 va 113 lan chiec may bay cuong kich don dap tan cong lien tuc, nem bom, phong ten lua voi mat đo day đac chua tung co vao Ha Noi, Hai Phong va Thai Nguyen cung mot luc, khong chia thanh cac đot nhu nhung hom truoc. Đay la cuoc tan cong du doi nhat cua My trong chien dich.
Khong quan My đanh pha huy diet vao cac khu dan cu Kham Thien, An Duong, Khu tap the Nha may det 8-3, Khu tap the Mai Huong... cac san bay Bach Mai, Gia Lam, cac ga va điem tap ket hang tai Nga Tu Vong, Yen Vien, Gia Lam, Van Đien, Giap Bat, Co Loa, Đong Anh, Bac Hong. Luc 22 gio 47 phut, khu pho Kham Thien bi trung 3 vet bom B-52 keo dai tu O Cho Dua đen sat Cong vien Thong Nhat, cac loat bom trum len ca hai ben day pho dai toi 1,2 km. 278 nguoi chet, trong đo co 91 phu nu, 40 cu gia, 55 tre em, lam cho 178 chau nho bi mo coi, trong đo co 66 chau bi mo coi ca cha lan me, hon 290 nguoi bi thuong. Hon 2.000 can nha bi sap, trong đo co 534 ngoi nha bi pha huy hoan toan.

Luc 22 gio 25 phut đen 22 gio 28 phut, bon tieu đoan ten lua (57, 79, 86, 87) đanh 7 tran, ban 13 đan vao cac top 600 va 602, chi đuoc cong nhan đanh trung 1 B-52 nhung khong roi tai cho. Hoi 22 gio 29 phut, 1 top B-52 so hieu 602 đang rai bom xuong ga Giap Bat đa bi Tieu đoan ten lua 78 (Đoan Co Đo) o tran đia Thanh Mai đanh trung; roi tai Đinh Cong (Thanh Tri, Ha Noi). Đen 22 gio 30 phut, Tieu đoan 76 (Đoan Co Đo) đong o Duong Te tiep tuc đanh trung top 602. Chiec B-52 thu hai cua top nay roi tai Tuong Mai (Hai Ba Trung, Ha Noi). Hoi 22 gio 33 phut, Tieu đoan 93 (Đoan Thanh Loa) tai Phu Thuy đanh trung chiec B-52 thuoc top 603 tren khong phan san bay Noi Bai. May bay roi tai Đeo Khe (Son Duong, Tuyen Quang). Luc 22 gio 42 phut, Tieu đoan 79 (Đoan Co Đo) tai Yen Nghia đanh trung mot chiec B-52 thuoc top 406, may bay roi tai Pa Hang (Son La). Tran đanh lon ket thuc hoi 22 gio 52 phut khi Tieu đoan 59 phong qua đan cuoi cung vao top B-52 mang so hieu 401.
Tai Hai Phong, luc 22 gio 24 phut, cac Đai đoi 172 va 174 cao xa 100 mm thuoc Trung đoan 252 đanh roi mot B-52 thuoc top 402 tai toa đo 760 tren Vinh Bac Bo. Đen 22 gio 36 phut, Tieu đoan ten lua 81 (Đoan Ha Long) tai An Hong đanh trung mot B-52 thuoc top 404, roi tai toa đo 770 (Vinh Bac Bo). Hoi 22 gio 48 phut, Đoan 256 cao xa 100 mm cua Quan khu Viet Bac tai Thai Nguyen cung đanh trung B-52 trong top 415 nhung khong roi tai cho.
Đay la tran đanh then chot co tinh quyet đinh va cung la tran ma so lieu thong ke may bay roi cua hai ben mau thuan nhieu nhat. Cac tieu đoan ten lua phong khong bao ve Ha Noi va Hai Phong đa đanh 27 tran, tieu thu 49 ten lua, đuoc ghi nhan đa ban roi 8 chiec B-52, trong đo co 4 chiec roi tai cho. Phia Hoa Ky chi thua nhan co 1 chiec roi tai cho (B-52D so đuoi 56-0674, mat danh "Ebony 02", xuat phat tu U-Tapao) va 1 chiec roi tai Thai Lan (B-52D so đuoi 55-0584, mat danh "Ash 01", xuat phat tu U-Tapao). Ngoai ra, theo thong ke cua bo phan bao tri hang Boeing con co ba chiec B-52D bi ban hong (chiec 55-0062, mat danh "Cream 01" va chiec 55-0090, mat danh "Cream 02" đeu xuat phat tu Andersen va chiec 56-0629, mat danh "Black 03" xuat phat tu U-Tapao).
Mot đieu thu vi va cung rat quan trong la trong buong lai (cockpit) cua chiec may bay B-52 roi xuong Tuong Mai, Bo Tu lenh Thu đo đa thu đuoc mot chiec cap trong đo co chua cac tai lieu ke hoach bay, lich bay, đoi hinh bay, muc tieu đanh pha cua B-52 va ban đo cac muc tieu, lo trinh bay kem theo. Cac tai lieu đuoc gui khan cap len Bo Tong tham muu va đuoc giao cho Cuc Tinh bao to chuc nghien cuu, phan tich ngay. Bo Tong tham muu đa giu bi mat tuyet đoi ve chiec cap chua nhieu tai lieu quan trong thu đuoc tren chiec may bay bi ban roi. Mai đen gan đay, cac tai lieu đo moi đuoc tiet lo.


= Ngay 27/12/1972 =

Đen ngay 27/12, tinh trang thieu đan tren be phong đa đuoc khac phuc. Luc luong ten lua phong khong đanh B-52 đuoc bo sung mot khoi luong đan kha lon tu Thanh Hoa va Quan khu IV chuyen ra. So luong ten lua du tru cua cac trung đoan ten lua phong khong quanh Ha Noi va Hai Phong đa len đen hang tram qua, cac tieu đoan ten lua đa đuoc cung cap toi 3 co so đan. Tai moi tieu đoan ky thuat cung đa co du tru hon 60 qua ten lua chua lap rap.
Sau tran đanh lon đem 26/12, nhung đem tiep theo, so phi vu hoat đong cua B-52 sut han, moi đem My chi cho khoang 60 chiec B-52 cat canh. Đem 27 thang 12, Khong luc Hoa Ky huy đong 60 chiec B-52, đong thoi tiep tuc su dung 26 chiec A-7 va 29 chiec F-4 đanh pha ban ngay đe don đuong cho B-52 tap kich ban đem. Phan đoan su "xuong suc" cua My, Bo Tu lenh Quan chung Phong khong-Khong quan ha quyet tam đanh mot tran tieu diet lon. Cac đon vi ten lua đuoc lenh ban khong han che, khong can tiet kiem đe co the đanh roi nhieu B-52 het muc co the, gay them suc ep đe buoc My phai cham dut chien dich.
Hoi 23 gio 00 phut, Tieu đoan ten lua 94 (Đoan Thanh Loa) o Tam Son ban roi mot B-52 tai Que Vo (Bac Ninh). Luc 23 gio 03 phut, Tieu đoan ten lua 72 (Đoan Nam Trieu) tu tran đia Đai Chu ban roi tai cho mot B-52 tren đuong Hoang Hoa Tham va ho Huu Tiep (Ba Đinh, Ha Noi); cach Hoi truong Ba Đinh khoang 800 m. Đen 23 gio 04 phut, Tieu đoan 77 (Đoan Co Đo) tu tran đia Chem đanh trung mot B-52 nhung khong roi tai cho. Tieu đoan 59 (Đoan Co Đo) o tran đia Xuan Đong cung ban trung mot B-52 nhung khong roi tai cho. Phia Hoa Ky thua nhan chiec B-52 so đuoi 56-0605, mat danh "Cobalt 02" cat canh tu Andersen bi ban roi tai cho luc 23 gio 03 phut; chiec B-52 so đuoi 56-0599, mat danh "Ash 02" bi trung SA-2 luc 23 gio va roi tai Lao. Ngoai ra hang Boeing con ghi nhan them mot chiec B-52 bi hu hai do MiG ban (so hieu 56-0083).
Cung trong đem 27 thang 12, khong quan chien thuat Hoa Ky xac nhan chiec truc thang HH-53 mat danh "Jolly Green" bi sung phong khong tam thap ban ha khi đang lam nhiem vu tim cuu phi cong o Hoa Binh.

 
Cung trong đem ngay 27 thang 12, lan đau phao đai bay B-52 bi ha boi mot may bay tiem kich MiG-21, do Pham Tuan đieu khien. B-52 tuy chi co kha nang khong chien yeu, nhung no luon co đoi hinh gom hang chuc chiec tiem kich F-4 bay theo đe bao ve, nen viec cong kich la rat kho. Pham Tuan ke lai: Do B-52 trang bi nhieu moi nhiet lam nhieu đau do ten lua nen ong đa co gang ap sat B-52 o cu ly 2–3 km roi moi phong ten lua (du tam ban cua ten lua la 8 km), o cu ly nay ten lua chi mat 2-3 giay đe toi muc tieu nen chiec B-52 se khong kip tha moi nhieu. Rut kinh nghiem tu vu cua Vu Đinh Rang (chi phong 1 qua ten lua thi khong đu đe ha tai cho B-52) nen ong đa phong lien ca hai ten lua vao muc tieu, khong giu lai ten lua du phong. Sau khi ban, Pham Tuan giam toc, keo may bay len cao va lat ngua đe thoat ly thi nhin thay chiec B-52 no, sau đo may bay lao vuot qua phia tren điem no. Tuy nhien do đong tac co đong thoat ly cap toc nay nen may anh phia mui chiec MiG-21 đa khong the chup lai khoanh khac đo lam tu lieu.
Pham Tuan ke tiep: "Khi len troi roi, phi cong phai nhanh chong đi vao đieu kien thuan loi, vay chung ta phai phan đoan F-4 thuong chan chung ta o đau, tam cao nao đe chung ta tranh. Neu F-4 bay o đo cao 3 km thi chung ta phai bay cao hon, toc đo hon. Tat ca nhung kinh nghiem đo đe xay dung thanh phuong an bay đe tranh F-4. Len thay F-4 nhieu lam, ben phai co, ben trai co. Ben duoi chi huy la vuot qua ma đi. Vay vuot qua bang cach nao? O đay la ban linh cua phi cong, phai phan đoan đuoc tinh huong nhu the nao. Tran đanh B-52 cua toi rat nhanh, tiep can B-52 chua đay mot phut. Khi tiep can đang sau B-52 voi toc đo rat cao, 1.500 km/h so voi toc đo cua B52 la 900 km/h nen đa vuot qua tat ca. Vuot qua phai bao gom tat ca no luc, tu to chuc chi huy, san bay cat canh, dan đuong, đe co đuoc đieu kien tot nhat. Hiep đong voi binh chung ten lua phai chat, khi ten lua ban len F-4 phai dat ra tranh, chung toi tranh thu đe vuot qua. Roi lua chon huong vao tiep can B-52 nhu the nao. Tat ca tao nen đieu kien thuan loi nhat đanh B-52. Toi ban B-52 xong roi ma F-4 van o đang sau nhung khong lam gi đuoc."
Mot so nguon tai lieu Hoa Ky cho rang ten lua cua ong đa ban truot, chiec B-52 đa trung ten lua SA-2 roi no tren khong trung, khien Pham Tuan nghi rang ten lua cua ong đa pha huy muc tieu. Nhung neu phan tich, đieu nay la rat kho xay ra. Thoi gian tu khi phong ten lua toi khi thoat ly cua Pham Tuan chi keo dai 4-5 giay. Trong so cac phi cong My bi bat, trung uy Paul Louis Granger, phi cong phu lai B-52 khai may bay cua anh ta bi MiG ban truoc, sau đo lai bi ten lua SA-2 boi them. Tuy nhien đo la truong hop cua chiec B-52D so hieu 56-0622, mat danh "Orange 03" bi ban roi tai Yen Vien luc 20 gio 32 phut (tuc 13 gio 32 phut gio GMT) ngay 20 thang 12 nam 1972.


= Ngay 28/12/1972 =
Trong ngay 28/12, phi cong Hoang Tam Hung voi chiec MiG-21 đa ban ha 1 chiec RA-5C, khi quay ve thi quan nhau voi 12 chiec F-4 cua đich. Hoang Tam Hung dung qua ten lua thu hai ha them 1 chiec F-4J roi may bay cua anh bi trung mot qua ten lua AIM-78 cua may bay My tan cong tu phia sau. Hoang Tam Hung hy sinh cung may bay khi 24 tuoi.
Đem 28 thang 12, Khong quan My su dung 36 chiec B-52 vao nem bom Đong Anh, Đa Phuc, Yen Vien, Gia Lam; 24 chiec B-52 nem bom Đong Mo (Lang Son). Phi cong Vu Xuan Thieu đuoc ghi nhan đa ha đuoc B-52 tren bau troi Son La, nhung may bay bi roi cung voi may bay đich va Vu Xuan Thieu tu tran.


= Ngay 29/12/1972 =
Trong ngay 29-12-1972, khong quan My tiep tuc su dung 50 may bay chien thuat đanh vao cac tran đia phong khong va cac đau moi giao thong quanh Ha Noi. Tuy nhien, đem 29/12/1972, Khong quan My khong vao đanh Ha Noi ma su dung 24 chiec B-52 đanh thanh pho Thai Nguyen, 9 chiec B-52 đanh san bay Hoa Lac, 21 chiec B-52 đanh cum kho – ga Đong Mo (Lang Son). Do B-52 khong bay vao Ha Noi nen o ngoai tam ban cua phan lon cac he thong SA-2 xung quanh Ha Noi, chi co 3 tieu đoan SA-2 đong o ngoai o phia bac Ha Noi la co the tham chien (đanh top B-52 bay vao san bay Hoa Lac va thanh pho Thai Nguyen).
Luc 23 gio 24 phut đem 29/12/1972, Tieu đoan hoa luc 79 đong tai tran đia Yen Nghia bao cao đa ban chay 1 chiec B-52 nhung khong roi tai cho.
Đen sang 30-12-1972, bang nhung no luc khoi phuc giao thong đuong sat, he thong ten lua S-125 Pechora (My goi la SAM-3) đau tien đa ve đen Ha Noi. Tieu đoan hoa luc 169 lap tuc trien khai tran đia va bo tri truc chien, đa lap rap đuoc 4 qua đan đe chuan bi chien đau vao đem hom đo. Trong nhung ngay tiep theo, se co tong cong 2 trung đoan ten lua S-125 Pechora (moi trung đoan gom 6 tieu đoan hoa luc va 1 tieu đoan ky thuat) cung hon 200 ten lua đuoc trien khai chien đau.
So voi SAM-2 thi SAM-3 co tam ban ngan hon (28 km so voi 34 km) nhung van đu đe voi toi B-52, trong khi lai gon nhe va toc đo ban nhanh hon (co 2 ten lua/1 be phong thay vi 1 ten lua nhu SA-2), radar cua SAM-3 dung tan so quet khac voi SAM-2 nen se tao yeu to bat ngo (My chua đe ra cac bien phap gay nhieu tan so nay). Neu tham chien thi SAM-3 co the đat xac suat trung muc tieu cao hon SAM-2. Nhung hom đo, Tong thong My Nixon ra lenh cham dut nem bom phia Bac vi tuyen 20. Cac đon vi SAM-3 đa khong co co hoi đoi đau voi B-52 cua Khong quan chien luoc My.


Ket qua = So luong may bay My bi ban ha =

Thiet hai cua Khong quan My theo phia My cong bo la 11 chiec B-52 đa bi ban roi tren lanh tho Bac Viet Nam, 5 chiec khac roi tai Lao hoac Thai Lan. 26 phi cong B-52 đuoc cuu thoat, 33 nguoi khac bi chet hoac mat tich, 33 bi bat lam tu binh chien tranh. Đong thoi khong quan chien thuat My mat 12 may bay (2 F-111, 3 F-4, 2 A-7, 2 A-6, 1 EB-66, 1 truc thang cuu ho HH-53 va 1 may bay RA-5C), 10 phi cong chien thuat bi chet, 8 bi bat, va 11 đuoc cuu thoat. Trong so 28 may bay ca B-52 va chien thuat bi ban roi, 17 truong hop do trung ten lua SA-2, 3 truong hop do bi may bay MiG tan cong vao ban ngay, 3 do phao phong khong, va 3 truong hop khong ro nguyen nhan.
Tuy nhien, so lieu cua khong quan My bi nghi ngo do cach tinh thiet hai cua ho co phan map mo. Neu mot chiec may bay bi hu hong nang, nhung van quay ve đuoc san bay, thi My se khong tinh chiec may bay đo bi tieu diet, ngay ca khi no bi hong nang toi muc khong the bay tro lai. Trong chien dich, Khong quan My noi voi bao chi rang 17 chiec B-52 đa bi mat. Sau đo, Khong quan My lai bao cao voi Quoc hoi rang chi co 13 chiec B-52 bi mat. Chin chiec B-52 tro ve san bay U-Tapao bi hu hong qua nang đe co the bay tro lai. So luong B-52 hu hai quay ve đuoc san bay đao Guam thi van chua đuoc biet. Nhu vay, so B-52 bi mat (roi tai cho hoac hong nang khong the bay tro lai) co le la tu 22 đen 27 chiec
Theo so lieu cua Viet Nam Dan chu Cong hoa, tong cong trong 12 ngay đem co 81 may bay cac loai bi ban roi, trong đo co 34 chiec B-52 (co 16 chiec roi tai cho), 5 chiec F-111 (co 2 chiec roi tai cho), ngoai ra con co 21 chiec F-4 Phantom, 4 chiec A-6, 12 chiec A-7, 1 chiec F-105D, 2 chiec RA-5C, 1 chiec truc thang HH-53, 1 chiec may bay trinh sat khong nguoi lai 147SC. Trong so 34 B-52 bi ban roi, 23 chiec la do luc luong phong khong bao ve Ha Noi ban roi, 11 chiec khac do luc luong phong khong cac tinh/thanh pho khac ban roi.
Luc luong Khong quan Viet Nam đa xuat kich 31 phi vu, trong đo co 27 phi vu MiG-21 va bon phi vu MiG-17, tien hanh tam tran khong chien, tuyen bo ban roi 2 chiec B-52, bon chiec F-4 Phantom va mot RA-5C. Ton that cua Viet Nam la ba chiec MiG-21 bi ban roi.
Ngoai so may bay bi roi tai cho, co 4 chiec B-52 khac bi trung đan hu hai nang nhung van bay ve đuoc san bay va 5 chiec khac bi hong muc trung binh. Trong so B-52 bi ban hong nang, mot so chiec co the bi hong nang đen muc khong bay đuoc nua, nhung My lai khong tinh la "bi ban roi", vi vay so B-52 bi diet trong thuc te co le phai cao hon con so 16 chiec ma My cong nhan (khi giam sat viec tieu huy B-52 theo hiep uoc cat giam vu khi hat nhan chien luoc giai đoan 2 (SALT-II), cac chuyen gia Lien Xo phat hien nhieu may bay B-52 tai sa mac Nevada thuc chat la cac B-52 đa bi ban hong nang tai Viet Nam, chung khong con bay đuoc nua va đuoc tap ket ve đay đe tieu huy).
Mot so thong ke khac cua Viet Nam:

Trong 34 B-52 bi ban roi, 29 chiec la do ten lua phong khong, 3 chiec la do phao cao xa 100mm, 2 chiec la do tiem kich MiG-21.
Ten lua phong khong ban roi 36 may bay cac loai, khong quan tiem kich ban roi 12 may bay, con lai la phao hoac sung may cao xa ban roi.
Đon vi phat hien B-52 đau tien: Đai đoi radar 16 trung đoan 291 - 19h10 ngay 18 thang 12.
Đon vi đau tien đanh B-52: Tieu đoan 78 trung đoan 257 - 19h44 ngay 18 thang 12.
Đon vi ban roi B-52 đau tien: Tieu đoan 59 trung đoan 261 - 20h13 ngay 18 thang 12.
Trung đoan 261 ban roi nhieu B-52 nhat: 12 chiec.
Trung đoan 257 ban roi tai cho nhieu B-52 nhat: 8 chiec.
Tieu đoan 57 (trung đoan 261) ban roi nhieu B-52 nhat: 4 chiec.
Tieu đoan ban roi tai cho nhieu B-52 nhat: Tieu đoan 77 (trung đoan 257) va Tieu đoan 93 (trung đoan 261): moi tieu đoan ban roi 3 chiec B-52.
Tieu đoan 79 (trung đoan 257) ban roi chiec B-52 cuoi cung: 23h16 ngay 29 thang 12
Tieu đoan 72 (trung đoan 285) ban qua ten lua cuoi cung trong chien dich: 23h29 ngay 29 thang 12


= Ve du tru đan duoc cua Viet Nam =
Theo uoc tinh cua Hoa Ky, Viet Nam đa phong khoang 1.000 - 1.200 ten lua sau 12 ngay đem. Nghia la theo My uoc tinh thi luong đan ten lua cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa sap can kiet, vi vay co nhung y kien cho rang neu Hoa Ky kien tri đanh pha them vai ngay thi co the đa gianh đuoc chien thang. Tuy nhien theo thong ke cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, thuc ra trong toan chien dich ho chi phong 334 đan ten lua SA-2 (bao gom 241 ten lua phong o xung quanh Ha Noi), bang 60% du tru ten lua tot cua Ha Noi, Hai Phong. Viec Hoa Ky uoc tinh sai so ten lua đa phong (cao gap 3 lan so voi thuc te) la do chien thuat "ban ten lua gia" cua Viet Nam (ten lua van nam tren be phong nhung lai phat song đieu khien ten lua ra ngoai đe lam đoi hinh tiem kich bao ve B-52 cua My tuong la ten lua đang lao toi, phai tim cach ne tranh lam roi loan đoi hinh). Mat khac, trong 12 ngay đem, quan đoi Viet Nam cung phuc hoi đuoc hon 300 ten lua cu đe tai su dung, nhu vay thuc ra kho ten lua du tru cua Viet Nam chi sut đi khoang 6% (khoang 30 qua).
Tuy du tru ten lua trong kho con nhieu, nhung SA-2 la ten lua phong khong the he đau, muon su dung thi phai lap rap lai va bom nhien lieu. Đen ngay 24/12, mot so đon vi bi thieu đan tren be phong do cuc ky thuat khong lap rap kip. Tan dung ngay nghi Noel (25/12), Viet Nam đa lap rap đuoc hang tram qua ten lua, nen tu ngay 26/12, tinh trang thieu đan tren be phong đa đuoc khac phuc. So luong đan ten lua ma cac trung đoan ten lua phong khong quanh Ha Noi va Hai Phong đang co đa len đen hang tram qua. Tai moi tieu đoan ky thuat đa co du tru hon 60 qua đan chua lap rap. Đen đem 29 thang 12, cac đon vi ten lua phong khong Ha Noi đuoc lenh ban khong han che so luong đan ten lua, khong co chuyen bi thieu ten lua vao cuoi chien dich.
Cung voi đan ten lua, Viet Nam đa su dung 2.036 vien đan phao 100mm, 15.669 vien đan 57mm, 19.454 vien đan 37mm, 1.147 vien đan 14.5mm đa đuoc ban, chiem 66% luong du tru cua Ha Noi va Hai Phong.
Nhu vay, neu tiep tuc duy tri cuong đo chien đau, Quan đoi Nhan dan Viet Nam van co đu đan duoc đe chien đau them 20 ngay nua. Ngoai ra, trong truong hop kho đan tai Ha Noi-Hai Phong can kiet thi co the huy đong hang tram đan ten lua tu cac kho o Khu IV (Thanh Hoa, Nghe An) đe tiep tuc chien đau them khoang 10 ngay. Chua ke 2 trung đoan ten lua SA-3 moi co nang luc cao hon SA-2 kem them 200 ten lua SA-3 đuoc du kien se đua vao chien đau vao ngay 31 thang 12 nam 1972. Nhu vay, tong cong luong ten lua du tru cua Viet Nam co the keo dai chien đau them toi 40 ngay. Tren thuc te, khi cac cuoc khong kich cua Hoa Ky tiep dien tai Khu IV trong thang 1 nam 1973, cac đon vi ten lua SA-2 cua Viet Nam đong o Thanh Hoa van đu suc tiep tuc chien đau, ban roi va ban hong them 4 chiec B-52.
Ngoai ra, con phai tinh toi truong hop Lien Xo se đong y vien tro cap toc ten lua cho Viet Nam bang may bay van tai tam xa. Vi du nhu may bay Antonov An-12 co the cho theo 8 qua ten lua SAM-2 thao roi, chi can 1 phi đoi 10 chiec la co the cho sang Viet Nam khoang 80 qua ten lua moi ngay, nhieu hon so ten lua đuoc su dung (30-40 ten lua/ngay). Trong truong hop nay thi Viet Nam se co đu ten lua đe keo dai chien đau toi hang nam, va neu toc đo B-52 bi ban roi đuoc duy tri o muc 3 chiec/ngay thi khong quan My se mat het sach B-52 trong vong 4 thang, truoc khi co the lam can kho ten lua cua Viet Nam.


= Ket qua sau chien dich =
Cac tac gia Dana Drenkowsky va Lester Grau cho rang, Bo chi huy Khong quan chien luoc My (SAC) "mac nhung sai lam nghiem trong, chiu nhung ton that nang ne trong mot chien dich đuoc xem la that bai":

Đon phu đau voi ba B-52 bi SAM ban roi tai cho, hai chiec nua bi ban hong nang ngay đem đau (so lieu cua My) đa lam cac nguyen soai Khong quan My bi choang vang. Tin nay co ve đa bi giau nhem, vi đen ngay 20-12 (6 chiec B-52 bi ban rung, mot chiec khac bi hong nang, van theo so lieu cua Lau Nam Goc ma nhieu hoc gia My cho la khong đang tin) moi xuat hien cac ghi chep cua Chanh van phong Nha Trang ve su "đau long nhuc oc" cua Tong thong Richard Nixon trong mot Nha Trang nhu toi sam duoi suc đe nhung ton that qua lon ve B-52. Đam lao phai theo lao, Nixon ra lenh tiep tuc nem bom, nhung o quy mo nho hon va chuyen huong khong kich ra ngoai Ha Noi đe tranh SAM-2. Đen đay đa co the xem Linebacker II đa that bai ve chien luoc, tan ao mong chien thang, giup lam nguoi cai đau nong cua ong chu Nha Trang. Tac gia Drenkowsky viet: "Đem 22 rang ngay 23-12, tren đa thang cua bo đoi phong khong Ha Noi, khong mot cuoc khong kich nao nham vao muc tieu chinh la Thu đo cua Viet Nam. Thay vao đo, 30 chiec B-52 tien cong Cang Hai Phong, noi đuoc bao ve ve phong khong kem hon".
Khong quan My sau ngay Noel to ra biet thay đoi chien thuat va ke hoach khong kich, thuc ra la rut ngan thoi gian khong kich va đanh pha cac đia ban o xa Ha Noi, nhung may bay My van tiep tuc bi ban rung nhu sung. Tham chi, B-52 roi khong phai do mot salvos (loat đan ten lua) ma chi do mot qua SAM-2 "đo co" tren bau troi Son La.
Sach bao thoi chien cua My ghi nhan mot su suy sup ve tinh than chua tung co trong cac đon vi Khong quan My. Mot đinh điem cua no la co toi 9 chuyen bay B-52 bi đinh chi đem 26 rang ngay 27-12, do truc trac "co khi". Đay la nhung "vet thuong" tu cac cuoc "dao choi" nhung đem truoc tren bau troi Ha Noi, hay con ca nhung cam nhan "mo nap buong lai nhu mo cua nha mo" cua cac tay lai "Phao đai bay"?
Ngay 30 thang 12 nam 1972, Tong thong Nixon ra lenh cham dut nem bom (voi ly do duy nhat đuoc phat ngon vien cua ong đua ra la "co dau hieu ro rang rang đam phan nghiem tuc co the đuoc noi lai") va hoi đam lai đe ky ket hiep đinh. Co hai xu huong binh luan ve su kien nay. Mot xu huong cho rang đo la do ap luc cua du luan the gioi va nhan dan My, va that bai trong viec buoc Ha Noi nhuong bo. Xu huong khac lai cho rang đo la do chien dich đa đat đuoc muc tieu la chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đa to y muon quay lai đam phan. Nhung đai tuong Vo Nguyen Giap thi khang đinh phia My bo hop truoc va chinh phia My đe nghi nhom hop lai bang mot cong đien gui vao ngay 22/12 (1 ngay sau khi 7 chiec B-52 bi ban ha chi trong 1 đem)
Trong ban ghi am đuoc giai mat sau nay ve cuoc trao đoi giua Tong thong My Richard Nixon va ngoai truong Henry Kissinger, Nixon noi ro viec ong đa quyet đinh se bo mac "đua con" Viet Nam Cong hoa đe co the thoat khoi cuoc chien o Viet Nam.

Henry Kissinger: Toi nghi Thieu noi đung đay. Hiep đinh đo (Hiep đinh Paris) se đay Viet Nam Cong hoa vao the nguy hiem
Richard Nixon: No (Viet Nam Cong hoa) phai tu chong đo thoi... Neu no chet thi cu đe cho no chet. No lon roi, chung ta khong the cu cho no bu mom mai đuoc
Theo hoi ky Henry Kissinger, ngay 6/1/1973, Nixon đa chi thi cho Kissinger tro lai Paris, phai đat cho đuoc mot giai phap du đoi phuong đua ra nhung đieu kien nao, voi "bo dang hoan toan khac ngay thuong" (y noi khong con to ra o the thuong phong đuoc nua). Tong thong My nhan manh san sang chap nhan tro lai van ban đa thoa thuan vao thang 10/1972. Vay la Hiep đinh Paris đa đuoc ky voi noi dung ve co ban khong khac may so voi phuong an đa đuoc ky tat truoc khi đam phan bi đinh tre do Hoa Ky tu choi ky ket. Hoa Ky đa mat hang chuc may bay đe roi van phai ky vao van ban ma ho khong muon ky, đieu nay co nghia rang muc tieu chu chot cua My khi tien hanh Chien dich Linebacker II đa that bai.


Su phan đoi cua quoc te Chien dich nem bom bi phan đoi rat manh me tren khap the gioi, cong dan o cac nuoc Xa hoi Chu nghia gay ap luc đe yeu cau chinh phu cua minh chinh thuc len an cac cuoc nem bom. Trung Quoc va Lien Xo đeu đan the hien su bat binh truoc viec tai nem bom, nhung ho đa khong co mot đong thai nao khac. Thuc te, cac chi trich manh me hon lai la o cac nuoc phuong Tay. Tai Paris, bao Le Monde so sanh voi cuoc nem bom huy diet Guernica do Phat-xit Đuc thuc hien trong cuoc noi chien Tay Ban Nha. To bao lon nhat cua Anh, the Daily Mirror, binh luan: "Viec My quay lai nem bom Bac Viet Nam đa lam cho ca the gioi lui lai vi ghe so". Cac chinh phu Anh, Y va Thuy Đien đa len tieng. Mot trong nhung phan ung du doi nhat la cua Thu tuong Thuy Đien, ong đa len an cuoc nem bom la mot toi ac chong lai loai nguoi tren quy mo đao đuc cua su tan bao cua phat xit tai trai tap trung Treblinka. Palme con đich than đen mot cua hang tong hop đe thu thap chu ky cho mot kien nghi toan quoc đoi cham dut nem bom - đe gui toi Nixon.
Tai My, Nixon bi chi trich la đien ro (madman). Nhieu nguoi trong so nhung nguoi đa tung ung ho cuoc nem bom hoi thang 5 nay chat van ca su can thiet va tinh tan bao bat thuong cua Linebacker II. Quyen Vo Nguyen Giap - Tong tap hoi ky dan bai bao cua hang AP co đang loi cua Nguyen Van Thieu vao thang 8/1972 keu goi My "hay nem bom tan nat mien Bac Viet Nam". Quyen hoi ky cua Vo Nguyen Giap cung dan bai tren bao Nhan đao (L'humanite) cua Phap binh luan rang: "Ngay ca trong Chien tranh the gioi thu hai, nhung vien tuong Phap phan boi cung khong dam đe nghi đong minh cua chung (Đuc Quoc xa) tan pha Paris (đe ngan quan Anh-My). The ma nay Thieu lai muon My nem bom tan pha đat nuoc minh. Thieu that đang xau ho hon ca su xau ho"


Đanh gia Sach bao Viet Nam goi chien dich Linebacker II nay la tran Đien Bien Phu tren khong, nhu mot cach neu bat thang loi cua luc luong phong khong Viet Nam Dan chu Cong hoa trong chien dich.
Charles Barrows, đai uy hoa tieu B-52 bi bat lam tu binh đat van đe ngay khi con ngoi o Hoa Lo: "He thong đien tu tren may bay B-52 rat tinh vi va đat tien nhung van khong gay nhieu noi rađa Bac Viet Nam. Sieu phao đai bay B-52 đa cai tien nhieu lan, may moc rat tot... Cac phi cong B-52 đuoc huan luyen cong phu, thanh thao cac chien thuat hien đai va B-52 đuoc bao ve day đac, nhung van bi ban roi vi đan phong khong... Khong quan chien luoc cua My khong the chiu đung noi ty le ton that ve B.52 tren bau troi Ha Noi".
Tren tap chi Khong quan My, John L. Frisbee viet: "Trong thoi ky The chien thu 2, ton that may bay nem bom bi phong khong hay may bay chien đau đoi phuong ban ha tai hai chien truong chinh yeu đuoc uoc tinh trung binh: cu 64 phi xuat thi co 1 chiec bi ban ha. Trai lai, tren khong phan Ha Noi va Hai Phong thi cu 49 phi xuat lai co mot B-52 bi ban roi".
Cuu Pho Tham muu truong khong quan My khi tra loi tap chi AirForce vao thang 6/1973 cung thua nhan: "Bac Viet Nam ro rang la co nhieu kinh nghiem ban ten lua SAM cung nhu cac loai sung phong khong khac. Ho cung co nhieu kinh nghiem trong viec phat hien may bay tu cac đai đieu khien mat đat... Khong quan My đa tien hanh chien tranh đien tu tren quy mo lon, nhung cac may bay van de bi ton thuong. Chung toi cho rang Bac Viet Nam đa phat trien đuoc cac luc luong phong khong day dan kinh nghiem nhat the gioi. Ro rang ho co kinh nghiem hon bat cu nuoc nao trong viec phong ten lua đe ha may bay".
Ngay khi mat troi moc vao sang hom 19-12, 2 chiec B-52 đa bi ha ngay trong đem đau tien. Đien mung tu khap noi toi tap gui ve Bo tu lenh phong khong Thu đo. Tuong Nhan nho lai: "Mot bau khong khi đac biet tran ngap so chi huy cac cap tu cac tieu đoan toi Bo tong tham muu, tu hau phuong mien Bac toi tien tuyen mien Nam. Viec luc luong phong khong Thu đo đa đuong đau va giang tra đuoc loai vu khi manh nhat cua Mi, đieu đo đa lam nuc long quan dan ca nuoc".
Đai ta Markov Lev Nicolayevich, tu thang 10-1971 đen thang 8-1972 tung giang day tai Truong Si quan Phong khong va huan luyen cac kip trac thu ten lua cho Viet Nam. Ong cho rang: "Toi đa nghien cuu ky chien luoc chien tranh cua nhieu nuoc va thay rang, tren the gioi it co cuoc chien nao ma ben phong ve thang ben tan cong, nhat la khi co su chenh lech qua lon ve tiem luc quan su, vu khi trang bi nhu giua quan đoi Viet Nam va quan đoi My, đac biet la "sieu phao đai bay B-52", ma nguoi My khoe la khong the bi ban ha! Vay ma Viet Nam đa đanh thang rat gion gia. Đo thuc su la cuoc chien tranh cua tri tue voi tri tue, thong minh "choi" thong minh, chu khong phai la cuoc chien tranh thong thuong!".
Tac gia Marshall Michael viet: "Sau nay hai phia moi chi dung o viec cung cong nhan rang Linebacker II la tran đau quan trong quyet đinh cuc dien chien tranh. Đoi voi nguoi My, Hiep đinh hoa binh Paris đa giup tong thong Nixon hoan thanh muc tieu đua tu binh ve nuoc va cham dut su can du cua My vao cuoc chien Viet Nam ma van thuc hien cam ket lam cho dua cho chinh quyen Nam Viet Nam. Nguoi Viet Nam lai cho rang chien dich nem bom cua My la nham muc đich buoc ho khuat phuc va rut quan khoi Mien Nam. Vay nen khi ban Hiep đinh cho phep ho van đuoc giu quan o Mien Nam, nguoi Viet Nam cho rang chien dich Linebacker II đa that bai va niem tin nay cang đuoc cung co khi quan đoi cua ho tru quan o phia nam tien hanh chien dich tong tien cong thong nhat đat nuoc vao nam 1975. Nhung đe hieu mot cach tuong tan su khac biet quan điem nay, toi đa phai ghi nhan cach hieu cua nguoi Viet rang Linebacker II đon gian chi la mot thang loi trong chuoi thang loi trong suot 30 nam khang chien gianh đoc lap. Bang chung cho thang loi đo la viec ho đa hoan thanh su nghiep thong nhat đat nuoc."


Thong tin lien quan Trong thoi gian dien ra chien dich, My va quan đoi Sai Gon cung tan dung đe tung ra cac thong tin tam ly chien nham lam lung lay tinh than đoi phuong. Vi du nhu ngay 24/12/1972, tren trang nhat to The Sunday Times (My) đang tin: "Tuong Vo Nguyen Giap, Bo truong Quoc phong Bac Viet Nam, đa thiet mang trong mot vu no ngay hom qua khi thi sat nhung ton that sau cac đot nem bom tai Hai Phong, theo nguon tin tinh bao Nam Viet Nam. Nguon tin nay cho biet mot qua "min no cham" đa phat no khi Tuong Giap thi sat kho quan su Tran Hung Đao tai thanh pho cang. Khong co them chi tiet ve vu viec..." Thong tin nay sau đo vai ngay đuoc chung minh la bia đat.


Tuong nho Trong 12 ngay đem, Khong quan My đa nem bom pha huy nhieu khu pho, lang mac, pha sap 5.480 ngoi nha, trong đo co gan 100 nha may, xi nghiep, truong hoc, benh vien, nha ga; giet chet 2.368 dan thuong, lam bi thuong 1.355 nguoi khac. Rieng o Ha Noi, tinh đen ngay 20/12/1972, đa co 215 nguoi bi chet, 325 nguoi bi thuong. Con o Hai Phong rieng ngay 18/12 đa co 45 nguoi chet, 131 nguoi bi thuong va hang ngan nha dan bi pha huy.
Tran bom rai tham pho Kham Thien, Ha Noi đem 26 thang 12 nam 1972 đa lam chet 278 nguoi, trong đo co 91 phu nu, 40 cu gia, 55 tre em; lam cho 178 chau mo coi trong đo co 66 chau mo coi ca cha lan me; 290 nguoi bi thuong, 2.000 ngoi nha, truong hoc, đen chua, rap hat, tram xa bi sap, trong đo co 534 ngoi nha bi pha huy hoan toan.
Ngoi nha so 51 pho Kham Thien chi con la mot ho bom, bay nguoi song trong ngoi nha nay khong con ai song sot. Manh đat nay tro thanh mot đai tuong niem voi mot tam bia mang dong chu "Kham Thien khac sau cam thu giac My" va mot buc tuong bang đong tac hinh mot phu nu be tren tay mot đua tre đa chet vi bom My, tuong đuoc lay nguyen mau tu chinh chu nhan cua ngoi nha bi huy diet nay. Ke tu sau tran bom ay, hang nam, đen nhung ngay ki niem tran bom, nguoi dan tren pho, va nhieu noi khac toi đay thap huong tuong niem nhung nguoi đa chet vi bom My.
Trong san benh vien Bach Mai co tam bia mang chu "Cam thu" đe ghi nho ve vu B-52 nem bom trung benh vien nay vao ngay 22 thang 12. khien 1 benh nhan va 30 y ta, bac si thiet mang, co 1 y ta đang mang thai 3 thang. (khi đo hau het bac si, benh nhan đa đuoc so tan. Moi khoa chi giu lai vai ba nguoi đe truc cap cuu. Co khoang 300 benh nhan o duoi ham).
Nu dan quan tu ve Pham Thi Vien thuoc Đoi tu ve cua Nha may Co khi Mai Đong, đa tham gia ban ha mot chiec cuong kich hang nang hien đai F-111 bang 19 phat đan sung may phong khong 14,5mm vao ngay 22/12/1972. Nam 1967, me co bi bom My giet hai, đen ngay 26/12/1972 thi cha co cung bi bom My giet. Co đa chit khan tang roi tro lai tran đia, truc chien cung đong đoi. Trong bai tho "Viet Nam – Mau va Hoa", nha tho To Huu đa viet danh tang cho co:


Xem them Mat tran đat đoi khong mien Bac Viet Nam 1972
B-52 trong Chien tranh Viet Nam
Em be Ha Noi (phim nam 1974)
Ha Noi 12 ngay đem (phim nam 2002)


Chu thich Lien ket ngoai Walter J. Boyne, Linebacker II, November 1997, Vol. 80, No. 11, Air Force Magazine Online.
Đien Bien Phu tren khong Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine Thuong ta Tran Viet Anh (Vien Lich su quan su Viet Nam), bao Nhan dan đien tu ngay 11-12-2004.
Qua nhung trang sach "Linebecker II"-Phi cong My nho lai
Mot so bai bao đang tren tap chi TIME vao cac thoi điem quanh chien dich Linebacker II:

Chronology: How Peace Went off the Rails Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine bai đang ngay 01-01-1973, trinh tu cac su kien xung quanh đam phan tai Paris cho đen khi đot nem bom đuoc bat đau.
More Bombs Than Ever Luu tru ngay 13 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine bai đang ngay 01-01-1973 ve dien bien đot nem bom.
Outrage and Relief Luu tru ngay 11 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine bai đang ngay 8-01-1973, liet ke binh luan cua bao chi va cac chinh khach truoc va sau khi đot nem bom cham dut.
Paris Peace in Nine Chapters Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine bai đang ngay 05-02-1973. Noi dung hiep đinh Paris va so sanh voi phien ban truoc cuoc nem bom.
Bi mat chien dich Linebacker II (tren bao Thanh Nien): ky I, ky II, ky III, ky IV, ky cuoi