Vuong quoc Wessex (Westseaxna rice) la vuong quoc cua nguoi Anglo-Saxon nam o phia Nam cua Đao quoc Anh. Thanh lap tu nam 519 đen khi thanh lap Vuong quoc Anh vao nam 927.


Lich su = Nguon goc =
Theo sach Anglo-Saxon, Cerdic va con trai ong Cynric đa đen mien nam Hampshire vao nam 495, nhung no khong đuoc cac nha su hoc coi la đang tin cay do trung lap cac muc trong Bien nien su va bang chung cho thay khu vuc nay đa bi Jutes chiem đong lan đau tien. Mac du muc nay đe cap đen Cynric la con trai cua Cerdic, nhung mot nguon khac lai cho ong la chau cua Cerdic. Bien nien su tiep tuc ke rang "Port, va hai con trai cua ong la Bieda va Mægla", toi Portsmouth vao nam 501 va giet mot quy toc cap cao cua Anh.  Nam 508, Cerdic va Cynric giet vua Anh Natanleod cung voi nam nghin nguoi cua ong ta. Cerdic tro thanh vi vua đau tien cua Wessex vao nam 519. Nguoi Saxon tan cong Cerdicesford nam 519, du đinh bang qua Song Avon va chan mot con đuong noi Old Sarum va Badbury, mot thanh tri cua Anh. Tran chien duong nhu đa ket thuc voi ty so hoa, va su mo rong cua Wessex đa ket thuc trong khoang ba muoi nam. Đieu nay co the la do nhung ton that phai chiu trong tran chien va mot thoa thuan hoa binh ro rang voi nguoi Anh. Tran chien cua Mons Badonicus đuoc cho la đa dien ra vao khoang thoi gian nay. Gildas noi rang nguoi Saxon đa hoan toan bi đanh bai trong tran chien, trong đo vua Arthur tham gia theo Nennius. Tran thua nay khong đuoc ghi lai trong Bien nien su. Thoi ky hoa binh keo dai ba muoi nam tam thoi bi gian đoan khi nguoi Saxon chinh phuc đao Wight vao nam 530 trong mot tran chien gan Carisbrooke.
Cynric tro thanh vua cua Wessex sau khi Cerdic qua đoi vao nam 534, va tri vi trong hai muoi sau nam. Cac nguon đeu đong y rang Ceawlin, nguoi ke vi Cynric vao khoang nam 581, la con trai cua Cynric; ong thuong đuoc goi la cha cua Cuthwine. Ong đuoc cho la co nguon đang tin cay hon so voi nhung nguoi tien nhiem cua ong, mac du nien đai cua Bien nien su tu nam 560 đen nam 592 khac voi nien đai đa sua đoi. Ceawlin đa đanh bai nhung nguoi Britons o phia đong bac, o Chilterns, Gloucestershire va Somerset. Viec chiem Cirencester, Gloucester va Bath vao nam 577, sau khi đut đoan do tran Mons Badonicus, đa mo ra con đuong ve phia tay nam.
Ceawlin la mot trong bay vi vua đuoc ghi ten trong Lich su Giao hoi cua nguoi Anh do Bede nam giu "quyen uy" đoi voi mien nam nuoc Anh: Bien nien su sau đo lap lai tuyen bo nay, goi Ceawlin la mot bretwalda, hay "nguoi cai tri nuoc Anh". Ceawlin bi ha be, co le boi chau trai cua ong, Ceol, va mat mot nam sau đo. Sau nam sau, vao khoang nam 594, Ceol đuoc ke vi boi mot nguoi anh em, Ceolwulf, nguoi đuoc ke vi lan luot vao khoang nam 617 boi Cynegils. Cac Nguon khong thong nhat ve gia pha cua Cynegils: cha cua ong đuoc đat ten khac nhau la Ceola, Ceolwulf, Ceol, Cuthwine, Cutha hoac Cuthwulf.
Truyen thong the hien trong Bien nien su Anglo-Saxon, va trong gia pha cua trieu đai Tay Saxon, van con nhieu nghi ngo. Đieu nay phan lon la do nguoi sang lap trieu đai va mot so hau due đuoc cho la cua ong ta co ten la Brittonic Celtic, chu khong phai Anglo-Saxon Germanic. Ten Cerdic co nguon goc tu ten Caraticos. Đieu nay co nghia rang Cerdic la mot nguoi Anh ban đia, va vuong quoc cua ong đa tro nen đau kho theo thoi gian. Cac thanh vien cua trieu đai co ten Celtic bao gom Ceawlin va Cædwalla. Cædwalla, nguoi mat vao cuoi nam 689, la vi vua cuoi cung cua Tay Saxon mang ho Celtic.


= Co đoc giao va vuong quoc Mercia =

Trong khoang thoi gian Cynegils tri vi, su kien đau tien trong lich su Tay Saxon co the xac đinh đuoc nien đai đa xay ra: le rua toi cua Cynegils boi Birinus vao cuoi nhung nam 630, co le la vao nam 640. Birinus tro thanh la giam muc cua the Tay Saxon, voi cho ngoi cua minh tai Dorchester-on-Thames. Đay la cuoc cai đao đau tien sang co đoc giao cua mot vi vua Tay Saxon, nhung no khong đi kem voi su chuyen giao ngay lap tuc cua tat ca nhung nguoi Tay Saxon: nguoi ke vi cua Cynegils (va co the la con trai cua ong), Cenwealh, len ngoi vao khoang nam 642, la mot nguoi ngoai đao luc len ngoi cua minh. Tuy nhien, ong cung đuoc rua toi chi vai nam sau đo va Wessex tro thanh mot vuong quoc Co đoc giao vung chac. Cha đo đau cua Cynegils la vua Oswald xu Northumbria va viec cai đao cua ong co the đuoc hinh thanh mot lien minh chong lai vua Penda cua Mercia, truoc đo đa xam luoc Wessex.
Nhung cuoc xam luoc nay đanh dau su khoi đau cua ap luc lien tuc tu vuong quoc Mercia đang mo rong. Theo thoi gian, đieu nay se lay đi cac lanh tho cua Wessex o phia bac song Thames va Avon(Bristol). Cenwealh ket hon voi con gai cua Penda, va khi anh ta tu choi co, Penda lai xam luoc va đay anh ta đi đay mot thoi gian, co le la ba nam. Ngay thang khong chac chan nhung co le la vao cuoi nhung nam 640 hoac đau nhung nam 650. Ong song luu vong o Đong Anglia, va đuoc cai đao sang Co đoc giao o đo. Sau khi tro ve, Cenwealh phai đoi mat voi cac cuoc tan cong tiep theo tu nguoi ke nhiem cua Penda la Wulfhere, nhung đa co the mo rong lanh tho Tay Saxon o Somerset. Ong thanh lap giam muc thu hai tai Winchester, trong khi toa giam muc o Dorchester nhanh chong bi bo hoang khi quyen luc cua Mercia đay manh ve phia nam.

Sau khi Cenwealh mat vao nam 673, nguoi vo goa cua ong, Seaxburh, đa giu ngai vang trong mot nam; theo sau ba la Æscwine, nguoi duong nhu la hau due cua mot nguoi anh em khac cua Ceawlin. Đay la mot trong nhieu dip ma vuong quyen cua Wessex đuoc cho la đa truyen cho mot nhanh xa xoi cua gia đinh hoang gia voi mot dong doi khong bi gian đoan tu Cerdic; nhung tuyen bo nay co the la xac thuc, hoac co the phan anh su khang đinh gia mao ve nguon goc tu Cerdic đe hop phap hoa mot trieu đai moi. Æscwine chi giu ngai vang trong hai nam, va vao nam 676, ngai vang đuoc truyen lai cho gia đinh cua Cenwealh voi su len ngoi cua anh trai ong la Centwine. Centwine đuoc biet đen la nguoi đa chien đau va gianh chien thang trong cac tran chien chong lai nguoi Briton, nhung khong co nguon nao đa ton tai.


Bieu tuong Bieu tuong cua Wessex thuong la wyvern (mot sinh vat huyen thoai co canh, đau rong). 


Xem them Danelagh


Tham khao