Trong thuc vat hoc, mot soi thang bang hay tinh thach (tieng Anh: statolith) la mot hat cau ran (vi du nhu mot hat cat hay nhung the vui ran khac) co the di chuyen de dang ben trong chat nguyen sinh cua te bao thang bang va lang đong tai be mat thap nhat cua te bao. Nhung hat nay đuoc cho la co tac dung cam nhan trong luc.
Su cam nhan gia toc trong truong duong nhu luon lien quan đen su lang tich cua nhung hat nang đac biet (soi thang bang) trong te bao chat. Trong re, nhung tuong tac hap dan co the đuoc cam nhan boi phan đinh re, chinh xac la mien chop re tan cung đinh re. Neu chop re bi troc ra, re van sinh truong binh thuong theo chieu doc, tham chi con co the manh hon, nhung lai mat đi kha nang cam ung trong luc. Thanh phan chinh tham gia vao qua trinh cam ung nay chinh la nhung lap bot (thu đuoc goi la soi thang bang) tim thay trong te bao thang bang cua chop re hay trong phan vo than mang tinh bot. Du cho co thay đoi vi tri co quan re, soi thang bang van co the de dang chuyen doi nhanh chong, lang đong xuong đay te bao mot cach tu nhien. Vi vay, viec mat đi tinh huong trong luc do boc mien chop re đen tu viec mat đi nhung te bao thang bang chua soi thang bang cam ung ben trong.
Ngoai ra, he qua tuong tu cung xay ra khi ta lam tieu bien tinh bot trong soi thang bang bang nhung hoat đong thi nghiem nhu che sang, lam lanh, v.v. Qua đo, chinh luong tinh bot trong nhung hat soi thang bang moi chinh la tac nhan truc tiep gay ra tinh huong trong luc, khong chi đon gian la lap bot soi thang bang.


Tu nguyen Tu tieng Anh statolith voi phan tien to stato- bat nguon tu tieng Hy Lap co đai στατος statos, nghia la 'u đong', 'yen lang', 'đung yen' va hau to -lith bat nguon tu tieng Hy Lap co đai λιθος lithos, nghia la 'hon đa', nguon tu tieng Latin -lithus. 


Nhung loai soi thang bang Co nhieu loai soi thang bang khac nhau; nhu soi thang bang cua tao Chara la mot bong chua đay tinh the bari sulfat, trong khi thuc vat hat kin lai la bao quan lap bot. Co che hoat đong tao ra tinh huong trong luc cua soi thang bang la do su mat can bang nong đo ion Ca2+ va hormone auxin. Nhung soi thang bang nay gay ra ap luc len luoi noi chat te bao chua chung, giai phong nhung ion Ca2+ tu do, truc tiep hoac gian tiep thong qua trung gian protein calmodulin, nhung ion nay tiep tuc tac đong len su chuyen van auxin va phat xuat mot gradient, tu đo tao ra toc đo sinh truong khac biet giua hai phan co the va lam re bi uon theo.


Soi thang bang va tinh huong trong luc Tinh huong trong luc bao gom bon buoc tuan tu sau: cam nhan nhung tuong tac hap dan, phat đi nhung tin hieu cam nhan trong luc khap te bao, truyen lai tin hieu trong va giua nhung te bao, va sau cung la he qua. Theo nhu cac gia đinh thinh hanh hien nay, nhung soi thang bang chinh la nhung cam bien trong luc. Su ton tai cua loai bao quan nay đuoc đe xuat boi nha khoa hoc nguoi Ao Gottlieb Haberlandt va B. Nermec, Tiep Khac cu, vao đau the ki XX. Ho ghi chu rang khi cat đi phan đinh re, re se mat kha nang phan ung voi truong trong luc. Tu lau ho đa nghi co the co su hien dien cua mot loai te bao đac biet trong than va chop re. Nhung te bao ben trong hoac chinh giua chop re co dien mao tuong tu nhu nhung tui thang bang tim thay o nhieu loai đong vat (nhu đong vat than mem). Giong nhu cau truc tui thang bang, nhung te bao nay cung chua nhung hat soi thang bang co the di chuyen theo đinh huong trong luc. O loai sua, soi thang bang cua chung chinh la nhung hat muoi calci.
Vao nhung nam 1970, nguoi ta đa quan sat thay nhung te bao o phan giua chop re chua nhung soi thang bang giong voi bao quan lap bot, loai lap the mang tinh bot. Mot so đot bien o cay hai la mam Arabidopsis thaliana khien chung khong the tong hop đuoc tinh bot, va cung khong the đap ung lai nhung tuong tac hap dan. Đieu nay goi y viec tich luy tinh bot trong nhung cau truc tren la toi can thiet đe đam bao hoat tinh huong trong luc. Khi re moc thang đung, nhung lap bot tap trung xung quanh tai phan thanh thap hon o giua te bao. Tuy nhien, neu re bi đat theo huong nam ngang, cac lap bot lai truot xuong va xep đat bao quanh thanh te bao. Chi sau it phut, he re bat đau uon cong xuong va nhung lap bot lai dan tro ve vi tri ban đau. Loai re đa tieu bo lap bot thi khong the phan ung đuoc voi trong luc, cho thay su chuyen đong cua lap bot la thuc su quan trong. Vo re, noi bi co the la noi nhan biet cac kich thich.


Nhung loai lap the va moi quan he Lap the
Luc lap va tien luc lap
Sac lap
Vo sac lap
Lap bot
Soi thang bang
Lap dau
Lap đam


Xem them Te bao thang bang


Chu thich Thu muc Strasburger, E. et al. (1994): Tratado de botanica, 8ª edicion castellana. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0979-0.