Phu Yen la mot tinh cu ven bien nam o trung tam khu vuc duyen hai Nam Trung Bo, mien Trung Viet Nam. Tinh ly cua tinh la thanh pho Tuy Hoa.
Nam 2018, Phu Yen la đon vi hanh chinh Viet Nam đong thu 45 ve so dan, xep thu 43 ve Tong san pham tren đia ban (GRDP), xep thu 30 ve GRDP binh quan đau nguoi, đung thu 25 ve toc đo tang truong GRDP. Voi 961,1 nghin dan, GRDP đat 36.352 ti Đong (tuong ung voi 1,5790 ti USD), GRDP binh quan đau nguoi đat 39,97 trieu đong (tuong ung voi 1.736 USD), toc đo tang truong GRDP đat 8,3%.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi thong qua Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh nam 2025, theo đo tinh đuoc giai the đe sap nhap vao tinh Đak Lak.


Đia ly Phu Yen trai dai tu 12°42'36" đen 13°41'28" vi Bac va tu 108°40'40" đen 109°27'47" kinh Đong.

Phia bac giap tinh Binh Đinh
Phia tay giap tinh Gia Lai
Phia nam giap tinh Khanh Hoa va tinh Đak Lak
Phia đong giap Bien Đong
Phu Yen co vi tri đia ly va giao thong tuong đoi thuan loi đe phat trien kinh te - xa hoi.
Phu Yen nam o mien Trung Viet Nam, tinh ly Phu Yen la thanh pho Tuy Hoa, cach thu đo Ha Noi 1.160 km ve phia Bac, cach Thanh pho Ho Chi Minh 560 km ve phia Nam va cach Đa Nang 438 km ve phia Bac theo đuong Quoc lo 1.
Dien tich tu nhien: 5.045 km², chieu dai bo bien: 189 km.


= Đia hinh =
Phu Yen co 3 mat la nui, phia Bac co day Đeo Cu Mong, phia Nam la day Đeo Ca, phia Tay la man suon đong cua day Truong Son, va phia Đong la bien Đong.
Phu Yen đuoc biet đen noi co đong bang Tuy Hoa, đuoc xem la vua lua cua mien Trung.


= Khi hau =
Khi hau nhiet đoi gio mua, nong am va chiu anh huong cua khi hau đai duong. Co 2 mua ro ret: mua mua tu thang 9 đen thang 12 va mua nang tu thang 1 đen thang 8. Nhiet đo trung binh hang nam 26,5 °C, luong mua trung binh hang nam khoang 1.600 - 1.700mm.


= Song, suoi =
Co he thong Song Đa Rang, song Ban Thach, song Ky Lo voi tong dien tich luu vuc la 16.400 km², tong luong dong chay 11.8 ty m3, đam bao đu nuoc tuoi cho nong nghiep, thuy đien va sinh hoat.
Phu Yen co nhieu suoi nuoc khoang nong nhu: Phu Sen, Triem Đuc, Tra O, Lac Sanh. Ngoai ra con co nhieu tai nguyen trong long đat nhu Diatomite (90 trieu m3), đa hoa cuong nhieu mau (54 trieu m3), vang sa khoang (300 nghin tan) (so lieu nam 2006 theo Cam nang xuc tien thuong mai du lich Phu Yen)


Hanh chinh Tinh Phu Yen co 9 đon vi hanh chinh cap huyen, bao gom 1 thanh pho, 2 thi xa va 6 huyen voi 110 đon vi hanh chinh cap xa, bao gom 18 phuong, 6 thi tran va 82 xa. Theo đo:


Lich su Phu Yen la noi co cac di tich tu thoi Van hoa Hoa Binh , Sa Huynh. 

Nam 1471, vua Le Thanh Tong than chinh cam quan đanh Cham Pa đen tan đeo Ca. Tuy nhien sau đo Le Thanh Tong chi sap nhap vung đat tu đeo Hai Van toi đeo Cu Mong (tu Đa Nang đen Binh Đinh) vao lanh tho Đai Viet. Vung đat Phu Yen van thuoc quyen quan ly cua Cham Pa voi ten goi Ayaru (Ea Ryu).
Tu nam 1570, Nguyen Hoang la tran thu vung Thuan Hoa va Quang Nam cua Đai Viet. Nam 1578 ong sai tuong duoi quyen Luong Van Chanh tan cong vao thanh Ho, la thu phu cua Cham Pa tai vung Ayaru "Ea Ryu" (Phu Yen), thanh Ho bi that thu, tu đo vung đat Ayaru la noi tranh chap thuong xuyen giua nguoi Viet va nguoi Cham. Theo chinh sach cua chua Nguyen ong đa chieu tap va đua luu dan tu cac vung Thanh - Nghe, Thuan - Quang vao đay đe khan hoang lap ap, tao dung co nghiep.
Nam 1611, Nguyen Hoang sai vien tuong duoi quyen la Van Phong tan cong vao Aryaru, Cham Pa that bai. Nguyen Hoang sap nhap Ayaru vao lanh tho Đang Trong voi ten goi Phu Yen va giao cho Van Phong cai quan đat Phu Yen. Ten goi nay do chua Nguyen Hoang đat voi uoc nguyen ve mot mien đat tru phu, thanh binh trong tuong lai.
Toi nam 1629, Van Phong chong lai chinh quyen Đang Trong, luc nay Nguyen Hoang đa chet, nguoi noi nghiep la Nguyen Phuc Nguyen đa sai tuong Nguyen Phuc Vinh vao đanh dep. Sau khi đanh bai đuoc Van Phong, Phuc Vinh đuoc giao cai quan đat Phu Yen
Voi mot vi tri chien luoc quan trong, vao the ky 18 Phu Yen la noi đoi đau quyet liet giua nha Tay Son va nha Nguyen; noi Nguyen Hue, vao thang 7 nam 1775, đa đanh bai 2 van quan ngu dinh (Binh Khang, Binh Thuan, Tran Bien, Phien Tran va Long Ho) cua Tong Phuoc Hiep.

Nam Minh Mang thu 13, tai Gia Đinh Thanh 1832, vua đa lap 12 tinh phia Nam đeo Hai Van, trong đo co Phu Yen.
Theo hiep uoc trieu đinh nha Nguyen ky voi Phap ngay 6-6-1884, thi Trung Ky gom 12 tinh. Tinh Phu Yen 2 thuoc Trung ky, co dien tich 4.300 km, dan so 251.000 nguoi. Truoc nam 1904, đat Phu Yen trai dai tu bien gioi Lao đen tan M'Đrak đeu do nguoi đai dien Cung Son (Son Hoa ngay nay) cai quan. Nam 1904 moi bi chia tach nho do nguoi Phap lap nhung đai dien moi o M'Đrak va Cheo Reo, phu thuoc vao Đak Lak va Kon Tum.
Ngay 25-4-1907, Toan quyen Đong Duong ra Nghi đinh thanh lap tinh Kon Tum. Đia ban tinh Kon Tum gom đai ly Kon Tum tach ra tu Binh Đinh, đai ly Cheo Reo tach ra tu Phu Yen. Phu Yen tro thanh đai ly Phu Yen do Cong su Binh Đinh cai quan.
Ngay 17-10-1921, Toan quyen Đong Duong ra Nghi đinh thanh lap tinh Phu Yen.
Đen ngay Cach mang thang 8- 1945, tinh Phu Yen co 4 huyen: Tuy Hoa, Tuy An, Đong Xuan va Son Hoa voi 19 tong (huyen Tuy Hoa 7 tong, huyen Tuy An 5 tong, huyen Đong Xuan 3 tong, huyen Son Hoa 4 tong).
Nam 1954, Phu Yen chiu su quan ly cua Chinh the Viet Nam Cong Hoa.
Nam 1976, sau khi thong nhat đat nuoc, Phu Yen nam trong đia phan tinh Phu Khanh.
Ngay 1 thang 7 nam 1989, tinh Phu Yen đuoc tai lap va ton tai cho đen ngay nay. Khi tach ra, tinh Phu Yen co 7 đon vi hanh chinh gom thi xa Tuy Hoa va 6 huyen: Đong Xuan, Son Hoa, Song Cau, Song Hinh, Tuy An, Tuy Hoa.
Ngay 4 thang 3 nam 2002, chia thi xa Tuy Hoa thanh thi xa Tuy Hoa va huyen Phu Hoa.
Ngay 5 thang 1 nam 2005, chuyen thi xa Tuy Hoa thanh thanh pho Tuy Hoa.
Ngay 16 thang 5 nam 2005, chia huyen Tuy Hoa thanh 2 huyen: Đong Hoa va Tay Hoa.
Ngay 27 thang 8 nam 2009, chuyen huyen Song Cau thanh thi xa Song Cau.
Ngay 11 thang 3 nam 2013, thanh pho Tuy Hoa đuoc cong nhan la đo thi loai II truc thuoc tinh Phu Yen.
Ngay 4 thang 3 nam 2019, Bo Xay dung quyet đinh cong nhan thi xa Song Cau la đo thi loai III.
Ngay 1 thang 6 nam 2020, chuyen huyen Đong Hoa thanh thi xa Đong Hoa.
Tinh đen thoi điem nay, Tinh Phu Yen co 1 thanh pho, 2 thi xa va 6 huyen.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 12 thang 6 nam 2025). Theo đo, sap nhap tinh Phu Yen vao tinh Đak Lak.


Dan so Dan so Phu Yen la 874.071 nguoi (2020) trong đo thanh thi 28,7%, nong thon 71,3%, luc luong lao đong chiem 71,5% dan so. Ty le đo thi hoa đat 38,5% (tinh đen nam 2020).
Phu Yen co hon 30 dan toc song chung voi nhau. Cham, Eđe, Ba Na, Hre, Hoa, Raglai la nhung toc nguoi đa song lau đoi tren đat Phu Yen.
Sau ngay mien Nam đuoc giai phong, sau khi thanh lap huyen Song Hinh (1986) co nhung dan toc tu mien nui phia Bac di cu vao vung đat Song Hinh nhu Tay, Nung, Dao, San Diu,...
Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, toan tinh co 9 ton giao khac nhau đat 67.594 nguoi, nhieu nhat la Cong giao co 35.206 nguoi, tiep theo la Phat giao co 27.290 nguoi, tiep theo la đao Tin Lanh co 2.928 nguoi, đao Cao Đai co 2.006 nguoi, Phat giao Hoa Hao co 113 nguoi. Con lai cac ton giao khac nhu Hoi giao co 20 nguoi, Ba La Mon co 13 nguoi, Tinh đo cu si Phat hoi Viet Nam co 10 nguoi va Baha'i
Kinh Te
Dien tich đat nong nghiep 72.390 ha, đat lam nghiep khoang 209.377 ha, đat chuyen dung 12.297 ha, đat dan cu 5.720 ha, đat chua su dung 203.728 ha; co nhieu loai go va lam san quy hiem. Trong bang xep hang ve Chi so nang luc canh tranh cap tinh cua Viet Nam nam 2011, tinh Phu Yen xep o vi tri thu 50/63 tinh thanh.
Phu Yen nam o suon Đong day Truong Son, đoi nui chiem 70% dien tich đat tu nhien. Đia hinh doc manh tu Tay sang Đong, dai đong bang hep va bi chia cat manh, co hai đuong cat lon tu day Truong Son la canh đeo Cu Mong va canh đeo Ca. Bo bien dai gan 200 km co nhieu day nui nho ra bien hinh thanh cac eo vinh, đam pha co loi the phat trien du lich, van tai đuong thuy, đanh bat va nuoi trong hai san xuat khau.
Ngoai ra con co Khu bao ton thien nhien Quoc gia Krong-Trai rong 20.190 ha voi he đong vat va thuc vat phong phu đa dang.
Nam 2019, toc đo tang truong kinh te đat 8,94%, trong đo: khu vuc Nong, lam nghiep va thuy san tang 3,26%; Cong nghiep va xay dung tang 18,73%; dich vu tang 5,72%. Tong thu ngan sach Nha nuoc (NSNN) tren đia ban tinh nam 2019 la 6.993 ty đong, vuot 27,1% du toan tinh giao, tang gap 1,5 lan so nam 2018. Trong đo: Thu noi đia 6.414 ty đong, vuot 18,2% du toan, tang 42% so nam truoc; thu thue xuat nhap khau 578,8 ty đong, gap 8 lan du toan (do nhap khau thiet bi đe trien khai cac du an đien mat troi). Trong đo, khoi tinh thuc hien thu 4.821 ty đong (vuot 26,1% du toan tinh va tang 68% so voi nam 2018), khoi huyen thuc hien thu 2.171 ty đong (vuot 29,4% du toan, tang 27,4% so voi cung ky); co 9/9 huyen, thi xa, thanh pho thu đat va vuot du toan giao, đac biet huyen Phu Hoa thu vuot 92,7%, thi xa Song Cau thu vuot 136,1%. Tong chi ngan sach đia phuong nam 2019 la 9.231 ty đong, bang 85,1% du toan chi đieu hanh, tang 14,4% so voi nam 2018. Nhin chung, cac linh vuc chi đeu đam bao theo du toan giao, đap ung yeu cau nhiem vu chi, đam bao đung muc đich, đung noi dung, co hieu qua, phuc vu cho su nghiep phat trien kinh te - xa hoi, quoc phong - an ninh cua tinh.


= Giao thong =
He thong giao thong đuong bo trong yeu gom co:

Quoc lo 1 noi voi Binh Đinh va Khanh Hoa.
Quoc lo 25 noi voi Gia Lai.
Quoc lo 1D noi Thi xa Song Cau voi thanh pho Quy Nhon.
Quoc lo 29 noi thi xa Đong Hoa (tu Vung Ro) voi thi xa Buon Ho Đak Lak.
Quoc lo 19C khoi đau tu nut giao voi Quoc lo 1 o thi tran Dieu Tri cua huyen Tuy Phuoc tinh Binh Đinh chay doc theo đuong sat Bac - Nam qua thi tran La Hai, huyen Đong Xuan roi re len huyen Son Hoa toi thi tran Hai Rieng huyen Song Hinh, ket thuc tai nut giao voi Quoc lo 26 o thi tran M'Drak cua huyen M'Drak tinh Đak Lak.
Đuong Phuoc Tan-Bai Nga chay tu khu cong nghiep Hoa Hiep đen cang Vung Ro.
Phu yen cung co đuong sat Bac-Nam đi qua voi ga chinh la Ga Tuy Hoa.
Ve hang khong, Phu Yen hien đang van hanh San bay Đong Tac (Hoat đong tu thang 4/2003) voi 2 đuong bay chinh: Tuy Hoa - Ha Noi va Tuy Hoa - Thanh pho Ho Chi Minh.


= Co so ha tang =
He thong đien:
Nha may Thuy đien Song Hinh voi cong suat 72 MW va he thong đuong day 500 KVA Bac - Nam đi qua tinh đam bao cung cap nhu cau su dung đien cho san xuat, sinh hoat.
Nha may Thuy đien Song Ba Ha co cong suat 220 MW voi hai to may noi voi he thong đien Quoc gia hoan thanh vao thang 11 nam 2009.
Nha may Đien Mat troi Hoa Hoi co cong suat 257 MWp (tuong đuong cong suat phat 214MW) đua vao van hanh thang 6 nam 2019.
He thong cap nuoc: Nha may cap thoat nuoc Phu Yen voi cong suat 28.500 m3/ngđ, phuc vu cho khu vuc Thanh Pho Tuy Hoa, cac vung lan can va khu cong nghiep Hoa Hiep. Đong thoi xay dung moi mot so nha may cap nuoc cho cac thi tran huyen ly voi cong suat khoang 13.000 m³/ngđ.
He thong thong tin lien lac: Phu Yen co mang luoi vien thong kha tot. Buu đien trung tam Tinh, huyen, xa đuoc trang bi: Vi ba, cap quang... đam bao lien lac thong suot.
He thong Internet qua đuong truyen ADSL cung la mot kenh lien lac quan trong hien nay đoi voi su phat trien cua toan tinh.
Tong so buu cuc, đai ly, kiot tren toan Tinh la 133 đon vi, tong so may đien thoai 14.716 may; dich vu buu chinh cung phat trien manh.
Phu Yen nam trong vung anh huong cua vung kinh te trong điem mien trung, trong cac tinh Duyen hai Nam Trung Bo, Phu Yen la noi co đieu kien thuan loi nhat trong viec xay dung tuyen đuong sat len Tay Nguyen. Đay la mot trong nhung đieu kien thuan loi đua Phu Yen tro thanh đau moi giao luu kinh te Bac Nam va Đong Tay; cu the: Giao thong đuong bo, co mang luoi giao thong rong khap, gom Quoc lo 1, Quoc lo 1D, Quoc lo 25, Quoc lo 29 va cac tuyen tinh lo noi vung đong bang voi vung mien nui. Co truc giao thong phia Tay noi 03 huyen mien nui Phu Yen voi huyen Van Canh (tinh Binh Đinh) va huyen Ma D'rak (tinh Đak Lak); co truc giao thong ven bien nam trong tuyen đuong bo ven bien Viet Nam noi cac huyen vung bien va ven bien; Giao thong đuong sat, co tuyen đuong sat Bac - Nam đi qua voi chieu dai đoan tuyen la 117 km, co 2 ga chinh la Tuy Hoa va Đong Tac, trong tuong lai khi tuyen đuong sat len Tay Nguyen đuoc hinh thanh mo ra trien vong hop tac, giao thuong hang hoa giua Phu Yen va cac tinh Tay Nguyen; Hang khong, Phu Yen co san bay Tuy Hoa cach thanh pho Tuy Hoa 5 km ve phia Đong Nam, dien tich san bay: 700ha, hien đang nang cap cang hang khong Tuy Hoa theo tieu chuan 4C; Cang Vung Ro, Vung Ro la cang bien nuoc sau co the đon nhan tau trong tai 30 nghin DWT.


= Du lich =

Du lich la mot trong nhung nganh ngay cang chiem vi tri quan trong trong qua trinh đi len cua Phu Yen. Mac dau co xuat phat điem thap, nhung đen nay du lich Phu Yen đa vuon len tro thanh mot trong nhung mui nhon kinh te cua tinh. Voi thuong hieu "Xu so hoa vang tren co xanh".

Phu Yen đuoc ban tang cho mot he thong canh quan thien nhien kha đa dang, đay đu voi nui, cao nguyen, đong bang chau tho, song, ho, đam, vinh, hai đao... Mot so danh thang tieu bieu la Ganh Đa Đia, đam O Loan, nui Đa Bia, vinh Xuan Đai, bai Mon- mui Đien, di tich lich su cap quoc gia nhu vung Ro, nui Nhan- song Đa Rang,..v.v...
Co so ha tang du lich cua Phu yen đuoc đau tu manh.
Phu Yen hien co 1 khach san 5 sao (Cendeluxe), 3 khach san 4 sao (Kaya, Sai Gon- Phu Yen, Long Beach), va nhieu khach san khac nhu Huong Sen, khach san Cong Đoan... Co so vui choi, nghi duong thi co khu giai tri - sinh thai Thuan Thao, Vincom Plaza Tuy Hoa, khu resort Sao Viet, bai Tram hideaway...
Nam 2018, tong luot khach du lich đen Phu Yen hon 1,6 trieu luot khach, đat 111% ke hoach, tang 14,6% so voi nam 2017, trong đo co 41.005 luot khach quoc te, tang 15,5% so voi nam 2017.


= Nong nghiep =
Chu yeu la lua, mia,cay hoa mau voi trinh đo tham canh kha.
Voi canh đong Tuy Hoa, canh đong lua rong nhat mien Trung, luong thuc, đac biet la lua, nhan dan đa tu tuc va co phan san xuat ra cac tinh lan can. San luong lua binh quan hang nam uoc tren 320000 tan, đap ung nhu cau đia phuong va ban ra tinh ngoai. Mac du khong phai la trong tam nhung đay la nganh kinh te thu hut nhieu lao đong cua tinh, giai quyet cong an viec lam cho nguoi dan, gop phan xoa đoi giam ngheo.
Do khi hau nong am, nhiet đoi gio mua, chiu anh huong cua khi hau đai duong va chia lam hai mua ro ret. Mua mua tu thang 9 đen thang 12 va mua nang tu thang 1 đen thang 8, thich hop nhieu loai cay luong thuc va hoa mau nhu: lua, bap, đau, rau, dua, bau, bi, khoai, san, mia,...; phat trien tot o Tay Hoa, Tuy An, Phu Hoa. Cay mia trong nhieu o Song Hinh, Son Hoa, Đong Xuan, Tuy An, va Tay Hoa. Dua la loai cay cong nghiep trong nhieu o Song Cau.


= Thuy - hai san =
Phu Yen co dien tich vung bien tren 6.900 km² voi tru luong hai san lon: tren 500 loai ca, 38 loai tom, 15 loai muc va nhieu hai san quy.
San luong khai thac hai san cua Phu Yen nam 2005 đat 35.432 tan, tang binh quan 5%/nam. Trong đo san luong ca ngu đat 5.040 tan (thong tin tu Cam nang xuc tien thuong mai - du lich Phu Yen).
Nuoi trong thuy san la mot trong nhung nganh kinh te manh cua tinh, voi tong dien tich tha nuoi la 2.950ha, san luong thu hoach 3.570 tan, ben canh đo co nhieu loai hai san co gia tri kinh te cao nhu so huyet, ca ngu đai duong, tom su, tom hum.
Cac đia phuong nuoi trong hai san tap trung o khu vuc đam Cu Mong, Vinh Xuan Đai (Thi xa Song Cau), Đam O Loan (Huyen Tuy An),... Đay la nhung đia phuong nuoi trong co tinh chien luoc cua tinh, thu hut nhieu lao đong. Đac biet, ngay tai Đam Cu Mong, viec nuoi trong va che bien đuoc thuc hien kha đay đu cac cong đoan nho Khu cong nghiep Đong bac Song Cau nam ngay tai đo.


Moi truong - Tai nguyen thien nhien = Tai nguyen đat =
Tai nguyen đat Phu Yen kha đa dang ve nhom, cac loai đat phan bo tren nhieu dang đia hinh khac nhau tao ra nhung tieu vung sinh thai nong – lam nghiep thich hop voi nhieu loai cay trong, đac biet la cay trong lau nam vung đoi nui. Co 8 nhom đat chinh: Nhom đat đo vang: La nhom đat co dien tich lon nhat. 336.579 ha, chiem ty le 66,71%; Nhom đat cat bien: 15.009 ha chiem 2,97%. Nhom đat man, phen: 7.899 ha, chiem 1,57%.  Nhom đat Phu sa: 55.752 ha, chiem 11.05%. Nhom đat xam: 39.552 ha, chiem 7,84%, Nhom đat đen: 18.831 ha, chiem 3,73%.. Nhom đat vang đo tren nui: 11.300 ha, chiem 2,5%. Nhom đat thung lung doc tu: 1.246 ha;  Cac loai đat khac: 21.192 ha, chiem ty le 4,21%.


= Song ngoi - Bien =


 Song  Phu Yen co he thong song ngoi phan bo tuong đoi đeu tren toan tinh, cac song đeu bat nguon tu phia Đong cua day Truong Son, chay tren đia hinh đoi, nui o trung va thuong luu, đong bang nho hep o ha luu roi đo ra bien. Phu Yen co tren 50 con song lon nho, đang chu y la 3 con song chinh: song Ky Lo, Song Ba, Song Ban Thach voi voi tong dien tich luu vuc la 16.400 km², tong luong dong chay 11.8 ty m³, phuc vu nuoc tuoi cho nong nghiep, thuy đien va sinh hoat cua nguoi dan Phu Yen.
Nguon nuoc mat: Mang luoi song suoi o Phu Yen phan lon bat nguon tu day nui Truong Son o phia Tay, day Cu Mong o phia Bac va day đeo Ca o phia Nam. Song suoi cua tinh thuong ngan, doc nen toc đo dong chay lon. Nguon nuoc song Ba co tru luong lon nhat tinh, luong nuoc đo ra bien hang nam la 9,7 ty m³. Nguon nuoc song Ban Thach voi tong luong dong chay cua song 0,8 ty m3/nam. Song Ky Lo la con song lon thu 2 trong tinh, dien tich luu vuc song Ky Lo la 1.950 km², trong đo phan trong tinh la 1.560 km².
Nguon nuoc ngam: Tru luong đong tu nhien khai thac tiem nang nguon nuoc ngam cua tinh khoang 1,2027 x 106m³/ngay.
Nuoc khoang: Nguon tai nguyen nuoc khoang o Phu Yen kha phong phu, tren đia ban tinh co 4 điem nuoc khoang nong o Son Thanh (huyen Tay Hoa), Phuoc Long o xa Xuan Long, Triem Đuc (huyen Đong Xuan) va Phu Sen (huyen Phu Hoa).


 Bien  Voi bo bien dai 189 km, co nhieu vinh, bai, vung, đam pha, ganh con mang ve đep hoang so tao nen nhung canh quan sinh thai phong phu, đa dang la tiem nang rat lon cho du lich bien, du lich nghi duong va du lich sinh thai. Ben canh đo, Phu Yen co nhieu vung bai trieu nuoc lo, cua song, đam pha, vinh rat thuan loi cho phat trien nuoi trong thuy san xuat khau. Đay la tiem nang, loi the đe Phu Yen phat trien kinh te bien.


= Tai nguyen rung =
Huyen Son Hoa co hang van hecta rung voi nhieu go qui nhu: Bang Lang, Chang ga, Con, Ba thua, Cho, Go, Son, Kien kien, Lim, Trac,... cung nhieu loai thu nhu: gau, nai, mang, huou, cheo, chon, tho, nhim,...; đang la noi phat trien cac giong cay cong nghiep nhu: ca phe, đieu, thuoc la cung nhieu loai cay an trai (thom, mit, chuoi, cam, buoi,...).
Toan tinh co 3 kieu rung chinh la rung kin la rong thuong xanh, đay la kieu rung pho bien o Phu Yen chiem 96,5% dien tich rung tu nhien; rung rung la (khop), kieu rung nay chiem ty le 3,5% dien tich rung tu nhien toan tinh; rung trong, hien co 20.963,0 ha rung trong va khoang 8,4 trieu cay phan tan (tuong đuong 4.200 ha), gom cac loai cay chu yeu nhu keo tai tuong, xa cu, phi lao, đieu, dau rai, sao đen, go đo, muong đen, giang huong va mot so loai khac. He đong thuc vat rung Phu Yen kha phong phu co 43 ho chim voi 114 loai (trong đo co 7 loai quy hiem). Thu co 20 ho voi 51 loai (trong đo co 21 loai quy hiem), Bo sat co 3 ho voi 22 loai (trong đo co 2 loai quy hiem).
Phu Yen co nguon khoang san doi dao, tru luong lon nhu đa Granite mau, Diatomite, Bauxit, Fluorit, nuoc khoang, than bun vang sa khoang.


= Thuc trang =
Ngay 26-4, thong tin tu Van phong Chinh phu cho biet Thu tuong Chinh phu Nguyen Xuan Phuc vua chi đao Thanh tra Chinh phu kiem tra, lam ro cac van đe bao Tuoi tre phan anh ve van đe pha rung phong ho o Phu Yen. Theo đo, hon 100ha rung phong ho o Phu Yen đang bi pha đe lam san golf, khach san, resort nhung đen nay van chua co ho so xin phep Thu tuong Chinh phu cho chuyen muc đich su dung đat theo quy đinh. Ngoai ra, Phu Yen con danh hon 1.000ha rung cho 20 du an đau tu khac. Pha rung nhieu nhat la cac du an nuoi bo, thuy đien, truong đua ngua va nha may loc dau.


Giao duc Phu Yen co he thong cac truong đai hoc (Phu Yen, xay dung so 3) đao tao 300 SV, Cao đang (Cong nghiep) moi nam đao tao khoang 1200 hoc vien, 1 chi nhanh hoc vien nganh tai chinh ngan hang đao tao tren 300 hoc vien va cac truong va trung tam đao tao nghe (moi nam đao tao khoang 1.400 ky thuat vien va tren 800 cong nhan co tay nghe cao - tu bac 3/7 tro len). Truong Đai hoc Xay dung Mien Trung đao tao Ky su xay dung va Kien truc (moi nam đao tao 1500 hoc vien).


= Cac truong =
He Đai hoc:

Đai hoc Phu Yen
Đai hoc Xay dung Mien Trung
Hoc vien Ngan hang - Phan vien Phu Yen
He Cao đang:

Truong Cao đang Nghe Phu Yen
Truong Cao đang Cong nghiep Tuy Hoa
Truong Cao đang Y te Phu Yen


Giao thong = Bien so xe =
Thanh pho Tuy Hoa: 78-AB XXX.XX
Thi xa Song Cau: 78-AC XXX.XX
Huyen Phu Hoa: 78-AD XXX.XX
Huyen Tay Hoa: 78-AE XXX.XX
Thi xa Đong Hoa: 78-AF XXX.XX
Huyen Tuy An: 78-AH XXX.XX
Huyen Đong Xuan: 78-AK XXX.XX
Huyen Song Hinh: 78-AM XXX.XX
Huyen Son Hoa: 78-AL XXX.XX


Van hoa Dan Phu Yen thuong đuoc goi la dan xu "nau", đo la tieng noi đac trung cua ho, tieng nau (nau = nguoi ta).
Dan Phu Yen con co the loai hat choi, đo la mot the loai hat dan gian tung rat pho bien o Phu Yen.
Phu Yen cung chinh la noi đa phat hien ra nhieu di san van hoa, nhu bo truong ca quy gia cua cac dan toc thieu so, bo đan đa Tuy An co đo chuan ve cung bac thuoc loai chinh xac nhat va nhung chiec ken đa co mot khong hai.


= Le hoi =

Ngoai cac le hoi chung cua ca nuoc, con co nhieu le hoi rieng biet, đac trung cua vung, đuoc nha nuoc cong nhan nhu la di san van hoa phi vat the cua Viet Nam:

Le hoi đanh bai choi, voi cac bai hat choi dan gian, đam ban sac van hoa cua Phu Yen.
Le hoi đam O Loan đuoc to chuc tai đam O Loan thuoc huyen Tuy An
Le đam trau cua nguoi Ba Na
Le bo ma cua nguoi Eđe
Le cung đat cua nguoi Kinh
Le hoi cau ngu cua nguoi Kinh
Lich mot so le hoi o Phu Yen (cau truc: Ten le hoi: thoi gian (am lich), đia điem.)

Hoi đua thuyen đam O Loan: 07/01, xa An Cu, huyen Tuy An.
Hoi Song nuoc Đa Nong: 08/01 (am lich), phuong Hoa Hiep Nam, Thi xa Đong Hoa.
Hoi đua thuyen song Đa Rang: 07/01, phuong 6, Thanh pho Tuy Hoa.
Le hoi Đong Cam: 08/01, xa Hoa Hoi, huyen Phu Hoa.
Hoi đua ngua: 09/01, xa An Xuan, huyen Tuy An.
Le hoi chua Tu Quang: 11/01, xa An Dan, huyen Tuy An.
Hoi chua Ong (cua nguoi Hoa): 13/01, phuong 1, Thanh pho Tuy Hoa.
Hoi bai choi: tet nguyen đan, vung nong thon Phu Yen.
Le hoi Song nuoc Tam Giang: tet nguyen đan, thi xa Song Cau.
Le hoi cau ngu: tu thang 1 đen thang 6, khap cac vung ven bien.
Hoi tho đem nguyen tieu: ram thang gieng hang nam, San thap Nhan, phuong 1, tp Tuy Hoa.
Le hoi đen Le Thanh Phuong:28/01, xa An Hiep, huyen Tuy An.
Le hoi đen Luong van Chanh: 19/09, xa Hoa Tri, huyen Phu Hoa.
Le hoi cau an: Thang 3 va thang 8, o khap cac chua.
Le hoi bo ma: thang 3 đen thang 5, huyen: Đong Xuan, Son Hoa, Song Hinh.
Le hoi mung suc khoe: thang 3 đen thang 5, cac huyen Đong Xuan, Son Hoa, Song Hinh.
Le hoi đam trau: tu thang 2 đen thang 6: Đong Xuan, Son Hoa, Song Hinh.
Le hoi mung nha moi: tu thang 3 đen thang 5, cac huyen: Đong Xuan, Son Hoa, Song Hinh
Le hoi mung lua moi: tu thang 3 đen thang 5: cac huyen Đong Xuan, Son Hoa, Song Hinh


= Am thuc o Phu Yen =
Banh xeo: Cung voi banh trang, banh xeo mon an truyen thong cua nguoi dan o Phu Yen. Banh xeo o Phu Yen đuoc lam tu bot gao, gia đo, thit bam va tom hoac muc; neu thuc khach co yeu cau thi chu quan co the cho trung vao đe tang them huong vi. Khi khuon đuc nong, nguoi ta cho mo, sau đo la thit, tom, gia đo va nuoc bot gao xay vao, đay nap cho khoang 1 phut la banh chin. Banh đo xong vua mem, vua nong, co huong vi cua hai san bien. Nguoi ta an banh xeo voi rau song bao gom xa lach, gia đo va nhieu loai rau thom khac. Nuoc cham gom co hai loai, nguoi đia phuong goi la mam đuc va mam trong. Mam đuc gan giong nhu mam niem, cho them gia vi va ot. Mam trong la nuoc mam binh thuong co them ot toi,... Cong thuc pha nuoc mam cung la mot bi quyet cua cac quan an o đay vi no anh huong rat nhieu đen huong vi cua mon an. Banh xeo co the an bang đia hoac dung banh trang cuon lai cham voi nuoc mam se rat ngon. O Phu Yen đac biet la tai Thanh pho Tuy Hoa, du khach co the thuong thuc banh xeo o nhieu noi, tu ganh hang rong cua cac chi cho đen nhung đia điem co danh tieng banh xeo ngon lau nam tai khu Đai nam cu tren đuong Nguyen Cong Tru.
Banh canh: Banh canh la mot mon an binh dan o Phu Yen, tuy vay chung loai banh canh o Phu Yen rat phong phu nhu: banh canh bot gao, banh canh bot loc, banh canh cha ca, banh canh he,... chi can đi long vong 10 phut cung co the đem đuoc toi 4-5 quan ban banh canh ben via he, nhieu nhat la xung quanh buu đien thanh pho Tuy Hoa. Moi mon banh canh la mot loai huong vi khac nhau, khong quan nao giong quan nao. Banh canh co the đuoc nau voi cac vi ca dam, cha ca la pho bien, đac biet nguoi ta dung la he nhu mot loai phu gia đac biet them vao banh canh đe tang them mui vi.
Banh hoi, banh uot: Đay la hai mon banh kha quen thuoc cua nguoi dan Viet Nam, cach che mien hai mon an nay o Phu Yen khong khac lam so voi nhieu vung khac tren ca nuoc.
Banh beo nong: Banh đuoc lam chin xong đe nong trong noi hoi nuoc nong. Neu thuc thach đen an thi banh se dung voi cha bong, banh mi vun chung roi sau đo chan nuoc mam co ot, toi.
Banh uot o Phu Yen co cach trang mong tuong tu nhu cach trang banh cuon nong o mien Bac. Banh uot thuong đuoc phuc vu nong ngay tai cho. Ngoai ra con co banh beo nong, an khi banh vua xuong lo. Banh đuoc hap cach thuy trong chen nho va đuoc phuc vu tai cho. Cac loai banh tren thuong đuoc rai cha bong tom (hay ruoc tom theo cach goi nguoi mien Bac), phuc vu cung nuoc mam ot pha ngot va neu co yeu cau co them long lon đi kem va chao long.

Banh it la gai: Cung la mot net van hoa am thuc đoc đao o Phu Yen vao nhung ngay gio to tien. nhan banh đuoc lam tu nhieu thu nhu: đau phong va dua; đau xanh; đau đen...Banh nay đuoc boc bang la gai va khi cho ra lo co mau xanh tham va tuong tu nhu banh gai cua mien Bac. Nhung nguoi Phu Yen khong cho mot mieng mo vao nhan banh nhu banh gai va banh it con đuoc lam voi nhieu loai nhan chu khong chi la nhan đau xanh.
Cha dong: la mon cha ram (cha gio) nhung nguyen lieu lam tu thit cua con dong nen goi la cha dong. Thit dong đuoc bam nhuyen tron voi xa va ot dung lam nguyen lieu. Dung cha dong đuoc an voi rau song nuoc mam toi ot tron đau phung đam nhuyen rat ngon. Mon cha dong lam nen danh tieng cua cac cua hang an tren đuong Nguyen Cong Tru khu Đai Nam cu o Thanh pho Tuy Hoa. O đay thuc khach co the goi mot phan cha dong co them nem nuong đuoc phuc vu cung rau song va banh tranh đe cuon an kem.
Cac mon an tu Ca ngu đai duong(Ca bo gu): Phu Yen la noi khoi phat nghe cau ca ngu đai duong tu nhung đau cua thap ky 90 vi vay cac mon đac san tu ca ngu o đay mang nhung net rat rieng đac trung cho con nguoi mien bien.
- Trong đo co the ke đen cac mon:
+ Ca ngu cat lat an voi mu tat. Mon ngay đuoc che bien tu cac lat ca ngu song cat nho đuong kinh 4, 5 cm sau khi đuoc đong lanh đe sac ca chuyen tu đo sang hong se đuoc don ra an kem voi cac loai rau thuong thay la: cai xanh, ngo tau, ngo, e que, e ta, hung dui, hung đung...va cung mon nuoc cham đac biet đuoc pha boi xi dau, mu tat va tuong ot. Thuc khach co the an lat ca voi nuoc cham ke tren hoac cuon lat ca voi cai an cung nuoc cham.
+ Mat ca ngu chung cach thuy:(mon "đen bien") Cach che bien: Mat ca mua ve rua sach. Chu y cat lan vao mat. Uop cac loai gia vi nhu hanh, tieu, ot, toi, muoi, bot ngot... đe cho tham đeu khoang 15 - 20 phut thi cho vao noi đat chung cach thuy đo nua gio thi an đuoc. Khi chung cho them may vi thuoc bac đe khu mui tanh va tang chat bo duong. An mon nay thuong kem voi cac loai rau thom va kem mot vai ly ruou manh thi cang hop khau...
+ Goi bao tu ca ngu: Đay la mon hiem, it đuoc bay ban o hang quan, boi ngu dan đanh bat ca ngu thuong dung mon nay trong luc ho con lenh đenh tren bien hoac ve "luu hanh noi bo". Chi can rua sach bao tu roi bo vao nuoc la luoc chin, sau đo rua lai nuoc lanh cho gion, xat thanh mieng vua an uop voi hanh tay, tieu, ot, muoi đuong, mi chinh... tron đeu la co mon goi bao tu ca ngu.
+ Chao đau ca: Đau ca mua ve rua sach, xe lam tu roi cho vao noi nau chao nhu cac loai ca khac. Sau nhung luc chen tac, chen thu voi ban be ma co đuoc chen chao đau ca ngu đang boc hoi thi khong may choc hoi men se thoat ra khoi nguoi va co đuoc giac ngu sau, khi day cam thay nguoi vo cung khoan khoai...
+ Uc ca ngu: Uc ca ngu sau khi tam uot đuoc hap, kho va tham chi xao va co mui vi nhu thit bo hoac thit lon neu co nhieu mo ca.


= Cac truyen thuyet, huyen thoai =

Phu Yen co rat nhieu cau chuyen truyen thuyet va huyen thoai gan lien voi lich su hon 400 nam cua minh.
Mot so truyen tieu bieu:

Chiec banh nam cua Nu Nhi Phu Quoc - noi ve tam long nhan hau cua nguoi phu nu nong thon Phu Yen
Ganh Đa Đia va huyen thoai ve kho bau bien thanh đa
Truyen thuyet ve con luon o buon Đuc


Du lich Phu Yen đuoc biet đen la mot vung đat hoang so, xinh đep voi nhieu bai bien, đam vung, di tich lich su van hoa nhu Nui Nhan, Nui Đa Bia,Vung Ro, Bai Mon - Mui Đien, Đam O Loan,Ganh Đa Đia, Nha tho Mang Lang, Vinh Xuan Đai, Đap Đong Cam, Thap Nghinh Phong. Ngoai ra Phu Yen con rat nhieu danh thang khac nhu Bai Xep, bien Vinh Hoa, đoi cat Tu Nham, hon Nua, hon Chua, Nhat Tu Son, bai Bau, hon Yen, Ganh Đen, thac Cay Đu, thac H’Ly, Cao nguyen Van Hoa... Su kien bo phim “Toi thay hoa vang tren co xanh” đa tao đong luc cho du lich Phu Yen phat trien manh me va đang tro thanh điem dung chan đay thu vi tren ban đo du lich Viet Nam.
Hien tai Tp. Tuy Hoa va Tx. Song Cau co nhieu nha hang, khach san, Resort tieu chuan du lich phuc vu du khach.
Nam 2019, Phu Yen đon gan 1,8 trieu luot khach tham quan.


Ket nghia tinh Hai Duong


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Tinh Phu Yen Luu tru ngay 28 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine
Cac khu Cong nghiep cua tinh Phu Yen Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2005 tai Wayback Machine
Bao Phu Yen Đien tu Luu tru ngay 3 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine