Alice O'Connor (ten khai sinh la Alisa Zinovyevna Rosenbaum; 2 thang 2 [lich cu 20 thang 1], 1905 – 6 thang 3 nam 1982), chu yeu đuoc biet đen voi but danh Ayn Rand (), la mot nha van va triet gia nguoi My sinh ra tai Nga. Ba đuoc biet đen voi cac tac pham hu cau cua minh va phat trien he thong triet hoc ma ba đat ten la Chu nghia khach quan. Sinh ra va lon len tai Nga, ma chuyen toi Hoa Ky vao nam 1926. Sau hai cuon tieu thuyet đau tien khong thanh cong va hai vo kich Broadway, ba tro nen noi tieng nho tieu thuyet nam 1943 Suoi nguon. Vao nam 1957, Rand cho xuat ban tac pham ban chay nhat cua minh, tieu thuyet Atlas Shrugged. Sau đo, trong suot quang đoi con lai, ba chuyen sang dong van hoc phi hu cau đe viet ve triet ly cua minh, xuat ban nhung an pham đinh ky va mot vai tuyen tap tieu luan.
Rand cho rang ly tri la phuong tien duy nhat đe tiep thu kien thuc; va choi bo đuc tin va ton giao. Ba ung ho chu nghia vi ky ly tinh va đao đuc trong khi phan đoi chu nghia vi tha. Trong chinh tri, ba len an viec su dung vu luc la vo đao đuc va phan đoi chu nghia tap the, chu nghia nha nuoc, va chu nghia vo tri. Thay vi vay, ba ung ho chu nghia tu ban laissez-faire, ma ba đinh nghia la he thong cong nhan quyen ca nhan, bao gom quyen so huu tu nhan. Mac du Rand phan đoi chu nghia tu do (do ba coi đay la mot dang chu nghia vo tri), ba thuong đuoc gan lien voi phong trao tu do hien đai o Hoa Ky. Trong nghe thuat, Rand đe cao chu nghia hien thuc lang man.
Cac tac pham cua Rand đa ban đuoc hon 37 trieu an ban. Trong đo, tac pham hu cau nhan ve y kien trai chieu. Mac du gioi hoc thuat đa quan tam nhieu hon toi cac y tuong cua Rand ke tu khi ba qua đoi, cac triet gia han lam noi chung la đa lo đi hoac bac bo triet ly cua ba, cho rang cach tiep can luan chien va cac tac pham cua ba thieu su chat che. Cac tac pham cua ba cung co anh huong toi mot so nguoi tu do canh ta va bao thu.


Tieu su = Nhung nam đau đoi =
Rand, ten khai sinh la Alisa Zinovyevna Rosenbaum, sinh ra vao ngay 2 thang 2 nam 1905 trong mot gia đinh tu san Nga goc Do Thai tai Sankt-Peterburg. Ba la con đau trong ba nguoi con gai cua Zinovy Zakharovich Rosenbaum, mot duoc si, va Anna Borisovna (nhu danh Kaplan). Sau Cach mang Thang Muoi, đang Bolshevik cua Vladimir Lenin đa pha len nam quyen va anh huong đen cuoc song cua gia đinh ba. Hieu thuoc cua cha ba bi quoc huu hoa, va gia đinh phai bo tron toi toi Yevpatoria o Krym, noi van con nam duoi su kiem soat cua Bach ve trong suot Noi chien Nga. Sau khi tot nghiep trung hoc vao Thang 6 nam 1921, Rand quay ve voi gia đinh tai Petrograd (ten cua Sankt-Peterburg thoi đo), noi ma ca gia đinh đoi mat voi nan đoi.

Sau Cach mang, cac truong đai hoc Nga mo cua cho phu nu, va Rand nam trong nhom nu đau tien nhap hoc vao Đai hoc Tong hop Petrograd. Nam 16 tuoi, ba bat theo hoc khoa su pham xa hoi, chuyen nganh lich su. Cung nhu rat nhieu sinh vien xuat thuan tu giai cap tu san khac, ba bi đuoi hoc ngay truoc khi tot nghiep. Tuy nhien, nho su khieu nai cua cac nha khoa hoc nuoc ngoai, nhieu sinh vien bi đuoi hoc đuoc phep đi hoc tro lai. Rand la mot trong so nhung hoc sinh vien đo, va đa hoan thanh khoa hoc tai truong đai hoc, luc đo đa đoi ten thanh Đai hoc Tong hop Leningrad vao Thang 10 nam 1924. Sau đo theo hoc khoang mot nam tai vien Tekhnikum o Leningrad. Tai đay, ba đa viet mot bai tieu luan ve nu dien vien Ba Lan Pola Negri; va đay la tac pham đuoc xuat ban đau tien cua ba. Trong thoi gian nay, ba quyet đinh đat ten ho but danh cua minh la Rand, va lay ten la Ayn (phat am la ).
Vao cuoi nam 1925, Rand đuoc cap thi thuc đe tham ho hang o Chicago. Ba khoi hanh vao ngay 17 thang 1 nam 1926, va đen Thanh pho New York vao ngay 19 thang 12 nam 1926. Do co y đinh o lai Hoa Ky va lam mot nha bien kich, nen ba song mot vai thang voi ho hang va hoc tieng Anh truoc khi roi đen Hollywood, California.
O Hollywood, co hoi gap go đao dien noi tieng Cecil B. DeMille đa cho ba mot vai dien quan chung trong bo phim Vua cua nhung vi vua va sau đo la cong viec tro ly bien tap. Khi đang thuc hien phim Vua cua nhung vi vua, ba gap mot dien vien tre trien vong Frank O'Connor; ca hai ket hon vao ngay 15 thang 4 nam 1929. Ba tro thanh thuong tru nhan Hoa Ky vao Thang 7 nham 1929 va cong dan Hoa Ky vao ngay 3 thang 3 nam 1931. Ba đa nhieu lan co gang đua gia đinh toi Hoa Ky, nhung ho khong đuoc phep nhap cu.


= Tieu thuyet đau tien =


= Suoi nguon va hoat đong chinh tri =


= Atlas Shrugged va Chu nghia khach quan =


= Nhung nam cuoi đoi =


Tac pham = Hu cau =
Night of January 16th (Đem ngay 16 thang 1, 1934), kich
We the Living (Chung ta nhung ke song, 1936), tieu thuyet
Anthem (Bai ca tu tuong, 1938), truyen vua
The Fountainhead (Suoi nguon, 1943), tieu thuyet
Atlas Shrugged (Atlas vuon minh, 1957), tieu thuyet
Ideal (Y tuong, 2015)


= Phi hu cau =
For the New Intellectual (Vi gioi tri thuc moi, 1961), tap tieu luan
The Virtue of Selfishness (Đao đuc cua su ich ky, 1964), tap tieu luan
Capitalism: The Unknown Ideal (Chu nghia tu ban: nhung y tuong chua biet, 1966), tap tieu luan
The Romantic Manifesto (Tuyen ngon lang man, 1969), tap tieu luan
The New Left: The Anti-Industrial Revolution (1971), tap tieu luan
Introduction to Objectivist Epistemology (1979), triet luan
Philosophy: Who Needs It (Triet hoc: Ai can no, 1982), tap tieu luan


Tham khao = Ghi chu =


Lien ket ngoai Ayn Rand Biographical FAQLuu tru ngay 4 thang 12 nam 2012 tai Wayback Machine from the Objectivism Reference Center
Frequently Asked Questions About Ayn Rand from the Ayn Rand Institute
What's Living and Dead in Ayn Rand's Moral and Political Thought by the Cato Institute
Cac cong trinh lien quan hoac cua Ayn Rand tren cac thu vien cua thu muc (WorldCat)
Cac tac pham cua Ayn Rand tai Du an Gutenberg
Rand's papers at The Library of Congress
Ayn Rand Lexicon – searchable database
Ayn Rand Luu tru ngay 2 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine at C-SPAN's American Writers: A Journey Through History
Muc nhap Ayn Rand  trong Internet Encyclopedia of Philosophy
Muc nhap "Ayn Rand"  boi Neera K. Badhwar and Roderick T. Long trong Bach khoa Toan thu Triet hoc Stanford, ngay 4 thang 10 nam 2010
Ayn Rand tren IMDb 
Tac pham cua Ayn Rand tai Open Library
Ayn Rand tai Find a Grave
Ayn Rand tren DMOZ