Qua ba chan (gian the: 三足乌; phon the: 三足烏; binh am: san zu wu) la mot sinh vat đuoc tim thay trong mot loat cac truyen than thoai va tac pham nghe thuat khac nhau o khu vuc Đong A. No đuoc tin la co ton tai trong van hoa Đong A va đai dien cho mat troi.
Sinh vat nay cung đuoc tim thay duoi dang tuong trung o tren cac đong tien co tu Lycia va Pamphylia.
Qua ba chan co nguon goc tu Trung Quoc. Bang chung la mo tip chim mat troi hoac cac san pham vat to (totem) som nhat đuoc khai quat co nien đai tu khoang nam 5000 TCN tu khu vuc đong bang ha Duong Tu. Vat to chim mat troi nay đa đuoc xem xet thuoc vao khoang sau cua thoi ky van hoa Nguong Thieu va Long Son. Trung Quoc co mot so phien ban cau chuyen ve qua va qua mat troi, nhung su mo ta va than thoai pho bien nhat ve qua mat troi la cua Kim O, tuc “Ac Vang”.


Trung Quoc Trong than thoai va van hoa Trung Quoc, qua ba chan đuoc goi la tam tuc o (tieng Trung: 三足烏; binh am: sanzuwu; tieng Quang Đong: sam1zuk1wu1; tieng Thuong Hai: sae tsoh u (nghia la ¨chim ba chan¨) va hien dien trong rat nhieu than thoai. No cung đuoc nhac đen trong Son hai kinh. Su mo ta som nhat đuoc biet đen cua mot con qua ba chan xuat hien trong đo gom đo đa moi cua van hoa Nguong Thieu. Tam tuc o cung xuat hien trong thap nhi the bai đuoc su dung trong trang tri đo may mac hoang gia trang trong o Trung Hoa co đai. Mot buc tranh lua tu thoi Tay Han khai quat tai di chi Ma Vuong Đoi cung mieu ta mot con tam tuc o đau tren cay.


= Qua mat troi trong than thoai Trung Hoa =

Su mo ta va than thoai pho bien nhat cua mot tam tuc o la cau chuyen ve mot con qua mat troi co ten Duong O (tieng Trung: 陽烏; binh am: yangwu) hay la đuoc nhac đen pho bien hon la Kim O (tieng Trung: 金烏; binh am: jinwu). Mac du no thuong đuoc mo ta nhu mot con qua đen hoac qua thuong, no thuong co mau đo thay vi đen.
Theo dan gian, ban đau co muoi con qua mat troi, keo đi muoi mat troi rieng biet. Chung đau tren mot canh cay dau tam đo goi la Phu Tang (tieng Trung: 扶桑; binh am: fusang), nghia đen la "cay dau tam nghieng", o phia Đong duoi chan thung lung Mat Troi. Cay dau tam nay đuoc cho rang co rat nhieu hoc mo ra tu cac nhanh. Moi ngay, mot con qua mat troi se đuoc phan cong đi du ngoan khap the gioi cung mot co xe ngua, đuoc cuoi boi Hi Hoa, 'me' cua cac mat troi. Ngay sau khi mot con qua mat troi tro lai, mot con khac se bat đau hanh trinh bay ngang qua bau troi cua no. Theo Son hai kinh, qua mat troi thich an hai loai co bat tu than thoai, mot goi la Đia nhat (tieng Trung: 地日; binh am: diri), hay "mat troi duoi đat", va loai kia la Xuan sanh (sinh) (tieng Trung: 春生; binh am: chunsheng), hay "sinh no vao mua xuan". Qua mat troi thuong đuoc giang tran tu thien đang xuong ha gioi va an cac loai co nay, nhung Hi Hoa khong thich đieu nay, vi vay ba che mat chung đe khong cho chung lam nhu vay. Dan gian cung cho rang, vao khoang nam 2170 TCN, ca muoi con qua mat troi xuat hien trong cung moi ngay, khien the gioi chim trong han han thieu đot; than ban cung Hau Nghe đa cuu lay chung sinh bang cach ban ha tat ca cac con qua, tru lai mot con. (Xem Tet Trung thu ve cac bien the cau chuyen nay.)


= Cac sinh vat ba chan khac =
Trong than thoai Trung Quoc, co cac sinh vat ba chan khac ben canh con qua, vi du, con vuc (魊) la "mot con rua ba chan la nguyen nhan gay benh sot ret". Con qua ba chan tuong trung cho mat troi co mot ban sao am duong la Thiem Thu (蟾蜍, "coc ba chan"), tuong trung cho Mat trang (cung voi nguyet tho). Theo mot truyen thong co xua, con coc nay la do than mat trang Hang Nga hoa thanh, nguoi lay trom thuoc truong sinh tu nguoi chong, cung thu Hau Nghe, va chay tron len mat trang noi co hoa thanh con coc. Chim phuong hoang thuong đuoc mo ta co hai chan, nhung co mot so truong hop trong nghe thuat ma no co them chan thu ba. Tay Vuong Mau cung đuoc cho rang co ba con chim mau xanh (tieng Trung: 青鳥; Han-Viet: Thanh Đieu; binh am: qingniao) thu thap thuc pham cho ba, va trong nghe thuat ton giao đoi Han, chung đuoc mo ta co ba chan. Trong Can lang đoi nha Đuong, khi tap tuc tho Tay Vuong Mau no ro, cac con chim nay cung đuoc ve co ba chan.


Nhat Ban Trong than thoai Nhat Ban, sinh vat biet bay nay la mot con qua thuong hoac mot con chim ac đen goi la Yatagarasu qua tam thuoc (八咫烏 (bat chi o), qua tam thuoc) va su xuat hien cua loai chim lon nay đuoc hieu la bang chung ve y muon cua Thien đang hay can thiep cua thanh than trong cac van đe cua con nguoi.
Mac du Yatagarasu đuoc nhac đen tai mot so đia danh trong Than đao, nhung mieu ta chu yeu đuoc nhin thay tren nghe thuat tranh khac go thoi Edo, roi vao giai đoan nghe thuat tranh khac go vao đau thap nien 1800. Mac du ngay nay khong đuoc tan duong, con qua la mot dau hieu cua su tai sinh va tre hoa; viec con vat nay theo lich su đa ru bo sach se bui ban sau nhung tran chien lon tuong trung cho su phuc hung sau tham kich nhu vay.
Yatagarasu nhu mot vi than qua la mot bieu tuong đac biet cho su dan loi. Con qua lon nay đuoc gui xuong tu thien đang nhu mot chi dan cho Thien hoang Jimmu tren hanh trinh đau tien cua minh tu khu vuc ma se tro thanh Kumano toi noi se tro thanh Yamato, (Yoshino va sau nay la Kashihara). Nguoi ta thuong chap nhan rang Yatagarasu la mot hoa than cua Taketsunimi no mikoto, nhung khong co tai lieu nao trong so nhung thu tich ban đau con sot lai mo ta đac trung nhu vay. 
Trong hon mot vi du, Yatagarasu xuat hien nhu mot con qua ba chan, khong chi trong Kojiki ma con trong Wamyo Ruijusho.
Ca Hiep hoi bong đa Nhat Ban va sau đo la cac đoi bong ma hiep hoi quan ly nhu Đoi tuyen bong đa quoc gia Nhat Ban su dung bieu tuong Yatagarasu tuong ung tren bieu tuong va phu hieu va cua ho. Đoi gianh chien thang cua Cup Hoang đe cung đuoc vinh du đeo phu hieu Yatagarasu vao mua giai tiep theo.


Trieu Tien Trong than thoai Trieu Tien, loai vat nay đuoc goi la Samjok-o (hangul: 삼족오; hanja: 三足烏 - tam tuc o). Trong giai đoan cua vuong quoc Goguryeo, Samjok-o đuoc coi la bieu tuong cua mat troi. Nguoi Goguryeo co đai nghi rang mot con qua ba chan song tren mat troi, trong khi mot con rua song tren mat trang. Samjok-o la mot bieu tuong cua quyen luc đuoc đanh gia cao, đuoc cho la manh hon ca rong va bonghwang cua Trieu Tien.
Mac du Samjok-o chu yeu đuoc coi la bieu tuong cua Goguryeo, no cung đuoc tim thay o cac trieu đai Goryeo va Joseon.
Trong van hoa Han Quoc hien đai, Samjok-o van đuoc tim thay đac biet la trong cac bo phim nhu Truyen thuyet Jumong. Con qua ba chan la mot trong nhung phu hieu bieu tuong đuoc xem xet đe thay the bonghwang tren quoc an cua Han Quoc khi su sua đoi cua no đa đuoc xem xet trong nam 2008. Samjok-o cung xuat hien tren phu hieu hien tai cua Jeonbuk Hyundai Motors FC. Đa co mot so cong ty cua Han Quoc su dung Samjok-o nhu logo cong ty cua ho.


Chu thich = Trich dan =


= Nguon =
Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon (1954). Studies in Shinto and Shrines: Papers Selected from the Works of the Late R.A.B. Ponsonby-Fane, LL. D. Dr. Richard Ponsonby-Fane Series. Quyen 1. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 374884.
Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon (1963). The Vicissitudes of Shinto. Dr. Richard Ponsonby Fane Series. Quyen 5. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 36655.