Tai Y (tieng Trung: 載漪; binh am: Zaiyi; tieng Man: ᡯᠠᡳ ᡳ, Mollendorff: Dzai I, Abkai: Zai I; 26 thang 8 nam 1856 – 10 thang 1 nam 1923), đuoc biet đen voi danh hieu Đoan vuong (hay Đoan Quan vuong, 端郡王), la mot Tong that va chinh khach trong nhung nam cuoi cua nha Thanh. Ong đuoc biet đen nhieu nhat voi tu cach la mot trong nhung nha lanh đao cua Nghia Hoa Đoan vao nhung nam 1899 – 1901.


Than the Tai Y sinh vao gio Dan, ngay 26 thang 7 (am lich) nam Ham Phong thu 6 (1858), la con trai thu 2 cua Đon Can Than vuong Dich Thong va Trac Phuc tan Hach Xa Ly thi. Cha ong von la con trai thu 5 cua Đao Quang Đe, nhung đa tro thanh con thua tu cua Đon Khac Than vuong Mien Khai, con trai thu 3 cua Gia Khanh Đe va la em trai Đao Quang Đe.
Thuy Hoai Than vuong Mien Han la con trai thu 4 cua Gia Khanh Đe va Hieu Hoa Due Hoang hau. Ong chi co duy nhat nguoi con trai Dich Chi nhung lai khong co con trai. Nam 1860, Tai Y đuoc chon tro thanh chau thua tu cua Mien Han, duoi danh nghia con trai cua Dich Chi.


Cuoc đoi Nam Ham Phong thu 10 (1860), Tai Y tro thanh chau thua tu cua Mien Han va đuoc tap tuoc Boi lac. Nam Quang Tu thu 15 (1889), ong đuoc ban ham Quan vuong. 4 nam sau thi tro thanh Ngu tien Đai than. Đen nam 1894, ong chinh thuc đuoc tap tuoc Thuy Than vuong nhung đay khong phai Thiet mao tu vuong nen ong đuoc phong lam Thuy Quan vuong. Tuy nhien, vi sai lam trong luc truyen chi ma chu "Thuy" (瑞) cua tuoc vi tro thanh chu "Đoan" (端).
Nam Quang Tu thu 25 (1899), Tu Hi Thai hau lap con trai cua Tai Y la Pho Tuan lam "Đai A ca", muon cho Pho Tuan nhap tu dong chinh thong tro thanh con thua tu cua Đong Tri Đe, y đo muon phe truat Quang Tu đe lap Pho Tuan len ngoi. Su kien nay thuong đuoc biet đen voi ten goi "Ky Hoi kien tru" (tieng Trung: 己亥建储). Nhung Pho Tuan khong đuoc cac cong su phuong Tay thua nhan nen Tu Hi Thai hau bi buoc dung ke hoach phe lap.
Nam 1900, Phong trao Nghia Hoa Đoan bung phat, Tai Y luc bay gio chuong quan Than Co doanh, phu trach su an toan cua kinh su, con co mot thoi gian tung tiep quan Tong ly cac quoc su vu nha mon nhung ong lai ung ho Nghia Hoa Đoan. Sau khi Lien quan tam nuoc vao kinh, Tai Y bi liet vao danh sach toi pham chien tranh, đuoc xep vao hang nhung nguoi chu muu. Tai Y bi cach tuoc, tra ve lam con cua Dich Thong. Đen nam 1902, duoi ap luc va thoa thuan tu nhieu ben, Tai Y va Pho Tuan đuoc trieu đinh nha Thanh giu lai mang song nhung bi buoc đi luu đay o Tan Cuong. Ong o tai vuong phu cua A Lap Thien Than vuong, cha cua Ke Phuc tan Bac Nhi Te Cat Đac thi đong thoi la ong ngoai cua Pho Tuan.
Nam 1917, nhan co hoi Truong Huan khoi phuc ngai vang, Tai Y đuoc khoi phuc tu do cho đen khi ong qua đoi vao gio Thin ngay 24 thang 11 nam 1922 (am lich).


Gia đinh Co 2 ghi chep khac nhau ve vi tri Đich Phuc tan cua Tai Y. Theo Thanh su cao, cung nhu nhieu nguon lay thong tin tu Thanh su cao thi vo ca cua Tai Y la Na Lap thi, con gai thu 3 cua Que Tuong – em trai Tu Hi Thai hau. Vi vay Na Lap thi chinh la chau gai cua Tu Hi Thai hau, em gai cua Long Du Hoang thai hau. Tuy nhien, Ai Tan Giac La Tong pho lai ghi chep vo ca cua ong la Y Nhi Can Giac La thi (伊尔根觉罗氏), con gai cua Vien ngoai lang Thieu Xuong (绍昌). Ngoai ra, ong con co cac the thiep khac la Ke Phuc tan Bac Nhi Te Cat Đac thi (博尔济吉特氏), con gai cua Hoa Thac A Lap Thien Than vuong Cong Tang Chu Nhi Mac Đac (贡桑朱尔默特) va Thu Phuc tan Trieu Giai thi (赵佳氏) la con gai cua Trieu Duyen (赵延).
Theo ghi chep cua Ai Tan Giac La Tong pho, Tai Y co 2 nguoi con trai lan luot la:

Pho Soan (溥僎, 10 thang 10 nam 1875 – 28 thang 3 nam 1917), me la Đich Phuc tan Y Nhi Can Giac La thi. Thang gieng nam 1894, ong đuoc phong tuoc Nhat đang Tran quoc Tuong quan. Đen nam 1902 khi Tai Y bi phan luu đay Tan Cuong, ong đa chu đong xin voi Tu Hi Thai hau đuoc đi theo cha đe phung duong.
Pho Tuan (溥儁, 1885 – 1942), me la Ke Phuc tan Bac Nhi Te Cat Đac thi. Khi Tu Hi Thai hau thuy liem thinh chinh đa lap Pho Tuan lam Hoang tu cua Đong Tri Đe. Sau su kien Nghia Hoa đoan, Pho Tuan cung Tai Y đeu bi luu đay đen Tan Cuong.


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


= Nguon =