Ho Geneve, ho Geneva hay ho Leman la mot ho o Tay Au. Ten goi cua no, co le co nguon goc tu tieng Celt tu goc ban đau la tieng Latinh. Ten goi nay thay đoi theo thoi gian: lacus Lemanus hay ho Geneve, ho Leman.
No la ho nuoc ngot lon thu hai tai Trung Au khi noi toi dien tich be mat, chi sau ho Balaton. Khoang 60% dien tich cua no thuoc chu quyen cua Thuy Si (cac bang Vaud, Geneve va Valais), va 40% thuoc Phap (tinh Haute-Savoie). Bo phia bac va hai đau thuoc ve Thuy Si trong khi bo phia nam thuoc ve Phap. Bien gioi giua hai quoc gia chay ngang qua mat ho.
Ho nay co hinh dang giong nhu trang luoi liem hay hinh dau phay, đuoc hinh thanh tu song bang Rhone đang rut xuong, hep lai tai khu vuc quanh Yvoire tren bo phia nam, vi the co the chia ra thanh Grand-Lac (ho lon) o phia đong va Petit-Lac (ho nho) o phia tay. No nam tren dong chay cua song Rhone. Song nay bat nguon tu song bang Rhone gan đeo Grimsel o phia đong cua ho va chay qua bang Valais, nhap vao ho tai khu vuc nam giua Villeneuve va St. Gingolph, truoc khi chay cham ve phia loi thoat ra cua no tai Geneve. Cac chi luu khac la Dranse, Aubonne, Morges, Morge, Venoge, Veveyse, Foron va Serine v.v.
Su hinh thanh cua ho co nhieu nguon goc: cac nep uon kien tao đa tao ra phan Grand-Lac con tac đong cua song bang Rhone tao thanh Petit-Lac (đoan nam giua Geneve va Yvoire/Nyon). No đuoc hinh thanh trong thoi ky rut xuong cua song bang Rhone sau thoi ky bang ha gan đay, khoang 15.000 nam truoc.


Đac trung Chieu dai theo truc: 72,8 km
Chieu rong toi đa: 13,8 km
Dien tich: 582,4 km², trong đo 348,4 km² thuoc Thuy Si va 234,0 km² thuoc Phap.
Đo cao: 372 m
Đo sau toi đa: 309,7 m, điem đanh gia nam giua Lausanne va Evian
Tong dung tich nuoc: 89 ty m³
Nhiet đo nuoc toi thieu: 6 °C


Nguon goc ten goi va đinh danh Ho Geneve xuat hien trong van chuong vao khoang nam 50 TCN duoi ten goi co nguon goc tu tieng Hy Lap Lemane limne hay Lemanos limne (Λεμανη λιμνη / Λεμανος λιμνη). Ten goi nay tham chi đa đuoc Julius Caesar su dung va pho bien, vao nam 58 TCN, nhu mot phan cua Genava va lacus lemanus khi chien đau chong lai nguoi Helvetia. Voi su phat trien cua ban đo hoc, cac ten goi đa no ro trong giai đoan tu the ky 2 toi the ky 4: lacu lausonio, lacus losanetes hay lac de Lozanne (đeu co nghia la ho Lausanne).
Nhu la ket qua cua danh tieng quoc te moi cua Geneve, ten goi lac de Geneve (ho Geneve hay ho Geneva) đa xuat hien va ton tai cung cac ten goi đa co (the ky 16). Vao thoi gian đo, ho Geneve đuoc goi la Petit-Lac (79 km²) va lac de Lausanne (503 km²) la Grand-Lac. Theo thoi gian, ten goi ho Lausanne bien mat va ten goi lac Leman đa đuoc nguoi Savoyard, nguoi Valais va nguoi Vaud chap nhan. Ten goi nay pho bien trong cac ban đo trong ten goi đay đu cua mot so khu vuc doc theo bo ho trong lanh đia Savoyard (nhu Maxilly-sur-Leman, Chen-sur-Leman v.v).. Ten goi Leman, cu the la trong thoi ky Khai sang, cach mang Phap va đe quoc Phap đe nhat, đuoc cac tac gia nhu Jean-Jacques Rousseau va Voltaire su dung va phuc vu nhu la ten goi thay the cho tinh cu Leman ma khi đo bao gom ca phan phia bac Savoy, la Gex va Geneve.
Francois-Alphonse Forel, mot bac si va khoa hoc gia nguoi Thuy Si cuoi the ky 19, đa noi rang "viec su dung co xu huong đuoc thiet lap trong đia ly, va no la hop ly, đe lua chon, khi chung ton tai, ten goi cua ho lay theo ten goi cac thanh pho tren bo cua no. Ho la mot thuc the đia ly rieng tu chinh no va boi chinh no."
Ngay nay, trong cac tu đien Phap ngu, phan cua ho gan voi Geneve thuong đuoc goi la lac Geneve (ho Geneve), mot thuat ngu thuong đuoc nhung nguoi khong phai nguoi noi tieng Phap dung đe goi ho. No la dang ua thich đe phien dich sang nhieu ngon ngu khac (chang han Genfersee hay Genfer see trong tieng Đuc, lake Geneva trong tieng Anh). Trong tieng Y, nguoi ta goi no la Lemano lago hay lago di Ginevra.
Cac thuat ngu Petit-Lac va Grand-Lac đoi khi van con đuoc su dung, đac biet la trong khu vuc gan Geneve, giong nhu Haut Lac (Ho thuong) o đau ben kia cua ho, trong khu vuc Villeneuve.


Khi hau Mac du nam o ria cua day nui Alps, ho Geneve, do luong nuoc khong lo ma no chua, tao ra cho khu vuc xung quanh mot tieu khi hau, đac biet tai khu vuc Montreux va cac vung phu can voi đo thi nay, noi nguoi ta co the trong cac loai co, dua, thua va nhieu loai cay nhiet đoi khac. Ve mua đong, ho toa bot luong nhiet ma no đa thu giu trong mua he va lam diu mua đong khac nghiet cua mien nui vung on đoi. Trong mua he, no lam diu hon toan bo cac vung phu can.
Nhung trong mua đong, khi mot so đieu kien nhat đinh đat đuoc - khi cac khoi khi lanh va kho bi tu ham trong tang trung va cao cua khi quyen gap go voi khoi khi nong va am boc len tu ho, se tao thanh khoi suong mu day co đo cao toi 200–300 m, co the bi giam ham trong pham vi khoang 100 m đo cao tinh tu mat ho trong 2-3 tuan. Cac đam may tu bien đuoc tang them đo day khi tien ve phia ho Geneve va chiem linh thung lung can ke voi no toi đo cao 800-1.000 m.


Thuy van Ho Geneve nhan nuoc tu mot so con song chay toi tu cac bang can ke thuoc Thuy Si cung nhu tu tinh Haute-Savoie cua Phap. Song Rhone la nguon cung cap nuoc chu yeu do no nhan nuoc tu tat ca cac song suoi tren cac suon đoi nui thuoc hai bang Valais va Vaud. Su o nhiem la nghiem trong trong thap nien 1980, nhung tinh hinh đa đuoc on đinh tro lai voi cac bien phap lam giam tao va tang oxy. Tuy nhien, ngay ca hien nay, cac chat thai nhu cac dang phosphat va phan bon van con đuoc thai vao ho.


CIPEL Uy ban quoc te bao ve ho Geneve (Commission internationale pour la protection des eaux du Leman: CIPEL) la mot uy ban lien quoc gia cua Phap va Thuy Si, đa hoat đong ke tu nam 1962 nham cai thien chat luong nuoc cua ho Geneve. Nam 2001, nguoi ta đa bat đau mot ke hoach moi voi muc tieu chinh la cai thien chat luong nuoc uong trong luu vuc ho.
Cac nghien cuu co moi truong, do tram thuy van ho Geneve cua Vien nghien cuu nong hoc quoc gia Phap (INRA) thuc hien tren cac dau tich thuc vat sot lai, co co so tai Thonon-les-Bains, đa phat hien ra rang khu vuc long chao Leman đa trai qua cac thay đoi sinh hoc va khi hau manh trong nua the ky qua. Nhieu loai thuc vat đa bien mat do ham luong qua cao cua phosphor, thuoc diet co, thuoc tru dich hai va cac kim loai nang - nguoi ta van co the tim thay tao cac đay ho trong khu vuc Alps cac dau vet cua chi kim loai co tu thoi La Ma - tu cac hoat đong đo thi va nong nghiep - mot met vuong bo ho bi o nhiem se gay o nhiem cho 12 met khoi nuoc - đa dan toi viec sinh soi nay no qua nhanh cua tao, tieu hao het luong oxy hoa tan trong nuoc trong su cung cap dinh duong qua tot.
Mat đo cac chat ran lo lung, thuc vat phu du bi giam xuong, do chung khong con nhan đuoc đu luong anh sang can thiet - su suy giam cua thuc vat phu du đa dan toi su bien mat cua cac loai ca nhu ca gai (Gasterosteidae), đa bien mat vao nam 1922, nhung van con đuoc tim thay voi motluong nho vao thap nien 1970, va sua nuoc ngot bien mat vao nam 1962. Ngoai ra, su bien mat cua thuc vat phu du đa cung cap noi sinh san cho mot loai vi khuan lam la vi tao (Planktothrix rubescens), lam cho nuoc chua cac đoc to co hai cho gan, nguy hiem trong viec an ca va ngay cho ca viec boi loi.
Quan sat, giam sat cac chu trinh theo mua va hang nam cua cac he thuy sinh thai, nghien cuu cac anh huong khi hau va o nhiem (thuoc tru co, thuoc tru dich hai, kim loai nang), mat đo cua mao trung (Ciliophora) nguyen sinh, luan trung (Rotifera) trong đong vat phu du cung cac loai an co khac co chuc nang loc nuoc, kien thuc ve cac loai moi xuat hien, ho tro theo thoi gian cho viec vach ra ke hoach đe phuc hoi va ngan ngua, buoc đau thuc hien su cai thien chat luong nuoc uong trong luu vuc va vi the la cua ho Geneve.
Su it oi cua viec nhao tron hoan toan nuoc trong ho, la đieu đoi hoi phai co mua đong rat lanh đe nuoc be mat đem oxy cua no xuong sau; cung khi hau am lam thay đoi thoi gian trong chu ky đe trung cua ca se la cac nguon cua cac thich ung moi cua cac he sinh thai cua ho.


Đo thi Chablais thuoc Phap (tinh Haute-Savoie)
Ba bang cua Thuy Si:
Bang Geneve
Bang Vaud
Bang Valais
Tren bo ho nay la cac đo thi nhu Allaman, Anieres, Anthy-sur-Leman, Bursinel, Corsier, Collonge-Bellerive, Cologny, Geneve, Hermance, Port-Valais, Nyon, Gland, Perroy, Rolle, Morges, Lausanne, Vevey, Montreux, Villeneuve, Saint-Gingolph, Saint-Prex, Saint-Sulpice, Evian-les-Bains, Thonon-les-Bains, Tolochenaz, Preverenges, Excenevex, Versoix, Veytaux, Pully, Lutry, Cully va Yvoire.
Tren ho co mot vai đao nho: Ile de Peilz, Chateau de Chillon, Ile of Salagnon, Ile de la Harpe.


Moi truong va quan đong thuc vat Chat luong nuoc đuoc cai thien ke tu thap nien 1970. Vao ngay 2 thang 4 nam 2008, hai tinh Savoie va Haute-Savoie đa cam đanh bat ca đe an va ban đoi voi ca hoi Bac cuc (Salvelinus alpinus) trong ho Geneve do ham luong cua cac polyclorobiphenyl (PCB) va đioxyn cao hon cac tieu chuan quy đinh đoi voi hai mau ca nay, lam cho chung khong thich hop cho viec tieu thu cua con nguoi va đong vat", "cho đen khi phan tich chinh thuc cho thay cac bien phap nay duong nhu la khong huu ich đe kiem soat rui ro đoi voi suc khoe cong đong", trong khi cho đoi ket qua đieu tra cua Cuc An toan Thuc pham Phap (Afssa) ve pham vi cua van đe (viec đanh bat ca khong dung đe an van cho phep, cung nhu boi loi va cac mon the thao trong nuoc, do PCB hoa tan kem trong nuoc).


= Ca =

Nam 2006, co 146 ngu dan (151 nam 2005), voi đo tuoi trung binh la 42 va 7.340 nguoi cau ca giai tri (6.086 nam 2005) tai khu vuc ho Geneve. Tong luong ca đanh bat khoang 650 tan (hay 11 kg ca tren moi hecta).
Hien nay trong ho Geneve co khoang 30 loai ca, bao gom:

Ca hoi trang, ten ban xu la fera (ca hoi trang Leman), đanh bat 360 tan nam 2006 (310 tan nam 2005);
Ca vuoc lam phi le, 224 tan nam 2006 (234 tan nam 2005);
Ca cho (Esox spp.), 35 tan nam 2006 (47 tan nam 2005, 29 tan nam 2004, 31 tan nam 2000). Mot con ca cho dai 1,34 m đa đuoc đanh bat tu ho nay nam 1996, mot con khac nang 20,5 kg đanh bat thang 3 nam 2004 tai bang Vaud;
Ca hoi ho, 11 tan nam 2006 (17 tan nam 2005, 27 tan nam 2004);
Ca hoi Bac cuc (Salvelinus alpinus), 14 tan nam 2006 (17 tan nam 2005, 9 tan nam 2004, 68 tan nam 2000), tuy nhien loai ca nay rat nhay cam voi su am len cua khi hau do su sinh san cua no đoi hoi phai co nuoc rat lanh;
Tom song Bac My (Orconectes limosus) đuoc ngau nhien tha vao ho trong thap nien 1980 hien nay đa sinh soi nay no trong cac vung nuoc cua ho. Loai đong vat giap xac nho nay, đuoc đanh gia cao vi nhieu thit, hien nay đuoc đanh bat đe cung cap cho cac nha hang.
Nam 2007, tong cong 1,2 trieu con ca hoi Bac cuc (5 toi 9 mm) va 500.000 ca hoi ho (5 toi 10 mm) đa đuoc tha vao ho tu ca phia Phap lan Thuy Si, nhung theo INRA, sinh san tu nhien van chiem uu the do tinh trang tot hon cua ho nho chat luong sinh vat phu du tot hon. Tuy nhien, "ca cho, loai ca san moi chu yeu cua ho, đa tan pha tat ca", đac biet la đoi voi ca hoi Bac cuc va ca hoi ho. Ket qua la, viec đanh bat loai ca nay hien nay tang trung binh khoang 4 tan moi nam voi muc tieu 50 tan moi nam, nhung đieu nay duong nhu la chua đu.
Do su pho bien cua ca cho, loai ca an thit ca hoi Bac cuc, nen thoi ky bao ve no (1 thang 4 toi 10 thang 5) đa bi do bo vao nam 2007.


= Chim =
Nam tren đuong di cu giua day nui Alps va day nui Jura, ho nay la đia điem ua thich cua nhieu loai chim. Đen tu Scandinavia hay Siberi, khoang 150.000 con chim đa bay toi đay moi nam đe tru đong, bao gom coc lon (Phalacrocorax carbo), vit mo nhon thuong (Mergus merganser), chim lan mao lon (Podiceps cristatus) va sam cam (Fulica atra).


Du lich = Thuyen =
Khoang 20.000 tau thuyen cac loai đau tren ho, phuc vu cho boi thuyen, du lich va cau ca.
Tau hoi nuoc chay bang guong (đoi tau cua no goi la Belle Epoque), phuc vu tu the ky 19 cho cac đo thi chinh quanh ho. Quan ly đoi tau thuyen nay la Compagnie generale de navigation (CGN).
Cung co the đi lai bang cac loai thuyen go co truyen thong nhu La Savoie hay La Vaudoise.


= Cac su kien the thao =
Hang nam, tai ho nay trong thang 6 dien ra cuoc mot trong nhung cuoc đua thuyen quan trong nhat tren the gioi: Bol d'or (bat vang). Trung binh co khoang 600 thuyen tham du cuoc đua. Muc tieu cua cuoc đua la đat thoi gian ngan nhat tren hanh trinh Geneve - Le Bouveret -Geneve.
Giua thang 9 hang nam, mot cuoc đua thuyen tuong tu đuoc to chuc, nhung chi voi 1 nguoi cheo moi thuyen, goi la Translemanique in Solitaire.
Mot cuoc đua thuyen thuong nien quan trong khac cung dien ra tai đay: đo la 5 jours du Leman (5 ngay tren ho Leman). No la cuoc đua dai nhat ve suc chiu đung trong luu vuc khep kin o chau Au. Theo thoi gian, nhieu cuoc đua khac cung dien ra tai ho nay, mot loat cac tau nhieu than cung đa đuoc đua ra.
Đau thang 6, mot cuoc đua xe đap dien ra vong quanh ho.
Mo to nuoc ca nhan bi cam tren toan bo ho Geneve.


Cac điem thu hut Ben bo ho Geneve la lau đai Chillon (chateau de Chillon). No đuoc tieu thuyet hoa boi Jean-Jacques Rousseau trong tieu thuyet "Julie, ou la nouvelle Heloise" (Julie, hay Heloise moi) va Lord Byron trong bai tho "The Prisoner of Chillon" (Nguoi tu o Chillon).
Cung đang luu y la đao Harpe, hay đao Rolle, nam cach 100 met tu ria bo; co the toi đo bang boi loi trong mua he hay bang thuyen trong bat ky mua nao do o đo co mot vung tau.
Tren bo nam, thuoc đia phan Haute-Savoie la lang/cong xa Yvoire nam tren mom đa nho ra chia tach Petit-Lac voi Grand-Lac, đuoc biet đen nhu la "hat chau cua Leman" vi cac cong trinh xay dung thoi Trung co va trang tri hoa rat đep trong mua he. Đang chu y con co bai bien dai va rong o cong xa Excenevex va cac tua du lich toi lau đai Ripaille (chateau de Ripaille) o cong xa Thonon-les-Bains, cac cong vien va cac vuon nho cua chung.
Vien bao tang Leman tai Nyon (Thuy Si) huong toi nhan thuc ve cac thach thuc hien tai cua ho Leman trong cong cuoc phong chong o nhiem, bao ve su song hoang da va quan thuc vat thuy sinh cung nhu chat luong nuoc cua ho.


Thu vien anh Xem them CIPEL, bai ve Uy ban quoc te bao ve ho Geneve
Vien bao tang Leman
Vien bao tang truyen thong va thuyen Leman
Compagnie generale de navigation sur le lac Leman
Hiep hoi quoc te bao ve ho Leman
Danh sach ho tai Thuy Si
Danh sach ho tai Phap


Ghi chu Lien ket ngoai Anh ve tinh trong WikiMapia
Du bao gio va webcam cho ho Leman Luu tru ngay 21 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine
Compagnie generale de navigation
Cac cang tren ho Leman Luu tru ngay 5 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Thuy van hoc va o nhiem cua ho Leman
Hiep hoi bao ve ho Leman - ASL