Vien Đai hoc Đong Duong (tieng Phap: Universite Indochinoise) la mot vien đai hoc cong lap o Lien bang Đong Duong do chinh quyen bao ho Phap thanh lap vao nam 1906. Vien đai hoc nay đao tao nguoi dan ba nuoc Đong Duong va ca cac nuoc chau A khac. Đon vi ke thua chinh danh truyen thong va co so vat chat cua Vien Đai hoc Đong Duong hien nay la Đai hoc Quoc gia Ha Noi.


Lich su = Thanh lap =

Toan quyen Đong Duong Paul Beau (tu 15 thang 10 nam 1902 đen 25 thang 6 nam 1908), vao 16 thang 5 nam 1906, đa theo đe nghi cua Hoi đong Phat trien Giao duc Ban xu (Conseil de Perfectionnement de l’Enseignement Indigene) ban hanh. Nghi đinh so 1514a thanh lap Vien Đai hoc Đong Duong tren co so mot so co so giao duc đa co san va co mo rong. Nghi đinh nay co mot tam quan trong đac biet vi no chinh la van ban khai sinh ra truong đai hoc đau tien theo mo hinh cua Phap tai Đong Duong.
Đieu 1 cua Nghi đinh ghi ro:
“Nay thanh lap o Đong Duong, duoi ten goi truong đai hoc, mot tap hop cac khoa đao tao bac đai hoc cho cac sinh vien xu thuoc đia va cac nuoc lang gieng.
Co so đao tao nay co nhiem vu pho bien o Vien Đong, chu yeu la thong qua tieng Phap, nhung kien thuc ve cac nganh khoa hoc va cac phuong phap chau Au”
Muc đich thanh lap Truong đuoc ghi ro trong Nghi đinh so 1514a la nham “đao tao nhan vien ban xu cho cac bo may hanh chinh đia phuong hoac cac co quan chuyen mon thuoc Phu Toan quyen Đong Duong” (đieu 9).
Theo Nghi đinh so 1514a ngay 16/5/1906, truong Đai hoc Đong Duong đuoc to chuc boi 5 truong thanh vien:
1. Truong Cao đang Luat va Phap chinh (Ecole superieure de Droit et Administration) gom ba khoa du kien đuoc thanh lap boi Hoi đong Hoan thien Giao duc Ban xu (Conseil de Perfectionnement de l’Enseignement Indigene), trong đo khoa thu nhat đa co tu truoc, đo chinh la Truong Hau bo (Ecole d’Administration de Hanoi) đuoc thanh lap theo Nghi đinh ngay 20-6-1903, la noi đao tao nen he thong quan lai cho bo may hanh chinh nguoi ban xu.
2. Truong Cao đang Khoa hoc (Ecole superieure des Sciences): gom cac nganh Toan, Vat ly, Hoa hoc va Sinh vat. Nhiem vu cua truong la đao tao nhung nguoi lam cong tac nghien cuu khoa hoc va nhung giao vien trung hoc hoac cao đang su pham. Truong đuoc trang bi cac phong thi nghiem va khoa hoc cua nam thu nhat thi khong phai chi danh rieng cho sinh vien cua truong nay ma con cho sinh vien cua cac truong khac nhu truong Y, truong Xay dung dan dung.
3. Truong Cao đang Y khoa (Ecole superieure de Medecine): đay chinh la Truong Y khoa Ha Noi (Ecole de Medecine de Hanoi) đuoc thanh lap theo Nghi đinh ngay 8/1/1902 va đuoc to chuc lai theo Nghi đinh ngay 25/10/1904 do Toan quyen Paul Beau ky ban hanh. Theo Nghi đinh ngay 25/10/1904, truong Y Ha Noi đuoc đoi ten thanh truong Y Đong Duong (Ecole de Medecine de l’Indochine). Nhiem vu cua truong la đao tao y si va duoc si phu ta (medecin et pharmacien auxiliaire), han hoc 4 nam ve y ta va 3 nam ve duoc. Trong truong con co lop nu ho sinh ban xu (sage-femme indigene), hoc trong hai nam.
4. Truong Cao đang Xay dung dan dung (Ecole superieure du Genie Civil) voi ba khoa du kien đuoc thanh lap, trong đo khoa Cau - Đuong bo, Đuong sat va Mo chinh la nhung nganh cua truong Cong chinh (Ecole des Travaux publics) đuoc thanh lap theo Nghi đinh ngay 22/2/1902.
5. Truong Cao đang Van chuong (Ecole superieure des Lettres): day Ngon ngu va Van hoc co đien phuong Đong, Lich su va Đia ly cac nuoc Vien Đong, Lich su van hoc Phap va nuoc ngoai, Lich su triet hoc va Lich su nghe thuat.
Vien đai hoc nay vua co chuc nang đao tao vua co chuc nang nghien cuu. Đay la mot co so giao duc cong lap voi kinh phi do chinh quyen Lien bang Đong Duong cap. Ban đau vien đai hoc nam duoi su quan ly truc tiep cua Toan quyen Đong Duong va duoi su đieu hanh cua mot hoi đong quan tri. Tuy nhien sau đo, no đuoc giao cho Tong Giam đoc Nha Hoc chinh Đong Duong quan ly va Hoi đong hoan thien Vien Đai hoc đieu hanh.
Thang 11 nam 1907, co so giang day đau tien đuoc khanh thanh o khu vuc canh Nha thuong Đon Thuy. Vai tuan sau thi khai giang khoa hoc đau tien voi ba phan khoa: van khoa, luat khoa va khoa hoc, tong cong co 94 sinh vien. Tuy nhien viec giang day chi tien hanh chua đuoc mot nam thi phai dung lai ma khong co quyet đinh va khong thong bao nguyen nhan. Co nguon thi cho cuoc khang thue o Quang Nam, Trung Ky la mot nguyen do. Tu nam 1908, trong ngan sach cua chinh quyen Lien bang Đong Duong khong con khoan chi nao cho Vien Đai hoc Đong Duong nua. Mot so co so vat chat cua truong con bi lay đi. Cac truong thanh vien cua Vien Đai hoc Đong Duong dung hoat đong. Vien Đai hoc Đong Duong thuc chat bi giai the.


= Tai khai giang =

Muoi nam sau, vao ngay 21 thang 12 nam 1917, Toan quyen Đong Duong luc ay la Albert Sarraut moi ra mot quyet đinh trong đo co noi dung tap hop cac co so giao duc bac cao hien co lai đe thanh lap Vien Đai hoc Đong Duong. Ngoai ba phan khoa nguyen thuy, Vien Đai hoc Đong Duong nam 1917 mo them: Y duoc, Thu y, Thuy lam, Su pham, Thuong mai, Tai chinh, Luat khoa hanh chanh, va My thuat.
Nam 1941 mac du Chien tranh the gioi thu hai gay gian đoan voi chinh quoc, Vien Đai hoc Đong Duong mo them truong Kien truc. 
Vien Đai hoc Đong Duong sau khi đuoc tai lap hoat đong cho đen tan nam 1945 va la co so giao duc bac đai hoc duy nhat o Đong Duong cho đen nam 1945. Nien hoc cuoi cung truoc khi chinh quyen Phap bi Nhat đao chinh Vien Đai hoc Đong Duong co 1575 sinh vien ghi danh, đai đa so la nguoi Viet nhung cung co it nhat 18 nguoi Khmer, 12 nguoi Lao, 8 nguoi Hoa.


= Sau nam 1945 =

Sau Cach mang thang 8 nam 1945, chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa thanh lap Truong Đai hoc Quoc gia Viet Nam tren co so ke thua Vien Đai hoc Đong Duong. Khi Phap tro lai Đong Duong sau Chien tranh the gioi thu hai, Vien Đai hoc Đong Duong đuoc đoi ten thanh Vien Đai hoc Ha Noi (tieng Phap: Universite de Ha Noi), đung đau la mot vien truong nguoi Phap. Do yeu cau cua nguoi dan mien Nam, Vien Đai hoc Ha Noi mo mot chi nhanh o Sai Gon, đat duoi quyen mot pho vien truong nguoi Viet.
Sau Hiep đinh Geneve 1954 chia đoi đat nuoc, chi nhanh o Sai Gon tro thanh Vien Đai hoc Quoc gia Viet Nam duoi chinh the Quoc gia Viet Nam. Vao nam 1957, duoi chinh the Viet Nam Cong hoa, Vien Đai hoc Quoc gia Viet Nam tro thanh Vien Đai hoc Sai Gon.


Cac truong thanh vien Giang vien Vien Đai hoc Đong Duong co giang vien đeu la nguoi Phap tu cac co so giao duc đa co (Vien Vien Đong Bac co, Vien Đai hoc Paris). Mai đen nam 1941 moi co giang vien nguoi Viet, khoi đau tai truong y.


Anh huong Vien Đai hoc Đong Duong đuoc nhieu truong đai hoc sau nay nhan la tien than cua minh.

Truong Đai hoc Quoc gia Viet Nam (thanh lap nam 1945 o mien Bac), Truong Đai hoc Tong hop Ha Noi (1956), Đai hoc Quoc gia Ha Noi (1993) la cac truong phat trien dua tren nen tang Vien Đai hoc Đong Duong. Mot so truong cung nhan cac truong thanh vien cua Đai hoc la tien than cua minh nhu Truong Đai hoc Y Ha Noi, Truong Đai hoc Duoc Ha Noi, Truong Đai hoc My thuat Viet Nam.
Vien Đai hoc Quoc gia Viet Nam (thanh lap nam 1954 o mien Nam), Vien Đai hoc Sai Gon (1957), Truong Đai hoc Tong hop Thanh pho Ho Chi Minh (1977), Truong Đai hoc Khoa hoc Tu nhien thuoc Đai hoc Quoc gia Thanh pho Ho Chi Minh (1996) tiep tuc ke tuc chi nhanh o mien nam cua Vien Đai hoc Đong Duong.


Xem them Tranh tuong Truong Đai hoc Đong Duong
Giao duc Viet Nam thoi Phap thuoc


Tham khao va chu thich Đai hoc Đong Duong, nen mong cua giao duc đai hoc hien đai o Viet Nam Luu tru ngay 13 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine
Fishel, Wesley, ed. Problems of Freedom. East Lansing, MI: Michigan State Uinversity, 1961.
Nguyen Thanh Liem, Giao duc o mien Nam tu do truoc 1975 (Education in South Vietnam before 1975), Le Van Duyet Foundation, California, 2006.
Truong Đai hoc Khoa hoc Tu nhien: Lich su phat trien