Melbourne (Phat am tieng Anh: /ˈmɛlbən/ ;, thuong đuoc viet tat la Mel hay Melb) la mot thanh pho cang nam o khu vuc đong nam cua Uc. Đay la thu phu va thanh pho lon nhat bang Victoria, va la thanh pho lon thu hai o Uc. Đia danh "Melbourne" dung đe goi ten toan bo vung đo thi rong hon 9.900 km² gom nhieu khu dan cu khac nhau, đong thoi cung la ten goi phan trung tam noi o thanh pho. Vung đo thi ngay nay toa lac quanh mot vinh kin tu nhien goi la Vinh Port Phillip va bao trum tren mot vung rong lon tu vung đoi xen lan đong co o gan chan nui Macedon đen Day nui Dandenong va ban đao Mornington o phia đong va đong nam. Trai qua nhieu thap nien phat trien va nhap cu o at, Melbourne đa tro thanh nha cua hon 4,5 trieu nguoi đen tu hang tram nuoc tren the gioi.
Đuoc thanh lap nam 1835, boi nhung nguoi đinh cu tu Launceston trong Vung đat Van Diemen (Tasmania ngay nay), Melbourne tu mot thi tran vung sau vung xa cua New South Wales nhanh chong phat trien thanh thu phu mot thuoc đia. Toan quyen NSW Richard Bourke đa đat ten noi đay la Melbourne, theo ten cua William Lamb, Tu tuoc Melbourne, Thu tuong nuoc Anh đuong thoi. Khong lau sau khi đuoc nang cap len Thanh pho nam 1847, Melbourne đon nhan dong dong nguoi nhap cu o at do hai cuoc đo xo tim vang keo đen. Nguon von nhan luc va tai luc moi đa bien noi nay thanh mot trong nhung đo thi hao hoa va thinh vuong bac nhat the gioi trong giai đoan cuoi the ky 19. Co le vi the ma sau khi Lien bang Uc đuoc thanh lap nam 1901, Melbourne đa đuoc chon lam thu đo lam thoi đen tan nam 1927.
Thu hang cao ve giao duc, nghien cuu, y te, du lich, the thao cung moi truong trong lanh, mat me va mang luoi giao thong cong cong rong khap giup Melbourne giu vung vi tri quan quan "thanh pho đang song" trong suot 6 nam lien. Ve kinh te, Melbourne con la trung tam thuong mai, tai chinh quan trong trong khu vuc chau A - Thai Binh Duong va xep hang thu 30 tren Bang chi so Trung tam Tai chinh Toan cau. Con đoi voi nguoi dan xu so chuot tui, thanh pho con đam nhiem vai tro la "kinh đo van hoa" nuoc nha, va la noi khoi nguon cua nen đien anh truyen hinh nuoc nha, noi khai sinh ra mon the thao bong đa Uc va truong phai hoi hoa an tuong phong cach Uc. Thanh pho con đuoc liet ke trong danh sach cac Thanh pho Van chuong UNESCO, va la thien đuong cua am nhac, kich noi, nghe thuat truyen thong va nhieu loai hinh nghe thuat đuong pho đac sac. Melbourne đang cai The van hoi Olympic nam 1956.
Theo tieu chuan ve "dich vu cao cap", Melbourne đuoc nhom nghien cuu GaWC xep vao loai hai ("cac thanh pho nho cua the gioi") đang sau cac thanh pho nhu Montreal, Osaka hay Praha. Thanh pho nay co so luong sinh vien quoc te thuoc loai đong nhat tren the gioi, sau London, New York va Paris.
Melbourne hien đang so huu mang luoi xe đien mat đat (tramway) lon nhat tren the gioi, voi gan 250 km đuong sat đoi phu kin khu vuc đo thi va vung ngoai o cua thanh pho.


Ten goi Thanh pho đuoc đat ten theo Thu tuong Anh, William Lamb, Tu tuoc Melbourne, nguoi song gan Melbourne o Derbyshire, Anh. Melbourne co goc tu Mylla Burne trong tieng Anh co va co nghia la "Mill Stream".


Đia ly Melbourne nam o phia đong nam luc đia chau Uc, thuoc tieu bang Victoria (Uc). Ve mat đia chat, no đuoc tao nen tren su hop luu cua dung nham Đe tu chay ve phia tay, đa mai Silurian ve phia đong, va su tich tu cat Holocene o phia đong nam doc theo cang Phillip. Cac vung ngoai o phia đong nam nam tren đut gay Selwyn, vung nay bao boc Mount Martha va Cranbourne.
Melbourne trai dai doc theo song Yarra ve phia Thung lung Yarra va Dandenong Rangers ve phia đong. No mo rong ve phia bac qua cac thung lung luon song nhap nho cua cac nhanh song Yarra - lach Moonee Ponds (ve phia san bay Tullamarine), lach Merri-Creek va song Plenty - toi cac noi ben ngoai ngoai o cua Craigieburn va Whittlesea.
Thanh pho đi ve phia đong nam qua Dandenong đen hanh lang tang truong cua Pakenham ve phia Tay Gippsland va đi ve phia nam qua thung lung Dandenong Creek, ban đao Mornington va thanh pho Frankston đi theo đinh Olivers Hill, Mount Martha va Arthurs Seat, trai dai doc theo bo bien Port Phillip nhu la mot khu lien hop đon le đe đen ngoai o Portsea va Point Nepean. Phia tay giap song Maribyrnong va cac nhanh cua no ve huong Bac ve phia Sunbury va vung đoi day Macedon va doc theo vung đat đong bang nui lua phang huong ve phia Melton o phia tay, Werribee o chan nui cua rang đa You Yangs phia tay nam cua CBD. Song Little va thi tran cung ten, đanh dau bien gioi giua Melbourne va thanh pho Geelong lan can.
Cac bai bien chinh cua Melbourne nam o cac vung ngoai o khac nhau doc theo bo vinh Port Phillip, trong nhung khu vuc nhu Port Melbourne, Albert Park, St Kilda, Elwood, Brighton, Sandringham, Mentone, Frankston, Altona, Williamstown va Werribee South. Nhung bai bien luot song gan nhat nam cach Melbourne CBD o phia đong nam 85 km (53 dam) ve phia sau cac bai bien cua Rye, Sorrento va Portsea.


= Khi hau =
Melbourne co khi hau on đoi hai duong (Koppen Climate Cfb) voi đac trung la mua he am ap va mua đong mat me. Melbourne noi tieng voi kieu thoi tiet hay thay đoi, thuong đuoc coi la co 'bon mua trong mot ngay'. Đieu kien thoi tiet o đay hay thay đoi do vi tri cua Melbourne nam tren ranh gioi giua khu vuc noi đia kho nong va bo bien phia nam mat me. Su khac biet ve nhiet đo nay đuoc ghi nhan nhieu nhat trong nhung thang mua xuan va mua he va co the tao ra nhung hien tuong frong lanh rat manh me. Cac frong lanh co the gay ra cac hinh thuc thoi tiet khac nghiet khac nhau tu cac con bao va mua đa, nhiet đo tang giam that thuong va mua to. Mua đong, tuy nhien, thuong rat on đinh, nhung am uot va thuong co may.
Port Phillip thuong am hon cac đai duong xung quanh, đac biet la vao mua xuan va mua thu; đieu nay co the thiet lap mot "hieu ung bay" tuong tu nhu "hieu ung ho" nhin thay trong đieu kien thoi tiet lanh hon, noi mua rao rai rac tren vinh. Cac tran mua nang co the thuong anh huong đen cac đia điem giong nhau (thuong la vung ngoai o phia đong) trong mot khoang thoi gian dai, trong khi phan con lai cua Melbourne va cac khu vuc xung quanh van kho rao. Nhin chung, Melbourne, do bong mua cua Otway Rangers, kho hon so voi đo am trung binh cua bang Victoria. Trong thanh pho va cac khu vuc xung quanh, luong mua thay đoi rat nhieu, tu khoang 425 milimet (17 inch) o Song Little đen 1250 mm (49 inch) o ria phia đong tai Gembrook. Melbourne co 48,6 ngay co thoi tiet trong xanh hang nam. Nhiet đo điem suong vao mua he dao đong tu 9,5 °C (49,1 °F) đen 11,7 °C (53,1 °F). [74]
Mua he o Melbourne keo dai tu thang 10 đen het thang 5 nam sau. Nhung thang đau nam thuong la giai đoan cao điem cua mua he o Melbourne. Vao thoi điem nay, thanh pho thuong phai đon nhan thoi tiet nang nong rat khac nghiet va nhiet đo co the hon 40 °C. Nhiet đo cao nhat ghi nhan tai đay la 46,4 °C (115,5 °F) vao ngay 7 thang 2 nam 2009. Tuy nhien, khac mua he, mua đong o Melbourne it khac nghiet hon va chi keo dai tu thang 6 đen thang 9. Nhiet đo đoi khi co the lanh va nhieu mua nhung hiem khi giam sau qua 5 °C. Nhiet đo thap nhat tung ghi nhan la -2,8 °C (27,0 °F) vao ngay 21 thang 7 nam 1869. Trong khi tuyet thinh thoang đuoc nhin thay tai nhung khu vuc nui cao o ngoai o thanh pho, hien tuong nay van chua xuat hien lai o trung tam thanh pho ke tu nam 1986.

Nhiet đo trung binh cua bien dao đong tu 14,6 °C (58,3 °F) vao thang Chin đen 18,8 °C (65,8 °F) vao thang Hai, tai Port Melbourne, nhiet đo trung binh cua bien la nhu nhau.


Lich su Melbourne đuoc thanh lap vao nam 1835 boi nhung nguoi khai hoang đen tu vung Van Diemen (Tasmania). No đuoc xay dung tren đat cua nguoi Kulin, cu dan ban đia cua vung đat nay. Melbourne la thu phu đau tien cua quan Port Phillip, New South Wales va sau đo la thuoc đia tach biet cua bang Victoria. Viec tim thay vang o Victoria vao thap nien 1850 đa dan đen mot lan song tim vang o Victoria, Melbourne nhanh chong tro thanh mot trung tam cang bien va dich vu. Sau đo, no tro thanh trung tam san xuat hang đau cua Uc. Suot thap nien 1880, Melbourne la thanh pho lon thu hai cua Đe quoc Anh, va đuoc biet đen voi cai ten "Melbourne ky dieu" (Marvellous Melbourne). Kien truc thoi Victoria hien dien khap noi o Melbourne va ngay nay thanh pho nay la noi co nhieu nhat nhung kien truc thoi đai Vitoria con ton tai so voi cac thanh pho khac tren khap the gioi ngoai tru Luan Đon.
Vao ngay 1 thang 1 nam 1901, Melbourne đa tro thanh Thu đo cua Lien bang Uc. Quoc hoi Lien bang đau tien đuoc thanh lap vao ngay 9 thang 5 o Toa nha Trien lam Hoang gia. Tru so chinh phu va thu đo cua quoc gia đuoc đat o Melbourne cho đen nam 1927, khi no đuoc chuyen đen Canberra. Melbourne tiep tuc phat trien trong suot nua đau the ky 20, đac biet voi cac dan di cu sau Chien tranh the gioi thu hai va uy tin trong viec to chuc The van hoi mua he 1956 vao nam 1956. Ngay ca sau khi thu đo chinh tri đuoc doi đen Canberra, Melbourne van tiep tuc la trung tam kinh doanh va tai chinh cho đen thap nien 1970, khi no bat đau đanh mat vi tri dan đau vao tay Sydney. Them vao đo, Melbourne cung la mot trung tam phat trien cua cac loai hinh nghe thuat.
Vao thap nien 1980, Melbourne trai qua mot cuoc khung hoang do nan chay mau nhan luc cho New South Wales va Queensland. Vao thap nien 1990, chinh phu cua Thu hien Jeff Kennett thuoc Đang Tu do tim cach thay đoi xu huong tren bang su phat trien cac toa cao oc cong cong moi (nhu Vien bao tang Melbourne, Trung tam Trien lam va Hoi nghi Melbourne, Crown Casino), va viec quang ba nhung su kien, thanh tuu xuat sac cua Melbourne ra ben ngoai va cong đong cu dan Melbourne. Viec lam nay đuoc tiep tuc duoi chinh phu cua thu hien đuong nhiem, Steve Bracks, thuoc Đang Lao đong.


Con nguoi = Dan so =

Dan so Melbourne tang mot cach đot ngot vao thoi ky moi nguoi đo xo đi tim vang. Gan 125.000 nguoi tu khap noi tren the gioi đa đen đay chi trong mot nam. Trong 2 thap nien sau đo, 1870 va 1880, Melbourne la thanh pho đong dan nhat Uc.
Vao thap nien 1890, su suy sup kinh te sau sac đa ha guc Melbourne. Dan so Melbourne sut giam mot luong lon trong nhung nam 1890 la ket qua cua lan song nhung nguoi that nghiep di cu ve phia tay đe tim vang hoac viec lam trong nhung nganh cong nghiep moi me đuoc kich thich boi thu kim loai quy gia nay.
Nhu cau ve dan so tang len va luc luong lao đong đa tiep nhan nhieu nguoi Anh, Nam Tu, Ha Lan, Đuc, A Rap va Maltese di cu đen sau nam 1945. Mot so lon nguoi Y va Hy Lap cung đa đen vao nhung thap nien 1950 va 1960, tro thanh nhung cong đong lon nhat ben canh nhung cong đong khac tu Anh va Ireland. Melbourne la noi co cong đong nguoi Hy Lap co to tien sinh song ngoai đat nuoc Hy Lap đong nhat the gioi.
Trong nhung thap nien 1970 va 1980, nhung nguoi ti nan đen tu Campuchia va Viet Nam đa chon Melbourne lam que huong cung voi nguoi An Đo, Philippines va Malaysia. Lan song dan di cu gan đay nhat đen tu Nam Phi.
Mac du Brisbane va Perth la nhung thanh pho phat trien nhanh hon (chi trong mot vai giai đoan) va su di cu noi bo trong mang luoi cac tieu bang cua Victoria thay đoi bat thuong, thong ke cho thay dan so Melbourne tang xap xi 50.000 nguoi mot nam ke tu nam 2003, nhieu hon bat ky thanh pho nao khac o Uc.
Su thu hut mot ti le lon nhung nguoi di cu tu hai ngoai va di cu trong noi bo cac tieu bang tu Sydney co nguyen nhan chu yeu tu viec "de dang" đuoc cap nha.
Trong nhung nam gan đay, o Melton, Wyndham va Casey cac thong ke đa ghi nhan ti le tang truong cao nhat trong tat ca cac chinh quyen đia phuong o Uc.

Dan so Melbourne theo nam:

1836: 177
1851: 20.000
1854: 300.800 (nhap cu tim vang)
1860: 500.000
1895: 900.000
1956: 1.500.000
1981: 2.806.000
1991: 3.156.700
2001: 3.366.542
2004: 3.559.700
2012: 4.000.000 (du đoan)


= Mat đo dan so =
Melbourne la mot thu phu trai dai. Mat đo dan so cua Melbourne đa giam đi sau Chien tranh the gioi thu hai, cung voi nhung xe hoi rieng va su quyen ru cua viec mo rong nha cua va đat đai ra ngoai o, chu yeu la ve huong Đong. Sau nhieu cuoc tranh luan vao thap nien 1980 (thuong la rat manh liet, tren cong chung rong rai cung nhu trong gioi chuyen mon quy hoach), su suy giam tren đa that su đuoc đao lai vao nhung nam đau thap nien 1990. Luc đo Melbourne tro nen nong bong boi su suy sup cua thi truong bat đong san, va thanh pho đa co su gia tang mat đo o noi o cung nhu cac vung ngoai o phia Đong.
Mat đo dan so noi thanh (nguoi/ha) theo nam:

1951 23,4 Melb. Metro. Planning Scheme 1954, p. 23
1961 21,4 Australian Bureau of Statistics
1971 18,1 A.B.S.
1976 16,75 Melbourne Social Atlas, 1976 (A.B.S.)
1981 15,9 Social Atlas, 1981
1986 16,05 Soc. Atlas/"Supermap" Census Data, 1986
1991 16,8 Social Atlas/Supermap, 1991
1996 17,9 Department of Infrastructure, 1998


Chinh phu Vung đo thi Melbourne khong co mot co quan chinh quyen thong nhat, ma đuoc chia thanh 31 khu vuc chinh quyen đia phuong lon nho quan ly. Thanh pho Melbourne do ba đo truong Sally Capp đung đau chiu trach nhiem quan ly khu loi noi thanh trung tam va vai vung noi o lan can. Phan con lai cua đuoc chia lam 30 khu vuc hanh chinh, tat ca đeu đuoc goi la nhung thanh pho (city), ngoai tru 5 đo thi o vung ven cua thanh pho đuoc goi la quan (shire). Nhung đo thi nay đeu co hoi đong đuoc cu ra đe chiu trach nhiem ve nhung chuc nang đuoc uy thac cho ho boi chinh phu bang Victoria. Nhung chuc nang nay bao gom quy hoach, thu gom rac, lam ve sinh cac bai tam, cong vien va vuon tuoc, cham soc tre em va nha tre, cac le hoi đia phuong va cac hoat đong van hoa, cham soc nguoi cao tuoi, giam sat suc khoe cong đong, he thong ve sinh va nhung van đe tuong tu. Tien thue thu đuoc tu nguoi dan đuoc chi tieu cho cac hoat đong nay. Hoi đong đuoc đai dien chung boi Hiep hoi chinh phu đia phuong bang Victoria (Local Government Association of Victoria).
Phan lon hoat đong cua cac chinh quyen thanh pho tren đuoc chinh quyen bang Victoria kiem soat. Nhung hoat đong nay bao gom van tai, quan ly cac đuong chinh, đieu khien giao thong, cac chinh sach, giao duc tren muc mau giao, viec hoach đinh cac du an lon. Boi vi ba phan tu dan so cua bang Victoria song o Melbourne, chinh quyen bang đa co truyen thong mien cuong trong viec cho phep phat trien he thong chinh quyen thanh pho, vi đay la viec anh huong đen su song con cua chinh quyen bang. Vi ly do tren, Ban viec lam Melbourne va Vung thu phu đuoc thanh lap nam 1992 đa tro nen mot co quan quyen luc tu tri hung manh.


Giao duc Mot so đai hoc đuoc đat o Melbourne, bao gom cac truong nhu Đai hoc Deakin, Đai hoc La Trobe, Đai hoc Monash, Đai hoc RMIT, Đai hoc Ky thuat Swinburne, Đai hoc Melbourne va Đai hoc Ky thuat Victoria.
Cac truong đai hoc o Melbourne co cac co so tren khap nuoc Uc va ca o nuoc ngoai. Đai hoc Swinburne co cac co so o Malaysia, trong khi Monash co mot trung tam nghien cuu co tru so tai Prato, Y. Đai hoc Melbourne, truong đai hoc lau đoi thu hai o Uc, đuoc xep hang đau tien trong so cac truong đai hoc Uc trong bang xep hang truong đai hoc quoc te nam 2016 THES. Phu truong Giao duc Đai hoc lan thu 2016-2017 xep hang Đai hoc Tot nhat 33 cua Đai hoc Melbourne, va Đai hoc Monash đuoc xep hang 74. Ca hai đeu la thanh vien cua Nhom Tam, lien minh cac truong đai hoc hang đau cua Uc cung cap giao duc toan dien va hang đau.
Tinh đen nam 2017 Đai hoc RMIT xep thu 17 tren the gioi ve nghe thuat va thiet ke, va thu 28 ve kien ​​truc. Truong Đai hoc Cong nghe Swinburne, co tru so tai ngoai o thanh pho Melbourne cua Hawthorn, đuoc xep hang 76th-100th tren the gioi ve vat ly hoc cua Xep hang Hoc van Cac truong Đai hoc The gioi, lam cho Swinburne tro thanh truong đai hoc duy nhat cua Uc nam ngoai Nhom Tam đe đat đuoc mot đanh gia hang đau trong mot ky luat khoa hoc. Đai hoc Deakin duy tri hai co so lon o Melbourne va Geelong, va la truong đai hoc lon thu ba o Victoria. Trong nhung nam gan đay, so sinh vien quoc te tai cac truong đai hoc Melbourne đa tang len nhanh chong, ket qua cua mot so luong ngay cang tang cho sinh vien tra phi đay đu. Giao duc o Melbourne đuoc giam sat boi Bo Giao duc va Phat trien Tre tho Victoria (DEECD), co vai tro la "cung cap tu van chinh sach va lap ke hoach cho viec giao duc".
Melbourne cung la noi co nhieu truong cao đang than hoc, bao gom Truong Than hoc Presbyterian, Truong Than hoc Cai cach, Truong Ridley va Truong Than hoc Melbourne.


Kinh te Melbourne co mot nen kinh te đa dang cao voi nhung the manh ve tai chinh, san xuat, nghien cuu, cong nghe thong tin, giao duc, hau can, van tai va du lich. Melbourne la tru so chinh cua nhieu tap đoan lon nhat nuoc Uc, bao gom 5 trong so 10 doanh nghiep lon nhat nuoc nay (dua tren doanh thu), va 5 trong so 7 cong ty lon nhat trong nuoc (dua tren von hoa thi truong) [149] (ANZ, BHP Billiton cong ty khai thac mo lon nhat the gioi), Ngan hang Quoc gia Uc, CSL va Telstra, cung nhu cac co quan đai dien va to chuc tu van nhu Hoi đong Kinh doanh cua Uc va Hoi đong Cong đoan Uc. Cac khu ngoai o cua Melbourne cung co tru so chinh cua Wesfarmers Coles (bao gom ca Liquorland), Bunnings, Target, K-Mart va Officeworks. Thanh pho nay la cang bien lon nhat va nhon nhip nhat cua Uc, moi nam co hon 75 ty đo la Uc thuong mai va 39% thuong mai container cua nuoc nay. San bay Melbourne cung cap dich vu hang khong vao cho khach quoc te va quoc te, va la san bay ban ron thu hai cua Uc.
Melbourne cung la mot trung tam tai chinh quan trong. Trong Chi so Trung tam Tai chinh Toan cau nam 2017, Melbourne đuoc xep hang la co trung tam tai chinh canh tranh thu 21 tren the gioi. Hai trong bon ngan hang lon, NAB va ANZ, co tru so tai Melbourne. Thanh pho nay đa tao ra mot cho đung nhu la trung tam hang đau cua Uc ve quy huu bong (pension), voi 40% trong tong so, va 65% cac quy sieu cong nghiep, bao gom Quy Tuong lai Chinh phu Lien bang Uc tri gia 109 ty đo la Uc. Thanh pho đuoc đanh gia la 41 trong so 50 thanh pho tai chinh hang đau đuoc khao sat boi Trung tam Thuong mai cua MasterCard Worldwide Index (2008), chi đung sau Sydney (thu 12) tai Uc. Melbourne la trung tam cong nghiep lon thu hai cua Uc. Đay la co so cua Uc đoi voi mot so nha san xuat quan trong nhu Boeing, nha san xuat xe tai Kenworth va Iveco, Cadbury cung nhu Bombardier Transportation va Jayco, trong so nhieu hang khac. Đay cung la noi co nhieu nha san xuat khac nhau, tu hoa dau va duoc pham đen cac san pham may mac thoi trang, che tao giay va che bien thuc pham. Khu ngoai o phia đong nam cua Scoresby la tru so chinh cua Nintendo tai Uc. Thanh pho cung tu hao co mot trung tam nghien cuu va phat trien cho Ford Australia, cung nhu mot studio thiet ke toan cau va trung tam ky thuat cho General Motors va Toyota tuong ung.
Melbourne la mot trung tam cong nghiep va thuong mai rong lon. Nhieu cong ty lon cua Uc, va nhieu lien doanh đa quoc gia đa đat tru so tai đay (khoang mot phan ba cac cong ty đa quoc gia lon nhat tai Uc vao nam 1992). Co quan đau nao đai dien cho cong nhan Uc cung đat tru so tai Melbourne.
Melbourne la noi co hai cang lon nhat cua Uc va co nhieu nganh cong nghiep tu đong (ke ca nha may san xuat đong co Holden, Ford va Toyota), va nhieu nganh cong nghe san xuat khac. Cac đai hoi the thao cung mang lai nhieu du an xay dung ha tang co so.
CSL, mot trong nam cong ty cong nghe sinh hoc hang đau the gioi, va Sigma Pharmaceuticals co tru so tai Melbourne. Hai la nhung cong ty duoc pham lon nhat cua Uc đuoc liet ke. Melbourne co mot nganh cong nghiep ICT quan trong, su dung hon 60.000 nguoi (mot phan ba luc luong lao đong ICT cua Uc), voi doanh thu 19.8 ty đo la Uc va doanh thu xuat khau cua la 615 trieu đo la Uc. Ngoai ra, du lich cung đong mot vai tro quan trong trong nen kinh te cua Melbourne, voi khoang 7,6 trieu du khach trong nuoc va 1,88 trieu du khach quoc te trong nam 2004. Nam 2008, Melbourne vuot qua Sydney voi so tien ma khach du lich trong nuoc chi tieu trong thanh pho, chiem khoang 15,8 ty đo la Uc moi nam. Melbourne đa thu hut đuoc mot phan ngay cang tang cua thi truong hoi nghi trong nuoc va quoc te. Khach san Hilton va khu thuong mai nam canh Trung tam Trien lam va Hoi nghi Melbourne đe lien ket phat trien doc theo song Yarra voi khu vuc Southbank va tai phat trien Docklands tri gia hang ty đo la.
To chuc "Kinh Te tri thuc" xep Melbourne la thanh pho đat đo thu tu tren the gioi đe song theo chi so sinh hoat phi tren toan the gioi vao nam 2013. Cac điem tham quan đuoc truy cap nhieu nhat la Quang truong Lien bang, Cho Nu hoang Victoria, Casino Crown, Southbank, So thu Melbourne, Thuy cung Melbourne, Docklands, Phong trung bay Quoc gia Victoria, Bao tang Melbourne, Đai quan sat Deck o Melbourne, Trung tam Nghe thuat Melbourne va San Cricket o Melbourne.
To chuc "Kinh te tri thuc" cung xep Melbourne thanh mot thanh pho de song nhat tren the gioi trong bay nam lien tiep (2011-2017)


Giao thong Melbourne đuoc trang bi mot he thong giao thong cong cong kha hoan thien. No co mot he thong xe đien day đac, 300 tuyen xe buyt va he thong xe lua voi hon 15 đuong ray. Giong nhu bat cu thanh pho lon khac tren the gioi, Melbourne co mot he thong giao thong hoa nhap, tuy nhien nhung vung ngoai o van gap kho khan ve đi lai. Cang Melbourne la hai cang van chuyen hang hoa lon nhat nuoc Uc. San bay Melbourne đung thu hai cua quoc gia ve so luong khach.


Truyen thong Melbourne co hai to bao lon va mot to bao nho. Co ba kenh truyen hinh thuong mai va ba kenh truyen hinh cong cong. Melbourne co mot linh vuc rong cac đai phat thanh dua tren mang luoi Austereo.


Melbourne trong van hoa Melbourne co moi lien he mat thiet voi su thiet lap nen nghe thuat hinh anh cua nuoc Uc. Truong phai Heidelberg, đuoc xem la phong trao nghe thuat thuan Uc đau tien, (it nhat la ve nhung tac pham phuong Tay kinh đien), phan lon la cac tac pham cua cac nghe si Melbourne, va nhieu tac pham đang đuoc trung bay tai Vien bao tang Nghe thuat bang Victoria.
Melbourne đa la canh cho nhieu tieu thuyet, nhieu vo kich truyen hinh va phim. Mystery of a Hansom Cab, tac pham ban chay nhat the gioi cua Fergus Hume, ma đa vuot qua ca truyen Sherlock Holmes luc bay gio, đuoc lay boi canh trong thoi đai tim vang tai Melbourne. Quyen Power Without Glory (Quyen luc khong vinh quang) cua Frank Hardy ke ve mot thuong gia Melbourne ten la John West va lay boi canh tai Collingwood, mot vung ngoai o cua tang lop lao đong Melbourne. Co le tac pham đuoc the gioi biet đen nhieu nhat la quyen On the Beach (Tren bai bien) cua Nevil Shute. Vao nam 1959, no đuoc chuyen thanh phim voi su tham gia dien xuat cua Gregory Peck, Ava Gardner va đuoc Stanley Kramer đao dien. Bo phim mieu ta cac cu dan Melbourne lang le truot vao coi vinh hang nhu nhung nan nhan cuoi cung cua vu tham sat hat nhan toan cau. Đuoc quay tai Melbourne va cac vung phu can (mot su la thuong cho Melbourne luc đo), bo phim co le đuoc nho nhat ve loi binh luan ma Ava Gardner khong bao gio noi ra – mo ta Melbourne nhu mot noi hoan hao đe lam mot bo phim ve su tan the, nhan xet ve chu nghia bao thu am đam cua Melbourne vao cuoi thap nien 1950. Cau trich dan ngu y đuoc nha bao Neil Jillett tim ra. Nhung phim tuong tu đuoc san xuat khi su phe binh ve cac phim truyen hinh nam 2000 dien ra.
Trong nhung nam gan đay, co them nhieu bo phim đuoc lam tai Melbourne. Mot so phim noi tieng bao gom Mad Max, Chopper, Romper Stomper, Mr. Nice Guy va The Castle.
Co le nhieu thinh gia đuong thoi đeu biet đen vo kich truyen hinh hang ngay Neighbours (Nhung nguoi hang xom), dung tai vung ngoai o hu cau phia đong cua Erinsborough, đai dien cho the gioi "banh mi trang" cua đoi song nguoi Uc vung ngoai o. Nhung chuong trinh truyen hinh hien thoi khac đuoc dung tai Melbourne gom Stingers (mot vo kich ve canh sat), The Secret Life Of Us (Cuoc song bi mat cua chung ta) va MDA.
Ca si Paul Kelly đa viet vai bai hat noi tieng ve cac khia canh cua thanh pho gan gui voi long cua nhieu nguoi dan Melbourne, đang chu y la "Leaps And Bounds" va "From St Kilda To King's Cross".
Nha van cham biem goc Malbourne Barry Humphries đa xay dung nhan vat chinh Dame Edna Everage nhu mot phien ban hai kich cua mot ba noi tro vung ngoai o. Qua nhan vat nay ong đa trinh dien nhung bai tho chua cay ve tap tuc cua Melbourne va tang lop trung luu thanh thi o Moonee Ponds va Highett, giua vong nhung vung khac. Mac dau khong lay boi canh tai Melbourne, nhung bo phim Queen Of The Damned đuoc quay trong va xung quanh thanh pho. Carols by Candlelight (Nhung bai thanh nhac ben anh nen), lan đau to chuc vao nam 1938, la mot le Giang sinh truyen thong to chuc hang nam tai San khau Ca nhac Myer Sidney.


Van hoa va the thao Trong khi co mot cuoc song van hoa va co nen nghe thuat, đang ke la Đai hoi Hai kich Quoc te Melbourne va Lien hoan phim Quoc te Melbourne hang nam, Melbourne co le đuoc biet đen nhu mot thanh pho the thao.


= Van hoa =
Melbourne la nha cua Bale Uc va la ngoi nha thu hai cua Opera Uc. Nha hat Giao huong Melbourne đuoc ca que nha va the gioi đanh gia rat cao. Melbourne cung la noi sinh cua nghe thuat phuong Tay tai Uc qua truong phai Heidelberg (đang tranh cai). Vien bao tang quoc gia Victoria co nhung tac pham nghe thuat đep nhat nuoc Uc, đac biet la nhung tac pham Uc thoi ky đau mang truyen thong phuong Tay. Mot so đoan hat chuyen nghiep hoat đong tai Melbourne, trong đo Đoan hat Melbourne la đoan đuoc to chuc quy mo nhat, va mot he thong nhung đoan hat nho khac.
Nhac pop va nhac rock cua Melbourne đuoc xem la song đong nhat nuoc Uc (đac biet la đoi voi nguoi Melbourne), va đa nuoi duong nhieu nhac si, nghe si tieng tam tren the gioi nhu AC/DC, Nick Cave, Crowded House, John Farnham, Graeme Bell, Kylie Minogue va Jet. Melbourne cung la que nha cua nhung ban nhac hip hop Uc lon nhat, thuong đuoc biet đen voi ten "Melburn" hoac "The Burn" qua nhung phong cach van hoa đoc nhat. Obese Records, nhan hieu thau bang hip hop Uc dan đau, đuoc thanh lap nam 1995 tai Melbourne va đuoc toa lac tai Prahran, phia duoi đuong Chapel Street noi tieng. Melbourne la nha cua mot phong cach cung coi cua hip hop trong nha va cung la que nha cua nhung nghe si Lyrical Commission, Muphin, Reason va Pegz. Nhung buoi trinh dien thuong to chuc trong thanh pho voi nhung cuoc thi va nhung cuoc trien lam do nhung nghe si co trien vong to chuc suot tuan tai nhieu đia điem khac nhau.
Nhac khieu vu o Melbourne la mot dong nhac lon nhat va song đong nhat tai Uc. Co nhieu buoi tiec khieu vu dien ra hau nhu moi đem trong nam, thuong xuyen thu hut nhung nguoi dan chuong trinh hay nhat the gioi đen thanh pho. Melbourne Shuffle đuoc sinh ra tai đay, va đa tien trien tu luc đo.


= The thao =
Melbourne la que huong cua muoi trong muoi sau đoi bong cua Lien đoan bong đa Uc. Moi tuan cac đoi nay thi đau nam tran voi so khan gia trung binh moi tran khoang 35.000 nguoi. Melbourne la noi khai sinh bong bau duc Uc va mon the thao nay van la mon the thao pho bien nhat tai bang Victoria. Vong chung ket Lon (mot trong nhung su kien the thao lon nhat nuoc Uc) đuoc to chuc vao tuan cuoi cua thang 9 tai Melbourne Cricket Ground (mot khu vuc rong co the chua đen 100.000 khan gia). Melbourne la noi đang cai Giai quan vot Uc Mo rong (la mot trong bon giai Grand Slam); Melbourne Cup – mot giai đua ngua uy tin nhat the gioi; Giai đau cricket lon "Boxing Day" noi tieng to chuc hang nam tu 26-30 thang 12 tai Melbourne Cricket Ground; va giai đua xe F1 nuoc Uc.
Melbourne Storm, choi o Lien đoan Bong bau duc Quoc gia, đuoc đat tai AAMI Park. AAMI Park cung la san nha cua cac đoi bong Melbourne Victory va Melbourne City, choi o giai bong đa dang moi cua Uc, giai A-League.
Melbourne cung la đong to chuc Cup Bong bau duc The gioi 2003, gom nhieu tran đau vong tron va ca cac tran ban ket - tat ca cac tran đeu thi đau Etihad Stadium. Melbourne cung la thanh pho đau tien khong thuoc My đang cai Giai Ban sung Canh sat The gioi 1995 va Cup President 1999 cho golf; cung la thanh pho đau tien o Nam ban cau to chuc giai vo đich the gioi Cup Polo (2001). Su kien the thao lon moi nhat tai thanh pho la Đai hoi the thao cua Khoi thinh vuong chung 2006 (Commonwealth Games).
Vao 2007, Melbourne la chu nha cua Giai vo đich The gioi cac mon The thao duoi nuoc.


Cong vien va vuon tuoc Melbourne thuong đuoc nhac đen nhu thanh pho cay xanh cua nuoc Uc, va bang Victoria la ""Bang Vuon cay", vi nhieu ly do. Co rat nhieu cong vien va vuon cay gan khu trung tam voi nhieu chung loai cay; tu cay thuong đen quy hiem o giua mot khung canh tuyet đep, nhung via he, nhung đai lo voi nhung hang cay đa lam Melbourne tro nen mot trong nhung thanh pho xanh tuoi nhat the gioi. Cung co nhieu cong vien o nhung vung ngoai o Melbourne nhu Stonnington va Booroondara, phia đong nam cua khu trung tam. "Victoria – Bang Vuon Cay" đuoc su dung tren bien so xe hoi o Victoria cho đen nam 1995 va nhieu thi tran trong vung co nhung vuon thuc vat đuoc cham soc, nhung cong vien va đai lo trong cay.


Du lich Melbourne thu hut mot so đong du khach, đac biet la nhung du khach balo tre. No cung đon tiep mot so luong lon nhung khong đeu cac khan gia đen xem the thao. Cac nha hang o Melbourne rat nhieu, va thuong co gia ca hop ly va chat luong tot. Melbourne co tat ca cac loai hinh quan ruou, phong tra va hop đem. Co rat nhieu đieu thu vi đe xem ngoai lanh tho Melbourne nhung van trong vong mot ngay đi lai tu Melbourne.


Thanh pho ket nghia Melbourne co nhieu thanh pho ket nghia:

Osaka, Nhat Ban - 1978
Thien Tan, Trung Quoc - 1980
Thessaloniki, Hy Lap - 1984
Boston, Hoa Ky - 1985
Sankt-Peterburg, Nga - 1989
Milano, Y - 2004
Galle, Sri Lanka - 2005 (Sau con song than 2004, Melbourne ket nghia Galle đe ho tro tien xay lai san khuc con cau o đo)


Xem them Danh sach cac Đo truong Melbourne
Danh sach cac nguoi Melbourne noi tieng
Du lich Melbourne


Tham khao Đoc them Encyclopedia cua Melbourne
Australian Places Luu tru ngay 20 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine - a gazetteer of Australian cities, towns and suburbs, many of which are in Melbourne
Website chinh thuc cua Melbourne
Melbourne Accommodation Tourism and Business Directory Luu tru ngay 10 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine
Google Satellite Images
WalkingMelbourne.com Luu tru ngay 5 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
MelbournePhotos.net Luu tru ngay 3 thang 11 nam 2005 tai Wayback Machine
Hinh anh ve Melbourne cua Bruce Ma Luu tru ngay 18 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine
Flickr: Photos tagged with melbourne
Batmania: a fun way to explore the people and events surrounding the foundation of Melbourne Luu tru ngay 10 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine at the National Museum of Australia.
Melbourne and Victorian Information and History Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine