Tau tuan duong, con đuoc goi la tuan duong ham, la mot loai tau chien lon, co vai tro noi bat tu cuoi the ky 19 cho đen khi ket thuc Chien tranh Lanh. Nhung chiec tau tuan duong đau tien đuoc giao cac nhiem vu tan cong hay bao ve đoc lap tren bien. Tau tuan duong rat linh hoat, chung co the bao ve chong lai tau ngam, may bay hay tau noi đoi phuong.
Trong lich su, mot "tau tuan duong" khong phai la mot kieu tau ma la mot vai tro cua tau chien. Tau tuan duong la nhung tau, thuong la tau frigate hoac tau nho hon, đuoc giao mot vai tro hau nhu đoc lap khoi ham đoi; mang y nghia tuan tieu đoc lap, thuong la kem theo nhung nhiem vu nhu la cuop pha tau be thuong mai đoi phuong. Vao cuoi the ky 19, thuat ngu tau tuan duong đuoc dung đe chi nhung con tau đuoc thiet ke đe đap ung mot vai tro nhu vay, va trong giai đoan tu thap nien 1890 cho đen thap nien 1950, mot "tau tuan duong" la mot tau chien lon hon tau khu truc nhung nho hon mot thiet giap ham.
Hau het thoi gian cua the ky 19 va nua đau the ky 20, tau tuan duong la mot phuong tien chien đau hoat đong o khoang cach xa cua hai quan, trong luc cac tau chien chu luc đuoc giu lai o gan nha hon. Vai tro chinh cua chung la tan cong tau buon cua đoi phuong, thuong thay đen muc nhiem vu nay đuoc goi la "chien tranh tuan duong ham". Cac vai tro khac bao gom trinh sat, va ho tong cac tau san bay hay cac đoan tau van tai. Tau tuan duong thuong đuoc cho thap tung ham đoi thiet giap ham, va la luc luong mui nhon trong cac cuoc đoi đau tren mat bien von đuoc xem la khong đu quan trong đe bo tri thiet giap ham.
Vao cuoi the ky 20, su mai mot cua thiet giap ham đa khien cho tau tuan duong ham tro thanh ham tau noi manh me nhat va lon nhat. Tuy nhien, vai tro cua tau tuan duong ngay cang thien ve vai tro ho tro phong khong cho ham đoi hon la chien tranh tuan duong đoc lap. Trong y nghia nay, thiet ke cua chung khong khac biet lam so voi tau khu truc hien đai trang bi cung loai vu khi. Vi du nhu, trong khi chiec Long Beach (CGN-9) la tau tuan duong cuoi cung đuoc che tao dua tren luon tau tuan duong "truyen thong" dai va hep, moi tau tuan duong sau đo đeu dua tren nhung luon tau khu truc. Sang đau the ky 21, cac tau tuan duong la nhung ham tau noi lon nhat con đang hoat đong, chi voi nam quoc gia con su dung la Hoa Ky, Nga, Y, Phap va Peru. Sau khi chiec Vittorio Veneto cua Y đuoc cho ngung hoat đong vao nam 2006 va chiec Jeanne d'Arc cua Phap ngung hoat đong vao nam 2010, chi con hai quan cua ba nuoc co tau tuan duong. Mac du nhung tau khu truc ten lua ngay hom nay, nhu la lop tau khu truc Arleigh Burke cua My va lop Kongo cua Nhat Ban, ve thuc chat lon hon hau het moi tau tuan duong truoc đo, chung đuoc goi la tau khu truc hau nhu vi nhung ly do chinh tri.


Lich su ban đau Thuat ngu "cruiser" hay "cruizer" (co nghia: đi quanh quan, du hanh khap noi) lan đau tien đuoc dung rong rai vao the ky 17 đe chi mot loai tau đoc lap. Thuc ra vao luc đo, "tuan duong" mang y nghia la muc đich hay nhiem vu cua mot con tau, hon la đe chi mot lop tau cu the. Tuy nhien, tu nay mac nhien dung đe chi mot kieu tau chien nho hon, nhanh hon, phu hop cho mot vai tro nhu the. Vao the ky 17, tau chien tuyen noi chung qua lon, khong linh hoat, va đat tien đe co the biet phai cho nhung nhiem vu o xa xoi, nhu la chau My, va co tam quan trong chien luoc nen khong the chiu đung nguy co hu hong va mat mat boi cac nhiem vu tuan tra lien tuc.
Hai quan Ha Lan đang đuoc chu y ve nhung tau tuan duong cua ho trong the ky 17, trong khi Hai quan Hoang gia Anh, va sau đo la hai quan cua Phap va Tay Ban Nha, dan dan bat kip ve mat so luong va su bo tri. Đao luat Tuan duong va Van tai cua Anh Quoc la mot no luc danh cho nhung loi ich thuong mai hang hai trong Nghi vien Anh, đa huong hoat đong bao ve thuong mai hang hai cua Hai quan bang cac tau tuan duong, hon la bang nhung tau chien tuyen hiem hoi va đat tien. Trong the ky 18, tau frigate tro thanh kieu tau tuan duong chiem uu the. Mot chiec frigate la mot tau nho, nhanh, hoat đong tam xa, trang bi hoa luc nhe (mot san phao) su dung vao viec tuan tieu, chuyen cho cac đoi biet phai, va ngan chan thuong mai cua đoi phuong. Mot kieu tau chinh khac danh cho vai tro tuan duong la tau xa lup, nhung nhieu kieu tau khac cung đuoc su dung.


Tau tuan duong hoi nuoc Trong the ky 19, khi đong co hoi nuoc bat đau tro nen thong dung, ham đoi bat đau su dung cu the hon tu "tuan duong" đe chi mot so tau chien boc sat cung nhu la mot hon hop cac tau frigate, xa lup va tau corvette khong boc thep, hau het đeu co he thong đong luc hon hop buom va hoi nuoc.
Nhung chiec tau boc sat đau tien, do chi co mot san phao, van đuoc goi la nhung "tau frigate", cho du chung manh hon nhieu so voi nhung tau chien tuyen hien co. Nguoi Phap che tao mot so tau boc thep nho hon danh cho cac nhiem vu tuan duong o nuoc ngoai, bat đau voi chiec Belliqueuse, đuoc đua ra hoat đong vao nam 1865. Đay chinh la nhung tau tuan duong boc thep đau tien.
Cho đen nhung nam 1870, nhieu nuoc khac đa che tao nhung tau boc sat chuyen biet dung trong tuan tra va cuop pha nhanh va đoc lap. Nhung tau chien nay đuoc goi la nhung tau tuan duong boc thep. Cho đen nhung nam 1890, tau tuan duong boc thep van con đuoc che tao voi nhung cot buom, cho phep chung hoat đong cach xa cac cang tiep than than thien.
Cac tau tuan tieu khong boc thep, đuoc che tao bang go, sat, thep hoac la phoi hop cac loai vat lieu tren, van tiep tuc thong dung cho đen cuoi the ky 19. Lop vo giap cua cac tau boc sat co nghia la chung bi gioi han trong cac hoat đong tam gan voi đong co hoi nuoc, va nhieu tau boc sat khong phu hop cho cac nhiem vu o tam xa hay tai cac thuoc đia xa xoi. Tau tuan duong khong boc thep, thuong la tau xa lup chan vit hoac tau frigate chan vit, co the tiep noi vai tro nay. Mac du trong suot thoi ky giua va cuoi the ky 19, tau tuan duong hau nhu đuoc trang bi nhung khau phao hien đai ban đan phao no, chung van khong co kha nang đoi đau voi nhung tau boc thep trong chien đau. Đieu nay đa đuoc chung minh trong tran đung đo giua HMS Shah, mot tau tuan duong Anh Quoc hien đai, voi chiec monitor Peru Huascar. Mac du chiec tau chien Peru đa lac hau vao luc xay ra cuoc đoi đau, no đa chiu đung đuoc khoang 50 phat đan phao ban ra tu chiec tau chien Anh Quoc.


Tau tuan duong bao ve Vao nhung nam 1880, cac nha kien truc hang hai bat đau su dung thep nhu la vat lieu danh cho che tao va vu khi. Mot tau tuan duong thep se nhe hon va nhanh hon mot chiec đuoc che tao tu sat hay go. Hoc thuyet hai quan theo truong phai Jeune Ecole cua Phap đe nghi rang mot ham đoi cac tau tuan duong khong bao ve bang thep la ly tuong cho vai tro cuop pha tau buon, trong khi cac xuong phong loi co kha nang pha huy ham đoi thiet giap ham cua đoi phuong.
Vat lieu thep con cung cap cho cac tau tuan duong mot phuong cach co đuoc su bao ve can thiet đe song sot trong mot cuoc chien đau. Voi cung mot trong luong, vo giap bang thep se chac chan hon so voi sat. Bang cach đat mot lop vo giap thep tuong đoi mong ben tren cac bo phan song con cua con tau, va bang cach sap xep cac ham chua than noi chung co the ngan can đan phao, co the đat đuoc mot muc đo bao ve huu ich ma khong lam cham hon đang ke con tau.
Chiec tau tuan duong bao ve đau tien mang tinh đot pha la chiec Esmeralda cua Chile. Đuoc che tao tai xuong đong tau cua hang Armstrong tai Elswick, Anh Quoc, no đa co anh huong đen mot nhom cac tau tuan duong bao ve đuoc che tao tai cung mot xuong đong tau va đuoc mang ten la nhung "tau tuan duong Elswick". San tau truoc va san tau go chinh đuoc thao do, thay the bang mot san tau boc thep. Vu khi trang bi cho Esmeralda bao gom cac khau phao 254 mm (10 inch) phia truoc va phia sau, cung nhung khau 152 mm (6 inch) o cac vi tri giua tau. No co kha nang đat đen toc đo 33 km/h (18 knot), va đuoc van hanh chi bang hoi nuoc; no cung co mot trong luong re nuoc it hon 3.000 tan. Trong vong hai thap nien tiep theo, kieu tau tuan duong nay tro thanh nguon cam hung cho viec ket hop vu khi hang nang, toc đo cao va mot trong luong nhe.


= Tau tuan duong phong loi =

Tau tuan duong phong loi (trong Hai quan Hoang gia Anh goi la phao ham phong loi) la mot tau tuan duong khong boc thep nho hon, xuat hien trong nhung nam 1880-1890. Nhung con tau nay co the đat đuoc toc đo cho đen 37 km/h (20 knot) va đuoc trang bi phao tu co trung đen co nho va ngu loi. Nhung chiec nay đuoc giao nhung nhiem vu bao ve va trinh sat, truyen đat thong bao va moi nhiem vu khac cua ham đoi thuong danh cho nhung con tau nho khac. Nhung chiec nay co the hoat đong nhu soai ham cua cac hai đoi xuong phong loi. Sau 1900, nhung chiec nay thuong đuoc thay the boi nhung tau nhanh hon co pham chat đi bien tot hon.


= Tau tuan duong boc thep tien-dreadnought =
Vat lieu thep cung co anh huong tren viec che tao va vai tro cua nhung tau tuan duong boc thep. Thep đa khien cho thiet ke moi cua thiet giap ham, sau nay đuoc goi la thiet giap ham tien-dreadnought, co kha nang ket hop hoa luc va vo giap voi tam xa hoat đong va toc đo tot hon truoc đay. Tau tuan duong boc thep cua nhung nam 1890 hau nhu tuong tu voi nhung thiet giap ham cung thoi ky; co xu huong mang vu khi nho hon đoi chut (234 mm/9,2 inch thay vi 305 mm/12 inch), va co vo giap mong hon đe đoi lay mot toc đo nhanh hon, co the đat 39 km/h (21 knot) thay vi 33 km/h (18 knot). Voi nhung điem tuong đong nhu vay, ranh gioi giua thiet giap ham va tau tuan duong boc thep tro nen mo nhat.


Tau tuan duong trong nhung nam 1900-1914 Khong lau sau khi chuyen sang the ky 20, mot cau hoi kho đuoc đat ra ve thiet ke cua nhung tau tuan duong trong tuong lai. Tau tuan duong boc thep hien đai, hau nhu manh me ngang voi thiet giap ham, cung đu nhanh đe vuot troi hon nhung tau tuan duong bao ve cu hon. Trong Hai quan Hoang gia Anh, Đo đoc Jackie Fisher đa cat giam manh cac tau chien cu hon, bao gom nhieu tau tuan duong đu loai, goi chung la "kho đo cu cua nhung ten keo kiet chi gom nhung thu bo đi vo dung" ma moi tau tuan duong hien đai đeu co the quet sach khoi mat bien.


= Tau chien-tuan duong =

Su gia tang ve kich co va suc manh cua tau tuan duong boc thep đa đua đen su hinh thanh tau chien-tuan duong, voi mot dan vu khi va kich co tuong đuong voi loai thiet giap ham dreadnought moi mang tinh cach mang, la san pham tinh than cua Đo đoc Anh Jackie Fisher. Ong tin rang đe duy tri su thong tri cua hai quan Anh tai cac thuoc đia so huu o nuoc ngoai, mot ham đoi bao gom nhung tau chien lon, nhanh, vu trang manh se co kha nang tieu diet tau tuan duong va tau tuan duong boc thep đoi phuong voi hoa luc vuot troi. Nhung con tau nhu vay đuoc biet đen duoi ten goi tau chien-tuan duong, khi chiec đau tien đuoc đua ra phuc vu cung Hai quan Hoang gia Anh vao nam 1907. Đuc, va sau đo la Nhat Ban, noi got trong viec che tao kieu tau nay, thay the cho nhung tau tuan duong boc thep trong hau het nhung vai tro o tuyen đau.


= Tau tuan duong hang nhe =

Cung vao thoi gian ma tau chien-tuan duong đuoc phat trien, su khac biet giua tau tuan duong boc thep va khong boc thep cuoi cung cung bien mat. Voi su ra đoi cua lop tau tuan duong Town (1910), mot tau chien nho va nhanh đa co kha nang mang ca đai giap lan san tau boc thep, đac biet la khi ap dung đong co turbine hoi nuoc. Nhung chiec "tau tuan duong boc thep nhe" nay bat đau chiem linh vai tro cua nhung tau tuan duong truyen thong, khi ma cac hai đoi tau chien-tuan duong ro rang bi buoc phai hoat đong cung voi ham đoi chien tran.


= Soai ham cua Hai đoi khu truc =

Mot so tau tuan duong hang nhe đuoc che tao đac biet đe hoat đong chi huy cac hai đoi tau khu truc.


= Tau tuan duong phu tro =

Tau tuan duong phu tro la mot tau buon đuoc voi va trang bi phao co nho vao luc chien tranh no ra. Chung đuoc su dung nham lap đay nhung khoang trong tren cac tuyen đuong thuong mai keo dai hoac nham ho tong cho cac tau cho hang khac, mac du chung thuong to ra vo dung trong vai tro nay do toc đo cham, hoa luc yeu kem va khong co vo giap. Trong ca hai cuoc the chien, Đuc cung su dung nhung tau buon nho trang bi co phao cua tau tuan duong đe gay bat ngo cho cac tau buon Đong Minh. Mot so tau bien cho khach lon cung đuoc vu trang theo cung cach nhu vay; tai Anh Quoc chung đuoc goi la nhung tau buon tuan duong vu trang. Đuc va Phap đa su dung chung trong The Chien I nhu nhung tau cuop tau buon do toc đo cao len đen khoang 56 km/h (30 knot), va chung lai đuoc su dung cung vai tro nay trong The Chien II boi Đuc va Nhat. Trong ca The Chien I lan giai đoan mo đau cua The Chien II, nguoi Anh đa su dung chung đe ho tong cac đoan tau van tai.


Chien tranh The gioi thu nhat Tau tuan duong la mot trong nhung loai tau chien chu luc trong Chien tranh The gioi thu nhat.


Tau tuan duong trong nhung nam 1919-1945 Viec vu trang hai quan trong nhung nam 1920 va 1930 bi gioi han boi nhung hiep uoc quoc te, đuoc đe ra đe ngan chan su lap lai cua cuoc chay đua vu trang Dreadnought vao đau the ky 20. Hiep uoc Hai quan Washington nam 1922 đat ra nhung gioi han trong viec che tao nhung tau chien co trong luong choan nuoc 10.000 tan hay lon hon, va vu khi co co nong lon hon 203 mm (8 inch). Hai quan mot so nuoc đua vao hoat đong nhung lop tau tuan duong cho đen nguong tren cua gioi han nay. Hiep uoc Hai quan London nam 1930 chinh thuc hoa su khac biet giua tau tuan duong "hang nang" va hang nhe: mot tau tuan duong hang nang trang bi phao co 155 mm (6,1 inch) hay lon hon. Hiep uoc Hai quan London thu hai du tinh gioi han hon nua tai trong cua cac tau tuan duong đong moi xuong 8.000 tan hay it hon, nhung no it co y nghia; Nhat va Đuc đa khong tham gia ky ket, va hai quan cac nuoc bat đau lan tranh nhung gioi han cua hiep uoc ve tau chien.


= Tau tuan duong hang nang =

Tau tuan duong hang nang la tau tuan duong đuoc trang bi hai phao co co nong khoang 203 mm (8 inch). Nhung tau tuan duong hang nang đau tien đuoc che tao vao nam 1915, cho du chung chi tro thanh mot lop tau pho bien sau Hiep uoc Hai quan Washington nam 1922. Tien than cua chung la nhung thiet ke tau tuan duong hang nhe trong nhung nam 1900 va 1910. tau tuan duong hang nang tiep tuc đuoc su dung cho đen sau Đe Nhi the chien.


= Thiet giap ham bo tui Đuc =
Lop tau tuan duong Deutschland cua Đuc la mot loat gom ba chiec Panzerschiffe ("tau boc thep"), mot dang tau tuan duong đuoc vu trang nang, đuoc Hai quan Đuc che tao trong nhung gioi han đuoc đat ra boi Hiep uoc Versailles. Lop tau nay đuoc đat ten theo chiec đau tien cua lop đuoc hoan tat: Deutschland. Ca ba chiec đeu đuoc ha thuy tu nam 1931 đen nam 1934, va đa phuc vu cho Đuc Quoc xa trong Chien tranh The gioi thu hai, nhung đuoc hai quan Đuc xep lai lop nhu nhung tau tuan duong hang nang vao thang 2 nam 1940.
Anh Quoc bat đau xem nhung chiec tau chien nay nhu la thiet giap ham bo tui, do dan hoa luc manh me đuoc chat len mot trong luong choan nuoc tuong đoi nho; chung nho hon đang ke so voi thiet giap ham va tau chien-tuan duong, va mac du co tai trong chi vao co mot chiec tau tuan duong hang nang, chung lai đuoc trang bi co phao lon hon tau tuan duong hang nang cua cac nuoc khac. Lop Deutschland tiep tuc đuoc goi la nhung thiet giap ham bo tui trong mot so tai lieu. Thuc ra nhung con tau nay dai hon 0,6 m (2 ft) so voi lop thiet giap ham Pennsylvania cua Hai quan My, cho du nhung chiec sau nay kha lun đoi voi mot thiet giap ham hien đai.


= Tau tuan duong phong khong =

Viec phat trien cac tau tuan duong phong khong đuoc bat đau vao nam 1935 khi Hai quan Hoang gia Anh tai trang bi cho hai chiec tau tuan duong HMS Coventry va HMS Curlew. Cac ong phong ngu loi va cac khau đoi phao 152 mm (6 inch) goc thap đuoc thao do khoi nhung tau tuan duong nhe thoi Đe Nhat the chien nay, va đuoc thay the bang muoi khau phao 102 mm (4 inch) goc cao va cac thiet bi kiem soat hoa luc phu hop, bien chung thanh nhung tau chien lon co kha nang bao ve chong lai may bay nem bom tam cao.
Mot khiem khuyet ve chien thuat đuoc nhan ra sau khi hoan tat viec cai bien them sau tau tuan duong thuoc lop C. Do phai hy sinh vu khi đoi ham đe danh cho vu khi phong khong, nhung tau tuan duong phong khong đuoc cai bien can co đuoc su bao ve cho ban than chung đoi voi cac đon vi tau noi đoi phuong. Nguoi ta tien hanh đong moi đe tao ra nhung tau tuan duong co toc đo va trong luong re nuoc tuong đuong nhung đuoc trang bi phao luong dung. Kieu vu khi nay co đuoc su bao ve phong khong tot ket hop voi kha nang chong ham tau noi trong vai tro truyen thong cua tau tuan duong hang nhe bao ve cac tau chien chu luc khoi su tan cong cua tau khu truc. Tau tuan duong phong khong đau tien cua Anh đuoc che tao theo muc đich nay la lop Dido, đuoc hoan tat khong lau sau khi The Chien II no ra. Lop tau tuan duong phong khong (CLAA) Atlanta cua Hai quan My đuoc thiet ke đe theo kip kha nang nay cua Hai quan Hoang gia. Ca Dido lan Atlanta đeu đuoc cho mang theo ong phong ngu loi.
Khai niem vu khi đa dung ban nhanh đuoc ap dung cho nhieu thiet ke tau tuan duong phong khong, nhung đuoc đua ra qua tre đe tham gia chien tranh. Chung bao gom USS Worcester va USS Roanoke đuoc hoan tat tuong ung vao nam 1948 va 1949, hai chiec thuoc lop De Zeven Provincien hoan tat vao nam 1953, De Grasse va Colbert lan luot hoan tat vao nam 1955 va 1959, cung HMS Tiger, HMS Lion va HMS Blake hoan tat tu nam 1959 đen nam 1961.
Đa so cac tau tuan duong sau The Chien II đuoc giao nhung vai tro phong khong. Vao đau nhung nam 1950, nhung tien bo trong ky thuat hang khong đa buoc phai chuyen đoi tu phao phong khong sang ten lua phong khong. Do đo hau het tau tuan duong ngay nay đeu đuoc trang bi ten lua đat-đoi-khong nhu la vu khi chinh. Phien ban hien đai cua tau tuan duong phong khong cua ngay hom nay la nhung tau tuan duong ten lua đieu khien (CAG/CLG/CG/CGN).


Tau tuan duong cuoi the ky 20 Su noi len cua khong quan trong Chien tranh The gioi thu hai đa lam thay đoi đot ngot ban chat cua chien tranh hai quan. Ngay ca chiec tau tuan duong nhanh nhat cung khong the be lai đu nhanh đe lan tranh khong kich, va may bay gio đay đuoc trang bi ngu loi, cho phep co kha nang tan cong o tam trung. Thay đoi nay đa dan đen viec ket thuc cac hoat đong đoc lap cua mot tau chien duy nhat hay cac đoi đac nhiem rat nho, va vao nua sau cua the ky 20 cac chien dich hai quan thuong đuoc tien hanh voi luc luong ham đoi rat lon, chong choi đuoc nhung cuoc khong kich quy mo lon.
Đieu nay đa khien cho hau het hai quan cac nuoc thay đoi cau truc ham đoi gom nhung con tau danh cho mot chuc nang, tieu bieu la chong tau ngam hay phong khong, va nhung tau chien lon "tong quat" đa bien mat khoi đa so cac ham đoi. Tau tuan duong hien tai chi con đuoc Hai quan Hoa Ky, Hai quan Nga va Hai quan Peru cho hoat đong. Phap đa su dung chiec tau tuan duong Jeanne d'Arc (R97) cho đen thang 5 nam 2010, von đuoc xep loai trong he thong so hieu luon cua NATO nhu mot tau san bay, nhung chi danh cho muc đich huan luyen.
Trong Hai quan Lien Xo, tau tuan duong tao nen can ban cho cac nhom tac chien. Vao nhung nam ngay sau chien tranh ho che tao mot ham đoi gom nhung tau mang sung lon, nhung đa thay the kha nhanh chong bang nhung chiec rat lon mang mot so luong khong lo ten lua đieu khien va ten lua phong khong. Nhung chiec moi nhat kieu nay, bon chiec lop Kirov, đuoc che tao trong nhung nam 1970 va 1980; hien nay hai chiec đang trai qua viec tai trang bi keo dai cho đen nam 2020, va chiec Admiral Nakhimov cung đang đuoc tai trang bi cho đen nam 2012, nen chi con Pyotr Velikiy đang hoat đong thuong truc.
Hien tai, nhung tau tuan duong ten lua hang nang lop Kirov đuoc su dung vao nhung muc đich chi huy; đieu nay co the nhan thay qua mot loat cac thiet bi đien tu trang bi danh cho viec chi huy va đieu khien. Mac du khong đuoc thiet ke đe hoat đong đoc lap, chung đuoc trang bi vu khi rat manh voi ca ten lua tan cong va phong thu. Mot vi du ve kha nang cua chung co the thay trong mot loat ten lua trang bi cho nhiem vu phong thu điem, tu 44 ten lua OSA-MA cho đen 196 ten lua 9K311 Tor. Đoi voi nhung muc tieu ngoai đuong chan troi cua radar, co the su dung 3 may bay truc thang mang theo. Hai quan Nga cung đang cho hoat đong mot chiec tau tuan duong lop Kara va bon chiec lop Slava, cung mot tau san bay lop Kuznetsov nhung đuoc xep lop chinh thuc nhu mot tau tuan duong-san bay.
Hai quan Hoa Ky đa tap trung phat trien tau san bay ke tu The Chien II. Lop tau tuan duong Ticonderoga, đuoc che tao trong nhung nam 1980, thoat tien đuoc thiet ke va đat ten nhu la mot lop tau khu truc, voi du đinh se cung cap mot hoa luc phong khong rat manh me cho nhung ham đoi co tau san bay lam hat nhan nong cot. Nhung chiec tau nay sau đo đuoc xep lai lop nhu nhung tau tuan duong do nhung ly do quan he cong chung, nham muc đich nhan manh đen kha nang cua he thong tac chien Aegis ma chung đuoc thiet ke. Ke tu khi chiec USS Ticonderoga đuoc ha thuy vao nam 1981, lop nay đa trai qua mot so đot nang cap, đa cai thien nhanh chong nhung kha nang chong tau ngam, va kha nang tan cong đat lien nho nhung ten lua Tomahawk. Giong nhu nhung đong su Xo Viet, nhung chiec Ticonderoga hien đai cung co the su dung lam nong cot cho tron mot nhom tac chien. Su xep lop cua chung hau nhu chac chan xung đang khi đuoc che tao lan đau tien, vi cac cam bien va cac he thong quan ly chien đau đuoc trang bi cho phep chung hoat đong nhu nhung soai ham cho mot hai đoi ham tau noi neu nhu khong co mat tau san bay, nhung nhung chiec moi hon đuoc xep loai la tau khu truc va cung đuoc trang bi he thong ten lua phong khong AEGIS cho phep chung tiep can đen nhung kha nang tuong đuong, va mot lan nua lam xoa nhoa ranh gioi cua hai lop tau nay.


= Tau tuan duong san bay =

Vao tung thoi điem khac nhau, hai quan mot so nuoc đa tung thu nghiem voi tau tuan duong co kha nang mang may bay; mot vi du la chiec HMS Gotland cua Thuy Đien. Mot phien ban khac la tau tuan duong truc thang; ma vi du cuoi cung tung hoat đong la lop tau san bay Kiev cua Hai quan Xo Viet, khi chiec cuoi cung cua lop nay đuoc cai bien thanh mot tau san bay hang nhe thong thuong va đuoc ban cho An Đo. Tau san bay Kuznetsov cua Hai quan Nga đuoc xep lop chinh thuc nhu mot tau tuan duong-san bay nhung o moi phuong dien đeu giong nhu mot tau san bay thong thuong co trung, cho du co mot dan ten lua đat-đoi-đat. Hai quan Hoang gia Anh cung so huu nhung chiec lop Invincible, nguyen đuoc xep lop la nhung "tau tuan duong co san suot", nhung sau nay đuoc đoi lai nhu nhung tau san bay hang nhe.


Tau tuan duong đang hoat đong ngay hom nay Con mot it tau tuan duong đang hoat đong tai hai quan mot so nuoc vao ngay hom nay (thang 10 nam 2010):

Hai quan Hoa Ky: 22 tau tuan duong ten lua đieu khien lop Ticonderoga.
Hai quan Nga: Mot tau tuan duong lon thuoc lop Kirov (đoi khi đuoc xep lop nhu tau chien-tuan duong do kich co lon), mot chiec thuoc lop Kara va ba chiec lop Slava
Hai quan Peru: Chiec BAP Almirante Grau (CLM-81), mot tau tuan duong thuoc lop De Zeven Provincien, đuoc hien đai hoa nhu mot tau tuan duong ten lua đieu khien vao cuoi nhung nam 1980, la chiec tau tuan duong trang bi phao cuoi cung cua the gioi.


"Khoang trong tau tuan duong" cua Hai quan Hoa Ky Truoc khi đua ra lop Ticonderoga, Hai quan Hoa Ky su dung nhung thong le đat ten ky di, khien cho ham đoi duong nhu khong co nhieu tau tuan duong, mac du co nhieu chiec la tau tuan duong trong tat ca moi khia canh, ngoai tru ten. Tu thap nien 1950 cho đen thap nien 1970, tau tuan duong cua Hai quan My la nhung tau lon trang bi ten lua tan cong hang nang, ke ca ten lua hanh trinh Regulus co đau đan nguyen tu, đe chien đau o tam xa chong lai cac muc tieu tren bien hay trong đat lien. Ngoai tru USS Long Beach, tat ca đeu đuoc cai bien tu cac lop tau tuan duong Chicago, Baltimore va Cleveland thoi Đe Nhi the chien. "Tau frigate" trong so đo nay hau het co kich co ngang voi tau tuan duong, va đuoc toi uu hoa cho chien tranh phong khong, mac du chung cung co cac kha nang chien đau mat bien nhu ham tau noi. Vao cuoi nhung nam 1960, Chinh phu My nhan ra mot "khoang trong tau tuan duong": Hai quan My vao luc đo so huu sau chiec đuoc goi la "tau tuan duong", so voi 19 chiec cua Hai quan Lien Xo, mac du My con co 21 "tau frigate" co tinh nang tuong đuoc hay vuot hon so voi tau tuan duong Xo Viet. Vi the, vao nam 1975 Hai quan My thuc hien mot cuoc thay đoi sau rong ten goi lop tau trong luc luong cua minh:

CVA/CVAN (tau san bay tan cong/tau san bay tan cong nguyen tu) đuoc đoi thanh CV/CVN (cho du cac tau san bay USS Midway va USS Coral Sea chua bao gio đuoc phoi thuoc cac phi đoi chong tau ngam).
DLG/DLGN (tau frigate/tau frigate nguyen tu) đuoc đoi thanh CG/CGN (tau tuan duong ten lua/ tau tuan duong ten lua nguyen tu).
Nhung tau frigate ten lua thuoc lop Farragut (DLG), nho hon va co tinh nang kem hon nhung chiec tren, đuoc đoi thanh lop tau khu truc DDG; do USS Coontz la chiec đau tien đuoc đoi so lieu luon, nen đoi khi lop tau nay con đuoc goi la lop Coontz.
DE/DEG (tau ho tong đai duong/tau ho tong đai duong ten lua) đuoc đoi thanh FF/FFG (tau frigate/tau frigate ten lua), đua ten goi "tau frigate" cua Hai quan My tuong đong voi phan con lai cua the gioi. Ngoai ra, mot loat "tau frigate tuan tra" thuoc lop Oliver Hazard Perry, nguyen mang ky hieu PFG, cung đuoc xep chung tro lai vao lop FFG.
Su sap xep lai chuoi "tuan duong-khu truc-frigate" va viec huy bo kieu tau ho tong đai duong đa đua ten goi tau chien cua Hai quan Hoa Ky ngang bang voi phan con lai cua the gioi, han che đuoc su nham lan đoi voi hai quan nuoc ngoai. Vao nam 1980, lop tau khu truc DDG-47 đang đuoc che tao đuoc đoi ten thanh tau tuan duong (lop tau tuan duong Ticonderoga CG-47 mang ten lua đieu khien) đe nhan manh nhung kha nang bo sung cua he thong tac chien Aegis ma chung đuoc trang bi.


Xem them Tau tuan duong bao ve
Tau tuan duong boc thep
Tau tuan duong hang nhe
Tau tuan duong hang nang
Tau chien-tuan duong
Danh sach tau tuan duong


Tham khao