Annelies Marie Frank (phat am tieng Đuc: [ˈanəˌliːs maˈʁiː ˈʔanə ˈfʁaŋk] , tieng Ha Lan: [ˈɑnəˌlis maːˈri ˈʔɑnə ˈfrɑŋk]; 12 thang 6 nam 1929 – k. thang 2 nam 1945) la mot nha van va tac gia hoi ky nguoi Đuc goc Do Thai. Co la mot trong nhung nan nhan nguoi Do Thai đuoc biet đen nhieu nhat trong cuoc tan sat Holocaust. Tac pham Nhat ky Anne Frank, ghi chep lai cuoc đoi cua co trong khi an nau luc Quan đoi Đuc Quoc xa chiem đong thoi Chien tranh the gioi thu hai, la mot trong nhung quyen sach noi tieng nhat the gioi, tao cam hung cho nhieu vo dien va tac pham đien anh sau nay.
Sinh ra tai Frankfurt am Main, Đuc, Anne lon len gan Amsterdam, Ha Lan. Sau khi Adolf Hitler len nam quyen vao thang 1 nam 1933, gia đinh Anne Frank roi Frankfurt đen Amsterdam đe thoat khoi su truy đuoi cua Đuc Quoc xa. Vao nam 1941, co bi tuoc đi tu cach cong dan Đuc va tro thanh nguoi khong quoc tich. Tu thang 7 nam 1942, ho song tron tranh trong nhung can phong đuoc nguy trang, khi đo Anne 13 tuoi. Sau 2 nam, do bi chi điem, gia đinh Anne bi phat hien va đua toi trai tap trung cua Đuc Quoc xa. Vao thang 2 hoac thang 3 nam 1945, khi co 15 tuoi, Anne cung chi gai Margot Frank mat tai trai Bergen-Belsen, chi vai tuan truoc khi trai giai the vao thang 4.
Ong Otto Frank, cha cua Anne, la nguoi duy nhat trong nhom song sot tro ve Amsterdam sau chien tranh va tim thay nhat ky cua co con gai do Miep Gies luu giu. Ong đa quyet đinh cho xuat ban cuon nhat ky bang tieng Ha Lan voi ten Het Achterhuis: Dagboekbrieven van 12 Juni 1942 – 1 Augustus 1944 (Can nha phia sau: Nhung trang nhat ky tu 12 thang 6 nam 1942 – 1 thang 8 nam 1944) vao nam 1947. Phien ban tieng Anh cua cuon nhat ky ra mat vao nam 1952 voi tua đe The Diary of a Young Girl, sau đo đuoc chuyen the sang hon 60 ngon ngu khac nhau. Cuon nhat ky ma Anne đuoc tang nhan dip sinh nhat lan thu 13, đa ghi lai cai nhin cua co ve nhung su kien xay ra trong khoang thoi gian tu 12 thang 6 nam 1942 đen 1 thang 8 nam 1944.


Tuoi tho Annelies hay Anneliese Marie Frank chao đoi ngay 12 thang 6 nam 1929 tai Frankfurt am Main (Đuc), la con gai thu hai cua Otto Frank va Edith Frank-Hollander (1900–1945). Chi cua Anne la Margot (1926–1945). Gia đinh Frank la nguoi Do Thai nhung song trong mot cong đong co cu dan thuoc nhung chung toc khac. Hai co be lon len voi ban be Do Thai, Cong giao va Khang Cach. Gia đinh Frank khong tuan giu moi tap quan va truyen thong Do Thai giao. Trong khi Edith Frank la mot ba me sung đao thi Otto Frank, mot si quan thoi Chien tranh the gioi thu nhat đuoc Quan đoi Đuc tang thuong huan chuong, quan tam nhieu hon ve hoc thuat va tao mot thu vien lon cho gia đinh; ca hai nguoi đeu khuyen khich con cai đoc sach.

Ngay 13 thang 3 nam 1933, Đang Quoc xa cua Adolf Hitler chien thang trong cuoc bau cu hoi đong thanh pho Frankfurt. Ngay tuc khac, bat đau xuat hien cac cuoc bieu tinh bai Do Thai khien gia đinh Frank lo so cho so phan cua minh neu tiep tuc o lai Đuc. Edith đua cac con đen tru tai nha cua me, Rosa Hollander, tai Aachen, mot thanh pho ke can bien gioi Bi va Ha Lan. Otto Frank o lai Frankfurt cho đen khi nhan đuoc loi đe nghi mo mot cong ty tai Amsterdam, ong đen đo đe to chuc cong viec va chuan bi cho gia đinh đen noi o moi.
Otto Frank lam viec cho cong ty Opekta. Thang 2 nam 1934, Edith va cac con đen Amsterdam, hai co be đeu đuoc nhap hoc: Margot vao mot truong cong lap, con Anne vao hoc tai truong Montesssori. Margot co nang khieu voi mon toan con Anne ham me đoc va viet. Margot la mot co be nha nhan, kin đao va cham chi, con Anne thi thang than, nang đong va huong ngoai. Nam 1938, Otto Frank mo mot cong ty moi Pectacon, buon ban cac loai thao moc, muoi tay va gia vi hon hop, dung trong san xuat xuc xich. Pectacon thue Hermann van Pels lam tu van ve gia vi. Nam 1939, me cua Edith đen song voi gia đinh Frank cho đen khi ba qua đoi vao thang 1 nam 1942.
Thang 5 nam 1940, nguoi Đuc xam lang Ha Lan, chinh quyen chiem đong bat đau nguoc đai nguoi Do Thai bang cach ap dung cac luat le han che va ky thi, sau đo la nhung bien phap bat buoc đang ky đe co lap nguoi Do Thai. Margot va Anne đat thanh tich xuat sac trong hoc tap va co nhieu ban be, nhung tu khi co quy đinh tre em Do Thai chi co the theo hoc tai cac truong Do Thai, hai co be phai chuyen truong.


Nhung ngay đuoc ghi lai trong nhat ky = Truoc khi an tron =
Vao sinh nhat lan thu muoi ba, ngay 12 thang 6 nam 1942, Anne đuoc bo tang mot tap vo ma Anne chi cho bo thay khi hai cha con đang o trong mot hieu sach vai ngay truoc đo. Khi nhan mon qua tu bo la tap vo co bia vai hai mau trang đo voi mot khoa nho, Anne quyet đinh dung no đe viet nhat ky. Co bat tay viet ngay nhung trang đau, mieu ta chinh minh, gia đinh, ban be, nhung ngay o truong, nhung cau be co thich va nhung noi chon co thuong đen trong khu dan cu co đang song. Ngay tu nhung dong chu đau, phan lon noi ve đoi hoc tro, Anne đa bat đau đe cap đen nhung thay đoi đang quan ngai tu khi nguoi Đuc đen chiem đong. O vai cho, Anne mieu ta chi tiet su đan ap đang gia tang nhu viec tat ca nguoi Do Thai bi buoc phai mang dau hieu rieng la ngoi sao mau vang khi ho ra ngoai, cung nhung bien phap han che va buc hai đang phu bong đen len cuoc song cua cong đong Do Thai tai Amsterdam.
Thang 7 nam 1942, Margot Frank nhan mot lenh trieu tap tu Van phong Di cu Do Thai (Zentralstelle fur judische Auswanderung) yeu cau co đen mot trai lao đong. Khi ay, Anne đuoc bao cho biet ve mot ke hoach Otto đa vach san cung cac nhan vien than tin ma Edith va Margot đa biet truoc đo, theo ke hoach nay gia đinh co se đen an tron o cac can phong ben trong nhung co so cua cong ty tai Prinsengracht, mot con đuong chay doc theo cac kenh đao o Amsterdam. Chinh lenh trieu tap nay khien gia đinh Frank phai tien hanh ke hoach an tron truoc du đinh.


= Song trong Achterhuis =
Sang thu Hai, ngay 6 thang 7 nam 1942, gia đinh Frank doi đen noi an nau. Can ho chung cu cua ho bi xao tron đe tao an tuong rang ho đa voi vang bo tron, Otto Frank đe lai nhung ghi chep ngu y ho đen Thuy Si. Đe giu bi mat ho buoc phai đe lai con meo Moortje cua Anne. Khi ay nguoi Do Thai khong đuoc phep su dung cac phuong tien giao thong cong cong, gia đinh Frank phai đi bo vai cay so, mac tren minh nhieu lop ao quan vi khong dam mang xach hanh ly. Achterhuis (tieng Ha Lan nghia la phan sau cua ngoi nha) cua gia đinh Frank la cho an nau ba tang lau o cuoi toa nha noi Miep Gies song cong khai voi gia đinh cua ba. Loi vao Achterhuis đat tren day van phong cua cong ty Opekta. Tai lau mot, ho co hai phong nho voi phong tam va phong ve sinh ke can, o tang tren la mot can phong lon va mot phong nho ke ben. Trong can phong nho nay co mot chiec thang dan len can phong ap mai bi mat. Cua vao Achterhuis đuoc che chan bang mot ke sach. Đay la mot toa nha co trong giong nhieu toa nha khac toa lac o khu phia tay Amsterdam.

Nhung nhan vien cua Otto Frank biet cho an nau cua gia đinh ong la Victor Kugler, Johannes Kleiman, Miep Gies va Bep Voskuijl, cung voi Jan Gies, chong cua Gies va Johannes Hendrik Voskuijl, cha cua Voskuijl, la nhung nguoi ra suc giup đo gia đinh Frank trong luc nay. Đoi voi cac thanh vien gia đinh Frank, nhung nguoi nay la đuong day duy nhat lien lac voi the gioi ben ngoai, cung cap tin tuc ve chien cuoc va ve tinh trang kinh te. Ho đem đen nhung thu can dung, cac loai nhu yeu pham va bao đam su an toan mac du su mang nay ngay cang kho khan hon. Anne viet ve long tot cung nhu nhung no luc cua ho khich le tinh than gia đinh co suot trong nhung ngay het suc kho khan nay. Khi ra tay giup đo gia đinh Frank, moi nguoi trong so ho đeu biet rang neu bi phat hien ho phai đoi dien voi an tu hinh vi toi chua chap nguoi Do Thai.
Cuoi thang 7, gia đinh Frank co them nhung nguoi khach moi thuoc gia đinh Pels: Hermann, Auguste va cau be Peter muoi sau tuoi. Đen thang 11, co them Fritz Pfeffer, mot nha si va la mot nguoi ban cua gia đinh. Anne viet ve niem vui cua co khi co them nhung nguoi ban moi đe tro chuyen, mac du cung luc cung nay sinh nhung kho khan khi cho o cua ho tro nen chat choi vi qua đong nguoi. Sau khi đe Pfeffer o chung phong voi co, Anne moi nhan ra rang ong Pfeffer thuoc mau nguoi khong the chiu đung noi. Co cung bat hoa voi Auguste van Pels, nguoi ma co mieu ta la mot ke đan đon. Anne xem Hermann van Pels va Fritz Pfeffer la nhung nguoi ich ky, nhat la khi lien quan đen cac van đe an uong. Moi quan he voi me co cung tro nen cang thang, nhung dong nhat ky cho thay me va con gai ngay cang xa cach. Nhung ve sau Anne nhan ra rang su bat đong voi me chi la do nhung hieu lam ma phan loi chia đeu cho ca hai, co cung bat đau hieu ra rang khong nen chat them ganh nang tren vai me. Tu đo, Anne to ra thong cam va ton trong me hon. Du đoi luc co bat đong voi Margot, Anne cam thay mot moi rang buoc ngay cang that chat hon giua co va nguoi chi. Tuy nhien, tinh cam sau đam hon het Anne danh cho cha. Ve sau, khi khong con e de va boi roi giua Anne va Peter van Pels, co cau tro nen than tinh hon va tu đo nay sinh tinh cam lang man. Anne nhan nu hon đau tu Peter van Pels, song tinh cam đam đuoi nay phoi pha dan khi co tu tra van minh xem đo co phai la cam xuc that hay chi la thu tinh cam danh cho nguoi đong canh ngo chia se voi nhau so phan cua nhung con nguoi đang bi giam cam.
Margot va Anne đeu nuoi hi vong se quay lai truong, do đo ca hai tiep tuc tu hoc. Margot theo hoc mot khoa toc ky ham thu duoi ten Bep Voskuij, co nhan đuoc điem cao trong khoa hoc nay. Margot cung viet nhat ky nhung nguoi ta tin rang quyen nhat ky nay đa bi that lac.
Anne danh nhieu thi gio đe đoc sach, viet va hoan chinh nhat ky. Khong chi ghi chep lai nhung bien đong trong cuoc song, Anne con ghi lai nhung cam xuc, niem tin va khat vong cua minh, nhung đieu ma co khong biet tho lo cung ai. Khi bi loi cuon nhieu hon cung nhu tu tin hon khi cam viet, va khi bat đau tro nen nguoi truong thanh, Anne quan tam nhieu hon đen cac chu đe truu tuong nhu niem tin vao Thien Chua va lam the nao đe nhan biet ban chat cua con nguoi. Co tiep tuc duy tri thoi quen viet nhat ky moi ngay cho đen nhung dong chu cuoi cung đe ngay 1 thang 8 nam 1944.


Bi bat va qua đoi Buoi sang ngay 4 thang 8 nam 1944, Canh sat Đuc (Grune Polizei) ap vao noi tru an cua gia đinh Frank do mot nguoi chi điem cho đen nay van chua biet danh tinh. Chi biet đo la mot cong nhan trong nha may cua ong Otto Frank; moi nguoi Do Thai bi bat trong can nha thi ong ta đuoc nhan tien tuong đuong 1,5 đo la My thoi bay gio. Nhung nguoi an tron bi nem vao xe tai đe đem đi tham van. Victor Kugler bi bat đi roi sau đo vao tu, nhung Miep Gies va Bep Voskuijl đuoc tu do. Chinh 2 nguoi nay tro lai Achterhuis va tim thay nhung trang nhat ky cua Anne vung vai tren san nha. Ho nhat chung lai, cung nhung tam anh gia đinh Frank, Gies giu chung đe sau nay tra lai cho Anne.

Ho bi giai đen tru so Gestapo va bi hoi cung suot đem. Hom sau, ngay 5 thang 8, ho bi giai đen Huis van Bewaring (Trai giam), mot nha tu chat cung nguoi tai Weteringschans. 2 ngay sau, 8 nguoi Do Thai bi đua đen Westerbork, Ha Lan. Đay la trai chuyen tiep, vao luc ay co đen hon 100.000 nguoi Do Thai đi qua trai nay. Do bi bat giu luc đang an tron, ho bi xem la toi pham va bi gui đen Trai Trung gioi (Punishment Barracks) đe lao đong kho sai.
Ngay 3 thang 9, 8 nguoi nay bi đua đen trai tap trung Auschwitz. Sau 3 ngay đi đuong, ho đen noi va bi tach rieng theo gioi tinh; tu đo, nhung nguoi đan ong va đan ba khong bao gio gap mat nhau lan nua. Trong so 1019 nguoi bi gui toi trai, 549 nguoi – tat ca la tre em duoi 15 tuoi – bi chon ra đe đoi dien voi cai chet trong nhung phong hoi ngat. Do đa 15 tuoi 3 thang nen Anne đuoc song sot, mac du nhung nguoi tru tai Achterhuis đeu thoat khoi ky thanh loc nay, Anne tin rang cha co đa bi giet.
Cung nhung phu nu khac con song sot, Anne bi lot tran đe tay trung, cao troc đau va xam so tu tren canh tay. Ban ngay ho phai lao dich kho sai nhu nhung no le, ban đem ho bi nhoi nhet vao nhung lan trai lanh leo. Dich benh thuong han bung phat manh me, chang bao lau tren da cua Anne xuat hien đay nhung mun ghe.
Ngay 28 thang 10, lai them mot đot thanh loc khi nhung nu tu bi đua đen trai Bergen-Belsen. Hon 8.000 phu nu, trong đo co Anne, Margot va Auguste van Pels, bi đua đi, nhung me cua hai co phai o lai. Nhung lan trai đuoc dung len voi vang đe chua dong nguoi tu toi va khi so trai vien tro nen qua đong thi so tu vong vi benh tat cung mau chong tang cao. Trong quang thoi gian ngan ngui nay, Anne gap lai hai nguoi ban, Hanneli Goslar (biet danh "Lies" trong nhat ky cua Anne) va Nanette Blitz, ca hai đeu song sot. Blitz thuat lai rang khi ay Anne bi rung toc, gay hoc hac va run lay bay. Theo hoi uc cua Goslar, mac du đang mac benh, Anne rat lo lang cho Margot mac benh nang hon khong the đi noi. Anne cung noi voi hai nguoi ban than rang co nghi cha me co đa chet.
Đau nam 1945, dich sot phat ban lay lan khap trai cuop đi mang song cua 17.000 tu nhan. Cac benh khac, bao gom ca sot thuong han, nhan co hoi bung phat. Nhung nguoi song sot thuat lai rang Margot vi qua yeu đa roi khoi giuong va chet vi suy nhuoc, luc đo Anne cung qua yeu nen khong he biet chi minh đa chet. Nhung co linh cam đuoc đieu đo va noi rang co le chi minh đa chet. Vai ngay sau, Anne qua đoi, khi đo co moi 15 tuoi. Ngay chinh xac ma Margot va Anne qua đoi van chua đuoc ghi lai. Hai chi em qua đoi chi vai tuan truoc khi binh linh Anh đen giai phong trai vao ngay 15 thang 4 nam 1945, theo nghien cuu vao nam 2015 chi ra rang ho co the qua đoi vao thang 2. Trai tap trung bi thieu rui đe dap dich, con thi the cua Anne va Margot bi chon vui trong mot ngoi mo tap the, cho đen nay van chua xac đinh đuoc đia điem.
Sau chien tranh, nguoi ta uoc tinh co khoang 110.000 nguoi Do Thai bi truc xuat khoi Ha Lan trong thoi ky nuoc nay bi Đuc Quoc xa chiem đong, trong so ho chi co 5.000 nguoi song sot.


Nhat ky Anne Frank = Xuat ban =
Song sot sau chien tranh, Otto Frank tro ve Amsterdam đe biet tin vo ong đa chet va hai co con gai bi đua đen Bergen-Belsen. Ong van nuoi hi vong gap lai con minh cho đen thang 7 nam 1945 khi Hoi Chu Thap Đo xac nhan cai chet cua Anne va Margot. Miep Gies tim gap Otto va đua cho ong quyen nhat ky. Otto đoc nhat ky cua con gai, ngac nhien vi khong ngo co đa ghi lai chinh xac cac su kien dien ra theo dong thoi gian. Xuc đong vi khat vong cua co con gai ve nghiep van chuong, Otto bat đau nghi đen viec cho xuat ban quyen nhat ky. Nhieu nam sau, khi đuoc hoi ve quyet đinh ay, ong chi tra loi "Chua bao gio toi nhan ra rang Anne be bong cua toi lai sau sac đen the".
Nhat ky cua Anne khoi đau nhu la mot cach bay to nhung cam nghi rieng tu cua co be, co vai lan co viet rang co khong muon ai đoc chung. Trai dai theo nhung trang giay, Anne chan that mieu ta cuoc song cua co, gia đinh cung nhung nguoi song chung, va hoan canh cua ho, dan da co nhan ra noi đam me viet lach va mong uoc tac pham cua minh đuoc xuat ban. Mua xuan nam 1944, Anne nghe đuoc mot chuong trinh phat thanh cua Gerrit Bolkestein—mot thanh vien cua Chinh phu Luu vong Ha Lan—noi rang khi chien tranh cham dut, ong se thiet lap mot chuong trinh thu thap moi ghi chep cua nguoi dan Ha Lan lien quan đen cac hanh đong tran ap trong thoi ky chiem đong cua nguoi Đuc. Khi ong đe cap đen viec xuat ban thu tu va nhat ky, Anne quyet đinh danh thi gio cho cong viec nay cho đen khi co co hoi. Co bat tay hoan chinh nhung gi đa viet, sap xep lai cac muc tu, viet lai mot so đoan, chuan bi cho viec xuat ban. Tap vo ban đau cua co đuoc bo sung boi nhung tap vo khac cung nhung trang giay roi. Anne bat đau đat biet danh cho nhung nguoi song chung va nhung nguoi ban đen giup đo gia đinh co. Cac thanh vien trong gia đinh Pels mang ten Hermann, Petronella va Peter van Daan, con Fritz Pfeffer mang ten Albert Dussell. Otto Frank su dung ban goc, con goi la "phien ban A", cung voi ban bien tap, goi la "phien ban B", đe cau thanh phien ban đau tien đuoc xuat ban. Ong cat bo mot vai đoan nhac đen vo ong va nhung đoan Anne ban đen su phat trien gioi tinh cua co. Du phuc hoi ten chinh xac cua cac thanh vien cua gia đinh ong, Otto duy tri nhung biet danh Anne dung đe goi nhung nguoi khac. Ong đa xuat ban cuon nhat ky lan đau tien tai Ha Lan voi vai chuc cuon danh cho ban be va nguoi than voi muc đich "luu giu lai nhung ky uc ve gia đinh" voi ten goi "Chai nha bi mat" đung theo nguyen vong cua Anne.
Otto đua quyen nhat ky cho nha su hoc Annie Romein-Verschoor, nguoi tim cach xuat ban nhung khong thanh cong. Ba đua quyen nhat ky cho chong, Jan Romein, ong nay cho đang mot bai tua đe "Kinderstem" (Tieng keu cua mot em be) tren nhat bao Het Parool đe ngay 3 thang 4 nam 1946. Ong viet rang quyen nhat ky "la nhung loi thot ra tu mot đua tre, mieu ta so phan nhung nguoi co tron tranh che đo phat-xit, con đam net hon toan bo chung cu đuoc đua ra trong nhung phien toa o Nuremberg". Bai viet thu hut su chu y cua cac nha xuat ban va quyen nhat ky phat hanh nam 1947, tai ban nam 1950. An ban đau tien phat hanh tai My nam 1952 duoi ten Anne Frank: The Diary of a Young Girl  (Anne Frank: Nhat ky cua mot co gai tre). Mot vo kich dua tren quyen nhat ky, kich ban cua Frances Goodrich va Albert Hackett, ra mat tai Thanh pho New York ngay 5 thang 10 nam 1955, vo kich nay đoat Giai Pulitzer danh cho Kich nghe. Đen nam 1959, cuon phim Nhat ky Anne Frank la mot thanh cong thuong mai (thang 3 giai Oscar) du co nhieu phe phan. Theo dong thoi gian, quyen nhat ky ngay cang tro nen noi tieng, đuoc đua vao chuong trinh giang day tai nhieu truong hoc, nhat la tai Hoa Ky, nham gioi thieu Anne Frank voi cac the he moi.
Nam 1986, Vien Tu lieu Chien tranh Quoc gia Ha Lan cho luu hanh cai goi la "an ban phe phan" cua quyen nhat ky voi phan so sanh tat ca phien ban đa đuoc bien tap va chua đuoc bien tap cua quyen nhat ky, ke ca phan tranh luan ve tinh xac thuc cua no, cung nhu cac thong tin trong lich su lien quan đen gia đinh Frank va quyen nhat ky.
Nam 1999, Cornelis Suijk—cuu giam đoc To chuc Anne Frank va chu tich Bao tang Tuong niem Holocaust Hoa Ky—tuyen bo rang ong đang so huu nam trang nhat ky bi Otto Frank loai bo truoc khi cho xuat ban, Sujk cho biet Otto Frank giao cho ong nhung trang nhat ky nay truoc khi tu tran nam 1980. Noi dung cua chung chua đung nhung nhan xet bi quan cua Anne Frank ve cuoc hon nhan cua cha me co, cung nhu bieu thi su thieu vang tinh cam cua co gai đoi voi me. Đa bung no nhung cuoc tranh cai sau khi Suijk cong bo quyen xuat ban nhung trang nhat ky nay nham gay quy cho to chuc cua ong. Vien Tu lieu Chien tranh Ha Lan, so huu chu chinh thuc ban thao cua quyen nhat ky, yeu cau thu hoi nam trang nhat ky nay. Nam 2000, Bo Giao duc Van hoa va Khoa hoc Ha Lan thoa thuan mot khoan tang du tri gia 300.000 USD danh cho to chuc cua Sujk đe đoi lay nam trang nhat ky. Giao dich nay đuoc hoan thanh trong nam 2001. Tu luc ay, chung đuoc đem vao cac an ban moi cua quyen nhat ky.


= Vinh danh =
Trong loi gioi thieu cho an ban đau tien tai My, Eleanor Roosevelt đa mieu ta Nhat ky Anne Frank la "mot trong nhung loi nhan xet khon ngoan va cam đong nhat ve chien tranh va tac đong cua chien tranh đoi voi nhan loai ma toi tung đoc". Nam 1961, John F. Kennedy nhac đen Anne Frank trong mot bai dien van khi ong noi, "Xuyen suot dong lich su đa co nhieu nguoi noi đen nhan pham vao nhung thoi điem con nguoi ganh chiu nhieu đau kho va si nhuc, nhung khong tieng noi nao co suc thuyet phuc bang tieng noi cua Anne Frank." Cung trong nam ay, Nha van Lien Xo Ilya Ehrenburg goi Anne Frank la "tieng noi đai dien cho sau trieu nguoi–tieng noi ay khong phai cua mot nha hien triet hoac mot nha tho nhung la cua mot be gai binh thuong".
Uy tin cua Anne Frank trong tu cach la nha van va nha nhan ban ngay cang tang cao, co đuoc xem la bieu tuong cua cac nan nhan cuoc tham sat Holocaust, va trong y nghia rong lon hon, la đai dien cho nhung con nguoi bi nguoc đai. Hillary Rodham Clinton, trong bai dien van nhan Giai thuong Nhan đao Elie Wiesel nam 1994 đa goi Anne Frank la nguoi "đanh thuc chung ta khoi su đien dai cua long vo cam va khoi tham hoa đang phu bong tren the he tre". Clinton ngu y nhung xung đot đam mau đang xay ra tai Sarajevo, Somalia va Rwanda. Sau khi nhan giai thuong nhan đao nam 1994 tu To chuc Anne Frank, Nelson Mandela, trong mot lan dien thuyet tai Johannesburg, thuat lai rang ong đa đoc nhat ky Anne Frank khi bi giam trong tu va "nhan đuoc nhieu su khich le tu tac pham nay". Mandela so sanh cuoc chien chong lai Quoc xa va cuoc đau tranh cua ong chong chu nghia apartheid, va tim thay su tuong đong giua Quoc xa voi chu nghia apartheid voi loi nhan xet "boi vi chung doi tra va boi vi chung tung va se luon luon bi, thach thuc boi nhung nguoi giong Anne Frank, chac chan chung se that bai."
Trong phan ket cuon tieu su Anne Frank, Miep Gies co bac bo khai niem cho rang "Anne la bieu tuong cua sau trieu nan nhan vu tan sat nguoi Do Thai (Holocaust)", Gies viet: "Cuoc đoi va cai chet cua Anne la so phan cua mot ca nhan đon le, nhung so phan tham khoc nay dien ra sau trieu lan. Anne khong the, cung khong nen, thay mat cho nhung nan nhan tung bi Quoc xa tuoc đoat sinh mang.... Du vay, so phan cua co giup chung ta thau hieu su mat mat khung khiep ma the gioi phai ganh chiu tu vu tham sat nay".
Melissa Muller, nguoi viet tieu su Anne Frank, nhan xet rang Anne viet nhat ky "mot cach chinh xac, tu tin va can man, nhat la chan that đen đo đang kinh ngac". Phan lon nhung trang nhat ky danh cho viec tim hieu ve tinh cach cua nhung con nguoi, co tra xet ky luong tung nguoi mot bang cai nhin thau suot va thang than. Đoi khi Anne to ra kha tan nhan va thuong khi thien vi, đac biet la phan noi ve Fritz Pfeffer va ve me co. Theo Muller, Anne đang trong giai đoan chuyen tiep lua tuoi, va "tinh đong đanh cua tuoi day thi" đuoc the hien tren nhung trang chu cua co. Anne tu tra xet minh va hoan canh song theo cung cach tra van, phan tich va phe phan, trong nhung luc hoang mang, co thuong nhac đen su tranh chap giua Anne ngoan ngoan ma co luon huong đen voi Anne toi te ma co tin la con nguoi hien tai cua co. Otto Frank nhac lai loi giai thich cua nha xuat ban ve ly do cuon nhat ky đuoc yeu thich rong khap voi loi nhan xet, "ong ay noi rang noi dung quyen nhat ky bao trum qua nhieu lanh vuc cua cuoc song đen noi moi đoc gia đeu co the tim thay mot đieu gi đo lam cho nguoi ay xuc đong".


= Phan bac =
Khi Nhat ky Anne Frank đuoc biet đen rong rai vao cuoi thap nien 1950, cung la luc xuat hien nhieu luan cu chong lai quyen nhat ky, nhung phe phan đau tien đen tu Thuy Đien va Na Uy. Trong so nhung cao buoc co cong bo cho rang tac gia quyen nhat ky la nha van nguoi My, Meyer Levin (1905-1981), con Anne Frank la mot nhan vat khong co that.
Nam 1958, Simon Wiesenthal (1908-2005) mot ky su kien truc nguoi Ao goc Do Thai chuyen san tim nhung toi pham Quoc xa—bi mot nhom nguoi phan đoi thach thuc ong chung minh su hien huu cua Anne Frank bang cach tim ra nguoi đa bat giu Anne. Wiesenthal tim gap Kark Silberbauer nam 1963. Khi bi tham van, Silberbauer thua nhan vai tro cua minh cung nhu nhan ra Anne Frank, nho mot tam anh, trong so nhung nguoi bi bat. Silberbauer cung cap đay đu chi tiet ve su kien va ke lai rang ong đa mo tung mot va li chua đay giay to va vung vai chung tren san nha. Loi khai cua Silberbauer cung co nhung loi chung truoc đo nhu loi chung cua Otto Frank.
Nhung nguoi chong đoi tiep tuc pho bien quan điem cho rang tac gia quyen nhat ky khong the la mot đua be, nhung đay la mot san pham cua he thong tuyen truyen ung ho nguoi Do Thai va cao buoc Otto Frank la ke lua đao. Nam 1959, Frank tien hanh cac thu tuc phap ly tai Lubeck chong lai Lothar Stielau, mot giao vien va tung la thanh vien cua to chuc ban quan su cua Quoc xa, Đoan Thanh nien Hitler. Truoc đo Stielau an hanh mot bai viet pho bien trong truong hoc mieu ta quyen nhat ky la mot san pham nguy tao. Ke đo, Heinrich Buddegerg, sau khi viet thu ung ho Stielau, đa cho đang bai viet tren mot nhat bao o Lubeck. Sau khi kiem tra quyen nhat ky, nam 1960 toa an cong nhan chu viet hop voi net chu cua Anne Frank va tuyen bo quyen nhat ky la xac thuc. Sau khi Stielau xin rut lai quan điem, Otto Frank cung ngung theo đuoi vu kien.
Nam 1976, Otto Frank kien Heinz Roth o Frankfurt vi đa phat hanh mot luan van cho rang quyen nhat ky la nguy tao. Quan toa phan quyet neu Roth tiep tuc pho bien quan điem tren se bi phat 500.000 mark Đuc va 6 thang tu. Roth khang an nhung qua đoi nam 1978, mot nam truoc khi vu an đuoc đua ra xet xu.
Sau khi Otto Frank qua đoi nam 1980, ban goc quyen nhat ky, gom co nhung buc thu va nhung trang giay roi, đuoc di chuc đe lai cho Vien Tu lieu Chien tranh Ha Lan. Nam 1986, co quan nay uy nhiem Bo Tu phap Ha Lan tien hanh mot cuoc khao sat phap y quyen nhat ky. Sau khi so sanh chu viet voi cac mau chu co san, ket qua khao sat xac nhan la phu hop, cung nhu xac đinh rang loai giay, keo va muc la loai thong dung vao thoi điem quyen nhat ky đuoc viet. Nhan đinh sau cung khang đinh tinh xac thuc cua quyen nhat ky, nhung kham pha tu cuoc khao sat nay đuoc an hanh trong ban "Critical Edition" cua quyen nhat ky. Ngay 23 thang 3 nam 1990, Toa an Khu vuc Hamburg cong nhan tinh xac thuc cua quyen nhat ky.
Nam 1991, Robert Faurisson va Siegfried Verbeke xuat ban quyen "Nhat ky Anne Frank: Mot Goc nhin Phe phan", lap luan rang Otto Frank đa viet quyen nhat ky, dua tren luan cu cho rang co vai điem mau thuan trong nhat ky, viec an nau cua gia đinh Frank trong Achterhuis la đieu bat kha va van phong cung nhu chu viet trong quyen nhat ky khong the la cua mot co be tuoi thieu nien. Thang 12 nam 1993, To chuc Nha Anne Frank o Amsterdam va Quy Anne Frank o Basle tien hanh cac thu tuc phap ly xin cam viec pho bien quyen "Nhat ky Anne Frank: Mot Goc nhin Phe phan" tai Ha Lan. Ngay 9 thang 12 nam 1998, Toa an Khu vuc Amsterdam đua ra phan quyet cam bac bo tinh xac thuc cua quyen nhat ky va cam pho bien cac van kien loai ay, tuyen phat 25.000 guilder cho moi lan vi pham.


Di san Ngay 3 thang 3 nam 1957, Otto Frank va mot nhom cong dan thiet lap To chuc Anne Frank trong no luc cuu toa nha Prinsengracht khoi bi do bo va bien no thanh đia điem phuc vu cong đong. Toa nha Anne Frank mo cua vao ngay 3 thang 3 nam 1960, bao gom day van phong va nha kho cua cong ty Opekta cung Acherhuis, noi nay khong đuoc trang tri lai đe du khach co the tu do đi tu phong nay sang phong khac. Mot so di vat ca nhan cua nhung nguoi tung song trong toa nha nhu nhung buc anh cac ngoi sao đien anh Anne đa dan tren tuong, giay dan tuong tren đo Otto Frank ghi lai chieu cao cua cac co con gai, va tam ban đo Otto Frank dung đe ghi dau buoc tien quan cua Luc luong Đong Minh, tat ca đuoc bao ton ben trong nhung tam kinh trong suot. Tu can phong nho noi Peter van Pels tung luu tru co mot hanh lang ket noi toa nha voi khu lan can, nay cung thuoc To chuc. Nhung toa nha nay đuoc dung đe trung bay quyen nhat ky, cung nhu cac hien vat trinh bay cac khia canh khac nhau cua vu tham sat va nhung khao sat đuong đai ve tinh trang phan biet chung toc đang xay ra tai nhieu noi tren khap the gioi. Đay la đia điem thu hut nhieu du khach cua Amsterdam, voi hon nua trieu nguoi tim đen moi nam.
Nam 1997, Trung tam giao duc Anne Frank (Jugendbegegnungsstatte Anne Frank) mo cua tai Dornbusch cua Frankfurt, noi Frank song cung gia đinh đen nam 1934." Can ho Merwedeplein, noi gia đinh Frank song tu nam 1933 đen 1942, la noi so huu tu nhan cho đen nhung nam 2000. Teresien da Silva cua Ngoi nha Anne Frank va nguoi anh em ho cua Frank, Bernhard "Buddy" Elias đong gop vao du an hoi phuc noi nay. Can ho mo cua vao nam 2005. Thang 6 nam 2007, "Buddy" Elias đong gop 25.000 tu lieu gia đinh đen Ngoi nha Anne Frank. Trong đo bao gom nhieu tam anh cua gia đinh Frank chup tai Đuc va Ha Lan.
Nam 1963, Otto Frank va vo Elfriede Geiringer-Markovits lap nen quy tu thien Anne Frank Fonds, đat tai Basel, Thuy Si. Thang 6 nam 1999, tap chi Time phat hanh mot an ban đac biet "Time 100: Anh hung & Than tuong trong the ky XX", voi danh sach 100 chinh khach, nghe si, nha cai cach, khoa hoc gia va than tuong. Anne Frank co ten trong danh sach nay. Philip Roth goi co la "đua con gai that lac" cua Franz Kafka. Bao tang tuong sap Madame Tussauds mo mot trien lam ve Anne Frank vao 2012. Tieu hanh tinh Asteroid 5535 Annefrank đuoc đat theo ten co vao 1995, sau khi tim thay vao 1942.
Theo thoi gian, nhieu bo phim ve Anne Frank xuat hien. Cuoc đoi va tac pham cua co gay cam hung cho nhieu nghe si va nha binh luan xa hoi trong van hoc, am nhac đai chung, truyen hinh va nhieu the loai van hoa khac. Bao gom vo The Anne Frank Ballet (1959) cua Adam Darius va Annelies, cong dien nam 2005. Thuoc phim duy nhat ghi lai Anne Frank thuoc ve mot cap vo chong la hang xom cua gia đinh co. Sau chien tranh, hai nguoi trao lai đoan phim cho Ngoi nha Anne Frank.


Xem them Holocaust
Nhat ky Anne Frank
Danh sach nhung nguoi co lien he voi Anne Frank


Chu giai • a)^  Tang du la mot mon qua bat vu loi ma nguoi nay hien trao cho nguoi kia nham muc đich tao ra thien ich cho nguoi nhan, chu khong phai cho nguoi tang


Tham khao Thu muc = Sach =


= Truc tuyen =


Lien ket ngoai Nhat ky cua Anne Frank tren trang VietSciences
Anne Frank: 'Toi muon tiep tuc song ngay ca khi chet đi' Luu tru ngay 27 thang 8 nam 2010 tai Wayback Machine tren Evan
Home | Anne Frank Stichting Trang web can phong cua Anne Frank
Anne Frank House
Anne Frank-Fonds
Anne Frank Center, USA