Sung truong (tieng Anh: Rifle) la mot loai sung ca nhan gon nhe voi nong sung đuoc chuot ranh xoan, co bang sung va op lot tay hoan chinh đe phuc vu muc đich ban điem xa. Ranh xoan nay trong nong sung đuoc goi la khuong tuyen; khi ban, vien đan ep chat vao thanh nong va miet vao khuong tuyen nay, bien dang đong thoi tu xoay quanh truc nong sung đe tao ra đuong đan ngoai sau khi ban. Vien đan sau khi thoat ra khoi nong se xoay manh trong khong khi va tao ra hieu ung khi đong hoc giup sung truong tam ban xa hon han so voi cac loai sung co nhu sung kip hay sung hoa mai. Tu "rifle" trong tieng Anh cung co nghia la "ranh xoan", va mot khau sung truong cung đuoc goi la "a rifle gun".
Sung truong la hoa khi ca nhan co ban cua moi nguoi linh tren chien truong hien đai, chung cung gop phan chinh yeu tao nen man hoa luc cua đon vi bo binh tren chien truong. Hien tai đa so quan đoi cac nuoc tren the gioi đeu su dung sung truong nhu la vu khi can ban nhat trong bo binh; ngoai ra, sung truong con đuoc su dung trong cac muc đich khac nhu hanh phap, san ban hay the thao.


Phan loai = Theo ten goi =


= Theo co cau nap đan cua sung =


 = Co cau thu cong  =
Nap đan tu mieng nong ( muzzle-loading)
Nap đan tu khoa nong (breech-loading gun)
Nap đan bang đon bay (lever-action)
Nap đan bang kieu bom (pump-action)
Nap đan bang cach keo thoi nap đan (bolt-action)


 = Co cau tu đong va ban tu đong  =
Nap đan bang co cau o xoay
Nap đan bang đo giat
Nap đan bang khoi lui nong (blow-back)
Nap đan bang trich khi truc tiep
Nap đan bang trich khi gian tiep hanh trinh ngan
Nap đan bang trich khi gian tiep hanh trinh dai
Nap đan bang trich khi đau nong


Lich su = Tu sung hoa mai nong tron toi sung truong ban tu đong =


 Nong sung ranh xoan va đan co ranh  Kho co the noi rang khau "sung truong hoan chinh" đau tien đa xuat hien tu khi nao. Nhung thu nghiem đau tien ve nong sung voi ranh xoan co ve nhu đa xuat hien o chau Au tu the ky XV: cac cung thu phat hien ra rang đo chinh xac cua mui ten ban ra se đuoc tang đang ke, neu phan long đuoi cua mui ten đuoc van xoan đi mot chut ; con cac xa thu sung hoa mai "co tinh" khong lau chui nong sung cua minh nham tao ra nhung ranh xoan bang muoi thuoc sung ben trong nong, von phai đuoc lau chui thuong xuyen do loai thuoc no đen tao ra rat nhieu muoi va khoi sau moi phat ban . Khau sung hoa mai nong xoan đau tien ra đoi vao khoang giua the ky XV, tuy nhien, chung khong chiem đuoc nhieu cam tinh cua nhung vien chi huy do thuoc sung co the de dang bi miet vao khuong tuyen va bam lai ben trong đo khi nap đan. Va lai, nong ranh xoan cung khien xa thu mat nhieu thoi gian hon trong viec nap đan, đieu đac biet toi ky voi cac đon vi ky binh – ho khong co du them thoi gian cho viec nap đan va lau chui nong sung trong luc đang chien tran.
Mac du vay, nhuoc điem cua sung hoa mai nong tron ngay cang lo ro theo thoi gian. Van toc cua vien đan tuong đoi thap do co nong lon va thuoc sung yeu; đo chinh xac thap do vien đan thuong nho hon nong sung, khien chung va đap vao thanh cua nong khi ban; cong voi đo la su kho khan ve mat ky thuat va gia thanh cao khi muon che tao sung voi co đan vua van voi nong. Do đo, viec ngam ban mot cach ky cang cung đuoc cho la khong can thiet, so luong đan ban ra se bu lai đo chinh xac cua moi phat ban mang lai . Sung nong ranh xoan luc nay đuoc su dung han che nhu mot vu khi ban tia nham ha cac muc tieu quan trong, hoac yem tro hoa luc mot cach chinh xac. Chien thuat nay đa phat huy hieu qua boi nhung nguoi linh Anh Quoc thuoc trung đoan 95th va 80th trong cac cuoc chien voi Napoleon, cung nhu linh ban tia Hoa Ky trong chien tranh Hoa Ky – Anh Quoc (1812).
Đau the ky XVIII, nha toan hoc nguoi Anh Benjamin Robins tiep tuc kham pha ra rang: mot vien đan thuon dai đem lai đong nang va đong luong tuong đuong voi vien đan tron co cung khoi luong, nhung lai chiu it luc can khong khi hon. Cung voi đo la loai đan moi co khac ranh (tieng Anh: minie ball) giup giam thoi gian nap đan tren nong ranh xoan, khien nhung khau sung co nong ranh xoan nhanh chong thay the sung hoa mai nong tron tren chien truong. Ve mat co ban, nhung khau sung nay khong qua khac biet so voi nguoi tien nhiem cua chung la bao, ngoai tru đo chinh xac va tam ban: tu chi khoang 50m (sung nong tron) đa tang vot len khoang 500m voi nong ranh xoan .


 Nap đan tu khoa nong, bua kim hoa va thuoc sung khong khoi  Mac du loai đan minie đa cai thien ca toc đo nap đan va tam ban lan đo chinh xac so voi đan bi tron, nhung khau sung truong so khai van con rat phien phuc trong van đe nap đan, va sung van chua đat đuoc đo chinh xac cao khi ban.
Viec su dung kieu nap đan tu khoa nong đa co tu the ky XIV , nhung phai toi nam 1776 thi khau sung nong ranh xoan đau tien su dung kieu nap đan nay moi đuoc đua vao su dung trong quan ngu: khau Ferguson. Co mot so ly do khien chung cung khong đuoc su dung rong rai: chung đat gap 4 lan mot khau sung binh thuong va co đo ben vo cung kem do thiet ke toi te cua sung. Sung đa đuoc su dung trong cach mang My, va su dung mot cach han che trong cuoc chien My – Anh tiep sau. Viec nap đan hau đem lai mot so uu điem: no khien xa thu khong con phai đung ban moi khi giao chien, giam kha nang binh si bi trung đan tren chien truong.
Tuong tu voi co che nap đan tu khoa nong, vo đan giay cung đa đuoc su dung tu cuoi the ky XIV , đuoc lam tu giay phu mot lop sap ong hoac mo đong vat  Trong hau het truong hop, đa moi lua se kich chay thuoc sung va đot luon ca vo đan. Phat kien đau tien ve he thong đanh lua khong dung coc moi la khau Dreyse cua nguoi Đuc, su dung mot cay kim dai va vo đan giay co hat no ben trong lam co cau khai hoa; khi ban, cay kim se choc xuyen qua phan thuoc ben trong vo giay, đam thang vao hat no va kich no phan thuoc sung. Sau nay, vo đan đuoc lam bang kim loai, voi hat no nam ngay o đay cua vo đan, cho phep khai hoa de dang hon truoc rat nhieu.
Mot so loai đan duoc khong su dung hat no ma loi dung luc manh cua bua khai hoa đap manh vao vanh vo đan đe khai hoa. Cac loai đan nay thuong đuoc tron chat nhay no trong thuoc đan, nhu fulminate thuy ngan va/hoac su dung thuat phong ap suat thap, vi vo đan phai mong đe truyen luc kich no toi thuoc đan. Chung co tam ban lan muc sat thuong đeu thap so voi đan su dung hat no kim hoa cung co .
Thuoc sung cua đan sau đo cung đuoc chuyen dan sang su dung thuoc sung khong khoi, von co uy luc lon hon thuoc no đen rat nhieu ma lai it sinh ra khoi va muoi than hon. Hon hop đau tien đuoc sang che vao nam 1884 la Poudre B, viet tat cua "poudre blanche" ("bot mau trang", phan biet voi "black powder" la thuoc sung đen). Hon hop nay gom 68.2%  nitrocellulose, 29.8% collodion va 2% parafin, đuoc can mong va su dung o dang vay nho. Nam 1887, Alfred Nobel đang ky ban quyen cho Ballistite, mot hon hop đuoc tao ra khi hoa tan nitrocellulose, nitroglycerin voi ti le tuong đuong nhau cung voi long nao trong dung moi, sau đo cho bay hoi roi thu san pham. Cordite cua Anh/My cung la mot hon hop tuong tu san pham cua Nobel, nhung su dung 5% vaseline thay cho long nao va ep thanh dang soi roi say kho. Rat nhieu hon hop thuoc sung khong khoi khac cung đuoc phat minh, ngay cang phat trien ve ky thuat chay cung nhu suc manh va đo on đinh.


 Đau đan spitzer, hop tiep đan va co che len đan  Theo thoi gian, đau đan sung truong tro nen nho hon va nhe hon, đuoc boc đong đe giam ma sat voi khuong tuyen ben trong nong. Phat minh lon nhat ve đuong đan sung truong trong khoang cuoi the ki XIX la hieu ung Spitzer, theo hieu ung nay, đau đan se quay đu nhanh đe tao ra mot buong chan khong bao boc ngoai vien đan nham co đinh đuong đan va giam ma sat voi khong khi. Đi kem voi đo la hieu ung "chong tren mui nhon": đau đan đuoc thiet ke đe don trong tam ve phia đuoi cua vien đan, lam cho vien đan co xu huong chong lai cac ngoai luc đay vien đan ra khoi truc quay quanh chinh no cua đau đan, khien đuong đan on đinh hon va vien đan nam gon trong buong chan khong. Đieu nay khien vien đan co tam ban xa hon rat nhieu, đo chinh xac va sat thuong cua vien đan cung đuoc cai thien so voi đau đan co đinh truc thong thuong.
Khi uy luc va đo chinh xac cua tung phat ban đuoc tang len, nguoi ta bat đau cai tien khau sung theo chieu huong tang toc đo ban cua tung xa thu, nghia la tang toc đo nap đan. No luc đau tien trong viec nay co the ke đen nhu khau Colt Model 1855 su dung he thong len đan tu đong tuong tu nhu sung luc o xoay. Co che nay gay nguy hiem cho xa thu do co cau o quay nay co toc đo hoat đong rat nhanh voi nhung canh kim loai sac va nong, co the sat thuong canh tay cua xa thu mot cach de dang trong luc điem xa.
Co cau nap đan bang đon bay (lever-action) đuoc phat trien vao khoang nhung nam 1840, su dung mot co cau đon bay va lo xo đe len đan, thuong đuoc chua trong mot bang đan hinh tru dai keo dai theo chieu dai nong sung (đoi khi keo dai vao trong ca bang) va chua đung nhung vien đan nam noi tiep nhau trong ong. Kieu nap đan nay nhanh chong to ra uu the truoc kieu nap đan tung vien tu khoa nong. Đien hinh nhu trong chien tranh Nga-Tho Nhi Ky (1877–1878), quan Tho su dung khau Winchester Model 1873 đa chiem uu the truoc quan đoi cua Sa Hoang su dung sung truong Berdan lac hau. Khau Winchester Model 1873 cung la khau sung noi tieng nhat trong so nhung khau sung su dung co che nap đan đon bay, va nhanh chong tro thanh bieu tuong cua mien Vien Tay voi cau "The Gun that Won the West".
Kieu nap đan bang đon bay van ton tai rat nhieu nhuoc điem: xa thu gap nhieu kho khan khi len đan trong luc nam ban; cac vien đan sap xep theo kieu "đau noi đuoi" trong bang đan de dang đap đau nhon cua vien nay vao kim hoa cua vien kia, kich no toan bo cac vien đan đat trong ong theo day chuyen. Thoi gian nap tung vien vao bang ong cung rat mat thoi gian, ke thu co the loi dung đieu nay đe chop thoi co khai man hoa luc. Mot co cau khac voi kieu nap đan đon bay dan tro nen chiem uu the: nap đan bang cach keo chot khoa nong (bolt-action). Voi cach nap đan nay, sau moi phat ban, xa thu phai keo can gat đe tong vo đan cu ra ngoai roi lai đay can gat ve vi tri cu đe gat vien đan moi tu bang đan truot vao trong be khoa nong, san sang cho lan khai hoa tiep theo. Co che nay khong hoan toan qua moi me: khau Drayse truoc đo đa su dung co che nay voi thoi nap đan truot va cach nap đan tung vien sau moi phat ban, tuy nhien nhung khau sung hien đai vao cuoi the ky XIX – đau the ky XX thuong su dung thoi nap đan xoay va bang đan gan lien voi du tru 5-10 vien đan hon. Uu điem cua chung la đon gian, ben, de dang nap đan va len đan mac du co toc đo ban hoi thap so voi kieu nap đon bay. Cac khau sung nay đuoc su dung nhu la vu khi chinh tieu chuan cua bo binh cho toi gan het nua đau cua the ky XX


 Sung carbine, sung truong ban tu đong va hop tiep đan roi  Nhung khau sung truong hien đai hoan chinh voi đan spitzer, co cau bolt-action va bang tiep đan 5 vien van chua thoa man hoan chinh yeu cau cua mot vu khi bo binh chu luc. Chung qua dai, đac biet la voi linh ky binh, lam giam suc san sang co đong chien đau cua binh linh tren chien truong va so huu tam ban lan uy luc sat thuong o muc thua thai: tam ban hieu qua ly thuyet len toi 1000m trong khi đa so thi luc nguoi linh chi đat hieu qua o muc 400m, va ho cung thuong xuyen giao tranh o tam đo, trong khi đo gan nhu vo dung khi giao chien o tam duoi 50m. Mac du toi truoc the chien tranh the gioi thu hai, cac khau sung truong đuoc đua vao chien tran đeu la cac phien ban carbine cat ngan nong (Karabiner 98k la phien ban carbine ngan cua khau Gewehr 98, cung nhu M91/30 lan cac phien ban sau no nhu M38 Carbine, M44 Carbine su dung trong chien tranh Ve quoc Vi đai đeu la ban ngan nong cua khau Mosin-Nagant M1891), nhung suc sat thuong va tam ban cua nhung khau sung nay đeu van qua thua.
Phat kien quan trong nhat trong giai đoan nay la sung truong voi co cau len đan ban tu đong, đi kem voi đo la hop tiep đan roi. Noi tieng nhat trong so chung la hai khau SVT-40 cua Lien Xo va M1 Garand cua My. Khau M1 đa tro thanh bieu tuong cua linh My cho toi khi đuoc thay the bang khau M14 va sau đo la M16, con khau SVT-40 du san xuat voi so luong nho giot nhung thanh cong toi muc nguoi Đuc đa ben y chang thiet ke ve đe copy thanh khau Gewehr 43 cua rieng minh.
Ca G43 lan SVT-40 đeu su dung hop tiep đan roi cho phep nhanh chong thay đan tren chien truong. Chung khong phai la nhung khau sung truong đau tien su dung bang đan roi: khau Lee–Metford cua nguoi Anh đa co hop tiep đan roi tu cuoi the ky XIX, tuy nhien cau truc nay phuc tap hon so voi nap đan tung vien bang tay hay nap đan bang kep đan. Chi khi nhung sung truong ban tu đong ra đoi thi hop tiep đan roi moi co cho đung vung chac cua chinh minh.


= The he sung truong moi: sung truong xung kich =
Truoc khi sung truong xung kich (tieng Nga: Автомат, tieng Đuc: Sturmgewehr, tieng Anh: Assault Rifle) ra đoi, nguoi Đuc lan đau tien đua ra giai phap tam thoi trong the chien thu nhat: su dung sung ngan lien thanh song song voi sung truong chu luc. Sung truong se ho tro va tao ra man hoa luc ban thang manh me tu tuyen sau, trong khi sung ngan lien thanh tro thanh hoa luc xung phong gon nhe tren chien truong, ap đao ke đich bang chien thuat xung kich tam gan va tieu diet cum hoa luc đich voi toc đo ban cao. Su ket hop bu tru nay hoa giai cac điem yeu va điem manh giua hai loai sung, bu lai van đe hau can lai cang tro nen nang ne do gio đay quan đoi phai tiep ung cung luc ca hai loai đan. Đieu nay khien cac nha thiet ke sung cam thay su can thiet phai tao ra mot loai sung co kha nang thay the ca hai: sung ngan lien thanh lan sung truong phat mot chu luc.


 Sung truong voi may sung tu đong. Đan co trung binh  Bai toan giai quyet van đe cua sung truong va sung ngan lien thanh tham chi đa đuoc giai quyet tu truoc khi bo xung hoa luc nay ra đoi: sung truong voi nong dai trung binh, su dung co đan rut gon va ban o che đo lien thanh. Hinh mau đau tien cua kieu sung nay ra đoi nam 1911: khau Fedorov Avtomat.
Khac voi nhung y kien cho rang khau sung truong xung kich đau tien la StG-44 cua nguoi Đuc, thi Fedorov Avtomat moi thuc su la khau sung truong xung kich đung nghia đau tien. Sung nang 5,2kg sau khi đa nap đan, su dung co đan 6,5mm. Ban đau, sung đuoc du tinh su dung co đan rieng voi đong nang 3,140 J va so toc đau nong 860m/s. Do su bao thu cua Nga Hoang, loai đan uu viet khong đuoc đua vao san xuat ma thay vao đo su dung đan 6,5x50mmSR Arisaka kem coi hon nhieu. Sung de bi nong nong do thiet ke tan nhiet chua that su hieu qua, tuy vay, hieu nang su dung cua sung cuc ky đang kinh ngac so voi loai đan ma sung su dung va cong nghe thoi bay gio: toan bo đan roi vao mot bia 0,6m x 0,5m o tam 200m, 1,1m x 0,9m o tam 400m, tao nen uu the tuyet đoi cho ky binh Hong Quan truoc ky binh Bach Ve trong Noi chien Nga.
Y tuong nay cung đuoc tiep noi boi hai khau FM 15 CSRG Chauchat cua Phap va Browning Automatic Rifle (BAR) 1918 cua My. Khau Chauchat thi qua manh va qua giat voi loai đan 8x50mmR Lebel, khau BAR cung mac phai loi tuong tu voi đan.30-06 Springfield. Mot vai nguyen mau sau chien tranh cua My su dung đan.30-06 đeu khong mang lai hieu qua: khau Model 45A lan khau M1947 Auto Carbine đeu chi dung o muc nguyen mau. Su that bai cua nhung khau sung nay cho thay: sung truong xung kich khong chi đon thuan la them che đo ban tu đong vao sung truong, ma con can mot co đan moi nam trung gian giua suc manh cua sung truong lan sung ngan lien thanh.
Nguoi Đuc bat đau phat trien mot co đan trung binh (tieng Đuc Mittelpatrone) voi thanh qua đau tien la khau Vollmer M35 cung đan 7.75×40.5 mm GECO, tiep sau đo la đan Pistolenpatrone M43 va khau MP 44. Đan dung loai thuoc đan qua ap cua sung ngan, con sung thi khong co op lot tay hoan chinh đe ban điem xa, chung to ca hai ban đau khong đuoc thiet ke đe thay the sung truong. Sau đo, mot chi thi cua Hitler đa đoi ten ca sung lan đan thanh StG-44 (SturmGewehr 44) va 7,92x33mm Kurz, đong thoi thay the ca sung truong Karabiner K98k lan sung ngan lien thanh MP 40. Tuy đat đuoc vai thanh cong nhat đinh, nhung sung khong đu suc đe thay đoi cuc dien cuoi cuoc chien.
Lien Xo sau khi tu bo mau AVS-36 đa chuyen sang phat trien song song loai đan 7,62x41mm M43 song song voi nguoi Đuc, sau đo tiep tuc cat ngan xuong đe tro thanh vien đan 7,62x39mm huyen thoai. Đan đi vao bo xung hoa luc cua Hong Quan Lien Xo nam 1945 cung voi carbine CKC nham thay the khau Mosin – Nagant đa qua dai va nang, đong thoi la giai phap tam thoi trong luc cuoc thi tuyen chon thiet ke mau sung truong xung kich moi chua đua ra ket qua cuoi cung. Nguoi My cung đua ra mot bo đoi sung – đan tuong tu la M1 Carbine va .30 Carbine, tuy nhien bo đoi nay kem thanh cong hon nhieu do đan đuoc thiet ke nhu đan sung ngan, khong co spitzer khien cho đong nang cua vien đan qua yeu so voi chuc nang cua mot khau sung truong. Sung khong thay the đuoc M1 Garand, chi đuoc dung han che o tuyen sau nhu hau can, quan nhu hoac cac luc luong tham chien tren chien truong Thai Binh Duong; nhung đon vi đoi hoi o khau sung su gon nhe, de su dung.


 Sung truong xung kich hoan chinh, đan co nho va sung truong chien tran.  Mikhail Kalashnikov, nha thiet ke sung lung danh sau nay cua quan đoi Xo Viet, bat đau voi mau thiet ke dung đan M43 cua minh tu nam 1944. Truoc đo, vao nam 1941, khi ong nam vien sau khi bi thuong, mot đong chi o giuong ben canh đa hoi ong rang: "Tai sao quan ta chi co the trang bi 1 khau sung truong cho 2-3 nguoi linh, trong khi bon Đuc lai co ca sung tu đong ?". Ong bi am anh boi cau noi đo, va thiet ke ra nhieu mau sung tu đong ca nhan khac nhau, tuy nhien chua mau nao đuoc Hong Quan chap nhan.
Nam 1946, ong tiep tuc tham gia vao cuoc thi thiet ke sung truong xung kich moi cua Hong Quan, voi hai mau thu nghiem AK-1 va AK-2. Sau đo, tro ly cua ong la Aleksandr Zaitsev đa chinh sua ca hai mau thiet ke nham tang them đo tin cay. Kalashnikov to ra kho chiu, nhung Zaitsev đa thuyet phuc đuoc cap tren cua minh mien cuong chap nhan. Nguyen mau AK-1 đuoc chon, tro thanh khau AK-46 roi sau đo đuoc tiep tuc hoan thien thanh khau AK-47 va AKM. Sung đuoc chap nhan rong rai trong quan đoi Xo Viet, đac biet la sau su ra đoi cua sung may hang nhe RPK va sung may đa chuc nang PK – tat ca chung đeu la san pham cua nha thiet ke Mikhail Kalashnikov. Bo xung hoa luc AK-47 – RPK – PK, cung voi Dragunov SVD va RPG-7 tro nen noi tieng toan the gioi voi kha nang de san xuat, bao tri bao duong đon gian, ky thuat uu viet nhung khong qua phuc tap va nhat la hoa luc manh me voi gia thanh re. Chung la nhung bieu tuong cua khoi quan su Warsaw trong thoi ky chien tranh Lanh.
My cung tao ra mot cuoc thi tuong tu cua Lien Xo voi su tham gia cua  Winchester, Remington va Springfield Armory. Mau thiet ke T20 va T25 cua Springfield dua tren khau M1 Garand đuoc lua chon, sau đo T25 tro thanh khau M14 voi mot vai chinh sua tu khau T20 va su dung loai đan sung truong moi cua khoi NATO: 7,62x51mm. Tuy nhien, cac cap tren My chua hai long voi đieu nay: bao cao chien truong tu Viet Nam gui ve cho thay sung qua giat khi ban o che đo hoan toan tu đong, tro nen that the truoc đoi thu AK-47 toi tu khoi Cong san. Do đo, mot thiet ke moi toi tu Eugene Stoner cua ArmaLite mang ten AR-10 đa đuoc lua chon; ban đau thiet ke nay su dung đan 7,62x51mm NATO nhung sau đo chuyen sang dung loai đan co nho .223 Remington va co ten moi la AR-15. McNamara đa bo ngoai tai nhung nghi ngo cua tuong linh ve kha nang sat thuong yeu kem cua loai đan co nho, tang cuong su ung ho voi nha thau chinh Colt von đa mua lai ArmaLite, khien sung đuoc ca Hai – Luc – Khong quan chap nhan voi ten goi M16.
Cac nuoc chau Au va đong minh My hau nhu khong muon su dung loai đan.223 (hay 5,56x45mm) nay. FN Herstal cua Bi đua ra mau FN FAL, Thuy Đien co SIG SG 510, Nhat Ban co Howa kieu 64, con Tay Ban Nha co khau sung truong CETME cua rieng minh. Heckler & Koch cai bien mau thiet ke cua CETME va tao ra khau G3 cho quan đoi Đuc; tro treu thay, CETME tao ra khau sung tu mau thiet ke CEAM Modele 1950 cua Phap, toi luot khau sung nay lai la mot phien ban mau thu StG-45 cua Đuc Quoc xa, von bat nguon tu mau MKb Gerat 06(H) su dung co che may lui co ham con lan cua khau sung may hang trung noi tieng MG42. G3 tro thanh nen tang cho mot loat sung bo binh cua Đuc, trong so đo co sung may MG3 va tieu lien MP5.


 Hoan thien đan co nho. Thiet ke bang đan phia sau tay cam  Đau thap nien 70, mot nhom nha thiet ke va ky su Xo Viet duoi su chi đao cua truong nhom M. Sabelnikov đuoc giao nhiem vu thiet ke loai đan sung truong xung kich moi. Va san pham cua ho la đan 5,45x39mm 7N5, cung voi đo la khau sung truong xung kich moi AK-74
Đan co thiet ke đac biet, voi phan đau rong lon va mui chi đem, loi xuyen tu nham don trong tam đau đan ra sau, đam bao hieu ung Spitzer va "chong tren mui nhon". Cac phien ban sau cua đan ngay cang đuoc cai tien dan: 7N10 thu nho khoang đau rong, don trong tam bang đieu chinh khoi luong; 7N22 loai bo khoang đau rong, giu lai mui chi, đau đan thuon hon. Nho nhung cai tien đon gian ma hieu qua nay, suc xuyen cua đan đuoc đam bao ma van thu nho đuoc đan, giu lai cac loi the khi đong hoc. O tam 100m, đan 7N10 xuyen 14mm thep can CT-3. con đan 7N22 xuyen qua ao giap day 20mm voi ti le 80%.
Khoi NATO chap nhan co đan.223 cua My, tro thanh loai đan 5,56,45mm NATO. Mac du vay, đan đuoc thiet ke lai hoan toan do chau Au khong chap nhan dung đan cu, đong thoi phai đap ung voi cac yeu sach cua My la tuong thich nguoc khau M16A1 hien co. Loai đan moi đuoc chon la thiet ke SS109 cua FN Herstal, ngay sau đo, NATO chuyen sang dung loai đan nay cung cac thiet ke sung truong moi: FN CAL va FN FNC cua FN Herstal, H&K G36 cua Heckler & Koch, SIG SG 550 cua Swiss Arms AG,. Cung voi đo la mot loat cac thiet ke dua tren khau AR-18 (phien ban hoan thien hoa cua AR-15/M16) đuoc cac nuoc, chu yeu la chau A che tao va su dung. Trong so đo co the ke toi K1 va K2 cua Han Quoc, SAR-80 cua Singapore, Howa Kieu 89 cua Nhat Ban, Kieu 65 cua Đai Loan... Tuong tu, Trung Quoc cung thay the đan M43/67 cua Lien Xo bang đan 5.8×42mm DBP87, su dung lan đau trong Xung đot bien gioi Viet–Trung 1979–1990.
Mot đac điem nua trong giai đoan nay la cac thiet ke kieu bull-pup, đua bang đan ra phia sau tay cam nham lam giam đo giat, tang tinh can bang cho sung va giam chieu dai cho sung, do luc nay bang sung va may sung tro thanh cung mot bo phan. Kieu thiet ke nay đa đuoc chu y tu lau voi TKB-408 cua Lien Xo va EM-2 cua Anh, tuy nhien toi nhung nam thuoc nua cuoi cua the ky XX moi đuoc su dung rong rai. Cac vi du ve kieu sung nay gom co FAMAS cua Phap, TAR-21 cua Israel, SA80 cua Anh, Kieu 86S va QBZ-95 cua Trung Quoc, SAR-21 cua Singapore, Steyr AUG cua Ao va Vektor CR-21 cua Nam Phi. Hau het nhung mau sung nay đeu đuoc trang bi mot kinh ngam quang hoc thay the cho he thong thuoc nham va đau ruoi thong thuong.


 Sung truong xung kich hien đai  = Sung truong ban tia voi đo chinh xac cao =


 Vai tro quan trong cua ban tia  Ban đau, khi sung truong con so khai va đat đo, vai tro duy nhat danh cho chung la ban tia. Cac xa thu ban tia đuoc huan luyen tot đe hoan thanh mot trong hai muc tieu: ha nhung muc tieu quan trong nhat, hoac ha cang nhieu muc tieu cang tot trong mot tran đanh keo dai ngay. Vi le đo, ho thuong la nhung xa thu gioi nhat, đuoc tuyen chon trong so it nhung linh bo binh chu luc tinh nhue, co thi luc va giac quan hon han binh thuong.
Sau nay, khi khi tai bo binh phat trien, đi kem voi đo la cac chien thuat quan su thi vai tro danh cho linh ban tia cung đuoc tang len. Chung bao gom: trinh sat, giam sat, chong ban tia, tieu diet chi huy đoi phuong, ho tro hoa luc chinh xac, lua chon muc tieu co gia tri va pha hoai khi tai cua đoi phuong.
Vai tro ban tia ho tro đuoc nguoi Anh va My ap dung truoc va trong Chien tranh the gioi lan thu nhat, nhung phai đen cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai thi moi tro thanh mot phan quan trong trong cuoc chien, đac biet la boi quan đoi Đuc Quoc xa va Hong Quan Lien Xo trong Chien tranh Ve Quoc Vi đai. Trong cuoc chien nay, hai ben đeu co nhung xa thu voi chien tich ha hang tram ke đich đoi phuong; tham chi, mot xa thu nguoi Phan Lan la Simo Hayha đa khoang 500 -700 linh Hong Quan chi bang mot khau Mosin Nagant M1928 voi thuoc ngam thong thuong. Nhung chien cong nhu vay tao ra su hoang mang (tham chi la hoang loan tam ly) cho đoi phuong, buoc đoi phuong phai can than khi do tham – quan sat – chien đau va bi kim ham trong chien hao cua minh.


Chu thich Tham khao