Tro choi đien tu nhieu nguoi choi (tieng Anh: multiplayer video game) la mot tro choi (game) trong đo nhieu nguoi co the choi trong cung moi truong game cung mot luc. Tro choi đien tu thuong co hoat đong choi đon, đua nguoi choi chong lai nhung thach thuc lap trinh truoc hoac đoi thu do AI đieu khien (ma thieu đi su linh hoat cua tu duy con nguoi). Tro choi đien tu nhieu nguoi choi cho phep nguoi choi tuong tac voi cac ca nhan khac trong quan he đoi tac, đoi thu canh tranh hoac kinh đich, cung cap cho ho su vang mat truyen thong xa hoi tu nhung game choi đon. Trong tro choi đien tu nhieu nguoi choi, nguoi choi co the ganh đua chong lai hai (hoac nhieu hon) đau thu do nguoi choi khac đieu khien, lam viec mang tinh hop tac voi mot đoi tac nguoi đe đat đuoc mot muc tieu chung, giam sat hoat đong cua nguoi choi khac hoac la cong tac va phuong thuc tan cong dua theo muc tieu (hoac bao ve) mot điem kiem soat. Tro choi đien tu nhieu nguoi choi thuong đoi hoi nguoi choi phai chia se tai nguyen cua mot he thong tro choi đon hoac su dung cong nghe noi mang đe choi voi nhau qua mot khoang cach lon hon.


Lich su = Game khong noi mang =
Mot so tro choi đien tu som nhat la nhung game hai nguoi choi, bao gom ca nhung game the thao đau tien (chang han nhu Tennis For Two nam 1958 va Pong nam 1972), nhung game ban sung đau tien nhu Spacewar! nam 1962) va game đua xe đau tien nhu Astro Race nam 1973. Cac vi du đau tien cua dang game thoi gian thuc nhieu nguoi choi đa đuoc phat trien tren he thong PLATO khoang nam 1973. Nhung game nhieu nguoi su dung đuoc phat trien tren he thong nay bao gom Empire (1973) va Spasim (1974); ma sau nay tro thanh game ban sung goc nhin thu nhat đau tien. Nhung tro choi đien tu đau tien khac bao gom ca che đo choi nhieu nguoi theo luot von kha pho bien trong nhung co may arcade ban co. Trong nhung game nay, viec choi đuoc luan phien tai mot so điem (thuong sau khi đe mat mot mang). Tat ca điem so cua nguoi choi thuong đuoc hien thi tren man hinh đe nguoi choi co the nhin thay thu hang tuong đoi cua minh. Đen luot may game sau nay nhu Gauntlet (1985) va Quartet (1986) đa gioi thieu loi choi cong tac 4 nguoi choi cho he may arcade. Ca hai game nay đeu co ket noi rong hon cho phep cho bon bo đieu khien choi cung luc.


= Game noi mang =
Cac the he noi tiep đau tien co quy mo lon bang cach su dung mot may tinh duy nhat la STAR (dua tren Star Trek), OCEAN (mot tran chien, su dung tau thuyen, tau ngam va may bay truc thang, voi nhung nguoi choi đuoc chia thanh hai thanh pho đoi đau voi nhau) va CAVE nam 1975 (dua tren Dungeons and Dragons), do Christopher Caldwell tao ra (voi tac pham nghe thuat va đe xuat cua Roger Long va su ma hoa bang hop ngu cua Robert Kenney) tren may DECsystem-1090 cua Đai hoc New Hampshire. He thong may tinh cua truong đai hoc đa co hang tram thiet bi đau cuoi, ket noi (qua đuong day noi tiep) thong qua cum may PDP-11 danh cho hoc sinh, giao vien va nhan vien truy cap. Cac game nay đa co mot chuong trinh chay tren moi thiet bi đau cuoi (cho moi nguoi choi), phan phoi mot đoan bo nho chia se (đuoc goi la "phan khuc cao" trong he đieu hanh TOPS-10). Nhung game nay đeu tro nen noi tieng va thuong bi cac truong đai hoc cam đoan vi su dung RAM cua ho. STAR dua tren chuong trinh BASIC STAR huong đen đoi tuong nguoi dung duy nhat nam 1974, do Michael O'Shaughnessy viet ra tai UNH.
Ken Wasserman va Tim Stryker đa mo ta cach noi mang hai may tinh Commodore PET voi mot cai day cap trong bai viet nam 1980 tren to BYTE, bao gom ca tro đoan chu hai nguoi choi Hangman va đuoc mieu ta la trong phuc tap hon Flash Attack cua tac gia. Digital Equipment Corporation đa phan phoi mot phien ban đa nguoi dung cua Star Trek, Decwar, khong co man hinh thoi gian thuc cap nhat; no đa đuoc phan phoi rong rai đen cac truong đai hoc voi DECsystem-10s. Nam 1981, Cliff Zimmerman đa viet mot bai kinh trong đen Star Trek trong MACRO-10 danh cho DECsystem-10s va -20s su dung đo hoa se-ri VT100. "VTtrek" đo suc bon nguoi choi phe Lien bang chong lai bon ten Klingon trong mot vu tru khong gian ba chieu.
MIDI Maze la tua game ban sung goc nhin thu nhat đau tien phat hanh vao nam 1987 cho Atari ST, co tinh nang choi ket noi qua mang thong qua mot giao dien MIDI truoc khi kieu choi Ethernet va Internet tro nen pho bien. No đuoc coi la game ban sung 3D nhieu nguoi choi đau tien tren mot he thong chinh thong, va la game hanh đong noi mang nhieu nguoi choi đau tien (ho tro len đen 16 nguoi choi). Tro choi nay ve sau đa đuoc chuyen the sang mot so he may khac (bao gom ca Game Boy va Super NES) vao nam 1991 duoi tieu đe Faceball 2000, bien no tro thanh tua game ban sung goc nhin thu nhat đa he tren thiet bi cam tay đau tien va la vi du console đien hinh cua the loai nay.
Che đo nhieu nguoi choi co ket noi mang đuoc goi la "netplay". Tua game noi tieng đau tien voi mot phien ban LAN la Spectre nam 1991 danh cho Apple Macintosh, co chua tinh nang AppleTalk ho tro len đen tam nguoi choi. Đo noi tieng cua Spectre đuoc mot phan la do viec hien thi ten goi cua nguoi choi tren chiec cybertank cua ho. Theo sau no la tro Doom nam 1993 co phien ban noi mang đau tien cho phep bon nguoi choi cung luc. Nhung game nhieu nguoi choi noi mang LAN đa loai bo cac van đe Internet pho bien nhu lag va an danh, va la trong tam cua LAN party. Nhung game noi mang choi qua email thi lai su dung email đe lien lac giua cac may tinh. Cac bien the theo luot khac khong đoi hoi nguoi choi phai ket noi truc tuyen cung mot luc la choi qua gui bai viet va choi qua Internet. Mot so tro choi truc tuyen thuoc dang "nhieu nguoi choi" voi mot so luong lon nguoi choi tham gia cung mot luc. Hai the loai tieu bieu cho dang nay la MMORPG (nhu World of Warcraft hay EverQuest) va MMORTS.
Mot so game noi mang nhieu nguoi choi bao gom ca MUD va cac tro choi truc tuyen nhieu nguoi choi nhu RuneScape đa bo qua muc choi đon. Nhung game ban sung goc nhin thu nhat đa tro thanh nhung game noi mang nhieu nguoi choi noi tieng; Battlefield 1942 va Counter-Strike co rat it (hoac khong co) loi choi đon. Thu vien cua trang phat trien va choi game OMGPOP bao gom nhieu tro choi flash danh cho nguoi choi thong thuong. MMOG lon nhat the gioi la Lineage cua Han Quoc, voi 19 trieu nguoi choi đang ky (chu yeu la o chau A). MMOG phuong Tay lon nhat trong nam 2008 la World of Warcraft, voi hon 10 trieu nguoi choi đang ky tren toan the gioi. The loai game nay huong đoi hoi nhieu may tinh ket noi qua mang Internet; truoc khi Internet tro nen pho bien, MUD đuoc choi tren he thong may tinh chia se thoi gian va cac game nhu Doom đuoc choi qua mang LAN.
Game thu thuong am chi đo tre voi thuat ngu "ping", dua tren mot tien ich ma cac bien phap giao tiep mang khu hoi bi tri hoan (do viec su dung cac goi tin ICMP). Mot nguoi choi co ket noi DSL voi ping 50-ms thi phan ung nhanh hon so voi mot nguoi su dung modem voi đo tre trung binh 350 ms. Nhung van đe khac la mat goi du lieu va nghen mang co the ngan chan nguoi choi khoi viec "đang ky" hanh đong cua ho voi mot may chu. Trong the loai game ban sung goc nhin thu nhat, van đe nay se xuat hien khi vien đan trung đoi phuong ma khong bi ton hai gi ca. Ket noi cua nguoi choi khong phai la yeu to duy nhat; mot so may chu cham hon so voi so khac. Bat đau voi Sega NetLink nam 1996, Game.com nam 1997 va Dreamcast nam 2000, nhung he may console ho tro viec ket noi choi game qua mang LAN va Internet. Nhieu đien thoai di đong va console cam tay cung cung cap viec choi game khong day voi cong nghe Bluetooth (hoac tuong tu). Đen viec choi game truc tuyen cua thap nien 2010 đa tro thanh tru cot chinh voi cac he may console tiep theo nhu Xbox va PlayStation.


He thong đon nhat Trong cac game he may console, arcade va may tinh ca nhan hien nay, "muc choi noi mang" am chi viec choi game voi mot bo cam đieu khien đuoc cam vao mot he thong tro choi. Nhung game console chinh thong thuong su dung man hinh chia nho, do đo moi nguoi choi đeu co goc nhin hanh đong rieng biet (co tam quan trong trong the loai ban sung goc nhin thu nhat va game đua xe); hau het cac game arcade va mot so game he may console (ke tu Pong) thi lai khong đuoc nhu vay. Gan nhu tat ca cac muc choi noi mang cua dang game beat 'em up chi co lua chon he thong đon nhat, nhung cac game đua xe thi lai bo man hinh chia nho đe ung ho he thong đa nang la muc choi noi mang. Nhung game theo luot nhu co vua con them vao he thong đon man hinh duy nhat va tham chi la mot bo đieu khien duy nhat.


Gian lan truc tuyen Gian lan truc tuyen trong qua trinh choi game lam thay đoi trai nghiem cua tro choi khien cho nguoi choi co loi the hon nhung nguoi khac. Su thu thach trong game co the thay đoi đang ke khi ap dung cac ban mod. Nguoi choi co the bi đuoi ra khoi cac may chu khi trinh chong gian lan đuoc kich hoat.


Xem them Loi choi cong tac
May chu danh cho game
Matchmaking (tro choi đien tu)
Tro choi truc tuyen nhieu nguoi choi
Tro choi truc tuyen
Cai đat spawn
Trung tam tro choi đien tu


Tham khao