Tham sat Batavia nam 1740 (tieng Ha Lan: Chinezenmoord, tam dich "Tham sat nguoi Hoa"; tieng Indonesia: Geger Pacinan, co nghia la "Bao loan tai pho nguoi Hoa") la cuoc tan sat nham vao cong đong nguoi Hoa tai thanh pho cang Batavia (nay la Jakarta) thuoc Đong An Ha Lan. Bao loan trong thanh pho dien ra tu ngay 9 thang 10 đen ngay 22 thang 10 nam 1740, song cac cuoc xung đot nho ben ngoai tuong thanh van tiep tuc keo dai đen cuoi thang 11 cung nam. Đay la mot trong nhung su kien phan biet đoi xu voi nguoi goc Hoa o Indonesia som nhat đuoc ghi nhan. Cac nha su hoc uoc tinh co it nhat 10.000 nguoi Hoa bi sat hai, so nguoi song sot van chua đuoc xac đinh ro, giao đong tu 600 đen 3.000 nguoi.
Vao thang 9 nam 1740, tinh trang bat on bat đau no ra trong cac khu dan cu nguoi Hoa tai Batavia, chu yeu do su đan ap tu chinh quyen va thu nhap giam manh do gia đuong giam sut. Đe đoi pho voi tinh hinh nay, Toan quyen Đong An Ha Lan Adriaan Valckenier, trong cuoc hop voi Hoi đong An Đo (Raad van Indie), tuyen bo rang bat ky cuoc noi day nao cua nguoi Hoa se bi tran ap bang vu luc. Quyet đinh nay co hieu luc tu ngay 7 thang 10, sau khi hang tram cong nhan nha may đuong nguoi Hoa noi loan sat hai 50 binh si Ha Lan. Chinh quyen Ha Lan lap tuc đieu quan đoi đen tich thu vu khi cua nguoi Hoa va ban hanh lenh gioi nghiem đoi voi cong đong nay.
Ngay 9 thang 10 nam 1740, nhung tin đon ve cac vu bao đong cua nguoi Hoa lan rong, lam bung len lan song thu đich tu cac nhom dan cu khac o Batavia. Ho bat đau đot pha nha cua nguoi Hoa doc theo pho Besar, voi su ho tro cua binh linh Ha Lan trong cac cuoc phao kich. Bao luc nhanh chong lan ra toan thanh pho khien nhieu nguoi Hoa bi sat hai. Du Toan quyen Valckenier ra lenh an xa vao ngay 11 thang 10, cac nhom vu trang khong chinh quy van tiep tuc truy lung va giet hai nguoi Hoa cho đen ngay 22 thang 10. Su cuong sat chi dung lai khi Valckenier manh me keu goi cham dut bao luc. Tuy nhien, cac cuoc đung đo giua quan đoi Ha Lan va nhung cong nhan nha may đuong noi day van dien ra o cac khu ngoai o. Sau vai tuan giao tranh le te, quan đoi Ha Lan đa tan cong vao cac phao đai cua nguoi Hoa trong cac nha may đuong tren khap khu vuc, nham triet ha luc luong noi day.
Tu nam 1741 đen 1743, cac cuoc tan cong nham vao nguoi Hoa tren khap đao Java đa cham ngoi cho cuoc cuoc chien tranh Java, khi nguoi Hoa lien minh voi nguoi Java ban đia chong lai quan đoi Ha Lan. Toan quyen Valckenier bi trieu hoi ve Ha Lan va bi buoc toi lien quan đen vu tham sat. Gustaaf Willem van Imhoff sau đo đuoc cu đen Indonesia đe tiep nhan chuc vu Toan quyen. Bien co nay đa đe lai dau an sau sac trong van hoc Ha Lan va đuoc cho la nguon goc cua ten goi mot so đia danh tai Jakarta ngay nay.


Nguyen nhan Trong qua trinh Ha Lan thuoc đia hoa khu vuc Đong An (nay la Indonesia), nhieu nguoi Hoa co tay nghe đa đuoc tuyen dung đe xay dung thanh pho Batavia, nam o phia tay bac đao Java. Ngoai viec lam tho xay, tho ne, nhieu nguoi trong so ho con la thuong nhan, tieu thuong va cong nhan trong cac nha may mia đuong. Su phat trien kinh te manh me, nho vao viec thuc đay thuong mai giua Đong An va Trung Quoc qua cang Batavia đa khien so luong nguoi nhap cu tu Trung Quoc đen Java tang nhanh chong. Rieng tai Batavia, đen nam 1740, so nguoi Hoa đa len toi 10.000 nguoi, chua ke hang nghin nguoi khac song o cac khu vuc ngoai thanh. Chinh quyen thuoc đia yeu cau nguoi Hoa phai luon mang theo giay đang ky, nhung ai khong tuan thu se bi truc xuat ve Trung Quoc.
Chinh sach truc xuat nguoi Hoa tro nen khat khe hon trong thap nien 1730, sau khi mot tran dich sot ret cuop đi sinh mang cua hang nghin nguoi, bao gom ca cuu Toan quyen Đong An Ha Lan, Dirck van Cloon. Theo nha su hoc Indonesia Benny G. Setiono, sau tran dich nay, long nghi ngo va su oan han cua nguoi dan ban đia va nguoi Ha Lan đoi voi cong đong nguoi Hoa ngay cang gia tang, khi nguoi Hoa khong chi ngay cang đong hon ma con tro nen giau co. Ket qua la, theo lenh cua Toan quyen Adriaan Valckenier, Uy vien Noi vu Ban đia Roy Ferdinand đa ban hanh sac lenh vao ngay 25 thang 7 nam 1740, yeu cau truc xuat nhung nguoi Hoa bi coi la đang ngo đen Zeylan (nay la Sri Lanka) va buoc ho phai lao đong thu hoach que.
Nhieu thuong nhan nguoi Hoa giau co đa bi cac quan chuc Ha Lan tham nhung tong tien va phai hoi lo đe tranh bi truc xuat. Theo ghi chep cua nha tham hiem va su gia nguoi Anh Stamford Raffles, mot so tai lieu cua nguoi Java cho thay nguoi Ha Lan đa yeu cau thu linh cong đong nguoi Hoa tai Batavia, Lien Phu Quang (連富光), truc xuat nhung nguoi mac quan ao đen hoac lam, vi cho rang ho thuoc tang lop ngheo. Cung co tin đon rang, nhung nguoi nay khong bi đua đen noi quy đinh ma bi nem xuong bien ngay sau khi tau roi khoi Java. Mot so tu lieu khac cho biet rang đa co thuong vong trong cac cuoc đung đo tren tau. Chinh sach truc xuat nay khien nhung nguoi Hoa con lai lo so, dan đen lan song đinh cong cua nhieu cong nhan Trung Quoc.
Đong thoi, nguoi dan ban đia tai Batavia, bao gom ca nhung cong nhan nguoi Betawi, cung dan mat long tin vao cong đong nguoi Hoa. Yeu to kinh te đong vai tro quan trong trong van đe nay: phan lon nguoi dan đia phuong song trong canh ngheo kho, trong khi nguoi Hoa lai sinh song tai nhung khu vuc giau co nhat cua thanh pho. Mac du nha su hoc nguoi Ha Lan A.N. Paasman đa vi nguoi Hoa thoi đo nhu "Nguoi Do Thai cua chau A", nhung thuc te phuc tap hon nhieu. Co rat đong nguoi Hoa ngheo lam cong nhan trong cac nha may đuong quanh Batavia va ho cam thay bi boc lot khong chi boi chu nguoi Ha Lan ma ca boi cac ong chu nguoi Hoa giau co.
Nhieu tai phiet nguoi Hoa khong chi so huu nha may đuong rieng ma con lan sang linh vuc nong nghiep va thuong thuyen. Nguon thu nhap chinh cua ho đen tu cac nha may mia đuong va san xuat ruou arrack, mot loai đo uong co con lam tu mat va gao. Tuy nhien, sau khi chinh quyen Ha Lan đieu chinh gia mia đuong, tinh trang bat on đa bung no. Su suy giam nghiem trong cua gia đuong tren toan cau, bat đau tu thap nien 1720, do su gia tang xuat khau sang chau Au va canh tranh tu Tay An, đa khien nganh cong nghiep đuong o Đong An chiu ton that nang ne. Đen nam 1740, gia đuong toan cau đa giam xuong chi con mot nua so voi nam 1720, gay ra nhieu kho khan tai chinh cho thuoc đia nay.
Ban đau, mot so thanh vien cua Hoi đong An Đo (Raad van Indie) cho rang trieu đinh nha Thanh cua Trung Quoc khong đu kha nang tan cong Batavia va đa đe xuat cac bien phap nham kiem soat cong đong nguoi Hoa. Tuy nhien, phe đoi lap do cuu Toan quyen Zeylan, Gustaaf Willem van Imhoff, nguoi đen Batavia vao nam 1738, đa phan đoi cac bien phap nay. Cung luc đo, ngay cang nhieu nguoi Hoa tu cac thanh pho lan can di cu đen ngoai o Batavia. Đen ngay 26 thang 9, Valckenier đa trieu tap mot cuoc hop khan cap cua Hoi đong, tai đay ong ra lenh su dung vu luc đe tran ap bat ky cuoc noi day nao cua nguoi Hoa. Chinh sach nay tiep tuc bi phe cua van Imhoff phan đoi. Tac gia Vermeulen (1938) cho rang nhung mau thuan giua hai phe nay đa gop phan dan đen cac vu tham sat sau đo.
Vao toi ngay 1 thang 10, Valckenier nhan đuoc bao cao ve viec mot đam đong nguoi Hoa tu tap bieu tinh ben ngoai cong thanh, bay to su bat binh voi cac đieu khoan đuoc đua ra trong cuoc hop khan cap cua Hoi đong nam ngay truoc đo. Du Valckenier van con hoai nghi ve tinh chinh xac cua bao cao, nhung khi mot trung si nguoi Bali bi nguoi Hoa sat hai ngay ngoai thanh, Hoi đong đa quyet đinh ap dung cac bien phap trung phat va tang cuong luc luong bao ve. Hai nhom gom 50 binh si chau Au va mot so nguoi khuan vac ban đia đa đuoc đieu đong đen cac tien đon o phia nam va phia đong thanh pho, san sang cho cac cuoc tan cong sap toi.


Dien bien = Vu tham sat =

Ngay 7 thang 10, sau khi mot nhom cong nhan nha may đuong nguoi Hoa dung vu khi tu che đe cuop pha va phong hoa đot nha may, hang tram nguoi Hoa, nghi do Lien Phu Quang lanh đao, đa đo sat 50 binh si Ha Lan tai Meester Cornelis (nay la Jatinegara) va Tanah Abang. Truoc tinh hinh nay, nguoi Ha Lan đa đieu đong 1.800 quan chinh quy, cung voi dan quan schutterij va muoi mot tieu đoan linh nghia vu đe dap tat cuoc noi day. Mot lenh gioi nghiem đuoc ban hanh va le hoi cua nguoi Hoa du đinh to chuc cung bi huy bo. Lo ngai rang nguoi Hoa co the tan cong khi nhin thay anh nen, chinh quyen ra lenh cam tat ca nguoi dan trong thanh pho thap nen va yeu cau giao nop "ke ca con dao nha bep nho nhat". Ngay hom sau, nguoi Ha Lan đa đay lui mot cuoc tan cong lon cua hon mot van nguoi Hoa tu Tangerang va Bekasi ben ngoai thanh pho. Theo ghi chep cua Stamford Raffles, co 1.789 nguoi Hoa đa bi giet trong cuoc tan cong nay. Truoc suc ep tu phe noi day, Toan quyen Adriaan Valckenier buoc phai trieu tap mot cuoc hop khan cap vao ngay 9 thang 10.
Cung thoi điem đo, nhieu tin đon that thiet lan truyen đen cac nhom sac dan khac o Batavia, bao gom no le tu Bali va Sulawesi, cung cac đoi quan nguoi Bugi va Bali, rang nguoi Trung Quoc đang am muu giet choc, cuong hiep hoac bien ho thanh no le. Nhung nhom nay đa noi day, đot pha nha cua cua nguoi Hoa doc theo pho Besar. Quan đoi Ha Lan cung tien hanh cac cuoc tan cong vao cac khu đinh cu khac cua nguoi Hoa tai Batavia, đot pha va giet nguoi tren đuong đi. Chinh tri gia va nha phe binh chu nghia thuc dan Ha Lan,Wolter Robert van Hoevell, đa mo ta su tan khoc cua vu viec: "Phu nu mang thai hoac  cho con bu, tre em, ca nhung nguoi gia run ray đeu guc nga duoi luoi guom. Tu nhan thi bi giet khong khac gi nhung con cuu".
Duoi su chi huy cua Trung uy Hermanus van Suchtelen va Đai uy Jan van Oosten, mot nguoi song sot tu Tanah Abang, quan đoi Ha Lan đa chiem đong cac co so trong quan nguoi Hoa. Suchtelen cung binh linh kiem soat mot trai chan nuoi gia cam, trong khi van Oosten dan quan đanh chiem mot buu đien nam ke mot con kenh gan đo. Vao khoang 5 gio chieu, nguoi Ha Lan đa dung sung than cong ban pha cac ngoi nha cua nguoi Hoa, khien chung boc chay. Mot so nguoi bi thieu chet ben trong, trong khi nhieu nguoi khac bi ban chet ngay khi vua buoc ra cua, hoac tu ket lieu trong tuyet vong. Nhung nguoi chay thoat đen con kenh gan đo đa bi quan Ha Lan mai phuc tren thuyen nho giet sach. Đong thoi, cac đoi tuan tra tien hanh lung suc trong khu nha đang chay, gap ai con song thi giet ngay, khong chua mot ai. Nhung hanh đong tan bao nay nhanh chong lan rong khap thanh pho. Vermeulen ghi nhan rang nhieu ke gay ra tham canh nay la thuy thu va cac "thanh phan bat hao cua xa hoi". Trong suot thoi gian nay, nan cuop boc va chiem đoat tai san dien ra tran lan.

Bao luc tiep tuc leo thang vao ngay hom sau, khi nhung benh nhan nguoi Hoa đang đieu tri tai benh vien bi loi ra ngoai va sat hai tap the. Nhung no luc nham dap tat đam chay o cac khu vuc bi phao kich ngay truoc đo khong thanh cong, hoa hoan van tiep tuc lan rong cho đen ngay 12 thang 10. Cung luc đo, mot luc luong gom 800 binh si Ha Lan va 2.000 dan ban đia đa mo cuoc tan cong vao Kampung Gading Melati, noi tru an cua nhung nguoi Hoa song sot duoi su lanh đao cua Khe Pandjang. Tuy nhieu nguoi Hoa đa co gang so tan đen khu vuc Paninggaran gan đo, ho van bi quan Ha Lan truy đuoi. Trong hai cuoc tan cong nay, đa co khoang 450 nguoi Ha Lan va 800 nguoi Hoa thuong vong.


= Nhung cuoc san lung va bao luc tiep dien =
Mac du Valckenier tuyen bo mot lenh an xa vao ngay 11 thang 10, cac bang nhom quan khong chinh quy tiep tuc san lung va tieu diet nguoi Hoa. Hoi đong Toan quyen Đong An Ha Lan ra thong bao, ai giao nop đau nguoi Hoa cho quan quan se nhan đuoc 2 đong Ducat, đay von la ke sach đe khuyen khich dan chung ban đia. Va ket qua la nhung nguoi Hoa von đa chay thoat khoi cuoc sat hai lan truoc nay lai bi cac bang nhom đia phuong sat hai va đem nop quan quan, con cac bang nhom thi nhan đuoc phan thuong. Nguoi Ha Lan phoi hop voi nguoi ban đia tai cac khu vuc khac nhau o Batavia; linh nem luu goc Bali va Bugi đuoc goi đen đe gia nhap vao quan đoi vao ngay 14 thang 10. Ngay 22 thang 10, Valckenier tiep tuc keu goi mot cach manh me hon nham cham dut chien su. Ong an xa cho tat ca nguoi Hoa, ngoai tru nhung nguoi đau đang. Ong đa hien tang 500 rijksdaalder cho cac nan nhan.
Tuy vay, o ngoai thanh, nhung cuoc tap kich giua phien quan nguoi Hoa va quan Ha Lan tiep tuc dien ra. Ngay 25 thang 10, sau hai tuan giao chien le te, 500 nguoi Hoa đuoc trang bi vu khi tiep can đuoc Cadouwang (nay la Angke), nhung bi ky binh Ha Lan duoi su chi huy cua Ridmeester Christoffel Moll, si quan Daniel Chits va Pieter Donker đay lui. Ngay hom sau, đoi ky binh gom co 1.594 nguoi Ha Lan lan ban đia hanh quan huong toi "Đai ban doanh" cua quan noi day tai nha may đuong o Salapadjang. Đau tien, ho tron o trong khu rung gan đo va sau đo cho nguoi phong hoa đot chay nha may, cac phien quan khac đang tru tai nha may khac o Boedjong Renje cung phai chiu chung canh ngo, nhung su viec đuoc thuc hien boi mot nhom khac. So nguoi Ha Lan toi, nhung nguoi Hoa con lai đa rut ve nha may o Kampung Melaya, trong khi thanh tri Salapadjang đa bi quan Ha Lan chiem đong. Sau khi đanh bai nguoi Hoa va tai chiem Qual, quan Ha Lan rut ve Batavia. Trong khi đo, nhung nguoi Hoa chay thoat ve phia tay lai bi 3.000 quan cua Vuong quoc Banten, mot vuong quoc nam o phia tay đao Java, chan lai, buoc ho phai quay lai phia đong doc theo bo bien phia bac đao Java. Vao ngay 30 thang 10, ho quay tro ve đen Tangerang.
Mot lenh ngung ban đuoc Crummel đua ra vao ngay 02 thang 11, trong khi ong cung binh linh cua minh quay tro lai Batavia, sau khi chi đao 50 binh linh đon tru tai Cadouwang. Khi ong quay ve vao buoi trua, khong con nguoi Hoa đong quan trong thanh. Vao ngay 8 thang 11, Vuong quoc Cirebon đa gui khoang 2.000-3.000 quan ban đia đen đe bao ve thanh pho. Viec cuop boc tiep tuc dien ra cho đen ngay 28 thang 11, va nhung nhom quan ban đia cung con tru o lai đay đen cho đen het thang 11.


Ket cuc Hau het, cac hoc gia đeu cho rang đa co it nhat 10.000 nguoi Hoa bi sat hai trong thanh Batavia va co tren 500 nguoi bi thuong nang. Khoang 600 đen 700 ngoi nha thuoc so huu cua nguoi Hoa đa bi luc soat va chay rui sau nhung vu hoa hoan. Vermeulen cho rang đa co khoang 600 nguoi song sot qua su kien nay, nhung theo hoc gia nguoi Indonesia A.R.T. Kemasang đa co khoang 3.000 nguoi thoat chet. Benny G. Setiono ghi chu rang 500 benh nhan va tu nhan đa bi sat hai, tong cong co 3.432 nguoi song sot. Tuy nhien, lan song tay chay nguoi Hoa van con chua ket thuc ma đuoc tiep dien bang mot cuoc tham sat khac tai Semarang va sau nay tai Surabaya va Gresik.
La mot phan trong cac đieu khoan đe cham dut bao luc, tat ca nguoi Hoa tai Batavia đuoc di chuyen đen pecinan (giong nhu Chinatown), nam ben ngoai thanh pho, ma bay gio đuoc biet đen la Glodok. Đieu nay cho phep nguoi Ha Lan co the theo doi hanh vi cua nguoi Hoa de dang hon. Trong nam 1743, nhieu nguoi Hoa đa quay tro lai sinh song ben trong Batavia. Hang tram thuong gia đa hoat đong tro lai. Trong khi nhung nguoi Hoa khac lai do Khe Pandjang dan đau tron sang Trung Java, va tai đay ho đa tan cong cac tram giao thuong Ha Lan, va sau đo gia nhap quan đoi khoi nghia duoi su chi huy cua Quoc vuong Pakubuwono II cua Vuong quoc Mataram tren đao Java. Mac du cuoc noi day bi dap tat nam 1743, nhung nhung cuoc xung đot tai Java tiep tuc xay ra gan nhu khong bi đut quang trong vong 17 nam troi.
Ngay 06 thang 12 nam 1740, van Imhoff cung bo thuoc đa bi bat giu theo lenh cua Valckenier voi ly do bat phuc tung. Vao ngay 13 thang 1 nam 1741, ho đa đuoc gui ve Ha Lan tren mot con tau rieng biet, con tau cap ben vao ngay 19 thang 9 nam 1741. Tai Ha Lan, van Imhoff thuyet phuc hoi đong rang Valckenier lam the nay la đe đo loi vu tham sat len đau ong, vi the ong đa đua ra mot bai phat bieu "Consideratien qua den tegenwoordigen staat van de Ned. OI Comp". ("Can nhac ve tinh trang hien tai cua Cong ty Đong An Ha Lan") vao ngay 24 thang 9. Nhu la ket qua cua bai dien van, cac cao buoc chong lai ong va bo thuoc cua ong đa bi bac bo. Ngay 27 thang 10 nam 1742, van Imhoff quay tro lai Batavia bang chien ham Hersteller tren cuong vi la Tan Toan quyen Đong An Ha Lan. Rat nhieu ky vong đuoc cac quan chuc cap cao đa đat vao ong. Ong đen Đong An vao ngay 26 thang 5 nam 1743.

Valckenier bi yeu cau thay the vao cuoi nam 1740, va trong thang 2 nam 1741 đa nhan đuoc thong bao tu phia VOC rang van Imhoff se lam nguoi ke nhiem ong. Mot nguon khac lai noi rang, Toan quyen Cong ty Đong An Ha Lan đa thong bao voi Valckenier rang ong đa đuoc thay the bang van Imhoff, vi ly do luong đuong va ca phe đuoc xuat khau vao nam 1739 qua it va đieu nay đa gay thiet hai lon đen tai chinh. Khi nhan đuoc thong bao, thi van Imhoff lai đang tren đuong quay tro ve Ha Lan. Valckenier roi khoi Đong An vao ngay 6 thang 11 nam 1741, sau khi chi đinh Johannes Thedens tam thoi giu chuc. Nam quyen chi huy mot ham đoi tau buon, Valckenier huong ve phia Ha Lan ma tien. Ngay 25 Thang 1 nam 1742, ong đen Cape Town, nhung đa bi Toan quyen o đay la Hendrik Swellengrebel bat giu va đieu tra theo lenh cua cap tren. Thang 8 nam 1742, Valckenier lai bi tra ve Batavia, tai đay ong bi giam cam trong Phao đai Batavia, va ba thang sau, ong bi len an dua tren nhieu đieu, bao gom viec đa tham gia trong vu tham sat. Thang 3 nam 1744, ong bi ket toi va bi ket an tu hinh, toan bo gia tai cua ong đeu bi tich thu. Thang 12 nam 1744, Valckenier đuoc phep len tieng đe tu bao ve ban than. Valckenier yeu cau them bang chung tu phia nguoi Ha Lan, nhung ong đa chet vi benh tat trong nha giam ngay 20 thang 6 nam 1751, truoc khi cong cuoc đieu tra đuoc ket thuc. An tu hinh bi huy bo sau khi ong qua đoi vao nam 1755. Nha su hoc Vermeulen cho rang, vu đieu tra nay đuoc thuc hien mot cach khong cong bang va đong co chu yeu chi la su phan no pho bien tai Ha Lan. Đieu nay đuoc chinh thuc cong nhan vao nam 1760, khi con trai cua Valckenier la Adriaan Isaak Valckenier, nhan đuoc so tien boi thuong tong cong len toi 725.000 Gulden.
Nganh san xuat đuong trong khu vuc bi anh huong rat nhieu boi vu tham sat, rat nhieu cong nhan nguoi Hoa, nguon nhan luc chinh trong hoat đong san xuat, đeu đa bi giet hoac bi mat tich. Nganh nay bat đau phuc hoi sau khi Toan quyen van Imhoff len nam quyen, va thanh lap mot thuoc đia o Tangerang. Ban đau khu vuc nay chi danh cho nhung nguoi đen tu Ha Lan, nhung nhung nguoi moi đinh cu tai Đong An nay đeu qua luoi bieng. Tuy nhien, ong cung khong the thu hut nguoi đinh cu moi vi thue ma qua cao va do đo bat buoc phai ban đat cho nhung cu dan song o Batavia. Đung nhu du đoan, rat nhieu nguoi đa đang ky thue đat va trong đo cung co rat nhieu nguoi Hoa. San luong tang đeu đan sau nay, nhung chi trong giai đoan 1740-1760, va sau đo so luong mia đuong đuoc san xuat lai giam, va đi cung voi đo la so nha may cung giam. Nam 1710 co toi 131 nha may hoat đong tren toan đia ban, nhung trong nhung nam 1750, con so nay đa giam xuong chi con 66.


Anh huong Vermeulen mo ta vu tham sat la "mot trong nhung su kien noi bat nhat trong cua chu nghia thuc dan Ha Lan trong the ky 18". Trong luan an tien si cua minh, W. W. Dharmowijono cho rang su kien nay đa anh huong khong nho đen van hoc Ha Lan thoi bay gio, mot trong nhung vi du la bai tho cua Willem van Haren đa len an vu tham sat (co nien đai tu 1742) va nhieu bai ​​tho cua cac tac gia vo danh, xuat hien cung thoi, đa phe phan nguoi Hoa.
Nhung tu miet thi nguoi goc Hoa đa xuat hien trong ngon ngu đai chung o Indonesia, o ca cap đo đia phuong va toan dan. Vi du, tu Cina đa đuoc su dung tu nam 1967 thay the cho tu von thong dung truoc đo Tionghoa, no đuoc hieu la co nghia tieu cuc tuong tu voi tu inlander (nguoi ban đia) chi nguoi ban xu Indonesia va tu Nigger (moi đen) chi nguoi goc Phi. Tu Tionghoa đa đuoc su dung lai sau khi bat đau Cai cach. Nhung sau nay tu Cina khong đuoc coi la tieu cuc boi cac the he tre cua nguoi Hoa o Indonesia. Tuy nhien cach đanh van quoc te tu China co h van đuoc chap nhan rong rai hon.
Khi ay, nha Thanh co han che ve viec đi ra ngoai bien, nhung ai đa đi ra thi khong the quay tro ve. Vi the khi tin tuc ve vu tham sat truyen đen trieu đinh, Can Long Đe đa cho rang đay la nhung ke chong lai lenh cua trieu đinh, đang bi chinh phap, ra ngoai co chuyen gi thi tu lo lay.


Xem them Phan biet chong lai nguoi Indonesia goc Hoa
Bao loan thang 5 nam 1998 o Indonesia


Chu thich Tham khao Đoc them = An pham =


= Truc tuyen =


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Tham sat Batavia nam 1740 tai Wikimedia Commons