Cau Long Bien (ten cu la cau (Pont de) Paul Doumer) la cay cau thuoc đoan đuong quoc lo 1 cu bac qua song Hong ket noi phuong Hong Ha voi phuong Bo Đe cua Ha Noi, thay the cho ben đo Ngoc Lam cu tu the ky 19. Chiec cau đuoc xay dung tu nam 1898 toi nam 1902 boi cong ty Dayde & Pille, va đuoc su dung vao nam 1903 (hien tren đau cau van con tam bien kim loai co khac chu ghi thoi gian thi cong va nha thau xay dung: 1899 - 1902 - Dayde & Pille - Paris).  Trong thoi ki My nem bom mien Bac (1965-1972), cau đa nhieu lan bi đanh sap hoac hu hai, vi the đa so cac đoan cau Long Bien hien nay la do Viet Nam xay lai trong thap nien 1970, chu khong phai la chiec cau nguyen ban nua.


Xay dung Du an xay dung cau đuoc Toan quyen Đong Duong thong qua ngay 4 thang 6 nam 1897 va đen ngay 4 thang 6 nam 1897 đa tien hanh đau thau va 6 cong ty xay dung cau đuong lon cua Phap tham du. Moi nha thau đuoc phep đua ra 2 du an đuoc goi la du an A va B, ong Foures, Thong su Bac Ky đuoc cu lam Chu tich Hoi đong tham đinh cac du an. Cuoi cung, Hoi đong mo thau đa chon du an B cua cong ty Dayde & Pille voi gia 5.390.794 franc. Cay cau đuoc thiet ke voi kieu dang đoc đao do hang Dayde & Pille thiet ke, giong voi kieu dang cua cau Tolbiac o quan 13, Paris tren tuyen đuong sat Paris - Orleans, Phap. Nha cong chinh Đong Duong xay dung phan cau dan. Ngay 12.9.1898 dien ra le khoi cong xay dung va sau hon 3 nam (chinh xac la 3 nam 9 thang) thi hoan thanh, du ke hoach du tru phai mat 5 nam. Đe tien hanh xay dung cau, nguoi ta phai tuyen mo hon 3000 cong nhan ban xu va mot đoi ngu khoang 40 giam đoc, ky su, chuyen gia va đoc cong nguoi Phap đe đieu hanh cong viec. Nguoi ta đa dung đen 30.000 m³ đa va kim loai (5600 tan thep can, 137 tan gang, 165 tan sat, 7 tan chi). Tong so tien thuc chi len toi 6.200.000 franc Phap, khong vuot qua du tru la bao.
Cau dai 2290 m qua song va 896 m cau dan, gom 19 nhip dam thep đat tren 20 tru cao hon 40 m (ke ca mong) va đuong dan xay bang đa. Cau danh cho đuong sat đon chay o giua. Hai ben la đuong danh cho xe co gioi va đuong đi bo. Đuong cho cac loai xe la 2,6 m va luong đi bo la 0,4 m. Luong giao thong cua cau theo huong đi xuoi o phia trai cau chu khong phai o ben phai nhu cac cau thong thuong khac. Ban đau, cau moi chi cho xe lua va cac phuong tien tho so, nguoi đi bo qua, xe o to van phai qua đo Ngoc Lam, ve sau khi cai thien 2 lan xe cac phuong tien co gioi moi qua đuoc, đu 1 phuong tien đi qua.
Nhieu nguoi Viet Nam đa phai bo mang khi xay dung cay cau, nhu bai ve luu truyen trong dan gian đa noi:

Lap muu xay đuoc cay cau - Che ra cai chup đe ma bom len
Bom het nuoc đen bun đen - Nguoi chet nhu ra, phai len minh vao
Vo bom nuoc lai chay vao - Chet thi mac chet, ai nao biet khong"
Toan quyen Paul Doumer trong hoi ky viet: "ket qua thu đuoc cho thay suc manh cua nen van minh Phap. Tien bo khoa hoc, suc manh cong nghe cua chung ta đa chinh phuc đuoc nguoi dan đia phuong, nhung nguoi tung khong khuat phuc truoc sung đan (...). Toi vui mung chung kien Bac Ky truoc đo 5 nam con ngheo kho, run ray va lo so, gio tro thanh mot vung binh yen, tru phu va tu tin. Đuoc huong nhieu tien bo hon nhung đia phuong khac, Ha Noi đa tro thanh mot thu đo to đep noi nguoi ta chung kien nhung cong trinh moi, nhung ngoi nha theo kien truc Au chau moc len tung ngay. Ngay ca nguoi dan đia phuong cung tham gia vao qua trinh thay đoi nay voi nhung ngoi nha xay bang gach ngay cang nhieu hon. Tu nam 1898 đen 1902, toan Bac Ky, đac biet la Ha Noi, van đong khong ngung nghi, dan so cung tang đang ke. Neu nhu nam 1897 co khoang 30.000 nguoi o Ha Noi, thi đen nam 1902 đa co hon 120.000 nguoi".


= Lien quan đen Kien truc su Gustave Eiffel =
Tren mot so phuong tien thong tin đai chung o Viet Nam xuat hien thong tin rang kien truc su Gustave Eiffel la nguoi thiet ke cau Long Bien. Tuy nhien, đieu nay la khong chinh xac.

Thuc te, Gustave Eiffel đa tu chuc va rut lui khoi cong ty cua minh (Compagnie des Etablissements) vao ngay 14 thang 2 nam 1893, truoc khi y tuong xay dung cau Long Bien đuoc đe xuat. Sau khi Eiffel tu chuc, cong ty Compagnie des Etablissements cua ong đa đoi ten thanh La Societe Constructions Levallois-Perret, va do Maurice Koechlin lam Giam đoc đieu hanh.
Nam 1897, khi đau thau xay dung cau Long Bien, cong ty Levallois-Perret la mot trong sau nha thau tham gia nop ban ve thiet ke, nhung khong trung thau. Cong ty Dayde & Pille moi la nha thau đa trung thau. Trong cac ban ve thiet ke cau Long Bien cua Dayde & Pille hien đuoc luu giu tai Trung tam Luu tru Quoc gia I co cac chu ky goc cua cac ky su cua Dayde & Pille va chu ky goc phe duyet ban ve cua Toan quyen Đong Duong Paul Doumer, khong co chu ky nao la cua Eiffel. Do vay, Eiffel va cong ty cua ong khong phai la tac gia thiet ke va cung khong tham gia xay dung cau Long Bien.


Hoat đong Trong chien dich Sam Ren (1965–1968), cau Long Bien bi may bay My nem bom 10 lan, hong 7 nhip va 4 tru lon. Trong Chien dich Linebacker II cua khong luc Hoa Ky (1972) cau Long Bien bi nem bom 4 lan, pha hong 1500 met cau va hai tru lon bi cat đut. Đe bao ve cau, bo đoi cong binh va phong khong Viet Nam xay dung hai tran đia phao phong khong cao 11,5 m tren bai cat noi giua song Hong (con goi la bai giua), đe van co the ban may bay My khi co lu cao nhat.
Bo đoi Phong khong Viet Nam dung may bay truc thang cau phao, khi tai chiem linh tran đia. Ngoai ra con co luc luong phong khong hai quan gom: cac tau tuan tieu tham gia bao ve cau.
Cac nhip cua cau bi bom đanh sap đa đuoc thay bang cac dam ban vinh cuu, co khau đo ngan đat tren cac tru moi.
Lich su su dung cau Long Bien đa chung kien cac điem cao tren thanh cau tro thanh u phao cao xa chong may bay My trong thoi gian chien tranh.
Trong nhung nam chien tranh Viet Nam 1965–1967, cac luc luong vu trang cua Quan đoi nhan dan Viet Nam đa bao ve cau Long Bien nhu tha bong hoi, tao suong mu cua luc luong bo đoi hoa hoc đoi voi may bay My. Đac biet cac tieu đoi cao xa 12,7 ly va 14,5 ly đa anh dung cam chot tu thu tren cac đinh cao nhat cua cau đe ban cac phi đoi F4 cua My nem bom pha cau. Hang ngay cac anh đa truc chien 24/24 an o sinh hoat tai cho, đuoc đong đoi tiep te com nuoc tu duoi keo len.
Sang thoi binh, do giao thong ngay mot tang trong thap ky 90, cau Long Bien đuoc su dung chi cho tau hoa, xe đap va nguoi đi bo. Viet Nam xay dung them cau Chuong Duong nam trong muc tieu đap ung nhu cau đi lai va đe phat trien kinh te, xa hoi đo thi o hai bo song Hong Ha Noi. Cuoi nam 2005 xe may đuoc phep đi qua cau Long Bien đe giam viec un tac giao thong cho cau Chuong Duong.
Nam 2002, Bo Giao thong Van tai phe duyet thong qua du an gia co sua chua cau Long Bien giai đoan 2 voi tong von đau tu 94,66 ty đong [1], nham muc tieu đam bao an toan khai thac đen nam 2010.


Điem đoc đao Cau Long Bien la mot trong hai cay cau o Viet Nam đuoc to chuc luu thong nguoc chieu (đi trai phan đuong). Giai thich ve hien tuong luu thong ky la nay cua cay cau, nhieu nguoi giai thich rang, ban đau nguoi Phap thiet ke theo kieu Phap, loi đi cung nhu cac cay cau binh thuong khac la đi ben phai, nhung khi nguoi Phap thuc hien cong cuoc khai pha thuoc đia mien Bac, moi san vat, khoang san đeu đuoc chuyen ve "mau quoc" theo đuong cang Hai Phong. Cac xe co gioi khi di chuyen theo huong đi Hai Phong thi nang do chua đay hang hoa trong khi luc tro ve Ha Noi thi nhe, cung voi đo la do qua trinh tham do đia chat khi thi cong chua that tot, nen cang ngay ben phai cau cang phai chiu tai trong lon hon ben trai va bi nghieng dan sang ben phai. Nham khac phuc tam viec nghieng cau, nguoi Phap đa phan luong xe chay sang ben trai. Tuy nhien, nhan đinh nay đa bi bac bo do khong co tai lieu chung minh.
Ban đau, cau Long Bien chi đuoc thiet ke cho đuong sat đon. Tuy nhien, vao nam 1914, sau hon 10 nam đua vao su dung, do nhu cau van tai đuong bo ngay cang gia tang nen chinh quyen thuoc đia đa co y đinh mo rong them lan đuong bo tren cau. Viec thi cong đuong o to hai ben cau đuoc bat đau vao nam 1922 va đuoc khanh thanh lai vao nam 1924. Theo nghi đinh ngay 26 thang 4 nam 1924 quy đinh viec thong xe đuong bo tren cau cung voi the le giao thong tren cau quy đinh hai lan đuong bo ben đuong xe lua tren cau Doumer (ten goi cu cua cau Long Bien) la đuong 1 chieu:

Đoi voi cac phuong tien va xe tho, xe keo:
A. Theo chieu Gia Lam - Ha Noi:
- Đi lan đuong ben phia thuong nguon (Lan ben phai so voi đuong sat)
B. Theo chieu Ha Noi - Gia Lam
- Đi lan đuong ben phia ha nguon (Lan ben phai so voi đuong sat)

Đoi voi nguoi đi bo, chi đuoc đi tren via he, huong đi nguoc lai so voi cac phuong tien.
Nhung van đe bat cap bat đau đuoc ghi nhan vao nam 1926 khi đa co nhieu vu tai nan xay ra o khu vuc đuong dan len cau. Theo đo, viec cac phuong tien phai đi theo huong xuong cau truoc kia ( loi len cau hien nay ) o phia đuong Tran Nhat Duat rat de gay nen xung đot voi cac lan xe di chuyen ben duoi gay nen tai nan. So Cong chinh va Cong su Bac Ky đa nhieu lan đe xuat phuong an thay đoi chieu di chuyen đe giam thieu tai nan, giup xoa bo điem đen giao thong. Tuy nhien, phai toi tan nam 1953, mot cuoc thao luan nghiem tuc đa dien ban thao ve giao thong tren cau Long Bien đe ban hanh ve the le giao thong moi tren cau. Sau cuoc hop ngay 7 thang 10 nam 1953, Nghi đinh đuoc ban hanh quy đinh ve chieu di chuyen  nguoc lai so voi truoc đo, tuc la đi ve phia ben trai so voi đuong ray tau hoa.


Trong van hoa đai chung Cau Long Bien co trong cau ve sau:

Ha Noi co cau Long Bien
Vua dai vua rong bac tren song Hong
Tau xe đi lai thong dong
Nguoi nguoi tap nap ganh gong nguoc xuoi...


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Cau Long Bien tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Long Bien tu su
Hinh Cau Long Bien nam 1952 Luu tru ngay 21 thang 10 nam 2018 tai Wayback Machine
Nguoi tre Ha Noi "phai long" Long Bien 11/10/2007 - 04:15 Cao Cuong, bao Dan Tri
Se sua chua nang cap cau Long Bien Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Hom nay 28 thang 2 nam 2002, cau Long Bien tron 100 tuoi Luu tru ngay 6 thang 11 nam 2007 tai Wayback Machine
Phap vien tro 1 trieu euro đe khoi phuc cau Long Bien Luu tru ngay 8 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine
Canh bai song Hong mua nuoc len Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Cau Long Bien bao nhieu tuoi?
Lai phai noi ve tac gia thiet ke cau Long Bien
Tac gia Cau Long Bien thuc su la ai?