Thoi ky Cong hoa (chu Han: 共和; 841 TCN-828 TCN) hay Chu Thieu Cong hoa (周召共和) trong lich su co đai Trung Quoc la mot khoang thoi gian ngan thoi Tay Chu khong co vua (thien tu) cam quyen. Hai đai than Chu Cong va Thieu Cong cung nhau đieu hanh viec trieu chinh nha Chu sau khi vua Chu Le Vuong tan bao bi đanh đo.


Hoan canh Vua thu 10 nha Tay Chu la Chu Le Vuong ap dung chinh sach bao nguoc va đan ap dan chung. Nam 841 TCN, nhan dan noi day chong lai trieu đinh, lat đo Le Vuong. Le Vuong phai bo chay đen đat Tre (nay la Hoac Chau, Lam Phan, Son Tay).
Truoc canh bien loan, thai tu Co Tinh tron vao nha đai than Thieu Muc Cong. Quan khoi nghia nghe tin ben đen vay nha Thieu cong đoi nop thai tu. Thieu Cong ben mang con minh ra the mang cho Co Tinh. Quan khoi nghia tuong la thai tu, ben giet chet con Thieu Cong. Co Tinh thoat nan.


Cac gia thuyet = Hai đai than nhiep chinh =

Theo Su ky cua Tu Ma Thien, phan Chu ban ky, trong hoan canh đo, hai đai than nha Chu la Chu Đinh cong (周定公) va Thieu Muc cong (召穆公) Co Ho cung nhau đung ra quan ly viec trieu chinh. Viec chinh su khong phai đoc quyen cua mot nguoi nhu truoc, cho nen goi la Cong hoa. Cong hoa mang nghia cung chung sinh song trong su hoa hoan va ca hai nguoi khong ai xung danh hieu khac (đe, vuong) đe tu ton minh.
Thoi ky Cong hoa cung la moc thoi gian đanh dau viec cac nien đai vua chua va su kien cua lich su Trung Quoc đuoc xac đinh so nam mot cach chinh xac, khong phai uoc le nhu cac đoi truoc. Tu thoi điem nay, cac su kien lich su đuoc Su ky bien theo so nam cu the.
Chinh the Cong hoa chi thuc thi trong lanh tho do nha Chu truc tiep quan ly. Cac nuoc chu hau khong bi su kien nay tac đong, van duy tri che đo quan chu cha truyen con noi nhu truoc.
Nam 828 TCN, Chu Le vuong qua đoi tai đat Di. Thai tu Co Tinh - đuoc Thieu Cong che cho truoc đay - đuoc lap len noi ngoi, tuc la Chu Tuyen Vuong. Chu Cong va Thieu Cong trao lai quyen tri nuoc cho nguoi noi doi nha Chu, quyen hanh lai thuoc ve mot vi quan chu nhu truoc đay. Chinh the Cong hoa gom hai nguoi song song đieu hanh ton tai tu nam 841 TCN đen nam 828 TCN, tat ca 14 nam.
Trong nhung nam đau Chu Tuyen Vuong cam quyen, Thieu Cong va Chu Cong tiep tuc ho tro đac luc đe cung co, chan hung co nghiep nha Chu.
Nhu vay thoi ky chinh the Cong hoa trong lich su co đai Trung Quoc phat sinh va cham dut do hoan canh su khung hoang chinh tri cua nha Tay Chu. Che đo Cong hoa la giai phap cua hai đai than Chu Cong va Thieu Cong tu đung ra thuc hien cuu van co nghiep nha Chu. Thoi ky Cong hoa cham dut trong hoa binh va tu nguyen cua hai đai than cam quyen lam thoi, đe tro lai che đo quan chu nhu cu.
Tuy nhien, trong khi khong co hoc gia nao hoai nghi tinh xac thuc cua nhan vat Thieu Muc cong Co Ho thi Chu Đinh cong lai bi nhieu nha su hoc nghi ngo tinh xac thuc do khong thay nhac toi o đau, ngoai Su ky.


= Cong Ba Hoa =

Theo Truc thu ky nien thi Cong Ba Hoa đuoc cac chu hau cu thay mat thien tu hanh su, nien hieu viet la Cong hoa nguyen nien. Đen nam Cong hoa thu 14 trao tra lai quyen hanh cho Chu Tuyen Vuong.
Tuy nhien, hien van con bat đong trong gioi hoc gia ve van đe thuc su ong Cong Ba Hoa nay la ai. Co thuyet cho rang Cong Ba Hoa la quan chu nuoc Cong (nay la huyen Huy, Lung Nam, Cam Tuc), ten la Ba Hoa (Su ky tac an). Lai co thuyet, nhu cua Tu Ma Trinh, cho rang quan chu nuoc Cong co tuoc ba, ten la Hoa. Lai co thuyet cho rang ong chinh la Ve Vu cong Co Hoa (Su ky chinh nghia).


Xem them Nha Chu
Chu Le Vuong
Chu Tuyen Vuong
Thieu Muc cong


Tham khao Su ky Tu Ma Thien nhung đieu chua biet - Chu ban ky, Bui Hanh Can - Viet Anh dich (2005), Nha xuat ban Van hoa thong tin
Trinh Doan Thang, Ngo Trau Cuong, Thai Thanh (1998), Co su Quynh Lam, Nha xuat ban Thanh Hoa


Chu thich