Sundarban (tieng Bengal: সুনদরবন, đa Latinh hoa: Shundorbon, n.đ. 'Beautiful forest', phat am tieng Bengal: [ˈʃundorbɔn]) la mot khu rung ngap man o đong bang chau tho Đong An noi cac con song Hang, Brahmaputra va Meghna hop lai truoc khi đo ra vinh Bengal. Khu rung ngap nay keo dai tu Song Hooghly o tieu bang  Tay Bengal cho đen Song Baleshwari o Bangladesh. Sundarban khong nhung chi co rung ngap man ma con xen ke đat nong nghiep, bai boi, đat can, moi khu đeu co nhieu nhanh song ngoi va kenh rach chang chit.
UNESCO cong nhan bon khu vuc Sundarban la Di san the gioi đuoc chinh quyen so tai bao ve la: 

Vuon quoc gia Sundarbans,
Khu bao ton đong vat hoang da Tay Sundarbans
Khu bao ton Nam Sundarbans va
Khu bao ton Đong Sundarbans. Rung ngap man Sundarban co dien tich 10.000 km2 (3.900 dam vuong Anh) trong đo tai Khulna cua Bangladesh co dien tich 6.017 km2 (2.323 dam vuong Anh).


Ten goi "Sundarban" nghia la "khu rung đep" trong tieng Bengal (hai tu to: shundor la "đep" va bon la "rung"). Ngoai ra ten goi nay cung lien quan đen Sundari (Heritiera fomes), mot loai cay cui moc nhieu o Sundarban.


Lich su Sundarban co lich su tu nhung nam 200-300 sau CN. O Baghmara nay con phe tich ngoi thanh do Chand Sadagar truyen xay. Sang thoi Mughal, trieu đinh cho dan trung canh nhung tu the ky 17 tro đi nan buon lau muoi o Sundarban noi len kep theo cuop bien, co ca giac cuop tu Bo Đao Nha tham gia, nay con di tich o Netidhopani.
Sang thoi Anh thuoc, chinh quyen sap đat he thong quan ly đuong rung bat đau tu nhung nam 1860 do Cuc Kiem lam tinh Bengal.
Nam 1869 thi Sundarban co rieng ban quan ly rung. Chinh quyen liet Sundarban vao dien khu vuc du tru ke tu nam 1875 nhung dan cu đuoc quyen kha thac duoi su kiem soat cua Cuc Kiem lam.
Cho đen đau the ky 20, Sundarban van la khu hoang vu trai dai 266 km tu cua song Meghna toi cac huyen Parganas, Khulna va Bakerganj. Tong dien tich (ke ca phan song ho) uoc tinh khoang 16.902 km2 voi đac tinh la khu rung ram nhiet đoi ung nuoc co nhieu ho. Vi đia the ung ngap lam song ngoi nen Sundarban khong may phat trien. Chuyen van phan lon phu thuoc ghe thuyen.


Đia ly Sundarban nam trong vung đong bang rong lon ven vinh Bengal, đuoc hinh thanh boi hop luu cua song Hang, Brahmaputra va Meghna, mien Nam Bangladesh va Đong An Đo. Đay la rung ngap man cua song lon nhat the gioi bao gom khu vuc ngap nuoc theo mua bao gom rung va đam lay nuoc ngot nam trong noi đia, con rung ngap man o ria ven bien. Tong dien tich bao gom 10.000 km², trong đo khoang 6.000 km² la o Bangladesh.
Phan thuoc An Đo đuoc ghi vao danh sach di san the gioi vao nam 1987 trong khi khu vuc thuoc Bangladesh vao danh sach di san the gioi vao nam 1997 va la mot khu du tru sinh quyen the gioi. Sundarbans đuoc uoc tinh la khoang 4.110 km², trong đo khoang 1.700 km² khu vuc ngap nuoc boi cac con song, kenh, muong lach.
Sundarban đuoc giao nhau boi mot mang luoi phuc tap cua cac bai trieu, bai bun va cac hon đao nho cua rung ngap man. Mang ket noi voi nhau đuong thuy lam cho hau nhu moi ngoc ngach cua khu vuc co the đi đuoc bang thuyen nho. Đay la noi sinh song cua loai ho Bengal ( Panthera tigris tigris), cung nhu cac loai đong vat quy hiem bao gom: cac loai chim, huou, ca sau va tran. Ngoai ra, Sundarban la mot khu vuc sinh thai quan trong nhu la mot hang rao bao ve cho hang trieu nguoi dan o Khulna va Mongla truoc lu lut va cac con bao nhiet đoi. Sundarban cung đa la mot đia điem lot vao toi vong chung ket 7 ky quan thien nhien.


Đia chat Đay la moi truong tu nhien cua rat nhieu cac loai đong thuc vat voi nhung bai bien, khu vuc cua song, đam lay, bai trieu, lach thuy trieu, con cat ven bien... đuoc ho tro boi tham thuc vat bai boi, rung ngap man giu tram tich.


Sinh thai Hai vung sinh thai chu yeu o Sundarban bao gom rung ngap man va rung đam lay.


= Rung ngap man =
Vung sinh thai rung ngap man Sundarban nam tai vung đong bang ven bo bien va la he sinh thai rung ngap man lon nhat the gioi , voi dien tich 20.400 km²  bao gom so luong lon cac loai: Heritiera fomes (cay sundari/cui Nam A, mot loai thuc vat ban đia đien hinh). Ben canh đo la cac loai khac tao nen su đa dang bao gom cac loai thuoc chi Mam (Avicennia spp.), su Me Kong (Xylocarpus mekongensis), su oi (Xylocarpus granatum), ban vo canh (Sonneratia apetala), vet du (Bruguiera gymnorrhiza), da quanh (Ceriops decandra), su (Aegiceras corniculatum), đuoc xanh (Rhizophora mucronata), va dua nuoc (Nypa fruticans).


= Rung đam lay nuoc ngot =

Rung đam lay nuoc ngot Sundarban la mot vung sinh thai rung nhiet đoi am, la rong cua Bangladesh. No tuong ung voi cac khu rung đam lay nuoc lo nam phia trong rung ngap man Sundarban, voi đo man thap hon. Vung sinh thai nuoc lo nay tro nen ngot hon trong mua mua, khi nuoc tu song Hang va song Brahmaputra đo ra bien, đay nuoc man xam lan ra ngoai va keo theo luong phu sa mau mo. Dien tich cua vung rung nay la 14.600 km² o vung đong bang song Hang-Brahmaputra, keo dai tu phia bac huyen Khulna toi cua vinh Bengal voi mot phan mo rong thua thot toi bang Tay Bengal cua An Đo. Rung đam lay nuoc ngot Sundarban nam giua vung rung am la som rung đong bang ha luu song Hang o vung đat cao va rung ngap man Sundarban co ranh gioi voi vinh Bengal.
La nan nhan cua đon ha va đinh cu quy mo lon đe ho tro cho mot trong nhung quan the dan cu đong đuc nhat o chau A, vung sinh thai nay đang đung truoc nguy co lon cua su tuyet chung. Hang tram nam cu tru va khai thac đa gay ra nhung thiet hai nang ne cho moi truong song va su đa dang sinh hoc cua khu vuc sinh thai nay. Co hai khu vuc đuoc bao ve - Narendrapur (110 km²) va Ata Danga Baor (20 km²) bao phu chi 130 km² cua vung sinh thai. Mat moi truong song trong vung sinh thai nay la qua rong khap, va moi truong song con lai la qua phan manh nen rat kho đe xac đinh thanh phan cua tham thuc vat ban đau. Theo Champion va Seth (1968), rung đam lay nuoc ngot đuoc đac trung boi Heritiera minor, Xylocarpus molluccensis, Bruguiera conjugata, Sonneratia apetala, Mam đen (Avicennia officinalis), Ban chua (Sonneratia caseolaris); voi Pandanus tectorius, Tra lam chieu (Hibiscus tiliaceus) va Nipa fruticans o ven ria.


Khi hau Nhiet đo o đay khoang tu 20 °C - 48 °C, luong mua lon, đo am cao toi 80% do co vi tri gan vinh Bengal. Gio mua keo dai tu giua thang 6 đen giua thang 9. Gio mua đong bac tu thang 10 đen giua thang 3 con gio mua Tay Nam chiem uu the tu giua thang 3 đen thang 9. Bao thuong xuat hien trong giai đoan tu thang 5 toi thang 10.


Đong thuc vat = Thuc vat =
Tham thuc vat ngap man Sundarban bao gom 64 loai thuc vat co kha nang song đuoc trong moi truong nuoc o cua song va ngap man. Vao thang 4, thang 5, khu rung ngap mau sac voi mau la đo cua tra mu (Excoecaria agallocha), nhung bong hoa đo cua vet du (Bruguiera gymnorrhiza), mau vang cua su (Aegiceras corniculatum)... va mot so loai cay khac nhu su oi (Xylocarpus granatum), su Me Kong (Xylocarpus mekongensis), đuoc (Rhizophora spp.), cui Nam A/sundari (Heritiera fomes) va da quanh (Ceriops decandra).


= Đong vat =

Sundarban la noi sinh song cua hon 400 con ho Bengal. Chung sinh song va phat trien, thich ung voi viec boi loi, di chuyen trong vung ngap nuoc. Ngoai ra la rat nhieu cac loai quy hiem bao gom: meo ca, meo bao, meo ri, khi, heo rung, cay xam An Đo, cao, cao bay, te te, huou đom va nhieu loai khac cung đuoc tim thay trong su phong phu trong Sundarban.
Vuon quoc gia phong phu voi cac loai chim nhu co nhan, co quam đau đen, ga nuoc, sam cam, ga loi nuoc, dieu hau đen, dieu lua, dieu muop đam lay, ga go đam lay, diec, ga rung long đo, cu gay, sao nau, qua đen, khuou Jungle, le khoang co, nhan Caspia, diec xam, de giun thuong, choat bung xam, cu xanh, vet co hong, Terpsiphone, chim coc, dieu ca đau xam, đai bang bung trang, mong bien, bong chanh, cat lon, go kien, Choat mo cong be, chim Godwit đuoi đen, de nho, de lon nguc đom, vit moc, choi choi vang, vit nau đo, le nau.
Bo sat va luong cu phong phu đa dang bao gom ca sau nuoc man, tran, ran, ech cay cung rat nhieu cac loai co nguy co tuyet chung nhu: ca heo song Hang, rua đat, rua bien.


Nghien cuu them Bai viet nay bao gom van ban tu mot an pham hien thoi trong pham vi cong cong: Chisholm, Hugh, bien tap (1911). Encyclopædia Britannica (an ban thu 11). Cambridge University Press. {{Chu thich bach khoa toan thu}}: |title= trong hay bi thieu (tro giup)

Green, M.J.B.; Centre, W.C.M.; Parks, I.C.o.N.; Areas, P. (1990). Iucn Directory of South Asian Protected Areas. IUCN-The World Conservation Union. ISBN 9782831700304.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)


Tham khao Lien ket ngoai Tiger Research Project on Sundarbans Tigers
Official Citation at World Heritage website
Another Sundarban factfile Luu tru ngay 10 thang 5 nam 2008 tai Archive-It
Sundarban in Banglapedia Luu tru ngay 16 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
The Sundarban of Bangladesh: A Rich Biodiversity of the World’s Largest Mangrove Ecosystem Luu tru ngay 14 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
Sundarban, Biosphere Reserve Information, UNESCO
Sinking Sundarbans – Climate voices Greenpeace photo-essay
Research on water management and control in the Suderbans, West Bengal, India Research on agricultural water management in the Sunderbans
Sundarbans Aquafauna Luu tru ngay 11 thang 10 nam 2010 tai Wayback Machine
Finfishes of Sundarbans
Save The Sunderban Luu tru ngay 24 thang 2 nam 2019 tai Wayback Machine
Nasa images: set 01 Luu tru ngay 2 thang 3 nam 2017 tai Wayback Machine and set 2 Luu tru ngay 2 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine