Mifune Toshiro (三船敏郎 (Tam Thuyen Man Lang), Mifune Toshiro, 1 thang 4 nam 1920 – 24 thang 12 nam 1997) la mot nam dien vien nguoi Nhat Ban xuat hien trong hon 150 phim đien anh. Ong noi tieng nhat nho 16 bo phim hop tac (1948–1965) voi Kurosawa Akira trong nhung tac pham nhu Rashomon, Shichinin no Samurai, Kakushi toride no san akunin, Kumonosu-jo va Yojimbo. Ong con đong Miyamoto Musashi trong Bo ba Samurai cua Inagaki Hiroshi va mot phim cu nua cua Inagaki, Lanh chua Toranaga trong loat phim truyen hinh ngan tap Shogun cua NBC, va Đo đoc Yamamoto Isoroku trong ba phim khac nhau.


Than the Mifune Toshiro chao đoi ngay 1 thang 4 nam 1920 tai Thanh Đao, Son Đong, Trung Quoc (luc bay gio van bi Nhat chiem đong sau khi nuoc nay đoat đuoc thanh pho tu tay thuc dan Đuc trong The chien I). Voi hy vong duy tri quyen kiem soat khu vuc, chinh phu Nhat Ban đa duy tri hoat đong cua mot đon vi đon tru lon va khuyen khich cong dan Nhat chuyen toi đo voi nhung loi hua hen ve cong viec quan trong va xung đang. Trong so nhung nguoi Nhat song o đo truoc khi Trung Quoc chiem lai thanh pho vao nam 1922 la cha me cua Toshiro, luc ay đang la nhung nha truyen giao Co đoc. Mifune lon len cung cha me va hai đua em nho tai Đai Lien, Lieu Ninh, va tu nam 4 đen 19 tuoi ho song tai Man Chau Quoc.
Luc con tre, Mifune lam viec trong mot cua hang nhiep anh cua cha ong la Tokuzo, mot nhiep anh gia thuong mai va nguoi nhap cu đen tu mien Bac Nhat Ban. Sau 19 nam đau đoi song tai Trung Quoc, la mot cong dan Nhat Ban, ong đuoc vao bien che Su đoan khong quan cua Luc quan Đe quoc Nhat Ban, trong đo ong phuc dich trong đon vi Nhiep anh khong quan trong The chien II. Sau đo, Toshiro gia nhap Luc luong Phong ve sau khi trung tuyen vao Đai hoc Meiji.


Su nghiep = Tac pham đau tien =
Nam 1947, mot trong nhung nguoi ban cua Mifune cong tac tai Bo phan Nhiep anh cua Toho Productions đa đe xuat Mifune đi thu viec o Bo phan Nhiep anh. Ong đuoc nhan lam vi tri tro ly quay phim. O thoi điem bay gio, sau mot cuoc đinh cong keo dai, mot luong lon dien vien cua Toho đa roi đi đe lap nen cong ty rieng cua ho la Shin Toho. Sau đo Toho to chuc mot cuoc thi "nhung guong mat moi" đe tim kiem tai nang moi. Nhung nguoi ban cua Mifune đa nop đon va anh ung tuyen cho ong ma ong khong he hay biet. Ong vuot qua vong loai cung voi 48 nguoi khac (loc tu khoang 4000 nguoi du thi), va đuoc phep thu vai cho Yamamoto Kajiro. Ong đa hoc đuoc cach dien noi tuc gian nho nhung kinh nghiem thoi chien cua minh. Yamamoto đe y đen Mifune roi gioi thieu ong voi đao dien Taniguchi Senkichi. Va the la Mifune co đuoc vai dien đien anh đau tay trong phim Shin Baka Jidai.
Mifune lan đau gap go đao dien Kurosawa Akira khi Toho Studios (cong ty san xuat phim lon nhat o Nhat Ban) đang to chuc mot cuoc thi tim kiem tai nang quy mo lon, voi hang tram dien vien trien vong thu suc truoc mot đoi ngu giam khao. Kurosawa luc đau đinh bo qua su kien, song đoi y khi Takamine Hideko ke voi ong ve mot dien vien đac biet hua hen. Sau đo Kurosawa ghi chep rang ong đa co mat o buoi thu vai đe theo doi "mot chang trai tre lan lon quanh phong trong con đien bao luc ... nhin that đang so nhu đang xem mot con thu bi thuong co gang thoat than. Toi đa bi sung nguoi." Khi Mifune trong con kiet suc hoan thanh canh quay cua minh, ong ngoi xuong va nhin cham cham vao ban giam khao. Ong đe thua cuoc thi nhung gay an tuong voi Kurosawa. Sau nay vi đao dien ke lai: "Toi la nguoi hiem khi bi an tuong boi cac dien vien, nhung o truong hop cua Mifune thi toi hoan toan bi choang ngop."


= Thoi hoang kim =
Dang ve hung dung, kha nang dien xuat, so truong ngoai ngu va moi quan he cong tac lau dai voi đao dien noi danh Kurosawa Akira đa bien Mifune tro thanh nam dien vien Nhat Ban noi tieng nhat o thoi đai cua minh va de dang than thuoc voi khan gia phuong Tay. Ong thuong hoa than thanh samurai hoac ronin co ve ngoai lo mang va coc can (Kurosawa tung mot lan giai thich rang điem yeu duy nhat ma ong co the thay o Mifune va kha nang dien xuat cua nam dien vien la chat giong "coc can"), trai nguoc voi hinh mau samurai nha nhan va sang sua von pho bien voi nguoi xem. Trong nhung bo phim nhu Shichinin no Samurai va Yojimbo, ong thu vai cac nhan vat thuong thieu cach xu su hai huoc, nhung dan day kinh nghiem va tri tue thuc te, net quy phai khiem ton va trong truong hop cua Yojimbo la suc manh chien đau vo đich. Đac biet trong Sanjuro, tuong phan voi tinh than chien binh tran tuc nay la kieu le loi vo dung cua samurai trieu đinh. Kurosawa đanh gia cao Mifune boi cach ma nam dien vien de dang lot ta cam xuc tu nhien, vi đao dien tung mot lan binh luan rang Mifune co the truyen tai chi 3 feet cam xuc cua phim trong khi dien vien Nhat Ban dang kha se can toi 10 feet.

Ong con đuoc biet toi la mot nguoi chuan bi cuc ky can than va tam huyet cho cac vai dien cua minh. Đe chuan bi cho cac phim Shichinin no Samurai va Rashomon, Mifune đuoc cho la đa nghien cuu cac đoan phim ghi lai su tu song trong tu nhien. Voi bo phim  Animas Trujano cua Mexico, ong nghien cuu cac tep bang ghi tieng noi cua cac dien vien nguoi Mexico đe co the thuoc long tat ca cac cau thoai bang tieng Tay Ban Nha. Nhieu nguoi Mexico tin rang Mifune Toshiro co the đa chuyen sang lam nguoi ban xu Oaxaca do vai dien cua ong nhan đuoc rat nhieu loi tan duong tu gioi phe binh. Khi đuoc hoi ly do chon Mexico lam noi ghi hinh bo phim tiep theo, Mifune tra loi, “Đon gian la vi đau tien, Ngai Ismael Rodriguez đa thuyet phuc toi; thu hai, vi toi hao huc đuoc cong tac o đat nuoc Mexico xinh đep voi truyen thong tuyet voi; va thu ba, vi cot truyen va nhan vat 'Animas Trujano' duong nhu rat hop voi con nguoi toi”. Bo phim đa gianh đuoc mot đe cu giai Qua cau vang va mot đe cu Oscar. Đieu thu vi la Mifune đa tang mot khau sung luc cua Nhat lam qua cho Adolfo Lopez Mateos (tong thong cua Mexico luc ay) khi ho gap go nhau tai Oaxaca.
Mifune con đuoc ghi nhan la nguyen mau cua hinh tuong "chien binh lang thang", đuoc ong hoan thien trong lan hop tac voi Kurosawa. Thay day vo thuat cua ong la Sugino Yoshio – bac thay mon kiem thuat Katori Shinto-ryu. Sugino la nguoi che ra vu đao hanh đong cho nhung bo phim nhu Shichinin no Samurai va Yojimbo, con Kurosawa huong dan cac dien vien hoc theo cac đong tac va the đanh cua ong. Clint Eastwood la mot trong nhung dien vien đau tien ap dung theo hinh mau ronin vo danh lang thang cho nhung bo phim nuoc ngoai, đuoc ong the hien tuyet voi trong cac vai dien phim Vien Tay cua minh, đac biet la cac bo phim cao boi Y do Sergio Leone lam đao dien, trong đo ong hoa than vao vai Man with No Name, mot nhan vat co net tuong đong voi nhan vat ronin vo danh cua Mifune trong Yojimbo.

Mifune con co the đuoc ghi cong phat kien ra nguyen mau Yakuza, voi man hoa than mot ten cuop cua ong trong phim Yoidore Tenshi (1948) cua Kurosawa, bo phim yakuza đau tien. Hau het 16 bo phim cua Kurosawa–Mifune đeu đuoc xem la tac pham đien anh kinh đien, gom co Yoidore Tenshi, Nora inu, Rashomon, Shichinin no Samurai, Kakushi toride no san akunin, Kumonosu-jo, Tengoku to Jigoku (chuyen the tu vo Macbeth cua Shakespeare), Yojimbo va Sanjuro.
Cuoi cung Mifune va Kurosawa đuong ai nay đi sau phim Akahige. Nhieu yeu to đa gop phan tac đong lam cham dut moi hop tac lau dai nay. Hau het cac đong nghiep cung thoi cua Mifune đa đong trong nhieu bo phim khac nhau suot ca nam. Vi Akahige bat buoc Mifune phai nuoi rau tu nhien, va the la ong phai giu rau suot hai nam ghi hinh bo phim, do đo khong the đong trong bat ki bo phim nao khac trong qua trinh san xuat. Đay la nguyen nhan lam Mifune cong ty san xuat phim cua ong von đa ket ve tai chinh nay lai cang lun sau vao no nan, tao nen moi hiem khich giua ong va Kurosawa. Mac du Akahige gat hai nhieu thanh cong o chau Au va Nhat Ban (giup Mifune phan nao bu đap đuoc nhung ton that cua minh), song nhung nam tiep theo lai chung kien nhung ket qua khac nhau voi ca Mifune va Kurosawa. Sau khi bo phim ra rap, su nghiep cua moi nguoi đi theo chieu huong khac nhau: Mifune tiep tuc gat hai thanh cong voi hang loat bo phim đe tai samurai va chien tranh (Joi-uchi: Hairyo tsuma shimatsu, Samurai, The Emperor and a General va nhieu phim khac). Trai nguoc la nang suat lam phim cua Kurosawa giam dan va gay nhung phan ung trai chieu. Trong giai đoan nay, Kurosawa tung co y đinh tu tu. Nam 1980, Mifune tro nen noi tieng voi khan gia My nho vai dien Lanh chua Toranaga trong bo phim truyen hinh ngan tap Shogun. Tuy nhien Kurosawa khong hoan nghenh thanh cong cua nguoi ban cu, trai lai con cong khai đua ra nhung binh pham che nhao Shogun.
Theo loi co con gai ke lai, Mifune đa tu choi loi moi tu George Lucas đe thu vai Darth Vader hoac Obi-Wan Kenobi trong phim Star Wars. Ong cung bo qua co hoi tu United Artists đe đong vai giam đoc điep vien Nhat Tanaka Tiger trong bo phim đe tai James Bond You Only Live Twice (1967).


Đoi tu Trong so cac ban dien cua Mifune, mot trong 32 dien vien nu tham du cuoc thi "nhung guong mat moi" co Yoshimine Sachiko. Co kem Mifune 8 tuoi va xuat than tu mot gia đinh danh gia o Tokyo. Ho đem long yeu nhau va Mifune som đua ra loi cau hon. Đao dien Taniguchi Senkichi (voi su giup đo cua Kurosawa Akira) đa thuyet phuc gia đinh Yoshimine cho phep to chuc hon su. Đam cuoi đuoc to chuc vao thang 2 nam 1950 tai Nha tho Giam ly Aoyama Gakuin. Yoshimine la mot tin đo Phat giao nhung vi Mifune la nguoi Co đoc giao, ho đa ket hon trong nha tho theo truyen thong cua đao Co đoc. Thang 11 nam ay, con trai đau long cua ho la Shiro chao đoi. Nam 1955, cap đoi chao đon đua con trai thu hai la Takeshi. Con gai cua Mifune la Mika sinh ra tu moi tinh cua ong voi nu dien vien Kitagawa Mika vao nam 1982.


Nhung nam cuoi đoi va tu tran Nam 1979, Mifune gia nhap dan dien vien chinh trong bo phim hai chien tranh 1941 cua Steven Spielberg; ong vao vai chi huy mot tau ngam bi mat tich cua Hai quan Đe quoc Nhat Ban đang tim kiem Hollywood ngay sau Tran Tran Chau Cang. Mifune đa nhan đuoc nhieu loi tan duong o phuong Tay sau khi hoa than vao vai Toranaga trong bo phim truyen hinh ngan tap nam 1980 Shogun. Tuy nhien, cach the hien Mac phu Tokugawa lo mang va ban chieu bi cat xen nhieu o Nhat Ban khien bo phim khong đuoc đon nhan nong nhiet tai que nha cua ong.
Moi quan he giua Kurosawa va Mifune van la mau thuan. Du đua ra vai binh luan rat ha khac ve dien xuat cua Mifune, ong cung thua nhan tren tap chi Interview rang "Tat ca nhung bo phim toi lam voi Mifune, neu thieu anh ay thi chung se chang ton tai". Ong con trao cho Mifune giai Kawashita ma chinh minh tung nhan hai nam ve truoc. Cuoi cung ho đa phan nao hoa giai vao nam 1993 trong đam tang Honda Ishiro (nguoi ban cua ca hai), du ho khong bao gio hop tac them lan nao nua.
Nam 1992, Mifune bat đau mac phai mot chung benh nghiem trong chua ro nguon goc. Nhieu y kien cho rang ong đa huy hoai suc khoe cua minh do lam viec qua suc, dan đen bi nhoi mau co tim hoac đot quy. Du ly do la gi đi chang nua, ong đot ngot rut khoi anh đen cua cong chung va danh phan lon thoi gian tai gia, đuoc cham soc boi nguoi vo Sachiko. Khi co qua đoi sau khi chong choi voi can benh ung thu tuyen tuy vao nam 1995, tinh trang the chat va tinh than cua Mifune bat đau lao doc khong phanh. Vao dip Giang Sinh nam 1997, ong tat tho tai Mitaka, Tokyo vi roi loan chuc nang đa co quan, huong duong 77 tuoi. Ong đe lai hai con trai, co con gai, mot chau trai va hai chau gai.


= Ton vinh =
Mifune đa đoat Cup Volpi cho nam dien vien xuat sac nhat toi hai lan vao cac nam 1961 va 1965. Mifune đuoc chinh phu Nhat Ban trao Huan chuong Danh du kem dai ruy bang tim vao nam 1986 va Huan chuong Thuy Bao vao nam 1993. Nam 1973, ong la thanh vien cua ban giam khao tai Lien hoan phim quoc te Moskva lan thu 8. Nam 1977, ong la thanh vien cua ban giam khao tai Lien hoan phim quoc te Moskva lan thu 10. Ngay 14 thang 11 nam 2016, Mifune nhan mot ngoi sao tren Đai lo Danh vong Hollywood nho nhung cong hien cua ong trong nganh cong nghiep đien anh, nam tai so 6912 Đai lo Hollywood.


Danh sach phim = Đien anh =


= Truyen hinh =
Tat ca cac chuong trinh goc phat song o Nhat Ban, ngoai tru Shogun len song tren kenh NBC cua My vao nam 1980 truoc khi chuyen quyen phat song cho TV Asahi tai Nhat Ban tu 30 thang 3 đen 6 thang 4 nam 1981.


Tham khao Ghi chu

Chu thich


Đoc them Galbraith, Stuart, IV (2002). The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune. Faber & Faber. ISBN 0-571-19982-8.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)


Lien ket ngoai Tieng Anh:

Toshiro Mifune: Biographical details and selected filmography tai Vien phim Anh
Mifune Toshiro tren IMDb 
Toshiro Mifune interview by Gerald Peary on The Globe and Mail, 6 June 1986
Tieng Nhat:

Website chinh thuc
Mifune Toshiro tren Japanese Movie Database (tieng Nhat)