Salvador Felipe Jacinto Dali Domenech hay Salvador Felip Jacint Dali Domenech (11 thang 5 nam 1904 – 23 thang 1 nam 1989), thuong đuoc biet đen bang cai ten Salvador Dali, la nghe si sinh ra tai Figueres, xu Catalonia, Tay Ban Nha. Ong đuoc coi nhu mot trong nhung hoa si co anh huong lon nhat trong the ky 20 voi phong cach sieu thuc.
Dali la mot hoa si lanh nghe, noi tieng voi nhung hinh anh an tuong va ky la trong cac tac pham sieu thuc cua minh. Ky nang hoi hoa cua ong thuong đuoc cho la do anh huong cua cac bac thay thoi ky Phuc hung. Tac pham noi tieng nhat cua ong, The Persistence of Memory, đuoc hoan thanh vao thang 8 nam 1931.
Dali giai thich "tinh yeu cua toi voi tat ca moi thu co anh vang, su cuc đoan, niem đam me cua toi voi su sang trong va quan ao phuong Đong" đen tu mot "dong doi A Rap", tuyen bo rang to tien cua ong la hau due cua nguoi Moor.
Ong rat giau tri tuong tuong, va cung rat thich đam minh trong cac hanh vi bat thuong va ky vi. Su lap di va hoat đong cong cong cua ong nham gay chu y đoi khi con thu hut cong chung nhieu hon so voi cac tac pham nghe thuat cua ong. Đieu nay lam nhung nguoi yeu thich cac tac pham cua ong kho chiu, va lam cho cac nha phe binh buc boi.
Ben canh hoi hoa, ong con đuoc biet đen nhu mot nha đieu khac, nhiep anh, san xuat phim... Ong đa đoat giai Oscar danh cho phim hoat hinh ngan voi bo phim hop tac cung Walt Disney mang ten Destino. Ngoai ra, ong con đuoc Hoang gia Tay Ban Nha trao tang huan chuong Isabelle.


Tieu su = Thoi nien thieu =

Salvador Domingo Felipe Jacinto Dali i Domenech sinh ngay 11 thang 5, 1904, luc 8:45 am GMT o thi tran Figueres, vung Emporda, gan bien gioi voi Phap o Catalonia, Tay Ban Nha. Anh cua Dali cung mang ten Salvador (sinh ngay 12 thang 10 nam 1901), đa chet do viem da day chin thang truoc đo ngay 01 thang 8 nam 1903. Cha ong, Salvador Dali i Cusi, la mot luat su va cong chung vien thuoc tang lop trung luu, theo đanh gia cua vo ong la ba Felipa Domenech Ferres thi ong la nguoi co phuong phap ky luat rat nghiem ngat. Ba đa lam giam đi su nghiem khac cua chong đong thoi đong vien nhung no luc cua con trai. Khi len 5, Dali đuoc đua đen mo cua anh trai minh va đuoc cha me bao rang ong chinh la anh trai cua minh tai sinh, va ong đa tin vao y niem nay. Dali noi rang, "...[chung toi] giong nhau nhu hai giot nuoc, nhung khac nhau ve suy nghi." "Anh toi co le la phien ban đau cua toi nhung đa bi anh huong qua nhieu tu quan điem tuyet đoi." Cac hinh anh cua nguoi anh qua co cung đa xuat hien trong cac tac pham sau nay cua ong, nhu Portrait of My Dead Brother (1963).
Dali cung co mot em gai nho hon 3 tuoi la Ana Maria. Nam 1949, ba đa xuat ban mot quyen sach ve anh cua ba, Dali As Seen By His Sister.
Dali vao hoc truong my thuat. Nam 1916, Dali đa kham pha the loai tranh hien đai trong mot chuyen nghi he o Cadaques cung voi gia đinh cua Ramon Pichot, mot hoa si thuong xuyen đen Paris. Nam sau đo, cha cua Dali to chuc mot buoi trien lam nhung buc ve than cua ong tai nha cua ho. Ong co cuoc trien lam rong rai tai Nha hat thanh pho o Figueres nam 1919.
Thang 2, 1921, me cua Dali qua đoi do ung thu vu luc Dali 16 tuoi. Sau nay, ong noi ve su qua đoi cua me minh "la cu đon lon nhat ma toi phai chiu đung trong đoi toi. Toi ton tho me... Toi khong the chiu đung su mat mat mot con nguoi ma toi đa dua vao đe khoa lap nhung nhuoc điem khong the che giau cua tam hon toi." Sau khi ba chet, cha ong ket hon voi em gai cua vo ong. Dali đa khong phan đoi cuoc hon nhan nay vi ong yeu quy va ton trong nguoi di cua minh.


= Tai Madrid va Paris =

Nam 1922, Dali chuyen vao Residencia de Estudiantes (khu noi tru) tai Madrid va hoc tai Real Academia de Bellas Artes de San Fernando. Cao 1,72 m (5 ft. 7¾ in.) Dali đa thu hut su chu y nhu mot nguoi lap di va ky quai. Ong đe toc va toc mai đeu dai, mac ao, vo, va quan ong tum theo phong cach cua nguoi Anh cuoi the ky 19.
Tai Residencia, ong tro thanh ban than voi Pepin Bello, Luis Bunuel va Federico Garcia Lorca. Quan he ban be cua ong voi Lorca đa co xu huong đam me tinh duc manh me, nhung Dali tu choi tinh y cua nha tho nay.
Tuy nhien cac buc tranh cua ong, trong đo ong đa thu nghiem phong cach Lap the, moi la nhung gi ong gianh đuoc su chu y nhieu nhat tu ban be sinh vien cua minh. Kien thuc duy nhat cua ong ve nghe thuat lap the đen tu cac bai bao tap chi va mot danh sach cac tac pham do Pichot đua cho xem, vi khong co nghe si lap the nao o Madrid vao thoi điem đo. Vao nam 1924, mot Salvador Dali van chua đuoc biet đen ve minh hoa mot cuon sach lan đau tien. Đo la mot an ban cua bai tho Catalan Les bruixes de Llers ("The Witches of Llers") do ban be va ban hoc cua ong, nha tho Carles Fages de Climent xuat ban. Dali cung thu nghiem voi Dada, va đieu nay đa anh huong đen cac tac pham trong suot cuoc đoi cua ong.
Dali đa bi truc xuat khoi hoc vien vao nam 1926, ngay truoc khi ky thi cuoi cung cua ong vi bi cao buoc đa gay bao loan. Cac ky nang ve tranh xuat sac tai thoi điem đo cua ong đa đuoc chung minh bang tac pham Gio Banh mi, ve nam 1926. Cung nam đo, ong đa thuc hien chuyen tham đau tien cua minh đen Paris, noi ong gap Pablo Picasso, nguoi ma cau trai tre Dali hang nguong mo. Picasso đa nghe cac nhan xet tot ve Dali tu Joan Miro, mot nguoi ban Catalan đa gioi thieu ong voi nhieu ban be phong cach sieu thuc. Truoc khi Dali tap trung phat trien phong cach rieng cua minh trong vai nam sau đo, Dali đa thuc hien mot so tac pham chiu anh huong manh me boi Picasso va Miro.


Chu thich Tham khao Linde Sabler. "Dali". London: Haus Publishing, 2004 (paperback, ISBN 978-1-904341-75-8).
Salvador Dali Luu tru ngay 3 thang 12 nam 2013 tai Wayback Machine interviewed by Mike Wallace on The Mike Wallace Interview ngay 19 thang 4 nam 1958
Carre d'Art (Salvador Dali), J-P Thiollet, Anagramme Ed., 2008. ISBN 2-35035-189-6


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Salvador Dali tai Wikimedia Commons
Trang chu Luu tru ngay 25 thang 6 nam 2014 tai Wayback Machine
Bao tang Luu tru ngay 6 thang 11 nam 2008 tai Wayback Machine