Paul Leonard Newman (26 thang 1 nam 1925 - 26 thang 9 nam 2008) thuong đuoc biet đen voi ten Paul Newman la mot dien vien, đao dien cua đien anh Hoa Ky, ong đong thoi cung la nha kinh doanh va hoat đong tu thien. Paul Newman la mot trong nhung dien vien noi tieng nhat cua Hollywood thap nien 1960 va 1970, ong đa tung gianh 1 giai Oscar, 2 giai Qua cau vang, 1 giai cua Lien hoan phim Cannes, 1 giai Emmy va nhieu giai thuong khac. Tren linh vuc kinh doanh, Newman tung la chu so huu mot đoi đua xe mo to đa gianh nhieu giai vo đich thuoc he thong Indy Car. Ong đong thoi cung la nha sang lap cong ty thuc pham Newman's Own voi muc đich danh toan bo loi nhuan cho cac hoat đong tu thien. Ong qua đoi ngay 26 thang 9 nam 2008 tai Connecticut, Hoa Ky sau mot thoi gian dai chua tri benh ung thu phoi.


Tieu su Newman sinh nam 1925 tai Shaker Heights, Ohio, Hoa Ky trong gia đinh cua ong Arthur S. Newman, mot nha kinh doanh nguoi Do Thai va ba Theresa, mot phu nu goc Pticie, Slovakia. Tu khi con nho Newman đa to ra yeu thich nghe thuat đien anh, ong tung tham gia cac vo kich tai Truong trung hoc Shaker Heights cung nhu Đai hoc Ohio.
Trong Chien tranh the gioi thu hai, Newman tham gia Hai quan Hoa Ky voi vi tri phao thu kiem phat thanh vien. Sau chien tranh, ong tiep tuc hoc đai hoc va tot nghiep Kenyon College nam 1949 truoc khi tham gia cac khoa hoc dien xuat tai Đai hoc Yale cung nhu hoi The Actors Studio.


Su nghiep Paul Newman bat đau su nghiep dien xuat bang cac vai dien tren sau khau kich Broadway. Vai dien đien anh đau tien cua ong la trong phim The Silver Chalice (1954). Hai nam sau ong bat đau gay đuoc su chu y voi vai dien vo si quyen Anh Rocky Graziano trong phim Somebody Up There Likes Me (1956), ong con la ban dien cua ngoi sao Elizabeth Taylor trong Cat on a Hot Tin Roof (1958) va Barbara Rush trong phim The Young Philadelphians (1959).
Newman la mot trong so it dien vien tiep tuc noi tieng sau giai đoan chuyen tiep cua Hollywood cuoi thap nien 1950, đau thap nien 1960. Cac bo phim đang nho ong tham gia co the ke toi Exodus (1960), The Hustler (1961), Hud (1963), Harper (1966), Hombre (1967), Cool Hand Luke (1967), The Towering Inferno (1974), Slap Shot (1977) va The Verdict (1982). Hai vai dien noi bat nhat cua Paul Newman giai đoan nay la trong phim Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969) va The Sting (1973). Sau nhieu that bai tai giai Oscar, cuoi cung ong cung chien thang tai hang muc Vai nam chinh nam 1986 voi vai dien trong The Color of Money, mot bo phim cua đao dien Martin Scorsese. Vai dien đien anh cuoi cung cua Newman la vai ong trum bang đang trong Road to Perdition (2002) (đong cung Tom Hanks), ong cung tham gia long tieng cho bo phim hoat hinh Cars cua Disney va Pixar (2007).
Ben canh vai tro dien vien, Newman cung tham gia đao dien mot so bo phim nhu Rachel, Rachel (1968), The Shadow Box (1980) hay The Glass Menagerie (1987). Tu thang 6 nam 2008, Newman, mot nguoi tung nghien thuoc la nang, đa bat đau phai đieu tri ung thu phoi tai benh vien Sloan-Kettering o thanh pho New York. Ong qua đoi ngay 26 thang 9 nam 2008 o tuoi 83 tai nha rieng thuoc Westport, Connecticut.


Chu thich Tham khao Newman, Paul and A. E. Hotchner. Newman's Own Cookbook. Simon & Schuster, 1998. ISBN 0-684-84832-5.
Newman, Paul and A. E. Hotchner. Shameless Exploitation in Pursuit of the Common Good. Doubleday Publishing, 2003. ISBN 0-385-50802-6.
Lax, Eric. Paul Newman: a Biography. Turner Publishing, Incorporated, 1999. ISBN 1-57036-286-6.
Morella, Joe and Edward Z. Epsteiny. Paul and Joanne: A Biography of Paul Newman and Joanne Woodward. Delacorte Press, 1988. ISBN 0-440-50004-4.
O'Brien, Daniel. Paul Newman. Faber & Faber, Limited, 2005. ISBN 0-571-21987-X.
Oumano, Elena. Paul Newman. St. Martin's Press, 1990. ISBN 0-517-05934-7.
Quirk, Lawrence J. The Films of Paul Newman. Taylor Pub., 1986. ISBN 0-8065-0385-8.
Thomson, Kenneth. The Films of Paul Newman. 1978. ISBN 0-912616-87-3.


Lien ket ngoai Paul Newman tren IMDb 
Newman/Haas Racing
Newman's Own