Thanh co cua Salah Ed-Din (tieng A Rap: قلعة صلاح الدين, Qal'at Salah al-Din), con đuoc biet đen la Sahyun hoac Lau đai Saladin la mot lau đai thoi Trung Co o tay bac Syria. No cach thi tran Al-Haffah 7 kilomet (4,3 mi) ve phia đong va 30 kilomet (19 mi) ve phia đong cua Latakia, trong mot khu vuc co đia hinh nui cao ben suon nui, giua hai khe nui va bao quanh boi rung. Đia điem nay đa đuoc cung co it nhat tu giua the ky thu 10. Nam 975, hoang đe Đong La Ma Ioannes I Tzimiskes chiem đuoc đia điem nay va no van nam duoi su kiem soat cua Đong La Ma cho đen khoang nam 1108. Đau the ky 12, nguoi Francia nam quyen kiem soat đia điem nay va no la mot phan cua Thanh bang Thap tu quan Antioch moi đuoc thanh lap. Thap tu quan đa thuc hien mot ke hoach xay dung rong lon, đem lai cho lau đai phan lon dien mao nhu hien tai. Nam 1188, noi nay roi vao tay cua Saladin sau mot cuoc bao vay keo dai ba ngay. Lau đai mot lan nua bi bao vay vao nam 1287, lan nay ca nguoi bao ve va ke tan cong đeu la Mamluk. Nam 2006, Qal'at Salah El-Din cung voi Krak des Chevaliers đuoc UNESCO cong nhan la di san the gioi, va hien la tai san cua chinh phu Syria.


Vi tri va ten goi Thanh tri nay nam cach Latakia 25 kilomet (16 mi) ve phia đong bac, gan voi thi tran Al-Haffah. Ten truyen thong cua no la Sahyun, quy đoi tieng A Rap cua Zion. Theo nha su hoc Hugh N. Kennedy thi đo la ly do ten đo chinh xac hon la Qalʿat alah al-Din, co nghia la "Lau đai cua Saladin". Nhung nguoi Đong La Ma goi no la Sigon con nguoi Francia goi no la Saone.


Lich su Đay la mot thanh tri đuoc cung co tu giua the ky thu 10 va nguoi cu ngu đau tien tai đo la mot nguoi dong doi gia toc cua tieu vuong Hamdan o Aleppo, Sayf al-Dawla. Hoang đe Đong La Ma Ioannes I Tzimiskes sau đo đa chiem Sahyun vao nam 975 tu nguoi cai tri nha Hamdan va no van nam duoi su kiem soat cua Đong La Ma cho đen khoang nam 1108 khi quan đoi Thap tu chinh gianh quyen kiem soat Latakia, thoi điem đo co the ho cung đa chiem Sahyun. No sau đo la mot phan cua Cong quoc Antioch, mot trong bon thanh bang Thap tu quan đuoc thanh lap sau Cuoc thap tu chinh thu nhat. Cac lanh chua cua Sahyun la mot trong nhung nguoi co quyen luc manh nhat o Antioch. Vi chua đau tien cua Sahyun co le la Robert the Leper, nguoi đuoc ghi nhan kiem soat no it nhat la tu nam 1119. Sahyun van o thuoc kiem soat cua Antioch cho đen nam 1188. Rat co the đo la Robert hoac con trai cua ong la William cua Zardana, nguoi đa xay dung lau đai thap tu quan xung quanh cac cong su cua Đong La Ma truoc đay. Hau het nhung gi ngay nay hien thay đa đuoc xay dung vao thoi điem nay. Phao đai nay la cong trinh đang chu y vi la mot trong so it nhung noi khong đuoc giao pho cho cac chi dan quan su lon cua Hiep si Cuu te va Đen thanh.
Vao ngay 27 thang 7 nam 1188, sultan cua vuong trieu Ayyub Saladin va con trai cua ong la Az-Zahir Ghazi cung quan đoi đa bao vay Sahyun. Cac luc luong Hoi giao đa vuot qua đuoc hai vi tri phong thu ben ngoai lau đai. Saladin đa to chuc vu khi cong thanh tren cao nguyen đoi dien lau đai phia đong trong khi con trai ong thiet lap huong phia bac, duoi chan lau đai. Nhung khoi đa nang tu 50 va 300 kilogam (110 va 660 lb) đa đuoc ban pha vao lau đai trong hai ngay khien no bi thiet hai đang ke. Đen ngay 29 thang 7 thi lenh tan cong đuoc đua ra, Az-Zahir tan cong thi tran tiep giap phia tay lau đai va nguoi dan đa phai vao trong lau đai đe tru an. Lau đai va thi tran cach nhau boi mot muong nuoc. Tuy nhien, o đau phia bac thi con muong van chua đuoc hoan thanh. Khai thac đieu nay, Az-Zahir đa cho quan tan cong vao cac buc tuong lau đai o phia đo va đa thanh cong. Khoang san trong bi that thu va quan đon tru rut ve ben trong phao đai. Truoc ngay ket thuc, quan đon tru đa đau hang va chap nhan cac đieu khoan đua ra cua Saladin. Mac du Sahyun la mot lau đai kien co nhung no đa sup đo chi trong ba ngay. Nha su hoc Kennedy suy đoan rang, mac du đuoc cung cap nhu yeu pham đay đu nhung ho đa phai đau hang boi luc luong quan o đay khong đu lon hoac khong co cac vu khi phong thu manh me.
Saladin đa giao thanh tri nay cung voi Bourzey cho mot trong nhung tieu vuong cua minh la Mankawar (con đuoc goi la Mankurus ibn Khumartigin). Hai thanh tri nay sau đo đa đuoc chuyen quyen cho nhung nguoi thua ke sau đo cho đen nam 1272 khi Sahyun đuoc trao cho vua cua Vuong quoc Hoi giao Mamluk la Baybars I. Mot thoi điem khong ro trong thap nien 1280, tieu vuong Mamluk Sunqur al-Ashqar bat đong chinh kien su dung lau đai nay đe lanh nan truoc sultan Mamluk Bahri Al-Mansur Qalawun. Duoi thoi Sunqur, lau đai tro thanh trung tam hanh chinh cua mot tieu vuong quoc nho ban đoc lap. Vao cuoi nam 1286 va đau nam 1287, Qalawun bat đau đan ap cac luc luong đoi đich cua minh bao gom ca viec ngan chan Sunqur đang dan lon manh va muon đoc lap. Ong đa phai quan đoi duoi su chi huy cua Turuntay thiet lap mot cuoc bao vay Sahyun. Turuntay gui thong điep toi Sunqur rang, neu đau hang thi se đuoc sultan tha toi. Sunqur đa tu choi va cuoc bao vay bat đau. Va ro rang la Sunqur khong the giu đuoc lau đai nen vao thang 4 nam 1287, ong đa phai đau hang.
Sau đo, Sahyun đa tro thanh mot phan cua tinh Tripoli. Lau đai van la mot thanh tri co y nghia chien luoc va thinh vuong duoi thoi Mamluk cho đen it nhat la vao cuoi the ky 14. Tieu vuong Hama Abu'l-Fida nhac đen ve viec mot thi tran đuoc thanh lap lien ke lau đai. Tuy nhien, trong nhung thap ky sau đo thi Sahyun đa bi bo roi.
Thanh co cung voi Crac des Chevaliers đa đuoc UNESCO cong nhan la Di san the gioi tu nam 2006. Trong cuoc noi chien Syria bat đau vao nam 2011, UNESCO bay to lo ngai rang cuoc xung đot co the dan đen thiet hai cua cac di tich van hoa quan trong trong đo co ca thanh co Salah Ed-Din. Tinh đen nam 2016, lau đai van ton tai ma khong co thiet hai đang ke nao.


Mo ta Lau đai đuoc xay dung tren mot suon nui dai 700 met giua hai hem nui sau. No bao ve tuyen đuong giua Latakia va thanh pho Antioch. Đoan đuong lau đai đuoc xay dung đuoc ket noi voi mot cao nguyen o phia đong. Nhung nguoi Đong La Ma đa bao ve đia điem nay bang cach xay dung mot buc tuong o phia đong suon nui. Cac buc tuong tao ra mot hang rao bao quanh khong đeu voi cac thap ben cac canh. Lien ke voi cong su, o cuoi phia đong cua suon nui la mot khu đinh cu nho. Mot trong nhung đac điem hoanh trang nhat cua phao đai la muong nuoc sau 28 met, la mot kien truc cat vao đa, co the do nguoi Đong La Ma xay. Con muong nay dai 156 met doc theo phia đong, rong tu 14 đen 20 met va co mot cot thap đon đoc cao 28 met đe đo cay cau bac qua.
Đuong vao lau đai thong qua mot loi đi o phia nam cua phao đai. Ben phai loi vao la mot toa thap, mot cong su đuoc xay dung boi quan Thap tu chinh. Co mot cai khac cach đo vai met. Co mot be chua nuoc va mot chuong ngua ngay ben canh mot ham lon nhin qua muong nuoc. Khu vuc nay co nhung buc tuong day 5 m va no co dien tich gan 24 m². Xa hon ve phia bac la cong noi cau rut đuoc su dung. Ngoai ra, con co toa thanh Đong La Ma, nam o trung tam cua phao đai, mot ham lon khac, nha tra Thap tu chinh va mot nha tho Thap tu chinh tiep giap voi mot trong hai nha nguyen Đong La Ma. Đoi voi cac cong trinh bo sung cua A Rap vao phao đai, chung bao gom mot nha tho Hoi giao, co tu thoi Qalawun, va mot cung đien, bao gom cac phong tam voi san va iwans. Chung đa đuoc sua chua đoi chut.


Xem them Danh sach di san the gioi bi đe doa


Tham khao Thu muc Đoc them Lien ket ngoai UNESCO Qal’at Salah El-Din