Sambo (tieng Nga: самбо; самозащита без оружия) la mot mon the thao vo thuat va chien đau cua Nga. No bat nguon tu Lien bang Nga thoi Lien Xo. Tu "Sambo" la mot tu ghep cua samozashchita bez oruzhiya, co nghia đen la "tu ve khong vu khi". Sambo la mot mon vo tuong đoi hien đai, do su phat trien cua no chi moi bat đau vao đau nhung nam 1920 khi Hong quan Lien Xo muon cai thien kha nang chien đau tay đoi. Sambo đuoc du đinh la su hop nhat cua cac ky thuat hieu qua nhat cua cac mon vo thuat khac nhau.
Nhung nguoi đi tien phong tao ra sambo la Viktor Spiridonov va Vasili Oshchepkov. Oshchepkov chet trong tu do hau qua cua Đai thanh trung sau khi bi buoc toi la gian điep Nhat Ban. Truoc đo Oshchepkov đa danh nhieu nam song o Nhat Ban va đuoc đao tao mon judo duoi thoi Kano Jigoro, nguoi sang lap mon nay.
Spiridonov va Oshchepkov đoc lap phat trien hai phong cach khac nhau, cuoi cung hai phong cach nay hoa tron voi nhau va tro thanh thu đuoc goi la sambo ngay nay. So voi he thong cua Oshchepkov, đuoc goi la "Đau vat tu do" o Nga (đuoc biet đen o phuong Tay la mon đau vat Catch-as-catch-can hoac đon gian la Catch wrestling), phong cach cua Spiridonov nhe nhang va it tan bao hon. No cung it phu thuoc vao suc manh hon, chu yeu la do cac chan thuong ma Spiridonov phai chiu trong The chien I. 
Anatoly Kharlampiev, mot hoc vien cua Vasili Oshchepkov, cung đuoc coi la nguoi sang lap sambo. Nam 1938, sambo đa đuoc cong nhan la mot mon the thao chinh thuc cua Uy ban The thao Lien Xo.


Phan loai Co nhieu bien the the thao canh tranh cua sambo (mac du cac ky thuat va nguyen tac sambo co the đuoc ap dung cho nhieu mon the thao chien đau khac). Duoi đay la cac đinh dang chinh đuoc FIAS cong nhan.

Sambo the thao (tieng Nga: Борьбa Самбо, Bor'ba Sambo) co phong cach tuong tu nhu Catch wrestling va Judo, nhung voi mot so khac biet ve quy tac, giao thuc va đong phuc. Gan giong voi Catch wrestling, va nguoc lai voi judo, sambo cho phep nhieu loai đon khoa chan khac nhau, trong khi khong cho phep đon lam nghet tho. No cung tap trung vao nem, vat duoi đat va khoa, voi rat it han che trong viec nam va giu.
Sambo chien đau (tieng Nga: Боевое Самбо, Boyevoye Sambo). Đuoc su dung va phat trien cho quan đoi, sambo chien đau giong nhu vo thuat hon hop (MMA) hien đai, bao gom cac hinh thuc đanh va vat lon. Sambo chien đau cho phep đam, đa, dung khuyu tay, đau goi, huc đau va tan cong vao hang. Cac vo si mac ao khoac nhu trong sambo the thao, nhung cung bao ve tay va đoi khi bao ve ong chan va đau. Giai vo đich Sambo chien đau the gioi đau tien cua FIAS đuoc to chuc vao nam 2001. Lien đoan Sambo chien đau the gioi, co tru so tai Nga, cung thuc hien cac cuoc tranh tai sambo chien đau quoc te.


Lich su = Nguon goc va anh huong =
Su phat trien ban đau cua Sambo bat nguon tu nhung no luc đoc lap cua Vasili Oshchepkov va Viktor Spiridonov đe tich hop cac ky thuat cua mon đau vat Catch, Judo, Jujutsu va cac mon vo thuat nuoc ngoai khac vao cac kieu đau vat Tho Nhi Ky ban đia. Oschepkov day Judo cho cac luc luong Hong quan tinh nhue tai Nha Hong quan Trung uong. Vasili Oschepkov la mot trong nhung nguoi nuoc ngoai đau tien hoc Judo o Nhat Ban va đa đat muc nidan (đai đen cap đo hai, trong so nam đai) voi nguoi sang lap cua mon Judo, Kano Jigoro. Nen tang cua Spiridonov cua lien quan đen vo thuat ban xu tu cac vung Lien Xo khac nhau cung nhu vo Nhat Ban jujutsu (mac du ong khong bao gio chinh thuc đuoc đao tao no). Su phu thuoc cua ong vao su di chuyen hon la suc manh la mot phan boi vi trong The chien I, ong đa bi mot vet thuong do luoi le khien tay trai cua ong bi que. Ca Oschepkov va Spiridonov đeu hy vong mot cach đoc lap rang cac ky thuat chien đau tay đoi cua quan đoi Lien Xo co the đuoc cai thien voi viec truyen cac ky thuat đuoc chat loc tu cac mon vo thuat nuoc ngoai khac. Trai nguoc voi truyen thuyet thong thuong, Oschepkov va Spiridonov đa khong hop tac voi nhau trong viec phat trien he thong chien đau tay đoi cua ho. Thay vao đo, cac quan niem đoc lap cua ho ve chien đau tay đoi đa hop nhat thong qua viec đao tao cheo giua cac vo sinh va cac no luc hinh thanh cua cac vo sinh va nhan vien quan đoi cua ho. Tuy Oschepkov va Spiridonov đa co dip hop tac, nhung no luc cua ho khong hoan toan hop nhat mon vo nay.
Moi ky thuat đuoc mo xe va xem xet can than vi gia tri cua no, va neu đuoc chap nhan trong chien đau khong vu trang, đuoc tinh chinh đe đat đuoc muc đich cuoi cung cua sambo: ngan chan mot ke thu co vu trang hoac khong vu trang trong thoi gian ngan nhat co the. Do đo, nhieu ky thuat tu jujutsu, judo va cac he thong vo thuat khac đa đuoc ket hop voi phong cach chien đau ban đia đe tao thanh cac đon cua sambo. Khi cac ky thuat đuoc hoan thien, chung đuoc tron thanh cac ung dung sambo đe dung trong tu ve ca nhan, canh sat, kiem soat đam đong, linh bien phong, canh sat bi mat, bao ve chuc sac, nhan vien benh vien tam than, quan đoi va biet kich.


= Phat trien =
Nam 1918, Lenin đa tao ra Vsevobuch (Huan luyen quan su tong hop) duoi su lanh đao cua N. I. Podvoyskiy đe huan luyen Hong quan. Nhiem vu phat trien va to chuc huan luyen chien đau tay đoi cua quan đoi Hong quan đa thuoc ve K. Voroshilov, nguoi đa lan luot tao ra trung tam huan luyen the chat NKVD, Hiep hoi the thao Dynamo.
Spiridonov la mot cuu chien binh chien đau trong The chien I va la mot trong nhung huan luyen vien đau vat va tu ve đau tien đuoc thue cho hiep hoi Dynamo. Nen tang cua ong bao gom đau vat tu do, đau vat Greco-Roman, nhieu phong cach đau vat dan gian Tho Nhi Ky va jujitsu Nhat Ban. La mot nha đieu tra chien đau cho Dynamo, Spiridonov đi đen Mong Co va Trung Quoc đe quan sat phong cach chien đau ban đia cua ho.
Nam 1923, Oschepkov va Spiridinov đa hop tac (đoc lap) voi mot nhom cac chuyen gia khac ve mot khoan tro cap tu chinh phu Lien Xo đe cai thien he thong chien đau tay đoi cua Hong quan. Spiridonov đa hinh dung viec tich hop cac khia canh thuc te nhat cua cac he thong chien đau cua the gioi vao mot phong cach toan dien co the thich ung voi moi moi đe doa. Oschepkov đa quan sat viec tinh che cac the vo Tenjin Shin'yo Ryu, Kito Ryu va Fusen Ryu Jiu-Jitsu cua Kano Jigoro vao Judo, va ong đa phat trien tam nhin sau sac can thiet đe đanh gia va tich hop cac ky thuat chien đau vao mot he thong moi. Su phat trien cua ho đuoc Anatoly Kharlampiyev va IV Vasiliev, nhung nguoi cung đa đi khap the gioi đe nghien cuu nghe thuat chien đau ban đia cua the gioi, giup bo sung. Muoi nam trong qua trinh san xuat, danh muc cac the vo ky thuat cua ho la cong cu đe xay dung khuon kho ban đau cua mon nghe thuat cuoi cung đuoc goi la sambo.
Kharlampiyev thuong đuoc goi la cha đe cua sambo. Đay co the chi phan lon mang tinh ngu nghia, vi chi co Kharlampiyev co tuoi tho va moi lien he chinh tri đe duy tri voi mon vo nay khi he thong moi đuoc đat ten la "sambo". Tuy nhien, kha nang su dung cac moi quan he chinh tri cua Kharlampiyev đa khien Uy ban The thao Lien Xo chap nhan Sambo la mon the thao chien đau chinh thuc cua Lien Xo vao nam 1938. Vi vay, chinh xac hon, Kharlampiyev co the đuoc coi la cha đe cua sambo "the thao".
Spiridonov la nguoi đau tien bat đau đe cap đen he thong moi voi ten tuong tu nhu 'sambo'. Cuoi cung ong đa phat trien mot phong cach mem mai hon goi la Samoz co the cac hoc vien nho hon, yeu hon hoac tham chi la thuong binh va gian điep su dung. Cam hung cua Spiridonov đe phat trien 'Samoz' bat nguon tu chan thuong do luoi le trong The chien I, đieu nay đa han che rat nhieu kha nang (canh tay trai bi hong va do đo) kha nang vat can chien cua ong. Cac phien ban tinh che cua sambo van đuoc su dung hoac hop nhat voi cac ky thuat sambo cu the đe đap ung nhu cau cua cac đac cong Nga ngay nay.


= Nhu mot mon the thao Olympic =
Nguoi ta thuong tuyen bo khong chinh xac rang sambo la mon the thao trinh dien tai The van hoi Mua he 1980 o Moscow, Lien Xo. Đung la sambo thanh nien đa đuoc the hien trong le khai mac The van hoi; tuy nhien, sambo khong bao gio đuoc chinh thuc cong nhan la mot mon the thao. Loi pho bien nay trong sach lich su đuoc ghi nhan trong mot so nguon, bao gom Tu SAMOZ đen SAMBO cua Anatoly Makovetskii va Lich su chien đau tay đoi cua Lukashev trong nua đau the ky 20: Nguoi sang lap va tac gia. Hon nua, cac tai lieu chinh thuc cua Ban to chuc Olympic 1980 khong đe cap đen sambo nhu mot mon the thao tham gia The van hoi. Mot luu y phu, cac mon the thao trinh dien đa bi đinh chi sau The van hoi Mua he 1992. Voi nhung thay đoi trong The van hoi Judo nam 2013 va đe xuat loai bo mon vat tu do khoi The van hoi, đa co mot cuoc di cu lon cua cac đo vat đen voi mon sambo vi no co cac ky thuat bao tron cac loai vo va cac quy tac nang đong nhung nhat quan.


= Ngay nay =
Nam 1968, FILA chap nhan sambo la phong cach đau vat quoc te thu ba. Nam 1985, cong đong sambo đa thanh lap mot to chuc cua rieng minh, Lien đoan nghiep du quoc te Sambo (FIAS). Nam 1993, FIAS tach thanh hai to chuc, ca hai đeu su dung cung ten va logo va hai nhom thuong đuoc goi la FIAS "East" (duoi su kiem soat cua Nga) va FIAS "West" (duoi su kiem soat cua My va Tay Au). Su chia re nay phan chieu nhung ngay cuoi cung cua chinh tri Chien tranh Lanh thoi bay gio cung nhu su tan ra gan đay cua Lien Xo. O My, nhung bat đong giua nhung nguoi to chuc mon the thao nay va su troi day cua Brazil Jiu-Jitsu trong nhung nam 1990 đa lam cham su phat trien cua sambo truoc khi thanh cong cua mot so vo si sambo tang muc đo pho bien cua mon nay sau đo mot thap ky. Nam 2005, FILA đa đat đuoc thoa thuan voi FIAS "West" va nam lai quyen quan ly đoi voi sambo the thao. Tuy nhien, vao nam 2008, mot lan nua, FILA đa ngung quan ly sambo va sambo hien đang bi thieu đang chu y tu trang web cua FILA. Hien tai, chi co FIAS to chuc cac cuoc thi canh tranh quoc te trong mon sambo the thao. Nam 2014 FIAS va FILA đa ky thoa thuan hop tac. Mac du đieu nay khong đua sambo tro lai danh sach đuoc cong nhan cua FILA, nhung no lai huong toi su thong nhat va ngan chan 'cac cuoc chien tranh trong tuong lai' lien quan đen viec quang ba mon the thao nay. Mot thoa thuan tuong tu đa đuoc ky ket boi FIAS va Lien đoan Judo quoc te vao nam 2014. Ca FIAS va Lien đoan Sambo The gioi đeu to chuc cuoc thi sambo chien đau quoc te. Hiep hoi Sambo Hoa Ky đa tiep tuc to chuc cac giai đau sambo tu do o My va Canada ke tu nam 2004. Nhung su kien nay khong đuoc cong nhan boi FILA. Tin đon gia tang vao nam 2012 noi rang sambo se đuoc đua vao nhu mot mon the thao trong The van hoi 2016 do đo khong đuoc ho tro boi bat ky su that nao, va do đo sambo van con rat lau đe truong thanh mot mon the thao Olympic, bat chap no luc đuoc đua vao van đe. That vay, voi y đinh cua Uy ban Olympic đe loai bo mon đau vat co đien khoi danh sach Olympic, co tin đon rang sambo rat kho co the tham gia The van hoi. Tuy nhien, sambo đa đuoc đua vao Đai hoc Mua he hang nam lan thu 27 lan đau tien trong lich su. FIAS đa nop đon len Uy ban Olympic quoc te IOC đe xem xet sambo cho The van hoi 2020 va đa danh 2010-2013 đe tao ra mot uy ban sambo trong Hiep hoi Bao chi The thao Quoc te (AIPS). Ke tu ngay 30 thang 11 nam 2018, Sambo thuc su đa đuoc IOC cong nhan tam thoi. Moi quan he chat che nay khang đinh lai su pho bien toan cau cua mon vo va su nhan manh cua truyen thong ve sambo.


Tham khao