Hawaii (tieng Hawaii: Hawaiʻi) la tieu bang Hoa Ky nam hoan toan tren quan đao Hawaiʻi (ngay xua đuoc goi quan đao Sandwich boi nhung nguoi Chau Au), nam trong Thai Binh Duong cach luc đia khoang 3.700 kilomet (2.300 dam). Khi bang đuoc gia nhap Lien bang ngay 21 thang 8 nam 1959, Hawaiʻi đuoc tro thanh tieu bang thu 50 cua Hoa Ky. Ten cua tieu bang trong tieng Hawaiʻi co dau ʻokina (ʻ), cho nen tieng Anh chuan cua Hawaiʻi (tho ngu Hawaiʻi) cung phai đuoc viet voi dau nay. Đay la tieu bang co ty le cu dan goc A cao nhat tai Hoa Ky.
Đay la noi sinh cua cuu tong thong Barack Obama (tai Honolulu).


Đia ly Hawaiʻi la tieu bang duy nhat cua Hoa Ky co nuoc xung quanh. Vi khong thuoc luc đia Hoa Ky, no la mot trong hai tieu bang khong giap voi tieu bang khac (Alaska la tieu bang con lai). No cung la cuc Nam cua Hoa Ky va la tieu bang duy nhat nam hoan toan trong mien nhiet đoi cung nhu khong thuoc ve chau luc nao. Hawaiʻi cung la tieu bang duy nhat đang tiep tuc đuoc nang len boi cac dong dung nham đang chay, nhat la tu nui lua Kilauea.
Quan đao Hawaiʻi bao gom 19 đao va 1 đao san ho keo dai 2.400 km (1.500 dam). Cac đao chinh la tam đao cao nhat ve phia đong nam cua day đao. Cac đao nay, theo vi tri tu phia tay bac toi phia đong nam, co nhung ten: Niʻihau, Kauaʻi, Oʻahu, Molokaʻi, Lanaʻi, Kahoʻolawe, Maui, va đao Hawaiʻi.

Cac đao Hawaiʻi đuoc tao ra do nui lua noi len tu đay bien qua mot lo thong đuoc goi la nhiet điem (hotspot) trong thuyet đia chat. Ly thuyet nay xac nhan rang trong khi mang kien tao duoi phan lon cua Thai Binh Duong tien ve huong tay bac, cac nhiet điem nay đung yen, tu tu tao ra cac nui lua moi. Đay la ly do chi nhung nui lua vao phan nam cua Đao Hawaiʻi đang hoat đong.
Nui lua phun o ngoai Đao Hawaiʻi lan cuoi tai Haleakala tren đao Maui vao cuoi the ky 18. Nui lua moc len gan đay nhat la Loʻihi, duoi mat bien cach bo phia nam cua đao Hawaiʻi.
Boi vi quan đao Hawaiʻi bi co lap o giua Thai Binh Duong, va nhieu loai moi truong ton tai o cac đao cao nam trong hay gan vung nhiet đoi, cho nen tieu bang nay co đu loai thu loai thuc vat va đong vat đac huu. Nhung hoat đong cua nui lua va xoi mon sau đo tao ra nhieu đia mao đep hay. Thoi tiet o đay lam cho nui Waiʻaleʻale thanh noi am uot thu ba tren the gioi; moi nam mua trung binh 11,7 m (460 inch).
Cac khu vuc duoi quyen cua Dich vu Vuon Quoc gia (NPS) bao gom:

Đuong lich su Quoc gia Ala Kahakai tren đao Hawaii
Cong vien Quoc gia Haleakala tai Kula
Cong vien Quoc gia cac Nui lua Hawaii tai Hilo
Cong vien lich su Quoc gia Kalaupapa tai Kalaupapa
Cong vien lich su Quoc gia Kaloko-Honokohau tai Kailua-Kona
Cong vien lich su Quoc gia Puʻuhonua O Honaunau tai Honaunau
Khu tuong niem Quoc gia Puukohola Heiau tai Kawaihae
Đai ky niem USS Arizona tai Honolulu


= Cac đao chinh =


= Cac thanh pho quan trong =

Nhung noi đong nguoi o vi tri ngay nay do hoang gia Hawaiʻi moi đau di chuyen tu đao Hawaiʻi toi Maui roi toi Hawaiʻi. Thanh pho lon nhat va thu phu cua tieu bang, Honolulu, la thanh pho ma Quoc vuong Kamehameha III lua chon thanh kinh đo cua quoc vuong ngay xua, do co cang tu nhien o đay, đo la cang Honolulu ngay nay.
Honolulu nam ven bo bien phia đong nam cua đao Oʻahu. Cac thanh pho đong nguoi kia co: Hilo, Kaneʻohe, Kailua, Thanh pho Pearl, Kahului, Kailua-Kona, va Lihuʻe.


Lich su = Thoi co =

Cac nha nhan chung hoc cho rang nhung nguoi Polynesia cua quan đao Marquises va quan đao Societe bat đau toi quan đao Hawaiʻi vao khoang 300 CN, sau đo dan Tahiti toi vao khoang 1300 CN, ho xam chiem va giet het moi dan cu đau tien o quan đao. Nhung nguoi Tahiti nay giu ky niem cua su di tru bang loi noi dung chuyen pha he va truyen dan gian, nhu cac chuyen Hawaiʻiloa va Paʻao. Ho chi co quan he voi nhom nguoi Polynesia khac lau vao đau thoi di tru, va Hawaiʻi phat trien tu nhung lang nho thanh xa hoi phuc tap gan mot minh.
Ho tu nhien ngung đi lai giua Hawaiʻi va vung Nam Thai Binh Duong, khong biet ly do vai the ky truoc khi nguoi Au Chau đen. Cac thu linh đia phuong, đuoc goi aliʻi, cai tri lang cua ho va chien đau đe mo rong the luc va chong lai cac lang khac. Chien tranh xay ra rat nhieu. Xa hoi nay huong ve cuong vi lon hon va bat đau bao gom ca hon đao.
Cac ban bao cao map mo cua nhung nha tham hiem Au Chau cho biet rang Hawaiʻi đa đuoc nguoi Au Chau tham vieng tu lau truoc ham truong nguoi Anh James Cook nam 1778. Cac su gia ghi cong ong Cook ve su kham pha nay, tai vi ong la nguoi đau tien ve ban đo va xuat ban toa đo cua quan đao Hawaiʻi. Cook đat ten la quan đao Sandwich đe the hien long ton trong cua ong đoi voi mot trong nhung nha tai tro cho chuyen đi la John Montagu, ba tuoc đoi thu tu Sandwich.


= Vuong quoc =

Sau mot loat tran đanh ket thuc nam 1795 va đao Kauaʻi ly khai hoa binh nam 1810, quan đao Hawaiʻi đuoc lien hiep lan đau tien duoi quyen Vua Kamehameha Đai đe. Ong thanh lap Nha Kamehameha, trieu đai ma cai tri vuong quoc toi nam 1872. Mot trong nhung su kien quan trong nhat trong thoi đo la viec cam Giao hoi Cong giao Hawaiʻi.
Su kien đo dan đen Chi du Khoan dung (Edict of Toleration), lap nen tinh trang tu do ton giao o quan đao Hawaiʻi. Cai chet cua Vua Kamehameha V – ong chua vo, nhung khong chon nguoi noi ngoi – dan đen Vua Lunalilo đuoc bau. Sau ong qua đoi, Nha Kalakaua đuoc quyen cai tri.
Nam 1887, voi ly do su cai tri yeu kem, nhung thuong gia My va Au Chau ma đa tham gia vao chinh phu Hawaiʻi gi sung vao đau Vua Kalakaua va bat ong phai ky ten vao Hien phap Luoi le, no khong chi tuoc đoat quyen luc cua quoc vuong ma cung bai bo quyen đi bau cua nguoi chau A va đat đieu kien thu nhap va tai san toi thieu cua cac cu tri nguoi My, Au Chau, va tho dan Hawaiʻi, noi chung la no khien cho chi co nhung nguoi My, Au Chau, va tho dan giau co the bo phieu. Vua Kalakaua thong tri đen khi qua đoi nam 1891.
Chi cua Kalakaua, Liliʻuokalani, noi ngoi va cai tri đen khi bi truat ngoi nam 1893. Cac thuong gia My va Au Chau đao chinh do ba loan tin la se bai bo hien phap. Tuy ba chun lai đen phut cuoi cung, nhung cac thanh vien cua cong đong ngoai quoc thanh lap Uy ban An toan ma thuc hien đao chinh gan khong đo mau va thanh lap chinh phu lam thoi. Ngay 30 thang 5 nam 1894, hoi nghi hien phap du thao hien phap moi cho Cong hoa Hawaii. Cong hoa tuyen bo chu quyen ngay 4 thang 7 nam 1894, cung ngay voi quoc khanh Hoa Ky.
Su lat đo che đo quan chu la su kien quan trong trong lich su Hawaiʻi va van con gay ra tranh luan. Trong thoi Vuong quoc va che đo cong hoa sau đo, Lau đai ʻIolani – nha hoang gia chinh thuc duy nhat tai Hoa Ky ngay nay – đuoc su dung nhu tru so thu phu.


= Lanh tho =

Khi William McKinley thang cu tong thong Hoa Ky vao thang 11 nam 1896, van đe sap nhap Hawaii vao Hoa Ky đuoc noi len lan nua. Tong thong tien nhiem, Grover Cleveland, la ban cua Nu hoang Liliʻuokalani. Ong phan đoi viec phu thuoc Hawaii vao Hoa Ky đen cuoi nhiem ky ong, nhung roi McKinley bi thuyet phuc boi nhung nguoi theo chu nghia banh truong va nhung nguoi muon sap nhap đen tu Hawaii. Ong tan thanh cuoc gap voi mot Uy ban nguoi ung ho viec sap nhap đen tu Hawaii, co Lorrin Thurston, Francis Hatch, va William Kinney. Sau khi đam phan voi ho, vao thang 6 nam 1897, ong McKinley ky hiep uoc sap nhap voi cac đai bieu nay cua Cong hoa Hawaii. Tong thong sau đo gui hiep uoc cho Quoc hoi Hoa Ky đe ho phe chuan.
Vu sap nhap Hawaii vao Hoa Ky bi nhieu nguoi phan đoi. Hui Aloha ʻAina va Hui Kalaiʻaina to chuc hai van đong kien nghi, mot van đong lay gan 22.000 ten ky phan đoi sap nhap, trong khi van đong kia lay vao khoang 17.000 ten xin phuc hoi che đo quan chu. Chi co kien nghi 22.000 ten phan đoi sap nhap đuoc gui cho chinh phu Hoa Ky, trong khi 17.000 ten kia chua đuoc tim lai. Hoi đo Lorrin Thurston chi trich kien nghi đuoc gui do đieu tra cua ong chi ra nhieu gian lan.
Du nhung nguoi đo phan đoi o quan đao, Nghi quyet Newlands ("nghi quyet cac đat moi") đuoc thong qua Ha Nghi vien ngay 15 thang 6 nam 1898 voi ket qua 209 nguoi thuan va 91 nguoi chong, va đuoc thong qua Thuong Nghi vien ngay 6 thang 7 nam 1898 voi ket qua 42–21, sap nhap Hawaii thanh mot lanh tho chinh thuc cua Hoa Ky, mac du nhung đai bieu phan đoi trong Quoc hoi. Tuy mot so nguoi nghi ngo su hop phap cua vu sap nhap nay vi nghi quyet đuoc thong qua thay vi hiep uoc, hai vien Quoc hoi ung ho đao luat nay voi đa so hai phan ba, trong khi mot hiep uoc chi can hai phan ba cua Thuong Nghi vien thuan (Đieu II, Đoan 2, Hien phap Hoa Ky).
Nam 1900, Hawaii đuoc tu tri va giu Lau đai ʻIolani la tru so cua thu phu lanh tho. Tuy co nguoi thu danh cap tieu bang vai lan, Hawaii van con la lanh tho keo dai 60 nam. Cac nguoi chu đon đien, nhu la nhom đuoc goi Big Five, thay cap lanh tho rat tien, đe ho tiep tuc nhap khau nhan cong re tu ngoai quoc; chinh phu lien bang cam nhap cu nhu vay o cac tieu bang kia.
Quyen cua cac nguoi chu đon đien cuoi cung bi vo do nhung nguoi hoat đong chinh tri ma chau cua nhan cong nhap cu đau tien. Do ho đuoc sinh tai lanh tho nuoc My, ho tu đong la cong dan Hoa Ky. Mong đuoc quyen bau cu đay đu, ho van đong cho cap tieu bang tai quan đao Hawaiʻi.


= Tieu bang =
Thang 3 nam 1959, hai vien Quoc hoi thong qua Đao luat Nhan, va Tong thong Dwight D. Eisenhower tan thanh no. (Đao luat nay khong ke đao san ho Palmyra, ngay xua la phan cua Vuong quoc va Lanh tho Hawaiʻi, khi đinh nghia tieu bang.) Ngay 27 thang 6 nam đo, lanh tho nay to chuc cuoc trung cau dan y đe dan Hawaii bieu quyet ve đao luat đua cap tieu bang. Hawaii chap nhan no voi ket qua moi nguoi chong co 17 nguoi thuan. Ngay 21 thang 8, cac nha tho khap thanh pho Honolulu keu chuong khi Hawaiʻi đuoc tuyen bo la tieu bang thu 50 cua Lien bang.
Sau khi gianh đuoc cap tieu bang, Hawaiʻi voi tro thanh tieu bang hien đai, nganh xay dung va kinh te mo mang rat nhanh. Đang Cong hoa Hawaiʻi bi đuoi ra khoi chinh phu trong cuoc bau cu, đang đuoc ung ho rat manh boi cac nguoi chu đon đien. Thay cho đang nay, Đang Dan chu Hawaiʻi thong tri chinh tri tieu bang keo dai 40 nam. Tieu bang nay cung co gang xay lai van hoa cua tho dan Hawaiʻi. Hoi nghi Hien phap Tieu bang Hawaiʻi nam 1978 dan đen thoi ki ma co nguoi goi la "phuc hung Hawaiʻi". Cac đai bieu cua tieu bang tao ra nhung chuong trinh mang lai ngon ngu va van hoa cua tho dan Hawaiʻi. Ngoai ra, ho co gang ung ho quyen luc tho dan ve van đe tieu bang bang cach thanh lap Van phong Hawaiʻi vu (Office of Hawaiian Affairs).


Nhan khau = Dan so =

Nam 2005, dan so Hawaii uoc tinh la 1.275.194 nguoi, tang 13.070 nguoi hay 1,0% so voi nam truoc va tang 63.657 nguoi hay 5,3% so voi nam 2000. So dan tang tu nhien la 48.111 nguoi (96.028 sinh tru 47.917 chet) va con so tang do nhap cu la 16.956 nguoi. Nhap cu tu ben ngoai Hoa Ky toi tieu bang la 30.068 nguoi trong khi co 13.112 nguoi di cu toi cac bang khac trong nuoc. Trung tam dan cu cua Hawaii nam o giua hai đao O'ahu va Moloka'i
Hawaii tren thuc te co dan so tren 1,3 trieu nguoi do co mot so luong lon quan nhan cung nhu khach du lich. O'ahu la hon đao đong dan nhat va cung co mat đo dan so cao nhat, tong dan cu cua đao la khoang gan 1 trieu nguoi tren mot dien tich 1546 km² (597 mi²). Tuoi tho trung binh o Hawaii nam 2000 la 79,8 nam (77,1 voi nam va 82,5 voi nu), cao hon bat ky tieu bang nao tai Hoa Ky


= Thanh phan dan toc =
Theo đieu tra cua Cuc thong ke Hoa Ky nam 2008, nguoi My da trang chiem 27,1% dan so Hawaii, trong đo 24,8% la nguoi da trang noi tieng Tay Ban Nha hay Bo Đao Nha (Hispanic). Nguoi da đen hay nguoi My goc Phi chiem 2,4% dan so (trong đo 2,3% khong phai la Hispanic). Nguoi đa đo chiem 0,2% (trong đo 0,1% khong phai la Hispanic). Nguoi My goc A chiem 38,5% (trong đo 37,6% khong phai la Hispanic). Nguoi My goc cac đao Thai Binh Duong chiem 9% (trong đo 8,6% khong phai la Hispanic). Cac chung toc la 1,4% (trong đo 1,0% khong phai la Hispanic). Nguoi My đa chung toc chiem 21,4% (trong đo 17,8% khong phai la Hispanic). Nguoi noi tieng Tay Ban Nha hay Bo Đao Nha (Hispanic) chiem 8,7%
Hawaii co ty le nguoi My goc A cao nhat ca nuoc, trong đo co 175.000 nguoi My goc Philippines va 161.000 nguoi My goc Nhat. Ngoai ra con co 53.000 nguoi My goc Hoa va 40.000 nguoi My goc Han. Nguoi Hawaii ban đia co 77.000 nguoi (chiem 5,5%). Tren 110.000 noi tieng Tay Ban Nha hay Bo Đao Nha (Hispanic) coi Hawaii la que huong cua minh, trong đo nguoi Mexico la 37.000, nguoi Puerto Rico la 35.000. Ngoai ra, Hawaii cung co ty le nguoi đa chung toc cao nhat tai Hoa Ky, trong đo chu yeu la nguoi lai Au-A voi gan 61.000 nguoi .
Nam sac dan goc Au lon nhat tai Hawaii la nguoi goc Đuc, goc Ireland, goc Anh, goc Bo Đao Nha va goc Y. Xap xi 82,2% dan cu Hawaii sinh ra tai Hoa Ky va 15% nguoi sinh ra o nuoc ngoai la tu chau A. Hawaii la mot trong hai tieu bang ma nguoi da trang phi Hispanic khong chiem đa so, tieu bang con lai la New Mexico.


= Nguon goc =

Ba nhom nguoi ngoai quoc đau tien đen Hawaii la nguoi Polynesia, nguoi Au va nguoi Hoa, nguoi Hoa đen tren nhung thuyen buon tu nam 1789. Nam 1820, nhung nha truyen giao Hoa Ky đau tien đa toi truyen đao Thien Chua va truyen ba van minh phuong Tay đen Hawaii. Ho đa thuyet phuc cac tu truong nguoi Hawaii ban đia tu bo phong tuc lay nguoi lam vat hien te.
Mot phan lon dan so Hawaii hien nay co to tien chau A (đac biet la nguoi Philippines, nguoi Nhat, nguoi Hoa). Nhieu nguoi la hau due cua nhung nguoi nhap cu đuoc đua đen đe lam viec trong cac đon đien trong mia đuong vao nhung nam 1850 va sau nay. 153 nguoi Nhat đau tien nhap cu vao Hawaii vao ngay 19 thang 6 nam 1868. Ho la nhung nguoi nhap cu khong "hop phap" theo chinh quyen Nhat Ban boi thoa thuan đuoc ky giua nhung nguoi lai buon va Mac Phu Tokugawa, sau đo bi thay the boi che đo cua Minh Tri Thien Hoang. Nguoi nhap cu Nhat Ban đuoc phe chuan đau tien đen vao ngay 9 thang 2 nam 1885 sau khi co đon thinh cau cua Vua Kalakaua voi Nhat Hoang Minh Tri khi ong đen tham Nhat Ban nam 1881.


= Nguoi goc Viet =
Theo thong ke dan so Hoa Ky nam 2010 thi Hawaii co 9.779 nguoi goc Viet (0,7%). Neu ke bat cu ai mang it nhieu dong mau Viet thi co 13.266 nguoi, chiem 1% dan so tieu bang, trong so đo 11.985 nguoi tap trung tren đao Oahu. Thu nhi la đao Maui co 641 nguoi va thu ba la đao lon Hawaii, co 496 nguoi. Đao Molokai chi co bon nguoi goc Viet.


Ngon ngu = Tieng Anh =
Theo thong ke nam 2000, 73,44% cu dan Hawaii tu 5 tuoi tro len dung tieng Anh la ngon ngu duy nhat o nha. Đen nam 2008 theo thong ke cua cuoc Đieu tra Cong đong Hoa Ky thi con so nay tang len thanh 74,6%.


= Cac ngon ngu thieu so =
Tieng Tay Ban Nha đuoc 2,6% cu dan Hawaii su dung, 1,6% thuoc ve nhung ngon ngu khac thuoc Ngu he An-Au; 21% noi cac ngon ngu chau A va 0,% noi cac ngon ngu khac tai nha
Sau tieng Anh, ngon ngu pho bien thu hai la tieng Tagalog (la ngon ngu chinh thuc tai Philippines) (5,37%), tieng Nhat (4,96%) va tieng Ilokano (ngon ngu me đe cua phan lon nguoi My goc Philippines) (4,05%), tieng Trung Quoc (1,92%), tieng Hawaii (1,68%), tieng Han (1,61%), tieng Samoa (1,01%)


= Cach viet ten tieu bang =
Co mot bat đong gay chia re ve mat chinh tri đa nay sinh khi Hien phap cua Tieu Bang Hawaii đua tieng Hawaii la ngon ngu chinh thuc thu hai cua tieu bang la: cach viet chinh xac ten cua tieu bang. Trong Đao luat Cong cong Hawaii, Chinh phu lien bang cong nhan Hawaii la ten chinh thuc cua tieu bang. Cac van ban, tieu đe chinh thuc cua chinh quyen đeu su dung cach viet nay va khong co ky hieu cua am tac hau hay nguyen am dai. Tuong phan, vai thuc the tu nhan nhu bao chi đia phuong, su dung ky hieu nay
Tieu đe hien phap tieu bang la "Hien phap cua Tieu bang Hawaii". Trong đieu XV, muc 1 dung "Bang Hawaii" va muc 5 chi ro khau hieu cua tieu bang la "Ua mau ke ea o ka aina i ka pono". Cac dau 'okina va kahako trong chinh ta tieng Hawaii khong đuoc su dung. Cuoc tranh luan to ra it đuoc nhung nguoi noi tieng Anh ben ngoai Hawaii quan tam.


Ton giao Ton giao tai Hawaii, so lieu dua theo nam 2000 nhu sau 

Ki-to giao: 351.000 (28,9%)
Phat giao: 110.000 (9%)
Do Thai giao: 10.000 (0,8%)
Ton giao khac: 100.000 (10%)
Khong tham gia to chuc ton giao": 650.000 (51,1%)
Giao phai lon nhat ve so luong tin đo la Giao hoi Cong giao voi 240.813 nam 2000. "Ton giao khac" la cac ton giao khong phai la Kito giao, Phat giao hay Do Thai giao, gom co ton giao Bahai, Khong giao, Đao giao, cac ton giao truyen thong cua Hawaii, An Đo giao, Hoi giao, đao Sikh, Than đao, Hoa giao va mot so ton giao khac.
"Khong tham gia to chuc ton giao" đe cap toi nhung nguoi khong thuoc ve mot giao phai nao, nhom nay gom nhung nguoi theo thuyet bat kha tri, vo than, chu nghia nhan van hay khong tin nguong.


Kinh te Lich su Hawaii co cac nganh kinh te chu yeu: go đan huong (sandalwood), san ca voi, san xuat đuong, dua, quan đoi, du lich va giao duc. Tu khi co quy che tieu bang nam 1959, du lich đa tro thanh nganh kinh te lon nhat, đong gop 24,3% Tong san pham Bang (GSP). Vao nam 1997, mac du vay bang đang co gang đa dang hoa nen kinh te. Tong thu nhap toan tieu bang nam 2003 la 47 ty đola My, thu nhap binh quan đau nguoi la 30.441 đola.

Cac mat hang xuat khau chinh cua Hawaii la thuc pham va quan ao. Cac nganh cong nghiep nay co vai tro khong đang ke trong kinh te Hawaii, tuy nhien, khoang cach xa xoi đa anh huong đang ke đen loi the canh tranh cua tieu bang. Cac mat hang thuc pham chinh cua tieu bang gom ca phe, qua hach, dua, thu nuoi va đuong. Gia tri nganh nong nghiep nam 2002 theo So Thong ke Nong nghiep Hawaii la 370,9 trieu đo la My, san xuat dua la 100,6 trieu đo la va san xuat đuong la 64,3 trieu đo la.
Hawaii co muc thue kha cao. Nam 2003, cu dan Hawaii co muc thue đau nguoi la 2.838 đo la My. Đieu nay mot phan vi giao duc, cham soc y te va cac dich vu xa hoi đeu đuoc tieu bang cung ung, mot đieu khong co o cac bang khac. Nam 2010, ty le trieu phu cua tieu bang cao thu mot trong ca nuoc.
Hang trieu du khach mang đen thu nhap cho tieu bang khi tra thue thong thuong khi mua sam cung nhu thue phong khach san. Tuy nhien cac nha lanh đao doanh nghiep cho rang thue cua tieu bang qua cao, gop phan lam cho gia ca cao hon va moi truong kinh doanh khong thuan loi. Hawaii la mot trong so it cac tieu bang kiem soat gia xang dau. Ke tu khi loi nhuan cua cong ty dau tai Hawaii đuoc so sanh voi Hoa Ky luc đia đuoc khao sat, luat troi buoc gia xang dau đia phuong ngang bang voi luc đia. Vao thang 1 nam 2010, ty le that nghiep toan bang la 6,9%.


Van hoa Van hoa ban đia Hawaii la cua nguoi Polynesia. Hawaii đuoc coi la cuc bac cua tam giac Polynesia o phia nam va trung tam Thai Binh Duong. Trong khi van hoa ban đia Hawaii chi con la vet tich trong xa hoi Hawaii hien đai, nhieu nghi le va phong tuc truyen thong dien ra khap tren quan đao. Mot so tham chi tac đong tren toan Hoa Ky nhu su pho bien cua luau (bua tiec kieu Hawaii) va vu đieu hula.
Hawaii co nhieu su kien mang tinh van hoa. Le hoi Quoc vuong Merrie la mot cuoc canh tranh ngoi vi quan quan đieu nhay Hula quoc te . Bang cung la noi to chuc Lien hoan Phim Quoc te Hawaii, lien hoan phim hang đau cua khu vuc vanh đai Thai Binh Duong.


Y te Nam 2009, 92% cu dan Hawaii co bao hiem y te. Duoi tac dung cua cac ke hoach tieu bang, cac doanh nghiep phai cung cap bao hiem cho nguoi lao đong lam viec tren 20 tieng moi tuan. Quy đinh nay khien cho luong cua nguoi lao đong bi giam xuong. Do đuoc tiem phong benh nhieu, nguoi Hawaii it khi phai toi benh vien hon cac bang khac cua Hoa Ky trong khi vien phi ve can ban la thap hon. Voi thanh tich nay, nhung đe xuat ve mot he thong bao hiem y te pho quat tai nhieu noi cua Hoa Ky nhieu khi su dung Hawaii nhu mot hinh mau đe đe nghi cac ke hoach cham soc suc khoe lien bang cung nhu tieu bang. Tuy nhien nhung nguoi chi trich cho rang su thanh cong cua Hawaii co phan đong gop cua khi hau yen binh va tinh trang biet lap nen co it dich benh, nen kinh te Hawaii phu thuoc vao du lich va cac doanh nghiep cung khong hai long voi viec chi tra bao hiem hien nay tai tieu bang


Giao duc Nhung nguoi tot nghiep pho thong o Hawaii thuong lap tuc tham gia vao thi truong lao đong, mot so chuyen đen cac truong đai hoc va cao đang tai Hoa Ky luc đia, phan con lai theo hoc tai cac co so giao duc bac cao hon tai Hawaii.
Lon nhat la he thong cua Đai hoc Hawaii, bao gom cac co so tai Manoa va 2 khu truong so tai Hilo va Tay Oahu; ngoai ra con co 7 đai hoc tai tieu bang. Cac đai hoc tu nhan bao gom Brigham Young University–Hawaii, Chaminade University of Honolulu, Hawaii Pacific University, hay University of the Nations.


Giao thong Mot he thong xa lo tieu bang đuoc xay dung quanh cac đao chinh. Chi co Oahu la co quoc lo lien bang, va la khu vuc duy nhat ben ngoai 48 tieu bang lien ke nhau co ky hieu cua đuong quoc lo giua cac tieu bang. Viec đi lai co the cham chap vi cac con đuong thuong quanh co va hep, con đuong o cac thanh pho kha đong đuc. Moi đao co mot he thong xe bus cong cong rieng.
Cac chuyen bay thuong mai phuc vu viec đi lai toi luc đia cung nhu giua cac đao voi nhau. Hawaiian Airlines, Mokulele Airlines va go! Su dung cac may bay phan luc o cac san bay lon tai Honolulu, Lihue, Kahului, Kona va Hilo, trong khi Island Air va Pacific Wings dung cac may bay nho hon. Cac hang hang khong nay cung cung cap dich vu van chuyen giua cac đao.
Norwegian Cruise Lines cung cap dich vu du lich bang thuyen giua cac đao. Hawaii Superferry co ke hoach ket noi giua Oahu va cac đao khac.


Chu thich Lien ket ngoai Trang chu cua chinh phu tieu bang (tieng Anh)
http://www.gohawaii.com/ Luu tru ngay 27 thang 11 nam 2012 tai Wayback Machine (tieng Anh, Hoa, Nhat, Han, Tay Ban Nha, Đuc)