Thoat vi đia đem la tinh trang nhan nhay đia đem cot song thoat ra khoi vi tri binh thuong trong vong soi chen ep vao ong song hay cac re than kinh song va co su đut rach vong soi gay nen hoi chung that lung hong đien hinh. Thoat vi đia đem cot song xay ra khi nhan keo cua đia đem thoat ra ngoai va chen ep vao re than kinh, tuy song, hay noi cach khac no la tinh trang đia đem bi ep loi ra khoi vi tri binh thuong, giua cac đot song. Thoat vi đia đem thuong tap trung o cac dang chinh la thoat vi đia đem đot song co va thoat vi đia đem đot song that lung, thoat vi đia đem mat nuoc, thoat vi đia đem đa tang, sau ben...
Thoat vi đia đem la can benh rat pho bien trong đo thoat vi đia đem cot song la mot nguyen nhan pho bien gay đau cot song co, cot song that lung cung nhu đau chan tay. Tai My, hang nam co khoang 2 trieu nguoi phai nghi viec do đau that lung, voi chi phi đieu tri len toi 21 ty đo-la, o Viet Nam co toi 17% nguoi tren 60 tuoi bi mac chung đau lung Benh xay ra o khoang 30% dan so, hay gap o lua tuoi lao đong tu 20 - 55 tuoi. Ngoai ra, thoat vi đia đem nhieu tang mot benh ly lam sang rat phuc tap, đa dang, nhat la truong hop khoi luong thoat vi qua to gay chen ep tuy song va hoi chung đuoi ngua.


Trieu chung Thoat vi đia đem gay nen cac con đau that lung voi cac trieu chung nhuc, te lan doc tu that lung xuong mong va chan, hay đau tu vung co - gay lan ra hai vai va xuong cac canh tay, ban tay… khien nguoi benh rat kho chiu, đau đon. Ngoai ra, đau cot song va đau re than kinh la cac trieu chung noi bat nhat cua benh. Đau thuong tai phat nhieu lan, moi đot keo dai khoang 1-2 tuan, sau đo lai khoi benh. Co khi đau am i nhung thuong đau du doi, đau tang khi ho, hat hoi, cui. Ngoai ra con co cam giac kien bo, te cong, kim cham tuong ung voi vung đau. Dan dan, đau tro nen thuong xuyen, keo dai hang thang neu khong đuoc đieu tri. Tuy theo vi tri đia đem thoat vi co the co cac trieu chung đac trung. 

Khi bi thoat vi đia đem đot song co, nguoi benh co bieu hien đau vung gay, vai. Đau, te, mat cam giac tung vung o ca tay, co tay, ban tay. Giam co luc tay. Cac hien tuong đau, nhuc, te tang len hay giam xuong theo cu đong co tay... Ngoai ra, benh nhan con bi giam kha nang van đong vung co nhu: Co kho xoay ngang, cui xuong - ngua len,... Xuat hien nhung con đau lan len đau gay đau đau, choang vang. Nhat la voi nhung nguoi bi thoat vi đia đem cot song co c5,c6.
Khi bi thoat vi đia đem đot song that lung thi gay đau vung that lung va trieu chung đau than kinh lien suon: cam giac đau tang khi nam nghieng, ho va đai tien. Benh nhan se thay đau vung cot song lung, lan theo hinh vong cung ra phia truoc nguc, doc theo khoang lien suon. Đau, te, mat cam giac tung vung o mong, chan, ban chan, truong hop nang co the bi liet. Ngoai ra benh nhan con bi che cu đong cot song: khong con kha nang uon cua that lung, khong cui đuoc xuong thap… Benh nhan se thay đau that lung cap hay man tinh, đau than kinh toa, đau than kinh đui bi. Nguoi benh co tu the ngay lung hay veo ve mot ben đe chong đau, co canh cot song co cung. Co truong hop đau rat du doi va nguoi benh phai nam bat đong ve ben đo đau.


Nguyen nhan Co che thoat vi đia đem nhu sau: Binh thuong đia đem nam o khe giua hai đot song, co lop vo soi boc nhan nhay o trung tam (nhan tuy). Nho tinh đan hoi, đia đem lam nhiem vu nhu mot bo phan giam xoc, bao ve cot song khoi bi chan thuong. Neu co mot luc tac đong manh vao cot song (chan thuong, gang suc...), nhan nhay co the qua cho rach cua đia đem thoat vi ra ngoai chui vao ong song, chen ep re than kinh gay đau cot song. Khi đia đem nao đo bi rach hoac đut, nhung chat dang gel ben trong no se tran ra ngoai. Hien tuong nay đuoc goi la thoat vi nhan tuy - hay thoat vi đia đem. 

Co nhieu nguyen nhan gay nen thoat vi đia đem cot song. Mot so nguyen nhan chu yeu gom.:

Nguyen nhan pho bien la tu the sai trong lao đong, van đong va hoat đong. Con đau thuong xuat hien khi ta nhac vat nang o tu the khong phu hop. Tu the lao đong, tu the ngoi, mang vac nang sai cach đac biet hay gap nhat la viec be vac vat nang. Vi du: Thay vi ngoi xuong be vat roi tu tu đung len, nhieu nguoi co thoi quen đung roi cui xuong, nhac vat nang len. Viec mang vac nang sai tu the nay de gay chan thuong đot song lung, thoat vi đia đem. Khong chi be vac nang, ma nhieu thoi quen sinh hoat hang ngay cung anh huong xau toi xuong khop nhu tu the ngoi gay cong veo cot song, tap the duc khong đung cach gay thoai hoa khop, trat khop
Nguyen nhan do thoai hoa tu nhien: Tuoi tac va cac benh ly cot song bam sinh hay mac phai nhu gai đoi cot song, gu veo, thoai hoa cot song cung la cac yeu to thuan loi đe gay benh. Nhung nguoi o đo tuoi tu 30 đen 50 la co nguy co bi thoat vi cao nhat do nhung thanh phan nuoc va đan hoi ben trong nhan tuy se giam đi theo tuoi. Nhung nguoi tren 30 tuoi, đia đem thuong khong con mem mai, nhan nhay co the bi kho, vong sun ben ngoai xo hoa, ran nut va co the rach. Tren co so đo neu co mot luc tac đong manh vao cot song (chan thuong, gang suc...), nhan nhay co the qua cho rach cua đia đem thoat vi ra ngoai chui vao ong song, chen ep re than kinh gay đau cot song.
Nguyen nhan do bi tai nan hay cac chan thuong cot song.
Nguyen nhan do beo phi hoac benh ly bam sinh: Nhung nguoi thua can beo phi se co nguy co bi thoat vi đia đem cao hon binh thuong, do cot song phai gong len đe ganh mot trong luong co the lon. Ngoai ra, nhung benh ly bam sinh tu nho nhu hep ong song, thoat vi nhan tuy,... cung lam tang nguy co mac thoat vi đia đem o nhieu nguoi.
Ton thuong đia đem cung co the do nguyen nhan di truyen. Neu bo me co đia đem yeu do bat thuong ve cau truc thi con cai cung de bi thoat vi đia đem.


Hau qua Thoat vi đia đem cot song la mot benh kha thuong gap, co the đe lai nhieu hau qua, anh huong đen cuoc song va sinh hoat cua nguoi benh. Kha nang van đong cua benh nhan bi giam sut ro ret. Benh nhan rat kho thuc hien cac đong tac cot song nhu cui ngua, nghieng xoay. Khi re than than kinh bi ton thuong thi benh nhan kho van đong cac chi.
Neu ton thuong than kinh canh tay thi benh nhan khong the nhac tay hay kho gap, duoi canh tay, kha nang lao đong va sinh hoat bi anh huong nghiem trong. Neu ton thuong than kinh toa thi benh nhan co the khong nhac đuoc got hay mui chan. Dan dan xuat hien teo co chan ben ton thuong. Khi benh nang nguoi benh thay chan te bi, mat cam giac o chan đau hay đai, tieu tien khong kiem soat đuoc, roi loan van đong hoac tham chi liet nua nguoi ben duoi.
Thoat vi đia đem co the đe lai nhung hau qua va nhung bien chung nguy hiem cho nguoi benh. 

Benh nhan co the bi tan phe suot đoi do bi liet trong truong hop đia đem thoat vi chen ep tuy co. Khi bi chen ep cac day than kinh vung that lung cung, benh nhan co the bi chung đai tieu tien khong tu chu do roi loan co tron.
Benh nhan bi teo co cac chi nhanh chong, khien sinh hoat bi anh huong nghiem trong, tham chi mat kha nang lao đong. Tat ca cac bien chung đo anh huong lon đen chat luong cuoc song cua nguoi benh, chua ke nhung ton kem do chi phi đieu tri.
Ngoai ra thoat vi đia đem con co the gay la mot so benh khac nhu:
Đau re than kinh phan anh mot qua trinh ton thuong kich thich re than kinh do chen ep co hoc, xuat hien sau giai đoan đau that lung cuc bo, đau tang len khi đi lai, đung lau, ngoi lau. Đau du doi manh len khi ho, hat hoi, ran đai tien. Nam nghi tai giuong lai giam đau nhanh chong. Đo la kieu đau mang tinh chat co hoc, thuong gap trong co che xung đot giua đia đem voi re than kinh do thoat vi đia đem. Roi loan cam giac thuong gap la giam cam giac nong (nong, lanh, xuc giac) o nhung khu vuc khoang da tuong ung voi re than kinh bi ton thuong. Đay la bieu hien muc đo ton thuong sau sac cua re than kinh.
Hoi chung đau khap khenh cach hoi: La mot dang đau re than kinh ngat quang, no xuat hien khi đi đuoc mot đoan lam benh nhan phai dung lai đe nghi. Khi đi tiep mot đoan nua, đau lai xuat hien, buoc benh nhan phai nam nghi.
Roi loan van đong: bai va liet co o hai chan do re than kinh chi phoi bao gom roi loan co that: trong ton thuong cac re vung xuong cung co bieu hien luc đau bi tieu sau đai dam de, luon luon co nuoc tieu chay ri ra mot cach thu đong do liet co that kieu ngoai vi khong giu đuoc nuoc tieu.
Hoi chung đuoi ngua voi bieu hien gom đau mot cach du doi, nguoi benh khong the chiu noi, đoi hoi cap cuu ve than kinh. Đau lai kem theo liet co, mat cam giac, roi loan cam giac… Truong hop chung đuoi ngua duoi co the roi loan co that kieu ngoai vi, roi loan cam giac vung đay chau, khong co liet hoac chi liet mot so đong tac cua ban chan. Đoi voi truong hop hoi chung đuoi ngua giua thi co trieu chung liet gap cang chan, liet cac đong tac cua ban chan va ngon chan, mat cam giac toan bo ngon chan; mat cam giac toan bo cang chan, ban chan, mat sau đui va mong; roi loan co that kieu ngoai vi.


Phong tri Đe đieu tri thoat vi đia đem can luu y đen che đo van đong. Trong giai đoan cap tinh, nam nghi tai giuong la nguyen tac quan trong đau tien. Tu the nam ngua tren van cung, co đem o vung kheo lam co nhe khop goi va khop hang. Thuc hien đieu tri vat ly va cac lieu phap phan xa: bao gom phuong phap nhiet nhu chuom nong (tui nuoc, muoi rang, cam rang, la lot, la ngai cuu nong); dung cac dong đien tai khoa vat ly tri lieu, đieu tri bang laser; cham cuu. Ngoai ra benh nhan co the dung cac loai thuoc chong viem, giam đau, gian co, an than, tran tinh than kinh va vitamin nhom B lieu cao (B1, B6, B12).
Mot bien phap đieu tri quan trong la thong qua su can thiep cua bien phap phau thuat. Trong đo phau thuat tu đong qua da la phuong phap chua thoat vi đia đem moi, hieu qua, an toan va khong đe lai bien chung.
. Rieng đoi voi thoat vi đia đem la truong hop đia đem bi thoai hoa va vo ra con trong truong hop thoat vi đia đem do mat nuoc la tinh trang cua đia đem thoai hoa. Co đen tren 70% so truong hop đia đem mat nuoc va thoat vi ma khong can đieu tri. Chi đinh đieu tri dua tren nhung gi ma khoi thoat vi cua đia đem gay ra nhu đau, te, yeu, liet, mat chuc nang.
Đe phong ngua thoat vi đia đem can loai bo nguyen nhan gay benh, trong đo chu y tu the hop ly trong lao đong, van đong va hoat đong, đac biet la tu the lao đong, tu the ngoi, mang vac nang. Khi be vac vat nang nen ngoi xuong be vat roi tu tu đung len, tranh thoi quen đung roi cui xuong, nhac vat nang len, tap the duc đung cach gay..


Che đo dinh duong Dinh duong co vai tro quan trong trong viec phong va ho tro đieu tri thoat vi đia đem mot cach tu nhien. Biet va can đoi ham luong cac chat trong che đo an hang ngay se giup nguoi benh đay lui qua trinh loang xuong, thoai hoa o cac đot song. Qua đo han che kha nang đia đem bi thoat vi do sut giam nhan nhay gay ra ma sat giua cac đot song.
Nguoi benh thoat vi nen an cac thuc pham giau calci co nguon goc tu sua, rau cu qua co mau xanh đam. Ben canh đo voi nhung benh nhan thoat vi đia đem cot song that lung nen bo sung đay đu cac loai vitamin nhom C, D, E, K va magnesi. Nhung duong chat thiet yeu nay se giup gia tang su chac khoe cua sun khop, chong viem, đay nhanh qua trinh hap thu calci. Cac vitamin nay co nhieu trong cac loai ngu coc, hat đau, đo tuong.
Ngoai ra cac chat khong the thieu trong thap dinh duong bo sung cua nhung nguoi bi thoat vi đia đem khong the khong ke đen la glucosamine, chondroitin (giup thuc đay qua trinh tai tao sun khop) co nhieu trong nuoc ham xuong, sun suon đong vat. Omega 3 (giup chong viem, giam đau do ma xat va va cham cot song) co nhieu trong cac loai ca nhu ca hoi, ca ngu.
Ben canh cac thuc pham nen bo sung thi benh nhan thoat vi đia đem cung can tranh mot so loai thuc an va đo uong khong tot, anh huong xau toi cau truc cot song va suc khoe noi chung bao gom:
Thit bo va da ga (de gay teo co)
Noi tang đong vat (chua nhieu ham luong purin de gay roi loan cau truc cot song, giam tinh đan hoi)
Han che su dung ruou, bia va cac chat kich thich (nhung chat de đao thai ham luong calci cua co the ra ben ngoai)


Chu thich Lien ket ngoai