Tay Ninh la mot tinh thuoc vung Đong Nam Bo, Viet Nam  va co quy mo kinh te đung thu 10 ca nuoc, nam trong Vung kinh te trong điem phia Nam. Tay Ninh so huu vi tri đia ly đuoc xem nhu cau noi giua Thanh pho Ho Chi Minh va thu đo Phnom Penh, vuong quoc Campuchia va khu vuc chuyen tiep giua Đong Nam Bo voi Đong bang song Cuu Long. Ve phan chia hanh chinh, tinh nay hien co 96 đon vi hanh chinh cap xa bao gom 14 phuong va 82 xa, tong dien tich la 8.536,44 km2. Sau khi sap nhap voi tinh Long An, co dan so vao khoang 3.254.170 nguoi, thap nhat o khu vuc Đong Nam Bo. Theo du lieu sap nhap tinh, thanh Viet Nam nam 2025, Tay Ninh co dien tich: 8.536: km², xep thu 18; dan so: 3.254.170 nguoi, xep thu 18; GRDP 2024: 312.456.603 trieu VNĐ, xep thu 10; thu ngan sach 2024: 39.704.480 trieu VNĐ, xep thu 12; thu nhap binh quan: 58,54 trieu VNĐ/nam, xep thu 16. 
Vung đat Tay Ninh tu thoi xua von la mot vung đat thuoc Thuy Chan Lap, voi ten goi la Romdum Ray, co nghia la "Chuong Voi" vi noi đay chi co rung ram voi nhieu thu du nhu cop, voi, beo, ran,... cu ngu. Cho đen khi nguoi Viet đen khai hoang thi vung đat nay moi tro nen phat trien.


Ten goi Tay Ninh tu thoi xua von la mot vung đat thuoc Thuy Chan Lap, voi ten goi la Romdum Ray, co nghia la “Chuong Voi” vi noi đay chi co rung ram voi muon thu du nhu cop, voi, beo, ran,... cu ngu. Cong cuoc khai pha vung đat Tay Ninh đa dien ra cach đay hon 300 nam, tu the ky XVII, khi lop luu dan nguoi Viet tu vung Ngu Quang - Đang Trong lan luot vao vung Đong Nai - Gia Đinh khai hoang, lap ap. Tuy nhien, cong cuoc khai pha vung đat Tay Ninh đuoc dien ra ro nhat, co hieu qua nhat vao cuoi the ky XVII, đau the ky XVIII. Nam 1698, phu Gia Đinh đuoc thanh lap, gom hai huyen Phuoc Long va Tan Binh. Vung đat Tay Ninh khi đo thuoc huyen Tan Binh, phu Gia Đinh. Đia danh Tay Ninh ra đoi vao nam 1836, thoi vua Minh Mang, voi tu cach la mot đon vi hanh chinh cap phu thuoc tinh Gia Đinh; gom 2 huyen Tan Ninh va Quang Hoa, the hien uoc vong an lac, khang ninh cua nguoi dan vung rung nui bien cuong phia tay nam nuoc Viet. Đay cung la lan đau tien ten goi Tay Ninh chinh thuc co trong van ban hanh chinh Viet Nam. Đia danh Tay Ninh giai thich theo goc Han Viet nhu sau: "Tay" co nghia la phia Tay, "Ninh" co nghia la an ninh, nen ten goi "Tay Ninh" co nghia la "an ninh o phia tay".


Đia ly Tay Ninh noi cao nguyen Nam Trung Bo voi đong bang song Cuu Long, vua mang đac điem cua mot cao nguyen, vua co dang dap, sac thai cua vung đong bang, toa đo cua tinh tu 10°57’08’’ đen 11°46’36’’ vi đo Bac va tu 105°48’43" đen 106°22’48’’ kinh đo Đong, co vi tri đia ly:

Phia đong giap Thanh pho Ho Chi Minh
Phia tay giap tinh Prey Veng va tinh Svay Rieng cua Vuong quoc Campuchia
Phia nam giap tinh Đong Thap
Phia bac giap tinh Tbong Khmum cua Vuong quoc Campuchia va tinh Đong Nai
Tinh Tay Ninh co đuong bien gioi dai 240 km voi 3 cua khau quoc te Moc Bai, Xa Mat va Tan Nam, cac cua khau quoc gia: Chang Riec, Ka Tum, Phuoc Tan va nhieu cua khau tieu ngach.


= Đieu kien tu nhien =


 Đia hinh  Nhu cac tinh thanh Đong Nam Bo khac, Tinh Tay Ninh cung la vung co đia hinh chuyen tiep tu cao nguyen Nam Trung Bo xuong đong bang song Cuu Long, đat đai tuong đoi bang phang. Đia hinh vua mang đac điem cua mot cao nguyen, vua co dang dap, sac thai cua vung đong bang, Tay Ninh co nhieu vung đia hinh khac nhau nhu:

Vung đia hinh nui (nui Ba Đen cao 986 m, cao nhat Nam Bo Viet Nam; nui Phung: 435 m; nui Heo: 289 m va đoi 82: 82 m).
Vung ban binh nguyen < 50 m luon song yeu xen lan bung bau trung o cac huyen phia Nam nhu Go Dau, thi xa Trang Bang.
Vung go đoi duoi 150m co đinh rong doc thoai noi tiep nhau phan bo tai thuong nguon Ho Dau Tieng, Tan Chau, Tan Bien va phia bac thanh pho Tay Ninh.
Vung đia hinh thung lung bai boi duoi 2 m tap trung doc song Vam Co Đong va phia tay huyen Ben Cau.
Nhin chung đia hinh cua Tay Ninh bang phang hon so voi cac tinh thuoc Đong Nam Bo khac (tru thanh pho Ho Chi Minh), cao đo trung binh toan tinh khoang 35m so voi muc nuoc bien.


 Khi hau  Khi hau Tay Ninh tuong đoi on hoa thuoc dang khi hau nhiet đoi gio mua, chia thanh 2 mua ro ret la mua mua va mua kho. Mua kho thuong keo dai tu thang 12 nam truoc đen thang 4 nam sau, mua mua bat đau tu thang 5 đen thang 11. Nhiet đo tuong đoi on đinh, đau mua kho đen giua mua thoi tiet thuong se lanh va kho hanh o phia bac va trung tam o muc ban đem thuong duoi 20°C o tinh cuoi mua thoi tiet nong kho co the len tren 38°C bien đo nhiet ngay va đem cao khoang 10~14°C vao mua mua đo am cao mua nhieu nhiet đo ban ngay thuong o muc 30~34°C va ban đem o muc 23~26°C bien đo nhiet thap, voi nhiet đo trung binh nam la 25,5– 27°C, thap ky luc la 11,3°C va cao ky luc la 40°C va thap nhat la 17,6°C vao thang 12 đen thang 2 nam sau cao nhat la 38°C keo dai tu thang 4 đen thang 5 it thay đoi,nhiet đo thap gan đay 11,3 đo C nam 1999 va gan đay nhat la 2021 voi nhiet đo đo đuoc la 16 đo C  Luong mua trung binh hang nam tu 1800 – 2200 mm. Mat khac, Tay Ninh nam sau trong luc đia, co đia hinh cao nup sau Day Truong Son chinh vi vay it chiu anh huong cua bao vao thang 6 -> 8 gio tay nam hoat đong manh keo theo nhung con bao, gio rat manh kem theo mua đa o nhung vung cao phia bac va trung tam va nhung yeu to thuan loi khac. Voi loi the đo la nhung đieu kien thuan loi đe phat trien nen nong nghiep đa dang, đac biet la cac loai cay an qua, cay cong nghiep, cay duoc lieu va chan nuoi gia suc.


 Tho nhuong  Tay Ninh co tiem nang doi dao ve đat, tren 96% quy đat thuan loi cho phat trien cay trong cac loai, tu cay trong nuoc đen cay cong nghiep ngan ngay va dai ngay, cay an qua cac loai. Đat đai Tay Ninh co the chia lam 5 nhom đat chinh voi 15 loai đat khac nhau. Trong đo, nhom đat xam chiem tren 84%, đong thoi la tai nguyen quan trong nhat đe phat trien nong nghiep. Ngoai ra, con co nhom đat phen chiem 6,3%, nhom đat co vang chiem 1,7%, nhom đat phu sa chiem 0,44%, nhom đat than bun chiem 0,26% tong dien tich. Đat lam nghiep chiem hon 10% dien tich tu nhien.


 Song ngoi  Tay Ninh co Ho Dau Tieng giup can bang sinh thai, phuc vu tuoi tieu trong nong nghiep, cung cap nuoc cho nuoi trong thuy san, sinh hoat tieu dung va cho san xuat cong nghiep. Nguon nuoc ngam o Tay Ninh phan bo rong khap tren đia ban, bao đam chat luong cho san xuat va đoi song cua nguoi dan. Cach thanh pho Tay Ninh 20km la điem du lich nam tuyen lien hoan giua thanh pho Tay Ninh - Toa Thanh Tay Ninh - Nui Ba Đen. Ho co dien tich 27.000 ha, co suc chua 1,5 ty m³ nuoc tuoi cho đong ruong tinh va cac tinh lan can.


Lich su Nam 1802, vua Gia Long len ngoi, đong thoi đoi ten phu Gia Đinh thanh tran Gia Đinh.
Nam 1808, tran Gia Đinh đoi lai đoi la thanh Gia Đinh, gom co 5 tran la Phien An, Bien Hoa, Vinh Thanh, Đinh Tuong va Ha Tien.
Nam 1832, vua Minh Mang đinh tiep tuc to chuc hanh chinh o Gia Đinh, tu 5 tran chia thanh 6 tinh gom co Phien An tinh thanh (tuc tran Phien An cu), tinh Bien Hoa (tran Bien Hoa cu), tinh Đinh Tuong (tran Đinh Tuong cu), tinh Vinh Long (tran Vinh Thanh cu), tinh An Giang, tinh Ha Tien. Luc bay gio, vung đat Tay Ninh thuoc Phien An tinh thanh.
Nam 1836, chuan tau loi tau cua đinh than Truong Minh Giang va Truong Đang Que, vua Minh Mang cho đoi tinh Phien An thanh tinh Gia Đinh gom co 3 phu, 7 huyen. Cac phu la Phu Tan Binh co 3 huyen, Phu Tan An co 2 huyen, Phu Tay Ninh co 2 huyen la: huyen Tan Ninh va huyen Quang Hoa.
Phu Tay Ninh: phia Bac giap Cao Mien (qua nui Chieng, tuc nui Ba Đen), phia Đong giap huyen Binh Long phu Tan Binh, phia Nam giap huyen Binh Duong phu Tan Binh va huyen Cuu An phu Tan An, nguyen la đao Quang Phong. Nam Minh Mang thu 19 (1838), bo đao lap phu voi ten goi phu Tay Ninh, quan ly 2 huyen (voi 7 tong co 56 lang xa):

Huyen Tan Ninh, ly so kiem phu thanh nam o thon Khang Ninh (nay thuoc thi xa Tay Ninh), phia Bac giap Cao Mien (qua nui Chieng), phia Đong giap huyen Binh Long phu Tan Binh, phia Nam giap huyen Binh Long phu Tan Binh va huyen Quang Hoa cung phu Tay Ninh, phia Tay giap huyen huyen Kien Hung tinh Đinh Tuong va giap nuoc Cao Mien. Huyen Tan Ninh, đuoc đat ra nam Minh Mang thu 17 (1836), theo Đai Nam nhat la quan ly 2 tong (nhung co le la 3 tong), la tong Ham Ninh Thuong va tong Kiem Hoa voi 24 lang xa. Phan đat huyen Tan Ninh phu Tay Ninh nha Nguyen nay co the la đia phan phia Bac cua tinh Tay Ninh ngay nay (tuc nam 2011) (thanh pho Tay Ninh, huyen Tan Bien, huyen Chau Thanh,...) va co the bao gom ca mot phan đat phia Bac cua tinh Svay Rieng (khuc giua tinh Svay Rieng) Campuchia, vi mo ta tren theo Đai Nam nhat thong chi: Tan Ninh con tiep giap voi ca huyen Kien Hung phu Kien An tinh Đinh Tuong nha Nguyen, von chi nam ben bo Tay song Vam Co Tay, cach đia ban tinh Tay Ninh ngay nay (phan tung la đat huyen Tan Ninh) qua đia ban tinh Svay Rieng.
Nam 1890, sau khi lap Lien bang Đong Duong, nguoi Phap trich mot phan đat hat Tay Ninh (hat Tay Ninh nguyen la toan bo phu Tay Ninh) la phan đat doc theo rach Nga Bat cho Campuchia thuoc Phap, trong đo co le gom ca phan đat tinh Svay Rieng (tuc tinh Soai Rieng) đe cap đen o tren. Cac ban đo cua nguoi Phap the hien xu Nam Ky thuoc Phap, ve voi ky thuat Tay phuong kha chinh xac, vao cac nam 1872 va 1886 (truoc khi thanh lap Lien bang Đong Duong nam 1887) đeu the hien vung loi Svay Rieng thuoc đat Nam Ky (Cochinchine).

Huyen Quang Hoa, phia Bac giap huyen Tan Ninh cung phu Tay Ninh, phia Đong giap huyen Tan Ninh, phia Nam giap huyen Tan Ninh va huyen Cuu An phu Tan An, phia Tay giap huyen Kien Hung phu Kien An tinh Đinh Tuong nha Nguyen. Ly so truoc đat o thon Cam Giang sau chuyen sang thon Long Giang, quan ly 4 tong (Ham Ninh Ha (Ham Ninh Ha tong), Moc Hoa (Moc Hoa tong), Giai Hoa (Giai Hoa tong), My Ninh (Mi Nin tong)) voi 32 lang xa. Đat huyen Quang Hoa phu Tay Ninh nha Nguyen nay co the la đia phan cac huyen phia Nam tinh Tay Ninh (nhu Ben Cau, Go Dau, Trang Bang,...), cac huyen Đong Bac tinh Long An (nhu Đuc Hue, Hau Nghia, Moc Hoa,...) va phan phia Nam cua tinh Svay Rieng, nuoc Campuchia.
Theo Đai Nam thuc luc thi vao khoang thang 3 am lich nam 1845, Cao Huu Duc (quyen Tuyen phu su Tay Ninh) cho chieu mo dan trong phu Tay Ninh lap ra 26 thon lang: Tien Thuan, Phuc Hung, Phuc Binh, Vinh Tuy, Phuc My, Long Thinh, Long Khanh, Long Giang, Long Thai, An Thinh, Khang Ninh, Vinh An, An Hoa, Gia Binh, Long Binh, Hoa Binh, Long Đinh, Phu Thinh, Thai Đinh, Hoa Thuan, An Thuong, Thuan Ly, Thien Thien, Huong Hoa, Đinh Thai, Đinh Binh, đeu thuoc phu Tay Ninh. Vua Thieu Tri phe chuan quyet đinh nay.
Nam 1850, vua Tu Đuc cho đoi bao Đinh Lieu 定遼 lam huyen ly Quang Hoa.
Nam 1861, Sau khi thuc dan Phap chiem Tay Ninh, viec cai quan o 2 huyen đuoc thay the bang 2 Đoan Quan su đat tai Trang Bang va Tay Ninh.

Nam 1868, hai đoan Quan su đuoc thay the bang hai Ty Hanh chanh. Sau nhieu lan thay đoi, nam 1897 Tay Ninh gom co 2 quan la Thai Binh, Trang Bang, trong đo co 10 tong, 50 lang. Đung đau tinh Tay Ninh luc nay (1897) la chanh tham bien Seville. 
Ngay 1 thang 1 nam 1900, Toan quyen Paul Doumer cho ap dung nghi đinh ky ngay 20 thang 12 nam 1899 đoi cac khu tham bien (inspections) la tinh (province). Thoi Phap thuoc, Nam Ky đuoc chia lam 20 tinh đe cai tri va sau đo Cap St. Jacques (Vung Tau) tach ra thanh tinh thu 21. Tay Ninh luc đo la tinh thu 12. Chu tinh đau tien la O. de Lalande-Calan. 

Ngay 9 thang 12 nam 1942, Thong đoc Nam ky ban hanh Nghi đinh so 8345 an đinh ranh gioi Tay Ninh.
Sau Cach mang Thang Tam tinh Tay Ninh van giu nguyen ranh gioi cu.
Nam 1950, cat mot phan đat cua xa Thai Hiep Thanh cu thanh lap thi xa Tay Ninh, nhung do chua đu đieu kien hoat đong nen sau đo giai the.
Sau hiep đinh Gionevo nam 1954, thanh lap lai Thi xa Tay Ninh tren đia ban cu, do Vo Van Truyen lam Bi thu Đang kiem Chu tich Uy ban hanh chinh.
Nam 1957, tinh Tay Ninh chia thanh 3 quan gom co Chau Thanh, Go Dau Ha, Trang Bang.
Nam 1959, quan Chau Thanh chia thanh 2 quan Phuoc Ninh va Phu Khuong; quan Go Dau Ha chia thanh 2 quan Hieu Thien va Khiem Hanh.
Nam 1960, Mat tran Dan toc Giai phong Mien Nam đuoc thanh lap tai lang Tan Lap, Tay Ninh. Đay cung la tru so cua Mat tran tu nam 1960 đen 1966
Nam 1961, quan Trang Bang đoi ten thanh quan Phu Đuc.
Nam 1963, quan Phu Đuc đuoc giao cho tinh Hau Nghia va đoi lai ten cu la Trang Bang. Tu đo đen nam 1975, tinh Tay Ninh co 4 quan:

Quan Phuoc Ninh co 15 xa; quan ly đat tai Ben Soi, sau doi đen nga ba Tam Long
Quan Phu Khuong co 11 xa; quan ly đat tai Suoi Đa, sau doi đen cho Long Hoa
Quan Hieu Thien co 15 xa; quan ly đat tai Go Dau Ha
Quan Khiem Hanh co 5 xa; quan ly đat tai Bau Đon.
Nam 1968, Lien minh cac Luc luong Dan toc, Dan chu va Hoa binh Viet Nam cung đuoc thanh lap tai Tay Ninh
Nam 1969, Cong hoa Mien Nam Viet Nam ra đoi tai Tay Ninh va đuoc xem la thu đo đau tien.
Sau nam 1975, tinh Tay Ninh co thi xa Tay Ninh va 7 huyen: Ben Cau, Chau Thanh, Duong Minh Chau, Go Dau, Phu Khuong, Tan Bien, Trang Bang.
Ngay 14 thang 3 nam 1979, đoi ten huyen Phu Khuong thanh huyen Hoa Thanh.
Ngay 13 thang 5 nam 1989, tach mot phan cac huyen Tan Bien va Duong Minh Chau đe thanh lap huyen Tan Chau.
Ngay 29 thang 12 nam 2013, Chinh phu ban hanh Nghi quyet so 135/NQ-CP thanh lap thanh pho Tay Ninh tren co so toan bo dien tich va dan so cua thi xa Tay Ninh.
Ngay 10 thang 1 nam 2020, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 865/NQ-UBTVQH14 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 2 nam 2020). Theo đo, thanh lap hai thi xa Hoa Thanh va Trang Bang tren co so toan bo dien tich va dan so cua hai huyen co ten tuong ung. Ke tu ngay hom đo, tinh Tay Ninh co 1 thanh pho, 2 thi xa va 6 huyen nhu hien nay.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 12 thang 6 nam 2025). Theo đo, sap nhap tinh Long An vao tinh Tay Ninh.
Sau khi sap nhap, tinh Tay Ninh co 8.536,44 km² dien tich tu nhien va quy mo dan so la 3.254.170 nguoi.


Hanh chinh Tinh Tay Ninh co 96 đon vi hanh chinh cap xa, bao gom 14 phuong va 82 xa.


Kinh te - xa hoi Theo quyet đinh Quy hoach so 241/QĐ-TTg cua Thu tuong Chinh phu Pham Minh Chinh trong giai đoan 2021 – 2025: thanh pho Tay Ninh se tu đo thi loai III len đo thi loai II; thi xa Hoa Thanh va thi xa Trang Bang tu đo thi loai IV len đo thi loai III; thi tran Go Dau huyen Go Dau va thi tran Ben Cau huyen Ben Cau se đo thi loai IV. Trong đo, huyen Ben Cau se thanh lap thi xa Ben Cau. Đen giai đoan 2026 – 2030, thi tran Go Dau huyen Go Dau tiep tuc tien len đo thi loai III va huyen Duong Minh Chau thanh lap thi xa Duong Minh Chau.


= Kinh te =

Nam 2018, Tay Ninh la đon vi hanh chinh Viet Nam đong thu 37 ve so dan, xep thu 28 ve Tong san pham tren đia ban (GRDP), xep thu 14 ve GRDP binh quan đau nguoi, đung thu 32 ve toc đo tang truong GRDP. Voi 1.133.400 nguoi dan, GRDP đat 71.166 ti Đong (tuong ung voi 3,0908 ti USD), GRDP binh quan đau nguoi đat 62,79 trieu đong (tuong ung voi 2.727 USD), toc đo tang truong GRDP đat 8,01%.
Trong ky hop đanh gia tinh hinh phat trien kinh te - xa hoi tren đia ban tinh Tay Ninh nam 2022, tong san pham trong tinh uoc tinh đat 55.914 ty đong, tang 8,84% so voi cung ky. GRDP binh quan đau nguoi đat 3.700 USD. Đinh huong phat trien thoi gian toi, tinh Tay Ninh xac đinh muc tieu phan đau đen nam 2025 đua du lich tro thanh nganh kinh te quan trong va đen nam 2030 phat trien du lich tro thanh nganh kinh te mui nhon.
Tinh Tay Ninh đuoc xem la mot trong nhung cua ngo giao luu ve quoc te quan trong giua Viet Nam voi Campuchia, Thai Lan,... Đong thoi tinh co vi tri quan trong trong moi giao luu trao đoi hang hoa giua cac tinh vung kinh te trong điem phia Nam va cac tinh thuoc vung Đong bang song Cuu Long.
Trong nam 2022, toc đo phat trien kinh te - xa hoi cua Tay Ninh đat 9,56%, xep thu 16 ca nuoc va đung thu nhat trong cac vung kinh te trong điem phia Nam. Trong đo, tong doanh thu du lich tang 130%, đat 1.400 ty đong va luong khach du lich tang 200%, đat 4,5 trieu luot. Khu du lich Nui Ba Đen cung tro thanh 1 trong 5 điem đen thu hut nhieu khach du lich nhat ca nuoc.


 Nong nghiep  Theo bao cao cua So Nong nghiep va Phat trien nong thon, nam 2024, gia tri GRDP nganh nong lam thuy san tinh Tay Ninh đat 14.510 ty đong (theo gia so sanh 2010), tang 4,5% so voi nam 2023, đay la muc tang truong cao nhat ke tu nam 2020, cao hon binh quan ca nuoc (3,3%) va Tay Ninh đung thu 10 ve toc đo tang truong nganh nong nghiep cua ca nuoc. Tinh theo gia hien hanh, con so nay đat 24.458 ty đong, chiem 19,7% tong GRDP cua tinh.
Nam 2024, Nganh Nong nghiep Tay Ninh tiep tuc đong vai tro then chot, voi nhung ket qua noi bat:

Nganh đa co su tang truong toan dien, linh vuc trong trot chiem ty trong 76%, trong khi chan nuoi chiem 21% va ghi nhan muc tang truong GRDP an tuong 20% so voi nam truoc.
Hieu qua su dung đat gia tang, gia tri san pham thu đuoc tu 1 ha đat trong trot đat 112 trieu đong/nam, tang 3 trieu đong so voi nam 2023.
Phat trien nong thon manh me voi 95,8% xa tren toan tinh đa đat chuan nong thon moi, 26 xa đat chuan nong thon moi nang cao va 04 xa đat chuan nong thon moi kieu mau; ty le dan cu nong thon su dung nuoc sach đat 70%; ty le che phu rung duy tri on đinh o muc 16,3%.


 Cong nghiep  Nganh cong nghiep va tieu thu cong nghiep cua Tay Ninh ngay cang phat trien vung chac đong thoi đa xay dung đuoc he thong cac nha may che bien nong san tai cac vung chuyen canh nhu cac nha may mia đuong, cac nha may che bien bot cu mi, cac nha may che bien mu cao su, tung buoc xay dung cac khu cong nghiep trong tinh.


Giao duc Tinh đen thoi điem ngay 30 thang 6 nam 2025, toan tinh co 415 đon vi su nghiep giao duc cong lap gom: 106 co so mam non, 174 co so tieu hoc, 101 THCS, 26 THPT, 7 Trung tam Giao duc nghe nghiep - Giao duc thuong xuyen va 1 Truong Cao đang Su pham.
Trong đo, bac hoc mam non co 131 truong (cong lap 106 truong, tu thuc 25 truong) voi 96 điem le cua truong, giam 3 truong (2 cong lap va 1 tu thuc) so voi cung ky.
Toan tinh co 126 nhom tre, lop mau giao, lop mam non đoc lap (goi chung la co so giao duc mam non đoc lap) - tang 17 co so giao duc mam non đoc lap so voi cung ky.
Bac hoc pho thong co 303 co so, trong đo co 174 truong tieu hoc, giam 3 truong so voi đau nam hoc do sap xep lai quy mo truong lop. Cap THCS co 101 truong, THPT co 28 (bao gom 1 truong chuyen, 1 truong pho thong dan toc noi tru va 2 truong tu thuc).
He giao duc thuong xuyen co 7 Trung tam Giao duc nghe nghiep - Giao duc thuong xuyen tren 9 điem trung tam, sau khi hop nhat mot so trung tam.
Tai thoi điem nam 2021 (tron 5 nam thuc hien Nghi quyet 19 cua Trung uong), so luong đon vi su nghiep cong lap cung đa giam manh do hop nhat, sap nhap. Cu the, linh vuc giao duc va đao tao giam 81/521 đon vi truong hoc (ty le giam 15,54%).
So luong truong THPT giam 5/31 truong, truong THCS giam 4/105 truong, truong tieu hoc giam 60/261 truong va truong mam non, mau giao giam 12/123 truong.
Sau khi sap xep, to chuc lai cac truong mam non, tieu hoc, pho thong, tren đia ban tinh hinh thanh 4 truong pho thong nhieu cap hoc: Truong TH&THCS Long Phuoc, Truong TH&THCS xa Phan, Truong TH&THCS Ben Cui, Truong TH&THCS Trung Vuong. Nhu vay, tinh đen cuoi nam 2021, tong so truong hoc mam non va pho thong tren đia ban tinh con 440 truong.
Linh vuc giao duc nghe nghiep giam 1 trong tong so 17 trung tam va cac co so giao duc nghe nghiep. Cu the, hop nhat Truong trung cap nghe khu vuc Nam Tay Ninh va Truong trung cap Kinh te - Ky thuat Tay Ninh thanh Truong trung cap Kinh te - Ky thuat Tay Ninh; quyet đinh thanh lap Trung tam Giao duc nghe nghiep - Giao duc thuong xuyen huyen, thi xa, thanh pho tren co so to chuc lai 9 trung tam giao duc thuong xuyen huyen, thi xa, thanh pho thuoc So Giao duc va Đao tao, giao ve UBND cap huyen quan ly.
Tiep theo, tu nam 2021 đen cuoi nam 2024, tu 440 truong mam non va pho thong, đen nay chi con 415 truong.


Van hoa Kien truc Cham, nen van minh Cham va dan toc Khmer đuoc đanh gia cao nhu la mot xa hoi van minh som xuat hien o mien Nam Viet Nam. Tay Ninh hien con 2 trong 3 thap co o vung đat nam bo cua nen van hoa Oc Eo (Vuong quoc Phu Nam ton tai tu the ky I đen the ky VIII) hau nhu con nguyen ven la thap Chot Mat o xa Tan Phong huyen Tan Bien va thap Binh Thanh o xa Phuoc Binh thi xa Trang Bang.
Tay Ninh co nhieu di tich lich su - van hoa va danh lam thang canh, he thong di tich đia phuong the hien coi nguon; phan anh qua trinh khai hoang, lap ap; phong tuc tap quan, truyen thong cua nguoi dan, voi nhieu gia tri lich su quan trong.  Vi vay, cong tac xay dung, nang cap, trung tu cac di tich lich su- van hoa tren đia ban tinh luon đuoc chu trong va đang tung buoc ket hop phat trien du lich.
Tay Ninh la noi hoi tu, giao thoa cua nhieu ban sac van hoa, voi 22 dan toc sinh song nhu: Khmer, Cham, Hoa, X’tieng, Kinh (đa so), Muong, Tay, Thai, Nung, Dao, H’mong,... đinh cu phan bo tren khap cac huyen, thi xa, thanh pho. Tay Ninh con la cai noi cach mang mien Nam, co be day lich su truyen thong hao hung, cung su đa dang ve ton giao, van hoa, tin nguong đa tao nen mot ban sac van hoa đac sac voi nhieu hoat đong le hoi truyen thong, dan gian, ton giao - tin nguong,...
Tay Ninh co 96 di tich đa đuoc xep hang, trong đo co 1 di tich quoc gia đac biet, 27 di tich quoc gia va 68 di tich cap tinh đuoc phan bo o 9 huyen, thi xa, thanh pho. Ben canh nhung khu du lich noi tieng cua tinh nhu: Nui Ba Đen, Vuon quoc gia Lo Go - Xa Mat, Khu di tich Can cu Trung uong Cuc mien Nam,… he thong cac di tich lich su tren đia ban tinh co vai tro quan trong va tro thanh điem đen, ket hop trinh dien cac loai hinh di san van hoa phi vat the đe tao thanh san pham du lich hap dan, mang đam net đac trung cua đia phuong.
Ngoai he thong di tich day đac, tren đia ban tinh Tay Ninh co 9 di san van hoa phi vat the đuoc Bo Van hoa, The thao va Du lich đua vao danh muc di san van hoa phi vat the quoc gia gom: Nghe thuat đon ca tai tu Nam Bo; Le hoi Ky yen đinh Gia Loc - Trang Bang; Nghe thuat trinh dien dan gian mua trong Chay-dam; Nghe lam banh trang phoi suong Trang Bang; Le via Ba Linh Son Thanh Mau - nui Ba Đen, thanh pho Tay Ninh; Le hoi Quan lon Tra Vong; Nghe thuat che bien mon an chay; Nghe lam muoi ot Tay Ninh; Nghe thu cong truyen thong lam nhang Tay Ninh (vua đuoc cong nhan vao ngay 9.8 vua qua). Trong đo, Nghe thuat Đon ca tai tu Nam bo đuoc UNESCO vinh danh Di san van hoa phi vat the đai dien cua nhan loai.
Tay Ninh con noi tieng voi cac le hoi:

Hoi Xuan nui Ba Đen (mung 4 thang Gieng am lich đen het thang Gieng).
Hoi Yen Dieu Tri Cung (to chuc hang nam tai Toa Thanh Tay Ninh vao ngay 15 thang 8 am lich).
Đai le via Đuc Chi Ton (to chuc hang nam tai Toa Thanh Tay Ninh vao ngay 9 thang 1 am lich).


Du lich Đinh huong phat trien thoi gian toi, đen nam 2030, Tay Ninh se phat trien du lich tro thanh nganh kinh te mui nhon. Tham chi, trong dip Tet Nguyen đan 2022, nganh du lich Tay Ninh đung đau ca nuoc. Theo bao cao tu So Van hoa, The thao va Du lich tinh Tay Ninh, du lich Tay Ninh co đen gan 90% du khach đen Tay Ninh đe tham quan Khu du lich Nui Ba Đen va Toa Thanh Tay Ninh. Tay Ninh noi tieng voi nhung phong canh thien nhien hung vi va nhung cong trinh nhan tao hoanh trang:

Nui Ba Đen cao 986 m, la ngon nui cao nhat tai khu vuc Mien Nam, Viet Nam
Vuon quoc gia Lo Go - Xa Mat
Ho Dau Tieng
Toa Thanh Cao Đai Tay Ninh
Trung uong Cuc Mien Nam
Khu đia đao An Thoi Trang Bang
Thung lung Ma Thien Lanh
Khu di tich Can cu Trung Uong Cuc Mien Nam
Thap Binh Thanh
Cua khau bien gioi Quoc te Moc Bai
Ngoai ra con nhieu đia điem du lich khac nhu: Thung lung Ma Thien Lanh, chua Cao Son Tu o huyen Go Dau,...


= Am thuc =
Tay Ninh noi tieng voi cac loai đac san sau đay:

Banh trang phoi suong: Loai đac san nay ngay nay đa đuoc san xuat o nhieu đia phuong trong tinh va đuoc san xuat cong nghiep, nhung no van gan lien voi đia danh Trang Bang. Truoc nam 1980, Banh Trang Trang Bang đuoc san xuat tu cu san (khoai mi). Nhung ngay nay thi chi đuoc san xuat tu lua gao. Đe lam ra Banh Trang phoi suong phai qua nhieu cong đoan kha cong phu va cau ky.
Banh canh thit heo Trang Bang: Banh canh Trang Bang la mot mon an noi tieng cua Tay Ninh co tu rat lau đoi. No đa tro thanh mot san pham du lich, mot điem dung chan than thuoc đoi voi khach du lich.
Muoi tom: la mot đac san rat noi tieng cua Tay Ninh. Ban đau chi co vai ho gia đinh san xuat nho le, đen nay đa co hon 100 co so lam cac loai san pham muoi Tay Ninh, tap trung chu yeu tren đia ban huyen Go Dau, thi xa Trang Bang va thanh pho Tay Ninh. Manh đat Tay Ninh khac nghiet kho can chi co nui ma khong co bien, thieu ca muoi lan tom ma lai san sinh ra thu đac san nuc tieng nay, that vo cung ki la, đo la mot bi quyet, mot niem tu hao cua nguoi dan Tay Ninh. Muoi tom, giong nhu ten goi co thanh phan chinh la su ket hop giua tom va muoi. Nguoi dan Tay Ninh nhap nguon nguyen lieu nay ve tu cac tinh ven bien, đuoc che bien theo mot cong thuc rieng đe cho ra đoi nhung hat muoi đam mau gach, thom ngon noi tieng trong va ngoai nuoc.
Mang cau Ba Đen (trai na): đuoc trong tai khu vuc gan nui Ba Đen cua Tay Ninh. Cung voi viec chon thoi vu canh tac, xu ly ra hoa vao cac thang khac nhau ma trai mang cau co quanh nam. Ngay ca cac thang 3-4-5, san luong cung đat gan 1.000 tan/thang. Tinh Tay Ninh đa tien hanh đang ky voi Cuc So huu Tri tue ve bao ho đia danh duoi hinh thuc chi dan đia ly "Ba Đen" cho san pham mang cau đuoc trong o khu vuc nui Ba Đen va vung phu can nui Ba.
Than lan nui va oc nui cung la đac san noi tieng cua Tay Ninh
Ca Cay tren song Vam co Đong hay ca Lang trong long ho Dau Tieng cung la nhung mon an đac san khi đen Tay Ninh.
Banh xeo Lo Go - Xa Mat: đac biet banh xeo o đay khac o cac noi khac la bot lam bang gao tu giong lua xua cua dan toc Kho me, nhan banh la hon hop cua mang rung va ga rung lai, ket hop voi hon 18 loai rau rung đac san cua Vuon Quoc gia.
Bo to 5 Sanh: Hien co hon 25 chi nhanh tu Mien Đong đen Mien tay, ban se đuoc thuong thuc mon than tai chanh va bo nuong y khong noi nao sanh bang. Thit bo o đay rat tuoi, bo đuoc chon ky luong đuoc vo beo theo cong thuc rieng nen mieng thit co vi thom ngon đac biet.


Dan cu Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, dan so toan tinh Tay Ninh đat 1.169.165 nguoi, mat đo dan so đat 268 nguoi/km² Trong đo dan so song tai thanh thi đat 207.569 nguoi, chiem 17,8% dan so toan tinh, dan so song tai nong thon đat 961.596 nguoi, chiem 82,2% dan so. Dan so nam đat 584.180 nguoi, nu đat 584.985 nguoi. Ty le tang tu nhien dan so phan theo đia phuong tang 0,92 % Ty le đo thi hoa tinh đen nam 2021 đat 42%.
Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, toan tinh Tay Ninh co 9 ton giao khac nhau, nhieu nhat la Đao Cao Đai co 415.920 nguoi, Cong giao co 45.992 nguoi, Phat giao co 38.336 nguoi, cac ton giao khac nhu Hoi giao 3.337 nguoi, Tin Lanh co 684 nguoi, Phat giao hoa hao co 236 nguoi, Minh Su Đao co bon nguoi, Tinh đo cu si Phat hoi Viet Nam co hai nguoi, Ba-la-mon co mot nguoi.
Theo thong ke cua Tong cuc thong ke Viet Nam, tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2009, toan tinh Tay Ninh co đu 29 dan toc cung nguoi nuoc ngoai sinh song. Trong đo dan toc Kinh co 1.050.376 nguoi, nguoi Khmer co 7.578 nguoi, nguoi Cham co 3.250 nguoi, nguoi Xtieng co 1.654 nguoi, nguoi Hoa co 2.495 nguoi, con lai la nhung dan toc khac nhu Muong, Thai, Tay......


Giao thong Tay Ninh co đuong Xuyen A đi qua voi chieu dai gan 28 km, noi Thanh pho Ho Chi Minh voi Campuchia thong qua cua khau Moc Bai. Tay Ninh co 2 tuyen song chinh la tuyen song Sai Gon va tuyen song Vam Co Đong. Ngoai ra đia ban tinh Tay Ninh con co cang song Ben Keo nam tren song Vam Co Đong.
Hien nay, Tay Ninh con co hai tuyen cao toc đa đuoc Thu tuong phe duyet va đang cho xay dung bao gom: Đuong cao toc Thanh pho Ho Chi Minh – Moc Bai va Đuong cao toc Go Dau – Xa Mat.
Nam 2022, UBND tinh Tay Ninh đa trinh Thu tuong va Bo Giao thong van tai đe xuat bo sung quy hoach san bay Tay Ninh vao quy hoach san bay toan quoc thoi ky 2030, tam nhin 2050.


Danh nhan Chu thich Lien ket ngoai Trang thong tin đien tu chinh thuc cua tinh Tay Ninh Luu tru ngay 19 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine
Bao Tay Ninh đien tu
Điem du lich Tay Ninh
Danh sach cac du an bat đong san tai Tay Ninh