Sauron (phat am ) la nhan vat phan dien chinh trong bo truyen Chua te nhung chiec nhan cua J. R. R. Tolkien - la ke cai tri vung đat Mordor voi tham vong thong tri toan bo Trung đia. Trong tieu thuyet Anh chang Hobbit, han đuoc biet đen duoi danh tinh "The Necromancer".
Cac nha phe binh đa so sanh Sauron voi nhan vat chinh trong tieu thuyet Dracula (1897) cua Bram Stoker, cung nhu voi Balor Con Mat Quy Du trong than thoai Celtic.


Tieu su Thuo ban đau, Đang toi cao Eru tao dung nen cac linh hon thien than bat tu Ainur. Trong so đo co Sauron, mot Maiar (la mot trong nhung Ainur cap thap).
Melkor (sau nay con đuoc goi la Morgoth) va cac Valar  noi day chong lai Eru, pha vo can bang vu tru ma Eru đa tao dung cho the gioi. Chinh đieu nay đa gieo mam cai xau vao the gioi, va Sauron la ke tiep noi đe nhan rong no len.


= Ky đe nhat =


 Nguoi phuc vu cua Aule  Trong thoi gian phuc vu cho Valar Aule, Sauron đuoc biet đen voi ten goi Mairon (dich la "Nguoi đang nguong mo", trong ngon ngu Quenya do Tolkien sang tao ra) - cho đen khi han gia nhap luc luong cua Melkor. Tai Beleriand, han đuoc goi la Gorthu, nghia la "Suong mu cua So hai" va Gorthaur, nghia la "Ke tan ac" trong tieng Sindarin.
Sauron bi thu hut boi suc manh cua Melkor, va tro thanh gian điep cho Melkor o Almaren. Melkor nhanh chong tieu diet Almaren, va cac Valar di chuyen đen Vuong quoc đuoc chuc phuc cua Valinor, hoan toan khong y thuc đuoc ve su phan boi cua Sauron.
Sauron roi Vuong quoc Valinor va đen Trung đia, luc đia trung tam cua Arda, noi Melkor đa thiet lap thanh tri cua minh. Sau đo, Sauron cong khai gia nhap ke thu cua Valar, bay gio đuoc đoi ten thanh Morgoth.


 Tuong linh cua Morgoth  Sauron tro thanh tay sai đac luc cua Morgoth. Khi Tien toc (Elf) thuc tinh, Sauron đa tro thanh tuong linh cua Melkor, đuoc giao quyen chi huy thanh tri moi cua Angband. Cac Valar gay chien voi Melkor va bat han, nhung Sauron đa tron thoat.
Trong thoi gian an tron tai Trung Đia, Sauron cho phuc hoi lai Angband, va bat đau nhan giong loai Orc. Melkor tron thoat va tro lai Trung Đia cung voi cac vien Silmaril. Sauron chi đao cuoc chien chong lai toc Tien, chinh phuc phao đai Minas Tirith cua nguoi Tien tren đao Tol Sirion o Beleriand. Luthien va Huan đa đen đe giai cuu Beren, nguoi yeu cua Luthien đang bi giam cam. Sauron, duoi hinh dang mot nguoi soi, chien đau voi Huan va bi đanh bai.
Luthien đa pha huy toa thap va giai cuu Beren khoi nguc toi. Earendil di chuyen đen Vuong quoc đuoc chuc phuc, va cac Valar tien đanh Morgoth. Morgoth bi đanh bai va truc xuat đen ben kia the gioi, nhung mot lan nua Sauron lai tron thoat.
Sau that bai cua Morgoth, Sauron tu xung la Chua te Hac am thu hai.


= Ky đe nhi =
Khoang 500 nam sau khi bat đau Ky đe nhi, Sauron xuat hien tro lai, voi y đinh chiem lay Trung đia. Đe du do toc Tien phuc vu cho minh, Sauron gia dang la Annatar, "Chua te cua nhung mon qua", ket ban voi cac tho ren nguoi Tien o Eregion - do Celebrimbor lam thu linh - va huong dan ho ve nghe thuat va phep thuat. Voi su tro giup cua Sauron, cac tho ren Tien đa đat đen đinh cao cua nghe ren va ren nen nhung chiec Nhan Quyen nang.
Sau đo, han bi mat ren chiec Nhan chua đe kiem soat tat ca nhung chiec nhan khac trong ngon nui lua Đinh Menh o Mordor. Cac chua Tien nhan ra han khi Sauron đeo Nhan chua len, va đa thao nhung chiec nhan cua ho. Qua tuc gian, Sauron khoi xuong mot cuoc đai chien va chinh phuc phan lon vung đat phia tay Anduin. Sauron vuot qua Eregion, giet Celebrimbor va chiem lay bo Bay va bo Chin nhan quyen nang. Bo ba nhan đa đuoc giai cuu boi Gil-galad, Cirdan, va Galadriel.
Sauron bao vay Imladris , chien đau tai Khazad-dum va Lothlorien , va tien sau hon vao lanh đia cua Gil-galad. Toc Tien đuoc giai cuu khi mot đoi quan hung manh tu Numenor đen ho tro ho, đanh bai luc luong cua Sauron va đua nhung nguoi con lai tro ve Mordor.
Sauron cung co thanh tri Mordor va xay dung Thap Barad-dur. Han giao nhung chiec nhan con lai cua bo Bay va bo Chin lan luot cho cac chua te cua Nguoi lun va Con nguoi. Nguoi lun to ra qua kien cuong đe khuat phuc y chi cua han, nhung Sauron đa bien 9 vua loai nguoi thanh Nazgul, hay cac Ma Nhan, nhung tay sai đang so nhat cua han.


 Numenor that thu  Cuoi Ky đe nhi, Ar-Pharazon Kim Đe, vua cua Numenor, dan đau mot đao quan đen Trung đia. Sauron đau hang, nhung chi đe nham muc đich tha hoa nguoi Numenor tu ben trong. Han dung anh huong cua minh đe pha hoai ton giao cua nguoi Numenor, khien nguoi ta ton sung Mogoth bang viec hien te con nguoi; trong đo, Sauron đong vai tro la Thuong te.
Sauron thuyet phuc Ar-Pharazon tan cong Aman đe gianh lay su bat tu tu cac Valar. Cac Valar tu bo quyen giam ho the gioi cua ho va keu goi Eru. Eru tieu diet ham đoi va quan đoi tan cong, nhung cung dim chet Numenor va pha huy co the cua Sauron.


 Lien minh cuoi cung  Duoi su chi huy cua Elendil, chin con tau cho nhung nguoi Numenor trung thanh đa đuoc giai cuu khoi su sup đo; ho thanh lap vuong quoc Gondor o phia Nam va Arnor o phia Bac Trung Đia. Sauron tro lai Mordor, chiem lay Minas Ithil va pha huy Cay Trang; Con trai cua Elendil la Isildur đa tron thoat xuong song Anduin. Anarion bao ve Osgiliath trong mot thoi gian va đa đay lui luc luong cua Sauron.
Isildur va Anarion thanh lap mot lien minh va đanh bai Sauron tai Dagorlad. Ho tien vao Mordor va vay ham Barad-dur trong 7 nam. Cuoi cung, Sauron xuat hien đe chien đau truc dien voi Elendil va Gil-galad. Khi Elendil nga xuong, thanh kiem Narsil cua ong bi gay ben canh xac ong - Isildur đa nhat lay va chem đut Nhan chua khoi ngon tay Sauron, ket thuc tran chien.
Elrond va Cirdan thuc giuc Isildur pha huy chiec nhan tai ngon nui Huy diet, đe truc xuat Sauron khoi Trung đia vinh vien, nhung Isildur tu choi va giu no cho rieng minh.


= Ky đe tam =
Sauron trai qua mot ngan nam song duoi hinh hai mot ac quy khong hinh dang. Mot vai nam sau cuoc chien cua Lien minh cuoi cung, quan đoi cua Isildur bi phuc kich boi mot lu Orc tai Đong Dien Vi. Isildur đeo Nhan chua va co gang tron thoat bang cach boi qua song Anduin, nhung chiec nhan, trong no luc quay lai voi Sauron, đa truot khoi ngon tay ong. Isildur bi giet ngay sau đo.


 Sauron tai Dol Guldur  Sauron an minh o phia nam Mirkwood duoi danh tinh "The Necromancer", trong thanh tri cua Dol Guldur. Cac Valar cu nam Maiar lam Phap su đe chong lai bong toi, voi niem tin rang ten Necromancer la Nazgul chu khong phai Sauron.
Khoang thoi gian nay, mot nguoi Hobbit Stoorish ten Deagol đa tim thay Nhan chua o song Anduin. Smeagol - ho hang cua Deagol - đa giet anh ta đe đoat lay chiec nhan, va bien dang thanh sinh vat ten Gollum. Bi truc xuat, han tim noi an nau trong Day nui Suong mu.
Hoi đong phu thuy phat hien Sauron tai Dol Guldur, va tong khu han khoi Mirkwood. Sauron tro lai Mordor, cong khai danh tinh, xay dung lai Barad-dur va nhan giong đoi quan Uruk.
Nam 2951, Bilbo Baggins tim thay Nhan chua trong khi đi cung Gandalf va Thorin Oakenshield. Bilbo mang chiec nhan ve nha o Shire, bat chap su nghi ngo cua Gandalf.
Voi mong muon mo rong quyen luc, Saruman su dung Palantir cua Orthanc , va bi Sauron tha hoa. Saruman khao khat Nhan chua cho rieng minh, voi hy vong rang ong co the thong tri Trung Đia theo phe cua Chua te Hac am truoc khi lat đo han. Sauron bat Gollum, tra tan han va biet đuoc Nhan chua đa đuoc tim thay boi mot nguoi Hobbit ten "Baggins" o "Shire".


 Cuoc Đai Nhan chien  Nam 3017, Gandalf xac thuc rang Chiec nhan cua Bilbo, hien đuoc truyen lai cho chau trai Frodo, chinh la Nhan chua cua Sauron. Ong giao nhiem vu cho Frodo va nguoi ban Samwise Gamgee mang chiec nhan đen Bree. Tuy nhien, ngay sau đo, Gandalf phat hien ra su phan boi cua Saruman. Sauron gui Nazgul đen Shire đe truy đuoi Frodo, nguoi đa tron thoat đen Rivendell.
Tai Rivendell, Elrond trieu tap mot cuoc hop hoi đong. Moi nguoi nhat tri rang chiec nhan nen bi pha huy, va thanh lap Hiep hoi bao ve nhan. Saruman đa co gang chiem lay chiec nhan, nhung quan đoi cua han bi tieu diet, va thanh tri cua han tai Isengard bi lat đo.
Aragorn, hau due cua Isildur va la nguoi thua ke ngai vang cua Gondor va Arnor, đa su dung Palantir trong Orthanc đe tiet lo ban than voi Sauron - gia dang nhu anh đang nam giu chiec Nhan chua. Sauron quyet đinh tan cong Minas Tirith som hon du đinh cua han. Quan đoi cua han đa bi tieu diet trong Tran chien tren Canh đong Pelennor.
Trong khi đo, Frodo va Sam tien vao Mordor bang cach bang qua đeo Cirith Ungol voi su huong dan cua Gollum. Aragorn đanh lac huong su chu y cua Sauron bang mot cuoc tan cong vao Cong Đen. Frodo va Sam đen đuoc ngon nui Huy diet, nhung vao phut cuoi, Frodo đa bi chiec nhan me hoac va tu đoat lay no. Gollum sau đo giat lay chiec nhan va nga xuong khe nui Huy diet, khien Nhan chua bi pha huy. Sauron bi đanh bai va bien mat khoi Trung Đia.


Hinh dang ben ngoai = Hinh dang the ly =
Tolkien khong mo ta chi tiet ngoai hinh cua Sauron, mac du ong đa ve mot buc tranh minh hoa bang mau nuoc. Sarah Crown tren to The Guardian đa viet rang "chung ta khong bao gio thay su hien dien cua han; ta khong nghe thay han noi. Tat ca nhung gi ta thay la anh huong cua han".


= Con mat cua Sauron =

Xuyen suot Chua te nhung chiec nhan, "Con mat" tro thanh hinh anh gan lien voi Sauron. Frodo đa co thi kien ve Con mat khi nhin vo Mat guong cua Galadriel.


Chuyen the = Phim =
Sauron la mot "ke phan dien vo hinh" trong phien ban hoat hinh nam 1978 cua Ralph Bakshi, mot Con mat quai di trong bo phim hoat hinh nam 1980 cua Rankin / Bass.
Trong series phim 2001–2003 cua đao dien Peter Jackson, Sauron đuoc long tieng boi Alan Howard. Han đuoc mo ta nhu mot con nguoi cao lon khi con nam quyen luc, nhung chi xuat hien duoi dang Con mat quai di trong suot phan con lai.
Sauron xuat hien trong vai The Necromancer - mot trong nhung nhan vat phan dien chinh cua series The Hobbit, va đuoc long tieng boi Benedict Cumberbatch.


= Video game =
Sauron xuat hien trong cac phien ban tro choi đien tu dua theo bo ba phim cua Jackson.


Ghi chu Nguon tham khao = So cap =


= Thu cap =