Co 39 nu ky thu co vua đat danh hieu Đai kien tuong (Grandmaster – GM), danh hieu cao nhat do Lien đoan co vua quoc te (FIDE) trao tang. Danh hieu Đai kien tuong đuoc FIDE chinh thuc thiet lap nam 1950. Quy đinh hien đai thuong yeu cau ky thu phai co he so Elo toi thieu 2500 va danh ba chuan GM giai đau bao gom chi so thi đau cap GM la 2600 đe gianh đuoc danh hieu, tuy van co nhieu truong hop ngoai le. Tu nam 1993, cac ky thu gianh chuc vo đich co vua nu the gioi đuoc trao truc tiep danh hieu Đai kien tuong. Giong nhu tat ca cac danh hieu FIDE, Đai kien tuong la danh hieu tron đoi, khong yeu cau ky thu duy tri phong đo hay phai tiep tuc thi đau sau khi nhan.
Nam 1978, van đong vien co vua Xo viet Gruzia Nona Gaprindashvili la phu nu đau tien tro thanh Đai kien tuong. Chu yeu do ba cung la phu nu đau tien đat chuan GM mot nam truoc đo. Nam 1991, Susan Polgar la phu nu đau tien đat danh hieu Đai kien tuong thoa man đieu kien 3 chuan dua tren chi so thi đau. Cuoi nam đo, em gai ba Judit Polgar 15 tuoi tro thanh đai kien tuong tre nhat trong lich su ca nam lan nu, pha ky luc truoc đo cua Bobby Fischer. Đen nam 2000 chi co 6 nu đai kien tuong va so luong nu chua bao gio vuot qua vai phan tram tong so cac đai kien tuong. Nhung buoc sang the ky moi, so luong phu nu đat danh hieu đa gia tang vuot bac. Su tang truong nay giup to chuc cac giai đau vong tron chi danh cho nu nhu FIDE Women's Grand Prix chu yeu la cac đai kien tuong tham gia. Đong thoi, khi ma danh hieu nay khong con qua quan trong trong viec chi thi đang cap cao trong co vua noi chung, tinh tu nam 2000 đen nay, Hau Dat Pham la nu ky thu duy nhat lot vao 100 ky thu hang đau, giong nhu Judit Polgar va Maia Chiburdanidze truoc đo.
Tinh đen nam 2022, tat ca nu đai kien tuong đeu con song va phan lon nhung nu ky thu nhan danh hieu tu sau nam 2000 van đang thi đau. Trung Quoc va Nga co nhieu nu đai kien tuong nhat va 6 quoc gia co nhieu hon mot nu đai kien tuong. Gan nhu tat ca nu đai kien tuong đeu đen tu chau Au hoac chau A, chi co Irina Krush cua Hoa Ky la nguoi duy nhat đen tu chau luc khac. Ky luc nu đai kien tuong tre nhat cua Judit Polgar đa bi Humpy Koneru lat đo nam 2002, roi tiep tuc bi xo nga mot lan nua vao nam 2008 khi Hau Dat Pham nhan danh hieu luc moi 14 tuoi.


Thong tin lich su = Ra đoi danh hieu =
Lien đoan Co vua Quoc te (FIDE) đuoc thanh lap vao nam 1924 voi tu cach la co quan quan ly cac mon co vua thi đau. Khi ay, thuat ngu "grandmaster" đa đuoc dung mot cach khong chinh thuc đe mo ta cac ky thu hang đau the gioi tinh tu giai co vua Ostend 1907 khi tat ca nhung nguoi tham du đeu đa thang cac giai quoc te truoc đo. Khong lien quan đen FIDE, Lien Xo cung phong tang danh hieu Đai kien tuong cua rieng minh ngay tu nam 1927. Thuat ngu nay tiep tuc đuoc dung khong chinh thuc cho đen nam 1950 khi FIDE chinh thuc trao danh hieu Đai kien tuong (GM) cho 27 van đong vien hang đau the gioi van con song đen thoi điem đo, trong so nay khong co ai la phu nu. Nu ky thu Vera Menchik thuong xuyen thi đau voi cac nam ky thu cao cap, đong thoi la Nha vo đich the gioi nu duy nhat truoc nam đo, nhung ba đa bi giet trong Chien tranh the gioi thu hai nen khong thuoc dien binh xet.
Nam 1953, FIDE lan đau đe ra cac tieu chi chinh thuc cho danh hieu Đai kien tuong. Cac tieu chi nay bao gom y tuong tien than cho khai niem "chuan" hien đai ve yeu cau phu thuoc vao điem so ky thu danh đuoc trong mot so giai đau ca nhan voi ty le tham gia nhat đinh cua ky thu đa co danh hieu. Nam 1970, khi lan đau ap dung he so Elo, FIDE đieu chinh cac tieu chi nay thanh chuan GM (khi ay goi la ket qua GM) tinh đen he so trung binh ky thu tham gia giai đau. Nhanh nhat la nam 1977, FIDE moi bo sung yeu cau rang ky thu phai co Elo 2450, nguong nay ve sau nang len 2500. Chuan GM hien đai con yeu cau chi so thi đau 2600 tinh dua tren điem nguoi choi, nhung phu thuoc vao he so trung binh cac đoi thu chu khong phai toan bo nguoi choi trong giai đau.


= Nu đai kien tuong thoi đau =

Bat đau tu thap nien 1960, Nona Gaprindashvili la phu nu đau tien ke tu Menchik đuoc thi đau voi cac ky thu nam cao cap. Sau khoang 15 nam giu danh hieu vo đich the gioi nu, tai Lone Pine International 1977, ba la phu nu đau tien đat chuan GM. Gaprindashvili đat chi so thi đau 2647 va gianh đuoc 6½/9 điem đong hang nhat voi 3 nguoi khac, gom cac Đai kien tuong Yuri Sergeyevich Balashov  va Oscar Panno. Nam 1978, ba hut chuan GM thu nhi khi chi thieu ½ điem. FIDE van quyet đinh trao danh hieu Đai kien tuong trong hoan canh nhieu thay đoi ve quy tac co the khien ba kho đat đuoc danh hieu nay ve sau hon. Nam 1978, đong huong Gaprindashvili la Maia Chiburdanidze ke nhiem chuc vo đich the gioi nu va tro thanh phu nu thu hai gianh đuoc danh hieu Đai kien tuong nam 1984 nho 3 lan thang tran Giai vo đich the gioi. Sau đo, ba cung la phu nu đau tien lot danh sach 100 ky thu hang đau, đung thu 43 nam 1988. 
Theo sau hai nu Đai kien tuong đau tien đen tu Gruzia, chi em nha Polgar đa cham dut su thong tri keo dai bon thap ky cua Lien Xo đoi voi co vua nu khi ca ba chi em giup Hungary gianh huy chuong vang tai Olympic co vua lan thu 28 nam 1988. Susan Polgar tro thanh nu ky thu he so cao nhat nam 1984 o tuoi 15. Trong khoang thoi gian tu nam 1988 đen nam 1989, ca ba chi em Susan, Sofia va Judit Polgar đeu gianh đuoc chuan GM đau tien khi con la thieu nien trong cac giai đau mo rong lan luot o Royan, Roma va Amsterdam, Đac biet gay chu y la chi so thi đau rat cao 2900 cua Sofia, cao hon nhieu so voi chuan yeu cau. Judit cung lot vao 100 ky thu hang đau nam 1989 khi moi 12 tuoi, roi đung thu 8 the gioi nam 2003. Nam 1991, ca Susan va Judit đeu đat đuoc danh hieu Đai kien tuong. Susan la nu đai kien tuong thu ba va la phu nu đau tien gianh danh hieu theo 3 chuan GM thong thuong va he so đap ung. Judit đat chuan GM khi chien thang Giai vo đich co vua Hungary mo rong đe tro thanh nu đai kien tuong thu tu. Moi 15 tuoi 5 thang, ba cung tro thanh đai kien tuong tre nhat trong lich su, pha ky luc truoc đo cua Bobby Fischer tu nam 1958 la 15 nam 6 thang. Ky luc ca nam lan nu nay đuoc giu trong hon hai nam. Pia Cramling va Ta Quan gianh đuoc danh hieu Đai kien tuong vai nam sau đo, đong thoi la hai nu ky thu cuoi cung đuoc phong tang trong the ky 20. Ta Quan la nu đai kien tuong đau tien o ben ngoai chau Au va cung la đai kien tuong thu hai đen tu Trung Quoc tinh ca nam lan nu.


= The ky 21 =

Sau hon sau nam khong co them nu đai kien tuong nao khac, sang đen the ky 21 chung kien mot so luong lon hon nhieu đat danh hieu nay. Bat đau voi Chu Than (諸宸) nam 2001, trong hai thap ky tiep theo hiem co nam nao ma khong co them mot nu đai kien tuong moi. Ky luc nu đai kien tuong tre nhat cua Judit Polgar keo dai hon mot thap ky cho đen khi bi Humpy Koneru pha vo vao nam 2002 khi moi 15 tuoi 1 thang. Tiep theo, Hau Dat Pham tro thanh nu đai kien tuong tre nhat vao nam 2008 khi moi 14 tuoi 5 thang. Nam 2014, Hau Dat Pham lot vao 100 ky thu hang đau va đung thu 55 mot nam sau đo. Khoang nam 2003, FIDE thay đoi quy đinh va bat đau trao danh hieu Đai kien tuong cho cac ky thu gianh chuc Vo đich The gioi Nu (neu nguoi đo chua đat). Bon nu ky thu đa tro thanh đai kien tuong theo cach nay, gan đay nhat la Đam Trung Di nam 2017. Co them cac cap chi em đat danh hieu Đai kien tuong giong nhu Susan va Judit Polgar, đo la nha Kosintseva Tatiana va Nadezhda, cung nhu nha Muzychuk Anna va Mariya. Irina Krush la nu ky thu đau tien ben ngoai chau Au va chau A đuoc trao danh hieu nay vao nam 2013.
Khi so luong cac nu đai kien tuong gia tang, co the to chuc cac giai đau vong tron chi danh cho nu voi su gop mat cua hau het la đai kien tuong. Co the ke đen nhu FIDE Women's Grand Prix tu nam 2009 va Cup Cairns bat đau nam 2019. Chin tren muoi ky thu tham du Cup Cairns 2020 đeu la đai kien tuong. Khi giai Ung vien (Candidates tournament) đuoc phuc hoi nam 2019 đe chon nguoi thach thuc Giai vo đich the gioi tiep theo, tat ca ky thu đeu la đai kien tuong co he so tren 2500. Trong khi tiep tuc co nhieu nu đai kien tuong hon, toc đo phu nu moi đat đuoc danh hieu nay đat đinh truoc thap nien 2010 it lau. Vi tong so tu khoang 300 nam 1990 tang len hon 1.700 nam 2020, nen ty le nu gioi van chi chiem khong qua vai phan tram đai kien tuong noi chung. Đen nam 2022, đa co tong cong 39 nu đai kien tuong.


Yeu cau danh hieu = Quy đinh (2022 – nay) =
Tinh đen nam 2022, cac yeu cau hien đai yeu cau he so Elo toi thieu 2500 va đat 3 chuan GM thi đau, tuy van co ngoai le.
FIDE xep hang ky thu theo he so FIDE chinh thuc đuoc cong bo moi thang. Xep hang nay đuoc xac đinh bang cach dung he thong he so Elo ap dung lan đau vao nam 1970. He so phu thuoc vao ket qua cac tran thi đau ca nhan tai nhung giai đau co xep hang cua FIDE. Voi ky thu tren 2400 truoc đo, khi đau voi đoi thu co cung he so thi se nhan them 5 neu thang, 0 neu hoa va -5 neu thua. Cac gia tri nay tang neu đoi thu co he so cao hon va nguoc lai. Ky thu co the nhan them hoac mat khong qua 10 điem he so cho mot tran thang hoac thua tuong ung, voi tran hoa thi gia tri tang giam khong qua 5 điem he so. Du he so FIDE chi đuoc cong bo vao đau moi thang, chi so can co cho danh hieu Đai kien tuong la 2500 co the đat đuoc vao giua ky hoac tham chi la giua giai đau.
"Chuan" la thanh tich thi đau cap đo danh hieu trong giai đau co tinh he so FIDE. Ky thu can co chi so thi đau toi thieu 2600 đe đat chuan GM tai giai. Chi so thi đau phu thuoc vao điem thu đuoc va he so trung binh cac đoi thu. Điem ky thu đuoc chuyen thanh chenh lech he so theo bang gia tri chuyen đoi đa cong bo, chenh lech he so cung đuoc them vao he so trung binh đoi thu đe tinh chi so thi đau. Vi du: đe đat chuan GM trong giai đau 9 van, ky thu can gianh đuoc 7/9 điem truoc đoi thu co he so 2380, 6½/9 điem truoc đoi thu he so 2434 hoac 4½/9 khi he so đoi thu la 2600. Hon nua, con co cac yeu cau khac nhu 1/3 đoi thu cung phai la đai kien tuong. Mac du ky thu thuong phai đat 3 chuan GM, nhung yeu cau chinh xac la phai choi đuoc 27 tran trong 3 chuan đo. Vi vay, ky thu co the can them 1 chuan nua neu giai đau lai it hon 9 van thong thuong.
Neu thu đuoc ket qua nhat đinh tai mot so giai đau cu the, ky thu đa thoa man yeu cau nay hoac tham chi đuoc trao danh hieu luon. Đoi voi nhung nu ky thu chua co danh hieu thi yeu cau de thay nhat la cu chien thang Giai vo đich The gioi Nu la se tro thanh Đai kien tuong. A quan cua giai cung nhan 1 chuan GM.


= Quy đinh truoc đay =

Truoc đay, khong phai chien thang Giai vo đich The gioi Nu luc nao cung mang lai danh hieu đai kien tuong cho nha vo đich. Vao khoang thoi gian Maia Chiburdanidze la nha vo đich the gioi, moi danh hieu vo đich chi mang lai mot chuan GM va nu ky thu can 3 chien thang nay hoac cac chuan khac đe tro thanh đai kien tuong. Con vao thoi Ta Quan thong tri lang co vua nu the gioi, chi can hai lan vo đich la đuoc. Bat đau tu nam 1993, yeu cau rut xuong đon gian thanh chi can vo đich the gioi la nghiem nhien tro thanh đai kien tuong.
Trong qua khu, FIDE tung tinh chuan cho Olympiad Co vua va cac giai vo đich chau luc la "chuan nhan đoi" tren 20 van đau. Do đo, neu đat chuan tai Olympic co vua nu hoac Giai vo đich co vua ca nhan nu chau Au (European Individual Women's Chess Championship – EWCC), nu ky thu chi can gianh them 1 chuan nua cong voi thoa man he so toi thieu đe đuoc trao danh hieu đai kien tuong. Quy đinh danh cho thi đau Olympic nay đuoc khoi xuong nam 2005 va ket thuc nam 2017, con quy đinh voi cac giai vo đich chau luc cung het gia tri vao nam 2014. Tu nam 2003 đen 2005, voi chi so thi đau 2600 coi la mot chuan GM đien hinh tren toi thieu 12 tran tai giai vo đich chau luc, nu ky thu đuoc trao truc tiep danh hieu đai kien tuong.


Tu khoa Danh sach Chuyen lien đoan:

Trao danh hieu truc tiep:

Vo đich the gioi nhieu giai đoan:


= Theo nam =

Bieu đo bieu thi tong so nu đai kien tuong theo nam dua tren thoi điem đat danh hieu.


= Theo tuoi đat danh hieu =

Bieu đo bieu thi so luong tich luy nu đai kien tuong theo đo tuoi dua tren thoi điem đat danh hieu.


= Theo quoc gia =

Bang liet ke so luong nu đai kien tuong con đang thi đau tu moi lien đoan quoc gia, cung nhu so luong tat ca cac nu đai kien tuong theo lien đoan hien thoi, theo lien đoan vao thoi điem đat danh hieu, va tong so tong the. So đai kien tuong con "đang hoat đong" (con thi đau) va so luong "hien thoi" la tinh đen thang 3 nam 2022.


Xem them Đai kien tuong (co vua)
Danh sach Đai kien tuong co vua


Ghi chu Tham khao = Sach =
Cafferty, Bernard; Taimanov, Mark (1998). The Soviet Championships [Nhung nha vo đich Xo Viet] (bang tieng Anh) (an ban thu 1). London: Cadogan Books. ISBN 978-1-85744-201-4.
Di Felice, Gino (2018). Chess International Titleholders, 1950–2016 [Nhung nguoi giu danh hieu co vua quoc te] (bang tieng Anh). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-1-4766-3361-9.
Graham, John (1987). Women in Chess: Players of the Modern Age [Phu nu choi co vua: Ky thu thoi hien đai] (bang tieng Anh). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-0-89950-232-8.
Harkness, Kenneth (1956). The Official Blue Book and Encyclopedia of Chess [Sach xanh va Bach khoa toan thu co vua chinh thuc] (bang tieng Anh). New York: David McKay Company. LCCN 56014153. OCLC 1578704.
Keene, Raymond; Levy, David (1970). Siegen Chess Olympiad [Olympic Co vua Siegen] (bang tieng Anh) (an ban thu 1). Sutton Coldfield: Chess Ltd. LCCN 72940860. OCLC 251568420.
O'Connell, Kevin, bien tap (1977). Batsford's FIDE Chess Yearbook 1976/7 [Nien giam co vua FIDE 1976/7 cua Batsford] (bang tieng Anh). London: Batsford. ISBN 978-0-7091-4697-1.
Polgar, Judit (2012). Judit Polgar – How I Beat Fischer's Record [Judit Polgar - Toi đa pha vo ky luc cua Fischer nhu the nao] (bang tieng Anh). Glasgow: Quality Chess. ISBN 978-1-907982-19-4.
Shahade, Jennifer (2022). Chess Queens: The True Story of a Chess Champion and the Greatest Female Players of All Time [Nu hoang co vua: Chuyen that ve nha vo đich co vua va nhung nu ky thu vi đai nhat moi thoi đai] (bang tieng Anh). London: Hodder & Stoughton. ISBN 978-1-3997-0137-2.
Sunnucks, Anne (1970). The Encyclopaedia of Chess [Bach khoa toan thu co vua] (bang tieng Anh). New York: St. Martins Press. ISBN 978-0-7091-4697-1.
Tanner, Robert (2016). Vera Menchik: A Biography of the First Women's World Chess Champion, with 350 Games [Vera Menchik: Tieu su nha vo đich co vua the gioi nu đau tien, voi 350 tran đau] (bang tieng Anh). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 978-0-7864-9602-0.
Xie, Jun (1998). Chess Champion from China: The Life and Games of Xie Jun [Nha vo đich co vua tu Trung Quoc: Cuoc đoi va nhung van đau cua Ta Quan] (bang tieng Anh). London: Gambit Publications. ISBN 978-1-901983-06-7.


Lien ket ngoai Danh sach nu đai kien tuong tu FIDE
Đe nghi danh hieu FIDE
So tay FIDE