Frank Lloyd Wright sinh ngay 8 thang 6 nam 1867 – 9 thang 4 nam 1959) – nha kien truc su nguoi My, nha thiet ke noi that, nha van va nha giao duc hoc, nguoi đa thiet ke hon 1000 cau truc va 532 cong trinh kien truc. Wright cho rang viec thiet ke cac cau truc phai dua tren su hai hoa giua con nguoi va moi truong xung quanh, mot triet ly ma ong goi la " kien truc huu co". Triet ly nay đuoc minh hoa boi thiet ke Thac nuoc (1935), đuoc coi la: " cong trinh vi đai nhat moi thoi đai cua kien truc My". Wright la nguoi dan đau trao luu kien truc Prairie va phat trien khai niem nha Usonian, tam nhin đoc nhat vo nhi cua ong ve quy hoach đo thi o My. 
Cac cong trinh cua ong bao gom cac vi du nguyen ban va cac vi du cach tan ve cac loai hinh nha cao tang gom: cong so, truong hoc, nha tho, cac toa nha cao choc troi, khach san va vien bao tang. Wright cung thiet ke rat nhieu yeu to noi that cho cac toa nha cua ong, vi du nhu đo gia dung va kinh mau. Wright khong chi la tac gia cua 20 quyen sach va rat nhieu bai bao ma con la giang vien đai hoc noi tieng o My va chau Au thoi đo. Đoi tu đay thang tram cua ong đa tung la giat tit lon tren cac bai bao va đang chu y nhat la tran hoa hoan nam 1914 va vu am sat tai xuong ve Talies. Du ong đa đuoc noi tieng suot cuoc đoi minh, nam 1991, Wright đuoc Vien Kien truc su My cong nhan la 'kien truc su vi đai nhat moi thoi đai cua nuoc Mi".
Nam 2019, mot bo tuyen chon cac tac pham cua ong đa tro thanh di san the gioi voi ten goi  Kien truc the ky 20 cua Frank Lloyd Wright.


Tieu su = Thoi nien thieu =
Wright sinh ra tai mot thi tran nong nghiep o Richland Center, tieu bang Wisconsin, My vao ngay 8 thang 6 nam 1867, va đuoc đat ten la Frank Lincoln Wright. Cha ong la mot nha dien thuyet đang kinh o đia phuong, mot giao vien day nhac, mot luat su phu đong (khong thuong xuyen) va la mot muc su hay đi đo đay. William Wright gap go va ket hon voi Anna Lloyd Jones, mot giao vien tinh le, vao mot nam truoc khi ong đuoc nhan vao lam thanh tra cua cac truong trong hat. Ban đau, cha ong la mot muc su rua toi phai Baptist nhung sau đo ong gia nhap gia đinh vo theo đuc tin Unitarian. Anna thuoc dong doi lon, danh gia va giau co Lloyd Jones, di cu tu xu Wales sang Spring Green, WiIsconsin. Mot trong nhung nguoi anh cua ba la Jenkin Lloyed Jones, nguoi đa troi thanh, mot trong nhung nhan vat quan trong trong viec truyen đao Unitarian o mien Tay Hoa Ky.Ca cha me Wright đeu la nhung ca nhan ban linh voi nhung so thich, thu tieu khien đi tu tu chat cua 2 nguoi va ho đa truyen đat lai cho ong. Theo tieu su cua me ong, ba đa rat mong cho đua con ca cua minh se lon len va xay dung nhung toa nha tuyett đep. Ba trang hoang phong ngu cua ong bang nhung ban ve cua nhung nha tho Anh xe ra tu nhung to tap chi đe nuoi duong hoai bao cua đua tre. Gia đinh ong chuyen ve Weymouth, Massachusetts nam 1870 đe William lam muc su o mot giao đoan nho. 
Nam 1876, Anna vieng tham trien lam Centennial o Philadelphia va thay cac tro choi tri tue khoi go xep hinh đuoc trung bay cua Friedrich Wilhelm August Frobel. Wright rat thich choi tro choi khoi xep hinh do me ong mua tang. Tro choi nay bao gom nhieu khoi hinh hoc khac nhau co the đuoc ket hop thanh nhieu to hop đa dang đe hinh thanh cac to hop khong gian ba chieu. Tro choi nay đa đat nen mong cho qua trinh Sau nay, Wright đa viet trong hoi ky cua minh ve anh huong cua tro choi đo toi quan điem cua ong nhu sau: " Trong vai nam, toi ngoi tren ban nho cua tre mau giao, va choi voi khoi vuong, khoi cau va hinh tam giac, nhung khoi hinh bang go cay thich nhan đo...tat ca van con nam tren nhung ngon tay toi đen ngay hom nay..." Rat nhieu cong trinh cua Wright noi tieng do dang ve hinh hoc đac trung ma nhung khoi mau go đo the hien. 
Gia đinh Wright gap kho khan ve tai chinh va phai quay ve Spring Green Wisconsin, noi dong doi Lloyd Jones co the giup William cha ong tim đuoc viec lam. Ho đinh cu o Madison, noi William day nhac va lam thu ky cho mot cong đong Unitarian moi thanh lap. Mac du William la mot nguoi cha khong gan gui con nhieu, nhung ong van chia se tinh yeu am nhac, đac biet la cac tac pham cua Johann Sebastian Bach voi cac con minh. 
Vao nam Wright 14 tuoi, cha me ong ly than. Anna me ong đa khong hai long mot thoi gian khi cha ong khong co kha nang ganh vac gia đinh va đe nghi ong roi khoi nha. Vu ly di hoan tat moi thu tuc nam 1885 sau khi William kien Anna ve viec ba thieu thon tinh cam trong viec chan goi. William roi Wisconsin sau vu ly di va Wright tuyen bo rang ong se khong bao gio gap lai cha minh nua. Thoi điem nay ong đoi chu lot tu Lincoln thanh Lloyd theo dong doi cua me ong, Lloyd Jonneses. Voi vai tro la nguoi đan ong duy nhat trong gia đinh, Wright ganh vac trong trach tai chinh cho me va 2 nguoi chi em.


= Hoc van va qua trinh lam viec cho Silsbee (1885–1888) =
Wright hoc o mot truong pho thong o Madison nhung khong co bang chung nao cho thay ong đa tung tot nghiep. Nam 1886, Ong đuoc nhan vao hoc va bat đau con đuong hoc hanh cua minh tai truong Đai hoc Wisconsin nhu mot hoc sinh đac biet, tai đay, ong la thanh vien cua hoi huynh đe Phi Delta Theta.Ong hoc cac khoa hoc ban thoi gian trong 2 hoc ky va lam viec voi giao su ky thuat dan dung Allan D. Conover.
Nam 1887, ong roi truong ma khong nhan bang (du vay, ong đuoc chung nhan bang tien si danh du nganh My hoc tu truong nam 1895) va đen Chicago tim viec lam. Do vu hoa hoan lon o Chicago nam 1871 va su bung bo dan so trong nhung nam đo, viec cong cuoc phat trien co so ha tang đang tran ngap ca thanh pho. Ong sau nay nho lai ke rang an tuong đau tien cua ong ve thanh pho Chicago la nhung khu nha đay bui, cau ban, nhung con đuong đong đuc va kien truc đang that vong, nhung ong rat quyet tam tim viec lam. Trong vai ngay, sau khi đuoc phong van voi vai cong ty noi tieng, ong đuoc nhan vao lam tho thiet ke cho mot cong ty kien truc cua Joseph Lyman Silsbee. Wright đa tung hop tac truoc đo voi Silsbee- khi đo la tho thiet ke va giam sat cong trinh – trong nha tho nho Unity voi gia đinh Wright o Spring Green, Wisconsin. Nhung trong khi lam trong cong ty đo, ong Wright con lam cho 2 du an gia đinh khac: All Souls Church o Chicago cho chu ong, Jenkin Lloyd Jones, va Hillside Home School I o Spring Green cho 2 di cua ong. Nhung tho thiet ke khac lam cho Silsbee nam 188 con co cac nha kien truc su sau nay nhu: Cecil Corwin, George W. Maher, va George G. Elmslie. Wright nhanh chong ket ban Corwin, nguoi ma ong đa o cung cho đen khi ong tim đuoc mot can nha on đinh. 
Trong hoi ky cua minh, Wright ke lai ong cung đa co khoang thoi gian ngan lam viec cho 1 cong so kien truc khac o Chicago. Cam thay bi tra luong khong tuong xung cho cong viec cua minh o Silsbee (8 đo/ tuan), anh tho thiet ke tre bo viec va lam nha thiet ke cho cac cong ty Beers, Clay, and Dutton. Tuy nhien, Wright nhanh chong tu nhan ra minh khong đu suc voi nhung thiet ke cua minh, ong bo viec moi va quay ve voi Joseph Silsbee- lan nay, ong đuoc tang luong.
Du Silsbee khang khang bam vao moi kien truc Victorian va kien truc phuc hung, Wright lai thay cac cong trinh cua minh "duyen dang nhu tranh ve" hon la hung ac tan bao cua thoi ki đo. Vay nhung Wright van khao khat lam viec tien bo hon. Sau gan 1 nam lam cho Silsbee, Wright biet đuoc rang cong ty cua Adler & Sullivan đang tim mot nguoi " co the hoan thanh cac ban ve noi that ben trong mot toa giang đuong". Wright the hien voi ho rang ong la mot nguoi co đu kha nang va an tuong voi cac cua thiet ke trang tri cua Louis Sullivan, va trong 2 buoi phong van ngan sau đo, ong noi la mot nguoi hoc nghe trong cong ty.


Xem them Cong trinh kien truc the ky 20 cua Frank Lloyd Wright


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Frank Lloyd Wright tai Wikimedia Commons
Roy R. Behrens: Grant Wood va Frank Lloyd Wright: Phuc hung Gotic
Quy Frank Lloyd Wright
Trust Bao ton Frank Lloyd Wright
Giu Fallingwater Khoi bi Đo sap Luu tru ngay 14 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine
Uy ban Bao ve Toa nha Frank Lloyd Wright
Frank Lloyd Wright, phim tai lieu tivi boi Ken Burns