Ramesses II
(hay Ramesses đai đe, Ramses II, Rameses II, ong cung đuoc biet đen voi ten Ozymandias theo tieng Hy Lap, tu su chuyen ky tu tu tieng Hy Lap sang mot phan ten ngai cua Ramesses: User-maat-re Setep-en-re); la pharaon thu ba cua Vuong trieu thu 19 trong lich su Ai Cap. Ong đuoc ghi nhan la mot trong nhung pharaon vi đai, quyen luc va đuoc ca tung nhieu nhat trong lich su. Nhung nha van nguoi Hy Lap co đai nhu Herodotus cho rang nhung thanh cong cua ong dan toi huyen thoai ve Sesostris. Ong con đuoc nhieu nguoi tin la pharaon trong cuon Exodus. Nhung nguoi thua ke ong, cung nhu nhung nguoi Ai Cap sau nay goi ong la "Ong to vi đai" va xem ong nhu nguoi cha cua quoc gia.Ong la Pharaon vi đai nhat lich su Ai Cap co đai.
Ong ra đoi khoang nam 1303 TCN va o tuoi 14, ong đuoc vua cha Seti I chon lam thai tu ke vi. Ong đuoc tin la đa len ngoi vua khi khoang 24 tuoi va cai tri lanh tho Ai Cap tu 1279 TCN đen 1213 TCN cho tong cong la khoang 66 nam 2 thang theo Manetho. Ong la nguoi thoi xua duy nhat đuoc tin la song đuoc đen 90 tuoi. Neu ong len ngoi vua nam 1279 TCN nhu theo cac nha Ai Cap hoc thoi nay tin rang, ong len ngoi vao ngay 31 thang 5, 1279 TCN, can cu vao ngay thang đang quang đuoc biet cua III Shemu cho la ngay 27. Ramesses II đa to chuc đen 14 le hoi Sed trong vuong trieu ong-nhieu hon cac pharaon khac. Sau khi qua đoi, ong đuoc chon o ngoi mo tai Thung lung cac vi vua; thi hai ong ve sau đa đuoc đua toi nha xac hoang gia noi no đuoc tim thay nam 1881, va hien nay o bao tang Ai Cap.


Tieu su = Xuat than =
Ramesses II sinh ra tai bo Đong luu vuc song Nile vao khoang nam 1303 TCN, trong thoi ky Tan vuong quoc, mot thoi ki vang son trong lich su co Ai Cap. Ong la con thu cua pharaon Seti va Tuya. Ai Cap đa đuoc thong nhat lam mot khoi tu hon 2000 nam truoc (khoang 3100 TCN boi vua Hor-Aha), khi Ramesses II len lam vua thi bien gioi cuc nam Ai Cap trai dai đen Nubia (tuc Sudan ngay nay) va vung anh huong lan rong đen phia Bac Syria, phia Tay đen tan Libya. vuong trieu dong Ramesses (tuc nha tien Ramessid) phat sinh tu viec pharaon Horemheb cua Vuong trieu thu 18 qua đoi ma khong co con noi vi va nguoi te tuong đay quyen luc la Pramesse đuoc chon len lam vua, lay danh hieu la Ramesses I, vi pharaon đau tien cua Vuong trieu thu 19. Sau khi Ramesses I qua đoi, con la Seti I len thay the va sau đo lai truyen lai ngai vang cho con la Ramesses II.

Truoc Ramesses II khoang 180 nam, pharaon Thutmosis III đa xay dung mot đe che Ai Cap ve phia Đong đen tan Palestine va Syria, ve phia Nam đen tan Sudan. Nhung đen thoi đai pharaon Akhenaten thi su đieu tan cua Ai Cap bat đau, Akhenaten chi lo cham chut cho ban than va ba vo xinh đep, Nefertiti, ma quen đi viec trieu chinh. Khi thay vuong trieu nay bat đau suy yeu thi nguoi Hittites, von la ke thu cua truyen kiep Ai Cap lap tuc quay nhieu. Cac pharaon ke vi Akhenaten co gang lap lai uy tin va trat tu nhung đeu that bai, cho đen khi Pramesse, ong noi cua Ramesses II đuoc bau tu Te tuong len ngoi vua. Lam vua đuoc 16 thang thi Ramesses I nhuong ngoi cho Seti I. Luc cha minh len ngai vang, Ramesses II moi 8 tuoi.
Co le quang đoi tho au cua Ramesses II chi toan la huong khoi chien tranh va chuyen đao binh. Seti I đa an vao đau đua con trai đao ly "da ngua boc thay" voi mo uoc lay lai cac vung đat đa mat do nguoi Hittites xam chiem, xay dung lai mot đe che Ai Cap hung manh, thiet lap cac ky quan ve kien truc, ca tung Than chien tranh Ai Cap. Seti I tuyen chien voi Syria nhung chua cho Ramesses II ra tran. Nam len 10, Ramesses II đuoc vua cha phong lam Tong tu lenh danh du quan đoi va nam len 14, Ramesses II tham gia tran đanh Lybia.


= Hau cung cua Ramesses II =
Mot menh lenh tu nguoi cha la sau khi lay vo Ramesses II phai co that nhieu con. Cu moi lan ong đuoc vua cha cho nghi phep ve tham vo Nefertari hay Isetnofret la Hoang gia Ai Cap lai vang len tieng khoc cua tre tho. Ong cung co cuoi em gai ong, Henutmire,. Nha Ai Cap hoc Kenneth Kitchen thuoc Đai hoc Liverpool, nguoi đa bo ra 22 nam troi đe dich 2000 trang chu Ai Cap co đai co lien quan đen Ramesses II, nhan xet: "Trong vong 10 nam, moi ba vo noi tren đa sinh cho Ramesses 5 nguoi con trai va 1 co con gai. Cac ba thu phi cung tang ong tu 5 đen 10 hoang tu". Ket qua la ong co hon 100 nguoi con, nhieu con nhat trong cac pharaon.
Ramesses khong he ban tam đen chuyen the nhi nhu Akhenaten ngay xua. Ong luon nguoc mat nguong mo cac tran đanh bui mu cat sa mac cua cha va nhung cong trinh kien truc nghet tho ve muc đo to lon, hung vi. Cac pharaon tin rang kien truc cang to thi quyen hanh cung vuon len troi cao. Seti I va Ramesses II la hai vi vua co cac cong trinh xay dung đo so nhat, phan lon đe khac in manh me niem tin đo vao tam kham nguoi dan Ai Cap va do vay tao dung mot quyen uy bat kha xam pham".


Tri vi Khi vua cha Seti I bang ha nam 1279 TCN, Ramesses II bay gio len ngai vang Ai Cap, tro thanh vi Pharaoh thu ba cua Vuong trieu thu 19. Tu đay ong bat đau cac chien dich quan su va xay dung cac cong trinh xay dung lam nen ten tuoi lay lung cua minh.


= Chien dich quan su =


 Tran Kadesh  Khi len ngoi moi đuoc 5 nam (1275 TCN), Ramesses II nay ra y đinh đanh chiem thanh Kadesh cua nguoi Hittites voi 20 nghin quan tai Syria. Ong đa suyt thua vua Muwatalli II (Muwatallis) co đen 40 nghin quan đang mai phuc cho đoi. Toan quan trinh tham cua Ramesses đa khong hoan thanh nhiem vu va đoan chien xa cua ong bi đanh up. Thinh linh than Amun lai mim cuoi đem lai may man cho ong, vien quan Ai Cap tran đen. Vua Muwatalli II bat luc nhin đoan quan hung hau cua minh thao chay truoc vi pharaon tre tuoi, quan Hitties so hai nhay xuong song chay tron.
Sau khi điem lai quan so thi hai ben moi biet khong ai đay lui đuoc ai, nhung Ramesses II đa tuyen bo thang tran va tro ve que huong. Ve đen nha Ramesses II tuyen bo chien thang tuy nhien khong phai nho đen quan tiep vien ma la do ong - Ramesses đai đe. Đe the hien duoc suc manh cua minh ong đieu đong tat ca cac cong nhan đieu khac tai moi đen đai cua cac pharaon truoc tren khap đat nuoc Ai Cap cac loi ca tung ve minh. Tren tuong cua tat ca moi khu đen đeu co viet
Sau khi Ramesses II vung guom gao len giua ba quan:

Khong ro đay co phai la kieu tuyen truyen đe co đong ba quan tuong si đang bo chay thao than hay khong nhung Ramesses II đa mot minh tan cong quan đich đen 6 lan.


 Hoa uoc voi Hittites  Nam 1259 TCN, Ramesses ky hoa uoc voi nguoi Hittites. Đay la ban hoa uoc som nhat trong lich su con đuoc bao luu toi ngay nay. Đoi ben quy đinh khong xam pham lan nhau, cung chong ke thu chung va trao tra cac tu binh no le cho nhau. Thuc te thi khi ky ket hoa uoc, thi phia Bac Syria van nam duoi quyen cai tri cua Hittites.
Nam 1254 TCN, vua Hittites la Hattusili III đa ga con gai cua minh cho Ramesses II, nhu mot đong thai hoa binh tren danh nghia. Đo chinh la Vuong hau Maathorneferure, mot trong bay ba vo đuoc sac phong cua Ramesses II.


 Cac chien dich Nubia  = Cong trinh kien truc =

Ramesses II đuoc xem la vi pharaon co chiem đoat va xay dung nhieu cong trinh lon va buc tuong khong lo hon bat cu mot nguoi tri vi nao khac.
Ramesses II cung la mot nha kien truc vi đai. Ong cung cha đa xay dung thu đo Thebes (Ai Cap) tro thanh mot thanh pho tinh than toi linh thieng cua nguoi Ai Cap. Tai đay co đen Karnak, noi đuoc xem la linh đia ma than Amun, vi than vi đai va đuoc ton kinh nhat ra đoi. Đen nay co cac cot cao đen hon 50 m, moi cot co đuong kinh 6 m, cham tro đep va sac sao, đuoc xem la mot trong nhung tien sanh lon nhat thoi co đai. Đen Karnak tu bao đoi đa la noi dien ra le hoi Opet cuc ky quan trong cua cac pharaon (than Amun) se đuoc ruoc tu Karnak đen đen Luxor cach đo vai cay so, theo truyen thuyet thi Amun se tang lai khoi huong cho pharaon va the la pharaon đuoc nang ngang hang voi than thanh, vinh vien đoc ton). Seti I chet khi ong đuoc khoang 50 tuoi, va Ramesses II ke vi khi moi ngoai đoi muoi. Ngay lap tuc ong bat tay vao viec xay dung đen đai moi quy mo lon chua tung thay. Đen Abydos truoc đo nay đe tho rieng Ramesses II. Đen cot o Karnak đuoc tu bo mo mang, dung len Abu Simbel, đuoc đuc ngay vao suon nui cach Cairo hon 1000 km ve huong Nam. Hau nhu đo thi Ai Cap nao cung đuoc Ramesses II xay dung them that nhieu đen đai. Ong con cho xoa ten nhieu vi pharaon tai cac đen tho co va cho khac ten minh vao thay the. Mot so nha Ai Cap hoc nhan xet Ramesses II đa xay dung nhieu cong trinh nghe thuat đen noi chung tro thanh mot loai san pham san xuat hang loat. Co le ong chu trong vao so luong hon la chat luong, đen noi khong co đu so nhan cong phuc vu. Trong khi cac pharaon truoc chon khac ten vao cac ban phu đieu noi thi Ramesses II lai ra lenh khac len bang an ban chim, nhu vay de lam hon va quan trong nhat la nhung pharaon sau khong the nao xoa đuoc.
Sau nay, khi đa ngoai 40, Ramesses II bo viec chinh phat Hitties nhung van say sua trong viec xay cat. Ong bat đau cho dung ngoi đen vi đai Abu Simbel tren đat Nubia thu đich. Co đen 4 buc tuong cua ong cao đen 67 bo đuoc tac tren vach nui, phia duoi la mot ngoi đen khong lo đuoc đao sau vao chan nui đen 160 bo. Đen nay co tuong tho than Amun va Ramesses II, đuoc kien truc mot cach đoc đao đen noi moi nam 2 lan, vao cuoi thang 2 va thang 10 thi anh sang Mat Troi luc rang đong se chieu thang vao hai buc tuong uy nghiem nay, tao nen mot vang sang lam moi nguoi than phuc.
Ramesses II la pharaon cai tri lau dai thu hai cua Ai Cap co đai sau vua Pepi II cua Vuong trieu thu 6. Ong cung la mot trong nhung vi pharaon hung manh cuoi cung cua Ai Cap co. Sau vuong trieu con trai ong, Merneptah, cac vua Vuong trieu thu 19 tro nen yeu kem. 150 sau vuong trieu ong, đe che Ai Cap sup đo sau nam 1077 TCN.


= Pi-Ramesses =


= Tuong lon cua Ramesses =

Tuong lon cua Ramesses đuoc chuyen toi Quang truong Ramesses nam 1955. Vao thang 8 nam 2006, nguoi ta chuyen buc tuong 3200 tuoi cua ong tu Quang truong Ramesses đe cuu nguy no tu thanh pho đong đuc dan cu lam hu hai buc tuong 83 tan nay. Buc tuong nay bat đau đuoc tim thay tu đen o Memphis (Ai Cap). Vi tri moi co the đinh vi o Bao tang nguoi Ai Cap lon.


= Ramesseum =

Ramesseum la mot đen tho (đen tang le) cua vi Pharaon noi tieng Ramesses II Đai đe. Ngoi đen nam trong Khu nghia trang Thebes, o Thebes, Thuong Ai Cap, ngay nay thuoc thanh pho Luxor. Ban đau no đuoc goi voi cai ten rat dai, tam dich: "Ngoi nha hang trieu nam cua Usermaatra-setepenra va thanh pho Thebes đa hop lai thanh lanh tho cua than Amun". Usermaatra-setepenra la ten rieng cua Ramesses II.


= Abu Simbel =

Ngay khi moi len ngoi, Ramesses đa cho khoi cong xay dung cong trinh nay va qua trinh xay dung keo dai khoang 24 nam (1279-1256 TCN). Đay la đen lon nhat cua ong.
Ngoi đen nay đuoc Ramesses cho xay dung đe tho ba vi than co cong bao ho nha nuoc Ai Cap, đo la Amun- Re, Ptah va Re- Horakhty cung nhu ban than đuc vua ngay khi ong con song. Đieu noi bat nhat cua đen la bon buc tuong khong lo cua ong ben ngoai, đang sau con co tuong nho cua chinh cung hoang hau Nefertari. Ngoi đen cung la noi tuong niem nhung tran đanh cua Ramesses o Libya, Syria va Nubia.


Gia đinh = Ong ba =
Ong noi: Ramesses I
Ba noi: Sitre
Ong ngoai: Raia, giu chuc vu trong quan đoi Ai Cap.
Ba ngoai: Ruia


= Cha me =
Cha: Seti I
Me: Mut-Tuya (?-1257 TCN), tro thanh Thai hau duoi trieu đai cua Ramesses II, va la mot trong nhung nhan vat quyen luc nhat trong hoang gia. Ba đuoc chon cat trong lang mo QV80 o Thung lung cac Vuong Hau.


= Hoang hau =
Ramesses II co rat nhieu vo, trong so đo chi co bay nguoi vo đuoc sac phong chinh thuc "Nguoi vo Hoang gia Vi đai":

Nefertari (?- 1255 TCN), nguoi vo đuoc sung ai nhat cua Ramesses II. Ba đuoc pharaoh xay han mot ngoi mo trang trong trong Thung lung cac Vuong hau.
Isetnofret (?-?), ten tuoi ba bi lu mo trong suot 25 nam đau trieu đai Ramesses II. Ba la me đe pharaoh Merneptah, vi vua ke vi Ramesses.
Henutmire, đuoc cho la em gai Ramesses II.
Meritamen, con gai ruot cua Ramesses II, đuoc vua cha sac phong lam vo.
Bintanath, con gai ruot cua Ramesses II, đuoc sac phong lam vo cua vua cha.
Nebettawy, con gai ruot cua Ramesses II, đuoc sac phong lam vo cua vua cha.
Maathorneferure, von la cong chua Hittites, đuoc ga đen Ai Cap lam vo Ramesses II voi muc đich ngoai giao, sau khi Ai Cap va Hittites ki hoa uoc.
Trong so nhieu hoang hau cua Ramesses II, ngoai 7 ba vo đuoc sac phong cung co vai nguoi vo khac đuoc biet đen:

Mot cong chua nguoi Hittites khac, cua the la em gai Maathorneferure, đuoc ga đen lam vo Ramesses II.
Sutererey, me đe cua Ramesses-Siptah.


= Con cai =


 Lang mo cua Nu hoang Nefertari  Mo cua hoang hau Nefertari (QV66) tai Thung lung cac nu hoang, nguoi vo quan trong nhat cua Ramesses II đuoc khai pha nam 1904 boi Ernesto Schiaparelli. Tu thoi thuong co, ngoi mo đa bi quay pha nhieu nhung nguoi ta đa tim thay nhieu di san nghe thuat nhu mot buc tranh tuong ve Nefertari.


 KV5, mo cua nhung nguoi con vua Ramesses II  Ngoi mo nam gan mo KV7 cua Ramesses II, KV5 la noi chon cat hau het nhung nguoi con cua ong, ca nam lan nu. KV5 đuoc phat hien nam 1825 boi James Burton va chinh thuc kham pha vao nam 1995 boi nhom khao co cua Kent R.Weeks.
Hien nay, KV5 la ngoi mo lon nhat đuoc biet đen trong Thung lung cac vi Vua.


Pharaon trong cuon Exodus Phan lon nha su hoc cho rang Seti I, cha Ramesses la vi pharaon đa đoi xu tan bao voi nguoi Do Thai va nha tien tri Moses. Ong đa ra lenh giet cac em be Do Thai khi Moses đuoc sinh ra. Nhung ong nay đa đuoc giau đi va đuoc mot nguoi cong chua, con gai Seti I va chi hoac em cua Ramses, nhan lam con nuoi. Moses đa muon dan nguoi Do Thai roi khoi Ai Cap khi Ramesses đang cai tri Ai Cap, nhung Ramesses bat ho phai o lai lam no le va Ai Cap bi Chua troi phat muoi nam benh dich, Ramesses buoc phai nhuong bo cho dan Do Thai roi khoi Ai Cap.
Nhieu nha su hoc khac cho rang Thutmosis III moi la pharaon đa đoi xu tan bao voi Moses va nu hoangHatshepsut, nhiep chinh cua Thutmosis (ong ta len ngoi khi con la mot cau be) đa nhan Moses lam con nuoi. Sau khi Hatshepsut mat thi Thutmosis cang tan bao voi dan Do Thai. Nguoi Do Thai đa roi khoi Ai Cap trong khi con Thutmosis, Amenhotep II cai tri.


Xac uop = Phat hien =
Xac uop đuoc phat hien nam 1881 trong nha chua xac uop hoang gia DB320 o Deir el-Bahari boi Gaston Maspero. Cho đen nam 1980 nguoi ta van co the tu do xem mat mui vi quan vuong lung danh nay khi đen tham quan Vien bao tang Ai Cap o thu đo Cairo.


= Xac uop cua Ramesses II =

Xac uop co đen 3000 nam tuoi cua ong van đuoc bao quan tot va hang ngay van co hang nghin nguoi đen xem "Vua cua cac vi Vua" đuoc bao boc trong lua đo, cung xac uop cua 26 vi pharaon khac. The nhung Tong thong Ai Cap Anwar Al Sadat đa ra sac lenh đem cat di hai Ramesses II cung 26 vi pharaon nay vao mot cho kin, khong cho cong chung xem nua vi ong nghi đem trung bay thi the cua cac ong vua lung lay nhu the truoc cong chung e khong on. Mot so chuyen gia bac thay tren the gioi ve van đe chong o nhiem hien đa hop tac voi chinh phu Ai Cap đe phuc hoa cac xac uop nay, va cuoi cung lai đem trung bay cho dan chung xem vao thap nien 1990.
Giao su James Harris thuoc Đai hoc Michigan, von đa dan mot đoan chuyen gia tia X đen khao sat xac uop Ramses II truoc khi lenh cam co hieu luc, mo ta vi quan vuong đay quyen uy nay nhu sau: "Ong ta cao khoang 1,73 met, mot trong cac pharaon cao to nhat. Mot cai ham manh me, canh mui dai, hoi cong đay kieu hanh va guong mat dai, gay. Kieu nay khong giong nhu cac pharaon xa xua ma co net tua tua nhu dan toc o vung Đong Đia Trung Hai". Ramesses xuat than tu vung đong bang chau tho song Nil, noi von bi cac bo toc phuong Đong xam chiem tu thuo xa xua.
Ramesses II đa chet gia, theo nhu cac su gia. Khao nghiem xac uop cua Ramesses nguoi ta nhan thay nha vua chi bi thap khop, đau rang va mau huyet luu thong khong tot luc ve gia.
Vao nam 1974, cac chuyen gia Ai Cap nhan thay xac uop cua Ramesses II đang dan bi huy hoai khong ro nguyen do. Đen nam 1977, nguoi ta đa chuyen xac sang Phap đe cac chuyen gia o đo "chua tri" cho nha vua.
Theo luat phap Ai Cap, ngay ca nguoi chet cung can co giay to đay đu moi đuoc phep đua ra nuoc ngoai. Nhung giay to nay cung giup đam bao xac uop Pharaon co the quay tro ve nuoc an toan. Cac nha chuc trach lo ngai sau khi toi Phap, xac uop Pharaon se bi giu lai. Xac uop Ramesses II đuoc chinh phu Ai Cap phat ho chieu, va tro thanh xac uop đau tien nhan đac quyen nay. Khong chi co anh chup guong mat cua Ramesses II, cuon ho chieu con co muc khai nghe nghiep cua vi pharaoh Ai Cap co đai la "Nha vua (đa qua đoi)". Xac uop Ramesses II roi Ai Cap nam 1976 va khi toi Phap, co thi the đuoc san bay Paris-Le Bourget chao đon voi nghi thuc đay đu danh cho mot vi vua.
Sau khi đuoc 102 chuyen gia kham nghiem va tim ra nguyen nhan, su huy hoai xac do mot loai nam moc vi khuan gay ra. Qua trinh kham nghiem cung tiet lo nhieu thong tin ve xac uop cua Ramesses II. Hinh chup X quang cho thay mot vet thuong chien tran o mot ben vai, mot vet gay xuong sap lanh o ngon chan, nhung manh y phuc va manh vang dinh tren da xac uop nha vua. Trong mui cua Ramesses II đuoc nhoi đay hat tieu va chen vao đay mot mang xuong đong vat kich thuoc nho đe giu hinh dang cho mui sau khi đa moc nao ra, quai ham to chac khoe va mot chiec rang bi thieu. Ramesses qua đoi o tuoi 90, lung cong xuong, đe giu cho đau cua nha vua đuoc nam ngay ngan, nhung nha uop xac đa phai đap vo xuong song cua ong. Ramesses II song lau đen noi 12 nguoi con trai đa qua đoi truoc ca ong, va ong đa đuoc ke vi boi nguoi con trai thu 13, Merneptah.


= Qua trinh uop xac =
Trong van hoa Ai Cap co đai, khi nhung nguoi trong hoang gia, quy toc, nhung nguoi giau co vua qua đoi, thi the cua ho nhanh chong đuoc chuyen đen nhung nguoi tho uop xac. Thuc hien cong viec uop xac la ca mot qua trinh cau ki, phuc tap, trai qua 70 ngay đe hoan thanh tat ca cac cong đoan đe giu xac ton tai đen hang thien nien ki sau.
Đau tien, ho rach mot vet ben trai bung, rut cac co quan noi tang ra, đat gan, phoi, da day va ruot trong cac vo linh thieng, đuoc goi la cac binh kin (canopic). Trai tim đuoc giu lai trong long nguc. Nguoi Ai Cap quan niem qua tim la noi phat sinh tri thong minh va tinh cam, phai giu nguyen cho ngay phan xet cuoi cung duoi ha gioi. Vet rach đuoc che đay lai bang mot mieng bua thieng co hinh con mat cua than Horus. Nhung nguoi uop xac cung rut bo nao cua nguoi chet qua đuong mui bang mot cai moc dai. Nao long bi nem đi vi nguoi Ai Cap co cho rang no khong co tac dung quan trong. Sau đo ho tam xac bang ruou co va nuoc song Nile, roi dung muoi an phu len khap co the nha vua. Sau 40 ngay, muoi đa lam bay hoi het nuoc trong xac, xac kho đi, teo lai nhung van giu đuoc hinh hai.
Cuoi cung, ho quan hang tram met vai liem quanh xac. Nhung tho uop xac chen nhieu tam bua trong nhieu lop bang, cac lop bang quan xac cung ghi chep ten tuoi cua nguoi chet, ngoai ra trong luc quan cac thay te khong ngung lam cac nghi thuc linh thieng va đoc than chu. Qua trinh quan xac tieu ton 20 ngay, xac đuoc đuoc đeo mat na, long vao nhieu lop quan tai long lay dat vang đinh ngoc. Đen đay, xac moi đuoc đua đi chon cat.
Xac cua Ramesses II cung đuoc uop nhu vay, va sau khi hoan tat qua trinh uop xac, thi hai cua nha vua đuoc đua đi an tang trong ngoi mo KV7 o Thung lung cac vi vua. Ve sau, do nan đao trom mo đe lay kho bau, cac xac uop hoang gia đuoc chuyen đen cac khu mo khac. Xac uop vua Ramesses II đuoc chuyen đen khu mo DB320 va đuoc Gaston Maspero phat hien nam 1881.


Trong phim anh va van hoc Nha tho nguoi Anh lung danh Percy Bysshe Shelley đa lay cam hung tu buc tuong khong lo cua Ramesses II đe sang tac nen bai tho "Ozymandias". Trong đo ong đa mieu ta buc tuong bi tan pha theo thoi gian giua sa mac.
Trong tieu thuyet Bien nien su nha Kane cua nha van Rick Riordan, hai nhan vat chinh Carter Kane va Sadie Kane la hau due cua Ramesses.
Tieu thuyet "Sung phi cua Pharaoh" (法老的寵妃/ 法老的宠妃)- tac gia Du The (悠世)voi 2 nhan vat chinh la Nefertari va Ramess II
Manhua "Sa du hai chi ca" (ten goc: Sung phi cua Pharaoh)- Tri Am Man Khach chuyen the tu tieu thuyet cung ten
La mot Servant 5 sao thuoc class Rider trong tua game Fate Grand Order
Ramesses xuat hien trong manga Great Priest Imhotep.


Xem them Moses
Seti I
Nefertari
Pi-Ramesses
Abu Simbel
Tran Kadesh
Ramesseum
Ozymandias
Vuong trieu thu 19


Chu thich = Nguon chinh cua bai =
Theo cuon tu đien van hoa Almanach


Lien ket ngoai Ramses II
Vuong trieu thu 19
Ramesses II
RAMESSES ĐAi ĐE Luu tru ngay 13 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Lang mo cua Ramses II Luu tru ngay 4 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
/photos/photo15.html Bao tang Cleverland: Đo cham khac cua mot vi vua, co the la Ramesses II
Ramesseum Luu tru ngay 17 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Ram·e·ses II Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Egyptian monuments: Temple of Rameses II
Ramses II-Fruit of the Nile