Lamu la mot thi tran nho nam tren đao Lamu, mot phan cua Quan đao Lamu, Kenya. Thi tran nam cach 341 kilomet (212 mi) đuong bo ve phia đong bac Mombasa. Đay la trung tam cua ca hon đao, mot Di san the gioi cua UNESCO. Lamu la thi tran con dan cu sinh song lau đoi nhat Kenya, mot trong nhung khu đinh cu khoi nguon cua Nguoi Swahili doc theo bo bien Đong Phi đuoc thanh lap vao nam 1370.
Phao đai Lamu nam o ben bo bien la mot cong trinh đuoc xay dung theo lenh cua Fumo Madi ibn Abi Bakr, Sultan cua Pate. No đuoc hoan thanh vao nhung nam 1820, sau khi ong đa qua đoi. Thi tran cung la noi co 23 nha tho Hoi giao (noi tieng nhat la nha tho Hoi giao Riyadha đuoc xay dung vao nam 1900) va mot khu bao ton lua.


Lich su = Ban đau =
Lamu la thi tran con dan cu sinh song lau đoi nhat cua Kenya, va la mot trong nhung khu đinh cu goc cua nguoi Swahili doc theo bo bien Đong Phi. No đuoc cho la đuoc thanh lap nam 1370. Ngay nay, phan lon dan cu Lamu la nguoi Hoi giao.
Thi tran đa đuoc chung thuc bang van ban đau tien la tu mot du khach A Rap Abu al-Mahasini, nguoi đa gap mot tham phan tu Lamu tham Mecca nam 1441. Đen nam 1505, nguoi Bo Đao Nha xam chiem Lamu, buoc vua cua thi tran thua nhan đe tra tien viec bao tro cua ho. Cuoc xam luoc cua nhung nguoi Bo Đao Nha nham hoan thanh su menh cua quoc gia ve viec kiem soat thuong mai doc theo cac bo bien An Đo Duong. Trong mot thoi gian kha dai, Bo Đao Nha đa co mot su đoc quyen ve van chuyen hang hai doc theo bo bien Đong Phi va ap đat thue xuat khau đoi voi viec giao thuong qua cac kenh cuc bo. Trong nhung nam 1580, Lamu dan đau mot cuoc noi loan chong lai nguoi Bo Đao Nha. Trong 1652, Oman ho tro Lamu chong lai su kiem soat cua Bo Đao Nha.


= Thoi ky vang son =
Nhung nam ma Lamu đuoc su bao ho cua Oman, tuc la khoang thoi gian tu cuoi the ky 17 đen đau the ky 19 đanh dau thoi ky vang son cua thi tran. Lamu đuoc cai quan nhu la mot nuoc cong hoa thuoc Hoi đong Truong lao đuoc goi la Yumbe. Trong thoi gian nay, Lamu tro thanh trung tam cua thi ca, chinh tri, nghe thuat, hang thu cong cung nhu hoat đong thuong mai. Nhieu toa nha trong thi tran đa đuoc xay dung trong giai đoan nay mang mot phong cach co đien rieng biet. Ngoai nghe thuat phong phu va hang thu cong, Lamu đa tro thanh mot trung tam van hoc va hoc thuat. Nu si Mwana Kupona noi tieng voi kiet tac Utendi wa Mwana Kupona co đia vi cao hon o Lamu so voi tuc le thong thuong o Kenya vao thoi điem đo. 


= Thoi ky thuoc đia =
Vao giua the ky 19, Lamu chiu anh huong chinh tri cua cac Sultan Zanzibar. Nguoi Đuc la tuyen bo Wituland la thuoc đia cua ho trong thang 6 nam 1885. Ho cung coi thi tran la noi co tam quan trong chien luoc, mot co so ly tuong. Tu ngay 22 thang 11 nam 1888 đen ngay3 thang 3 nam 1891, tai thi tran đa co mot buu đien Đuc đe tao đieu kien giao tiep trong che đo bao ho cua Đuc. Đo la buu đien đau tien đuoc thanh lap tren bo bien Đong Phi. Ngay nay co mot bao tang o Lamu danh rieng cho no, Bao tang Buu đien Đuc. Trong nam 1890, Lamu va Kenya nam duoi che đo thuoc đia cua Anh. Kenya gianh đuoc đoc lap chinh tri trong nam 1963, mac du muc đo anh huong cua chinh phu Kenya van o muc thap, va Lamu tiep tuc co mot so quyen tu chu đia phuong o muc đo nhat đinh.


= Lamu hien đai =

Trong mot bao cao nam 2010 co tua đe Saving Our Vanishing Heritage (Tam dich la "Hay cuu lay Di san đang bien mat cua chung ta") cua Quy Di san Toan cau, Lamu la mot trong 12 đia điem đung ben bo vuc mat mat va pha huy khong the khac phuc do su quan ly kem va ap luc phat trien.
Trong khi đo, nhom phien quan Hoi giao Al-Shabaab đat Lamu nam ngoai pham vi hoat đong cua chung ke tu thang 9 nam 2011, va đen nam 2012, hon đao đuoc coi la đia điem an toan. Ngay 4 thang 4 nam 2012, Bo Ngoai giao Hoa Ky đa do bo han che du lich voi Lamu. Tuy nhien, hai vu tan cong tai vung lan can Lamu vao thang 7 nam 2014 khien 29 nguoi thiet mang va nhom phien quan Al-Shabaab len tieng nhan trach nhiem, đa canh bao ve tinh trang an ninh o đay.


Kinh te Nen kinh te Lamu phu thuoc vao buon ban no le cho đen khi bai bo vao nam 1907. Cac san pham xuat khau truyen thong bao gom nga voi, thuc vat ngap man, mai rua, sung te giac. Cac mat hang nay đuoc van chuyen qua An Đo Duong toi Trung Đong va An Đo. Ngoai viec bai bo che đo no le, viec xay dung tuyen đuong sat Uganda vao nam 1901 ma điem bat đau la o Mombasa (cang canh tranh cua Lamu) đa can tro đang ke nen kinh te cua thi tran.
Trong thoi gian gan đay, du lich đa dan tiep can voi nen kinh te đia phuong voi viec Lamu tro thanh mot đia điem du lich noi tieng. Nhieu nguoi dan đia phuong đa cung cap cac chuyen du lich tren cac thuyen truyen thong Dhow. Cac mon an đia phuong hap dan cung mot loat cac cua hang ban đo ngot, thit cuu nuong, banh đuoc phep ban vao ban đem. Cac loai trai cay đia phuong nhu dua, xoai, buoi cung su đa dang ve hai san đanh bat đuoc cua cac ngu dan.
Lamu cung la noi co cong đong nghe nhan lon, bao gom ca nhung tho moc lam nghe đong tau thuyen, trang tri cua va đo noi that.
Benh vien đa khoa huyen Lamu nam o phia nam trung tam thi tran đuoc quan ly va đieu hanh boi Bo Y te Kenya thanh lap vao nam 1990, va la mot trong nhung benh vien co co so, thiet bi y te tot nhat bo bien Kenya.
Trung Quoc đang nghien cuu mot đe an kha thi bien Lamu tro thanh cang bien lon nhat Đong Phi nhu la mot phan trong Chien luoc Chuoi Ngoc Trai.


Đia điem đang chu y Thi tran đuoc thanh lap vao the ky 14, chua đung nhung vi du đien hinh cua kien truc Swahili. Lamu đa đuoc UNESCO cong nhan la Di san the gioi nhu la mot khu đinh cu cua nguoi Swahili lau đoi nhat va đuoc bao quan tot nhat o Đong Phi.
Tai Lamu co mot so bao tang, đang chu y co Bao tang Lamu, hay bao tang Van hoa swahili, bao tang buu chinh. Mot so cong trinh noi bat o Lamu phai ke đen Phao đai Lamu, Nha tho Hoi giao Riyadha, Nha tho Hoi giao Mnarani va Khu bao ton lua.


= Phao đai Lamu =
Phao đai nam tren khu vuc bo bien cua thi tran. No đuoc xay dung boi Sultan Fumo Madi ibn Abi Bakr, vua cua Pate. Ong qua đoi nam 1809, truoc khi tang đau tien cua phao đai đuoc hoan thanh. Phai đen đau thap nien 1820, cong trinh moi chinh thuc đuoc hoan thanh.


= Nha tho Hoi giao Riyadha =

Habib Salih la mot Sharif đa đen Lamu đinh cu vao nhung nam 1880, va tro thanh mot nha truyen giao rat đuoc ton trong. Vao nam 1900, nha tho Hoi giao Riyadha đuoc xay dung. Tai đay, ong đa gioi thieu ve Mawlid. Sau khi ong qua đoi nam 1935, con trai cua ong van tiep tuc voi cong viec. Nha tho sau đo đa tro thanh trung tam nghien cuu Hoi giao uy tin nhat o Đong Phi. No cung la trung tam cua Le hoi Maulidi đuoc to chuc hang nam trong tuan cuoi cung cua thang sinh Muhammad. Trong le hoi, khach hanh huong tu khap Sudan, Congo, Uganda,Zanzibar va Tanzania tham gia voi nguoi dan đia phuong đe hat loi khen ngoi Mohammad.


= Khu bao ton lua =
Hon đao khong co xe co gioi nen viec van tai nang phai nho su giup đo cua nhung con lua. Tren đao co khoang 3000 con lua. Tien si cua Elisabeth Svendsen cua To chuc Bao ton Lua o Anh lan đau tien đen Lamu nam 1985. Ba đa lo lang cho đieu kien song cua nhung con lua, va mot Khu bao ton lua đa đuoc khai truong vao nam 1987. To chuc Bao ton Lua la đon vi cung cap viec đieu tri mien phi cho nhung con lua.


Tham khao Bibliography
Allen, James de Vere: Lamu, with an appendix on Archaeological finds from the region of Lamu by H. Neville Chittick. Nairobi: Kenya National Museums.
Bain, Keith; Bruyn, Pippa de; Williams, Lizzie (ngay 22 thang 4 nam 2010). Frommer's Kenya and Tanzania. John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-64546-8.
Beckwith, Carol and Fisher, Angela, Text: Hancock, Graham: "African Ark, People and Ancient Cultures of Ethiopia and the Horn of Africa," New York: Harry N. Abrams, Inc, 1990. ISBN 0-8109-1902-8
Briggs, Philip (2010). Kenya Highlights. Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-267-5.
Couffer, Jack: "The Cats of Lamu." New York: The Lyons Press, c1998. ISBN 1-85410-568-X
Eliot, Charles (1966). The East African Protectorate. Routledge. ISBN 0-7146-1661-3.
Engel, Ulf; Ramos, Manuel Joao (ngay 17 thang 5 nam 2013). African Dynamics in a Multipolar World. BRILL. ISBN 978-90-04-25650-7.
Fitzpatrick, Mary (2009). East Africa. Lonely Planet. ISBN 978-1-74104-769-1.
Ghaidan, Usam: Lamu: A study of the Swahili town. Nairobi: East African Literature Bureau, 1975.
Ham, Anthony; Butler, Stuart (ngay 1 thang 6 nam 2012). Lonely Planet Kenya. Dean Starnes. Lonely Planet. ISBN 978-1-74321-306-3.
Jackson, Guida M. (2009). Women Leaders of Africa, Asia, Middle East, and Pacific: A Biographical Reference. Xlibris Corporation. ISBN 978-1-4415-5843-5.
McIntyre, Chris; McIntyre, Susan (ngay 1 thang 4 nam 2013). Zanzibar. Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-458-7.
Naipaul, Shiva: North of South, An African Journey, 1978. Page 177 ff, Penguin Travel, ISBN 978-0-14-018826-4
Parkinson, Tom; Phillips, Matt; Gourlay, Will (2006). Kenya. Lonely Planet. ISBN 978-1-74059-743-2.
Prins, A.H.J.: Sailing from Lamu: A Study of Maritime Culture in Islamic East Africa. Assen: van Gorcum & Comp., 1965.
Romero, Patricia W.: Lamu: history, society, and family in an East African port city. Princeton, N.J.: Markus Wiener, c1997. ISBN 1-55876-106-3, ISBN 1-55876-107-1
Senoga-Zake, George W. (1986). Folk Music of Kenya. Uzima Publishing House. ISBN 978-9966-855-02-2.
Trillo, Richard (2002). Kenya. Rough Guides. ISBN 978-1-85828-859-8.


Lien ket ngoai official lamu island website Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2015 tai Wayback Machine
Lamu on Lamu Chonjo – A local magazine devoted to information about Lamu Luu tru ngay 20 thang 2 nam 2021 tai Wayback Machine
Lamu on Lamu.org – A Guide to Lamu Island
Lamu on JamboKenya.com
Lamu on Organization of World Heritage Cities
UNESCO World Heritage Centre – Lamu Old Town
Lamu Collection Page in Aluka
MSN Map
Explore Lamu with Google Earth Luu tru ngay 7 thang 10 nam 2011 tai Wayback Machine on Global Heritage Network