Hoang Trung (chu Han: 黄忠, binh am: Huang Zhong; (?-220), tu Han Thang (漢升), la mot vi tuong cuoi thoi Đong Han, đau thoi Tam Quoc trong lich su Trung Quoc. Ong noi tieng voi chien thang o nui Đinh Quan nam 219, trong đo tuong đich la Ha Hau Uyen bi tieu diet.
Mac du khong ro nam sinh (khong đuoc ghi chep trong sach su), nhung Hoang Trung đuoc mieu ta trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia nhu la mot "lao tuong", đa gia nhung suc đich muon nguoi, lap nhieu cong lao cho Luu Bi va la mot trong Ngu ho tuong cua quan Thuc gom: Quan Vu, Truong Phi, Ma Sieu, Hoang Trung va Trieu Van.


Cuoc đoi va su nghiep = Lam tuong o Truong Sa =
Hoang Trung la nguoi o quan Nam Duong thuoc Kinh chau.
Kinh Chau muc Luu Bieu cho ong lam Trung lang tuong, cung voi Luu Ban (chau Luu Bieu) tran thu huyen Du thuoc quan Truong Sa.
Nam 208, Luu Bieu chet, con Bieu la Luu Tong đau hang, dang Kinh chau cho Tao Thao. Thao cho Hoang Trung kiem chuc Ty tuong, van giu chuc trach cu, duoi quyen thai thu Truong Sa la Han Huyen.
Sau khi Chu Du đanh bai Tao Thao o Xich Bich, Luu Bi đem quan đen lay Kinh Chau. Hoang Trung quy phuc Luu Bi.


= Theo Luu Bi vao Tay Xuyen =
Nam 210, Luu Bi mang quan vao Tay Xuyen, gia vo giup Luu Chuong chong Truong Lo, nhung thuc chat la am muu cuop lay Ich chau cua Chuong.
Hoang Trung theo Bi vao Thuc. Tai cua ai Ha Manh, Trung nhan lenh quay đau tan cong Luu Chuong. Ong thuong dung cam xung phong đi đau truoc cac si tot, đuoc đanh gia la can đam, cuong nghi. Sau khi đanh chiem đuoc Ich chau, Luu Bi phong ong lam Thao lo tuong quan (討虜將軍).


= Han Trung lap cong =
Cuoi nam 218, Hoang Trung theo Luu Bi tan cong len Han Trung - vung đat Tao Thao moi chiem đuoc cua Truong Lo. Quan Thuc nhanh chong lay cua ai Duong Binh, sang đau nam 219, vuot qua song Mien Thuy. Luu Bi đong quan ha trai tai nui Đinh Quan, Hoang Trung đuoc lenh cam mot canh quan mai phuc o phia sau đinh nui nay.
Tuong Tao Nguy la Ha Hau Uyen khong biet la muu ke, mang toan quan toi đanh doanh trai cua Luu Bi. Trong khi hai ben đang xo xat kich liet, đot nhien Hoang Trung tu tren cao thuc trong đanh xuong, khi the rat manh vao suon quan Tao. Quan Tao bi đanh tan nat khong con hang tran. Quan cua Hoang Trung giet đuoc Ha Hau Uyen va Thu su Ich chau cua Tao Thao la Trieu Ngung.
Nho chien cong o tran nay, Hoang Trung đuoc phong la Chinh Tay tuong quan (征西將軍).


= Đuoc phong chuc tuoc =
Thang 7 nam 219, Luu Bi tu xung la Han Trung vuong, bo nhiem Hoang Trung lam Hau tuong quan (後將軍), ngang hang voi Quan Vu (Tien tuong quan), Ma Sieu (Ta tuong quan) va Truong Phi (Huu tuong quan), đung tren Trieu Van (Duc tuong quan). Ong con đuoc ban tuoc Quan Noi hau (關內侯).
Quan Vu đang tran thu Kinh chau, nghe tin Hoang Trung la nguoi moi ma co đia vi ngang hang, thi to ra khong bang long. Sau vi Phi Thi thuyet phuc giai thich, Quan Vu moi thoi bat binh.


= Qua đoi va hau due =
Nam 220, Hoang Trung lam benh mat, đuoc đat ten thuy la Cuong hau (剛侯). Khong ro ong tho bao nhieu tuoi, nhung đoi sau khi nhac đen nguoi gia ma suc con deo dai thuong vi voi Hoang Trung, co le do tieu thuyet Tam Quoc dien nghia mieu ta ong la mot "lao tuong".
Con cua Hoang Trung la Hoang Tu (剛侯) chet som, khong co nguoi noi doi.


Hinh tuong trong tac pham van hoc Nhan vat Hoang Trung trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia cua nha van La Quan Trung đuoc hu cau kha nhieu. Du khong ro nam sinh, nhung nhan vat nay van đuoc mo ta la "lao tuong", vo nghe ngang nhan vat Quan Vu, đac biet rat gioi ban cung. Ong xuat hien tu hoi 53 đen hoi 81. O Tran chien nui Đinh Quan, nha van La Quan Trung mo ta vai tro cua nhan vat Hoang trung rat lon. Ong đi cung Phap Chinh, khong co su tham gia cua Luu Bi. Nhan vat Hoang Trung cung đuoc mieu ta la tu tay chem nhan vat Ha Hau Uyen "đut lam 2 đoan".


= Tran chien hu cau =
Tran chien hu cau giua nhan vat Hoang Trung va nhan vat Quan Vu tai Truong Sa đuoc tac gia mo ta rat hap dan. Tai nghe cua hai nhan vat ngang nhau, đanh khong phan thang bai. Hoang Trung bi thai thu Han Huyen nghi ngo thong đong voi Quan Vu nen sai mang chem. Nhung ong đuoc Nguy Dien đanh vao phap truong cuu song. Tuy vay ong van khong đong tinh voi viec Nguy Dien đi giet Han Huyen, cuoi cung ong khong ngan can đuoc. Luu Bi, Quan Vu phai thuyet phuc nhieu lan, Hoang Trung moi thuan đi theo.


= Cai chet hu cau =
Nam 220, Luu Bi dan 70 van đai quan đanh Đong Ngo đe bao thu cho Quan Vu, Truong Phi. Nhan vat Hoang Trung dan quan đen Di Lang nghenh chien quan Ngo. Hoang Trung gap nhan vat Phan Chuong, chem chet bo tuong hu cau cua Phan Chuong la Su Tich, Phan Chuong chong cu khong noi bo chay. Quan Hung, Truong Bao đen khen ngoi Hoang Trung va khuyen ong quay ve nhung Hoang Trung khong nghe. Đanh đuoc vai hiep, Phan Chuong lai bo chay, Hoang Trung ruot theo, đuoc chung vai dam, hai đao binh mai phuc ao toi, mot phia la Chu Thai, mot phia la Han Đuong xong ra mot luot. Phia truoc Phan Chuong phu vay Hoang Trung vao giua. Hoang Trung co suc chong cu lai tiep tuc bi trung ten, may nho co Quan Hung, Truong Bao đen cuu. Luu Bi nghe tin Hoang Trung trong thuong thi đen tham. Đen nua đem, nhan vat Hoang Trung tat tho. Luu Bi đau buon, sai đua ve Thanh Đo chon cat tu te.


Xem them Danh sach nhan vat thoi Tam Quoc
Luu Bi


Tham khao Tran Tho, Tam quoc chi, Thuc thu, Hoang Trung truyen.
Le Đong Phuong, (2007), Ke chuyen Tam Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2006), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 1, Nha xuat ban Thanh nien.


Chu thich