Ngay Quoc te Phu nu hay con goi la Ngay Lien Hop Quoc vi Nu quyen va Hoa binh Quoc te đuoc to chuc vao ngay 8 thang 3 hang nam voi vai tro la tam điem trong phong trao đau tranh vi quyen cua phu nu, thu hut su chu y đen cac van đe nhu binh đang gioi, quyen sinh san, chong bao luc va lam dung đoi voi phu nu. Ngay nay đuoc Lien Hop Quoc chinh thuc hoa vao nam 1975.
Le ky niem ngay Quoc te nu gioi lan đau tien đuoc to chuc vao ngay 28 thang 2 nam 1909 tai New York, My do Đang Xa hoi My to chuc. Mot cuoc bieu tinh nhan ngay Phu nu vao ngay 8 thang 3 nam 1917 tai Petrograd, Đe quoc Nga đa lam day len cuoc Cach mang Nga 1917. Lien bang Xo viet (Lien Xo) tuyen bo ngay nay la ngay nghi quoc gia ke tu nam 1917, sau đo ngay le nay chu yeu đuoc to chuc trong cac nuoc thuoc phong trao Xa hoi Chu nghia va cac nuoc Cong san cho đen khi đuoc Lien Hop Quoc thong qua vao nam 1977.
Ngay le ky niem Ngay Quoc te Phu nu ngay nay co the la mot ngay le chung o mot so quoc gia, hoac tro thanh mot ngay le lon bi bo qua o nhung noi khac. O mot so quoc gia, ngay nay la ngay đe bieu tinh; o nhung quoc gia khac, ngay nay la ngay ton vinh nu gioi.


Lich su Le ky niem Ngay Phu nu to chuc som nhat đuoc to chuc vao ngay 28 thang 2 nam 1909 tai New York, My do Đang Xa hoi My to chuc đe tuong niem cuoc đinh cong nam 1908 cua Hiep hoi Cong nhan May mac Quoc te. Khong co cuoc đinh cong nao vao ngay 8 thang 3 nam đo.
Trong Hoi nghi Phu nu do Quoc te thu II (Quoc te Xa hoi chu nghia) to chuc ngay 8 thang 3 nam 1910, Chu tich Clara Zetkin, mot phu nu nguoi Đuc, đa đe nghi chon mot ngay quoc te phu nu đe ky niem nhung phu nu đa đau tranh tren toan the gioi.
Thang 8 nam 1910, Hoi nghi Phu nu The gioi đuoc to chuc tai Copenhagen, Đan Mach. Luise Zietz đe nghi viec tao ra mot Ngay Phu nu Quoc te hang nam va đuoc Clara Zetkin ung ho. Tuy vay ngay cu the van chua xac đinh. Cac đai bieu (100 phu nu tu 17 quoc gia) đong y voi y tuong nay la mot chien luoc nham thuc đay quyen binh đang, bao gom ca viec phu nu đuoc quyen bau cu.
Nam 1911, ngay Quoc te Phu nu đuoc to chuc lan đau tien vao ngay 19 thang 3 o Ao, Đan Mach, Đuc va Thuy Si, voi hon mot trieu nguoi tham gia. Chi rieng o đe che Ao-Hung đa co 300 cuoc bieu tinh. Tai Vien, phu nu dieu hanh tai Ringstrasse va mang cac bieu ngu ton vinh nhung nguoi đa hy sinh cua Cong xa Paris. Phu nu yeu cau ho đuoc quyen bau cu va giu chuc vu cong. Ho cung phan đoi viec phan biet đoi xu ve gioi tinh trong viec lam. Trong khi đo tai Hoa Ky, nguoi My van tiep tuc to chuc Ngay Phu nu Quoc gia vao ngay Chu nhat cuoi cung cua thang 2.
Nam 1913, phu nu Nga đa co Ngay Phu nu Quoc te đau tien vao ngay thu bay cuoi cung cua thang 2 (theo lich Julian sau đo đuoc su dung o Nga).
Mac du đa co nhung cuoc đinh cong cua phu nu đuoc to chuc, cac cuoc tuan hanh va bieu tinh khac trong nhung nam truoc nam 1914 đeu khong dien ra vao ngay 8 thang 3.
Nam 1914 ngay Quoc te Phu nu đuoc to chuc vao ngay 8 thang 3, co the boi vi ngay đo la chu nhat va ke tu đo ngay nay đuoc to chuc vao ngay 8 thang 3 o tat ca cac quoc gia. Ngay 8 thang 3 nam 1914, phu nu Đuc đoi quyen bau cu nhung đen ngay 12 thang 10 nam 1918 moi đuoc chap thuan. Tai Luan Đon (Anh) co mot cuoc dieu hanh tu Bow toi Quang truong Trafalgar đe ung ho cuoc bau cu cua phu nu vao ngay 8 thang 3 nam 1914. Sylvia Pankhurst bi bat truoc tram Charing Cross tren đuong toi Quang truong Trafalgar.
Ngay 23 thang 2 nam 1917 theo lich Nga, duong lich la ngay 8 thang 3 nam 1917, tai Saint Petersburg, cac phu nu Nga đa ra đuong bieu tinh đinh cong, đoi banh mi, đoi tra chong con ho tro ve tu chien tran, va đoi cham dut che đo Sa hoang. Cuoc đinh cong nay đa khien hoang đe Nikolai II phai thoai vi va gop phan rat lon vao cuoc Cach mang Thang Muoi o Nga. Leon Trotsky đa viet, "23 thang 2 (8 thang 3) la ngay Phu nu Quoc te, cac cuoc gap go va hanh đong đa đuoc du bao truoc, nhung chung ta khong the tuong tuong đuoc ngay Phu nu nay se khoi nguon cho cuoc cach mang. Mac du co cac lenh nguoc lai, nhung cac cong nhan det may đa roi bo cong viec cua ho tai mot so nha may va cu cac phai đoan yeu cau ho tro cho cuoc đinh cong... đieu nay dan đen cac cuoc đinh cong hang loat... tat ca phu nu đa tran ra đuong pho." Bay ngay sau, Sa hoang Nicholas II thoai vi va Chinh phu lam thoi trao quyen bau cu cho phu nu.
Sau Cach mang thang Muoi, Alexandra Kollontai va Vladimir Lenin đa bien ngay nay thanh ngay le chinh thuc o Lien bang Xo viet, nhung đo la mot ngay lam viec cho đen nam 1965. Vao ngay 8 thang 5 nam 1965, theo lenh cua Chu tich Lien bang Xo viet, ngay nay đuoc tuyen bo la mot ngay nghi o Lien Xo "đe ky niem nhung thanh tich xuat sac cua phu nu Lien Xo trong cong cuoc xay dung chu nghia cong san, trong viec bao ve To quoc cua ho trong Chien tranh ai quoc vi đai, chu nghia anh hung va su hy sinh quen minh o tien tuyen lan hau phuong, va đanh dau su đong gop to lon cua phu nu đe tang cuong tinh huu nghi giua cac dan toc, va cuoc đau tranh cho hoa binh. Tuy nhien, Ngay Phu nu cung phai đuoc ky niem nhu nhung ngay le khac."

Tu viec ap dung chinh thuc o Lien Xo sau cuoc Cach mang nam 1917, ngay le nay chu yeu đuoc ky niem o cac nuoc cong san va phong trao cong san tren toan the gioi. Ngay le nay đuoc nhung nguoi cong san o Trung Quoc to chuc hang nam ke tu nam 1922, va đuoc nhung nguoi cong san Tay Ban Nha to chuc vao nam 1936. Lanh đao cong san Dolores Ibarruri đa dan đau mot cuoc tuan hanh cua phu nu o Madrid vao nam 1936 vao thoi điem truoc Noi chien Tay Ban Nha.
Vao nam 1927, tai thanh pho Quang Chau, Trung Quoc, đa co mot cuoc tuan hanh cua 25.000 phu nu va nam gioi ung ho, bao gom đai dien cua Quoc dan đang, YWCA va cac to chuc lao đong. Sau khi thanh lap nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa vao ngay 1 thang 10 nam 1949, Hoi đong Nha nuoc tuyen bo vao ngay 23 thang 12 rang ngay 8 thang 3 se la mot ngay le chinh thuc voi phu nu o Trung Quoc đuoc nghi nua ngay. Sau khi thanh lap nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa vao ngay 1 thang 10 nam 1949, Hoi đong Nha nuoc Trung Quoc tuyen bo vao ngay 23 thang 12 nam 1949 rang ngay 8 thang 3 se la ky nghi chinh thuc cho phu nu o Trung Quoc voi mot nua ngay nghi.
Ngay nay chu yeu van la mot ngay le cua cac quoc gia cong san cho đen khoang nam 1967 khi no đuoc cac nha nu quyen lan song thu hai ap dung. Ngay nay lai noi len nhu mot ngay cua chu nghia hoat đong, va đoi khi đuoc biet đen o chau Au voi cai ten "Ngay Quoc te Phu nu Đau tranh". Trong nhung nam 1970 va 1980, cac nhom phu nu đuoc cac to chuc canh ta va lao đong tham gia keu goi tra luong binh đang, co hoi kinh te binh đang, quyen hop phap binh đang, quyen sinh san, tro cap cham soc tre em va phong chong bao luc đoi voi phu nu.
Lien Hop Quoc bat đau ky niem Ngay Quoc te Phu nu trong Nam Quoc te Phu nu - nam 1975. Nam 1977, Đai hoi đong Lien Hop Quoc đa moi cac quoc gia thanh vien tuyen bo ngay 8 thang 3 la Ngay cua Lien Hop Quoc ve quyen phu nu va hoa binh the gioi.
Ngay Quoc te Phu nu đa gay ra bao luc o Tehran, Iran vao ngay 4 thang 3 nam 2007, khi canh sat đanh hang tram nguoi đan ong va phu nu đang len ke hoach cho mot cuoc bieu tinh. (Mot cuoc bieu tinh truoc đo cho su kien nay đa đuoc to chuc tai Tehran vao nam 2003.) Canh sat đa bat giu hang chuc phu nu va mot so đuoc tra tu do sau nhieu ngay biet giam va tham van. Shadi Sadr, Mahbubeh Abbasgholizadeh va mot so nha hoat đong cong đong khac đuoc tha vao ngay 19 thang 3 nam 2007, cham dut cuoc tuyet thuc keo dai muoi lam ngay.
Trong the ky XXI, o phuong Tay, ngay nay ngay cang đuoc cac cong ty lon tai tro va đuoc su dung đe quang ba nhung thong điep tot đep hon la nhung cai cach xa hoi triet đe. Nam 2009, cong ty tiep thi cua Anh, Aurora Ventures, đa thanh lap trang web "Ngay Quoc te Phu nu" voi su tai tro cua cong ty. Trang web nay bat đau quang ba hashtag lam chu đe cho ngay nay, đuoc su dung tren toan the gioi. Ngay nay đuoc ky niem bang cac bua sang va cac phuong tien truyen thong xa hoi goi nho đen nhung loi chuc mung trong Ngay cua Me.


Trong van hoa hien đai Hien nay ngay Quoc te Phu nu la ngay le chinh thuc tai cac nuoc Afghanistan, Angola, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Bulgaria, Burkina Faso, Campuchia, Cuba, Gruzia, Guinea-Bissau, Eritrea, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Lao, Madagascar, Moldova, Mong Co, Nga, Nepal, Tajikistan, Trung Quoc, Turkmenistan, Uganda, Ukraina, Uzbekistan, Viet Nam va Zambia.

Tai mot so quoc gia, nhu Cameroon, Croatia, Romania, Bosnia va Herzegovina, Bulgaria va Chile, ngay 8 thang 3 khong phai la mot ky nghi le mac du van đuoc to chuc rong rai. Vao ngay nay, đan ong thuong tang nhung nguoi phu nu trong cuoc song cua ho - me, vo, ban gai, con gai, ban be, đong nghiep,... - hoa va nhung mon qua nho. O mot so quoc gia (nhu Bulgaria va Romania) no cung đuoc coi la tuong đuong voi Ngay cua Me, va tre em cung tang nhung mon qua nho cho me va ba minh.
Tai Cong hoa Xa hoi Chu nghia Tiep Khac, le ky niem lon theo kieu cua Lien Xo đuoc to chuc hang nam. Sau su sup đo cua chu nghia cong san tai nuoc nay, le ky niem đa bi roi vao quen lang, do no thuong đuoc coi la mot trong nhung bieu tuong chinh cua che đo cu. Ngay Quoc te Phu nu đuoc thiet lap lai nhu la mot ngay quan trong chinh thuc tai nuoc nay  tai Nghi vien Cong hoa Sec nam 2004 theo đe nghi cua Đang Dan chu Xa hoi va Đang Cong san. Đieu nay đa gay ra mot so tranh cai vi phan lon cong chung cung nhu cac đang chinh tri coi ngay le nay la mot tan tich cua qua khu cong san.
Ngay Quoc te Phu nu đa gay ra bao luc o Tehran, Iran vao ngay 4 thang 3 nam 2007, khi canh sat đanh đap hang tram đan ong va phu nu đang len ke hoach tuan hanh ngay 8/3. (Mot cuoc mit tinh truoc đo đa đuoc to chuc tai Tehran nam 2003.) Canh sat đa bat giu hang chuc phu nu va mot so đa đuoc tha ra sau vai ngay biet giam va tham van. Shadi Sadr, Mahbubeh Abbasgholizadeh va nhieu nha hoat đong cong đong khac đa đuoc tha ra vao ngay 19 thang 3 nam 2007, cham dut cuoc tuyet thuc keo dai muoi lam ngay.
Tai Y, đe chao mung ngay nay, đan ong tang hoa mimosa vang cho phu nu. Nha hoat đong chinh tri cong san Teresa Mattei đa chon hoa mimosa vao nam 1946 nhu mot bieu tuong cua ngay Quoc te Phu nu o Y boi vi ba cam thay nhung bieu tuong cua Phap trong ngay nay, bao gom hoa violet va linh lan, qua khan hiem va ton kem đe co the ap dung hieu qua o Y.
Tai Hoa Ky, nu dien vien va nha hoat đong nhan quyen Beata Pozniak đa van đong hanh lang voi Thi truong Los Angeles va Thong đoc California đe van đong cac thanh vien cua Quoc hoi Hoa Ky đe nghi cong nhan chinh thuc ve ngay le nay. Vao thang 2 nam 1994, H. J. Res. 316 đuoc gioi thieu boi Rep. Maxine Waters, cung voi 79 nha đong tai tro, trong no luc chinh thuc cong nhan ngay 8 thang 3 nam đo la Ngay Quoc te Phu nu. Du luat sau đo đa đuoc đe cap va đuoc giu lai trong Uy ban Luong vien ve Buu đien va Dich vu dan su. Hai vien chua bo phieu bau lan nao cho đieu luat nay.
Tai Viet Nam, ngay Quoc te Phu nu con đuoc coi la ngay ky niem cuoc khoi nghia cua Hai Ba Trung – 2 vi nu tuong anh hung dan toc đau tien đa đanh đuoi giac ngoai xam phuong Bac. Tinh than dan toc va y chi đau tranh cua phu nu Viet Nam cung đuoc bat nguon tu truyen thong dan toc nay.


Hoat đong ky niem Tai mot so quoc gia, ngay Quoc te Phu nu đuoc ky niem bang nhung hoat đong lien hoan, dieu hanh đoi quyen binh đang voi nam gioi o cac muc luong, o co hoi giao duc đao tao va thang tien trong nghe nghiep, hay la đieu kien an sinh xa hoi, chong mai dam va bao luc đoi voi phu nu, noi chung la nhung van đe thuc tien. Ngay nay, thuong la phu nu chau Au va Bac My tu choi nhan hoa, vi xem đo la mot dau hieu khong binh đang va chi co tinh cach hinh thuc.
O Viet Nam, ngay nay thuong la ngay phai nam tang phu nu hoa (thuong la hoa hong) va qua, su kien thuong đuoc to chuc o cac co quan, đoan the,... noi co phu nu lam viec va tham gia.


Xem them Chu thich Lien ket ngoai Tieng Viet

Phu nu lam chinh tri: Nhung nu nguyen thu quoc gia, Vo Phan Thanh Binh, 09/03/2006
Tieng Anh

International Women's Day 2013
Lich su so thao cua ngay
Lich su chi tiet
People Opposing Woman Abuse
Nhung nguoi phu nu quyen luc nhat the gioi Caroline Howard, Forbes, 22/8/2012
Nhung nguoi phu nu giau nhat the gioi 2013 Forbes 4/3/2013
Video

Nghe bai hat Bread & Roses, Judy Collins trinh bay.
Xem hop xuong Bread & Roses