Santorini (tieng Hy Lap: Σαντορινη, phat am [sadoˈrini]), ten co đien Thera (), va ten chinh thuc Thira (tieng Hy Lap: Θηρα [ˈθira]), la mot hon đao o mien nam bien Aegea, nam cach 200 km (120 mi) ve phia đong nam cua đai luc Hy Lap. Đay la đao lon nhat cua mot quan đao nho, co hinh dang hinh vong tron va la tan du cua mot mieng nui lua. Đay la mot phan cua cuc nam cua nhom đao Cyclades, voi dien tich xap xi 73 km2 (28 dam vuong Anh) va dan so theo đieu tra nam 2001 la 13.670 nguoi. Khu tu quan Santorini bao gom cac đao co nguoi o la Santorini va Therasia cung cac đao khong nguoi o Nea Kameni, Palaia Kameni, Aspronisi, va Christiana. Tong dien tich cua khu tu quan la 90,623 km2 (34,990 dam vuong Anh). Santorini la mot phan cua đon vi thuoc vung Thira.
Santorini ve co ban la tan du sau mot vu no nui lua khong lo đa tan pha cac khu đinh cu đau tien tren mot hon đao đon nhat, va tao ra hom chao nui lua đia chat nhu hien nay. Mot pha nuoc hinh chu nhat khong lo o giua voi kich thuoc 12 nhan 7 km (7,5 nhan 4,3 mi), bao quanh la cac vach đa dung đung cao 300 m (980 ft) tai ba mat. O mat thu tu, pha nuoc tach biet voi bien nho hon đao nho hon la Therasia; pha nuoc đuoc noi voi bien o hai noi, phia tay bac va tay nam. Hom chao sau 400m va cho phep tat ca tau thuyen ngoai tru nhung loai ngoai co neo đau bat ky đia điem nao; tuy vay, mot ben du thuyen moi đa đuoc xay dung tai Vlychada o bo bien phia tay nam cua đao. Cang chinh đuoc goi la Athinias. Thu phu cua đao la Fira, bam vao đinh vach đa nho ra pha nuoc. Cac đa nui lua hien dien tu truoc khi phun trao co đac điem noi bat la olivin va co su hien dien o muc đo nho song đang chu y cua hornblend.
Đay la trung tam nui lua hoat đong manh nhat trong Cung nui lua Nam Aegea, mac du nhung gi con lai cho đen nay la mot hom chao nui lua chua đay nuoc. Cung nui lua dai xap xi 500 km (310 mi) va rong 20 đen 40 km (12 đen 25 mi). Khu vuc co cac hoat đong nui lua đau tien vao khoang 3–4 trieu nam truoc, mac du cac hien tuong nui lua tai Thera bat đau khoang 2 trieu nam truoc đay voi cac dong dung nham đuoc phun ra tu cac lo thong quanh Akrotiri.
Hon đao la noi đa dien ra mot trong nhung vu phun trao nui lua lon nhat tung đuoc ghi nhan trong lich su: vu phun trao Minoa (đoi khi goi la phun trao Thera), xay ra vao khoang 3600 nam truoc vao thoi điem đinh cao cua nen van minh Minoa. Vu phun trao đa đe lai mot mieng nui lua bao quanh mot lop tro nui lua day hang tram feet va co the đa gian tiep dan đen su sup đo cua nen van minh Minoa tren đao Crete, 110 km (68 mi) ve phia nam bang mot tran song than khong lo. Tuy vay, thuyet nay khong đuoc hop ly ve mat nien đai, vi khi nen van minh Minoa sup đo khong phai la thoi điem xuat hien song than, ma la khoang 90 nam sau. Mot thuyet pho bien khac cho rang vu phun trao Thera la khoi nguon cua huyen thoai Atlantis.


Ten goi Santorini la ten đuoc Đe quoc Latinh đat vao the ky 13, va am chi đen Thanh Irene, tu ten cua mot nha tho co tai lang Perissa. Truoc đo, đao đuoc goi la Kalliste (Καλλιστη, "cai đep nhat"), Strongyle (tieng Hy Lap: Στρογγυλη, "cai vong tron"), hay Thera. Ten goi Thera đa đuoc phuc hoi vao the ky 19 va tro thanh ten chinh thuc cua đao va thanh pho chinh tren đao, nhung ten thong tuc Santorini van đuoc su dung pho bien. Duoi thoi đe che Ottoman thong tri bien Aegea, đia danh ngoai lai cua tieng Tho cua đao la "Santurin" hay "Santoron".


Khu tu quan Khu tu quan Thera hien nay (chinh thuc: "Thira", tieng Hy Lap: Δημος Θηρας), bao gom tat ca cac điem đinh cu tai Santorini va Therasia, đuoc thanh lap theo cai cach chinh quyen đia phuong vao nam 2011 voi viec hop nhat cac khu tu quan Oia va Thera truoc đo.
Oia nay đuoc goi la mot Κοινοτητα (xa) thuoc khu tu quan Thera, va no bao gom cac phan khu đia phuong (tieng Hy Lap: τοπικο διαμερισμα) cua Therasia va Oia.
Khu tu quan Thera bao gom tong cong 12 phan khu tren đao Santorini: Akrotiri, Emporio, Episkopis Gonia, Exo Gonia, Imerovigli, Karterakos, Megalohori, Mesaria, Pyrgos Kallistis, Thera (thu phu), Vothon, va Vourvoulos.


Đia ly Hon đao la ket qua cua mot chuoi lap đi lap lai cua nui lua hinh khien đuoc tao nen theo sau su sup đo cua mieng nui lua. Vung bo bien ben trong xung quanh mieng nui lua la mot bo vuc thang đung voi đo sau tren 300 m tu điem cao nhat, va pho bay cac đia tang khac nhau cua dung nham cung hoa tren đinh va đo thi chinh đuoc xay dung tai chop cua vuc. Mat đat sau đo doc ra phia ngoai va đi xuong phan chu vi ngoai vi, va cac bai bien ngoai vi min va nuoc nong. Mau sac cua cac bai cat phu thuoc vao lop đia chat lo ra; co nhung bai bien voi cay hoac đa cuoi tao thanh tu nham thach cung hoa voi cac mau khac nhau: đo, đen, trang.... Nuoc tai cac bai bien co mau toi hon thuong am hon do dung nham hap thu nhiet.
Santorini va Anafi la mot trong nhung đia điem hiem hoi tai chau Au co khi hau sa mac nong theo he thong phan loai khi hau Koppen.


Chu thich Tham khao Forsyth, Phyllis Y.: Thera in the Bronze Age, Peter Lang Pub Inc, New York 1997. ISBN 0-8204-4889-3
History Channel's "Lost Worlds: Atlantis" archeology series. Features scientists Dr. J. Alexander MacGillivray (archeologist), Dr. Colin F. MacDonald (archaeologist), Professor Floyd McCoy (vulcanologist), Professor Clairy Palyvou (architect), Nahid Humbetli (geologist) and Dr. Gerassimos Papadopoulos (seismologist)


Đoc them doi:10.1144/gsjgs.132.1.0001 
Doumas, C. (1983). Thera: Pompeii of the ancient Aegean. London: Thames and Hudson.
Pichler, H. and Friedrich, W.L. (1980). "Mechanism of the Minoan eruption of Santorini". Doumas, C. Papers and Proceedings of the Second International Scientific Congress on Thera and the Aegean World II.


Lien ket ngoai TheraFoundation.org, The Eruption of Thera: Date and Implications
Santorini.gr, Trang chu Thira (Santorini) Municipality
CGS.Illinois.edu  Luu tru ngay 29 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine, Was the Bronze Age Volcanic Eruption of Thira (Santorini) a Megacatastrophe? A Geological/Archeological Detective Story, Grant Heiken, Independent consultant, author, geologist (retired) Los Alamos National Laboratory; lecture presented at University of Illinois at Urbana-Champaign, sponsored by CGS.Illinois.edu, Center for Global Studies and CAS.UIUC.edu Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2016 tai Wayback Machine, Center for Advanced Study
NewAdvent.org, Thera (Santorin) - Catholic Encyclopedia article
Volcano.SI.edu Luu tru ngay 24 thang 12 nam 2013 tai Wayback Machine, Global Volcanism Program: Santorini
URI.edu, Santorini Eruption much larger than previously thought
YourGreekNews.com Luu tru ngay 1 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine, Professor Doumas of University of Athens Discusses the Archaeological Significance of Thera - Video Interview