Gai mai dam, gai ban dam (tu binh dan la ca ve, gai, gai đi, gai điem, gai bao, gai "nganh", "pho", "gai ban hoa", "gai đung đuong", ...) la nhung phu nu phuc vu đan ong thoa man hanh vi tinh duc,  thuong la ngoai hon nhan đe đuoc tra tien hoac đuoc huong cac loi ich vat chat khac. Uoc tinh tai Đuc cho thay gai mai dam chiem 96% so nguoi ban dam, chi co 4% la nam gioi (so nam gioi nay lai chu yeu phuc vu đong tinh nam), boi so phu nu đi mua dam la rat it so voi nam gioi. Do vay khi noi ve mai dam, nguoi ta thuong chi lien tuong toi gai ban dam ma bo qua bo phan nho nam gioi ban dam.
Cac quan niem xa hoi cho rang đa so gai mai dam đi ban dam la do thu nhap cao va yeu cau it lao đong, so con lai la do nguyen nhan khac nhu hoan canh gia đinh kho khan hoac bi lua đao, loi keo, cac hoat đong buon nguoi hoac nghien ma tuy, nghien tinh duc,... Tai Viet Nam, theo cong bo cua Bo Lao đong, Thuong binh va Xa hoi Viet Nam nam 2012, tren 53% gai ban dam tai 3 thanh pho lon Ha Noi, Hai Phong va TP Ho Chi Minh cho biet nguyen nhan chu yeu khien ho ban dam la do thu nhap cao va 25% so nguoi hoat đong mai dam tu tim toi cong viec nay, co ca nhung co gai nha kha gia nhung bi cha me quan ly tien chat che, muon co tien an choi nen tu đi ban dam. Cung theo thong ke nam 2012, sau khi thuc hien khao sat tai 3 thanh pho tren, hoan canh gia đinh cua gai mai dam phan lon o muc trung binh, voi 42,4% co gia canh ngheo, 55,2% co gia canh trung binh va 2,4% co gia đinh kha gia. Mot so dien vien, nguoi mau, ca si... co thu nhap cao nhung van đi ban dam đe kiem tien that nhanh, mot so con kiem luon vai tro "tu ba", chan dat va moi gioi mai dam...
Ve luat phap, đa so cac quoc gia nghiem cam hanh vi mai dam. Mot so nuoc chap nhan hanh vi mai dam nhung phai nam duoi su kiem soat cua nha nuoc, tuy nhien viec thuc hien quan ly Nha nuoc thuong khong đat hieu qua, mai dam chu yeu van nam duoi su khong che cua xa hoi đen va tiep tuc la van nan gay nhuc nhoi tai cac nuoc nay. Mot so nuoc sau mot thoi gian hop phap hoa mai dam cang khien te nan nay lan tran them, lai phai quay ve bien phap cam hoan toan mai dam (nhu Thuy Đien, Na Uy va Han Quoc).


Ten goi Do su đa dang ve hinh thuc hoat đong nen đa xuat hien nhung ten goi khac nhau đe chi đen gai mai dam. Trong tieng Viet co nhieu ten goi khac nhau đe noi ve đoi tuong nay nhu: gai, gai an suong, gai nganh, gai lang choi, gai ban hoa, đi, gai ban dam, gai lau xanh, gai điem, gai giang ho, gai bao, gai goi, cave (đuoc Viet hoa tu tieng Phap cavaliere, nghia la "ban nhay nu" hay "gai nhay"), gai lam tien, hang, pho, phach, bop, ga lac, em ut...
Mot so tu đien dung cum tu gai mai dam thay cho gai mai dam, tuy nhien neu cho rang cum tu mai, mai co nguon goc tu chu Han thi mai la mua, mai la ban (thuong mai la buon ban chang han) thi dung cum tu gai mai dam chinh xac hon. Đac biet, trong tieng Viet co mot tu kha đac biet la ky nu, tu nay co the dung đe chi gai ban dam, nhung cung co the dung đe chi nhung phu nu "ban nghe khong ban sac" (tuc la phu nu mua vui cho đan ong bang nghe thuat chu khong ban dam, tuong tu nhu geisha o Nhat Ban).


= Tu long =
Vao đau the ky 20 o Viet Nam, nganh hat co đau, tuc hat a đao, co khi đuoc dung tra hinh lam noi ban dam. Nhung ca nhi loai nay đuoc goi la co đao ruou đe phan biet voi co đao hat la nhung ca nhi khong ban dam.
Mot so gai mai dam đe lai so đien thoai tai cac nha hang, quan ca phe, quan an, spa, khach san,... hoac chu chua, moi gioi... Khi khach lang choi co nhu cau thi se goi đien cho ho đen phuc vu. "Gai goi" ra đoi tu đo.
Khi phu nu đi "ban than" thi co nghia ho bi coi nhu hang hoa va vi the gai mai dam con đuoc goi khinh miet (nhung cung đung voi ban chat hanh vi cua ho) la "hang".
O nhung đia phuong khac nhau co the co nhung cach goi khac nhau đe noi ve gai mai dam. O Quang Binh chang han, nguoi ta goi gai mai dam la "ga" hay "ga cong nghiep" (vi du, han bi nhiem HIV do thuong xuyen đi "đa ga"). Nhung gai đung đuong an suong vao ban đem đuoc goi la "bo lac". Nhung gai mai dam hoat đong o nhung bai bien đuoc goi la "ghe" ("ghe 2 chan"). Do gai mai dam chu yeu hoat đong vao ban đem, ho con đuoc goi la "buom đem".


= Manh loi =
Khong chi ban dam, gai lang choi con co nhung manh khoe đanh vao tam ly khach mua dam đe bon rut, lam sao cho khach lang choi me man ma đo het tien bac vao tro choi huong phan. Theo truyen Kim Van Kieu cua Thanh Tam Tai Nhan (Trung Quoc) thi gai ban dam co nhung manh loi la:

Khap: tuc la khoc, gia bo thuong yeu, quyen luyen khach khong muon roi. Phai khoc loc nhu that đe chung to minh thanh tam, thanh y. Tot nhat la dung nuoc gung song tam vao khan tay đe lau mat thi nuoc mat se khong kho ma con tuon ra nhu suoi. Khi khoc thi phai ket hop voi ke le "hoan canh đau kho" cua minh (khong co thi bia ra, neu co hoan canh that thi cung phai cuong đieu len) đe khach thay thuong ma chi them tien.
Tien: cat cua minh mot it toc va cua khach mot it, tron chung lai roi chia hai; moi nguoi buoc vao canh tay đe to y muon ket toc se to, khach se tuong la chan thanh ma khong no bo.
Thich: dung muc xa xam ten nguoi khach vao bap tay hoac bap đui minh đe khach trong thay cho la minh chung tinh.
Thieu: đot huong gia bo the nguyen roi chich vao tay minh va tay khach đe to da chung tinh.
Gia: hua lay khach lam chong, gia đo the hen, ban cach lay nhau. Sau khi đieu tra biet khach la ke giau co thi thu thi, ru re, ban chuyen cuoi nhau. Tat nhien khach muon cuoi thi phai bo ra mot so tien lon đe chuoc minh ra.
Tu: đoi chet đe to ra chung tinh voi khach. Tat nhien la gia vo chu khong phai chet that. The thot cho ho tin la minh yeu ho, chi biet co ho thoi, neu khong tin thi đoi chet ngay tai cho, truoc mat cho chang thay. Neu biet y co the thiep roi, khong the lay minh đuoc thi cang lam gia đen đo ru y "ca hai cung chet hon la chang lay đuoc nhau!". Luc đo, co tan gia bai san, đem het bac tien ra dang cho minh, y cung khong tiec.
Tau: ru khach cung đi tron; đo thuc ra la mot cach "tong co" khach em tham. Khi khach het tien, muon chuoc khong co tien ma muon choi cung khong con tien đau choi tiep thi chi con cach tong khu đi cho ranh. Luc ay phai gia vo ru khach đi tron, hen gio hen cho nhung khong đen, đanh tieng cho ma co, giang ho đi bat ke bo tron, the tat khach phai so ma… tron that.
Đay la nhung manh khoe co tu thoi xua, hien nay nhung manh nay đoi khac va tinh vi hon, nhung muc tieu thi van vay: cot bon rut đuoc cang nhieu tien cang tot, cho toi khi khach can tien moi thoi. Vi nhung manh loi gia doi nay nen dan gian đa co nhung cau nhu "Gai đi gia mom", "Khong nghe cave ke chuyen, khong nghe con nghien trinh bay".


= Vi von =
Nhung co gai "buon phan ban son".
Gai đi noi chuyen trinh tiet: chi nhung ke thieu tu cach, vo đao đuc nhung lai thich ra ve bang cach noi ve nhung đieu cao đep.
"Gai đi gia mom": ham y gai goi thuong leo mep đe moi tien khach, khi tuc gian hoac cai nhau thi thuong noi nang tho lo.
"Lam đi bon phuong, lay chong tien si": y noi rang co nhung nguoi du lam đu chuyen xau xa nhung đoi khi van khong ai biet, co the gap may đe tu đac voi nguoi khac.
"Lam đi chin phuong, chua mot phuong lay chong": y noi rang du co lam chuyen xau xa gi thi cung nen lo nghi ve tuong lai cua minh, chua lai mot con đuong thoat.
"Lam đi khong đu tien phan sap": y noi gai mai dam tieu xai phung phi, kiem đuoc bao nhieu tien cung khong đu trang trai cho viec tieu xai.
Khong nghe cave ke chuyen, khong nghe con nghien trinh bay: vi von 2 đoi tuong nay thuong doi tra ve hoan canh đe nguy bien cho su sa nga cua minh hoac loi dung long cam thuong đe moi tien, nguoi nghe khong nen tin.
Day đi ven vay: y noi truong hop day bao hay khuyen nhu mot viec gi đo voi mot nguoi đa thanh thao viec đo roi.


Nguyen nhan Gai mai dam ton tai trong xa hoi vi nhieu ly do: mot so bi bon buon nguoi lua gat ep buoc vao nha chua, mot so do hoan canh kinh te phai hanh nghe mai dam đe ton tai, so khac tu nguyen lam mai dam vi muon huong thu, kiem tien nhanh, khong phai lao đong nang nhoc ma co thu nhap cao.
Tai Viet Nam, theo khao sat cua Bo Lao đong, Thuong binh va Xa hoi Viet Nam, co toi 53% so nguoi hanh nghe mai dam la tu nguyen do muon co thu nhap cao ma khong phai lam viec vat va, hoac do can tien hut ma tuy (51% gai mai dam đuoc khao sat nghien ma tuy), trong đo co ca nhung co gai nha kha gia nhung bi cha me quan ly tien chat che, muon co tien an choi đua đoi nen tu buoc vao nghe mai dam. 57,6% co gia canh trung binh hoac kha gia chu khong he ngheo. 27,6% đi ban dam la do nghe ban be ru re, 63,9% cho biet bi loi keo boi chinh nhung gai mai dam khac, chi co 6% la do bi lua hoac cuong buc. Mot so gai mai dam con la nguoi mau, dien vien, hoa hau... co thu nhap cao, nhung vi muon an choi xa hoa ma đi ban dam. Nhu nguoi mau ban dam Hong Ha noi: "Em đinh lam mot thoi gian khi nao mua đuoc nha lau, xe oto thi se dung lai". Tuy nhien, o Viet Nam cung co nhieu tinh trang hiep dam, buon nguoi, ep buoc ban dam. ma thieu so lieu thong ke minh bach. 
Theo quy luat co "cau" thi co "cung", mot trong nhung nguyen nhan xuat phat tu nhu cau thoa man tinh duc cua mot so đan ong co tien nhung thieu đao đuc lai "ham cua la", muon tim "cam giac moi", nen gai mai dam co đieu kien ton tai va phat trien. Cung su phat trien cua cac nganh giai tri khac va du lich, mai dam cung lan tran theo. Mot minh hoa đien hinh cho quy luat "cung" - "cau" ve mai dam la hien tuong tai cac vong chung ket World Cup, Euro gan đay, gai mai dam đo ve nuoc đang cai đe đon mot luong khach la nam gioi - cac co đong vien va khan gia chu yeu cua mon bong đa - vi luong "cau" tai noi nay tang đot bien, se thu đuoc nhieu khach hon.
Mot tuyen truyen vien chong HIV cho biet: "Toi đa tiep xuc voi rat nhieu gai mai dam, so co ma toi đa gap, đa tro chuyen, chac phai đen đoi tram. Trong so đo, co le chi 1/10 la hoan canh thuc su qua kho khan, buoc phai lam gai. Con lai, đa so la luoi lao đong, thich chung dien, thich an sung mac suong... Voi nhung nguoi đo, toi khong the thong cam hay xot xa đuoc..."  Co gai mai dam moi 16 tuoi khi bi bat đa tra loi rang: "O nha moi lan xin 5-10 ngan đi choi game ma ong ba gia cu can nhan nen em moi đi lam kiem tien choi, khoi bi can nhan nhuc đau" !


Luat phap O đa so cac nuoc (khoang 160/207 nuoc), mai dam bi nghiem cam. O mot so it nuoc nhu Ha Lan, Đuc, Ao, Peru, Colombia, Bangladesh, viec mua ban dam đuoc phap luat thua nhan, vi vay gai mai dam va hoat đong mua ban dam ton tai mot cach cong khai nhung phai o nhung đia điem quy đinh va khong đuoc tien hanh cac hoat đong quang ba cong khai. O mot so nuoc khac nhu Bi, Phap, Tay Ban Nha, viec mua ban dam khong co bo luat nghiem cam nhung co nhung bo luat khac đe triet tieu đieu kien hoat đong cua mai dam (nhu nha chua, moi gioi, quang cao...), nen ve co ban mai dam van la bat hop phap.
Nhung du sao, mai dam van la mot loai te nan xa hoi va chinh phu cac nuoc nay van tim cach ngan chan. Vi du nhu tai Phap, chinh phu van đe ra nhung bien phap ngan chan nan mai dam (ban dam) bang cach phat tien va phat tu nhung nguoi mua dam (mai dam). Theo quy đinh cua Phap, Nhung nguoi mua dam se phai chiu an phat 6 thang tu giam va phat tien 3.000 Euro (tuong đuong 2.580 bang Anh hoac 4.000 Đo la My). Theo luat hien hanh cua Phap, hoat đong mai dam se bi truy to khi gay roi trat tu cong cong hoac tro thanh co to chuc (hoat đong kieu nha chua). Nguoi moi gioi mai dam co the bi phat tu 7 nam. Nghi si Guy Geoffroy noi rang, cu 10 gai ban dam thi co chin nguoi la nan nhan cua bon buon nguoi, nen mai dam se đuoc xem xet duoi goc đo bao luc chong lai phu nu.
Nam 1999, chinh quyen Thuy Đien đa đua ra bien phap moi đe ngan chan mai dam von la bat hop phap tai nuoc nay. Đo la thay vi xu ly gai ban dam thi chinh phu se xu phat nang nhung hanh vi mua dam, qua đo tung buoc xoa bo te nan mai dam đang lan tran. Bien phap nay thu đuoc hieu qua tot, va nam 2006, chinh phu Ireland va Phan Lan đa hoc theo mo hinh nay.
Tai Anh, hoat đong mai dam ve ban chat la bat hop phap, ke ca cac hoat đong lien quan (nhu la ga gam ban dam).
Tai tat ca cac bang o My, mai dam la hoat đong bat hop phap, tru bang Nevada
Tai Han Quoc, mai dam tung đuoc cac chinh phu quan phiet than My cho ton tai hop phap đe phuc vu cho quan đoi Hoa Ky đon tru o đay. Sau khi chinh phu quan phiet sup đo, đe chuan bi cho Olympic Seoul 1988 va giup hinh anh cua Han Quoc khoi bi hoen o tren binh dien quoc te, chinh phu moi cua Han Quoc đa tuyen bo xoa so mai dam. Mac du vay, nganh nay van ton tai ngam ngam cho toi bay gio duoi nhieu hinh thuc khac nhau... Chinh phu Han Quoc đa đe ra nhung hinh phat nang cho toi mua ban dam, nho vay te nan mai dam nam 2007 đa giam gan mot nua so voi 2002.
Thai Lan la mot vi du kha đac biet, mai dam bi cam nhung cac nha chua van hoat đong cong khai duoi bao ke cua mafia va su lam ngo cua chinh quyen, đen noi nhieu nguoi lam tuong mai dam o Thai Lan la hop phap. Nguyen nhan la nam 1967, My đa ky mot hiep đinh voi Thai Lan đe cung cap mai dam cho linh My. Bang viec hy sinh than xac va nhan pham cua phu nu Thai Lan, mot luong tien đa đo vao nen kinh te Thai. Lien tuc tu nam 1962 toi 1976, gan 700.000 linh My đuoc đua toi cac nha tho o Thai Lan moi nam đe giai toa cang thang cua chien tranh.
Kritaya Archavanitkul, nha hoat đong vi quyen con nguoi Thai Lan, noi:

"Đang buon ma noi rang, cau truc xa hoi Thai Lan co xu huong chap nhan mai dam. Va co the, chung ta co nhung to chuc Mafia tham gia vao cac đang phai chinh tri, đieu nay se giup te nan mai dam bi lo đi. Ly do thu hai la yeu to van hoa, o Thai Lan, hanh vi mua dam cua nguoi đan ong Thai Lan đuoc chap nhan. Cac chinh khach, chu yeu la nam gioi, tat nhien, ho khong thay mai dam la mot van đe. Ho biet co nhieu phu nu tham gia vao te nan mai dam o Thai Lan. Ho biet rang mot so bi đoi xu bao luc va tan bao. Nhung ho khong nghi rang đo la mot hinh anh khung khiep. Va, boi vi loi nhuan beo bo loi cuon nhieu nguoi tham gia, vi vay cac chinh khach đa nham mat lam ngo cho te nan nay".
Chuwit Kamolvisit, đuoc coi la "ong trum cua mai dam" o Thai Lan, noi rang ong đa hoi lo khoang 1,5 trieu bang Anh (khoang 3 trieu đola) trong suot 10 nam cho cac chinh khach va canh sat đe ho lam ngo cho viec kinh doanh tinh duc cua minh. Theo UNODC, Thai Lan la mot điem đen hang đau cho cac nan nhan cua te nan buon nguoi lam no le tinh duc. Nam 2006, mot no le nhu vay đa tron thoat sau khi bi buoc phai giet hai chu chua, va đa đung ra to cao mot đuong day mai dam do Mafia Nhat (Yakuza) kiem soat.
Tai Uc, tinh hinh buon nguoi va toi pham co to chuc đa tro nen toi te hon khi mai dam đuoc hop phap hoa. Ba Sheila Jeffeys, giao su ve Chinh tri Gioi tinh - Bo mon Khoa hoc Xa hoi va Chinh tri cua truong Đai hoc Melbourne, goi tinh hinh đang dien ra o đay la "cuoc thu nghiem that bai cua viec hop phap hoa mai dam". Ba noi:

"Su that la nhung phu nu trong cac nha chua hop phap co the se khong đuoc canh sat bao ve, o mot vai noi con khong co ca camera quay lai nhung gi dien ra ben trong nhung noi nay. Tai mot so it nhung nha chua hop phap, chinh quyen cac bang đua ra cac luat suc khoe va an toan lao đong cho gai ban dam. Tuy nhien neu nhin vao ho se thay ngay su nguy hiem cuc đo cua nganh cong nghiep tinh duc đoi voi gai ban dam... Chung ta nen nho rang luc luong co ban cua nganh cong nghiep nay la nhung phu nu va em gai de bi ton hai, nhung nguoi bi hanh ha mot cach đoi bai đe tao ra loi nhuan."
"Tren thuc te thi tai chau A va toan the gioi, can ban cua nhung gi xay ra trong mai dam la bao hanh va vo nhan đao... Trong thuat ngu cua Lien Hop Quoc, đay la mot hoat đong xa hoi nguy hiem va nhung hanh đong nhu vay đuoc đanh gia la co hai cho suc khoe đoi voi phu nu va cac em gai. No đuoc tao ra tu viec ha thap vai tro cua phu nu, coi su ton tai cua phu nu la đe phuc vu cho loi ich cua đan ong. Do vay mai dam cung nhu nhung hanh đong van hoa đoc hai khac nhu bao luc đoi voi phu nu, lam ton thuong phu nu la nhung đieu can phai xoa bo hoan toan. Hop phap hoa ro rang rang khong co tac dung bao ve phu nu".
Tien si Janice G. Raymond, thuoc Uy ban phong chong buon ban phu nu quoc te (CATW), thong qua so lieu thuc te tai cac nuoc đa hop phap hoa mai dam, đa liet ke 10 that bai va tac hai cua bien phap nay, đac biet voi gai ban dam:

Thuc đay buon ban phu nu lam no le tinh duc.
Cac chinh phu thuc te đa khong kiem soat noi nganh cong nghiep tinh duc du đa hop phap hoa ma chi khien no lan tran them.
Lam gia tang "mai dam chui" bat hop phap va bao luc đuong pho.
Lam gia tang nan mai dam tre em.
Khong giup bao ve gai mai dam, ho van bi đoi xu tan nhan.
Lam tang nhu cau mai dam. Khong bi phap luat che ap khien cho đan ong co co hoi va đong co đe tien hanh mua ban dam trong mot pham vi rong lon hon nhieu, lam ki cuong xa hoi roi loan.
Khong giup bao ve suc khoe cua phu nu.
Khong tang cuong su lua chon nghe nghiep cua phu nu, ma con khien nhieu nguoi bi lu toi pham (tham chi gia đinh minh) đay vao con đuong nay.
Phu nu trong he thong mai dam đa phan khong muon hop phap hoa nganh cong nghiep tinh duc. Ho cam thay tui ho, bi xa lanh khi ten tuoi minh đuoc thong bao cong khai. Ho đeu xem đo la mot con đuong nhuc nha, đa tuoc đoat suc khoe, danh du va cuoc đoi ho, va khong muon con em minh lai sa vao con đuong nay.
Cuoi cung ba ket luan: "Hop phap hoa mai dam chi lam tram trong them nhung van nan cua no. Đo chi la su thoai thac trach nhiem cua chinh phu truoc nhung van nan ma mai dam gay ra cho con nguoi va xa hoi".
Con o đa so cac nuoc, mai dam bi nghiem cam. Tuy nhien do su quan ly cua nha nuoc chua đu manh, quy đinh cua phap luat chua đuoc thuc thi mot cach hieu qua, trinh đo van hoa thap va su tha hoa đao đuc cua mot bo phan dan cu, va cac nguyen nhan khach quan khac dan đen hien tuong mai dam va gai mai dam van ngam ton tai voi nhieu bien tuong.


Đoi tuong = Phan loai =
Đoi tuong hanh nghe mai dam đu cac đo tuoi va nghe nghiep khac nhau. Tai đa so cac nuoc, te nan mai dam khong đuoc phap luat va đao đuc thua nhan. Vi the, gai mai dam thuong hoat đong len lut. Co cac loai gai mai dam cong khai va loai hinh khac, nup bong duoi cac "vo boc" khac nhau:

Loai hinh truc tiep, cong khai đung đuong bat khach. Khong chi co cac co gai tre tuoi ma đoi khi con co ca cac cu gia 70 tuoi, 80 tuoi. Loai hinh nay ro ret nhat va lo lieu nhat nen thuong đuoc goi bang nhung tu truc tiep chi nhu gai giang ho, gai đung đuong, đi, điem, gai lam tien. Ho ban dam tai cac nha chua chuyen nghiep hoac ngay tai nha. Co nhung gia đinh truyen tu the he nay sang the he khac ban dam vi khong muon lao đong, trong nha đan ong lam bao ke đan ba lam gai mai dam, tham chi co gia đinh cho con gai đi ban dam khi đang o đo tuoi vi thanh nien.
Loai hinh hoat đong co đinh, thuong thi co noi, co cho nhat đinh, chu yeu trong cac hoat đong dich vu nhu: nhan danh nguoi lao đong thuoc cac nganh nghe hop phap, nhu nhan vien "cat toc thu gian", "goi đau may lanh", nhan vien massage, tiep vien nha hang, quan bar, khach san, nha nghi, quan karaoke, san nhay... Loai hinh nay thuoc dien ban cong khai, co khach đe nghi nhu cau moi lam hoac chu đong goi y cho khach. Trong so nay co nhung em be tuoi vi thanh nien (thuong do bi lua ban vao cac nha chua roi ep tiep khach). Loai nay thuong đuoc goi la "gai nha tho" hay "gai nha chua" (xua la "gai lau xanh" hay "ki nu"), gai nhay/cave, "gai goi" (đuoc "đieu" tu noi khac ve khi thieu), "hang"...
Loai hoat đong luu đong va co vo boc, it lo lieu, co the hoat đong duoi cac moi quan he nhu bo nhi, vo ho, vo le đe moi tien cua nhung ong đa co vo nhung van ham "gam co non". Loai nay thuong đuoc goi la "gai bao". Đoi tuong song "bao" co nhieu loai.
Cac nu sinh vien chan hoc hanh, nhan vien van phong me tien cua nhung nguoi đan ong giau co, cap tren co quyen chuc va thich "cua la". Mot so sinh vien ban dam đe kiem tien tra tien hoc, so khac đe co tien an choi đua đoi.
Theo kieu quan he "kieu nu va đai gia", thuong la "gai mai dam cao cap" nhu ma be ngoai ho nhan danh la nhung nu ca si, dien vien, nguoi mau, thu ky... voi nhung nguoi đan ong giau co, co chuc, co quyen trong xa hoi.


= O cac nuoc =
Gai mai dam o cac nuoc chau Au hien nay đa so la nguoi nuoc ngoai. Trong so 25.000 đen 30.000 gai mai dam o Ha Lan co đen 15.000 la nguoi nuoc ngoai. Phan lon gai mai dam Tay Au đen tu Trung va Đong Au (Moldavia, Ukraine, Bulgaria, Ba Lan, Romania, Nga) va chau Phi (phan nua la nguoi Nigeria), va la nan nhan cua bon buon nguoi.
Rieng tai Han Quoc, hau het nhung khu đen đo đeu tu choi phuc vu khach nuoc ngoai, đac biet la khach phuong Tay. Tru ngoai le đoi voi nhung nguoi nuoc ngoai noi gioi tieng Han, nhung co gai ban dam o Han Quoc tiep đon khach phu thuoc vao quoc tich cua ho.
Ve mat phap luat, chi co loai 1 va loai 2 bi coi la hoat đong "bat hop phap" va bi xu ly khi bi "bat qua tang" hanh nghe. Đoi tuong loai 3 thuong chi bi len an ve đao đuc vi be ngoai ho la nhung nguoi hanh nghe hop phap va chi quan he voi mot hoac mot so it nguoi đan ong trong mot thoi gian kha dai. Noi sinh song va lam viec cua ho cung nhu nhung nguoi luong thien khac chu khong thuoc dien nhay cam nhu nha nghi, quan goi đau, massage... Đoi khi, nhung đoi tuong loai 3 phai tim toi noi hanh nghe nhu đoi tuong loai 2, lo dien la nhung gai goi đi khach, đien hinh o Viet Nam la cac dien vien, nguoi mau, ca si Yen Vy, Kim Tinh, Hong Ha, Vo Thi My Xuan,.... Mot so con kiem luon vai tro "tu ba", chan dat va moi gioi mai dam...
Theo so lieu cua Cuc Phong chong te nan xa hoi Viet Nam, co it nhat 30% đen 40% so gai ban dam tren toan the gioi nhiem HIV/AIDS va ty le gai mai dam nhiem HIV cao thu 3 trong cac nhom đoi tuong chi sau tiem chich ma tuy va nhom nam co quan he tinh duc đong gioi.
Đanh gia tai Hoi nghi tong ket phong, chong mai dam giai đoan 2006 - 2010 cua Viet Nam cho thay: hien tren ca nuoc uoc tinh co gan 31.000 nguoi ban dam; gai ban dam ngay cang tre hoa, tu 16 - 18 tuoi chiem 15,3%, tu 25 - 35 tuoi chiem 35% va đong nhat la lua tuoi rat tre: tu 18 - 25 tuoi chiem 42%. Đau nam 2012, Cuc Phong chong te nan xa hoi, Bo LĐ-TB&XH đua ra thong ke: Ca nuoc hien co tren 73.000 co so kinh doanh dich vu "nhay cam" voi tren 48.000 nu nhan vien phuc vu, trong đo co 2.788 co so va 3.212 nu nhan vien nghi hoat đong mai dam.
Ket qua nghien cuu nam 2001 o Viet Nam cho biet tan suat quan he tinh duc cua gai mai dam la 60 lan moi thang, trong đo 51% gai mai dam co lien quan toi ma tuy va 27% nhiem HIV.
Khao sat cua Bo Lao đong, Thuong binh va Xa hoi Viet Nam cho biet, vao thoi điem đau nam 2012, thu nhap trung binh cua gai mai dam đat 10,6 trieu đong/thang, chua ke cac khoan phu khac, cao gap 2,5 lan thu nhap trung binh cua nhom 20% nguoi co thu nhap cao o Viet Nam. Trung binh mot ngay gai mai dam lam viec 6 gio, mot thang lam viec khoang 19 ngay. Trinh đo cua gai mai dam tai Viet Nam hien nay đa cao hon truoc, neu truoc đay nhieu nguoi that hoc thi hien nay gan 50% co trinh đo trung hoc co so (cap 2) tro len.
Tren 53% gai ban dam thu nhan nguyen nhan chu yeu khien ho ban dam la do thu nhap cao, trong khi ban than ho luoi lao đong lai thich huong thu, trong đo co ca nhung co gai nha kha gia nhung bi cha me quan ly tien chat che, muon co tien an choi nen tu buoc vao mai dam. Mot bo phan khac ban dam chi đe co tien thoa man con nghien ma tuy. Hon mot nua y thuc đuoc tac hai cua mai dam, nhung van co 34,9% muon tiep tuc ban dam trong khoang 3 nam toi vi muon duy tri khoan thu nhap cao nay trong khi ban than đa quen tieu xai phung phi. Tuy vay, phan lon thu nhap kiem đuoc lai đuoc nem vao nghien ngap, hut chich, vu truong nen "tien vao thi nhanh ma ra cung nhanh".


= Hoan luong =
Nhung phu nu ban dam, khi tu bo con đuong nay lam nhung nghe hop phap, đuoc xa hoi chap nhan thi goi la "hoan luong". Vuong Thuy Kieu trong 'truyen Kieu' đa 2 lan hoan luong tu lau xanh khi lay Thuc Sinh va Tu Hai. Nhieu gai mai dam sau khi vao trai cai tao đuoc hoc nghe va lao đong chan chinh đe kiem song, co nguoi hoan luong va lap gia đinh. Trong dan gian Viet Nam co cau: "Lay đi lam vo chu khong lay vo lam đi" to su cam thong neu gai mai dam thuc su muon tro ve voi cong đong trong cuoc song luong thien, tu bo đuoc con đuong o nhuc va song tot.
Tai Viet Nam co cac Trung tam phuc hoi nhan pham, gai mai dam neu bi bat se đuoc đua vao đo giao duc, day nghe đe sau nay co nghe nghiep muu sinh, khong phai quay lai con đuong cu. Co gai mai dam tam su: "Bao nhieu tien kiem đuoc, em lai nem vao nghien ngap, hut chich. Bay gio bi bat đua vao đay roi, đuoc quan ly trai tao cong an viec lam, em moi tham thia gia tri cua đong tien kiem đuoc bang nghe luong thien".


= Tuoi đoi =
Vi mai dam phu thuoc vao nhan sac đe hap dan khach, nhung gai mai dam khi luong tuoi va khong hoan luong phan lon gap bi kich. Mot so tro thanh chu chua, tuc Tu Ba, con phan lon gai ban hoa gia đeu chiu đung noi đau đon khi bi nhung nguoi than, gia đinh, con cai va ban be ruong ray.
Tai Mexico, nguoi ta đa xay dung nhung ngoi nha tu thien lam noi cu tru cho cac gai mai dam cao tuoi khong noi nuong tua tu nam 2006.


Đoi tuong lien quan Đoi tac: la cac khach mua dam (mai dam). Đi mua dam con đuoc goi la "đi choi gai". Tai nhung nuoc đao Hoi nhu Senegal, vao dip le Ramadan nguoi ta phai an chay va kieng cu chuyen quan he tinh duc, do đo cung ngung luon viec mua dam va gai mai dam kiem tien thoi gian nay cung rat kho khan.
Cong tac: Gai mai dam co the hanh nghe đoc lap. Trong truong hop nay khong can nhung nguoi "cong tac", ho bat khach va hanh nghe tai nha. Nhung trong nhieu truong hop, gai mai dam hoat đong trong mot đuong day gom nhieu đoi tuong khac, đo la:
Chu chua: la chu cac nha hang, khach san, nha nghi... Nu thi goi la "Tu Ba" (goi theo nhan vat Tu Ba trong truyen Kieu) hay "ma mi", nam goi la Tu Ong (dan xuat tu Tu Ba). Cac chu chua thuong bat cac gai mai dam nop lai mot khoan thu nhap co đuoc, theo mot ti le "an chia". Mot bao cao cua Lien Hop Quoc thoi điem 2005 cho biet doanh so tu mai dam tren the gioi la 7 ti USD/nam. Co truong hop "Tu Ba" o đo tuoi vi thanh nien, tham chi chi 13 tuoi.
Ke dat gai, goi theo tieng Phap la maco. Đay la nhung nguoi lam moi gioi, đua đon gai mai dam cho khach theo yeu cau, va co vai tro bao ve gai mai dam khi bi khach quyt tien. Theo bao cao cua Lien Hop Quoc, mot nguoi lam nghe dat gai o chau Au bo tui 110.000 euro/nam đoi voi mot gai mai dam.


Trong nghe thuat Tuy mai dam bi ky thi ngoai xa hoi, nhung ket cuc bi đat cua nhung phu nu mai dam (bi xa lanh, chet ma khong co chong con, khong nguoi than thich) van đuoc su xot xa tu mot so nguoi, đien hinh la cau tho ma Nguyen Du viet trong Truyen Kieu:


= Van chuong =
Gai mai dam la chu đe cua nhieu tac pham van hoc, nhat la cac chu đe bi kich hoac cham biem (nhu Marguerite trong Tra hoa nu đa gay nen niem cam thuong cho nhieu the he đoc gia), hay nhu Lam đi cua Vu Trong Phung đuoc viet voi loi ke cua mot co gai noi ve con đuong dan đen mai dam cua minh. Ben canh đo cung co mot so tac pham viet vi hung thu, nhu 120 days of Sodom cua Hau tuoc Sade, mot tac pham ve vu bao dam voi ky nu bi Raymond Josue Seckel nhan xet la "đang kinh tom"; "Xin loi em chi la con đi" viet ve Ha Au - mot co gai điem voi tam long bao dung, cao ca, san sang hy sinh vi nguoi minh yeu.


= Tho =
Gai mai dam la mot nguon cam hung đoi voi cac nha tho. Mot so thi si viet ve nhung co ky nu va nhung moi tinh mot cach đay say đam, khong e ngai va lam khi ta cam giac that tinh voi ky nu. Thi hao Nguyen Du trong bai "Van te thap loai chung sinh" to loi thuong hai cho nhung nguoi đan ba vuong vao cai nghiep oan trai:

Cung co ke lo lang mot kiep
Lieu tuoi xanh buon nguyet ban hoa
Ngan ngo khi tro ve gia
Ai chong con ta biet la cay ai?
Song đa chiu mot đoi phien nao
Thac lai nho hop chao la đa
Đau đon thay phan đan ba,
Kiep sinh ra the biet la tai đau?
Nguoc lai, nha tho Phap Charles Baudelaire lam nhieu bai tho ve gai điem, nhung ong it khi to y thuong xot va coi đo la cai gia ma ho phai tra khi đua minh vao chon o nhuc.
Thi si Đo Muc đoi nha Đuong, Trung Quoc noi tieng an choi mot thoi, thuong hay lam tho nhac đen ky nu: "Thuong nu bat tri vong quoc han, Cach giang do xuong Hau đinh hoa" (Ky nu đau biet han vi mat nuoc, ben song van hat Hau đinh hoa), trong bai "Khien hoai" cua ong co goi nen du vi ve nhung cuoc tinh chong vanh o chon lau xanh:

Thap nien nhat giac Duong Chau mong
Doanh đac thanh lau bac hanh danh.
Tam dich:

Muoi nam suc tinh Duong Chau mong
Luong han lau xanh phu bac hoai.
Mot thi si đoi nha Đuong khac la Bach Cu Di co bai "Đai mai tan nu tang chu ky" (Thay loi chi ban cui tang cac ky nu), nhin nhan cac ky nu voi thai đo khac - su coi thuong cac co gai ky nu "an trang mac tron" khi thay hinh anh ho đoi lap voi nhung phu nu lao đong nang nhoc, vat va lam lu:

Loan bong vi man, bo vi can
Hieu đap han son tu phu tan
Nhat chung Tien Đuong giang ban nu
Truoc hong ky ma, thi ha nhan?
Tan Đa dich:

Đau bu khan vai trum tai
Treo non ganh cui suong mai lanh lung
Tien Đuong cung gai tren song
Ma xem yen ngua quan hong la ai? 
Nha tho Xuan Dieu cua Viet Nam cung co bai tho "Loi ky nu" rat noi tieng, co nhung cau rat cam đong ve tam trang nguoi ky nu:

Long ky nu cung sau nhu bien lon,
Cho đe rieng em phai gap long em;
Em so lam. Gia bang tran moi neo,
Troi đay trang, lanh leo suot xuong da.
Nguoi giai nhan: ben đoi duoi cay gia;
Tinh du khach: thuyen qua khong buoc chat.
Nguyen Khuyen co bai "Đi cau Nom" đe cham biem nhu sau:

Thien ha bao gio cho het đi?
Troi sinh ra cung đe ma choi!
De may khi lam đi gap thoi,
Choi thung trong long dui au moi thich
Đi bao tu cang choi cang lich,
Tha ho cho khuc khich chi em cuoi:
Nguoi ba đang, cua ba loai,
Neu nhung nhu ai thi đi moc.
Đi ma co tan, co tan, co huong an, co ban đoc
Kha khen thay lam đi co tong
Khap giang ho chang chon nao khong.
Suot Nam Bac Tay Đong đeu biet tieng.
Đi muoi phuong choi cho đu chin,
Con mot phuong đe nhin lay chong.
Chem cha cai kiep đao hong,
Ban voi ke anh hung cho đung so.
Vo bom, chong quan, danh phan đo,
Mai sau ngay gio co van nom.
Cha đoi con đi cau Nom.
Tu Xuong thi co bai hai huoc "Tet tang co đau":

Ngay xuan mung quy khach
Khi vui, lo đan phach!
Chuyen no nhu phao rang
Chuyen dai nhu chao rach,
Đo ca bon chan giuong
Xieu ca mot buc vach!


= Am nhac =
Tinh ky nu cua Pham Duy
Đoi goi em biet bao lan cua Trinh Cong Son
Meo hoang cua Han Chau
Hong nhan cua Tuan Quang


= Nghe thuat trinh dien =
Nghe thuat Cai luong co vo Nua đoi huong phan do Ha Trieu - Hoa Phuong soan dua theo truyen Tra Hoa Nu tuc La Dame aux camelias cua Alexandre Dumas con (1848).
Pretty Woman, phim đoat giai Oscar nam 1990 noi ve mot co ky nu do Julia Roberts thu vai. Do gap khach hang la mot nguoi đan ong tot bung, co ky nu đa đoi đoi.
Phim Quynh bup be


Nhung gai mai dam noi tieng = Trong van hoc =
Thuy Kieu - trong Kim Van Kieu truyen cua Thanh Tam Tai Nhan va Đoan truong tan thanh cua Nguyen Du
Marguerite - trong truyen Tra hoa nu cua Dumas con
Tuyet - trong Đoi mua gio cua Khai Hung - Nhat Linh


= Trong phim anh =
Quynh (Phuong Oanh) trong phim Quynh bup be
Ba Trang / Greta Trang (Kim Tuyen) trong phim Mong phu hoa
Vivian Ward (Julia Roberts) trong phim Nguoi đan ba đep


= Trong đoi thuc =
O Trung Quoc
Vuong Thuy Kieu
Tran Vien Vien
Ly Su Su (李光明)
O Phap
Marie Duplessis- đuoc Dumas con viet lai vao tac pham Tra hoa nu voi ten Marguerite
O Viet Nam
Lam Uyen Nhi (1975-2007), đoat giai nhat cuoc thi Nguoi đep cac thanh pho bien nam 1989 (tai Nha Trang).
Yen Vi


Chu thich Xem them Mai dam nam
Gai bao
Mai dam
Mai dam
Bia om
AIDS


Lien ket ngoai Nghe... "ban dam gia truyen" Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
"Pho cave"… tren nui Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine
Xa "cave" Luu tru ngay 5 thang 5 nam 2010 tai Wayback Machine
Đuong ve cua 200 co gai xuat ngoai ban trinh Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine
"Pho đen đo" giua ban ngay
Bi hai chuyen quet vet gai ban dam