Buoi (tieng Anh: "pomelo", POM-il-oh, PUM-; Citrus maxima), thuoc ho Rutaceae, la loai trai cay co mui lon nhat va la to tien chinh cua buoi chum. Đay la mot loai trai cay tu nhien, khong lai tao, co mui, co nguon goc tu Đong Nam A. Co huong vi tuong tu nhu buoi chum ngot, buoi thuong đuoc tieu thu va su dung cho cac dip le hoi tren khap Đong Nam A. Cung nhu buoi, hoa thuc vat trong buoi co kha nang gay tuong tac thuoc.


Tu nguyen va ten pho bien Theo tu đien tieng Anh Oxford, tu nguyen cua tu "pomelo" (ten qua buoi trong tieng Anh) khong chac ro. No co the bat nguon tu tieng Ha Lan pompelmoes. Danh phap thuc vat cua loai, Citrus maxima, co nghia la "cay co mui lon nhat". Trong tieng Anh, tu "pomelo" (cung đuoc đanh van la pummel, pumelo, pomello, pommelo) đa tro thanh ten pho bien hon, mac du "pomelo" trong lich su đa đuoc su dung cho buoi chum.
Sau khi đuoc du nhap vao Barbados boi 'Thuyen truong Shaddock' cua Cong ty Đong An (co ve la Philip Chaddock, nguoi đa đen tham hon đao nay vao cuoi nhung nam 1640  ), loai qua nay đuoc goi la shaddock trong tieng Anh.  Tu đo cai ten lan sang Jamaica nam 1696.  Loai trai cay nay con đuoc goi la jambola trong nhieu loai tieng Anh đuoc noi o Nam A.


Mo ta va cong dung Cay buoi co the cao tu 5–15 m (16–49 ft), co the co than cong queo day 10–30 cm (4–12 in) va cac nhanh thap, khong đeu. Cuong la buoi co canh ro ret, voi dang hinh trung hoac elip xen ke, dai 5–20 cm (2–8 in), co lop vo o tren mau xanh xin va co long o mat duoi. Hoa buoi - moc đon le hoac moc thanh chum - co mui thom va mau trang vang.
Qua to, 15–25 cm (5,9–9,8 in), thuong nang 1–2 kg (2–4 lb). Vo day hon buoi chum va đuoc chia thanh 11 đen 18 mui. Thit qua co vi nhe nhu buoi chum, voi mot chut vi đang thuong (buoi chum la giong lai giua buoi va cam). Cac mang bao boc xung quanh cac mui buoi dai va đang, thuong khong an đuoc va bi loai bo. Co it nhat 60 giong cay. Qua thuong chua it hat, hat tuong đoi lon, nhung mot so giong cay co nhieu hat.
Nuoc ep buoi ngon va vo đuoc su dung đe lam chat bao quan hoac co the lam keo. O Brasil, lop vo day co the đuoc su dung đe lam mut ngot, trong khi phan cui xop cua vo bi loai bo. O Sri Lanka, vo thuong đuoc an nhu mon trang mieng, đoi khi đuoc rac them đuong. O phan lon Đong Nam A, noi nguon goc cua buoi, vo thuong đuoc an nhu mot mon trang mieng, thuong đuoc rac muoi hoac cham vao hon hop muoi. Tham chi chung co the đuoc che bien thanh mon xa lat. O Philippines, mot loai nuoc giai khat mau hong đuoc lam tu nuoc ep buoi va dua.
Loai qua nay co the đa đuoc du nhap vao Trung Quoc vao khoang nam 100 truoc Cong nguyen. O Đong A, đac biet la trong am thuc Quang Đong, cui buoi om đuoc dung đe che bien cac mon an giau chat xo va it beo.


= Nhan giong va đa dang di truyen =
Hat cua buoi la loai đon phoi, tao ra cay con co gen cua ca bo va me, nhung chung thuong tuong tu cay nguon goc ma chung moc len va do đo buoi thuong đuoc trong tu hat o chau A. Hat co the bao quan đuoc 80 ngay o nhiet đo 5 °C (41 °F) voi đo am tuong đoi vua phai. Citrus maxima thuong đuoc ghep vao cac goc ghep cam quyt khac ben ngoai chau A đe tao ra nhung cay giong het bo me; cac giong cay chat luong cao đuoc nhan giong bang cach chiet canh hoac bang cach cho nay choi tren cac goc ghep ua thich.
Cac đac tinh vat ly va hoa hoc cua buoi rat khac nhau o Nam A.


Giong cay Buoi la mot trong nhung đon vi phan loai to tien thuan chung rieng cua thuc vat cam quyt. Theo cac nghien cuu di truyen, buoi la mot trong ba loai cam chanh nguyen thuy (cung voi quyt va thanh yen), đa lai tao nen hau het cac giong qua cam chanh quan trong ve mat thuong mai tren toan cau.


= Buoi khong lai =
Dangyuja


= Co the buoi khong lai =
Banpeiyu


= Giong lai =
Buoi la mot trong nhung loai cam quyt nguon goc ma tu đo cac loai cay co mui đuoc trong đa đuoc lai tao. Nhung loai khac la thanh yen, quyt va o muc đo thap hon, papeda va kim quat. Cu the, cam thuong đuoc cho la giong lai tu nhien giua buoi va quyt, voi buoi to hon va cung hon. Buoi chum ban đau cung đuoc cho la giong lai tu nhien giua buoi va quyt; tuy nhien, phan tich bo gen đuoc tien hanh hon hai the ky sau khi gia đinh nay đuoc đua ra, cho rang đay thuc ra la mot giong lai giua buoi va cam ngot, đo la ly do tai sao 63% bo gen cua buoi chum đen tu buoi.
Buoi ngay nay thuong dung trong cac chuong trinh phoi giong nhan tao:

Cam ngot thuong (Citrus × sinensis) la giong lai buoi × quyt
Cam đang (Citrus × aurantium) la mot giong lai buoi × quyt khac
Tangelo la giong lai giua buoi hoac buoi chum va bat ky loai quyt nao khac; qua thuong co vo day hon quyt va it ngot hon
'K–Early' ('Sunrise Tangelo') 
' Minneola tangelo ': buoi chum Bowen × quyt Dancy 
'Orlando' (truoc đay la 'Take'): buoi chum Bowen × quyt Dancy (bo me phan hoa) 
'Seminole' : buoi chum Bowen × quyt Dancy 
'Thornton' : quyt lai × buoi chum, khong xac đinh 
' Ugli fruit ' (tangelo Jamaica): quyt lai × buoi chum, co the (cay con hoang da) 
Buoi chum la cay lai nguoc dong buoi: buoi × cam ngot (xem o tren)
Trai cam: mot dong cheo buoi/cam ngot khac cua Caribe
'Nova' : lai cheo Clementine × tangelo Orlando 
Buoi chum Oroblanco va Melogold la giong lai giua Citrus maxima va buoi chum
Quyt buoi: buoi × quyt
Mato buntan: mot giong o Đai Loan 
Hyuganatsu la giong buoi lai
Kawachi Bankan : ujukitsu x khong xac đinh


Dinh duong Thit buoi tuoi chua 89% nuoc, 10% carbohydrate, 1% protein va chua chat beo khong đang ke (bang). Mot luong tham khao 100 g cung cap 159 kJ (38 kcal) nang luong thuc pham va rat giau vitamin C (73% gia tri hang ngay), khong co vi chat dinh duong nao khac co ham luong đang ke (bang).


Kha nang tuong tac thuoc Buoi co the gay ra tac dung phu, tuong tu nhu tac dung phu do buoi chum va mot so loai cam quyt khac gay ra, thong qua qua trinh uc che chuyen hoa qua trung gian cytochrom P450 cua cac loai thuoc theo toa nhu thuoc chong tang huyet ap va thuoc chong đong mau.


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Buoi tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Pummelo (plant and fruit) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)