Bong bau duc My (goi đon gian la football o Hoa Ky va Canada), con đuoc goi la  gridiron football (bong bau duc Bac My), tieng long tieng Viet la banh ca na, la mon the thao đong đoi bao gom hai đoi tham gia, moi đoi gom 11 cau thu tren mot san bong hinh chu nhat co cot gon o moi đau san. Đoi tan cong la đoi cam bong (qua bong co hinh bau duc), tinh tien vao phan san đoi phuong bang cach chay voi bong hoac chuyen bong, trong khi đoi phong thu la đoi khong cam bong, phai ngan chan buoc tien cua đoi tan cong va gianh lai quyen kiem soat bong. Đoi tan cong phai tinh tien đuoc it nhat 10 yard trong 4 luot (down). Neu that bai, đoi phong ngu khi đo se gianh quyen cam bong, nhung neu thanh cong, đoi tan cong se nhan đuoc 4 luot down moi đe tiep tuc tien bong. Co 2 cach ghi điem chu yeu, đo la đua bong vao vung cam đia (end zone) cua đoi đoi phuong đe ghi đuoc touchdown hoac sut bong qua cot gon cua đoi phuong đe ghi ban. Đoi co nhieu điem nhat khi ket thuc tran đau se chien thang.
Bong bau duc My đuoc phat trien tai Hoa Ky, bat nguon tu bong đa va bong bau duc rugby. Tran đau bong bau duc My đau tien đuoc dien ra vao ngay 6 thang 11 nam 1869 giua hai đoi đai hoc Rutgers va Princeton, su dung luat choi dua tren luat bong đa vao thoi điem đo. Walter Camp - Cha đe cua bong đa My - đa đua ra mot loat cac thay đoi ve luat choi tu nam 1880 tro đi boi, trong đo co giao bong (snap), vach khoi đau (line of scrimmage), 11 cau thu moi đoi, khai niem cua luot (down). Nhung thay đoi ve luat sau đo la cho phep chuyen bong ve phia truoc, vung trung gian (neutral zone) va quy đinh kich thuoc, hinh dang cua qua bong bau duc. Mon the thao nay co lien quan chat che va phat trien song song voi bong bau duc Canada mac du luat choi cua mon nay đuoc phat trien đoc lap. Hau het cac đac điem phan biet bong bau duc My voi bong bau duc rugby va bong đa cung co trong bong bau duc Canada. Hai mon the thao nay đuoc coi la bien the chinh cua bong bau duc Bac My.
Bong bau duc My la mon the thao pho bien nhat o Hoa Ky xet ve luong khan gia truyen hinh. Cac hinh thuc pho bien nhat cua bo mon nay la bong bau duc chuyen nghiep va bong bau duc đai hoc cung cac cap đo chinh khac la bong bau duc trung hoc va bong bau duc tre. Tinh đen nam 2022, co gan 1,04 trieu cau thu bong bau duc trung hoc tai Hoa Ky, cung voi 81.000 cau thu đai hoc khac o cap đo NCAA va NAIA. Giai Bong bau duc Quoc gia National Football League (NFL) co luong khan gia tai san trung binh cao nhat so voi bat ky giai đau the thao chuyen nghiep nao tren the gioi. Tran đau tranh ngoi vo đich mang ten Super Bowl la mot trong so cac su kien the thao cap cau lac bo đuoc theo doi nhieu nhat tren toan cau. Vao nam 2022, giai đau co doanh thu hang nam khoang 18,6 ty USD, tro thanh giai đau the thao co gia tri nhat the gioi. Cac giai đau bong bau duc My chuyen nghiep va nghiep du khac đuoc to chuc tren toan the gioi, nhung mon the thao nay khong co muc đo pho bien quoc te cao nhu cac mon the thao khac cua My nhu bong chay hoac bong ro. Bong bau duc My van co đuoc luong nguoi theo doi ngay cang tang o phan con lai cua Bac My, Chau Au, Brazil va Nhat Ban.


Thuat ngu va ten goi O Hoa Ky, bong bau duc My đuoc goi la "football". Thuat ngu "football" chinh thuc đuoc su dung trong sach luat mua giai bong bau duc đai hoc nam 1876 khi mon the thao nay lan đau tien chuyen dan tu luat kieu bong đa sang luat kieu bong bau duc rugby. Mac du co the đuoc goi la "rugby" vao thoi điem nay nhung Harvard, mot trong nhung truong đe xuat mon nay theo huong rugby, đa thoa thuan va yeu cau khong đoi ten mon the thao nay thanh "rugby". Thuat ngu "gridiron" hoac "American football" đuoc ua chuong o cac quoc gia noi tieng Anh noi cac loai hinh football khac pho bien, chang han nhu Vuong quoc Anh, Ireland, New Zealand va Uc.


Lich su = Lich su so khai =


= Su tien hoa cua tro choi =


= Ky nguyen chuyen nghiep =


Dung cu thi đau = San choi =
San choi cua mon bong bau duc dai 100 yards (91,44 met), chia lam 20 phan moi phan 5 yards (4,57 met), đuoc đanh dau bang 19 vach dai mau trang theo chieu ngang cua san. Giua nhung vach dai la bon hang vach ngan, moi hang 4 vach cach nhau 1 yard. Phan cuoi cung o moi cuoi san đuoc goi la end-zone (vung cam đia), co chieu dai 10 yards (9,14 met), thuong thi đuoc soc cheo mau đo va đuoc ngan cach boi mot vach trang dai goi la đuong cam đia (goal line). Cuoi vung cam đia (end-zone) la vach cuoi (end line), sau đo la cot gon (goal posts). Cot gon đuoc trong chinh giua chieu ngang cua san,  cao 10 feet (3,05 met), tren bac mot  thanh ngang dai 18 feet 6 inches (5,64 met), hai đau thanh ngang la hai thanh doc cao 30 feet (9,14 met). Tong cong, toan san choi cua mon football dai 120 yards (360 feet hay 109,73 met) va ngang la 53 1/3  yards (160 feet hay 48,77 met). Ke tu đuong cam đia (goal line), cu moi 10 yards, san se đuoc đanh dau bang so 10, 20, 30, 40 cho toi giua san la 50. Sau muc nay, san đuoc đanh dau nguoc lai 40, 30, 20 va 10 cho đen vung cam đia cua ben kia.


= Bong =
Bong lam bang da hinh bau duc đuoc bom hoi nang tu 400 gram đen 430 gram. Bong thi đau thuong đuoc đanh sap duong va phun chong am nham tang đo bam dinh.


= Mu bao hiem =
Mu bao hiem đuoc nguoi choi đoi đe bao ve vung đau khoi va đap manh trong tran đau. Mu bao hiem bao gom vo nhua tong hop nhe, ben trong co lot lop đem xop hoac đem bom hoi đe bao ve đau, mat na thep đe bao ve mat, 2 op ham o moi ben đe bao ve ham, lo thong tai, day quai cam va kinh op polycarbonate chong choi. Mu bao hiem thuong đuoc điem xuyet voi logo đoi bong, cac loai hoa tiet, soc hay so thi đau đe de phan biet tu xa.


= Giap bao ho va trang phuc thi đau =
Giap bao ho thuong đuoc mac ben ngoai lop đo lot hut am va ben duoi trang phuc thi đau giup bao ve nguoi choi khoi chan thuong. Giong nhu mu bao hiem, giap bao ho đuoc cau tao gom lop nhua cung ben ngoai va đem day thoang khi ben trong. Cac mieng giap bao boc quanh phan vai, nguc va lung cua nguoi choi đuoc thiet chat bang mot day đai nhua bao vong quanh xuong suon.
Trang phuc thi đau bong bau duc đuoc mac sat lop bao ho. Bo trang phuc thi đau bao gom 1 ao đau va 1 quan. Ao đau co so ao tren vung nguc, lung va cau vai; ten goi cua đoi bong hay ten thanh pho thuong đuoc ghi tren nguc ao, phan vai đuoc đinh logo đoi hay soc mau va ten cau thu đuoc in o vung lung tren. Quan đau đuoc lam tu chat lieu ben dai, mac sat nguoi, voi tui trong đe nhet mut bao ho đui va hong.


Đoi hinh va vi tri Mot tran đau bao gom 2 đoi tham gia, moi đoi gom 11 cau thu. Choi nhieu hon 11 nguoi se phai nhan an phat penalty. Cac đoi co the thay nguoi khong gioi han trong thoi gian bong chet giua cac down, truoc đay, luat thay nguoi gap phai nhieu han che va viec nay đa toi uu hoa cac tieu đoi tan cong, phong thu va đac biet. So luong cau thu đuoc đang ky vao đoi hinh chinh thuc tuy thuoc vao tung giai đau, chang han nhu NFL đuoc phep đang ki 53 cau thu, trong khi đo NCAA Division I cho phep đang ky 63 cau thu dang hoc bong tai FCS 85 cau thu dang hoc bong tai FBS.
Moi cau thu se chon so ao tu 1 đen 99 ngoai tru nhung so ao đuoc treo vinh vien đe ton vinh cuu cau thu tuy vao moi đoi. Cau thu cua NFL phai chon so ao dua theo he thong đa đuoc ban hanh boi giai đau, bat cu ngoai le nao phai đuoc thong qua boi Uy vien. Cac đoi NCAA va NFHS đuoc "khuyen khich" đanh so cau thu tan cong cua ho theo so đo đanh so do giai đau đe xuat.
Mac du mon the thao nay hau nhu chi đuoc choi boi nam gioi nhung phu nu van đu đieu kien choi o truong trung hoc, đai hoc va bong bau duc chuyen nghiep. Chua co phu nu nao tung choi o NFL, nhung phu nu đa choi trong cac tran bong bau duc o truong trung hoc va đai hoc. Nam 2018, 1.100 trong so 225.000 cau thu trong đoi bong bau duc tre Pop Warner Little Scholars la nu va khoang 11% trong so 5,5 trieu nguoi My cho biet choi bong đa la nu theo Hiep hoi Cong nghiep The thao va The hinh.


= Tieu đoi tan cong =

Nhiem vu cua tieu đoi tan cong la tinh tien bong len phan san cua đoi phuong đe co the ghi đuoc mot touchdown.
Đoi tan cong phai dan thanh đoi hinh hop le truoc khi giao bong (snap). Đoi hinh tan cong đuoc coi la hop le neu co nhieu hon 4 cau thu o hang sau hoac co it hon 5 cau thu co so ao tu 50 đen 79 tai hang tan cong tren. Cau thu co the chon vi tri tam thoi khac voi vi tri ma so ao quy đinh mien la ho lap tuc bao cao voi trong tai, sau đo trong tai se trao đoi lai voi đoi đang phong ngu. Khong mot cau thu nao ngoai tru trung phong đuoc phep tien vao vung trung gian (neutral zone) cho toi khi bong đuoc giao. Cau thu hang tren khong đuoc phep di chuyen truoc khi giao bong.
Cac vi tri chinh cua hang sau la tien ve chinh (Quarterback - QB), trung ve chay (halfback/tailback - HB/TB) va hau ve chay (fullback - FB). Tien ve chinh la linh hon cua hang tan cong. Tien ve chinh hoac huan luyen vien se đua ra chien thuat cho luot tan cong. Thong thuong, tien ve chinh se đua ra chien thuat cho nhung cau thu tan cong con lai thong qua hop đoi nhanh truoc khi xep đoi hinh. Tien ve chinh se đung sau trung phong đe nhan bong đuoc giao va co 3 lua chon chinh: đua bong, nem bong hoac cam bong chay.
Vai tro chinh cua trung ve chay la cam bong tu tien ve chinh đe thuc hien cac tinh huong chay. Trung ve chay cung kiem luon vai tro bat bong tu xa. Hau ve chay co the hinh to hon trung ve chay va co nhiem vu lam dan chan, đoi khi cam bong chay trong cac tinh huong quang ngan hoac sat vung cam đia, hiem khi bat bong.
Hang tan cong tren (offensive line - OL) bao gom cac cau thu co nhiem vu ngan chan cau thu đoi phong ngu khoi cac cau thu cam bong trong tinh huong chay voi bong hoac vat nga tien ve chinh (sack) trong tinh huong chuyen. Thu linh cua hang tan cong tren la trung phong (center - C), nguoi co trach nhiem giao bong cho tien ve chinh, chan nguoi, đieu phoi cac cau thu hang tren khac trong luot tan cong. Hai ben trung phong la tien ve trong (guard - G), ben ngoai la tien ve ngoai (tackle - T).
Cac cau thu co nhiem vu bat bong la tien đao bat bong (wide receiver - WR) va tien đao đuoi (tight end - TE). Tien đao bat bong co vi tri ngay tai vach giao bong, tach ra so voi hang tren. Nhiem vu chinh cua tien đao bat bong la nhan đuong chuyen tu tien ve chinh, nhung ho cung co the lam moi nhu hoac chan nguoi trong tinh huong chay voi bong. Tien đao đuoi co vi tri canh tien ve ngoai va cung luc lam nguoi nhan bong lan chan nguoi.


= Tieu đoi phong thu =

Nhiem vu cua tieu đoi phong thu la ngan chan ben tan cong ghi điem bang cach vat nga cau thu cam bong hoac lam đoi ban mat bong (turnover) bang hai cach: cat bong (interception) hoac roi bong (fumble).
Hang tien ve phong ngu (defensive line - DL) bao gom tien ve phong ngu đuoi (defensive ends - DE) va tien ve phong ngu chan (defensive tackles - DT). Tien ve phong ngu đuoi co vi tri ben ngoai hang, con tien ve phong ngu chan o giua. Nhiem vu chinh cua cac tien ve phong ngu la ngan chan cac tinh huong chay voi bong, gay ap luc len tien ve chinh, tao đieu kien cho trung ve phong ngu đot pha.
Trung ve phong ngu (linebacker) nam phia sau tien ve, phia truoc hau ve, chia ra thanh 2 loai: Trung ve phong ngu trong (middle linebackers - MLB) va Trung ve phong ngu ngoai (outside linebackers - OLB). Trung ve phong ngu la chi huy cua đoi thu, đieu phoi chien thuat nham đot pha vao hang sau cua ben tan cong. Vai tro cua ho bao gom phong ngu truoc cac tinh huong chay, ap sat tien ve chinh, chan tien đao bat bong va trung ve đuoi khi đoi ban chuyen bong.
Cac hau ve phong ngu (defensive backfield) bao gom hau ve goc (cornerbacks - CB) va hau ve sau (safeties - S). Hau ve sau lai chia thanh 2 loai la Hau ve sau cam (free safety - FS) va Hau ve sau lui (strong safeties - SS). Hau ve goc co vi tri ngoai cung đoi hinh, đoi dien voi tien đao bat bong. Hau ve sau co vi tri o giua hau ve goc nhung lui sau ve phia sau. Vi tri nay đuoc coi la chot chan cuoi cung cua đoi phong ngu, ngan chan cac tinh huong chuyen dai va chay đot bien.


= Tieu đoi đac biet =

Tieu đoi đac biet chiu trach nhiem cho tat ca cac tinh huong sut bong, thuc hien sut thanh ban (field goal - FG), sut bong dai (punt), sut bong mo man (kickoff). Trong luc đo, đoi ben kia se tim cach chan bong hoac nhan bong.
Ba vi tri đac thu cho sut phat thanh ban va điem cong sau touchdown (PAT - point-after-touchdown) la: Cau thu sut điem(placekicker - K/PK), Cau thu giu bong (holder - H) va cau thu giao bong dai (long snapper - LS). Nhiem vu cua cau thu giao bong dai la giao bong cho cau thu giu bong đe đat bong cho cau thu sut phat thuc hien sut. Thong thuong, khi sut bong mo man thi khong co nguoi giu bong vi bong đuoc đat tren u tru khi co gio to. Cau thu bat bong cua đoi ban đuoc goi la Cau thu nhan bong (kickoff returner - KR).
Cac vi tri đac thu cho sut bong dai la cau thu sut pha bong (punter - P), cau thu Giao bong dai (long snapper), trung ve can (upback), va trung ve chan (gunner). Cau thu giao bong dai đua bong cho cau thu sut dai, tha bong xuong va sut truoc khi bong cham đat. Trung ve chan đung o ngoai hang, di chuyen doc san nham chan cau thu Tra pha bong (punt returner - PR)—cau thu bat bong đuoc pha. Trung ve can đung duoi vach khoi đau mot quang ngan, bao ve cho cau thu sut dai.


Luat choi va thoi gian thi đau = Ghi điem =

Trong bong bau duc, đoi chien thang la đoi ghi đuoc nhieu điem hon khi ket thuc tran đau. Co nhieu cach đe ghi điem trong mot tran bong đa. Cu touchdown (TD), tri gia sau điem, la pha ghi ban co gia tri nhat trong bong bau duc My. Mot cu touchdown đuoc ghi khi mot qua bong song đuoc đua vao, bat hoac lay lai o khu vuc cuoi san cua đoi đoi phuong. Sau đo, đoi ghi điem se đuoc 1 lan thu, thuong đuoc goi la (cac) điem sau khi touchdown (Point(s) after touchdown - PAT) hoac chuyen đoi (conversion), la mot co hoi ghi điem duy nhat. Đieu nay thuong đuoc thuc hien tu vach hai hoac ba yard, tuy thuoc vao muc đo choi. Neu PAT đuoc ghi bang mot qua đat bong roi sut bong hoac mot qua tha bong roi sut vao giua 2 cot gon , no co gia tri mot điem, thuong đuoc goi la điem phu. Neu PAT đuoc ghi bang cach nhu la mot cu touchdown, thi no co gia tri hai điem; đieu nay đuoc goi la chuyen đoi hai điem. Nhin chung, viec sut ghi 1 điem hau nhu luon thanh cong, trong khi chuyen đoi hai điem la mot tinh huong rui ro hon nhieu voi xac suat that bai cao hon; theo đo, nhung lan sut ghi điem pho bien hon nhieu so voi nhung lan thu chuyen đoi hai điem.
Mot cu sut phat (field goal - FG), co gia tri ba điem, đuoc ghi khi đat bong roi sut bong hoac tha bong roi sut vao giua 2 cot gon va o tren thanh ngang. Trong thuc te, hau het tat ca cac lan sut phat đeu đuoc thuc hien thong qua đat bong roi sut. Mac du nhung cu tha bong roi sut đa pho bien trong nhung ngay đau cua mon the thao nay, nhung bong bau duc hien đai khien viec tha bong tro nen kho khan. Lan ghi ban thanh cong cuoi cung bang cu sut tha bong o NFL đuoc thuc hien vao nam 2006; truoc đo, cu đa roi thanh cong cuoi cung đuoc thuc hien vao nam 1941. Sau no luc PAT hoac ghi ban thanh cong, đoi ghi ban phai sut tra bong (kick off) cho đoi kia.
Điem safety đuoc ghi khi nguoi cam bong bi vat nga trong vung cam đia cua đoi minh. Điem safety co gia tri hai điem, đuoc trao cho đoi phong thu. Ngoai ra, đoi nao đe mat điem safety phai sut tra bong cho đoi ghi ban.


= San thi đau va trang bi =


= Thoi gian va cac khoang dung thoi gian =
Cac tran bong bau duc keo dai tong cong 60 phut trong cac tran đau chuyen nghiep va đai hoc va đuoc chia thanh hai nua, moi nua 30 phut va bon hiep, moi hiep 15 phut. Cac tran bong đa o truong trung hoc co thoi luong 48 phut voi hai nua 24 phut va bon hiep 12 phut. Hai hiep cach nhau mot khoang thoi gian giua gio, con sau khi ket thuc hiep mot va hiep ba la thoi gian nghi ngan. Truoc khi tran đau bat đau, trong tai va đoi truong cua moi đoi gap nhau o giua san đe tung đong xu. Đoi khach co the chon "ngua" hoac "sap"; Nguoi chien thang trong luot nem bong chon nhan hay phat bong hoac ho muon bao ve cot gon nao. Ho co the tri hoan su lua chon cua minh cho đen hiep hai. Tru khi đoi thang quyet đinh hoan lai, đoi thua se chon phuong an ma đoi thang khong chon — nhan, đa hoac chon cot gon đe phong ngu đe bat đau hiep hai. Hau het cac đoi chon nhan hoac tri hoan, vi viec chon đa bong đe bat đau tran đau cho phep đoi kia chon cot gon nao đe bao ve. Cac đoi chuyen đoi cot gon sau hiep mot va hiep ba. Neu 1 lan down đang dien ra khi hiep đau ket thuc, tran đau se tiep tuc cho đen khi hoan tat luot down. Neu pham mot so loi nhat đinh trong khi thi đau đa het thoi gian, hiep đau co the đuoc keo dai thong qua thoi gian tam dung khong tinh thoi gian.
Cac tran đau keo dai hon thoi luong xac đinh do co thoi gian dung—trung binh mot tran NFL keo dai hon ba gio mot chut. Thoi gian trong mot tran bong đa đuoc tinh bang đong ho thi đau. Nguoi đieu khien co trach nhiem bat đau, dung va van hanh đong ho thi đau dua tren su chi đao cua trong tai thich hop. Mot đong ho thi đau rieng biet đuoc su dung đe hien thi khoang thoi gian ma đoi tan cong phai bat đau mot luot đau. Đong ho thi đau đuoc đat thanh 25 giay sau mot so lan dung nhat đinh trong tran đau va thanh 40 giay khi tran đau đang tiep tuc ma khong co nhung lan dung nhu vay. Neu đoi tan cong khong bat đau tran đau truoc khi đong ho thi đau ghi "00", loi lam hoan tran đau se bi goi đoi voi đoi tan cong.


= Tinh tien bong va cac luot (downs) =

Co hai cach chinh đe đoi tan cong co the tinh tien bong: cam bong chay va chuyen bong. Trong mot pha bong đien hinh, trung phong chuyen bong nguoc ra sau va giua hai chan cua ho cho tien ve chinh bang mot đong tac đuoc goi la "snap" (giao bong). Sau đo, tien ve chinh co the đua bong cho mot trung ve chay, nem bong hoac tu minh chay. Pha bong ket thuc khi cau thu cam bong bi vat nga hoac đi ra ngoai san hoac co đuong chuyen bong cham đat ma khong co cau thu nao bat đuoc. Mot đuong chuyen tinh tien chi co the đuoc thuc hien neu nguoi chuyen bong đung o phia sau vach xuat phat. Trong moi luot, chi đuoc chuyen bong ve phia truoc mot lan duy nhat. Giong nhu rugby, cau thu cung co the chuyen bong nguoc tro lai bat ky luc nao trong moi pha bong.  Trong NFL, mot luot se ket thuc ngay lap tuc neu mu bao hiem cua cau thu cam bong bi roi ra.
Đoi tan cong đuoc trao mot loat bon pha bong, đuoc goi la "downs" (luot). Neu đoi tan cong tien đuoc muoi yard tro len trong bon luot, ho se đuoc thuong mot loat bon luot moi. Neu ben tan cong khong tien đuoc muoi yard, quyen cam bong se đuoc chuyen cho ben phong ngu. Trong hau het cac tinh huong, neu đoi tan cong can đen luot thu tu, ho se sut bong dai (punt) cho đoi kia, buoc đoi kia phai bat đau đot tan cong tu xa hon tren san. Neu đoi tan cong tien đen trong pham vi co the sut phat đuoc, đoi tan cong se co the ghi điem bang mot qua sut phat. Mot nhom cac quan chuc chuc tran đau co ten la "chain crew" theo doi sat cac luot đau va đo khoang cach vach xuat phat. Tren truyen hinh, mot đuong thang mau vang đuoc chong len san thi đau bang đien tu đe hien thi đuong luot mot cho khan gia de hinh dung.


= Sut bong =

Trong bong bau duc My, co hai tinh huong su dung nhung cu sut bong: sut bong tu vach giao bong (scrimmage kicks), co the đuoc đoi tan cong thuc hien o bat ky luot nao tu phia sau hoac tren vach giao bong va sut tu do (free kicks).  Sut tu do bao gom sut giao bong (kickoff), bat đau hiep 1, hiep 3 va hiep phu hoac sau 1 pha ghi điem, 1 pha sut phat thanh cong; sut bong an toan (safety kick) sau mot pha ghi điem an toan (safety).
Trong mot cu sut giao bong, bong đuoc đat o vach 35 yard cua đoi thuc hien su sut trong cac tran đau o cap đo chuyen nghiep, đai hoc va o vach 40 yard trong cac tran đau o cap trung hoc. Bong co the đuoc đa bang cach tha bong sut (drop kicked) hoac đat bong sut (place kicked). Neu chon cach đat bong sut, bong co the đuoc đat tren mat đat hoac tren đe, trong ca hai truong hop đeu co the su dung cau thu đat bong (holder). Trong tinh huong sut bong an toan, đoi sut bong se thuc hien cu sut tren vach 20 yard o phan san cua minh. Mot đoi muon sut bong co the sut pha bong (punt), tha bong sut hoac đat bong sut, nhung khong đuoc su dung đe giu bong tai cac tran đau cap chuyen nghiep. Bat ky cau thu nao cua đoi nhan bong đeu co the bat hoac đua bong len phia truoc. Bong co the đuoc ben sut bong bat lai sau khi bong đa đi đuoc it nhat 10 yard va đa cham đat hoac đa cham vao cau thu cua ben nhan bong.
Ba loai sut bong tu vach giao bong la sut đat bong, sut tha bong va sut pha bong. Chi co sut đat bong va sut tha bong moi co the ghi điem.  Sut đat bong la cach đuoc su dung chu yeu đe ghi điem, boi vi hinh dang nhon cua qua bong đa khien viec sut tha bong kho hon. Mot khi qua bong đa đuoc sut tu tinh huong giao bong, đoi sut chi co the cam bong tinh tien neu bat hoac thu hoi bong phia sau vach giao bong. Neu đoi nhan bong cham bong hoac thu hoi bong vuot qua vach nay, bong se đuoc coi la bong chet tai vi tri cham bong. Đoi sut bong khong đuoc can thiep vao co hoi bat bong cua cau thu ben nhan bong. Đoi nhan bong co quyen ra hieu bat bong an toan (fair catch), khi đo đoi phong ngu khong đuoc chan hoac can pha cau thu nhan bong đa ra tin hieu. Pha bong se ket thuc ngay khi bong đuoc bat va bong khong đuoc tinh tien.


= Trong tai va cac loi khi thi đau =

Cac trong tai chiu trach nhiem thuc thi luat thi đau va giam sat thoi gian tran đau. Tat ca cac trong tai đeu mang theo coi, mac ao soc đen trang va đoi mu đen ngoai tru trong tai chinh đoi mu trang. Moi trong tai se mang mot la co vang (gan tui nho chua bi) đuoc nem xuong đat đe bao hieu thoi loi. Trong tai neu phat hien nhieu loi mot luc thi se nem mu cua minh nhu mot tin hieu phu. Phu nu cung co the lam trong tai, voi viec Sarah Thomas tro thanh nu trong tai đau tien cua NFL vao nam 2015. Bay trong tai (voi tieu chuan mot đoi ngu gom 7 nguoi, cac cap đo thap hon đen cap đo đai hoc su dung it trong tai hon) đuoc giao nhiem vu khac nhau:

Trong tai chinh đung phia sau va ben canh cac hau ve tan cong. Trong tai chinh chiu trach nhiem giam sat, kiem soat tran đau va la nguoi co tham quyen ve viec quyet đinh ty so, so luot va dien giai luat khi thao luan voi cac trong tai khac. Trong tai chinh se cong bo tat ca cac tinh huong phat va trao đoi ve hanh vi pham loi voi đoi truong cua ben pham loi, theo doi cac pha va cham pham quy vao tien ve chinh, yeu cau đo vi tri cho luot đau tien va thong bao cho huan luyen vien truong bat cu khi nao mot cau thu bi đuoi khoi san. Trong tai chinh thuong đung o phia tay thuan dung đe chuyen bong cua tien ve. Trong hau het cac tran đau, trong tai chinh chiu trach nhiem xac đinh vi tri bong đe bat đau tinh huong giao bong.
Trong tai phu đung o sau phan san cua đoi phong ngu. O NFL, trong tai phu đung đoi dien voi trong tai chinh o 2 ben đoi hinh. Trong tai phu quan sat tran đau doc theo vach giao bong đe đam bao rang khong qua 11 cau thu tan cong tren san truoc khi bat đau giao bong, va khong co cau thu hang tan cong tren nao di chuyen pham quy trong cac pha chuyen bong. Trong tai phu theo doi su tiep xuc giua cac cau thu tien ve tan cong va tien ve phong ngu va thoi hau het cac qua phat giu nguoi khong bong. Trong tai phu cung co trach nhiem ghi lai so lan tam dung tran đau cua cac đoi, đoi thang trong tro tung đong xu va ty so tran đau. Ho cung ho tro trong tai chinh trong cac tinh huong lien quan đen quyen cam bong gan vach giao bong, xac đinh xem trang bi cau thu co đung luat hay khong va lam kho bong uot truoc khi bat đau giao bong neu tran đau co mua.
Trong tai bien sau đung sau phia trong phan san đoi phong ngu, phia sau trong tai phu. Trong tai bien sau đam bao rang đoi phong ngu khong co qua 11 cau thu tren san va xac đinh xem cac pha bat bong co hop phap hay khong, lieu cac no luc đa phat hoac ghi điem phu co thanh cong hay khong va lieu co vi pham can tro chuyen bong hay khong. Trong tai bien sau cung chiu trach nhiem ve thoi gian đem nguoc giao bong, thoi gian giua moi pha bong khi khong su dung đong ho tran đau hien thi.
Trong tai bien/trong tai luot đung o mot ben cua vach giao bong. Trong tai bien/trong tai luot theo doi bat ky vi pham nao o vach giao bong, loi su dung tay bat hop phap va ho tro trong tai bien ngoai voi cac loi di chuyen va chuyen đong khong hop le. Trong tai bien/trong tai luot cung đua ra phan quyet ve cac pha bong ra ngoai bien xay ra o phan san cua ho, giam sat đoi chain crew va đanh dau vi tri bong chet cua cau thu nhan bong.
Trong tai bien phu đung cach trong tai bien hai muoi yard. Trong tai bien co cung nhiem vu voi trong tai san. Trong cac tinh huong đa phat va ghi điem them, trong tai bien đung ngang voi trong tai phu.
Trong tai bien doc đuoc đat mot ben vach giao bong, đoi dien voi trong tai bien. Ho co nhiem vu giam sat viec thay nguoi, theo doi vach giao bong trong cac pha sut pha bong va đem thoi gian. Trong tai bien doc se thong bao cho trong tai chinh khi het gio vao cuoi hiep va thong bao cho huan luyen vien truong cua đoi nha khi con nam phut toi khi nghi giua gio. Trong NFL, trong tai bien cung thong bao cho trong tai chinh khi con hai phut khi sap het 2 hiep. Neu đong ho bi truc trac hoac khong hoat đong, trong tai bien se tro thanh trong tai bam gio chinh thuc.
Trong tai san đung sau trong tai bien 20 yard. Trong tai san theo doi va bam gio, đem so luong cau thu đoi phong ngu tren san, theo doi cac hanh vi can tro chuyen bong va su dung tay pham quy boi cac cau thu ben tan cong. Trong tai san cung đua ra quyet đinh lien quan đen cac pha bat bong, thu hoi bong, xac đinh vi tri bong khi mot cau thu đi ra ngoai bien va cham bong roi pham quy khi đa vuot qua vach giao bong. Trong cac tinh huong đa phat va ghi điem them, trong tai san đung o cot gon, đoi dien voi trong tai bien sau.
Trong tai trung tam la mot trong tai thu tam chi đuoc su dung o cap đo cao nhat cua bong đa đai hoc. Trong tai trung tam đung ngang voi trong tai chinh giong nhu cach trong tai phu trong NFL. Trong tai trung tam chiu trach nhiem xac đinh vi tri bong sau moi pha bong va co nhieu trach nhiem giong nhu trong tai chinh, ngoai tru viec cong bo cac qua phat.
Mot nhom quan chuc tran đau khac la đoi day xich (chain crew), chiu trach nhiem di chuyen day xich. Day xich bao gom hai coc lon đuoc noi voi nhau bang mot soi xich dai 10 yard, dung đe đo khoang cach can thiet cho vach luot 1. Đoi day xich đung o đuong bien trong suot tran đau, nhung neu đuoc trong tai yeu cau, ho se tam thoi mang day xich vao san đe đo khoang cach. Mot đoi day xich đien hinh co it nhat ba nguoi—hai nguoi giu hai coc o hai đau day xich, trong khi nguoi thu ba cam coc bao luot (down marker). Coc bao luot la mot coc lon co mat so đe hien thi so luot cam bong hien tai va se đuoc lat sau moi pha bong. Coc nay thuong đuoc di chuyen đen vi tri gan voi vi tri bong chet. He thong day xich nay đa đuoc su dung hon 100 nam va đuoc coi la mot phuong phap đo luong chinh xac, hiem khi bi chi trich tu bat ky đoi bong nao.


Su an toan va suc khoe nao bo Bong bau duc la mot mon the thao co tinh va cham truc tiep, do đo chan thuong kha pho bien. Hau het cac chan thuong xay ra trong cac buoi tap luyen, đac biet la nhung buoi co va cham giua cac cau thu. Đe giam nguy co chan thuong, cac cau thu bat buoc phai mang trang bi bao ho. Yeu cau toi thieu bao gom mu bao hiem va giap vai, nhung tuy theo quy đinh cua tung giai đau, co the yeu cau them cac loai dung cu bao ve khac nhu đem đui, mieng bao ve đau goi, giap nguc va dung cu bao ve mieng. Phan lon cac chan thuong xay ra o phan than duoi, đac biet la đau goi, nhung cung co nhieu chan thuong anh huong đen than tren. Cac loai chan thuong pho bien nhat bao gom cang co, bong gan, bam dap, gay xuong, trat khop va chan đong nao.
Chan đong nao lap đi lap lai (va co the ca cac tac đong nhe duoi nguong chan đong) co the lam tang nguy co mac cac benh nhu CTE (benh nao chan thuong man tinh), mat tri nho, benh Parkinson va tram cam sau nay. Chan đong nao thuong xay ra do va cham mu bao hiem vao nhau hoac va cham vao phan tren voi co the đoi thu, mac du mu bao hiem đa giup ngan ngua cac chan thuong nghiem trong hon nhu vo hop so. Nhieu chuong trinh đa đuoc trien khai nham giam thieu tinh trang chan đong nao bang cach han che va cham mu bao hiem. Chuong trinh "Heads Up Football" cua Lien đoan bong bau duc Hoa Ky huong đen viec giam chan đong nao trong bong bau duc tre em bang cach huong dan huan luyen vien va cau thu nhan biet dau hieu chan đong nao, su dung trang bi bao ho đung cach va thuc hien ky thuat tac bong an toan đe tranh va cham mu bao hiem. Tuy nhien, mot nghien cuu tren Orthopaedic Journal of Sports Medicine cho thay chuong trinh nay khong hieu qua, trong khi cac cai cach toan dien hon cua Pop Warner Little Scholars va cac đoi thanh vien đa giup giam đang ke ty le chan đong nao.
Mot nghien cuu nam 2018 do He thong Cham soc Suc khoe VA Boston va Truong Đai hoc Y Boston thuc hien cho thay viec choi bong bau duc co va cham (tackle football) truoc 12 tuoi co lien quan đen viec xuat hien som cac trieu chung cua CTE nhung khong anh huong đen muc đo nghiem trong cua benh. Cu the, truoc nam 12 tuoi, voi moi nam choi bong bau duc va cham, cac cau thu co the gap van đe ve nhan thuc, hanh vi va tam trang xuat hien som hon trung binh khoang 2,5 nam.


NFL va Super Bowl Super Bowl (tam dich: Sieu cup Bong bau duc My) la tran tranh chuc vo đich thuong nien cua Giai Bong bau duc Quoc gia (NFL - National Football League), hiep hoi hang đau cua bong bau duc My, ke tu nam 1967 va thuong đuoc to chuc vao Chu nhat thu hai cua thang Hai duong lich, goi la Super Bowl Sunday (Chu nhat Sieu Cup).

Đoi thang cuoc nhan đuoc cup Vince Lombardi Trophy, đuoc đat ten theo huan luyen vien cua đoi Green Bay Packers, đoi đa gianh đuoc chien thang hai tran Super Bowl đau tien va ba trong so nam giai vo đich NFL truoc đo (nam 1961, 1962, va 1965). Cup nay đuoc thuc hien đoc quyen boi hang Tiffany & Co. voi gia 25.000 USD. Cuoi tran đau, cau thu xuat sac nhat (Most Valuable Player  - viet tat: MVP) se đuoc chon va trao Cup Pete-Rozelle, đuoc đat ten theo cuu uy vien NFL Pete Rozelle. Cac thanh vien cua đoi chien thang se đuoc nhan nhung chiec nhan lam bang vang va kim cuong, đuoc goi la Super Bowl ring.
Trong hau het cac nam qua, Super Bowl la chuong trinh đuoc theo doi nhieu nhat trong cac chuong trinh phat song cua truyen hinh My. Ngay  Chu nhat Sieu Cup cua giai Super Bowl khong chi la mot trong nhung su kien the thao lon nhat ma bay gio đuoc xem de facto nhu la ngay le quoc gia cua Hoa Ky.


Su pho bien va anh huong van hoa = Hoa Ky =

Tai Hoa Ky, bong bau duc My van la mon the thao pho bien nhat, theo phong vien ESPN Sean McAdam. Tai mot cuoc khao sat y kien cua nguoi dan My thi bong bau duc van la mon pho bien nhat, va bong bau duc đai hoc chi xep sau bong bau duc va bong chay chuyen nghiep. Bong bau duc chuyen nghiep lan đau tro thanh mon the thao pho bien nhat, vuot qua bong chay chuyen nghiep ke tu cuoc khao sat nam 1985. Bong bau duc chuyen nghiep pho bien nhat voi nguoi dan mien đong Hoa Ky vung nong thon, va bong bau duc đai hoc noi tieng nhat tai mien nam Hoa Ky va voi nhung nguoi co bang cu nhan va co bang cao hoc.
Super Bowl la su kien the thao 1 ngay pho bien nhat tai Hoa Ky, va la mot trong nhung su kien the thao lon nhat ca the gioi theo luot xem. NFL co doanh thu khoang 12 ti đo la vao nam 2022.


= Cac nuoc khac =


Cac bien the va cac mon lien quan Xem them Super Bowl ("Sieu cup Bong bau duc My")
Bong rugby


Ghi chu Chu thich Sach "Digest of Rules". National Football League. Truy cap ngay 31 thang 10 nam 2007.
"History and the basics". National Football League. Truy cap ngay 28 thang 12 nam 2005.
"Playing with the Percentages When Trailing by Two Touchdowns". Montana State University. Ban goc luu tru ngay 20 thang 12 nam 2007. Truy cap ngay 24 thang 12 nam 2005.


Lien ket ngoai Bong bau duc My tren DMOZ
National Football League
International Federation of American Football
NFL 360, an introductory website to football rules
Excerpts of a 1903 football game between the University of Chicago and University of Michigan
American Youth Football