Tran chung ket Cup bong đa cac quoc gia chau Au 1960 la mot tran đau bong đa đuoc dien ra vao ngay 10 thang 7 nam 1960 tren San van đong Cong vien cac Hoang tu o Paris, Phap đe xac đinh đoi vo đich cua giai vo đich bong đa chau Au 1960. Đay la tran chung ket đau tien cua giai vo đich bong đa chau Au, mot giai đau đuoc to chuc bon nam mot lan voi su tranh tai cua cac đoi tuyen bong đa nam quoc gia cua cac quoc gia thuoc UEFA đe tim ra nha vo đich chau Au. Tran đau dien ra giua Lien Xo va Nam Tu. Tren đuong đen tran chung ket, Lien Xo đa đanh bai Hungary qua hai luot tran truoc khi nhan mot suat đi tiep trong tran tu ket sau khi Tay Ban Nha rut lui khoi giai đau. Trong tran ban ket, Lien Xo gianh chien thang 3–0 truoc Tiep Khac. Nam Tu đa đanh bai Bulgaria, Bo Đao Nha va Phap, quoc gia đang cai vong ban ket va chung ket.
Trong tai cho tran chung ket dien ra truoc 17.966 khan gia trong troi mua la Arthur Ellis đen tu Anh. Nam Tu vuon len dan truoc o phut 43 nho cong cua Milan Galic sau khi lan luot trong giai đoan đau tran đau. Lien Xo go hoa ngay sau gio nghi giua hai hiep nho ban thang cua Slava Metreveli va tran đau ket thuc voi ty so 1–1 trong thoi gian thi đau chinh thuc. Đieu nay co nghia la tran đau se phai dien ra them hiep phu đe phan đinh ket qua. Drazan Jerkovic đanh đau vot xa cho Nam Tu trong phan đau cua hiep phu nhung khi tran đau chi con bay phut nua, Viktor Ponedelnik đa ghi ban bang đau tu cu tat bong cua Valentin Kozmich Ivanov đe mang ve chien thang 2–1 cho Lien Xo.
Nam Tu tiep tuc gianh quyen tham du FIFA World Cup 1962, noi ho đung nhi bang 1 sau Lien Xo, đoi đa đanh bai ho 2–0 truoc khi vuot qua Tay Đuc trong tran tu ket. Ho đa bi Tiep Khac loai o ban ket va sau đo thua Chile, đoi đa đanh bai Lien Xo trong tran tu ket, o tran play-off tranh hang ba.


Boi canh Giai vo đich bong đa chau Au nam 1960 la mua giai đau tien cua Giai vo đich bong đa chau Au, giai bong đa cua UEFA danh cho cac đoi tuyen quoc gia nam. Cac đoi thi đau voi hai luot tran tren san nha va san khach o nhung vong đau tien truoc khi cac tran ban ket va chung ket dien ra tai Phap, tu ngay 6 đen ngay 10 thang 7 nam 1960. Tran play-off tranh hang ba dien ra mot ngay truoc tran chung ket.
Lien Xo đa co tran ra mat bong đa quoc te tai FIFA World Cup 1958, noi ho bi chu nha Thuy Đien ha guc 2–0 o vong tu ket. Nam Tu cung đa choi tai World Cup hai nam truoc đo va cung đa bi loai o tu ket boi Tay Đuc. Tran đau cuoi giua Lien Xo va Nam Tu truoc tran chung ket la tai The van hoi Mua he 1956, noi Lien Xo gianh chien thang 1–0 trong tran chung ket.


Đuong toi tran chung ket = Lien Xo =

Lien Xo bat đau chien dich giai vo đich bong đa chau Au đau tien trong lich su o vong 16 đoi, noi ho đoi mat voi Hungary trong hai luot đi - ve. Tran luot đi đuoc to chuc tai San van đong Trung tam Lenin (nay la San van đong Luzhniki) o Moskva vao ngay 28 thang 9 nam 1958 truoc su chung kien cua 100.572 khan gia. Anatoli Ilyin đa som đua Lien Xo vuot len dan truoc khi ong ghi ban thang đau tien trong lich su tai giai vo đich bong đa chau Au o phut thu tu. Ilyin vuot qua hau ve Ferenc Sipos ben trong vong cam đia truoc khi đua bong vuot qua thu mon Bela Bako. Slava Metreveli nhan đoi cach biet o phut thu 20 truoc khi Valentin Kozmich Ivanov ghi ban muoi hai phut sau đo đe nang ty so len 3–0 khi hiep mot ket thuc. Janos Gorocs cua Hungary ghi ban khi tran đau con sau phut đe rut ngan cach biet xuong con 2 ban va tran đau ket thuc voi ty so 3–1. Tran luot ve cua vong 16 đoi dien ra gan mot nam sau, tai san Nepstadion o Budapest vao ngay 27 thang 9 nam 1959 voi 78.481 khan gia. Mot ban thang trong hiep 2 cua Yuriy Voynov mang ve chien thang 1–0 đe giup Lien Xo đi tiep vao tu ket voi tong ti so 4–1 sau 2 luot tran.
O vong tu ket, ket qua boc tham đa đua Lien Xo gap Tay Ban Nha, tuy nhien nha lanh đao đoc tai cua nuoc nay la Francisco Franco đa ra lenh cho Chu tich Lien đoan bong đa Hoang gia Tay Ban Nha Alfonso de la Fuente rut đoi khoi giai đau. UEFA phat Tay Ban Nha mot khoan tien va trao cho Lien Xo mot suat vao thang ban ket. O đo, ho đoi đau voi Tiep Khac tai san Stade Velodrome o Marseille vao ngay 6 thang 7 nam 1960 tren san đau co 25.184 khan gia. Viktor Ponedelnik suyt ghi ban o phut 24 nhung Ivanov đa đua Lien Xo vuot len dan truoc 1–0 voi mot cu sut chan trai tam thap tu ben trong vong cam Tiep Khac. Ong đa nhan đoi cach biet 11 phut sau gio nghi giua hai hiep voi mot cu sut tu cu ly gan khac. Ponedelnik sau đo ghi ban vao giua hiep hai voi mot cu sut bang chan phai tu ria vong 5m50. Khong co them ban thang nao đuoc ghi va Lien Xo tien vao tran chung ket giai vo đich bong đa chau Au đau tien trong lich su voi chien thang 3–0.


= Nam Tu =

Lan đau tien thi đau tai giai vo đich bong đa chau Au cua Nam Tu bat đau bang tran đau hai luot đi va ve voi Bulgaria. Tran đau đau tien dien ra tai Stadion JNA o Beograd vao ngay 31 thang 5 nam 1959. Đoi chu nha đa som dan truoc nho cong cua Milan Galic, nguoi đa ghi ban ngay o phut đau tien. Lazar Tasic sau đo nhan đoi cach biet cua Nam Tu khi tran đau con ba phut đe an đinh chien thang 2–0. Tran luot ve dien ra tai San van đong Quoc gia Vasil Levski o Sofia vao ngay 25 thang 10 nam 1959. Sau hiep mot khong co ban thang nao đuoc ghi, Todor Diev đua Bulgaria vuot len dan truoc nam phut sau gio nghi nhung Muhamed Mujic đa go hoa cho Nam Tu sau phut sau đo. Khong co ban thang nao đuoc ghi them va tran đau ket thuc voi ty so 1–1, đieu nay đong nghia voi viec Nam Tu se tien vao tu ket voi chien thang chung cuoc 3–1. O đo, ho đoi mat voi Bo Đao Nha voi tran luot đi đuoc to chuc tai Estadio Nacional o Lisboa vao ngay 8 thang 5 nam 1960. Mac du Nam Tu gan nhu kiem soat tran đau, nhung Bo Đao Nha đa dan truoc 2–0 nho cac ban thang cua Santana va Matateu. Khi tran đau chi con chua đay muoi phut nua, Bora Kostic đa rut ngan cach biet con 1 ban va tran đau ket thuc voi ty so 2–1 nghieng ve Bo Đao Nha. Tran luot ve dien ra vao ngay 22 thang 5 nam 1960 tai Stadion JNA o Beograd. Dragoslav Sekularac đa som đua Nam Tu vuot len dan truoc khi ong ghi ban o phut thu tam. Domiciano Cavem go hoa cho Bo Đao Nha 21 phut sau đo nhung Zvezdan Cebinac khoi phuc lai loi the dan truoc cho Nam Tu ngay truoc khi hiep mot ket thuc. Hai ban thang trong hiep hai cua Bora Kostic va mot ban cua Galic mang ve chien thang 5–1 cho Nam Tu o luot ve va chien thang chung cuoc voi tong ti so 6–3.
Tran ban ket chung kien Nam Tu đoi mat voi chu nha Phap tai San van đong Cong vien cac Hoang tu vao ngay 6 thang 7 nam 1960. Phut thu 11 cua tran đau, Galic mo điem tran đau thuc hien cu dut điem tu ngoai vong cam đia Phap, đua bong vao goc cao khung thanh cua thu mon Georges Lamia. Jean Vincent can bang ti so mot phut sau đo bang mot cu cua long. Francois Heutte sau đo đua Phap vuot len dan truoc voi mot ban thang o phut 43. Maryan Wisniewski đa nang ti so len 3–1 cho Phap tam phut sau gio nghi truoc khi Ante Zanetic đanh bai thu thanh Lamia o phia cot gan đe rut ngan cach biet xuong con 1 ban cho Nam Tu. Giua hiep hai, Heutte tai lap cach biet hai ban dan truoc cho Phap bat chap viec cac cau thu Nam Tu cho rang cau thu nay đa viet vi. Khi tran đau con 15 phut, Tomislav Knez rut ngan ti so con 4–3 truoc khi Drazan Jerkovic ghi hai ban trong vong mot phut, tan dung hai sai lam lien tiep cua Lamia, đe an đinh chien thang 5–4 cho Nam Tu va gianh ve vao tran chung ket đau tien cua giai vo đich bong đa chau Au. Tinh đen  nam 2021, tran ban ket nay van la tran đau co nhieu ban thang nhat trong lich su cac vong chung ket giai vo đich chau Au.


Tran chung ket = Truoc tran chung ket =
Tran đau đuoc truyen hinh truc tiep va dien ra trong đieu kien thoi tiet xau. Nam Tu đa quyet đinh thay đoi thu mon khi đua Blagoje Vidinic vao thay cho Milutin Soskic đang bi mot van đe ve mat. Trong đoi hinh xuat phat cung bao gom Zeljko Matus, nguoi truoc đo chua choi tran nao cho đoi tuyen. Trong tai cho tran đau la Arthur Ellis, nguoi Anh, nguoi truoc đo đa cam coi tran chung ket Cup C1 chau Au đau tien vao nam 1956 cung tai san Cong vien cac Hoang tu, giua Real Madrid va Reims.


= Tom tat =

Tran chung ket đuoc dien ra vao ngay 10 thang 7 nam 1960 tai Paris truoc su chung kien cua 17.966 khan gia. Nam Tu chiem uu the trong thoi gian đau tran đau va khien thu mon Lien Xo Lev Ivanovich Yashin buoc phai can pha hai qua đa phat cua Kostic. Cu sut cua Sekularac sau đo đi chech cot doc du Yashin chi co the chon chan đung nhin. Hai phut truoc khi hiep mot ket thuc, Nam Tu vuon len dan truoc. Jerkovic đa thuc hien mot qua tat tam thap, đua bong đap vao chan mot cau thu khac đi vao khung thanh cua Yashin. Phan tich video ghi lai tran đau khong the xac đinh ban thang la cua ai: ban thang co the đuoc ghi boi Galic hoac đo la ban phan luoi cua Igor Netto ben phia Lien Xo, nguoi đang kem cau thu nay. Tuy nhien, Galic đuoc cong nhan la nguoi đa ghi ban thang. Trong gio nghi, cuu cau thu Lien Xo, Boris Kuznetsov đa them đinh vao giay cua cac cau thu đoi nha đe đoi pho voi mat san am uot. Bon phut sau gio nghi giua hiep, Lien Xo go hoa: Valentin Bubukin tung cu sut bang chan trai tu khoang cach 23m khien Vidinic xu ly long ngong, giup Metreveli ghi ban tu cu ly gan. Cuoi tran, cu sut cheo goc cua Metreveli đi cat ngang qua khung thanh đoi khach va bi Ponedelnik bo lo truoc khi Ivanov dut điem ra ngoai tu cu ly gan. Thoi gian thi đau chinh thuc ket thuc voi ty so 1-1 va tran đau buoc vao hai hiep phu.
Trong hiep phu, Yashin bang ra đe giai nguy tu mot qua phat goc, nhung cu đanh đau cua Jerkovic lai đi chech cot doc. Đau hiep hai, Zanetic thuc hien mot qua tat tam thap nhung Galic đa bo lo co hoi ghi ban. O phut thu 113 cua tran chung ket, Ivanov thuc hien đuong tat bong đe Ponedelnik đanh đau tung luoi Nam Tu va đua Lien Xo vuot len dan truoc. Bat chap mot pha lon xon trong vong cam Lien Xo vao thoi điem cuoi tran, trong tai Ellis van thoi coi ket thuc tran đau voi ty so 2-1. Đieu nay co nghia Lien Xo la đoi đau tien trong lich su gianh chuc vo đich Cup bong đa chau Au.


Chi tiet tran chung ket Sau tran đau Cau thu ghi ban thang quyet đinh Viktor Ponedelnik sau đo đa noi: "Đoi tuyen quoc gia Lien Xo đa tro thanh nha vo đich chau Au đau tien trong lich su. Khong ai co the quen nhung giay phut vinh quang tot đo đen nhu vay. Đoi voi ban than toi, ban thang o phut 113 đo la ban thang quan trong nhat trong ca su nghiep. Đo la khoanh khac choi sang nhat cua cuoc đoi toi". 9 trong tong so 11 cau thu nam trong đoi hinh tieu bieu cua giai đau đa gop mat trong tran chung ket, bao gom nam cau thu Lien Xo va bon cau thu Nam Tu. Cac cau thu Lien Xo an mung xuyen đem cho đen binh minh o Paris. Voynov nho lai: "... ngoi trong mot quan ca phe o Paris voi mot ly ruou vang la đu. Chung toi khong uong nhieu. Chung toi đa đam minh trong men say chien thang." Moi cau thu vo đich đeu nhan đuoc 200 đo la tien thuong va đuoc to chuc mot buoi an mung mot ngay sau tran chung ket o tiec chieu đai đuoc to chuc tai thap Eiffel. Khi tro ve Matxcova, ho đa đuoc hon 100.000 nguoi chao đon trong cuoc dieu hanh mung chien thang đuoc to chuc o San van đong Trung tam Lenin. Giai thich cho viec tran chung ket co luong khan gia thua thot, Sekularac cho rang "nguoi ham mo o Phap muon su hao nhoang cua bong đa Tay Au, chu khong phai cac đoi tuyen bi an tu phia ben kia luc đia".


Lien ket ngoai Giai vo đich bong đa chau Au nam 1960 tai UEFA.com


Tham khao = Tai lieu sach =
Glanville, Brian (1993). The story of the World Cup. Faber and Faber Limited. ISBN 978-0-571-16979-5.
O'Brien, Jonathan (2021). Euro Summits: The Story of the UEFA European Championship. Pitch Publishing. ISBN 978-1-78531-849-8.


Lien ket ngoai Cup bong đa cac quoc gia chau Au 1960 tai UEFA.com