Tau container, tau congteno la tau cho hang co tat ca cac hang hoa cua no đuoc đat trong trong cac congteno, voi mot ky thuat goi la Containerization. Chung la mot phuong tien pho bien cua van tai hang hoa đa phuong thuc thuong mai va hien van chuyen hau het cac hang hoa khong phai hang roi theo đuong bien.
Suc tai cua tau container đuoc đo bang đon vi tuong đuong hai muoi feet (TEU). Tai trong đien hinh la su pha tron cua cac container tieu chuan ISO 20 feet va 40 feet (2 TEU), voi uu the thuoc ve kich co 40 feet.
Ngay nay, khoang 90% hang hoa khong phai la hang roi tren toan the gioi đuoc van chuyen bang tau container va cac tau container hien đai lon nhat co the cho hon 23.000 TEU (vi du, MSC Gulsun). Cac tau container hien la đoi thu cua tau cho dau tho va tau cho hang roi la cac tau thuong mai lon nhat tren bien.


Lich su Co hai loai hang kho chinh: hang roi va hang roi thanh tung mau. Hang roi nhu ngu coc hoac than đuoc van chuyen khong đong goi trong khoang tau, thong thuong la o quy mo lon. Hang roi thanh tung mau, trong khi đo, đuoc van chuyen trong cac goi hang va thong thuong la hang hoa san xuat. Truoc khi container hoa ra đoi vao nhung nam 1950, hang roi thanh tung mau đuoc xep, buoc, mo buoc va do tu tau mot mau mot. Tuy nhien, bang cach nhom cac hang hoa vao container, co the van chuyen 1.000 đen 3.000 foot khoi (28 đen 85 m3) hang hoa hoac khoang 64.000 pound (29.000 kg) cung mot luc va moi container đuoc gan ket voi tau theo cach tieu chuan. Container hoa đa tang hieu suat van chuyen hang roi thanh tung mau truyen thong đang ke, giam thoi gian van chuyen đi 84% va giam chi phi đi 35%. Nam 2001, hon 90% thuong mai the gioi ve hang hoa khong roi thanh tung mau đuoc van chuyen trong container ISO. Nam 2009, gan mot phan tu hang hoa kho cua the gioi đuoc van chuyen bang container, uoc tinh la 125 trieu TEU hoac 1,19 ty tan hang hoa.
Cac tau cho container đau tien đuoc thiet ke đe van chuyen cac đon vi tai trong chuan đa đuoc su dung vao cuoi the ky 18 tai Anh. Nam 1766, James Brindley thiet ke tau "Starvationer" voi 10 container go đe van chuyen than tu Worsley Delph đen Manchester qua Bridgewater Canal. Truoc The chien II, cac tau cho container đau tien đuoc su dung đe cho hanh ly cua tau hang sang tu London đen Paris (Southern Railway's Golden Arrow / La Fleche d'Or). Nhung container nay đuoc tai len o London hoac Paris va cho đen cang Dover hoac Calais tren cac toa xe thang. Vao thang 2 nam 1931, tau cho container đau tien tren the gioi đuoc ra mat; Autocarrier, thuoc so huu cua Southern Railway UK. No co 21 ngan cho container cua Southern Railway.
Cac tau cho container som nhat sau The chien II la cac tau cho dau đuoc chuyen đoi, đuoc xay dung tu cac tau T2 tanker du thua sau The chien II. Nam 1951, cac tau cho container đau tien đuoc xay dung rieng muc đich bat đau hoat đong o Đan Mach, va giua Seattle va Alaska. Tau cho container thuong mai đau tien thanh cong la Ideal X, mot tau cho dau T2, thuoc so huu cua Malcom McLean, cho 58 container kim loai giua Newark, New Jersey va Houston, Texas, trong chuyen hai trinh đau tien cua no. Nam 1955, McLean phat trien cong ty cua minh, McLean Trucking tro thanh mot trong nhung đoi tau cho hang lon nhat cua Hoa Ky. Nam 1955, ong mua lai cong ty tau bien nho Pan Atlantic tu Waterman Steamship va chuyen đoi cac tau cua no đe van chuyen hang hoa trong cac container kim loai lon đong nhat. Vao ngay 26 thang 4 nam 1956, tau cho container đuoc xay lai đau tien nay, Ideal X, roi cang Port Newark o New Jersey va mot cuoc cach mang moi trong van tai hien đai đa xuat hien.
MV Kooringa la tau cho container đau tien tren the gioi đuoc xay dung mot cach chuyen dung voi he thong ngan container hoan toan va đuoc xay dung boi cong ty Uc Associated Steamships Pty. Ltd. ket hop voi McIlwraith, McEacharn & Co va đuoc đua vao hoat đong vao thang 5 nam 1964.
Cac tau cho container loai bo cac cua hang, khoang va buc chia rieng cua tau cho hang thong thuong. Than tau cua mot tau cho container đien hinh la mot nha kho lon chia thanh cac ngan bang ray huong doc. Cac ngan nay đuoc thiet ke đe chua hang hoa trong cac đon vi đong goi san - container. Container van chuyen thuong đuoc lam bang thep, nhung cung co cac vat lieu khac nhu nhom, soi thuy tinh hoac go dan đuoc su dung. Chung đuoc thiet ke đe đuoc chuyen đen va tu cac tau nho hon, tau ven bien, tau hang hoa, tau cho hang đuong sat, xe tai hoac xe ban tai (va vi the chung đuoc van chuyen bang cac 'phuong tien' khac nhau trong mot chuyen hai trinh, do đo mang ten goi la 'van chuyen đa phuong thuc'). Co nhieu loai container va chung đuoc phan loai theo kich thuoc va chuc nang.
Ngay nay, khoang 90% hang hoa khong roi thanh tung mau tren toan cau đuoc van chuyen bang container, va cac tau cho container hien đai co the cho hon 24.000 TEU. Cac tau cho container lon nhat hien nay co chieu dai khoang 400 met (1.300 ft). Ho mang đuoc luong hang tuong đuong voi kha nang cho hang cua 16 đen 17 tau cho hang truoc The chien II.


Kien truc Trong thiet ke cua tau cho container hien đai, co mot so điem quan trong can luu y. Than tau, tuong tu nhu tau cho hang roi va tau cho hang tong hop, đuoc xay dung xung quanh mot khung chac chan goi la quyen chong song. Tren khung nay, co mot hoac nhieu khoang hang duoi tau, nhieu be chua va phong may chua đong co. Cac khoang hang đuoc đay kin bang nap ham, tren đo co the xep them container. Nhieu tau cho container con đuoc trang bi cau hang, va mot so co he thong đac biet đe co đinh container tren tau.
Than tau cua tau cho hang hien đai la mot cau truc phuc tap gom cac tam thep va thanh gia cuong. Nhu cac xuong suon va đuoc gan cheo voi quyen chong song, cac khung tau chiu trach nhiem chinh trong viec gia co va ho tro than tau. San tau chinh, la tam kim loai phu len phan tren cua khung than tau, đuoc ho tro boi cac thanh cheo đuoc gan vao đinh cac khung va chay qua toan bo chieu rong cua tau. Cac thanh khong chi ho tro san tau, ma cung voi san tau, khung va cac vach ngan ngang, cung co va lam cho vo tau tro nen manh me hon. Mot đac điem khac cua cac than tau hien đai la he thong be kep, tao ra mot lop vo chong tham nuoc thu hai chay doc suot hau het chieu dai cua tau. Be kep thuong chua cac chat long nhu dau nhien lieu, nuoc can bang hoac nuoc ngot.
Phong may cua tau chua cac đong co chinh va cac thiet bi phu nhu he thong nuoc ngot va nuoc thai, may phat đien, bom chua chay va may đieu hoa khong khi. Tren hau het cac tau moi, phong may đuoc đat o phan sau cua tau.


= Phan loai kich thuoc =
Tau cho container đuoc phan thanh 7 hang muc kich thuoc chinh: small feeder, feeder, feedermax, Panamax, Post-Panamax, New Panamax va ultra-large. Đen thang 12 nam 2012, co 161 tau cho container thuoc lop VLCS (Very Large Container Ships, hon 10.000 TEU), va tren the gioi co 51 cang co the tiep nhan chung.
Kich thuoc cua tau Panamax bi gioi han boi cac buong khoa ban đau cua kenh đao Panama, co the tiep nhan cac tau co chieu rong toi đa len đen 32,31 m, chieu dai tong the toi đa len đen 294,13 m va đo sau toi đa len đen 12,04 m. Hang muc Post-Panamax truyen thong đuoc su dung đe chi cac tau co be ngang lon hon 32,31 m, tuy nhien, du an mo rong kenh đao Panama đa gay ra mot so thay đoi trong thuat ngu. Hang muc New Panamax dua tren kich thuoc tau toi đa co the đi qua bo khoa thu ba moi, khai truong vao thang 6 nam 2016. Bo khoa thu ba đuoc xay dung đe tiep nhan tau cho container co chieu dai tong cong khoang 366 m, chieu rong toi đa (bao gom) 49 m va đo sau nuoc ngot nhiet đoi 15,2 m. Tau thuoc New Panamax co đu rong đe chua 19 cot container, co kha nang chua khoang 12.000 TEU va co kich thuoc tuong đuong voi tau van tai hang roi loai capesize hoac tau cho dau loai Suezmax.
Cac tau cho container duoi 3.000 TEU thuong đuoc goi la tau feeder. Đay la nhung tau nho thuong hoat đong giua cac cang container nho hon. Mot so tau feeder thu thap hang hoa tu cac cang nho, giao hang tai cac cang lon đe chuyen giao tren cac tau lon hon, va phan phoi container tu cang lon đen cac cang vung nho hon. Đay la loai tau co kha nang van chuyen cau hang tren tau.


= Cau hang =

Mot đac điem quan trong cua tau cho container la viec co cau hang đe xu ly hang hoa. Cac tau co cau hang đuoc goi la "geared", trong khi tau khong co cau goi la "ungeared" hoac "gearless". Cac tau cho container đau tien đuoc thiet ke vao nhung nam 1970 đeu khong co cau. Ty le cac tau moi co cau đa dao đong rong, nhung tong the đa giam xuong, chi co 7,5% dung tich tau cho container vao nam 2009 đuoc trang bi cau.
Mac du cac tau co cau linh hoat hon vi co the ghe tham cac cang khong co cau container ben bo, nhung chung cung co mot so han che. Đau tien, cac tau co cau se ton kem hon đe mua so voi tau khong co cau. Ngoai ra, cac tau co cau cung gap chi phi bao duong va nhien lieu lon hon. Hoi đong Lien Hop Quoc ve Thuong mai va Phat trien đanh gia rang cac tau co cau chi la "mot thi truong đac biet chi phu hop voi nhung cang co luong hang hoa thap khong đu đau tu vao cau ben bo hoac noi ma ngan sach cong khong co nguon tai chinh đu đe đau tu".
Thay vi su dung cau quay, mot so tau co cau đuoc trang bi cau canh quat. Nhung cau nay, đac biet danh cho cong viec container, co kha nang di chuyen tien va lui tren đuong ray. Tuy nhien, so voi cac cau ben bo, nhung cau nay thuong nap va do hang container cham hon.
Su gioi thieu va cai tien cua cac cau ben bo đa đong vai tro quan trong trong thanh cong cua tau cho container. Cau container đau tien đuoc thiet ke đac biet cho cong viec container đuoc xay dung tai cang Alameda, California vao nam 1959. Đen nhung nam 1980, cac cau ben bo đa co kha nang di chuyen container trong chu ky 3 phut, hoac tai trong len đen 400 tan moi gio. Vao thang 3 nam 2010, tai cang Klang o Malaysia, đa thiet lap ky luc the gioi moi khi thuc hien 734 luot di chuyen container trong mot gio duy nhat. Ky luc nay đuoc thiet lap bang viec su dung 9 cau đe đong thoi tai va do hang tren tau MV CSCL Pusan, mot tau co dung tich 9.600 TEU.
Tau cho container thuoc pham vi tu 1.500 đen 2.499 TEU la loai tau co kha nang co cau nhieu nhat, voi hon 60% trong so đo la cac tau co cau. Khoang hon mot phan ba trong so tau nho nhat (tu 100 đen 499 TEU) co cau, va gan nhu khong co tau co dung tich tren 4.000 TEU co cau.


= Khoang hang =
Trong thiet ke tau cho container, hieu suat luon đuoc coi la yeu to quan trong. Khoang hang cho cac tau cho container đac biet đuoc xay dung đe tang toc đo lap đat va do hang, đong thoi đam bao su an toan cua container khi tren bien. Mot phan quan trong cua thiet ke tau cho container la cua ham, mo ra tu san chinh vao khoang hang. Cua ham trai doc toan bo chieu rong cua khoang hang va đuoc bao quanh boi canh nap ham, mot cau truc thep nang cao. Tren canh nap ham la cac nap ham. Truoc đay, cac nap ham thuong đuoc co đinh bang tam go va vai trum đuoc giu chat bang thanh chan. Hien nay, co cac nap ham bang tam kim loai cung, đuoc nang ha bang cau, cung nhu cac co cau mo va đong linh hoat bang co cau thuy luc manh.
Mot thanh phan quan trong khac trong thiet ke tau cho container đac biet la viec su dung huong dan o (cell guides). Huong dan o la cac cau truc doc manh me đuoc lap đat trong khoang hang cua tau, giup huong dan container vao cac hang xep đeu trong qua trinh lap đat va cung cap su ho tro cho container chong lai su lan cua tau khi tren bien. Su hien dien cua huong dan o đa tro thanh tieu chi phan biet giua tau cho container đac biet va tau cho hang truyen thong, theo đanh gia cua cac to chuc nhu Hoi nghi Lien Hop Quoc ve Thuong mai va Phat trien.
Trong cac ke hoach hang hoa cho tau cho container, he thong ba chieu đuoc su dung đe mo ta vi tri cua mot container tren tau. Toa đo đau tien la "bay", bat đau tu phia truoc cua tau va tang dan ve phia sau. Toa đo thu hai la "hang". Cac hang ben phai đuoc đanh so le, trong khi cac hang ben trai đuoc đanh so chan. Cac hang gan truc đoi xung cua tau co so thu tu nho hon, va so thu tu tang dan khi đi xa truc đoi xung. Toa đo thu ba la "tang", voi tang đau tien o duoi cung cua khoang hang, tang thu hai đat tren tang đau tien, va tiep tuc nhu vay.
Tau cho container chi cho cac container co kich thuoc 20 feet, 40 feet va 45 feet. Container 45 feet chi đuoc cho tren san tau. Container 40 feet la kich thuoc container chinh, chiem khoang 90% tong so tau cho container. Vi tau cho container van chuyen 90% hang hoa tren the gioi, nen hon 80% hang hoa tren the gioi đuoc qua container 40 feet.


= He thong co đinh =

Tren tau cho container, co nhieu he thong đuoc su dung đe co đinh container, phu thuoc vao loai tau, loai container va vi tri cua container. Trong khoang hang cua cac tau hoan toan bang container (FC), viec co đinh đon gian nhat, thuong su dung cac khung kim loai đon gian goi la huong dan container, nap huong dan va thanh chan đe khoa cac container lai voi nhau. Tren san tau, noi khong co he thong huong dan o, cac thiet bi phuc tap hon đuoc su dung. Hien nay, co ba loai he thong pho bien: he thong co đinh, he thong khoa va he thong ho tro. He thong co đinh su dung cac thiet bi lam tu day cap thep, thanh cung hoac xich, cung voi cac thiet bi cang day co đinh nhu thanh van. Hieu qua cua he thong co đinh đuoc tang cuong bang viec khoa cac container lai voi nhau, su dung cac khung kim loai đon gian (nhu nap chong) hoac cac thiet bi phuc tap hon nhu ngan xep twist-lock. Mot twist-lock đien hinh đuoc chen vao lo đuc cua container va xoay đe giu chat, sau đo container khac đuoc đat len tren. Hai container đuoc khoa chat nho xoay num đieu khien cua thiet bi. Mot twist-lock thong thuong đuoc lam tu thep ren va gang deo, co kha nang chiu luc cat len đen 48 tan.
He thong ho tro đuoc su dung tren mot so tau cho container lon, su dung cac thap lon gan vao tau o ca hai đau cua moi khoang hang. Khi tau đuoc tai, mot khung xep chong cung, co the thao lap đuoc, đuoc them vao đe co đinh tung tang container lai voi nhau.


= Cau đieu khien =
Truyen thong, tau cho container thuong co mot cau đieu khien va mot đon vi chua o phia sau. Tuy nhien, đe đap ung nhu cau ve dung tich container lon hon va đap ung yeu cau ve tam nhin theo quy đinh cua Hiep đinh SOLAS, đa co nhieu thiet ke moi đuoc phat trien. Hien nay, mot so tau cho container lon đuoc thiet ke voi cau đieu khien đat o phia truoc, rieng biet voi ong xa khi. Mot so tau cho container nho hoat đong trong cac cang va con song o chau Au co the nang cabin đieu khien, giam chieu cao đe vuot qua cac cau thap.


Cac cang container Viec van chuyen container qua cang thuong đuoc theo doi duoi dang đon vi đinh muc tuong đuong voi hai muoi feet hoac TEU. Tinh đen  nam 2019, Cang Shanghai la cang container ban ron nhat the gioi, voi 43.303.000 TEU đuoc xu ly.
Trong nam đo, bay trong so muoi cang container ban ron nhat đat tai Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, voi Shanghai đung đau, Ningbo đung o vi tri thu 3, Shenzhen thu 4, Guangzhou thu 5, Qingdao thu 7, Hong Kong thu 8 va Tianjin thu 9.
Bo sung vao danh sach cang container hang đau la Singapore o vi tri thu 2, Busan tai Han Quoc đung thu 6 va Rotterdam tai Ha Lan xep o vi tri thu 10.
Tong cong, hai muoi cang container ban ron nhat đa xu ly 220.905.805 TEU vao nam 2009, gan mot nua luong container du đoan đuoc van chuyen tren toan cau trong nam đo la 465.597.537 TEU.


Thiet hai va van đe an toan Theo uoc tinh, hang nam tau cho container mat đi tu 2.000 đen 10.000 container tren bien, gay ton that 370 trieu đo la. Mot khao sat trong sau nam tu 2008 đen 2013 uoc tinh so container rieng le bi mat tren bien hang nam la 546, va tong so container mat bao gom cac su kien tai nan nghiem trong nhu chim hoac mac can la 1.679 container moi nam. Gan đay, mot khao sat do WSC tien hanh tu nam 2008-2019, cho thay trung binh moi nam co 1.382 container cho hang bi mat tren bien. Tuy nhien, trong giai đoan ba nam tu 2017-2019, con so đo giam gan mot nua, xuong con trung binh 779 container mat hang hang nam. Hau het chung roi vao bien trong nhung tran bao tren bien mo, nhung cung co mot so vi du ve tau cho container hoan toan bi mat cung voi hang hoa cua chung. Mot vu tai nan van chuyen hang lon xay ra vao nam 2013 khi tau MOL Comfort chim voi 4.293 container tren bien An Đo Duong. Khi container roi xuong bien, chung ngay lap tuc tro thanh moi đe doa moi truong - đuoc goi la "chat thai bien". Khi đa o trong đai duong, chung se nhanh chong tran đay nuoc va chim neu khong co khong khi ben trong. Bien đong manh lam vo container va đay chung chim xuong nhanh chong.
Khi tau cho container cang lon va viec xep chong cang cao, nguy co cac container đo xuong bien trong con bao cang tang. Đieu nay xuat phat tu hien tuong goi la "đao lon tham so", khi mot tau co the lac tu 30-40 đo trong bien đong, tao ra mot luc xoan manh tren mot xep chong container cao 10 tang, de dang lam đut cac day co đinh va khoa cua xep chong, gay mat container vao bien.
Vao ngay 23 thang 3 nam 2021, tau cho container Ever Given đang đi qua Kenh Suez tren đuong tu Trung Quoc đen Rot-ter-đam đa bi mac ket va lam tac kenh.


Tham khao