kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Ga sa lua, hay con đuoc goi la Ga nuong Buon Đon, la mot mon ga nuong co nguon goc tu cac tinh o Tay Nguyen, Viet Nam. Đay la mon an dan da cua nguoi Eđe o Buon Đon, xuat phat tu cuoc song gan gui, dua vao thien nhien. Mon an co cach che bien nhanh gon va co the tu che bien khi o trong rung. Đay đuoc xem la mot đac san va la loai đo an đac trung cua vung Tay Nguyen.


Che bien Tien than cua ga sa lua la ga rung, nhung khi so luong ga rung khong con nhieu, nguoi dan noi nay đa thay the bang nhung con ga tha vuon nhung van giu đuoc huong vi ban đau. Nhung con ga đuoc đem đi nuong thuong la ga to, nang tren duoi 1 kg (khoang 1,5 kg), thit mem nhung khong bo. Ga đuoc lam sach, đe nguyen con, bo doc phan uc va lay tat ca noi tang ra ben ngoai, sau đo be det ra đe uop gia vi. Gia vi cua mon an gom muoi ot gia, nuoc sa (đe tang huong thom), mot it mat ong neu co, hay la e. Dung loai muoi hat to, rang len gia nhuyen cung voi ot xanh rung, la e, roi cho them it sa. Tiep theo, uop đeu hai mat cua mon an, cho khoang 30 phut đen khi tham gia vi va đem đi nuong.
Nhung thanh tre đuoc gap đoi lai, kep ga vao giua cung mot it la chanh roi nuong chin tren bep than hong. Trong qua trinh nuong, ga đuoc tro đeu tay, cu muoi phut lat mot lan đe lop thit ben trong chin đeu, lop da ben ngoai co mau vang uom hoac vang sam. Khac voi cach nuong cho ga truc tiep len than o nhieu noi, ga sa lua Tay Nguyen thi chin dan bang hoi lua nen vang đeu, khong bi chay khet. Ngoai ra, com lam cung co the nuong tren cung đong lua. Khi nau xong, ga sa lua thuong đuoc cham voi muoi la e, muoi hot gia nhuyen, ot xanh, chanh va an kem voi com lam.


Tieu thu Đay la mot trong nhung bien tau cua mon ga nuong Ban Đon. Hau nhu khu vuc nao cung co mon an nay, nhung nguoi ta cho rang ga sa lua o Ban Đon co huong vi thom ngon nhat. Moi vung co cach che bien khac nhau ma van giu đuoc mui vi đac trung. Khi du khach đen Tay Nguyen, ho se đuoc thuong thuc mon an nay va co the tu tay nuong chung. Ngoai ra, loai đo an nay thuong xuat hien trong cac bua an cua nguoi dan noi đay.


Hinh anh Xem them Ga nuong lo đat Tandoori
Ga nuong đat set
Cac mon an tu thit ga


Tham khao
Nghe Tinh la mot tinh cu thuoc vung Bac Trung Bo Viet Nam, ton tai tu nam 1976 đen nam 1991.
Đia ban tinh Nghe Tinh hien nay tuong ung voi hai tinh Nghe An va Ha Tinh.


Đia ly Tinh Nghe Tinh co vi tri đia ly:

Phia bac giap tinh Thanh Hoa
Phia nam giap tinh Binh Tri Thien (1976-1989), Quang Binh (1989-1991)
Phia đong giap vinh Bac Bo
Phia tay giap Lao.


= Dien tich, dan so =
Dien tich (1991): 22.502 km²
Dan so (1991): 3.311.532 nguoi


Lich su Hai tinh Nghe An va Ha Tinh duoi thoi nha Đinh, nha Tien Le von cung thuoc mot đon vi hanh chinh goi la Hoan Chau. Đen thoi nha Ly, nam 1030, bat đau goi la chau Nghe An va tu nam 1490 (thoi Hau Le) goi la xu Nghe An. Thoi nha Tay Son goi la Nghia An tran, thoi nha Nguyen, Gia Long lai đat lam Nghe An tran.
Nam 1831, vua Minh Mang chia Nghe An tran thanh 2 tinh: Nghe An (phia Bac song Lam) va Ha Tinh (phia nam song Lam).
Ngay 27 thang 12 nam 1975, Quoc hoi ban hanh nghi quyet hop nhat hai tinh Nghe An va Ha Tinh thanh tinh Nghe Tinh.
Sau khi hop nhat, tinh Nghe Tinh co 27 đon vi hanh chinh truc thuoc, bao gom: thanh pho Vinh, thi xa Ha Tinh va 25 huyen: Anh Son, Cam Xuyen, Can Loc, Con Cuong, Dien Chau, Đo Luong, Đuc Tho, Hung Nguyen, Huong Khe, Huong Son, Ky Anh, Ky Son, Nam Đan, Nghi Loc, Nghi Xuan, Nghia Đan, Que Phong, Quy Chau, Quy Hop, Quynh Luu, Tan Ky, Thach Ha, Thanh Chuong, Tuong Duong, Yen Thanh. Tinh ly cua tinh đat tai thanh pho Vinh.
Ngay 12 thang 8 nam 1991, ky hop thu 9 Quoc hoi khoa VIII ra nghi quyet chia tinh Nghe Tinh đe tai lap tinh Nghe An va tinh Ha Tinh:

Tinh Ha Tinh gom thanh pho Ha Tinh va 8 huyen: Cam Xuyen, Can Loc, Đuc Tho, Huong Khe, Huong Son, Ky Anh, Nghi Xuan, Thach Ha.
Tinh Nghe An gom thanh pho Vinh va 17 huyen: Anh Son, Con Cuong, Dien Chau, Đo Luong, Hung Nguyen, Ky Son, Nam Đan, Nghi Loc, Nghia Đan, Que Phong, Quy Chau, Quy Hop, Quynh Luu, Tan Ky, Thanh Chuong, Tuong Duong, Yen Thanh.


Tham khao
Trong đia ly sinh hoc, loai ban đia hay giong đia phuong la mot loai co nguon goc đia phuong trong mot khu vuc hoac he sinh thai nhat đinh va su ton tai cua loai nay o đo la ket qua cua qua trinh tien hoa tu nhien chu khong co su can thiep cua con nguoi. Moi sinh vat tu nhien (trai nguoc voi mot sinh vat đuoc thuan hoa) co pham vi tu nhien rieng cua minh, trong lanh đia đo, no đuoc coi la ban đia. Ben ngoai pham vi ban đia nay, mot loai co the đuoc du nhap boi hoat đong cua con nguoi no sau đo đuoc goi la mot loai du nhap trong cac khu vuc ma no đuoc đua vao.
Cay ban đia la la nhung loai cay co phan bo tu nhien tai đia phuong, no con la nhung loai cay đuoc quy hoa trong noi bo mot quoc gia. Tham chi co luc con đuoc hieu bao gom ca nhung loai cay nhap noi nhung đa song lau đoi, đa thich nghi va hoa nhap vao cac he sinh thai tu nhien va nhan van tai cho. Mot loai cay ban đia khong nhat thiet phai la loai đac huu. Trong sinh hoc va sinh thai hoc, phuong tien đac huu đoc quyen nguon goc tu cac sinh vat cua mot đia điem cu the. Mot loai cay ban đia co the xay ra trong cac khu vuc khac hon. Thuat ngu loai đac huu va loai ban đia khong co nghia la mot sinh vat nhat thiet phai co nguon goc hoac phat trien o noi no đuoc tim thay.
Ve mat tu nhien, su phan bo cua cac loai sinh vat (đong vat, thuc vat) phu thuoc vao phan bo đia ly cua nhieu loai va đuoc gioi han boi cac hang rao tu nhien do chinh cac yeu to moi truong va khi hau. Cac đai duong, sa mac, đinh nui, va nhung dong song đeu la nhung hang rao ngan can su di chuyen phat tan cua cac loai. Do su cach ly đia ly, qua trinh tien hoa đuoc phan ly theo nhieu huong khac nhau tai cac vung cua Trai Đat. Cac hon đao, nhung noi cu tru biet lap cach ly hoan toan co xu huong phat trien cac loai đac huu.


Tham khao
An Đo Duong–Thai Binh Duong (tieng Anh: Indo-Pacific), con goi la An Đo Duong–Tay Thai Binh Duong (tieng Anh: Indo-West Pacific) hay An–Thai Duong, la mot khu vuc đia ly sinh vat tren Trai Đat, gom cac vung bien nhiet đoi thuoc An Đo Duong, tay va trung Thai Binh Duong cung voi cac vung bien noi hai đai duong nay lai voi nhau (tuc vung bien thuoc Indonesia). Khu vuc nay khong bao gom cac vung nuoc on đoi va han đoi cua An Đo Duong va Thai Binh Duong, khong bao gom vung bien nhiet đoi phia đong Thai Binh Duong (doc theo bo bien nuoc My).
Thuat ngu nay to ra đac biet huu ich trong nganh sinh vat hoc bien, ngu hoc va cac nganh tuong tu boi vi nhieu he sinh thai bien đuoc ket noi lien tiep nhau tu Madagascar đen Nhat Ban va chau Đai Duong. Nhieu loai song tren mot pham vi rong lon đo nhung lai khong co o Đai Tay Duong.
Khu vuc đia ly sinh vat nay co tinh đa dang loai het suc cao, gom 3.000 loai ca (so voi con so 1.200 loai cua khu vuc đia ly sinh vat Tay Đai Tay Duong giau co thu nhi) va 500 loai san ho tao ran (so voi con so 50 loai cua khu vuc đia ly sinh vat Tay Đai Tay Duong).


Phan chia WWF va The Nature Conservancy chia khu vuc nay thanh ba hai vuc nho hon, moi hai vuc lai đuoc chia thanh nhieu tinh bien (marine province).


= Tay An Đo Duong-Thai Binh Duong =
Tay An Đo Duong-Thai Binh Duong la mot hai vuc gom phan phia tay va trung tam An Đo Duong, bao gom bo bien phia đong chau Phi, Bien Đo, vinh Aden, vinh Ba Tu, bien A Rap, vinh Bengal va bien Andaman, cung nhu cac vung nuoc ven bien đao Madagascar, quan đao Seychelles, Comoros, quan đao Mascarene, Maldives va quan đao Chagos.


= Trung An Đo Duong-Thai Binh Duong =
Trung An Đo Duong-Thai Binh Duong la mot hai vuc gom vo so bien va eo bien noi An Đo Duong voi Thai Binh Duong, bao gom cac vung bien bao quanh quan đao Indonesia (tru bo bien tay bac đao Sumatra thi van thuoc vung Tay An Đo Duong-Thai Binh Duong), Bien Đong, bien Philippines, bo bien phia bac Uc chau, cac vung bien bao quanh New Guinea, tay va trung Micronesia, Nouvelle-Caledonie, quan đao Solomon, Vanuatu, Fiji va Tonga. Vung Trung An Đo Duong-Thai Binh Duong co đo đa dang ve san ho va thuc vat ngap man cao nhat.


= Đong An Đo Duong-Thai Binh Duong =
Đong An Đo Duong-Thai Binh Duong la mot hai vuc bao quanh hau het cac hon đao nui lua nam o trung tam Thai Binh Duong, trai dai tu quan đao Marshall đen trung va đong nam Polynesia đen đao Phuc Sinh va Hawaii.


Chu thich
Acanthurus guttatus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1801.


Tu nguyen Tu guttatus trong danh phap cua loai ca nay trong tieng Latinh co nghia la "lom đom", am chi cac đom trang tren vay lung, vay hau mon va nua than sau cua chung.


Pham vi phan bo va moi truong song A. guttatus co pham vi phan bo rong rai o vung bien An Đo Duong - Thai Binh Duong, cung nhu Đong Thai Binh Duong. O An Đo Duong, loai ca nay đuoc ghi nhan thua thot o mot vai đia điem: quan đao Mascarene va Seychelles; Maldives va quan đao Chagos; đao Giang Sinh va quan đao Cocos (Keeling). Tu đao Sumatra, A. guttatus xuat hien o hau het vung bien cac nuoc Đong Nam A (tru Bien Đong va vinh Thai Lan), bang qua Papua New Guinea va vung bien bao quanh cac đao quoc thuoc chau Đai Duong (xa nhat la đen quan đao Pitcairn thuoc Polynesia thuoc Phap); pham vi phia bac trai dai đen quan đao Ryukyu (Nhat Ban) va quan đao Hawaii; phia nam đen ran san ho Great Barrier (Uc) va New Caledonia.
Nhieu ca the A. guttatus đuoc ghi nhan o vung bien bao quanh đao Clipperton (2005) va đao Cocos (2016 - 2017), tro thanh điem cuc đong pham vi cua loai ca nay o vung bien nhiet đoi phia đong Thai Binh Duong.
A. guttatus lan đau tien đuoc ghi nhan o vung bien Hoa Ky vao nam 2003, khi mot ca the cua loai nay đuoc quan sat o ngoai khoi West Palm Beach, Florida. Khong mot ca the A. guttatus nao đuoc phat hien them o Hoa Ky trong hon 10 nam ke tu đo.
A. guttatus song gan cac ran san ho o đo sau kha nong, khoang 6 m tro lai.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o A. guttatus la 26 cm. Đau, than, vay lung va vay hau mon mau nau xam sam. Than truoc co 2 dai: mot dai xam tren đau sau mat va mot dai o sau goc vay nguc; 2 dai khac mo hon nam o than sau. Vung nguc mau xam bac. Than sau, vay lung va vay hau mon tap trung nhieu đom trang. Vay bung mau vang tuoi. Vay đuoi mau vang nhat voi dai rong mau đen o ria sau. Hai ben cuong đuoi co mot gai nhon đac trung cua ho Ca đuoi gai.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 27 - 30; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 23 - 26; So tia vay o vay nguc: 15 - 17; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5.


Sinh thai A. guttatus khong phai la mot loai co tinh lanh tho. O Samoa thuoc My, A. guttatus đuoc quan sat thay la hop thanh đan khoang tu 50 đen 500 ca the đe sinh san vao luc hoang hon. Loai ca nay sinh san quanh nam o nhung vung nuoc am (khoang 27 °C đen 30°).
A. guttatus an chu yeu cac loai tao soi, nhung cung co the an mot so loai tao voi nhu Jania.


Tham khao
Pomacanthus xanthometopon la mot loai ca bien thuoc chi Pomacanthus trong ho Ca buom gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1862.


Tu nguyen Tu đinh danh cua loai ca nay, xanthometopon, đuoc ghep boi hai tu trong tieng Latinh: xanthus ("mau vang") va metopon ("tran"), ham y đe cap đen dai mau vang xung quanh vung mat cua chung.


Pham vi phan bo va moi truong song P. xanthometopon co pham vi phan bo rong rai o Đong An Đo Duong va Tay Thai Binh Duong. Loai ca nay đuoc tim thay o ngoai khoi An Đo, Sri Lanka va Maldives, trai rong khap vung bien cac nuoc Đong Nam A, Papua New Guinea va quan đao Solomon o phia đong; pham vi cua P. xanthometopon trai dai đen quan đao Ryukyu (Nhat Ban) o phia bac va đen New Caledonia va ran san ho Great Barrier o phia nam; xa nhat ve phia đong la đen Vanuatu va quan đao Caroline (Lien bang Micronesia va Palau).
P. xanthometopon lan đau tien đuoc ghi nhan o vung bien Hoa Ky vao nam 1995, khi mot ca the P. xanthometopon đuoc quan sat o vung bien giua quan Broward va quan Palm Beach (thuoc bang Florida). Nam 2006, P. xanthometopon tiep tuc đuoc quan sat o ngoai khoi Fort Lauderdale, Florida. Khong mot ca the P. xanthometopon nao đuoc phat hien them o Hoa Ky trong hon 10 nam ke tu đo.
P. xanthometopon song gan cac ran san ho va cac hang đong o đo sau khoang tu 5 đen 30 m.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o P. xanthometopon la 38 cm. Mat cua P. xanthometopon co cac đuong van mau lam sam chang chit nhu mot tam mang voi mot vung mau vang bang qua hai mat. Đinh đau co mot mang mau đen. Nhung lop vay tren than co mau xanh lam, đuoc vien mau vang. Vung nguc, phan sau cua vay lung va vay hau mon, vay nguc va vay đuoi co mau vang tuoi; vay bung mau đen. Tat ca cac vay cua P. xanthometopon co vien mau xanh anh kim. Vay lung va vay hau mon co nhung đom nho mau xanh lam, rieng vay lung co mot đom đen lon noi bat o phia sau
Ca con cua P. xanthometopon co mau đen voi cac dai soc mau trang va soc manh mau xanh lam o hai ben co the. Than va cac vay đuoc vien mot dai mau xanh lam.
So gai o vay lung: 13–14; So tia vay o vay lung: 16–18; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 18–19; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5.


Sinh thai Thuc an chu yeu cua P. xanthometopon la hai mien (bot bien) va nhung loai thuoc phan nganh Song đuoi (hai tieu). Chung co the song đon đoc hoac boi theo cap.
Nhung ca the lai giua P. xanthometopon voi hai loai cung chi la Pomacanthus navarchus va Pomacanthus sexstriatus đa đuoc quan sat va ghi nhan tai vung bien cua Indonesia va bang Queensland (Uc). Ngoai ra, con lai P. navarchus × P. xanthometopon con đuoc biet đen tai Philippines.


Thuong mai P. xanthometopon thi thoang đuoc đanh bat nham muc đich thuong mai ca canh, nhung đieu nay khong anh huong nhieu đen su suy giam so luong cua loai ca nay tren toan cau.


Tham khao = Xem them =
Kang-Ning Shen; Kar-Hoe Loh; Ching-Hung Chen; Chung-Der Hsiao (2015). "The complete mitochondrial genome of the Blue-face angelfish, Pomacanthus xanthometapon (Perciformes: Pomacanthidae)". Mitochondrial DNA. Quyen 27 so 6. tr. 1–2. doi:10.3109/19401736.2014.1003873.
Crottin de Chavignol la loai pho mat de noi tieng nhat trong so nhieu loai đuoc san xuat o Thung lung Loire. Loai pho mat nay la thu khang đinh danh tieng cho ngoi lang Chavignol o Phap, noi chi co hai tram cu dan.
Crottin de Chavignol đa đuoc chi đinh tro thanh Mon an xuat xu đuoc kiem soat (AOC) tu nam 1976 va Mon an xuat xu đuoc bao ho (AOP) tu nam 1996.


Lich su Pho mat lay ten tu lang Chavignol đuoc sap nhap voi thi tran Sancerre giua nam 1790 va 1794.
Chan nuoi de o vung Sancerre la mot truyen thong duong nhu đa co tu the ky thu 16. Vao cuoi the ky 19, dich benh phylloxera tan pha cac vuon trong nho, va mot phan lon nhung khu đat đa đuoc phuc hoi đe chan nuoi de o Sancerrois, Giennois ben canh viec chan nuoi de o Sologne.
Loai pho mat de hinh tru nho tu khu vuc xung quanh Chavignol đa đuoc san xuat tu the ky 16, nhung ghi chep som nhat con ton tai la tu nam 1829, khi ten cua no va cac chi tiet ngan gon ve pho mat đuoc mot thanh tra thue ghi lai.
Tu nguyen cua mon an la khong ro rang: "Crot" mo ta mot ngon đen dau nho đuoc lam tu đat set nung, giong nhu khuon dung đe che bien pho mat. Mot cach giai thich khac la Crottin cu tro nen cung hon, nau hon va co xu huong trong giong nhu phan, va tu tieng Phap đe chi phan đong vat la crotte.


Chat luong Đuoc bao ho boi AOC Seal, Crottin de Chavignol ngay nay đuoc san xuat theo phuong phap truyen thong. Neu pho mat đuoc dan nhan "Crottin de Chavignol" thi no phai đen tu khu vuc xung quanh Chavignol va phai đap ung cac tieu chi san xuat AOC nghiem ngat.


Huong vi va thoi gian u Crottin de Chavignol co đac tinh mong va hoi beo. Khi con song (Chavignol jeune), bot cua no ran va chac, vo mau trang. Khi chin (Chavignol bleute), no co huong vi đam đa hon va vo tro nen cung hon. Khi chin hoan toan (Chavignol affine) bot tro nen vun va đuong vien vo chuyen thanh mau hoi xanh. Pho mat đuoc ban tren thi truong va co the an o tat ca cac giai đoan che bien.


Su dung Mot mon an co đien la Crottin de Chavignol nuong đuoc đat tren mot phan salad xanh. Mon an nay đuoc cho la rat hop voi ruou Sancerre tu que huong cua chung.


Tham khao
Đao cuu đo (tieng Trung: 桃鳩圖, nghia la "tranh ve chim cuu tren canh đao"), hay con đuoc biet đen trong tieng Nhat duoi ten goi Momohatozu (桃鳩図/ ももはとす, momo wa tozu) la mot buc tranh lua thiet sac cua Tong Huy Tong. Tranh hien đang đuoc cat giu trong bo suu tap cua Bao tang Quoc gia Tokyo tai Nhat Ban va la mot trong so 162 tac pham thuoc mang hoi hoa đuoc liet ke vao danh sach Quoc bao cua Nhat Ban. Đao cuu đo co kich thuoc 28.5 cm x 26.1 cm va đuoc đanh gia la mot kiet tac cua nghe thuat Trung Hoa đuong đai.


Mo ta Trong tac pham, chi tiet hoa đao cung canh la đuoc the hien mot cach tinh xao. Hinh anh con chim bo cau tu nhien va sinh đong. Tac gia đa su dung son song "ve rong điem mat". Tuy su dung nhung đuong net thanh manh, nhung nhin tong the, sac thai cua tac pham mang đen cho nguoi nhin trai nghiem thi giac manh me, đuong net cua cac chi tiet van rat ro rang neu nhin ky hon.
Ben phai buc tranh la dong chu "Đai Quan Đinh Hoi ngu but thien" (大觀丁亥御筆天), trong đo "Đai Quan" la nien hieu cua Huy Tong, "Đinh Hoi ngu but thien" chi tac pham đuoc vua tao ra trong nam Đinh Hoi, tuc nam 1107. Huy Tong luc bay gio 26 tuoi va Đao cuu đo la tac pham som nhat đuoc biet đen cua ong.


Lich su Trieu Cat tuc Tong Huy Tong (1082—1135) la con trai thu 11 cua Tong Than Tong. Nam Nguyen Phu thu 3 (1100), Tong Triet Tong qua đoi ma khong co con noi doi, hoang đe Trieu Cat đuoc chon lam nguoi ke nhiem. Huy Tong noi tieng la mot con nguoi đam me van hoa nghe thuat, la mot nha tho, nha thu phap, hoa si va nhac cong xuat sac.
Tac pham đuoc chi đinh la Tai san Van hoa quan trong cua Nhat Ban (ten goi cua Quoc bao Nhat Ban luc bay gio) vao ngay 25 thang 5 nam 1937 va đuoc chi đinh la Bao vat quoc gia dua tren Luat bao ve tai san van hoa Nhat Ban (文化財保護法, bunkazai hogoho) ngay 9 thang 6 nam 1951.


Ghi chu Tham khao
Krishna Lal Adhikari (tieng Nepal: कृषणलाल अधिकारी, 5 thang 2 nam 1888 - 9 thang 12 nam 1923) la mot tac gia nguoi Nepal noi tieng voi viec xuat ban cuon sach Makaiko Kheti nam 1920 ve đe tai trong ngo. Cuon sach bi cao buoc la phan quoc. Anh bi ket an chin nam tu va chet trong tu. Sau khi qua đoi, anh đuoc cong nhan la "nguoi tu vi đao van hoc" đau tien o Nepal. Cong vien Tinlal o Manthali, Ramechhap, đuoc đat theo ten cua anh.


Đau đoi va su nghiep Adhikari sinh ra o Quan Ramechhap vao ngay 5 thang 2 nam 1888, va tro thanh mot quan chuc Subba trong chinh phu. Anh lam viec o Van phong Bo Ngoai giao. Adhikari la nguoi ung ho quyen tu do ngon luan va su the hien ca nhan.
Adhikari đa co cam hung đe viet mot cuon sach ve trong ngo sau khi đoc mot cuon sach An Đo ban anh tang. Voi su cho phep cua Bhasha Prakashini Samiti Nepal (Uy ban Xuat ban Ngon ngu Nepal), ong đa cong bo Makaiko Kheti vao thang 7 nam 1920. Hai chuyen vien Ramhari Adhikari va Bhojraj Kafle - đa bao cao voi thu tuong Chandra Shumsher Jang Bahadur Rana ve cuon sach; ho đo loi cho tac gia ve "nhung bieu hien tinh quai đe phan quoc". Chandra cho rang Krishna Lal Adhikari "đa tan cong mot cach tuong trung" minh vi cuon sach co "mot phan tich so sanh ve loi ich cua mot con cho giong Anh va mot con cho ban đia".
Vao ngay 2 thang 8 nam 1920, Adhikari bi ket an 9 nam tu, voi tuy chon giam an xuong 6 nam neu anh ta đua tat ca 1.000 an ban cuon sach cho chinh phu. Anh đa co gang giao tat ca cac ban sao nhung mot ban đa mat tich; anh khong biet no đa bien đi đau. Tat ca 999 ban đa bi đot. Khong co ban sao nao cua cuon sach con ton tai.
Cung nam đo, Makaiko Kheti đuoc xuat ban mot lan nua ma khong co đe cap đen trieu đai Rana, voi tua đe moi, Krishi Shikshvali.


Qua đoi va di san Adhikari chet vi benh lao ba nam sau đo trong khi o trong tu. Khi ong nam tren giuong benh, linh canh đa đua ong đi tam nang. Ho đa yeu cau Chandra Shumsher tha anh ta nhung bi tu choi. Nguoi ta noi rang cung ngay hom đo, Adhikari đa viet tren mat đat: "Trieu đai Rana diet vong". Cha cua Adhikari đa yeu cau Chandra Shumsher cho phep hoa tang con trai minh trong Đen Pashupatinath, nhung Chandra tu choi va noi Adhikari đa bi giam giu đe chet dan chet mon. Mot tac gia viet rang Adhikari bi đoi xu vo nhan đao ben trong phong giam.
KP Sharma Oli, Thu tuong Nepal, đa cong nhan Krishna Lal Adhikari la mot trong nhung nguoi tu vi đao đa giup cham dut chinh phu đoc tai. Cong vien Tinlal o Manthali, Ramechhap, đuoc đat theo ten cua Adhikari, cung voi nha cach mang Gangalal Shrestha va chinh tri gia Pushpalal Shrestha  Adhikari đuoc ca ngoi la thanh tu đao van hoc đau tien o Nepal.
Makaiko Arkai Kheti la mot cuon sach dua tren cau chuyen cua Adhikari, sau nay đuoc chuyen the thanh mot vo kich; no đe cap đen viec tim kiem quyen tu do ngon luan.


Tham khao
Thong đoc Ngan hang Nha nuoc Viet Nam la nguoi đung đau Ngan hang Nha nuoc Viet Nam. Do Ngan hang Nha nuoc Viet Nam la mot co quan ngang Bo trong Chinh phu Viet Nam, vi vay Thong đoc Ngan hang Nha nuoc tuong đuong cap Bo truong, la mot thanh vien cua Chinh phu, đuoc Thu tuong đe nghi trinh Quoc hoi chap thuan bo nhiem.
Thong đoc Ngan hang Nha nuoc Viet Nam hien nay la ba Nguyen Thi Hong.


Lich su Khi thanh lap, chuc danh cua nguoi đung đau Ngan hang Quoc gia roi Ngan hang Nha nuoc la Tong Giam đoc. Tu thang 4 nam 1989, chuc danh nay đuoc goi la Thong đoc.


Quyen han, nhiem vu Thong đoc Ngan hang Nha nuoc co quyen han va nhiem vu sau:

Chi đao, đieu hanh Ngan hang Nha nuoc thuc hien chuc nang, nhiem vu va quyen han theo đung quy đinh cua Hien phap, Luat To chuc Chinh phu, Luat Ngan hang Nha nuoc Viet Nam, Nghi đinh cua Chinh phu quy đinh chuc nang, nhiem vu, quyen han va co cau to chuc cua Bo, co quan ngang Bo, Nghi đinh cua Chinh phu quy đinh chuc nang, nhiem vu, quyen han va co cau to chuc cua Ngan hang Nha nuoc, Quy che lam viec cua Chinh phu va cac van ban phap luat co lien quan;
Phan cong cong viec cho cac Pho Thong đoc;
Uy quyen cho Truong Van phong đai dien, giam đoc Chi nhanh giai quyet mot so cong viec thuoc chuc nang, nhiem vu cua Ngan hang Nha nuoc;
Uy quyen cho Thu truong đon vi thuoc Ngan hang Nha nuoc thuc hien mot so cong viec cu the trong khuon kho phap luat; chu đong phoi hop voi cac Bo, co quan khac đe xu ly cac van đe co lien quan đen nhiem vu cua Ngan hang Nha nuoc hoac cac van đe do Chinh phu, Thu tuong Chinh phu phan cong;
Chi đao, huong dan, thanh tra, kiem tra hoat đong cua cac Bo, nganh, Uy ban nhan dan cac cap, cac to chuc tin dung, cac co quan, to chuc khac, cac đon vi thuoc Ngan hang Nha nuoc trong viec thuc hien cac quy đinh cua phap luat ve tien te va hoat đong ngan hang;
Ky cac van ban thuoc tham quyen cua Thong đoc.
Uy quyen hoac phan cong mot Pho Thong đoc truc đieu hanh cong viec chung cua Ngan hang Nha nuoc khi Thong đoc vang mat.
Truc tiep giai quyet hoac phan cong mot Pho Thong đoc xu ly cac cong viec cua Pho Thong đoc khac khi Pho Thong đoc đo vang mat.


Lanh đao qua cac thoi ky Chu y: Muc in nghieng la nguoi giu chuc vu Quyen Thong đoc Ngan hang Nha nuoc Viet Nam.


Tham khao Lien ket ngoai Ngan hang Nha nuoc Luu tru ngay 15 thang 12 nam 2011 tai Wayback Machine