Nhiet dich (tu tieng Trung 熱液) hay thuy nhiet (tu tieng Trung 水热), tieng Anh la hydrothermal, trong hau het cac truong hop la su tuan hoan cua nuoc nong; trong tieng Hy Lap 'hydros' nghia la nuoc va 'thermos' la nhiet. Nhiet dich thuong xuat hien gan cac nguon sinh nhiet trong vo Trai Đat. No xuat hien pho bien gan noi co hoat đong nui lua, đoi khi xuat hien trong lop vo sau lien quan đen su xam nhap cua granit, hoac đuoc tao ra tu hoat đong tao nui hoac bien chat.


Tuan hoan nhiet dich đay bien Tuan hoan nhiet dich trong đai duong la su van chuyen nuoc qua he thong song nui giua đai duong.
Thuat ngu bao gom ca tuan hoan cua cac mieng phun nuoc nhiet đo cao gan đinh cua song nui va cac dong nuoc khuech tan co nhiet đo thap hon xuyen qua cac tram tich va bazan vui lap xa hon cac đinh song nui. Kieu tuan hoan thu nhat đoi khi đuoc goi la "chu đong", con kieu tuan hoan thu hai goi la "thu đong". Trong ca hai truong hop đeu co cung nguyen tac: nuoc bien lanh nang hon thi chim xuong lop bazan cua đay bien va đuoc nung nong, sau đo lai dang tro len do chung đa nhe hon. Nguon cung cap nhiet cho cac mieng phun chu đong nay la bazan moi đuoc hinh thanh, va đoi voi cac mieng phun nhiet đo cao nhat la do lo macma nam ben duoi. Nguon nhiet cung cap cho cac mieng phun thu đong la cac bazan co hon đang nguoi dan đi. Cac nghien cuu ve luong nhiet đay bien cho rang cac bazan trong lop vo đai duong phai mat hang trieu nam đe nguoi lanh hoan toan do chung van tiep tuc cung cap nhiet cho cac he thong luan chuyen nhiet dich thu đong.


Luan chuyen nhiet dich lien quan toi nui lua va macma Luan chuyen nhiet dich khong bi gioi han trong moi truong song nui đai duong. Cac nguon nuoc cua cac mach nuoc phun va suoi nuoc nong la nuoc ngam đuoc nung nong chuyen đong đoi luu o ben duoi va sang ngang đoi voi cac mieng phun nuoc nong. Cac khoi đoi luu luan chuyen nhiet dich ton tai bat cu noi nao co nguon di thuong nhiet nhu macma xam nhap, mieng phun nui lua, khi tiep xuc voi cac mach nuoc ngam.


Lop vo sau cua Trai Đat Nhiet dich cung đe cap đen su van chuyen va tuan hoan cua nuoc o duoi sau trong vo Trai Đat, thuong tu cac khu vuc co đa nong đen cac khu vuc co đa nguoi hon. Nguyen nhan cua su đoi luu nay co the la:

Su xam nhap cua macma vao lop vo.
Nhiet sinh ra do buc xa tu cac khoi granit nguoi đi
Nhiet tu quyen manti
Ap suat thuy luc cua cac day nui, vi du bon đia Đai Tu luu
Mat nuoc cua đa bien chat
Mat nuoc cua cac tram tich bi chon vui sau
Luan chuyen nhiet dich, đac biet trong lop vo sau cua Trai Đat, la nguyen nhan co ban cua su hinh thanh tram tich khoang vat va la nen tang cua hau het cac hoc thuyet ve hinh thanh quang.


= Mo quang nhiet dich =
Trong suot nhung nam đau cua thap nien 1900, nhieu nha đia chat khac nhau đa tien hanh phan loai cac mo quang nhiet dich, đuoc xem la đuoc tao ra tu cac dung dich nuoc dang len phia tren mat đat. Waldemar Lindgren đa đua ra mot phan loai dua tren cac đieu kien nhiet đo va ap suat suy giam nhu đa dien giai cua cac chat luu tich tu. Cac thuat ngu cua ong đe xuat nhu: nhiet dich sau (hypothermal), nhiet dich trung (mesothermal), nhiet dich nong (epithermal) va nhiet dich xa (teleothermal) la dua tren su suy giam nhiet đo va gia tang khoang cach tu nguon duoi sau. Chi co thuy nhiet nong la đuoc su dung trong cac cong trinh ngien cuu gan đay. Tu sua lai cua John Guilbert nam 1985 đoi voi he thong cua Lindgren cho cac tich tu thuy nhiet bao gom:

Cac nhiet dich dang len tren mat đat, nhu macma hay khi tuong
Pocfia đong va cac tich tu khac, 200 - 800 °C, ap suat trung binh
Hoa thanh bien chat, 300 - 800 °C, ap suat thap - trung binh
Mach mo Cordillera, đo sau trung binh đen nong
Nhiet dich nong, nong đen trung binh, 50 - 300 °C, ap suat thap
Cac dung dich khi tuong nung nong luan chuyen
Quang kieu thung lung Mississippi, 25 - 200 °C, ap suat thap
Urani Tay Hoa Ky, 25 - 75 °C, ap suat thap
Nuoc bien nung nong luan chuyen
Khoang san song nui đai duong, 25 - 300 °C, ap suat thap


Xem them Đoi luu
Hai luu
Tuan hoan nhiet muoi
Đa bien chat
Mo quang sulfide khoi nguon goc nui lua
Khi nui lua
Đia nhiet
Tong hop thuy nhiet


Tham khao