Vuong cung thanh đuong Đen thanh Quoc gia Đuc Me Vo Nhiem Nguyen Toi la mot cong trinh noi tieng cua Giao hoi Cong giao Roma o thu đo Washington, DC, Hoa Ky. Cong trinh toa lac tren mot khu đat do Đai hoc Cong giao Hoa Ky hien tang, o Đai lo Michigan, o phia đong bac Washington, DC.
Ngoi nha tho Cong giao nay đuoc coi la lon nhat tai Hoa Ky, la lon thu hai muoi mot tren the gioi. Ngoai ra, no cung la toa nha cao nhat o Washington, DC Theo uoc tinh, moi nam co khoang mot trieu khach hanh huong tu Hoa Ky va tren the gioi đen vieng tham nha tho nay. Quan nhiem cong trinh hien la Đuc Ong Walter R. Ross.
Nha tho nay mang phong cach kien truc Tan Byzantine, bat đau khoi cong vao nam 1920 do mot nguoi o Philadelphia la John McShain trung thau. Đen nam 1959, du chua thuc su hoan thanh thi nha tho đa mo cua. Nha tho ton kinh Maria Vo Nhiem Nguyen Toi - quan thay cua Hoa Ky. Vi mang vi the noi bat tai Washington nen nguoi ta thuong nham no la nha tho chinh toa cua Tong giao phan Washington, ma thuc te Nha tho Thanh Mattheu Tong đo moi la nha tho chinh toa.
Nha tho nay đa tung đon tiep giao hoang vieng tham nhieu lan, nhu Giao hoang Gioan Phaolo II - nguoi đa quyet đinh phong tang cho no danh hieu tieu vuong cung thanh đuong vao ngay 12 thang 10 nam 1990 va Giao hoang Bien Đuc XVI - nguoi trao tang cho no Bong Hong Vang vinh du.
Nha tho nay khong co cong đoan giao xu rieng, nhung no phuc vu cho truong đai hoc lien ke, cu hanh cac su kien cua Hoi đong Giam muc Hoa Ky va cac Thanh Le mang tinh quoc gia va quoc te.


Lich su Nam 1792, John Carroll - Giam muc giao phan Baltimore va cung la Giam muc Cong giao tien khoi cua Hoa Ky - đa tan hien đat nuoc Hoa Ky (luc đo moi đuoc thanh lap) duoi su bao ve cua Maria, voi danh hieu Đuc Me Vo Nhiem Nguyen Toi. Nam 1847, Cong đong Baltimore lan thu bay nhac lai viec tan hien nay va cong nhan Maria Vo Nhiem Nguyen Toi la quan thay chinh cua đat nuoc vao ngay 2 thang 7 nam 1847 (tin đieu nay đuoc Giao hoang Pio IX tuyen bo vao ngay 7 thang 2 cung nam). Trong nhung nam tiep theo, cac linh muc đa nghi đen viec xay dung mot ngoi đen đe ton kinh vi quan thay cua đat nuoc. Đac biet co Giam muc Thomas Joseph Shahan - hieu truong thu tu cua Đai hoc Cong giao Hoa Ky o Washington, ong đa đe xuat viec nay voi Giao hoang Pio X vao ngay 15 thang 8 nam 1913 va nhan đuoc su ung ho nhiet tinh cua Giao hoang, va Giao hoang đong gop $400 voi tu cach ca nhan. Shahan tro ve Hoa Ky va thuyet phuc đuoc Hoi đong quan tri cua Đai hoc Cong giao Hoa Ky hien tang khu đat o goc phia tay nam cua khuon vien cho viec xay dung nha tho.
Vao thang Gieng nam 1914, Shahan xuat ban ban tin Salve Regina (Lay Nu Vuong) so đau tien voi y đinh keu goi giao dan huong ung du an cua ong. Ban tin đa đuoc phat cho cac giao phan trong ca nuoc va viec quyen gop tai chinh bat đau đo ve Washington. Nam 1915, linh muc Bernard McKenna cua Philadelphia đuoc Giam muc Shahan bo nhiem lam giam đoc đau tien cua đen thanh, đua uoc nguyen cua vi Giam muc đem gan hon voi thuc te. Giam muc Shahan giam sat viec xay dung đen thanh cho đen khi ong qua đoi vao ngay 9 thang 3 nam 1932. Ong la nguoi duy nhat đuoc an tang trong ngoi đen thanh nay.
Nam 1919, Giam muc Shahan lua chon ban ve kien truc va viec thi cong xay dung boi McKenna do cong ty Maginnis & Walsh cua Boston thau. Luc đau, ban ve thiet ke theo phong cach Kien truc Gothic nhung Giam muc Shahan muon đen thanh nay đuoc nguy nga va trang le nen chon phong cach Byzantine - Roman, hao hao giong nhu Nha tho Hagia Sophia. Hong y James Gibbons - Tong Giam muc cua Baltimore đa lam phep vien đa đau tien vao ngay 23 thang 9 nam 1920. Hon 10.000 nguoi tham du Thanh Le nay, trong đo co cac đai su nuoc ngoai, quan chuc chinh phu Hoa Ky, si quan quan đoi, va cac chuc sac khac. Vao nam 1929, Đai khung hoang khien viec xay dung tam dung. Roi đen viec Hoa Ky tham chien trong Chien tranh the gioi thu hai cung khien du an bi tri hoan cho đen tan nam 1953 thi kinh phi moi đuoc noi lai. Vao ngay 20 thang 11 nam 1959, hang ngan giao dan tu tap voi cac Giam muc cua ho đe cung hien Nha tho Thuong.
Vao thang 8 nam 2006, cong trinh hoan thanh mot buc tranh kham tren Mai vom Cuu The trong Nha tho Thuong. Đay la cong viec đau tien đuoc thuc hien lai sau trong nhieu nam va la mot phan cua ban goc phuong an thiet ke kien truc. Sau khi hoan thanh vao mua he nam 2007, Mai vom Nhap The đa đuoc lam phep ngay 17 thang 11 nam 2007. Cung trong nam 2006, mot nha nguyen ton kinh Đuc Me La Vang cua Viet Nam cung đuoc hoan thanh.
Nam 2008, trong chuyen vieng tham muc vu đen Hoa Ky, Giao hoang Bien Đuc XVI đa tang Bong Hong Vang - vat pham cao quy cua giao hoi - cho Vuong cung thanh đuong Đen thanh Quoc gia Đuc Me Vo Nhiem Nguyen Toi.


Kien truc Vuong cung thanh đuong nay gom 70 nha nguyen ton kinh Đuc Me Maria, moi mot nha nguyen phan anh cach bai tri va nguon goc cua nhung nguoi nhap cu Cong giao va cac dong tu co long quang đai xay dung len no. Noi that theo phong cach Hy Lap, voi nhieu mai vom trang tri tranh kham tuong tu nhu Vuong cung thanh đuong Thanh Macco o Venice (Y) nhung o quy mo lon hon nhieu. Cac đac tinh cua nuoc My đuoc hoa quyen vao hinh anh truyen thong Cong giao. Nghe si Jan Henryk De Rosen - chu tri uy ban tao hinh cua nha tho ngoi cung la nguoi chiu trach nhiem trang tri phan lon cho no, bao gom ca buc tranh lon o vom cung thanh phia bac.
Ben ngoai cua nha tho dai 459 ft (140 m), rong 240 ft (73 m), va cao 237 ft (72 m) tinh đen cay thap gia đinh tren mai vom. Đuong kinh cua mai vom chinh (vom Chua Ba Ngoi) chi co 7 feet (2.1 m), nho hon so voi mai vom cua Đien Capitol Hoa Ky. Ngoi nha tho đuoc xay dung theo phong cach cua cac nha tho thoi trung co, cac buc tuong va cot chiu luc thay vi ket cau thep va be tong cot thep. Suc chua noi that cua no la hon 2.000 cho ngoi, bao gom mot so khu phu tro hien đai khac.
Ham mo nha tho hien co luu giu Trieu thien Ba tang cua Giao hoang Phaolo VI tu nam 1968. Nhung ten cua nhung nguoi đong gop cho cong viec đuoc xay dung ngay tu buoi đau, va nhung nguoi ho muon ghi nho khong nhung chi đuoc ghi vao so vang nhung đa đuoc khac ghi tren cac buc tuong va nhung tru cot cam thach tai tang duoi cua đen tho.


Hoat đong Đuoc coi la mot nha tho cua tat ca nguoi Cong giao, cua nha tho luon luon mo rong đe đon nhan giao dan thap phuong, trong 7 ngay mot tuan va 365 ngay trong nam. Moi ngay trong 5 tieng đong ho, cac linh muc thay phien ban phep bi tich hoa giai va cu hanh it nhat la 6 Thanh Le. Rieng đoi voi Bi Tich Hon Phoi va Bi Tich Thanh Tay thi co tich cach thuoc cong đong đia phuong cho nen se khong đuoc cu hanh tai đay. 


Hinh anh Chu thich