Khoang cach hop ly (tieng Anh: Decent interval) la mot thuyet su hoc lien quan đen su ket thuc cua Chien tranh Viet Nam. Thuyet nay cho rang tu nam 1971 hoac 1972, Chinh quyen Nixon đa tu bo muc tieu duy tri Viet Nam Cong hoa, ma thay vao đo, tim cach tao ra mot "khoang cach hop ly" (hay mot khoang thoi gian phu hop) giua viec rut quan va su sup đo cua chinh the o mien Nam Viet Nam nham bao toan danh du cua minh. Tu đo, Nixon co the tranh khoi viec tro thanh tong thong Hoa Ky đau tien thua tran.
Nhieu bang chung tu cac bang ghi am cua Nixon va tu lieu ve cac cuoc gap cua ong voi cac nha lanh đao nuoc ngoai, bao gom phat ngon cua Henry Kissinger truoc Hiep đinh Hoa binh Paris nam 1973 rang "nhung đieu khoan cua chung ta rot cuoc se tieu diet ong ay" ("ong ay" o đay tuc la Tong thong Viet Nam Cong hoa Nguyen Van Thieu), đa đuoc trich dan đe cung co thuyet nay. Tuy nhien, ban than Kissinger va Nixon đeu phu nhan rang ton tai mot chien luoc nhu vay.


Boi canh Vao cuoi nam 1970 hoac đau nam 1971, Tong thong Richard Nixon va Co van An ninh Quoc gia cua ong la Henry Kissinger đa "tu bo hy vong ve mot chien thang quan su" trong Chien tranh Viet Nam. Cang ngay, ho cang đat cau hoi ve tien đe rang Quan luc Viet Nam Cong hoa se co the bao ve đat nuoc cua minh ma khong can su giup đo cua My, đac biet la sau su kien Lam Son 719.
Sau Hiep đinh Hoa binh Paris, chinh quyen Nixon tuyen bo rang "hoa binh trong danh du" đa đat đuoc va nen đoc lap cua mien Nam Viet Nam đa đuoc đam bao. Sau khi Sai Gon sup đo, Nixon va Kissinger đo loi cho su that bai cua cac hiep đinh la do Quoc hoi Hoa Ky tu choi tiep tuc ho tro cho mien Nam Viet Nam - noi cach khac, đo la huyen thoai đam sau lung Viet Nam.
Nixon cong khai tuyen bo rang muc tieu cua ong tu hiep đinh hoa binh la đe mien Bac Viet Nam cong nhan quyen lua chon lanh đao cua mien Nam Viet Nam bang cach bau cu dan chu. Ly thuyet khoang cach hop ly cho rang, mot cach rieng tu, chinh quyen Nixon khong co ke hoach cho viec duy tri mien Nam Viet Nam va chi quan tam đen viec tha cac tu binh Hoa Ky va duy tri mot "khoang thoi gian hop ly" truoc khi mien Nam Viet Nam sup đo. Neu mot "khoang thoi gian hop ly" troi qua giua viec rut quan cua My va su sup đo cua chinh phu mien Nam Viet Nam, Nixon co the tranh đuoc trach nhiem la tong thong My đau tien thua tran.
Y tuong ve khoang cach hop ly khong xuat hien cong khai trong nhung nam Nixon tai vi va lan đau tien đuoc đua ra trong cuon sach Decent Interval xuat ban nam 1977 cua nha phan tich CIA Frank Snepp. Tuy nhien, Snepp khong ung ho ly thuyet đay đu ve viec co y bo roi mien Nam Viet Nam, ma cho rang Kissinger, Đai su Hoa Ky tai Viet Nam Graham Martin va nhung nguoi khac đa co mot kieu suy nghi tu huyen hoac sau hiep đinh Paris. Đieu ma Snepp phan no nhat la su rut quan voi va cua nguoi My vao thang 4 nam 1975, bo roi nhieu đong minh o mien Nam Viet Nam va cac tai san tinh bao chu chot. Snepp khong tham gia vao cac cuoc đam phan cap cao co the đa đe cap đen chien luoc "khoang cach hop ly".


Bang chung Nha su hoc Ken Hughes đa viet, "Bang chung cho thay Nixon va Kissinger sap xep thoi gian rut quan cho cuoc bau cu nam 1972 va thuong luong mot "khoang cach hop ly" đen tu cac nguon cuc ky phong phu va khong the phu nhan - cac bang ghi am cua Nixon va cac ban ghi gan nguyen van ma cac tro ly NSC đa thuc hien cac cuoc đam phan voi cac nha lanh đao nuoc ngoai." Đieu nay bat chap "viec con nguoi khong muon đua ra bang chung buoc toi ban than", theo nhung giai thich cua Hughes cung la ly do ma nhieu chi tiet ve chien luoc nay khong đuoc biet đen.
Dau hieu đau tien cua chien luoc nay xuat hien trong cuon bang Nixon ngay 18 thang 2 nam 1971, Kissinger noi rang sau khi mot hiep đinh hoa binh đuoc ky ket, "Nhung gi chung ta co the noi voi nguoi mien Nam Viet Nam - ho đa co mot nam khong co chien tranh đe chuan bi." Theo Hughes, tuyen bo chi ra rang Kissinger đa nhan ra hoa binh se khong the đuoc duy tri. Vao ngay 19 thang 3, Kissinger tuyen bo rang "Chung ta khong the đanh đo no — mot cach tan bao — noi mot cach tan bao — truoc cuoc bau cu", bien minh cho viec sap xep thoi điem rut quan cho cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1972. Nixon cung co nghi ngo rieng ve chuong trinh Viet Nam hoa chien tranh, ma ong chinh thuc tuyen bo la "mot ke hoach trong đo chung ta se rut toan bo luc luong khoi Viet Nam theo lich trinh phu hop voi chuong trinh cua chung ta, khi mien Nam Viet Nam tro nen đu manh đe bao ve tu do cua ho" Hughes viet rang tuyen bo cua Nixon ve Viet Nam hoa chien tranh ro rang la sai su that va chuong trinh nay la mot "tro lua đao"
Trong cuoc gap bi mat đau tien voi Chu An Lai nam 1971, Kissinger giai thich rang Hoa Ky muon mot cuoc rut lui toan bo, trao tra cac tu nhan chien tranh, va mot thoi gian ngung ban "18 thang hoac gi đo." Kissinger luu y rang "Neu chinh phu đo khong đuoc long dan nhu ban nghi, luc luong cua chung toi rut lui cang nhanh chong thi ho se cang nhanh bi lat đo. Va neu ho bi lat đo sau khi chung toi rut quan, chung toi se khong can thiep." Trong cac cuoc gap sau đo, Kissinger su dung cac cum tu "reasonable interval", "sufficient interval", va "time interval" đe nhac toi thoi gian can thiet phai troi qua đe neu co tan cong vao mien Nam thi Hoa Ky se khong can thiep.

Trong cac cuoc thao luan voi cac nha lanh đao Trung Quoc va Lien Xo, Kissinger tuyen bo rang Hoa Ky se khong can thiep sau hon muoi tam thang ke tu khi dan xep. Mot điem quan trong cua cuoc đam phan la nhuong bo tu phia mien Bac ve yeu cau tu chuc đoi voi Tong thong mien Nam Nguyen Van Thieu; theo tinh bao Hoa Ky, chinh quyen mien Nam se nhanh chong sup đo neu khong co Nguyen Van Thieu. Ngay 3 thang 8 nam 1972, Nixon tuyen bo, "Toi nghi rang, theo quan điem cua toi, thang than ma noi, chung ta co the ep Thieu bat ky đieu gi. Mien Nam Viet Nam co le se khong bao gio song sot." Kissinger tra loi: "Ta phai tim ra cach đe duy tri them mot hoac hai nam nua". Hai ngay truoc khi hiep đinh Hoa Binh Paris đuoc ky ket theo đe nghi cua truong phai đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa Le Đuc Tho (ngay 8 thang 10 nam 1972), Kissinger noi voi Nixon hai lan rang cac đieu khoan se huy diet mien Nam Viet Nam: "Toi cung nghi rang Thieu đa đung, cac đieu khoan cua chung ta se huy diet ong ta.".


Ung ho Nha su hoc Jeffrey Kimball ung ho va gioi thieu khoang cach hop ly trong nhieu cuon sach, trong đo co The Vietnam War Files (2004) va Nixon's Nuclear Specter (2015).  Kimball cho rang chinh quyen Nixon đa ap dung chien luoc nay ke tu nua sau nhiem ky đau tien cua Nixon. Theo Hughes, Kimball la "hoc gia hang đau ve khoang cach hop ly".
Trong cuon sach Henry Kissinger and the American Century, Jeremi Suri viet: "Đen nam 1971, [Kissinger] va Nixon se chap nhan mot 'khoang cach hop ly' giua viec My rut quan va Bac Viet tiep quan o mien Nam. Cac cuoc đam phan bi mat voi Ha Noi se cho phep Kissinger quan ly tien trinh nay, duy tri hinh anh suc manh va su tin cay cua My."

Trong mot bai bao nam 2003, nha su hoc Phan Lan Jussi Hanhimaki viet from the summer of 1971 to the conclusion of the Paris Agreements in January 1973 Kissinger tried to "sell" a peace agreement to his Soviet and Chinese interlocutors by stressing the American willingness to accept a "decent interval" solution: that is, the United States would not reenter the war provided  that  the  collapse  of  the  South  Vietnamese  government  did  not  occur immediately after the last US ground troops returned home.
(tu mua he nam 1971 đen khi ky ket Hiep đinh Paris vao thang 1 nam 1973 Kissinger co gang "ban" mot hiep đinh hoa binh cho nhung nguoi đoi thoai Lien Xo va Trung Quoc bang cach nhan manh rang My san sang chap nhan mot giai phap "khoang cach hop ly": đo la Hoa Ky se khong tai phat chien tranh voi đieu kien la su sup đo cua chinh phu mien Nam Viet Nam khong xay ra ngay sau khi nhung binh linh mat đat cuoi cung cua Hoa Ky tro ve nuoc.)

Hughes chi trich kich liet chien luoc khoang cach hop ly: [Nixon]  forfeited  America’s geopolitical  credibility  abroad  to  maintain  his  political  credibility  at  home.  In  their  furtive negotiations for a "decent interval," Nixon and Kissinger revealed themselves to the Communists as craven  and  treacherous  in  their  relationship  with  a  supposed  ally.  They  showed  that  they  could accept the reality of defeat as long as they could avoid the appearance of it in the eyes of American voters... Nixon and Kissinger got the North to sign the Paris Accords in the first place by letting it know that it could conquer the South militarily as long as it waited an extra year or two.
([Nixon] đa đanh mat uy tin đia chinh tri cua My o nuoc ngoai đe duy tri uy tin chinh tri cua minh o trong nuoc. Trong cac cuoc đam phan len lut cua ho đe co mot "khoang cach hop ly", Nixon va Kissinger đa hanh xu truoc nhung nguoi Cong san nhu nhung ke hen nhat va phan boi trong moi quan he cua ho voi mot đong minh. Ho đa cho thay rang ho co the chap nhan thuc te that bai mien la ho co the tranh đe no xuat hien trong mat cu tri My... Nixon va Kissinger đa khien mien Bac ky Hiep đinh Paris ngay tu đau bang cach cho ho biet rang  ho co the chinh phuc mien Nam mien la phai đoi them mot hoac hai nam.)

Theo nha su hoc Nhat Ban Yusuke Tega, viet vao nam 2012, khoang cach hop ly "đang tro thanh cach giai thich tieu chuan" vi tren thuc te, mien Nam Viet Nam đa sup đo vao nam 1975.


Phan đoi Ca Kissinger va Nixon đeu phu nhan viec su dung chien luoc "khoang cach hop ly". Kissinger viet, "...cung khong chinh xac rang tat ca nhung gi chung toi tim kiem la mot 'khoang cach hop ly' truoc khi Sai Gon sup đo. Tat ca chung toi, nhung nguoi đam phan thoa thuan ngay 12 thang 10 đeu tin rang chung toi đa ket thuc noi thong kho cua mot thap ky khong phai bang mot 'khoang cach hop ly' ma bang mot su dan xep hop ly." Tuy nhien, ca hai đeu co loi ich trong viec giu bi mat ve "khoang cach hop ly".
Dua tren nhung tai lieu moi đuoc giai mat, nam 2001 Larry Berman đa viet mot cuon sach voi tua đe No Peace, No Honor trong đo ong cho rang Nixon tren thuc te đa len ke hoach cho mot cuoc chien keo dai dai dang o Viet Nam, thay vi mot khoang cach hop ly truoc khi that bai.


Khong ro rang Luke Nichter, mot nha su hoc tung nghien cuu cac cuon bang ghi am cua Nixon, đa cho rang, truoc chuyen tham cua Nixon toi Trung Quoc đau nam 1972, ly thuyet khoang cach hop ly khong giai thich đuoc thai đo dao đong cua Nixon va Kissinger đoi voi cuoc chien (thai đo thay đoi lien tuc tuy theo bao cao tin tuc va con so thuong vong). Nichter viet, "đoi khi ho con chang thiet noi ve mong muon co khoang cach nao ngoai khoang thoi gian can thiet đe nhanh chong rut quan va tu binh chien tranh". Sau chuyen tham Trung Quoc, ho co ve quan tam hon đen mot khoang cach hop ly. Trong cuon sach mang ten The Nixon Tapes, Nichter va cac đong tac gia phan đoi "nhung hoc gia cho rang chien luoc cua Nixon va Kissinger chi đon thuan la bao đam mot khoang cach hop ly". Hughes coi đay la mot su trinh bay sai boi vi ong khong biet bat ky hoc gia nao cho rang khoang cach hop ly đac trung cho toan bo chien luoc cua chinh quyen.
Johannes Kadura lap luan rang ca Nixon va Kissinger đong thoi duy tri mot phuong an A đe tiep tuc ho tro Sai Gon va mot phuong an B đe bao ve Washington neu cac ke hoach that bai. Theo Kadura, khai niem "khoang cach hop ly" đa bi trinh bay mot cach sai lam, theo nghia Nixon va Kissinger đa co cau gio, lam cho mien Bac quay lui va duy tri mot su can bang lau dai, khong phai la ho chap nhan su sup đo cua mien Nam.


Chu thich = Chu giai =


= Tham khao =


Nguon Snepp, Frank (1978). Decent Interval: An Insider's Account of Saigon's Indecent End Told by the CIA's Chief Strategy Analyst in Vietnam (bang tieng Anh). Vintage Books. ISBN 0-394-72691-X. Paperback ed.
Kimball, Jeffrey P. (2004). The Vietnam War Files: Uncovering the Secret History of Nixon-era Strategy (bang tieng Anh). University Press of Kansas. ISBN 978-0-7006-1283-3.
Hanhimaki, Jussi (2003). "Selling the 'Decent interval': Kissinger, triangular diplomacy, and the end of the Vietnam war, 1971-73". Diplomacy & Statecraft. Quyen 14 so 1. tr. 159–194. doi:10.1080/09592290412331308771.
Hughes, Ken (2010). "Fatal Politics: Nixon's Political Timetable for Withdrawing from Vietnam". Diplomatic History. Quyen 34 so 3. tr. 497–506. doi:10.1111/j.1467-7709.2010.00864.x.
Hughes, Ken (2015). Fatal Politics: The Nixon Tapes, the Vietnam War, and the Casualties of Reelection (bang tieng Anh). University of Virginia Press. ISBN 978-0-8139-3803-5.
Record, Jeffrey (2010). "Leaving Vietnam: Insights for Iraq?". Diplomatic History. Quyen 34 so 3. tr. 567–576. doi:10.1111/j.1467-7709.2010.00870.x.
Kadura, Johannes (2016). The War After the War: The Struggle for Credibility During America's Exit From Vietnam. Cornell University Press. ISBN 978-0801453960.