Hong lau mong (gian the: 红楼梦; phon the: 紅樓夢; binh am: Honglou meng) hay ten goc Thach đau ky (gian the: 石头记; phon the: 石頭記; binh am: Shitou ji) la mot trong Tu đai danh tac cua Trung Quoc. Voi hon 100 trieu ban đuoc xuat ban, tieu thuyet nay tro thanh mot trong nhung sach ban chay nhat cua moi thoi đai.
Tac pham ra đoi vao khoang giua the ki XVIII, đoi nha Thanh, 80 hoi đau do Tao Tuyet Can viet, 40 hoi sau do Cao Ngac viet them va soan thanh sach. Vi tac gia ban goc mat truoc khi tieu thuyet hoan thanh, nen nhung noi dung ket thuc cau chuyen la bi an, gay to mo muon kham pha cua nhieu the he đoc gia, va nay sinh Hong hoc. Ngoai ra Hong lau mong con co mot so ten khac nhu:

Thach Đau Ky tuc la chuyen Than Anh đau thai xuong ha gioi tra no tinh duyen roi lai tro ve kiep đa.
Vi nguyen Bao Ngoc la nguoi đa tinh sau lai đi tu nen co ten la Tinh Tang luc (情僧录 - ghi chep ve ong su đa tinh) hay Phong Nguyet bao giam (风月宝鉴).
Thap nhi kim thoa (十二金釵): lay chuyen muoi hai co gai đep trong truyen đe đat ten.
Kim Ngoc ki duyen (金玉奇緣): Bao Thoa co vang, Bao Ngoc co ngoc nen Bao Ngoc lay Bao Thoa la Kim Ngoc ki duyen.


Ngon ngu Hong Lau Mong đuoc viet bang van bach thoai (ngon ngu binh dan), mac du ban than Tao Tuyet Can rat gioi co van va tho phu. Cac đoan hoi thoai trong Hong Lau Mong dua tren tieng Quan Thoai Bac Kinh, co so cua tieng Trung Quoc hien đai.
Tieu thuyet đa đuoc dich ra 20 thu tieng pho bien tren the gioi nhu tieng Anh, tieng Phap, tieng Nga, tieng Đuc, tieng Y, tieng Hi Lap, tieng Nhat, tieng Trieu Tien, tieng Viet v.v.


Boi canh xa hoi Thoi nha Thanh, duoi thoi Ung Chinh, Can Long (1723 - 1795) la thoi kinh te cuc thinh, chang nhung nong nghiep, thu cong nghiep ma ca khai khoang, thuong nghiep cung phat trien phon vinh. Cac thanh thi lon nhu Nam Kinh, Duong Chau, Vu Xuong, Nhac Chau... buon ban san xuat sam uat, la nhung đo thi lon. Nen kinh te tu phat tu ban chu nghia xuat hien trong long xa hoi phong kien chuyen che mot ruong đang tren đa tan ra, đa san sinh ra mot lop thi dan thanh thi, co nhung nhu cau tham mi moi. Tay suong ky, Mau đon đinh, Lieu trai chi di,... la nhung tac pham mieu ta tinh yeu, nhung so phan, nhung buon vui ca nhan... Đo chinh la su "thang hoa" cua cuoc song tinh than đa bat đau khac tu truoc so voi cua nguoi thanh thi. Hong lau mong la su the hien nhung tu tuong cua thoi đai: tinh than dan chu, tinh than phe phan đoi song xa hoi phong kien muc nat, phe phan nhung giao đieu co hu đa an sau ben re hang ngan nam, đoi tu do yeu đuong va muu cau hanh phuc, giai phong ca tinh, khao khat tu do binh đang, ly tuong cho cuoc song... Tat ca nhung cai đo co mat ke thua tu tuong dan chu thoi Minh va đau thoi Thanh, nhung đo chinh la san pham cua y thuc tu tuong thi dan đuong thoi.


Tac gia Tac gia cua Hong Lau Mong, Tao Tuyet Can (tieng Trung: 曹雪芹; binh am: Cao Xueqin) (1715(?)-1763(?)) ten la Triem, ten tu la Mong Nguyen, Can Pho, hieu la Tuyet Can, Can Khe, nguoi Tham Duong, von dong doi nguoi Han, sau nhap tich Man Chau. Ong song trong trieu đai phong kien nha Thanh, Trung Quoc. Ong sinh ra trong mot gia đinh đai quy toc, gia đinh đoi đoi the tap chuc Giang Ninh chuc tao la mot chuc quan to thu thue tai Giang Ninh thanh. Nam lan vua Khang Hi tuan du Giang Nam thi bon lan ngu tai Tao phu. Cuoc song trong phu vo cung xa hoa vuong gia.
Khong nhung la nha hao mon vong toc lay lung ma nha ho Tao con co truyen thong van chuong thi phu. Ong noi Tao Dan con la mot danh si noi tieng vung Giang Ninh, đa tung in bo Toan đuong thi noi tieng. Nhung đen đoi cua Tao Tuyet Can, tat ca su giau sang quyen quy huy hoang cua gia đinh đa tro thanh qua khu. Gia đinh gap đai hoa, cha mac toi, bi cach chuc, ha nguc, tich bien tai san. Ong đa phai song trong nhung ngay cay đang nhat cua đoi minh voi ngheo kho, đi khap noi đe muu sinh, song trong canh "ca nha rau chao, ruou thuong mua chiu".
Muoi nam cuoi đoi ong đa don toan bo tri luc đe tao nen kiet tac Hong Lau Mong, mot trong nhung tac pham ve sau đuoc đanh gia la kinh đien cua van hoc Trung Quoc. Tac pham đa đuoc ong sua chua 5 lan trong canh cung khon, om đau khong tien mua thuoc, con chet. Khi ong con song tac pham đa khong hoan thanh va khong đuoc cong bo. Sau khi ong qua đoi, hai muoi tam nam sau, Cao Ngac đa dua vao di thao cua ong đe hoan thanh not bang viec viet tiep 40 hoi. Cao Ngac cung đoi ten "Thach Đau Ky" thanh "Hong Lau Mong" đe phu hop voi noi dung tac pham. 40 chuong sau cua Hong Lau Mong đuoc Cao Ngac viet tiep khong hay nhu 80 chuong đau vi ong khong co đuoc cai trai nghiem đau đon nhu Tao Tuyet Can. Nhung voi 40 chuong mang đen cho tac pham su tron ven, cho thay ho Cao cung la nguoi đa song voi tac pham va đa nghien cuu rat ki ve van phong cua tac gia. Co le ngoai Cao Ngac khong con Nguoi nao viet tiep Hong Lau Mong hay hon ong.
Đen khoang 1792-1793 thi Hong Lau Mong đuoc in va luu truyen khap Trung Quoc. Nguoi ta cho rang cot truyen dua tren hien thuc cua chinh dong ho, gia đinh Tao Tuyet Can truoc đay, la chuoi tu su lon nhat cua đoi ong, nhu la mot su nuoi tiec thoi ki vang son ruc ro, đong thoi no cung phan anh ban chat xa hoi phong kien Trung Quoc giai đoan ong song. Nhu loi ong noi, ong viet no khong phai nham muc đich phe phan che đo xa hoi đuong thoi hay nham muc đich gi, ong chi viet đe mang muc đich bay to tam su cua ban than, giai toa noi niem "co phan" nen khong co y đinh xuat ban. Tuy nhien ong đa ton rat nhieu sinh luc va tam huyet trong muoi nam cuoi cung cua cuoc đoi, đen noi ong cung phai thot len:

Xem ra chu chu toan bang huyetCay đang muoi nam kheo la lung".


Cot truyen Tac pham xoay quanh cau chuyen tinh duyen trac tro giua hai anh em con co con cau: Gia Bao Ngoc va Lam Đai Ngoc, tu đo mo ta cuoc song nhieu mat cua mot đai gia đinh quy toc đoi Minh tu luc cuc thinh cho đen luc suy vi trong vong tam nam.
Tieu thuyet mo đau bang mot huyen thoai: Nu Oa luyen đa ngu sac va troi, luyen đuoc nam van le mot vien. Vien linh thach con thua đuoc đua ve Thanh Nganh. Tieu thuyet cung đua tich troi Than Anh cham soc cay tien Giang Chau. Than Anh va Giang Chau duyen no, chiu on nhau nen phai đau thai xuong ha gioi đe "lay het nuoc mat cua đoi ta đe tra lai cho chang". Tu đo dan ra bao nhieu oan gia phong luu đeu phai xuong tran đe tra duyen no, sinh ra bao nhieu chuyen sau nay.
Đa thieng hoa thanh Gia Bao Ngoc. Cay thieng hoa thanh Lam Đai Ngoc. Gia đinh ho Gia von co nhieu cong lao voi trieu đinh, so luong ke hau nguoi ha co luc len toi 448 nguoi, song trong hai toa dinh co trang le bac nhat Kinh thanh. Ninh Quoc cong va Vinh Quoc cong la hai anh em ruot. Ninh Cong la truong, sau khi mat con lon la Gia Đai Hoa tap tuoc. Con ca Gia Phu mat som, con thu Gia Kinh tap tuoc. Gia Kinh chi say me tu tien luyen đan nen nhuong cho con lon Gia Tran tap tuoc, con gai thu la Gia Tich Xuan đuoc đem sang o trong phu Vinh Quoc. Gia Tran (vo la Vuu Thi) co mot đua con trai la Gia Dung (vo la Tan Kha Khanh), hai cha con chang chiu hoc hanh, chi lo choi boi cho thoa thich, đao lon ca co nghiep phu Ninh. Con phu Vinh, sau khi Vinh Cong chet, con truong la Gia Đai Thien tap tuoc. Sau khi mat, Vo Thien la Gia mau (ho Su) tro thanh nguoi cam can nay muc cua gia đinh. Gia mau co ba con, con truong la Gia Xa (vo la Hinh phu nhan) đuoc tap tuoc. Xa co con trai la Gia Lien (vo la Vuong Hy Phuong) va con gai (con nang hau) la Gia Nghenh Xuan. Em cua Xa la Gia Chinh (co vo la Vuong phu nhan) đuoc Hoang thuong đac cach phong tuoc. Gia Chinh co ba nguoi con, con lon Gia Chau (vo la Ly Hoan) mat som, đe lai mot con trai la Gia Lan; con gai thu Nguyen Xuan tien cung lam phi tu; Gia Bao Ngoc la cau am hai, sinh ra đa ngam mot vien "Thong linh Bao Ngoc", la niem hi vong cua gia đinh ho Gia. Ngoai ra con co Gia Tham Xuan va Gia Hoan la con cua nang hau Trieu Di Nuong. Gia Chinh va Gia Xa con co mot em gai ten Gia Man, lay chong la Lam Nhu Hai nguoi Co To, lam quan Diem chinh thanh Duy Duong, co mot co con gai ten Lam Đai Ngoc. Bo me mat som, Đai Ngoc đuoc Gia mau đem ve nuoi trong phu Vinh Quoc.
Trong Vinh quoc phu con co gia đinh cua Tiet phu nhan, von la em gai Vuong phu nhan, cung con trai ca Tiet Ban va con gai Tiet Bao Thoa vua vao Kinh cung đen o.

Vi con gai cua Gia Chinh la Nguyen Xuan đuoc vua phong la Nguyen phi nen đe moi lan ve tinh than, phu Vinh quoc cho xay dung vuon Đai quan cuc ki trang le huy hoang. Khu vuon Đai quan nay chi danh cho cac co tieu thu xinh đep cua hai phu Vinh va phu Ninh lui toi vui choi. Gia Bao Ngoc la cau am duy nhat đuoc lui toi va tim đuoc nguoi tam đau y hop la Lam Đai Ngoc. Nhung moi nguoi trong gia đinh khong muon cuoc hon nhan nay dien ra. Lam Đai Ngoc la nguoi con gai dung mao tuyet sac, la mot tam hon thi phu đich thuc nhung vo cung nhay cam va manh mai, lai phai canh an nho o đau nen tinh tinh cang them sau bi, co đoc. Cho nen nang thuong hoa, khoc hoa, chon hoa, tam hon nang nhu mot soi to đan manh mai, bat ke mot giot mua thu hay to lieu bay đeu am vang mot đieu bi thuong đut ruot. Nang cho rang Bao Ngoc khong can thi cu, lam quan; lanh xa cong danh phu quy. Trong khi đo, Bao Thoa, nguoi con gai đai cac, sac sao, đuc hanh theo đung khuon phep chuan muc phong kien lai luon khuyen khich Bao Ngoc hoc hanh đo đat đe lot vao tam ngam cua cac bac huynh truong trong dong ho. Luc đau, Bao Ngoc con phan van truoc tinh yeu cua Bao Thoa, "gan co chi thi quen khuay co em"; song dan dan, nhan thay Bao Thoa chi mong ngong cai danh "lap than", nen Bao Ngoc đa danh trai tim minh cho Đai Ngoc, mong muon lay nang lam vo. Gia đinh ho Gia coi đo la mot tai hoa.
Phan sau:
(1) Theo mot so nha Hong hoc, trong luc the luc cua hai phu ho Gia bi lung lay do mac toi voi trieu đinh, ca hai phu đeu bi phan li, ke chet nguoi đi đay, trong mot co gang cuoi cung nham cuu van gia toc, Phuong Thu (chi dau cua Bao Ngoc) đa đat ke trao hon. Khi mo khan che mat co dau thay khong phai Đai Ngoc, Bao Ngoc bo đi, ve sau hoa thanh đa. Lam Đai Ngoc nghe tieng phao đam cuoi cua Bao Ngoc, uat uc phat benh, ho ra mau ma chet. Ket thuc pho truyen la mot khuc nhac ai oan cho cuoc song vuong gia nhu may tan beo dat, nhu mot "giac mong trong chiec lau hong" nhu mot su chiem nghiem ve le đoi cua ho Tao.
(2) Theo 40 hoi cuoi Cao Ngac viet đua ket thuc khac la sau đam cuoi ay, Lam Đai Ngoc chet, con Bao Ngoc chap nhan song voi Bao Thoa. Sau nay, gia đinh lung lay, bi tich thu tai san, Gia Chinh đi lam quan xa nha, luon viet thu ve giuc gia hai chu chau Bao Ngoc va Gia Lan hoc hanh cham chi. Cuoi cung, Bao Ngoc va Gia Lan đeu đo cu nhan, nhung ngay sau đo Bao Ngoc bo nha đi tu. Bao Thoa thi đang mang thai đua be - hi vong cua nha ho Gia.


He thong van ban Van ban Hong lau mong co the chia lam hai loai la Chi ban (ban chu sap, do Chi Nghien Trai phe binh) va Trinh ban (ban chu roi, do Trinh Vi Nguyen va Cao Ngac đong xuat ban).


= Cac ban 80 hoi =
Truoc nam 1791, Hong lau mong chi co 80 hoi va mang ten Chi Nghien Trai trung binh Thach đau ky 脂砚斋重评石头记, trong đo ngoai phan chinh van con co loi binh. Cac ban quan trong la:

Ban Giap Tuat (1754): mang ten Chi Nghien Trai trung binh Thach đau ky, hien con lai 16 hoi (tu hoi 1 - hoi 8, hoi 13 - hoi 16, hoi 25 - 28), mot quyen gom 4 hoi, tong cong la 4 quyen.
Ban Ki Mao (1759): mang ten Chi Nghien Trai trung binh Thach đau ky, hien con lai cac hoi: 1 - 20, 31 - 40, nua sau hoi 55, 56 - 58, nua đau hoi 59, 61 - 63, 65, 66, 68 - 70.
Ban Canh Thin (1760): mang ten Chi Nghien Trai trung binh Thach đau ky, con lai 78 hoi, khuyet hai hoi 64 va 67, chia thanh 8 quyen, moi quyen 10 hoi, trong đo cac hoi 17, 18 chua phan hoi, hoi 19 khong co đe muc. Đay đuoc xem la ban phe binh Thach đau ky hoan chinh nhat hien nay.


= Cac ban 120 hoi =
Ban Trinh Giap (1791): mang ten Hong lau mong, Trinh Vi Nguyen va Cao Ngac đong xuat ban, 120 hoi.
Ban Trinh At (1792): mang ten Hong lau mong, Trinh Vi Nguyen va Cao Ngac đong xuat ban, 120 hoi.


= Cac ban khac =
Tren đay la nam ban Hong lau mong quan trong nhat ma cac nha Hong hoc thuong dung đe nghien cuu. Ngoai ra Hong lau mong con co cac ban sau:

Ban Mong Co Vuong phu: goi tat la ban Mong phu, mang ten Thach đau ky, phat hien o Vuong phu Mong Co vao thoi nha Thanh, 120 hoi.
Ban Thich Tu: con goi la ban Thach An, ban Thuong Hai, ban Nam Kinh, mang ten Thach đau ky, co loi tua cua Thich Luc Sinh, 80 hoi.
Ban Duong Tang: con goi la ban Mong Cao, do Duong Ke Chan suu tam, 120 hoi.
Ban Thu Tu: mang ten Hong lau mong, con lai tu hoi 1 - 40, co loi tua cua Thu Nguyen Vi vao nam Ki Dau 1789.
Ban Nga Tang: nguyen ten la ban Liet Tang, hien luu tru tai So Nghien cuu phuong Đong o Sankt-Peterburg (Nga), con lai 78 hoi, khuyet hoi 5, 6. Ban nay khong co ten thong nhat, tru mot so it hoi đe ten Hong lau mong, cac hoi khac đeu đe ten Thach đau ky.
Ban Mong Giac chu nhan  (goi tat la ban Mong Giac, con goi la ban Giap Thin - 1784): mang ten Hong lau mong, co loi tua cua Mong Giac chu nhan, 80 hoi.
Ban Trinh Tang: con lai hoi 23, 24, do Trinh Chan Đac suu tam.
Bac Su đai ban: con lai 78 hoi, tu hoi 1 - 80, khuyet hai hoi 64 - 67, tong cong 16 quyen, hien luu tru o thu vien Truong Đai hoc su pham Bac Kinh.
Ban Bien Tang: con lai 10 hoi đau. Đay la ban moi phat hien, nam 2006 nha suu tap nguoi Tham Quyen la Bien Diec Van mua đuoc trong mot cuoc đau gia o Thuong Hai.


= Cac bo sach viet tiep Hong lau mong =
Do Hong lau mong đuoc nhieu nguoi yeu thich nen co ngot 40 bo sach viet tiep nhu Hau Hong lau mong, Hong lau mong bo, Hong lau vien mong... va co đen hon 20 bo phong tac nhu Kinh hoa duyen, Thuy Thach duyen. Gan đay co:

Hong lau mong tan bo cua tac gia Truong Chi, gom 30 hoi, xuat ban nam 1984.
Tao Chu ban cua tac gia Chu Ngoc Thanh, gom 39 hoi, xuat ban nam 1997.
Gan đay nhat la Hau Hong lau mong cua tac gia Ho Nam voi but danh Vu Son Tuyet, xuat ban nam 2007.


Thi phap nhan vat = Nhung net moi trong thi phap =
Hong Lau Mong khong nhung đa đua lai mot noi dung moi mang y nghia thoi đai; no con lam đuoc mot viec vi đai nua la đoi moi thi phap tieu thuyet Trung Quoc. Lo Tan noi: "Tu khi Hong Lau Mong ra đoi, tu tuong va cach viet truyen thong đa bi pha vo". Tieu thuyet Trung Quoc truoc đay, chu yeu la tieu thuyet chuong hoi nhu Tam quoc, Thuy hu, Tay du... thien ve mo ta hanh đong, mieu ta hoat đong ben ngoai va loi noi cua nhan vat. Con nguoi trong nhung tieu thuyet đo, san pham cua mot nen kinh te nong nghiep mang tinh chat phuong thuc san xuat chau a, co be gian đon, nhat quan trong mot tinh cach, rach roi trung, ninh đoi đuong. Nhung truyen ngan "truyen ki", nhung truyen ngan trong Lieu Trai đa bat đau tham đam mau sac con nguoi thi dan voi nhung khat vong nong nhiet hon, phuc tap hon nhung van chua co mot thi phap tieu thuyet thuc su phan anh mot cach nhin moi ve con nguoi. Hong Lau Mong đa lam đuoc viec đo. Di nhien la trong nhung han che gay gat cua thoi đai. Du cho co nhung nhan to tu ban chu nghia, nhan to kinh te hang hoa, thi truong, thanh pho, thi dan... xa hoi Trung Quoc van la xa hoi phong kien, va cai con nguoi "moi" ma nguoi ta cho đoi đo đa xuat hien chua hoan chinh; thi phap tieu thuyet trong Hong Lau Mong đa mang mot so nhan to moi cua tieu thuyet can đai phuong Tay, nhung no khong the đi xa hon nua. No van con bi giam minh trong cai khung tieu thuyet chuong hoi truyen thong, lay "ke viec" lam phuong tien chu yeu kham pha cua con nguoi.


= Xay dung nhan vat =
Truoc het, đo la cach nhin con nguoi trong su phat trien đay mau thuan, su phat trien bien chung, co chieu sau đay kich tinh, đuoc chieu roi tu nhieu phia va đuoc đat trong nhung moi quan he phuc tap.


 Gia Bao Ngoc  So phan va tinh cach cua Bao Ngoc đa đuoc tac gia mieu ta khong đon gian. Đo la mau thuan giua khat vong tu do va su rang buoc nang ne cua gia đinh va xa hoi phong kien. Đo la tinh yeu chan thanh va quy bau nhu chinh sinh menh cua anh ta va la thay, anh ta hau nhu chang lam đuoc gi, chang chien đau dung manh gi đe đoat lay hanh phuc! Moi viec gan nhu đa pho mac! Truoc khi chet, Lam Đai Ngoc oan gian, đau buon đot khan tang, đot tap tho..., khong phai la khong co ly! Anh ta chua bao gio xung đang la mot trang "tu mi nam tu" co ly tuong, kien đinh! Vap phai nhung mau thuan nghiet nga cua thoi đai, anh ta sinh ra đau than kinh, mac chung "ngay", cu cuoi hi hi suot ngay. Đieu đo cang đay sau anh ta vao bi kich. Cuoi cung giai phap "đi tu" - phan anh su tu choi, su phan khang dau yeu ot - đa đuoc anh ta chon lua. Đi thi va thi đo cao đe an ui gia đinh, roi bo tron đi tu, Bao Ngoc đa đi het su phat trien tinh cach mot cach hop ly va qua la qua so phan anh ta, nhu mot so nha nghien cuu nhan đinh, co su goi gam, co su the hien mot phan nao ban than tac gia. Đo đung la mot so phan tieu thuyet theo y nghia hien đai cua tu nay.


 Lam Đai Ngoc  Lam Đai Ngoc la mot tinh cach thu vi khac. Nang yeu Bao Ngoc, nhung do than phan cua nang, moi khi Bao Ngoc ngo loi la nang lai gian hon, buon tui, lam ra ve cu tuyet... "Bao Ngoc cuoi noi: - Toi la nguoi nhieu sau, nhieu benh, co la trang nghieng nuoc nghieng thanh.(3) Đai Ngoc nghe thay cau ay, mat va tai đo bung len, lap tuc dung nguoc long may, nhu cau lai ma khong phai la cau, tro hai con mat, nhu tron ma khong phai tron. Ma đao noi gian, mat phan ngam hon, tro vao mat Bao Ngoc: - Anh noi bay, muon chet đay! Dam đem nhung loi lang lo suong sa lang nhang đe khinh nhon toi! Toi ve mach cau mo đay". Đieu đo lam cho nang tro nen đang yeu va toi nghiep, lam cho nang tro nen nhieu nu tinh hon. Khong mot net gia doi, nang la mot nhan vat đa hien ra voi chieu sau tam ly đa dang, đuoc boc lo qua tinh yeu, qua nhung quan he khac. Phut cuoi cung nang nghe noi Bao Ngoc sap lay vo, va nguoi đuoc chon se la nguoi trong phu, nang chac mam nguoi đo se la minh, chua chan hy vong, va tu đau buon tuyet vong, trong om đau, nang tro lai song linh hoat, tuoi đep... Ai hay đo la phut nang o gan su ket thuc nhat. Nhung canh nhu vay lam cho nhan vat thuc, gan gui, phong phu, hap dan.... va ve mat soi roi tam ly nhan vat, đa đat đen trinh đo cua nhan vat tieu thuyet hien đai. 


 Tiet Bao Thoa  Tiet Bao Thoa la mot tinh cach gan nhu đoi nghich voi Lam Đai Ngoc, Gia Bao Ngoc; chinh nhung nhan vat trong Hong Lau Mong đa phat trien trong su đoi nghich nhu vay, lam cho cuon tieu thuyet co nhieu guong mat, nhieu hop am. Tiet Bao Thoa la mot nhan vat phu nu ly tinh. Nang con it tuoi ma đay ban linh, o nang tat ca đeu đung muc, hop ly, logic, nang la hien than cua nguyen ly đao đuc phong kien. Bao gio nang cung la mot nguoi con gai song cho gia đinh, song cho y đinh nguoi khac - va y đinh đo luon đuoc nang chap nhan vi đo cung chinh la cua nang. Su hoa hop giua nang va gia phap phong kien la đieu hoan toan tu nguyen. Nang la nguoi co hoc, xem nhieu sach, biet lam tho, nhung lai tam su va ran đe Đai Ngoc: "Bon con gai chung ta khong biet chu cang tot... Ngay đen ca viec lam tho, viet chu đa khong phai la phan su chi em minh, ma cung khong phai phan su cua bon con trai nua. Nguoi con trai đoc sach nhieu phai hieu nghia ly đe ra giup dan tri nuoc moi đung...". Voi Bao Ngoc, mot nguoi khong yeu nang, nhung nang theo su sap đat cua be tren, lay Bao Ngoc khong mot chut tu ai; nang lam bon phan cua nguoi vo, khuyen giai chong, "ly su" voi chong: "... chu bay gio gap đen vua thanh, nha ta may đoi đoi on trieu đinh, cha ong đuoc huong biet bao sung suong..."(tap IV). Neu noi "ban chat" va "ban linh" giai cap thi qua nang la hien than cua giai cap. Khi con hau Kim Xuyen nhay xuong gieng tu tu, Vuong phu nhan cam thay luong tam can rut, nhung nang thi khong, nang tuoi cuoi, an ui đo loi cho Kim Xuyen va noi: "Di cung chang nen lo lang buon ba lam gi, chi can cho vai lang bac lam ma cho no la tron tinh chu to roi". Nang đa bay ke "ve sau lot xac" đe đanh lua bon con hau, tranh đieu bat loi cho minh. Bao Thoa luc nao cung tinh tao, cung lam meo. Nhung nang cung la mot nhan vat đang thuong. Nang it nhieu cung yeu Gia Bao Ngoc ma tu kiem che, va cuoi cung, voi tat ca suc luc va nghi luc, voi tat ca su chan tinh, nang muon co hanh phuc trong cuoc song phong kien voi Bao Ngoc, nhung rot cuoc nang cung tro thanh mot nhan vat bi kich. Bi kich cua nang la bi kich cua mot nguoi trung thanh voi đao đuc phong kien.


Y nghia Hong Lau Mong la mot buc tranh hien thuc rong lon ve xa hoi phong kien Trung Quoc tren con đuong suy tan. Cai ve ngoai ton nghiem ne nep khong che đay đuoc thuc chat mot ruong cua gioi thuong luu song trong Gia phu. Cuoc song xa hoa, dam o co huu cua giai cap boc lot va nhung moi quan he tan nhan giua ho voi nhau đa đua Gia phu vao con đuong tan ta khong cuu van đuoc. Đo chinh la hinh anh thu nho cua xa hoi Trung Quoc đoi Thanh. Cai cam giac "cay đo vuon tan", "chim moi ve rung" đa chi phoi ngoi but Tao Tuyet Can, chung to ong la nha van hien thuc bao hieu buoi hoang hon cua che đo phong kien. Voi nhan quan cua mot nguoi dan chu, nha van con nhin thay nhung con nguoi moi mang tu tuong phan truyen thong. Gia Bao Ngoc, Lam Đai Ngoc chinh la nhung đua con "bat hieu" cua gia đinh minh, ho chong quan niem trong nam khinh nu truyen thong, chan ghet khoa cu cong danh, theo đuoi mot cuoc song tu do, chong lai khuon phep rang buoc. Ho yeu nhau vi phan nghich, cang phan nghich ho cang yeu nhau. Đo la hoi am cua cuoc đau tranh giua cai moi va cai cu, giua tu tuong dan chu so khai va tu tuong phong kien.


Đanh gia Hong lau mong đuoc xep vao hang mot trong Tu đai danh tac Trung Hoa gom Hong lau mong, Tam Quoc dien nghia cua La Quan Trung, Tay du ky cua Ngo Thua An va Thuy Hu cua Thi Nai Am, đuoc đanh gia la "tuyet the ki thu" (pho sach la nhat đoi), that su phan anh toan dien va sau sac guong mat van hoa Trung Hoa.
Su truyen ba rong rai cua cuon tieu thuyet nay đa dan đen viec ra đoi mot nganh hoc lay ten la Hong hoc. Gioi nghien cuu to chuc đinh ki Hoi thao Hong lau mong co quy mo toan quoc. So nghien cuu Hong lau mong co tap chi chuyen san đe đang tai nhung nghien cuu ve Hong lau mong... Hong hoc ngay nay đa tro thanh mot nganh hoc van o pham vi quoc te. Tren the gioi chi co nha soan kich vi đai Shakespeare la cung co vinh du nay.
Hong Thu Phien trong Hong lau mong quyet vi noi ve but phap Hong lau mong:

Hong lau mong lap y moi, bo cuc kheo, tu ngu đep, đau moi ro, khoi ket ki, đan cai dieu, mieu ta that, sap xep tai, ke viec thuc, noi tinh thiet, đat ten sat, dung but kin, cai tai tinh that khong ke xiet. Hon nua che gieu thi đuoc cai hau cua nha tho, khen che thi co cai tai cua su but, ke chuyen ma khong cam thay hoang đuong, ta su vat khong cam thay chong chat, khong loi nao tu mau thuan, khong viec nao bat trung nhan tinh. Ngoai ra nhu chuc tet mung tuoi, mung tho lo tang, xem boi boc thuoc, thach ruou ga bac, mat cua gap ma, bi chay gap cuop, cho đen nhung viec vat vanh gia thuong, tu tinh nhi nu, khong co chuyen gi ma khong ghi đu. Đen nhu cam ki thi hoa, y boc tinh menh, giai quyet rat tinh, sap đat xac đang. Nhung đac biet toi cho rang khong co gi tai kheo hon la tho tu cau đoi hoanh phi, lenh phat ruou, cau đo đen, kem them van tu, điem dien hi khuc, khong mot cho nao la khong am hop voi y chinh, nhat but song quan. Qua la mot cuon sach khong tien tuyet hau, đoc tuyen tren đoi

Lo Tan cung nhan xet:

Điem khac biet cua Hong lau mong voi cac cuon tieu thuyet truoc đay la dam ta that khong che đay. Boi vay, cac nhan vat đuoc mieu ta o đay đeu la nhung con nguoi that. Noi chung sau khi Hong lau mong ra đoi, cach viet va cach tu duy truyen thong đa hoan toan bi pha vo...

Thoi Đao Di cung nhan xet:

Đoi voi toi khong co mot tac pham van hoc nao co the so tai voi Hong lau mong ve cach sang tao cau chuyen va nhan vat chan that, song đong, ben bi... Co the noi, đoc Hong lau mong khong chi khien chung ta hieu lich su ma con giup chung ta hieu hien thuc cuoc song

Nha Han hoc Xo Viet noi tieng, vien si N.S.Konrad đanh gia Hong lau mong nhu sau:

Tieu thuyet Hong lau mong la mot tac pham hien thuc chu nghia tieu bieu. Đo la mot buc tranh vi đai ve quy mo cung nhu ve y nghia cua cuoc song xa hoi Trung Quoc the ki XVIII

Cuon Lich su van hoc Trung Quoc, tap 2 thi khang đinh:

Thanh tuu to lon cua Hong lau mong truoc het o tai xay dung nhan vat, va xay dung rat nhieu nhan vat cung mot luc... Nhung nhan vat đo song đong, co mau thit, co ca tinh ro net. Co mot so nhan vat nha van chi phac hoa so qua vai net nhung cung đe lai an tuong sau sac cho nguoi đoc. Đang chu y la, trong Hong lau mong, Tao Tuyet Can mieu ta nhieu nhat la phu nu, ma chu yeu lai la nhung thieu nu giong nhau hoac na na nhu nhau ve đo tuoi, hoan canh song, cach song. Ro rang đieu đo lam cho viec mieu ta gap rat nhieu kho khan. Nhung Tao Tuyet Can khong nhung co the mieu ta đuoc het suc ro rang ca tinh cua tung nguoi, ma đen ca nhung tinh cach gan giong nhau chi khac o nhung net đac trung het suc tinh te, cung đuoc ong khac hoa ro rang ti mi...

Suc hap dan cua tac pham lam nguoi ta say me đen noi con luu truyen bon cau tho:

To khoat toan bang nha phien yen
Ha phuong tac quy tha than tien
Khai đam bat thuyet Hong Lau Mong
Đoc tan thi thu diec uong nhien

Nghia la:

Thuoc phien ngao ngat noi gac tia,
Ma quy, than tien co hai chi?
Van chuong khong noi Hong Lau Mong
Đoc het Thi, Thu lieu ich gi?

Vao khoang thang 10 nam 1954, tu buc thu cua Mao Trach Đong, mot cuoc tranh luan ve gia tri cach mang cua nhung tac pham van hoc co đien đa lan ra khap đat nuoc Trung Quoc. Mao Trach Đong đa đoc nhieu lan Hong Lau Mong va nhung cong trinh nghien cuu ve tac pham nay. Cuoi cung ong đua ra mot ket luan that bat ngo: 

Moi nguoi nen đoc cuon tieu thuyet nay 5 lan truoc khi muon đua ra bat ki mot nhan xet gi ve no. Dau đa tung đuoc cay nat qua nhieu the ki, cuon sach voi hon 600 nhan vat đoc đao va đa dang Hong Lau Mong van la mot kho chua nhieu đieu bi an.

Trong nhung nam gan đay, cac cuoc tranh cai ve Hong Lau Mong ngay cang gay gat hon, đac biet la khi dien ra cuoc tuyen chon dien vien quy mo lon cho phien ban moi cua bo phim dua vao tac pham nay. 
Bat đau tu thang 8 nam 2006, cuoc tuyen chon dien vien cho ba nhan vat chinh Gia Bao Ngoc, Tiet Bao Thoa va Lam Đai Ngoc đuoc to chuc tren mang Lan song moi, đa thu hut hang chuc ngan thanh thieu nien đang song tai Trung Quoc va nuoc ngoai tham gia. 
Chi rieng viec tuyen chon dien vien quy mo lon va ram ro suot mot nam qua khien bo phim truyen hinh Hong Lau Mong chua quay đa "sot" va cung đa tro thanh mot hien tuong đoc nhat vo nhi nua. Cac dien vien tham gia tuyen chon khong chi tren quy mo toan đat nuoc Trung Quoc voi hon 1,3 ty nguoi ma con đen tu nhieu quoc gia chau A khac nhu: Nhat Ban, Han Quoc, Singapore, Thai Lan, Malaysia....


Chuyen the Hon 200 nam nay, Hong Lau mong la đe tai hap dan vo cung vo tan cua san khau va đien anh, hon 20 lan chuyen the thanh phim đien anh va truyen hinh, trong đo hoan chinh nhat co:

1977 - Phim đien anh Kim Ngoc Luong Duyen Hong Lau Mong, đao dien Ly Han Tuong, dien vien chinh Lam Thanh Ha, Truong Ngai Gia.
1977 - Phim truyen hinh Hong lau mong, dien vien chinh Ngu Ve Quoc, Mao Thuan Quan, Me Tuyet
1987 - Phim truyen hinh Hong Lau Mong, đao dien Vuong Phu Lam, dien vien chinh Au Duong Phan Cuong, Tran Hieu Huc
2010 - Phim truyen hinh Tan Hong Lau Mong, đao dien Ly Thieu Hong, dien vien chinh Duong Duong, Vu Tieu Đong, Tuong Mong Tiep


Chu thich Xem them Tu đai danh tac
Hong hoc
Tao Tuyet Can


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Dream of the Red Chamber tai Wikimedia Commons
"Tu đai danh tru" cho "Tu đai danh tac" Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine