Tong thong la nguyen thu quoc gia va la nha lanh đao cao nhat cua hau het cac quoc gia theo the che cong hoa cung nhu theo he thong tu ban chu nghia, chu nghia tu do. Cung giong nhu thu tuong, quyen hanh va pham vi cua ho phu thuoc vao nhung quy đinh đuoc đua ra tu to chuc lap phap cao nhat cua cac quoc gia đo.
Tong thong đuoc bau ra qua su lua chon cua nguoi dan mot cach truc tiep hay gian tiep, theo hien phap cua mot quoc gia. Pham vi quyen luc cua ho nhieu khi vuot xa hon nhung quy đinh thong thuong, vi du nhu ho se đuoc đe cu lam tong tu lenh cua luc luong vu trang quoc gia neu ho nhan đuoc su ung ho lon trong quan đoi.
Tong thong trong nhieu the che cong hoa khac nhau co the co nhung quyen han khac nhau. O cong hoa đai nghi, tong thong thuong co quyen hanh phap gioi han va mang tinh tuong trung, quyen luc thuong nam o thu tuong va quoc hoi. Mat khac, cong hoa tong thong che va cong hoa ban tong thong che co tong thong voi quyen han cao hon, co the kiem nhiem chuc vu cua nguoi đung đau chinh phu.
Trong tieng Anh va tieng Phap, hai tu tong thong  va chu tich nuoc đeu lan luot đuoc dich la President va President nhung trong tieng Han Quan thoai, tieng Quang Chau, tieng Han va tieng Nhat lai co su khac biet giua 2 tu nay.
Hien nay, phan lon cac quoc gia tren the gioi co nguyen thu quoc gia la Tong thong (ngoai tru mot so quoc gia xa hoi chu nghia).
Tong thong co the la nguoi khong theo đang phai hoac cung co the la nguoi theo đang phai. Ho la nhung ca nhan đuoc nhan dan bau ra va phai đuoc su chap thuan cua Quoc hoi nen ho co nhung quyen loi co ban sau:

Bo nhiem va bai nhiem cac tham phan toa an toi cao
Trung cau dan y


Lich su Chuc vu Tong thong đuoc nhac đen va đuoc ap dung chinh thuc lan đau tien trong Hien phap Hoa Ky nam 1787. Tren thuc te, Nha nuoc Hop chung quoc Hoa Ky đa đuoc thanh lap tu nam 1776. Cho đen 1787, Chinh phu Hoa Ky van chua the tach roi hoan toan toan khoi Quoc hoi Luc đia đe tro thanh mot nhanh hanh phap manh me va đoc lap. Nguoi đung đau Quoc hoi Luc đia vao luc đo đuoc goi la Chu tich Quoc hoi Luc đia. Ca Chu tich Quoc hoi Luc đia va Tong thong Hoa Ky trong tieng Anh đeu đuoc goi la President of the United States. Tuy vay, Chu tich Quoc hoi Luc đia co qua it quyen luc đe co the coi la nguyen thu quoc gia. Hien phap Hoa Ky, đuoc ban hanh nam 1787, đa xac lap chuc vu Tong thong Hoa Ky. George Washington la nguoi đau tien nam gu chuc vu nay. Vi vay co the coi My la cai noi cua chuc vu Tong thong.Sau Hoa Ky, cac nuoc My Latinh cung đung len gianh đoc lap. Duoi su lanh đao cua nhung nha cach mang lon nhu Simon Bolivar hay Jose de San Martin, cac quoc gia nhu Colombia, Venezuela, Ecuador, Peru, Bolivia, Chile, Argentina đa đanh đuoi thuc dan Tay Ban Nha va tuyen bo đoc lap.  Do anh huong boi Cach mang Hoa Ky, cac quoc gia mo nay cung chon Tong thong lam chuc danh nguyen thu quoc gia. Vi du nhu Simon Bolivar tung lam Tong thong cua Venezuela, cua Colombia, cua Bolivia, cua Peru. Sau chau My, phong trao Cach mang 1848 cung bung no tai chau Au, dan đen su ra đoi cua cac quoc gia cong hoa tu san moi. Cac nuoc cong hoa moi nay cung ap dung Tong thong lam chuc vu danh cho nguyen thu quoc gia. Nhu Louis-Napoleon Bonaparte tro thanh Tong thong Cong hoa Phap vao thang 12-1852.
Đen the ky 20, Phong trao giai phong dan toc bung no khap noi, he thong thuoc đia cua cac nuoc đe quoc phuong Tay dan tan ra. Cac quoc gia thuoc đia sau khi gianh đuoc đoc lap (đac biet la cac nuoc chau Phi) đa ap dung mo hinh Tong thong che hoac Ban tong thong che, theo đo Tong thong la nguyen thu quoc gia.
Ngay nay, hau het cac quoc gia theo the che cong hoa tren the gioi đeu co Tong thong lam nguyen thu (ngoai tru mot so nuoc theo che đo cong san nhu Viet Nam hay CHND Trung Hoa). Tuy theo Hien phap moi quoc gia ma nhiem vu va quyen han cua Tong thong giua cac nuoc co su khac biet.


Nhiem vu va quyen han = Cong hoa Tong thong che =

O cac nuoc cong hoa tong thong (nhu Hoa Ky, Brasil, Han Quoc, Indonesia, Philippines, Nicaragua,...), khong co su phan biet ro rang giua nguyen thu quoc gia, va nguoi đung đau chinh phu. Theo Hien phap cua nhung quoc gia nay, Tong thong đong thoi kiem nhiem chuc vu Thu tuong, do đo ma quyen hanh tro nen rat lon. Vi du nhu tai Hoa Ky, Tong thong co quyen phu quyet cac đao luat do Nghi vien ban hanh, bo nhiem va bai mien cac bo truong, nam quyen Tong tu lenh cac luc luong vu trang,... Tong thong tai cac nuoc cong hoa tong thong thuong đuoc bau len theo hinh thuc pho thong đau phieu (rieng tai Hoa Ky đuoc bau boi cac Đai cu tri Đoan). Cac quoc gia theo he thong nay thuong tap trung tai chau My va chau Phi.


= Cong hoa Đai nghi che =
Tong thong tai cac nuoc cong hoa đai nghi (nhu Đuc, Ao, An Đo, Singapore, Israel,...) thuong co quyen luc han che va chu yeu mang tinh nghi le. Quyen luc chu yeu tap trung vao tay Quoc hoi va Thu tuong. Ca biet co nhung quoc gia đai nghi nhu Cong hoa Nam Phi thi Tong thong con kiem luon ca chuc vu nguoi đung đau chinh phu va co quyen hanh rat lon, nhung cung do Quoc hoi bau ra. Hinh thuc bau cu tong thong o cac cac quoc gia nay rat đa dang: bau cu truc tiep, do Quoc hoi bau, hoac do Đai cu tri đoan (An Đo).


= Cong hoa luong tinh =

Cac nuoc cong hoa ban tong thong (nhu Phap, Nga, Ai Cap, Ukraine,...) thuong co mot nguyen thu quoc gia va mot nguoi đung đau chinh phu. Quyen Hanh phap đuoc phan chia giua tong thong va thu tuong. Quyen han cua tong thong la co the giai tan quoc hoi khi can thiet, thong linh Quan đoi va giai quyet cac van đe ngoai giao. Hinh thuc bau cu pho bien la pho thong đau phieu.


= Nha nuoc đon đang =
Bai chi tiet: Chu tich nuoc


Cach xung ho Cach xung ho danh cho Tong thong trong tieng Anh thuong them chu Mr. (Ngai)/Mrs. (Ba)(trong truong hop Tong thong la nu gioi) vao truoc tu President thanh "Mr./Mrs. President" (Ngai/Ba Tong thong. Mot so cach xung ho khong chinh thuc khac nhu "The Honorable" hay trong quan he ngoai giao la "His/Her Exellency". 


Xem them Đe nhat phu nhan
Chu tich nuoc
Vua
Lanh tu vinh vien


 Nguyen thu quoc gia  Tong đoc
Tong Bi thu
Quoc truong
Lanh tu toi cao


Tham khao