kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Benh vien Nhi đong 2 la mot benh vien chuyen khoa Nhi truc thuoc So Y te Thanh pho Ho Chi Minh, toa lac tai đia chi so 14 đuong Ly Tu Trong, phuong Ben Nghe, Quan 1, Thanh pho Ho Chi Minh.
Benh vien đuoc thanh lap vao ngay 1 thang 6 nam 1978, la mot trong ba benh vien Nhi tuyen cuoi phuc vu cac tinh thanh phia Nam Viet Nam, cung voi Benh vien Nhi đong 1 va Benh vien Nhi đong Thanh pho.


To chuc Benh vien toa lac tren mot khuon vien rong 8,6 ha voi nhieu cay xanh, co san choi cho tre em. Tinh đen nam 2015, benh vien co 1.400 giuong benh, 10 phong chuc nang, 38 khoa lam sang va can lam sang voi đay đu cac chuyen khoa.
Tu nam 2004, benh vien trien khai thuc hien phau thuat ghep than va ghep gan, đen nam 2010 trien khai phau thuat tim ho va thong tim can thiep cho tre em. Hien nay Benh vien Nhi đong 2 đuoc Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh xep hang I.


Lich su Đia điem nay von la mot benh vien Quan y đuoc nguoi Phap cho xay dung vao thap nien 1870 đe phuc vu cho Quan đoi Phap. Tu nam 1905, benh vien đuoc bac si Charles Grall đieu hanh, luc nay tiep nhan ca dan thuong. Nam 1925, benh vien mang ten Benh vien Grall theo ten cua vi bac si nay. Đen thoi Viet Nam Cong hoa, benh vien van do chinh quyen Phap quan ly thong qua Bo Ngoai giao, luc nay con đuoc goi la Benh vien Đon Đat (do nam cuoi đuong Đon Đat, nay la đuong Thai Van Lung).
Sau khi Viet Nam thong nhat vao nam 1976, chinh quyen Phap ban giao benh vien lai cho Viet Nam. Nam 1978, Benh vien Đon Đat chuyen co so ve Benh vien Thong Nhat va ban giao lai co so tai Quan 1 đe thanh lap Benh vien Nhi đong 2 theo quyet đinh cua Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh. Ngay 1 thang 6 nam 1978, Benh vien Nhi đong 2 chinh thuc đuoc thanh lap va đi vao hoat đong.
Ngay 16 thang 5 nam 2016, Benh vien Nhi đong 2 đuoc Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh xep hang di tich kien truc nghe thuat cap thanh pho. Đay la co so y te đau tien tai thanh pho đuoc cong nhan di tich.


Chu thich Lien ket ngoai "Danh sach cac đon vi thuoc Benh vien Thanh pho". Cong thong tin đien tu So Y te Thanh pho Ho Chi Minh.
Johann Philipp Kirnberger (24 thang 4 nam 1721 – 27 thang 7 nam 1783) la mot nha soan nhac va nha ly luan am nhac.


Cuoc đoi Kirnberger sinh ngay 24 thang 4 nam 1721 tai Saalfeld. Ong đuoc hoc choi vi cam va harpsichord ngay tai nha cua minh. Ong con đuoc choi đan organ duoi su dan dat cua JP Kellner. Nam 1739, ong đen Leipzig. Ong con đuoc hoc nhac voi Johann Sebastian Bach trong hai nam. Nam 1741, Kirnberger đen Ba Lan đe lam viec voi tu cach la mot nhac si. Ong tro lai Đuc vao nam 1751. Cung nam, ong tro thanh nghe si vi cam trong nha nguyen cua trieu đinh Pho. Nam 1758, Kirnberger tro thanh giam đoc am nhac cho Cong chua Anna Amalia cua Pho.
Kirnberger lam cong viec sang tac va day nhac cho Cong chua Anna. Trong thoi gian nay, ong bat đau viet ve ly thuyet am nhac. Kirnberger qua đoi vao ngay 27 thang 7 nam 1783 tai Berlin sau mot thoi gian bi benh.


Viet ve am nhac Kirnberger con la mot nha ly thuyet am nhac noi tieng. Ong viet ve đoi am, ly thuyet am nhac, chinh tieng va be tram. Tuy nhien, ong von khong phai la mot nguoi van hay chu tot. Kirnberger thuong xuyen phai nho nguoi khac giup đo minh trong cong viec viet lach va chinh sua y tuong cua ban than. Nhung ghi chep cua ong cung thuong bi xem la "kho đoc". 
Kirnberger thuong hay ca ngoi J. S. Bach trong cac bai viet cua minh. Ong cho rang cach sang tac nhac cua Bach la cach tot nhat. Kirnberger đa to ra no luc trong viec giai thich cach sang tac nhac cua Bach trong cuon sach cua minh, Die Kunst des reinen Satzes in der Musik (tua đe tieng Anh: "Art of Pure Writing"). 
Kirnberger đa tao ra ba he đieu hoa am nhac. Đieu hoa am nhac la mot cach chinh tieng nhac cu đe xac đinh chinh xac nhung cao đo đuoc vang len. He đieu hoa đau tien cua ong dua tren he đieu hoa cua Pythagoras. He đieu hoa thu ba cua Kirnberger thuong đuoc su dung đe dien tau trong am nhac baroque.
Kirnberger con tao ra cach sang tac nhac bang viec su dung mot cap xuc xac. Đieu nay đa đuoc xuat ban trong Der allezeit fertige Polonoisen- und Menuettencomponist (tam dich: Nha soan nhac polonaise va minuet luc nao cung san sang). Trong đo, mot cap xuc xac se đuoc tung ra. Sau đo, cac con so tren xuc xac đuoc su dung đe tim kiem mot tiet nhip cua giai đieu tu chiec thung đan. Nhip nay se đuoc đua vao ban nhac. Tu thung đan goc cua Kirnberger se tao ra đuoc 
  
    
      
        
          11
          
            32
          
        
      
    
    {\displaystyle 11^{32}}
  
 ban minuet.


Tham khao
Dinh Thuong tho la mot toa nha co tai đia chi so 59–61 đuong Ly Tu Trong, phuong Ben Nghe, Quan 1, Thanh pho Ho Chi Minh. Toa nha nay tung la tru so cua Van phong Giam đoc Noi vu duoi thoi Phap thuoc, nay la noi lam viec cua So Cong thuong va So Thong tin – Truyen thong.


Lich su Tien than cua toa nha nay la khoi nha co quy mo nho hon va la noi lam viec cua Đong ly Noi vu (Direction de l'Interieur) xay dung xong vao nam 1864. Đay la co quan đuoc Thong đoc Nam ky lap ra đe đieu hanh truc tiep toan bo cac van đe dan su, tu phap va tai chinh cua thuoc đia. Dinh Đong ly Noi vu luc bay gio đuoc đanh gia la co vai tro quan trong chi sau Dinh Thong đoc (Dinh Norodom). Ten goi cua toa nha luc bay gio đuoc dich sang tieng Viet la "Dinh Thuong tho Bo Lai", nguoi dan goi tat la Dinh Thuong tho.

Đen nam 1875, Dinh Thuong tho đuoc xay moi theo ban ve cua kien truc su Alfred Foulhoux (1840–1892) va kien truc nay ton tai cho đen nay. Nam 1888, sau khi Lien bang Đong Duong đuoc thanh lap, chuc nang cua Đong ly Noi vu đuoc nhap vao Thu ky Chinh phu Nam Ky (Secretariat general du Gouvernement de la Cochinchine) nen Dinh Thuong tho tro thanh Van phong Thu ky Chinh phu Nam Ky.
Nam 1946, cong trinh tro thanh Dinh Thu hien Nam Viet, roi Toa đai bieu Nam phan. Đen thoi Viet Nam Cong hoa, đay la tru so Bo Kinh te.


Kien truc Tong the mat bang cua Dinh Thuong tho co hinh chu U om lay mot khoang san o giua, mat huong ra đuong Ly Tu Trong. Toa nha co bon cau thang go dan len tang tren, nam gan cong ra vao va hai goc.


Tranh cai ve viec bao ton Thang 10 nam 2015, Thanh pho Ho Chi Minh thong tin ve phuong an thiet ke trung tam hanh chinh moi qua cuoc thi tuyen truoc đo. Theo phuong an cua cong ty Nikken Sekkei (Nhat Ban) đuoc thanh pho chon, cac toa nha cao tang cua trung tam hanh chinh moi se bo tri thanh hai khoi o hai ben (mot khoi nam phia đuong Pasteur va mot khoi nam phia đuong Đong Khoi), con toa nha 59–61 Ly Tu Trong (Dinh Thuong tho) se đuoc dich chuyen vao giua hai khoi, nam ngay phia sau va thang truc voi toa nha 86 Le Thanh Ton.
Tuy nhien đen thang 4 nam 2018, thanh pho lai cong bo phuong an thiet ke khac cua cong ty Gensler (My). Theo đo, cac toa nha phia đuong Ly Tu Trong, trong đo co Dinh Thuong tho, se bi đap bo đe xay tru so moi voi 4 tang ham va 6 tang noi. Đieu nay đuoc chinh quyen thanh pho giai thich la do Dinh Thuong tho khong nam trong danh muc bao ton va đa vap phai su phan đoi cua nhieu nguoi dan va chuyen gia, cu the vao thang 5, mot nhom tri thuc trong va ngoai nuoc đa soan mot ban kien nghi bao ton cong trinh nay đe gui Uy ban nhan dan thanh pho va chi trong vong 24 gio đa co 2.830 nguoi ky ten. Sau đo thanh pho đa to chuc cuoc hoi thao đe đanh gia ve gia tri va giai phap bao ton cong trinh, cung nhu moi chuyen gia nuoc ngoai gop y phuong an bao ton. Cuoi nam 2019, thanh pho quyet đinh bao ton Dinh Thuong tho theo huong phu khoi kien truc moi len tren va cai tao toa nha nay thanh nha truyen thong Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh.


Chu thich Xem them Dinh Norodom
Bao tang Thanh pho Ho Chi Minh
Tru so Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh
Ngu toan y tong kim giam (tieng Trung: 御纂醫宗金鑑; binh am: Yuzuan yizong jinjian) la mot ban tom tat y hoc Trung Quoc đuoc xuat ban vao nam 1742, duoi trieu đai nha Thanh. Tac pham đuoc xem la "mot trong nhung chuyen luan hay nhat ve y hoc tong quat thoi hien đai", mot du an đuoc Hoang đe Can Long phe chuan va đuoc Vo Anh đien (武英殿) xuat ban.


Noi dung Tai lieu đuoc chia thanh 90 quyen, voi 74 quyen lien quan đen noi khoa, trong khi 16 quyen con lai lien quan đen phau thuat tong quat. Hon mot phan tu tai lieu co noi dung la sao chep, loi binh pham va hai phan cua tac pham truoc đo do Truong Trong Canh viet, Thuong han tap benh luan; tac pham cua Truong đa đuoc cac tac gia Ngu toan y tong kim giam gioi thieu la nen tang cho y hoc chinh thong Trung Quoc.
Tac pham "co le [so huu] tap hop so luong anh minh hoa lon nhat trong mot tu lieu y hoc Trung Quoc", voi khoang 484 buc mo ta ve co the con nguoi, tu hinh anh ban tay tre em đen "mot trang rieng minh hoa 24 hau mon". Cac mo ta ve benh đau mua – mot can benh đac biet nguy hiem đoi voi gioi lanh đao nguoi Man – đac biet noi bat va chi tiet.


Xuat ban Ngay 17 thang 2 nam 1739, Hoang đe Can Long đa cho phe chuan sang kien ban đau ve tu lieu Ngu toan y tong kim giam, đen nam 1742 tu lieu đa đuoc Vo Anh đien xuat ban; sau đo no đa đuoc chi đinh lam sach giao khoa. Tu lieu đa co su đong gop cua 80 nguoi, bao gom 39 thanh vien cua Hoang gia Y hoc Vien, hau het đeu đen tu vung Giang Nam, cu the la cac tinh phia nam An Huy, Giang To va Chiet Giang. Ngu y Ngo Khiem (吳謙) va Luu Du Đac (劉裕鐸) lam tong bien tap, duoi su giam sat cua Ngac Nhi Thai, mot trieu than nguoi Man.


Ke thua Ngu toan y tong kim giam đa đuoc chu y vi "đo phu rong, bien tap chinh xac, pham vi y khoa đa dang va cach su dung tu ngu de nho". Hon nua, tac pham đa "đat đuoc vi the cua mot tu lieu y hoc kinh đien ma cho đen tan ngay nay, no van la tai lieu bat buoc phai đoc đoi voi cac hoc gia va nhung nguoi hanh nghe y hoc co truyen Trung Quoc".  Vuong Cat Dan (王吉民) va Ngu Lien Đuc (伍联德) đa viet trong quyen Trung Quoc Y Su (tieng Trung: 中國醫史) vao nam 1973, mo ta tac pham la "mot trong nhung chuyen luan hay nhat ve y hoc tong quat thoi hien đai".


Tham khao = Chu thich =


= Tai lieu =
Nha may đien Cho Quan, thuong đuoc goi la Nha đen Cho Quan, la mot nha may nhiet đien nam ben rach Ben Nghe tai Thanh pho Ho Chi Minh truoc đay, tung hoat đong tu nam 1912 đen đau nhung nam 2000. Đay la nha may đien quan trong bac nhat cua Sai Gon – Cho Lon xua, cung cap nang luong đien cho khu vuc trung tam thanh pho va mot so khu vuc phu can.


Vi tri Nha đen Cho Quan nam o đia chi so 8 Ben Ham Tu, nay la khu đat 628–630 đuong Vo Van Kiet, Phuong 1, Quan 5 (nam giua hai cay cau la cau Chu Y va cau Nguyen Van Cu hien nay).


Lich su Vao nam 1897, Sai Gon đa co nha may đien đau tien nam tren đuong Nationale, nay la đuong Hai Ba Trung ngay phia sau Nha hat Thanh pho (vi tri tru so Tong cong ty Đien luc mien Nam hien nay). Tuy nhien luc bay gio đien chi dung đe thap sang đuong pho va cac cong thu thuoc pham vi khu trung tam thanh pho.
Nam 1912, Cong ty Đien Nuoc Đong Duong (Compagnie des Eaux et d'Electricite de l'Indochine, viet tat la CEE) đua vao su dung nha may đien trung tam đat tai Cho Quan, ngay vi tri giap ranh hai thanh pho Sai Gon va Cho Lon, tuy nhien do co mot thiet bi phat đien bi loi nen nha may chua the van hanh tron tru. Mot nam sau, su co đuoc khac phuc, nha may đien Cho Quan đa co the cung cap đien cho toan bo thanh pho Sai Gon, thanh pho Cho Lon, hai khu vuc Tan Son Nhut, Phu Tho va tinh ly Gia Đinh. Theo to bao La Presse coloniale illustree nam 1927, nha may đien Cho Quan co cong suat 7.000 CV (tuong đuong 5.000 kW), gom may phat đien xoay chieu voi tua bin, tao ra dong đien ba pha 7.000 V.
Đen thoi Viet Nam Cong hoa, tai mien Nam chinh quyen cho mo rong nha may đien Cho Quan va xay dung them hai nha may nhiet đien Thu Đuc, Tra Noc (Can Tho). Cuoi nam 1974, cong suat nha may nhiet đien Cho Quan đat 55 MW. Sau nam 1975, nha đen Cho Quan tiep tuc la noi cung cap đien cho khu vuc noi thanh Thanh pho Ho Chi Minh cho đen cuoi the ky 20. Đau thap nien 2000, nha đen ngung phat đien do thanh pho chu truong di chuyen cac co so cong nghiep trong noi thanh ra ngoai o. Nam 2012, nha đen hoan toan cham dut hoat đong.
Nam 2008, Thanh pho Ho Chi Minh đa quyet đinh quy hoach khu đat cua nha đen (rong 6,5 ha) thanh Khu phuc hop van phong – trung tam thuong mai – khach san – can ho. Nam 2022, thanh pho cho xay dung mot bia tuong niem tai khu đat so 628–630 Vo Van Kiet, noi dung van bia ghi lai lich su nha đen Cho Quan va mot so su kien cach mang tai nha đen. Cong trinh nay đuoc khanh thanh vao ngay 21 thang 12 nam 2022.


Chu thich Lien ket ngoai Nguyen Giu Hung (ngay 26 thang 4 nam 2022). "Nha Đen Cho Quan". Viet Bao.
Nha may đien la nha may san xuat đien nang o quy mo cong nghiep.
Bo phan chinh yeu cua hau het cac nha may đien la may phat đien. Đo la thiet bi bien đoi co nang thanh đien nang thong thuong su dung nguyen ly cam ung đien tu. Tuy nhien nguon nang luong đe chay cac may phat đien nay lai khong giong nhau. No phu thuoc phan lon vao loai chat đot va cong nghe ma nha may co the tiep can đuoc.


Nha may nhiet đien Trong nha may nhiet đien, co nang đuoc tao ra boi đong co nhiet. Đong co nhiet tao ra co nang bang nhiet đuoc lay bang cach đot nhien lieu. Co nang o đay đuoc luu tru duoi dang đong nang quay cua tuabin. Khoang 80% cac nha may đien dung tuabin hoi nuoc, tuc la dung su dung hoi nuoc đa đuoc lam boc hoi boi nhiet đe quay tuabin. Theo đinh luat hai nhiet đong luc hoc, nhiet nang khong the chuyen het thanh co nang. Do đo luon co mat mat nhiet ra moi truong. Luong nhiet mat mat nay co the đuoc su dung vao cac muc đich khac nhu suoi am, khu muoi cua nuoc...


= Phan loai =

Nha may nhiet đien co the đuoc phan loai dua tren hai tieu chi: loai nhien lieu đuoc su dung va phuong phap tao ra đong nang quay.


 Dua vao loai nhien lieu  Nha may đien hat nhan dung nhiet tao boi phan ung hat nhan đe quay tuabin hoi.
Nha may nhiet đien su dung nang luong hoa thach (khi đong hanh, dau diesel...) co the dung tuabin khi (khi dung khi đong hanh) hoac hoi (khi dung dau).
Nha may đia nhiet lay suc nong tu nhung tang sau cua trai đat.
Nha may nang luong tai tao lay nhiet bang cach đot ba mia, rac thai, khi biogas...
Nha may đien lay nhiet du thua tu cac khu cong nghiep (nha may thep), suc nong cua nguoi va đong vat, lo suoi. Tuy nhien cac nha may nay co cong suat thap.


 Dua vao phuong phap tao đong nang quay  Nha may tuabin hoi: lam soi nuoc va dung ap suat do hoi phat ra lam quay canh tuabin.
Nha may tuabin khi: dung ap suat do dong khi di chuyen qua canh tuabin lam quay tuabin. Do no lam cho tuabin khoi đong nhanh nen no co the đuoc dung cho viec tao đong nang đau cho tuabin trong cac nha may đien mac du ton kem hon.
Nha may tua bin ket hop hoi - khi: ket hop uu điem cua hai loai tuabin tren.


Chu thich Lien ket ngoai Nha may đien tai Tu đien bach khoa Viet Nam

Ban mau:Nha may đien
Benh vien Da lieu la benh vien chuyen khoa Da lieu truc thuoc So Y te Thanh pho Ho Chi Minh, đia chi tai so 2 đuong Nguyen Thong, phuong Vo Thi Sau, Quan 3, Thanh pho Ho Chi Minh. Benh vien đuoc Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh xep hang I, la benh vien tuyen cao nhat cua cac tinh thanh phia Nam Viet Nam ve cac benh da, phong va nhiem khuan lay qua tinh duc.


To chuc Hien nay, benh vien chia ra 10 phong chuc nang va 10 khoa, voi 120 giuong đieu tri noi tru.


Lich su Vao nam 1886, chinh quyen thanh pho Sai Gon đang tim mot khu đat đe xay dung tram xa thi ong Colombier, mot cuu binh Phap, khi đo la nguoi lam vuon va ban hoa, đa ngo y hien tang mot phan đat vuon rau cua ong o khu vuc Cho Đui cho thanh pho. Đe xuat cua ong đuoc chap thuan va tram xa đa đuoc xay dung ngay trong nam đo, tro thanh noi giu va đieu tri gai mai dam. Đia điem nay con đuoc nguoi dan goi la "nha thuong bac ha", do trong khuon vien tram xa tung co mot cay bac ha voi mui huong đac trung. Ong Colombier qua đoi vao nam 1896 va mot nam sau, Hoi đong thanh pho Sai Gon đa đat ten con đuong truoc tram xa la đuong Colombier (nay la đuong Ho Xuan Huong).
Đen thoi Đe Nhat Cong hoa, nha thuong bac ha van tiep tuc la noi đieu tri cho gai mai dam đe tranh lay nhiem. Đay cung la mot trong hai đia điem kham va đieu tri benh hoa lieu tren toan đo thanh Sai Gon. Nam 1965, chinh quyen thanh lap Trung tam quoc gia bai tru hoa lieu tren co so nha thuong bac ha, nhan đieu tri mien phi cho cac benh nhan cung nhu phu nu hanh nghe mai dam. Tinh đen nam 1971, Trung tam quoc gia bai tru hoa lieu co 5 khu: ngoai chan, hoa lieu va bi phu đan ba, hoa lieu va bi phu đan ong, thi nghiem, tiep lieu y duoc cu.
Sau Su kien 30 thang 4 nam 1975, chinh quyen Cong hoa mien Nam Viet Nam tiep quan Trung tam quoc gia bai tru hoa lieu va đoi thanh Benh vien Da lieu. Nam 1977, Bo Y te chuyen giao Benh vien Da lieu cho So Y te Thanh pho Ho Chi Minh.


Chu thich Lien ket ngoai "Danh sach cac đon vi thuoc Benh vien Thanh pho". Cong thong tin đien tu So Y te Thanh pho Ho Chi Minh.
Benh phu khoa la mot cach noi chung ve cac benh lien quan toi cac co quan sinh duc nu, bao gom cac benh viem nhiem co quan sinh duc duoi (am ho, am đao, co tu cung) va co quan sinh duc tren (tu cung, tai voi va buong trung)...


Phan loai Cac benh phu khoa pho bien gom:

Roi loan kinh nguyet
Viem am ho
Viem am đao
Viem co tu cung
Viem tu cung
Viem buong trung
Ung thu tu cung
Benh lay truyen qua đuong tinh duc


Tac hai Phu nu mang thai mac benh phu khoa, he luy la sinh kho, de xay thai, luu thai (thai bi chet luu), anh huong đen su phat trien cua thai nhi, nang ne nhat co the dan toi tu vong.
Ung thu co tu cung thuong tan cong vao phu nu 35 - 40 tuoi tro đi. Đay la mot trong nhung benh ung thu phu khoa rat pho bien va gay tu vong cao hang đau o phu nu hien nay.
Cac benh phu khoa nhu viem nhiem, u nang buong trung, u xo tu cung... anh huong rat nhieu toi suc khoe va chat luong cuoc song.


Nguyen nhan Co 3 nguyen nhan chinh dan đen mac benh phu khoa.

Ve sinh kem. khong giu gin ve sinh co quan sinh duc that tot se khien cho vi khuan, nam phat trien nhanh va manh tan cong va gay nhiem khuan am ho - am đao. Hoac do ve sinh qua sach se, nhieu lan trong ngay, ve sinh qua sau ben trong, dan đen mat can bang moi truong, vi khuan co hai co nhieu co hoi tan cong.
Lay nhiem qua sinh hoat tinh duc. Nam gioi co the lay cho nu gioi qua quan he tinh duc. Cac loai nam, vi khuan, virut lay truyen qua đuong tinh duc nhu Chlamydia, Trichomonas, trung roi, lau cau khuan, truc khuan, xoan khuan, cac vi khuan ki khi, virut herpes sinh duc... xam nhap vao tu cung gay pha huy su can bang he vi sinh vat, giam chuc nang tuyen phong thu cua am đao.
Cac nguyen nhan khac nhu: stress (do stress đa lam suy yeu he mien dich), thay đoi moi truong đot ngot, cac thu thuat phu khoa khong an toan (dung cu đat tranh thai, nao hut thai...), phu nu o tuoi man kinh...


Chu thich Lien ket ngoai Benh phu khoa do đau ma mac? Luu tru ngay 5 thang 7 nam 2012 tai Wayback Machine
Benh phu khoa - Cho coi thuong
Tranh benh phu khoa cho nu gioi Luu tru ngay 11 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine
Mac benh phu khoa vi dung dich ve sinh
Ve sinh vung kin khong đung cach, benh rinh rap
Oon Chiew Seng (1916 – 31 thang 3 nam 2022) la mot bac si nguoi Singapore, ba la mot trong nhung bac si phu khoa va san khoa đau tien cua Singapore. Sinh ra o Penang, ba đuoc đao tao o An Đo va Singapore roi cong tac tai Benh vien Kandang Kerbau truoc khi ba thanh lap phong kham tu nhan.


Đau đoi va hoc van Oon sinh ra o Penang, Ma Lai vao nam 1916. Cha ba la doanh nhan goc Hoa. La con ut trong gia đinh co 10 nguoi con, ba lam y ta vao nhung nam 1930 nhung mot trong sau nguoi anh trai thuyet phuc ba theo đuoi nghe bac si. Ba trung tuyen vao Đai hoc Y khoa King Edward VII nam 1940 nhung phai chuyen đen An Đo trong The chien II. Tai An Đo, ba tot nghiep truong Đai hoc Wilson, Mumbai voi bang danh du hang nhi sau đo theo hoc truong Đai hoc Y khoa Lady Harding tai Delhi. Tro ve Singapore vao thang 6 nam 1946, ba tiep tuc hoc tai Đai hoc Y khoa King Edward VII va tot nghiep nam 1948 voi bang y khoa va phau thuat.


Su nghiep Nam 1955, Oon la thanh vien cua Đai hoc San khoa va Phu khoa Hoang gia Anh. Ba mo phong kham tu nhan cua rieng minh vao nam 1959, sau khi lam viec tai Benh vien Kandang Kerbau voi tu cach la mot trong nhung bac si chuyen khoa tien phong ve phu khoa va san khoa cua quoc gia. Nam 1961, ba đuoc bo nhiem vao Ban Nu ho sinh o Singapore.
Tu nam 1984 đen nam 2000, ba la thanh vien cua Uy ban Y te cua Phai đoan Sree Narayanan danh cho Nguoi cao tuoi. Ba nghi huu voi tu cach bac si vao nam 1991, sau đo ba tan tuy giup đo nhung nguoi mac chung suy giam tri nho; ba giup sang lap mot vien danh cho nguoi suy giam tri nho đau tien o Singapore, mang ten Apex Harmony Lodge, ba la chu tich cua vien nay tu khi sang lap vao nam 1999 đen nam 2012.


Qua đoi Ba đuoc chan đoan mac chung suy giam tri nho vao nam 2013. Vao thang 1 nam 2022, ba co ket qua xet nghiem duong tinh voi COVID-19; mac du đa hoi phuc nhung suc khoe cua ba bat đau co dau hieu xau đi trong nhung thang sau đo, voi trieu chung mat cam giac ngon mieng va thi luc. Ba qua đoi vao ngay 31 thang 3 nam 2022, huong tho 106 tuoi. Tong thong Halimah Yacob bay to long kinh trong đoi voi Oon tren Facebook: "Ba se đuoc nho đen vi su phuc vu cua ba huong toi cac cong đong de bi ton thuong. Trai tim toi huong ve gia đinh ba ay."


Đoi tu Oon co cuoc song đoc than ba tu mo ta minh la mot nguoi "đoc lap", mac du nhung nam cuoi đoi ba song cung voi mot nguoi giup viec nguoi Indonesia. Trong cuoc phong van voi Hiep hoi Y khoa Singapore, Oon neu danh Agatha Christie la mot trong nhung tac gia ba đuoc đoc nhieu nhat: "Truoc đay khi toi con hanh nghe, khong co nhieu viec phai lam bat cu khi nao benh nhan chuyen da toi se ngoi trong phong cho voi tu the san sang cung cuon sach cua toi." Oon cung la mot nguoi choi mat chuoc thuong xuyen.


Cong nhan Oon đuoc trao mot so giai thuong vi nhung đong gop cua ba trong viec cham soc suc khoe o Singapore, bao gom Huan chuong Dich vu Cong cong (2000); Giai thuong Thanh tuu tron đoi cua Bo Y te (2011); va Ngoi Sao Cong Vu (2013). Nam 2014, Oon co ten trong Đai sanh Danh vong Phu nu Singapore. Vao thang 1 nam 2021, ba nhan bang tien si danh du cua Đai hoc Quoc gia Singapore.


Chu thich
Suy giam tri nho hay Chung mat tri, thuong goi la lan hay đang tri, la hien tuong kem dan cua tri nho va nhan thuc do suy thoai khong ngung cua nao bo. Nguoi mac phai chung lan luc đau thuong quen nhung viec moi xay ra, nhung ve sau khi benh tram trong se khong nhan ra nguoi than trong nha, vung ve, hay đi lac, mat kha nang sinh hoat hang ngay va tro thanh ngo ngac hay ngu ngoc, can nguoi khac cham soc kiem soat moi mat.
Khoang 24 trieu nguoi tren the gioi bi đang tri, trong đo gan 60% la do benh Alzheimer.


Benh Alzheimer Nam 1901 bac si tam than hoc Alois Alzheimer nguoi Đuc trinh bay truong hop cua benh nhan ten Auguste D, 50 tuoi, bi mat tri. Trong the ky 20, tu "benh Alzheimer" thuong chi đe đinh benh cho nhung nguoi mat tri tuoi 45 đen 65 ("lan truoc khi gia", "lan som"). Nhung nguoi lon tuoi hon ma bi mat tri đuoc coi nhu la chuyen thong thuong, do tuoi cao lam "nao bo te cung". Trong nhung nam 1970 - 1985 khoa hoc nhan thay nguoi mat tri o cac lua tuoi khac nhau lai co trieu chung lam sang giong nhau.


Biet duoc lien quan Chu thich Lien ket ngoai dementia.com
Thu vien Y hoc Quoc gia & Trung tam Suc khoe Hoa Ky