Uc hay Australia, Uc Chau, Uc Đai Loi (phat am tieng Anh:  ,), ten chinh thuc la Thinh vuong chung Uc (Commonwealth of Australia), la mot quoc gia co chu quyen nam o giua An Đo Duong va Thai Binh Duong; lanh tho bao gom luc đia Uc, đao Tasmania va cac đao nho lan can. Đay la quoc gia lon thu 6 tren the gioi ve dien tich. Cac quoc gia lan can cua Uc bao gom co Indonesia, Đong Timor va Papua New Guinea o phia bac, cac quan đao Solomon, Vanuatu, va Nouvelle-Caledonie thuoc Phap o phia đong bac va New Zealand o phia đong nam. Thu đo cua Uc la Canberra, thanh pho lon nhat la Sydney. Uc co ngon ngu quoc gia la tieng Anh va ngoai ra con co hon 200 ngon ngu khac đuoc su dung.
Nhung nguoi Uc ban đia đa sinh song tai lanh tho Uc cach đay it nhat la vao khoang 40.000 nam, truoc khi nguoi Anh toi đinh cu lan đau tien vao the ky XVIII, nguoi Uc ban đia noi nhieu ngon ngu khac nhau va ngay nay chung đuoc nhom lai thanh khoang 250 nhom. Cac nha tham hiem nguoi Ha Lan kham pha ra luc đia vao nam 1606, sau đo, Anh Quoc tuyen bo chu quyen đoi voi nua phia đong cua Uc vao nam 1770 va bat đau tien hanh cong cuoc thuoc đia hoa noi đay bang cach đay cac toi pham đen New South Wales tu ngay 26 thang 1 nam 1788. Dan so Uc tang đeu đan trong cac thap ky tiep theo va nguoi chau Au nhap cu dan tro nen vuot troi so nguoi ban đia. Ngay 1 thang 1 nam 1901, 6 thuoc đia lien hiep tuyen bo thanh lap Thinh vuong chung Uc; bao gom 6 bang chinh va mot so lanh tho nho tren bien. Tu khi thanh lap, Uc duy tri mot he thong chinh tri dan chu tu do hoan chinh va on đinh.
Dan so Uc hien nay đuoc uoc tinh vao khoang 27,8 trieu vao nam 2025, Uc co muc đo đo thi hoa cao, tap trung tai cac bang giap bien. Lanh tho Uc rong lon, giau tai nguyen thien nhien nhung co mat đo dan so rat thap. Uc la mot quoc gia cong nghiep phat trien, nen kinh te Uc lon thu 14 tren the gioi theo GDP danh nghia nam 2024 con GDP binh quan đau nguoi thi cao thu 12 toan cau nam 2024. Chi tieu quan su cua Uc đung thu 10 the gioi nam 2020. Uc đuoc xep hang cao trong hau het cac chi so nhu phat trien con nguoi, binh quan tieu chuan, chat luong sinh hoat, y te, giao duc, tu do kinh te, cac quyen tu do dan su va tu do chinh tri. Uc la thanh vien cua hau het cac to chuc quoc te lon trong so đo noi bat nhu Lien Hop Quoc, Cau lac bo Paris, G20, Khoi Đong minh khong thuoc NATO cua Hoa Ky, Thinh vuong chung cac quoc gia, ANZUS, To chuc Hop tac va Phat trien Kinh te, To chuc Thuong mai The gioi, Dien đan Hop tac Kinh te chau A - Thai Binh Duong, va Dien đan cac đao Thai Binh Duong.


Ten goi Ten goi Uc trong tieng Viet bat nguon tu tieng Trung. Bang tieng Trung, "Aus-tra-li-a" đuoc phien am la "澳大利亞" (phanh am: Aodaliya, Han-Viet: Ao Đai Loi A). Chu "澳" co hai am Han-Viet la ao (binh am: ao) va uc (binh am: yu). Trong khi nguoi Han quen đoc chu "澳" trong ten goi "澳大利亞" la Ao, nguoi Viet Nam van đoc thanh Uc đe phan biet voi Austria đa đuoc Viet hoa thanh Ao. Tuy nhien, "Australia" - ten tieng Anh cua Uc cung đuoc dung pho bien trong tieng Viet giong nhu truong hop cua nuoc Y (hay Italia).
Ten goi "Australia" bat nguon tu tu "australia" trong tieng Latinh co nghia la "phuong nam". Nhung huyen thoai ve "mot vung đat chua đuoc biet đen o phuong Nam" đa co tu thoi La Ma va la cai ten binh thuong trong đia ly thoi Trung Co nhung khong dua tren bat ky su hieu biet giay to nao ve luc đia nay. Nam 1521, nguoi Tay Ban Nha la mot trong nhung nguoi chau Au đau tien đen Thai Binh Duong. Lan su dung tu "Australia" lan đau tien la vao nam 1625 - nam trong nhung chu "Ghi chep ve Australia del Espiritu Santo, viet boi Master Hakluyt", xuat ban boi Samuel Purchas o trong Hakluytus Posthumus. Trong tieng Ha Lan, tu Australische thuoc dang tinh tu đuoc su dung boi cong ty Đong An Ha Lan o Batavia đe nhac toi vung đat moi đuoc kham pha o phia Nam nam 1638. Australia con đuoc su dung trong mot ban dich nam 1693 cua Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Decouverte et le Voyage de la Terre Australe, mot tieu thuyet Phap nam 1676 viet boi Gabriel de Foigny. Alexander Dalrymple sau đo su dung tu nay trong An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean (1771), nhac toi toan bo vung Nam Thai Binh Duong. Nam 1793, George Shaw va James Smith xuat ban cuon Zoology and Botany of New Holland (He đong thuc vat cua Tan Ha Lan) trong đo ho đa viet hang loat "nhung đao, hoac đung hon la luc đia, cua Australia, Australasia hoac Tan Ha Lan".
Cai ten "Australia" đuoc pho bien boi cuon sach nam 1814 A Voyage to Terra Australis (Mot chuyen đi bien toi Australis) boi nha hang hai Matthew Flinders, nguoi đau tien đuoc ghi chep la đa đi vong quanh Australia bang đuong bien. Mac du tua đe cua no đuoc su dung cho Bo Hai quan Anh nhung Flinders đa dung tu "Australia" trong cuon sach cua ong boi vi no đuoc đoc mot cach rong rai nen tu nay tro nen thinh hanh. Thong đoc Lachlan Macquarie cua New South Wales sau đo đa su dung tu nay trong ban thong điep gui toi nuoc Anh ngay 12 thang 12 nam 1817, gioi thieu voi van phong thuoc đia rang tu ngu nay đa đuoc chinh thuc thong qua. Nam 1824, Bo Hai quan đa đong y rang luc đia nay se đuoc nhac toi chinh thuc bang cai ten Australia.


Lich su Theo uoc tinh, loai nguoi bat đau đinh cu tai luc đia Uc tu 42.000 đen 48.000 nam truoc, cac di dan nay co the đa tu khu vuc ma nay la Đong Nam A va đen theo cac cau luc đia va vuot bien khoang cach ngan. Cac cu dan đau tien nay co the la to tien cua tho dan Uc hien nay. Khi nguoi chau Au tien hanh đinh cu vao cuoi the ky XVIII, hau het tho dan Uc la nhung nguoi san ban-hai luom, co mot van hoa truyen khau phuc tap va cac gia tri tinh than dua tren sung kinh tho đia va tin tuong vao thoi mong ao. Nguoi quan đao Eo bien Torres thuoc nhom dan toc Melanesia, ho ban đau la nhung nguoi lam vuon va san ban-hai luom. Cac ngu dan tu Đong Nam A hang hai thinh thoang cung đi đen cac vung duyen hai va vung bien bac bo cua Uc.
Nha hang hai nguoi Ha Lan Willem Janszoon la nguoi chau Au đau tien đuoc ghi chep la đa trong thay đai luc Uc, va la nguoi chau Au đau tien đuoc ghi chep la đa đo bo len luc đia Uc. Ong trong thay bo bien cua ban đao Cape York vao đau nam 1606, va tien hanh đo bo vao ngay 26 thang 2 tai song Pennefather gan thi tran Weipa ngay nay tai Cape York. Nguoi Ha Lan ve hai đo toan bo đuong bo bien tay bo va bac bo va đat ten cho luc đia đao la "Tan Ha Lan" trong the ky XVII, song khong tien hanh no luc đinh cu. Nha tham hiem nguoi Anh William Dampier đo bo len bo bien tay-bac cua Tan Ha Lan vao nam 1688 va tiep mot lan nua vao nam 1699 trong mot chuyen đi tro lai. Nam 1770, James Cook đi thuyen doc theo va ve ban đo bo bien phia đong, ong đinh danh cho no la New South Wales va tuyen bo chu quyen cho Anh Quoc. Sau khi mat 13 thuoc đia tai Bac My vao nam 1780, Chinh phu Anh cu mot ham đoi tau, "Đe Nhat ham đoi", duoi quyen chi huy cua Thuyen truong Arthur Phillip, đi thiet lap mot thuoc đia luu đay moi tai New South Wales. Mot trai đuoc lap ra va quoc ky đuoc keo len tai Sydney Cove, Port Jackson, vao ngay 26 thang 1 nam 1788, ngay nay tro thanh ngay quoc khanh cua Uc.
Mot khu đinh cu cua Anh Quoc đuoc thiet lap tai đat Van Diemen, nay la Tasmania, vao nam 1803 va đao nay tro thanh mot thuoc đia rieng biet vao nam 1825. Anh Quoc chinh thuc tuyen bo chu quyen đoi voi phan tay bo cua Tay Uc (thuoc đia song Swan) vao nam 1828. Cac thuoc đia rieng biet đuoc tach ra tu cac lanh tho cua New South Wales: Nam Uc vao nam 1836, Victoria vao nam 1851, va Queensland vao nam 1859. Lanh tho phuong Bac đuoc tach ra tu Nam Uc va thanh lap vao nam 1911. Nam Uc đuoc thanh lap voi tinh trang la mot "tinh tu do" – noi nay chua tung la mot thuoc đia luu đay. Victoria va Tay Uc cung đuoc thanh lap voi tinh trang "tu do", song ve sau chap thuan cac tu nhan đuoc van chuyen đen. Nhung nguoi đinh cu tai New South Wales tien hanh mot chien dich ma cuoi cung đa dan đen viec cham dut van chuyen tu nhan đen thuoc đia nay; tau cho tu nhan cuoi cung đen vao nam 1848.
Theo uoc tinh, dan so tho dan la tu 750.000 đen 1.000.000 vao thoi điem nguoi chau Au bat đau đinh cu, song dan so cua ho suy giam trong 150 nam sau đo, chu yeu do benh truyen nhiem. Mot chinh sach "đong hoa" cua chinh phu bat đau voi Đao luat Bao ve tho dan 1869, ket qua la nhieu tre em tho dan bi đua ra khoi gia đinh va cong đong cua chung, hanh đong nay cung co the gop phan vao su suy giam cua dan so nguoi ban đia. Chinh phu Lien bang gianh đuoc quyen ra cac đieu luat ton trong tho dan sau cuoc trung cau dan y nam 1967. Quyen so huu đat đai theo truyen thong—quyen so huu cua tho dan—khong đuoc cong nhan cho đen nam 1992, khi Toa Cao đang Uc ra phan quyet Mabo v Queensland (so 2) lat đo hoc thuyet phap ly rang Uc la "đat vo chu" truoc khi nguoi chau Au chiem giu.
Mot con sot vang bat đau tai Uc vao đau thap ky 1850 va Noi loan Eureka nam 1854 nham chong phi cap phep khai mo la mot bieu hien bat tuan dan su đau tien. Tu nam 1855 đen nam 1890, sau thuoc đia dan gianh đuoc quyen co chinh phu chiu trach nhiem, tu quan ly hau het cac van đe cua ho song van la mot bo phan cua Đe quoc Anh. Van phong Thuoc đia tai Luan Đon duy tri quyen kiem soat tren mot so van đe, đang chu y la cac quan he đoi ngoai, phong thu, xay dung va van chuyen quoc te.
Ngay 1 thang 1 nam 1901, đat đuoc lien minh cua cac thuoc đia sau mot thap ky len ke hoach, thao luan va bo phieu. Thinh vuong chung Uc đuoc thanh lap va tro thanh mot nuoc tu tri cua Đe quoc Anh vao nam 1907. Lanh tho Thu đo Lien bang (sau đoi ten thanh Lanh tho Thu đo Uc) đuoc thanh lap vao nam 1911 đe lam đia điem cua thu đo lien bang tuong lai- Canberra. Trong khi Canberra đuoc xay dung, Melbourne la noi tam thoi đat tru so chinh phu tu nam 1901 đen nam 1927. Quyen kiem soat Lanh tho phuong Bac đuoc chuyen tu chinh phu Nam Uc sang nghi vien lien bang vao nam 1911. Nam 1914, Uc cung Anh Quoc chien đau trong Chien tranh the gioi thu nhat, voi su ung ho cua Đang Tu do Thinh vuong chung đang chuyen giao va Đang Lao đong Uc đang tiep nhan chinh phu. Uc tham gia trong nhieu tran chien lon tai Mat tran phia Tay. Trong so khoang 416.000 nguoi tung phuc vu, khoang 60.000 chet va 152.000 bi thuong. Nhieu nguoi Uc nhin nhan that bai cua Quan đoan Uc va New Zealand tai Gallipoli la moc quoc gia đan sinh, đo la hanh đong quan su lon đau tien cua Uc.Chien dich đuong Kokoda đuoc nhieu nguoi nhin nhan la mot su kien đinh nghia quoc gia tuong tu trong Chien tranh the gioi thu hai.
Đao luat Westminster 1931 cua Anh Quoc chinh thuc cham dut hau het cac lien ket hien phap giua Uc va Anh Quoc. Uc chuan thuan no vao nam 1942, song tuyen bo rang đao luat co hieu luc tu nam 1939 đe xac nhan tinh hop le cua cac phap luat do Nghi vien Uc thong qua trong Chien tranh the gioi thu hai. Bat ngo truoc that bai cua Anh Quoc tai chau A vao nam 1942 va moi đe doa Nhat Ban xam chiem khien Uc huong sang Hoa Ky nhu mot đong minh va nuoc bao ho moi. Tu nam 1951, Uc tro thanh mot đong minh quan su chinh thuc cua Hoa Ky, theo hiep đinh ANZUS. Sau Chien tranh the gioi thu hai, Uc khuyen khich nhap cu tu chau Au. Ke tu thap nien 1970 va sau khi bai bo chinh sach Uc Da trang, nhap cu tu chau A va nhung noi khac cung tang tien. Ket qua la Uc co su bien đoi ve cac mat nhan khau hoc, van hoa, tu nhan thuc ve ban than. Viec thong qua Đao luat Uc nam 1986 đa đoan tuyet cac quan he hien phap cuoi cung giua Uc va Anh Quoc, theo đo cham dut hoan toan vai tro cua Anh Quoc trong chinh phu cua cac bang cua Uc, va ket thuc quyen chon lua chong an phap ly len Xu mat vien tai Luan Đon. Trong mot cuoc trung cau dan y vao nam 1999, 55% so cu tri va đa so tai moi bang đa bac bo mot đe xuat tro thanh mot nuoc cong hoa voi mot tong thong đuoc bau tu it nhat 2/3 so phieu tai ca hai vien cua Nghi vien Uc. Ke tu khi Gough Whitlam tro thanh thu tuong vao nam 1972, chinh sach đoi ngoai cua Uc ngay cang tap trung vao cac moi quan he voi cac quoc gia khac trong vanh đai Thai Binh Duong, trong khi duy tri quan he gan gui voi cac đong minh va đoi tac thuong mai truyen thong cua minh.


Đia ly va khi hau = Đia ly =

Dien tich đat lien cua Uc la 7.617.930 kilomet vuong (2.941.300 dam vuong Anh). Toa lac tren mang An-Uc, bao quanh la An Đo Duong (phia tay va phia nam) va Thai Binh Duong (phia đong), tach biet voi chau A qua cac bien Arafura va Timor, bien San ho nam ngoai khoi bo bien bang Queensland, va bien Tasman nam giua Uc va New Zealand. Uc la luc đia nho nhat the gioi nhung la quoc gia lon thu 6 ve tong dien tich, do kich thuoc lon va biet lap nen Uc con đuoc gan cho ten "luc đia đao", va đoi khi đuoc xem la đao lon nhat the gioi. Uc co đuong bo bien dai 34.218 kilomet (21.262 mi) (chua tinh đen cac đao ngoai khoi), va tuyen bo vung đac quyen kinh te rong 8.148.250 kilomet vuong (3.146.060 dam vuong Anh), chua tinh đen vung đac quyen kinh te cua Lanh tho chau Nam Cuc thuoc Uc.
Ran san ho Great Barrier (Đai Bao tieu) la am tieu san ho lon nhat the gioi, co mot khoang cach ngan voi bo bien đong bac cua luc đia va trai dai tren 2.000 kilomet (1.240 mi). Nui Augustus tai Tay Uc đuoc tuyen bo la đa nguyen khoi lon nhat the gioi,. Voi đo cao 2.228 met (7.310 ft), nui Kosciuszko thuoc Great Dividing Range (day Đai Phan Thuy) la nui cao nhat tai Uc đai luc. Cac đinh nui cao hon la đinh Mawson voi cao đo 2.745 met hay 9.006 foot tren đao Heard; nui McClintock va nui Menzies co cao đo lan luot la 3.492 met (11.457 ft) va 3.355 met (11.007 ft) tai Lanh tho chau Nam Cuc thuoc Uc.

Nuoc Uc rong lon toi muc trai dai het luc đia Australian


= Khi hau =
Kich thuoc lon khien Uc co nhieu dang phong canh khac nhau, voi rung mua nhiet đoi o đong-bac, cac day nui o đong-nam, tay-nam va đong, cac hoang mac kho han o trung tam. Uc la luc đia bang phang nhat, voi đat đai co nhat va kem phi nhieu nhat; hoang mac hay cac vung đat ban kho han thuong đuoc goi la "outback" tao thanh phong canh pho bien nhat. Uc la luc đia co nguoi đinh cu kho han nhat, chi co cac goc đong-nam va tay-nam co khi hau on hoa. Mat đo dan so cua Uc la 2,8 nguoi/km², xep vao hang thap nhat tren the gioi, song mot phan lon dan cu song doc theo bo bien đong-nam bo co khi hau on hoa.

Đong bo Uc co điem nhan la Great Dividing Range (day Đai Phan Thuy), day nui trai dai song song voi bo bien cua Queensland, New South Wales va phan lon Victoria. Nhieu phan cua day nui gom cac đoi thap, va cac vung đat cao thuong khong co cao đo lon hon 1.600 met (5.249 ft). Cac vung cao duyen hai va mot vanh đai thao nguyen cay keo nam giua bo bien va cac ngon nui, trong khi vung noi đia cua day phan thuy la cac khu vuc thao nguyen rong lon. Chung gom co cac binh nguyen tay bo cua New South Wales, va cao đia Einasleigh, đai đia Barkly, va tho đia Mulga o vung noi đia Queensland. Đinh cuc bac cua vung bo bien phia đong la ban đao Cape York voi cac khu rung nhiet đoi.
Cac phong canh o phan bac bo cua quoc gia— Top End va Gulf Country nam ben vinh Carpentaria, co khi hau nhiet đoi—gom co rung thua, thao nguyen, va hoang mac. Tai goc tay-bac cua luc đia la cac vach đa va hem nui sa thach cua vung The Kimberley, va Pilbara o ben duoi. Phia nam cua chung va vung noi đia, nam tren nhieu khu vuc thao nguyen hon: đong bang Ord Victoria va đat bui keo Tay Uc. Phan trung tam cua quoc gia la cac cao đia Trung Uc; cac đac trung cua trung bo va nam bo gom co cac hoang mac luc đia Simpson, Tirari va Sturt phu đa, Gibson, Great Sandy-Tanami, va Đai Victoria, voi binh nguyen Nullarbor noi tieng tai duyen hai nam bo.
Khi hau Uc chiu anh huong đang ke tu cac dong hai luu, bao gom luong cuc An Đo Duong va dao đong El Nino–phuong Nam, tuong quan voi han han theo chu ky, va he thong ap thap nhiet đoi theo mua la nhan to san sinh cac xoay tu tai bac bo Uc. Cac nhan to nay khien cho luong mua thay đoi ro ret giua cac nam. Phan lon phan bac bo cua quoc gia co mot khi hau nhiet đoi, chu yeu la mua ha-mua (gio mua). Goc tay nam cua quoc gia co mot khi hau Đia Trung Hai. Phan lon đong nam bo (bao gom Tasmania) co khi hau on hoa.


Moi truong Mac du hau het lanh tho la ban kho han hoac hoang mac, song Uc so huu cac moi truong song đa dang tu nhung bai hoang nui cao đen rung mua nhiet đoi, va đuoc cong nhan la mot quoc gia đa dang sinh hoc sieu cap. Cac loai nam đien hinh cho su đa dang nay; tong so loai nam xuat hien tai Uc, bao gom ca nhung loai chua đuoc phat hien, đuoc uoc tinh la khoang 250.000 loai, trong đo chung 5% đa đuoc mo ta. Do la luc đia co tuoi lau nam, cac hinh thai thoi tiet thay đoi cuc đo, va co lap lau dai ve đia ly, phan lon quan the sinh vat cua Uc co su khac biet va đa dang. Xap xi 85% loai thuc vat co hoa, 84% loai thu, tren 45% loai chim, va 89% loai ca ven bo va vung on đoi la loai đac huu. Uc la quoc gia co so loai bo sat lon nhat the gioi, voi 755 loai.

Rung tai Uc chu yeu gom cac loai cay thuong xanh, đac biet la cac loai cay bach đan tai nhung vung it kho han, cac loai keo thay the đia vi chiem uu the cua chung tai cac vung kho han hon va cac hoang mac. Trong so cac đong vat noi tieng cua Uc co cac loai đon huyet (nhu thu mo vit va thu long nhim); mot loat loai thu co tui bao gom kangaroo (chuot tui), koala (gau khong đuoi), va Vombatidae (gau tui), va cac loai chim nhu đa đieu Emu va chim boi ca kookaburra. Uc la noi co nhieu loai đong vat nguy hiem, bao gom mot so loai ran đoc nhat tren the gioi. Nguoi Nam Đao đua cho Dingo đen Uc- giong nguoi nay trao đoi mau dich voi tho dan Uc- khoang nam 3000 TCN. Nhieu loai đong thuc vat bi tuyet chung ngay sau khi nhung nguoi đau tien đen đinh cu, bao gom quan the đong vat co lon Uc (Australian megafauna); nhieu loai khac bien mat sau khi nguoi chau Au đen đinh cu, trong so đo co Thylacinus cynocephalus (soi tui).
Nhieu vung sinh thai cua Uc, cung cac loai trong nhung vung đo, bi đe doa do cac hoat đong cua con nguoi va cac loai đong vat, tao, nam, va thuc vat xam nhap. Đao luat Bao ve moi truong va bao toan tinh đa dang sinh hoc 1999 cap lien bang la khuon kho phap ly cho viec bao ve cac loai bi đe doa. Nhieu khu bao ton đuoc lap ra theo Chien luoc quoc gia ve bao toan tinh đa dang sinh hoc cua Uc đe bao ve va bao ton cac he sinh thai đoc đao; 65 vung đat ngap nuoc đuoc liet vao Cong uoc Ramsar, va 16 di san tu nhien the gioi đuoc cong nhan. Uc xep hang 51/163 the gioi trong Chi so thanh tich moi truong 2010.
Trong nhung nam gan đay, bien đoi khi hau tro thanh mot moi quan tam ngay cang tang len tai Uc, va bao ve moi truong la mot van đe chinh tri lon. Nam 2007, Noi cac đau tien cua Thu tuong Kevin Rudd ky vao van kien phe chuan nghi đinh thu Kyoto. Tuy the, luong phat thai cacbon dioxide đau nguoi cua Uc nam trong hang cao nhat tren the gioi, chi thap hon mot vai quoc gia cong nghiep hoa khac. Luong mua tai Uc tang nhe trong the ky qua, ca tren quy mo toan quoc va hai goc phan tu cua quoc gia. Han che nuoc đuoc tien hanh thuong xuyen tai nhieu khu vuc va thanh thi cua Uc, muc đich la nham đoi pho voi tinh trang thieu hut nuoc kinh nien do dan so thanh thi tang len va han han cuc bo.


Chinh phu Uc la mot quoc gia quan chu lap hien, la mot lien bang phan chia quyen luc. Quoc gia nay co chinh phu theo the che đai nghi, Quoc vuong Charles III la nguyen thu quoc gia voi tu cach Quoc vuong Uc - mot vai tro tach biet so voi đia vi la quan chu cua cac quoc gia khac trong Vuong quoc Khoi thinh vuong chung. Quoc vuong cu tru tai Anh Quoc, cac pho vuong đai dien cho ong tai Uc (Toan quyen tai cap lien bang va Thong đoc tai cap bang), theo quy uoc thi ho hanh đong theo co van cua cac bo truong. Hien phap Uc trao cho quan chu quyen hanh phap toi cao, song quyen thi hanh no đuoc Hien phap ban cho rieng Toan quyen. Hanh đong đang chu y nhat ve viec thuc hanh quyen luc du tru cua Toan quyen ben ngoai đe nghi cua Thu tuong la viec giai tan chinh phu Whitlam trong cuoc khung hoang hien phap nam 1975. Uc hien nay đang co khuynh huong cong hoa hoa o Uc.
Chinh phu lien bang đuoc phan thanh ba nhanh:

Co quan lap phap: luong vien Quoc hoi, đuoc quy đinh tai đieu 1 cua hien phap ma theo đo gom co Quoc vuong (đai dien la Toan quyen), Thuong nghi vien, va Ha nghi vien;
Co quan hanh phap: Hoi đong Hanh phap Lien bang, thi hanh theo Toan quyen voi co van cua Thu tuong va cac bo truong;
Co quan tu phap: Toa Cao đang Uc va cac toa an lien bang khac, cac tham phan do Toan quyen bo nhiem theo co van cua Hoi đong.
Tham nghi vien (thuong nghi vien) co 76 nghi si: moi bang co 12 nghi si, moi lanh tho o đai luc (Lanh tho thu đo Uc va Lanh tho phuong Bac) co hai nghi si. Chung nghi vien (ha nghi vien) co 150 thanh vien đuoc bau theo hinh thuc moi đai bieu đai dien cho mot khu vuc bau cu, đuoc phan bo cho cac bang dua theo dan so, voi moi bang đuoc đam bao toi thieu la nam ghe. Bau cu luong vien theo thuong le đuoc tien hanh moi ba nam, va đong thoi; cac thuong nghi si tu cac bang co cac nhiem ky 6 nam so le, con thuong nghi si tu cac lanh tho khong co nhiem ky co đinh ma phu thuoc vao vong bau cu ha nghi vien; do đo chi co 40 trong so 76 ghe tai Thuong đuoc bau trong cac cuoc bo phieu tru khi vong bi gian đoan theo mot quyet đinh giai tan luong vien.
He thong bau cu cua Uc su dung bau cu thay the trong toan bo cac cuoc bau cu ha nghi vien ngoai tru tai Tasmania va Lanh tho Thu đo Uc, bau cu ha nghi vien tai hai noi nay cung nhu bau cu thuong nghi vien lien bang va thuong nghi vien cua hau het cac bang la ket hop bau cu thay the va đai dien ty le trong mot he thong bau cu co the chuyen di đon phieu (single transferable vote). Bau cu la bat buoc đoi voi cac cong dan 18 tuoi va lon hon trong moi khu vuc thuoc pham vi quyen han, nhu la ghi danh (ngoai tru Nam Uc). Đang nhan đuoc su ung ho cua đa so tai Ha nghi vien se thanh lap chinh phu va lanh tu cua ho tro thanh Thu tuong. Trong truong hop khong đang nao gianh đuoc đa so ung ho, Toan quyen co quyen bo nhiem Thu tuong, va neu can thiet thi bai truat nguoi đe mat tin nhiem cua Nghi vien.
Co hai phe chinh tri lon thuong xuyen thanh lap chinh phu o cap lien bang va cap bang: Đang Lao đong Uc (Cong đang Uc) va Lien minh- ve chinh thuc la mot nhom gom co Đang Tu do va đoi tac nho la Đang Quoc gia. Cac thanh vien đoc lap va cua mot vai đang nho cung co đai dien trong luong vien quoc hoi Uc.


Bang va lanh tho Uc co tat ca tam bang va lanh tho gom: sau bang la—New South Wales (NSW), Queensland (QLD), Nam Uc (SA), Tasmania (TAS), Victoria (VIC) va Tay Uc (WA)—va hai lanh tho đai luc— Lanh tho Thu đo Uc (ACT) va Lanh tho phuong Bac (NT). Tren hau het phuong dien thi hai lanh tho nay co chuc nang nhu cac bang, song Nghi vien Thinh vuong chung co the phe truc bat ky phap luat nao do nghi vien hai lanh tho nay ban hanh. Nguoc lai, phap luat lien bang chi co the phe tru phap luat cac bang trong cac pham vi đuoc quy đinh trong đieu 51 Hien phap; nghi vien cac bang bao luu toan bo cac quyen lap phap con lai, bao gom tren cac linh vuc truong hoc, canh sat bang, toa an bang, đuong sa, giao thong cong cong va chinh phu đia phuong, nhung linh vuc khong đuoc liet ke trong đieu 51.
Moi bang va lanh tho đai luc co nghi vien rieng—đon vien tai Lanh tho phuong Bac, Lanh tho Thu đo Uc, Queensland—va luong vien tai cac bang con lai. Cac bang la nhung thuc the co chu quyen, song le thuoc vao cac quyen han nhat đinh cua Thinh vuong chung theo nhu hien phap cua lien bang. Cac ha nghi vien cua cac bang đuoc goi la Legislative Assembly (House of Assembly tai Nam Uc va Tasmania); cac thuong nghi vien đuoc goi la Legislative Council. Nguoi đung đau chinh phu moi bang la Thu hien (Premier) la tai moi lanh tho la Thu tich bo truong (Chief Minister). Đai dien cua Quoc vuong tai moi bang la mot Thong đoc (Governor); va tai Lanh tho phuong Bac la Quan ly vien (Administrator).
Nghi vien lien bang truc tiep quan ly cac lanh tho sau:

Quan đao Ashmore va Cartier
Lanh tho chau Nam Cuc thuoc Uc
Đao Christmas
Quan đao Cocos (Keeling)
Quan đao Bien San ho
Đao Heard va quan đao McDonald
Lanh tho vinh Jervis, mot can cu hai quan va hai cang cho thu đo quoc gia.
Đao Norfolk ve mat ky thuat la mot lanh tho ngoai bo, song theo Đao luat Đao 1979 thi đao nay đuoc trao them quyen tu tri va co hoi đong lap phap rieng quan ly cuc bo. Đai dien cho Quoc vuong la mot Quan ly vien.


Quan he đoi ngoai va quoc phong Trong cac thap ky gan đay, chi phoi cac chinh sach đoi ngoai cua Uc la moi quan he gan gui voi Hoa Ky, va muu cau phat trien cac moi quan he voi chau A va Thai Binh Duong, đac biet la thong qua ASEAN va Dien đan cac đao Thai Binh Duong. Nam 2005, Uc gia nhap vao Hiep uoc Than thien va Hop tac o Đong Nam A va co ghe chinh thuc trong Hoi nghi cap cao Đong A. Uc la mot thanh vien cua Thinh vuong chung cac quoc gia, nhung nguoi đung đau cac chinh phu trong to chuc nay tien hanh hoi nghi đe thao luan ve hop tac.

Uc theo đuoi muc tieu tu do hoa thuong mai quoc te. Quoc gia nay dan đau trong viec hinh thanh nhom Cairns va Dien đan Hop tac Kinh te chau A - Thai Binh Duong. Uc la mot thanh vien cua To chuc Hop tac va Phat trien Kinh te va To chuc Thuong mai The gioi, va theo đuoi mot so hiep đinh thuong mai tu do song phuong quy mo lon, chang han nhu Hiep đinh Thuong mai tu do Uc-My va Giao thiep kinh te gan gui voi New Zealand, cung hiep đinh thuong mai tu do đuoc dan xep voi Trung Quoc, va Nhat Ban, Han Quoc vao nam 2011,
Cung voi New Zealand, Anh Quoc, Malaysia va Singapore, Uc la mot ben trong FPDA, mot hiep đinh phong thu khu vuc. Uc la mot thanh vien sang lap cua Lien Hop Quoc, cam ket manh me đa phuong hoa va duy tri mot chuong trinh vien tro cho khoang 60 quoc gia. Ngan sach 2005–06 cung cap 2,5 ty đo la Uc cho vien tro phat trien.
Luc luong Quoc phong Uc (ADF)—gom co Hai quan Hoang gia Uc (RAN), Luc quan Uc va Khong quan Hoang gia Uc (RAAF), tong so nhan vien la khoang 80 nghin nguoi. Vai tro Tong tu lenh mang tinh danh nghia đuoc trao cho Toan quyen, nguoi nay bo nhiem mot Tu lenh luc luong quoc phong tu mot trong so cac nhan vien quan su theo co van cua chinh phu. Hoat đong thuong nhat cua quan đoi nam duoi quyen chi huy cua Tu lenh, trong khi nhiem vu quan ly tren quy mo rong hon va xay dung chinh sach quoc phong do Bo truong va Bo Quoc phong tien hanh.
Trong ngan sach 2016–17, chi tieu quoc phong cua Uc chiem 2% GDP, đung thu 12 the gioi ve ngan sach quoc phong. Uc tham gia vao cac hoat đong gin giu hoa binh, cuu tro thien tai va xung đot vu trang; nam 2009, Uc trien khai khoang 3.300 nhan vien quoc phong trong 12 hoat đong quoc te trong khu vuc, bao gom tai Đong Timor, Quan đao Solomon va Afghanistan.


Kinh te Uc la mot quoc gia giau co voi mot nen kinh te thi truong, GDP binh quan đau nguoi tuong đoi cao, va ty le ngheo tuong đoi thap. Theo muc đo giau co binh quan, Uc xep hang đau the gioi trong nam 2013, song muc ngheo tai quoc gia tang len tu 10,2% đen 11,8% trong khoang thoi gian tu 2000/01 đen 2013. Vien Nghien cuu Tin dung Thuy Si (Credit Suisse) xac đinh Uc la quoc gia co muc giau co binh quan cao nhat tren the gioi va co muc giau co binh quan đoi voi nguoi truong thanh cao thu nhi the gioi trong nam 2013.
Đo la Uc la tien te cua quoc gia, bao gom ca đao Christmas, quan đao Cocos (Keeling), va đao Norfolk, cung nhu cac đao quoc đoc lap Thai Binh Duong la Kiribati, Nauru, va Tuvalu. Voi viec hop nhat So giao dich chung khoan Uc (Australian Stock Exchange) va So giao dich hang hoa ky han Sydney vao nam 2006, So giao dich chung khoan Uc (Australian Securities Exchange) tro thanh so giao dich chung khoan lon thu chin tren the gioi.
Uc xep thu ba trong Chi so Tu do kinh te nam 2010, la nen kinh te lon thu 12 tren the gioi. Quoc gia xep hang hai trong Chi so phat trien con nguoi nam 2011 cua Lien Hop Quoc, xep hang nhat trong Chi so thinh vuong nam 2008 cua Legatum. Toan bo cac thanh pho lon cua Uc đeu đuoc đanh gia tot trong cac nghien cuu đang song tuong đoi toan cau; Melbourne đat hang nhat trong cac danh sach thanh pho đang song nhat cua The Economist' nam 2011, 2012 va 2013, tiep theo la Adelaide, Sydney, va Perth lan luot xep thu 5, thu 7, va thu 9. Tong no chinh phu cua Uc chiem 20% GDP vao nam 2010. Uc nam trong so nhung noi co gia nha cao nhat va no ho gia đinh cao nhat tren the gioi.
Nhan manh vao cac mat hang xuat khau thay vi hang hoa che tao đa tro thanh tru cot trong su gia tang đang ke gia canh keo cua Uc tu khi bat đau the ky XXI, do gia cac mat hang tang len. Can can thanh toan cua Uc am tren 7% GDP, va trai qua tham hut tai khoan vang lai lon lien tuc trong tren 50 nam. Uc la nen kinh te phat trien duy nhat khong trai qua suy giam do khung hoang tai chinh toan cau nam 2008–2009. Tuy nhien, nen kinh te cua sau đoi tac thuong mai lon cua Uc đa bi giam sut, khien Uc bi anh huong, gay can tro đang ke đoi voi tang truong kinh te trong nhung nam gan đay. Tu nam 2012 đen đau nam 2013, kinh te quoc dan cua Uc tang truong, song vai bang khong dua vao khai mo va kinh te phi khai mo cua Uc trai qua mot cuoc suy giam.

Chinh phu cua Bob Hawke tha noi đo la Uc vao nam 1983 va bai bo quy đinh mot phan đoi voi he thong tai chinh. Chinh phu Howard theo sau voi viec bai bo quy đinh mot phan đoi voi thi truong lao đong va đay manh tu nhan hoa cac doanh nghiep thuoc so huu nha nuoc, đang chu y nhat la trong nganh cong nghiep vien thong. He thong thue gian tiep đuoc thay đoi ve can ban vao thang 7 nam 2000 bang viec ra đoi thue hang hoa va dich vu (GST) 10%. Trong he thong thue cua Uc, thue thu nhap ca nhan va cong ty la nhung nguon thu chinh cua thu nhap chinh phu.
Thang 5 nam 2012, Uc co 11.537.900 nguoi lao đong, voi ty le that nghiep la 5,1%. Ty le that nghiep cua thanh thieu nien (15–24) đung o muc 11,2%. Du lieu đuoc cong bo vao giua thang 11 nam 2013 cho thay rang so nguoi nhan phuc loi tang len đen 55%%. Nam 2007, 228.621 nguoi đang ky nhan tro cap that nghiep cua Newstart, con so nay tang len 646.414 vao thang 3 nam 2013.
Trong thap ky qua, lam phat thuong nien la 2–3% va lai suat co ban la 5–6%. Linh vuc dich vu cua nen kinh te, gom du lich, giao duc, cac dich vu tai chinh, chiem khoang 70% GDP. Uc la nuoc giau tai nguyen tu nhien, la mot nuoc lon ve xuat khau cac nong san, đac biet la lua mi va len, cac loai khoang san nhu quang sat vang, mat hang nang luong nhu khi đot hoa long va than đa. Mac du nong nghiep va tai nguyen tu nhien chi lan luot chiem 3% va 5% GDP, song chung đong gop đang ke vao thanh tich xuat khau. Cac thi truong xuat khau lon nhat cua Uc trong nam 2005 la Nhat Ban, Trung Quoc, Hoa Ky, Han Quoc va New Zealand.


Nhan khau Trong gan hai the ky, phan lon nhung nguoi đinh cu, va sau đo la nhung nguoi nhap cu, đen Uc tu Quan đao Anh. Do vay, nguoi dan Uc chu yeu co nguon goc dan toc đao Anh va/hoac Ireland. Theo đieu tra nhan khau nam 2016 tai Uc, cac to tien đuoc khai nhieu nhat la nguoi Anh (36,1%), nguoi Uc (33,5%) song hau het co mot phan to tien Anh-Celt, nguoi Ireland (11,0%), nguoi Scotland (9,3%), nguoi Hoa (5,6%), nguoi Y (4,6%), nguoi Đuc (4,5%), nguoi An Đo (2,8%), nguoi Hy Lap (1,8%), va nguoi Ha Lan (1,6%).
Dan so Uc tang gap bon lan ke tu khi Chien tranh the gioi thu nhat ket thuc. Tuy vay, mat đo dan so 2,8 nguoi/km² cua Uc van nam trong hang thap nhat tren the gioi. Phan lon gia tang dan so bat nguon tu nhap cu. Sau Chien tranh the gioi thu hai va cho đen nam 2000, co gan 5,9 trieu trong tong dan so đinh cu tai Uc trong than phan tan di dan, co nghia rang gan hai trong so moi bay nguoi Uc sinh ra tai quoc gia khac. Hau het nhung nguoi nhap cu la nguoi lanh nghe, song han ngach nhap cu tinh đen ca cac dien thanh vien gia đinh va nguoi ti nan. Dan so Uc đuoc du đoan len đen khoang 42 trieu nguoi vao nam 2050.
Nam 2016, 26% dan so Uc sinh tai hai ngoai; nam nhom nhap cu lon nhat la nhung nguoi sinh tai Anh (3,9%), New Zealand (2,2%), Trung Quoc đai luc (2,2%), An Đo (1,9%), va Philippines (1%). Sau khi bai bo chinh sach nuoc Uc da trang vao nam 1973, nhieu sang kien cua chinh phu đuoc tien hanh nham co vu va xuc tien hoa hop dan toc dua tren mot chinh sach đa nguyen van hoa. Nam 2015–16, co 189.770 nguoi nhap cu thuong tru đuoc nhap vao Uc, chu yeu la tu chau A.
Dan so nong thon cua Uc vao nam 2012 la 2.420.731 (10,66% tong dan so).
Cac cu dan ban đia la tho dan va nguoi quan đao Eo bien Torres co 649.171 nguoi (2,8% tong dan so) vao nam 2016. mot su gia tang đang ke so voi con so 115.953 trong đieu tra dan so nam 1976. Nguoi ban đia Uc co ty le bi giam cam va that nghiep cao hon, co trinh đo giao duc thap hon, co tuoi tho cua nam va nu thap hon 11-17 nam so voi nhung nguoi Uc phi ban đia.
Cung voi nhieu quoc gia phat trien khac, Uc đang phai trai qua mot cuoc bien đoi nhan khau hoc theo huong dan so gia hon, co them nhieu nguoi nghi huu va it nguoi trong đo tuoi lam viec hon. Nam 2004, tuoi trung binh cua cu dan Uc la 38,8 tuoi. Mot luong lon nguoi Uc (759.849 trong giai đoan 2002–03; 1 trieu hay 5% tong dan so vao nam 2005) song ben ngoai quoc gia cua ho.


= Ngon ngu =
Mac du Uc khong co ngon ngu chinh thuc, song tieng Anh luon la quoc ngu tren thuc te. Tieng Anh-Uc la mot dang chinh cua ngon ngu nay voi khau am va tu vung đac biet, va co mot so khac biet nho ve chinh ta va ngu phap voi cac phuong ngu tieng Anh khac.. Theo đieu tra nhan khau nam 2016, tieng Anh la ngon ngu duy nhat đuoc noi trong gia đinh cua gan 72,7% dan so. Cac ngon ngu đuoc noi tai gia đinh pho bien tiep theo la Quan thoai (2,5%), tieng A Rap (1,4%), tieng Quang Đong (1,2%), tieng Viet (1,2%) va tieng Y (1,2%). Mot ty le đang ke cac di dan the he thu nhat va thu nhi thanh thao hai ngon ngu.
Tu 200 đen 300 ngon ngu Uc ban đia ton tai vao thoi điem nguoi chau Au lan đau tien tiep xuc voi luc đia, trong đo chi con khoang 70 ngon ngu la con ton tai. Nhieu ngon ngu trong so đo chi con đuoc nhung nguoi gia noi; chi 18 ngon ngu ban đia la van đuoc noi o toan bo cac nhom tuoi. Vao thoi điem tien hanh đieu tra dan so nam 2006, 52.000 nguoi Uc ban đia, chiem 12% dan so ban đia, noi rang ho noi mot ngon ngu ban đia tai nha. Uc co mot ngon ngu ky hieu đuoc goi la Auslan, đay la ngon ngu chinh cua khoang 5.500 nguoi khiem thinh.


= Ton giao =

Uc khong co quoc giao; đieu 116 cua Hien phap Uc nghiem cam chinh phu lien bang ra bat ky đao luat nao nham chinh thuc hoa bat ky ton giao nao, lam dung bat ky nghi thuc ton giao nao, hoac nghiem cam viec hanh le tu do bat ky ton giao nao. Theo đieu tra nhan khau nam 2016, 18,7% nguoi Uc đuoc xac đinh la tin đo Co Đoc giao, trong đo 22,6% la tin đo Cong giao La Ma va 13,3% la tin đo Anh giao; 30,1% đuoc ghi nhan la "khong ton giao"; 7,3% tu nhan thuoc cac ton giao phi Co Đoc, gom Hoi giao (2,6%), Phat giao (2,5%), An Đo giao (1,9%) va Do Thai giao (0,4%). 9,6% con lai khong cung cap cau tra loi thich hop. So nguoi đuoc ghi nhan la khong ton giao gia tang tu muc 19% vao nam 2006 len 30% vao nam 2016. Thay đoi lon nhat la tu 2011 (22%) đen 2016 (30,1%), khi co them 2,2 nguoi đuoc ghi nhan la khong ton giao.
Trong phan lon lich su cua Uc, Giao hoi Anh (nay goi la Giao hoi Anh giao Uc) la đoan the ton giao lon nhat, tuy nhien nhung di dan đen tu nhung nen van hoa khac gop phan khien cho giao hoi nay suy giam tuong đoi, con Giao hoi Cong giao La Ma đuoc huong loi tu viec mo cua nuoc Uc thoi hau chien cho nhap cu đa van hoa va tro thanh giao hoi lon nhat. Tuong tu, Hoi giao, Phat giao, An Đo giao, va Do Thai giao đeu co su phat trien vao cac thap ky hau chien. Tren muc đo thap hon, cac ton giao nho nhu Baha'i, Sikh giao, Wicca va di giao cung gia tang đang ke ve so luong tin đo. Trong cuoc đieu tra dan so nam 2001, co 17.381 tin đo Sikh giao, 11.037 tin đo Baha'i, 10.632 nguoi di giao va 8.755 tin đo Wicca tai Uc.


= Giao duc =
Đen truong, hoac đang ky hoc tap tai gia, la đieu bat buoc tren toan bo Uc. Giao duc la trach nhiem cua rieng cac bang va lanh tho do vay cac quy đinh co su khac biet giua cac bang, song tre em thong thuong can phai đen truong tu đo tuoi tu khoang 5 cho đen khoang 15 tuoi. Tai cac bang nhu Tay Uc, Lanh tho phuong Bac va New South Wales), thieu nien 16–17 đuoc yeu cau đi hoc hoac tham gia vao giao duc nghe nghiep.
Ty le biet chu cua nguoi truong thanh tai Uc đuoc uoc tinh đat 99% vao nam 2003. Tuy nhien, mot bao cao 2011–12 cua Cuc Thong ke Uc noi rang mot nua nguoi lon tai Tasmania mu chu chuc nang. Uc co 37 truong đai hoc đuoc chinh phu tai tro va hai truong đai hoc tu nhan, mot so hoc vien chuyen khoa khac cung cung cap cac khoa hoc đuoc phe duyet o bac giao duc đai hoc.
OECD xep Uc nam trong so cac quoc gia hoc đai hoc ton kem nhat. Uc co mot he thong giao duc nghe nghiep dua vao nha nuoc, goi la TAFE. Xap xi 58% nguoi Uc tuoi tu 25 đen 64 co trinh đo nghe hoac đai hoc, va ty le tot nghiep đai hoc 49% nam hang đau trong cac quoc gia OECD. Ty le sinh vien quoc te đen đia phuong đe theo hoc giao duc bac đai hoc cua Uc la cao nhat trong cac quoc gia OECD.


= Suc khoe =
Cu dan Uc co tuoi tho cao thu tu the gioi sau Iceland, Nhat Ban va Hong Kong. Tuoi tho tai Uc trong nam 2010 la 79,5 đoi voi nam gioi va 84,0 đoi voi nu gioi. Uc co ty le ung thu da cao nhat tren the gioi, trong khi hut thuoc la la nguyen nhan lon nhat gay tu vong va benh tat. Đung thu hai trong so cac nguyen nhan la tang huyet ap, va thu ba la beo phi. Uc xep thu 35 the gioi va gan o hang đau cac quoc gia phat trien ve ty le nguoi truong thanh beo phi.
Tong chi phi y te (bao gom chi phi khu vuc tu nhan) la khoang 9,8% GDP. Uc bat đau tien hanh cham soc y te toan dan vao nam 1975. Chuong trinh nay đuoc goi la Medicare, hien tren danh nghia lay kinh phi tu mot khoan phu thue thu nhap la trung thu Medicare, hien o muc 1,5%. Cac bang quan ly cac benh vien va cac dich vu ngoai tru truc thuoc, con Thinh vuong chung cap kinh phi cho Ke hoach phuc loi duoc pham (tro cap gia duoc pham) va hanh nghe noi chung.


Van hoa Ke tu nam 1788, nen tang cua van hoa Uc chiu anh huong manh cua van hoa phuong Tay Anglo-Celt. Cac đac điem van hoa đac thu cung xuat hien tu moi truong tu nhien cua Uc va van hoa ban đia. Tu giua the ky XX, van hoa đai chung My co anh huong manh đoi voi Uc, đac biet la thong qua truyen hinh va đien anh. Cac anh huong van hoa khac đen tu cac quoc gia chau A lan can, va thong qua nhap cu quy mo lon tu cac quoc gia khong noi tieng Anh.


= Nghe thuat =
Nghe thuat thi giac cua Uc đuoc cho la khoi nguon tu cac bich hoa hang đong, khac đa va hoi hoa than the cua cac dan toc ban đia. Cac truyen thong cua nguoi Uc ban đia phan lon đuoc luu truyen nho truyen khau, thong qua cac nghi le va ke cac chuyen thoi mong ao. Tu khi nguoi chau Au đinh cu, mot đe tai trong nghe thuat Uc la phong canh tu nhien, co the nhan thay thong qua cac tac pham cua Albert Namatjira, Arthur Streeton va nhung nguoi khac co lien he voi hoa phai Heidelberg, va Arthur Boyd.
Phong canh quoc gia van la mot nguon cam hung cua cac nghe si đuong đai cua Uc; no đuoc mieu ta trong cac tac pham noi tieng cua Sidney Nolan, Fred Williams, Sydney Long, va Clifton Pugh. Cac nghe si Uc chiu anh huong cua nghe thuat hien đai My va chau Au gom hoa si lap the Grace Crowley, nghe si sieu thuc James Gleeson, va nghe si đai chung Martin Sharp. Nghe thuat nguoi Uc ban đia đuong đai la phong trao nghe thuat duy nhat noi len tu Uc ma co tam quan trong quoc te va "phong trao nghe thuat lon cuoi cung cua the ky XX"; cac truyen nhan cua no gom co Emily Kngwarreye. Nha phe binh nghe thuat Robert Hughes tung viet mot vai sach co anh huong ve lich su va nghe thuat Uc, va đuoc The New York Times mo ta la "nha phe binh nghe thuat noi tieng nhat the gioi". Nha trung bay quoc gia Uc va cac nha trung bay cap bang bao quan cac bo su tap cua Uc va hai ngoai. Uc la mot trong nhung quoc gia co ty le nguoi đen cac nha trung bay va bao tang nghe thuat cao nhat the gioi, vuot xa Anh Quoc hay Hoa Ky.
Nhieu trong so cac cong ty bieu dien nghe thuat cua Uc nhan tai tro thong qua Hoi đong Uc cua chinh phu lien bang. Moi bang cua Uc co mot dan nhac giao huong, va co mot cong ty nhac kich quoc gia la Opera Australia, đuoc biet đen voi giong nu cao tru danh Joan Sutherland. Vao đau the ky XX, Nellie Melba la mot trong so cac ca si ca kich hang đau the gioi. The Australian Ballet va cac cong ty cap bang khac bieu dien Bale va vu đao. Moi bang co mot kich đoan đuoc tai tro cong.. Tame Impala la ban nhac Rock noi tieng the gioi

Van hoc Uc cung chiu anh huong tu phong canh; cac tac pham cua nhung nha van nhu Banjo Paterson, Henry Lawson, va Dorothea Mackellar noi ve kinh nghiem trai qua tai rung cay bui cua Uc. Nhan vat cua thoi thuoc đia đuoc the hien trong van hoc thoi ky đau, va tro nen noi tieng đoi voi nguoi Uc hien đai. Nam 1973, Patrick White nhan đuoc giai Nobel Van hoc, ong la nguoi Uc đau tien gianh đuoc giai thuong nay. Nhung nguoi Uc tung thang giai Man Booker gom co Peter Carey va Thomas Keneally; David Williamson, David Malouf, va J. M. Coetzee (nguoi nhap quoc tich Uc vao nam 2006) cung la nhung nha van co tieng, va Les Murray đuoc đanh gia la "mot trong nhung thi si hang đau trong the he cua ong".


= Truyen thong =
Nganh cong nghiep đien anh cua Uc bat đau tu nam 1906 bang viec phat hanh The Story of the Kelly Gang (chuyen ve bang đang Kelly)- đuoc xem nhu phim dai đau tien cua the gioi; song ca linh vuc san xuat phim chieu bong Uc va phan phoi phim chieu bong do Anh Quoc san xuat bi suy giam đot ngot sau Chien tranh the gioi thu nhat khi cac xuong phim va nha phan phoi cua Hoa Ky giu đoc quyen nganh cong nghiep nay, va đen thap nien 1930 thi khoang 95% luong phim chieu bong xuat hien tren man bac tai Uc đuoc san xuat tai Hollywood. Đen cuoi thap nien 1950, san xuat phim chieu bong tai Uc đa khong con hieu qua va do đo khong con bo phim chieu bong Uc nao đuoc san xuat trong mot thap ky tu 1959 đen 1969.
Nho cac sang kien cua cac chinh phu John Gorton va Gough Whitlam, đien anh Uc tao lan song moi trong thap nien 1970 khi đem đen cac bo phim kich thich va thanh cong, mot so lay boi canh thoi ky thuc dan truoc đay cua Uc, nhu Picnic at Hanging Rock (Giao du tai nui đa Hanging) va Breaker Morant, trong khi the loai đuoc goi la "Ocker" mang đac điem hai đat đuoc thanh cong lon nhu The Adventures of Barry McKenzie (Nhung cuoc phieu luu cua Barry McKenzie) va Alvin Purple. Cac phim thanh cong sau đo gom co Mad Max va Gallipoli. Cac phim thanh cong trong thoi gian gan đay hon gom co Shine va Rabbit-Proof Fence. Cac dien Uc noi tieng gom co Judith Anderson, Errol Flynn, Nicole Kidman, Naomi Watts, Hugh Jackman, Heath Ledger, Geoffrey Rush, va Cate Blanchett.
Nam 2010, Phong vien khong bien gioi xep Uc đung thu 18 trong so 178 quoc gia ve tu do bao chi, sau New Zealand (8) song đung truoc Anh Quoc (19) va Hoa Ky (20). Thu hang nay chu yeu la do han che ve tinh đa dang trong so huu truyen thong thuong mai tai Uc; hau het thong tin in xuat ban đeu nam duoi su kiem soat cua News Corporation va Fairfax Media.


= Am thuc =

Thuc pham cua nguoi Uc ban đia chiu anh huong lon tu khu vuc ma ho cu tru. Hau het cac nhom bo lac song bang mot che đo an san ban-hai luom gian đon. Thuat ngu chung đe chi cac thuc vat va đong vat đuoc su dung lam nguon thuc pham la "bush tucker" (đo an bui cay). Nhung nguoi chau Au đinh cu đau tien đua thuc pham Anh Quoc đen luc đia, va phan lon chung nay đuoc xem la thuc pham Uc đien hinh; Sunday roast (thit quay Chu nhat) tro thanh mot truyen thong lau dai cua nhieu nguoi Uc. Ke tu khi bat đau the ky XX, thuc pham tai Uc ngay cang chiu anh huong tu nhung nguoi nhap cu đen quoc gia, đac biet la tu cac nen van hoa Nam Au va chau A. Ruou vang Uc đuoc san xuat tai 60 vung san xuat rieng biet voi tong dien tich la 160.000 ha, chu yeu tai nam bo- noi mat hon tai quoc gia. Cac vung san xuat ruou vang tai moi bang san xuat ra cac chung loai ruou vang khac nhau dua theo loi the ve khi hau va tho nhuong cua đia phuong. Cac chung chiem uu the la Shiraz, Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot, Semillon, Pinot noir, Riesling, va Sauvignon blanc.


= The thao =

Khoang 24% nguoi Uc tren 15 tuoi thuong xuyen tham gia vao cac hoat đong the thao co to chuc. Uc co đoi tuyen manh o tam quoc te trong cac mon cricket, khuc con cau san co, bong luoi, bong bau duc lien minh, bong bau duc lien hiep va bong đa. Đoi tuyen bong đa nu va nam cua Uc đa len ngoi vo đich chau A tai vong chung ket Asian Cup nu 2010 va Asian Cup 2015 qua đo tro thanh đoi tuyen duy nhat vo đich o ca hai chau luc do truoc nam 2006 nuoc nay la thanh vien cua OFC thuoc chau Đai Duong va đa gianh đuoc bon chuc vo đich cup chau Đai Duong. Uc cung manh trong cac mon đua xe đap đuong vong, cheo thuyen, va boi. Nam 2016, Uy ban The thao Uc tiet lo rang boi, đap xe va bong đa la ba mon the thao đuoc dan chung Uc tham gia rong rai nhat.
Uc tham gia moi ky The van hoi Mua he trong thoi hien đai, va moi Đai hoi the thao Thinh vuong chung. Uc tung đang cai The van hoi Mua he 1956 tai Melbourne va The van hoi Mua he 2000 tai Sydney, va xep trong so sau đoan gianh nhieu huy chuong nhat trong cac ky the van hoi 2000, 2004 va 2008. Trong tuong lai, Uc se đang cai The van hoi Mua he 2032 tai Brisbane. Trong The van hoi Mua he 2012 tai London, Uc xep thu 10 trong bang tong sap huy chuong. Uc cung tung đang cai cac ky Đai hoi the thao Thinh vuong chung 1938, 1962, 1982, 2006 va se đang cai ky đai hoi nam 2018. Cac su kien the thao lon khac đuoc to chuc tai Uc bao gom Giai quan vot Uc Mo rong, hay Giai đua o to Cong thuc 1 Uc. Uc tung to chuc Giai vo đich bong bau duc the gioi 2003 va Cup Bledisloe thuong nien giua Australia–New Zealand đuoc theo doi nhiet tinh. Cac chuong trinh truyen hinh co ty suat nguoi xem cao nhat bao gom cac chuong trinh the thao nhu The van hoi Mua he, Giai vo đich bong đa the gioi, loat tran bong bau duc lien minh State of Origin, chung ket giai bong bau duc lien minh quoc gia va giai bong đa kieu Uc quoc gia. Mon truot tuyet bat đau xuat hien tai Uc trong thap nien 1860 va cac mon the thao tuyet đuoc choi tren day Alps Uc va nhieu noi tai Tasmania.


Ghi chu Chu thich Tham khao Davison, Graeme; Hirst, John; Macintyre, Stuart (1999). The Oxford Companion to Australian History. Melbourne, Vic.: Oxford University Press. ISBN 0-19-553597-9.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Jupp, James (2001). The Australian people: an encyclopedia of the nation, its people, and their origins. Cambridge University Press. ISBN 0-521-80789-1.
Smith, Bernard; Smith, Terry (1991). Australian painting 1788–1990. Melbourne, Vic.: Oxford University Press. ISBN 0-19-554901-5.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Teo, Hsu-Ming; White, Richard (2003). Cultural history in Australia. University of New South Wales Press. ISBN 0-86840-589-2.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)


Lien ket ngoai Chinh phu Lien bang truc tuyen
Cong vao chinh phu Uc
Uy ban du lich Uc
Thu vien quoc gia Uc
Bao tang quoc gia Uc
Van phong thong ke Uc
Hoc tap o Uc Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2001 tai Wayback Machine
Bo di tru
DFAT: Thong tin ve đat nuoc Luu tru ngay 10 thang 1 nam 2005 tai Wayback Machine
Đai su quan Uc tai Viet Nam
 Wikimedia Atlas cua Australia