Ky thi trung hoc pho thong quoc gia (viet tat la THPTQG) la mot su kien cu cua nganh giao duc Viet Nam, đuoc bat đau to chuc vao nam 2015 va to chuc lan cuoi cung vao nam 2019. Gop lai tu hai ky thi la Ky thi tot nghiep trung hoc pho thong va Ky thi tuyen sinh đai hoc va cao đang, ky thi nay xet cho thi sinh hai nguyen vong: tot nghiep trung hoc pho thong va tuyen sinh đai hoc, cao đang, nham giam bot tinh trang luyen thi, hoc tu, hoc lech va giam bot chi phi. 
Đe tham du ky thi nay, thi sinh phai thi it nhat 4 bai thi gom 3 bai thi đoc lap bat buoc la Toan, Ngu van, Ngoai ngu đoi voi hoc sinh THPT, 2 bai thi đoc lap bat buoc la Toan, Ngu van đoi voi hoc sinh GDTX va mot bai thi to hop: Khoa hoc tu nhien (Vat ly, Hoa hoc, Sinh hoc) va Khoa hoc xa hoi (Lich su, Đia ly, Giao duc cong dan). Hinh thuc thi va lich thi theo huong dan hang nam cua Bo Giao duc Viet Nam. Ngay 26 thang 2 nam 2015, Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam đa ban hanh quy che thi cua ky thi nay. Quy che thi đa đuoc sua đoi cho phu hop voi thuc tien tung nam.
Ke tu nam 2020, do nhung tac đong tu đai dich COVID-19 đen viec day va hoc o cac nha truong, đong thoi xuat hien nhung ky thi tuyen sinh moi do cac đai hoc, truong đai hoc to chuc rieng nhu Đanh gia nang luc hay Đanh gia tu duy, ky thi THPT quoc gia ngung to chuc, thay the la Ky thi tot nghiep THPT đuoc to chuc tro lai voi cach thuc to chuc gan giong voi ky thi THPT quoc gia va mang muc đich chinh la xet tot nghiep THPT. Cac truong đai hoc van co the su dung ket qua thi tot nghiep lam can cu tuyen sinh đai hoc.


Lich su O Viet Nam, nam 2014 ve truoc (truoc khi hai ky thi tot nghiep pho thong va tuyen sinh đai hoc gop lam mot), thi tinh trang luyen thi đai hoc, hoc tu, hoc lech van la mot van đe nhuc nhoi va rat đuoc su quan tam cua du luan. Nguyen Pho thu tuong, Bo truong Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam, Nguyen Thien Nhan luc con tai vi cung phai noi len rang "Con thi đai hoc, con lo luyen thi".
Y đinh to chuc mot ky thi quoc gia chung tai Viet Nam đa tung đuoc ap u va lay y kien tu nam 2009 va co the to chuc lan đau vao nam 2010, nhung do chua chuan bi đay đu nen cac nha lam giao duc Viet Nam đanh phai hoan lai, mac du 90% cac nuoc tren the gioi đa to chuc ky thi "2 trong 1" nay.
Tuy nhien, mam mong cho viec to chuc mot ky thi quoc gia chung tai Viet Nam lai đuoc nhac đen tu nam 2014, khi Bo Giao duc va Đao tao cho phep thi sinh thi tot nghiep voi 4 mon, trong đo Toan va Ngu van la 2 mon bat buoc. Thang 8 nam 2014, khi to chuc xong ky thi đai hoc, Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam đa to chuc lay y kien du luan ve ky thi nay. Sau khi đuoc đong đao nhan dan va du luan ung ho, ngay 9 thang 9 nam 2014, Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam chinh thuc chot phuong an thi quoc gia ke tu nam 2015 va nam đau to chuc la tu ngay 1 thang 7 đen 4 thang 7 nam 2015. Quy che cua ky thi nay đuoc cong bo ngay 26 thang 2 nam 2015.
Tu nam 2020, do nhung tac đong tu đai dich COVID-19 đen viec day va hoc o cac truong, đong thoi xuat hien nhung ky thi tuyen sinh moi do cac đai hoc, truong đai hoc to chuc rieng nhu Đanh gia nang luc hay Đanh gia tu duy, ky thi THPT quoc gia tro lai la ky thi tot nghiep THPT voi cach thuc to chuc tuong tu ky thi THPT quoc gia nhung voi muc đich chinh la xet tot nghiep THPT. Cac truong đai hoc van co the su dung ket qua thi tot nghiep lam can cu tuyen sinh đai hoc.


To chuc = Đon vi to chuc thi cho thi sinh =
La cac truong Đai hoc, Cao đang, cac Hoc vien, Cuc nha truong thuoc Bo Quoc phong Viet Nam va cac so Giao duc va Đao tao.
Voi cac thi sinh co nhu cau vua xet tot nghiep, xet tuyen sinh Đai hoc, Cao đang, hoac chi co nhu cau tuyen sinh vao cac truong nay, thi sinh phai thi o cum thi do cac truong đai hoc chu tri. Cum thi nay phai co it nhat thi sinh tu hai tinh tro len va phai đam bao đieu kien an o, đi lai cua thi sinh. Voi cac thi sinh chi co nhu cau xet tot nghiep thi cac em chi can thi o cac cum do So Giao duc va Đao tao chu tri. Cuc Nha truong co quyen han nhu mot So Giao duc va Đao tao. Nam 2016, moi tinh thanh to chuc mot cum thi đai hoc va mot cum thi tot nghiep. Tu nam 2017, moi tinh thanh chi con mot cum thi duy nhat do So GD&ĐT tinh/thanh đo chu tri co su phoi hop cua cac truong đai hoc. Đieu nay tranh đuoc viec thi sinh phai qua tinh khac tham gia ky thi.


= Đoi tuong đuoc tham du ky thi va trach nhiem =
La cac thi sinh hoc het chuong trinh Trung hoc pho thong hoac cac chuong trinh tuong đuong voi cap Trung hoc pho thong cua Viet Nam; nhung nguoi chua co bang tu tai hoac nhung ai đa tot nghiep THPT co nguyen vong tuyen sinh Đai hoc, Cao đang.
Cac thi sinh chi đuoc mang vao phong thi but viet, but chi, compa, tay, thuoc ke, thuoc tinh, may tinh bo tui khong co chuc nang soan thao van ban va khong co the nho; Atlat Đia ly Viet Nam đoi voi mon thi Đia ly (do Nha xuat ban Giao duc Viet Nam an hanh, khong đuoc đanh dau hoac viet them bat cu noi dung gi); cac loai may ghi am va ghi hinh chi co chuc nang ghi thong tin ma khong truyen đuoc thong tin va khong nhan đuoc tin hieu am thanh, hinh anh truc tiep neu khong co thiet bi ho tro khac. Đac biet la cang khong đuoc mang tai lieu hay đien thoai di đong vao phong thi vi cach ra đe cua ky thi nay đa đoi moi nen du co mang vao cung khong su dung đuoc va neu bi phat hien se bi đinh chi thi.


= Điem thi va cach thuc xet tot nghiep =
Điem xet tot nghiep Trung hoc pho thong la 5 điem tro len. No đuoc tinh voi tong điem 4 mon thi, điem trung binh ca nam lop 12, điem khuyen khich va điem uu tien (neu co) qua cong thuc: lay tong điem cua 4 bai thi cong điem khuyen khich tat ca chia 4 roi nhan 7, roi cong voi điem trung binh ca nam lop 12 nhan 3; sau đo lay tong tren chia 10 va cong voi điem uu tien (neu co). Điem xet tot nghiep đuoc lay đen 2 chu so thap phan, do phan mem may tinh tu đong thuc hien.
Bo Giao duc va Đao tao đoc quyen cong bo điem thi. Moi thi sinh đuoc cap 4 Giay chung nhan ket qua thi, bao gom mot giay chung nhan cho nguyen vong 1 va ba giay chung nhan cho cac nguyen vong con lai. Tu nam 2016, moi thi sinh chi đuoc cap mot giay chung nhan ket qua thi voi ma so xac đinh.


Lich thi Tu nam 2017 đen nam 2019, ky thi đuoc to chuc trong 4 ngay, thoi gian to chuc thi thuong vao cuoi thang 6 hoac đau thang 7.


Hinh thuc = Đe thi =
Thong thuong, moi mon thi co đe thi chinh thuc va đe thi du bi đuoc su dung khi co su co; kem theo huong dan cham, thang điem, đap an va đuoc quan ly voi đo bao mat cao.
Đe thi phai đam bao phan loai trinh đo cua thi sinh, vua đam bao đu đe thi sinh de tot nghiep trung hoc pho thong vua chon đuoc cac em kha, gioi vao đai hoc, cao đang. Thong thuong, đe co 50% muc đo nhan biet, thong hieu va 50% muc đo van dung va van dung cao.


= Hinh thuc thi, cach lam bai va tong quan đe thi =
Thong thuong, cac mon Toan, Ngu van, Lich su va Đia ly thi theo hinh thuc tu luan, cac mon Vat ly, Hoa hoc, Sinh hoc thi theo hinh thuc trac nghiem. Voi mon Ngoai ngu, co nam chi lam trac nghiem, co nam them phan tu luan (viet). Voi phan tu luan, thi sinh phai lam bai vao to giay thi va trac nghiem lam vao phieu tra loi trac nghiem. Tuy tung nam ma hinh thuc thi co the thay đoi.
Trong 2 nam đau (chua thi theo bai to hop), thong thuong mon ly la mon co so luong đang ki du thi đong nhat boi chi can thi them mon nay, thi sinh đa co the xet tuyen vao cac khoi D, A1. Hon nua, mon nay thuong la mon thi trac nghiem nen co the an may khi gap cau hoi kho va de lay điem cao. Mon Su co tinh trang nguoc lai khi rat it thi sinh chon thi. Co nhung truong "trang" hoc sinh thi su. Đieu nay đa chung minh cho cach day va hoc su cua cac truong tai Viet Nam trong nhieu nam: Ep buoc hoc sinh hoc thuoc qua nhieu, nho chi tiet tung con so, su kien. Đo la cach chon mon thi cua hang nghin thi sinh mien xuoi, o thanh pho. Tuy nhien, o vung nui va hai đao co rat nhieu vung co ti le thi sinh chon su rat cao con vat ly thi nguoc lai. Cac mon Sinh hoc, Đia ly va Hoa hoc co thi sinh lua chon tuong đoi đong đeu. Ong Vu Minh Quang cho rang viec hoc sinh it chon mon Su la thuoc trach nhiem cua nguoi day.
Tu nam 2017, cac bai thi Toan, Khoa hoc tu nhien (Vat ly, Hoa hoc, Sinh hoc), Khoa hoc xa hoi (Lich su, Đia ly, Giao duc cong dan), Ngoai ngu thi theo hinh thuc trac nghiem, mon Ngu van thi theo hinh thuc tu luan. Voi cach chon nay, bai thi KHXH cung mon Su, Đia, GDCD đa len ngoi, vuot cac mon KHTN boi chuyen sang thi theo hinh thuc trac nghiem.

Bai thi Ngu van đuoc chia lam hai phan. Phan Đoc hieu cho mot đoan ngu lieu cho san yeu cau thi sinh phai thuc hien 4 yeu cau ben duoi, tong 3 điem. Phan Lam van co 2 cau hoi, mot cau 2 điem yeu cau thi sinh viet mot đoan van nghi luan ve mot van đe, thuong se co lien quan toi ngu lieu truoc đo, mot cau 5 điem yeu cau thi sinh nghi luan ve mot van đe van hoc.
Bai thi to hop gom 3 mon thi thanh phan. Moi mon thi co 40 cau hoi voi 0,25 điem mot cau, thoi gian lam bai la 50 phut. Cac mon thi thanh phan trong bai thi to hop se đuoc lam lien tiep nhau, moi mon cach nhau 15 phut.
Voi bai thi Ngoai ngu, thi sinh co the lua chon thi mot trong cac mon Tieng Anh, Tieng Phap, Tieng Đuc, Tieng Nhat, Tieng Nga, Tieng Trung Quoc, Tieng Han. Thi sinh khong đuoc hoc mon Ngoai ngu hoac hoc trong đieu kien khong đam bao chat luong đuoc Giam đoc so Giao duc va Đao tao xem xet, quyet đinh cho phep thi sinh chon mon thi thay the mon Ngoai ngu trong so cac mon tu chon.


Đanh gia Nam 2015 moi la nam đau tien to chuc mot ky thi quoc gia chung tai Viet Nam nhung no đa vap phai nhieu y kien trai chieu tu cac nha lam giao duc, cac chuyen gia Viet Nam va mot so giao su, tien si cua cac nuoc khac.


= Mat tich cuc =
Ky thi nay đa long ghep su cong bang, khach quan, nghiem tuc cua ky thi đai hoc cung voi su nhe nhang cua ky thi tot nghiep Trung hoc pho thong, lam cho ca he thong chinh tri, cac truong đai hoc va so giao duc đao tao đeu cung vao cuoc to chuc. Voi viec đoi moi cach ra đe, thi sinh co the tap trung on thi cac mon chinh đe tuyen sinh đai hoc, hon nua cung khong phai hoc thuoc long, ghi nho may moc o cac mon Van, Su, Đia. Thay vi phai nhieu lan đua con đi qua xa đe du thi het cac ky thi, cac bac phu huynh chi phai đi xa đung mot lan va giam bot chi phi xang xe, đi lai. Hon nua cung phan nao giam bot chi phi to chuc, in an va tinh trang luyen thi đai hoc tran lan. Đac biet, tu nam 2017 hau het cac mon thi đuoc chuan hoa thi theo hinh thuc trac nghiem, giup kiem tra đuoc khoi luong kien thuc rong, tranh hoc vet hoc tu.


= Mat yeu kem =
Ky thi nay van con nhung ton tai can phai khac phuc. Trong nam 2015, nhieu thi sinh vung nui du thi đai hoc van phai đi lai xa đe du thi do hinh thuc to chuc theo cum chi to chuc cac điem thi o tinh co truong đai hoc chu tri cum thi. Viec nay cung dan đen ach tac giao thong o cac thanh pho lon. Hon nua, neu co thi sinh phai thi ca tam mon thi de bi đuoi suc, met moi o cac buoi thi cuoi. Rat nhieu truong đai hoc them nhieu to hop moi, lam cho cach xet điem san kho khan. Ti le tot nghiep nam đau tien to chuc đat gan 92% nhung nhieu chuyen gia van khang đinh chua phan anh đung thuc chat. Pho điem thi khong the hien ro so thi sinh bi điem liet, va chi la "mot nua su that"  Viec co nhieu điem liet mon Ngoai ngu đa đuoc du bao truoc boi thuc te viec hoc va giang day ngoai ngu o bac pho thong cua Viet Nam rat yeu. Ngoai ra, viec co nhieu điem liet đa phan anh đuoc thuc chat thuc trang day va hoc, theo đo van co nhieu hoc sinh luoi hoc, tu tuong chu quan, i lai vao nhung su tro giup tu xung quanh; voi su phan ban, cac em van se chi chu trong nhung mon hoc minh thi. Ong Đao Trong Thi cho rang viec to chuc thi tot nghiep rieng la khong can thiet khi ma ti le đau tot nghiep qua cao.
Nam 2017 la nam đau tien cac mon đuoc to chuc thi trac nghiem, viec xuat hien hang nghin điem 10 va điem san nhieu truong (lay ket qua thi THPT quoc gia) len rat cao (29-30 điem van truot đai hoc) khien du luan cho rang đe thi trac nghiem qua de, kho phan loai hoc sinh va lam rui ro (khoanh bua, hoac to phieu TLTN chua đung ky thuat). Nam 2018, đe thi mot so mon đuoc phan anh la qua kho, nhieu chuyen gia cung gap kho khan khi giai đe, va pho điem mot so mon thap đac biet la lich su va ngoai ngu. Khau cham thi xuat hien tieu cuc tai mot so tinh mien nui.


Danh sach ky thi trung hoc pho thong quoc gia Be boi = Gian lan điem thi nam 2018 =

Nam 2018, ky thi xuat hien hang loat sai pham trong cong tac cham thi dan đen viec nang điem cho thi sinh tren quy mo lon o nhieu đia phuong nhu Ha Giang, Son La va Hoa Binh. Khien nhieu em hoc that khong the vao truong. Tong so thi sinh bi phat hien gian lan la 222 thi sinh va đa bat 16 nghi pham lien quan đen vu gian lan.


 Thay đoi  Sau vu gian lan thi cu nam 2018, Bo GD va ĐT đa co nhung thay đoi quan trong nham tranh lap lai sai pham nghiem trong nay, ngoai thay đoi noi dung thi chu yeu la noi dung hoc Lop 12, đam bao nang luc va phu hop cho hoc sinh pho thong thi con co nhieu thay đoi khac, cu the:

Cac truong đai hoc se cham thi trac nghiem do truong đai hoc chu tri duoi su giam sat cua Bo Giao duc va Đao tao. Đia phuong chi chuan bi Co so vat chat va cham thi tu luan.
Viec cham se dung phan mem cua Bo va ma hoa bai thi, thuc hien quy trinh chat che chi tiet tu viec giam sat thi, cham thi, sap bai thi, luu du lieu bai thi,...
Toan bo khau coi thi, to chuc thi, cham thi, luu giu bai thi,... đuoc giam sat chat che qua Camera va cac đon vi lien quan 24/24. Tat ca đuoc thanh kiem tra thuong xuyen va chat che.
Se cong bo chi tiet phan tich ket qua thi truoc khi cong bo ket qua thi chinh thuc.
Ket qua xet cong nhan tot nghiep THPT bao gom: 70% điem trung binh cac bai thi THPT quoc gia dung đe xet va điem khuyen khich + 30% điem trung binh ca nam lop 12 cua thi sinh, cong voi điem uu tien (neu co).
Tang cuong tu chu tuyen sinh cac truong đai hoc, cao đang thong qua viec cac truong lap đe an, cac phuong phap tuyen sinh phu hop.
Thi sinh he tu do, giao duc thuong xuyen se đuoc thi chung voi thi sinh he trung hoc pho thong, khong thi rieng nhu nhung nam truoc.
Ngoai ra con co mot so thay đoi khac nhu: yeu cau tuyen sinh voi cac nhom nganh thuoc linh vuc suc khoe phai co hoc luc gioi, tang cuong ve trach nhiem cua truong, thay đoi đoi voi quan nhan, luu bang tot nghiep,...


Xem them Ky thi tuyen sinh lop 10
Ky thi tot nghiep trung hoc pho thong
Đanh gia nang luc
Đanh gia tu duy
Ky thi tuyen sinh đai hoc va cao đang (Viet Nam)


Tham khao Lien ket ngoai Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam Luu tru ngay 21 thang 7 nam 2015 tai Wayback Machine
Tra cuu điem thi THPT Quoc gia Luu tru ngay 14 thang 4 nam 2019 tai Wayback Machine