Thuy An (1916–1989, ten that la Luu Thi Yen), la mot nha van Viet Nam. Đay la nguoi phu nu duy nhat bi ket an tu do bi to cao la gian điep, phan đong trong phong trao Nhan Van - Giai Pham tai Viet Nam.


Tieu su Thuy An sinh tai Ha Noi, que goc o lang Hoa Xa, phu Ung Hoa, tinh Ha Đong, la con ong Luu Tien Ich va ba Phung Thi Ton.
Co khieu tho van tu nho nen nam 13 tuoi, ba đa co tho đang tren tap chi Nam Phong (1929) va 3 nam sau, lai nhan đuoc giai thuong van chuong cua Trieu đinh nha Nguyen.
Chong Luu Thi Yen la nha van, nha giao Bui Nhung but hieu la Bang Duong, em ruot hoc gia Bui Ky. Nhung sau khi ba sinh đuoc 6 nguoi con, thi ly than voi chong tu 1949. Nguoi tinh cua Luu Thi Yen la ong Đo Đinh Đao, mot nhan vat quan trong cua Viet Nam Quoc Dan Đang. Sau ong Đo Đinh Đao chet vi mot nguyen do con nhieu nghi van.
Trong thoi ky Nhan Van - Giai Pham, nha van Phan Khoi nhan Luu Thi Yen la con nuoi. Sau khi bao Nhan Van - Giai Pham bi đinh ban, ba bi bat nam 1958 va trong phien toa ngay 21 thang 1 nam 1960 xet xu ba tai Ha Noi, nhieu nhan chung đeu cho rang ba đa co anh huong khong nho đoi voi mot so van nghe si tham gia phong trao nay. Tuy nhien, nhung nguoi trong cuoc nhu Nguyen Huu Đang, Le Đat  phu nhan su tham gia cua ba trong nhom. Ba bi ket an cung nhu Nguyen Huu Đang 15 nam tu.
Nam 1973, Luu Thi Yen cung voi Nguyen Huu Đang, cung bi tu vi vu Nhan Van - Giai Pham, đuoc tha trong dien "Đai xa chinh tri pham trong Hiep đinh Paris". Vao Thanh pho Ho Chi Minh, ba quy y o Chua Quang Huong Gia Lam nam 1987 va mat nam 1989, tai nha rieng o đuong Le Van Sy.


Nghiep van Thuy An đa tung lam chu nhiem nhung to Đan ba moi (Sai Gon), Phu nu tan van (Sai Gon), Đan Ba (Ha Noi), đa tung la quyen giam đoc Viet Tan Xa va phong vien chien truong.
Ve mat sang tac, Vu Ngoc Phan trong Nha van hien đai cho biet: 

Tac gia Thuy An von la mot nha tho. Toi đa đoc tho cua Thuy An trong Phu nu tan van, trong Đan ba moi va trong tuan bao Đan ba.
Đanh gia ve tieu thuyet Mot linh hon cua Thuy An, Vu Ngoc Phan cho rang:

Mot linh hon chinh la mot tieu thuyet tinh cam, ta nhung tinh tinh rat ngay tho, rat trong sang cua Van, mot co gai giau long tin nguong va giong nhu mot bong sen, tuy "gan bun ma chang hoi tanh mui bun"…
Nhung đoc Mot linh hon, nguoi ta nhan thay đieu nay khong đuoc thiet thuc: Ha Noi chua co cai trinh đo co mot gai giang ho sang trong nhu Bay Thanh, co le tac gia đa đem cai khung canh Nam Ky, la noi tac gia đa tung o lau nam, ra đat Bac. Đieu thu hai nua la đoc Mot linh hon, nguoi ta van chua co cam tuong minh song trong truyen cung cac nhan vat. Co le Thuy An đa ta Bay Thanh bang nhung net but tho bao qua va ta Van bang nhung net mem yeu qua chang?"
Tuy vay, Mot linh hon cung đang ke la mot tieu thuyet xuat sac cua phu nu Viet Nam tu truoc đen nay: tac gia đa giau tuong tuong, truyen lai xay dung mot cach vung vang, chac chan.


Nhan Van - Giai Pham Ve vai tro cua Thuy An trong phong trao Nhan Van - Giai Pham, Bang Si Nguyen cho biet: 

Thuy An la nguoi phu nu duy nhat — o trong hay o ngoai phong trao — bi ket an la "gian điep". Ba la mot truong hop đac biet, theo Le Đat va Nguyen Huu Đang, ba khong o trong Nhan Van - Giai Pham, vay ma ten ba đuoc neu len hang đau trong "hang ngu phan đong" voi nhan hieu "Con phu thuy xao quyet" va nhung loi le đoc đia nhat danh cho ba: "Nhu vat ngui thay mau, Thuy An nhu ran bo toi cac cau lac bo Hoi Nha van phun noc đoc mat sat che đo ta ban cung hoa nhan dan"
Vay, vu an Thuy An co phai la mot vu an chinh tri? Hay la mot su quy ket oan uong?
Nguyen Huu Đang noi nguyen van nhu sau:

Ba Thuy An khong tham gia gi vao nhom Nhan Van - Giai Pham ca. Ba ay khong viet mot bai, mot cau, mot chu nao cho Nhan Van ca. Ba ay cung khong he mach nuoc, ban bac gi voi nguoi khac hay voi toi bao gio ca. Khong, khong he co, tuy rang co quan he, thinh thoang co gap nhau, cung noi chuyen.
Nha tho Le Đat cung co khang đinh:

Toi nhac lai mot lan nua la chi Thuy An chua bao gio o trong nhom Nhan Van - Giai Pham ca. Nhung chi Thuy An rat than voi anh em trong Nhan Van - Giai Pham va đac biet la than voi toi. Nguoi ta buoc toi chi Thuy An, nguoi ta cu buoc toi map mo the thoi, [...] nhung cho đen khi toi biet thi toi cung chang thay chi ay viet bai nao cho Nhan Van - Giai Pham ca.
Toi co the bao đam 100% chi ay khong phai la gian điep. Tai vi the nay: Neu la gian điep thi phai co chung co chu! Chi nhan tien cua ai? Nhan tien o đau? Lien lac voi ai? Cho đen bay gio toi van thay đo la mot cau hoi ma Nha nuoc chua tra loi toi đuoc. [...] Chi ay la mot trong nhung cay but nu đau tien cua Viet Nam. Ma theo toi [...] thi chi ay đa tung tham gia khang chien! Viec lien lac voi khang chien trong thoi ay thi minh mat moi la chuyen binh thuong, ma mat moi thi minh khong the chung minh đuoc. Bay gio cung đa lau roi, đa gan 50 nam roi. Toi thay chung ta co the mo nhung kho tai lieu ra đe buoc toi hoac minh oan cho mot nguoi cho ro rang va khi minh đat ro rang ve phan vi roi thi minh phai tra lai danh du cho nguoi ta.
Tuy nhien, Thuy Khue thong qua con trai Thuy An la Bui Thuy Bang lai khang đinh:

Thuc ra, Thuy An đa cung con cai vao Nam tu 1952, nhung van thuong xuyen tro ra Ha Noi đe to chuc co so chong lai Đang va Nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa nen thang 3 nam 1957 ba bi bat tren đuong lan tron tu Hoa Xa, Ha Đong đen Phu Ly (que chong). Va hanh đong đo cua ba đa đuoc chinh con trai ba thua nhan. Tra loi cau hoi “Thuy An thuong xuyen ra Ha Noi voi muc đich gi?”, Bui Thuy Bang, con trai thu cua Thuy An, noi: "Ba cu toi ra Bac, voi hai muc đich: – Ve que minh đe thu thap tat ca nhung gi quy bau nhat trong nha ong ngoai toi. Thu nhi, ba cu toi muon đat cai ban doanh chong lai chinh quyen o Hoa Xa – chung toi nhan manh"
Thai Ke Toai, đai ta cong an đac trach ho so vu an, đi sau vao nghien cuu ho so cua ba đa phu nhan thong tin nay, rut ra ket luan:

Voi nhung tai lieu nghiep vu ma toi đa đoc, toi co the khang đinh rang con chau Thuy An khuech truong len thoi. Mot nguoi nhu Thuy An khong the ao tuong va au tri nhu the, nhat la ba chang theo mot đang phai nao, mot đuong loi chinh tri nao. Noi dung cac tac pham van hoc cua ba đa noi len đieu đo.


Chu thich Lien ket ngoai Phong trao Nhan van Giai pham Luu tru ngay 7 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine Bai viet cua Thuy Khue.
Chuyen bo, me, be va con bup be Truyen ngan cua Thuy An tren Talawas.
Tu lieu ve Thuy An Tren web Viet.no.