Tran Huu Ngoan (1934 – 2014) la mot bac si noi tieng chuyen ve benh phong va da lieu tai Viet Nam. Ong nguyen la giam đoc Benh vien Phong – Da lieu Quy Hoa, Binh Đinh va giam đoc cua Benh vien Phong – Da lieu Quynh Lap, Nghe An. Bac si Tran Huu Ngoan la nguoi đau tien va duy nhat tren the gioi đa tu tiem vi khuan benh phong vao nguoi minh đe chung minh rang benh phong rat kho lay va co the chua khoi. Viec lam nay cua ong mang đay tu tuong nhan van nham thay đoi cach nhin ac cam cua xa hoi đoi voi nhung benh nhan phong cui Tuy đa cong hien ca cuoc đoi minh hon nua the ky đe cung song va cuu chua cac benh nhan phong, nhung bac si Ngoan đa khong nhan đuoc bat cu mot danh hieu, tang thuong hay bang khen nao.


Cuoc đoi Bac si Tran Huu Ngoan sinh ngay 10 thang 9 nam 1934 tai lang Nghia Đo, Ha Noi. Ong la con trai thu trong mot gia đinh tieu thuong binh di. Ong tung hoc tieu hoc tai truong Yen Thai roi tiep trung hoc tai Truong Buoi (nay la Truong Chu Van An). Nam 1956, ong tot nghiep pho thong tai truong Paul Francois Puginier (nay la Truong Viet Đuc, Ha Noi) va thi đau vao Đai hoc Y Duoc Ha Noi, khoa Da Lieu. Tran Huu Ngoan đam me am nhac co đien, ong biet choi đan vi cam va xem Bac si Albert Schweitzer la than tuong cua minh.
Nam 1962, Tran Huu Ngoan tot nghiep Truong Đai hoc Y Ha Noi. Ong co nguyen vong đuoc nghien cuu cham soc benh nhan phong nen đuoc nhan cong tac tai Khu Đieu Tri Phong Quynh Lap, Quynh Luu, Nghe An. Tu nam 1962 đen nam 1968, bac si Ngoan đa thuc hien "ba cung" voi can bo va benh nhan phong. Mot nam ong chi ve voi gia đinh mot đoi lan, tham chi co nam bac si con đua ca vo va con vao trai đe an Tet cung voi benh nhan. Tran Huu Ngoan đuoc chi bo Khu đieu tri Quynh Lap ket nap vao Đang nam 1968. Thang 5 nam 1974, bac si Ngoan lam giam đoc tai Benh vien phong Quynh Lap va ke tu đo, ong đa thuc hien nhung thay đoi đau tien nham xay dung mot mo hinh moi nham bien Benh vien Quynh Lap tro thanh đon vi tien phong xoa bo tinh trang "trai hui" biet lap va xoa bo quan niem bi quan tuyet vong cua chinh benh nhan phong, đong thoi xay dung nen hinh anh tich cuc ve cong tac đieu tri benh phong.
Thang 5 nam 1984, bac si Tran Huu Ngoan đuoc Bo Y te đieu chuyen lam Giam đoc Benh vien phong Quy Hoa, Quy Nhon, Binh Đinh. Tai đay, bac si Ngoan đa xay dung benh vien thanh noi thi điem thanh cong mo hinh moi ve cham soc benh nhan phong tai Viet Nam.
Sau muoi nam cong tac tai Quy Hoa, đen thang 5 nam 1994, bac si Ngoan đuoc đieu ve lam chuyen vien tai Vu Đieu tri Bo Y te. Ong lam viec tai đo đuoc 5 nam va nghi huu tai Nghia Đo. Ong nghi huu nhung van nghien cuu va viet sach, viet tham luan đang bao, xuat ban... Bac si Ngoan van tiep tuc đen voi benh nhan phong qua nhung chuong trinh tu thien do chinh ong to chuc.
Suc khoe bac si Ngoan bat đau yeu nhieu tu 2003, ong đuoc vo va cac con cham soc chu đao tai gia đinh. Bac si Tran Huu Ngoan qua đoi vao ngay 22 thang 5 nam 2014, huong tho 80 tuoi. Ong đuoc an tang tai nghia trang thon Van Ap, Xa Bo Đe, huyen Binh Luc, tinh Ha Nam.


Cuoc song thanh bach Bac si Tran Huu Ngoan đuoc nhieu nguoi "phong cho rat nhieu danh hieu" voi su kinh ne lan khinh miet nhu "Bac si đien khung", "Bac si thich day dua voi hui", "Nguoi cua nguoi bat hanh", "Nguoi cua long nhan ai", "Nguoi "xuc cam voi benh nhan phong". Ong đa tu choi lam ho so đe nhan danh hieu thay thuoc uu tu, anh hung lao đong. Thang 8 nam 1995, Lien hiep Benh vien phong quoc te (International Leprosy Union) cua An Đo đa bau chon bac si Ngoan đe trao giai thuong quoc te Ghandi. Nhung ong cung khiem ton tu choi nhan vi cho rang nhung đong gop cua minh khong xung đang nhan giai thuong cao quy nay.


Gia đinh Nam 1961, Tran Huu Ngoan cuoi co giao Pham Thi Yen, nguoi Ha Noi. Khi đo, ong đang la sinh vien nam cuoi. Ba Pham Thi Yen theo bac si la nguon đong vien va noi nuong tua vung chac trong suot cuoc đoi cua ong.


Tiem vi khuan benh phong vao nguoi Thang 10 nam 1984, bac si Ngoan toi tham Benh vien Da Lieu Nha Trang, tai đay co mot so giuong cho benh nhan phong. Nhan vien y te noi nay co thai đo phan biet khong tot voi cac benh nhan phong. Bac si Ngoan đa giai thich ve cong viec nhung cac nhan vien y te khong tin. Cung voi su chung kien cua Giam đoc Vien Pasteur Nha Trang, tien si vi trung hoc Nguyen Thi The Tram va nhieu bac si chuyen khoa cua benh vien, bac si Tran Huu Ngoan đa lay 200 milligram u phong o dai tai cung vet lo loet tren co the benh nhan, benh pham đuoc su kiem tra cua cac nha khoa hoc chuyen mon co mat la đu kha nang gay benh. Sau khi đuoc nghien nat, benh pham đuoc hoa voi nuoc muoi sinh ly roi loc lay phan co đu truc khuan đe gay benh. Bac si Ngoan đa đua benh pham voi hang ty truc khuan vao co the bang cach nho vao mui, uong va tiem vao hai khuyu tay va hai dai tai, nhung noi truc khuan de phat trien. Ong thuc hien đieu đo vi tin vao kien thuc Y hoc va nham chung minh viec benh phong khong lay nhiem đe xoa mac cam cho nguoi benh. Bac si Ngoan la nguoi lan đau tien đa dung cam đua vi khuan benh phong vao co the minh.


Trong nghe thuat Nha bien kich Luu Quang Vu đa cam xuc truoc cuoc đoi cua bac si Tran Huu Ngoan va viet nen vo kich "Loai hoa bat tu". Luu Quang Vu đa lay nguyen mau nhan vat chinh trong tac pham la bac si Ngoan. Nha bien kich đa ca ngoi tinh than dung cam, kien cuong cua bac si, nguoi đa tuyen chien voi vi khuan Hansen va cach ma nguoi bac si đa cung song voi cac benh nhan phong cua ong. Luu Quang Vu xem bac si Ngan nhu mot bong hoa toa huong thom ngat, va ngoai bien khoi la nhung con song quan đau.


Cong trinh nghien cuu Benh phong – Ly thuyet va Thuc hanh, Nha xuat ban Y hoc an hanh nam 2001.
Bao cao so bo ve đieu tri o ga tren nguoi mac benh phong tai khu đieu tri Quynh Lap, Tap chi: Da lieu hoc Viet Nam.
Cong tac phau thuat tren benh nhan phong, Tap chi: Da lieu hoc Viet Nam.
Hinh anh sieu cau truc mycobacterium leprae, Tap chi: Hinh thai hoc. (Đong tac gia)
Mot so nhan xet ve benh nhan vao chua noi tru tai khu đieu tri phong Qui Hoa trong 4 nam tu 1-1986 đen 12-1989, Tap chi: Noi san Da lieu. (Đong tac gia)
Nhan xet so bo mot vai thong ke ve dich te benh phong, Tap chi: Y hoc thuc hanh. (Đong tac gia)
Nhung hinh anh sieu cau truc MYCOBACTERIUM LEPRAE, Tap chi: Ve sinh phong dich. (Đong tac gia)
Nuoi Mycobacterium leprae in Vitro, Tap chi: Cong trinh NCKH y duoc (Hoi đong khoa hoc Bo Y te). (Đong tac gia)
Thong bao so bo ve tac dung 2-mercaptobenzimidazol đoi voi benh phong, Tap chi: Da lieu hoc Viet Nam. (Đong tac gia)
Thuong ton mat trong benh phong, Tap chi: Noi san Da lieu.
U sui (papillome) va epitheliome spinocellulaire tren vet thuong ban chan (mal perforant) cua benh nhan hui (lepre), Tap chi: Noi san Da lieu. (Đong tac gia).


Ghi chu Lien ket ngoai Tran Huu Ngoan – Huyen thoai song ve mot can benh đa “chet” Luu tru ngay 24 thang 5 nam 2014 tai Wayback Machine Phan Phan, Tap chi đien tu Phap ly Thu Bay, 22/03/2014 4:20
Bac si Tran Huu Ngoan: Mot đoi hien minh cho khoa hoc Luu tru ngay 31 thang 10 nam 2019 tai Wayback Machine Trang tin đien tu Lien hiep cac Hoi Khoa hoc va Ky thuat Viet Nam Thu hai - 10/07/2006 16:23
Chia se Tin Mung CN 5 TN NB 2015 (Mc 1, 29-39) Tran Binh An, dongcong.net