Sirima Ratwatte Dias Bandaranaike (tieng Sinhala: සිරිමා රතවතතෙ ඩයස බණඩාරනායක, tieng Tamil: சிறிமா ரதவததே டயஸ பணடாரநாயககே; 17 thang 4 nam 1916 – 10 thang 10 nam 2000, thuong đuoc goi la Sirimavo Bandaranaike) la mot nu chinh khach nguoi Sri Lanka. Ba tro thanh nu lanh đao chinh phu đau tien trong lich su the gioi hien đai khi đuoc bau lam Thu tuong Sri Lanka vao nam 1960. Ba tai vi trong ba nhiem ky: 1960-1965, 1970-1977 va 1994-2000.
Xuat than trong mot gia đinh quy toc Kandy, Bandaranaike theo hoc tai cac truong trung hoc Cong giao o Anh nhung van la Phat tu va noi tieng Sinhala lan tieng Anh đeu tot. Sau khi tot nghiep trung hoc, ba đa lam viec cho nhieu chuong trinh xa hoi khac nhau truoc khi lap gia đinh. Trong vai tro nu chu nhan cua gia đinh Bandaranaike va la vo cua S.W.R.D. Bandaranaike (ong tham gia hoat đong chinh tri va sau đo tro thanh Thu tuong), ba nhan đuoc su tin tuong tu chong minh đe lam mot co van khong chinh thuc. Nhung hoat đong xa hoi cua ba tap trung vao viec nang cao đoi song cua phu nu va be gai o nhung vung nong thon cua Sri Lanka. Sau khi chong ba bi am sat vao nam 1959, Sirimavo Bandaranaike tham gia chinh truong va đen nam 1960 thi tro thanh nguoi phu nu đau tien đuoc bau lam Thu tuong cua mot quoc gia.
Bandaranaike đa co gang cai to thuoc đia Ceylon cu cua Anh thanh mot nuoc cong hoa xa hoi chu nghia bang viec quoc huu hoa cac to chuc trong nhieu linh vuc nhu ngan hang, giao duc, cong nghiep, truyen thong va thuong mai. Do tien hanh thay đoi ngon ngu hanh chinh tu tieng Anh sang tieng Sinhala, ba cang lam tram trong them su bat man trong cong đong nguoi ban xu Tamil; đoi voi nhung nguoi Tamil goc An, nhom sac toc tro thanh vo quoc tich theo Đao luat Cong dan nam 1948. Trong hai nhiem ky lam Thu tuong đau tien cua Bandaranaike, ba phai đoi mat voi vo so van đe: đat nuoc bi anh huong boi lam phat va thue cao, su phu thuoc vao nhap khau thuc pham đe nuoi song dan chung, that nghiep cao va phan cuc giua hai nhom dan Sinhala va Tamil do chinh sach dan toc Sinhala. Ba tung đau tranh chong mot am muu đao chinh vao nam 1962, cung nhu cuoc noi day nam 1971 cua nhung thanh nien cuc đoan. Nam 1972, ba giam sat viec soan thao hien phap moi va thanh lap nen cong hoa Sri Lanka. Nam 1975, Bandaranaike thanh lap co quan tien than cua Bo Phu nu va Tre em Sri Lanka, đong thoi bo nhiem nguoi phu nu đau tien phuc vu trong Noi cac Sri Lanka. Nhiem ky cua Bandaranaike đuoc đanh dau bang su phat trien kinh te khong tuong xung giua cac vung mien. Tren dien đan quoc te, ba đong mot vai tro noi bat voi tu cach la mot nha đam phan va mot nha lanh đao trong cac quoc gia khong lien ket.
Khong chi bi tuoc quyen luc trong cuoc bau cu nam 1977, Bandaranaike con bi tuoc quyen dan su vao nam 1980 vi lam quyen trong nhiem ky cua minh va bi cam tham gia chinh quyen trong 7 nam. Du nhung nguoi ke nhiem nu chinh tri gia nay luc đau đa cai thien nen kinh te trong nuoc, nhung ho lai khong giai quyet đuoc cac van đe xa hoi va khien đat nuoc roi vao mot cuoc noi chien keo dai. Khi ba tro lai lanh đao đang nam 1986, Bandaranaike phan đoi hanh đong cho phep Luc luong gin giu hoa binh An Đo can thiep vao cuoc noi chien vi tin rang no vi pham chu quyen cua Sri Lanka. Do khong đac cu Tong thong nam 1988, ba lam Thu linh phe Đoi lap trong co quan lap phap tu nam 1989 đen nam 1994. Khi con gai ba gianh chien thang trong cuoc bau cu tong thong nam đo, Bandaranaike lai đuoc bo nhiem vao nhiem ky thu ba lam Thu tuong va tai vi o đay cho đen khi nghi huu nam 2000, hai thang truoc khi ba qua đoi.


Thoi nien thieu (1916-1940) Bandaranaike co ten khai sinh Sirima Ratwatte, ra đoi vao ngay 17 thang 4 nam 1916 tai Ellawala Walawwa o Ratnapura, thuoc vung Ceylon cua Anh. Me ba la Rosalind Hilda Mahawalatenne Kumarihamy, mot thay thuoc theo truyen thong Ayurveda co tieng, con cha ba la Barnes Ratwatte, mot chinh tri gia. Ong ngoai cua ba, Mahawalatenne (va ca cha ba sau nay) đeu tung la Rate Mahatmaya - lanh đao nguoi ban đia cua Balangoda. Cha ba la mot thanh vien cua Radala, dong doi quy toc cua Vuong quoc Kandy. Gia đinh ben noi cua ba co nhieu nhan vat tieng tam, nhu chu ba la Huan tuoc Jayatilaka Cudah Ratwatte - nguoi đau tien tu Kandy đuoc vuong quoc Anh phong tuoc, va nhieu nguoi tung la can than phuc vu quoc vuong Sinhala. Mot trong so đo la Ratwatte, tong đoc (Dissawa) cua Matale; ong tham gia ky ket Cong uoc Kandy nam 1815.
Sirima la con truong trong gia đinh co sau nguoi con. Ba co bon anh em, Barnes Jr., Seevali, Mackie va Clifford; va mot chi gai, Patricia, nguoi đa ket hon voi Đai ta Edward James Divitotawela; Edward la nguoi đa thanh lap Bo Tu lenh Trung uong cua Quan đoi Ceylon. Gia đinh cu tru tai walawwa, tuc trang vien thuoc đia cua ong ngoai Mahawalatenne cua Sirima va sau đo tai walawwa cua ho o Balangoda. Tu  luc con nho, Sirima đa co quyen su dung mot thu vien lon gom nhieu tac pham đe tai van hoc va khoa hoc cua ong noi ba. Luc đau ba hoc tai truong mau giao tu nhan trong Balangoda, khong lau sau vao nam 1923 nu chinh tri gia nay chuyen toi cac lop bac tieu hoc cua Truong trung hoc Ferguson tai Ratnapura va ke đen đuoc gui toi truong noi tru tai Tu vien St Bridget, Colombo. Mac du theo hoc he giao duc Cong giao, Sirima lai la mot Phat tu trong suot cuoc đoi minh, ba thong thao ca tieng Anh va tieng Sinhala.
Sau khi tot nghiep o tuoi 19, Sirima Ratwatte tham gia vao nhung hoat đong xa hoi nhu phan phoi thuc pham va thuoc men cho cac lang song o trong rung, to chuc cac phong kham va giup tao ra nganh nghe o nong thon đe cai thien muc song cua phu nu trong lang. Ba tro thanh thu quy cua Lien đoan Dich vu Xa hoi va giu vi tri đo cho đen nam 1940. Trong 6 nam tiep theo, nu chinh khach song cung bo me trong luc ho đang sap xep cuoc hon nhan cua ba. Sau khi tu choi hai đoi tuong theo đuoi (mot nguoi la ho hang xa, va nguoi con lai la con trai cua gia toc truong Ceylon), cha me Ratwatte lien he voi mot nguoi mai moi; nguoi nay đe xuat mot lien minh voi Solomon West Ridgeway Dias (S.W.R.D) Bandaranaike - mot luat su tot nghiep o Oxford chuyen sang lam chinh tri gia, đong thoi la Bo truong Bo Hanh chinh Đia phuong đuong nhiem trong Hoi đong Nha nuoc Ceylon luc bay gio. Luc đau S.W.R.D Bandaranaike bi coi la khong xung đoi vua lua voi Sirima, vi gia toc Ratwatte la dong doi quy toc nhieu đoi phuc vu hoang toc, trong khi gia toc Bandaranaike tuy giau co nhung lai xuat than tu thon que va phuc vu tang thuc dan cai tri trong nhieu the ky. Cac nha chiem tinh hoc cho rang tu vi cua hai nguoi hop nhau va sau khi can nhac loi ich cua viec đoan ket giua hai gia toc, nha Ratwatte đa chap nhan hon le. Von đa gap nhau tu truoc đo, cap đoi cung đong y voi nhung lua chon tu gia đinh hai ben.


Nuoi gia đinh, cong tac xa hoi (1940-1959) Ngay 2 thang 10 nam 1940, Ratwatte va Bandaranaike ket hon tai Mahawelatenne Walawwa trong su kien đuoc gioi bao chi menh danh la "đam cuoi the ky" boi vi tinh chat xa hoa cua no. Cap vo chong moi cuoi chuyen đen song tai dinh thu Wendtworth nam o Guildford Crescent Colombo, noi ho thue tu Lionel Wendt. Con gai cua ho, Sunethra (1943) va Chandrika (1945) chao đoi tai Wendtworth noi gia đinh song đen nam 1946, khi cha cua S.W.R.D mua cho ho mot ngoi biet thu ten la Tintagel tai Rosmead Place o Colombo. Tu luc nay tro đi, gia đinh song mot phan cua nam tai Tintagel va mot phan cua nam tai trang vien to tien cua S.W.R.D., Horagolla Walawwa. Mot đua con trai cua hai vo chong ten la Anura ra đoi tai Tintagel vao nam 1949. Trong 20 nam tiep theo, Sirima Bandaranaike danh phan lon thoi gian cua minh đe nuoi gia đinh va lam nu chu nha chieu đai nhieu nhan vat tieng tam trong gioi chinh tri. Ca ba đua con cua Bandarnaike đeu hoc tap o nuoc ngoai. Sunetra theo hoc tai Oxford, Chandrika hoc tai Đai hoc Paris con Anura hoc tai Đai hoc Luan Đon. Tat ca sau nay se tro ve que huong va phuc vu trong chinh phu Sri Lanka.
Nam 1941, Bandaranaike gia nhap Lanka Mahila Samiti (Hiep hoi Phu nu Lankan), to chuc phu nu tinh nguyen lon nhat đat nuoc. Ba con tham gia vao nhieu du an xa hoi do Mahila Samiti khoi xuong đe trao quyen cho phu nu nong thon va cuu tro tham hoa. Mot trong nhung du an đau tien cua ba la mot chuong trinh nong nghiep đe đap ung tinh trang thieu san xuat luong thuc. Chuc vu đau tien cua ba la thu ky cua to chuc, nu chinh khach tham gia cuoc hop voi nhieu chuyen gia nong nghiep đe phat trien nhung phuong phap moi đe tang nang suat cay lua. Tiep đo Bandaranaike lan luot đam nhiem cac vi tri thu quy, pho chu tich va cuoi cung la chu tich cua Mahila Samiti; tren nhung cuong vi đo ba tap trung vao van đe giao duc con gai, quyen chinh tri cua phu nu va ke hoach hoa gia đinh. Ba cung la thanh vien cua Hiep hoi Phu nu Phat giao Ceylon, Hiep hoi Ung thu, Hiep hoi Quoc gia Ceylon ve Phong chong Benh lao va Hiep hoi Phuc loi cho Y ta.
Bandaranaike thuong đi cung S.W.R.D. trong nhung chuyen đi chinh thuc, ca noi đia lan quoc te. Hai vo chong đeu co mat o benh vien tam than, Angoda sau khi noi nay bi nguoi Nhat nem bom trong cuoc đot kich vao ngay Chu nhat Phuc sinh nam 1942, lam nhieu nguoi dan thiet mang. Khi Ceylon tien toi vi the tu tri vao nam 1947, S.W.R.D. tro nen tich cuc hon trong phong trao dan toc. Ong chay đua va đuoc bau vao Ha vien tu Khu bau cu Attanagalla. Ke đo ong đuoc bo nhiem lam Bo truong Bo Y te roi lam Lanh tu Ha vien, nhung lai ngay cang that vong voi nhung hoat đong va chinh sach noi bo cua Đang Thong nhat Quoc gia. Mac du  khong khuyen khich vo minh tham gia vao cac chu đe chinh tri va đoi khi to ra xem thuong ba truoc mat cac đong nghiep, S.W.R.D. van ton trong kha nang phan đoan cua vo. Nam 1951, ba thuyet phuc ong tach khoi Đang Quoc gia Thong nhat va thanh lap Đang Tu do Sri Lanka (Đang Tu do, con goi la SLFP). Bandaranaike chiu trach nhiem van đong hanh lang o khu vuc bau cu Attanagalla cua S.W.R.D. trong cuoc bau cu quoc hoi nam 1952, trong luc ong đi khap đat nuoc đe thu hut su ung ho. O cuoc bau cu đo, Đang Tu do chi gianh đuoc 9 ghe, tuy nhien ket qua la S.W.R.D. đa đuoc bau vao Quoc hoi. Roi S.W.R.D tro thanh Lanh đao phe đoi lap. 

Khi cuoc bau cu moi đuoc Thu tuong John Kotelawala trieu tap vao nam 1956, S.W.R.D. cam thay mot co hoi va thanh lap Mahajana Eksath Peramuna (MEP), mot lien minh giua 4 đang lon đe tranh cu trong chien dich nam 1956. Bandaranaike mot lan nua van đong hanh lang cho chong minh lan luot o Attanagalla, thi tran Balangoda va  Ratnapura cho Đang Tu do. Mahajana Eksath Peramuna đa gianh chien thang ap đao chung cuoc va S.W.R.D. tro thanh Thu tuong. Trong chuyen tham cap nha nuoc toi Malaysia vao nam 1957, hai vo chong phai rut ngan thoi gian o lai sau khi nhan đuoc tin cha cua Bandaranaike lam benh nang boi mot con đau tim. Ong qua đoi hai tuan sau khi ho voi tro lai tham ong.
Trong khi Bandaranaike đang o nha rieng tai Rosmead Place vao sang hom 25 thang 9 nam 1959 thi chong ba S.W.R.D. bi mot nha su Phat giao na nhieu phat đan do nha su nay bat man vi nhung gi ong cho la thieu su ho tro cho y hoc co truyen. Bandaranaike đen benh vien tham chong minh đang trong tinh trang nguy kich roi sau đo tat tho vao ngay hom sau. Chinh bien tro nen hon loan duoi thoi chinh phu tam quyen Wijeyananda Dahanayake, nhieu bo truong noi cac đa bi thanh trung, mot so nguoi bi bat va thu tieu. Lien minh Mahajana Eksath Peramuna sup đo khi mat vai tro cua S.W.R.D., va mot cuoc bau cu dien ra vao thang 3 nam 1960 đe lap đay ghe cho khu vuc tranh cu Attanagalla. Bandaranaike mien cuong đong y tranh cu voi tu cach ung vien đoc lap, nhung truoc khi cuoc bau cu đuoc to chuc thi Nghi vien đa bi giai tan nen ba quyet đinh khong tranh cu ghe nay. Khi cuoc bau cu to chuc vao thang 3 nam 1960, Đang Quoc gia đa gianh đuoc đa so bon ghe so voi Đang Tu do Sri Lanka. Thu tuong moi la Dudley Senanayake bi bai nhiem trong vong mot thang boi mot cuoc bo phieu tin nhiem va cuoc tong tuyen cu thu hai đuoc trieu tap vao thang 7 nam 1960.


Su nghiep chinh tri Vao thang 5 nam 1960, Bandaranaike  đuoc ban chap hanh cua Đang Tu do nhat tri bau chon, mac du thoi điem đo ba van chua quyet đinh tham gia cuoc bau cu vao thang Bay. Tu bo cac moi quan he ben cuu voi nguoi Cong san va Trotskyist, toi đau thang 6 ba đa bat đau van đong bau cu voi hua hen se tiep noi cac chinh sach cua chong ba - cu the la, thanh lap mot nuoc cong hoa, ban hanh mot luat đe thiet lap Sinhala la ngon ngu chinh thuc cua đat nuoc, va cong nhan vi the thong tri cua Phat giao, mac du cho phep nhung nguoi Tamil duy tri ngon ngu cua chinh ho va thuc hanh đuc tin An giao. Mac du đa co nhom dan cu Tamil o nuoc nay trong nhieu the ky, phan lon nguoi Tamil o Sri Lanka goc la cong nhan đon đien thuc dan Anh đem đen tu An Đo. Vi ly do nay nhieu nguoi Ceylon xem ho nhu nhung nguoi nhap cu tam thoi, mac du ho đa song qua nhieu the he o Ceylon. Voi su đoc lap cua Ceylon, Đao luat Cong dan nam 1948 đa loai tru nhung nguoi Tamil An Đo nay khoi đinh nghia cong dan, khien ho tro thanh vo quoc tich. Chinh sach cua S.W.R.D. đoi voi nhung nguoi Tamil vo quoc tich la on hoa, cap cho mot it nguoi quyen cong dan va cho phep nhung nguoi lao đong san xuat o lai. Nguoi ke nhiem ong, Dudley Senanayake, la nguoi đau tien đe xuat nhom dan cu nay phai hoi huong bat buoc. Bandaranaike đi khap đat nuoc va co nhung bai phat bieu đay cam xuc, thuong xuyen bat khoc khi ba cam ket se tiep tuc cac chinh sach cua nguoi chong qua co. Hanh đong cua ba đa mang lai cho ba ten goi "Goa phu khoc loc" tu cac đoi thu cua minh.


= Nu thu tuong đau tien (1960 - 1965) =

Vao ngay 21 thang 7 nam 1960, sau chien thang ap đao cua Đang Tu do, Bandaranaike đa tuyen the nham chuc nu Thu tuong đau tien tren the gioi, đong thoi kiem nhiem ghe Bo truong Bo Quoc phong va Ngoai giao. Ba la nguoi phu nu đau tien trong lich su hien đai tro thanh nguoi đung đau mot quoc gia ma khong phai cha truyen con noi. Vi ba khong phai la mot thanh vien đuoc bau cua Quoc hoi vao thoi điem đo, nhung la lanh đao cua đang cam chiem đa so trong quoc hoi, hien phap đoi hoi ba phai tro thanh mot thanh vien cua Quoc hoi trong vong ba thang neu ba tiep tuc giu chuc vu Thu tuong. Đe tao mot vi tri cho ba, đong minh cua ba la Manameldura Piyadasa de Zoysa đa tu chuc đe tao ghe trong tai Thuong vien. Vao ngay 5 thang 8 nam 1960, Toan quyen Goonetilleke đa bo nhiem Bandaranaike vao Thuong vien Ceylon. Ban đau, ba chat vat trong viec quan xuyen cac van đe phai đoi mat voi đat nuoc, phai dua vao thanh vien noi cac va chau trai cua minh, Felix Dias Bandaranaike. Đoi thu đua ra nhung binh luan xem thuong ve "noi cac chan bep" (tieng Anh: kitchen cabinet) cua ba, mot trong nhung đon tan cong mang tinh phan biet gioi keo dai trong thoi gian ba cam quyen.
Đe tiep tuc chinh sach cua chong minh la quoc huu hoa cac linh vuc quan trong cua nen kinh te, Bandaranaike đa thanh lap mot tap đoan voi cac co đong hon hop cong-tu, va nam quyen kiem soat bay to bao. Ba quoc huu hoa ngan hang, ngoai thuong va bao hiem, cung nhu nganh dau khi. Khi tiep quan Ngan hang Ceylon va thanh lap cac chi nhanh cua Ngan hang Nhan dan moi thanh lap, Bandaranaike nham muc đich cung cap dich vu tin dung cho cac cong đong dan cu khong co co so ngan hang truoc đay, thuc đay phat trien kinh doanh đia phuong. Vao thang 12 nam 1960, Bandaranaike quoc huu hoa tat ca cac truong hoc giao xu đang nhan đuoc tai tro cua nha nuoc. Khi lam nhu vay, ba đa kiem che anh huong cua thieu so Cong giao, nhung nguoi thuong la thanh vien cua gioi tinh hoa kinh te va chinh tri, va mo rong anh huong cua cac nhom Phat giao. Vao thang 1 nam 1961, Bandaranaike đa ban hanh luat khien tieng Sinhala tro thanh ngon ngu chinh thuc, thay the tieng Anh. Hanh đong nay đa gay ra su bat binh lon trong so hon hai trieu nguoi noi tieng Tamil. Đuoc thuc đay boi cac thanh vien cua Đang Lien bang, mot chien dich bat tuan dan su đa bat đau o cac tinh co đa so nguoi Tamil. Phan ung cua Bandaranaike la tuyen bo tinh trang khan cap va gui quan đoi đe khoi phuc hoa binh. Bat đau tu nam 1961, cac cong đoan bat đau mot loat cac cuoc đinh cong đe phan đoi lam phat va thue cao. Mot cuoc đinh cong nhu vay đa lam te liet he thong giao thong, thuc đay Bandaranaike quoc huu hoa hoi đong van tai.
Vao thang 1 nam 1962, cac cuoc xung đot no ra giua cac thanh phan cua giai cap thuong luu: cac Kito huu thanh thi phuong Tay chu yeu la canh huu - bao gom nhung nhom lon cua nguoi Burgher va Tamil - va gioi tinh hoa ban đia moi noi, nhung nguoi theo đao Phat noi tieng Sinhala. Nhung thay đoi do chinh sach cua Bandaranaike gay ra đa tao ra mot su chuyen dich tuc thi khoi he thong giai cap than Anh, co cau quyen luc va quan tri, anh huong đang ke đen gioi cong chuc, luc luong vu trang va canh sat. Mot so si quan quan đoi đa am muu đao chinh, len ke hoach giam giu Bandaranaike va cac thanh vien noi cac cua ba tai Bo Tong tu lenh. Khi si quan canh sat Stanley Senanayake đuoc nhom lanh đao đao chinh tin tuong tiet lo thong tin, ong đa voi đen Temple Plants đe thong bao cho Bandaranaike va cac quan chuc chinh phu va đang khac. Ngay lap tuc goi tat ca cac chi huy va si quan cap duoi đen mot cuoc hop khan cap tai dinh thu nha nuoc, Felix Dias Bandaranaike va cac thanh vien cua Cuc Đieu tra Hinh su (CID) bat đau tham van ho va kham pha am muu nay. Vi cuoc đao chinh đa bi huy bo truoc khi no bat đau, qua trinh xet xu đoi voi 24 ke am muu bi buoc toi keo dai va phuc tap. Đao luat Đieu khoan Đac biet Luat Hinh su hoi to nam 1962, cho phep xem xet cac bang chung gian tiep, đa đuoc thong qua đe ho tro cho viec ket an nhung ke am muu. Mac du co tin đon chong lai Huan tuoc Oliver Goonatillake, tong đoc, khong co bang chung xac thuc chong lai ong va do đo khong co cach nao đe truy to ong. Ong khong "bi loai khoi van phong va ong cung khong tu chuc". Ong đong y tra loi cac cau hoi ve su lien quan bi nghi ngo cua minh sau khi đuoc thay the. Vao thang 2, William Gopallawa đuoc bo nhiem lam Toan quyen. Goonatillake đuoc ho tong đen san bay, roi Ceylon va đi luu vong tu nguyen.

Trong no luc can bang loi ich Đong-Tay va duy tri tinh trung lap, Bandaranaike đa cung co moi quan he voi Trung Quoc, đong thoi xoa bo quan he voi Israel. Ba đa lam viec đe duy tri moi quan he tot đep voi ca An Đo va Nga, đong thoi giu moi quan he voi loi ich cua Anh thong qua viec xuat khau tra va lien ket ho tro voi Ngan hang The gioi. Len an chinh sach phan biet chung toc cua Nam Phi, Bandaranaike đa bo nhiem cac đai su va tim kiem moi quan he voi cac quoc gia chau Phi khac. Nam 1961, ba tham du ca Hoi nghi Thu tuong Khoi thinh vuong chung o Luan Đon va Hoi nghi ve cac quoc gia khong lien ket o Belgrade, Nam Tu. Ba la nguoi đong vai tro quan trong trong viec giam cang thang giua An Đo va Trung Quoc sau khi tranh chap bien gioi nam 1962 cham ngoi no cho Chien tranh Trung-An. Vao thang 11 va thang 12 nam đo, Bandaranaike đa goi cac hoi nghi o Colombo voi cac đai bieu tu Mien Đien, Campuchia, Ceylon, Ghana va Cong hoa A Rap Thong nhat đe thao luan ve tranh chap. Sau đo, ba đi cung Bo truong Tu phap Ghana Kofi Ofori-Atta toi An Đo va Bac Kinh, Trung Quoc trong mot no luc nham moi gioi hoa binh. Vao thang 1 nam 1963, no luc cua Bandaranaike va Orofi-Atta đuoc đen đap o New Delhi, khi Jawaharlal Nehru, Thu tuong An Đo, đong y đua ra bo phieu trong Quoc hoi An Đo mot đe xuat giai quyet tranh chap ma Bandaranaike van đong.
O trong nuoc, nhieu kho khan tiep tuc tich tu. Mac du thanh cong o nuoc ngoai, Bandaranaike bi chi trich vi moi quan he voi Trung Quoc va thieu cac chinh sach phat trien kinh te. Cang thang van con cao so voi su thien vi ro rang cua chinh phu đoi voi nhung nguoi theo đao Phat noi tieng Sinhala. Su mat can bang xuat nhap khau, cong voi lam phat, đa tac đong đen suc mua cua cac cong dan trung luu va ha luu. Trong cuoc bau cu bo sung giua nhiem ky, mac du Bandaranaike chiem đa so, Đang Quoc gia Thong nhat đa gianh them ghe, cho thay su ung ho cua ba đang tuot doc. Thieu su ung ho cho cac bien phap that lung buoc bung, đac biet la viec khong the nhap khau gao đay đu - luong thuc chinh - đa khien Bo truong Felix Dias Bandaranaike tu chuc. Cac bo truong noi cac khac đuoc sap xep lai trong no luc ngan chan su troi truot can can thuong mai ve phia đoi tac Lien Xo, von đa co đuoc cho đung sau khi thanh lap Tap đoan Dau khi Ceylon. Tap đoan Dau khi đa đuoc ra mat vao nam 1961 đe bo qua viec đinh gia đoc quyen đoi voi nhap khau dau o Trung Đong, cho phep Ceylon nhap dau tu Cong hoa A Rap Thong nhat va Lien Xo. Mot so co so luu tru cua cac nha khai thac dau phuong Tay đa đuoc trung dung voi mot thoa thuan boi thuong, nhung tranh chap tiep tuc dien ra ve viec khong thanh toan dan đen đinh chi vien tro nuoc ngoai tu Hoa Ky vao thang 2 nam 1963. Phan ung voi viec đinh chi vien tro, Quoc hoi đa thong qua Đao luat sua đoi cua Tap đoan Dau khi Ceylon quoc huu hoa tat ca cac khau phan phoi, xuat nhap khau, ban va cung cap hau het cac san pham dau trong nuoc, tu thang 1 nam 1964.
Cung trong nam 1964, chinh phu cua Bandaranaike đa bai bo Dich vu dan su Ceylon đoc lap va thay the no bang Dich vu hanh chinh Ceylon, chiu su anh huong cua chinh phu. Khi lien minh Mat tran Thong nhat giua Đang Cong san, Đang Xa hoi Cach mang va Trotskyist đuoc thanh lap vao cuoi nam 1963, Bandaranaike xich ve canh ta đe co gang gianh đuoc su ung ho cua ho. Vao thang 2 nam 1964, Thu tuong Trung Quoc Chu An Lai đa đen tham Bandaranaike o Ceylon voi loi đe nghi vien tro, qua tang gao va det may, va thao luan đe mo rong thuong mai. Hai nguoi cung thao luan ve tranh chap bien gioi Trung-An va giai tru hat nhan. Moi quan he voi Trung Quoc rat hap dan, vi su cong nhan chinh thuc gan đay cua Bandaranaike voi Đong Đuc đa cat đut khoan vien tro đen tu Tay Đuc va viec quoc huu hoa nganh bao hiem cua ba đa anh huong đen moi quan he cua ba voi Uc, Anh va Canada. Đe chuan bi cho Hoi nghi Khong lien ket lan thu hai, Bandaranaike đa đon tiep cac tong thong Tito va Nassar tai Colombo vao thang 3 nam 1964, nhung tinh trang bat on trong nuoc tiep tuc khien ba phai tam dung cac phien hop quoc hoi cho đen thang 7. Trong thoi gian ngung hop đo, ba đa tham gia vao mot lien minh voi Mat tran Thong nhat Canh ta đe tai lap đuoc đa so quoc hoi, mac du chi bang ba ghe.
Vao thang 9 nam 1964, Bandaranaike dan đau mot phai đoan đen An Đo đe thao luan ve viec hoi huong cua 975 nghin nguoi Tamil khong quoc tich cu tru tai Ceylon. Cung voi Thu tuong An Đo Lal Bahadur Shastri, ba đa thuong thao cac đieu khoan cua Hiep uoc Srimavo-Shastri, mot thoa thuan mang tinh buoc ngoat cho chinh sach đoi ngoai cua ca hai quoc gia. Theo thoa thuan, Ceylon đa trao quyen cong dan cho 300 nghin nguoi Tamil va con chau cua ho trong khi An Đo phai hoi huong 525 nghin nguoi Tamil khong quoc tich. Trong 15 nam đuoc phan bo đe hoan thanh nghia vu cua minh, cac ben đa đong y đam phan cac đieu khoan cho 150 nghin nguoi con lai. Vao thang 10, Bandaranaike đa tham du va đong tai tro cho Hoi nghi khong lien ket đuoc to chuc tai Cairo. Vao thang 12 nam 1964, no luc tiep tuc quoc huu hoa cac to bao cua đat nuoc đa dan đen mot chien dich loai bo ba khoi van phong. Ba đa thua tai cuoc phieu tin nhiem voi chenh lech mot phieu bau, buoc phai giai tan Quoc hoi va keu goi bau cu moi. Lien minh chinh tri cua ba đa bi đanh bai trong cuoc bau cu nam 1965, ket thuc nhiem ky đau tien cua ba la Thu tuong.


= Lanh đao phe đoi lap (1965 - 1970) =
Trong cuoc bau cu nam 1965, Bandaranaike đa gianh đuoc mot ghe trong Ha vien tu Khu bau cu Attanagalla. Voi viec đang cua ba gianh đuoc 41 ghe, ba tro thanh Thu linh phe Đoi lap, nguoi phu nu đau tien tung giu vi tri nay. Dudley Senanayake đa tuyen the nham chuc Thu tuong vao ngay 25 thang 3 nam 1965. Ngay sau đo, vi tri thanh vien quoc hoi cua Bandaranaike bi thach thuc, khi cac cao buoc đuoc đua ra rang ba đa nhan hoi lo, duoi hinh thuc mot chiec xe, khi con tai chuc thu tuong. Mot uy ban đa đuoc chi đinh đe đieu tra va sau đo ba đa đuoc xoa an. Trong nhiem ky nam nam cua minh trong phe đoi lap, ba van duy tri lien minh voi cac đang canh ta. Trong bay cuoc bau cu bo sung đuoc to chuc tu thang 11 nam 1966 đen thang 4 nam 1967, co sau nguoi đa gianh chien thang thuoc phe đoi lap duoi su lanh đao cua Bandaranaike. Lam phat lien tuc, mat can bang thuong mai, that nghiep va cac cam ket vien tro khong thanh hien thuc dan đen su bat man lan rong. Đieu nay đuoc tiep tuc thuc đay boi cac bien phap that lung buoc bung, lam giam khoan tro cap gao hang tuan. Đen nam 1969, Bandaranaike đa tich cuc van đong đe tro lai quyen luc. Trong so cac cam ket cua minh, ba hua se quoc huu hoa cac ngan hang nuoc ngoai va nganh xuat nhap khau, thanh lap cac nhom giam sat đe theo doi tham nhung cua chinh phu va doanh nghiep, va to chuc mot Hoi nghi Lap hien co nhiem vu soan thao Hien phap moi.


= Nhiem ky thu hai (1970 - 1977) =

Bandaranaike đa gianh lai quyen luc sau khi lien minh Mat tran Thong nhat giua Đang Cong san, Đang Lanka Sama Samaja va Đang Tu do cua ba đa gianh chien thang trong cuoc bau cu nam 1970 voi đa so lon vao thang 5 nam 1970. Đen thang 7, ba đa trieu tap mot Hoi nghi Lap hien đe thay the Hien phap do Anh soan thao voi mot ban đuoc soan thao boi nguoi Ceylon. Ba đua ra cac chinh sach yeu cau cac thu ky thuong truc trong cac bo cua chinh phu phai co chuyen mon trong bo phan cua ho. Vi du, nhung nguoi phuc vu trong Bo Nha o phai co đao tao ngach ky su, va nhung nguoi phuc vu trong Bo Y te phai la cac bac si. Tat ca cac nhan vien chinh phu đuoc phep tham gia Hoi đong Cong nhan va o cap đia phuong, ba đa thanh lap Uy ban Nhan dan đe thu nhan y kien tu dan chung gui toi chinh quyen. Nhung thay đoi nay nham loai bo cac yeu to thuoc đia hoa duoi thoi thuoc Anh va anh huong nuoc ngoai khoi cac the che cua đat nuoc.
Đoi mat voi tham hut ngan sach 195   trieu đo la- gay ra boi chi phi nhap khau nang luong va thuc pham tang va doanh thu giam tu xuat khau dua, cao su va che - Bandaranaike đa co gang tap trung hoa nen kinh te va thuc hien kiem soat gia ca. Bi ep boi cac thanh vien canh ta trong lien minh cua minh nham quoc huu hoa cac ngan hang nuoc ngoai co nguon goc Anh, An Đo va Pakistan, ba nhan ra rang lam nhu vay se anh huong đen nhu cau tin dung. Giong nhu nhiem ky truoc cua minh, ba đa co gang can bang dong ho tro nuoc ngoai tu ca đoi tac tu ban va cong san. Vao thang 9 nam 1970, Bandaranaike đa tham du Hoi nghi khong lien ket lan thu ba tai Lusaka, Zambia. Thang đo, ba cung toi Paris va London đe thao luan ve thuong mai quoc te. Ra lenh cho đai dien cua Quy chau A va Đoan Hoa binh roi khoi đat nuoc, Bandaranaike bat đau đanh gia lai cac thoa thuan va đe xuat thuong mai đa đuoc nguoi tien nhiem cua ba đam phan. Ba tuyen bo rang chinh phu cua ba se khong cong nhan Israel, cho đen khi đat nuoc nay giai tranh chap voi cac nuoc lang gieng A Rap thong qua bien phap hoa binh. Ba chinh thuc cong nhan Đong Đuc, Bac Trieu Tien, Bac Viet Nam va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam. Bandaranaike phan đoi su phat trien cua mot trung tam lien lac Anh-My o An Đo Duong, cho rang khu vuc nay phai la mot "khu vuc trung lap, khong co hat nhan". Vao thang 12, Đao luat Trung mua Doanh nghiep đuoc thong qua, cho phep nha nuoc quoc huu hoa bat ky doanh nghiep nao co hon 100 nhan vien. Đong thai nay nham giam su kiem soat cua nuoc ngoai đoi voi san xuat che va cao su quan trong, nhung no đa can tro ca đau tu trong va ngoai nuoc vao cong nghiep va phat trien ha tang.

Bat chap nhung no luc cua Bandaranaike đe giai quyet cac van đe kinh te cua đat nuoc, that nghiep va lam phat van khong đuoc kiem soat. Chi sau 16 thang nam quyen, chinh phu cua Bandaranaike gan nhu bi lat đo boi cuoc noi day Janatha Vimukthi Peramuna nam 1971 cua thanh nien canh ta. Mac du nhan thuc đuoc lap truong hieu chien cua Janatha Vimukthi Peramuna (Mat tran Giai phong Nhan dan), ban đau chinh quyen cua Bandaranaike đa khong xem ho la mot moi đe doa sap xay ra, coi ho la nhung nguoi ly tuong chu nghia đon thuan. Vao ngay 6 thang 3, phien quan đa tan cong Đai su quan Hoa Ky tai Colombo, dan đen tuyen bo tinh trang khan cap vao ngay 17 thang 3. Đau thang 4, cac cuoc tan cong vao cac đon canh sat đa chung to mot cuoc noi day đuoc len ke hoach ro rang ma quan đoi nho cua Ceylon khong đuoc trang bi đay đu đe xu ly. Keu goi cac đong minh ho tro, chinh phu đa đuoc cuu phan lon nho chinh sach đoi ngoai trung lap cua Bandaranaike. Lien Xo đa gui may bay đe ho tro chinh phu Ceylon; vu khi va thiet bi đen tu Anh, Cong hoa A Rap Thong nhat, Hoa Ky va Nam Tu; vat tu y te đuoc cung cap boi Đong va Tay Đuc, Na Uy va Ba Lan; tau tuan tra đuoc gui tu An Đo; va ca An Đo va Pakistan đa gui quan đoi. Vao ngay 1 thang 5, Bandaranaike đa đinh chi cac chien dich tan cong cua chinh phu va đua ra mot đe nghi an xa, dan đen hang ngan nguoi đau hang. Thang sau đo mot lenh an xa thu hai đa đuoc thi hanh. Bandaranaike đa thanh lap mot Uy ban Tai thiet Quoc gia đe tai lap chinh quyen dan su va đua ra mot ke hoach chien luoc đe xu ly nhung nguoi noi day bi bat hoac đau hang. Mot trong nhung hanh đong đau tien cua Bandaranaike sau cuoc xung đot la truc xuat cac nha ngoai giao Bac Trieu Tien, vi ba nghi ngo ho đa xui giuc su bat man cuc đoan. Cau noi "Ba la nguoi đan ong duy nhat trong noi cac cua minh" - đuoc quy cho cac đoi thu chinh tri cua ba trong thap nien 1960 - noi len trong thoi ky noi day, khi Bandaranaike chung minh rang ba đa tro thanh mot "luc luong chinh tri đang gom".
Thang 5 nam 1972, ten Nha nuoc Tu tri Ceylon đuoc đoi thanh Cong hoa xa hoi chu nghia dan chu Sri Lanka va Hien phap moi đa đuoc phe chuan.   Mac du đat nuoc van nam trong Khoi thinh vuong chung, vuong quyen cua Nu hoang Elizabeth II khong con đuoc cong nhan.  Theo hien phap moi, Thuong vien, bi đinh chi tu nam 1971,  đa chinh thuc bi bai bo  va Quoc hoi mot vien moi đuoc thanh lap, ket hop quyen luc cua cac co quan hanh phap, tu phap va lap phap trong mot co quan.  Hien phap cong nhan vi tri thong tri cua Phat giao trong xa hoi, mac du no bao đam su bao ve binh đang cho Phat giao, Kito giao, An Đo giao va Hoi giao.  Hien phap khong bao ham mot đao luat ve nhung quyen khong the xam pham, cong nhan Sinhala la ngon ngu chinh thuc duy nhat, va khong co "yeu to lien bang".  Hien phap moi cung keo dai hai nam nhiem ky cua Bandaranaike, đat lai nhiem ky nam nam bat buoc cua Thu tuong Chinh phu trung voi viec thanh lap nen cong hoa.  Nhung gioi han nay gay ra moi lo ngai cho cac nhom khac nhau cua dan chung, đac biet la nhung nguoi khong yen tam ve su cai tri đoc đoan va dan so noi tieng Tamil.  Truoc khi het thang, su bat man leo thang truoc khi dan đen viec thong qua Du luat cua Uy ban Tham phan, thanh lap cac toa an rieng đe đoi pho voi quan noi day bi cam tu tu nam truoc. Nhung nguoi phan đoi cac toa an cho rang nhung toa an nay đoi cac toa an cho rang no vi pham nguyen tac nhan quyen. Đen thang 7, cac vu bao luc le te đa xuat hien tro lai, va vao cuoi nam nay, mot lan song noi day thu hai đa đuoc du đoan. That nghiep lan rong đa thuc đay su phan đoi ngay cang tang cua cong chung voi chinh phu, bat chap cac chuong trinh tai phan phoi đat đuoc ban hanh đe thanh lap cac hop tac xa canh tac va gioi han quy mo đat đai tu nhan.
Cuoc khung hoang dau mo nam 1973 đa gay ra hau qua tram trong cho nen kinh te Sri Lanka. Van phu thuoc vao vien tro nuoc ngoai, hang hoa va vien tro tien te tu Uc, Canada, Trung Quoc, Đan Mach, Hungary va Ngan hang The gioi, Bandaranaike đa giam bot cac chuong trinh that lung buoc bung han che nhap khau hang tieu dung. Hoa Ky cham dut vien tro khong hoan lai, va thay đoi chinh sach cung cap cac khoan vay nuoc ngoai. Viec đong tien Sri Lanka mat gia, cung voi lam phat va thue cao, tang truong kinh te cham lai, do đo tao ra ap luc theo mot vong luan quan buoc phai cat bot tham hut voi cac bien phap thue va that lung buoc bung cao hon. Lam phat khong đuoc kiem soat giua nam 1973 va 1974 dan đen bat đinh ve tuong lai nen kinh te va su bat man cua cong chung. Nam 1974, Bandaranaike buoc phai đong cua nhom bao đoc lap cuoi cung, The Sun, tin rang nhung loi chi trich cua ho đang thuc đay tinh trang bat on. Ran nut xuat hien trong lien minh Mat tran, chu yeu do anh huong cua Đang Lanka Sama Samaja trong cac cong đoan va đe doa đinh cong suot nam 1974 va 1975. Khi bat đong san moi tich thu đuoc đat truc thuoc Bo Nong nghiep va Đat đai, đuoc kiem soat boi Đang Lanka Sama Samaja, lo ngai rang ho se cong đoan hoa cac cong nhan đon đien đa khien Bandaranaike hat cang ho khoi lien minh chinh phu.
Đe ghi nhan Nam Quoc te Phu nu nam 1975, Bandaranaike đa thanh lap mot co quan tap trung vao cac van đe cua phu nu, sau nay tro thanh Bo Phu nu va Tre em. Ba bo nhiem nguoi phu nu đau tien phuc vu trong Noi cac Sri Lanka, Siva Obeyesekere, đau tien la thu ky Nha nuoc thu nhat ve Y te (tuong đuong ham bo truong) va sau đo la Bo truong Bo Y te. Ba đa đuoc tan duong tai Hoi nghi The gioi ve Phu nu đuoc to chuc tai Thanh pho Mexico, tham du voi tu cach la nu Thu tuong đuoc bau duy nhat cua the gioi tai thoi điem đo. Bandaranaike tro thanh chu tich voi nhiem ky nam tai Hoi nghi lan thu nam cua cac quoc gia khong lien ket nam 1976, to chuc cuoc hop tai Colombo. Mac du đuoc quoc te đanh gia cao, ba van tiep tuc phai đoi pho voi cac cao buoc tham nhung va gia đinh tri o trong nuoc, trong khi nen kinh te tiep tuc suy giam. Trong cuoc đau tranh đe đuoc cong nhan, nhung nguoi Tamil bat man đa chuyen sang chu nghia ly khai. Vao thang 5 nam 1976, Nghi quyet Vaddukoddai đa đuoc Mat tran Thong nhat Giai phong Tamil thong qua, keu goi đoc mot nha nuoc đoc lap va nen tu tri co chu quyen. Trong cuoc tong tuyen cu nam 1977, Mat tran Thong nhat tham bai, chi gianh đuoc sau ghe.


= Lanh đao Đang (1977-1988) =
Bandaranaike van giu đuoc ghe quoc hoi cua minh tai Attanagalla trong cuoc tong tuyen cu nam 1977. Vao thang 11 nam 1977, mot ban kien nghi thach thuc vi tri cua ba voi tu cach la mot thanh vien quoc hoi đa bi Toa an toi cao Colombo bac bo. Nam 1978, mot hien phap moi đa đuoc phe chuan thay the che đo nghi vien kieu Anh bang che đo tong thong kieu Phap. Theo hien phap, Tong thong đuoc bau qua phieu bau pho thong moi nhiem ky sau nam. Tong thong sau đo chon mot Thu tuong đe chu tri Noi cac va can đuoc co quan lap phap xac nhan. Hien phap lan đau tien bao gom tuyen bo ve cac quyen co ban, va cong nhan tieng Tamil la mot ngon ngu chinh thuc, mac du ngon ngu hanh chinh van la tieng Sinhala. Noi dung nay nham muc đich xoa diu nhom ly khai Tamil, nhung bao luc tiep dien giua hai nhom dan toc Tamil va Sinhala buoc chinh phu phai thong qua Đao luat Ngan chan Khung bo nam 1979.
Nam 1980, mot Uy ban Tong thong đac biet đa đuoc Tong thong J.R. Jayawardene bo nhiem đe đieu tra cac cao buoc chong lai Bandaranaike vi lam dung quyen luc trong nhiem ky ba lam Thu tuong. Dua vao ket luan cua uy ban, chinh phu đe trinh mot bien phap ra quoc hoi đuoc thong qua voi ti le 139 thuan/18 chong, dan đen viec tuoc quyen dan su cua Bandaranaike va chau ba, Felix Dias Bandaranaike-nguoi bi ket toi tham nhung, trong vong 7 nam. Ba bi truc xuat khoi quoc hoi, nhung van duy tri vai tro lanh đao đang. Mac du la nguoi đung đau, Bandaranaike khong đuoc phep van đong tranh cu cho Đang Tu do. Do đo, con trai ba, Anura đuoc bo nhiem lanh đao đang đoan o quoc hoi. Duoi thoi Anura, Đang Tu do chuyen dich dan sang canh huu, va con gai cua Bandaranaike, Chandrika, đa rut lui, thanh lap Đang Nhan dan Sri Lanka cung voi chong, Vijaya Kumaratunga. Cac muc tieu cua đang moi bao gom viec han gan quan he voi nguoi Tamil.
Tu nam 1980, xung đot giua chinh phu va phe ly khai cua cac nhom canh tranh khac nhau, bao gom Ho Tamil, To chuc Giai phong Nhan dan Tamil Eelam, Quan đoi Giai phong Eelam Tamil va To chuc Giai phong Eelam Tamil, tro nen thuong xuyen va ngay cang bao luc. Du tranh chap voi nhau, cac phe phai Tamil đong long tay chay cuoc bau cu tong thong nam 1982, va tien hanh cac cuoc am sat cac chinh tri gia cap cao va phuc kich quan đoi chinh phu. Cang thang leo thang khi nguoi Sinhala chiem đa so tan cong đap tra, bao loan lan rong tu  Colombo ra khap khap đat nuoc.
Trong khi đo, cac chinh sach tu nhan hoa nen kinh te va uu tien tang truong cua chinh phu Jayewardene gay ton thuong cho ca nguoi Tamil lan nguoi Sinhala. Ngan sach bi tham hut lon, Sri Lanka tro nen phu thuoc nhieu hon vao cac to chuc tin dung quoc te va tai tro nuoc ngoai. Tu nhan hoa cong nghiep, sau nam 1982, đa tao ra nhung khoang cach đang ke giua nguoi giau va nguoi ngheo va lam phat quay tro lai, khien hang hoa kho mua sam va muc song bi ha thap.
Vao thang 1 nam 1986, cac quyen dan su cua Bandaranaike đa đuoc khoi phuc bang mot sac lenh cua tong thong do Jayewardene ban hanh, mot nam truoc khi lenh cam 7 nam ket thuc. Xung đot giua chinh phu va phe ly khai, đa leo thang tu nam 1983, tro thanh cuoc Noi chien vao nam 1987. Jayewardene tim cach đo loi cho su bat on an ninh cho canh ta, noi rang ho kich đong nham am muu lat đo chinh phu. Be tac trong đam phan voi phien quan, Jayewardene tim kiem su can thiep cua Chinh phu An Đo. Đuoc ky vao nam 1987, Hiep đinh An Đo-Sri Lanka, đua ra cac đieu khoan ve thoa thuan ngung ban giua Chinh phu Sri Lanka va phien quan, uy quyen cho Luc luong gin giu hoa binh An Đo chiem đong đat nuoc trong no luc thuc đay giai giap. Bandaranaike va Đang Tu do phan đoi quan đoi An Đo toi đong Sri Lanka, tuyen bo chinh phu đa phan boi chinh nguoi dan cua minh bang cach cho phep An Đo can thiep. Nhom phien quan dan toc chu nghia nguoi Sinhala Janatha Vimukthi Peramuna tai xuat hien o mien nam. Trong boi canh đo, Bandaranaike quyet đinh ra tranh cu trong cuoc bau cu tong thong nam 1988. Ba đa bi đanh bai trong gang tac boi Ranasinghe Premadasa, nguoi ke nhiem Jayewardene lam Tong thong.


= Lanh đao phe đoi lap (1989 - 1994) =

Vao ngay 6 thang 2 nam 1989, trong khi van đong cho Đang Tu do trong cuoc tong tuyen cu nam 1989, Bandaranaike đa thoat chet sau mot cuoc tan cong đanh bom, tuy mot phu ta cua ba bi thuong. Trong ket qua bau cu vao ngay 19, Đang Tu do đa bi đanh bai boi Đang Quoc gia duoi su lanh đao cua Ranasinghe Premadasa, nhung đa gianh đuoc 67 ghe, đu đe Bandaranaike đam nhiem chuc vu Lanh đao phe đoi lap cho nhiem ky thu hai. Ba đuoc tai cu vao quoc hoi o Khu vuc bau cu Gampaha. Cung nam đo, chinh phu đa đe bep phien quan Janatha Vimukthi Peramuna, giet chet khoang 30.000 đen 70.000 nguoi, thay vi chon xet xu hay bo tu nhu Bandaranaike đa lam vao nam 1971.
Nam 1990, khi lenh ngung ban keo dai 13 thang đa bi pha vo boi Nhung con ho giai phong Tamil, sau khi cac nhom phien quan khac đa giai giap, chinh phu đa quyet đinh ngung đam phan va su dung giai phap quan su. Anura ung ho buoc đi nay, nhung me ong, Bandaranaike, thi len tieng phan đoi ke hoach. Khi quyen han khan cap đuoc tong thong đam nhan, ba yeu cau tinh trang khan cap phai đuoc do bo, buoc toi chinh phu vi pham nhan quyen. Trong thoi gian lam lanh đao phe đoi lap, ba ung ho đe nghi luan toi Premadasa boi chinh mot so thanh vien Đang quoc gia thong nhat vao nam 1991, nhung khong thanh cong. Con gai Bandaranaike, Chandrika Kumaratunga, nguoi tung song luu vong tai London tu nam 1988 khi chong ba đa bi am sat, tro ve Sri Lanka va tai gia nhap Đang Tu do vao nam 1991. Trong nam đo, Bandaranaike, nguoi ngay cang bi suy yeu do viem khop, bi đot quy.
Khi Tong thong Premadasa bi am sat boi mot ke đanh bom tu sat vao ngay 1 thang 5 nam 1993, Thu tuong Dingiri Banda Wijetunga tuyen the nham chuc  quyen tong thong. Cac thanh vien cua Nghi vien đuoc yeu cau bo phieu ve su ke vi trong vong mot thang. Do suc khoe suy yeu, Bandaranaike đa quyet đinh khong tranh cu tong thong ma tiep tuc lam lanh đao phe đoi lap, va Wijetunga tranh cu ma khong co đoi thu.
Wijetunga đa thuyet phuc con trai cua Bandaranaike, Anura, chay sang Đang Quoc gia va đuoc bo nhiem lam Bo truong Bo Giao duc Đai hoc nhu mot phan thuong. Voi su kien nay, Bandaranaike tiep quan lanh đao Đang Tu do voi su giup đo cua Kumaratunga. Do suc khoe giam sut cua me ba, Kumaratunga đa lanh đao thanh lap mot lien minh moi, Lien minh Nhan dan (PA), đe tranh cu cuoc bau cu tinh nam 1993 o tinh mien Tay Sri Lanka vao thang 5. Lien minh đa gianh chien thang ap đao, va Kumaratunga đuoc bo nhiem lam Thu hien nam 1993. Sau đo, lien minh do Kumaratunga lanh đao cung gianh chien thang trong cuoc bau cu hoi đong tinh mien Nam. Kumaratunga lanh đao chien dich Lien minh Nhan dan cho cuoc bau cu quoc hoi nam 1994, khi me ba đang hoi phuc sau phau thuat. Lien minh đa gianh chien thang quyet đinh va Bandaranaike tuyen bo Kumaratunga se tro thanh Thu tuong. Đen thoi điem nay, Kumaratunga cung đa thanh cong voi tu cach la nguoi lanh đao Đang Tu do. Tuy tinh than minh man nhung bi đau chan va bien chung do tieu đuong, Bandaranaike buoc phai ngoi xe lan. Sau khi đuoc bau lai vao quoc hoi, ba đuoc bo nhiem vao noi cac cua con gai minh lam Quoc vu khanh (bo truong khong bo) tai buoi le tuyen the đuoc to chuc vao ngay 19 thang 8 nam 1994.


= Nhiem ky thu ba (1994 - 2000) =
Trong cuoc bau cu tong thong dien ra vao thang 11, đoi thu chinh tri chinh cua Kumaratunga, Gamini Dissanayake, đa bi am sat hai tuan truoc cuoc bau cu. Ba qua phu cua ong, Srima Dissanayake, đuoc chon lam ung cu vien tong thong cua Đang Quoc gia. Vi tri đung đau cua Kumaratunga đuoc du đoan la khoang mot trieu phieu ngay ca truoc khi bi am sat, va ket qua ba đa gianh chien thang trong cuoc bau cu voi cach biet lon. Tro thanh nu Tong thong đau tien cua Sri Lanka, Kumaratunga bo nhiem me lam thu tuong, theo đieu khoan cua hien phap nam 1978 co nghia la Bandaranaike chiu trach nhiem ve quoc phong va đoi ngoai. Mac du van phong thu tuong đa tro thanh mot vi tri chu yeu co tinh nghi le, anh huong cua Bandaranaike trong Đang Tu do van manh me. Trong khi ho đong y ve chinh sach, Kumaratunga va Bandaranaike khac nhau ve phong cach lanh đao. Đen nam 2000, Kumaratunga muon co mot thu tuong tre hon, va Bandaranaike, voi ly do suc khoe, đa tu chuc vao thang 8 nam 2000.


Cai chet va di san Bandaranaike qua đoi vao ngay 10 thang 10 nam 2000 tai Kadawatha vi mot con đau tim, khi ba đang tren đuong ve nha o Colombo. Ba đa bo phieu trong cuoc bau cu quoc hoi, đuoc to chuc vao ngay hom đo. Sri Lanka tuyen bo quoc tang hai ngay. Cac đai phat thanh nha nuoc cung tu bo chuong trinh thuong nhat cua ho đe bat nhac tang le. Thi hai cua Bandaranaike đuoc đat trong toa nha quoc hoi va đam tang cua ba sau đo đa dien ra tai Horagolla, noi ba đuoc chon cat trong lang mo gia toc Horagolla Bandaranaike Samadhi, ban đau đuoc xay dung cho chong ba.
Vao thoi điem trong lich su khi y tuong ve mot nguoi phu nu lanh đao mot quoc gia gan nhu khong the tuong tuong đuoc voi cong chung, Bandaranaike đa giup nang cao nhan thuc toan cau ve nang luc cua phu nu. Ben canh nhung đong gop cua chinh ba cho Sri Lanka, cac con cua ba đa tham gia vao su phat trien cua đat nuoc. Ca ba nguoi con đeu giu cac vi tri noi bat cua quoc gia; ngoai vai tro cua Anura va Chandrika trong chinh phu, Sunetra, con gai cua Bandaranaike lam thu ky chinh tri cho ba vao nhung nam 1970 va sau đo tro thanh mot nha hoat đong tu thien. Cap vo chong Bandaranaike đa giup pha vo cac rao can xa hoi o Sri Lanka trong nhung nam qua, thong qua cac chinh sach xa hoi chu nghia ma ho ban hanh.
Trong ba nhiem ky tai vi cua minh, Bandaranaike đa lanh đao đat nuoc thoat khoi qua khu thuoc đia va đi đen đoc lap chinh tri voi tu cach la mot nuoc cong hoa. Thuc hien cac chinh sach xa hoi chu nghia trong Chien tranh Lanh, ba đa co gang quoc huu hoa cac linh vuc quan trong cua nen kinh te va thuc hien cai cach ruong đat đe mang lai loi ich cho nguoi dan ban đia, mong muon cham dut chu nghia uu tai chinh tri thien vi cho gioi tinh hoa đuoc giao duc theo phuong Tay. Mot muc tieu chinh trong cac chinh sach cua ba la giam su chenh lech ve dan toc va kinh te xa hoi o nuoc nay, mac du viec ba khong giai quyet thoa đang cac nhu cau cua nguoi dan Tamil đa dan đen nhieu thap ky xung đot va bao luc o nuoc nay. La mot trong nhung nguoi sang lap Phong trao Khong lien ket, Bandaranaike đa đua Sri Lanka tro nen noi bat trong so cac quoc gia tim cach giu trung lap voi anh huong cua cac sieu cuong. Ba đa lam viec đe cung co cac lien minh giua cac quoc gia o mien Nam toan cau, va tim cach giai quyet cac van đe ngoai giao, chong lai su banh truong hat nhan.
Mac du co vinh du la thu tuong phu nu đau tien cua the gioi Bandaranaike, cac hoc gia nghien cuu chinh tri đa nhan xet rang Bandaranaike co gia tri tuong trung manh me, nhung cuoi cung it co tac đong đen đai dien chinh tri cua phu nu o Sri Lanka. Mac du Bandaranaike bay to niem tu hao ve vi tri lanh đao phu nu - tu coi minh la "Me cua nhan dan" - ba khong đat trong tam ca nhan hay chinh tri vao cac van đe cua phu nu. Viec bo nhiem bo truong phu nu đau tien, Siva Obeyesekere, vao Noi cac Sri Lanka nam 1976, it mang tinh cach mang do thuc te rang Obeyesekere la ho hang cua Bandaranaike, theo xu huong bo nhiem nguoi than vao cac vi tri cap cao trong trong chinh phu cua ba.
Cho toi nam 1994, mac du Bandaranaike va con gai giu nhung vi tri cao nhat la tong thong va thu tuong, Sri Lanka tiep tuc la nuoc xep vao nhom co ti le phu nu tham gia vao chinh tri thap nhat chau A. Nam 2010, ki niem 50 nam Bandaranaike đuoc bau lam thu tuong nu đau tien the gioi, nghi si  Rosy Senanayake than phien rang chi 4.5 thanh vien quoc hoi la phu nu, đoi hoi phai lap mot han ngach đac biet o Quoc hoi cho pu nu. Mot han ngach nhu vay, o muc 25%, đuoc thong qua nam 2016.


Lich su bau cu Ghi chu Tham khao = Trich dan =


= Tham khao =


Lien ket ngoai To tien Ratwatte
To tien Bandaranaike