Final Fantasy la mot dong tro choi đien tu nhap vai khoa hoc ky ao va thuong hieu truyen thong cua Nhat Ban do Sakaguchi Hironobu tao ra. Loat tro choi đuoc phat trien va thuoc so huu cua Square Enix (truoc đay la Square). The loai chinh cua dong game Final Fantasy la tro choi nhap vai (RPG – Role Playing Game). Tro choi đau tien cua dong nay đuoc ra mat vao nam 1987 va tinh đen thoi điem hien tai co tong cong 15 ban chinh đuoc phat hanh. Series Final Fantasy đa chuyen huong sang nhieu the loai khac nhau nhu chien thuat, hanh đong nhap vai, nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi (MMORPG), đua xe, ban sung goc nhin nguoi thu ba, đoi khang, tro choi am nhac va cung re nhanh sang nhieu phuong tien truyen thong đai chung khac bao gom phim CGI, anime, manga va ca tieu thuyet. Final Fantasy la mot trong nhung thuong hieu truyen thong co doanh thu cao nhat moi thoi đai, thu ve tong cong 11,5 ty đo la My tinh đen nam 2020.
Moi phan cua Final Fantasy la mot cot truyen đoc lap, khong co moi lien he gi giua cac phan voi nhau. Boi canh, cot truyen va nhan vat trong tung phan la khac nhau nhung van co su lien ket boi cac yeu to lap đi lap lai nhu game mechanic va ten nhan vat. Yeu to cot truyen cua Final Fantasy khong chi tap trung xoay quanh mot nhom anh hung chien đau voi cai ac ma con kham pha khia canh noi tam va moi quan he giua cac nhan vat. Ten cua nhan vat thuong bat nguon tu lich su, ngon ngu, van hoa đai chung va than thoai cua nhieu nen van hoa tren toan the gioi. He thong chien đau va ban đo cua moi phan game đeu co nhung su tuong đong nhat đinh.
Series Final Fantasy thanh cong ca ve mat phe binh lan thuong mai, ban đuoc hon 154,5 trieu ban tren toan the gioi, tro thanh mot trong nhung loat tro choi đien tu ban chay nhat moi thoi đai. Loat tro choi cung đuoc biet đen nhieu boi su đoi moi, hinh anh va am nhac, chang han nhu video chuyen đong đay đu (Full-motion Videos – FMV), thiet ke tao hinh nhan vat photorealistic va am nhac cua Uematsu Nobuo. Dong tro choi đa pho bien nhieu tinh nang cua tro choi nhap vai hien tai cung nhu truyen ba rong rai the loai nay ra cac thi truong ngoai Nhat Ban.


Phuong tien truyen thong = Tro choi =

Tac pham đau tien cua dong tro choi Final Fantasy phat hanh tai Nhat Ban vao ngay 18 thang 12 nam 1987. Cac phan game tiep theo đeu đanh so va co cot truyen khong lien quan gi toi phan truoc nen so cua tac pham đe cap toi so tap hon la am chi đen phan tiep theo. Nhieu phan Final Fantasy đa đuoc ban đia hoa o nhung thi truong nhu Bac My, Chau Au va Uc tren nhieu nen tang khac nhau bao gom may choi game console, may tinh ca nhan (PC) va đien thoai di đong. Cac phan sau nay cua loat cung xuat hien tren cac he may console the he thu bay va the he thu tam. Tinh đen thang 11 nam 2016, series bao gom cac phan chinh tu Final Fantasy I đen Final Fantasy XV cung nhu cac phan tiep theo va spin-off tu game chinh. Ca phan ke va spin-off đeu đuoc phat hanh va xac nhan la đang trong qua trinh phat trien. Cac game cu hau het đeu đuoc lam lai hoac tai phat hanh tren nhieu nen tang khac.


 Loat tro choi chinh  Ba phan Final Fantasy đau tien phat hanh tren nen tang Nintendo Entertainment System (NES). Final Fantasy I phat hanh o Nhat Ban vao nam 1987 va tai Bac My vao nam 1990. No gioi thieu đen the loai game nhap vai console nhieu khai niem va đa đuoc lam lai tren mot so nen tang. Final Fantasy II phat hanh vao nam 1988 o Nhat Ban va co gop chung voi Final Fantasy I trong nhieu phien ban tai phat hanh. Tro choi NES cuoi cung Final Fantasy III phat hanh tai Nhat Ban vao nam 1990. Tuy nhien, tro choi đa khong đuoc phat hanh ben ngoai Nhat Ban cho toi khi ban lam lai Nintendo DS ra đoi vao nam 2006.
He may Super Nintendo Entertainment System (SNES) cung co ba phan cua series chinh, tat ca cac phan đeu đa đuoc phat hanh lai tren mot so nen tang. Final Fantasy IV phat hanh lan đau vao nam 1991. Phien ban Bac My cua tro choi co tieu đe la Final Fantasy II. No đa gioi thieu he thong "Active Time Battle". Final Fantasy V phat hanh vao nam 1992 o Nhat Ban la tac pham đau tien cua series co phan tiep theo: mot chuong trinh anime ngan tap voi ten goi Final Fantasy: Legend of the Crystals. Final Fantasy VI phat hanh tai Nhat Ban vao nam 1994 va co tieu đe la Final Fantasy III o Bac My.
He may choi game console PlayStation chung kien su phat hanh cua ba game Final Fantasy chinh. Final Fantasy VII (1997) chuyen tu đo hoa may tinh 2D su dung trong sau tac pham đau tien thanh đo hoa may tinh 3D. Tro choi co cac nhan vat thiet ke theo kieu đa giac (polygonal) tren nen ket xuat truoc (pre-rendering). No cung gioi thieu boi canh hien đai hon, mot phong cach van con anh huong đen phan tiep theo. No cung la game thu hai cua series đuoc phat hanh o chau Au khi san pham đau tien la Final Fantasy Mystic Quest. Final Fantasy VIII phat hanh vao nam 1999 va la phan đau tien thiet ke nhan vat co ngoai hinh can đoi mot cach đong nhat va co đoan hat loi lam nhac chu đe. Final Fantasy IX phat hanh nam 2000 đa tro ve chu điem goc cua loat tro choi khi tai thiet lap boi canh Final Fantasy truyen thong thay vi boi canh hien đai trong Final Fantasy VII va VIII.
Ba phan chinh cung nhu tro choi truc tuyen đa phat hanh cho he may PlayStation 2 (PS2). Final Fantasy X (2001) gioi thieu khu vuc 3D đay đu va la tac pham đau tien cua loat co long tieng va cung la game đau tien co phan phu tiep noi (Final Fantasy X-2, xuat ban nam 2003). Final Fantasy XI la tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi đau tien (MMORPG) cua series phat hanh cho he may PS2 va may tinh ca nhan vao nam 2002, va sau nay la Xbox 360. No đua vao co che tran chien thoi gian thuc thay vi đung đo ngau nhien. Final Fantasy XII phat hanh vao nam 2006 cung tich hop yeu to tran chien thoi gian thuc trong cac khu vuc lon co lien ket voi nhau. Tac pham cung la phan đau tien trong loat chinh tan dung the gioi cua cac game truoc kia, cu the la vung đat gia tuong Ivalice tung xuat hien trong Final Fantasy Tactics va Vagrant Story.
Vao nam 2009, Final Fantasy XIII phat hanh o Nhat Ban va o Bac My lan chau Au vao nam sau cho he may PlayStation 3 va Xbox 360. No la la co đau cua loat tro choi Fabula Nova Crystallis Final Fantasy va tro thanh game chinh đau tien ra mat hai phan phu noi tiep (XIII-2 va Lightning Returns). No cung la phan đau tien phat hanh bang tieng Trung va co đo net cao cung voi viec đuoc phat hanh tren hai he may choi game console cung mot luc. Game nhap vai truc tuyen Final Fantasy XIV phat hanh cho nen tang Microsoft Windows tren toan the gioi vao nam 2010 nhung bi chi trich nang ne, buoc Square Enix phai phat hanh tro choi voi tieu đe Final Fantasy XIV: A Realm Reborn cho he may PlayStation 3 vao nam 2013. Final Fantasy XV la tro choi nhap vai hanh đong phat hanh cho he may PlayStation 4 va Xbox 360 vao nam 2016. Xuat phat điem la spin-off cua phan XIII duoi ten goi Versus XIII, Final Fantasy XV su dung mythos cua series Fabula Nova Crystallis. Du vay, theo cac nha phat trien thi tro choi xet ve nhieu khia canh khac van co vi the rieng cua no va khac biet nhieu so voi phan con lai cua loat tro choi. San pham thu muoi sau cua dong chinh, Final Fantasy XVI, đa đuoc phat hanh vao nam 2023 cho he may PlayStation 5.


 Phien ban lam lai, phan tiep theo va spin-off  Final Fantasy đa san xuat nhieu spin-off va metaseries. Mot trong so đo that ra khong phai la tro choi Final Fantasy nhung thay đoi thuong hieu đe phat hanh o Bac My. Chang han nhu loat tro choi SaGa đoi ten thanh The Final Fantasy Legend voi hai phan ke tiep la Final Fantasy Legend II va Final Fantasy Legend III. Final Fantasy Mystic Quest đuoc phat trien đac biet cho cong chung Hoa Ky va Final Fantasy Tactics la game nhap vai chien luoc co nhieu moi lien he va chu đe co the tim thay trong series. Loat spin-off Chocobo, chuoi Final Fantasy Crystal Chronicles va dong tro choi Kingdom Hearts cung bao gom nhieu yeu to cua Final Fantasy. Vao nam 2003, phan phu noi tiep đau tien cua series Final Fantasy la Final Fantasy X-2 đuoc phat hanh. Final Fantasy XIII du đinh ban đau la giu nguyen hien trang nhung nhom phat trien muon khai thac nhieu hon nua the gioi, nhan vat va mythos cua game. Ket qua la tro choi đa lan luot phat trien va phat hanh hai phan tiep theo vao nam 2011 va 2013, tao ra bo ba chinh thuc đau tien cua dong tro choi. Dissidia Final Fantasy phat hanh vao nam 2009 la tro choi đoi khang co su hien dien cua anh hung va ke ac đen tu muoi phan đau tien cua loat chinh. San pham noi tiep la phan tien truyen ra mat vao nam 2011. Cac spin-off khac đa phat hanh duoi dang series phu — Tong hop tro choi Final Fantasy VII, Ivalice Alliance, va Fabula Nova Crystallis Final Fantasy. Ban lam lai nang cao cua Final Fantasy III va Final Fantasy IV cung lan luot phat hanh vao nam 2006 va 2007. Final Fantasy VII Remake phat hanh tren PlayStation 4 vao nam 2020.  Final Fantasy VII Rebirth đuoc trinh lang tren PlayStation 5 vao nam 2024.


= Phuong tien truyen thong khac =


 Phim va truyen hinh  Square Enix đa mo rong series Final Fantasy sang nhieu loai phuong tien truyen thong khac nhau. Nhieu anime va phim CGI đa đuoc san xuat dua tren tung game Final Fantasy rieng le hoac toan bo series. Tac pham đau tien la OVA Final Fantasy: Legend of the Crystals, phan tiep theo cua Final Fantasy V. Cot truyen lay boi canh o mot the gioi tuong tu trong tro choi voi moc thoi gian la tuong lai 200 nam. No phat hanh thanh bon tap 30 phut, lan đau o Nhat Ban vao nam 1994 va sau nay o Hoa Ky boi Urban Vision vao nam 1998. Nam 2001, Square Pictures đa phat hanh phim dai đau tien voi tua đe Final Fantasy: The Spirits Within. Bo phim lay boi canh Trai Đat tuong lai bi xam chiem boi cac dang su song ngoai hanh tinh. Spirit Withins la phim hoat hinh đau tien co no luc khac hoa con nguoi CGI theo phong cach photorealistic nhung bi coi la bom xit phong ve va nhan nhieu y kien trai chieu.
Chuong trinh truyen hinh dai 25 tap Final Fantasy Unlimited phat hanh vao nam 2001 dua tren cac yeu to thuong gap cua dong tro choi Final Fantasy. No phat song o Nhat Ban tren đai TV Tokyo va phat hanh toi Bac My boi ADV Films.
Nam 2005, bo phim CGI bang đia thoi luong dai Final Fantasy VII: Advent Children va OVA non-canon Last Order: Final Fantasy VII đa phat hanh nhu mot phan cua Tong hop tro choi Final Fantasy VII. Advent Children đuoc dien hoat boi Visual Works, mot xuong phim hoat hinh tung giup cho cong ty tao ra cac đoan CG cho game. Trai nguoc voi that bai cua Spirit Within, Advent Children la bo phim thanh cong ve mat thuong mai. Mat khac, Last Order phat hanh tai Nhat Ban trong mot goi DVD đac biet kem voi Advent Children. Last Order ban rat chay va cac nha phe binh phuong Tay đon nhan no mot cach tich cuc, mac du phan ung cua nguoi ham mo thi lai mang tinh trai chieu vi nhung canh phim bi thay đoi khac voi cot truyen von đuoc xac lap ngay tu đau.
Hai phim hoat hinh co lien ket voi Final Fantasy XV đuoc cong bo tai su kien danh cho nguoi ham mo va thong cao bao chi Uncovered Final Fantasy XV. Chung la mot phan cua du an đa phuong tien lon hon co ten la Final Fantasy XV Universe. Brotherhood: Final Fantasy XV la mot loat phim gom nam tap dai tu 10 đen 20 phut do A-1 Pictures va Square Enix phat trien, ke chi tiet ve backstory cua dan nhan vat chinh. Kingsglaive: Final Fantasy XV la mot bo phim đien anh CGI đuoc chuan bi đe phat hanh truoc tro choi vao mua he 2016, xuat hien trong phan mo man cua game va theo chan dan nhan vat phu moi. Vao ngay 26 thang 2 nam 2019, Square Enix phat hanh bo anime ngan do Satelight Inc san xuat voi tua đe Final Fantasy XV: Episode Ardyn – Prologue tren kenh Youtube cua ho. Bo phim đong vai tro la backstory cho phan DLC (noi dung tai ve) cuoi cung cua Final Fantasy XV cung cap thong tin chi tiet ve qua khu cua Ardyn.
Square Enix cung phat hanh Final Fantasy XIV: Dad of Light, mot bo opera xa phong Nhat Ban dai tam tap. No co su ket hop giua cac canh phim nguoi đong va footage loi choi cua Final Fantasy XIV. Phim cong chieu lan đau tai Nhat Ban vao thang 4 nam 2017 va phat hanh tren toan the gioi thong qua Netflix vao thang 9 cung nam.
Co mot thong bao vao thang 6 nam 2019 rang Sony Pictures Television đang thuc hien chuyen the phim nguoi đong đau tien cua series cung voi Square Enix va Hivermind. Jason F. Brown, Sean Daniel va Dinesh Shamdasani ben phia Hivermind se la nha san xuat trong khi Ben Lustig va Jake Thornton se viet kich ban cho loat phim va đong vai tro la nguoi đieu hanh san xuat.


 Phuong tien khac  Mot so phan đa đuoc chuyen the hoac co spin-off duoi dang manga va tieu thuyet. Tac pham đau tien đuoc tieu thuyet hoa la Final Fantasy II vao nam 1989, va theo sau la mot manga chuyen the cua Final Fantasy III vao  nam 1992. Thap ki vua qua chung kien su tang len ve so luong cua nhung chuyen the khong phai video game va spin-off. Final Fantasy: The Spirits Within đuoc chuyen the thanh tieu thuyet. Tro choi spin-off Final Fantasy Crystal Chronicles cung đuoc chuyen the thanh manga va Final Fantasy XI đa co mot tieu thuyet va manga lay boi canh noi tiep chinh no. Chuoi bay tieu thuyet ngan On the Way to a Smile dua tren vu tru Final Fantasy VII cung đuoc phat hanh. Cot truyen Final Fantasy: Unlimited đa tiep tuc them mot chut duoi dang tieu thuyet va manga sau khi loat anime ket thuc. Series Final Fantasy X va Final Fantasy XIII cung phat hanh tieu thuyet ngan va audio drama. Hai phan Final Fantasy Tactics Advance va Final Fantasy: Unlimited đa đuoc chuyen the thanh audio drama.
Tro choi suu tap the bai co ten Final Fantasy trading card game do Square Enix va Hobby Japan phat trien, phat hanh lan đau tai Nhat Ban vao nam 2012 cung voi phien ban tieng Anh vao nam 2016. San pham đuoc so sanh voi Magic: the Gathering va cac giai đau cho tro choi cung đuoc to chuc.


Cac yeu to thuong gap Mac du hau het cac phan Final Fantasy đeu đoc lap nhung nhieu yeu to loi choi van tai dien xuyen suot loat tro choi.  Hau het cac phan đeu ham chua yeu to ky ao va khoa hoc vien tuong voi ten goi lay cam hung tu lich su, ngon ngu va than thoai cua cac nen van hoa khac nhau, bao gom chau A, chau Au va Trung Đong. Vu khi co ten nhu Excalibur va Masamune lan luot bat nguon tu truyen thuyet vua Arthur va tho ren kiem noi tieng nguoi Nhat Ban thoi co đai Masamune. Than chu nhu Holy, Meteor va Ultima cung khoi nguon tu nhung cam hung đo. Ke tu Final Fantasy IV, dong chinh đa ap dung phong cach logo hien tai co cung kieu chu va bieu tuong do nghe si Nhat Ban Amano Yoshitaka thiet ke. Bieu tuong cua logo co lien quan đen cot truyen game va thuong the hien mot nhan vat hoac đoi tuong trong cot truyen đo. Cac ban lam lai tiep theo cua ba phan đau tien đeu thay the bieu tuong truoc đo bang bieu tuong tuong tu nhu phan con lai cua series.


= Cot truyen va chu đe =
Xung đot can phai giai quyet trong nhieu game Final Fantasy tap trung vao mot nhom nhan vat chien đau chong lai cai ac. Nhan vat phan dien thinh thoang la quai vat co nguon goc tu thoi co đai thong tri the gioi trong tro choi. Cot truyen cua game thuong xoay quanh quoc gia co chu quyen giua cuoc khoi nghia. Nhan vat chinh la nguoi tham gia vao cuoc khoi nghia đo. Anh hung thuong la chien binh đuoc chon đe đanh bai cai ac va đoi khi tap hop lai duoi su sap đat cua ke phan dien. Mot yeu to quan trong khac cua loat tro choi la su ton tai cua hai nhan vat phan dien. Ke thu ac khong phai luc nao cung la chinh han vi han co the chi la nan nhan cua mot nhan vat hoac thuc the nao đo. Ke phan dien chinh co gioi thieu o đau game khong phai luc nao cung la ke thu cuoi cung va nhom nhan vat buoc phai tiep tuc nhiem vu cua ho ngoai nhung gi co ve la tran chien cuoi cung.
Cot truyen cua series thuong nhan manh vao yeu to đau tranh noi tam, đong luc đe chien đau va bi kich cuoc đoi cua nhan vat. Mot so phan thinh thoang cung cap đoan hoi tuong qua khu đe giup nguoi choi hieu ro hon ve ho. Game cung thuong đe cap đen moi quan he tu tinh yeu đen đoi đich giua cac nhan vat. Yeu to thuong gap khac co vai tro thuc đay cot truyen bao gom nhan vat bi mat tri nho, anh hung tro nen lac loi vi bi the luc xau chi phoi, nham lan danh tinh va su hy sinh quen minh vi đong đoi. Qua cau ma thuat va tinh the la mon đo xuat hien thuong xuyen trong nhieu phan va co moi lien quan đen chu đe cua cot truyen. Tinh the thuong đong vai tro trung tam trong viec tao ra the gioi va phan lon game Final Fantasy đeu gan tinh the voi qua cau nhu nguon sinh luc cua hanh tinh. Do đo, viec tranh chap quyen kiem soat nhung vien tinh the nay thuong la nguyen nhan xay ra xung đot. Cac chu đe boi canh va cot truyen thuong gap khac bao gom gia thuyet Gaia, ngay tan the va mau thuan giua cong nghe hien đai voi moi truong tu nhien.


= Nhan vat =
Loat tro choi co mot so khuon mau nhan vat lap đi lap lai. Nhan vat tai dien noi tieng nhat trong moi phan ke tu Final Fantasy II (tinh ca cac phien ban lam lai cua Final Fantasy I) la Cid. Ngoai hinh, tinh cach, muc tieu va vai tro cua Cid trong suot series (nhan vat đong minh NPC, thanh vien trong nhom, nhan vat phan dien) co su đa dang đang ke. Tuy nhien, moi Cid đeu co hai đac điem chung: la nha khoa hoc hoac ky su va co moi lien he voi tau bay ma nhom nhan vat co đuoc trong game. Moi Cid đeu co it nhat mot trong hai đac điem nay.
Nhan vat Biggs va Wedge lay cam hung tu hai nhan vat cung ten trong Chien tranh giua cac vi sao. Ho xuat hien trong nhieu game voi tu cach la cac nhan vat phu va đoi khi co muc đich khoi hai. Nhung tac pham ve sau cua series đeu co mot so nhan vat nam voi tinh cach mem yeu. Sinh vat xuat hien trong nhieu phan bao gom Chocobo va Moogle. Chocobo la loai chim lon co hinh the giong mot con đa đieu, thuong khong biet bay, đong vai tro nhu mot phuong tien di chuyen đuong dai cho cac nhan vat. Con Moogle la nhung sinh vat mau trang, map map giong nhu gau bong co đoi canh va mot chiec ang-ten tren đau. Chung thuc hien nhieu vai tro khac nhau bao gom chuyen phat thu, tho ren vu khi, nhan vat nguoi choi trong nhom va luu tro choi. Su xuat hien cua Chocobo va Moogle thuong đi kem voi cac bai nhac chu đe cu the đuoc chuyen soan soan khac nhau cho tung game. Final Fantasy cung noi tieng voi nhung con quai vat va sinh vat đac trung cua no.


= Loi choi =
Trong game Final Fantasy, nguoi choi đieu khien mot nhom nhan vat thuc hien cac nhiem vu chinh, phu, du hanh khap the gioi va đanh bai nhieu ke thu khac nhau đe co the kham pha cot truyen, ban chat cua the gioi trong tro choi. Ke thu thuong xuat hien mot cach ngau nhien trong luc di chuyen tren ban đo the gioi hoac trong cac dungeon, co che đung đo ke thu nay đa đa thay đoi ke tu Final Fantasy XI va Final Fantasy XII. Nguoi choi đua ra cac menh lenh chien đau — nhu "Chien đau", "Phep thuat" va "Mon đo" — cho tung nhan vat thong qua giao dien đieu khien bang menu khi tham gia vao cac tran chien. Moi game trong loat tro choi su dung he thong chien đau khac nhau. Truoc Final Fantasy XI, tran chien dien ra theo luot voi nhan vat chinh va phan dien o cac huong khac nhau cua chien truong. Final Fantasy IV đa ra mat he thong "Active Time Battle" (ATB) cung co tinh chat đanh theo luot voi he thong thoi gian chay lien tuc trong tran chien. Ito Hiroyuki la nguoi thiet ke he thong nay, no mang đen su khan truong va hao hung khi chien đau bang cach yeu cau nguoi choi hanh đong truoc khi ke thu tan cong. He thong đuoc su dung cho đen Final Fantasy X thi chuyen đoi thanh "Conditional Turn-Based" (CTB). He thong moi nay quay tro lai he thong đanh theo luot truoc đo nhung đa bo sung mot so thay đoi đe mang đen cho nguoi choi nhieu thu thach hon. Final Fantasy XI ap dung he thong chien đau thoi gian thuc, noi nhan vat lien tuc hanh đong tuy theo menh lenh đuoc ban hanh. Final Fantasy XII tiep tuc phat trien loi choi nay voi he thong "Active Dimension Battle". He thong chien đau cua Final Fantasy XIII đuoc thiet ke boi cung mot nguoi đa thiet ke cho Final Fantasy X, nham mang lai cam giac hanh đong, mo phong cac tran chien nhu phim đien anh trong Final Fantasy VII: Advent Children. Phan moi nhat cua loat tro choi đien tu, Final Fantasy XV, gioi thieu he thong "Open Combat" moi. Khong giong nhu cac he thong chien đau truoc đo cua dong tro choi, he thong "Open Combat" (OCS) cho phep nguoi choi thuc hien mot chuoi chien đau hoan toan chu đong, cho phep tan cong va di chuyen trong pham vi tu do, mang lai cam giac chien đau troi chay hon nhieu. He thong nay cung tich hop Tuy chon "Chien thuat" trong tran chien, cho phep tam dung tran chien đang hoat đong đe co the su dung mon đo.
Giong nhu hau het tro choi nhap vai, cac phan Final Fantasy su dung he thong cap đo kinh nghiem đe thang cap nhan vat, trong đo điem kinh nghiem đuoc tich luy bang cach tieu diet ke thu. Lop nhan vat voi nghe nghiep cu the cho phep nhan vat co nhung kha nang đoc đao cung la mot yeu to thuong gap khac. Ke tu khi đuoc gioi thieu trong game đau tien thi moi phan sau nay đeu co cach su dung he thong lop nhan vat khac nhau. Mot so game thi co đinh nhan vat vao mot nghe nghiep duy nhat đe phu hop voi tinh chat cua cot truyen. Mot so khac thi co he thong nghe nghiep linh đong cho phep nguoi choi chon nhieu lop nhan vat va chuyen đoi lien tuc trong suot tro choi. He thong nghe nghiep du đuoc su dung nhieu trong nhieu phan nhung dan tro nen it pho bien vi nhan vat co su linh hoat hon. Nhieu nhan vat con theo mot khuon mau nhung van co the hoc ky nang ben ngoai lop cua ho.
Phep thuat la mot yeu to game nhap vai pho bien khac trong loat tro choi. Cach ma nhan vat hoc đuoc phep thuat la khac nhau trong tung phan nhung phep thuat nhin chung đeu phan loai theo mau sac: "Phep thuat trang" la loai phep thuat ho tro đong đoi, "Phep thuat đen" thien ve gay thiet hai cho ke thu hoac đong đoi, "Phep thuat đo" la su ket hop cua phep thuat trang va đen, "Phep thuat xanh lam" bat chuoc cac đon tan cong cua ke thu va "Phep thuat xanh luc" tap trung vao viec ap dung cac hieu ung trang thai cho đong minh hoac ke thu. Cac loai ma thuat thuong gap khac bao gom "Phep thuat thoi gian" tap trung vao cac chu đe ve thoi gian, khong gian, luc hap dan va "Phep thuat trieu hoi" co the goi len nhung sinh vat huyen thoai đe ho tro trong tran chien va la mot tinh nang đa ton tai ke tu Final Fantasy III. Sinh vat đuoc trieu hoi thuong đuoc goi bang nhung cai ten nhu "Esper" hoac "Eidolon" va lay cam hung tu than thoai tu van hoa A Rap, Hindu, Bac Au va Hy Lap.
Cac phuong tien giao thong khac nhau đa xuat hien trong loat tro choi. Pho bien nhat la tau bay đe di chuyen đuong dai cung voi chocobo đe di chuyen quang đuong ngan. Nhung loai khac bao gom thuyen ​​bien va thuyen can. Ke tu sau Final Fantasy VII, cac thiet ke phuong tien hien đai va tuong lai hon cung đua vao.


Lich su va phat trien = Nguon goc =

Vao giua thap nien 80, Square buoc chan vao nganh cong nghiep tro choi đien tu Nhat Ban voi cac game RPG đon gian, game đua xe, va game platform cho thiet bi ngoai vi Famicom Disk System cua Nintendo. Vao nam 1987, nha thiet ke cua Square Sakaguchi Hironobu muon tao ra mot tro choi nhap vai ky ao moi cho he may NES bang catridge va lay cam hung tu cac tro choi ky ao noi tieng: Dragon Quest cua Enix, The Legend of Zelda cua Nintendo, va loat tro choi Ultima cua Origin Systems. Sakaguchi đa giai thich rang tro choi nay la no luc cuoi cung cua ban than trong nganh cong nghiep game va tua đe Final Fantasy bat nguon tu noi niem cua ong vao thoi điem đo; neu tac pham ban khong chay, ong se tu bo su nghiep va quay tro lai truong đai hoc. Mac du vay, cac tap chi mang ve game van cho rang cai ten đo tuong trung cho niem hy vong co the giai quyet van đe tai chinh cua cong ty. Nam 2015, Sakaguchi giai thich nguon goc ten goi: đoi ngu san xuat muon ten cua tac pham co the rut gon thanh "FF", nghe co ve hay trong tieng Nhat. Tieu đe tro choi ban đau du tinh la Fighting Fantasy nhung phai thay đoi đe tranh trung ten voi mot series tro choi nhap vai gamebook. Vi tu "Final" la tu đuoc nhieu nguoi biet đen o Nhat Ban nen ong đa chon tu đo. Theo Sakaguchi, bat ky tieu đe nao tao ra tu viet tat "FF" se đat.
Tro choi thuc su đa thay đoi so phan cua Square va tro thanh thuong hieu game hang đau cua cong ty. Noi got thanh cong, Square ngay lap tuc phat trien phan hai. Boi vi Sakaguchi du đinh rang Final Fantasy se la tro choi đoc lap nen cot truyen cua no khong đuoc thiet ke đe co phan tiep theo. Thay vao đo, cac nha phat trien thiet ke phan ke tiep chi mang nhung net tuong đong ve chu đe ky ao tu phan truoc, trong khi mot vai yeu to loi choi chang han nhu he thong nang cap nhan vat se đuoc đai tu. Phuong phap thiet ke game nay van tiep tuc xuyen suot series Final Fantasy; moi game Final Fantasy phan chinh co mot boi canh moi, dan nhan vat moi, va nang cap he thong tran chien. Chuyen gia video game John Harris cho rang khai niem lam lai he thong tro choi cho moi phan tiep theo đen tu loat game Dragon Slayer cua Nihon Falcom ma Square đa phat hanh truoc đo. Cong ty thuong xuyen phat hanh game moi trong series chinh. Tuy nhien, khoang thoi gian giua cac ngay phat hanh cua Final Fantasy XI (2002), Final Fantasy XII (2006) va Final Fantasy XIII (2009) lai dai hon nhieu so voi cac phan truoc đo. Sau Final Fantasy XIV, Square Enix tuyen bo la ho du đinh phat hanh cac phan Final Fantasy hang nam hoac hai nam mot lan. Su chuyen đoi nay bat chuoc chu ky phat trien cua cac game phuong Tay nhu loat game Call of Duty, Assasin's Creed va Battlefield đe duy tri su quan tam cua nguoi ham mo.


= Thiet ke =
Trong Final Fantasy I đoi đau tien, Sakaguchi đa yeu cau mot đoi ngu san xuat nhieu nhan luc hon so voi nhung san pham truoc đo cua Square. Ong khoi đau bang viec xay dung cot truyen cua game đong thoi thu nghiem cac y tuong ve loi choi. Sau khi he thong loi choi va quy mo the gioi trong tro choi đuoc kien lap, Sakaguchi hop nhat cac y tuong cot truyen voi cong nghe hien co. Nhung phan tiep theo thuc hien cach tiep can khac; cot truyen hoan thanh truoc va tro choi se xay dung xoay quanh no. Cac nha thiet ke chua bao gio bi go bo boi su đong nhat mac du hau het đeu cam thay moi game nen co mot so yeu to chung toi thieu. Nhom phat trien luon co gang tao ra nhung the gioi hoan toan moi cho moi phan va tranh trung qua nhieu voi phan truoc. Đia điem trong game đuoc khai niem hoa tu som trong qua trinh phat trien va chi tiet thiet ke nhu cac bo phan cua toa nha đuoc lay lam nen tang cho toan bo cau truc.
Nam phan đau tien đeu do Sakaguchi chi đao, ong cung la nguoi nghi ra cac khai niem moi cho tro choi nay. Ong lay cam hung cho cac yeu to cua tro choi tu phim anime cua Miyazaki Hayao; phuong tien chu yeu cua series nhu tau bay va chocobo dua tren cac yeu to tu hai bo phim tuong ung Laputa: Lau đai tren khong va Nang cong chua o Thung lung gio. Sakaguchi đong vai tro la nha san xuat cho cac phan game tiep theo cho toi khi ong roi Square vao nam 2001. Kitase Yoshinori đam nhan lam đao dien game cho đen Final Fantasy VIII, moi phan sau nay đeu do mot đao dien moi chi đao. Ito Hiroyuki thiet ke mot so he thong loi choi bao gom "He thong nghe nghiep" (Job System) cua Final Fantasy V, "He thong Junction" (Junction System) cua Final Fantasy VIII va khai niem Active Time Battle đeu su dung tu Final Fantasy IV đen Final Fantasy IX. Khi thiet ke he thong Active Time Battle, Ito đa lay cam hung tu giai đua xe Cong thuc Mot, ong nghi rang se that thu vi neu moi loai nhan vat co toc đo khac nhau sau khi chung kien cac xe đua vuot qua nhau. Ito cung la nguoi đong đao dien game cua Final Fantasy VI voi Kitase. Terada Kenji la nguoi viet kich ban cho ba phan đau tien; Kitase đam nhiem vai tro viet kich ban tu phan V đen phan VII. Nojima Kazushige tro thanh nha bien kich chinh cua series tu Final Fantasy VII cho đen luc ong thoi viec vao thang 10 nam 2003; ong đa thanh lap cong ty rieng Stellavista. Nojima đa viet mot phan hoac toan bo cot truyen cho Final Fantasy VII, Final Fantasy VIII, Final Fantasy X, va Final Fantasy X-2. Ong cung bien kich cho loat spin-off Kingdom Hearts. Watanabe Daisuke la đong bien kich cho phan X va phan XII đong thoi đong vai tro viet chinh cho cac game phan XIII.

Amano Yoshitaka la nguoi thiet ke nghe thuat cho nhan vat va quai vat tu Final Fantasy I đen Final Fantasy VI. Ong cung xu ly thiet ke logo tua game cho ca loat chinh va hinh anh minh hoa tu phan VII tro đi. Nomura Tetsuya đuoc chon đe thay the Amano vi thiet ke cua Nomura thich ung voi đo hoa 3D hon. Ong thiet ke cho series tu Final Fantasy VII đen Final Fantasy X; tuy nhien khau đo hoa cua phan IX lai do Murase Shuko, Itahana Toshiyuki va Nagasawa Shin thuc hien. Nomura cung la nguoi thiet ke nhan vat cua dong tro choi Kingdom Hearts, Tong hop tro choi Final Fantasy VII va Fabula Nova Crystallis: Final Fantasy. Cac nha thiet ke khac bao gom Mihara Nobuyoshi va Yoshida Akihiko. Mihara la nha thiet ke nhan vat cho Final Fantasy XI, con Yoshida thi thiet ke nhan vat cho Final Fantasy Tactics, Vagrant Story do Square san xuat va Final Fantasy XII.


= Đo hoa va ky thuat =
Vi su han che ve mat đo hoa, tro choi NES đau tien chi co bieu tuong sprite nho cua cac thanh vien trong nhom tren man hinh the gioi chinh. Man hinh tran chien su dung nhieu chi tiet hon voi phien ban đay đu cua cac nhan vat trong goc nhin tu mat ben. Ap dung nay đuoc dung cho đen Final Fantasy VI khi ca hai man hinh đeu la phien ban chi tiet. Sprite cua NES co đo phan giai 26 pixel va su dung bang mau gom 4 mau. 6 khung hoat hinh đoc dung đe mo ta nhung tinh trang khac nhau cua nhan vat nhu "khoe manh" hoac "kiet suc". Cac phan cua SNES tan dung cap nhat đo hoa va hieu ung cung nhu am thanh chat luong cao hon so voi phan truoc nhung mat khac cung tuong tu nhu nhung tac pham tien nhiem o thiet ke co ban. Sprite cua SNES phan giai thap hon vai pixel nhung co bang mau lon hon va nhieu khung hoat hinh hon: 11 mau va 40 khung hinh. Su nang cap cho phep cac nha thiet ke cho phep nhan vat co ve ngoai chi tiet hon va the hien nhieu cam xuc hon. Phan đau tien bao gom cac nhan vat khong phai nguoi choi (NPC – non-playable character) ma nguoi choi co the tuong tac nhung ho thuong la đoi tuong tinh trong game. Ke tu phan thu hai, Square đa lap trinh san cho NPC đe tao ra cac canh hai kich va bi kich song đong hon.
Vao nam 1995, Square đa ra mat demo tro choi cua Final Fantasy VI su dung ky thuat SGI tuong tac cho the he console tiep theo. Ban demo dung workstation Nintendo 64 nguyen mau cua Silicon Graphics đe tao đo hoa 3D. Nguoi ham mo tin ban demo la cua tro choi Final Fantasy moi cho console Nintendo 64. Tuy nhien, 1997 lai la nam Final Fantasy VII phat hanh cho he may PlayStation cua Sony. Square bat đong voi Nintendo ve viec su dung hop ROM nhanh hon nhung đat hon nen chuyen sang su dung đia CD cham hon va re hon nhung dung luong cao hon cua PlayStation. Final Fantasy VII gioi thieu đo hoa 3D voi nen ket xuat truoc đay đu. Vi series tro choi chuyen sang đo hoa 3D nen đinh dang CD-ROM đuoc chon đe thay the cho đinh dang hop ROM. Viec chuyen đoi nay dan đen su gia tang chi phi san xuat, so luong phan game 3D tiep theo va chia đoi ngu sang tao Final Fantasy VII thanh nhieu bo phan hon.

Ke tu Final Fantasy VIII, loat tro choi đa bat đau su dung hieu ung photo-realistic. Giong nhu Final Fantasy VII, đoan video chuyen đong đay đu (FMV) se phat o che đo nen voi cac nhan vat đa giac đuoc chong len tren lop tren cung. Final Fantasy IX mac du đa tro lai voi phong cach thiet ke cua nhung game đau tien trong series nhung no van duy tri hau het cong nghe đo hoa cua hai phan đau tien va tham chi con cai thien o mot so khia canh. Final Fantasy X phat hanh cho he may PlayStation 2 su dung phan cung manh hon đe ket xuat đo hoa trong thoi gian thuc lam cho hinh anh song đong hon so voi ket xuat truoc. Tro choi su dung moi truong 3D hoan chinh thay vi mo hinh nhan vat 3D di chuyen tren nen ket xuat truoc. No cung la game đau tien đua vao long tieng dien ra trong suot tro choi, ke ca voi nhieu nhan vat phu. Khia canh nay đa them vao cho nhan vat mot chieu sau hoan toan moi ve phan ung, cam xuc va su chuyen bien.
Final Fantasy XI đa tan dung tinh nang online cua PlayStation đe tao dung nen MMORPG nhu mot su khac biet tam thoi. No phat hanh lan đau cho nen tang PlayStation 2 cung voi ban port PC vao 6 thang sau. Tro choi cung phat hanh cho he may Xbox 360 gan bon nam sau khi ban goc phat hanh o Nhat Ban. No cung la game Final Fantasy đau tien su dung camera xoay tu do. Final Fantasy XII phat hanh cho PlayStation 2 vao nam 2006 chi su dung mot nua đa giac nhu Final Fantasy X đe cai thien hoa tiet va đo sang thay vao đo. Tro choi cung giu lai camera xoay tu do tu phan XI. Final Fantasy XIII va Final Fantasy XIV đeu su dung game engine Crystal Tools do Square Enix phat trien.


= Am nhac =

Dong tro choi Final Fantasy co nhieu loai nhac va thuong xuyen su dung lai nhac chu đe. Hau het cac phan đeu bat đau bang đoan nhac goi la "Prelude". No đa phat trien tu mot ban arpeggio hai not giang đon gian trong game đau tien thanh ban chuyen soan du duong, phuc tap trong cac phan tiep theo. Nhac hieu chien thang phat moi khi thang tran đa tro thanh mot trong nhung ban nhac chu đe noi tieng nhat series. Nhac chu đe lien quan đen Chocobo đeu đuoc chuyen soan lai trong moi phan voi mot phong cach khac nhau. Đoan nhac co tua đe "Prologue" (thinh thoang đuoc goi la "Final Fantasy") đua ra trong phan đau tien thuong phat trong suot đoan credit ket thuc. Mac du leitmotif thuong su dung trong cac phan huong ve nhan vat nhung van co nhac chu đe dung rieng cho nhan vat chinh va yeu to cot truyen lap đi lap lai.
Uematsu Nobuo la nha soan nhac chinh cua series Final Fantasy cho đen khi roi khoi Square Enix vao thang 11 nam 2004. Nhung nha soan nhac đang chu y khac nhu Hamauzu Masashi, Sakimoto Hitoshi va Shimomura Yoko cung tung đong vai tro soan nhac chinh cho loat tro choi. Uematsu đuoc phep tao ra nhieu ban nhac voi su chi đao cua dan nhan vien san xuat. Tuy nhien, Sakaguchi van yeu cau đoan nhac phai phu hop voi cac canh tro choi cu the nhu canh chien đau va kham pha cac khu vuc khac nhau cua the gioi tro choi. Khi kich ban chinh cua game đuoc hoan thanh, Uematsu se bat đau viet nhac dua tren cot truyen, nhan vat, va tac pham nghe thuat. Ong bat đau bang nhac chu đe cua tro choi va phat trien cac đoan khac sao cho phu hop voi phong cach cua no. Khi sang tao nhac chu đe, Uematsu đoc kich ban cua game đe quyet đinh tinh cach cua nhan vat. Ong se hoi nguoi bien kich ve canh ma ong khong chac chan. Cac phan đau tien co su han che ve mat ky thuat nen Sakaguchi thinh thoang huong dan Uematsu chi su dung cac not nhac đac trung. Mai cho đen game he may SNES Final Fantasy IV, Uematsu moi co the them vao am nhac mot cach tinh te hon.


Đon nhan Loat tro choi Final Fantasy nhin chung đuoc gioi phe binh đanh gia cao va la thanh cong ve mat thuong mai, mac du moi phan lai co mot thanh cong o muc đo khac nhau. Series co chung kien su gia tang on đinh ve tong doanh thu. Hon 10 trieu ban phan mem đa đuoc ban tren toan the gioi vao đau nam 1996, 45 trieu vao thang 8 nam 2003, 63 trieu vao thang 12 nam 2005 va 85 trieu vao thang 7 nam 2008. Vao thang 6 nam 2011, Square Enix thong bao rang dong tro choi đa ban đuoc hon 100 trieu ban va đen thang 3 nam 2014, no đa ban hon 110 trieu ban. Doanh so ban hang cao đa khien no tro thanh mot trong nhung loat tro choi đien tu ban chay nhat trong nganh cong nghiep. Vao thang 1 nam 2007, loat tro choi đa xep vi tri thu ba, sau đo la thu tu vao thang 7. Tinh đen nam 2019, series đa ban đuoc hon 149 trieu ban tren toan cau va cho đen nam 2020, no đa ban đuoc hon 154.5 trieu ban.
Mot so san pham cua series đa tro thanh tro choi ban chay nhat. Vao cuoi nam 2007, Final Fantasy VII, VIII va X lan luot xep thu bay, thu tam, thu chin trong danh sach nhung tro choi nhap vai ban chay nhat. Final Fantasy VII đa xuat xuong hon 12.3 trieu ban tren toan the gioi va tro thanh game Final Fantasy ban chay nhat. Chi trong vong hai ngay ke tu khi Final Fantasy VIII phat hanh o Bac My vao ngay 9 thang 9 nam 1999, no đa tro thanh tro choi đien tu ban chay nhat tai Hoa Ky trong hon 3 tuan. Final Fantasy X đa ban đuoc hon 1,4 trieu ban tai Nhat Ban chi trong đon đat hang truoc, lap ky luc la game nhap vai console ban chay nhanh nhat. MMORPG Final Fantasy XI đat con so hon 200 nghin nguoi choi hoat đong thuong xuyen vao thang 3 nam 2006 va đa đat hon nua trieu nguoi đang ky vao thang 7 nam 2007. Final Fantasy XII đa ban đuoc hon 1,7 trieu ban trong tuan đau tien ra mat tai Nhat Ban. Mot tuan sau khi phat hanh vao ngay 6 thang 11 nam 2006, Final Fantasy XII đa xuat xuong khoang 1.5 trieu ban o Bac My. Final Fantasy XIII tro thanh tro choi ban chay nhanh nhat trong loat va ban đuoc mot trieu ban trong ngay đau tien phat hanh tai Nhat Ban. Final Fantasy XIV: A Realm Reborn la mot thanh cong ruc ro so voi phan truoc. Tro choi ban đau bi qua tai do so luong nguoi truy cap qua đong va cuoi cung đa đat hon mot trieu nguoi đang ky sau khi ra mat đuoc hai thang.
Series đa đuoc gioi phe binh ca ngoi ve chat luong hinh anh va soundtrack. Vao nam 1996, tap chi Next Generation đa xep hang chung cho series o vi tri thu 17 trong so nhung tro choi hay nhat moi thoi đai va đanh gia rat cao đo hoa, am nhac va cot truyen. Tap chi cung xep hang loat tro choi Final Fantasy o vi tri thu 16 trong so "50 Tro choi hay nhat moi thoi đai" va binh luan rang "Nho ket hop cong nghe tien tien voi cot truyen kho quen, [mac du] thinh thoang co phan khoa truong [ma] series đa thanh cong trong viec vuot mat cac đoi thu canh tranh [...] va phat trien theo tung phan moi." Loat tro choi đa đuoc trao mot ngoi sao tren Walk of Game vao nam 2006 khien no tro thanh thuong hieu đau tien gianh đuoc mot ngoi sao trong su kien nay (nhung đoi tuong đuoc trao giai khac la tro choi đon, khong phai series). WalkOfGame.com nhan xet rang dong game đa tim kiem su hoan hao va chap nhan rui ro khi đoi moi. Vao nam 2006, GameFAQs to chuc mot cuoc thi đe tim kiem series tro choi đien tu hay nhat, ket qua la Final Fantasy ve nhi chi sau The Legend of Zelda. The Game Group plc đa to chuc mot cuoc tham do cong khai vao nam 2008 va Final Fantasy đuoc binh chon la loat tro choi hay nhat voi 5 tac pham xuat hien trong danh sach "Game hay nhat moi thoi đai".
Nhieu game Final Fantasy đuoc đua vao nhung danh sach nhung tro choi hay nhat khac nhau. Mot so tac pham đuoc trang web IGN liet ke trong nhieu danh sach "Tro choi hang đau". Vao nam 2006, 12 tro choi đa đuoc Famitsu liet ke vao danh sach "Top 100 tro choi đuoc yeu thich nhat moi thoi đai" voi 4 trong so đo lot vao top 10. Final Fantasy X va Final Fantasy VII lan luot xep o vi tri thu nhat va thu nhi. Loat game nam giu mot so ky luc Guinness the gioi theo Guinness World Records Gamer's Edition nam 2008. Nhung ky luc đo bao gom "Nhieu game nhap vai trong mot series nhat" (12 game chinh, 7 game nang cap va 32 spin-off), "Thoi gian phat trien dai nhat" (San xuat Final Fantasy XII mat 5 nam) va "Game nhap vai tren Console ban chay nhat trong mot ngay" (Final Fantasy X). An ban nam 2009 đa liet ke hai tro choi cua series vao top 50 tro choi danh cho he may console: Final Fantasy XII o vi tri thu 8 va Final Fantasy VII o vi tri thu 20. Vao nam 2018, Final Fantasy VII tro thanh mot phan cua World Video Game Hall of Fame.
Tuy nhien, loat tro choi cung nhan mot so chi trich. IGN binh luan rang he thong menu dung trong game bi nhieu nguoi phe phan va la "ly do ro ret khien ho khong đung đen series." Trang web cung chi trich nang ne viec loat tro choi su dung đung đo ngau nhien trong he thong tran chien. IGN con chi ra them rang nhung no luc đe chuyen the dong game thanh phim hay hoat hinh đeu khong thanh cong, khong co gi noi bat hoac khong đap ung đuoc tieu chuan cua tro choi. Vao nam 2007, tap chi Edge phe binh series vi mot so game lien quan co cum tu "Final Fantasy" trong tua đe cua chung lai co chat luong kem hon so voi game truoc. Tap chi cung nhan xet rang viec Sakaguchi roi cong ty đa khien cho loat tro choi co nguy co tro nen nhat nheo.
Mot so phan Final Fantasy rieng le đa thu hut nhieu su chu y hon. Vai tac pham nhan đuoc phan hoi tich cuc trong khi mot so khac thu ve y kien trai chieu. Final Fantasy VII đung đau danh sach "26 game nhap vai hay nhat moi thoi đai" theo tap chi GamePro cung nhu theo binh chon "Game hay nhat tu ​​truoc đen nay" cua đoc gia vao nam 2004 va nam 2005. Final Fantasy VII mac du la mot thanh cong nhung đoi luc bi chi trich vi overrated. Vao nam 2003, GameSpy liet no vao danh sach 7 tro choi overrated nhat moi thoi đai trong khi IGN đua ra nhin nhan hai chieu. Dirge of Cerberus: Final Fantasy VII xuat xuong 392 nghin ban trong tuan đau tien phat hanh nhung nhan điem đanh gia thap hon nhieu so voi nhung san pham Final Fantasy khac. Sau khi phat hanh tai Nhat, Dirge of Ceberus bi tap chi Famitsu đanh gia mot cach tieu cuc va kha muon mang. Đieu nay cho thay giua tap chi nay va nha san xuat Square Enix co xay ra tranh cai. The Spirits Within đuoc khen ngoi ve mat hinh anh nhung bi chi trich ve cot truyen va tro thanh bom xit phong ve. Final Fantasy Crystal Chronicles cho he may GameCube nhin chung đuoc đanh gia tich cuc nhung cung co nhan đinh rang viec su dung Game Boy Advance lam bo đieu khien that su rat kho chiu. Phien ban goc cua Final Fantasy XIV đa bi chi trich nhieu đen muc chu tich Wada Yoichi phai đua ra loi xin loi chinh thuc trong mot cuoc hop bao tai Tokyo. Ong cho rang thuong hieu đa bi "ton hai nhieu" vi nhung đanh gia tieu cuc.


= Xep hang va tong gop =
Nhieu xuat ban pham tro choi đien tu khac nhau đa tao ra bang xep hang cho cac game Final Fantasy chinh. Trong bang duoi đay, con so đua ra cang thap thi phan game cang tot theo quan điem cua xuat ban pham tuong ung. Voi cach so sanh nay, xep loai do Metacritic cung cap cung đuoc đua ra. Trong hang đanh gia cua Metacritic, con so cao hon chung to đanh gia tot hon.


Di san Final Fantasy co tam anh huong rat lon đen lich su cua game mechanic. Final Fantasy IV đuoc xem la cot moc quan trong khi gioi thieu đen the loai cot truyen gay an tuong manh voi trong tam la su tien trien cua nhan vat va moi quan he ca nhan. Final Fantasy VII đuoc ghi nhan la san pham co tac đong manh nhat đen nganh cong nghiep video game cua series va giup cho the loai game nhap vai console thu hut thi truong đai chung. Tac pham cung đuoc xem la mot trong nhung tro choi đien tu quan trong va co tam anh huong nhat moi thoi đai.
Loat tro choi anh huong đen cong viec kinh doanh cua Square o nhieu muc đo khac nhau. That bai thuong mai cua Final Fantasy: The Spirits Within đa dan đen viec Enix chan chu va tri hoan trong thao luan sap nhap voi Square. Square quyet đinh san xuat game danh rieng cho Sony PlayStation — mot đong thai theo sau quyet đinh cua Enix voi loat Dragon Quest — cat đut moi quan he cua ho voi Nintendo. Game Final Fantasy đa xa roi console Nintendo, cu the la Nintendo 64 toi 7 nam. Gioi phe binh cho rang viec chuyen đoi cua tro choi ben thu ba co tieng tam nhu Final Fantasy va Dragon Quests đen PlayStation cua Sony cung nhu tranh xa Nintendo 64 la mot trong nhung ly do đang sau khien PlayStation thanh cong hon ca. Phat hanh Nintendo GameCube su dung phuong tien đia quang vao nam 2001 đa thu hut su chu y cua Square. Đe san xuat game cho he may nay, Square đa tao ra cong ty ma The Game Designers Studio va phat hanh Final Fantasy Crystal Chronicles, san sinh ra metaseries rieng cung voi loat game chinh. Viec Final Fantasy XI khong co phuong thuc huy đang ky truc tuyen đa thuc đay bang Illinois tao ra luat  yeu cau dich vu tro choi Internet cung cap phuong thuc nhu vay cho cu dan bang.
Su pho bien cua series đa khien no xuat hien va đuoc nhac đen nhieu trong van hoa đai chung nhu anime, chuong trinh truyen hinh va truyen tranh web. Am nhac cua loat tro choi cung co su lan toa rong khap nhieu vung mien van hoa. Ban nhac "Theme of Love" cua Final Fantasy IV đa đuoc đua vao chuong trinh giang day cho hoc sinh Nhat Ban va trinh dien truc tiep boi dan nhac giao huong va ban nhac metal. Vao nam 2003, Uematsu đong sang lap ra nhom nhac hard rock The Black Mages — mot nhom đoc lap cua Square phat hanh album nhac chuyen soan cua Square. Van đong vien huy chuong đong Alison Bartosik va Anna Kozlov đa thuc hien tiet muc boi nghe thuat cua ho tai The van hoi mua he 2004 tu nhac cua Final Fantasy VIII. Nhieu soundtrack cung đuoc phat hanh đe ban. Nhieu cuon sach huong dan cung cap thong tin chuyen sau ve game đa đuoc xuat ban. Tai Nhat Ban, Square la đon vi xuat ban va goi chung la sach Ultimania.
Series đa truyen cam hung cho nhieu nha san xuat game. Nguoi sang tao ra Fable la Peter Molyneux coi Final Fantasy VII la tro choi "tuong trung cho the loai" game nhap vai đoi voi ong. Nguoi sang lap cong ty BioWare, Greg Zeschuk chi ra rang Final Fantasy VII "that su la game đau tien lay đong ong" va noi no co "tac đong lon" đen tac pham cua BioWare. Hoa si xu ly moi truong game cao cap Jonas Mattsson cua The Witcher 3 đa ghi nhan Final Fantasy co "tam anh huong lon" va noi rang no la "game nhap vai đau tien" ma ong choi. Chi đao nghe thuat Derek Watts cua game Mass Effect đe cap Final Fantasy: The Spirits Within la anh huong lon đen thiet ke hinh anh va đinh huong nghe thuat cua loat tro choi. Giam đoc san xuat cap cao David Silverman cua Bioware tuyen duong he thong gambit cua Final Fantasy XII anh huong đen loi choi cua Dragon Ace: Origins. Giam đoc sang tao Maxime Beland cua Ubisoft Toronto cho rang Final Fantasy goc anh huong lon đen ong. Constantin Jupp cua Molecule Media ghi nhan Final Fantasy VII đa khien ong muon thiet ke game. Tim Schafer cung thua nhan rang Final Fantasy VII la mot trong nhung tro choi ma ong luon yeu thich.


Chu giai Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Final Fantasy Games tren DMOZ
IGN Presents the History of Final Fantasy