Chuyen bay so 571 cua Khong quan Uruguay hay tai nan may bay tren day Andes la mot chuyen may bay cho 45 nguoi roi xuong day Andes ngay 13 thang 10 nam 1972. Đoi bong bau duc cua Truong Stella Maris (Colegio Stella Maris) đang tren đuong đen mot tran đau tai Santiago (Chile). Chuyen bay nay noi tieng vi nhung thu thach ma nhung nguoi song sot đa vuot qua, co 16 nguoi con song đuoc cuu ngay 23 thang 12 nam 1972. Mot so cuon sach va bo phim đa đuoc xuat ban, ke lai cau chuyen nay.


Tai nan Ngay 12 thang 10, chiec may bay Đong co tuoc bin canh quat Fairchild FH-227D cua Khong quan Uruguay cat canh tu San bay Quoc te Carrasco. Chuyen bay cho cac thanh vien cau lac bo bong bau duc "Old Christians" cua Montevideo đen choi voi đoi Old Boys tai Santiago. Thoi tiet xau bat ho phai trai qua mot đem tai Mendoza (Argentina) o chan day nui. Chuyen bay tiep tuc vao buoi chieu ngay 13 thang 10 đe toi Santiago. Do loi dan lai, phi cong bao cho nhan vien kiem soat khong luu tai Santiago la ho đang o tren Curico (Chile). Sau nay, loi nay đa gay kho khan cho viec tim kiem noi may bay roi xuong.
May bay bat đau chim trong man tuyet khi gap day nui. Chiec Fairchild đam vao đinh Vo danh (ve sau đuoc đat ten Cerro Seller), nam giua Cerro Sosneado va nui lua Tinguiririca, gan bien gioi Argentina va Chile. May bay roi vao đinh nui o đo cao 4.200 met tren muc nuoc bien, đinh nay keo canh ben phai ra khoi may bay manh đen muc bo phan thang bang bi vang ra, tao mot lo to o phia sau than may bay. May bay đam vao đinh thu hai, canh ben trai bi keo đut, chi con than may bay trong khong trung. Cuoi cung, may bay roi xuong đat va truot xuong doc cao truoc khi ngung lai trong đong tuyet.
Trong so 45 hanh khach, 12 nguoi thiet mang trong choc lat; nam nguoi khac chet sang hom sau, va vao ngay thu tam, mot nguoi nua chet do bi thuong. 27 nguoi con lai gap nhieu kho khan trong thoi tiet lanh leo tren nui. Nhieu nguoi bi thuong khi may bay roi, nhu gay chan khi bi ghe may bay đe len. Nhung nguoi song sot thieu cac dung cu nhu kinh đeo mat đe khoi bi mu tuyet (tuy mot trong nhung nguoi song sot cuoi cung, Adolfo "Fito" Strauch, co lam vai đoi kinh ram đe che nang), ao lanh, va giay phu hop cho vung nui tuyet. Tai hai nhat la viec khong co dung cu y te, nen hai sinh vien y khoa nam đau tien con song phai bo xuong bang nhung phan con lai cua may bay.


Cuoc tim kiem Ba quoc gia gui nguoi toi đe tim chiec may bay. Tuy nhien, ho khong the nhin thay chiec may bay mau trang trong tuyet tu tren khong trung, va ho ngung tim sau tam ngay. Cac sinh vien trong so hanh khach song sot đa tim thay mot radio xach tay tren may bay va vao ngay thu 11 Roy đa nghe tin rang cuoc tim kiem bi huy bo. Trong cuon Alive: The Story of the Andes Survivors, dua tren phong van voi nhung nguoi song sot, Piers Paul Read mieu ta tinh canh luc ho nghe tin tuc nay:

Moi nguoi đang xum quanh Roy, khi nghe đuoc tin, ho bat đau khoc loc va cau nguyen, ngoai tru Parrado; anh nhin len ngon nui o phia tay mot cach binh tinh. Gustovo Coco Nicolich buoc ra khoi chiec may bay, va khi thay mat ho, biet đuoc ho đa nghe gi...[Nicolich] treo vao cai lo qua đong vali va đong phuc bong bau duc, cui xuong mieng ham u toi, va nhin cac khuon mat am đam đang nguoc nhin anh. "Cac cau", anh keu len, "co tin mung roi! Chung ta vua nghe đuoc tren radio. Ho đa huy bo cuoc tim kiem." Trong chiec may bay đong đuc chi co su im lang. Khi su vo vong ve tinh canh cua minh cuon chim ho, ho khoc. "Lam sao ma la tin mung đuoc?" Paez quat Nicholich. "Vi no co nghia la", [Nicholich] noi, "chung ta se tu thoat ra khoi noi nay." Niem can đam cua đua tre nay đa ngan tro đuoc mot su tran ngap cua tuyet vong. (88–89, lan in đau tien.


Thuc pham Nhung nguoi song sot chi co mot so it đo an: vai thanh so-co-la, vai mieng keo, va chai ruou. Trong hai ngay sau tai nan, ho chia đo an nay ra cac phan nho cho đo ton. Fito cung nghi ra mot cach đe lam tan tuyet thanh nuoc uong.
Bat chap viec chia khau phan nghiem ngat, nguon thuc pham chong can. Them vao đo, xung quanh ho khong co cay coi hay thu vat nao. Vi the, nhung nguoi nay chi con song do quyet đinh an thit cua nhung nguoi đa chet. Quyet đinh an thit nay that khong de dang, tai vi phan nhieu la ban quen cung lop. Trong sach Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home nam 2006, nguoi song sot Nando Parrado noi ve quyet đinh nay:

Tren nui cao, than the can rat nhieu calo... chung toi đang bat đau chet đoi, va khong co hy vong tim ra thuc an, nhung cai đoi đa đen đa khong chiu noi cho nen chung toi van tim... tim đi tim lai trong may bay đe tim mieng an. Chung toi đa an thu da thuoc tu vali, tuy biet rang chung đa đuoc nhung vao cac chat hoa hoc co hai hon la co loi. Chung toi đa xe ra ghe ngoi đe tim rom, nhung chi tim đuoc foam khong an đuoc... Toi đa đi đen ket luan nhieu lan: neu chung toi khong an quan ao minh đang mac, khong con gi khac đe an tru nhom, nhua, tuyet, va đa. (94–95)
Moi hanh khach theo đao Cong giao, va Piers Paul Read nhan manh đieu nay trong sach cua ong. Theo Read, mot so nguoi coi vu nay giong le Tiec Thanh. Nhung nguoi khac đau tien ngai an thit nay, nhung sau khi thay ro la chi co the song bang cach an thit nguoi, ho đoi y vai ngay sau.


Quyet đinh kho khan Tam nguoi song sot sau tai nan chet vao toi ngay 29 thang 10 vi tuyet lo trong khi ho ngu đang trong than may bay. Sau đo, vai sinh vien cu nhat đinh rang cach song sot duy nhat la leo qua day nui va keu cuu. Do phi cong phu cu noi truoc khi chet la may bay vua qua Curico, ho tuong la mien que Chile chi con cach vai kilomet ve phia tay. Vai nguoi khoe manh nhat trong bon đi ve nhieu huong đe tim đuoi may bay va nhung ban đa roi khoi may bay ngay khi xuong đat. Mot trong nhung cuoc tim kiem đo, ho tim thay thi hai cua sau nguoi o muc cao hon. Nhieu nguoi muon ra tim kiem nhung ngai vi kho đi bo o đo cao nay va kho song ngoai troi lanh ban đem.
Sau vai cuoc tham do, mot nhom cuoi cung bat đau len đuong, nhom nay bao gom Nando Parrado, Roberto Canessa, va Antonio "Tintin" Vizintin. Theo yeu cau cua Canessa, Parrado va Canessa moi đau thu đi xuong ve phia đong đe tim đuoi may bay. Lan nay ho tim đuoc đuoi, no van chua đung vai va li. Ho kiem đo an, sach hai, quan ao, va thuoc la. Tintin cung kiem chat cach ly boc ong; chat nay se co vai tro quan trong đe ra khoi day nui.


= Radio =
Moi đau sau khi tai nan, nhung nguoi con song thu xai radio trong buong lai đe keu cuu. Tuy nhien, ho nhan ra la radio nay khong co đien. Tho may cua may bay song sot sau tai nan (nhung ve sau chet trong vu tuyet lo) noi la bo pin cua chiec Fairchild đuoc xep trong phan đuoi bi mat.
Khi tim thay đuoi, ho cung kiem bo pin. Tuy nhien, no nang qua, khong the mang no qua than may bay. Thay vao đo, ho quyet đinh khuan radio qua phan đuoi. Cac sinh vien lai len nui va xin tro giup cua Roy Harley, mot trong nhung nguoi con song tre nhat, va nguoi gioi nhat ve may moc. Sau vai ngay thu, Harley va Canessa hieu la radio khong con sua đuoc, va nhung nguoi nay tro lai may bay. Hoi đo moi nguoi khong biet la radio khong chay bang pin, ma no chay bang đien nang cua cac đong co may bay.


= Tui ngu =
Bay gio ro rang la chi co the leo qua day nui ve phia tay. Tuy nhien, ho cung hieu la phai tim cach song qua đem đe co the đi toi noi. Vao luc nay co nguoi đe nghi lam tui ngu. 34 nam sau, Nando Parrado co noi ve viec lam chan chui trong cuon sach Miracle in the Andes cua ong.
Sau khi lam tui ngu, mot nguoi nua, Numa Turcatti, thiet mang do bi thuong. Canessa cuoi cung đoi y va quyet đinh len đuong, va ba nguoi bat đau len nui ngay 12 thang 12.


= Ngay 12 thang 12 =
Ngay 12 thang 12 nam 1972, khoang hai thang sau tai nan, Parrado, Canessa, va Vizintin bat đau leo len nui. Parrado đi bo đang truoc, nhieu khi phai ngung lai đe cho hai nguoi kia theo kip. Tuy troi van lanh leo, chan chui (lam bang chat cach nhiet cua đuoi may bay) lam ho co the song qua đem.
Ngay thu ba cua cuoc tim kiem, Parrado toi đinh nui truoc hai nguoi kia. Anh thay mot canh tuong lam anh muon xiu. Trai ra mai tan chan troi la nui. Thay hinh "Y" nho o xa, anh đoan ra loi đe ra khoi day nui, va nhat đinh khong tu bo hy vong. Do biet la cuoc tim nay se ton suc hon ho tuong, Parrado va Canessa bao Vizintin quay tro lai noi tai nan, tai vi khau phan sap het. Anh nay quay ve toi noi xay ra tai nan chi ba gio sau.


Cuu ho Parrado va Canessa đi bo vai ngay nua, toi cuoi canh đong bang vinh cuu. Toi thu chin, Parrado va Canessa ngoi xuong nghi. Trong luc Parrado đang kiem go đe đot lua, Canessa nhan ra nguoi đan ong cuoi ngua o ben kia song, va keu goi Parrado (anh can thi) chay xuong bo song. Moi đau Canessa tuong chi co mot nguoi cuoi ngua, nhung mai sau ho thay co toi ba nguoi. O ben nay song, Nando va Canessa co gang giai thich tinh trang cho mot trong ba nguoi đo, mot cao boi nguoi Chile (huaso) ten la Sergio Catalan, ong keu "ngay mai". Luc đo Parrado va Canessa biet la hai anh se đuoc cuu va nam xuong ngu ben canh song. Hom sau ba nguoi đo tro lai, buoc giay va but chi vao đa, nem cho hai anh. Parrado ghi xuong mot cau ngan ve tai nan may bay va quang no lai. Catalan cuoi ngua nhieu gio đe kiem tro giup va cuoi cung cuu ho bang may bay truc thang đen. Ho xin Nando bay qua day nui đe dan cac may bay đen cuu nhung nguoi con lai tren nui. Tin tuc ve nhung nguoi gap nan hai thang truoc con song sot lo ra cho bao chi quoc te va nhieu nha bao bat đau đo toi.
Ngay sau, nhung nguoi con lai nghe tren đai ban dan la Parrado va Canessa đa tim kiem tro giup thanh cong, va chieu đo, ngay 22 thang 12 nam 1972, may bay truc thang cho Parrado va hai nguoi "tim kiem va giai cuu" xuong đon mot nua so nguoi con song, 4 nguoi cuu ho tinh nguyen o lai cung voi nhung nguoi song sot, cho đen khi may bay truc thang thu hai co the toi. Ho phai cho đen sang hom sau, vi bay tren Andes ban đem qua nguy hiem, nen moi nguoi phai ngu trong than may bay lan nua. May bay thu hai toi noi luc tang sang ngay 23 thang 12, va luc đo ca 16 nguoi con lai đuoc cuu. Nhung nguoi song sot đuoc cho đen benh vien tai Santiago vi benh đo cao, khu nuoc, phat cuoc, xuong gay, benh thieu sinh to (scurvy), va đoi, suy dinh duong.


Hau qua Khi đuoc cuu, nhung nguoi song sot moi đau giai thich la ho an pho mat đe song, voi muc đich đuoc gap gia đinh truoc khi ke chuyen that. Tuy nhien, ho bi sam soi ky luong khi hinh anh bi lo ra cho bao chi va nhung bai bao giat gan đuoc xuat ban ma khong xin phep. Phan nhieu tranh cai xay ra quanh viec an thit cua nguoi chet. Tuy Giao hoi Cong giao đa noi ro la cac sinh vien phai an thit nguoi đe song, nen ho khong co toi, va cac gia đinh cua nguoi chet đa phat bieu y kien ung ho cac sinh vien con song, nhung bao chi van ra viet bai ram ro ve đieu nay. Vi the, cac nguoi song sot to chuc cuoc hop bao ngay 28 thang 12 tai Truong Stella Maris o Montevideo, trong đo ho ke lai nhung su kien trong 72 ngay ve truoc. Ve sau, ho cung giup xuat ban hai sach, hai phim, va website chinh thuc ve vu nay.

Nhung nguoi chet đuoc chon duoi đong đa, cach noi tai nan 800 met. (Piers Paul Read giai thich rang nhung tran tuyet lo đa đay than may bay xuong nui, che no duoi đong tuyet nhieu nam) Ho dung len mot thanh gia sat tai trung tam cua ngoi mo. Nhung phan con lai cua than may bay bi đot đe tranh nhung nguoi to mo đen tham quan.


= Nhung nguoi song sot =
16 sinh vien đuoc cuu:

Jose Pedro Algorta, 21 tuoi
Roberto Canessa, 19
Alfredo "Pancho" Delgado, 24
Daniel Fernandez, 26
Roberto "Bobby" Francois, 20
Roy Harley, 20
Jose Luis "Coche" Inciarte, 24
Alvaro Mangino, 19
Javier Methol, 38
Carlos "Carlitos" Paez, 18
Nando Parrado, 22
Ramon "Moncho" Sabella, 21
Adolfo "Fito" Strauch, 24
Eduardo Strauch, 25
Antonio "Tintin" Vizintin, 19
Gustavo Zerbino, 19


= Nhung nguoi chet =
24 hanh khach va ca 5 nhan vien phi hanh đoan:

Francisco "Panchito" Abal, 21 tuoi
Gaston Costemalle, 23
Rafael Echavarren, 22
Đai ta Julio Cesar Ferradas, 39, phi cong
Jose Guido Magri, 23
Alexis "Alejo" Hounie, 20
Trung uy Dante Lagurara, 41, pho phi cong
Filipe Maquirriain, 22
Mrs. Graciela Mariani, 43
Julio Martinez Lamas, 24
Trung ta Ramon Martinez, 30, hoa tieu
Daniel Maspons, 20
Juan Carlos Menendez, 22
Ba Liliana Methol, 34
Ong Esther Nicola, 40
Bac si Francisco Nicola, 40
Gustavo "Coco" Nicolich, 20
Arturo Nogueira, 21
Ba Eugenia Parrado, 50
Susana "Susy" Parrado, 20
Marcelo Perez, 25
Enrique Platero, 22
Trung si Ovidio Ramirez, 26, nhan vien
Trung si Carlos Roque, 24, tho may
Daniel Shaw, 24
Diego Storm, 20
Numa Turcatti, 24
Carlos Valeta, 18
Fernando Vasquez, 20


= Sach =


 Alive: The Story of the Andes Survivors (1974)  Cuon sach đau tien, Alive: The Story of the Andes Survivors, do Piers Paul Read phong van nhung nguoi song sot va cac gia đinh cua ho, va đuoc xuat ban hai nam sau cuoc giai cuu. No đuoc cac nha phe binh hoan nghenh va van la chuyen that rat pho bien ngay nay. Vao đau sach, cac nguoi song sot giai thich tai sao ho muon sach đuoc viet:

Chung toi quyet đinh rang cuon sach nay can đuoc viet ra va su that can đuoc len tieng vi đa co rat nhieu tin đon that thiet ve nhung gi xay ra o day nui ay. Chung toi muon danh tang cau chuyen ve noi đau va su đoan ket cua chung toi cho ban be đa mat va cho cha me ho, nhung nguoi đa đon nhan chung toi bang tinh yeu va su cam thong chia se, vao thoi điem chung toi can nhat nhung tinh cam ay.
Harper & Brothers xuat ban lan in thu hai cua sach vao nam 2005. Nha xuat ban đoi ten thanh Alive: Sixteen Men, Seventy-two Days, and Insurmountable Odds — The Classic Adventure of Survival in the Andes va bao gom phan gioi thieu moi va bai phong van Piers Paul Read, Coche Inciarte, va Alvaro Mangino.


 Miracle in the Andes (2006)  34 nam sau khi đuoc cuu, Nando Parrado xuat ban cuon sach Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home (voi Vince Rause), no cung đuoc hoan nghenh boi cac nha phe binh. Trong sach nay, Parrado cung noi đen du luan ve tai nan:

Thuc te, su song sot cua chung toi đa đuoc ton vinh thanh niem tu hao quoc gia. Nhung gian kho ma chung toi trai qua đuoc tung ho nhu mot cuoc phien luu đay vinh quang... Toi khong biet phai lam the nao đe giai thich cho moi nguoi biet rang khong co chut vinh quang gi trong nhung ngon nui ay. Tat ca chi la su ngu xuan, noi so hai, tuyet vong va cam giac toi loi đe nang khi phai chung kien qua nhieu nguoi vo toi nga xuong. Toi cam thay soc boi chu nghia giat gan ma nhieu to bao su dung khi viet ve nhung thu chung toi đa phai an đe ton tai. Ngay sau khi chung toi đuoc cuu thoat cac chuc sac cua Nha tho Thien chua giao đa tuyen bo rang chung toi khong pham toi ac nao vi đa an thit nguoi chet. Giong nhu Roberto đa noi khi o tren nui, nha tho noi voi the gioi rang toi ac chi xay ra neu chung toi khong tu cuu lay ban than. Đieu lam toi cam thay đuoc an ui nhat la nhieu bac phu huynh cua cac chang trai tu nan đa the hien su ung ho cua ho đoi voi chung toi, noi voi the gioi rang ho hieu va chap nhan nhung viec chung toi đa phai lam đe ton tai... bat chap nhung đieu đo, nhieu bai bao van tap trung đua tin ve bua an cua chung toi, bang nhung phuong thuc rat bat can va xoi moi. Mot so to bao than chi con chay nhung hang tit lon voi tong mau nhot nhat ben canh nhung tam anh khung khiep ve su kien va giat chung ra trang nhat. (247–248)


= Phim =


 Survive!  Phim Survive! nam 1976 cua đao dien Rene Cardona


 Stranded: I've Come from a Plane that Crashed in the Mountains   Alive: The Miracle of the Andes (1993)  Phim Alive: The Miracle of the Andes co ca nha phe binh thich va khong thich. Phim nay do Frank Marshall đao dien va dua tren sach Alive cua Read. Ethan Hawke đong phim va John Malkovich ke chuyen.
Nando Parrado lam co van ky thuat cho phim. Carlitos Paez (xem them Casapueblo) va Ramon "Moncho" Sabella cung tham mau cua than may bay đuoc xay cho phim, đe xem no đung theo lich su hay khong va đe chi day dien vien ve cac su kien.


 Alive: 20 Years Later (1993)  Alive: 20 Years Later la phim tai lieu đuoc viet va đao dien boi Jill Fullerton-Smith va đuoc Martin Sheen ke chuyen. No khao sat cuoc song cua cac nguoi song sot, 20 nam sau tai nan. No cung noi ve vai tro cua ho trong phim Alive: The Miracle of the Andes.


Tham khao Lien ket ngoai ¡Viven! El Accidente de los Andes (tieng Tay Ban Nha, Anh Luu tru ngay 3 thang 5 nam 2007 tai Wayback Machine)
Nhung tai nan hang khong tham khoc trong lich su the thao bao The thao & Van hoa 29/11/2013 07:43
10 tham hoa may bay trong lang the thao Doan Manh VnExpress 8/9/2011 | 16:15 GMT+7