Rang Đong (tieng Nga: Аврора, chuyen tu: Avrora) la mot tau tuan duong thuoc lop Pallada cua Đe quoc Nga va Lien Xo, tung tham gia Chien tranh Nga-Nhat, Chien tranh The gioi lan thu nhat va lan thu hai. No la mot bieu tuong cua cuoc Cach mang thang muoi Nga khi no phat sung ra hieu cho cuoc tan cong cuoi cung vao Cung đien Mua Đong tai Petrograd vao ngay 7 thang 11 nam 1917. Ngay nay no đuoc bao ton va hoat đong nhu mot tau bao tang tai Saint Petersburg (mot thoi tung mang ten Leningrad).


Chien tranh Nga-Nhat Rang Đong la mot trong ba chiec tau tuan duong trong lop Pallada, đuoc che tao tai St. Petersburg đe phuc vu tai Vien Đong (khu vuc Thai Binh Duong). Tat ca cac tau chien thuoc lop nay đa tham gia Chien tranh Nga-Nhat, trong đo chiec Pallada bi quan Nhat đanh chim tai cang Lu Thuan nam 1904, con chiec thu ba trong lop, Diana, bi chiem giu tai Sai Gon sau tran Hai chien Hoang Hai.
Rang Đong thuoc thanh phan Hai đoi 2 Nga tai Thai Binh Duong, hau het đuoc rut ra tu Ham đoi Baltic Nga, đuoc gui tu bien Baltic đen Thai Binh Duong duoi quyen chi huy cua Pho Đo đoc Rozhestvenski. Tren đuong đi sang Vien Đong, no chiu thiet hai nhe do hoa luc ban nham tu đong đoi trong su kien Dogger Bank.
Vao cac ngay 27 va 28 thang 5 nam 1905, Rang Đong tham du tran Hai chien Tsushima cung voi cua Hai đoi Nga. Duoi quyen chi huy cua Chuan Đo đoc Oskar Enkvist, Rang Đong đa xoay xo thoat khoi bi tieu diet nhu hau het tau chien cua Ham đoi Nga, va cung voi hai tau tuan duong khac rut lui đuoc ve cang Manila trung lap, noi no bi chiem giu.
Nam 1906, Rang Đong quay tro ve Ham đoi Baltic va tro thanh mot tau huan luyen hoc vien si quan hai quan. Tu nam 1906 đen nam 1912, chiec tau chien tung ghe tham mot so nuoc, đang chu y la vao thang 11 nam 1911, no co mat tai Bangkok tham du le hoi nhan dip đang quang cua vi vua moi cua Vuong quoc Siam. Chiec tau tuan duong cung tham gia cac no luc quoc te cuu nan nhung nguoi con song sot sau tran đong đat Messina nam 1908.


Cach mang Thang Muoi Trong The Chien I, chiec tau chien hoat đong tai vung bien Baltic. Nam 1915, vu khi trang bi cua no đuoc tang cuong thanh 14 khau phao 152 mm (6 inch). Đen cuoi nam 1916, con tau di chuyen đen Sankt Peterburg (luc đo la Petrograd) đe đuoc sua chua lon. Thanh pho luc đo đang tran ngap nhung mam mong cach mang, va mot bo phan thuy thu cua con tau đa tham gia cuoc Cach mang Thang Hai. Mot uy ban cach mang đuoc thanh lap tren tau, va Aleksandr Belyshev đuoc bau lam thuyen truong. Hau het thuy thu đoan đa tham gia đang Bolshevik, chuan bi cho cuoc cach mang vo san đau tien tren the gioi.
Ngay 25 thang 10 nam 1917, trong cao điem cua cuoc Cach mang thang Muoi, viec tu choi thi hanh mot menh lenh cho chiec Rang Đong ra khoi đa khai mao cho cuoc đau tranh cuoi cung. Luc 21 gio 45 phut đem hom đo, mot phat sung lenh ban ra boi khau phao truoc mui cua tuan duong ham Rang Đong chinh la am hieu đe bat đau cuoc tan cong vao Cung đien Mua Đong, đia điem co thu cua chinh phu cach mang tu san, la hoi mo man cua cuoc Cach mang Thang Muoi. Trong thuc te, thuy thu cua chiec Rang Đong đa tham gia cuoc tan cong nay.


Chien tranh Ve quoc vi đai Sau mot thoi gian nam yen, vao nam 1922, Rang Đong đuoc cho hoat đong tro lai nhu mot tau huan luyen cua Ham đoi Baltic, va thuc hien nhieu chuyen đi cung nhu nhieu chuyen vieng tham cac cang nuoc ngoai. Ngay 2 thang 11 nam 1927, chiec tau tuan duong đuoc tang thuong Huan chuong Co đo.
Khi Chien tranh Ve quoc vi đai no ra vao nam 1941, chiec tau va thuy thu đoan cua no đa tich cuc tham gia phong thu Leningrad. Chiec tau đa chien đau tu cua ngo xa thanh pho cung Giang đoi Chudskaya cung nhu trong tran đanh gan tai đoi Voronya. Khi mat tran đa ap sat, cac khau phao cua no đuoc thao do khoi con tau va su dung trong viec phong thu thanh pho, con thuy thu cua ham đoi Baltic đuoc bien che thanh sau lu đoan Thuy quan Luc chien tac chien tren bo . Ban than con tau đuoc cho neo đau tai cang Oranienbaum thuoc thi tran Lomonosov, lien tuc bi ban phao va nem bom. Ngay 30 thang 9 nam 1941 con tau bi thung ngap nuoc va mac can tai noi neo đau.
Thang 7 nam 1944, con tau đuoc cho noi tro lai. Sau khi đuoc sua chua rong rai tu nam 1945 đen nam 1947, Rang Đong đuoc cho neo đau thuong truc tren song Neva o Leningrad (ngay nay la St. Petersburg) nhu mot đai ky niem cuoc Cach mang Thang Muoi, va tu nam 1957 tro thanh mot tau bao tang.
Ngay 22 thang 2 nam 1968, chiec tau tuan duong đuoc trao tang Huan chuong Cach mang Thang Muoi, von mang hinh anh cua chinh no.


Cho đen nay Rang Đong voi tu cach la mot tau bao tang đa tro thanh mot đia điem thu hut khach du lich tai Leningrad (ngay nay la Saint Petersburg), va tiep tuc la mot bieu trung cua cuoc Cach mang Thang Muoi, mot đong gop noi bat vao lich su nuoc Nga. Ngoai viec tro thanh mot tau bao tang, mot phan cua con tau van la noi tru đong cua mot đon vi hai quan Nga co nhiem vu bao ve, cham soc con tau va tham gia cac nghi le cua quan đoi va nha nuoc. Đon vi nay van đuoc xep theo quan đoi thuong truc, duoi quyen chi huy cua mot Đai ta Hai quan va đuoc huan luyen cung nhu chi phoi boi luat quan đoi.
Tu lau đa phuc vu nhu mot tau bao tang, Tu nam 1984 đen nam 1987, Rang Đong đuoc đua vao u tau cua xuong tau Admiralty đe đuoc sua chua va phuc che. Trong qua trinh sua chua, do đa hu hong nang, phan than tau ben duoi muc nuoc đuoc thao do va thay the bang cac tam thep đuoc han moi can cu vao cac ban ve goc. Phan than đuoc cat ra đuoc keo đen can cu chua hoan tat Ruchi tai vinh Phan Lan va đuoc cho đanh chim gan bo. Qua trinh phuc che đa kham pha ra nhieu phan cua con tau, bao gom cac tam thep vo giap, co nguon goc đuoc che tao tai Anh. Đieu nay đa khien nguoi ta nghi ngo hinh anh đuoc duy tri truoc đay rang chiec tau tuan duong la mot san pham hoan toan thuoc ve ky thuat hang hai Nga vao cuoi the ky 19.
Ngay nay Rang Đong la tau chien cu nhat con hoat đong cua Hai quan Nga, tiep tuc treo la co hieu ma no tung treo vao ngay đua vao su dung hon mot tram nam truoc. Ke tu nam 1956 đen nay đa co 28 trieu luot khach tham quan chiec Rang Đong.


Cac đoi chi huy Đai ta Hai quan P.P. Molax (10/1897 - 11/1897)
Đai ta Hai quan A.A. Melnitsky (11/1897 - 10/1898)
Đai ta Hai quan P.P. Molax (11/1898 - 01/1900), lan 2
Trung ta Hai quan A.P. Kitkin (01-06/1900), quyen chi huy
Đai ta Hai quan N.K. Ienish (06-12/1900)
Đai ta Hai quan I.V. Sukhotin (01/1901 – 07/1904)
Đai ta Hai quan E.R. Egorev (07/1904 - 05/1905)
Trung ta Hai quan A.K. Nebolsin (05-09/1905), quyen chi huy
Đai ta Hai quan V.L. Barshch (09/1905 – 05/1908)
Đai ta Hai quan, Nam tuoc V.N. Fersen (05/1908 – 01/1909)
Đai ta Hai quan P.N. Leskov (01/1909 – 08/1912)
Đai ta Hai quan L.D. Opatsky (08-12/1912)
Đai ta Hai quan D.A. Sveshnikov (12/1912 - 04/1913)
Đai ta Hai quan V.A. Kartsov (04/1913 - 07/1914)
Đai ta Hai quan G.I. Butakov (07/1914 - 02/1916)
Đai ta Hai quan M.I. Nikolsky (02/1916 - 02/1917)
Thuong uy Hai quan N.K. Nikonov (03-08/1917)
Trung uy Hai quan N.A. Erickson (09/1917 - 07/1918)
Quyen Chi huy Hai quan M.N. Zubov (07/1918),
Chi huy Hai quan L.A. Polenov (11/1922 - 01/1928)
Chi huy Hai quan A.F. Lehr (01/1928 - 09/1930)
Chi huy Hai quan G.I. Levchenko (09/1930 - 06/1931)
Chi huy Hai quan A.P. Aleksandrov (06-12/1931)
Quyen Chi huy Hai quan K.Y. Andreus (12/1931 - 03/1932)
Chi huy Hai quan A.A. Kuznetsov (03/1932 - 10/1934)
Trung ta Hai quan V.E. Emme (10/1934 - 01/1938)
Trung ta Hai quan G.N. Arseniev (01-09/1938)
Trung ta Hai quan F.M. Yakovlev (09/1938 - 08/1940)
Thieu ta Hai quan G.A. Gladky (08/1940 - 03/1941),
Thieu ta Hai quan I.A. Sakov (03-09/1941)
Thuong uy Hai quan P.S. Grishin (10/1941 - 07/1943)
Trung ta Hai quan P.A. Doronin (07/1943 - 08/1948)
Đai ta Hai quan F.M. Yakovlev (08/1948 - 01/1950)
Trung ta Hai quan V.F. Shinkarenko (01/1950 - 02/1952)
Trung ta Hai quan I.I. Popadko (02/1952 - 09/1953)
Trung ta Hai quan N.P. Epikhin (09/1953 - 08/1959)
Đai ta Hai quan I.M. Goylov (09/1959 - 07/1961)
Trung ta Hai quan K.X. Nikitin (07/1961 - 05/1964)
Đai ta Hai quan Y.I. Fedorov (05/1964 - 05/1985)
Đai ta Hai quan A.A. Yudin (05/1985 - 11/1989)
Đai ta Hai quan A.V. Bazhanov (11/1989 - 2010)
Đai uy Hai quan Y. Shishkarev (2012 - 2013)
Đai uy Hai quan A. Znamenshikov (10/2013 - 07/2019)
Thieu ta Hai quan Y. Shishkarev (tu thang 07/2019) (lan 2)


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Anh) (tieng Nga) Official website Luu tru ngay 26 thang 8 nam 2011 tai Wayback Machine
The History of the Russian Navy - Defeat at Port Arthur Luu tru ngay 18 thang 7 nam 2008 tai Wayback Machine
HNSA Web Page: Cruiser Aurora Luu tru ngay 14 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine