Khu danh rieng cho nguoi ban đia My hay Biet khu tho dan chau My (tieng Anh: American Indian reservation) la mot lanh tho do mot bo lac tho dan nguoi da đo đieu hanh duoi su giam sat cua Cuc Ban đia vu thuoc Bo Noi vu Hoa Ky.
Tong cong co khoang 210 biet khu danh rieng cho tho dan chau My tai Hoa Ky. So voi so bo lac đuoc chinh phu cong nhan (550 bo lac) thi hon phan nua bo lac khong co đat cap rieng. Nguoc lai mot so bo lac co hon 2 khu hoac hon. Trai qua hon 200 nam lich su voi đat đai mua ban qua lai mot so biet khu bi chia nho. Ket qua la trong mot biet khu, đat cong va đat tu xen ke. Co manh đat đa ban cho sac toc khac khong co danh-sach trong bo lac nen viec quan ly hanh chinh, chinh tri va phap ly dua tren bat đong san va sac toc tro nen vo cung kho khan.
Tong dien tich cua cac biet khu tho dan tai Hoa Ky la 55,7 trieu mau Anh (225.410 km²), chiem 2,3% dien tich Hoa Ky (2.379.400.204 mau Anh hay 9.629.091 km²). Trong đo co 12 biet khu voi dien tich rong hon Rhode Island, tieu bang nho nhat (776,960 mau Anh hay 3.144 km²) va chin biet khu lon hon tieu bang Delaware, tieu bang nho thu nhi (1.316.480 mau Anh hay 5.327 km²). Biet khu cua bo lac Navajo lon nhat voi dien tich tuong đuong voi tieu bang Tay Virginia. Cac biet khu tho dan chau My nam rai rac khap tu đong sang tay Hoa Ky nhung phan tap trung o mien Tay song Mississippi.
Ve mat luat phap, moi bo lac duy tri chu quyen tren manh đat an đinh nen luat phap đia phuong cua tieu bang co the khong an khop voi luat trong biet khu. Vi khac biet đo, biet khu tho dan co the mo song bac trong khi luat đia phuong chung quanh lai cam. Phan lon luat biet khu chieu theo luat lien bang nhung mot so biet khu o Mien Đong Hoa Ky vi đat đai do tieu bang cap phat nen quy theo luat phap tieu bang.


Ten goi Ten tieng Anh goi cac biet khu nay la reservation, ham y "[đat] danh rieng". Nguyen thuy khi nguoi Au chau sang khai pha thi ho coi cac bo lac tho dan nhu mot quoc gia khac, tuc la co chu quyen tu truoc khi ban hanh Hien phap Hoa Ky. Xung khac giua tho dan va di dan Au chau dien ra ngay tu thuo đau vi bat đong khai niem đat đai. Ben tho dan thi coi song nui la cua chung trong khi luat phap Au chau thi đat uu tien vao quyen tu huu khien giua hai nhom dan luon co xung đot, roi bao đong. Chinh phu lien bang Hoa Ky phai can thiep bang cach cam ket danh rieng cho cac bo lac mot phan đat an đinh đe nguoc lai ho rut lui, mo đuong cho di dan Au chau sang khai pha. Viec nhuong đat tren giay to la song phang nhung khong it thi nhieu đa dien ra duoi ap luc quan su cua Hoa Ky. Bang cach cam ket khong can tro dan goc Au chau, cac bo lac đuoc cap mot so đat danh rieng đe sinh song, va tu đo cac biet khu thanh hinh. Co điem la biet khu khong nhat thiet la vung đat truyen thong cua bo lac đo nen co nhung truong hop mot biet khu lap ra va giao cho mot bo lac ma đoi voi ho cung la vung đat xa la, khong co moi quan he lich su nao.
Đen đau the ky 21 đai đa so tho dan chau My va tho dan Alaska khong sinh song trong cac biet khu nua ma chung song voi moi sac dan khac. Mot nhom khong it tap trung o nhung thanh pho lon nhu Phoenix va Los Angeles. Theo đieu tra dan so nam 2010, Hoa Ky co 5,2 trieu nguoi mang dong mau tho dan, trong đo 2,9 trieu la tho dan toan phan. Chi 22% tho dan song trong cac biet khu.


Lich su = Khoi đau (1851) =
Tu luc lap quoc, chinh phu Hoa Ky khong coi cac bo lac da đo la cong dan nen chi bao ve quyen loi nguoi goc Au chau. Khi nguoi da trang tien ve mien Tay chiem đat thi quan he giua nhom nguoi goc Au chau đen khai pha va cac tho dan ban đia ngay cang toi te. Bo lac nao chong cu đeu bi quan đoi đanh dep. Đe giai quyet xung đot đat đai nam 1851, Quoc hoi Hoa Ky thong qua Đao luat Tai đinh cu tho dan chau My (Indian Appropriations Act). Theo đo chinh phu lien bang lap khu danh rieng cho tho dan o Oklahoma. Cac bo lac bat cu đau tren nuoc My neu khong muon hoi nhap thi phai di cu đen Oklahoma, vung đat đo luc bay gio chua phai la tieu bang ma chi la lanh tho phu thuoc.
Vao cuoi thap nien 1860, Tong thong Hoa Ky Ulysses S. Grant trien khai "chinh sach hoa binh" đe tranh xung đot voi tho dan, lap ra co quan đac trach nguoi ban đia đe chuyen ho đen nhung khu đat danh rieng. Chinh phu con keu goi cac ho đao tham gia truyen giang Kito giao cho nguoi ban đia nhu mot cach khai hoa ho, giam phan chong đoi. Ho đao Quaker đac biet tich cuc gui truyen giao vao biet khu.


 Chinh sach cuong buc di cu  Ngay tu luc đau chinh sach chuyen tho dan vao biet khu đa gay tranh cai. Luat phap ban hanh la theo sac lenh cua tong thong Hoa Ky chu khong phai do Quoc hoi thong qua.
Roi khi lap ra biet khu thi quy mo dien tich biet khu bi dan da trang phan đoi, cho la qua lon nen cac biet khu dan bi thu nho. Ban bao cao cua Quoc hoi Hoa Ky nam 1868 đa vach ra te nan tham nhung sau rong do cac co quan đac trach trong khi tho dan đua đen vung đat moi thuong phai đoi pho voi đieu kien sinh song toi te.
Ban đau, nhieu bo lac khong chap hanh lenh tai đinh cu. Chinh phu phai đieu binh linh gay kho de va lam ap luc khien nhieu bo lac nga long. Chinh sach cuong bach di cu cung gay ra bao đong, giet choc nhu Chien tranh Sioux o phia bac Đai Binh nguyen tu nam 1876 đen 1881 voi tran Little Bighorn hay Chien tranh Nez Perce.
Đen cuoi thap nien 1870, chinh sach cuong buc di cu xem nhu that bai. Mau nguoi da đo van đo. Tong thong Rutherford B. Hayes nam 1877 thoi khong ep nguoi tho dan phai roi nguyen quan nua va đen nam 1882 thi cac to chuc ton giao cung rut khoi cac co quan đac trach tho dan.
Nam 1887, Quoc hoi Hoa Ky thay đoi chinh sach ve biet khu qua Đao luat Dawes. Thay vi cap đat chung cho ca mot bo lac thi tu nay chi cap đat cho ca nhan thuoc mot bo lac nao đuoc cong nhan. Chinh sach nay keo dai đen nam 1934 thi ngung va thay the boi đao luat moi ve tho dan.


= So huu đat va luat lien bang đoi voi đat nguoi ban đia =
Biet khu tho dan luc thanh lap co dien tich lon nhung dan thu hep. nhat la sau khi luat phap thay đoi: chinh phu phat đat cho ca nhan thuoc mot bo lac chu khong phai phat cho tap the. Nguoi nhan cung chi so huu mot thoi gian roi ban lai. Trong khi đo luat phap biet khu chieu theo quy che cua Bo quoc phong va Cuc Ban đia vu. Theo luat lien bang, chinh phu cap van khe cho mot bo lac, coi ho nhu mot thuc the hop phap luc giao dich voi chinh quyen.
Cac bo lac noi chung co quyen tu chon mo hinh phat trien kinh te: co nhom mo nong trai, nhom thi khai thac thang canh du lich, va sang the ky 20, nhieu bo lac mo song bac thu loi. Cac co so kinh doanh phu troi co the muon nhan vien tho dan hay sac toc tuy y đe phuc vu nha hang, cay xang, huong dan vien, v.v.
Mot nguoi cung bo lac đung ra co quyen loi chung đe cung khai thac tai nguyen đat đai cua biet khu. Mot so theo tap tuc xua coi đo cong đien, cong tho, hoat đong gan nhu hop tac xa. So khac khac thi giao han cho ca nhan, tuy quy che bo lac tu chon.

Voi su ra đoi cua Đao luat Dawes nam 1887, chinh phu tim cach phan chia đat bo lac cho ca the so huu. Thong thuong, tien trinh phan phat đat cho ca the dan đen viec phan nhom tung gia đinh, va trong vai truong hop, tao ra cac thi toc hay cac nhom khac nhau. Truoc khi Đao luat Dawes ra đoi thi đa co mot vai chuong trinh phan phat đat cho ca the nhung muc đo tan vun khong lo đoi voi cac khu danh rieng đa xay ra khi đao luat nay đuoc ap dung mai cho đen nam 1934 khi Đao luat Tai to chuc Ban đia đuoc thong qua. Tuy nhien, Quoc hoi van cho phep mot so chuong trinh phan chia đat ban đia cho ca the van tiep tuc trong nhung nam sau đo, thi du nhu tai Khu danh rieng Ban đia Palm Springs/Agua Caliente tai California.
Viec phan phat đat cho ca the tao ra mot so tinh huong nhu sau: 1) ca the đem ban, hay chuyen nhuong đat chia - theo Đao luat Dawes, đieu nay khong đuoc xay ra cho đen 25 nam sau. 2) ca the nhan đat va khi mat khong co chuc tho se lam cho viec thua huong them phuc tap. Quoc hoi tim cach lam giam anh huong cua van đe bang cach cho phep cac bo lac kha nang mua lai cac phan đat nho le te co van đe thua huong nay qua viec cap nguon tai chinh. Cac bo lac cung co the đua cac manh đat nhu the vao trong quy hoach su dung đat dai han. 3) Voi viec chuyen nhuong đat cho nhung nguoi khong phai nguoi ban đia, su xuat hien ngay cang gia tang nhung nguoi nay tren vo so cac khu danh rieng đa lam thay đoi nhan khau cua xu nguoi ban đia My. Mot trong nhieu đieu chung minh cho su that nay la cac bo lac khong phai luc nao cung co the hoan toan quan ly huu hieu mot khu danh rieng vi cac chu nhan va cac nguoi su dung đat khong phai nguoi ban đia cho rang cac bo lac khong co tham quyen tren phan đat nam trong luat le trat tu va thue cua chinh quyen đia phuong.
Thi du, yeu to nhan khau cung voi tu lieu so huu đat đua đen vu kien tung giua nguoi ban đia Sioux o Devils Lake va tieu bang North Dakota noi nguoi khong phai ban đia so huu nhieu đat đai hon nguoi bo lac mac du co nhieu nguoi ban đia sinh song trong khu danh rieng hon so voi nguoi khong phai ban đia. Phan quyet cua toa an dua mot phan tren nhan thuc ve tinh chat ban đia, cho rang bo lac khong co tham quyen tren cac manh đat đa bi san nhuong. Trong mot so truong hop, thi du nhu Khu danh rieng Ban đia Yakama, cac bo lac đa lam dau cac khu vuc mo va đong ben trong cac khu danh rieng. Nguoi ta co the tim thay phan nhieu nha cua va đat đai cua nguoi khong phai ban đia trong cac khu vuc "mo" va nguoc lai cac khu vuc "đong" la noi đac biet co nha cua va nhung gi co lien quan đen nguoi ban đia.

Đieu quan trong can biet la ngay nay xu ban đia My gom co chinh quyen ba thanh phan —thi du, lien bang, tieu bang va/hay đia phuong, va bo lac. Tai xu ban đia My, chinh quyen đia phuong hay chinh quyen tieu bang co the ap đat mot so tham quyen luat le va trat tu nhung co gioi han, di nhien tham quyen bo lac co bi giam thieu. Tuy nhien đoi voi van đe co bac thi xu ban đia thang the vi luat lien bang chi coi tieu bang la đoi tuong phai thi hanh bat cu thoa thuan van ban va khe uoc nao đuoc đua ra.
Cuoi cung, nhung thu khac nam trong cac khu danh rieng co the la voi tu cach cua bo lac hay so huu ca nhan. Co nhieu nha tho nam tren cac khu danh rieng. Phan lon chiem dung đat bo lac voi su ung thuan cua chinh phu lien bang hay bo lac. Cac van phong cua Cuc Ban đia vu, benh vien, truong hoc va nhieu co so khac thuong chiem dung nhung manh đat lien bang con xot lai ben trong cac khu danh rieng. Cung co cac khu danh rieng đe lai mot hay nhieu (khoang 640 mau Anh) phan đat đe xay truong hoc. Nhung phan đat đuoc hien cho cac tieu bang vao thoi điem tro thanh tieu bang. Nhu thuong thay, nhung phan đat nhu the co the nam yen bat đong hay bi gam nham dan boi nhung nguoi bo lac lam nong trai.


= Đao luat tai to chuc khu danh rieng ban đia (1934) =
Đao luat Tai to chuc Ban đia 1934, cung con đuoc biet đen la Đao luat Howard-Wheeler, đoi khi đuoc goi la Chuong trinh New Deal Ban đia. Đao luat nay sap xep lai quyen loi moi cho nguoi ban đia My, đao nguoc mot so chinh sach tu huu hoa truoc kia, khuyen khich chu quyen bo lac va viec đieu hanh đat đai cua bo lac. Đao luat cho phep giao đat cho ca the nguoi ban đia va giam thieu viec giao đat qua nhieu cho nhung nguoi khong phai ban đia.
Trong 20 nam ke tiep, chinh phu Hoa Ky đa đau tu vao ha tang co so, y te, va giao duc tai cac khu danh rieng ban tho, tren 2 trieu mau Anh (8.000 km²) đat đuoc giao tra lai cho nhieu bo lac khac nhau. Tuy nhien, sau mot thap nien ke tu khi John Collier (nguoi đe xuong chuong trinh New Deal Ban đia) ve huu, lap truong cua chinh phu bat đau xoay theo chieu nguoc lai. Cac uy vien moi đac trach van đe nguoi ban đia la Myers va Emmons gioi thieu y tuong ve "chuong trinh thu hoi" hay "cham dut" ma theo đo tim cach ket thuc trach nhiem va su dan than cua chinh phu đoi voi nguoi ban đia My đe ep buoc ho hoi nhap.
Nguoi ban đia My se mat đat cua ho nhung van đuoc boi thuong. Du su phan đoi va khong hai long cua xa hoi đa giet chet y tuong nay truoc khi no đuoc đem ra ap dung toan bo nhung co đen 5 bo lac bi giai tan: đo la Coushatta, Ute, Paiute, Menominee va Klamath, va 114 nhom tai California khong con đuoc lien bang cong nhan la bo lac. Nhieu ca nhan bi doi cu đen cac thanh pho nhung mot phan 4 tro ve cac khu danh rieng cho bo lac cua ho trong nhieu thap nien sau đo.


Đoi song va van hoa Nhieu nguoi ban đia My đang song trong cac khu danh rieng ban đia tiep can voi chinh phu lien bang qua hai co quan sau: Cuc Ban đia vu va Dich vu Y te Ban đia.
Muc sinh hoat trong cac biet khu kha thap, co the noi tuong đuong voi cac nuoc cham tien. Tu suat so sinh cao, tuoi tho thap, dinh duong kem va loi tuc thap. Ngoai ra con co nhung te nan say ruou, dung ma tuy. Đien hinh la Quan Shannon, South Dakota voi Biet khu Tho dan Pine Ridge đuoc biet đen la mot trong nhung  quan ngheo nhat Hoa Ky.


Kinh doanh co bac Nam 1979, bo lac Seminole tai tieu bang Florida mo cua kinh doanh loai tro choi lo to an cuoc lon tren khu danh rieng cua ho nam trong tieu bang Florida. Tieu bang tim cach đong cua hoat đong nay nhung bi cac toa an ngan chan. Thap nien 1980, vu an California đoi đau Cabazon Band of Mission Indians đa thiet lap nen quyen luc cua cac khu danh rieng ban đia trong viec đieu hanh cac loai hoat đong co bac. Nam 1988, Quoc hoi Hoa Ky thong qua Đao luat chinh đon co bac tai cac khu danh rieng ban đia. Đao luat nay cong nhan quyen cua cac bo lac nguoi ban đia My thiet lap cac co so co bac tren khu danh rieng cua minh mien sao cac tieu bang ma cac khu danh rieng ban đia nam trong đo co mot so hinh thuc co bac hop phap nao đo.
Ngay nay, nhieu song bac cua nguoi ban đia My đuoc su dung nhu nhung điem hap dan du lich. Co ban gom co khach san, phong hoi nghi đe thu hut khach du lich va thu nhap cho khu danh rieng cua ho. Su thanh cong trong cac hoat đong co bac tai mot so khu danh rieng ban đia đa lam gia tang rat lon su thinh vuong kinh te cua mot so bo lac nguoi ban đia My, giup ho co the đau tu cai thien ha tang co so, giao duc va y te cho nguoi dan cua minh.


Thi hanh luat phap va toi pham Toi pham nghiem trong trong cac biet khu xua nay do chinh phu lien bang Hoa Ky thu phap. Thong thuong thi Cuc Đieu tra Lien bang co trach nhiem kham xet roi giao cho chuong ly Hoa Ky thuoc khu phap ly lien bang chap vu khoi to. Toi pham trong xu ban đia đuoc xep loai uu tien thap đoi voi Cuc Đieu tra Lien bang cung nhu so đong cac cong to vien lien bang.
Viec đieu tra hinh su trong cac biet khu thuong thieu can trong con phan truy to cung hay giam nhe hinh phat. Toa an bo lac lam khi chi đuoc tuyen an 1 nam tro xuong, mai cho đen ngay 29 thang 7 nam 2010 thi Đao luat Trat tu va Luat phap Bo lac đuoc ban hanh; theo đo co nhung cai cach quy mo, cho phep toa an bo lac tuyen an đen 3 nam tu mien la co lap bien ban tien trinh xu an va bi cao co them mot so quyen han.


Tham khao Đoc them J. P. Allen and E. Turner, Changing Faces, Changing Places: Mapping Southern Californians (Northridge, CA: The Center for Geographical Studies, California State University, Northridge, 2002).
George Pierre Castle and Robert L. Bee, eds., State and Reservation: New Perspectives on Federal Indian Policy (Tucson: University of Arizona Press, 1992)
Richmond L. Clow and Imre Sutton, eds., Trusteeship in Change: Toward Tribal Autonomy in Resource Management (Boulder: University Press of Colorado, 2001).
Wade Davies and Richmond L. Clow, American Indian Sovereignty and Law: An Annotated Bibliography (Lanham,MD: Scarecrow Press, 2009).
T. J. Ferguson and E. Richard Hart, A Zuni Atlas (Norman: University of Oklahoma Press, 1985)
David H. Getches, Charles F. Wilkinson, and Robert A. Williams, Cases and Materials on Federal Indian Law, 4th ed. (St. Paul: West Group, 1998).
Klaus Frantz, "Indian Reservations in the United States", Geography Research Paper 241 (Chicago: University of Chicago Press, 1999).
James M. Goodman, The Navajo Atlas: Environments, Resources, People, and History of the Dine Bikeyah (Norman: University of Oklahoma Press, 1982).
J. P. Kinney, A Continent Lost: A Civilization Won: Indian Land Tenure in America (Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1937)
Francis Paul Prucha, Atlas of American Indian Affairs (Norman: University of Nebraska Press, 1990).
C. C. Royce, comp., Indian Land Cessions in the United States, 18th Annual Report, 1896–97, pt. 2 (Wash., D. C.: Bureau of American Ethnology; GPO 1899)
Imre Sutton, "Cartographic Review of Indian Land Tenure and Territoriality: A Schematic Approach", American Indian Culture and Research Journal, 26:2 (2002): 63–113..
Imre Sutton, Indian Land Tenure: Bibliographical Essays and a Guide to the Literature (NY: Clearwater Publ. 1975).
Imre Sutton, ed., "The Political Geography of Indian Country", American Indian Culture and Resource Journal, 15()2):1–169 (1991).
Imre Sutton, "Sovereign States and the Changing Definition of the Indian Reservation", Geographical Review, 66:3 (1976): 281–295.
Veronica E. Velarde Tiller, ed., Tiller’s Guide to Indian Country: Economic Profiles of American Indian Reservations (Albuquerque: BowArrow Pub., 1996/2005)
David J. Wishart and Oliver Froehling, "Land Ownership, Population and Jurisdiction: the Case of the 'Devils Lake Sioux Tribe v. North Dakota Public Service Commission'," American Indian Culture and Research Journal, 20(2): 33–58 (1996).
Laura Woodward-Ney, Mapping Identity: The Coeur d’Alene Indian Reservation, 1803–1902 (Boulder: University Press of Colorado, 2004)


Lien ket ngoai BIA full-size map of Indian reservations in the continental United States Luu tru ngay 26 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine
BIA index to map of Indian reservations in the continental United States Luu tru ngay 21 thang 9 nam 2011 tai Wayback Machine
US Census tallies for Indian reservations
Chapter 5: American Indian and Alaska Native Areas, U.S. Census Bureau, Geographic Areas Reference manual (PDF)
FEMA: Federally recognized Indian reservations
Tribal Leaders Directory Luu tru ngay 10 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
Wheeler-Howard Act (Indian Reorganization Act) 1934 Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2006 tai archive.today
Native American Technical Corrections Act of 2003 Luu tru ngay 17 thang 12 nam 2004 tai Wayback Machine
Gambling on the reservation April 2004 Christian Science Monitor article with links to other Monitor articles on the topic
Henry Red Cloud of Oglala Lakota Tribe on the Recession’s Toll on Reservations—video report by Democracy Now!
TribalJusticeandSafety.gov U.S. Department of Justice website devoted to Indian issues
"Public Law 280 and Law Enforcement in Indian Country – Research Priorities"