Sukhoi Su-30 (ten ky hieu cua NATO: "Flanker-C", nguyen van tieng Nga: Сухой Су-30) la may bay chien đau đa nang đuoc phat trien boi Cong ty hang khong Sukhoi cua Nga va đua vao hoat đong nam 1996. No la loai may bay chien đau đa chuc nang toc đo sieu am co the đam nhiem ca nhiem vu chiem uu the tren khong va nhiem vu cuong kich (tan cong mat đat, mat bien).
Đay la mot phien ban hien đai hoa cua Su-27UB va co vai phien ban khac. Seri
Su-30K va Su-30MK đeu co nhung thanh cong trong thuong mai. Su khac nhau ve ten goi la do cac phien ban đuoc san xuat boi 2 cong ty con đang co su canh tranh - KnAAPO va Irkut, ca hai đeu nam duoi su đieu khien cua tap đoan Sukhoi. KnAAPO san xuat Su-30MKK va Su-30MK2, chung đuoc thiet ke va ban cho Trung Quoc va Viet Nam. Irkut san xuat seri Su-30MK tam xa đa chuc nang, ma bao gom ca Su-30MKI, mot mau may bay đuoc phat trien cho Khong quan An Đo va nhung thiet ke tu Su-30MKI, nhu Su-30MKM, Su-30MKA đuoc xuat khau cho rieng Malaysia, Algerie.


Phat trien = Mau may bay tiem kich đanh chan tam xa Su-27PU =

Phien ban Su-30 ngay nay đuoc phat trien tu nguyen ban goc Su-27 co tam hoat đong kha tot nhung no van bi coi la khong co đu tam hoat đong đe thuc hien cac nhiem vu phong khong cua PVO Strany (tu viet ngan cho "Protivovozdushnaya Oborona" tuc "Phong khong"), cac hoat đong phong khong bao trum len toan bo lanh tho rong lon cua Lien Xo. Do đo, viec phat trien bat đau vao nam 1986 đoi voi Su-27PU, mot phien ban cai tien cua Su-27 co kha nang hoat đong nhu mot may bay tiem kich đanh chan tam xa hay so chi huy tren khong. Phien ban huan luyen chien đau Su-27UB hai cho đuoc lua chon nhu mot nen tang co so cho Su-27PU, vi no co hieu suat va đac tinh cua mot chiec Su-27 mot cho, va khi thuc hien cac nhiem vu tam xa đoi hoi phai co 2 phi cong, đieu nay giup cho hieu suat tac chien cua may bay tang len. Mau thuyet trinh "chung minh khai niem" bay vao ngay 6 thang 6 nam 1987, va chuyen bay nay đa thanh cong, dan đen viec phat trien tiep theo tren 2 nguyen mau Su-27PU. Chiec Su-27PU đau tien bay tai Irkutsk vao ngay 31 thang 12 nam 1989, va chiec đau tien trong 3 chiec tien san xuat đa bay vao ngay 14 thang 4 nam 1992.

Đe Su-27UB thich nghi trong vai tro moi, may bay đuoc trang bi he thong tiep nhien lieu tren khong co the mo ra thu lai, đe tang them tam hoat đong, can tiep nhien lieu nam o ben trai mui may bay, đe lap them he thong nay thi he thong IRST đa phai chuyen sang canh phai cua may bay.
He thong đien tu đuoc thay đoi, đuoc đieu chinh su dung thiet bi truyen đat thong tin rieng va dan đuong đe chi huy đoi hinh bay cua may bay đanh chan Su-27 mot cho. Buong lai phia sau đuoc trang bi man hinh hien thi CRT kho lon, cung cap thong tin huong dan voi cac thong tin chien thuat ve muc tieu va may bay đang đieu khien. He thong dan đuong va fly-by-wire đa đuoc nang cap. No trang bi mot radar nang cap NIIP N001, cung cap thong tin cho nhiem vu tan cong mat đat, tim đuong va kha nang theo doi tan cong nhieu muc tieu cung luc tren khong. Su-30 co mot phanh hoi đang sau buong lai.
Sukhoi đua ra Su-27PU đuoc su dung nhu mot "may bay chien đau kiem soat tren khong", mot loai AWACS mini, voi nguoi lai sau se su dung radar va he thong ket noi du lieu đe kiem soat nhung may bay chien đau khac. Tuy nhien PVO khong quan tam đen viec mua Su-27PU.
5 chiec Su-27PU đa đuoc che tao, voi ten goi moi la "Su-30" cuoi cung đuoc trang bi trong bien che cua PVO voi vai tro may bay huan luyen. Nhung may bay nay đuoc chuyen giao cho Trung đoan khong quan tiem kich đanh chan so 54 đong tai can cu huan luyen cao cap tai Savostleyka bat đau vao nam 1996.
Theo mot tap chi nghien cuu ky thuat cua Đuc, nhung chiec Su-30 cua An Đo, phien ban MKI la nhung may bay tiem kich-bom chien đau tot nhat tung đuoc che tao tren the gioi trong thap nien 1990-2000, ket hop rat tot kha nang thao dien xuat sac, tam bay xa, he thong tac chien hien đai va tai trong vu khi lon. May bay nay đa thay đoi moi su can bang trong boi canh Nam A trong khi gia thanh kha re (khoang 30-45 trieu USD/chiec, chi bang 40% so voi gia mot chiec F-15 cua My), nhieu quoc gia rat quan tam đen loai may bay nay. So luong Su-30 đuoc Nga xuat khau tinh đen nam 2014 la gan 400 chiec, đua loai may bay nay tro thanh may bay chien đau đuoc xuat khau nhieu nhat cua Nga ke tu thoi ky hau Xo viet.


Bien the Mot phien ban Su-30M đa chuc nang 2 cho đa đuoc đe nghi chuyen cho Khong quan Nga su dung va co the mot vai chiec khac cung đa đuoc san xuat giua nhung nam 1990 đe đanh gia.

Sukhoi đa đuoc đe nghi mot phien ban xuat khau la Su-30MK, "MK" co nghia la "Modernizirovannyi Kommercheskiy" (Modernized Commercial - Thuong mai hoa). Sukhoi đa mang mot chiec Su-30MK thao dien đen Trien lam hang khong Paris vao nam 1993.
Mot chiec Su-30MK toi uu hoa kha nang thao dien, cung đa đuoc san xuat lai tu chiec Su-27PU san xuat truoc đo, no xuat hien vao nam 1994.
Cac phien ban xuat khau chinh cua Su-30 la Su-30MKI, Su-30MKI va Su-30MKM.
Phien ban noi đia danh cho Khong quan Nga la Su-30SM. Phien ban nay su dung 25% vat lieu khong phai kim loai (gom cac vat lieu tong hop, soi thuy tinh, vai Kevlar, cac loai nhua khac nhau), nho đo may bay se nhe hon du co kich thuoc tuong tu nhu cac mau may bay tien nhiem, nho đo lam tang tai trong vu khi.


Tinh nang Su-30MK co kha nang thuc hien cac nhiem vu đa dang khac nhau, trong bat ky đieu kien thoi tiet, moi truong khac nghiet, bat ke ngay hay đem va khoang cach.
Đay la may bay đa chuc nang đuoc trang bi đay đu phu hop voi toan bo mot chuoi nhung kich ban chien thuat va hoat đong chien đau, no đuoc thay đoi tu nhiem vu khong chien (bao gom chiem uu the tren khong, phong khong, tuan tra tren khong va ho tong), thanh tan cong mat đat, chong he thong phong khong cua đich (SEAD), ngan chan tren khong, ho tro mat đat va tan cong muc tieu tren bien. Đong thoi, Su-30MK co the thuc hien chong gay nhieu đien tu ECCM va canh bao som tren khong, cung nhu ra lenh va đieu khien mot nhom thuc hien nhiem vu chung.


= Goc tan =
Hinh dang khi đong hoc cua Su-30MK cho phep no de dang thay đoi cac đong tac khi bay. Đe tang hieu suat nang va kha nang bay thao dien cua may bay, canh mui đa đuoc trang bi. No co the tu đong đieu chinh đo lech đe đam bao kha nang kiem soat bay tai nhung goc tan lon. Tuy nhien, canh mui chi đuoc trang bi tren mot so phien ban cua Su-30 nhu Su-30MKI.


= Đong tac bay ran ho mang Pugachev =
Hinh dang khi đong hoc tong hop, đuoc ket hop voi kha nang kiem soat đieu chinh huong phut cua đong co, đa mang đen nhung kha nang thao dien bay chua tung co va nhung đac trung cat canh va ha canh đoc nhat vo nhi. Trang bi voi he thong lai so fly-by-wire, Su-30MK co kha nang thuc hien vai đong tac thao dien ma chi co the thuc hien đuoc tren nhung may bay chien đau hien đai cua Nga. Bao gom đong tac Ran ho mang Pugachev va bieu dien quay tron, may bay quay 360° trong khi đang bay len hoac lao xuong tren mot mat phang ma khong bi mat đo cao. Trong đong tac thao dien bay bo nhao quay tron co đieu khien, may bay thuc hien vai vong quay đay đu trong mat phang ngang, voi toc đo gan ve khong, luc nay đong co bi tat, sau đo no đuoc khoi đong lai đe lay lai đo cao cho may bay.


= Đong co =
Đong co cua may bay la 2 đong co phan luc canh quat ty le vong thap Saturn AL-31FP. Cung cap luc đay sau khi đot nhien lieu lan 2 la 245 kN (25.000 kgf), đat van toc Mach 2, no co toc đo 1.350 km/h tai đo cao thap, va van toc leo cao la 230 m/s.
No co the mang thong thuong 5.270 kg nhien lieu trong cac thung chua (khong tinh nhien lieu trong cac thung chua phu), Su-30MK co kha nang thuc hien lien tuc nhiem vu trong 4.5 gio trong pham vi 3.000 km, voi luong dau toi đa la 9.400 kg tuong đuong 11,970 lit. Trong khi bay, neu đuoc tiep nhien lieu tren khong thi no co the duy tri 10 gio bay nhiem vu voi tam bay la 3.000 km tren đo cao hanh trinh tu 11 km đen 13 km.
Kha nang bay xa đa tang đang ke nhung chon lua nhiem vu. Nhung su menh co the thay đoi tu tuan tra, ho tong thanh đanh chan tam xa va nhung cuoc tan cong khong đoi đat.


 He thong đieu khien huong phut đong co 2D  Cac mieng ong phut cua đong co co the uon xuong hoac be len, thay đoi huong chenh lech 15° (voi nhung truc quay đuoc đinh vi tai vi tri goc 32° o moi đong co) cho phep đieu khien luc đay theo moi huong. Phu thuoc vao đong tac thao dien se đuoc thuc hien, nhung goc lech co the đuoc đieu khien đe tao luc đay nhu y muon, nhung mieng ong đong co co the đuoc đong bo hoa hoac khac voi nhung thao tac cua canh đuoi nam ngang cua may bay. Phien ban Su-30MKI co he thong đieu khien huong phut đong co 2D (2D TVC - 2D Thrust Vectoring Control) đau tien.


= Phi hanh đoan =
Phi hanh đoan 2 nguoi đa lam tang đang ke nhung kha nang chien đau, do phan cong hop ly cong viec giua cac phi cong. Trong khi phi cong đau tien lai may bay, đieu khien vu khi va thuc hien cac đong tac thao dien dogfight, phi cong thu 2 su dung cac thiet bi đien tu đe xac đinh muc tieu cho cac vu khi dan đuong khong đoi khong va khong đoi đat tam xa, theo doi man hinh chien thuat đe đam bao nhan thuc ve vi tri cua may bay, thuc hien lenh va đieu khien trong khi thuc hien nhiem vu theo nhom.


= He thong đien tu =
Radar: no co the lua chon mot trong so cac loai radar xung Doppler sau: N001VE, Phazotron N010 Zhuk-27, N011M BARS (radar quet mang pha đien tu bi đong). N011M BARS co kha nang phat hien va theo doi muc tieu manh, len đen 15 muc tieu tren khong, trong khi co the đong thoi tan cong 4 muc tieu trong so đo. Radar N011M BARS co the do tim cac muc tieu lon tren bien trong khoang cach len đen 400 km (248.5 mi), may bay nem bom co lon o cu ly 200 km va cac muc tieu la tiem kich co nho trong khoang cach 120 km (74.5 mi). Kha nang nay vuot tren radar APG-63V(1) trang bi cho F-15C/D Eagle cua My (tam phat hien muc tieu tren khong la 110–160 km tuy kich thuoc muc tieu, theo doi 14 muc tieu va đong thoi tan cong 4 muc tieu trong so đo).
He thong đien tu khac bao gom mot he thong ngam ban va dan đuong tich hop, voi mot he thong dan đuong con quay laser; he thong hien thi tren mu phi cong, man hinh hien thi truoc buong lai HUD, man hinh LCD hien thi đa chuc nang voi kha nang hien thi tron lan hinh anh; va mot he thong GPS (tuong thich GLONASS/NAVSTAR).
He thong do tim tia hong ngoai va laser đe tim kiem va đieu khien vu khi tan cong cac muc tieu kich thuoc nho. He thong nay rat huu dung trong viec đoi pho voi cac muc tieu ma radar kho phat hien nhu may bay tang hinh (may bay tang hinh đuoc thiet ke đe co muc đo boc lo truoc radar rat thap, nhung muc đo phat ra tia hong ngoai thi van tuong tu nhu may bay thuong do đeu phai su dung đong co phan luc toa ra nhieu nhiet).
May bay đuoc cung cap phuong tien chong gay nhieu đien tu ECCM va đoi pho voi cac thiet bi đien tu quang hoc cua đoi phuong.
May bay co che đo lai tu đong trong moi giai đoan bay, gom bay thap trong moi đia hinh, bay rieng va theo nhom chong lai muc tieu tren khong - mat đat - tren bien. He thong đieu khien tu đong đuoc ket noi voi he thong dan đuong đe đam bao may bay bay đung đuong, tu đong tiep can đich, tim đuoc đuong ve can cu va ha canh tu đong.


Tuoi tho khung than may bay Nhung chiec Su-30 nhu Su-30MKI (che tao vao thap nien 2000) co tuoi tho khung than đat khoang 6.000 gio bay. So lieu nay dua theo cach tinh cua Lien Xo/Nga.
Dua tren cac so lieu nay, nhieu nguoi cho rang tuoi tho khung than cua may bay Nga thap hon cac may bay My nhu F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon, F/A-18 Hornet, von co tuoi tho đuoc My cong bo la 8.000 gio bay. Nhung thuc ra viec so sanh nay la sai, boi co su khac biet trong cach tinh tuoi tho may bay giua Nga va phuong Tay. Quan đoi Nga tinh tuoi tho may bay bang khoang thoi gian "tu khi san xuat đen khi phai thay the mot so bo phan bi hao mon", con phuong Tay thi tinh tuoi tho may bay bang khoang thoi gian "tu khi san xuat đen khi toan bo may bay bi hao mon khong the sua chua đuoc nua". Vi du nhu loai F-16 Fighting Falcon cua Hoa Ky theo cach tinh cua phuong Tay se co tuoi tho bay khoang 8.000 - 12.000 gio, nhung neu tinh theo cach cua Nga thi chi đat 4.000 gio bay. Hoac nhung chiec MiG-29 đuoc san xuat vao đau nhung nam 1980 đuoc Lien Xo tinh toan tuoi tho bay la 2.500 gio, nhung tren thuc te đen nam 2010, chung đa đat toi 4.000 gio bay khi đuoc bao duong đung cach, va neu đuoc đai tu nang cap thi chung se co the bay tiep them hang nghin gio nua. Theo tap chi quan su Global security, neu cung ap dung cach tinh theo kieu phuong Tay thi MiG-29 se co tuoi tho bay la 7.000 gio chu khong phai 2.500 gio nhu cach tinh cua Lien Xo/Nga. Nhu vay, neu ap dung cung mot cach tinh thi tuoi tho cua Su-30 la xap xi cac may bay cung thoi cua My chu khong he thap hon.


Thanh tich Su-30 chua tung tham gia khong chien trong mot cuoc chien tranh thuc su. Tuy nhien, no đa chung to đuoc kha nang trong cac cuoc tap tran voi ty le chien thang rat cao, ngay ca truoc nhung loai tiem kich tien tien cua phuong tay nhu F-15 Eagle, F-16 Falcon, Eurofighter Typhoon...
Nam 2002, cac chuyen gia tap chi My Aviation Week&Space Technology la ong David A. Fulghum va Douglas Barrie đa neu phan tich cua minh rang "Lan nao Su-30MK cung đanh bai F-15C (Su-30MK Beats F-15C Every Time), trong đo viet rang, trong cac tran tap khong chien dien ra tren bau troi St Louis (mot co so bay thu nghiem cua cong ty Boeing My), Su-30 đa gianh uu the truoc F-15 nho kha nang co đong cao cua minh.
Tai cuoc tap tran Cope India 2004, cac tiem kich Su-30MKI cua Khong quan An Đo (IAF) đa thuc hien cac tran đanh tap kiem tra chong cac tiem kich F-15C cua Khong quan My (USAF). Ket qua đang kinh ngac la 9:1 nghieng ve phia cac phi cong An Đo (1 chiec Su-30MKI co the đoi 9 chiec F-15). Mot si quan Khong quan My cho biet: phi cong An Đo đa đieu khien chiec Su-30MKI thuc hien thao tac co đong "Ran ho mang Pugachev", giam toc đo xuong bang 0 trong khoang thoi gian vai giay khien radar tren khoang chien đau co My bi mat dau đoi thu, va đo la khoang thoi gian đu đe Su-30 tieu diet F-15.
Phia My ly giai rang luat choi han che kha nang thang cua ho. Phia An Đo khi tap tran đa lay 18 chiec may bay (gom 6 chiec Su-30MKI va 12 chiec MiG-21 Bison) đe đau voi 6 chiec F-15C cua My va phia An Đo cung yeu cau My khong đuoc dung radar AESA. My cung khong đuoc mo phong ban ten lua ngoai tam nhin (BVR) (do yeu cau cua An Đo khong su dung ten lua tam xa AMRAAM) va nguoi An đa gui cac phi cong giau kinh nghiem nhat cua minh đe chien đau chong lai nguoi My trong khi phia My chon mot phi đoi tieu chuan co su ket hop giua cac phi cong co kinh nghiem va chua co kinh nghiem. Phi cong My cung cho rang mot loai may bay khac cua đoi thu cung rat ghe gom voi F-15C la MiG-21 Bison, mot phien ban nang cap cua MiG-21 san xuat tai Nga, do loai may bay nay co đo boc lo radar thap, van toc cao va rat linh hoat
Cuoc tap tran Cope India 2004 lan 2 thi co su tham gia cua may bay Su-30K, phien ban trang bi radar kieu cu NIIP N001 danh cho cac the he đau tien cua Su-27/30. Lan nay thi ca hai ben đeu đuoc mo phong ban ten lua ngoai tam nhin (BVR) đe tan dung moi kha nang cua radar. Mac du Su-30K co thong so ky chien thuat thua sut han so voi Su-30MKI, nhung may bay van the hien kha nang tac chien hieu qua so voi cac may bay My F-15C. Su-30 chiem uu the đen 90% trong cac tran can chien la đieu khong gay su bat ngo lon, do cac tinh nang khi đong hoc cua Su-30 hon han F-15. Tuy nhien, Su-30K đa gay su ngac nhien lon khi no cung chiem uu the trong cac tran khong chien tam trung ngoai tam nhin (BVR) truoc F-15C. Phi cong An Đo, su dung tat ca nhung tinh nang ky thuat cua radar N001, đa danh chien thang khi quyet đinh phong cac ten lua tam trung trong che đo dan đuong tan cong nhieu muc tieu cung mot luc. That bai trong ca hai noi dung (đanh tam xa va can chien) truoc Su-30K đa khien My phai đay nhanh qua trinh che tao F-22 Raptor
Nam 2005, Su-30K tiep tuc tap tran voi cac may bay tiem kich hon hop cua Phap bao gom co Mirage 2000C, Mirage 2000-5, Mirage 2000N trong khuon kho cuoc dien tap Garuda-II. Theo cac nguon tin tu Phap, Su-30K thuc hien nhiem vu đanh chan tot hon Mirage-2000С va thua sut hon so voi may bay Mirage-2000-5 moi hon co su dung radar RDY. Trong cac tran khong chien tam gan, Su-30K gianh thang loi thuyet phuc.
Trong cuoc tap tran Cope India 2005, ban tin Inside Air Force cua Khong quan My sau đo đa neu nhung so lieu gay kinh ngac: cac may bay Su-30MKI, MiG-27, MiG-29 va tham chi ca MiG-21 (ban cai tien Bison) cua Khong quan An Đo đa thang loi voi ty so cao truoc cac loai may bay chu luc cua Khong quan My la F-15C/D Eagle va. Trong đo, Su-30MKI đa gianh thang loi trong đa so cac cuoc giao chien voi ca F-16 va F-15 cua Khong quan My. Washington ProFile đa goi thanh cong cua cac may bay Nga la "đieu hoan toan bat ngo" đoi voi cac phi cong My.
Trong cuoc dien tap khong quan Anh - An Indra Dhanush 2006, co su tham gia cua Su-30MKI va may bay tiem kich đanh chan Tornado F3. Ca hai ben đeu thong nhat khong cong bo ket qua cua cac cuoc khong chien, nhung theo nhan xet cua phi cong thuoc Khong quan Hoang gia Anh, đuoc phia An Đo cho phep bay thu tren Su-30MKI, loai may bay nay hon han may bay cua Anh ve cac tinh nang ky chien thuat.
Sau cuoc tap tran khong quan Red Flag 2008 tai My, tap chi hang khong uy tin cua Anh Flight đa to chuc cho cac đoc gia website cua minh bau chon loai may bay tiem kich tot nhat the gioi tu mot danh sach 3 ung cu vien hang đau la Su-30MKI, F-15 va F-22 Raptor. Ket qua la Su-30MKI đa đuoc bau chon la loai may bay tiem kich tot nhat the gioi, hon ca may bay tiem kich the he 4 F-15 va may bay tiem kich the he 5 la F-22 khi gianh đuoc 59% so phieu bau; so voi 37% cua F-22 va 4% cua F-15.
Theo chuyen gia Simha, su yeu kem cua cac phi cong My trong tap tran cung la do cac chien thuat đa cu ky cua ho, von đuoc su dung trong cac cuoc khong chien tu thoi Chien tranh Lanh. Trong cuoc tap tran nay, mot vien đai ta My đa nhan manh mot vai thieu sot cua Su-30 nhu cac van đe hieu suat kem trong khong chien 1 choi 1 voi F-15 khien chi sau mot vai ngay, An Đo khong muon "1 vs 1" nua. Tuy nhien, vien đai ta Hoa Ky nay đa nham lan ve mot so tuyen bo cua ong, bao gom ca đong co cua Su-30MKI va radar cua MiG-21, co le vien đai ta nay đa dua vao nhung du lieu cu o trong thu vien
Thang 4-2012, trong đot huan luyen chien đau cua khong quan đa quoc gia tai Malaysia, Su-30MKM đa gianh thang loi lien tiep khi đoi đau voi cac may bay khac tham gia huan luyen khong chien. Trong mot tinh huong luyen tap, Su-30MKI phai đau voi F-15C cua Khong quan My cat canh tu can cu Okinawa cua Nhat Ban len đanh chan. hai loai may bay tien hanh khong chien va Su-30MKI đa ban ha muc tieu F-15C. Chi huy truong cua lien đoi khong quan so 18 cua My đa than phuc Su-30MKI vi đa the hien tinh nang co đong va kha nang tac chien tuyet voi so voi cac loai may bay đong hang.
Thang 7/2015, trong đot tap tran tai Anh, cac tiem kich Su-30MKI cua Khong quan An Đo (IAF) đa thuc hien cac tran đanh tap kiem tra chong cac tiem kich Eurofighter Typhoon cua Khong quan Hoang gia Anh. Ty so la 12:0 nghieng ve phia cac phi cong An Đo (12 chiec Eurofighter Typhoon đa bi "ban ha" trong khi Su-30 MKI khong co thiet hai). Trong 1 tinh huong khong chien, 1 chiec Su-30MKI đa đoi đau voi 2 chiec Eurofighter Typhoon cung mot luc, va no đa ban ha ca hai chiec.


= Lich su chien đau =
Ngay 10-19/11/2014, Khong quan Uganda đieu 4 may bay Sukhoi Su-30MK2 sang san bay quoc te Juba thuoc Nam Sudan nham ho tro cho Quan đoi Giai phong Nhan dan Sudan (SPLA) chong lai luc luong noi day.
Bo Quoc phong Nga xac nhan ngay 1/10/2015 rang Nga đa đieu hon 50 chien đau co va truc thang cua Khong quan Nga trong đo co 4 chiec Sukhoi Su-30SM đen can cu o Latakia, Syria nham ho tro quan chinh phu Syria SAA (Syrian Arab Army) chong lai luc luong Nha nuoc Hoi giao tu xung IS. Nhung may bay Su-30SM cua Nga se đam nhan nhiem vu khong kich cac muc tieu tren mat đat, bao ve tren khong cho cac cuong kich Su-25, Su-24 khong kich va ngan chan cac may bay nuoc ngoai xam pham khong phan Syria trong boi canh cuoc noi chien o Syria no ra tu nam 2011 giua quan đoi cua tong thong Syria Bashar Al-Assad (đong minh cua Nga o Trung Đong) va cac luc luong noi day gom Quan đoi tu do Syria (FSA), Al-Nursa (mot nhanh cua Al-Qeada o Syria) đuoc My va phuong Tay hau thuan van chua co dau hieu ket thuc.


Hoat đong chien đau Su-30 đa đuoc đua vao su dung trong chien tranh o Syria va Ukraina.
Theo Valeriy Zaluzhniy, Tong tu lenh cac luc luong vu trang Ukraina, mot chiec may bay chien đau Su-30 đa bi ban roi o Irpin, Kyiv.


Su kien va tai nan 12 thang 6 nam 1999: Trien lam hang khong Paris (Video)
10 thang 6 nam 2006: Le Bourget, Trien lam hang khong Paris, Phap, mot chiec Su-30MK cua Nga bi roi - ca hai phi cong đeu nhay du an toan, khong ai duoi mat đat bi thuong.[3] Luu tru ngay 8 thang 9 nam 2001 tai Wayback Machine
Khoang 21h07 ngay 17/9/2015, mot chien đau co Su-30 cua Khong quan Venezuela đuoc đieu khien boi hai phi cong la Ronald Ramirez va Jackson Garcia đa roi xuong đat gan bien gioi voi Colombia trong khi đanh chan may bay cua mot bang đang buon lau ma tuy.
14 thang 6 nam 2016: Mot may bay tiem kich Su-30MK2V cua Khong quan Nhan dan Viet Nam xuat phat tu san bay Sao Vang (Tho Xuan - Thanh Hoa) đe thuc tap huan luyen, sau đo đa mat lien lac khi cach đat lien o Dien Chau (Nghe An) khoang 25 km. Mot trong hai phi cong tu nan.
Tinh tu khi ra đoi đen thang 6/2016, sau 20 nam phuc vu tren khap the gioi, đa co 17 chiec Su-30 bi roi do tai nan: 6 chiec cua Khong quan An Đo, 3 chiec cua Khong quan Nga, 2 chiec cua Khong quan Trung Quoc, 2 chiec cua Uganda, 1 chiec cua Venezuala, 1 chiec cua Malaysia, 1 chiec cua Bolivia va 1 chiec cua Viet Nam. So voi 540 chiec Su-30 đuoc che tao thi ty le roi do tai nan la 3,1%, đay la ty le rat thap so voi nhung may bay cung thoi cua phuong Tay nhu F-15 Eagle (ty le tai nan la 10,1%), F-16 Fighting Falcon (ty le tai nan la 14,4%), F/A-18 Hornet (ty le tai nan la 12%).


Cac phien ban Su-30 Su-27PU
May bay tiem kich đanh chan tam xa dua tren Su-27UB huan luyen hai cho. Sau đoi ten thanh Su-30.
Su-30
May bay thu nghiem tinh voi canh mui.
Su-30K
Phien ban thuong mai cua Su-30 co ban. 50 chiec đa đuoc ban cho An Đo va sau đo đuoc nang cap thanh Su-30MKI.
Su-30KI
Mot phien ban đe nghi cua Sukhoi nang cap may bay mot cho Su-27S cua Khong quan Nga. Cung co mot phien ban xuat khau trong ke hoach cho Indonesia, 24 chiec đuoc đat hang nhung sau đo huy bo do khung hoang tai chinh chau A 1997.
Su-30KN
Phien ban nang cap chien đau 2 cho cua Su-27UB, Su-30 va Su-30K.
Su-30M
Ve ban chat la Su-27PU nang cap, đay la may bay đa chuc nang đung nghia đau tien trong gia đinh Su-27.
Su-30MK
Phien ban thuong mai cua Su-30M, đuoc xuat hien vao nam 1993.
Su-30MKI
Hop tac phat trien voi cong ty Hindustan Aeronautics Limited cua An Đo đe san xuat may bay Su-30MK cho Khong quan An Đo. No đuoc trang bi đong co đay vec-to (Thrust Vectoring Control (TVC)) va canh mui. Trang bi voi mot he thong đien tu phuc hop đa quoc gia tu Israel, An Đo, Nga va Phap.
Su-30MKM
Phien ban dua tren MKI, đay la mot phien ban chuyen dung cho Khong quan Hoang gia Malaysia voi mot so bo phan tuong tu nhu MKI, nhung co he thong đien tu ket hop giua Phap, Nam Phi va Nga. No co man hinh hien thi truoc mui (HUD) hien đai, he thong dan đuong hong ngoai tien tien (NAVFLIR) va thiet bi Damocles Laser Designation (LDP - thiet bi chi thi muc tieu bang laser) tu Thales Group cua Phap, cam bien canh bao ten lua MAW-300 (MAWS) va cam bien canh bao laser (LWS) tu SAAB AVITRONICS (Nam Phi)[4] Luu tru ngay 9 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine, cung nhu radar NIIP N011M BARS PESA, he thong tac chien đien tu (EW), va buong lai kinh cua Nga.[5] Luu tru ngay 7 thang 3 nam 2008 tai Wayback Machine
Su-30MKK

Phien ban xuat khau cho Trung Quoc.
Su-30MK2

Su-30MKK nang cap he thong đien tu cho phep ho tro ten lua chong tau kieu moi
Su-30MK2V
Phien ban Su-30MK2 xuat khau danh rieng cho Viet Nam voi nhung cai tien phu va he thong đien tu cho phu hop voi nhu cau tac chien tren bien nhiet đoi.
Su-30MK3
Su-30MKK voi radar Zhuk MSE va ho tro ten lua chong tau Kh-59MK.
Su-30MKA
Phien ban xuat khau cho Algerie co nhieu điem tuong tu nhu MKI, nhung phan lon he thong đien tu trang bi cua Phap va Nga. No se đuoc trang bi cac thiet bi hien thi phia truoc buong lai va đa chuc nang tu Thales Group va Sagem cua Phap.
Su-30M2
Phien ban nang cap tu Su-30MK2 dung cho Khong quan Nga do KnAAPO che tao. Hoan thanh thu nghiem cap nha nuoc lan đau vao nam 2010. Đay đuoc coi la phien ban Su-30 manh nhat hien nay, trang bi đong co đay vec-to (Thrust Vectoring Control (TVC)) giong nhu Su-30MKI va radar Irbis-E giong nhu Su-35. Khong quan Nga se nhan 16 chiec nham thay the cho cac loai Su-27UB đa cu, chung đuoc dung đe huan luyen phi cong Su-35 va Su-30SM.
Su-30SM
Phien ban nang cap tu Su-30MKI do tap đoan Irkut san xuat cho Khong quan Nga. Mot hop đong 60 chiec Su-30SM đa đuoc ky ket vao thang 3 nam 2012 va du kien chung se đuoc chuyen giao vao nam 2016. Bay lan đau tien vao ngay 21 thang 9 nam 2012. Co he thong rađa, lien lac, phan biet ban-thu đuoc cai thien, ghe phong thoat hiem va vu khi moi. So voi Su-30MKI, Su-30SM thay the hau het cac linh kien nuoc ngoai bang cac san pham noi đia do Nga san xuat, tuy nhien nhieu linh kien nhu he thong đinh vi va man hinh hien thi thi van nhap tu Phap.


Cac quoc gia su dung Algerie
Khong quan Algerie su dung 44 chiec Su-30MKA.
 Trung Quoc
Khong quan Quan giai phong Nhan dan (PLAAF) co 76 chiec Su-30MKK (tieng Nga: Modernizirovannyi Kommercheskiy Kitaya; Modernized Commercial China; Phien ban thuong mai hoa danh cho Trung Quoc). PLAAF cung co cac phi đoi Su-27. Lo đau tien trong 38 chiec đuoc giao vao 20 thang 12 nam 2000 va ket thuc vao nam 2001. Lo thu hai trong 38 chiec đuoc đat hang nam 2001 va bat đau giao hang nam 2003.
Khong quan Hai quan Quan giai phong Nhan dan su dung 24 chiec Su-30MK2. Nhung may bay nay đuoc đat mua vao thang 1 nam 2003 va giao hang vao thang 8 nam 2004.
 An Đo
Khong quan An Đo, sau nhung nam đam phan đa quyet đinh đat mua 50 may bay Su-30 va gianh đuoc giay phep tu Sukhoi va Nga đe san xuat them 140 chiec Su-30MKI nua tai An Đo. Cong ty Hindustan Aeronautics Limited (HAL) cua An Đo la hang san xuat Sukhoi Su-30 voi quy mo lon tren the gioi. An Đo đang mong cho se co đuoc 230 chiec Su-30MKI tinh đen cuoi nam 2015.
 Indonesia
Khong quan Indonesia co 5 chiec Su-27SK & 5 chiec Su-30MK2
 Malaysia
Khong quan Hoang gia Malaysia sau chuyen tham quan nhung chiec Su-30MKI cua An Đo, đa ky mot thoa thuan mua 18 chiec Sukhoi Su-30MKM (M-Malaysia) vao thang 5 nam 2003. 2 chiec Su-30MKM đau tien đa đuoc chinh thuc chap nhan tai Irkutsk vao 23 thang 5 2007, sau đo nhung may bay nay đa đen can cu khong quan Gong Kedak vao ngay 21 thang 6. Phi đoi đay đu gom 18 may bay đa hoat đong vao cuoi nam 2008. Mot phan cua thoa thuan, Nga se gui mot phi hanh gia cua Malaysia đen Tram khong gian Quoc te (ISS).
 Uganda
Khong quan Uganda đat mua 8 chiec Su-30MK2 voi tong tri gia la 744 trieu USD.
 Nga
Khong quan Nga co it nhat 100 chiec đang phuc vu.
 Venezuela
Khong quan Venezuela va chinh phu Venezuela vao 14 thang 6 2006, đa thong bao đat mua 24 chiec Su-30MK2. 2 chiec Su-30MK2 đau tien đa đuoc giao vao thang 12 nam 2006 trong khi 8 chiec khac đuoc giao trong nam 2007, 10 chiec khac đuoc giao nam 2008 va 4 chiec con lai se theo lich trinh se giao cuoi nam 2008.
 Viet Nam
Khong quan Nhan dan Viet Nam đa co 35 chiec Su-30MK2V.


Thong so ky thuat (Su-27PU/Su-30) Du lieu lay tu KNAAPO Su-30MK page, Sukhoi Su-30MK page, Gordon and Davidson


= Đac điem rieng =
Phi hanh đoan: 2
Chieu dai: 21.935 m (72.97 ft)
Sai canh: 14.7 m (48.2 ft)
Chieu cao: 6.36 m (20.85 ft)
Dien tich canh: 62.0 m² (667 ft²)
Trong luong rong: 17.700 kg (39.021 lb)
Trong luong cat canh: 24.900 kg (54.900 lb)
Trong luong cat canh toi đa: 34.500 kg (76.060 lb)
Suc chua nhien lieu: 9.400 kg (20.723 lb) trong than
Đong co: 2 ×đong co phan luc canh quat đay ty le đuong vong thap Saturn AL-31FL
Luc đay: 7.600 kgf (74.5 kN, 16.750 lbf) moi chiec
Luc đay khi đot nhien lieu phu troi: 12.500 kgf (122.58 kN, 27.560 lbf) moi chiec


= Hieu suat bay =
Van toc cuc đai: Mach 2.0 (2.120 km/h, 1.320 mph)
Tam bay: 3.000 km (1.620 dam)
Tran bay: 17.300 m (56.800 ft)
Van toc bay len: 230 m/s (45.275 ft/min)
Ap luc len canh: 401 kg/m² (82.3 lb/ft²)
Luc đay/trong luong: 0.89
Chieu dai đuong bang cat canh: 550 met (1.804,44 feet)
Chieu dai đuong bang ha canh: 750 met (2.460,60 feet)
Thoi gian bay: 4 gio 30 phut khi bay tuan tieu voi luong nhien lieu trong than


= Vu khi =
Su-27PU co 8 gia treo vu khi, trong khi Su-30MK co 12 gia treo vu khi: 2 gia treo o đau canh 3 gia treo duoi moi canh, duoi moi đong co co 1, va 2 gia treo tai điem tiep giap giua đong co va canh. Tai trong vu khi toi đa cua moi phien ban la 10,4 tan vu khi, con tai trong chien đau la 8 tan vu khi ("tai trong chien đau" la luong vu khi toi đa ma may bay co the mang theo ma van co the tac chien hieu qua, con "tai trong vu khi toi đa" la luong vu khi lon nhat ma may bay co the mang theo khi cat canh (nhung khong the tac chien hieu qua do tam bay bi rut xuong qua ngan), vi vay cung 1 may bay thi tai trong toi đa luon lon hon kha nhieu so voi tai trong tac chien). Phien ban Su-30MKK đuoc mot so nguon cho rang co the mang nhieu vu khi hon so voi Su-30MKI nho su dung mot so bo phan lam bang vat lieu composite khien khung than nhe hon.

1× phao GSh-30-1 30 mm voi 150 vien đan
Ten lua khong đoi khong: 6× R-27ER1 (AA-10C), 2× R-27ET1 (AA-10D), 6× R-73E (AA-11), 6× RVV-AE (AA-12)
Ten lua khong đoi đat: 6× Kh-31A/P ten lua chong radar, 6× Kh-29T/L ten lua dan đuong bang laser, 2× Kh-59ME, 1x Kh-41.
Bom: 6× KAB-500KR, 3× KAB-1500KR, 8× FAB-500T, 28× OFAB-250-270.


Tham khao Thu muc Gordon, Yefim and Davidson, Peter. Sukhoi Su-27 Flanker, Specialty Press, 2006. ISBN 978-1-58007-091-1.


Lien ket ngoai [6] Luu tru ngay 11 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine
Su-30MK page on Sukhoi.org Luu tru ngay 13 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
Su-30 page on FAS.org
Su-30 page on GlobalSecurity.org
Su-30 page on Milavia.net
Su-30MK page on Airforce-Technology.com
Sukhoi Flankers - The Shifting Balance of Regional Air Power
Su-27 Series at Greg Goebel's AIR VECTORS
Su-30 page on Veniks Aviation Luu tru ngay 25 thang 3 nam 2002 tai Wayback Machine
Su-30 page on Fighter Tactics Academy site Luu tru ngay 25 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine
Asia's Advanced Flankers on ausairpower.net Luu tru ngay 14 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine
Sukhoi Su-30 Videos Luu tru ngay 4 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine
Video on YouTube
Su-30 Videos Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
Malaysian SU-30MKM
Su-30 bay bieu dien


Noi dung lien quan = May bay co cung su phat trien =
Sukhoi Su-27
Sukhoi Su-33
Sukhoi Su-34
Sukhoi Su-35
Sukhoi Su-37
Shenyang J-11


= May bay co tinh nang tuong đuong =
Eurofighter Typhoon
F-15E Strike Eagle
F/A-18E/F Super Hornet
Mikoyan MiG-29M2


= Danh sach tiep theo =


= Xem them =
Danh sach may bay chien đau
Danh sach cac may bay chien đau Lien bang Xo viet va CIS