Rudolf Franz Ferdinand Hoss (hay Hoß, Hoeß hoac Hoess) (25 thang 11 nam 1901 – 16 thang 04 nam 1947) la mot quan nhan phuc vu Quan đoi Đuc Quoc Xa thuoc đon vi SS-Obersturmbannfuhrer voi cap bac Trung ta SS va la chi huy phuc vu trong quang thoi gian dai nhat tai trai tap trung Auschwitz trong chien tranh the gioi thu hai. Ong đa thu nghiem va đua vao tien hanh nhung phuong phap khac nhau nham tang tien đo thuc hien ke hoach huy diet nguoi Do Thai cua Adolf Hitler tren khap nhung vung lanh tho ma Đuc Quoc xa chiem đong o chau Au. Hoss đa gioi thieu loai thuoc tru sau Zyklon B co chua hydro xyanua, nho đo ma binh linh o trai Auschwitz đa co the tieu diet đuoc đen 2.000 nguoi moi gio. Ong đa tao ra mot chuong trinh huy diet lien tuc lon nhat ma loai nguoi tung biet đen.
Hoss gia nhap Đang Quoc xa nam 1922 va gia nhap luc luong SS nam 1934. Tu ngay 04 thang 05 nam 1940 đen thang 11 nam 1943, va tu 08 thang 05 nam 1944 đen 18 thang 01 nam 1945 ong phu trach trai tap trung Auschwitz, noi ma cuoi cung đa co hon mot trieu nguoi bi giet truoc khi che đo Đuc Quoc xa sup đo.
Trong nhung ngay cuoi cung cua cuoc chien, Hoss cung gia đinh đa bo tron va song an dat. Nam 1946, sau mot thoi gian lan tron va song o Gottrupel, Schleswig-Holstein cung gia đinh duoi vo boc la mot nguoi lam vuon voi ten gia la Franz Lang. Hoss đa bi phat hien boi cac chien binh nguoi Do Thai thuoc to chuc Tho san Đuc Quoc Xa va nhung quan nhan thuoc Quan đoi Anh sau mot thoi gian đieu tra tung tich cua Hoss.
Ngay 25 thang 05 nam 1946, Hoss đuoc ban giao cho chinh quyen Cong hoa Nhan dan Ba Lan va Toa an Toi cao Quoc gia Ba Lan giam giu va tien hanh đieu tra xet xu. Phien toa xet xu Hoss keo dai tu ngay 11 thang 03 đen ngay 29 thang 03 nam 1947. Toa an Toi cao Quoc gia Ba Lan tuyen an tu hinh Hoss vao ngay 02 thang 04 nam 1947 vi nhung toi ac chien tranh bao gom nhung toi danh chong lai loai nguoi, diet chung... va hanh quyet bang cach thi hanh an treo co. Ban an đuoc thuc hien vao ngay 16 thang 04 nam 1947 o trai tap trung Auschwitz theo yeu cau cua cac cuu tu nhan con song xot. Khoang hon 100 nhan chung đa co mat đe xem vu hanh quyet Hoss, bao gom cac cuu tu nhan va cac quan chuc cap cao khac nhau cua chinh phu Ba Lan.


Tieu su Hoss sinh ngay 25 thang 11 nam 1901 o Baden-Baden trong mot gia đinh Cong giao ky luat va ne nep. Ong song cung cha la Franz Xaver Hoss va me la ba Lina. Hoss la con ca va la nguoi con trai duy nhat trong gia đinh. Nam 1911, ong đa đuoc rua toi va lay ten thanh la Rudolf Franz Ferdinand. Tuoi tho Hoss la mot đua tre co đon, ong đa khong co nhung nguoi ban cung trang lua cho đen khi vao tieu hoc, tat ca nhung nguoi co quan he voi ong đeu la nguoi lon. Ong cung đa tuyen bo trong cuon tu truyen cua minh rang thoi nho minh tung bi bat coc boi nhung nguoi Romania. Cha cua Hoss la mot cuu si quan quan đoi tung phuc vu tai thuoc đia cua Đuc o Đong Phi (Đong Phi thuoc Đuc), ong đa ap dung nhung nguyen tac ton giao cung voi nhung ky luat quan đoi đe day do con trai minh. Hoss lon len voi mot niem tin gan nhu cuong tin rang ong se đong vai tro trung tam cua "bon phan" trong mot gia đinh co truyen thong đao đuc. Suot nhung nam đau đoi, luon co mot su nhan manh lien tuc ve toi loi, ve mac cam va do đo can phai co mot su sam hoi.
Đen thoi nien thieu, Hoss đa quay sang chong lai ton giao do linh muc cua ong đa pha vo mot nguyen tac khi tiet lo cho cha ong ve mot su viec o truong ma ong đa mo ta trong loi thu toi. Khong lau sau, cha ong qua đoi va đo cung la luc ong bat đau huong đen binh nghiep.
Khi chien tranh the gioi thu nhat no ra, Hoss đa co quang thoi gian ngan phuc vu trong mot benh vien quan y, sau đo, vao nam 14 tuoi, ong đa đuoc nhan vao mot trung đoan ma cha va ong noi ong tung phuc vu truoc đay, trung đoan so 21 cua Đuc. Đen nam 15 tuoi, ong đa chien đau cung voi quan đoan so 06 cua Đe quoc Ottoman o Baghdad, Kut-el-Amara, va Palestine.. Va trong khi đong quan o Tho Nhi Ky, ong đa đuoc thang ham Trung si khi moi 17 tuoi va tro thanh si quan tre nhat trong quan đoi đuoc thang cap tu hang ngu linh thuong. Trong quang thoi gian đo, Hoss tung ba lan bi thuong va la nan nhan cua can benh sot ret, ong đa đuoc trao thuong ngoi sao Gallipoli, huan chuong thap tu sat hang nhat va hang nhi, va mot vai mon đo trang tri khac. Hoss cung tung chi huy mot đon vi ky binh trong thoi gian ngan.


= Thanh vien cua Đang Quoc xa =
Sau khi Đe quoc Đuc đau hang vao thang 11 nam 1918, Hoss đa hoc xong trung hoc va nhanh chong gia nhap cac nhom ban vu trang dan toc. Hoss tham gia vao cac cuoc tan cong khung bo nguoi Ba Lan trong cuoc noi day Silesia, va nguoi Phap trong giai đoan chiem đong vung Ruhr. Ong gia nhap Đang Quoc xa vao nam 1922 (thanh vien thu 3240) sau khi nghe đuoc bai phat bieu cua Adolf Hitler o Munich. Hoss đa đong vai tro thu linh trong it nhat mot vu am sat chinh tri khien ong phai trai qua sau nam tu.
Vao ngay 31 thang 05 nam 1923, o Mecklenburg, Hoss va nhung thanh vien cua Freikorps đa tan cong va đanh cho đen chet mot giao vien đia phuong - nguoi đuoc cho la đa to giac voi cac nha chuc trach Phap chiem đong ve viec mot thanh vien cua Đang Quoc xa đang thuc hien nhung hanh đong pha hoai cac đuong ong dan. Hoss lam viec nay theo mong muon cua mot giam sat nong trai, Martin Bormann, nguoi ma sau nay đa tro thanh thu ky rieng cua Hitler. Sau khi mot trong nhung ke sat nhan thu nhan su viec voi mot to bao đia phuong, Hoss đa bi bat va xu an nhu la ke cam đau, va ong nhan trach nhiem thuoc ve minh. Hoss bi ket an va tuyen an (15 hoac 17 thang 05 nam 1924) 10 nam tu o nha tu Brandenburg. Bormann chi phai nhan ban an 1 nam tu.
Hoss đuoc tha vao thang 07 nam 1928 nhu mot phan cua chuong trinh an xa chung va ong đa tham gia lien đoan Artaman, mot phong trao chu nghia dan toc trong đo thuc đay loi song trong sach, lanh manh va mot cuoc song chu yeu dua vao nong nghiep. Ngay 17 thang 08 nam 1929, ong ket hon voi Hedwig Hensel (1908-1989) va ho đa co voi nhau 5 nguoi con trong giai đoan 1930-1943.


= Gia nhap luc luong SS =
Hoss tro thanh thanh vien cua luc luong SS vao ngay 01 thang 04 nam 1934, Huong ung loi keu goi hanh đong cua Heinrich Himmler, va khong lau sau trong khoang thoi gian cung nam đo ong đa gia nhap đon vi SS-Totenkopfverbandeand (Death's Head Units - Đau lau). Hoss dan tro nen vo cung nguong mo Heinrich Himler, ong cho rang bat ky đieu gi ma Heinrich Himler noi đeu la "chan ly" va uu tien treo anh cua ong ta trong van phong hon la anh cua Adolf Hitler. Vao thang 12 nam 1934, Hoss đuoc bo nhiem va phan cong lam viec o trai tap trung Dachau cung voi co van cua ong la Chuan tuong SS Theodor Eicke. Đen nam 1938, Hoss đuoc thang chuc Đai uy va tro thanh phu ta cua Đai ta SS Hermann Baranowski o trai tap trung Sachsenhausen. Nam 1939, ong gia nhap Luc luong Vu trang SS sau khi Đuc Quoc Xa xam chiem Ba Lan. Hoss đa hoan thanh xuat sac nhiem vu cua minh va đa đuoc cap tren đe nghi khen thuong va thang cap bac. Trong giai đoan cuoi thuc hien nghia vu o đay, ong đuoc giao cong viec quan ly tai san cua tu nhan.


= Đieu hanh trai tap trung Auschwitz =

Vao ngay 01 thang 05 nam 1940, Hoss đuoc bo nhiem chi huy mot trai tu o mien Tay Ba Lan. Trai nay đuoc xay xung quanh mot doanh trai quan đoi cu cua Đe quoc Ao-Hung (va sau nay la cua Ba Lan) gan thi tran Oswiecim, no đuoc đat ten theo tieng Đuc la Auschwitz. Hoss giu vai tro chi huy trai nay trong ba nam ruoi, trong thoi gian đo, ong đa cho mo rong khu trai ban đau thanh mot to hop cac khu nha trai dai đuoc biet đen nhu la Auschwitz-Birkenau (trai huy diet). Hoss đa đuoc lenh "tao ra mot khu trai chuyen tiep danh cho muoi ngan tu nhan tu to hop nhung cong trinh an toan hien co". Hoss xac đinh rang "phai lam nhung đieu khac biet", ong tien hanh xay dung mot khu trai hieu qua hon nhung khu trai ma ong tung lam viec truoc đo o Dachau va Sachsenhausen. Trong thoi gian phuc vu o Auschwitz, ong đa song cung vo va 5 nguoi con trong mot can biet thu gan đo.
Nhung tu nhan đau tien cua trai Auschwitz la nhung binh linh Hong quan Lien Xo bi bat va nhung tu nhan Ba Lan, ngoai ra con co ca nhung nguoi nong dan va tri thuc. Trong giai đoan hoat đong cao trao, Auschwitz co ba co so rieng biet: Auschwitz I - Trung tam hanh chinh; Auschwitz II-Birkenau - Trai huy diet; va Auschwitz III-Monowitz - Trai lao đong, cong voi nhieu phan trai nho, tat ca đuoc xay dung tren mot khu vuc co dien tich 8000 hecta đa đuoc giai toa cach xa cac khu dan cu. Auschwitz I la trung tam, co so đieu hanh hoat đong cua ca khu trai; Auschwitz II-Birkenau la trai huy diet, hau het tu nhan đa bo mang tai đay; Auschwitz III-Monowitz la noi ma cac tu nhan bi buoc phai lao đong phuc vu cho tap đoan cong nghiep hoa chat I.G. Farbenindustrie AG, va cac nganh cong nghiep khac cua Đuc Quoc xa.
Theo nhu loi khai cua Hoss tai toa, thi vao thang 06 nam 1941, ong đuoc goi trieu tap đen Berlin cho mot cuoc gap voi Thong che SS Heinrich Himmler đe nhan mot menh lenh rieng. Himmler noi voi Hoss rang Hitler đa cho ra lenh tan sat nhung nguoi Do Thai o Chau Au, va Himmler đa chon Auschwitz la noi đe thuc hien nhiem vu nay. Himmler noi: "đay la noi de dang tiep can bang đuong tau hoa va cung la mot khu vuc rong lon đe đam bao cach ly voi nhung vung xung quanh". Himmler con noi Hoss se nhan đuoc tat ca cac lenh thuc thi tu Adolf Eichmann, va mo ta ke hoach nay la mot "bi mat cua Đe che", co nghia la "khong mot ai đuoc noi ve van đe nay cho bat ky mot nguoi nao khac va tat ca phai the tren mang song cua minh đe giu bi mat tuyet đoi". Hoss noi ong đa giu bi mat nay cho đen thoi điem cuoi nam 1942, đo la luc ong ke voi vo minh ve muc đich cua khu trai.
Hoss bat đau tien hanh thu nghiem va hoan thien cac cong nghe giet nguoi hang loat tu ngay 3 thang 12 nam 1941. Nhung thi nghiem cua ong đa bien Auschwitz tro thanh mot cong cu giet nguoi hieu qua nhat cua ke hoach Giai phap cuoi cung va cung bien no thanh bieu tuong tieu bieu nhat cua Holocaust. Theo loi Hoss, vao thoi điem trai hoat đong theo tieu chuan, đa co tu hai đen ba chuyen tau hoa, moi chuyen mang theo khoang 2.000 tu nhan toi trai moi ngay trong giai đoan tu bon đen sau tuan lien tuc. Cac tu nhan bi dan đen trai huy diet; nhung nguoi phu hop đuoc cho đi lao đong o đay hoac mot trong cac trai khac o Auschwitz; con nhung nguoi khong the lam viec se bi dan toi cac phong hoi ngat. Ban đau, cac phong hoi ngat nho đuoc giau sau trong rung đe tranh bi phat hien. Ve sau, đa co them bon phong moi lon hon va lo thieu đa đuoc xay dung o trai huy diet đe giet nguoi hieu qua hon va giup tang tien đo cho ke hoach tan sat.

Ve mat ky thuat la khong qua kho - khong kho đe co the tieu diet tham chi voi mot con so lon hon... Viec giet nguoi la viec ton it thoi gian nhat. Ban co the xu ly 2.000 nguoi trong vong nua gio, nhung viec thieu xac đa chiem het thoi gian. Viec giet nguoi la de dang; ban tham chi khong phai can đen linh ep buoc ho đen cac phong hoi ngat; ho se tu đen đo voi hy vong se đuoc tam rua va, thay vi xa nuoc, chung toi xa khi đoc. Moi viec dien ra rat nhanh.

Hoss đa thu nghiem nhieu phuong phap giet nguoi bang khi đoc khac nhau. Ve sau, Hoss gioi thieu Hydro xyanua (axit xianhidric), mot chat cuc đoc đuoc tao ra tu thuoc tru sau Zyklon B, phuong an nay đa tung đuoc thi nghiem truoc đo tren mot nhom tu nhan Lien Xo vao nam 1941. Voi Zyklon B, Hoss noi rang mot nan nhan se chet trong khoang 3 đen 15 phut va rang "Chung toi biet khi nao bon ho chet vi đo la thoi điem ho ngung gao thet".


= Roi trai Auschwitz va tro lai =
Vao ngay 10 thang 11 nam 1943, chuc vu chi huy trai tap trung Auschwitz cua Hoss đa đuoc thay the boi Trung ta SS Arthur Liebehenschel. Thay vao đo Hoss đam nhan vi tri truoc đo cua Trung ta Arthur Liebehenschel đo la chuc chu tich cua Amt D I trong Amtsgruppe D cua SS-Wirtschafts-Verwaltungshauptamt (WVHA); đong thoi ong cung đuoc bo nhiem lam pho thanh tra cac trai tap trung duoi quyen Trung tuong SS Richard Glucks.
Hoss tro lai Auschwitz vao ngay 08 thang 05 nam 1944 đe giam sat hoat đong Aktion Hoss, trong đo 430.000 nguoi Do Thai Hungary đa đuoc chuyen đen va bi tieu diet trong vong 56 ngay tu thang 05 đen thang 07. Ket qua đa tao ra mot so luong xac chet lon đen muc ngay ca cac cong trinh mo rong cua Hoss cung khong the xu ly het, cuoi cung cac nhan vien cua trai đa phai giai quyet bang cach đao ho roi đot xac.


Bat giu, xet xu va thi hanh an Trong nhung ngay cuoi cung cua cuoc chien, Heinrich Himmler đa khuyen Hoss nen nguy trang thanh mot trong so nhung linh Hai quan Đuc Quoc Xa. Hoss đa tron đuoc gan mot nam. Đen ngay 11 thang 03 nam 1946, Hoss bi linh Anh va to chuc Tho san Đuc Quoc Xa bat o Gottrupel khi đang cai trang thanh mot nguoi lam vuon voi cai ten gia la Franz Lang. Sau khi tham van khong thanh cong con gai cua Hoss la Brigitte đe lay thong tin, nhung nguoi linh đa su dung nghiep vu va tien hanh tra khao Klaus, vo cua Hoss sau khi khong chiu noi canh con trai bi tra tan va đanh đap, nen đa noi voi linh Anh cho an nau cua chong. Trong so nhung nguoi tham gia bat giu Hoss khi đo, dan đau la Hanns Alexander, mot chang trai tre nguoi Do Thai đa buoc phai chay tron sang Anh cung voi toan bo gia đinh cua minh trong suot thoi gian Đuc Quoc xa nam quyen luc. Theo loi ke cua Hanns Alexander, khi bi phat hien thi Hoss đa co gang can mot vien thuoc xyanua đe tu sat nhung đa bi nhung nguoi linh Anh ngan chan kip thoi. Ban đau, Hoss phu nhan danh tinh cho đen khi Alexander đe y thay chiec nhan cuoi va ra lenh muon đuoc kiem tra no. Hoss tu choi thao nhan, lay ly do la no bi mac ket. Nhung sau đo Alexander đa đe doa chat ngon tay cua Hoss va nhung nguoi linh Anh đa tien hanh đanh đap Hoss. Đen khi khong chiu noi nhung tran đon va đuoc thuyet phuc nen ong đanh thao nhan, ben trong no co khac ten Rudolf va Hedwig. Sau khi bi linh Anh tra hoi va đanh đap, Hoss đa thu nhan ten that cua minh.
Rudolf Hoss co mat tai toa an Nuremberg vao ngay 15 thang 04 nam 1946 va ong đa cho ra loi khai chi tiet ve toi ac cua minh. Ong đuoc goi len nhu la mot nhan chung va đuoc luat su Kurt Kauffman bao chua. Cac ban sao loi khai cua Hoss sau nay đa đuoc su dung nhu la mot bang chung trong toa an quan su Nuremberg lan thu 04 đuoc biet đen voi cai ten toa an Pohl. Nhung ban loi khai cua Rudolf Hoss trong trai giam tai Nuremberg cung đuoc su dung tai cac toa an Pohl va IG Farben.
Trong ban khai cua minh tai Nuremberg vao ngay 05 thang 04 nam 1946 Hoss đa phat bieu:

Toi chi huy trai Auschwitz cho đen ngay 01 thang 12 nam 1943, va uoc tinh rang đa co it nhat 2.500.000 nan nhan bi hanh quyet bang khi đoc va tieu diet bang cach thieu huy xac, cung voi it nhat nua trieu nguoi khac chet vi đoi va benh tat, khien cho tong so nguoi thiet mang vao khoang 3.000.000. Con so nay đai dien cho khoang 70 hoac 80% tong so tu nhan đuoc chuyen đen trai, so con lai đuoc chon lua va su dung nhu la lao đong kho sai phuc vu cho cac nha may cong nghiep trong trai tap trung. Trong so nhung nan nhan bi hanh quyet va thieu xac bao gom xap xi 20.000 tu binh chien tranh Lien Xo (ma truoc đo đa đuoc loc ra tu cac trai giam tu binh chien tranh cua Gestapo) đuoc đem đen Auschwitz bang cac hoat đong van chuyen cua Wehrmacht. So nan nhan con lai bao gom khoang 100.000 nguoi Do Thai Đuc cung mot so luong lon cong dan (hau het la Do Thai) cua cac nuoc Ha Lan, Phap, Bi, Ba Lan, Hungary, Tiep Khac, Hy Lap, va mot vai nuoc khac. Chung toi đa hanh quyet khoang 400.000 nguoi Do Thai Hungary trong mua he nam 1944.

Hoss đuoc ban giao cho chinh quyen Cong hoa Nhan dan Ba Lan vao ngay 25 thang 05 nam 1946 va Toa an Toi cao Quoc gia Ba Lan đa tien hanh đieu tra va xet xu ong ve toi giet nguoi. Phien toa xet xu Hoss keo dai tu ngay 11 thang 03 cho đen 29 thang 03 nam 1947. Khi bi buoc toi sat hai khoang 3.500.000 nguoi, Hoss tra loi "Khong. Chi co 2.500.000 - so con lai chet vi đoi va benh tat" Vao ngay 02 thang 04 nam 1947, Hoss bi Toa an Toi cao Quoc gia Ba Lan tuyen an tu hinh vi toi ac chong lai loai nguoi, diet chung... va hanh quyet bang phuong phap treo co. Ban an đuoc thuc thi vao ngay 16 thang 04, đia điem la ben canh lo thieu cua trai tap trung Auschwitz I ban đau. Mot gia treo co đuoc xay dung đac biet danh rieng cho Hoss, tai vi tri cua trai Gestapo.


Tham khao Đoc them Autobiography, edited by Steven Paskuly and translated by Andrew Pollinger: Death Dealer: The Memoirs of the SS Kommandant at Auschwitz. Buffalo, N.Y.: Prometheus Books, 1992. ISBN 978-0-87975-714-4. Google Books preview.
Hoß, Rudolf. Kommandant in Auschwitz; autobiographische Aufzeichnungen. Veroffentlichungen des Instituts fur Zeitgeschichte. Quellen und Darstellungen zur Zeitgeschichte, Bd. 5. Stuttgart: Deutsche Verlags-Anstalt, 1958. (tieng Đuc)
Hoss, Rudolf. Commandant of Auschwitz: The Autobiography of Rudolf Hoess. (Constantine FitzGibbon, trans.) London: Phoenix Press, 2000. ISBN 1-84212-024-7. (A different translation of Kommandant in Auschwitz.)
Gilbert, Gustave. [1947] 1995. Nuremberg Diary. USA: Da Capo Press. ISBN 978-0-306-80661-2.
SS Personnel Service Record of Rudolf Hoss, National Archives and Records Administration, College Park, Maryland, US.
Ravenswood, Linda, Frau Kommandant Hoess' Pink Cardigan, Rivets Literary Magazine, 2010.
Harding, Thomas (ngay 8 thang 9 nam 2013). "The Kommandant's Daughter". Washington Post Magazine. tr. 12–17.
Harding, Thomas (thang 9 nam 2013). Hanns and Rudolf: The True Story of the German Jew Who Tracked Down and Caught the Kommandant of Auschwitz. Simon & Schuster. ISBN 978-0-434-02236-6.
Fest, Joachim C. va Bullock, Michael (trans.) "Rudolf Hoss - The Man in the Crowd" in The Face of the Third Reich New York: Penguin, 1979 (orig. published in German in 1963), pp. 415–432. ISBN 978-0201407143.


Lien ket ngoai Modern History Sourcebook: Rudolf Hoess, Commandant of Auschwitz: Testimony at Nuremberg, 1946 Luu tru ngay 12 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine
"Rudolf Hoss". World War II Holocaust Criminal. Find a Grave. ngay 7 thang 2 nam 2005.
Hanns and Rudolf Luu tru ngay 17 thang 1 nam 2021 tai Wayback Machine
Ban mau:Timeline-links