San Jose (IPA: [sæn hoʊˈzeɪ], ten chinh thuc la Thanh pho San Jose) la thanh pho lon thu 3 o tieu bang California, lon thu 10 o Hoa Ky. Đay la thu phu Quan Santa Clara. San Jose nam trong Thung lung Silicon, mui phia Nam cua Vinh San Francisco. Dien tich cua thanh pho nay vao khoang 466.11 km², dan so cua thanh pho đuoc cap nhat nam 2011 la 958.789 nguoi, voi mat đo đat 2,100 nguoi/km², đay la thanh pho lon nhat vung Bac California.
San Jose theo tieng Tay Ban Nha nghia la Thanh Giuse, đuoc thanh lap nam 1777 nhu la thi tran đau tien cua thuoc đia Tay Ban Nha tai vung Nueva California (Tan Ca Li) – sau nay thanh Alta California (Thuong Ca Li). Thanh pho la co so trang trai hau can phuc vu cho quan đoi Tay Ban Nha xay dung o San Francisco va Monterey. Sau khi California nhan đuoc quy che tieu bang Hoa Ky nam 1850, San Jose la thu phu đau tien cua California. Sau 150 nam phat trien nong nghiep, su gia tang nhu cau nha o cua binh linh va cac cuu chien binh tro ve tu Chien tranh the gioi thu 2 đa khien thanh pho nhanh chong đuoc mo rong xay dung. Trong thap nien 70, viec xay dung Thung lung Silicon tai đay khien cho San Jose – nam trong trung tam Thung lung Silicon đuoc đat nickname la "Thu đo Thung lung Silicon". Thang 4 nam 1979, Hoi đong thanh pho đa quy đinh đat ten thanh pho chinh thuc la "San Jose", theo ten goc trong tieng Tay Ban Nha, tren con dau va cac van ban chinh thuc. Tuy nhien, nguoi ta thuong phat am va viet ten thanh pho theo dang Anh hoa ma khong co dau sac.


San Jose va nguoi Viet Theo cuoc Kiem ke Dan so Hoa Ky nam 2000, so nguoi My goc Viet o San Jose la 82.834 nguoi, la thanh pho co đong nguoi My goc Viet nhat, chiem 9.2% dan so toan thanh pho. Theo bao Mercury News vao nam 2015 thi nguoi goc Viet o đay len toi 160 ngan nguoi. Đoi voi cong đong nguoi Viet, San Jose con menh danh la Thung lung Hoa Vang voi khu thuong mai chinh thuc do thanh pho an đinh nam 2007 mang ten "Saigon Business District". Trong so 10 ghe cua hoi đong thanh pho, nguoi Viet co 1 đai dien la co Madison Nguyen, đac cu nam 2005 voi nhiem ky 4 nam. Thang 11 nam 2007, Hoi đong thanh pho San Jose đa bo phieu tan thanh quy hoach khu pho danh cho cong đong nguoi Viet tai mot đoan o đuong Story voi ten goi la "Saigon Business District". Nhung cong đong nguoi Viet tai San Jose đa khong tan thanh quyet đinh cua hoi đong thanh pho. Trai qua mot thoi gian đau tranh, Hoi đong thanh pho San Jose đa chinh thuc thong qua ten goi cho khu pho nguoi Viet tai San Jose la "Little Saigon".
Ngay 21 thang 5, nam 2011, khanh thanh Bia Đa Little Saigon San Jose. Cung ve mat van hoa, San Jose co Viet Museum hoat đong tu nam 2007 trong Kelley Historic Park.


Khi hau Khi hau o San Jose giong nhu hau het cac khu vuc vung vinh, co khi hau can nhiet đoi Đia Trung Hai. San Jose co tren 300 ngay nang hang nam va nhiet đo trung binh hang ngay cao, 73 °F (23 °C). Mac du nam trong noi đia va khong đoi dien voi Thai Binh Duong nhu San Francisco, nhung San Jose đuoc bao quanh ba phia boi cac day nui. Chinh đieu nay lam han che mua, tao cho thanh pho cam giac hoi kho voi luong mua trung binh hang nam 14,4 inch (366 mm), bang 1/3 so voi cac khu vuc vung vinh khac.
Vao thang Gieng, nhiet đo trung binh cao nhat la 59 °F (15 °C), nhiet đo trung binh thap nhat la 42 °F (6 °C). Vao thang Bay, nhiet đo trung binh cao nhat la 84 °F (29 °C), nhiet đo trung binh thap nhat la 57 °F (14 °C). Nhiet đo cao nhat đuoc ghi nhan tai San Jose la 114 °F (46 °C) vao thang 6 nam 1961; va thap nhat la 20 °F (-7 °C) vao thang 12 nam 1990. Chenh lech nhiet đo giua ngay va đem thap, chi vao khoang 10 °F - 12 °F (5.5 °C - 6.6 °C), khong bien đong nhieu nhu mot so khu vuc khac o California.
Voi luong mua thap, San Jose va cac vung ngoai o co khoang 300 ngay nang trong nam. Mua chu yeu tu thang 11 cho đen thang Tu hoac thang Nam. Vao mua đong va mua xuan, suon đoi va cac canh đong chuyen sang mau xanh voi cac tham co va thuc vat, mac du cay rung la it. Khi thoi tiet chuyen sang he, giai đoan kho han lam tham thuc vat chet kho tao ra cac mang đoi mau vang ong, nhung cung la đieu kien thuan loi cho cac đam chay.


Nhan khau Theo đieu tra dan so Hoa Ky nam 2010, San Jose co so dan la 945.942 nguoi. Mat đo dan so la 5.256 nguoi tren moi dam vuong (2.029 nguoi / km²).
Co cau chung toc cua San Jose la:

404.437 (42,8%) nguoi da trang,
303.138 (32,0%) nguoi chau A (Viet Nam 10,4%, Trung Quoc 6,7%, Philippines 5,6%, An Đo 4,6%, Han Quoc 1,2%, Nhat Ban 1,2%, Campuchia 0,3%, Thai Lan 0,2%, Pakistan 0,2%, Lao 0,2%),
30.242 (3,2%) nguoi My goc Phi,
8.297 (0,9%) nguoi My ban xu,
148.749 (15,7%) tu cac chung toc khac,
47.062 (5,0%) nguoi lai.
313. 636 (33.2%) nguoi noi tieng Tay Ban Nha hoac goc ngon ngu La Tinh. Trong so nguoi noi tieng Tay Ban Nha, 28,2% la Mexico, 0,7% Salvador, Puerto Rico 0,5%, va 0,3% Nicaragua.
Nguoi da trang khong noi tieng Tay Ban Nha chiem 28,7% dan so trong nam 2010.
Co 314.038 đon vi nha o voi mat đo trung binh cua 1.745 can moi dam vuong (673,7/km²), trong đo 176.216 can do nguoi chu so huu o (58,5%), va 125.150 can la nha cho thue đa co khach thue (41,5%).


Kinh te Viec cac cong ty cong nghe cao, may tinh, va bo vi xu ly tap trung nhieu o San Jose lam cho khu vuc nay đuoc biet đen voi cai ten "Thung lung Silicon". Khu vuc cac truong nhu Đai hoc California tai Berkeley, Đai hoc California tai Santa Cruz, Đai hoc Tieu bang San Jose, San Francisco Đai hoc Bang, California Đai hoc Bang, East Bay, Đai hoc Santa Clara, va Đai hoc Stanford hang nam bom hang ngan sinh vien tot nghiep cac nganh ky thuat va khoa hoc may tinh vao nen kinh te đia phuong.
Thoi ky tang truong cao cua bong bong cong nghe đa tao ra nhieu viec lam, đay gia ca len cao, un tac giao thong đen đinh điem vao cuoi nhung nam 1990. Khi nen kinh te cham lai vao đau nhung nam 2000, viec lam va un tac giao thong giam bot phan nao. Giua nhung nam 2000, giao thong doc tuyen đuong cao toc chinh mot lan nua bat đau toi te hon khi nen kinh te đuoc cai thien. San Jose đa co 405.000 viec lam trong nam 2006, ty le that nghiep 4,6%. Vao nam 2000, San Jose co thu nhap ho gia đinh cao nhat so voi cac thanh pho co dan so tren 300.000 nguoi cua My.
Chi phi sinh hoat o San Jose va cac khu vuc lan can vao hang cao nhat o California va toan quoc. Chi phi nha o la ly do chinh cua viec gia sinh hoat cao. Bat chap chi phi sinh hoat cao o San Jose, cac ho gia đinh van co thu nhap kha dung cao nhat so voi cac thanh pho tren 500.000 dan.


Phuong tien cong cong Tu San Jose co the đon xe lua Caltrain ve phia Bac đi San Francisco, ve phia Nam đi Gilroy. Co the thanh toan bang the tin dung hoac tien mat (tien giay hoac tien xu). Co the mua the Clipper đe đi xe lua. Tram dung chinh o San Jose la nha ga San Jose Diridon gan Trung tam SAP, la hoi truong the thao va hoa nhac lon nhat tai San Jose.
Tu San Jose cung co the đon tau đien ngam cua he thong BART (Bay Area Rapid Transit) đe đi ra cac thanh pho xung quanh trong khu vuc Bay Area.
Co quan Van chuyen Thung lung Santa Clara hoat đong mot he thong tau đien tren cac đuong sat nhe. Khach đuoc đi tau trong thanh pho San Jose va vai thanh pho khac, vi du nhu Santa Clara, Sunnyvale, va Mountain View. O San Jose, nhieu bang huong dan tai cac tram dung đuoc ghi bang ba ngon ngu: tieng Anh, tieng Tay Ban Nha va tieng Viet.


Luat phap va chinh phu = Đia phuong =
Đung đau la Thi truong dan cu va Hoi đong Thanh pho dan cu.
Hoi đong Thanh pho San Jose đuoc cau thanh tu muoi Thanh vien Hoi đong do cac quan bau ra, va mot Thi truong đuoc bau boi toan bo Thanh pho. Thi truong chu tri cac cuoc hop Hoi đong Thanh pho, va tat ca muoi mot thanh vien co the bo phieu ve van đe bat ky. Thi truong khong co quyen phu quyet. Thanh vien Hoi đong va Thi truong đuoc bau cho nhiem ky bon nam.
Thanh vien Hoi đong va Thi truong đuoc gioi han hai nhiem ky lien tuc. Tuy nhien, khi mot Thanh vien Hoi đong het nhiem ky co the đuoc bau đe lam Thi truong, va nguoc lai Thi truong het nhiem ky co the đuoc bau lam Thanh vien Hoi đong. Hoi đong bau mot pho Thi truong tu cac thanh vien cua Hoi đong tai cuoc hop thu hai cua nam. Nguoi nay hoat đong nhu Thi truong trong thoi gian Thi truong vang mat tam thoi.
Quan ly Thanh pho la nguoi quan ly hanh chinh cua Thanh pho, va phai trinh ngan sach hang nam đe Hoi đong Thanh pho phe duyet. Khi van phong khong co nguoi phu trach, Thi truong đe xuat mot ung cu vien đe lam Quan ly Thanh pho theo su chuan y cua Hoi đong. Hoi đong bo nhiem nguoi quan ly voi nhiem ky khong xac đinh. Co the loai bo nguoi quan ly bat cu luc nao thong qua viec bau lai. Cac vien chuc khac do Hoi đong chi đinh la Luat Su Thanh pho, Kiem toan vien Thanh pho, Thu ky Thanh pho va Kiem toan Canh Sat Ðoc Lap.
Va giong nhu tat ca cac Thanh pho va cac hat trong tieu bang, San Jose co đai dien trong Co quan Lap phap Nha nuoc.
San Jose la thu đo cua Hat Santa Clara. Nhieu co so chinh quyen Hat đuoc đat tai đay, bao gom phong Đieu hanh Hat, Ban kiem soat, Van phong Bien ly Hat, tam Toa an, Van phong Canh sat, va Thu ky hat.


= Toi pham =
Toi pham o San Jose van luon thap hon so voi cac Thanh pho lon cua My khac. Giong nhu hau het cac Thanh pho lon, muc đo toi pham đa giam đang ke sau khi tang nhanh trong nhung nam 1980. Ngay nay, Thanh pho đuoc xep hang la mot trong nhung Thanh pho tren 500.000 dan an toan nhat nuoc. Ket qua nay dua tren cac so lieu thong ke toi pham đuoc bao cao len Cuc Đieu tra Lien bang trong sau loai: giet nguoi, hiep dam, cuop tai san, bao luc nghiem trong, trom nhap nha, va trom cap o to. Tinh đen nam 2009, Thanh pho co ty le toi pham thap thu nhi so voi tat ca cac Thanh pho tren 500.000 dan, chi sau Honolulu. Tuy nhien trong nam 2011, cac vu giet nguoi đa tang vuot so voi nam 2010. Cu the la 39 vu trong nam 2011 so voi 20 vu trong nam 2010.


= Thanh pho ket nghia =
Okayama, Nhat Ban
San Jose, Costa Rica
Veracruz, Mexico
Tainan, Đai Loan
Dublin, Ai-Len
Yekaterinburg, Nga
Kanpur, An Đo
Oeiras, Bo Đao Nha
Pune, An Đo
Pekanbaru, Indonesia


Chu thich