Đo la Canada hay dollar Canada (ky hieu tien te: $; ma: CAD) la mot loai tien te cua Canada. No thuong đuoc viet tat voi ky hieu đo la la $, hoac C$ đe phan biet no voi cac loai tien te khac cung đuoc goi ten la đo la. Đo la Canada đuoc chia thanh 100 Cent. Tinh đen 2007, đong đo la Canada la loai tien te đuoc trao đoi hang thu 7 tren the gioi.


Lich su = Đo la vang =
Vao nam 1841, tinh Canada moi thanh lap đa tuyen bo rang đong pound cua minh la tuong đuong voi mot phan muoi đong eagle vang cua My (10 đo la My) va co gia tri bang 5 s. (5 shilling) trong đon vi tien te đia phuong. Đong đo la Tay Ban Nha bac đuoc đinh gia bang 5 s. 1 p. va đong Sovereign đuoc đinh gia bang 1 bang 4 s. 4 p., mot gia tri chinh xac theo ham luong vang cua no so voi ham luong vang vang cua đong đo la My vang.


= Đo la Canada đoc lap =
Tinh Canada tuyen bo rang tat ca cac tai khoan can đuoc duy tri theo đo la va cent vao thoi điem ngay 1 thang 1 nam 1858, va ra lenh phat hanh cac đong tien xu Canada chinh thuc đau tien trong cung mot nam. Đong đo la đuoc chot ngang gia voi đong đo la My, theo tieu chuan vang la $1 = 23,22 grain (1,505 g) vang.
Cac vung thuoc đia ket hop cung nhau trong Lien bang Canada đa dan dan chap thuan he thong thap phan trong vai nam sau đo. New Brunswick, British Columbia va đao Hoang tu Edward chap nhan cac đong đo la co gia tri tuong đuong voi đong đo la Canada (xem đo la New Brunswick, đo la British Columbia va đo la đao Hoang tu Edward). Tuy nhien, Nova Scotia va Newfoundland khong chap nhan cung mot đong đo la nhu vay (xem đo la Nova Scotia va đo la Newfoundland). Nova Scotia duy tri loai tien te cua minh cho đen nam 1871, con Newfoundland thi phat hanh tien te cua minh cho đen khi tham gia Lien bang Canada nam 1949, mac du gia tri cua đong đo la Newfoundland trong nam 1895 đa đuoc đieu chinh đe lam cho no tuong đuong voi đong đo la Canada.

Quoc hoi lien bang thong qua đao luat tien te thong nhat vao thang 4 nam 1871, ket thuc viec su dung cac loai tien te đia phuong va thay the chung bang đong đo la Canada chung. Tieu chuan vang đa tam thoi bi tu bo trong thoi gian the chien thu nhat va bi hoan toan bai bo tu ngay 10 thang 4 nam 1933. Tai thoi điem bung phat the chien thu hai, ty gia trao đoi voi đong đo la My đa đuoc chot o muc 1,1 đo la Canada = 1 đo la My. No đuoc thay đoi thanh ngang gia vao nam 1946. Nam 1949, đong sterling bi pha gia va đong đo la Canada cung bi mat gia theo, tro ve muc 1,1 đo la Canada = 1 đo la My. Tuy nhien, đong đo la Canada đa đuoc tha noi trong nam 1950, chi tro ve ty gia hoi đoai co đinh vao nam 1962, khi đong đo la Canada đuoc chot o muc 1 đo la Canada = 0,925 đo la My. Muc nay keo dai cho đen nam 1970, sau đo gia tri cua loai tien te nay đa đuoc tha noi.


Thuat ngu Tieng Anh Canada, giong tieng Anh My, su dung tu long "buck" đe chi đo la. (Tu nay co nguon goc tu Canada; no phat sinh tu đong tien xu do cong ty Hudson's Bay đuc trong the ky 17 voi gia tri tuong đuong voi mot tam da long hai li đuc - mot "buck".) Do su xuat hien cua hinh con chim lan mo đen (loon trong tieng Anh) tren mat sau cua đong đo la tien xu, thay the cho đong đo la tien giay vao nam 1987, tu "loonie" đa đuoc dung trong cach noi chuyen tai Canada đe phan biet đong đo la Canada tien xu voi đong đo la Canada tien giay. Khi đong hai đo la tien xu đuoc đua vao su dung nam 1996, thi tu phai sinh "toonie" đa tro thanh tu pho bien đe chi no trong tieng long cua tieng Anh Canada.
Trong tieng Phap, loai tien te nay đuoc goi la le dollar; cac tu long trong tieng Phap Canada bao gom piastre hoac piasse (giong nhu buck, nhung tu nguyen thuy đuoc su dung trong tieng Phap the ky 18 đe phien dich dollar) va huard (tuong đuong voi loonie, do huard la tu trong tieng Phap đe chi loon, hinh con chim xuat hien tren đong tien xu). Cach phat am trong tieng Phap cho tu "cent" (đuoc phat am tuong tu nhu trong tieng Anh la /sɛnt/ hoac /sɛn/, khong giong nhu tu đe chi 100 /sɑ/ hay /sa/) noi chung thuong đuoc su dung cho su phan chia; sou la mot thuat ngu khac, khong chinh thuc.


Tien xu Trong nam 1858, cac loai tien xu 1 ¢ bang đong thiec va 5 ¢, 10 ¢ va 20 ¢ bang bac 0,925 đa đuoc Canada ban hanh. Ngoai tru tien xu 1 ¢ đuoc đuc nam 1859, khong co đong xu nao đa đuoc phat hanh cho toi tan nam 1870, khi viec san xuat tien xu 5 ¢ va 10 ¢ đuoc phuc hoi va cac đong xu 25 ¢ va 50 ¢ bang bac đuoc đua vao su dung. Giai đoan tu nam 1908 toi nam 1919, sovereign (tien te chinh thuc tai Canada voi gia tri $ 4,866) đuoc đuc tai Ottawa voi mot chu "C" đanh dau tren tien. Tien xu $ 5 va $ 10 bang vang đa đuoc phat hanh tu nam 1912 toi nam 1914.
Vao nam 1920, kich co cua 1¢ đa đuoc giam va bac pha đa đuoc giam toi 0,800. Vao nam 1922, đong 5 ¢ bang bac đa đuoc thay the bang đong tien xu lon hon, đuc tu niken. Trong nam 1942, nhu la mot bien phap trong thoi gian chien tranh, niken đa đuoc thay the bang tombac (tombac la hop kim cua đong va kem) trong đong xu 5¢, va hinh dang đa đuoc thay đoi tu hinh tron thanh hinh thap nhi giac. Thep ma crom đuoc su dung cho đong 5¢ vao giai đoan 1944-1945, va tu nam 1951 toi nam 1954, truoc khi niken đuoc chap nhan tro lai. Đong 5 ¢ quay tro lai hinh dang ban đau vao nam 1963. Vao nam 1935, đo la Voyageur bang bac đa đuoc gioi thieu nhung viec san xuat bi dung lai nam 1939, khong bat đau san xuat tro lai mai cho toi nam 1945.
Tien xu 10¢ va 25¢ bang bac 0,500 đa đuoc ban hanh vao giua nam 1967, truoc khi bac đuoc thay the hoan toan bang niken, va tien xu 10¢ va 25¢ vao giua nam 1968 (vao đau nam la đong tien xu 50¢ va $1, cung thoi gian đo ca hai đa đuoc giam kich thuoc). Nam 1982, đong xu 1¢ đa thay đoi thanh hinh thap nhi giac con đong 5¢ đuoc chuyen sang dung hop kim đong-niken. Vao nam 1987, đong xu $1 đuc tu niken ma vang đa đuoc gioi thieu. Tien xu $2 luong kim ra đoi nam 1996. Nam 1997, kem ma đong đa thay the cho đong thiec trong tien xu 1 ¢. Thoi gian sau đo, vao nam 2000, cac loai tien xu 1¢, 5¢, 10¢, 25¢ va 50¢ bang thep ma đa đuoc gioi thieu, voi đong xu 1¢ đuoc ma đong va nhung đong xu khac thi boc bang hop kim đong-niken.
Nhung đong tien xu đuoc Xuong đuc Canada hoang gia san xuat o Winnipeg, Manitoba, 
va hien nay đuoc phat hanh voi menh gia 1¢ (penny), 5¢ (nickel), 10¢ (dime), 25¢ (twenty-five cent piece) ("quarter" khong phai la mot ten goi chinh thuc tai Canada), 50¢ (50¢ piece) (mac du 50 ¢ piece it khi đuoc su dung), $1 (loonie), va $2 (toonie). Bo tieu chuan thiet ke la cac bieu tuong cua Canada (thuong la đong vat hoang da) nam tren mat trai, va hinh Elizabeth II noi tren mat phai. Tuy nhien, mot so đong penny, nickel, dime hien van con luu thong co mang hinh noi cua George VI. Nhung đong xu ky niem voi cac mat trai khac nhau cung đuoc phat hanh khong đinh ky. Tien xu 50¢ hiem khi đuoc tim thay trong luu thong; chung thuong đuoc suu tap va khong đuoc su dung thuong xuyen trong cac giao dich thuong nhat. Đa co nhung cuoc thao luan lap đi lap lai ve viec rut penny ra khoi luu thong voi ly do la Xuong đuc Canada hoang gia phai mat toi 4 cent đe san xuat va phan phoi đong tien xu 1 cent nay. Đong penny Canada tieu ton it nhat 130 trieu C$ moi nam đe duy tri no trong luu thong, theo uoc tinh cua mot to chuc tai chinh keu goi rut bo đong penny.
Vao nam 2007 mot cuoc khao sat cho thay, chi co 37% dan so Canada su dung penny, nhung chinh phu van tiep tuc san xuat khoang 816 trieu penny moi nam, tuong đuong 25 penny cho mot nguoi Canada.


Giay bac Tien giay co ten goi la đo la đuoc phat hanh lan đau o Canada la British Army Bills, phat hanh vao giua nhung nam 1813 va 1815 voi menh gia trong khoang tu C$1 toi C$100. Chung la su phat hanh khan cap do cuoc chien nam 1812. Giay bac đau tien đuoc Ngan hang Montreal phat hanh nam 1817. Mot luong lon cac ngan hang đu tu cach đuoc thanh lap trong cac thap nien 1830, 1850, 1860 va 1870, mac du nhieu ngan hang chi phat hanh tien giay trong mot thoi gian ngan. Cac ngan hang khac, nhu ngan hang Montreal, phat hanh giay bac trong mot vai thap nien. Cho đen nam 1858, rat nhieu giay bac đa đuoc phat hanh voi menh gia la ca hai loai shilling/pound va đo la (5 shilling = $1). Mot luong lon cac menh gia khac nhau đa đuoc ban hanh, bao gom ca C$1, C$5, C$10, C$20, C$50, C$100. Sau nam 1858, chi cac menh gia đo la la đuoc su dung. Xem them Giay bac ngan hang đu tu cach tai Canada đe biet them thong tin.
Sau khi thanh lap vao nam 1841, tren đia ban tinh Canada đa bat đau phat hanh tien giay. Giay bac đuoc ngan hang Montreal san xuat cho chinh phu vao giua nhung nam 1842 va 1862, voi cac menh gia $4, $5, $10, $20, $50 va $100. Nam 1866, Canada bat đau phat hanh tien giay rieng cua minh, voi cac menh gia  C$1, C$2, C$5, C$10, C$20, C$50, C$100, C$500 va C$1000.Giay bac $50 va $100 theo sau trong nam 1872, nhung phan lon giay bac chinh quyen san xuat sau nay chi la giay bac C$1 va C$2, co C$4 đuoc them vao trong nam 1882. Cac menh gia C$500, C$1000, C$5000 va C$50,000 đuoc phat hanh sau nam 1896 chi đe giao dich ngan hang ma thoi.
Luat ngan hang nam 1871 gioi han cac menh gia nho nhat ma cac ngan hang đu tu cach co the phatn hanh đen C$4, tang len đen C$5 trong nam 1880. Đe tao đieu kien mua hang duoi C$5 ma khong can su dung cac giay bac cua nha nuoc tu tri, ngan hang Molsons đa phat hanh giay bac C$6 va C$7 trong nam 1871. Chinh phu ban hanh giay bac C$5 tu nam 1912. To giay bac 25¢ cuoi cung, goi la giay bac mat gia do kich co nho cua chung, co nien ky vao nam 1923.
Trong nam 1935, chi con muoi ngan hang đu tu cach (chartered bank) van con phat hanh giay bac, ngan hang Canada đuoc thanh lap va bat đau phat hanh cac giay bac voi cac menh gia C$1, C$2, C$5, C$10, C$20, C$50, C$100, C$500 va C$1000. Nam 1944, cac ngan hang đu tu cach đa bi cam khong cho phat hanh tien te rieng cua minh, voi Ngan hang Hoang gia Canada va Ngan hang Montreal thuoc so nhung ngan hang cuoi cung đuoc phat hanh giay bac.
Mac du tien xu C$1 đuoc gioi thieu vao nam 1935, nhung chua toi khi gioi thieu no thi giay bac ngan hang C$1 đa đuoc rut khoi luu thong. Giay bac C$2 cung đa đuoc thay the bang tien xu nam 1996. Hien tai tat ca cac giay bac ngan hang đeu đuoc Cong ty giay bac Canada va BA International Inc in cho Ngan hang Canada.
Trong nam 2000, Ngan hang Canada ngung viec phat hanh giay bac $1000 va bat đau 
rut chung ra khoi luu thong, "nhu la mot phan cua cuoc chien chong rua tien va cac to chuc toi pham."


Tien te chinh thuc Giay bac đo la Canada đuoc Ngan hang Canada phat hanh la tien te chinh thuc o Canada. Tuy nhien, cac giao dich thuong mai co the đuoc thanh toan hop phap theo bat ky cach nao ma cac ben lien quan thoa thuan.
Tien te chinh thuc cua he thong tien te Canada đuoc đieu chinh bang Đao luat tien te, trong đo đat ra gioi han cua:

C$40 neu menh gia la C$2 hoac cao hon nhung khong vuot qua C$10;
C$25 neu menh gia la C$1;
C$10 neu menh gia la 10¢ hoac cao hon nhung khong qua C$1;
C$5 neu menh gia la 5¢;
25¢ neu menh gia la 1¢.
Cac nha ban le o Canada co the tu choi giay bac cua ngan hang ma khong vi pham quy đinh cua phap luat. Theo cac chi dan phap ly, phuong thuc thanh toan phai đuoc thoa thuan khi cac ben tham gia giao dich. Vi du, cac cua hang nho co the tu choi giay bac ngan hang C$100, neu ho cam thay đieu đo co the lam ho tro thanh nan nhan cua tien gia; tuy nhien, chinh sach chinh thuc goi y rang cac nha ban le nen luong gia tac đong cua cach tiep can nay. Trong truong hop khong co hinh thuc thanh toan chap nhan đuoc giua cac ben đoi voi đong tien chinh thuc đo, cac ben lien quan nen nho tu van phap ly.
Đo la Canada đuoc mot so doanh nghiep o cac thanh pho phia bac Hoa Ky nhat chap nhan, cung nhu đo la My đuoc nhieu doanh nghiep Canada tai cac thanh pho gan bien gioi nhat chap nhan.


Gia tri Khong giong nhu cac loai tien te khac trong he thong Bretton Woods, co gia tri co đinh, đong đo la Canada đa đuoc cho phep đe tha noi tu nam 1950 toi nam 1962. Vao giua nam 1952 toi 1960, đong đo la Canada đa đuoc trao đoi o ty gia cao hon so voi đo la My, đat muc cao $1,0614 đo la My trong ngay 20 thang 8 nam 1957.
Đo la Canada bi mat gia sau nam 1960, va đieu nay co su đong gop cua viec thu tuong chinh phu John Diefenbaker that bai trong cuoc bau cu 1963. Đong đo la Canada tro lai che đo ty gia co đinh vao nam 1962 khi gia tri cua no đa đuoc thiet lap tai $0,925 USD, va no con duy tri đen nam 1970. Nhu la mot bien phap chong lam phat, đong đo la Canada đa đuoc tha noi vao nam 1970. Gia tri cua no đuoc đanh gia cao va no co gia tri hon 1 đo la My trong mot phan cua thap nien 1970. Đinh cao la vao ngay 25 thang 4 nam 1974, khi no đat toi muc 1,0443 USD.

Đong đo la Canada mat gia so voi đong đo la My trong thoi gian bung no cong nghe thap nien 1990 voi trung tam la Hoa Ky, va đuoc giao dich thap toi muc 61,79 ¢ US ngay 21 thang 1 nam 2002, mot ty gia thap nhat moi thoi đai. Ke tu đo, gia tri cua no đoi voi tat ca cac loai tien te chinh đa tang, mot phan la do gia cao cua hang hoa (đac biet la dau mo) ma Canada xuat khau.
Gia tri cua đo la Canada so voi đo la My tang manh trong nam 2007 do su tiep tuc lon manh cua nen kinh te Canada va suy yeu cua tien te My tren thi truong the gioi. Trong phien giao dich ngay 20 thang 9 nam 2007 no lan đau tien ngang gia voi đo la My ke tu ngay 25 thang 11 nam 1976.
Lam phat gia tri cua đong đo la Canada la kha thap tu thap nien 1990, nhung la nghiem trong trong mot so thap ky truoc đo. Trong nam 2007 đo la Canada đa phuc hoi đang ke, tang gia len trong 23% gia tri.
Ngay 28 thang 9 nam 2007, đong đo la Canada đong cua o muc tren so voi đong đo la My lan đau tien trong vong 30 nam, o muc $ 1,0052 US. Ngay 7 thang 11 nam 2007, no đat muc US$1,1024 trong giao dich, mot ty gia cao hien tai, sau khi Trung Quoc cong bo se đa dang hoa $1,43 nghin ty US du tru ngoai hoi cua minh ra khoi đo la My. Tuy nhien, vao ngay 30 thang 11, đong đo la Canada lai mot lan nua ngang gia voi đo la My, vao 4 thang 12, đong đo la Canada đa quay tro lai muc $0,98 US, thong qua viec cat giam lai suat cua Ngan hang Canada, do quan ngai ve viec xuat khau toi Hoa Ky. Ty gia dao đong tu $0,9644 toi $1,0298, sau nam moi 2008 o muc duoi $1,01 US. (Đo la Canada đa tung tang cao toi muc US $2,78 vao ngay 11 thang 7 nam 1864 sau khi Hoa Ky tam thoi tu bo tieu chuan vang.) Tuy nhien, ke tu cuoi thang 7 nam 2008, đong đo la Canada đa sut gia đang ke, đat muc 84 cent My vao ngay 17 thang 10 va giam con 80 cent vao ngay 22 thang 10.
Do 84,2% xuat khau cua Canada la vao Hoa Ky, va 56,7% nhap khau vao Canada la tu Hoa Ky, nen nguoi Canada chu yeu quan tam đen gia tri cua tien te cua minh so voi đo la My. Mac du cac e ngai quoc noi nay sinh khi đong đo la Canada đuoc giao dich thap hon nhieu so voi đo la My, nhung cung co cac moi e ngai cua cac nha xuat khau khi đong đo la đuoc đinh gia cao mot cach nhanh chong. Su tang gia cua đong đo la Canada lam tang gia ca hang xuat khau cua Canada vao Hoa Ky. Mat khac, co nhung uu the cho mot đong đo la tang gia, o cho la cac nganh cong nghiep Canada co the mua nguyen vat lieu va cac doanh nghiep nuoc ngoai voi gia re hon.
Ngan hang Canada khong co muc tieu gia tri cu the cho đong đo la Canada va đa khong can thiep vao cac thi truong ngoai hoi ke tu nam 1998. Quan điem hien tai cua Ngan hang Canada la cac đieu kien thi truong se xac đinh gia tri cua đong đo la Canada.
Tren thi truong the gioi, theo dong lich su, đo la Canada co khuynh huong xe dich theo đo la My. Su tang gia bieu kien cua đo la Canada (so voi đo la My) co the van chi la giam gia so voi cac loai tien te quoc te khac; tuy nhien, trong qua trinh tang gia cua đo la Canada tu nam 2002, no đa tang gia tri so voi ca đo la My cung nhu so voi cac loai tien te quoc te khac.
Do gia tri tang cao va ty gia cao ky luc moi, đo la Canada đa đuoc tap chi Time tang danh hieu Canadian Newsmaker of the Year (Su kien Canada cua nam) cho nam 2007.


Tien te du tru Mot so ngan hang trung uong (va ngan hang thuong mai) giu đo la Canada nhu la tien te du tru. Đo la Canada đuoc coi la mot loai tien te kiem chuan.
Trong nen kinh te chau My đo la Canada đong mot vai tro tuong tu nhu đo la Uc (AUD) tai khu vuc Chau A-Thai Binh Duong. Đo la Canada (trong vai tro nhu la mot loai tien te du tru cho ngan hang) tung la mot phan quan trong cua cac nen kinh te va cac he thong tai chinh cac quoc gia vung Caribe thuoc Anh, Phap va Ha Lan ke tu thap nien 1950. Đo la Canada cung đuoc nhieu ngan hang trung uong o Trung My va Nam My nam giu. Viec nam giu đo la Canada tai chau My Latinh đuoc thuc hien nhu the la do tai moi quoc gia đeu co su luu hanh kieu hoi va thuong mai quoc te co tam quan trong quoc gia.
Bang cach theo doi su xe dich cua đo la Canada so voi đo la My, cac nha kinh te ngoai hoi co the gian tiep theo doi cac trang thai va cac mau hinh noi tai cua nen kinh te My ma co the khong nhan thay bang cach theo doi truc tiep. Đo la Canada chi tien trien đay đu thanh loai tien te du tru toan cau ke tu thap nien 1970 khi no đuoc tha noi so voi tat ca cac loai tien te khac tren the gioi.
Ban mau:Ty gia


Tham khao Lien ket ngoai Tim ty gia ngoai te (tieng Anh) (tieng Phap)
Lich su cua moi đong đo la Canada (tieng Anh)
Ngan hang Canada — giay bac ngan hang (tieng Anh) (tieng Phap)
Free CAD / USD Currency Price Chart (tieng Anh)
Giay bac ngan hang cua Canada o Will's Online World Paper Money Gallery (tieng Anh)
Tien giay cua Canada (tieng Anh) (tieng Đuc) (tieng Phap)


Ti gia hoi đoai hien thoi cua đong CAD Xem them Canada
Kinh te Canada


Lien ket ngoai