Vuong Hi Chi (chu Han: 王羲之; 303 – 361), tu Dat Thieu (逸少), hieu Đam Trai (澹斋), la nha thu phap noi tieng thoi Đong Tan trong lich su Trung Quoc. Ve sau tham bai huu quan tuong quan, nen con đuoc goi la Vuong Huu Quan (王右軍).
Ong đuoc nhin nhan khong chi la danh nhan thoi Đong Tan ma trong ca lich su Trung Quoc, noi tieng ve thu phap tuyet ky, nen con đuoc xung goi la Thu thanh (書聖). Ong la mot trong Muoi vi thanh trong lich su Trung Quoc.


Than the Vuong Hi Chi nguoi Lang Ta quan, thuoc Kieu tinh Si toc Lang Ta Vuong thi (nay la huyen Lam Nghi, Son Đong), cung que voi Gia Cat Luong. Sau gia đinh ong di cu toi Son Am (nay la Thieu Hung, Chiet Giang). Ong sinh ra trong gia đinh co truyen thong thu phap. Cha ong la Vuong Khoang (王旷), bac ong la Vuong Đao (王廙), Vuong Ban (王彬) đeu lam quan cao trong trieu đinh va gioi thu phap.
Vuong Hi Chi sinh cuoi thoi Tay Tan. Ong lon len thoi loan Ngu Ho thap luc quoc, gia đinh chuyen xuong Giang Nam va lam quan nha Đong Tan.
Nam 323, bac ho Vuong Hi Chi la Vuong Đon noi loan chong trieu đinh nen gia đinh ong bi lien luy va bi bat giam. Sau nay loan Vuong Đon cham dut, gia đinh ong đuoc tha toi nhung vu viec tac đong lon đen tam ly ong khien ong khong tha thiet voi quan truong.
Nam 326, Vuong Hi Chi bat đau lam quan, trai qua cac chuc vu: Mat thu lang, Tham quan, Truong su, Thu su Giang Chau, Ninh Vien tuong quan, Ho quan tuong quan, Huu quan tuong quan, Noi su Coi Ke. Do khong nhieu chi tien thu đe thang tien, ong tung đuoc tien cu lam chuc Thi trung - mot chuc vu gan Hoang đe - nhung Vuong Hi Chi đa tu choi. Vi khong thich ganh đua tren quan truong, sau khi lam Thu su Giang chau 1 nam, ong xin tu chuc đe chuyen tam nghien cuu thu phap.
Tren linh vuc chinh tri va quan su thoi loan, Vuong Hi Chi khong co đong gop lon nhung ong đuoc nguoi đoi va hau the biet toi la mot nha thu phap noi danh bac nhat Trung Quoc va đuoc menh danh la Thu thanh (書聖).
Nam 361, vao thoi Tan Muc Đe, Vuong Hi Chi qua đoi, huong tho 59 tuoi. Ong đuoc trieu đinh truy tang la Kim tu quang loc đai phu, nhung con chau ong lam theo di chuc cua ong đa kien quyet tu choi, khong nhan.


Hoc thu phap thanh tai = Thoi tho au =

Tu nho, Vuong Hi Chi khong gioi bien thuyet, khong to ra co biet tai gi, chi say me thu phap. Nam len 7 tuoi ong đa theo Ve phu nhan hoc chu. Gia đinh Ve phu nhan von co truyen thong thu phap: cha la đai than Ve Quan nha Tay Tan cung anh trai ba la Ve Hang đeu la nhung nha thu phap co tieng đuong thoi.
Nam len 11 tuoi, vo tinh co lan ong thay duoi goi cha co cuon sach noi ve nghe thuat thu phap cua đoi truoc, Hi Chi bat đau chu y. Nhan luc cha ra khoi phong, Hi Chi thuong vao lay sach đoc trom. Cha ong nghi ngo nhung chua ro con minh vao lam gi. Ve sau, me ong biet chuyen, khuyen đoi khi nao lon cha se truyen thu cho. Hi Chi đap rang:

Con đa hieu tuong tan đieu trong sach roi, đoi khi con lon e rang đa muon.
Cha Hi Chi thay con con nho đa co chi, ben day con hoc. Chi qua thoi gian ngan, thu phap cua ong đa tien bo vuot bac. Ve phu nhan xem chu ong viet, noi voi Vuong Sach rang:

Vuong Hi Chi chac chan đa xem cuon Dung but quyet, toi thay thu phap cua no đa co cai tri cua bac lao thanh roi! Thang nho nay sau at thanh danh, chi e ten tuoi minh bi no lam phai mo thoi!
Sau đo, Hi Chi theo hoc nguoi chu la Vuong Toc cung la mot nha thu phap gioi.


= Khi truong thanh =
Lon len, Vuong Hi Chi rat kham phuc but phap Cong Khai thu cua Chuong Thao ma nhieu nguoi cho rang ky dieu nhat khi đo. Ong đi chu du nhieu noi, gap cac nha thu phap noi tieng khi đo nhu Ly Tu, Chung Dao, Truong Suong, Truong Chi..., thay đoi dan nhung han che cua minh va tiep thu nhung tinh hoa cua nhung nguoi đi truoc.
Trong so nhung nguoi đa gap, ong hoc đuoc nhieu nhat o Chung Dao va Truong Chi. Tiep thu tu Chung Dao - nguoi đuoc coi la ong to cua cach viet chu Khai - Vuong Hi Chi luoc bot nhung ton tai cua chu Le, "them bot xuong thit", nhan manh vao nhuan sac va "uyen thai nghien hoa". Cach viet cua Vuong Hi Chi đa tao ra mot the đoc lap, khien moi nguoi cho rang thu phap thoi truoc ong đeu phe bo, thu phap hien tai do ong sang lap.
Tiep thu tu Truong Chi, ong khac phuc su roi rac, đut đoan giua cac chu, khien cho chung trong net đam co net mo, net gap; hoa tinh cam vao net but, nang nghe thuat viet thu phap len mot tam cao moi va đuoc luu truyen rong rai thoi Đong Tan.
Co y kien đua ong ra so sanh voi Chung Dao va Truong Chi va ket luan: so voi Truong Chi thi hon han ve khoang đat, phong tung; so voi Chung Dao thi tram on, kin đao co thua. Thu phap cua Vuong Hi Chi la ket hop tinh te giua hai truong phai bao thu va phong tung. Su đa dang trong thu phap cua ong lam vua long rat nhieu nguoi, đap ung đuoc chuan muc cao nhat cua thu phap. Chinh vi vay, ong đuoc nguoi đuong thoi menh danh la "Thu thanh".
Đe co su tinh xao trong thu phap, Vuong Hi Chi đa khong ngung kho luyen. Voi rieng mot chu "Vinh" (永), ong dung toi 15 nam đe luyen. Ong mai luyen tap toi muc quen an, quen ngu. Nguoi đoi sau goi ky tich nay cua ong bang cau "dung tam thap ngu nien, thuy cong nhat vinh tu" (用心十五年始工一永字) voi y nghia "dung tam rong ra 15 nam khoi đau bang mot chu vinh".


Ly luan ve thu phap Hoc thanh tai, kien thuc ly luan ve thu phap cua Vuong Hi Chi cung đat đen muc uyen bac. Tong hop tu nhieu sach vo đa đuoc đoc, ong viet thanh nhieu cuon sach ly luan noi tieng nhu: Đe Ve phu nhan but tran đo hau (Ban luan ve but phap cua Ve phu nhan tren buc tranh), But the luan (Ly luan ve the but), Dung but phu.
Qua nghien cuu, ong cho rang: viet but phap cung nhu bay binh bo tran, biet van dung tot se thu ket qua; but phap cung can co "xao", "nhan", dut khoat, quyet đoan. Ong đac biet coi trong y but: khi muon viet phai mai muc truoc; mai muc xong đe tinh than thu thai roi nghi đen the chu, phai du tinh chu lon hay chu nho, net đam net nhat ra sao, lien ket voi nhau nhu the nao, sau đo moi đat but viet.
Thu phap cua Vuong Hi Chi đuoc đanh gia la thien bien van hoa, long y tuong vao chu. Ong cho rang: but luc phai sac nhu dao, nhanh nhen bien hoa, hoac tram on tinh lang. Ong ly giai: 

Ve cau tao chu: Hai chu hop lam mot, khong đuoc đut đoan, nhung net trung thi khong qua dai, đon ma khong qua nho, lap ma khong qua to; chu lon nen trong vong gioi han, chu nho nen phong tung, rong rai.
Ve bo cuc: Bat ky chu gi hinh dang, bien hoa the nao đeu phai co su tap trung cau mach thong suot, khi huyet luu thong moi tao ra đuoc cai hon cho tac pham.
Vuong Hi Chi rat chu trong hoc tap va rut kinh nghiem tu nguoi khac. Thanh tuu thu phap cua ong đat đen đinh cao nghe thuat ma nguoi đoi sau cung khong đat toi đuoc. Tu thoi Luc trieu tro ve sau, nhung tac pham thu phap cua ong co anh huong lon đen cac nha thu phap Trung Quoc.


Tac pham Đe Ve phu nhan but tran đo hau
But the luan
Dung but phu
Ngoai nhung tac pham tren thi tac pham noi tieng nhat ma ong đe lai la Lan Đinh tap tu. Đay la tac pham the hien tai nang cua ong. Mua he nam 355, ong cung mot so nha van, nha tho tu tap o nui Coi Ke tai Lan Đinh tranh nang, cung nhau uong ruou va lam tho. Khi đo Vuong Hi Chi cao hung, lay but long chuot viet len giay lua, đo chinh la tac pham Lan Đinh.
Lan Đinh tap tu đuoc nguoi đoi vi nhu Mat Troi, Mat Trang giua bau troi, đuoc menh danh la "Thien ha đe nhat hanh thu", đen ngan nam sau hau the van than phuc.
Tuong truyen Đuong Thai Tong vi qua me cuon sach nay, cho nguoi đi khap noi truy tim ban goc. Cuoi cung tim ra nha su Bien Tai la chu nhan. Du rat nhieu lan thuyet phuc, tham chi doa nat Bien Tai, vua Đuong đanh đe Bien Tai mang sach ve. Khong cam chiu, Thai Tong sai mot muu si la Tieu Duc cai trang thanh thu sinh đen ket ban voi Bien Tai. Khi đa than quen, nhan mot hom Bien Tai đi vang, Tieu Duc ben lay trom Lan Đinh tap tu mang ve cho vua Đuong. Đuong Thai Tong quy sach, khi chet khong chon theo ma sai đe lai lam bau vat cho hau the (ban goc hien nay khong con nua). Thanh Cao Tong cung rat nguong mo Lan Đinh tap tu.
Cac con Vuong Hi Chi cung co nhieu nguoi tro thanh nha thu phap co danh tieng thoi Đong Tan, trong đo phai ke đen nguoi con thu bay la Vuong Hien Chi. Hai cha con ho Vuong đuoc nguoi đoi xung tung la "thao thanh nhi Vuong".
Khoai tuyet thoi tinh thiep cua Vuong Hi Chi, Trung thu thiep cua Vuong Hien Chi va Ba vien thiep cua Vuong Tuan đuoc vua Can Long xep vao "Tam hy mac bao" (ba vat quy hiem) va xay dung Tam hy đuong đe cat giu.


Thu vien Nhan đinh Luong Vu đe đanh gia thu phap cua ong nhu sau:

The chu hung dat nhu rong mua o Thien Mon, nhu ho chau o Phuong khuyet, vi vay la bao vat cua muon đoi, mai mai la mau muc đe nguoi đoi hoc tap.
Theo Đuong Thai Tong:

Chu cua Vuong Hi Chi tuong sat co kim, tan thien tan my.
Cac nha nghien cuu Trung Quoc cho rang thanh cong cua Vuong Hi Chi ngoai tai nang, khi chat va su kho luyen con co anh huong cua Huyen hoc va Lao Tu, Trang Tu đoi voi thoi đai ma ong song.


Xem them Nha Tan
Vuong Đao
Vuong Đon


Tham khao Tieu Le, Ma Ngoc Chu, La Dien Đao (2004), 100 nguoi đan ong co anh huong đen lich su Trung Quoc, Nha xuat ban Chinh tri quoc gia
Nguyen Thanh Ha (2008), Muoi vi thanh trong lich su Trung Quoc, Nha xuat ban Van hoa thong tin


Chu thich