Hakama (袴 (kho), Hakama nghia la "cai quan") la mot loai trang phuc truyen thong cua nguoi Nhat Ban. Nhung loai quan ong cut đa đuoc su dung o trieu đinh Trung Quoc vao thoi nha Tuy va Đuong, va phong cach nay đuoc tiep nhan boi nguoi Nhat trong kieu dang cua hakama co nguon goc tu the ky thu sau. Hakama đuoc buoc o hong va keo dai cho đen mat ca chan. Chung đuoc mac ben ngoai mot bo kimono (hakamashita).
Co hai loai hakama, loai co chia umanori (馬乗り (ma thang), umanori nghia đen la hakama cuoi ngua) va loai khong chia andon hakama (行灯袴 (hang đang kho), andon hakama nghia đen la hakama dang đen long). Loai umanori co chia ong quan, tuong tu nhu quan thuong. Ca hai loai nay nhin be ngoai đeu giong nhau. Mot loai "mien nui" hoac "đong ruong" cua umanori hakama theo truyen thong đuoc mac boi nong dan hoac tieu phu trong rung. Chung long hon o eo va that lai o mat ca chan.
Hakama đuoc co đinh boi bon day đai (himo): hai đai himo dai hon buoc vao hai ben cua mat truoc trang phuc, va hai đai himo ngan hon buoc vao hai ben cua mat sau. Mat sau cua trang phuc co mot bo phan cung hinh thang, goi la mot koshi-ita (腰板 (yeu ban), koshi-ita). Phia duoi o ben mat trong la mot hakama-tome (袴止め (kho chi), hakama-tome) (mot cau tao dang hinh muong đoi khi đuoc nhac đen nhu mot hera) đuoc giau vao trong obi hoac himo o mat sau, va giup co đinh vi tri cua hakama.
Hakama co bay nep gap day, hai o phia sau va nam o phia truoc. Cac nep gap đuoc cho la đai dien cho bay đuc hanh cua vo si đao, đuoc coi la can thiet tren con đuong lam mot samurai. Mac du chung xuat hien o tu the can đoi, cac nep gap phia truoc (ba ben phai, hai ben trai) đuoc sap xep bat đoi xung voi nhau, va đieu nay la mot vi du cua su bat đoi xung trong tham my Nhat Ban.


Hakama danh cho nam Loai hakama trang trong nhat cua nam gioi đuoc may tu lua cung co soc, thuong la mau đen va trang, hoac mau đen va mau xanh hai quan. Chung đuoc mac voi bo montsuki kimono mau đen (kimono voi mot, ba hoac nam gia huy o tren lung, nguc va vai), đeo tabi trang (tat tach ngon), ao nagajuban trang (ao lot cho kimono) va cac loai giay dep. Trong thoi tiet lanh, mot montsuki haori (ao khoac dai) voi mot haori-himo mau trang (day co đinh hai vat ao haori) hoan thien tong the trang phuc.
Hakama co the đuoc mac voi bat ky loai kimono nao ngoai tru yukata (kimono tu soi cotton mac mua he, thuong mac đe thu gian, đe ngu, hoac tai cac le hoi hoac đi choi mua he). Trong khi hakama soc thuong đuoc mac voi kimono trang trong, soc voi mau khac mau đen, xam hoac trang co the đuoc mac voi trang phuc kem trang trong hon. Cac mau đong nhat va mau chuyen (graduated) cung kha pho bien.
Trong khi hakama tung la mot phan bat buoc cua trang phuc phai nam, ngay nay nam gioi Nhat Ban thuong chi mac hakama vao nhung dip vo cung trang trong va tai cac buoi thuong tra, le cuoi va đam tang. Hakama cung thuong đuoc mac thuong xuyen boi cac hoc vien cua mot loat cac mon vo thuat, chang han nhu Kendo, Iaido, Taido, Aikido, Jodo, Ryu-te va Kyudo. Cac đo vat sumo, nhung nguoi khong mac hakama trong cac tran thi đau mon the thao cua ho, tuy nhien, bi bat buoc phai mac trang phuc đac trung truyen thong cua Nhat Ban bat cu khi nao ho xuat hien truoc cong chung. Khi hakama la mot trong nhung phan quan trong nhat cua trang phuc nam gioi đac trung truyen thong, đo vat sumo thuong đuoc thay mac hakama khi tham du cac buoi le trang trong.
Ngoai cac vo si, hakama cung la mot phan cua trang phuc thuong ngay cua cac kannushi Than đao, la cac thay tu đam trach va phuc vu tai cac Than xa.


= Kamishimo, kataginu va naga-bakama =

Hakama theo truyen thong tao nen mot phan cua mot bo trang phuc hoan chinh - đuoc goi la mot kamishimo (上下 hoac 裃 (thuong ha), kamishimo). Đuoc mac boi samurai va trieu than trong thoi ky Edo, bo trang phuc nay bao gom mot bo kimono trang trong, hakama, va mot chiec ao khoac khong tay voi vai lam phong len goi la kataginu (xem hinh).
Samurai vieng tham cac shogun va cac daimyo đang cap cao khac tai trieu đinh đoi khi phai mac mot loai hakama rat dai đuoc goi la naga-bakama (hakama dai). Nhung loai nay gan nhu giong het hakama thuong, tru viec dai đang ke o ca mat sau va truoc, tao nen mot đoan keo dai tam 60 cm va can tro viec đi lai binh thuong, do đo giup ngan chan mot cuoc tan cong bat ngo hay am muu am sat (xem hinh anh tai đay). Naga-bakama hien tai chi đuoc mac đac biet trong cac vo kich Noh (bao gom kyogen), kich kabuki va nghi le Than đao.


= Karusan-bakama =
Mot vai loai hakama trong thoi ky Sengoku co phan vien lam hep hon so voi phan than quan, bat chuoc loai quan ong phinh to mac boi nguoi Bo Đao Nha. Phong cach nay ton tai toi thoi ky Edo va bat đau đuoc goi la karusan-bakama. Ngoai ong con, chung con co mot đai buoc giu dang quan, trong giong nhu mot chiec quan đuoc may phan vien ong xung quanh co chan, do đo phan vai phinh to se khong bung ra nhu hakama thong thuong. Loai nay cung thuong đuoc goi la tattsuke-hakama.


= Sashinuki hakama =
Sashinuki la mot loai hakama co y nghia la đuoc mac theo cach gap ong quan vao ben trong va đe lo cang chan. Đe lam đieu nay, chung co phan dai hon hakama thuong, va mot soi day đuoc luon qua vien ong quan va đuoc that chat, tao mot hieu ung "phinh to". Đe cho phep vua voi kich co co the, cac sashinuki trang trong hon la loai hakama sau vat hon la bon vat. Ve mat ky thuat, soi day quan quanh mat ca nay tao cho sashinuki mot dang kukuri (bi buoc) hakama. Hinh thuc som nhat cua sashinuki đuoc cat nhu hakama thuong (mac du dai hon mot chut) va co mot soi day luon qua vien ong quan moi chan. Nhung soi day đuoc keo chat va cot lai o mat ca chan. Đay la hinh thuc thuong đuoc mac trong thoi ky Heian. Sashinuki đuoc mac boi trieu than voi nhieu loai trang phuc thoai mai hoac ban chinh thuc.


= Yoroi hakama =
Yoroi hakama (giap quan) co cac tam ao giap nho hoac giap dang ong đuoc may vao hakama. No đuoc mac boi cac chien binh samurai.


Hakama cua nu gioi Hakama cua nu gioi khac voi nam gioi theo nhieu cach khac nhau, đac biet nhat la ve thiet ke hoa tiet cua vai va cach that day.
Trong khi hakama cua nam gioi co the đuoc mac o ca cac dip trang trong va khong trang trong, phu nu hiem khi mac hakama, ngoai tru tai le tot nghiep va cac mon the thao truyen thong cua Nhat Ban nhu kyudo, mot vai nhanh cua aikido va kendo. Chi co mot truong hop rat hiem la hakama đuoc phu nu mac trong tiec thuong tra. Nhung hinh anh cua nguoi phu nu trong bo kimono va hakama co lien quan ve mat van hoa voi giao vien. Cung nhu cac giao su đai hoc o cac nuoc phuong Tay đeo mu va mac ao cu nhan khi sinh vien cua ho tot nghiep, nhieu giao vien nu tai Nhat Ban tham du le tot nghiep hang nam trong bo kimono truyen thong voi hakama.
Hinh anh mang tinh bieu tuong nhat cua phu nu mac hakama la cac miko, hoac vu nu, nhung nguoi tro giup trong viec duy tri tho phung va cac buoi le. Đong phuc cua mot miko gom mot bo kimono trang co hakama mau đo tuoi, đoi khi la mot naga-bakama mau đo trong cac buoi le trang trong.

Trong khi hakama trang trong cua nam đuoc may boi loai vai soc, hakama trang trong cua phu nu co ca mau đong nhat hoac đuoc nhuom chuyen mau. Hakama cho phu nu tre đoi khi đuoc trang tri thua thot voi hoa theu nhu hoa anh đao. Phu nu thuong mac hakama chi ngay ben duoi bau nguc, trong khi nam gioi mac chung o phan hong.


That đai co đinh cho hakama Co nhieu cach that hakama cho nam gioi. Đau tien, obi đuoc that bang mot nut đac biet (mot "nut that hakama ben duoi") o sau lung. Bat đau voi phia truoc, cac soi day đuoc buoc quanh that lung va vat len phia tren nut that cua obi. Nhung soi day đuoc đua len phia truoc va vat qua phia duoi that lung, sau đo buoc o phia sau, phia duoi nut that cua obi. Hakama-dome sau đo đuoc giau đang sau obi, koshi-ita đuoc đieu chinh, va nut that sau lung đuoc xoay ve phia truoc va that lai theo mot vai cach khac. Cach lam trang trong nhat voi mot nut that tuong tu nhu hai chiec no bat cheo nhau thanh hinh chu thap.
Phuong phap that nhung loai nut nay cung rat khac nhau, voi hakama cua nu gioi đuoc that mot nut đon gian hon hoac mot nut that no. Nhu voi hakama cua nam, nut that phia truoc đau tien đuoc đem ve phia sau, sau đo mang lai ve phia truoc, sau đo that lai o phia sau voi mot nut that. Sau đo, himo o lung đuoc mang vong ve phia truoc. O điem nay, chung nen đuoc that voi mot nut that no o hong trai, chi ngay truoc phan mo đau, voi phan ket thuc nut co cung đo dai tuong tu. Neu muon chac chan hon, nut that co the đuoc quan mot vong o giua phia truoc quan, roi sau đo that lai ben trong đang sau.


Gap hakama Giong nhu tat ca cac loai quan ao truyen thong cua Nhat Ban, viec gap va cat giu hakama đung co vai tro quan trong trong viec tranh hong va keo dai thoi gian su dung trang phuc, đac biet la voi nhung loai may bang lua. Voi hakama, đieu nay vo cung quan trong, khi ma hakama co rat nhieu nep gap co the de dang bi mat; viec hoi phuc lai đung cac nep gap đo đoi hoi su chu y cua chuyen gia trong cac truong hop nghiem trong.
Hakama thuong đuoc coi la đac biet kho khan đe hoc cach gap đung, mot phan vi cac nep gap cua chung, va mot phan vi nut that dai cua chung phai đuoc vuot phang mot cach chinh xac va xep cung voi nhau truoc khi đuoc buoc vao cac chi tiet cu the.
Nhieu truyen thong cua cac mon vo thuat cho hoc vien mac hakama đa quy đinh phuong phap gap cua hakama. Đieu nay thuong đuoc coi la mot phan quan trong cua nghi thuc.
Trong mot vai mon vo thuat, van ton tai mot truyen thong co rang đo đe co thu bac cao nhat chiu trach nhiem gap hakama cua su phu nhu la mot dau hieu cua su ton trong.


Lien he giua cac nep gap va y nghia trong vo si đao Trong cuon Principles of Aikido, Saotome Mitsugi viet rang, bay nep gap cua hakama đai dien cho bay đuc hanh cua vo si đao. Đieu nay, tren thuc te co mot muc đo tin tuong co the chap nhan đuoc. Trong lich su, hakama đuoc may voi so luong nep gap khac nhau. 

Loai hakama re tien nhat đuoc may boi hai vat (nghia la đuoc may boi hai mieng vai dai ngan khac nhau, mot o mat truoc, mot o mat sau) cho mot chan. Hakama pho thong hon đuoc may boi bon vat, va nhung loai đay đu va sang trong nhat đuoc may tu sau vat. Cang it vat, ngoai viec han che su sung man, con han che so luong cac nep gap co the may đuoc.
…Theo Takada, bushi khong ra ngoai ma khong mac hakama ben ngoai kosode cua ho.
Vi vay, chi co nhung nguoi co cuoc song sung tuc nhat đinh moi co the đu kha nang may nhieu vat va co nhieu nep gap cho hakama cua ho, va bushi (nghia la samurai) luon mac hakama (va co le la mot hakama voi nhieu nep gap) o noi cong cong. Khong co co so ro rang cho viec bay nep gap ban đau đuoc du đinh đe đai dien cho bay đuc hanh cua vo si đao hoac la moi quan he bay nep gap - bay đuc hanh Luu tru ngay 16 thang 2 nam 2019 tai Wayback Machine đuoc phat trien dua tren moi tuong quan giua chi phi va so luong cac nep gap.
Bay đuc hanh đuoc nhac đen cua vo si đao la:

yu (勇 (dung), yu): long qua cam, su dung cam, tinh gan da
jin (仁 (nhan), jin): long nhan ai, khoan dung va rong luong
gi (義 (nghia), gi): su cong bang ngay thang va chinh truc
rei (礼 (le), rei): nghi le, lich thiep va le đo
makoto (誠信 (thanh tin), makoto): su trung thanh, trung thuc
chugi (忠義 (trung nghia), chugi): long trung thanh, su hi sinh
meiyo (名誉 (danh du), meiyo): danh du, uy tin va vinh quang.


Tham khao Đoc them Cach gap hakama, Southern California Naginata Federation.
Cach that hakama Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine, Bu Jin Design Corporation.
Cach lam sach hakama, Kendo America.