Taras Hryhorovych Shevchenko (tieng Ukraina: Тарaс Григoрович Шевчeнко; 9 thang 3 nam 1814 – 10 thang 3 nam 1861) la Đai thi hao dan toc, hoa si, vien si, chien si đau tranh vi dan toc Ukraina, nguoi phat trien va hoan thien nen van hoc moi va ngon ngu moi cua Ukraina.


Cuoc đoi Taras Shevchenko sinh tai lang Moryntsy, chau Kiev, Đe quoc Nga (nay la tinh Cherkasy cua Ukraina). La con mot gia đinh nong no, cung nhu ca gia đinh minh, Taras la so huu cua đia chu Pavel Engelhardt. Chin tuoi ong mo coi me, ba nam sau mo coi cha, vi the tu nho Taras đa phai lao đong vat va chan dat gia suc ngoai đong co. Muoi lam tuoi Taras đuoc xung vao đam "tieu đong" can vu cua chu. Som nhan ra nhung tai nang cua cau be Taras, Pavel Engelhardt đa gui cau hoc ve cung hoa si Jan Rustem o Đai hoc Vilnius. Sau khi chuyen đen Saint Petersburg, Shevchenko đuoc tiep tuc hoc ve bon nam. Ngay 22 thang 4 nam 1838, chang trai Taras đuoc mot so van nghe si Nga bo tien ra tra cho đia chu Engelhardt đe chuoc thanh nguoi tu do. Taras Shevchenko tro thanh sinh vien Hoc vien My thuat, truc tiep theo hoc danh hoa Karl Pavlovich Briullov.
Ngoai viec hoc ve o Hoc vien My thuat, Shevchenko con say me sang tac tho ca. Tap tho đau tay nho be cua Shevchenko co ten la Nguoi hat rong (Kobzar) xuat ban nam 1840 nho tien cua mot nguoi ban Ukraina cua minh. Tap tho nho, chi voi 8 bai tho va truong ca nay đa gay mot an tuong manh me cho nguoi đoc Ukraina cung nhu nguoi đoc Nga.
Nam 1841, Shevchenko sang tac ban truong ca lon Haydamaky mieu ta cuoc khoi nghia nong dan 1768. Cung nhu tap tho đau tay Nguoi hat rong, ban truong ca Haydamaky đa thanh cong lon. Tiep theo xuat hien nhung tac pham tho ca khac đeu co gia tri: Hamalya, Trizna, Giac mo v.v.


Luu đay Nam 1845, Shevchenko tot nghiep Hoc vien My thuat, va tro ve Ukraina bat đau lam viec tai uy ban khao co hoc. Vi giao du voi cac thanh vien tri thuc tien bo, đac biet la voi nha hoat đong xa hoi Nicolay Kostmarov, tham gia Hoi ai huu Thanh Cyril va Methodius –mot to chuc chinh tri hoat đong bi mat o Kiev nham chong lai che đo nong no, Shevchenko đa bi bat cung 10 nguoi khac trong to chuc. Tat ca nhung nguoi nay phai chiu nhung hinh phat khac nhau vi toi to chuc cac hoat đong chinh tri, trong đo Shevchenko bi hinh phat nang nhat vi truong ca Giac mo đa cham biem hoang hau. Shevchenko bi đay đi lam linh tron o tieu đoan tien phuong Orenburg, bi cam sang tac va đa phai song o noi luu đay xa xoi heo lanh suot muoi nam rong.
Cac nam 1848 – 1849 Shevchenko đuoc tham gia đoan tham hiem o bien Aral. Voi su uu ai cua cac si quan o đay, Shevchenko đuoc tu do sang tac va ket qua la co nhieu tac pham tho cung nhu hoi hoa đuoc sang tac trong thoi ky nay.


Thoi ky sau khi ra tu Sau khi Sa hoang Aleksandr II len ngoi, nam 1857, Shevchenko đuoc tra tu do. Ong đuoc tro ve Nizhny Novgorod, sau đo ve Sankt-Peterburg. Thoi ky nay Shevchenko tiep tuc viet, ve va tap hop nhung sang tac trong thoi ky luu đay.
Nam 1859 ong ve tham que huong Ukraina. Ngay 2 thang 9 nam 1860 Shevchenko đuoc phong Vien si cua Vien han lam Nghe thuat. Nam 1860, tai Saint Petersburg, Shevchenko cho xuat ban lai ban moi cua tap tho Nguoi hat rong (Kobzar).
Sau nhung nam thang co cuc tu đay, Shevchenko co du đinh tro ve Ukraina sinh song, đa co y đinh mua đat lam nha o Ukraina va se cuoi vo nhung ong đa lam benh hiem ngheo. Buoi sang ngay 10 thang 3 nam 1861, Taras Hryhorovych Shevchenko qua đoi.
Ong đuoc chon cat tai nghia trang Smolensky o Saint Petersburg. 58 ngay sau đo, theo nhu Loi di chuc cua Taras Shevchenko, hai cot cua ong đuoc đem ve an tang tai Đoi Chernecha (nay la Đoi Taras), thanh pho Kaniv, tinh Cherkasy, ben song Dnepr.


Di san Di san van hoc cua Taras Shevchenko đuoc coi la nen tang cua van hoc Ukraina, va đen mot muc đo lon hon, la nen tang cua ngon ngu Ukraina hien đai. Taras Shevchenko la nguoi đau tien nang tho ca Ukraina len ngang tam cac nen tho khac cua chau Au.
Taras Shevchenko tro thanh bieu tuong cua dan toc Ukraina. Trong lich su van hoc the gioi, ten tuoi cua ong đung ngang hang voi nhung thien tai ve ngon ngu nhu Pushkin, Goethe, Maeterlinck... Tho cua ong đuoc dich ra hon hai tram thu tieng cua the gioi.
Ngoai tho ca, Taras Shevchenko con đe lai mot so luong lon cac tac pham van xuoi (phan nhieu đuoc viet bang tieng Nga) va mot so luong lon cac tac pham hoi hoa co gia tri ve mat nghe thuat.


Đac điem cua tho Taras Shevchenko Di san tho ca cua Taras Shevchenko la rat đo so. Tuy nhien, co the noi rang tat ca suc manh van hoc cua Shevchenko la o tac pham Nguoi hat rong (Kobzar). Nhin ben ngoai, khoi luong cua Nguoi hat rong khong lon, nhung noi dung ben trong lai la mot tuong đai van hoc phuc tap va phong phu: đay la ngon ngu tieng Ukraina trong lich su phat trien cua no, la che đo nong no va cuoc song nha binh khac nghiet cung voi nhung hoai niem ve y chi tu do cua phong trao Co-dac. O đay co mot su ket hop tuyet voi tu cac anh huong: mot mat, tu anh huong cua nha triet hoc Ukraina, Hryhorii Skovoroda va tu nhung nguoi hat rong dan gian, mat khac – anh huong cua Mickiewicz, Zhukovsky, Pushkin va Lermontov. Trong Nguoi hat rong co vung đat thanh Kiev, co vung thao nguyen Zaporoze, co canh đien vien cua đoi song nong dan Ukraina binh di – tat ca đay la nguyen khi cua quoc gia voi nhung khia canh đac sac tu ve đep, ve tram tu va noi buon đac trung Ukraina. Tho ca cua Taras Shevchenko xuat phat tu tho ca dan gian, gan lien voi su thi Co-dac, voi van hoa co Ukraina va mot phan van hoa Ba Lan cung nhu gan gui voi nhieu hinh tuong trong Cau chuyen ve cuoc hanh binh Igor.Ong cung gop phan cai thien thai đo cua xa hoi đoi voi phu nu.Vao thoi đo,phu nu bi ap buc va bi loai ra khoi xa hoi neu mang thai "ngoai gia thu".Shevenko bat chap xa hoi viet bai           'Kateryna' cau chuyen bi tham ve mot nguoi thieu nu Ukraine bi linh Nga phan boi.
Tuy nhien, tho Shevchenko cang hay bao nhieu, cang đac sac bao nhieu thi khi dich ra ngon ngu khac se cang kho bay nhieu. Kho khan lon nhat trong viec nghien cuu va dich tho Shevchenko o cho la tho ong tham đuom tinh than dan toc, hoa quyen chat che voi loi ru tieng hat, voi ngon ngu dan gian. Trong tho ong hau nhu khong the xac đinh đuoc o đau la noi tho ca dan gian Ukraina ket thuc va o đau la noi bat đau sang tao rieng cua Shevchenko. Đay lai la tro ngai chinh trong viec dich tho Taras Shevchenko ra cac ngon ngu khac (tru cac ngon ngu thuoc nhom Slavo), đac biet la khi dich ra tieng Viet.


Dich ra tieng Viet Tho Taras Shevchenko lan đau tien đuoc nha tho Te Hanh dich 2 bai ra tieng Viet qua tieng Phap tu nam 1959. Nam 1961, ky niem 100 ngay mat cua nha tho, bao Van hoc đang mot so bai tho do Thuy Toan va Nguyen Xuan Sanh dich tu tieng Nga va tieng Phap. Ke tu đo, tho cua ong đuoc mot so nguoi khac trich hoac phong dich qua cac ngon ngu trung gian va đa đang tren cac bao, tap chi cua Viet Nam, tuy nhien co the noi rang cac ban dich nay co so luong it oi va chat luong thi con khoang cach voi tinh than cua tho Taras Shevchenko.
Nam 2004 nhan dip ky niem 190 nam ngay sinh Taras Shevchenko, Hoi Nha van Viet Nam xuat ban cuon Tho Taras Shevchenko gom 36 bai tho cung voi loi gioi thieu cua ngai Pavlo Sultansky – Đai su đac menh toan quyen Ukraina tai Viet Nam. Đay la quyen Tho Taras Shevchenko đuoc Nguyen Viet Thang dich truc tiep tu nguyen ban tieng Ukraina sang tieng Viet.
Nam 2012, Hoi Nha van Viet Nam in cuon Tho Taras Shevchenko gom phan 1: 36 bai tho in song ngu Ukraina – Viet va phan 2: tap hop tat ca cac lan gioi thieu Taras Shevchenko tai Viet Nam ke tu nam 1959 cung voi phan dich cung nhu trich dich, phong dich tho Taras Shevchenko sang tieng Viet.
Hien nay Nguyen Viet Thang đang thuc hien du an "Taras Shevchenko – 150 bai tho va truong ca". Đen thoi điem hien tai đa co hon 100 bai đuoc dich ra tieng Viet, trong so nay co nhung tap tho quan trong nhu Nguoi hat rong, Tho viet trong tu… hay cac truong ca noi tieng nhu Katerina, Haydamaky… đa đuoc dich ra tieng Viet.


Xem them Mo Taras Shevchenko
Tho viet trong tu
Loi di chuc
Nguoi hat rong
Vuon nho anh đao ben mai tranh
Ngay ay toi len muoi ba tuoi
Kobzar


Lien ket ngoai Кобзар Luu tru ngay 24 thang 9 nam 2016 tai Wayback Machine
Шевченківська енциклопедія Luu tru ngay 27 thang 2 nam 2018 tai Wayback Machine

Shevchenko in English translations
Shevchenko, Taras in the Encyclopedia of Ukraine
The Ukrainian poet Shevchenko T.G. (Ural marble 0,38x0,35x1,38) is Author, known sculptor Shmat'ko
Infoukes.com Luu tru ngay 16 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine - Taras Shevchenko Museum of Canada
Taras Shevchenko Museum of Canada Luu tru ngay 13 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine — Detailed biography
Taras Shevchenko Museum of Canada Luu tru ngay 3 thang 6 nam 2004 tai Wayback Machine — English Translations of the Poetry of Taras Shevchenko
Self portraits of Taras Shevchenko Luu tru ngay 27 thang 6 nam 2009 tai Wayback Machine
Shevchenko poems in "Ukrainian Literature. A journal of translation." Luu tru ngay 1 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Songs based on Shevchenko's poems (tieng Ukraina)
Shevchenko's paintings and Ukrainian art songs by Ukrainian composers on Shevchenko's poetry. Audio files.
Taras Shevchenko Museum & Memorial Park Foundation Luu tru ngay 16 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Video Tour: Taras Shevchenko Museum in Toronto (Музей Тараса Шевченка, Торонто) Luu tru ngay 16 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine.
Taras Hryhorovych Shevchenko in the SKY
Monuments

Infoukes.com Luu tru ngay 20 thang 1 nam 2019 tai Wayback Machine — Shevchenko Monument In Oakville, ON, Canada
Pbase — Shevchenko Monument in Palermo, Buenos Aires, Argentina.