Tong thong Cong hoa Nam Phi la nguyen thu quoc gia va la lanh đao chinh phu theo Hien phap Nam Phi. Tu nam 1961 đen nam 1994, nguyen thu quoc gia đuoc goi la Tong thong Nha nuoc.
Tong thong đuoc Quoc hoi, la Ha vien bau va thuong la lanh đao cua đang đa so, Đang Đai hoi Dan toc Phi đa nam quyen lien tuc tu sau khi che đo Apacthai bi xoa bo ngay 27/4/1994. Truoc đo chuc danh lanh đao chinh phu la Thu tuong, chuc vu ton tai toi nam 1983 sau đo hop nhat voi chuc vu Tong thong Nha nuoc voi nhiem ky 4 nam. Ke tu nam 1993 va sau đo la Hien phap quy đinh nhiem ky tong thong la 5 nam voi 2 nhiem ky. Tong thong đau tien đuoc bau theo hien phap moi la Nelson Mandela va Tong thong đuong nhiem la Cyril Ramaphosa đuoc Quoc hoi bau khi Jacob Zuma tu chuc.
Theo Hien phap tam thoi (trong thoi gian 1994-1996), đe co mot chinh phu quoc gia thong nhat, trong đo nghi si đang đoi lap đa so se la Pho Tong thong. Cung voi Thabo Mbeki, Tong thong Nha nuoc cuoi cung, FW De Klerk cung tung la Pho Tong thong, đong thoi voi vai tro la lanh đao Đang Quoc gia mot đang lon thu 2 trong Quoc hoi moi. Nhung sau đo, De Klerk đa tu chuc va tro ve lanh đao đang cua minh. Theo hien phap moi (ban hanh nam 1996) chinh phu lien minh tu nguyen tiep tuc ton tai, Tong thong se khong bo nhiem cac chinh tri gia đoi lap lam Pho Tong thong nua.
Tong thong phai la thanh vien cua Quoc hoi trong thoi gian bau cu. Sau khi đac cu buoc phai tu chuc la thanh vien Quoc hoi.


Lich su Chuc vu Tong thong, vai tro va trach nhiem đuoc quy đinh trong chuong V Hien phap Nam Phi, hien phap do Hoi đong lap hien lap sau khi che đo Apacthai bi xoa bo.
Chuc vu truoc đay ton tai tai Nam Phi tu khi la thuoc đia cua Anh. Nguoi đieu hanh thuoc đia Natal va mui Hao Vong la Thong đoc Anh, tuong tu nhu vay chuc danh lanh đao Cong hoa Boer Transvaal va Bang Tu do Da cam la Tong thong. Su tranh chap chu quyen dan toi cuoc chien đinh điem hiep đinh Vereeniging đuoc ky trong thoi gian chien tranh Nam Phi (1879-1915).
Lien minh Nam Phi đuoc thanh lap ngay 31/5/1910 la thuoc đia cua Anh va Quan vuong Anh la nguyen thu quoc gia (đai dien la Pho vuong, Toan quyen).
Nam Phi chinh thuc tro thanh Cong hoa ngay 31/5/1961, chuc vu Tong thong Nha nuoc đuoc lap. Cuoc cai to sau đo đa gian the chuc vu Thu tuong nam 1984.


Bau cu Nam Phi co he thong bau cu Tong thong gan nhu duy nhat. Khong giong cac nuoc tung la thuoc đia cu cua Anh va cac nuoc ap dung he thong Westminster, Tong thong Nam Phi la nguyen thu quoc gia, lanh đao chinh phu va tong tu lenh Luc luong Quoc phong Quoc gia Nam Phi (SANDF). Khac voi he thong bau cu Tong thong tren the gioi, Tong thong Nam Phi do Quoc hoi bau, chu khong do nhan dan truc tiep hoac do cu tri đoan bau. Hien phap quy đinh he thong ket hop vua quoc hoi vua tong thong mot cach đoc đao. 2 quoc gia Botswana va Myanmar cung ap dung che đo tuong tu. Trong thoi gian 1996 va 2003, Israel cung ket hop 2 he thong nhung voi chuc vu Thu tuong.
Đe tranh lam quyen nhiem ky cua Tong thong la 5 nam va chi đuoc gioi han trong 2 nhiem ky lien tiep. Vi vay he thong bau cu ngan chan đuoc su lam quyen chuc vu Tong thong so voi thoi ky Apartheid va cac nuoc chau Phi khac.


Quyen han Tong thong Nam Phi la nguyen thu quoc gia, lanh đao chinh phu va tong tu lenh Luc luong Quoc phong Quoc gia Nam Phi (SANDF). Quyen han trach nhiem va đai ngo cua Tong thong đuoc quy đinh tai Chuong V Hien phap Nam Phi, luat đuoc Quoc hoi Nam Phi thong qua.
Quyen hanh phap cua Tong thong la bo nhiem chuc vu đuoc Hien phap quy đinh nhu cac Bo truong va cac tham phan toa an Toi cao. Thong qua Noi cac, Tong thong thuc hien va thi hanh Hien phap, luat phap dua vao su rang buoc ve chinh tri.
Tong thong đong vai tro hinh thanh luat phap. Tong thong ky du luat thanh luat hoac phu quyen đe du luat quay tro lai Quoc hoi hoac Toa an Toi cao hoac co the keu goi trung cau y dan. Tong thong co quyen trieu tap Nghi vien, thuong gioi thieu muc tieu va chuong trinh nghi su cua minh thong qua bai dien van đau tien cua phien hop.
Tong thong la tong tu lenh cac luc luong vu trang qua đo tac đong hoac kiem soat chinh sach an ninh va đoi ngoai. Tong thong co quyen tuyen bo chien tranh va hoa binh, thao luan va ky ket cac hiep uoc va bo nhiem hoac tiep nhan cac quan chuc ngoai giao, trao huan chuong danh du va ban hanh an xa.
Tong thong đuoc goi la "thua ngai" hoac "Ong/Ba Tong thong" va đuoc goi la "Ngai (ten)".
Van phong chinh thuc cua Tong thong la cac toa nha Lien bang o Pretoria va Tuynhuys o Cape Town. Dinh thu cua Tong thong la Mahlamba Ndlopfu o Pretoria, Genadendal o Cape Town va Dr John L Dube House o Durban.


Danh sach cac Tong thong = Tong thong Nha nuoc (1961-1994) =
Đang phai
      Đang Quoc gia


= Tong thong Cong hoa (1994-nay) =
Parties
      Đang Đai hoi Dan toc Phi


Tham khao