Chien dich Tonga la mat danh cua mot chien dich nhay du đuoc thuc hien boi Su đoan Khong van so 6 Anh Quoc trong cuoc đo bo vao Normandie tu đem ngay 5 toi ngay 7 thang 6 nam 1944 trong Chien tranh the gioi thu hai.
Cac luc luong linh nhay du va luc luong tau luon, đuoc chi huy boi Thieu tuong Richard Nelson Gale, đa đo bo vao suon phia đong cua khu vuc xam luoc chinh, gan thanh pho Caen, voi nhieu nhiem vu khac nhau. Muc tieu cua su đoan la chiem giu hai cay cau quan trong bac qua Kenh đao Caen va Song Orne đe luc luong đo bo đuong bien su dung đe di chuyen vao đat lien, pha huy mot so cay cau khac đe quan Đuc khong the su dung va chiem giu vai ngoi lang quan trong. Đong thoi su đoan con đuoc giao nhiem vu tan cong Tran đia phao Merville, noi đuoc Tinh bao Đong Minh tin la đuoc nguoi Đuc đat nhieu khau phao hang nang, co the đuoc su dung đe ban pha bai đo bo gan no nhat (Bai Sword). Sau khi hoan thanh nhung nhiem vu tren, su đoan se tao mot đau cau van chuyen va giu vung vi tri toi khi đuoc cac đon vi đo bo tu bai bien tien vao tiep vien.
Su đoan Khong van so 6 gap nhieu ton that do thoi tiet xau va đinh vi kem cua cac đoi may bay, khien nhieu đon vi linh du đuoc tha sai vi tri, gay nhieu thuong vong lon va khien viec thi hanh cac nhiem vu gap nhieu tro ngai. Tieu đoan Nhay du so 9, co nhiem vu tan cong va tieu diet Tran đia phao Merville, chi co the tap hop đuoc hon 150 linh trong tong so hon 600 linh du truoc khi tan cong vao tran đia phao. Tuy nhien, cuoc tan cong dien ra thanh cong va toan bo khau phao đeu bi pha huy. Cac muc tieu khac đeu đuoc hoan thanh du gap nhieu tro ngai khac nhau.
Mot đon vi tau luon nho thuoc Tieu đoan 2, Trung đoan Bo binh nhe Oxfordshire va Buckinghamshire, đa đanh chiem thanh cong hai cay cau o Kenh đao Caen va Song Orne trong mot chien dich tien phong. Cac cay cau khac đeu bi linh du Anh pha huy va nhieu ngoi lang đuoc chiem giu. Mot đau cau đuoc hinh thanh va linh du Anh đa đay lui thanh cong nhieu đot phan cong cua quan Đuc toi khi đuoc cac đon vi tu bai bien tiep vien. Su đoan Khong van so 6 đa thanh cong trong viec han che nghiem trong kha nang lien lac va to chuc phong thu cua quan Đuc, bao đam yeu to an toan cho cac đon vi đo bo đuong bien trong nhung gio quan trong đau tien cua chien dich Overlord.


Boi canh Chien dich Tonga la mot phan cua Chien dich Overlord, đuoc Khoi Đong Minh len ke hoach voi muc tieu đo bo va giai phong nuoc Phap. Ke hoach đo bo bat đau đuoc xay dung tu thang 5 nam 1943, sau cuoc gap go cua Tong thong Franklin D. Roosevelt va Thu tuong Anh Winston Churchill tai Hoi nghi Washington lan 3. Hai nha lanh đao đa quyet đinh toan bo nguon luc cua quan Đong Minh se đuoc tap trung tai Anh va viec len ke hoach đo bo nen đuoc bat đau. Thoi gian bat đau cuoc đo bo đuoc an đinh tam thoi la thang 5 nam 1944 voi mat danh chien dich la Overlord. Trung tuong Frederick E. Morgan đuoc bo nhiem lam Tham muu truong Tu lenh Toi cao Đong minh chau Au (COSSAC), va bo tham muu Anh-My duoi su chi đao cua ong đuoc thanh lap đe xay dung chien dich đo bo.
Nhung ban thao đau tien cua chien dich đeu huy đong cac luc luong linh du đe ho tro cac đon vi mat đat va bao ve khu vuc đo bo. Vi du, Chien dich Skyscraper se huy đong hai su đoan khong van đe ho tro cho nam su đoan bo binh đo bo tren bai bien. Mot su đoan khong van se đo bo gan Caen, su khong van con lai se đo bo vao bo bien phia đong Ban đao Cotentin. "Ke hoach C", mot đe xuat đay tham vong đuoc Đai tuong George C. Marshall, Tham muu truong Luc quan Hoa Ky đua ra, bao gom mot chien dich tha du lon o Seine đe chia cat luc luong quan Đuc vao Ngay D.  Morgan va ban tham muu cuoi cung quyet đinh cuoc đo bo se dien ra tren mot khu vuc dai hon 30 dam tinh tu song Orne ve phia tay. Ke hoach huy đong ba su đoan cho cuoc tan cong đau tien, luc luong linh du se đuoc tha vao thi tran Caen vao nhung gio đau tien cua Ngay D đe chiem lay nhung tuyen đuong quan trong.
Sau khi Đai tuong Dwight D. Eisenhower đuoc bo nhiem lam Tu lenh Toi cao cua Luc luong Vien chinh Đong minh (SHAEF) va Thong che Bernard Montgomery đuoc bo nhiem lam chi huy Cum tap đoan quan so 21, bao gom toan bo luc luong mat đat se tham gia vao chien dich xam luoc, ban ke hoach đuoc xem qua mot lan nua. Hai vi tuong lap tuc đe nghi mo rong quy mo luc luong len nam su đoan bo binh va ba su đoan khong van, đe co the tien hanh chien dich tren mat tran rong keo dai tu song Orne toi vung duyen hai phia đong cua Ban đao Cotentin. Nam su đoan bo binh se đo bo bang đuong bien va đuoc ho tro boi ba su đoan khong van, đuoc tha o cac vi tri khac nhau đe bao ve cac suon cua khu vuc đo bo. Luc luong linh du Anh đuoc phan ve suon phia đong va linh du My đam nhiem suon phia tay.


Dien bien truoc Ngay D = Su chuan bi cua quan Anh =
Su đoan Khong van so 6, duoi su chi huy cua Thieu tuong Richard Gale, đuoc chon lam đon vi thuc hien nhiem vu nhay du vao suon phia đong cua khu vuc đo bo. Su đoan moi đuoc thanh lap vao thang 4 nam 1943 va Overlord se la lan thuc chien đau tien cua su đoan. Ngay 17 thang 2 nam 1944, Thieu tuong Frederick Browning, Tong chi huy Luc luong Khong van Anh Quoc, đa co mat tai so chi huy cua Su đoan Khong van so 6 đe thao qua cho Gale ve nhiem vu ma su đoan phai hoan thanh trong chien dich đo bo, voi mat danh la Chien dich Tonga. Ke hoach ban đau thay vi đua toan bo su đoan vao, ho chi can mot lu đoan nhay du va mot tieu đoan phao chong tang hoat đong voi Su đoan Bo binh so 3 Anh Quoc. Luc luong nay đuoc giao nhiem vu đanh chiem cac cay cau bac qua Kenh Caen va song Orne gan thi tran Benouville va Ranville. Gale phan đoi chien dich quy mo nho nay kich liet, cho rang mot lu đoan đon le se khong the đat đuoc nhung muc tieu đe ra voi nhan luc han che nhu vay, va Gale yeu cau Browning cho phep trien khai toan bo su đoan. Sau khi tham khao y kien tu cap tren, Browning chap nhan yeu cau cua Gale va ra lenh bat đau len ke hoach cho chien dich đo bo.

Ngoai viec bao ve suon phia đong cua cac bai đo bo đuong bien cua quan Đong Minh va kiem soat cac khu vuc chien luoc o phia đong Caen, Su đoan Khong van so 6 đuoc giao ba nhiem vu chinh trong Chien dich Tonga, bao gom:

Thu nhat, chiem đong nguyen ven hai cay cau bac qua Kenh Caen va song Orne. Linh du Anh sau đo se phai bao ve cau khoi cac đot phan cong cua quan Đuc. Gale biet rang viec chiem giu thanh cong hai cay cau se rat quan trong đoi voi viec tiep te va tang vien cho su đoan cua ong, nhung ong khong biet đuoc rang hai cay cau nay đu vung đe chiu suc nang cua xe tang hay khong.
Thu hai, đanh chiem va tieu diet tran đia phao Merville tai khu vuc Franceville Plage đe đam bao su an toan cho luc luong đo bo tai Bai Sword.
Thu ba, pha huy mot so cay cau bac qua Song Dives, nam gan cac thi tran Varaville, Robehomme, Bures va Troarn. Su đoan sau đo se lap vanh đai phong thu cho cac khu vuc ho đa chiem đuoc va giu vung vi tri đen cac luc luong mat đat cua Anh đen tiep quan.

Ke hoach chi tiet cho Chien dich Tonga bat đau đuoc xem xet than trong tu thang 2 nam 1944. bat đau voi viec chuan bi them cac may bay van tai do quy mo luc luong đuoc mo rong ra toan su đoan. Hai lien đoan van tai cua Khong quan Hoang Gia Anh đuoc huy đong cho chien dich đe co the trien khai toan bo su đoan chi trong hai chuyen bay. Cac phi cong va phi hanh đoan bat đau qua trinh huan luyen bay theo đoi hinh va cac thanh vien phi đoan đuoc huan luyen cu the tung nhiem vu rieng biet khac nhau. Su đoan Khong van so 6 đa thuc hien nhieu buoi tap tran quy mo lon đe tim ra cach trien khai mot lu đoan du tai mot hoac nhieu bai đap mot cach hieu qua nhat. Ngay 6 thang 2, Lu đoan Nhay du so 3 đa tien hanh buoi tap tran va toan bo su đoan đuoc trien khai tu 98 may bay van tai. Vao cuoi thang 3, 284 may bay đuoc huy đong cho Cuoc tap tran "Bizz II", đe trien khai toan bo su đoan bang cach nhay du hoac van chuyen bang tau luon. 
Ngay bat đau chien dich cang đen gan thi cac buoi huan luyen cang tro nen cang thang va lien tuc. Cac đon vi tau luon phai danh hang gio đong ho o tren cao moi ngay đe bay vong quanh cac san bay va thuc hanh cac ki thuat lai đe co the đua linh du vao cac khu vuc gan cac cay cau bac qua song Orne, Kenh Caen, Dives va tran đia phao Merville. Khi cac phi cong đa đuoc huan luyen thanh thao vao ban ngay, ho se đuoc chuyen sang huan luyen vao ban đem. Tai cac khu vuc mo phong, hang chuc coc chong tuong tu nhu o Normandie đa đuoc dung len đe giup huan luyen cac đoi cong binh cach don chuong ngai vat va can thoi gian chuan đe pha huy. Cac đon vi đuoc giao nhiem vu tan cong Tran đia phao Merville đa danh hai tuan tai mot trai huan luyen đac biet, voi mot ban sao chuan cua tran đia phao đuoc xay dung đe giup ho thuc hien cac buoi tap trong va xung quanh tran đia mo phong. Luc luong đuoc giao nhiem vu chiem hai cay cau o Kenh Caen va song Orne đuoc đua ve Exeter. Tai đo, cac đon vi linh du lien tuc thuc hien cac buoi tap tran doc khu vuc Song Exe va mot kenh đao lan can do chung mang nhieu tuong đong voi muc tieu thuc cua ho. Cac phi cong tau luon va may bay van tai đuoc cung cap thong tin tu hang nghin tam ban đo va cac buc anh chup bai đap va khu vuc xung quanh, cung nhu cac sa ban mang ty le chuan ve cac khu vuc va muc tieu chinh nhu cac cay cau va tran đia phao Merville. Mot bo phim mau đuoc tao ra tu cac tam anh trinh sat, va khi bo phim đo đuoc phat o toc đo chuan va đoi chieu voi cac sa ban, se giup cac phi cong hinh dung đuoc tuyen bay cua ho.


= Su chuan bi cua quan Đuc =
Su đoan Khong van so 6 se phai đoi mat voi cac đon vi Luc quan Đuc đong tai cac khu vuc xung quanh Caen va Song Orne. Vao thoi điem thang 6 nam 1944, khu vuc nay la noi đong quan cua Su đoan Bo binh 711 va 716, voi phan lon quan so la linh chat luong thap va linh đuoc tuyen tu hang ngu tu binh Lien Xo va cac nuoc Đong Au. Ca hai su đoan đuoc trang bi hon tap voi nhieu loai sung chong tang va phao khac nhau, cung voi mot so luong nho xe tang va phao tu hanh Đuc va Phap. Khong su đoan nao đuoc đanh gia co kha nang chien đau hieu qua cao, Tinh bao Đong Minh đanh gia muc hieu qua cua hai đon vi la 40% so voi cac su đoan bo binh cap cao, va đat 15% hieu qua cua cac đot phan cong. Tinh bao Đong Minh cung chi ra rang co hai đai đoi thiep giap co mat o trong khu vuc, cung nhu mot so đon vi chuyen dung khac. Đong gan Caen voi vai tro luc luong ho tro la Su đoan Panzer 21. Trung đoan Panzergrenadier 125 đong o Vimont, khu vuc phia đong Caen va Tieu đoan 2, Trung đoan Panzergrenadier 192 đong tai Cairon, mot khu vuc o phia tay so voi cac cay cau bac qua Kenh Caen va Song Orne. Cac đon vi ho tro nay chi đuoc trang bi cac loai xe tang cu va cac phuong tien thiep giap, nhung phan lon cac thanh vien cua đon vi la cuu binh cua Quan đoan Chau Phi.  Đong o khu vuc xa hon la Su đoan Panzer Lehr, chi cach Caen mot ngay hanh quan. Su đoan Panzer SS 12 "Hitlerjugend", mot moi đe doa lon, đong quan tai Lisieux va đuoc du bao la co kha nang di chuyen ve cac khu vuc đo bo trong vong 12 gio. Su đoan Panzer SS 12 đuoc trang bi nhieu xe tang hang nang va phao tu hanh, bao gom ca xe tang Panther.

Duoi su chi huy cua Thong che Erwin Rommel, quan đoi Đuc đa xay dung mot so luong lon cac cu điem phong thu va he thong chuong ngai vat. Rommel đuoc bo nhiem lam giam sat qua trinh nang cap Buc tuong Đai Tay Duong kiem Tu lenh Cum tap đoan quan B vao thang 11 nam 1943 theo lenh cua Hitler. Khi đen noi, Rommel ngay lap tuc cho nang cap va xay dung toan bo cac tuyen phong thu ven bien va trong đat lien. Viec nang cap bao gom gai mot he thong min rong lon va cac he thong coc chang day cao toi hai met, rat nhieu trong so đo đuoc gai min hoac gan cac loai bay khac đe tieu diet tau luon va linh du. Trong nhat ky cua Rommel, ong viet rang sau mot đot kiem tra, mot su đoan đa đat hon 300,000 cay coc đe chong lai cac cuoc đo bo cua linh du va mot quan đoan đa gan đuoc hon 900,000 cay coc.  Tran đia phao Merville la mot vi tri đac biet kien co. Tu bai bien, no đuoc bao ve boi hai cu điem bao gom khoang ba muoi boongke cung nhu mot tram quan sat, va ban than tran đia phao đa co mot boongke so chi huy, hai lo cot, mot u phao sang va lo cot mang phao co nong toi 150 mm. Toan bo tran đia phao co đuong kinh khoang 400 met va đuoc bao quanh boi he thong hang rao thep gai, mot bai min trong vanh đai trung tam, va vanh đai ngoai đuoc đat nhieu hang rao thep gai cung nhu muong chong tang.


Ngay D (6 thang 6 nam 1944) = Đo bo =

Chien dich Tonga mo man vao đem ngay 5 thang 6, sau may bay nem bom hang nang Handley Page Halifax keo theo sau tau luon Horsa cat canh tu san bay RAF Tarrant Rushton. Sau tau luon cho theo luc luong lam nhiem vu xung kich, gom Đai đoi D, Tieu đoan 2, Trung đoan Bo binh nhe Oxfordshire va Buckinghamshire, voi su ho tro cua hai trung đoi tach tu Đai đoi B va mot nhom cong binh Hoang Gia. Duoi su chi huy cua Thieu ta John Howard, luc luong nay co nhiem vu chiem giu hai cay cau bac qua Kenh Caen va Song Orne. Vai phut sau đo, khoang 23:00-23:20, sau may bay van tai Armstrong Whitworth Albemarle cat canh cho theo cac nhom trinh sat du thuoc Đai đoi Nhay du Đoc lap 22, co nhiem vu đanh dau cac bai tha quan cho luc luong linh du chu luc. 16 chiec Albermerle nua lam nhiem vu chuyen cho cac nhom trinh sat du thuoc Tieu đoan Nhay du so 9, Tieu đoan Nhay du Canada so 1 va ban tham muu cua Lu đoan Nhay du so 3.
30 phut sau, nhung may bay van tai con lai lam nhiem vu chuyen cho Su đoan Khong van so 6 bat đau cat canh va đuoc chia lam ba đot. Đot đau tien bao gom 239 chiec Douglas Dakota va Short Stirling, cung voi 17 tau luon Horsa, chuyen cho cac nhom linh du cua Lu đoan Nhay du so 3 va 5 cung voi cac trang thiet bi hang nang. Nhom nay theo ke hoach se đo bo luc 00:50. Đot thu hai se đo bo luc 03:20, bao gom 65 tau luon Horsa va bon tau luon Hamilcar chuyen cho cac to chi huy va mot đai đoi phao chong tang. Nhom cuoi cung, bao gom ba tau luon chuyen cho cac nhom cong binh va nhom xung kich cua Lu đoan Nhay du so 9, voi nhiem vu đanh chiem Tran đia phao Merville luc 04:30.


= Đanh chiem he thong cau Kenh Caen va Song Orne =

Đon vi đau tien cua Su đoan Khong van so 6 đo bo vao Normandie la nhom xung kich cua Thieu ta John Howard. Nhom xung kich đuoc chuyen cho tren sau tau luon. Ba tau luon ha canh gan cau bac quan Kenh Caen, hai chiec ha canh gan cau Song Orne va mot chiec khac ha canh o vi tri cach cau song Orne vai dam do loi đinh vi cua phi cong. Sau khi ha canh, cac nhom linh du bat đau tan cong vao cac chot bao ve cua quan Đuc. Tai cau Kenh Caen, Thieu ta Howard chi huy linh du tan cong vao cac u sung, day hao va dung luu đan tieu diet cac boongke đuoc nghi la chua thiet bi kich no min gan tren cau. Tai cau Song Orne, ngoai mot u sung may bi tieu diet boi phao coi, linh du Anh khong tim thay bat ki linh Đuc nao khac. Hai cay cau đuoc chiem giu thanh cong trong vong 15 phut, voi thuong vong cua linh du Anh la hai tu tran va 14 bi thuong. Ho sau đo phat hien ra ca hai cay cau đeu khong đuoc gai min nhu Tinh bao Đong Minh đe cap.
Quan Đuc sau đo đa to chuc nhieu đot phan cong tai chiem cau, nhung đeu bi linh du Anh đanh bat ra. Luc 01:30, hai xe tang Đuc co gang tiep can cay cau, nhung phai rut lui sau khi mot xe tang bi ban ha boi sung chong tang PIAT cua linh du Anh.


= Trinh sat du =
Vai phut sau khi nhom xung kich đo bo, cac đoi trinh sat du cua Đai đoi Nhay Du Đoc lap 22 bat đau đo quan voi nhiem vu đanh dau cac bai đo bo va bai ha canh cho Su đoan Khong van so 6. Tuy nhien, do gap nhieu tro ngai nhu may mu day va đinh vi kem, chi co mot đoi trinh sat du đuoc tha đung vi tri. Nhieu may bay phai vong lai hai đen ba lan tren điem đo bo truoc khi bat đau tha quan. Nhom phu trach Bai tha quan N (Drop Zone N - DZ N) bi tha phan tan va phai mat gan 30 phut đe ho co the tap trung tai vi tri tap ket. Mot trong nhung nhom phu trach DZ K bi tha sai vi tri xuong DZ N. Ho khong nhan ra sai lam đo va viec đanh dau sai bai đo bo đa khien nhieu đon vi linh du chu luc bi tha sai vi tri. Nhom trinh sat du cua Trung uy Bob Midwood phu trach Bai tha quan K la mot trong so it nhom đanh dau chuan bai tha quan. Mot nhom trinh sat du thuoc Tieu đoan Nhay du so 9, voi nhiem vu đanh dau bai tha quan cho luc luong tan cong Tran đia phao Merville, đa bi huy diet hoan toan khi bi mot nhom may bay nem bom Avro Lancaster cua RAF lam nhiem vu khong kich tran đia phao đa nem bom lech muc tieu vao vi tri cua ho.


= Lu đoan Nhay du so 5 =

Giong nhu Đai đoi 22, Lu đoan 5 cua Chuan tuong cua Nigel Poett bi rai mot cach phan tan va sai vi tri. Cac đon vi cua Tieu đoan Nhay du so 7 bi phan tan manh đen muc, luc 03:00, chi huy tieu đoan chi tap hop đuoc khoang 40% quan so. Ho chi thu đuoc so it thung hang tiep te, đong nghia voi viec ho chi co so luong nho vu khi chong tang va thiet bi lien lac. Tuy vay, Tieu đoan 7 đa phoi hop thanh cong voi Tieu đoan 2, Trung đoan Bo binh nhe Oxfordshire va Buckinghamshire, đong thoi thiep lap cac vanh đai phong thu đe chong lai cac cuoc phan cong cua quan Đuc. Cac đot phan cong đau tien dien ra tu 05:00 toi 07:00. Nhung cuoc tan cong bao vay cua quan Đuc co cuong đo gia tang trong ngay, nhung phan lon khong co su phoi hop chat che, bang xe tang, xe boc thep. Luc 10:00, Khong quan Đuc Quoc xa đa co gang khong kich pha huy cay cau Kenh Caen. Mot chiec tiem kich đon đoc đa đap mot qua bom 450 kg ve phia cay cau, nhung khong phat no. Hai xuong tuan tra cua Đuc đa thuc hien mot cuoc tan cong vao cay cau nhung đeu bi ban tra du doi.

Khi troi sang, Tieu đoan 2, Trung đoan Panzergrenadier 192 to chuc phan cong vao Benouville nham mo đuong tai chiem cay cau. Linh du Anh chong tra du doi va ban ha 13 tren 17 xe tang Đuc tien vao khu vuc. Linh Anh sau đo tien sau vao thi tran Benouville va gianh giat ac liet voi quan Đuc tung can nha mot. Vao giua ngay, phan lon binh linh cua Tieu đoan Nhay du so 7 đa tap ket tai cac cay cau. Du bi quan Đuc phan cong du doi, ho van giu vung vi tri va bao ve cau thanh cong toi luc 19:00, khi cac đon vi cua Su đoan Bo binh so 3 Anh Quoc đo bo tai Bai Sword bat đau tien vao va thay linh du tiep quan khu vuc.
Hai tieu đoan khac cua lu đoan, tieu đoan 12 va 13 bi phan tan manh khi ho nhay du luc 00:50. Khi tap hop tai điem tap ket, chi co hon 60 % quan so co mat. Hai tieu đoan co nhiem vu tao vanh đai an toan cho Bai tha quan N va hai cay cau đuoc nhom xung kich chiem giu, mot nhiem vu khong de dang cho cac đon vi bi phan tan nang. Tieu đoan Nhay du 12 co nhiem vu đanh chiem lang Le Bas de Ranville va ho chiem thanh cong luc 04:00. Tieu đoan Nhay du 13 đuoc lenh chiem thi tran Ranville, va ho chiem thi tran thanh cong tai cung thoi điem voi Tieu đoan 12, du gap nhieu khang cuc manh hon. Hai tieu đoan đa giu vung vi tri toi khi đuoc cac đon vi đo bo tu bai bien tiep quan. Tieu đoan 12 bi phao kich du doi nhung van chong tra thanh cong hai đot phan cong cua Trung đoan Panzer Grenadier 125; đot thu nhat bi đay lui sau khi linh Anh ban chay mot xe tang va bat giu nhieu tu binh Đuc; quan Đuc đa to chuc đot phan cong thu hai nhung sau cung bi đanh bat ra boi cac khau phao chong tang đuoc luc luong tau luon Anh đem vao.   


= Lu đoan Nhay du so 3 =
Lu đoan Nhay du so 3, duoi su chi huy cua Chuan tuong James Hill, đo bo vao cung thoi điem voi Lu đoan Nhay du so 5, va vap phai nhung van đe tuong tu. Toan bo lu đoan đuoc tha mot cach phan tan vi loi đinh vi cua cac đoi bay, may mu day va cac bai tha quan bi đanh dau sai hoac khong đuoc đanh dau boi cac đon vi trinh sat du.

Tieu đoan Nhay du so 8, co nhiem vu pha huy hai cay cau o gan Bures va cay cau thu ba o Troarn, bi phan tan luc luong khap noi voi mot so linh đuoc tha vao bai tha quan cua Lu đoan Nhay du so 5. Khi Trung ta Alastair Pearson xuat hien tai điem tap ket cua tieu đoan luc 01:20, ong chi đem đuoc 30 linh du, mot nhom nho cong binh va mot xe Jeep co mat o đo. Luc 03:30, so luong nay tang len hon 140 linh du, nhung cac nhom cong binh chu luc van chua xuat hien. Pearson sau đo quyet đinh cho nhom cong binh hien tai pha huy cac cay cau o Bures, va so con lai se di chuyen ve phia bac Troarn đe tap hop them nguoi truoc khi tan cong. Nhom cong binh đuoc Pearson cu đi Bures phat hien ra hai cay cau đa bi pha huy boi nhom cong binh đa co mat o đo tu som, va ho cung tap ket voi tieu đoan tai Troarn, nang tong quan so len gan 200 linh. Mot nhom trinh sat va mot nhom cong binh đuoc cu đi tham do tinh hinh khu vuc Troarn va tinh trang cua cay cau o đo. Ho bi hoa luc sung may cua linh Đuc ban ra tu mot can nha gan cay cau, va sau mot luc giao chien, nhom linh Đuc thuoc Su đoan Panzer 21 bi bat song. Khi cong binh Anh tiep can cay cau, ho nhan ra no đa bi pha huy mot phan. Sau khi đat thuoc no vao nhung phan con lai cua cay cau va kich no chung, nhom trinh sat rut lui ve vi tri đong quan cua tieu đoan tai mot giao lo. Sau khi hoan thanh cac nhiem vu đuoc đe ra, tieu đoan di chuyen ve phia bac va lap vanh đai phong thu o gan khu vuc Le Mesnail nham mo rong đau cau cua su đoan.
Tieu đoan Nhay du so 1 Canada đuoc giao nhiem vu chinh la pha huy hai cay cau: mot o Varaville va mot o Robehomme. Cung giong nhu cac đon vi con lai trong su đoan, tieu đoan bi tha rai rac khap vung hanh quan. Mot nhom linh du đa ha canh cach khu vuc tha cua ho 16 km, va mot nhom khac đo bo chi cach cac bai bien mot đoan ngan. Mot so đuoc tha vao cac khu vuc bi lam ngap o xung quanh Varaville, kien nhieu linh du bi chet đuoi do bi trang thiet bi tren nguoi dim xuong. Mot nhom linh du tren đuong tien ve cau Robehomme đa bat gap nhieu nhom linh du va cong binh le te khac truoc khi đen noi, va ho phat hien ra cay cau van con nguyen ven. Luc 03:00, van chua thay nhom cong binh lam nhiem vu pha cau xuat hien, ho đa thu thap đuoc so luong nho thuoc no va kich no cay cau, nhung khong lam no sap han. Nhom cong binh đen noi vao luc 06:00 va đa hoan tat viec pha huy cay cau. Trong khi đo, mot đai đoi khac cua tieu đoan đa co gang hoan thanh cac nhiem vu theo ke hoach đe ra; đo la don sach đon đich o Varaville, pha huy mot lo cot sung, pha huy mot cay cau bac qua song Divette, đong thoi pha huy mot tram phat song gan Varaville. Tuy nhien, đai đoi nay bi thieu hut nghiem trong ve quan so, chi co mot phan nho trong so 100 binh linh co mat. Mot nhom nho tach ra tu đai đoi đa to chuc tan cong vao mot cu điem nho o ngoai o Varaville, đuoc bao ve boi khoang 90 linh Đuc. Tran chien roi vao the be tac đen luc 10:00, linh Đuc co thu trong cu điem lan luot đau hang sau khi bi phao coi ban du doi. Nhung đon vi linh du cua Canada sau đo đuoc Lu đoan Đac nhiem so 1 Anh Quoc tiep vien.


= Tan cong Tran đia phao Merville =

Tieu đoan Nhay du so 9, Lu đoan Nhay du so 3 đuoc giao nhiem vu: pha huy Tran đia phao Merville, chiem ngoi lang Le Plein va co lap moi tuyen đuong tien vao ngoi lang, va chiem so chi huy Hai quan Đuc Quoc Xa o Sallenelles gan Song Orne. Tuy nhien, tieu đoan bi phan tan khap noi voi mot so đon vi đuoc tha o vi tri kha xa so voi bai chi đinh. Tieu đoan truong, Trung ta Terence Otway, ha canh cung nhom cua ong o vi tri cach bai đo bo 370 m va đap trung mot khu trai đuoc mot tieu đoan Đuc dung lam so chi huy. Sau tran giao tranh va co gang tap hop lai cac đon vi khac, Otway co mat tai điem tap ket luc 01:30. Luc 02:35, chi co 110 linh du đuoc tap hop voi mot khau sung may va mot so luong nho ngu loi Bangalore. Đieu nay anh huong khong nho toi ke hoach tan cong vi ke hoach đoi hoi toan bo tieu đoan tan cong, voi su tro giup cua cac đon vi cong binh va vu khi hang nang. Do đuoc lenh pha huy cac khau phao truoc 05:30. Nhan ra khong the đoi lau hon đuoc nua, Otway ra lenh di chuyen ve phia muc tieu voi quan so khoang 150 linh du (sau khi tap hop cung mot nhom khac luc 02:45). 
Tieu đoan đen vi tri tan cong luc 04:00. Ho nhap hoi voi mot so nhom trinh sat du va chuan bi tan cong phao đai. Tieu đoan đuoc chia lam bon nhom xung kich, moi nhom se tan cong mot lo cot rieng, va chuan bi san sang luc 04:30, khi cac toan tau luon cho cac đoi cong binh đang bay qua tran đia.
Trong so ba tau luon đuoc giao nhiem vu tan cong, chi co hai chiec đen đuoc Normandie, chiec con lai phai huy bo nhiem vu va quay ve Anh. So con lai bi hoa luc phong khong ban du doi khi đang chuan bi ha canh. Mot chiec ha canh tai vi tri cach tran đia khoang 3 km, chiec con lai ha canh o ria bai min cua tran đia. Linh du sau khi ra khoi tau luon phai chien đau voi cac đon vi linh Đuc đuoc cu đi tang vien cho tran đia phao. Otway ra lenh tan cong ngay sau khi tau luon xuat hien tren đau tran đia, cho kich no ngu loi Bangelore đe mo đuong tien cong. Quan Đuc bat ngo boi nhung tieng no va nhanh chong to chuc ban tra, gay thuong vong nang cho linh du Anh. Chi co bon linh du thuoc nhom tan cong Lo cot so 4 song sot, va ho pha huy kinh ngam va cho luu đan vao cac lo thong khi. Cac lo cot con lai bi vo hieu hoa boi luu đan va luu đan phot pho trang sau khi cac to van hanh Đuc quen khoa chat cua vao. Nhieu linh Đuc bi bat lam tu binh. Linh du Anh nhan ra nhung khau phao đat tai đay khong phai mau 150 mm moi nhat, ma la cac khau phao da chien 100 mm thoi The chien I cua Tiep Khac. Linh du Anh đa dung đu moi loai thuoc no đe pha huy cac khau phao. Ho dung luu đan Gammon đe pha huy moi khau phao va lam hu hai nong phao cua nhung khau con lai. Tuy nhien, viec pha huy nay khong đuoc triet đe khi co hai khau phao đa đuoc đua vao hoat đong tro lai khi quan Đuc tai chiem tran đia. Sau khi hoan thanh cuoc tan cong, nhom linh du tap hop tu binh Đuc va nhung nguoi bi thuong va rut lui. Tieu đoan khong co radio va khi tuan duong ham HMS Arethusa khong nhan đuoc tin hieu nao sau 05:30, cac tau hai quan se bat đau cuoc ban pha vao tran đia phao.
Tieu đoan 3 đa đat đuoc muc tieu đe ra, nhung phai ganh chiu ton that nang, voi 50 linh du tu tran va 25 nguoi bi thuong, tuong đuong voi 50% thuong vong. Tieu đoan sau đo tan cong Le Plein, chiem giu ngoi lang chien luoc o đo va rut ve điem tap ket luc 05:30 do khong con đu quan so đe thuc hien cac nhiem vu tiep theo.


= Nhung đot đo bo tiep theo =

Luc 03:35, bo phan chi huy cua Su đoan Khong van so 6 đuoc tau luon cho vao cac bai đap đuoc don dep boi cac nhom cong binh. Chi co vai chiec ha canh lenh vi tri do thoi tiet xau va loi đinh vi. Sau khi tap trung đu ban tham muu su đoan va cac đon vi ho tro, ho di chuyen ve Le Bas de Ranville va lap so chi huy o đo. He thong lien lac đuoc thiet lap voi so chi huy cua Lu đoan Nhay du so 5 luc 05:00 va voi Lu đoan Nhay du so 3 luc 12:35, va đuoc Lu đoan Đac nhiem so 1 Anh Quoc tiep vien luc 13:53.

Luc 21:00, Chien dich Mallard đuoc tien hanh. Mallard la mat danh cua đot đo bo cuoi cung cua Su đoan Khong van so 6 voi su tham gia cua 220 tau luon Horsa va Hamilcar, cho Lu đoan Bo binh so 6 va cac đon vi khac. Khi cac tau luon ha canh, ho bi phao coi va sung may cua linh Đuc đong tai cac vi tri lan can ban tra. Tuy vay, linh du Anh chi chiu thuong vong nho va ho nhanh chong di chuyen ve điem tap ket trong vong 90 phut. Luc 00:00 ngay 7 thang 6, toan bo Su đoan Khong van so 6 đa đuoc trien khai o suon phia đong cua cac bai bien đo bo.
Trong Ngay D, Lu đoan Nhay du so 3 đa kiem soat đuoc khu vuc dai 6,4 km, voi Tieu đoan Nhay du so 9 tai Le Plein, Tieu đoan Nhay du so 1 Canada tai Les Mesneil va Tieu đoan Nhay du so 8 tai phia nam Bois de Bavent. Tieu đoan Nhay du 12 cua Lu đoan Nhay du so 5 chiem giu đuoc Le Bas de Ranville va Tieu đoan Nhay du 13 chiem đuoc Ranville, trong khi đo Tieu đoan Nhay du so 7 đuoc đua vao trang thai du bi. Lu đoan Bo binh so 6, bao gom hai tieu đoan đuoc tang cuong vao tran đia. Lu đoan Đac nhiem so 1 Anh Quoc, đuoc sat nhap tam thoi vao Su đoan Khong van so 6, đa chiem nhung ngoi lang o phia nam va đong nam Bai tha quan N.


Ket qua Chien dich Tonga la mot thanh cong lon, voi toan bo nhiem vu đuoc Su đoan Khong van so 6 hoan thanh trong thoi gian gioi han. Ho đa đat đuoc cac muc tieu đe ra du gap nhieu tro ngai tu viec bi phan tan nghiem trong trong cac đot tha quan, chu yeu do thoi tiet xau va loi đinh vi cua cac to lai may bay. Luc luong tau luon cung gap van đe đinh vi, voi 10 trong so 85 tau luon ha canh cach vi tri du tinh hon 3 km. Tuy nhien, viec tha quan phan tan nay đa khien gioi chi huy Đuc cuc ky boi roi vi ho khong the nam ro đuoc quy mo thuc cua chien dich.


= Thuong vong =
Su đoan Khong van so 6 chiu thuong vong 800 nguoi tu ngay 5 thang 6 toi ngay 7 thang 6, trong tong so 8.500 linh du Anh đuoc trien khai vao Normandie. Thuong vong cua quan Đuc uoc tinh khoang 400 tu tran va hon 400 bi bat lam tu binh. Ngoai ra, 14 xe tang Đuc bi linh du Anh ban ha trong cac đot phan cong tai chiem cau song Orne va Kenh Caen. Ngoai ra, con co mot xuong tuan tra ven bo cua Đuc bi ban chim tren kenh đao Caen.


= Dien bien tiep theo =

Tu ngay 7 toi ngay 10 thang 6, Su đoan Khong van so 6 lien tuc chong lai cac đot tan cong cua quan Đuc. Su đoan cung co tuyen phong ngu giua khu vuc song Orne va song Dives toi ngay 14 thang 6, khi Su đoan Bo binh 51 tiep vien va kiem soat khu vuc phia nam cua đau cau Onre.
Ngay 10 thang 6, quyet đinh mo rong đau cau ve phia đong Song Orne đuoc đua ra, va đuoc giao cho Su đoan Khong van so 6. Tuy nhien, su đoan khong con đu manh đe thuc hien nhiem vu, nen Lu đoan Nhay du so 3 đuoc tang cuong Tieu đoan 5 tu Trung đoan Black Watch. Ngay 11 thang 6, Tieu đoan 5 tan cong vao thi tran Breville, nhung hoa luc phong thu manh cua quan Đuc khien ho gap nhieu thuong vong. Ngay 12 thang 6, phong tuyen cua Lu đoan 3 bi phao kich boi xe tang va phao binh Đuc, chu yeu tap trung vao vi tri cua Tieu đoan Nhay du so 9. Tieu đoan 9 va cac đon vi con lai cua Trung đoan Black Watch co nhiem vu bao ve Chateau Saint Come, nhung dan phai rut lui. Sau khi Trung ta Otway bao tieu đoan cua ong khong con đu kha nang đe bao ve vi tri nay nua, Chuan tuong Hill đa tap hop quan tu Tieu đoan Nhay du so 1 Canada va mo cuoc phan cong khien cho quan Đuc phai rut lui.
Sang tuan tiep theo, Su đoan Khong van so 6 đuoc Lu đoan Cong chua Irene Ha Lan va Lu đoan Bo binh so 1 Bi tiep vien. Ngay 7 thang 8, sau mot thoi gian tram lang, su đoan chuan bi mo cuoc tan cong moi. Vao đem ngay 16, sang ngay 17 thang 8, su đoan bat đau tan cong vao vi tri quan Đuc. Cuoc tien cong nay tiep tuc cho đen ngay 26 thang 8, khi su đoan đat đuoc muc tieu chinh - cua song Seine. Trong chin ngay chien đau, su đoan đa tien đuoc 45 dam (72 km), giai phong đuoc mot khu vuc rong 400 dam vuong va bat giu hon 1.000 linh Đuc.
Tu ngay 6 thang 6 toi 26 thang 8, thuong vong cua su đoan đat 4.457 nguoi, bao gom 821 tu tran, 2.709 bi thuong va 927 mat tich. Su đoan cuoi cung đuoc rut khoi mat tran vao ngay 27 thang 8 va ve Anh vao đau thang 9.


Xem them Chien dich đo bo cua linh du My o Normandie
Bai Sword
Bai Utah


Tham khao = Chu thich =


= Sach tham khao =


Đoc them Harclerode, Peter (2002). Go To It! The Illustrated History of the 6th Airborne Division. Caxton. ISBN 184067136X.
Stacey, C. C. J. (1960). The Victory Campaign: The Operations in North-West Europe 1944–1945 (PDF). Official History of the Canadian Army in the Second World War. Quyen III. Ottawa: The Queen's Printer and Controller of Stationery. OCLC 58964926. Ban goc (PDF) luu tru ngay 21 thang 12 nam 2020. Truy cap ngay 11 thang 1 nam 2022.