Le Đai Hanh (chu Han: 黎大行; 10 thang 8 nam 941 - 18 thang 4 nam 1005), ten huy la Le Hoan (黎桓). Ong la vi Hoang đe sang lap nha Tien Le, tri vi nuoc Đai Co Viet trong 24 nam. Ong la 1 trong 14 vi anh hung tieu bieu cua dan toc Viet Nam.
Khi con thieu thoi ong lam quan cho nha Đinh duoi thoi Đinh Tien Hoang, đen chuc Thap đao tuong quan. Nam 979, vien quan Đo Thich giet vua Đinh Tien Hoang va nguoi con Đinh Lien, nguoi con thu ten Đinh Toan noi ngoi luc 6 tuoi, Le Đai Hanh lam Nhiep chinh, xung la Pho vuong, nam đai quyen trieu đinh. Nha Tong lay co Le Đai Hanh chuyen quyen đe phat binh xam luoc Đai Co Viet (nhung đay chi la cai co, con chieu phat binh cua vua Tong cho thay nha Tong muon khoi phuc su cai tri cua minh len nuoc Viet giong nhu thoi nha Đuong).
Truoc tinh the đo, Đai tuong quan Pham Cu Lang đem binh si vao cung lam binh bien, buoc Thai hau ho Duong (tuc me Đinh Toan) trao long con cho Pho vuong Le Hoan. Sau khi len ngoi, Le Hoan tu minh lam tuong đanh tan quan Tong, chem tuong Hau Nhan Bao, bat song tuong Quach Quan Bien, Trieu Phung Huan đem ve Hoa Lu, giup cho Đai Co Viet thanh binh, bao toan đuoc nen đoc lap cua đat nuoc.
Hien nay, co gia thuyet cho rang Le Hoan la chu muu vu am sat vua Đinh Tien Hoang đe gianh ngoi. Gia thuyet nay đung sai chua ro vi khong co bang chung, nhung viec Le Hoan la mot vi vua gioi va co nhieu đong gop cho đat nuoc la khong the phu nhan. Sau khi len ngoi, Le Hoan thu đuoc nhieu thanh tich noi bat trong viec cai tri, nhu viec phat trien nong nghiep, mo truong hoc, tuyen dung nhan tai va đanh bai Chiem Thanh, đanh dep cac toc nguoi o bien gioi, khien ho phai quy phuc trieu đinh. Vi vay, ong van đuoc su sach đanh gia la mot minh quan co cong trong viec xay dung đat nuoc va đuoc nhan dan ca ngoi.
Ong la nhac phu cua Hoang đe Ly Thai To, ong ngoai cua Hoang đe Ly Thai Tong.


Than the Đai Hanh Hoang đe huy la Le Hoan, sinh ngay 15 thang 7 nam Tan Suu (10 thang 8 nam 941), cha la Le Mich. Ve me cua Le Hoan, Đai Viet su ky toan thu chep rang me ong ho Đang nen goi la Đang thi, trong khi co su lieu khac lai goi me ong la Đang Thi Sen. Que huong cua ong o đau van con đang la van đe gay tranh cai (xem phan tranh cai ve que huong Le Đai Hanh).
Cau chuyen ong đuoc sinh ra co nhuom mau truyen thuyet. Khi moi co thai, me ong chiem bao thay trong bung no hoa sen, chi choc lat đa sinh ra Le Hoan.
Trong thon co vien quan an la Le Đot trong thay lay lam la, noi: "Tu cach đua tre nay, nguoi thuong khong sanh đuoc", ben nhan lam con nuoi, cham soc day do, khong khac gi con đe. Co đem mua đong troi ret, Le Hoan up coi ma ngu. Đem ay anh sang đep đay nha, vien quan len đen xem, thi thay con rong vang che ap ben tren, vi the lai cang them quy trong Le Hoan.


Su nghiep Lon len, Le Hoan theo giup Nam Viet vuong Đinh Lien, tinh tinh phong khoang, co chi lon. Su quan Đinh Bo Linh khen la nguoi tri dung, chac the nao cung lam đuoc viec, ben giao cho cai quan 1 nghin quan si.
Nam 968, Đinh Bo Linh len ngoi, tuc vua Đinh Tien Hoang, đat quoc hieu la Đai Co Viet. Nam 971, Đinh Tien Hoang bat đau quy đinh cap bac van vo, tang đao. Đinh Đe lay Nguyen Bac lam Đinh quoc cong, Luu Co lam Đo ho phu Si su, Le Hoan lam Thap đao tuong quan, Tang thong Ngo Chan Luu đuoc ban hieu la Khuong Viet đai su, Truong Ma Ni lam Tang luc, Đao si Đang Huyen Quang đuoc trao chuc Sung chan uy nghi.
Thang 10 nam 979, Chi hau noi nhan Đo Thich giet Đinh Tien Hoang va Nam Viet Vuong Đinh Lien o san cung. Đinh quoc cong Nguyen Bac, Ngoai giap Đinh Đien cung Le Hoan ruoc Ve vuong Đinh Toan len ngoi hoang đe va ton me Đinh Toan la Duong Van Nga lam Hoang thai hau. Ve vuong Đinh Toan len ngoi khi moi 6 tuoi, Le Hoan lam nhiep chinh đam đuong viec nuoc, xung la Pho vuong. Đinh quoc cong Nguyen Bac, Ngoai giap Đinh Đien, Pham Hap nghi ngo Hoan se lam đieu bat loi cho vua nho, ben day binh, chia hai đuong thuy bo, muon tien ve Hoa Lu giet Le Hoan.
Le Hoan chinh đon quan lu, đanh nhau voi Đinh Đien, Nguyen Bac o Tay Đo, Đinh Đien, Nguyen Bac bo chay, đem quan thuy ra đanh. Le Hoan nhan chieu gio phong lua đot thuyen chien, chem Đinh Đien, bat Nguyen Bac đong cui đua ve kinh su, sau đem chem. Pham Hap đuoc tin, mat khi the, chay ve lang Cat Loi o Bac Giang. Le Hoan đuoi theo, bat song Pham Hap mang ve kinh su.


= Nha Tong xuat binh =
Thang 6 nam 980, Tri chau Ung cua nha Tong la Thai thuong Bac si Hau Nhan Bao dang thu khuyen hoang đe Tong Thai Tong nen lua thoi co nuoc Nam roi ren, vua con nho, đem quan chinh phat. Vua Tong nghe theo.
Thang 7 nam 980, nha Tong lay Hau Nhan Bao lam Giao chau luc lo thuy lo Chuyen van su, Lan Lang đoan luyen su Ton Toan Hung, Bat tac su Hac Thu Tuan, Yen bi kho su Tran Kham To, Ta giam mon tuong quan Thoi Luong lam Ung Chau Lo binh ma Bo thu, Ninh Chau Thu su Luu Trung, Quan khi kho Pho su Gia Thuc, Cung phung quan Cap mon chi hau Vuong Soan lam Quang Chau Lo binh ma Đo bo thu, hop quan ca bon huong, hen ngay cung sang chinh phat nuoc Nam.


= Len ngoi vua =
Nhan tin quan Tong chuan bi xam luoc, Thai hau sai Le Hoan chon dung si đi chien đau, lay nguoi Nam Sach Giang la Pham Cu Lang lam Đai tuong quan. Khi trieu đinh đang ban ke hoach xuat quan, Pham Cu Lang cung cac tuong quan khac đeu mac ao tran đi thang vao Noi phu, noi voi moi nguoi: "Thuong nguoi co cong, giet ke trai lenh la phep sang đe thi hanh viec quan. Nay chua thuong con tre tho, chung ta dau het suc lieu chet đe chan giac ngoai, may co chut cong lao, thi co ai biet cho? Chi bang truoc hay ton lap ong Thap đao lam Thien tu, sau đo se xuat quan thi hon". Quan si đeu ho van tue.
Thai hau thay moi nguoi vui long quy phuc ben sai lay ao long con khoac len nguoi Le Hoan, moi len ngoi Hoang đe. Tu đo ong len ngoi hoang đe, đoi nien hieu la Thien Phuc nam đau (980), giang phong Đinh Toan lam Ve vuong. Le Hoan con truy phong cha lam Truong Hung vuong va me ho Đang lam Hoang thai hau.


Chien tranh voi Bac Tong (981) = Ngoai giao =
Thang 8 nam 980, vua Tong xuong chieu đem quan xam luoc Đai Co Viet, sai Lu Đa Ton mang thu sang. Thang 10 cung nam, vua Le Hoan sap phat binh, sai Nha hieu la Giang Cu Vong, Vuong Thieu To đua thu sang Tong gia lam thu Ve vuong Đinh Toan thinh cau Le Hoan noi ngoi cha, ban cho menh lenh chinh thuc; y muon hoan binh nha Tong.
Nha Tong sai Truong Tong Quyen mang thu tra loi rang: Ho Đinh truyen noi ba đoi, tram muon cho Toan lam thong soai, khanh lam pho. Neu Toan tuong tai chang co, van con tre con, thi nen bao ca me con cung than thuoc sang quy phu. Đoi khi bon ho vao chau at se co đien le uu đai va se trao co tiet cho khanh. Nay co hai đuong, khanh nen chon mot. Vua Le Hoan khong nghe.
Nha Tong lien thao chieu chi chinh phat Đai Co Viet, noi dung loi chieu chi nhu sau:

Thanh giao va oai linh cua nuoc nha vang khap ca moi noi, gan đay đat Dien Chi (chi Đai Co Viet) chua sap nhap vao đia đo Trung-Quoc, chung o mot phuong, gan noi Ngu Linh. Tu cuoi đoi Đuong roi loan, chia se đat đai, roi chung lam ra mot nuoc tiem nguy, o xa thanh giao thanh ra phong tuc nhu đua mu đua điec. Kip khi Phien-Ngung đa binh đinh, moi ban cho chinh soc ma tuan hanh, tuy đa phuc tung chiu lam phien thuoc, nhung cu tu luyen binh linh, co y quat cuong. Le tho phung nuoc tren, le nao nhu the? Vay ta bat đac di phai tri toi gian nguy đe cuu dan, phai cu binh qua đanh đe khai hoa xu moi ro; nay cho bon Ton Toan Hung xuat quan qua đanh.


= Dien bien =
Nha Tong dung Lan Chau Đoan luyen su la Ton Toan Hung, Bat tac su la Thich Hau, Ta Giam mon ve Đai tuong quan la Thoi Luong lam chuc Luc lo Binh ma Tong quan, tu đuong Ung Chau tien quan; Ninh Chau Thu su la Luu Trung, An bi Kho su la Gia Thuc, Cung phung Quan Cac mon Chi hau la Vuong Soan lam chuc Thuy quan Binh ma Tong quan do đuong Quang Chau tien quan. Lai dung Ngo Xuong Due lam chuc Tri Giao chau Hanh doanh Thong tuc. Hau Nhan Bao chi huy. Nhom Toan Hung tu gia; vua nha Tong la Thai Tong lai ha chieu cho dan tien, khien Luong Quynh thiet tiec o vuon Ngoc Tan đe tong tien.
Mua thu nam 980, quan Tong khoi hanh. Thang 12 nam 980, quan Tong pha đuoc hon 1 van quan Đai Co Viet.
Mua xuan, thang 2 nam 981, Hau Nhan Bao, Ton Toan Hung đen Lang Son, Tran Kham To đen Tay Ket, Luu Trung đen song Bach Đang. Vua Le Hoan đich than lam tuong, sai quan si đong coc ngan song Chi Lang. Sach Viet su tieu an chep: Vua tu lam tuong ra chong đanh, sai si tot cam go, đau bit sat đe ngan cua song.
Vua Le Hoan đa cho xay dung mot toa thanh co ten la Binh Lo đe chong quan Tong. (Thang 6 nam 1300, Hung Đao Đai vuong Tran Quoc Tuan co nhac đen thanh nay trong loi dan luc ong sap mat: "Ngay xua Trieu Vu Đe dung nuoc, hoang đe nha Han cho quan đanh, nhan dan lam ke thanh da, đai quan ra Kham Chau, Liem Chau đanh vao Truong Sa, Ho Nam, con đoan binh thi đanh up phia sau. Đo la mot thoi. Đoi nha Đinh, nha Tien Le dung nguoi tai gioi, đat phuong nam moi manh ma phuong bac thi met moi suy yeu, tren duoi mot da, long dan khong lia, xay thanh Binh Lo ma pha đuoc quan Tong...")
Mua ha nam 981, quan Tong giao chien voi quan Viet, quan Tong chem đuoc hon 1000 nguoi, bat đuoc hon 200 thuyen chien. Pham Cu Lang xin Le Hoan rut quan tai Ba Bo. Chuyen van su nha Tong la Hau Nhan Bao cung đao tien quan tien sau vao, bi that bai luon. Canh quan Ton Toan Hung do đuong thuy va đuong bo toi lang Đa-La, khong gap Hau Nhan Bao, ben tro ve Ba Bo.
Vua Le Hoan sai quan si tra hang đe du Hau Nhan Bao, đem chem. Sach Viet su tieu an chep: sai nguoi tra hang, bat đuoc Nhan Bao. Sach An Nam chi luoc chep: Le Hoan gia đau hang đe du đich, Nhan – Buu ben trung ke ma bi hai.
Tran Kham To nghe tin quan thuy thua tran, dan quan ve. Vua Le Hoan thua thang đuoi đanh, quan cua Kham To thua to, chet đen qua nua, thay chet đay đong; bat song đai tuong la Quach Quan Bien, Trieu Phung Huan đua ve Hoa Lu. Tu đo trong nuoc rat yen.


= Sau chien tranh =
Sau chien tranh, nuoc Viet an binh, bay toi dang ton hieu cho vua Le Hoan la Minh Can Ung Van Than Vu Thang Binh Chi Nhan Quang Hieu Hoang Đe. Vua sai su sang nha Tong cong cac đo tho san va dang bieu ta loi. Giang Nam Chuyen van su cua nha Tong la Hua Trong Tuyen đem viec Nhan Bao thua chet tau len. Vua Tong xuong chieu rut quan ve, sai su quo trach bon Luu Trung, Gia Thuc, Vuong Soan. Trung om chet, Soan bi giet o Ung Chau, Ton Toan Hung bi xu toi chet va beu o cho.


Chien tranh voi Chiem Thanh Khi nguoi Viet noi thuoc trieu đinh o Trung nguyen thi o phia Nam, nguoi Chiem Thanh đa som xay dung đuoc mot quoc gia đoc lap tu chu tu nam 192. Sinh song o cac thung lung Nam Trung Bo hep va nho, vuong quoc Chiem Thanh co the manh ve hang hai va cac nganh nghe thu cong, nhung lai thieu nhung mien chau tho rong lon. Boi vay, tu khi lap nuoc, Chiem Thanh lien tuc tien hanh cac hoat đong quan su voi Đai Co Viet. Nam 803, vua Chiem sai vien tuong Senapati Par đem quan xam pham An Nam, vay ham phia nam quan Cuu Chan. Nam 979, quan Chiem đuoc Ngo Nhat Khanh dan đuong, to chuc luc luong thuy quan hung hau tien đanh Hoa Lu theo đuong bien, nhung bi tan vo vi gap bao o cua bien Than Phu.
Nam 982, Le Hoan cu Ngo Tu Canh va Tu Muc đi su Chiem Thanh bi vua Chiem la Be Mi Thue (Paramesvaravarman) bat giu. Le Hoan tuc gian, sai đong chien thuyen, sua binh khi, tu lam tuong đi đanh, chem Be Mi Thue tai tran. Chiem Thanh thua to. Bat song đuoc quan si nhieu vo ke, cung la tai nu trong cung tram nguoi va mot nha su nguoi Thien Truc, lay cac đo quy đem ve, thu đuoc vang bac cua bau ke hang van; san phang thanh tri, pha huy tong mieu, vua mot nam thi tro ve kinh su. Tong su cho biet Le Hoan đa sai su dang 93 tu binh Chiem Thanh cho vua Tong nham chung to thuc luc cua Đai Co Viet. Khi nha vua đi đanh Chiem, qua nui Đong Co đen song Ba Hoa, đuong nui hiem tro kho đi, ben sai đao hai cang moi, đao xong, cong va tu đeu tien loi.
Cung theo Tong su, nam 990, Le Hoan lai đem quan đanh vao chau Đia Ly (Chiem Thanh), bat đuoc nhieu quan dan va tich thu nhieu cua cai. Đen cac nam 995 va 997, quan Chiem keo sang đanh pha bien gioi Đai Co Viet, Le Hoan phai cho quan đanh đuoi.


Chinh quyen Trieu nha Đinh, vua Đinh Bo Linh chia nuoc lam muoi đao; Le Hoan lap ra nha Tien Le, đoi muoi đao lam lo, phu, chau. Hien khong ro cac ten hieu va vi tri cua cac lo, phu chau nhu the nao, su cu van dung cac ten chau cu do nha Đuong xam luoc nuoc Viet đat ra. Le Hoan van đong đo o thanh Hoa Lu, theo sach Cuong muc Hoa Lu la son phan hai xa Uy Vien va Uy Te, huyen Gia Vien, tinh Ninh Binh; theo sach An Nam chi luoc Hoa Lu o huyen Le Binh, nay la huyen Gia Vien. Le Hoan len ngoi nam đau, đat cac chuc quan Thai su, Thai uy, Tong quan, Đo chi huy su. Nha vua phong quan su nguoi Tong la Hong Hien lam Thai su, Pham Cu Lang lam Thai uy, Tu Muc lam Đai Tong quan tri quan dan, Đinh Thua Chinh lam Nha noi Đo Chi huy su. Ve viec quan su, nam 986 đat binh Tuc ve, goi la Than quan, tren tran đeu thich chu Thien Tu Quan, ve sau le cam quan thich chu o tran, bung, đui bat đau tu đay. Nam 988, đinh ngu quan, chia tuong hieu lam hai ban.
Le Hoan phong cho cac con ra cac tran đia phuong; nam 989 phong cho Thai tu Thau lam Kinh Thien Đai vuong o kinh đo Hoa Lu; con thu hai ten Ngan Tich lam Đong Thanh vuong, theo suy đoan cua Đao Duy Anh co le cho đat o phia đong kinh thanh; con thu ba ten Viet lam Nam Phong vuong. Nam 991 phong cho con thu tu ten Đinh lam Ngu Man vuong, đong o Phong Chau; cho con thu sau la Can lam Ngu Man vuong, đong o trai Phu Lan (nay la xa Phu Ve, huyen Đuong Hao, tinh Hai Duong). Nam 992 phong cho con thu nam la Đinh lam Khai Minh vuong, đong o Đang Chau (Hung Yen ngay nay); cho con thu bay la Tung lam Đinh phien vuong, đong o thanh Tu Dinh tren song Ngu Huyen - con song chay qua cac huyen Yen Lang, Kim Anh, Đong Ngan, Yen Phong, Tien Du vao song Cau; cho con thu tam la Tuong lam Pho vuong, đong o song Đo Đong, tuc song Nhue; cho con thu chin la Kinh lam Trung Quoc vuong, đong o Can Đa, huyen Lien Mat, nay la Tien Lu, Hung Yen. Nam 994 phong cho con thu muoi hai ten Mang lam Nam Quoc vuong, đong o chau Vu Lang, thuoc Thanh Hoa. Nam 995 phong cho con thu muoi mot ten Đe lam Hanh Quan vuong, đong o chau Co Lam, huyen Tu Son, Bac Ninh, cho con nuoi la Phu Đoi vuong, đong o Phu Đoi huong, thuoc Hai Duong.


= Quan su =
Ngoai cac chien thang quan su đoi voi nha Tong, nuoc Chiem, Le Hoan con phai đoi pho voi cac cuoc phan loan trong nuoc va nha vua thuc hien nhieu cuoc chinh phat nham mo mang bo coi. Nam 989, vua Le Hoan sai vien Quang giap la Duong Tien Loc đi thu thue o chau Hoan, chau Ai; Tien Loc lam phan, đem nguoi hai chau ay xin theo ve voi Chiem Thanh. Chiem Thanh khong nhan. Le Hoan nghe tin, đem quan đanh chau Hoan, Ai đuoi bat đuoc Duong Tien Loc va giet nguoi hai chau ay khong biet bao nhieu nguoi ma ke.
Nam 995, vua Le Hoan cho quan vao tran Nhu Hong thuoc Kham Chau (nuoc Tong), đanh pha cu dan, cuop boc luong thuc, roi bo đi. Mua ha cung nam, vua Le Hoan lai dan 5.000 binh To Chau vao cuop Loc-Chau, thuoc huyen cua Ung Chau, giao chien voi quan Tong do Tuan kiem Duong Van Kiet chi huy, sau đo phai tro ve. Nam 996, vua Le Hoan đem quan đi đanh đuoc bon đong Đai, Phat, Đan, Ba o Ma Hoang. Thang 7, nam 996 vua Le Hoan than đi đanh quan lam phan o Đo Đong Giang, bat đuoc đo đang đem ve kinh su.
Nam 999, vua Le Hoan than đi đanh Ha Đong..., tat ca 49 đong va pha đuoc đong Nhat Tac, chau Đinh Bien. Tu đo cac chau đong đeu quy phuc. Nam 1000, Le Hoan xuong chieu đi đanh nguoi o chau Phong la Trinh Hang, Truong Le, Đan Truong On, khien cho nhom nguoi nay phai chay vao vung nui Tan Vien.
Nam 1001, Le Hoan than đi đanh quan Cu Long. Quan Cu Long thay vua Le Hoan, giuong cung nham ban thi ten roi, lai giuong cung thi day đut, tu lay lam so ma rut lui. Vua Le Hoan ben đi thuyen vao Cung Giang đe đuoi. Quan Cu Long bay tran hai ben bo chong lai, quan quan bi ham o giua song, vua cu nha Đinh la Ve vuong Toan trung ten chet tai tran. Vua Le Hoan keu troi ba tieng roi thuc quan đanh, quan Cu Long tan vo. Nam 1003, vua Le Hoan đi Hoan Chau, vet kinh Đa Cai thang đen Tu Cung truong o Ai chau. Nguoi Đa Cai lam phan, chem đau đe rao.


= Kinh te =
Le Đai Hanh khi cai tri đa cho xay dung nhieu cong trinh, đay manh san xuat nong nghiep va thu cong nghiep đe chan hung đat nuoc. Ong la vi vua mo đau cho le Tich đien nham khuyen khich san xuat nong nghiep duoi che đo phong kien Viet Nam. Mo đau cho mot le nghi trong đai ma cac vuong trieu sau tiep tuc noi theo đe khuyen khich phat trien san xuat nong nghiep. Mua xuan nam 987, vua Le Hoan lan đau cay ruong Tich đien o nui Đoi đuoc mot hu nho vang; lai cay o nui Ban Hai đuoc mot hu nho bac, nhan đo đat ten la ruong Kim Ngan. Nam 1003, vua Le Hoan đi Hoan Chau, vet kinh Đa Cai thong thang đen Tu Cung truong o Ai chau.
Le Đai Hanh cung la vi vua đau tien to chuc đao song. Cong trinh đao song Nha Le (hien đuoc noi lien 4 tinh Ninh Binh, Thanh Hoa, Nghe An, Ha Tinh va la mot di tich lich su) do Le Hoan khoi dung la con đuong giao thong thuy noi đia đau tien cua Viet Nam. Su nghiep mo đau vi đai đo đa tro thanh phuong cham hanh đong cua cac thoi Ly, Tran, Hau Le, Nguyen sau nay. Tu con song đao do Le Hoan khai pha tren đat Thanh Hoa, đen thoi Ly, Tran song đao đa xuat hien o đong bang Bac Bo đen Thanh-Nghe-Tinh. Đen thoi Le đa rong khap dai mien Trung Bo va đen thoi Nguyen thi song đao co mat o khap moi mien Viet Nam.


= Ngoai giao =
Theo Phan Huy Chu, nuoc Viet o coi Nam nuoi dan dung nuoc co quy mo rieng, ben trong xung đe, ben ngoai xung vuong, van chiu phong hieu cua Trung Quoc. Nam 980, vua Tong sai Lu Tap đi su Đai Co Viet, luc nay Le Hoan đa nam quyen binh, đa đai dien cho Đinh Toan đe đung ra tiep su, tien cong chau bau, đong thoi gui bieu noi rang trieu đinh đa tu nguyen ton Le Hoan len lam vua. Nhung vua Tong khong chiu đoi Đinh Phe Đe nam giu cai tri đat Giao Chi, hoac 2 me con ho Đinh đen chau Thien trieu thi Le Hoan se đuoc nam quyen cai tri. Le Hoan khong nghe, hai ben đanh nhau, nha Tong thua; đe giang hoa Le Hoan van sai su gia sang Trung Quoc thong hieu. Vua Tong sai su sang phong cho Le Hoan lan luot cac chuc nhu Đac Tien, Giao Chi quan vuong, Nam Binh vuong kiem tri trung. Thang 10 am lich nam 986, Le Hoan trao tra cac tuong Tong bi bat nam 981 la Quach Quan Bien, Trieu Phung Huan ve nuoc.
Ve nghi thuc tiep đai su gia, nam 987 nha Tong sai Ly Giac sang Đai Co Viet. Khi Giac đen chua Sach Giang, vua Le Hoan sai Thien su Đo Phap Thuan gia lam nguoi cheo đo ra đon. Ly Giac von hay van tho, ngam mot bai tho, nha su cung hoa theo, Giac lay lam la. Khi ra ve, Ly Giac lam tho co y khen Le Hoan nhu vua Tong, Le Hoan khen y tot, cho rat hau, lai sai nguoi lam tho tang su gia.
Nam 990, nha Tong sai nguoi sang sach phong, Le Hoan sai nguoi đem thuy quan đi đon. Bay gio su than sang phong cung gian di nen nha vua coi thuong, su đon tiep lam ra ve so sai, kieu ngao. Noi su quan, đo cung tiep khong đay đu. Khi su sap đen, Le Hoan moi lam gian nha lop tranh đe chu Mao kinh dich, nghia la tram qua đuong lop co tranh. Đen khi Le Hoan ra đon ngoai thanh thi quan dung long lay, co đan bay khap noi. Vua cung voi su gia giong cuong ngua cung đi. Đen cua đien Minh Đuc, Le Hoan nhan to che đat tren đien, khong lay, noi kheo rang do đanh nhau voi quan Man nen bi nga ngua, đau chan. Hom sau lai bay tro vui tiep su gia, nhan đay noi su gia: đuong sa xa xoi, nui song hiem tro, sau nay neu co thu tin gi ve viec nuoc, thi nen giao cho đau bien gioi, khoi phien su quan đen đay. Su than ve tau lai, vua Tong nghe theo.


Qua đoi Mua xuan, ngay 8 thang 3 am lich nam At Ty (18 thang 4 nam 1005), Le Hoan mat o đien Truong Xuan, goi la Đai Hanh Hoang Đe, sau nhan đo dung lam mieu hieu ma khong đoi, trieu đinh an tang o Son lang, chau Truong Yen. Le Long Viet, Đong Thanh vuong, Trung Quoc vuong, Khai Minh vuong la nhung nguoi con ong, tranh ngoi tam thang khien nuoc khong chu.


Nhan đinh Su gia Le Van Huu nhan đinh:

Su gia Ngo Si Lien nhan đinh:

Su gia Ngo Thi Si nhan đinh:

Tu lieu lich su truyen thong Trung Quoc nhan đinh ve Le Hoan đeu la nhung đieu tieu cuc. Theo Tong su Giao chi truyen đuoc Thoat Thoat nha Nguyen bien soan: "Le Hoan tuong mao xau xi mat hip ban tinh hung tan, thuong xuyen ngan song cach nui lam đeu ngo nghich. nguoi nay tam tinh tan nhan tieu nhan ti bi. Trong đam tam phuc co đen nam bay hoan quan ke can. Thich uong ruou, lay viec ra lenh lam vui. Quan lai thao viec đuoc cat nhac ke can, pham loi nho se bi đem ra giet hoac bi đanh 100 đen 200 roi. Phu ta co chut khong vua y bi đanh 30 đen 50 roi, bi truat lam am lai (quan cap thap), khi nguoi gian lai phuc hoi chuc vi. Tong Hoi Yeu viet rang: "Cha con Le Hoan đam me tuu sac, tuy sinh mong tu, cuoc song thac loan vo đo".
Theo Phan Huy Chu nhan đinh trong Lich trieu hien chuong loai chi: Le Đai Hanh la mot vi vua ma "Su than Trung Quoc phai ton sung, tu truong son đong het chuyen lam phan. Thanh Hoa Lu phon vinh hon ca nha Đinh. Con luu y đen suc dan, quan tam đen chinh su cua nuoc, chu trong nghe lam ruong, nghiem ngat viec bien phong, y đinh phap lenh. Tuyen lua quan ngu... co the noi la het suc sieng nang, het long lo lang".
Theo Viet giam thong khao tong luan, Le Tung ban rang:

Le Đai Hanh tin dung, lang nghe su co van cua cac thien su Phat giao nhu Van Hanh, Khuong Viet va Đo Phap Thuan. Nhung cao tang nay đa ho tro tich cuc cho ong trong cac hoat đong chinh tri, quan su va ngoai giao.

Sach Đai Viet su ky toan thu viet rang: "Vua tru noi gian ma lay đuoc nuoc, đuoi giac ngoai đe yen dan, trong nuoc thanh binh, Bac Nam vo su. Tiec rang khong som chon con noi, khien cho con cai tranh nhau ben trong, dan đen mat ngoi".
Theo sach An Nam chi luoc, truoc khi sai quan đanh Đai Viet, vua Tong Thai Tong đa ra loi chieu nhu sau: Thanh-giao va oai linh cua nuoc nha vang khap ca moi noi, gan đay đat Dien-Chi chua sap nhap vao đia-đo Trung-Quoc, chung o mot phuong, gan noi Ngu-Linh. Tu cuoi đoi Đuong roi loan, chia se đat đai, roi chung lam ra mot nuoc tiem nguy, o xa thanh-giao thanh ra phong-tuc nhu đua mu đua điec. Kip khi Phien-Ngung đa binh-đinh, moi ban cho Chinh-Soc ma tuan hanh, tuy đa phuc tung chiu lam phien thuoc, nhung cu tu luyen binh linh, co y quat cuong. Le tho phung nuoc tren, le nao nhu the? Vay ta bat đac di phai tri toi gian nguy đe cuu dan, phai cu binh qua đanh đe khai hoa xu moi ro; nay cho bon Ton-Toan-Hung xuat quan qua đanh.
Van ban nay đa xac nhan chinh quyen nha Tong chua thuc su sap nhap Đai Viet vao lanh tho Trung Quoc va Đai Viet co phong tuc rieng biet.


Ve ten "Đai Hanh" Theo Đai Viet Su ky Toan thu, khi vua moi mat ma chua đuoc đat thuy hieu thi đuoc goi la Đai Hanh Hoang đe. Do vua noi ngoi la Le Ngoa Trieu đa khong đat thuy hieu nen "Đai Hanh Hoang đe" đa tro thanh thuy hieu cua Le Hoan.
Su gia Le Van Huu viet:

Hien nay nhieu y kien nghieng ve giai thich "đai hanh" la mot chuyen đi lon. Co sach khac lai giai thich "đai hanh" la đuc hanh lon (hanh va hanh viet cung mot chu 行, am co đoc nhu nhau).
Theo Ta Chi Đai Truong trong sach So thao bai su khac cho Viet Nam:

Cac vua Ngo, Đinh chet đi chang co thuy hieu, mieu hieu gi ca, su quan ve sau đanh goi la "chua, vua đau tien" (Ngo Tien Chu, Tien Hoang Đe); con Le Hoan chet đi, xac đe đo cho con cai tranh gianh nen tam goi la "ong vua chua chon" (Đai Hanh/Hanh Hoang Đe) roi tro thanh mieu hieu vinh vien cho su Viet.


Nghi van ve que huong Theo Đai Viet Su ky Toan thu thi Le Hoan sinh ngay 15 thang 7 nam Tan Suu (tuc ngay 10 thang 8 nam 941). Ve que huong Le Hoan, van đe ma Ngo Thi Si đat ra tu the ky XVIII, đuoc thao luan nhieu lan duoi thoi nha Nguyen, nhung cac nha su hoc van chua đua ra đuoc ket luan noi đau trong ba noi: Ninh Binh, Thanh Hoa hay Ha Nam la que huong cua ong. Nam 1981, tai hoi thao khoa hoc "Le Hoan va 1000 nam chien thang giac Tong xam luoc", nhieu van đe chung ve the ky X, ve que huong, than the, su nghiep cua ong buoc đau đuoc giai quyet. Đen nam 2005, tai hoi thao "1000 nam Thang Long va su nghiep cua Le Hoan", trai qua mot chang đuong đoi moi cua su hoc, nhieu van đe ve que huong cua Le Hoan đuoc đao sau va nhin nhan lai theo chieu huong thoang rong hon. Tuu trung co cac y kien sau:


= Truong Chau (Ninh Binh) =
Viet su luoc viet tu thoi Tran ghi la: "Đai Hanh vuong huy la Hoan, ho Le, nguoi Truong Chau". Truong Chau la vung đat kinh đo Hoa Lu, Ninh Binh. PGS TS Tran Ba Chi truoc tung viet rat cong phu ve que huong, dong doi Le Đai Hanh cho rang ong nguoi Ai Chau (Thanh Hoa), thi tai hoi thao 2005 cung khang đinh rang que goc ong la Truong Yen, Hoa Lu, Ninh Binh. Cac nha nghien cuu Mai Khanh (Bao tang Ha Nam) va TS Vu Van Quan đong y rang Le Hoan la nguoi Truong Chau nhung cho rang Truong Chau khi đo bao gom ca Ninh Binh va Ha Nam. Than tich mot so đen tho o Ha Nam va Ninh Binh cung khang đinh Le Hoan que goc Ninh Binh. Cung giong cac vi vua khac khi mat đuoc hau the đua ve que nha, lang mo Le Đai Hanh đa đuoc tang o son lang Truong Yen.


= Ai Chau (Thanh Hoa) =
Đai Viet Su ky Toan thu, Lich trieu hien chuong loai chi ghi: "Vua ho Le, ten huy la Hoan, nguoi Ai Chau".
Sach "Cac trieu đai Viet Nam" con cho rang me Le Hoan la Đang Thi Sen chu khong goi la Đang thi.
Sach An Nam chi luoc cua Le Tac thoi Tran, muc Le nhi the gia chep: "Le Hoan, nguoi Ai Chau, co chi luoc, đuoc long quan si". Website chinh thuc cua tinh Thanh Hoa cung khang đinh Le Hoan la nguoi que huong minh.
Đai Nam nhat thong chi chep: "Mieu Le Đai Hanh Hoang đe o xa Trung Lap, huyen Thuy Nguyen, cho nay la nen nha cu cua tien to nha vua". Muc tinh Ha Noi chep "mo to Le Đai Hanh o ben mieu xa Ninh Thai, huyen Thanh Liem".
Sach Viet su tieu an, soan gia Ngo Thi Si chep: Vua Le, ten Hoan, nguoi chau Ai, lam vua 24 nam, huong tho 65 tuoi.


= Bao Thai (Ha Nam) =
Đai Viet su ky tien bien  ghi: "Xet thay Le Đai Hanh Hoang đe nguoi lang Bao Thai, huyen Thanh Liem chu khong phai Ai Chau, su cu chep nham". Cuon Viet Nam su luoc, Tu đien nhan vat lich su Viet Nam, Kham đinh Viet su thong giam cuong muc đeu ghi: "Le Hoan que o lang Bao Thai, huyen Thanh Liem". Nha su hoc Tran Quoc Vuong cho rang Le Hoan sinh o Thanh Liem, Ha Nam va theo ong, Thanh Hoa chi co the la que ngoai hay que cha nuoi Le Hoan. Lich su Ha Nam Ninh cung đa nhan đinh: "Le Hoan que noi o Thanh Liem (Ha Nam), que ngoai o Ke Sap (Thanh Hoa). Tuy sinh o đat Ai Chau nhung ong chi song o đay hon 10 nam, sau tro ve Thanh Liem". Giao su Le Van Lan cung cho rang Le Hoan "la đua tre mo coi o lang Ke Sap - que ngoai, chang trai ngheo o mien Bao Thai que noi". Ung Hoe Nguyen Van To, sau khi điem lai mot so nhan đinh cua cac cuon su cu đa neu quan điem: Thanh Liem la nguyen quan cua cha me. Ai Chau la cho o cua cha nuoi, moi quyen chep theo mot nghia. Đai Nam nhat thong chi cua Quoc su quan trieu Nguyen, phan ghi ve lang mo o huyen Thanh Liem chep: "Mo to Le Đai Hanh o ben mieu xa Ninh Thai, huyen Thanh Liem. Su cu cung nhac toi Tran Binh Trong que o xa Thanh Liem la hau due cua Le Hoan. Vi danh tuong thoi Tran nay đuoc ban quoc tinh vi co nhieu cong trang. Website chinh thuc cua tinh Ha Nam cung khang đinh Le Hoan la nguoi que huong minh.


= Y kien dung hoa =
Than tich Le Hoan tai lang vua Le, lang Ung Liem (Ha Nam) giai thich co ve "hop tinh, hop ly" tat ca nhung van đe khuc mac ve que quan, xuat than cua Le Hoan. Than tich cho biet ong sinh ra o xa Truong Yen, Hoa Lu, tinh Ninh Binh. Ong noi la Le Loc va ba noi la Cao Thi Phuong; cha la Le Hien, me la Đang Thi Khiet. Nha ngheo nen đa ve xa Ninh Thai, Thanh Liem, Ha Nam lam nghe chai luoi, đom đo bat ca. Ngay mung 10 thang 1 nam Nham Dan am lich (tuc ngay 29 thang 1 nam 942) sinh ra ong. Nam len 7 tuoi, ong mo coi ca cha lan me, phai lam con nuoi quan an chau Ai (Thanh Hoa).
Tai Hoi thao Khoa hoc quoc gia "Le Hoan - Que huong va su nghiep" đuoc to chuc ngay 06 thang 09 nam 2016 tai Ha Nam, phat bieu ket luan hoi thao, Giao su, Nha giao Nhan dan Phan Huy Le khang đinh: Thong qua nhung tu lieu lich su, co so khoa hoc co the khang đinh Ha Nam chinh la que goc cua Le Hoan.
Cac nha su hoc cho rang van đe que huong Le Hoan o đau khong quan trong bang đieu de nhan thay la ca Ninh Binh, Thanh Hoa va Ha Nam đeu la nhung mien que gan bo mat thiet voi cuoc đoi va su nghiep cua vi vua nay. Dua tren cac tu lieu chinh su va tu lieu luu tai cac đia phuong, đa minh chung cu the ve que goc, noi sinh va dung nghiep cua Le Hoan tai cac đia danh tai Bao Thai (Ha Nam), Tho Xuan (Thanh Hoa) va Truong Chau (Ninh Binh).


= Ket luan =
Voi vai tro la Chu toa Hoi thao "Le Hoan - Que huong va su nghiep" ngay 06/8/2016, Giao su, Nha giao Nhan dan Phan Huy Le - Nguyen Chu tich Hoi Khoa hoc Lich su Viet Nam đa phat bieu tong ket: Su sach chep Le Hoan nguoi Truong Chau (Ninh Binh) hay Ai Chau (Thanh Hoa) hay Bao Thai (Ha Nam), moi y kien đeu co nhung can cu nhat đinh, nhung chi qui ve mot đia phuong la khong ro rang va xac đang.

Truong Chau (Ninh Binh) la noi ong noi cua Le Hoan la Le Loc cung vo la Cao Thi Khuong đa tung sinh song va tu đo chuyen đen Bao Thai lap nghiep. Khong ro que goc cua Le Loc o đau, nhung ong co song o Truong Chau trong mot thoi gian truoc khi toi Bao Thai.
Bao Thai (Ha Nam) la noi đinh cu cua Le Loc, ong noi cua Le Hoan. Tai đay Le Loc sinh ra Le Hien la cha cua Le Hoan. Bao Thai la que huong hai đoi (khong tron ven) cua Le Hoan, co the coi la que to cua Le Hoan. Đai Nam nhat thong chi cung coi "mo to cua Le Đai Hanh" o Bao Thai.
Ai Chau (Thanh Hoa) la noi Le Hoan sinh ra. Le Hien va vo la Đang Thi Khiet chuyen vao Trung Lap, huyen Tho Xuan, tu đay sinh ra Le Hoan, sau đuoc vien Quan sat ho Le nhan lam con nuoi. Đay la noi sinh cua Le Hoan va que huong cua cha nuoi.


Đen tho Tinh đen nam 2014, cac nha nghien cuu đa thong ke đuoc hon 51 noi tho Le Đai Hanh (trong đo co 19 noi tho rieng, 5 noi phoi tho voi ba Đo Ho phu nhan; 5 noi phoi tho voi Thai hau Duong Van Nga va 22 noi tho voi cac vi than khac). Ninh Binh la tinh co nhieu di tich tho Le Hoan nhat voi 15 noi; tiep theo la Thai Binh voi 10 noi; Ha Noi co 10 noi, Nam Đinh 4 noi, Ha Nam 3 noi; Hai Duong, Thanh Hoa 2 noi, cac tinh Hung Yen, Hai Phong, Phu Tho đa tim thay mot noi tho.
Ninh Binh la vung đat kinh đo cua đat nuoc duoi thoi Le Hoan, cac đen tho thuong tap trung nhieu o khu di tich Co đo Hoa Lu nhu đen Vua Le Đai Hanh va đinh Yen Thanh o Co đo Hoa Lu, đinh Trung Tru o Ninh Giang (Hoa Lu), di tich chua Đau Long, đen Đong Ben (thanh pho Hoa Lu). Khu vuc phia nam Ninh Binh la noi vua đanh Tong va dep Chiem đi qua nen co rat nhieu noi tho nhu đen Thuong Ngoc Lam o xa Yen Lam, đen Vua Le o xa Yen Thang, đinh Tu Đuong, đinh Quang Cong o xa Yen Thai (Yen Mo); cac đen o xa Khanh Ninh va đen Noi thi Lan o thi tran Yen Ninh (Yen Khanh); đinh lang Yen Lam o xa Lai Thanh va Mieu Dy Ninh xa Hoi Ninh (Kim Son);...

Thai Binh la noi dien ra mot so tran đanh cua Le Hoan khi con la tuong giup Đinh Bo Linh dep loan 12 su quan, đac biet la chien tran voi cac su quan Pham Bach Ho, La Đuong o Hung Yen, đong thoi vung đat nay cung nam tren đuong hanh quan tu kinh đo Hoa Lu ra cac chien truong Luc Đau Giang, Chi Lang va Bach Đang. Đieu nay co the giai thich cho viec nhan dan quanh khu vuc nay tho cung Le Hoan, đac biet la vung đat thuoc hai tong Xich Bich va Y Đon xua. Cac noi tho tieu bieu nhu di tich đinh va đen Vua Le Đai Hanh o cac xa Chi Lang, xa Đong Đo; xa Bac Son, xa Tay Đo, xa Hoa Binh (huyen Hung Ha); xa Thai Thinh (huyen Thai Thuy); xa Quynh Son, xa Quynh Giao, xa Quynh Khe, xa Quynh Ngoc, xa Quynh Trang (huyen Quynh Phu); xa Minh Tan (huyen Đong Hung);...
Cac đen tho o khu vuc Ha Noi thuong o ven song Nhue, trong đo Ha Đong 3 noi, Thanh Tri 3 noi (o xa Ta Thanh Oai va Huu Hoa), Son Tay 2 noi, Thuong Tin 1 noi (đinh An Lang - xa Van Tu) va Ung Hoa mot noi (o Đinh Thanh Duong xa Đong Tien). Đinh Trung Kinh Ha thuoc phuong Yen Hoa, quan Cau Giay cung tho Vua Le Đai Hanh.
Khu di tich đinh, chua, mieu cua khu Mo Chu Ha, phuong Bach Hac, Viet Tri, Phu Tho tho Le Đai Hanh va 2 ba hoang hau. Đay la noi rat xa kinh đo Hoa Lu so voi cac di tich khac tho Le Hoan.
Ha Nam co đen Lang o xa Liem Can que huong la noi tho Le Hoan. Ong cung đuoc tho o đinh Cam Du, xa Thanh Luu va đinh Ung Liem, xa Thanh Ha. Ca ba di tich đeu thuoc huyen Thanh Liem.
Thanh Hoa co đen tho Le Hoan o lang Trung Lap, xa Xuan Lap, Tho Xuan đuoc cho la que huong cua nguoi va đen Vua Le Đai Hanh o chan day nui Tam Điep, thuoc xa Nga Giap, Nga Son, thuoc khu vuc cua bien Than Phu xua ma o ben Ninh Binh cung co nhieu đen tho Le Hoan.
Cac than tich, than sac tai Hai Duong, Hai Phong - noi dien ra tran Bach Đang nam 981 cho thay cac tuong cua ong đuoc tho o rat nhieu noi va trong than tich, than sac cua ho co mo ta lai nhung chien cong cua Le Hoan tai khu vuc nay. Đen Vua Le Đai Hanh o Hai Duong đuoc xay dung tai xa An Lac, huyen Chi Linh va đinh Mac Đong xa Lien Mac, Thanh Ha cung tho Le Hoan. Tai thi tran Minh Đuc (Thuy Nguyen, Hai Phong) cung co đen rieng tho Vua Le Đai Hanh. Đen đuoc xay dung ngay tai khu vuc nui đa Trang Kenh, nga ba song Bach Đang, noi dien ra đai thang mua xuan 981.


Gia đinh Le Đai Hanh co 5 hoang hau gom Đai Thang Minh Hoang hau, Phung Can Chi Ly Hoang hau, Thuan Thanh Minh Đao Hoang hau, Trinh Quac Hoang hau va Pham Hoang hau.
Su cung chep mot nguoi vo khac cua ong, sinh cho ong it nhat 2 nguoi con, Le Long Viet va Le Long Đinh. Sach Viet su luoc chep la so hau di nu (初侯姨女), Đai Viet su ky toan thu chep la chi hau dieu nu (祇候妙女). Sach Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc Chinh bien chep ba la con gai quan Chi hau ten la Dieu, khong ro ho la gi. Ve sau ba đuoc con trai la Long Đinh truy ton hieu Hung Quoc Quang Thanh Hoang thai hau.
Le Đai Hanh co 13 nguoi con, 11 nguoi con trai, 1 nguoi con gai, 1 nguoi con nuoi. 11 nguoi con trai va ca con trai nuoi đeu đuoc phong vuong:

Le Long Thau lam Kinh Thien đai vuong (phong nam 989), tung tham gia chien tranh Viet - Tong 981, đuoc Le Đai Hanh phong lam Thai tu. Tuy nhien, đen nam 1000 thi mat.
Le Long Tich lam Đong Thanh vuong (phong nam 989), sau khi Le Đai Hanh mat, Le Long Tich cung cac em tranh ngoi voi Le Long Viet. Song thua chay đen Thach Ha thi bi dan o đay giet chet.
Le Long Viet lam Nam Phong vuong (phong nam 989), sau la vua Le Trung Tong. Sau 3 ngay o ngoi vua thi bi Le Long Đinh am hai nam 1005.
Le Long Đinh lam Ngu Man vuong (phong nam 991), đong o Phong Chau (nay thuoc tinh Phu Tho).
Le Long Đinh lam Khai Minh vuong (phong nam 992), đong o Đang Chau (nay thuoc Hung Yen), sau la vua Đai Thang Minh Quang Hieu Hoang đe.
Le Long Can lam Ngu Bac vuong (phong nam 991), đong o Phu Lan, sau la Phu Ve, huyen Đuong Hao, tinh Hai Hung. Hien nay thuoc huyen My Hao, tinh Hung Yen.
Le Long Tung lam Đinh Phien vuong (phong nam 993), đong o Tu Doanh, Ngu Huyen Giang (Co Loa, Ha Noi).
Le Long Tuong lam Pho vuong (phong nam 993), đong o Đo Đong Giang (nay thuoc tay nam Ha Noi).
Le Long Kinh lam Trung Quoc vuong (phong nam 993), đong o Can Đa, Mat Lien (nay thuoc Hai Duong), sau bi giet nam 1005.
Le Long Mang lam Nam Quoc vuong (phong nam 994), đong o Vu Lung (nay thuoc Thanh Hoa).
Le Long Đe (Minh Đe) lam Hanh Quan vuong (phong nam 995), đong o Bac Ngan, Co Lam (nay thuoc Bac Ninh).
Con nuoi Duong Hy Lien lam Phu Đai vuong (phong nam 995), đong o Phu Đai (nay thuoc Hai Phong).
Le Thi Phat Ngan: Hoang hau cua vua Ly Thai To, me cua Ly Thai Tong, đuoc Ly Thai Tong phong la Linh Hien Hoang thai hau.


Nien hieu Giua nam 1005, Le Đai Hanh mat. Ong o ngoi tat ca 26 nam, tho 65 tuoi. Trong 26 nam lam vua, ong đat 3 nien hieu:

Thien Phuc (980 - 988)
Hung Thong (989 - 993)
Ung Thien (994 - 1005)


Trong van hoa đai chung Ngay nay cac ten Le Đai Hanh hay Le Hoan đuoc đat cho nhieu đuong pho va truong hoc tai Viet Nam, đac biet, ten ong cung la cua mot phuong o quan Hai Ba Trung. Ha Noi.


= Đien anh =


Xem them Đen Vua Le Đai Hanh
Duong Van Nga
Nha Tien Le
Đai Co Viet
Tran Bach Đang nam 981


Tai lieu tham khao Ngo Si Lien (1993), Đai Viet su ky toan thu, Ban Ky , Hanoi: Social Science Publishing House
Le Tac (1961), An Nam chi luoc, Uy ban phien dich su lieu Viet Nam bien dich, Vien Đai hoc Hue
Ngo Thi Si (1991), Viet su tieu an, Hoi Viet Nam Nghien cuu Lien lac Van hoa A Chau bien dich, Nha Xuat ban Van Su
Phan Huy Ich (2007), Lich trieu hien chuong loai chi, Nha Xuat ban Giao duc, tap 1, 2
Thien Uyen tap anh, nhieu soan gia; dich gia: Ngo Đuc Tho-Nguyen Thuy Nga; Nha Xuat ban Van hoc Ha Noi 1990.
Boi canh đinh đo Thang Long va su nghiep cua Le Hoan, So VHTT HN 2006.
Phan Duy Kha, La Duy Lan, Đinh Cong Vi (2003), Nhin lai lich su, Nha Xuat ban VHTT.
Boi canh đinh đo Thang Long va su nghiep cua Le Hoan
Boi canh đinh đo Thang Long va su nghiep cua Le Hoan (Toan canh)
Le Đai Hanh - Le Hoan Luu tru ngay 14 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine tren trang Ha Noi.
Maspero, Georges (2002). The Champa Kingdom: The History of an Extinct Vietnamese Culture. White Lotus Press. ISBN 9747534991.
Cœdes, Georges (1968). The Indianized States of South-East Asia. University of Hawaii Press. ISBN 082480368X.


Ghi chu Chu thich Lien ket ngoai Le Đai Hanh tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Le Hoan tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Nha Tien Le tren trang Bo Ngoai giao Viet Nam.
Le Đai Hanh tren trang VietSciences.