Ke hoach Duhamel la mot ke hoach xam luoc du tru cua Nga nham đua quan vao An Đo trong thoi gian Chien tranh Krym, cuoc chien tranh ma Nga đanh voi lien minh Anh, Phap va đe quoc Ottoman. Ke hoach nay do Tuong Aleksandr Osipovitch Dyugamel' vach ra va đe xuat voi Sa hoang Nikolai I vao nam 1854. Dyugamel' đe xuat 5 tuyen đuong hanh quan nhung uu tien cua ong la tuyen hanh quan qua Ba Tu va Afghanistan bang qua đeo Khyber đe xam luoc An Đo thuoc Anh. Ke hoach nay se phai can su ho tro tu nguoi Afghanistan va nguoi Ba Tu.
Dyugamel' hy vong rang cac bo toc Afghanistan se tham gia luc luong cua ong, voi hy vong cho ho gianh đuoc chien loi pham va lanh tho, con nguoi Ba Tu thi co the tan cong nguoi Ottoman. Ong cung hy vong rang đe quoc Sikh von bi Anh đanh bai vao nam 1849 co the tan cong nguoi Anh va luc luong An Đo than Anh khac, đac biet la cong đong Hoi giao qua mot cuoc noi day. Do yeu cau quan su lon cua Chien tranh Krym, cuoc xam luoc nay đa khong bao gio đuoc tien hanh. Đoi voi nguoi Anh ho cho rang ho co the đa đanh bai bat ky cuoc xam luoc tiem tang nao tu huong Bien gioi Tay Bac.


Boi canh Yeu sach cua Nga muon kiem soat mot so lanh tho cua Đe quoc Ottoman doc bien gioi voi Nga đa khien đe che nay tuyen chien vao thang 10 nam 1853, bat đau Chien tranh Krym. Anh va Phap, canh giac voi su banh truong cua Nga nen cung đa tuyen chien vao thang 3 nam 1854. Cac luc luong Đong minh se hoi quan voi quan Ottoman tai Varna, Bulgaria vao thang 6 va bat đau xam luoc lanh tho Krym cua Nga vao thang 9. Trong nam nay, Tuong Aleksandr Osipovitch Dyugamel' đa đe trinh mot ke hoach len Sa hoang Nga Nicholas I ve mot cuoc xam luoc An Đo thuoc Anh. Dyugamel' tung la phai vien cua Nga tai Ba Tu tu nam 1838 đen nam 1841 va vao nam 1848 đuoc Nicholas cu đen đe tran ap cuoc noi day chong lai chinh quyen Nga tai Wallachia von tren danh nghia thuoc Đe quoc Ottoman. Nuoc Anh duy tri mot đoi quan thuong truc tuong đoi nho so voi cac cuong quoc khac tren the gioi va do yeu cau lon cua chien su tai Chien tranh Krym khien nuoc Anh tham chi phai trien khai dan quan toi mat tran. Dyugamel' cho rang viec đua quan Nga tan cong An Đo se buoc Anh phai rut bot cac đon vi chinh quy đang chong lai luc luong Nga o Can Đong ve đay.


Ke hoach Trong đe xuat cua minh, Dyugamel' coi An Đo la "điem yeu duy nhat" cua Anh. Ong luu y rang trong thoi đai Napoleon, Sa hoang Nga Paul I đa đong quan gan bien gioi phia nam cua nuoc Nga khien An Đo thuoc Anh roi vao tinh trang bao đong va ke tu đo tinh bao Anh đa phai thuong xuyen ban tam đen nguy co xay ra mot cuoc xam luoc qua Trung A. Dyugamel' cung luu y nhung truong hop tuong tu khac đa đuoc thuc hien boi Alexander Đai đe, Thanh Cat Tu Han, Tamerlane, Babur va Nader Shah.
Dyugamel' cho rang chi can mot luc luong nho cua Nga thoi thi ong co the hy vong se thu hut đuoc su ho tro tu cac dan toc o Afghanistan, Ba Tu va co le la ca Đe che Sikh truoc đay. Mot khi đoan quan Nga di chuyen đen An Đo, ong hy vong rang viec di chuyen quan đon tru cua Anh đen bien gioi phia tay bac se kich hoat mot cuoc noi day lan rong chong lai su thong tri cua Anh. Dyugamel' đua ra lo trinh cua chuyen hanh binh cua minh dua tren cac ke hoach truoc đo cua Nga. Ong đe xuat 5 tuyen đuong đen bien gioi An Đo:

Tu Orenburg (Nga), qua Khiva va Merv (Han quoc Khiva) tien đen Herat, Kandahar va Kabul (Afghanistan)
Tu Orsk hoac Orenburg (Nga), qua Bukhara (Tieu Vuong quoc Bukhara) đen Balkh va Kabul (Afghanistan)
Tu Orsk hoac Troitsk (Nga) voi hai lua chon giua lo trinh:
qua Aralsk va Ak-Mechet/Fort Perovski (Nga) va Tashkent (Han quoc Kokand)
qua Petropavlovsk (Kazakhstan)
Sau đo đi qua Kokand (Han quoc Kokand), Kalum va Bamyan đen Kabul (Afghanistan)
Lo trinh ban đau voi su chia cat cua luc luong Nga:
Bo binh va phao binh se đi tu Astrakhan (Nga) bang qua bien Đen đen Gorgan (Ba Tu)
Ky binh se đi tu Circassia (Nga) bang đuong bo đen Ba Tu
Sau đo, luc luong hop lai roi thuc hien di chuyen tren tuyen đuong qua Resushan hoac Shahnid đen Meshed (Ba Tu) sau đo đen Herat, Kandahar va Kabul.
Tu Dsuelfa [Julfa] (Nga) qua Tabriz, Tehran, Meshed (Ba Tu) đen Herat, Kandahar va Kabul.
Dyugamel' đa chon con đuong thu tu, bang qua bien Caspi, la con đuong ua thich cua minh. Ong coi đay la chang đuong ngan nhat va tranh xa cac sa mac, nui non, nhung con song lon va cac bo lac thu đich. Dyugamel' cho rang nguoi Ba Tu "khong co bat ky kha nang khang cu đang ke nao" co the chong lai luc luong Nga va ho se khong con lua chon nao khac ngoai viec cho phep quan Nga đi qua. Ong nghi mot can cu tien phuong cua Nga co the đuoc thiet lap o Đai Khorasan thuoc vung Đong Ba Tu.

Cuoc tan cong tiep theo sau nham vao An Đo se đuoc phat đong tu Kabul hoac Kandahar. Dyugamel' thich Kabul hon vi no cung cap tuyen đuong nhanh nhat, qua đeo Khyber đen cac thanh pho Lahore va Delhi cua An Đo, noi ma ong hy vong rang so luong lon quan noi day se gia nhap luc luong cua Nga. Ke hoach cung mang lai nhung trien vong tot nhat chiem đoat chien loi pham va gianh đuoc lanh tho cho cac đong minh Afghanistan cua ong. Cuoc hanh quan tu Kabul nay se đuoc thuc hien bang qua Jalalabad (Afghanistan), qua cac thanh pho Peshawar va Attock Khurd cua An Đo thuoc Anh. Dyugamel' đa hy vong rang cong đong bo toc Hoi giao o khu vuc nay se noi day va ho tro cuoc hanh quan. Dyugamel' co hai lua chon thay the cho tuyen đuong Kandahar: hoac chay qua Quetta, Dadu va Shikarpur hoac qua Ghazna va Dera Ismail Khan. Dyugamel' cung luu y tuyen đuong Kandahar se giong nhu viec di chuyen qua tuyen đuong đuoc thuc hien boi cuoc xam luoc Afghanistan cua nguoi Anh vao nam 1839. Co rat it chi tiet hau can trong ke hoach. Ong cho rang luc luong Nga co the lien tuc di chuyen 27 km moi ngay qua lanh tho Ba Tu va Afghanistan.
Dyugamel' đa xem xet kha nang quan Anh thuc hien mot chien dich phan cong thong qua Vinh Ba Tu nhung cho rang Anh khong co thoi gian đe thuc hien ke hoach nay. Ong cho rang lanh đao Ba Tu kho co kha nang lien minh voi Anh neu Nga đam bao giu vung ngai vang Ba Tu. Dyugamel' nghi rang lanh đao Ba Tu tham chi co the tan cong đe quoc Ottoman neu Nga đam bao khoi phuc Baghdad, Kerseldi va mot phan cua Kurdistan hien đang do Ottoman nam giu qua bat ky hiep uoc hoa binh nao co the sau đo. Dyugamel' cho rang su ho tro cua Afghanistan la quan trong đoi voi chien dich quan su va tham chi quan trong hon bat ky su ho tro nao tu Ba Tu hoac Đe che Sikh. Dyugamel' cho rang Ba Tu co the mua chuoc đuoc boi su ket hop cua "moi đe doa va quat thao, qua tang va luong huu". Đe quoc Sikh co the đuoc khuyen khich tham gia boi vien canh ma ho mong muon tra thu nguoi Anh vi đa sap nhap Punjab vao nam 1849, sau Chien tranh Anh-Sikh lan thu hai.
Dyugamel' cho rang Nga chi can huy đong luc luong tuong đoi nho: "chi can mot đoi quan nho, đe tao thanh tam điem cua vong xam luoc ma tat ca cac bo toc bi Anh chinh phuc se tap hop lai, va co the giam dan quy mo khi cac luc luong tan cong đo noi loan". Ong cung luu y rang "chung ta khong xam luoc An Đo voi muc đich thuc hien cac cuoc chinh phat, ma la đe lat đo su thong tri cua Anh - hoac it nhat la đe lam suy yeu suc manh cua Anh".


Tac đong Do yeu cau lon cua chien su tai Krym, khong co đao quan Nga nao co the chuyen cho chien dich va do đo ke hoach đa khong bao gio đuoc tien hanh. Mot ke hoach xam luoc thu hai đuoc đe xuat vao nam 1854 boi si quan hai quan Nikolai Chikhachev va ke hoach thu ba boi Tuong Stepan Khrulev  vao nam 1855 (ke hoach Khrulev), tuy nhien, nhung ke hoach nay cung đa khong bao gio đuoc tien hanh. Nha su hoc nguoi Anh Peter Hopkirk viet nam 2001, cho biet cac nha chuc trach Anh o An Đo tu tin rang bat ky cuoc xam luoc nao vao An Đo qua Bien gioi Tay Bac co the bi đanh bai. Hopkirk cho rang ke hoach Dyugamel' kho co the thanh cong, vi ke hoach se thuc hien dua tren su hop tac giua Afghanistan va Ba Tu va lieu dan chung cua cac nuoc đo co cho phep mot đoi quan nuoc ngoai hanh quan qua vung đat cua ho hay khong.
Dyugamel' đa đung ve su de dang bung phat noi day cua nguoi An Đo: Cuoc noi day cua An Đo no ra o đo vao nam 1857. Chien tranh Krym ket thuc voi that bai cua Nga vao nam 1856 va Nga khong ho tro gi cho quan noi day An Đo trong cuoc binh bien nay. Trong nhung nam tiep theo, Nga cung co quyen luc cua minh o Trung A: sap nhap Bukhara vao nam 1868, Khiva vao nam 1873 va Kokand vao nam 1876.


Xem them Hanh trinh An Đo cua Paul (thoi đai Napoleon)


Tham khao