Heinrich Hermann Robert Koch (11 thang 12 nam 1843 – 27 thang 5 nam 1910) la mot bac si va nha sinh vat hoc nguoi Đuc. Ong noi tieng nhu mot nguoi đa tim ra truc khuan benh than (nam 1877), truc khuan lao (nam 1882) va vi khuan benh ta (nam 1883), đong thoi la nguoi đa đua ra nguyen tac Koch. Ong đa đuoc trao giai Nobel danh cho Sinh ly va Y hoc cho cac cong trinh ve benh lao vao nam 1905. Ong cung đuoc coi la mot trong so nhung nguoi đat nen mong cho vi khuan hoc.


Tieu su Robert Koch sinh ngay 11 thang 12 nam 1843 tai thi tran nho Clausthal nam duoi chan day nui Harz, Vuong quoc Hannover (nay la mien Trung nuoc Đuc). La con trai cua mot nguoi ki su mo, ong lam bo me phai kinh ngac khi noi voi ho rang ong đa tu hoc đoc bang mot to bao. Đo la dau an đau tien ve su thong minh va tinh kien tri ve mat phuong phap – nhung đuc tinh đa theo ong trong suot cuoc đoi sau nay. Ong hoc o mot truong cap 3 đia phuong (truong Gymnasium). O đo ong đa the hien moi quan tam toi sinh hoc, va cung nhu bo, Koch cung co so thich đi du lich kham pha.
Nam 1862, Koch toi Đai hoc Gottingen đe hoc y khoa. Tai đay, Koch bi anh huong boi tu tuong cua giao su mon giai phau hoc la Friedrich Gustav Jakob Henle ve benh truyen nhiem la do nhung loai sinh vat song ky sinh (luan điem nay đa đuoc xuat ban vao nam 1840). Sau khi lay bang bac si vao nam 1866, Koch toi Berlin trong sau thang đe hoc hoa hoc duoi su dan dat cua Virchow. Cung nam, Koch cuoi Emmy Fraats. Ba đa sinh cho ong mot nguoi con gai duy nhat la Gertrud (sinh nam 1865), nguoi ma sau nay tro thanh vo cua tien si E. Pfuhl. 
Nam 1867, ong bat đau on đinh cuoc song sau thoi gian thuc tap, đau tien o Langenhagen va khong lau sau đo, nam 1869, o Rackwitz, tinh Posen. O đay ong đa vuot qua ki thi nhan vien y te cua tinh. Nam 1870, ong tham gia tinh nguyen phuc vu trong cuoc Chien tranh Phap – Pho va tu nam 1872 toi 1880 la nhan vien nganh y cua tinh Wollstein. Cung chinh o đay, ong đa thuc hien nhung nghien cuu buoc ngoat, nhung nghien cuu đa đua ong len vi tri cao trong gioi khoa hoc.


Cac nghien cuu Benh than vao thoi đo đang xuat hien trong cac trang trai chan nuoi o tinh Wollstein. Mac du khong co cong cu nghien cuu khoa hoc nao va con bi tach biet voi thu vien va gioi khoa hoc, Koch đa lao vao nghien cuu benh nay bat chap suc ep tu cong viec ban ron cua ong. Phong thi nghiem cua ong la can nha 4 phong va cung chinh la nha ong, con dung cu nghien cuu cua ong, ngoai cai kinh hien vi vo ong tang, đeu do ong tu trang bi. Truoc đo thi truc khuan than đa đuoc tim ra boi Pollender, Rayer va Davaine; va Koch đat ra muc tieu la chung minh loai truc khuan nay chinh la tac nhan gay benh than, neu co the thi tim ra cach chua tri.
Ong cay vao chuot, bang mieng go tu che, truc khuan than lay tu la lach cua nhung đong vat trong nong trai đa bi chet boi benh than, va thay rang nhung con chuot nay cung bi chet boi truc khuan. Trong khi cung luc nhung con chuot đuoc cay bang mau tu lach cua nhung con vat nuoi khoe manh thi khong bi mac benh than. Đieu nay cung co cho nhung nghien cuu khac đa chung minh rang benh nay co the lay qua đuong mau tu nhung con vat đa bi benh.
Nhung đieu đo chua thoa man Koch. Ong con muon biet nhung con truc khuan than chua bao gio phat trien trong đong vat thi co kha nang gay benh hay khong. Đe gia quyet van đe nay, ong đa triet xuat pure culture cua truc khuan bang cach nuoi cay chung trong dich lay tu mat bo. Bang cach nghien cuu, ve va chup hinh lai nhung moi truong nuoi cay nay, Koch đa ghi lai su nhan len cua truc khuan va nhan thay rang đieu kien nuoi cay khong thich hop voi chung, chung đa tao ra bao tu (spore) ben trong chung đe chong lai đieu kien bat loi đac biet la thieu oxy, va khi đieu kien thuan loi tro lai, bao tu co the tro lai thanh truc khuan. Koch nuoi truc khuan qua vai the he trong pure culture va chi ra rang ca khi chung khong he lon len trong đong vat thi chung van co kha nang gay benh than.
Ket qua cua cong viec lao kho nay đa đuoc Koch trinh bay cho Ferdinand Cohn, giao su thuc vat hoc o Đai hoc Breslau, nguoi đa to chuc mot cuoc hop cung voi nhung đong nghiep cua minh cung lam chung cho su trinh bay cua Koch trong so đo co giao su Cohnheim, giao su ve giai phau benh hoc. Ca Cohn va Cohnheim đeu bi an tuong boi cong trinh cua Koch va khi Cohn, vao nam 1876, xuat ban cong trinh cua Koch trong mot to bao cua nganh thuc vat hoc ma ong lam bien tap vien thi Koch đa lap tuc tro nen noi tieng. Tuy nhien ong van tiep tuc lam viec o Wollstein 4 nam sau đo va trong thoi gian đo đa tien bo hon nhieu trong ki nang co đinh, nhuom va chup hinh vi khuan đong thoi nghien cuu them mot so cong trinh quan trong nua ve benh gay ra boi vi khuan trong cac vet thuong, va xuat ban cong trinh vao nam 1878. Trong nhung cong trinh nay ong đa neu len, cung nhu nhung gi ong đa lam voi benh than, ban chat khoa hoc va thuc nghiem cho cach kiem soat nhung benh truyen nhiem đo.
Tuy nhien Koch van con thieu đieu kien cho cong viec cua ong va phai toi nam 1880, khi ong đuoc bo nhiem lam thanh vien cua Reichs-Gesundheitsamt (Cuc Y te Hoang gia) o Berlin, thi ong moi đuoc cung cap đau tien la mot phong hep, thieu thon nhung sau đo la mot phong thi nghiem đay đu hon, trong đo ong đa lam viec voi cac phu ta la Loeffler, Gaffky va nhung nguoi khac. O đay, Koch tiep tuc hoan thien phuong phap nghien cuu vi khuan ma ong đa dung o Wollstein. Ong phat minh ra phuong phap moi Reinkulturen – cay pure culture cua vi khuan vao moi truong nuoi cay ran nhu khoai tay, hay thach đung trong mot loai đia đac biet phat minh boi đong nghiep cua ong la Julius Richard Petri, ma toi nay no van đuoc su dung pho bien. Ong cung phat minh ra mot phuong phap nhuom vi khuan moi lam chung de nhin hon va giup xac minh chung. Ket qua cua nhung cong trinh nay la su mo đau cho phuong phap nghien cuu vi khuan gay benh trong đo vi khuan co the de dang tach ra trong pure culture, khong nam trong co the sinh vat va vi vay chung co the đuoc xac đinh.
Koch cung đat ra tieu chuan, đuoc biet đen nhu nguyen tac Koch (Koch's postulate). Đe chap nhan mot vi khuan nao đo la nguyen nhan gay ra mot benh nhat đinh hay khong thi tat ca tieu chuan cua "nguyen tac Koch" can đuoc thoa man.
Hai nam sau khi toi Berlin, Koch phat hien ra truc khuan lao va phuong phap nuoi cay no tren pure culture. Nam 1882, ong xuat ban cong trinh kinh đien cua ong ve truc khuan. Ong van tiep tuc ban ron nghien cuu cho toi khi ong đuoc cu toi Ai Cap vao nam 1883 voi vai tro Chu tich Uy ban ve benh ta cua Đuc, đe đieu tra ve dich ta đang bung phat o đo. O đay ong đa phat hien ra vi khuan vibrio la nguyen nhan gay benh ta va mang đuoc pure culture cua vi khuan nay ve Đuc. Ong cung nghien cuu ca vi khuan ta o An Đo.
Tren co so nhung kien thuc cua ong ve đac điem sinh hoc va su phan bo cua vi khuan ta, Koch đa he thong hoa nguyen tac đe kiem soat dich ta va đieu đo đa đuoc chap thuan boi Quyen toi cao o Dresden vao nam 1893 va no đa tro thanh nen mong cho viec kiem soat dich ta ngay nay. Cong trinh cua ong ve benh ta đa đuoc nhan giai thuong 100 ngan mark Đuc đong thoi cung co y nghia quan trong trong viec co ke hoach bao ve nguon nuoc sinh hoat.

Nam 1885, Koch đuoc phong Giao su ve ve sinh hoc cua Đai hoc Berlin va Giam đoc cua Vien ve sinh moi đuoc thanh lap luc đo tai truong nay. Nam 1890 ong đuoc phong thuong tuong va nguoi co đac quyen (Freeman) cua thanh pho Berlin. Nam 1891 ong tro thanh Giao su Danh du cua khoa Y o Berlin va Giam đoc Vien cac benh truyen nhiem, noi ong đa may man gap đuoc nhung đong nghiep nhu Ehrlich, von Behring va Kitasato, cung la nhung nha phat minh noi tieng. Nam 1893, Koch cuoi nguoi vo thu hai la Hedwig Freiberg.
Trong thoi gian nay, Koch quay lai voi nhung nghien cuu ve benh lao. Ong co gang ham lai qua trinh phat trien benh bang chat ma ong goi la tuberculin, đuoc lam tu moi truong nuoi cay truc khuan lao. Ong chuan bi cac mau tuberculin, moi va cu, va su thong bao ve mau tuberculin cu đa gay rat nhieu tranh cai. Kha nang chua tri cua chat nay theo nhu nhung gi Koch tuyen bo la mot su thoi phong, va boi vi hi vong tu no khong đuoc thoa man, du luan quay ra chong lai no va chong lai Koch. Chat tuberculin moi đuoc Koch cong bo vao nam 1896 va kha nang chua tri cua no cung lam that vong moi nguoi; nhung no đa dan toi su phat hien cua mot chat co gia tri ve mat chan đoan.
Trong khi cong trinh ve tuberculin van tiep tuc, đong nghiep cua ong o Vien ve cac benh truyen nhiem la von Behring, Ehrlich va Kitasato nghien cuu va xuat ban cong trinh mang tinh buoc ngoat cua ho ve su mien dich cua benh bach hau.
Nam 1896, Koch toi Nam Phi đe nghien cuu nguyen nhan cua benh dich virut Rinde (rinderpest) va mac du ong khong tim đuoc nguyen nhan, ong cung đa thanh cong trong viec han che su bung phat cua benh dich bang cach tiem cho nhung con gia suc khoe manh mat lay tu tui mat cua nhung con đa bi benh. Roi sau đo la cac nghien cuu o An Đo va chau Phi ve sot ret, sot ret tieu đen (blackwater fever), benh xura (surra) o gia suc, ngua va benh dich hach va xuat ban nhung quan sat cua ong ve cac benh nay vao nam 1898. Khong lau sau khi quay lai Đuc, ong lai đuoc cu toi Y va vung nhiet đoi noi ong xac nhan cong trinh cua Ronald Ross ve sot ret va lam đuoc mot so cong viec co ich trong nghien cuu ve nguyen nhan cua cac dang khac nhau cua sot ret va viec kiem soat no bang thuoc ky ninh.

Trong nhung nam cuoi cua cuoc đoi, Koch đi toi ket luan la truc khuan gay benh lao o nguoi va bo la khac nhau, va tuyen bo cua ong ve đieu nay tai Hoi nghi Y hoc quoc te ve Lao o Luan Đon nam 1901 đa gay ra nhieu tranh cai, nhung bay gio thi quan điem đay cua ong đa đuoc cong nhan la đung. Cong trinh nghien cuu cua ong ve benh sot Rickettsia đa dan đen y tuong moi, rang can benh nay đuoc truyen de dang tu nguoi sang nguoi hon la tu nuoc uong, va vi the dan đen phuong phap kiem soat benh moi.
Thang 12 nam 1904, Koch đuoc cu toi vung Đong Phi cua nguoi Đuc đe nghien cuu benh sot o Bo Bien Đong tren gia suc va ong đa tien hanh nhung quan sat quan trong, khong chi voi dich benh nay ma con voi nhung loai gay benh Babesia va Trypanosome va benh xoan khuan spirochaet co nguon goc lay truyen qua ve, bo; va tiep tuc cong viec cua ong tren nhung sinh vat nay khi ong tro ve nha.


Danh hieu Voi nhieu kham pha quan trong ve y hoc, Koch đa nhan rat nhieu giai thuong va huan chuong, hoc vi tien si danh du cua Đai hoc Heidelberg va Bologna, cong dan danh du cua thanh pho Berlin, Wollstein va que huong ong Clausthal, thanh vien danh du cua gioi khoa hoc han lam o Berlin, Vien, Posen, Perugia, Napoli va New York. Ong cung đuoc huan chuong danh du Đuc (German Order of the Crown), Bac đau boi tinh cua German Order of the Red Eagle (lan đau tien giai thuong cao quy nay đuoc trao cho mot nguoi trong nganh Y), va huan chuong cua Nga va Tho Nhi Ky. Rat lau sau khi ong mat, ong con đuoc ghi cong bang tuong đai ki niem va nhieu hinh thuc khac o mot so nuoc.
Nam 1905, ong nhan đuoc giai thuong Nobel danh cho Sinh ly va Y hoc. Nam 1906, ong quay lai Trung Phi đe nghien cuu ve viec kiem soat benh trung mui khoan (trypanosomiasis), va o đo ong đa bao cao rang atoxyl co tac dung chong lai benh nay giong nhu thuoc ky ninh đoi voi sot ret. Sau đo Koch tiep tuc cong viec thuc nghiem ve vi khuan hoc va huyet thanh hoc.
Bac si Koch mat ngay 27 thang 5 nam 1910 tai Baden-Baden.


Xem them Vi sinh
Giai Robert Koch
Huy chuong Robert Koch


Tham khao Lien ket ngoai Tieu su Robert Koch – Quy Ho tro Nobel