Meo tam the la con meo co bo long co ban mang ba mau tai ba vung rieng biet, thong thuong la cac mau vang/nau vang/đo, đen/nau đen va trang. Cac ca the meo tam the xuat hien o nhieu giong meo khac nhau, vi vay "meo tam the" chi la mot cach phan loai meo dua tren mau long chu đo khong phai la mot loai that su.


Đac trung Meo tam the co bo long ba mau đien hinh voi nhung mang long mau trang chiem ti le đa so. Meo tam the la mot dang đac biet cua meo đoi moi (con goi la meo mai rua, meo con hay meo van đen) va con đuoc goi la meo đoi moi long trang (tortoiseshell-and-white) tai Anh hay meo calico tai Canada va My, mi-ke tai Nhat Ban, chatte d'Espagne ("meo cai Tay Ban Nha") tai Phap, vi tinh ba mau cua no rat ro rang va nhieu long trang hon so voi meo đoi moi la thuong co bo long nau vang xen ke cac đom hay van đen hoac nau đen, cac mang long mau trang chi chiem ti le nho (hoac tham chi nhieu truong hop gan nhu khong co), nhin giong nhu mau mai rua hay đoi moi.
Đieu đang chu y la tuyet đai đa so meo tam the đeu la meo cai. Nguyen do la, cac gien quy đinh nhom mau vang/nau vang va nhom đen/nau đen đeu nam tren nhiem sac the gioi tinh X, vi vay chi co meo cai (mang 2 nhiem sac the X) moi co kha nang mang cung mot luc 2 gien quy đinh 2 nhom mau khac nhau tren. Nhung truong hop meo tam the đuc la cuc hiem, đo la nhung ca the bi đot bien Klaifenter hoac tao thanh do hien tuong dung hop phoi (chimera).


Lich su di cu Meo tam the khong phai la mot giong meo (hay noi meo) thuan chung, ma chi la mot cach phan loai meo dua tren mau long va cac mau mau tren long xay ra mot cach khong the tien đoan truoc đuoc, cho nen khong co boi canh lich su nao lien quan đen meo tam the. Tuy nhien, chinh đac điem nhan dang mau long ba mau đa phan nao nhat đinh la can cu cho Neil Todd trong mot nghien cuu xac đinh su di cu cua meo nha doc theo tuyen đuong thuong mai o chau Au va Bac Phi. Ty le cua meo co gen đot bien mau da cam trong meo ba mau đuoc tim thay tu cac thanh pho cang bien doc theo Đia Trung Hai o Phap va Y va co nguon goc tu Ai Cap.


Di truyen mau long Nhung nghien cuu nghiem tuc đau tien ve di truyen hoc meo tam the bat đau vao khoang nam 1948 khi Murray Barr va hoc tro cua ong E.G. Bertram nhan thay nhung vat chat sam mau va hinh dui trong trong nhan cua te bao than kinh cua meo cai nhung khong co trong meo đuc. Nhung vat chat đo ve sau đuoc goi la the Barr. Nam 1959, nha khoa hoc te bao nguoi My goc Nhat Ono Susumu xac đinh rang the Barr chinh la nhiem sac the X. Nam 1960, Mary Lyon đe xuat nguyen ly ve bat hoat nhiem sac the X, cu the la gien tren mot trong 2 nhiem sac the X cua đong vat co vu cai se bi bat hoat. Ba đua ra ket luat nay sau khi quan sat su di truyen tren mau long cua chuot.
Thong thuong, 2999 trong 3000 so meo tam the la meo cai, vi nhiem sac the X cua meo mang gien quy đinh mau long cua chung trong khi nhiem sac the Y thi khong: o đay meo cai co 2 nhiem sac the X trong khi meo đuc chi co mot, vi vay o meo đuc khong the nao xuat hien hai nhom mau nau vang/vang va đen/nau đen cung mot luc. Meo đuc tam the chi xay ra khi ca the meo đo mac hoi chung Klinefelter - tuc no mang nhiem sac the gioi tinh XXY hay XXXY - vi vay nhung ca the meo tam the đuc hau nhu đeu vo sinh vi su bat thuong cua bo nhiem sac the gioi tinh. Chi co 1/3000 trong so cac ca the meo đo co the sinh con, va bi tu choi boi cac nha tao giong tru khi cho cac muc đich nghien cuu. "Trong truong hop cua meo ba mau, ca the meo cha me truyen cho con cua chung cac phien ban khac nhau cua nhiem sac the X mang gien quy đinh mau long cua chung."
Theo tac pham Shrinking the Cat: Genetic Engineering before We Knew about Genes cua Sue Hubble thi:

Hien tai, khong the nhan giong cac ca the meo tam the bang phuong phap nhan ban vo tinh vi "mot hieu ung goi la bat hoat nhiem sac the X se khien mot trong hai nhiem sac the X cua meo cai bi bat hoat. Vi tat ca ca the meo cai đeu co 2 nhiem sac the X, chung ta co the nghi ngo rang lieu hieu ung nay co the gay ra mot tac đong rong khap len van đe nhan ban vo tinh trong tuong lai hay khong."
Nghien cuu tren meo tam the co the đa cung cap nhieu thong tin lien quan toi su khac biet ve sinh ly giua hai gioi tinh đuc-cai trong đong vat co vu. Su hieu biet nay co the se mo rong đen cac linh vuc ve tam ly hoc, tam than hoc, xa hoi hoc, sinh hoc va y hoc vi khi đo nhieu thong tin lien quan đen su bat hoat ngau nhien cua nhiem sac the X tren ca the cai cua đong vat co vu se đuoc kham pha ra.


Trong van hoa Trong nhieu nen van hoa dan gian, meo tam the đuoc coi la con vat mang lai may man. O Hoa Ky, meo tam the đuoc goi la "meo tien". Buc tuong hinh meo Maneki Neko cua nguoi Nhat chu yeu la mo ta meo tam the. Tren thuc te, nhung ca the meo tam the cua noi meo coc đuoi Nhat Ban đuoc gioi choi meo canh đac biet ua thich.
Trong bo sach noi tieng Brehms Tierleben (Đoi song Đong vat theo Brehm) cua nha sinh vat hoc noi tieng nguoi Đuc Alfred Edmund Brehm (1829–1884) co viet ve niem tin đuoc truyen tung trong dan gian thoi đo nhu sau:

Tuy nhien, trong mot so khu vuc, meo tam the va meo đoi moi đuoc gan cho yeu to tieu cuc, vi du mot so khu vuc mien Trung Viet Nam, meo đoi moi bi goi la "meo bua", bi gan cho hinh anh la vat nuoi cua cac ba goa va đuoc cho la khong may man.


Hinh anh Chu thich