Phan bo Chau chau la mot đai dien thuoc lop sau bo, an la, voi danh phap khoa hoc la Caelifera thuoc bo Canh thang (Orthoptera). Trong tieng Viet, thong thuong nguoi ta phan biet cac loai bang hai ten goi pho bien nhat la chau chau va cao cao (ngoai tru ho Tridactylidae co be ngoai kha giong voi de trui, hay song o nhung noi đat am, gan ao ho), tuy theo hinh dang be ngoai cua phan đau la bang hay nhon, trong đo mot so vung goi cac loai đau bang la chau chau va cac loai đau nhon la cao cao trong khi o mot so vung khac thi nguoc lai. Tuy nhien, đau nhon hay đau bang khong la mot đac điem đe phan loai trong khoa hoc va vi the trong mot đon vi phan loai cu the nao đo co the co ca chau chau lan cao cao. Tai nhieu khu vuc tren the gioi nhu mot so Quoc gia ngheo đoi tai chau Phi, chau chau con la nguon thuc pham cung cap nhieu protein. Tuy nhien, viec tieu thu chau chau can than trong, do chung co the chua san day (lop Cestoda).


Đac trung Chau chau co cac rau gan nhu luon luon ngan hon phan than (đoi khi co nhieu soi nho), cung nhu co quan đe trung ngan. Nhung loai nao phat ra cac am thanh de dang nghe thay thi thong thuong thuc hien đieu nay bang cach co xat cac xuong đui sau vao cac canh truoc hay bung, hoac bang cach bat tanh tach cac canh khi bay. Cac mang thinh giac, nam o cac ben cua đoan bung thu nhat. Cac xuong đui sau thong thuong dai va to khoe, thich hop đe nhay. Noi chung, chau chau co canh, nhung cac canh sau giong nhu mang trong khi cac canh truoc thi dai va khong phu hop đe bay. Chau chau cai thuong to hon chau chau đuc, voi co quan đe trung ngan.
Chau chau cung de bi nham lan voi cac loai muom trong phan bo con lai cua Orthoptera la Ensifera (bao gom cac loai de va muom), nhung chung khac nhau o nhieu khia canh, chang han nhu so cac đot trong rau cua chung va cau truc cua co quan đe trung, cung nhu vi tri cua mang thinh giac va phuong thuc phat ra am thanh. Cac loai de, muom co cac rau co it nhat 30 đot, con cac loai chau chau co it hon. Theo quan điem tien hoa thi Caelifera va Ensifera tach ra khong som hon ranh gioi giua ky Permi-ky Trias (Zeuner 1939), nghia la khong som hon 250 trieu nam truoc).


Su đa dang va phan bo Cac uoc tinh gan đay (Kevan 1982; Gunther, 1980, 1992; Otte 1994-1995; mot so tai lieu khac sau nay) chi ra rang co khoang 2 400 chi va khoang hon 20 000 loai hop le đa đuoc mieu ta cho toi nay la thuoc ve phan bo nay. Tuy nhien, con nhieu loai chua đuoc mieu ta co le cung ton tai, đac biet la trong cac rung mua nhiet đoi. Phan bo Caelifera chu yeu phan bo o khu vuc nhiet đoi nhung phan lon cac sieu ho thi phan bo rong khap the gioi.


Cac ho Cac loai trong phan bo Caelifera chu yeu thuoc ve 5 ho chinh sau đay: 

Acrididae (chau chau, cao cao đong cung cac loai chau chau di chuyen thanh bay)
Eumastacidae (chau chau khi)
Tanaoceridae
Tetrigidae (chau chau lun)
Tridactylidae (de dui lun)

Ho lon nhat la Acrididae, bao gom khoang 10.000 loai. Đac trung cua ho nay la cac rau ngan va to, voi giai phau tuong đoi khong bien đoi; thong thuong chung trong noi bat hon cac ho khac trong phan bo Caelifera, do cac canh va chan cua chau chau truong thanh phat trien rat tot va sang mau. Ho Acrididae cung bao gom nhieu loai co tap tinh di chuyen thanh bay lon, gay ra cac thiet hai lon cho cay trong noi rieng va cho tham thuc vat noi chung, nhu:

Locusta migratoria: Chau chau di cu
Nomadracis septemfasciata: Chau chau đo
Chortoicetes terminifera: Chau chau Australia
Schistocerca americana: Chau chau sa mac Bac My
Schistocerca gregaria: Chau chau sa mac.
Melanoplus spretus: Chau chau nui Rocky.
Thong thuong chung đe trung trong đat voi cac chat xop bao quanh trung đe bao ve chung trong qua trinh trung đuoc ap; so luong trung đe moi lan khoang 400-500 qua.


Đac điem sinh hoc = Tieu hoa, bai tiet =


 Tieu hoa  He tieu hoa cua chau chau bao gom ruot truoc, ruot sau va ruot giua. Mieng dan toi hong va thong qua thuc quan toi dieu. No tuon vao ruot giua, va dan toi he thong ong Malpighi. Chung la cac co quan bai tiet chinh. Ruot sau bao gom ruot hoi va ruot thang (truc trang), va đi vao hau mon. Phan lon thuc an đuoc xu ly tai ruot giua, nhung mot vai phan con lai cung nhu cac chat thai tu he thong ong Malpighi đuoc xu ly tiep tai ruot sau. Cac chat thai bao gom chu yeu la axit uric, ure va mot so amino acid, va thong thuong chung đuoc chuyen hoa thanh cac vien phan kho nho truoc khi thai ra ngoai.


 Bai tiet  Cac tuyen nuoc bot va ruot giua tiet ra cac enzym tieu hoa. Ruot giua tiet ra proteaza, lipaza, amylaza, invertaza, cung mot vai enzym khac. Ezym cu the nao đuoc tiet ra phu thuoc vao loai thuc an cua chau chau.


= He than kinh =
He than kinh cua chau chau đuoc kiem soat bang cac hach (cac nhom long leo cua cac te bao than kinh, đuoc tim thay o phan lon cac loai tien hoa hon cac đong vat ruot khoang (Cnidaria)). O chau chau, co cac hach trong moi đoan cung nhu mot tap hop lon hon o đau, co the đuoc coi nhu la nao bo. Chung cung co bo day than kinh o trung tam, thong qua đo moi kenh hach đuoc truyen tin hieu. Cac giac quan (noron giac quan) đuoc tim thay gan ben ngoai co the bao gom cac soi long nho (long giac quan), bao gom mot te bao giac quan va mot soi day than kinh, chung đuoc đinh huong chuyen biet hoa đe phan ung lai voi mot kieu kich thich nao đo. Trong khi cac long giac quan đuoc tim thay tren toan bo co the thi chung chu yeu tap trung tai cac rau, cac tua cam (mot phan cua mieng), va cac phan phu nho ra can ke co quan đe trung (gan phan đuoi). Chau chau cung co cac co quan mang thinh giac đe tiep nhan am thanh. Tat ca cac co quan nay cung cac long giac quan đuoc lien ket toi nao thong qua cac bo day than kinh.


= Sinh san =

He thong sinh san cua chau chau bao gom cac tuyen sinh duc, tu cac ong đua cac san pham sinh duc ra ben ngoai, cung cac tuyen phu tro. O con đuc, tinh hoan bao gom mot so nang giu khoang chua tinh trung khi chung truong thanh roi tao ra cac tinh trung thuon dai. Sau khi chung đuoc giai phong thanh chum thi cac tinh trung nay tich luy trong bong (vesicula seminalis).
O con cai, moi buong trung bao gom vai ong trung. Cac ong trung nay tu lai trong hai voi trung nho, chung hop thanh mot voi trung chung đe chuyen cho cac trung đa chin. Moi ong trung bao gom mot germanium (mot khoi cac te bao tao ra cac te bao noan, te bao nuoi duong cung cac te bao nang) cung mot loat cac nang. Cac te bao nuoi duong noan bao trong cac giai đoan đau cua su phat trien, con cac te bao nang cung cap vat lieu cho noan hoan va lam vo trung (mang đem).

Trong qua trinh giao phoi, chau chau đuc phong tinh trung vao am đao thong qua duong cu (the giao cau) cua no (co quan sinh san cua con đuc), va chen bo sinh tinh cua no, mot goi chua tinh trung, vao trong co quan sinh san cua con cai. Tinh trung tien toi trung thong qua cac ong nho goi la cac vi lo cua noan. Con cai sau đo đe tui trung đa thu tinh, su dung co quan đe trung cua no cung bung đe đua trung xuong sau duoi mat đat 2–5 cm (1-2 inch), mac du chung cung co the đe trung trong cac re cay hay trong cac bai phan.
Moi tui trung chua vai chuc trung bo chat nhau, trong giong nhu cac hat gao nho va mong. Trung nam trong long đat suot ca mua đong, va no ra khi thoi tiet đu am. O khu vuc on đoi, nhieu loai chau chau phan lon thoi gian o dang trung trong cac thang lanh leo (toi 9 thang) con giai đoan hoat đong (con non va truong thanh) chi chiem khoang 3 thang. Con non moi no đau tien se đao đuong ham đe chui len mat đat, va cac con non con lai theo sau. Chau chau lon len qua cac giai đoan đe cuoi cung co kich thuoc va canh lon hon. Su phat trien nay đuoc goi la bien thai khong hoan toan do con non rat giong voi chau chau truong thanh.


= Tuan hoan va ho hap =


 Tuan hoan  Chau chau co he tuan hoan mo, voi phan lon chat long trong co the (hemolymph) chua đay cac khoang va cac phan phu trong co the. Mot co quan khep kin, mach o lung, keo dai tu đau thong qua phan nguc toi phan đuoi. No la mot ong lien tuc voi 2 khu vuc - tim, nam trong khoang bung, va đong mach chu, keo dai tu tim toi đau va đi qua phan nguc. Cau tao rat đon gian, tim hinh ong gom nhieu ngan o mach lung. Hemolymph đuoc bom ve phia truoc tu phan đuoi va cac phan hong thong qua mot loat cac khoang co van, moi khoang nay chua mot cap khe ho ben (ostia). Hemolymph tiep tuc theo đong mach chu va đuoc đo ra o phan truoc cua đau. Cac bom phu tro đem hemolymph thong qua cac tinh mach canh va doc theo chan cung rau truoc khi chay nguoc tro lai bung. Hemolymph van chuyen cac chat dinh duong trong co the va đem cac chat thai trao đoi chat toi cac ong Malphighi đe bai tiet. Do no khong chuyen cho oxy, nen "mau" chau chau co mau nau nhat.


 Ho hap  Ho hap đuoc thuc hien bang cach su dung cac khi quan, la cac ong chua đay khong khi, mo tai be mat phan nguc va bung thong qua cac cap lo tho. Cac van lo tho chi mo đe cho phep trao đoi oxy va dioxide cacbon. Cac vi khi quan, tim thay o phan cuoi cua cac ong khi quan, ket noi voi cac te bao va chuyen cho oxy đi khap co the.


Hoa chau chau Cac loai chau chau di chuyen thanh bay la mot so loai chau chau rau ngan trong ho Acrididae, đoi khi tao thanh cac bay rat lon; chung di chuyen theo cach thuc co su phoi hop (nhieu hay it) va co chung di chuyen toi đau thi cay coi tai đo bi huy diet rat nhieu. Vi the nhung loai nay co hai pha: đon đoc va song thanh bay. Chung co kha nang thay đoi mau sac va hanh vi khi mat đo quan the la lon va co the gay ra nhung ton that nang ne cho cay trong. Cac loai nay bao gom Schistocerca gregaria, Locusta migratoria o chau Phi va Trung Đong, Schistocerca piceifrons o Trung My. Cac loai chau chau khac bi coi la loai gay hai (mac du khong thay đoi mau sac khi tao thanh bay) con co cac loai trong chi Melanoplus (nhu M. bivittatus, M. femurrubrum va M. differentialis) va Camnula pellucida o Bac My; Brachystola magna va Sphenarium purpurascens o mien bac va mien trung Mexico; hay cac loai trong chi Rhammatocerus o Nam My.


Tham khao Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders, Christopher O'Toole bien tap, ISBN 1-55297-612-2, 2002


Hinh anh Lien ket ngoai Du an Web Cay su song
Tu tu o chau chau Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2009 tai Wayback Machine