Ba Vuong biet Co (tieng Trung: 霸王別姬; tieng Anh: Farewell, my Concubine) la bo phim đien anh chinh kich lich su đuoc chuyen the tu tieu thuyet cung ten cua Ly Bich Hoa, đuoc đao dien boi Tran Khai Ca cung su tham gia cua cac dien vien Truong Quoc Vinh, Cung Loi va Truong Phong Nghi. Bo phim ke ve su cong hien cua kep hat Trinh Điep Y đoi voi tinh hoa cua nghe thuat dan toc, chua đung noi ham van hoa sau sac, khi the hao hung, cam xuc manh me, cot truyen chi tiet va sau sac.
Ten phim va tieu thuyet đuoc lay tu vo Kinh kich lau đoi Ba Vuong biet Co, dien canh la Tay So Ba Vuong Hang Vu vinh biet nguoi vo yeu quy cua ong la nang Ngu Co thoi Han So tranh hung.
Phim đa gianh giai Phim xuat sac nhat tai Lien hoan phim Cannes lan thu 46 (nam 1993) o Phap, tro thanh phim Trung Quoc đau tien va duy nhat cho đen nay đa gianh đuoc giai thuong nay. Tac pham cung đuoc coi la mot trong nhung bo phim Trung Quoc hay nhat moi thoi đai. Ngoai ra, phim con gianh đuoc giai Qua cau vang cua My cho phim noi tieng nuoc ngoai hay nhat va đuoc đe cu Oscar lan thu 66 cho phim noi tieng nuoc ngoai hay nhat, đong thoi đuoc tap chi Time binh chon la mot trong "Top 100 phim bat hu" nam 2015.
Nam 2006, tap chi Premier xep nhan vat Cuc Tien do Cung Loi thu vai thu 89 trong "100 man trinh dien vi đai nhat moi thoi đai". Nam 2018, nhan ky niem 25 nam phat hanh, bo phim đa đuoc phat hanh lai tai Đai Loan trong mot phien ban đuoc khoi phuc voi đinh dang ky thuat so. Vao nam 2020, bo phim cung đuoc trinh chieu lai tai Han Quoc.


Cot truyen Ba Vuong biet co la cau chuyen xoay xung quanh so phan nhan vat Trinh Điep Y (Truong Quoc Vinh thu vai), trong moi quan he giua anh voi nghe thuat Kinh kich va nguoi ban dien Đoan Tieu Lau (Truong Phong Nghi), qua đo the hien chu đe chinh cua bo phim: tinh yeu nghe thuat, noi am anh va su phan boi. Phim lay boi canh Trung Hoa tu nam 1924 đen nam 1977.
Nam 1977, mot nam sau khi ket thuc cuoc Cach mang Van hoa, hai nguoi đan ong buoc len san khau Kinh kich. Mot tieng noi tu hau truong cho biet hai nguoi tu hon 22 nam đa khong con dien xuat voi nhau.
Sau đo, phim thuat lai chuyen nam 1924, khi hai đua tre mo coi la Trinh Điep Y (程蝶衣 hay Trinh Đac Di trong ban tieng Viet, luc nho con co ten la Tieu Đau Tu, trong phim tieng Viet goi la Đuc Chi) va Đoan Tieu Lau (段小樓, luc nho con đuoc goi la Tieu Thach Đau, be đau đa, trong ban tieng Viet con goi la Si Tu), đuoc đao tao voi Thay Quan su pho ve nghe thuat Kinh kich – Điep Y đong vai nu (hoa đan 花旦 vai nu va Tieu Lau đong vai nam), bao gom cac phuong phap đao tao tan bao va vo nhan đao.
Sau đoan phim nay, phim chieu canh Điep Y đa lon va đam nhiem vai Ngu Co, ai the cua Tay So Ba Vuong Hang Vu trong vo kich Ba Vuong biet co, luc đo Điep Y va Tieu Lau đa tro thanh dien vien Kinh kich noi tieng va đuoc yeu thich. Qua trinh phim đan xen voi nhung bien đong chinh tri cua Trung Quoc trong the ky XX: Nhat chiem đong, giai phong boi nhung nguoi Cong san va khung bo thoi Cach mang Van hoa. Tieu Lau yeu mot nguoi phu nu, va lam Điep Y ghen tuc.

Khi Đuc Chi cung Si Tu đa tro thanh đoi ban dien Trinh Điep Y - Đoan Tieu Lau, noi danh voi vo tuong kinh đien Ba Vuong biet co, anh đa tu gan đoi minh voi nguoi ban dien, cung nhu Ngu co mot long voi So Vuong. Cuoc đoi ho bat đau day song khi Đoan Tieu Lau ruoc ve nha mot co gai thanh lau ten Cuc Tien (菊仙, trong ban phim tieng Viet la Dieu Linh, do Cung Loi thu vai), đieu lam ton thuong Trinh Điep Y vo cung. Cung thoi gian nay, mot nhan vat quyen the hay đuoc goi la Vien đai nhan xuat hien, va phai long chinh Trinh Điep Y... Mot Trinh Điep Y co chap va nham lan, mot Đoan Tieu Lau thieu dut khoat, va mot Cuc Tien thong minh, sac sao khong ngo, moi quan he giua ba nhan vat nay trai dai trong yeu thuong, đau kho, ghen tuong, kho xu, giua mot giai đoan đay bien đong cua xa hoi Trung Hoa. Đinh điem cua tan bi kich nay la cai chet cua Cuc Tien trong Cach mang Van hoa (1966), sau khi co chung kien Đoan Tieu Lau, đang truong phu cua đoi minh bong choc hen kem nhu the nao khi ca ba bi đem ra đau to. Va nguoi khoc cho co nhieu nhat lai chinh la Trinh Điep Y, anh van song cho toi lan tai ngo cung Đoan Tieu Lau trong mot nha hat cu. Trong man trinh dien cuoi cung đo, Trinh Điep Y đa tuot guom tu sat nhu nhan vat Ngu co, đe co the mot long mot da voi "Ba Vuong" cua minh - ma gio đay anh đa thau ro đo chinh la Kinh kich chu khong phai rieng Đoan Tieu Lau, cung nhu đe co the giu ven giac mo cua anh, giu ven ao tuong va noi am anh cua anh.
Cot truyen cua bo phim đuoc long song song voi cot truyen cua vo tuong. Su chung thuy cua nguoi ai the Ngu Co voi Ba Vuong co net tuong đong voi su phu thuoc tan tuy cua Điep Y voi Tieu Lau.


Qua trinh tuyen chon dien vien Ba Vuong biet co đa đuoc len ke hoach thuc hien tu nam 1988. Y tuong thuc hien bo phim xuat phat tu chinh Truong Quoc Vinh. Anh đoc đuoc tieu thuyet cung ten cua Ly Bich Hoa, va nho nguoi quan ly lien lac voi Tu Phong - nha san xuat bo phim - đe nghi hop tac thuc hien mot bo phim dua theo tieu thuyet nay. Tu Phong lien lac voi Tran Khai Ca va moi ong lam đao dien cho bo phim. Ban đau, nguoi du đinh đuoc chon vao vai Đoan Tieu Lau la Thanh Long, nhung cong ty quan ly e ngai vai dien co tinh chat đong tinh se lam anh huong đen hinh anh cua anh nen đa tu choi. Ly Bich Hoa tuyen bo rang neu khong phai la Truong Quoc Vinh vao vai Trinh Điep Y thi ba se khong đe tieu thuyet cua minh đuoc dung thanh phim. Rieng Truong Quoc Vinh thi cho rang, minh khong đu đep đe dien mot Trinh Điep Y đuoc mieu ta trong tieu thuyet (nhan vat Trinh Điep Y đuoc Vien đai nhan ngoi ca trong tieu thuyet voi nhung cau: "Mot nu cuoi đem đen ca mua xuan. Mot giot le lam đen toi đat troi... Chi co nang, chi co nang moi co đuoc ve đep nhuong ay...").
Đen nam 1991, ung cu vien hang đau cho vai Trinh Điep Y la nam dien vien Ton Long. Tuy nhien, do mot so van đe, cuoi cung vai dien nay khong đuoc giao cho anh. Ve sau, Tu Phong cho biet ba cam thay ve đep cung coi cua Ton Long khong phu hop voi nhan vat Trinh Điep Y . Tran Khai Ca sau đo đa đe cu nam dien vien Loi Han, nhung anh lai khong qua đuoc vong phong van (mac du sau nay van tham gia bo phim voi vai nguoi hoc tro cua Trinh Điep Y). Cho đen mot ngay, mot nguoi ban o Hong Kong goi đen cho Tran Khai Ca to tap chi City Magazine (so ky niem 15 nam phat hanh - 1991). Tren trang bia la hinh anh Truong Quoc Vinh trong trang phuc vai Đan cua vo Kinh kich Ky tuong hoi (奇雙會), voi mot dong chu thich: "Khai Ca, lieu anh co bi me hoac?". Chinh buc anh nay đa khien Tran Khai Ca quyet đinh giao vai Trinh Điep Y cho Truong Quoc Vinh. Truong Quoc Vinh đa đen Bac Kinh sau thang đe hoc Kinh kich va tham gia bo phim, đay cung la lan đau tien mot dien vien Hong Kong đuoc moi vao mot phim cua Trung Quoc đai luc.


Tac pham lien quan Vo Kinh kich Ba Vuong biet co
Tieu thuyet Ba Vuong biet co
Vo nhac kich Ba Vuong biet co


Giai thuong va cac đe cu quan trong 1993 Cannes Film Festival
Canh co vang
Giai thuong FIPRESCI cho phim xuat sac nhat
1993 British Academy Award
Phim nuoc ngoai hay nhat
1993 Mainichi Film Concours
Phim nuoc ngoai hay nhat
1994 Chinese Performance Art Association
Giai thuong đac biet (Truong Quoc Vinh)
1993 L.A. Film Critics Association
Phim nuoc ngoai hay nhat
Boston Society of Film Critics
Phim nuoc ngoai hay nhat
1993 Japanese Critic Society
Nam dien vien xuat sac nhat (Truong Quoc Vinh)
1993 New York Film Critics Circle Awards
Phim nuoc ngoai hay nhat
Nu dien vien phu xuat sac nhat (Cung Loi)
1993 International Film Festival
Giai thuong Silver Frog cua Art of Cinematography (Co Truong Ve)
1993 Oscar
Đe cu: Phim nuoc ngoai hay nhat
Đe cu: Quay phim xuat sac nhat (Co Truong Ve)
1994 Golden Globe Award
Phim nuoc ngoai hay nhat
1994 International Film Festival
Đe cu: Giai thuong Golden Frog cua Art of Cinematography (Co Truong Ve)


Thong tin them Tai Lien hoan phim Cannes 1993, Truong Quoc Vinh đa đuoc mot thanh vien trong ban giam khao bo phieu cho ca hai hang muc Nam dien vien xuat sac nhat va Nu dien vien xuat sac nhat.
Ngoai viec đuoc binh chon la Phim Trung Quoc đuoc yeu thich nhat moi thoi đai nam 2005, Ba Vuong biet co con la mot trong hai phim Trung Quoc lot vao danh sach 100 phim hay nhat moi thoi đai do tap chi Time binh chon cung voi bo phim Trung Khanh Sam Lam cua đao dien Hong Kong Vuong Gia Ve.


Tham khao Lien ket ngoai Ba Vuong biet co tren Internet Movie Database
Ba Vuong biet co tai Box Office Mojo
A film review with emphasis on the relationship between the play and the film Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
(tieng Trung) Anh phim Ba Vuong biet co trong trien lam tai Nhat Ban Luu tru ngay 29 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine