Acanthurus coeruleus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1801.


Tu nguyen Tinh tu đinh danh cua loai ca nay, coeruleus, trong tieng Latinh co nghia la "mau xanh lam", ham y đe cap đen mau sac co the cua ca truong thanh.


Pham vi phan bo va moi truong song A. coeruleus co pham vi phan bo pho bien o Tay Đai Tay Duong. Tu bang New York va Bermuda, loai ca nay đuoc ghi nhan doc theo bo bien phia đong Hoa Ky, trai dai xuong bo bien phia nam; trong vinh Mexico, A. coeruleus xuat hien ngoai khoi Mexico va ban đao Yucatan, mo rong pham vi đen khap chuoi đao Antilles va bien Caribe; o phia nam, A. coeruleus xuat hien doc theo bo bien Brasil, trai dai đen bang Sao Paulo, bao gom cac quan đao ngoai khoi, xa nhat la đen đao Ascension va đao Saint Helena o Trung Đai Tay Duong.
A. coeruleus song gan cac ran san ho va bai đa ngam, cung nhu nhung khu vuc co nhieu co bien, o đo sau đen 60 m.
Cuoi nam 2011, mot ca the A. coeruleus chua truong thanh đuoc chup anh o ngoai khoi Cong hoa Sip. Nam 2015, mot ca the A. coeruleus chua truong thanh khac đa đuoc thu thap o bo bien Đia Trung Hai cua Israel. Cac nha khoa hoc nghi rang, A. coeruleus co the đa thiet lap mot quan the o bien Levant, mac du chua mot ca the truong thanh nao đuoc bat gap tai khu vuc nay tinh đen hien tai.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o A. coeruleus la 39 cm. Loai ca nay co mot manh xuong nhon mau vang tuoi hoac trang nhat chia ra o moi ben cuong đuoi tao thanh nganh sac, la đac điem cua ho Ca đuoi gai.
Co the cua A. coeruleus hinh bau duc thuon dai. Su phat trien cua chung co the chia thanh nhieu giai đoan: ca bot, ca con đang lon (mau vang), ca gan truong thanh (mau xam tim) va ca truong thanh hoan toan (mau xanh lam tham).
Ca truong thanh co mau xanh lam tham hoac mau xanh lam tim voi nhung đuong soc manh gon song doc theo hai ben than va tren vay. Ca con co mau vang tuoi, co the co vien mau xanh ong o tren va duoi con nguoi; cac vay co vien mau xanh lam sang (tru vay nguc). Giai đoan trung gian (ca con đang lon), A. coeruleus co mau xam tim; vay lung va vay hau mon mau xanh lam voi cac dai soc mau nau cam. Vao ban đem, A. coeruleus co the hien cac dai soc doc mau trang tren co the.
Ca au trung cua A. coeruleus đuoc ghi nhan la co kha nang phat huynh quang sinh hoc voi anh sang mau xanh luc. Hien tuong phat huynh quang sinh hoc co the hieu la su hap thu anh sang boi mot sinh vat, sau đo chung se phat lai anh sang đo thanh mot mau khac. Trai lai, hien tuong phat quang sinh hoc la qua trinh tao ra anh sang bang cac phan ung hoa hoc ben trong co the mot sinh vat, khac voi hien tuong phat huynh quang sinh hoc, chi la su hap thu va phat lai anh sang.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 23 - 26; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 21 - 23.


Sinh thai va hanh vi = Kiem an =
Thuc an cua A. coeruleus chu yeu la cac loai tao moc o đay bien, đoi khi chung an ca co bien. Ca con A. coeruleus, va ca ca con cua loai Acanthurus chirurgus trong cung pham vi, cung co the an tao bam tren co the cua đoi moi dua.
Sau cai chet hang loat cua nhim bien cua loai Diadema antillarum tren khap cac vung bien thuoc Tay Đai Tay Duong vao nam 1983, cac nha khoa hoc nhan thay, quan the truong thanh cua A. coeruleus va A. chirurgus đa tang len đang ke (lan luot la 250% va 160%), do nguon tao bien doi dao ma truoc đay ca hai phai chia se voi D. antillarum.


= Don ve sinh =
Ngoai viec đuoc nhung loai ca don ve sinh lam ve sinh cho, ban than A. coeruleus cung đong vai tro la mot "nhan vien don ve sinh" cho nhung loai đong vat lon hon.


 La "nhan vien ve sinh"  Tai quan đao Fernando de Noronha, cac nha khoa hoc đa ghi nhan nhung "tram ve sinh" đuoc lap boi nhung ca the chua truong thanh cua ca thia Abudefduf saxatilis va hai loai ca đuoi gai A. coeruleus va A. chirurgus (12 - 25 ca the voi chieu dai nam trong khoang tu 7 đen 12 cm). "Khach hang" ma chung phuc vu la nhung ca the đoi moi dua (Chelonia mydas).

Truoc khi lam ve sinh cho đoi moi dua, nhung "nhan vien ve sinh" se thuc hien mot cuoc kiem tra đac trung tren co the đoi moi, sau đo chung se can vao da cua đoi moi. Mot so vet can tren da đoi moi la do chung bi "buc ep" boi nhung "nhan vien ve sinh". Thinh thoang, đoi moi dua di chuyen chi truoc cua minh đe đuoi nhung ca the kiem an theo cach nay. Cac bo phan co the cua đoi moi dua đuoc kiem tra va lam sach nhieu nhat la chan cheo.


 La "khach hang"  Khi dung chan o nhung "tram ve sinh", nhung "vi khach" se tao dang đe ra hieu can đuoc lam ve sinh. Tuy nhien, khong phai tat ca cac "khach hang" đeu tao dang ra hieu, va co nhieu su khac biet trong viec tao dang giua cac loai. O A. coeruleus, đe ra hieu, chung se cui đau xuong duoi va quay nguoc phan đuoi len tren.
Theo mot cuoc khao sat, nhung ca the A. coeruleus truong thanh co the phuc hoi vet thuong rat nhanh chong va hoan toan. Ti le phuc hoi vet thuong o loai ca nay kha cao, bat ke la vet thuong lon hay nho. Nguoi ta nhan thay, A. coeruleus hau nhu khong chet do nhiem trung tu nhung vet thuong, va mo nhiem trung khong đuoc tim thay tren co the ca con lan ca truong thanh.
So voi nhung ca the sau khi đa phuc hoi vet thuong, nhung ca the đang bi thuong danh nhieu thoi gian tai cac "tram ve sinh" hon đe nhung loai ca don ve sinh tim nhung vet thuong va an mo chet.


= To chuc xa hoi =

A. coeruleus co ba hinh thuc song: theo đan, lanh tho hoac lang thang. Nhung ca the khong co lanh tho rieng co xu huong boi lang thang vao buoi sang va hop thanh đan vao buoi trua. Nhung ca the chua truong thanh (la nhung ca the co mau vang) luon tao cho minh mot lanh tho rieng biet, va dien tich lanh tho se tang dan theo kich thuoc co the. Ngoai ra, ti le lanh tho o A. coeruleus se tang khi mat đo quan the ngay cang tang.
Lanh tho cua A. coeruleus thuong chong lan len pham vi cua nhung loai ca đuoi gai khac va ca thia thuoc chi Stegastes. Chung rat hung hang va hay ruot đuoi đong loai, nhat la ca con, va chung đuoc quan sat la đa di đuoi nhung A. coeruleus truong thanh song đon đoc. Tuy vay, ca con song theo lanh tho lai hiem khi bi Stegastes đuoi theo vi chung co the tranh mat đuoc loai ca nay. A. coeruleus lanh tho boi cham hon va an nhieu hon nhung đong loai song lang thang va theo đan.
Ngoai viec hop thanh đan voi đong loai, A. coeruleus co the boi cung voi nhung loai khac. Chung boi rat nhanh va khong to ra hung du. Trong khi đo, nhung ca the A. coeruleus lang thang boi cach đay mot khoang đang ke, it kiem an hon va thuong xuyen ghe cac "tram ve sinh" hon.


Đanh bat A. coeruleus la mot thanh phan cua nghe đanh ca thu cong, đuoc đanh bat bang giao, bay va luoi re. Ben canh đo, chung cung đuoc xem la mot loai ca canh, voi gia ban truc tuyen dao đong trong khoang tu 25,98 đen 89,95 USD tuy theo kich co moi con.


Tham khao