Rafael Edward "Ted" Cruz (sinh ngay 22 thang 12 nam 1970) la mot chinh tri gia Hoa Ky va la đuong kim Thuong nghi si Hoa Ky tu bang Texas. Ong la mot ung cu vien đang Cong hoa cho cuoc bau cu Tong thong Hoa Ky nam 2016.


Đoi tu Cruz hoc tieu hoc va trung hoc xung quanh Houston, tot nghiep Đai hoc Princeton vao nam 1992, va sau đo tu Truong Luat Harvard vao nam 1995. Tu nam 1999 đen nam 2003, Cruz la giam đoc cua Van phong hoach đinh chinh sach tai Uy ban Thuong mai Lien bang, Pho tong chuong ly tai So Tu phap Hoa Ky, va co van chinh sach đoi noi cua tong thong George W. Bush trong chien dich tranh cu tong thong nam 2000.
Ong la con la mot luat su, pho Tong Chuong ly bang Texas tu nam 2003 đen nam 2008, do Tong Chuong ly Texas Greg Abbott bo nhiem. Sau đo ong la Tong Chuong ly goc Tay Ban Nha đau tien, va phuc vu lau nhat trong lich su bang Texas. Cruz cung la mot giao su tro giang luat 2004-2009 tai Đai hoc Texas o Austin, noi ong giang day kien tung o Toa an toi cao Hoa Ky.
Cruz van đong cho ghe Thuong nghi si Thuong vien bo trong cua Thuong nghi si đang Cong hoa Kay Bailey Hutchison, va trong thang 7 nam 2012 đa đanh bai Pho Thong đoc David Dewhurst trong đang Cong hoa voi ti le 57% va 43% so phieu. 
Cruz sau đo đanh bai Paul Sadler trong cuoc tong tuyen cu thang 11 nam 2012, chien thang 56% 
so voi 41% cua đoi thu. 
Ong la nguoi goc Tay Ban Nha đau tien tai Hoa Ky lam Thuong nghi si Hoa Ky đai dien cho bang Texas, va la mot trong ba thuong nghi si goc Cuba. Cruz đung đau Tieu ban giam sat Tu phap Thuong vien Hoa Ky, quyen lien bang va cac hoat đong đai ly, va cung la chu tich cua Tieu ban ve khong gian, khoa hoc va nang luc canh tranh Thuong mai Thuong vien Hoa Ky. Trong thang 11 nam 2012, ong đuoc bo nhiem lam Pho chu tich Uy ban Thuong nghi vien Cong hoa Quoc gia.


Chien dich tranh cu tong thong nam 2016 Vao ngay 23 thang 3 nam 2015, Ted Cruz tuyen bo ung cu tong thong Hoa Ky nam 2016 trong mot bai phat bieu buoi sang tai Đai hoc Liberty o Lynchburg, bang Virginia. Ngoai ra, vao cung gio đo, ong đang tren trang Twitter cua minh: "Toi đang tranh cu Tong thong va toi hy vong se nhan đuoc su ung ho cua cac ban!". Ong la ung cu vien đau tien cua Đang Cong hoa cong bo tranh cu tong thong nam 2016. Trong chien dich tranh cu đau tien, luc luong ung ho cua ong chu yeu thuoc ve nhung nguoi bao thu trong xa hoi, mac du ong co suc hut đoi voi cac phe phai khac trong đang cua minh, bao gom ca nhung nguoi bao thu theo chu nghia tu do đac biet.
Trong cuoc bau cu so bo tong thong cua Đang Cong hoa nam 2016, Cruz đa nhan đuoc hon 7,8 trieu phieu bau, chien thang o 12 bang va gianh đuoc 559 đai bieu. Ong đa quyen gop quy tranh cu gan 92 trieu đo la, mot ky luc đoi voi mot ung cu vien chinh cua Đang Cong hoa, phan lon la tu cac nha tai tro truc tuyen nho. Chien dich Cruz co hon 325.000 tinh nguyen vien.
Vao ngay 1 thang 2 nam 2016, Cruz đa thang trong cac cuoc hop kin tai Iowa. Chien thang tai Iowa khien ong tro thanh nguoi goc Tay Ban Nha đau tien gianh chien thang trong cuoc bau cu so bo tong thong hoac cuoc hop kin. Cruz nhan đuoc 28% phieu bau. Vao ngay 10 thang 2 nam 2016, Cruz đung thu ba trong cuoc bau cu so bo o New Hampshire, voi khoang 12% phieu bau. Vao ngay 21 thang 2 nam 2016, ong đung thu ba trong cuoc bau cu so bo cua Đang Cong hoa Nam Carolina voi khoang 22,3% so phieu bau. 
Vao ngay 1 thang 3 nam 2016, ngay chinh cua Sieu Thu Ba, Cruz đa thang tai bang Texas voi ty le 17%, cung voi bang Alaska va bang Oklahoma, mang lai cho ong tong cong bon chien thang so bo cua tieu bang. Trong cuoc bau cu so bo o Texas, Cruz nhan đuoc nhieu phieu bau nhat trong tat ca tru sau trong so 254 quan cua tieu bang. Vao ngay 5 thang 3 nam 2016, Cruz gianh chien thang trong cac cuoc hop kin o bang Kansas va Maine, mang lai cho ong sau chien thang tren toan tieu bang. 
Cruz đa gianh đuoc cach biet lon nhat cua minh cho đen thoi điem đo o bang Kansas, noi ong đanh bai ung vien dan đau Donald Trump voi 25 điem. Voi chien thang truoc Trump o Texas, Kansas va Maine, Ted Cruz tu khang đinh minh la ung cu vien co co hoi tot nhat đe đanh bai Trump, la ung vien hang đau cho tam ve đe cu chinh thuc. 
Vao ngay 8 thang 3 nam 2016, Cruz đa gianh chien thang trong cuoc bau cu so bo tai bang Idaho voi 45% phieu bau, đanh bai Trump voi 17% va gianh đuoc chien thang thu bay tren toan tieu bang. Ong đung thu hai o Michigan, Mississippi va Hawaii. Vao ngay 12 thang 3 nam 2016, Cruz gianh chien thang tai đai hoi quan Wyoming voi 67% so phieu bau va 9 đai bieu, giup ong gianh chien thang thu tam tren toan tieu bang. 
Vao ngay 22 thang 3 nam 2016, Cruz đa gianh chien thang tai bang Utah Caucus voi 69,2% phieu bau, so voi John Kasich voi 16,8% va Donald Trump voi 14%. Vi Cruz đa vuot qua nguong 50%, nen ong đa thang tat ca 40 đai bieu cua bang Utah. Đay la chien thang thu chin cua ong. Vao ngay 3 thang 4 nam 2016, North Dakota đa bau mot nhom đai bieu do cac đai bieu ung ho Cruz chiem đa so. Cruz nhan đuoc su ung ho cua đa so đai bieu. 
Vao ngay 6 thang 4 nam 2016, Cruz đa gianh chien thang trong cuoc bau cu so bo o Wisconsin voi 48,2% phieu bau, trong khi Trump nhan đuoc 35,1%. Đay la chien thang thu muoi cua Cruz tren toan tieu bang. Cruz đa gianh đuoc 36 trong so 42 đai bieu co the co o Wisconsin va Trump gianh đuoc 6 đai bieu khac. Vao ngay 2 va 7-9 thang 4 nam 2016, Cruz đa can quet cac đai hoi cua tieu bang va khu vuc bau cu Colorado voi tat ca 34 đai bieu. Đieu nay giup Cruz gianh chien thang thu 11 tai bang. Vao ngay 16 thang 4 nam 2016, Cruz đa thang tat ca 14 đai bieu lon cua Wyoming trong đai hoi tieu bang. Đieu nay đam bao đa so cac đai bieu tieu bang giup Cruz gianh chien thang o tieu bang thu muoi hai cua minh. Vao ngay 27 thang 4 nam 2016, Cruz thong bao rang, neu anh đuoc chon la ung cu vien cua đang, ong se chon ung cu vien tong thong đang Cong hoa Carly Fiorina lam pho tong thong. 
Ngay sau khi thua Trump ap đao trong cuoc bau cu so bo o Indiana vao ngay 3 thang 5 nam 2016, Cruz chinh thuc thong bao quyet đinh cham dut chien dich tranh cu cua minh. 


Tranh cai quyen cong dan Hoa Ky Ted Cruz đuoc sinh o Canada. Nhung ong noi rang khi ong con nho, me ong đa noi voi ong rang ba se phai xac minh đe co the nhap quoc tich Canada cho ong, vi vay gia đinh ong cho rang ong khong co quoc tich Canada. Vao thang 8 nam 2013, sau khi to bao Dallas Morning News chi ra rang Cruz mang hai quoc tich Canada va My nhung ong đa nop đon xin chinh thuc tu bo quoc tich Canada cua minh va khong con la cong dan Canada vao ngay 14 thang 5 nam 2014. 
Mot so vu kien va thach thuc bo phieu khang đinh rang Ted Cruz khong đu tu cach tro thanh tong thong My đa đuoc đe trinh. Nhung khong co vu kien hoac thach thuc nao thanh cong. Vao thang 2 nam 2016, Hoi đong bau cu Illinois đa ra phan quyet co loi cho Cruz, tuyen bo: "Ung cu vien la mot cong dan bam sinh do đuoc sinh ra o Canada voi me la cong dan Hoa Ky vao thoi điem sinh ra anh ta". 


Lap truong chinh tri = Chu nghia cong san =
Cruz la nguoi chi trich moi quan he hop tac giua Cuba va Hoa Ky, ong noi tren Fox News vao thang 12 nam 2014 rang su lanh nhat trong quan he la mot "bieu hien cua nhung that bai trong chinh sach đoi ngoai Obama-Clinton-Kerry" ma "se đuoc ghi nho nhu mot sai lam bi tham”. 
Vao thang 7 nam 2018, Cruz đa phat bieu tai Cuoc bieu tinh vi Tu do Ton giao o Chau A. Cruz noi: "Rat vui vi đuoc o đay va đoan ket voi nhung nguoi đan ong va phu nu tren toan cau nay, nhung nguoi đa bi nhung nguoi cong san buc hai... Chung ta phai đoan ket, trong anh sang choi loi, neu bat chu nghia anh hung, neu bat long dung cam, len tieng cho nhung nguoi nhu gia đinh toi, cung nhu rat nhieu trieu nguoi tren toan cau đa tan mat chung kien ​​chu nghia cong san đoc tai".


= Chinh sach ve toi pham, sung va ma tuy =
Cruz đa keu goi cham dut "hanh vi phan biet đoi xu qua muc, cac ban an toi thieu bat buoc khac nghiet va su ket thuc cua cac phien toa xet xu boi tham đoan". Ong ung ho an tu hinh. Trong chien dich tranh cu tai Thuong vien nam 2012, Cruz thuong xuyen đe cap đen vai tro cua minh voi tu cach la co van cho bang Texas o Medellin kien Texas, mot vu an nam 2008 trong đo Toa an Toi cao Hoa Ky nhan thay rang Texas co quyen hop phap đe bo qua lenh tu Quoc te. Toa an Tu phap chi đao My xem xet lai ban an va ban an cua hang chuc cong dan Mexico ve toi tu hinh. Cruz đa goi Medellin nhu truong hop quan trong nhat trong nhiem ky Tong Chuong ly Texas cua ong. 
Cruz la nguoi ung ho quyen su dung sung va phan đoi viec mo rong cac quy đinh kiem soat sung. 
Trong mot cuoc phong van voi nguoi dan chuong trinh phat thanh Hugh Hewitt thao luan ve vu tan cong giet chet ba nguoi tai mot phong kham Planned Parenthood o Colorado Springs, Cruz noi rang "thuc te đon gian va khong the phu nhan la đa so toi pham bao luc la đang vien Dan chu, va đo la ly do đang Dan chu mem ve toi pham, nen nhung ke pham toi co xu huong bo phieu cho đang Dan chu". 
Vao thang 8 nam 2015, sau cai chet trong cuoc phuc kich cua mot si quan canh sat Texas bi ban chet khi đang đo xang tai mot tram xang, Cruz noi rang canh sat đang "cam nhan đuoc su tan cong tu Tong thong, tu tren xuong, nhu chung ta thay. Cho du đo la o Ferguson hay Baltimore, phan ung tu cac quan chuc cap cao, Tong thong hay Bo truong Tu phap, la đe phi bang viec thuc thi phap luat. Đieu đo sai. Đieu đo sai ve co ban. No gay nguy hiem cho tat ca su an toan va an ninh cua chung toi." 
Cruz phan đoi viec hop phap hoa can sa, nhung tin rang no nen đuoc quyet đinh o cap tieu bang. Sau khi hop phap hoa can sa o Colorado, ong tuyen bo rang: "Neu cong dan Colorado quyet đinh ho muon đi theo con đuong đo, đo la đac quyen cua ho. Ca nhan toi khong đong y voi đieu đo, nhung đo la quyen cua ho."
Cruz đa gap Alyssa Milano va Fred Guttenberg đe thao luan ve bao luc sung. Guttenberg noi rang đay la "mot ngay thuc su quan trong."


= Kinh te =
Cruz đuoc Trung tam Nghien cuu Chinh sach Thuong mai cua Vien Cato mo ta la mot "thuong nhan tu do" va la mot "nguoi ung ho thuong mai tu do" boi The Wall Street Journal. Nam 2013, Cruz đe xuat bai bo IRS va thuc hien thue phang "noi nguoi My binh thuong co the đien thue tren buu thiep". Cruz "kien quyet phan đoi muc luong toi thieu cao hon".
Cruz muon giam quy mo cua chinh phu. Ngoai viec loai bo IRS, ong hua se loai bo bon co quan cap noi cac khac. Cruz đe xuat loai bo Bo Nang luong, Bo Giao duc, Bo Thuong mai va Bo Nha o va Phat trien Đo thi. 


= Giao duc =
Cruz la nguoi đe xuat "Tu lua chon truong hoc" va phan đoi "Sang kien ​​Tieu chuan Tieu bang Chung cot loi". 


= Nang luong va moi truong =
Cruz bac bo su đong thuan khoa hoc ve bien đoi khi hau. Ong noi rang "bang chung khoa hoc khong ung ho su nong len toan cau". Vao thang 3 nam 2015, ong noi rang mot so nguoi la "nguoi bao đong su nong len toan cau" va trich dan cac phep đo nhiet đo ve tinh, noi rang khong co su am len đang ke nao trong 18 nam. 
Cruz đa bo phieu chong lai Đao luat phat trien tai nguyen nuoc nam 2013 von đa tao ra Quy tai tro quoc gia cho cac đai duong va uy quyen hon 26 ty đo la cho cac du an do Quan đoan ky su xay dung, it nhat 16 ty đo la trong so đo se đen tu nhung nguoi dan đong thue lien bang.
Nam 2017, Cruz la mot trong 22 thuong nghi si ky mot la thu  gui Tong thong Donald Trump thuc giuc Tong thong yeu cau Hoa Ky rut khoi Hiep đinh Paris ve bien đoi khi hau.


= Đoi ngoai =
Vao nam 2015, Cruz đa bo phieu ung ho Đao luat Tu do cua Hoa Ky, đao luat nay dua tren Đao luat Yeu nuoc cua Hoa Ky nhung đa cai cach mot so đieu khoan cua no. 
Cruz phan đoi thoa thuan hat nhan quoc te nam 2015 voi Iran do My va cac cuong quoc the gioi đam phan, ong goi no la "tham hoa". 
Nam 2013, Cruz tuyen bo rang cac luc luong vu trang cua My khong nen hoat đong nhu "luc luong khong quan cua al-Qaeda". Nam 2014, Cruz chi trich chinh quyen Obama: "Đoi ngu chinh sach đoi ngoai cua tong thong đa hoan toan bo qua moi đe doa cua ISIS", ong goi ISIS la "bo mat cua cai ac". Trong mot tuyen bo phan đoi su can thiep cua Hoa Ky đe thay đoi che đo o Syria, Cruz noi: "Neu Tong thong Obama va Hillary Clinton va Thuong nghi si Rubio thanh cong trong viec lat đo Tong thong Syria Bashar Assad, ket qua se la nhung ke khung bo Hoi giao cuc đoan se chiem Syria va Syria se bi ISIS kiem soat, đieu đo cang toi te hon ve mat vat chat đoi voi loi ich an ninh quoc gia cua Hoa Ky". 
Vao thang 9 nam 2016, Cruz ung ho ke hoach cua chinh quyen Obama ban so vu khi tri gia hon 1,15 ty USD cho A Rap Xe Ut. 
Vao đau thang 1 nam 2017, Cruz cung voi thong đoc Texas Greg Abbott va mot so nguoi khac đa gap tong thong Đai Loan Thai Anh Van. Cruz đa chi trich Trung Quoc sau khi nuoc nay đua ra tuyen bo yeu cau cac thanh vien Quoc hoi Hoa Ky khong đuoc gap ba Thai. 
Vao ngay 5 thang 1 nam 2017, Cruz đa bo phieu ung ho nghi quyet cua Ha vien Hoa Ky đe len an Nghi quyet 2334 cua Hoi đong Bao an Lien hop quoc, trong đo len an viec xay dung khu đinh cu cua Israel tren vung lanh tho Palestine bi chiem đong la vi pham luat phap quoc te. 
Vao thang 6 nam 2017, Cruz đa đong tai tro cho Đao luat Chong tay chay Israel (s. 720). Theo đao luat nay, cong dan Hoa Ky khuyen khich hoac tham gia tay chay Israel va cac khu đinh cu cua Israel o Bo Tay se tro thanh toi pham lien bang. 
Vao thang 8 nam 2018, Cruz va 16 nghi si khac đa thuc giuc chinh quyen Trump xu phat theo Luat Magnitsky toan cau chong lai cac quan chuc Trung Quoc chiu trach nhiem ve vi pham nhan quyen chong lai nguoi Hoi giao thieu so o mien tay Trung Quoc. Ho viet: "Viec giam giu khoang mot trieu hoac hon mot trieu nguoi Uyghur va cac dan toc thieu so chu yeu theo đao Hoi khac trong cac trung tam hoac trai "cai tao chinh tri" đoi hoi mot phan ung cung ran, co muc tieu va tren toan cau".
Vao ngay 18 thang 12 nam 2018, Cruz va Thuong nghi si Tom Cotton đa đua ra mot nghi quyet tai Thuong vien Hoa Ky keu goi Hoa Ky khang đinh chu quyen cua Israel đoi voi Cao nguyen Golan. 


= Cac van đe xa hoi =
Ve viec pha thai, Cruz "cuc luc chong pha thai" va "chi cho phep thuc hien thu thuat nay khi viec mang thai gay nguy hiem đen tinh mang nguoi me". Ong ung ho viec cat giam tai tro lien bang cho Planned Parenthood. 
Cruz phan đoi ca hon nhan đong tinh va su ket hop dan su.  Ong tin rang hon nhan nen đuoc đinh nghia ve mat phap ly la chi "giua mot nguoi nam va mot nguoi nu", nhung cung cho rang tinh hop phap cua hon nhan đong tinh nen đe moi bang quyet đinh. Cruz goi quyet đinh cua Toa an toi cao hop phap hoa hon nhan đong gioi tren toan quoc la "trong nhung gio phut đen toi nhat cua đat nuoc chung ta".


Tham khao