Đang Cong san Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga (tieng Nga: Коммунистическая партия Российской Советской Федеративной Социалистической Республики, Kommunisticheskaya partiya Rossiyskoy Sovetskoy Federativnoy Sotsialisticheskoy Respubliki) la mot đang cap cong hoa cua Đang Cong san Lien Xo tai Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga. Đang Cong san CHXHCNXVLB Nga đuoc thanh lap vao nam 1990. Tai thoi điem đo, Đang Cong san đa to chuc khoang 58% tong so đang vien Đang Cong san Lien Xo. Đang nay đuoc biet đen pho bien la "Đang Cong san Nga". Ve mat chinh tri, đang tro thanh mot trung tam cho nhung nguoi chong đoi su cam quyen cua Gorbachyov.


Boi canh Trong nhieu nam, Nga la nuoc cong hoa duy nhat cua Lien Xo ma khong co đang cong san cap cong hoa cua rieng minh. Tren thuc te vao nam 1947, Bo Dan uy Noi vu đa tien hanh mot cuoc đieu tra trong vu an đuoc goi la vu an Leningrad chong lai cac chuc nang cua đang bi cao buoc muon thanh lap Đang Cong san Cong hoa trong Nga Xo viet.
Nam 1989, mot phan cua Đang Cong san (trai nguoc voi su lanh đao cua Mikhail Gorbachev) đa phat đong mot chien dich cho mot Đang Cong san cap cong hoa Nga tu tri. Vao thang 6 nam 1989, mot bai bao đa đuoc xuat ban tren Nash sovremennik boi Galina Litinova, cho rang quoc gia Nga đa thoai lui trong thoi ky Xo viet va can phai thanh lap mot Uy ban Trung uong cho Đang Cong san CHXHCNXVLB Nga.


Chuan bi Đang Cong san CHXHCNXVLB Nga noi len tu mot lien minh giua nhung nguoi theo chu nghia dua tren Leningrad va khuynh huong yeu nuoc cua quoc gia Nga. Mat tran Cong nhan Thong nhat la mot trong nhung nguoi ung ho chinh cua to chuc đang moi.
Gorbachyov gap kho khan trong viec co gang ngan chan su thanh lap mot to chuc đang cua Nga. Nhieu thanh vien nguoi Nga trong Đang Cong san, nhung nguoi khong nhat thiet phai theo doi cac đoi thu cung ran cua Gorbachyov, đa ung ho no luc thanh lap mot to chuc đang Nga. Theo sang kien cua Gorbachyov, Van phong Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga cua Đang Cong san đa đuoc thanh lap vao cuoi nam 1989, trong mot đong thai nham ngan chan su hinh thanh cua mot Đang Cong san Nga tu tri. Tuy nhien, hanh đong nay khong ngan chan đuoc nhu cau ve Đang Cong san Nga, va Van phong CHXHCNXVLB Nga moi thanh lap đa đua ra loi keu goi thanh lap Đang Cong san Nga. Qua trinh nay la nhuc nha đoi voi Gorbachyov, vi no lam ro rang ong ta khong hoan toan kiem soat bo may đang.
Truoc khi thanh lap to chuc đang moi, mot cuoc tranh luan đa no ra lien quan đen ten cua co quan moi. Nhung nguoi cong san Chechen-Ingush lap luan rang cai ten nen bao gom 'CHXHCHXVLB Nga' chu khong chi la 'Nga'. Hon nua, quyet đinh đa đuoc thong qua rang đai hoi se đuoc chia thanh hai phien, truoc va sau đai hoi đang lan thu 28 cua Đang Cong san Lien Xo.


Phien hop quoc hoi đau tien Phien hop đau tien cua đai hoi thanh lap Đang Cong san Nga đa khai mac tai Moskva vao ngay 19 thang 6 nam 1990. 2.768 đai bieu tham du đai hoi. Co ba ung cu vien chinh cho chuc vu Bi thu thu nhat, Valentin Kuptsov, Ivan Polozkov va Oleg Lobov (Bi thu thu hai cua Đang Cong san Armenia). Kuptsov, ung cu vien đuoc ho tro boi Gorbachyov va lanh đao đang toan Lien minh, đa phai chiu mot that bai nang ne. Ong chi nhan đuoc 343 phieu ung ho trong khi 2.278 đai bieu bo phieu chong lai ong. Polozkov đa nhan đuoc 1.017 phieu ung ho va 1.604 phieu chong lai ong, trong khi Lobov nhan đuoc 848 phieu ung ho va 1.773 phieu chong ong. Mot bau cu đa đuoc to chuc giua Polozkov va Lobov. Polozkov đuoc bau voi 1.394 so voi 1.066 cho Lobov. Phien hop đau tien cua đai hoi thanh lap đa ket thuc vao ngay 23 thang 6 nam 1990.
Polozkov la mot nha lanh đao cua phe phai cung ran, đen tu Krasnodar. Sau khi đac cu, Polozkov đa co gang tranh xa nhung thanh phan cung ran nhat (đai dien boi Nina Andreyeva) va tim cach hoa giai giua Gorbachyov, Boris Yeltsin va Đang Cong san Nga Xo viet.


Phien hop quoc hoi lan thu hai Đai hoi thanh lap Đang Cong san Nga đa đuoc tai lap tai phien hop thu hai tu ngay 4 thang 9 đen ngay 6 thang 9 nam 1990. Phien hop thu hai đa bau ra 272 thanh vien Uy ban Trung uong va 96 thanh vien Uy ban Kiem soat Trung uong cua đang. Đen luc đo, cuoc đau tranh chinh tri đa tro nen gay gat; Polozkov keu goi nhung nguoi cong san Nga phan đoi viec khoi phuc chu nghia tu ban cua chinh phu Yeltsin.


Vai tro chinh tri To chuc đang moi đuoc chia thanh cac khu vuc cai cach, đuong loi cung ran va quoc gia. Polozkov đong mot vai tro quan trong trong viec xac đinh vai tro cua đang la luc luong cua phe đoi lap chong Perestroika. Tuy nhien, phong cach lanh đao cua ong la thu đong va bi chi trich tu tat ca cac goc trong đang. Cac đai bieu trong Xo viet Toi cao Nga đa chi trich ong vi khong phan đoi Gorbachyov, trong khi nhung nguoi cong san o Kaliningrad chi trich ong vi su chong đoi cua anh ta chong lai Yeltsin.
Su ra đoi cua Đang Cong san Nga đa gay ra cac van đe to chuc cho Đang Cong san Lien Xo, vi phi thanh vien tu Nga Xo viet hien đuoc cho la thong qua to chuc đang cong hoa. Tuy nhien, mot so to chuc đang cap thap hon đa tiep tuc tra tien truc tiep cho đang toan Lien bang, ve co ban la hanh đong thach thuc nhung nguoi cung ran kiem soat Đang Cong san Nga. Đang tro thanh thanh vien cua Hoi đong phoi hop cac luc luong yeu nuoc, đa van đong cho mot Lien Xo thong nhat trong cuoc trung cau dan y thang 3 nam 1991.


Loai bo Polozkov Vao ngay 6 thang 8 nam 1991, Polozkov bi cach chuc lanh đao đang, sau khi goi Gorbachyov la ke phan boi ba ngay truoc đo. Kuptsov đuoc bau lam Bi thu thu nhat moi cua đang.


Bi cam Vao mua thu nam 1991, Yeltsin đa ban hanh ba sac lenh cua tong thong dan đen viec giai tan đang. Vao ngay 23 thang 8 nam 1991, ong đa ban hanh mot nghi đinh co tieu đe "Đinh chi hoat đong cua Đang Cong san CHXHCNXVLB Nga". Vao ngay 25 thang 8 nam 1991, Yeltsin đa ban hanh Nghi đinh so 90 tuyen bo rang cac hoat đong cua đang đa bi đinh chi va tat ca cac tai san cua Đang Cong san Nga se tro thanh tai san cua nha nuoc Nga Xo viet. Va vao ngay 6 thang 11 nam 1991, ong đa ban hanh mot sac lenh cam đang khong con ton tai.
Vao ngay 14 thang 2 nam 1993, Đang Cong san Lien bang Nga đuoc thanh lap tai mot "Đai hoi bat thuong thu hai", tuyen bo minh la nguoi ke nhiem Đang Cong san Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga. Đang moi đuoc lanh đao boi Gennady Zyuganov, truoc đay la tu tuong chinh cua đang va la thanh vien cua Ban Bi thu Đang Cong san Nga Xo viet.


Tham khao