Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc (HĐBA) la mot trong nam co quan chinh cua Lien Hop Quoc, co quyen đe nghi Đai Hoi đong ket nap nuoc moi vao Lien Hop Quoc, phe chuan cac đieu sua đoi, bo sung Hien chuong Lien Hop Quoc va quyet đinh cac bien phap giu gin hoa binh, trung phat, quan su. Cac nuoc thanh vien LHQ co nghia vu thi hanh cac nghi quyet cua HĐBA.
HĐBA hop lan đau tien vao ngay 17 thang 1 nam 1946. Vao thoi ky Chien tranh Lanh, HĐBA bi te liet do tranh chap giua Hoa Ky va Lien Xo nhung co nghi quyet ve cac xung đot o Trieu Tien, Congo, Sip, Tay New Guinea va Ban đao Sinai. Sau khi Lien Xo tan ra, HĐBA đay manh hoat đong giu gin hoa binh, co nghi quyet ve Kuwait, Namibia, Campuchia, Bosnia va Herzegovina, Rwanda, Somalia, Sudan va Cong hoa Dan chu Congo.
HĐBA gom 15 uy vien, co nam uy vien thuong truc la Anh, My, Nga, Phap va Trung Quoc thuoc khoi Đong Minh thoi Chien tranh the gioi thu hai. Uy vien thuong truc co quyen phu quyet nghi quyet cua HĐBA. Muoi uy vien khong thuong truc đuoc bau ra theo khu vuc, co nhiem ky la hai nam. Cac uy vien luan phien giu chuc Chu tich HĐBA.
Luc luong giu gin hoa binh cua LHQ chiu trach nhiem thi hanh cac nghi quyet cua HĐBA. Thang 11 nam 2021, tren the gioi co 12 nhiem vu giu gin hoa binh co 121 nuoc tham gia, 87.000 binh linh va ngan sach 6,3 ty đo la My.


Lich su = Sang lap =
Truoc khi LHQ ra đoi đa co nhieu to chuc va hoi nghi đuoc thanh lap đe đieu hoa xung đot giua cac nuoc nhu Uy ban Chu thap đo quoc te va cac Cong uoc Den Haag nam 1899 va nam 1907. Sau Chien tranh the gioi thu nhat, Hoi Quoc Lien đuoc thanh lap đe giu gin an ninh quoc te. Hoi Quoc Lien co mot so thanh cong nhat đinh trong viec hoa giai cac tranh chap lanh tho nhung khong ngan đuoc Nhat Ban xam luoc Man Chau, Y xam luoc Ethiopia va cac hanh vi banh truong cua Đuc Quoc Xa. Ngoai ra, Hoi Quoc Lien khong co đai dien cua cac thuoc đia tren the gioi va su tham gia tich cuc cua mot so cuong quoc nhu My, Lien Xo, Đuc va Nhat Ban. Tuy nhien, nhieu to chuc quoc te do Hoi Quoc Lien thanh lap ve sau đuoc Lien Hop Quoc tiep quan.

Ngay 1 thang 1 nam 1942, Anh, Lien Xo, My va Trung Hoa Dan quoc ky ban Tuyen ngon chung Lien Hop Quoc, lan đau tien dung tu Lien Hop Quoc đe chi khoi Đong Minh. Tong cong 47 nuoc ky ban Tuyen ngon chung LHQ. Bon nuoc Anh, Lien Xo, My va Trung Hoa Dan quoc đuoc goi la "Bon canh sat".
Ngay 21 thang 8 nam 1944, Anh, Lien Xo, My va Trung Hoa Dan quoc hop Washington, D.C. đe thao luan ve su to chuc cua Lien Hop Quoc. Van đe thanh phan cua HĐBA đuoc đua ra. Bon nuoc đong y tu chon minh lam uy vien thuong truc. My đe nghi them Brasil lam uy vien thuong truc nhung bi Anh va Lien Xo phan đoi. Van đe nong hoi nhat la quyen phu quyet cua cac uy vien thuong truc. Lien Xo chu truong rang moi uy vien thuong truc nen co quyen phu quyet đoi voi nghi quyet cua HĐBA va tham chi viec thao luan nghi quyet đo. Anh phan bac rang uy vien thuong truc đuoc phu quyet nghi quyet lien quan đen minh la khong hop ly. O Hoi nghi Yalta, Anh, My va Lien Xo đong y rang moi uy vien thuong truc đuoc phu quyet nghi quyet cua HĐBA nhung khong đuoc ngan viec thao luan nghi quyet đo.
Ngay 25 thang 4 nam 1945, Hoi nghi San Francisco khai mac đe soan thao Hien chuong Lien Hop Quoc, co 50 nuoc thuoc khoi Đong Minh tham gia. Uc van đong nhung nuoc khac han che quyen phu quyet cua cac uy vien thuong truc nhung khong tranh thu đuoc đu phieu boi vi nhung nuoc khac so cac cuong quoc se khong chiu tham gia Lien Hop Quoc neu khong co quyen phu quyet. Đe nghi cua phai đoan Uc bi bac bo voi 10 phieu thuan va 20 phieu chong.
Ngay 24 thang 10 nam 1945, Hien chuong LHQ đuoc phe chuan. Ngay 17 thang 1 nam 1946, HĐBA hop lan đau tien o Church House, Westminster tai Luan Đon, Anh.


= Chien tranh Lanh =

Vao thoi ky đau cua Chien tranh Lanh, HĐBA bi te liet do tranh chap giua My va Lien Xo. HĐBA chi can thiep vao nhung xung đot khong co My va Lien Xo dinh liu toi; mot ngoai le la HĐBA cho phep lien quan My can thiep vao Chien tranh Trieu Tien vao nam 1950 nhung Lien Xo vang mat o cuoc bieu quyet. Nam 1956, HĐBA lan đau tien thanh lap luc luong giu gin hoa binh đe giai quyet Khung hoang Kenh đao Suez. Uy ban tham muu quan su thuoc HĐBA cung bi te liet tuy co nhiem vu chi huy cac luc luong quan su cua LHQ. Uy ban tham muu quan su ngung hoat đong tu giua thap nien 1950.
HĐBA tap trung vao cac xung đot nho, khong anh huong đen quyen loi cua My va Lien Xo. Nam 1960, HĐBA đieu luc luong giu gin hoa binh đen giai quyet Khung hoang Congo, mot trong nhung nhiem vu giu gin hoa binh lon nhat trong lich su cua LHQ. Nam 1962, LHQ tiep quan Tay New Guinea thay Ha Lan trong thoi ky chuyen tiep chu quyen đen Indonesia. Nam 1964, HĐBA đieu luc luong giu gin hoa binh đen Sip đe phong ngua xung đot giua ben Hy Lap va ben Tho Nhi Ky, hien tai la mot trong nhung nhiem vu giu gin hoa binh lau nhat cua LHQ.
Ngay 25 thang 10 nam 1971, Đai Hoi đong LHQ thong qua nghi quyet cong nhan Cong hoa Nhan dan Trung Hoa la nha nuoc đai dien chinh đang cua Trung Quoc. Trung Hoa Dan quoc bi khai tru khoi LHQ, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa tiep quan quyen đai dien Trung Quoc o LHQ. Ket qua bieu quyet đanh dau su suy yeu cua the luc My o LHQ. Tu thap nien 1970, LHQ chuyen huong sang phat trien kinh te va trao đoi van hoa sau khi HĐBA giai hoa xung đot that bai o Trung Đong, Viet Nam va Kashmir. Ngan sach phat trien kinh te, xa hoi tang manh hon ngan sach giu gin hoa binh.


= Sau Chien tranh Lanh =

Sau Chien tranh Lanh, LHQ đay manh hoat đong giu gin hoa binh, chi trong muoi nam co nhieu nhiem vu hon bon thap ky truoc. Tu nam 1988 đen nam 2000, HĐBA thong qua gap đoi so nghi quyet, ngan sach giu gin hoa binh tang gap muoi lan. Nam 1989, HĐBA đieu luc luong giu gin hoa binh đen Namibia. Nam 1991, HĐBA thong qua nghi quyet len an Iraq xam luoc Kuwait va ve sau cho phep lien quan My tham chien đay lui quan Iraq. Nam 1992, LHQ to chuc đam phan cham dut Noi chien El Salvador. Nam 1993, LHQ to chuc bau cu tu do va cong bang o Campuchia. LHQ giam sat cuoc bau cu o Nam Phi sau khi che đo apartheid bi thu tieu. Tuy nhien, Thu Tong Thu ky LHQ Brian Urquhart goi nhung thanh cong nay la "su phuc hung gia" do nhung that bai ve sau cua LHQ.
Đau thap nien 90, LHQ đoi mat voi mot loat cac cuoc khung hoang trong nuoc o nhung nuoc nhu Haiti, Mozambique va Nam Tu cu ma Hien chuong LHQ khong du lieu cho HĐBA giai quyet. Luc luong giu gin hoa binh LHQ o Bosnia bi chi trich vi khong ngan chan nan thanh loc sac toc o đo. Nam 1994, luc luong LHQ khong can thiep vao nan diet chung Rwanda do HĐBA be tac.
Cuoi thap nien 90, HĐBA quyet nghi nhieu hinh thuc can thiep vao cac xung đot quoc te. HĐBA đieu luc luong giu gin hoa binh đen cham dut Noi chien Sierra Leone, co linh thuy đanh bo Anh yem tro. Nam 2001, HĐBA cho phep lien quan My duoi quyen NATO đanh Taliban sau vu khung bo 9/11. Nam 2003, My xam luoc Iraq mac du khong đuoc HĐBA cho phep, day len nghi van ve quyen luc cua HĐBA. Ngoai ra, HĐBA quyet nghi can thiep vao Chien tranh Darfur o Sudan va xung đot Kivu o Cong hoa Dan chu Congo. Nam 2013, Tong Thu ky LHQ ket luan rang LHQ đa rut luc luong qua som trong giai đoan cuoi cua Noi chien Sri Lanka, gian tiep dan toi thuong vong thuong dan.


Vai tro HĐBA la co quan chinh cua LHQ đe giu gin hoa binh va an ninh quoc te. HĐBA co quyen đieu tra cac nguy co đe doa nen hoa binh quoc te, sap xep giai hoa cac xung đot va yeu cau cac nuoc thanh vien LHQ thi hanh lenh trung phat kinh te, ngoai giao, quan su. HĐBA tien cu Tong Thu ky cho Đai Hoi đong bau ra va kien nghi Đai Hoi đong ket nap nuoc moi vao LHQ.
Chuong VI Hien chuong LHQ quy đinh HĐBA co quyen đieu tra cac tranh chap hoac tinh the co the gay ra su bat hoa quoc te hoac tranh chap quoc te. HĐBA đe nghi cac bien phap can thiet phong khi co tranh chap đe doa nen hoa binh va an ninh quoc te nhung thuong khong co co che đe thi hanh cac bien phap nay.
Chuong VII Hien chuong LHQ quy đinh HĐBA quyet đinh cac bien phap phong khi co "su đe doa nen hoa binh, pha hoai nen hoa binh hoac hanh vi xam luoc". HĐBA co quyen đieu luc luong quan su đe "duy tri hoac khoi phuc nen hoa binh va an ninh quoc te". Nghi quyet cua HĐBA can cu chuong VII co hieu luc rang buoc cac nuoc thanh vien LHQ.
Quy che Roma ve Toa an Hinh su Quoc te (TAHSQT) quy đinh HĐBA co quyen giao cho TAHSQT nhung vu viec ma thuong la ngoai tham quyen cua TAHSQT. Thang 3 nam 2005, HĐBA lan đau tien giao cho TAHSQT xem xet tinh hinh o Darfur. Thang 2 nam 2011, HĐBA lan thu hai giao cho TAHSQT xem xet hanh vi tran ap cua chinh phu Libya đoi voi phong trao bieu tinh trong nuoc va gian tiep gay ra Noi chien Libya.
Ngay 28 thang 4 nam 2006, HĐBA thong qua nghi quyet khang đinh lai rang cac nuoc đeu co nghia vu phong chong nan diet chung, nan thanh loc sac toc, toi chien tranh va toi chong loai nguoi.


Thanh vien = Uy vien thuong truc =

HĐBA co nam uy vien thuong truc co quyen phu quyet cac nghi quyet cua HĐBA nhung khong đuoc ngan HĐBA thao luan ve nghi quyet đo.

Nam uy vien thuong truc HĐBA ban đau la Anh, Chinh phu lam thoi Cong hoa Phap, Lien Xo, My va Trung Hoa Dan quoc. Đa co hai lan đoi ghe uy vien thuong truc. Nam 1971, Đai Hoi đong LHQ cong nhan Cong hoa Nhan dan Trung Hoa la nha nuoc đai dien chinh đang cua Trung Quoc va khai tru Trung Hoa Dan quoc khoi LHQ. Nam 1991, Lien Xo tan ra, Lien bang Nga đuoc cong nhan la nuoc thua ke cac quyen loi va nghia vu cua Lien Xo. Ngoai ra, Phap thanh lap nen Đe ngu Cong hoa vao nam 1958 duoi su lanh đao cua Charles de Gaulle nhung đuoc giu ghe uy vien thuong truc do đuoc quoc te cong nhan.
Nam uy vien thuong truc HĐBA la nhung nuoc lanh đao khoi Đong Minh thoi Chien tranh the gioi thu hai. Ho co nhung quan đoi manh nhat tren the gioi: nam 2013, nam nuoc nay tong cong chi hon mot ty đo la My cho quan đoi, chiem hon 55% tong chi quan su tren the gioi (chi My thoi đa chiem hon 35%). Ho la nhung nuoc xuat khau nhieu vu khi nhat tren the gioi va nhung nuoc duy nhat đuoc phep co vu khi hat nhan.


 Quyen phu quyet  Đieu 27 Hien chuong LHQ quy đinh nghi quyet HĐBA đuoc thong qua khi co it nhat chin uy vien bieu quyet tan thanh, tru phi mot uy vien thuong truc phu quyet. Bieu quyet trang khong phai la phu quyet. Tat ca nam uy vien thuong truc đeu phai bieu quyet ve viec sua đoi, bo sung Hien chuong LHQ va đe nghi ket nap nuoc moi vao LHQ. Uy vien thuong truc khong đuoc phu quyet viec thao luan ve nghi quyet HĐBA. Uy vien thuong truc phan lon thuc hien quyen phu quyet đoi voi viec tien cu Tong Thu ky LHQ va viec ket nap nuoc moi vao LHQ.
O Hoi nghi San Francisco, cac nuoc nho phan đoi quyen phu quyet nhung bi cac cuong quoc doa la se khong tham gia LHQ neu khong co quyen phu quyet.
Tu nam 1945 đen nam 2013, quyen phu quyet nghi quyet HĐBA đa đuoc thuc hien 269 lan: Trung Quoc phu quyet 9 lan, Phap 18 lan, Lien Xo roi Nga 128 lan, Anh 32 lan, My 89 lan. Hai phan ba tong so lan phu quyet cua Lien Xo va My đuoc thuc hien trong thap ky đau sau khi LHQ đuoc thanh lap.


= Uy vien khong thuong truc =
HĐBA co cac uy vien khong thuong truc đai dien cho cac khu vuc. Ban đau HĐBA co sau uy vien khong thuong truc; sau uy vien khong thuong truc đau tien la Ai Cap, Ba Lan, Brasil, Ha Lan, Mexico va Uc. Nam 1965, so uy vien khong thuong truc đuoc tang len muoi.
Uy vien khong thuong truc do Đai Hoi đong bau ra, nhiem ky la hai nam, moi nam bau lai nam uy vien. Phai co it nhat hai phan ba bieu quyet tan thanh thi nuoc đo moi đuoc bau vao HĐBA. Nam 1979, Cuba va Colombia thoa hiep nhuong ghe uy vien khong thuong truc cho Mexico sau khi tranh cu ba thang, 154 cuoc bieu quyet that bai. Uy vien khong thuong truc khong đuoc giu chuc hai nhiem ky lien tiep.
Chau Phi co ba uy vien khong thuong truc, My Latin va Caribe co hai uy vien, chau A Thai Binh Duong co hai uy vien, Tay Au co hai uy vien, Đong Au co mot uy vien. Le thuong la nhom khu vuc chau A Thai Binh Duong va chau Phi luan phien bau ra mot nuoc A Rap. Nhiem ky nam so chan gom hai uy vien chau Phi, mot uy vien Đong Au, mot uy vien chau A Thai Binh Duong, mot uy vien My Latinh va Caribe. Nhiem ky nam so le gom hai uy vien Tay Au, mot uy vien chau A Thai Binh Duong, mot uy vien chau Phi, mot uy vien My Latinh va Caribe. Uy vien A Rap đuoc bau ra vao nhiem ky nam so chan.
Ben duoi la cac uy vien khong thuong truc nhiem ky 2021-2022 va 2022-2023:


= Chu tich =
Chu tich HĐBA chu toa phien hop HĐBA va sap đat chuong trinh nghi su. Cac uy vien HĐBA luan phien giu chuc chu tich HĐBA moi thang theo thu tu ten cac nuoc uy vien trong tieng Anh.
Ben duoi la danh sach cac nuoc giu chuc Chu tich HĐBA vao nam 2022:


Hoi truong Moi uy vien HĐBA phai co mot đai dien thuong truc o tru so LHQ phong khi HĐBA phai hop khan cap.
Phong hop chinh cua HĐBA o Tru so LHQ tai New York, la qua tang cua Na Uy, do kien truc su nguoi Na Uy Arnstein Arneberg thiet ke. Trong phong hop co buc tranh tuong cua hoa si nguoi Na Uy Per Krohg, ve canh con phuong hoang song lai, tuong trung cho the gioi sau Chien tranh the gioi thu hai.
HĐBA đa hop o nhung thanh pho khac nhu Nairobi, Addis Ababa, Thanh pho Panama va Geneve. Tu thang 3 nam 2010 đen ngay 16 thang 4 nam 2013, phong hop cua HĐBA đuoc sua sang lai, do Na Uy tai tro tong kinh phi 5 trieu đo la My. O giua phong hop la chiec ban hinh mong ngua. Chu tich HĐBA ngoi o chinh giua, ben phai la Thu ky, ben trai la Pho Thu ky. Cac uy vien ngoi quanh chu tich theo thu tu ten cac nuoc uy vien trong tieng Anh, chua hai ghe o cuoi ban cho khach moi. Thu tu ghe ngoi thay đoi moi thang.


= "Hiep thuong ngoai le" =
HĐBA thuong xuyen "hiep thuong ngoai le" đe giai quyet cac van đe truoc khi hop cong khai.
Nam 1978, mot phong hop phu đuoc xay ben canh phong hop chinh cua HĐBA, do Tay Đuc tai tro. Phong hop đo tro thanh đia điem "hiep thuong ngoai le" cua HĐBA. Nam 1994, đai su Phap o LHQ phan anh voi Tong Thu ky rang "hiep thuong ngoai le đa tro thanh tac phong chinh cua HĐBA con hop cong khai thi ngay cang hiem, hoa vo nghia boi moi viec đa đuoc quyet truoc". Nam 2013, đai su Nga o LHQ goi phong hiep thuong la "đia điem thu vi nhat trong toan the gioi ngoai giao".
Chi cac uy vien HĐBA đuoc vao phong hiep thuong, bao chi va cac nuoc thanh vien LHQ khac khong đuoc tham du. Khong co bien ban ve cac phien hiep thuong ngoai le nen cac uy vien co the giao tiep than mat; trong mot phien hiep thuong ngoai le, đai dien cua mot nuoc cong san bat đau cong kich My nhung bi đai dien cua Lien Xo trach: "o đay khong đuoc an noi nhu vay".
Truoc khi đuoc đua ra thao luan cong khai thi nghi quyet HĐBA đa đuoc quyet đinh o cac phien hiep thuong ngoai le. Vi du: Nghi quyet HĐBA 1373 đuoc thong qua trong nam phut ma khong co thao luan. Thuong thi nghi quyet khong đuoc đua ra neu đa bi uy vien thuong truc HĐBA phan đoi o phien hiep thuong ngoai le, tru phi co uy vien muon ep uy vien thuong truc cong khai phu quyet.
Nam 2012, HĐBA hop hiep thuong ngoai le 160 lan, hop kin 16 lan, hop cong khai 9 lan. Nam 2016, HĐBA hop hiep thuong ngoai le 150 lan, hop kin 19 lan, hop cong khai 68 lan.


Co quan giup viec Đieu 29 Hien chuong LHQ quy đinh HĐBA co quyen thanh lap cac co quan giup viec nhu Uy ban tham muu ket nap nuoc thanh vien LHQ, Toa an Hinh su Quoc te ve Nam Tu cu, Toa an Hinh su Quoc te ve Rwanda va cac Uy ban Trung phat.


Luc luong giu gin hoa binh LHQ HĐBA quyet đinh đieu luc luong giu gin hoa binh đen cac vung moi ngung chien đe thi hanh hiep đinh hoa binh va ngan cac ben gay chien lai. Quan so luc luong giu gin hoa binh do cac nuoc thanh vien LHQ cung cap, đuoc goi la "linh mu noi xanh". Nam 1988, luc luong giu gin hoa binh LHQ đuoc trao Giai Nobel Hoa binh.

Thang 9 nam 2013, LHQ co 116.837 binh linh tham gia giu gin hoa binh o 15 đia điem. Luc luong lon nhat o Cong hoa Dan chu Congo, gom 20.688 binh linh. Luc luong nho nhat o Kashmir, gom 42 binh linh co nhiem vu giam sat ngung ban. Nhiem vu giu gin hoa binh lau nhat hien o Trung Đong, hoat đong tu nam 1948 đen nay.
Binh linh luc luong giu gin hoa binh LHQ đa bi cao buoc hiep dam tre em, mua dam va thuc hien cac hanh vi nguoc đai tinh duc khac o Cong hoa Dan chu Congo, Haiti, Liberia, Sudan, Nam Sudan, Burundi, va Bo Bien Nga. Sau tran đong đat Haiti nam 2010, gioi khoa hoc ket luan binh linh LHQ gay ra dich ta lam chet hon 8.000 nguoi Haiti.
Ngan sach giu gin hoa binh đuoc tinh rieng voi ngan sach chinh cua LHQ. Cac nuoc thanh vien LHQ nop tien vao ngan sach theo kha nang nhung LHQ phu thu đoi voi nam uy vien thuong truc HĐBA đe bu khoan thu chiet khau cua cac nuoc kem phat trien. Nam 2020, 10 nuoc đong gop nhieu nhat vao ngan sach giu gin hoa binh LHQ la My (27,89%), Trung Quoc (15,21%), Nhat Ban (8,56%), Đuc (6,09%), Anh (5,79%), Phap (5,61%), Y (3,30%), Nga (3,04%), Canada (2,73%) va Han Quoc (2,26%).


Xem them He thong Lien Hop Quoc
Đai Hoi đong Lien Hop Quoc
Toa an Cong ly Quoc te


Tham khao = Thu muc tham khao =


Đoc them Lien ket ngoai Website chinh thuc 
UN Security Council Research Guide
Global Policy Forum – UN Security Council
Security Council Report – information and analysis on the council's activities
What's In Blue – a series of insights on evolving Security Council actions
Center for UN Reform Education – information on current reform issues at the United Nations
UN Democracy: hyperlinked transcripts of the United Nations General Assembly and the Security Council