Lima la thu đo, thanh pho lon nhat cua Peru, đong thoi la thu phu cua tinh Lima. Đay la trung tam van hoa, cong nghiep, tai chinh va giao thong cua Peru, nam tai vung thung lung bao quanh cua song Chillon, song Rimac va song Lurin. Thanh pho co dien tich 804,3 km² dan so chiem 2/3 tong so dan ca nuoc. Su tap trung cua cai va quyen luc o Lima cang lon hon. Thanh pho chiem 2/3 GDP cung nhu thu thue, đau tu tu nhan, tien gui ngan hang, so luong thay thuoc va sinh vien cua Peru. Du co cac no luc phi tap trung hoa, Lima van la noi tap trung cac co so chinh cua cac co quan chinh phu. Trung tam lich su cua Lima đuoc UNESCO cong nhan la di san the gioi.


Đia ly Khi hau cua thanh pho on hoa, du vi tri cua thanh pho o vung nhiet đoi, nho dong khi lanh cua Dong hai luu Peru, Thai Binh Duong chay theo huong Bac, doc theo bo bien tu Bac Cuc. Mua o Lima hiem hoi do dong hai luu duyen hai lanh va hieu ung mua chan mua cua Day Andes chan dong khi am chua hoi am tu phia Đong. Bo bien thuong bi phu lop man suong mu nang đuoc goi la garua, đac biet day đac vao nhung thang mua đong, mat hon tu thang 4 đen thang 10. Đac trung khi hau cua thanh pho tu thang 11 đen thang 3 la ban ngay am nang va buoi toi mat. Thanh pho nam trong khu vuc đia chan, cac tran đong đat lon đa xay ra cac nam 1687, 1746.


Dan so Nam 2003, Lima co dan so 7,9 trieu, sinh song tai 33 quan. Thanh pho tang them hon 2,5 trieu nguoi ke tu nam 1981 khi dan so cua thanh pho la 4,1 trieu. Hon 90% dan so cua Lima la nguoi mestizo, nguoi co dong mau chau Au pha tron voi nguoi tho dan chau My va cong đong thieu so da trang, da đen, chau A, trong đo nguoi goc Nhat Ban la đong nhat. Tu thap nien 1940, Lima đa trai qua nhung đot tang truong nhanh ve dan so, khoang 7% moi nam ke tu thap nien 1960, 5% thap nien 1970 va 4% thap nien 1980. Su tang dan so nhanh do dong dan di cu tu cac vung nong thon va đo thi nho cua Andes đa khien cho tinh hinh vung đo thi nay tro nen ngay cang nghiem trong, thanh pho khong the cung cap đu nuoc, nha o va cac dich vu cong cong cong khac. Xung quanh thanh pho đang hinh thanh nhung khu nha lup xup, o chuot.


Khi hau Lich su Lima đuoc thanh lap thang gieng nam 1535 va đuoc đat ten la Ciudad de los Reyes, co nghia la Thanh pho cua cac vua. Thanh pho co vai tro quan trong o "tan the gioi" tu nam 1542, khi Charles V la nguoi cai quan Lima. Sau khi Pizarro xam luoc Đe quoc Inca, Lima tro thanh thu đo cua Pho vuong Peru, mot vung hanh chinh bao gom phan lon cac khu vuc lanh tho o Nam My. Trong suot ba the ky thuoc đia, phan lon viec buon ban cua Tay Ban Nha voi Nam My đuoc thuc hien thong qua Callao. Lima đa bung phat va tro thanh mot trung tam chinh tri, van hoa, thuong mai cua Nam My thuoc Tay Ban Nha, va giau len nho cac nguon du tru vang va bac cua Andes.
Tam quan trong cua Lima co phan giam sut sau khi giai đoan thuoc đia ket thuc. Trong nhung cuoc chien gianh đoc lap cua chau My Latin, đay la thanh tri cua luc luong hoang gia phan đoi viec chia tach khoi Tay Ban Nha. Tuong Jose de San Martin, mot trong nhung lanh đao cua phong trao đoc lap đa chiem linh thanh pho vao nam 1821 va nam nam sau đo, thanh pho tro thanh thu đo cua nuoc Peru đoc lap. Lima van giu đuoc vai tro uu the vuot troi cua Peru va la mot thu đo lon cua Nam My trong the ky 19. Tu nam 1881 đen 1883, thanh pho bi quan Chile chiem đong trong cuoc Chien tranh Thai Binh Duong, buoc chinh phu Peru phai thao chay len Cao nguyen Andes.
Dan so tang nhanh tu thap nien 1950 đa khien cho Lima lon gap 10 lan so voi thanh pho lon thu hai cua Peru. Cac khu o chuot moc xung quanh thanh pho la noi sinh song cua gan 1/3 dan so Lima.


= Trung tam lich su =
Trung tam lich su cua Lima la bang chung cho su phat trien kien truc đo thi thuoc đia Tay Ban Nha, co tam quan trong ve kinh te, chinh tri, van hoa o Peru noi rieng va My Latinh noi chung. Voi rat nhieu cac quang truong, cac nha tho, tu vien, cung đien va cac toa nha the ky 17, 18. Cac cong trinh mang đam loi kien truc ket hop giua Hispano va Baroque.
Toa nha noi bat nhat o Lima chinh la San Francisco de Lima, mot tu vien thoi ky thuoc đia Tay Ban Nha. Cung voi Santa Catalina de Arequipa, đay la mot trong hai cong trinh kien truc đuoc bao ton tot nhat cho đen ngay nay.
Ngoai ra, trung tam lich su Lima co rat nhieu cac cong trinh lich su nhu:

Quang truong San Martin
To hop nha tho San Francisco, La Soledad va El Milagro
Plaza de Armas (bao gom nha tho Sagrario, cac nha nguyen cua Tong giam muc)
Plaza de la Vera Cruz
Santo Domingo va San Augustin
Cong Callao
Đai hoc San Marcos (xay dung tu nam 1551)
Torre Tagle
Casa Courret (the ky 19)


Cac su kien lien quan Trong thap nien 1980 va đau thap nien 1990, thanh pho xay ra cac vu đanh bom, am sat va tan cong cua nhom khung bo Sendero Luminoso (Con đuong Anh sang).
Thang 12 nam 1996, mot nhom cach mang khac mang ten Phong trao cach mang Tupac Amaru (MRTA), đa chiem giu khu nha o cua đai su Nhat Ban khi đang dien ra mot buoi tiec trong ky nghi, co 500 nguoi bi bat lam con tin. Trong cuoc bao vay keo dai bon thang, nhung ke phien loan đa đua yeu sach phai tha nhung thanh vien cua ho đang bi giam va phai cai thien đieu kien trong nha tu, ho đa tha mot so con tin va giu lai 72 nguoi. Vu viec ket thuc vao thang 4 nam 1997, khi nhung nguoi linh Peru đa giai cuu con tin va giet tat ca cac thanh vien cua MRTA, khi đo co mot con tin thiet mang.


Hinh anh Chu thich Tham khao Article in the Spanish newspaper ABC about the House of Aliaga Luu tru ngay 20 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine Spanish
About the Historical Center Luu tru ngay 16 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine Spanish
Religion in the City of the Kings of Peru Luu tru ngay 2 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine Spanish
360° view of Lima Main Square Luu tru ngay 6 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai Thanh pho Lima Luu tru ngay 20 thang 4 nam 1999 tai Wayback Machine (tieng Tay Ban Nha)
Lima at geographia.com
Lima travel and tourist information
Lima Stock Exchange
Jorge Chavez International Airport Luu tru ngay 1 thang 1 nam 2005 tai Wayback Machine
The climate of Lima Luu tru ngay 10 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine
Lima maps Luu tru ngay 29 thang 10 nam 2010 tai Wayback Machine (in Spanish)
Collection of Lima and Peruvian photos Luu tru ngay 6 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine from davidmetraux.com
Lima Photographs at GlobalAmity.net