Valentin Faustino Berrio Ochoa, con co ten goi khac la Valentin de Berriochoa, ten tieng Viet la Vinh (14 thang 2 nam 1827 - 1 thang 11 nam 1861), la mot tu si Dong Anh Em Thuyet Giao nguoi Tay Ban Nha. Ong la mot vi Thanh tu đao cua Giao hoi Cong giao Roma. Ong tung la Giam muc Tong toa o Viet Nam.


Tuoi tho va tu tap Valentin de Berriochoa Vinh xuat than trong mot gia đinh đao đuc ngheo kho. Ong sinh ngay 14 thang 2 (hoac ngay 12 thang 2) nam 1827 tai lang Elorrio, giao phan Vich, Tay Ban Nha. Cha ong la nguoi can cu kien nhan va me ong co mot đuc tin song đong, sung kinh Đuc Maria va vui tuoi hoa nha. Ong la con cu ong Gioan Isidoro Berrio Ochoa va ba Maria Monica Arizti. Khi chiu phep thanh tay cha me đat ten la Valentino Faustino.
Vi cha thuong đong ban ghe cho mot tu vien Đa Minh va ban ron lo cong an viec lam hang ngay nen ngay tu nho than phu ong đa gui ong nho cha Giuse Echevarria coi soc. Nam 12 tuoi, ong lai đuoc cha Santiago Mendoza dong Đa Minh day do va cho giup le. Nho vay, ong tiep xuc voi cha linh huong cua tu vien, mot linh muc dong Đaminh. Khi ranh roi, ong đen gap vi linh muc nay đe nghe ke chuyen ve cac thua sai dong Đaminh lam nhiem vu Viet Nam, ve cac Thanh tu đao. Tu đo, ong uoc mo đuoc lam linh muc Đaminh va đe đuoc phuc vu tai Viet Nam. Nhung cha me ong qua ngheo khong co tien lo cho ong an hoc, cau phai nghi hoc tro ve giup đo cha me san xuat đo moc. Tai xuong moc, ong het suc giup đo cha, đong thoi trau doi van hoa va danh thoi gio đe hoc tieng La tinh.
Thang 10 nam 1845, ong vao chung vien Logrono. Tai đay, ong đuoc moi nguoi quy men vi ong cham chi hoc hanh, song đao đuc, tuoi vui voi moi nguoi. Giam muc giao phan, khi kinh ly lang Elorrio ghe tham gia đinh ong, đa noi voi me ong rang: Ba Maria oi, co le con ba se lam đen Giam muc.
Sau ba nam hoc triet hoc, he nam 1848, thay Valentino ve tham gia đinh, vi cha me gia yeu qua vat va ong xin be tren đuoc song ngoai tru, đe vua hoc than hoc vua co the phu giup gia đinh. Hon hai nam sau, theo loi đe nghi cua mot linh muc giao su, Giam muc cho ong lanh chuc cat toc va đat lam linh huong du khuyet cua chung vien. Đay la truong hop rat hiem noi len uy tin cua ong, tuy con la chung sinh ma đa đuoc chon vao mot trach vu thuong danh cho nhung vi linh muc lao thanh đao đuc, nhieu kinh nghiem.


Linh muc Tin nhiem ong, Giam muc Irigoyen trao ban chuc nam, chuc sau va linh muc cho ong chi trong mot nam (1851). Ngay 14 thang 6 (thang 8) cung nam, nham Le Ba Ngoi  ong đuoc thu phong linh muc qua tay Giam muc Irigoyen, giam muc giao phan Victoria , ve viec nay, ong đa viet cho me nhu sau: Me yeu dau cua con, hom qua, ngay 14 thang 8 nam 1851, ngay mong uoc, ngay con đuoc thu phong linh muc. Con cua me gio đay đa đuoc tinh thuong Chua nhac len pham chat cao ca, đen noi cac thien than cung phai run so." (thu 16).


= Linh huong chung vien va con đuong thua sai =


 Linh huong chung vien  Hon hai nam voi chuc vu linh huong đai chung vien, ong ban hoi voi cha linh huong dong Ten Morrey, mot linh muc đao đuc dong Đa Minh, vi linh muc nay khuyen ong nen vao dong Đa Minh đe co co may đi lam viec truyen giao nhu long ong mong uoc va ong xin phep Giam muc qua dong Đaminh. Luc gia tu nguoi quen, co nguoi hoi ong: Cha đi đau, va bao gio tro lai?. Ong đap: Toi đi đe que toi co nguoi lam Thanh. Ngay 26 thang 10 nam 1853, ong vao Ocana, mot hoc vien cua tinh dong Man Coi tu nam 1830, đon vi linh muc linh huong noi tieng, trao tu phuc va sau mot nam tap, ong đa khan trong ngay 12 thang 1 nam 1854.


 Đen Manila  ngay 17 thang 12 nam 1856, ong đuoc lenh be tren len đuong cung voi 7 linh muc tre trung khac xuong tau đi Manila lo viec truyen giao tai Vien Đong. Sau thang lenh đenh tren bien ca, chiec tau cua ong gom cac thua sai cua ba dong tu Đaminh, Phanxico va Augustino. Cac vi to chuc đoi song nhu mot tu vien. Qua thu, ong thuat lai: cac vi cung nhau dang le, đoc kinh nguyen moi ngay. Dip Tuan Thanh, cac vi cung to chuc nghi le rua chan, suy niem Đang Thanh Gia, ban phao bong mung phuc sinh va to chuc viec suy niem Đuc Me trong thang hoa nua. Ngay 17 thang 6 nam 1857, ong đen Manila.


 Đen Viet Nam  Đau thang 12 nam 1857, linh muc Valentino Berrio Ochoa đuoc lenh xuong tau roi Manila cung voi ba vi thua sai khac đi Viet Nam qua nga Hong Kong va Ma Cao. Con tau lenh đenh tren bien gan 2 thang thi ngay 30 thang 3 nam 1858, cung voi cac linh muc Rianoo Hoa va Carreras Hien, ong đa đen Viet Nam, đen trinh dien linh muc chinh Nam va Giam muc Xuyen tai Kien Lao (nay la giao xu Kien Lao thuoc giao phan Bui Chu, cach thanh pho Nam Đinh 20 km ve phia Nam). Tuy moi đen vung truyen giao, ong phai co gang hoan thanh nhung cong tac muc vu, tham vieng. Tat ca moi viec đeu phai len lut.
Hai thang ruoi troi qua, tuy tieng Viet noi chua thong, nhung tai nang va nhan đuc cua vi linh muc tre tuoi nay đa đuoc khang đinh. Giam muc Sampedro Xuyen, truoc nguy co co the bi bat, đa chuan bi cho tuong lai cua giao phan, ong dung quyen Toa Thanh đe chon mot Giam muc pho co quyen ke vi, va linh muc Berrio Ochoa Vinh đa đuoc chon.
Ong đa tam su: Thua Đuc cha, neu đuoc thi xin cat chen đo cho con. Con thay long tran ngap lo lang, ay nay khi nghi đen đia vi ma Đuc cha muon đat con len. nhung đieu ma moi mieng con noi thi con cung xin noi ca tam long, đo la xin vang tron y Chua, bay gio va đoi đoi chang cung.


Giam muc = Le tan phong =
Le tan phong Giam muc Valentino Vinh, co mot khong hai trong lich su Giao hoi. Đem 25 rang ngay 26 thang 6 nam 1858, Giam muc Xuyen cu hanh le tan phong ong trong nha ong trum Chi o Ninh Cuong (nay la giao hat Ninh Cuong thuoc giao phan Bui Chu, Nam Đinh). Le nghi đuoc tien hanh am tham giua đem thau khong mot tieng hat, khong mot giao dan tham du. Hai linh muc Riano Hoa va Carreas Hien phu phong, bao tay, vo tat khong co, mu ngoc cua tan Giam muc lam bang giay bia cung cung phu giay trang kim, gay ngoc la mot cay nua, đau gay cuon bang rom cung đuoc boc giay trang kim.
Viec chuan bi cho ngay le, ong thuat lai trong mot buc thu:

Con thu that rang, con muon thoat khoi vong rang buoc nay. Nhung biet bao lan Đuc cha đa bao con, nen theo luong tam, buoc con phai vui nhan viec tuyen chon. Con khong giam cuong y Chua đa ro ret. Sau ngay đuoc tuyen chon, con chi con vua đu thi gio đe cam phong. Con lang nghe Ngai phan trong thinh lang, khong co lay mot cuon sach nao giup tinh tam, ma co tim cung khong ra. Khong phai chi thieu sach cam phong, nhung chieu ap le tan phong, thay rang chi co đo mot nua khan ao can dung trong nghi le, Đuc Giam muc đai dien Tong toa va con phai voi vang hai tay kim chi đong vai tho may. Ta on Chua, toi đung gio đa đinh, chung con cung co it khan ao xung đang." (Thu 79).


= Giam muc ham tru =
Sau ngay tan phong, hai vi Giam muc va hai linh muc len xu Quan Cong (Tho Nghiep, Xuan Truong, Nam Đinh. Nhung chi đuoc vai hom thi quan an sat Nam Đinh đen bao vay lang nay khien moi vi phai đi mot nga. Tan giam muc Vinh sang Tra Lu, Giam muc Xuyen qua lang Thon Đong roi đen Kien Lao nhung bi bat ngay 08 thang 7 nam 1858 va bi xu lang tri ngay 28 thang 7.
Tu thoi điem nay Giam muc Vinh phai mot minh lanh trach nhiem toan giao phan Trung Đang Ngoai. Theo y chi cua tiem nhiem, vi Giam muc Tong toa roi giao phan tron qua tinh Hai Duong, noi cuoc bach hai con lang diu. Sau bon ngay ong đen Cao Xa, tinh Hung Yen, roi toi noi Giam muc Hermosilla (Vong) Liem va linh muc Almato Binh tru an. Đuoc it lau, ong tim đuoc noi tru an moi trong vuon nha anh Thang, lang Huong La, xu Tu Ne, Bac Ninh (nay la giao xu Tu Ne thuoc giao hat Bac Ninh). Tai đay gia chu đa đao cho ong mot ham tru an an toan va chinh tai ham nay vi "Giam muc ham tru" đa thanh lap toa Giam muc, đieu hanh giao phan gan tron ba nam vi bi can toa. Sinh hoat thuong ngay cua ong la cau nguyen, dang thanh le, viet thu cho cac linh muc va cac giao xu ben giao phan. Ho tro Đuc cha co bon chung sinh va ong lang Thu, nguoi Cao Xa, trong viec sao chep thu luan luu, cung nhu viec lien lac. Trong ham tru, ong tiep tuc huong dan, day than hoc cho mot chung sinh, huan luyen cac linh muc tuong lai. Đe on them va đe viec huan luyen đuoc đay đu, ong viet thu cho linh muc quan ly o Ma Cao, xin goi cho linh muc bo Tong Luan than hoc, bo Contra Gentiles cua thanh Toma va nhat la bo Giao Luat.
Cac hung tin đuoc bao toi tap: Mot, hai,... roi muoi tam linh muc tu đao, cac thay giang va biet bao giao huu bi nga guc vi đuc tin. Trong mot thu gui cho Thanh Bo Truyen giao, ong viet: Rat co the trong it thang nua, giao phan cua toi chang con thua sai, chang con linh muc, khong chung sinh, khong thay giang va khong biet con nen noi them chang, khong con bon đao (Thu 93).


= Cuoi đoi =
Thang 8 nam 1861, chieu chi phan sap cua vua Tu Đuc, lang Huong La cung khong the yen on đuoc nua. Ong xuong thuyen voi linh muc Almato Binh, xuoi dong xuong Hai Duong. Tai đay, hai vi gap Giam muc Liem va thay Khang đang o tren mot thuyen khac. Cac giao huu gioi thieu hai vi tro nha mot nguoi ngoai giao lam pho ly, chau ong nay đi bao voi quan, khien hai vi bi bat ngay 25 thang 10 nam 1861 va bi đong cui giai ve Hai Duong. Tai đay, hai vi gap Giam muc Liem trong mot cui khac.
Khi đuoc Quan thuong Hai Duong Nguyen Quoc Cam hoi ve viec nam 1858, co lien lac gi voi nguoi Phap-Tay gay chien khong? Ong thua: Toi khong lam cai gi hai nha nuoc bao gio, toi chi co mot y duy nhat la sang đay giang đao thanh Chua Troi va khuyen bao cho moi nguoi biet an ngay o lanh, giu đang lanh va tranh đang toi ma thoi. 


= Bi xu tu =
Ngay 01 thang 11 nam 1861, ba vi thua sai cung bi đem đi xu. Cui ong đi giua hai vi kia. Ong ngoi cau nguyen nhu thoi quen, net mat tuoi tinh khien moi nguoi phai ngac nhien. Thi the ong cung hai vi cung chiu tu đao đuoc chon tai đo, sau đuoc cai ve Tho Ninh, roi Ke Mot. Đen đoi Giam muc Hien, hai cot ong đuoc goi ve Ma Cao, va sau cung đuoc đem ve que huong ong.


Phong Chan phuoc va Phong Thanh Giao hoang Pio X đa suy ton Giam muc Valentino Berrio Ochoa Vinh len bac Chan phuoc ngay 20 thang 5 nam 1906. Ngay 19 thang 6 nam 1988, Thanh Giao hoang Gioan Phaolo II suy ton ong len bac Hien thanh.


Tong truyen Giam muc Valentin de Berriochoa Vinh đuoc tan phong giam muc nam 1858, thoi Giao hoang Pio IX, boi:

Giam muc chu phong: Giam muc Melchor Garcia Sampedro Xuyen, Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Trung Đang Ngoai.


Xem them List of saints canonized by Pope John Paul II, No 23: Valentino Berrio Ochoa.
Cac thanh tu đao Viet Nam, so 3: Valentino Berrio Ochoa Vinh.
Dong Anh Em Thuyet Giao, Dong Đa Minh.


Tham khao Lien ket ngoai Trang Cac Thanh Tu đao Viet Nam Luu tru ngay 17 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine
Chuyen muc Phong Thanh nam 1998 Luu tru ngay 15 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine