Chi so thong minh, hay IQ (viet tat cua Intelligence quotient trong tieng Anh), la mot khai niem đuoc nha khoa hoc nguoi Anh Francis Galton đua ra trong cuon sach Hereditary nius xuat ban vao cuoi the ky 19. Sau đo, no đuoc hoc tro cua ong la J.Cattell va nha tam ly hoc nguoi Phap Alfred Binet phat trien bang viec thao ra nhung bai trac nghiem đe kiem tra nang luc Logic cua tre khi đi hoc. Binet nhan thay rang co moi lien he giua kha nang hoc cua mot hoc sinh voi ket qua bai trac nghiem cua ong. Sau đo khong lau, nha tam ly hoc nguoi My Giao su Lewis Terman (Giang vien truong đai hoc Standford) đa phat trien bai trac nghiem gom nhung cau phuc tap hon đe dung cho nguoi truong thanh va đat ten la bai trac nghiem chi so thong minh Stanford-Binet; no nhanh chong tro nen thong dung tren khap nuoc My, bung phat manh vao nam 1917 khi nuoc My buoc vao chien tranh the gioi thu nhat.

Chi so IQ thuong lien quan đen kha nang logic,ngon ngu va khong gian , nguoi co IQ cao thuong co kha nang lap luan, phan tich cac van đe, thich tong hop va phan tich đe tim ra ban chat va quy luat cua cac van đe. Nhay ben trong cac van đe lien quan ve so hoc, suy dien cac trinh tu va tu duy theo phuong huong nguyen nhan – ket qua. Tri thong minh logic – toan hoc the hien su thong minh voi cac con so, kha nang suy luan, kha nang hieu cac van đe truu tuong, kha nang xac đinh nguyen nhan, xau chuoi cac su kien va ca so luong tu ma nguoi đo su dung.Co mot so khong hoc gioi toan va kho đoc du co chi so IQ  cao nguyen nhan co the do bi chung kho hoc toan va Chung kho đoc
Nhung nghien cuu gan đay cho thay co su lien quan giua IQ va suc khoe, tuoi tho dai hon vi ho thuong co kien thuc cham soc suc kheo hon (nhung tuy nhien nguoi co IQ cao thuong co nguy co de mat ngu va kho di truyen cho the sau vi ho thuong nghi toi cong viec hon la sinh con)Đac biet hon la nguoi IQ cao thuong co chi so EQ thap. . Tren the gioi ghi nhan truong hop sieu đac biet co chi so IQ thap nhung EQ con thap rat nhieu nhu


Hieu ung Flynn Tren toan the gioi, chi so IQ se tang mot cach cham, con đuoc biet đen voi ten goi hieu ung Flynn (1999). Hieu ung Flynn đa đuoc quan sat tu rat lau nhung rat kho đe giai thich. Tuy nhien, nhung bai kiem tra tri thong minh luon đuoc đieu chinh lai đe điem trung binh luon la 100, vi du WISC-R (1974), WISC-III (1991) va WISC-IV (2003). Vi vay, co the noi rat kho so sanh chi so IQ voi nhieu nam truoc.
Nhung chung ta van chua the khang đinh chac chan nhung su thay đoi đo the hien chinh xac su thong minh dan them cua con nguoi. Trung binh chi so IQ trong mot đoi nguoi hau nhu khong tang hay giam. Tuy nhien van co mot it nguoi trai qua nhung su thay đoi rat lon. Vi du nhu trong mot so tai lieu, mot so chung benh anh huong hoc tap co the anh huong gay giam chi so IQ rat lon.


Su lien quan IQ = Chung toc va tri thong minh =

Trong khi chi so IQ cua mot ca the trong nhung xa hoi đuoc phan bo tren cung mot thang IQ, nhung nhung nhom nguoi khac nhau se co nhung thang IQ co vi tri khac nhau. Trong khi nguoi Do Thai va Đong A co khu vuc phan bo thang IQ cao hon nguoi chau Au, trong khi nhung nguoi Latin va o vung ha Sahara lai co khu vuc phan bo thang IQ thap hon. Rat nhieu nhung nghien cuu đang đuoc tien hanh nham tim hieu nguyen nhan cua su phan bo IQ nhu the, ly do cua viec đo va đo chinh xac cua nhung bai kiem tra IQ. Mot so nha khoa hoc cho rang đo la do su khac nhau trong nhung đieu kien kinh te xa hoi nhung gia thiet tren van chua đuoc chap nhan hoan toan.


= Gioi tinh va tri thong minh =
Vao nam 1999, mot nghien cuu cua Richard Lynn, giao su danh du tai Đai hoc Ulster - mot trong nhung hoc gia noi tieng nhat cua Anh, trong đo ong đa phan tich so lieu tu mot so bai test đuoc xuat ban truoc đo va phat hien ra rang chi so IQ trung binh cua nam gioi cao hon cua nu gioi khoang 3-4 điem IQ. Cac phan tich quy mo lon cua Lynn thuc hien nam 2004 khao sat su khac biet gioi cung chi ra nam gioi co chi so IQ trung binh cao hon nu la 5.0 điem IQ. Do vay, nam gioi phu hop voi nhung nhiem vu co đo phuc tap cao hon la phu nu. So đan ong co chi so IQ cao se lon hon rat nhieu so voi phu nu, Richard Lynn cho biet so đan ong co IQ cao hon 130 nhieu gap 3 lan so voi phu nu, va so đan ong co IQ cao hon 145 nhieu gap 5,5 lan so voi phu nu. Đieu nay giai thich tai sao phan lon cac giai Nobel, cac phat minh khoa hoc hoac cac Đai kien tuong co vua thuoc ve nam gioi.
Trong mot nghien cuu khac boi Rushton phat hien nam gioi o đo tuoi 17 - 18 tuoi co chi so IQ trung binh cao hon 3,63 điem so voi nu.. Mot nghien cuu nam 2009 đo đuoc khoang cach la 3-5 điem IQ cao hon nghieng ve nam gioi.


= Tuoi tac va IQ =
Tuy vao đo tuoi ma IQ the thay đoi o mot muc đo nao đo trong suot thoi tho au. Tuy nhien, trong mot nghien cuu dai han, điem so IQ trung binh cua cac bai kiem tra o đo tuoi 17 va 18 tuong quan voi r = 0,86 voi điem trung binh cua cac bai kiem tra o đo tuoi nam, sau va bay va tai r = 0,96 voi điem trung binh cua cac bai kiem tra tai tuoi 11, 12 va 13.
Cac bao cao cho thay su suy giam IQ theo tuoi sau khi bat đau truong thanh. Tuy nhien, cac nha nghien cuu sau đo đa chi ra hien tuong nay co lien quan đen hieu ung Flynn va mot phan la hieu ung đoan he chu khong phai la do hieu ung lao hoa. Mot loat cac nghien cuu ve IQ va lao hoa đa đuoc thuc hien ke tu khi đinh muc cua Thang đo tri thong minh Wechsler đau tien thu hut su chu y đen su khac biet IQ o cac nhom tuoi khac nhau cua nguoi truong thanh. Su đong thuan hien nay la tri thong minh chat long thuong suy giam theo tuoi sau khi truong thanh som, trong khi tri thong minh ket tinh van con nguyen. Ca hai hieu ung đoan he (nam sinh cua nguoi lam bai kiem tra) va hieu ung thuc hanh (nguoi lam bai kiem tra thuc hien cung mot hinh thuc kiem tra IQ nhieu lan) phai đuoc kiem soat đe co đuoc du lieu chinh xac. Khong ro lieu co bat ky can thiep loi song nao co the bao ton tri thong minh chat long o tuoi gia hay khong.


= Suc khoe va IQ =
Mot nguoi co tri thong minh cao thuong it bi benh tat nang hon va song lau hon. Đieu đo co the la boi vi ho co kha nang ne tranh nhung chan thuong tot hon va cham soc suc khoe cua minh tot hon va mat khac, ho thuong co đoi song kinh te kha gia hon. No cung giup chong lai tram cam, tuyet vong.
Nghien cuu o Scotland cho thay nhung nguoi co IQ thap hon trung binh 15 điem co co hoi mung sinh nhat thu 76 cua minh thap hon 1/5 so voi trung binh. Nhung nguoi co IQ nho hon 30 điem thi ti le đo giam 37%.


Di truyen va moi truong tac đong len tri thong minh Vai tro cua di truyen va moi truong tac đong len tri thong minh la mot đe tai nghien cuu tu rat lau. Kha nang thua ke cua mot gene len the he sau đuoc bieu dien bang mot so trong khoang tu 0 đen 1, goi la he so di truyen. Ta co the hieu mot cach khac la he so di truyen la phan tram kha nang di truyen cho đoi sau cua mot gene. Nghien cuu o nhung cap sinh đoi va nhung gia đinh co nhan con nuoi la nhung noi thuong đuoc nghien cuu nhieu nhat. Cho đen gan đay he so di truyen hau het chi đuoc nghien cuu o tre em va nguoi ta cho rang he so di truyen trung binh la 0,5. Đieu nay cho thay mot nua so tre trong nghien cuu co gene đa bien di. Phan con lai đuoc giai thich rang do tinh toan sai hay do yeu to moi truong. Con so 0,5 cho thay tri thong minh mot phan la do thua ke tu cha me. Nghien cuu o nguoi lon tuy van chi o nhung muc rat so khai nhung cung co nhung ket qua rat thu vi: he so di truyen co the len đen 0,8. Hiep hoi tam ly hoc Hoa Ky vao nam 1995 trong cong trinh "Intelligence: Knowns and Unknowns" (Tri thong minh: nhung đieu đa biet va chua biet) ket luan rang he so di truyen la "khoang 0,75".


= Moi truong =
Yeu to moi truong đong vai tro rat lon trong nhiem vu xac đinh tri thong minh trong mot so truong hop. Mot che đo dinh duong hop ly trong luc nho đuoc cho la rat quan trong; su dinh duong kem co the lam suy giam tri thong minh. Mot so nghien cuu khac ve yeu to moi truong con cho rang thai phu truoc khi sinh hay cho con bu neu tiep xuc voi nhung loai đoc to hay thieu cac vitamin va muoi khoang quan trong co the anh huong đen IQ cua đua be. Trong xa hoi đa phat trien, moi truong trong gia đinh co the tao ra 25% su khac biet. Tuy nhien, khi lon len, đieu nay hau nhu bien mat. Do đo, trong mot xa hoi đang phat trien cang hien đai hon, tri thong minh cua con nguoi cang di truyen.
Theo nhu mot so nguon khac, đoi voi hau het nhung tinh cach khac nhau, trai nguoc voi nhung đieu đuoc mong đoi, nhung anh huong tu moi truong len nhung tre em đuoc nhan nuoi khac han so voi nhung tre em đuoc nuoi boi chinh cha me cua chung. Noi mot cach khac, nguoi ta thay con nuoi co he so di truyen tri thong minh vao khoang 0,32. Tuy vay, nhung anh huong tren hoan toan bi xoa bo khi đen tuoi truong thanh.
Nhung anh huong cua moi truong len gene cung đuoc nghien cuu. Đieu nay cung đuoc coi la mot yeu to moi truong, nhung thay vi xac phu thuoc cua IQ vao gene, nguoi ta nghien cuu su phu thuoc giua gene vao moi truong. Mot trong so nhung nghien cuu tren cho rang 40% su khac nhau trong mot gia đinh la do su bien di cua gene.


= Phat trien =
Co nhieu nguoi tin rang su anh huong cua gene len chi so IQ cang ngay cang kem quan trong trong cuoc song khi con nguoi gia đi va hoc hoi them cang nhieu kinh nghiem. That ngac nhien la đieu nguoc lai lai xay ra. Đoi voi tre em, he so di truyen la 0,2 (20%), mot thieu nien la 0,4 va co the len đen 0.8 đoi voi nguoi lon.
Nhung anh huong cua gia đinh cung co ve bien mat khi lon len. Nhung tre em nuoi sau khi lon len co he so di truyen hau nhu khong he lien quan (gan 0), trong khi nhung anh chi em cung cha me thi con so đo la 0,6. Nghien cuu ve nhung cap sinh đoi cung trung cho thay con so đo se đuoc nang len đen 0,86.


= Su cham phat trien tri nao =
Khoang 75-80% su cham phat trien tri nao la do di truyen, va 20-25% con lai la do nhung nguyen nhan ben trong co the nhu su bat thuong o cac nhiem sac the hay chan thuong o nao. Su cham phat trien tri tue tu nhe đen vua co the co nguyen nhan la do su roi loan cua mot gene cho đen nhieu nhiem sac the bat thuong, co the bao gom hien tuong mat đoan nhiem sac the. Theo nhu nhien cuu tren nhung cap sinh đoi, su kem phat trien tri tue tu vua đen nang la khong do yeu to di truyen, nhung dang nhe cua benh lai la do di truyen. Đo cung la ly do ho hang cua nhung nguoi kem phat trien tri tue nang hau het đeu binh thuong con trong nhung gia đinh co nguoi kem phat trien tri tue nhe thi co chi so IQ thap hon han so voi muc trung binh.
Bang chi so IQ

Kem phat trien tri tue dang nhe: co IQ tu 50-55 đen 70, tre em nhu the can đuoc giup đo nhe nhang.
Kem phat trien tri tue dang trung binh: co IQ tu 35-40 đen 50-55, tre em can đuoc giup đo nhieu va theo doi.
Kem phat trien tri tue dang nang: co IQ tu 20-25 đen 35-40, tre chi co the đuoc day cac ki nang co ban trong cuoc song, can đuoc theo doi thuong xuyen.
Kem phat trien tri tue dang rat nang: co IQ duoi 20-25, thuong bi gay ra boi nhung van đe ve he than kinh, rat can đuoc cham soc thuong xuyen.
Ti le mac chung kem phat trien tri tue o nam cao hon o nu, o nguoi da đen cao hon nguoi khac, theo nhu mot nghien cuu nam 1991 cua Trung tam Đieu khien va Phong chong Dich benh (CDC).
Đoi voi chung toc, ti le chung la 1,66% cho nguoi da đen va 0.68% cho nguoi da trang. Đoi voi nam, da đen thi co ti le cao nhat: gap 1,7 lan nu, da đen; 2,4 lan so voi nam, da trang va 3,1 lan so voi nu, da trang.
Nhung nguoi co chi so IQ duoi 70 o Hoa Ky se đuoc mien toi tu hinh tu nam 2002.


= IQ va su lien quan đen giao duc va thu nhap =
Nghien cuu cua Tambs cung nhung cong su (1989) cho thay rang bang cap đat đuoc, nghe nghiep cung nhu IQ la di truyen đuoc; va hon nua cho thay rang gene anh huong rat lon len thanh cong trong hoc tap, khoang 25% nghe nghiep va gan 50% bien di ve gene len IQ. Rowe cung nhung cong su trong cong trinh nghien cuu nam 1987 cho rang su khong đong đeu trong thu nhap va giao duc đen hau het tu gene, va cac yeu to moi truong chi co vai tro rat phu.


= Su quay lai =
Su di truyen cua chi so IQ cho thay kha nang IQ cua mot đua tre bi anh huong tu IQ cua cha me. Boi vi chi so IQ luon nho hon 1 nen chi so IQ cua đua tre se co xu huong quay lai ve chi so IQ chuan cua dan so chung. Co the noi, mot cap bo me co chi so thong minh cao co nhieu kha nang co nhung đua con kem thong minh hon ho. Trong khi đo, nhung cap bo me co chi so IQ co chi so thong minh thap lai co xu huong co nhung đua con thong minh hon. Hieu ung tren co the đuoc bieu dien boi cong thuc:

  
    
      
        
          
            
              y
              ^
            
          
        
        =
        
          
            
              x
              ¯
            
          
        
        +
        
          h
          
            2
          
        
        
          (
          
            
              
                
                  m
                  +
                  b
                
                2
              
            
            −
            
              
                
                  x
                  ¯
                
              
            
          
          )
        
      
    
    {\displaystyle {\hat {y}}={\bar {x}}+h^{2}\left({\frac {m+b}{2}}-{\bar {x}}\right)}
  

Trong đo:

  
    
      
        
          
            
              y
              ^
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\hat {y}}}
  
: chi so IQ du đoan cua đua be

  
    
      
        
          
            
              x
              ¯
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\bar {x}}}
  
: chi so IQ trung binh cua xa hoi

  
    
      
        
          h
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle h^{2}}
  
: he so di truyen cua chi so IQ

  
    
      
        m
      
    
    {\displaystyle m}
  
 va 
  
    
      
        b
      
    
    {\displaystyle b}
  
: chi so thong minh cua me va bo đua be.
Vi vay, neu he so di truyen la 50%, mot cap co IQ trung binh la 120 va song trong xa hoi co IQ trung binh la 100 thi con cua ho co nhieu kha nang co IQ la 110.


IQ va bo nao = Kich co bo nao =
Nhung nghien cuu hien đai su dung ki thuat MRI cho thay kich co bo nao co lien quan đen IQ voi mot he so la khoang 0,4. Mot nghien cuu tren nhung cap sinh đoi do Thompson cung nhung cong su xuat ban vao nam 2001 cho thay rang chat xam co lien quan đen he so g va cung co he so di truyen rat cao (mot nghien cuu gan đay cho thay con so đo la 0,85).


= Nhung vung nao tuong ung voi IQ =
Nhieu nguon thong tin khac nhau cung đong y o mot điem la nao truoc đong mot vai tro quyet đinh trong viec hinh thanh nhung "dong suy nghi". Nhung benh nhan co nhung van đe ve nao truoc co ket qua IQ va chat trang cung đa đuoc cho la co lien quan mat thiet voi tri thong minh tong quat. Tuy nhien, nhung hinh chup moi ve bo nao cho thay đieu đo chi gioi han o vung hai ben vo nao truoc. Ducan va cac đong su khi su dung phuong phap chup PET thi xac đinh phan nao dung đe giai quyet cac van đe lien quan rat lon đen tri thong minh nam o vung hai ben vo nao truoc. Gan đay hon, Gray va cac cong su (2003) đa dung phuong phap fMRI đe chung minh o nhung nguoi co tri thong minh cao thi vung nay co them kha nang chong lai nhung su mat tap trung. Gray va Thompson (2004) co mot bai viet ve đieu nay.


= Cau truc bo nao va IQ =
Mot nghien cuu bao gom 307 tre em tu 6 đen 19 tuoi bang cach đo kich co tung phan cua bo nao bang phuong phap MRI va đo cac kha nang tu vung va suy luan đa đuoc thuc hien (Shaw, 2006). Nghien cuu cho thay co mot su lien quan nao đo giua IQ va cau truc cua vo nao – nhung nguoi co tri thong minh cao thuong co vo nao mong khi nho va day dan them khi lon len.


Su hieu qua thuc te Bang chung ve hieu qua thuc te cua chi so thong minh đuoc kiem chung bang cach kiem soat "đo lien quan giua IQ va thuc te cuoc song.

Nghien cuu cho rang tri thong minh tong quat đong mot vai tro rat quan trong trong cuoc song. Ben canh su thanh cong trong truong hoc, IQ co mot vai tro het suc quan trong hieu qua lam viec, thang tien, đia vi xa hoi va ca ti le pham toi, ngheo kho, that nghiep, co con ngoai gia thu,... Nghien cuu gan đay cung đua ra nhung moi lien he giua tri thong minh va suc khoe, song tho, so luong tu vung đuoc nguoi đo su dung. Moi lien he giua he so g va cuoc song kha ro rang trong khi IQ va hanh phuc thi hau nhu khong. IQ va he so g lien quan rat nhieu voi nhau trong truong hoc, nhung it hon trong nghe nghiep, trung binh trong thu nhap va co mot phan nho đen tinh trang pham toi.
Tri thong minh tong quat chinh la mot tien đoan gan đung nhat cho kha nang lam viec cua con nguoi. Đo lien quan the hien muc đo giong nhau giua nhung gi ma ho the hien trong bai kiem tra va trong thuc te (đuoc đo bang nhieu tieu chi, trong đo co đanh gia cua thu truong, thang thuong,...) la mot con so tu -1,0 (sai hoan toan) đen 1,0 (đung hoan toan). Nguoi ta nhan thay rang đo lien quan voi nhung viec chua tung lam la 0,2 trong khi nhung viec đa co kinh nghiem la 0,8.
Mot cuoc phan tich lon (Hunter and Hunter, 1984) tren 32,124 cong nhan tren phuong dien thong minh tong quat cho thay rang đo lien quan cua nhung nguoi moi vao lam la 0,54, thu viec 0,44, co kinh nghiem 0,18, phong van 0,14, tuoi tac -0,01, đang đuoc huan luyen 0,10. Mot bai kiem tra đuoc thiet ke tot co the cho phep cac cong ty lua chon nhung nguoi co IQ cao. Đo cung la ly do sau khi xem xet tat ca cac ung vien, nguoi ta thuong co phong van (đo lien quan 0,14) hon lua chon ngau nhien (đo lien quan 0,00).
Tuy nhien, co nhung hang rao luat phap nhu quyen con nguoi, nhu trong nam 1971, toa an toi cao Hoa Ky sau vu an Griggs va cong ty nang luong Duke đa cam hoan toan viec cac cong ty Hoa Ky dung nhung bai kiem tra thong minh đe lua chon nhan vien khi ket qua cua bai kiem tra co anh huong quyet đinh đen viec nguoi đo co đuoc nhan vao lam hay khong. Tuy nhien, Microsoft rat noi tieng trong viec su dung nhung bai kiem tra tren mot cach bat hop phap bang cach ket hop no voi qua trinh phong van, va đoi khi ho đat van đe thong minh cao hon ca kinh nghiem (xem them o va ).
Nhung nha khoa hoc cung đa len tieng "trong kinh te, su đo luong tri thong minh đong nghia voi su suy giam nhung gia tri đao đuc"(Detterman and Daniel, 1989, xem them o.
Tuy nhien, mot so nghien cuu ve IQ tiep tuc tim ra nhung loi ich cua su thong minh o mot muc đo cao. Kha nang lam viec la mot vi du, tang dan theo IQ (Coward va Sackett, 1990). Trong cuoc phan tich hang tram đua tre, nguoi ta thay rang IQ co mot hieu qua rat lon len thu nhap binh quan cua gia đinh (Murray, 1998).
Mot so nhung nha nghien cuu khac đat mot cau hoi lieu IQ co la nguyen nhan cua su giau co va su khong đong đeu ve kinh te trong mot quoc gia hay khong? Cau tra loi la duoi mot phan sau thu nhap bi anh huong boi tri thong minh (xem them o). Trong mot nghien cuu gan đay vao nam 2002, nguoi ta con tim thay rang chung toc, cua cai, hoc van moi co nhung vai tro chu chot trong viec quyet đinh tinh trang kinh te trong tuong lai con IQ la mot yeu to nho va su di truyen tri thong minh con đong mot vai tro con nho hon the (xem them o). Nhieu nguoi xem IQ la mot bien phap tinh the cua chinh phu cac nuoc nham khong cham dut tinh trang ngheo kho. Mot so khac cho IQ la nguyen nhan cua xa hoi phong kien, đoi xu bat binh đang voi phu nu. Cung co y kien cho rang nhung nguoi co tri thong minh cao thuong cho rang tri thong minh rat quan trong khien nhieu nguoi buc minh trong cach cu xu cua ho (xem them o).


Nhung chi trich xung quanh van đe IQ Trong tac pham The Mismeasure of Man, giao su Stephen Jay Gould cho rang chi so IQ chi la mot cach phan biet chung toc cao cap cua nhung nha khoa hoc.
Arthur Jensen, giao su khoa tam ly giao duc, Đai hoc California tai Berkeley huong ung y kien cua Gould va co mot bai bao mang ten The Debunking of Scientific Fossils and Straw Persons (Vach tran nhung luan điem khoa hoc cu ki cua nhung nguoi rom).
Vi giao su Howard Gardner tai đai hoc Harvard chung minh rang co 8 loai hinh thong minh. Moi loai hinh đai dien cho kha nang va cach xu ly thong tin cua mot nguoi trong cac linh vuc nhat đinh gom

Tri thong minh khong gian (Visual-Spatial Intelligence)
Tri thong minh ngon ngu (Linguistic-Verbal Intelligence)
Tri thong minh logic-toan hoc (Logical-Mathematical Intelligence)
Tri thong minh the chat (Bodily-Kinesthetic Intelligence)
Tri thong minh am nhac (Musical Intelligence)
Tri thong minh tuong tac xa hoi (Interpersonal Intelligence)
Tri thong minh lien ca nhan (Intrapersonal Intelligence)
Tri thong minh tu nhien (Naturalistic Intelligence)
Ong goi phat minh nay la "Hoc thuyet Đa tri tue" cho rang tri thong minh cung khong the chi đuoc đo luong duy nhat qua chi so IQ.


Hiep hoi cua nhung nguoi co IQ cao (High IQ societies) Top 5% (1 tren 20; IQ 124 sd15, IQ 126 sd16, IQ 139 sd24): International High IQ Society
Top 2% (1 tren 50; IQ 130 sd15, IQ 132 sd16, IQ 148 sd24): Encefalica Society Luu tru ngay 25 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine, High Potentials Society, Mensa International, Mysterium Society Luu tru ngay 16 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine
Top 1% (1 tren 100; IQ 135 sd15, IQ 137 sd16, IQ 156 sd24): Intertel, Top One Percent Society
Top 0,7% (1 tren 147; IQ 137 sd15): Sunesis Society Luu tru ngay 25 thang 7 nam 2008 tai Wayback Machine(Defunct)
Top 0,5% (1 tren 200; IQ 139 sd15, IQ 141 sd16, IQ 162 sd24): Colloquy (Society), Poetic Genius Society
Top 0,37% (1 tren 270; IQ 140 sd15, IQ 142 sd16, IQ 163 sd24): Infinity International Society Luu tru ngay 18 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine, HispanIQ International Society Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine
Top 0,3% (3 tren 1 nghin; IQ 141 sd15, IQ 144 sd16, IQ 166 sd24): Cerebrals Society
Top 0,2% (1 tren 500; IQ 143 sd15, IQ 146 sd16, IQ 169 sd24): exactiq high IQ society
Top 0,13% (13 tren 10.000; IQ 145 sd15, IQ 148 sd16, IQ 172 sd24): CIVIQ Society
Top 0,1% (1 tren 1 nghin; IQ 146 sd15, IQ 149 sd16, IQ 174 sd24): Glia Society, International High IQ Society Milenija, International Society for Philosophical Enquiry, Iquadrivium Society, One-in-a-Thousand Society, Triple Nine Society
Top 0,07% (1 tren 1400, IQ 148 sd15, IQ 151 sd16, IQ 177 sd24): ISI-society Luu tru ngay 19 thang 10 nam 2016 tai Wayback Machine
Top 0,003% (3 tren 100 nghin; IQ 160 sd15, IQ 164 sd16, IQ 196 sd24): Homo Universalis high IQ society Luu tru ngay 31 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine, Tetra Society
Top 0,001% (1 tren 100 nghin; IQ 164 sd 15, IQ 168 sd 16, IQ 202 sd24): eximia high IQ society Luu tru ngay 25 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine, The Ultranet
Top 0,0001% (1 tren 1 trieu; IQ 172 sd15, IQ 176 sd16, IQ 214 sd24): Mega Society, GenerIQ Society
Top 0,0000001% (1 tren 1 ty, IQ 190 sd15, IQ 196 sd16, IQ 244 sd24): Nano Society


Ghi chu Tham khao Carroll, J.B. (1993). Human cognitive abilities: A survey of factor-analytical studies. Nha xuat ban đai hoc Cambridge.
Coward, W.M. va Sackett, P.R. (1990). Linearity of ability-performance relationships: A reconfirmation. Journal of Applied Psychology,.
Duncan, J., P. Burgess, va H. Emslie (1995) Fluid intelligence after frontal lobe lesions. Neuropsychologia.
Duncan, J., A neural basis for general intelligence. Science, 2000.
Flynn, J.R. (1999). Searching for Justice: The discovery of IQ gains over time. American Psychologist.
Frey, M.C. va Detterman, D.K. (2003) Scholastic Assessment or g? The Relationship Between the Scholastic Assessment Test and General Cognitive Ability. Psychological Science,. PDF Luu tru ngay 17 thang 12 nam 2004 tai Wayback Machine
Gottfredson, L. S. (1997). "Why g matters: The complexity of everyday life." Intelligence. PDF
Gottfredson, L.S. (1998). The general intelligence factor. Hoi khoa hoc Hoa Ky,. PDF
Gottfredson, L. S. (2005). Suppressing intelligence research: Hurting those we intend to help.
R. H. Wright & N. A. Cummings (Eds.), Destructive trends in mental health: The well-intentioned path to harm. Pre-print PDF PDF
Gottfredson, L. S. (in press). "Social consequences of group differences in cognitive ability (Consequencias sociais das diferencas de grupo em habilidade cognitiva)". In C. E. Flores-Mendoza & R. Colom (Eds.), Introducau a psicologia das diferncas individuais. Porto Allegre, Brazil: ArtMed Publishers. PDF
Gray, J.R., C.F. Chabris, and T.S. Braver, Neural mechanisms of general fluid intelligence. Nat Neurosci, 2003. 6(3): p. 316-22.
Gray, J.R. and P.M. Thompson, Neurobiology of intelligence: science and ethics. Nat Rev Neurosci, 2004. 5(6): p. 471-82.

Harris, J. R. (1998). The nurture assumption: why children turn out the way they do. New York, Free Press.
Hunt, E. (2001). Multiple views of multiple intelligence. [Review of Intelligence Reframed: Multiple Intelligences for the 21st Century.]
Jensen, A.R. (1998). The g Factor. Praeger, Connecticut, USA.
Jensen, A.R. (2006). "Clocking the Mind: Mental Chronometry and Individual Differences." Elsevier Science. --->New release scheduled for early June, 2006.
McClearn, G. E., Johansson, B., Berg, S., Pedersen, N. L., Ahern, F., Petrill, S. A., & Plomin, R. (1997). Substantial genetic influence on cognitive abilities in twins 80 or more years old. Science, 276, 1560–1563.
Murray, Charles (1998). Income Inequality and IQ, AEI Press PDF Luu tru ngay 13 thang 5 nam 2016 tai Wayback Machine
Noguera, P.A. (2001). Racial politics and the elusive quest for excellence and equity in education. In Motion Magazine article
Plomin, R., DeFries, J. C., Craig, I. W., & McGuffin, P. (2003). Behavioral genetics in the postgenomic era. Washington, DC: American Psychological Association.
Plomin, R., DeFries, J. C., McClearn, G. E., & McGuffin, P. (2001). Behavioral genetics (4th ed.). New York: Worth Publishers.
Rowe, D. C., W. J. Vesterdal, and J. L. Rodgers, "The Bell Curve Revisited: How Genes and Shared Environment Mediate IQ-SES Associations," University of Arizona, 1997
Schoenemann, P.T., M.J. Sheehan, and L.D. Glotzer, Prefrontal white matter volume is disproportionately larger in humans than in other primates. Nat Neurosci, 2005.
Shaw P, Greenstein D, Lerch J, Clasen L, Lenroot R, Gogtay N, Evans A, Rapoport J, and Giedd J (2006), "Intellectual ability and cortical development in children and adolescents". Nature 440, 676-679.
Tambs K, Sundet JM, Magnus P, Berg K. "Genetic and environmental contributions to the covariance between occupational status, educational attainment, and IQ: a study of twins." Behav Genet. 1989 Mar;19(2):209–22. PMID 2719624.
Thompson, P.M., Cannon, T.D., Narr, K.L., Van Erp, T., Poutanen, V.-P., Huttunen, M., Lonnqvist, J., Standertskjold-Nordenstam, C.-G., Kaprio, J., Khaledy, M., Dail, R., Zoumalan, C.I., Toga, A.W. (2001). "Genetic influences on brain structure." Nature Neuroscience 4, 1253-1258.