Lang Son la mot tinh mien nui bien gioi nam o vung Đong Bac Bo, Viet Nam.
Theo du lieu Sap nhap tinh, thanh Viet Nam 2025, 	Lang Son	co dien tich: 	8.310	km²,	xep thu	20; dan so:	881.384	nguoi,	xep thu	31; GRDP 2024: 	49.735.616	trieu VNĐ, xep thu	31; thu ngan sach 2024:	10.727.290	trieu VNĐ, xep thu	28; thu nhap binh quan:	37,20	trieu VNĐ/nam, 	xep thu	29.


Đia ly = Vi tri =
Tinh Lang Son co toa đo 21°19'-22°27'B, 106°06'-107°21'Đ, co vi tri đia ly:

Phia đong giap tinh Quang Ninh va thanh pho Sung Ta, Quang Tay, Trung Quoc
Phia tay giap tinh Thai Nguyen
Phia nam giap tinh Bac Ninh
Phia bac giap tinh Cao Bang.


 Cac điem cuc cua tinh Lang Son:  Điem cuc Bac tai: xa Đoan Ket.
Điem cuc Đong tai: xa Kien Moc.
Điem cuc Tay tai: ban Na Lou, xa Thien Long.
Điem cuc Nam tai: xa Thai Binh.
Lang Son co 2 cua khau quoc te: cua khau Ga đuong sat Đong Đang va cua khau Quoc te Huu Nghi thuoc xa Đong Đang. Co 1 cua khau quoc gia: Chi Ma (xa Mau Son) va nhieu loi mo bien gioi voi Trung Quoc.


= Đia hinh =

Đoi nui chiem hon 80% dien tich ca tinh.
Dang đia hinh pho bien o Lang Son la nui thap va đoi, đo cao trung binh 252 m so voi mat nuoc bien. Noi thap nhat la 20 m o phia Nam huyen Huu Lung va noi cao nhat la nui Mau Son 1541 m. Mau Son cach thanh pho Lang Son 31 km ve phia Đong, đuoc bao boc boi nhieu ngon nui lon nho, thinh thoang co tuyet roi vao mua đong.


= Khi hau, thoi tiet =
Khi hau cua Lang Son the hien ro net khi hau can nhiet đoi am cua mien Bac Viet Nam. Khi hau phan mua ro ret, o cac mua khac nhau nhiet đo phan bo khong đong đeu do su phuc tap cua đia hinh mien nui va su bien tinh nhanh chong cua khong khi lanh trong qua trinh di chuyen o vung noi chi tuyen đa gay nen nhung chenh lech đang ke trong che đo nhiet giua cac vung.

Nhiet đo trung binh nam: 17-23 °C
Luong mua trung binh hang nam: 1200–1600 mm. Lang Son la khu vuc co tong luong trung binh nam thap nhat khu vuc bac bo. Khu vuc thanh pho Lang Son tro sang đen khu vuc Đinh Lap luong mua trung binh o cac tram quan trac thuong duoi 1400 mm.
Đo am tuong đoi trung binh nam: 80 - 85%
Luong may trung binh nam khoang 7,5/10 bau troi
So gio nang trung binh khoang 1500 - 1700 gio (tang dan tu tay sang đong).
Huong gio va toc đo gio cua Lang Son vua chiu su chi phoi cua yeu to hoan luu va đia hinh. Mua lanh thinh hanh gio Bac, mua nong thinh hanh gio Nam va Đong Nam. Toc đo gio noi chung khong lon, trung binh 0,8–2 m/s song phan hoa khong đeu giua cac vung trong tinh.


= He thong song ngoi =
Song Ky Cung: bat nguon tu vung nui Bac Xa cao 1166 m thuoc huyen Đinh Lap, tinh Lang Son; dai 243 km; dien tich luu vuc khoang 6660 km², hau het thuoc đia ban tinh Lang Son. Đay la con song duy nhat o mien Bac Viet Nam chay theo huong Đong Nam - Tay Bac, tu noi bat nguon qua cac huyen Đinh Lap, Loc Binh, Cao Loc, Thanh pho Lang Son, Van Lang, Trang Đinh va chay theo huong Đong nhap vao he thong song Tay Giang thuoc Khu tu tri Choang Quang Tay, Trung Quoc. Do vay manh đat xu Lang con đuoc goi la "noi dong song chay nguoc".
Song Ban Thin, phu luu cua song Ky Cung, chieu dai 52 km, dien tich luu vuc: 320 km², bat nguon tu vung nui cao thuoc huyen Ninh Minh, Quang Tay (Trung Quoc) chay vao nuoc ta o xa Tam Gia huyen Loc Binh; nhap vao song Ky Cung tai xa Khuat Xa huyen Loc Binh (Trong cac tai lieu va Maps đang noi ve con song nay co ten la Ba Thin. Thuc te ten no la Song Ban Thin, đat ten chung đoan qua thon Ban Thin, xa Tu Mich, huyen Loc Binh).
Song Bac Giang, phu luu lon nhat cua song Ky Cung: bat nguon tu vung nui xa Xuan Duong, huyen Na Ri, tinh Bac Kan, dai 114 km, dien tich luu vuc 2670 km², nhap vao song Ky Cung tai huyen Trang Đinh.
Song Bac Khe, phu luu cua song Ky Cung, dai 54 km, dien tich luu vuc 801 km², thuoc huyen Trang Đinh.
Song Thuong la song lon thu 2 cua tinh Lang Son, bat nguon tu day nui Na Pa Phuoc (huyen Chi Lang) chay trong mang trung Mai Sao - Chi Lang va chay vao đia phan tinh Bac Giang, dai 157 km, dien tich luu vuc: 6640 km²
Song Hoa, phu luu cua song Thuong, dai 47 km, dien tich luu vuc: 385 km²
Song Trung, phu luu cua song Thuong, bat nguon tu vung nui phia đong huyen Vo Nhai tinh Thai Nguyen, dai 35 km; dien tich luu vuc: 1270 km² (Cung co tai lieu viet dong song nay la dong chinh cua song Thuong, nguoc lai dong bat nguon tu huyen Chi lang la phu luu). Song Trung voi luu vuc chu yeu la vung nui đa voi thuoc vong cung Bac Son nen nuoc thuong xuyen trong xanh. Con nhanh con lai luu vuc mot phan la nui đat nen khi mua lu dong chay đuc co mau đo dai ngay hon. Tu đay dong song Thuong moi co ben trong ben đuc khi hai dong hop luu tai xa Ho Son, Huu Lung tro đi đen đia đau tinh Bac Giang.
Ngon nguon dong chinh song Luc Nam bat nguon tu huyen Đinh Lap.
Mot phu luu cua song Luc Nam la song Cam Đan bat nguon tu cac xa phia Nam huyen Loc Binh.


Hanh chinh Tinh Lang Son co 65 đon vi hanh chinh cap xa, bao gom 4 phuong va 61 xa.


Lich su Sau khi Thang Long that thu nam 1592, nha Mac chay ve Cao Bang. Trong thoi gian tu 1593 - 1677 đa xay dung thanh nha Mac tai Lang Son đe chong lai tien cong cua Nha Le - Trinh.

Lang Son la 1 trong 13 tinh đuoc vua Minh Mang thanh lap đau tien o Bac Ky (1831). Khi moi thanh lap, tinh Lang Son bao gom 1 phu la phu Truong Khanh (Trang Khanh) va 7 chau: On Chau, That Tuyen, Loc Binh, Thoat Lang, Yen Bac, Van Quan va Van Uyen. Nam Minh Mang thu 15 (1834), đoi cac chau Yen Bac, Van Quan, That Tuyen thanh cac huyen. Đen nam Minh Mang thu 17 (1836), đat them phu Trang Đinh. Tu đo, tinh Lang Son co 2 phu la phu Trang Khanh va phu Trang Đinh.

Tu ngay 9 thang 9 nam 1891 đen ngay 20 thang 6 nam 1905, Lang Son la Đao quan binh (chi huy truong đau tien la Serviere) sau đo lai tai lap tinh. Cong su đau tien o Lang Son la Hocquart.

Trong khang chien chong Phap, Lang Son thuoc Lien khu Viet Bac.
Sau nam 1945, tinh Lang Son co thi xa Lang Son va 10 huyen: Bang Mac, Bac Son, Binh Gia, Cao Loc, Điem He, Loc Binh, On Chau, Thoat Lang, Trang Đinh, Van Uyen.
Thang 7 nam 1947, Khu uy 12 quyet đinh tam thoi chuyen huyen Loc Binh ve tinh Hai Ninh quan ly. Tuy nhien, đen ngay 7 thang 6 nam 1949, huyen Loc Binh đuoc sap nhap tro lai tinh Lang Son.
Ngay 1 thang 7 nam 1956, huyen Huu Lung cua tinh Bac Giang đuoc sap nhap vao tinh Lang Son thuoc Khu tu tri Viet Bac (đuoc thanh lap cung ngay). Khu tu tri Viet Bac ton tai đen ngay 27 thang 12 nam 1975.
Ngay 16 thang 12 nam 1964, huyen Điem He cung 6 xa cua huyen Bang Mac hop nhat thanh huyen moi Van Quan; huyen On Chau cung 8 xa con lai cua huyen Bang Mac hop nhat thanh huyen moi Chi Lang; 2 huyen Van Uyen va Thoat Lang hop nhat thanh huyen Van Lang.
Tu ngay 27 thang 12 nam 1975 đen ngay 29 thang 12 nam 1978 nhap voi tinh Cao Bang thanh tinh Cao Lang.
Ngay 29 thang 12 nam 1978, tai lap tinh Lang Son, đong thoi sap nhap huyen Đinh Lap cua tinh Quang Ninh ve tinh Lang Son vua tai lap.
Ngay 17 thang 10 nam 2002, chuyen thi xa Lang Son thanh thanh pho Lang Son. Tinh Lang Son co 1 thanh pho va 10 huyen nhu hien nay.
Ngay 25 thang 3 nam 2019, thanh pho Lang Son đuoc cong nhan la đo thi loai II truc thuoc tinh Lang Son.


Giao thong Co Quoc lo 1, quoc lo 1B, quoc lo 3B, quoc lo 31, quoc lo 4A, quoc lo 4B, quoc lo 279, đuong cao toc Bac Giang – Lang Son, đuong cao toc Đong Đang – Tra Linh, đuong sat Ha Noi – Đong Đang, song Ky Cung đi qua.


Dan cu Dan so 781.655 nguoi (đieu tra dan so ngay 1 thang 4 nam 2019); co 7 dan toc chinh, trong đo dan toc Nung 42,97%, Tay 35,92%, Kinh 16,5%, con lai la cac dan toc Dao, Hoa, San Chay, H'Mong, khac: 4,61%. Dan so song o đo thi 23,6%; dan so song o nong thon 76,4%.
Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, toan tinh co 7 ton giao khac nhau voi 14.663 tin đo, nhieu nhat la đao Tin Lanh đat 9.226 nguoi, tiep theo la Cong giao co 4.960 nguoi, Phat giao co 460 nguoi. Con lai cac ton giao khac nhu Minh Ly đao co 6 nguoi, Hoi giao co 5 nguoi, Tinh đo cu si Phat hoi Viet Nam co 3 nguoi, Phat giao Hoa Hao co 2 nguoi va 1 nguoi theo đao Cao Đai.


Kinh te Trong bang xep hang ve Chi so nang luc canh tranh cap tinh cua Viet Nam nam 2011, tinh Lang Son xep o vi tri thu 53/63 tinh thanh.


Van hoa = Van hoc =

Lang Son co nhieu thang canh noi tieng, đuoc nhac đen nhieu trong thi ca Viet Nam, vi du nhu bai ca dao truyen khau duoi đay:

Đong Đang co pho Ky Lua
Co nang To Thi, co chua Tam Thanh
Ai len xu Lang cung anh
Bo cong bac me sinh thanh ra em
Tay cam bau ruou nam nem
Mai vui quen het loi em dan do.


= Du lich =
Lang Son la tinh bien gioi co nhieu danh lam thang canh, non nuoc huu tinh, nhieu di tich lich su cung voi nhung phong tuc mang đam ban sac dan toc. Tinh co di tich van hoa khao co Bac Son, van hoa Mai Pha. Nhieu danh thang đa đi vao tho ca rat tu nhien trong long nguoi dan Viet Nam:
Đong Đang co pho Ky Lua,
Co nang To Thi, co chua Tam Thanh.
Hay cau tho:
Ai len xu Lang cung anh,
Bo cong bac me sinh thanh ra ta.
Mot so đia điem du lich van hoa, tam linh, lich su, danh thang o Lang Son:

Cum danh thang chua va đong Tam Thanh (thanh pho Lang Son). Chua xay dung tu thoi Hau Le, long đong co chieu dai 50 m. Chua đong Tam Thanh la mot trong Tran Doanh Bat Canh cua xu Lang.
Đen Bac Le (huyen Huu Lung) tho Ba chua thuong ngan (nu than nui) va cac co, cac cau trong tuc tho Mau cong đong. Đay cung la điem thu hut du khach toi le Mau va van canh.
Nui Vong Phu, thanh co nha Mac, chua Nhat Thanh, Chua Tam Giao va đong Nhi Thanh đeu la nhung thang canh đep o thanh pho Lang Son (gan cum danh thang chua đong Tam Thanh).
Hoi cho Ky Lua (thanh pho Lang Son) la điem dung chan cua nhieu du khach khi đen voi xu Lang.
Chua, đong va gieng Tien (thanh pho Lang Son) gan lien voi su tich li ky "Tien ong giang tran" sau đuoc suy ton la Than nong.
Đen Ky Cung va chua Dien Khanh (thanh pho Lang Son) nam gan đoi dien nhau ben bo song Ky Cung, con song chay nguoc ve Trung Quoc.
Di tich Bac Son (huyen Bac Son). Đay la noi phat hien ra nhieu tu lieu khao co xac đinh Nen van hoa Bac Son thuoc thoi đo đa so ky. Cac nha khao co đa tim ra nhieu cong cu đa va nhieu di chi ve su cu tru cua nguoi Viet co trong cac hang đong nui đa voi o Bac Son.
Ai Chi Lang (huyen Chi Lang). It ai biet rang tren tuyen đuong Ha Noi - Lang Son đoan đi qua ai Chi Lang lai la noi đa rat nhieu lan lam mo chon quan giac. Đia điem nay co y nghia ve lich su dan toc.
Nui Mau Son (huyen Cao Loc) nam o đo cao 1541 m đay la đia điem ly tuong cho cac chuyen du lich, phuot hay da ngoai voi khi hau on hoa mat me ve mua he. Mua đong o đay đoi khi co tuyet roi.
Đong Đang, 1 thi tran va cung la 1 đia chi ma du khach thuong dung chan khi đen voi manh đat Lang Son.
Cho va cua khau Tan Thanh (huyen Van Lang) la noi tham quan, ngam canh va mua sam noi bien cuong cua To quoc.


= Am thuc =
Đac san, am thuc nhu: Nem nuong Huu Lung, banh chung đen Bac Son, mac mat, ruou Mau Son, khau nhuc, hong Bao Lam, vit quay la mac mat, banh ngai Mai Pha, quyt vang Bac Son, pho chua Lang Son, banh gio gac Tran Yen, thach đen Trang Đinh, oc nui Huu Lien, banh coong phu, banh bi đo, lon quay nguyen con la mac mat, tram đen Van Quan, cao kho Van Linh, ruou mia Na Ro, cu gio, ga sau cua ban Khao, banh khao Trang Đinh, chanh rung Mau Son, banh khau sli Cao Loc, rau sau sau, tom rung, tra hoa vang, cao kho cho Bai, hat de Van Lang, ga vang Van Linh, gung đa, đao Mau Son, hoa hoi Van Quan, cai lan Cao Loc, banh cuon trung Lang Son, che xanh Đinh Lap, cu dong Trang Phai, xoi la cam, pho vit quay, banh ap chao, na dai Đong Banh, banh peng khua Trang Đinh, lap xuong nhoi, rau bo khai, banh mi nuong Lang Son, ech huong Mau Son, mang ot ngam qua mac mat, banh cao sang, ba kich Đinh Lap, mac mat.


= Le hoi =
Theo so lieu khao sat cua So Van hoa - Thong tin Lang Son, đen nam 2003, Lang Son co tren 365 le hoi dan gian voi tinh chat, quy mo lon, nho khac nhau. Cac le hoi tieu bieu nhu:

Le hoi Long Tong: đuoc to chuc vao ngay 4 thang gieng am lich hang nam, mot trong nhung le hoi lon nhat vung voi nghi le tin nguong cau thanh hoang va than nong. Qua khao sat so bo cua nganh van hoa - thong tin Lang Son, toan tinh co khoang hon 200 le hoi Long Tong voi quy mo to chuc theo mot thon, ban, mot xa, mot khu vuc hay vai xa.
Le hoi Bung Kham: đuoc to chuc vao ngay 12 thang gieng am lich hang nam o thon Na Phai, xa Đai Đong, huyen Trang Đinh. Tuong truyen, Bung Kham la noi vui choi giai tri cua than tien.
Le hoi Pac Mong: đuoc to chuc vao ngay 5 thang gieng am lich hang nam voi quy mo lon o thanh pho Lang Son. Đinh Pac Mong tho vua Đinh Tien Hoang va cac tuong linh nha Đinh đa tung len đanh giac phuong Bac va dep loan bien gioi thoi xua. Nhieu đoi sau, dan trong vung tuong nho cong lao cua trieu vua Đinh đa cung nhau gop tien cua cong suc, lap đinh tho phung.
Le hoi Nang Hai: đuoc to chuc vao ngay 4 thang 2 am lich hang nam o ban Na Cao, xa Chi Minh, huyen Trang Đinh đe cau khan cac nang tien phu ho cho mot nam mua thuan gio hoa, cau cho mua mang tuoi tot boi thu, cuoc song yen vui.
Le hoi Na Nhem la nghi thuc, nghi le tho cung thanh hoang lang gan lien voi su tich đanh giac, giu lang cua nguoi Tay (Tran Yen).
Le hoi đau phao Ky Lua: To chuc tu ngay 22 đen 27 thang rieng am lich tai đen Ta Phu, cho Ky Lua, xa Hoang Van Thu, thanh pho Lang Son.
Le hoi đen Bac Le la tin nguong tho Mau đien hinh, đuoc to chuc trong vong 3 ngay tu ngay 18 đen ngay 20 thang 9 am lich hang nam. Le hoi gom co cac phan le chinh nhu le tam ngai, le chinh tiec, le ruoc. Le tam ngai dien ra truoc le ruoc.


Hinh anh Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Cong thong tin đien tu tinh Lang Son