Chuoi xiem (con goi la chuoi su) la mot giong chuoi trong nong nghiep co nguon goc tu Thai Lan, thuoc nhom chuoi tam boi ABB. Giong chuoi nay la mot trong nhung loai cay an qua va cay trong quan trong nhat o vung nhiet đoi va can nhiet đoi tren toan the gioi. Qua chuoi xiem chua nhieu chat dinh duong thuong đuoc an luc chin vang tuoi hoac che bien thanh nhieu mon an khac. Hau nhu tat ca bo phan cua cay chuoi xiem đeu co cong dung huu ich voi nguoi.


Ten goi Chuoi xiem co ten goi đia phuong tai Uc la 'Ducasse', tai Uganda la 'Kayinja'. Ten goi pisang awak theo tieng Malaysia đuoc su dung pho bien trong vien nghien cuu. O Thai Lan, chung đuoc goi la kluai nam wa (กลวยนำวา). Thuat ngu nam wa đuoc chuyen sang tieng Khmer, theo đo chuoi xiem tai Campuchia co ten goi chek nam va (ចេកណាំវ៉ា). Nhung tai tinh Surin noi tieng Khmer cua Thai Lan, chuoi xiem co ten chek sa (ចេកស) hoac chuoi trang. Giong chuoi nay co nhieu cach viet La tinh bao gom 'Namwah Tall' (voi chu 'h' thua). Trong tieng Viet, chung đuoc goi la chuoi su hoac chuoi xiem. O Philippines, chung thuong đuoc goi la lagkitan o vung Nam Tagalog hoac botolan o vung Palawan.
La mot dang đot bien chac khoe, 'chuoi xiem lun' đuoc biet đen o My voi ten goi Musa 'Dwarf Namwa' do cong ty Agri-Starts phat trien; va trong tieng Thai la kluai nam wa khom (กลวยนำวาคอม).


Phan loai Chuoi xiem co nguon goc tu Thai Lan, la giong lai giua Musa acuminata va Musa balbisiana. Đa so cac tai lieu đeu cho rang chuoi xiem thuoc nhom giong chuoi mang bo gen ABB tam boi. Nhung van co tai lieu cho rang giong nay thuoc nhom bo gen AABB tu boi. Danh phap khoa hoc la Musa (ABB) 'Pisang Awak'. Danh phap đong nghia la: Musa paradisiaca var. awak.


Tong quan Qua chuoi xiem co hinh dang hai đau thon va nho, khong dai, phan giua to, tren vo co ba go va cuong dai. Khi chin vo vang, mui thom, phan thit trang non va co vi ngot nhe vua phai va hoi chat. Chuoi xiem cho qua nhieu hat khi nguon phan hoa doi dao.
Cay moc cao 3 đen 5,2 m (9,8 đen 17,1 ft). Trong ven theo bo kinh, muong, song rach... Chuoi xiem trong tu 8 thang đen 1 nam se ra qua. Bui chuoi cach nhau khoang 1 m. Moi nam bon phan cho chuoi tu 1 - 2 lan. Tuy theo cay con khi trong nho hay lon, tu ngay tro qua đen chin khoang 100 ngay. Sau khi thu hoach buong chuoi se tien hanh tia cay, la cho thoang đe cay con de moc len.


Sinh thai Cay chiu đuoc khi hau nang nong, chiu han tot, thich hop trong o vung kho han. Chuoi xiem ua am va ua sang, thich nghi voi đieu kien nhiet đoi nong va am. Luong mua trong nam can phan bo đeu, khoang 200–220 mm/thang. Nhiet đo ly tuong khoang tu 15-35 °C. Chuoi co the trong tren nhieu loai đat, nhung tot nhat van la đat phu sa co tang mat day, toi xop, nhieu mun, giau dinh duong, giu am va thoat nuoc tot. Neu đat co tang canh tac mong, nhieu cat, ngheo chat huu co hoac nhiem man se khien cay chuoi sinh truong kem. Đo pH đat trong chuoi xiem tu 5.0 - 7.0. Neu đat qua chua hoac kiem qua se khien chat luong qua anh huong, khong ngot va khong thom.


Cong dung O Uganda, chuoi xiem (đuoc nguoi dan đia phuong goi la kayinja) đuoc trong đe nau bia chuoi.
O Campuchia, chuoi xiem (tieng đia phuong la chek nam va) đuoc ua chuong hon so khac vi co nhieu cong dung trong khi cac giong chuoi khac chi co gia tri ve qua. Hoa chuoi (o giai đoan ra hoa đuc) va than gia tuy co tinh se nhung đuoc dung lam rau an. La gap lai đuoc dung lam hop chua cac mon ca ri hap, vi du: ca hap amok va ansom chek đe huong thom cua la chuoi lan toa vao thuc an đang nau.
O Viet Nam, chuoi xiem đuoc an ca luc chin vang lan an song luc qua con xanh. Qua con dung đe che bien rat nhieu mon an nhu kem chuoi, che chuoi, chuoi chien, chuoi nuong, chuoi luoc... Mon "chuoi nep nuong" che bien tu chuoi xiem, la mot trong 9 mon đuoc CNN nhac đen trong danh sach "Nhung mon trang mieng ngon nhat the gioi". Qua chuoi xanh con song co the đuoc dung trong cac mon rau ghem, an kem mon cuon. Tai mien Tay Nam Bo, hau nhu tat ca bo phan cua cay chuoi xiem đeu đuoc nguoi dan tan dung đe phuc vu cho đoi song. Ngoai qua chuoi đe an thi la chuoi đuoc dung đe goi cac mon banh truyen thong (banh tet, banh it,...), cuong la kho dung lam day buoc. Bap chuoi xiem (tuc hoa chuoi theo cach goi o mien Tay Nam) sau khi đa tro xong buong đuoc tan dung đe che bien mon an nhu tron mon goi bap chuoi, thai soi an kem cac mon bun (nhu bun bo Hue, bun rieu cua, bun nuoc leo, bun mam, ...). Đac biet, nguoi dan mien nay cho rang chi bap chuoi xiem va chuoi hot la an đuoc, con lai cua cac giong chuoi khac thi khong the an do vi đang, nhieu mu.


Xem them Chuoi
Danh sach giong chuoi
Chi Chuoi
Chuoi rung


Tham khao