Tham sat Khatyn xay ra tai Khatyn (hoac Chatyn) (Tieng Belarus va tieng Nga: Хатынь, phat am: [xɐtɨnʲ]), mot ngoi lang gom 26 ngoi nha cua 156 nguoi dan Belarus, tai huyen Lahoysk, tinh Minsk Region, cach thanh pho Minks 50 km. Ngay 22 thang 3 nam 1943, toan bo dan lang bi tan sat boi Tieu đoan trung phat 118 thuoc luc luong Hien binh SS Ukraina. Tieu đoan nay đuoc thanh lap thang 7 nam 1942 tai Kiev voi thanh phan chu yeu la nguoi dan toc thieu so o mien Tay Ukraina va dan Khivis, đuoc su ho tro cua Tieu đoan đac biet Dirlewanger Waffen-SS.
Vu tham sat nay khong phai la vu tham sat duy nhat tai Belarus trong Chien tranh The gioi thu II. It nhat đa co 5.295 khu đinh cu nguoi Belarus đa bi thieu chay va pha huy boi cac luc luong vu trang Đuc Quoc xa. Hau het nhung cu dan tai đo đeu đa bi giet chet (trung binh 1.500 nan nhan/vu) voi ly do ho đa hop tac voi cac nhom du kich. Tai khu vuc Vitebsk, co 243 ngoi lang bi đot chay hai lan, 83 lang bi đot chay ba lan, va 22 ngoi lang bi thieu trui đen bon lan hoac nhieu hon. Tai khu vuc Minsk, 92 ngoi lang bi đot chay hai lan, 40 lang bi đot chay ba lan, 9 ngoi lang bi đot chay đen 5, 6 lan hoac nhieu hon. Tong cong, đa co hon 2.000.000 nguoi Belarus đa thiet mang trong thoi gian ba nam bi Đuc Quoc xa chiem đong, chiem khoang gan mot phan tu dan so cua nuoc Cong hoa.


Tan sat Ngay 22 Thang 3 nam 1943, mot đoan xe quan su Đuc Quoc xa đa bi tan cong boi du kich cua Lien Xo gan lang Koziri cach Khatyn khoang 6 km. Trong cuoc tan cong đo, hon 40 canh sat cua Tieu đoan 118 Schutzmannschaft thiet mang, trong đo bao gom chu yeu la cac nhan vien nguoi Ukraine. Trong so nhung nguoi chet co Hauptmann Hans Woellke, si quan chi huy cua Tieu đoan. Woellke la nha vo đich Olympic to chuc o Berlin nam 1936 va mot nguoi quen cua Adolf Hitler.
Tieu đoan 118 Schutzmannschaft la đon vi chu yeu gom cac toi pham đuoc tuyen dung cho nhiem vu chong du kich đa xong vao lang va đuoi nhung nguoi dan ra khoi nha cua ho roi don ho vao mot nha kho. Sau đo chung chat rom xung quanh ngoi nha kho va đot chay tat ca. Nhung nguoi dan bi nhot o ben trong đa hop luc co gang pha canh cua chinh đe thoat ra ngoai nhung đeu bi ban guc boi boi sung may cua linh Schutzmannschaft. 147 nguoi, trong đo co 75 tre em duoi 16 tuoi, đa thiet mang vi bi thieu chay, bi ban hoac chet ngat trong đam chay. Cac ngoi lang sau đo bi cuop pha va đot trui.


Nhung nguoi song sot Chi co 8 dan lang song sot, trong đo co 6 đa đuoc cong nhan la nhung chung nhan cho tham kich. 5 nguoi trong so đo la tre em va 1 nguoi lon duy nhat. Đen nam 2008, chi con 2 trong so ho van con song đe ke lai cau chuyen nay.

Anton Iosifovich Baranovsky (1930-1969), nam 1943 moi 12 tuoi đa bi bo mac cho chet do vet thuong o ca hai chan. Vet thuong cua anh đa đuoc du kich cuu chua va đieu tri. Nam thang sau khi mo cua Đai tuong niem, Anton đa chet khong ro vi ly do gi.
Nguoi lon duy nhat song sot trong vu tham sat Khatyn, la ong Yuzif Kaminsky (1887-1973), khi đo 56 tuoi. Ong cung bi thuong va bi đot chay, đa nho lai vu tham sat nay. Chinh ong đa tim thay con trai minh trong tinh trang bong nang va sau đo đa chet tren tay ong. Su viec nay đa đuoc cac nha đieu khac the hien tren buc tuong trung tam cua phuc hop Cong vien tuong niem Khatyn.
Alexander Petrovich Zhelobkovich (1930-1994), khi đo la mot chu be 12 tuoi đa may man song sot. Khi nhung linh Đuc Quoc xa bao vay ngoi lang, nguoi me đa đanh thuc chu be day va đua chu len lung ngua đe tron thoat đen mot ngoi lang gan đo. Sau chien tranh, anh phuc vu trong cac luc luong vu trang voi cap bac trung uy va sau nay tro thanh mot đai ta quan du bi.
Vladimir Antonovich Yaskevich (1930-2008), nguoi đa co gang đe song sot bang cach tron trong mot ham chua khoai tay cach nha minh 200 met. Hai linh Đuc Quoc xa nhin thay chu be, nhung đa khong bat đi hoac ban bo. Vladimir luu y rang nhung nguoi linh nay noi chuyen voi nhau bang tieng Đuc chu khong phai tieng Ukraina.
Sofia Antonovna Yaskevich (sau nay mang ho chong la Fiokhina), em cua Vladimir, sinh 1934 đa đuoc giau trong ham ruou khi tham kich dien ra. Khi truong thanh, co lam nhan vien đanh may, hien con song tai Minsk.
Viktor Andreevich Zhelobkovich (sinh nam 1936), khi đo moi bay tuoi, song sot sau hoa hoan trong nha kho boi nam duoi xac chet cua me minh. Khi truong thanh, ong lam viec tai van phong thiet ke co khi chinh xac, hien đang song o Minsk.
Hai phu nu Khatyn song sot vi ho đa đi khoi lang ngay hom đo gom:

Tatyana Vasilyevna Karaban (1910 - 2000), đa roi lang truoc khi cuoc tham sat dien ra. Ba đen tham nguoi than tai lang Seredniaya gan đo.
Sofya Klimovich, la ban than cua Tatyana Karaban, cung đa đen tham nguoi than o mot ngoi lang gan đo. Sau chien tranh, ba lam viec tai khu phuc hop Cong vien tuong niem Khatyn trong nhieu nam.


Cac cuoc đieu tra sau chien tranh Mot trong cac si quan chi huy cap trung đoi cua Tieu đoan Schutzmannschaft 118 la trung uy Vasyl Meleshko nguoi Ukraina, đa ra truoc vanh mong ngua cua Toa an Toi cao Lien Xo xet xu y ve toi giet nguoi co du muu. Tham muu truong tieu đoan Schutzmannschaft 118 Thieu ta Grigory Vassiura nguoi Ukraina, đa bi Toa an Quan su Toi cao nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Byelorussia xet xu tai Minsk nam 1986 va bi buoc phai chiu trach nhiem ve tat ca cac toi ac cua minh. Ong ta bi ket an tu hinh.

Cac cuoc đieu tra khac lien quan đen cac đao phu trong vu tham sat tai Khatyn, Belarus khong đuoc cong khai hoa tren cac phuong tien thong tin đai chung trong nhung nam duoi che đo xa hoi chu nghia. Chinh quyen Xo viet lo ngai rang viec cong khai hoa cac thong tin đo se gieo rac su thu han giua nguoi Belarus va nguoi Ukraina, tao nen nguy co đe doa su thong nhat cua cac nuoc Cong hoa trong Lien bang Xo Viet.


Lien ket ngoai Category:Khatyn'
Category:Monument in Khatyn' by Sergey Selikhanov
Khatyn Museum Luu tru ngay 26 thang 12 nam 2017 tai Wayback Machine
The Khatyn Massacre in Belorussia: A Historical Controversy Revisited


Chu thich