Đong co đot trong (tieng Anh: internal combustion engine; viet tat: ICE) la mot loai đong co nhiet, trong đo qua trinh đot chay nhien lieu xay ra voi chat oxy hoa (thuong la khong khi) trong buong đot, von la mot bo phan quan trong cua chu trinh cua chat long lam viec. Trong đong co đot trong, su gian no cua khi o nhiet đo cao va ap suat cao do qua trinh đot chay tac dung luc truc tiep len mot so thanh phan cua đong co nhu piston, canh tuabin, canh quat hoac voi phun. Luc nay giup vat the di chuyen mot quang đuong nhat đinh, bien nang luong hoa hoc thanh cong huu ich.
Đong co đot trong đuoc ung dung thuong mai đau tien đuoc tao ra boi Etienne Lenoir vao khoang nam 1860 va đong co đot trong hien đai đau tien đuoc Nicolaus Otto tao ra vao nam 1876 (xem đong co Otto).
Thuat ngu đong co đot trong thuong dung đe chi mot đong co trong đo qua trinh đot xay ra khong lien tuc, chang han nhu nhung loai đong co quen thuoc nhu đong co piston bon ky va hai ky, cung voi cac bien the, nhu đong co piston sau ky va đong co quay Wankel. Loai đong co đot trong thu hai su dung qua trinh đot lien tuc bao gom tua bin khi, đong co phan luc va hau het cac đong co ten lua; moi loai đong co nay đeu hoat đong theo nguyen tac đong co đot trong co ban. Sung cam tay cung la mot dang đong co đot trong.
Nguoc lai, trong cac đong co đot ngoai, nhu đong co hoi nuoc hoac Stirling, nang luong truyen cho luu chat hoat đong khong chua, tron lan, hoac bi tap nhiem boi cac san pham cua qua trinh đot. Luu chat hoat đong (chat long lam viec) co the la khong khi, nuoc nong, nuoc ap luc hoac tham chi natri long, đuoc đun nong trong noi hoi.
Đong co đot trong thuong đuoc van hanh bang nhien lieu nang luong cao nhu xang hoac dau diesel, hoac nhung chat long co nguon goc tu nhien lieu hoa thach. Mac du đuoc ung dung trong nhieu thiet bi co đinh, hau het nhung đong co đot trong đuoc su dung trong cac thiet bi di đong va la nguon sinh cong quan trong cho cac loai phuong tien nhu o to, may bay va tau thuyen, nhom phuong tien nay thuong đuoc goi la "phuong tien đong co đot trong" (ICEV).
Thong thuong, đong co đot trong su dung nhien lieu hoa thach nhu khi tu nhien hoac cac san pham dau mo nhu xang, dau diesel hoac dau nhien lieu. Nhung loai nhien lieu tai tao ngay cang đuoc su dung rong rai nhu diesel sinh hoc cho đong co kich no nen (đong co diesel) va bioethanol hoac metanol cho đong co kich no tia lua (đong co xang). Hydro đoi khi đuoc su dung, va co the đuoc lay tu nhien lieu hoa thach hoac nang luong tai tao.


Lich su Nha vat ly nguoi Phap Jean de Hautefeuille đe xuat thiet ke mot đong co đot trong dung đe bom nuoc vao nam 1678. Tuy nhien, nguoi đuoc xem phat minh đong co đot trong đau tien la Christiaan Huygens, nha khoa hoc nguoi Ha Lan. Vao nam 1678 hoac 1679 (co tai lieu cho rang nam 1673), Huygens su dung mot ong hinh tru lon voi be mat nhan bong ben trong lam xi lanh va co piston di chuyen doc truc xi lanh. Piston noi voi mot soi day va rong roc đe nang vat nang. Ben duoi ong tru la buong đot dung đe đot no thuoc sung. Khi thuoc sung no, khong khi gian no the tich va đay piston. Sau khi no xong, khong khi nguoi lai, giam the tich, tao chan khong ben trong ong tru, di chuyen piston ve vi tri ban đau, đong thoi keo day nang vat nang, thuc hien qua trinh sinh cong. "Đong co Huygens" (Huygens engine) đuoc cho rang, chi voi 1 dram (tuong đuong 1/16 ounce hoac 1,77 gram) thuoc sung, su dung trong ong tru cao 7–8 feet (2,1–2,4 m), đuong kinh 15–16 in (khoang 38–41 cm), co the tao ra cong đu nang khoi luong cua 8 thieu nien (tuong đuong 540 kg).
Đen nam 1791, nha khoa hoc nguoi Anh John Barber đang ky bang sang che cho đong co tuabin khi đau tien. Trong đong co tuabin cua Barber, nhien lieu nhu than, dau đot, hoac go đuoc gia nhiet, hoa tron voi khong khi, nen va đot chay. San pham khi chay co ap suat cao se lam quay canh quat cua tuabin, lam sinh cong. Nam 1794, Thomas Mead va Robert Street, hai ky su nguoi Anh, cung đong thoi đang ky bang phat minh cho đong co đot trong su dung khi chay. Thomas Mead su dung hon hop khi khi no trong buong đot se đay piston len; sau khi qua trinh chay ket thuc, piston se di chuyen xuong nho vao suc nang cua piston va ap suat chan khong. Con Robert Street su dung nhien lieu long (dau hoa hoac nhua thong) bay hoi đe tao hon hop khi chay. Nhua thong hoac dau hoa đuoc phun len đay cua xi lanh đang đuoc đot nong, khien nhien lieu o the long hoa hoi thanh hon hop khi. Hon hop nay đuoc kich no bang ngon lua. Qua trinh chay–no cua hon hop khi lam gian no the tich trong xi lanh va lam piston chuyen đong, thuc hien cong.
Nam 1798, John Stevens, nha phat minh nguoi My, đa thiet ke đong co đot trong su dung con (alcohol) lam nhien lieu chay. Nam 1801, Philippe Lebon, mot ky su nguoi Phap, đa đang ky phat minh cho đong co khi (hon hop khi ga đuoc nen trong buong đot va kich no). Nam 1807, anh em ky su nguoi Phap, Nicephore Niepce (cung la nguoi phat minh ra ky thuat nhiep anh) va Claude Niepce, đa chay thu mau đong co đot trong mang ten Pyreolophore. Hai ong đa gan đong co Pyreolophore đe đieu khien tau thuy chay tren song Saone, Phap. Cung nam đo, ky su nguoi Thuy Si Francois Isaac de Rivaz phat minh đong co đot trong dung khi hydro lam nhien lieu va kich no bang tia lua đien. Y tuong su dung khi hydro lam nhien lieu cho đong co đot trong cung đuoc nghien cuu đoc lap boi ky su nguoi Anh William Cecil vao nam 1820. Nam 1823, Samuel Brown đang ky phat minh đong co chan khong đot bang khi đuoc ung dung rong rai trong cong nghiep. Đong co cua Brown đuoc su dung trong o to vao nam 1824, van hanh tau chay tren song Thames vao nam 1827, va bom nuoc o kenh đao Croydon, phia nam London, vao nam 1832. Đong co đot trong đau tien co ky nen dien ra truoc ky no đuoc phat trien lan đau tien boi William Barnett, mot ky su nguoi Anh, vao nam 1838. Nam 1854, hai nha phat minh nguoi Y, Eugenio Barsanti va Felice Matteucci, phat minh đong co piston tu do.

Nam 1860, Jean Joseph Etienne Lenoir, mot ky su nguoi Bi, đa phat minh đong co đot trong hai ky chay bang khi đot, cong suat 6 HP, hieu suat 5%. Đay đuoc xem la đong co đot trong co hieu qua thuc te đau tien. Đong co đot trong cua Lenoir la loai đong co hai ky, mot xi lanh, tac đong kep, khong co ky nen (hon hop khi khong đuoc nen truoc khi kich no), hon hop khi đuoc kich no o khoang 1/3 hanh trinh di chuyen cua piston. Uu điem cua thiet ke nay la tao ra loai đong co van hanh nhanh hon, it on hon, va hieu qua kinh te cao hon đong co hoi nuoc. Do vay, đong co Lenoir đuoc ua chuong, voi khoang 400 đen 500 bo đong co đuoc ban ra thoi điem đo. Tuy nhien, đong co Lenoir co hieu suat khong cao do khong co ky nen nen chu yeu chi đuoc dung cho nhung đong co tinh tai.
Nam 1872, George Brayton, mot ky su nguoi My, đa phat minh đong co đot trong su dung dau hoa lam nhien lieu. Đong co Brayton cau tao gom hai xi lanh piston tinh tien, mot xi lanh thuc hien ky nen va xi lanh con lai thuc hien ky gian no (sinh cong). Hon hop khong khi va khi đot đuoc kich no bang ngon lua moi, hon hop chay đuoc bom tu xi lanh nen qua xi lanh no đe thuc hien qua trinh sinh cong o đieu kien đang ap. Hieu suat hoat đong cua đong co Brayton khong cao do phan lon cong sinh ra trong xi lanh ky no đuoc dung đe van hanh xi lanh ky nen. Tuy vay, phat minh cua Brayton co y nghia quan trong vi, nho su dung nhien lieu long (khac voi nhien lieu khi nhu đong co Lenoir hoat đong tinh tai), đong co đot trong cua Brayton co the đuoc ung dung đe van hanh tren xe o to. Chu trinh Brayton ngay nay đuoc ung dung trong nhung tuabin khi. Nam 1874, Siegfried Marcus, mot nha phat minh nguoi Đuc, đuoc xem la nguoi thiet ke xe o to su dung đong co bon ky đau tien. Đong co cua Marcus su dung kich no đien, phun hoa khi, va thiet bi tiet luu ("buom ga"). Đong co Marcus, hien đang đuoc trung bay tai Bao tang Ky thuat Cong nghiep va Thuong mai tai Vienna, đuoc xem la mau xe đong co xang co nhat con ton tai đen ngay nay.

Dua tren mau thiet ke đong co cua Lenoir, Nikolaus Otto, mot ky su nguoi Đuc, đa phat minh đong co đot trong bon ky đau tien vao nam 1876 (Chu trinh Otto). Đong co chay bang khi than cua Otto khong chi giam tieng on hon, ma con hieu qua cao hon gap 3 lan so voi đong co cua Lenoir. Nam 1879, Karl Benz che tao thanh cong đong co đot trong hai ky chay bang xang. Nam 1882, James Atkinson phat minh ra đong co đot trong hoat đong theo chu trinh Atkinson. Nam 1885, Gottlieb Daimler, mot ky su nguoi Đuc, đang ky bang sang che cho đong co bon ky chay bang xang đau tien. Nam 1889, Daimler cung mot ky su nguoi Đuc khac la Wilhelm Maybach đa cho ra mat đong co chu V hai xi lanh đau tien tai Paris, Phap. Nam 1892, Rudolf Diesel phat trien thanh cong đong co kich no nho qua trinh nen hon hop nhien lieu (Đong co Diesel). Đong co Diesel van hanh o toc đo 170 RPM, co cong suat 18 HP va hieu suat 27% – hieu suat cao hon nhung đong co hoi nuoc va đong co kich no tia lua đien cung thoi điem đo. Nam 1926, Robert Goddard, mot ky su nguoi My, che tao ten lua van hanh bang nhien lieu long đau tien.


Phan loai đong co đot trong Trong lich su che tao đong co đa co rat nhieu phuong an đuoc phac thao va hien thuc nhung lai khong phu hop voi cac cach phan loai duoi đay, vi du nhu đong co Otto voi bo phun nhien lieu truc tiep hay cac loai đong co hoat đong theo nguyen tac cua đong co diesel nhung lai co bo phan đanh lua. Cac phuong phap che tao lai co the đuoc ket hop rat đa dang, vi du nhu đong co co dung tich nho voi piston tron va đieu khien qua khe ho theo nguyen tac Otto (đong co Wankel) hay đong co diesel hai ky co dung tich lon voi bo đieu khien bang van (đong co diesel cua tau thuy). Phan phan loai tong quat nay khong liet ke nhung truong hop đac biet nham đe tranh su kho hieu.


= Theo cong dung =
Đong co tinh tai: Dung van hanh cac thiet bi nhu may phat đien (cong suat len đen 25 MW).
Đong co o to.
Đong co may bay: Bao gom đong co đot trong kieu piston cho may bay canh quat va đong co phan luc dung cho may bay phan luc.
Đong co tau thuy.
Đong co xe lua (đau may xe lua).
Đong co mot so thiet bi va dung cu nhu may cay, may cat co, may tron be tong.


= Theo chu trinh lam viec =
Đong co mot ky: Loai đong co nay thuc chat la kieu đong co bon ky nhung đuoc thiet ke lai. Đong co 1 ky gom bon buong đot voi cac piston di chuyen cung luc, do vay, tuy co bon ky, nhung moi ky đeu la ky sinh cong (power stroke). Mot kieu thiet ke khac cua đong co 1 ky su dung mot khoi piston co chua khoang no va khoang nen.
Đong co hai ky: Chu trinh lam viec đuoc hoan thanh trong 2 hanh trinh chuyen đong qua lai cua piston, tuong ung voi mot vong quay truc khuyu. Trong đong co hai ky chi dien ra hai qua trinh nen va no (sinh cong). Viec thay đoi khi mo tuc la hai hon hop khi–nhien lieu moi va khi thai bi tron lan voi nhau mot phan.
Đong co ba ky: Đong co nay co cau tao gom hai piston di chuyen tinh tien đuoc đat trong cung mot xi lanh; hai piston đuoc gan tren cung mot truc khuyu. Chu trinh chay dien ra trong mot vong quay truc khuyu. Khi truc khuyu thuc hien mot vong quay, hai piston se di chuyen đen gan nhau roi xa ra, ve hai đau cua xi lanh.
Đong co bon ky: Chu trinh lam viec đuoc hoan thanh trong 4 hanh trinh chuyen đong qua lai cua piston, tuong ung voi 2 vong quay truc khuyu. Viec thay đoi khi đuoc đong kin co nghia la hon hop khi – nhien lieu moi va khi thai đuoc tach hoan toan ra khoi nhau. Trong thuc te hai khi nay tiep xuc voi nhau trong mot khoang thoi gian ngan.
Đong co sau ky: Loai đong co nay co them hanh trinh phu đe nen va đot chay lai khi xa. Do vay, đong co 6 ky co hai ky sinh cong – tuc la 1/3 trong tong so ky (hanh trinh chuyen đong cua piston) tao ra cong huu ich, nhieu hon khi so voi đong co bon ky chi co 1/4 trong tong so ky la sinh cong. Đoi voi cung dung tich xi lanh, neu đong co co ti le ky sinh cong cang cao, se co cong suat lon hon. Uu điem cua đong co 6 ky la giup tan dung nhiet thai cua ky sinh cong đau tien; luong nhiet nay co the dung đe sinh hoi nuoc giup lam mat đong co va đay piston. Do vay, loai đong co nay co hieu nang cao hon, đong thoi giam bot khi thai o nhiem. Đong co 6 ky co the tiet kiem nhien lieu len đen 40% so voi đong co bon ky.


= Theo quy trinh nhiet đong luc hoc =
Tuy vao qua trinh cap nhiet va ty so nen, cac loai đong co đot trong co the chia thanh hai nhom chinh nhu sau:  

Đong co Otto: Đong co lam viec theo qua trinh cap nhiet đang tich (chu trinh Otto), co ty so nen thap (ε = 8–12), nhu đong co su dung nhien lieu xang, con nhien lieu, hoac ga.
Đong co Diesel: Đong co lam viec theo qua trinh cap nhiet đang ap (chu trinh Diesel), co ty so nen cao (ε = 12–24), nhu đong co diesel, đong co su dung bot than.


= Theo nhien lieu su dung =
Đong co xang.
Đong co diesel.
Đong co ga hay đong co khi đot.
Đong co su dung loai nhien lieu khac nhu khi hoa long (LPG), con (metanol, etanol), khi hydro.


= Theo phuong phap nap nhien lieu =
Đong co khong tang ap: Khong khi khong đuoc nen truoc khi nap vao đong co.
Đong co tang ap: Loai đong co nay tan dung khi xa tu đong co đe quay tuabin; sau đo, tuabin lam quay truc may nen khi moi đi vao đong co.
Đong co sieu nap: Loai đong co nay su dung mot may nen khi lam tang ap suat dong khi nap, đi qua co hut, vao buong chay cua đong co, đuoc van hanh nho luc truyen đong cua truc khuyu đong co thong qua day đai.


= Theo cach chuyen đong cua piston =
Đong co piston đay (hay ket hop voi thanh truyen va truc khuyu)
Đong co Wankel (Đong co piston tron)
Đong co piston quay
Đong co piston tu do


= Theo phuong phap tao hoa khi =
Theo phuong phap tao hon hop đot hay con goi la hoa khi (hon hop khi va nhien lieu đe đot chay trong đong co), đong co đot trong đuoc chia thanh cac loai sau:

Đong co tao hoa khi ben ngoai: Hon hop nhien lieu va khong khi đuoc tao thanh ben ngoai xi lanh nho bo che hoa khi (carburetor), goi la hon hop đong the, sau đo đuoc đua vao xi lanh va đot chay bang tia lua đien (bugi). Cac loai đong co loai nay bao gom đong co xang, đong co ga.
Đong co tao hoa khi ben trong: Hon hop hoi nhien lieu va khong khi đuoc tao thanh ben trong xi lanh nho bom cao ap va voi phun, goi la hon hop di the. Hon hop đuoc phun vao xi lanh gan điem chet tren (ĐCT); sau đo, hon hop nay tu boc chay do hon hop bi nen o nhiet đo cao. Cac loai đong co loai nay bao gom đong co diesel, đong co phun xang đien tu.


= Theo phuong phap đot =
Hon hop khi va nhien lieu đuoc đot bang bo phan đanh lua (bugi) trong cac đong co Otto, tot nhat la ngay truoc điem chet tren.
Trong cac đong co diesel hon hop đot bang cach tu boc chay. Khong khi đuoc nen rat manh va ngay truoc điem chet tren, nhien lieu đuoc phun vao. Vi o nhiet đo rat cao nen nhien lieu tu boc chay.


= Theo phuong phap lam mat =
Đong co lam mat bang nuoc: Loai đong co nay dung nuoc hoac hon hop nuoc–etylen glycol bom tuan hoan trong nhung khoang rong (goi la ao nuoc) bao quanh xi lanh. Nhiet đuoc truyen qua thanh xi lanh đen ao nuoc va cuoi cung đuoc truyen cho nuoc. Nuoc đuoc bom đen bo phan ket nuoc đe trao đoi nhiet đoi luu voi khong khi ben ngoai. Hon hop dung dich lam mat nuoc–etylen glycol co the đuoc them chat chong an mon va chat chong xam thuc khi. Etylen glycol giup ha nhiet đo dung dich xuong −50 °C.
Đong co lam mat bang khong khi: Loai đong co nay dung khong khi trao đoi nhiet đoi luu đe lam mat đong co. Đong co lam mat bang khong khi co thiet ke dang canh tan nhiet hoac go noi đe tang be mat trao đoi nhiet.
Đong co lam mat bang dau nhon (nhu đong co Elsbett). Nhung đong co lam mat bang dau thuong la loai co cong suat thap. Nang suat giai nhiet cua phuong phap lam mat nay von khong cao do dau boi tron co tinh giai nhiet thap.


= Theo hinh dang đong co va so xi lanh =

Tuy theo so luong xi lanh đong co Otto va đong co diesel co the đuoc che tao thanh:

Đong co 1 xi lanh.
Đong co thang hang 2, 3, 4, 5, 6 hay 8 xi lanh (đong co I2, I3, I4, I5, I6 hay I8).
Đong co chu V 2, 4, 6, 8, 10, 12, 16xi lanh (đong co V2, V4, V6, V8, V10, V12 hay V16).
Đong co VR 6 hay 8 xi lanh.
Đong co chu W 3, 8, 12 hay 16 xi lanh.
Đong co Boxer hay con goi la đong co phang, la kieu đong co co cac piston đat tren mat phang nam ngang va đoi đinh nhau.
Đong co piston huong kinh hay con goi la "đong co piston toa tron" hoac "đong co hinh sao" 5, 6, 7, 8, 9 hay 12 xi lanh.
Đong co piston đoi .


= Theo so truc khuyu =
Đong co 1 truc khuyu.
Đong co 2 truc khuyu.
Đong co 3 truc khuyu tro len.
Đong co khong co truc khuyu (nhu đong co piston quay Wankel).


= Theo thiet ke – vi tri van =
Đoi voi đong co bon ky:

Đong co van tren (OHV).
Đong co van duoi (UHV).
Van xoay.
Đoi voi đong co hai ky:

Lo thong khi thang: Đong co nay co lo quet va lo nap khi nam o hai phia đoi dien nhau o mot đau xi lanh.
Lo thong khi vong: Đong co nay co lo quet va lo nap khi nam cung mot phia o mot đau xi lanh.
Lo thong khi thang mot chieu: Đong co nay co lo quet va lo nap khi nam rieng biet o hai đau xi lanh.


Cau tao Bo phan chinh cua đong co đot trong piston tinh tien la than đong co (hay con goi la than may, loc may), co nhiem vu chua va lap rap tat ca chi tiet bo phan trong đong co. Than đong co thuong đuoc đuc bang gang xam nho vao kha nang chiu mai mon tot va gia thanh thap; tuy nhien, ngay nay, than đong co thuong đuoc lam bang hop kim nhom.
Xi lanh đuoc đat trong than đong co. Xi lanh cung voi nap xi lanh va đinh piston tao thanh buong đot va the tich lam viec cua đong co. Đoi voi đong co nhieu xi lanh, nhung xi lanh đuoc sap xep thanh mot hang (đong co xi lanh thang hang) hoac hai hang (đong co Boxer hoac chu V), mot so đong co hien đai co bo tri xi lanh thanh ba hang (đong co chu W); ngoai ra, cung co mot so cach bo tri xi lanh khac trong đong co đot trong. Đong co xi lanh đon đuoc dung pho bien trong xe gan may hoac nhung may cong tac loai nho. O nhung đong co lam mat bang nuoc, than đong co chua nhung khoang chua nuoc giai nhiet, đuoc goi la ao nuoc, giup nuoc tuan hoan va lam mat đong co. O nhung đong co nho lam mat bang khong khi, thay vi su dung ao nuoc, ben ngoai than đong co co nhung canh tan nhiet bang cach truyen nhiet truc tiep ra ngoai khong khi. Mat trong xi lanh đuoc mai ranh cheo song song (crosshatch) giup giu dau nhon va tao be mat truot tot hon. Be mat xi lanh qua tho nham se lam mon piston va nhanh gay hu hong đong co. Xi lanh thuong đuoc đuc nguyen khoi vao than may. Nhung đong co lon hoac đong co xe tai thuong su dung nhung ong xi lanh roi, co the thay the khi bi mon. Ong xi lanh co hai loai kho va uot tuy vao thiet ke ong xi lanh co tiep xuc truc tiep voi nuoc lam mat hay khong.
Piston la bo phan hinh tru ngan ben trong xi lanh. Piston co hai nhiem vu chinh. Piston ket hop cung voi xi lanh va nap xi lanh tao thanh buong đot đong co. Piston chuyen đong tinh tien qua lai trong xi lanh, giup truyen ap suat khi chay, qua tay bien va chot piston đen truc khuyu. Ngoai ra, o mot so đong co hai ky, piston con lam nhiem vu đong mo cua nap va cua xa. Phan tren cung cua piston đuoc goi la đinh piston. Đinh piston truc tiep nhan ap luc va nhiet luong cua khi chay. Đinh piston thuong co dang phang, lom, hoac loi. Ngoai ra, đong co hai ky su dung piston co đinh dang loi nghieng đe dan huong dong khi nap–xa de dang hon. Piston thuong đuoc lam bang hop kim nhom trong cac đong co loai nho hoac bang gang xam trong nhung đong co loai lon, toc đo thap. Chot piston la bo phan noi giua thanh truyen va piston; chot piston thuong co thiet ke rong đe giam khoi luong. Phan than piston co tien cac ranh đe đat vong gang (vong xec-mang) co nhiem vu ngan khong cho khi chay lot xuong cacte đong co va ngan khong cho dau nhon lot vao buong đot. Ngoai ra, vong gang cung đong vai tro quan trong trong viec giai nhiet cho phan đinh piston. Khoang 70% trong tong nhiet luong ma đinh piston nhan se đuoc truyen qua vong gang.
He thong thong khi đong co (PCV) cho phep mot luong nho khi chay thoat ra tu cac-te đong co đi qua piston thai ra ngoai (goi la khi thoat), nham tranh lam ban dau va gay an mon. O đong co xang hai ky, hanh trinh luu chuyen cua hon hop khong khi va nhien lieu đi qua cac-te nen loai đong co nay khong can he thong thong khi rieng biet.

Nap xi lanh đuoc gan vao than may nho bu-loong hoac đinh tan. Nap xi lanh co nhiem vu đay kin toan bo xi lanh, o phia đoi dien piston. Nap xi lanh con lam gia đo lap rap cac chi tiet cua xupap nhu ong dan huong xupap, xupap nap (mo ra khi nap khi moi vao xi lanh), va xupap xa (mo ra khi xa khi chay ra khoi xi lanh). Tuy nhien, o đong co hai ky, ong dan huong khi đuoc noi truc tiep vao thanh xi lanh ma khong can dung đen xupap ma thay vao đo, piston co nhiem vu kiem soat viec đong mo cua nap va cua xa. Nap xi lanh con la noi lap bugi o đong co đanh lua va kim phun o đong co phun nhien lieu truc tiep. Đong co Diesel (đong co CI) đeu su dung he thong phu nhien lieu, mot so loai su dung phuong phap phun truc tiep, mot so loai khac dung phuong phap phun gian tiep. Hau het nhung đong co đanh lua (đong co SI) su dung mot bugi tren moi xi lanh, tuy nhien mot so đong co co the su dung hai bugi cho mot xi lanh. Đe tang đo kin khit va ngan khong cho khi chay thoat ra giua nap xi lanh va than may, nguoi ta su dung tam đem, goi la vong đem nap may (hay con goi roong nap may, gioang nap may). Truc cam va lo xo xupap la nhung chi tiet đieu khien qua trinh đong mo cac xupap. Co nhieu co cau đieu khien truc cam, trong đo, co cau phoi khi truc cam tren đinh (OHC) la loai thuong gap nhat trong cac đong co toc đo vong tua cao. Mot so đong co su dung co cau phan khoi khi Desmodromic, la co cau khong su dung lo xo ma su dung đon bay đe đong mo xupap. Truc cam co the tac đong truc tiep len than xupap hoac len co mo truc tiep hoac gian tiep thong qua đua đay.

Phan đay cua cac-te đong co la binh gom dau co nhiem vu thu hoi dau nhon chay xuong khi đong co hoat đong va hoi luu dau nhon đo đe boi tron đong co. Truc khuyu đuoc đat trong trong phan khong gian giua xi lanh va binh gom dau. Truc khuyu co vai tro bien đoi chuyen đong tinh tien cua piston thanh chuyen đong quay. Truc khuyu đuoc giu co đinh bang nhung o truc chinh (hay con goi goi đo chinh), giup truc khuyu co the xoay đuoc. Vach ngan trong cac-te chia moi goi đo chinh thanh hai phan; moi phan co nap đay co the thao roi. Thanh truyen (hay con goi la bien, tay bien) la bo phan noi truc khuyu tai chot truc khuyu (hay con goi la co bien) va piston tai chot piston. Thanh truyen co nhiem vu truyen luc tac đong va bien đoi chuyen đong tinh tien cua piston thanh chuyen đong tron cua truc khuyu. Phia đau tay bien noi truc tiep voi truc piston đuoc goi la đau tren bien hay đau bien nho; phia đau noi truc tiep voi chot truc khuyu đuoc goi la đau duoi bien hay đau bien lon. Đau duoi bien thuong đuoc cat thanh hai nua đe co the de dang lap rap vao truc khuyu; nua tren noi truc tiep voi bien, nua duoi đuoc goi la nap bien. Hai nua nay đuoc ghep lai bang hai bu long.
Nap xi lanh con la noi lap co hut va co xa đong co. Co hut hay con goi la cum ong hut đuoc noi truc tiep voi bo loc gio hoac noi gian tiep thong qua bo che hoa khi. Co hut co vai tro phan phoi khi đen cac xi lanh. Co xa la chi tiet đau tien trong he thong xa khi cua đong co, co vai tro thai khi chay tu xi lanh. He thong xa cua đong co đot trong cung co the co them bo loc khi xuc tac va ong giam thanh. Bo phan cuoi cung trong he thong xa la ong bo.


Nguyen tac hoat đong co ban Hon hop khong khi va nhien lieu (thuong đuoc goi la hoa khi) đuoc đot trong xi lanh cua đong co đot trong. Khi đot chay nhiet đo tang lam cho khi đot gian no tao nen ap suat tac dung len mot piston đay piston nay di chuyen đi.
Co nhieu loai đong co đot trong khac nhau, mot phan su dung cac chu ki tuan hoan khac nhau. Tuy vay tat ca cac đong co đot trong đeu lap lai trong mot chu trinh tuan hoan chu ki lam viec bao gom 4 buoc: nap, nen, no (đot) va xa. Xa va nap la hai buoc dung đe thay khi thai bang nhien lieu moi (vi du hoa khi o đong co xang, khong khi o đong co diesel,...). Nen va no dung đe bien đoi nang luong hoa hoc (đot hon hop khong khi va nhien lieu) thong qua nhiet nang (nhiet đo) va the nang (ap suat) thanh co nang (đong nang trong chuyen đong quay).


= Đong co bon ky =
 

Ky nap: Ky thu nhat bat đau khi piston o vi tri điem chet tren (ĐCT) va ket thuc khi piston o điem chet duoi (ĐCD). Trong ky thu nhat (van nap mo, van xa đong), hon hop khong khi va nhien lieu đuoc "nap" (hut) vao xi lanh trong luc piston chuyen đong tu ĐCT xuong ĐCD.
Ky nen: Trong ky thu hai (hai van đeu đong), piston nen hon hop khi va nhien lieu trong xi lanh khi chuyen đong tu ĐCD len ĐCT. O cuoi ky thu hai (piston o tai ĐCT), hon hop khi va nhien lieu đuoc đot trong đong co xang bang bo phan đanh lua goi la bougie (bugi) hoac tu boc chay trong đong co diesel.
Ky no: Hay con goi la ky đot, ky sinh cong. Trong ky thu ba (cac van van tiep tuc đuoc đong), hon hop khi va nhien lieu đuoc đot chay. Vi nhiet đo tang dan đen ap suat cua hon hop khi tang, lam cho piston chuyen đong tu ĐCT xuong ĐCD. Chuyen đong tinh tien cua piston đuoc chuyen bang thanh truyen đen truc khuyu va đuoc bien đoi thanh chuyen đong quay. Khi piston o ĐCD (ket thuc ky no), van xa bat đau mo đe chuan bi cho ky thu tu, đong thoi giam ap suat trong xi lanh gan bang voi ap suat xa.
Ky xa: Trong ky thu tu (van nap đong, van xa mo) piston chuyen đong tu ĐCD len ĐCT đay khi tu trong xi lanh qua ong xa thai ra moi truong. Ket thuc ky xa, van nap bat đau mo, van xa đong lai, chu trinh lap lai tu đau.
Chuyen đong cua piston o ky thu nhat, hai va bon la nho vao nang luong đuoc tich tru boi banh đa gan o truc khuyu trong ky thu ba (ky sinh cong). Mot đong co bon ky vi the co goc đanh lua la 720° tinh theo goc quay cua truc khuyu tuc la khi truc khuyu quay 2 vong thi moi co mot lan đanh lua. Co them nhieu xi lanh thi goc đanh lua se nho đi, nang luong đot đuoc đua vao nhieu hon trong hai vong quay cua truc khuyu se lam cho đong co chay em hon.
Do trong luc khoi đong chua co đa nen truc khuyu phai đuoc quay tu ben ngoai bang mot thiet bi khoi đong nhu day (o may cua, ca no,...), can khoi đong (o xe may,...), tay quay khoi đong (o o to co, xe cai tien, xe keo nong nghiep,...) hay mot đong co đien nho (o xe may, o to,... hien đai).
Viec thay the khi thai bang hon hop khi moi đuoc đieu khien bang truc cam. Truc nay đuoc gan voi truc khuyu, quay nho co cau giam toc 1:2, đong va mo cac van tren đau xi lanh cua đong co. Thoi gian truc khuyu đong va mo cac van đuoc đieu chinh sao cho van nap va van xa đuoc mo cung mot luc trong mot thoi gian ngan khi chuyen tu ky xa sang ky nap. Khi thai thoat ra voi van toc cao se hut khi moi vao buong đot nham nap khi moi vao xi lanh tot hon va tang ap suat đot.


= Đong co hai ky =
 

Đong co hai ky khong co cac van nap va van xa nhu đong co bon ky. Thay vao đo la cac lo nap va lo xa khi đat truc tiep trong thanh xi lanh, đuoc đong–mo do chuyen đong cua piston. Lo xa kiem soat dong khi nap va khi xa khi piston o gan điem chet duoi (ĐCD). Chu trinh co ban cua đong co hai ky nhu sau:

Ky nen: Bat đau khi piston o vi tri gan điem chet tren (ĐCT), đong lo nap va lo xa. Khi đo, piston nen hon hop hoa khi ben trong xi lanh va đong thoi nap hoa khi moi vao buong đot (cacte). Khi piston đen vi tri ĐCT, qua trinh no dien ra.
Ky no: Hon hop khi va nhien lieu đuoc đot chay o nhiet đo cao va ap suat cao. Hon hop khi gian no the tich, lam đay piston chuyen đong tu ĐCT xuong ĐCD. Khi piston gan đen ĐCD, lo xa va lo nap đuoc mo ra. Phan lon luong khi chay thoat ra khoi xi lanh; đong thoi, luong hoa khi moi đuoc nen o buong đot, di chuyen vao xi lanh. Hinh dang thiet ke cua piston va lo nap–xa đuoc thiet ke sao cho khi nap khong bi hut truc tiep vao lo xa đe đat hieu qua quet khi xa cao nhat.
Trong đong co hai ky, moi chu trinh quay cua truc khuyu se co mot ky sinh cong. Ve mat ly thuyet, đong co hai ky co cong suat cao gap đoi so voi đong co bon ky trong cung đieu kien nhu dung tich xi lanh, toc đo piston v.v. Tuy nhien, viec nap hoa khi vao đay dung tich xi lanh rat kho thuc hien; đong thoi, mot luong hoa khi moi se bi thoat ra ngoai theo khi xa trong qua trinh quet khi. Ngoai ra, trong xi lanh luon ton chua mot luong khi sot cua qua trinh no; luong khi sot nay giam hieu suat cua ky no. Do vay, trong thuc te, hieu suat cua đong co hai ky khong the cao gap đoi so voi đong co bon ky.


 So sanh đong co hai ky va bon ky  Uu điem cua đong co hai ky:

Đong co hai ky co mat đo nang luong lon hon vi tao ra cong trong moi mot vong quay cua truc khuyu. Ti so cong suat tren khoi luong đong co cua đong co hai ky cao hon so voi đong co bon ky. Voi cung dung tich xi lanh, cong suat đong co hai ky tao ra co the cao hon tu 1,4 đen 1,6 lan so voi đong co bon ky.
Do khong su dung cac xu pap nap–xa, đong co hai ky co the hoat đong o toc đo cao hon đong co bon ky voi cung kich thuoc đong co.
Cac đong co hai ky co the đuoc che tao đon gian va re tien hon vi nguoc voi đong co bon ky, loai đong co nay khong can co bo phan đieu khien van.
Nhuoc điem cua đong co hai ky:

Nhien lieu dung cho đong co hai ky la hon hop giua xang va dau nhon. Dau nhon co nhiem vu boi tron thanh xi lanh khi piston chuyen đong tinh tien. Hieu nang chay cua hon hop nhien lieu nay thap hon so voi xang khi khong co dau nhon. Ngoai ra, mot phan hon hop khong khi va nhien lieu khong đuoc đot trong luc đay khi thai thoat ra ngoai. Đieu nay co the đuoc khac phuc nho bo phan phun nhien lieu truc tiep (vi du nhu o đong co diesel).
Do moi vong quay cua piston đeu co ky no, nen nhiet đo đong co hai ky nong hon, dan đen giam đo ben đong co.
Cac đong co hai ky khong co đuoc cong suat nhu đong co bon ky ngay nay vi khac voi đong co hai ky chung đa khong đuoc tiep tuc cai tien nua va đa bi đong co bon ky đay lui do ton nhien lieu hon va vi co khi thai xau hon.


 Ung dung  Đong co hai ky đuoc su dung phan lon o cac ung dung ma gia thanh đong co va mat đo nang luong đuoc uu tien hon tieu thu nhien lieu va bao ve moi truong. Truoc tien la cho nhung đong co co dung tich nho nhu o cac loai xe gan may nho, may cua cam tay, may cat co, bom nuoc loai nho, mo hinh co đong co, trong the thao đua mo to va cac đong co cho tau thuy.


Cac đong co co cau tao khac = Đong co Wankel (Đong co piston tron) =

Đong co Wankel la mot loai đong co piston tron đuoc goi theo ten cua nha phat minh Felix Wankel. Trong mot đong co Wankel piston co dang hinh tam giac co goc tron quay trong mot hop may hinh bau duc. Moi mot canh cua tam giac tuong ung voi mot piston, tren mat canh nay co khoet lom tao thanh buong đot. Khi piston quay đuoc mot vong thi truc khuyu quay đuoc 3 vong. Do luon luon chi quay theo mot chieu nen đong co chay rat em.
Đong co piston tron co cau tao nho gon va khong can co bo phan đieu khien van. Nguyen tac cua đong co nay tuong ung voi đong co Otto, cung co bon ky nap, nen, no va xa. Tat ca bon ky thay vi hoat đong trong mot lan chuyen đong len va xuong cua piston đeu xay ra trong mot lan quay cua piston. Khi piston tam giac quay thi truyen luc cho mot he thong lech tam đe đua ra truc khuyu.
Đong co Wankel co mot so uu điem so voi đong co đot trong piston tinh tien truyen thong. Đong co Wankel co kich thuoc nho gon hon voi cung cong suat đong co. Đong co piston quay cung khong co nhung bo phan de bi mai mon cua đong co piston tinh tien nhu van, thanh truyen, truc cam, truc khuyu. Đong co Wankel hoat đong em ai hon do khong co piston chuyen đong tinh tien. Tuy nhien, đong co Wankel tao ra khi thai o nhiem hon đong co piston tinh tien thong thuong.


= Đong co Stelzer =
Đong co Stelzer, đuoc đat ten theo nha phat minh Frank Stelzer, la mot loai đong co hai ky co piston tu do. Trong đong co Stelzer chi co piston chuyen đong trong toan bo chu trinh hoat đong. Đuong kinh piston thay đoi nen đong va mo cac lo cua than may, qua đo ma đieu khien viec thay khi va nhien lieu.


Nhien lieu Mot so nha che tao đong co quan trong Đoc them Đong co Stirling
Tai tuan hoan khi thai
Đong co đot ngoai


Ghi chu Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Internal-combustion engine tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Đong co đot trong tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Đong co đot ngoai tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Animated Engines Luu tru ngay 24 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine - Giai thich rat nhieu loai đong co (tieng Anh).
How Internal Combustion Works - Cach hoat đong cua đong co đot trong (tieng Anh)