Hai quan Quoc gia Khmer (tieng Phap: Marine Nationale Khmere – MNK; tieng Anh: Khmer National Navy – KNN) la quan chung hai quan Quan luc Quoc gia Khmer (FANK) va la luc luong quan su chinh thuc cua nuoc Cong hoa Khmer trong cuoc noi chien Campuchia nam 1970–1975. 


Lich su = Hinh thanh nam 1954 =
Hai quan Hoang gia Khmer (tieng Phap: Marine Royale Khmere - MRK) đuoc thanh lap vao ngay 1 thang 3 nam 1954, đe cung cap han che đoi tuan tra bo bien hang hai cua Campuchia va cac vung lanh hai, vung tiep giap lanh hai, giam sat an ninh cac cang nuoc sau chinh yeu va đuong thuy chu yeu. Hai quan Hoang gia Khmer đuoc thanh lap voi nguon nhan luc ban đau chi gom 600 si quan va thuy thu đuoc đat duoi quyen mot si quan cao cap cua Phap, đong vai tro Truong ban Hai quan (tieng Phap: Chef des Operations Navales). Ho chi cap cho mot it tau hai quan cu cua Phap tu thoi The chien II đuoc mang sang Campuchia sau khi cuoc chien tranh Đong Duong lan thu nhat ket thuc, bao gom tau tuan tra hang nhe do Phap san xuat (tieng Phap: Vedettes), Tieu van đinh (Landing Craft Vehicle Personnel - LCVP) va Quan van đinh (Landing Craft Mechanized - LCM) (6). Hau het tai san va vien chuc cung voi tru so hanh chinh cua Hai quan Hoang gia Khmer đeu neo đau tai cac tram ven song thuoc đia cu cua Phap nam o ban đao Chhangwar Chrui qua song Mekong o ngoai o Phnom Penh. Tuy nhien, cac co so nho be đa chung minh tinh khong phu hop rang Bo chi huy Hai quan đa chi đinh cap ben mot chiec tau chien ven song do Phap san xuat mang ten La Payotte, đuoc neo đau dai han tai can cu Chrui Chhangwar. 


= Phat trien (1955–1964) =
Dua theo hinh mau cua Hai quan Phap, Hai quan Hoang gia Khmer nhan đuoc su huan luyen, ho tro ky thuat va nguyen vat lieu chu yeu tu Phap va My. Luc đau, quan chung hai quan Campuchia tiep tuc phat trien mau le duoi su bao tro cua Phap tu nam 1955 va 1957 - o giai đoan nay, phai đoan quan su Phap tai Campuchia (French Military Mission in Cambodia - FMMC) đa giup cai tao, xay dung moi cac hai cang, cung cap su tro giup ve ky thuat, cac chuong trinh huan luyen va phan phat cac trang thiet bi giam sat. Vao đau thap nien 1960, Hai quan Hoang gia Khmer cung bat đau nhan đuoc su ho tro bo sung tu chuong trinh vien tro cua phai đoan vien tro quan su My (United States Military Assistance Advisory Group - USMAAG). Tai Phnom Penh, can cu hai quan Chrui Chhangwar chat choi đa đuoc hien đai hoa va phat trien phu hop voi mot ben tau moi me đuoc thiet ke cho cac loai tau ven song co lon va lam tru so cua Truong Huan luyen Hai quan đuoc thanh lap vao thang 1 nam 1955 đe huan luyen thuy thu đoan va cac can bo chuyen nganh khac. Mot can cu hai quan ven bien đuoc xay dung tai Ream, gan thanh pho cang moi xay la Sihanoukville (đen nam 1970 thi đoi lai la Kampong Som), đuoc trang bi voi mot u noi trong khi ham đoi mat bien nho nhoi cua Hai quan Campuchia đuoc tang cuong vao thoi điem bo sung muoi lam chiec tau tren song, bien cua Anh va My do chinh phu Phap tang. Theo chuong trinh vien tro cua USMAAG, Hai quan Campuchia nhan đuoc ba chiec Tro chien ham (Landing Craft Support - LSSL), bon Giang van ham (Landing Craft Utility - LCU/YFU), hai Tau truc vot dai 63 foot (Combat Salvage Boat - CSB) đuoc trang bi sung may hang nang 12,7mm, nam tau LCM (8) LCU va nhieu tau đo bo LCM (6).


= Trung lap (1964–1970) =
Đen thang 11 nam 1963, tong quan so Hai quan Hoang gia Khmer đa phat trien len toi 1,200 ha si quan va thuy thu duoi su chi huy cua Đai ta hai quan (tieng Phap: Capitaine de vaisseau) Pierre Coedes, mot si quan hai quan nguoi Campuchia goc Phap va kiem nhiem chuc vu Truong ban Hai quan cho đen nam 1969 thi đuoc thay the boi Thieu ta (tieng Phap: Capitaine de corvette) Vong Sarendy. Tuy nhien, su mo rong đeu đan đa bi ngung lai vao nam 1964 khi Campuchia thuc hien chinh sach trung lap dan đen cham dut chuong trinh vien tro cua USMAAG. Mat đi su ho tro cua My, Hai quan Hoang gia Khmer tiep tuc dua vao Phai bo quan su Phap đe nhan su huan luyen ky thuat co ban quan trong cho nhan vien hai quan, sau đo nhan đuoc mot so tro giup tu Trung Quoc va Nam Tu. Tu nam 1965 đen 1969, cac nuoc nay sau giao ba Phao ham lop Yulin va hai tau ngu loi TC-101 (som tra lai vi khong su dung đuoc do tai nan va thien tai), trong khi Phap vien tro mot Thiet giap ham lop EDIC (Landing Ship Tank - LST) cho nhiem vu van tai ven bien. Giong nhu cac quan chung khac cua Quan luc Quoc gia Khmer, kha nang quan su cua Hai quan Campuchia vao cuoi thap nien 1960 van o muc thap va nhung nhiem vu ma ho thuc hien phan chieu nhu luc luong giang tuan hoac tuan duyen thoi binh chu khong phai la mot luc luong hai quan thuc su. Vi vay, cac hoat đong cua Hai quan Hoang gia Khmer bi han che vao viec tuan tra noi đia tren song Bassac, song Mekong va Tonle Sap o vung lan can Bien Ho trung ten trong khi cac chien dich tren bien chi gioi han tuan tra ven bien thuong xuyen trong vinh Thai Lan.


= To chuc truoc nam 1970 =
Nhan luc cua Hai quan Quoc gia Khmer vao thang 2 nam 1970 đa len đen khoang 1,600 ha si quan va thuy thu duoi su chi huy cua Đai ta hai quan (tieng Phap: Capitaine de vaisseau) Vong Sarendy, nguoi phu trach mot ham đoi nho gom hai đoi tau (bien va ven song) va mot lien đoan huan luyen. Ho đuoc to chuc nhu sau:  

Luc luong tuan giang, Bo chi huy đat tai can cu hai quan ven song Chhangwar Chrui lay mot chiec Quan van đinh (Landing Craft Infantry - LCI) cua My dung lam tau vu trang tiep te ven song, ba xuong may bao ve cang (Harbour Defence Motor Launches - HDML), bon Duong van đinh (Landing Craft Tank - LCT) cua My, mot tau LCT cua Anh va mot so luong khong xac đinh gom tau LCM (6) va LCVP.
Luc luong hai tuan, Bo chi huy đat tai can cu hai quan Ream lay mot chiec Giang phao ham (Landing Ship Infantry Large - LSIL/LCI) cua My nham ho tro phao ham ven bien, ba Ho tong ham lop PC-461, ba Phao ham lop Yulin cua Trung Quoc, hai thuyen cuu ho (Rescue Boat - RB) cua My, mot Duong van ham lop EDIC (Landing Ship Tank - LST) cua Phap, ba thuyen tro van hang nhe (Light Tug - LT) cua My, cong voi mot so tau LCM (6).
Lien đoan huan luyen, tru so đat tai Truong Đao tao Hai quan o Chrui Chhangwar, co bon LCM (6) va hai LCVP chi su dung duy nhat cho muc đich huong dan.
Nguon khi tai cua Hai quan Quoc gia Khmer con bao gom mot so luong nho tuan duyen va hai tuan cua My, Thai Lan va Viet Nam Cong hoa bi bat giu trong khi đi lac vao lanh tho Campuchia. Cac tau bi bat bao gom mot phien ban Giang phong đinh trang bi bich kich phao (River Monitor Howitzer - MON), mot Quan van đinh LCM va hai Tieu van đinh LCVP lay tu Hai quan Viet Nam Cong hoa (VNN), cong them hai xuong bay Hurricane Aircat do Quan Giai phong mien Nam Viet Nam chiem đuoc tu tay Luc luong đac biet cua My vao thang 9 nam 1967 va mot LCU-1466 cua Hai quan My đa vo tinh tien vao vung bien Campuchia trong thang 7 nam 1968; ngoai ra, co 10 chiec thuyen đanh ca cua ngu dan Thai Lan bi bat giu sau khi bi dat vao bo doc theo bai bien do thoi tiet khac nghiet. 
Can cu hai quan chinh đuoc đat tai ban đao Chhangwar Chrui (trong đo co chua cac Bo chi huy Hai quan Quoc gia Khmer, Truong Đao tao Hai quan va cac đoi tau tuan giang) o ngoai o Phnom Penh va o Ream, sau nay phuc vu khong chi la Bo tu lenh ham đoi ma con ca Thuy quan luc chien Campuchia - bao gom bon tieu đoan hai quan binh (tieng Phap: Bataillons de Fusiliers Marins - BFM) duy tri chu yeu danh cho quoc phong tinh va mot đon vi nguoi nhai theo kieu UDT (Underwater Demolition Team, biet đoi pha hoai duoi nuoc) do Phap huan luyen (tieng Phap: Nageurs de Combat) đam nhan cac hoat đong cuu ho, don dep chuong ngai vat va pha hoai duoi nuoc. 


= Tai to chuc (1970–1972) =
Hai quan Quoc gia Khmer (tieng Phap: Marine Nationale Khmere – MNK) chinh thuc thanh lap vao ngay 9 thang 10 nam 1970 dua tren Hai quan Hoang gia Khmer, ham đoi cua Hai quan Campuchia đuoc giao trong trach ho tong cac đoan tau tiep lieu tren hanh lang ha luu song Mekong-Bassac. Cac hoat đong nay đuoc thuc hien cung voi Khong quan Quoc gia Khmer (KAF) chuyen phu trach khong yem tu giua nam 1971 cho đoan ho tong Hai quan Quoc gia Khmer cung voi chiec truc thang vu trang hang nang Douglas AC-47D Spooky va AU-24A Stallion. Ngoai ra, Hai quan con cung ung ho tro hau can (bao gom ca khau van chuyen quan đoi va so tan nguoi bi nan) cho luc quan Quan luc Quoc gia Khmer. Vao giai đoan nay, Hai quan Quoc gia Khmer đuoc Hai quan Viet Nam Cong hoa ho tro trong vai tro moi bang cach giup mo rong su bao ve đoan tau ho tong cho đen tau van tai thuong mai ven song va giup tuan tra bo bien Campuchia đe ngan chan cac tuyen đuong van tai tren bien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Ngay khi Hai quan Quoc gia Khmer vua đuoc tai cau truc moi vao cuoi nam 1971 đa đu kinh nghiem đe bat đau tu đam trach ho tong rieng biet va cac hoat đong tuan tra chien đau, khong ngung mo rong tai san hai quan va cac co so ho tro rat can thiet. Hai can cu hai quan truoc đay đeu đuoc hien đai hoa, so khac thi lap them hai tram ven song tren hanh lang ha luu song Mekong tai Neak Leung tinh Kandal, va tai thu phu tinh Kampong Chhnang, tren song Tonle Sap. 


 Phong thu va xung kich  Sau khi xay ra mot so cuoc tan cong chong lai cac tau buon neo đau tai can cu hai quan Chrui Chhangwar vao đau nam 1972, Bo Tu lenh Hai quan Quoc gia Khmer đa cho thanh lap đon vi phong thu ben cang cap trung đoan mang ten 'Choc Commandos' (tieng Phap: Commandos de Choc) bao gom hai tieu đoan bo binh, đe tuan tra va bao ve nhung ben cang trong yeu. Tieu đoan 1 Choc Commando (tieng Phap: 1er Batallion Commando de Choc - 1 BCC) va Tieu đoan 2 Choc Commando (tieng Phap: Batallion 2eme Commando de Choc - 2 BCC), lan luot đong quan tai Chrui Chhangwar va Ream, Hai quan binh lo phu trach hoat đong tuan tra bo song kiem luon vai tro ho tro nhiem vu cho cac tieu đoan nay. Mot đon vi biet hai SEAL do My huan luyen đuoc to chuc vao giua nam 1973, đam nhan thuc hien cac nhiem vu trinh sat doc theo bo song Mekong va la đoan quan thien chien chuyen ve hanh quan đo bo.  


= Mo rong (1973–1974) =
Nam 1970, Hai quan Quoc gia Khmer bat đau nhan đuoc dong tau ven song hien đai do My che tao sau khi Hai quan My giai tan Luc luong ven song co đong (Mobile Riverine Force, viet tat MRF) hay con goi la "Thuy đoi nuoc nau" tai Viet Nam, va ban giao cac đon vi nay cho quan đong minh Đong Nam A theo chinh sach "Viet Nam hoa chien tranh". Viec chuyen giao tiep tuc cho đen nam 1973, giup Hai quan Quoc gia Khmer chuan hoa cac bang thiet bi cua minh theo kieu My va dan dan loai bo nhung tau thuyen cu ki, loi thoi tu thoi Phap thuoc va khoi phia Đong con sot lai.
Qua trinh mo rong ban đau vao thang 12 nam 1973 lam gia tang quan so khoang 13,000-14,000 nguoi, tong quan so Hai quan Quoc gia Khmer đat đuoc vao thang 9 nam 1974 len toi 16,500 nguoi duoi su chi huy cua Truong ban Hai quan, Pho Đe đoc Vong Sarendy, khoang mot phan ba quan so đuoc chuyen đoi thanh thuy quan luc chien. 10,000 quan con lai gom thuy thu va ha si quan đuoc chuyen giao cho mot ham đoi thuy bo gom 171 tau cac loai, chu yeu la cac loai tau tuan tra, ven bien va đo bo.
Tau tuan tra chien đau va ho tong gom ba chiec Tro chien ham (Landing Craft Support - LCS/LSSL), 20 chiec Duyen toc đinh (Patrol Craft Fast - PCF) Inshore Mark Mk 1 va 2 (con goi la "thuyen Swift"), 64 chiec Tuan giang đinh (PBR) Mk 1 va 2 (con goi la "Bibber"), bay chiec Tien phong đinh thuy bo (Rivier Monitor hoac Monitor - MON, tuc tau ven song trang bi trong phao, con goi la "Giang chien ham" hoac "Xung kich đinh") - trong so nay co sau phien ban Monitor loai bich kich phao (H) đuoc trang bi phao 40 ly va phao 105 ly M49 va mot phien ban Monitor (F) đuoc trang bi sung phun lua M10-8 (con goi la "Zippo"), bon chiec Tro chien đinh Mk 1 (Assault Support Patrol Boats - ASPB, con goi la "tau Alpha") va hai chiec thuyen duyen toc/thuyen tro van (Patrol Craft/Tug - YTL). Đoi voi hoat đong van chuyen quan, tan cong đo bo va hau can, Hai quan Quoc gia Khmer đa đua vao su dung hai Giang phao ham (Infantry Landing Ships - LSIL/LCI), bon Giang van ham (Landing Craft Utility - LCU/YFU), 18 Quan van đinh tac chien (Armored Troop Carriers - ATC, con goi la "tau Tango") – bao gom ba ATC tiep lieu va mot ATC nap đan va 30 Quan van đinh Mk 6 Mod 1-LCM (6) va nam Quan van ham LCU/LCM (8).
Tau tiep van bao gom hai Soai đinh (CCB, con goi la "tau Charlie"), nam Truc loi ham (Minesweeper River Boats - MSR/MSM), mot Truc vot đinh (Combat Salvage Boat - CSB), nam Tro van đinh (Yard Tug Light - YTL), hai Can cu tiep te luu đong (Mobile Support Bases - MSB), mot can truc noi (Floating Crane - YD), va mot u noi (Drydock). 


= Suy vong (1974–1975) =
Buoc vao mua kho nam 1974–1975, Hai quan Quoc gia Khmer đa lam vao tinh canh kho khan do bi anh huong boi nhung chien dich tha thuy loi tren song Bassac va Mekong cua Khmer Đo, nham muc đich ngan chan su di chuyen cua cac đoan tau tiep te cho phep Cong hoa Khmer đang bi vay ham nhan đuoc đan duoc, nhien lieu va vien tro rat can thiet (bao gom ca thuc pham va vat tu y te) van chuyen phia thuong luu tu mien Nam Viet Nam đen Phnom Penh. Nhung qua thuy loi do Trung Quoc san xuat đa đuoc phia Bac Viet su dung som trong chien tranh nham chong lai nhung vu van chuyen thuong mai, quan su va dan su doc theo song Mekong, nhung chua bao gio len toi quy mo nhu vay. Mac du Hai quan Quoc gia Khmer co so huu kha nang ra pha thuy loi, nam tau quet thuy loi MSR/MSM lai thieu cac thiet bi thich hop giup cho phi hanh đoan thuc hien nhiem vu thanh cong. Ngoai ra, quan noi day kiem soat bo song co the đap tra lai bat ky hoat đong bom min sau rong nao hau nhu khong the hoac qua ton kem. Ngay 17 thang 2 nam 1975, Bo tu lenh Hai quan Quoc gia Khmer buoc phai tu bo bat ky no luc nham khai thong hanh lang ha luu song Mekong va Bassac va tat ca cac hoat đong ho tong đoan tau đa bi đinh chi vo thoi han.
Viec đe mat Neak Leung va cac thuy tram tuong ung vao ngay 1 thang 4, tat ca moi tai san tren song cua Hai quan Campuchia đuoc lay ra tu ha luu song Mekong đe giup bao ve Phnom Penh, do đo đa hoan toan bop nghet toan bo thu đo Campuchia. Tuy nhien đong thai nay đeu vo hieu boi toan bo đoi tau nho ven song cua Hai quan Quoc gia Khmer van con ket lai tai can cu hai quan Chrui Chhangwar trong nhung tuan cuoi cua cuoc chien.


Ket qua Thang 4 nam 1975, Hai quan Quoc gia Khmer đa mat đen 1/4 tau chien va 70% thuy thu bi giet hoac bi thuong trong chien đau.
Trong so 103 nguoi xep hang tot nghiep Hoc vien Hai quan vao nam 1973, chi con lai ba nguoi la song sot qua đot thanh trung đai quy mo cua Khmer Đo cuoi thap nien 1970.


Tu lenh Hai quan Đai ta hai quan Pierre Coedes (1954–1969)
Pho Đe đoc Vong Sarendy (1969–1975)


Quan phuc va phu hieu = Quan phuc =
Nhung si quan cap cao va ha si quan Hai quan Quoc gia Khmer đa tiep nhan mot bo quan phuc moi o nuoc ngoai, bao gom ao vet dai cai cheo mac bo sat khoac đoi nguc mau xanh hai quan (tieng Phap: Vareuse) voi co ao va ve ao mo, va co hai tui vay trong voi vat ao ngoai. Bo ao vet co mot cap bon nut ren roi niu chat bang kim loai ma vang va mac kem them ao so mi trang cung ca vat đen, hoan thanh voi chiec quan mau xanh Hai quan. Nam 1974, nhung hoc vien tot nghiep Hoc vien Hai quan Campuchia tham du cac khoa hoc o nuoc ngoai đeu nhan đuoc mot bo đong phuc duyet binh moi, nhinh ben ngoai la phong theo bo đong phuc lam viec mau xanh cua si quan Hai quan My. Bo quan phuc dien tap mau xanh moi cua hoc vien si quan Hai quan bao gom mot ao so mi sau khuy khong co cau vai voi hai tui nguc noi khong gap nep gan vat nhon va tay ao dai voi khuy co tay ao. Va cai quan phu hotrang Trong nhung dip quan trong, chiec ao con mac kem theo mot chiec ca vat mau đen gap vao vat cai cuc phia truoc. Giong nhu ben Luc quan va Khong quan vay, vao nam 1970-72 tat ca cac quan nhan Hai quan – nhung ung cu vien hoc vien si quan theo hoc cac khoa hoc tai Hoc vien Hai quan, thuy thu đoan, Hai quan binh va sau đo la tieu đoan an ninh Commandos de Choc đeu dung bo quan phuc OG 107 va bo quan phuc chuyen dung mau rung M1967 cua My trong khi cac biet kich cua luc luong biet hai SEAL Campuchia thanh lap vao nam 1973 đuoc dung bo quan phuc nguy trang mau ran ri.


= Mu tran =
Loai mu sat do thuy thu đoan va thuy quan luc chien Hai quan Quoc gia Khmer đoi tuong tu nhu mau mu M-1 cua My va M1951 cua Phap (tieng Phap: casque Mle 1951 OTAN) đuoc cap phat dua theo tieu chuan cua Quan luc Quoc gia Khmer. Ve sau sang thoi Cong hoa, tieu đoan hai quan binh đuoc tieu chuan hoa theo mau M-1 1964 đuoc cung cap voi mau mu nguy trang Mitchell 'Cloud' cua quan đoi My, du nhieu thuy thu đoan tau va cac phao thu hai quan van tiep tuc đoi loai mu sat cu cua My va Phap trong suot cuoc chien. Đoi voi hoat đong dieu binh, thuy quan luc chien đuoc cap tui lot mu M-1 son trang voi mu hieu theo tieu chuan Quan luc Quoc gia Khmer đuoc to o phia truoc va thanh mau son o ben kem theo day buoc mu mau trang; sau nam 1970, loai mau to mu hieu Quan luc Quoc gia Khmer đa thay the cho loai mu cu cua quan đoi hoang gia truoc đo. Đen nam 1973, Biet đoi Hai cau Campuchia đa tiep nhan loai mu noi mau đen voi mu hieu Hai quan Quoc gia Khmer đat phia tren mat phai, kem them non ram, mu bong chay, mu noi hay khan trum đau trong bo quan phuc nguy trang mau ran ri. 


= Giay tran =
Giay tran cua Hai quan Quoc gia Khmer kha đa dang. Ha si quan va thuy thu thuong mang loai giay da o day buoc thap mau đen, nau va trang tuong xung voi bo le phuc mac trong cac hoat đong quan chung, dao bo hoac nhung dip quan trong. Đoi voi hoat đong dieu binh, cac si quan thuy quan luc chien va binh si mang loai ung bang da đen mat ca chan mau đen M1952 cua Phap (tieng Phap: Brodequins Modele 1952) va loai nua ghet kieu Phap mau trang voi mat vien va ghet mat ca phu đen duoi đau goi cua ung; hoc vien Hoc vien Hai quan ua thich loai ghet dai kieu My mau trang khi tiep nhan bo quan phuc mau lam sam cua ho vao nam 1974. Tren chien truong, ca thuy thu va linh bo binh hai quan đeu mang loai ung hanh quan M-1943 bang da mau nau cua My hoac loai ung nhiet đoi 'Pataugas' bang vai va cao su cua Phap cung voi dep; sau nam 1970, Hai quan Quoc gia Khmer giu lai ung quy đinh truoc đo mac du loai ung mau rung va mau giay da mau đen M-1967 cua My, mau ung Bata cua Viet Nam Cong hoa đa som thay the cac mau ung cu. 


= Quan ham =
Hai quan Quoc gia Khmer su dung bang quan ham kieu Phap cung mot tieu chuan cua FARK/FANK nhu luc quan va khong quan, mac du ten goi khac nhau. Quan ky, si quan cap cao va si quan cap thap (tieng Phap: Officiers generaux, officiers superieurs et officiers subalternes) - bao gom ca cac đoi tac cua ho trong Hai quan binh va cap bac cua nhung ha si quan (tieng Phap: Officiers mariniers) gan tren nhung mieng cau vai co mau sac khac nhau (voi vong nguyet que bang vang đuoc theu tren ria ngoai danh cho Pho Đe đoc hoac day đeo vai truot giong voi mau quan đoi, voi su bo sung cua mot mo neo cham noi o ben trong. Tan binh va ha si quan thuy quan luc chien (tieng Phap: Quartier-maitres et matelots/fusiliers) đeo lon tren ca hai tay ao tren. Nam 1970, Hai quan Quoc gia Khmer cho thay đoi mau sac cau vai va day đeo vai sang mau xanh theo đung tieu chuan hoa cua Hai quan, trong khi cac si quan, ha si quan Hai quan va Thuy quan luc chien tiep nhan mieng phu hieu đeo tren nguc cung voi bo quan phuc mau rung do My vien tro; mau cap hieu co ao bang kim loai cua quan đoi con đuoc đua vao su dung trong nam 1972. 

Matelot – Thuy thu (khong co phu hieu)
Matelot brevete – Thuy thu lai tau (mot lon đo)
Quartier Maitre – Thuyen pho (hai lon đo)
Quartier Maitre Chef – Thuyen truong (mot lon vang tren hai lon đo hon hop)
Second Maitre – Ha si quan tru bi (mot lon vang)
Maitre – Ha si quan (ba lon vang)
Premier Maitre – Thuong si hai quan (mot vach vang tren mot vach bac)
Maitre Principal – Thuy su Thuong si (mot vach vang tren hai vach mau bac pha vang soc)
Aspirant – Chuan uy hai quan (mot vach đuong ke mau vang)
Enseigne de vaisseau de deuxieme classe – Thieu uy hai quan (mot vach vang)
Enseigne de vaisseau de premiere classe – Trung uy hai quan (hai vach vang)
Lieutenant de vaisseau – Đai uy hai quan (ba vach vang)
Capitaine de corvette – Thieu ta hai quan (hai vach vang pha bac tren ba vach vang pha bac)
Capitaine de fregate – Trung ta hai quan (hai vach vang tren ba vach vang)
Capitaine de vaisseau – Đai ta hai quan (hai vach vang tren ba vach vang)
Vice-Amiral – Pho Đo đoc (ba sao vang)
Contre-Amiral – Chuan Đo đoc/Đe đoc (hai sao vang)
Amiral – Đo đoc/Pho Đe đoc (mot sao vang)


= Quan hieu =
Khong co cap hieu trong Hai quan Quoc gia Khmer, mac du khi mac cac bo đo chien phuc mau ran ri OG cua My, nhung ky nang va nghe nghiep cua nhan vien hai quan đuoc xac đinh boi cac loai phu hieu co ao hoac bang mieng ghim kim loai va kieu vai theu. Ha si quan hai quan thuong chi đuoc đeo tren co ao trai va tren ca hai co ao đoi voi tan binh: 

Hoa tieu (Manuvrier) – cap ong nhom xep cheo co hieu;
Thuy thu lai tau (Timonier) – banh lai sau tay quay;
Đien đai vien (Telegrafiste) – tia chop chong len tren mot banh quay bay hoac thuyen mot cot buom;
Phao thu (Canonier) – đai bac cheo nhau;
Si quan quan trang (Armurier) – đai bac chong len tren mot banh rang;
Tho may (Mechanicien) – thuyen canh quat chen vao mot banh rang;
Tho đien (Electricien) – may phat đien voi sau tia chop;
Ha si quan lai tau (Fourrier/Fourriere) – la nam canh;
Thu ky (Secretaire) – Chum chu cheo nhau;
Tho đong tau (Ouvrier naval) – cap riu cheo nhau;
Chieu đai vien (Maitre d'Hotel) – vong hoa nguyet que tren mot đuong ba lan song;
Si quan hau can/Thu kho (Commissaire) - hoa sen;
Ky su dan dung (Ingenieur Civile) – thap chua va mo neo chen vao mot banh rang;
Linh thuy/Hai quan binh (Fusilier-Marin) – khau sung truong cheo nhau;


Xem them Quan đoi Hoang gia Campuchia
Quan luc Quoc gia Khmer
Thuy quan Hoang gia Lao
Hai quan Viet Nam Cong hoa


Chu thich Tham khao Elizabeth Becker, When the War was over Cambodia and the Khmer Rouge Revolution, Simon & Schuster, New York 1988. ISBN 1891620002
Kenneth Conboy, FANK: A History of the Cambodian Armed Forces, 1970-1975, Equinox Publishing (Asia) Pte Ltd, Djakarta 2011. ISBN 9789793780863
Kenneth Conboy, Kenneth Bowra, and Simon McCouaig, The War in Cambodia 1970-75, Men-at-arms series 209, Osprey Publishing Ltd, London 1989. ISBN 0-85045-851-X
Sak Sutsakhan, The Khmer Republic at War and the Final Collapse, Trung tam Quan su Quan luc Hoa Ky, Washington 1980 xem truc tuyen tai Phan 1 Luu tru ngay 12 thang 4 nam 2019 tai Wayback MachinePhan 2 Luu tru ngay 21 thang 2 nam 2007 tai Wayback MachinePhan 3 Luu tru ngay 21 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine Phan 4 Luu tru ngay 19 thang 4 nam 2018 tai Wayback Machine.
Eric Micheleti, The APRONUC Battalion in Cambodia, RAIDS Magazine, August 1992 issue, Ian Allan Ltd, trang 9–13. ISSN 0936-1852 (English language edition)
George Dunham, U.S. Marines in Vietnam: The Bitter End, 1973–1975 (Marine Corps Vietnam Operational Historical Series), Marine Corps Association, 1990. ISBN 978-0160264559
Kenneth Conboy, Kenneth Bowra, and Simon McCouaig, The NVA and Viet Cong, Elite 38 series, Osprey Publishing Ltd, Oxford 1992. ISBN 9781855321625
Larry Davis and Don Greer, Gunships, A Pictorial History of Spooky - Specials series (6032), Squadron/Signal Publications, 1982. ISBN 0-89747-123-7
William Shawcross, Sideshow: Kissinger, Nixon and the Destruction of Cambodia, Andre Deutsch Limited, 1979. ISBN 0233970770


Lien ket ngoai Trang chu Hai quan Quoc gia Khmer