Thu tuong Thai Lan (tieng Thai: นายกรัฐมนตรีไทย) la nguoi đung đau chinh phu cua Thai Lan va la chu tich Noi cac Thai Lan. Chuc vu đuoc thanh lap vao nam 1932, khi Thai Lan chuyen đoi thanh che đo quan chu lap hien.
Thu tuong Thai Lan đuoc bo nhiem boi mot cuoc bo phieu trong Ha vien bang chien thang đa so, va sau đo tuyen the truoc nha vua. Lua chon cua vien thuong đuoc dua tren thuc te Thu tuong la lanh đao chinh đang lon trong ha vien hoac lien minh cac đang lon nhat. Theo quy đinh Hien phap Thu tuong chi đuoc bo nhiem 2 lan, do đo nhiem ky cua Thu tuong đuoc gioi han 2 nhiem ky lien tiep. Thu tuong hien nay la ba Paetongtarn Shinawatra, nham chuc ngay 18 thang 8 nam 2024.


Lich su Chuc vu "Chu tich Uy ban nhan dan Siem" (ประธานคณะกรรมการราษฎร) sau đo đoi thanh Thu tuong Siem (นายกรัฐมนตรีสยาม), lan đau tien đuoc lap trong Hien phap tam thoi 1932. Chuc vu đuoc cau tao tuong tu Thu tuong Lien hiep Vuong quoc Anh, va Siem đa tro thanh quoc gia quan chu lap hien sau cuoc cach mang khong đo mau nam 1932. Tuy nhien y tuong nguoi đung đau chinh phu khong phai la moi.
Truoc nam 1932, Thai Lan đuoc cai tri boi che đo quan chu tuyet đoi, vua voi vai tro đung đau nha nuoc va chinh phu. Tuy nhien trong thoi gian giua va cuoi trieu đai Chakri, mot vai ca nhan đa len y tuong lap chuc vu đung đau chinh phu. Trong trieu đai vua Mongkut, Somdet Chao Phraya Si Suriyawongse đa co vai tro quan trong trong he thong neu nhu khong co che đo quan chu tuyet đoi. Trong thoi ky vua Chulalongkorn, thai tu Damrong Rajanubhab đanh mat vai tro nay. Tren thuc te chuc vu Thu tuong co tien than tu Samuha Nayok (สมหนายก) đuoc đieu hanh boi Maha Akkhra Senabodi (อัครมหาเสนาบดี) hoac bo truong phu trach dan su.
Thu tuong đau tien cua Siem la Phraya Manopakorn Nititada, voi danh hieu Thu tuong Siem va đuoc đoi thanh Thu tuong Thai Lan vao nam 1945 va vinh vien sau khi Siem đoi ten thanh Thai Lan nam 1949. Chuc vu thuong do gioi quan su đam nhiem, 16 tren 29, trong đo co Prayut Chan-o-cha. Gioi quan su bat đau đam nhiem tu Thu tuong thu 2 Phot Phahonyothin sau cuoc đao chinh nam 1933. Thu tuong phuc vu lau nhat la Thong tuong Plaek Pibulsonggram voi 14 nam 11 thang 18 ngay. Ngan nhat la Tawee Boonyaket voi 18 ngay. Thu tuong nu đau tien la Yingluck Shinawatra nam 2011, va tre nhat la Seni Pramoj khi 40 tuoi.


Bo nhiem Truoc đay, Thu tuong phai la thanh vien cua Ha vien. Do đo trinh đo chuyen mon cua Thu tuong tuong tu thanh vien cua ha vien. Tuy nhien, Hien phap do quan đoi soan thao sau cuoc đao chinh 2014 đa loai bo khoan nay, đong nghia mot nguoi khong phai nghi si co the tro thanh Thu tuong.
Đe tro thanh Thu tuong phai co đuoc ung ho tu 1/5 thanh vien ha vien. Sau đo dien ra cuoc bo phieu đa so trong ha vien, neu thanh cong se đuoc thong qua va đe trinh len nha vua, đe đam nhiem can phai co su chap thuan cua Hoang gia. Đieu nay phai dien ra truoc 30 ngay trong khi Ha vien nhom hop sau bau cu. Neu trong vong 30 ngay khong tim đuoc ung vien, Chu tich Quoc hoi se đe cu ung vien đe trinh nha vua.
Cac ung vien hoac Thu tuong phai la nguoi lanh đao chinh đang lon trong ha vien hoac lanh đao đang lien minh đa so đuoc hinh thanh sau cuoc tong tuyen cu.


Chuc nang Thu tuong la nguoi đung đau chinh phu trong Noi cac Thai Lan. Viec bo nhiem, bai nhiem Bo truong chi co the thuc hien voi su tu van cua Thu tuong. Thu tuong phai chiu trach nhiem ve moi sai sot cua ca nhan cac Bo truong va chinh phu la khoi thong nhat. Thu tuong khong the nam giu chuc vu khac trong lien tuc 8 nam. La thanh vien đai dien cho quoc gia o nuoc ngoai va la nguoi phat ngon chinh cua chinh phu trong cac vien. Thu tuong phai, theo Hien phap, cong bo noi cac va tuyen bo chinh sach cua chinh phu truoc phien hop Quoc hoi trong vong 15 ngay tuyen the nham chuc.
Thu tuong chiu trach nhiem cho cac bo phan khac, bao gom: Co quan tinh bao Quoc gia, Cuc Ngan sach, Van phong Hoi đong An ninh Quoc gia, Van phong Hoi đong Nha nuoc,... Ve mat phap ly moi du thao đe trinh Quoc hoi phai do Thu tuong đe trinh.
Thu tuong co the bi bai nhiem bang cuoc bo phieu bat tin nhiem. Phai co đu 1/5 thanh vien cua Ha vien yeu cau, va trong cuoc bo phieu chi can đa so Thu tuong se bi bai nhiem. Qua trinh nay khong the lap đi lap lai trong mot ky hop cua Quoc hoi.


Van phong va dinh thu Co quan giup viec cua Thu tuong la Van phong Thu tuong Chinh phu (สำนักนายกรัฐมนตรี) cap bo va nguoi đung đau thuong la 2 bo truong. Van phong đuoc đat tai Toa nha Chinh phu Thai Lan (ทำเนียบรัฐบาล) tai quan Dusit, Bangkok.
Dinh thu chinh thuc cua Thu tuong la Toa nha Phitsanulok (บานพิษณโลก) tai trung tam Bangkok, toa nha đuoc xay dung duoi thoi vua Vajiravudh, va no tro thanh dinh thu chinh tu nam 1979. Toa nha đuoc đon đai la co nhieu ma, do đo hau het cac Thu tuong Thai Lan chi song tai noi o rieng cua minh va chi su dung trong van đe nghi thuc.


Pho Thu tuong Pho Thu tuong (รองนายกรัฐมนตรี) chiu trach nhiem giam sat hanh chinh. Co the đam nhiem chuc vu Bo truong, theo su phan cong cua Thu tuong.
Trong thoi gian Thu tuong khong the đam nhiem chuc vu, pho Thu tuong do Thu tuong chi đinh se tro thanh quyen Thu tuong, neu Thu tuong khong the chi đinh thi ap dung theo đao luat quan ly Noi cac (theo vi tri sap xep pho Thu tuong).


Thoi gian bieu Danh sach cuu Thu tuong con song Xem them Danh sach Thu tuong Thai Lan


Tham khao