Friedrich Engels (tieng Đuc: [ˈfʁiːdʁɪc ˈʔɛŋls]; phien am tieng Viet: Phriđrich Angghen, 28 thang 11 nam 1820 – 5 thang 8 nam 1895) la mot nha tu tuong, nha giao duc, nha cach mang, nha ly luan chinh tri, nha triet hoc nguoi Đuc va la mot nguoi Cong san the ky 19, cung voi Karl Marx đa sang lap va phat trien chu nghia Cong san, lanh tu cua phong trao cong nhan the gioi va Quoc te Cong san 1. Ong cung voi Marx đong tac gia cua ban Tuyen ngon cua Đang Cong san (1848). Engels cung bien tap đong thoi xuat ban quyen II va quyen III cua bo Tu ban sau khi Marx mat.
Ngoai nhung cong trinh chung voi Marx, ong con viet nhung tac pham khoa hoc nhu: "Nguon goc cua gia đinh, so huu tu nhan va nha nuoc", "Ve lich su nguoi German co đai", "Chong Duhring", "Bien chung cua tu nhien",... Ngoai ra, cuon "Tac dung cua lao đong chuyen hoa vuon thanh nguoi" cung la mot cong trinh khoa hoc gop phan giai thich nguon goc hinh thanh va phat trien cua loai nguoi.


Tieu su = 1820–1837: Tuoi tho =
Friedrich Engels chao đoi ngay 28 thang 11 nam 1820 tai Barmen, tinh Rhine thuoc Vuong quoc Pho (nay la Wuppertal, Đuc). Cha cua Engels, nguoi cung co ten giong het con trai (1796–1860), la chu quan mot cong xuong san xuat đang ten va ruy bang lon, ke thua tu đoi cu co Johann Caspar Engels (1715–1787) thong qua ong noi Caspar Engels (1753–1821). Ben canh tu chat kinh doanh, gia toc Engels cung het suc mo đao Pietist, mot nhanh Kito chong đoi Giao hoi Cong giao va Luther giao. Than mau cua Engels, ba Elisabeth Francisca Mauritzia Engels (nhu danh van Haar; 1797–1873), la con gai trong mot gia đinh giao chuc goc gac Ha Lan. Ba khong sung đao nhu ben ho chong, thich đoc sach va yeu am nhac. Sau khi cuoi, vo chong Engels sinh đuoc tam nguoi con song toi tuoi truong thanh, trong đo Friedrich la con ca.
Ngay 18 thang 1 nam 1821, Engels đuoc rua toi tai Nha tho Tin Lanh cai cach duoi su muc kich cua ong noi va ba ngoai Franciska Christina van Haar (nhu danh Snethlage; sinh nam 1758). Ong theo hoc mot ngoi truong ton giao tai Barmen cho toi nam 14 tuoi, sau chuyen sang gymnasium Elberfeld trong vong 3 nam, tai đay phat trien niem yeu thich đoi voi van hoc Đuc va nghien cuu co đien chau Au. Tuy gat hai thanh tich hoc tap xuat sac, Engels buoc phai ra truong som 1 nam, khong thi vao đai hoc, đe đuoc huan luyen cong tac quan tri kinh doanh theo y cha.


= 1837–1842: Bremen, Berlin =
Ke tu mua thu nam 1837, Engels bat đau thuc tap kinh doanh tai cong ty len va bong Ermen & Engels tai Barmen. He nam 1838, ong theo cha đi Manchester ban lua, roi tat qua London mua to song. Tren đuong ve Đuc, ong luu lai cang thi Bremen đe hoc hoi mot đoi tac xuat khau cua cha. Trong vong 2 nam ruoi song va lam viec tai đay, ong đoc Jacob Grimm, viet va xuat ban mot so pam-fo-le chinh tri. Tuy đuoc giao pho phan su sao chep thu tu va bao quan ho so, Engels gianh kha nhieu thoi gian đe viet thu cho gia đinh va uong bia cung ban be đong nghiep. Giua moi ca lam viec, ong tranh thu đoc sach va hoc ngon ngu. Ngoai ra ong tiep tuc viet tho, chiu anh huong cua cac van si nguoi Đuc nhu Friedrich von Schiller va Johann Wolfgang von Goethe. Cuoi nam 1838, ong bat đau thu suc sang tac nhac, nguong mo cac nhac si nhu Bach, Handel, Haydn, Mozart va Beethoven.


Hinh anh Tham khao = Thu muc =


Lien ket ngoai Spartacus article on Engels Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine
The Marx & Engels Internet Archive tai Marxists Internet Archive.
Marx/Engels Biographical Archive
Marx and Engels in their native German language
Cac tac pham cua Friedrich Engels tai Du an Gutenberg
Libcom.org/library Frederick Engels archive Luu tru ngay 10 thang 4 nam 2014 tai Wayback Machine
The Legend of Marx, or "Engels the founder" Luu tru ngay 6 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine by Maximilien Rubel