Barcelona (tieng Catalunya /bəɾsəˈlonə/; tieng Tay Ban Nha /baɾθeˈlona/); tieng Hy Lap: Βαρκινων (Ptolemy, ii. 6. § 8); tieng Latin: Barcino, Barcelo (Avienus Or. Mar.), va Barceno (Itin. Ant.) – la thanh pho lon thu 2 Tay Ban Nha, thu phu cua Catalonia va tinh co cung ten. Thanh pho toa lac tai Comarca cua Barcelones, doc theo bo Đia Trung Hai (41°23′B 2°11′Đ).
Dan so thanh pho 1,6 trieu, dan so tinh Barcelona la 5,3 trieu. Barcelona la đo thi đong dan đung thu sau trong lien minh chau au sau Paris, Luan Đon, Madrid, vung Ruhr va Milano. Barcelona cung la thanh pho lon nhat o Đia Trung Hai, nam tren cua cac con song Llobregat va Besos, phia Tay giap voi day nui Serra de Collserola noi co đinh cao nhat vao khoang 512 met (1680 feet).
Tung la thanh pho La Ma, vao thoi Trung co, Barcelona đa tro thanh thu phu cua mien Barcelona. Sau đo đuoc sap nhap voi Vuong quoc Aragon, Barcelona tiep tuc la thanh pho quan trong trong Vuong quyen Aragon. Tung bi xam chiem nhieu lan trong lich su, ket qua Barcelona co mot di san van hoa trang le, ngay nay no tro thanh trung tam van hoa quan trong va la đia điem du lich noi tieng. Đac biet hon voi cac cong trinh kien truc cua hai vi kien truc su Antoni Gaudi va Lluis Domenech i Montaner, đuoc cong nhan boi UNESCO. Tru so cua Lien Minh Đia Trung Hai cung nam o đay. Barcelona con la thanh pho to chuc the van hoi mua he (Olympic) 1992 cung nhu nhieu hoi nghi, trien lam va cac su kien the thao khac.
Barcelona la mot trong cac thanh pho dan đau ve van hoa, du lich, kinh te, tam anh huong cua Barcelona len giao duc,khoa hoc, thuong mai, giai tri, truyen thong, thoi trang va nghe thuat khien no tro thanh mot trong nhung mot đo thi toan cau (World's major globe city). Thanh pho la trung tam van hoa, kinh te cua Tay-Nam chau Au, đung thu 24 tren the gioi (truoc Zurich va sau Frankfurt) va con la mot trung tam tai chinh lon. Vao nam 2008, Barcelona xep hang thu 4 trong cac thanh pho co anh huong ve kinh te dua tren GPD cua Lien Minh chau Au (EU), va đung thu 35 tren the gioi, GPD vao khoang 177 ty euro. Nam 2009, Barcelona đuoc xep hang la mot trong ba thuong hieu thanh pho thanh cong nhat the gioi, thu ba o chau Au. Thanh pho đung đau o Tay Ban Nha ve ti le lao đong va GPD tren đau nguoi nam 2012.


Ten goi Nguon goc ten Barcelona đen tu tieng Iberia co Barkeno, chung minh bang mot đong tien xua đuoc tim thay co khac co tu Iberia: .
Nhieu nguon cho rang thanh pho đuoc đat theo ten cua vi tuong nguoi Carthage: Hamilcar Barca (la cha cua danh tuong Hannibal) nguoi đuoc cho rang đa thanh lap nen thanh pho vao the ky III TCN.
Vao thoi Trung Co, thanh pho đuoc biet đen qua nhieu cai ten nhu: Barchinona, Barcalona, Barchelonaa, and Barchenona.
Cac tu "Barna", "Barca" hay "Barsa" thuong đuoc viet tat cho Barcelona, tu đau tien thuong ngu y cho thanh pho, hai tu con lai thuong ngu y cho đoi bong đa Barcelona. Ngoai ra con co tu "BCN'' la Ma IATA cua san bay thanh pho cung am chi Barcelona.


Lich su Nguon goc cua khu đinh cu som nhat tai đia điem ngay nay la Barcelona hien van chua đuoc ro rang. Cac tan tich cua mot khu đinh cu som đa đuoc khai quat trong khu pho El Raval, bao gom cac ngoi mo khac nhau va nha o co nien đai truoc nam 5000 truoc Cong nguyen. Co hai truyen thuyet khac nhau ve su thanh lap cua Barcelona. Truyen thuyet đau tien ve su thanh lap thanh pho co lien quan đen than thoai ve Hercules. Truyen thuyet thu hai ve su thanh lap cua thanh pho co lien quan truc tiep đen vi tuong Carthage, Hamilcar Barca, cha cua Hannibal, ong đuoc cho la đa đat ten thanh pho Barcino theo ten ho cua gia đinh ong vao the ky thu 3 truoc Cong nguyen, nhung khong co bang chung lich su hoac ngon ngu nao chung to đieu nay la đung.


= Thoi ky La Ma =
Vao khoang nam 15 TCN, nguoi La Ma đa dung lai thanh pho nhu mot lau đai quan đoi La Ma nam o "Mons Taber", mot ngon đoi nho gan đai sanh thanh pho hien đai (Placa de Sant Jaume). Duoi Romans, no la mot thuoc đia voi ho cua Faventia, [30] hoac, đay đu, Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino [31] hoac Colonia Julia Augusta Faventia Paterna Barcino. Pomponius Mela đe cap đen no trong so cac thi tran nho cua huyen, co the vi no đa bi lang gieng boi nguoi hang xom cua no Tarraco (Tarragona hien đai), nhung co the thu thap đuoc tu cac nha van sau đo rang no dan dan tang len trong su giau co va hau qua, đuoc ua chuong nhu no Voi mot tinh huong đep va mot cang tuyet voi. No đuoc huong mien tru khoi nhung ganh nang cua đe quoc. [34] Thanh pho đuc tien xu cua chinh minh; Mot so tu thoi Galba ton tai.
Di tich La Ma quan trong đuoc trung bay o Placa del Rei duoi long đat, nhu la mot phan cua Bao tang Lich su Thanh pho Barcelona MUHBA; Ke hoach luoi đien đien hinh cua La Ma van co the nhin thay đuoc trong cach bo tri cua trung tam lich su, Barri Gotic (Gothic Quarter). Mot so phan con lai cua cac buc tuong La Ma đa đuoc đua vao nha tho. Nha tho, con đuoc goi la Basilica La Seu, đuoc cho la đa đuoc thanh lap nam 343. Thanh pho nay đa bi xam chiem boi Visigoths vao đau the ky thu 5, tro thanh thu đo cua ca hai nuoc Hispania trong vai nam. Sau khi bi nguoi A Rap xam chiem vao đau the ky 8, no đuoc chinh phuc boi con trai cua vua Charlemagne, Louis, nam 801, nguoi đa đua Barcelona tro thanh noi tru ngu cua Marcus Hispanica, mot vung đem do ba tuoc Barcelona đieu hanh.
Cac Counts cua Barcelona ngay cang tro nen đoc lap va mo rong lanh tho cua ho bao gom tat ca cac Catalonia, mac du vao ngay 6 thang 7 nam 985, Barcelona đa bi quan đoi Almanzor chiem đong. Vu chiem đong khoc liet đen noi hau het dan so cua Barcelona đeu bi giet hai hay bi bat lam no le. Vao nam 1137, Aragon va Hat Barcelona đa sap nhap vao hiep hoi trieu đai boi cuoc hon nhan cua Ramon Berenguer IV va Petronilla cua Aragon, danh hieu cua ho cuoi cung chi co duy nhat mot nguoi khi con trai Alfonso II cua Aragon len ngoi Vao nam 1162. Vung đat cua ong sau nay đuoc goi la Crown of Aragon, đa chinh phuc đuoc nhieu tai san o nuoc ngoai va cai tri vung bien Tay Đia Trung Hai voi cac lanh tho xa xoi o Naples va Sicily va đen Athens vao the ky 13. Viec tao ra moi lien he trieu đai giua Crowns of Aragon va Castile đa đanh dau su suy sup cua Barcelona. Ngan hang Barcelona (Taula de Canvi), co le la ngan hang cong cong lau đoi nhat o chau Au, đuoc thanh lap boi cac tham phan thanh pho vao nam 1401. No bat nguon tu nhu cau cua nha nuoc, cung nhu Ngan hang Venice (1402) va Ngan hang Genoa (1407).


Cac thanh pho ket nghia Khi hau Thanh pho co khi hau Đia Trung Hai (Phan loai khi hau Koppen: Csa), voi mua đong am va on hoa, mua he kho va am.


Hinh anh Tham khao