Roi loan giac ngu nhip sinh hoc (CRSD) theo (tieng Anh: Circadian rhythm sleep disorders), mot roi loan ve giac ngu, anh huong (trong so cac qua trinh khac cua co the) thoi gian ngu. Nhung nguoi bi roi loan giac ngu theo nhip sinh hoc khong the đi ngu va thuc day vao nhung thoi điem thuong can thiet cho cong viec va truong hoc cung nhu nhu cau xa hoi. Ho thuong co the ngu đu giac neu đuoc phep ngu va thuc giac vao nhung thoi điem theo "đong ho co the". Chat luong giac ngu cua ho thuong la binh thuong tru khi ho cung co roi loan giac ngu khac.
Con nguoi, giong nhu hau het cac sinh vat khac, co nhip sinh hoc khac nhau. Nhip đieu sinh hoc hang ngay, thuong đuoc goi la đong ho co the hoac đong ho sinh hoc, đieu khien cac qua trinh tai dien hang ngay, vi du: nhiet đo co the, su tinh tao, va su bai tiet hormone cung nhu thoi gian ngu. Do đong ho sinh hoc, buon ngu khong tang lien tuc trong suot ca ngay; su đoi hoi cua mot nguoi va kha nang đi ngu bi anh huong ca boi khoang thoi gian ke tu khi nguoi đo thuc giac tu mot giac ngu đay đu va nhip đieu sinh hoc hang ngay noi bo. Do đo, co the nguoi đa san sang cho giac ngu va cho su tinh tao vao nhung thoi điem tuong đoi cu the trong ngay.
Nha nghien cuu ve giac ngu Yaron Dagan tuyen bo rang: "nhung roi loan nay co the dan toi nhung kho khan ve tam ly va chuc nang va thuong bi chan đoan sai va đieu tri khong chinh xac vi tren thuc te cac bac si khong biet ve su ton tai cua chung".


Cac loai = Anh huong ben ngoai =
Mot trong nhung roi loan nay la anh huong tu ben ngoai hoac do hoan canh:

Roi loan giac ngu do lam ca, anh huong đen nhung nguoi lam viec ban đem hoac thay đoi ca luan phien.
Truoc đay, thay đoi mui gio (jet lag), đuoc phan loai nhu mot roi loan nhip đieu sinh hoc ngoai vi.


= Anh huong noi tai =
Bon loai roi loan giac ngu noi tai:

Roi loan giai đoan ngu đen som (ASPD), hay hoi chung giai đoan ngu đen som (ASPS), đac trung boi kho thuc vao buoi toi (đi ngu rat som) va kho tiep tuc ngu vao buoi sang (day rat som).
Roi loan giac ngu bi tri hoan (DSPD), hay hoi chung roi loan giac ngu bi tri hoan (DSPS), đac trung boi thoi gian đi ngu rat tre, thuong la vai gio sau nua đem va kho khan thuc day vao buoi sang, thoi gian tinh tao toi đa thuong vao giua đem.
Nhip đieu ngu thuc khong đeu đan, co giac ngu voi gio giac rat khong đeu đan va thuong la hon hai lan moi ngay (thuong xuyen thuc day vao ban đem va ngu trua trong ngay) nhung voi thoi gian ngu tong the cho tuoi cua nguoi đo.
Roi loan ngu thuc-khong-24 gio, trong đo giac ngu cua ca nhan bi anh huong xay ra muon hon va muon hon moi ngay, voi thoi gian tinh tao toi đa cung lien tuc di chuyen theo đong ho tu ngay nay sang ngay khac.


Nhip đieu sinh hoc hang ngay binh thuong Trong so nhung nguoi co đong ho sinh hoc lanh manh, co mot su lien tuc cua loai nguoi song ve ban ngay, nhung nguoi thich ngu va day som va nhung nguoi song ve ban đem, nhung nguoi thich ngu muon vao ban đem va thuc day tre. Cho du ho day som hay ngu tre, nhung nguoi co he thong sinh hoc hang ngay binh thuong:

Co the thuc day kip thoi đe lam nhung gi ho can lam vao buoi sang, va ngu vao ban đem đung gio đe ngu đu giac truoc khi thuc day.
Co the ngu va thuc day vao cung mot thoi điem moi ngay, neu muon.
Sau khi bat đau mot thoi quen moi đoi hoi ho phai day som hon binh thuong, bat đau buon ngu vao ban đem som hon trong vong vai ngay. Vi du: mot nguoi thuong ngu luc 1 gio sang va thuc day luc 9 gio sang bat đau cong viec moi vao thu Hai va phai thuc day luc 6 gio sang đe san sang lam viec. Vao thu Sau sau đo, nguoi đo đa bat đau ngu vao khoang 10 gio đem, va co the thuc day luc 6 gio sang va cam thay thoai mai. Su thich ung voi thoi gian ngu / thuc day som hon nay đuoc goi la "thuc đay giai đoan ngu." Nguoi khoe manh co the doi giai đoan ngu som hon cua ho khoang mot gio moi ngay.
Cac nha nghien cuu đa đat tinh nguyen vien trong cac hang đong hoac can ho đac biet trong vai tuan ma khong co đong ho hoac cac tin hieu thoi gian khac. Khong co tin hieu thoi gian, cac tinh nguyen vien co xu huong đi ngu mot gio tre hon va thuc day cung khoang mot gio tre hon moi ngay. Nhung thi nghiem nay duong nhu chung minh rang nhip sinh hoc "tu do" o con nguoi la khoang 25 gio. Tuy nhien, cac tinh nguyen vien nay đuoc phep đieu chinh anh sang nhan tao va anh sang vao buoi toi gay ra mot su cham tre pha. Nghien cuu gan đay cho thay nguoi lon o moi lua tuoi hoat đong tu do o muc trung binh 24 gio va 11 phut. Đe duy tri chu ky ngay / đem 24 gio, đong ho sinh hoc can cac tin hieu thoi gian moi truong thong thuong hoac cac phan anh nhiet đo, vi du nhu mat troi moc, hoang hon, va thoi quen hang ngay. Dau hieu thoi gian giu đong ho sinh hoc binh thuong cua con nguoi phu hop voi nhung nguoi khac tren the gioi.


Nhip đieu sinh hoc hang ngay bat thuong Roi loan thuc ngu-khong-24 gio va cac roi loan giac ngu nhip đieu sinh hoc lien tuc khac đuoc cho la do kha nang khong thich hop đe thiet lap lai chu ky ngu / thuc trong phan ung voi cac tin hieu thoi gian cua moi truong. Đong ho sinh hoc cua cac ca nhan nay co the co chu ky dai bat thuong, va/hoac co the khong đu nhay voi tin hieu thoi gian.
Nhung nguoi bi DSPD (Delayed sleep phase disorder: roi loan giai đoan ngu bi tri hoan), pho bien hon nhom roi loan thuc ngu-khong-24 gio,co đieu chinh voi 24 gio tu nhien, nhung khong the ngu đuoc va thuc day vao nhung thoi điem thich hop xa hoi, thay vao đo ngu, vi du tu 4 gio sang đen trua. Theo cac bac si Cataletto va Hertz tai WebMD, "Su thay đoi hoac pha vo su nhay cam đoi voi zeitgebers co le la nguyen nhan pho bien nhat gay ra roi loan nhip sinh hoc" 
Cac bat thuong nhip đieu sinh hoc cung rat pho bien voi benh ADHD, đac biet la duoi dang chung mat ngu khi bat đau ngu. Cac đieu nay lien quan đen di truyen hoc bang nhung phat hien đa hinh o nhung gen chung giua nhung nguoi co lien quan đen ADHD va nhung nguoi co lien quan đen nhip sinh hoc  va ty le cao DSPD o nhung nguoi co ADHD , tuy nhien khong co moi quan he đac biet hay hieu ung nao đua toi đa đuoc chung minh.
Vao ngay 1 thang 10 nam 2005, cac ma chan đoan roi loan giac ngu nhip sinh hoc đa đuoc thay đoi tu nhom 307 sang nhom 327 trong Cam nang Chan đoan va Thong ke roi loan tam than (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), an ban lan thu 4, (DSM-IV-TR). DSM cap nhat đe phu hop voi Phan loai quoc te ve benh tat (ICD-9). Cac ma moi phan anh su di chuyen cua cac roi loan nay tu phan Roi loan tam than (Mental) toi phan than kinh (Neurological) trong ICD.


Đieu tri Co the đieu tri roi loan giac ngu nhip đieu qua cac phuong thuc:

Lieu phap hanh vi hoac loi khuyen ve ve sinh giac ngu noi benh nhan đuoc khuyen tranh ngu trua, caffeine va cac chat kich thich khac. Ho cung nen đuoc cho biet la khong nen nam tren giuong vi bat cu ly do gi ngoai giac ngu va tinh duc.
Lieu phap​ bong toi, vi du nhu dung kinh chan mau xanh, đuoc su dung đe ngan anh sang buoc song xanh va xanh xanh luc khong lot toi mat vao buoi toi đe san xuat melatonin khong bi giam hoac bi loai bo.
Cac loai thuoc nhu melatonin va modafinil (Provigil), hoac cac chat tro giup ngu ngan han hoac chat kich thich khac lam cho thuc co the co loi; chat đau la la mot neurohormone tu nhien chiu trach nhiem mot phan va voi so luong rat nho cho đong ho co the cua con nguoi. Thuoc chu van melatonin Tasimelteon, ten thuong mai Hetlioz, đa đuoc chap nhan o My chi đe đieu tri roi loan giac ngu-khong-24 gio o nhung nguoi hoan toan mu.
Thoi khac lieu phap (Sleep phase chronotherapy]) giai đoan ngu co the lam cho benh nhan ngu som hon dan dan hoac tri hoan gio đi ngu đen đat đuoc gio ngu mong muon.


Tham khao Lien ket ngoai Circadian Sleep Disorders Network
An American Academy of Sleep Medicine Review: Circadian Rhythm Sleep Disorders: Part I, Basic Principles, Shift Work and Jet Lag Disorders. PDF, 24 pages. November 2007. Luu tru ngay 8 thang 8 nam 2017 tai Wayback Machine
An American Academy of Sleep Medicine Review: Circadian Rhythm Sleep Disorders: Part II, Advanced Sleep Phase Disorder, Delayed Sleep Phase Disorder, Free-Running Disorder, and Irregular Sleep–Wake Rhythm. PDF, 18 pages. November 2007.
An American Academy of Sleep Medicine Report: Practice Parameters for the Clinical Evaluation and Treatment of Circadian Rhythm Sleep Disorders, ngay 1 thang 11 nam 2007
NASA Sleep–Wake Actigraphy and Light Exposure During Spaceflight-Long Experiment
An active mailing list for peer support and information
Infographic on circadian sleep disorders