Maria Theresia Walburga Amalia Christina cua Ao (tieng Đuc: Maria Theresia Walburga Amalia Christina von Osterreich; 13 thang 5, nam 1717 - 29 thang 11, nam 1780) la mot thanh vien va cung la Nu quan vuong duy nhat cua Nha Habsburg, mot gia toc lon o Chau Au, lien tiep nhieu nam giu tuoc vi Hoang đe cua Thanh che La Ma. Tu mot Nu Đai vuong cong nuoc Ao, ba tro thanh nguoi tri vi cua Đai Cong quoc Ao, cung cac Vuong quoc trong khoi tai san cua gia toc Habsburg nhu Hungary, Croatia, Bohemia, Mantova, Milano, Hop quoc Lodomeria - Galicia, Ha Lan thuoc Ao va Parma. Qua cuoc hon nhan voi Franz I cua Đe quoc La Ma Than thanh, ba tro thanh Cong tuoc phu nhan cua xu Lorraine, Đai cong tuoc phu nhan xu Toscana va quan trong nhat la Hoang hau cua Đe quoc La Ma Than thanh.
Con gai ca cua Karl VI cua Thanh che La Ma va Elisabeth Christine xu Braunschweig-Wolfenbuttel, Maria Theresia khong co bat ky mot nguoi anh em trai nao đe co the thua ke ngai vang sau khi cha ba mat. Vi vay vao nam 1713, hoang đe Karl VI đa ban bo mot đao luat theo đo cong nhan Maria Theresia se la nguoi ke vi cua vuong trieu va thua ke toan bo đat đai cua vuong quoc sau khi ong qua đoi. Đao luat nay đa gay ra nhieu tranh cai tai chau Au luc bay gio vi theo truyen thong, nguoi ke vi ngai vang thuong phai la nam. Trong khi rat nhieu nuoc quan chu Bac Au đa cong nhan đao luat thi Quoc vuong Friedrich II Đai vuong cua nuoc Pho đa quyet đinh chong lai. Nam 1740, khi Maria Theresia vua len ngoi sau khi cha qua đoi thi vua Friedrich II Đai Đe đa phat đong cuoc chien tranh Silesia lan thu nhat đe chong lai ba. Vao thoi điem đo, ba moi 23 tuoi. Voi nhung chien bai cua Quan đoi Ao trong tran Mollwitz (1741) va tran Chotusitz, ba phai lam hoa voi nuoc Pho, chiu mat tinh Silesia - tinh giau co nhat cua vi Hoang hau tre tuoi. Nhung sau đo ba lien tuc thang tran truoc cac đong minh cua vua Friedrich II Đai Đe, đe roi ong phai than chinh đanh xu Bohemia vao nam 1744, nhung khong thanh cong. Ba toan chiem lai tinh Silesia, nhung Quan đoi Ao bi đanh tan tac trong tran đanh tai Tran Hohenfriedberg. Chien tranh van con tiep dien, cho đen nam 1745 thi nuoc Ao that bai hoan toan, phai ky ket Hiep đinh Dresden.
Trong cuoc chien tranh Bay nam tu nam 1756 cho đen nam 1763, đe chiem lai tinh Silesia, ba lien minh voi nuoc Đe quoc Nga va Vuong quoc Phap đe chong lai Quoc vuong Friedrich II, nguoi co Anh Quoc giup suc. Vao nam 1756, đe bao ve đat nuoc, nha vua nuoc Pho tien hanh chinh phat xu Sachsen va đanh tran đau tien tai Lobositz voi Quan đoi Ao, tran chien nay cho thay Quan đoi Ao rut ra khong it kinh nghiem sau that bai trong cuoc chien tranh Silesia lan thu nhat va thu hai. Vao nam 1758, Quan đoi Ao đanh tan tac quan Pho trong tran Hochkirch, nhung vua Friedrich II Đai Đe gianh lai the thuong phong. Vao nam 1761, ba quyet đinh đua Vuong quoc Pho cua Vuong trieu Brandenburg tro thanh mot cuong quoc hang hai nhu xua, chu khong phai la cuong quoc nhu hien nay. Nhung vao nam 1762, quan Pho thang tran, va vao nam 1763, ca nuoc Ao lan Pho đeu kiet que va mat đong minh, cuoc chien tranh tan khoc cham dut voi chien thang cua nuoc Pho.
Do khong co quyen ke vi Hoang đe La Ma Than thanh, Maria Theresia đa quyet đinh cuoi Franz, von la Cong tuoc cua xu Lorraine vao nam 1736 va nhuong ngoi vi cho chong. Bang cach nay, ba vua co đong minh, vua đam bao đuoc chinh quyen nha Habsburg van nam Đe quoc La Ma Than thanh, va ban than ba van nam thuc quyen cai quan đe che rong lon nay thong qua dong doi va tam anh huong. Khac voi nhung cuoc hon nhan hoang gia khac, Maria Theresia đa tu lua chon nguoi chong tuong lai cho minh thong qua viec xem xet loi ich hon nhan. Trong suot cuoc đoi cua minh, Maria Theresia đa sinh tong cong 16 nguoi con, gom 11 con gai va nam con trai. Nguoi con gai tre nhat cua Maria Theresia la Maria Antonia, hay con đuoc biet đen voi ten goi pho bien hon la Marie Antoinette, la mot trong nhung nhan vat noi tieng nhat lich su Chau Au vao cuoi the ki 18.
Sau khi chong minh qua đoi, con trai cua Maria Theresia la Hoang đe Joseph II len ngoi. Voi tu cach cua mot Hoang thai hau, Maria Theresia van tiep tuc can thiep vao viec cai tri đat nuoc cua con trai va đieu nay đa dan đen nhung bat hoa giua hai me con. Tuy nhien truoc khi mat, Maria Theresia đa cho phep con trai nam lai thuc quyen cai tri đat nuoc. Maria Theresia đa gop phan xay dung nhung cai cach tai chinh va giao duc. Kinh te, van hoa cua Đe quoc Ao phat trien manh duoi su cai tri cua ba. Ben canh đo, Maria Theresia con to chuc lai quan đoi, cai thien suc manh quan su cua nuoc Ao. Quan đoi Ao yeu quy ba, ba so huu von kien thuc sau rong ve quan su va chien luoc, tham chi con la mot vi lanh tu quan su sang tao hon ca vi vua vi đai Friedrich II Đai Đe nuoc Pho. Tuy nhien, ba chua he thong linh Quan đoi Ao.
Ba đuoc cong nhan la mot trong nhung nha lanh đao hieu qua nhat cua vuong trieu Habsburg trong the ki 18. Ba qua đoi vao ngay 29 thang 1 nam 1780, va tuy Quoc vuong Friedrich II Đai Đe đa gianh chien thang ve the luc truoc ke cuu thu cua ong, ong khong lay gi lam tu hao:


Tieu su = Than the va chao đoi =

La nguoi con thu hai va nguoi con lon tuoi nhat con song sot cua Hoang đe Karl VI va Elisabeth Christine xu Braunschweig-Wolfenbuttel, Nu Đai vuong cong Maria Theresia chao đoi vao sang som ngay 13 thang 5 nam 1717, tai Cung đien Hofburg, Vien, khong bao lau sau cai chet cua anh trai ba, Đai vuong cong Leopold, va đuoc rua toi vao toi hom đo. Hoang thai hau va cung la di cua ba, Wilhelmine Amalia xu Brunswick-Luneburg, cung voi ba noi cua ba la Eleonor Magdalene cua Palatinate-Neuburg la hai nguoi me đo đau.
Ba đuoc rua toi som hon hai nguoi chi ho, Maria Josepha va Maria Amalia, con gai cua anh trai va nguoi tien nhiem cua Karl VI, Joseph I, truoc su chung kien cua me ho, Wilhelmine Amalia. Đieu nay chung minh Maria Theresia đuoc coi trong hon ho, mac du ong noi cua ba, Hoang đe Leopold I, đa buoc cac con trai ky vao Hiep đinh thua ke lan nhau, theo đo quyen thua ke cho con gai cua nguoi con trai truong cua ong. Cha cua ba la thanh vien nam cuoi cung cua gia toc Habsburg va ong hi vong vao su ra đoi cua mot hoang tu se giup vuong toc tranh khoi hoa tuyet tu va ngan cac con gai cua anh ong ke vi. Do đo, su chao đoi cua Maria Theresia la mot noi that vong lon đoi voi ong va nguoi dan Vien. Karl khong bao gio co the nguoi ngoai đuoc su that vong nay.
Maria Theresia thay the Maria Josepha tro thanh nguoi thua ke tren danh nghia cho gia toc Habsburg vao thoi điem ba đuoc sinh ra; Karl VI von đa thong qua Sac lenh thuc dung, 1713 theo đo cac con gai cua ong se đung tren cac chau gai con vua anh trong danh sach ke vi. Karl tranh thu su ung ho tu cac quoc gia chau Au chap thuan sac lenh cua ong. Ho đoi hoi hoang đe nhung đieu kien khac nghiet: Trong Hoi nghi Vien (1731), Anh đoi Ao giai the Cong ty Ostend đe đoi lay su cong nhan. Tong cong, Lien hiep Anh, Phap, Saxony-Ba Lan, Cac tinh Lien hiep, Tay Ban Nha, Venice, Giao hoi Cong giao, Pho, Nga, Đan Mach, Savoy-Sardinia, Bavaria va Nghi vien Thanh che La Ma cong nhan sac lenh. Phap, Tay Ban Nha, Saxony-Ba Lan, Bavaria va Pho ve sau khong giu loi hua.


= Cuoc song thoi tho au =

Khong bao lau sau khi chao đoi, Maria Theresia co them mot nguoi em gai, Maria Anna, va tiep đo nua la Maria Amalia, chao đoi nam 1724. Nhung buc chan dung ve hinh anh cua cac thanh vien hoang gia cho thay Maria Theresia giong Elisabeth Christine va Maria Anna. Đai su Pho quoc đe y rang ba co cap mat to va xanh, mai toc co it gon đo, mot cap moi rong va co the manh khoe. Khong giong nhu nhieu thanh vien khac cua hoang toc Habsburg, cha me va ong ba noi cua Maria Theresia khong co huyet thong gan gui voi nhau.
Maria Theresia la mot đua tre đung đan va de dat. Ba co hung thu voi ca hat va ban cung. Ba bi phu than cam khong đuoc cuoi ngua, nhung ve sau ba biet đuoc rang biet cuoi ngua se co loi cho ba, trong le đang quang ngoi vua Hungary. Hoang gia thuong co nhieu buoi xem hat opera, thuong đuoc to chuc boi Karl VI, trong đo ba thuong đuoc moi tham gia. Viec hoc tap cua ba đuoc huong dan boi cac giao si dong Ten. Nguoi đuong thoi cho rang von tu vung Latin cua ba kha tot, song trong tat ca cac khia canh khac, cac giao si Ten đa khong chi dan ba thanh cong. Ba viet chinh ta va đat dau cham cau thuong trai voi quy đinh ngu phap, va loi noi cua ba cung thieu chuan xac, mang đac trung cua nhung nguoi tien nhiem Habsburg cua minh.. Maria Theresia co moi quan he than thiet voi Nu Ba tuoc Marie Karoline von Fuchs-Mollard, nguoi day cho ba ve le nghi. Ba đuoc hoc cac mon ve ki thuat, hoi hoa, am nhac va khieu vu – nhung mon hoc can thiet cho mot vuong hau. Phu than ba cho phep ba tham du cac cuoc hop voi cac đai than tu nam 14 tuoi nhung khong bao gio thao luan cac van đe đai su voi ba. Mac du ong danh nhung nam cuoi đoi đe đam bao quyen thua ke cho Maria Theresia, Karl van mong đoi mot đua con trai va khong bao gio chuan bi cho con gai vai tro nguoi lanh đao trong tuong lai.


= Hon nhan =
Van đe hon nhan cua Maria Theresia đuoc đat ra ngay tu khi ba con kha tre. Ban đau ba đuoc sap đat se cuoi Leopold Clement cua Lorraine, nguoi đuoc đen Vien va gap mat Nu Đai vuong cong nam 1723. Tuy nhien, tin tuc truyen đen Vien, ong qua đoi vi benh đau mua.
Em trai Leopold Clement, Francois Etienne, đuoc moi toi Vien. Mac du Francois Etienne la ung cu vien sang gia đe thanh hon voi Maria Theresia, nhung hoang đe van đe ngo kha nang cho nhung ung cu vien khac. Su khac biet ve ton giao ngan can cuoc hon nhan cua con gai ong voi mot nguoi Khang Cach, Friedrich cua Pho quoc. Nam 1725, ong to chuc đinh hon cho con gai voi Carlos III cua Tay Ban Nha va em gai ba, Maria Anna, cho Philip cua Tay Ban Nha. Tuy nhien, cac the luc o chau Au ngan can ong, buoc ong phai huy nhung hiep uoc hon nhan đa ky voi Vuong hau nhiep chinh cua Tay Ban Nha, Elisabetta Farnese, vi kha nang hop nhat cua Ao va Tay Ban Nha duoi mot lien minh ca nhan sau cuoc hon nhan nay se pha vo the can bang quyen luc o chau Au. Maria Theresia, luc nay ngay cang gan gui voi Francois Etienne, cam thay nhe nhom.

Francois Etienne o lai trieu đinh cho đen nam 1729 khi ong len ngoi ke vi o Lorraine, nhung van chua hua hon voi Maria Theresia cho đen ngay 31 thang 1 nam 1736, trong thoi gian no ra Chien tranh Ke vi Ba Lan. Louis XV cua Phap yeu cau vi hon phu cua Maria Theresia tu bo ngai vang o Cong quoc Lorraine thay vao đo la cha vo ong ta, Stanisław I, nguoi vua bi truat ngoi vua cua Ba Lan. Francois Etienne se nhan đuoc lanh tho Đai cong quoc Toscana sau khi Đai cong tuoc cua xu nay la Gian Gastone de' Medici qua đoi, vi ong khong co con thua tu. Hai nguoi ket hon ngay 12 thang 2 nam 1736.
Tinh yeu cua Nu Cong tuoc Lorraine đoi voi chong ba đuoc cho la manh bao va đay tinh chiem huu. Nhung buc thu ba gui cho ong trong thoi gian ngan truoc le thanh hon cho thay su hao huc cua ba khi cho đoi đuoc gap mat chong; con nhung buc thu cua ong, mat khac, co ve qua mang tinh thu tuc va rap khuon. Ba rat hay ghen tuong va viec chong ba ngoai tinh la van đe lon nhat trong cuoc hon nhan cua ho, trong so đo nhan tinh noi tieng nhat cua Franz la Maria Wilhelmina, Cong nuong Auersperg.
Sau cai chet cua Gian Gastone ngay 9 thang 7 nam 1737, Francois Etienne nhuong lai Lorraine va tro thanh Đai cong tuoc Toscana. Nam 1738, Karl VI cho phep tiep nhan quyen cai quan Toscana. Mot vom khai hoan đuoc dung len tai Porta Galla trong dip le nay, va van con đen ngay nay. Ho tam tru o Florence trong thoi gian ngan. Karl VI som goi ho tro lai, vi ong so bat trac xay ra neu nhu ong chet ma nguoi thua ke van con o Toscana.
Mua ha nam 1738, Ao quoc bi that bai trong cuoc Chien tranh Nga - Tho. Nguoi Tho chiem đuoc cua Ao nhung vung Serbia, Wallachia va Bosnia. Nguoi Vienne noi day chong lai vi chi phi ton kem cho cuoc chien tranh. Francois Etienne bi quan chung khinh miet, ho nghi ong la mot ten gian điep nguoi Phap hen nhat. Chien tranh ket thuc va nam sau voi Hiep uoc Belgrade.


Le gia mien Hoang đe Karl VI qua đoi ngay 20 thang 10 nam 1740, co the la do ngo đoc nam. Ong đa khong nghe loi khuyen cua Vuong cong Eugene xu Savoy, nguoi khuyen ong nen tap trung tim cach lam đay ngan kho va trang bi them cho quan đoi thay vi co thuyet phuc nguoi ta chap nhan con gai ong. Hoang đe, nguoi đa dung gan toan bo tam suc trong suot thoi gian cai tri đe bao ve Sac lenh Thuc dung, đe lai mot nuoc Ao trong tinh trang ngheo đoi, tan hoang sau cuoc chien moi đay voi nguoi Tho va Chien tranh Ke vi Ba Lan; kho bac khi đo chi con 100,000 florins, theo tuyen bo cua vo goa cua ong. Quan đoi khi đo chi con 80,000 nguoi, phan lon trong so ho khong đuoc tra luong trong nhieu thang, nhung ho van kha trung thanh va tan tam voi nu chu nhan moi.
Maria Theresia tu thay ba roi vao tinh trang kha khan. Ba chua biet đuoc het ve nhung van đe cua quoc gia va cung chua nhan thuc đuoc su yeu kem cua chinh phu ma cha ba đe lai. Ba quyet đinh lam theo loi khuyen cua cha ba khi nguyen cac chinh sach cua trieu đinh va lam theo chong, nguoi ma ba coi la co kinh nghiem hon, ve cac van đe khac. Ca hai quyet đinh, sau đo đa gay ra cho ba su hoi tiec lon. Muoi nam sau, Maria Theresia hoi tuong lai trong Chanh quyen chuc thu hoan canh luc khi đo: "Bon hau đuoc lap len khi trong tay khong co tien, khong co uy tin, khong co quan đoi, khong co kinh nghiem va kien thuc cua rieng minh va cuoi cung, cung khong co đuoc mot loi khuyen huu ich vi moi nguoi trong bon ho đeu muon truoc het la cho đoi va xem moi chuyen se dien tien nhu the nao..."
Ba bac bo nguy co cac quoc gia khac co the tim cach chiem đat cua minh va bat đau ban bac ve chuc tuoc ma minh se đam nhan; vi mot phu nu nhu ba khong the đuoc bau lam Hoang đe cua đe che, Maria Theresia muon rang chuc danh nay se đuoc danh cho chong ba. Tuy nhien, Francois Etienne khong co đu lanh đia va đia vi đe co the len ngoi vua. Đe giup chong co đu đieu kien đe len ngoi hoang đe va co quyen bo phieu trong cuoc bau cu hoang đe tren danh nghia Tuyen hau Bohemia (ma ba khong the nam giu vi ly do gioi tinh), Maria Theresia phong cho Francois Etienne lam đong cai tri o đat Ao va Bohemia ngay 21 thang 11, 1740. Tuy nhien, phai mat hon mot nam đe Nghi vien Hungary cho phep Francois Etienne lam Đong cai tri. Mac cho tinh yeu cua minh danh cho chong va viec đa phong cho chong lam đong cai tri, Maria Theresia khong bao gio cho phep chong ba quyet đinh cac đai su cua nha nuoc va thuong bac bo y kien cua ong trong cac cuoc hop hoi đong khi ho khong đong tinh.
Maria Theresia moi hien dien truoc cong chung lan đau tien la cuoc dieu hanh ngay 22 thang 11 nam 1740. Đo la mot su kien long trong the hien su cong nhan va kinh trong cua quan chung đoi voi ba va ngoi vi cua ba. Tuyen the ve long trung thanh voi Maria Theresia đuoc ky cung ngay đo tai Hofburg.


Chien tranh Ke vi Ao That bat ngo la khong lau sau khi ba len ke vi, mot so quan vuong o chau Au truoc đo đa đong y cong nhan Maria Theresia lai nhanh chong tro mat; Vuong hau Elisabetta cua Tay Ban Nha va Tuyen hau tuoc Karl Albert cua Bavaria - nguoi ket hon voi chi ho cua ba la Maria Amalia va ung ho Hoang hau Wilhelmine Amalia, muon đoi quyen thua ke. Maria Theresia tranh thu đuoc su cong nhan cua vua Karl Emmanuel III cua Sardinia (nguoi đa khong cong nhan Đao luat thuc dung trong suot thoi tri vi cua cha ba) vao thang 11 nam 1740.
Thang 12, vua Friedrich II cua Pho xam chien Cong quoc Silesia va yeu cau Maria Theresia cat nhuong vung đat nay cho minh, đe doa se đung ve phia nhung nguoi phan đoi neu ba tu choi. Maria Theresia quyet đinh bao ve vung đat giau co nay. Friedrich sau đo đua ra mot đe nghi khac: ong se ung ho quyen ke tu cua Maria Theresia neu ba đong y cat cho Pho it nhat mot nua tinh Silesia. Francois Etienne đa suy nghi ve thoa hiep đo, nhung Maria Theresia va cac cong su cua ba nhat quyet khong chiu, vi lo so rang bat ki hanh đong that hua nao đoi voi sac lenh thuc dung se lam mat đi hieu luc cua sac lenh nay. Maria Theresia co gang tran an Francois Etienne rang ho nen chien đau đe giu Silesia va ba tu tin la minh se giu vung "vien ngoc quy cua nuoc Ao". Cuoc tan cong vao Silesia cua Friedrich khoi đau cho su han thu suot ca cuoc đoi Maria Theresia đoi voi vi vua nay, ma ba goi ong ta la "nguoi đan ong xau xa"

Vi quan đoi Ao qua it oi va thieu kinh nghiem, Maria Theresia giai thoat cho Marshall Neipperg, nguoi bi cha ba bat giam vi that bai trong chien tranh voi nguoi Tho. Neipperg đuoc nam quyen chi huy quan đoi Ao vao thang 3. Nguoi Ao gap that bai tan nat o Tran Mollwitz vao thang 4 nam 1741. Phap quoc lap ke hoach phan chia nuoc Ao giua Pho, Bavaria, Saxony va Tay Ban Nha. Marshall Belle-Isle theo ve voi Friedrich tai Olmutz. Thanh Vien mot phen rung đong, nhung khong ai trong so cac co van cua Maria Theresia đau hang nguoi Phap. Francois Etienne khuyen Maria Theresia tim cach noi lai hoa binh voi Pho, va Anh Maria Theresia mien cuong đong y đam phan.
Trai nguoc voi du đoan, Maria Theresia nhan đuoc rat nhieu su ung ho tu Vuong quoc Hungary Le đang quang cua ba tren ngoi vi Nu vuong cua Hungary dien ra tai Nha tho Martin, Pressburg ngay 25 thang 6 nam 1741 sau khi ba đa danh khoang mot thang đe ren luyen ki nang cuoi ngua va đat minh ve mot che đo an kieng. Đe xoa diu nhung nguoi coi gioi tinh cua minh la mot tro ngai đe tro thanh Nu vuong, Maria Theresia tu nhan la nam gioi. Do đo, Maria Theresia tren danh nghia la [Đai vuong cong va Vua]. Tuy nhien, thong thuong thi ba van đuoc goi la Nu vuong. Khong mot binh luan nao vao the ki XVIII cho rang viec xung hieu bat chap gioi tinh nhu vay la khong phu hop hoac khong the. 

Thang 7, moi no luc hoa giai hoan toan sup đo. Đong minh cua Maria Theresia, Tuyen hau tuoc Saxony, đa tro mat chong lai ba va vua George II tuyen bo Tuyen hau quoc Brunswick-Luneburg thuoc quyen quan ly cua ong đung trung lap. Maria Theresia mot lan nua can su giup đo tu Hungary. Đe co đuoc đieu đo, ba đa to ra yeu men cac quy toc Hungary va tang boc ho nhung van tim cach đe khong phai đap ung toan bo cac nhu cau cua ho. Ba đa gianh đuoc su ung ho cua ho khi xuat hien tai Pressburg vao thang 9 nam 1741, hi vong cua ba la se co nhieu nguoi dan Hungary tham gia vao quan đoi va ung ho chong ba lam đong cai tri. Sau khi đat đuoc ca hai muc đich, ba the hien thien chi va su đac thang cua minh bang cach cho truong nam va la nguoi thua ke Joseph, đen cho Nghi vien, do đo nhan đuoc su đong cam tu cac quy toc.
Nam 1741, nha cam quyen Ao thong bao voi Maria Theresia rang nguoi dan Bohemia muon Karl Albert la vua cua ho. Maria Theresia, tro nen tuyet vong, cong them ganh nang mang thai, đa viet thu cho em gai ba: "Toi khong biet lieu thanh pho co con cho toi sinh con nua khong." Ba tuyen bo trong cay đang la se la hien gio ba khong co gi het va khong co ai bao ve vuong quoc cua ba khi viet cho thu tuong Bohemia, Ba tuoc Philip Kinsky: "Toi đa quyet đinh roi. Chung ta phai đanh cuoc tat ca moi thu đe bao ve Bohemia." Ngay 26 thang 10, Tuyen hau tuoc Bavaria chiem đuoc Prague va tu xung la Vua cua Bohemia. Maria Theresia, luc đo đang o Hungary, đa khoc khi biet tin mat Bohemia. Karl Albert đuoc bau lam Hoang đe La Ma Than Thanh ngay 24 thang 1 nam 1742. Nu Đai vuong cong, coi cuoc bau cu nay la mot tham hoa, đa chop lay co hoi khi ke thu cua ba chua kip chuan bi bang cach tien hanh mot chien dich mua đong; vao ngay cai ngay ma ong ta đuoc bau lam Hoang đe. Quan Ao duoi su chi huy cua Ludwig Andreas von Khevenhuller chiem giu Munich, can cu đau nao cua Karl Albert.
Hiep uoc Breslau đuoc ky ket vao thang 6 nam 1742 cham dut chien tranh giua Ao va Pho. Nu Đai vuong cong chuyen huong tan cong sang Bohemia va som thu lai vung đat nay. Quan Phap rut chay khoi Bohemia vao mua đong nam đo. Ngay 12 thang 5, 1743, Maria Theresia tu xung la Nu vuong cua Bohemia tai Nha tho St. Vitus.
Nguoi Pho cam thay lo lang vi quan đoi Ao đang o ben kia song Rhine, va Friedrich chiem lay Prague vao thang 8 nam 1744. Ke hoach cua nguoi Phap that bai khi Karl Albert chet vao thang 1 nam 1745. Nguoi Phap chiem đong Ha Lan thuoc Ao vao thang 5.
Francois Etienne đuoc bau lam Hoang đe La Ma Than thanh ngay 13 thang 9 nam 1745, tro thanh Franz I cua Thanh che La Ma. Nuoc Pho đong y cong nhan Franz, nhung Maria Theresia mot lan nua phai chap nhan đe mat Silesia voi Hiep uoc Breslau thang 12 nam 1745. Chien tranh keo dai them ba nam nua, voi cac tran đanh o mien bac Italia, Ha Lan thuoc Ao. Hiep uoc Aix-La-Chapelle, đat dau cham dut cua Chien tranh Ke vi Ao, cong nhan chu quyen cua Pho o Silesia va Maria Theresia cat nhuong Cong quoc Parma cho Felipe cua Tay Ban Nha.


Chien tranh Bay nam Friedrich cua Pho mo cuoc tan cong vao Saxony vao thang 8 nam 1756, bat đau Chien tranh Bay nam. Hoang hau Maria Theresia va Kaunitz muon rang sau khi chien tranh ket thuc, Ao quoc se lay lai đuoc Silesia. Ao lan nay lien quan voi Phap va Nga, trong khi Anh lien quan voi Pho va Bo Đao Nha. Viec cho Ao mot khoan tro cap khong lo đa am anh Phap quoc. Nguoi Phap khong to chuc tang cuong phong thu o Tan Phap; nuoc Anh de dang chiem đuoc Louisbourg nam 1758, va tiep tuc tan cong vao New France.
Maximilian von Browne thong linh quan đoi Ao. Vi thieu quyet đoan trong Tran Lobositz nam 1756, ong bi thay the boi Vuong cong Karl Alexander xu Lorraine, em chong cua Maria Theresia. Friedrich bi giat minh boi tran Lobositz; ong to chuc mot cuoc tan cong vao thang 6 nam 1757. Tran Kolin sau đo la mot thang loi quyet đinh cho Ao. Friedrich mat 1 phan 3 so quan cua minh va truoc khi tran chien ket thuc, ong chay khoi chien truong. Tuy nhien, cuoi nam sau ong gianh đuoc mot chien thang ngoan muc truoc quan Ao tai Leuthen, va đam bao cho su kiem soat cua nguoi Pho tai Silesia trong suot phan con lai cua cuoc chien.
Maria Theresia cong khai than van cho that bai cua nguoi Phap nam 1758. Phap quoc, đa tim cach đe lien minh ca nhan Anh-Hanover giu thai đo trung lap trong suot phan con lai cua cuoc chien, vao thang 9, 1757, nhung mat no vao thang 1 nam sau. Thang 6 ba that bai nang ne o Krefeld va quan Phap buoc phai triet thoai khoi Rhine.
Nam 1759, hoi nghi hoa binh o The Hague khong thu đuoc ket qua gi. Lien tuc cac that bai cua lien minh Phap-Ao, va đen nam 1762, Nu hoang Yelizaveta cua Nga qua đoi. Nguoi ke vi ba ta, Pyotr III rat nguong mo Friedrich, va khong tiep tuc ung ho Phap nua. Pho bat đau to chuc cac chien dich đanh đuoi quan Ao tu Saxony, va quan Phap tu Hesse-Kassel. Mac du ba cung co đuoc mot vai thanh cong, nhung cac luc luong chinh đa kiet suc, va cuoc xung đot roi vao be tac voi chi phi chien tranh ngay cang ton kem, Maria Theresia khong con tin vao kha nang co the gianh lai Silesia. Cac hiep đinh hoa binh ky ket o Hubertusburg va Paris đoi hoi nguoi Phap đap ung nhung đieu kien khac nghiet, va ba buoc phai tu bo het cac thuoc đia o chau My. Voi nguoi Ao, co the coi đo giong nhu "tinh trang truoc cuoc chien" (status quo ante bellum).


Cuoc song gia đinh Trai qua 20 nam, Maria Theresia ha sinh 16 đua con, 13 nguoi trong so đo song sot sau khi chao đoi. Con lon cua ba, Maria Elisabeth (1737–1740), chao đoi chua đay mot nam sau le thanh hon cua cha me. Mot lan nua, nhung đua be gai, Maria Anna, nguoi con gai lon nhat song sot, va Maria Karolina Ernestina (1740–1741), tro thanh noi that vong cua hoang toc vi ho khong phai la con trai. Trong khi đang buoc vao cuoc chien bao ve ngai vang, Maria Theresia cuoi cung cung sinh đuoc mot hoang nam co ten thanh la Saint Joseph, nguoi ma trong suot 9 thang thai ki ba đa cau khan rat nhieu, hi vong đo se la con trai. Nguoi con đuoc Maria Theresia yeu thuong nhat, Maria Christina, chao đoi vao sinh nhat thu 25 cua ba, bon ngay truoc that bai cua quan đoi Ao tai Chotusitz. hon 5 nguoi con ra đoi trong chien tranh: Maria Elisabeth, Karl, Maria Amalia, Leopold va Maria Karolina (1748–1748). Trong thoi gian nay, gan nhu ba mang thai va sinh con lien tuc; viec chien su va viec Hoang hau Maria Theresia sinh con dien ra gan nhu đong thoi. Nam nguoi con chao đoi trong thoi gian giua hai cuoc chien tranh: Chien tranh Ke vi Ao va Chien tranh Bay nam: Maria Johanna, Maria Josepha, Maria Karolina, Ferdinand va Maria Antonia. Ba ha sinh nguoi con ut, Maximilian Franz, trong thoi ki Chien tranh Bay nam, o tuoi 39. Maria Theresia khang đinh rang, neu khong phai do mang thai lien tuc, ba đa co the đich than ra chien truong.
Me cua Maria Theresia, Hoang hau Elisabeth Christine, qua đoi nam 1750. Bon nam sau, nu gia su cua Maria Theresia, Marie Karoline von Fuchs-Mollard cung mat. Ba to long biet on vi nu gia su nay bang cach an tang ba ta o Ham mo Hoang gia chung voi cac thanh vien hoang toc nha Habsburg.
Khong lau sau khi nhung nguoi con nho chao đoi, Maria Theresia đa tinh chuyen hon su cho nhung nguoi con lon. Ba đung ra lam đai dien cho cac cuoc hon su cung voi đieu hanh cac chien dich va quan ly cong viec quoc gia. Ba đoi xu voi cac con bang tinh thuong nhung lai su dung ho nhu nhung con co tren van co chinh tri, va san sang hi sinh hanh phuc cua ho vi loi ich cua quoc gia. Nhu mot nguoi me tan tuy va thong thai, ba viet thu cho tat ca cac con it nhat mot lan mot tuan va tu tin rang minh co quyen the hien uy quyen đoi voi cac con bat ke thu bac va tuoi tac cua ho.

Sau sinh nhat thu 50 vao thang 5 nam 1767, Maria Theresia mac phai benh đau mua tu nguoi con dau, Maria Josepha cua Bavaria. Ba qua khoi, nhung vi tan hoang hau thi khong. Maria Theresia sau đo buoc con gai cua ba, Nu Đai vuong cong Maria Josepha, cau nguyen cung minh trong Ham mo Hoang gia ke ben lang mo cua Hoang hau Maria Josepha. Nu Đai vuong cong bat đau phat benh đau mua hai ngay sau khi cac đai than đen tham lang mo va cung som quy tien. Maria Karolina thay the nguoi chi tro thanh vo hua hon cua vua Ferdinando IV cua Napoli. Maria Theresia tu trach ban than vi cai chet cua con gai trong suot phan con lai cua cuoc đoi ba, vi vao thoi điem đo, chua co khai niem ve thoi gian u benh, nguoi ta tin rang nguyen nhan can benh cua Maria Josepha la do lay tu thi the cua co hoang hau.
Thang 4, 1770, con gai ut cua Maria Theresia, Maria Antonia ket hon voi Louis, Tru quan nuoc Phap, thong qua nguoi đai dien o Vien. Maria Antonia khong đuoc giao duc đay đu, va khi nguoi Phap đen cau hon, Hoang hau Theresia bat đau giao duc cho co con gai nho nay can than đe co co the song tot trong trieu đinh Versailles. Maria Theresia gui thu hai tuan mot lan cho Maria Antonia, luc nay đuoc goi theo ten Phap la [Marie Antoinette], trong đo ba thuong trach cu con gai vi qua luoi bieng va su phu phiem va mang co vi khong sinh đuoc mot đua con nao.
Maria Theresia khong chi quan tam đen Maria Antonia, ba khong thich tinh de dat cua Leopold va thuong xuyen trach cu ong vi qua nhat nheo. Ba chi trich mot co con gai khac la Maria Karolina vi cac hoat đong chinh tri, Ferdinand thieu to chuc, va Maria Amalia thi qua yeu tieng Phap va ngao man. Nguoi con duy nhat ba khong la mang thuong xuyen la Maria Christina, con gai yeu cua ba, mac du Christina khong the sinh mot hau due nao khoe manh đe Maria Theresia co the su dung trong muc đich chinh tri.
Mot trong nhung hi vong lon cua Maria Theresia la co nhieu chau, nhung đen thoi điem qua đoi ba moi co khoang 20; tat ca cac chau gai cua ba đeu đuoc đat ten giong ba, ngoai tru Caroline xu Parma, co chau gai ca cua Maria Amalia.


= Con cai =


Quan điem va chinh sach ton giao Giong nhu tat ca cac thanh vien cua Hoang toc Habsburg, Maria Theresia la giao dan Cong giao La Ma, va la mot nguoi mo đao. Ba tin rang su thong nhat ton giao la can thiet cho mot đat nuoc hoa binh va dut khoat bac bo y tuong khoan dung ton giao. Tuy nhien, ba khong bao gio cho phep Giao hoi can thiep vao nhung thu ba coi la đac quyen cua mot vi vua va giu khoang cach voi Rome. Ba kiem soat viec lua chon Tong Giam muc, Giam muc va Tu vien truong.
Cach tiep can voi van đe ton giao cua Maria Theresia khac voi nhung nguoi tien nhiem, vi ba chiu anh huong tu nhung nguoi Jansenist. Hoang hau ung ho nhiet thanh viec cai đao sang Cong giao La Ma bang cach đam bao luong huu cho cac tin đo. Ba dung nap nguoi Cong giao Hy Lap va đoi xu binh đang giua ho voi nguoi Cong giao Roma.
Ben canh su tan tam cua minh voi Kito giao, co đuoc biet đen rong rai voi loi song kho hanh cua minh, đac biet la trong thoi gian goa bua 15 nam.


= Dong Ten =
Moi quan he giua ba voi cac tu si dong Ten kha phuc tap. Mot tin đo cua giao phai nay đa day do ba khi con nho, la nguoi đo đau cua ba, va tham gia giao duc ton giao cho hoang truong tu. Cac tu si Dong Ten co nhieu the luc va co anh huong lon trong nhung nam đau cua trieu đai cua Maria Theresia. Tuy nhien, cac bo truong cua Maria Theresia thuyet phuc ba rang nhu the se la mot moi nguy hiem cho chinh quyen quan chu chuyen che. Sau mot thoi gian do du phan van, ba đa ban hanh mot sac lenh theo đo loai bo tu si dong Ten khoi tat ca cac co quan cua trieu đinh, tiep đo la cam đao mot cach triet đe. Ba đa cam luu hanh cac an pham cua Giao hoang Clement XIII co noi dung bao ve loi ich cua cac tu si dong Ten, kip thoi tich thu tai san cua ho khi Giao hoang Clement XIV tien hanh đan ap.


= Nguoi Do Thai va nguoi Khang Cach =

Mac du cuoi cung ba cung phai tu bo co gang cai đao het nhung nguoi Khang Cach sang Cong giao, Maria Theresia coi nguoi Khang Cach va Do Thai la moi nguy hiem cho vuong quyen va co gang đe ngan chan ho. Hoang hau co le mang quan niem ki thi ton giao, đa thua huong nhung đinh kien truyen thong cua to tien cua ba. Đay la mot san pham cua long sung kinh ton giao sau sac va khong đuoc giu bi mat trong thoi gian cai tri cua ba. Nam 1777, ba viet ve nhung nguoi Do Thai: "Ai gia biet rang khong co khong co đieu te hai nao lon hon giong nguoi Do Thai, su lua loc cua chung, cho vay nang lai va tham lam khien cho than dan cua ai gia phai bi khon kho. Do đo can thiet la phai tranh cang xa cang tot, bon Do Thai phai bi tranh xa va cach li."
Ba đanh thue vo cung khac nghiet đoi voi nhung nguoi Do Thai sinh song tren lanh tho Harsburg, va vao thang 12 nam 1744 thi đe nghi cac vuong hau tim cach truc xuat nguoi Do Thai khoi lanh đia. Muc đich đau tien cua ba la truc xuat tat ca nguoi Do Thai vao ngay 1 thang 1 nam 1745, nhung sau đo ba đa chap nhan loi khuyen cua cac đai than, nhung nguoi quan tam toi so luong nguoi bi truc xuat trong tuong lai, nen mo rong thoi han đen thang 6. Ba cung doi nguoi Tin Lanh tu Ao đen Transylvania va giam so ngay le thanh va hoat đong cua tu vien. Nam 1777, ba tu bo y đinh truc xuat nguoi Tin Lanh sau khi Joseph, nguoi đa phan đoi y đinh nay, đe doa se thoai vi hoang đe va cung roi khoi đat nuoc. Cuoi cung, co đa buoc phai cap cho ho mot so khoan dung bang cach cho phep ho đe tho rieng. Joseph coi chinh sach ton giao cua me minh la "bat cong, khong tinh nguong, khong the, co hai va vo ly"..
Trong thap ki tri vi thu ba, do chiu anh huong tu can than nguoi Do Thai Abraham Mendel Theben, Maria Theresia đa ban hanh sac lenh theo đo khoi phuc mot so quyen loi chi nguoi Do Thai. Ba đa ngan cam viec buoc tre em Do Thai chuyen sang Thien Chua giao vao nam 1762, va nam 1763 ba cam giao si Cong giao đoi tien sua le cua cac than dan Do Thai cua ba. Nam 1764, ba ra lenh phong thich nhung nguoi Do Thai đa bi bo tu vi toi phi bang mau o lang Orkuta. Mac du khong thich su manh me cua nguoi Do Thai, Maria Theresia ho tro hoat đong thuong mai va cong nghiep cua nguoi Do Thai.


Cai cach Maria Theresia bi coi la qua bao thu trong chinh sach ton giao, nhung thuc hien mot so cai cach quan trong đe tang cuong hieu qua quan su va quan lieu cua Ao. Ba dung Ba tuoc Friedrich Wilhelm von Haugwitz, nguoi hien đai hoa quan đoi đe che bang cach thiet lap đoi quan thuong truc gom 108.000 nguoi, tra luong cho ho bang 14 trieu Gulden rut ra tu moi đat đai hoang gia. Chinh quyen trung uong chiu trach nhiem cho quan đoi, mac du Haugwitz lap ra che đo thue danh cho gioi quy toc, nhung nguoi truoc kia khong bao gio phai tra thue. Maria Theresia đa giam sat viec thong nhat chuc thu tuong hai nuoc Ao va Bohemia vao thang 5, 1749.
Maria Theresia đa tang gap đoi thu nhap cua chinh phu trong khoang 10 nam tu 1754 đen 1764, mac du no luc cua ba khi tang thue tang lu va quy toc chi thanh cong mot phan. These financial reforms greatly improved the economy.
Nam 1760, Maria Theresia thanh lap Hoi đong Nha nuoc, bao gom cac tuong cua đat nuoc, ba thanh vien cua gioi quy toc cao cap va ba hiep si, phuc vu nhu mot uy ban gom nhung nguoi co kinh nghiem va co nhiem vu tu van cho ba. Hoi đong cua nha nuoc khong co đu tham quyen hanh phap hoac lap phap, nhung van cho thay su khac biet voi hinh thuc chinh phu đuoc su dung boi Friedrich II cua nuoc Pho. Khong giong nhu nhung nguoi ke nhiem, Maria Theresia khong phai la mot nha cai tri đoc tai, ma ba đa hanh đong nhu la bo truong cua chinh minh. Pho se ap dung hinh thuc nay cho chinh phu cua ho sau nam 1807.


= Y hoc =

Gerard van Swieten, nguoi ma Maria Theresia đa tuyen dung sau cai chet cua em gai minh, Nu Đai vuong cong Maria Anna, thanh lap Benh vien đa khoa Vien, cai cach he thong giao duc cua Ao va tung la bac si rieng cua Hoang hau. Sau khi cho đoi van Swieten đen gap, Maria Theresia đe nghi ong đe nghien cuu ve cac van đe lien quan đen ty le tu vong o tre so sinh o Ao. Theo khuyen cao cua ong ta, ba đa thuc hien mot nghi đinh, theo đo se kham nghiem tu thi bat buoc đoi voi tat ca cac truong hop tu vong tai benh vien o thanh pho Graz, thanh pho lon thu hai cua Ao. Luat nay - van con hieu luc ngay nay - ket hop voi dan so tuong đoi on đinh cua Graz, dan đen mot trong cac ho so kham nghiem tu thi quan trong nhat va đay đu nhat tren the gioi. Maria Theresia cam viec tu lap ra cac bai chon xac nguoi chet moi ma khong đuoc chinh phu cho phep truoc đo, do đo ngan can tinh trang chon cat lang phi va mat ve sinh. Quyet đinh tiem ngua đau mua sau tran đai dich nam 1767 chung to ba chap nhan chiu trach nhiem khong nho cho viec thay đoi quan điem tieu cuc ve tiem chung cua cac bac si Ao. Hoang hau tu minh ung ho viec tiem chung o Ao bang cach to chuc buoi toi đe thet đai 65 đua tre đau tien đuoc tiem chung o Cung đien Schonbrunn.


= Quyen dan su =
Mot trong so nhung cai cach khac la Codex Theresianus, bat đau nam 1752 va ket thuc nam 1766, đa xac đinh cac quyen dan su. Nam 1776, Ao cam thieu song phu thuy va tra tan. Sau đo đao luat nay bi thu hoi, nhung su tien bo cua no van đuoc nhieu nguoi ghi nhan. Khong co su nhat tri voi Joseph, nhung voi su ho tro cua cac co quan ton giao, Maria Theresia đa phan đoi viec bai bo tra tan. Sinh ra va lon len giua ki nguyen co đien va hien đai, ba thay kho co the hoa nhap voi trao luu Khai sang, đo la ly do tai sao ba lai chi đi theo mot cach cham chap nhung cai cach nhan đao tren luc đia.


= Chinh sach ton giao =

Cai cach chinh lien quan đen Giao hoi Cong giao Roma đa đuoc khoi xuong va thuc hien boi chinh Maria Theresia, trong khi nhung cai cach duoi quan tam đoi tuong khong theo đao Cong giao chu yeu xuat phat tu con trai ba. Cac chinh sach cua giao hoi cua Maria Theresia, giong nhu nhung nguoi tien nhiem cua ba, von rat sung đao, đa khong dua tren nguyen tac chong ton giao, nhung ve bao đam tinh uu viet cua Nha nuoc trong viec kiem soat trong moi quan he cua Giao hoi voi Nha nuoc.


= Giao duc =
Nhan thuc đuoc su bat cap cua bo may quan lieu o Ao, va đe cai thien no, Maria Theresia cai cach giao duc vao nam 1775. Trong mot he thong truong hoc moi dua tren mo hinh o Pho, tat ca tre em bat ke nam nu o đo tuoi tu sau đen muoi hai đeu phai đi hoc. Cai cach giao duc bi phan đoi tu nhieu ngoi hang; Maria Theresia nghien nat nhung bat đong bang cach ra lenh bat giu tat ca nhung nguoi phan đoi. Mac du y tuong rat tot, nhung cac cuoc cai cach nay khong thanh cong nhu mong đuoc vi khong co kinh phi đuoc cung cap tu nha nuoc; vi vay tren toan bo lanh tho Ao, mot nua dan so khong biet chu cung vao the ky XIX.
Hoang hau cho phep nhung nguoi ngoai Cong giao đuoc phep theo hoc Đai hoc va khong ngan can su ra đoi cua cac đoi tuong the tuc (nhu phap luat), anh huong đen su suy giam cua nen than hoc hien đang la nen tang chinh cua giao duc đai hoc.


Thoi ki cuoi Hoang đe Franz qua đoi ngay 18 thang 8 nam 1765, trong khi ong va trieu đinh đang o Innsbruck đe to chuc đam cuoi cho con trai thu hai, Leopold. Maria Theresia bi suy sup tinh than. Con trai lon nhat cua ho, Joseph, tro thanh Hoang đe. Maria Theresia bo het tat ca đo trang suc, cat phang mai toc cho ngan đi, son mau đen cho can phong va mac ao tang trong suot quang đoi con lai. Ba hoan toan rut lui khoi trieu đinh, cac su kien cong cong va cac buoi xem hat. Trong nhung nam goa phu cuoi đoi, ba đa danh toan bo thang tam va ngay muoi tam moi thang o mot minh trong can phong cua minh, đieu nay anh huong tieu cuc đen suc khoe tam ly cua ba. Ba noi ve cam giac cua minh sau khi chong mat: "Ai gia hien tai hau nhu khong biet gi het, ai gia bay gio giong nhu mot con thu khong co suc song va muc đich đe song."
Ngay sau khi ke vi hoang đe, Joseph khong co nhieu lanh đia bang cha cua ong đa co nam 1740. Tin tuong rang hoang đe phai co đu lanh đia đe duy tri tinh toan ven cua Đe quoc, Maria Theresia, nguoi đang nam quyen quan ly nhieu vung lanh tho rong lon cua minh, tuyen bo Joseph la đong cai tri voi ba tren 17 thang 9 nam 1765. Tu đay, hai me con thuong xuyen bat đong y kien voi nhau. Gia tai 22 million gulden ma Joseph thua huong tu cha ngay lap tuc bi sung vao ngan kho. Maria Theresia gap mot mat mat nua boi cai chet cua Haugwitz thang 2 nam 1766. Ba giao cho con trai quyen kiem soat quan đoi sau cai chet cua Ba tuoc Leopold Joseph von Daun.
Theo nhu Robert A. Kann, Maria Theresia la mot quan chu co tri tue tren trung binh nhung kem hon hai nguoi con trai, Joseph va Leopold. Ong khang đinh rang ba van so huu nhung pham chat đuoc đanh gia cao o mot vi vua: trai tim am ap, suy nghi thuc te, tinh quyet đoan va kha nang nhan thuc cao. Quan trong nhat, ba san sang nhan ra su vuot troi ve tri tue cua mot so co van so voi minh va san sang lang nghe y kien đong gop cua cac bo truong cua minh ngay ca khi y tuong cua ho khac voi minh. Joseph, tuy nhien, đa khong bao gio co the thiet lap moi quan he tot voi cac co van, mac du quan điem chinh tri cua ho gan gui hon voi Joseph hon la Maria Theresia.

Moi quan he giua Maria Theresia va Joseph la khong phai la hoan toan lanh nhat nhung thuc la phuc tap khi hai tinh cach đoi lap cua ho đung đo nhau. Mac du la nguoi thong minh, nhung the luc cua Maria Theresia thuong Joseph thu minh lai. Đoi khi, ba cong khai nguong mo tai nang va thanh tich cua con trai, nhung chi trich ong ta sau lung.. Ba viet: "Ai gia voi Hoang thuong khong bao gio nhin mat nhau ngoai tru trong bua an... Tam tinh cua hoang thuong te đi moi ngay... Lam on đot buc thu nay đi... Ai gia khong muon vuong phai scandal nao." Trong mot buc thu khac, gui đen mot nguoi ban cua Joseph, ba phan nan: "Hoang thuong tranh ne ai gia... Ai gia la chuong ngai duy nhat cua Ngai, va vi the la mot ganh nang... Thoai vi co le la cach hay nhat luc nay đe giai quyet moi chuyen."
Sau nhieu lan suy xet, ba quyet đinh khong thoai vi. Joseph thuong đe doa me minh la se tu chuc đong nhiep chinh va hoang đe, nhung ong cung đa khong lam nhu vay. Ba thuong đe doa se thoai vi, nhung hiem khi thuc hien nghiem tuc; Maria Theresia tin rang su hoi phuc cua ba sau benh đau mua vao nam 1767 la mot dau hieu cho thay Chua muon ba đe tri vi cho đen khi chet. Đo la vi loi ich cua Joseph vi ba cho rang neu ba nam quyen trong tay, hoang đe co the đo loi cho ba khi gap that bai nao đo va do đo tranh đuoc ganh nang trach nhiem cua mot vi vua.
Joseph va Hoang tu Kaunitz chia nhau phan vung thu nhat cua Ba Lan du co su phan đoi cua Maria Theresia. Y nghi cua ba khi tu choi y tuong phan chia la neu lam nhu the se lam ton thuong nguoi dan Ba Lan. Hai nguoi kia nay lap luan rang đa qua muon đe huy bo sac lenh phan chia luc nay. Ben canh đo, Maria Theresia phai đong y voi su phan vung khi ba nhan ra rang Friedrich II cua Pho va Yekaterina II cua Nga se lam đieu đo du co hay khong su tham gia cua Ao. Maria Theresia đoi hoi va cuoi cung khong co đuoc Galicia va Lodomeria, mot tinh tuyen bo đuoc chu quyen cua quoc vuong Hungary ke tu the ky thu 13; theo loi cua Friedrich, "Ba ta khoc cang nhieu, ba ta mat cang nhieu".


Qua đoi va di san Nguoi ta khong chac rang Maria Theresia co hoan toan hoi phuc sau can benh đau mua ba mac phai nam 1767, nhieu su gia the ki XVIII đa khang đinh nhu vay. Ba thuong hay kho tho, met moi, ho, đau minh, so chet va mat ngu, Ve sau ba con mac benh phu ne.
Maria Theresia lam benh vao ngay 24 thang 11 nam 1780, be ngoai co ve nhu la bi cam lanh. Bac si cua ba, Dr. Stork cho rang tinh trang benh la nghiem trong. Ngay 28 thang 11, ba ban bac ve nghi thuc cuoi cung, va ngay hom sau, luc 9 gio toi, ba qua đoi voi tat ca nhung nguoi con con lai o ben canh. Sau su kien nay, Nha Habsburg cham dut va thay vao đo la Nha Habsburg-Lothringen. Joseph, đong cai tri cac lanh tho cua Habsburg, ke vi ba. Đoi thu lau nam cua ba, Friedrich cua Pho khi nghe tin ba qua đoi, đa noi rang ba đa đem lai vinh du cho ngai vang va gioi tinh cua ba, va mac du ong giao chien voi ba trong bon cuoc chien tranh, ong khong bao gio coi ba la ke thu.
Sau nhieu that bai lien tuc tren linh vuc ngoai giao-quan su nhung nam 1730, Ao quoc duong nhu bi suy yeu, tham chi la đung tren bo vuc cua su sup đo. Sau thoi ki tri vi 40 nam, Maria Theresia đe lai mot đe che co dau hieu hoi sinh va co anh huong đen phan con lai cua chau Au trong suot the ky 19. Co đa thiet lap cho Habsburg lanh mot he thong hanh chinh hieu qua cho phep no van la mot suc manh rat lon thuoc chu quyen cua rieng minh, ma khong can su ho tro cua Thanh che La Ma. Con chau ba theo guong to tien, tiep tuc cai cach cac đe che. Viec mua lai Vuong quoc Galicia va Lodomeria cho phep đe che la mot chinh the đa quoc gia, cung la mot nguyen nhan quan trong dan đen su diet vong cua no. Ba đe xuat chinh sach giao duc bat buoc, nhu la mot chinh sach Đuc hoa, cuoi cung dan đen su hoi sinh cua nen van hoa Czech.
Hoang hau Maria Theresia đuoc an tang tai Ham mo Hoang gia, thanh Vien ben canh chong ba trong cung mot chiec quan tai ma ba đa khac luc sinh thoi.


Danh hieu đay đu Danh hieu cua Maria Theresia sau cai chet cua ba la:
Maria Theresia, boi An Đien cua Chua, Hoang thai hau cua La Ma, Nu vuong cua Hungary, Bohemia, Dalmatia, Croatia, Slavonia, Galicia, Lodomeria, etc.; Nu Đai vuong cong Ao; Nu Cong tuoc Burgundy,Styria, Carinthia va Carniola; Đai Cong nuong Transylvania; Nu Ba tuoc Moravia; Nu Cong tuoc Brabant, Limburg, Luxemburg, Guelders, Wurttemberg, Upper va Lower Silesia, Milan, Mantua, Parma, Piacenza, Guastalla, Auschwitz va cua Zator; Cong nuong Swabia; Nu Ba tuoc hoang gia Habsburg, Flanders, Tyrol, Hainault, Kyburg, Gorizia va Gradisca; Nu Ba tuoc Burgau, Upper va Lower Lusatia; Nu Ba tuoc Namur; Phu nhan cua Wendish Mark va Mechlin; Goa phu Cong nuong Lorraine va Bar, Goa phu Đai Cong nuong Toscana.


To tien Trong van hoa đai chung Maria Theresia xuat hien trong vai tro thu linh cua quan Ao trong tro choi đien tu, Civilization V: Gods & Kings.


Xem them Maria-Theresien-Platz
SMS Kaiserin und Konigin Maria Theresia
Nhung chien dich quan su cua Maria Theresia
Thaler Maria Theresia
295 Theresia
Terezin
Pha he vuong toc Bohemia
Pha he vuong toc Hungary
Danh sach nhung nguoi co nhieu con


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Ban mau:Commons The loai-inline
Maria Theresia (Catholic Encyclopaedia)
Maria Theresia, Nu Đai vuong cong cua Ao
Maria Theresia
Maria Theresia, (1717–1780) Nu Đai vuong cong cua Ao (1740–1780) Queen of Hungary and Bohemia (1740–1780) Luu tru ngay 2 thang 7 nam 2010 tai Wayback Machine
http://mariaTheresia.com/children.html Luu tru ngay 16 thang 8 nam 2016 tai Wayback Machine