Phim tieu su (tieng Anh: biographical film hoac biopic ) la mot bo phim kich hoa cuoc đoi cua mot hoac nhieu nhan vat phi hu cau hoac co that trong lich su. Nhung bo phim ke tren the hien cuoc song cua mot nhan vat lich su va ten that cua nhan vat chinh đuoc su dung. Chung khac voi phim chinh kich tai lieu va chinh kich lich su o cho chung co ke toan dien cau chuyen cuoc đoi cua mot nguoi hoac it nhat la nhung nam lich su quan trong nhat trong cuoc đoi cua ho.


Boi canh Nhung hoc gia ve dong phim tieu su gom co George F. Custen cua Đai hoc Staten Island va Dennis P. Bingham cua Đai hoc Indiana–Đai hoc Purdue Indianapolis. Trong cuon Bio/Pics: How Hollywood Constructed Public History (1992), Custen xem the loai nay đa chet cung voi ky nguyen xuong phim Hollywood, va đac biet la Darryl F. Zanuck. Mat khac, nghien cuu Whose Lives Are They Anyway? The Biopic as Contemporary Film Genre nam 2010 cua Bingham cho thay cach ma dong phim truong ton duoi dang mot the loai đuoc he thong hoa bang cach su dung nhieu trope giong nhu trong ky nguyen xuong phim, chung đi theo mot quy đao tuong tu nhu cach ma Rick Altman the hien trong nghien cuu Film/Genre cua ong. Bingham cung coi phim tieu su nam va phim tieu su nu la hai dong rieng biet, dong phim tieu su nam thuong nhac đen nhung thanh tuu to lon, con dong phim tieu su nu thuong nhac đen viec phu nu tro thanh nan nhan. Tac pham Bio-Pics: a life in pictures (2014) cua Ellen Cheshire đa đanh gia cac bo phim cua Anh/My tu cac thap nien 1990 va 2000. Moi chuong đanh gia cac bo phim quan trong đuoc lien ket theo nghe nghiep va ket thuc bang danh sach xem them. Christopher Robe cung viet ve cac chuan muc gioi tinh lam nen tang cho dong phim tieu su trong bai bao "Taking Hollywood Back" cua ong đang tren an pham Cinema Journal nam 2009.
Roger Ebert đa len tieng bao ve phim The Hurricane va nhung bop meo trong dong phim tieu su noi chung: "nhung nguoi tim kiem su that ve mot nguoi đan ong tu bo phim ve cuoc đoi anh ta cung co the tim kiem no tu nguoi ba yeu quy cua anh ta. ... The Hurricane khong phai la mot bo phim tai lieu ma la mot phim du ngon."


Tuyen vai Khau tuyen vai co the gay tranh cai trong cac bo phim tieu su. Tuyen vai thuong la can bang giua su giong nhau ve ngoai hinh va kha nang hoa than nhung tinh cach cua nhan vat. Anthony Hopkins thay rang le ra anh khong nen đong vai Richard Nixon trong Nixon vi hai nguoi khong giong nhau. Viec chon John Wayne vao vai Thanh Cat Tu Han trong The Conqueror đa bi phan đoi vi Wayne la nguoi My ma lai đuoc chon vao vai Kha han Mong Co. Gioi phe binh Ai Cap chi trich viec chon Louis Gossett Jr. (mot dien vien nguoi My goc Phi) vao vai tong thong Ai Cap Anwar Sadat trong bo phim truyen hinh ngan tap Sadat vao nam 1983. Ngoai ra, mot so nguoi phan đoi viec chon Jennifer Lopez trong phim Selena vi co la nguoi goc Puerto Rico o Thanh pho New York trong khi Selena la nguoi My goc Mexico.


Mieu ta nhan vat tren phim Vi cac nhan vat đuoc hoa than la nguoi that, ho co hanh đong va tinh cach đuoc cong chung biet đen (hoac it nhat la đuoc ghi lai trong lich su), cac vai dien phim tieu su đuoc xem la mot trong nhung vai dien đoi hoi khat khe nhat đoi voi ca dien vien nam va nu. Warren Beatty, Faye Dunaway, Ben Kingsley, Johnny Depp, Jim Carrey, Jamie Foxx, Robert Downey Jr., Brad Pitt va Eddie Redmayne đeu nhan đuoc su ton trong moi tren tu cach la dien vien kich sau khi đong vai chinh trong phim tieu su: Beatty va Dunaway lan luot vao vai Clyde Barrow va Bonnie Parker trong Bonnie and Clyde (1967), Kingsley vai Mahatma Gandhi trong Gandhi (1982), Depp vai Ed Wood trong Ed Wood (1994), Carrey vai Andy Kaufman trong Man on the Moon (1999), Downey vai Charlie Chaplin trong Chaplin (1992), Foxx vai Ray Charles trong Ray (2004), va Redmayne vai Stephen Hawking trong The Theory of Everything (2014).
Mot so bo phim tieu su co tinh phong đai su that. Phim Confessions of a Dangerous Mind dua tren cuon hoi ky noi tieng cung ten cua nguoi dan tro choi truyen hinh Chuck Barris đuoc nhieu nguoi biet đen, trong đo anh ta tu nhan minh la mot điep vien CIA. Kafka ket hop ca cuoc đoi cua tac gia Franz Kafka va nhung khia canh sieu thuc trong tieu thuyet cua ong. Bo phim They Died with Their Boots On cua Errol Flynn ke cau chuyen ve Custer nhung bi lang man hoa qua đa. Phim The Doors cua Oliver Stone (chu yeu noi ve Jim Morrison) đuoc đanh gia cao vi nhung điem tuong đong giua Jim Morrison va nam dien vien Val Kilmer: ngoai hinh ua nhin va giong hat hay, nhung nguoi ham mo va cac thanh vien trong ban nhac khong thich cach Val Kilmer hoa than Jim Morrison, mot so canh tham chi con la hoan toan dan dung.
Nam 2018, bo phim tieu su ca nhac Bohemian Rhapsody (dua tren cuoc đoi cua ca si Queen Freddie Mercury) đa tro thanh bo phim tieu su co doanh thu cao nhat lich su.


Xem them Tieu thuyet tieu su
Tieu su trong van hoc
Danh sach phim tieu su


Chu thich