Treo cay bung hung (danh phap khoa hoc: Sitta nagaensis) la mot loai chim trong ho Treo cay (Sittidae). Đay la mot loai treo cay co trung binh, co chieu dai 12,5–14 cm (4,9–5,5 in). Phan tren co mau xanh xam đac, voi soc đen ro ret. Phan duoi co mau xam nhat tu co hong đen bung, voi mau đo gach o hai ben suon. Phan duoi đuoi co mau trang va xu xi. Loai nay phat ra cac loai tieng keu khac nhau, đoi khi co the nghe giong nhu tieng bao đong cua cac loai thuoc chi Troglodytes va tieng hot la tieng rang rac đon đieu, khuon mau, đien hinh la tieng chichichichi. Hanh vi cua loai it đuoc biet đen, nhung co le chung an đong vat chan khop nho, hat va sinh san tu thang 3 đen thang 5. To thuong nam trong mot cai lo tren than cay va o đe co tu hai đen nam qua trung.
Treo cay bung hung đuoc tim thay o phia đong bac An Đo, mot so vung cua Tay Tang va mien trung nam Trung Quoc, keo dai xuong phia đong Myanmar va tay bac Thai Lan. Cac quan the biet lap cung song o Nam Lao va Viet Nam. Loai nay chu yeu song trong rung thuong xanh hoac rung thong, nhung cung co the song trong rung hon hop hoac rung rung la. Moi truong song tu nhien cua chung la rung am đat thap nhiet đoi hoac can nhiet đoi va rung nui nhiet đoi am hoac can nhiet đoi. Phan bo theo đo cao cua loai thay đoi tuy theo đia phuong, nhung dao đong tu 915–4.570 m (3.002–14.993 ft). Loai nay đuoc nha tu nhien hoc nguoi Anh Henry Haversham Godwin-Austen mo ta vao nam 1874 va đat ten khoa hoc la Sitta nagaensis. Ten khoa hoc cua loai bat nguon tu day đoi Naga, noi mau vat đien hinh đuoc thu thap. Treo cay bung hung thuoc nhom europaea, bao gom treo cay Kashmir (S. cashmirensis) va treo cay A Au (S. europaea) — điem chung la tat ca đeu xay dung loi vao to cua chung. Quan the cua loai khong đuoc uoc tinh, nhung duong nhu đang giam. Tuy nhien, pham vi cua chim la tuong đoi rong, va Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te phan loai treo cay lung hung la loai it quan tam.


Phan loai Treo cay bung hung đuoc nha tu nhien hoc nguoi Anh Henry Haversham Godwin-Austen mo ta va đat danh phap la Sitta nagaensis vao nam 1874. Ten loai la su ket hop giua naga va hau to Latinh -ensis (nghia la "sinh song o"), am chi khu vuc ma mau vat cua loai đuoc thu thap la o day đoi Naga. Treo cay bung hung đuoc đat trong phan chi Sitta (Linnaeus, 1758), mot phan chi hiem khi su dung.
Nam 2014, Eric Pasquet va cac đong nghiep đa cong bo nghien cuu phat sinh loai dua tren viec kiem tra DNA nhan va ty the cua 21 loai treo cay. Nhom europaea co lien quan đen hai loai treo cay song o vung đa, gom treo cay nui đa mien Tay (S. neumayer) va treo cay nui đa mien Đong (S. tephronota). Trong nhom europaea, treo cay Himalaya (S. himalayensis) va co the la treo cay may trang (S. victoriae) co hinh thai gan giong voi treo cay bung hung. Mac du khong đuoc đua vao nghien cuu, nhung co ve đay la loai co so. Ngoai ra, treo cay bung hung co quan he chat che voi treo cay A Au (S. europaea) va treo cay Kashmir (S. cashmirensis).


= Phan loai =
Treo cay bung hung co ba phan loai đuoc cong nhan:

S. n. montium (La Touche, 1899), ban đau co danh phap la Sitta montium, song o mien đong Tay Tang, đong va nam Trung Quoc, Myanmar va tay bac Thai Lan.
S. n. nagaensis (Godwin-Austen, 1874), song o đong bac An Đo va tay Myanmar.
S. n. grisiventris (Kinnear, 1920), ban đau co danh phap la Sitta europaea grisiventris khi S. n. nagaesis van con đuoc coi la mot phan loai cua treo cay A Au (S. europaea), song o tay nam Myanmar, nam Lao va mien nam Viet Nam.
Phan loai S. n. montium đuoc cho co the la ket qua cua qua trinh lai giua treo cay bung hung va Sitta europaea sinensis, hoac it nhat la co the lai giong voi chung. Đieu nay đuoc cho la co the xay ra do cac mau vat thu đuoc cua S. e. sinensis la hon hop va co bao gom mot mau vat cua treo cay bung hung. Vi nhung ly do nay, Jean-Francois Voisin va cac đong nghiep đa chi đinh mot loai rieng biet vao nam 2002 voi danh phap Sitta sinensis (Verreaux, 1871). Viec quy ket cac quan the o tay nam Myanmar va nam Đong Duong vao cung phan loai S. n. grisiventris, voi S. n. nagaensis xen ke giua cac quan the nay o phia tay Myanmar, thi duong nhu khong the đuoc chap nhan va phan loai cua chung van chua đuoc xac minh.


Mieu ta = Bo long va cac thong so =

Treo cay bung hung la mot loai treo cay co trung binh, dai 12,5–14 cm (4,9–5,5 in). Phan tren co mau xanh xam đac tu đinh đau đen đuoi, voi mot đuong vien mau đen ro ret keo dai đen goc canh. Phan duoi co mau xam nhat, đo đam cua mau da bo tuy thuoc vao phan loai hoac đo mon cua bo long. Hai ben suon sau mau đo gach sam tuong phan manh voi phan con lai cua phan duoi. Phan duoi đuoi, co the co cung mau tuy thuoc vao phan loai, co đuong vien lon mau trang o cuoi long hoac mot mang trang gan chop đuoi.
Loai nay khong co bieu hien di hinh gioi tinh ro ret. Hai ben suon phia sau cua con đuc co mau đo gach đam, đam hon va it mau cam hon so voi long phu đuoi duoi, trong khi hai ben suon cua con cai co mau hung, đong mau voi long phu đuoi duoi. Con cai cung co phan duoi xin mau hon, va con non co mau da bo hon so voi con truong thanh co bo long mon. Mong mat co mau nau đen nau sam, mo co mau xam đen đen đen voi phan goc cua mo duoi (va đoi khi la phan goc cua mo tren) co mau xam đa phien hoac xam xanh. Chan co mau nau sam, xanh luc hoac xam xanh, co mong vuot gan nhu đen.
Trong ba phan loai đuoc cong nhan co cac bien the ve co ban la thay đoi co doc đo tuy moi truong song. Cac quan the o Trung Quoc (S. n. montium) co phan duoi mau da bo, nhung phan nay co mau xam xin hon va thuan khiet hon khi chung di chuyen ve phia nam trong vung phan bo cua loai. O Đong Bac An Đo va tay Myanmar, S. n. nagaensis co bo long tuoi voi mau da bo nhu S. n. montium co bo long mon. O mien nam Viet Nam va tay nam Myanmar, S. n. grisiventris co phan duoi mau xam thuan hon S. n. nagaensis. Con truong thanh trai qua qua trinh thay long hoan toan sau mua sinh san, tu thang 5 đen thang 6, con truoc đo thi qua trinh thay long dien ra khong hoan toan.


= Cac loai tuong tu =

Pham vi phan bo cua treo cay bung hung trung voi pham vi cua treo cay Myanmar (S. neglecta). Tuy nhien, treo cay bung hung co the de dang đuoc phan biet qua mau sac cua phan duoi va su thieu tuong phan giua hai ben đau va co hong, trong khi cac loai khac co cam, ma va vung mang tai co mau trang tuong phan voi phan duoi co mau đo gach đen nau cam. Tuy nhien, o loai treo cay bung hung, mot so ca the co bo long tuoi (đac biet la o S. n. montium) co the co phan duoi gan nhu trang non nhu o mot so ca the cai hoac con non cua treo cay Myanmar. Treo cay bung hung co the đuoc nhan ra nho phan tren mau xanh đam hon, xin mau hon, boi hai ben suon mau đo tuong phan voi mau da bo va boi phan đuoi cua no, voi cac long co vien mau đo tao thanh hoa tiet "vay", trong khi chung gan nhu trang đong nhat o treo cay Myanmar.
Phan loai S. n. montium cung co the bi nham lan voi phan loai S. e. sinensis cua treo cay A Au (S. europaea) khi chung cung ton tai o Tu Xuyen va Phuc Kien. Trong khi S. e. sinensis co phan duoi cam hon, mot so ca the treo cay A Au cai co the kho phan biet voi treo cay bung hung o bo long tuoi. Hai loai nay co the đuoc phan biet qua tieng keu cua chung, khi treo cay bung hung khong co am dwip đac trung cua treo cay A Au. Cac giong lai giua hai loai đa đuoc ban luan, khi quan the tren nui cua S. e. sinensis, giong nhu treo cay bung hung, co mat duoi xam hon, mat tren sam mau hon va lon hon cac ca the o vung đat thap. Tuy nhien, treo cay bung hung tham chi con xam hon va khong co ma mau trang nhu treo cay A Au.
O tay nam Trung Quoc, treo cay bung hung song trong pham vi cua treo cay Van Nam (S. yunnanensis). Tuy nhien, treo cay Van Nam nho hon, co lop long may (supercilium) mau trang va phan duoi mau trang nhat, tron. Chung khong co mau nau đo o hai ben suon. O đong bac An Đo va tay bac Myanmar, treo cay bung hung co the bi nham lan voi treo cay Himalaya (S. himalayensis), boi ca hai loai đeu co moi truong song tuong tu nhau. Tuy nhien, treo cay Himalaya co mot đom trang o phia tren long bay đuoi giua va co phan duoi mau cam nhieu hon, nhung hai ben suon khong co mau đo gach hay phan duoi đuoi khong co cac đom trang. Treo cay lon (S. magna), von co pham vi phan bo trung voi treo cay bung hung o An Đo, Myanmar, Va Thai Lan, khac voi treo cay bung hung o kich thuoc lon hon nhieu, co soc ngang mat (eyestripe) min hon va co vung quanh nhan cau (calotte) sang hon phan con lai cua vung giua gay va lung (mantle).


Sinh thai hoc va hanh vi Treo cay bung hung đuoc khao sat la thuong song mot minh hoac theo cap, hoac tao thanh cac đan kiem an hon hop ngoai mua sinh san. Do đo, vao mua đong, chung co the đuoc quan sat thay cung voi cac loai bac ma (Paridae) nhu bac ma mao (Maclolophus spilonotus), hoac bac ma đuoi dai (Aegithalidae), go kien, lach tach (Alcippe) va khuou lun đuoi đo.


= Tieng hot =
Tieng keu cua treo cay bung hung rat đa dang, voi am thanh sit hoac sit-sit, lap lai nhanh voi nhieu bien to khac nhau va theo chuoi khong đeu. Tieng tchip hoac tchit cung tuong tu, nhung kho hon đoi khi đuoc phat ra, thuong o dang rung, goi nho đen tieng keu bao đong cua tieu lieu mua đong (Troglodytes hiemalis). Tieng keu bao đong cua treo cay bung hung  đuoc mo ta trong tai lieu tieng Anh duoi dang am thanh mui gom quir, kner hoac mew, cung nhu mot tieng tsit kim loai, nhan manh, đoi khi đuoc lap hai lan hoac lap lai theo chuoi nhanh. Giai đieu la tieng luc lac rang cua hoac tremolo rap khuon, đon đieu theo kieu chichichichichi ... hoac trr-rrrrrrr-ri ..., keo dai chua đen mot giay hoac đoi khi cham lai thanh chi-chi-chi-chi-chi ... hoac diu-diu-diu- diu-diu, goi nho đen giai đieu cua treo cay A Au.


= Thuc an =
Treo cay bung hung thuong tim kiem thuc an tren mat đat, tren đa, goc cay gia hoac tren cay. Khong co thong tin cu the ve khau phan an, nhung co the loai nay an đong vat chan khop nho va hat.


= Sinh san =
Mac du mua sinh san thay đoi theo vung, nhin chung no dien ra tu thang 3 đen thang 5 o Thai Lan, thang 3 đen thang 6 o An Đo, thang 4 đen đau thang 6 o mien đong Myanmar va thang 4 đen thang 5 o Phuc Kien. O Nat Ma Taung, chim con som nhat đuoc quan sat thay la vao ngay 31 thang 3. Theo quan sat đuoc thuc hien o Thai Lan va Viet Nam, viec xay to bat đau vao thang 1. Cai to nam o đo cao khoang 10 m (390 in), trong hoc cay hoac goc cay.
Treo cay bung hung, giong nhu treo cay A Au va cac loai khac trong ho, co the lot bun o loi vao cua to đe thu nho lo va tu đo tranh kha nang chim con bi an thit. Đay to đuoc lot bang nhung manh vo cay va reu, tren cung co long. Chim đe tu hai đen nam qua trung. Moi qua co kich thuoc trung binh 18,6 mm × 13,8 mm (0,73 in × 0,54 in) o S. n. nagaensis va 18,3 mm × 14 mm (0,72 in × 0,55 in) o S. n. montium. Trung co mau trang voi cac cham đo tren nen đom đo tim va tap trung chu yeu o đau lon hon cua qua trung.


Phan bo va moi truong song Treo cay bung hung song Tay Tang đen Duyen hai Nam Trung Bo Viet Nam. O An Đo, loai nay chi đuoc tim thay o cac bang vien đong Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Assam va Meghalaya. O Myanmar, loai chim nay phan lon song o nua phia đong cua đat nuoc, tu bang Kachin đen it nhat la bang Shan va tran sang phia tay Thai Lan. Ngoai ra chung cung co mat tren day đoi Chin o tay Myanmar. Loai nay lam to o Tay Tang va trung nam Trung Quoc, tu tay Tu Xuyen đen Van Nam va mot vung nho o tay nam Quy Chau. Mot quan the biet lap cung sinh song tren nui Hoang Cuong o phia tay bac Phuc Kien. Ngoai ra con co hai quan the biet lap khac o phan cuc nam trong pham vi phan bo cua loai, gom mot quan the tren Cao nguyen Lam Vien o mien nam Viet Nam, va mot quan the đuoc bao cao co o Cao nguyen Bolaven cua Lao.
Treo cay bung hung thuong sinh song o cac khu rung thuong xanh o vung cao, hoac cac khu rung va mang thong moc tren cac rang kho giua rung thuong xanh. Xet theo tung vung, chung cung xuat hien o rung rung la o đong bac An Đo, trong cac rung soi Quercus subsericea va rung khi moc o đong bac Myanmar, rung van sam (Picea sp.), rung lanh sam (Abies sp.) hoac đo quyen o Van Nam, hoac rung duong (Populus sp.) va oc cho (Juglans sp.) o Tu Xuyen. Su phan bo theo đo cao dao đong tu 1.400–2.600 m (4.600–8.500 ft) o An Đo, Thai Lan va Myanmar, đoi khi co the len toi 3.200 m (10.500 ft) o Myanmar. Chim cung xuat hien o đo cao 1.050–3.500 m (3.440–11.480 ft) o Tay Tang va Tu Xuyen va cao đen 4.570 m (15.000 ft) o Van Nam. Quan the o mien Nam Viet Nam song o đo cao khoang 915–2.285 m (3.002–7.497 ft).


Tinh trang va đe doa So luong ca the treo cay bung hung đang suy giam do pha huy va phan manh sinh canh, nhung pham vi cua loai rat lon va đuoc uoc tinh la 3,8 trieu km2 (1,5 trieu dam vuong), va loai nay noi chung la pho bien trong pham vi cua chung. Vi nhung ly do nay, Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te (IUCN) phan loai  treo cay bung hung la loai it quan tam. Mot nghien cuu đuoc thuc hien nam 2009 đa co gang du đoan tac đong cua bien đoi khi hau đoi voi su phan bo cua mot so loai treo cay bang cach mo hinh hoa hai kich ban. Nguoi ta du đoan rang pham vi cua treo cay bung hung co the bi thu hep khoang 15,9–17,4% trong khoang thoi gian tu nhung nam 2040 đen nam 2069.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Du lieu lien quan toi Sitta nagaensis tai Wikispecies