Communist China and the Free World's Future la bai phat bieu cua Ngoai truong Hoa Ky Michael R. Pompeo vao ngay 23 thang 7 nam 2020, tai Bao tang Thu vien Tong thong Richard Nixon toa lac o bang California. Trong bai phat bieu, Pompeo nhan manh rang The gioi Tu do nen xich lai gan nhau, trao quyen cho nhan dan Trung Quoc, thuc đay chinh quyen Trung Quoc phai thay đoi.


Boi canh Ngay 21 thang 7, Mike Pompeo "keu goi 'toan the gioi' đung len chong lai Trung Quoc". Vao ngay 22 thang 7 nam 2020, mot ngay truoc bai phat bieu, Bo Ngoai giao Trung Quoc thong bao rang Tong Lanh su quan Trung Quoc tai Houston, Texas, bi chinh phu Hoa Ky ra lenh đong cua cac hoat đong trong vong 72 gio. Truoc đo, Pompeo đi đen chau Au đe "tap hop cac nha lanh đao co quan điem cung ran hon voi Bac Kinh va gap go cac nha bat đong chinh kien Trung Quoc song luu vong".


Phat bieu Bai phat bieu cua ong Pompeo len song sau khi Co van An ninh Quoc gia Robert C. O'Brien, Giam đoc FBI Christopher A. Wray va Bo truong Tu phap Hoa Ky William Barr co đoi loi nhan xet tinh hinh. Pompeo cho rang nhung loi nhan xet đo đe cap lan luot đen he tu tuong, tinh hinh gian điep va nen kinh te, va nhiem vu cua ong la se tong hop tat ca ba yeu to đo lai voi nhau, tu đo "chi ra chi tiet cac moi đe doa tu Trung Quoc tac đong nhu the nao đoi voi nen kinh te cua chung ta [Hoa Ky], đoi voi tu do cua chung ta [Hoa Ky] va đoi voi tuong lai cua cac nen dan chu tu do tren the gioi".
Bai phat bieu cua Pompeo đat ra cau hoi ve 50 nam huu nghi Hoa Ky-Trung Quoc. Ong cho rang neu the gioi tiep tuc tu do, thi "mo hinh cu ve tinh huu nghi mu quang voi Trung Quoc đon gian la se khong the nao thuc hien đuoc". Ong đe cap đen viec Trung Quoc xu ly va đoi pho voi chung SARS-CoV-2, voi tinh hinh o Hong Kong, Tan Cuong, cac vu thao tung thi truong cua Trung Quoc va ve viec quan đoi Trung Quoc ngay cang tro thanh "moi đe doa". Tuy nhien, Pompeo rach roi giua nhan dan Trung Quoc voi Đang Cong san Trung Quoc (ĐCSTQ) noi rang, "chung ta cung phai bat tay huu nghi va trao quyen cho nhan dan Trung Quoc... mot dan toc nang đong, yeu tu do, hoan toan khac biet voi Đang Cong san Trung Quoc". Ong noi "loi noi doi lon nhat la Đang Cong san Trung Quoc la viec noi thay cho 1,4 ty nguoi von đang bi ap buc va so hai noi ra chinh kien", trong khi tren thuc te, "ĐCSTQ đang run so truoc tu duy trung thuc cua nguoi dan Trung Quoc hon bat ky ke thu ngoai xam nao". Ong cung noi them "Tong Bi thu Tap Can Binh la mot nguoi tin tuong thuc su vao mot he tu tuong đoc tai toan tri von tung bi sup đo". Pompeo keu goi The gioi Tu do xich lai gan nhau hon đe khien chinh quyen Trung Quoc phai thay đoi.


= Chu thich trong bai phat bieu =


 The gioi tu do  Pompeo đa đe cap đen khai niem "the gioi tu do" trong bai phat bieu cua minh mot vai lan. Ong noi đen cuoc đau tranh giua the gioi tu do va cac cuong quoc cong san nhu ĐCSTQ. Tuc la cuoc đau tranh chong lai nhung nguoi muon co mot "he thong quoc te trieu cong, noi cac nuoc nho phuc tung cac cuong quoc lon, thay vi mot trat tu quoc te dua tren luat le noi cac nuoc nho huong quyen binh đang", va cuoc đau tranh chong lai ĐCSTQ khong phu thuoc vao quyen tu nhien hoac tinh mo cua thi truong. Pompeo noi rang the gioi tu do đa nuoi duong Trung Quoc tro thanh mot nen kinh te lanh manh, va đoi lai Đang Cong san Trung Quoc hien đang loi dung khai thac the gioi tu do.


 Richard Nixon  Pompeo đe cap đen chinh sach can du cua Richard Nixon voi Trung Quoc va mot bai bao trong đo Nixon đa viet ve moi quan he voi Trung Quoc, trong đo noi rang "the gioi khong the an toan cho đen khi Trung Quoc thay đoi" va "muc tieu cua Hoa Ky nen la tao ra su thay đoi".  Pompeo cung trich loi phat bieu cua Nixon ve viec ĐCSTQ đa tro thanh mot "con quai vat Frankenstein".


 Lien Xo  Pompeo noi rang mot so sai lam ma Lien Xo đa mac phai trong qua khu ma gio đay ĐCSTQ đang đi theo vet xe đo. Ong cung neu len su khac nhau giua Lien Xo va ĐCSTQ, chang han nhu su hoi nhap sau rong cua Trung Quoc trong boi canh toan cau. Pompeo cung nhac đen viec Tong thong Ronald Reagan su dung cum tu " Tin tuong, nhung phai xac minh lai" (nguyen goc: trust, but verify) khi noi toi Lien Xo. Pompeo tuyen bo rang: "khong tin tuong va phai xac minh lai" (nguyen goc: distrust and verify) khi noi toi ĐCSTQ.


 Nhung nguoi bat đong chinh kien Trung Quoc  Pompeo nhac đen Nathan Law, Nguy Kinh Sinh va Vuong Đan trong bai phat bieu cua minh. Ca Nguy va Vuong đeu co mat tren khan đai va Pompeo yeu cau ho cong khai su hien dien cua minh. Pompeo goi Nguy Kinh Sinh la "cha đe cua phong trao dan chu Trung Quoc" va Vuong Đan la nguoi song sot sau [Tham sat] Quang truong Thien An Mon, la "mot sinh vien chu chot khong ngung đau tranh vi tu do cho nguoi dan Trung Quoc". Pompeo noi rang trong qua khu cac nha lanh đao Hoa Ky thuong "phot lo hoac coi thuong loi noi cua nhung nha bat đong chinh kien dung cam cua Trung Quoc, nhung nguoi đa canh bao chung ta ve ban chat cua che đo ma chung ta đang đoi mat" va su hop tac cua Hoa Ky voi nhung nguoi bat đong chinh kien se ngay cang đuoc cung co.


 Hollywood  Pompeo tuyen bo rang Hollywood, "trung tam tu do sang tao cua Hoa Ky, va la noi tu chi đinh lam nha phan xu cho cong bang xa hoi, lai la noi tu kiem duyet, loai bo nhung gi gay bat loi cho Trung Quoc, tham chi la nhe nhat." 


Phan ung James Palmer cua to tap chi Foreign Policy cho rang phan ung cua Trung Quoc đoi voi bai phat bieu Pompeo "nhe nhang mot cach đang ngac nhien". Phan ung nhe nhang hon nay đuoc cho la do "tham hoa ngoai giao gan đay" cua Trung Quoc.  Hoa Xuan Oanh, nha ngoai giao cao cap cua Trung Quoc đa tweet rang qua bai phat bieu cua minh, Pompeo “muon the hien minh la John Foster Dulles cua the ky 21, khoi đong mot cuoc thap tu chinh moi chong lai Trung Quoc trong mot the gioi toan cau hoa. Nhung gi Pompeo đang lam la vo ich nhu con kien co gang lay chuyen cai cay". Ba nhan manh rang:"Đa đen luc tat ca nhung nguoi yeu chuong hoa binh tren toan the gioi tien len phia truoc đe ngan chan hanh đong cua Pompeo lam ton hai the gioi".
Hugh Hewitt, chu tich cua Quy Richard Nixon, noi rang "đay la bai phat bieu se đuoc cac nha lich su chinh sach đoi ngoai coi la then chot trong nhieu nam toi". Trong bai bao co tieu đe "Nhung gi Mike Pompeo khong hieu ve Trung Quoc, Richard Nixon va chinh sach đoi ngoai cua Hoa Ky" (Nguyen goc: What Mike Pompeo doesn't understand about China, Richard Nixon and U.S. foreign policy) đang tren to The Washington Post, Richard N. Haass đa cho rang Pompeo đua ra nhieu loi xuyen tac lich su trong bai phat bieu cua minh va khong co mot đe xuat nao ve con đuong thuc hien phia truoc. Thomas Wright, trong bai bao cua Brookings co tieu đe "Bai phat bieu sieu thuc cua Pompeo ve Trung Quoc", đa so sanh cac tuyen bo cua Pompeo voi phat bieu cua Matthew Pottinger. Wright ket thuc bang cach trich dan Kelly Magsamen cua Trung tam Tien bo Hoa Ky, "Thay vi hoach đinh chinh sach đoi ngoai cua Hoa Ky hoan toan xoay vao cuoc canh tranh voi Trung Quoc, chung ta nen huong vao cac nuoc đong minh dan chu, đi kem voi muc tieu cung co va xuc tac phat trien the gioi tu do".  Scott Kennedy thuoc Trung tam Nghien cuu Chien luoc va Quoc te nhan xet rang "Lam cach nao đe Hoa Ky hinh thanh mot mat tran thong nhat chong lai Trung Quoc trong khi chinh Hoa Ky đang bat nat cac nuoc đong minh cua minh, bo đi cac the che đa phuong va thuc đay co lap kinh te (khoi Trung Quoc) ma chang co nuoc nao ung ho?" 


Tham khao