Phero Maria Khuat Van Tao (1900–1977) la mot giam muc nguoi Viet Nam thuoc Giao hoi Cong giao Roma. Ong tung đam nhan vai tro Giam muc chinh toa tien khoi Giao phan Hai Phong tu nam 1960 đen nam 1977. Truoc đo, ong tung đam nhan vai tro Giam quan Tong Toa Đia phan Hai Phong tu nam 1955 đen nam 1960, kiem Giam quan Tong toa Đia phan Bac Ninh tu nam 1955 đen nam 1963 (tu nam 1960 thang cap thanh giao phan Bac Ninh). Khau hieu Giam muc cua ong la "Chien thang trong bac ai".


Than the va tu hoc Phero Maria Khuat Van Tao sinh ngay 1 thang 1 nam 1900 tai Ha Thach, Bat Bat (nay thuoc xa Ha Thach, thi xa Phu Tho), Phu Tho thuoc giao phan Hung Hoa. Tai lieu sach Chung Tu cua mot Muc Tu ghi nhan ong que quan tai xa Xuan Van, huyen Phuc Tho, tinh Son Tay (nay thuoc xa Xuan Đinh, huyen Phuc Tho, thanh pho Ha Noi). Ong co ten khai sinh la Phero Khuat Van An, con trai đau long cua ong Giuse Khuat Van Đinh va ba Anna Nguyen Thi Loi.
Nam 11 tuoi, cau be Khuat Van An quyet đinh đi theo con đuong tu tri va đuoc linh muc Giuse Nguyen Cong Trieu thuoc giao phan Hung Hoa nhan lam nghia tu. Tu đay, cau mang ten moi la Khuat Van Tao. Sau nam sau đo, cau đuoc cho nhap hoc tai tieu chung vien Ha Thach tai phu Lam Thao, tinh Phu Tho. Sau muoi nam tu hoc, Khuat Van Tao đuoc trieu ve hoc triet ly tai Hung Hoa.


Thoi ky linh muc Sau mot khoang thoi gian dai tu hoc, ngay 10 thang 6 nam 1933, Pho te Phero Khuat Van Tao tien đen viec đuoc truyen chuc linh muc. Sau khi đuoc thu phong, tan linh muc Khuat Van Tao đuoc cu lam linh muc pho, ho tro linh muc Maze Kim, sau la giam muc Hung Hoa. Nam 1939, ong đuoc bo nhiem phu trach truong tap (đao tao giao si Cong giao) moi thanh lap. Linh muc Tao đa đam nhan vai tro nay đen sau nam 1945.
Giam muc Maze va cac linh muc nguoi Phap bi yeu cau ve Ha Noi, linh muc Khuat Van Tao phai đam nhiem moi cong tac o Nha chung (Toa giam muc) Hung Hoa voi nhieu vai tro khac nhau nhu Quan ly Đia phan, linh muc chinh xu Hung Hoa, Be tren Truong Tap. Thang 5 va thang 10 nam 1947, may bay chien đau cua Phap rai bom Toa giam muc Hung Hoa va trong lan thang 10 chiem đong Toa giam muc trong khoang thoi gian vai ngay. Sau khi quan đoi Phap rut khoi Toa giam muc, ho buoc linh muc Khuat Van Tao theo ho. Vi khong mong muon theo Phap, linh muc Tao buoc quan đoi Phap tuyen bo ve viec ho buoc linh muc Tao theo ho, sau đo ong moi chiu đi. Đay la su kien khien chinh quyen Viet Nam xem rang ong theo Phap.
Sau khi đuoc quan đoi Phap tha tu do, linh muc Khuat Van Tao tro ve Son Tay, thanh lap trai di cu Van Coi trong khoang thoi gian đau nam 1951. Nam 1952, Giam muc bo nhiem ong phu trach Tieu chung vien Thanh Giuse o Tong, đong thoi ong tiep tuc xay dung mot trai di cu o Kim Son. Trai Kim Son hoat đong cho đen khi giao dan di cu vao Nam nam 1954.


Thoi ky giam muc = Bo nhiem va tan phong =
Nam 1954, Giam muc đuong nhiem Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong (Đia phan Hai Phong) Giuse Truong Cao Đai di cu vao Nam theo hiep đinh Geneve. Phan lon cac linh muc, giao dan Đia phan cung quyet đinh di cu vao Nam. Thoi ky giam muc Khuat Van Tao quan nhiem chi con 9 linh muc con kha nang cu hanh muc vu tren tong so 11 linh muc va tat ca tuoi đeu đa cao.
Thang 2 nam 1955, Giam muc Maze Kim nhan tin bao rang Kham su Toa Thanh can gap linh muc Khuat Van Tao cang som cang tot. Linh muc Tao xin giay thong hanh, đap xe đap đen Ha Noi đe thuc hien cuoc gap. Tai cuoc gap nay, Kham su Toa Thanh loan tin Toa Thanh bo nhiem linh muc Tao lam giam muc hieu toa, cai quan 2 đia phan Hai Phong va Bac Ninh. Linh muc Tao tu choi voi ly do kho hen bat luc. Sau khi nghe Kham su xac nhan Hai Phong đa co linh muc Tong đai dien va bo qua y kien cua Đai dien Tong Toa Đia phan Ha Noi Giuse Maria Trinh Nhu Khue, linh muc Tao bo ve Hung Hoa. Linh muc Khuat Van Tao viet trong hoi ky: Mung tham, toi voi lay xe đap thung thinh thuan gio đap nguoc đen nha ngu mot giac ngon, khong nho tu be đen hom ay co giac ngu nao ngon nhu the chang. Mung vi du sao giao phan nay cung co nguoi “đung mui chiu sao”, minh co suy nghi them ve viec trach cu” cung khong sao. Thang 8 nam 1955, Kham su lai lap lai đe nghi voi linh muc Tao va lan nay ong chap nhan đe nghi lam giam muc. Viet trong hoi ky, ong cho biet so di nhan chuc vu la do co the hung mui chiu sao, đo đan cac linh muc.
Tren thuc te, ngay 7 (hoac 8) thang 5 nam 1955, Toa thanh đa ra sac lenh bo nhiem linh muc Phero Maria Khuat Van Tao lam Giam muc, chuc giam muc Hieu toa Carilla, đam nhan vai tro Giam quan Tong toa Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong. Ngoai ra, Toa Thanh con bo nhiem tan giam muc lam Giam quan Tong Toa tai Hat Đai dien Tong Toa Bac Ninh. Viec bo nhiem nay nham thay the giam muc Truong Cao Đai di cu va giam muc Đa Minh Hoang Van Đoan cua Bac Ninh bi gay xuong chan xin đi Hong Kong.
Sau khi chinh thuc bo nhiem, viec tan phong bi tri hoan nhieu lan. Kham su Toa Thanh yeu cau to chuc le tan phong bang bat ky cach nao. Tin bo nhiem đuoc cong bo, Giam muc Maze Kim đen bao tin cho chinh quyen tinh Son Tay va ho cho rang viec noi bo cua Cong giao nen khong lien quan đen chinh quyen. Tuy vay, nguoi ho tro mua cac le phuc giam muc bi bat giu tai Ha Noi cung cac pham phuc vua mua trong vong mot thang. Le tan phong ngay 7 thang 2 nam 1956 tai nha tho Son Tay do Giam muc Hung Hoa Jean-Marie Maze Kim chu phong. Thanh phan tham gia le khong co bat ky giao dan nao, chi gom cac giao si voi cac vai tro khac nhau: giam muc truyen chuc va thu chuc, linh muc Tong Đai dien ten Thi va linh muc Hien trong vai tro tro phong. Ngoai ra con co linh muc Vy phuc trach le nghi va linh muc Hue đuoc phan cong bo cui va gac cong.


= Nham chuc va muc vu =
Sau khi đuoc tan phong, giam muc Khuat Van Tao khong đuoc chinh quyen đia phuong cap giay di chuyen. Viec nay đuoc giai quyet khi trinh thu tuong Viet Nam Dan chu Cong hoa Pham Van Đong. Tuy vay, đen ngay 23 thang 3 nam 1956, giam muc Tao moi đuoc cap phep va len đuong nham chuc đen Bac Ninh vao ngay hom sau.
Tai Bac Ninh, giao dan đi dan cong nen đen chieu moi đen gap mat tan giam muc. Tai đay, giam muc Khuat Van Tao khuyen giao dan tin cay men tho Chua, thuong yeu đoan ket va trung thanh voi Chua, voi Hoi Thanh, voi To quoc. Sau đo, ong đen chao tham Uy ban Hanh chinh tinh Bac Ninh va moi ho đen du buoi tiec do đia phan to chuc. Tai buoi lien hoan, giam muc Khuat Van Tao keu goi nguoi Cong giao tich cuc yeu nuoc Viet Nam tren het nhung khong đuoc thu han cac quoc gia khac, tham gia tich cuc cac viec ich nuoc loi dan. Ngoai ra, giam muc Tao con keu goi đoan ket Bac Ninh, giai cap va ho tro nha cam quyen sang suot nham muu ich cho đat nuoc. Quoc gia ong am chi co the la mien Nam Viet Nam, vi ong cho rang viec boi xau giua hai mien lam nguoi ngoai chi cam thay toan quoc (Viet Nam) toan xau.
Mot ngay sau bua lien hoan, giam muc Khuat Van Tao thuc hien cac cong tac muc vu: bau hoi đong đia phan, phung vu Tuan Thanh, cu hanh nghi le cuoi Cong giao, phep Them Suc, rua toi, tham trai phong, tham cac giao xu, giao ho. Ong đuoc phep tham giao dan, tinh Bac Giang cap giay cho phep ngay gio va đia điem đuoc đen, chi can trinh cho chinh quyen đia phuong. Sau qua trinh van đong chinh quyen tinh Bac Ninh, đem ngay 27 thang 4 nam 1956, ong đuoc cap giay thong hanh đi Hai Phong. Trong thoi gian o tinh Bac Ninh, luc vua ve nhan đia phan, giam muc Tao đa keu goi khong phan biet giai cap, luan đieu nay lam cho ong bi chat van boi Uy ban Hanh chinh Bac Ninh vao ngay 19 thang 4. Khi bi chat van ve van đe đoan ket giai cap, giam muc Khuat Van Tao neu len y kien cua ong nay rang nhung nguoi đia chu khong phai luc nao cung tu boc lot ma giau co va quy đinh phap luat khong the bat hoi to nhu đa dien ra đuoc.
Đen Hai Phong, chi co vai linh muc va giao dan đon Tan giam muc vi ho đang trong phong trao Cai cach ruong đat. Ong đen chao tham Uy ban Hanh chinh Thanh pho Hai Phong, Mat tran To Quoc va gui loi moi ho tham du tiec tra do cac giao xu ngoai thanh to chuc. Ong chinh thuc nham chuc tai Đia phan Hai Phong ngay 28 thang 4 nam 1956.
Chi hai ngay sau chinh thuc nham chuc, ngay 30 thang 4 nam 1956, giam muc Khuat Van Tao tiep đon linh muc Vo Thanh Trinh va Nguyen Hieu Le đen tu Uy ban Lien Lac Cong Giao tu mien Nam. Giam muc Tao tuyen bo khong ban to cho phep cu hanh cac nghi thuc Cong giao cho hai linh muc nay đe ho lam muc vu tai bat ky đia điem nao trong hai Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong va Bac Ninh. Cuoi thang 5 nam 1956, giam muc Tao sinh giay thong hanh đen Ha Noi nhung chinh quyen thanh pho Hai Phong yeu cau chi chap thuan neu tu Ha Noi, giam muc Tao ve Bac Ninh. Giam muc Tao phan đoi viec nay va đuoc thanh pho chap nhan viec tro lai Hai Phong.
Sau chuyen tham Ha Noi, ong đen tham va thuc hien cac cong viec muc vu Cong giao tai Đia phan Bac Ninh cho đen ngay 28 thang 6 nam 1956 thi tro lai Hai Phong. Mot ngay sau khi tro ve, đon cong an Nha may Nuoc trieu tap ong hai lan voi ly do thu tuc thong hanh nhung khong co van đe quan trong. Tai Hai Phong, Mat Tran To Quoc khu Ta Ngan (gom cac tinh Hai Duong, Hung Yen, Hai Phong, Nam Đinh, Thai Binh ngay nay) phe phan giam muc Khuat Van Tao ve chu truong tra lai tai san cua cho đia chu, goi Linh Muc Vu Xuan Ky - chu tich Uy ban Lien lac Cong Giao toan quoc, la Lucifer va khong đe cap đen long yeu nuoc trong cac chuyen đi muc vu. Sau khi co nhung chuyen tham muc vu thang 6 nam 1956 tai Bac Ninh, mai đen ngay 23 thang 8 nam 1956, sau nhieu van đe đang ky va xin phep chinh quyen, ong moi co giay thong hanh đe len đuong tham muc vu cac giao xu, giao ho thuoc đia phan Hai Phong. Ong đi nhieu noi va moi noi đeu ghi chep ve cac điem chinh yeu. Cac chuoi tham muc vu ket thuc vao ngay 5 thang 11 nam 1956, khi ong cu hanh le kinh cac chan phuoc Tu Đao Viet Nam tai giao xu Lieu Dinh, sau đo ve thuc hien nghi thuc cam phong cho cac thay cao tuoi cung nhu cac linh muc. Sau nghi thuc cam phong, giam muc Khuat Van Tao tiep tuc tham muc vu cac giao xu thuoc đia phan Bac Ninh cho toi cuoi nam 1956 moi tro lai Hai Phong. Nhieu lan cac chuyen đi muc vu gap mua lon va ong phai loi nuoc đen nha tho, co khi vi giam muc đoi la khi ket thuc cong viec.
Giam muc Khuat Van Tao thuong tay chay va kien quyet khong cap phep cu hanh cac nghi le Cong giao cho cac linh muc theo Uy ban Lien lac Cong giao, tien than cua Uy ban Đoan ket Cong giao. Phai đoan cua Giam muc Pavol Brezanoczy đen Hai Phong nam 1961 trong phai đoan chinh phu Hungary khong đuoc ong tiep đon vi cong tac voi chinh quyen do Cong san lanh đao. Trong hoan canh thieu linh muc, ong van quyet đinh đinh chi linh muc Pham Quang Phuoc, khong cho linh muc nay cu hanh cac bi tich Cong giao. Linh muc Phuoc nhieu lan nho su can thiep tu cac to chuc chinh quyen va ong nay van đong Uy ban Hanh chinh Hai Phong, Mat tran To Quoc, Uy ban Lien lac Cong giao va nhieu thanh phan giao dan gay ap luc nham yeu cau giam muc Tao chap nhan cho ong cu hanh cac nghi le Cong giao. Phan ung cua giam muc Khuat Van Tao khong mang tinh ca nhan vi chinh sach chung cua Giao hoi Cong giao vao thoi gian nay, voi thu tu Toa Thanh ngay 7 thang 5 nam 1955 va Quyet Nghi cua cac Be Tren đia phan o Viet Nam ngay 13 thang 3 nam 1955 khong cho cac giao dan gia nhap Uy ban Lien lac Cong giao. Moi quan he giua linh muc Phuoc va giam muc Tao van con binh thuong cho đen nam 1961 khi linh muc Phuoc len an giam muc Tao ve cung cach loi thoi.
Uy ban Hanh chinh tinh Phuc Yen co đe nghi tham gia nghi le Giang sinh Cong giao, tuy vay giam muc Khuat Van Tao khong đong tinh voi đe nghi nay. Trong cuoc gap vao ngay 23 thang 12 nam 1956, ong giai thich ly do ong khong dam moi ho đen du. Tat ca gom co 4 ly do: ton trong tu do (ton giao, tu tuong) cua cac can bo; le nghi keo dai voi nhieu tieu tiet khong thoai mai; viec moi đoan can bo ngoi hang đau gay nhieu cho giao dan tham gia le va so đung cham ve ton giao trong bai giang (Dien thuyet) trong le. Vai ngay sau đo, ngay 29 thang 12, Uy ban Hanh chinh tinh Bac Ninh phe phan Cong giao rao giang cam cach giao dan gia nhap đoan the chinh tri, giam muc Tao tuyen bo giao dan co quyen tham gia hoat đong chinh tri nhung voi tu cach ca nhan va ho co bon phan muu ich nuoc, loi dan đong thoi vinh danh Thien Chua va Giao hoi.
Nam 1957, toa giam muc Hai Phong mua đuoc chiec xe Gip dung đe đi lai tao thuan tien cho cac chuyen tham muc vu. Tuy vay, tu nam 1957, giam muc Khuat Van tao bi gioi han, khong the tiep tuc thuc hien cac chuyen tham muc vu.
Ngay 6 thang 1 nam 1957, giam muc Khuat Van Tao cong bo viec Toa Thanh đa cong bo khong the cu hanh nghi thuc Cong giao cho nhung nguoi đa gia nhap Uy ban Đoan ket Cong giao. Tuyen bo nay đuoc chuyen thanh thong cao đe ngay 10 thang 1 voi noi dung loan tin Uy ban vuot quyen Giao hoi. Viec nay nhieu giao dan chong đoi giam muc Tao. Ngay 27 thang 7 cung nam, giam muc Tao gui thu rieng cho cac linh muc ve cach xu ly đoi voi cac thanh vien Uy ban Lien lac Cong giao trong nghi thuc Bi tich Hoa Giai.
Giua thang 8 nam 1957, giam muc Khuat Van Tao ra toa an Nhan dan Thanh pho Hai Phong đe tra loi chat van ve van đe in van bang, bang khen va to tuyen xung đuc tin ma khong xin phep chinh quyen, luc chieu ngay 16. Trong ba ngay 16 đen 18 thang 8, giam muc Tao bao chua cho ban than truoc toa, ong cho rang đo khong phai la sach bao ban cho moi nguoi nen khong can xin phep. Ly do chinh la vi vang bang co in noi dung Toi khong dam gia nhap, tan thanh, ung ho đang phai nao Toa Thanh Roma đa bai bac. Mot tuan sau đo, ngay 24 thang 8, ong đen Toa an đe tra loi chat van ve quyet nghi cua cac Be Tren đia phan va cua Kham su Toa Thanh ky ngay 12 thang 3 nam 1955 va viec giam muc Tao nhan đuoc ban sao cac thong tin nay ngay 16 thang 9 nam 1956. Noi dung cac van ban tren la noi ve Uy ban Lien lac Cong Giao. Ong xac nhan co nhan cac van kien tren va cho thi hanh nhung khong the ep buoc giao dan vi nguoi ta co the de dang bo đao ma cac giao si khong the lam gi đuoc. Giam muc Tao neu ro ai theo đao thi can tuan luat đao. Giam muc Khuat Van Tao cho rang trong che đo tu do ton giao viec nay khong co toi va dung nguyen tac bat hoi to trong luat đe bac bo luan điem cua toa an, ong cho rang cac van ban ong co đuoc ky truoc luat Tu do tin nguong. Nhieu giao dan bo cong viec đen toa an xem su viec xu giam muc Tao.
Giam muc Khuat Van Tao noi voi ong Tran Xuan Bach, Truong Ban Ton giao Trung uong o phu Thu tuong rang neu Uy ban Lien lac Cong Giao lap đao rieng ra la yen chuyen, chung toi khong đa đong chi. Trong la thu hoi đap thu cua ong Bach gui qua tay ong Nguyen Ngoc Thanh voi noi dung chinh noi r8ang hay tin tuong ong Bach, giam muc Tao bay to toi chi mong lam nguoi cong dan tot, uoc moi quan he giua Giao hoi voi chinh quyen tot them len. Ngay 3 thang 12 nam 1957, giam muc Khuat Van Tao bi Toa an trieu tap đen toa vao ngay 4 thang 12 va bi tra hoi cac noi dung rang ong co chong lai Chinh phu va co nhan rang quyet nghi cua cac Đang Be Tren đia phan co Kham su la trai voi lenh cua Chinh phu. Giam muc Tao đap rang ong khong chong đoi.
Cac thanh vien Uy ban Lien lac Cong giao tien hanh nhieu hoat đong phan đoi: can tro viec lam hang đa o nha tho chinh toa Hai Phong. Đau nam 1958, ho đen Toa giam muc nham mang linh muc Pham Han Quynh va yeu cau linh muc nay tu thoi điem đo khong đuoc giang le nua. Ngay 19 thang 1, 100 thanh vien Uy ban Cong giao đen Toa giam muc cho gap linh muc Pham Han Quynh nham gay chuyen.
Tu thang 4 nam 1959, Toa giam muc Hai Phong khong đuoc tiep tuc nhan nhan so tien nha do Uy ban quan ly tai san đua vi chinh quyen Viet Nam cho rang Toa giam muc (Nha Chung) khong co đu giay to. Giua thang 1 nam 1960, nhieu nhom, đoan the đen thinh cau giam muc Khuat Van Tao cho phep linh muc Pham Quang Phuoc cu hanh cac le nghi Cong giao, sau khi đa hon 2 nam linh muc nay hua rut khoi Uy ban Lien lac Cong giao nhung chua thi hanh. Giam muc Tao tu choi cac đe nghi nay. Ngay 15 thang 1, Uy ban Hanh chinh Hai Phong moi giam muc Khuat Van Tao nham tuyen bo phan đoi ong vi bat linh muc Phuoc rut khoi Uy ban Lien lac Cong giao, Mat tran To quoc va Đai bieu Hoi đong Nhan dan. Ho cho rang giam muc nay hanh đong vuot chinh quyen va cam linh muc Phuoc tham gia to chuc yeu nuoc la trai chinh sach phap luat. Uy ban nhan đinh giam muc Tao dung cam phong đau nam 1959 đe lam chinh tri.


= Thoi ky giam muc chinh toa =
Ngay 24 thang 11 nam 1960, Toa thanh thanh lap hang giao pham Viet Nam, Giam muc Khuat Van Tao đuoc nang len hang Giam muc chinh toa giao phan Hai Phong. Tren thuc te, cac thong tin tu Giao hoi Cong giao tren the gioi van đen đuoc Hai Phong va giam muc Khuat Van Tao ghi lai trong hoi ky ve viec cu hanh cau nguyen. Cac bien co đuoc ghi chep gom: su qua đoi cua giao hoang Pio XII va giao hoang Gioan XXIII, le đang quang cua giao hoang Gioan XIII va giao hoang Phaolo IV va bien co Cong đong Vatican II.
Giam muc Khuat Van Tao giu lap truong cung ran voi truong hop linh muc Pham Quang Phuoc, du linh muc Tong đai dien Hiep đa đe nghi ong mem deo. Viec nay khien linh muc Phuoc nhieu lan phan ung va che trach giam muc Tao: xa hoi nguoi ta tien, Đuc Cha cu y ra the, luc thong nhat khac biet, o xa hoi nao phai tuy xa hoi ay, toi lam viec xa hoi chu lam gi hai Giao Hoi ma khong cho toi lam le. Nhung nguoi ung ho linh muc nay sau đo gay kho khan cho giam muc Tao cung cac linh muc khac, ho nhac đen vu viec tai Tu Vu theo quan điem cua minh: Đuc cha o Tu Vu đa ban chet bao nhieu đong bao roi, bay gio lai ngan cam khong cho tham gia cong tac xa hoi khong cho lam viec yeu nuoc. Ngoai ra, nhom nay lap ke hoac đua cac linh muc đen Đong Gia đe thuc hien nghi le cam phong nham rao truyen tin cac linh muc roi bo giam muc Tao đi theo linh muc Phuoc vi giam muc Tao khong cho tham gia Uy ban Lien lac Cong giao, tuy nhien viec nay bat thanh. Theo tai lieu Hoi ky ghi chep cua giam muc Tao, ong cho rang nhom nguoi tu uy ban nay do chinh quyen Viet Nam đieu đong.
Cac hoat đong phan đoi cua cac thanh vien Uy ban Cong giao co hieu qua khi trong nam 1962, khong co cam phong nhu cac nam. Giam muc Tao bi co lap va cam thay co đon, trong hoi ky, ong vi minh voi viec Chua o vuon Giet-xi-ma-ni khi le giang sinh cung nam cu hanh chi co moi giam muc. Trong le nay, ong len an viec pha thai va ong cho rang vo nhan đao. Ve chinh tri, ong quan tam đen su kien Đao chinh Viet Nam Cong hoa 1963 khi gia đinh Tong thong ho Ngo bi giet chet. Ngay 29 thang 12 nam 1962, Mat tran To Quoc hoi giam muc Tao ve van đe đao tao trong cac truong Chung vien Cong giao theo chuong trinh chinh phu ma đen thoi nay lai khong chap nhan. Giam muc Tao phan hoi rang chi nhung nguoi muon đi thi moi tu đong hoc theo chuong trinh cua Chinh phu thoi. Con viec day chu, day khoa hoc neu khong giai thich thi ai day cung đuoc. Ong bay to lo lang neu gop y kien, giai thich, phe binh co luc trai nguoc nhau, vi du la thuyet nguoi tien hoa tu khi.
Giam muc Khuat Van Tao it nhac đen chu nghia Cong san va chi tra loi trong cac truong hop bi cat van. Truoc luan điem cua Uy ban Hanh chinh Hai Phong ngay 11 thang 2 nam 1964 ve viec co to cao cac giao si Cong giao khong can nhac đen [chu nghia] Cong san, giam muc Tao đap rang cac giao si khong co thanh kien va nhan thuc chinh quyen, ton trong chinh quyen nhu cac chinh quyen thoi vua quan Phat giao, Khong giao, Tam điem. Ngay 18 thang 4, trong phien toa ve toi luu hanh Thong Điep Mau Su (Mater et Magistra), sach bao tai lieu Cong Giao, Giam muc Tao nhan đinh vi niem tin vao Thuong đe khac nhau nen mot nguoi khong the la nguoi Cong giao vua la nguoi theo chu nghia Cong san.
Ngay 17 thang 9 nam 1964, tai so Cong An Hai Phong, khi bi to cao khong khich le đong bao đung len chong My, giam muc Khuat Van Tao phan bac rang nguoi Cong Giao chung toi lam đuoc su phai lam la cau cho to quoc nhat la cho cac nha cam quyen Bac Nam sang suot vo tu, vo tu, vo tu, khong ich ky, tu loi, gia đinh... va Bac Nam cung la đong bao, trong dan xep mau thuan khong the đung ve mot trong hai ben. Ve viec theo My, ong khang đinh minh chua gap va chua tung noi chuyen voi nguoi My. So Cong an cung cho Giam muc Tao nghe ban thong tu Pho thu tuong Phan Ke Toai ky ngay 10 thang 12 nam 1957 ve noi dung chinh la viec mo truong tu thuc can hoc theo chuong trinh nha nuoc va mo truong đao tao thuoc ton giao ngoai cac mon rieng con co cac mon theo su chi đao cua bo Giao duc. Thong tin nay cung quy đinh viec day giao ly trong thoi han ngan hay day kinh phai xin phep. Cam phong khong can xin phep nhung can bao voi chinh quyen truoc. khong phai xin phep song phai bao voi chinh quyen truoc. Sau đo, giam muc Tao cung đuoc pho bien thong tu bo sung do Thu tuong Pham Van Đong ky voi noi dung chinh la tuyen hoc sinh vao truong ton giao phai đuoc nhan dan nhan xet cho phep. Chiu chuc phai co chinh quyen xet duyet tuy hoat đong noi huyen, tinh hay khu gom nhieu tinh, phai đuoc huyen, tinh khu xet duyet.
Nhac đen van đe cac linh muc lam tuyen uy quan đoi nhung van đuoc lam le, giam muc Khuat Van Tao cho rang cac linh muc vao quan đoi nham cham lo đoi song ton giao cho binh si va gia đinh va khong tham gia chien đau. Ong cung cho biet neu chinh phu can nguoi đe cham lo đoi song ton giao cho binh si thi Giao hoi Cong giao se đap ung. Ngoai ra, tin đong theo Tay cua giam muc Khuat Van Tao cung đuoc nhac đen, co nguoi cho rang ong lap đon bot sat hai nguoi Viet. Khi Truong cong an Hai Phong la ong Le Minh cho phep cac linh muc giao phan khac đen lam giao su chung vien tai Hai Phong co nhac đen viec cac linh muc đuoc đua đen can la nhung nguoi tot, chu khong phai nhung nguoi đa đung lap bot, no mau phai tra no truoc nhan dan giam muc Tao lang thinh khong thanh minh. Trong Hoi ky, ong cho biet ong nghi đen thanh kien nhieu nguoi cho rang ong theo quan đoi Phap đen đon bot tai Tu Vu.
Trong thoi ky quan nhiem, giam muc Khuat Van Tao quan tam đen van đe đao tao giao si. Cac linh muc giao phan Hai Phong luc nay đeu đa cao tuoi, con lo bi đau to nen vien canh giao phan khong con linh muc la hoan toan co the xay ra. Cac linh muc vi tranh bi phien phuc nen tham gia cac to chuc Uy ban Mat tran To Quoc, co linh muc tro thanh thanh vien Uy ban Lien lac Cong giao hoac Uy ban Hoa Binh. Giam muc Khuat Van Tao khong hai long ve viec nay va nhan đinh tinh than linh muc Hai Phong. Giam muc Tao chu tam huan luyen cac ung sinh Đai chung vien. Rieng ve nhung ung sinh nay cung gap kho khan ngan can con đuong tu tri. Ngay 21 thang 12 nam 1963, giam muc Tao truyen chuc pho te cho 1 chung sinh va sau đo truyen chuc linh muc cho nguoi nay vao ngay 1 thang 3 nam 1964. Giam muc Tao con truyen chuc linh muc cho 5 nguoi khac. Ve chung vien, linh muc Lorenso Pham Han Quynh đong vai tro Giam đoc va giao su duy nhat cua chung vien. Ngoai ra, linh muc nay con đam nhan vai tro thu ky cua giam muc Tao. Cuoi thang 10 nam 1960 thi linh muc Quynh đuoc đua đi quan che. Giam muc Tao phan đoi ban an nay.
Hoi ky cua giam muc Khuat Van Tao ket thuc nam 1964. Phan hoi ky chuong 18 noi ve bien co ong bi bat đen đon bot tai Tu Vu, đuoc xuat ban thanh chuong cuoi cung cua cuon sach Chung tu cua mot Muc Tu. Ngoai ra, rat co the ong con viet hoi ky nhung đa bi luu lac.
Ngoai cac thanh vien Uy ban Lien lac Cong giao đen Toa giam muc gay ap luc, giam muc Khuat Van Tao va cac cong su nhieu lan bi trieu tap ra Uy ban Hanh chinh, Mat tran To quoc, So cong an Thanh pho Hai Phong nham tra loi nhieu van đe chat van. Toa giam muc cung nhieu lan bi luc soat voi tan suat cao va co thang len đen 2-3 lan. Nhung vi pham hanh chinh thuong quy phat gao va viec nay lam giam muc Khuat Van Tao phai an chao dai ngay. Giam muc Khuat Van Tao đoi mat voi nhieu kho khan: Nhieu cong su voi giam muc Tao bi bat giam, bi tuoc phieu mua gao, bi tham van nhieu lan.


= Nhung nam cuoi đoi =
Nam 1974, giam muc Khuat Van Tao viet di chuc dai hon 3 trang kho A5, trong đo noi dung noi ve hoac noi voi giam muc ma ong mong muon đat lam Giam quan Tong Toa giao phan Hai Phong la giam muc Phaolo Giuse Pham Đinh Tung, giam muc chinh toa giao phan Bac Ninh. Tu sau khi viet di chuc, suc khoe giam muc Tao hoi phuc va on hon, nhung ong tro nen kem minh man va thuong tu y ra ngoai nhung khong co muc đich gi. Đen đau nam 1977, ong bi tai bien, meo mieng.
Nham chua benh cho giam muc Tao, giao phan tim cac phuong thuoc chua Đong va Tay y nhung vi the trang ong luc nay qua yeu va suy kiet nen kho co the hoi phuc. Can nang luc nay cua ong chi con khoang 40 kg. Thang 7 nam 1977, giam muc Khuat Van Tao nhap vien tai benh vien Viet – Tiep. Sau may ngay nam vien tai đay, cac linh muc hop va thong nhat đua giam muc giao phan ve Toa giam muc Hai Phong đe cham soc. Giam muc Khuat Van Tao xuat vien trong tinh trang hon me, tho gap va manh bang mieng. Ve toa giam muc, ong đuoc đat nam tren chiec giuong may va khong the an uong. Cac linh muc quyet đinh đo nuoc cho ong đe lam diu co hong.
Giam muc Phero Maria Khuat Van Tao qua đoi sau vai ngay nam bat đong va tho don, ngay 18 thang 8 nam 1977, tho 77 tuoi, đuoc an tang trong nha tho chinh toa Hai Phong.
Nhieu giao dan hay tin giam muc Khuat Van Tao qua đoi đa đi bo đen Hai Phong đe tham gia le vieng va cau nguyen cho co giam muc. Nghi thuc vieng va cau nguyen to chuc lien tiep trong ba ngay va thi hai quan trong Nha tho chinh toa Hai phong. Trong ba ngay nay, Toa giam muc luon co giao dan đong nghit voi khan tang trang. Chinh quyen khong chap nhan đe nghi ruoc quan tai cua giam muc Khuat Van Tao tu Toa giam muc đen nha tho chinh toa voi lo trinh khoang 180 met, do đo, quan tai ong đuoc đat san tren huyet mo đe an tang ngay sau le tang. Ong la giam muc đau tien đuoc an tang trong long Nha tho Chinh toa Hai Phong.


Nhan đinh Trong bai viet Chung Tu Cua Mot Muc Tu, voi nhung con chien ghe, Vu Thanh An nhan xet:


Tong truyen Giam muc Phero Maria Khuat Van Tao đuoc tan phong nam 1956, duoi thoi Giao hoang Pio XII, boi:

Giam muc Chu phong: Giam muc Jean-Maria Maze, M.E.P., Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Hung Hoa.
Giam muc Phero Maria Khuat Van Tao la Giam muc phu phong cho giam muc:

Nam 1971, giam muc Phero Maria Nguyen Nang, co giam muc chinh toa Giao phan Vinh.


Tom tat chuc vu Thu tu bo nhiem - tan phong giam muc Chu thich Tham khao Viet Nam Cong giao Nien giam 1964.
Bao Cong giao va Dan toc so 979, ngay 09-10-1994.
Dong Đa Minh tren đat Viet, tap II, cua linh muc Bui Đuc Sinh O.P., Saigon 1967.
Nhan vat Cong giao Viet Nam (tap 4) Cac Vi Giam muc Mot Thoi Đa Qua (1933-1995),Chuong bon: Giao phan Hai Phong
Lich su Giao phan Hai Phong


Lien ket ngoai Đoi net tieu su ve Đuc cha co Phero Maria Khuat Van Tao