Ga Araucana (tieng Tay Ban Nha: Gallina Mapuche, co nghia la ga cua nguoi Mapuche) la mot giong ga co nguon goc tu tu Chile, Nam My. La giong ga hiem noi bat, ngoai viec co hai ma bong đoc đao, khong đuoi, ga Araucana Nam My con noi tieng voi viec cho ra nhung qua trung mau xanh. Nho vao nhung đac điem ky la nay ma ga Araucana khong chi đuoc mua đe phuc vu viec lam thit hay đe trung, chung con đuoc chon mua đe lam ga kieng.
Ga Araucana xuat hien tu giua the ky XVI, tai đia phuong thuoc vung Mapuche. Giong ga nay lan đau tien đuoc nhan giong thanh cong tai My vao nhung nam 1930. No con đuoc goi la ga Rumpless Nam My va co the bi nham lan voi cac loai ga khac, đac biet la ga Ameraucana va ga Phuc Sinh, chung đuoc goi la ga cup hay Ga cut đuoi Nam My. Viec thieu đi cai đuoi khien chung co ve mat đi su can xung, nhung giong ga nay van đuoc nuoi kha pho bien o chau My.


Đac điem Ban đau, kich co cua ga Araucana nho (ga trong 740-850 g/con, ga mai 680-790 g/con) nhung no đa đuoc lai tao boi cac đia phuong khac nhau. Nay ga Araucana co đac điem noi bat la bo long day, roi, luong long day tren mat voi mot đinh nho tren đau va long gan tai dai tao thanh 2 ma bong nhat la khi nhin thang vao chung. Chung co mong voi hinh dang ky la va khong co tich. Cac con ga đuoc sinh ra khong co đuoi, than ga ngan, tron va co kich thuoc hop so lon. Tai My va Canada, nhung con ga co đac điem nhu co tich, đuoi đeu khong đat chuan giong ga Araucana. Giong ga nay cung co kha nhieu mau sac nhu mau vang, trang, đen, mau tro. Hiep hoi Gia cam My (APA) đa cong nhan giong ga nay co mau sac gom mau đen, đen nguc đo, vang, trang, mau tro. 

Ga Araucana la giong ga khoe, co toc đo tang truong nhanh chong va de nuoi, de thich nghi. Chung co the phat trien tot trong ca che đo nuoi tha va nuoi nhot. Đay la giong ga hien va than thien voi nguoi nuoi. Mot con ga trong co trong luong trung binh khoang 2,7-3,2 kg, ga mai khoang 2,3-2,7 kg va co kha nang đe 240 trung/nam. Sau khoang 14 tuan thi ga Araucana se đe trung. Ga Araucana co xu huong thich ap trung va la giong ga co kha nang cham soc con tot, chung co the ap va giu trung trong ca nhung đieu kien han che. Khi ap trung, nhung con ga nay can co tuoi đe lam o.
Trung co mau sac trung ky la va quy hiem, trung co mau xanh. Nhung mau sac trung co the xanh xam hoac tim đen lam ngoc hay xanh luc nhat. Mau sac cua trung phu thuoc vao cac bien the gen tao mau sac khac nhau, viec đoi mau cua vo trung tu trang sang xanh la do bien đoi cua mot gien va chi xay ra o giong ga nay. Ga Araucana la loai ga co nguon gen quy hiem, nhung qua trung xanh khong co tac dung xau đen suc khoe va co chua ham luong amino acid, kem, vitamin cao hon so voi mot so loai trung ga khac. Trung ga xanh co ham luong cholesterol thap, mui vi thom ngon, co the su dung tot cho nguoi mac benh tieu đuong, huyet ap, mo mau, gan nhiem mo, beo phi, trung ga vo xanh tot cho ca phu nu mang thai va sau sinh, nguoi moi om day.


Di truyen hoc Đay đuoc coi la mot bien the ga khac thuong co nguon goc Nam My đuoc goi la araucana, đuoc nguoi Mapuche o mien nam Chile nuoi. Araucana đe ra nhung qua trung co mau xanh duong pha xanh la cay. Tu lau nguoi ta đa cho rang Araucana co mat o Nam My tu truoc khi nguoi Tay Ban Nha mang theo ga chau Au đen chau luc nay, đong thoi cho rang Araucana la bang chung ve moi lien he tien Colombo xuyen Thai Binh Duong giua nguoi chau A va cac dan toc song o Thai Binh Duong, đac biet la nguoi Polynesia va Nam My.
Nam 2007, mot nhom cac nha nghien cuu quoc te ra bao cao ve cac ket qua phan tich xuong ga tim thay o ban đao Arauco (Nam Trung Bo Chile). Xac đinh cacbon phong xa cho thay đay la xuong cua nhung con ga co tu thoi tien Colombo, va phan tich DNA chi ra rang chung co lien he voi ga tien su o Polynesia. Cac ket qua nay co ve đa xac nhan rang ga đen tu Polynesia va ton tai moi lien he xuyen đai duong giua Polynesia va Nam My tu truoc khi Cristoforo Colombo đen chau My. Tuy nhien, mot bao cao ve sau cung dung mau vat đo đe phan tich va đi đen ket luan phu nhan tuyen bo cua nghien cuu truoc.


Phat trien Ga đe trung xanh Araucana lan đau tien đuoc nhan giong thanh cong o Chile vao nhung nam 1930, chung quy hiem gay to mo voi nguoi tieu dung boi kha nang đe trung xanh va ngay cang hut khach. Chung noi bat la bo long roi va long gan tai dai. Trung cua ga Araucana co vo mau xanh nuoc bien hay xanh la cay. Mot giong ga khac co nguon goc tu giong Araucana la Ameraucana cung co kha nang đe trung xanh luc va xanh lam. Ga giong Aracana đang đuoc ban voi gia dao đong 4 - 12 USD/con tuy vao kich co ga, voi ga đe trung co gia 20-30 USD/con. Đoi voi trung ga xanh Araucana, co gia 15 USD/ta trung.
Nam 1976, Hiep hoi Gia cam My (APA) đa chap nhan đe nghi cua Uy ban sua đoi tieu chuan ve viec mo ta giong ga Araucana voi cac điem đac trung rieng cua loai. Nam 1999, ban quy chuan moi nhat cua Hiep hoi American Bantam (gia cam lun) ABA ve tieu chuan xac đinh giong ga Araucana thuan chung ra ra đoi. Đen nay, đay la ban tieu chuan quy đinh chung pho bien nhat cho tat ca cac nha chan nuoi va cac nha san xuat giong Araucana. Do giong ga nay co gen quy hiem va đuoc ua chuong o cac thi truong kho tinh nhu My hay EU, co nhieu cau lac bo, hoi đuoc lap nham bao ve va phat trien giong ga Araucana tren khap cac nuoc nhu My, Tay Ban Nha, Canada...


Chu thich Lien ket ngoai Araucana Luu tru ngay 29 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine—PoultryHub
Large fowl lavender Araucana Luu tru ngay 11 thang 7 nam 2015 tai Wayback Machine