Dich vu mang xa hoi (tieng Anh: social networking service – SNS) la dich vu noi ket cac thanh vien cung so thich tren Internet lai voi nhau voi nhieu muc đich khac nhau khong phan biet khong gian va thoi gian. Nhung nguoi tham gia vao dich vu mang xa hoi đuoc goi la cu dan mang.
Dich vu mang xa hoi co nhung tinh nang nhu chat, e-mail, phim anh, voice chat, chia se file, blog va xa luan. Mang đoi moi hoan toan cach cu dan mang lien ket voi nhau va tro thanh mot phan tat yeu cua moi ngay cho hang tram trieu thanh vien khap the gioi. Cac dich vu nay co nhieu phuong cach đe cac thanh vien tim kiem ban be, đoi tac: dua theo group (vi du nhu ten truong hoac ten thanh pho), dua tren thong tin ca nhan (nhu đia chi e-mail hoac screen name), hoac dua tren so thich ca nhan (nhu the thao, phim anh, sach bao, hoac ca nhac), linh vuc quan tam (kinh doanh, mua ban).
Cac cong đong mang (tieng Anh: online community) cung đuoc cac lap trinh vien va nguoi dung coi nhu dich vu mang xa hoi, mac du theo nghia rong, SNS thuong cung cap dich vu tap trung vao ca nhan trong khi cong đong truc tuyen tap trung vao nhom. Cac trang web mang xa hoi đuoc đinh nghia la "cac trang web tao đieu kien cho viec xay dung mot mang luoi lien he đe trao đoi cac loai noi dung truc tuyen". Cac trang web nay cung cap mot khong gian đe tuong tac lien tuc vuot xa tuong tac truc tiep. Cac tuong tac qua trung gian may tinh nay lien ket cac thanh vien tu cac mang luoi khac nhau, giup duy tri va phat trien cac moi quan he xa hoi va trong cong viec. Cac trang web nay cho phep moi nguoi tu khap thanh pho tren toan the gioi ket noi voi nhau. Tuy thuoc vao nen tang phuong tien truyen thong mang xa hoi ma cac thanh vien co the lien he voi tat ca thanh vien trong mang luoi.
Dich vu mang xa hoi đuoc phan thanh bon loai:

cac dich vu mang xa hoi giao luu đuoc su dung chu yeu đe giao luu voi ban be hien tai (vi du: Facebook)
mang xa hoi truc tuyen la mang may tinh phan tan, noi nguoi dung giao tiep voi nhau thong qua cac dich vu internet.
dich vu mang xa hoi đuoc su dung chu yeu trong viec giao tiep phi xa hoi giua cac ca nhan (vi du: LinkedIn, mot trang web đinh huong nghe nghiep va viec lam)
cac dich vu mang xa hoi đieu huong đuoc su dung chu yeu đe giup nguoi dung tim thong tin hoac tai nguyen cu the (vi du: Goodreads)
Hien nay the gioi co hang tram dich vu mang xa hoi khac nhau, voi MySpace va Facebook noi tieng nhat trong thi truong Bac My va Tay Au; Orkut va Hi5 tai Nam My; Friendster tai chau A va cac đao quoc Thai Binh Duong. Dich vu mang xa hoi khac gat hai đuoc thanh cong đang ke theo vung mien nhu Bebo tai Anh Quoc, CyWorld tai Han Quoc, Mixi tai Nhat Ban va tai Viet Nam xuat hien rat nhieu cac dich vu mang xa hoi nhu: Zing Me, YuMe, Tamtay...


Lich su Dich vu mang xa hoi xuat hien lan đau tien nam 1995 voi su ra đoi cua trang Classmate voi muc đich ket noi ban hoc, tiep theo la su xuat hien cua SixDegrees vao nam 1997 voi muc đich giao luu ket ban dua theo so thich. Cac cong đong đau tien nay tap trung vao viec ket noi moi nguoi đe tuong tac voi nhau thong qua cac phong tro chuyen va khuyen khich nguoi dung chia se thong tin va y tuong ca nhan thong qua cac trang web ca nhan bang cach cung cap cac cong cu đang bai de su dung va khong gian web mien phi hoac khong ton kem.
Vao cuoi nhung nam 1990, ho so nguoi dung đa tro thanh mot tinh nang trong tam cua cac trang mang xa hoi, cho phep nguoi dung tao danh sach "ban be" va tim kiem nhung nguoi dung khac co cung so thich. Cac hinh thuc mang xa hoi moi đuoc phat trien vao cuoi nhung nam 1990 va nhieu trang web bat đau phat trien cac tinh nang nang cao hon đe nguoi dung co the tim va quan ly danh sach ban be. Open Diary, mot cong đong danh cho nhung nguoi viet nhat ky truc tuyen, đa phat minh ra tinh nang hai tinh nang quan trong cua cac mang xa hoi đoi voi su tuong tac cua nguoi dung: noi dung chi danh rieng cho ban be xem va binh luan cua đoc gia.
Nam 2002, Friendster tro thanh mot trao luu moi tai Hoa Ky voi hang trieu thanh vien ghi danh. Tuy nhien su phat trien qua nhanh nay cung la con dao hai luoi: server cua Friendster thuong bi qua tai moi ngay, gay bat binh cho rat nhieu thanh vien.
Nam 2004, MySpace ra đoi voi cac tinh nang nhu phim anh (embedded video) va nhanh chong thu hut hang chuc ngan thanh vien moi moi ngay, cac thanh vien cu cua Friendster cung lu luot chuyen qua MySpace va trong vong mot nam, MySpace tro thanh mang xa hoi đau tien co nhieu luot xem hon ca Google va đuoc tap đoan News Corporation mua lai voi gia 580 trieu USD.
Nam 2006, su ra đoi cua Facebook đanh dau buoc ngoat moi cho he thong mang xa hoi truc tuyen voi nen tang lap trinh "Facebook Platform" cho phep thanh vien tao ra nhung cong cu (apps) moi cho ca nhan minh cung nhu cac thanh vien khac dung. Facebook Platform nhanh chong gat hai đuoc thanh cong vuot bac, mang lai hang tram tinh nang moi cho Facebook va đong gop khong nho cho con so trung binh 19 phut ma cac thanh vien bo ra tren trang nay moi ngay.


Đinh nghia Su đa dang va phat trien cua cac dich vu mang xa hoi đoc lap va tich hop trong khong gian truc tuyen đua ra mot thach thuc ve đinh nghia; tuy nhien, co bon điem tuong đong cho cac dich vu mang xa hoi hien tai:
(1) dich vu mang xa hoi la cac ung dung tuong tac dua tren nen tang Internet Web 2.0.
(2) noi dung do nguoi dung tao (User-generated content – UGC hoac user-created content UCC), chang han nhu anh ky thuat so do nguoi dung đang len, cac bai đang, "gan the", binh luan truc tuyen đuoc xem la huyet mach cua SNS.
(3) nguoi dung tao ho so cho cac trang web hoac ung dung đuoc thiet ke va duy tri boi to chuc SNS.
(4) cac dich vu mang xa hoi tao đieu kien cho su phat trien cua cac mang xa hoi truc tuyen bang cach ket noi ho so cua nguoi dung voi cac ca nhan hoac nhom khac.


Cau thanh Nut (node): La mot thuc the trong mang. Thuc the nay co the la mot ca nhan, mot doanh nghiep hoac mot to chuc bat ky nao đo
Lien ket (tie): la moi quan he giua cac thuc the đo. Trong mang co the co nhieu kieu lien ket. O dang đon gian nhat, mang xa hoi la mot đon đo thi vo huong cac moi lien ket phu hop giua cac nut. Ta co the bieu dien mang lien ket nay bang mot bieu đo ma cac nut đuoc bieu dien boi cac điem con cac lien ket đuoc bieu dien boi cac đoan thang.


Muc tieu Tao ra mot he thong tren nen Internet cho phep nguoi dung giao luu va chia se thong tin mot cach co hieu qua, vuot ra ngoai nhung gioi han ve đia ly va thoi gian.
Xay dung len mot mau đinh danh truc tuyen nham phuc vu nhung yeu cau cong cong chung va nhung gia tri cua cong đong.


Đac điem = Danh tinh truc tuyen =
Dich vu mang xa hoi tao đieu kien cho su phat trien cua mot danh tinh truc tuyen đai dien cho nguoi dung. Danh tinh nay đuoc kiem soat va phat trien boi chinh nguoi dung dua tren cac cau truc, tinh nang co san cua dich vu. Danh tinh truc tuyen luon la hinh anh phan chieu cua nguoi dung va co the it nhieu co su tuong ung voi danh tinh thuc cua nguoi dung.


= Xay dung mang luoi xa hoi =
Dich vu mang xa hoi cung cap cac cong cu va co hoi đe xay dung mang luoi xa hoi cho nguoi dung. No tao đieu kien cho nguoi dung tim kiem, gap go hoac gioi thieu lan nhau voi nguoi dung khac va nhom ho lai xung quanh cac chu đe va so thich chung. Nguoi dung tu đo xay dung cac mang luoi ban be, đong nghiep, nguoi quen, nhung nguoi co so thich chung, gia đinh, v.v. đan xen va lien ket lan nhau. Cac mang luoi truc tuyen co the đoc lap, nhung chung thuong chong cheo va tuong tac đang ke voi mang luoi ngoai tuyen (offline) cua nguoi dung. Dich vu mang xa hoi phu thuoc quan trong vao viec đat đuoc mot khoi luong nguoi dung đu lon đe co the xay dung đuoc mot mang luoi xa hoi co y nghia.


= Duy tri mang luoi xa hoi =
Dich vu mang xa hoi cung cap cac tinh nang đe duy tri ben vung mang luoi xa hoi cho nguoi dung theo thoi gian va khong bi anh huong boi nhung thay đoi trong danh tinh truc tuyen cua chinh ho hoac cua nguoi dung khac. Dich vu duy tri su ket noi giua nhung nguoi trong cung mang luoi bat ke nhung thay đoi trong hoan canh thuc te hoac truc tuyen cua ho.


= Tuong tac trong mang xa hoi =
Dich vu cung cap cac cach đe nguoi dung co the tuong tac thong qua giao tiep truc tiep, chia se hoat đong, tro choi truc tuyen hoac trao đoi cac vat pham ao. Moi truong ao giam thieu mot so kho khan lien quan đen tuong tac vat ly, chang han nhu tach biet ve đia ly, thoi gian hoac tinh di đong.


= Noi dung do nguoi dung tao =
Nguoi dung khong chi chiu trach nhiem kiem soat danh tinh truc tuyen cua rieng ho ma con co co hoi cung cap noi dung ao va cac vat the ky thuat so. Chung co the bao gom van ban, hinh anh hoac video, clip nhac, vat the ao ba chieu hoac cac chuong trinh phan mem va ung dung. Nhung noi dung nay khong chi quan trong đoi voi danh tinh truc tuyen cua nguoi dung ma con đuoc trao đoi nhu mot thanh phan chinh cua tuong tac trong mang xa hoi.


= Mang xa hoi tu quan ly =
Cac chuan muc xa hoi co the quan sat đuoc, cac quy uoc xa hoi, cac quy tac ung xu khong chinh thuc va (đoi khi) ca cac quy tac va quy đinh chinh thuc đeu đuoc the hien tren mang xa hoi. Cac cau truc quan tri đuoc thuc thi mot phan boi cac nha cung cap dich vu, mot phan đuoc ap đat truc tiep vao cac chuc nang cua dich vu (nhung noi dung, thanh phan gi đuoc phep hoac khong đuoc phep), nhung chu yeu đuoc tai hien lai boi chinh cac hanh vi giao tiep, hoat đong truc tuyen cua cac thanh vien trong mang xa hoi.


Cac loai hinh SNS = SNS xay dung ho so nguoi dung =
Cac dich vu xay dung ho so chu yeu đuoc hinh thanh xoay quanh cac trang ho so cua nguoi dung – bao gom thong tin ca nhan ve mot nguoi dung nhu hinh anh, so thich, luot thich va khong thich cua ho. Cac dich vu ket noi mang xa hoi nay cung cap mot khong gian hoac mot trang phan anh thuc the hoac hinh anh truc tuyen cua thanh vien. Bebo, Facebook va MySpace đeu la nhung vi du đien hinh cho dich vu nay. Thanh vien co the thiet ke va tuy chinh cac trang cua ho va co trach nhiem đong gop y kien hoac đe xuat cho cac trang khac. Loai hinh nay la pho bien nhat trong thoi đai ngay nay vi no cung cap cho mot thuc the truc tuyen va phan anh hinh anh truc tuyen cua cac thanh vien nham thu hut nguoi dung va tuong tac voi nhung nguoi khac nhu ban be.


= SNS xay dung noi dung =
Trong cac dich vu nay, ho so cua nguoi dung van la mot cach quan trong đe to chuc cac ket noi nhung đong vai tro thu yeu trong viec đang noi dung. Trang web chia se anh Flickr la mot vi du ve loai dich vu nay, noi ma cac hoi nhom va nhung binh luan xoay quanh hinh anh. Thanh vien tren cac trang nay co the tai len hinh anh đe chia se anh va co the binh luan ve anh. O đay ho so nguoi dung chi la mot tai khoan cua nguoi dung va do đo đong vai tro thu yeu trong SNS xay dung noi dung. Mot mang xay dung noi dung khac la YouTube đuoc thiet ke đe chia se video. YouTube cung cap mot khong gian web noi nguoi dung tai len video cua ho va chia se no. Trong dich vu nay, ho so chi la mot tai khoan va đong mot vai tro khong quan trong.


= Moi truong ao nhieu nguoi dung =
Cac trang web moi truong ao truc tuyen nhu Second Life  va World of Warcraft cho phep nguoi dung tuong tac voi nhau thong qua mot hinh anh đai dien ao. Nguoi dung co the tuy chinh, xay dung va kiem soat ho so chuc nang cua minh. Danh sach ban be thuong đuoc giu o che đo rieng tu va khong đuoc chia se hoac hien thi cong khai.


= SNS tren đien thoai di đong =
Nhieu trang mang xa hoi, vi du Facebook va Twitter, cung cap cac phien ban tren  đien thoai di đong, cho phep cac thanh vien tuong tac voi ban be thong qua đien thoai cua ho. Ngay cang co nhieu cong đong đuoc phat trien them tren nen tang di đong hoac chi co tren đien thoai di đong, cho phep tao dung ho so va chia se giong voi cac dich vu mang xa hoi tren Web.


= Micro-blog =
Micro-blog đuoc cung cap boi mot so dich vu bao gom Twitter, Jaiku. Cac nen tang nay cung cap mot hinh thuc giao tiep nhe nhang, de dang, cho phep nguoi dung chia se thong tin ve cuoc song, hoat đong, y kien va trang thai cua ho.
Cac chu đe đuoc kha đa dang, tu cac cau chuyen, tin tuc đen cac hoat đong thuong ngay, cac su kien hien tai va cac moi quan tam khac. Cac cong cu cua blog tao đieu kien de dang chia se thong điep, trang thai cong khai hoac chi cho phep hien thi cho mot nhom nguoi trong vong lien he [14]. Nguoi dung su dung mirco-blog nhu mot cong cu đe chia se kinh nghiem, y kien va binh luan hang ngay.


= Social search =
Mot cong cu tim kiem xa hoi co the đuoc coi la mot cong cu tim kiem cung cap cau tra loi cho mot cau hoi tu mot cau tra loi khac bang cach xac đinh mot nguoi trong cau tra loi. Đieu đo co the xay ra bang cach truy xuat mot truy van do nguoi dung gui va xac đinh xem truy van đo co lien quan đen cau hoi hay khong; va cung cap cau tra loi, bao gom đuong link dan đen nguon thong tin, nhu mot phan cua ket qua tim kiem đap ung voi truy van.
Rat it cong cu tim kiem xa hoi phu thuoc duy nhat vao cong đong truc tuyen. Tuy thuoc vao bo tinh nang cua mot cong cu tim kiem cu the, nhung ket qua sau đo co the đuoc luu va them vao ket qua tim kiem cua cong đong, cai thien muc đo lien quan cua ket qua cho cac tim kiem trong tuong lai cua tu khoa đo. Cac cong cu tim kiem xa hoi đuoc coi la mot phan cua Web 2.0 vi chung su dung tinh nang loc cua cac cong đong truc tuyen đe nang cao cac noi dung đac biet thu vi hoac co lien quan bang cach su dung tinh nang gan the. Cac the mo ta nay đuoc nhung trong cac trang Web, ve mat ly thuyet cai thien ket qua tim kiem cho cac tu khoa cu the theo thoi gian. Mot nguoi dung thuong se thay cac the đuoc đe xuat cho mot cum tu tim kiem cu the.


Cac hoat đong tren SNS Co the đon gian hoa SNS la mot cong cu đuoc su dung đe giu cho cac ca nhan đuoc ket noi. Tuy nhien, cac trang web khac nhau phuc vu cac vai tro khac nhau phu hop voi cac truong hop khac nhau đe cai thien kha nang truy cap Internet.


= Ket noi mang ca nhan =
Facebook va Twitter đa đuoc phan loai la cac cong cu mang xa hoi the hien phong cach song, noi nguoi dung chu đong tai anh len, cap nhat so thich va nhan xet ve cac hoat đong khac cua nguoi dung khac. Tuong tu, cac trang web nhu LinkedIn nham đen cac chuyen gia lam viec va giup tim kiem viec lam va ket noi voi cac đong nghiep thuan tien hon.


= Tao va tuy chinh ho so =
Co nhieu loai ho so khac nhau, mac du chung thuong la mot trang web do nguoi dung thiet ke đuoc ho tro boi mot loat cac cong cu. Cac trang ho so khong chi la danh sach cac thong tin – chung cho phep nguoi dung phat trien va the hien hinh anh cua chinh ho voi the gioi cung nhu thiet lap va bao ve danh tinh truc tuyen cua ho. Muc hien thi so thich (vi du nhu am nhac, sach, phim yeu thich) cho phep cac thanh vien chia se thong tin ve ban than ho. Hau het cac trang web cung cho phep cac thanh vien tuy chinh giao dien trang cua ho o nhieu muc đo – thong qua cac mau hoac noi dung trang co san, bao gom video, widget, am nhac va hinh anh.


= Marketing va quang cao =
Boi vi cac mang xa hoi co mot luong lon nguoi dung nen chung co the đuoc su dung mot hinh thuc tiep can thi truong moi.
Cac trang web mang xa hoi co the đuoc su dung boi cac doanh nghiep, boi cac thuong hieu, boi cac nhac si va tat ca cac to chuc khac. Cac cong ty đang mong muon mo rong pham vi tiep can cua ho sang SNS đe thu thap thong tin nhan khau hoc va cai thien cac chien thuat tiep thi. Mot cach ma cac tap đoan tiep can voi nguoi dung la thong qua quang cao ban hang. Quang cao đuoc thay tren cac trang web nhu Facebook va Twitter, hai trang web thong tri hon 70% doanh so quang cao SNS, đuoc tuy chinh theo so thich cua nguoi dung.
Ngoai ra, cac khoan đau tu trong tuong lai cua cac trang dich vu ket noi mang xa hoi nay co the tao đieu kien cho viec gioi thieu cac dich vu tinh phi, tuc la quang cao tra tien xuat hien ngau nhien hoac theo chu đe nhom hoac tuong ung nhu mot yeu cau cu the cua nguoi dung. SNS đa cung cap thong tin mien phi (nhan khau hoc, muc đo pho bien cua cac nhom hoac cong đong khac nhau) va co gia tri cho cac chuyen gia tiep thi ve nhung gi khach hang cua ho can, moi quan tam cua ho, v.v. Mot so cong ty tham chi đau tu vao phat trien phan mem đe theo doi va phan tich boi canh khi ma khach hang đang tai noi dung tren cac trang mang xa hoi. Muc đich cua cac hoat đong nay la su dung du lieu va thong tin nay cho quang cao đuoc nham muc tieu.


= Mang xa hoi cap cong ty =
Mot hinh thuc đang ngay cang pho bien la mang xa hoi cap cong ty. Đay la noi cac nhan vien co the hinh thanh moi quan he voi cac nhan vien khac trong doanh nghiep hoac voi nhung nguoi khac trong nganh. SNS cho phep nguoi dung hoc hoi tu nhung nguoi co cai nhin đa chieu va tiep xuc voi nhieu quan điem. Cuoi cung, su tiep xuc nay co the giup nhan vien va cac nha tuyen dung hoc cach nhin moi thu tu cac goc đo khac nhau va khoan dung hon voi nhung y kien khac cua nguoi khac. Mot so cong ty đa su dung cac mang xa hoi noi bo đe tong hop kien thuc va cac ky nang cho nhan vien. Su dung mo hinh nay, nhan vien co the nhanh chong khai thac chuyen mon to chuc khi can thiet.


Tac đong = Tac đong đen xa hoi =
Theo ly thuyet truyen thong ve viec su dung va su hai long, ngay cang co nhieu ca nhan tim đen Internet va mang xa hoi đe đap ung cac nhu cau ve nhan thuc, tinh cam, hoa nhap xa hoi. Cong nghe Internet khong chi đap ung nhu cau cho nguoi dung, nguoc lai no cung anh huong đen cac khia canh trong cuoc song hang ngay, bao gom cac moi quan he, hoc tap, lam viec, giai tri va gia đinh. Cac cong ty đang su dung mang xa hoi nhu mot cach đe tim hieu ve tinh cach va hanh vi cua nhung nhan vien tiem nang. Đa xuat hien nhieu tinh huong ma mot ung cu vien co the se đuoc tuyen dung cuoi cung đa bi tu choi do nhung buc anh khong đung đan hoac binh luan mang tinh cong kich đuoc đang len trang mang xa hoi cua ho.
Facebook va cac cong cu mang xa hoi khac đang ngay cang tro thanh muc tieu cua nghien cuu hoc thuat. Cac hoc gia trong nhieu linh vuc đa bat đau đieu tra tac đong cua cac trang mang xa hoi, đieu tra cac trang web đo lien he the nao voi cac van đe ve danh tinh, quyen rieng tu, von xa hoi, van hoa thanh thieu nien va giao duc. Theo mot nghien cuu vao nam 2015, 63% nguoi dung Facebook hoac Twitter o My coi cac mang nay la nguon tin tuc chinh cua ho, trong đo tin tuc giai tri đuoc xem nhieu nhat. Trong thoi điem tin tuc nong hoi, nguoi dung Twitter co xu huong theo doi va đao sau vao cau chuyen nhat. Trong mot so truong hop khi tin tuc mang tinh chinh tri hon, nguoi dung co the noi len y kien cua minh ve mau tin đuoc đinh lien ket tren Facebook bang mot binh luan hoac luot thich, trong khi nguoi dung Twitter se chi theo doi feed cua cac trang tin tuc hoac retweet bai viet.
Mot nghien cuu nam 2015 cho thay 85% nguoi tu 18 đen 34 tuoi su dung cac trang mang xa hoi đe ra quyet đinh mua hang. Trong khi hon 65% nguoi o đo tuoi 55 tro len chi tin tuong vao tiep thi truyen mieng (Word-of-mouth – WOM). Mot so trang web đang bat đau khai thac suc manh cua mo hinh mang xa hoi cho hoat đong quang ba, gioi thieu san pham. Cac dich vu mang xa hoi nhu vay cung cap cho cac nganh cong nghiep va cac to chuc nho phuong tien đe tiep can va ket noi voi tep nguoi quan tam va khach hang tiem nang lon la nguoi dung cua mang xa hoi.
Cac nghien cuu đa chi ra rang cach ma mot nguoi su dung mang xa hoi co the thay đoi cam giac co đon cua ho theo cach tieu cuc hoac tich cuc. Mot so cong ty co nhan vien phai thuong xuyen di chuyen đa khuyen khich nhan vien cua ho su dung mang xa hoi đe ket noi voi nhau. Cac giang vien đang su dung mang xa hoi đe duy tri ket noi voi sinh vien cua ho trong khi cac ca nhan su dung no đe duy tri ket noi voi cac moi quan he than thiet. Moi nguoi dung mang xa hoi co the xay dung mot cong đong xoay quanh mot danh tinh ca nhan truc tuyen ma ho đa tao nen.
Theo mot bai bao gan đay tu Computers in Human Behavior, Facebook đa đuoc chung minh la co tac đong dan đen van đe so sanh xa hoi. Nguoi dung co the chon nhung buc anh va cap nhat trang thai  đe đang, cho phep ho tu mieu ta cuoc song cua minh theo cach ma ho muon đuoc nguoi khac tung ho. Nhung cap nhat hinh anh va trang thai nay co the khien nhung nguoi dung khac cam thay cuoc song cua ho thua kem hon khi so sanh. Nguoi dung đac biet co xu huong so sanh minh voi nhung nguoi dung khac co nhung đac điem hoac loi song tuong tu. Đong co cho su so sanh nay co the co lien he voi cac muc tieu hoan thien ban than hoac tu khien ban than cam thay vuot troi so voi nguoi khac. Tuy nhien, mot nghien cuu cua Harvard Business Review cho thay nhung muc tieu nay thuong dan đen nhung hau qua tieu cuc, vi viec su dung Facebook đa đuoc chung minh la co lien ket voi muc đo hanh phuc thap hon va su suy giam suc khoe tam than.


= Tac đong đen kinh doanh va marketing =
Viec nguoi tieu dung va cac cong ty chap nhan va su dung SNS đa tang len đang ke trong nhung nam vua qua. SNS cung cap cho moi nguoi nhung cach moi đe xay dung va duy tri mang luoi quan he xa hoi, chia se thong tin, tao va chinh sua noi dung, tham gia cac hoat đong xa hoi truc tuyen. Ho cung cho phep đinh vi cac ca nhan co chung nen tang ly lich va so thich dua tren cac đac điem đuoc cong bo trong ho so ca nhan. SNS đa gop phan tang so luong lien he đuoc duy tri boi cac ca nhan, cung nhu tao đieu kien cho viec tang cuong lien ket giua ho. Ben canh cac hieu ung xa hoi, SNS đa cho phep cac ca nhan xay dung vi the vung chac truoc cac doanh nghiep. Xu huong trao quyen cho khach hang nay co nguon goc tu viec truy cap vao cac nguon thong tin va kha nang tham gia vao cac quy trinh thuong mai ngay cang ngay cang tang cua khach hang. Su tham gia cua nguoi dung đa anh huong sau rong đen thuong mai: Nguoi tieu dung tao ra anh huong lon va ngay cang tang đoi voi cac san pham đuoc cac doanh nghiep đua ra va cac chien luoc đe ban chung.
Co mot suc manh lien ket manh me giua viec quan ly quy trinh kinh doanh va dich vu mang xa hoi. Trong khi cac quy trinh kinh doanh cung cap boi canh hop tac, SNS ho tro va tang cuong cac hoat đong khac nhau cho viec ung dung quan ly quy trinh kinh doanh. SNS cho phep tich hop nguoi dung vao quan ly quy trinh kinh doanh, ket hop cac du lieu đau vao tu nhieu nguoi khac nhau. Do đo, su ra đoi cua SNS cung cap nhieu co hoi cho viec quan ly quy trinh kinh doanh, chu yeu la khi quy trinh đoi hoi muc đo giao tiep va hop tac cao giua nhung nhan to thuc hien.
Cac nha nghien cuu quan tam đen tiem nang cua SNS nhu mot phan cua chien luoc marketing va nhu mot moi truong tuong tac moi giua nguoi tieu dung va doanh nghiep. Nhieu doanh nghiep đa thu nghiem thanh cong cac cach khai thac toi uu cac moi truong nay bang cach thu thap noi dung do khach hang tao ra lien quan đen thuong hieu va san pham cua ho hoac tao SNS cua rieng ho noi khach hang co the tham gia va tuong tac voi cong ty. Nhieu doanh nghiep đa đau tu nguon luc marketing đang ke vao SNS noi khach hang đang bay to va truyen đat y tuong, thi hieu, so thich, noi lo lang, v.v. cua ho.
Cac doanh nghiep hien đang co gang tan dung xu huong nay khi ho tim kiem cac chien luoc va chien thuat cu the đe thu đuoc gia tri tu no. Cac dich vu mang xa hoi cho phep cac chuyen gia marketing, nhan vien ban hang va trung tam dich vu khach hang co the phat trien moi quan he co y nghia voi khach hang theo nhung cach moi.


Xu huong Su pho bien cua mang xa hoi lien tuc tang, dan đen hanh vi su dung cong nghe moi cho cac dich vu mang xa hoi thuong xuyen đuoc chu y. Ngay nay, voi su hieu biet ve cong nghe cua dan so yeu cau nhung giai phap thuan tien cho nhu cau hang ngay cua ho. Dan đau trong nhung xu huong moi noi trong dich vu mang xa hoi la khai niem "Website thoi gian thuc" va "Dich vu dua tren vi tri". Thoi gian thuc cho phep moi nguoi đong gop noi dung, va nhan đuoc thong tin ngay khi noi dung đuoc đang tai, khai niem nay tuong tu nhu cac chuong trinh phat thanh va truyen hinh truc tiep. Twitter la mot trong nhung khuynh huong cho cac dich vu "thoi gian thuc", trong đo nguoi dung co the đang tai cho ca the gioi nhung gi ho đang lam hoac nhung gi ho suy nghi trong gioi han 140 ky tu. Facebook đa đi theo "Live feed"  noi ma cac hoat đong cua nguoi dung cua ho co the truyen phat ngay khi no xay ra. Trong khi Twitter tap trung vao cac ky tu, Clixtr, thi dich vu thoi gian thuc khac tap trung vao chia se anh nhom trong đo nguoi dung co the cap nhat luong anh cua ho bang anh trong mot su kien. Tuy nhien, Facebook van la trang chia se anh lon nhat – Ung dung Facebook va cong cu tong hop anh Pixable uoc tinh rang Facebook đa co 100 ty anh vao mua he 2012. Vao thang 4 nam 2012, mang truyen thong xa hoi Pinterest đa tro thanh mang xa hoi lon thu ba tai Hoa Ky.
Cac cong ty đa bat đau hop nhat cong nghe vao cac giai phap kinh doanh, co the ke đen nhu đien toan đam may. Thay vi ket noi cac ca nhan dua tren loi ich cong đong, cac cong ty đang phat trien cac cong đong tuong tac ket noi cac ca nhan dua tren nhu cau hoac chia se kinh nghiem kinh doanh chung. Nhieu nguoi cung cap cac cong cu va ung dung mang chuyen dung co the đuoc truy cap thong qua trang web cua ho, chang han nhu LinkedIn.
Mot ung dung pho bien cho cong nghe moi chinh la mang xa hoi giua cac doanh nghiep. Cac cong ty đa phat hien ra rang cac trang web mang xa hoi nhu Facebook va Twitter la nhung cach tuyet voi đe xay dung hinh anh thuong hieu cua ho. Theo Jody Nimetz, tac gia cua Marketing Jive, co nam loi ich cho doanh nghiep khi su dung mang truyen thong xa hoi đo la: tao nhan thuc ve thuong hieu, cong cu quan ly truc tuyen, tuyen dung, tim hieu ve cac cong nghe va đoi thu canh tranh moi, tim kiem khach hang tiem nang. Cac cong ty nay co the huong vao luu luong truy cap đen cac trang web truc tuyen cua rieng ho, đong thoi khuyen khich nguoi tieu dung va khach hang cua ho thao luan ve cach cai thien hoac thay đoi san pham hoac dich vu.


= Giao duc =
Su ra đoi cua cac nen tang mang xa hoi cung co the anh huong đen cach thuc nguoi hoc tham gia vao cong nghe noi chung. Trong nhieu nam, su phan đoi cua Prensky (2001) giua Nguoi ban đia Ky thuat so (Digital Natives) va Nguoi nhap cu ky thuat so (Digital Immigrants)  đa đuoc coi la mot đai dien tuong đoi chinh xac ve su de dang cua nhung nguoi o đo tuoi nhat đinh, đac biet la nhung nguoi sinh ra truoc va sau nam 1980. Tuy nhien, ly thuyet cua Prensky đa bi tu choi phan lon, va khong kem phan quan trong ve su pho bien đang phat trien cua cac trang mang xa hoi va cac an du khac nhu "Visitors" cua White va Le Cornu va "Presidents" (2011) la su thinh hanh lon hon. Su ra đoi cua cac nen tang mang xa hoi cung co the anh huong đen cach thuc nguoi hoc tham gia vao cong nghe noi chung. Viec su dung dich vu mang xa hoi cua cac thu vien truong hoc cung ngay cang pho bien va chung đang đuoc su dung đe lien lac voi nhung nguoi dung thu vien, cung nhu mo rong cac dich vu đuoc cung cap boi cac thu vien truong hoc. Mang xa hoi va cach nguoi hoc su dung chung cung la moi quan tam cua nhieu nha nghien cuu. Gan đay, cac nghien cuu đa chi ra rang cac dich vu mang xa hoi cung cap nhieu co hoi trong giao duc chuyen nghiep, giao duc theo chuong trinh va hoc tap.
Theo Livingstone va Phanh (2010), "Cac trang web mang xa hoi, giong nhu nhieu trang khac tren Internet, đai dien cho muc tieu di chuyen cua cac nha nghien cuu va hoach đinh chinh sach."  Du an Trung tam nghien cuu Pew, đuoc goi la Pew Internet, đa thuc hien mot cuoc khao sat tren toan nuoc My tai Nam 2009 va thang 2 nam 2010 đa xuat ban rang 47% nguoi My truong thanh su dung trang web mang xa hoi. Mot khao sat tuong tu cho thay 73% thanh thieu nien truc tuyen su dung SNS, tang tu 65% nam 2008, 55% nam 2006. Cac nghien cuu gan đay đa chi ra rang cac dich vu mang xa hoi cung cap co hoi trong giao duc chuyen nghiep, giao duc chuong trinh va hoc tap. Tuy nhien, co nhung han che trong linh vuc nay. Cac nghien cuu, đac biet la o chau Phi, đa tiet lo rang viec su dung mang xa hoi trong sinh vien đa đuoc biet la anh huong tieu cuc đen cuoc song hoc tap cua ho. Đieu nay đuoc cung co boi thuc te la viec su dung cua ho tao thanh phien nhieu, cung nhu cac sinh vien co xu huong đau tu nhieu thoi gian vao viec su dung cac cong nghe nhu vay.


 Dung cho muc đich chuyen mon  Su dung dich vu mang xa hoi dung cho muc đich chuyen mon đe cap đen viec su dung mot trang mang đe ket noi voi cac chuyen gia trong cung mot linh vuc ma ho quan tam. Cac dich vu mang xa hoi nhu LinkedIn, mot trang mang xa hoi huong đen cac cong ty va cac chuyen gia trong nganh muon tao dung cac moi lien he kinh doanh moi hoac giu lien lac voi cac đong nghiep, va cac khach hang truoc đay. LinkedIn con khuyen khich moi nguoi đua tinh cach cua ho vao ho so ca nhan đe  lam cho no tro nen ca nhan hoa hon la mot ban ly lich. Bay gio cac trang mang khac cung đang đuoc su dung theo cach nay.


 Viec lam  Su gia tang su dung mang xa hoi đang đuoc thuc đay boi cac sinh vien đai hoc voi muc đich ket noi voi cac chuyen gia trong linh vuc, doanh nghiep đe tim kiem cac co hoi thuc tap va viec lam. LinkedIn cung la mot tai nguyen tuyet voi. No giup moi nguoi co the de dang ket noi voi cac cong ty đe tim kiem viec lam va ho cung co the ket noi voi nhung nguoi khac mot cach chuyen nghiep hon.
Ngoai ra, cac nha tuyen dung đa bi phat hien su dung cac trang mang xa hoi đe sang loc cac ung cu vien cua cong ty minh.


 Cac rang buoc  Trong qua khu, cac dich vu mang xa hoi đuoc xem la mot su xao lang va khong mang lai loi ich giao duc. Ngan chan su dung mang xa hoi la mot hinh thuc bao ve hoc sinh chong lang phi thoi gian, bat nat va xam pham quyen rieng tu. Trong moi truong giao duc, chang han nhu Facebook đuoc nhieu giao vien va nha giao duc xem la mot su xao lang, lang phi thoi gian đoi voi viec hoc, va khong co gi la khi Facebook bi cam trong cac phong may tinh o truong trung hoc co so hoac trung hoc. Bat nat tren mang (Cyberbullying)  đa tro thanh mot van đe quan tam voi cac dich vu mang xa hoi. Theo khao sat cua UK Children Go Online ve tre em tu 9 đen 19 tuoi, nguoi ta thay rang mot phan ba đa nhan đuoc nhung binh luan bat nat truc tuyen. Đe tranh van đe nay, nhieu truong hoc đa chan truy cap vao cac dich vu mang xa hoi nhu Facebook, MySpace va Twitter trong moi truong truong hoc. Cac dich vu mang xa hoi thuong bao gom rat nhieu thong tin ca nhan đuoc đang cong khai va nhieu nguoi tin rang chia se thong tin ca nhan la mot cua so đe đanh cap quyen rieng tu. Cac truong hoc đa hanh đong đe bao ve hoc sinh khoi đieu nay. Nguoi ta tin rang viec đe lo cac thong tin co the nhan dang va phuong tien lien lac mot cac de tren cac dich vu mang xa hoi se mo ra canh cua cho nhung ke san moi tinh duc, đe doa truc tuyen va tan cong mang. Tuy nhien, nguoc lai, 70% phuong tien truyen thong xa hoi đuoc su dung boi thanh thieu nien va 85% nguoi truong thanh tin rang moi nguoi chu yeu đoi xu tot voi nhau tren cac trang mang xa hoi.
Nghien cuu gan đay cho thay đa co mot su thay đoi trong viec ngan chan viec su dung cac dich vu mang xa hoi. Trong nhieu truong hop, đieu nguoc lai đang xay ra khi tiem nang cua cac dich vu mang truc tuyen đang đuoc hien thuc hoa. Co y kien ​​cho rang neu cac truong chan dich vu mang xa hoi, ho se ngan hoc sinh hoc cac ky nang ho can. Cam su dung mang xa hoi khong phu hop khi no cung cap trai nghiem giao duc tot nhat cho sinh vien. Cac truong hoc va hoc khu co the tuy chon su dung phuong tien truyen thong an toan trong giao duc cung nhu ket hop phuong tien ky thuat so vao trai nghiem trong lop hoc.


= Mo hinh kinh doanh =
Rat it mang xa hoi tinh phi thanh vien su dung. Mot phan, đieu nay co the la do mang xa hoi la mot dich vu tuong đoi moi va gia tri cua viec su dung chung chua đuoc thiet lap vung chac trong tam tri khach hang. Cac cong ty nhu Myspace va Facebook ban quang cao truc tuyen tren trang cua ho. Mo hinh kinh doanh cua ho dua tren so luong thanh vien lon va viec tinh phi thanh vien su dung se phan tac dung. Mot so nguoi tin rang cac thong tin chi tiet hon ma cac trang web co cua moi nguoi dung se cho phep quang cao đuoc nham muc tieu tot hon nhieu so voi bat ky trang web nao hien co the cung cap. Trong thoi gian gan đay, Apple đa chi trich mo hinh cua Google va Facebook, trong đo nguoi dung đuoc xac đinh la san pham va hang hoa, du lieu cua ho đuoc ban cho marketing revenue (tiep thi doanh thu). Mang xa hoi hoat đong theo mo hinh kinh doanh tu tri, trong đo cac thanh vien cua mang xa hoi đong vai tro kep la ca nha cung cap va nguoi tieu dung noi dung. Đieu nay trai nguoc voi mot mo hinh kinh doanh truyen thong, noi cac nha cung cap va nguoi tieu dung la cac đai ly rieng biet. Doanh thu đat đuoc trong mo hinh kinh doanh tu tri đen tu quang cao, tuy nhien doanh thu cung co the đen tu nguoi đang ky (subscription-based revenue)  khi muc đo thanh vien va noi dung đu cao.


= Su tac đong cua xa hoi =
Moi nguoi su dung cac trang mang xa hoi đe gap go ban moi, tim kiem ban cu hoac xac đinh nhung nguoi gap cung van đe voi ho hay co chung so thich, đuoc goi la niche networking.
Ngay cang co nhieu moi quan he va tinh ban đuoc hinh thanh tren nen tang truc tuyen va sau đo dan đen cac buoi gap go truc tiep. Nha tam ly hoc va giao su Erich H. Witte cua Đai hoc Hamburg phat bieu rang cac moi quan he bat đau truc tuyen co nhieu kha nang thanh cong hon.


= Co hoi trong kinh doanh va marketing =
Marketing tren cac dich vu mang xa hoi co the đem lai rat nhieu co hoi thuan loi cho cac doanh nghiep. Mang xa hoi, neu đuoc tiep can mot cach đung đan, co the giup doanh nghiep tim kiem tai nang, xay dung nhan thuc ve thuong hieu, tim kiem khach hang moi va nghien cuu thi truong.


 Nghien cuu thi truong  Cac doanh nghiep khong the bo qua luu luong truy cap khong lo đuoc tao ra boi mang xa hoi. Truoc đay, cac dich vu mang xa hoi thuong thu hut đoi tuong nguoi tre nhieu hon va đuoc tao ra chu yeu đe ket ban, giu lien lac. Tuy nhien hien nay chung con huong đen cac nhom nhan khau hoc va phuc vu nhieu nhu cau khac, chang han nhu mang xa hoi tim kiem co hoi nghe nghiep, mang xa hoi phuc vu nhu cau mua sam hay cac hoi nhom nhan vien cong ty,... Cac doanh nghiep co the thu thap phan hoi cua nguoi tieu dung, thiet lap su hien dien thuong hieu hoac co the chi can quan sat cach ma thuong hieu cua ho đang đuoc thao luan va nhin nhan. Hon nua, mang xa hoi mang lai kha nang phat trien moi quan he tin cay voi khach hang bang cach tuong tac truc tiep thong qua cac tinh nang Web 2.0, giai quyet cac nhu cau va moi quan tam cua ho hoac tham chi tien hanh nghien cuu thi truong. Uu điem chinh cua viec hien dien tren mang xa hoi la luong thong tin ma to chuc co the co đuoc ve co so khach hang cua minh, lien quan đen tat ca cac xu huong, bao gom y tuong phat trien san pham, phan khuc khach hang, phan hoi va su trung thanh cua khach hang v.v.


 Kenh Marketing moi  Doanh nghiep phai tiep can va khai thac cac mang xa hoi nhu cach ma ho đang tiep can cac cong cu tim kiem, trang web đanh gia hay trang web so sanh gia ca vi đay la noi cung cap nhieu nguon thong tin truyen mieng ve thuong hieu va san pham. Web 2.0 la mot kenh marketing can đuoc tich hop cung voi cac kenh marketing truyen thong khac va nen đuoc coi la mot phan cua marketing mix. Phuong tien truyen thong moi khong phai la su thay the cho cac cong cu tiep thi truyen thong nhu bao đia phuong, TV hay đai phat thanh, ma la mot cong cu khac co kha nang tiep can cong đong su dung phuong tien truyen thong đien tu.


 Cac moi quan he  Co so du lieu mang xa hoi cung cap cho doanh nghiep co hoi khai thac thong tin va cac danh muc lien he tren mang xa hoi. Hon nua, đay con co the la noi tuyet voi đe tim kiem nha cung cap hoac nhan vien tiem nang, vi du: cac trang web nhu LinkedIn, noi moi nguoi tu tap đe trao đoi thong tin ve chuyen mon nghe nghiep.


 Nhan thuc cong đong  Co nhieu cach ma marketing tren mang xa hoi co the đem lai thuan loi trong kinh doanh. Mac du mot so doanh nghiep co the thay khong can thiet phai đat minh tren cac trang mang xa hoi, nhung đo van la mot cach tot đe quang cao san pham/dich vu cua ho va đe biet nguoi tieu dung nghi gi va muon gi. Marketing mang xa hoi co the đong mot vai tro rat quan trong khi noi đen thanh cong truc tuyen cua mot doanh nghiep, no cho phep doanh nghiep ket noi voi cong chung va xay dung thuong hieu cua ho.


 Su tham gia, gan ket  Co mot xu huong gan đay cua cac doanh nghiep la thue nguoi lam nhiem vu duy nhat la quan ly giao dien tren mang xa hoi cua to chuc va giao tiep, tuong tac voi nguoi dung va cong đong. Tham gia vao cac mang xa hoi cung co nghia la bao ve ten thuong hieu cho doanh nghiep, đe khong ben thu ba nao co the su dung no. Hon nua, voi su phat trien ngay cang lon cua cac dich vu mang xa hoi, su hien dien truc tuyen phai đuoc nhin nhan nhu mot co hoi đe mo rong kinh doanh bang cach quang ba san pham va dich vu thay vi chi la su tuong tac voi nguoi tieu dung.


Van đe = Bao mat =
Moi quan tam ve quyen rieng tu khi su dung cac dich vu mang xa hoi đa lam gia tang moi lo ngai cua nguoi dung ve van đe bao mat thong tin ca nhan. Nguoi dung cac dich vu nay cung can phai quan tam đen hanh vi đanh cap du lieu hoac Virus (may tinh). Ben canh đo, co mot van đe lien quan đen viec kiem soat du lieu chinh la cac thong thong tin đuoc thay đoi hay xoa bo boi nguoi dung, tren thuc te, co the bi giu lai va chuyen cho ben thu ba.
Quyen rieng tu tren cac trang mang xa hoi co the bi xam pham boi nhieu yeu to. Vi du: nguoi dung co the bi tiet lo du lieu ca nhan khi cac trang web khong đam bao bao ve quyen rieng tu cua nguoi dung va cac ben thu ba co the thuong xuyen su dung thong tin đuoc đang tren mang xa hoi cho nhieu muc đich khac nhau.
Mot cuoc tranh luan no ra ve viec thiet ke cac he thong thuat toan đe nham đen cac đoi tuong muc tieu cu the tren cac trang mang xa hoi. Facebook cung cap nhieu hinh thuc tiep thi truc tuyen đe cac nha quang cao co the tiep can đoi tuong muc tieu cua ho. Vi du: nhung quang cao nay co the xuat hien duoi dang bai đang quang cao đuoc đe xuat tren News Feed. Cac doanh nghiep co the tao mot trang web ve cong ty cua ho đe đang thong tin lien quan, chuong trinh khuyen mai va thong tin lien he, đieu nay giup ho co the tiep can truc tiep đoi tuong muc tieu. Tuy nhien, nguoi dung cho rang, đieu nay đang xam pham đen quyen rieng tu va bao mat thong tin cua ho.


= Thu rac (Spamming) =
Hanh đong gui thu rac tren mang xa hoi truc tuyen kha pho bien. Nguyen nhan chinh xuat phat tu viec cac nha quang cao muon thuong hieu cua ho đuoc nhin thay va thuong cong khai thuong hieu qua mang xa hoi. Cach phat hien hoat đong gui thu rac đa đuoc nghien cuu va phat trien thanh mot mo hinh ban tu đong đe phat hien cac thu rac. Chang han, cac ky thuat phan tich van ban đuoc ap dung đe phat hien hoat đong gui thu rac ma lam giam luong nguoi xem va lam giam uy tin (hoac đo tin cay) cua cac trang cong cong tren Facebook. Trong mot so mang xa hoi truc tuyen nhu Twitter, nguoi dung đa phat trien cac co che đe bao cao nhung ke gui thu rac.


= Khai pha du lieu (Data mining) =
Thong qua viec khai pha du lieu, cac cong ty co the cai thien doanh so va loi nhuan cua ho. Voi cac du lieu thu đuoc, cac cong ty co the tao lap ho so khach hang voi nhung thong tin ve nhan khau hoc va hanh vi truc tuyen cua ho. Mot chien luoc gan đay la mua va san xuat "phan mem phan tich mang" (Social Network Analysis- SNA). Phan mem nay co the chon loc thong tin thong qua luong du lieu mang xa hoi cho bat ky cong ty cu the nao. Facebook đa tro nen đac biet quan trong đoi voi cac chien luoc gia tiep thi. Chuong trinh "Quang cao xa hoi" (Social Ads) gay tranh cai cua Facebook cho phep cac cong ty truy cap vao hang trieu ho so đe đieu chinh quang cao cua ho theo so thich va nhung đieu nguoi dung Facebook quan tam. Tuy nhien, thay vi ban thong tin nguoi dung thuc te, Facebook ban "cac hanh vi xa hoi" đuoc theo doi. Facebook theo doi cac trang web ma nguoi dung su dung ben ngoai Facebook thong qua mot phan mem co ten la Facebook Beacon.


= Anh huong đen van đe viec lam =
Cac trang mang xa hoi đa tao ra cac van đe trong viec tuyen dung va that nghiep vi cac van đe khi đe lo noi dung khong phu hop, đang anh ve cac tinh huong mat mat hoac đang cac binh luan xuc pham (vi du nhu binh luan phan biet chung toc, ky thi hoac phi bang) hoac tham chi la y kien chinh tri trai nguoc voi y kien cua nha tuyen dung. Nhieu nguoi su dung cac trang mang xa hoi đe bay to y kien ​​ca nhan ve cac su kien hien tai va cac tin tuc voi ban be cua ho. Neu ung vien tiem nang bay to y kien ​​ca nhan ve cac van đe chinh tri hoac đang cac bai đang truc tuyen co the gay mat mat cong khai tren nen tang mang xa hoi, nha tuyen dung co the truy cap ho so cua ung vien va đanh gia ho dua tren hanh vi xa hoi hoac quan điem chinh tri cua ho. Đieu nay cho thay nhung anh huong ma mang xa hoi đa co đoi voi cuoc song cua moi nguoi. Đa co nhieu truong hop nhan vien mat viec vi y kien ​​cua ho gay nen anh huong tieu cuc đen cong ty. Vao thang 9 nam 2013, mot nguoi phu nu đa bi sa thai tren Facebook vi co ay đa đang thong tin gay tieu cuc đen cong ty cua minh noi rang cac khach hang quan su khong nen nhan đuoc su đoi xu hay giam gia đac biet. Mot nguoi quan ly cua cong ty đa nhin thay y kien ​​cua co ay tren mang, khong đong y voi no va sa thai co ay vi no đi nguoc lai tuyen bo su menh cua cong ty. Khong chi co nhan vien o Hoa Ky mat viec, ma no đa xay ra voi nhung nguoi dung mang xa hoi tren the gioi. Vao thang 4 nam 2011, nhan vien cua tap đoan Lloyd tai Vuong quoc Anh đa bi sa thai vi đa viet mot bai cham biem ve muc luong cao hon cua sep cua co ay.
Nhung truong hop nhu the nay đa tao nen nhung y kien xoay quanh van đe lieu cac cong ty co quyen xem xet ho so mang xa hoi cua nhan vien hay khong. Vao thang 3 nam 2012, Facebook đa quyet đinh ho co the co hanh đong phap ly đoi voi cac nha tuyen dung truy cap vao ho so cua nhan vien thong qua mat khau cua ho. Theo Giam đoc chinh sach bao mat cua Facebook, Erin Egan, cong ty đa lam viec cham chi đe cung cap cho nguoi dung cac cong cu đe kiem soat ai xem thong tin cua ho. Ong cung cho biet nguoi dung khong nen bi buoc phai chia se thong tin rieng tu chi đe co đuoc mot cong viec. Nhan vien van co the cung cap thong tin mat khau cua ho đe nhan viec, nhung theo Erin Egan, Facebook se tiep tuc lam phan viec cua minh đe bao ve quyen rieng tu va bao mat cua nguoi dung.


= Truy cap trai phep =
Co nhieu hinh thuc khac nhau khien du lieu nguoi dung trong cac trang mang xa hoi bi truy cap va cap nhat ma khong co su cho phep cua ho. Mot nghien cuu  nhan manh rang cac su co pho bien nhat ve truy cap trai phep bao gom cac binh luan khong phu hop đuoc đang tren cac trang mang xa hoi (43%),tin nhan đuoc gui đen cac đia chi lien lac ma chua co su cho phep (25%) va thay đoi thong tin ca nhan (24%). Hau het cac su co  xay ra do ban be cua nan nhan (36%) hoac đoi tac (21%) va mot phan muoi nan nhan noi rang đoi tac cu cua ho đa đang nhap vao tai khoan cua ho ma khong co su đong y truoc. Cuoc khao sat cho thay co 60 trieu tai khoan mang xa hoi truc tuyen đa bi truy cap trai phep trong nam 2011.


Ung dung trong cac linh vuc = Ung dung trong chinh phu =
Mang xa hoi gan đay đang đuoc su dung boi cac co quan chinh phu khac nhau. Cac cong cu mang xa hoi la mot cach nhanh chong va de dang đe chinh phu nhan đuoc đe xuat cua cong chung va đe cong chung cap nhat cac hoat đong cua chinh phu, tuy nhien, đieu nay đi kem voi mot rui ro lam dung đang ke, vi du, nuoi duong van hoa so hai (culture of fear) đa neu trong Nineteen Eighty-Four hoac THX-11.
Trung tam kiem soat dich benh (Centers for Disease Control) đa chung minh tam quan trong cua viec tiem phong tren trang web tre em noi tieng Whyville va Co quan quan ly khi quyen va đai duong quoc gia (National Oceanic and Atmospheric Administration) co mot hon đao ao tren  Second Life noi moi nguoi co the kham pha hang đong hoac kham pha tac đong cua su nong len toan cau. Tuong tu nhu vay, NASA đa tan dung mot so cong cu mang xa hoi, bao gom Twitter va Flickr. NASA đang tan dung tat ca loi ich chung. NASA đang su dung cac cong cu nhu vay đe ho tro Đanh gia cua Uy ban Ke hoach Chuyen bay Khong gian cua Hoa Ky (Review of U.S. Human Space Flight Plans Committee), voi muc tieu la đam bao quoc gia đang tren con đuong manh me va ben vung đe đat đuoc khat vong tao bao nhat trong khong gian


= Ung dung trong kinh doanh =
Viec su dung cac dich vu mang xa hoi trong boi canh kinh doanh cho thay tiem nang co tac đong lon đen the gioi kinh doanh va cong viec (Fraser & Dutta 2008). Mang xa hoi ket noi moi nguoi voi chi phi thap; đieu nay co the co loi cho cac doanh nghiep lon va nho muon mo rong co so lien he cua ho. Cac mang luoi nay thuong hoat đong nhu mot cong cu quan ly quan he khach hang cho cac cong ty ban san pham va dich vu. Cac cong ty cung co the su dung cac mang xa hoi đe quang cao duoi dang bieu ngu va quang cao van ban. Vi cac doanh nghiep hoat đong tren toan cau, cac mang xa hoi co the giup ho de dang giu lien lac voi cac lien he tren toan the gioi. Cac ung dung mang xa hoi đuoc mo rong đoi voi cac doanh nghiep va cac thuong hieu đang tao ra cac trang mang co chuc nang cua rieng ho, mot linh vuc rieng đuoc goi la mang thuong hieu (brand networking). Y tuong nay la mot thuong hieu co the xay dung moi quan he nguoi tieu dung cua minh bang cach ket noi nguoi tieu dung cua ho voi hinh anh thuong hieu tren nen tang ma  cung cap cho ho nhung noi dung lien quan, cac yeu to tham gia va he thong xep hang hoac điem so. Mang luoi thuong hieu la mot cach moi đe tan dung cac xu huong xa hoi nhu mot cong cu tiep thi. Suc manh cua cac mang xa hoi đang bat đau tham vao van hoa noi bo cua cac doanh nghiep noi ho đang tim cach su dung đe cong tac, chia se tep (file sharing) va chuyen giao kien ​​thuc (knowledge transfer). Thuat ngu "phan mem xa hoi doanh nghiep" (enterprise social software) đang ngay cang tro nen pho bien đoi voi cac loai ung dung nay.


= Ung dung trong giao duc =
Hiep hoi hoi đong truong quoc gia bao cao rang gan 60% sinh vien su dung mang xa hoi noi ve cac chu đe giao duc truc tuyen va hon 50% noi cu the ve viec hoc. Tuy nhien, đai đa so cac khu hoc co cac quy tac nghiem ngat chong lai gan nhu tat ca cac hinh thuc mang xa hoi trong ngay đi hoc mac du hoc sinh va phu huynh bao cao mot so hanh vi van đe truc tuyen. Mang xa hoi tap trung vao viec ho tro moi quan he giua giao vien va hoc sinh cua ho hien đuoc su dung đe hoc tap, phat trien chuyen mon giao duc va chia se noi dung. HASTAC la mot khong gian mang xa hoi hop tac cho cac che đo hoc tap va nghien cuu moi trong giao duc đai hoc, K-12 va hoc tap suot đoi; ho tro giao vien nhu Ning; TermWiki, TeachStreet va cac trang web khac đang đuoc xay dung đe thuc đay cac moi quan he bao gom blog giao duc, danh muc đau tu, cong đong chinh thuc va quang cao, cung nhu giao tiep nhu tro chuyen, chu đe thao luan va dien đan đong bo. Cac trang web nay cung co tinh nang chia se noi dung va xep hang. Mang xa hoi cung đang noi len nhu cac nien giam truc tuyen, ca cong khai va rieng tu. Mot dich vu nhu vay la MyYearbook, cho phep moi nguoi tu cong chung đang ky va ket noi.


= Ung dung trong linh vuc xa hoi va chinh tri =
Cac trang mang xa hoi gan đay đa cho thay mot gia tri trong cac phong trao chinh tri – xa hoi. Trong cuoc cach mang Ai Cap, ca Facebook va Twitter đeu đong vai tro chu chot trong giu moi nguoi ket noi voi cuoc noi day. Cac nha hoat đong xa hoi Ai Cap đa tin tuong cac trang mang xa hoi voi viec cung cap mot nen tang đe len ke hoach phan đoi va chia se tin tuc tu Quang truong Tahrir trong thoi gian thuc. Bang cach gioi thieu mot nen tang cho hang ngan nguoi chia se tuc thoi cac video ve cac su kien chu yeu co tinh tan bao, mang xa hoi co the la mot cong cu quan trong trong cac cuoc cach mang. Mat khac, cac mang xa hoi cho phep cac co quan chinh phu de dang xac đinh va đan ap, phan đoi. Mot đieu khac ma truyen thong xa hoi giup đo trong cac ung dung chinh tri la khien cac the he tre tham gia vao chinh tri va cac van đe chinh tri đang dien ra.
Vao nam 2007, khi Obama lan đau tien tuyen bo ung cu, khong co thu goi la iPhone hay Twitter. Tuy nhien, mot nam sau, Obama đa gui loi nhac bo phieu toi hang ngan nguoi thong qua Twitter, cho thay phuong tien truyen thong xa hoi di chuyen nhanh nhu the nao. Chien dich cua Obama can thiet đe thanh cong trong viec ket hop phuong tien truyen thong xa hoi, vi phuong tien truyen thong xa hoi hoat đong tot nhat va hieu qua nhat trong thoi gian thuc.
That thu vi khi thay tam anh huong cua truyen thong xa hoi se manh me nhu the nao sau cac chien dich nam 2008, trong đo chien dich gianh chien thang cua Obama đa nang ve truyen thong xa hoi, trong khi chien dich cua McCain khong thuc su nam bat truyen thong xa hoi. JFK la tong thong đau tien thuc su hieu ve truyen hinh va tuong tu, Obama la tong thong đau tien hieu đay đu suc manh cua phuong tien truyen thong xa hoi. Obama đa cong nhan phuong tien truyen thong xa hoi la ve viec tao ra cac moi quan he va ket noi va do đo su dung phuong tien truyen thong xa hoi đe tao loi the cho cac chien dich bau cu tong thong, trong đo Obama đa thong tri cac đoi thu cua minh ve khong gian truyen thong xa hoi.


Nhung dich vu mang xa hoi lon tren the gioi Sau đay la danh sach cac dich vu mang xa hoi lon nhat, dua theo so luong nguoi dung hoat đong, tinh đen thang 4 nam 2020, do Statista cong bo (so lieu cho Douban va Linkedln la tu thang 10 nam 2019)


Xem them List of social networking websites


Tham khao Lien ket ngoai International Network for Social Network Analysis