Mikhael Psellos (Hy Lap: Μιχαηλ Ψελλος, Mikhael Psellos) la mot tu si, nha van, triet gia, chinh tri gia va nha su hoc Đong La Ma goc Hy Lap. Ong sinh vao nam 1017 hoac 1018 va qua đoi vao nam 1078, du co khong it y kien cho rang ong van con song cho đen tan nam 1096.


Tieu su Nguon tin chinh ve cuoc đoi cua Psellos đeu xuat phat tu cac tac pham cua rieng ong, trong đo co nhung đoan tu truyen phong phu. Mikhael Psellos co le chao đoi tai kinh thanh Constantinopolis. Gia toc Psellos toi tu xu Nicomedia va theo nhu loi khai cua ong, co tinh đen nhung thanh vien thuoc tang lop chap chinh quan va gioi tinh hoa patrikios trong so to tien cua minh, nhung  gia đinh ong khong thuc su sung tuc.  Ten rua toi cua ong la Konstantinos; Mikhael la phap danh ma ong đa chon khi buoc chan vao tu vien song not phan đoi con lai. Psellos ('nguoi noi ca lam') co the la mot cai biet danh đe cap đen khiem khuyet ve kha nang an noi.
Michael Psellos luc nho đuoc day do chu đao o Constantinopolis. Psellos đuoc mo ta la co be ngoai giong cha, đep trai va "mong nhu mot cay bach".  Vao khoang muoi tuoi, gia đinh khong con kha nang chi cho viec hoc tap cua ong, ong đuoc gui ra ngoai kinh đo lam thu ky cho mot vien quan toa cap tinh, nham phu giup gia đinh kiem tien tao dung cua hoi mon cho chi gai đi lay chong. Khi co chi gai qua đoi, ong quyet đinh bo viec va tro ve Constantinopolis tiep tuc theo đuoi viec hoc hanh. Trong khi đang theo hoc Ioannes Mauropous, ong tinh co gap đuoc Thuong phu Konstantinos Leichoudes va Ioannes Xiphilinos, va vi hoang đe sau nay Konstantinos X Doukas. Đoi luc, ong con đi cong tac tai cac tinh mot lan nua đe roi gio đay tu minh ra lam tham phan. Thinh thoang truoc nam 1042 ong lai quay ve Constantinopolis giu mot chuc vu thap tai trieu đinh kieu nhu Thu ky (υπογραμματευς) Noi cung. Ke tu đo su nghiep cua ong bat đau len nhu dieu gap gio. Ong tro thanh co van chinh tri co anh huong đen hoang đe Konstantinos IX Monomachos (tri vi 1042–1055). Suot thoi gian nay, ong con la giao su hang đau tai truong Đai hoc Constantinopolis, đuoc vinh du mang danh hieu "Thay cac Triet gia" (υπατος των φιλοσοφων).
Đen cuoi thoi Monomachos, Psellos tu nhan thay ban than phai chiu đung suc ep ve mat chinh tri vi mot so nguyen do nao đo nen sau cung đa quyet đinh roi khoi chon cung đinh, buoc chan vao Tu vien Olympus tren nui Olympus xu Bithynia nam 1054. Sau khi Monomachos bang ha, nguoi ke vi la Theodora (tri vi 1055–1056) đa som goi ong ve trieu ban đinh chinh su. Suot nhung nam thang ve sau, ong van hoat đong chinh tri, đong vai tro la co van chinh tri cap cao cho mot so vi hoang đe ke tiep. Ong cung đong mot vai tro quyet đinh ve mat chinh tri trong viec chuyen giao quyen hanh tu Mikhael VI sang Isaakios I Komnenos nam 1057; roi tu Isaakios Komnenos sang Konstantinos X Doukas (1059); va sau đo mot lan nua tu Romanos IV Diogenes toi Mikhael VII Doukas (1071). Psellos co hoi lam thi giang cho Mikhael duoi thoi phu hoang Konstantinos, va tung đong mot vai tro quan trong trong viec giup Mikhael len nam quyen chong lai ke đoi đich va nguoi cha duong Romanos, Psellos co le con nuoi hy vong vao đia vi gay dung thanh the hon nua trong vai tro cua mot nguoi thay va co van tin cay. Tuy vay, Mikhael xem chung it co khuynh huong che cho cho thay day cu va nhat la tu sau giua thap nien 1070 chang co them thong tin gi ve bat ky vai tro nao cua Psellos trong trieu đinh. Ngay ca nhung ban tu su cua Psellos đeu cham dut vao thoi điem nay, co rat it thong tin đang tin cay ve nhung nam thang cuoi đoi cua ong. Mot so hoc gia tin rang Psellos lai phai lui ve an cu tai mot tu vien suot quang đoi con lai trong thap nien 1070. Can cu vao loi nhan xet tu nguoi ban cua Psellos la su gia Ioannes Zonaras, hau het cac hoc gia đeu tin rang Psellos đa qua đoi ngay sau khi Mikhael VII bi truat ngoi vao nam 1078, du co mot so hoc gia cung đe xuat nhung nien đai sau nay. Nguoi ta chi biet đuoc la Theophylaktos xu Bulgaria co viet mot buc thu gui cho em cua Psellos nham an ui ong ay ve cai chet cua anh minh noi rang, "Anh cau chua chet đau, ma la ve voi Chua đe giai thoat cuoc đoi đay kho ai va benh tat hanh ha thoi.


Tac pham su hoc Co le tac pham hay nhat đuoc biet đen va de tiep can nhat cua Psellos la bo Chronographia. Đay la bo lich su cac đoi hoang đe Đong La Ma trong suot the ky dan đen thoi đai cua rieng Psellos. Tac pham ke ve muoi bon đoi hoang đe va hoang hau, bat đau voi su cai tri dai gan 50 nam cua Basileios II, "Ten sat nhan Bulgar" (976–1025), va ket thuc mot thoi gian duoi thoi Mikhael VII Doukas (1071–1078). Cau truc cua toan bo tac pham chu yeu gom mot loat bai tieu su. Khong giong nhu hau het cac tac pham su hoc cua thoi ky nay, Chronographia đat trong tam nhieu hon vao su mo ta cac nhan vat hon la nhung chi tiet ve cac su kien chinh tri va quan su. No cung bao gom cac yeu to tu truyen rat sau rong ve qua trinh phat trien chinh tri va tri tue cua Psellos, va đe lai tam quan trong lon hon vao nhung giai đoan khi Psellos đang nam giu chuc vu thiet thuc ve mat chinh tri (nhat la duoi thoi Konstantinos IX), khien cho toan bo tac pham gan nhu la cac hoi uc chinh tri cua nhan vat. Chronographia đuoc cho la viet thanh hai phan. Phan đau tien gom đoi cac hoang đe cho đen thoi Isaakios I Komnenos. Phan thu hai co giong đieu kieu bien ho manh hon nhieu, phan lon thuoc the van tan duong (encomium) nhung nguoi bao tro hien tai cua Psellos chinh la cac vi hoang đe dong ho Doukas.


Tac pham khac Psellos đe lai kha nhieu tac pham:

"Historia syntomos", mot cuon luoc su giao khoa thu duoi dang bien nien su the gioi.
Mot so luong lon cac chuyen luan khoa hoc, triet hoc va ton giao. Tac pham noi tieng trong so nay la De Operatione Daemonum, bo thu muc hoc ve ma quy. Ong con viet hoac bien soan mot tac pham quan trong ve triet hoc nhan đe De omnifaria doctrina. Nhung tac pham khac viet ve vo so chu đe nhu thien van hoc, y hoc, am nhac, luat hoc, vat ly va dan tuc hoc.
Hang loat bai tho khac nhau giang day ve cac chu đe nhu ngu phap va hung bien.
Ba Epitaphioi hay cac bai van te ve may vi Thuong phu Mikhael Keroularios, Konstantinos III Leichoudes va Ioannes Xiphilinos.
Mot bai van te le tang mau than, chua đung mot so luong lon thong tin tu su.
Mot so bai tan tung, dien van (gom nhung tac pham chong đoi phai Bogomil va Euchites) đe cap đen nhung vi hoang đe bao tro minh tai trieu đinh.
Hang tram buc thu ca nhan.
Cac tap hung bien va tieu luan đu moi đe tai.
Tho trao phung, cham biem va nhung cau tho viet nhan mot dip đac biet.


Nhan cach Psellos đuoc tiep thu mot nen giao duc pho quat va noi tieng la mot trong nhung nguoi co hoc thuc nhat thoi bay gio. Ong to ra tu hao la chinh minh đa mot tay gioi thieu lai viec nghien cuu nghiem tuc triet hoc co đai cho gioi hoc gia Đong La Ma, đac biet la ve Plato. Thi hieu cua ong đoi voi Plato va cac triet gia ngoai giao khac (thuong la phai Tan Plato) đa dan đen nhung moi nghi ngo ve đuc tin Chinh Thong giao cua minh so voi mot so nguoi cung thoi, va co luc ong bi buoc phai đua ra tuyen bo tin theo đao truoc dan chung đe tu bien ho lay. Ong cung tu hao ve minh la bac thay tu tu, ket hop su khon ngoan cua nha triet hoc va suc thuyet phuc cua nha tu tu hoc. Đieu nay đa bien ong tro thanh hinh mau cua mot nha lanh đao chinh tri va co van. Trong so cac nha binh luan thoi nay, thien huong cua Psellos đoi voi nhung lac đe mang tinh chat tu truyen dai dong le the trong cac tac pham cua ong đa mang lai cho ong nhung loi buoc toi ve tinh phu phiem va tham vong. Đong thoi, su nghiep chinh tri cua ong va noi dung cua cuon Chronographia đa khien cho gioi phe binh nhin nhan ong nhu mot ke khum num va co hoi, vi lap truong to ve khong co oc phe phan đoi voi mot so hoang đe va vi hay thay long đoi da ve mat chinh tri trong suot đoi minh. Tuy vay, cac nha binh luan khac lap luan rang đa co mot lan song ngam mia mai noi bat xuyen suot tac pham cua ong, nhat la cuon Chronographia, đang truyen đat nhung thong điep chi trich gay gat va mang tinh lat đo ve cac hoang đe đuoc mieu ta, hay tham chi ve niem tin Kito giao va đao đuc noi chung.
Nhu đa đe cap o tren, nhung cau hoi nghiem tuc đa đuoc đua ra trong suot cuoc đoi cua Psellos lien quan đen niem tin ton giao cua ong. Vi du, theo nha nghien cuu Đong La Ma Anthony Kaldellis, "Nam 1054 ong ta [Psellos] bi nguoi ban cu la Thuong phu tuong lai Ioannes Xiphilinos buoc toi tu bo Chua Kito đe theo Plato." [Kaldellis, 1999, p. 4] Ngay ca su ngo vuc vung chac nhat noi len co lien quan đen hoc tro cua Psellos la Ioannes Italos đa ke tuc thay minh ra lam Thay cac Triet gia (Hypatos ton Philosophon). Italos bi buoc toi dam cong khai giang day nhung y tuong "Hy Lap hoa" nhu the nay thanh thuyet luan hoi va su vinh hang cua the gioi. Italos phai đoi mat voi nhung loi cao buoc nhu vay đen hai lan, va ca hai lan ong đeu thu nhan va bac bo y kien cua minh.


Psellos Gia Moi nguoi tin rang tung co co mot nha van Đong La Ma cung ten, Mikhael Psellos Gia (nay con goi la Psellos Gia), song tren đao Andros vao the ky 9 va la hoc tro cua Photios va thay day cua hoang đe Leon VI. Ngay ca ban than Mikhael Psellos con đuoc mot so tac gia goi la "nguoi tre". Niem tin nay đuoc dua tren mot muc tu trong cuon bien nien su thoi Trung co nhan đe Συνοψις Κεδρηνου-Σκυλιτση, la co nhac đen ten goi trong đoan van nay. Gio đay nguoi ta tin chac rang ca cai ten Psellos co trong cuon bien nien su nay la su nham lan cua mot ke sao chep ngu dot sau nay, va chang co "Mikhael Psellos Gia" nao tung ton tai.


An ban Psellus, Michael (1647). Compendium mathematicum (bang tieng La-tinh). Lugd. Batav: Bonaventura Elzevier, Abraham Elzevier. Truy cap ngay 19 thang 6 nam 2015.
Chronographie ou histoire d'un siecle de Byzance (976–1077). Ed. Emile Renauld. 2 vols. Paris 1926/28. [Standard modern edition].
Imperatori di Bisanzio (Cronografia). Ed. Salvatore Impellizzeri. 2 vols. Vicenza 1984. [New critical edition and Italian translation.]
Chronographia, ed. E. R. A. Sewter. London 1953. [English translation, Full online text Luu tru ngay 14 thang 8 nam 2014 tai Wayback Machine
Chronographia, ed. Vrasidas Karalis. 2 vols. Athen 1992/96 [Modern Greek translation].
Vidas de los emperadores des Bizancio (Cronografia). Ed. Juan Signes Codoner. Madrid 2005 [Spanish translation].
Autobiografia (Encomio per la madre. Ed. Ugo Criscuolo. Naples 1989.
De omnifaria doctrina. Ed. Leendert G. Westerink. Utrecht 1948.
De operatione daemonum. Ed. Jean-Francois Boissonade. Nurnberg 1838, reprint Amsterdam 1964.
De operatione daemonum. Tr. Marcus Collision. Sydney 1843. Full online text
'"Eloge inedit du lecteur Jean Kroustoulas." Ed. Paul Gautier. Rivista di studi bizantini e neoellenici, n.s. 17–19 (27–29), 1980–1982: 119–147.
Epistola a Giovanni Xifilino. Ed. Ugo Criscuolo. Naples 1990.
Epistola a Michele Kerulario. Ed. Ugo Criscuolo. Naples 1990.
Historia Syntomos. Ed. Willem J. Aerts. Berlin 1990.
Orationes hagiographicae. Ed. Elizabeth A. Fisher. Stuttgart/Leipzig 1994.
Orationes panegyricae. Ed. George T. Dennis. Stuttgart/Leipzig 1994.
Oratoria minora. Ed. Antony R. Littlewood. Leipzig 1984.
Orazione in memoria di Constantino Lichudi. Ed. Ugo Criscuolo. Messina 1983.
Philosophica minora I. Ed. John M. Duffy. Stuttgart/Leipzig 1992.
Philosophica minora II. Ed. Dominic J. O'Meara. Leipzig 1989.
Poemata. Ed. Leendert G. Westerink. Stuttgart/Leipzig 1992.
Scripta minora magnam partem adhuc inedita. 2 vols. Ed. Eduard Kurtz, Franz Drexl. Milan 1936/41.
Essays on Euripides and George of Pisidia and on Heliodorus and Achilles Tatius. Ed. Andrew R. Dyck. Wien 1989.
Theologica I. Ed. Paul Gautier. Leipzig 1989.
Theologica II. Ed. Leendert G. Westerink, John M. Duffy. Munchen/Leipzig 2002.


Tham khao A. Kaldellis,  Anthony Kaldellis: The argument of Psellos' Chronographia, Boston 1999.
E. Pietsch: Die "Chronographia" des Michael Psellos: Kaisergeschichte, Autobiographie und Apologie, Wiesbaden 2005.
S. Papaioannou, Michael Psellos: Rhetoric and Authorship in Byzantium, Cambridge 2013.
F. Lauritzen, Depiction of Character in the Chronographia of Michael Psellos, Turnhout 2013.


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Latinh) (tieng Hy Lap) (tieng Anh) Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes