Ma Sieu (chu Han: 馬超, binh am: Ma Chao, 176-222), tu Manh Khoi (孟起), la mot vo tuong cuoi thoi Đong Han, đau đoi Tam Quoc trong lich su Trung Quoc. Ong mang trong minh dong mau nguoi Han lai nguoi Khuong, va đuoc cho la hau due cua tuong Ma Vien nha Đong Han.
Đuong thoi Ma Sieu đuoc ca ngoi la vo dung hon nguoi, nhung bi nhieu nguoi phe phan vi thoi hung hang tho bao (do anh huong cua viec tu nho song voi nguoi Khuong) va nhung hanh đong thieu can nhac nhu noi day chong Tao Thao, khien gia đinh đeu bi Tao Thao giet. Trong Ich Chau ky cuu truyen, Thai thu Thuc quan la Vuong Thuong đanh gia Ma Sieu la ke "dung manh ma bat nhan, thay loi khong ke đen tinh nghia". Trong cuon su Tam quoc chi, Tran Tho cho rang Ma Sieu la "ke ngong cuong, tu đai, cuoi cung khien ca ho toc bi diet vong".
Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia đuoc viet vao the ky 14, Ma Sieu cung nhu Ma Đang, Han Toai đuoc tac gia La Quan Trung to son va sua đoi, them that kha nhieu: Sieu co biet danh la "Cam Ma Sieu", khoi binh tra thu cho cha chu khong phai lam phan khien cha bi giet, chiem đuoc thanh Truong An, truy sat khien Tao Thao phai cat rau vut ao đe tron (thuc te Tao Thao thoat đuoc la nho đuoc Hua Chu cuu chu khong phai do cat rau vut ao), ty thi vo nghe voi Hua Chu va Truong Phi (hai tran đau nay la hu cau khong co that), va cuoi cung tro thanh mot trong ngu ho tuong cua nha Thuc Han bao gom Quan Vu, Truong Phi, Trieu Van, Hoang Trung (Ngu ho tuong la chuc danh hu cau, nhung đung la Ma Sieu la 1 trong 4 tuong đuoc Luu Bi phong chuc vi cao nhat, con Trieu Van đuoc Tran Tho đac cach xep chung voi bon Quan Truong Ma Hoang vao mot quyen trong phan Thuc chi).


Than the Ma Sieu sinh nam 176 tai quan (Huu) Phu Phong huyen Mau Lang, vung Lung Mon nay thuoc tinh Thiem Tay. Ong la con trai truong cua Ma Đang, ngoai ra co hai nguoi em trai ruot la Ma Huu, Ma Thiet va nguoi anh em ho la Ma Đai.
Ong noi Ma Sieu la Ma Tuc thuoc dong doi Ma Vien, lam quan huyen uy cac huyen Lan Can, Thien Thuy, sau mac toi bi đay đen Lung Tay, song cung voi nguoi Khuong. Ma Tuc ban han, phai lay vo nguoi vo Khuong va sinh ra Ma Đang, nen Ma Sieu la con lai giua nguoi Han va vo Khuong.
Cha Ma Sieu la Ma Đang thuo nho ngheo hen, kiem song bang nghe đon cui o nui Chuong, sau tong quan, dep loan co cong đuoc thang Tong Su, Quan Tu ma, roi Chinh Đong tuong quan. Khi Han Toai lam phan giet thu su Luong Chau la Canh Bi, Ma Đang cung lam phan roi ket than voi Han Toai, chia nhau cat cu o Luong Chau.
Ma Đang va Han Toai ban đau rat than thiet, sau lai cho bo khuc tham nhap đat cua nhau, đoi thanh thu đich. Ma Đang đanh Han Toai, chiem đat. Toai bo chay, sau đo lai hop binh quay lai đanh Đang, giet vo con cua Đang, hai ben tro thanh tham thu khong hoa giai noi.

Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, nhan vat Ma Đang la trung than nha Han, khong phai la tieu phu đon cui lai ro Khuong ma la "đoi đoi cong hau". Chuyen Ma Đang va Han Toai tro mat giet vo con cua nhau cung bi luot bo.


Theo Tao đanh ho Vien = Boi canh =
Nam 204, Thua tuong Tao Thao nha Han truy quet tan quan Ha Bac la Vien Đam, Vien Thuong (cac con cua Vien Thieu) o vung Le Duong. Đe giai toa ap luc cho vung Le Duong, Vien Đam phai Quach Vien, Cao Can tan cong vung Ha Đong đe phan chia binh luc Tao Thao. Tao Thao cu quan Tu Le hieu uy Chung Do tran thu Quan Trung đe đong thoi đoc suat cac chu tuong  Quan Trung cung hop suc đanh dep Cao Can, Quach Vien.
Chung Do gui thu cho Ma Đang, Han Toai khi đo đang co xung đot, phan tich loi hai va yeu cau hai ben hoa giai va cung đe nghi Ma Đang xuat quan phoi hop thao phat Quach Vien va Cao Can. Thua tuong Tao Thao o Hua Đo cung đa yeu cau Ma Sieu voi tu cach la con truong cua Ma Đang ve Hua Đo. Tuy nhien, Ma Sieu kien quyet khong chiu đen kinh đo ma o lai Tay Luong đe chuan bi tham gia cac chien dich quan su.
Ma Sieu đuoc Ma Đang cu lam chi huy quan Tay Luong phoi hop voi quan trieu đinh theo Chung Do đi đanh Quach Vien, Cao Can o Binh Duong. Ma Sieu linh menh dan quan chien đau, Bang Đuc cung đuoc cu lam bo tuong cho Ma Sieu đi theo ong trong chien dich nay. Đe ghi nhan su ho tro nay, trieu đinh nha Han đa phong Ma Sieu lam Tu Le Hieu uy Đoc quan Tong su (ngang voi chuc vu cua Chung Do), lam tu lenh quan Tay Luong trong chien dich nay.


= Chem tuong lap cong =
Trong tran đanh nay, lien minh giua quan đoi trieu đinh voi su ho tro cua quan Tay Luong do Ma Sieu chi huy đa giao tranh quyet liet voi quan ho Vien. Ma Sieu lap cong đau trong viec xong pha tran mac, chem tuong va lap cong đau, đem lai thang loi quyet đinh cho chien dich.
Luc đanh dep Quach Vien, chien su dien ra ac liet, quan ho Vien dua vao cung no khang cu quyet liet voi lien quan Tao – Tay Luong. Trong luc chien đau hon loan, Ma Sieu bi ten co tam đoc ban trung vao chan nhung ong van xong pha chem giet, bat chap thuong the tram trong, van "cu mac ke chan bi sung tay ma chien đau, pha đuoc đich, chem lay thu cap cua Quach Vien", anh dung vo đich lap đuoc cong đau. Chien cong nay co y nghia ban le đoi voi su nghiep cua Ma Sieu, qua tran chien nay uy danh cua ong đa tang len đang ke trong quan đoi Tay Luong, lam tien đe can ban đe ong thay the cha tro thanh mot the luc cat cu tai đay.


 Cong cua Ma Sieu hay Bang Đuc  Viec Ma Sieu lam tien phong va xong pha chien đau, pha tan đuoc quan noi loan, tieu diet đuoc chi huy phien quan cac su sach đe thong nhat ghi nhan. Tuy nhien viec xac đinh ai la nguoi chem đau Quach Vien su sach chep khong thong nhat voi nhau.
Tam quoc chi dan lai ghi chep cua "Đien luoc" thi vien chi huy Quach Vien do đich than Ma Sieu chem chet. Nhung theo Tam quoc chi thi nguoi chem Quach Vien la Bang Đuc. Tam quoc chi đa hai lan khang đinh chi tiet nay trong Ma Sieu truyen va Bang Đuc truyen, theo đo, bo tuong cua Ma Sieu đa chem đuoc Quach Vien, cat lay thu cap, trong tran đanh nay, Bang Đuc "lam tien phong, tien đanh Vien, Can, đai pha quan đich, đich than chem đau Vien".
Ngoai ra, Nguy luoc chep rat chi tiet ve su kien nay. Theo đo, "Đuc chem đuoc mot thu cap, khong biet đo la Vien. Sau khi tan cuoc chien, chung nhan đeu noi Vien đa chet ma khong tim đuoc thu cap. Vien la ngoai sanh (chau goi cau) cua Chung Do. Ve sau Đuc tu tu bo cai tui xuong thi ben trong co mot cai đau roi ra, Do nhin thay cai đau ay lien khoc. Đuc ta loi voi Do, Do noi: "Vien tuy la chau ta, nhung la ke quoc tac. ong ha co gi ma ta ta?". Tam Quoc chi phan Bang Đuc truyen cung chep rang sau tran đanh nay Bang Đuc đuoc thang chuc tu Hieu uy len Trung Lang tuong va sau đo đuoc nhan tuoc Đo Đinh hau.


= Đuoc phong chuc tuoc =
Sau thang loi quan trong nay, trieu đinh nha Han luc nay do Tao Thao thao tung đa xuong chieu phong cho Ma Sieu lam Tu Chau Thu su, sau đo lai tiep tuc bai ong lam Gian Nghi đai phu. Cac chuc tuoc nay đu đam bao đia vi phap ly chinh danh cho Ma Sieu tro thanh mot lanh chua toi cao o Tay Luong sau nay.
Đieu đo cho thay thai đo cua trieu đinh trung uong đoi voi Tay Luong va Ma Sieu mac du cac chuc tuoc nay thuc chat chi la hinh thuc vi Ma Sieu thuc te đang o tan "xo Tay Luong heo lanh" khong the tiep quan Tu Chau đuoc, va cung khong the can gian nha vua, noi đieu phai voi vua khi o ngoai bien ai.


Hung cu o Tay Luong = Ma Đang vao kinh quy phuc =
Đe đoi pho voi the luc Tay Luong đang troi day, nha Han đa thuc hien chinh sach hai mat. Mot mat thuc hien viec vo ve, tuong thuong cho cac luc luong cat cu o đay thong qua viec ban thuong nhieu chuc tuoc, cac chinh sach vo ve nay nham lam cho cac luc luong o Tay Luong mat canh giac đe thua co tan cong. Mat khac, nha Han co tinh kich đong cac the luc cat cu cau xe lan nhau lam suy yeu luc luong đong thoi tim moi ly do đe xuat quan tran ap.
Hai the luc lon nhat o Tay Luong hien gio la Ma Đang va Han Toai. So voi Han Toai thi Ma Đang to ra la nhan vat nguy hiem hon đoi voi nha Han vi ong ta đa xay dung cho minh mot luc luong hung hau, uy tin cao đoi voi cac dan toc thieu so o đay.
Nha Han đa tap trung đoi pho voi Ma Đang, kich đong cac luc luong cat cu khac tap trung mui nhon vao Ma Đang. Tam Quoc chi con cho biet Ma Đang voi Han Toai đa ket nghia anh em nhung sau đo hoa ra thanh thu han, cho quan xam lan lanh tho lan nhau, giet hai vo con lan nhau… 
Voi nhung ap luc lien tuc nhu vay mat khac vi tuoi đa cao va nhan thay nhung hua hen cua trieu đinh nen Ma Đang cung gia toc hon 200 nguoi đa xin ve kinh su vao nam Kien An thu 10 (nam 208 Cong nguyen). Sau khi ve kinh, Ma Đang đuoc bo nhiem lam Ve Uy (nhung ong ta chi xin lam chuc Tuc ve), trieu đinh lai tiep tuc phong chuc cho hai nguoi em trai cua Ma Sieu, Ma Huu đuoc phong lam Phung xa Đo uy, Ma Thiet lam Ky Đo uy. Ngoai ra gia thuoc ho Ma đuoc doi khoi Tay Luong chuyen đen đinh cu huyen Nghiep (cu tru tai Nghiep Thanh).
Tuy Ma Đang đa quy thuan trieu đinh, chuyen ve song o kinh thanh nhung Ma Sieu van quyet tam o lai Tay Luong, quyet tam cat cu tai Tay Luong. Truoc đay Tao Thao đa tung cho moi Ma Sieu ve kinh nhung ong kien quyet tu choi ma o lai Tay Luong tham gia chien dich dep loan Quach Vien, Cao Can.


= Cat cu Tay Luong =
Trieu đinh nha Han buoc phai thua nhan chinh thuc đia vi ke thua cua Ma Sieu đoi voi gia toc ho Ma o Tay Luong. Ben canh cac chuc tuoc đa ban cho Ma Sieu sau chien cong hien hach, nhan viec Ma Đang đa ve kinh thanh, Han Hien đe đa xuong chieu phong cho Ma Sieu la Thien Tuong quan, (Chu Thien nay co nghia la "mot ben", chu khong phai la "troi" vi vay Thien tuong quan phai đuoc hieu la vi tuong dung thap tung hai ben ta, huu chu khong phai la tuong nha troi) đong thoi cung phong tuoc Đo Đinh hau cho ong, đe ong nam giu nhung binh linh cu trong doanh cua Ma Đang. Nhu vay, ve co ban Ma Sieu đa nam hoan toan thuc quyen ve quan su cua gia toc ho Ma, đuoc ban thuong nhieu chuc tuoc quan trong, giup ong hoan toan thay the Ma Đang đe tro thanh mot the luc quan phiet manh nhat o vung Tay Luong.
Sau đo ong ta khong ngung xay dung luc luong cat cu, tap hop luc luong, lien ket nhan ma. Ma Sieu đuoc su giup suc rat lon cua vo tuong Bang Đuc, sau khi Ma Đang đuoc voi ve lam Ve uy, Bang Đuc o lai lam thuoc ha cua Ma Sieu. Ngoai ra, nguoi em ho cua Ma Sieu la Ma Đai cung tinh nguyen o lai Tay Luong phuc vu duoi truong cua anh minh, gop suc cho Ma Sieu. Suc anh huong cua ong hon han cha minh, ong đa tro thanh mot the luc quan phiet manh nhat o vung Luong Chau. Tam Quoc chi cho biet: "Phieu Ky quat khoi, lien ket cac noi, tap hop thu ha, đung đau Tam Tan". (Tam Tan: Hang Vu diet Tan, phong Chuong Ham lam Ung Vuong, Tu Ma Han lam Tac Vuong, Đong E lam Đinh Vuong, goi chung la Tam Tan. Đoi sau thay đoi goi Thiem Bac, Quan Trung, Thiem Nam la Tam Tan đay la đia ban cua Ma Sieu)
Viec Ma Sieu thay cha tro thanh mot the luc cat cu o Tay Luong lam cho cac the luc o vung Luong Chau tro nen can bang nhu cu. Mot ben la Ma Sieu cat cu o Tay Luong ben kia la Han Toai–Thai thu Tay Kinh, hien đang tran giu o Kim Thanh. Han Toai co moi quan he than thiet voi cac luc luong khac trong vung. Trong Tam Quoc dien nghia, nhung nguoi chi huy cac luc luong cat cu tai Tay Luong đuoc mo ta la bo tuong cua Han Toai. Ben canh viec cat cu, li khai, Ma Sieu va cac luc luong khac đe ung ho Han Hien đe, coi minh la chu hau cua nha Han va thuc hien viec cong nap đinh ky đay đu cho nha Han đe trieu đinh khong the co ly đe xuat quan tran ap ho mot cach danh chinh ngon thuan


= Y đo lien minh voi Luu Chuong =
Du đa vuon len tro thanh mot lanh chua cat cu hung manh nhat o Tay Luong, nhung Ma Sieu khong dung lai o đo, ong muon gay anh huong đe vuon the luc đen vung Ich Chau, noi đuoc đanh gia la doi dao ve san vat, dan đong, nhieu nhan tai, lai o cach xa voi trung tam quyen luc, khong chiu anh huong cua cac cuoc chien tranh hay noi mot cach khac la "oc đao hoa binh", thuan loi đe lap co nghiep lon.
Ma Sieu đa goi thu đen cho lanh chua Luu Chuong o Ich chau, to y muon lien hop voi Thuc (tuc vung Tu Xuyen cua Luu Chuong) ket thanh the moi rang. Tuy nhien, mot so thuoc ha cua Luu Chuong trong đo co Thai thu Thuc quan la Cuong Thuong đa biet đuoc y đo nay va phan đoi kich liet voi Luu Chuong đe ong nay tu bo han y đinh lien ket voi Tay Luong khien cho y đinh cua Ma Sieu khong the thuc hien đuoc.
Tam Quoc chi dan lai ghi chep cua Ich chau ky cuu truyen: Đen con Đang la Sieu lai cung Chuong gui thu cho nhau, co y muon lien hop voi Thuc. Thuong bao Chuong rang: 

Chuong theo loi Thuong, cu tuyet Sieu.


Day binh tao phan, hai chet ca ho = Nguyen nhan =
Mua xuan thang 3 nam Kien An thu 16 (nam 211 Cong Nguyen), Tao Thao cu Tu le Hieu uy Chung Do va Chinh tay Ho quan Ha Hau Uyen đem quan đi đanh Truong Lo đang tran thu o Đong Xuyen, thao phat Han Trung.
Theo cac su gia, y đo cua Tao Thao co the la, neu muon đen Han Trung thi phai đi qua Quan Trung, đai quan tien ve phia tay tren danh nghia la đi đanh Truong Lo, nhung thuc chat la gay suc ep voi Ma Sieu, Han Toai gay nghi ngo trieu đinh đanh minh tu đo co the kich đong su chong đoi cua chu hau đen luc đo trieu đinh se co ly do chinh đang đe xuat quan chinh phat Tay Luong
Su kien trieu đinh phai Chung Do va Ha Hau Uyen đem quan đi đanh Han Trung trong lo trinh co muon đuong đi qua Quan Trung qua nhien đa lam Ma Sieu va cac lanh chua o đay lo ngai. Ho nhan đinh trieu đinh khong đanh ho o cho gan ma đanh Truong Lo o xa, nghi ngo đay la ke "đanh Quac đe diet Ngu", Ma Sieu cung Han Toai voi cac tuong linh Quan Trung khoi binh chong lai trieu đinh. Đay la su kien chinh dan đen tran chien Đong Quan, mot dau an quan trong trong cuoc đoi binh nghiep cua Ma Sieu.
Tam quoc chi chep lai su kien nay nhu sau: Sieu đa nam đuoc toan quan, ben cung voi Han Toai hop quan, lai gap đuoc bon Duong Thu, Ly Kham, Thanh Nghi moi cung cau ket voi nhau, tien quan đen Đong Quan va cho rang chinh Ma Sieu cung cac tuong linh o Tay Luong lam phan trieu đinh. Co the thay, mac du toan bo gia toc đang o trieu đinh nhung Ma Sieu van khoi binh phat đong chien tranh tai Đong Quan.
"Nguy luoc" ghi rang Ma Sieu đa gui thu cho Han Toai, noi: "Truoc đay Chung Do bao toi ham hai ngai, toi đa biet nguoi phia đong ai Đong Quan đeu khong đang tin. Gio toi tu bo cha minh, san long nhan ngai lam cha, ngai cung nen nhan toi lam con." Duong Hung khuyen Han Toai khong nen lien ket voi Ma Sieu, nhung Toai khong nghe.


= Đai chien Đong Quan =

Nam 211, Ma Sieu va Han Toai cung voi tam tuong o vung Quan Trung hop thanh lien minh Quan Trung đe chong lai trieu đinh voi hon 10 van binh ma cac lo quan. Quan đoi trieu đinh nha Han do Tao Thao thong linh cung đa cu nhieu tuong tai tham chien nhu: Hua Chu, Ha Hau Uyen, Tu Hoang, Truong Cap, Tao Nhan, Chu Linh…
Hai ben tham chien đa co nhung tran đung đo quyet liet o Đong Quan, Vi Thuy, Vi Nam, Đo Ban… Su sach cho biet Ma Sieu đa cam cu bat phan thang bai voi Tao Thao, "giu vung Ha, Đong".


 Bat đong ve chien thuat voi Han Toai  "Son Duong cong tai ky" ghi rang Ma Sieu khuyen Han Toai nen đong quan giu bo bac song Vi Thuy khong cho đich qua song, khi nao quan Tao het luong se tu rut lui, Han Toai khong nghe, quyet đe quan Tao qua song roi moi đoi mat đanh nhau.
Khi nghe chuyen nay, Tao Thao thot len rang: "Thang ranh ho Ma chang chet, ta chet khong co đat ma chon."

Tieu thuyet Tam quoc dien nghia nhan cau noi đo theu det nen chuyen Ma Sieu anh dung, thang nhieu tuong Tao trong cac tran giao chien tay đoi hu cau, đam chet Ly Thong (nguoi tung đanh bai Quan Vu, đa bi benh mat tu nam 209), lien tuc đanh bai quan Tao khien lam cho Tao Thao phai "cat rau, vut ao o Đong Quan". Trong cac su kien hu cau nay, neu khong nho nhan vat Tao Hong thi nhan vat Ma Sieu đa giet đuoc nhan vat Tao Thao.


 Đoi mat voi Hua Chu  Tu Hoang hien ke vuot song đe đanh boc vao suon cua lien quan Quan Trung, theo đo Tao Thao se vuot bo bac song Vi Thuy chan đuong lui cua quan Tay Luong. Đai quan đa đi truoc, Thao vao Ho ve quan qua sau, bat ngo bi Ma Sieu dan ky binh tap kich. Quan Tay Luong bam vao thuyen khien thuyen sap lat, Hua Chu mot tay lay yen ngua lam khien che ten cho Tao Thao, tay kia chem đich đang bu vao thuyen. Nguoi lai tau bi ban chet, Chu mot tay lay sao chong thuyen đay ra ngoai xa, cuu mang Tao Thao.
Sau vai tran giao chien nho, Tao Thao va Ma Sieu, Han Toai gap nhau đe đam phan. Sieu tu tin nghi rang minh co the xong toi bat Tao Thao ngay truoc tran, nhung thay mot can ve to lon đung canh ong ta, moi hoi rang: "Ho Hau cua ngai co o đay chang?" Thao đua tay tro Hua Chu, Chu trung mat nhin Ma Sieu, khien Sieu khong dam manh đong. Quan Tao tu đo nhan biet Hua Chu khong đuoc thong minh lam nen goi ong ta la "Ho si" (ho ngoc).

Tam quoc dien nghia hu cau ra chuyen Ma Sieu đai chien Hua Chu bat phan thang bai, Chu coi tran ra van khong đanh thang noi Sieu.


= Trung ke ly gian, bai binh bo chay =
Quan Tay Luong do Ma Sieu chi huy van bat phan thang bai voi quan trieu đinh, nhieu phen gay khon đon cho Tao Thao. Cuoi cung, Tao Thao dung muu xoa thu cua Gia Hu, ly gian Ma Sieu, Han Toai, khien ho nghi ngo lan nhau, dan đen su that bai cua lien quan Quan Trung.
Tran Đong Quan ket thuc voi su that bai cua Ma Sieu. Ong bi Tao Thao truy kich đen tan An Đinh, bo chay lan tron vao cho cac toc nguoi Nhung. Han Toai cung rut lui, sau nay tiep tuc bi Ha Hau Uyen đanh bai, roi bi thu ha am sat, cat đau dang cho Tao Thao.

Tam quoc dien nghia hu cau ra chuyen Ma Sieu mot minh giet chet vai tuong cua Han Toai, va chem đut canh tay cua ong. Nhan vat Han Toai đuoc song sot nhung tro thanh phe nhan.


= Ho Ma bi tru di tam toc =
Nam 212, Tao Thao dep xong Ma Sieu tro ve Hua Xuong, nhan danh Hien Đe ha lenh giet chet Ma Đang, tru di tam toc, giet het nhung nguoi cung ho Ma o kinh thanh. Nam đo Ma Đang 57 tuoi.

Trong Tam quoc dien nghia, nham bao chua cho viec nhan vat Ma Sieu noi day khien Tao Thao co co hai chet cha em cua Sieu, La Quan Trung theu det nen tinh tiet hu cau rang khi Ma Đang vao trieu, thay Tao Thao chuyen quyen nen cung Đong Thua, Luu Bi ban muu giet Tao Thao. Am muu bi lo va Ma Đang cung cac con bi giet, sau đo Ma Sieu moi khoi binh bao thu.
Theo su sach thi gia toc cua Ma Đang hon hai tram nhan khau khong ai tron thoat, chi co Ma Sieu va Ma Đai rut ve Lung Thuong thi moi tranh đuoc hoa sat than.
Trong thoi gian gan đay đa co nghien cuu chung minh đuoc con mot so hau due truc he cua Ma Đang, Ma Sieu la Ma Khang chay thoat đuoc sang Ba Tu va đinh cu o Armenia, lap nen toc Mamikonean.


Muu đo phuc han, vo con bi giet Sau khi chien thang truoc Ma Sieu va binh đinh đuoc vung Luong Chau, Tao Thao rut quan ve phia Đong. Truoc khi đi, ong ta cat cu cac thuoc ha than tin tran giu cac cu điem o vung Lung Thuong. Quan tran thu o vung Lung Thuong la Duong Phu canh bao voi Tao Thao ve moi nguy hiem thuong truc cua Ma Sieu đoi voi an ninh cua vung Lung Thuong: "Sieu co cai dung cua Tin, Bo, rat đuoc long nguoi Khuong, Ho. Vi nhu đai quan quay ve, noi đay chang the phong bi nghiem ngat, cac quan Lung thuong se chang con cua quoc gia nua." Tuy vay, tinh the buoc Tao Thao phai rut quan ve phia Bac, bo long mat tran o Lung Thuong. Viec phong bi khong the nghiem ngat nhu truoc ma giao cho cac vien quan o đia phuong nay phu trach.


= Tap kich Lung Thuong =
Nhan co hoi, Ma Sieu luc nay đang ti nan o lanh tho cua dan toc Nhung va xay dung luc luong cho ngay bao thu, phuc han lap tuc đoc xuat quan đoi cua bo toc nay tan cong cac quan, huyen cua o Lung thuong đe tai chiem vung nay. Ma Sieu von co uy tin đoi voi cac dan toc thieu so o vung nay nen khi hieu trieu luc luong va phat đong chien tranh, cac quan huyen Lung thuong đeu huong ung. Nam 212, quan noi day duoi su lanh đao cua Ma Sieu đa tan cong quyet liet vao cac thanh tri cua nha Han, chi tru Ky Thanh la noi cuoi cung ma cac quan vien Luong chau co thu.


 Đanh chiem Ky Thanh, giet ca nha Vi Khang  Sieu nam het quan đoi Lung Huu, lai đuoc Truong Lo sai đai tuong tro giup, co hon van nguoi, đen đanh Ky Thanh. Duong Phu cung em ho Duong Nhac huy đong con em tong toc tong quan, đuoc hon ngan nguoi chong lai Ma Sieu. Tu thang gieng đen thang 8 nam Kien An thu 17 (212) quan Han kien thu, khong co vien binh. Quan biet gia Diem On lan duoi hao nuoc đi cau cuu, bi Ma Sieu bat đuoc. Sieu dung moi thu đoan đe du do nguoi nay lam noi ung chi đuong xam nhap thanh nhung đa bi tu choi kich liet. Ma Sieu noi gian giet Diem On, va tiep tuc chien dich bao vay thanh.
Cac quan thu su, thai thu so hai, muon đau hang. Duong Phu gao khoc can ngan, nhung bon ho khong nghe, mo cua thanh đon Ma Sieu. Sieu vao thanh lien bat giu Duong Nhac, giet luon thai thu va ca nha thu su Vi Khang hon bon muoi nguoi. Sau khi chiem cu đuoc Ky thanh, luc luong cua Ma Sieu tro nen lon manh hon han khien ong ta nghi đen viec khoi phuc lai Tay Luong va tan cong vao nha Han mot lan nua. Ma Sieu tu xung la Chinh Tay tuong quan, tu linh chuc Tinh Chau muc, đoc xuat viec quan o Luong chau. Duoi truong cua Ma Sieu con co Ma Đai va Bang Đuc, Bang Đuc đuoc giao phu trach viec phong thu Ky Thanh.


= Mat Ky Thanh, nuong nho Truong Lo =
Vi can co nhan su đe to chuc xay dung luc luong nen Ma Sieu đa chap nhan va trong dung nhung hang tuong va than can cu cua Vi Khang nhu Trieu Ngang, Khuong Tu, Luong Khoan, Trieu Cu va Duong Phu. Tuy nhien, nhung vien quan nguoi Han nay van mot long muon bao thu cho ca nha Vi Khang, am tham cau ket voi nhau lap ke hoach chong lai Ma Sieu. Ma Sieu bat con cua Trieu Ngang la Trieu Nguyet lam con tin đe ep Ngang phai phuc tung minh. Trieu Ngang ve hoi y vo la Vuong Di, vo noi: "Đem than vi trung nghia, rua noi nhuc lon cho chu cha, vui than minh con chang cho la trong, huong chi la mot đua con?" Trieu Ngang ben quyet tam đanh Ma Sieu.
Duong Phu va Luong Tu khoi binh tai Lo Thanh, mot đia điem quan trong canh Ky thanh. Ma Sieu trung ke, huy đong toan bo luc luong tien đanh nham tai chiem Lo Thanh, va giao Ky Thanh cho Luong Khoan, Trieu Cu canh giu. Duong Phu va Luong Tu phong thu vung vang, Ma Sieu khong cong ha đuoc Lo Thanh, phai dan binh ma quay ve Ky Thanh đe to chuc lai luc luong. Nhung khi ve đen Ky Thanh thi Luong Khoan, Trieu Cu đa lam phan, kiem soat đuoc Ky Thanh va ra lenh đong chat cua, giet vo con cua Ma Sieu đe bao thu cho ca nha thu su Vi Khang.


 Cuong sat Lich Thanh, giet nguoi gia tre nho  Ma Sieu chay đen Lich Thanh, linh giu thanh lam tuong la quan trieu đinh nen mo cua cho vao, Sieu vao thanh đem con tin Trieu Nguyet la con Trieu Ngang đi giet, roi đen nha Khuong Tu bat đuoc me gia cua ong ta. Bi ba ta quat mang la "phan than tac tu troi đat khong dung", Sieu lien chem chet tuoi, sau đo giet ca con trai nho cua Tu. Ma Sieu tiep tuc tim giet ca nha Doan Phung, roi đien cuong tan sat nhan dan, "giet tu cua nam giet đi, nhan dan trong thanh sach nhan".
Duong Phu cung Ma Sieu giao chien, tren minh chiu 5 vet thuong, con em ho hang chet mat 7 nguoi. Cung thoi gian nay, Tao Thao cung phai binh ma do Truong Cap cung Ha Hau Uyen tan cong cac du đang con sot lai o vung Tay Luong, đanh dep Luong Hung cung ro Đe o Vu Đo. Truong Cap nhan co hoi dan quan tan cong Ma Sieu.
Mat Ky Thanh, cho đong tru cho toan quan, cung nhu van đe hau can, luong thao, Ma Sieu lam vao tinh the tien thoai luong nan dan đen viec that bai nang ne tai Lung Thuong buoc ong cung voi Ma Đai, Bang Đuc đanh phai chay vao Han Trung nuong nho lanh chua Truong Lo.


Đau quan cho Truong Lo Truong Lo nhan thay Ma Sieu la vien tuong tai nang, uy danh lung lay, co the tan dung ong cung voi bo ha cu đe tang cuong tiem luc quoc phong cua minh nen đa dung nap Ma Sieu, bo nhiem ong lam Đo giang Te tuu.
Khong nhung vay, Truong Lo rat yeu men Ma Sieu, co y muon ga con gai cua ong cho Ma Sieu. Nhung viec Truong Lo qua uu ai Ma Sieu khien mot so cuu than cua ong bat man, ganh ghet. Co nguoi khuyen can Truong Lo rang: "Nguoi chang biet yeu nguoi than thich, sao co the yeu men nguoi khac đuoc?". Vi so mat long nhung be toi cu đanh phai huy bo cuoc hon nhan nay đong thoi thay đoi thai đo đoi voi Ma Sieu, khong trong dung ong, chi cho đong quan o ngoai bien ai. Tam Quoc chi chep rang: "Lo chang biet xet viec, khong dung Sieu, cho o ngoai".
Ve phia Ma Sieu, khi đau quan cho Truong Lo va đuoc trong dung, Ma Sieu đa nhieu lan gap Truong Lo đe xin ho tro binh si đe ong dan quan bac tien lay lai Luong Chau. Vi nhieu lan Ma Sieu yeu cau nen Truong Lo bat đac di phai cap binh linh cho ong ta nhung viec tan cong phia Bac cua Ma Sieu khong đuoc viec. Su sach khong chep cu the mot cuoc hanh binh nao cua Ma Sieu trong giai đoan nay, co the thay viec Truong Lo chap nhan yeu cau cua Ma Sieu chi đon thuan la đong y ve mat chu truong vi ca ne, trong qua trinh trien khai thuc hien thi khong kha thi.


= Bat man =
Ma Sieu luc nay roi vao tinh the bat đac chi, bi that sung va bi co lap, gia đinh hiu quanh, thuoc ha than tin qua it oi. Tinh canh cua ong trong giai đoan nay that kho khan, trai nguoc voi danh tieng va tham vong cua ong.
Tam Quoc chi dan lai ghi chep cua Đien Luoc cho biet: Khi truoc, luc Ma Sieu chua khoi binh chong lai trieu đinh (nguyen van chep la lam phan), vo le cua Sieu la Đe Chung (đoan sau lai chep la Đong) o lai Tam Phu đen khi Ma Sieu thua tran, Chung cung voi con trai la Ma Thu chay vao Han Trung truoc. Vao ngay Mung mot Tet Nguyen đan, Đe Chung (hay Đong) theo tuc le chuc tho Ma Sieu. Ma Sieu phan uat đam nguc đen tho huyet va than rang: 

Trong thoi gian o duoi truong Truong Lo, Ma Sieu nhan thay Truong Lo "chang the cung ban tinh viec" cho nen Ma Sieu om noi buon buc, them vao đo ke hoach Bac tien phuc han khong trien khai đuoc, ngoai ra vien tuong than tin cua Truong Lo la Duong Bach hiem ty, ganh ghet muon ham hai nguoi tai, nhieu lan xam tau ve Ma Sieu chinh vi vay, khi nghe tin Luu Bi vao Xuyen, hien đang vay đanh Luu Chuong o Thanh Đo, ong lap tuc bi mat gui thu xin hang Luu Bi đe ve đau quan cho ong nay.


= Bo vo con, tron theo Luu Bi =

Luu Bi nhan đuoc mat thu xin quy phuc cua Ma Sieu lap tuc cu Ly Khoi đen Han Trung truyen đat y đinh cua Luu Bi va ban đinh chi tiet voi Ma Sieu. Ma Sieu nhan lenh cua Luu Bi va len ke hoach bo Truong Lo ve voi Luu Bi. Tam Quoc chi chep: "Tien chu sai Khoi toi Han Trung giao hao voi Ma Sieu, Sieu ben vang lenh".
Nam Kien an thu muoi chin, Ma Sieu theo loi Vu Đo chay vao khu vuc sinh song cua ro Đe đe tam tru sau đo bo sang đat Thuc theo ve voi Luu Bi. Tuy vay, vo con cua Ma Sieu khong the theo ong tron sang Thuc ma van phai luu lai Han Trung song nho vao chu cap cua Truong Lo.


 Đanh gia va binh luan  Su kien Ma Sieu bo Truong Lo sang đau quan cho Luu Bi đuoc mot so nha nghien cuu cho rang: Nang luc dung nguoi cua Truong Lo con nhieu han che chinh vi the moi khong the su dung đuoc Ma Sieu, ong ta chua nhan thuc đuoc trong thuat dung nguoi thi "Ngan quan de kiem, mot tuong kho tim" ma Ma Sieu la mot ho tuong trong thien ha, danh bat hu truyen, nay đa đen duoi truong cua Truong Lo nhung ong ta khong biet cach trong dung, đieu đo gay bat man cho Ma Sieu va som muon gi thi Ma Sieu cung se roi bo Truong Lo.
Ngoai ra, trong thuat dung nguoi can chu trong đen nguyen tac "đa dung thi khong nghi, đa nghi thi khong dung". Khi Ma Sieu ve voi Truong Lo, ong ta hoan toan vui mung, tin tuong Ma Sieu, co y đinh trong dung ong, đa phong cho ong chuc Đo giang Te tuu, chu cap cho gia đinh Ma Sieu, cho ong chi huy quan Bac phat va con đinh ga con gai cua minh cho Ma Sieu. Nhung sau đo vi nghe loi xam tau cua nhung ninh than ghen ghet hien tai, nen ong ta khong con tin tuong Ma Sieu.
Chinh vi vay, du đa giao trong trach cho Ma Sieu ma Truong Lo van khong hoan toan tin tuong, lai nghe loi xam tau đieu đo chung to Truong Lo khong biet dung nguoi. Chinh su nghi ky cua Truong Lo đa đay Ma Sieu ve phia Luu Bi va ong ta chi viec gio tay đon lay vien ho tuong nay.
Su kien Ma Sieu đau quan cho Luu Bi đuoc su sach va cac nha nghien cuu đanh gia đay la mot buoc ngoat lon trong cuoc đoi binh nghiep cua Ma Sieu. Tam Quoc chi nhan đinh rang Ma Sieu đa "nguoc đuong ve voi đuc, goi gam vao phuong, nuong tua vao rong".
Trong Tam Quoc dien nghia cung hu cau loi boc bach cua ong: 

Cac nha nghien cuu cung đong y voi ghi nhan nay, đong thoi khang đinh them Ma Sieu đa khong phu tam long trong đoi cua Luu Bi, ngoai tran mac lap đuoc nhieu chien cong hien hach va đuoc Luu Bi trong dung, tan phong nhieu chuc tuoc.


Phuc vu Luu Bi va nha Thuc Han = Vay Thanh Đo, Luu Chuong đau hang =
Ma Sieu bo vo con chay theo loi Vu Đo, qua noi o cua ro Đe đe vao đat Thuc, đen ngoai thanh Thanh Đo noi Luu Bi đang đong quan. Ong cung dan quan đoi cua minh đen Thanh Đo đe tro chien.
Su sach chep lai, Luu Bi đang vay đanh Thanh Đo khi nghe tin Ma Sieu đen đau quan, cuoi lon va noi rang: "Ta tat lay đuoc Ich chau vay!".

Tam quoc dien nghia hu cau ra chuyen Ma Sieu đai chien Truong Phi bat phan thang bai, sau đo Gia Cat Luong dung ke du Ma Sieu ve voi Luu Bi.
Khi Ma Sieu đen noi, Luu Bi sai nguoi nghenh đon Ma Sieu trong the, đong thoi ong ta cung sai nguoi len ke hoach phoi hop, ho tro cho Ma Sieu tien đanh Thanh Đo. Theo ke hoach nay, Ma Sieu khong voi tien binh đen thang Thanh Đo ma đong đoi dien đe pho truong thanh the va uy hiep truc tiep Thanh Đo, đong thoi Luu Bi cung bi mat đieu binh ma cua minh giao cho Ma Sieu thong linh đe tang cuong luc luong.
Luu Chuong thay Ma Sieu đen đong quan o phia Bac Thanh Đo, truc tiep uy hiep thu phu cua Ich chau khien nhan dan vung Ich chau rung đong, thi lap tuc đau hang vo đieu kien. Su sach ghi chep lai: Sieu đen noi, ha lenh đong quan o phia bac Thanh Đo, Sieu đen chua đay mot tuan ma long nguoi o Thanh Đo tan lo ca… Sieu tien binh thang đen duoi chan thanh. Nguoi trong thanh hoang mang so hai, Chuong lap tuc ra hang.
Tam Quoc chi chep chi tiet ve su kien lanh chua Luu Chuong quyet đinh đau hang Ma Sieu: Nam thu muoi chin, tien vay Thanh Đo may chuc ngay, trong thanh con ba van tinh binh, luong thuc vai voc chi dung đu mot nam, quan dan đeu muon tu chien. Chuong noi: 

Ben mo cua thanh ra hang, quan than chang ai khong sa nuoc mat.


= Đuoc ban chuc tuoc =
Luu Bi theo đo vao tiep quan Thanh Đo, tiep nhan đia vi cua Luu Chuong đong thoi tiep quan Ich chau buoc đau xay dung co nghiep cua nha Thuc Han. Đong thoi ong cung phong chuc tuoc cho cac be toi đa chung suc xay dung co nghiep.
Tam Quoc chi chep: Tien Chu (Tuc Luu Bi) linh chuc Ich Chau muc, Gia Cat Luong lam bay toi tay chan, Phap Chinh lam muu si, Quan Vu, Truong Phi, Ma Sieu lam nanh vuot, Hua Tinh, My Truc, Gian Ung lam Tan huu … đeu đuoc dung tin dung o vi tri xung đang, tan dung het đuoc tai nang. Nhung ke si co chi, chang ai khong tranh đua co gang. Qua đo co the thay Ma Sieu đuoc trong dung ngang voi Quan Vu va Truong Phi khi o duoi truong cua Luu Bi.
Khong nhung vay, vi Ma Sieu đa lap cong đau trong viec đanh chiem Thanh Đo, đong thoi Luu Bi biet ro danh tieng va vo nghe cua Ma Sieu, nen đac cach pha le phong ong lam Binh Tay tuong quan. Tam Quoc chi chep: "Tien chu lay Sieu lam Binh Tay tuong quan, đoc xuat Lam Thu, nhan tuoc Đo đinh hau.


 Mau thuan voi Quan Vu  Viec Luu Bi hau đai Ma Sieu khien cho mot so tuong ta bat binh. Quan Vu luc nay đang o Kinh Chau nghe tin Ma Sieu theo hang, vi truoc đay khong quen biet Ma Sieu nen đa to ra bat binh va viet thu cho Gia Cat Luong hoi rang "Sieu la bac nhan tai nao, co the so đuoc voi ai".
Gia Cat Luong biet ro Quan Vu be ngoai đoi so tai voi Ma Sieu nhung thuc te the hien su bat man viec Ma Sieu vua moi toi nhung đa đuoc trong dung. Đe bao đam đoan ket noi bo, đong vien Quan Vu an tam tran thu Kinh Chau, ong đa viet mot buc thu phuc đap voi noi dung khong ha thap Ma Sieu nhung lai ca ngoi Quan Vu.
Trong thu co đoan: 

Manh Khoi kiem tai van vo, hung liet hon nguoi, la hao kiet mot đoi, vi nhu Kinh, Banh, xung đang tranh tai cao thap voi Duc Đuc, chang the so sanh đuoc voi ong rau dai tuyet luan sieu quan vay".
Quan Vu xem xong thu vo cung đac y, đua thu nay cho tan khach cung xem. Viec tan phong cho Ma Sieu xem nhu tam on.
Trong Tam Quoc dien nghia, tinh tiet nay đuoc dien ta hoan toan giong su sach, chi co khac biet nho la Quan Vu sai Quan Binh đen Thanh Đo bam lai voi Luu Bi rang ong nghe danh Ma Manh Khoi vo nghe tuyet luan nen muon vao Xuyen đe đo suc cao thap.
Nhin chung, Ma Sieu luon đuoc Luu Bi uu ai, phong tang nhieu chuc tuoc va danh hieu, chinh vi vay khong tranh khoi mot so quan than bat binh, mat khac co mot so thu tich co đa ghi nhan rang trong thoi gian đau khi ve voi Luu Bi thi Ma Sieu co phan to thai đo chua đuoc kinh trong Luu Bi, đieu đo lam cac thuoc ha cua Luu Bi bat binh va phan ung du doi.
Tam Quoc chi trich dan ghi chep cua Son duong cong tai ky cho biet:
"Sieu nhan thay Bi hau đai minh, khi noi chuyen voi Bi, thuong goi ten tu cua Bi, Quan Vu noi gian, đoi giet. Bi noi: "Nguoi ta cung quan moi theo ve voi ta, cac khanh phan no vi viec nguoi ay goi ten tu cua ta ma đoi giet đi, sao yen đuoc long nguoi thien ha đay!" Truong Phi noi: "Nhu the, can phai lam cho han giu le moi đuoc."
Hom sau đai hoi, moi Sieu vao, Vu, Phi đeu chong gay cam đao kinh can đung hau, Sieu tim cho đe ngoi, chang đe y gi đen Phi, Vu, chot thay hai nguoi nghiem trang đung đo, Sieu that kinh, nhan vi the chang dam goi ten tu cua Bi lan nao nua. Hom sau than rang: "Ta nay moi biet minh kem coi vay. Goi han ten tu cua chu nhan ra, khien cho Quan Vu, Truong Phi đoi giet ta." Tu đay ve sau rat lay lam ton kinh Bi."
Su gia Bui Tung Chi đa kich liet bac bo nhung ghi chep tren bang nhung lap luan phan bac rang:
"Boi Sieu the cung moi theo ve voi Bi, chiu nhan tuoc vi, sao dam ngao man ma goi thang ten tu cua Bi ra? Va lai khi Bi vao Thuc, luu Quan Vu tran thu Kinh chau, Vu chua tung toi đat Ich chau. Viec Vu nghe tin Ma Sieu quy hang, đa gui thu hoi Gia Cat Luong rang: "Sieu la nhan tai the nao ma đuoc đung vao hang ay", chang đung nhu viec chep o cho nay. Sao Vu lai cung voi Phi cung kinh đung hau đuoc? Pham la nguoi khi hanh su, đeu biet viec gi nen lam, viec gi khong nen, tat chang dam lam vay. Sieu neu qua co goi ten tu cua Bi, tat đuoc nhac phai sua ngay. Cu cho la Vu đoi giet Sieu, Sieu van chang hay, nhung chi thay hai nguoi đung hau o đo, sao lai biet vi viec minh goi ten tu cua Bi, khien cho Quan, Truong muon giet?".
Tuy vay, cung can thay rang voi ca tinh cua Ma Sieu, uy danh, gia the von co va nhung chien cong hien hach thi Ma Sieu co the co nhung thai đo kieu ngao nhat đinh nhu ghi chep cua su sach. Mat khac, viec Ma Sieu đuoc trong dung va cat nhac lien tuc đa khien cho nhieu tuong ta, quan lai duoi truong cua Luu Bi bat man la hoan toan co co so.


 Hai chet Banh Dang  Tam quoc chi co chep lai cau chuyen Ma Sieu to cao Banh Dang muu phan, khien Dang bi Luu Bi xu tu. Theo đo, Banh Dang la mot vien quan bat man khi o duoi truong cua Luu Bi. Khi đuoc đieu chuyen ra ngoai Thanh Đo lam viec o mot quan nho thi trong long khong vui, ben đen tham Ma Sieu.
Ma Sieu hoi Dang rang: "Ong tai nang đay đu, uu tu hon nguoi. Chua cong đoi đai rat đac biet. Đia vi đang cung voi Khong Minh, Hieu Truc cac nguoi đeu chan ngang hang cung buoc, le nao lai phai ra ngoai nhan mot quan nho, lam lo lang niem trong ngong cua moi nguoi ngay nay vay?"
Banh Dang tra loi rang: "Lao Cach lu lan ngang nguoc, đang đe lai ban đen chang!" va sau đo lai bay to y đinh voi Ma Sieu rang: 

Ma Sieu van bi theo doi tu khi ve voi Luu Bi, van thuong co y lo so, nghe loi Dang rat kinh hoang, lang im khong đap. Dang đi ve, Sieu lam bieu ke ro loi Dang. Bi dua vao đo bat Dang giao cho Huu ti. Banh Dang o trong nguc, truoc khi bi hanh quyet con trach Ma Sieu rang: "Đen nhu loi noi ngoai chi la mong khien cho Manh Khoi lap đuoc cong lao noi cac chau phuong bac, chung suc voi chua cong, cung đanh Tao Thao ma thoi, ha dam co y gi khac đau? Manh Khoi giang giai cau ay nhung ma khong phan biet y nghia ben trong, that lam cho nguoi ta phai đau long vay. Luu Bi xu tu Banh Dang.


= Tham gia chien dich Han Trung =
Thang 11 nam 217, Luu Bi sai Truong Phi va Ma Sieu đong đon o Co Son. Tao Thao nghe tin ben sai Tao Hong va Tao Huu ra đoi đich.
Quan Tao tan cong Ngo Lan o Ha Bi. Truong Phi phao tin quan Thuc muon vay boc đanh chan đuong ve cua quan Tao. Tao Huu khuyen Tao Hong cu tap trung đanh Ngo Lan, Hong nghe theo. Ngo Lan bi Tao Hong đanh bai, pho tuong Loi Đong va Nham Quy tu tran. Truong Phi muon mang quan toi chi vien, nhung quan Tao Hong đong tai Vu Đo rat đong khien quan Thuc khong tien len đuoc. Ngo Lan bo tron vao cho bo lac nguoi Chi va bi ho giet chet.
Thang 3 nam 218, Truong Phi va Ma Sieu thiet hai nang, buoc phai rut khoi chien dich. Ma Sieu chang lap đuoc cong trang gi.


= Ung ho Luu Bi xung Vuong, đuoc tan phong =

Thang 7 nam 219 Cong nguyen, mot tram hai muoi vien van vo duoi tay cua Luu Bi đa lien danh dang mot to so cho Han Hien Đe, ton Luu Bi lam Han Trung Vuong. Gia Cat Luong sau khi tham đinh đa đe cho Binh Tay tuong quan Ma Sieu đung đau danh sach. Ke đo la cac cuu than cua Luu Chuong, roi moi đen Gia Cat Luong va Quan Vu, Truong Phi … Thai đo coi trong đo đa lam cho so nguoi cua Ma Sieu huong ve Luu Bi nhieu hon va chung to tap đoan Luu Bi luon co tinh than đoan ket cao đo.
Tam quoc chi chep đay đu thu tu danh sach cua nhung nguoi nay: Mua thu, quan than ton Tien Chu len lam Han Trung Vuong, dang bieu len Han Hien Đe rang: "Bon than la Binh Tay tuong quan Đo Đinh hau Ma Sieu, Ta tuong quan Truong su Tran quan tuong quan Hua Tinh, Doanh tu ma Bang Hi, Nghi tao Tong su Trung lang quan nghi Trung lang tuong Xa Vien, Quan su tuong quan Gia Cat Luong, Đang Khau tuong quan Han Tho Đinh hau Quan Vu, Chinh Lo tuong quan Tan Đinh hau Truong Phi, Chinh Tay tuong quan Hoang Trung, Tran Vien tuong quan Lai Cung, Duong Vu tuong quan Phap Chinh, Hung Nghiep tuong quan Ly Nghiem tat ca mot tram hai muoi nguoi….
Nam 219, sau khi Luu Bi xung Han Trung vuong, to chuc binh cong khen thuong phong cho nam vi Ngu ho tuong trong đo Quan Vu, Truong Phi, Ma Sieu, Hoang Trung. Bon tuong quan tien, hau, ta huu đoi Han la quan chuc chinh quy đia vi noi bat. Bay gio Luu Bi cung mot luc bo nhiem Quan Vu lam Tien tuong quan, Truong Phi lam Huu tuong quan, Ma Sieu lam Ta tuong quan, Hoang Trung lam Hau tuong quan. Nhu vay nuoc Thuc đa co 5 vi đai tuong noi tieng: Quan Vu, Truong Phi, Ma Sieu, Trieu Van, Hoang Trung.
Tam Quoc Chi chep: "Tien chu xung Han Trung vuong, phong Sieu lam Ta tuong quan, ban cho Gia tiet".
Ve viec tan phong lan nay Gia Cat Luong co y kien qua lai ve viec bo nhiem Hoang Trung vi danh tieng va uy vong cua Hoang Trung tu truoc đen nay khong the so sanh ngang voi Quan Vu, Ma Sieu. Ma Sieu, Truong Phi o Thanh đo đeu đich thi nhin thay cong lao cua Hoang Trung nen khong ai trong so ho phan đoi. Rieng Quan Vu thi Luu Bi mot lan nua phai cu nguoi giai thich.
Tam Quoc chi chep: Tien chu lam Han Trung Vuong, muon dung Trung lam hau tuong quan. Gia Cat Luong thuyet Tien chu rang: "Danh tieng cua Trung, khong the so voi Quan, Ma ma nay lai đuoc liet ngang hang. Ma, Truong o gan, đa chung kien cong lao cua Trung, con co the khuyen bao đuoc; Quan chi nghe tu xa, so tat chang bang long, e rang khong the khuyen bao đuoc". Tien chu noi: "Ta tu co cach phan giai".
Nam 221, Luu Bi sau khi xung đe đa phong cho Ma Sieu lam Phieu ky tuong quan, phong them tuoc Uy Huong hau (hay Si Huong hau), phu trach chuc Luong Chau muc đe bao ve vanh đai phia Tay cua nha Thuc đoi dien voi khu vuc cua cac dan toc du muc Tay Bac Trung Quoc.
Tam Quoc chi chep: Nam Chuong Vu nguyen nien thu nhat, đoi thang lam Phieu ky tuong quan, linh chuc Luong chau muc, lai phong them tuoc Uy Huong hau.
Luu Bi đa xuong chieu ca ngoi cong lao cua Ma Sieu, nhan manh trong trach nang ne cua ong. Chieu viet rang: "Tuong quan tin nghia lan toa đat Bac, uy vu sang ro tan Tinh chau, nay uy thac cong viec cho tuong quan, ganh vac trach nhiem lon lao, đoc trach kiem quan trong van dam, biet đen noi thong kho cua muon dan. Tuyen duong đuc sang cua trieu đinh, cham soc ba tanh gan xa, viec thuong phat phai than trong, doc long vi Han ma tao phuc, khong phu long ky vong cua thien ha".


= Gui gam Ma Đai, qua đoi va đuoc truy tang =
Nam 222, Ma Sieu benh mat, huong tho 46 tuoi. Truoc khi chet, ong đa đe lai buc tam thu cho Luu Bi noi rang ca nha ong bi Tao Thao giet gan het nen gui gam cho Luu Bi cham soc cho em minh la Ma Đai la nguoi cuoi cung cua nha ho Ma.
Trieu đinh nha Thuc Han đa đap ung cac yeu cau cua ong, Ma Đai đuoc trong dung va bo nhiem đen chuc Binh Bac tuong quan, linh tuoc Tran Thuong Hau, con trai la Ma Thua đuoc noi doi chuc tuoc, co nghiep, con gai cua ong đuoc bo tri hon nhan voi An Binh Vuong Ly.
Tam quoc chi chep: Nam Chuong Vu nguyen nien thu hai. Hai nam sau Sieu chet, khi ay moi co bon muoi tuoi. Luc chet, dang so rang: "Trong cua nha than co hai tram nhan khau, đa bi Manh Đuc giet sach, chi con nguoi em la Đai, ganh vac viec noi dong huyet thong an loc noi đoi, xin ky thac noi Be ha, dau noi cung chang the het loi."
Ma Sieu đuoc trieu đinh truy tang thuy hieu la Uy hau. hang nam, cac Hoang Đe nha Thuc (Luu Bi va Luu Thien) đeu to chuc truy thuy cho ong cung nhu cac Ho tuong khac.
Tam quoc chi co chep: Thang chin mua thu nam (Canh Dieu) thu ba, truy thuy co tuong quan Quan Vu, Truong Phi, Ma Sieu, Bang Thong, Hoang Trung. đong thoi sai Duong Hi viet bai tan ca ngoi cong lao cua cac tuong.


Gia đinh Nhin chung, ve phan gia đinh thi Ma Sieu thuc su la nguoi bat hanh, gia toc cua ong hon 200 nhan khau đa bi Tao Thao giet chet, vo con cua ong thi ly tan va chet trong chien tranh. Cuoc đoi Ma Sieu nua đoi chinh chien, gia đinh ly tan, mat mat, co the coi cuoc đoi binh nghiep cua ong la hinh anh thu nho cho xa hoi phong kien quan phiet đuong thoi.


= Vo =
Theo su sach thi Ma Sieu co it nhat hai nguoi vo.
Theo Tam quoc chi, mot nguoi vo cua Ma Sieu mang ho Duong, ten trong tieu thuyet la Duong Phuong (楊鳳) đa theo chan chong đen Luong Chau sau tran chien o ai Đong Quan. Ba co it nhat voi ong mot nguoi con, vi theo Tam quoc chi, co đoan viet Doan Phung va Trieu Cu noi loan chiem Luong Chau va đa giet vo con cua Ma Sieu khi đuoi ong ra khoi thanh. Tam quoc dien nghia mo ta tinh tiet ho Duong cung ba đua con nho đa bi Trieu Cu va Luong Khoan chem chet quang thay xuong duoi chan Ky Thanh khi Ma Sieu thua tran ve đen đay va ong đa uat len suyt nga ngua.
Tam quoc chi dan lai cac thu tich co chi chep ve nguoi vo le cua ong đa theo ong vao Han Trung khi ong khoi binh chong lai trieu đinh nha Han. Theo đo thi nguoi vo le nay mang ho Đong, co nguoi em ten la Chung (chua ro ho Đong va chi cua Chung la mot hay hai nguoi). Sau khi Ma Sieu sang Thuc, nguoi vo le nay khong the đi theo nen phai o lai Han Trung nuong nho Truong Lo. Sau khi Truong Lo that bai va đau hang Tao Thao, Tao Thao đa bat đuoc va ban cho Diem Pho.
Su sach con cho biet them ong suyt nua co mot moi luong duyen voi con gai cua Truong Lo ten la Truong Ky Anh khi ong nay bay to y đinh muon ga con gai cua minh cho Ma Sieu. Tuy vay, cuoc hon nhan nay khong thanh vi Truong Lo nghe theo loi can ngan cua thuoc ha ma huy bo loi tuyen bo nay. Ky Anh ve sau bi Tao Thao ga cho Tao Vu, chet nam 217 khi moi hon hai muoi tuoi, ngay sau khi nguoi cha Truong Lo va nguoi chu Truong Ve "phi thang".


= Con =
Theo ghi chep cua su sach thi Ma Sieu co it nhat 4 nguoi con. Ngoai (cac) con cua Duong thi bi giet o Ky Thanh, con hai nguoi con trai la Ma Thu (馬秋), Ma Thua (馬承) va mot nguoi con gai.
Ma Thu la con vo le, khi Ma Sieu bo Truong Lo theo Luu Bi thi Ma Thu va me bi bo roi lai Han Trung. Truong Lo bi Tao Thao đanh bai, dang vo con cua Ma Sieu cho Thao. Tao Thao lay me cua Ma Thu ban thuong cho Diem Pho, con Thu thi giao lai cho Truong Lo, Truong Lo phai tu tay giet đi.
Ma Thua la nguoi con đuoc ke thua toan bo gia san va co nghiep cua Ma Sieu o Thuc nhung lai khong lap nen cong trang ve vang, it đuoc chinh su nhac toi. Nguoi con gai cua Ma Sieu sau nay đuoc ga cho con trai Luu Bi la Luu Ly (劉理), em khac me voi Luu Thien va Luu Vinh (劉永).


= Gia toc Mamikonean =
Thoi gian gan đay co nhieu nghien cuu phat hien đuoc nhung hau due cua Ma Sieu o Armenia. Nha su hoc noi tieng Trung Quoc To Trong Tuong cong bo tim thay hau due cua Ma Sieu o Armenia - quoc gia lien luc đia giua chau Au va Tay Nam chau A. Theo ong thi truyen nhan cua Ma Sieu la Ma Khang đa thoat đuoc hoa tru di, tron đi va phuc hung ho Ma o tan Armenia, hinh thanh nen gia toc Mamikonean lung danh.
Theo nghien cuu cua ong thi vao đau the ky thu III, co mot nhanh nguoi Trung Hoa di cu sang Armenia. Nguoi đung đau ten Mamik (tuc Mamgon hay Ma Khang), tu xung thuoc hoang toc Trung Hoa, do đac toi nen phai tron sang Ba Tu (Iran ngay nay). Hoang đe Ba Tu cho nhung nguoi lanh nan vuot ve phia Tay đen Armenia. Theo Lich su Armenia, Hoang đe Armenia phan phong cho Ma Khang o vung Dalung, hinh thanh nen gia toc Mamikonean va la mot gia toc hung manh vao thoi co trung đai cua nuoc nay, đen nay van con rai rac o vung Tay A. Gia toc nay co cong lon trong viec bao ve lanh tho, chong Ba Tu, giup Armenia tro thanh quoc gia đau tien tren the gioi lay Ki to giao la quoc giao vao đau the ky thu V. Cac hau due trong gia toc nay nhu Gardan Mamikonean, Garan Mamikonean... đa tro thanh anh hung dan toc cua Armenia. Nam 1991, Armenia đa lap ra huan chuong "Gardan Mamikonean" tang cho nhung nguoi co cong hien đac biet cho đoc lap dan toc. Tai thu đo Yerevan con co tuong nguoi anh hung Gardan Mamikonean


Nhan vat trong tieu thuyet van hoc Trong tac pham Tam quoc dien nghia, nhan vat Ma Sieu xuat hien tai hoi thu 10 va ong đuoc mieu ta hoac nhac đen trong 21 hoi tren tong so 120 hoi cua Tam quoc dien nghia. Tuy vay, Ma Sieu chi la nhan vat chinh trong cac Hoi thu 58, 59, 64 va 65. Cac hoi con lai Ma Sieu đuoc đe cap rat mo nhat, chu yeu la mo ta mot đoan hoi thoai hay ke lai mot su kien ve ong, tham chi mot so hoi chi đon thuan la nhan xet rat ngan.
Ten cua ong đuoc nhac lai lan cuoi cung tai hoi thuc 91 va 92, luc nay ong đa mat. Ma Sieu mat khi Gia Cat Luong tro ve thang loi sau chien dich binh Nam Man va chuan bi cho chien dich Bac phat. Hoi thu 92 mo ta ngan gon "Khong Minh mang quan đen Mien Duong, qua mo Ma Sieu lien sai Ma Đai mac đo tang roi than vao te bai. Đoan ve trai, ban đinh viec tien quan".
Trong tac pham van hoc nay, viec Ma Đang la mot nguoi đon cui con lai ro Khuong bi luoc bo, thay vao đo Ma Sieu đuoc mieu ta la xuat than trong mot gia đinh "đoi đoi cong hau" la dong doi cua Phuc Ba tuong quan Ma Vien, gia đinh ong co moi quan he than thiet voi cac lanh chua quan phiet cat cu o Tay Luong, binh sinh ong co suc khoe, la con lai giua nguoi Han va nguoi Khuong lai gioi vo nghe, tu nho đa theo cha chinh chien, lap nhieu chien cong hien hach nen rat đuoc long cac dan toc thieu so o vung Tay Bac Trung Quoc. Ngoai ra trieu đinh cung rat coi trong Ma Sieu va lan luot phong nhieu chuc tuoc cho ong.
Ma Sieu la vi vo tuong, mot chien binh Tay Luong dung manh noi danh trong lich su thoi Tam Quoc. Su sach đa ghi nhan, ong co tai ban ten, trong moi tran đanh thuong xung phong đi đau. Đac biet, thong qua tac pham Tam quoc dien nghia cua La Quan Trung, ong đuoc biet đen vi suc manh va su anh dung, thien chien trong chien đau.
Ma Sieu tung hung cu tai Tay Luong sau đo đa khoi binh chong lai trieu đinh nha Han va nhieu lan đanh bai Tao Thao trong chien dich Đong Quan. Cuoi cung, vi mac muu ly gian cua Tao Thao nen bai vong, phai chay ve Lung Tay. Ong tiep tuc lanh đao nhung bo toc o Luong Chau khoi binh chong lai trieu đinh tai Lung Thuong, chiem đuoc Ky Thanh. Nhung sau đo, cac hang tuong nguoi Han tao phan, lam noi ung cung voi quan trieu đinh phan cong chiem lai Ky Thanh.
Sau that bai tai tran Ky Thanh, Ma Sieu phai chay ve Han Trung nuong nho Truong Lo, mot lanh chua cat cu tai đay. Ong đa nhieu lan muon binh Truong Lo đe chong lai Tao Thao nhung khong thanh. Bat binh vi khong đuoc Truong Lo trong dung, Ma Sieu đa đau quan cho Luu Bi va tro thanh vien tuong tien phong trong chien dich đanh chiem Thanh Đo, thu phu cua Su quan Luu Chuong đang cat cu o đo. Cuoc tan cong nay đa ket thuc, Luu Chuong đau hang đong thoi chien dich vao Xuyen mo nuoc cua Luu Bi thanh cong, tu đay nha Thuc Han co đay đu co so đay đu đe ra đoi.
Sau khi lap nhieu cong lao cho nha Thuc va uy danh von co, Ma Sieu nhieu lan đuoc Luu Bi phong tuoc va giao nhieu trong trach quan trong, ong đuoc phong la mot trong Ngu ho tuong cua Tay Thuc. Cuoc đoi chinh chien cua ong rat hien hach, lap nhieu chien cong vang doi, uy tran ca vung Tay Bac Trung Quoc, đuoc nhieu dan toc thieu so o đo men mo. Tuy vay, gia đinh ong phai chiu nhieu mat mat, tang thuong do chien tranh.


= My nam tu =
Nhan vat Ma Sieu đuoc xay dung hinh tuong tro thanh mot trong nhung my nam tu đep nhat trong thoi Tam Quoc. La Quan Trung mo ta va uoc le hoa Ma Sieu tro thanh mot ve đep gan nhu tuyet my cua mot trang nam tu tre tuoi. Theo đo, ong vua co su ket hop gan nhu la hoan hao cua dung mao, the hinh va phong đo, vua co cai đep cua mot cong tu dong doi the gia lai vua co cai đep manh me, kieu dung cua nhung chien binh, dung si cua cac bo toc mien quan ngoai. Ngoai hinh cua ong đuoc đe cap đen it nhat ba lan o ba hoi khac nhau.

Tai Hoi thu 10 mieu ta Ma Sieu "la mot vien tuong tre tuoi, mat đep nhu ngoc, mat sang nhu sao, minh ho tay vuon, bung beo lung soi, tay cam mot ngon giao dai, minh cuoi con ngua đep".
Tai Hoi thu 58 mo ta Ma Sieu: "mat nhu nhoi phan, moi tua thoa son, lung ho, tay vuon, the hung luc manh, minh mac ao giap bac, tay cam ngon giao dai, cuoi ngua đung truoc cua tran"
Hoi thu 65 mieu ta Ma Sieu: "đau đoi mu chom su tu, minh mac ao giap bac, bao trang, that đai Ho Phu, mat mui khoi ngo, suc luc hon nguoi" va khua trong om som sau đo khi Ly Khoi đen thuyet khach, ong ta "ngoi chem che tren truong".
Su uoc le trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia đa la chat lieu mo ta ve Ma Sieu anh huong đen cac loai hinh van hoc nghe thuat tu truyen thong đen hien đai nhu hoi hoa, van chuong, kinh kich, san khau, phim anh, hoat hinh, truyen tranh va tro choi đien tu phan đong chu yeu xay dung va khac hoa nhan vat Ma Sieu voi ngoai hinh chung voi ve ngoai tre trung, tuan tu.


= Suc đich muon nguoi =
Cung trong Tam quoc dien nghia, nhan vat Ma Sieu đuoc mieu ta la mot ho tuong suc đich muon nguoi, đuoc Tao Thao va Duong Phu vi nhu La Bo tai the, Khong Minh so sanh voi Kinh Bo, Banh Viet. Suc manh va su uy dung cua ong đuoc the hien trong nhung tran chien ma ong tham gia, đac biet la hai tran đanh tay đoi voi Hua Chu - vien ho tuong manh nhat cua quan Nguy va Truong Phi - Mot trong Ngu Ho tuong cua Nha Thuc, cung nhu đuoc hien len qua loi ban ve ong cua cac nhan vat khac nhau trong tac pham nay.
Tac pham co noi đen tran chien giua Tao Thao voi Ma Sieu va hai tran đanh giua Ma Sieu voi Hua Chu, Truong Phi cho thay suc manh cua ong. Hai tran đanh tay đoi cua Ma Sieu voi Hua Chu va Truong Phi la hai trong nhung tran đau tuong hay nhat, hap dan va kich tinh nhat trong Tam quoc.
Tuy vay, qua tieu thuyet Tam quoc dien nghia Ma Sieu ve co ban đuoc xep vao hang huu dung, vo bien va hay nong gian (du sau nay khi theo ve voi Luu Bi đa tro nen điem đam hon rat nhieu) chu khong thuc su la tri dung song toan, la mot vo tuong chi đon thuan dua vao suc manh va uy dung giong nhu La Bo.
Neu trong Tam quoc, La Quan Trung uu ai danh ba đoan đe mieu ta ve suc manh va ve anh tuan cua ong thi La Quan Trung cung cho ba nhan vat khac nhau nhan xet ve tinh cach, co tri cua ong. Gia Hu cho rang Ma Sieu "chi la mot đua dung phu", Duong Phu cho rang "Sieu tuy khoe nhung khong co muu" va Bang Đuc - Bo tuong than tin cua Ma Sieu nhan xet khai quat ve ong la nguoi"co khoe khong co khon".
Cung trong tac pham nay, Ma Sieu đuoc mieu ta nhu mot vo tuong co loi đanh than toc va lieu linh luon xung phong đau tien trong nhung tran giao chien nhung cung la nguoi đich than đoan hau, luon rut lui sau cung đe bao ve cho quan linh an toan.
Chinh vi chua đu tam tri tue đe tham gia vao cuoc tranh hung đay khoc liet trong thoi ky nay vi the cuoc đoi binh nghiep cua Ma Sieu luon gap nhieu that bai, lien tuc bi mac meo, bi boi phan, chieu du. Ket qua la vua khong bao đuoc thu cha lai vua lam sup đo ca co nghiep do gia toc đe lai va cuoi cung tu mot vien thong linh quan đoi phai long đong đau quan cho Truong Lo va sau đo bi giem pha, chen ep phai ve đau quan cho Luu Bi.
Theo Tam Quoc dien nghia, chien dich quan su đau tien co su tham gia cua ong la vao nam nam 193, thu su Tay Luong Ma Đang lien ket voi Chinh tay tuong quan Han Toai dan 10 van quan ve Truong An đe dep loan Ly Thoi. Ly Mong, Vuong Phuong la hai tuong cu cua Đong Trac nay duoi truong cua Ly Thoi keo quan ra nghenh chien.
Ma Sieu (khi đo moi 17 tuoi) đi theo cha tham chien đa xuat tran, dung manh đam chet Vuong Phuong sau chua đay muoi hiep đau, bat song Ly Mong. Ly Thoi, Quach Di thay Mong, Phuong cung bi giet ca bay gio moi nghe theo loi Gia Hu giu vung cac cua thanh, mac ben kia khieu chien the nao cung khong ra. Qua nhien chua đuoc hai thang, quan Ma Đang, Han Toai can luong, hai tuong phai ban nhau rut quan ve.


= Khoi binh "bao thu cho cha" =
Nam 211, Tao Thao lay danh nghia Thien Tu trieu Ma Đang ve trieu. Ma Đang ben tim ke phan Tao Thao nhung ke hoach bai lo, Ma Đang va hai con Ma Huu, Ma Thiet bi Tao Thao giet. Ma Đai la chau Ma Đang tron ve đuoc bao cho Ma Sieu. Ma Sieu tuc gian hop cung Han Toai va cac bo tuong cua ong ta keo 20 van quan xam nhap quan noi, thang tien Hua Đo đe bao thu cho cha.


 Khien Tao Thao phai "cat rau, vat ao"  Quan Tay Luong chiem đuoc Truong An, roi chiem luon ai Đong Quan. Tao Thao keo quan đen ai Đong Quan bi Ma Sieu đanh đai bai, nho Hua Chu cuu thoat, tu đo chi co thu. Sau đo, Ma Sieu con lien tuc đanh bai quan Tao trong nhieu tran giao chien tay đoi lam cho Tao Thao phai "cat rau, vut ao o Đong Quan, đoat thuyen, tranh ten o Vi Thuy".

"Tam quoc dien nghia" co tho khen chien tich hu cau tren cua nhan vat Ma Sieu rang:"Đong quan thua tran chay lao đao,Manh Đuc hon bay quang ao bao,Ngan noi rau ria đeu cat trui,Ma Sieu noi tieng bac tai cao".


 Đai chien Hua Chu  Trong tran chien o Đong Quan, Ma Sieu nhieu lan suyt bat đuoc Tao Thao nhung lan nao Tao Thao cung nho co Hua Chu cuu thoat. Tu đo, Tao Thao va quan Nguy ai cung goi Hua Chu la "Ho hau".
Ma Sieu keo quan đen nghenh chien. Hua Chu xin ra đanh va the quyet bat song Ma Sieu. Tao Thao chap thuan, ben cho soan chien thu. Ma Sieu noi gian phe vao thu la the giet chet "con ho dai".
Hom sau đoi ben keo nhau ra dan tran. Sieu sai Bang Đuc lam canh ta, Ma Đai lam canh huu, Han Toai ap quan đung giua. Sieu vac giao ghim ngua truoc cua tran, goi to Hua Chu ra giao chien.
Hua Chu đa mua đao te ngua chay ra. Ma Sieu vac giao xong lai đanh. Hai ben đau nhau hon mot tram hiep, chua phan thang bai, ma ngua đa kiet suc. Hai nguoi đeu phai tro ve thay ngua, roi lai ra tran đanh nhau non tram hiep nua, van chua nga ngu ra sao.
Hua Chu noi xung len chay ngay ve, coi ca ao giap va mu, minh tran trung truc, vac giao te ngua ra quyet chien. Hai ben quan si rat so hai. Đanh đuoc ba muoi hiep, Chu rang suc gio đao bo xuong đau Ma Sieu. Sieu tranh ngay đuoc, đam luon mot giao vao giua ron Chu. Chu voi vang quang đao, tum luon ngon giao.

Hai nguoi ngoi tren ngua giang nhau, Chu khoe qua, be ngon giao đanh rac mot cai gay ngay lam đoi. Moi nguoi cam nua can giao gay, giot nhau lon bay. Thao so Chu nung the, sai Ha Hau Uyen, Tao Hong ra đanh giup. Ben nay hai canh quan thiet ky cua Bang Đuc, Ma Đai thay vay cung xo ca vao đanh toi tap. Quan Thao roi loan. Canh tay Hua Chu bi trung hai mui ten. Cac tuong hoang so rut ve trai, Sieu đuoi riet đen bo song. Quan Thao thiet hai qua nua. Thao sai đong chat cua lai, khong ra nua.
Ma Sieu ve đen Vi Khau, noi voi Han Toai rang: Toi chua thay ai đanh nhau du doi nhu Hua Chu, qua thuc la "ho dai".
Ma Sieu cho quan tan cong lien tuc nhung gap luc mua đong sap đen, Han Toai ban voi Ma Sieu rut quan ve. Tao Thao nhan co hoi đo thuc hien ke phan gian, khien Ma Sieu đanh nhau Han Toai. Nhan luc quan Tay Luong roi loan, Tao Thao phan cong, đanh bai Ma Sieu. Ma Sieu cung Bang Đuc, Ma Đai voi hon ba muoi ky binh đot pha vong vay chay thoat.


= Đai chien Truong Phi =
Nam 213, Ma Sieu tron ve Lung Tay roi đem quan đanh chiem Ky Thanh. Ma Sieu trong dung Duong Phu la tuong cu cua Ky Thanh. Sau đo, Duong Phu bat ngo đanh up Ma Sieu, lai gap Ha Hau Uyen tro giup Duong Phu nen Ma Sieu chong cu khong lai, cung Bang Đuc, Ma Đai đen Han Trung đau hang Truong Lo.
Trong cuoc chien nay mac du that bai nhung Ma Sieu cung đuoc La Quan Trung tai hien nhu mot vi tuong dung manh va co phan tan nhan. Mot minh ong trong mot tran đanh đa giet chet ca bay anh em cua Duong Phu khi ho xum vao vay đanh ong, đam bi thuong Duong Phu đen nam vet.

Nam 214, Ma Sieu cung Bang Đuc, Ma Đai tron thoat đen Han Trung đau hang Truong Lo. Sau đo, Luu Chuong la thu su Ich Chau cau cuu Truong Lo giup đanh Luu Bi khi ong nay đua quan vao Xuyen, đe doa co đo cua Luu Chuong.
Theo đo, Truong Lo đa giao hai van quan cho Ma Sieu tien vao Tay Xuyen đe giai vay cho Luu Chuong. Ma Sieu tien đen ai Ha Manh va đa kich chien mot tran quyet liet voi Truong Phi tai đay, hai ben đa đau hon hai tram ba muoi hiep, tu trua đen chieu toi ma van bat phan thang bai. Luu Bi nhieu lan phai thot len bieu thi su cam phuc đoi voi Ma Sieu va co long muon thu phuc vien tuong nay.
Gia Cat Luong ben len ke sai nguoi đem nhieu vang bac đe mua chuoc Duong Tung giem pha Ma Sieu khien cho Truong Lo lenh cho Ma Sieu lap tuc lui binh. Nhung mot khi su viec chua thanh, Ma Sieu nhat đinh khong chiu quay ve, Truong Lo đa may lan sai su gia mang quan lenh đen nhung Ma Sieu đeu tim cach choi tu. Nhan viec đo Duong Tung giem pha voi Truong Lo la Ma Sieu co y lam phan. Truong Lo nghe loi xuc xiem cua Duong Tung sai Duong Ve đong chat cong thanh đe phong Ma Sieu lam phan, hon nua cung nghe loi Duong Tung sai nguoi đen đat đieu kien voi Ma Sieu, han đinh trong mot thang phai lam đuoc ba viec: mot la phai lay đuoc Tay Xuyen, hai la, phai lay thu cap cua Luu Chuong, ba la, phai đanh đuoi đuoc đai quan Kinh Chau.
Khong con cach nao khac Ma Sieu đanh phai lui binh. Nhung khi đen cong thanh bien gioi, Truong Ve dut khoat khong mo cong thanh cho vao vi nghe Duong Tung phao tin rang Ma Sieu co y lam phan. Luc nay Ma Sieu trong hoan canh tien thoai luong nan, Gia Cat Luong phai Ly Khoi truoc đay đa co quan he voi Ma Sieu, đen gap Ma Sieu va thuyet phuc đuoc ong đau quan cho Luu Bi.
Hoi 65 co mo ta them: Co tin bao Ma Sieu mang quan đen cuu, hien đa đen me bac thanh roi. Chuong bay gio moi dam len thanh đung xem, thay Ma Sieu, Ma Đai o duoi thanh goi to len rang: "Moi Luu Quy Ngoc ra đay noi chuyen". Chuong đung tren thanh hoi xuong. Sieu tro roi len bao rang: "Ta von phung menh Truong Lo lai cuu Ich Chau. Nhung khong ngo Truong Lo nghe loi Duong Tung dem pha, muon hai ta, nen ta đa theo ve voi Luu hoang thuc. Ong cung nen nop đat xin hang, keo đe nhan dan kho so. Neu con me hoac thi ta đanh thanh đay!". Luu Chuong nghe xong, mat xam nhu gio, khi uat đay ruot, nga quay xuong mat thanh.


= Mot trong "Ngu Ho Tuong" =
Nam 214, Ma Sieu nhan lenh cua Truong Lo tien đanh ai Ha Manh đe cuu vien cho Luu Chuong đang bi Luu Bi tan cong. Ma Sieu đen Ha Manh quan va co mot tran giao phong tay đoi kich liet voi Truong Phi, sau Luu Bi nho Ly Khoi theo ke Khong Minh đen du hang Ma Sieu. Ma Sieu lien bang long quy thuan, Luu Bi đich than đi đon ruoc, đai vao bac thuong tan. Cuoi cung, Ma Sieu đem quan đen Thanh Đo, buoc Luu Chuong ra hang, Luu Bi chiem đuoc Ich Chau, phong Ma Sieu lam Binh Tay tuong quan thong linh toan bo ki binh.
Nam 219, Luu Bi chiem Han Trung va giao tranh voi Tao Thao, Gia Cat Luong cu Ma Sieu (luc nay đang đong quan o Ha Bien) cung Nguy Dien đem quan tan cong Tao Thao khi ong ta đang đong quan tai Han Trung. Tam Quoc dien nghia cung ke duoi truong Ma Sieu co tuong Ngo Lan va Nham Quy, hai tuong vi ham lap cong đanh Tao nen đa bi Tao Hong đanh bai. Ma Sieu trach phat, đong thoi ra lenh quan si giu chat cua ai. Sau đo khi quan Thuc tan cong quan Tao, trong tran nay Ma Sieu đa lap cong khi phoi hop voi Nguy Dien tap kich quan Tao Thao va sau đo la cuop doanh trai cua quan Tao.
Sau đo, Luu Bi phong tuoc cho Ma Sieu, ong chinh thuc tro thanh Ngu ho tuong, ngang hang voi Quan Vu, Truong Phi, Trieu Van, Hoang Trung. Tiep đen, sau khi đuoc thang chuc Phieu ky đai tuong quan, Ma Sieu đuoc Gia Cat Luong cu cung voi Nguy Dien tran giu Han Trung, đe phong quan Nguy xam nhap. Cung trong thoi gian nay, Ma Sieu đa to cao va pha vo am muu lam phan cua Banh Dang, gianh đuoc su tin nhiem cua trieu đinh.
Hoi 81, khi Luu Bi chuan bi đanh Đong Ngo, ong sai thua tuong la Gia Cat Luong trong nom thai tu o nha giu hai Xuyen va sai phieu ky tuong quan Ma Sieu va em la Ma Đai hiep tro voi tran bac tuong quan Nguy Dien giu Han Trung đe đich quan Nguy.
Nam Kien Hung thu nhat (223), mua thu thang tam, quan Phien do Phien vuong Kha Ty Nang chi huy muoi van quan Khuong chiem ai Tay Binh, uy hiep nha Thuc, Gia Cat Luong đa cho mang hich ra sai Ma Sieu giu vung cua ai Tay Binh, mai phuc bon đao quan tinh nhue, hang ngay luan phien nhau chong cu. 
Ma Sieu von goc tich o Tay Xuyen xua nay đuoc long nguoi Tay Khuong lam, o đay ho goi Ma Sieu la than oai thien tuong quan. Quan Tay Phien ra cua Tay Binh, thay co Ma Sieu, voi va rut lui. Bien gioi phia Tay cua nha Thuc đuoc giu vung.
Khi Khong Minh Gia Cat Luong thang loi tro ve trong chien dich binh Manh Hoach thi nghe tin Ma Sieu mat, ong ta "thuong tiec lam, khac nao gay mat canh tay". Sau Khong Minh mang quan đen Mien Duong, qua mo Ma Sieu lien sai Ma Đai mac đo tang roi than vao te bai. Đoan ve trai, ban đinh viec tien quan.


Trong van hoa đai chung Ben canh su sach va tac pham kinh đien Tam Quoc dien nghia, hinh anh cua Ma Sieu con đuoc cong chung biet đen thong qua cac phuong tien thong tin đai chung nhu truyen hinh, ca kich, tro choi đien tu va truyen tranh.


= Truyen hinh, cai luong =
Hinh anh cua Ma Sieu đuoc tai hien qua nhieu bo phim truyen hinh dai tap cua Đai truyen hinh Trung uong Trung Quoc nhu: Tam Quoc dien nghia (1994) va Tam Quoc (2010). Trong bo phim truyen hinh Tam Quoc dien nghia (1994), hinh anh cua Ma Sieu (do dien vien An A Binh thu vai) đuoc tai hien kha giong voi nguyen tac. Trong Tam quoc (2010) hinh anh cua Ma Sieu (do dien vien Tran Dich Lam thu vai) đuoc lam moi voi mo tip cua mot chien binh hoang da hon la mot tuong quan tre tuoi.
O Viet Nam, hinh anh cua Ma Sieu cung đuoc tai hien qua cac vo cai luong nhu "Ma Sieu bao phu thu" cua đoan cai luong Minh To vao nam 1989, voi su gop mat cua tai tu Vu Linh (trong vai Ma Sieu), Kim Tu Long (trong vai Đong Thua), Tai Linh (trong vai Ly Tieu Oanh), Chi Linh... Vo cai luong nay cung đuoc gioi thieu đen đong đao cong chung va sau đo đuoc tai ban va bieu dien nhieu lan.


= Tro choi đien tu =

Ma Sieu cung la hinh mau cua cac nhan vat trong cac tro choi đien tu đa dang lay boi canh thoi Tam Quoc.
Tro choi đau tien co su xuat hien cua Ma Sieu la tro Destiny of an Emperor (DoaE) tren he may Nintendo (NES) cua hang Capcom o Nhat Ban. Nguoi choi o Viet Nam thuong goi dan da la Tam Quoc chi. Đay la game theo the loai hanh đong, nhap vai hay đi canh. Trong Game nay, Ma Sieu đuoc xay dung la mot nhan vat co ngoai hinh hoan toan khac voi Tam Quoc dien nghia nhu: troc đau, rau ria xom xoam, mac ao giap đen, bao xanh, tay cam dao….
Mot tro choi đien tu khac cua Đai Loan la Sango Fighter tren he may PS thi Ma Sieu cung đuoc tai hien.
Tro choi khac kha noi tieng la tro Dragon Throne – Battle of Red Cliff. Đay la tro choi tren may tinh ca nhan va theo the loai chien thuat, dan tran. Trong Game nay, Ma Sieu đuoc thiet ke giong voi nguyen tac voi khuon mat tuan tu, ao giap va mu đac trung cua Trung Hoa. Nhan vat nay xuat hien trong ba man, tuy nhien nguoi choi chi co the đieu khien đuoc nhan vat nay o man "Occupie HanZhong".
Mot tro choi noi tieng khac co xuat hien Ma Sieu la motloat seri game Dynasty Warriors cua hang Koei o Nhat Ban. Đay la tro choi tren he may Play Stations (PS) voi the loai la Game hanh đong, nhap vai. Trong Game nay, Ma Sieu xuat hien tu phien ban DW2 đen DW9 va Orochi Warriors. Hinh anh cua ong đuoc mieu ta mot cach phu hop voi Tam Quoc dien nghia va co nhung đuong net cach tan hien đai.
Trong Game nay, Ma Sieu đuoc xay dung la mot chang thanh nien o tuoi 20, co dung mao tuyet đep va đuoc trang bi mot bo ao giap tinh xao. Đon đanh co ban la Hoi ma thuong. Tuy vay phien ban DW6 thi co phan khac voi cac phien ban truoc đo. Ma Sieu đuoc xay dung nhu mot chien binh Chau Au voi mai toc vang ruc, su dung mot ngon thuong vang nhung đon đanh thi trung lap voi cac nhan vat cam thuong (clone). O ban đac biet(DW6 Special) thi su dung thanh kiem vang cuc to, co cot truyen rieng. Phien ban 7-9, quay lai dung thuong nhu xua.
Ngoai ra cac game nhu Tam Quoc phan tranh, DW online…. Đeu xay dung hinh anh Ma Sieu theo nguyen tac Tam Quoc dien nghia va co anh huong ro ret cua Dynasty Warrior. Đong thoi tro choi Kessen II cung co tai hien hinh anh ve ong
Trong truyen an theo Tam Quoc Dien Nghia, Ma Sieu con co mot nguoi em gai la Ma Van Luc (tieng Han: 馬雲騄, phien am tieng Anh: Ma Yunlu), sau nay đuoc ga cho danh tuong Trieu Van, nhu vay Ma Sieu la anh re cua Trieu Van. Nhan vat hu cau nay cung đuoc đua vao game cua KOEI.


= Trong truyen tranh =
Trong cac truyen tranh ve đe tai Tam Quoc, Ma Sieu cung đuoc đe cap đen trong cac noi dung lien quan. Trong bo truyen Tam Quoc chi cua tac gia kiem hoa si Hong Kong Ly Chi Thanh, Ma Sieu đuoc ve lai theo đung voi nguyen tac Tam Quoc dien nghia, la mot vi ho tuong khoi vi, khoac bo giap oai ve.
Mot manga noi tieng cua Nhat Ban ve đe tai nay la bo truyen Chu be rong cua tac giai Yoshito Yamahara cung tai hien hinh anh cua Ma Sieu. Trong bo truyen nay, Ma Sieu lan đau xuat hien o Hua Đo va đa co cuoc cham tran voi Kokichi, nhan vat chinh cua truyen. Ong đuoc mo ta nhu mot vi ho tuong dung manh, cao lon, co tai cuoi ngua va co tuyet chieu mua đao nhanh nhu canh quat may bay, đong thoi cung la nguoi ma thuong, vui tinh.
Mot bo truyen khac cua Trung Quoc cung co đe cap ve ong la Hoa Phung Lieu Nguyen (ten tieng Anh la: The Ravages of Time) cua tac gia Tran Muu. Trong tac pham nay, Ma Sieu xuat hien trong tran đanh thanh Truong An (theo cha la Ma Đang vao kinh), ong đuoc mieu ta la mot thieu nien tre tuoi, co suc manh vo đich, tren khuon mat co ve nhieu hoa van đen trang. Trong truyen nay, ong cung la nguoi đa cuu La Bo khi ong nay bi trung phuc kich trong mot tran đanh.


Tham khao Tam Quoc chi, Tran Tho, chu thich: Bui Tung Chi
Tam Quoc dien nghia, Nguyen tac: La Quan Trung, dich gia: Phan Ke Binh
Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 1, Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan, Nha xuat ban Lao đong va Xa hoi, nam 2006
Nhung nhan vat quan su noi tieng the gioi, Kha Xuan Kieu, Ha Nhan Hoc, Nha xuat ban Thanh nien, nam 2003
Tri tue Tam Quoc, Đo Anh Tho, Nha xuat ban Lao đong va Xa hoi, nam 2009
Tri tue Manh Đuc Tao Thao, Đo Anh Tho, Nha Xuat ban Lao đong va Xa hoi, nam 2009
Tri tue muu luoc Gia Cat Khong Minh, Luyen Xuan Thu, Nha xuat ban Cong an nhan dan, nam 2006
Muoi đai Thua tuong Trung Quoc, Luu Kiet (chu bien), nguoi dich: Phong Đao, Nha xuat ban Van hoc, nam 2009
Ma Sieu - Mot trong ngu ho tuong cua Luu Bi Luu tru ngay 21 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine


Chu thich