Xam la mot hinh thuc ghi dau bang muc, tu đo lam thay đoi sac to da, vi nhu cau tham my, tao an tuong hoac nhung muc đich khac. Xam o nguoi la mot loai hinh nghe thuat co the trong khi xam o đong vat thuong đe nhan biet va đanh dau la vat so huu. Nghe thuat xam xuat hien rong rai tren toan the gioi: nguoi Ainu o Nhat Ban, nguoi Berber o Bac Phi, nguoi Maori o New Zealand, nhung bo lac o vung đao Thai Binh Duong, Chau My, Chau Au, Philippin, Campuchia. Bat chap nhung đieu cam ky xung quanh viec xam minh, nghe thuat nay van tro thanh mot phan pho bien tren the gioi. Hinh xam xuat hien nhieu trong nghe thuat, ben tren la buc ve quang ba cho mot bai hat đuoc thiet ke va minh hoa boi nha minh hoa nguoi Nhat Anh Konge.


Lich su Xam minh xuat hien tu thoi Đo Đa moi. Rat nhieu nhung xac uop đuoc tim thay tu thien nien ky thu 5 truoc Cong Nguyen o Ai Cap hay Siberia. Mot so nhung xac uop noi tieng co hinh xam nhu Otzi the Iceman, xac uop cua Amunet. Vung Vien Đong cua chau A cung co mot lich su rieng ve nghe thuat nay. Chinh nen van hoa truyen thong cua Nhat Ban, irezumi đa cung cap mot so luong lon cac hoa tiet dung cho cac hinh xam co đo tuong phan hoan hao giua mau sac va anh sang. Tuy nhien, cac dau vet đe lai tren nhung pho tuong nho bang đat nung đuoc tim thay tai Nhat Ban cho thay nhung hinh xam tren khuon mat cua tuong đa đuoc khac hoac ve tu 5.000 nam truoc Cong nguyen. Nhung hinh xam đac biet nay mang mot y nghia ton giao hoac huyen bi. 
Tai Trung Quoc, nguoi ta cung khai quat đuoc nhung bang chung đau tien ve hien tuong xam hinh len co the tu mot trieu đai cua Trung Hoa vao khoang nam 297 sau Cong nguyen. Vao nam 1769, cac thuy thu cua thuyen truong James Cook va sau đo la thuy thu cua ba tuoc nguoi Phap Bougainville đa bi me hoac boi nghe thuat Tatau la mat - ve tren co the - cua tho dan cac quan đao nam Thai Binh Duong noi ho đi qua. Va chinh tu Tatau đo la xuat xu cua tu tattoo (tieng Anh) va tatouage (tieng Phap) co nghia la xam minh. Xam tro nen pho bien trong cong đong nhung nguoi thuy thu, sau đo đa lan rong khap chau Au.


Muc đich = Tham my, ton giao =
Tuc xam minh đa phat trien đe thuc su tro thanh mot thu van hoa cong đong nhu xam vat to đe nhan biet nhung nguoi cung trong mot bo lac, cach đanh dau nay pho bien o rat nhieu dan toc it nguoi. Mot so bo toc tren the gioi đanh dau su truong thanh cua moi thieu nien bang nghi le xam minh sau chuyen đi san thanh cong đau tien. Tai Papua New Guinea, phu nu Maisin đuoc xam trong nghi le day thi, ai chua xam đuoc coi la khong co than sac va chua san sang ket hon. Ngay nay, phu nu xam đe tham my, lam đep nhu: xam long may, xam moi, xam mat... Gioi tre xam minh nhu mot xu huong khang đinh ca tinh.
Nhung hinh xam cung đe phuc vu cho nhung nghi le chuyen giao, la dau hieu cua đia vi va đang cap, la bieu tuong cua niem tin tam linh, sung bai ton giao, long mo đao, la su trang hoang cho long dung cam, nhung hap dan gioi tinh, la dau hieu cua phon thuc, vat đam bao cho tinh yeu, la bua ho menh, la dau hieu cua tu nhan va no le...


= Pho truong =
Xam minh cho phep khang đinh đia vi xa hoi. Vao the ky 19, gioi quy toc Anh va bac vua chua nhu Nga hoang Nicolas II, cac nha vua Thuy Đien va Đan Mach đa sang Nhat đe xam hinh nhung con rong. Nhung nguoc lai, tai Nhat, dan xam minh lai la nhung thanh phan thap kem trong xa hoi luc đo nhu linh cuu hoa, nguoi giu ngua. Ngay nay, chi con lai nhung gangster Nhat - nhung yakuza - la con giu truyen thong xam minh.
Ngoai ra, tuc xam minh cung rat pho bien va ton tai lau đoi o Viet Nam, đac biet vao thoi nha Tran khi nhung hinh xam dung đe the hien van hoa chien binh cung tinh than dan toc.


= Đanh dau =
Cac trieu đai phong kien chau A tung xu toi nan nhan bang xam minh. Nuoc Trung Hoa thoi phong kien tung xem viec xam minh la mot bieu hien cua su da man. Nhieu trieu đai vua chua đa dung hinh thuc nay đe trung phat nhung ke pham toi. Đen sau the ky thu 6, viec xam minh con đuoc dung đe đanh dau nham giup nhan dang nhanh hon cac toi pham va nhung tu nhan bi luu đay. Cac pham nhan toi nang khi đo, thay vi bi xeo tai hay bi chat mot ban tay nhu truoc kia, se bi đanh dau bang cach xam chu len mat cho biet noi ho đa pham toi. Ho se bi tach khoi gia đinh, cong đong va khong con vi tri xa hoi.
Tai Nhat Ban, viec trung phat pham nhan bang hinh thuc xam minh đa co vao nam 720 sau Cong nguyen. Khi đo, Nhat Hoang đa giam toi chet cho mot thu linh noi loan xuong thanh hinh phat xam minh. Đen the ky 17, viec xam minh tri toi đuoc thay the bang nhung hinh phat khac va nha nuoc phong kien đa co gang dep bo no.


Nguoi Viet co Sach Linh Nam chich quai (phan Hong Bang thi truyen) viet nhu sau: Bay gio, dan tren nui xuong nuoc đanh bat ca thuong bi thuong luong gay thuong ton, ben cung nhau tau viec ay voi Vua. Vua noi: Cac giong o tren nui khac voi cac loai o duoi nuoc. Cac loai o duoi nuoc chi ua nhung gi giong voi minh va ghet nhung gi khac minh, vi vay, ta moi bi gay hai. Noi roi, Vua ben ra lenh cho ai nay cung phai lay mau xam hinh thuy quai vao nguoi. Tu đo, khong bi thuong luong gay thuong tich nua. Tuc ve minh cua dan Bach Viet bat đau co ke tu đay.
Đac biet thoi Tran, nhung thanh vien thuoc đoi quan Thanh Duc bao ve xa gia se đuoc xam len tran ba chu Thien Tu Quan (Quan đoi Thien Tu). Nghe thuat nay con đuoc thay ro ret duoi trieu đai nay voi viec xam hai chu Sat That (Giet giac Tarta) trong thoi ky khang chien chong Nguyen Mong, the hien su quyet tam đong long chien đau, bao ve giang son cua cha ong ta. Thuong nhung nguoi xam tro thoi ay đeu la nhung chien binh dung cam va can truong, ho xam tro đe the hien suc chiu đung va chi huong cua minh. Nhieu nguoi dan cung thuong cung xam len bung nhung chu Nghia di quyen khu, hinh vu bao quoc the hien tinh than thuong vo.


Phuong phap = Co đien =

Mot so bo lac co tap tuc tao ra nhung hinh xam bang viec ve len da, muc xam đuoc lam tu bo hong hoac than cui nghien vun, co the bo vao xuong đong vat nghien nat. Đe tao đuong net, nghe si gan cac mau tre hoac kim khau vao mot cai que. Sau khi nhung chung vao sac to, ho dung vo đong nhe chung vao da. O An Đo va mot so nuoc Nam A, Trung Đong pho bien tuc xam minh Mehndi voi muc xam đeu đuoc chiet xuat tu cac bo phan tren cay la mong. Cac gam mau khac nhau đuoc chiet xuat tu cac bo phan khac nhau tren cay la mong: la, hoa hoac canh. La, hoa hoac canh la mong đuoc nghien nho thanh bot sau đo tron voi nuoc nong. Đe co cac gam mau khac, nguoi ta đem pha tron hop chat nay voi bot mot so la cay khac, chang han la cham, la che xanh, bot ca phe, la me, chanh, đuong, thi thoang co pha them mot so loai dau khac đe tang đo ben va bong cua mau.


= Hien đai =
Nam 1891, nghe thuat xam đa sang trang moi khi Samuel O'Reilly o thanh pho New York sang che ra chiec "may khac da chay bang đien" đau tien. Đay chinh la cha đe cua chiec may xam van su dung cho đen ngay nay.


Xem them Xam Yantra


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi tattoos tai Wikimedia Commons
Tattoo (body decoration) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)