Thalassoma cupido la mot loai ca bien thuoc chi Thalassoma trong ho Ca bang chai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1824.


Tu nguyen Khong ro ham y ma tu đinh danh cua loai ca nay, cupido, đe cap đen. Nhieu kha nang, loai nay đuoc đat theo ten cua than tinh yeu Cupid, ham y đe cap đen mau sac co the cua chung.


Pham vi phan bo va moi truong song T. cupido co pham vi phan bo o Tay Bac Thai Binh Duong. Loai nay đuoc ghi nhan o vung bo bien cua Han Quoc va Nhat Ban, trai dai ve phia nam đen đao Đai Loan va quan đao Ogasawara.
T. cupido song gan cac ran san ho vien bo va đa ngam o đo sau đuoc ghi nhan đen it nhat la 10 m.


Mo ta T. cupido co chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan la 20 cm. Nhu nhung loai cung chi, T. cupido la mot loai luong tinh tien nu (protogynous hermaphrodite), nghia la tat ca ca con đeu phai trai qua giai đoan trung gian la ca cai truoc khi bien đoi hoan toan thanh ca đuc.

Đac điem chung cua loai nay la hai dai soc rong mau đo gach doc theo toan bo chieu dai co the; mot dai soc thu ba hep hon nam sau goc vay nguc, mo dan ve phia sau; đau cung co nhung vet đom mau đo gach bao phu.
Ca cai, ca con gan truong thanh, ca đuc đang truong thanh co đau, vay lung va vay hau mon mau xanh luc, cac vay nay cung co nhung dai soc đo; vay nguc va vay bung trong suot; vung hong va bung mau xanh lam nhat. Vay lung co đom đen o truoc (xuat hien o ca ca đuc truong thanh hoan toan). Than co mau xanh luc xam. Chop vay nguc co vet đen. Đuoi bo tron, co vet đen lon o trung tam va mot dai soc đo uon cong hinh luoi liem.
O ca đuc đa truong thanh, mau xanh luc o đau va than, cung nhu o vay lung va vay hau mon chuyen sang mau xanh lam tham. Vay nguc cung anh mau lam, con vung hong va bung tro nen sam mau hon so voi ca cai. Ca con hau au trung co cac đom đen tren mang vay lung. Co the co cac dai soc mau đo nau.
T. cupido co kieu mau sac rat giong voi Thalassoma rueppellii, Thalassoma purpureum, Thalassoma trilobatum, Thalassoma quinquevittatum va Thalassoma heiseri.


Sinh thai va hanh vi Thuc an cua T. cupido la cac loai thuy sinh khong xuong song. Ca con an nhung loai giap xac nho trong cac tham tao bien, con ca lon hon an nhung con moi lon hon, bao gom giun bien, đong vat co vo va nhung đong vat giap xac co lon (nhu cua an si va tom).
T. cupido gan truong thanh co the đong vai tro la "ca don ve sinh", vi chung đa đuoc quan sat vai lan la co hanh vi don ve sinh cho nhung loai ca khac.
Cac nha khoa hoc tien hanh quan sat mot nhom cac loai ca bang chai va ca mo tap trung kiem an tren mot ran san ho. Trong đo, so luong cua T. cupido chiem uu the hon han nhung loai con lai, va ben canh đo con co Labroides dimidiatus, mot loai ca don ve sinh pho bien trong ho Ca bang chai, cung co mat trong nhom nay. Nguoi ta nhan thay, cac ca the T. cupido to ra khong quan tam voi viec đuoc lam ve sinh, tham chi, chung con ne tranh hoac xua đuoi nhung loai ca don ve sinh đen gan minh.
Nhieu ca the lai giua T. cupido va Thalassoma lunare đa đuoc quan sat va chup anh o vung bien Nhat Ban.


= Hanh vi sinh san =

Hanh vi sinh san o T. cupido bat đau voi su xuat hien cua mot so luong lon cac ca the tap trung tai cac ran san ho. Tai đay chung bat đau tach thanh nhung nhom nho hon, moi nhom khoang 100 ca the đa đuoc quan sat o ngoai khoi Nhat Ban. Mot vai ca the nhanh chong lao len tren va phong tinh roi boi nhanh tro lai đay bien.
Trong moi truong thi nghiem, trung cua T. cupido đuoc ghi nhan la co dang hinh cau va co the noi, voi đuong kinh dao đong trong khoang tu 0,54 đen 0,65 mm.
Sinh san theo cap cung đuoc quan sat o loai nay, dien ra khi mot con ca đuc gap mot con ca cai. Ca đuc boi toi boi lui hoac boi theo vong tron o phia tren ca cai, vo nhanh vay nguc va đap nhanh vay đuoi. Ca đuc lap lai hanh đong nay cho đen khi ca cai đe y đen ca đuc. Thuong thi ca cai nam gan nhu bat đong trong đam tao, chi co đau nho ra ngoai cho đen khi boi len khoi đo đe đe trung.


Thuong mai O Đai Loan, T. cupido đuoc xem la mot loai ca thuc pham va cung đuoc đanh bat nham muc đich buon ban ca canh.


Tham khao = Trich dan =
Jack T. Moyer (1974). "Notes on the reproductive behavior of the wrasse Thalassoma cupido". Japanese Journal Ichthyology. Quyen 21 so 1. tr. 34–36.
Tetsuo Kuwamura (1976). "Different responses of inshore fishes to the cleaning wrasse, Labroides dimidiatus, as observed in Sirahama" (PDF). Publications of the Seto Marine Biological Laboratory. Quyen 23. tr. 119–144.
Katherine A. Meyer (1977). "Reproductive behavior and patterns of sexuality in the Japanese labrid fish Thalassoma cupido". Japanese Journal Ichthyology. Quyen 24 so 2. tr. 101–112.
G. Bernardi; G. Bucciarelli; D. Costagliola; D. R. Robertson; J. B. Heiser (2004). "Evolution of coral reef fish Thalassoma spp. (Labridae). 1. Molecular phylogeny and biogeography" (PDF). Marine Biology. Quyen 144. tr. 369–375.


= Xem them =
Koichi Ueno; Akinori Takai (1997). "Nucleolus Organizer Regions Detected on Three Chromosome Pairs in Thalassoma cupido (Pisces: Perciformes)". Fisheries Science. Quyen 63 so 3. tr. 476–477.