Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat bien (tieng Anh: United Nations Convention on Law of the Sea - UNCLOS), cung goi la Cong uoc Luat bien hay cung đuoc nhung nguoi chong đoi no goi la Hiep uoc Luat bien, la mot hiep uoc quoc te đuoc tao ra trong Hoi nghi ve luat bien Lien Hop Quoc lan thu 3 dien ra tu nam 1973 cho đen 1982 voi cac chinh sua đa đuoc thuc hien trong Hiep uoc Thi hanh nam 1994.
Cong uoc Luat bien la mot bo cac quy đinh ve su dung cac đai duong cua the gioi, 70% dien tich be mat Trai Đat. Cong uoc đa đuoc ky ket nam 1982 đe thay the cho 4 hiep uoc nam 1958 đa het han. UNCLOS co hieu luc tu nam 1994, va cho đen thang 10 nam 2014, co 167 quoc gia va Cong đong chau Au đa tham gia Cong uoc nay. Hoa Ky khong tham gia vi nuoc nay tuyen bo rang hiep uoc nay khong co loi cho kinh te va an ninh cua My.
Cong uoc quy đinh quyen va trach nhiem cua cac quoc gia trong viec su dung bien, thiet lap cac huong dan ro rang cho cac hoat đong kinh doanh, bao ve moi truong va cai thien quan ly cac tai nguyen thien nhien đai duong. Cac su kien ma thuat ngu đe cap trong Cong uoc la: Cong uoc ve Luat bien Lien Hop Quoc lan 1, Cong uoc ve Luat bien Lien Hop Quoc lan 2, Cong uoc ve Luat bien Lien Hop Quoc lan 3. Cong uoc nay la ket qua cua Cong uoc ve Luat bien Lien Hop Quoc lan 3 va cung mang ten goi Cong uoc ve Luat bien Lien Hop Quoc.
Trong khi Đai hoi đong Lien Hop Quoc nhan đuoc cac cong cu phe chuan va gia nhap va Lien Hop Quoc quy đinh ung ho cac cuoc hop cua cac quoc gia la thanh vien cua Cong uoc thi Lien Hop Quoc khong co vai tro hoat đong trong viec thi hanh Cong uoc nay. Tuy nhien cac to chuc lien chinh phu tu tri nhu: To chuc Hang hai Quoc te, Uy ban Ca voi Quoc te va Co quan quan ly Đay bien Quoc te đuoc Cong uoc nay thanh lap lai co mot vai tro trong viec thuc thi Cong uoc.


Boi canh lich su UNLOS đa to ra can thiet do tinh phap ly yeu cua y niem 'quyen tu do ve bien' co tu the ky 17: quyen cua cac quoc gia đa bi gioi han trong mot vanh đai lanh hai mo rong ra tu cac bo bien cua quoc gia đo, thuong la 3 hai ly, theo quy đinh phat đan phao đuoc tham phan nguoi Ha Lan Cornelius Bynkershoek phat trien. Tat ca cac lanh hai nam ngoai bien gioi quoc gia đuoc xem nhu lanh hai quoc te - tu do cho tat ca cac quoc gia, nhung khong thuoc quoc gia nao ca (nguyen tac mare liberum đuoc Grotius cong bo).
Đau the ky 20, nhieu quoc gia bieu lo y muon mo rong quyen tuyen bo chu quyen quoc gia nam đua cac nguon tai nguyen khoang san, bao ve nguon ca va co cac phuong tien đe thuc thi kiem soat o nhiem. Hoi Quoc Lien đa to chuc mot hoi nghi nam 1930 tai Hague đe ban ve đieu nay, nhung hoi nghi khong đat đuoc thoa thuan nao.
Mot quoc gia phan anh nguyen tac luat bat thanh van quoc te ve quyen mot quoc gia đe bao ve tai nguyen thien nhien cua minh la Hoa Ky, khi nam 1945, Tong thong Harry S. Truman đa mo rong su kiem soat quoc gia tren cac tai nguyen thien nhien o trong them luc đia cua minh. Cac quoc gia khac cung nhanh chong ganh đua theo My. Giua nam 1946 va 1950, Argentina, Chile, Peru va Ecuador đeu noi rong chu quyen cua minh ra khoang cach 200 hai ly nham bao quat ca ngu truong trong hai luu Humboldt cua ho. Cac quoc gia khac đa noi rong vung lanh hai đen 12 hai ly.
Đen nam 1967, chi co 25 quoc gia van su dung gioi han 3 hai ly, 66 quoc gia đa quy đinh gioi han lanh hai 12 hai ly va 8 quoc gia đua ra gioi han 200 hai ly. Đe xem bang cac tuyen bo hang hai đuoc Lien Hop Quoc bien tap, xem . Đen ngay 15 thang 7 nam 2011, chi con Palau la van su dung gioi han 3 hai ly lam lanh hai, hau het cac quoc gia khac su dung gioi han 12 hai ly. Gioi han 3 hai ly nay cung đuoc su dung o mot so đao cua Uc, mot khu vuc cua Belize, mot vai eo bien cua Nhat Ban, mot vai khu vuc cua Papua New Guinea, va mot vai lanh tho phu thuoc cua Anh Quoc nhu Anguilla.


Hoi nghi Lien Hop Quoc ve Luat Bien lan I Nam 1956, Lien Hop Quoc to chuc Hoi nghi ve Luat Bien đau tien (UNCLOS I Luu tru ngay 25 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine) o Geneva, Thuy Si. Hoi nghi nay đat đuoc bon hiep đinh ky ket nam 1958:

Cong Uoc ve Lanh Hai va Vung Tiep Giap, co hieu luc vao ngay 10/09/1964
Cong Uoc ve Them Luc Đia, co hieu luc vao ngay 10/06/1964
Cong Uoc ve Hai Phan Quoc te, co hieu luc vao ngay 30/09/1962
Cong Uoc ve Nghe Ca va Bao Ton Tai nguyen Song o Hai Phan Quoc te, co hieu luc vao ngay 20/03/1966.
Mac dau Hoi nghi lan nay đuoc cho la thanh cong, nhung no van đe ngo van đe quan trong la be rong cua vung lanh hai.


Hoi nghi Lien Hop Quoc ve Luat Bien Lan II Nam 1960, Lien Hop Quoc to chuc Hoi nghi ve Luat Bien lan hai ("UNCLOS II"). Tuy nhien, hoi nghi sau tuan o Geneva khong đat đuoc tien trien nao moi. Nhin chung, cac nuoc đang phat trien chi tham du nhu la nhu la khach, lien minh, hoac nuoc đoc lap cua My hay Lien Xo ma khong noi len đuoc tieng noi cua minh.


Hoi nghi Lien Hop Quoc ve Luat Bien Lan III Nam 1967, van đe ve cac tuyen bo khac nhau ve lanh hai đa đuoc neu ra tai Lien Hop Quoc. Nam 1973, Hoi nghi Lien Hop Quoc lan thu 3 ve Luat bien (Third United Nations Conference on the Law of the Sea) đuoc to chuc tai New York. Đe co gang giam kha nang cac nhom quoc gia thong tri đam phan, hoi nghi dung mot quy trinh đong thuan thay cho bo phieu lay đa so. Voi hon 160 nuoc tham gia, hoi nghi keo dai đen nam 1982. Ket qua la mot cong uoc co hieu luc tu ngay 16 thang 11 nam 1994, mot nam sau khi Guyana, nuoc thu 60, ky cong uoc.
Noi dung cong uoc co mot loat đieu khoan. Nhung đieu khoan quan trong nhat quy đinh ve viec thiet lap cac gioi han, giao thong đuong bien, trang thai bien đao, va cac che đo qua canh, cac vung đac quyen kinh te, quyen tai phan them luc đia, khai khoang long bien sau, chinh sach khai thac, bao ve moi truong bien, nghien cuu khoa hoc, va dan xep cac tranh chap.
Cong uoc đat ra gioi han cho nhieu khu vuc, tinh tu mot đuong co so (baseline) đuoc đinh nghia ky cang. (Thong thuong, mot đuong bien co so chay theo đuong bo bien khi thuy trieu xuong, nhung khi đuong bo bien bi thut sau, co đao ven bo, hoac đuong bo bien rat khong on đinh, co the su dung cac đuong thang lam đuong co so). Co cac khu vuc duoi đay:

Noi thuy
Bao phu tat ca vung bien va đuong thuy o ben trong đuong co so (phia đat lien). Tai đay, quoc gia ven bien đuoc tu do ap đat luat, kiem soat viec su dung, va su dung moi tai nguyen. Cac tau thuyen nuoc ngoai khong co quyen đi lai tu do trong cac vung noi thuy.
Lanh hai
Vung nam ngoai đuong co so co chieu ngang 12 hai ly. Tai đay, quoc gia ven bien đuoc quyen tu do đat luat, kiem soat viec su dung, va su dung moi tai nguyen. Cac tau thuyen nuoc ngoai đuoc quyen "qua lai khong gay hai" ma khong can xin phep nuoc chu. Đanh ca, lam o nhiem, dung vu khi, va do tham khong đuoc xep vao dang "khong gay hai". Nuoc chu cung co the tam thoi cam viec "qua lai khong gay hai" nay tai mot so vung trong lanh hai cua minh khi can bao ve an ninh.
Vung nuoc quan đao
Cong uoc đua ra đinh nghia ve cac quoc gia quan đao trong phan IV, cung nhu đinh nghia ve viec cac quoc gia nay co the ve đuong bien gioi lanh tho cua minh nhu the nao. Đuong co so đuoc ve giua cac điem ngoai cung nhat cua cac đao o ngoai cung nhat, đam bao rang cac điem nay phai đu gan nhau mot cach thich đang. Moi vung nuoc ben trong đuong co so nay se la vung nuoc quan đao va đuoc coi nhu la mot phan cua lanh hai quoc gia đo.
Vung tiep giap lanh hai
Ben ngoai gioi han 12 hai ly cua lanh hai la mot vanh đai co be rong 12 hai ly, đo la vung tiep giap lanh hai. Tai đay, nuoc chu co the van thuc thi luat phap cua minh đoi voi cac hoat đong nhu buon lau hoac nhap cu bat hop phap.
Vung đac quyen kinh te
Rong 200 hai ly tinh tu đuong co so. Trong vung nay, quoc gia ven bien đuoc huong đoc quyen trong viec khai thac đoi voi tat ca cac tai nguyen thien nhien. Khai niem vung đac quyen kinh te đuoc đua ra đe ngung cac cuoc xung đot ve quyen đanh ca, tuy rang khai thac dau mo cung đa tro nen mot van đe quan trong. Trong vung đac quyen kinh te, nuoc ngoai co quyen tu do đi lai bang đuong thuy va đuong khong, tuan theo su kiem soat cua quoc gia ven bien. Nuoc ngoai cung co the đat cac đuong ong ngam va cap ngam.
Them luc đia
Đuoc đinh nghia la vanh đai mo rong cua lanh tho đat cho toi mep luc đia (continental margin), hoac 200 hai ly tinh tu đuong co so, chon lay gia tri lon hon. Them luc đia cua mot quoc gia co the keo ra ngoai 200 hai ly cho đen mep tu nhien cua luc đia, nhung khong đuoc vuot qua 350 hai ly, khong đuoc vuot ra ngoai đuong đang sau 2500m mot khoang cach qua 100 hai ly. Tai đay, nuoc chu co đoc quyen khai thac khoang san va cac nguyen lieu khong phai sinh vat song.
Ben canh cac đieu khoan đinh nghia cac ranh gioi tren bien, cong uoc con thiet lap cac nghia vu tong quat cho viec bao ve moi truong bien va bao ve quyen tu do nghien cuu khoa hoc tren bien. Cong uoc cung tao ra mot co che phap ly moi cho viec kiem soat khai thac tai nguyen khoang san tai cac long bien sau nam ngoai tham quyen quoc gia, đuoc thuc hien qua Uy ban đay bien quoc te (International Seabed Authority).
Cac nuoc khong co bien đuoc quyen co đuong ra bien ma khong bi đanh thue giao thong boi cac nuoc tren tuyen đuong noi voi bien đo.


Ky va phe chuan Bat đau ky:10 thang 12 nam 1982.
Đi vao hieu luc: 16 thang 11 nam 1994.
Cac nuoc đa ky nhung chua phe chuan - (14) Afghanistan, Bhutan, Burundi, Campuchia, Cong hoa Trung Phi, Colombia, El Salvador, Ethiopia, Iran, Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien, Libya, Liechtenstein, Rwanda, Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat.
Cac nuoc chua ky - (15) Andorra, Eritrea, Hoa Ky, Israel, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Nam Sudan, Peru, San Marino, Syria, Tajikistan, Tho Nhi Ky, Turkmenistan, Uzbekistan, Venezuela.


Thong tin them Ngay 20 thang 9 nam 2007, mot toa an trong tai thanh lap duoi Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat bien đa ra phan quyet ve mot tranh chap bien gioi tren bien tu lau giua Guyana va Suriname. Ngay 12 thang 7 nam 2016, Toa an Trong tai Quoc te (ICA) o La Hay (Ha Lan) ra phan quyet bac bo tuyen bo chu quyen cua Trung Quoc do vi pham cac đieu khoan cua cong uoc nay trong phien toa khoi kien boi Philippines.


Tham khao Xem them List of parties to the United Nations Convention on the Law of the Sea


Lien ket ngoai Toan van Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat bien
Tieng Viet Luu tru ngay 6 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine
Tieng Anh
Tieng Phap
Trang chinh ve Cong uoc
Hoi nghi cac ben tham gia cong uoc LHQ ve luat bien Luu tru ngay 10 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine
Cac vung bien cua quoc gia theo Cong uoc LHQ ve Luat Bien nam 1982 Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2014 tai Wayback Machine, qdnd, 10.05.2014
TAI SAO NUOC MY CHUA THAM GIA UNCLOS 1982 ? (ky 1) Luu tru ngay 7 thang 9 nam 2014 tai Wayback Machine
TAI SAO NUOC MY CHUA THAM GIA UNCLOS 1982 ? (ky 2) Luu tru ngay 16 thang 1 nam 2014 tai Wayback Machine