Chicago (phien am: "Si-ca-gau" -   shih-KAH-goh, cung nhu  shih-KAW-goh tai đia phuong) la thanh pho đong dan thu ba tai Hoa Ky, va la thanh pho đong dan nhat tieu bang Illinois va Trung Tay Hoa Ky. Vung đo thi Chicago la noi cu tru cua 9,5 trieu nguoi va la vung đo thi lon thu ba tai Hoa Ky. Chicago la thu phu cua quan Cook.
Chicago đuoc hop nhat thanh mot thanh pho vao nam 1837, voi vi tri nam gan mot dong nuoc chuyen tai giua Ngu Đai Ho va luu vuc song Mississippi, va trai qua phat trien nhanh chong vao giua the ky 19. Ngay nay, thanh pho la mot trung tam quoc te ve tai chinh, thuong nghiep, cong nghiep, ky nghe, truyen thong, va giao thong. Chicago la mot thanh pho toan cau co thu hang cao.
Van hoa Chicago co nhung đong gop cho cac nghe thuat thi giac, tieu thuyet, đien anh, san khau, am nhac, đac biet la jazz, blues, soul, va la noi khoi nguon cua nhac house. Thanh pho co nhieu biet danh, chung phan anh cac an tuong va đanh gia ve Chicago trong lich su va đuong đai, đuoc biet đen nhieu nhat la "Thanh pho long gio" va "Thanh pho thu nhi".


Lich su Ten goi "Chicago" bat nguon tu mot ban dich tieng Phap cua tu shikaakwa trong ngon ngu Miami-Illinois cua nguoi da đo, co nghia la "hanh dai" hay "toi dai". Mot hoi ky cua Robert de LaSalle vao khoang nam 1679 co noi ve "Checagou", va đay cung la đe cap đau tien đuoc biet đen ve đia điem ma nay la Chicago. Trong hanh trinh vao nam 1688 cua minh, Henri Joutel co ghi lai rang toi dai, đuoc goi la "chicagoua," moc nhieu trong khu vuc.
Vao giua the ky 18, nguoi da đo Potawatomi đinh cu tai khu vuc, ho chiem đat cua nguoi Miami va Sauk va Fox. Thap nien 1780 xuat hien viec co nguoi đinh cu phi tho dan đau tien đuoc biet đen tai Chicago, đo la Jean Baptiste Point du Sable, ong co nguon goc chau Phi va chau Au.
Nam 1795, sau Chien tranh Da đo Tay Bac, mot khu vuc ma sau tro thanh mot phan cua Chicago đuoc cac bo lac tho dan chuyen giao cho Hoa Ky đe lam mot đon quan su theo nhu Hiep đinh Greenville. Nam 1803, Luc quan Hoa Ky xay dung phao đai Dearborn, song cong trinh bi pha huy trong Chien tranh nam 1812, cu the la tran Dearborn va sau đo đuoc xay dung lai. Cac bo lac Ottawa, Ojibwe, va Potawatomi nhuong them đat cho Hoa Ky theo Hiep đinh St. Luois nam 1816. Nguoi Potawatomi cuoi cung bi buoc phai doi khoi vung đat cua ho sau Hiep đinh Chicago vao nam 1833.
Ngay 12 thang 8 nam, 1833, thi tran Chicago đuoc to chuc va co dan so khoang 200. Trong vong bay nam, dan so thi tran tang len tren 4.000. Thanh pho Chicago đuoc hop nhat vao Thu Bay, 4 thang 3 nam 1837 va tro thanh thanh pho phat trien nhanh nhat tren the gioi trong mot so thap nien. Thanh pho co Chuyen tai Chicago, noi len thanh mot trung tam giao thong quan trong giua mien đong va mien tay Hoa Ky. Tuyen đuong sat đau tien cua Chicago la Đuong sat Lien hiep Galena va Chicago đuoc khanh thanh vao nam 1848. Kenh Illinois va Michigan cung đuoc khanh thanh trong cung nam, cho phep thuyen hoi nuoc va thuyen buom tren Ngu Đai Ho ket noi đuoc voi song Mississippi. Do co kinh te phon thinh, cu dan tu cac cong đong nong thon va nguoi nhap cu ngoai quoc di cu toi Chicago. Cac linh vuc che tao, ban le va tai chinh chiem uu the trong kinh te thanh pho, co anh huong đoi voi kinh te Hoa Ky. So giao dich thuong pham Chicago (thanh lap nam 1848) liet ke nhung hop đong ky han đau tien đa đuoc chuan hoa đe 'giao dich', goi la cac hop đong tuong lai.
Trong nhung thap nien 1850 va 1860, cac ky su đa tien hanh nang cao nen mong cua khu vuc trung tam Chicago. Cac con đuong, via he va toa nha đuoc nang len đo cao moi bang nhung con đoi. Nam 1871, Đai hoa hoan Chicago xay ra, pha huy mot khu vuc lon cua thanh pho vao thoi điem đo. Trong giai đoan tai thiet, toa nha choc troi đau tien tren the gioi đuoc xay dung tai Chicago, su dung khung thep. Nen kinh te hung thinh cua Chicago thu hut mot luong lon di dan moi tu chau Au va di dan tu mien Đong Hoa Ky. Nam 1900, khong duoi 77% tong dan so cua thanh pho sinh tai nuoc ngoai, hoac sinh tai Hoa Ky voi cha me ngoai quoc. Nguoi Đuc, Ireland, Ba Lan, Thuy Đien, va Sec chiem gan hai phan ba trong so cu dan sinh tai ngoai quoc (nam 1900, nguoi da trang chiem 98,1% dan so thanh pho).
Trong giai đoan Chien tranh the gioi thu nhat va thap nien 1920, nganh cong nghiep cua Chicago đuoc mo rong manh, thu hut nhieu nguoi da đen tu mien Nam đen đe tim viec lam. Tu nam 1910 đen 1930, so nguoi da đen tai Chicago tang tu 44.103 len 233.903. Hang tram nguoi da đen di chuyen đen thanh pho trong Đai di cu, nhung nguoi moi đen co anh huong lon ve van hoa, đuoc goi la Phuc hung da đen Chicago, mot phan cua Phong trao Da đen Moi, trong nghe thuat, van hoc, va am nhac.
Ngay 2 thang 12 nam 1942, nha vat ly hoc Enrico Fermi thuc hien phan ung hat nhan co kiem soat đau tien tren the gioi tai Đai hoc Chicago, đay la mot phan trong Du an Manhattan toi mat. Đieu nay dan đen viec Hoa Ky che tao ra bom nguyen tu, va su dung no trong Chien tranh the gioi thu hai.
Bat đau tu thap nien 1960, giong nhu hau het thanh pho tai Hoa Ky, nhieu cu dan da trang cua thanh pho chuyen đen vung ngoai o, cac khu pho bien đoi hoan toan ve phuong dien chung toc. Thay đoi ket cau trong cong nghiep khien nhung cong nhan tay nghe thap chiu anh huong nang ne. Nam 1966, Martin Luther King, Jr. va Albert Raby lanh đao Phong trao Tu do Chicago, phong trao len đen đinh voi cac hiep đinh giua Thi truong va cac lanh đao phong trao. Cac du an xay dung lon đuoc tien hanh trong thoi gian nhiem ky cua Richard J. Daley, gom co thap Sears (nay goi la Willis Tower), Đai hoc Illinois o Chicago, McCormick Place, va San bay quoc te O'Hare. Nam 1979, Jane Byrne đac cu, tro thanh nu thi truong đau tien cua thanh pho. Nam 1983, Harold Washington tro thanh thi truong nguoi da đen đau tien cua Chicago. Trong nhiem ky đau tien cua ong, chinh quyen chu y đen cac khu pho thieu so ngheo va bi lang quen truoc đo.


Đia ly Chicago nam o đong bac bo tieu bang Illinois, tren bo tay nam cua ho Michigan. Đay la thanh pho chinh cua vung đo thi Chicago tai Trung Tay Hoa Ky va vung Ngu Đai Ho. Chicago nam tren mot đuong phan thuy luc đia tai điem Chuyen tai Chicago, noi luu vuc song Mississippi va luu vuc Ngu Đai Ho. Thanh pho nam ben ho nuoc ngot Michigan rong lon, va hai song la song Chicago qua trung tam va song Calumet chay qua vung cong nghiep South Side. Lich su va kinh te cua Chicago gan chat voi ho Michigan. Phan lon van chuyen hang hoa bang đuong thuy cua khu vuc truoc đay su dung song Chicago, song hien nay cac tau to cho hang tren ho su dung cang Lake Calumet tai South Side. Ho Michigan giup đieu hoa khi hau cho Chicago; khien cho cac khu pho ven ho co chut am hon vao mua đong va mat hon vao mua ha.

Đo doc tong the cua trung tam thanh pho, cac khu vuc đuoc xay dung, la tuong đoi phu hop do bang phang tu nhien, it co khac biet giua cac noi. Cao đo mat đat binh quan la 579 ft (176 m) tren muc nuoc bien. Cac điem thap nhat nam doc theo bo ho voi cao đo 578 ft (176 m), con điem cao nhat la đinh bang tich Blue Island co cao đo 672 ft (205 m) o xa ve phia nam.
Mot ten goi khong chinh thuc cua toan bo vung đo thi Chicago la "Chicagoland". Khong co đinh nghia chinh xac cho "Chicagoland", song no thuong co nghia la goi chung thanh pho cung cac khu ngoai o. Bao Chicago Tribune xac đinh thuat ngu nay gom co thanh pho Chicago, phan con lai cua quan Cook, va tam quan lan can thuoc tieu bang Illinois: Lake, McHenry, DuPage, Kane, Kendall, Grundy, Will va Kankakee, va ba quan thuoc tieu bang Indiana: Lake, Porter va LaPorte.


Nhan khau Trong 100 nam đau, Chicago la mot trong cac thanh pho phat trien nhanh nhat tren the gioi. Khi thanh lap thanh pho vao nam 1833, co it hon 200 nguoi đinh cu tai đay, noi đuong thoi la vung bien gioi cua Hoa Ky. Trong cuoc đieu tra nhan khau đau tien cua thanh pho, đuoc tien hanh bay nam sau đo, dan so đat tren 4.000. Trong khoang thoi gian bon muoi nam, dan so thanh pho tang tu muc gan 30.000 vao nam 1850 len tren 1 trieu vao nam 1890. Luc ket thuc the ky 19, Chicago la thanh pho lon thu nam tren the gioi, va lon nhat trong so cac thanh pho xuat hien sau thoi điem bat đau the ky 19. Trong vong 60 nam sau Đai hoa hoan Chicago nam 1871, dan so tang tu khoang 300.000 len tren 3 trieu, va đat 3,6 trieu nguoi trong đieu tra nhan khau nam 1950, đay la con so cao nhat tung ghi nhan đuoc.
Tu hai thap nien cuoi cua the ky 19, Chicago la điem đen cua cac lan song nhap cu tu Nam, Trung va Đong Au, nhu nguoi Y, nguoi Do Thai, nguoi Ba Lan, nguoi Bosnia, va nguoi Sec. Giai cap cong nhan cong nghiep cua thanh pho co nen tang la cac dan toc goc Au nay, giai cap nay đuoc bo sung bang mot dong nguoi My goc Phi tu mien Nam Hoa Ky, va dan so cua nguoi Da đen tai Chicago tang gap đoi tu nam 1910 đen 1920 va lai tang gap đoi tu nam 1920 đen 1930. Đai đa so nguoi Da đen Hoa Ky chuyen đen Chicago trong nhung nam nay tu tap tai mot khu vuc đuoc goi la "Vanh đai Đen" tai South Side. Nam 1930, hai phan ba so nguoi My goc Phi tai Chicago song tai cac khu vuc ma nguoi Da đen chiem khoang 90% dan so. South Side cua Chicago la noi tap trung đong nguoi Da đen đo thi thu nhi tai Hoa Ky, sau Harlem tai New York.
Theo đieu tra nhan khau nam 2010, co 2.695.598 nguoi voi 1.045.560 ho gia đinh tai Chicago. Tren mot nua dan so cua tieu bang Illinois song tai vung đo thi Chicago. Chicago la thanh pho lon nhat tai sieu đo thi Ngu Đai Ho.
Dan cu goc My Latinh hoac Iberia (Hispanic) chiem 28,9% tong dan so thanh pho: 21,4% la nguoi Mexico, 3,8% la nguoi Puerto Rico, 0,7% la nguoi Guatemala, 0,6% la nguoi Ecuador, 0,3% la nguoi Cuba, 0,3% la nguoi Colombia, 0,2% la nguoi Honduras, 0,2% la nguoi El Salvador, 0,2% la nguoi Peru. Nguoi da trang phi Hispanic giam tu 59% vao nam 1970 xuong 31,7% vao nam 2010. Theo so lieu cua Co quan Nghien cuu cong đong Hoa Ky vao nam 2011, cac to tien nguoi Au lon nhat la: nguoi Ireland: (208.562), nguoi Đuc: (201.863), nguoi Ba Lan: (165.177), nguoi Y (102.188), nguoi Anh (66.107).
Nhieu lanh đao ton giao the gioi tung đen Chicago, bao gom me Teresa va Đat Lai Lat Ma thu 14. Giao hoang Gioan Phaolo II đen Chicago vao nam 1979 trong chuyen cong du đau tien cua ong toi Hoa Ky sau khi đuoc bau lam giao hoang.


Kinh te Theo uoc tinh nam 2010, Chicago co tong san pham đai đo thi cao thu ba tai Hoa Ky, voi xap xi 532 ty USD, chi đung sau cac quan the đo thi New York va Los Angeles. Thanh pho cung đuoc đanh gia la co kinh te can bang nhat tai Hoa Ky, do đa dang hoa o muc cao. Nam 2007, Chicago đuoc xac đinh la trung tam kinh doanh quan trong thu tu tren the gioi theo chi so cac trung tam thuong nghiep toan cau MasterCard. Ngoai ra, vung đo thi Chicago ghi nhan so luong lon nhat cac co so cong ty moi hoac mo rong tai Hoa Ky trong sau nam trong giai đoan tu 2001 đen 2008. Vung đo thi Chicago co luc luong lao đong khoa hoc va ky thuat lon thu ba toan quoc. Nam 2009, Chicago xep thu 29 trong danh sach cua UBS ve cac thanh thi giau nhat the gioi.
Chicago la mot trung tam tai chinh lon tren the gioi, co khu thuong nghiep trung tam lon thu hai tai Hoa Ky. Thanh pho la noi đat tru so cua Ngan hang Du tru Lien bang tai Chicago, la mot trong 12 ngan hang du tru cap vung cua Hoa Ky. Thanh pho co cac so giao dich tai chinh va hop đong tuong lai, bao gom So giao dich chung khoan Chicago, CBOE, So giao dich hang hoa Chicago (the "Merc"), CBOT. Tap đoan CME Group co tru so tai Chicago, va so huu the "Merc", CBOT, NYMEX, COMEX va Dow Jones Indexes. Co the do anh huong tu hoc phai kinh te Chicago, thanh pho cung co mot so thi truong giao dich cac hop đong bat thuong nhu khi thai (so giao dich khi hau Chicago) va chi so phong cach cong bang (tren so giao dich hop đong tuong lai Hoa Ky]). Ngan hang Chase co tru so thuong mai va ban le cua ho tai thap Chase tai Chicago. Vung đo thi Chicago la noi co nguon lao đong lon thu hai tai Hoa Ky voi khoang 4,25 trieu nguoi lao đong.  In addition, the state of Illinois is home to 66 Fortune 1000 companies, including those in Chicago. Che tao, in an, xuat ban va che bien thuc pham cung đong cac vai tro quan trong trong kinh te cua thanh pho.
Chicago la mot đia điem lon ve to chuc hoi nghi tren the gioi, trung tam hoi nghi chinh cua thanh pho la nha McCormick. Voi bon toa nha lien nhau, đay la trung tam hoi nghi lon nhat tai Hoa Ky va lon thu ba tren the gioi. Chicago cung xep hang ba tai Hoa Ky (sau Las Vegas va Orlando) ve so luong hoi nghi to chuc hang nam. Nam 2012, Chicago đon 34,07 trieu du khach thu nhan noi đia, 10,92 trieu du khach thuong vu noi đia va 1,369 trieu du khach hai ngoai, cac du khach đong gop tren 12,8 ty USD cho kinh te Chicago.


Giao duc Thanh pho Chicago co nhieu truong đai hoc đa dang. Trong so nhung truong đai hoc thuoc Top 10 truong đai hoc noi tieng cua My co Đai hoc Chicago va Đai hoc Northwestern (Northwestern University) la o Chicago. Ngoai ra, Chicago con co nhung truong đai hoc lon khac nhu Đai hoc DePaul, Đai hoc Illinois o Chicago, Hoc vien Ky thuat Illinois, Đai hoc Loyola Chicago, Truong thuoc Vien Nghe thuat Chicago cung nhieu truong khac.


Chu thich Thu muc Lien ket ngoai Trang chu cua chinh phu thanh pho (tieng Anh)
Cuc Hoi cho va Du lich (tieng Anh)
Phong Thuong mai Chicagoland (tieng Anh)
Co so du lieu Pham toi Chicago (tieng Anh)