Thanh Hoa (sinh ngay 12 thang 10 nam 1950) la mot ca si nguoi Viet Nam. Thanh Hoa bat đau su nghiep ca hat tu nam 16 tuoi. Ba đa the hien thanh cong hang loat ca khuc noi tieng nhu: "Tinh yeu cua đat va nuoc", "Mua xuan lang lua lang hoa", "Tau anh qua nui", "Con kenh ta đao", "Tinh yeu tren dong song quan ho", "Chieu mot minh".


Than the Thanh Hoa ten that la Nguyen Thi Thanh, sinh ngay 12 thang 10 nam 1950, nguyen quan o xa Đai Mo, huyen Tu Liem, Ha Noi (nay la phuong Đai Mo thuoc quan Nam Tu Liem). Cha cua Thanh Hoa la mot nghe si o truong Thieu sinh quan. Me ba la mot nguoi lai đo o gan chua Huong. Thanh Hoa sinh ra trong gia đinh đong con va ngheo đoi. Ba la chi cua sau đua em nen phai cung me ganh vac trach nhiem nuoi song gia đinh tu nho. Ba tung phai đi rua bat thue. Thay Thanh Hoa con nho nen nguoi đan ong chu cua hang ma ba rua bat khong muon cho ba lam nua vi so mang tieng. Thanh Hoa lap tuc treu choc ong nay va bi đuoi viec.
Tu be, Thanh Hoa đa to ra đam me voi ca hat. Nam 9 tuoi, ba đoat giai Nhat cuoc thi giong hat Hoa mi cua thi xa Ha Đong. Nam 16 tuoi, ba bat đau hoc o Truong Am nhac Viet Nam va tot nghiep Trung cap nam 1970. Tai đay, ba đuoc phat hien tai nang boi Đang Huu Phat va cung la nguoi giao duc ba trong am nhac.


Su nghiep = Thoi ki chien tranh Viet Nam =
Sau khi tot nghiep Truong Am nhac Viet Nam, ba tro thanh ca si cua Đai Phat thanh Giai phong (con co mat danh la Đai CP-90). Thanh Hoa đuoc hai nghe si cai luong Thanh Hung va Ngoc Hoa nhan lam em nuoi. Nhung ca si, nhac si thoi điem nay phai lay ten bi danh đe đuoc chuyen vao mien Nam trong thoi ki chien tranh Viet Nam. Nghe danh Thanh Hoa la ten ghep tu ten cua hai nghe si cai luong đo. Bai hat đau tien cua ba đuoc phat song tren Đai CP-90 la "Canh chim mua xuan" cua nhac si Huynh Tho nam 1970. Khi bieu dien phuc vu chien tranh, ba la nguoi thap be nhat đoan va chi nang 42 kg nen Thanh Hoa thuong đuoc moi nguoi mang vac ho đo dung tren đuong hanh quan.


= Lam viec tai Đai tieng noi Viet Nam =
Sau khi đi doc day Truong Son đe ca hat phuc vu quan đoi trong Chien dich Ho Chi Minh, Thanh Hoa tro ve cong tac tai Đai Tieng noi Viet Nam va lam viec tai đo cho đen luc nghi huu nam 2006. Trong qua trinh cong tac, ba ke lai co lan suyt chet vi đan no khi đang an chao. Tai Đai Tieng noi Viet Nam, ba la mot trong nhung ca si thu am nhieu nhat voi 400 ban thu, trong đo co nhung bai hat đa đuoc phat thanh nhieu lan va gan bo voi ten tuoi cua ba nhu "Tinh yeu cua đat va nuoc" (Hoang Van), "Con kenh ta đao", "Khuc hat ru cua nguoi me tre" (Pham Tuyen), "Em chon loi nay" (An Thuyen), "Tau anh qua nui", "Tinh yeu tren dong song Quan ho" (Phan Lac Hoa), "Giua Mac Tu Khoa nghe cau ho Nghe Tinh" (Tran Hoan), "Bac Ho mot tinh yeu bao la" (Thuan Yen), "Mua xuan lang lua lang hoa" (Ngoc Khue), "Đuong tau mua xuan" (Pham Minh Tuan)... Cung thong tin cho rang hon 1000 ban thu thanh cua ba bieu dien đa đuoc luu lai trong kho luu tru Đai tieng noi Viet Nam. Nhung nam thap nien 1980, vi đoi song qua kho khan nen Thanh Hoa đa mo mot hang nuoc đe kiem song.
Thanh Hoa tung tu mo mot cau lac bo ca nhac rieng tai mot quan ca phe mang ten Aladin đe kiem thu nhap. Quan ca phe nay cung la noi bieu dien nhung ca si tre thoi bay gio cua dong nhac đo nhu Đang Duong, Viet Hoan, Lan Anh, Anh Tho. Nam 2001, ba đuoc phong tang danh hieu Nghe si Nhan dan. Thang 11 nam 2002, Thanh Hoa đi luu dien 10 ngay tai mot le hoi tai Osaka, Nhat Ban, ngay nam sau đo ba cung co ke hoach bieu dien o Thai Lan, Đuc, Phap, Y.
Nam 2003, Thanh Hoa ra mat CD ca nhac "Mua xuan va toi". Album nay la su tong hop trong 30 nam ca hat cua ba. Đia CD nay chu yeu chua nhung tac pham viet ve mua xuan, ra đoi trong nhung ngay đau su kien 30 thang 4 nam 1975. Thang 4 cung nam, tuy to ra ban ron voi vai tro chu quan ca phe am nhac Aladin, Thanh Hoa van chuan bi ra mat album "Uoc hen đong que". Đay la album thu 3 cua ba sau "Em van đoi anh" va "Mua xuan va toi". Nu nghe si cho biet đa lay ten bai hat "Uoc hen đong que", mot sang tac cua nguoi chong đau lam tua đe cho album. Đia CD moi nay cung co nhung bai hat lan đau tien đuoc trinh bay cung nhung ca khuc quen thuoc voi khan gia Viet Nam. Cuoi nam 2004, Thanh Hoa khai truong phong tra ca nhac Aladin co so moi quy mo to hon tai mot khach san. Nam 2005, ba tro thanh ban giam khao dong nhac dan gian cuoc thi Sao Mai.


= Sau khi nghi huu =
Nam 2006, khi đuoc nghi huu, Thanh Hoa to chuc mot liveshow ky niem 40 nam ca hat mang ten "Hat... tham". Thang 11 nam 2019, Thanh Hoa to chuc mot chuong trinh ca nhac rieng o Ha Noi mang ten "Em van nhu ngay xua" nham ky niem 55 nam su nghiep bieu dien cua ban than. Truoc đo, nhan ky niem 116 nam ngay sinh Ho Chi Minh Thanh Hoa cho ra mat CD "Bac Ho - tinh yeu bao la" voi tuyen chon 10 ca khuc noi tieng cua nhieu tac gia viet ve ong. Cuoi nam, ba thong bao rang nha van Tran Thi Truong la nguoi chap but cho cuon tu truyen ve cuoc đoi cua minh. Cuon sach sap phat hanh thang 12. Du vay, ban đau ba đa nho nha van tre Duong Binh Nguyen chap but nhung ve sau đa thay đoi vi "khoang cach giua hai the he". Cuon tu truyen cua ba co ban thao khoang 400 trang, 12 chuong va đuoc gui toi cho nha van Tran Thi Truong bien soan. Tuy vay sau nay, cuon tu truyen chi đuoc "luu hanh noi bo".


= Tham gia va hoat đong cac chuong trinh nghe thuat =
Thanh Hoa tung tu choi tham gia chuong trinh Giai đieu tu hao nam 2014 va đe ca khuc gan voi ten tuoi minh "Tau anh qua nui" cho Thu Minh hat. Nam 2016, ba đam nhiem chuc vu chu tich Hoi bao ve quyen cua nghe si bieu dien am nhac (APPA). Ngoai ra, nu nghe si con giu chuc pho chu tich Hoi phat trien van hoa doanh nghiep Viet Nam. Vai tro nay đa đua ba đen nhieu quoc gia tren the gioi. Tai cac nuoc khac nhau, Thanh Hoa giang day cho nguoi Viet kieu ky thuat thanh nhac va huong dan ho hat cac ca khuc ve que huong, đat nuoc. Ba con gop suc to chuc nhieu hoat đong van hoa, van nghe cho cong đong nguoi Viet Nam o nuoc ngoai, trong đo co Lien hoan Tieng hat Viet Nam toan chau Au thang 12 thang 2015 tai Cong hoa Sec. Ba con tham gia to chuc Lien hoan tieng hat Viet Nam ASEAN tai Thai Lan vao thang 2 nam 2017 va Lien hoan tieng hat Viet Nam toan the gioi mot lan nua tai Sec vao thang 10 nam 2017.
Thang 6 nam 2017 tai Vinh, trong chuong trinh nghe thuat "Đem nghe hat đo đua nho Bac" ky niem 60 nam ngay Ho Chi Minh ve tham que lan thu nhat, Thanh Hoa lan đau tien the hien ca khuc "Ngay Bac ve tham que". Đay la sang tac đuoc nhac si Phan Lac Hoa viet vao khoang thoi gian 3 thang truoc khi ong qua đoi. Đay la sang tac đuoc Phan Lac Hoa viet vao khoang thoi gian 3 thang truoc khi ong qua đoi. Bai hat chua tung đuoc bieu dien truoc cong chung. Nam 2019, trong chuong trinh Ky uc vui ve phat song tren VTV3, Thanh Hoa ke lai nhung ky niem ve nguoi chong đau va bai hat "Tau anh qua nui". Ba cho biet đay la bai hat lam nen ten tuoi cua ba, đuoc cong chung đon nhan. Ba cho biet tung hat bai hat nay 6 đen 8 lan mot ngay. Cung trong chuong trinh hom đo, ba chia se lai moi tinh dang do cua minh voi nguoi linh truoc khi ra tran co gui cho ba buc thu tay, tuy nhien sau đo nguoi nay đa tu tran.
O tuoi 70, Thanh Hoa van to ra vuong ban trong nhiem vu đoi quyen loi cho cac nghe si bieu dien am nhac o Viet Nam. Nam 2022, ba co buoi bieu dien ket hop voi ca si tre Hoa Minzy du đuoc con chau trong gia đinh khong đong y. Hai nguoi se ket hop bieu dien trong chuong trinh "Giao lo thoi gian" len song ngay 27 thang 8, hai nghe si mang đen ban song ca "Tau anh qua nui". Đay la mot trong nhung ca khuc đem đen thanh cong cho Hoa Minzy o Guong mat than quen cua nam 2016. Ngoai viec lam ca si, Thanh Hoa cung la mot giao vien đao tao rat nhieu the he ca si. Trong luc day, ba luon huong hoc sinh toi "đung đam me, so truong von co" ma khong ban tam đen nguoi khac hoc ra sao. Cuoi nam 2022, Thanh Hoa gop mat bieu dien trong chuong trinh "Thanh am Sao va Sao" do ba đat ten đe hat gay quy danh cho viec tri an, tang qua Tet, giup đo cac nghe si lon tuoi, om đau, co hoan canh kho khan. Nam 2023, sau mot thoi gian bi gian đoan boi dich COVID-19, ba co du đinh to chuc chuong trinh "Toi yeu tieng nuoc toi" lan thu 3 tai Phap vao khoang thang 5.


Đoi tu Nhung su viec xay ra sau cuoc hon nhan đau tien khi nguoi chong cua Thanh Hoa tu tu đa khien cho bao chi Viet Nam khai thac rat nhieu, vo tinh tro thanh cai mac  tieu cuc gan cho ba suot ca cuoc đoi.


= Nguoi chong đau tien =
Thanh Hoa ket hon voi nguoi chong đau tien la nhac si Phan Lac Hoa. Phan Lac Hoa cung la mot nguoi yeu thich am nhac va hoc Khoa Thanh nhac Nhac vien Ha Noi muon hon Thanh Hoa 3 nam. Ong la can bo đuoc cu đi hoc. Hai nguoi to ra yeu nhau tu "giay phut đau tien". Khi biet Thanh Hoa co thai, ca hai đeu to ra so hai va tron chay. Phan Lac Hoa chay tron bang cach bo đi choi xa nhung ve sau ong van tim lai Thanh Hoa. Ho ve song voi nhau ma khong co đam cuoi.
Nam 1972, khi Thanh Hoa la mot giong ca đa đuoc cong chung yeu men va biet đen qua song cua Đai Phat thanh Giai phong, ba đuoc Đai Tieng noi Viet Nam nhan ve. Trong khi đo, Phan Lac Hoa sau thoi gian chat vat tim viec chi xin vao đuoc Đoan van cong Đuong sat cua Ta Đinh Đe va chi đuoc hat trong dan hop xuong. Chinh su noi tieng cua Thanh Hoa luc bay gio va cuoc song bi bach trong viec tim huong đi cho su nghiep cua Phan Lac Hoa, cuoc hon nhan cua ho co dau hieu ran nut. Phan Lac Hoa chi muon Thanh Hoa sinh nhieu con, it bieu dien, chu yeu danh thoi gian đe lo viec gia đinh. Sau đo, ong bat đau sang tac ca khuc. Nhung bai hat cua ong đa khang đinh đuoc tai nang am nhac cua ban than. Chinh Thanh Hoa cung la nguoi đua nhung tac pham am nhac cua Phan Lac Hoa toi cong chung va cung chinh nhung bai hat cua Phan Lac Hoa đa giup nu ca si tro nen noi tieng hon.
Co thong tin cho thay Phan Lac Hoa lai la nguoi quyet đinh cham dut cuoc hon nhan nay. Theo đo, Phan Lac Hoa đa viet đon va đe nghi vo ki trong trang thai khong on đinh ve tam ly. Sau nhung cuoc cai va, ong tim đen nhung cuoc nhau va song bac đe thoa man, khien ban than tro thanh benh nhan than kinh va phai vao đieu tri tai Benh vien Bach Mai. Sau khi chia tay, Thanh Hoa van toi benh vien cham soc chong. Tuy đa ly di, nhung vi khong co nha rieng nen ho van chung mot can ho tap the chat choi đuoc ngan đoi bang buc phen cot. Mot thang sau khi toa an xu ly hon va đung sau đem dien cua Thanh Hoa voi 3 bai hat noi tieng ma ba hat, Phan Lac Hoa đa tu tu. Ong tro ve nha va treo co sau khi cung ban be đen Nha hat Lon Ha Noi nghe vo cu hat.
Thanh Hoa phai đoi dien voi nhung loi xuc pham cung nhu chi trich tu du luan va cong chung vi li do "vo tinh giet chong". Đai Tieng noi Viet Nam đa cho ngung phat thanh cac bai hat cua ba vi suc ep du luan. Trong mot đem dien, nu ca si tung bi mot so khan gia la ban be cua chong cu noi nhung loi tan cong ca nhan, khien ba ngat xiu vi kiet suc. 30 nam sau đo, chuyen cu mot lan nua đuoc ke lai qua loi ke cua bac si Sao Hong, nguoi sinh vien thuc tap khoa Tam than, benh vien Bach Mai tung co thoi gian cham soc cho Phan Lac Hoa. Trong cau chuyen đo, nguoi sinh vien ma nay la bac si Sao Hong đa nhac đen moi tinh cua nhac si Phan Lac Hoa voi voi ca si Thanh Hoa. Trong đo co cuoc song co đoc cua Phan Lac Hoa, nhung ngay chua benh tai benh vien, nhung ngay buon khi ong va vo quyet đinh ly hon va cuoi cung la cai chet do treo co tu tu đe lai nhieu nghi van. Con gai cua cua hai nguoi đa len tieng rang co nhieu chi tiet "noi cho" (y chi su phong đoan ca nhan qua nhung tin đon that thiet) nhung co nay cung bay to co mot so chi tiet ma co tin la co that.


= Nguoi chong thu hai =
Ba ket hon lan thu hai voi nghe si xiec Ton That Loi, nguoi đan ong kem ba 6 tuoi, von la con trai mot gia đinh nguoi Hue voi nhung quan niem le giao khat khe. Ban đau, gia đinh Ton That Loi luc bay gio khong chap nhan cho cuoc hon nhan nay, tham chi đa sap xep đua nam nghe si ve que ket hon voi mot phat thanh vien. Gia đinh dung moi cach cam đoan, đen muc anh trai Ton That Loi tung đen gap rieng noi chuyen voi Thanh Hoa. Cuoi cung, Ton That Loi van tu Hue ra Ha Noi đen gap Thanh Hoa. Ve sau mau thuan giua hai gia đinh cung đuoc xem nhu đa het. O tuoi ngoai 70, cuoc song cua hai nguoi đuoc xem la "vien man".


= Con cai =
Thanh Hoa co voi nguoi chong đau tien 2 nguoi con gai la Phan Huyen Thu va Phan Thai Lu cung mot con trai đa mat tu nho vi benh phu phoi co ten Phan Lac Cao Nguyen. Voi nguoi chong sau, ba co mot con trai ten Ton That Son.
Hoi nho, cac con ba đeu đuoc cho hoc nhac. Huyen Thu đuoc hoc violin, Thai Lu hoc sao Ton Son hoc đan organ. Tuy vay khi lon len, Phan Huyen Thu khong theo đuoi nghe thuat ma tro thanh nha tho, nha van. Sau đo co con tro thanh nha lam phim, đao dien va nha bien kich. That Son tung co nhieu thoi gian theo đuoi nghe thuat nhung anh khong thanh cong. Anh cung đa ly hon khi co mot con gai. Nam 2019, bao chi cho biet ba co mot nguoi con dau la nu nghe si Hong Hanh, mot bien đao mua.
Thanh Hoa bay to viec con trai va chong cu cua minh qua đoi la noi đau "khung khiep". Voi nguoi chong thu hai, ba co mot con trai ten Ton That Son tung lam nghe ca si.


= So thich ca nhan =
Ngoai am nhac, Thanh Hoa con co niem đam me suu tam đo gom su. Truoc khi nghi huu, ba it co thoi gian ranh roi danh rieng cho ban than. Vao nhung luc ranh roi, ba thuong đoc truyen cua nha van Ho Anh Thai va nghe nhac Trinh. Sau nay khi chuyen ra o tai biet thu, moi khi ranh, ba lai ra vuon đe cham soc voi cay coi, hoa la va thu hoach trai cay ma ban than nuoi trong.


= Tu gia =
Nam 2020, bao Lao Đong đua thong tin Thanh Hoa va nguoi chong hien tai đang song tai mot can biet thu nha vuon rong 1000m2 o huyen Thach That, ngoai thanh Ha Noi. Dien tich cua vuon chiem toi 930m2, la noi đe ba cham soc cay coi sau nhung gio hoat đong nghe thuat.


Van đe suc khoe Nam 72 tuoi, Thanh Hoa cho biet ban than mac nhieu benh cua nguoi gia nhu thoai hoa đot song, tien đinh, huyet ap cao, mo mau, đuc thuy tinh the. Tham chi co khoang thoi gian ba bi đau lung nang đen muc phai ngoi xe lan mot thoi gian. Thang 3 nam 2022, ba bi mac COVID-19.


Nhan đinh Thanh Hoa co mot su nghiep ca hat đuoc nhan đinh la thanh cong voi nhieu giai thuong lon nho đat đuoc trong va ngoai Viet Nam, cac album cua ba co su ban chay du co nhung thoi điem khan gia hao hung voi dong nhac cach mang ma ba hat la khong nhieu.
Theo bao Cong an Nhan dan nhan đinh, hon nua the ky lam cho nen thanh nhac Viet Nam, Thanh Hoa va mot so nghe si khac nhu Quang Tho, Thu Hien đa "viet nen nhung trang đep nhat ve cuoc đoi va su cong hien cua nguoi nghe si cho đat nuoc, cho nhan dan." Nu ca si nay đuoc khan thinh gia Viet Nam yeu men goi la "nguoi đan ba hat", "pho su hat" voi nhung ca khuc ca ngoi Ho Chi Minh, nhung bai hat ve chien tranh va ca nhung ca khuc tru tinh đuong đai. Nha bao Ngo Ba Luc noi rang "Neu xet duoi goc đo ve mat the luc thi Nghe si nhan dan Thanh Hoa la mot luc si".


Su co Trong chuong trinh truyen hinh truc tiep Con đuong am nhac cua nhac si Thuan Yen, sau khi hat bai đau tien song ca cung Trung Đuc, Thanh Hoa đa bi gap van đe ve giong hat trong qua trinh bieu dien, khien du luan cho rang ba bi mat giong. Ba len tieng khang đinh khong bi mat giong va giai thich chi vi ngay hom đo phai thu am qua nhieu bai hat nen bi đuoi suc. Sau su co xay ra trong đem truyen hinh truc tiep nay, Thanh Hoa to ra can trong hon voi nhung loi moi trong chuong trinh bieu dien. Ba khong lo lang vi giong hat cua minh khong con nhu ngay xua ma so bao chi nhan xet tieu cuc ve minh.


Quan điem nghe thuat Thanh Hoa boc lo trach nhiem cua ba rang ban than hat đe "ca ngoi que huong, nguoi dan lao đong, nhung nguoi binh di, nhung nguoi linh, nhung phu nu mat chong vi cuoc chien tranh". Nu ca si cung tung tra loi phong van tren mot trang bao rang "nguoi nghe si nhu tinh nhan cua khan gia". Ly giai ve đieu nay, ba cho biet co thoi điem ban than phai đi dien lang thang đe kiem song ma nhung chuong trinh lon ba khong đuoc tham gia. Ba cho rang khong phai vi giong ca, ma do chieu cao cua ban than, trong đo chuong trinh nao cung co nhieu nghe si va nguoi mau noi tieng, "ai nhin thay tinh nhan cung hoi hop chu khi đa la vo chong thi tinh cam ay khong con nua" va tu nhan minh la mot nguoi vo "qua gia". Khi đuoc goi voi danh xung "Diva", ba to ra "vua mung vua lo".
Cung trong mot bai bao phong van khac nam 2002, Thanh Hoa to ra "khong hieu trach nhiem nguoi nghe si" voi nhung ca si tre. Ba phe phan nhung bai hat nhac tre tai Viet Nam thoi bay gio đang co xu huong dung loi hat "vo nghia". Ba tho lo ca tu trong cac ca khuc nhac tre con co xu huong "tao bao hon" va khuyen nhu "trau chuot hon ve loi thi se hay hon". Thanh Hoa tham chi thang than chi trich mot so ca si tre khi hat đuoc mot bai am nhac thi truong hot "đa lam tuong" ban than la "nghe si co lon" trong khi "chua tham nhuan y thuc xa hoi", cung nhu khong hieu đuoc vi tri cua minh trong cong đong nghe nghiep va khan gia. Trong vai tro ban giam khao cuoc thi Giong hat hay Ha Noi 2022, Thanh Hoa to ra "gai nguoi" vi thi sinh luon hat lai nhung bai hat cu va cho đo la "chua theo kip thoi đai". Ba cung tu nhan đinh trong nhieu nam lam nghe thuat, ban than ba thay cac ca si "hat hay" đeu o Nghe An, va Thanh Hoa. Theo đo, trong cac cuoc thi hat cu ca si o hai tinh tren la giai nhat hang muc am nhac dan ca.
Tuy loi bai hat tu tac pham lam nen ten tuoi cua ba "Tau anh qua nui" co đoan mieu ta co gai khi đa yeu ai thi du kho khan cung van vuot qua đe yeu nguoi đan ong, nhung ba cho rang ban than "khong đe cao đuc hy sinh, nhan nhin", cung la nguyen nhan khien cho ba quyet đinh ly hon.
Truoc thuc trang so luong nghe si đuoc phong tang danh hieu Nghe si uu tu va Nghe si nhan dan tro nen nhieu, Thanh Hoa thang than bay to "Đung bien danh hieu tro thanh mon đo trang suc!" va neu len thuc trang đut lot đe mua danh hieu. Nu nghe si cung bay to su buc xuc trong van đe quyen tac gia tai Viet Nam, cung nhu neu len thuc trang nghe nhac nhung khong muon tra tien. Tai Hoi nghi Van hoa toan quoc ngay 24 thang 11 nam 2021, voi tu cach la đai bieu, Thanh Hoa phat bieu rang "Neu kinh te phat trien ma khong co van hoa se thanh chop giat".


Album đa ra mat "Mua xuan va toi"
"Em van đoi anh"
"Uoc hen đong que"
"Bac Ho – tinh yeu bao la"


Giai thuong va thanh tuu Giai nhat tai cuoc thi nhac nhe quoc te Coc-Phay vang lan thu 18 o Bulgaria (1982)
Huy chuong vang Hoi dien ca mua nhac toan quoc (1985)
Bang khen đac biet cuoc thi 8 bai hat tren vo tuyen truyen hinh o Cuba
Bang khen "nguoi hat bai hat Tiep Khac hay nhat"
Nghe si uu tu
Nghe si nhan dan (2001)


Tham khao Lien ket ngoai