Chuong Hien Minh Tuc Luu Hoang hau (chu Han: 章献明肃劉皇后, 968 - 1033), hay con goi la Chuong Hien Luu Hoang hau (章獻劉皇后), Chuong Hien Thai hau (章獻太后) hoac Chuong Hien hau (章獻后), thinh thoang cung xung Trang Hien hau (莊献后), la Hoang hau tai vi thu hai cua Tong Chan Tong Trieu Hang va la duong mau cua Tong Nhan Tong Trieu Trinh.
Xuat than han vi, Luu Thai hau đuoc Tong Chan Tong yeu quy, tu vi tri phi tan thap kem ma tung buoc lam Hoang hau, can thiep trieu chinh va tro thanh Hoang thai hau thuc hien thuy liem thinh chinh đau tien cua trieu đai nha Tong duoi thoi Tong Nhan Tong. Tuy con nhieu tranh cai do cac van đe chinh tri, nhung tai nang cua Luu Thai hau đuoc đanh gia vuot troi va vuot qua nhieu khuon phep cua đuong thoi, luu danh su sach, đuoc xung la ["Huu Lu Vo chi tai, vo Lu Vo chi ac"; 有吕武之才，无吕武之恶], tuc la "co tai nang cua Lu hau hay Vo Tac Thien, nhung khong đoc ac nhu 2 nguoi đo". Đuong thoi Luu Thai hau uy quyen qua lon, khi Nhan Tong đa truong thanh ma ba van khong chiu tra lai chinh su, gay nen nhieu mau thuan giua Hoang đe va Thai hau. Đinh điem nhat, Luu Thai hau truoc khi qua đoi tung yet kien Thai Mieu nha Tong - mot viec ma Thai hau khong the lam. Trong dip ay, ba con mac Con phuc - loai trang phuc ton quy chi danh cho Thien tu, bi nhieu su gia đanh gia va phe binh gay gat.
Ba con la mot nhan vat quan trong trong truyen thuyet noi tieng đuong thoi la [Ly mieu hoan thai tu; 狸猫换太子], ve than the that su cua Tong Nhan Tong - nguoi von do Ly Than phi sinh ra. Đay la boi vi Luu hau đuoc Chan Tong ra chu y, đua Nhan Tong noi la do Luu hau sinh ra, Nhan Tong lon len ma khong he biet me ruot cua minh. Truyen thuyet nay la mot trong nhung tich truyen lien quan đen Bao Cong.


Xuat than Chuong Hien Minh Tuc Hoang hau Luu thi khong luu lai ten that, truyen thuyet thuong goi ba bang cai ten Luu Nga (劉娥). Sinh ngay 8 thang 1 (AL), Ngay truoc nguyen quan o Thai Nguyen, Son Tay sau chuyen đen song o Ich Chau. Ba co to tien la Luu Dien Khanh (劉延慶), vao thoi Hau Han, Hau Tan lam Huu Kieu Ve Đai tuong quan (右驍衛大將軍). Cha ba la Luu Thong (劉通), nguyen la Ho Tiep đo Chi huy su (虎捷都指挥使), kiem Thu su Gia Chau, tong chinh đen Thai Nguyen lanh đao quan binh. Ba la con thu hai cua Luu Thong, me la Bang thi (庞氏), khong ro goc gac cung nhu que quan o đau.
Tu nho mo coi ca cha va me, Luu thi phieu du khap noi, gap đuoc mot nghe nhan ten Cung My (龚美), nap lam thiep va cung đi lam nghe nghe nhan kim hoan. Tai nghe Cung My noi tieng trong kinh thanh, Tuong vuong Trieu Hang nghe đen, đua ve phu cua minh đe phuc vu, Luu thi khi ay 15 tuoi cung đi theo Cung My vao phu. Khi ay Trieu Hang va Luu thi đeu tam 15 tuoi, dan dan nay sinh tinh cam. Sau 5 nam, viec truyen đen tai Tong Thai Tong, ong ra lenh nhu mau cua Tuong vuong la Tan Quoc phu nhan phai tien hanh truc xuat Luu thi ra khoi kinh thanh, nhung Trieu Hang van len giau ba trong nha cua Truong Ky (張耆) trong kinh thanh.


Nhap cung Tong = Phong Tan tan Phi =
Nam Chi Đao thu 3 (997), Tong Thai Tong bang ha, Trieu Hang ke vi, tuc Tong Chan Tong. Ong lap Ke phoi Quach thi lam Hoang hau, nhung van khong quen Luu thi ma cho đon ba vao hau cung. Nam Canh Đuc nguyen nien (1004), Chan Tong phong Luu thi lam My nhan, ham Chinh tu pham.
Tuy luc nay Luu thi đa 36 tuoi, nhung on nhu chung muc, cu chi tao nha, rat đuoc Chan Tong yeu quy, chuyen sung trong cung. Đen đay, Luu My nhan dan nghi đen than the va cho dua trong cung, ben thua đua bieu ca Cung My ra lam quan, đoi ho thanh Luu My (劉美), giu huong hoa cho dong ho Luu gia. Luu My đoi ho, nhan tuoc quan, lam viec het suc he trong, tranh bi noi la quyen than ngoai thich, dan tao danh the cho ho ngoai Luu My nhan.
Nam Canh Đuc thu 4 (1007), Quach Hoang hau sau cai chet cua con trai la Trieu Huu, đau buon qua đo ma sinh benh qua đoi. Trong trieu ban luan ve viec ke vi ngoi Hoang hau, cac đai than kien nghi lap Tham Tai nhan (沈才人), chau gai Te tuong Tham Luan (沈伦), trong khi đo Tong Chan Tong muon lap Luu My nhan lam Hoang hau. Quan than cho rang Luu My nhan khong con cai, xuat than lai han vi, khong thich hop voi ngoi vi Hoang hau, Chan Tong nhieu lan suy tinh, tam thoi khong ban viec lap Hoang hau nua.
Luc đo, Cung nu Ly thi hau can Luu My nhan gap đuoc mong tien nhan, bao rang se sinh long thai ky tu. Tong Chan Tong cung Luu My nhan ben nghi ra ke sach ["Ta phuc sinh tu"; 借腹生子], muon muon cai bung cua Ly thi sinh ra con quy tu cho Luu My nhan co co thuan loi len lam Hoang hau. Đau tien thi Chan Tong voi Ly thi vao hau mot đem, sau mot đem qua nhien co thai, ong ban cho Ly thi mot cay tram bang ngoc đe thuong nhung kieng de thi tam lan nua. Nam Đai Trung Tuong Phu thu 3 (1010), ngay 14 thang 4 (tuc ngay 12 thang 5 duong lich), Ly thi sinh ra mot Hoang tu, đat ten la Trieu Thu Ich (赵受益), nhung Tong Chan Tong tuyen bo la do Luu My nhan sinh ra. Vi cong lao sinh ra Hoang tu, Chan Tong lien phong Luu thi lam Tu nghi (脩儀), ham Chinh nhi pham va Ly thi đuoc phong Sung Duong huyen quan (崇阳县君). Luc nay, Luu Tu nghi mot minh khong nuoi day on thoa Hoang tu, ben cung Duong Tiep du cham soc. Duong thi von la mot phi tan vi Tai nhan, vo sung vo gia the, nhung sau tinh cam tot voi Luu Tu nghi, cong them viec rat biet cach cham soc Hoang tu nen khien Chan Tong co cam tinh, thang dan len Tiep du, cung phu duong Hoang tu.


= Lap lam Hoang hau =
Nam Đai Trung Tuong Phu thu 5 (1012), mua xuan, Tong Chan Tong phong Luu Tu nghi lam Đuc phi (德妃), ham Chinh nhat pham. Thang 12 nam đo, Tong Chan Tong tuyen cao thien ha, lap Luu Đuc phi lam Hoang hau, luc nay ba đa 44 tuoi. Han Lam hoc si Duong Uc (楊億) la mot trong nhung đai than co hiem khich voi Luu Đuc phi nhat, nhin thay khong con ai co the phan đoi ba lam Hau, ben phan uat cu tuyet thao chieu thu sach lap, Chan Tong phai tim nguoi khac viet thay.
Luu Hoang hau thong minh tuyet the, thong hieu co kim, đoi voi chinh tri, xu ly tau chuong đeu biet ro. Tong Chan Tong yeu men tai hoa, thuong cho Luu Hoang hau hau viec phe duyet tau chuong, tuong tro bien phap. Trong trieu, khong it đai than phan đoi viec Luu Hoang hau can du trieu chinh, đac biet la Khau Chuan (寇准) va Ly Đich (李迪) đung đau phe chong lai Luu Hoang hau. Luu Hoang hau dua vao Tien Duy Vien (钱惟演) va Đinh Vi (丁谓) đe lam canh tay đac luc truat đi quyen hanh cua ho Khau va ho Ly. Ba cho con gai cua Duy Vien lam vo Luu My, va con trai cua Đinh Vi lay con gai cua Duy Vien.
Nam Thien Hi thu 3 (1019), Tong Chan Tong benh thap khop, khong the len trieu, đai bo phan chinh su luc nay đeu do Luu hau xu ly. Tong Chan Tong truoc co xem boi toan, thay đuoc phan [Nu chu xuong; 女主昌], y la "Đan ba lam chu đang ngay thinh", trong tham tam ben rat lo lang. Du thuong yeu Luu hau, nhung Chan Tong cung lo giang son ho Trieu co the bi huy hoai boi đan ba, do vay ben bi mat lo tam y voi Nhap noi Đo tri Chu Hoai Chinh (周懷政), bieu thi lo so Luu hau can chinh, muon đe Thai tu giam quoc. Te tuong Khau Chuan biet đuoc, ben vao cung cung Chan Tong ngay đem ban chuyen đe Thai tu giam quoc thay the dan the luc cua Luu hau. Viec ban đinh nay rat bi mat, du Luu hau hay o ben canh cung khong he biet đuoc. Khau Chuan sau đo đen tim Duong Uc, soan thao chieu thu lap "Thai tu giam quoc", nhung su tinh bi bai lo, Chan Tong khong con cach nao khac ben đo het moi viec len đau Khau Chuan, va duoi ap luc cua Luu hau cung Đinh Vi ma khien Chuan bi cach chuc Te tuong, thay bang Đinh Vi.
Khi ay, Nhap noi Đo tri Chu Hoai Chinh cung la mot nguoi tham du su kien thao chieu thu Giam quoc, nen đoi voi su kien Đinh Vi lam te tuong cung rat khong thoai mai. Ong ben ban voi Khau Chuan đua binh giet Đinh Vi, bat giam Luu Hoang hau, Chan Tong thien vi cho Thai tu. Truoc mot đem binh bien, thu ha cua Khau Chuan lam tay trong cho phe Luu hau, ben bi mat bao cao cho quan Thiem thu Xu mat vien la Tao Loi Dung (曹利用), ngay sau đo Tao Loi Dung tien cung mat cao Luu hau. Sang som hom sau, Luu hau giao Tao Loi Dung xet toi Chu Hoai Chinh, bat đem giet ngay, Đinh Vi to cao Khau Chuan “Gia tao thien thu”, mot đon quyet tiet cho Khau Chuan cung đang phai bi diet. Mot nguoi trong đang cua Khau Chuan la Chu Nang (朱能), biet Khau đang đa tan ra, ben khong chiu chet khoi binh, sau binh bai tu sat.
Cung thuan theo viec nay, Chan Tong ban chieu cho Thai tu mo Tu Thien đuong (資善堂), dan ba quan tien hanh thao luan chinh su, Luu hau tro lai hau cung giai quyet noi chinh, khong con cong khai can thiep quoc chinh nua cho đen khi Chan Tong qua đoi. Con ve Khau Chuan, ong bi Luu hau biem đi Tuong Chau (相州; nay la An Duong, tinh Ho Nam), lai sang An Chau (安州; nay la An Luc, tinh Ho Bac) roi len Đao Chau (道州; nay la huyen Đao, tinh Ho Nam). Tong Chan Tong đoi voi Khau Chuan bi biem cung khong đe tam đen, mot dao co hoi vi sao dao nay khong thay Khau Chuan, ta huu khong ai dam tra loi.
Benh tinh Chan Tong ngay cang nang, Thai tu tuy co danh nghia chap chuong Tu Thien đuong, nhung dan cung bi Luu hau anh huong, quan than đeu rat lo lang. Đai than Vuong Tang (王曾) tung lang le noi voi ngoai thich Tien Duy Vien rang: "Thai tu nho tuoi, khong do Hoang hau chap chinh thi khong the lap nen phap đo. Gia an Thai tu, thi se khien Thai tu an đinh, ma ho Luu cung đuoc an đinh". Duy Vien cam thay loi noi huu ich, ben tau len Luu hau.


Lam trieu xung Che = Thiet lap quyen luc =
Nam Can Hung nguyen nien (1022), ngay 19 thang 2 (tuc ngay 22 thang 3 duong lich), Tong Chan Tong bang ha, tho 54 tuoi. Di menh Hoang thai tu Trieu Trinh tuc vi Hoang đe, tuc Tong Nhan Tong. Luu Hoang hau đuoc di chieu ton Hoang thai hau, lai ban chi du:「Quan quoc trong su, quyen thu xu phan; 軍國重事，權取處分」, co nghia rang Thai hau hoan toan co quyen xen vao chinh su neu la su kien trong đai. Tong Nhan Tong ke vi khi đo chi moi 13 tuoi, quyen luc do Luu Thai hau truc tiep nam giu. Khi ay, Vuong Tang (王曾) phung chi nhap cung thao di che, ghi ro Hoang hau ["Quyen"; 權] xu ly chinh su. Chu "Quyen" nay mang y Luu Thai hau se tam thoi xu ly chinh su, Đinh Vi đoi bo chu ay, Vuong Tang cu tuyet va nhat đinh giu lai đe bieu thi Luu Thai hau chi co quyen han tam thoi.
Vuong Tang đe nghi Luu Thai hau theo le cu thoi Đong Han, moi Luu Thai hau buong rem nghe chinh ben phai Hoang đe, cu 5 ngay thiet trieu mot lan. Đinh Vi khong cho la vay ma kien nghi chi mung 1 va ngay 15 cua thang thi Nhan Tong se thiet đai trieu truyen ba quan vao đien, con lai đeu do Luu Thai hau trieu kien o Noi đien, quyet đinh su vu, đeu do Ap ban Loi Doan Cung (雷允恭) truyen đat. Vuong Tang phan đoi, nhung Đinh Vi kien quyet thuc hien. Sau, Loi Doan Cung bi toi ma ban chet, ke hoach cua Đinh Vi cung bi pha san, trinh tu thuy liem cua Vuong Tang đuoc thong qua. Luu Thai hau theo thinh cau cua Vuong Tang, tu đo ngu o Thua Minh đien (承明殿), Hoang đe o ben trai, Thai hau o ben phai cung nghe chinh su, trong che xung la [Ngo; 吾], sinh nhat cua Thai hau la Truong Ninh tiet (長寧節), ra vao dung Đai An lien (大安輦), menh thien ha ki ten cua cha Thai hau, va quan than dang ton hieu [Ung Nguyen Sung Đuc Nhan Tho Tu Thanh Hoang thai hau; 應元崇德仁壽慈聖皇太后].
Sau khi len ngoi Hoang thai hau, Luu thi truy phong cho dong ho cua minh: 

Cu noi ong Luu Duy Nhac (劉維嶽) lam Tiet đo su Thien Binh quan (天平軍), kiem Thi trung Trung thu lenh Thuong thu lenh (侍中兼中书令兼尚书令); cu noi ba Tong thi (宋氏) la An Quoc thai phu nhan (安國太夫人).
Ong noi Luu Dien Khanh (劉延慶) lam Tiet đo su Chuong Hoa quan (彰化軍), kiem Trung thu lenh (中书令), tuoc Hua quoc cong (許國公); ba noi Nguyen thi (元氏) lam Te Quoc thai phu nhan (齊國太夫人).
Cha Luu Thong (劉通) lam Khai phu nghi đong tam ti (開府儀同三司), tuoc Nguy vuong (魏王); me Bang thi (庞氏) phong Tan Quoc thai phu nhan (晉國太夫人).


= Phe tru Đinh Vi =
Đai than Đinh Vi luc truoc co cong pho ta Luu Thai hau, thang Thai tu Thieu bao (太子少保), bay gio nguoc lai dan tro nen kieu ngao, co y luon lam trai loi ba. Luu Thai hau vao luc nam quyen, luon muon tu minh quyet đinh chinh su, muon tim cach tru bo hoan toan Đinh Vi. Đai than Vuong Tang thay đuoc su ran nut giua Thai hau va ho Đinh, nhan mot dip đon đoc vao cung ma ra loi can gian, hach toi Đinh Vi, cang khien Thai hau muon tru Đinh Vi.
Vao mot dip, Đinh Vi cung Loi Doan Cung lo viec xay lang tam cho Tong Chan Tong. Luc lang đang xay, Loi Doan Cung muon thay đoi ket cau son lang. Luu Thai hau cho la viec he trong nhu vay khong nen thay đoi tuy tien. Loi Doan Cung va Đinh Vi van khong nghe loi Luu Thai hau. Qua nhien khi đao sau xuong thi thay đa va dong nuoc. Luu Thai hau biet đuoc, ngu Thua Minh đien va trieu Loi Doan Cung đen chat van, nhung Đinh Vi mot muc bao che cho Loi Doan Cung. Luu Thai hau sai Vuong Tang lai đen xem xet, Vuong Tang ve bao Đinh Vi, Loi Doan Cung thong đong di chuyen đao huyet vao noi tuyet lo. Luu Thai hau gian lam, ha lenh cho Loi Doan Cung đuoc tu tan, cach chuc Te tuong cua Đinh Vi. Tu sau khi Đinh Vi bi bai, Luu Thai hau theo trinh tu ma Vuong Tang soan, ngu Thua Minh đien nghe chinh su, Thai hau lai bai chuc cua Tham chinh Nham Trung; gia phong Phung Chung lam Đai hoc si Chieu Van quan; Vuong Tang lam Trung thu thi lang, kiem Đai hoc si Tap Hien đien va ham "Đong Trung thu mon ha Binh chuong su"; La Di Gian va Lo Tong Đao lam Tham tri chinh su; Tien Duy Dien lam Xu mat su.
Khi đo, Đinh Vi nuoi mot Nu đao si la Luu Đuc Dieu (劉德妙), sau khi Chan Tong mat, Đuc Dieu thuong vao cung cam. Đinh Vi tim cach sai Đuc Dieu gia than gia quy đe me hoac Luu Thai hau, nhung Luu Thai hau khong bi mac lua. Khi Đinh Vi bi toi, Luu Thai hau lien bat Luu Đuc Dieu xuong tham van, lai cho luc soat nha Luu Đuc Dieu, thay co thu cua Đinh Vi, tren giay đe bon chu "Hon Nguyen hoang đe". Luu Thai hau giam luon Luu Đuc Dieu trong nguc, lay ly do Đinh Vi qua lai voi đong cot, giang lam Nhai Chau Tu ho tham quan, tich bien gia san.


= Đoc quyen chuong chanh =
Nam Thien Thanh thu 2 (1024), thang 11, Tong Nhan Tong cung quan than chinh thuc lam le dang ton huy hieu cho Luu Thai hau, la Ung Nguyen Sung Đuc Nhan Tho Tu Thanh Thai hau. Ngay ay, Thai hau đoi Nghi Thien quan (儀天冠), mac Con y (袞衣) đe ngu đien, đay đeu la trang phuc cua cac Hoang đe khi lam trieu. Tong Nhan Tong dan truong thanh, nhung Luu Thai hau van khong co y giao lai quyen hanh cho Nhan Tong. Ong thuong xuyen đau om, đich than Duong Thai phi cham soc suc khoe, vi Luu Thai hau thuong xuyen trieu quan than ban viec quoc gia. Tong Nhan Tong đoi voi Luu Thai hau va Duong Thai phi rat kinh trong, ton kinh goi Luu Thai hau la 「"Đai nuong nuong"; 大娘娘」, Duong Thai phi la 「"Tieu nuong nuong"; 小娘娘」.
Nam Thien Thanh thu 7 (1029), mot loat su kien trong đai xay ra. Luu Thai hau quyet đinh tri toi Tao Loi Dung, do Loi Dung cay minh la huan than, vao đien cung khong goi ten nen khien ong ta khong con kieng de gi nua. Ngay đo, Thai hau viet thu gui Te than Vuong Tang, hach toi Tao Loi Dung va chau trai muu phan, nhung Vuong Tang cung cac đai than van rat kieng ne Tao Loi Dung, khong chi trich kich liet. Luu Thai hau do đo xu ly Tao Loi Dung cung nhe tay, chi cho biem truat. Sau Tao Loi Dung cung tu sat.
Vuong Tang thay Thai hau chuyen quyen, nhieu lan khuyen Luu Thai hau khong nen lam quyen qua, Thai hau tuy nghe theo nhung trong long rat buc tuc. Mua ha nam đo, nhan Ngoc Thanh cung bi hoa hoan, chay trui het, Luu Thai hau noi la do te tuong khong biet đieu hoa am duong, lien đay Vuong Tang ra Thanh Chau. Đai than Pham Trong Yem dang so noi Tong Nhan Tong đa lon, xin Luu Thai hau het buong rem. Luu Thai hau tuc gian, lien đay Pham Trong Yem ra Thong Chau. Trong ngoai đeu cho rang Luu Thai hau co y tiem ngoi xung Đe. Tieu than Phuong Trong Cung (方仲弓) muon lay long Luu Thai hau, dang so cho lap mieu ho Luu, lai dang ve buc tranh 「Vo hau lam trieu đo; 武后臨朝圖」 ma dang len. Luu Thai hau tuc gian nem buc tranh xuong đat va cam khong ai đuoc lam nhung chuyen nhu vay nua.
Nam Minh Đao nguyen nien (1032), thang 11, Luu Thai hau muon mac ao Con, đoi mu Mien la đo danh cho Thien tu ma vao yet Thai mieu. Le Bo thi lang Tiet Khue (薛奎) can la khong nen. Sang nam sau (1033), thang 2, Luu Thai hau van mac con mien vao Thai mieu. Đe lam thoa long Thai hau va gioi si phu thien ha, Thai hau cho bo đi 2 chuong bieu thi "trung hieu" va "khiet tinh" la ["Tong di"; 宗彝] va ["Tao"; 藻], đong thoi cung khong đeo kiem ngoc bieu thi cua Hoang đe. Duong Thai phi va Quach Hoang hau theo hau gia.
Tai Van Đuc đien, ba đuoc quan than ton ton hieu Ung Thien Te Thanh Hien Cong Sung Đuc Tu Nhan Bao Tho Hoang thai hau (應天齊聖顯功崇德慈仁保壽皇太后), ca ngoi cong đuc cua ba. Ngay hom đo, Luu Thai hau cung chinh thuc trao tra quyen hanh ve cho Tong Nhan Tong.


Qua đoi Nam Minh Đao thu 2 (1033), thang 3, sau khi tro ve tu Thai mieu, Luu Thai hau benh nang. Tong Nhan Tong lo lang, sai nguoi tim danh y trong nuoc đen chua tri cho Luu Thai hau. Truoc khi qua đoi, ba cho khoi phuc lai chuc quan cua toan bo nhung nguoi tung la đoi thu chinh tri cua minh, la Khau Chuan, Tao Loi Dung cung Đinh Vi.
Khong lau sau, ngay Giap Ngo, Hoang thai hau Luu thi bang ha o Bao Tu đien (宝慈殿), tho 65 tuoi. Ba đe di chieu, cho Nhan Tong ton Duong Thai phi lam Hoang thai hau. Luc Luu Thai hau sap mat, khong noi đuoc nua, ma lay tay chi vao y phuc cua minh. Sau khi Thai hau mat, Tong Nhan Tong thang đien khoc nuc no chuyen tang nghi, co hoi vi sao Thai hau lai chi vao y phuc cua minh, thi Tham chinh Tiet Khue noi la do Luu Thai hau mac Con mien thi khong thich hop gap Tong Chan Tong, nen Nhan Tong moi cho tang voi trang phuc danh cho Hoang hau. Luu Thai hau lam trieu 11 nam, chinh lenh nghiem minh, an uy đeu dung. Bay gio co Tao Xuoc ve Bien Kinh dang ngan đau gao đe mong đuoc nhiem dung. Luu Thai hau noi:「"Vuong Tang, Truong Tri Bach, La Di Gian, Lo Tong Đao bon nguoi đo đa tung dang cua cai du thua chua"」.
Thang 10 cung nam, Nhan Tong đich than dan quan than lam le ha tang Luu Thai hau. Ba đuoc an tang trong le cung Chan Tong vao Vinh Đinh lang (永定陵), truy ton thuy hieu la Trang Hien Minh Tuc Hoang hau (莊献明肃皇后). Theo le cu, thuy hieu cua Hoang hau chi co 2 chu, đen nay đinh ra viec ai tung xung che lam trieu, tac co 4 chu lam thuy.
Nam Khanh Lich thu 4 (1044), le quan tau theo che đo nha Tong, thuy hieu cua Hoang hau thuong lay 1 chu trong thuy cua Hoang đe lam mot chu co đinh trong cac loat thuy hieu cua Hoang hau cua Hoang đe ay, nhu Thai To la chu ["Hieu"; 孝], Thai Tong la chu ["Đuc"; 德]. Nay tau xin đoi thuy cua cac Hoang hau cua Chan Tong, vi chu ["Trang"] khong co trong thuy cua Chan Tong, nen đe nghi đoi cho cac Hoang hau cua Tong Chan Tong thanh ["Chuong"] đe hop quy tac. Do đo, Tong Nhan Tong cho đoi thuy hieu cua Luu hau thanh Chuong Hien Minh Tuc Hoang hau (章献明肃皇后). Nam thu 5 (1045), đua than chu cua Chuong Hien, Chuong Y (tuc Ly Than phi) thang phu Thai Mieu that cua Chan Tong, đo la theo le cua Y Đuc, Minh Đuc, Nguyen Đuc tam vi Hoang hau cua Tong Thai Tong.


Cau chuyen = Nhan Tong nhan mau =
Đoi voi sinh mau cua Tong Nhan Tong la Ly thi, Luu Thai hau phong lam Thuan dung va đua đen trong nom lang mo Tien đe la Vinh Đinh lang. Luu Thai hau con sai Luu My, Truong Hoai Đuc tra tim than toc cua Ly Thuan dung va ban tien bac cho ho, phong em trai la Ly Dung Hoa lam Tam ban phung chuc (三班奉职), voi ly do Ly Thuan dung đen trong coi lang mo Tien đe, nen ban on trong thuong. Khi Ly Thuan dung benh nang, Luu Thai hau sach phong lam Than phi (宸妃), đua Thai y đen cuu chua. Ngay khi vua sach phong thi Ly Than phi qua đoi. Luu Thai hau cho kham liem qua loa, đua quan tai ra khoi cung. Thua tuong La Di Gian (呂夷簡) hoi vi sao khong lam tang le, Luu Thai hau tim cach đe Tong Nhan Tong đi khoi, roi trach La Di Gian li gian hai cung. La Di Gian đe doa rang neu khong hau tang cho Ly Than phi thi Luu Thai hau chang con đuoc bao lau nua se mang hoa diet mon (khi Nhan Tong nam quyen at se truy cuu chuyen nay). Luu Thai hau hieu ra, cho kham liem Ly Than phi dung đo cua Hoang hau, trong quan tai co đay thuy ngan.
Sau khi Luu Thai hau bang, Duong Thai phi noi voi Nhan Tong:"Luu hau khong phai sinh mau that su cua Quan gia, mau than cua ngai la Ly Than phi đa qua đoi". Tong Nhan Tong luc nay moi biet Luu Thai hau khong phai me minh, lai cang la nguoi ma minh xem nhu khong than thich gi truoc khi chet la Ly Than phi, nen sinh benh om nang, may ngay khong the thuong trieu, cung ha chieu tu trach.
Luc nay, Yen vuong Trieu Nguyen Nghiem tiet lo su that ve than the cua Ly Than phi, noi rang Luu Thai hau đa cuop Nhan Tong ve lam con minh, bo roi Ly Than phi o trong cung that sung, Yen vuong con noi rang Luu Thai hau co the đa ha đoc chet Ly Than phi. Tong Nhan Tong kinh hoang, sai quan linh bao vay phu cua nha ho Luu, con minh đich than toi noi chon cua Ly Than phi. Khi khai quat va bat nap quan tai, phat hien xac cua Than phi đa bao trum boi thuy ngan, dung nhan van rat nguyen ven truoc khi mat, lai mac trang phuc cua bac Hau. Tong Nhan Tong ben cam than:"Chuyen thien ha noi, sao co the đang tin a!".
Sau đo, Nhan Tong quy truoc linh cuu Luu Thai hau, khoc noi:"Tu nay ve sau, Đai nuong nuong ca đoi trong sach!". Đoi voi chuyen nay, Tong Nhan Tong ca đoi ve sau đeu khong muon nhac lai, cung khong cho nguoi khac theu det ve Luu Thai hau, con ban ca chieu chi chi điem thien ha.
Su kien nay, đuoc goi la [Nhan Tong nhan mau; 仁宗認母] ve sau cu luu truyen trong dan gian, theu det đu kieu tinh huong, cuoi cung tro thanh truyen thuyet "Ly mieu trao thai tu" noi tieng.


= Ly mieu trao Thai tu =
Trong truyen thuyet dan gian cua Trung Quoc, Luu Hoang hau đuoc biet đen la mot nhan vat quan trong trong đien tich Ly mieu hoan thai tu (狸猫换太子). Đay la mot đoan chuong hoi trong That hiep ngu nghia cua tac gia đoi Thanh ten Thach Ngoc Con (石玉昆), sang tac ve Bao Chung, con goi Bao Thanh Thien (包青天).
Theo cau chuyen nay, nam đo Ly Than phi va Luu Hoang hau cung luc co thai. Khi ca hai ha sinh, Luu Hoang hau sinh ra mot Cong chua ma chet yeu, con Ly Than phi sinh ra đuoc mot Hoang tu. Luu Hoang hau so hai, ben cung hoan quan trao con cua Ly Than phi bang mot con ["Ly mieu"; 貍貓], vu khong Ly Than phi sinh ha quai thai yeu nghiet. Sau đo Ly Than phi bi đuoi ra khoi cung, luu lac dan gian, con trai ba trong cung đa đuoc phong lam Thai tu ke vi, tuc Tong Nhan Tong. Luu lac nhieu nam, than the tan ua, đen gan cuoi đoi Ly Than phi gap đuoc Bao Cong, ben xin vi Bao Thanh Thien tru danh nay tro giup tim đuoc cong ly. Duoi su tai tinh va thang thang cua minh, Bao Cong minh oan cho Ly thi, đuoc đon vao cung ton lam Hoang thai hau, con Luu hau so toi tu sat.
Truyen thuyet nay dua 1 phan vao su that lich su (Luu Thai hau đuoc giao nuoi duong Tong Nhan Tong nhung khong cho ong biet me đe cua minh la Ly Than phi), song đa đuoc hu cau hoa nham tang them giai thoai va hanh vi anh minh cua Bao Cong. Tuy vay, cum tu ["Ly mieu hoan Thai tu"] ve sau lai rat thong dung, tro thanh mot cach noi an du ve thu phap hoan đoi đay tinh am muu trong cuoc song.


Đanh gia Trong van hoa đai chung Xem them Thuy liem thinh chinh
Tong Chan Tong
Tong Nhan Tong
Duong Thuc phi (Tong Chan Tong)
Hoang thai hau


Chu thich Tham khao Tong su - Hau phi liet truyen.
Tuc tu tri thong giam