Cullinan (Cullinan Diamond), la vien kim cuong tho lon nhat the gioi tung đuoc tim thay tren Trai Đat cho đen nay. No co khoi luong len đen 3.106,75 cara (621,350 g).
Vao thang 4 nam 1905, vien kim cuong đuoc mang đen Luan Đon, du rat đuoc cong chung quan tam, nhung sau 2 nam van khong co ai chiu mua no. Nam 1907, chinh phu Thuoc đia Transvaal mua lai vien kim cuong Cullinan va Thu tuong Louis Botha đa tang no cho Edward VII, Vua cua Vuong quoc Anh. Sau đo vien kim cuong đuoc đeo got thanh 9 vien đa nho hon. Trong đo vien kim cuong lon nhat la vien Cullinan I hay con goi la "Ngoi sao sang nhat chau Phi", co khoi luong len đen 530,4 cara (106,08 g), cung chinh la vien kim cuong qua tao tac lon nhat the gioi cho đen nay. No đuoc gan tren cay vuong truong cua Quoc chu Anh. Ngoai ra con 8 vien nho hon va gan 100 vien nho khac đuoc tao tac tu nhung vien vun khi đeo got tu Cullinan.


Su tim thay va ten goi Vien kim cuong Cullinan đuoc tim thay ngay 26-1-1905 tai mo Premier thuoc tinh Gauteng, cach thu đo chinh cua nuoc Cong hoa Nam Phi la Pretoria 40 km.
Cau chuyen đuoc ke rang, nguoi quan ly mo kim cuong Premier la Frederick Wells say chan suyt nga vi vap phai hon đa to bang nam tay. Hon đa to đen noi ong cho rang la manh thuy tinh đuoc chon nhu mot tro đua. Sau đo nguoi ta moi phat hien ra no khong phai la manh thuy tinh ma la mot vien kim cuong lon nhat tung đuoc tim thay, nang đen 3.106,75 carat va vien kim cuong đuoc goi la Cullinan theo ten cua chu tich cong ty, ngai Thomas Cullinan. Co tai lieu cho rang mot nguoi tho mo ten la Thomas Evan Powell đa tim thay no.


So huu va tao tac Sau khi đuoc phat hien nam 1905, vien kim cuong Cullinan đuoc chinh quyen thuoc đia Transvaal mua lai đe dang tang nha vua Anh luc bay gio la Edward VII nhan ngay sinh nhat đe the hien long trung thanh cua chinh quyen thuoc đia sau khi ho that bai trong cuoc chien Boer. Quoc hoi thuoc đia đa bo phieu dang tang, nhung long tu trong buoc vua Anh tu choi mon qua. Nhung nha chinh tri tre đang noi la Winston Churchill, cuu chien binh cua cuoc chien Boer đa thuyet phuc nha vua nhan vien kim cuong nay.
Viec van chuyen vien kim cuong roi Nam Phi đen Anh cung la mot cau chuyen đay kich tinh. Nha chuc trach thuoc đia đa tim cach nghi binh đe đanh lua nhung đoi tuong co y đinh chiem đoat vien kim cuong trong luc van chuyen. Ho đe vien kim cuong gia trong mot chiec ket sat va mang len tau, xung quanh co linh đung canh ca ngay lan đem. Trong khi đo khoi kim cuong that đuoc gui bang thu đam bao va đen phong thu cung đien Buckingham mot thang sau đo.
Vien kim cuong Cullinan đuoc giao cho nha tao tac Joseph Asscher, đuoc xem nhu la tho cat kim cuong đieu luyen nhat thoi bay gio. Ong đa bo ra hang thang đe nghien cuu moi goc canh đe quyet đinh nhat cat đau tien, vi cong nghe thoi bay gio con tho so va viec cat got kim cuong la mot viec đoi hoi cong phu va nguy hiem, chi mot sai sot nho se pha huy moi thu. Cuoi cung ong đa quyet đinh gai mot thanh kiem va dung cai vo đe đap, nhung thanh kiem đa vo vun. Khi nhat cat thanh cong, ong vui suong đen noi ngat đi. Khi tinh lai ong mat đen 38 ngay đe cat vien kim cuong. Ban đau no đuoc cat ra lam 3 phan lon roi sau đo đeo got thanh 9 vien va gan 100 vien nho tu nhung phan vo vun.
Tat ca nhung vien đa nay đeu thuoc quyen so huu cua Vuong that Anh. Vien lon nhat đuoc gan tren vuong truong vua Anh đuoc goi la Cullinan I hay vien kim cuong "Ngoi sao sang nhat chau Phi".


Xem them Karowe AK6


Tham khao ^ Goodchild: Precious Stones (1908) Page 140
^ a b Crookes: Diamonds (1909) Page 77 (A photo of the rough Cullinan, marked as number 17, is facing page 80.)
^ Crookes: Diamonds (1909) Page 79
^ With the exception of the Cullinan VI which Edward VII bought and gave to Queen Alexandra in1907 and who on his death gave it to Queen Mary
^ ’’The Queen’s Jewels. The Personal Collection of Elizabeth II.’’ Leslie Field. Harry N. Abrams, Incorporated, @ 1987. Times Mirror Books. INBN 0-8109-1525-1. p. 72.
^ Also known as the Great Star of Africa.
^ First of the Lesser Stars of Africa
^ First of the Lesser Stars of Africa.
^ Second of the Lesser Stars of Africa.
^ Based on the imformation in ‘’The Queen’s Jewels. The Personal Collection of Elizabeth II’’, pp. 72–77.
The greatest stories never told_Rick Beyer.


Lien ket The Cullinan – a detailed account with pictures
The Monarchy Today: The Crown Jewels
Daily Mail article with many photographs
Cong thong tin Đia chat