Tham sat Ha Am la mot su kien chinh tri trieu Bac Nguy dien ra trong nam 528. Đai tuong Nhi Chu Vinh sau khi tien binh vao kinh giet hai Ho Thai hau đa dung danh nghia xu phat đe bay ra mot cuoc tru sat toan bo van vo ba quan trong trieu. Vu tham sat nay la mot trong nhung su kien chan đong lich su, gop phan lam nen su suy yeu va sup đo cua vuong trieu Bac Nguy.


Boi canh Sau khi Tuyen Vu Đe qua đoi, vua moi la Hieu Minh Đe con nho, Thai hau ho Ho tro thanh nguoi nhiep chinh, đoc quyen trieu cuong, hoang đuong bat phap, ben trong tim kiem nhieu nam sung đe mua vui cho minh, viec nuoc thi to ra thieu nang luc, khien trieu chinh đi xuong. Sau khi tieu diet đuoc phe canh chong đoi cua Nguyen Xoa, Ho Thai hau con tro nen đoc ac hon truoc, sung ai gian than Trinh Nghiem, Tu Hot, bo be viec chinh, uy an bat lap. Trong khi đo o ben ngoai, khoi nghia luc tran no ra, ca nuoc Nguy chim trong chien tranh, loan lac.
Đau nam 528, Nguy Phan quy tan ha sinh mot cong chua, Ho Thai hau noi thac la hoang tu, roi đai xa, cai nguyen Vu Thai. Luc nay mau thuan giua me con vua Nguy ngay cang gay gat. Tuc Tong bi thai hau khong che, khong quyet đinh vao đuoc viec gi, ben bi mat cu nguoi than tin lam ta huu ben canh thai hau đe do xet, thai hau sai giet nguoi đo đi, vi the quan he me con ran nut khong the nao han gan.
Nguy Tuc Tong tuoi đa truong thanh, oan ghet bon Trinh Nghiem, Tu Hot, muon lap muu giet chet, nhung ben trong thi bi Ho Thai hau khong che nen khong lam gi đuoc. Thay the luc cua tuong Nhi Chu Vinh o Ha Bac rat lon manh, Tuc Tong ben lenh cho Nhi Chu Vinh đua quan đen kinh su, hong uy hiep Ho thai hau. Vinh tiep mat chieu, lenh cho bo tuong Cao Hoan lam tien phong, đua quan nam ha, đen Thuong Đang. nhung giua đuong thi Tuc Tong đoi y, bao Vinh dung lai.
Trinh Nghiem, Tu Hot nghe đuoc tin đo, cuc ki lo so, ben ban muu voi thai hau ham hai Đe. Ngay Quy Suu (29 thang 2), Đe bao to, moi co 19 tuoi. Hom sau, thai hau gia truyen chieu chi, lap hoang nu Nguyen thi len ngoi, tra xung la con trai. Sau đo thi nhan ra khong the giau viec đuoc bao lau, nen lai ha chieu noi hoang đe moi la con gai, bao con trai Lam Thao vuong la Nguyen Chieu giong tien đe, ben lap len ngoi, tuc la Bac Nguy Au Chu. Nguyen Chieu moi co 3 tuoi, Ho Thai hau tiep tuc lam trieu nghe chinh.


Dien bien = Nhi Chu Vinh khoi binh =
Nhi Chu Vinh cam quan o ngoai nghe tin, gian lam, ben cung Nguyen Thien Muc ban ke, chuan bi đua quan ve Lac Duong, đe hoi ve ly do hoang thuong bang ha. Ho Thai hau sai em ho Vinh la Nhi Chu The Long đen thuyet phuc, Vinh muon luu lai. The Long noi

Trieu đinh von đa hoai nghi ngai nen phai toi đi truoc, nhu bay gio ngai giu toi o lai, khien cho trieu đinh canh giac, ho se co chuan bi, thi khong phai la ke hay.
Moi đe cho The Long ra ve. Nhi Chu Vinh ban voi Nguyen Thien Muc lap nguoi trong hoang toc len ngoi đe co danh nghia chinh thong. Cho rang Banh Thanh Vu Tuyen vuong Nguyen Hiep co cong huan lon, con trai ong la Truong Lac vuong Nguyen Tu Du cung đuoc nhieu nguoi theo ve, nen muon lap Tu Du. Nhi Chu Vinh đa bi mat cu chau trai Nhi Chu Thien Quang, than tin He Nghi, thi tong Vuong Tuong bi mat đen Lac Duong trao đoi y kien voi Nhi Chu The Long roi đua tin đen Truong Lac vuong, hua se lap lam hoang đe. Vuong chap thuan.
Sau khi bon Thien Quang tro ve Tan Duong, Nhi Chu Vinh van con lo lang nen sai lay đong lam tuong sau nguoi chau cua Nguy Hien To, chi co tuong cua Truong Lac vuong la đuc xong. Vinh moi khoi binh roi Tan Duong, The Long cung bo tron khoi Lac Duong, hoi voi Vinh o Thuong Đang. Linh Thai hau tai Lac Duong nghe tin, trieu vuong cong đai than van ke. Tong than đeu biet ro nhung viec lam cua ba ta nen khong them noi gi. Chi co Tu Hot khuyen Thai hau đua quan đong giu nhung noi hiem yeu. Thai hau cho la đung, lenh cho Hoang mon thi lang Ly Than Quy lam đai đo đoc, cung Trinh Quy Minh, em ho Trinh Nghiem la Trinh Tien Ho đua quan bao ve cau lon cua Hoang Ha; Vu Ve tuong quan Phi Muc giu ben Tieu Binh.
Nhi Chu Vinh đen Ha Noi, sai Vuong Tuong bi mat đen Lac Duong đon Truong Lac vuong. Thang 4 AL, ngay 9, Tu Du cung anh la Banh Thanh vuong Thieu, em la Ba Thanh cong Tu Chanh tu Cao Chu sang bo bac Hoang Ha, hom sau (ngay Đinh Dau) gap quan cua Vinh o Ha Duong, quan si đeu tung ho van tue. NGay Mau Tuat (11) truoc bo song Hoang Ha, Truong Lac vuong Nguyen Tu Du len ngoi, tuc la Nguy Kinh Tong Hieu Trang Đe. Lay Nhi Chu Vinh la Thi trung, Đo đoc trung ngoai chu quan su, Thuong thu lenh, Linh quan tuong quan, tuoc Thai Nguyen vuong.


= Nhi Chu Vinh tien vao Lac Duong =
Trinh Tien Ho von than thiet voi Nguyen Tu Du, nghe tin Nguyen Tu Du len ngoi, lap tuc cung Trinh Quy Minh mo cua thanh Bac Trung nghenh đon. Ly Than Quy đen Ha Kieu, nghe tin Bac Trung đa mat lien bo tron, Phi Muc cung vat bo quan đoi, đau hang Nhi Chu Vinh.. Tai Lac Duong, Tu Hot gia chieu mo cua cung roi tron ve Duyen Chau, Trinh Nghiem chay ve Huong Ly. Thai hau cho trieu cac phi tan cua Tuc Tong, bao ho xuat gia lam ni co, ban than ba ta cung tu cao đau.
Nhi Chu Vinh truyen loi đen kinh thanh, lenh cho ba quan van vo nghenh đon xa gia. Ngay Ki Hoi (12) cung thang (16 thang 5), bach quan đem truyen quoc ngoc ti đen Ha Kieu nghenh đon Hieu Trang Đe. Hom sau, tuc 17 thang 5, Vinh thong linh đai quan vao Lac Duong, bat đuoc Linh Thai hau va Nguyen Chieu đua đen Ha Am (河阴). Thai hau gap Nhi Chu Vinh, het suc giai thich, nhung Vinh khong them nghe, phat tay ao bo đi, sai nguoi nem thai hau va Nguyen Chieu xuong song Hoang Ha cho chet đuoi.


= Tham sat Ha Am =
Phi Muc mat ban voi Nhi Chu Vinh

Quan đoi cua ngai, nhieu khong qua 1 van, bay gio rong ruoi đuong xa, thang tien Lac Duong, khong gap su khang cu đang ke nao, vi the khong co chien thang nao đe giuong oai, nhieu nguoi trong long se khong phuc.
Roi hien ke, khuyen Vinh dung danh nghia xu phat đe bay ra mot cuoc tru sat toan bo van vo ba quan, roi lap ra phe canh cua rieng minh o trieu đinh. Sau nay ong tro ve phuong bac, khong the tuy tien qua lai Thai Hanh son, cung khong so trung uong phat sinh bien co gi! Nhi Chu Vinh đong y, hoi y kien cua than tin la Mo Dung Thieu Tong. Thieu Tong can ngan, cho rang viec lam nay se khien nhan dan ca nuoc that vong nhung Vinh khong nghe.
Vinh cung vua Nguy đen tuan Ha Tay toi Ha Chu, dan bach quan đen hanh cung phia tay bac, noi la muon te troi. Bach quan đen noi, ong đua 2000 ky binh vay kin bon phia, roi lon tieng chi trich:

Thien ha tang loan, Tuc Tong bao bang la do gian than cac nguoi tham nguoc, khong biet pho ta thien tu.
Roi ha lenh đanh giet, ky binh xong len, van vo ba quan đeu bo tay chiu chet duoi luoi đao vo ngua. Tu Thua tuong Cao Duong vuong Nguyen Ung, Tu khong Nguyen Kham, Nghi đong tam ti Nghia Duong vuong Nguyen Luoc tro xuong, tong cong len đen hon 2000 quan vien bi giet chi trong mot hom. Tien Hoang mon thi lang Vuong Tuan Nghiep co tang cha, co me cung la tong mau cua Kinh Tong, cung đen nghenh đon va bi giet. Hon 100 trieu than đen sau, Nhi Chu Vinh tha chet cho ho. Roi lai lenh quan si cung noi

Nguyen thi bi diet, Nhi Chu thi hung.
Vinh phai vai chuc vo si, đen thang hanh cung, gap luc Nguy Hieu Trang Đe cung Vo Thuong vuong Nguyen Thieu, Thuy Binh vuong Nguyen Tu Chanh ra khoi truong xem xet. Tu truoc, Nhi Chu Vinh đa phai nguoi Tinh Chau la Quach La Sat, nguoi bo lac Sac Lac la Bac Liet Sat Quy lam thi tong ben canh Nguy Hieu Trang Đe, tra xung la bao ve chat che. Hai nguoi om lay Kinh Tong, keo ong ta vao trong truong. O ben ngoai, vo si lien chem chet Nguyen Thieu va Nguyen Tu Chinh. Đen canh tu, Nhi Chu Vinh lai phai nguoi đua Nguy chu ve nghi o doanh trai đat tai Ha Kieu.
Nguy Hieu Trang Đe to ra uat uc nhung vo ke kha thi, sai nguoi nhan voi Nhi Chu Vinh, muon nhuong ngoi. Đo đoc Cao Hoan khuyen Vinh xung đe, Ha Bat Nhac thi can ngan. Nhi Chu Vinh do du, ben dung đong đuc tuong cua chinh minh, truoc sau 4 lan, đeu khong xong. Nguoi Yen Quan la Cong tao tham quan Luu Linh Tro, gioi chiem boc, rat đuoc Nhi Chu Vinh tin nhiem, cung cho rang thien thoi, nhan hoa đeu khong thuan. Nhi Chu Vinh noi

Neu ta khong lam đuoc, thi ung ho Nguyen Thien Muc!
Luu Linh Tro noi:

Nguyen Thien Muc cung khong lam đuoc, chi co Truong Lac vuong đa đuoc troi cao chi đinh.
Nhi Chu Vinh cung hoang hot, khong the đung vung, rat lau sau moi tinh tao tro lai, hoi han ma noi rang

Đa đuc tuong khong xong, đanh lay cai chet đe ta toi voi trieu đinh.
Ha Bat Nhac xin giet Cao Hoan, đe to long voi thien ha, Vinh khong nghe. Cuoi canh tu, đua Đe tu Ha Kieu đen ngu doanh. Nhi Chu Vinh đoi truoc đau ngua, quy xuong vai lay, xin đuoc chet.
Ky binh bo ha cua Nhi Chu Vinh tan sat ba quan, khong dam tien vao Lac Duong, ben van đong viec doi đo, nhung Nhi Chu Vinh ho nghi khong quyet, Vu ve tuong quan Phiem Le khuyen ong tam dung viec đo lai. Ngay 14 thang 4, Hieu Trang Đe đuoc Nhi Chu Vinh ho tong tien vao Lac Duong. Vua Nguy ngu đien Thai Cuc, cai nguyen Kien Nghia, tuyen bo đai xa. Tu đo Nhi Chu Vinh khong che trieu chinh.


Ket cuc Sau cuoc tham sat Ha Am, Nhi Chu Vinh thau tom moi quyen luc. Quan dan Lac Duong so hai, roi rit bo tron. Quan vien khong co, truc ve trong rong, si tu trong thanh muoi phan khong con đuoc mot. Sau đo, ong bo nhiem than tin cua minh nam lay cac chuc vu quan trong, khien cho tinh hinh trieu chinh cua Bac Nguy cang them hon loan.
Nguy Kinh Tong oan gian Vinh long quyen, nen vao nam 530 lap ke giet chet. Do đo gia toc Nhi Chu noi day chong lai Đe roi giet Đe (531). Tu đo Bac Nguy cang them hon loan, noi chien xay ra lien tuc, cuoi cung bi phan liet thanh Đong Nguy va Tay Nguy, quyen hanh o hai nuoc nay nam trong tay cac tuong Cao Hoan va Vu Van Thai. Ve sau, hai gia toc nay đoat ngoi o hai nuoc Nguy, lap ra Bac Te, Bac Chu.


Tham khao Nguy thu
Bac su
Tu tri thong giam


Chu thich