Ruth Lyttle Satter (8 thang 3 nam 1923 – 3 thang 8 nam 1989) la mot nha thuc vat hoc nguoi My noi tieng voi cong trinh nghien cuu ve chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la.


Cuoc đoi Ba sinh ngay 8 thang 3 nam 1923 tai Thanh pho New York voi ten Ruth Lyttle.
Satter nhan bang B.A. nganh toan hoc va vat ly tai Truong đai hoc Barnard vao nam 1944. Sau khi tot nghiep, ba lam viec tai Phong thi nghiem Bell va Cong ty Maxson. Nam 1946, ba ket hon voi Robert Satter va mot nam sau đo, ba tro thanh mot nguoi noi tro, tan hien ban than đe nuoi day bon đua con cua cap vo chong: Mimi, Shoshana, Jane va Dick. Khi nuoi day con, tinh yeu cua ba đoi voi thuc vat đa giup ba hoan thanh khoa đao tao lam vuon o Vuon thuc vat New York vao nam 1951 va lam giang vien trong trot tai mot truong hoc tu nam 1953 đen 1963.
Nam 1964, ba bat đau hoc cao hoc nganh sinh ly hoc thuc vat tai Đai hoc Connecticut, o đay ba lay bang tien si nganh thuc vat hoc vao nam 1968. Trong thoi gian hoat đong tien si, Satter bat đau lam sang to nen tang phan tu cua đong ho sinh hoc thuc vat. Ba đa xac đinh đuoc tac đong cua anh sang đo / đo xa va sac to khong on đinh co lien quan mang ten phytochrome, len hinh thai thuc vat. Cong trinh cua ba ve nhip đieu sinh hoc hang ngay sau nay đa xac đinh su nghiep cua ba va tac đong ro ret đen nganh thoi sinh hoc.
Nam 1968, sau khi hoan thanh luan an tien si, Satter đa tham gia vao phong thi nghiem cua Arthur W. Galston tai Đai hoc Yale ban đau đe lam voi tu cach la mot nha sinh hoc nhan su va sau đo la mot nghien cuu vien. O Yale, Satter tiep tuc nghien cuu ve thoi sinh hoc thuc vat qua viec tim hieu kiem soat su chuyen đong cua la. Cong trinh cua ba đa cho thay rang dong ion trong cac te bao hinh bot cua la gay ra su chuyen đong nay va cac co che tuong tu đieu khien su chuyen đong neu cay o trong moi truong co chu ky sang toi hay moi truong luon co anh sang hoac bong toi. Ngoai ra, vao nam 1980, ba, Galston va mot đong nghiep khac ten la Peter J. Davies cho ra mat an ban thu ba cua cuon The Life of the Green Plant, mot sach giao khoa ve sinh ly hoc thuc vat va thuc vat hoc.
Nam 1980, Satter cung tro thanh giao su thuong tru tai Đai hoc Connecticut, o đay ba phat hien ra rang chu ky phosphatidylinositol la co che tai nap anh sang co ban trong cac te bao hinh bot cua la. Cung nam đo, Ruth đuoc chan đoan mac benh bach cau lympho bao man tinh nhung đieu nay chi lam tang su tap trung cua ba vao khoa hoc. Trong thoi gian nay, ba đa xuat ban nhieu giay to, viet mot cuon sach va nhan đuoc su cong nhan quoc te cho cong trinh nghien cuu cua minh ve thoi sinh hoc. Ba va chong đi khap the gioi đe đap xe, boi loi va trai nghiem nhieu nen van hoa khac nhau.


Qua đoi va di san Mac du Satter van hoat đong tich cuc trong phan lon thoi gian bi benh, suc khoe cua ba bat đau xau đi vao cuoi thap nien 1980. Khi chat luong cuoc song cua ba giam manh, ba đa chon phuong an ngung đieu tri va tu quyet đinh thoi gian con lai cua minh. Su binh yen voi quyet đinh nay va nhung ngay cuoi đoi cua ba tro nen bat tu nho mot bai bao cua chong ba tren to The New York Times.
Satter cuoi cung đa that bai trong cuoc chien voi can benh bach cau o tuoi 66 vao ngay 3 thang 8 nam 1989. Y chi cua ba đa cho ra đoi Giai Tuong niem Ruth Satter tri gia $1.000 cho nhung phu nu gian đoan viec hoc trong it nhat ba nam đe nuoi song mot gia đinh. Đe tuong nho ba, vao nam 1990, Giai Toan hoc Ruth Lyttle Satter đuoc lap ra voi so tien do chinh em gai cua ba la Joan S. Birman quyen gop. Giai thuong đuoc trao hai nam mot lan va vinh danh loi cam ket nghien cuu va khuyen khich phu nu nghien cuu khoa hoc cua Satter bang viec trao $5.000 cho mot phu nu co đong gop đang ke trong viec nghien cuu toan hoc.


Đong gop cho thoi sinh hoc = Co che chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la =

Chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la đuoc quan sat lan đau tien boi nha thoi sinh hoc nguoi Phap Jean-Jacques d'Ortous de Mairan vao the ky 18. Phuong phap nay quan trong cho viec quan sat nhip đieu sinh hoc hang ngay o thuc vat đen noi no đuoc menh danh la "ban tay cua đong ho sinh hoc". Tuy nhien, phai cho đen cong trinh đot pha cua Satter, co che phan tu cua hien tuong nay moi đuoc hieu ro.
Satter đa co gang giai ma cau truc va chuc nang cua pulvini, cac co quan van đong thuc vat giup la duoi ra va gap xuong đuoc tim thay o goc la va la chet. Baxac đinh rang nhung thay đoi ve nong đo ion kali va chloride trong pulvini gay ra su thay đoi lien tuc cua nuoc tham thau, hoac su thay đoi luong nuoc trong te bao. Pulvini chua hai loai te bao, flexor va extensor. Cong trinh cua Satter cho thay rang khi flexor hap thu cac chat hoa tan, bao gom nuoc, đe tang đo cung cua chung, extensor se mat ion va nuoc đe giam đo cung cua chung. Su thay đoi đo cung mot cach trai nguoc o extensor va flexor giup pulvinus đong mo đe nang va ha la chet.
Satter cung hop tac voi Richard Racusen tu Đai hoc Vermont đe nghien cuu nhung thay đoi sinh hoc trong đien the mang pulvini. Satter xac đinh rang nhung thay đoi trong đien the mang qua nhanh đe co the giai thich la do ion kali  di chuyen thu đong nhu đuoc bao cao trong cac giay to truoc đay cua ba. Bađa phat hien ra mot bom proton tieu ton nang luong loai bo cac proton (H+) khoi te bao, tao đieu kien cho nhung thay đoi nhanh chong quan sat đuoc cung nhu su thay đoi lien tuc cua ion kali. Do đo, Satter va Racusen xac đinh rang nhung thay đoi trong đien the mang thuc đay dong ion can thiet cho su chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la. Cac thi nghiem bo sung quan sat pH trong ca te bao flexor va extensor cua pulvini o cac đieu kien thi nghiem khac nhau (bong toi, anh sang trang, anh sang đo va anh sang đo xa) cho thay rang muc đo pH trong cac te bao flexor va extensor co moi quan he nghich đao. Tu nhung nghien cuu nay, Satter đa chung minh rang bom proton hoat đong trong cac te bao flexor khi o bong toi, con o anh sang thi hoat đong trong cac te bao extensor.


= Su đieu chinh cua cac te bao hinh bot =

Satter con phat hien them cac co che tao ra su chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la khop (đuoc đieu chinh cho phu hop) voi chu ky sang-toi. Ba đa chi ra rang nhung phytochrome, mot loai sac to khong on đinh trong thuc vat, la trung gian cho su thay đoi đien the mang cua pulvini khi gap anh sang đo va đo xa.
Phytochrome co hai dang đong phan xen ke la Pfr va Pr. Anh sang đo chuyen đoi phytochrome cua pulvinus thanh dang Pfr nham thuc đay qua trinh đong la, trong khi anh sang đo xa chuyen đoi photopigment thanh dang Pr va thuc đay qua trinh mo la. Phytochrome dang Pfr khu cuc mang te bao bang cach mo cac kenh ion kali va tao đieu kien cho ion kali chay trong khi Pr tang phan cuc mang te bao đe đong kenh ion kali va ngan dong ion. Trong suot 24 gio, luong anh sang đo va đo xa trong moi truong thay đoi, do đo dang phytochrome trong pulvinus cung thay đoi theo thoi gian, khien la cay mo hoac đong do chu ky anh sang moi truong.
Satter cung nghien cuu cac phuong phap đieu chinh chuyen đong cua la khac, bao gom anh huong cua anh sang xanh. Satter va cac đong nghiep đa chi ra rang anh sang xanh dan đen su dich chuyen pha trong chuyen đong cua la o ca cong va ban xe. Satter nhan thay rang viec tiep xuc voi anh sang xanh co the anh huong khi la cay duoi ra va thoi gian tiep xuc voi anh sang xanh xac đinh viec la duoi ra som hay muon hon du kien. Mac du cac nghien cuu nay tiet lo rang anh sang xanh co the thuc đay hoac tri hoan nhip đieu chuyen đong sinh hoc hang ngay cua la, nhung te bao trung gian cho phan ung nay khong đuoc phat hien cho đen mai sau nay.


Tham khao