Anastasius I (tieng Latinh: Flavius Anastasius Augustus, tieng Hy Lap: Αναστασιος; 430 – 518) la Hoang đe Byzantine tu nam 491 đen 518. Duoi trieu đai cua ong bien cuong Đe quoc Đong La Ma đa mo rong viec gia co lai cac cong su doc bien gioi, bao gom ca viec xay dung Dara, mot tien đon nham muc đich phan cong phao đai Nisibis cua nguoi Ba Tu. Ngoai ra trong thoi ky tri vi cua minh, ong con cho xay mot trong nhung thanh luy kien co nhat tren bien Adriatic la lau đai Durres o Durres.


Gia the Anastasius sinh ra tai Dyrrhachium khong ro ngay thang; nhung co le sinh ra trong khoang thoi gian khong muon hon vao nam 430 hoac 431. Ong chao đoi trong mot danh gia vong toc nguoi Illyria, Cha cua ong la Pompeius (sinh khoang 410), mot nha quy toc xu Dyrrachium va me la Anastasia Constantina (sinh khoang 410). Me ong la tin đo theo giao thuyet Arianus, em gai cua Clearchus cung la mot tin đo phai Arianus va la chau noi cua Gallus (sinh khoang 370), con trai cua Anastasia (sinh khoang 352) va chong, lan luot la con gai cua Flavius Claudius Constantius Gallus đong thoi la vo va ho hang cua Constantina.
Anastasius bam sinh co mot mat mau đen va mot mat mau xanh (loan sac to mong mat), cung vi ly do đo ma ong đuoc menh danh la Dicorus (tieng Hy Lap: Δικορος, "hai mat").


Gia toc Theo su sach cho biet thi Anastasius co mot nguoi anh ten Flavius Paulus tung giu chuc chap chinh quan La Ma vao nam 496. Co nguoi em dau ten Magna, la me ruot Irene va me vo Olybrius. Olybrius nay la con trai cua Anicia Juliana va Areobindus Dagalaiphus Areobindus. Con gai cua Olybrius va Irene đuoc đat ten la Proba. Ba ket hon voi Probus va la me cua Juliana. Nang ut Juliana nay ket hon voi Anastasius khac va la me cua Areobindus, Placidia va con ut Proba. Mot nguoi chau trai cua Anastasius la Flavius Probus, giu chuc chap chinh quan La Ma vao nam 502. Caesaria, em gai cua Anastasius ve sau ket hon voi Secundinus. Ho la cha cua Hypatius va Pompeius.. Flavius Anastasius Paulus Probus Moschianus Probus Magnus, chap chinh quan La Ma vao nam 518 đong thoi la chat cua Anastasius. Co con gai Juliana cua ong sau nay đuoc ga cho Marcellus, anh cua Hoang đe Justinus II. Su khuech truong gia toc con co the bao gom ung cu vien cho ngoi vi Hoang đe Đong La Ma.


Len ngoi Vao luc Hoang đe Zeno vua qua đoi nam 491, Anastasius khi ay đang giu chuc le quan (silentiarius) quyen cao chuc trong trong trieu, đuoc su ung ho cua Hoang hau Ariadne, goa phu cua Zeno cung đam trieu than than tin đa nhat tri chon ong len ngoi Hoang đe Đong La Ma hon la vi hoang than Longinus ben nha Zeno.
Ariadne lap tuc ket hon voi Anastasius 40 ngay sau khi lam le đang quang vao ngay 20 thang 5 nam 491. Trieu đai cua ong luc đau thuong xuyen bi xao tron boi cac cuoc chien noi bo lan ngoai bang va su sao lang ton giao, đe roi khoi đau cho thoi ky hung thinh cua Đe quoc Đong La Ma sau nay. Len ngoi o đo tuoi trung nien voi nhieu kinh nghiem chinh tri nen Anastasius tri vi rat đuoc long dan bang nhung viec ich loi nhu mien giam thue ma hop ly, cung co bo may chinh quyen, tang cuong binh bi cung kha nang đieu hanh chinh su cua Đe quoc mot cach tai tinh, khien cho Đe quoc Đong La Ma dan dan hoi phuc thuc luc va đat đen đinh cao duoi thoi Hoang đe Justinianus I.


Tri vi = Ngoai giao va chien tranh =
 
Anastasius tham gia vao cuoc chien tranh Isauria chong lai ke cuop ngoi Longinus va cuoc chien tranh Anastasius chong lai quan Sassanid Ba Tu.
Cuoc chien tranh Isauria (492-497) bi khuay đong boi phe canh Isauria ung ho Longinus, hoang đe cua Zeno đa tu choi cong nhan ngoi vi cua Anastasius. Tran Cotyaeum nam 492 đa pha vo thuc luc cua phe noi loan nhung cuoc chien tranh du kich van con tiep tuc o vung nui xu Isauria trong mot so nam nua.
Trong cuoc chien tranh Anastasius (502-505), Theodosiopolis va Amida bi quan Sassanid chiem đuoc, nhung cac tinh Ba Tu chiu ton that nghiem trong va quan Byzantine đa chiem lai Amida. Ca hai ben đeu kiet que khi hoa binh đuoc lap lai vao nam 506 dua tren co so nguyen trang. Anastasius sau đo cho xay dung mot phao đai kien co la Daras đe ngan nguoi Ba Tu tien vao Nisibis. Cac tinh vung Balkan đa bi quan đoi rut lui bo mac cho nguoi Slav va Bulgar tran vao tan pha, nham bao ve thanh Constantinopolis va cac vung phu can tranh nhung cuoc cong ham, Hoang đe ra lenh xay dung buc tuong thanh Anastasius keo dai tu Propontis đen Euxine.


= Noi tri va ton giao =
Ngay khi len ngoi đuoc it lau, Anastasius đa cho tien hanh cuoc cai cach tien te von bi suy sup mot phan trong the ky thu 5, he thong moi nay lien quan đen ba menh gia cua đong xu bang vang (đong solidus va 1/3 cua no) va nam đong xu bang đong (follis, tri gia 40 nummi va cac thanh phan cua no xuong mot nummus). Mot đong xu 40 nummi cua Anastasius đuoc mieu ta tren mat to tien giay 50 denar cua Macedonia ban hanh vao nam 1996.
Anastasius von la mot tin đo cua giao thuyet Miaphysite, dua theo nhung loi day cua Cyril thanh Alexandria va Severus thanh Antioch đa giang "Mot nhien tinh cua Chua Kito" trong su hop nhat ven toan nhan tinh va thien tinh, the nhung chinh sach Giao hoi cua ong lai kha on hoa; Hoang đe co gang duy tri nguyen ly Henotikon hay "Chi du Hop nhat" cua Zeno va su binh an cua Giao hoi. Đen khi xay ra nhung cuoc bieu tinh bao đong cua dan chung Byzantine moi buoc Anastasius phai tu bo chinh sach nay va cong nhan cuong linh cua Miaphysite. Hau qua la ong lam mat long cac tinh o chau Au, loi dung đieu nay mot nguoi đay tham vong ten la Vitalianus quyet đinh noi day chong lai trieu đinh, hon nua con phai nguoi sang cau cuu su tro giup cua bay nguoi "Hung" (514–515); cuoi cung cuoc noi loan đa bi tran ap thanh cong nho cong lao cua tuong Marinus đa gianh thang loi trong mot tran hai chien ac liet.


= Van đe ke vi =
Trong Anonymous Valesianus co nhac đen mot tai lieu noi ve su lua chon nguoi noi ngoi cua Anastasius ve van đe ke vi: Hoang đe khong biet chon ai trong so ba nguoi chau đe ke thua ngoi vi, do vay ong moi nghi ra mot cach la truoc tien đe mot buc chieu thu duoi mot cai truong ky va goi nhung nguoi chau ngoi vao may cai ghe trong phong; ngoai ra con hai cai ghe khac; ong tin rang nguoi chau nao ngoi len cai truong ky đac biet đo thi moi co tu cach ke vi. Tuy nhien, hai nguoi chau cua ong lai cung ngoi tren truong ky nay va mot nguoi nua voi buc chieu thu đuoc che giau van đe trong.
Roi sau khi đua van đe nay trong loi cau nguyen truoc Chua, Anastasius quyet đinh rang nguoi đau tien buoc vao phong cua ong vao sang hom sau se la vi Hoang đe tiep theo, va nguoi đo chinh la Justinus luc nay đang giu chuc truong quan ve binh trong cung. Tren thuc te, Anastasius co le chua bao gio nghi la se chon Justinus lam nguoi noi ngoi, nhung van đe đa đuoc ong xac nhan sau khi minh qua đoi. Vao cuoi đoi minh, Anastasius đa đe lai trong quoc kho voi so tien doi dao len đen 23.000.000 solidi hoac £ 320.000 luong vang la nen tang cho su thinh tri thoi Justinianus I. 
Anastasius mat ma khong co con cai noi doi o Constantinopolis vao ngay 9 thang 7 nam 518 va đuoc chon cat tai Nha tho cac Thanh Tong Đo.


Tham khao Chu thich


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Anastasius I tai Wikimedia Commons