Berlin (phat am tieng Đuc: [bɛɐˈliːn] ) la thu đo va cung la mot trong 16 bang cua Cong hoa Lien bang Đuc. Voi dan so hon 3,7 trieu nguoi, đay la thanh pho lon nhat cua Đuc va Lien minh chau Au. Nam o mien Đong Bac nuoc Đuc, Berlin la trung tam cua khu vuc đo thi Berlin-Brandenburg, trong đo co khoang 6 trieu nguoi đen tu hon 180 quoc gia tren the gioi. Nam trong vung Đong bang chau Au, Berlin bi anh huong boi khi hau on đoi theo mua. Khoang 1/3 dien tich cua thanh pho la rung, cong vien, vuon, song va ho, do đo thanh pho nay luon co bau khong khi trong lanh.
Đuoc ghi nhan lan đau tien vao the ky 13, Berlin tung la thu đo cua Vuong quoc Pho (1701–1918), Đe che Đuc (1871–1918), Cong hoa Weimar (1919–1933) va Đuc Quoc Xa (1933–1945). Vao nhung nam 1920, Berlin la thanh pho lon thu ba tren the gioi. Sau khi chien tranh the gioi thu hai ket thuc, thanh pho đa bi lien quan bon nuoc chiem đong, sau đo cac khu vuc do Anh, Phap, Hoa Ky chiem đong đuoc hop nhat va tro thanh Tay Berlin (thuoc Tay Đuc), đuoc bao quanh boi Buc tuong Berlin va phan con lai do Lien Xo chiem đong tro thanh Đong Berlin (thu đo cua Cong hoa Dan chu Đuc). Sau khi nuoc Đuc tai thong nhat ngay 3 thang 10 nam 1990, Berlin tro thanh thu đo cua lien bang Đuc, noi đat tru so cua 147 đai su quan nuoc ngoai. Sau Quyet nghi Thu đo cua Quoc hoi Lien bang Đuc (Deutsche Bundestag) vao nam 1991 thanh pho cung thuc thi chuc nang cua minh la tru so cua chinh phu va quoc hoi tu nam 1999.
Berlin la mot trung tam chinh tri, van hoa, khoa hoc quan trong cua chau Au. Đo thi lon nay la mot điem nut giao thong va mot trong nhung thanh pho thu hut đuoc nhieu khach du lich nhat cua luc đia gia nay. Nhieu truong đai hoc, vien nghien cuu, nha hat va vien bao tang tai Berlin co danh tieng quoc te.


Đia ly = Vi tri đia ly =
Berlin nam o phia Đong Bac nuoc Đuc va đuoc bao quanh boi tieu bang Brandenburg. Berlin cach bien gioi voi Ba Lan 70 km va la mot trong nhung khu vuc đong dan cu nhat nuoc Đuc.
Khu vuc Berlin ngay nay nam giua hai vung cao Barnim va Teltow. Trung tam lich su cua Berlin truoc đay be hon rat nhieu va đuoc hinh thanh trong mot thung lung, o ben bo song Spree tai noi hep nhat cua song nay. Song Spree chay tu huong Đong sang Tay va đo vao song Havel o tan cung phia tay cua quan Spandau. Song Havel chay theo huong Bac-Nam nay tao nen cac ho lon o Berlin nhu ho Tegeler hay ho Wannsee.
Phan lon khu vuc Berlin ngay nay nam o tren hai vung cao nay: phan lon cac quan Reinickendorf va Pankow nam tren Barnim, trong khi phan chinh cua cac quan nhu Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schoneberg va Neukolln thi nam tren Teltow.
Điem cao nhat cua Berlin la điem cao nhan tao Teufelsberg (114,7 m tren muc nuoc bien) đuoc đap len tu nhung đong đo nat sau Chien tranh the gioi thu hai va điem cao tu nhien Muggelberge (115,4 m) trong quan Treptow-Kopenick. Chieu dai nhat tu Đong sang Tay vao khoang 45 km, theo huong Bac-Nam khoang 38 km


= Khi hau =
Thanh pho nam trong vung khi hau on hoa. Nhiet đo trung binh ca nam o Berlin-Dalem la 9,2 °C va luong mua trung binh hang nam la 579 mm.
Cac thang nong nhat trong nam la thang 7 va thang 8 voi nhiet đo binh quan la 18,4 hay 17,8 °C, thang lanh nhat trong nam: thang 1 va thang 2, nhiet đo trung binh la 0,5 va 1,2 đo Celsius.
Thang 7 la thang co mua nhieu nhat, trung binh la 67 mm, thang co mua it nhat la thang 2, trung binh 36 mm.


Lich su Colln, phan cua thanh pho đoi Berlin-Colln đuoc nhac đen lan đau tien vao nam 1237, tiep theo đo la Berlin vao nam 1244. Hai thanh pho nam hai ben bo cua song Spree đuoc noi lien boi chiec cau bac qua song Spree đo la điem hep nhat cua song. Vao nam 1307, hai thanh pho co toa thi chinh chung.
Tu nam 1415 Friedrich I len lam Tuyen hau tuoc (Kurfurst) cua xu Brandenburg, tri vi lanh đia cho đen nam 1440. Dong doi nha Hohenzollern đong đo tai thanh Berlin cho đen nam 1918, đau tien la Tuyen hau tuoc cua xu Brandenbrg, roi la Vua cua Vuong quoc Pho va cuoi cung la Hoang đe cua Đe che Đuc.
Cuoc Chien tranh Ba muoi nam tu nam 1618 đen nam 1648 đa mang lai hau qua nang ne cho Berlin: 1/3 nha cua bi hu hong, dan so giam chi con mot nua. Friedrich Wilhelm (Brandenburg), đuoc biet duoi danh hieu đai tuyen hau (Großer Kurfurst), ke tuc su nghiep cua cha vao nam 1640. Ong bat đau mot chinh sach nhap cu va khoan dung ve ton giao. Tu nam sau đo cac thanh pho vung ngoai o Friedrichswerder, Dorotheenstadt va Friedrichstadt đuoc thanh lap.

O the ky 17, Berlin đuoc mo rong them ra cac khu vuc ngoai thanh. Nam 1701, Friedrich I đuoc tan phong lam vua Pho va đong đo tai Berlin. Ong ta xay dung mot so cung đien lon nhu Oranienburg, Charlottenburg va Vuong cung (Stadtschloss) Đong thoi Friedrich I cho lap đai lo Unter den Linden tren huong tay thanh pho Tu nam 1710 cac thanh pho Colln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt va Friedrichstadt đuoc sap nhap vao kinh đo Berlin. Moi truong van hoa cua Berlin cung đuoc mo rong voi viec Vien Han lam Nghe thuat Berlin va Vien Han lam Khoa hoc Berlin lan luot đuoc thanh lap vao cac nam 1696 va 1700. Sang thoi vua Friedrich II, Berlin đa tro thanh mot trong nhung trung tam cua trao luu triet hoc Khai sang chau Au, nhung thanh pho cung tung bi quan đoi Nga va Ao chiem đong trong Chien tranh Bay nam. Sau khi nguoi Phap đanh bai Pho trong Chien tranh Lien minh thu tu nam 1806, hoang đe Phap Napoleon Bonaparte đa dieu binh tai Berlin nhung khong chiem đong thanh pho. Đen nam 1815 Berlin tro thanh thu phu tinh Brandenburg tan lap.

Cuoc cach mang Cong nghiep đa thay đoi bo mat thanh pho vao the ky 19; kinh te va dan so Berlin đuoc mo rong đang ke va thanh pho tro thanh trong điem kinh te va trung tam đuong sat cua Đuc. Cac vung ngoai o moi đa đuoc hinh thanh lam gia tang dien tich va dan so Berlin. Vao nam 1861, cac khu vuc ngoai o Wedding, Moabit, Tempelhofer va Schoneberger đuoc sap nhap them vao Berlin. Vao nam 1871 Berlin tro thanh thu đo cua đe che Đuc moi đuoc hinh thanh. Đen nam 1881 thanh pho đuoc tach khoi tinh Brandenburg. Sau Đai chien the gioi lan thu nhat, vao nam 1918 nuoc Cong hoa Weimar đuoc thanh lap tai Berlin. Voi Luat Berlin Lon nam 1920, thanh pho nay đuoc mo rong them cac thanh pho lan can, cung nhu cac quan, huyen xung quanh Berlin. Khi đo dan so Berlin vao khoang 4 trieu nguoi.
Sau khi đang Quoc xa len nam quyen nam 1933, Berlin tro thanh thu đo cua Đe che thu ba. The van hoi mua he nam 1936 đuoc to chuc tai Berlin. Đang Quoc xa co lap nen cac ke hoach xay dung Berlin thanh thu đo Germania cua toan the gioi. Tuy nhien y đinh nay bi that bai do thua trong Đai chien the gioi lan thu hai.

Bom đan chien tranh đa pha huy phan lon cac khu vuc o Berlin. Vao ngay 16 thang 4 nam 1945, khi Hong quan Lien Xo phat đong chien dich Berlin. Quoc truong Adolf Hitler tu sat vao ngay 30 thang 4, va thu đo that thu vao ngay 2 thang 5 nam 1945. Sau khi Đuc Quoc xa đau hang, Berlin bi chia giong nhu toan the nuoc Đuc thanh 4 phan. Cac khu vuc đong chiem cua quan lien minh phuong tay: My, Anh va Phap tao thanh Tay Berlin, con khu vuc đong chiem cua Lien Xo tao thanh Đong Berlin. Tuy nhien mot bo lanh đao cho ca Berlin đuoc thanh lap boi 4 quan lien minh nay. Su khac biet ve đuong loi chinh tri giua quan đoi đong minh phuong tay va Lien Xo dan đen viec phong toa Tay Berlin vao nam 1948/1949. Quan đoi đong minh phuong tay đa tra loi hanh đong nay bang cach tiep te Berlin bang đuong khong.
Sau khi nuoc Cong hoa Lien bang Đuc đuoc thanh lap o Tay Đuc voi nen kinh te thi truong, va nuoc Cong hoa Dan chu Đuc đuoc thanh lap o Đong Đuc voi nen kinh te ke hoach tap trung, cuoc Chien tranh lanh tro nen sau sac hon ngay ca o Berlin. Trong khi nuoc Cong hoa Lien bang Đuc doi thu đo ve Bonn, luc đau đuoc xem nhu la mot giai phap tam thoi, thi Đong Berlin thanh thu đo cua nuoc Cong hoa Dan chu Đuc. Cao điem cua cuoc phan tranh Đong-Tay đuoc đat toi voi viec nuoc Cong hoa Dan chu Đuc dung len Buc tuong Berlin vao ngay 13 thang 8 nam 1961 chia cach Đong va Tay Berlin. Su đi lai giua hai khu vuc nay chi co the xay ra o mot so điem kiem tra nhat đinh.
Mai đen nam 1989, duoi ap luc đau tranh cua nhan dan Đong Đuc buc tuong thanh ngan cach moi bi pha bo. Vao nam 1990, hai nuoc Đuc tai thong nhat thanh nuoc Cong hoa Lien bang Đuc, va theo Hiep uoc Thong nhat Berlin tro thanh thu đo cua nuoc Đuc. Nam 1991 quoc hoi Đuc quyet đinh Berlin cung la tru so chinh phu cua Đuc. Bat đau tu ngay 1 thang 9 nam 1999 quoc hoi va chinh phu bat đau lam viec tai Berlin.


Dan so Theo thong ke, Berlin co tat ca 3.402.312 nhan khau vao thang 9 nam 2006. Trong so đo co 327.870 nguoi đuoc bao cao la that nghiep vao thang 1 nam 2005, chiem ti le 19,4%.
Vao thang 11 nam 2006 co 463.723 (13.9%) nguoi nuoc ngoai tu 185 nuoc song tai Berlin. Đo tuoi trung binh cua nguoi Berlin trong nam 2004 la 41,7 tuoi. Đieu nay tuong ung voi mot su gia tang o muc 2,5 tuoi trong vong 12 nam.


= Su phat trien dan so =

Nhung so lieu truoc nam 1860 đeu la du đoan. Cac so lieu sau nay do thong ke ghi lai.


Chinh tri Sau khi nuoc Đuc tai thong nhat vao ngay 3 thang 10 nam 1990, Berlin tro thanh mot tieu bang thanh pho đoc lap cua Đuc. Berlin đuoc chia ra thanh 12 quan. Ben canh đo, Berlin con la thu đo va tru so chinh phu cua nuoc Cong hoa Lien bang Đuc tu ngay 20 thang 6 nam 1991.


= Thu đo =
Nghi quyet Thu đo cua Quoc hoi Lien bang Đuc lan thu nhat sau tai thong nhat vao nam 1991 quyet đinh Berlin, thu đo cua lien bang, se la tru so cua Quoc hoi Lien bang, cua chinh phu lien bang va cua Hoi đong Lien bang. Tu nam 1994, tru so cua tong thong lien bang cung o tai Berlin. Trong nam 1999 mot phan lon chinh phu lien bang đa chuyen tu Bonn ve Berlin. Nhung Berlin khong phai la thu đo tap trung vi phan lon cac co quan lien bang nam o thanh pho Bonn truc thuoc lien bang hay la trong cac thanh pho khac.


= Tieu bang Berlin =

Tu khi tai thong nhat hai quoc gia Đuc vao ngay 3 thang 10 nam 1990, Berlin la mot tieu bang cua nuoc Cong hoa Lien bang Đuc. So quan truc thuoc Berlin đuoc giam tu 23 xuong con 12. Trong quoc hoi tieu bang Berlin, theo Hien phap cua Berlin la quyen luc lap phap, hien nay bao gom nghi si cua cac đang SPD, CDU, Đang Canh ta, Đang Xanh (Budnis 90/Die Grune) va FDP. Chinh phu tieu bang, quyen luc hanh phap, bao gom thi truong va đen 8 nghi si. Thi truong đuong nhiem đong thoi cung la nguoi đai dien cho tieu bang va thanh pho.


= Cac quan =
Sau cuoc cai cach vao ngay 2001 23 quan le cua Berlin truoc đay đuoc gop lai thanh 12 quan chinh nhu hien tai, bao gom: Mitte, Friedrichshain-Kreuzberg, Pankow, Charlottenburg-Wilmersdorf, Spandau, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof-Schoneberg, Neukolln, Treptow-Kopenick, Marzahn-Hellersdorf, Lichtenberg va Reinickendorf.


= Hanh chinh =
Vi Berlin la mot đon vi hanh chinh thong nhat nen cac quan khong phai la mot đon vi hanh chinh đoc lap va vi the ma phu thuoc nhieu vao quoc hoi tieu bang va cac co quan hanh chinh duoi quyen cua quoc hoi tieu bang giam sat cac quan tren binh dien hanh chinh. Mac du vay, moi quan đeu co đai dien nhan dan rieng, hoi đong nhan dan quan (Bezirksverordnetenversammlung) bau ra uy ban quan (Bezirksamt) bao gom quan truong va 5 thanh vien. Cac quan truong hop thanh Hoi đong quan truong, co chu tich la nguoi thi truong đuong nhiem, co van cho quoc hoi tieu bang.


= Huy hieu va co =
Bieu tuong cua Berlin la mot con gau mau đen đang đung voi luoi mau đo va mong vuot mau đo, con đuoc goi la Con gau Berlin. Nguon goc cua con gau bieu tuong khong đuoc biet ro. Nguoi ta phong đoan rang bieu tuong nay co the xuat phat tu nguoi thanh lap hau quoc Brandenburg: Albrecht Gau hay xuat phat tu dien đat cach phat am cua ten thanh pho. Con gau đuoc nhin thay lan đau tien tren con dau vao nam 1280. Tuy vay, mai đen the ky 19 Con gau Berlin moi vuot qua đuoc chim đai bang Brandenburg tro thanh huy hieu cua thanh pho. Co tieu bang Berlin co hinh con gau tren nen trang va 2 vach đo o phia tren va phia duoi. Huy hieu tieu bang la con gau tren khien bac phia tren co mot vuong mien vang.


= Thanh pho ket nghia =
Berlin ket nghia voi: 


Kinh te Tong san pham noi đia cua Berlin trong nam 2022 la 179,4 ti Euro. Đe so sanh: tieu bang Brandenburg đat 79,8 ti Euro voi khoang 2/3 dan so.
Tren 79% doanh nghiep thuoc vao khu vuc thu ba. Đong co kinh te chinh hien nay la khu vuc dich vu voi 670.000 lao đong chiem 40% trong tong so lao đong o Berlin (2021).
Siemens AG la hang thiet bi cong nghiep lon nhat cua CHLB Đuc va chau Au, cac tru so quoc te cua Siemens đong o Berlin va Munchen.


= Truyen thong =

Berlin la tru so cua rat nhieu đai phat thanh va truyen thong đia phuong cung nhu toan lien bang. Ben canh cac đai truyen hinh nhu TV.Berlin hay Welt tai Berlin con co nhieu đai phat thanh tu nhan. Cac đai phat thanh va truyen hinh thuoc nha nuoc nhu RBB, Deutsche Welle TV va DeutschlandRadio cung co tru so tai Berlin. Gop phan vao tam quan trong chinh tri cua thu đo la cac "studio thu đo" cua cac đai phat song tren toan lien bang nhu ARD, ZDF hay RTL.
Đa so nhat bao đuoc phat hanh tai Berlin. Cac bao lon nhat la Berliner Zeitung, Berliner Morgenpost cung nhu la Tagesspiegel, ca ba đeu co mot phan lon chuyen ve Berlin. Co tam quan trong tren toan lien bang la to taz tu do canh ta, to Welt bao thu, tuan bao bao thu canh ta Junge Freiheit, to Neues Deutschland thien ve Đang Canh ta. Ngoai ra o Berlin con co cac to bao kho nho B.Z., Bild Berlin va Berliner Kurier.
Ben canh đo la co nhieu bao chuyen đang quang cao nhu Berliner Woche hay Berliner Abendblatt; ngoai ra con co nhieu tap chi thanh pho nhu der Tip hay The Berliner.
Berlin cung la tru so cua nha xuat ban Walter de Gruyter va Springer Nature.


= Ban le =
Trung tam Thuong mai Đong Xuan (Dong Xuan Center) la mot trung tam ban buon do nguoi Viet đieu hanh tren đuong Herzbergstrasse o quan Lichtenberg thuoc Berlin. Đay đuoc xem la trung tam thuong mai lon nhat cua nguoi Viet tai Đuc va la cho A chau lon nhat thanh pho.


Ton giao Hon 60% dan cu Berlin khong đang ky ton giao. He phai ton giao lon nhat la Giao hoi Tin Lanh tai Đuc (EKD) chiem 18,7% dan so nam 2010, theo sau la Cong giao chiem 9,2%. Khoang 2,7% dan so theo cac he phai Kito giao khac (chu yeu la Chinh thong giao va cac nhom Tin Lanh).
Nam 2009 Berlin co khoang 249.000 nguoi Hoi giao co đang ky thanh vien. Giua nam 1992 va 2011, dan so Hoi giao tang gan gap đoi. Co hon 80 thanh đuong Hoi giao, 10 hoi đuong Do Thai giao, va 2 ngoi chua Phat giao toa lac tai Berlin.


Van hoa va danh lam thang canh Voi vai tro thu đo, Berlin la noi tap trung nhieu đia điem van hoa giai tri, cong trinh the thao quan trong cua đat nuoc, đong thoi cung la đia điem đuoc lua chon đe to chuc nhieu su kien chinh tri va the thao quoc te. 


= Nha hat, hoa nhac va hop xuong =
Berlin noi tieng voi rat nhieu san khau. Noi tieng nhat la Berliner Ensemble, Volksbuhne (San khau Nhan dan) o Rosa-Luxemburg-Platz (Quang truong Rosa Luxembourg), Palast Berlin, Schaubuhne am Lehniner Platz, Theater des Westens (Nha hat Phuong Tay), GRIPS Theater, Renaissance-Theater (Nha hat Phuc Hung) va Deutsches Theater Berlin (Nha hat Đuc Berlin). Ngoai ra Berlin con co 3 nha hat opera: Staatsoper Unter den Linden (Nha hat opera quoc gia Unter den Linden), Deutsche Oper Berlin (Nha hat opera Đuc o Berlin) va Komische Oper Berlin (Nha hat opera hai Berlin). Đuoc to chuc hang nam o Berlin la Lien hoan phim quoc te Berlin Berlinade voi giai thuong Con Gau Vang.
Ben canh đo Berlin cung co nhieu đoan hoa nhac va hop xuong. Ngoai Berliner Philharmoniker, Staatskapelle Berlin va Berliner Sinfonie Orchester, o Berlin con co nhieu đoan hoa nhac va hop xuong cua cong ty Rundfunk Orchester und Chore GmbH.


= Vien bao tang =
Berlin co nhieu vien bao tang. Ngay tu nam 1841, hon đao vien bao tang (Museuminsel) đuoc bao boc boi song Spree va kenh đao Kupfergraben đa đuoc quy đinh tro thanh "mot quan cong hien cho nghe thuat va khoa hoc nghien cuu thoi Co đai" qua mot sac lenh cua vua. Trong thoi gian sau đo nhieu vien bao tang đa đuoc thanh lap nhu Altes Museum (Vien bao tang Cu) trong Lustgarten, Neues Museum (Vien bao tang Moi), Alte Nationalgalerie (Phong trung bay tranh Quoc gia Cu), Bodenmuseum va Pergamonmuseum. Cac vien bao tang nay chu yeu trung bay hien vat cua thoi Co đai. Đao vien bao tang đa đuoc đua vao danh sach di san van hoa the gioi cua UNESCO nam 1999.
Ngoai hon đao vien bao tang nay Berlin con co nhieu vien bao tang khac voi nhieu chu đe đa dang. Gemaldegalerie (Phong trung bay tranh), Neue Nationalgalerie (Phong trung bay tranh Quoc gia Moi) la cac vien bao tang nghe thuat, Bauhaus-Archiv la mot vien bao tang kien truc. Vien bao tang Lich su Đuc (Deutsches Historisches Museum) trong Zeughaus tren đuong Unter den Linden minh hoa 2000 nam lich su Đuc. Vien Bao tang Do Thai (Judisches Museum) trung bay trong mot phong trien lam co đinh lich su Do Thai-Đuc trong khoang thoi gian tuong tu. Lau đai đi san Grunewald chua đung mot bo suu tap tranh đuoc lua chon cua thoi gian tu the ky 15 đen the ky 19. Tap trung trong Berlin-Dahlem la nhieu vien bao tang ve dan toc hoc. Vien bao tang ve Bo An ninh Quoc gia ngay xua cua nuoc Cong hoa Dan chu Đuc đuoc thanh lap trong khu Lichtenberg, tren khu đat cua Bo An ninh Quoc gia ngay xua. Vien bao tang tai Checkpoint Charlie trung bay cac khoang khac tu lich su chia cat nuoc Đuc. Tu nam 2005, o gan Potsdamer Platz (Quang truong Potsdam) la tuong đai ky niem nhung nguoi Do Thai o chau Au đa bi giet chet cua tac gia Peter Eisenman.

Quy ve Nghe thuat Pho do lien bang va tat ca cac tieu bang cung tai tro co tru so chinh tai Berlin. Quy ung ho cho Lau đai va Vuon hoa Pho Berlin-Brandenburg cung co nhieu tru so quan trong o Berlin. Ca hai quy quan ly, gin giu, cham soc va bo sung hien vat van hoa cua vuong quoc Pho ngay xua trong cac co so co tam quan trong quoc te.
Quy bao tang thanh pho Berlin hop nhat cac vien bao tang co nhieu truyen thong khac cua Berlin. Quy đuoc thanh lap vao ngay 23 thang 6 nam 1995 nay la vien bao tang thanh pho lon nhat Đuc. La Vien bao tang Tieu bang ve Nghe thuat va Lich su Berlin, vien bao tang nay hinh thanh chu yeu la tu viec sap nhap Markisches Museum – thanh lap nam 1974 – va Berlin Museum (Vien bao tang Berlin) – thanh lap nam 1962. Nhieu bo suu tap, mot phan đa thanh hinh ngay tu the ky 19, la tu lieu cho tat ca cac linh vuc phat trien cua Berlin mot cach rat đa dang, tu nhung dau vet đinh cu đau tien cua con nguoi trong Thoi ky Đo đa cho đen hien nay.


= Kien truc =

Cong Brandenburg (Brandenburger Tor) đuoc xay dung trong khoang thoi gian tu 1788 đen 1791 la bieu trung cua Berlin va cung la tuong trung cua su chia cat nuoc Đuc trong qua khu. Cong nay dua theo cong Propylaea cua Acropolis o Athena, phia tren co mot co xe tu ma voi nu than chien thang Victoria. That ra nguoi sang tao ra cong Brandenburg Johann Gottfried Schadow đa nghi đen nu than hoa binh Eirene khi xay dung cong trinh nay. Cong nam o cuoi đuong Unter den Linden ve phia tay, con đuong chay dai cho đen đao vien bao tang tren song Spree va Nha tho chinh toa Berlin. Ranh gioi giua hai nuoc Đuc chay qua đay cho đen khi tai thong nhat Đuc vao ngay 3 thang 10 nam 1990.
Nam trong khu vuc nay la Nha hat Quoc gia Unter den Linden (Staatsoper Unter den Linden) đuoc xay dung nam 1743 theo phong cach Rococo, Thu vien Quoc gia Berlin (Staatsbibliothek zu Berlin) đuoc kien tao trong khoang tu 1774 đen 1780, Zeughaus Berlin kieu Baroque đuoc xay dung tu 1695 cho đen 1706 theo ban ve cua Andreas Schluter va Nha tho thanh Hedwig, nha tho chinh cua giao khu cong giao Berlin. Nha tho Phap (Franzosicher Dom) tren Gendarmenmarkt đa la trung tam cua Khu pho Phap trong the ky 17. Truong Đai hoc Humboldt Berlin khanh thanh nam 1809, noi nha triet hoc Wilhelm Friedrich Hegel đa tung giang day va la noi đa đao tao 27 nguoi nhan giai thuong Nobel.
Tai đuong Unter der Linden, kien truc su Christian Daniel Rauch đa dung nen mot buc tuong tuyet hao, cho thay vua Friedrich II Đai Đe (tri vi: 1740–1786) tren lung ngua. Mot con đuong mua sam đuoc ua chuong o Berlin la Kurfurstendamm voi rat nhieu khach san, cua hang va nha hang. Nha tho Tuong niem Hoang đe Wilhelm (Kaiser-Wilhelm-Gedachtniskirche) đuoc xay dung tu 1891 đen 1895, bi pha huy trong Chien tranh the gioi thu hai. Nha tho nay nam o cuoi đai lo ve huong đong. Phan thap đo nat con lai đuoc giu nguyen nhu đai ky niem.

Đuong noi dai Kurfurstendamm ve phia đong la Tauentzienstraße, noi co Trung tam mua sam phuong Tay (Kaufhaus des Westens – KaDeWe), trung tam mua sam lon nhat tren luc đia chau Au, va Europa-Center đuoc xay dung tu 1963 cho đen 1965. Trai dai ve huong đong bac voi chieu dai 3 km la cong vien lon nhat Berlin: Vuon thu Lon (Großer Tiergarten).
Gan Cong Brandenburg la hoi truong Kongresshalle đuoc kien tao nam 1957 va Nha Quoc hoi Đe che (Reichtagsgebaude) đuoc xay trong khoang thoi gian tu 1884 cho đen 1894. Toa nha nay bi hu hai nang trong cuoc hoa hoan vao ngay 27 thang 2 nam 1933 va cung bi hu hai nhieu trong Chien tranh the gioi thu hai. Tu nam 1999 toa nha nay la tru so cua Quoc hoi Lien bang Đuc. Cung đang đen tham la Lau đai Bellevue đuoc xay dung nam 1785, noi o mua he cua hoang tu August Ferdinand, em trai cua vua Friedrich II Đai đe (Friedrich der Großen), ngay nay la dinh tong thong lien bang Đuc.

Orianienburger Straße (Đuong Orianienburg) truoc Chien tranh the gioi lan thu hai la trung tam cua Khu pho Do Thai. Nam trong nhung no luc tai kien thiet la viec tai tao Hoi Đuong Do Thai Moi (Neue Synagoge) đa bi hu hai nang do bom trong Chien tranh the gioi thu hai. Tai khanh thanh vao nam 1995, Hoi Đuong Do Thai nay la trung tam cua nghien cuu va gin giu van hoa Do Thai. Nam ve huong bac la nghia trang Do Thai lau đoi nhat cua thanh pho: Nghia trang Do Thai Berlin-Mitte. Nghia trang đuoc biet đen nhieu hon rat nhieu la Nghia trang Do Thai Berlin-Weißensee, la nghia trang Do Thai lon nhat chau Au.
Nam ve phia đong cua hai nhanh song Spree bao boc lay đao Spree la Quang truong Alexander (Alexanderplatz) voi nhieu cua hang va nha hang, ngay gan đay la Thap truyen hinh Berlin cao 368 m, cong trinh kien truc cao nhat Berlin, Nha tho Đuc ba (Berlin) (Marienkirche (Berlin)) va Toa thi chinh Berlin (Rotes Rathaus). Đang đen tham quan trong trung tam phia đong Berlin la khu pho co Prenzlauer Berg va cac con đuong mua sam Schonhauser Alle va Kastanienallee. Tu nam 2006 Cung đien Cong hoa (Palast der Republik) bi đap bo. Theo ke hoach, Humboldtforum) se đuoc tai xay dung tai đay cho đen nam 2021.
Quang truong Potsdam (Potsdamer Platz) la mot trong điem giao thong trong trung tam Berlin voi nhieu đuong lon toa ra tu đay. Quang truong đuoc xay dung theo lenh chieu chi cua vua Pho Friedrich Wilhelm I vao nam 1741. Vao nam 1923, lich su truyen thanh o Đuc bat đau trong Nha Vox (Vox-Haus) o ngay gan đay. Cho đen nam 1940, Quang truong Potsdam la quang truong co mat đo giao thong cao nhat chau Au.

 
Nam 1961 Quang truong Potsdam bi chia cat boi Buc tuong Berlin va vi the khu vuc nay suy sup. Tu vai nam nay, noi Buc tuong Berlin truoc kia đuoc xay cat ngang qua quang truong đuoc đanh dau bang cach lot đa. Viec 
xay dung cac nha cao tang o Quang truong Potsdam sau ngay tai thong nhat voi rat nhieu cua hang va quan an đa phat trien noi đay tro thanh chiec cau noi giua 2 nua thanh pho đa tung bi chia cat.
Trong khu Berlin-Charlottenburg la San van đong Olympia Berlin đuoc xay dung cho The van hoi mua he nam 1936 cung nhu la Thap truyen thanh Berlin cao 150 m, đuoc xay dung trong khoang thoi gian 1924-1925 nhan dip Trien lam Truyen thanh Quoc te ( IFA) lan thu ba va đa nhanh chong tro thanh bieu tuong cho Berlin. Cac thang canh khac cua thanh pho la Lau đai Charlottenburg (Schloss Charlottenburg) đuoc bat đau xay dung nam 1695, mot cong trinh xay dung tieu bieu theo kieu Baroque cua dong ho Hohenzollern voi bo suu tap tranh co tam quan trong lon, Thanh Spandau va Lau dai Tegel (cung đuoc goi la Lau đai Humbolt) đuoc xay dung theo phong cach co đien, đa tung la coi cu ngu cua nha nghien cuu tu nhien va đia ly Alexander von Humboldt.


= Van hoa đai chung =
 


= Cong vien =

Berlin la mot thanh pho xanh: Ben canh nhieu khu rung rong trong vung phia tay va đong nam thuoc thanh pho, Berlin con co mot loat cong vien lon va hau nhu toan bo đuong pho đeu co cay trong doc theo. Hon 2.500 vuon hoa, khu nghi ngoi va cong vien xanh co dien tich tong cong tren 5.500 hecta tao nen nhieu kha nang nghi ngoi va su dung thoi gian ranh roi đa dang.

Ngay trong trung tam thanh pho la Vuon thu Lon (Großer Tiergarten). Cong vien nay la cong vien lau đoi nhat va voi 210 hecta cung la cong vien lon nhat va quan trong nhat cua Berlin, đa đuoc tao dang trong tien trinh cua hon 500 nam qua. Nguyen thuy ngay xua la mot khu rung rong truoc thanh pho, đuoc gioi quy toc vuong quoc Pho dung đe san ban va cuoi ngua, cong vien dan dan bi bao boc boi thanh pho lien tuc phat trien. Ngay nay cong vien trai dai tu Nha ga Vuon thu Berlin cho đen Cong Brandenburg va nam ngay canh khu vuc cua quoc hoi va chinh phu. Mot vai đuong lon cat xuyen qua Vuon thu Lon, trong đo la Đuong ngay 17 thang 6 la truc đong-tay. Cac đuong nay gap nhau tai Ngoi sao Lon (Großer Stern), o chinh giua la Đai Chien thang (Siegessaule) đuoc xay dung tu nam 1939. Vuon thu Lon đuoc tao dang theo quang canh cong vien tu nhien: Đac trung cua cong vien nay la cac bai co rong lon co nhieu cum cay va nhieu đuong nuoc xuyen qua cung nhu la ho voi đao nho va nhieu cau cung nhu đai lo. Nhieu vuon hoa nhu Vuon Anh, đao Luisen va Vuon Hong tao thanh cac điem nhan ve mat vuon cay canh.

Cong vien Treptow (Treptower Park) trong vung đong nam Berlin, ben canh Vuon Thu, la mot trong nhung cong vien quan trong nhat cua thanh pho. Cong vien đuoc kien tao tu 1876 đen 1882 boi giam đoc xay dung cong vien đau tien cua Berlin Gustav Mayer va la đia điem trung bay cua Trien lam Nghe nghiep Berlin Lon nam 1896. Cong vien nam canh song Spree nay la mot trong nhung đia điem dao choi đuoc nguoi dan Berlin ua thich nhat, khong nhung chi vi Nha hang Zenner đuoc Carl Ferdinand Langhans xay nam 1821/1822, thoi đay co ten la Quan an canh song Spree (Gasthaus an der Spree).
Mot điem đac biet trong cac cong vien la Vuon Thuc vat Berlin (Botanischer Garten Berlin). Nam trong khu vuc tay nam cua thanh pho, ben canh muc đich chinh la phuc vu khoa hoc (vuon thuoc ve truong Đai hoc Tu do Berlin), vuon cung đuoc su dung nhu cong vien nghi ngoi. Tien than cua vuon truoc đay đa co tu nam 1697 tren khu đat cua Kleinstpark ngay nay trong Schoneberg. Viec xay dung cong vien moi tai Dahlem bat đau tu nam 1897. Voi mot dien tich tren 43 hecta va vao khoang 22.000 loai cay khac nhau, vuon thuc vat nay thuoc vao trong so cac vuon thuc vat lon nhat va quan trong nhat tren toan the gioi va lon nhat chau Au. Nha Nhiet đoi cao 25 m, rong 30 m va dai 60 m la nha kinh trong cay lon nhat the gioi.

Ngoai ra Berlin co hai vuon bach thu: Vuon Bach thu Berlin (Zoologischer Garten Berlin) va Vuon Thu Berlin (Tierpark Berlin). Vuon bach thu Berlin o Charlottenburg đuoc khanh thanh ngay tu nam 1844 la vuon bach thu lau đoi nhat cua Đuc va đong thoi cung la vuon co nhieu loai thu nhat tren the gioi (khoang 14.000 con thu cua 1.500 loai). Vuon Thu Berlin tre tuoi hon rat nhieu va viec thanh lap vuon bach thu nay ham on su chia cat nuoc Đuc sau Chien tranh the gioi thu hai: Vi Vuon Bach thu Berlin nam trong khu vuc cua quan đoi Anh nen thu đo cua nuoc Cong hoa Dan chu Đuc khong co mot co so bach thu rieng. Vi the ma Vuon thu Berlin đuoc thanh lap nam 1954 o Friedrichsfelde. Voi dien tich 160 hecta, vuon bach thu nay la vuon bach thu lon nhat chau Au.
Nhieu vuon hoa khac co anh huong lon đen guong mat xanh cua Berlin: ben canh cac vuon hoa trong lau đai Charlottenburg, lau đai Glienicke va tren Đao Cong (Pfaueninsel) (hai đia điem cuoi la di san van hoa cua UNESCO) la cac vuon hoa lich su Lustgarten, Cong vien Viktoria (Viktoriapark), Cong vien Rudolph Wilde (Rudolph-Wilde-Park) va Cong vien Schiller (Schillerpark) cung nhu nhieu cong vien nhan dan lon khac. Ngoai ra o phia nam cua thanh pho la Vuon Britz (Britzer Garten), đa la noi Trien lam Vuon Lien bang nam 1985. Đoi trong ve phia đong la Cong vien Marzahn (Erholungspark Marzahn) rong 20 hecta, đuoc khanh thanh nam 1987 cho Trien lam Vuon Berlin. Moi đuoc kien tao la Cong vien Buc tuong (Mauerpark), Cong vien Tu nhien Sudgelande (Natur-Park Sudgelande), Cong vien Ga Gorlitz va Cong vien Vong cung Spree (Spreebogenpark) gan Nha ga Chinh va khu vuc cac co quan cua chinh phu.


= Thoi gian nhan roi va nghi ngoi =

Vao khoang 18% dien tich cua thanh pho Berlin la rung. Phong lam nghiep cua thanh pho quan ly dien tich rung trong thanh pho lon nhat Đuc (khoang 29.000 hecta). Đuoc biet đen nhieu nhat chinh la Grunewald chay dai tu chuoi ho Grunewald cho đen song Havel ve phia tay.
Ho Wann Lon (Große Wannsee) co song Havel chay xuyen qua chiem mot dien tich 260 hecta. Voi ho nay, khu Zehlendorf, mot khu dan cu đuoc ua chuong, co khu nghi ngoi đuoc yeu thich nhat Berlin bao gom cac loai the thao tren mat nuoc, đi thuyen du ngoan va bai tam Wannsee.
Ho Muggel (Muggelsee) va đoi Muggel nam trong vung đong nam cua Berlin la điem du ngoan đuoc yeu thich trong suot ca nam. Bai tam Rahnsdorf la điem thu hut khach trong may thang mua he. Ho Muggel la ho lon nhat cua Berlin. Ho chiem dien tich 7,4 km² (dai nhat 4,3 km, rong nhat 2,6 km) va sau đen 8 m. Ho thuong đuoc goi la Ho Mugel Lon va no co nguoi anh em la Ho Muggel Nho chi co dien tich 0,16 km². Ho nay va cac ngon đoi Muggel nam o ria phia nam, voi đo cao 115,4 m la điem cao nhat Berlin, thanh hinh trong The Pleistocen. Thap Muggel tren suon đoi phia nam cua đoi Muggel Nho đuoc xay moi tu 1959 đen 1961. Đung tren thap nay co the nhin thay bao quat tu cac ho va cac khu rung trong vung phu can cho đen hinh dang thanh pho Berlin o chan troi.


= The thao =

O Berlin co rat nhieu đoi the thao, nhung phan lon đeu mang tinh nghiep du. Tuy nhien cung co cac đoi the thao chuyen nghiep nhu đoi bong đa Hertha BSC va Union Berlin, đoi khuc con cau tren bang Eisbaren Berlin (dich: "Bay gau trang Berlin"), va đoi bong ro Alba Berlin. Co đen ba đoi bong đai dien cho Berlin trong Giai vo đich bong chuyen lien bang. Noi tieng nhat co le la SC Charlottenburg. Cac van đong vien bong nuoc cua đoi Wasserfreunde Spandau 04 thuong xuyen la vo đich bong nuoc Đuc tu 1979 cho đen 2005, chi voi mot ngoai le duy nhat trong nam 1993.
Hang nam, o Berlin đuoc to chuc giai Ma-ra-tong noi tieng the gioi Berlin-Marathon. Tran chung ket cua Giai vo đich bong đa the gioi 2006 đa dien ra tai đay vao ngay 9 thang 7 nam 2006. San van đong Olympia đa đuoc sua chua lai toan bo nhan dip nay. Trong nam 2009 Giai vo đich đien kinh the gioi 2009 se đuoc to chuc tai đay.


= Am thuc =
Nen am thuc Berlin voi nhieu net rieng biet cung la mot trong nhung yeu to thu hut khach du lich toi thanh pho.


Co so ha tang = Giao thong cong cong =

Phuc vu cho giao thong cong cong noi thanh la 15 đuong S-Bahn (do Cong ty TNHH S-Bahn Berlin van hanh) cung nhu la 9 đuong tau đien ngam, 22 đuong tau đien, 150 tuyen xe buyt va 6 tuyen pha (tat ca đeu đuoc van hanh boi Cong ty Cac Xi nghiep Giao thong Berlin Berliner Verkehrsbetriebe – BGV).
Noi thanh đuoc cat xuyen theo huong đong – tay boi đuong tau đien đuoc xay dung tren cao, chay song song voi S-Bahn cung nhu voi giao thong khu vuc va xa giao thong xa. Đuong tau đien nay noi Nha ga Berlin Wetskreuz voi Nha ga Berlin Ostkreuz, chay qua cac nha ga Berlin-Charlottenburg, Berlin Zoologischer Garten, Nha ga Chinh Berlin, Friedrichstraße, Quang truong Alexander va Nha ga Đong (Ostbahnhof). Tuyen tau đien ngam so 9 đam nhan phan lon nhat cua luong hanh khach giao thong tren truc bac – nam, đuoc bo sung boi tuyen S-Bahn bac – nam mot phan chay ngam duoi đat. Tuyen S-Bahn cat tuyen tau đien noi tren tai Nha ga Friedrichstraße. Bao boc noi thanh la tuyen tau đien vong đai. Tat ca cac tuyen khac đeu cat ngang tuyen nay.
2006, Nha ga Chinh Berlin đuoc đua vao su dung. Voi nha ga nay, giao thong tau hoa vung va xa lan đau tien co mot nha ga trung tam o Berlin theo cai goi la Phuong an Nam. Tu thoi điem đay, giao thong xa phan lon đuoc dan tu Nha ga Sudkreuz Berlin duoi Đuong ham Vuon thu qua Nha ga Chinh berin cho đen Nha ga Gesundbrunnen Berlin. Cac tuyen đuong tau hoa cua Cong ty Tau hoa Đuc (Deutsche Bahn) phuc vu cho giao thong vung.


= Đuong cao toc =
 
Noi thanh đuoc bao boc tu phia tay boi mot vong cung xa lo (A 100 – vong đai thanh pho Berlin), trong tuong lai se đuoc bo sung thanh mot vong tron vanh đai va se la mot vanh đai xa lo thanh pho.
Tu A 100 co cac đuong cao toc sau đay trong pham vi thanh pho di ve huong Vong đai Berlin:

A 111 đi huong tay-bac (huong Hamburg va Rostock).
A 113 đi huong đong-nam (huong Dresden va Cottbus). Đuong cao toc nay hien nay chi moi bat đau o Nga ba Treptow, o phia cuc đong-nam cua thanh pho. Cho đen nam 2007 khoang đuong tu giao lo voi A 100 (bat đau tu Nga ba Neukoln) cho đen ranh gioi thanh pho Berlin se đuoc xay dung xong).
A 115 đi huong tay-nam (huong đi Hanover va Leipzig).
Them vao đo con co đuong cao toc A 114 tu phia bac thanh pho đi huong ra đuong cao toc A 10 (đi Stettin).


= Giao thong đuong thuy noi đia =
Berlin nam trong trung tam cua khu vuc đuong nuoc lien bang phia Đong. Giao thong thuy co ba đuong thuy đen Berlin, trong đo quan trong nhat la đuong lien ket thong qua song Havel, kenh đao Elbe-Havel va kenh đao Mittelland đi đen song Elbe va Bien Bac hay song Weser va song Rhein. Chi đuoc mo rong co gioi han va co mat đo giao thong it hon la đuong thuy Spree-Oder nhu la đuong lien ket qua song Spree đen song Oder va đen Schlesien.
Bon cang co the su dung đe chuyen tai: Cang Đong (Osthafen), Cang Kolln Moi (Neukolln), Cang Nam cung nhu Cang Tay. Cang cuoi cung nam trong vung Berlin-Moabit, vung ranh cua noi thanh Berlin va la cang lon va quan trong nhat trong so bon cang. Cang bao gom mot trung tam hang hoa va tiep van (logistics) tao kha nang chuyen tai giua tau thuy noi đia, tau hoa va xe tai.


= Cang hang khong =

Hien tai Berlin va Brandenburg đang mo rong san bay Schonefeld, xay dung San bay quoc te Berlin-Brandenburg đe tro thanh san bay lon nhat nuoc Đuc, (san bay lon nhat nuoc Đuc hien nay la Cang hang khong Frankfurt-Main).
Voi Phi truong Johannisthal khanh thanh vao nam 1909, Berlin đa co phi truong đau tien cua nuoc Đuc (đong cua vao nam 1995).


= Đien luc =
Viec cung cap đien o Berlin co mot vai tinh đac biet. Trong Chien tranh the gioi thu hai đa co ke hoach cung cap đien cho Berlin tu nha may đien Dessau thong qua mot đuong day đien cao the mot chieu ngam duoi đat. Cong viec xay dung đuoc bat đau vao nam 1943 nhung khong con co the đua vao su dung.
Trong thoi gian chia cat, Tay-Berlin bi cat khoi mang luoi đien cua vung chung quanh. Thuc hien viec cung cap đien la cac nha may nhiet đien nam trong khu vuc cua thanh pho nhu nha may đien Rueter-West, Wilmersdorf va cac nha may phat đien khac. Đe lam đem cho nhung luc cao tai, nhieu ac quy đa đuoc lap đat trong mot so nha may đien tu nhung nam 1980. Thong qua may đoi chieu chung đuoc noi voi mang luoi đien va trong thoi gian thap tai đuoc nap đien, trong thoi gian cao tai se phat đien.
Mai đen 1993 đuong day đien ket noi voi vung chung quang bi cat vao nam 1952 moi đuoc tai ket noi. Trong cac quan phia tay cua Berlin gan nhu tat ca cac đuong day đien đeu đuoc chon ngan duoi đat,chi co mot đuong day 380 kV va mot đuong day 110 kV la đuong day tren cao, dan tu nha may đien Rueter ra đen đuong cao toc thanh pho. Xuyen qua Berlin la đuong day đien xoay chieu 380 kV dai nhat Đuc va co nhieu kha nang la đuong day đien đat tien nhat Đuc.


Nghien cuu va đao tao = Đai hoc va nghien cuu =

Berlin la noi tap trung cac co so khoa hoc va nghien cuu đong nhat chau Au. Trong thanh pho tron 200.000 sinh vien hoc tai tong cong 4 truong đai hoc tong hop (Universitat), 3 truong đai hoc nghe thuat, 7 truong đai hoc thuc hanh (Fachhochschule) va 30 truong đai hoc tu nhan (2023).
Chi rieng 4 truong đai hoc tong hop Berlin đa co 110.000 sinh vien (2023/24). Đo la cac truong:

Đai hoc Tu do Berlin (Freie Universitat Berlin) voi 40.000 sinh vien;
Đai hoc Humboldt Berlin (Humboldt-Universitat zu Berlin) voi 35.000 sinh vien;
Đai hoc Ky thuat Berlin (Technische Universitat Berlin) voi 35.000 sinh vien va;
Đai hoc Nghe thuat Berlin (Universitat der Kunste Berlin) voi 4.500 sinh vien.
Khoa Y cua truong Đai hoc Tong hop Tu do va cua truong Đai hoc Humbolt đuoc sap nhap vao nam 2003 tro thanh Charite – Universitatsmedizin Berlin, la khoa Y lon nhat chau Au voi 4 co so.
Hon 65.000 nhan vien giang day, nghien cuu va lam viec tai hon 70 co so nghien cuu đoc lap voi cac truong đai hoc va do nha nuoc tai tro. Cac to chuc nghien cuu lon tren binh dien quoc gia cung co nhieu vien tai Berlin nhu Vien Fraunhofer, Helmholtz, Leibnitz va Max Plack cung nhu la nhieu bo lien bang khac nhau voi tong cong 8 vien nghien cuu. Phan lon cac co so nghien cuu đeu tap trung o Berlin-Buch, Berlin-Charlottenburg, Berlin-Dahlem, Berlin-Mitte cung nhu la o đia điem tap trung danh cho khoa hoc va kinh te o Adlershof: WISTA.
Hang nam co tron 2,5 ti Euro tien nha nuoc đuoc đau tu ho tro.


= He thong truong pho thong =
Truong pho thong co so o Berlin bao gom 6 lop, tiep theo đo la he thong truong pho thong trung hoc đuoc chia lam ba loai: Hauptschule (het lop 9), Realschule (het lop 10) va Gymnasium (het 12). Trong thang 2 nam 2004 mot đao luat giao duc moi đuoc thong qua. Mot so cai cach chinh bao gom:

rut ngan thoi gian hoc het pho thong tu 13 nam xuong con 12 nam;
giam tuoi nhap hoc xuong con nam tuoi ruoi;
thi tot nghiep pho thong (Zentralabitur) bao gom tieng Đuc (van), toan va ngoai ngu thu nhat;
tu do bao chi cho cac loai bao cua hoc sinh.


= Nguoi đoat giai Nobel =


Tham khao Lien ket ngoai Trang chinh thuc cua tieu bang Berlin
Berlin City Panoramas - Hinh anh tu Berlin (tieng Anh) (tieng Đuc)