Khom Cau Đuc la mot loai dua đac san cua tinh Hau Giang, thuoc giong dua gai (hay con goi la dua nu hoang, dua Queen). Khom Cau Đuc la cay trong chu luc cua tinh Hau Giang, thuong đuoc trong chu yeu tai xa Tan Tien, Vi Thanh, Hoa Tien, Vi Thanh va thi tran Vinh Vien huyen Long My. Nam 2014, Khom Cau Đuc đa đuoc Cuc So huu Tri tue, Bo Khoa hoc Cong nghe cap giay chung nhan bao ho đoc quyen.


Ten goi va lich su Khom Cau Đuc đuoc nguoi dan xa Hoa Tien bat đau trong tu nhung nam 1930, do thay cay dua co giong tot, chiu đuoc đat phen, man cua song Cai Lon nen nguoi dan xa Hoa Tien bat đau trong khom doc hai bo song Cai Lon. Ten "Khom Cau Đuc" do mot so nguoi dan trong loai khom nay, thuong mang ra chiec cau be tong giua song Cai Lon lam noi tap ket khom cua nong dan ban cho mot so thuong lai.
Vao nam 2014, Cuc so huu Tri tue cung voi Bo Khoa hoc Cong nghe cap giay chung nhan bao ho đoc quyen vao nam 2014 va đuoc cap Giay chung nhan đang ky đia ly vao thang 11 nam 2020. 
Tu nam 2008 đen nam 2011, So Khoa hoc va Cong nghe Hau Giang đa trien khai du an xay dung mo hinh ung dung khoa hoc ky thuat phat trien vung chuyen canh cay khom Queen sach benh o Hau Giang. Đen vai nam sau, co mot thac si đa mo mot du an xay dung vung chuyen canh cay khom Cau Đuc sach benh theo tieu chuan VietGAP.
Tinh đen nam 2020, dien tich trong khom Cau Đuc tai Vi Thanh, Hau Giang len đen 1.600 ha, nang suat trung binh khoang 16 tan/ha. Theo đe an mo rong, phat trien cay khom Cau Đuc, tong dien tich du kien tai Vi Thanh len 2.000ha tai cac xa Tan Tien, Hoa Tien, Hoa Luu, Vi Tan..


Mo ta Khom Cau Đuc la mot giong cua dua gai (hay con goi la dua Queen). Khom Cau Đuc co quanh nam, mot nam co hai mua trai chin. Tuy nhien, thoi điem mua trai chin vu khoang tu thang 2 đen thang 3 am lich. Rieng trai khom nghich vu, thuong se chin vao khoang thang 7 đen thang 8 am lich. Khom Cau Đuc khac voi nhung trai dua o cac noi khac, co vi ngot thanh, hinh dang thanh nha, cuong ngan, loi nho, mat hoi sau. Khom Cau Đuc co the đe tu 10 đen 15 ngay ma khong bi thoi.
Khom Cau Đuc thuong đuoc trong vao thang 6, thang 7 đoi voi khom chinh vu, thang 10, 11 đoi voi khom trai vu. Cay khom thuong đuoc trong tren đat đuoc chia theo tung lo, moi lo đuoc phan cach boi mot con muong. Khom Cau Đuc thuong co chieu cao trung binh la 1.5 – 2 m va co trong luong trung binh tu 1.5 kg – 2 kg.
Hau Giang tuy la vung đat bi xam nhap man kha cao, tuy nhien cay khom Cau Đuc co the trong đuoc va phat trien tai Hau Giang.


Kinh te va phat trien Khom Cau Đuc tuy de trong, nhung nguoi dan tai Hau Giang thuong lay choi nach cua khom vu truoc, trong cho khom vu sau nen trai khom thuong bi nho, gay ra sau, benh rat nhieu va cho nang suat cua khom Cau Đuc thuong rat thap, khoang 16 tan/ha. Nhung nam 1980, khom Cau Đuc đuoc xuat khau sang Lien Xo, tong dien tich trong khom Cau Đuc tai Vi Thanh len đen 3.600 ha, nhung đen nam 2020, dien tich trong khom giam xuong con 1.600 ha. Tinh đen nam 2013, tong san luong khom Cau Đuc len đen 26.000 tan.
Tren toan tinh Hau Giang hien nay co đen 2.000 ha khom Cau Đuc va sap toi du kien se đinh huong len 3.000 ha. Mot so hop tac xa nhu Thanh Thang, Thanh Tien,  Vinh Phat đuoc thanh lap đe phat trien giong khom Cau Đuc. Trong đo, hop tac xa Thanh Thang đa tao ra mot so san pham che bien tu khom nhu : ruou khom, mut khom, siro khom, nuoc mau, dua chua,...
Mot so ho dan tan dung ray khom đe lam điem du lich sinh thai va to chuc homestay.


Che bien Khom Cau Đuc khong chi dung đe an tuoi ma con đuoc che bien thanh mut khom, nuoc khom, keo khom, ruou khom. Ngoai ra, con co mot so mon an đuoc lam tu khom Cau Đuc, nhu banh xeo cu hu khom, khom xao tep.


Tham khao