Kinh di (tieng Anh: horror film) la mot the loai phim tim cach khoi goi noi so o khan gia bang nhung hinh anh, tao hinh đang so hay hu doa bat ngo nham muc đich giai tri.
Phim kinh di thuong kham pha chu đe đen toi va co the lien quan đen cac đe tai xuc pham. Nhung yeu to rong bao gom quai vat, su kien khai huyen va tin nguong ton giao hoac dan gian. Nhung ky thuat lam phim kinh di đa đuoc chung minh la kich thich phan ung tam ly o khan gia.
Phim kinh di đa ton tai hon mot the ky. Nhung nguon cam hung so khai truoc khi đien anh phat trien gom co van hoa dan gian, tin nguong ton giao va me tin cua cac nen van hoa khac nhau cung nhu van hoc gothic va kinh di cua cac tac gia nhu Edgar Allan Poe, Bram Stoker va Mary Shelley. Tu nguon goc cua phim cam va chu nghia bieu hien Đuc, kinh di chi tro thanh mot the loai co he thong sau khi phim Dracula (1931) ra đoi. Nhieu tieu the loai noi len trong nhung thap ky tiep theo, gom co cac dong phim kinh di the xac, kinh di hai, chat chem, kinh di sieu nhien va kinh di tam ly. The loai nay đuoc san xuat tren toan the gioi, đa dang ve noi dung va phong cach giua cac khu vuc. Phim kinh di đac biet noi bat trong đien anh Nhat Ban, Han Quoc, Y va Thai Lan cung nhieu quoc gia khac.
Mac du la đoi tuong gay tranh cai ve mat xa hoi va luat phap do chu đe cua chung, mot so phim va nhuong quyen kinh di đa gat hai thanh cong lon ve mat thuong mai, tac đong đen xa hoi va cho ra đoi mot so bieu tuong van hoa đai chung.


Đac trung The Dictionary of Film Studies đinh nghia phim kinh di la đai dien cho "chu đe đen toi va ghe tom, tim cach khoi goi nhung phan ung so hai, khung bo, ghe tom, gay soc, hoi hop va tat nhien la kinh di tu khan gia." Trong chuong "The American Nightmare: Horror in the 70s" tu cuon Hollywood from Vietnam to Reagan (2002), nha phe binh phim Robin Wood nhan đinh rang điem chung giua cac bo phim kinh di la "trang thai binh thuong bi quai vat đe doa." Khai niem nay đa đuoc mo rong them boi cuon The Philosophy of Horror, or Parodoxes of the Heart cua Noel Carroll, ong nhan xet them rang "su ghe tom phai gay thu vi, bang chung la su pho bien cua the loai nay."
Nha su hoc Gary Don Rhodes giai thich rang truoc khi phim Dracula (1931) ra rap, y tuong va thuat ngu cua phim kinh di van chua ton tai duoi dang mot the loai co he thong, du cho cac nha phe binh đa su dung thuat ngu "kinh di" đe mieu ta cac bo phim trong nhung bai phe binh truoc khi Dracula ra rap. "Kinh di" la mot thuat ngu đuoc dung đe mo ta nhieu y nghia. Nam 1913, Moving Picture World đinh nghia "kinh di" la trinh bay "nhung tu nhan mac ao soc, sat nhan tho dan da đo, 'nhung ke tong tien' cuoi nhan nho, ke say ruou giet nguoi". Mot vai tua phim khoi goi tinh kinh di nhu The Hand of Horror (1914) - mot bo phim tam ly tinh cam ve ten trom cuop mat em gai cua minh. Trong thoi ky phim cam, thuat ngu kinh di đuoc dung đe mo ta moi thu, tu "cac canh chien đau" trong nhung bo phim đe tai chien tranh cho đen nhung truyen phim hay ve nghien ma tuy. Rhodes ket luan rang thuat ngu "phim kinh di" hay "phim đien anh kinh di" khong đuoc su dung trong đien anh thoi ky đau.
Dong phim bi an đang thinh hanh va thong tin ve viec Dracula đuoc quang ba la phim bi an đeu binh thuong, mac du cot truyen cua tieu thuyet, vo kich va bo phim dua tren yeu to sieu nhien. Newman đa thao luan ve the loai trong cuon Companion to Horror cua Vien phim Anh, trong đo ong luu y rang phim kinh di o thap nien 1930 rat de phan đinh, song sau thap ky đo "su khac biet cang bi xoa nhoa va phim kinh di cang it giong mot the loai rieng biet hon, thay vi mot hieu ung co the đuoc trien khai trong bat ky loi ke chuyen hay mau ke chuyen nao".
Nhieu van pham khac nhau ve dong phim tu Altman, Lawrence Alloway (Violent America: The Movies 1946-1964 vao nam 1971) va Peter Hutchings (Approaches to Popular Film vao nam 1995) ngu y rang viec xem cac bo phim theo vong đoi lap voi cac the loai se de dang hon, đe xuat xem phim đam chem nhu mot vong se đat tac pham vao khia canh kinh te cua nganh cong nghiep đien anh, nhan su tham gia vao cac ky nguyen tuong ung cua chung cung nhu cach tiep thi, trinh chieu va phan phoi cac bo phim. Trong mot bai luan Mark Jancovich đa nhan đinh rang "chang co 'niem tin chung' đon gian nao nhu ve nhung gi tao nen the loai kinh di" giua ca nguoi ham mo va cac nha phe binh cua dong phim. Jancovich nhan thay nhung bat đong ton tai tu nhung khan gia muon tu tach biet minh. Đieu nay co pham vi tu nhung nguoi ham mo cac the loai khac nhau co the xem mot bo phim nhu Alien (1979) la thuoc ve khoa hoc vien tuong, va nhom nguoi ham mo kinh di choi bo tac pham la khong thuan ca hai the loai tren. Nhung cuoc tranh cai tiep theo ton tai giua nhung nguoi ham mo cua dong phim voi cac đinh nghia ca nhan ve phim kinh di "đich thuc", chang han nhu nhung nguoi ham mo ung ho cac nhan vat nhu Freddy Kruger cua loat phim A Nightmare on Elm Street, trong khi bo phan nguoi ham mo khac tu tach minh ra khoi cac nhan vat va loat phim, chu trong nhung đao dien theo truong phai auteur nhu Dario Argento, con nhung nguoi ham mo khac lai coi phim cua Argento la qua đai chung, ho thich cac bo phim underground hon. Andrew Tudor đa viet trong cuon Monsters and Mad Teachers: A Cultural History of the Horror Movie rang "The loai la cai ma chung ta tin vao".


= Ky thuat lam phim =

Trong mot nghien cuu cua Jacob Shelton, nhieu cach ma khan gia bi thao tung thong qua cac bo phim kinh di đa đuoc nghien cuu chi tiet. Khong gian am la mot trong nhung phuong phap nhu the, co the gop phan gay ra phan ung, khien mat cua nguoi xem ngung di chuyen va nhin mo ho vao bat ky thu gi trong khung hinh – mot buc tuong, hoac khoang trong mau đen trong bong toi.
Jump scare la mot trope cua phim kinh di, trong đo su thay đoi đot ngot trong hinh anh kem theo am thanh lon nham gay bat ngo cho nguoi xem. Ki thuat nay cung co the bi lat đo đe tao ra su cang thang, noi ma khan gia co the cam thay but rut va kho chiu hon bang du đoan mot pha jump scare.
Guong thuong đuoc su dung trong phim kinh di đe tao chieu sau thi giac va tao dung cang thang. Shelton nhan đinh rang nhung chiec guong thuong xuyen đuoc su dung trong phim kinh di đen muc khan gia co đieu kien đe so chung, va viec lat đo ky vong cua khan gia ve mot canh jump scare trong guong co the lam tang cang thang. Bo hep khung hinh va canh can cung thuong đuoc su dung; chung co the gay cang thang va lo au bang cach khong cho phep nguoi xem nhin xa hon nhung thu xung quanh nhan vat chinh.


= Am nhac =

Am nhac la mot thanh phan chu chot cua phim kinh di. Trong cuon Music in the Horror Film (2010), Lerner viet: "nhac phim kinh di thuong khien chung ta cam thay bi đe doa va kho chiu" va co chu đich nhan manh bau khong khi đuoc tao ra trong hinh anh va chu đe. Tinh nghich tai, vo đieu thuc va thu nghiem voi am sac la nhung đac thu đien hinh ma cac nha soan nhac su dung trong nhac phim kinh di.


= Đe tai =

Trong cuon Dark Dreams, tac gia Charles Derry cho rang phim kinh di tap trung vao ba đe tai lon: kinh di nhan cach, kinh di Armageddon va kinh di ac quy. Kinh di nhan cach bat nguon tu cac bo phim lay quai vat la trung tam cua cot truyen, chang han nhu quai vat Frankenstein co tam ly khien chung thuc hien nhung hanh vi kinh khung khiep khong dien ta noi, tu ham hiep, phan xac va giet nguoi ac dam. Nhung tac pham quan trong khac cua loai hinh nay la phim Psycho cua Alfred Hitchcock, ke ve nhung ten sat nhan tam than khong mang ve ngoai cua mot con quai vat. Nhom 'Armageddon' thu hai đao sau vao noi so huy diet quy mo lon, gom khong chi cac tac pham khoa hoc vien tuong ma con la su kien tu nhien, chang han nhu The Birds (1963) cua Hitchcock. Nhom cuoi cung cua "Fear of the Demonic" (Noi so ac quy) la nhung cau chuyen sinh đong ve cac nghi le cua satan, phu thuy, tru ta ngoai nhung hinh thuc tho cung truyen thong, nhu the hien trong cac bo phim nhu The Exorcist (1973) hoac The Omen (1976).
Mot so nha phe binh cho rang phim kinh di co the la phuong tien đe kham pha nhung xu huong van hoa, chinh tri va xa hoi đuong thoi. Nha hoc thuyet đien anh Jeanne Hall nhat tri voi viec su dung phim kinh di đe giam bot qua trinh hieu cac van đe bang cach dung nhung yeu to quang hoc cua chung. Viec su dung phim kinh di co the giup khan gia hieu ro ve cac su kien lich su quoc te xay ra truoc đo, chang han nhu mo ta nhung đieu khung khiep cua chien tranh Viet Nam, Holocaust, đai dich AIDS tren toan the gioi hay chu nghia bi quan hau 11/9. Trong nhieu truong hop, viec thao tung kinh di trinh bay nhung đinh nghia van hoa khong chinh xac, chua thiet lap mot hinh mau ma mot nguoi co lien quan đen van hoa cu the trong cuoc song cua ho.


Lich su Trong cuon sach Caligari's Children: The Film as Tale of Terror (1980), tac gia Siegbert Solomon Prawer cho rang nhung nguoi muon tra cuu phim kinh di theo con đuong lich su tuyen tinh (nhac đen cac nha su hoc va nha phe binh nhu Carlos Clarens) luu y rang vi luc bay gio mot bo phan khan gia xem phim cua Tod Browning lam co Bela Lugosi thu dien theo huong qua suc nghiem tuc, cac tac pham khac tu nhung quoc gia khac xem chung la gieu nhai, nhu đe giai tri cho thieu nhi hoac hoi tuong hoai niem. John Kenneth Muir trong cuon sach cua minh ve lich su phim kinh di trong nhung thap ky sau cua the ky 20 đa nhac lai nhan đinh nay, cho rang phim kinh di phan anh noi lo ve "tuoi tac va khan gia cua ho" va ket luan rang "neu kinh di khong lien quan đen đoi song thuong nhat... thi no chang đang so gi".


= Nhung anh huong va bo phim đau tien =
Nhung niem tin vao sieu nhien, ac quy va ma đa ton tai trong van hoa dan gian va ton giao cua nhieu nen van hoa trong nhieu the ky; nhung đe tai nay se tiep tuc tro thanh mot phan khong the thieu cua dong phim kinh di. Vi du, zombie co nguon goc tu van hoa dan gian Haiti. Truoc khi đien anh phat trien vao cuoi thap nien 1890, dong van hoa pham gothic đa đuoc phat trien. The loai gom co Frankenstein (1818) va nhung truyen ngan cua Edgar Allan Poe (ve sau se đuoc chuyen the thanh phim). Vao cuoi thap nien 1800 va đau thap nien 1900, nhieu tac pham gia tuong kinh di quan trong se đuoc phat trien hon bao gio het. Mac du khong phai tat ca chung đeu la nhung truyen thuan kinh di, nhung nhung yeu to kinh di cua chung van ton đong trong van hoa đai chung, voi nhung tinh tiet co đinh tro thanh yeu to chinh trong dong phim đien anh kinh di.
Nha phe binh kiem tac gia Kim Newman mieu ta Le Manoir du diable cua Georges Melies la bo phim kinh di đau tien, so huu cac yeu to se tro thanh chat lieu chinh trong the loai nay: hinh anh ac quy, hon ma va lau đai ma am. Đien anh đau the ky 20 đa cho ra đoi đong đao tac pham, mot so truyen đa đuoc dung thanh phim chi trong vai thang sau khi ra mat. Trong so đo co cac phim ban chuyen the cua Poe đuoc thuc hien o Phap va Hoa Ky, cho đen cac ban phim chuyen the Frankenstein đuoc thuc hien o Hoa Ky va Y. Tac pham đuoc chuyen the nhieu nhat trong so nay la Bac si Jekyll va ong Hyde (1886), voi ba phien ban chi tinh rieng trong nam 1920.
Đien anh Đuc so khai lien quan đen nhung cau chuyen kieu nhu Poe, chang han nhu Der Student von Prag (1913) ma Paul Wegener lam đao dien kiem thu vai. Wegner tiep tuc thuc hien nhung bo phim tuong tu nhu Der Golem und die Tanzerin va cac bo phim xoay quanh Golem. Nhung dien vien khac đong trong cac bo phim tuong tu o thoi đai nay gom co Werner Krauss va Conrad Veidt (nhung nguoi thu vai chinh trong Das Cabinet des Dr. Caligari), dan đen nhung vai dien tuong tu trong cac tac pham khac cua Đuc. F. W. Murnau cung lam đao dien ban chuyen the cua Nosferatu (1922), bo phim ma Newman mieu ta "la tac pham chuyen the Dracula len man anh duy nhat chu yeu chu trong đen yeu to kinh di, tu nhung ngoai hinh giong chuot va than hinh gay go cua nhan vat, tham chi con hon ca Caligari, bo phim la "khuon mau cua phim kinh di."


= Thap nien 1930 =

Sau thanh cong cua vo kich Dracula (1927) tren san khau Broadway, Universal Studios đa chinh thuc mua ban quyen cua ca vo kich va tieu thuyet. Sau buoi trinh lang Dracula vao ngay 12 thang 2 nam 1931, bo phim nhan đuoc nhung nhan xet ma cac tac gia cua cuon sach Universal Horrors ghi chep la "đeu tich cuc, tham chi mot so con tan duong". Thanh cong ve mat thuong mai lam cho Universal bat ngo, khien hang nay tien hanh san xuat tac pham tuong tu la Frankenstein (1931). Frankenstein cung chung minh suc hut voi Universal, dan đen ca Dracula va Frankenstein đeu bien cac dien vien đong chinh thanh ngoi sao đien anh: lan luot la Bela Lugosi va Boris Karloff. Karloff đong vai chinh trong phan phim tiep theo cua cua Universal la The Mummy (1932); Newman mieu ta la hang phim biet "cai ma ho đang nhan đuoc", tao bo cuc cho bo phim gan voi cot truyen cua Dracula. Lugosi va Karloff con đong chung trong mot so ban chuyen the cua Poe o thap nien 1930.
Sau khi trinh chieu Dracula, The Washington Post nhan đinh thanh cong phong ve cua bo phim đa dan đen mot chuoi cac bo phim tuong tu, con The New York Times nhan xet trong mot bai viet tong quan nam 1936 rang Dracula va su xuat hien cua phim co tieng đa bat đau "chien thang lon thuc su cua nhung tac pham giat gan ma quai nay". Cac hang phim khac (Metro-Goldwyn-Mayer, Paramount Pictures va Warner Bros.) bat đau phat trien nhung du an kinh di cua rieng ho. Universal cung se san xuat tiep mot so phim kinh di cho đen giua thap nien 1930.
Nam 1935, chu tich Edward Shortt cua BBFC đa viet "mac du mot hang muc rieng đa đuoc thiet lap danh cho nhung bo phim [kinh di] nay, nhung toi rat tiec khi biet rang chung đang gia tang... Toi hy vong rang cac nha san xuat va buon phim se chap nhan loi canh bao nay va han che loai đoi tuong nay cang nhieu cang tot." Vi Vuong quoc Anh la mot thi truong quan trong đoi voi Hollywood, cac nha san xuat cua My đa lang nghe loi canh bao cua Shortt, va roi so luong phim kinh di do Hollywood san xuat tut giam vao nam 1936. An pham thuong mai Variety đua tin rang viec Universal Studios tu bo phim kinh di sau khi phat hanh Dracula's Daughter (1936) la do "cac nuoc chau Au, đac biet la Anh co thanh kien voi loai san pham nay [sic]." Cuoi thap ky nay, viec tai chieu Dracula va Frankenstein co loi nhuan la đong luc đe Universal san xuat Son of Frankenstein (1939) co su gop mat cua Lugosi va Karloff, khoi đau cho su hoi sinh cua dong phim kinh di ma se tiep dien vao giua thap nien 1940.


= Thap nien 1940 =

Sau thanh cong cua Son of Frankenstein (1939), nhung bo phim kinh di cua Universal nhan đuoc cai ma tac gia Rick Worland cua The Horror Film goi la "lan gio thu hai" va cac bo phim kinh di tiep tuc đuoc san xuat voi toc đo chong mat vao giua thap nien 1940. Universal đa xem xet nhung đac tinh kinh di o thap nien 1930 cua ho đe phat trien cac phan phim hau truyen moi nhu loat phim The Invisible Man va The Mummy. Universal nhan thay tiem nang cua viec đua nam dien vien Lon Chaney, Jr. tro thanh minh tinh moi thay the Karloff vi Chaney chua thanh danh trong cac phim hang A hoac B. The roi Chaney, Jr. tro thanh mot ngoi sao kinh di cua thap nien nho thu dien cac bo phim trong loat The Wolf Man, the hien mot so nhan vat quai vat cua Universal. Hang phim B-Picture cung phat trien nhung bo phim bat chuoc phong cach san xuat phim kinh di cua Universal. Karloff đa hop tac voi Columbia Pictures, anh nhan vai trong nhieu bo phim khac nhau voi dang nhan vat kieu "khoa hoc đien" khoi đau voi The Man They Could Not Hang (1939), con Lugosi hop tac luan phien giua Universal va cac xuong phim nho nhu Producers Releasing Corporation (PRC) voi The Devil Bat (1941) va Monogram voi 9 phim truyen đien anh.
Thang 3 nam 1942, nha san xuat Val Lewton ket thuc quan he hop tac voi nha san xuat phim đoc lap David O. Selznick đe lam viec cho Charles Koerner cua RKO Radio Pictures, tro thanh truong mot bo phan moi đuoc thanh lap đe phat trien cac bo phim truyen kinh di hang B. Theo nha bien kich DeWitt Bodeen va đao dien Jacques Tourneur, o tac pham kinh di đau tien cua Lewton la Cat People (1942), Lewton muon tao ra mot so điem khac biet so voi phim kinh di cua Universal, khi Tourneu mo ta la tao ra "cai gi đo thong minh va hop gu". Lewton phat trien mot loat phim kinh di cho RKO ma Newman mo ta la "nha nhan, đay am anh, thi vi", con nha phe binh phim Roger Ebert xem nhung bo phim ma Lewton san xuat vao nhung nam 1940 la "[nhung] buoc ngoat trong lich su đien anh Hoa Ky". Mot so phim kinh di cua thap nien 1940 vay muon tu Cat People, chuyen ke ve mot nhan vat nu lo so rang minh thua huong khuynh huong bien thanh quai vat hoac co gang bat chuoc phong cach hinh anh bong toi cua phim. Tu nam 1947 đen 1951, Hollywood hau nhu khong lam phim kinh di moi. Nguyen nhan la boi doanh thu tut giam manh, dan đen viec cac hang phim lon va nho tai chieu nhung bo phim kinh di cu cua ho trong thoi ky nay thay vi lam nhung bo phim moi.


= Thap nien 1950 =
Đau thap nien 1950 chi co so it phim kinh di gothic đuoc phat trien, truoc khi cac bo phim gothic cua Hammer Film Productions cong chieu, luc đau Hammer bat đau phat trien cac bo phim khoa hoc vien tuong kieu My vao đau thap nien 1950 nhung roi chuyen sang the loai kinh di voi cac bo phim co mau la  The Curse of Frankenstein va Dracula (1958). Nhung bo phim nay đa cho ra đoi hai ngoi sao phim kinh di: Christopher Lee va Peter Cushing, lam cho Hammer san xuat nhieu phim kinh di hon trong thap ky nay.
Mot trong nhung bo phim kinh di giau anh huong nhat thap nien 1950 la The Thing from Another World (1951), khi Newman cho rang vo so bo phim kinh di khoa hoc vien tuong cua thap nien 1950 se theo phong cach cua tac pham. Trong 5 nam sau khi phat hanh The Thing From Another World, gan nhu moi bo phim lien quan đen nguoi ngoai hanh tinh, khung long hoac di nhan phong xa se đuoc xu ly bang cac nhan vat boc truc nhu trong phim. Nhung bo phim co ma ca rong, nguoi soi va quai vat Frankenstein cung chua cac yeu to khoa hoc vien tuong cua thoi đai nay, chang han nhu nhung nhan vat co tinh tiet cot truyen tuong tu nhu Bac si Jekyll va ong Hyde. Phim kinh di cung mo rong hon nua sang cac san pham quoc te vao nua cuoi thap nien 1950, voi cac bo phim thuoc the loai nay đuoc lam o Mexico, Y, Đuc va Phap.


= Thap nien 1960 =
Phim kinh di thay đoi đang ke vao nam 1960, cu the la voi phim cua Psycho (1960) cua Alfred Hitchcock dua tren tieu thuyet cua Robert Bloch. Newman nhan đinh rang bo phim đa nang cao y tuong ve mot ke giet nguoi hang loat đa nhan cach, tao nen sac thai cho dong phim o tuong lai ma truoc đay von chi đuoc nhac thoang qua trong cac bo phim tam ly tinh cam va noir. Viec Psycho ra đoi dan đen su ra đoi cua nhung tac pham đien anh tuong tu ve chung loan than cua cac nhan vat va su tai xuat ngan ngui cua cai ma Newman mo ta la nhung bo phim kinh di "an tuong, co tham my" chang han nhu The Innocents (1961) cua Jack Clayton va The Haunting (1963) cua Robert Wise. Newman đa mo ta Rosemary's Baby (1968) cua Roman Polanski la bo phim kinh di "chan đong" khac cua thap nien 1960 sau Psycho.
Roger Corman đa hop tac voi AIP đe lam House of Usher (1960), tu đay cho ra đoi mot so ban chuyen the truyen cua Poe do Corman thuc hien vao thap nien 1960, va đem đen cac vai dien cho cac ngoi sao kinh di lon tuoi nhu Karloff va Chaney, Jr. Nhung bo phim nay đuoc lam đe canh tranh voi nhung bo phim kinh di mau cua Anh tu Hammer o Vuong quoc Anh voi cac ngoi sao kinh di Cushing va Fisher (đong loat phim Frankenstein tiep dien tu nam 1958 đen 1973). Cuoc canh tranh voi Hammer vao giua nhung nam 1960 o Vuong quoc Anh xuat hien them cai ten Amicus Productions, hang cung lam phim truyen co Cushing va Lee gop mat. Giong nhu Psycho, Amicus lay y tuong tu cac nguon truyen đuong đai nhu Bloch (The Skull (1965) va Torture Garden (1967)), lam cho Hammer chuyen the tac pham cua nhieu tac gia cung thoi hon.
Black Sunday (1960) cua Mario Bava đanh dau su gia tang bao luc tren man anh lon. Nhung bo phim kinh di truoc đay cua Anh bi cat nhung canh đam mau o lan đau phat hanh hoac đuoc goi y thong qua ke chuyen, trong khi Psycho goi y tinh bao luc thong qua dung phim nhanh. Nguoc lai, Black Sunday mieu ta bao luc thuan tuy. Muc đo bao luc nay sau đay đuoc the hien trong cac tac pham khac cua Bava va cac bo phim Y khac nhu giallo cua Dario Argento va Lucio Fulci. Nhung tac pham đoc lap khac cua My o thap nien 1960 co nhieu canh mau me hon đuoc the hien trong cac bo phim thuoc mot the loai ma sau nay đuoc mo ta la phim kinh di mau me, voi nhung tac pham cua Herschell Gordon Lewis nhu Blood Feast, con Newman nhan thay rang buoc đot pha thuc su cua nhung bo phim đoc lap nay la Night of the Living Dead (1968) cua George A. Romero, đat ra mot goc nhin moi cho phim kinh di - goc đo nghi ngo cac nhan vat co tham quyen, pha vo nhung đieu cam ky cua xa hoi va cham biem giua cac tinh tiet co đinh giau tinh hoi hop hon.


= Thap nien 1970 =

Nha su hoc John Kenneth Muir mieu ta thap nien 1970 la "thoi ky thuc su chiet trung" đoi voi đien anh kinh di, ong ghi nhan su ket hop giua nhung no luc moi me va mang tinh ca nhan hon trong phim, đong thoi nhung no luc khac la hoi sinh cua cac nhan vat cu đa xuat hien tu nhung nam 1930 va 1940. Night of the Living Dead so huu cai ma Newman mo ta la "anh huong bung chay cham" o cac bo phim kinh di cua thoi đai nay va cai ma ong mo ta la "tac gia đau tien cua the loai nay" lam viec ben ngoai phim truong. Nhung nhan vat nay bao gom cac đao dien nguoi My nhu John Carpenter, Tobe Hooper, Wes Craven va Brian De Palma cung nhu cac đao dien lam viec ben ngoai nuoc My nhu Bob Clark, David Cronenberg va Dario Argento. Truoc Night of the Living Dead, nhung con quai vat trong phim kinh di co the de dang bi xua đuoi hoac đanh bai o cuoi phim, trong khi phim cua Romero va tac pham cua nhung nha lam phim khac thuong goi ra noi kinh hoang khac van con đong lai sau phan chay danh đe.
Ca Amicus lan Hammer đeu ngung san xuat phim truyen đien anh vao thap nien 1970. Cac ban phim lam lai đuoc chung minh la lua chon pho bien cho dong phim kinh di o thap nien 1970, voi nhung bo phim nhu Invasion of the Body Snatchers (1978) va nhung cau chuyen dua tren Dracula tiep tuc đen cuoi nhung nam 1970 voi Dracula (1979) cua John Badham va Nosferatu the Vampyre (1979) cua Werner Herzog. Mac du khong phai ban lam lai chinh thuc, bo phim kinh di co doanh thu cao sau cung cua thap ky la Alien (1979) lay cac yeu to cua phim hang B tu nhung bo phim nhu It! The Terror from Beyond Space (1958). Newman cho rang nhung bo phim co doanh thu cao nhu Alien, Jaws (1975) va Halloween (1978) tro thanh bom tan la nho "nhung co may hoi hop khong ngung voi đo tinh xao trong hinh anh."  Ong tiep tuc nhan xet rang nhac hieu đang nho cua Jaws va con quai vat trong phim khong phai la san pham cua xa hoi nhu Norman Bates trong Psycho, no tiep tuc đuoc đua vao Halloween cua Michael Myers va nhac hieu cua phim.


= Thap nien 1980 =
Voi su xuat hien cua bang đia tai gia vao thap nien 1980, phim kinh di phai chiu kiem duyet o Vuong quoc Anh trong mot hien tuong thuong đuoc goi la "bang đia xau", qua đo lam cho cac bo suu tap bang đia bi canh sat thu giu va mot so nguoi bi bo tu vi ban hoac tang tru mot so bo phim kinh di. Newman mo ta phan ung đoi voi van đe bang đia xau lam cho phim kinh di tro nen "ngu ngoc hon thap ky truoc" va mac du phim khong kem phan mau me, nhung chung "nhe nhang hon [...] tro thanh nhung tac pham xai mot lan va it ca nhan hon." Newman luu y rang nhung đao dien che tac chat lieu goc trong thap nien 1970 nhu Carpenter, David Cronenberg va Tobe Hooper đeu it nhat se "đe phong" trong thoi gian ngan voi cac tac pham chuyen the cua Stephen King hoac phim lam lai tac pham kinh di o thap nien 1950.
Thay the quai vat Frankenstein va Dracula la nhung nhan vat noi tieng moi voi nhung cai ten pho thong hon nhu Jason Voorhees (Friday the 13th), Michael Myers (Halloween) va Freddy Kruger (A Nightmare on Elm Street). Khong giong nhu cac nhan vat truoc đay la ma ca rong hoac đuoc tao ra boi nhung nha khoa hoc đien, nhung nhan vat nay duong nhu la nguoi co ten nghe pho thong, chung đa phat trien dong phim chat chem cua thoi đai nay. Dong phim bi mot so nha phe binh phim đuong đai luc ay nhu Roger Ebert che gieu, va thuong an khach o phong ve. Thap nien 1980 ghi dau voi mot so bo phim ve bien đoi co the, thong qua cac ky xao va cac nghe si hoa trang nhu Rob Bottin va Rick Baker, chu nhan cua nhung canh bien đoi co the nguoi bang đo hoa va chi tiet hon duoi nhieu loai hinh bien đoi kinh di.
Nhung phong cach truyen thong khac tiep tuc co mat o thap nien 1980, chang han nhu cac bo phim theo đe tai sieu nhien lien quan đen nhung ngoi nha ma, ma va quy am. Mot so bo phim noi tieng nhat cua phong cach nay gom co The Shining (1980) cua Stanley Kubrick, Poltergeist (1982) an khach cua Hooper. Sau khi phat hanh cac bo phim dua tren sach cua Stephen King nhu The Shining va Carrie, nhieu bo phim đa đuoc chuyen the tu tieu thuyet cua ong trong suot thap nien 1980.


= Thap nien 1990 =

Phim kinh di cua thap nien 1990 cung khong phat trien đuoc nhieu đao dien moi cua dong phim nhu cac thap nien 1960 hay 1970. Cac nha lam phim đoc lap tre tuoi nhu Kevin Smith, Richard Linklater, Michael Moore va Quentin Tarantino lan san sang linh vuc đien anh ngoai dong phim tai cac lien hoan phi the loai nhu Lien hoan phim Sundance. Newman luu y rang đau thap nien 1990 la "thoi điem khong tot đe xem phim kinh di", luu y toi viec phat hanh tran lan cac phan tiep theo. Muir nhan xet rang o thap nien 1990 sau khi Chien tranh Lanh ket thuc, Hoa Ky khong thuc su co mot "ke thu đang gom" tren binh dien quoc te, dan đen viec cac bo phim kinh di chuyen the thanh ke thu hu cau chu yeu o trong nuoc My, voi chinh phu My, doanh nghiep lon, ton giao co to chuc va tang lop thuong luu cung nhu cac vat pham sieu nhien va huyen bi nhu ma ca rong hay tin đo satan co đay o nhung nhan vat phan dien trong phim kinh di cua nhung nam 1990. Su phat trien nhanh chong cua cong nghe o thap nien 1990 voi internet va noi so hai ve van đe nam 2000 gay ra ngay tan the đa đuoc phan anh trong cot truyen cua cac bo phim.
Nhung xu huong khac dua tren dong phim kinh di cua thap nien 1990 gom co cac bo phim kinh di hau hien đai nhu Scream (1996) đuoc lam trong thoi đai nay. Phim kinh di hau hien đai tiep tuc keo dai đen thap nien 2000, cuoi cung chi đuoc phat hanh duoi dang phim gieu nhai hai huoc. Đen cuoi thap nien 1990, ba bo phim ma Newman mo ta la "hien tuong van hoa" đa đuoc trinh lang. Chung gom Ringu (1998) cua Nakata Hideo (bo phim an khach khap chau A), The Sixth Sense - mot cau chuyen ma khac ma Newman mo ta la tao ra "mot tinh tiet rap khuon tuc thoi" cua nhung đoan ket co twist, va bo phim đoc lap kinh phi thap The Blair Witch Project (1999). Newman mo ta xu huong đau tien cua phim kinh di o thap nien 2000 sau thanh cong cua The Blair Witch Project, nhung chu yeu la phim gieu nhai hoac phim kinh phi thap mo phong thap tuong tu.


= Thap nien 2000 =
Loat phim danh cho thanh thieu nien bat đau trong thoi đai nay voi Final Destination, đong thoi thanh cong cua ban lam lai House on Haunted Hill (1999) cua William Castle đa cho ra mot loat phim lam lai trong thap ky nay. Danh tieng cua ban lam lai Dawn of the Dead (2004) đa dan đen su hoi sinh trong the loai phim xac song My vao cuoi thap nien 2000. Ngoai cac ban lam lai, cac loat phim kinh di im ang tu lau khac nhu The Exorcist va Friday the 13th đa nhan đuoc cac ban phim truyen đien anh moi. Sau thanh cong cua Ringu (1998), mot so bo phim đen tu Hong Kong, Han Quoc, Thai Lan va Nhat Ban mang cot truyen trinh tham đieu tra ve ma quy tuong tu. Xu huong nay đuoc lap lai o phuong Tay voi nhung bo phim co cot truyen tuong tu va nhung bo phim Hollywood lam lai tu nhung bo phim chau A nhu The Ring (2002). Tai Vuong quoc Anh, Newman mo ta "su hoi sinh khiem ton" cua phim kinh di Anh, đau tien la phim kinh di lien quan đen chien tranh va mot so phim đoc lap thuoc nhieu phong cach khac nhau, Newman mo ta "nhung đot pha trong phim kinh di moi cua Anh" bao gom 28 Days Later (2002) va Shaun of the Dead (2004). 
David Edelstein cua The New York Times đa đat ra mot thuat ngu cho the loai ma ong mo ta la "torture porn" trong mot bai bao vao nam 2006, nhu mot cai nhan cho hon 40 bo phim ke tu nam 2003. Edelstein gop chung cac bo phim nhu Saw (2004) va Wolf Creek (2005) duoi cai nhan nay nham goi y cho khan gia mot "su kich thich va gay soc", trong khi cac hoc gia đien anh ve phim kinh di đau the ky 21 mo ta chung la "nhung hanh đong bang co the cuong đo cao va nhung dien xuat bang co the ro rang" đe tao ra nhung phan ung kho chiu. Kevin Wetmore su dung loat phim đien anh Saw đe nhan xet rang nhung bo phim đuoc đe xuat nay nay phan anh thai đo hau 11/9 voi chu nghia bi quan ngay cang tang, cu the la thai đo "khong chuoc toi, khong hy vong, khong ky vong rang 'chung ta se on thoi'".


= Thap nien 2010 đen nay =
Sau khi xuong phim Blumhouse thanh cong voi Paranormal Activity (2007), hang nay tiep tuc san xuat nhung bo phim an khach trong thap nien 2010 voi loat phim đien anh Insidious. Tu đo dan đen cai ma Newman mo ta la chinh sach cua cong ty ve "am hieu thuong mai voi rui ro đe tai thuong đuoc đen đap", chang han nhu Get Out (2017) va loat phim nhu The Purge. Laura Bradley trong bai bao cua minh cho Vanity Fair luu y rang ca hang phim lon va nho đeu bat đau chu y đen thanh cong cua Blumhouse, ke ca A24 - tro nen noi tieng voi cac bo phim nhu The Witch (2015) va Midsommar (2019). Bradley nhan xet ve cach ma mot so bo phim nay đuoc phan loai la "kinh di nang tam", thuat ngu đuoc su dung cho nhung tac pham đuoc 'nang tam' ngoai dong phim truyen thong hoac thuan tuy, nhung lai cho biet "nhung nguoi ham mo phim kinh di va mot so nha phe binh đa phan bac lai quan điem rang nhung bo phim nay đang lam mot cai gi đo hoan toan moi" bang luu y nguon goc cua chung tu nhung bo phim nhu Night of the Living Dead (1968) va Rosemary's Baby (1968). Viec gia tang su dung cac dich vu phat truc tuyen o thap nien 2010 cung đuoc cho la đa thuc đay su pho bien cua dong phim kinh di; cung nhu Netflix va Amazon Prime Video san xuat va phan phoi nhieu tac pham thuoc the loai nay, Shudder ra mat vao nam 2015 duoi dang dich vu chuyen ve mang kinh di. Vao đau thap nien 2010, mot lan song phim kinh di bat đau the hien cai ma Virginie Selavy mo ta la xu huong phieu dieu. Đieu nay đuoc lay cam hung tu thu nghiem va cac tieu the loai cua thap nien 1970, đac biet la dong kinh di dan gian. Xu huong bat đau voi Enter the Void (2009) va Beyond the Black Rainbow (2010) va tiep dien trong suot thap ky voi nhung bo phim nhu Climax (2018).
Đuoc chuyen the tu tieu thuyet cua Stephen King, It (2017) đa thiet lap ky luc phong ve cho dong phim kinh di voi doanh thu 123,1 trieu USD vao dip cuoi tuan cong chieu tai Hoa Ky va gan 185 trieu USD tren toan cau. Su thanh cong cua It dan đen nhieu tieu thuyet khac cua King đuoc chuyen the thanh phim truyen đien anh moi. Đau nam 2020, đai dich COVID-19 đa tac đong lon đen nganh cong nghiep đien anh, dan đen viec mot so phim kinh di bi hoan phat hanh hoac tam dung san xuat. Trong thoi gian phong toa, luong phat truc tuyen cac bo phim đe tai ngay tan the hu cau tang len.


Tieu the loai phim kinh di Kinh di la mot the loai de uon nan va thuong co the đuoc thay đoi đe phu hop voi cac the loai khac nhu khoa hoc vien tuong, lam cho mot so phim kho ma phan loai đuoc.


= Kinh di the xac =

La mot the loai noi len vao thap nien 1970, phim kinh di the xac chu trong vao qua trinh bien đoi co the. Trong nhung bo phim nay, co the hoac bi nhan chim boi mot so qua trinh lon hon hoac huong toi phan manh va vo vun. Trong nhung bo phim nay, trong tam co the la ngu y tan the ve viec toan bo xa hoi bi vuot qua, nhung trong tam thuong tap trung vao mot ca nhan va y thuc ve ban sac cua ho, chu yeu la ho quan sat co the cua chinh ho thay đoi. Su xuat hien som nhat cua tieu the loai nay la tac pham cua đao dien David Cronenberg, cu the la voi nhung bo phim đau tien nhu Shivers (1975). Mark Jancovich cua Đai hoc Manchester nhan đinh rang nhung canh bien đoi trong dong phim kich thich noi so hai va ghe tom, nhung cung mang lai niem vui va su phan khich nhu trong The Thing (1982) va The Fly (1986).


= Kinh di hai =
Kinh di hai ket hop cac yeu to cua phim hai va kinh di. The loai hai kinh di thuong ket hop voi the loai hai đen. Đoi khi dong phim bao gom cac bo phim kinh di co rating thap hon nham đen khan gia gia đinh. Truyen ngan The Legend of Sleepy Hollow cua Washington Irving đuoc xem la "cau chuyen hai-kinh di đau tien".


= Kinh di dan gian =
Kinh di dan gian su dung cac yeu to van hoa dan gian hoac tin nguong ton giao va van hoa khac đe day len noi so hai cho khan gia. Kinh di dan gian co boi canh nong thon va cac đe tai ve su co lap, ton giao va thien nhien. Cac vi du thuong đuoc nhac đen la Witchfinder General (1968), The Blood on Satan's Claw (1971), The Wicker Man (1973) va Midsommar (2019). Van hoa dan gian va tin nguong đia phuong đa đuoc ghi nhan la pho bien trong cac bo phim kinh di tu khu vuc Đong Nam A, bao gom Thai Lan va Indonesia.


= Kinh di found footage =
"Ky thuat" phim kinh di found footage mang đen cho khan gia goc nhin ngoi thu nhat ve cac su kien tren man anh va trinh bay canh quay nhu đuoc phat hien sau đo. Nhung bo phim kinh di đuoc dung nhu đuoc lay tu "found footage" nham hop nhat trai nghiem cua khan gia va nhan vat, tu đay co the gay hoi hop, soc va boi roi. Alexandra Heller-Nicholas luu y rang su pho bien cua cac trang web nhu YouTube vao nam 2006 đa khoi day so thich cua gioi truyen thong nghiep du, dan đen viec san xuat them cac bo phim thuoc the loai kinh di found footage vao cuoi thap nien 2000, ke ca Paranormal Activity (2007) đac biet thanh cong ve mat tai chinh.


= Kinh di gothic =

Trong cuon sach Gothic film, Richard J. McRoy va Richard J. Hand ghi chep rang "gothic" co the đuoc xem la mot tieu the loai kinh di rat mo ho, nhung lap luan rang "gothic" nhin chung la mot phong cach giong nhu phim noir va khong bi rang buoc vao mot so yeu to đien anh nhu phim Vien Tay hoac khoa hoc vien tuong. Thuat ngu "gothic" thuong đuoc su dung đe mo ta cach tiep can cach đieu đe the hien đia điem, mong muon va hanh đong trong phim. Cac quan điem đuong thoi ve dong phim lien ket no voi hinh anh ve nhung lau đai tren đinh đoi va me cung giong nhu nhung dinh thu cua to tien đang o trong tinh trang hu hong khac nhau. Cau chuyen trong nhung bo phim nay thuong chu trong vao noi so hai va suc hap dan cua khan gia đoi voi thay đoi va noi loan cua xa hoi. The loai nay co the đuoc ap dung cho cac bo phim ra đoi som tu The Haunted Castle (1896), Frankenstein (1910) cung nhu cac phien ban phuc tap hon nhu Stoker cua Park Chan-wook (2013) va Get Out cua Jordan Peele (2017).
Phong cach gothic đuoc ap dung cho mot so bo phim trong suot lich su dong phim kinh di. Phong cach nay co o cac bo phim kinh di cua Universal Pictures trong thap nien 1930, su hoi sinh cua kinh di gothic trong cac thap nien 1950 va 1960 voi cac bo phim cua Hammer, Poe-cycle cua Roger Corman va mot so tac pham cua Y.  Đen thap nien 1970, cac tac pham cua My va Anh thuong co phim ve ma ca rong lay boi canh đuong đai, chang han nhu Hammer Films co cau chuyen ve Dracula lay boi canh hien đai va su dung chat lieu kinh di khac đe thuc đay noi dung khieu dam trong cac phim ve ma ca rong cua ho ma Black Friday đa khoi xuong. Trong thap nien 1980, cac nhan vat kinh di cu cua Dracula va quai vat Frankenstein hiem khi xuat hien, voi cac bo phim ve chu đe ma ca rong thuong đuoc tiep tuc theo truyen thong cua cac tac gia nhu Anne Rice, noi chu nghia ma ca rong tro thanh mot lua chon loi song thay vi benh dich hay loi nguyen. Sau khi bo phim Bram Stoker's Dracula (1992) cua Francis Ford Coppola đuoc phat hanh, mot lan song nho phim kinh di lang man kieu gothic kinh phi cao đa đuoc phat hanh vao thap nien 1990.


= Kinh di tu nhien =

Con đuoc mo ta la "kinh di sinh thai", phim kinh di tu nhien la mot tieu the loai "ke ve tu nhien noi con thinh no duoi hinh hai quai thu đot bien, con trung an thit va đong vat hoac thuc vat thon thuong vo hai bi bien thanh sat nhan mau lanh." Nam 1963, Hitchcock đinh nghia mot the loai moi mang tinh chat tra thu nhan loai voi The Birds (1963), đuoc mo rong thanh mot trao luu vao thap nien 1970. Tiep noi thanh cong cua Willard (1971) - mot bo phim ve chuot sat thu, nam 1972 co nhung bo phim tuong tu voi Stanley (1972) va phan tiep theo chinh thuc la Ben (1972). Cac bo phim khac ke đen nhu Night of the Lepus (1972), Frogs (1972), Bug (1975), Squirm (1976) va cai ma Muir mo ta la "buoc ngoat" trong the loai nay la Jaws (1975), tro thanh bo phim co doanh thu cao nhat vao thoi điem đo va chuyen the loai tan cong đong vat "theo mot lo trinh it ky quai hon" voi it đong vat khong lo hon va nhieu sinh vat ngoai đoi thuc hon nhu Grizzly (1976) va Night Creature (1977), Orca (1977) va Jaw 2 (1978). Bo phim đuoc lien ket voi cac phong trao bao ve moi truong đa tro thanh xu the chinh trong thap nien 1970 va đau thap nien 1980 nhu chu nghia an chay, phong trao quyen đong vat va cac to chuc nhu Hoa binh xanh. Sau Jaws, ca map tro thanh loai đong vat pho bien nhat cua dong phim, tu nhung bo phim tuong tu nhu Mako: The Jaws of Death (1976) va Great White (1981) cho đen loat phim Sharknado. James Marriott nhan thay rang dong phim đa "mat đa" tu thap nien 1970, trong khi cac bo phim van se đuoc lam cho đen đau thien nien ky.


= Phim chat chem =
Phim chat chem la mot tieu the loai kinh di lien quan đen mot ke sat nhan lay mang mot nhom nguoi (thuong la thanh thieu nien), thuong bang cach su dung cac cong cu co luoi. Trong cuon sach cua minh ve dong phim, tac gia Adam Rockoff cho rang nhung nhan vat phan dien nay đai dien cho mot "the loai bat hao" cua nhung bo phim co "su cung coi, phan biet đoi xu va du doi theo chu nghia ca nhan."  Sau thanh cong ve mat tai chinh cua Friday the 13th (1980), it nhat 20 phim chat chem khac đa xuat hien chi rieng trong nam 1980. Nhung bo phim nay thuong xoay quanh 5 đac điem: boi canh xa hoi đoc đao (khu cam trai, truong hoc, ngay le) va mot toi ac trong qua khu đa pham phai (mot tai nan chet đuoi, khong chung thuy, mot tinh nhan bi khinh bi) va mot nhom nan nhan co san (huong dan vien cam trai, sinh vien, tiec cuoi). The loai bi mot so nha phe binh phim đuong đai cua thoi đai nay nhu Ebert che gieu, va thuong thu đuoc loi nhuan cao o phong ve. Phim Scream (1996) ra đoi đa dan đen su hoi sinh ngan ngui cua nhung bo phim chat chem o thap nien 1990. Cac quoc gia khac bat chuoc su hoi sinh cua dong phim chat chem cua My, chang han nhu chu ky đau thap nien 2000 cua Han Quoc voi Bloody Beach (2000), Nightmare (2000) va The Record (2000).


= Kinh di sieu nhien =
Phim kinh di sieu nhien tong hop cac yeu to sieu nhien, chang han nhu the gioi ben kia, nhap hon va ton giao vao the loai kinh di.


= Kinh di tuoi thieu nien =
Kinh di tuoi thieu nien la mot tieu the loai kinh di xem thanh thieu nien la nan nhan trong khi thuong quang ba nhung vai chinh thieu nien manh me, bat tuan thu hut the he tre. Tieu the loai nay thuong mo ta cac đe tai ve tinh duc, uong ruou o tuoi vi thanh nien va mau me. Phim kinh di nham đen khan gia tre co quai vat tuoi thieu nien tro nen pho bien vao thap nien 1950 voi mot so tac pham cua American International Pictures (AIP) va cac tac pham cua Herman Cohen voi I Was a Teenage Werewolf (1957) va I Was a Teenage Frankenstein (1957). Tu đay dan đen cac tac pham ra đoi ve sau nhu The Daughter of Dr. Jekyll (1957) va  Frankenstein's Daughter (1958). Chu ky kinh di tuoi thieu nien o thap nien 1980 thuong the hien canh mau me va khoa than tran trui; John Kenneth Muir mo ta đay la nhung cau chuyen de dat mang tinh canh bao, trong đo hau het bo phim đeu tuyen bo neu ban tham gia vao nhung te nan nhu ma tuy hoac tinh duc, ban se bi phan toi chet. Truoc Scream, khong co bo phim kinh di tuoi thieu nien nao noi tieng vao đau thap nien 1990. Sau thanh cong ve mat tai chinh cua Scream, phim kinh di tuoi thieu nien ngay cang tro nen phan than va tu nhan thuc cho đen cuoi thap nien 1990 voi nhung bo phim nhu I Know What You Did Last Summer (1997) va phim khong chat chem The Faculty (1998). Dong phim mat đi su noi bat khi cac bo phim tuoi thieu nien nhac đen nhung moi đe doa theo chu nghia hien thuc hon trong cac bo phim nhu Donnie Darko (2001) va Crazy/Beautiful (2001). Trong cuon sach cua minh ve chu ky kinh di tuoi thieu nien thap nien 1990, Alexandra West đa mo ta xu huong chung cua nhung bo phim nay la thuong bi cac nha phe binh, tap chi va nguoi ham mo coi thuong la qua hao nhoang, theo mot va tao nha đe đuoc xem la nhung bo phim kinh di đang xem.


= Kinh di tam ly =
Kinh di tam ly la mot tieu the loai cua kinh di va gia tuong tam ly, đac biet chu trong cac trang thai tinh than, cam xuc va tam ly đe lam khan gia so hai, lo au hoac bat an. Tieu the loai thuong trung lap voi tieu the loai co lien quan la giat gan tam ly va thuong su dung cac yeu to bi an va nhan vat co trang thai tam ly khong on đinh, khong đang tin cay hoac boi roi đe tang cuong hoi hop, chinh kich, hanh đong va hoang tuong cua boi canh va cot truyen cung nhu mang lai cam giac nhin chung la kho chiu, bau khong khi đang lo hoac đau kho.


Phim kinh di theo khu vuc = Phim kinh di chau A =
Phim kinh di o chau A đuoc ghi nhan la lay cam hung tu van hoa dan gian cua dan toc, van hoa hoac ton giao, đac biet la niem tin vao ma hoac linh hon. Trong Asian Horror, Andy Richards ghi chep rang co "su chap nhan pho bien va an sau bam re danh cho cac the luc sieu nhien" trong nhieu nen van hoa chau A, va đe xuat rang đieu nay co lien quan đen cac truyen thong ton giao theo thuyet vat linh, thuyet phiem than va nghiep, nhu trong Phat giao va Than đao. Mac du phim kinh di Trung Quoc, Nhat Ban, Thai Lan va Han Quoc đuoc cho la nhan đuoc nhieu su chu y nhat cua quoc te, phim kinh di cung chiem mot ty le đang ke trong đien anh Campuchia va Malaysia.


 An Đo  Đien anh An Đo san xuat so luong phim lon nhat tren the gioi, tu Bollywood (đien anh tieng Hindi tai Mumbai) đen cac khu vuc khac nhu Tay Bengal va Tamil Nadu. Khong giong nhu Hollywood va hau het cac nen đien anh phuong Tay truyen thong, phim kinh di đuoc san xuat o An Đo ket hop yeu to lang man, bai hat-đieu nhay va cac yeu to khac o dang "masala", trong đo cang nhieu the loai cang tot đuoc nhet vao mot bo phim. Odell va Le Blanc mo ta phim kinh di An Đo la "mot bo phan pho bien, nhung nho trong san luong phim cua đat nuoc" va "chua tim đuoc cho đung thuc su trong đien anh đai chung cua An Đo." Nhung bo phim nay đuoc thuc hien ben ngoai Mumbai, va thuong bi xem gay o ue cho nen đien anh đai chung đang kinh hon cua ho. Ke tu nam 2007, Hoi đong chung nhan phim trung uong, tuc hoi đong kiem duyet cua An Đo đa tuyen bo nhung bo phim mang "nhung canh bao luc, tan ac va kinh di vo nghia hoac khong the tranh khoi, nhung canh bao luc nham muc đich giai tri va canh nhu vay co the co tac đong lam bot nhay hoac lam mat nhan tinh nhung nguoi khong đuoc the hien."

Nhung bo phim kinh di đau tien cua An Đo la nhung bo phim ve ma, chuyen sinh hoac tai sinh nhu Mahal (1949). Nhung bo phim đau tien nay co xu huong la nhung tac pham tam linh hoac chinh bi kich trai nguoc voi noi dung ve noi tang. Trong khi nhung bo phim uy tin tu cac tac pham cua Hollywood đa đuoc trinh chieu tai cac rap o An Đo, thi cuoi thap nien 1960 đa chung kien mot thi truong song song danh cho cac tac pham đong san xuat nho cua My va chau Au toi nhung bo phim nhu loat phim James Bond va phim cua Mario Bava. Trong cac thap nien 1970 va 1980, anh em nha Ramsay đa tao dung su nghiep o tang lop thap cua nganh cong nghiep đien anh Bombay khi lam phim kinh di kinh phi thap, chu yeu chiu anh huong tu cac tac pham kinh di cua Hammer, voi rat it thong tin ve lich su san xuat hoac phan phoi cua chung. Anh em nha Ramsay la mot gia đinh co 7 anh em chuyen lam nhung bo phim kinh di co quai vat va linh hon ac quy xen lan trong cac phan bai hat va vu đao cung nhu xen ke tinh hai huoc. Hau het bo phim cua ho đuoc trinh chieu tai cac rap phim nho hon o An Đo; Tulsi Ramsay (mot trong hai anh em) sau nay ke rang "Nhung noi ma ngay ca tau hoa cung khong dung lai, đo la noi chung toi kinh doanh." Phim kinh di cua ho thuong bi chi phoi boi cac tac pham kinh phi thap, chang han nhu phim cua anh em nha Ramsay. Bo phim thanh cong nhat cua ho la Purana Mandir (1984), bo phim co doanh thu cao thu hai o An Đo trong nam đo. Anh huong cua cac tac pham My co tac đong đen nhung tac pham sau nay cua An Đo nhu The Exorcist, dan đen cac bo phim lien quan đen quy am nhu Gehrayee (1980). An Đo con lam nhung bo phim ve thay ma va ma ca rong dua theo nhung bo phim kinh di My, trai nguoc voi nhung cau chuyen va than thoai ban đia. Nhung đao dien khac, chang han nhu Mohan Bhakri đa lam nhung bo phim khai thac cao voi kinh phi thap nhu Cheekh (1985) va bom tan lon nhat cua ong, bo phim quai vat Khooni Mahal (1987).
Phim kinh di khong phai la the loai hien nhien trong hai nen đien anh Tamil va Telugu, chi đen cuoi thap nien 1980, phim kinh di moi thuong xuyen đuoc san xuat voi nhung bo phim nhu Uruvam (1991), Sivi (2007) va Eeram (2009) ra rap. Thap ky đau tien cua the ky 21 chung kien mot loat phim kinh di Telugu thanh cong ve mat thuong mai nhu A Film by Aravind (2005), Mantra (2007) va Arundhati (2009) đuoc cong chieu. Ram Gopal Varma đa lam nhung bo phim thuong bat chap cac quy uoc cua đien anh An Đo noi tieng đe lam nhung bo phim kinh di nhu Raat (1992) va Bhoot (2003) (rieng Bhoot khong co canh hai huoc hay ca nhac). Nam 2018, bo phim kinh di Tumbbad đuoc cong chieu lan đau trong tuan le phe binh cua Lien hoan phim quoc te Venezia lan thu 75 —bo phim An Đo đau tien khai mac lien hoan phim.


 Indonesia   Nhat Ban  Mot so phim kinh di cua Nhat Ban đa truyen cam hung đe cac nha lam phim My thuc hien cac ban lam lai. Cach the hien bang hinh cua nhung bo phim goc co the bi mat khi dich cac yeu to tu van hoa nay qua van hoa khac, chang han nhu chuyen the phim Ju on cua Nhat thanh ban phim The Grudge cua My. Cac thanh phan van hoa Nhat bi "rut bot" tu tu đe lam phim de tiep can voi khan gia phuong Tay hon. Hanh đong lam hong gia tri nay co the xay đen o mot ban lam lai quoc te do trinh bay cac gia đinh van tieu cuc qua nhieu ma theo thoi gian, se thiet lap mot y tuong chung ve van cu the ay o moi ca nhan. Phan thao luan cua Holm ve cac ban lam lai The Grudge trinh bay y tuong nay bang nhan xet: "Thay vao đo, can luu y rang cac bo phim The Grudge su dung khai niem phi ly luan cua Nhat Ban... nham tim cach đai dien truc tiep cho đat nuoc."


 Han Quoc  Phim kinh di Han Quoc khoi nguon tu thap nien 1960 va tro thanh nen noi bat hon trong nen san xuat phim cua quoc gia nay vao đau thap nien 2000. Mac du ma đa xuat hien trong phim Han Quoc tu nam 1924, song viec viet nen lich su cua dong phim o thoi ky nay đa đuoc Alison Peirse va Daniel Martin (hai tac gia cua "Korean Horror Cinema") mo ta la "map mo", do chinh quyen thuc dan Nhat Ban tien hanh kiem soat ngan chan cac bo phim nghe thuat hoac đoc lap ve chinh tri. Bat ke boi canh hay khoang thoi gian, nhieu bo phim kinh di Han Quoc nhu Song of the Dead (1980) co cau chuyen chu trong vao cac moi quan he cua phu nu, bat nguon tu truyen thong Nho giao cua Han Quoc voi nhan manh vao gia đinh ruot thit. Bat chap anh huong cua van hoa dan gian trong mot vai bo phim, khong co tieu chuan chinh nao đe phan đinh phim kinh di Han Quoc. Đien anh kinh di Han Quoc cung đuoc đinh nghia theo the loai tam ly tinh cam, giong nhu đa phan đien anh Han Quoc.
Hanyeo (1960) đuoc nhieu nguoi ghi nhan la tac pham mo đau cho chu ky kinh di đau tien cua đien anh Han Quoc, lien quan đen nhung bo phim o thap nien 1960 ve chuyen tra thu sieu nhien, chu trong vao nhung nguoi phu nu bi sat hai da man tim cach tra thu. Mot vai trong so nhung bo phim nay dua tren nhung cau chuyen ma va van hoa dan gian Han Quoc, voi nhung cau chuyen ve đong vat bien hinh. Dau vet cua đien anh quoc te đuoc tim thay trong đien anh kinh di thoi ky đau cua Han Quoc, chang han nhu Madame White Snake (1960) cua Shin Sang-ok tu cau chuyen dan gian truyen thong Bach Xa truyen cua Trung Quoc. Bat chap lenh cam cac san pham van hoa Nhat Ban keo dai tu nam 1945 đen nam 1998, anh huong cua van hoa Nhat Ban van đuoc tim thay trong cac bo phim theo chu đe Kaibyo eiga (meo ma), chang han nhu Salinma (1965) va Ijogoedam (1970). Nhung bo phim khac cua thap nien 1960 co nhung cau chuyen lien quan đen kumiho nhu Cao ngan nam (Cheonnyeonho) (1969). Nhung cau chuyen dua tren van hoa dan gian va ma quy nay tiep tuc keo dai đen thap nien 1970. Han Quoc con san xuat nhung bo phim đe tai quai vat khong lo đuoc phat hanh tai Hoa Ky nhu Daekoesu Yonggari (1967) va King Kong eui daeyeokseup (1976).

Cuoi thap nien 1970, phim kinh di Han Quoc buoc vao thoi ky thuong đuoc goi la "thoi ky đen toi" cua đien anh Han Quoc voi viec khan gia bi thu hut boi phim nhap khau cua Hong Kong va My. Anh huong lon nhat đen đieu nay la chinh sach "3S" đuoc chinh phu Chun Doo-hwan ap dung nham thuc đay san xuat "the thao, man anh va tinh duc" cho nganh đien anh, dan đen viec kiem duyet thoai mai hon va lam bung no phim khieu dam Han Quoc. Phim kinh di theo xu huong nay voi Gipeun bam, gapjagi (1981), phien ban tai hien cua Hanyeo (1960). Tinh đen nam 2013, nhieu phim kinh di Han Quoc san xuat truoc nam 1990 chi đuoc bay ban thong qua Kho luu tru phim Han Quoc (KOFA) o Seoul. Mai cho đen khi Yeogogoedam phat hanh vao nam 1998, phim kinh di Han Quoc moi đuoc hoi sinh, khong chi mang phong cach chua dau an cua đien anh Han Quoc truyen thong (đe tai van hoa cu the va tam ly tinh cam), ma con la mo hinh nhuong quyen phim kinh di My, lam cho phim nhan đuoc bon phan tiep theo. Ke tu khi phim ra mat, phim kinh di Han Quoc đa co su đa dang manh me voi cac cau chuyen gothic nhu Janghwa, Hongryeon (2003), phim kinh di mau me nhu Seuseungui Eunhye (2006), kinh di hai (Sisilli2 km (2004)), phim ma ca rong (Bakjwi (2009)) va cac tac pham đoc lap (Teenage Hooker Became a Killing Machine (2000))  Nhung bo phim nay co muc đo pho bien khac nhau voi Pon (2002) cua Ahn Byeong-ki lot vao top 10 doanh thu phong ve noi đia nam 2002; trong khi đay vao nam 2007, khong co bo phim kinh di Han Quoc san xuat trong nuoc nao thanh cong ve mat tai chinh voi khan gia đia phuong. Nam 2020, Anton Bitel nhan xet trong Sight & Sound rang Han Quoc la mot trong nhung điem nong quoc te ve san xuat phim kinh di trong thap ky qua, nhac đen cac bo phim đuoc phat hanh quoc te va noi tieng nhu Chuyen tau sinh tu (2016), The Odd Family: Zombie on Sale (2019), Ban đao Peninsula (2020) va Gokseong (2016).


= Phim kinh di chau Đai Duong =


 Uc  Chua ro tua phim kinh di đau tien cua đien anh Uc co the co tu khi nao, voi nhung luong suy đoan khac nhau, tu The Strangler's Grip (1912) đen The Face at the Window (1919), con nhung cau chuyen ma xuat hien trong Guyra Ghost Mystery (1921). Đen nam 1913, ky nguyen ruc ro hon cua đien anh Uc ket thuc do su đau tu khong tot vao tai chinh chinh phu vao thap nien 1970. Phai đen thap nien 1970, Uc moi phat trien phim co tieng voi cac bo phim truyen hinh ma sau cung đuoc chieu rap voi Dead Easy (1970) va Night of Fear (1973). The Cars That Ate Paris (1974) la tac pham kinh di đau tien cua Uc đuoc chieu rap. Đien anh nghe thuat Uc o thap nien 1970 đuoc tai tro boi cac tap đoan đien anh nha nuoc, ho coi chung de chap nhan ve mat van hoa hon so voi phim khai thac đia phuong (Ozploitation), mot phan cua hien tuong Uc đuoc goi la mac cam van hoa. Thanh cong lon hon cua cac dong phim nhu Mad Max (1979), The Last Wave (1977) va Patrick (1978) đa lam Uy ban đien anh Uc chuyen trong tam sang hoat đong thuong mai hon. Cong ty nay đong cua vao nam 1980 do nguon von cua no bi cac nha đau tu lam dung đe tranh thue. Mot phat kien moi đuoc goi la ke hoach tranh thue 10BA đa ra đoi, mo ra mot loat san pham, dan đen cai ma Peter Shelley (tac gia cua Australian Horror Films) đe xuat: "kiem loi nhuan quan trong hon lam mot bo phim hay." Shelley goi nhung bo phim nay la phai sinh tu "phim My va trinh bay chat lieu chung chung cua My". Nhung bo phim nay bao gom cac tac pham phim kinh di cua Antony I. Ginnane. Trong khi Uc thanh cong voi phim quoc te tu giua thap nien 1980 đen thap nien 2000, chua đen 5 phim kinh di noi đia đuoc san xuat tu nam 1993 đen 2000. Chi sau thanh cong cua Wolf Creek (2005), mot the he cac nha lam phim moi se tiep tuc lam phim theo the loai kinh di o Uc keo dai đen thap nien 2010.


= Phim kinh di chau Au =
Ian Olney mo ta nhung bo phim kinh di cua chau Au thuong goi tinh hon va "chi đon gian la xa la" so voi cac bo phim cua Anh va My. Phim kinh di chau Au (thuong đuoc goi la Euro Horror) dua tren nhung nguon van hoa chau Au rieng biet, gom co chu nghia sieu thuc, chu nghia lang man, trao luu suy đoi, van hoc bot giay đau the ky 20, phim dai tap va truyen tranh khieu dam. So voi logic ke chuyen trong cac the loai phim cua My, nhung bo phim nay tap trung vao hinh anh, đo thai qua va phi ly.
Tu giua thap nien 1950 đen giua thap nien 1980, phim kinh di chau Au noi len tu cac nuoc nhu Y, Tay Ban Nha va Phap, chu yeu đuoc trinh chieu tai Hoa Ky o rap chieu phim danh cho nguoi lai xe va rap grindhouse. Khi cac nha san xuat va phan phoi tren toan the gioi quan tam đen phim kinh di, bat ke nguon goc cua chung bat đau co nhung thay đoi trong nganh lam phim kinh phi thap o chau Au, cho phep san xuat phim kinh di tu Y, Phap, Đuc, Hoa Ky, Lien hiep Anh va Tay Ban Nha vao cac thap nien 1960 va 1970, cung nhu hop tac san xuat giua cac nuoc nay. Mot vai tac pham, chang han nhu o Y la tac pham đong san xuat do thieu cac ngoi sao quoc te trong nuoc. Phim kinh di chau Au bat đau phat trien nhom tin đo manh tu cuoi thap nien 1990.


 Phap  Phap chua bao gio thuc su phat trien phong trao lam phim kinh di đen muc ma Vuong quoc Anh hay Y đa san xuat. Trong cuon sach European Nightmares, cac bien tap vien Patricia Allmer, Emily Brick va David Huxley luu y rang đien anh Phap thuong đuoc coi la co truyen thong ve phim gia tuong hon la phim kinh di. Ho luu y rang đien anh Phap đa cho ra mot loat phim kinh di ca nhan xuat sac tu nhung đao dien khong chuyen ve mang nay. Trong cuon sach Horror Films, Colin Odell & Michelle Le Blanc đa nhac đen đao dien Jean Rollin la mot trong tac gia (auteur) kinh di nhat quan nhat cua nuoc nay, voi so luong tac pham trong 40 nam đuoc mo ta la phim kinh di kinh phi thap "gay chia re cao" thuong co cac yeu to khieu dam, ma ca rong, kinh phi thap, nhung cau chuyen bot giay va chi tiet lien he đen ca nghe thuat cao lan thap cua chau Au. Mot trong so it đao dien nguoi Phap chuyen ve dong kinh di la Alexandre Aja, anh chia se rang "van đe voi nguoi Phap la ho khong tin vao ngon ngu cua minh [khi noi đen dong kinh di]. Phim kinh di My an khach, nhung bang ngon ngu cua ho thi nguoi Phap khong hung thu." 
Nam 2004, nha thiet ke chuong trinh phim James Quandt đa đat ten cho mot phong trao nghe thuat xuc pham cua đien anh Phap o the ky 21 la New Extremity; ong tuyen bo va che nhao rang cac bo phim cua Catherine Breillat, Claire Denis, Gaspar Noe va Bruno Dumont (cung mot so nguoi khac) đa tao ra "đien anh đot nhien quyet tam pha vo moi đieu cam ky, loi trong dong song noi tang va bot tinh trung, lap đay tung khung hinh bang da thit, goi tinh hoac xuong xau, va khien no phai chiu moi kieu tham nhap cat xeo va nho nhuoc." Trong cuon sach Films of the New French Extremity cua minh, Alexandra West mo ta hien tuong nay ban đau la mot phong trao art house, nhung khi đao dien cua nhung bo phim đo bat đau lam phim kinh di phu hop voi tieu chuan art house nhu Trouble Every Day (2001) va Dans ma peau (2002) cua Marina de Van, cac đao dien khac bat đau lam nhieu hon nhung gi West mo ta la "phim kinh di tran trui" chang han nhu Haute Tension cua Aja (2003) va Frontiere(s) (2007) cua Xavier Gens. Mot so phim kinh di cua phong trao  New Extremity thuong xuyen lot vao danh sach the loai "Hay nhat", chang han nhu Martyrs (2008), A l'interieur (2007) va Haute Tension (2003); trong khi đo bo phim Titane (2021) cua Julia Ducournau đa gianh chien thang giai Canh co vang tai Lien hoan phim Cannes 2021.


 Đuc  Phim kinh di thoi hau chien cua Đuc van bi cho ra ria sau thanh cong trong thoi ky phim cam. Đuc Quoc Xa cham dut san xuat phim kinh di va cac tac pham cua Đuc khong bao gio thu hut đuoc luong lon khan gia đen xem phim kinh di Đuc, dan đen dong phim khong tro lai duoi bat ky hinh thuc chinh nao cho đen cuoi thap nien 1960. Tu nam 1933 đen nam 1989, Randall Halle chi cong bo khoang 34 bo phim co the đuoc coi la phim kinh di va 45 bo phim đong san xuat voi cac quoc gia khac, chu yeu la Tay Ban Nha va Y. Ben ngoai Nosferatu (1979) cua Herzog, hau het cac bo phim kinh phi thap nay tap trung vao đe tai khieu dam qua nhung đoan ke chuyen kinh di. Vao giua thap nien 1970, Cuc kiem duyet truyen thong co hai cho thanh thieu nien đuoc giao nhiem vu bao ve tre vi thanh nien khoi noi dung bao luc, phan biet chung toc va khieu dam trong van hoc va truyen tranh, dan đen bo luat đuoc hop thuc hoa vao nam 1973. Nhung luat nay đuoc mo rong sang bang đia gia đinh vao nam 1985 sau khi phat hanh cac tua phim nhu The Evil Dead (1981) cua Sam Raimi va thay đoi chinh tri khi Helmut Kohl tro thanh thu tuong vao nam 1982. So luong phim Tay Đuc san xuat đa thap vao thap nien 1980, lam dong phim đuoc quay boi nhung nguoi nghiep du co it hoac khong co kinh phi. Đau thap nien 1980, chinh phu Tay Đuc đa đan ap nhung bo phim kinh di đo hoa tuong tu nhu hien tuong bang đia xau cua Vuong quoc Anh. Đe phan ung truc tiep chuyen nay, cac đao dien đoc lap Tay Đuc vao cuoi thap nien 1980 va đau thap nien 1990, cu the la cac đao dien đoc lap Tay Đuc phat hanh mot so luong tuong đoi cao nhung gi Kai-Uwe Werbeck mo ta la "phim kinh di sieu bao luc" kinh phi thap, đoi khi đuoc mieu ta la phim kinh di underground Đuc. Werbeck mo ta noi bat nhat trong so nay la cua Jorg Buttgereit, đuoc Werbeck mieu ta "co the la đao dien phim kinh di nguoi Đuc ro ret nhat o thap nien 1980 va đau thap nien 1990", nguoi ma Harald Harzheim nhan đinh la "đao dien nguoi Đuc đau tien mang đen cho the loai kinh di nhung xung luc moi ke tu thap nien 1920". Nhung bo phim mau me tuong tu nhu The Burning Moon cua Olaf Ittenbach la bo phim đau tien va cung la bo phim cuoi cung đuoc san xuat o Đuc van bi cam o đay tinh đen nam 2016.


Tac đong len khan gia = Tac đong tam ly =
Trong mot nghien cuu do Uri Hasson va cong su tien hanh, song nao đuoc quan sat thong qua hinh anh cong huong tu chuc nang (fMRI). Nghien cuu nay đa su dung phuong phap phan tich tuong quan lien chu đe (ISC) đe xac đinh ket qua. Nghien cuu cho thay rang khan gia co xu huong tap trung vao mot so khia canh trong mot canh cu the cung luc va co xu huong ngoi yen nhat co the trong khi xem phim kinh di.
Chi co khoang 10% dan so My thich cam giac hung phan sinh ly ngay sau khi xem phim kinh di. Nhung nguoi khong thich xem phim kinh di co the bi suy giam cam xuc tuong tu nhu PTSD neu moi truong nhac ho nho đen nhung canh cu the.
Mot nghien cuu nam 2021 đe xuat nhung bo phim kinh di kham pha noi đau buon co the mang lai loi ich tam ly cho tang quyen, dong phim nay rat phu hop đe the hien noi đau buon thong qua cac quy tac cua the loai.


= Tac đong vat ly =
Trong mot nghien cuu cua Medes va cong su, viec tiep xuc keo dai voi ha am va tieng on tan so thap (<500 Hz) trong thoi gian dai co tac đong đen am vuc (nghia la tiep xuc lau hon co xu huong hinh thanh dai tan so ngu am thap hon). Mot nghien cuu khac cua Baliatsas va cong su quan sat thay rang co moi tuong quan giua tiep xuc voi song sieu am va tieng on tan so thap va cac van đe lien quan đen giac ngu. Mac du hau het cac bo phim kinh di đeu giu am thanh trong khoang 20–30 Hz, tieng on van co the gay kho chiu trong thoi gian dai.
Mot ky thuat khac đuoc su dung trong phim kinh di đe kich thich phan ung tu khan gia la bat đong nhan thuc, đo la khi mot nguoi cam thay cang thang trong chinh ho va đuoc khuyen khich giai toa cang thang ay. Bat đong la su xung đot cua nhung am thanh kho chiu hoac kho nghe. Mot nghien cuu cua Prete va cong su đa xac đinh rang kha nang nhan ra bat đong dua vao ban cau nao trai, trong khi su hoa hop dua vao nua ben phai. Con nguoi thuong yeu thich su hoa hop nhieu hon; su khac biet nay la đang chu y ngay ca trong giai đoan đau đoi. Kinh nghiem am nhac truoc đay cung co the anh huong đen viec ghet su bat đong.
Phan ung dan cua da (SCR), nhip tim (HR) va phan ung đien co (EMG) khac nhau tuy theo phan ung voi cac kich thich cam xuc, the hien cao hon đoi voi nhung cam xuc tieu cuc o cai đuoc goi la "thanh kien tieu cuc". Khi ap dung cho am nhac nghich tai, HR giam (nhu mot dang co the thich ung voi kich thich manh), SCR tang va phan ung EMG tren khuon mat cao hon. Nhung phan ung đien hinh trai qua quy trinh gom hai buoc, đau tien la đinh huong van đe (lam cham HR), sau đo la qua trinh tu ve (tang SCR manh hon va tang HR). Phan ung đau tien nay đoi khi co the dan đen phan ung chien-hay-chay, đay la đac điem cua bat đong ma phim kinh di dua vao đe lam nguoi xem so hai va bat an.


Đon nhan = Trong phe binh đien anh =
Nha phe binh Robin Wood khong phai la nha phe binh đien anh đau tien xem xet nghiem tuc phim kinh di, nhung bai bao Return of the Repressed cua ong vao nam 1978 đa giup đua phim kinh di tro thanh mot the loai nghien cuu han lam. Sau đo Wood ke rang ong rat ngac nhien khi tac pham cua minh, cung nhu tac pham cua Richard Lippe va Andrew Britton se nhan đuoc nhung quan điem tri thuc "co tam quan trong lich su" đoi voi dong phim. William Paul trong cuon sach Laughing Screaming nhan xet rang "đinh nghia tieu cuc ve cac tac pham cap thap se cho rang chung kem tinh te hon cac the loai cao hon. Neu noi tich cuc hon thi co the cho rang chung truc tiep hon. Khi dang thap hon mang tinh dut khoat, cac dang cao hon co xu huong hoat đong nhieu hon theo huong gian tiep. Do su gian tiep nay ma cac dang cao hon thuong đuoc xem la mang tinh an du hon, va do đo co tinh cong huong hon, coi mo hon đoi voi phan tich chu giai cua nganh hoc thuat.”
Steffen Hantke luu y rang nhung loi phe phan hoc thuat danh cho đien anh kinh di "luon hoat đong duoi su cuong ep", nhan manh nhung thach thuc trong viec hop phap hoa đoi tuong cua dong phim, nhan thay "cac hoc gia co tam voi nghe co the luon nghi ngo rang ho đang nghien cuu mot thu gi đo sau cung qua phu phiem, sac so va gay xuc đong manh đe đam bao chu y phe binh nghiem tuc".
Mot vai bai binh luan cho rang phim kinh di đa bi đanh gia thap khi đuoc xet nhu nhung tac pham nghiem tuc xung đang đuoc gioi phe binh đien anh khen ngoi va gat hai giai thuong đien anh lon. Tinh đen nam 2021, chi co 6 phim kinh di gianh đuoc đe cu giai Oscar cho phim hay nhat, voi The Silence of the Lambs la phim chien thang duy nhat. Tuy nhien, phim kinh di van gianh đuoc nhung giai thuong lon.
Cac nha phe binh cung đa binh luan ve đai dien cua phu nu va khuyet tat trong phim kinh di, cung nhu su pho bien cua đinh kien chung toc.


= Kiem duyet =
Nhieu bo phim kinh di đa tro thanh đoi tuong cua khung hoang đao đuc, kiem duyet va tranh cai phap ly. O Vuong quoc Anh, kiem duyet phim thuong xuyen đuoc ap dung cho phim kinh di. Khung hoang đao đuc đoi voi mot so bo phim chat chem o thap nien 1980 lam cho nhieu bo phim trong so đo bi cam nhung đuoc phat hanh tren bang đia; hien tuong nay đuoc goi pho bien la "bang đia xau". Nhung han che ve đoi tuong đuoc phep su dung trong phim Indonesia cung tac đong đen dong phim kinh di nuoc nay. Thang 3 nam 2008, Trung Quoc đa cam tat ca phim kinh di tren thi truong cua minh.
Tai Hoa Ky, Bo luat san xuat đien anh đuoc trien khai vao nam 1930, đat ra cac nguyen tac đao đuc cho noi dung phim, han che cac phim co đe tai gay tranh cai, hinh anh bao luc, tinh duc tran trui va/hoac anh khoa than. Viec dan dan tu bo Bo luat va cuoi cung chinh thuc bai bo no vao nam 1968 (khi no đuoc thay the bang he thong phan loai phim cua MPAA) đa mang lai nhieu tu do hon cho nganh cong nghiep đien anh.


Chu thich = Ghi chu =


= Tai lieu trich dan =


Đoc them Dixon, Wheeler Winston. A History of Horror [Lich su phim kinh di]. (Đai hoc bao chi Rutgers; 2010), ISBN 978-0-8135-4796-1.
Steffen Hantke va cong su, American Horror Film: The Genre at the Turn of the Millennium (Đai hoc bao chi Mississippi; 2010), 253 trang.
Petridis, Sotiris (2014). "A Historical Approach to the Slasher Film". Film International 12 (1): 76–84.


Lien ket ngoai The loai phim kinh di tren IMDb