Đo gom la cac san pham chua đung đuoc tao hinh va cac đo vat khac bang đat set va cac vat lieu gom khac, đuoc nung o nhiet đo cao đe tao cho chung mot hinh dang cung va ben. Cac loai chinh bao gom đo đat nung, đo sanh va đo su. Nghe gom la nghe hay quy trinh san xuat cac san pham nhu vay. Noi ma cac đo gom nhu vay đuoc lam boi mot tho gom đuoc goi la xuong gom. Đinh nghia ve đo gom đuoc Hiep hoi Thu nghiem va Vat lieu Hoa Ky (ASTM) su dung la "tat ca cac loai gom nung co chua đat set khi hinh thanh, ngoai tru cac san pham ky thuat, ket cau va vat lieu chiu lua". Trong khao co hoc, đac biet la thoi ky co đai va tien su, "đo gom" thuong chi co nghia la cac loai chai, lo, hu, binh, chum, choe, vai, con cac loai hinh vat hay nguoi lam tu cung mot vat lieu đuoc goi la "terracotta". Đat set nhu la mot phan cua vat lieu đuoc su dung đuoc yeu cau boi mot so đinh nghia ve gom, nhung đieu nay la khong ro rang.
Đo gom la mot trong nhung phat minh lau đoi nhat cua con nguoi, co nguon goc tu thoi ky đo đa moi, voi cac đo vat bang gom nhu buc tuong Ve nu Dolni Vestonice thuoc van hoa Gravette đuoc phat hien o Cong hoa Sec co nien đai tu 29000-25000 TCN, va cac binh gom đuoc phat hien tai Giang Tay, Trung Quoc, co nien đai toi 18000 TCN. Cac co vat gom thoi đo đa moi va tien đo đa moi đa đuoc tim thay, o Jomon Nhat Ban (10500 TCN), Vien Đong Nga (14000 TCN), chau Phi ha Sahara (9400 TCN), Nam My (9000-7000 TCN), va Trung Đong (7000 - 6000 TCN).
Đo gom đuoc che tao bang cach tao hinh cho xuong gom (thuong la đat set) thanh cac đo vat co hinh dang mong muon va nung chung đen nhiet đo cao (600-1600 °C) trong cac đong lua, ho nung hoac lo nung va gay ra cac phan ung dan đen thay đoi vinh vien lam tang cuong đo va đo cung cua đo vat. Nhieu đo gom la hoan toan thuc dung, nhung mot so cung co the đuoc coi la đo gom my nghe. Mot tao hinh đat set co the đuoc trang tri truoc hoac sau khi nung. 

Đo gom bang đat set co the đuoc chia thanh ba nhom chinh: đo đat nung, đo sanh va đo su. Chung đoi hoi vat lieu đat set ngay cang cu the hon, va nhiet đo nung ngay cang cao. Ca ba đuoc lam thanh cac đo vat trang men va khong trang men, phuc vu cho cac muc đich khac nhau. Tat ca cung co the đuoc trang tri boi cac ky thuat khac nhau. Trong nhieu vi du, mot đo gom thuoc ve nhom nao la ro rang ngay lap tuc, nhung đieu nay khong phai luc nao cung đung. Cac đo gom frit cua the gioi Hoi giao khong su dung đat set, vi vay ve mat ky thuat nam ngoai cac nhom nay. Đo gom lich su cua tat ca cac loai nay thuong đuoc nhom lai hoac nhu la đo gom "cao cap", "tinh xao", tuong đoi đat tien va đuoc lam ti mi, ky cang, can than, va theo quan điem tham my cua van hoa co lien quan, hoac thay vao đo nhu la đo gom "tho lau", "pho bien", "dan gian" hoac "que mua", hau het khong đuoc trang tri, hoac rat đon gian va thuong đuoc lam khong ky cang.


Nhung loai chinh = Đo đat nung =
Tat ca cac hinh thuc gom som nhat đuoc lam tu đat set nung o nhiet đo thap, ban đau la trong cac ho nung hoac trong cac đong lua ngoai troi. Chung đuoc nan bang tay va chua đuoc trang tri. Đo đat nung co the đuoc nung o nhiet đo thap chi 600 °C, va thuong đuoc nung duoi 1.200 °C. Boi vi đo đat nung moc khong trang men la xop nen no co tinh thiet thuc han che trong viec luu tru chat long hoac lam bo đo an. Tuy nhien, đo đat nung đa co mot lich su lien tuc tu thoi ky đo đa moi cho đen ngay nay. No co the đuoc tao ra tu nhieu loai đat set, mot so trong đo đuoc nung đe co mau nau, nau da bo hoac đen, voi sat trong cac khoang vat cau thanh dan đen mau nau đo. Cac loai mau đo đuoc goi la terracotta (đat nung), đac biet la khi khong trang men hoac đuoc su dung trong đieu khac. Su phat trien cua men gom lam cho gom khong tham nuoc tro thanh co the, cai thien tinh pho bien va tinh thuc te cua đo đung bang gom. Viec bo sung trang tri cho đo đat nung đa phat trien trong suot lich su cua no.


= Đo sanh =

Đo sanh la đo gom đuoc nung trong lo nung o nhiet đo tuong đoi cao, tu khoang 1.100 °C đen 1.200 °C, cung hon va khong tham đoi voi chat long. Nguoi Trung Quoc đa phat trien đo sanh tu rat som va phan loai đo sanh cung voi đo su la đo gom cao cap. Nguoc lai, đo sanh chi co the đuoc san xuat o chau Au tu cuoi thoi trung co, vi cac lo nung o chau Au kem hieu qua hon, va loai đat set phu hop cung it pho bien hon. No van la mot vat pham đat tien o Đuc cho đen thoi Phuc hung.
Đo sanh rat cung va huu dung, va phan lon luon luon mang tinh thuc dung danh cho nha bep hoac đe lam đo đung hon la đo đat tren ban. Nhung đo sanh "my nghe" đuoc coi trong o Trung Quoc, Nhat Ban va phuong Tay, va tiep tuc đuoc san xuat. Nhieu loai hinh đo sanh thuc dung cung đa đuoc đanh gia cao nhu mot dang đo my nghe.


= Đo su =

Su đuoc lam bang vat lieu gia nhiet, thuong bao gom cao lanh, trong lo nung đen nhiet đo tu 1.200 va 1.400 °C (2.200 va 2.600 °F). Nhiet đo nay cao hon so voi su dung cho cac loai khac, va đat đuoc nhung nhiet đo nay cung nhu nhan ra nhung vat lieu can thiet la mot thach thuc lau dai. Đo dai, đo cung va đo trong cua su, so voi cac loai gom khac, phat sinh chu yeu tu thuy tinh hoa va su hinh thanh cua khoang vat mullit trong tao hinh o nhung nhiet đo cao nay.
Mac du đo su lan đau tien đuoc san xuat tai Trung Quoc, nhung theo truyen thong, nguoi Trung Quoc khong coi no la mot loai khac biet, nhom no voi đo sanh la đo gom "cao lua" (瓷, tu), trai nguoc voi đo đat nung la đo gom "thap lua" (陶, đao). Đieu nay gay nham lan khi đo su lan đau tien đuoc tao ra. Đo trong mo va đo trang nhat đinh đa đat đuoc tu thoi Đuong (618-906), va mot luong đang ke đo su đa đuoc xuat khau. Tuy nhien, đo trang hien đai chi đat đuoc muon hon, trong the ky 14. Đo su cung đuoc san xuat tai Trieu Tien va Nhat Ban tu cuoi the ky 16, sau khi cao lanh phu hop đuoc tim ra tai cac quoc gia đo. Đo su khong đuoc san xuat mot cach hieu qua ben ngoai Đong A cho đen the ky 18.


Cac cong đoan san xuat Truoc khi đuoc đinh hinh, đat set phai đuoc chuan bi. Nhao tron giup đam bao đo am đeu khap trong khoi đat. Khong khi bi mac ket trong đat set can phai đuoc loai bo. Đieu nay đuoc goi la khu khong khi va co the đuoc thuc hien bang mot may goi la may nhao đat chan khong hoac bang tay bang cach len. Len cung co the giup tao ra mot đo am đong đeu. Mot khi khoi đat set đa đuoc nhao tron va khu khi hoac len, no đuoc tao hinh boi mot loat cac ky thuat. Sau khi đa đuoc đinh hinh, no đuoc say kho va sau đo đua vao nung.

Gom song hay gom moc (greenware) đe cap đen cac đo vat chua nung. O đo am vua đu, xuong gom o giai đoan nay o dang deo nhat (vi chung mem va de uon, do đo co the de dang bi bien dang khi xu ly).
Gom cung da (leather-hard) dung đe chi xuong gom đat set đa đuoc say kho mot phan. O giai đoan nay, cac xuong gom đat set co đo am xap xi 15%. Xuong gom đat set o giai đoan nay la rat ran chac va chi hoi deo. Xen tia va xu ly đinh kem thuong xay ra o trang thai gom cung da.
Gom kho xuong la noi đen cac xuong gom đat set khi chung đat đen đo am o muc hoac gan 0%. O đo am nay thi vat pham đa san sang đe nung.
Gom nung moc (biscuit / bisque) dung đe chi đat set sau khi đo vat đuoc đinh hinh thanh dang mong muon va đuoc nung lan đau tien trong lo nung, đuoc goi la "nung moc". Viec nung nay lam thay đoi xuong gom đat set theo nhieu cach. Thanh phan khoang vat cua xuong gom đat set se trai qua nhung thay đoi hoa hoc va vat ly lam thay đoi vat lieu.
Nung men (glaze fired) hoac nung trang men (glost fired) la cong đoan cuoi cung trong san xuat mot so đo gom. Mot lop men co the đuoc đap/quet vao dang nung moc va đo vat co the đuoc trang tri theo nhieu cach. Sau đo, đo vat đuoc "nung men", lam cho vat lieu men nong chay va bam dinh vao đo vat. Tuy thuoc vao lich trinh nhiet đo, viec nung men cung co the lam cho xuong gom hoan thien them do cac thay đoi hoa hoc va vat ly van tiep tuc.


Xuong đat set va ham luong khoang vat Xuong hay than la cac thuat ngu đe chi hinh dang gom chinh cua mot vat, nam phia duoi bat ky lop men hoac trang tri nao. Thanh phan chinh cua xuong la đat set. Co mot so vat lieu đuoc goi la đat set. Cac tinh chat lam cho chung khac nhau bao gom: Đo deo la tinh de uon cua xuong; đo tham nuoc la muc đo ma chung hap thu nuoc sau khi nung; va đo co ngot la muc đo thu nho kich thuoc cua xuong khi nuoc đuoc loai bo. Cac xuong đat set khac nhau cung khac nhau theo cach ma chung phan ung khi nung trong lo. Mot xuong đat set co the đuoc trang tri truoc hoac sau khi nung. Truoc mot so qua trinh đinh hinh, đat set phai đuoc chuan bi. Moi loai đat set khac nhau nay bao gom cac loai va cac luong khoang vat khac nhau xac đinh cac đac tinh cua đo gom tao ra. Co the co cac khac biet khu vuc ve cac tinh chat cua nguyen lieu tho đuoc su dung đe san xuat đo gom, va nhung đieu nay co the dan đen cac san pham đoc đao co đac trung đia phuong. Thong thuong, đat set va cac vat lieu khac đuoc tron lan đe tao ra cac xuong đat set phu hop voi cac muc đich cu the. Mot thanh phan pho bien cua cac xuong đat set la khoang vat kaolinit. Cac khoang vat khac trong đat set, chang han nhu fenspat, hoat đong nhu cac chat tro dung lam giam nhiet đo thuy tinh hoa cua xuong. Sau đay la danh sach cac loai đat set khac nhau đuoc su dung đe lam đo gom.

Cao lanh, đoi khi đuoc goi la đat set Trung Quoc vi no lan đau tien đuoc su dung o Trung Quoc. Dung lam su.
Đat set vien hay đat set deo: Mot loai đat set tram tich hat min va cuc deo, co the chua mot so chat huu co. Mot luong nho co the đuoc them vao cac xuong su đe tang đo deo.
Đat set lua: Mot loai đat set co ty le cac chat tro dung thap hon mot chut so voi cao lanh, nhung thuong kha deo. Đay la dang đat set chiu nhiet cao, co the ket hop voi cac loai đat set khac đe tang nhiet đo nung va co the đuoc su dung nhu mot thanh phan đe tao ra cac loai xuong sanh.
Đat set sanh: Phu hop đe tao đo sanh. Co nhieu đac điem trung gian giua đat set chiu lua va đat set vien, co hat min hon, giong nhu đat set vien nhung co kha nang chiu nhiet cao hon nhu đat set chiu lua.
Đat set đo va set đa phien thong thuong co cac tap chat thuc vat va oxide sat (III), lam cho chung huu dung trong san xuat gach, nhung thuong khong đat yeu cau đoi voi đo gom, ngoai tru trong cac đieu kien đac biet cua mot khoang sang cu the.
Bentonit: Mot loai đat set cuc ky deo, co the them voi so luong nho vao đat set duoi chuan đe lam tang đo deo.


Phuong phap tao hinh Đo gom co the đuoc đinh hinh bang mot loat cac phuong phap bao gom:

Tao hinh bang tay. Đay la phuong phap tao hinh som nhat. Đo gom co the đuoc tao hinh bang tay tu cac cuon đat set, ket hop voi cac tam đat set phang, hoac nan cac cuc đat set ran hoac mot so ket hop cua cac cach thuc nay. Cac bo phan cua xuong gom đuoc tao hinh bang tay thuong đuoc ghep noi voi nhau voi su tro giup cua nuoc ao, mot the huyen phu long cua đat set va nuoc. Mot xuong gom đat set co the đuoc trang tri truoc hoac sau khi nung. Truoc mot so quy trinh tao hinh, đat set phai đuoc chuan bi, chang han nhu cac bo đo an, mac du mot so nghe nhan gom thay viec tao hinh bang tay la co loi hon đe tao ra cac tac pham nghe thuat co mot khong hai.

Ban xoay gom. Trong mot qua trinh goi la vuot hay trau hoac nan hinh (van hoac xoay),) mot cuc đat set đuoc đat o trung tam cua mot ban co the xoay đuoc, đuoc goi la đau ban xoay, đuoc nguoi tho gom quay bang gay, suc chan hoac bang đong co đien co the thay đoi toc đo.
Trong qua trinh trau, ban xoay quay trong khi cuc đat set mem đuoc ep, bop va keo nhe len tren va huong ra ngoai thanh mot hinh rong. Buoc đau tien cua viec ep cuc đat set xi xuong va vao trong thanh khoi đoi xung xoay hoan hao đuoc goi la đinh tam khoi đat set, mot ky nang quan trong nhat can lam chu truoc cac buoc tiep theo: mo (tao mot lo rong o giua khoi đat set), tao đay (lam đay phang hoac thuon tron ben trong binh), vuot hoac trau (keo len va tao hinh cac vach đen đo day đong đeu), va xen tia hoac xoay (loai bo đat set du thua đe tinh chinh hinh dang hoac đe tao ra mot chan gom).
Ky nang va kinh nghiem đang ke đuoc yeu cau đe tao hinh ra cac binh chau đat tieu chuan chap nhan đuoc, va trong khi cac san pham co the co gia tri nghe thuat cao thi kha nang tai tao cua phuong phap nay lai kem. Do nhung han che von co cua no, vuot chi co the đuoc su dung đe tao ra cac đo gom co tinh đoi xung xuyen tam tren mot truc thang đung. Nhung vat pham sau đo co the đuoc thay đoi bang cach nen xuong, lam phinh ra, cham khac, xoi ranh va rach. Ngoai đoi ban tay cua tho gom, cac ky thuat nay co the su dung cac cong cu, bao gom cac canh gat, cu chan, tam tao go va nhung dung cu chuyen dung đe cat hoac khoet lo nhu dao, dung cu soi ranh, cong cu hinh kim va day. Cac vat pham vuot co the đuoc sua đoi them bang cach đinh kem tay cam, nap, chan va voi.
Ep hat: Nhu ten goi cho thay, đay la hoat đong tao hinh gom bang cach ep đat set trong đieu kien ban kho va tao hat trong khuon. Đat set đuoc ep vao khuon boi mot khuon xop qua đo nuoc đuoc bom o ap suat cao. Đat set hat đuoc chuan bi bang cach say phun đe tao ra mot vat lieu min va chay tu do co đo am tu khoang 5 đen 6 phan tram. Ep hat, con đuoc goi la ep bui, đuoc su dung rong rai trong san xuat gach men va cac đia gom.
Đuc phun: Đay la mot qua trinh tao hinh đuoc đieu chinh cho nganh cong nghiep bo đo an tu phuong phap đuoc thiet lap tu lau đe tao hinh nhua nhiet deo va mot so thanh phan kim loai. No đuoc goi la đuc phun su, hoac PIM. Đuoc san xuat hang loat cac san pham co hinh dang phuc tap, mot uu điem đang ke cua ky thuat nay la cho phep san xuat mot chiec coc, bao gom ca tay cam, trong mot quy trinh duy nhat, va do đo loai bo hoat đong co đinh tay cam va tao ra moi lien ket manh me hon giua coc va tay cam. Lieu đau vao cho khuon la hon hop cua khoang 50 đen 60 phan tram vat lieu xuong gom chua nung o dang bot, cung voi 40 đen 50 phan tram phu gia huu co bao gom chat ket dinh, chat boi tron va chat hoa deo. Ky thuat nay khong đuoc su dung rong rai nhu cac phuong phap tao hinh khac.
Tien ep ngang va tien ep doc: Nhung thao tac nay đuoc thuc hien tren ban xoay gom va cho phep giam thoi gian đe lam cho đo gom đat đuoc hinh dang tieu chuan. Tien ep ngang la hoat đong đua mot cong cu đinh hinh tiep xuc voi đat set deo cua mot vat pham đang đuoc xay lam, ban than vat pham nay đuoc đat tren mot khuon thach cao quay tren banh xe. Cong cu tien ep ngang tao hinh mot mat trong khi khuon tao hinh mat kia. Tien ep ngang chi đuoc su dung trong san xuat cac san pham phang, chang han nhu cac đia; nhung mot hoat đong tuong tu la tien ep doc đuoc su dung trong san xuat cac san pham rong nhu coc. Tien ep ngang va tien ep doc đa đuoc su dung trong san xuat gom tu it nhat la vao the ky 18. Trong san xuat nha may quy mo lon, tien ep ngang va tien ep doc thuong đuoc tu đong hoa, cho phep cac hoat đong đuoc thuc hien boi lao đong ban lanh nghe.

May đau lan: May nay dung đe tao hinh cac san pham tren khuon quay, nhu trong tien ep ngang va tien ep doc, nhung voi mot cong cu tao hinh xoay thay the cho bien dang co đinh. Cong cu tao hinh quay la mot hinh non nong co cung đuong kinh voi vat pham đuoc đinh hinh va đuoc tao hinh theo dang mong muon cua mat sau cua vat pham đang đuoc lam. Cac vat pham co the đuoc tao hinh theo cach nay, su dung lao đong tuong đoi khong co ky nang, trong mot thao tac voi toc đo khoang muoi hai vat pham moi phut, mac du đieu nay thay đoi theo kich thuoc cua cac san pham đuoc san xuat. Đuoc phat trien o Anh ngay sau The chien II boi cong ty Service Engineers, may đau lan nhanh chong đuoc cac nha san xuat tren khap the gioi chap nhan; chung van la phuong phap chu yeu trong san xuat đo gom phang.
Đuc ap luc: Vat lieu polyme đuoc phat trien đac biet cho phep khuon chiu ap luc ben ngoai len toi 4,0 MPa - cao hon nhieu so voi đuc nuoc ao trong khuon thach cao, trong đo cac luc mao dan tuong ung voi ap suat khoang 0,1-0,2 MPa. Ap suat cao dan đen toc đo đuc nhanh hon nhieu va do đo, chu ky san xuat nhanh hon. Hon nua, viec ap dung khong khi ap suat cao qua cac khuon polyme khi thao phoi co nghia la mot chu trinh đuc moi co the đuoc bat đau ngay lap tuc trong cung mot khuon, khong giong nhu cac khuon thach cao đoi hoi thoi gian say dai. Cac vat lieu polymer co đo ben cao hon nhieu so voi thach cao va do đo co the lam ra cac san pham đuoc tao hinh voi dung sai kich thuoc tot hon va tuoi tho khuon dai hon nhieu. Đuc ap luc đuoc phat trien vao nhung nam 1970 đe san xuat thiet bi ve sinh, mac du gan đay no đa đuoc ap dung cho san xuat bo đo an bang gom su.
Ep bua thuy đong (ep pit-tong): Cach nay đuoc su dung đe tao hinh đo bang cach ep mot xuong đat set đa chuan bi thanh hinh dang theo yeu cau giua hai tam khuon đuc xop. Sau khi ep, khi nen đuoc thoi qua cac tam khuon đuc xop đe giai phong cac đo gom đa đuoc tao hinh.
Đuc nuoc ao: Cach nay phu hop đe lam cac đo vat voi hinh dang khong the đuoc tao ra bang cac phuong phap khac. Nuoc ao long, đuoc lam bang cach pha tron đat set voi nuoc, đuoc rot vao khuon thach cao co đo hut nuoc cao. Nuoc tu nuoc ao bi hap thu vao khuon va đe lai mot lop đat set che phu cac be mat ben trong cua khuon, co hinh dang giong nhu hinh dang ben trong cua khuon. Phan nuoc ao thua đuoc đo ra khoi khuon, sau đo khuon đuoc tach ra đe lay vat đuc ra. Đuc nuoc ao đuoc su dung rong rai trong san xuat thiet bi ve sinh va cung đuoc su dung đe san xuat cac đo vat co hinh dang phuc tap khac nhu am tra va cac buc tuong nho.
In 3D: Đay la tien bo moi nhat trong viec đinh hinh cac vat the bang gom. Co hai phuong phap. Phuong phap thu nhat lien quan đen su lang đong thanh lop cua đat set mem, tuong tu nhu in FDM. Phuong phap thu hai la cac ky thuat lien ket bot trong đo bot đat set kho đuoc hop nhat voi nhau theo tung lop voi mot chat long.


Trang tri va trang men Đo gom co the đuoc trang tri theo nhieu cach khac nhau. Mot so trang tri co the đuoc thuc hien truoc hoac sau khi nung.

Ve đa đuoc su dung tu thoi tien su, va co the rat phuc tap. Ve tren gom thuong đuoc ap dung cho đo gom đa đuoc nung mot lan, va sau đo co the đuoc phu mot lop men len tren. Nhieu sac to thay đoi mau sac khi nung, va hoa si phai biet đieu nay.
Trang men: Co le la hinh thuc trang tri pho bien nhat, cung co tac dung bao ve gom bang cach lam cho no cung hon va giu chat long khong tham vao gom. Men co the la trong suot, đac biet la tren cac hoa tiet, hoac co mau va mo. Co nhieu chi tiet hon trong phan duoi đay.
Cham tro: Cac binh gom co the đuoc trang tri bang cach cham tro nong tren xuong đat set, thuong la bang dao hoac dung cu tuong tu đuoc su dung tren ban xoay. Đieu nay la pho bien trong đo su Trung Quoc thoi ky co đien.
Miet bong: Be mat cua đo gom co the đuoc miet bong hay cha bong truoc khi nung bang cach co xat voi mot dung cu phu hop bang go, thep hoac đa đe tao ra mot phan hoan thien đuoc đanh bong con ton tai sau khi nung. Co the tao ra cac san pham co đo bong cao khi su dung đat set min hoac khi đanh bong đuoc thuc hien tren cac san pham đa đuoc say kho mot phan va chua it nuoc, mac du cac san pham trong đieu kien nay rat de vo va nguy co vo rat cao.
Terra Sigillata la mot hinh thuc gom trang tri co xua đuoc phat trien đau tien o Hy Lap co đai.
Cac phu gia co the đuoc nhao nan vao xuong đat set truoc khi tao hinh, đe tao ra hieu ung mong muon trong cac đo dung đuoc nung. Cac phu gia tho nhu cat va đat set nung nghien min đoi khi đuoc su dung đe tao cho san pham cuoi cung mot van can thiet. Đoi khi đat set va đat set nung nghien min tuong phan ve mau đuoc su dung đe tao ra cac mau hinh trong cac san pham hoan thien. Cac thuoc nhuom mau, thuong la oxide va cacbonat kim loai, đuoc them vao đon le hoac ket hop đe đat đuoc mau sac mong muon. Cac hat de chay co the đuoc tron voi xuong gom hoac ep vao be mat đe tao ra van tren be mat.
In thach ban, con đuoc goi la in lito, mac du cac ten goi thay the nhu in chuyen (in đo lai) hoac "dan decal" cung la pho bien. Chung đuoc su dung đe ap cac thiet ke vao cac vat pham. Cac decal bao gom ba lop: lop mau sac hoac hinh anh la lop bao gom thiet ke trang tri; lop che phu la lop bao ve trong suot, co the hop thanh thuy tinh nong chay thap; va lop giay lung ma thiet ke đuoc in tren đo bang phuong phap in luoi hoac in thach ban. Co nhieu phuong phap chuyen thiet ke khac nhau trong khi go bo lop giay lung, trong đo mot so phuong phap phu hop voi ung dung may.
Tao đai la su ghep bang tay hoac bang may mot dai mau vao canh cua mot tam hoac mot coc. Con đuoc goi la "lot", thao tac nay thuong đuoc thuc hien tren ban xoay tho gom.
Đo gom van ma nao đuoc đat ten theo su tuong đong voi khoang vat thach anh ma nao co cac dai hoac cac lop mau (van mau) đuoc pha tron voi nhau. Đo gom van ma nao đuoc tao ra bang cach tron cac mang mau khac nhau lai voi nhau nhung khong tron lan chung đen muc chung mat đi ban sac rieng. Cac đo gom nay co be ngoai giong nhu co gan hoac lom đom. Thuat ngu "đo gom van ma nao" đuoc su dung đe mo ta cac san pham nhu vay o Vuong quoc Anh; o Nhat Ban thuat ngu " neriage " đuoc su dung va o Trung Quoc, noi nhung thu nhu vay đa đuoc tao ra tu it nhat la thoi nha Đuong, chung đuoc goi la đo gom đai ly thach (大理石陶器, đai ly thach đao khi, tuc đo gom cam thach). Can het suc can than trong viec lua chon cac loai đat set đuoc su dung đe lam đo gom van ma nao vi cac loai đat set đuoc su dung phai co cac đac điem chuyen đong nhiet phu hop.

Bao ao: Đo la nuoc ao đuoc dung đe che phu be mat đo gom, thuong la truoc khi nung. Muc đich cua no thuong mang tinh trang tri mac du no cung co the đuoc dung đe che lap cac đac trung khong mong muon cua lop đat set ma no che phu. Nuoc ao co the che bang cach son hay nhung vat vao trong no đe tao ra mot lop che phu đong nhat va nhan min. Bao ao đuoc cac tho gom su dung tu thoi tien su toi nay va đoi khi đuoc ket hop voi ky thuat trang tri xuoc mat (sgraffito), trong đo mot lop bao ao đuoc cao xuoc đe lam lo ra mau cua lop đat set nam duoi. Voi su can than va ti mi co the quet lop bao ao thu hai voi mau khac biet len tren lop bao ao thu nhat va rach đe lam lo ra mau cua lop bao ao nam duoi. Cac bao ao su dung theo cach nay thuong chua mot luong đang ke silica, đoi khi gan bang thanh phan cua men gom.
Ve vang: Trang tri bang ve vang đuoc su dung đoi voi mot so đo gom chat luong cao. Co mot so phuong phap ve vang đuoc ap dung, bao gom:
Vang rong (Best gold, Thuan kim) – huyen phu cua bot vang trong tinh dau tron voi chat tro dung va muoi thuy ngan tang cuong. Huyen phu nay co the gan vao đo gom bang cac ky thuat quet son. Sau khi lay ra khoi lo nung thi trang tri xin mau va can đuoc miet bong đe lam sang mau.
Vang acid (Acid gold, Toan kim) – Mot hinh thuc trang tri vang đuoc phat trien đau thap nien 1860 tai nha may cua Mintons Ltd o Stoke-on-Trent, Staffordshire, Anh quoc. Be mat trang men đuoc khac bang acid flohydric loang truoc khi đap vang. Quy trinh nay đoi hoi ky nang cao va chi đuoc su dung đe trang tri nhung đo gom pham cap cao nhat.
Vang sang mau (Bright gold, Luong kim) – Bao gom mot dung dich cua vang sulpho-resinat hay vang thiolat cung voi cac sulpho-resinat/thiolat cua cac kim loai khac (bismuth, crom, vanadi, rhodi v.v.) va mot chat tro dung. Ten goi nay bat nguon tu be ngoai cua lop trang tri ngay sau khi lay ra khoi lo nung, do no khong can phai miet bong đe lam sang mau.
Vang nhat mau (Mussel gold, Đam thai kim) – Mot phuong phap cu trong trang tri vang. No đuoc thuc hien bang cach co xat vang la, đuong va muoi cung nhau bang mot cong cu cua nghe gom, sau đo đem rua đe loai bo cac chat tan trong nuoc.


= Men gom =

Men la lop che phu thuy tinh tren đo gom, muc đich chu yeu la trang tri va bao ve. Mot su dung quan trong cua men la lam cho cac đo chua bang gom xop tro thanh khong tham đoi voi nuoc va cac chat long khac. Men co the đap vao bang cach rac bot men min chua nung len tren be mat đo gom hoac bang cach phun, nhung, quet, chai mot lop vua mong bao gom men chua nung va nuoc. Mau cua men sau khi nung co the khac biet đang ke so voi mau truoc khi nung. Đe ngan khong cho đo gom trang men dinh vao lo khi nung, hoac la mot phan nho cua đo vat đem nung (nhu chan đe) khong đuoc trang men hoac la cac "cua" chiu lua đac biet đuoc su dung lam gia ke. Chung se đuoc go ra va loai bo sau khi nung.
Mot so ky thuat trang men chuyen dung bao gom:

Trang men muoi, trong đo muoi an đuoc cho vao lo nung trong qua trinh nung. Nhiet đo cao lam cho muoi boc hoi va lang đong lai tren be mat đo gom đe phan ung voi cac khoang chat trong xuong gom tao ra men natri nhom silicat. Trong the ky 17 va 18, trang men muoi đuoc su dung trong san xuat đo gom gia dung. Hien nay, ngoai tru viec su dung tai mot so xuong cua cac nghe nhan gom thi quy trinh nay đa loi thoi. Ung dung quy mo lon cuoi cung truoc khi lui tan khi đoi dien voi cac han che ve moi truong la trong san xuat cac đuong ong nuoc thai trang men muoi.
Trang men tro – Tro thu đuoc tu đot chay thuc vat đa đuoc su dung lam thanh phan tro dung cua men. Nguon cung cap tro noi chung la phe thai tu đot chay nhien lieu cua lo nung, mac du tiem nang cua tro co nguon goc tu cac phe thai cay trong cung đuoc nghien cuu. Cac loai men tro đuoc quan tam trong lich su tai Vien Đong, mac du co cac bao cao ve viec su dung quy mo nho tai mot so noi khac nhu trong đo gom thung lung Catawba o Hoa Ky đau the ky 19. Hien nay chung chi đuoc mot luong nho cac nghe nhan gom su dung, nhung nguoi đanh gia cao tinh khong the đoan truoc sinh ra tu ban chat hay thay đoi cua nguyen vat lieu tho đau vao.
Trang tri duoi men (Ve trong, ve duoi men hay mau duoi men, theo cach cua nhieu loai gom hoa lam) la mot phuong phap trang tri đo gom, trong đo vat lieu dung đe trang tri đuoc gan vao be mat truoc khi trang mot lop men trong suot roi đem nung. Trang tri duoi men co the quet bang choi ve, binh xit hoac bang cach rot nuoc trang tri duoi men vao trong khuon đe che phu phan ben trong va tao ra hieu ung cuon xoay, sau đo khuon đuoc đo đay nuoc ao.
Trang tri trong men (Mau trong men) la mot phuong phap trang tri đo gom, trong đo vat lieu dung đe trang tri đuoc gan vao be mat men truoc khi nung trang men sao cho no chay lan vao trong men trong qua trinh nung.
Trang tri tren men (Ve ngoai, ve ngoai men hay mau tren men) la mot phuong phap trang tri đo gom, chu yeu la đoi voi đo su, trong đo lop vat lieu trang tri mau sac đuoc gan vao be mat đa trang men va đa nung lan thu nhat đe sau đo đuoc co đinh trong lan nung thu hai o nhiet đo thap hon, thuong la trong cac lo buong kin.
Men thuy tinh (men su, phap lang, đuong tu).


Nung gom Nung tao ra cac thay đoi khong the đao nguoc trong xuong gom. Chi sau khi nung thi đo vat hay vat lieu moi đuoc goi la đo gom. Trong gom thap lua thi cac thay đoi bao gom thieu ket, la su hop nhat cung nhau cua cac hat tho hon trong xuong gom tai cac điem tiep xuc cua chung voi nhau. Trong truong hop cua su, trong đo cac vat lieu khac nhau va nhiet đo nung cao đuoc su dung, cac tinh chat vat ly, hoa hoc va khoang vat hoc cua cac thanh phan hop thanh trong xuong gom bi bien đoi manh. Trong moi truong hop thi ly do đem nung la đe lam cung vinh cuu cac đo vat tao ra, va che đo nung phai thich hop voi cac vat lieu đuoc su dung đe lam ra chung. Nhu mot chi dan tho so thi cac đo đat nung hien đai thong thuong đuoc nung o khoang nhiet đo tu 1.000 °C (1.830 °F) đen 1.200 °C (2.190 °F); đo sanh tu khoang 1.100 °C (2.010 °F) đen 1.300 °C (2.370 °F); va đo su tu khoang 1.200 °C (2.190 °F) đen 1.400 °C (2.550 °F). Trong qua khu, đat đuoc cac nhiet đo cao la mot thach thuc lau dai, va đo đat nung co the chi đuoc nung o nhiet đo thap toi 600 °C (1.112 °F), đat đuoc trong cac ho nung nguyen thuy.
Nung đo gom co the đuoc thuc hien theo mot so phuong phap, voi lo nung la phuong phap nung thong thuong nhat. Ca nhiet đo nung toi đa lan thoi gian nung đeu anh huong toi cac đac trung cuoi cung cua san pham gom. Vi the, nhiet đo toi đa ben trong lo nung thuong đuoc duy tri la mot hang so trong mot khoang thoi gian đe lam cho đo đem nung ngau nham tao ra đo chin theo yeu cau trong xuong gom.
Khi ben trong lo nung trong qua trinh nung cung co the anh huong toi be ngoai cua đo gom thanh pham. Moi truong oxy hoa, sinh ra tu su cung cap du thua khong khi vao lo, co the gay ra su oxy hoa đat set va men. Moi truong khu, sinh ra tu su han che khong khi vao lo hoac do đot than thay vi đot cui, co the tuoc đoat oxy tu be mat đat set va men. Đieu nay co the anh huong toi be ngoai cua đo gom đem nung va mot so loai men chua cac khoang vat giau sat tro thanh mau nau trong moi truong oxy hoa nhung lai co mau xanh luc trong moi truong khu. Moi truong khi ben trong lo nung co the đieu chinh đe tao ra cac hieu ung phuc tap trong lop men.
Cac lo nung co the đuoc cap nhiet bang đot cui, than, khi thien nhien, khi hoa long hay bang đien. Khi su dung lam nhien lieu, than va cui co the sinh ra khoi, mo hong, tro trong lo nung, gay anh huong toi be ngoai cua cac đo nung khong đuoc che chan, bao ve. Vi ly do nay, cac đo nung trong la đot cui hay lo đot than thuong đuoc đat ben trong cac sap nung gom hoac cac hop gom đe bao ve chung. Cac lo nung hien đai đot khi ga hay lo đien la sach se hon va de kiem soat hon so voi cac lo cui hay lo than kieu cu va thuong rut ngan đuoc thoi gian nung. Trong mo phong phuong Tay cua ky thuat nung gom Raku truyen thong cua Nhat Ban thi cac đo gom đuoc đua ra khoi lo nung khi con nong đo va đuoc bao phu trong tro, giay hay dam go đe tao ra be ngoai cacbon hoa khac biet. Ky thuat nay cung đuoc su dung tai Malaysia trong viec tao ra labu sayong (binh đung nuoc hinh bau ho lo) truyen thong.
Tai Mali, cac go nung gom đuoc su dung thay cho cac lo xay bang gach hay đa. Nhung chiec binh chua nung, theo phong tuc đau tien se đuoc nhung nguoi phu nu va thanh nu trong lang mang đen noi se dung go nung. Nen cua go nung đuoc lam bang cach đat cac thanh cui tren mat đat, sau đo:

[...] nhung chiec binh đuoc đat tren va giua cac thanh cui, sau đo co đuoc chat thanh đong cao đe lam thanh go nung. Mac du go nung xep nhieu binh cua nhieu phu nu, nhung nguoi co quan he ho hang thong qua dong ho đang chong, nhung moi phu nu phai chiu trach nhiem ve nhung cai binh cua chinh minh hoac cua chinh gia đinh minh trong go.
Khi mot go nung hoan thanh va mat đat xung quanh đa đuoc quet sach cac vat lieu de chay con sot lai thi mot nguoi tho gom cao tay nghe thap lua. Mot nam co đuoc cham lua va nguoi phu nu chay vong quanh go nung đe cham ngon đuoc đang chay vao đam co kho. Mot so go nung van đuoc xay dung khi nhung go nung khac đa đuoc đot chay.


Lich su Phan lon thoi gian trong lich su nghe gom la thuoc thoi ky tien su, thuoc ve cac van hoa truoc khi co chu viet trong qua khu. Vi the, phan lon lich su nay chi co the đuoc tim thay trong cac đo tao tac cua khao co hoc. Do đo gom la kha ben nen cac đo gom va manh gom ton tai qua nhieu thien nien ky tai cac di chi khao co, va thuong la loai đo tao tac pho bien nhat va quan trong nhat con sot lai. Nhieu van hoa tien su đuoc đat ten theo đo gom, đo cung la cach thuc de dang nhat đe nhan dang cac di chi chua chung va cac nha khao co hoc đa xay dung va phat trien cac đac điem nhan dang cac loai hinh khac biet tu thanh phan hoa hoc cua cac manh gom nho.
Đe đo gom va nghe gom tro thanh mot bo phan cua mot van hoa nao đo thi mot so đieu kien noi chung phai đat đuoc. Chung bao gom:

Truoc het, phai san co nguon đat set co the dung đuoc. Cac di chi khao co noi cac đo gom som nhat đuoc tim thay  đeu nam gan cac mo đat set san co, de khai thac đe co the tao hinh va nung đung cach. Trung Quoc co cac mo đat set lon va đa dang ve chung loai, tao ra uu the cho ho trong phat trien som cua đo gom tinh xao. Nhieu quoc gia khac cung co cac mo đat set lon va đa dang ve chung loai.
Thu hai, phai co cach thuc nung vat lieu gom đen nhiet đo đu cao đe chuyen đat set tho thanh đo gom. Cac phuong phap tao ra ngon lua đu nong va đu on đinh đe nung gom đa khong phat trien cho toi tan cuoi qua trinh phat trien cua cac van hoa.
Thu ba, tho gom phai co đu thoi gian đe chuan bi, tao hinh va nung đat set thanh đo gom. Ngay ca khi đa kiem soat đuoc lua, con nguoi duong nhu van chua phat trien nghe gom cho đen khi đat đuoc cuoc song đinh canh. Nguoi ta đa tung đua ra gia thuyet rang nghe gom chi đuoc phat trien sau khi con nguoi biet lam nong nghiep, dan đen cac khu đinh cu lau dai. Tuy nhien, đo gom co nhat đuoc biet đen la tu Trung Quoc va co nien đai toi nam 20.000 TCN, vao thoi ky đinh cao cua ky bang ha gan đay, rat lau truoc khi nong nghiep bat đau.
Thu tu, phai co đu nhu cau ve đo gom đe bien minh cho su can thiet cua cac nguon luc phuc vu san xuat đo gom.


= Đo gom thoi ky đau =
Phuong phap tao hinh: Tao hinh bang tay la phuong phap som nhat đuoc su dung đe tao hinh cac loai binh, lo. No bao gom cac ket hop cua nan va đap cuon.
Nung: Phuong phap som nhat đe nung đo gom la su dung cac đong lua (đo gom nung ho). Thoi gian nung co the ngan nhung nhiet đo cao nhat đat đuoc trong đong lua nay phai kha cao, co le khoang 900 °C (1.650 °F) va đat đuoc rat nhanh.
Đat set: Nhung nguoi tho gom thoi ky đau su dung bat ky loai đat set nao san co trong khu vuc lan can cua ho. Tuy nhien, loai đat set đo thong thuong voi chat luong thap nhat la đu đe nung nhiet đo thap đuoc su dung cho nhung chiec binh, lo som nhat. Đat set nhao tron voi cat, san, vo so/trai/hen nghien hoac gom nghien thuong đuoc su dung đe lam đo gom nung trong đong lua, vi chung co ket cau xuong thong thoang cho phep nuoc va cac thanh phan de bay hoi cua đat set thoat ra tu do. Cac hat tho hon trong đat set cung co tac dung han che su co ngot trong qua trinh say/phoi kho, va do đo giam rui ro ran nut.
Hinh thuc: Ve co ban, đo gom nung trong đong lua ban đau đuoc lam voi đay thuon tron đe tranh cac goc nhon de bi ran nut.
Trang men: Cac binh, chau som nhat khong đuoc trang men.
Ban xoay gom đuoc phat minh tai Mesopotamia vao khoang 6000-4000 TCN (thoi ky Ubaid) va cach mang san xuat đo gom.
Khuon: Đuoc nguoi Etrusca su dung o muc đo han che vao đau the ky 5 va 6 TCN, va đuoc nguoi La Ma su dung rong rai hon.
Đuc nuoc ao: Mot phuong phap pho thong đe tao hinh cac đo vat co hinh dang bat thuong. No đuoc thuc hanh đau tien o muc đo han che tai Trung Quoc, co le tu thoi Đuong.
Chuyen sang lo nung: Cac lo đuoc xay dung co chu đinh đau tien la lo ho hoac lo ranh – la nhung cai ho đuoc đao vao long đat va phu đay nhien lieu. Cac ho trong long đat giup cach nhiet va giup kiem soat tot hon viec nung.
Lo nung: Cac phuong phap nung ho la đu đe tao ra đo đat nung đon gian, nhung cac loai đo gom khac thi can cac loai lo nung phuc tap hon (xem lo nung duoi đay).


= Lich su theo khu vuc =


 Khoi đau cua nghe gom  Đo gom co the đa đuoc phat hien ra mot cach đoc lap tai nhieu noi khac nhau, co le la do ngau nhien tao ra no o đay cac đong lua tren nen đat set. Tat ca cac dang binh, chau som nhat đa biet toi nay đeu la gom nung trong ho va đuoc lam bang cach đap cac cuon đat set, mot cong nghe kha đon gian đe hoc. Cac đo vat gom som nhat đa biet la cac buc tuong nho kieu Gravette  (cong nghiep/van hoa Gravette) nhu nhung gi đa phat hien tai Dolni Vestonice (Cong hoa Sec ngay nay). Ve nu Dolni Vestonice la tuong Ve Nu (Venus), mot buc tuong tao hinh nguoi phu nu khoa than, co nien đai toi 29000–25000 TCN.
Cac manh gom đuoc tim thay tai Trung Quoc va Nhat Ban trong giai đoan tu 12.000 va co le lau đoi toi 18.000 nam truoc. Tai thoi điem nam 2012, đo gom som nhat đuoc tim thay tai bat ky đau tren the gioi, co nien đai toi 19.000-20.000 nam truoc ngay nay, đuoc tim thay tai đong Tien Nhan (huong Đai Nguyen, huyen Van Nien, đia cap thi Thuong Nhieu, tinh Giang Tay, Trung Quoc).
Cac loai đo gom thoi ky đau khac con bao gom ca cac co vat khai quat đuoc tai hang Ngoc Thiem (trai Bach Thach, tran Tho Nhan, huyen Đao, đia cap thi Vinh Chau, tinh Ho Nam, Trung Quoc), co nien đai đen nam 16000 TCN, va nhung gi tim thay trong luu vuc song Amur o Vien Đong Nga co nien đai toi nam 14000 TCN.
Di chi Odai Yamamoto I thuoc ve thoi ky Jomon hien tai co đo gom co nhat đa biet tai Nhat Ban. Cuoc khai quat nam 1998 đa phat hien ra cac manh đo đat nung co nien đai toi 14500 TCN.
Thuat ngu "Jomon" (縄文, thang van) co nghia la "van day" hay "van day" trong tieng Nhat. No dung đe noi toi cac van tren binh, lo hay tuong do viec su dung que va day thung trong qua trinh san xuat ra cac đo vat nay. Mot nghien cuu gan đay đa lam sang to đo gom Jomon đa đuoc nhung nguoi tao ra no dung nhu the nao va vao viec gi.
Duong nhu nghe gom đa phat trien đoc lap tai chau Phi Ha-Sahara trong thien nien ky 10 TCN, voi cac vat tim thay co nien đai it nhat la 9400 TCN tu mien trung Mali, va tai Nam My vao khoang 9000-7000 TCN. Cac vat tim thay tai Mali co nien đai giong nhu cua cac vat tuong tu đuoc tim thay tai Đong A – vung tam giac giua Siberia, Trung Quoc va Nhat Ban – va trong ca hai khu vuc thi chung đeu gan lien voi cac thay đoi khi hau tuong tu (vao cuoi thoi ky bang ha thi đong co phat trien va mo rong, cho phep nhung nguoi san bat-hai luom mo rong moi truong song cua minh), đuoc đap ung mot cach đoc lap bang cac phat trien tuong tu trong ca hai van hoa: tao ra đo gom đe đung hat cac loai luong thuc hoang dai (nhu ke tran chau) va tao ra cac mui ten nho đe san chim thu đien hinh cua cac vung đong co. Ngoai ra, viec tao ra đo gom trong truong hop cua van minh Jomon so ki co the la do su khai thac chuyen sau cac sinh vat nuoc ngot va nuoc man cua nhung nguoi luc loi tim kiem thuc an vao cuoi thoi ky bang ha, la nhung nguoi đa phat trien cac đo đung bang gom đe chua cac me đanh bat cua ho.


 Đong A  Tai Nhat Ban, thoi ky Jomon co lich su lau đoi ve phat trien đo gom Jomon voi đac trung la cac vet han cua day thung tren mat đo gom, đuoc tao ra bang cach quan/ep day thung vao khoi đat set truoc khi nung. Đo sanh trang men đuoc tao ra co le tu the ky 15 tai Trung Quoc. Mot dang đo su Trung Hoa đa tro thanh mat hang xuat khau đang ke cua Trung Quoc ke tu thoi Đuong (618–906) tro đi. Cac tho gom Cao Ly/Trieu Tien đa lam đo su co le tu the ky 14. Nguoi Trieu Tien đa đem nghe thuat lam đo su sang Nhat Ban trong the ky 17.
Trai voi chau Au, gioi thuong luu Trung Quoc su dung đo gom rong khap tren ban an, vi cac muc đich ton giao hay dung đe trang tri va cac tieu chuan đoi voi đo gom tinh xao la rat cao. Tu thoi Tong (960–1279) tro đi trong vai the ky thi gioi thuong luu ua chuong cac đo vat co mau tron va tao hinh tinh xao; trong thoi ky nay đo su that su (theo đinh nghia phuong Tay) đa đuoc hoan thien trong su Đinh (定瓷, Đinh tu) san xuat tai lo gom Đinh (定窯, Đinh dieu), mac du no chi la mot trong nam lo gom danh tieng (五大名窯, Ngu đai danh dieu; bao gom lo gom Nhu tai Nhu Chau (nay thuoc Binh Đinh Son, Ha Nam), lo gom Quan tai Vu Chau (nay thuoc Hua Xuong, Ha Nam), lo gom Quan thoi Bac Tong tai Bien Kinh (nay la Khai Phong, Ha Nam) va thoi Nam Tong tai Lam An (nay la Hang Chau, Chiet Giang), lo gom Đinh tai Đinh Chau (nay la Khuc Duong, Bao Đinh, Ha Bac) va lo gom Ca tai Long Tuyen, Xu Chau (nay la Long Tuyen, Le Thuy, Chiet Giang).) trong thoi Tong. The loai đo gom su cao lua truyen thong Trung Hoa bao gom ca cac loai đo sanh nhu gom Nhu, su xanh Long Tuyen (gom men ngoc Long Tuyen) va gom Quan. Cac loai đo gom trang tri nhu gom Tu Chau co đia vi thap hon, mac du chung van đuoc chap nhan dung đe lam goi.
Su xuat hien cua gom hoa lam co le la san pham thoi Nguyen-Mong (1271–1368) đuoc cac nghe nhan va tho thu cong tren khap đe quoc rong lon nay phat tan. Ca thuoc mau coban đuoc su dung đe tao mau xanh lam va phong cach ve trang tri dua theo hoa la co cay, nguyen thuy đuoc vay muon tu the gioi Hoi giao, noi ma nguoi Mong Co cung đa chinh phuc. Cung luc đo, đo su Canh Đuc Tran, đuoc lam tai cac xuong gom Hoang gia, đa giu vai tro chu đao khong the tranh cai trong san xuat va no van đuoc duy tri cho đen nay. Phong cach trang tri ti mi, cong phu, moi me nay đa đuoc ua chuong tai trieu đinh, va dan dan nguoi ta them nhieu mau sac khac vao.
Bi quyet lam đo su nhu vay đa đuoc tim hieu trong the gioi Hoi giao va muon hon la o chau Au, khi cac đo mau đuoc nhap khau tu phuong Đong. Nhieu no luc đa đuoc thuc hien đe mo phong no o Y va Phap. Tuy nhien, no đa khong đuoc san xuat ben ngoai the gioi phuong Đong cho toi tan nam 1709 khi đuoc san xuat o Đuc.


 Nam A  Đo gom kieu van day ep chim thuoc ve truyen thong gom 'đo đa giua' đa đuoc nhung nguoi san bat-hai luom Vindhya phat trien tai mien trung An Đo trong thoi đai đo đa giua. Kieu đo gom nay cung đuoc tim thay trong cac khu vuc can ke, nhung vao khoang thoi gian muon hon la thoi ky tien-đo đa moi. Kieu đo gom som nay cung đuoc tim thay tai di chi Lahuradewa, hien nay la truyen thong gom co nhat đa biet tai Nam A, co nien đai toi 7000-6000 TCN. Đo gom lam tren ban xoay bat đau đuoc lam trong thoi ky Mehrgarh II (5500–4800 TCN) va Merhgarh III (4800–3500 TCN), đuoc biet đen nhu la gom thoi ky đo đa moi va gom thoi ky đong đa. Đo gom, bao gom ca cac vat pham nhu binh/lo Ed-Dur, đa bat nguon trong cac khu vuc ven song Saraswati/song An va đuoc tim thay tai mot so di chi thuoc van minh song An.
Mac du co ho so tien su rong khap ve đo gom, bao gom ca cac đo gom co trang tri, nhung lai co rat it đo gom "tinh xao" hay xa xi đuoc lam ra trong thoi ky lich su ghi chep đuoc tai tieu luc đia nay. An Đo giao khong khuyen khich an uong bang đo gom va co le đieu nay la loi giai thich chu yeu cho su khong phat trien cua đo gom tinh xao/xa xi. Hau het cac binh gom truyen thong cua An Đo la nhung chiec binh hoac lo lon đe đung, hoac nhung chiec coc nho hay đen, thuong đuoc coi la đo dung mot lan. Nguoc lai, tai đay co cac truyen thong lau đoi ve cac hinh tuong đieu khac, thuong kha lon, bang đat nung.


 Đong Nam A  Đo gom tai Đong Nam A cung đa dang nhu cac nhom sac toc sinh song tai khu vuc nay. Moi nhom sac toc co bo tieu chuan rieng cua minh khi đe cap toi nghe thuat gom. Cac đo gom đuoc lam ra vi nhieu ly do khac nhau, nhu đe mua ban, đung thuc an va đo uong, su dung trong nha bep, phuc vu cho cac nghi le ton giao va chon cat.


 Can Đong  Khoang 8000 TCN trong thoi ky đo đa moi tien gom va truoc khi phat minh đo gom, dan cu cua mot so khu đinh cu ban đau đa tro thanh nhung chuyen gia trong che tac cac đo đung đep va rat tinh xao tu đa, su dung cac vat lieu nhu thach cao tuyet hoa hoac granit đuoc tao hinh va đanh bong bang cat. Cac nghe nhan đa su dung cac đuong van trong vat lieu đe tao ra hieu ung thi giac toi đa. Nhung đo vat nhu vay đa đuoc tim thay rat nhieu o thuong nguon song Euphrates, vung ngay nay la mien đong Syria, đac biet la tai di chi Bouqras.
Lich su som nhat ve san xuat đo gom tai Luoi liem Mau mo bat đau thoi ky đo đa moi gom va co the chia ra thanh 4 thoi ky nho la: thoi ky Hassuna (7000–6500 TCN), thoi ky Halaf (6500–5500 TCN), thoi ky Ubaid (5500–4000 TCN) va thoi ky Uruk (4000–3100 TCN). Vao khoang 5000 TCN thi lam đo gom đa pho bien rong khap trong khu vuc nay va lan toa sang cac khu vuc ben canh.
Lam đo gom bat đau trong thien nien ky 7 TCN. Cac dang som nhat đuoc tim thay tai di chi Hassuna, đuoc tao hinh bang tay tu cac tam, voi cac binh/chau khong trang tri, khong trang men va thap lua lam tu đat set mau nau anh đo. Trong thien nien ky ke tiep, đo gom đuoc trang tri bang cac thiet ke tinh te, nhieu hoa tiet va cac tao hinh tu nhien, đuoc cham khac va đanh bong.
Su phat minh ra ban xoay gom tai Mesopotamia trong thoi gian khoang 6000-4000 TCN (thoi ky Ubaid) đa cach mang san xuat đo gom. Cac thiet ke lo nung moi hon co the nung gom tu 1.050 °C (1.920 °F) đen 1.200 °C (2.190 °F) đa cho phep thuc thi cac kha nang moi va su chuan bi đat set kieu moi. San xuat bay gio đuoc cac nhom nho tho gom thuc hien cho cac đo thi nho chu khong con la cac tho thu cong rieng le cho tung gia đinh. Hinh dang va pham vi su dung gom va đo gom đa mo rong vuot ra ngoai cac binh/lo đon gian đe chua đung va đem theo thanh cac dung cu nha bep, chau cay va bay chuot. Theo dong phat trien cua khu vuc voi cac to chuc va hinh thai chinh tri moi ra đoi thi đo gom cung tro nen tinh te va bien đoi hon. Mot so đo gom đuoc lam bang cach đuc khuon, cho phep gia tang san luong đe phuc vu cho nhu cau cua dan so tang len. Trang men đuoc su dung pho bien hon va đo gom cung đuoc trang tri nhieu hon.
Trong thoi ky đong đa o Mesopotamia, đo gom Halaf đat đuoc muc cao ve nang luc va su phuc tap ky thuat chua tung thay cho đen khi co su phat trien cua đo gom Hy Lap voi cac san pham gom Corinthia va Attica.


 Chau Au  Cac cu dan đau tien cua chau Au đa phat trien nghe gom trong van hoa gom đai thang hoi muon hon mot chut so voi Can Đong, vao khoang 5500–4500 TCN. O Tay Đia Trung Hai co đai, đo đat nung đuoc to ve cong phu đa đat đen trinh đo nghe thuat rat cao trong the gioi Hy Lap; voi mot luong lon đo đat nung con sot lai tu cac mo ham. Đo gom Minos co đac trung la hoa tiet trang tri phuc tap theo cac chu đe thien nhien. Van hoa Hy Lap co đien bat đau xuat hien vao khoang nam 1000 TCN voi nhieu chung loai đo gom đuoc lam thu cong kha ky, bao gom hinh nguoi nhu mot loai hoa tiet trang tri. Ban xoay gom khi đo đa đuoc su dung thuong xuyen. Mac du nhung nguoi tho gom đa biet đen trang men, nhung no khong đuoc su dung rong rai. Thay vi the, nuoc ao đat set xop hon đuoc su dung đe trang tri. Mot loat cac hinh dang cho cac muc đich su dung khac nhau đa đuoc phat trien som va ve co ban khong thay đoi trong lich su Hy Lap.
Đo gom Etrusca tinh xao chiu nhieu anh huong cua đo gom Hy Lap va thuong đuoc cac tho gom va hoa si ve gom Hy Lap nhap khau. Đo gom La Ma co đai it su dung viec to ve ma su dung su trang tri khuon đuc, cho phep san xuat cong nghiep hoa o quy mo lon. Phan lon nhung thu ma cac tai lieu hoc thuat tieng Anh viet la Samian ware (đo gom Samos) đo cua Đe quoc La Ma thoi ky đau tren thuc te đuoc san xuat tai khu vuc ngay nay thuoc Đuc va Phap, noi cac doanh nhan lap ra cac xuong gom lon.
Đo gom hau nhu khong đuoc nhin thay tren ban an cua gioi thuong luu tu thoi ky Hy Lap hoa cho đen thoi ky Phuc Hung, va phan lon cac đo gom thoi Trung co la tho lau va tien dung, do gioi thuong luu su dung cac loai bat/chen kim loai. Nhap khau tu chau A lam hoi sinh su quan tam đen đo gom tinh xao, nhung thu ma cac nha san xuat chau Au cuoi cung đa hoc đuoc cach lam, va tu the ky 18 tro đi thi đo su va cac đo gom chau Au khac cua mot luong lon cac nha san xuat đa tro nen cuc ky pho bien.


 The gioi Hoi giao  Đo gom Hoi giao thoi ky đau theo cac hinh thuc cua cac khu vuc ma nguoi Hoi giao chinh phuc. Tuy nhien, cuoi cung tai đay đa co su giao luu cheo giua cac khu vuc. Đieu nay đang chu y nhat la cac anh huong Trung Hoa toi đo gom Hoi giao. Giao thuong giua Trung Quoc va the gioi Hoi giao dien ra thong qua he thong cac tram buon ban tren con đuong to lua keo dai. Cac quoc gia Hoi giao đa nhap khau đo sanh va muon hon la đo su tu Trung Quoc. Trung Quoc lai nhap khau cac khoang vat xanh coban tu Ba Tu do nguoi Hoi giao cai tri đe trang tri đo su hoa lam cua ho đe sau đo xuat khau sang the gioi Hoi giao.
Tuong tu nhu vay, nghe thuat Hoi giao đa gop phan vao mot loai hinh đo gom lau dai đuoc xac đinh nhu la đo gom Moor Tay Ban Nha o Andalucia (Tay Ban Nha thoi ky Hoi giao). Cac kieu đo gom Hoi giao đoc đao cung đuoc phat trien, bao gom đo gom frit (đo gom thuy tinh nghien), đo gom men lang va cac loai men chuyen dung nhu men thiec, dan đen su phat trien cua maiolica pho bien.
Mot điem nhan chinh trong su phat trien gom o the gioi Hoi giao la viec su dung tam lat (ngoi, gach op lat) va cac tam lat trang tri.


 Chau My  Hau het cac bang chung đeu chi ra su phat trien đoc lap cua nghe gom trong cac van hoa tho dan chau My, voi nien đai som nhat đuoc biet đen tu Brasil, tu 9.500 đen 5.000 nam truoc va 7.000 đen 6.000 nam truoc. Xa hon ve phia bac o Trung Bo chau My, nien đai bat đau tu ky nguyen Co xua (3500 – 2000 TCN) va vao thoi ky hinh thanh (2000 TCN – 200). Cac van hoa nay đa khong phat trien đo sanh, đo su hoac đo trang men nhu đuoc tim thay o Cuu The gioi. Gom su Maya bao gom nhung chiec binh đuoc trang tri tinh xao, thuong la nhung chiec coc, voi nhung phong canh to ve ti mi cung mot so hinh va van ban. Mot vai van hoa, bat đau tu van minh Olmec, đa lam ra nhung tac pham đieu khac bang đat nung, va cac tac pham đieu khac hinh nguoi hay con vat cung la nhung loai binh đuoc san xuat o nhieu noi, voi nhung chiec binh chan dung Moche la mot trong nhung loai tinh xao nhat.


 Chau Phi  Cac chung cu chi ra su phat minh đoc lap ve đo gom o chau Phi ha Sahara. Nam 2007, cac nha khao co hoc Thuy Si đa phat hien ra nhung manh gom co nhat cua chau Phi tai Ounjougou o mien trung Mali, co nien đai it nhat la 9400 TCN. Trong cac thoi ky sau nay, moi quan he cua su du nhap nghe lam xoong noi o mot so vung cua chau Phi ha Sahara voi su pho bien cua ngu chi Bantu đa đuoc cong nhan tu lau, mac du cac chi tiet van con gay tranh cai va đang cho them cac nghien cuu cung nhu chua đat đuoc su đong thuan.
Nghe gom Ai Cap co đai bat đau sau nam 5000 TCN, tu Levant lan toa ra. Co nhieu giai đoan phat trien rieng biet trong nghe gom tai đay, voi nhung đo gom rat tinh xao đuoc san xuat vao thoi ky Naqada III, khoang 3200 đen 3000 TCN. Trong thoi ky đau cua cac van minh Đia Trung Hai tai khu vuc Luoi liem Mau mo, Ai Cap đa phat trien mot loai gom khong đat set ma sau nay nguoi ta goi la đo gom faenza Ai Cap. Mot loai xuong gom tuong tu van đuoc lam o Jaipur, An Đo. Trong thoi ky đe quoc Hoi giao Umayyad (661-750), Ai Cap la điem ket noi giua trung tam Hoi giao so khai o Can Đong voi Iberia, dan đen phong cach an tuong cua nghe gom.
Tuy nhien, no van co gia tri khi xem xet đo gom nhu mot ho so khao co ve su tuong tac tiem tang giua cac dan toc, đac biet la o nhung khu vuc co rat it hoac khong co lich su thanh van. Do chau Phi chu yeu mang nang tinh truyen khau va vi the thieu mot luong lon cac nguon lich su thanh van, nen đo gom co mot vai tro khao co co gia tri. Khi đo gom đuoc đat trong boi canh cua cac mau hinh ngon ngu va di cu, no tro thanh mot the loai đo tao tac xa hoi tham chi con thinh hanh hon. Theo đe xuat cua Olivier P. Gosselain, co the hieu đuoc pham vi tuong tac giua cac van hoa bang cach xem xet ky chuoi van hanh (chaine operatoire) cua san xuat gom su.
Cac phuong phap đuoc su dung đe san xuat đo gom o chau Phi ha Sahara so ky đuoc chia thanh ba the loai: cac ky thuat nhin thay bang mat (ky thuat trang tri, nung va sau nung), cac ky thuat lien quan đen vat lieu (lua chon hoac xu ly đat set v.v.), va cac ky thuat nan hoac tao hinh đat set. Ba the loai nay co the đuoc su dung đe xem xet moi quan he mat thiet trong su tai xuat hien cua mot loai đo gom cu the nao đo o cac khu vuc khac nhau. Noi chung, cac ky thuat de thay (the loai đau tien trong so cac ky thuat đuoc đe cap o tren) la de dang bat chuoc va co the chi ra moi lien he xa hon giua cac nhom, chang han nhu buon ban trong cung mot thi truong hoac tham chi tuong đoi gan trong cac khu đinh cu. Cac ky thuat đoi hoi nhieu nhan ban nghien cuu (nhu lua chon đat set va tao hinh đat set) co the chi ra moi lien he gan hon giua cac dan toc, vi nhung phuong phap nay thuong chi đuoc cac tho gom va nhung nguoi truc tiep san xuat truyen đat cho nhau. Moi quan he nhu vay đoi hoi kha nang giao tiep hieu qua cua cac ben co lien quan, ngu y ve cac chuan muc tiep xuc co tu truoc hoac ngon ngu chung giua hai ben. Do đo, cac mo hinh pho bien ky thuat lam xoong noi co the nhan thay thong qua cac phat hien khao co hoc cung cho thay cac mo hinh tuong tac xa hoi.


 Chau Đai Duong  Polynesia, Melanesia va Micronesia
Đo gom đuoc tim thay trong cac di chi khao co tren khap cac hon đao cua chau Đai Duong. No đuoc cho la thuoc ve mot van hoa khao co co đai goi la van hoa Lapita. Mot dang đo gom khac đuoc goi la đo gom tron đuoc tim thay tai khap cac di chi o chau Đai Duong. Moi quan he giua đo gom Lapita va đo gom tron khong hoan toan ro rang.
Tho dan chau Uc chua tung lam đo gom. Sau khi nguoi chau Au toi Uc đinh cu, ho đa tim thay nhung mo đat set đuoc tho gom Anh phan tich la co chat luong tot đe lam đo gom. Chua đay 20 nam sau, nhung nguoi chau Au đen Uc va bat đau lam ra đo gom. Ke tu đo, san xuat gom su, bao gom đo gom san xuat hang loat va đo gom nghe nhan đa phat trien manh o Uc.


Xem them Gom Viet Nam
Gom su thoi Minh
Đo gom Oribe
Tat ca cac trang co tua đe chua "Gom"


Ghi chu Nguon tham khao Cooper Emmanuel, 2010. 10,000 Years of Pottery, an ban lan 4, Nha in Đai hoc Pennsylvania. ISBN 978-0-8122-2140-4.
Savage George, 1959. Pottery Through the Ages. Penguin.


Đoc them ASTM Standard C 242-01 Standard Terminology of Ceramic Whitewares and Related Products
Ashmore, Wendy & Sharer, Robert J., (2000). Discovering Our Past: A Brief Introduction to Archaeology Third Edition. Mountain View, California: Mayfield Publishing Company. ISBN 978-0-07-297882-7
Barnett, William & Hoopes, John (Eds.) (1995). The Emergence of Pottery. Washington: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-517-8
Childe, V. G., (1951). Man Makes Himself. London: Watts & Co.
Rice, Prudence M. (1987). Pottery Analysis – A Sourcebook. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-71118-8.
Historynet.com Luu tru ngay 26 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine
Tschegg, C., Hein, I., Ntaflos, Th., 2008. State of the art multi-analytical geoscientific approach to identify Cypriot Bichrome Wheelmade Ware reproduction in the Eastern Nile delta (Egypt). Journal of Archaeological Science 35, 1134-1147.


Tham khao Tu lieu lien quan toi Đo gom tai Wikimedia Commons