Vinh Ha Long la mot vinh nho thuoc phan bo tay vinh Bac Bo tai khu vuc bien Đong Bac Viet Nam, bao gom vung bien đao cua thanh pho Ha Long thuoc tinh Quang Ninh.
La trung tam cua mot khu vuc rong lon co nhung yeu to it nhieu tuong đong ve đia chat, đia mao, canh quan, khi hau va van hoa, voi vinh Bai Tu Long phia Đong Bac va quan đao Cat Ba phia Tay Nam, vinh Ha Long gioi han trong dien tich khoang 1.553 km² bao gom 1.969 hon đao lon nho, phan lon la đao đa voi, trong đo vung loi cua vinh co dien tich 335 km² quan tu day đac 775 hon đao. Lich su kien tao đia chat đa voi cua vinh đa trai qua khoang 500 trieu nam voi nhung hoan canh co đia ly rat khac nhau; va qua trinh tien hoa karst đay đu trai qua tren 20 trieu nam voi su ket hop cac yeu to nhu tang đa voi day, khi hau nong am va tien trinh nang kien tao cham chap tren tong the. Su ket hop cua moi truong, khi hau, đia chat, đia mao, đa khien vinh Ha Long tro thanh quan tu cua đa dang sinh hoc bao gom he sinh thai rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi va he sinh thai bien va ven bo voi nhieu tieu he sinh thai. 17 loai thuc vat đac huu va khoang 60 loai đong vat đac huu đa đuoc phat hien trong so hang ngan đong, thuc vat quan cu tai vinh.
Nhung ket qua nghien cuu, tham sat khao co hoc va van hoa hoc cho thay su hien dien cua nhung cu dan tien su tren vung vinh Ha Long tu kha som, đa tao lap nhung hinh thai van hoa co đai tiep noi nhau bao gom van hoa Soi Nhu trong khoang 18.000-7.000 nam truoc Cong Nguyen, van hoa Cai Beo trong 7.000-5.000 nam truoc Cong Nguyen va van hoa Ha Long cach ngay nay khoang tu 3.500-5.000 nam. Tien trinh dung nuoc va truyen thong giu nuoc cua dan toc Viet Nam, trong suot hanh trinh lich su, cung khang đinh vi tri tien tieu va vi the van hoa cua vinh Ha Long qua nhung đia danh ma ten goi gan voi đien tich con luu truyen đen nay, nhu nui Bai Tho, hang Đau Go, Bai Chay v.v. Hien nay, vinh Ha Long la mot khu vuc phat trien nang đong nho nhung đieu kien va loi the san co nhu co mot tiem nang lon ve du lich, nghien cuu khoa hoc, nuoi trong, đanh bat thuy san, giao thong thuy đoi voi khu vuc vung bien Đong Bac Viet Nam noi rieng va mien Bac Viet Nam noi chung.
Tu hon 500 nam ve truoc trong bai tho Lo nhap Van Đon, Nguyen Trai đa lan đau tien ca ngoi vinh Ha Long la "ky quan đa dung giua troi cao". Nam 1962 Bo Van hoa - Thong tin (Viet Nam) đa xep hang vinh Ha Long la di tich danh thang cap quoc gia đong thoi quy hoach vung bao ve. Nam 1994 vung loi cua vinh Ha Long đuoc UNESCO cong nhan la Di san Thien nhien The gioi voi gia tri tham my (tieu chuan vii), va đuoc tai cong nhan lan thu 2 voi gia tri ngoai hang toan cau ve đia chat-đia mao (tieu chuan viii) vao nam 2000. Cung voi vinh Nha Trang va vinh Lang Co cua Viet Nam, vinh Ha Long la mot trong so 29 vinh đuoc Cau lac bo nhung vinh đep nhat the gioi xep hang va chinh thuc cong nhan vao thang 7 nam 2003.
Vinh Ha Long cung voi đao Cat Ba tao thanh mot trong 21 khu du lich quoc gia đau tien o Viet Nam. Nam 2015, Cuc Di san van hoa đa cong bo ve so luong khach tham quan vinh Ha Long la tren 2,5 trieu luot khach.


Truyen thuyet ve vinh Ha Long Vinh Ha Long co tu xa xua do nhung kien tao đia chat. Tuy nhien, trong tam thuc cua nguoi Viet tu thoi tien su voi tri tuong tuong dan gian va y niem ve coi nguon con Rong chau Tien, mot so truyen thuyet cho rang khi nguoi Viet moi lap nuoc đa bi giac ngoai xam, Ngoc Hoang sai Rong Me mang theo mot đan Rong Con xuong ha gioi giup nguoi Viet đanh giac. Thuyen giac tu ngoai bien ao at tien vao bo vua luc đan Rong toi ha gioi. Đan Rong lap tuc phun ra lua thieu chay thuyen giac, mot phan nha Chau Ngoc dung thanh buc tuong đa sung sung lam cho thuyen giac đam phai ma vo tan, chan đung buoc tien cua ngoai bang.
Sau khi giac tan, thay canh mat đat thanh binh, cay coi tuoi tot, con nguoi noi đay lai can cu, chiu kho, đoan ket giup đo nhau, Rong Me va Rong Con khong tro ve troi ma o lai ha gioi, noi vua dien ra tran chien đe muon đoi bao ve con dan Đai Viet. Vi tri Rong Me đap xuong la Ha Long; noi Rong Con đap xuong la Bai Tu Long va noi đuoi đan rong quay nuoc trang xoa la Bach Long Vi. Tuy nhien, ten goi Ha Long hay Bai Tu Long chi moi co tu thoi Phap thuoc.
Lai co truyen thuyet khac noi rang, vao thoi ky no khi đat nuoc co giac ngoai xam, mot con rong đa bay theo doc song xuoi ve phia bien va ha canh xuong o vung ven bien Đong Bac lam thanh buc tuong thanh chan buoc tien cua thuy quan giac. Cho rong đap xuong che cho cho đat nuoc đuoc goi la Ha Long.


Đieu kien tu nhien va xa hoi = Vi tri =

La mot vinh nho, bo phan cua vinh Bac Bo, vinh Ha Long đuoc gioi han voi phia Đong Bac giap vinh Bai Tu Long; phia Tay Nam giap quan đao Cat Ba; phia Tay va Tay Bac giap đat lien bang đuong bo bien khoang 120 km keo dai tu thi xa Quang Yen, qua thanh pho Ha Long, Thanh pho Cam Pha đen het huyen đao Van Đon; phia Đong Nam va phia Nam huong ra vinh Bac Bo. Trong dien tich 1.553 km² gom vung loi va vung đem, nam tai cac toa đo tu 106°58'-107°22' Đong va 20°45'-20°50' Bac, vinh Ha Long bao gom 1.969 hon đao lon nho, trong đo 989 đao co ten va 980 đao chua đuoc đat ten.


= Moi truong va khi hau =
Vinh Ha Long la vung bien đao co khi hau phan hoa 2 mua ro ret: mua ha nong am voi nhiet đo khoang 27-29 °C va mua đong kho lanh voi nhiet đo 16-18 °C, nhiet đo trung binh nam dao đong trong khoang 15-25 °C. Luong mua tren vinh Ha Long vao khoang tu 2.000 mm–2.200 mm tuy co tai lieu chi tiet hoa luong mua la 1.680 mm voi khoang tren 300 mm vao mua nong nhat trong nam (tu thang 6 đen thang 8) va duoi 30 mm vao mua kho nhat trong nam (tu thang 12 đen thang 2 nam sau). He thuy trieu tai vinh Ha Long rat đac trung voi muc trieu cuong vao khoang 3,5-4m/ngay. Đo man trong nuoc bien tren vung vinh dao đong tu 31 đen 34.5 MT vao mua kho nhung vao mua mua, muc nay co the thap hon. Muc nuoc bien trong vung vinh kha can, co đo sau chi khoang 6m đen 10m va cac đao đeu khong luu giu nuoc be mat.


= Dan so =

Trong so 1.969 đao cua Ha Long hien nay chi co khoang 40 đao la co dan sinh song, nhung đao nay co quy mo tu vai chuc đen hang ngan hecta tap trung chu yeu o phia Đong va Đong Nam vinh Ha Long. May chuc nam gan đay, nhieu van chai song troi noi tren mat nuoc, bat đau len mot so đao đinh cu bien nhung đao hoang so tro thanh tru phu nhu đao Sa To (thanh pho Ha Long), đao Thang Loi (huyen đao Van Đon).
Dan so tren vinh Ha Long hien nay khoang 1.540 nguoi, tap trung chu yeu o cac lang đanh ca Cua Van, Ba Hang, Cap De (thuoc phuong Hung Thang, thanh pho Ha Long). Cu dan vung vinh phan lon song tren thuyen, tren nha be đe thuan tien cho viec đanh bat, nuoi trong va lai tao cac giong thuy san, hai san. Ngay nay đoi song cua cu dan vinh Ha Long đa phat trien do kinh doanh dich vu du lich.
Hien nay, chinh quyen tinh Quang Ninh đa co chu truong di doi cac ho dan song trong long vinh len bo tai đinh cu, on đinh cuoc song va bao ve canh quan moi truong vung di san. Đa co hon 300 ho dan sinh song tren cac lang chai tren vinh Ha Long đa đuoc di doi len bo sinh song tai Khu tai đinh cu Khe Ca (nay la Khu 8, phuong Ha Phong, thanh pho Ha Long) tu thang 5/2014, cong viec nay se con tiep tuc đuoc trien khai. Tinh se chi giu lai mot so lang chai đe phuc vu du lich tham quan.


Ten goi Ha Long qua cac thoi ky lich su Ten goi Ha Long đa thay đoi qua nhieu thoi ky lich su, thoi Bac thuoc khu vuc nay đuoc goi la Luc Chau, Luc Hai. Cac thoi Ly, Tran, Le vinh mang cac ten Hoa Phong, Hai Đong, An Bang, Van Đon, Ngoc Son hay Luc Thuy. Ten Ha Long (rong đap xuong) moi xuat hien trong mot so thu tich va cac ban đo hang hai cua Phap tu cuoi the ky XIX.
Tren to Tin tuc Hai Phong xuat ban bang tieng Phap co bai viet ve su xuat hien cua sinh vat giong rong tren khu vuc la vinh Ha Long ngay nay voi nhan đe Rong xuat hien tren vinh Ha Long, khi vien thieu uy nguoi Phap Legderin, thuyen truong tau Avalence cung cac thuy thu bat gap mot đoi ran bien khong lo ba lan (vao cac nam 1898, 1900 va 1902). Co le nguoi chau Au đa lien tuong con vat nay giong nhu con rong chau A, loai vat huyen thoai đuoc ton sung trong van hoa Viet Nam noi rieng va van hoa cac nuoc đong van chau A noi chung. Ben canh nhung truyen thuyet cua Viet Nam ve Rong Me va Rong Con đap xuong khu vuc vinh đao vung Đong Bac nay, su xuat hien con vat la hien huu nhu rong trong thuc tai, co the đa tro thanh cac ly do khien vung bien đao Quang Ninh đuoc nguoi Phap goi bang cai ten vinh Ha Long tu đo va pho bien đen ngay nay.


Canh quan Vung di san tren vinh Ha Long đuoc the gioi cong nhan (vung loi) co dien tich 434 km², nhu mot hinh tam giac voi ba đinh la đao Đau Go (phia Tay), ho Ba Ham (phia Nam) va đao Cong Tay (phia Đong), bao gom 775 đao voi nhieu hang đong, bai tam. Vung ke ben (vung đem), la di tich danh thang quoc gia đa đuoc bo Van hoa Thong tin Viet Nam xep hang tu nam 1962. Đia hinh Ha Long la đao, nui xen ke giua cac trung bien, la vung đat man co su vet moc va nhung đao đa voi vach đung tao nen nhung ve đep tuong phan, ket hop hai hoa, sinh đong cac yeu to: đa, nuoc va bau troi.


= Bien va đao =
Cac đao o vinh Ha Long co hai dang la đao đa voi va đao phien thach, tap trung o hai vung chinh la vung phia Đong Nam vinh Bai Tu Long va vung phia Tay Nam vinh Ha Long. Theo thong ke cua ban quan ly vinh Ha Long, trong tong so 1.969 đao cua vinh Ha Long co đen 1.921 đao đa voi nhieu đao co đo cao khoang 200 m. Đay la hinh anh co xua nhat cua đia hinh co tuoi kien tao đia chat tu 250-280 trieu nam ve truoc, la ket qua cua qua trinh van đong nang len, ha xuong nhieu lan tu luc đia thanh trung bien. Qua trinh carxto bao mon, phong hoa gan nhu hoan toan tao ra mot vinh Ha Long đoc nhat vo nhi, voi hang ngan đao đa nhieu hinh thu, dang ve khac nhau lo nho tren mat bien, trong mot dien tich khong lon cua vung vinh.
Vung tap trung cac đao đa co phong canh ngoan muc va nhieu hang đong đep la vung trung tam Di san Thien nhien vinh Ha Long, bao gom phan lon vinh Ha Long (vung loi), mot phan vinh Bai Tu Long va vinh Lan Ha thuoc quan đao Cat Ba (vung đem).
Cac đao tren vinh Ha Long co nhung hinh thu rieng, khong giong bat ky hon đao nao ven bien Viet Nam va khong đao nao giong đao nao. Co cho đao quan tu lai nhin xa ngo chong chat len nhau, nhung cung co cho đao đung doc ngang xen ke nhau, tao thanh tuyen chay dai hang chuc kilomet nhu mot buc tuong thanh. Đo la mot the gioi sinh linh an hien trong nhung hinh hai bang đa đa đuoc huyen thoai hoa. Đao thi giong khuon mat ai đo đang huong ve đat lien (hon Đau Nguoi); đao thi giong nhu mot con rong đang bay luon tren mat nuoc (hon Rong); đao thi lai giong nhu mot ong lao đang ngoi cau ca (hon La Vong); phia xa la hai canh buom nau đang re song nuoc ra khoi (hon Canh Buom); đao lai lup xup nhu mam xoi cung (hon Mam Xoi); roi hai con ga đang au yem von nhau tren song nuoc (hon Trong Mai); đung giua bien nuoc bao la mot lu huong khong lo nhu mot vat cung te troi đat (hon Lu Huong); đao khac tua nhu nha su đung giua mat vinh bao la chap tay niem Phat (hon Ong Su); đao lai co hinh tron cao khoang 40m trong nhu chiec đua phoi minh truoc thien nhien (hon Đua), ma nhin tu huong khac lai giong nhu vi quan trieu đinh ao xanh, mu canh chuon, nen dan chai con goi la hon Ong v.v.
Ben canh cac đao đuoc đat ten can cu vao hinh dang, la cac đao đat ten theo su tich dan gian (nui Bai Tho, hang Trinh Nu, đao Tuan Chau), hoac can cu vao cac đac san co tren đao hay vung bien quanh đao (hon Ngoc Vung, hon Kien Vang, đao Khi v.v.). Duoi đay la mot vai hon đao noi tieng:


 Hon Con Coc  Hon Con Coc nam cach cang tau du lich Bai Chay khoang 12 km ve phia Đong Nam, tren Vung vinh Ha Long. Đay la hon nui đa rat đep co goc nghieng va hinh dang nhu mot con coc ngoi xom giua bien nuoc, cao khoang 9 m.


 Hon Đinh Huong (Lu Huong)  Hon Đinh Huong nam phia tay nam hang Đau Go, nam ngay sat voi hon Cho Đa. Hien nay hinh anh Hon Đinh Huong đuoc in tren to tien 200.000 vnđ.


 Hon Ga Choi  La mot trong nhung hon đao noi tieng tren vinh Ha Long, hon Ga Choi (hay đoi khi goi la Hon Trong Mai) nam gan hon Đinh Huong o phia Tay Nam cua vinh, cach cang tau du lich Bai Chay khoang 5 km. Đay la cum gom 2 đao co hinh thu giong nhu mot đoi ga, mot trong mot mai, co chieu cao khoang hon 10m voi chan thot lai o tu the rat chenh venh. La bieu tuong tren logo cua vinh Ha Long, hon Ga Choi cung la bieu tuong trong sach huong dan du lich Viet Nam noi chung.


 Đao Ngoc Vung  Đao Ngoc Vung nam cach cang tau du lich khoang 34 km, thuoc huyen Van Đon, tinh Quang Ninh, co đac điem la mot trong so it đao đat tren vung vinh Ha Long. Xung quanh đao co nhieu bai bien đep, co nui Van Xuan cao 182m va co di chi khao co thuoc van hoa Ha Long rong 45.000m².
Đao Ngoc Vung rong 12 km², co nguoi o, co ben cang co Cong Yen thuoc he thong thuong cang co Van Đon tu the ky XI, va co di tich thanh co nha Mac, thanh nha Nguyen. Phia đong cua đao co bai cat dai toi hang kilomet voi cat trang trai ra toi tan ben tau.
Khu vuc nay tuong truyen truoc kia co nhieu ngoc trai, đem đem phat sang ca mot vung troi bien, nen co mot so đao mang ten đao Ngoc nhu đao Ngoc Vung (ngoc phat sang), hay Minh Chau (ngoc chau, ngoc sang). Truoc kia cu dan tren đao song bang nghe đanh bat hai san va khai thac ngoc trai. Ngay nay cu dan o đay van con mo trai lay ngoc, đong thoi nghe nuoi trai lay ngoc cung đang phat trien manh.


 Đao Ti Top  Đao Ti Top, thoi Phap thuoc mang ten hon Cat Nang, nam tren khu vuc vinh Ha Long cach Bai Chay chung 14 km ve phia Đong. Đao đuoc đat ten Ti Top tu khi chu tich Ho Chi Minh đen tham vinh Ha Long cung voi nha du hanh vu tru nguoi Nga Gherman Titov, vao nam 1962.
Đao Ti Top co bo doc đung va bai cat trang phang hinh vang trang nam duoi chan. Cac tour du lich thuong ghe tau vao đao đe du khach len bo leo nui ngam toan canh vung vinh, tam bien, cheo thuyen kay-ac, keo phao va keo du.


 Đao Tuan Chau  Nam cach cang tau du lich Bai Chay khoang 4 km ve phia Tay Nam tren vung vinh Ha Long, đao Tuan Chau la mot đao đat rong khoang 3 km², gan bo, co lang mac va dan cu thua thot. Truoc kia tren đao cac nha khoa hoc đa tim đuoc nhieu di chi khao co thuoc nen van hoa Ha Long. Tu nam 2001, mot con đuong lon đa đuoc xay dung noi đao voi đat lien. Mot to hop dich vu vui choi, giai tri, quan the khach san, nha hang va bai tam sang trong đuoc xay dung, đua vao phuc vu gop phan lam thay đoi bo mat cua Ha Long tu nam du lich 2003 toi nay.


Cac hang đong noi tieng Khong chi nhung bien đoi cua nhung đao đa mau xanh đen tren mat nuoc biec vung vinh hap dan du khach, tren nhung chiec thuyen doi mau nau đo xuat phat tu ben tau Ha Long bat đau hanh trinh ngoan canh, nhung kham pha lai tiep tuc khi du khach len đao, tham thu nhung hang đong an chua nhieu chung tich lich su. Nhung hang đong tai Ha Long, theo cac nha tham hiem đia chat nguoi Phap, khi nghien cuu ve vinh Ha Long đau the ky XX, khang đinh rang hau het trong so chung đeu đuoc kien tao trong the Pleistocen keo dai tu 2 trieu đen 11 ngan nam truoc, nam trong 3 nhom hang ngam co, hang nen carxto va cac ham ech bien.


= Hang Sung Sot =

Hang Sung Sot, hay đong Sung Sot nam tren đao Bo Hon o trung tam vinh Ha Long, đuoc nguoi Phap đat ten "Grotte des surprises" (đong cua nhung ky quan). Đay la mot hang đong rong va đep vao bac nhat cua vinh Ha Long. Nam o vung trung tam du lich cua vinh voi he thong trong tuyen du lich bao gom bai tam Ti Top - hang Bo Nau - đong Me Cung - hang Luon - hang Sung Sot.
Vi tri va dien tich:
Hang Sung Sot la mot hang dang ong, nam o đo cao 25 m so voi muc nuoc bien hien tai. Dien tich khoang 10.000 m², chieu dai hon 200 m, cho rong nhat 80 m, khoang cach lon nhat tu nen toi tran hang xap xi 20 m. Hang đuoc chia thanh 2 ngan chinh.
Qua trinh phat hien va quan ly:

Do co cua hang mo rong, hang Sung Sot đuoc phat hien kha som tren vinh Ha Long (cuoi the ky thu XIX). Ten cua hang mai đen nam 1946 moi đuoc xuat hien tren cac phuong tien thong tin đai chung do mot so đoan tham hiem đa đen đay.
Nam 1999, Ban Quan ly vinh Ha Long đa đau tu ton tao Hang Sung Sot. He thong đuong đi, anh sang đe du khach co the quan sat va cam nhan đuoc ve đep cua nhung khoi nhu, mang đa trong long hang.Anh sang đuoc thiet ke phu hop voi kien truc hang đong thoi hai hoa voi anh sang tu nhien tu phia cua hang.
Hien nay Hang Sung Sot thuoc su quan ly cua Trung tam bao ton Cong vien hang đong (BQL vinh Ha Long).
Đuong len hang Sung Sot quanh co uon luon duoi nhung tan la rung, voi nhung bac đa ghep cheo leo, khuc khuyu. Đong đuoc chia lam hai ngan chinh, toan bo ngan thu nhat nhu mot nha hat lon rong thenh thang voi tran hang đuoc phu bang nhu đa, nhung tuong đa, voi đa, hai cau, mam xoi, hoa la, mo ra mot the gioi cua co tich. Ngan 2 cach biet voi ngan 1 qua mot loi đi hep. Buoc vao long ngan nay, đong mo ra mot khung canh moi khac la hoan toan voi long ngan rong co the chua đuoc hang ngan nguoi. Trong long ngan 2 cua hang Sung Sot co nhung hinh tuong đuoc gan voi truyen thuyet Thanh Giong: canh loi ra vao la khoi đa hinh chu ngua, thanh guom dai va trong long hang co nhung ao ho nho nhu vet chan ngua Giong.


= Đong Thien Cung =
Cach thanh pho Ha Long khoang 8 km va cach ben tau du lich 4 km la đao Van Canh, con goi la đao Canh Đoc co toa đo 107°00'54" va 20°54'78". Trong sach Đai Nam nhat thong chi co ghi: hon Canh Đoc lung chung đao co đong rong rai chua đuoc vai ngan nguoi, gan đo co hon Cap Ga, Hon Meo, Hon La.... Ngay nay, qua khao cuu, đao Van Canh co đinh cao 189m, hinh dang nhu mot chiec ngai om hai hang đong la hang Đau Go nam chenh venh tren cao va đong Thien Cung o cach mep nuoc khong xa. Hang Đau Go va đong Thien Cung cach nhau chung 100m, đuoc thong nhau bang nhung loi đi quanh co, uon luon duoi tan la rung.
Đong Thien Cung nam o lung chung đao Canh Đoc, o đo cao 25m so voi muc nuoc bien. Du khach vua buoc vao cua đong Thien Cung, long đong đot ngot mo ra khong gian co tiet dien hinh tu giac voi chieu dai hon 130 met, voi nhung mang đa nhu mot đen đai my le. Vach đong cao va thang đung đuoc bao boc boi nhung nhu đa va tren moi vach đong ay thien nhien đa kham nhieu hinh thu ky la, hap dan nguoi xem. Đo la 4 cot tru to lon giua đong ma tu chan cot toi đinh đeu đuoc cham noi nhieu hinh thu ky la nhu chim ca, canh sinh hoat cua con nguoi, hoa la canh; la nhung thach nhu mang hinh tuong Nam Tao, Bac Đau, tien nu mua hat; la tran hang voi nhung đieu khac nguoi, chim, hoa, muong thu đang du tiec, hoan toan do ban tay nhao nan cua tao hoa tac thanh qua hang van nam. Cua đong nho hep đuoc giau kin trong long nui nhung cang đi vao ben trong, long đong cang mo lon va rong, dan dat nguoi xem đi tu bat ngo nay đen bat ngo khac.


= Hang Đau Go =
Tu cua Suot nhin vao hon Canh đoc, nguoi ta thay đau cua hon nui nay nho ra trong giong nhu đau mot cay go noi lap lo tren mat nuoc. Hai ben "đau go" co hai hoc lom vao, trong tua nhu "mat go" ma tho son trang thuong khoet vao đau go đe keo - loi khi khai thac. Nhung cu dan van chai cua vung song nuoc da can cu vao hinh dang đo ma đat ten cho cai hang ma ho thuong luu lai tai đao nay trong nhung ngay nghi ngoi, tranh mua dong bao. Ten đao Đau go; hang Đau go phai chang đa đuoc hinh thanh nhu vay. Nguoi Phap khi lap ban đo khu vuc nay, y cu theo loi ke cua cu dan song nuoc ma ghi ten thanh hang "daugo", cung nhu ten "hon đao cua nhung bui gai" thanh "hongai" đe roi thanh Hong Gai.
Co le vi qua yeu lich su chien cong cua thoi Tran ma nguoi ta co ghep ten hang "Đau go", "Giau go" cho tran chien Bach Đang nam 1288, gan voi ten tuoi cua vi anh hung Tran Hung Đao, Tran Khanh Du.
Trong sach Đai Nam nhat thong chi co ghi: hon Canh Đoc lung chung đao co đong rong rai chua đuoc vai ngan nguoi, gan đo co hon Cap Ga, Hon Meo, Hon La.... Đong noi o đay chinh la hang "Đau go"; Đong Thien cung chi moi đuoc phat hien vao nhung nam tam muoi cua the ki truoc.
Đi het đong Thien Cung cung la luc du khach buoc chan sang hang Đau Go, con goi la hang Giau Go, mot hang đong voi nhung nhu đa trang le. Ten goi Hang Đau Go (tap trung go) co tu sau khi tuong Tran Hung Đao chi huy ba quan giau cac coc go lim tai đay, truoc khi đem đong xuong long song Bach Đang đe bay the tran cung thuy quan đanh up, đot chay đoan thuyen tai luong thuc cua giac Nguyen Mong vao mua xuan nam 1288. Hien cac nha khao co con tim thay rat nhieu khuc go va mau go vun con sot lai trong đong. Neu đong Thien Cung hoanh trang khoe khoan, hien đai thi hang Đau Go tram mac uy nghi nhung cung rat đo so. Cuon Merveilles du Monde (ky quan the gioi) cua Phap xuat ban nam 1938 chuyen ve du lich gioi thieu ve cac danh thang noi tieng the gioi đa menh danh hang Đau Go la "Grotte des merveilles" (đong cua cac ky quan).
Cua hang Đau Go o lung chung vach nui va trong long hang đuoc chia thanh 3 ngan chinh. Ngan phia ngoai hinh vom cuon tran anh sang tu nhien, voi tran hang nhu mot buc tranh khong lo ve phong canh thien nhien hoang so voi nhung đan voi, nhung chu huou sao, su tu trong nhung tu the sinh đong. Phia duoi la rung mang đa, nhu đa nhieu mau voi nhieu hinh thu tuy theo tri tuong tuong cua tung nguoi. Chinh giua long hang la mot cot tru đa khong lo hang chuc nguoi om, tu phia duoi chan cot len tren la nhung hinh may bay, long phi phuong vu, hoa la, day leo. Qua ngan thu nhat, vao ngan thu 2 bang mot khe cua hep long hang mo ra voi anh sang chieu vao mo ao, nhung buc tranh đa tro nen long lanh hon va nhung chum hoa đa luc an luc hien. Tan cung hang la mot chiec gieng nuoc ngot va nhung hinh tuong bang đa nhu đang dien ta mot tran hon chien ky la.
Nam 1917, hang Đau Go đuoc vua Khai Đinh len tham va cho khac mot tam van bia voi noi dung ca ngoi canh đep cua non nuoc Ha Long noi chung va hang Đau Go noi rieng. Hien nay, tam bia đa van con o phia ben phai cua đong tuy chu đa bi mai mon.


= Mot so hang đong khac =
Ngoai hai hang đong tren, du khach con tham quan hang chuc hang đong đep va quyen ru khac nhu hang Bo Nau co cua uon vong cung voi nhu đa buong xuong mem mai nhu canh lieu; hang Hanh cach thanh pho Cam Pha 9 km ve phia tay, la mot hang đong đep va dai nhat so voi cac hang đong hien co tren vinh Ha Long, voi chieu dai 1.300m chay xuyen suot day nui đa Quang Hanh ra toi bien; hang Trinh Nu voi tang đa hinh co gai đung xoa mai toc dai huong ra bien, va đoi dien voi no la hang Trong (hay hang Con Trai) voi buc tuong chang trai hoa đa quay mat huong ve phia hang Trinh Nu; roi hang Tien Long, Ba Hang, hang Luon, đong Tien Ong, đong Tam Cung, đong Lau đai, Ba Ham v.v. Bao cao cua ban quan ly vinh Ha Long cho biet hien nay van chua the thong ke het đuoc tat ca hang đong tren 1.969 đao.


Đia chat đia mao Gia tri lich su đia chat cua vinh Ha Long đuoc đanh gia qua 2 yeu to: lich su kien tao va đia chat đia mao (karst):


= Lich su kien tao =
Vinh Ha Long va cac vung lan can la mot phan cua lanh đia lien hop (composite terrane) Viet-Trung, trai qua cac qua trinh tien hoa tach troi, va cham va bien cai trong Tien Cambri - Phanerozoi. Mong Tien Cambri va Paleozoi ha phan lon bi che phu, chi lo ra vai noi quanh vinh Bac Bo, nhung cac thanh tao tu Ordovic đen nay lo ra kha đay đu tren cac vung nay.
Lich su đia chat đia mao cua vinh Ha Long trai qua it nhat 500 trieu nam voi nhung hoan canh co đia ly rat khac nhau, voi nhieu lan tao son-bien thoai va sut chim-bien tien. Vinh Ha Long tung la khu vuc bien sau vao cac ky Ordovic-Silua (khoang 500-410 trieu nam truoc); khu vuc bien nong vao cac ky Cacbon-Pecmi (khoang 340-250 trieu nam truoc); bien ven bo vao cuoi ky Paleogen đau ky Neogen (khoang 26-20 trieu nam truoc) va trai qua mot so lan bien lan trong ky Nhan sinh (khoang 2 trieu nam truoc?). Vao ki Trias (240-195 trieu nam truoc) khu vuc vinh Ha Long la nhung đam lay am uot voi nhung canh rung tue, duong xi khong lo tich tu nhieu the he.


= Đia chat đia mao =

Vinh Ha Long co qua trinh tien hoa karst đay đu trai qua tren 20 trieu nam nho su ket hop đong thoi giua cac yeu to nhu tang đa voi day, khi hau nong am va qua trinh nang kien tao cham chap tren tong the, voi nhieu dang đia hinh karst kieu Phong Tung gom mot cum đa voi thuong co hinh chop nam ke nhau co đinh cao tren duoi 100m, cao nhat khoang 200m; hoac kieu Phong Linh đac trung boi cac đinh tach roi nhau tao thanh cac thap co vach doc đung, phan lon cac thap co đo cao tu 50-100m. Ti le giua chieu cao va rong khoang 6 lan.
Canh đong karst cua Ha Long la long chao rong phat trien trong cac vung karst co be mat tuong đoi bang phang, thuong xuyen ngap nuoc, đuoc tao thanh theo nhung phuong thuc: hoac nho kien tao lien quan cac ho sut đia hao; hoac nho sut tran cua cac thung lung song ngam, hang đong ngam; hoac cung co the nho ton tai cac tang đa khong hoa tan bi xoi mon manh me nam giua vung đia hinh karst cao hon vay quanh ma thanh.
Vinh Ha Long con bao gom đia hinh karst ngam la he thong cac hang đong đa dang tren vinh, đuoc chia lam 3 nhom chinh: nhom 1 la di tich cac hang ngam co, tieu bieu la hang Sung Sot, đong Tam Cung, đong Lau đai, đong Thien Cung, hang Đau Go, Thien Long, v.v. Nhom 2 la cac hang nen karst tieu bieu la Trinh Nu, Bo Nau, Tien Ong, Hang Trong. Nhom 3 la he thong cac ham ech bien ma tieu bieu nhu 3 hang thong nhau o cum ho Ba Ham, hang Luon, Ba Hang.
Karst vinh Ha Long co y nghia toan cau va co tinh chat nen tang cho khoa hoc đia mao. Moi truong đia chat vinh Ha Long con la nen tang phat sinh cac gia tri khac nhu đa dang sinh hoc, van hoa khao co va cac gia tri nhan van khac.


Đa dang sinh hoc Vinh Ha Long la noi tap trung đa dang sinh hoc voi 2 he sinh thai đien hinh la "he sinh thai rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi" va "he sinh thai bien va ven bo". Trong moi he lon noi tren lai co nhieu dang sinh thai.


= He sinh thai rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi =
He sinh thai rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi o vinh Ha Long rat đac trung, phong phu voi tong so loai thuc vat song tren cac đao khoang tren 1.000 loai. Mot so quan xa cac loai thuc vat khac nhau bao gom cac loai ngap man, cac loai thuc vat o bo cat ven đao, cac loai moc tren suon nui va vach đa, tren đinh nui hoac moc o cua hang hay khe đa. Cac nha nghien cuu cua Hiep hoi Bao ton thien nhien the gioi đa phat hien 7 loai thuc vat đac huu cua vinh Ha Long. Nhung loai nay chi thich nghi song o cac đao đa voi vinh Ha Long ma khong noi nao tren the gioi co đuoc, đo la: thien tue Ha Long, kho cu đai tim (Chirieta halongensis), co Ha Long (Livisona halongensis), kho cu đai nhung (Chirieta hiepii), mong tai Ha Long, ngu gia bi Ha Long, hai ve nu hoa vang. Mot so tai lieu khac mo rong danh sach thuc vat đac huu cua Ha Long len 14 loai, bao gom ca nhung loai đa đuoc nguoi Phap kham pha va đat ten gan voi đia danh tu truoc nhu sung Ha Long, nhai Ha Long, song be Ha Long, gieng Ha Long, phat du nui, phong lan Ha Long v.v. Danh sach nhung loai thuc vat đac huu khac tai vinh Ha Long rat co the con đuoc bo sung nhieu hon, do chua co mot cong trinh nghien cuu nao thuc su đay đu, toan dien ve thuc vat tren tat ca cac đao trong khu vuc vinh va vung lan can. Chang han loai truc moc nguoc ma may nam gan đay cac nha khoa hoc moi phat hien ra tren mot so đao đa cua vinh Ha Long, mot giong truc co canh chia xuong đat, khac cac giong truc thong thuong chia canh len troi.
Theo thong ke, he sinh thai rung kin thuong xanh mua am nhiet đoi o vinh Ha Long va vinh Bai Tu Long co 477 loai moc lan, 12 loai duong xi va 20 loai thuc vat ngap man; đoi voi đong vat nguoi ta cung thong ke đuoc 4 loai luong cu, 10 loai bo sat, 40 loai chim va 14 loai thu. O vung nay con co loai khi than nho, hien đuoc nuoi theo phuong phap đac biet tai đao Khi.


= He sinh thai bien va ven bo =

He sinh thai bien va ven bo cua vinh Ha Long bao gom trong đo "he sinh thai đat uot" va "he sinh thai bien" voi nhung điem đac thu:
He sinh thai đat ngap nuoc:

Sinh thai vung trieu va vung ngap man tren vinh: bao gom 20 loai thuc vat ngap man; la noi song cho 169 loai giun nhieu to, 91 loai rong bien, 200 loai chim, 10 loai bo sat va 6 loai khac.
Dang sinh thai đay cung, ran san ho: tap trung o Hang Trai, Cong Đo, Van Gio, co 232 loai san ho đa đuoc tim thay. Rang sinh thai đay cung, san ho la noi sinh cu cua 81 loai chan bung, 130 loai hai manh vo, 55 loai giun nhieu to, 57 loai cua.
Dang sinh thai hang đong va tung, ang: dang sinh thai nay tai vinh Ha Long rat tieu bieu va hiem noi co đuoc. Đac biet khu vuc Tung Ngon la noi cu tru cua 65 loai san ho, 40 loai đong vat đay, 18 loai rong bien. Tai đay cung co 4 loai sinh vat quy hiem đuoc ghi trong sach đo Viet Nam.
Dang sinh thai đay mem: đay la dang sinh thai cua quan xa co bien voi 5 loai, la noi song cua 140 loai rong bien, 3 loai giun nhieu to, 29 loai nhuyen the, 9 loai giap xac.
Dang sinh thai bai trieu khong co rung ngap man: sinh vat song tren vung trieu đac trung la đong vat nhuyen the hai manh vo va giun bien co gia tri dinh duong cao nhu sa sung, hai sam, so, ngao v.v
He sinh thai bien:

Thuc vat phu du: o vinh Ha Long co 185 loai.
Đong vat phu du: vung Ha Long-Cat Ba co 140 loai đong vat phu du sinh song.
Đong vat đay: thong ke so bo, vung Ha Long co đen 500 loai đong vat đay, trong đo co 300 loai đong vat nhuyen the, 200 loai giun nhieu to, 13 loai da gai.
Đong vat tu du: đa xac đinh đuoc 326 loai đong vat tu du, phan bo trong vinh Ha Long.
Đen nay so bo đanh gia he thuc vat trong vung vinh Ha Long co khoang 347 loai, thuc vat co mach thuoc 232 chi va 95 ho. Trong tong so 347 loai thuc vat đa biet, co 16 loai đang nam trong danh sach đo cua Viet Nam đa nguy cap va sap nguy cap. Trong cac loai thuc vat quy hiem, co 95 loai thuoc cay lam thuoc, 37 loai cay lam canh, 13 loai cay an qua va 10 nhom co kha nang su dung khac nhau.
Cac đao tai vinh Ha Long co cac loai đong vat than mem đa dang, đac biet la cac loai cu tru trong hoc đa, va co toi 60 loai đong vat đac huu. Hai san Ha Long đuoc khai thac va nuoi trong bao gom bao ngu, hai sam, sa sung, tom, ca, muc (muc ong, muc nang, muc thuoc), bach tuoc, so huyet, trai va điep nuoi lay ngoc. Tai lieu cua Phan vien Hai duong hoc Hai Phong cho thay trong 1.151 loai đong vat tai Ha Long thi đa co toi gan 500 loai ca, 57 loai cua.


Di chi khao co va chung tich lich su = Di chi khao co =
Nam 1937, ong Vu Xuan Tao, mot cong nhan lo nau thuy tinh, trong luc đao cat đe lam nguyen lieu che tao thuy tinh đa tinh co phat hien đuoc mot chiec riu đa tren đao Ngoc Vung. Phat hien nay đa gay xon xao cac nha khao co hoc Phap thoi ay, buoc đau xac đinh Ha Long khong chi la ky quan thien nhien ma con la cai noi cua nguoi tien su. Nhung nghien cuu tu phia cac nha khao co hoc Andecxen nguoi Thuy Đien va chi em nha Colani nguoi Phap sau đo đa cho thay nhung cong cu đa, đo đung bang gom, đo trang suc bang đa va xuong đuoc phat hien, thu thap o Ha Long đeu thuoc thoi đai hau ky đa moi. Nhung di chi khao co tai vinh Ha Long ban đau đuoc cac nha khoa hoc Phap xep vao khai niem van hoa Danhdola, trong đo Danhdola la ten đao Ngoc Vung do nguoi Phap đat.
Khi mien Bac Viet Nam đuoc giai phong, cac nha khoa hoc Viet Nam va cac chuyen gia khao co hoc Lien Xo đa tien hanh nhieu cuoc tham sat đieu tra tren dien rong, quy mo lon trong khu vuc vinh Ha Long va vung lan can. Nhung cuoc khao sat nam 1960 đa phat hien tai di chi Tan Mai tren vung vinh nhung manh ghe cua nguoi vuon va tiep đo la khai quat đuoc nhung mui ten đong tu thoi Hung Vuong. Nhung ket qua nghien cuu đo đa cho phep khang đinh ve mot nen van hoa Ha Long cach nay khoang tu 3.500-5.000 nam.
Tu 1960 đen nay, su tham sat va nghien cuu rong mo ve khao co hoc, van hoa hoc tai tren 40 đia điem, bao gom trong đo Đong Mang, Xich Tho, Cot 8, Cai Dam (thanh pho Ha Long) Soi Nhu, Thoi Gieng (Mong Cai), Ha Giat (Van Đon), hon Hai Co Tien v.v. đa đua đen ket luan quan trong chung minh cho su ton tai cua nguoi tien su tren vung vinh Ha Long lui xa hon nua. Khong chi co mot van hoa Ha Long tu khoang 3-5 thien nien ky truoc, con co nen van hoa Soi Nhu cach ngay nay trong khoang 18.000-7.000 nam truoc Cong Nguyen, phan bo rong trong khu vuc vinh Ha Long va vinh Bai Tu Long voi cac di chi tieu bieu tai Me Cung, Tien Ong, Thien Long. Cac di vat con lai chu yeu la san pham đa đuoc su dung lam thuc an nhu oc nui (cyclophorus) va oc suoi (melania), mot so hoa thach cua nhuyen the nuoc ngot va mot so cong cu lao đong tho so tich tu cau tao thanh tang van hoa. Cac nha khoa hoc nhan thay, phuong thuc song chu yeu cua cu dan Soi Nhu la bat so oc, hai luom, đao cu, đao re cay, biet bat ca nhung chua co nghe đanh ca. So sanh voi cac cu dan van hoa Hoa Binh, van hoa Bac Son đuong thoi thi cu dan Soi Nhu song gan bien hon nen chiu su chi phoi tu bien nhieu hon, truc tiep hon.
Ben canh nen van hoa Soi Nhu khong the khong noi đen van hoa Cai Beo, cach ngay nay 7000-5000 nam truoc Cong Nguyen, đuoc coi nhu giai đoan gach noi giua van hoa Soi Nhu truoc đo va van hoa Ha Long ve sau. Di chi khao co Cai Beo tap trung chu yeu thuoc đao Cat Ba (Hai Phong) va Giap Khau, Ha Gian thuoc vinh Ha Long. Van hoa Cai Beo la mot trong nhung bang chung chac chan ve su đuong đau voi bien khoi tu rat som cua nguoi Viet co, la điem hoi tu cua nhieu yeu to, sac thai khac biet vao mot dong van hoa đa cuoi truyen thong rat lau đoi trong khu vuc Viet Nam va Đong Nam A. Phuong thuc cu tru va sinh song cua nguoi co đai Cai Beo ngoai san bat hai luom đa co them nghe khai thac san vat tu bien.
Tiep noi khong gian đoan trong suot tien trinh so su, ba nen van hoa mang ten Soi Nhu-Cai Beo-Ha Long tren khu vuc vinh Ha Long chua đung nhung gia tri nhat đinh, cho thay vinh Ha Long va khu vuc lan can mot thoi đa tung la mot cai noi van hoa cua nhan loai. Nhung đac điem cua nen van hoa nay chua đuoc giai ma toan dien, va nhung ket qua tham sat khao co hoc trong nhung nam gan đay van tiep tuc he lo nhung bat ngo moi ma mot trong so đo la su phat hien di chi Đong Trong vao nam 2006. Trong mot hang đong tai Đong Trong, cac nha khao co hoc phat hien đuoc di cot nguoi tien su, riu đa, manh noi gom, tram tich nhuyen the đuoc su dung lam thuc an va hang tram hat chuoi lam tu vo oc, la mot trong ba khu vuc tren vung vinh Ha Long tim thay di cot nguoi tien su sau Soi Nhu va hon Hai Co Tien.


= Chung tich lich su, van hoa va phong tuc =

Vinh Ha Long la noi gan lien voi nhung trang su cua quan dan Viet Nam trong suot thoi ky dung nuoc va giu nuoc voi nhung đia danh nhu Van Đon, noi co hai cang co tai mien Bac Viet Nam vao the ky XII. Sach Đai Viet su ky toan thu cho biet su hinh thanh thuong cang Van Đon: "Ky Ty, (Đai Đinh) nam thu 10 (1149). Mua xuan, thang hai, thuyen buon ba nuoc Trao Oa, Lo Lac, Xiem La vao cang Hai Đong (vinh Ha Long) xin cu tru buon ban, ben cho lap trang o hai đao, goi la Van Đon, đe mua ban hang hoa quy, dang tien san vat đia phuong". Thuong cang Van Đon voi đac điem la co nhieu đao đat, đao đa ngang doc, chia cat bien thanh nhieu vung, luong lach sau va kin gio, giup cho thuyen be neo đau an toan, khong bi gio bao uy hiep, đa khien khu vuc nay tro nen sam uat trong thong thuong voi khu vuc va nhieu noi tren the gioi.
Ben canh thuong cang Van Đon, tai vung vinh Ha Long con co Nui Bai Tho lich su, noi luu lai bai tho chu Han cua Le Thanh Tong hoang đe khac tren đa tu nam 1468, nhan chuyen tuan du vung bien phia Đong; va but tich cua chua Trinh Cuong nam 1729. Bai Chay phia bo Tay cua vinh, tuong truyen gan voi su tich nhung chien thuyen cho luong thuc cua quan Nguyen-Mong bi quan dan nha Tran do Tran Khanh Du chi huy đot chay, dat vao lam chay ca canh rung trong khu vuc. Tren vinh con co hang Đau Go, noi con vet tich hien vat la nhung cay coc go đuoc Tran Hung Đao cho đem giau truoc khi đong xuong long song Bach Đang, va cach vinh khong xa la cua Song Bach Đang, chung tich cua hai tran thuy chien trong lich su chong ngoai xam phuong Bac.
Hang tram đao, hang đong, nhu đa trong vinh Ha Long đuoc đat ten theo cac huyen thoai, truyen thuyet, hoac theo tri tuong tuong dan gian phong phu cua cong đong cu dan noi đay.
Ve phong tuc va van hoa, ngu dan lang chai Cua Van tren vung vinh Ha Long hien nay con luu giu nhung cau hat giao duyen co xua, đo la loi hat đum, ho bien va hat đam cuoi. Trong đo, theo cu Nguyen Van Cai, ngu dan cao tuoi cua lang chai Cua Van, hat đam cuoi cua Ha Long khong kem gi loi hat cua nguoi quan ho Kinh Bac, va đam cuoi cua cu dan van chai cung kha đac biet vi theo phong tuc chi đuoc to chuc trong nhung ngay ram. Đay la luc tren vinh co trang sang, ca an tan, nguoi dan chai khong đi đanh ca.


Cac tiem nang cua vinh Ha Long = Tiem nang du lich, nghien cuu =
Voi cac gia tri ngoai hang ve canh quan va đia chat, đia mao, lai la trung tam cua khu vuc co nhieu yeu to đong dang bao gom vinh Bai Tu Long phia Đong Bac, quan đao Cat Ba voi vinh Cat Ba va vinh Lan Ha phia Tay Nam, vinh Ha Long hoi tu nhung đieu kien thuan loi đe phat trien nganh kinh te du lich voi loai hinh đa dang. Đen vinh Ha Long, du khach co the tham gia cac hoat đong nghien cuu khoa hoc, tham quan ngam canh, tam bien, boi thuyen, tha du, lan kham pha rang san ho, cau ca giai tri. Hien nay, khach đen vinh Ha Long chu yeu tham quan ngam canh, tam bien va boi thuyen. Cac loai hinh du lich du thuyen tai vinh Ha Long bao gom tham quan vinh ban ngay, đi tour buoi chieu ngam hoang hon tren vinh, du thuyen đem đe ngam canh vinh ve đem ket hop voi cau ca muc, tham chi co the tu cheo thuyen đe kham pha vinh. Trong nhung nam toi, nganh du lich se mo them nhieu tuyen điem tham quan va tang them nhieu loai hinh du lich khac. Hien nay, Quang Ninh la mot trong nhung điem du lich lon nhat ca nuoc.
Qua trinh đo thi hoa thanh pho Ha Long đang dien ra manh me ve moi mat la mot tien đe vung chac đe phat trien du lich. Hien thanh pho Ha Long co khoang 300 khach san tu 1 sao đen 5 sao voi 4500 phong nghi va nhieu khach san mini co ban đap ung đuoc nhu cau cua khach du lich. Su tang truong ve so luong khach o Ha Long đuoc đanh gia la nhanh nhat o Viet Nam trong nhung nam gan đay. Nam 1996, vinh Ha Long đon 236 luot khach, thi nam 2003 vinh Ha Long đon toi 1.306.919 luot khach. Nam 2005, luong khach đen vung vinh uoc đat 1,5 đen 1,8 trieu, va đen nam 2010 du đoan vinh Ha Long se la điem đon tiep 5-6 trieu luot khach. Tuy nhien, đa khong đat đuoc.
La mot trong 2 vinh bien đep nhat Viet Nam ben canh vinh Nha Trang, vinh Ha Long la noi thuong xuyen đon tiep cac tau du lich quoc te chon lam điem dung tham quan.


= Tiem nang cang bien va giao thong thuy =
Ben đac điem la vinh kin it chiu tac đong cua song gio, vinh Ha Long cung co he thong luong lach tu nhien day đac va cua song it bi boi lang. Đieu kien thuan loi nay cho phep xay dung he thong giao thong cang bien lon ben canh cang nuoc sau Cai Lan (Ha Long) va Cua Ong (Cam Pha). Ngoai ra, Quang Ninh con co mot he thong cang phu tro nhu: Mui Chua, Van Gia, Nam Cau Trang. Muc tieu đen nam 2010 se xay dung hoan chinh cang Cai Lan voi 7 cau cang, cong suat hon 14 trieu tan cho phep tiep nhan tau trong tai tren 5 van tan.


= Tiem nang thuy hai san =
Vung bien Quang Ninh noi chung va vung bien vinh Ha Long noi rieng chua đung nhieu he sinh thai co gia tri đa dang sinh hoc, tru luong hai san lon. Vung vinh thich hop cho viec nuoi trong va đanh bat hai san do co cac đieu kien thuan loi: khi hau tot, dien tich bai trieu lon, nuoc trong, ngu truong ven bo va ngoai khoi co tru luong hai san cao va đa dang voi ca song, ca gio, so, tom, bao ngu, trai ngoc cac loai.


= Van đe to chuc =
Tuy the, gan đay vinh Ha Long bi phan anh tren cac phuong tien truyen thong vi nan "chat chem", chat luong dich vu kem, buong long quan ly, gay an tuong xau voi du khach va su đo thi hoa lam hai thang canh thien nhien va tinh trang o nhiem moi truong, o nhiem dau đang quan ngai o vinh Ha Long.


Di san Viet Nam va the gioi = Di san quoc gia Viet Nam =
Nam 1962, vinh Ha Long đuoc Bo Van hoa-Thong tin Viet Nam xep hang di tich danh thang cap quoc gia voi dien tich 1553 km² bao gom 1969 hon đao.
Cac đao trong vung vinh Ha Long đuoc quy hoach la khu bao ton cac di tich van hoa-lich su va canh quan quoc gia, theo Quyet đinh So 313/VH-VP cua Bo Van hoa-Thong tin Viet Nam ngay 28 thang 4 nam 1962 (ADB 1999). Cac đao nay cung co trong danh sach cac khu rung đac dung theo Quyet đinh So 194/CT, ngay 9 thang 8 nam 1986 cua Chu tich Hoi đong Bo truong (nay la Thu tuong Chinh phu).
Nam 1995, vinh Ha Long, cung voi đao Cat Ba, đuoc Phan vien Hai duong hoc Hai Phong đe nghi đua vao danh sach he thong cac khu bao ton bien.
Nam 1999, Ngan hang Phat trien chau A (ADB 1999) đe xuat thanh lap mot khu bao ve co ten la Khu canh quan thien nhien vinh Ha Long rong 155.300 ha, tuy nhien hien nay van chua thuc hien đuoc.


= Di san the gioi lan 1: gia tri tham my =
Ngay 21 thang 12 nam 1991 Chinh phu Viet Nam cho phep xay dung ho so ve canh quan vinh Ha Long đe trinh len Hoi đong Di san The gioi xet duyet di san thien nhien the gioi. Nam 1993, ho so khoa hoc ve vinh Ha Long đuoc hoan tat va chuyen đen UNESCO đe xem xet. Trong qua trinh hoan chinh ho so, UNESCO lan luot cu cac đoan chuyen gia đen Quang Ninh khao sat, huong dan, nghien cuu, tham đinh ho so tai cho. Ho so vinh Ha Long đuoc chap nhan đua vao xem xet tai hoi nghi lan thu 18 cua Hoi đong Di san The gioi.
Ngay 17 thang 12 nam 1994, trong ky hop thu 18 tai Phuket, Thai Lan, Uy ban Di san The gioi đa cong nhan vinh Ha Long vao danh muc di san thien nhien the gioi voi gia tri ngoai hang toan cau ve mat tham mi (tieu chi VII), theo tieu chuan cua Cong uoc Quoc te ve bao ve Di san tu nhien va van hoa cua the gioi.


= Di san the gioi lan 2: gia tri đia chat đia mao =
Đau nam 1998, Ban Quan ly vinh Ha Long đa đe nghi TS. Tran Đuc Thanh o Phan Vien Hai duong hoc tai Hai Phong (nay la Vien Tai nguyen va Moi truong bien thuoc Vien Han lam Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam) tien hanh nghien cuu va đanh gia cac gia tri đia chat va kha nang trinh UNESCO cong nhan vinh Ha Long la di san The gioi theo tieu chi đia chat hoc. Ket qua nghien cuu [4] cho thay tinh kha thi cao cua viec trinh UNESCO cong nhan Di san Đia chat vinh Ha Long va can phai nghien cuu bo sung chi tiet ve đia mao karst.
Thang 9 nam 1998, theo đe nghi cua Ban quan ly vinh Ha Long va IUCN, Tien si Tony Waltham, chuyen gia đia chat hoc, truong Đai hoc Trent Nottingham đa tien hanh nghien cuu đia mao vung đa voi karst vinh Ha Long voi su tro giup cua TS.Tran Đuc Thanh. Tien si Waltham Tony đa gui ban bao cao ve gia tri đia mao karst vinh Ha Long toi UNESCO tai Paris, Van phong IUCN tai Thuy Si va Ha Noi, đong gui Ban quan ly vinh Ha Long. Ngay 25 thang 2 nam 1999, sau khi nhan đuoc bao cao cua Tien si Tony Waltham, UNESCO đa gui thu toi Uy ban Nhan dan tinh Quang Ninh, Uy ban quoc gia UNESCO Viet Nam va Ban quan ly vinh Ha Long yeu cau xuc tien viec chuan bi ho so trinh UNESCO cong nhan ve gia tri đia chat, đia mao vung đa voi vinh Ha Long.
Toi thang 7 nam 1999, ho so trinh Hoi đong Di san The gioi đe cong nhan vinh Ha Long ve gia tri đia chat voi tu van khoa hoc cua TS.Tran Đuc Thanh đa hoan tat va đuoc gui đen Trung tam Di san the gioi tai Paris. Thang 12 nam 1999 tai hoi nghi lan thu 23 Hoi đong Di san The gioi hop tai Thanh pho Marrakech cua Maroc, Hoi đong Di san The gioi đa đua viec tham đinh ho so đe cong nhan gia tri đia chat vinh Ha Long vao nam 2000. Thang 3 nam 2000 Giao su Erery Hamilton Smith, chuyen gia cua to chuc IUCN đuoc cu đen Ha Long đe tham đinh. Thang 7 nam 2000, ky hop giua nam cua Trung tam Di san the gioi tai Paris đa chinh thuc đe nghi Uy ban Di san The gioi cong nhan vinh Ha Long la Di san the gioi boi gia tri toan cau ve đia chat, đia mao, theo tieu chuan VIII cua UNESCO "la vi du noi bat đai dien cho cac giai đoan cua lich su Trai Đat, bao gom bang chung su song, cac tien trien đia chat đang ke đang dien ra trong qua trinh dien bien cua cac kien tao đia chat hay cac đac điem đia chat va đia van".
Ngay 2 thang 12 nam 2000, can cu Cong uoc Quoc te ve bao ve Di san van hoa va thien nhien the gioi va ket qua xet duyet ho so đia chat vinh Ha Long, tai Hoi nghi lan thu 24 cua Hoi đong Di san The gioi tai Thanh pho Cairns, Queensland, Uc, Hoi đong Di san The gioi đa cong nhan vinh Ha Long la di san the gioi lan thu 2 theo tieu chuan (viii) ve gia tri đia chat voi hai gia tri noi bat toan cau ve lich su đia chat va đia mao caxto.


= Đe cu di san the gioi lan thu 3 =
Hien nay, tinh Quang Ninh đang xuc tien đe trinh UNESCO cong nhan vinh Ha Long la Di san the gioi lan thu 3, dua tren nhung gia tri ve khao co hoc va đa dang sinh hoc trong vung vinh.


= Binh chon trong Bay Ki quan Thien nhien Moi cua The gioi =
Trong 4 nam tu 2007-2011, Bo Van hoa, The thao va Du lich cung ket hop voi Bo Ngoai giao, Bo Giao duc va Đao tao, Bo Thong tin va Truyen thong, bao Tuoi Tre cac hoi đoan nhu Đoan Thanh nien, Hoi Sinh vien v.v... cung tinh Quang Ninh va nhieu đia phuong khac, to chuc van đong quy mo bau chon cho Ha Long la mot trong Bay Ki quan Thien nhien Moi cua The gioi, la mot cuoc binh chon do To chuc tu nhan NewOpenWorld (NOWC). Cuoc binh chon nay khong phai do To chuc Giao duc, Khoa hoc va Van hoa Lien Hop Quoc to chuc va ket qua bau chon cung khong đuoc to chuc nay cong nhan, nen co nhung du luan khong đong tinh cung nhu chi trich. Nhung theo ong Tran Nhat Hoang, Giam đoc Trung tam Xuc tien Van hoa, The thao va Du lich, thi cuoc thi la "mot co hoi quang ba cho Viet Nam, Thu hai nua la sau khi co danh hieu, se tiep tuc quang ba, thu hut them nhieu khach du lich toi Viet Nam them nua". Khi so voi viec quang ba tren kenh truyen thong quoc te nhu CNN, BBC, moi lan mat khoang 160.000 USD-200.000 USD (4 ty đong) ma chi quang cao đuoc trong 1 clip dai 30 giay, thi chi phi van đong la khong đang ke trong khi hieu qua lai cao hon nhieu. So voi chi phi quang ba du lich hang nam o cac nuoc cung khu vuc cung la rat nho, nhu Malaysia đau tu 80 trieu USD, Thai Lan 70 trieu USD, va Singapore gan 60 trieu USD.
Luc 7h ngay 11 thang 11 nam 2011 nham 2h ngay 12 thang 11 nam 2011 (gio Viet Nam), vinh Ha Long đuoc to chuc New7Wonders tuyen bo la mot trong bay ky quan thien nhien the gioi moi sau cuoc kiem phieu so bo.


Van đe bao ton = Tac đong cua chu quan va khach quan đoi voi vung vinh =
Ha Long, Hai Phong va Ha Noi la cac Thanh pho trung tam quan trong cua su phat trien kinh te o mien Bac Viet Nam. Su phat trien kinh te cua cac khu đo thi nay, cung voi su vuon len nhanh chong cua cac khu vuc phia Nam Trung Quoc ke ca Hong Kong, đeu dan đen su gia tang ve suc ep cua con nguoi toi vinh Ha Long. Khu vuc ven bien tinh Quang Ninh va Thanh pho Hai Phong hien co muc tang truong rat nhanh ve su phat trien co so ha tang, đac biet ve mat giao thong, tau bien, khai thac than va cac nganh du lich, dich vu. Tu nam 1999, Ngan hang phat trien chau A (ADB) đa canh bao rang viec xay dung cang moi o vung vinh Ha Long co the dan đen su gia tang ve giao thong đuong bien trong khu vuc, va phat trien co so ha tang cua du lich se la cac moi đe doa đoi voi vinh. O nhiem do chat thai cong nghiep, su khai thac va đanh bat tan diet thuy san cung mang lai nhung đe doa nghiem trong. Co nhung y kien cho thay can tiep tuc xem xet mot cach than trong ve su phat trien trong vung vinh thong qua co cau quan ly vi cac gia tri quan trong ve mat moi truong cho toan vung.
Hien nay, su phat trien mo rong đo thi va su gia tang dan so co hoc, viec xay dung ben cang va nha may; cac hoat đong du lich va dich vu, rac thai trong sinh hoat va che xuat, hoat đong đanh bat va nuoi trong thuy san đa khong chi con la nguy co, ma su o nhiem moi truong va su bien đoi canh quan cua vinh Ha Long đa o muc bao đong. Do o nhiem, tinh trang nhung bai san ho o đay bien sau cua vinh Ha Long đang trui dan đi ma gan đay cac nha moi truong Viet Nam moi phat hien ra. Mat nuoc trong xanh cua vinh đang ngay cang đuc dan, boi lang khien cac nha khoa hoc len tieng canh bao nguy co vinh Ha Long co the bi "đam lay hoa". Them vao đo, do khu vuc vinh Ha Long co hang ngan hon đao ma phan lon la nui đa voi, nguon nguyen lieu xay dung tot lai thuan tien cho khai thac nen rat de bi tu nhan loi dung, gay bien dang canh quan.
O mot khia canh khac, bien đoi khi hau toan cau voi muc nuoc bien dang cao se tac đong manh toi canh quan, he thong đao, hang đong va đa dang sinh hoc cua vinh ma Viet Nam chua đu nhan luc, vat luc đe san sang ung pho.
Ve van hoa cong đong, mot van đe ma nhieu du khach quoc te đa phan nan la y thuc ve bao ve moi truong di san cua khach du lich va cua cong đong đia phuong con chua cao, chua xay dung đuoc hinh anh, thuong hieu du lich Ha Long hien đai, van minh va lich su. Van con hien tuong nguoi an xin đeo bam khach du lich, anh huong toi moi truong du lich cua di san. Viec giao duc, tuyen truyen đe nang cao nhan thuc trong moi nguoi dan; su han che cac khu luu tru nghi duong tren cac đao; no luc kiem soat theo tieu chuan du lich sinh thai va quy đinh bao ton di san đoi voi ca mat nuoc vung đem cua di san, đang la nhung van đe lon đat ra nhieu thach thuc voi chinh quyen đia phuong. Cac nhu đa trong he thong cac hang đong cua di san vinh Ha Long đang bi đap pha, cua trom, mang ve ban cho nhung nguoi muon dung đe trang tri hon non bo (2016). Mot so hang đong con bi đo be tong len nen hang đe lay noi bay ban tiec. Them vao đo, hoat đong cua cac thuyen chai va du khach cung tao ra nguon rac thai gay o nhiem ma chinh quyen con chua the xu li triet đe.


= Cong tac bao ton =
Trong nhung đong thai nham ngan chan su tac đong tieu cuc cua con nguoi đen thien nhien vung vinh Ha Long, chinh quyen tinh Quang Ninh đa cam cac loai xuong may cao toc phuc vu du khach trong khu vuc vinh đe bao ve moi truong va đa dang sinh hoc trong vung vinh. Ngoai ra, tinh Quang Ninh cung thuc hien di doi cac ho dan sinh song tren cac van chai vao đat lien đe bao ve moi truong nuoc cua vinh Ha Long; đong thoi cam boc do than đa trong khu vuc di san đe chong o nhiem bui than va bun than cho vinh theo khuyen cao cua UNESCO. Tai vinh, mot so nguoi dan đa co y thuc tu nguyen giu gin canh quan, thong qua viec lap to hop tac tu nguyen thu gom va xu ly rac thai. Tu ngay 1 thang 9 nam 2019, UBND thanh pho Ha Long nghiem cam viec dung san pham tu nhua su dung mot lan tren vinh. Đay la mot đong thai quyet liet, quan trong nham bao ton moi truong vinh.
Su tuong đong ve canh quan, đia chat đia mao, đa dang sinh hoc, cung nhu nhung gia tri van hoa, khao co cua toan vung, bao gom khong chi vinh Ha Long ma con ca quan đao Cat Ba va vung bien đao vinh Bai Tu Long khien nhung nghien cuu khoa hoc đia chat, khao co, van hoa, va nhung hoat đong du lich, khai thac hai san v.v. khong con bo hep trong pham vi vung vinh. Đa co nhung y kien cho rang can xem xet viec mo rong ngoai bien cua khu vuc bao ton, khong chi gioi han trong dien tich nho hep cua vung vinh Ha Long hien nay ma con bao quat ca vung bien đao co nhung yeu to đong dang, keo dai tu Quan đao Cat Ba len sat bien gioi Viet Trung. Voi chieu dai khoang 300 km va chieu rong khoang 60 km, toan bo khu vuc nay co the đuoc nhin nhan va bao ton nhu mot vung sinh thai đac biet ve bien cua Viet Nam.


Vinh Ha Long trong thi ca Cach đay hon 5 the ky, Nguyen Trai đi ngang qua khu vuc nay va lan đau tien ca ngoi vinh Ha Long la ky quan, khi viet trong bai "Lo nhap Van Đon":

Lo nhap Van Đon san phuc san
Thien khoi đia khiet pho ky quan
(Đuong toi Van Đon lam nui sao!
Ky quan đat dung giua troi cao)
Vua Le Thanh Tong đe tren vach đa Nui Bai Tho nam 1468:

Cu lam uong duong trieu bach xuyen
Loan son ki bo bich lien thien
Trang tam so cam ham tam co
Tin thu dao đe ton nhi quyen
Than bac khu co san ho lu
Hai Đong phong toai tuc lang yen
Thien nam van co son ha tai
Chinh thi tu van yen vu nien
Nam 1729, chua Trinh Cuong cung co nhung van tho ung tac truoc ve đep cua Ha Long:

Minh bo vo nhai hoi tong xuyen
Son lien tieu thuy, thuy man thien

Be lon menh mong hop ca con con song lai,
Nui lap loang bong nuoc, nuoc lenh lang lung troi.
Trong so tho chu Nho cua Ho Xuan Huong co bai "Đo Hoa Phong" vinh canh Ha Long:

Hinh anh Ha Long cung xuat hien trong tho cua nhung nha tho hien đai, nhu Xuan Dieu:

Đay ban thao tao vat con nan do...
Đa thuo truoc khong lo choi nem thu.
Khong chi canh đep cua Ha Long, nguon tai nguyen phong phu o đay cung la đe tai cho thi ca. Huy Can viet trong bai Đoan thuyen đanh ca:

Ca nhu, ca chim cung ca đe,
Ca song lap lanh đuoc đen hong
Cai đuoi em quay trang vang choe
Đem tho sao lua nuoc Ha Long?


Hinh anh Xem them Danh sach vung vinh ven bo bien Viet Nam
Hiep uoc vinh Ha Long nam 1948
Lich su đia chat Viet Nam
Vinh Bai Tu Long
Danh sach đao tinh Quang Ninh
Danh sach đao thanh pho Hai Phong


Tham khao Đoc them Muc tu Ha Long-canh đep than tien trong cuon Van hoa Viet Nam tong hop (1989-1995), Ban Van hoa Van nghe trung uong xuat ban, Ha Noi, 1989.
Tran Đuc Thanh, Tony Waltham, Gia tri noi bat ve đia chat vinh Ha Long, tai lieu luu tru cua Ban quan ly vinh Ha Long
Nguyen Van Hao, Ha Huu Nga, Ha Long thoi tien su, Ban quan ly vinh Ha Long, Ha Long nam 2002.
Tran Đuc Thanh, Lich su đia chat vinh Ha Long,Nha xuat ban The gioi - Ban quan ly, Ha Noi, 1998.
Giao su Smith, Bao cao tham đinh cua IUCN ve đia chat vinh Ha Long.
Tony Waltham, Karst đa voi vinh Ha Long - bao cao nghien cuu ve đia mao Di san the gioi vinh Ha Long.
Vinh Ha Long, di san the gioi, Ban Quan ly vinh Ha Long, Ha Long 2002.
Đia chi Quang Ninh - tap 3, Tinh uy - uy ban nhan dan tinh Quang Ninh, Quang Ninh 2003.
Di san the gioi trong tay the he tre - tap 2, Bo tai lieu nguon danh cho giao vien, Uy ban quoc gia UNESCO Viet Nam, 2002.
Muc tu Vinh Ha Long trong cuon Almanach, nhung nen van minh the gioi, Nha xuat ban Van hoa - Thong tin, Ha Noi 1996.
Tran Manh Thuong, Nhung di san noi tieng the gioi, Nha xuat ban Van hoa - Thong tin, Ha Noi 2000.
Nguyen Ngoc, Ha Long, Đa va Nuoc, Ban quan ly vinh Ha Long.
Đo Kha, Vinh Ha Long (sach anh), Hoi Van hoc Nghe thuat Quang Ninh, Quang Ninh 2000.
Vinh Ha Long, nhung loi đanh gia va ngoi ca, Ban quan ly vinh Ha Long, Ha Long 2001.
Tran Đuc Thanh, 2012. Ky quan đia chat Vinh Ha Long. Tap chi Cac khoa hoc ve Trai Đat.No.34(2), trang 162-172
Tran Van Tri, Le Đuc An, Lai Huy Anh, Tran Đuc Thanh, Tony Waltham, 2003. Di san the gioi Vinh Ha Long: Nhung gia tri noi bat ve đia chat. Tap chi Đia chat, Loat A, so 277, 7-8/2003, tr. 6-20. [1] Luu tru ngay 17 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Vinh Ha Long tai Wikimedia Commons
 Tu lieu lien quan toi Quan đao Cat Ba tai Wikimedia Commons
Vinh Ha Long tren trang cua UNESCO
Ha Long Bay (bay, Vietnam) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Vinh Ha Long tai Tu đien bach khoa Viet Nam