Agar ( hoac ), hoac agar-agar, la mot chat giong nhu thach, lam tu tao đo.
Agar la mot hon hop cua hai thanh phan: agarose polysaccharide mach thang, va mot hon hop khong đong nhat cua cac phan tu nho hon goi la agaropectin. No tao thanh cau truc ho tro trong thanh te bao cua mot so loai tao, va đuoc giai phong khi đun soi. Nhung tao đuoc goi la agarophytes, va thuoc ve phylum Rhodophyta (tao đo).
Agar đa đuoc su dung nhu mot thanh phan trong cac mon trang mieng o khap chau A, va cung la chat nen vung chac đe chua moi truong nuoi cay cho cong viec vi sinh. Agar co the đuoc su dung nhu mot chat nhuan trang, mot chat uc che su them an, mot chat thay the gelatin cho nguoi an chay, mot chat lam đac cho Xup, trong bao quan trai cay, kem lanh va cac mon trang mieng khac, nhu mot chat lam trong trong san xuat bia, giay va vai đinh co.
Chat tao gel trong agar la mot polysaccharide khong phan nhanh thu đuoc tu thanh te bao cua mot so loai tao đo, chu yeu tu tengusa (Gelidiaceae) va ogonori (Gracilaria). Đoi voi muc đich thuong mai, no co nguon goc chu yeu tu ogonori. Ve mat hoa hoc, agar la mot polyme đuoc tao thanh tu cac tieu đon vi cua đuong galactose.


Lich su Agar co the đa đuoc phat hien tai Nhat Ban vao nam 1658 boi Mino Tarozaemon (美濃 太郎左衞門), mot chu quan tro hien nay o Fushimi-ku, Kyoto, nguoi, theo truyen thuyet, đuoc cho la đa vut bo sup rong bien thua va nhan thay rang no đong lai sau mot đem đong lanh gia. Trong nhung the ky sau, agar đa tro thanh mot chat tao gel pho bien trong mot so mon an Đong Nam A.
Agar lan đau tien đuoc phan tich hoa hoc vao nam 1859 boi nha hoa hoc nguoi Phap Anselme Payen, nguoi đa thu đuoc agar tu tao bien Gelidium corneum.
Bat đau tu cuoi the ky 19, agar bat đau đuoc su dung nhieu nhu mot moi truong ran đe nuoi cay cac loai vi khuan khac nhau. Agar lan đau tien đuoc mo ta đe su dung trong vi sinh vao nam 1882 boi nha vi sinh vat hoc nguoi Đuc Walther Hesse, mot tro ly lam viec trong phong thi nghiem cua Robert Koch, theo goi y cua vo ong la Fannie Hesse. Agar nhanh chong thay the gelatin lam nen cua moi truong vi sinh, do nhiet đo nong chay cao hon, cho phep vi sinh vat đuoc nuoi cay o nhiet đo cao hon ma khong can moi truong hoa long.
Voi viec su dung moi trong vi sinh, san luong thach nhanh chong tang len. Hoat đong san xuat nay tap trung vao Nhat Ban, noi san xuat hau het agar tren the gioi cho đen The chien thu hai. Tuy nhien, voi su bung no cua Chien tranh the gioi thu hai, nhieu quoc gia buoc phai thanh lap cac nganh cong nghiep thach trong nuoc đe tiep tuc nghien cuu vi sinh vat. Vao khoang thoi gian Chien tranh the gioi thu hai, khoang 2.500 tan agar đuoc san xuat hang nam. Vao giua nhung nam 1970, san luong tren toan the gioi đa tang đang ke len khoang 10.000 tan moi nam. Ke tu đo, san luong agar bien đong do cac quan the rong bien khong on đinh va đoi khi bi su dung qua muc.


Tu nguyen hoc Tu "agar" bat nguon tu agar-agar, ten tieng Ma Lai cua tao đo (Gigartina, Gracilaria) ma tu đo thach đuoc san xuat. No con đuoc goi la Kanten (tieng Nhat: 寒天) (tu cum tu kan -zarashi tokoro ten (寒曬心太) hoac "agar tiep xuc lanh"), co Trung Quoc, reu Tich lan hoac reu Jaffna. Gracilaria lichenoides đuoc goi cu the la agal-agal hoac Ceylon agar.


Thanh phan Agar bao gom mot hon hop cua hai polysaccharid: agarose va agaropectin, voi agarose chiem khoang 70% hon hop. Agarose la mot polyme mach thang, đuoc tao thanh tu cac đon vi lap lai cua agarobiose, mot disaccharide đuoc tao thanh tu D-galactose va 3,6-anhydro-L-galactopyranose. Agaropectin la mot hon hop khong đong nhat cua cac phan tu nho hon xuat hien voi so luong it hon va đuoc tao thanh tu cac đon vi xen ke cua D-galactose va L-galactose đuoc bien đoi nhieu voi cac nhom phu co tinh axit, chang han nhu sulfat va pyruvate.
Agar co hien tuong hyteresis, tan chay o 85 °C (358 K, 185 °F) va đong đac tu 32–40 °C (305–313 K, 90–104 °F). Tinh chat nay tao ra su can bang phu hop giua de tan chay va đo on đinh gel tot o nhiet đo tuong đoi cao. Vi nhieu ung dung khoa hoc yeu cau u o nhiet đo gan voi nhiet đo co the con nguoi (37o C), agar thich hop hon cac chat lam đong đac khac tan chay o nhiet đo nay, chang han nhu gelatin.


Cong dung = Am thuc =

Agar-agar la mot loai gelatin thuc vat tu nhien. No co mau trang va nua trong mo khi đuoc ban trong cac goi duoi dang dai đa rua va say kho hoac o dang bot. No co the đuoc su dung đe lam thach, banh pudding va sua trung. Khi lam thach, no đuoc đun soi trong nuoc cho đen khi chat ran tan ra. Chat tao ngot, huong lieu, pham mau, trai cay va rau qua sau đo đuoc them vao, va chat long đuoc đo vao khuon đe dung nhu mon trang mieng va mon rau cau hoac ket hop voi cac mon trang mieng khac nhu mot lop thach trong banh.
Agar-agar co khoang 80% la chat xo, vi vay no co the hoat đong nhu mot chat đieu hoa đuong ruot. Chat luong cua no đa đi sau cac che đo an kieng loi mot o chau A, vi du nhu che đo an kieng kanten (tu tieng Nhat co nghia la agar-agar ). Sau khi an vao co the, kanten co kich thuoc tang gap ba lan va hut nuoc. Đieu nay dan đen viec nguoi tieu dung cam thay no hon. Che đo an kieng nay gan đay cung đa nhan đuoc mot so thong tin bao chi o Hoa Ky. Che đo an kieng đa cho thay nhieu hua hen trong cac nghien cuu ve benh beo phi.


 Am thuc chau A  Mot cong dung cua thach trong am thuc Nhat Ban (Wagashi) la anmitsu, mot mon trang mieng lam bang thach agar dang khoi nho va đuoc phuc vu trong bat cung voi nhieu loai trai cay hoac cac nguyen lieu khac. No cung la thanh phan chinh trong mizu yokan, mot mon an pho bien khac cua Nhat Ban. Trong am thuc Philippines, no đuoc su dung đe lam cac thanh thach trong cac mon an giai khat hoac mon trang mieng khac nhau cua gulaman nhu sago gulaman, buko pandan, agar flan, halo-halo, gulaman đen va đo đuoc su dung trong cac mon salad trai cay khac nhau. Trong am thuc Viet Nam, thach lam tu lop thach co huong vi, goi la thach, la mot mon trang mieng pho bien va thuong đuoc lam trong khuon trang tri cong phu cho nhung dip đac biet. Trong am thuc An Đo, agar agar đuoc goi la "co Trung Quoc" va đuoc su dung đe lam mon trang mieng. Trong am thuc Mien Đien, mot loai thach ngot đuoc goi la kyauk kyaw (tieng Mien Đien: ကျောကကျော, [tɕaʊʔtɕɔ]) đuoc lam tu agar. 

Thach agar đuoc su dung rong rai trong tra tran chau Đai Loan. Cac quan tra chan trau nhu Gong Cha va Chatime co the đuoc nhin thay o Uc, Hoa Ky, Vuong quoc Anh, Trung Đong va nhieu nuoc chau A.


 Am thuc khac  O Nga, no đuoc su dung bo sung hoac thay the cho pectin trong mut va mut cam, thay the cho gelatin vi cac đac tinh tao gel cao cap cua no, va nhu mot thanh phan tang cuong trong sup va sua trung. Mot cong dung khac cua agar-agar la trong ptich'ye moloko (sua chim), mot loai sua trung pha tra phong phu (hoac banh trung đuong mem) đuoc su dung lam nhan banh hoac trang men so co la nhu cac loai keo rieng le. Agar-agar cung co the đuoc su dung lam chat tao gel trong qua trinh lam sach gel, mot ky thuat am thuc đuoc su dung đe lam ro cac loai nuoc sot, nuoc sot va cac chat long khac. Mexico co keo truyen thong đuoc lam tu gelatin Agar, hau het trong so ho trong nhieu mau sac, hinh dang nua vong tron đo trong giong nhu mot qua dua hay dua hau lat trai cay, va thuong đuoc bao phu boi đuong. Chung đuoc biet đen trong tieng Tay Ban Nha la Dulce de Agar (keo Agar)
Agar-agar la mot chat phu gia vo co / khong tong hop đuoc phep su dung lam chat lam đac, chat tao gel, chat tao ket cau, chat giu am, chat nhu hoa, chat đieu vi va chat hap thu trong thuc pham huu co đuoc chung nhan.


= Vi trung hoc =

Đia agar hoac đia Petri đuoc su dung đe cung cap moi truong tang truong bang cach su dung hon hop thach va cac chat dinh duong khac, trong đo vi sinh vat, bao gom vi khuan va nam, co the đuoc nuoi cay va quan sat duoi kinh hien vi. Agar kho tieu đoi voi nhieu sinh vat nen su phat trien cua vi sinh vat khong anh huong đen gel đuoc su dung va no van on đinh. Agar thuong đuoc ban thuong mai duoi dang bot co the tron voi nuoc va đuoc chuan bi tuong tu nhu gelatin truoc khi su dung lam moi truong tang truong. Cac thanh phan khac đuoc them vao thach đe đap ung nhu cau dinh duong cua vi sinh vat. Nhieu cong thuc danh rieng cho vi khuan co san, boi vi mot so vi khuan thich cac đieu kien moi truong nhat đinh hon nhung cong thuc khac. Agar thuong đuoc phan phoi su dung mot vo trung phuong tien truyen thong phan phoi.


 Cac xet nghiem ve kha nang van đong  La dang gel, moi truong agar hoac agarose xop va do đo co the đuoc su dung đe đo kha nang van đong va di đong cua vi sinh vat. Đo xop cua gel lien quan truc tiep đen nong đo agarose trong moi truong, vi vay co the lua chon nhieu muc đo nhot hieu qua khac nhau (theo "quan điem" cua te bao), tuy thuoc vao muc tieu thi nghiem.
Mot xet nghiem nhan dang thong thuong bao gom viec nuoi cay mot mau sinh vat nam sau trong khoi thach dinh duong. Cac te bao se co gang phat trien trong cau truc gel. Cac loai di đong se co the di chuyen, mac du cham, trong suot gel va toc đo xam nhap sau đo co the đuoc hinh dung, trong khi cac loai khong di chuyen se chi phat trien doc theo con đuong trong rong đuoc đua vao boi su lang đong mau ban đau xam lan.
Mot thiet lap khac thuong đuoc su dung đe đo chemotaxis va chemokinesis su dung xet nghiem di chuyen te bao duoi agarose, theo đo mot lop gel agarose đuoc đat giua quan the te bao va chat hoa tri. Khi gradient nong đo phat trien tu su khuech tan cua chat hoa tri vao gel, cac quan the te bao khac nhau yeu cau cac muc kich thich khac nhau đe di chuyen sau đo co the đuoc hinh dung theo thoi gian bang cach su dung vi anh khi chung đi thang len gel chong lai trong luc doc theo gradient.


= Tham thuc vat =

Khi su dung agar, trong bat ky moi truong phat trien nao, đieu quan trong la phai biet rang đo đong đac cua thach phu thuoc vao đo pH. Pham vi toi uu đe đong đac la tu 5,4–5,7. Thong thuong, viec su dung KOH la can thiet đe tang đo pH đen khoang nay. Huong dan chung la khoang 600 µl KOH 0,1M tren 250 ml GM. Toan bo hon hop nay co the đuoc khu trung bang chu trinh long cua noi hap.
Phuong tien nay cho phep ung dung cac nong đo cu the cua phytohormone, v.v. đe tao ra cac mo hinh tang truong cu the, trong đo nguoi ta co the de dang chuan bi dung dich co chua luong hormone mong muon, them no vao khoi luong GM đa biet, va hap tiet trung đe khu trung va lam bay hoi bat ky dung moi nao co the đa đuoc su dung đe hoa tan cac hormone thuong phan cuc. Dung dich hormone / GM nay co the đuoc rai khap be mat cua đia Petri đuoc gieo bang cay con đa nay mam va/hoac đa ra mam.
Tuy nhien, cac thi nghiem voi reu Physcomitrella patens đa chi ra rang su lua chon chat tao gel   - agar hoac Gelrite - khong anh huong đen đo nhay phytohormone cua nuoi cay te bao thuc vat.


= Su dung khac =
Agar đuoc su dung trong:

La mot vat lieu lay dau trong nha khoa.
La phuong tien đe đinh huong chinh xac mau mo va bao ve no bang cach nhung truoc thach (đac biet huu ich cho cac mau sinh thiet noi soi nho) đe xu ly mo benh hoc 
Đe lam cau noi muoi va phich cam gel đe su dung trong đien hoa hoc.

La mot thanh phan tu nhien đe tao thanh đat nan cho tre nho choi.
La mot thanh phan phan bon sinh hoc đuoc phep su dung trong canh tac huu co.
Lam chat nen cho cac phan ung ket tua trong mien dich hoc.
Vao cac thoi điem khac nhau nhu mot chat thay the cho gelatin trong nhu tuong nhiep anh, dong rieng trong viec chuan bi giay bac va thay the cho keo ca trong viec chong an mon.
Thach gelidium đuoc su dung chu yeu cho cac đia vi khuan. Gracilaria agar đuoc su dung chu yeu trong cac ung dung thuc pham.
Vao nam 2016, AMAM, mot cong ty Nhat Ban, đa phat trien mot nguyen mau cho he thong đong goi thuong mai dua tren Agar co ten la Agar Plasticity, nham thay the cho bao bi nhua lam tu dau.


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Đinh nghia cua agar tai Wiktionary