Vu an nam Canh Ty xay ra vao thang 9 nam Canh Ty (1780). Đay la mot vu an lon đa xay ra ngay trong phu chua Trinh, ma ben nguyen đon la Nguyen Huy Ba, nguoi theo phe Tuyen Phi Đang Thi Hue; va bi can la Trinh Khai (con co ten la Tong, con truong cua Tinh Đo vuong Trinh Sam), cung voi mot so đai than đuong thoi. Theo su Viet thi vu an nay đa lam cho noi bo nha Le - Trinh o Đang Ngoai them ran nut, them suy yeu.


Nguyen nhan Nguyen nhan vu an la do Trinh Khai la con truong đa lon dau vay nhung ngoi The tu van bi bo ngo ma trong khi đo chua Trinh Sam lai het muc cung sung Đang Thi Hue va con trai Trinh Can. Vi vay Trinh Khai lo so mot ngay khong xa cha se sac phong Trinh Can lam The tu chu khong phai minh. Va lai, khi đo lai co tin đon rang chua Trinh Sam đang bi benh rat nang, nen Trinh Khai nghi rang phai gap rut hanh đong đe gianh the chu đong von thuoc ve minh truoc phe Tuyen phi.


Dien bien = Muu đo =
Trinh Khai ban muu voi gia than la Đam Xuan Thu, The Tho, Tham Tho va Vinh Vu bi mat sam sua vu khi, chieu tap dung si, đe cho thoi co giet chet Đang Thi Hue va Hoang Đinh Bao. Ngoai ra, Trinh Khai con ngam lien ket voi Tran thu Son Tay la Hong linh hau Nguyen Khan, Tran thu Kinh Bac la Tuan sinh hau Nguyen Khac Tuan đe san sang ho tro viec tranh ngoi The tu cua minh.


= Vo lo =
Sach Kham đinh Viet su thong giam cuong muc, co ke rang: Quan Đoc đong Kinh Bac la Ngo Thi Nham tung giu viec ngay ngay giang sach cho (Trinh) Khai, cung rat đuoc Khai than yeu. Ten đay to, cung la hoc tro cua (Thi) Nham luc nay đang giu sach cho Khai la Ha Nhu Son biet đuoc co muu tren, ben noi voi Nham.

Bay gio co vien Cap su trung la Nguyen Huy Ba, von tinh ua giao hoat, tung vi toi tham o ma bi bai chuc. Ba cho con dau vao thi ti, hau ha Đang Thi (Hue), lai con sai nguoi than tin vao cau canh đe lam mon ha cua Nguyen Khac Tuan (la nguoi đoi nghich voi phe Đang Thi Hue). Nho ke than tin nay, ma Ba do biet đuoc co muu, lien to cao ngay voi Đang Thi (Hue). (Ngo Thi) Nham cung phu hoa voi Đang Thi, ben cung voi Ba hop muu to cao rang Khai đa len lut lien he voi hai vien tran thu (Son Tay & Kinh Bac) đe lam chuyen phan nghich. (Trinh) Sam gian lam, cho trieu (Hoang) Đinh Bao vao phu ban viec nay. 
(Trinh) Sam muon tri toi ngay, song (Hoang) Đinh Bao can rang: "So di (Trinh) Khai dam lam chuyen ghe gom nay, chung quy cung vi co hai vien tran thu Son Tay & Kinh Bac chu muu. Nay, ca hai nguoi nay đang cam quan o ngoai, neu voi vang tri toi thi so la se co bien co khac. Vay chi bang hay trieu het hai vien tran thu ay ve trieu roi hay tri toi cung khong muon". (Trinh) Sam cho loi ay la phai.


= Bi ket an =
Nghe theo loi ban cua Hoang Đinh Bao, chua Trinh Sam ben ha lenh trieu hoi Nguyen Khan ve kinh, roi cho bi mat bat het be đang cua vien tran thu nay. Đong thoi, chua cung cho trieu Nguyen Khac Tuan ve trieu. Sau khi giam tat ca lai, chua sai Ngo Thi Nham cung vien hoan quan la Pham Huy Thuc cung lo viec tra khao. Bat ngo, cha Ngo Thi Nham la Ngo Thi Si mat, nen ong phai ve chiu tang, nen chua dung Le Quy Đon đe thay.
Ket cuc, theo Kham đinh Viet su thong giam cuong muc, thi:  Đam Xuan Thu, The Tho, Tham Tho va Vinh Vu đeu bi giet. Nguyen Khan, Nguyen Khac Tuan đeu bi giam vao nguc, con Nguyen Phuong Đinh (hoac Đinh) bi ket toi nuoi duong Trinh Khai khong nen nguoi, bi lot het chuc tuoc va đuoi ve lang. Sau, Nguyen Khac Tuan va Chu Xuan Han đeu uong thuoc đoc ma chet. Rieng Trinh Khai bi phe, chi đuoc o ngoi nha ba gian, an uong đi lai đeu khong đuoc tu do.
Sach Le Quy dat su do Bui Duong Lich soan, con cho biet nguoi nhu mau cua Trinh Khai la Thi Quynh (vo cua nguoi linh Son Tay la Quynh Tai, nho co nhieu sua tot, nen đuoc lam vu nuoi) chay tron o Son Tay, vao lam ba vai o chua, (cung) bi linh đuoi theo, bat đuoc giai ve kinh, chua cho voi đuc day xeo.
O sach Hoang Le nhat thong chi, chi ghi ba đai than theo phe Trinh Khai đeu phai mat mang, đo la: Khe trung hau, Tuan sinh hau (Nguyen Khac Tuan) đeu uong thuoc đoc tu tu, Nguyen Quoc Tuan (thuoc ha cua Khac Tuan) bi an chem; con Trinh Khai bi quan thuc ngat trong mot ngoi nha ba gian.
Thay nhieu nguoi bi an, ai nay đeu ai ngai nhung khong dam noi ra. Bay gio, chi co vien Tri chau la Le Vi, dang thu xin toi cho Trinh Khai, nhung thu ay khong đuoc chua Trinh Sam xem xet. Ngay trong nam nay, mac du Trinh Can chi moi 4 tuoi van đuoc lap lam The tu, va Quan Huy đuoc cu lam A pho đe pho ta.


= Hau qua =
Vu an nam Canh Ty đa lam cho trieu đinh Le-Trinh bi ton that nhan su, noi bo nha Le - Trinh them ran nut va suy yeu. Phe Trinh Khai that the va phe Đang Tuyen phi - Trinh Can thang the. Tuy nhien, cuc dien nay khong duy tri lau, chi 2 nam sau, Trinh Sam chet, phe Trinh Tong lai troi day, xay ra loan kieu binh giet quan Huy va lat đo Trinh Can, sau đo con lam hon loan va kho so cho rat nhieu nguoi trong suot may nam lien, khien Bac Ha them suy yeu. (Xem Nan kieu binh).


Nghi van Đoc đong tran Kinh Bac Ngo Thi Nham co phai la nguoi đong to giac viec muu su cua phe Trinh Khai hay khong, van con la mot nghi van trong su Viet.
Ket toi Ngo Thi Nham, co Kham đinh Viet su thong giam cuong muc. Sach nay chep:

Truoc khi Ngo (Thi) Nham to cao co muu cua Trinh Khai, co đem ban voi cha la Ngo (Thi) Si. Ngo (Thi) Si co suc ngan... Đen khi hay tin Ngo (Thi) Nham đa to cao, Ngo (Thi) Si buon buc ma uong thuoc đoc tu tu. Ngo (Thi) Nham, vi co cong to giac, đuoc thang lam Huu Thi lang bo Cong, nhung thien ha luc ay lai co cau rang: "Sat tu phu nhi Thi lang", nghia la "giet bon nguoi cha ma lam Thi lang".
Va sach Le Quy dat su: 

... (Ngo Thi) Si thay con be đang xu phu Tuyen Phi (Đang Thi Hue), vu khong The tu, ong bat binh, ra suc khuyen ngan, nhung (Ngo Thi) Nham khong nghe, ong phan uat uong thuoc đoc tu tu... (Sau vu an) cat nhac Ngo Thi Nham lam Cong bo ta thi lang, vi to cao The tu (Trinh Khai) nen đuoc ban thuong, thang vuot cap bay lan.
Benh vuc ong, co Hoang Le nhat thong chi. Theo sach nay thi chi co mot minh Nguyen Huy Ba đung ra to giac. Sach nay con ke ong Nham đa co loi khuyen Nguyen Khac Tuan phai hoa toc ve kinh can ngan Trinh Khai dung lai co muu, nhung khong đuoc nghe. Đen khi ong Tuan bi bat giam, ong Nham đinh tim cach go toi, nhung vi viec tang nen phai ve.
Tuy nhien nguoi đuong thoi la Pham Đinh Ho cho rang Ngo Thi Chi khi viet Hoang Le nhat thong chi đa che đay cho Ngo Thi Nham:

Nam Canh Ty phat ra cai an cua The tu la do Ngo Thi Nham. Ong Thi Nham nho cong ay đuoc thang lam Cong bo thi lang. Nguoi thoi bay gio co cau: "Giet bon cha ma đuoc thi lang, trung can chi hieu". Cai loi cua Thi Nham, du luan khong dung thu. Khi em la ong Thi Chi vao lam Thiem tri hinh phien, co soan bo sach Nhat thong chi; chep ve cai mat an ay, cung co che đay đi it nhieu. Nhung ve nhung viec trong cung phu thi chep đuoc tuong lam, khong nen nhat nhat đeu che ca.
Nam Nham Dan (1782), quan uu binh giet Hoang Đinh Bao, bo Trinh Can va Đang Thi Hue, lap Trinh Khai len lam chua. Bi cho la nguoi co lien quan đen vu an Canh Ty, Ngo Thi Nham phai tron ve que vo o Bach Tinh, Nam Đinh (nay la Bach Tinh, Nam Hong, Nam Truc, Nam Đinh) lanh nan, roi theo giup nha Tay Son. Chinh vi vay, co nguoi cho rang su nha Nguyen va Le Quy dat su đeu co cai nhin khong may thien cam ve ong; con sach Hoang Le nhat thong chi, cac tac gia đeu la nguoi cung ho Ngo Thi, nen co the co thien vi. 


Chu thich Tham khao Bui Duong Lich, Le quy dat su. Ban dich cua Pham Van Tham. Nha xuat ban KHXH, Ha Noi, 1987.
Kham đinh Viet su thong giam cuong muc (chinh bien, quyen 45). Nguyen Khac Thuan dan lai trong Viet su giai thoai tap 7. Nha xuat ban Giao duc, 1988.
Ngo Gia Van Phai, Hoang Le nhat thong chi, tap I, Nha xuat ban Van hoc, Ha Noi, 1984.
Tran Trong Kim, Viet Nam su luoc. Nha xuat ban Tan Viet, Sai Gon, 1968.


Lien ket ngoai Hoang Le nhat thong chi, đoan lien quan.