Đien anh Hong Kong (tieng Trung Quoc: 香港電影 / Huong Cang đien anh, tieng Anh: Cinema of Hong Kong) hay phim đien anh Hong Kong (tuc phim le Hong Kong) la ten goi nganh cong nghiep đien anh cua Đac khu hanh chinh Hong Kong, đay mot trong 4 nen đien anh Hoa ngu (bao gom: Trung Quoc đai luc, Hong Kong, Đai Loan va Singapore). Do đac điem la thuoc đia cua Anh hon mot the ky, đien anh Hong Kong vua đuoc thua huong truyen thong van hoa lau đoi cua Trung Quoc, vua đuoc tiep can voi nen đien anh phat trien cua chau Au. Cung vi the, đien anh Hong Kong cung phat trien tu kha som va trong vai chuc nam tro lai đay đa la mot trong cac nen đien anh lon nhat chau A. Co thoi gian luong phim san xuat moi nam cua đien anh Hong Kong chi thua kem đien anh Hollywood cua My va Bollywood cua An Đo.

Tuy chiu anh huong cua cuoc suy thoai kinh te giua thap nien 1990 va su thay đoi the che chinh tri khi Hong Kong đuoc trao tra cho Trung Quoc nam 1997, đien anh Hong Kong hien nay van co mot vai tro quan trong trong nen đien anh the gioi noi chung.


Cong nghiep đien anh = Đac điem chinh =

Khac voi nhieu nen đien anh khac, cong nghiep đien anh Hong Kong khong đuoc chinh phu ho tro truc tiep ve tai chinh hoac chinh sach (han che phim nuoc ngoai). Vi ly do nay nen đien anh Hong Kong mang tinh thuong mai hoa rat cao, cac bo phim đuoc lam ra thuong voi tieu chi đau tien la phai thu hut đuoc cong chung, viec nay giai thich cho cac the loai phim the manh cua đien anh nuoc nay la phim vo thuat (trong đo co phim co trang), phim hanh đong hoac phim hai. Cac bo phim lam tiep (sequel), lam lai (remake) cung thuong xuat hien khi cac tac pham goc an khach. Tuy nhien dong phim nghe thuat ken khan gia cua Hong Kong van co mot so đai dien xuat sac, tieu bieu phai ke toi cac bo phim cua đao dien Vuong Gia Ve, von rat kho thu hoi von (vi khong hop gu cua đai bo phan khan gia), nhung lai thuong xuyen đoat giai thuong tai cac lien hoan phim.
Co su du nhap cua nhieu yeu to van hoa phuong Tay, đien anh Hong Kong co nhieu điem tuong tu voi đien anh Hollywood ve mat to chuc san xuat va cau tao kich ban, canh quay. Tuy vay cac the manh cua van hoa Trung Quoc cung thuong đuoc ap dung vao phim anh nhu nghe thuat Hi khuc, vo thuat hoac cac triet ly Nho giao.


= Cac ngoi sao đien anh =
Tinh thuong mai hoa cao cua nen đien anh Hong Kong đuoc the hien qua viec cach tao dung cac ngoi sao đien anh la trung tam cua cac bo phim va ca nen cong nghiep đien anh. O thoi ky đau, cac bo phim thuong tim cach thu hut khan gia bang viec moi cac dien vien Hi khuc (戏曲) đuoc cong chung yeu thich tham gia dien xuat. Sau đo, trong khoang 30 nam tro lai đay, cac ngoi sao đien anh thuong tao dung vi tri cua minh tu cac bo phim truyen hinh, mot linh vuc giai tri cung rat phat trien o Hong Kong. Phan lon cac ngoi sao đien anh noi tieng nhat cua Hong Kong hien nay đeu đa tung la cac ngoi sao truyen hinh trong cac bo phim truyen hinh dai tap cua hai hang truyen hinh lon la TVB va ATV. Mot điem khac biet cua nganh giai tri Hong Kong noi chung la rat nhieu ngoi sao đien anh lai cung la nhung ngoi sao nhac Cantopop (nhac pop tieng Quang Đong), đien hinh la ngoi sao qua co Truong Quoc Vinh - nguoi đa đua nen đien anh Hong Kong len tam cao va mo rong tren toan chau A, cung voi bon nam dien vien noi tieng Luu Đuc Hoa, Le Minh, Truong Hoc Huu va Quach Phu Thanh cung la "Tu đai thien vuong" cua Cantopop. Cac ngoi sao đien anh nay la thanh to quan trong nhat tao nen thanh cong cua mot bo phim, hau nhu cac tac pham an khach va noi tieng cua Hong Kong đeu phai co cap nam nu dien vien chinh la cac ngoi sao đien anh noi tieng, co nhieu cap dien vien thuong đuoc "đong đinh" dien cap voi nhau nhu Luu Đuc Hoa - Trinh Tu Van, Luong Trieu Vi - Truong Man Ngoc, Truong Quoc Vinh - Lam Thanh Ha,... cac cap dien vien nay thuong đam bao doanh thu cho cac bo phim va giup cac dien vien moi co co hoi đe tro thanh cac ngoi sao moi.
Trong thoi gian bung no cua đien anh Hong Kong nhung nam 1980, chi trong mot nam so phim cac dien vien noi tieng va cac đao dien ten tuoi tham gia thuc hien co the len toi hai con so.


= Ngan sach lam phim =
Neu so voi cac bo phim cua Hollywood thi ngan sach lam phim cua đien anh Hong Kong nho hon rat nhieu, trong đo phan lon so tien đuoc dung đe tra cho cac ngoi sao, nhung nguoi quyet đinh su thanh bai cua bo phim, cac ngoi sao lon co the đuoc tra toi khoang 5 trieu đo la My cho mot phim ho tham gia. Đoi khi Hong Kong cung co nhung bo phim bom tan, nhung co rat it tac pham đuoc đau tu lon nhu vay tru khi no co su tham gia cua cac ngoi sao noi tieng o tam quoc te nhu Thanh Long hoac Chau Tinh Tri. Tuy ngan sach thuong khong lon nhung do chi phi san xuat thap, cac bo phim Hong Kong van thuong co nhung đai canh đac sac, đac biet la trong cac bo phim hanh đong hoac phim lich su von la so truong cua nen đien anh nay.


= Ngon ngu va am thanh =
Cho đen thap nien 1980, phan lon cac bo phim Hong Kong su dung tieng Quang Đong, ngon ngu chinh o đac khu nay.
Trong nhieu thap nien, cac bo phim thuong đuoc quay ma khong thu tieng đong truc tiep (quay "cam" - shot silent), phan thoai va tieng đong se đuoc them vao o phan hau ky. Tham chi khi cac ngoi sao chinh cua phim vi qua ban biu ma khong the tu long tieng cho minh đuoc, phan thoai cua ho se đuoc cac dien vien it ten tuoi hon đam nhiem. Tu cuoi thap nien 1990, viec thu am đong bo đa đuoc chu trong hon, mot phan vi so luong phim thuc hien moi nam đa giam đi nhieu va phan khac la vi thi hieu cua khan gia đa nang cao, ho đoi hoi nhung bo phim co chat luong tot hon va neu khong lam đuoc đieu nay, cac bo phim Hong Kong se gap phai đoi thu canh tranh rat manh đen tu Đai luc von hau het đuoc thu am truc tiep.


Lich su = Tu nam 1909 đen Chien tranh the gioi thu hai =
Trong thoi ky nay, đien anh Hong Kong chi la mot bo phan nho cua nen đien anh noi tieng Hoa voi trung tam đien anh lon nhat đat tai Thuong Hai. Hang nam so phim đuoc san xuat tai Hong Kong rat nho, cho đen nay chi con chung 4 bo phim Hong Kong (trong tong so khoang 500 phim) san xuat o thoi ky nay con đuoc luu giu.
Giong nhu xu huong chung cua đien anh Trung Quoc thoi ky đau, cac bo phim đau tien cua Hong Kong co lien he chat che voi nghe thuat Hi khuc (戏曲) von la nganh nghe thuat bieu dien chinh o quoc gia nay trong nhieu the ky. Hi khuc cung cap kich ban goc, dien vien va ca cac đao dien cho nhung tac pham đien anh đau tien.
Tac pham đuoc coi la bo phim đien anh đau tien thuc hien o Hong Kong la Trang Tu thi the (莊子試妻, nam 1913), mot bo phim đuoc đau tu boi mot nguoi My ten la Benjamin Brodsky va do "cha đe cua đien anh Hong Kong" Le Dan Vi (黎民偉) đao dien. Hang phim đau tien hoan toan do nguoi Hoa đau tu đuoc thanh lap nam 1923, đo la hang Minxin Film Company cua Le Dan Vi va mot so nguoi ho hang chung von.
Trong thap nien 1930, chinh quyen Quoc Dan Đang ra lenh cam cac bo phim noi tieng Quang Đong (von la ngon ngu chu yeu cua cac bo phim Hong Kong) đe thuc hien chinh sach "Chi co tieng Quan thoai". Them vao đo, cac bo phim vo thuat von rat đuoc ua chuong cung bi cam san xuat. Tuy vay nganh đien anh Hong Kong, von do thuc dan Anh quan ly van tiep tuc phat trien, nhieu hang phim lon đuoc thanh lap trong đo co Tianyi, hang phim tien than cua cong ty đien anh Thieu thi noi tieng sau nay.
Đien anh Hong Kong co them đieu kien phat trien khi Chien tranh Trung-Nhat bung no nam 1937. Cac bo phim ve đe tai yeu nuoc va chong Nhat đuoc thuc hien rat nhieu, them vao đo la su cung co ve chat luong nghe thuat va san xuat nho mot luong lon cac nha đien anh va dien vien tu trung tam đien anh thoi bay gio la Thuong Hai (bi quan Nhat chiem nam 1937) sang Hong Kong lanh nan. Giai đoan phat trien nay cung khong keo dai đuoc lau khi quan Nhat tien vao Hong Kong thang 12 nam 1941. Khong chi cac bo phim chong Nhat bi cam san xuat ma nhieu kho phim cung bi quan đoi Nhat mang ra trung dung đe lay Nitrate Bac.


= Tu thap nien 1940 đen thap nien 1960 =
Sau Chien tranh the gioi thu hai, đien anh Hong Kong phuc hoi nhanh chong nho lan song di cu thu hai cua cac nha đien anh va dien vien tu Trung Quoc đai luc sang lanh nan khoi cuoc Noi chien Trung Quoc va nhat la sau khi nhung nguoi Cong san gianh chien thang truoc chinh quyen Quoc Dan Đang nam 1949. Rat nhieu nhan vat xuat sac cua đien anh tieng Hoa đa đo ve hon đao nay, them vao đo la dong von đau tu cua cac nuoc phuong Tay cho đien anh Hong Kong đe xuat khau phim sang Đong Nam A, nhung yeu to nay đa gop phan thuc đay su phat trien vuot bac cua nen cong nghiep đien anh nuoc nay.
Do cac nha đien anh đen tu Đai luc von chu yeu su dung tieng Quan thoai, cac bo phim su dung tieng Quan thoai thoi ky nay thuong đuoc đau tu lon hon va cung co chat luong nghe thuat cao hon nho ke thua nhung tinh hoa cua đien anh tieng Quan thoai o Thuong Hai. Cac bo phim tieng Quang Đong cua cac nghe si đia phuong chi đuoc coi la cac bo phim "hang hai". Ngoai hai thu tieng chinh tren, tu nam 1963, nha cam quyen Anh Quoc cung bat buoc cac bo phim noi tieng Hoa phai co them phu đe tieng Anh, vi vay đoi khi cung mot bo phim Hong Kong ta co the thay toi hai dong phu đe, mot dong phu đe tieng Quan thoai hoac tieng Quang Đong, va mot dong phu đe tieng Anh.
Hai hang phim lon o Hong Kong thoi ky nay la Thieu Thi (邵氏片場) va Cong ty kinh doanh đien anh quoc te (國際電影懋業 - MP&GI). Nam 1964, sau cai chet cua Luc Van Đao, chu tich MP&GI, Thieu Thi bat đau chiem uu the va thuc su tro thanh hang phim đau đan cua Hong Kong sau khi MP&GI cham dut linh vuc san xuat phim nam 1970.
Trong giai đoan nay, mot the loai phim moi, cac bo phim ca nhac Hoang Mai Đieu (黃梅調, bat nguon tu Hi khuc), đuoc Thieu Thi san xuat va tro nen pho bien, đac biet la sau thanh cong cua bo phim Luong Son Ba - Chuc Anh Đai (梁山伯與祝英台, 1963) cua đao dien Ly Han Tuong. Mot the loai phim đuoc ua thich nua la cac bo phim tinh cam chuyen the tu tieu thuyet Quynh Dao von rat đuoc ua chuong luc bay gio. Nhung buoc đot pha cua đien anh Hong Kong phai ke toi su hoan thien cua nghe thuat phim vo thuat voi su hoa tron cua nghe thuat dien xuat, vo thuat, nghe thuat xiec va Hi khuc. Su hoan thien ve mat nghe thuat nay gan lien voi hai đao dien Ho Kim Thuyen, nguoi thuc hien bo phim Đai tuy hiep (大醉俠, nam 1966), Khach san Long Mon (龍門客棧, nam 1966), va Truong Triet, đao dien cua bo phim mang tinh đot pha Đoc ty đao (獨臂刀, nam 1967). The he ngoi sao phim vo thuat đau tien cung ra đoi voi cac ten tuoi nhu Trinh Phoi Phoi va Vuong Vu.


= Thap nien 1970 - Giai đoan chuyen tiep =
Đien anh tieng Quan thoai tiep tuc chiem uu the trong thap nien 1970 o Hong Kong. Vao nam 1972, tham chi khong mot bo phim tieng Quang Đong nao đuoc cac hang phim Hong Kong san xuat. Chi nho su phat trien manh me cua truyen hinh Hong Kong voi cac bo phim hai hay co trang bang tieng Quang Đong ma nen đien anh ban ngu nay moi bat đau đuoc phuc hoi. Buoc tien đau tien cua phim Quang Đong la bo phim hai an khach That thap nhi gia phong khach (七十二家房客), bo phim tieng đia phuong duy nhat đuoc san xuat nam 1973 voi dan dien vien chu yeu la cac ngoi sao truyen hinh cua hang TVB von cung do Thieu Thi đau tu xay dung. Mot buoc tien nua cua phim tieng Quang Đong la bo phim hai Quy ma song tinh (nam 1974) voi su gop mat cua ba ngoi sao truyen hinh TVB, ba anh em Hua Quan Van, Hua Quan Kiet va Hua Quan Anh, doanh thu bo phim nay tham chi con đanh bai cac bo phim tieng Quan thoai cua huyen thoai Ly Tieu Long.
Nam 1970, lanh đao cao cap cua Thieu Thi la Trau Van Man tach ra thanh lap mot hang phim moi, hang Gia Hoa. Voi cach kinh doanh nang đong hon Thieu Thi von đa thong tri thi truong qua lau, Gia Hoa đa nhanh tay ky đuoc hop đong voi cac ngoi sao lon nhat cua đien anh Hong Kong luc nay la Ly Tieu Long va anh em ho Hua. Tu cuoi thap nien 1970, Gia Hoa bat đau chiem uu the va đa gop phan đua Thanh Long tro thanh mot trong nhung ngoi sao phim vo thuat hai xuat sac nhat cua đien anh Hong Kong. Thieu Thi dan mat cho đung cua minh va cuoi cung phai tach bo hoan toan bo phan san xuat phim đien anh nam 1985 đe tap trung vao mang truyen hinh.
Thap nien 1970 cung chung kien su ra đoi cua cac the loai phim moi o Hong Kong. Đo la phim cap 3, mot the loai pha tron giua phim khieu dam va cac bo phim đien anh thuc su. Cac bo phim ve đe tai xa hoi nghiem tuc cung đuoc san xuat, them vao đo la cac bo phim nghe thuat cua nu đao dien Đuong Thu Tuyen. Giai đoan chuyen tiep cung chung kien su hinh thanh cua the he đao dien Lan song moi Hong Kong, nhung nguoi se tro thanh tru cot cua đien anh nuoc nay trong cac thap nien sau đo.


= Thap nien 1980 va đau thap nien 1990 - Giai đoan bung no =
Giai đoan phat trien bung no ca ve so luong va chat luong nghe thuat cua đien anh Hong Kong la thap nien 1980 va đau thap nien 1990. Khong chi chiem linh thi truong phim trong nuoc, phim Hong Kong con đu suc canh tranh voi phim Hollywood o thi truong chau A va buoc đau đuoc biet toi o thi truong chau Au. Cong ty tien phong trong viec quoc te hoa cac bo phim Hong Kong la hang Cinema City do dien vien hai Mach Gia thanh lap đe chuyen san xuat cac bo phim hai - hanh đong co tinh giai tri cao va de tro thanh cac tac pham an khach.
Hai đao dien va nha san xuat co anh huong nhat cua thi truong phim Hong Kong luc nay la Tu Khac va Vuong Tinh. Tu Khac khong chi noi tieng voi loat phim Hoang Phi Hong ma con la nha san xuat cua rat nhieu bo phim vo thuat hay hanh đong an khach va co tinh đot phat ve nghe thuat. Nguoc lai Vuong Tinh lai noi danh voi cac bo phim hai va ong cung chinh la nguoi đa phat hien va đua Chau Tinh Tri tro thanh ong vua phim hai cua đien anh Hong Kong.
Ve mat the loai, thap nien 1980 chung kien su phat trien vuot bac cua phim hanh đong va phim "xa hoi đen" voi cac tac pham cua đao dien Ngo Vu Sam, nha san xuat Đang Quang Vinh va ngoi sao Chau Nhuan Phat. Cac bo phim kiem hiep co trang lai la noi toa sang cua nam dien vien Trinh Thieu Thu va nu dien vien Lam Thanh Ha, con phim hai ben canh Chau Tinh Tri con co the ke toi Chung So Hong. Thanh Long cung phat trien rieng cho minh cac tac pham thuoc the loai hanh đong - hai hop tac cung Hong Kim Bao va Nguyen Buu, đo thuong đeu la cac tac pham an khach. Phim nghe thuat va phim tinh cam cua Hong Kong luc nay cung bat đau co nhung tac pham đac sac nhu cac bo phim cua đao dien Quan Cam Bang va Vuong Gia Ve.


= Giua thap nien 1990 đen nay =
Tu giua thap nien 1990, đien anh Hong Kong lam vao mot cuoc khung hoang nghiem trong khi luong khan gia đen rap giam lam doanh thu giam sut nghiem trong. Đen cuoi thap nien nay, so luong phim đa giam toi hon mot nua, tu khoang 200 phim vao đau thap nien xuong con chung 100 phim. Nhung nguyen nhan chinh dan toi tinh trang nay co the ke toi cuoc khung hoang tai chinh Đong A nam 1997 đa giang manh vao nen kinh te chung cua Hong Kong, them vao đo la viec san xuat phim o at lam giam sut chat luong nghe thuat va long tin cua khan gia, cuoi cung la su canh tranh cua cac bo phim bom tan đen tu Hollywood. Viec tro ve voi Đai luc nam 1997 cung khong giup nen đien anh hon đao nay phuc hoi va cong nghiep đien anh Hong Kong xuong đen đay vao nam 2003. Đay co the coi la nam đen toi nhat trong lich su đien anh Hong Kong khi no phai đoi mat voi su đong cua hang loat cua cac rap chieu phim do anh huong cua đai dich SARS, them vao đo la cai chet đot ngot cua hai ngoi sao hang đau Truong Quoc Vinh va Mai Diem Phuong.
Đe cuu nganh cong nghiep tung la niem tu hao cua Hong Kong, chinh quyen hon đao nay đa thanh lap mot quy ho tro đe lan đau tien truc tiep tham gia đau tu vao đien anh. Cac nha đien anh Hong Kong cung no luc tim cach thoat ra khoi kho khan bang cac bo phim su dung nhieu ky xao, cac phim hai kieu moi hoac cac phim kinh di. Mot hang phim moi, hang Milkyway Image cua đao dien Đo Ki Phong đuoc thanh lap va đa đat đuoc nhung thanh cong buoc đau voi cac bo phim "xa hoi đen" va hai. Su tro lai cua ca nen đien anh Hong Kong đuoc đanh dau bang thanh cong vang doi ve doanh thu va nghe thuat cua bo phim Vo gian đao (va hai phan tiep đo), mot tac pham hinh su - "xa hoi đen" kieu moi sau nay đa đuoc đao dien noi tieng Martin Scorsese lam lai mot phien ban Hollywood voi cai ten Điep vu Boston (The Departed, gianh Giai Oscar Phim hay nhat nam 2007). Tiep noi thanh cong cua Vo gian đao la hai bo phim vo thuat - hai Đoi bong Thieu Lam (nam 2001) va Tuyet đinh cong phu (nam 2004) đeu do Chau Tinh Tri viet kich ban, đao dien va thu vai chinh. Đo Ki Phong cung mang lai mau sac moi cho cac phim "xa hoi đen" truyen thong voi Hac xa hoi va Hac xa hoi: Di hoa vi quy.
Hien nay sau khi Hong Kong tro ve voi Trung Quoc, ranh gioi giua hai nen đien anh nay cung dan bi xoa nhoa. Cac tac pham hop tac giua cac hang san xuat phim Hong Kong voi dien vien Trung Quoc hoac nguoc lai ngay cang tro nen pho bien va xu huong chung la su hinh thanh mot nen đien anh Hoa ngu moi duy nhat.


Cac nhan vat noi tieng = Đao dien =
Chau Tinh Tri
Đam Dieu Minh
Đo Ky Phong
Ho Kim Thuyen
Hua An Hoa
Hua Quan Van
Quan Cam Bang
Lam Linh Đong
Luu Vi Cuong
Mach Trieu Huy
Ngo Vu Sam
Tran Qua
Tu Khac
Tran Moc Thang
Lam Sieu Hien
Trinh Bao Thuy
Diep Vy Tin
Vien Hoa Binh
Vuong Gia Ve
Vuong Tinh


= Nha quay phim =
Bao Đuc Huy
Đo Kha Phong


= Dien vien nam =
Chung Tu Đon
Chau Nhuan Phat
Chau Tinh Tri
Co Thien Lac
Đang Quang Vinh
Đich Long
Hong Kim Bao
Hoang Thu Sinh
Huynh Nhat Hoa
Le Minh
Luu Đuc Hoa
Luu Thanh Van
Luong Gia Huy
Luong Trieu Vy
Ly Lien Kiet
Ly Tieu Long
Mieu Kieu Vy
Mach Gia
Nguyen Buu
Kim Thanh Vu
Tang Chi Vi
Tang Giang
Thanh Long
Trinh Y Kien
Trinh Thieu Thu
Truong Hoc Huu
Truong Quoc Vinh
Quach Phu Thanh
Quan Đuc Huy
Luong Trieu Vy
Ngo Kinh


= Dien vien nu =

Chung Le Đe
Cung Loi
Diep Thien Van
Duong Tu Quynh
Lam Khiet Anh
Luu Gia Linh
Ly Gia Han
Ly Thai Phung
Mai Diem Phuong
Mieu Kha Tu
Nhac Đe
Ong My Linh
Quan Chi Lam
Tran Phap Dung
Trinh Tu Van
Truong Man Ngoc
Truong Man
Duong Le Thanh
Trinh Du Linh
Trinh Phoi Phoi
Vuong To Hien
Lam Thanh Ha


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Luu tru ve phim Hong Kong
Trang web cua Hoi phe binh phim Hong Kong
Co so du lieu phim Hong Kong
LoveHKFilm.com — Bai viet ve cac bo phim va nhan vat đien anh Hong Kong