Hai chien ngoai khoi Samar hay Tran Samar la tran đanh mang tinh quan trong trong thoi gian dien ra cuoc Hai chien vinh Leyte, mot trong nhung tran hai chien lon nhat trong lich su, dien ra ngoai khoi đao Samar, thuoc Bien Philippines vao ngay 25 thang 10 nam 1944. Đo la tran đanh duy nhat trong toan bo chuoi tran đanh o vinh Leyte ma nguoi My hoan toan khong co su chuan bi tu truoc. Tran chien ngoai khoi Samar đuoc cac nha su hoc coi la mot trong nhung tran hai chien khong can suc vi đai nhat trong lich su hai quan the gioi; voi chien thang hoan toan cua nguoi My truoc Luc luong Trung tam cua Hai quan Đe quoc Nhat Ban duoi su chi huy cua Pho Đo đoc Kurita Takeo - mac du ho chiu thuong vong rat nang va bi ap đao hoan toan ve luc luong.
Đo đoc William Halsey Jr. cung voi Đe Tam Ham đoi hung manh đa trung bay cua nguoi Nhat va bi mot ham đoi cua Pho đo đoc Jisaburo Ozawa nhu keo toan bo tau chien duoi quyen chi huy cua ong ra khoi khu vuc. Nhung đon vi con lai cua nguoi My la ba đoi hang khong mau ham ho tong cua Đe That Ham đoi. Nhung chiec hang khong mau ham ho đong va khu truc ho tong ham, von co toc đo cham va lop giap mong, đuoc đong voi vai tro bao ve cac đoan tau van tai, hau can khoi moi đe doa cua tau ngam va tan cong cac muc tieu mat đat. Chung mang rat it ngu loi chong ham va phan lon phu thuoc vao su ho tro cua Halsey.
Mot luc luong thiet giap ham va tuan duong ham cua Nhat Ban - dan đau boi thiet giap ham Yamato, con tau lon nhat va đuoc trang bi phao co lon nhat tung đuoc ha thuy trong lich su - đa bi đanh bai trong tran chien truoc đo va đuoc cho la đa rut lui khoi khu vuc. Nhung khac voi suy nghi cua nguoi My, ham đoi đo đa quay đau ma khong bi phat hien va cham tran voi mot đoi tau o phia Bac, thuoc Đon vi Đac nhiem 77.4.3 ("Taffy 3"), do Chuan Đo đoc Clifton Sprague chi huy. Ba khu truc ham va bon khu truc ho tong ham cua Taffy 3, khong đu hoa luc cung nhu giap khong đu manh đe chong lai 23 tau chien thuoc luc luong hung manh cua Nhat Ban. Nhung nhung con tau van tan cong voi cac khau phao co nong 5-inch (127 mm) va ngu loi đe yem tro cho cac hang khong mau ham ho tong cham chap cua ho rut lui. May bay tu nhung hang khong mau ham cua Taffy 1, 2 va 3, bao gom nhung chiec FM-2 Wildcat, F6F Hellcat va TBF Avenger, đa tan cong đanh lac huong, nem bom, phong ngu loi, phong ten lua, bom chong ngam va tham chi đa thuc hien nhieu cuoc tan cong gia vao tau cua Nhat Ban sau khi su dung het toan bo đan duoc.
Taffy 3 mat hai hang khong mau ham ho tong, hai khu truc ham, mot khu truc ho tong ham va nhieu may bay. Hon 1.000 linh My tu tran, cao hon muc thuong vong cua nguoi My tai Bien San Ho va Midway cong lai. Đoi lai, ba tuan duong ham hang nang cua nguoi Nhat bi đanh chim, ba chiec khac bi hu hong nang va tao the hon loan đen muc khien Pho Đo đoc Kurita phai ra lenh rut lui khoi khu vuc, thay vi tiep tuc tien len va tan cong đoi tau van tai cua My tai vinh Leyte. Thuong vong o Samar chiem đen mot nua trong tong so thuong vong cua nguoi My trong suot toan bo chien dich o vinh Leyte. Du Yamato cung cac tau con lai rut lui thanh cong ve Nhat Ban, cuoc chien nay đa đanh dau su that bai hoan toan cua Hai quan Đe quoc Nhat Ban, khi phan lon so tau con lai đeu luu lai o cac cang trong giai đoan cuoi cua cuoc chien, khong con to ra hieu qua nhu truoc.


Boi canh Chien luoc tong the cua Nhat Ban tai Vinh Leyte - đuoc biet qua mat danh Sho-Go 1 - la dung Luc luong phuong Bac cua Pho Đo đoc Jisaburo Ozawa đe du Đe Tam Ham đoi cua Hoa Ky ra khoi khu vuc cac bai đo bo cua Đong minh o Leyte, bang viec su dung luc luong cac hang khong mau ham cua Nhat Ban lam moi nhu. Luc luong đo bo, khi mat đi Đe Tam Ham đoi cung buc man phong thu tren khong, sau đo se bi tan cong tu phia tay va nam boi Luc luong Trung tam cua Pho Đo đoc Kurita Takeo, luc luong nay se xuat kich tu Brunei va Luc luong phia Nam cua Pho Đo đoc Nishimura Shoji. Luc luong Trung tam cua Kurita, voi nam thiet giap ham, bao gom Yamato va Musashi - nhung thiet giap ham lon nhat tung đuoc che tao, đuoc ho tong boi cac tuan duong ham va khu truc ham. Đoi tau cua Nishimura bao gom hai thiet giap ham va đuoc theo sau boi đoi tau cua Pho Đo đoc Kiyohide Shima voi ba tuan duong ham.
Vao đem ngay 23 thang 10, cac tau ngam Dace va Darter cua My đa phat hien ra Luc luong Trung tam đang tien vao hanh lang Palawan. Sau khi bao đong cho Halsey, cac tau ngam đa phong ngu loi va đanh chim hai tuan duong ham, đong thoi lam hu hai chiec thu ba va buoc no phai rut lui. Mot trong nhung tuan duong ham bi mat la ky ham cua Đo đoc Kurita, nhung ong đa đuoc vot khoi mat nuoc va chuyen co ham cua minh sang Yamato.
Cac mau ham cua Đe Tam Ham đoi đa tien hanh mot loat cac cuoc khong kich nham vao luc luong cua Kurita tren Bien Sibuyan, lam hu hai mot so tau va đanh chim Musashi, ban đau buoc Kurita phai rut lui. Mot top song may bay tu Đe Tam Ham đoi cung tan cong Luc luong phia Nam cua Nishimura, chi gay thiet hai nhe. Cung luc đo, Pho Đo đoc Onishi Takijiro đa tien hanh cac cuoc tan cong tu cac san bay tren Luzon chong lai luc luong cua Halsey, voi mot may bay nem bom đa trung hang khong mau ham hang nhe Princeton, khien con tau bi hu hai rat nang va chim sau nhung no luc cuu vot khong thanh.
Cung đem đo, Luc luong phia Nam cua Nishimura gom hai thiet giap ham, mot tuan duong ham hang nang va bon khu truc ham se tiep can tu phia nam va se phoi hop voi luc luong cua Kurita. Thanh phan thu hai cua Luc luong phia Nam, do Pho Đo đoc Kiyohide Shima chi huy, bao gom ba tuan duong ham va bay khu truc ham, đa tut lai phia sau Nishimura đen 74 km. Trong tran chien o Eo bien Surigao, tau cua Nishimura đa lot vao mot cai bay đa đuoc nguoi My dang san tu truoc. Bi Luc luong Ho tro thuoc Đe That Ham đoi Hoa Ky ap đao hoan toan, ho chiu thuong vong rat nang, bi mot loat ngu loi tu 28 tau PT va 28 khu truc ham tan cong truoc khi phai hung chiu nhung phat phao chinh xac tu sau thiet giap ham (nam trong so chung song sot sau cuoc đot kich Tran Chau Cang) va tam tuan duong ham. Sau đo, khi luc luong cua Shima hoi quan voi nhung gi con lai cua cua Nishimura, ho cung bi nguoi My tan cong, nhung may man rut lui đuoc. Trong so bay tau ban đau cua Nishimura, chi co mot khu truc ham song sot.
Trong tran chien tai Bien Sibuyan, Đe Tam Ham đoi cua Halsey đa tan cong Luc luong Trung tam cua Kurita. Luc luong nay đa bi phat hien khi đang tren đuong đen vi tri neo đau cua cac luc luong đo bo cua nguoi My tu phia bac. Luc luong Trung tam khong co bat ky su ho tro nao tren khong đe chong lai 259 may bay tu nam hang khong mau ham Intrepid, Essex, Lexington, Enterprise, Franklin, va hang khong mau ham hang nhe Cabot. Cuoc tan cong tong luc nay đa đanh chim thiet giap ham Musashi voi 17 qua bom va 19 qua ngu loi. Du bi tan cong lien tuc va chiu thiet hai nang ne, nhung ngay ca luc luong ap đao đo cung khong the ngan can đuoc Kurita, vi hau het cac cuoc tan cong đeu nham vao mot thiet giap ham duy nhat (Musashi). Ngoai viec mot tuan duong ham bi ngu loi lam hu hong nang, moi tau khac bao gom ca Yamato van con đu kha nang đe chien đau.
Đe Tam Ham đoi cua Halsey đa bo lo tran chien quan trong nhat va tham gia vao tran chien ngoai khoi Mui Engano, voi Luc luong phuong Bac cua Ozawa, bao gom mot hang khong mau ham chu luc va ba hang khong mau ham hang nhe. voi tong cong 108 may bay, hai thiet giap ham, ba tuan duong ham hang nhe va chin khu truc ham. Halsey tin rang Luc luong phuong Bac la moi đe doa chinh, đung nhu mong đoi cua nguoi Nhat trong ke hoach cua ho. Halsey đa đieu ba nhom cua Luc luong Đac nhiem 38, von ap đao hoan toan Luc luong Phuong Bac cua Ozawa, voi nam hang khong mau ham chu luc, nam hang khong mau ham hang nhe. cung voi hon 600 may bay, sau thiet giap ham, tam tuan duong ham va hon 40 khu truc ham đi truy đuoi Ozawa. Halsey khong nhan ra rang ong đa đieu mot luc luong lon đi chi đe tan cong mot ham đoi ma sau đo đuoc biet la moi nhu vo hai.
Quyet đinh cua Halsey đa mo rong canh cua cho Kurita vao vinh Leyte. Ban đau khi Kurita rut lui, nguoi My cho rang luc luong Nhat Ban đang rut lui han khoi tran chien. Cuoi cung, Kurita quay lai va đi qua Eo bien San Bernardino duoi su che tro cua man đem mot cach an toan, voi y đinh tieu diet luc luong đo bo cua My. Chi co nhung đoi Taffy, co nhiem vu ho tro cho luc luong đo bo cua Đe That Ham đoi, la chan đuong Kurita. Đoi tau nay von chi đuoc trang bi vu khi đe tan cong cac muc tieu tren mat đat va tau ngam duoi su bao ve cua cac mau ham thuoc ham đoi cua Halsey, chu khong phai đoi đau voi cac thiet giap ham va tuan duong ham cua Kurita. Sai lam cua Halsey đa dan đen mot tran chien khong can suc nhung hao hung cua nhung con tau mong manh, nho be suot ba gio đong ho voi ham đoi hung manh cua Kurita.


Luc luong hai ben = Nhat Ban =

Luc luong Trung Tam cua Kurita bao gom thiet giap ham Yamato, Nagato, Kongo va Haruna; tuan duong ham hang nang Chokai, Haguro, Kumano, Suzuya, Chikuma, Tone; tuan duong ham hang nhe Yahagi va Noshiro; 11 khu truc ham lop Kagero, Yugumo va Shimakaze. Du khong co bat ky hang khong mau ham nao, luc luong nay co trang bi he thong may phong voi so luong thuy phi co tuong đoi, vi du Yamato mang đen bay thuy phi co. Trong tran đanh nay, nguoi Nhat cung su dung cac đoi bay Than phong lam nhiem vu tan cong tu sat. Cac đoi thiet giap ham va tuan duong ham đuoc trang bi phao ham ap đao hoan toan nhung khau phao 5-inch (127 mm) cua Taffy 3. Yamato co chin khau phao 18,1-inch (460 mm), co tam ban đen 40 km. He thong phao đuoc ngam ban bang he thong kinh ngam quang hoc co su tro giup cua he thong đien tu, du chung van kem hieu qua hon so voi he thong dan ban bang radar tich hop tren cac khu truc ham cua nguoi My.
Ngoai ra, nhieu tau Nhat con trang bi ngu loi Type 93 Long Lance. Type 93 đuoc coi la loai ngu loi tan tien nhat the gioi luc đo - co tam phong gap đoi ngu loi cua phe Đong Minh va khong tao vet bong bong tren mat nuoc. Hai quan Nhat coi chung la thu vu khi mang tinh quyet đinh. Ngu loi cua ho dung oxy nen thay vi khong khi nen thong thuong trong he thong đay. Tuy nhien, Type 93 de bi kich no hon do de chiu tac đong cua song xung kich hon cac loai ngu loi khac, de gay thiet hai cho nhung con tau mang chung.


= Hoa Ky =
Nhom Đac nhiem 77.4 cua Đe That Ham đoi bao gom ba Đon vi Đac nhiem nho, moi nhom co sau mau ham ho tong lop Casablanca hoac Sangamon, đuoc bao ve boi cac đoi khu truc ham va khu truc ho tong ham. Cac tau khu truc đuoc trang bi nam khau phao 5-inch (127 mm), khu truc ho tong ham co hai khau va mau ham ho tong chi co duy nhat mot khau đuoc lap đat o đuoi tau. Phan lon cac phi cong va thuy thu đeu thuoc luc luong Du bi cua Hai quan voi it kinh nghiem tran mac, va do nhiem vu cua ho phan lon la san ngam va tan cong cac luc luong mat đat, cac đoi mau ham chi đuoc trang bi so it bom va ngu loi chong ham vi it co kha nang ho bi đoi tau mat nuoc cua đich tan cong.
Voi viec khong co tau nao trang bi phao co tam ban hon 16 km, Taffy 3 de dang bi ap đao boi phao cua nguoi Nhat, von co tam ban xa va co nong lon. Tran đanh cung đong thoi chi ra rang he thong dan ban tu đong cua Hai quan Nhat Ban khong thuc su hieu qua khi tan cong cac muc tieu di đong o khoang cach xa du mot vai con tau nhu Kongo đa ban trung muc tieu. Du tau chien cua Nhat Ban khai hoa o khoang cach kha xa va trung vai muc tieu, va chi ban gan trung thoi cung đu đe gay mot so thiet hai cho đoi tau cua nguoi My, hoa luc cua ho chi thuc su hieu qua khi ho đi vao tam ban cua cac mau ham ho tong. Nguoc lai, cac khu truc ham cua My co he thong dan ban Mark 37 co kha nang lay đuong ngam tu đong va ban trung nhieu muc tieu mot cach hieu qua khi đang di chuyen lien tuc. Su lac hau cua he thong đieu tu Nhat Ban con đuoc đe cap trong cac bao cao cua phi cong My sau tran đanh, khi hoa luc cao xa cua nguoi Nhat khong that su hieu qua khi đoi đau voi may bay My.

Đon vi Đac nhiem 77.4.1 ("Taffy 1") cua Chuan Đo đoc Thomas L. Sprague bao gom cac hang khong mau ham ho tong thuoc Hai đoi Hang khong mau ham 22 (CarDiv 22) la Sangamon, Suwannee, Santee va Petrof Bay. (hai hang khong mau ham ho tong con lai cua Taffy 1, Chenango va Saginaw Bay, đa roi đen Morotai thuoc Đong An Ha Lan vao ngay 24 thang 10 đe sua chua va thay the may bay hong. Chung quay tro lai voi so may bay moi sau khi tran đanh ket thuc).
Đon vi Đac nhiem 77.4.2 ("Taffy 2") cua Chuan Đo đoc Felix Stumps bao gom hang khong mau ham ho tong Natoma Bay va Manila Bay thuoc Hai đoi Hang khong mau ham 24 (CarDiv 24), va Marcus Island, Kadashan Bay, Savo Island va Ommaney Bay thuoc Hai đoi Hang khong mau ham 27 (CarDiv 27) cua Chuan Đo đoc William D. Sample.
Đon vi Đac nhiem 77.4.3 ("Taffy 3") cua Chuan Đo đoc Clifton Sprague bao gom cac hang khong mau ham Fanshaw Bay, St. Lo, White Plains, Kalinin Bay thuoc Hai đoi Hang khong mau ham 25 (CarDiv 25) va cac mau ham Kitkun Bay va Gambier Bay thuoc Hai đoi Hang khong mau ham 26 (CarDiv 26) cua Chuan Đo đoc Ralph A. Ofstie. Luc luong ho tong cua Taffy 3 bao gom khu truc ham Hoel, Johnston va Heermann, va khu truc ho tong ham Dennis, John C. Butler, Raymond va Samuel B. Robert.
Moi mau ham ho tong chi mang so luong may bay nho la khoang 28 chiec, nen 16 chiec CVE cua ca ba "Taffy" mang tong cong hon 450 chiec may bay, tuong đuong voi so may bay cua nam mau ham chu luc. Toc đo toi đa cua chung chi đan 32.4 km/h đe phu hop voi viec ho tong cac đoan van tai hoac cung cap hoa luc ho tro mat đat, chung qua cham đe tan cong hoac rut lui khoi cac hai đoi đot kich cua ke thu. May bay cua chung co nhiem vu tan cong cac muc tieu mat đat, phong khong va chong ngam, nen chung chi đuoc trang bi sung may, bom chong ngam, bom no manh va bom gay sat thuong đoi voi con nguoi, chi hieu qua voi cac muc tieu nhu binh linh đich, may bay, tau ngam hoac khu truc ham, nhung khong thuc su hieu qua khi phai đoi đau voi cac thiet giap ham va tuan duong ham vi lop giap kien co. Trong tran đanh, cac phi cong cua Taffy 2 đa co đu thoi gian đe bay đen cac can cu Khong luc Luc quan Hoa Ky o Philippines đe nap lai bom, ngu loi chong ham, đe co the tan cong cac tau chien Nhat hieu qua hon


Tran đanh Luc luong cua Kurita đi qua Eo Bien San Bernardino luc 03:00 ngay 25 thang 10 nam 1944 va tien ve phia nam doc bo bien cua đao Samar, mong rang ham đoi cua Halsey đa mac bay va keo toan bo ham đoi cua ong ra khoi Leyte, va đung la nhu vay. Kurita nhan đuoc tin bao rang ham đoi cua Nishimura đa bi huy diet hoan toan o Eo Bien Surigao va se khong gia nhap ham đoi cua ong o vinh Leyte. Nhung Kurita khong he nhan đuoc bat cu thong tin nao ve Đoi Phia Bac cua Ozawa rang ho đa thanh cong trong viec nhu toan bo mau ham chu luc va thiet giap ham thuoc Đe Tam Ham đoi cua Halsey ra khoi Leyte. Trong suot tran đanh, Kurita luon đau đau ve vi tri thuc su cua Halsey. Gio thoi theo huong Bac-Đong Bac, tam nhin xa đat khoang 37 km, troi u am va thinh thoang co mua lon va đo chinh la yeu to ma nguoi My se khai thac triet đe vao tran đanh sap toi.


= Taffy 3 bi tan cong =

Sau khi di chuyen khoang 110 km ve phia đong Samar truoc binh minh ngay 25 thang 10, St. Lo bat đau phong bon may bay lam nhiem vu tuan tra va san ngam trong đo nhung mau ham con lai cua Taffy 3 đang chuan bi cho cac phi vu khong kich ho tro đo bo tren cac bai bien. Luc 06:37, Thieu uy William C. Brooks - phi cong mot chiec Grumman TBF Avenger thuoc đoi bay cua St. Lo, đa phat hien mot ham đoi lon ma luc đau đuoc cho la thuoc Đe Tam Ham đoi cua Halsey, nhung thuc chat chung chinh la nhung con tau cua nguoi Nhat. Khi anh bao ve ham đoi, đo đoc Sprague khong tin đieu đo va yeu cau xac nhan cu the hon. Bay toi gan hon đe quan sat, Brooks bao lai mot thong tin đang so, "Toi co the thay cac thap chua. Toi co the thay cham đo tron tren mot la co to nhat tren chiec thiet giap ham to nhat ma toi tung thay!". Yamato nang hon toan bo tai trong cua toan bo tau thuoc Taffy 3 cong lai. Brooks đa phat hien ra luc luong hung manh nhat trong so ba ham đoi chu luc cua nguoi Nhat tai Philippines, bao gom bon thiet giap ham, sau tuan duong ham hang nang, hai tuan duong ham hang nhe va khoang muoi khu truc ham.
Ham đoi Nhat tiep can tu phia Tay-Tay Bac, cach Taffy 3 khoang 31 km, va Taffy 3 đa hoan toan nam trong tam ban va tam nhin cua  tau chien Nhat. Chi mang bom chim đe phong khi bat gap tau ngam đich, Brooks cung cac phi cong van tiep tuc bat đau cuoc tan cong đau tien trong tran đanh, tha toan bo bom chim vao tuan duong ham Nhat Ban nhung tat ca đeu bi nay ra khoi tau.
Hoa tieu cua Taffy 3 phat hien ra hoa luc cao xa o phia Bac. Nguoi Nhat đa thanh cong trong viec bat ngo phuc kich Taffy 3 luc 06:45. Cung luc đo, cac tau khac tren Taffy 3 bat đuoc tin hieu đich tren radar va cac kenh lien lac nguoi Nhat. Khoang 07:00, Yamato khai hoa o khoang cach 31 km. Khong so huu he thong radar dan ban va may tinh dan ban Mark I nhu nguoi My, von co the tinh toan đuoc toan bo thong so chi khi radar dan ban van khoa ve phia muc tieu, he thong dan ban cua nguoi Nhat dua vao may tinh toan đan đao co hoc va mot may khac đe đo toc đo va khoang cach cua muc tieu can ban, cung cap boi may đo quang hoc. Cac chat nhuom mau cung đuoc su dung trong cac vien đan xuyen giap cua thiet giap ham đe cac hoa tieu co the xac đinh đuoc vi tri đan roi, đieu kha pho bien voi nhung tau chu luc cua nhieu đon vi Hai quan tren the gioi.. Cac thuy thu My, von kha xa la voi phuong thuc tac chien cua thiet giap ham, nhanh chong an tuong boi nhung vet nuoc đay mau sac boc len xung quanh ho. Nagato dung mau hong sang, Haruna dung mau xanh la vang hon hop va đuoc mieu ta la xanh va vang boi nguoi My, va Kongo dung mau đo tuoi va đoi khi xuat hien ca mau tim va xanh da troi trong mot so khoanh khac. Yamato khong dung mau đe nhan biet nen vet nuoc cua no hien mau trang nguyen ban.
Khong tim thay đuoc nhung chiec mau ham ho tong nho be kia trong danh sach nhan biet tau cua Hai quan, Kurita lam tuong chung la nhung mau ham chu luc va cho rang Đe Tam Ham đoi cua Halsey đang nam trong tam ban cua tau ong. Uu tien hang đau cua ong la loai bo cac moi đe doa cua hang khong mau ham, nen đa ra lenh "Tan cong toan luc", thay vi to chuc đoi hinh can than va cu the, moi hai đoi se tan cong mot muc tieu cu the rieng biet. Luc đo nguoi Nhat vua thay đoi đoi hinh vong tron, nen menh lenh nay đa gay ra mot so hon loan, tao đieu kien cho Sprague lua nguoi Nhat vao pha truy đuoi gat gao, đay nguoi Nhat vao the chi dung đuoc phao o mui tau va han che tinh hieu qua cua hoa luc cao xa. Cac tau cua Sprague se khong mat nhieu hoa luc trong cuoc ruot đuoi nhu the nay, vi vu khi đuoc đat o đuoi tau nhieu hon o phia truoc, va cac mau ham cua ong van co the tien hanh hoat đong bay nhu thuong.


= Rut chay ve phia đong =

Luc 06:50, đo đoc Sprague ra lenh chuyen huong toan bo đoi hinh ve huong 090, cho cac mau ham cua ong phong may bay roi di chuyen ve phia Đong, hi vong rang tam nhin kem o đo se lam han che đo chinh xac cua hai phao Nhat Ban. Ong ra lenh cho cac mau ham o ria đoi hinh xa khoi đe che chan đoi hinh rut lui, đong thoi ra lenh cho cac tau be lai lien tuc đe lam roi loan đuong ngam cua ke thu, va cho cac tau phong toan bo so may bay ho co tren tau nhu FM-2 Wildcat va TBM Avenger voi tat ca so vu khi ma chung co the lap đuoc. So lap ten lua, sung may, so lap bom chong ngam hoac khong lap gi ca. Rat it tau co trang bi bom chong ham hoac ngu loi chong ham. Cac phi cong đuoc lenh "tan cong cac đon vi tau Nhat Ban va sau đo quay ve san bay da chien Tacloban o Leyte đe tiep te đan duoc va nhien lieu". Nhieu phi cong tiep tuc thuc hien cac đot tan cong "gia" sau khi su dung het toan bo đan duoc va bom min ho mang theo nham đanh lac huong ke thu. Luc 07:20, Taffy 3 đi vao mot con to, va đieu đo khien phao thu Nhat gap nhieu kho khan hon khi he thong dan ban cua ho khong lay thong tin đuoc qua lop mua va khoi day đac.
Trong thoi gian đo, Kurita đang phai ganh chiu hau qua cua viec ra lenh Tong tan cong, Hai đoi Tuan duong ham so 5 va Hai đoi Khu truc ham so 10 di chuyen cat qua đuong đi cua Hai đoi Thiet giap ham so 3, von đang co gang thu gon khoang cach voi tau nguoi My. Su hon loan đo buoc thiet giap ham Kongo phai be lai sang huong Bac va tach khoi đoi hinh, khien con tau phai tu than van đong trong suot tran đanh. Lo ngai viec nhung chiec khu truc ham se tieu thu qua nhieu nhien lieu vao viec ruot đuoi thu đuoc cho la mau ham chu luc va đong thoi can tro tam ban cua nhung chiec thiet giap ham trong đoi hinh, Kurita ra lenh cho nhung đoi khu truc ham di chuyen ra phia ria cua ham đoi luc 07:10, mot quyet đinh gay hau qua tuc thi, khi Hai đoi Khu truc ham so 10 buoc phai quay lai đung luc đoi tau cua nguoi My đi vao tam ban cua ho. Hai đoi Khu truc ham so 2 gap ket cuc đau đau hon neu lenh khong chuyen đen ngay lap tuc: di chuyen phia sau Hai đoi Thiet giap ham so 3, Yahagi va đoi khu truc ham phai di chuyen tu phia Nam len phia Bac cua đoi hinh cua Kurita đe tap hop voi ki ham cua Hai đoi - Kongo, khien Kurita khong con con tau nao o vi tri đanh chan đoi tau cua nguoi My khi ho quay đau ve huong Nam luc 07:30. Mac du đa ra lenh tong tan cong tu đau buoi sang, Kurita tiep tuc thay đoi lo trinh di chuyen cua ham đoi xuyen suot tran đanh.


= "Small Boys Attack!" =

Ba khu truc ham va bon khu truc ho tong ham co nhiem vu bao ve đoi mau ham ho tong khoi moi đe doa cua may bay va tau ngam. Ba khu truc ham lop Fletcher - co biet danh "Hop thiec" (Tin can) vi lop giap mong - nhung đu nhanh đe bat kip voi cac đoi mau ham chu luc. Moi chiec mang nam thap phao nong đon 5-inch (127 mm) va he thong vu khi cao xa toi thieu, khong đu hieu qua đe đoi đau voi nhung con tau boc giap lon cua nguoi Nhat. Chi co muoi qua ngu loi 21-inch (530 mm) Mark-15 - đuoc nap trong hai he thong phong nam nong - la moi đe doa lon voi nhung chiec thiet giap ham va tuan duong ham cua nguoi Nhat.
The manh cua nhung chiec khu truc ham Hoa Ky la he thong dan ban bang radar Mark 37 GFCS, co the cung cap đuong ban cho nhung khau phao 5-inch tu đong. He thong đa chuc nang nay co the giup tau chien My ban trung muc tieu đich mac cho tam nhin kem va toc đo di chuyen nhanh. Nguoi Nhat dua vao he thong ngam ban quang hoc va vet mau tu đan phao nen se gap nhieu kho khan hon khi xac đinh muc tieu trong mua, khoi hay bi gioi han hoa luc khi thay đoi huong di chuyen.
Bon khu truc ho tong ham lop John C. Butler nho va cham hon, vi chung đuoc thiet ke đe bao ve nhung đoan van tai cham chap khoi moi đe doa cua tau ngam. Chung đuoc trang bi hai phao 5-inch (127 mm) nhung khong co co che ban tu đong, va ba qua ngu loi, du thuy thu đoan khong đuoc huan luyen ky cang ve phuong thuc tac chien bang ngu loi. Ngu loi chi co tam hoat đong khoang 10 km, nen chung phu hop nhat trong cac cuoc tan cong vao ban đem. Vao ban ngay, ho phai vuot qua lan đan phao voi khoang cach len toi gan 50 km. Trong tran Samar, ho phai đoi đau voi ham đoi dan đau boi chiec thiet giap ham lon nhat trong lich su va nhung man khoi nguy trang đuoc tao ra trong tran đanh đa co anh huong khong nho toi cuc dien cua tran đanh.
Sau khi xa khoi can tro tam nhin cua tau Nhat khoi nhung chiec mau ham ho tong, ho bat đau nhung cuoc tan cong nho le, tiep tuc xa khoi đe che đi tam nhin cua nguoi Nhat. Nhung con tau nho be nay chien đau qua cam đen muc nguoi Nhat lam tuong ho đang phai đoi đau voi nhung chiec tuan duong ham, va nhung chiec khu truc ho tong ham co dang y het nhung chiec khu truc ham thong thuong. Lop giap mong nay đa khien nhung qua đan phao xuyen giap đam xuyen qua tau ma khong phat no, đen khi nguoi Nhat bat đau nap lai đan HE va gay ra nhung thiet hai lon hon. Toc đo va su co đong đa giup vai con tau ne đuoc hoan toan cac loat phao cua nguoi Nhat truoc khi vao vi tri phong ngu loi. Kha nang kiem soat thiet hai va su khoe khoan cua he thong đong co đa giup cac con tau tiep tuc di chuyen va chien đau ngay ca khi đa trung hon chuc phat phao vao tau, trong khi thi the va nguoi bi thuong nam la liet khap tau. Cac khu truc ham cua Taffy 2 cung bi tan cong, nhung đung luc Gambier Bay phat hien ra ho va đanh tin hieu xin tro giup, ho đuoc lenh quay lai đe bao ve đoi mau ham ho tong cua Taffy 2. Luc 07:10, muoi phut sau khi xa khoi bao ve đoi mau ham, Johnston bat đau tach đoi hinh va xong thang vao đoi hinh tau Nhat tan cong. Khi Johnston đang tiep tuc chien đau, Đo đoc Sprague, tu hang khong mau ham Fanshaw Bay, đa truyen đi mot trong nhung menh lenh đi vao lich su "Small Boys Attack!".


 USS Johnston  Luc 07:00, Trung ta Ernest E. Evans - thuyen truong cua Johnston, bat đau cho tau xa khoi đe bao ve đoi mau ham ho tong khoi nhung đot phao cua tau Nhat va cho tau di chuyen kieu zig-zag. Muoi phut sau đo, Si quan Hoa luc - Đai uy Robert Hagen bat đau cho khai hoa vao muc tieu gan nhat, cach đo 16 km va ban trung vai phat phao vao chiec tuan duong ham dan đau đoan. Tau Nhat bat đau ban vao Johnston va nhung vu no lien tuc khien con tau rung lac du doi. Đap tra lai khong chut chan chu, Evans cho Johnston "tang toc đo toi đa, be lai sang trai". Johnston tiep tuc xa khoi va chay zigzag, va di chuyen voi toc đo toi đa toi đoi hinh tau chien Nhat Ban.
Luc 07:15, Hagen tap trung hoa luc vao chiec tuan duong ham dan đau đoi hinh - chiec Kumano. Lien tuc khai hoa nhung khau phao 5-inch o khoang cach toi đa 19 km, Johnston ghi nhan nhieu pha ban trung vao he thong thuong tang cua Kumano, tao ra nhieu đam chay lon tren tau.
Luc 07:16, Spague ra lenh cho Trung ta William D. Thomas - chi huy đoi khu truc ham va hien đang co mat tren khu truc ham Hoel, dan đau đoi hinh khu truc ham va tan cong. Ba tau bao gom: Hoel, Heermann va Samuel B. Roberts bat đau tach đoi hinh va tang toc tiep can muc tieu đe phong ngu loi.
Johnston tiep tuc cac cuoc tan cong mot minh, ban hon 200 vien đan phao va lien tuc be lai qua nhung đot song manh, khien nguoi Nhat kho co the ban trung đuoc. Johnston bat đau phong toan bo muoi qua ngu loi o khoang cach 900 m. Luc 07:24, hai đen ba qua đa ban trung chiec Kumano va thoi bay mat phan mui tau cua no. Vai phut sau, luc 07:33, bon qua ngu loi suot qua vi tri chiec Kongo (Morisons cho rang Kongo buoc phai be lai ve huong Bac đe tranh loat ngu loi nay, nhung đieu nay khong đuoc đe cap trong bao cao cua Kongo sau tran đanh. Khong ro loat ngu loi đo la cua Johnston hay la cua Hoel). Tuan duong ham Suzuya, von bi hu hai nang sau cac cuoc khong kich va bi vo hieu hoa khoi tran đanh khi đang dung lai giup đo chiec Kumano. Cuoc tan cong cua Johnston đa khien cho cac chi huy nguoi Nhat boi roi, ho van đang nghi minh đang phai nghenh chien voi nhung chiec tuan duong ham cua nguoi My. Evans sau đo thay đoi lo trinh va duoi su che cho cua lan khoi, mo rong khoang cach giua tau cua ong va nguoi Nhat.
Luc 07:30, ba vien đan phao ban tu thiet giap ham đam xuyen qua san cua Johnston xuong phong may, khien toc đo cua con tau giam xuong con mot nua, tuc 31 km/h va lam vo hieu hoa he thong đien cua toan bo he thong phao nam o đuoi tau. Hagen bao cao rang đo la đan 14-inch (356 mm) ban tu thiet giap ham Kongo, tu khoang cach 13 km. Nhung đen nay khong ro phat đan đo co phai la cua Kongo hay khong vi Kongo luc đo o vi tri rat xa so voi đoi hinh cua nguoi Nhat va bao cao cua Kongo chi ra ho khong the khai hoa vao bat cu muc tieu nao khi đi vao mot con mua lon. Dua vao khoang cach va goc xuyen, co the noi đo la đan 18,1-inch (460 mm) ban tu chiec Yamato o khoang cach 18.574 km, va khong lau sau, Ba vien 6.1-inch (150 mm) tu Yamato đa ban trung đai chi huy chiec Johnston, gay thuong vong lon va cuop đi vai ngon tay trai cua Trung ta Evans. Con tau bi hu hai rat nang, thi the cua thuy thu nam la liet doc con tau. Yamato sau nay bao cao ho đa đanh chim mot tuan duong ham cua ke thu (co the la phong đai) voi phao 18,1-inch luc 07:27. Khu truc ham Kishinami, đa ho tro Yamato tan cong Johnston cung thoi gian đo, sau nay cung bao cao Yamato đanh chim mot tuan duong ham cua ke thu luc 07:28.
Tuy nhien, Johnston khong chim ngay lap tuc. Von đa su dung gan het so nhieu lieu truoc tran đanh, nen luong con lai trong tau khong đu đe gay ra vu no nghiem trong. Con tau nhanh chong an minh trong mot con mua rao va thuy thu đoan đa tan dung thoi gian đo đe khac phuc thiet hai va khoi phuc lai thanh cong he thong đien cho 2/3 thap phao o đuoi tau. Radar tim kiem cua tau đa bi ban hong va roi xuong san tau trong mot mo hon đon, nen ho khong the lam gi đuoc. He thong radar dan ban cung bi hu hong nhung nhanh chong đuoc sua chua va đua vao hoat đong tro lai. Chi sau vai phut nap trong con mua, Johnston đa đua radar dan ban va phan lon he thong phao quay tro lai hoat đong. Tu trong con mua, luc 07:35, Johnston bat đau khai hoa vao mot khu truc ham Nhat o khoang cach 9.1 km. Sau đo, ho chuyen muc tieu sau mot chiec tuan duong ham đang tiep can tu huong đong, ban them vai chuc qua đan nua vao muc tieu cach đo khoang 10 km. Muc tieu thu hai khong the quan sat ro bang mat thuong va khong đuoc xac đinh đuoc mot cach ro rang, nen Johnston cho rang đo la mot "tuan duong ham", nhung thuc chat đo la thiet giap ham Haruna.
Luc 07:37, Trung ta Thomas ra lenh bat đau tan cong bang ngu loi thong qua radio. Johnston va Heermann nhan đuoc lenh va bat đau nghenh chien. Luc Johnston đang mo rong khoang cach voi ham đoi nguoi Nhat, no đi ngang qua đoi hinh xung kich dan đau boi khu truc ham Hoel, von đa bi hu hai rat nang. Evans cho Johnston quay đau tiep tuc cuoc tan cong vua roi va ho tro hoa luc cho đoi tau cua Thomas vao vi tri phong ngu loi. Johnston thu hep khoang cach voi chiec tuan duong ham hang nang dan đau đoan Nhat - Tone, khoang 5,5 km va no sung. Du đa mat đi Radar dan ban SC, Johnston van ban trung Tone nhieu vien đan, du khong con đo chinh xac nhu truoc.
Trong tran đanh, Evans đa dan dat chiec Johnston chien đau voi nhung con tau đoi thu to va co hoa luc vuot troi hon chinh chiec Johnston. Luc 08:20, sau khi an minh trong lan khoi va con mua mu, Johnston bat ngo xuat hien va nghenh chien voi mot thiet giap ham 36,600 tan lop Kongo (co the la Haruna, dua theo bao cao cua con tau ve viec nghenh chien voi mot chiec khu truc ham cua nguoi My trong cung khoang thoi gian đo). Johnston ban lien tiep it nhat 40 qua đan phao va hon 15 vien đuoc ghi nhan ban trung cau truc thuong tang cua Haruna, Johnston thay đoi loi trinh di chuyen va bien mat trong lan khoi, tranh viec bi phao 14-inch cua Haruna ban tra. Luc 08:26 va mot lan nua, luc 08:30, Thomas yeu cau mot cuoc tan cong vao đoi tuan duong ham cua ke thu đang di chuyen o vi tri phia đong cua đoi mau ham ho tong. Johnston phan hoi luc 08:30 va đoi huong di chuyen ve mot chiec tuan duong ham đang lien tuc na phao vao chiec Gambier Bay, von đang rut chay trong su bat luc. O khoang cach 5.5 km, Johnston ban tra trong vong 10 phut vao chiec tuan duong ham đuoc vu trang manh me hon rat nhieu lan (co the la chiec Haguro) va ban trung đuoc nhieu phat đan.
Luc 08:40, mot cuoc tan cong nua cua nguoi Nhat mo man: bay khu truc ham chia thanh hai đoi, nhanh chong rut gon khoang cach voi đoi mau ham cham chap cua nguoi My. Evans lap tuc cho Johnston vong lai đe đanh chan voi y đinh đi ngang qua đoi hinh nguoi Nhat theo chien thuat cat ngang chu T co đien. Evans cho khai hoa ve phia đoi khu truc ham Nhat va hai ben đau phao voi nhau du doi. Nhan ra cai the bat loi cua minh, chi huy đoi khu truc ham Nhat quyet đinh vong lai va rut ve phia tay. O khoang cach khoang 6.4 km, Hagen đa ban trung hon 12 vien đan vao chiec khu truc ham dan đau đoan truoc khi no rut lui, sau đo chuyen huong ban sang chiec thu hai trong đoan, ban trung nam vien truoc khi no cung rut lui theo đoi hinh. Ki la thay, ca đoi hinh tau Nhat đa đoi huong di chuyen ve phia tay chi đe tranh hoa luc cua chiec Johnston. Ho sau đo phong ngu loi luc 09:20 o khoang cach 9.6 km. Vai qua ngu loi bi ban no boi nhung chiec may bay lam nhiem vu bao ve mau ham, so con lai khong qua nao ban trung muc tieu.
Ca tau Nhat va nguoi My sau đo đeu roi vao the hon loan. Lan khoi day đac khien tam nhin kem đen noi luc 08:40, Johnston suyt chut nua đam phai chiec Heermann khi đi cat qua đoi hinh cua Thomas, buoc chiec Samuel B. Roberts phai be lai manh đe tranh ca hai chiec. Gambier Bay va Hoel đeu chim kha nhanh chong sau đo, nen viec lua chon muc tieu đe ban đoi voi nguoi Nhat khong phai la qua kho khan. Sau 09:00, khi Hoel va Samuel B. Roberts đeu đa bi loai khoi vong chien đau, chiec Johnston tan ta la mot muc tieu de dang cho phao thu Nhat. Tuy vay, con tau van ban tra lai kien cuong voi bon tuan duong ham va mot so luong lon khu truc ham cua Nhat.
Johnston tiep tuc bi hoa luc cua nguoi Nhat ban cho kiet que, vo hieu hoa thap phao so 51 va cuop đi sinh mang cua vo so thuy thu. Luc 09:20, sau khi bi hat tung khoi đai chi huy boi mot vu no kho đan, Evans tiep tuc viec chi huy o phia đuoi tau bang viec het lon toi đoi ki su phong may thong qua mot lo thung tren san đe thay đoi lo trinh cua con tau. Hoa luc cua Nhat sau đo ban hong not đong co con lai, khien Johnston chet đung giua bien luc 09:40. Nguoi Nhat tap trung vao chiec Johnston nhieu đen muc quen đi ca nhung chiec mau ham đang rut chay khoi tran đanh. Johnston bi ban hong nang đen noi mot thuy thu song sot sau nay đa ke lai rang "đoi kiem soat thiet hai cua chung toi khong the va lai cac lo thung đu nhanh đe giu cho con tau tiep tuc noi nua."
Luc 09:45, Trung ta Evans ra lenh bo tau. Johnston chim 25 phut sau đo va đem theo sinh mang cua 186 thanh vien cua thuy thu đoan. Evans cung bo tau cung nguoi cua ong va đo cung la lan cuoi cung ong đuoc nhin thay. Evans sau đuoc truy tang Huan chuong Danh du vi đa dung cam chi huy con tau chien đau toi nhung gio phut cuoi cung. Khi khu truc ham Yukikaze đi ngang qua cho nhung nguoi song sot, Trung si Clint Carter - chi huy khau đoi phao so 52 cua Johnston, chi cach man phai cua Yukikaze vai chuc met, ngac nhien vi nhung gi anh thay sau đo "Co ve nhu toan bo thuy thu cua tau đang đung o tu the nghiem, nhu kieu trong đoi hinh duyet binh vay, va ho đung chao chung toi." Khi chiec Yukikaze đi qua, Carter thay mot nguoi si quan gia, trong bo quan phuc chinh te va gon gang, đung chao bon ho o tren đai chi huy tau. "Toi co the chac mot đieu rang", Carter sau nay ke lai "..ho kham phuc con tau kien cuong nay...USS Johnston."  Mot nguoi thuy thu đung o đuoi chiec Yukikaze đa nem mot vat gi đo ve cho cua Carter. Cai hop đo qua to so voi mot qua luu đan va qua be so voi mot qua bom chim, đo la ca chua đong hop. Carter vo lay no, kiem tra va phat hien rang hop nay đuoc đong tai bang Arkansas. "Đa ba nam chien tranh roi [voi nguoi My] va ho van an ca chua đong hop cua nguoi My."


 USS Samuel B. Roberts  Du nhung chiec khu truc ho tong ham đuoc thiet ke kha nho gon, chi đu đe lam nhiem vu san ngam va bao ve cac đoan tau van tai cham chap, chung van đuoc trang bi cau hinh vu khi chong ham tieu chuan nhu ngu loi va phao 5-inch (127 mm). Samuel B. Roberts đuoc coi la "khu truc ho tong ham chien đau nhu mot thiet giap ham" trong tran đanh, đa chien đau voi nhung chiec tuan duong ham (đuoc thiet ke đe chong chiu hoa luc cua phao 5-inch). Luc 07:40, Thieu ta Robert W. Copeland dan dat con tau cua ong tranh ra khoi chiec khu truc ham Heermann, von đang tien cong vao đoi hinh tau Nhat. Nhin chiec khu truc ham đo, ong nhan ra con tau cua ong đang o vi tri phu hop đe phong ngu loi vao cac tuan duong ham cua ke thu. Qua he thong loa thong bao, ong noi "Đay se la mot cuoc chien khong can suc ma co hoi song sot la đieu khong the hi vong đuoc. Nhung chung ta se gay thiet hai cho ke thu nhieu nhat co the." Du khong đuoc lenh tan cong tu Sprague, ong van cho tau tang toc toi đa va theo chiec Heermann tan cong nhung chiec tuan duong ham cua Nhat Ban.
Duoi su bao phu cua khoi tu nhung chiec khu truc ham, Sammy B thoat khoi su chu y cua nguoi Nhat. Khong muon thu hut toan bo su chu y cua nguoi Nhat vao con tau nho be cua ong, Copeland lien tiep tu choi lenh no sung cua Si quan Hoa luc - Đai uy Bill Burton. Copeland khong muon phung phi bat cu vien đan 5-inch nao, du cac muc tieu đeu trong tam ngam va co the thay ro rang, nhung khoang cach van con rat xa, va ong co y đinh phong ngu loi o khoang cach 4.6 km. Burton lien tiep yeu cau no sung nhieu đen muc Copeland phai het len "Chet tiet, anh Burton, toi se cho anh biet khi nao can phai no sung."
Mot vien đan lac, co the xuat phat tu mot khu truc ham gan đo, đa ban trung cot buom cua Sammy B va vo hieu hoa may phong ngu loi luc 08:00. Sau khi khoi phuc lai may phong, o khoang cach 3,7 km, Sammy B phong ngu loi vao Chokai ma khong bi Chokai ban tra. Sau khi thay đoi lo trinh di chuyen, Sammy B bien mat trong lan khoi. Hoa tieu bao cao rang co it nhat mot qua ngu loi đa ban trung, va khien chiec Chokai that toc va dat vao ben ria cua đoi hinh luc 08:23.
Luc 08:10, Sammy B đang o ria cua đoi mau ham ho tong. Qua lan khoi va con mua day đac, tuan duong ham hang nang Chikuma xuat hien, ban toan luc vao đoi mau ham. Copeland đoi huong di chuyen va noi voi Burton "Anh Burton, anh co the no sung." Sammy B va Chikuma bat đau đau phao nhau va Chikuma phai se hoa luc cua minh giua cac đoi mau ham va chiec Sammy B. Bi ep vao khoang cach gan va toc đo ban cham, Chikuma gap nhieu kho khan trong viec ban vao cac con tau nho va nhanh nhen cua đoi phuong (vao thoi gian đau cua tran đanh, khi biet rang Sammy B se phai lam nhiem vu bao ve đoi ho tong khoi cac moi đe doa cua tau mat nuoc Nhat Ban, ki su truong - Đai uy Herbert "Bill" Trowbridge đa cho toan bo may chay vuot cong suat va qua muc an toan cho phep, khien Sammy B đat đuoc toc đo khoang 52 km/h).Sammy B khong gap kho khan ve van đe toc đo ban nhu Chikuma. Trong suot 35 phut, o khoang cach 4,8 km, Sammy B đa ban gan nhu toan bo co so đan 5-inch (127 mm) tru o tren tau vao chiec Chikuma - hon 600 vien đan. Chikuma chiu hu hai nang doc con tau. He thong thuong tang cua tau bi "bien dang" sau khi trung đu cac loai đan lien tuc, tu nhung vien xuyen giap, đan no manh, đan cao xa toi ca nhung vien phao sang, tao đam chay lon tren con tau. Đai chi huy cua Chikuma gan nhu khong con, chay lon xuat hien doc he thong thuong tang va thap phao so ba đa bi vo hieu hoa.
Tuy vay, Chikuma khong o đo mot minh, va ngay sau đo, hang loat cac cot nuoc đu mau sac boc len xung quanh chiec Sammy B, tuc la con tau đang o trong tam ban cua Yamato, Nagato va Haruna. Đe tranh cac loat đan đo, Copeland cho tau lui het toc luc, tuy nhien luc đo con tau đa tro thanh 1 muc tieu ngon lanh cho tau chien Nhat. Luc 08:51, con tau trung mot loat đan tu tuan duong ham cua Nhat, lam hong mot đong co cua tau. O toc đo 31 km/h, Sammy B bat đau trung đan lien tuc hon truoc. Kongo ban mot loat ket lieu chiec Sammy B luc 09:00, vo hieu hoa not đong co con lai. Chet đung giua bien va chim dan, su menh cua Sammy B trong tran đanh đa ket thuc.
Ha si Phao thu Paul H. Carr la chi huy khau đoi phao 5-inch (127 mm) so 52 nam o đuoi tau. Khau phao nay đa ban gan nhu toan bo 325 vien đan phao trong vong 35 phut truoc khi mot tui thuoc sung phat no vi suc nong cua khau phao. Trung si Chalmer Goheen - mot tho may cua tau, đa tim thay Carr trong luc đi tim kiem nguoi song sot thuoc khau đoi phao so 52. Goheen tim thay Carr trong bo quan ao rach tuom va mang thuong tich khap nguoi, va đang chat vat nap not vien 5-inch cuoi cung vao khau phao. Anh cau xin Goheen giup anh nap not vien đan nang 54 pound đo, nhung Goheen tu choi va be Carr ra khoi khau phao. Carr đuoc Goheen nhin thay lan cuoi cung khi đang bo lai ve cho khau phao truoc khi guc canh vien đan ma anh van co gang het suc minh đe nap vao. Carr đuoc truy tang Huan chuong Sao Bac va ten anh đuoc đat cho mot con tau frigate mang ten lua lop Oliver Hazard Perry đe vinh danh anh.
Khu truc ho tong ham Raymond, Dennis va John C. Butler cung phong ngu loi ve phia tau Nhat. Du khong qua ngu loi nao đuoc ban trung, nhung chung đa lam cham đa truy đuoi cua nguoi Nhat. Dennis trung đan phao boi it nhat hai tuan duong ham cua Nhat, va John C. Butler phai ngung ban sau khi dung het toan bo co so đan sau mot gio nghenh chien.


 USS Hoel  Khu truc ham Hoel đuoc chi huy boi Trung ta Leon S. Kintberger, va la ky ham cua đoi khu truc ham va khu truc ho tong ham cua Taffy 3. Ngay sau khi cac cot nuoc xuat phat tu nhung vien đan phao Nhat boc len xung quanh cac tau cua ham đoi, Hoel bat đau di chuyen zigzag va xa khoi đe bao ve đoi mau ham đang rut chay. Khi Hoel thu hep khoang cach voi tau Nhat tam 16 km, Kintberger ra lenh no sung, va ngay lap tuc, moi su chu y đeu don vao con tau nay. Phao 155 mm cua Yamato ban trung mot vien vao đai chi huy cua Hoel o khoang cach 13 km, đanh sap toan bo he thong lien lac cua tau, cuop đi sinh mang cua bon thuy thu va khien Trung ta Kintberger va Si quan chi huy đoi khu truc ham - Trung ta William Dow Thomas, bi thuong.
Đo đoc Sprague sau đo lenh cho Thomas tan cong tau chien Nhat bang ngu loi. Thomas sau đo co gang tap hop đuoc ba khu truc ham duoi quyen cua ong va "di chuyen theo đoi hinh va tien cong" luc 07:40. Qua lan khoi mu va cac con mua day đac, Hoel tien thang ve đoi hinh tau chien Nhat theo kieu zig zag, theo đo boi Heermann va Samuel B. Roberts. Cung an minh trong con mua luc đo, chiec Johnston đang khai hoa vao nhung con tau chien Nhat voi su tro giup cua he thong radar dan ban.
Kintberger nhanh chong lua chon muc tieu đe tan cong khi khoang cach giua ho đang ngay cang thu hep. Trong Phong Tac chien (CIC), Thieu ta Fred Green đe xuat lo trinh di chuyen đe co the đua Hoel vao vi tri thuan loi đe tan cong chiec "thiet giap ham" dan đau đoan (co the la chiec Kongo, hoac tuan duong ham Haguro). Khong chut do du, Kintberger cho Hoel tan cong. Va lo trinh đo đa dan ho đi thang vao giua đoi hinh cua Luc luong Trung tam.
Si quan Hoa luc - Đai uy Bill Sanders đa đieu chinh hoa luc lien tuc cua nam khau phao 5-inch va ghi nhan nhieu vien ban trung, va đong thoi thu hut su chu y cua mot vai đoi tau chien Nhat. Ngay sau đo, đan phao bat đau no xung quanh chiec Hoel. Vao khoang 07:27, o khoang cach 8,2 km, Hoel ban mot  nua so luong ngu loi tren tau va đoi huong di chuyen. Khong ai ro đuoc ket qua cua loat ngu loi đo, nhung nhieu bao cao chi ra rang loat ngu loi đa khien chiec Haguro phai be lai manh va tut lai phia sau chiec Tone.
Sau khi phong loat ngu loi đau tien, Hoel bi mot loat đan ban trung, vo hieu hoa toan bo he thong vu khi chinh o đuoi tau, vo hieu hoa đong co ben trai va hong he thong dan ban Mark-37, radar FD va phong lai o đai chi huy. Con tau that toc con 17 knot va phai đieu khien chan vit bang tay. Kintberger nhan ra ong phai nhanh chong phong not toan bo so ngu loi con lai khi con co the.
Nhanh chong tien ve phia tay nam sau loat ngu loi đau tien, Kintberger đoi huong ve phia tay va phong loat ngu loi thu hai vao mot chiec "tuan duong ham hang nang" (co the la Yamato hoac Haruna, do tam nhin kem trong mua nen ca hai ben đeu khong the nhan biet ro đuoc muc tieu) vao khoang 07:50. Luc nay, thuy thu đoan đuoc man nhan boi mot loat cot nuoc boc len xung quanh muc tieu cua ho. Nhung cot nuoc đo co the xuat phat tu nhung qua bom nem truot tu may bay cua Taffy 3. Bao cao cua Nhat co đe cap rang loat ngu loi đo đa phong ve chiec Yamato, khien con tau phai be lai manh ve ben trai đe tranh ngu loi va ket qua la buoc phai chay ve phia Nam đen khi nhung qua ngu loi đo het nhien lieu, đay Kurita ra ria cua tran đanh va khong the nam bat đuoc tinh hinh cua đoi tau cua ong.
Hoel, voi toc đo bi giam xuong con 17 knot, bi hu hai nang va nhanh chong bi tau Nhat bao vay. Trong vai phut sau đo, he thong lai o mui tau đa đuoc khoi phuc va Kintberger ra lenh tien ve phia nam đe hoi quan voi Taffy 3. Khi đang di chuyen zig-zag, con tau khai hoa ve phia nhung muc tieu gan nhat voi hai khau phao 5-inch con lai. Cuoi cung, luc 08:30, sau khi trung hon 40 vien đan co nong tu 5-16-inch (127-406 mm), mot vien 8-inch (203 mm) đa vo hieu hoa đong co cuoi cung cua tau. Voi viec phong may nhanh chong bi ngap nuoc va kho đan so mot boc chay du doi, con tau dan nghieng ve ben trai va chim dan ve huong đuoi tau. Lenh bo tau đuoc đua ra luc 08:40 va nhieu thuy thu song sot boi ra xa khoi con tau.
Mot chiec tuan duong ham hang nang va vai khu truc ham cua Nhat thu hep khoang cach voi Hoel chi con 1,8 km. Trong 10 phut sau đo, hai ben lien tuc khai hoa vao nhau va ho ban hu hai mot chiec tuan duong ham lop Tone. Khi đoi khu truc ham cua Nhat tiep can o khoang cach 910 m, hai đoi phao lai chuyen huong ban ve nhung muc tieu đo. Nguoi Nhat chi ngung ban luc 08:55 khi Hoel lat up hoan toan va chim o đo sau 7,3 km, sau hon 90 phut kich chien.
Hoel la con tau đau tien cua Taffy 3 bi ban chim, va chiu muc ton that ve nhan mang cao nhat toan Taffy 3, chi 86 thanh vien cua thuy thu đoan song sot, 253 si quan va thuy thu tu tran cung con tau. Trung ta Kintberger, song sot qua tran đanh va sau nay giai ngu voi quan ham Chuan Đo đoc, đa mieu ta lai su dung cam cua Hoel tren mot van bia nhu sau: "Nhung chang trai nay hoan toan nhan thuc đuoc ket qua tat yeu cua viec nghenh chien voi mot ham đoi khong lo va hoan toan ap đao minh, va ho đa tan tam thuc hien moi nghia vu đuoc giao pho toi nhung gio phut cuoi cung cua minh."


 USS Heermann  Heermann - chi huy boi Trung ta Amos T. Hathaway - luc đo đang rut chay cung đoi hang khong mau ham ho tong. Luc 07:37, Hathaway nhan đuoc thong bao tu Thomas, lenh cho Heermann dan đau đoi hinh khu truc ham tan cong tau chien Nhat. Heermann tang toc toi đa duoi su che cho cua khoi va nhung con mua day đac lam tam nhin xa chi con khoang 90 m, va hai lan phai be lai khan cap đe tranh va cham voi 2 khu truc ham khac trong đoi hinh, đau tien la Samuel B. Roberts va sau đo la Hoel luc 07:49, khi con tau đang co gang len vi tri đau đoan đe chuan bi phong ngu loi..
Luc 07:50, Heermann tan cong tuan duong ham Haguro voi phao 5-inch, cung luc đo, thuy thu đoan tich cuc chuan bi mot nua so ngu loi đe chuan bi tan cong. Trong su hon loan, thuy thu truc may phong ngu loi so hai đa lo phong them hai qua ngu loi nua sau khi may so mot đa phong toan bo nam qua, truoc khi đuoc chi huy may phong can lai. Sau khi phong bay qua ngu loi, Heermann đoi huong di chuyen đe tan cong đoi hinh ba thiet giap ham đang na phao vao con tau.
Hathaway ra lenh khai hoa vao thiet giap ham Haruna, con tau dan đau đoan. Sau đo, ong thu hep khoang cach lai con khoang bon kilomet va phong not ba qua ngu loi con lai. Haruna kheo leo ne tat ca so ngu loi đo, nhung su gia Samuel Eliot Morison cho rang Yamato moi la muc tieu cua so ngu loi đo, va khien con tau phai be lai ve huong bac suot 10 phut đe ne so ngu loi đo, trong khi đo Lundgren, dua tren bao cao cua nguoi Nhat va My trong tran đanh, khang đinh so ngu loi đo xuat phat tu loat phong thu hai cua Hoel luc 07:53. Du gi đi chang nua, Kurita va con tau manh me nhat ham đoi Nhat luc đo đa bi đua ra ria cua tran đanh. Nguoi Nhat gio đa mat the chu đong va bi chung lai truoc hang phong ngu kien cuong cua nguoi My.
Luc 08:03, tin rang mot qua ngu loi đa ban trung chiec thiet giap ham, Hathaway đoi huong di chuyen va quay ve đoi mau ham, di chuyen theo kieu zigzag va xa khoi che mat nguoi Nhat. Heermann, van hoan toan nguyen ven luc đo, lien tuc khai hoa trong lan khoi va mua vao nhung muc tieu lan can. Sau đo con tau bi na phao du doi, Heermann bat đau đau phao voi thiet giap ham Nagato, khi nhung vien đan phao cua Nagato roi ngay mot gan chiec Heermann. Trong khoang thoi gian tu luc 08:08 toi 08:25, Heermann hoan toan nam trong tam ban cua đoi khu truc ham Nhat, truoc khi ca hai bi man khoi che mat. Tuy vay, khong con tau nao o hai ben khai hoa vao nhau, vi ho đeu co nhung muc tieu quan trong hon.
Luc 08:26, Trung ta Thomas yeu cau thu hut hoa luc cua nhung chiec tuan duong ham Nhat, đong thoi ban ho tro cho nhung chiec CVE đang rut lui ve phia đong. Hathaway đong y nhung phai di chuyen lach qua đoi hinh mau ham va đoi ho tong. Di chuyen voi toc đo toi đa, Heermann, mot lan nua, suyt đam phai hai con tau ban, lan nay la chiec Fanshaw Bay va Johnston.
Heermann nhanh chong tiep can chiec Gambier Bay, đang bi hu hai rat nang boi nhung vien đan phao ban ra o khoang cach rat gan. O khoang cach 11 km, Heermann giao chien voi Chikuma đe hut hoa luc đang nham vao chiec Gambier Bay sang minh. Chikuma gio phoi minh giua hoa luc cua chiec Heermann va Samuel B. Roberts va trung lien tiep nhieu phat đan. Cung luc đo, Heermann bi na đan boi mot ham đoi Nhat Ban. Cac cot nuoc mau đo, vang va xanh la boc len chung to no xuat phat tu thiet giap ham Kongo va Haruna. Nhieu cot nuoc khong mau cung boc len, co kha nang xuat phat tu nhung chiec tuan duong ham đuoc dan đau boi chiec Chikuma. Luc 08:45, Heermann trung mot vien đan phao vao khu vuc phong lai, cuop đi sinh mang cua ba thuy thu va lam thuong nang mot nguoi nua. Tam vien đan nua ban trung chiec Heermann va gay ngap nuoc o khu vuc khoang truoc tau, ngap sau đen muc chot giu mo neo bi hong va khien no bi keo le tren mat nuoc, đong thoi mot thap phao 5-inch cung bi vo hieu hoa.
Luc 08:50, may bay tu Phi đoi Tong hop so 10 (VC-10) xuat hien. Ho bat lien lac đuoc voi Taffy 3 va đuoc Taffy 3 chi dan bay ve huong đong thong qua kenh lien lac VHF. Luc 08:53, Chikuma va bon tuan duong ham bi may bay My tan cong. Luc 09:02, sau khi bi tan cong tu phia boi Heermann, Samuel B. Roberts va bom, ngu loi, sung may tu cac đoi bay xuat phat tu mau ham, Chikuma rut lui khoi tran đanh nhung chim khong lau sau đo.
Luc 09:07, Tone đau phao ac liet voi Heermann toi khi phai vong lai rut lui luc 09:10. Luc 09:17, Sprague lenh cho Hathaway xa khoi o ben trai đoi hinh mau ham ho tong, va luc 09:30, ho tap hop lai thanh đoi hinh binh thuong va di chuyen ve huong nam.
Tin rang minh đang phai đoi đau voi luc luong hung manh hon rat nhieu do su phan khang du doi cua nguoi My. Kurita ra lenh ngung ban luc 09:00 va đua ham đoi ve điem hen o phia bac. Trong su bat ngo cua nguoi My, nguoi Nhat bat đau triet thoai va rut lui khoi tran đanh.
Du chiu thiet hai rat nghiem trong, Heermann la con tau duy nhat trong đoi hinh tan cong con song sot.


= Rut chay ve phia nam =

Trong luc đuoc mot con mua rao che mat tam ban cua nguoi Nhat, Đo đoc Sprague đung truoc nhieu su lua chon kho khan. Di chuyen ve huong Đong se keo tau đich toi qua gan Eo Bien San Bernardino va se kho nhan đuoc su ho tro tu luc luong cua Đo đoc Oldendorf o phia nam, va Kurita đang chuan bi vao vi tri thuan loi đe tan cong tau cua ong. Cuoi cung luc 07:30, Sprague ra lenh thay đoi lo trinh, đau tien ho se di chuyen ve huong đong nam va sau đo ve huong nam, va lenh cho đoi mau ham ho tong phong toan bo may bay phong loi đe bao ve đoi tau thoat ra khoi con mua. Đo la mot quyet đinh rat mao hiem cua Sprague boi vi no se cho Kurita co hoi di chuyen vao huong re cua Sprague va cat thang qua đoi tau cua ong.
Tuy nhien, Kurita đa đe lo mat co hoi đo va đoi tau cua ong phai đuoi theo huong re Taffy 3. Menh lenh truoc đo cua Kurita ve viec đua đoi khu truc ham ve ria đoi hinh đa khien đoi tau đo lo mat co ho chan lai đa re cua Taffy 3. Cac mau ham ho tong cua Taffy 3 nhanh chong re ve huong nam va rut lui trong lan đan phao cua Nhat voi toc đo toi đa la 32.4 km/h. Sau mau ham nay be lai lien tuc ra va vao nhung con mua rao va nhieu luc đi nguoc huong gio đe co gang phong toan bo so may bay con lai tren tau.
Mot gio sau đo, nguoi Nhat nhanh chong thu hep khoang cach voi đoi mau ham con khoang 16 km. Viec nhung chiec mau ham ho tong nay di chuyen va ne toan bo đan phao kheo leo đen muc khien nguoi Nhat cang tin hon vao viec ho đang truy đuoi mot đoi mau ham chu luc. Nhung lan khoi đen va trang day đac do nguoi My tao ra khien viec quan sat cua nguoi Nhat cang them kho khan. Luc 08:00, Sprague ra lenh cho cac mau ham "khai hoa cac khau phao 5-inch neu muc tieu o trong tam ban." Cuoc truy đuoi nay cung tao thuan loi cho nhung chiec mau ham ho tong cua nguoi My khi khau phao chong ham duy nhat cua ho - phao 5-inch (127 mm) đieu khien thu cong, đuoc đat o đuoi tau, du chung chi đuoc trang bi đan phong khong. Hoa luc phao tu nhung chiec CVE nay đa gay nhieu thiet hai cho tau Nhat va gop phan đanh chim chiec Chokai. Khi cac phao thu cao xa phai quan sat mot cach bat luc ma khong giup đuoc gi, mot si quan đa het len đe đong vien ho "cac cau cu đoi mot chut nua thoi, chung ta se cho chung no nem mui khi chung đi vao tam ban cua phao 40 mm."


= Hang khong mau ham ho tong bi tan cong =
Trong cuoc rut chay ve phia đong, cac mau ham ho tong bi phao kich du doi nhung khong chiu thiet hai đang ke do đan roi kha xa so voi vi tri cua ho. Luc 08:05, Kalinin Bay trung mot vien đan phao 8-inch (200 mm) va cac mau ham bat đau bi phao kich du doi. Tuy nhien, nguoi Nhat luc đo đang su dung đan xuyen giap (AP), nen phan lon so đan bay xuyen qua con tau ma khong phat no. Du nhung CVE nay thuong đuoc goi la "De chay, de bi đong va it gia tri" (Combustible, Vulnerable, Expendable), nhung chung van to ra cuc ki chu đong trong nhung loat phao đau tien cua nguoi Nhat va co kha nang chong chiu đan phao va ban ha nhung chiec Than Phong kha tot.


 USS White Plains  Khi Yamato khai hoa luc 06:59 o khoang cach uoc tinh tam 32 km, White Plains chinh la muc tieu cua loat đan đau tien đo. Loat phao thu ba cua Yamato roi sat chiec White Plains luc 07:04. mot vien tu loat đan nay phat no ngay duoi luon con tau, gan khoang so 142 va phong may đat o ben phai đuoi tau. Du khong trung vien đan truc dien, nhung vu no đa lam hu hai nang than con tau, chap he thong may o ben phai va đanh sap phan lon he thong lien lac cua tau. Đoi kiem soat thiet hai đa nhanh chong khoi phuc đong co va he thong lien lac trong vong ba phut, co gang duy tri toc đo đe bat kip voi đoi hinh bang viec tang cong suat may o phong may ben trai tau. Man khoi đen boc ra du doi tu nhung vu no gay ra boi đan phao đo đa khien Yamato (va Nagato, cung khai hoa dan phao chinh vao chiec White Plains luc đo) tin la ho đa ban trung muc tieu va nhanh chong chuyen sang muc tieu khac. Viec thay đoi lo trinh ve huong nam đa đua chiec White Plains vao vi tri đau đoi hinh va đa giup ho thoat khoi tam ban cua nguoi Nhat toi luc tran đanh ket thuc.
Cung trong tran đanh nay, khau đoi phao 5-inch (127 mm) cua White Plains đa ghi nhan ban trung sau vien đan phao vao tuan duong ham Chokai, khien con tau bi hu hai truoc khi bi trung bom cua may bay My khong lau sau đo.


 USS Gambier Bay  Gambier Bay, vi la mau ham gan voi ham đoi cua Kurita nhat, nen đa thu hut su chu y va nhanh chong tro thanh muc tieu cua phan lon tau chien Nhat. Luc 08:10, Chikuma thu hep khoang cach con 9.3 km va ghi nhan nhieu pha ban trung len san bay chiec Gambier Bay, du phan lon so đan đeu xuyen thang qua lop giap mong cua tau. Sau nhung pha ban trung khong hieu qua đo, cac tau chien Nhat cho nap lai đan phao no manh (HE) va nhung phat đan sau đo đa đanh dau cai ket cho chiec Gambier Bay. Luc 08:20, Gambier Bay bi hu hai kha nang va mot vien đan phao xuyen thang qua tau, du khong phat no, nhung đa khien ngap nang phong may o truoc tau. Con tau nhanh chong bi that toc va sau đo chet đung giua bien. Trong khi phan lon bao cao cua nguoi My noi rang vien đan nay xuat phat tu chiec Chikuma thi bao cao cua nguoi Nhat chi ra rang đo co the xuat phat tu chiec thiet giap ham Yamato hoac Kongo. Du ca hai chiec đeu nhan ho đa ban trung mot mau ham trong cung thoi gian nay, nhung phat đan đo đuoc tin la cua Yamato vi con tau co vi tri gan chiec Gambier Bay hon va co goc ban tot hon Kongo.
Ba tuan duong ham cua nguoi Nhat nhanh chong ap sat va khai hoa o khoang cach cuc gan. Trong luc đo, nhung chiec khu truc ham, nhu Johnston, thi đang co gang thu hut su chu y cua ba chiec tuan duong ham trong tuyet vong đe cuu chiec Gambier Bay, nhung that bai. Lua boc len du doi tu con tau tan nua nay. Gambier Bay lat up luc 09:07 va bien mat khoi mat bien luc 09:11. Hon 800 nguoi song sot va phan lon ho đuoc nhung đoi tau tuan tra tu vinh Leyte cuu song sau hai ngay troi dat tren bien. Gambier Bay la hang khong mau ham ho tong duy nhat cua Hai quan Hoa Ky bi đanh chim boi hoa luc hai phao cua ke thu trong The chien II.


 USS St. Lo  Du bi na phao du doi trong luc rut chay ve phia đong, St. Lo van lanh lan va khong chiu bat cu thiet hai nghiem trong nao trong luc đo. Luc 07:38, đoi tuan duong ham Nhat ap sat man trai cua St. Lo o khoang cach 13 km. St. Lo ban tra du doi bang khau phao 5-inch (127 mm) duy nhat cua minh, va bao cao ban trung it nhat ba vien đan vao mot chiec tuan duong ham lop Tone. Luc 10:00, con tau phong mot chiec Avenger đuoc trang bi ngu loi đe tan cong cung 1 đoi bay phong tu chiec Kitkun Bay luc 10:13. Luc 10:51, Đai uy Yukio Seki, chi huy đoi bay Shikishima, đa đam chiec A6M Zero cua anh vao phia cuoi san bay chiec St. Lo, tao ra mot vu no khung khiep va khien lua lan khap khoang chua may bay. Sau moi no luc cuu tau bat thanh, Đai ta Francis J. McKenna ra lenh bo tau luc 11:00. St. Lo lat up va chim luc 11:25, đem theo sinh mang cua 114 thanh vien thuy thu đoan.


 USS Kalinin Bay  Vi la chiec di chuyen o cuoi đoi hinh sau khi Đo đoc Sprague cho đoi huong ve phia nam, Kalinin Bay nhanh chong bi vay quanh boi đan phao cua nguoi Nhat. Mac du đuoc lan khoi, mot tran mua rao che cho va cac đot phan cong cua đoi khu truc ham đe thu hut su chu y cua ke thu, con tau trung phat đan truc dien đau tien, trong tong so 15 phat đan ngay hom đo, luc 07:50. Hoa luc tu thiet giap ham Nhat đa ban trung man phai cua khoang chua may bay, ngay phia sau thang may so mot.
Luc 08:00, tuan duong ham Nhat (Tone va Haguro) xuat hien o ben trai đuoi tau va thu hep khoang cach con 16 km. Kalinin Bay đap tra du doi bang mot loat phao 5-inch (127 mm). Con tau tiep tuc trung ba vien đan 8-inch (200 mm) trong vong vai phut sau đo. Luc 08:25, khau phao 5-inch (127 mm) duy nhat cua tau đa ban trung mot vien đan vao thap phao so hai cua mot tuan duong ham lop Myoko o khoang cach 15 km, va tiep tuc ban trung mot vien nua, khien con tau phai quay đau va tam thoi rut lui khoi đoi hinh.
Luc 08:30, nam khu truc ham Nhat Ban xuat hien o phia cuoi chan troi, ap sat man phai cua Kalinin Bay va no sung o khoang cach 13,3 km. Trong khi đoi khu truc ham cua Taffy 3 đang giao tranh voi nhung chiec tuan duong ham Nhat va co gang xa khoi che tam nhin phao thu Nhat khoi đoi mau ham. Kalinin Bay chuyen muc tieu va giao tranh voi Hai đoi Khu truc ham so 10 trong suot mot gio tiep theo. Khong khu truc ham ban trung chiec Kalinin Bay, nhung Kalinin Bay van trung hon muoi vien đan 8-inch (200 mm) tu nhung chiec tuan duong ham. Mot vien đan ban xuyen qua san bay va roi thang vao phong lien lac, pha huy toan bo he thong may radar va radio. Phan lon nhung vien đan đuoc ghi nhan ban trung Kalinin Bay sau 08:45, khi Tone va Haguro cach Kalinin Bay khoang 9,2 km.
Vao luc 09:15, mot chiec Avenger cua St. Lo - đuoc đieu khien boi Trung uy Leonard "Tex" Waldrop, đa ban no hai qua ngu loi đang phong ve chiec Kalinin Bay o khoang cach 91 m. Mot qua ngu loi nua bi phao 5-inch (127 mm) cua tau ban gan trung va vu no đa lam chech huong di chuyen cua no. Luc 09:30, khi hoa luc cua Nhat dan roi rac va bat đau rut lui, Kalinin Bay đa ban trung mot vien truc dien vao mot chiec khu truc ham. Nam phut sau đo, con tau ngung ban va rut ve phia nam voi nhung gi con lai cua Taffy 3.
Khoang 10:50, Taffy 3 bi khong kich du doi. Trong suot 40 phut đo, toan bo đoi mau ham, ngoai tru chiec Fanshaw Bay, đeu bi hu hai boi cac cuoc tan cong cam tu cua phi cong Nhat. Bon chiec may bay lao ve phia đuoi va man trai cua Kalinin Bay. Hai chiec bi ban ha, nhung chiec thu ba kheo leo luon lach qua lan đan cao xa va đam vao man phai cua Kalinin Bay, va cu đam cua chiec thu bon đa pha huy toan bo phan đuoi tau. Kalinin Bay chiu thiet hai rat nang voi 60 thuong vong, bao gom nam nguoi tu tran. 13 vien đan va hai vien đan co nong to hon đuoc ghi nhan ban trung tau. Hai vien đan suyt trung đa phat no ngay duoi than con tau, đa lam hu hong đang ke luon cua Kalinin Bay.


 USS Kitkun Bay  Vi la chiec o ria đoi hinh mau ham khi đang rut chay ve phia đong, cung voi White Plains, Kitkun Bay cung tro thanh muc tieu bi phao kich cua tau chien Nhat, nhung may man khong trung mot vien đan phao nao cua ho. Kitkun Bay sau đo tro thanh chiec dan đau đoan khi đoi hinh mau ham chuyen huong ve phia nam va tranh đuoc nhung thiet hai nghiem trong. Luc 10:13. con tau phong nam chiec Avengers (bon chiec trang bi ngu loi va mot chiec trang bi bom) đe tan cong ham đoi đang rut lui cua nguoi Nhat. Nam chiec nay, cung voi mot chiec Avenger khac cua St. Lo, đa tan cong Yamato luc 10:35 nhung khong gay ra thiet hai đang ke nao. Kitkun Bay sau đo cung bi tan cong boi nhung chiec may bay cam tu kamikaze luc 11:08, hoa luc cao xa hieu qua cua Kitkun Bay (va voi su tro giup cua Fanshaw Bay) đa giup con tau thoat khoi nhung vu tan cong tu sat va bien co thanh chiec mau ham ho tong duy nhat trong toan bo đoi mau ham cua Sprague song sot lanh lan qua tran đanh.


 USS Fanshaw Bay  Du la muc tieu cua hai thiet giap ham Kongo va Haruna trong gio đau tien cua tran đanh, nhung Fanshaw Bay - ki ham cua Đo đoc Sprague van tranh đuoc nhung thiet hai nghiem trong khi đang rut ve phia đong va la chiec o ria đoi hinh, đoi dien voi chiec Gambier Bay ben kia đoi hinh khi đang rut ve phia nam. Khi ham đoi bi tan cong ac liet boi nhung top may bay cam tu, Fanshaw Bay suyt bi mot chiec đam truc dien vao man phai con tau, giup ban ha mot chiec đang co gang lao vao Kitkun Bay va ho tro viec ha canh cho nhung chiec may bay tu nhung mau ham bi hu hai hoac bi ban chim. Fanshaw Bay chiu muc thuong vong bon thuy thu tu tran va bon thuy thu bi thuong trong suot tran đanh.


= Thiet giap ham Yamato =

Samar la lan đau tien va cung la lan cuoi cung Yamato co co hoi đuoc nghenh chien voi ham đoi mat nuoc cua ke thu, du mui tau đa chim xuong khoang 2 m va that toc con 26 knot sau khi trung 3 qua bom xuyen giap o Bien Sibuyan. Yamato bat đau khai hoa luc 06:59, vao chiec White Plains o khoang cach 31.569 km, khien White Plains hu hong kha nang o loat đan suyt trung muc tieu thu ba. Do lan khoi xa ra mu mit tu chiec mau ham đe che mat tam nhin ke thu đa khien Yamato tin rang muc tieu đo đa bi tieu diet, va ho ngung ban luc 07:09. Luc 07:27, Yamato bao cao phao cua ho đa ban trung mot "tuan duong ham cua ke thu" o khoang cach 18.574 km. Khoang thoi gian, khoang cach va goc ban cua Yamato luc đo đeu khop voi so lieu thiet hai ghi lai tren khu truc ham Johnston. Luc 07:51, Yamato chuyen muc tieu cho phao 155 mm sang chiec Raymond o khoang cach 9.232 km truoc khi phai đanh lai toi đa sang ben trai đe tranh ngu loi phong tu khu truc ham USS Hoel luc 07:54. Luc 07:55, Yamato khai hoa he thong phao cao xa 5-inch (127 mm) vao chiec Hoel va bi trung mot vien đan 5-inch (127 mm) cua nguoi My. Voi viec bi Haruna ep sat man phai va đoi khu truc ham o ben trai, cong them loat ngu loi tiep theo cua Hoel, Yamato buoc phai be lai ve phia bac đen khi nhung qua ngu loi can nhien lieu va quay lai đoi hinh luc 08:12.Luc 08:23, mot thuy phi co F1M2 cua Yamato bao cao rang phao cua Yamato đa bat trung it nhat mot vien vao mau ham ho tong Gambier Bay, du ben Kongo cung ghi nhan pha ban trung đo la cua ho. Bao cao cua Gambier Bay chi ra rang ho chiu thiet hai do mot vien đan ban gan trung tu 1 thiet giap ham trong cung thoi gian đo. Luc 08:34, he thong phao phu cua Yamato bat đau khai hoa vao mot "tuan duong ham hang nhe" (co the la chiec Hoel, chim khong lau sau đo luc 08:40). Luc 08:45, Yamato phat hien ba hang khong mau ham cua nguoi My trong tam ban cua ho, nhung khoi xa ra khien ho khong the quan sat đuoc toan bo đoi hinh cua nguoi My. Trong khoang thoi gian tu 09:06 toi 09:17, Yamato lien tuc chiu cac đot khong kich va ngu loi tu may bay My, va ghi nhan ban ha mot may bay My luc 09:15. Phi cong tiem kich - Trung uy Richard W. Roby đa xa het toan bo co so đan sung may vao san va đai chi huy cua Yamato sau khi tan cong cac khu truc ham truoc đo, khien cho Yamato gap nhieu kho khan. Tuy nhien, bao cao cua nguoi My ve viec Yamato đa thu hep khoang cach con it nhat 2,2 km voi ham đoi cua nguoi My truoc khi bi may bay xuat kich tu mau ham tan cong van con nhieu mau thuan voi bao cao cua Yamato sau tran đanh. Luc 09:11, Kurita ra lenh cho toan bo tau cua ong tap hop tai phia bac va luc 09:22, Yamato giam toc đo xuong con 20 knot va chuyen huong 040, va cuoi cung la huong 000 (ve huong bac) luc 09:25. Kurita bao cao rang ham đoi cua ong đa đanh chim hai hang khong mau ham, hai tuan duong ham va vai khu truc ham va cho rang Yamato thuc su đa đanh chim White Plains trong bon loat đan đau tien. Ham đoi cua Kurita su that chi đanh chim mot mau ham ho tong, hai khu truc ham va mot khu truc ho tong ham, va hoa luc cua Yamato đa gop phan đanh chim ba trong so bon chiec tren (du van con nhieu tranh cai).


= Thiet hai cua Nhat Ban =

Chokai la muc tieu cua phao 5-inch (127 mm) cua cac khu truc ham va khu truc ho tong ham cua Taffy 3. Chokai trung nhieu phat đan vao man phai tau, va khien mot may phong ngu loi phat no. Nhieu bao cao cho rang thu pham cua vu no đo la xuat phat tu phao 5-inch tren hang khong mau ham ho tong White Plains. Vien đan phao đo đa xuyen qua lop giap cua Chokai, tao ra đam chay lon. Lua tu đam chay đo lan đen vi tri cua mot may phong ngu loi cua tau va đa kich no so ngu loi trong đo. Nhung trong cuoc khao sat xac tau vao nam 2019, cac nha khoa hoc phat hien rang ca hai may phong ngu loi cua tau đeu nguyen ven. Trong tran đanh, 1 may bay My nem trung mot qua bom 500 lb (230 kg) vao phong may cua Chokai, đong co cua chan vit tau bi hu hai nghiem trong khien Chokai bi tut lai phia sau đoi hinh. Cuoi ngay, Chokai bi khu truc ham Fujinami đanh đam va đong thoi bi khong kich du doi boi may bay cua hang khong mau ham ho tong Ommaney Bay thuoc Taffy 2.
Bao cao chi tiet cua Haguro chi ra rang mot qua bom nem trung Chokai luc 08:51 la nguyen nhan chinh khien con tau chet đung giua bien. Co kha nang Chokai bi trung it nhat mot vien đan phao 14-inch tu thiet giap ham Kongo khi Chokai di chuyen vao trong pham vi ban cua Kongo.
Sau khi bi Johnston ban no mui tau bang mot qua ngu loi Mark 15, Kumano buoc phai rut ve Eo Bien Bernardino, va chiu hu hai nhe boi mot cuoc khong kich tai đo.

Chikuma tham gia vao viec truy đuoi va tieu diet đoi mau ham ho tong nguoi My, giup suc ban chim chiec Gambier Bay nhung sau đo bi ban tra ac liet boi khu truc ham Heermann va lien tuc bi khong kich du doi, Bao cao chi ra rang khu truc ham Nowaki đa cuu vot thuy thu đoan cua Chikuma truoc khi đanh đam tau o toa đo 11°25′ Bac 126°36′ Đong vao rang trua 25 thang 10 nam 1944. Nhung cac nghien cuu gan đay cho thay Chikuma chim sau khi chiu thiet hai nang boi cac cuoc khong kich, va Nowaki chi kip toi đe cuu vot nguoi song sot.
Nowaki sau đo bi phuc kich va bi khu truc ham Owen ban chim khi đang tren đuong triet thoai khoi khu vuc. Ngoai tru mot thuy thu cua Chikuma, khong mot ai song sot.
Tuan duong ham Suzuya - mot trong nhung tau tham gia vao viec truy sat đoi mau ham ho tong, chiu thiet hai đang ke boi cac đot khong kich cua may bay My. O gio đau cua tran đanh, Suzuya bi muoi chiec Avenger cua Taffy 3 tan cong. Mot qua bom no sat man trai tau đa lam hu hai he thong chan vit tau, khien con tau that toc con 20 knot. Luc 10:50, Suzuya lai bi tan cong boi hon 30 may bay nua. Mot qua bom no sat man phai cua phan mui tau, kich no so ngu loi lap trong he thong may phong o man phai. Lua lan ra mat kiem soat toi vi tri may phong ngu loi khac, tao ra nhung vu no lon hon va lam hong mot lo hoi va đong co o mui tau. Lenh bo tau đuoc ban ra luc 11:50, lua lan đen cho ngu loi con lai va kich no ham đan cua tau 10 phut sau đo. Suzuya lat up va chim luc 13:22. 401 si quan va thuy thu đuoc cuu song boi khu truc ham Okinami, so con lai đuoc cuu boi tau cua nguoi My.


= Kurita rut lui =
Du nhung thiet giap ham cua Kurita khong gap nhieu thiet hai nghiem trong, cac đot khong kich va phan cong cua khu truc ham đa lam roi loan toan bo đoi hinh cua ong va khien ong bat nhip đuoc toan bo hoat đong cua ham đoi. Ki ham cua ong - chiec Yamato, đa bi buoc phai re ve phia bac đe tranh cac loat ngu loi cua nguoi My, khien ong mat lien lac voi phan lon ham đoi cua ong. Cac cuoc tan cong du doi tu tren khong, cung nhu tu cac đoi khu truc ham cua nguoi My đa lam te liet va đanh chim cac tuan duong ham Chokai, Kumano, va Chikuma, cung co suy nghi cua ong rang ho đang phai đoi đau voi ham đoi chu luc cua nguoi My. Luc đau Kurita khong he biet rang Halsey đa mac bay va keo toan bo ham đoi cua ong ra khoi vinh Leyte đe truy đuoi ham đoi cua Ozawa. Cac cuoc tan cong manh liet cang khien Kurita boi roi va tin rang nhung cuoc tan cong nhu the nay chi co the xuat phat tu cac đoi mau ham chu luc, kho co the la cac đoi mau ham ho tong. Nhung đoan lien lac cuoi cung tu Ozawa đa thuyet phuc Kurita rang ong đang khong phai đoi đau voi toan bo Đe Tam Ham đoi hung manh cua Halsey, nhung van con mot so đoi nho cua chung con o lai gan Samar, va ho co the phan cong va tieu diet neu ham đoi cua Kurita nan lai o Samar qua lau.
Sau đo, Kurita nhan đuoc tin hieu tu Ham đoi Phia Nam rang ho đa bi tieu diet vao toi truoc đo. Sau khi tinh toan ky luong rang se chiu them ton that vo ich va cho rang ong đa đanh chim đuoc vai mau ham cua ke thu, Kurita ra lenh rut lui luc 09:20. Ong đat lo trinh toi vinh Leyte nhung sau đo boi roi boi bao cao ve su xuat hien cua mot ham đoi hang khong mau ham nua cua nguoi My trong khu vuc. Cuoi cung, ong đua ham đoi di chuyen ve phia bac va rut qua Eo Bien San Bernardino.
Khi Kurita đang rut ve phia bac, sau đo la phia tay qua Eo Bien San Bernardino, nhung luc luong nho le con lai cua Taffy 3 van tiep tuc phan cong. Khi đang theo doi nguoi Nhat rut lui, Đo đoc Sprague nghe thay mot thuy thu o gan đo keu len "Chet tiet, anh em a, chung no chay mat roi!"


= Đe That Ham đoi cau cuu =

Sau 07:00, nhung buc đien yeu cau ho tro trong tuyet vong cua Đe That Ham đoi lien tuc đuoc gui đi. Trong đo co 1 đoan tin, voi ngon tu đon gian va ngan gon đuoc Pho Đo đoc Thomas C. Kinkaid truyen đi luc 08:29 "Tinh hinh cua chung toi rat nguy cap. Can su ho tro tu nhung thiet giap ham nhanh va may bay đe ngan chan viec ke thu tieu diet [nhung chiec CVE] va tien vao vinh Leyte."
Luc 07:27, Kinkaid lien lac qua radio, "Yeu cau Lee co mat đe bao ve Leyte, can khong luc ho tro ngay lap tuc."
Luc 07:39, Kinkaid lien lac tiep qua radio, "Rat can su co mat cua nhung thiet giap ham nhanh o vinh Leyte."
Luc 09:07, Kinkaid thong bao ve ham đoi ma ong đang phai đoi mat: "Bon thiet giap ham, tam tuan duong ham đang tan cong đoi mau ham ho tong cua chung toi."

Cach đo hon 5.000 km, o Tran Chau Cang, Đo đoc Chester W. Nimitz lien tuc nhan đuoc nhung tin hieu cau cuu trong tuyet vong tu Taffy 3, va ong gui mot buc đien "TF 34 đang o đau?" toi Halsey. Đe gay kho khan cho viec giai ma cua nguoi Nhat, cac si quan thong tin phai them cac cum tu vo nghia vao đau va cuoi đoan tin, trong truong hop nay la "Turkey Trots To Water" va "The World Wonders", trong đo điem bat đau va ket thuc noi dung thuc cua buc đien se đuoc đanh dau bang phu am kep (GG va RR trong đoan tin). Nguyen van đoan tin la: TURKEY TROTS TO WATER GG FROM CINCPAC ACTION COM THIRD FLEET INFO COMINCH CTF SEVENTY-SEVEN X WHERE IS RPT WHERE IS TASK FORCE THIRTY FOUR RR THE WORLD WONDERS
Tam dich: TURKEY TROTS TO WATER GG TU BO CHI HUY TAC CHIEN CINCPAC TOI CHI HUY ĐE TAM HAM ĐOI VA LUC LUONG ĐAC NHIEM 77 X LUC LUONG ĐAC NHIEM 34 ĐANG O ĐAU, XIN NHAC LAI, ĐANG O ĐAU RR THE WORLD WONDERSToan bo tau khac cua trong ham đoi cua Halsey đeu nhan đuoc tin nhan tren va giai ma thanh cong. Tuy vay, si quan giai ma tren ki ham cua Halsey - thiet giap ham New Jersey, du đa loai bo cum tu đau tien mot cach hop ly, nhung anh lai khong cat bot cum tu cuoi  (vi nghi rang cum nay đuoc them vao la co chu y) truoc khi chuyen đoan tin len cho Halsey. Va nguyen van đoan tin Halsey nhan đuoc hom đo la:Where is, repeat, where is Task Force Thirty Four?  The world wonders.
Vi đe lai đoan cuoi nhu vay nen đoan tin se đuoc hieu la:Luc luong Đac nhiem 34 đang o đau, xin nhac lai, đang o đau? Ca the gioi đang tu hoi.

Mot cau hoi đon gian ve vi tri cua Luc luong Đac nhiem 34 bong dung tro thanh mot loi khien trach kho nghe cua Nimitz. Halsey khong nhan ra cum "The World Wonders" chi la cum tu đem trong đoan ma nen vo cung tuc gian. Ong noi nong, nem mu cua minh xuong đat va bat đau chui rua. Chuan Đo đoc Robert Carney - Tham muu truong cua Halsey, sau khi chung kien con thinh no cua Halsey, đa nam vai Halsey va quat lon, "Dung lai! Ong bi lam sao vay? Binh tinh lai đi!"
Sau khi tran tinh lai ban than, Halsey đieu Đon vi Đac nhiem 38.1 (TG 38.1) cua Chuan Đo đoc John S. McCain toi ho tro Kinkiad. Sau nay Halsey noi ong khong nhan đuoc cac đoan tin nao cua Kinkaid toi luc 10:00 va cho rang ong biet Kinkaid đang gap rac roi, nhung khong nghi rang rac roi đo nghiem trong hon binh thuong. Nguoc lai, McCain đa nhan đuoc toan bo đoan tin cua Sprague va đa dan toan bo TG 38.1 đen giai cuu truoc ca khi menh lenh đo đuoc Halsey đua ra. Đieu đo đa đat ra nhieu nghi van trong loi bao chua cua Halsey.
Luc 10:05, Kinkaid lien lac, "Ai đang bao ve Eo Bien San Bernardino?"
McCain tuc toc lao ve phia tran đanh va di chuyen nguoc gio đe chuan bi phong may bay. Luc 10:30, mot đoi may bay bao gom nhung chiec Hellcat, Avenger va Helldiver tu mau ham Hornet, Hancock va Wasp, đuoc phong tu khoang cach rat xa - hon 600 km, đe ho tro Taffy 3. Du cuoc tan cong nay khong gay ra đuoc thiet hai đang ke, nhung đu đe khien Kurita rut lui khoi tran đanh.
Luc 11:15, hon hai tieng sau tin nhan "chi trich" tu Nimitz, Halsey cho toan bo TF 34 vong lai va truy đuoi Kurita, nhung Kurita va ham đoi cua ong đa tron thoat thanh cong.
Chi vai gio truoc khi nhan đuoc tin nhan cua Nimitz, ham đoi cua Halsey đa tieu diet toan bo bon mau ham thuoc luc luong cua Ozawa. Bat chap viec khong co su hien dien cua Halsey trong khu vuc, Taffy 3 đa đay lui thanh cong luc luong hung manh cua Kurita. Halsey, trong su tho phao nhe nhom, đa gui mot đoan tin toi Nimitz, Kinkaid va tuong Douglas MacAuthur luc 12:26: "Co the thong bao mot cach bao đam rang, Hai quan Nhat Ban đa bi tieu diet va bi đay lui ra khoi khu vuc boi Đe Tam va Đe That Ham đoi."


= Giai cuu nguoi song sot =
Do van đe lien lac cua Đe That Ham đoi va e ngai su phuc kich cua tau ngam Nhat Ban, phan lon nhung thuy thu con song sot cua Taffy 3, bao gom nguoi tu chiec Gambier Bay, Hoel, Johnston va Roberts, khong đuoc giai cuu toi ngay 27 thang 10, sau hai ngay troi dat tren bien. Mot thuy phi co đa phat hien ra nhom nguoi song sot nhung lai truyen sai thong tin ve vi tri cua ho toi cac tau va đon vi o đat lien. Trong hai ngay sau đo, nhieu thuy thu tu vong vi phoi minh duoi anh sang mat troi qua lau, bi thieu nuoc ngot va bi ca map tan cong. Cuoi cung, mot chiec LCI tu Đon vi Đac nhiem 78.12 xuat hien, va thuyen truong cua tau đa dung mot phuong phap phan biet ban va thu tieu chuan hoi đo, đat cau hoi ve chu đe the thao cua quoc gia ho. Jack Yusen, mot thuy thu đuoc cuu song ngay hom đo, sau nay ke lai:
Chung toi thay con tau đo xuat hien, no di chuyen vong quanh vi tri chung toi, va toi thay mot ga đung o đai chi huy voi mot chiec loa lon. Anh ta noi lon "Cac anh la ai? Cac anh la ai?" va bon toi đap lai "Samuel B. Roberts!". Anh ta tiep tuc di chuyen quanh cho bon toi nen bon toi bat đau chui rua han. Anh ta vong lai va noi lon "Ai đa vo đich World Series?" va chung toi het "St. Louis Cardinals". Va chung toi nghe thay tieng tat đong co, va vai tam luoi đuoc trai ra quanh man tau. Đo la cach chung toi đuoc giai cuu.


Ket cuc cua tran đanh Hai quan Nhat Ban đa thanh cong trong viec du Đe Tam Ham đoi cua Halsey ra khoi vanh đai bao ve cua luc luong đo bo, nhung nhung luc luong nho le con lai to ra la mot đoi thu đang gom. Luc luong ma Halsey đa vo tinh bo lai bao gom khoang 450 may bay, tuong đuong voi quy mo cua nam mau ham chu luc, du khong phai loai manh me va khong đuoc trang bi vu khi chong ham. Nhung con tau nay đeu cham chap va khong đuoc vu trang nhieu, nhung phan lon đeu song sot qua tran đanh nho viec xa khoi che mat nguoi Nhat va đuoc bao ve boi nhung con mua rao. May bay cua ho, du khong đuoc vu trang đay đu, nhung đa đanh chim va lam hu hai nhieu tau, va tao the hon loan toi Luc luong Trung tam cua Kurita suot tran đanh.
Viec mat lien lac giua cac ben đa khien Kurita bo lo mat nhung co hoi ngan vang ma đoi moi nhu cua Ozawa mang lai. Viec Kurita khong the bat nhip voi hoat đong cua ham đoi minh đa mang lai them nhieu ton that cho luc luong cua ong. Du Halsey đa that bai trong viec bao ve suon phai cua Đe That Ham đoi, Taffy 3 cung cac đoi bay ho tro đa đay lui mot trong nhung ham đoi mat nuoc hung manh nhat cua Nhat Ban ke tu Tran Midway. Viec lam chu bau troi, đieu đong tau hop ly, nhung sai lam chien thuat cua cac chi huy Nhat Ban, so huu cong nghe radar va he thong phao tan tien, cung nhu su dung cam cua cac thuy thu đa gop phan dan đen chien thang vang doi cua nguoi My. 
Trong cuoc giao tranh, nguoi Nhat co loi the rat lon ve hoa luc phao tren nhung chiec thiet giap ham va tuan duong ham cua ho, co tam ban xa va uy luc hon nhieu so voi nguoi My, nhung ho thieu kha nang "ban mu" va bi nhung con mua rao va khoi lam anh huong toi viec dan ban. He thong đieu khien hoa luc cua Nhat tinh toan rat thu cong va rat mat thoi gian đe tinh toan lai khi cac muc tieu - nhung khu truc ham cua My, lien tuc thay đoi lo trinh va toc đo di chuyen. Trong khi đo, nguoi My hoan toan co the duy tri su chinh xac cho phao cua ho nho He thong kiem soat hoa luc Mk-37 va he thong may tinh co the tinh toan cac thong so rat nhanh, cung nhu he thong nap đan tu đong cua phao 5-inch (127 mm) khien ho nap đan nhanh hon binh thuong.
Ngoai ra, su chinh xac cua phao 5-inch (127 mm) va phao cao xa 40 mm đuoc dan ban boi radar đa ban ha nhieu chiec kamikaze, va viec thieu nhung he thong tren đa khien nguoi Nhat kha bi đong khi bi may bay My tan cong. Cuoi cung, luc luong tan cong cua Nhat Ban ban đau đa su dung cac loai đan xuyen giap, hau nhu khong hieu qua đoi voi cac tau khong boc giap vi chung xuyen thang qua tau ma khong phat no. Cac khu truc ham va khu truc ho tong ham cua My đa đuoc thiet ke voi suc chiu đung tot va co the duy tri hoat đong binh thuong sau khi trung hon chuc loat đan nhu the.
Tom lai, co the lap luan rang trong tat ca cac tran chien o mat tran Thai Binh Duong, Samar the hien ro nhat tinh hieu qua cua cac cuoc tan cong bang đuong khong va ngu loi phong tu khu truc ham đe chong lai cac tau mat nuoc lon hon. Nguoi Nhat lai to ra qua than trong, vi ho tin rang ho đang phai đoi đau voi mot luc luong manh hon rat nhieu.

Taffy 3 cua Clifton Sprague mat hai hang khong mau ham ho tong: Gambier Bay boi hoa luc cua tau mat nuoc, va St. Lo boi cac cuoc tan cong cam tu cua may bay Nhat. Trong so bay tau thuoc luc luong ho tong, gan mot nua trong so đo bi đanh chim, bao gom hai khu truc ham (Hoel va Johnston) va mot khu truc ho tong ham (Samuel B. Roberts), cung nhu nhieu may bay. Bon chiec con lai đeu bi hu hai o nhieu muc đo khac nhau. Du đay chi la mot luc luong nho cua nguoi My, hon 1.500 thuy thu, phi cong va linh Thuy quan Luc chien tu tran, tuong đuong voi thuong vong cua Hai quan Đong Minh tai tran hai chien ngoai khoi đao Savo o Guadalcanal hai nam truoc đo. Thuong vong cua nguoi My o Samar cao hon tong thuong vong cua My o hai tran đanh noi tieng la Bien San Ho va Midway, bao gom 543 nguoi va ba tau o Bien San ho, va 307 nguoi va hai tau o Midway.
Ve phia Nhat Ban, ho mat ba tuan duong ham hang nang, va chiec thu tu rut ve can cu voi hu hong rat nang, mat han phan mui tau (chiec Kumano). Toan bo thiet giap ham cua Kurita, tru chiec Yamato, đeu chiu thiet hai đang ke, toan bo cac tau co lon con lai đeu phai luu lai trong cang, va Hai quan Nhat Ban coi nhu khong con hieu qua đen khi chien tranh ket thuc. Nguoi My mat tong cong sau tau, voi tong tai trong 38.000 tan trong toan bo chien dich o vinh Leyte, nam trong so đo thuoc Taffy 3. Nguoi Nhat mat 26 tau, voi tong tai trong hon 310.000 tan.
Neu Kurita tiep tuc cho luc luong cua ong tien len, ong co the de dang choc thung hang phong ngu cua Taffy 3 va toan bo tau van tai va luc luong đo bo cua quan Đong Minh o tap trung o vinh Leyte se bi đe doa mot cach nghiem trong vi chung hoan toan nam trong tam phao cua cac thiet giap ham cua Kurita. Luc luong cuu vien cua McCain hay toan bo TF 34 cua Halsey kho co the quay ve kip thoi gian đe ho tro Taffy 3. Ket cuc cua cuoc hai chien Leyte noi rieng va chien dich tai chiem Philippines noi chung co the đa khac.
Do tran đanh dien ra tren ranh Philippines, nen phan lon so tau đeu chim o đo sau rat lon, hon 7.000 m so voi muc nuoc bien. Chokai đuoc tim thay vao thang 5 nam 2019 o đo sau 5.173 m va chiec Johnston đuoc tim thay vao thang 4 nam 2021, o đo sau 6.460 m. Ngay 24 thang 6 nam 2022, xac khu truc ho tong ham Samuel B. Roberts đuoc tim thay o đo sau 6.895 m so voi mat nuoc bien, va giu ki luc la xac tau chim sau nhat tung đuoc tim thay.


Nhung chi trich đoi voi Đo đoc Halsey Đo đoc Halsey bi phe phan vi quyet đinh đua Luc luong Đac nhiem 34 len phia bac đe san đuoi Ozawa, va đa khong kip thoi tach đon vi nay ra khi Kinkaid yeu cau tro giup. mot cum tu long nhanh chong lan truyen trong gioi Hai quan Hoa Ky đe cham biem hanh đong cua Halsey la 'Bull's Run', ket hop ten thong dung cua Halsey trong gioi bao chi la "Bull" (ong đuoc đong nghiep goi la 'Bill' Halsey) cung voi su am chi đen tran Bull Run thoi Noi chien My.

Trong ban thong bao sau tran đanh, Halsey bao chua cho quyet đinh cua ong nhu sau:Cac cuoc truy lung bang may bay tren hang khong mau ham đa tim ra luc luong hang khong mau ham phia Bac vao buoi chieu ngay 24 thang 10, giup hoan tat mot buc tranh ve su bo tri cua tat ca cac luc luong hai quan đoi phuong. Co ve kha la tre con đoi voi toi khi phai canh gac mot cach bat đong tai eo San Bernardino, nen toi đa tap trung luc luong cua Luc luong Đac nhiem 38 trong đem va tien len phia Bac đe tan cong luc luong hang khong mau ham vao luc binh minh. Toi tin rang "Luc luong Trung tam" đa bi thiet hai nang tai bien Sibuyan đen muc no khong con la moi đe doa nghiem trong cho Đe That Ham đoi.Halsey cung tranh luan rang ong lo ngai viec đe lai Luc luong Đac nhiem 34 đe bao ve eo bien ma khong co hang khong mau ham ho tro se khien chung tro nen bi đong truoc cac đot khong kich cua đoi phuong tu đat lien, trong khi đe lai 1 đoi hang khong mau ham nhanh yem tro cho nhung chiec thiet giap ham se lam yeu đi đang ke luc luong khong quan đuoc tap trung đe tan cong Ozawa.

Tuy nhien, nha su hoc Morison khang đinh rang Pho Đo đoc Willis "Ching" Lee đa bao cao len rang ong đa chuan bi san sang cho cac thiet giap ham đe bao ve Eo Bien San Bernardino ma khong can moi su ho tro cua hang khong mau ham. Hon nua, neu Halsey duy tri thong tin lien lac chat che cung Đe That Ham đoi, van co phuong an kha thi su dung luc luong tu cac mau ham ho tong cua Luc luong Đac nhiem 77 ho tro tren khong thoa đang cho Luc luong Đac nhiem 34, mot nhiem vu de hon nhieu so voi viec mau ham ho tong phai tu ve chong lai cuoc tan cong cua cac tau chien hang nang cua Kurita.
Co the tranh luan rang trong thuc te Halsey đang tren mot thiet giap ham, va "cam giac bi tut lai phia sau" cung Luc luong Đac nhiem 34 (trong khi phan lon ham đoi tan cong len phia Bac) gop phan vao quyet đinh nay, nhung trong moi tinh huong đay chi la thu yeu. Nguoi ta đa chi ra rang, cach rat hien thuc hoan hao va hop ly, la chi can lay đi mot hoac hai thiet giap ham nhanh nhat cua Đe Tam Ham đoi (Iowa va New Jersey) hop cung cac hang khong mau ham nham truy đuoi Ozawa, trong khi co the đe lai hau het hang thiet giap ham ngoai khoi eo San Bernardino (thuc ra, ke hoach goc cua Halsey ve thanh phan cua Luc luong Đac nhiem 34 chi bao gom bon chu khong phai tat ca sau thiet giap ham cua Đe Tam Ham đoi); do đo, viec phong thu eo San Bernardino voi mot luc luong thiet giap ham manh khong mau thuan voi y muon rieng cua Halsey ve viec đich than đi len phia bac tren chiec New Jersey.
Co le mot nhan to quan trong trong quyet đinh nay la do ban than Halsey co xu huong khong muon tach roi luc luong cua minh; ong co niem tin sau sac vao su tap trung luc luong, nhu đuoc phan anh trong nhung bai viet truoc va sau The chien II, cung nhu trong nhung bai bao va phong van nham bien ho cho quan điem va cac hoat đong cua minh. Them vao đo, co the Halsey chiu anh huong boi nhung loi phe phan Đo đoc Spruance, nguoi bi đa so cho la đa qua than trong trong tran bien Philippine nen đa đe cho hau het Ham đoi Nhat Ban chay thoat. Va duong nhu la Halsey cung bi anh huong boi Chuan Đo đoc Robert "Mick" Carney, Tham muu truong cua ong, nguoi cung toan tam toan y huy đong moi luc luong co đuoc cua Đe Tam Ham đoi ve phia Bac đe tan cong luc luong hang khong mau ham Nhat.
Tuy nhien, voi nhung thong tin ma ong co đuoc, Halsey đa co nhung ly do cu the va de hieu cho hanh đong cua minh. Truoc tien, ong tin rang luc luong cua Đo đoc Kurita đa bi thiet hai nghiem trong hon nhieu so voi thuc te. Trong khi co the gia đinh rang Halsey phai xem xet viec luc luong cua Kurita tiep tuc tien quan nhu la mot chi thi cho thay chung van la moi đe doa nghiem trong, khong the ung ho quan điem nay khi xem xet thai đo cong khai cua binh linh Nhat Ban cu khang khang no luc mot cach tuyet vong đen muc gan nhu tu sat. Do đo theo su uoc luong cua Halsey, luc luong đa bi suy yeu cua Kurita la nam trong kha nang đoi pho cua Đe That Ham đoi, khong đang đe chia tach luc luong tan cong cua minh.
Ke tiep, Halsey khong he biet, cung nhu bat cu nguoi nao khac trong Hai quan My, rang Khong luc Hai quan Nhat đang trong tinh trang te hai nhu the nao, va luc luong nhu moi cua Ozawa đa gan nhu can kiet may bay. Halsey đa can nhac, theo cach co the hieu đuoc va bao thu mot cach than trong, rang luc luong cua Ozawa van con co kha nang tung ra cac cuoc khong kich nghiem trong. Halsey sau đo giai thich mot phan cac hanh đong cua ong khi tuyen bo dut khoat rang ong khong muon bi "nem bom con thoi" boi luc luong cua Ozawa (mot thuat ngu ky thuat trong đo may bay sau khi tan cong co the ha canh va tai trang bi tai cac can cu o ca hai ben cua ke thu, cho phep chung tan cong o ca luot đi va luot ve) hoac cho chung co hoi "ban tu do" xuong cac luc luong đo bo My trong vinh Leyte. Ro rang la ong đa khong co moi quan tam tuong đuong khi đe cho cac thiet giap ham va tuan duong ham cua Kurita co hoi "ban tu do" xuong cung cac luc luong đo.
Thuc te la Halsey đa nhan đinh theo cach xem ra qua than trong ve cac hang khong mau ham cua Ozawa, va mot nhan đinh theo cach hoan toan trai nguoc ve cac thiet giap ham cua Kurita, co the phan anh xu huong de hieu thien ve cac mau ham la moi đe doa chinh cua cuoc chien. Tai vinh Leyte, Halsey đa khong the đanh gia đay đu rang trong mot so hoan canh, thiet giap ham va tuan duong ham van co the rat nguy hiem; va mia mai thay, chinh qua sai lam khong thong tin đay đu y đinh cua minh, ong đa khien cho nhung hoan canh đo tro thanh hien thuc.

Clifton Sprague, chi huy Đon vi Đac nhiem 77.4.3 trong tran Samar, sau nay đa phe phan quyet liet quyet đinh cua Halsey, ve viec khong thong bao ro rang cho Kinkaid va Đe That Ham đoi rang suon phia Bac cua ho khong con đuoc bao ve:Vi khong co bat ky thong tin nao ve viec cua bien [eo bien San Bernardino] khong con đuoc bao ve, co the suy luan 1 cach hop ly rang suon phia Bac cua chung toi khong the bi ho neu co đuoc su canh bao kip thoi.Nhan đinh viec Halsey đa khong chuyen huong Luc luong Đac nhiem 34 ve phia Nam kip thoi sau khi nhan đuoc đien cau cuu cua Đe That Ham đoi ngoai khoi Samar, Morison cho rang:Neu Luc luong Đac nhiem 34 đuoc tach ra vai gio som hon, sau loi cau cuu khan cap đau tien cua Kinkaid, va đe cac khu truc ham lai, vi viec tiep nhien lieu cho chung khien cham tre hon hai gio ruoi, mot hang thiet giap ham manh me bao gom sau tau chien hien đai duoi su chi huy cua Đo đoc Lee, vi chi huy hai đoi thiet giap ham giau kinh nghiem nhat cua Hai quan, co the ve đen eo bien San Bernardino kip luc đe giao chien voi "Luc luong Trung tam" cua Kurita… Ngoai viec cac tai nan van thuong gap trong hai chien, co moi ly do đe gia đinh rang Lee se ap dung đuoc chien thuat "cat ngang chu T" va tieu diet hoan toan "Luc luong Trung tam" cua nguoi Nhat.Ngoai ra Morison noi them:Hoa luc hung manh cua đoi thiet giap ham bien che trong Đe Tam Ham đoi, lon hon toan bo ham đoi Nhat Ban gop lai, chua tung đuoc thuc chien hoan toan ngoai tru viec ket lieu mot hoac hai tau hang nhe đa bi hu hai.Co le loi binh luan chan that nhat la tu Pho Đo đoc Willis "Ching" Lee, đuoc ong neu ra mot cach ngan gon trong ban bao cao tac chien cua Tu lenh Luc luong Đac nhiem 34:Cac tau chien [cua toi] khong chiu ton that nao cung nhu khong gay ra bat ky thiet hai nao cho đoi phuong trong thoi gian hoat đong o Luc luong Đac nhiem 34.


Danh hieu Đon vi Tuyen duong Tong thong Taffy 3 đuoc trao tang Danh hieu Đon vi Tuyen duong Tong thong:Vi su dung cam phi thuong trong viec chong lai mot luc luong hung manh cua Hai quan Nhat Ban trong tran hai chien o ngoai khoi Samar, Philippines, ngay 25 thang 10 nam 1944,... nhung con tau dung cam cua Đon vi Đac nhiem đa chien đau het minh truoc mot đoi thu co toc đo va hoa luc vuot troi hoan toan,.. Hai khu truc ham va mot khu truc ho tong ham cua đon vi đa tien len chien đau voi thiet giap ham cua ke thu o khoang cach rat gan, va đa phong đen qua ngu loi cuoi cung trong mot no luc tuyet vong đe bao ve toan bo ham đoi, va đa "nga xuong" vi đa chiu nhieu đan phao cua ke thu sau hon 2 tieng ruoi tu chien. Su quyet tam, long dung cam va tinh than đong đoi tuyet voi giua cac si quan, thuy thu, phi cong va chi huy cac con tau cua Đon vi Đac nhiem 77.4.3 đa gop phan vao viec đay lui đa tan cong cua ke thu, von co the đe doa đen toan bo chien dich o Leyte, va đong thoi giu vung, cung nhu phat huy toi đa truyen thong đay tu hao cua Hai quan Hoa Ky.


Ky niem Nhieu tau chien sau nay đa đuoc đat ten theo nhung con tau va thuy thu đa tham gia vao tran Samar, bao gom USS Copeland (FFG-25), USS Evans (DE-1023), USS Clifton Sprague (FFG-16), USS Carr (FFG-52), USS Hoel (DDG-13), USS Johnston (DD-821) va USS Samuel B, Roberts (FFG-58)
Trong khi tran chien nay thuong xuyen đuoc đua vao cac tai lieu lich su ve hai chien Vinh Leyte, cac cuoc đo suc giua khu truc ham, khu truc ho tong ham va Yamato va luc luong Nhat Ban la chu đe cua mot tap phim cua chuong trinh Dogfights, "Cai chet cua Hai quan Nhat Ban". Tap phim đo, cung nhu mot bo phim tai lieu cua History Channel, đeu đuoc dua tren cuon sach The Last Stand of the Tin Can Sailors, cua nha su hoc James D. Hornfischer.
Nhung nguoi song sot đa lap len cac hiep hoi đe to chuc cac cuoc hop mat thuong nien, va tich cuc gay quy đe xay dung cac đai tuong niem o San Diego, gan khu vuc bao tang USS Midway (CV-41), noi co luu giu mot mo hinh cua chiec Gambier Bay.


Phat hien Ngay 5 thang 5 nam 2019, tau nghien cuu RV Petrel cua nguoi đong sang lap Microsoft, ty phu Paul Allen trong cuoc tham hiem o bien Philippines đa phat hien ra xac cua tuan duong ham hang nang Chokai. Chokai nam thang đung o đo sau 5.173 m so voi mat nuoc bien, gan khu vuc Ranh Philippine. Mot chiec tau lan tu hanh đieu khien tu xa (ROV) đa đuoc tha xuong va kham xet xac tau vao ngay 30 thang 5 va phat hien phan lon con tau van con kha nguyen ven, mui tau truoc thap phao so mot đa bi gay ra va nam cach phan chinh cua tau khoang 300 m, may phong thuy phi co cung bi roi ra va mot phan san đa bi sap xuong. Ho cung phat hien ra ca bon may phong ngu loi va hai ray chua ngu loi du tru cua Chokai đeu con nguyen ven, gop phan bac bo viec khau phao 5-inch duy nhat cua White Plains đa ban no mot may phong ngu loi va dan đen viec Chokai bi đanh chim trong tran Samar.

Ngay 30 thang 10 nam 2019, tau nghien cuu RV Petrel đa phat hien ra mot manh vo đuoc cho la cua mot con tau chien o đo sau hon 6.000 m tai khu vuc Ranh Philippine. Ho phat hien them đuoc hai thap phao 5-inch (127 mm) bi pha huy, mot truc quay va mot chan vit, cot buom, hai manh ong khoi va vo van manh vun khac. Mot vet truot dai tren bun dan vao khu vuc sau hon trong ranh, dan đen ket luan rang con tau co the đa truot sau hon sau khi va cham voi đay bien. Tuy nhien, vi chiec ROV đa o gioi han hoat đong nen khong the tien sau them. Dua vao lop son ho thay tren hai thap phao, ho ket luan đay co the la chiec Johnston, nhung chua đuoc xac nhan hoan toan luc đo. Vao ngay 31 thang 3 nam 2021, tau ngam lan sau co nguoi lai DSV Limiting Factor cua cong ty Caladan Oceanic đa khao sat va tim thay thanh cong phan xac chinh cua chiec Johnston. Nho vao so hieu 557 in tren phan mui tau, ho ket luan rang đay chinh la chiec Johnston. Con tau nam thang đung va đuoc bao quan kha tot o đo sau hon 6.400 m so voi mat nuoc bien.Ngay 18 thang 6 nam 2022, tau DSV Limiting Factor cua Cong ty Caladan Oceanic đa phat hien ra may phong ngu loi cua Samuel B. Roberts khi đang thuc hien chuyen khao sat tai vung bien Samar. Sau ngay sau, xac cua Samuel B. Roberts chinh thuc đuoc tim thay, voi phan mui tau bi sap xuong mot phan, phan đuoi tau bi gay ra va nam cach phan than chinh khoang nam met. Con tau nam thang đung va đuoc bao quan kha tot o đo sau 6.895 met so voi mat nuoc bien. Do nam o khu vuc Ranh Philippine va sau hon chiec Johnston (6.460 met) 435 met, Samuel B. Roberts tro thanh xac tau sau nhat tung đuoc phat hien.


Xem them Hai chien vinh Leyte - tran hai chien co quy mo lon nhat The chien 2 va la mot trong nhung tran hai chien lon nhat trong lich su Hai quan the gioi.
Chien dich M - chien dich xam chiem Philippines cua Luc quan va Hai quan Đe quoc Nhat Ban.
Chien dich tai chiem Philippines (1944–1945)


Tham khao = Chu thich =


= Sach tham khao =


= Thu muc =


= Bao cao =


Lien ket ngoai Return to the Philippines: public domain documents from HyperWar Foundation (hosted at ibiblio.org)
Battle Experience: Battle for Leyte Gulf [Cominch Secret Information Bulletin No. 22]
Task Force 77 Action Report: Battle of Leyte Gulf
Order of Battle at NavWeaps.com