Malaysia la mot quoc gia quan chu lap hien lien bang tai Đong Nam A, lanh tho bao gom 13 bang va ba lanh tho lien bang voi tong dien tich la 330,803 km². Malaysia bi tach lam hai phan thong qua bien Đong thanh Malaysia ban đao va Đong Malaysia tren đao Borneo. Malaysia ban đao co bien gioi tren bo va tren bien voi Thai Lan, va co bien gioi tren bien voi Indonesia, Viet Nam va Singapore. Đong Malaysia co bien gioi tren bo va tren bien voi Brunei, Indonesia, co bien gioi tren bien voi Viet Nam va Philippines, va giap bien gioi voi Campuchia qua Vinh Thai Lan. Thu đo la Kuala Lumpur, nhung tru so cua chinh phu lien bang đuoc đat tai Putrajaya. Nam 2020, dan so Malaysia uoc tinh la 32,44 trieu nguoi, 22,6 trieu sinh song tai Malaysia ban đao. Malaysia co điem cuc nam cua luc đia A-Au la Tanjung Piai. Malaysia la mot quoc gia nhiet đoi va la mot trong 17 quoc gia đa dang sinh hoc nhat tren the gioi voi nhieu loai đac huu.
Malaysia bat nguon tu cac vuong quoc Ma Lai hien dien trong khu vuc va tu the ky 18, cac vuong quoc nay bat đau le thuoc vao Đe quoc Anh. Cac lanh tho đau tien cua Anh đuoc goi la cac khu đinh cu Eo bien. Cac lanh tho tai Malaysia ban đao đuoc hop nhat thanh Lien hiep Malaya vao nam 1946. Malaya đuoc cai to thanh Lien bang Malaya vao nam 1948 va tro thanh nuoc đoc lap vao ngay 31 thang 8 nam 1957. Malaya hop nhat voi Bac Borneo, Sarawak va Singapore vao ngay 16 thang 9 nam 1963 thanh Malaysia. Tuy nhien, đen nam 1965, Singapore bi truc xuat khoi lien bang.
Malaysia la mot quoc gia đa dan toc va van hoa, đac điem nay đong mot vai tro lon trong he thong chinh tri quoc gia. Hoi giao la quoc giao nhung quyen tu do ton giao đuoc đam bao. Nha nuoc cua Malaysia co mo hinh gan voi he thong Westminster va he thong phap luat dua tren thong luat kieu Anh Quoc. Quoc vuong la nguyen thu quoc gia, đuoc chon tu cac quan chu ke tap cua chin bang Ma Lai theo che đo quan chu, thay đoi sau moi 5 nam. Thu tuong la nguoi đung đau chinh phu lien bang.
Sau khi gianh đoc lap, Malaysia tro thanh mot trong nhung nuoc co nen kinh te phat trien nhanh va ben vung nhat tai chau A, GDP tang truong lien tuc, trung binh o muc 6,5% trong gan 50 nam lien tiep, chi so phat trien con nguoi đat muc rat cao. Ve truyen thong, yeu to thuc đay cho kinh te Malaysia la cac nguon tai nguyen thien nhien, song, quoc gia nay hien cung đang rat phat trien trong cac linh vuc cong nghiep nang, khoa hoc ung dung, du lich, thuong mai va y te. Hien tai, Malaysia co mot nen kinh te thi truong cong nghiep moi, co GDP danh nghia lon thu 3 tai Đong Nam A sau Thai Lan va Indonesia qua nhieu nam. Malaysia la thanh vien Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A, Hoi nghi cap cao Đong A, To chuc Hop tac Hoi giao, Lien Hop Quoc, To chuc Thuong mai The gioi, Dien đan Hop tac Kinh te chau A - Thai Binh Duong, Khoi Thinh vuong chung va Phong trao khong lien ket.


Ten goi Ten "Malaysia" bat nguon tu "Malay", chu s la chu cai đau cua 2 bang Sabah va Sarawak va hau to tieng Hy Lap "-ia" "Malay" la mot tu ngu quoc gia chi nguoi Ma Lai, mot nhom sac toc Nam Đao va mot quoc gia co nguon goc tu Đong Nam A hai đao. Nguon goc cua tu "Malay" la khong chac chan va tuan theo cac ly thuyet khac nhau. Van hoc su thi ban đia, Bien nien su Ma Lai, lien ket nguon goc tu nguyen cua "Malay" voi Sungai Melayu trong Sumatra. Thuat ngu nay đuoc cho la bat nguon tu tu tieng Ma Lai melaju, su ket hop cua loi noi tien to "toi" va tu goc laju, co nghia la "tang toc", đuoc su dung đe mo ta dong chay manh cua dong song. Mot ly thuyet khac khang đinh nguon goc cua no tu tieng Tamil cac tu "malai" va "ur" co nghia la "nui" va "thanh pho, vung đat". đuoc tim thay trong ban khac cua the ky 11 cua Đen Brihadeeswarar.
Tuy nhien, cac bien the am thanh tuong tu cung đa xuat hien trong cac tai khoan cu hon the ky 11, thuong đuoc su dung nhu la tu đong nghia cu voi cac phan cua Eo bien Malacca. Van ban tieng Phan Vayu Purana đuoc cho la ton tai tu thien nien ky thu nhat TCN, đa đe cap đen mot vung đat goi la "Malayadvipa" đuoc mot so hoc gia xac đinh la ban đao Ma Lai. Cac loai cat nghia đang chu y khac la vao the ky thu 2 Geographia cua Ptolemy đa ghi lai ten Maleu-Kolon cho bo bien phia tay cua Golden Chersonese, va the ky thu 7 Yijing cat nghia cua Mo-Lo-Yu. Thuat ngu "Malay" đuoc cho la đa phat trien thanh dan toc voi su ra đoi cua Vuong quoc Malacca, co tru so tai ban đao Ma Lai, nhu mot cuong quoc khu vuc trong the ky 15. Hoi giao đa thiet lap mot ban sac dan toc o Malacca voi thuat ngu "Malay" sau đo, bat đau xuat hien nhu co the hoan đoi voi nguoi Malacca, đac biet la trong viec mo ta so thich van hoa cua nguoi Malacca đoi voi nguoi nuoc ngoai.
Truoc khi thuc dan chau Au đat chan đen, ban đao Ma Lai đuoc biet đen nhu la "Tanah Melayu" ("Vung đat Ma Lai"). Theo phan loai chung toc đuoc tao ra boi mot hoc gia nguoi Đuc Johann Friedrich Blumenbach, nguoi ban đia cua Đong Nam A hai đao đa đuoc nhom thanh mot loai duy nhat, chung toc Ma Lai. Sau cuoc tham hiem cua hoa tieu Phap Jules Dumont d'Urville đen Chau Đai Duong vao nam 1826, sau đo ong đa đe xuat su giao thiep cua "Malaysia", "Micronesia" va "Melanesia" cho Societe de Geographie vao nam 1831, phan biet cac nen van hoa Thai Binh Duong va cac nhom đao voi thuat ngu hien co "Polynesia". Dumont d'Urville mo ta Malaysia la "mot khu vuc thuong đuoc goi la Đong An". Theo thuat ngu hien đai, "Malay" van la ten cua mot sac toc ton giao cua nguoi Nam Đao chu yeu sinh song tren Ban đao Ma Lai va mot phan cua cac đao lan can Đong Nam A, bao gom ca bo bien phia đong Sumatra, bo bien cua Borneo va nhung hon đao nho hon nam giua nhung khu vuc nay.
Malaysia gianh đuoc đoc lap tu Vuong quoc Anh vao nam 1957 đa lay ten la "Lien bang Ma Lai", đuoc chon đe uu tien cho cac ten tiem nang khac nhu "Langkasuka", theo ten cua vuong quoc lich su nam o phia tren phan ban đao Ma Lai trong thien nien ky thu nhat TCN. Ten "Malaysia" đuoc thong qua vao nam 1963 khi cac bang hien co cua Lien bang Ma Lai, cong voi Singapore, Bac Borneo va Sarawak thanh lap mot lien bang moi. Mot gia thuyet đat ra cai ten đa đuoc chon sao cho "si" đai dien cho su bao gom Singapore, Bac Borneo va Sarawak đen Ma Lai vao nam 1963
 Cac chinh tri gia o Philippines du tinh đoi ten nha nuoc thanh "Malaysia" truoc khi đat nuoc hien đai lay ten.


Lich su Co bang chung ve viec nguoi hien đai cu tru tai Malaysia cach nay 40.000 nam. Tai ban đao Ma Lai, cac cu dan đau tien đuoc cho la nguoi Negrito. Cac thuong nhan va nguoi đinh cu tu An Đo va Trung Quoc đen tu the ky I CN, lap nen cac thuong cang va đo thi duyen hai vao the ky II va III. Su xuat hien cua ho khien anh huong cua An Đo va Trung Quoc co tac đong manh đoi cac van hoa ban đia, va nguoi dan tren ban đao Ma Lai tiep nhan An Đo giao va Phat giao. Cac ban khac bang tieng Phan xuat hien tu the ky IV hoac V. Vuong quoc Langkasuka noi len vao khoang the ky II o khu vuc bac bo cua ban đao Ma Lai, ton tai cho đen khoang the ky XV. Tu the ky VII đen the ky XIII, phan lon nam bo ban đao Ma Lai la mot phan cua đe quoc hang hai Srivijaya. Sau khi Srivijaya sup đo, đe quoc Majapahit co anh huong đoi voi hau het Malaysia ban đao va quan đao Ma Lai. Hoi giao bat đau truyen ba trong cong đong nguoi Ma Lai vao the ky XIV. Vao đau the ky XV, mot hau due cua hoang that Srivijaya la Parameswara thanh lap Vuong quoc Malacca, đay thuong đuoc xem la quoc gia đoc lap đau tien tai ban đao Ma Lai. Đuong thoi, Malacca la mot trung tam thuong mai quan trong.

Nam 1511, Bo Đao Nha chinh phuc Malacca, đen nam 1641 thi lanh tho nay bi nguoi Ha Lan chiem đoat. Nam 1786, Đe quoc Anh thiet lap mot su hien dien tai Malaya, khi đo Sultan cua Kedah cho Cong ty Đong An Anh thue Penang. Nguoi Anh gianh đuoc Singapore vao nam 1819, va đen nam 1824 thi đoat quyen kiem soat Malacca sau Hiep đinh Anh-Ha Lan. Nam 1826, nguoi Anh bat đau quan ly truc tiep Penang, Malacca, Singapore, va đao Labuan. Đen the ky XX, tai cac quoc gia Pahang, Selangor, Perak, va Negeri Sembilan, đuoc goi chung la Cac quoc gia Ma Lai lien minh, co cac thong su nguoi Anh đuoc bo nhiem đe co van cho cac quan chu Ma Lai theo đieu khoan trong cac hiep đinh ma ho tung ky. Nam quoc gia con lai tren ban đao đuoc goi la Cac quoc gia Ma Lai phi lien minh, cac quoc gia nay khong chiu su quan ly truc tiep cua nguoi Anh, song cung chap thuan cac co van nguoi Anh. Tien trien tai Ban đao va Borneo nhin chung la tach biet cho đen the ky XIX. Trong thoi gian nguoi Anh cai tri, ho khuyen khich nguoi Hoa va nguoi An nhap cu đe tro thanh lao cong. Khu vuc ma nay la Sabah nam duoi su cai tri cua nguoi Anh voi ten goi Bac Borneo khi ca Sultan cua Brunei va Sultan cua Sulu chuyen giao quyen so huu cac lanh tho cua rieng ho tu nam 1877 đen nam 1878. Nam 1842, Sultan cua Brunei nhuong Sarawak cho James Brooke, cac Rajah da trang ke tap cai tri Vuong quoc Sarawak đoc lap cho đen khi lanh tho nay tro thanh mot thuoc đia vuong that Anh vao nam 1946.
Trong Chien tranh the gioi thu hai, quan đoi Nhat Ban tan cong, đanh bai quan Anh va chiem đong Malaya, Bac Borneo, Sarawak, va Singapore trong ba nam. Trong thoi ky nay, cang thang sac toc gia tang va chu nghia dan toc phat trien. Su ung ho cua dan chung đoi voi đoc lap tang len sau khi luc luong Đong Minh tai chiem Malaya.
Hau chien, nguoi Anh tien hanh cac no luc nham hop nhat viec cai quan Malaya trong mot thuoc đia vuong that duy nhat goi la Lien hiep Malaya (Malayan Union), tuy nhien đieu nay bi nguoi Ma Lai phan đoi manh, nguoi Ma Lai phan đoi viec đia vi cua cac quan chu Ma Lai suy yeu va viec trao quyen cong dan cho nguoi goc Hoa. Lien hiep Malaya đuoc thanh lap vao nam 1946 va bao gom toan bo cac thuoc đia cua Anh Quoc tai khu vuc ban đao Ma Lai, ngoai tru Singapore, song chinh the nay nhanh chong bi giai the va thay the boi Lien bang Ma Lai, chinh the nay khoi phuc quyen tu tri cho cac quan chu cua cac quoc gia Ma Lai duoi su bao ho cua nguoi Anh. Trong thoi ky nay, duoi su lanh đao cua Đang Cong san Malaya, quan noi day ma hau het la nguoi goc Hoa tien hanh cac hoat đong du kich voi muc đich đanh đuoi nguoi Anh ra khoi Malaya. Tinh trang khan cap Malaya keo dai tu nam 1948 đen nam 1960, va lien quan đen mot chien dich chong noi loan keo dai cua quan Thinh vuong chung tai Malaya. Sau đo, nguoi ta đua ra mot ke hoach nham Lien hiep Malaya voi cac thuoc đia vuong that Bac Borneo (gia nhap voi ten Sabah), Sarawak, va Singapore. Ngay đe xuat hop thanh lien bang la 31 thang 8 nam 1963, tuy nhien, thoi điem bi tri hoan cho đen ngay 16 thang 9 nam 1963 do phan đoi cua Indonesia duoi quyen Tong thong Sukarno va Đang Nhan dan Lien hiep Sarawak.
Su thanh lap lien bang khien cac cang thang tang cao, bao gom mot cuoc xung đot voi Indonesia, Singapore bi truc xuat vao nam 1965, va xung đot sac toc. Xung đot sac toc len đen đinh điem trong cac cuoc bao loan sac toc ngay 13 thang 5 nam 1969.
Nam 1971, Quoc hoi đuoc tai trieu tap, va mot lien minh chinh phu moi mang ten Mat tran Quoc gia (Barisan Nasional) nham chuc. Lien minh nay gom UMNO, MCA, MIC, Gerakan bi suy yeu nhieu, cung cac đang khu vuc tai Sabah va Sarawak. Đang Hanh đong Dan chu bi loai ra ngoai, chi la mot đang đoi lap đang ke. Đang Hoi giao Malaysia cung gia nhap Mat tran song bi truc xuat vao nam 1977. Abdul Razak nam quyen cho đen khi mat vao nam 1976, sau đo Mahathir Mohamad nham chuc thu tuong vao nam 1981 va nam quyen trong 22 nam.
Duoi thoi Mahathir Mohamad, Malaysia trai qua tang truong kinh te tu thap nien 1980. Thoi ky nay cung dien ra mot su bien đoi tu kinh te dua tren nong nghiep sang kinh te dua tren che tao va cong nghiep trong cac linh vuc nhu may tinh va đien tu tieu dung. Cung trong giai đoan nay, bo mat cua Malaysia bien hoa voi su xuat hien cua nhieu sieu du an, đang chu y trong đo la viec xay dung Thap đoi Petronas, San bay quoc te Kuala Lumpur, Xa lo Nam-Bac, đuong đua quoc te Sepang, va thu đo hanh chinh lien bang moi Putrajaya.
Cuoi thap nien 1990, Malaysia trai qua nao đong do khung hoang tai chinh chau A, khung hoang tan pha kinh te dua tren lap rap cua Malaysia. Nham ung pho, Mahathir Mohamad ban đau tien hanh cac chinh sach đuoc IMF tan thanh, tuy nhien su mat gia cua Ringgit va suy thoai sau them khien ong thiet lap chuong trinh rieng cua minh dua tren viec bao ho Malaysia truoc cac nha đau tu ngoai quoc va chan hung kinh te thong qua cac du an xay dung va ha lai suat, cac chinh sach khien kinh te Malaysia khoi phuc vao nam 2002. Nam 2003, Mahathir tu nguyen nghi huu đe ung ho Pho Thu tuong Abdullah Ahmad Badawi. Mahathir chinh la nguoi dan dat đat nuoc Malaysia trong nhung nam thang quan trong tro thanh mot quoc gia thinh vuong.
Ngay 9 thang 5 nam 2018, Najib Razak đa that bai truoc cuu Thu tuong,
tien si Mahathir Mohamad trong cuoc tong tuyen cu toan quoc tai Malaysia, cham dut 60 nam cam quyen cua Lien minh Mat tran Dan toc (BN). Ngay 12 thang 5 nam 2018, Najib bi cam khong đuoc ra khoi nuoc vi cac cao buoc toi tham nhung. Ngay 28 thang 7 nam 2020, Najib bi tuyen an 12 nam tu va phai nop phat 210 trieu ringgit (tuong đuong 49,3 trieu USD) voi toi danh lien quan đen vu be boi tham nhung quy đau tu nha nuoc 1Malaysia Development Berhad (1MDB). Đay la lan đau tien toa an cua quoc gia nay buoc toi mot cuu Thu tuong.


Đia ly Malaysia la quoc gia lon thu 67 tren the gioi ve dien tich đat lien, voi 329.847 km2 (127.355 dam vuong Anh). Tay Malaysia co bien gioi tren bo voi Thai Lan, Đong Malaysia co bien gioi tren bo voi Indonesia va Brunei. Malaysia ket noi voi Singapore thong qua mot đuong đap cao hep va mot cau. Malaysia co bien gioi tren bien voi Viet Nam va Philippines. Bien gioi tren bo đuoc xac đinh phan lon dua tren cac đac điem đia chat, chang han nhu song Perlis, song Golok va kenh Pagalayan, trong khi mot so bien gioi tren bien đang la chu đe tranh chap. Brunei hau nhu bi Malaysia bao quanh, bang Sarawak cua Malaysia chia Brunei thanh hai phan. Malaysia la quoc gia duy nhat co lanh tho nam ca tren luc đia chau A va quan đao Ma Lai. Điem cuc nam cua luc đia chau A la Tanjung Piai, thuoc bang nam bo Johor. Eo bien Malacca nam giua đao Sumatra va Malaysia ban đao, đay la mot trong cac tuyen đuong quan trong nhat trong thuong mai toan cau.

Hai phan cua Malaysia tach nhau qua bien Đong, tuy nhien hai phan nay co canh quan phan lon la tuong tu nhau voi cac đong bang duyen hai roi cao len đoi va nui. Malaysia ban đao chiem 40% dien tich đat lien cua Malaysia, trai dai 740 km (460 mi) tu bac xuong nam, va co chieu rong toi đa la 322 km (200 mi). Day Titiwangsa phan chia bo bien đong va tay tai Malaysia ban đao, day nui nay la mot phan cua hang loat day nui chay tu phan trung tam cua ban đao. Cac day nui nay van co rung bao phu day đac, va co cau tao chu yeu gom đa hoa cuong va cac loai đa lua khac. Nhieu phan trong đo bi xoi mon, tao thanh canh quan karst. Day nui la đau nguon cua mot so he thong song tai Malaysia ban đao. Cac đong bang duyen hai bao quanh ban đao, co chieu rong toi đa la 50 kilomet (31 mi), va bo bien cua phan ban đao dai 1.931 km (1.200 mi), song cac ben cang chi co o bo phia tay.
Đong Malaysia nam tren đao Borneo, co bo bien dai 2.607 km (1.620 mi). Khu vuc nay bao gom cac mien ven bien, đoi va thung lung, va noi luc đoi nui. Day Crocker trai dai ve phia bac tu Sarawak, phan chia bang Sabah. Tren day nay co nui Kinabalu voi cao đo 4.095,2 m (13.436 ft), la nui cao nhat Malaysia. Nui Kinabalu đuoc bao ve trong khuon kho Vuon quoc gia Kinabalu- mot di san the gioi cua UNESCO. Cac day nui cao nhat tao thanh bien gioi giua Malaysia va Indonesia. quan the hang Mulu tai Sarawak nam trong so cac he thong hang lon nhat tren the gioi.
Xung quanh hai phan cua Malaysia la mot so hon đao, lon nhat trong so đo la đao Banggi. Malaysia co khi hau xich đao, điem đac trung la gio mua tay nam (thang 4 đen thang 10) va gio mua đong bac (thang 10 đen thang 2). Cac vung bien xung quanh giup đieu hoa nhiet đo cho Malaysia. Am đo thuong cao, va luong mua trung binh hang nam la 250 cm (98 in). Khi hau tai Ban đao va Đong bo khac biet, thoi tiet Ban đao chiu anh huong truc tiep tu gio thoi tu luc đia, trong khi Đong bo co khi hau mang tinh hai duong hon. Cac khi hau đia phuong co the phan thanh: vung cao, vung thap va vung duyen hai. Bien đoi khi hau co the tac đong đen muc nuoc bien va luong mua, tang nguy co lu lut va dan đen han han.


= Đa dang sinh hoc =
Malaysia ky ket Cong uoc đa dang sinh vat hoc Rio vao ngay 12 thang 6 nam 1993, va tro thanh mot ben cua cong uoc vao ngay 24 thang 6 nam 1994. Sau đo, Malaysia đua ra mot ke hoach chien luoc va hanh đong đa dang sinh vat quoc gia, đuoc cong uoc cong nhan vao ngay 16 thang 4 nam 1998. Malaysia la mot quoc gia đa dang sinh vat sieu cap voi mot luong lon cac loai va co muc đo loai đac huu cao. Theo uoc tinh, Malaysia co 20% so loai đong vat tren the gioi. Muc đo loai đac huu cao đuoc phat hien tai cac khu rung đa dang o vung nui Borneo, cac loai tai đay bi co lap voi cac loai khac o cac khu rung đat thap.


Chinh phu va chinh tri Malaysia la mot quoc gia quan chu tuyen cu lap hien lien bang. He thong chinh phu theo mo hinh gan voi he thong nghi vien Westminster, mot di san cua che đo thuoc đia Anh. Nguyen thu quoc gia la Yang di-Pertuan Agong, thuong đuoc goi la Quoc vuong. Quoc vuong đuoc bau theo moi nhiem ky 5 nam tu chin quan chu ke tap cua cac bang Ma Lai; bon bang con lai co nguyen thu tren danh nghia song khong tham gia vao viec tuyen lua. Theo thoa thuan khong chinh thuc, vi tri Quoc vuong se do quan chu chin bang luan phien nam giu, Vai tro cua Quoc vuong phan lon mang tinh le nghi ke tu sau cac thay đoi trong hien phap vao nam 1994.
Quyen lap phap đuoc phan chia giua cac co quan lap phap lien bang va bang. Nghi vien lien bang cua Malaysia bao gom ha vien va thuong vien. Ha vien gom co 222 thanh vien, đuoc bau voi nhiem ky toi đa la 5 nam tu cac khu vuc bau cu mot ghe. Toan bo 70 thuong nghi si co nhiem ky 3 nam; 26 nguoi đuoc 13 quoc hoi bang tuyen chon, 44 nguoi đuoc Quoc vuong bo nhiem theo tien cu cua Thu tuong. Nghi vien Malaysia theo mot he thong đa đang va chinh phu đuoc bau thong qua mot he thong đa so che. Ke tu khi đoc lap, cam quyen tai Malaysia la mot lien minh đa đang đuoc goi la Barisan Nasional.

Moi bang co mot nghi vien đon vien, cac nghi vien đuoc bau tu cac đon vi bau cu mot ghe. Nguoi đung đau cac chinh phu bang la cac thu hien, ho la nhung thanh vien quoc hoi va đen tu đang chiem đa so trong quoc hoi. Tai cac bang co quan chu ke tap, thu hien theo thuong le can phai la nguoi Ma Lai, do quan chu bo nhiem theo tien cu cua thu tuong. Cac cuoc bau cu nghi vien đuoc to chuc 5 nam mot lan. Cac cu tri đang ky 21 tuoi hoac lon hon co the bo phieu đe bau cac thanh vien cua Ha vien, va bau cac thanh vien quoc hoi bang o hau het cac bang. Bau cu khong bat buoc. Ngoai tru Sarawak, cuoc bau cu cap bang tai cac khu vuc con lai dien ra đong thoi voi bau cu lien bang.
Quyen hanh phap đuoc trao cho Noi cac do thu tuong lanh đao. Thu tuong phai la thanh vien cua ha vien, đuoc Quoc vuong chuan thuan, nhan đuoc đa so ung ho tai nghi vien. Noi cac đuoc lua chon tu luong vien quoc hoi lien bang. Thu tuong la nguoi đung đau noi cac va cung la nguoi đung đau chinh phu.
He thong phap luat Malaysia dua tren thong luat Anh. Mac du co quan tu phap đoc lap ve ly thuyet, song su đoc lap cua chung bi đat dau hoi va viec bo nhiem cac tham phan thieu trach nhiem giai trinh va tinh minh bach. Toa an toi cao trong he thong tu phap la Toa an Lien bang, sau đo la Toa thuong to va hai Toa cao đang, mot cho Malaysia ban đao va mot cho Đong Malaysia. Malaysia cung co mot toa an đac biet đe xet xu cac vu an do Quoc vuong đua ra hoac chong lai Quoc vuong. Cac toa an Syariah tach biet voi cac toa an dan su, cac toa nay ap dung luat Sharia trong cac vu an lien quan đen nguoi Hoi giao Malaysia va van hanh song song voi he thong toa an the tuc. Đao luat An ninh Noi đia cho phep giam giu khong can xet xu, va an tu hinh đuoc ap dung cho cac toi nhu buon ban ma tuy.
Sac toc co anh huong lon trong chinh tri Malaysia, nhieu chinh đang dua tren nen tang dan toc. Cac hanh đong qua quyet nhu Chinh sach Kinh te moi va thay the no la Chinh sach Phat trien Quoc gia, đuoc thuc hien nham thuc đay đia vi cua bumiputera, bao gom nguoi Ma Lai va cac bo lac ban đia, truoc nhung nguoi phi bumiputera nhu nguoi Malaysia goc Hoa va nguoi Malaysia goc An. Cac chinh sach nay quy đinh uu đai cho bumiputera trong viec lam, giao duc, hoc bong, kinh doanh, tiep can nha gia re hon va ho tro tiet kiem.


= Quan he đoi ngoai =

Malaysia la mot thanh vien sang lap cua Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A, To chuc Hop tac Hoi giao, va cung tham gia vao nhieu to chuc quoc te nhu Lien Hop Quoc, Dien đan Hop tac Kinh te chau A - Thai Binh Duong, va Phong trao khong lien ket. Malaysia tung giu chuc chu tich ASEAN, OIC, va NAM. Do la mot cuu thuoc đia cua Anh Quoc, Malaysia cung la mot thanh vien cua Khoi Thinh vuong chung. Kuala Lumpur la đia điem dien ra Hoi nghi thuong đinh Đong A vao nam 2005.

Chinh sach ngoai giao cua Malaysia dua tren nguyen tac trung lap va duy tri cac quan he hoa binh voi tat ca cac quoc gia, bat ke he thong chinh tri cua quoc gia đo. Chinh phu đat uu tien cao đoi voi an ninh va on đinh cua Đong Nam A, va co gang phat trien hon nua moi quan he voi cac quoc gia khac trong khu vuc. Ve phuong dien lich su, chinh phu co gang khac hoa Malaysia la mot quoc gia Hoi giao tien bo trong khi tang cuong quan he voi cac quoc gia Hoi giao khac. Trong chinh sach cua Malaysia, co mot nguyen ly kien đinh la chu quyen quoc gia va quyen cua mot quoc gia trong viec kiem soat cac cong viec noi bo.
Chinh phu Malaysia theo chu nghia thuc dung trong chinh sach đoi voi cac tranh chap lanh tho, giai quyet cac tranh chap theo mot so phuong phap, chang han nhu đua vu viec ra Toa an Cong ly Quoc te. Nhieu quoc gia trong khu vuc tranh chap chu quyen đoi voi quan đao Truong Sa. Brunei va Malaysia vao nam 2008 tuyen bo ket thuc tuyen bo chu quyen đoi voi cac vung đat cua nhau, va giai quyet cac van đe lien quan đen bien gioi tren bien. Philippines co tuyen bo chu quyen khong thi hanh đoi voi Sabah. Hoat đong cai tao đat cua Singapore gay ra cang thang giua hai ben, va Malaysia cung co tranh chap bien gioi tren bien voi Indonesia.
Malaysia chua tung cong nhan Israel va ung ho manh me Nha nuoc Palestine. Luc luong gin giu hoa binh cua Malaysia co mat tai Liban va Malaysia đong gop vao nhieu su menh gin giu hoa binh khac cua Lien Hop Quoc.


= Quan su =
Luc luong Vu trang Malaysia gom ba nhanh la Hai quan Hoang gia Malaysia, Luc quan Malaysia, va Khong quan Hoang gia Malaysia. Malaysia khong thi hanh che đo nghia vu quan su, đo tuoi can thiet đe thuc hien quan su tu nguyen la 18. Quan đoi su dung 1,9% GDP cua quoc gia, va su dung 1,23% nhan luc cua Malaysia.
Thoa thuan phong thu nam nuoc la mot sang kien an ninh khu vuc ton tai trong gan 40 nam, lien quan đen cac cuoc luyen tap quan su chung đuoc to chuc giua Malaysia, Singapore, Australia, New Zealand, va Anh Quoc. Cac cuoc tuyen tap quan su va tap tran chung đuoc to chuc voi Indonesia trong nhieu nam. Malaysia va Philippines chap thuan to chuc luyen tap an ninh chung nham đam bao bien gioi hang hai va giai quyet cac van đe nhu nhap cu bat hop phap.


= Phan cap hanh chinh =

Malaysia la mot lien bang gom 13 bang va ba lanh tho lien bang. Chung đuoc phan thanh hai khu vuc, 11 bang va hai lanh tho lien bang nam tai Malaysia ban đao; hai bang va mot lanh tho lien bang nam o Đong Malaysia. Quyen cai quan cac bang đuoc phan chia giua chinh phu lien bang va bang, trong khi chinh phu lien bang quan ly truc tiep đoi voi cac lanh tho lien bang.
13 bang cua Malaysia dua tren nen tang cac vuong quoc Ma Lai lich su, 9 trong so 11 bang Ban đao van duy tri cac gia toc vuong that cua minh, va đuoc goi la cac bang Ma Lai. Quoc vuong đuoc tuyen cu tu chin quan chu voi nhiem ky 5 nam. Moi bang co mot co quan lap phap đon vien đuoc goi la Hoi đong lap phap bang. Moi bang đuoc chia tiep thanh cac huyen, roi lai đuoc chia thanh mukim. Tai Sabah va Sarawak cac huyen đuoc nhom thanh tinh. Sabah va Sarawak co quyen tu chu nhieu hon đang ke so voi cac bang khac, đang chu y nhat la chinh sach va kiem soat nhap cu rieng.


Kinh te Malaysia la mot nen kinh te thi truong đinh huong nha nuoc tuong đoi mo va cong nghiep hoa moi. Nha nuoc đong mot vai tro quan trong trong huong dan hoat đong kinh te thong qua cac du an kinh te vi mo, song vai tro nay đang giam xuong. Malaysia so huu mot trong nhung ho so kinh te tot nhat tai chau A, GDP tang truong trung binh 6,5% moi nam trong giai đoan tu 1957 đen 2005. Nam 2019, GDP cua Malaysia la khoang 365 ty đo la My, la nen kinh te lon thu ba trong ASEAN, lon thu 11 chau A va lon thu 33 tren the gioi. Nam 1991, Thu tuong Malaysia đuong thoi la Mahathir Mohamad phac thao y tuong cua ong trong "Tam nhin 2020", theo đo Malaysia se tro thanh mot quoc gia cong nghiep hoa tu tuc vao nam 2020.
Trong thap nien 1970, nen kinh te dua chu yeu vao khai mo va nong nghiep cua Malaysia bat đau chuyen đoi huong đen mot nen kinh te đa linh vuc hon. Tu thap nien 1980, linh vuc cong nghiep, voi đau tu o muc cao, dan dat tang truong cua quoc gia. Sau Khung hoang tai chinh chau A 1997, kinh te Malaysia phuc hoi som hon cac quoc gia lang gieng, va ke tu đo phuc hoi muc cua thoi ky tien khung hoang voi GDP binh quan đau nguoi la 14.800 đo la. Bat binh đang kinh te ton tai giua cac dan toc khac nhau, nguoi Hoa chiem khoang mot phan ba dan so song lai chiem 70% gia tri von hoa thi truong cua quoc gia.

Thuong mai quoc te cua Malaysia co thuan loi do nam sat tuyen đuong tau thuy qua eo bien Malacca, va che tao la linh vuc then chot. Malaysia la mot nuoc xuat khau tai nguyen thien nhien va nong san, dau mo la mat hang xuat khau chinh. Malaysia tung la nha san xuat lon nhat cac mat hang thiec, cao su va dau co tren the gioi. Linh vuc che tao co anh huong lon trong kinh te quoc gia, song cau truc kinh te cua Malaysia đang chuyen ra khoi tinh trang nay. Malaysia van la mot trong cac nha san xuat dau co lon nhat the gioi.
Chinh phu thuc đay su gia tang du lich đen Malaysia trong mot no luc nham đa dang hoa kinh te va giam su phu thuoc vao hang xuat khau. Ket qua la du lich tro thanh nguon thu ngoai te lon thu ba cua Malaysia, song no đang bi đe doa do nhung tac đong tieu cuc tu nganh cong nghiep đang phat trien, voi mot luong lon khi thai va nuoc thai cung voi nan pha rung. Tu nam 2013-2014, Malaysia đuoc xep la mot trong nhung noi tot nhat đe nghi huu tren the gioi, đung vi tri thu 3 theo Chi so huu tri toan cau. Đay la mot trong nhung ket qua cua chuong trinh "Malaysia My Second Home", theo đo nguoi ngoai quoc đuoc phep song tai Malaysia theo mot thi thuc truong tru lau đen 10 nam.
Malaysia phat trien thanh mot trung tam cua ngan hang Hoi giao, va la quoc gia co so nu lao đong cao nhat trong nganh nay. Cac nganh dich vu dua tren tri thuc cung phat trien. Đe tao ra kha nang phong thu tu luc va ho tro phat trien quoc gia, Malaysia tien hanh tu huu hoa mot so co so quan su cua minh trong thap nien 1970. Hanh đong tu huu hoa tao ra nganh cong nghiep quoc phong, đen nam 1999 thi nam duoi su quan ly cua Hoi đong cong nghiep quoc phong Malaysia. Chinh phu tiep tuc thuc đay linh vuc nay va tinh canh tranh cua no, tich cuc tiep thi cong nghiep quoc phong.
Bo Khoa hoc, Cong nghe va Cach tan quy đinh cac chinh sach khoa hoc tai Malaysia. Malaysia nam trong so cac nha xuat khau lon nhat the gioi ve thiet bi ban dan, thiet bi đien tu, san pham cong nghe thong tin va truyen thong.
Malaysia bat đau phat trien chuong trinh khong gian mot cach rieng re vao nam 2002, va đen nam 2006, Nga đong y van chuyen mot nguoi Malaysia len Tram vu tru Quoc te nhu la mot phan trong thuong vu 18 chien đau co Sukhoi Su-30MKM tri gia nhieu ty đo la giua hai ben. Chinh phu Malaysia đau tu kien thiet cac ve tinh thong qua chuong trinh RazakSAT.
Nguoi Malaysia goc Hoa la the luc nam huyet mach kinh te cua Malaysia, vi vay đia vi va quyen loi cua nguoi Malaysia goc Hoa rat lon tren chinh truong cung nhu trong kinh doanh, giao duc. Thong ke nam 2000 cho thay nguoi Malaysia goc Hoa so huu hon 62% co phieu tren thi truong chung khoan Malaysia, mac du nguoi Malaysia goc Hoa chiem chua đay 1/4 dan so. Nam 2010, nguoi Malaysia goc Hoa chi phoi trong cac linh vuc thuong nghiep va mau dich, kiem soat xap xi 70% kinh te Malaysia.


= Co so ha tang =

Malaysia co co so ha tang thuoc hang phat trien nhat tai chau A. He thong vien thong chi đung sau Singapore tai Đong Nam A, voi 4,7 trieu thue bao đien thoai co đinh va tren 30 trieu thue bao đien thoai di đong. Malaysia co bay cang quoc te, cang chinh la cang Klang. Malaysia co 200 khu cong nghiep cung voi cac chuyen khu nhu Khu Cong nghe Malaysia hay Khu Cong nghe cao Kulim. Trong thoi ky thuoc đia, su phat trien chu yeu tap trung cac thanh thi hung manh ve mat kinh te va tai cac khu vuc hinh thanh moi quan tam ve an ninh. Mac du cac khu vuc nong thon đuoc chu trong, song van tut hau so voi cac khu vuc nhu bo Tay cua Malaysia ban đao.
He thong đuong bo cua Malaysia trai dai 98.721 kilomet (61.342 mi) va co 1.821 kilomet (1.132 mi) đuong cao toc. Xa lo dai nhat Malaysia la xa lo Nam-Bac voi chieu dai tren 800 kilomet (497 mi) tu bien gioi voi Thai Lan đen bien gioi voi Singapore. He thong đuong bo tai Đong Malaysia kem phat trien hon va co chat luong thap hon so voi Malaysia ban đao. Malaysia co 118 san bay, trong đo 38 co đuong bang đuoc lat. Hang hang khong quoc gia chinh thuc la Malaysia Airlines, cung cap dich vu hang khong quoc te va quoc noi. He thong đuong sat do nha nuoc van hanh, co tong chieu dai 1.849 kilomet (1.149 mi). Cac he thong đuong sat nhe tren cao co gia tuong đoi re va đuoc su dung tai mot so thanh pho nhu Kuala Lumpur.
Theo truyen thong, san xuat nang luong tai Malaysia dua vao dau va khi đot thien nhien. Quoc gia co cong suat phat đien 13 GW. Tuy nhien, Malaysia chi co du tru khi đot thien nhien 33 nam, va du tru dau 19 nam, trong khi nhu cau nang luong đang gia tang. Nham ung pho, chinh phu phat trien cac nguon nang luong tai tao. 16% nguon cung đien nang đen tu thuy đien, 84% con lai đen tu nhiet đien. Cong ty quoc huu Petronas chi phoi nganh dau khi Malaysia.


Nhan khau Theo đieu tra dan so nam 2010, dan so Malaysia la 28.334.135, la quoc gia đong dan thu 42 tren the gioi. Dan so Malaysia bao gom nhieu dan toc. Nam 2010, cac cong dan Malaysia chiem 91,8% dan so,trong đo bumiputera la 67,4%,. Theo đinh nghia trong hien phap, nguoi Ma Lai la nhung tin đo Hoi giao thuc hien cac phong tuc va van hoa Ma Lai. Ho đong vai tro chi phoi ve mat chinh tri. Than the Bumiputera cung đuoc trao cho cac dan toc ban đia, trong đo co nguoi Thai, nguoi Khmer, nguoi Cham va dan toc ban đia tai Sabah va Sarawak. Nhung nguoi Bumiputera phi Ma Lai chiem hon mot nua dan so bang Sarawak va hon hai phan ba dan so bang Sabah. Cac nhom tho dan cung hien dien tren phan Malaysia ban đao song voi so luong it hon nhieu, ho đuoc goi chung la Orang Asli. Luat ve cap than the bumiputera khac biet giua cac bang.

Cac nhom thieu so khac khong co than the bumiputera chiem mot luong kha lon trong dan so. 24,6% dan so Malaysia co nguon goc Trung Quoc, trong khi nhung nguoi co nguon goc An Đo chiem 7,3% dan so. Nguoi Hoa co lich su chi phoi trong cong đong kinh doanh va thuong mai, va chiem đa so trong dan so đao Penang, cac thanh pho George Town, Yong Peng, Kota Kinabalu, Cameron Highlands, Butterworth; cung nhu chiem kha lon dan so Kuala Lumpur, Johor Bahru, ... Nguoi An Đo nhap cu đen Malaysia vao cuoi the ky XIX. Phan lon cong đong nguoi goc An Đo la nguoi Tamil.
Quyen cong dan Malaysia khong tu đong cap cho nhung nguoi sinh ra tai Malaysia, song mot tre em sinh tai ngoai quoc co cha me la nguoi Malaysia thi se co quyen cong dan Malaysia. So huu quoc tich kep khong đuoc phep tai Malaysia. Cong dan tai cac bang Sabah va Sarawak tren phan đao Borneo cua Malaysia bi phan biet voi cong dan cua Malaysia ban đao vi muc đich nhap cu. Moi cong dan đuoc cap mot the nhan dang chip nhan trac hoc thong minh đuoc goi la MyKad o tuoi 12, va phai luon mang theo the.
Trong he thong giao duc tai Malaysia, mau giao la khong bat buoc, giao duc tieu hoc 6 nam la bat buoc, va giao duc trung hoc 5 nam(3 nam cap hai, 2 nam cap ba) la tuy chon. Cac truong hoc trong he thong tieu hoc đuoc phan thanh hai loai: cac truong tieu hoc quoc gia day bang tieng Ma Lai, cac truong tho ngu day bang tieng Han hoac tieng Tamil. Vao nam cuoi trung hoc, cac hoc sinh tham gia khao thi Van bang giao duc Malaysia. Tu khi đua vao chuong trinh du khoa vao nam 1999, cac hoc sinh hoan thanh chuong trinh 12 thang tai cac truong cao đang du khoa co the nhap hoc tai cac đai hoc đia phuong. Tuy nhien, trong he thong du khoa, chi 10% so cho danh cho cac sinh vien phi bumiputera.
Ty suat tu vong cua tre so sinh nam 2009 la 6‰, va tuoi tho binh quan vao nam 2009 la 75 nam. Voi muc tieu phat trien Malaysia thanh mot điem đen du lich y te, 5% ngan sach phat trien linh vuc xa hoi cua chinh phu đuoc danh cho cham soc suc khoe. Dan so tap trung tai Malaysia ban đao voi 20 trieu nguoi trong xap xi 28 trieu cu dan Malaysia. 70% cu dan song tai đo thi. Kuala Lumpur la thu đo va thanh pho lon nhat tai Malaysia, cung nhu la trung tam thuong mai va tai chinh lon. Putrajaya la mot thanh pho đuoc hinh thanh co muc đich tu nam 1999, va la noi đat tru so cua chinh phu, do nhieu nhanh hanh phap va tu phap cua chinh phu lien bang chuyen toi thanh pho nay nham giam bot su đong đuc ngay cang tang tai Kuala Lumpur.
Do su noi len cua cac nganh cong nghiep su dung nhieu lao đong, uoc tinh co tren 3 trieu cong nhan nhap cu tai Malaysia; tuc khoang 10% dan so.


= Ton giao =

Hien phap Malaysia đam bao quyen tu do ton giao trong khi xac đinh Hoi giao la quoc giao. Theo so lieu tu Đieu tra dan so va nha o nam 2010, co su tuong lien cao giua dan toc va ton giao. Xap xi 61,3% dan so thuc hanh Hoi giao, 19,8% thuc hanh Phat giao, 9,2% thuc hanh Ki-to giao, 6,3% thuc hanh An Đo giao va 1,3% thuc hanh Nho giao, Đao giao va cac ton giao truyen thong Trung Hoa. 0,7% tuyen bo la nguoi khong ton giao va 1,4% con lai thuc hanh cac ton giao khac hoac khong cung cap thong tin nao. Trong so tin đo Hoi giao, tin đo phai Sunni chiem đa so trong khi tin đo Hoi giao phi giao phai la nhom đong thu hai voi 18%.

Theo Hien phap, toan bo nguoi Ma Lai đuoc xem la nguoi Hoi giao. So lieu tu cuoc đieu tra dan so nam 2010 cho thay rang 83,6% nguoi Trung Quoc xac đinh ban than la Phat tu, va mot luong lon cac tin đo theo Đao giao (3,4%) va Ki-to giao (11,1%), cung voi mot nhom nho nguoi Hoi sinh song tai cac khu vuc nhu Penang. Phan lon nguoi An Đo theo An Đo giao (86,2%), voi mot thieu so quan trong xac đinh ban than la tin đo Ki-to giao (6,0%) hay Hoi giao (4,1%). Ki-to giao la ton giao chiem uu the trong cong đong bumiputera phi Ma Lai (46,5%), va them 40,4% xac đinh ban than la nguoi Hoi giao.
Nguoi Hoi giao co nghia vu phai tuan theo phan quyet cua cac toa an Syariah trong cac van đe lien quan đen ton giao cua ho. Cac tham phan Hoi giao đuoc cho la theo truong phai phap luat Shafi`i cua Hoi giao, madh'hab chinh cua Malaysia. Quyen han cua cac toa an Shariah bi gioi han trong cong đong nguoi Hoi giao trong cac van đe nhu ket hon, thua ke, ly di, boi giao, cai đao. Cac toi va vi pham dan su khac thuoc tham quyen cua cac toa an cong dan, cac toa an cong dan khong thu ly cac van đe lien quan đen thuc hanh Hoi giao.


= Ngon ngu =
Ngon ngu chinh thuc tai Malaysia la tieng Malaysia, đay la mot hinh thai tieu chuan hoa cua tieng Ma Lai. Ve mat lich su, tieng Anh la ngon ngu hanh chinh tren thuc te, tieng Ma Lai chiem uu the sau cac cuoc bao loan sac toc nam 1969. Theo Đao luat ngon ngu quoc gia nam 1967, "chu quoc ngu se la chu cai Rumi [Latin]: quy đinh nay se khong ngan cam viec su dung chu Ma Lai, con đuoc goi pho bien hon la chu Jawi, đoi voi quoc ngu."
Tieng Anh van la ngon ngu thu hai đang dung, Đao luat ngon ngu nam 1967 cho phep su dung tieng Anh trong mot so muc đich chinh thuc, va tieng Anh đong vai tro la ngon ngu giang day toan va khoa hoc trong toan bo cac truong cong. Tieng Anh Malaysia la mot hinh thai cua tieng Anh bat nguon tu tieng Anh Anh. Tieng Anh Malaysia đuoc su dung rong rai trong giao dich cung voi tieng boi bat nguon tu tieng Anh la Manglish. Chinh phu ngan can viec su dung tieng Ma Lai phi tieu chuan.
Nhieu ngon ngu khac đuoc su dung tai Malaysia, tai quoc gia nay co nguoi noi 137 thu ngon ngu đang ton tai. Malaysia ban đao co nguoi noi 41 ngon ngu trong so đo. Cac bo lac ban đia tai Đong Malaysia co ngon ngu rieng cua ho, chung co lien he song de dang phan biet voi tieng Ma Lai. Tieng Iban la ngon ngu bo lac chinh tai Sarawak trong khi nhung nguoi ban đia tai Sabah noi cac ngon ngu Dusun. Nguoi Malaysia goc Trung Quoc chu yeu noi cac phuong ngon co nguon goc tu cac tinh Hoa Nam. Phuong ngon tieng Han pho bien nhat tai Malaysia la tieng Quang Đong, tieng Trieu Chau, tieng Quan thoai, tieng Phuc Kien, tieng Khach Gia, tieng Hai Nam va tieng Phuc Chau. Phan lon nguoi noi tieng Tamil la nguoi Tamil, ho la nhom chiem đa so trong cong đong nguoi Malaysia goc An. Cac ngon ngu Nam A khac cung đuoc noi pho bien tai Malaysia, cung voi tieng Thai Lan. Mot so luong nho nguoi Malaysia co nguon goc da trang va noi cac ngon ngu boi, nhu tieng boi Malacca dua tren tieng Bo Đao Nha, va tieng Chavacano dua tren tieng Tay Ban Nha.


Van hoa Malaysia la mot xa hoi đa dan toc, đa van hoa va đa ngon ngu. Van hoa ban đau cua khu vuc bat nguon tu cac bo lac ban đia, cung voi nhung nguoi Ma Lai nhap cu sau đo. Van hoa Malaysia ton tai cac anh huong đang ke tu van hoa Trung Quoc va van hoa An Đo, bat nguon tu khi xuat hien ngoai thuong. Cac anh huong van hoa khac đen tu van hoa Ba Tu, A Rap va Anh Quoc. Do cau truc cua chinh phu, cong them thuyet khe uoc xa hoi, co su đong hoa van hoa toi thieu đoi voi cac dan toc thieu so.
Nam 1971, chinh phu ban hanh mot "Chinh sach van hoa quoc gia", xac đinh van hoa Malaysia. Theo đo, van hoa Malaysia phai dua tren cac dan toc ban đia cua Malaysia, co the dung nap cac yeu to phu hop tu cac van hoa khac, va rang Hoi giao phai đong mot vai tro trong đo. No cung thuc đay tieng Ma Lai o cao hon cac ngon ngu khac. Su can thiep nay cua chinh phu vao van hoa khien cac dan toc phi Ma Lai bat binh va cam thay quyen tu do van hoa cua ho bi giam đi. Cac hiep hoi cua nguoi Hoa va nguoi An đeu đe trinh cac bi vong luc len chinh phu, buoc toi chinh phu che đinh mot chinh sach van hoa phi dan chu.
Ton tai mot so tranh chap van hoa giua Malaysia va cac quoc gia lang gieng, đac biet la Indonesia. Hai quoc gia co mot di san van hoa tuong đong, co chung nhieu truyen thong va hang muc. Tuy nhien, dien ra tranh chap ve nhieu đieu, tu cac mon an cho đen quoc ca cua Malaysia. Tai Indonesia co cam tinh manh me ve viec bao ve di san van hoa quoc gia. Chinh phu Malaysia va chinh phu Indonesia co su tiep xuc nham xoa diu mot so cang thang bat nguon tu trung lap van hoa. Tinh cam nay khong phai la manh tai Malaysia, tai đay hau het đeu cong nhan nhieu gia tri van hoa la cua chung.
Nghe thuat truyen thong Malaysia chu yeu tap trung quanh cac linh vuc cham khac, det va bac. Nghe thuat truyen thong co pham vi tu nhung gio đan thu cong tai vung nong thon cho đen ngan suc cua cac trieu đinh Ma Lai. Cac đo nghe thuat pho bien vao gom dao gam (kris) trang suc, bo gia hat cau, vai det batik va songket. Nguoi ban đia tai Đong Malaysia noi tieng voi cac mat na bang go. Moi dan toc co nghe thuat trinh dien rieng biet, co it su trung lap giua ho. Tuy nhien, nghe thuat Ma Lai the hien mot so anh huong cua Bac An Đo do anh huong lich su cua An Đo.
Nghe thuat am nhac va trinh dien Ma Lai co ve nhu bat nguon tu khu vuc Kelantan-Pattani voi cac anh huong tu An Đo, Trung Quoc, Thai Lan va Indonesia. Am nhac dua tren cac nhac cu go, quan trong nhat trong đo la gendang (trong). Co it nhat 14 loai trong truyen thong. Trong va cac nhac cu go truyen thong khac thuong đuoc lam tu cac vat lieu tu nhien. Am nhac ve mat truyen thong đuoc su dung đe phuc vu cho ke chuyen, cac su kien ky niem vong đoi, va cac dip nhu vu gat. No tung đuoc su dung lam mot hinh thuc truyen thong đuong dai. Tai Đong Malaysia, cac bo nhac cu bat nguon tu cong nhu agung va kulintang đuoc su dung pho bien trong cac dip le nhu tang le va hon le. Cac bo nhac cu nay cung pho bien tai cac khu vuc lan can nhu tai Mindanao tai Philippines, Kalimantan tai Indonesia, va Brunei.

Malaysia manh ve truyen thong truyen mieng, loai hinh nay ton tai tu truoc khi van ban xuat hien tai khu vuc, va tiep tuc ton tai cho đen nay. Moi vuong quoc hoi giao Ma Lai hinh thanh cac truyen thong van hoc rieng, co anh huong tu cac cau chuyen truyen mieng co tu truoc va cac cau chuyen đen cung voi Hoi giao. Tac pham van hoc Ma Lai đau tien đuoc viet bang chu A Rap. Ban van Ma Lai đau tien đuoc biet đen đuoc khac tren đa Terengganu, thuc hien vao nam 1303. Van hoc Trung Quoc va An Đo tro nen pho bien khi so nguoi noi cac ngon ngu nay tang len tai Malaysia, va cac tac pham xuat ban ban đia dua tren ngon ngu tu cac khu vuc nay bat đau đuoc xuat ban vao the ky XIX. Tieng Anh cung tro thanh mot ngon ngu van hoc pho bien. Nam 1971, chinh phu tien hanh buoc đi nham han che van hoc bang cac ngon ngu khac. Van hoc viet bang tieng Ma Lai đuoc goi la "van hoc quoc gia cua Malaysia", van hoc bang cac ngon ngu bumiputera khac đuoc goi la "van hoc khu vuc", trong khi van hoc viet bang cac ngon ngu khac đuoc goi la "van hoc tang lop". Tho Ma Lai co su phat trien o muc đo cao, su dung nhieu the tho, trong đo pho bien la Hikayat, va pantun đuoc truyen ba tu tieng Ma Lai sang cac ngon ngu khac.
Am thuc cua Malaysia phan anh đac điem đa dan toc cua quoc gia. Nhieu nen van hoa đen tu ben trong quoc gia va cac khu vuc xung quanh co anh huong lon đen voi am thuc Malaysia. Phan lon anh huong đen tu van hoa Ma Lai, Trung Hoa, An Đo, Thai Lan, Java, va Sumatra, phan lon la do quoc gia la mot phan cua con đuong huong lieu co đai. Am thuc Malaysia rat tuong đong voi am thuc Singapore va Brunei, va cung mang cac đac điem tuong tu voi am thuc Philippines. Cac bang khac nhau co su bien đoi ve mon an.


= Truyen thong =
Cac bao chinh cua Malaysia thuoc so huu cua chinh phu va cac chinh đang trong lien minh cam quyen, song mot so đang đoi lap lon cung co bao rieng, chung đuoc ban cong khai cung voi cac bao chi chinh quy. Su phan chia ton tai giua truyen thong tai hai phan cua quoc gia. Truyen thong đat tai Ban đao kem uu tien đoi voi cac tin tuc đen tu phia Đong, va thuong xem cac bang phia Đong nhu la nhung thuoc đia cua Ban đao. Nguoi ta đo loi cho truyen thong trong viec gia tang cang thang giua Indonesia va Malaysia, mang đen cho nguoi dan Malaysia mot hinh anh xau ve nguoi Indonesia. Malaysia co cac nhat bao bang tieng Ma Lai, tieng Anh, tieng Trung, va tieng Tamil.


= Nghi le =

Malaysia cu hanh mot so ngay le va le hoi trong nam, mot so la ngay le toan lien bang, va mot so la ngay le cua rieng tung bang. Cac le hoi khac do cac nhom dan toc đac thu cu hanh, va ngay le chinh cua moi nhom dan toc chinh đuoc tuyen bo la ngay nghi cong. Ngay nghi quoc gia đuoc cu hanh trang trong nhat la Hari Merdeka (ngay Đoc lap) vao 31 thang 8, ky niem su kien Lien hiep bang Malaya đoc lap vao nam 1957. Ngay Malaysia đuoc cu hanh vao ngay 16 thang 9 đe ky niem su kien thanh lap lien bang vao nam 1963. Ngay nghi quoc gia đang chu y khac la ngay Lao đong (1 thang 5) va sinh nhat Quoc vuong.
Cac ngay nghi Hoi giao noi bat do Hoi giao la quoc giao; Hari Raya Puasa (cung goi la Hari Raya Aidilfitri, ten tieng Ma Lai cua Eid al-Fitr), Hari Raya Haji (cung goi la Hari Raya Aidiladha, tuc Eid ul-Adha), Maulidur Rasul (sinh nhat cua Tien tri), va cac ngay le khac đuoc cu hanh. Nguoi Malaysia goc Hoa to chuc cac le hoi nhu tet Trung Quoc va cac le hoi khac lien quan đen tin nguong Trung Quoc truyen thong. Tin đo An Đo giao tai Malaysia to chuc Deepavali, le hoi anh sang, trong khi Thaipusam la mot nghi thuc ton giao va khi đo xuat hien viec nguoi hanh huong tu khap nuoc hoi tu ve đong Batu. Cong đong Ki-to giao Malaysia to chuc hau het cac ngay le ma cac Ki-to huu o nhung noi khac cu hanh, đang chu y nhat la le Giang sinh va Phuc sinh. Nguoi dan tai Đong Malaysia cung to chuc mot le hoi gat hai mang ten Gawai.


= The thao =

Cac mon the thao pho bien tai Malaysia gom bong đa, cau long, khuc con cau, bong go, quan vot, bong quan, vo thuat, cuoi ngua, thuyen buom, va truot van. Bong đa la mon the thao pho bien nhat tai Malaysia va quoc gia đang nghien cuu ve kha nang ung cu lam đong chu nha cua Cup bong đa the gioi nam 2034. Cac tran đau cau long thu hut hang nghin khan gia, va ke tu nam 1948 thi Malaysia la mot trong ba quoc gia tung gianh chuc vo đich Thomas Cup. Lien đoan bong go Malaysia đuoc đang ky vao nam 1997. Cac thanh vien cua quan đoi Anh Quoc đua mon bong quan đen Malaysia, cuoc thi đau đau tien đuoc to chuc vao nam 1939. Hiep hoi bong quan Malaysia đuoc hinh thanh vao ngay 25 thang 6 nam 1972. Đoi tuyen khuc con cau nam quoc gia cua Malaysia xep hang thu 13 the gioi vao thang 11 nam 2013. Cup Khuc con cau the gioi lan thu ba va lan thu 10 đuoc to chuc tai Kuala Lumpur. Malaysia cung co đuong đua cong thuc 1 rieng la Đuong đua quoc te Sepang. Đuong đua to chuc giai Grand Prix đau tien vao nam 1999.
Hoi đong Olympic Malaya đuoc hinh thanh vao nam 1953, va đuoc IOC cong nhan vao nam 1954. Malaysia lan đau tien tham gia The van hoi vao nam 1956 tai Melbourne. Hoi đong đuoc đoi ten hanh Hoi đong Olympic Malaysia vao nam 1964, va tham gia hau het cac ky The van hoi ke tu khi ra đoi (tru The van hoi nam 1980 tai Moskva). So van đong vien lon nhat ma Malaysia cu tham gia The van hoi la 57 trong The van hoi Mua he 1972. Cac van đong vien Malaysia gianh đuoc tong cong sau huy chuong The van hoi, trong đo co nam huy chuong tai mon cau long. Quoc gia tranh tai trong Đai hoi the thao Thinh vuong chung ke tu nam 1950 voi ten Malaya, va nam 1966 voi ten Malaysia, đai hoi tung đuoc to chuc tai Kuala Lumpur vao nam 1998.


Xem them Lich su Malaysia
Van hoa Malaysia
Nguoi Ma Lai
Vu be boi 1Malaysia Development Berhad


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Chinh phu
myGovernment portal Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine – Cong chinh phu Malaysia
Van phong Thu tuong Malaysia
Co quan Thong ke Malaysia
Thong tin chung
Malaysia tren Encyclopædia Britannica
Muc “Malaysia” tren trang cua CIA World Factbook.
Malaysia Luu tru ngay 23 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine tren UCB Libraries GovPubs
Malaysia tren DMOZ
So luoc Malaysia tu BBC News
 Wikimedia Atlas cua Malaysia
Du lich
Cong thong tin du lich đien tu chinh thuc cua Malaysia
 Huong dan du lich Malaysia tu Wikivoyage
Du lich Malaysia
Giao duc
Cong đai hoc Malaysia Luu tru ngay 9 thang 2 nam 2014 tai Wayback Machine
Bo Giao duc Malaysia