Vittorio Veneto la mot thiet giap ham lop Littorio cua Hai quan Hoang gia Y (Regia Marina) trong Chien tranh The gioi thu hai. Con tau đuoc đat ten theo Tran Vittorio Veneto, mot tran đanh noi tieng trong Chien tranh The gioi thu nhat voi su thang loi hoan toan thuoc ve Vuong quoc Y va đanh dau su sup đo cua Đe quoc Ao-Hung. Đuoc đong đe đoi pho voi lop thiet giap ham Dunkerque cua Hai quan Phap, Vittorio Veneto la mot trong hai thiet giap ham tan tien đau tien cua Hai quan Hoang gia Y, va la mot trong nhung tau chu luc co muc choan nuoc 41.000 tan đau tien đuoc ha thuy sau khi nguoi Y lien tuc vi pham cac đieu khoan cua Hiep uoc Hai quan Washington nam 1922. Vittorio Veneto đuoc đat luon vao thang 10 nam 1934, ha thuy vao thang 7 nam 1937 va nhap bien che vao thang 4 nam 1940.
Vittorio Veneto đa phuc vu tan tuy trong suot cuoc Chien tranh The gioi thu hai. Con tau may man khong chiu bat ky hu hai nao trong cuoc khong kich cua Hai quan Hoang gia Anh vao Taranto đem ngay 11 thang 11 nam 1940. Vao giai đoan đau cua cuoc chien, Vittorio Veneto gop mat vao Tran Mui Spartivento trong thang 11 nam 1940 va Tran Mui Matapan vao thang 3 nam 1941, noi con tau bi hu hai boi mot qua ngu loi, va sau đo con tau bi trung ngu loi tu tau ngam HMS Urge vao thang 12 nam 1941. Con tau gianh phan lon thoi gian trong nam 1941 va đau nam 1942 đe tham gia cac chien dich đanh chan đoan tau van tai cua Anh đen Malta, nhung tinh trang khan hiem nhien lieu tram trong đa khien Hai quan Y phai han che cac chien dich nay trong nhung thang tiep theo. Theo Hiep đinh Đinh chien Cassibile, Vittorio Veneto cung phan lon cac tau chu luc Y đuoc lenh khoi hanh ve Malta, sau đo la Alexandria va tap ket tai Ho Great Bitter cua Kenh đao Suez đe giao cho nguoi Anh quan ly. Vittorio Veneto luu lai o Ho Great Bitter đen nam 1947 truoc khi khoi hanh đen nuoc Anh voi vai tro la chien loi pham. Con tau đuoc trao tra ve Y vao nam 1948 va đuoc thao do o La Spezia vai nam sau đo.


Đac tinh Vittorio Veneto co chieu dai tinh toan (LBP) la 224,05 met (735,1 ft), chieu dai tong the đat 237,76 met (780,1 ft), muc mon nuoc đat 9,6 met (31 ft) va con tau cao 32,82 met (107,7 ft). Vittorio Veneto co muc choan nuoc tieu chuan la 40.724 tan (40.081 tan Anh; 44.891 tan My) va 45.236 tan (44.522 tan Anh; 49.864 tan My) khi đay tai. Đieu nay đa vi pham nghiem trong cac đieu khoan đuoc đat ra trong Hiep uoc Hai quan Washington, khi Hiep uoc chi quy đinh cac quoc gia chi đuoc phep ha thuy cac tau chu luc co muc choan nuoc toi đa la 35.000 tan/tau. Tuy vay, Hai quan Y đa kheo leo đanh trao thong tin va thuyet phuc đuoc cac đoan khao sat rang lop Littorio cua ho van nam trong gioi han ma hiep uoc ap đat. He thong đong co cua tau bao gom bon đong co tuabin hoi nuoc Belluzzo đuoc cung cap nang luong boi tam noi hoi Yarrow chay bang dau. Đong co cua tau đat cong suat truc la 128.200 ma luc (95.600 kW) va đat toc đo toi đa la 30 knot (56 km/h; 35 mph).  Tau co bien che thuy thu đoan theo muc tieu chuan la 80 si quan va 1.750 thuy thu, va con so nay tang len thanh 1.950 si quan va thuy thu trong giai đoan cuoi cua cuoc chien.
He thong phao chinh cua Vittorio Veneto bao gom chin khau phao 381 mm L/50 Ansaldo 1934 đuoc chia đeu ra ba thap phao ba nong, hai thap phao đat o truoc đai chi huy va mot thap đat o cuoi he thong thuong tang. He thong vu khi phu cua tau bao gom 12 khau phao 152 mm (6.0 in) L/55 Ansaldo Model 1934, đuoc chia đeu cho bon thap phao ba nong. Hai thap phao 152 mm đuoc đat hai ben thap phao 381 mm so 2 va hai thap con lai đuoc đat o hai ben ria thap phao 381 mm so 3. He thong phao phong khong cua tau bao gom 12 khau phao 90 mm (3.5 in) L/50 manh me đuoc đat o ben ben thuong tang cua tau, 12 khau phao 37 mm (1.5 in) L/54 va 16 phao 20 mm (0.79 in) L/65 (sau đuoc bo sung len 32 khau 20 mm). Phao 90 mm co nhiem vu cung cap hoa luc phong khong tam xa cho tau, va đuoc đat trong cac u rieng le voi he thong on đinh chay biet lap. Toc đo ban cua phao 90 mm la 12 vien/phut va co tran bay khoang 10.800 m. Phao 37 mm va 20 mm co nhiem vu cung cap hoa luc phong khong tam gan va co tam ban hieu qua lan luot la 4.000 met va 2.500 met. Ngoai ra, con tau con đuoc lap đat bon khau phao 120 mm (4.7 in) L/40 lam nhiem vu ban phao sang. He thong radar EC 3 ter 'Gufo', co kha nang quet đuoc cac muc tieu tren mat bien trong khoang cach 30 kilomet va may bay o khoang cach 80 kilomet, đuoc lap đat vao thang 7 nam 1943.
Đai giap chinh cua Vittorio Veneto bao gom lop giap đong chat day 70 mm đat o ben ngoai va lop giap trat xi mang day 280 mm đuoc đat phia sau tam giap đong chat. Con tau đuoc lap đat He thong đai chong ngu loi Pugliese - mot trong nhung he thong chong ngu loi hieu qua nhat trong Chien tranh The gioi thu hai. Boong tau bao gom mot lop giap đong nhat day 36 mm đat tren mot lop giap day 9 mm; lop giap tren khu vuc boong tau se thay đoi tuy thuoc vao khong gian va vi tri chung bao ve. O khu vuc khoang chua đan, boong tau day 162 mm. Tai khu vuc khoang đong co, đo day cua boong đuoc giam xuong cong 110 mm va 90 mm o cac khu vuc con lai. Be thap phao chinh cua tau đuoc bao ve boi mot lop giap trang xi mang day 350 mm o ben tren boong tau va giam xuong con 280 mm o ben duoi boong tau. Mat truoc cua cac thap phao chinh day 350 mm, hai ben thap va tran day 200 mm va 130 mm o khu vuc hong thap phao. Thap phao phu 152 mm đuoc đat trong cac be day 150 mm o tren boong tau va 100 mm o duoi boong tau. Mat truoc thap phao 152 mm day 280 mm va 70 mm o hai mat ben. He thong phao phong khong cua tau đuoc bao ve boi cac tam thep chong đan co đo day tu 12 mm toi 40 mm. Con tau đuoc lap đat mot may phong thuy phi co, va đuoc trang bi ba thuy phi co trinh sat IMAM Ro.43 hoac tiem kich Reggiane Re.2000.


Lich su hoat đong = Che tao =

Vittorio Veneto đuoc đat hang theo mot chuong trinh đong tau nam 1934, va đuoc đat ten theo Tran Vittorio Veneto, mot chien thang mang tinh quyet đinh cua Y truoc quan đoi Đe quoc Ao-Hung trong giai đoan cuoi cua Chien tranh The gioi thu nhat. Con tau đuoc đat luon vao ngay 28 thang 10 nam 1934 tai Xuong Đong tau Cantieri Riuniti dell'Adriatico, cung ngay voi thiet giap ham Littorio. Vittorio Veneto đuoc ha thuy vao ngay 25 thang 7 nam 1937, va qua trinh đong tau hoan tat vao thang 10 nam 1939. Viec lap rap cac cau truc đa bi tri hoan do su thay đoi lien tuc ve thiet ke va tinh trang thieu cac tam giap hang nang đe han vao tau. Vi Xuong Venice la xuong duy nhat o Y co u kho đu dai đe chua mot tau co lon nhu cua lop Littorio, nen truoc khi tien hanh chuyen thu may, Vittorio Veneto đa đuoc đua đen Venice vao ngay 4 thang 10 đe lam sach đay tau sau mot thoi gian dai lap rap.

Ngay 17 thang 10, sau khi hoan tat viec don sach đay tau, u kho đuoc lam ngap nuoc đe kiem tra kha nang can bang cua Vittorio Veneto. Con tau sau đo di chuyen ve Trieste vao ngay 19 thang 10, va chuyen thu may đau tien đuoc bat đau bon ngay sau đo. Viec thu may, bao gom cac bai thu nghiem he thong vu khi, keo dai đen thang 3 nam 1940. Con tau đuoc chuyen giao cho Hai quan Hoang gia Y vao ngay 28 thang 4, du viec lap đat vu khi cho tau van chua hoan tat. Ngay 1 thang 5, Vittorio Veneto khoi hanh ve La Spezia đe bat đau qua trinh lap đat cuoi cung, đuoc ho tong boi cac khu truc ham Leone Pancaldo va Emanuele Pessagno. Ngay 6 thang 5, Vittorio Veneto bat đau tiep nhan cac lo đan phao đau tien, va qua trinh cap đan keo dai toi ngay 20 thang 5. Sang ngay tiep theo, Vittorio Veneto di chuyen ve Taranto va gia nhap Hai đoan 9 cua Chuan Đo đoc Carlo Bergamini. Trong thang tiep theo, nuoc Y chinh thuc tuyen chien voi Anh va Phap, mac du phai đen ngay 2 thang 8 cung nam, Vittorio Veneto va Littorio moi chinh thuc đi vao hoat đong mot cach hoan chinh.


= Chien tranh The gioi thu hai =

Tu ngay 31 thang 8 toi ngay 2 thang 9 nam 1940, Vittorio Veneto, cung bon thiet giap ham, muoi tuan duong ham va 31 khu truc ham đa tham gia đanh chan Đoan van tai MB.3 trong Chien dich Hats, nhung viec trinh sat thieu hieu qua đa khien ham đoi Y khong the nghenh chien voi tau chien Anh. Ngoai ra, trinh sat cua Anh đa phat hien ra ham đoi Y đau tien nen ham đoi cua Anh đa nhanh chong rut lui an toan. Vao ngay 6 thang 9, ham đoi Y tiep tuc xuat kich, lan nay la tan cong mot ham đoi Anh, đuoc bao cao la đang roi Gibraltar tien vao Đia Trung Hai, nhung khong cuoc giao tranh nao no ra vi tau chien Anh thuc te đuoc lenh di chuyen ve phia nam Đai Tay Duong. Ham đoi nay tiep tuc tung ra mot cuoc đanh chan khac vao Đoan van tai MB.5 toi Malta vao ngay 29 thang 9, Vittorio Veneto, cung bon thiet giap ham, 11 tuan duong ham va 23 khu truc ham co y đinh tan cong mot đoan van tai cho quan đen Malta. Mac du cac may bay cua Khong quan Hoang gia Y đa phat hien ra đoan van tai, nhung cac tau Anh van may man thoat khoi su truy sat cua tau chien Y va cap ben Malta an toan.
Đem ngay 11 - sang ngay 12 thang 11 nam 1940, Ham đoi Đia Trung Hai cua Hai quan Hoang gia Anh đa to chuc mot đot khong kich vao ham đoi Y neo đau tai cang Taranto. 21 may bay phong loi Swordfish cat canh tu hang khong mau ham Illustrious va tan cong theo hai đot. Du cang Taranto đuoc bao ve boi mot he thong phong khong kha manh me, bao gom 21 phao phong khong 90 mm, hang chuc phao 37 mm va 20 mm, va 27 khinh khi cau chong may bay, nhung ho khong co he thong radar do tim tren khong. Do đo, khi cac top may bay Swordfish bat đau tan cong, cac đon vi phong khong va tau chien Y hoan toan bi bat ngo va khong kip to chuc phong thu. Cac thiet giap ham neo đau trong cang, trong đo co Vittorio Veneto va Littorio, lai khong đuoc bao ve boi cac lop luoi chong ngu loi. Vittorio Veneto may man khong chiu bat ky hu hai nao trong cuoc khong kich, nhung ba thiet giap ham khac đa bi trung ngu loi, hai trong so đo chiu hu hai o muc nghiem trong. Sau cuoc khong kich, Vittorio Veneto dan đau ham đoi Y di chuyen ve Napoli va sau đo tro thanh soai ham cua Đo đoc Inigo Campioni.


 Mui Spartivento  Ngay 17 thang 11 nam 1940, Vittorio Veneto va Giulio Cesare - hai thiet giap ham duy nhat cua Hai quan Hoang gia Y con hoat đong, tham gia đanh chan mot đoan van tai cua Anh toi Malta trong Chien dich White, nhung khong thanh cong. Ngay 26 thang 11, ham đoi Y to chuc mot đot đanh chan tiep theo nham vao mot đoan van tai Anh trong Chien dich Collar. Hai ham đoi đa cham tran nhau va dan đen Tran Mui Spartivento (con đuoc biet đen la Tran Mui Teulada trong bao cao cua Hai quan Y). Vittorio Veneto, Giulio Cesare, cung sau tuan duong ham va 14 khu truc ham, co y đinh tan cong mot đoan van tai đuoc bao ve boi hang khong mau ham HMS Ark Royal, thiet giap ham HMS Ramillies, va tuan duong-chien ham HMS Renown. May bay trinh sat Y đa phat hien ra ham đoi ho tong nhung lai phong đai qua muc quy mo cua ham đoi nay, va Campioni, voi menh lenh khong đuoc phep cho hai thiet giap ham cua ong giao chien voi luc luong tuong đuong hoac ap đao cua ke thu, đa ra lenh rut lui ngay sau khi tran đanh vua bat đau. Vittorio Veneto chi giao chien voi mot so tuan duong ham cua Anh bang thap phao 381 mm so 3 trong thoi gian ngan, va o khoang cach hon 27 kilomet (17 dam). Con tau ban tong cong bay loat đan vao tuan duong ham cua Anh va chi ghi nhan gay hu hai nhe chiec tuan duong ham hang nhe HMS Manchester. Trong tran đanh nay, may bay Swordfish tu hang khong mau ham Ark Royal đa tan cong Vittorio Veneto, nhung con tau đa tranh thanh cong toan bo so ngu loi.
Cac cuoc khong kich lien tiep cua Anh vao khu vuc Napoli đa khien bo chi huy cap cao phai đua Vittorio Veneto va toan bo luc luong chu luc con lai ve Sardinia vao ngay 14 thang 12. Tuy nhien, ham đoi nay đuoc lenh quay ve Napoli sau ngay sau đo sau khi bo chi huy ket luan rang viec đua toan bo ham đoi đen Sardinia se cho phep nguoi Anh co đe đua tau van tai cua ho tu Alexandria đen Malta mot cach de dang hon. Vao đem ngay 8-9 thang 1 nam 1941, mot top may bay Vickers Wellington cua Anh bat ngo khong kich ham đoi Y đang neo đau o Napoli, nhung khong gay ra bat ky thiet hai đang ke va chi khien thiet giap ham Giulio Cesare bi hu hai nhe. Hai thiet giap ham nay sau đo di chuyen ve La Spezia vao ngay tiep theo. Do Giulio Cesare đuoc đua vao u sua chua, Vittorio Veneto la thiet giap ham duy nhat con hoat đong trong ham đoi Y tai thoi điem đo. Giulio Cesare cung Andrea Doria quay tro lai ham đoi vao đau thang 2 nam 1941. Ngay 8 thang 2 nam 1941, Vittorio Veneto, Andrea Doria va Giulio Cesare tien hanh đanh chan mot đoan tau đuoc tin la đoan van tai toi Malta, nhung thuc chat đo la Luc luong H cua Hai quan Hoang gia Anh, đang tien ve Genova đe chuan bi phao kich. Tuy nhien, hai ham đoi nay đa khong bat gap nhau va ham đoi cua Y đa quay tro ve cang sau đo.


 Mui Matapan  Vittorio Veneto quay ve Napoli vao ngay 22 thang 3, va bon ngay sau, con tau dan đau mot ham đoi gom tam tuan duong ham va chin khu truc ham tan cong mot đoan van tai cua Anh toi Hy Lap. Ham đoi Y đuoc ho tro boi cac đon vi may bay thuoc Khong quan Hoang gia Y (Regia Aeronautica) va Fliegerkorps X cua Khong quan Đuc Quoc Xa. Phia Đuc đa gay nhieu ap luc đen muc buoc nguoi Y phai trien khai ham đoi đanh chan, voi thong tin rang ho [Đuc] đa vo hieu hoa hai trong tong so ba thiet giap ham va mot hang khong mau ham cua nguoi Anh tai Đia Trung Hai. Chien dich đanh chan nay đa đan đen cuoc giao tranh o Mui Matapan, giua cac tuan duong ham thuoc Hai đoan 3 cua Pho Đo đoc Luigi Sansonetti va Hai đoan Tuan duong ham 15 cua Hai quan Hoang gia Anh. Đo đoc Angelo Iachino, chi huy ham đoi Y, ra lenh đua chiec Vittorio Veneto xuong phia đong trong khi nhom tuan duong ham cua Anh đang bi thu hut boi tau chien cua Sansonetti, đe co the khep vong vay tau chien Anh. Nhung tuan duong ham HMS Orion đa kip phat hien ra chiec Vittorio Veneto truoc khi Sansonetti co the thuc hien đuoc y đinh đo. Vittorio Veneto nhanh chong phat hien ra chiec Orion va ngay lap tuc no sung ve phia con tau, nhung chi gay ra hu hai nhe cho Orion. Orion nhanh chong rut ve phia nam, quay tro lai ham đoi chinh cua Anh. Loi ky thuat o thap phao 381 mm so 1 cua Vittorio Veneto buoc con tau phai tam thoi ngung ban. Phao thu Y nhanh chong đua khau phao quay tro lai hoat đong va tiep tuc ban pha ve phia cac tuan duong ham cua Anh. Vittorio Veneto đa ban tong cong 92 vien đan 381 mm ve phia tau chien Anh, tuy nhien, tam nhin kem va khoi day đa can tro đuong ngam cua hoa tieu Y va ho khong ghi nhan mot phat ban trung nao.

Trong tran đanh, may bay phong ngu loi cua hang khong mau ham HMS Formidable đa tan cong lien tuc cac tau chien Y, trong đo co Vittorio Veneto, khien con tau phai ngung giao chien voi tau chien Anh đe co đong tranh ngu loi. Vittorio Veneto đa ne đuoc toan bo so ngu loi đuoc nem ve phia con tau trong đot tan cong đau tien. Đieu nay đa thuyet phuc Iachino rang Ham đoi Đia Trung Hai cua Anh van con rat manh, khien ong phai ra lenh ngung tan cong va rut tro ve cang. Nguoi Anh tiep tuc tung ra cac đot khong kich nua vao ham đoi Y nham ngan chiec Vittorio Veneto rut khoi khu vuc. Vao đau chien, Formidable tung ra đot xuat kich thu hai, va vao luc 15:10, mot chiec Swordfish đa tha trung mot qua ngu loi chiec Vittorio Veneto. Qua ngu loi phat no tai khu vuc đuoi tau, lam hong chan vit o man trai, banh lai o khu vuc ben trai tau bi ket va lam hong toan bo may bom o khu vuc đuoi tau. Ngoai ra, Vittorio Venetto cung bi ngap khoang 4.000 tan nuoc, khien con tau bi nghien khoang 4-4,5 đo ve ben trai va buoc phai dung chay khoang 10 phut. Khi Vittorio Venetto đang bat đong giua bien, mot may bay nem bom Bristol Blenheim cat canh tu Hy Lap đa tha mot qua bom suyt trung phan đuoi tau, chi gay ra vai hu hai nhe.
Đoi kiem soat thiet hai đa gap rat nhieu kho khan trong viec kiem soat va giam thieu muc lut tai phan đuoi tau, vi ho chi co the bom nuoc bang may bom khan cap đieu khien bang tay. Mot vai khoang rong o khu vuc mui tau va man phai đa đuoc lam ngap đe lay lai đo can bang cho tau. Trong khi đo, nhom ky su o phong đong co đa khoi đong lai đuoc truc chan vit o man phai va viec đanh lai co the đuoc thuc hien bang thiet bi lai tay du phong. Khi Vittorio Venetto dan no may, con tau tu tu tang toc đo len đuoc 20 knot chi voi truc chan vit ben phai cua tau. Trong khi ham đoi Y đang rut lui, Formidable tiep tuc phong them đot xuat kich thu ba, bao gom chin chiec Swordfish, nham ngan can Vittorio Venetto quay tro ve can cu. Tuy nhien, thay vi tan cong Vittorio Venetto, nhom Swordfish lai tan cong tuan duong ham hang nang Pola, vo hieu hoa con tau va khien Pola chet đung giua bien. Vittorio Venetto quay ve Taranto an toan trong khi hai tuan duong ham va vai khu truc ham khac đuoc lenh o lai đe bao ve chiec Pola. Ca ba tuan duong ham nay cung hai khu truc ham sau đo bi ban chim sau đem giao tranh ac liet o tam gan voi thiet giap ham Valiant, Warspite, va Barham. Vittorio Veneto cap ben Taranto vao ngay 29 thang 3, va viec sua chua keo dai đen thang 7 cung nam. Con tau đi vao hoat đong tro lai vao thang 8 nam 1941.


 Nhung chien dich tiep theo  Vittorio Veneto va Littorio quay tro lai hoat đong vao thang 8 nam 1941. Vao ngay 22, hai tau xuat kich đanh chan mot đoan van tai, nhung that bai va quay tro ve cang sau đo. Nguoi Anh sau đo co y đinh rai thuy loi tai khu vuc Livorno va tien hanh mot cuoc khong kich vao mien bac Sardinia. Y đinh nay đa đuoc tinh bao Y o Tay Ban Nha phat hien ra va ho nhanh chong gui tin canh bao toi Bo chi huy Hai quan Hoang gia Y ngay sau khi tau cua Anh roi Gibraltar. Tuy nhien, ham đoi cua Y lai đuoc bo tri qua xa o phia nam va cac may bay trinh sat cua Y đa khong phat hien ra đuoc vi tri cua ham đoi Anh. Ngay 26 thang 9, Vittorio Veneto va Littorio, voi su ho tro cua nam tuan duong ham va 14 khu truc ham, tien hanh nhiem vu đanh chan mot đoan tau van tai Anh trong Chien dich Halberd. Hai quan Hoang gia Anh co y đinh nhu toan bo ham đoi Y vao bay va tien hanh phuc kich bang ham đoi ho tong manh me cua ho, đuoc dan đau boi cac thiet giap ham Rodney, Nelson, va Prince of Wales. Tuy vay, khong co cuoc giao tranh nao dien ra giua tau chien cua hai ben do ca hai đeu khong xac đinh đuoc vi tri chinh xac cua nhau, nhung thiet giap ham Nelson đa chiu hu hai đang ke sau khi trung mot qua ngu loi đuoc tha tu mot chiec Savoia-Marchetti SM.84 cua Khong quan Hoang gia Y. Luc 14:00 cung ngay, Đo đoc Iachino ra lenh huy bo chien dich va cho ham đoi Y quay tro ve can cu.
Ngay 13 thang 12, Vittorio Veneto tham gia vao nhiem vu ho tong mot đoan van tai toi Bac Phi, nhung phai huy bo nhiem vu sau khi bi tinh bao Anh đanh lua rang đang co mot ham đoi Anh o trong khu vuc. Khi Vittorio Veneto đang tren đuong quay ve can cu vao ngay 14, con tau trung mot qua ngu loi đuoc phong tu tau ngam HMS Urge tai Eo bien Messina. Qua ngu loi đa tao mot cai lo dai 13 met va khien con tau ngap hon 2.000 tan nuoc, mac du he thong đai chong ngu loi Pugliese đa hap thu thanh cong phan lon vu no. Vittorio Veneto bi nghieng khoang 3,5 đo ve phia man trai va phan đuoi tau bi ngap khoang 2,2 met. Thuy thu đoan nhanh chong kiem soat đuoc thiet hai, can bang đuoc tau va quay ve can cu an toan. Viec sua chua hu hai cua Vittorio Veneto o Taranto keo dai đen mua xuan nam 1942.
Ngay 14 thang 6, Vittorio Veneto tiep tuc tham gia vao mot chien dich đanh chan đoan tau van tai cua Anh tu Alexandria toi Malta trong Chien dich Vigorous va Chien dich Harpoon. Vittorio Veneto, Littorio, cung bon tuan duong ham va 12 khu truc ham đuoc đieu đong tham gia vao nhiem vu. Nguoi Anh nhanh chong phat hien ra ham đoi Y va to chuc cac đot khong kich trong ngay 15 thang 6 bang may bay nem bom Wellington va Bristol Beaufort nham cam ngan chan nguoi Y tiep can cac tau van tai. Khong thiet giap ham nao cua Y bi hu hai trong cuoc khong kich, nhung tuan duong ham Trento đa bi vo hieu hoa va bi đanh chim khong lau sau đo boi tau ngam Anh. Cung trong buoi sang ngay 14, trong qua trinh tim kiem đoan van tai Anh, ham đoi Y bi khong kich boi cac may bay nem bom hang nang B-24 Liberator cua Khong luc Luc quan Hoa Ky. Vittorio Veneto may man khong trung qua bom nao, Littorio trung mot qua bom vao thap phao 381 mm so 1 nhung khong gay thiet hai đang ke. Ngay sau đo, mot top may bay nem bom Beaufort nua tan cong ham đoi Y, nhung bi may bay tiem kich cua Y va Đuc đanh chan, khien hai chiec Beaufort bi ban roi va nam chiec khac bi hu hong. Đen chieu, Đo đoc Iachino ket luan rang ham đoi cua ong se khong bat kip đoan ho tong cua Anh truoc khi troi toi, nen ong đa cho dung chien dich đanh chan va quay ve can cu. Tuy nhien, su hien dien cua thiet giap ham Y trong khu vuc đa khien Chien dich Vigorous va Chien dich Harpoon cua nguoi Anh sup đo khi toan bo đoan ho tong đuoc lenh rut ve Alexandria thay vi tiep tuc di chuyen đen Malta.


= So phan =

Ngay 12 thang 11, Vittorio Veneto roi Taranto toi Napoli sau khi quan đoi Đong Minh đo bo vao Bac Phi. Ngay 4 thang 12, may bay My khong kich Napoli, buoc Hai quan Y phai đua phan lon ham đoi cua ho ve La Spezia. Tai đay, Vittorio Veneto, cung Littorio va Roma, đuoc ngung hoat đong trong sau thang đau nam 1943 do Hai quan Y gap van đe thieu nhien lieu tram trong. Ngay 5 thang 6, Vittorio Veneto trung hai qua bom co lon vao khu vuc man trai o mui tau. Mot qua bom xuyen qua lop giap san va phat no duoi phan luon tau, khien cau truc tau bi hu hai nghiem trong. Vittorio Veneto phai khoi hanh ve Genova sua chua do he thong u kho o La Spezia đang đuoc sua chua sau cac đot khong kich cua may bay My. Ngay 3 thang 9 nam 1942, Hiep đinh Đinh chien Cassibile đuoc ky ket, chinh thuc gach ten nuoc Y ra khoi cuoc chien. Vittorio Veneto cung toan bo ham đoi Y đuoc lenh khoi hanh ve Malta đe đau hang quan đoi Anh. Tren đuong, ham đoi Y bi tan cong boi may bay nem bom Dornier Do 217 cua Đuc Quoc Xa. Vittorio Veneto khong bi hu hai trong cuoc tan cong, nhung Italia (goc-Littorio, đuoc đoi ten sau khi sau khi chinh phu Phat xit cua Benito Mussolini sup đo) chiu thiet hai nhe do trung mot qua bom Fritz X va Roma bi chim sau khi trung hai qua bom Fritz X.
Vittorio Veneto cap ben Malta thanh cong va đuoc luu lai tai đo toi ngay 14 thang 9, truoc khi đuoc lenh di chuyen ve Alexandria. Vittorio Veneto va Italia neo đau tai Ho Great Bitter o Kenh đao Suez trong suot quang thoi gian con lai cua cuoc chien. Ngay 6 thang 6 nam 1946, Vittorio Veneto khoi hanh ve Augusta o Sicilia, va theo Hiep uoc Hoa binh voi Y 1947, con tau đuoc lenh tien đen Anh voi vai tro la chien loi pham cua nguoi Anh. Ngay 14 thang 10 nam 1946, Vittorio Veneto quay ve La Spezia va đuoc đem đi ban đe thao do vao ngay 3 thang 1 nam 1948.
Vittorio Veneto la thiet giap ham phuc vu tan tuy nhat cua Hai quan Hoang gia Y trong Chien tranh The gioi thu hai, đa tham gia tong cong 56 nhiem vu cac loai va 11 chien dich tan cong/đanh chan khac nhau. 12 khau phao cao xa 90 mm cua Vittorio Veneto đa đuoc giu lai sau khi thao do, va chung sau nay đuoc Quan đoi Nhan dan Nam Tu (JNA) trung dung đe thiet lap mot tran đia phao o Đao Zirje. Cac khau phao nay đa đau hang khong phan khang Luc luong Ve binh Quoc gia Croatia vao ngay 14 thang 9 nam 1991 trong cuoc Chien tranh gianh đoc lap Croatia. Cac khau phao tiep tuc đuoc Luc luong Ve binh Quoc gia Croatia su dung va gop phan giup quan đoi Croatia gianh thang loi trong Tran Sibenik dien ra tu ngay 16 toi ngay 22 thang 9 nam 1991, khi nhung khau phao nay đa ngan chan thanh cong cuoc tan cong cua JNA vao Sibenik; đong thoi giup quan đoi Croatia chiem nguyen ven 15 tau tuan tra cua Nam Tu đang neo đau o Cang Sibenik va 19 tau khac đang đuoc nang cap trong Xuong Sibenik, chiem 1/4 tong so tau mat nuoc cua Hai quan Nam Tu tai thoi điem đo.


Tham khao = Chu thich =


= Sach tham khao =
Bagnasco, Erminio; de Toro, Augusto (2010). The Littorio Class. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-59114-445-8.
Gardiner, Robert; Chesneau, Roger, bien tap (1980). Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-913-8.
Garzke, William H.; Dulin, Robert O. (1985). Battleships: Axis and Neutral Battleships in World War II. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-101-3.
Rohwer, Jurgen (2005). Chronology of the War at Sea, 1939–1945: The Naval History of World War Two. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-119-2.
Stille, Mark (2011). Italian Battleships of World War II. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84908-831-2.
Velicogna, Arrigo (2018). "The Battleship Littorio (1937)". Trong Taylor, Bruce (bien tap). The World of the Battleship: The Lives and Careers of Twenty-One Capital Ships of the World's Navies, 1880–1990. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 0870219065.
Whitley, M.J. (1998). Battleships of World War Two: An International Encyclopedia. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-184-X.
O'Hara, Vincent P. (2009). Struggle for the Middle Sea: The Great Navies At War In The Mediterranean Theater, 1940–1945. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-648-8.
Reljanovic, Marijo (2001). "Hrvatska ratna mornarica u obrani Jadrana" [Croatian Navy in defence of the Adriatic]. Hrvatski vojnik (bang tieng Croatia). So 77. Ministry of Defence (Croatia). ISSN 1333-9036. Ban goc luu tru ngay 2 thang 10 nam 2013.
Cutura, Dinko (2010). "Topovi - branitelji Sibenika" [Guns - defenders of Sibenik]. Hrvatski vojnik (bang tieng Croatia). So 297. Ministry of Defence (Croatia). ISSN 1333-9036. Ban goc luu tru ngay 29 thang 7 nam 2010.
Canic, Dean (2014). "Prva pobjeda u obrani od velikosrpske agresije – sibenska bitka u rujnu 1991. godine".  P. 1-2-3. Vojna Povijest. Retrieved on 2018-06-26.
de la Sierra, Luis (1976). La guerra naval en el Mediterraneo 1940–1943. Barcelona: Juventud. ISBN 84-261-0264-6.


Đoc them Breyer, Siegfried (1973). Battleships and Battle Cruisers, 1905–1970. Doubleday. ISBN 0-385-07247-3.
Mallett, Robert (1998). The Italian Navy and Fascist Expansionism, 1935–1940. Frank Cass. ISBN 0-7146-4878-7.
O'Hara, Vincent (2009). Dark Navy: The Italian Regia Marina and the Armistice of 8 September 1943. Nimble Books. ISBN 1-934840-91-2.
Sturton, Ian, bien tap (1987). Conway's All the World's Battleships: 1906 to the Present. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-448-2. OCLC 246548578.


Lien ket ngoai Thiet giap ham Vittorio Veneto Trang web cua Marina Militare.
Classe Littorio Trang web chinh thuc cua Hai quan Y (Marina Militare)