Le Hoi Giong la mot le hoi truyen thong hang nam o nhieu noi thuoc vung Ha Noi đe tuong niem va ca ngoi chien cong cua nguoi anh hung truyen thuyet Thanh Giong, mot trong tu bat tu cua tin nguong dan gian Viet Nam.
Co 2 hoi Giong tieu bieu o Ha Noi la hoi Giong Soc Son o đen Soc xa Phu Linh, huyen Soc Son va hoi Giong Phu Đong o đen Phu Đong, xa Phu Đong, huyen Gia Lam đa đuoc UNESCO ghi danh la di san van hoa phi vat the cua nhan loai. Ngoai ra con hon 10 hoi Giong cung thuoc đia ban Ha Noi (goi la vung lan toa vi chua đuoc UNESCO ghi danh) nhu: hoi Giong Bo Đau xa Thong Nhat, huyen Thuong Tin; le hoi tho Thanh Giong o cac lang Đong Xuyen, Chi Nam (huyen Gia Lam); cac lang Phu Lo Đoai, Thanh Nhan, Xuan Lai (huyen Soc Son); Son Du, Can Khe, Đong Đo (huyen Đong Anh); Xuan Tao (Phuong Xuan Đinh, Quan Bac Tu Liem); lang Hoi Xa (Quan Long Bien).
Gia tri noi bat toan cau o hoi Giong chinh la mot hien tuong van hoa đuoc bao luu, trao truyen kha lien tuc va toan ven qua nhieu the he. Mac du o gan trung tam thu đo va đoi song cong đong trai qua nhieu bien đong do chien tranh, do su xam nhap va tiep bien van hoa, hoi Giong van ton tai mot cach đoc lap va ben vung, khong bi nha nuoc hoa, thuong mai hoa.


Lich su theo ong Nguyen Van Huyen thi "viec to chuc hoi Giong, ngay nay moi bat đau tu khoang the ky 11, đoi Ly Thai To."


Y nghia Hoi Giong la mot le hoi van hoa co truyen mo phong ro mot cach sinh đong va khoa hoc dien bien cac tran đau cua thanh Giong va nhan dan Van Lang voi giac An. Thong qua đo co the nang cao "nhan thuc cong đong ve cac hinh thuc chien tranh bo lac thoi co xua va lien tuong toi ban chat tat thang cua cuoc chien tranh nhan dan, toan dan, toan dien trong su nghiep giai phong va bao ve To quoc".

Hoi Giong Phu Đong chinh thong đuoc to chuc hang nam, chuan bi tu ngay 1 thang 3 am lich đen ngay 5 thang 4 am lich va đuoc to chuc tu ngay 6 thang 4 am lich đen ngay 12 thang 4 am lich tai xa Phu Đong, huyen Gia Lam, thanh pho Ha Noi, noi sinh ra nguoi anh hung huyen thoai Phu Đong Thien Vuong.
Hoi Giong Phu Đong co dan vai dien: cac ong "Hieu" (Hieu Co - tuong trung Thanh Giong, hieu Trong, hieu Chieng, hieu Tieu co), he thong tuong linh cua Ong Giong: "Phu Gia" (120 nguoi),đoi quan chinh quy; cac "Co Tuong" (gom 28 nguoi tuong trung cho quan giac, hai co tuong chinh la Tuong Đoc va Tuong Ngua đuoc chon tu xom Mieu Ban - noi co di tich liem va noi đa sinh Thanh Giong), tuong trung cac đao quan xam luoc; Phuong "Ai Lao", trong đo co "Ong Ho", đoi quan tong hop; "Lang ao đo", đoi quan trinh sat nho tuoi; "Lang ao đen",đoi dan binh,…Cung nhu cac đao cu, y phuc, moi mot chuong muc, moi mot vai dien đeu chua đung nhung y nghia het suc sau sac. "Ruoc kham đuong" la trinh sat giac; "Ruoc nuoc" la đe toi luyen khi gioi truoc khi xuat quan; "Ruoc Đong Đam" la đi đam phan keu goi hoa binh; "Ruoc Tran Soi Bia" la mo phong cach đieu tran đanh ac liet. Trong tran nay, roi sat gay, ong Giong phai dung tre đang nga, mot vu khi tuong trung suc manh noi luc cua dan toc.

Co phuon mau đo ma tren đo viet chu "Lenh" ton nghiem cung voi cac đong tac mua co Lenh cua ong Hieu Co (vai dien tuong trung Ong Giong) la bieu đat mot so quan điem co ban cua phep luyen quan cung phuong phap tac chien đe gianh thang loi. Đo la "Quan lenh phai nghiem minh" "Binh phap phai muu luoc sang tao" (Mua co thuan va mua co nghich). Phu gia ngoai (đoi hinh co toi 120 nguoi) la nhung vai dien đong kho, coi tran, đau đoi mu co hinh qua dua, tren co đinh chin con rong nho, tuong trung cho Đat, vai đeo mot tui "ban nguyet" co hinh nua vang trang, tuong trung cho Troi, tay cam chiec quat giay mau nau khac cup, khac xoe theo khau lenh cua ac ong "Xuong" va "Xuat", tuong trung cho mot loai vu khi co suc bien ao khon luong.
Trong le hoi co 28 co gai tre đong vai tuong giac, tuong trung cho 28 đao quan xam luoc nha An. Con cac man ruoc le "Ken tuong", "Ken Phu Gia", va man dien "San ho, bat ho, giup ho hoa than", co the suy ngam ve quan điem tham my va đao ly ung xu truyen thong v.v… Le hoi Giong Phu Đong cung co nhieu man hat cheo đe mung thang tran.
Hoi Giong Phu Đong đuoc đanh gia la mot trong nhung le hoi lon nhat tai đong bang Bac Bo ve quy mo đoan ruoc va nguoi tham du.


Hoi Giong Soc Son Theo truyen thuyet, xa Phu Linh, huyen Soc Son (Ha Noi) la noi dung chan cuoi cung truoc khi Thanh Giong ve troi, nen hang nam cu ngay mong 6 thang Gieng am lich, dan lang o đay mo hoi linh đinh tai Khu di tich đen Soc tho Thanh Giong – Phu Đong Thien Vuong. Le hoi Giong Soc Son dien ra trong ba ngay voi đay đu cac nghi le truyen thong nhu: le khai quang, le ruoc, le dang huong, dang hoa tre len đen Thuong, noi tho anh hung Thanh Giong.
Hoi Giong đen Soc Son la mot le hoi lon hang nam voi su tham gia cua nhieu lang lan can trong vung va đuoc nguoi dan chuan bi chu đao tu rat som. Ngay tu khoang 2-3 tuan truoc ngay khai hoi, nhung thon tham gia le hoi đa bat đau ruc rich cac cong viec chuan bi. Theo nhu noi dung đuoc ghi tren mat bia so 6 cua bia 8 mat thi su phan cong ruoc cac le vat trong le hoi cua cac lang đuoc phan bo theo thu tu:Thon Ve Linh (xa Phu Linh) - ruoc gio hoa tre; Thon Duoc Thuong (xa Tien Duoc) - ruoc voi; Thon Đan Tao (xa Tan Minh) - ruoc trau cau; Thon Đuc Hau (xa Đuc Hoa) - ruoc nga voi; Thon Yen Sao (xa Xuan Giang) - ruoc co voi; Thon Yen Tang (xa Bac Phu) - ruoc tuong. Ngay nay trong le hoi đen Soc con co them bieu tuong ruoc ngua Giong cua thon Phu Ma (xa Phu Linh) va ruoc cau huc cua thon Xuan Duc (xa Tan Minh).
Truoc ngay hoi dien ra, bay thon lang đai dien cho bay xa chuan bi le vat trong ngay mo đau hoi chinh. Nhung nghi le đac biet se đuoc lam vao đem mung 5 đo la le Duc Vong đe moi ong Giong ve voi cac le vat, le pham đa đuoc chuan bi chu đao voi long thanh kinh, mong đuc Thanh Giong phu ho cho dan lang co mot cuoc song am no, hanh phuc. Ngoai ra, trong hoi con co nhieu tro choi dan gian soi đong nhu choi ga, co tuong, hat ca tru, hat cheo… Ngay chinh hoi la mung 6, ngay thanh hoa theo truyen thuyet. Ngay khai hoi, dan lang va khach thap phuong dang huong, đung nua đem co le khai quang - tam cho pho tuong Thanh Giong. Nghi le chu yeu trong ngay chinh hoi la dang hoa tre o đen Soc (tho Thanh Giong) va chem tuong giac. Hoa tre đuoc lam bang nhung thanh tre dai khoang 50 cm, đuong kinh khoang 1 cm, đau đuoc vot thanh xo va nhuom mau. Sau le dang hoa, tre đuoc tung ra truoc san đen cho nguoi du hoi lay đe cau may. Chem tuong giac đuoc thuc hien bang cach chem mot pho tuong, dien lai truyen thuyet Giong dung tre nga quat chet tuong cam đau giac An la Thach Linh (đa thanh tinh). Mac du co cac nghi thuc gan voi truyen thuyet Thanh Giong nhung cac nha nghien cuu cho rang: "Hoi Giong Soc Son van mang ro tinh chat hoi cau mua theo tin nguong dan gian pho bien o hau het hoi xuan vung đong bang va trung du Bac Bo".
Nui Soc nam o xa Phu Linh, huyen Soc Son, Ha Noi, la noi Giong ngoi nghi, ngam nhin đat nuoc lan cuoi roi coi ao bo lai va cuoi ngua ve troi. Tai khu vuc nay co mot quan the di tich gom đen Thuong, chua Đai Bi, chua Non Nuoc, đen Ha, mieu Thanh Mau va nha Bia.


Cac hoi Giong khac Hoi Giong Chi Nam: mo tai lang Sen Ho, xa Le Chi, huyen Gia Lam, Ha Noi va truoc ngay chinh hoi Giong Phu Đong 1 ngay nen con goi la hoi Phu Giong. Hoi Phu Giong tuong niem va suy ton chien cong cua ong Hien Cong, ten that la Chau. Cung trong luc đat nuoc bi giac An xam luoc, ong Chau bao su gia cua vua Hung đem cho minh cay chuy sat va con thuyen sat. Đoan quan cua ong đanh thang giac tren song Đuong va ong tro ve que mung cong roi hoa. Dan lang suy ton la Hien Cong va tho lam Thanh Hoang. Sang mung 8 thang Tu, sau le te o đinh lang la hoat đong tai hien chien thang cua Hien Cong. Thanh nien trai trang đuoc chia lam hai ben voi so luong bang nhau. Quan cua ong Hien Cong minh tran, kho đo, bao vang con giac An thi minh tran, kho xanh, bao trang. Ngoai ra con co tro choi "cuop dua", ai cuop đuoc qua dua se gap may man va đap dua thanh manh nho đe chia cho moi nguoi cung huong.
Hoi Giong Xuan Đinh: to chuc ngay mung 6 thang Gieng am lich tai lang Xuan Tao, xa Xuan Đinh, huyen Tu Liem, Ha Noi. Le hoi gan voi truyen thuyet tren đuong ve troi Giong dung o lang Cao (lang Xuan Tao), Xuan Đinh tam mat, nghi ngoi roi an trua voi com va may qua ca. Luc ra đi, ong bo quen thanh roi sat. Đen nay phien đa ma Thanh ngoi nghi van con o canh gieng nuoc trong lang. Hoi Giong Xuan Đinh chu yeu la nghi thuc ruoc kieu Thanh ra gieng cho ong chung kien vat chung lich su ma dan lang van đoi đoi gin giu.
Hoi Giong Bo Đau: mo vao ngay 8 thang Gieng tai lang Bo Đau, xa Thong Nhat, huyen Thuong Tin, Ha Noi. Thanh Giong đuoc tho lam thanh hoang lang Bo Đau. Truyen thuyet ke rang tren đuong ve troi, Giong nghe thay tieng keu cua dan chung đang bi đoi thuong luong o song Hong gay tai hoa. Nhin xuong, Giong thay mot nguoi đang bi thuong luong cuon đi va lao xuong tieu diet đoi thuy quai. La lung thay, nguoi đuoc cuu chinh la me cua Giong! O lang co pho tuong Giong bang go cao 5m, la mot tac pham đieu khac đac sac. Hoi Giong Bo Đau co to chuc thi gay - dien lai canh Giong dung tre nga đanh giac An.


Tuc le "cuop loc" Trong le hoi đen Giong, co tuc le goi la tuc cuop loc thanh, cuop chieu, cuop gio hoa tre, cuop trau cau. Pho truong Ban Tuyen giao Thanh uy Ha Noi Phan Đang Long giai thich, "Đay la cuop co van hoa, cuop trong tuc le. Van đe o đay la cuop co su no luc cua ca nhan moi co đuoc chu khong phai tu nhien ma loc thanh đen voi minh." Tuy nhien vi tuc le nay dan toi au đa. Gs Ngo Đuc Thinh, Thanh vien Hoi đong Di san Quoc gia đa phe binh nhung hanh đong nay: "Đo la su loi dung truyen thong đe thoa man long tham va cuong vong ca nhan, chu khong co chut gi la van hoa."


= 2016 =
Mac du co su ho tro cua Cong an huyen Soc Son va 300 sinh vien tinh nguyen, nguoi dan cua cac thon, lang xung quanh đen Soc nhung tai Le hoi đen Soc Son dien ra vao sang 6 Tet Binh Than (13-2-2016) hang tram thanh nien cua cac lang đa xong vao, bat chap luc luong cong an co het suc đe bao ve đo le, tham chi, ho con đe len nguoi cong an đe cuop loc.


Xem them Thanh Giong
Đen Soc
Đen Phu Đong


Tham khao Kho tang le hoi co truyen Viet Nam, nhieu tac gia, Nha xuat ban Van hoa Dan toc - Tap chi Van hoa Nghe thuat 2000.
Tran Quoc Vuong, Van hoa Viet Nam tim toi va suy ngam, Nha xuat ban Van hoa dan toc - Tap chi Van hoa nghe thuat 2000.


Chu thich Lien ket ngoai Bai ve tom tat hoi Giong Luu tru ngay 5 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
Hoi Giong - Di san van hoa phi vat the đai dien cua nhan loai