Tam quoc dien nghia (tieng Trung: 三国演义) la mot bo phim truyen hinh su thi co trang cua Trung Quoc đuoc chuyen the tu tieu thuyet cung ten (mot trong tu đai danh tac cua Trung Quoc) cua La Quan Trung. Phim đuoc Trung tam san xuat phim truyen hinh Trung Quoc san xuat vao nam 1990 va phat song tren kenh CCTV vao nam 1994 voi tong kinh phi 170 trieu nhan dan te, ngoai ra con huy đong hon 100.000 dien vien quan chung tu Quan đoi Giai phong Nhan dan Trung Quoc. Tac pham đa gianh cac giai Phim truyen hinh xuat sac nhat, Nam dien vien chinh xuat sac va Thanh tuu nghe thuat cua giai truyen hinh Phi Thien; giai Kim Ung cho phim truyen hinh dai tap xuat sac nhat va giai Kim Long. Sau khi "Tam quoc dien nghia" đuoc len song, ty suat nguoi xem noi đia đat đen 47%.
Đai ATV đa mua quyen phat song bo phim o Hong Kong va đoi ten thanh Tam quoc dien nghia sieu tri ban, trinh chieu tren kenh ATV Home o Hong Kong va Đai Loan co kem phan long tieng, đong thoi moi Phung Luong No dan chuong trinh Tam quoc khoi ky luc đe giup cho khan gia thau hieu đuoc tac pham. Kenh truyen hinh ve tinh NHK 2 cua Nhat Ban đa mua ban quyen phat song bo phim tai Nhat Ban va tac pham đuoc trinh chieu tren NHK voi phan long tieng Nhat.


Tom tat noi dung Cuoi thoi Đong Han, nui song đai loan, trieu đai cua Han Linh Đe sap diet vong. Co 10 thi gia lam trang đen lan lon, gay ra su hon loan va bat nhao. Ben ngoai, anh em nha ho Truong ho vang khau hieu "Thien tu đa chet, Khan Vang nen đung day", tu đay gay ra mot cuoc noi day lon cua nong dan. Đot nhien, khap noi nhu co ngon lua am i, gia the cua ho Luu duong nhu lam nguy, giong nhu mot toa nha sap sup đo. Đe roi cac vi anh hung xuat hien trong luc nguy nan: Tao Thao, Cong Ton Toan, Vien Thuat, Vien Thieu, La Bo, Luu Bi, Ton Sach, Quan Vu, Truong Phi, Gia Cat Luong va nhieu anh hung khac tiep tuc xuat hien, tu đay buc man Tam Quoc đuoc mo ra...
Tac pham mo ta toan bo giai đoan tu thoi Han Hoa Đe tri vi vao nam 88 Cong nguyen, cuoc noi loan bang Khan Vang vao cuoi thoi Đong Han, cac lanh chua phong kien tranh gianh ngai vang, đen Tam quoc sau tran chien khoc liet o Xich Bich, va cuoi cung la su kien Tan Vu Đe len ngoi nam 266 Cong nguyen, thong nhat đat nuoc. Tran chien cu the bat đau voi cuoc noi day Khan vang va ket thuc voi viec Tu Ma Viem truat ngoi cua Tao Phi trong canh cuoi cung. Xuyen suot toan bo tac pham la khoang thoi gian dai toi 178 nam, nhieu nhat trong so cac bo phim co trang Trung Quoc. Trong tac pham, Luu Bi, Gia Cat Luong, Tao Thao, Quan Vu va Truong Phi la nhung nhan vat chu chot trong cot truyen.


Phan vai = Dien vien chinh =
Luu Bi: Ton Ngan Quan
Quan Vu: Luc Thu Minh
Truong Phi: Ly Tinh Phi
Tao Thao: Bao Quoc An
Ton Quyen: Ngo Hieu Đong
Gia Cat Luong: Đuong Quoc Cuong
Ton Sach: Boc Ton Han
Chu Du: Hong Vu Tru
Đieu Thuyen: Tran Hong
Đong Trac: Ly Pha
La Bo: Truong Quang Bac
Tu Ma Y: Đuong Chan Hoan, Nguy Tong Van
Tu Ma Su: Phan Dan Lai, Loi Thiet Luu
Tu Ma Chieu: Ly Xich Vuu, Cao Lan Thon
Lo Tuc: Tao Luc, Ma Ngoc Luong, Tong Bang Que
Ton Kien: Ngo Hieu Đong
Vien Thieu: Hong Vu Tru, Ly Khanh Tuong
Trieu Van: Truong Son, Duong Pham, Hau Vinh Sinh


= Dien vien phu =


Tap phim San xuat Mot trong nhung đao dien cua Tam quoc dien nghia la Vuong Phu Lam, nguoi cung chi đao mot bo phim khac cung chuyen the tu mot trong Tu đai danh tac la Hong lau mong. Đao dien Thai Hieu Tinh thi tung thuc hien cac bo phim chinh kich hien thuc nhu Tam gia than, Sa đa tue nguyet hay Co nuong Trung Quoc, song chua bao gio lam phim co trang. Song ong chia se rang: "Neu ban noi ban khong lam đuoc thu ma minh chua tung lam, thi ban se chang lam gi ca va chang the lam đuoc gi het."
Đe ghi hinh tac pham, cac dan binh cua Quan đoi Giai phong Nhan dan đa đuoc huy đong đong vai linh trong bo phim, cong them 400.000 nhan vien đe xay dung hai phim truong đien anh va truyen hinh - phim truong Vo Tich va phim truong Trac Chau. Khi chon dung thanh pho phim truong Tam quoc tai Vo Tich, đao dien Thai Hieu Tinh (nguoi chiu anh huong boi cac bo phim cua Lien Xo) chia se: "Toi đa xem bo Chien tranh va hoa binh va ghen ty vi ho co the quay canh hoanh trang đen the. Vi the toi thay rang đe co đuoc canh quay tot nhu vay, toi chi co the quay o co so tot." Tam quoc dien nghia tieu ton toi 170 trieu Nhan dan te đe san xuat, tro thanh bo phim truyen hinh đat đo nhat đuoc san xuat trong lich su Trung Quoc. Truoc nam 1994, hau het cac tac pham đien anh lan truyen hinh cua Trung Quoc đeu lay boi canh nha Thanh. Gan 100 trieu Nhan dan te đuoc su dung đe xay dung phim truong va 70 trieu nhan dan te đuoc su dung đe ghi hinh phim. Chi đao nghe thuat Ha Bao Thong la nguoi chiu trach nhiem cho mang thiet ke hien truong. Khi bat đau cong đoan san xuat, hai phim truong lon nhat Trung Quoc đuoc xay dung tai Trac Chau va Vo Tich, moi phim truong co dien tich 1.200 met vuong, tong chi phi cua hai phim truong lan luot la khoang 40 trieu Nhan dan te va 10 trieu Nhan dan te; "Cung đien Vo Vuong", "Thuy Trai Tran" va "Chua Cam Lo" thuoc chuoi canh "Thanh Tam quoc" o phim truong Vo Tich co gia tri hon 100 trieu Nhan dan te; "Tuong thanh nha Han", "Nhai đao" va "Đong Tuoc Đai" o Trac Chau co gia khoang 30 trieu Nhan dan te; ngoai ra, hon 1.000 loai quan ao va hon 30.000 bo co gia khoang 5 trieu Nhan dan te, gan 70.000 đao cu co gia khoang 7 trieu Nhan dan te. Đe ghi hinh cap toc bo phim, e-kip đa huy đong toi 120 phuong tien, so luong đao cu cung len 100.000 chiec.
Tam quoc dien nghia co ba tran chien noi tieng va hao hung trong lich su Tam Quoc: Tran Quan Đo, Tran Xich Bich va Tran Di Lang. Rat nhieu mo hinh đa đuoc su dung đe dung ba tran đanh nay. Lay tran Quan Đo lam vi du (đuoc ghi hinh vao thang 6 nam 1992), tran đa su dung binh luc cua su đoan co gia khoang 400.000 Nhan dan te. Mot đoi ngu nghe thuat ky xao đa đuoc to chuc đac biet đe quay cac canh chien đau cua Tran Xich Bich, nhung tran thuy chien phuc tap va tau chien boc chay. Nhom dien đong the tham khao du lieu cua moi truong thuc te va tao ra 14 tau chien mo hinh, 150 leu quan su, lo đun nuoc, 10 cong va hinh rom theo ty le 8:1 hoac 12:1. 4.000, 1.500 si quan va binh linh (nguoi bang thach cao), 2.000 quan ky, 30 kho thoc, va mot doanh trai thuy luc, chi rieng viec nay đa tieu ton hang tram nghin Nhan dan te. Rieng o cac phan canh cuoc noi day cua bang Khan vang, đao dien Thai Hieu Tinh ke rang ong va e-kip tung phai đi khap Bac Kinh đe quay nhung canh tren. Cuoi cung boi canh đa đuoc lua chon o Thien Mac, Dien Khanh. Vi đao dien ke: "Viec chon boi canh cho đoan nay ton nhieu thoi gian. Chung toi đa phai đi khap cac vung ngoai o Bac Kinh. Đe quay đuoc canh kieu nay, truoc het đo phai la noi hoang vang, thu hai la khong co cot đien thoai, va thu ba khai niem nghe thuat cua tac pham phai nhat quan, chu khong chi cham vao mot vung đat hoang."


= Thiet ke trang phuc =
Ve mat thiet ke trang phuc, cac nha thiet ke đa nghien cuu rat ky luong. Tuy theo tung thoi điem ma lot phuc trang va tao hinh se thay đoi đe phu hop voi boi canh. Chang han nhu Luu Bi, Quan Vu va Truong Phi la dan thuong. Ve sau Luu Bi len lam chu cong, con Quan Vu va Truong Phi lam tuong. Trang phuc cua ho luc đo đeu thay đoi.


= Tuyen vai =
Ton Ngan Quan co lan da trang nen luc đau muon thu vai Tao Thao, song đao dien lai nghi ngoai hinh cua anh hop voi Luu Bi hon. Thuc te cho thay quyet đinh cua đao dien la đung đan, khi Ngan Quan the hien đuoc than thai chinh truc, nhan tu va hien lanh cua Luu Bi. Ngoai ra, Luc Thu Minh (vai Quan Vu) va Ly Tinh Phi (vai Truong Phi) cung đuoc cho la co ngoai hinh giong cac nhan vat trong nguyen tac. Luc Thu Minh con tu thu nhan trong mot chuong trinh truyen hinh rang minh đuoc chon vi co đoi mat giong huyen thoai Quan Vu.
Đe thuc hien bo phim, cac dien vien va e-kip lam phim đa trai qua nhieu kho khan va thieu thon, nhieu nguoi phai an ngu tren phim truong đe tac pham đuoc hoan thien nhanh nhat. Cac dien vien chinh nhu Ton Ngan Quan (Luu Bi), Đuong Quoc Cuong (Gia Cat Luong), Luc Thu Minh (Quan Vu) hay Ly Tinh Phi (Truong Phi) chi nhan đuoc 225 Nhan dan te/tap, con đao dien va nha san xuat cung chi nhan đuoc 250 Nhan dan te/tap.


= Dien vien quan chung =
Do tac pham co nhieu canh chien đau nen đoan phim đa huy đong mot luong lon binh linh tham gia dien xuat. Cac đon vi quan đoi tham gia bao gom quan đoan 39811 cua Quan đoi Giai phong Nhan dan Trung Quoc; quan đoan 52854 va 51056 cua Quan khu Bac Kinh; quan đoan 83226, 83235 va 83422 cua Quan khu Nam Kinh va quan đoan 77226 cua Quan khu Thanh Đo.


Nhac phim Nhac phim cua Tam quoc dien nghia do Coc Kien Phan sang tac:

Tat ca nhac pham đuoc soan boi Coc Kien Phan.


Phat song quoc te Sau khi Tam quoc dien nghia đuoc trinh chieu, phia Thai Lan va Nhat Ban đa mua ban quyen phim ve chieu voi muc phi lan luot la 6.000 đo la va 15.000 đo la My/tap. Hong Kong va Đai Loan cung lan luot bo ra toi 7000 đo la va 9.000 đo la My đe gianh ban quyen chieu tac pham.


Đon nhan Cho đen nay, Tam quoc dien nghia đa tro thanh mot tac pham truyen hinh kinh đien cua lich su Trung Quoc. Bo phim đa nhanh chong tao nen "Con sot Tam quoc" tren toan chau A, đac biet la khu vuc Đong Nam A, noi nguoi dan đia phuong cuc ky yeu thich. Nam 2019, chuong trinh truyen hinh Van hoc va nghe thuat Trung Quoc đa to chuc so đac biet "Chao đon tac pham truyen hinh kinh đien Tam quoc dien nghia 1994", đuoc phat song tren CCTV. Chuong trinh co su gop mat cua đao dien Vuong Phu Lam, Nham Đai Hue, cac dien vien chinh Bao Quoc An, Đuong Quoc Cuong va mot so dien vien khac.


Giai thuong Van hoa internet Trong tap 69, cuoc đoi thoai giua Gia Cat Luong (do Đuong Quoc Cuong đong) va Vuong Lang (do Đong Ky đong) đuoc nhieu cu dan mang che lai. Đo la nhung video đong vat ma, hau het chung la loai hinh ca hat va ca the loai hip hop. Hien so luong video van con tren trang web đa vuot qua mot tram. Ngoai ra, trong tap 71, đoan Gia Cat Luong đanh đan tren thap rut lui khoi quan đich (Khong thanh ke) cung thuong đuoc dung thanh tac pham audio MAD.


Chu thich Đoc them Phuc, Đo Gia (1994). 三國演義: 中央电视台八十集电视连续剧《三国演义》文学剧本 [Tam quoc dien nghia: Kich ban phim truyen hinh 'Tam quoc dien nghia' dai 80 trang cua CCTV] (bang tieng Trung). Nha xuat ban nhan dan Tu Xuyen.
Thai Toan, Phan (1994). 84集电视剧三国演义诞生记 [Phim truyen hinh 'Tam quoc dien nghia' dai 80 tap] (bang tieng Trung). Nha xuat ban co tich Giang To. ISBN 7805195986.


Lien ket ngoai Tam quoc dien nghia tren trang IMDb
Trang chinh thuc cua Tam quoc dien nghia tren CCTV