Co vay la mot tro choi dang chien luoc truu tuong cho hai nguoi choi, trong đo muc tieu la bao vay nhieu lanh tho hon đoi thu. Tro choi đuoc phat minh o Trung Hoa thoi co đai vao hon 2.500 nam truoc, va đuoc coi la tro choi bang lau đoi nhat con đuoc tiep tuc choi cho đen ngay hom nay. Tinh đen giua nam 2008, co khoang tren 40 trieu nguoi choi co vay tren toan the gioi, mot phan rat lon nguoi choi song tai khu vuc Đong A. Tinh đen  thang 12 nam 2015, Lien đoan co vay quoc te đa co tong cong 75 quoc gia thanh vien va bon to chuc hiep hoi thanh vien o cac quoc gia khac nhau.
Mac du cac quy tac choi tuong đoi đon gian, nhung ve mat chien thuat, co vay lai thien bien van hoa vo cung phuc tap, tham chi đo phuc tap con cao hon ca co vua. Theo tinh toan cua cac nha khoa hoc, so van co co the co cua co vua la nhieu hon so voi so nguyen tu trong phan vu tru quan sat đuoc, va o co vay thi no tham chi con nhieu hon. Co vay co ca mot ban co lon hon voi nhieu pham vi đe choi hon va cac van đau keo dai hon, va, tinh trung binh, co rat nhieu lua chon thay the đe xem xet trong moi nuoc đi. Gioi han duoi ve so luong vi tri nuoc đi hop le tren ban co trong co vay đuoc uoc tinh la 2 x 10170.
Co vay đuoc coi la mot trong tu nghe - bon loai hinh nghe thuat thiet yeu cua giai cap quy toc tri thuc Trung Hoa đuoc nuoi day trong thoi co đai. Tai lieu ghi chep som nhat co nhac đen tro choi đuoc cong nhan noi chung la bien nien su Ta truyen (khoang the ky IV TCN).


Luat đon gian Cac quan co trong co vay co ten goi khac la "quan co đa" (stone). Mot ki thu - nguoi choi co - cam quan co trang va nguoi con lai cam quan co đen. Cac ki thu lan luot đat cac quan co tren cac nut giao con trong ("nut" hay "điem nut" - point) cua mot ban co voi mot luoi cac dong ke kich thuoc 19×19 (moi be la 18 o vuong va 19 giao điem - nut). Nguoi moi choi thuong choi voi cac ban co kich thuoc nho hon nhu 9×9 va 13×13, va cac bang chung khao co hoc cho thay tro choi đa đuoc choi trong nhung the ky truoc tren ban co co luoi 17×17. Tuy nhien, ban co luoi 19×19 đa tro thanh tieu chuan vao thoi gian no du nhap vao Trieu Tien vao the ky V sau Cong nguyen va sau đo la Nhat Ban vao the ky VII cua Cong Nguyen.
Muc tieu cua co vay—nhu nghia ten goi cua no—la bao vay mot tong dien tich lon hon so voi đoi thu.
Sau khi đuoc đat tren ban, quan co khong the di chuyen, nhung mot quan co se đuoc loai bo khoi ban co khi "bi bat". Viec bat quan xay ra khi mot hoac mot nhom quan co bi bao vay boi nhung quan co cua đoi thu o tat ca cac điem lan can gan ke. Tro choi se dien tien cho đen khi ca hai nguoi choi đeu khong muon thuc hien tiep nuoc đi nao nua; tro choi khong co đieu kien ket thuc nao khac ngoai đieu nay. Khi mot van đau ket thuc, lanh tho đuoc tinh cung voi nhung quan co bi bat va komi (so điem them vao tong điem cua nguoi choi cam quan trang đe tao mot loi the bu đap cho viec bat đau van co sau nguoi con lai - cam quan đen) đe xac đinh nguoi chien thang. Van đau cung co the đuoc ket thuc ngay lap tuc khi mot ben chiu nhan thua.


Tu nguyen Ten goi "co vay" trong tieng Viet, cung nhu ten tieng Nhat igo (囲碁, igo) co nguon goc tu ten Trung Quoc vi ky (gian the: 围棋; phon the: 圍棋; binh am: ), đuoc phong dich la "tro choi ban co bao vay". Trong tieng Anh, tu đe chi "co vay" la "go", đuoc muon truc tiep tu ten tieng Nhat "igo", va đe phan biet tu chi tro choi nay voi đong tu to go - mot đong tu pho bien trong tieng Anh, ten tro choi thuong đuoc viet hoa, hoac, trong cac su kien đuoc tai tro boi Ing Foundation, đuoc đoc la "goe".
Tu 'baduk' (tieng Han: 바둑) trong tieng Han Quoc co nguon goc tu tu tieng Trieu Tien Trung the 'Badok', nguon goc cua no con gay tranh cai; nhung tu nguyen co tinh hop ly hon bao gom hau to '-ok' them vao 'Bad' tao nen nghia 'ban co phang va rong', hoac la ghep cum 'Bad', nghia la 'vung đat', va 'Dok', nghia la 'quan co bang đa'. Nhung tu nguyen it mang tinh hop ly hon bao gom tu goc 'Badukdok', am chi đen nhung quan co trong van co, hoac mot tu goc co nguon goc Trung Quoc la 排子 (bai tu), nghia la 'sap xep cac quan co'.


Tong quan Co vay la mot tro choi đoi đau voi muc tieu bao vay mot khu vuc tong quat lon hon tren ban cua mot đau thu bang cac quan co so voi đoi phuong. Khi tro choi dien tien, cac đau thu đat cac quan co tren ban đe đinh hinh the co va cac lanh tho tiem nang. Cac giao tranh giua cac the co đoi đich thuong cuc ki phuc tap va co the dan đen viec mo rong, thu gon hoac bat quan hang loat va ton that cac quan co trong the co.

Mot nguyen tac co ban cua co vay la mot nhom quan co phai co it nhat mot "điem tu do" đe đuoc o lai tren ban co. Mot "điem tu do" (hay con goi la "khi") la mot "điem" (giao lo) mang tinh mo (khong co quan co đuoc đat o đo), nam giap voi nhom quan. Mot (hoac nhieu) điem tu do đuoc bao quanh boi cac quan co đuoc goi la mot "điem mat", va mot nhom quan co co hai hoac nhieu điem mat đuoc quy uoc mot cach vo đieu kien la "song" (khong bi bat quan). Nhung nhom quan nhu vay khong the bi bat, ngay ca khi bi bao vay. Mot nhom quan chi co mot điem mat hoac khong co điem mat nao đuoc goi la đa "chet" va khong the chong lai viec bat quan cuoi cung.
Chien luoc tong quat cua tro choi la mo rong lanh tho cua mot đau thu, tan cong cac nhom quan yeu cua đoi phuong (cac nhom co the bi giet), va luon luu tam đen "trang thai song" cua cac nhom quan cua ban than minh. Cac điem tu do cua cac nhom đeu co the đem đuoc. Cac tinh huong ma cac nhom quan đoi đich phai bat lan nhau hoac phai chet đuoc goi la cac cuoc "đua khi", hoac semeai. Trong mot cuoc đua khi, nhom co nhieu điem tu do hon (va/hoac co "hinh co tot hon") cuoi cung se co the bat đuoc cac quan co cua đoi phuong. Nhung cuoc đua khi va cac yeu to song va chet la nhung thach thuc chinh cua co vay.
Mot nguoi choi co the bo luot dua tren viec xac đinh rang van co nay khong con co co hoi đi đuoc nuoc co nao đe gianh loi the ve ban than. Van co ket thuc khi ca hai nguoi choi đeu bo luot, va sau đo đuoc tinh điem. Đoi voi moi nguoi choi, so luong quan co bi bat đuoc tru vao so điem kiem soat (bao quanh) đuoc trong cac "điem tu do" hoac "điem mat" va nguoi choi co điem so cao hon se thang tran đau. Cac van co cung co the thang bang viec mot đau thu nhan thua.


= Nhung net noi bat =
Trong giai đoan bo cuc (bat đau van đau), nguoi choi thuong thiet lap cac vi tri (hoac "điem co so") o cac goc va xung quanh cac canh cua ban co. Nhung điem co so nay giup phat trien nhanh chong cac hinh co manh me, co nhieu lua chon cho kha nang song (kha nang tu ton tai cua mot nhom quan co nham ngan chan viec bat giu) va hinh thanh the tran cho cac lanh tho tiem nang. Nguoi choi thuong bat đau o cac goc, vi viec thiet lap lanh tho o đo de dang hon, voi su tro giup cua hai canh cua ban co. Cac trinh tu khai cuoc đuoc tao lap o goc đuoc goi la "joseki" va thuong đuoc nghien cuu mot cach đoc lap.
"Dame" la cac điem nam giua phan co ranh gioi giua quan đen va quan trang, va nhu vay đuoc coi la khong co gia tri cho ca hai ben. "Seki" la cac cap nhom quan co đen va trang con song ma khong co hai điem mat. Mot điem "ko" ("kiep", tieng Trung va tieng Nhat: 劫) la vi tri hinh co bi lap lai co the gay tranh chap bang cach buoc phai đi nuoc o vi tri khac. Sau khi nuoc đi bat buoc đuoc thuc hien, điem "ko" co the đuoc "lap lai" va tro ve vi tri ban đau cua no. Mot so cuoc "đau kiep" ("đau ko") co the rat quan trong va quyet đinh trang thai song cua mot nhom quan lon, trong khi nhung nhom khac co the chi co gia tri bang mot hoac hai điem. Mot so cuoc đau kiep đuoc goi la "đau kiep da ngoai" ("picnic ko") khi chi mot trong hai ben chiu thiet hai nang hon han nguoi con lai. Nguoi Nhat goi no la mot "hanami ko" ("hanami" la "ngam hoa").
Viec đau voi nhung nguoi khac thuong đoi hoi mot luong kien ​​thuc ve suc manh cua moi nguoi choi, đuoc chi đinh boi thu hang cua nguoi choi (tang tu 30 kyu len 1 kyu, sau đo 1 dan đen 6 dan, sau đo la 1 dan chuyen nghiep len 9 dan chuyen nghiep). Khac biet ve thu hang co the đuoc đen bu boi điem chap - quan đen đuoc phep đat hai hoac nhieu quan co len ban co đe bu đap cho suc manh lon hon cua quan trang. Co cac quy tac khac nhau (cua Nhat Ban, Trung Quoc, AGA, van van), gan nhu hoan toan tuong đuong, ngoai tru mot so truong hop đac biet nhat đinh.
Ben canh thu tu đi quan (cac nuoc đi xen ke nhau, quan đen đi truoc hoac đat quan đuoc chap) va cac luat tinh điem, ve co ban chi co hai quy tac trong co vay:

Luat thu nhat (luat ve điem tu do) noi rang moi quan co con ton tai tren ban co phai co it nhat mot "điem" (mot giao điem, đuoc goi la "điem tu do") o trang thai mo nam giao cat truc tiep lien ke (tren, duoi, trai, hoac phai), hoac phai la mot phan cua mot nhom quan lien ket voi nhau co it nhat mot điem mo ("điem tu do") nhu vay nam ben canh chung. Quan co hoac nhom quan co bi mat điem tu do cuoi cung con lai thi bi loai bo khoi ban co.
Luat thu hai ("luat đau kiep") noi rang cac quan co tren ban khong bao gio đuoc lap lai mot vi tri cua quan co đa co ngay truoc đo. Cac nuoc đi tao ra ket qua nhu vay bi cam, va do đo chi cac nuoc đi o vi tri khac tren ban co đuoc cho phep trong luot đi đo.
Hau nhu tat ca cac thong tin khac ve cach ma van co dien ra la đieu đuoc chiem nghiem ra, co nghia la no đuoc suy ra tu viec nghien cuu nhung thong tin ve cach ma van co dien ra, chu khong phai la mot quy tac hay luat. Cac quy tac khac la đac thu, khi chung xuat hien thong qua cac bo quy tac khac nhau, nhung hai quy tac tren bao quat gan nhu trong tat ca cac van co đa đuoc choi.
Mac du co mot so khac biet nho giua cac bo quy tac đuoc su dung o cac quoc gia khac nhau, đang chu y nhat la trong quy tac cham điem Trung Quoc va Nhat Ban, nhung khac biet nay khong anh huong lon đen cac chien thuat va chien luoc cua van co.
Tru khi đuoc luu y, cac quy tac co ban đuoc trinh bay o đay la hop le đoc lap voi cac quy tac cham điem đuoc su dung. Cac quy tac cham điem đuoc giai thich rieng biet. Cac thuat ngu trong co vay ma khong co tu tuong đuong san co trong tieng Anh thuong đuoc goi bang ten tieng Nhat cua chung.


Lich su Co vay la loai co co, đuoc choi cach đay khoang hon 4000 nam. Khoi thuy cua mon co bat đau tu giac mo cua vua Nghieu ve viec xem choi co giua Hoang Đe (nguoi mo đau thoi Ngu Đe) voi vi tien Dung Thanh. Nha vua đang thay tien Dung Thanh choi mot loai co gom mot ban co va cac quan trang đen ben thinh cau tien day co cho minh. Đang choi co hay bong vua Nghieu tinh lai. Nha vua ngam ra thay hay qua ben tim cach nho lai va bo khuyet them cac quy tac, luat le va sang tao ra mon co vay, vi muc đich cua no la vay chiem lanh tho, đat đai. Sau đo, co vay đuoc thai tu Đan Chu, con cua vua Nghieu truyen ba khap thien ha. Trong truyen Tam Quoc Dien Nghia cua La Quan Trung, Quan Cong đa choi co vay voi thuoc ha trong khi đe cho Hoa Đa nao xuong canh tay chua vet thuong. Vay ky ngay xua goi la "dich" (弈), đuoc viet voi bo "cung". Trong nhung sach co cua Trung Hoa nhu Ta Truyen, Luan Ngu, Manh Tu đa nhac nhieu đen "dich" nhung tu đoi nha Han tro đi, thi cai ten vay ky ngay cang thong dung. Hua Thuan trong Thuyet Van Giai Tu co chep "dich, vay ky da".
Co vay hien nay rat pho bien o vung Đong A. Nhat Ban hien nay la nuoc co so nguoi choi co rat cao. Co vay đa toi Nhat vao the ky VII va toi đau the ky XIII, no đa đuoc choi rong rai khap moi noi tren đat nuoc nay. Su phat trien cua Internet cung đa lam cho no pho bien hon tren khap the gioi va đen nay đa co 36 trieu nguoi yeu thich mon co nay (thong ke cua Hiep hoi co Vay nghiep du the gioi nam 1999).
Mon co vay cung đa đuoc nguoi Viet Nam biet toi tu lau, nhung qua thoi gian, chien tranh nen đa hau nhu khong con ai biet cach choi. No đuoc pho bien lai tai Viet Nam vao nam 1993 nhan dip co mot giang vien khong chuyen tu Trung Quoc sang giang day giup cho nganh The duc the thao Ha Noi.
Co vay co tu xa xua, nhung luat cua no lai khong he bi bien đoi theo thoi gian nhu nhung tro choi co khac. Ly do la luat choi cua co vay het suc đon gian, nguoi nao cung co the choi đuoc, khong can đen tri thong minh uu viet. Trong co vay, quan nao cung nhu quan nao, gia tri y het nhau, khong quan nao co ten tuoi, khong co vua, co tuong. Tuong, vua đuoc biet nhu chinh nguoi choi co vay. Co vay, nhu đa biet, muon biet choi thi qua de, nhung đe choi toi đuoc thanh "cao co" thi rat kho. Khi choi co vay cung giong nhu khi ra tran đanh giac. Ban co la chien truong va muc đich la chiem lay lanh tho. Mot ky thu co vay thuc su biet quy trong tung quan co va luon đat het tam quyet vao moi nuoc đi.


Nguyen tac choi Luat choi co vay rat đon gian, đieu chu chot chi can nam vung la ai chiem đuoc nhieu đat thi nguoi đo thang.


= Khi =
Khi: Cac giao điem trong nam ngay canh quan co goi la "khi" cua quan co đo. Quan co đung o giua ban co 4 "khi", đung o bien co 3 "khi" va đung o goc co 2 "khi". Neu mot quan hoac mot nhom quan khong con "khi", quan đo hoac nhom quan đo se bi bat va đua ra khoi ban co. Neu quan đo hoac nhom quan đo chi con mot "khi", đieu đo co nghia la no đang bi đe doa, đang bi "đa cat" va se bi đoi phuong bat ngay sau nuoc đi tiep theo.

Nhung cham trang va đen o hinh ben la "khi" cua quan trang va quan đen. "Khi" co the cung đuoc chia se giua hai loai quan. Neu quan trang đuoc đat vao noi co "khi" chung cua hai nhom quan, hai nhom quan trang se đuoc noi voi nhau thanh mot. Quan cua đoi phuong se bi bat khi no khong con "khi".
Neu mot nguoi choi đoat not "khi" cuoi cung cua mot quan hay nhom quan cua đoi phuong, anh ta se nhac quan đo ra khoi ban co va nhung quan co đo dung đe trao đoi tu binh khi tinh điem.

Hinh ben chi ra mot đam quan đen va đam quan trang. Neu đang o trong tinh huong nay, ma quan trang đuoc đat vao điem A, toan bo quan đen se bi bat va bi đua ra khoi ban co. Phan đat co đuoc luc nay thuoc ve quan trang.
Tu tu: Trong luat choi cung khong cho phep viec chiem not "khi" cuoi cung cua chinh quan hay nhom quan cua ban, tru phi viec nay dung đe bat mot vai quan bao vay cua đoi phuong. Nhung quan chac chan đa chet, chay đen đau cung khong thoat goi la quan "chet ky thuat" va đuoc bo ra luc het van.
Quy tac Kiep: Neu ban bat mot quan, se co the xay ra mot truong hop: ben đen co the choi o điem b va bat ben trang điem a. Tiep theo, đen luot đi cua ben trang. Luc nay, ben trang lai co the đat quan tai điem a va bat ben đen, đieu nay co the dan đen viec quay tro lai nhu tinh huong ban đau. Truong hop nay đuoc goi la "kiep" (劫, コウ, ko). Đe tranh viec nay xay ra lap đi lap lai, nguoi ta đa đat ra mot quy tac la "kiep". Quy tac nay noi rang, khong đuoc phep lap lai mot trang thai(vi tri quan va luot đi) đa co truoc đay o ban co, tru truong hop 2 nguoi cung nhuong luot đi. Neu ben đen bat ben trang o a, ben trang khong đuoc phep bat lai ben đen ngay lap tuc ma can phai đat quan o noi nao đo khac. Đieu nay se dan toi kha nang la ben đen se đat tiep quan tai b đe tranh bi ben trang bat. Neu ben đen khong đi nuoc nao khac, ben trang co the bat lai quan đen, boi vi bay gio, vi tri tren ban co đa thay đoi, khong giong nhu truoc.
Đe doa kiep: Đay la mot phuong thuc hay khi bi "kiep" trong nhung tinh the quan trong, lien quan đen su song chet cua mot đam quan lon. Neu bi "kiep" nhu vay, hay đat quan cua ban vao nhung o co the "đa cat" (chet) cac đam quan lon quan đoi phuong ma thuc te quan cua ban se chet. Đoi phuong se phai chon mot trong hai truong hop: Hoac an đam lon cua ban va ban an đam lon ma ban vua chet, hoac an quan ma ban vua chet đe cuu đam quan cua minh.
Tao mat: Khi mot đam quan trong vung cua đoi phuong va khong co đuong thoat, đe co the song, đam quan đo can tao it nhat hai mat nho.
Mot mat nho la co 1 đen 2 khi trong. Mot mat lon la co nhieu hon 2 khi va co the coi la 1 vung đat. Thong thuong, muon chi can tao 1 mat lon can tao tren 5 khi o goc va bien va tren 6 khi o trung tam thi se co nhieu kha nang song vi khi bi xam nhap se de dang tao mat nho.
Chap quan: Cac đau thu choi co vay co the đa dang ve trinh đo. Nguoi choi gioi hon co the choi handicap (chap quan) voi nguoi choi kem hon, tu đo co the khien cuoc choi thu vi hon cho ca hai nguoi choi, nguoi choi kem hon se hoc đuoc rat nhieu tu cach đi cua nguoi choi gioi hon va se giup ho nang cao trinh đo choi co cua minh. Thong thuong, so quan chap nhieu nhat la 9 quan va nguoi choi kem hon se choi quan mau đen. Nhung quan đuoc chap thuong co mot so vi tri xac đinh tren ban co. Sau khi nhung quan co nay đuoc đat len ban co, quan trang bat đau nuoc đi đau tien.


Phan hang nguoi choi Đang cap cua co vay phan biet tren 2 he thong rieng biet. Đo la he thong đang cap nghiep du va đang cap chuyen nghiep:


= Nghiep du =
Cap (級, kyu): Tu nguoi moi bat đau choi đen nguoi choi trung binh đuoc chia thanh nhieu cap. Cap manh nhat thuong la cap 1, cang yeu, so cap cang cao. Chu "cap" thuong đuoc viet tat la k.
Vi du: Neu thang nghiep du co 30 cap tu 1 đen 30 thi cap yeu nhat la 30k, cap manh nhat la 1k.

Đoan (段, dan): Ky hieu la d; chi nhung nguoi co suc co manh, phat trien cac ki nang o muc đo cao, su dung cac thao tac nhuan nhuyen. Trai voi kyu, khi cang manh so đang cang cao. Vi du: 2d thi manh hon 1d va 4d manh hon 2d.
Đe phan biet voi đoan chuyen nghiep, ta goi đay la đoan nghiep du.
Thuc chat su ra đoi cua dan khong chuyen nham phan hoa ro rang hon khoang cach chenh lech giua cac trinh đo. Khong phai nuoc nao cung cong nhan ki thu co vay chuyen nghiep nen viec ra đoi he thong khong chuyen tren đap ung thuc te la co nhung ki thu khong chuyen rat manh thang đuoc nhung tay chuyen nghiep.
Chenh lech trinh đo cua moi bac trong đoan nghiep du la 1 quan chap, hay con goi la Handicap, chenh lech cang nhieu thi so quan chap cang nhieu, tuy nhien toi đa so quan chap cua mot tran đau la 9. Trong co vay nguoi cam quan đen đuoc đanh truoc vi vay đe cong bang nguoi cam quan trang đuoc cong tam 5,5 đen 6,5 điem tuy theo cach tinh theo luat Trung Quoc hay Nhat Ban. Điem cong đo goi la komi.


= Chuyen nghiep =
Cap: tu 1p đen 9p (9p la cao nhat). He thong cap cua chuyen nghiep nham chi đen nhung nguoi đa buoc vao the gioi chuyen nghiep cua co vay, co the ho đang ren luyen, hoc tap trong cac truong day co noi tieng.
Đoan: Đe phan biet voi đoan khong chuyen, nguoi ta thuong ky hieu la p. Ki thu đuoc goi la chuyen nghiep khi đuoc hiep hoi co vay cua nuoc so tai cap chung chi khang đinh trinh đo chuyen mon.


= So sanh =
O trinh đo khong chuyen, suc co the hien ro rang qua con so. Đoi voi chuyen nghiep, thu hang lai khong the hien đieu đo. Tuy nhien khong co nghia la tay co vay khong chuyen hang 30k khong the thang cac tay co vay 5p. Cac ki thu khong chuyen gioi nhat co the thang cac ki thu chuyen nghiep co cap hang cao. Đieu nay la binh thuong, đon gian: co vay cung la mot mon the thao. Va trong the thao, khong the noi truoc đieu gi.


Cac giai đoan cua mot van co Su mem deo, khon ngoan, nhan nai, biet bo cai nho đe gianh cai lon, biet hy sinh tieu tiet đe gianh đai cuc nham dan toi thang loi, đuoc đoi phuong "tam phuc khau phuc" đuoc xem la cot loi cua co vay.
Van co vay đuoc chia thanh 3 giai đoan, goi la: Bo cuc, Trung ban (con goi la Trung ban chien - vi o giai đoan nay thuong xay ra chien đau kich liet), va Quan tu.


= Bo cuc (布局) =
Đay la giai đoan ra quan trong co vay. Đay la giai đoan quyet đinh ca bo mat cua van co sau nay. Phan lon trong khai cuoc, nguoi ta tim cach "an ngu" chi vung đat lon tren ban co bang 1 đen hai con; sau đo se phat trien dan. Thong thuong, cac ki thu bat đau bang viec chiem goc ma phan lon la vao sao.
Khai cuoc cuc ki kho, đon gian vi ban co vay co rat nhieu điem đe đat quan. Đe ho tro cho cac ki thu nghiep du, nhieu cao thu chuyen nghiep đa nghien cuu, sang tac ra cac the khai cuoc goi la đinh cuc. Đinh cuc lien tuc phat trien va đoi moi.


= Trung ban chien =
O phan nay, chu yeu hai ben tap trung vao viec tranh gianh đat đai, bat đau tinh toi cac vung tranh chap, tim cach đat quan nhu the nao đe han che su banh truong cua đoi phuong, chuan bi vay bat quan đoi phuong. Nhung quan bi đoi phuong vay se bi tieu diet neu khong tao đuoc hai mat. Neu quan đa bi bao vay, can phai tim cach dan quan ben trong đe tao ra cac "mat".
Trung ban la noi the hien ro nhat tinh hoa cua tri sang tao, tri khon ngoan va suc co deo dai. Co nhung nguoi tham chi co the du đoan đuoc su quan trong cua quan đen 60 nuoc co. Do ket qua co vay đuoc quyet đinh boi điem so muc nen cac ki thu su dung nhieu cach thuc: hoac nhay pha đat đoi phuong, tieu diet quan, hoac vay chac đat... đe gianh phan thang. O trung ban, nhieu cuoc đuoi bat lon toi muc chi can that bai, nguoi choi tu chiu thua ma khong can đen giai đoan Quan tu.
Hau het cac van co noi tieng đeu nho ki nang đieu luyen cua cac ki thu the hien trong giai đoan Trung ban nay


= Thu quan (Quan tu) =
Sau khi qua trung cuoc, cac vung lanh tho cua ca hai đau thu tam thoi xac đinh, it co kha nang tao ra nhung thay đoi lon ve tuong quan the luc cua 2 ben, viec hoan chinh lanh tho chi con la nhung viec nho chi tiet, đo chinh la giai đoan tan cuoc goi la thau quan. Cac quan co thuong đuoc sap xep lai đe tao thanh nhung hinh đon gian, thuan tien cho viec xac đinh lanh tho va tinh điem.

Note (Ly do phai them chu Quan tu o phan tieu đe "Thu quan"): Co the goi giai đoan nay bang 3 ten la Thu quan, quan tu hoac thau quan theo cach goi chinh thuc. So di phai chinh sua nhu vay vi so nguoi đoc nham lan giua cac khai niem nhieu ten (cung mot khai niem nhung co nhieu ten goi), va cac khai niem tuong đuong (hai khai niem khac nhau nhung voi nguoi chua am hieu thi gan giong nhau, trong mot so truong hop thi khong the phan biet)


May tinh voi co vay Do co vay co nhieu quan hon va nhieu o đi hon, đo phuc tap cua co vay vuot xa co vua/co tuong va chuong trinh may tinh rat kho đe choi tot. Sau khi Deep Blue đanh bai nha vo đich the gioi co vua Garry Kasparov, đich tiep theo cua tri tue nhan tao la chuong trinh co vay co the thang nha vo đich.
Thang 10 nam 2015, chuong trinh co vay DeepMind cua Google đa đanh bai Phien Huy, nguoi tung 3 lan vo đich mon co vay khu vuc chau Au.
Ngay 9/3/2016  he thong tri tue nhan tao AlphaGo cua Google đa thach thuc ky thu co vay nguoi Han Quoc Lee Sedol trong mot tran đau 5 van. Ket qua bat ngo, tri tue nhan tao đa gianh chien thang sau khi thang ca ba van đau tien. Ki thu đa vo cung soc vi truoc đo đa rat tu tin rang co the gianh chien thang mang ve giai thuong 1 trieu USD. Lee go lai van thu 4, van đau AlphaGo cam quan đen. Buoc sang van thu 5, Lee Sedol lai tiep tuc tao ra bat ngo khi quyet đinh cam quan đen, do anh nhan thay AlphaGo choi khong tot khi phai cam quan đen o van thu 4. Tuy co chiem đuoc đoi chut loi the o khu phia Nam ban co, nhung cuoi cung Lee Sedol van phai chiu that bai chung cuoc 4-1, khi AlphaGo hoan toan lam chu the tran. Co đoi luong thong tin ve viec AlphaGo thua o van thu 4 do mac phai loi giong con nguoi - Qua tu tin - nhung thong tin nay chua đuoc kiem chung va chua co nguon tin chinh thuc tu đoi ngu thiet ke.


Mot so loai co khac gan giong co vay Co Othello: co nay co hinh dang quan co cung tuong tu nhu co vay, cac quan co hinh tron det giong het nhau, moi quan co mau đen va trang o moi mat. Cac quan co đuoc đat vao nhung o co, chu khong phai đat vao nhung điem giao nhau nhu trong co vay. Tuy nhien, co nay co luat choi đon gian hon va muc đich la bien cac quan co đoi thu thanh quan co cua minh, cang nhieu cang tot. Khi bat đuoc quan co cua ben kia, quan co đo se đuoc lat mat va tro thanh quan co ben nay.
Gomoku, Pente va Renju (Renju con goi la 連珠五子棋, Lien Chau Ngu Tu Ky, Five in a Row...): Nhung co nay co hinh dang quan co cung tuong tu nhu co vay, co cac quan co mau trang va quan co mau đen, ban co chia luoi 19x19 hoac 15x15. Trong nhung tro choi nay, muc đich la tao thanh mot day co 5 quan co cung mau, đung lien tiep canh nhau (tuong tu co Caro cua Viet Nam). Nhung tro choi nay khong co nhieu chien thuat bang co vay.
Connect6: giong ba tro choi vua neu o tren, nhung muc đich co khac, thay vi tao 5 quan se la tao đuoc 6 quan lien tuc tren cung mot hang.


Co vay trong linh vuc khac = Trong van xuoi =
Danh thu co vay cua Kawabata Yasunari
Thieu nu đanh co vay cua Son Tap (Shan Sa), mot nu nha van nguoi Phap goc Trung Quoc.
Thien Long bat bo, truyen cua Kim Dung.
Tam Quoc Dien Nghia cua La Quan Trung.


= Trong đien anh =
Te tuong Luu gu, phim truyen hinh Trung Quoc nhieu tap
Anh hung (Hero), đao dien Truong Nghe Muu, Trung Quoc.
A Beautiful Mind, đao dien Ron Howard.
Hikaru no Go, phim hoat hinh cua Nhat Ban.
Mikan no taikyoku, (1982) cua Trung Quoc hop tac voi Nhat Ban.
The Go Master, (2006) cua Trung Quoc - ve cuoc đoi cua Go Seigen.
Hoi đap 1988 (2015), phim truyen hinh Han Quoc ve nhan vat ky thu co vay Choi Teak.
Ky hon (2020) phim truyen hinh Trung Quoc chuyen the tu phim hoat hinh Hikaru no Go cua Nhat Ban.


Xem them Chu thich Tham khao = Chu thich =


= Sach nguon =
Allis, Louis Victor (1994), Searching for solutions in Games and Artificial Intelligence (PDF), Maastricht: Proefschrift Rijksuniversiteit Limburg, ISBN 978-90-9007488-7, luu tru (PDF) ban goc ngay 7 thang 3 nam 2005
Bozulich, Richard, bien tap (2001). The Go Player's Almanac (an ban thu 2). Kiseido Publishing Company. ISBN 978-4-906574-40-7.
Chen, Zuyuan (2011), The History of Go Rules (PDF), American Go Association, luu tru (PDF) ban goc ngay 15 thang 5 nam 2013, truy cap ngay 7 thang 5 nam 2014
Cho Chikun (1997). Go: A Complete Introduction to the Game. Tokyo: Kiseido Publishers. ISBN 978-4-906574-50-6.
Cobb, William (2002). The Book of Go. Sterling Publishers. ISBN 978-0-8069-2729-9.
Dahl, Fredrik A. (2001). "Honte, a Go-Playing Program Using Neural Nets". Trong Furnkranz, Johannes; Kubat, Miroslav (bien tap). Machines That Learn To Play Games. Huntington, NY: Nova Science Publishers. tr. 205–223. CiteSeerX 10.1.1.50.2676. ISBN 1-59033-021-8.
Davies, James (1995). Tesuji. Elementary Go Series. Quyen 3 (an ban thu 3). Japan: Kiseido Publishing Company. ISBN 4-906574-12-2.
Fairbairn, John (1992). "A Survey of the best in Go Equipment". Trong Bozulich, Richard (bien tap). The Go Player's Almanac (an ban thu 2). Kiseido Publishing Company (xuat ban 2001). tr. 142–155. ISBN 978-4-906574-40-7.
Fairbairn, John (1995), Go in Ancient China, truy cap ngay 2 thang 11 nam 2007
Fairbairn, John (2000), History of Go in Korea, Ban goc luu tru ngay 8 thang 6 nam 2011, truy cap ngay 15 thang 5 nam 2014
Fairbairn, John (2004). Invitation to Go (an ban thu 2). United States: Dover Publications. ISBN 0-486-43356-0.
Fairbairn, John; Hall, T. Mark (2007), The GoGoD Encyclopaedia, Games of Go on Disc (GoGoD)
Ishigure, Ikuro (2006). In the Beginning: the Opening in the game of Go. Elementary Go Series. Quyen 1 (an ban thu 8). Japan: Kiseido Publishing Company. ISBN 4-906574-10-6.
Iwamoto, Kaoru (1977). Go for Beginners. New York: Pantheon. ISBN 978-0-394-73331-9.
Kageyama, Toshiro (2007). Lessons in the Fundamentals of Go (an ban thu 3). Japan: Kiseido Publishing Company. ISBN 978-4-906574-28-5.
Kim, Janice; Jeong, Soo-hyun (1997). Learn to Play Go. Five volumes (an ban thu 2). New York, NY: Good Move Press. ISBN 978-0-9644796-1-6.
Lasker, Edward (1960). Go and Go-Moku: the Oriental Board Games (an ban thu 2). New York: Dover Publications, Inc. ISBN 0486-20613-0. LCCN 60050074.
Masayoshi, Shirakawa (2005), A Journey In Search of the Origins of Go, Yutopian Enterprises, ISBN 978-1-889554-98-3
Matthews, Charles (thang 9 nam 2002), Sufficient but Not Necessary: Two Eyes and Seki in Go, University of Cambridge, truy cap ngay 31 thang 12 nam 2007
Matthews, Charles (2004). Teach Yourself Go. McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-142977-1.
Moews, David (1996), "Loopy Games and Go" (PDF), Games of No Chance, MRSI Publications, quyen 29, tr. 259–272, luu tru (PDF) ban goc ngay 10 thang 4 nam 2011
Moskowitz, Marc L. (2013), "Weiqi Legends, then and now: Cultural Paradigms in the Game of Go", trong Lent, John; Fitzsimmons, Lorna (bien tap), Asian Popular Culture, United Kingdom: Lexington Books, ISBN 978-0-7391-7961-1, truy cap ngay 9 thang 5 nam 2014
Muller, Martin & Gasser, Ralph (1996), "Experiments in Computer Go Endgames" (PDF), trong Nowakowski, Richard J. (bien tap), Games of No Chance: Combinatorial Games at MSRI, 1994, Cambridge University Press, tr. 273–284, ISBN 0-521-64652-9, luu tru (PDF) ban goc ngay 10 thang 4 nam 2011
Nihon Kiin (1973). Go: the World's most Fascinating Game (an ban thu 1). Tokyo, Japan: Nihon Kiin.
Vol. 1: Introduction OCLC 926865835
Vol. 2: Basic techniques OCLC 59692609
Otake, Hideo (2002). Opening Theory Made Easy: Twenty Strategic Principles to Improve Your Opening Game (an ban thu 6). Tokyo: Kiseido Publishing Company. ISBN 978-4-906574-36-0.
Peng, Mike; Hall, Mark (1996). "One Giant Leap For Go, or Astronauts Find Life In Space" (PDF). Svenks Go Tidning. Quyen 96 so 2. tr. 7–8. Ban goc (PDF) luu tru ngay 4 thang 3 nam 2012. Truy cap ngay 12 thang 11 nam 2007.
Shotwell, Peter (2003), Go! More Than a Game (an ban thu 1), Tuttle Publishing, ISBN 978-0-8048-3475-9


Đoc them = Sach gioi thieu =


= Lich su =