Am thuc Myanmar bao gom nhung mon an tu cac vung khac nhau cua Myanmar. Su đa dang cua am thuc Myanmar cung đa đuoc đong gop boi vo so cac dan toc thieu so đia phuong. Nguoi Mien la nhom nguoi chu yeu, nhung cac nhom khac bao gom nguoi Chin cung co am thuc rieng biet.
Am thuc Myanmar đac trung boi viec su dung nhieu cac san pham tu ca nhu nuoc mam va ngapi (hai san len men). Do vi tri đia ly cua Myanmar, am thuc Myanmar bi anh huong boi am thuc Trung Quoc, am thuc An Đo va am thuc Thai Lan.
Mohinga la mon an sang truyen thong va la mon an quoc gia cua Myanmar. Hai san la nguyen lieu pho bien trong cac thanh pho ven bien nhu Sittwe, Kyaukpyu, Mawlamyaing (truoc đay la Moulmein), Mergui (Myeik) va Dawei, trong khi thit va gia cam đuoc su dung nhieu hon o cac thanh pho khong co bien nhu Mandalay. Ca nuoc ngot va tom đa đuoc đua vao cach nau an vung noi đia lam mot nguon protein chinh va đuoc su dung theo nhieu cach: an tuoi, muoi hoac phi le, muoi va kho, la thanh tuong man, hoac len men chua va ep.
Am thuc myanmar cung bao gom cac loai salad (a thoke), tap trung vao mot thanh phan chinh, tu cac tinh bot nhu gao, lua mi, pho, mien va bun đen, khoai tay, gung, ca chua, chanh Thai, đau đua, lahpet (la tra muoi), va ngapi (tuong ca). Cac loai salad nay luon pho bien la mon an nhanh o cac thanh pho cua Myanmar.
Mot van đieu pho bien o Mien Đien tong hop cac mon yeu thich truyen thong: "A thee ma, thayet; a thar ma, wet; a ywet ma, lahpet" (အသီးမှာသရက၊ အသားမှာဝက၊ အရွကမှာလကဖက။), dich la "Trong cac loai qua, xoai la tuyet nhat; trong cac loai thit, thit lon la tuyet nhat; va trong cac loai la, la lahpet la tuyet nhat".


Phong tuc an uong Theo truyen thong, nguoi Myanmar dung bua tu cac mon an đat tren mot cai ban thap, va ngoi tren chieu truc. Cac mon an đuoc phuc vu cung luc. Mot bua an đien hinh bao gom com nau la mon chinh an cung voi cac mon an kem goi la hin, bao gom mot mon ca ri ca nuoc ngot hoac thay vao đo la mot mon ca kho hoac mot mon ca ri thit hoac gia cam, mot mon sup loang goi la hin gyo (ဟငးချို), neu chua thi goi la chinyay hin (ချဉရညဟငး), va rau song hoac luoc đe an cung cac mon man, o Ha Mien luon co mot mon sot ca ri tu ca muoi goi la (ngapi yayjo). Cung co them cac mon chien nhu hanh tay tam bot chien cung nhu ca hoac đau chien.
Đe ton trong, nhung nguoi dung bua lon tuoi nhat luon đuoc phuc vu truoc khi nhung nguoi khac bat đau; ke ca khi nhung nguoi lon tuoi vang mat, mieng com đau đau tien đuoc xoi ra đe rieng đe bay to su ton trong đoi voi bo me, mot phong tuc đuoc goi la u cha (ဦးချ, nghia đen la phuc vu đau tien).
Nguoi Myanmar an bang tay phai, vien com thanh cac vien nho bang đau ngon tay va tron voi cac loai sot truoc khi an. Đua va thia kieu Trung Quoc đuoc su dung đe an cac mon mi, mac du mi kieu salad thuong đuoc an bang thia binh thuong. Dao va dia hiem khi đuoc su dung tai nha nhung luon đuoc cung cap cho khach va co mat tai nha hang va khach san. Đo uong thuong khong đuoc phuc vu cung bua an, thay vao đo ho thuong co mot banh canh hoac consomme đuoc phuc vu trong mot bat chung. Ngoai bua an, cac thuc uong Myanmar gom cac loai tra xanh nhat, yay nway gyan (ရေနွေးကြမး).


= Ly thuyet thuc pham =
Trong thuoc truyen thong cua Myanmar, thuc pham đuoc chia lam hai loai: lam am (အပူစာ, apu za) hoac lam lanh (အအေးစာ, a-aye za), dua tren tac dung cua chung tren co the nguoi, giong nhu cach phan loai thuc pham cua Trung Quoc.
Vi du cac loai thuc pham lam am va lam lanh bao gom:

Thuc pham lam am:
Ga
Bi
Sau rieng
Xoai
So co la
Kem
Thuc pham lam lanh:
Thit lon
Ca tim
San pham tu sua
Dua chuot
Cu cai
Thuc pham Myanmar cung co mot so đieu cam ki va me tin ve tieu thu thuc pham tai mot so thoi điem trong cuoc đoi moi nguoi, đac biet la luc mang thai. Vi du, phu nu mang thai khong đuoc an ot (vi niem tin rang no lam cho tre em co mai toc thua thot).


Che bien Cac mon Myanmar khong đuoc nau voi cac cong thuc cu the. Viec su dung cac nguyen lieu co the thay đoi, nhung viec tinh gio chinh xac la quan trong nhat. Mot trong  so it nhung quyen sach nau an thoi tien thuoc đia la Sadawset Kyan (စားတောဆကကျမး, nghia la Bai luan ve Thuc pham Hoang gia), viet len la co nam 1866 trong trieu Konbaung.
Tuy thuoc vao mon an, no co the đuoc rang, ham, ran, hap, nuong lo, nuong than hoac ket hop cua nhung ky thuat nay. Ca ri Myanmar chi su dung vua phai gia vi (so voi phien ban cua An Đo) va su dung nhieu toi va gung hon. cac mon đuoc che bien voi nhieu dau trong truong hop cua ca ri va canh, va muc đo gia vi va rau thom phu thuoc vao tung khu vuc; ca ri cua nguoi Kachin va Shan thuong su dung nhieu rau thom hon.


Nguyen lieu Nguyen lieu đuoc su dung trong cac mon an Myanmar thuong tuoi. Cac loai rau qua đuoc su dung trong nhieu mon. Nguoi Myanmar an rat nhieu rau qua va tat ca cac loai thit. Mot loai rau rat pho bien la danyin thi, no thuong đuoc luoc hoac rang va nhung vao muoi, dau va đoi khi con nau voi dau dua.


= Tinh bot =
Tinh bot pho bien nhat (thuc pham thiet yeu) o Myanmar la gao trang hoac htamin (ထမငး), no đuoc dung cung voi cac mon thit đuoc goi la hin (ဟငး). Paw hsan hmwe (ပေါဆနးမွှေး), gao thom la loai gao pho bien nhat o Myanmar va no đuoc đanh gia cao nhu as Thai gao thom hoa nhai hoac gao Basmati. Ngay nay, Myanmar la nha san xuat gao lon thu sau the gioi, mac du gan đay it gao đuoc xuat khau hon va tham chi khong đu cho nhu cau noi đia.
Gao nep, goi la kauk hnyin (ကောကညှငး, tu tieng Shan kao niew ၶဝႈၼဵဝ) cung rat pho bien. Mot loai mau tim goi la nga cheik (ငချိတ), la mot mon an sang pho bien. Cac loai mi cung đuoc su dung trong salad va sup. Thong thuong, bun va pho thuong đuoc nau voi nuoc, cac loai mi day tu gao ma lua mi đuoc su dung trong salad. Palata (ပလာတာ), mot loai banh mi det ran co lien quan đen mon paratha cua An Đo, thuong đuoc an voi ca ri thit trong khi  banh mi det nan bya (နံပြား) thuong đuoc dung cung voi cac mon An Đo. Mot loai banh mi ran đuoc ua thich khac la aloo poori (အာလူးပူရီ), an voi ca ri khoai tay.


= Ngapi =

Ngapi (ငပိ), mot loai tuong tu tom muoi, len men đuoc coi la nen tang cua bat cu bua an Myanmar nao.  No đuoc su dung mot cach linh hoat vi no đuoc su dung trong nuoc dung, salad, cac mon an chinh va gia vi. Đo pho bien cua tung loai phu thuoc vao tung vung.
Ngapi cua vung Rakhine co rat it hoac khong co muoi, va su dung ca bien. No la co so cua nuoc dung cho am thuc 'quoc gia' cua Rakhine, mont di (မုနတီ). No cung đuoc su dung rong rai đe nau rau, ca va ca thit.
O vung ven bien Ayeyarwady va Tanintharyi, phan lon ngapi dua vao ca nuoc ngot, voi rat nhieu muoi. Ngapi cung đuoc su dung lam gia vi nhu ngapi yay (ငပိရည), mot phan quan trong cua am thuc Karen, no bao gom ngapi loang, gia vi va rau luoc. O vung Shan, ngapi đuoc lam tu đo len men, va đuoc su dung đe lam ca tao huong vi va gia vi trong am thuc Shan.


= Gia vi =
Am thuc Myanmar co đu cac vi, tu ngot, chua đen man. Loai pho bien nhat la xoai muoi, balachaung (tom va ngapi kho) va ngapi gyaw (ngapi chien) va rau bao quan trong ruou gao (tu vung Shan). Ngapi đong mot vai tro quan trong, lam nuoc cham cho rau song.
Đo len men, goi la pe ngapi, tu vung Shan đong vai tro quan trong trong am thuc Shan. Bim bim ngapi đo kho đuoc dung lam gia vi trong nhieu mon Shan.
Mot loai gia vi tu đo khac pho bien voi nguoi Mien va vung trung kho han la pon ye gyi (ပုနးရညကြီး) - mot loai tuong đen đac man tu đau nanh len men. No đuoc su dung trong nau nuoc, đuoc biet la thit lon, va lam mot loai salad, voi dau hat de, hanh tay thai va ot đo. Bagan la mot nha san xuat quan trong cua pon ye gyi.


= Hoa qua =
Myanmar co nhieu loai hoa qua, va hau het đeu co nguon goc nhiet đoi. Tuy nhien, mot so loai hoa qua phuong Tay noi bat nhu dau cung pho bien. Sau rieng, oi, va cac loai qua khac cung thuong đuoc dung lam mon trang mieng. Cac loai qua khac bao gom xoai, chuoi, mit, man mo, qua vai, đu đu, buoi, dua hau, luu, mang cut, na va chom chom.


Cac mon noi bat Boi vi khong co he thong chuan hoa tieng La Tinh hoa cho tieng Myanmar, cach phat am cac mon sau đuoc phong chung su dung IPA co san (xem IPA cho tieng Myanmar).


= Kieu Myanmar =

Gyin thohk (ဂျငးသုပ‌ [dʒɪɴ θoʊʔ]), salad gung voi vung
Khauk swe thoke (ခေါကဆွဲသုပ [kʰaʊʔsʰwɛ θoʊʔ]), salad mi lua mi  voi tom kho, bap cai tuoc va ca rot, them voi lac rang, nuoc mam va chanh
Kat kyi hnyat (ကပကြေးညှပ [kaʔdʒiɲaʔ], nghia đen la 'cat voi keo'), mot mon ven bien phia nam (tu vung Dawei) tu mi gao voi cac loai hai san, thit, gia song, đo va trung ran, co the so sanh voi pad thai
Let thohk sohn (လကသုပစုံ [lɛʔ θoʊʔsoʊɴ]), giong voi htamin thohk voi đu đu xanh tuoc, ca rot tuoc, reu bien ogonori va thuong voi mi lua mi
Mohinga (မုနဟငးခါး [moʊɴhiŋɡa]), mon an quoc gia khong chinh thuc tu bun trong nuoc dung ca voi hanh tay, toi, gung, xa va than chuoi, dung voi trung luoc, cha ca (nga hpe) va đo chien (akyaw)
Mont let saung (tieng Mien Đien: မုနလကဆောငး [mounleʔsʰaʊɴ]), chan chau, gao nep, dua nao va vung rang voi si ro đuong thot not trong nuoc dua
Nan gyi thohk (tieng Mien Đien: နနးကြီးသုပ [naɲdʒi θoʊʔ]) hoac Mont di, thick rice noodle salad with chickpea flour, chicken, fish cake (nga hpe), onions, coriander, spring onions, crushed dried chilli, dressed with fried crispy onion oil, fish sauce and lime
Ohn-no khao swe (အုနးနိုခေါကဆွဲ [ʔounno kʰaʊʔsʰwɛ]), ca ri ga voi mi lua mi trong nuoc dung nuoc dua giong voi mon laska cua Malaysia va khao soi cua Chiang Mai
Sanwin makin (ဆနွငးမကငး [sʰaɴwɪɴ məkɪɴ]), banh semolina voi nho kho, hat oc cho va hat anh tuc
Shwe gyi mohnt (ရွှေကြညမုန [ʃwe dʒi moʊɴ]), chao semolina cung (lua mi) voi hat anh tuc
Shwe yin aye (ရွှေရငအေး [ʃwe jɪɴ ʔe]), thach rau cau, bot nang va sago trong nuoc dua
Nga thalaut paung, ca nuoc ngot ham giam, xi dau, ca chua va xa


= Kieu Trung Quoc =

A sein kyaw, bap cai, sup lo, ca rot, đau đua, ngo, bot ngo va bot nang, ca chua, nuoc sot muc
Hpet htohk (nghia la: la goi), thit, banh đa đe goi, gung, toi, tieu bot va muoi. Thuong dung voi canh hoac mi.
Kyay oh (ကြေးအိုး [tʃe ʔo]), bun nuoc voi long lon va rau
Htamin jaw (ထမငးကြော [tʰəmɪɴ tʃɔ]), com rang voi đau Ha Lan luoc (pe byouk), mon an sang ua thich cua nguoi ngheo, đoi khi voi thit, xuc xich va trung.
Kawyei khao swe (ကောရညခေါကဆွဲ [kɔ je kʰaʊʔ sʰwɛ]), noodles and curried duck (or pork) in broth with eggs.
Mi swan (မီဆွမ [mi sʰwaɴ]), mi gao rat mem, đuoc biet đen la Mee suah o Singapore va Malaysia. Nguoi ta thuong dung no voi nuoc dung ga.
 Panthay khao swe (ပနးသေးခေါကဆွဲ [panθe kʰaʊʔ sʰwɛ]), mi halal voi ga va gia vi, thuong đuoc dung boi nguoi Trung Quoc Hoi giao Panthay.
San byohk (ဆနပြုတ [sʰambjoʊʔ]), chao voi ca, ga hoac vit phuc vu thuong binh.
Seejet khao swe (ဆီချကခေါကဆွဲ [sʰidʒɛʔ kʰaʊʔ sʰwɛ]), mi lua mi voi vit hoac lon, xao voi dau toi, xi dau va hanh la. No đuong đuoc coi la 'mon an nhan dang' cua nguoi Myanmar va nguoi Trung Quoc goc Myanmar, vi no khong co trong cac loai am thuc Trung Quoc khac. Kolok mee cua Sarawak cung kha giong.
Wet Tha Dote Htoe, long lon nau voi xi dau loang. An voi hanh song va tuong ot.


= Kieu Mon =

Thingyan htamin (သငကြနထမငး) - com nau voi salad xoai
Htamane (ထမနဲ) – mon trang mieng lam tu gao nep, dua nao va lac
Banana pudding – mon trang mieng lam tu chuoi luoc trong nuoc cot dua va đuong
Mohinga uot – giong mohinga nhung bun đuoc dung uot
Mut sau rieng – cung đuoc biet đen la Katut mut
Nga baung thohk (ငါးပေါငးထုပ) - rau tron voi tom, cuon trong la morinda va la chuoi o ben ngoai
Sa-nwin makin (ဆနွငးမကငး) – banh trang mieng lam tu semolina, đuong, bo, dua


= Kieu Rakhine =

Mont di - mot mon an nhanh re va cuc ky pho bien trong đo bun đuoc an cung voi mot so gia vi va canh che bien tu nga-pi, hoac mot loai salad voi ca bot va mot so gia vi.
Kya zan thohk - salad mien voi tom luoc va trung vi ca ri nghien va khoai tay.
Ngapi daung - mot loai gia vi cuc cay lam tu ngapi gia va ot xanh
Khayun thee nga chauk chet - ca tim nau voi it dau, voi ca kho va ot
Nga-pyaw-thi-bohn - chuoi nau trong sua va dua, trang tri voi me đen. No đuoc an lam mot mon trong bua chinh hoac mon trang mieng.
Saw-hlaing mont - mot mon ngot đuoc nuong, lam tu ke, nho kho, dua va bo
Sut-hnan - ke nau trong sua ngot voi nho kho


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Huong dan an o Myanmar
Huong dan an chay o Myanmar
Mi Mi Khaing, An va giai tri theo cach Myanmar. Rangoon, 1975