Nui Thi Vai la mot ngon nui tai tinh Ba Ria – Vung Tau, dien tich 13 km2, đo cao 467 m so voi muc nuoc bien. Nui thuoc cum nui Dinh, nam ve phia tay nui Dinh. Rung tren nui đuoc xep loai quan ly la rung phong ho, co nhieu loai đac huu. Nui co nhieu chua, thuong to chuc sinh hoat ton giao cua đao Phat hang nam. Đay cung la đia điem thuong dien ra hoat đong "tam bo nhat bai" (buoc ba buoc quy lay mot lay) cua cac tin đo Phat giao, co su kien thu hut hang tram tin đo tham gia.


Vi tri Tu Thanh pho Ho Chi Minh theo Quoc lo 51 huong ra Ba Ria, đen phuong Phu My re trai 3 km la đen nui. Nui nam ve phia đong noi o thi xa Phu My. Truoc khi co thay đoi hanh chinh giai the huyen Tan Thanh thi nui co moc ranh gioi giao nhau cua ba đon vi hanh chinh cap xa la xa Toc Tien, xa Tan Phuoc va thi tran Phu My cua huyen Tan Thanh, hien nay cac đon vi hanh chinh nay thuoc đia phan thi xa Phu My.


Ten goi Sach Gia Đinh thanh thong chi cua Trinh Hoai Đuc va Đai Nam nhat thong chi đeu ghi ten nui Thi Vai hay con goi nui Nu Tang. Ten nui đay đu ban đau la Ba Thi Vai, ve sau dan gian goi ngan gon đi thanh Thi Vai.
Theo Gia Đinh thanh thong chi, ten nui xuat phat tu chuyen ke mot nguoi con gai nha giau co ho Le (co the ten Le Thi Vai) do ba me đa mat va nguoi chong cung qua đoi nen đa xuong toc, lap mot ngoi chua tren nui đe tu hanh.
Theo Đai Nam nhat thong chi, ong Trinh la nguoi o cua ba Vai, mot phu nu giau co va nhieu đoi trong vai . Hai nguoi ho co tinh y nhung khong đen đuoc voi nhau, co the do khong 'mon đang ho đoi'. Mot thoi gian sau dan trong vung phat hien xac hai nguoi chet o hai noi ma khong ro nguyen nhan. Tu hai noi đo moc len hai ngon nui canh nhau, nen dan trong vung đat ten hai ngon nui theo ten cua ho, nui Ong Trinh va nui Thi Vai.


Tu nhien Dien tich nui khoang 13 km2 la mot phan cua cum nui Dinh. Nui la mot khoi đa granit voi đia hinh bang phang vay xung quanh cua đong bang phu sa co.


= Thuc vat =
Phan loai rung cua nui la rung phong ho. Rung co cac cay than go: tram bong vang (Acacia auriculiformis), muong (Cassia), go đo,...


= Đong vat =
Đong vat co 43 loai luong cu va bo sat, gom 15 loai ech nhai, 15 loai than lan va 13 loai ran. Trong đo, nhieu loai la đong vat đac huu va trong tinh trang nguy cap.
Cac loai ech nhai gom co: Ho coc: Coc nha; Ho nhai bau: Enh uong, Nhai bau but lo, Nhai bau hay-mon, Nhai bau mukhlesur (Microhyla mukhlesuri), Nhai bau chan đo; Ho ech luoi che: Ngoe, Ech đong, Ech gay do, Coc nuoc san, Coc nuoc Marten; Ho ech nhai thuc: Ech ben, Ech suoi nui (Sylvirana montosa); Ho ech cay: Nhai cay nong-kho, Ech cay mep trang.
Cac loai than lan gom co: Ho nhong: Nhong xanh; Ho tac ke: Than lan ngon Cat Tien, Thach sung la đen (Dixonius cf. melanostictus), Thach sung cut, Tac ke, Thach sung đuoi san, Thach sung đuoi dep; Ho than lan bong: Than lan bong đuoi dai, Than lan bong đom, Than lan bong hoa, Than lan chan ngan an-gen, Than lan chan ngan xiem (Lygosoma siamensis), Than lan chan ngan viet nam (Subdoluseps vietnamensis), Than lan phe no an nam (Sphenomorphus annamiticus), Than lan phe no đom.
Cac loai ran gom co: Ho ran nuoc: Ran soc vang, Ran leo cay, Ran nuoc đom vang (Fowlea flavipunctatus), Ran de (Lycodon davisonii), Ran khuyet lao, Ran khiem van đen, Ran hoa co đo xiem (Rhabdophis siamensis), Ran ho đat nau; Ho ran ho: Ran cap nia nam, Ran la kho đom nho, Ran choam quap (Calloselasma rhodostoma), Ran luc mep trang (Trimeresurus albolabris), Ran luc mat hong ngoc.
Cac loai đac huu đang chu y gom co than lan ngon Cat Tien, than lan chan ngan viet nam (Subdoluseps vietnamensis), ech suoi nui (Sylvirana montosa). Tac ke (Gekko gecko) nam trong Sach đo Viet Nam.


Lich su Tai nui co mot ngoi chua đa hon 300 nam tuoi. Khoang cuoi the ky 18, Nguyen Phuc Anh tung thoat nan truy lung cua quan Tay Son khi tron o đay. Khi ong len ngoi vua đa sac phong chua nui Thi Vai (chua Linh Son Buu Thien Tu) noi ong tung tron la "Sac Tu Linh Son Buu Thien Tu".
Tuong Le Van Khoi, con nuoi Le Van Duyet tung co thoi gian bi quan Tay Son đanh bai, dan quan chay ve đay, ho an nho o đau cac chua tren nui.
Ve phia tay bac, ben ngoai khoi nui Thi Vai la mot ngoi chua rat lon, ten Đai Tong Lam hay Đai Tung Lam, đuoc xem la thanh đia Phat giao cua vung đat Ba Ria – Vung Tau. Chua lap nen vao nam 1964 boi To Thien Hoa voi dien tich ban đau 100 ha.
Suot thoi ky chong quan Phap va quan My, tu 1945 đen 1975, vung nui la mot cu đia cua quan Giai phong. Tai đay đa xay ra nhieu cuoc giao tranh. Đay cung la cu đia quan trong cua cuoc Tan cong Tet Mau Than nam 1968. Sau su kien, tu nam 1969, Thi uy Vung Tau cua Mat tran Giai phong mien Nam doi ve nui Thi Vai va đong o đay mot thoi gian.
Nui Thi Vai hien dien ra cac van đe đe doa boi hoat đong khai thac đa, bao gom khai thac trai phep. Vao nam 2021 xay ra nhieu vu khai thac rung trai phep voi dien tich lon. Chinh quyen đia phuong đa đua 5 nguoi pha rung, kiem lam va nhan vien bao ve rung ra xet xu vao nam 2022, voi cac muc an 6 đen 5 nam tu va phat 3 nguoi khac cac khoan tien phat 560 trieu VND.
Cac hoat đong xay dung trai phep đeu bi chinh quyen đia phuong xu ly, buoc thao do. Nam 2020, mot nguoi đan ong thue nguoi san đat đa, ke đa ngan suoi, tao ho chua nuoc tren phan đat rung phong ho đa mua. Nguoi đan ong nay đa bi truy to vao nam 2022 ve toi huy hoai rung. Nam 2023, mot nguoi đan ong khac cho xay dung mot con đuong đa dai 235m nhung bi chinh quyen đia phuong cuong che thao do.


Kinh te Mot so vi tri cua nui hien đang đuoc khai thac, co hai cong ty la Cong ty TNHH khai thac san xuat vat lieu xay dung Thuan Lap va Cong ty Co phan Phu Đuc Chinh đang khai thac đa voi tong cong suat 1,1 trieu m3 đa/nam. Cong ty TNHH khai thac san xuat vat lieu xay dung Thuan Lap đuoc cap phep khai thac đen nam 2039 tren dien tich 50 ha va tru luong đuoc cap phep la 17 trieu m3 đa. Cong ty Co phan Phu Đuc Chinh đuoc cap phep khai thac đen nam 2036 tren dien tich 34,88 ha va tru luong đuoc cap phep la 9.075.327 m3 đa. Nhieu noi trong vung giua song Thi Vai va nui dan cu song bang nghe khai thac đa.
Khu vuc nui Thi Vai co loai tai nguyen quy la đa granit trang va granit hong, co tiem nang xuat khau.


Ton giao Nui co ba ngoi chua chinh la chua Linh Son Lien Tri (chua Ha), chua Linh Son Hong Phuc (chua Trung), chua Linh Son Buu Thien (chua Thuong). Tu chan nui đen chua Thuong tren đinh nui la 1.340 bac thang, noi đay la đia điem thuong dien ra hoat đong "tam bo nhat bai" (buoc ba buoc quy lay mot lay) cua cac tin đo Phat giao. Co su kien thu hut hang tram tin đo tham gia. Theo Giao hoi Phat giao, "tam bo nhat bai" the hien long tin sau sac vao Tam Bao (Phat, Phap va Tang) toi luyen long kham nhan, chiu đung đau kho va to quyet tam theo đuoi mot hanh nguyen. Con nhieu nguoi tham gia vi muon cau phuc, cau binh an cho gia đinh, nguoi than.


Xem them Nui Dinh
Song Thi Vai


Chu thich = Sach =


Lien ket ngoai Nguyen Anh (ngay 28 thang 8 nam 2023). "Hang đa nui Thi Vai". bao Tien Phong. Truy cap ngay 5 thang 10 nam 2023.
Truc Thanh (ngay 30 thang 10 nam 2012). "Ban tre trai nghiem tam linh o nui Thi Vai". Giac Ngo online. Truy cap ngay 5 thang 10 nam 2023.