Kinh Thanh (hay con goi la Thanh kinh hoac sach Thanh) la cac van ban thieng lieng cua nhieu niem tin khac nhau, nhung thuong la tu cac ton giao khoi nguon tu Abraham. Do Thai giao va Kito giao đeu goi sach thanh cua minh la "Kinh Thanh", mac du giua chung co khac biet ve so luong sach. Cac van ban nay thuong đuoc viet trong giai đoan hinh thanh cua cac niem tin Do Thai giao va Kito giao; nhung nguoi lanh đao cua cac cong đong nay tin đay la cac sach đuoc linh truyen tu Thien Chua đe the hien lich su uy quyen cua moi lien he giua Thien Chua va dan cua ngai.
Nguoi Do Thai goi Kinh Thanh cua ho la Tanakh, gom 24 quyen, chia lam 3 phan: Sach Luat Giao Uoc (Torah), Sach Ngon Su (Nevi'im) va Sach Van Chuong (Ketuvim).
Kinh Thanh Kito giao gom Cuu Uoc (nghia la "Giao uoc cu") va Tan Uoc (nghia la "Giao uoc moi"). Cuu Uoc la phan ke thua tu Tanakh, đuoc chia thanh cac nhom sach: Ngu Thu, Lich su, Ngon Su va Giao Huan; con Tan Uoc la cac sach do cac mon đe cua Chua Giesu (va nhung nguoi ke thua ho) đuoc linh hung, nghia la đuoc soi sang va thuc đay, đe viet ra. Tan Uoc gom 27 quyen, so luong nay đuoc co đinh vao the ky thu 4 va đuoc hau het cac giao hoi Kito giao chap nhan. Chung bao gom sach Phuc Am, sach Cong vu Tong đo, cac thu cua Phaolo, cac thu cua cac su đo khac va sach Khai Huyen.
Du Tanakh gom 24 quyen, nhung cac nhom Khang Cach tinh thanh 39 quyen. Giao hoi Cong giao va cac giao hoi Kito khac co them mot so sach trong Cuu Uoc, lay tu Ban Bay Muoi (Septuaginta) cua Do Thai vi ho giu cac sach nay lai sau khi chung bi nhung nguoi Cai cach Khang Cach (Tin Lanh) loai bo.
Kinh Thanh la bo sach ban chay nhat moi thoi đai, uoc tinh moi nam co them 200 trieu ban, va no đa gay suc anh huong lon ve van hoc va lich su, đac biet la o the gioi phuong Tay, noi ma no la sach lan đau đuoc in hang loat.
Kinh Thanh co le la bo sach gay anh huong nhieu nhat trong lich su loai nguoi. So ban in Kinh Thanh vuot moi sach khac. Kinh Thanh Hebrew giao cung nhu Kinh Thanh Kito giao đuoc dich nhieu lan, sang nhieu ngon ngu hon bat cu sach nao khac. Kinh Thanh tron bo, hoac mot phan, đa đuoc dich sang hon 2.400 ngon ngu cua 95% dan so the gioi. Ke tu nam 1815, uoc tinh đen nam 2024 co khoang hon 7,5 ty an ban Kinh Thanh (chua ke luot download online khoang 960 trieu) tro nen sach ban chay nhat trong moi thoi đai.
Nhieu nha giao duc thay rang Kinh Thanh Ki-to giao đa an re vung chac vao Van hoa phuong Tay đen noi "bat cu ai, du co niem tin hay khong, neu khong quen thuoc voi cac gia tri va giao huan cua Kinh Thanh se tro nen dot nat ve van hoa."
Tu "kinh Thanh" trong tieng Hy Lap la βιβλια (biblia), nghia la "sach", tu nay lai co nguon goc tu βυβλος (byblos) co nghia "giay coi" (papyrus), tu ten cua thanh pho Byblos xu Phenicie (Phoenicia) co đai, la noi xuat khau giay coi. Thuat ngu "Kinh Thanh" cung đuoc dung cho cac van ban thieng lieng cua cac niem tin khong Do Thai va khong Ki-to; vi vay Guru Granth Sahib thuong đuoc dung đe chi "Kinh Thanh Sikh".


Kinh Thanh Hebrew Kinh Thanh Hebrew (con goi la Kinh Thanh Do Thai giao, hoac Tanakh trong tieng Do Thai) co 24 sach. Tanakh la chu viet tat cua ba phan trong Kinh Thanh Hebrew: Torah (Luat, Ngu Thu hoac Ngu Kinh), Nevi'im (Ngon su hoac Tien tri), va Ketuvim (Van chuong). Kinh Thanh co khoang 160.764 tu.


= Ngu Thu cua Moses =

Torah hoac "Giao huan" đuoc biet đen voi ten Ngu Thu cua Moses (Mo-se hoac Moi-se trong tieng Viet), vi vay con co ten Chumash hay Pentateuch (tieng Hebrew hoac tieng Hy Lap nghia la "nam").
Nam sach nay la:

Sach Sang The hay Sang The ky hay Khoi Nguyen (Bereishit בראשית)
Sach Xuat Hanh hay Xuat E-dip-to ky (Shemot שמות)
Sach Levi hay Le-vi ky (Vayikra ויקרא)
Sach Dan so hay Dan so ky (Bemidbar במדבר)
Sach Đe Nhi Luat hay Phuc truyen Luat le ky hay Thu Luat (Devarim דברי)
Ngu Thu hay Torah tap chu vao ba thoi điem lam thay đoi moi quan he giua Thien Chua va con nguoi.
Muoi mot chuong đau cua Sach Sang the cung cap nhung ky thuat ve su sang tao (hoac trat tu) cua the gioi, va lich su cua moi tuong giao ban đau giua Thien Chua va loai nguoi.
Ba muoi chin chuong con lai cua Sach Sang the thuat lai viec thiet lap giao uoc giua Thien Chua va cac to phu cua dan toc Do Thai nhu Abraham, Isaac va Jacob (con goi la Israel), cung voi dong doi cua Jacob ("Con dan Israel"), đac biet la Joseph, cung ghi chep ve cung cach Thien Chua keu goi Abraham roi bo gia toc va que huong o thanh Ur đe ra đi, cuoi cung đinh cu tren đat Canaan, va thuat lai cau chuyen Con dan Israel ve sau di cu đen Ai Cap. Bon sach con lai cua Torah ky thuat cuoc đoi cua Moses, mot hau due song hang tram nam sau cac to phu. Cac bien co trong cuoc đoi Moses xay ra cung luc voi cuoc giai phong Con dan Israel khoi ach no le trong xu Ai Cap, đe lam song lai giao uoc giua ho va Thien Chua tai nui Sinai, va ve thoi ky dong ruoi trong hoang mac cho đen khi mot the he moi san sang tien vao xu Canaan. Torah khep lai voi ghi chep ve cai chet cua Moses.
Theo truyen thong, Torah chua đung 613 mitzvot, hoac đieu luat, cua Thien Chua, đuoc mac khai tu thoi ky no le trong đat Ai Cap cho đen luc song đoi tu do trong xu Canaan. Nhung đieu luat nay kien tao nen tang cho luat Halakha cua Do Thai giao va đuoc chi tiet hoa trong bo luat Talmud. Torah đuoc chia thanh 54 phan, đuoc xuong đoc theo thu tu trong nghi thuc Do Thai giao, vao moi ngay Sabbath (thu Bay trong tuan), tu trang đau cua Sach Sang The cho đen trang cuoi cua Sach Đe Nhi Luat. Chu trinh nay cham dut va lai khoi đau vao cuoi ky Sukkot, con goi la Simchat Torah.


= Sach Tien tri =
Cac sach Tien tri hoac Ngon su (Nevi'im) thuat lai su troi day cua vuong trieu Do Thai, su chia cat đat nuoc thanh hai vuong quoc, va nhung nha tien tri (ngon su), nhung nguoi nhan danh Thien Chua đen đe rao truyen su đoan phat tren cac quan vuong va Con dan Israel. Cac sach nay khep lai voi ghi chep ve su kien nguoi Assyria xam chiem Vuong quoc Israel va nguoi Babylon chiem đong Vuong quoc Judah, cung su pha huy Đen tho tai Jerusalem. Trong ngay Sabbath, nguoi Do Thai van đoc nhung phan khac nhau cua cac sach tien tri. Con sach Jonah đuoc đoc trong ngay le Yom Kippur.
Theo truyen thong Do Thai, phan Tien tri đuoc chia thanh 8 sach. Cac ban dich hien nay lai chia chung thanh 17 sach.
Tam sach nay la:

Sach Giosue hoac Yehoshua [יהושע]
Sach Thu Lanh - Shoftim [ שופטים]
Sach Samuen hoac Shmu'el' [שמואל] (Sach Samuel thuong đuoc chia thanh 2 sach thu nhat va thu nhi; nhan vat Samuel co the đuoc xem la Quan Xet cuoi cung (cac con trai cua ong đuoc chi đinh lam quan xet nhung bi dan chung khuoc tu), ong cung đuoc xem la nguoi đau tien trong so cac nha tien tri; ong la nguoi thay mat dan chung nai xin Thien Chua chon va xuc dau vi vua đau tien cua dan Israel).
Sach Cac Vua hoac Melakhim [מלכים] (thuong đuoc chia thanh hai sach)
Sach Isaia hoac Yeshvahu [ישעיהו]
Sach Gieremia hoac Yirmiyahu [ירמיהו]
Sach Edekien hoac Yehezq'el [יחזקאל]
Cac sach Tien tri hoac Muoi hai Ngon su nho [Trei Asarתרי עשר]
Hosea hoac Hoshea [הושע]
Joel hoac Yo'el [יואל]
Amos [עמוס]
Obadiah hoac Ovadyah [עבדיה]
Jonah hoac Yonah [יונה]
Micah hoac Mikhah [מיכה]
Nahum hoac Nachum [נחום]
Habakkuk hoac Habaquq [חבקוק]
Zephaniah hoac Tsefania [צפניה]
Haggai [חגי]
Zechariah hoac Zekharia [זכריה]
Malachi hoac Malakhi [מלאכי]
Ngu Thu va cac sach Tien tri đeu la nhung thien anh hung ca, du o đay khong the tim thay nhung nhan vat anh hung (Moses va David, trong nhieu khia canh, co the xem nhu la đoi nghich voi hinh anh anh hung; co nguoi xem toan the Con dan Israel la anh hung, hoac nhieu nguoi khac chi chon mot anh hung duy nhat, Thien Chua).


= Van chuong =
Cac sach Van chuong hoac Truoc tac (Ketuvim) co le đa đuoc viet trong hoac sau thoi ky Luu đay tai Babylon. Đay la cac sach sau cung đuoc quy đien. Theo cach giai thich truyen thong cua Do Thai giao, nhieu bai Thanh vinh trong Sach Thanh Vinh (hoac Thi Thien) đuoc xem la nhung truoc tac cua Vua David; Vua Solomon đuoc xem la tac gia cua Sach Diem Ca (hoac Nha Ca) khi nha vua con tre, con Sach Cham Ngon đuoc truoc tac khi nha vua đang đo tuoi trung nien chin chan, va sach Sach Huan Ca (hoac Truyen Đao) vao luc tuoi gia; Sach Ai Ca (hoac Ca Thuong) đuoc cho la cua tien tri Jeremiah. Job la sach duy nhat trong Kinh Thanh đuoc xem la khong phai Do Thai. Sach Ruth ke chuyen mot phu nu khong thuoc dan toc Do Thai (Ruth la nguoi Moab) ket hon voi mot nguoi Do Thai, sau khi chong qua đoi, ba chap nhan cuoc song va niem tin cua nguoi Do Thai; theo Kinh Thanh, Ruth la ba co cua Vua David. Co nam sach đuoc chon đe đoc trong cac ngay le Do Thai: Nha ca trong ngay Le Vuot qua; Sach Ruth trong ngay le Shavuot; Ca thuong trong le Ninth of Av; Truyen đao trong ngay le Sukkot; va sach Zuffi trong ngay le Purim. Nhin chung, phan Van chuong (Ketuvim) trong Kinh Thanh Hebrew gom co thi ca tru tinh, nhung suy tu triet ly ve cuoc song, nhung cau chuyen ve cac tien tri va cac nha lanh đao dan toc Do Thai trong thoi ky luu đay. Phan nay ket thuc voi chieu chi cua hoang đe Ba Tu cho phep dan Do Thai tro ve Jerusalem va bat tay tai thiet Đen tho.
Phan Van chuong (Ketuvim) co 11 sach:

Thanh Vinh hay Thi thien
Sach Cham Ngon
Sach Job
Sach Diem Ca hay Nha ca
Sach Rut
Sach Ai Ca) hay Ca thuong
Sach Huan Ca)
Sach Ette
Sach Đanien
Sach Etra va Sach Nokhemia
Sach Su Bien Nien


= Dich thuat va an hanh =
Phan lon Kinh Thanh Hebrew (Tanakh) đuoc viet boi tieng Hebrew Kinh thanh, voi mot vai phan (trong sach Daniel va sach Ezra) đuoc biet bang tieng Aram.
Vao mot thoi điem nao đo trong the ky thu 2 hoac thu 3 truoc Cong nguyen, kinh Torah đuoc dich sang tieng Hy Lap Koine (mot phuong ngu Hy Lap co), trong the ky ke tiep, cac sach khac đuoc dich (hoac truoc tac). Thanh qua dich thuat nay ve sau tro thanh Ban Bay Muoi (Septuaginta), đuoc su dung rong rai trong cong đong nguoi Do Thai noi tieng Hy Lap, va sau nay trong cong đong Co Đoc giao. Co su khac biet đoi chut giua Ban Bay Muoi va ban tieng Hebrew (Ban Masorete) đuoc chuan hoa sau nay. Co truyen thuyet cho rang 70 nha dich thuat lam viec đoc lap voi nhau nhung tao ra nhung van ban giong nhau, ngu y ca ban dich cung đuoc linh truyen.
Tu thap nien 800 đen thap nien 1400, cac hoc gia Do Thai giao, đuoc biet đen voi ten Masorete, so sanh tat ca van ban Kinh Thanh ho co trong tay trong no luc tao lap mot van ban chuan va đong nhat; dan dan xuat hien mot nhom cac ban van rat giong nhau, đuoc goi la Cac Ban van Masorete (Masoretic Texts - MT). Boi vi chu viet trong nguyen ban chi co phu am nen cac hoc gia Masorete tim cach them vao cac nguyen am (goi la niqqud). Phuong phap nay đoi hoi phai chon cach dien giai thich ung, vi co mot so tu chi khac nhau o nguyen am – do đo y nghia cua tu ay phu thuoc vao nguyen am đuoc chon. Trong so cac ban van Hebrew co con lai, mot so đuoc tim thay trong Bo Ngu Thu Samaria, Cac cuon sach Bien Chet (Dead Sea Scrolls), va cac phan roi co van khac, đuoc chung thuc boi cac van kien co thuoc cac ngon ngu khac.
Trong cac phien ban cua Ban Bay Muoi chua đung mot so sach va mot vai đoan khong co trong Kinh Tanakh (Cuu Uoc) theo Ban Masorete. Trong mot so phien ban, phan them vao la nhung truoc tac bang Tieng Hy Lap, trong mot so phien ban khac chung la ban dich cac sach tieng Hebrew khong đuoc tim thay trong Ban Masorete. Tuy nhien, nhung phat hien moi đay cho thay phan them vao cua Ban Bay Muoi co nguon goc tu cac van ban Hebrew nhieu hon đa tung tuong. Mac du hien nay khong con ton tai ban van goc tieng Hebrew cua Ban Bay Muoi, nhieu hoc gia tin rang Ban Bay Muoi dua tren mot ban van co khac cung la nen tang cho Ban Masorete.


Kinh Thanh Kito giao Kinh Thanh su dung trong cac giao phai khac nhau cua cong đong Kito giao bao gom Cuu Uoc va Tan Uoc ma cac phien ban va cac ban dich chi khac nhau đoi chut. Cuu Uoc dua tren Kinh Thanh Hebrew, trong mot so ban co phan them vao; Tan Uoc ky thuat cuoc đoi va loi giang cua Chua Giesu.


= Cuu Uoc =
Ke tu Ban Vulgate cua Gieronimo cho đen ngay nay, nguoi ta thich chon ban Masorete thay vi Ban Bay Muoi đe lam nguyen ban cho cac ban dich Cuu Uoc sang cac ngon ngu phuong Tay, nhung trong cong đong Kito giao Đong phuong, cac ban dich van thuong dua tren Ban Bay Muoi. Mot so ban dich o phuong Tay su dung Ban Bay Muoi đe lam ro nghia ban Masorete cho mot so ban sao bi muc nat.
Co mot so Thu Kinh (deuterocanonical books) la mot phan trong Ban Bay Muoi Hy van, nhung khong co trong Kinh Thanh Hebrew. Hau het cac giao hoi Khang Cach (Protestant) khong cong nhan cac sach Thu Kinh la Kinh Thanh mac du chung van co mat trong Kinh Thanh Khang Cach cho đen thap nien 1820, trong khi Giao hoi Cong giao, Chinh Thong giao Đong phuong va cac giao hoi phuong Đong khac xem cac sach Thu Kinh la mot phan cua Cuu Uoc. Cong giao cong nhan 7 sach (Tobia, Giuđitha, Macabe quyen 1, Macabe quyen 2, Khon Ngoan, Huan Ca, va Baruc) cung nhu mot vai đoan trong sach Ette va Đanien. Mot so giao hoi Chinh Thong them vao mot vai sach nhu Maccabe quyen 3, Thanh Vinh 151, Etra quyen 1, Odes, Thanh Vinh cua Solomon va đoi khi la Macabe quyen 4.


= Tan Uoc =

Tan Uoc la mot tuyen tap 27 sach cua Kito giao voi Chua Giesu la nhan vat trung tam, phan lon đuoc viet bang tieng Hy Lap Koine trong thoi ky so khai cua Kito giao, đuoc hau het Kito huu cong nhan la Kinh Thanh.
Co the chia Tan Uoc thanh ba nhom:

Cac sach Phuc am (trong đo cac Phuc am Mattheu, Mark va Luca goi la Phuc am Nhat Lam)
Phuc am Matthew (Mattheu hoac Mathio)
Phuc am Mark (Macco hoac Mac)
Phuc am Luca
Phuc am John (Gioan hoac Giang)
Cac Thu tin muc vu
Sach Khai Huyen cua John (theo truyen thong la su đo John)


= Ngon ngu va An pham =
An ban đau tien cua Tan Uoc Hy van xuat hien nam 1516 tu nha in Froben. Đay la mot cong trinh cua Desiderius Erasmus, dua tren cac ban co sao tieng Hy Lap theo truyen thong Byzantine, theo cach sap xep cua ong, trong nhung phan khong tim đuoc ban Hy van, ong su dung ban Vulgate.
Erasmus la tin huu Cong giao Roma, nhung ong thich su dung ban Hy van Byzantine hon ban Vulgate tieng Latin, vi vay ong bi mot so chuc sac co tham quyen trong giao hoi xet net ong voi su nghi ngo.
An ban đau tien dua tren su so sanh giua cac ban co sao đuoc xuat ban boi nha in Robert Estienne o Paris nam 1550. Cac ban van đuoc in trong an ban nay va trong an ban cua Erasmus đuoc biet đen duoi ten Textus Receptus (ban van đuoc cong nhan), danh hieu nay đuoc dung cho an ban Elzevier nam 1633, goi la ban van nunc ab omnibus receptum (đuoc moi nguoi cong nhan). Dua tren ban van nay ma cac giao hoi trong thoi ky Cai cach Khang Cach thiet lap cac ban dich sang ngon ngu đia phuong nhu ban King James trong tieng Anh.
Su phat hien cac ban co van co tuoi tho lon hon nhu codex Sinai (Codex Sinaiticus) va codex Vatican (Codex Vaticanus), khien gioi hoc gia xet lai quan điem cua minh ve van ban. An ban nam 1831 cua Karl Lachmann, dua tren cac ban co sao co nien đai tu the ky thu tu tro ve truoc, tim cach bien luan rang can phai xet lai gia tri cua Textus Receptus. Nhung ban van nay đeu dua tren nhung nghien cuu hoc thuat nho vao su kham pha cac manh roi bang giay coi (papyrus), trong mot so truong hop, co nien đai len đen chi vai thap nien cach biet so voi thoi điem truoc tac cua cac sach trong Tan Uoc. Do đo, hien nay hau nhu tat ca cac ban dich hoac ban nhuan chanh (revision) cua cac ban dich truoc đo, tinh tu hon mot the ky cho đen nay, đeu dua tren cac ban co sao nay, mac du van con mot so hoc gia thich lap nen tren Textus Receptus hoac mot ban van tuong tu, ban "Byzantine Majority Text".


Quy đien Quy đien Kinh Thanh la cach thuc tuyen chon va cong nhan sach nao đuoc cho la thieng lieng. Quan điem pho bien trong Do Thai giao (Judaism) cho rang nguoi ta đa thao luan ve tien trinh quy đien cho mot so sach tu nhung nam 200 TC. cho đen nam 100 SC., mac du van chua đuoc biet ro rang thoi điem nao trong thoi gian nay ma kinh đien Do Thai đuoc xac lap.
Ben canh nhung sach đuoc Do Thai giao cong nhan la Kinh Thanh, vao the ky thu tu Co Đoc giao them vao Kinh Thanh 27 sach Tan Uoc. Trong khi Cong giao cong nhan cac sach thu kinh la mot phan cua Cuu Uoc, tin huu Khang Cach chi cong nhan cac sach đuoc quy đien cua Do Thai giao (Tanakh) la Kinh Thanh. Nhu the, Cuu Uoc Khang Cach co 39 sach – co su khac biet ve so đau sach la vi chung đuoc phan chia lai trong khi van giu nguyen noi dung – con Giao hoi Cong giao cong nhan 46 sach la Kinh Thanh. 


Cac phien ban va ban dich Trong gioi hoc thuat, cac ban dich co thuong đuoc goi la "phien ban" (version) trong khi thuat ngu "ban dich" đuoc danh cho cac ban dich thoi trung co hoac đuong đai.
Nguyen ban cua Tanakh la tieng Hebrew, mac du co mot vai phan đuoc viet bang tieng Aram. Ben canh Ban Masorete đuoc cong nhan la ban tham quyen, nguoi Do Thai van su dung Ban Bay Muoi, va ban Targum Onkelos, mot ban Kinh Thanh tieng Aram.
Kito huu thoi ky so khai đa dich Kinh Thanh Hebrew sang cac ngon ngu khac; ban van chinh đuoc su dung la Ban Bay muoi đe dich sang tieng Syria, Coptic, Latinh va cac ngon ngu khac. Cac ban dich tieng Latinh la co tam quan trong lich su đoi voi giao hoi phuong Tay trong khi giao hoi phuong Đong noi tieng Hy Lap tiep tuc su dung ban Bay muoi (Cuu Uoc) va khong can phai dich Tan Uoc (nguyen van bang tieng Hy Lap).
Ban dich tieng Latinh co xua nhat la ban Latinh Co (Vetus Latina), dua tren ban Bay muoi, va nhu the bao gom nhung sach khong đuoc qui đien trong Kinh Thanh Hebrew.
Su xuat hien ngay cang nhieu cac ban dich tieng Latinh khien Giao hoang Đamaso I, vao nam 382, uy nhiem thu ky cua minh la Gieronimo đe xac lap mot ban van nhat quan va đang tin cay. Gieronimo đam nhan su mang nay đe hoan tat mot ban hoan toan moi dich truc tiep tu tieng Hebrew cua ban Kinh Tanakh. Ban dich nay la nen tang cho ban dich tieng Latinh Vulgate, du Gieronimo dich cac Thi thien (Thanh vinh) tu tieng Hebrew, dua tren Ban Bay Muoi co, voi mot it sua đoi, đuoc giao hoi su dung va đuoc đua vao cac an ban cua ban Vulgate. Ban Vulgate bao gom cac sach thu kinh (deuterocanonical books), đuoc Gieronimo nhuan chinh, va tro nen ban dich chinh thuc cua Giao hoi Cong giao.


Phan đoan va cau Ky thuat phan đoan (chuong) va đanh so cau trong moi đoan cho Kinh Thanh nhu hien nay khong dua tren truyen thong ban van co đai, ma la mot phat kien thoi trung co. Ve sau chung đuoc chap nhan boi nhieu nguoi Do Thai, co tinh tham khao cho cac ban van Do Thai.
Su phan chia cac sach trong Kinh Thanh thanh nhieu đoan chuong đa day len nhung chi trich tu nhung nguoi chuong truyen thong va cac hoc gia hien đai. Ho lap luan rang cac ban van bi phan chia thanh nhieu đoan tro nen thieu mach lac, giam suc thuyet phuc, va khuyen khich viec trich dan ngoai van mach, co the bien Kinh Thanh tro nen nhung phan trich dan phuc vu cac muc tieu khac. Tuy nhien, viec phan chia cac sach trong Kinh Thanh thanh cac đoan va đanh so cau cho moi đoan đa tro nen khong the thieu cho cong viec tham khao trong nghien cuu Kinh Thanh.
Stephen Langton đuoc cho la nguoi đau tien phan đoan cho an ban Vulgate cua Kinh Thanh vao nam 1205. Sau đo, trong thap nien 1400, ky thuat nay đuoc ung dung cho cac ban sao tieng Hy Lap cua Tan Uoc. Robert Estienne (Robert Stephanus) la nguoi đanh so cau cho moi đoan, ky thuat nay đuoc ung dung cho cac ban in nam 1565 (Tan Uoc) va nam 1571 (Kinh Thanh Hebrew).


Cac du lieu khac Cau dai nhat trong Kinh Thanh la cau 9, chuong 8 cua sach Esther.
Chuong dai nhat la Thanh Vinh 119, chuong ngan nhat la Thanh Vinh 117.
Chuong ngay giua Kinh Thanh la Thanh Vinh 117. Co 594 chuong truoc đo, va 594 chuong o sau.
Sach ngan nhat trong Kinh Thanh la Thu muc vu thu ba cua John (Gioan hoac Giang). Thu thu hai cua John co so cau it hon nhung co nhieu tu hon.
Co ca thay 773.692 tu trong Kinh Thanh (ban King James tieng Anh).
Cau ngan nhat trong Kinh Thanh la Phuc Am Gioan 11. 35, chi co 2 tu "Giesu khoc".
Tu dai nhat trong Kinh Thanh la "Mahershalalhashbaz" (nghia la "Su cuop mau len, cua cuop kip đen") đuoc tim thay trong cau 1 va 3 cua chuong 8 sach Isaiah.
Trong Kinh Thanh co hai chuong co noi dung tuong tu nhau la 2 Cac vua 19 va Isaiah 37. (14 cau đau cua moi chuong giong nhau tung chu theo ban dich Anh ngu King James).
Toan bo Kinh Thanh co 1.189 chuong (929 chuong trong Cuu Uoc va 260 chuong trong Tan Uoc).
Trong Kinh Thanh theo ban King James khong co cau nao chua đung tat ca mau tu trong bang chu cai (alphabet), nhung cau 21, chuong 7 cua sach Ezekiel co hau nhu tat ca, chi thieu mau tu "J", con Daniel 4.37 chi thieu mau tu "Q".
Danh xung "Jehovah" xuat hien gan 7000 lan trong ca Cuu Uoc va Tan Uoc


Xem them Cuu Uoc
Tan Uoc
Kinh Thanh Tieng Viet 1926
Tanakh
Kinh Thanh Hebrew
William Cadman, dich Kinh Thanh sang tieng Viet, 1934


Ghi chu Tham khao Berlin, Adele, Marc Zvi Brettler and Michael Fishbane. The Jewish Study Bible Luu tru ngay 20 thang 12 nam 2020 tai Wayback Machine. Oxford University Press, 2003. ISBN 0-19-529751-2
Anderson, Bernhard W. Understanding the Old Testament (ISBN 0-13-948399-3)
Dever, William B. Who Were the Early Israelites and Where Did they Come from? Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans Publishing Co., 2003. ISBN 0-8028-0975-8.
Head, Tom. The Absolute Beginner's Guide to the Bible. Indianapolis, IN: Que Publishing, 2005. ISBN 0-7897-3419-2.
Hoffman, Joel M. In the Beginning Luu tru ngay 25 thang 11 nam 2015 tai Wayback Machine. New York University Press. 2004. ISBN 0-8147-3690-4.
Lienhard, Joseph T. "The Bible, The Church, and Authority." Liturgical Press, Collegeville, Minnesota, 1995.
Miller, John W. The Origins of the Bible: Rethinking Canon History Mahwah, NJ: Paulist Press, 1994. ISBN 0-8091-3522-1.
Riches, John. The Bible: A Very Short Introduction, Oxford University Press, 2000. ISBN 0-19-285343-0
Silberman, Neil A. and colleagues. The Bible Unearthed: Archaeology's New Vision of Ancient Israel and the Origin of Its Sacred Texts. New York: Simon and Schuster, 2001. ISBN 0-684-86913-6.
Taylor, Hawley O., "Mathematics and Prophecy," Modern Science and Christian Faith, Wheaton,: Van Kampen, 1948, pp. 175–183.
Thiollet, Jean-Pierre, Je m'appelle Byblos, H & D, Paris, 2005. ISBN 2 914 266 04 9
Wycliffe Bible Encyclopedia, subject: prophecy, page 1410, Moody Bible Press, Chicago, 1986
Wycliffe Bible Encyclopedia, subject: Book of Ezekiel, page 580, Moody Bible Press, Chicago, 1986


Chu thich Lien ket ngoai Ban dich tieng Viet cua Cong giao:

Ban dich cua Nhom phien dich Cac Gio Kinh Phung Vu
Trang Thanh Linh: đang tai lai ban tren
Ban dich tieng Viet cua Tin Lanh:

Kinh Thanh Tin Lanh
Kinh Thanh Ban Dich 2011
Kinh Thanh sang tieng Viet WordPlanet - Vietnamese and English Bible
Du an Kinh Thanh
Cac van ban ngoai ngu:

Trinity College Digital Collections hinh canh cac ban thao cua Sach Kells.
"The Bible collected news and commentary" The New York Times.
"The Bible collected news and commentary" The Guardian.
The British Library: Discovering Sacred Texts – Christianity Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2022 tai Wayback Machine