Walter Elias Disney (; 5 thang 12 nam 1901 – 15 thang 12 nam 1966) la mot doanh nhan, hoa si dien hoat, dien vien long tieng va nha san xuat phim nguoi My. La nguoi tien phong trong nganh cong nghiep hoat hinh Hoa Ky, ong đa gioi thieu nhieu cai tien quan trong trong quy trinh san xuat phim hoat hinh. Tren cuong vi nha san xuat phim, Disney nam giu ky luc la nguoi gianh đuoc nhieu giai Oscar nhat, voi 22 lan đoat giai va 59 lan đe cu. Ong cung đuoc trao tang hai giai Qua cau vang cho Thanh tuu Đac biet va mot giai Emmy, cung nhu nhieu giai thuong danh gia khac. Thu vien Quoc hoi Hoa Ky đa đua mot so bo phim cua ong vao Vien luu tru phim quoc gia.
Sinh ra tai Chicago, Disney som đa boc lo niem say me voi hoi hoa ngay tu khi con nho. Ong tham gia cac lop hoc my thuat tu luc con la mot đua tre va tro thanh mot hoa si thuong mai vao nam 18 tuoi. Đau thap nien 1920, Disney chuyen đen California va thanh lap Disney Brothers Studio cung voi anh trai Roy. Nam 1928, ong hop tac cung hoa si Ub Iwerks xay dung nen nhan vat chuot Mickey va đat đuoc thanh cong vang doi đau tien. Disney cung đong vai tro la nguoi long tieng cho chuot Mickey trong quang thoi gian ban đau. Khi xuong hoat hinh ngay cang phat trien, Disney cang co nhieu quyet đinh tao bao hon nhu đua đong bo am thanh vao phim, su dung ky thuat ba dai mau đay đu mau sac cua Technicolor, san xuat phim hoat hinh thoi luong dai va ap dung nhung tien bo trong ky thuat ghi hinh. Ket qua la ong cho ra đoi nhieu bo phim chu chot gop phan thuc đay su phat trien cua phim hoat hinh nhu Nang Bach Tuyet va bay chu lun (1937), Pinocchio, Fantasia (1940) va Bambi (1942). Sau Chien tranh the gioi thu hai, ong tiep tuc cho ra đoi bo phim hoat hinh va nguoi đong bao gom Co be Lo Lem (1950) va Mary Poppins (1964). Ca hai bo phim đeu đat đuoc thanh cong ve mat chuyen mon va tinh rieng Mary Poppins đa gianh đuoc 5 giai Oscar.
Vao thap nien 1950, Disney quyet đinh lan san sang linh vuc cong vien giai tri va vao nam 1955, ong cho khai truong cong vien Disneyland o Anaheim, California. Đe gay quy cho du an, ong đa bat đau san xuat cac chuong trinh truyen hinh, chang han nhu Walt Disney's Disneyland va The Mickey Mouse Club. Ong cung tham gia vao viec quy hoach cho Trien lam quoc gia Hoa Ky tai Moskva nam 1959, The Van hoi Mua đong nam 1960 va Hoi cho Quoc te New York nam 1964. Nam 1965, ong bat đau phat trien mot cong vien chu đe khac mang ten Disney World, trung tam cua cong vien la thanh pho kieu moi đuoc goi la "Xa hoi tuong lai kieu mau" (EPCOT). Disney la nguoi nghien hut thuoc la trong suot cuoc đoi nen ong đa qua đoi vi benh ung thu phoi vao thang 12 nam 1966 truoc khi kip chung kien cong vien va du an EPCOT hoan thanh.
Disney la mot nguoi kin đao, khiem nhuong va thieu tu tin trong đoi song rieng tu, song lai xay dung cho minh mot hinh anh cong chung am ap va than thien. Ong luon đat ra cac tieu chuan cao va ky vong o nhung nguoi ma ong đa tung lam viec cung. Mac du co nhung cao buoc cho rang ong phan biet chung toc hoac bai Do Thai, nhung nhieu nguoi quen biet ong đa phu nhan đieu đo. Quan điem ve Disney dan thay đoi trong nhung nam sau khi ong ta the, tu viec ghi nhan ong nhu nguoi truyen ba cac gia tri yeu nuoc chat phac cho đen viec xem ong la hien than cho chu nghia đe quoc van hoa My. Mac dau vay, ong van la mot nhan vat toi quan trong trong lich su nganh phim hoat hinh va lich su van hoa Hoa Ky, noi ong đuoc coi la mot bieu tuong van hoa quoc gia. Cac tac pham đien anh cua Disney tiep tuc đuoc trinh chieu va chuyen the đeu đan, rieng nhung cong vien giai tri Disney cung phat trien ve quy mo va so luong đe thu hut du khach tu nhieu quoc gia tren toan cau. Ngoai ra, hang phim mang ten ong van duy tri cac tieu chuan cao trong viec san xuat cac tac pham va chuong trinh giai tri noi tieng đe tro thanh mot trong nhung tap đoan giai tri va truyen thong đai chung lon nhat the gioi.


Cuoc đoi va su nghiep = 1901–1920: Thoi nien thieu =
Walt Elias Disney sinh ngay 5 thang 12 nam 1901 tai so 1249 Đai lo Tripp, thuoc khu pho Hermosa o Chicago. Cha ong, Elias Disney la nguoi sinh ra trong mot gia đinh goc Ireland o tinh Canada, con me ong Flora (nhu danh Call) la nguoi My mang hai dong mau Anh va Đuc. Disney la con trai thu tu trong gia đinh co nam nguoi con, voi ba anh trai Herbert, Raymond, Roy va nguoi em ut la Ruth, sinh vao thang 12 nam 1903. Khi Disney len 4 tuoi vao nam 1906, gia đinh ong chuyen đen sinh song o mot trang trai thuoc thanh pho Marceline, Missouri, noi nguoi chu Robert cua ong vua moi mua đat. Tai Marceline, Disney bat đau thich thu voi hoi hoa khi ong đuoc tra tien đe ve con ngua cua nguoi bac si hang xom đa ve huu. Elias la đoc gia cua to bao Appeal to Reason, va Disney đa tranh thu tap ve bang cach sao chep cac tranh biem hoa cua Ryan Walker đuoc đang tren trang nhat cua bao. Disney cung ngay cang boc lo nang khieu hoi hoa voi mau nuoc va sap mau. Ong song gan tuyen đuong sat Atchison, Topeka va Santa Fe nen dan co niem đam me voi xe lua. Ong va co em gai Ruth nhap hoc cung luc tai Truong Park o Marceline vao cuoi nam 1909.
Nam 1911, Disney chuyen đen song o Thanh pho Kansas, Missouri. Tai đay, ong theo hoc tai Truong Tieu hoc Benton va gap go nguoi ban hoc Walter Pfeiffer. Xuat than tu gia đinh ham mo nghe thuat san khau, Pfeiffer chinh la nguoi đa đua Disney đen voi đam me tap ki va phim anh. Cang ngay, Disney cang danh nhieu thoi gian o nha Pfeiffer hon o nha minh. Cung trong thoi gian nay, Elias mua đuoc suat giao bao cho hai to The Kansas City Star va Kansas City Times, va ke tu đo, hai anh em Disney va Roy phai thuc day luc 4 gio ruoi moi sang đe giao bao cho to Times truoc gio hoc, con sau khi tan hoc thi ho giao bao cho to Star. Lich lam viec day đac khien Disney thuong bi điem kem vi hay ngu gat trong lop, du vay, ong van tiep tuc lam cong viec giao bao trong hon 6 nam tiep theo. Ngoai gio giao bao, ong con tham gia cac khoa hoc vao thu Bay hang tuan tai Vien Nghe thuat Thanh pho Kansas va tham gia chuong trinh hoc ham thu ve ve tranh biem hoa.
Nam 1917, Elias mua co phieu cua cong ty san xuat thach O-Zell o Chicago va cung gia đinh quay lai thanh pho nay. Disney đa ghi danh vao Truong Trung hoc McKinley va tro thanh hoa si biem hoa cho to bao cua truong, chuyen ve nhung buc tranh ve đe tai yeu nuoc trong Chien tranh the gioi thu nhat. Ong cung tham gia vao khoa hoc đem tai Truong Nghe thuat Chicago. Vao giua nam 1918, Disney đinh gia nhap Quan đoi Hoa Ky đe chien đau chong lai quan Đuc o Mat tran phia Tay nhung bi tu choi vi con qua tre. Sau khi khai man ngay thang nam sinh tren giay khai sinh cua minh, ong tham gia Hoi Chu thap đo vao thang 9 nam 1918 va tro thanh tai xe xe cuu thuong. Ong đuoc thuyen chuyen đen Phap nhung mai đen tan thang 11 moi toi noi, sau khi khoi Hiep uoc va Đe Quoc Đuc hoan thanh viec ky ket hiep đinh đinh chien. Ong tung ve tranh biem hoa đe trang tri xe cuu thuong cua minh va đang mot so tac pham len bao quan đoi Stars and Stripes. Disney tro ve Thanh pho Kansas vao thang 10 nam 1919 va lam hoa si hoc viec tai Xuong nghe thuat thuong mai Pesmen-Rubin. Trong thoi gian o đay, ong ve tranh minh hoa thuong mai cho quang cao, chuong trinh san khau va catalog, đong thoi ket ban voi nguoi hoa si đong nghiep la Ub Iwerks.


= 1920–1928: Su nghiep ban đau =

Vao thang 1 nam 1920, Pesmen-Rubin sa thai Disney va Iwerks vi thu nhap cua xuong bi sut giam sau Giang sinh. Ho bat đau cong viec kinh doanh ngan han khi lap ra cong ty rieng mang ten Cong ty Nghe si Thuong mai Iwerks-Disney. Cam thay khong the thu hut nhieu khach hang, Disney va Iwerks thong nhat rang Disney nen tam thoi roi cong ty rieng đe đi kiem tien tai Cong ty Quang cao Phim Thanh pho Kansas, do A. V. Cauger đieu hanh. Iwerks cung gia nhap Cong ty Quang cao nay vao ngay thang sau đo vi nhan thay ban than khong the đieu hanh cong ty rieng mot minh. Cong ty Kansas chuyen san xuat quang cao su dung ky thuat hoat hinh cat dan. Disney bat đau quan tam đen lam phim hoat hinh mac du ong van thich nhung tac pham tranh biem hoa nhu Mutt and Jeff va Koko the Clown hon. Ong bat đau thu nghiem tai nha sau khi muon đuoc cuon sach ve hoat hinh va mot chiec may ghi hinh. Trong qua trinh thu nghiem, ong đi đen ket luan rang hoat hinh cel se co nhieu trien vong hon la hoat hinh cat dan. Disney quyet đinh mo cong viec kinh doanh moi voi đong nghiep Fred Harman vi khong the thuyet phuc Cauger thu lam phim hoat hinh cel tai cong ty. Khach hang chinh cua ho la Rap phim Newman o đia phuong, va phim hoat hinh ma ho san xuat đuoc ban voi ten goi "Newman's Laugh-O-Gram". Disney đa tham khao loat phim Ngu ngon Aesop cua Paul Terry đe lam mau va 6 tap "Laugh-O-Grams" đau tien đeu la nhung cau chuyen co tich kieu hien đai.

Vao thang 5 nam 1921, thanh cong cua "Laugh-O-Grams" đa dan đen viec thanh lap Xuong phim Laugh-O-Gram, noi ong thue nhieu hoa si dien hoat bao gom Hugh Harman (em trai cua đong nghiep Fred Harman), Rudolf Ising va ca Iwerks. Phim hoat hinh Laugh-O-Grams khong cung cap đu loi tuc đe duy tri hoat đong kinh doanh cua cong ty, vi vay, Disney đa bat đau san xuat phim cam ngan Alice's Wonderland dua tren nguyen tac Alice o xu so than tien cua Lewis Carroll. Bo phim la su ket hop giua nguoi đong va hoat hinh, voi nu dien vien nhi Virginia Davis đuoc Disney lua chon vao vai chinh. Tuy nhien, bo phim mot cuon thoi luong 12 phut ruoi lai hoan thanh qua muon đe co the cuu Laugh-O-Gram Studio khoi pha san vao nam 1923.
Disney chuyen đen Hollywood vao thang 7 nam 1923. Mac du New York luc bay gio la trung tam cua nganh cong nghiep phim hoat hinh nhung ong van thich Los Angeles hon, va cung vi nguoi anh Roy cua ong bi mac benh lao va đang duong benh o đo. Vao thoi điem nay, ong cung co hoai bao tro thanh đao dien phim nguoi đong. Disney co het suc đe ban Alice's Wonderland nhung moi no luc đeu vo vong cho đen khi ong nghe tin tu nha phan phoi phim Margaret J. Winkler o New York. Ba Winkler luc nay đang mat quyen phan phoi đoi voi ca hai loat phim hoat hinh Out of the Inkwell va Felix the Cat nen can mot loat phim moi. Vao thang 10 nam 1923, ho ky hop đong cho 6 tap phim Alice Comedies voi mot tuy chon cho hai loat phim them cua moi 6 tap. Disney va Roy sau đo thanh lap Disney Brothers Studio‍, tien than cua Cong ty Walt Disney đe san xuat cac bo phim. Ho thuyet phuc Virginia Davis va gia đinh co chuyen đen Hollywood đe tiep tuc san xuat phim, voi muc luong cho co be la 100 đo la mot thang. Vao thang 7 nam 1924, Disney cung thue Iwerks, thuyet phuc đuoc Iwerks chuyen tu Thanh pho Kansas đen Hollywood.
Đau nam 1925, Disney thue nghe si ve muc Lillian Bounds. Disney va Lillian ket hon vao thang 7 cung nam tai nha anh trai cua Lillian o que nha Lewiston, Idaho. Theo Lillian, cuoc hon nhan noi chung la hanh phuc, mac du theo nguoi viet tieu su ve Disney ten Neal Gabler thi Lillian khong "chap nhan cac quyet đinh cua Disney mot cach khiem nhuong hoac [khong chiu noi] tinh the [bap benh] cua ong mot cach ro rang, va ba [cung] thu nhan rang Disney luon bao voi moi nguoi la 'ong rat so vo'." Lillian khong may quan tam đen phim anh hay boi canh xa hoi Hollywood đuong thoi, va theo loi cua nha su hoc Steven Watts thi ba "bang long voi viec quan xuyen viec nha va chu cap ho tro cho chong." Ho co voi nhau 2 co con gai trong suot cuoc hon nhan, voi con đau long ten la Diane sinh vao thang 12 nam 1933 va nguoi con thu la Sharon, nhan nuoi vao thang 12 nam 1936 khi đuoc 6 tuan tuoi. Trong gia đinh, ca Disney va vo ong đeu khong giau su that la Sharon đuoc nhan lam con nuoi. Du vay, ho se tro nen kho chiu neu nhung nguoi ngoai gia đinh nhac đen chuyen nay. Hai vo chong Disney luon can than giu cho con gai ho tranh xuat hien truoc cong chung cang nhieu cang tot, đac biet la sau vu bat coc Lindbergh. Disney thuc hien nhung bien phap can thiet đe đam bao rang con gai minh khong bi bao chi chup anh.

Đen nam 1926, Winkler giao quyen phan phoi loat phim Alice cho nha san xuat phim Charles Mintz, va cung đong thoi la chong ba. Tuy vay, moi quan he giua Mintz va Disney đoi luc co cang thang. Loat phim Alice keo dai đen thang 7 nam 1927, vao thoi điem ma Disney bat đau cam thay chan va muon thay đoi đinh dang nua nguoi đong, nua hoat hinh sang toan bo hoat hinh. Sau khi Mintz yeu cau mot y tuong moi đe phan phoi thong qua Universal Pictures, Disney va Iwerks đa tao ra Tho may man Oswald, mot nhan vat ma Disney muon no phai "hang hai, lanh loi, nhi nhanh va ua mao hiem, [cach an mac] cua no cung phai luon gon gang va chinh te".
Vao thang 2 nam 1928, Disney hi vong co the thuong luong mot khoan chi phi lon hon đe san xuat loat phim Oswald nhung nhan ra la Mintz đang muon cat giam cac khoan tien cong. Mintz cung thuyet phuc nhieu nghe si lien quan lam viec truc tiep cho minh, bao gom Harman, Ising, Carman Maxwell va Friz Freleng. Disney cung phat hien ra rang Universal nam giu quyen so huu tri tue đoi voi Oswald. Mintz đe doa se thanh lap xuong phim rieng va tu san xuat loat phim neu Disney tu choi viec cat giam tien cong. Disney khuoc tu loi toi hau thu cua Mintz va mat gan het e kip lam phim hoat hinh, ngoai tru Iwerks, nguoi quyet đinh đi theo ong.


= 1928–1933: Sang tao ra Chuot Mickey va giai Oscar đau tien =
Disney va Iwerks đa phac hoa nen Chuot Mickey đe thay the cho Oswald. Nhan vat moi nay đuoc cho la lay cam hung tu mot con chuot cung ma Disney nuoi khi con lam viec tai Xuong phim Laugh-O-Gram, du vay khong ai dam chac ve nguon goc thuc su cua no. Ban đau, Disney đinh đat ten cho nhan vat la Chuot Mortimer nhung Lillian thay ten qua rinh rang nen thay vao đo đe xuat la Mickey. Iwerks đa sua lai cac ban phac thao tam thoi cua Disney đe cho nhan vat de ve hoat hinh hon. Trong khoang thoi gian nay, Disney bat đau tach minh khoi qua trinh lam phim hoat hinh va chuyen sang long tieng cho Chuot Mickey đen nam 1947. Theo loi cua mot nhan vien Disney, "Ub la nguoi thiet ke ngoai hinh cho Mickey, nhung [chinh] Walt la nguoi thoi hon cho no."

Chuot Mickey xuat hien lan đau vao thang 5 nam 1928 trong buoi chieu thu nghiem đon le cua phim ngan Plane Crazy, nhung tai lan xuat hien thu hai o bo phim The Gallopin' Gaucho thi lai khong tim đuoc nha phan phoi. Sau bo phim The Jazz Singer gay an tuong manh vao nam 1927, Disney quyet đinh su dung đong bo am thanh trong đoan phim ngan thu ba mang ten Tau hoi nuoc Willie nham tao ra phim hoat hinh co am thanh hau ky đau tien. Disney đa ky hop đong voi giam đoc đieu hanh cu cua Universal Pictures la Pat Powers đe su dung he thong thu am "Powers Cinephone". Cinephone đa tro thanh nha phan phoi moi cho cac bo phim hoat hinh am thanh thoi ky đau cua Disney. Nhung tac pham nay đa tro nen noi tieng mot cach nhanh chong.
Đe cai thien chat luong cua am nhac, Disney đa thue nha soan nhac va chuyen am chuyen nghiep Carl Stalling. Stalling la nguoi goi y cach ke chuyen thong qua viec su dung am nhac cho loat phim Silly Symphony. Iwerk la nguoi ve va hoat hoa toan bo tap đau tien cua series voi tua đe The Skeleton Dance (1929). Disney vao thoi điem nay cung thue mot so hoa si đia phuong, ma vai nguoi trong so ho gan bo voi cong ty trong vai tro la hoa si dien hoat nong cot. Nhom nguoi nay ve sau đuoc goi la Chin Ong gia. Ca Chuot Mickey lan loat phim Silly Symphony đeu thanh cong nhung Disney va anh trai ong cam thay phan loi nhuan ma ho nhan tu Powers khong đung voi cong suc ma ho bo ra. Vao nam 1930, Disney co gang cat giam chi phi tu qua trinh dien hoat bang cach thuc giuc Iwerks tu bo viec hoat hoa cho tung cel rieng biet đe thay vao đo dung ky thuat ve dang chinh (key pose) hieu qua hon. Viec ve chen them dang vao giua (inbetween) se giao cho cac tro ly co luong thap hon. Disney yeu cau Powers tang them tien cong cho phim hoat hinh. Powers tu choi va ky hop đong voi Iwerks lam viec cho Powers. Stalling bo viec khong lau sau đo vi nghi rang neu khong co Iwerks thi Xuong phim Disney se đong cua. Disney bi suy nhuoc than kinh vao thang 10 nam 1931. Ong trach moc su muu toan cua Powers va su lam viec qua suc cua ban than, nen quyet đinh cung voi Lillian đi nghi mat dai ngay o Cuba va đi du thuyen đen Panama đe hoi phuc.

Sau khi mat Powers voi tu cach la nha phan phoi, xuong phim Disney ky hop đong voi Columbia Pictures đe phan phoi loat phim hoat hinh Chuot Mickey. Chu chuot ngay cang tro nen noi tieng khi ten tuoi bat đau lan ra toan the gioi. Disney luon muon nam bat cong nghe moi va lam phim Flowers and Trees (1932) bang ky thuat ba dai mau đay đu mau sac cua Technicolor. Ong cung co the thuong luong đe đat đuoc thoa thuan cho phep ong đoc quyen su dung quy trinh ba dai mau đen ngay 31 thang 8 nam 1935. Tat ca cac phim hoat hinh Silly Symphony tiep theo đeu co mau. Flowers and Trees đuoc nhieu khan gia yeu thich va gianh giai Oscar cho phim hoat hinh ngan hay nhat tai le trao giai nam 1932. Bo phim khac cua Disney la Mickey's Orphans cung đuoc đe cu cho hang muc đo. Ong con đuoc trao giai thuong danh du "cho viec tao ra Chuot Mickey".
Nam 1933, Disney san xuat bo phim Ba chu heo con, va đuoc nha lich su truyen thong Adrian Danks mo ta la "phim hoat hinh ngan thanh cong nhat moi thoi đai". Bo phim giup Disney gianh Giai Oscar khac cho hang muc phim hoat hinh ngan. Thanh cong cua bo phim đa giup cho hang phim tang them nhieu nhan su, voi con so gan 200 nguoi vao cuoi nam. Disney nhan ra tam quan trong cua viec ke nhung cau chuyen giau cam xuc se khien khan gia thich thu. Ong đau tu han mot "ban viet truyen" tach biet voi hoa si dien hoat, cung nhu cac hoa si kich ban phan canh chuyen trinh bay chi tiet cot truyen cho phim cua Disney.


= 1934–1941: Thoi ky hoang kim cua phim hoat hinh =

Đen nam 1934, Disney tro nen khong hai long voi viec san xuat hoat hinh ngan theo khuon sao, cung nhu tin rang phim hoat hinh thoi luong dai se mang lai nhieu loi nhuan hon. Hang phim bat đau san xuat Nang Bach Tuyet va bay chu lun trong suot 4 nam dua tren nguyen tac truyen co tich. Khi tin tuc ve du an bi ro ri, nhieu nguoi trong nganh đien anh du đoan rang bo phim se khien cong ty pha san. Mot so nguoi trong nganh con đat cho phim biet danh la "Su dai dot cua Disney". Nang Bach Tuyet va bay chu lun la phim hoat hinh dai đau tien thuc hien voi đay đu mau sac va am thanh, tieu ton hon 1,5 trieu đo la đe san xuat‍ – gap ba lan ngan sach. Đe đam bao cho bo phim hoat hinh chan thuc nhat co the, Disney đa cu cac hoa si dien hoat tham gia khoa hoc tai Hoc vien Nghe thuat Chouinard. Ong đua đong vat vao trong xuong phim va thue dien vien đe cac hoa si dien hoat co the nghien cuu chuyen đong thuc te. Đe mieu ta sinh đong su thay đoi goc nhin cua hau canh khi may quay di chuyen qua mot canh, cac hoa si dien hoat cua Disney đa phat trien nen mot loai may quay đa mat phang (multiplane camera). Loai may quay nay cho phep nhung hinh ve tren tam kinh đuoc đat o nhieu khoang cach khac nhau tu may quay, tu đo tao cho khan gia ao giac ve chieu sau cua canh. Tam kinh co the di chuyen đe tao ra cam giac la may qua vua luot qua canh. Tac pham đau tien su dung may quay kieu nay la The Old Mill (1937)‍ cua loat phim Silly Symphony. Bo phim nay đa gianh Giai Oscar cho phim hoat hinh ngan hay nhat vi phuong phap truc quan gay an tuong manh cua no. Mac du Nang Bach Tuyet va bay chu lun hoan thanh phan lon vao thoi điem may quay đa mat phang đuoc lam xong nhung Disney van yeu cau ve lai mot so canh đe su dung hieu ung moi.
Nang Bach Tuyet va bay chu lun cong chieu vao thang 12 nam 1937, va nhan đuoc nhieu loi tan duong tu gioi phe binh cung nhu cong chung. Bo phim đa tro thanh phim chuyen đong thanh cong nhat nam 1938. Tinh đen thang 5 nam 1939, tac pham đat tong doanh thu 6,5 trieu đo la, giup no tro thanh phim co am thanh thanh cong nhat tung thuc hien vao luc bay gio. Disney mot lan nua đuoc trao Giai Oscar danh du, bao gom 1 buc tuong Oscar kich thuoc đay đu va 7 buc tuong Oscar thu nho. Thanh cong cua Nang Bach Tuyet bao truoc mot trong nhung ky nguyen nang suat nhat cua xuong phim. Bao tang Gia đinh Walt Disney goi nhung nam tiep theo la "Thoi ky hoang kim cua phim hoat hinh". Sau khi hoan thanh Nang Bach Tuyet va bay chu lun, studio bat đau san xuat Pinocchio vao đau nam 1938 va Fantasia vao thang 11 cung nam. Ca hai bo phim đeu phat hanh vao nam 1940 va khong đat thanh tich tot tai phong ve, mot phan la do doanh thu tu chau Au sut giam sau khi Chien tranh the gioi thu hai bat đau vao nam 1939. Xuong phim lam an thua lo o ca hai bo phim va lam vao canh no nan chong chat trong cuoi thang 2 nam 1941.
Đe đoi pho voi cuoc khung hoang tai chinh, Disney va Roy bat đau đot phat hanh co phieu đau tien cua cong ty ra cong chung vao nam 1940, đong thoi thuc hien viec cat giam luong manh. Viec cat giam luong cua Disney thinh thoang co phan manh tay va thieu te nhi voi nhan vien nen cac hoa si dien hoat vi the ma to chuc cuoc đinh cong keo dai 5 tuan. Trong khi hoa giai vien lien bang tu Uy ban Quan he Lao đong Quoc gia đen đam phan voi ca hai ben, Disney chap nhan loi đe nghi tu Van phong Đieu phoi cac Van đe Lien My đe thuc hien mot chuyen đi thien chi đen Nam My nham đam bao rang ong se tam vang trong cuoc hoa giai ma ong biet truoc la se khong co loi gi cho xuong phim. Hau qua cua cuoc đinh cong va tinh hinh tai chinh luc bay gio cua cong ty đa khien nhieu hoa si dien hoat roi khoi xuong phim. Moi quan he giua Disney voi cac nhan vien khac roi vao tinh trang cang thang keo dai. Cuoc đinh cong tam thoi lam gian đoan viec ra mat san pham tiep theo cua xuong phim la Dumbo (1941). Bo phim nay đuoc san xuat bang phuong phap đon gian va ton it chi phi, du vay van nhan phan hoi tich cuc tu phia khan gia cung nhu gioi phe binh.


= 1941–1950: Chien tranh the gioi thu hai va sau đo =

Ngay sau khi phat hanh Dumbo vao thang 10 nam 1941, Hoa Ky buoc vao Chien tranh the gioi thu hai. Disney đa thanh lap Đon vi lam phim Huan luyen Walt Disney trong cong ty đe san xuat nhung bo phim huong dan cho quan đoi Hoa Ky nhu Four Methods of Flush Riveting va Aircraft Production Methods. Disney cung gap go voi Bo truong Ngan kho Hoa Ky luc bay gio la Henry Morgenthau Jr. va đong y san xuat phim hoat hinh ngan ve Vit Donald đe thuc đay trai phieu chien tranh. Ben canh đo, Disney con cho san xuat mot so tac pham tuyen truyen, bao gom bo phim ngan nhu Der Fuehrer's Face‍ đat Giai Oscar vao nam 1943 va phim đien anh thoi luong dai Victory Through Air Power (1943).
Cac bo phim quan su chi tao ra doanh thu đu đe bu đap chi phi, va bo phim đien anh dai Bambi san xuat tu nam 1937 lai to ra kem hieu qua khi phat hanh vao thang 4 nam 1942, gay that thu 200 nghin đo la phong ve. Ngoai khoan thu nhap thap tu Pinocchio va Fantasia, cong ty con co no 4 trieu đo la tu ngan hang Bank of America vao nam 1944. Tai cuoc hop voi cac giam đoc đieu hanh cua Bank of America đe thao luan ve tuong lai cua cong ty Disney, chu tich kiem nguoi sang lap ngan hang la Amadeo Giannini đa noi voi cac giam đoc đieu hanh cua minh rang: "Toi đa theo doi kha ky nhung bo phim hoat hinh cua Disney vi toi biet rang chung ta đa cho ho vay tien vuot xa muc rui ro tai chinh. ... Nam nay ho [co the] tot, nam sau cung the va nam sau nua cung vay. ... Cac anh cu thu gian va cho ho thoi gian đe tiep thi san pham." Viec san xuat phim ngan cua Disney suy giam vao cuoi thap nien 1940 khi gap phai su canh tranh ngay cang tang tren thi truong hoat hinh tu cac đoi thu nhu Warner Bros. va Metro-Goldwyn-Mayer. Roy Disney đe nghi san xuat nhieu hon nua san pham hoat hinh ket hop nguoi đong vi ly do tai chinh. Nam 1948, Disney khoi xuong mot loat cac bo phim nguoi đong noi tieng ve đe tai tu nhien co tua đe la True-Life Adventures. Seal Island la tac pham đau tien cua loat phim va đa gianh Giai Oscar cho phim ngan hay nhat.
Cang ve gia, Disney cang tro nen bao thu ve mat chinh tri. Ban đau, ong la nguoi ung ho cho Đang Dan chu nhung đen nam 1940 thi chuyen sang trung thanh voi Đang Cong hoa. Khi Thomas E. Dewey tranh cu tong thong vao nam 1944, Disney la nha tai tro hao phong cho chien dich tranh cu. Nam 1946, ong la thanh vien sang lap cua Lien minh Đien anh Bao ton Ly tuong Hoa Ky, mot to chuc tuyen bo rang ho "tin tuong va yeu thich Loi song My... chung ta tu thay minh đang noi day quyet liet đe chong lai lan song cua chu nghia cong san, chu nghia phat xit va cac chu nghia tuong tu đang tim cach pha hoai va thay đoi loi song nay bang cac bien phap lat đo". Vao nam 1947, trong thoi ky Khiep so đo thu hai, Disney la nguoi lam chung truoc Uy ban Ha vien Kiem tra Hanh đong chong Hoa Ky (HUAC). Tai Uy ban, ong cao buoc nhung hoa si dien hoat va nguoi to chuc cong đoan truoc đay gom Herbert Sorrell, David Hilberman va William Pomerance la phan tu kich đong cong san. Disney tuyen bo rang cuoc đinh cong nam 1941 do cac hoa si lanh đao la mot phan no luc cua phe cong san co to chuc nham tranh gianh anh huong o Hollywood. Nam 1993, The New York Times cao buoc Disney đa chuyen thong tin mat cho FBI tu nam 1940 cho đen khi ong qua đoi vao nam 1966. Đoi lai cho viec trao đoi thong tin nay la J. Edgar Hoover cho phep Disney quay phim trong tru so FBI o Washington. Disney đuoc phong lam "Đac vu lien lac chinh thuc" vao nam 1954.

Nam 1949, Disney va gia đinh chuyen đen song o mot ngoi nha moi thuoc quan Holmby Hills, Los Angeles. Voi su giup đo cua Ward va Betty Kimball, nhung nguoi đa co đuong sat o san sau nha cho rieng minh, Disney lien phat trien mot ban thiet ke va ngay lap tuc bat tay vao viec tao dung mot tuyen đuong sat tau hoi nuoc thu nho cho san sau nha ong. Đuong sat co ten la Carolwood Pacific Railroad, xuat phat tu vi tri nha Disney tren đuong Carolwood. Ky su Roger E. Broggie cua Disney Studios la nguoi thiet ke đau may hoi nuoc hoat đong thu nho, va Disney đat ten cho đau may la Lilly Belle theo ten vo ong. Sau ba nam, Disney cat đau may xe lua vao cua hang co khi cua xuong phim vi xay ra su co voi khach tham quan.


= 1950–1966: Cong vien giai tri, truyen hinh va cac so thich khac =
Đau nam 1950, Disney san xuat Co be Lo Lem, bo phim hoat hinh thoi luong dai đau tien cua xuong phim sau tam nam. Ke tu khi ra mat, tac pham đa tro nen noi tieng trong mat gioi phe binh cung nhu khan gia. Bo phim co kinh phi la 2,2 trieu đo la va thu ve gan 8 trieu đo la trong nam đau tien. Disney it tham gia vao Co be Lo Lem hon so voi nhung phim hoat hinh truoc đay, vi ong ban bat tay vao hai bo phim nguoi đong toan bo đau tay cua minh la Đao giau vang (1950) va The Story of Robin Hood and His Merrie Men (1952). Ca hai tac pham đeu đuoc quay o Anh. Noi tiep hai bo phim la nhung san pham phim nguoi đong thoi luong dai khac, voi mot trong so đo la chu đe yeu nuoc. Ong cung tiep tuc cho ra đoi cac bo phim hoat hinh dai gom Alice o xu so than tien (1951) va Peter Pan (1953). Tu đau đen giua thap nien 1950, Disney bat đau it chu trong đen ban hoat hinh hon va giao phan lon hoat đong cua bo phan nay cho nhom Chin Ong gia. Du vay, ong van luon co mat trong cac buoi hop kich ban truyen. Trong giai đoan nay, ong chu yeu tap trung vao nhung hoat đong kinh doanh khac.

Trong nhieu nam, Disney tinh đen viec xay dung mot cong vien giai tri. Khi ong tham quan Cong vien Griffith o Los Angeles cung voi con gai minh, ong cam thay muon hoa minh vao mot cong vien sach se, thuan khiet, noi ma ca tre em va cac bac phu huynh co the vui choi. Trong lan đen tham Cong vien Tivoli o Copenhagen, Đan Mach, Disney thay an tuong manh boi su sach se va cach bai tri cua cong vien. Vao thang 3 nam 1952, ong nhan giay phep quy hoach đe xay dung mot cong vien giai tri o Burbank, gan Disney Studios. Tuy nhien, đat xay dung o đay co ve qua nho, nen Disney mua mieng đat lon hon o Anaheim cach 35 dam (56 km) ve phia nam cua xuong phim. Disney muon tach du an khoi xuong phim nham tranh thu hut su chi trich tu cac co đong. Đe thuc hien đieu nay, Disney thanh lap WED Enterprises (nay la Walt Disney Imagineering) va su dung tien rieng cua minh đe tai tro cho mot nhom cac nha thiet ke cung voi hoa si dien hoat nham thuc hien ke hoach. Nhung nguoi tham gia vao du an đeu đuoc goi la "Imagineer". Sau khi nhan von tu ngan hang, ong moi them cac co đong khac gom American Broadcasting-Paramount Theatres, bo phan cua American Broadcasting Company (ABC) va Western Publishing. Vao giua nam 1954, Disney phai nhung Imagineer đen moi cong vien giai tri o Hoa Ky đe phan tich xem chung hoat đong nhu the nao, co bat trac gi khong va cac van đe o tung đia điem khac nhau. Dua vao đo, ong se tong hop nhung phat hien cua ho vao trong ban thiet ke. Cong viec xay dung bat đau vao thang 7 nam 1954 va Disneyland mo cua vao thang 7 nam 1955. Le khanh thanh phat song tren ABC đa thu hut 70 trieu nguoi theo doi. Cong vien đuoc thiet ke nhu mot chuoi cac vung đat theo chu đe lien ket voi nhau boi Main Street, U.S.A, ban sao cua con pho chinh o Marceline, que huong Disney. Cac khu vuc theo chu đe đuoc ket noi la Adventureland, Frontierland, Fantasyland va Tomorrowland. Cong vien cung co đuong sat kho hep ten la Disneyland Railroad đong vai tro la mat xich giua nhung vung đat. Bao quanh ben ngoai cong vien la mot buc tuong cao đe ngan cach cong vien voi the gioi ben ngoai. Mot bai xa luan tren to The New York Times cho rang Disney đa "ket hop mot cach kheo leo mot so đieu thu vi cua ngay hom qua voi su tuong tuong va nhung giac mo cua ngay mai". Mac du cong vien ban đau co mot so van đe nho nhung no van la mot thanh cong. Sau mot thang hoat đong, Disney đon hon 20.000 luot khach ghe tham moi ngay. Vao cuoi nam đau tien, cong vien đa thu hut 3,6 trieu luot khach tham quan.
Tien tu ABC phu thuoc vao cac chuong trinh truyen hinh cua Disney. Hang phim đa tham gia vao mot chuong trinh truyen hinh đac biet vao Le Giang sinh nam 1950 ke ve qua trinh thuc hien tac pham Alice o xu so than tien. Roy tin rang chuong trinh giup tang them hang trieu đo la vao doanh thu phong ve. Trong mot la thu gui cho co đong vao thang 3 nam 1951, ong viet rang "truyen hinh co the la phuong tien ho tro kiem tien hieu qua nhat, đong thoi cung la mot nguon thu. Co le chung ta se dan than vao truyen hinh theo tien đe nay." Vao nam 1954, ABC cho phat song chuong trinh Walt Disney's Disneyland sau khi đong y tai tro cho Disneyland. Chuong trinh la mot tuyen tap bao gom phim hoat hoa, phim nguoi đong thoi luong dai va cac nguon phim khac tu thu vien cua xuong phim. No đa thanh cong ve mat loi nhuan va hieu suat khi ti le khan gia đat tren 50%. Viec ABC hai long voi ket qua thu đuoc dan đen su ra mat cua chuong trinh truyen hinh hang ngay đau tien cua Disney la The Mickey Mouse Club, mot chuong trinh tap ky danh rieng cho tre em. Chuong trinh thuong đi kem voi viec ban hang thuong pham thong qua cac cong ty khac nhau (vi du nhu Western Printing đa san xuat sach to mau va truyen tranh trong hon 20 nam, cung voi đo la tao ra mot so mat hang lien quan đen chuong trinh). Mot trong nhung phan đoan cua Disneyland co nam phan miniseries Davy Crockett ma theo Gabler nhan xet la "tro thanh mot hien tuong chi sau mot đem". Bai hat chu đe cua chuong trinh la "The Ballad of Davy Crockett" đa tro nen pho bien tren toan the gioi voi muoi trieu đia đuoc ban. Ket qua la Disney quyet đinh thanh lap cong ty san xuat va phan phoi đia hat voi ten goi Disneyland Records cho rieng minh.
Cung voi viec xay dung Disneyland, Disney con thuc hien mot so du an khac ben ngoai xuong phim. Ong lam chuyen gia tu van cua Trien lam Quoc gia Hoa Ky nam 1959 tai Moskva. Ben canh đo, Disney Studios cung đong gop cho Hoi cho Quoc te Brussels 1958 bo phim America the Beautiful. Đay la mot tac pham voi thoi luong 19 phut đuoc chieu o rap Circarama voi goc quay 360 đo, mot trong nhung điem thu hut nhieu nguoi xem nhat. O nam tiep theo, ong đong vai tro chu tich Uy ban Canh tri cho The Van hoi Mua đong 1960 o Squaw Valley, California. Tai The Van hoi, ong la nguoi thiet ke le khai mac, be mac va trao huy chuong.

Bat chap nhung yeu cau tu cac du an khong thuoc hang phim, Disney van tiep tuc lam viec voi nhieu du an phim va truyen hinh. Nam 1955, ong bat tay vao san xuat "Man in Space", mot tap cua loat phim Disneyland đuoc thuc hien voi su hop tac cua Wernher von Braun, nha thiet ke ten lua NASA. Disney cung đam nhan viec giam sat tung khia canh cua cac bo phim dai đay đu nhu Tieu thu va chang lang thang (phim hoat hinh CinemaScope đau tien) cong chieu vao nam 1955, Nguoi đep ngu trong rung (phim hoat hinh đau tien phat hanh duoi đinh dang Technirama 70 mm) vao nam 1959, Mot tram linh mot chu cho đom (phim hoat hinh dai đau tien su dung Xerox cel) ra mat vao nam 1961, va Thanh guom trong đa (1963).
Nam 1964, Disney san xuat Mary Poppins dua tren bo sach cung ten cua P. L. Travers. Ong đa co gang mua ban quyen cau chuyen tu thap nien 1940. No tro thanh bo phim thanh cong nhat cua Disney trong thap nien 1960, mac du Travers cuc ky khong thich tac pham chuyen the nay va cam thay hoi han vi đa ban ban quyen. Cung nam đo, ong cung tham gia vao ke hoach mo rong Hoc vien nghe thuat California (thuong goi la CalArts), đong thoi nho mot kien truc su thiet ke ban ve cho mot toa nha moi.
Disney chuan bi đay đu cho 4 man trinh dien tai Hoi cho Quoc te New York nam 1964; ong đa nhan von tu cac nha tai tro hang đau cho du an nay. Ong biet rang PepsiCo muon len ke hoach bay to long kinh trong voi UNICEF nen quyet đinh trien khai It's a Small World, mot chuyen du thuyen voi nhung con bup be cu đong va co am thanh mieu ta ve tre em tren khap the gioi. Nhung man trinh dien con lai gom: Great Moments with Mr. Lincoln, mot vo dien san khau co su gop mat cua mot con roi Abraham Lincoln tu cu đong (animatronic) đoc trich dan tu dien van tong thong; Carousel of Progress thi khuyen khich ve tam quan trong cua nang luong đien; va Ford's Magic Skyway dien ta qua trinh phat trien cua nhan loai. Ca 4 cuoc trien lam đeu đa đuoc cai đat lai tai Disneyland, chu yeu la qua khai niem va ky thuat. Du vay, It's a Small World van la cuoc dao choi gan giong voi phien ban goc nhat.
Tu đau đen giua thap nien 1960, Disney len ke hoach cho mot khu nghi duong truot tuyet o Mineral King, khu vuc thung lung bang o Sierra Nevada thuoc California. Ong thue mot so chuyen gia nhu Willy Schaeffler, huan luyen vien truot tuyet Olympic kiem nha thiet ke khu truot tuyet noi tieng. Voi thu nhap tu Disneyland chiem ti trong ngay cang lon trong thu nhap cua hang phim, Disney tiep tuc tim kiem đia điem đe xay dung cac điem tham quan khac. Vao cuoi nam 1965, ong tuyen bo ke hoach phat trien mot cong vien chu đe ten la "Disney World" (nay la Walt Disney World), du tinh se xay dung o noi cach vai dam ve phia tay nam cua Orlando, Florida. Disney World se bao gom "Magic Kingdom", mot phien ban lon hon va cong phu hon cua Disneyland‍ voi san gon va khach san bo sung. Trung tam cua Disney World se la "Xa hoi tuong lai kieu mau" (EPCOT), ma Disney mo ta la:

mot xa hoi tuong lai kieu mau se lay cam hung tu nhung y tuong moi va cong nghe moi đang moc len tu cac trung tam sang tao cua nganh cong nghiep Hoa Ky. No se [mai] la mot xa hoi tuong lai ma khong bao gio đuoc hoan thanh, nhung no se luon luon gioi thieu, thu nghiem va trinh lang nhung vat lieu moi, nhung he thong moi. Va EPCOT se luon la noi trung bay cho ca the gioi [biet] ve su kheo leo va tri tuong tuong cua cac doanh nghiep tu do My.

Trong suot nam 1966, Disney thuc đay cac hoat đong kinh doanh đe kiem tien tai tro cho EPCOT. Ong tich cuc tham gia vao nhung bo phim cua hang va đong gop nhieu cho viec xay dung cot truyen trong The Jungle Book, The Happiest Millionaire (ca hai bo phim đeu chieu vao nam 1967) va phim hoat hinh ngan Winnie the Pooh and the Blustery Day (1968).


= Benh tat, qua đoi va nhung he qua sau đo =

Disney nghien thuoc la nang ke tu thoi Chien tranh the gioi thu nhat. Ong khong hut thuoc la co đau loc ma su dung tau thuoc tu khi con tre. Thang 11 nam 1966, ong đuoc chan đoan la mac benh ung thu phoi va phai đieu tri bang phuong phap xa tri cobalt. Vao ngay 30 thang 11 nam 1966, ong cam thay khong khoe va đuoc đua đen Benh vien St. Joseph o Burbank, California. Đen ngay 15 thang 12 cung nam, 10 ngay sau sinh nhat lan thu 65 cua ban than, ong qua đoi vi truy tuan hoan do can benh ung thu. Hai cot cua ong đuoc hoa tang hai ngay sau đo va tro cot cua ong đuoc bao quan tai Cong vien Tuong niem Forest Lawn o Glendale, California, Hoa Ky.
Viec phat hanh The Jungle Book va The Happhest Millionaire vao nam 1967 đa nang tong so phim dai ma Disney tham gia len con so 81. Khi Winnie the Pooh and the Blustery Day phat hanh vao nam 1968, no đa mang ve cho Disney mot Giai Oscar cho phim hoat hinh ngan hay nhat. Ong đuoc trao giai sau khi mat. Ke tu khi Disney qua đoi, hang phim cua ong van tiep tuc san xuat rat nhieu phim nguoi đong nhung bo be viec lam phim hoat hinh cho đen cuoi thap nien 1980. Giai đoan nay tro ve sau đuoc to The New York Times mo ta la "Thoi ky Phuc hung cua Disney" bat đau voi bo phim Nang tien ca (1989). Nhung cong ty cua Disney van tiep tuc san xuat phim anh, truyen hinh, san khau giai tri va đat đuoc nhieu thanh cong.

Ke hoach cua Disney ve thanh pho tuong lai EPCOT khong tro thanh hien thuc. Sau khi ong tu tran, anh trai Roy phai tam hoan nghi huu đe nam toan bo quyen kiem soat cac cong ty. Roy thay đoi trong tam cua du an tu mot thi tran thanh mot điem thu hut khach tham quan. Tai le khanh thanh nam 1971, Roy đa dang tang Walt Disney World cho em trai minh. Walt Disney World tiep tuc mo rong voi viec khai truong Epcot Center vao nam 1982. Tam nhin cua Disney ve mot thanh pho thiet thuc duong nhu đuoc thay the bang mot cong vien giong voi trien lam the gioi lau dai hon. Nam 2009, Bao tang Gia đinh Walt Disney do Diane va con trai ba la Walter E. D. Miller thiet ke đa khai truong tai Presidio cua San Francisco. Bao tang la noi trung bay hang nghin hien vat ve cuoc đoi va su nghiep cua Disney, trong đo co rat nhieu giai thuong ma ong nhan đuoc. Cac cong vien giai tri cua Disney tren khap the gioi đa đon khoang 134 trieu luot khach vao nam 2014.
Disney đuoc khac hoa rat nhieu lan trong cac tac pham hu cau. H. G. Wells tung đe cap đen Disney trong cuon tieu thuyet nam 1938 The Holy Terror. Trong tac pham, Ke Đoc tai The gioi Rud so rang Vit Donald co y đinh chong lai y. Len Cariou đa đong vai Disney trong bo phim truyen hinh nam A Dream Is a Wish Your Heart Makes: The Annette Funicello Story (1995). Tom Hanks cung the hien vai dien Disney trong bo phim đien anh Cuoc giai cuu than ky (2013). Nam 2001, soan gia nguoi Đuc Peter Stephan Jungk đa xuat ban cuon Der Konig von Amerika (tam dich: Vua nuoc My), mot tac pham hu cau tai hien hinh anh Disney cua nhung nam ve sau la mot ke phan biet chung toc khao khat quyen luc.


Tinh cach va danh tieng Hinh anh cua Disney truoc cong chung rat khac so voi cuoc song đoi thuong. Nha soan kich Robert E. Sherwood mo ta ong la nguoi "gan nhu nhut nhat... thieu tu tin" va tu ti. Theo nguoi viet tieu su Richard Schickel thi Disney che giau su nguong ngung va cam giac bat an cua minh truoc cong chung. Kimball lai lap luan rang Disney đa "đong vai mot nha tai phiet ben len, boi roi truoc cong chung" va ong co tinh lam nhu vay. Disney thua nhan ve be ngoai cua minh va ke voi mot nguoi ban rang "Toi khong phai la Walt Disney. Toi lam rat nhieu đieu ma Walt Disney se khong lam. Walt Disney khong hut thuoc. Toi hut. Walt Disney khong uong ruou. Toi uong." Nha phe binh Otis Ferguson cua to The New Republic nhan xet Disney luc o mot minh la "binh di va đoi thuong, khong he kho gan, khong he kho hieu, khong bi đe nen ma cung chang phai nha tai tro hay gi. Chi [đon gian] la Disney ma thoi." Nhieu nguoi trong so nhung nguoi tung lam viec voi Disney nhan xet rang ong rat it khi khich le nhan vien vi ong ky vong o ho rat nhieu. Norman hoi tuong lai khoanh khac ma Disney noi rang "Hieu qua đay", đo la dau hieu Disney danh loi khen ngoi cho nhan vien. Thay vi the hien truc tiep, Disney thuong thuong tien cho nhan vien lam viec nang suat hoac gioi thieu mot so ca nhan co thanh tich tot cho nhung nguoi khac, voi hi vong rang loi khen ngoi cua ong se truyen tai đen moi nguoi.
Quan điem ve Disney va cac bo phim cua ong co su thay đoi theo thoi gian. Mark Langer viet trong cuon American Dictionary of National Biography rang "Nhung đanh gia truoc đay ve Disney luon ca ngoi ong la mot nguoi yeu nuoc, mot nghe si nhan dan va la nguoi truyen ba van hoa. Tuy nhien trong thoi gian gan đay, Disney lai bi xem nhu hinh mau cua chu nghia đe quoc va su thieu khoan dung kieu My, đong thoi la ke huy hoai van hoa." Steven Watts thi viet rang mot so nguoi đa len an Disney "la ke thao tung vo liem si bang nhung thu đoan van hoa va thuong mai". Trong khi PBS thuat lai rang cac nha phe binh đa khien trach tac pham cua Disney vi "ve be ngoai giau tinh cam ngot xot va lac quan mot cach co chap, viet lai lich su Hoa Ky theo kieu to hong". Mac du phim cua Disney noi tieng, đuoc đanh gia cao va thanh cong ve mat thuong mai theo thoi gian nhung van nhan nhung loi chi trich tu gioi phe binh. Caroline Lejeune nhan xet tren to The Observer rang Nang Bach Tuyet va bay chu lun (1937) "co nhieu loi hon bat ky phim hoat hinh Disney nao truoc đo. No co the bi cac chuyen gia khong ngung chi trich gay gat. Đoi luc muon noi thang ra la phim ve rat te." Robin Allen viet cho to The Times rang Fantasia (1940) "đang bi len an vi tinh tho tuc va cang luc cang tro nen lo bich đen cung cuc". Lejeune thi cam thay bo phim Alice o xu so than tien (1951) "co the khien nhung nguoi yeu quy Lewis Carroll tro nen phat đien". Peter Pan (1953) cung bi chi trich tren to The Times la "mot tac pham kinh đien danh cho tre em bi tho tuc hoa" voi "Tinker Bell... bi bien tau thanh mot co em nguoi My xinh xan". Nha phe binh nhan đinh rang Disney "đa giet chet tac pham tot cua Barrie va thay the no bang mot bo phim Disney hang hai".
Disney bi to la bai Do Thai mac du khong co nhan vien nao cua ong tung buoc toi ong la buong loi giem pha hoac che nhao Do Thai, ke ca nha lam phim hoat hinh cuc ky ghet ong la Art Babbitt. Bao tang Gia đinh Walt Disney thua nhan rang đinh kien ve sac toc kha pho bien trong nhung bo phim thap nien 1930, bao gom ca mot vai phim hoat hinh. Disney thuong xuyen quyen gop cho cac to chuc tu thien cua nguoi Do Thai, va đuoc chi nhanh cua to chuc B'nai B'rith o Beverly Hills vinh danh la "Nguoi đan ong cua nam 1955". Hang phim cua ong cung tuyen dung mot so nguoi Do Thai voi mot trong so ho nam giu nhung vi tri co tam anh huong. Nha van đau tien co quyen truy cap khong han che vao co quan luu tru cua Disney la Gabler ket luan rang chung cu hien co khong ung ho cho cac cao buoc bai Do Thai va Disney "khong [bai Do Thai] theo cach hieu thong thuong cua chung ta ve mot nguoi bai Do Thai". Gabler tong ket rang "mac du ban than Walt, theo đanh gia cua toi khong phai la nguoi bai Do Thai. Tuy nhien, ong san sang lam ban voi nhung nguoi bai Do Thai [tuc thanh vien cua Lien minh Đien anh Bao ton Ly tuong My], va [ket qua la] ong bi gan vao cai danh đo. Ong khong bao gio co the thuc su loai bo no trong suot cuoc đoi minh." Disney tu tach minh ra khoi Lien minh Đien anh vao thap nien 1950.
Disney cung bi cao buoc vao cac hinh thuc phan biet chung toc khac, vi mot vai san pham cua ong phat hanh tu thap nien 1930 đen thap nien 1950 chua noi dung phan biet chung toc. Cac nha phe binh đuong đai, Hiep hoi Quoc gia vi su tien bo cua nguoi da mau va mot so nguoi khac đa chi trich phim dai Song of the South vi co đinh kien voi nguoi da đen. Tuy nhien, Disney sau đo đa van đong thanh cong cho mot ngoi sao cua ho gianh Giai Oscar danh du, nguoi đo la James Baskett, dien vien da đen đau tien nhan đuoc vinh du nhu vay. Gabler tranh luan rang "Walt Disney khong phan biet chung toc. Ong ay khong bao gio cong khai hay ngam ngam đua ra nhung nhan xet miet thi ve nguoi da đen hoac khang đinh nguoi da trang thuong đang. Tuy nhien, giong nhu hau het nhung nguoi My da trang cung the he, ong ay khong nhay cam voi van đe chung toc." Floyd Norman, hoa si dien hoat da đen đau tien cua hang phim, nguoi lam viec than can voi Disney trong thap nien 1950 va 1960 cho biet "Toi chua bao gio thay Disney co dau hieu nao ve hanh vi phan biet chung toc ma moi nguoi thuong cao buoc sau khi ong mat. Cach ma ong ay đoi xu voi nguoi, va y toi la voi tat ca moi nguoi, chi co the đuoc goi la guong mau."
Watts lap luan rang nhieu bo phim hau The chien thu hai cua Disney "la mot dang Ke hoach Marshall tren linh vuc van hoa. Chung nuoi duong mot hinh thai chu nghia đe quoc van hoa than thien, lan toa ra khap đia cau mot cach ky dieu bang nhung gia tri, ky vong va hang hoa tieu dung cua tang lop trung luu kha gia tai Hoa Ky." Nha su hoc đien anh Jay P. Telotte thua nhan rang nhieu nguoi coi hang phim Disney la "cong cu thao tung va đan ap". Du vay, ong nhan xet rang hang đa "no luc trong suot chieu dai lich su đe ten tuoi cua ho gan lien voi y niem vui nhon, gia đinh, va ky ao". Trong nghien cuu Cultural Imperialism, John Tomlinson đa xem xet tac pham Para leer al Pato Donald (tam dich: Lam sao đe hieu Vit Donald) cua Ariel Dorfman va Armand Mattelart. John tim thay đoan xac đinh rang "co mui cua... đe quoc 'an' đang sau ve ngoai trong sang, lanh manh cua the gioi Walt Disney". Hai tac gia cho rang the gioi nay la mot cong cu quyen luc vi "no tu the hien nhu mot san pham giai tri vo hai danh cho tre em." Tomlinson coi lap luan cua ho la thieu sot vi "ho chi đon gian cho rang viec đoc nhieu truyen tranh My, xem quang cao, tranh anh ve loi song [Yankee] giau co... la co the bi anh huong truc tiep theo".
Mot so binh luan vien cho rang Disney la mot bieu tuong van hoa. Ban ve su qua đoi cua Disney, giao su bao chi Ralph S. Izard binh luan rang phim cua Disney "đuoc xem la co gia tri trong xa hoi Co đoc giao Hoa Ky", bao gom "tinh đe cao ca nhan, su đoan chinh, ... tinh yeu thuong đoi voi đong loai, su cong bang va khoan dung". Cao pho cua Disney tren to The Times goi phim cua ong la "bo ich, am ap, giai tri... co tinh nghe thuat đoc nhat vo nhi va ve đep cham đen cam xuc [nguoi xem]". Nha bao Bosley Crowther ly luan rang "thanh tuu [cua Disney] voi tu cach la nguoi sang tao ra san pham giai tri cho cong chung gan nhu khong co gioi han va voi tu cach la mot nha kinh doanh tai ba voi cac san pham cua minh co the sanh vai voi nhung nha tu ban cong nghiep thanh cong nhat trong lich su." Phong vien Alistair Cooke goi Disney la "anh hung dan toc va la Pied Piper cua Hollywood". Gabler thi xem Disney la nguoi "đinh hinh lai van hoa va y thuc he cua nguoi My".


Vinh danh Disney nhan đuoc 59 đe cu Giai Oscar va thang 22 giai trong so đo. Ca hai con so nay đeu la ky luc cho mot ca nhan. Ong đuoc đe cu cho 3 Giai Qua cau vang nhung khong gianh chien thang, du vay ong van nhan hai giai Thanh tuu đac biet cho Bambi (1942) va The Living Desert (1953), cung voi Giai Cecil B. DeMille. Ong cung nhan đuoc bon đe cu Giai Emmy, va gianh chien thang mot lan o hang muc Nha san xuat xuat sac nhat cho loat phim truyen hinh Disneyland. Thu vien Quoc hoi Hoa Ky đa đua mot so phim cua ong vao Vien luu tru phim quoc gia vi chung co "y nghia ve mat lich su, van hoa va my hoc". Nhung bo phim đuoc đua vao bao gom: Tau hoi nuoc Willie, Ba chu heo con, Nang Bach tuyet va bay chu lun, Fantasia, Pinocchio, Bambi, Dumbo va Mary Poppins. Nam 1998, Vien phim My cong bo danh sach 100 bo phim hay nhat cua My voi su đanh gia cua cac chuyen gia trong nganh. Danh sach đo gom Nang Bach Tuyet va bay chu lun (o vi tri 49), va Fantasia (o vi tri 58).
Vao thang 2 nam 1960, Disney đuoc vinh danh tren Đai lo Danh vong Hollywood voi hai ngoi sao, mot cho phim đien anh va mot cho chuong trinh truyen hinh. Chuoc Mickey nhan đuoc mot ngoi sao rieng cho phim đien anh vao nam 1978. Disney cung đuoc đua vao Đai sanh Danh vong Truyen hinh vao nam 1986, Đai sanh Danh vong California vao thang 12 nam 2006, va la chu nhan đau tien cua mot ngoi sao tren đai lo sao Anaheim vao nam 2014.
Bao tang Gia đinh Walt Disney ghi lai rang Disney "cung voi cac nhan vien cua minh nhan đuoc hon 950 danh hieu va tuoc hieu tu khap noi tren the gioi". Nuoc Phap đa phong ong lam Chevalier (hiep si) cua Legion d'honneur (Quan đoan danh du) vao nam 1935. Vao nam 1952, Disney đuoc nuoc Phap trao tang Officer d'Academie, huan chuong nghe thuat cao quy nhat cua đat nuoc. Nhung giai thuong quoc gia khac bao gom Huan chuong Vuong mien Thai Lan (1960), Huan chuong Cong trang Đuc (1956), Huan chuong Thap tu phuong Nam Brazil (1941) va Huan chuong Đai bang Aztec Mexico (1943). Tai Hoa Ky, ong đuoc phong tang Huan chuong Tu do Tong thong vao ngay 14 thang 9 nam 1964 va đuoc truy tang Huan chuong Vang Quoc hoi vao ngay 24 thang 5 nam 1968. Ben canh đay, ong cung nhan Giai thuong Bau so cua The gioi tu Hiep hoi cac chu rap phim quoc gia. Trong nam 1955, Hoi Audubon Quoc gia truy tang cho Disney danh hieu cao quy nhat la Huan chuong Abudon, vi ong đa gop phan nang cao "nhan thuc va hieu biet ve moi truong tu nhien" thong qua bo phim True-Life Adventures. Nam 1980, nha thien van hoc Lyudmila Karachkina phat hien ra mot hanh tinh vi hinh va đat ten cho no la 4017 Disneya. Disney cung đuoc Đai hoc Harvard, Đai hoc Yale, Đai hoc Nam California va Đai hoc California, Los Angeles trao bang danh du.


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


= Đoc them =


Lien ket ngoai Walt Disney (American film producer) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Walt Disney tren IMDb 
Walt Disney tren trang TCM Movie Database
Cac cong trinh lien quan hoac cua Walt Disney tren cac thu vien cua thu muc (WorldCat)
Bao tang Gia đinh Walt Disney
Noi Walt Disney sinh ra
Ho so FBI: Kho luu tru – Walter Elias Disney tai vault.fbi.gov