Quoc vuong Thuy Đien (tieng Thuy Đien: Sveriges Konung) la nguoi đung đau Vuong quoc Thuy Đien. Vua truyen ngoi theo che đo cha truyen con noi; co he thong nghi vien phu viec cho ong. Thoi xa xua, vua Thuy Đien đuoc bau chon theo nguyen tac tuyen cu; đen thoi Gustav Vasa la cha truyen con noi. Ngay nay, Thuy Đien la nha nuoc quan chu nghi vien va Quoc vuong la nguoi thuc hien cac nghi le va cac hoat đong khac trong Vuong that; cac hoat đong ve chinh tri se do Quoc hoi quan ly. Quoc vuong hien tai la Carl XVI Gustaf, len ngoi ngay 15/9/1973 sau khi ong noi la Gustaf VI Adolf bang ha.


Lich su = Truoc the ky 16 =
Thuy Đien la mot vuong quoc ngay tu thoi tien su. Cu lieu đau tien viet ve nuoc nay la tai lieu cua Pliny "Gia" khi viet ve nhung thuoc đia Bac Au (vinh Scandinavia) ma La Ma chiem, co nhieu bo toc ma trong đo, bo toc manh nhat co le la Hillevionum gente, lap 500 lang nhu mot vung đat đoc lap. Nam 98, Tacitus trong sach Germania đa viet ve mot bo toc song o Bac Au ten la Sueones, ma đia ban cu tru cua ho co the la mien Trung Thuy Đien ngay nay. The ky VI - VII, nguoi ta tim đuoc mot bai tho o nuoc Anh co đe cap cac vi vua huyen thoai Thuy Đien. No la bai ​​tho Widsith gom 144 dong; mo ta chien tranh Thuy Đien-Geatish va trong đo co đe cap cac quoc vuong Thuy Đien huyen thoai nhu:  Ongentheow, Ohthere, Onela va Eadgils nguoi thuoc ve mot trieu đai Vuong that đuoc goi la Scylfings . Tai lieu Annales Bertiniani cua nguoi Frank co nhac đen nguoi Rhos la mot bo toc song o thao nguyen, bi Hoang đe Louis I tham van ve noi sinh song sau khi bi nguoi Hungaria truy đuoi. Nhung nguoi bi bat đa khai voi Hoang đe ve thu linh cua ho đuoc ton xung la  chacanu ' '
Nguon tu lieu it oi khong cho biet gi nhieu ve cac quoc vuong Thuy Đien thoi tien su. Hang ngan ban khac bang chu Rune, bien nien su luu tru o Temple at Uppsala đa cho biet ten cac vi vua đau tien cua Thuy Đien nhu bia Gs 11 (Emund the Old), U 11 (Haakon the Red) and U 861 (Blot-Sweyn). Khoang nam 1000, vi vua Thuy Đien đau tien đuoc biet đen đa cai tri ca Svealand va Gotaland la Olof Skotkonung, tuy nhien thoi gian cai tri giua cac quoc vuong khong đuoc ro rang. Suc manh quyen luc cua quoc vuong, cong voi hau thuan cua cac giao si đao Thien Chua (xuat hien vao the ky 11) lam quyen luc cua vua đuoc cung co manh hon. Bia ky Mora ghi nhan: vua do nhan dan bau cu va nhan dan co quyen lat đo ong ta. Mot bia khac đe cap đen nghi le Vuong that bi pha huy nam 1515.
Do truyen ngoi theo kieu bo lac, nen quan chu Thuy Đien luc moi hinh thanh la mot che đo quan chu tuyen cu (elective monarchy, monarchie elective), nghia la vua đuoc chon thong qua bau cu. Nhung vi vua đau tien đuoc bau thuong la nhung thu linh quan su; quyen luc cua ho con bi han che boi tap tuc, boi che đo tu quan cua cac cong đong lang xa. Trong pham vi cua cac tinh truyen thong, cac hoi nghi "thing" co quyen cong nhan hay tu khuoc quyen luc cua Vuong that tren lanh tho cua ho. Mai đen khi che đo quan chu đi vao giai đoan hoan chinh, quyen luc cua cac hoi nghi "thing" moi dan dan giam bot đe nhuong buoc cho cac bo may thu lai (bureaucracies) va cac"hoi đong" (rad, councils) chiu anh huong cua gioi quy toc va tang lu.
Tuy nhien, viec thong nhat cua Thuy Đien gap nhieu kho khan do su tranh chap ngoi vi giua hai dong ho Vuong that la Erik va Sverker; đe roi ket thuc bang cuoc hon nhan giua gia toc Eruk voi nha Bjelbo đe on đinh ngai vang Thuy Đien. Duoi thoi vua Magnus IV, Thuy Đien cai tri ca Na Uy va phan lon Scania. Ve sau bi anh huong boi Dich te đen nam 1349 va đau tranh noi bo hoang toc, Thuy Đien suy yeu dan. Trong luc nay, Đan Mach duoi su thong tri cua Valdemar IV đang rat hung manh. Nam 1359, Valdemar IV  Atterdag cho con gai la Margareta đinh hon voi con trai thu cua Vua Thuy Đien Magnus Eriksson ten la Haakon. Cuoc hon nhan nay đuoc dan xep vi Magnus muon nho va su giup đo cua Đan Mach nham đoi pho voi gioi quy toc trong nuoc đang chong lai ong. Haakon la nguoi đuoc chon thua ke ngoi vua o Na Uy va đen nam 1362 đuoc bau lam Vua Thuy Đien (cung nam giu vuong quyen, vi luc nay Magnus van con nam quyen o Thuy Đien). Đam cuoi dien ra vao nam 1363, luc nay Margaret moi len 10 tuoi.
Nam 1363, gioi quy toc Thuy Đien do bat man voi Magnus Eriksson đa đen cau vien Quan cong Albert cua Mecklenburg (Albert II of Mecklenburg). Abert đanh bai Magnus, đuoc bau lam Vua Thuy Đien, cham dut trieu đai Folkung (Folkungar) o Thuy Đien. Magnus phai chay sang lanh nan o Na Uy va qua đoi tai đo vao nam 1374. Con trai ong la Haakon van giu vung đuoc Vuong quoc  Na Uy va đen nam 1370, hoang hau Margareta sinh ha mot con trai, đat ten la Olaf.
Sau khi vua cha la Valdemar IV qua đoi (1375), Margareta thanh cong trong viec van đong đe con trai ba đuoc thua ke ngai vang o Đan Mach. Haakon mat vao nam 40 tuoi (1380), trong khi hoai bao khoi phuc lai vuong quyen o Thuy Đien van chua thuc hien đuoc. Nhu vay la Olaf thua ke ngoi vua o ca hai nuoc Đan Mach va Na Uy. Luc nay Olaf chi moi đuoc 10 tuoi, do đo quyen nhiep chinh van nam trong tay Margareta. Khi Olaf đu tuoi truong thanh (15 tuoi), Margareta cung con trai du đinh tien hanh chien tranh đe đoi lai ngoi vua Thuy Đien tu tay Albert; nhung chua kip thuc hien thi Olaf đot ngot qua đoi vao nam 17 tuoi (1387). Margaret nam quyen nhiep chinh cua ca hai nuoc Đan Mach va Na Uy. Do khong co nguoi noi doi, ba nhan đua chau trai 6 tuoi la Erik cua Poremania (Erik of Pomerania) lam nguoi thua ke. Ve danh nghia, Margareat van la hoang hau cua Thuy Đien bi soan ngoi, do đo ba tim cach lien ket luc luong voi gioi quy toc Thuy Đien đang bat man voi Albert đe đoi lai ngoi vua. Nam 1388, quy toc Thuy Đien thua nhan Margareta la nguoi tri vi chinh đang cua Thuy Đien va nam sau, luc luong cua Margareta đanh bai quan cua Albert, bat song đuoc ong nay. Cuoc chien van tiep tuc keo dai, mai đen 1398 quan cua Margareta moi chiem đuoc Stockholm.
Do su van đong cua Margareta, nam 1397, chau trai cua ba la Erik cua Pomerania (Erik of Pomerania) đuoc bau lam vua cua ca ba vuong quoc Đan Mach, Na Uy va Thuy Đien. Tu đo hinh thanh nen Lien hiep Kalmar, bao gom tat ca cac nuoc o Bac Au (Phan Lan vao luc đo van con la mot phan cua Thuy Đien). Luc len ngoi, Erik moi 16 tuoi, do đo Margaret van nam quyen nhiep chinh va thuc su  la nguoi tri vi Lien hiep vuong quoc cho đen khi mat.
Trong suot thoi gian tri vi, Margareta van đuoc nguoi dan Thuy Đien nguong mo. Sau khi ba qua đoi (nam 1421), vuong quyen lot vao tay Erik cua Pomerania. Ong nay thuc hien nhung chinh sach đoi noi khong đuoc long dan Thuy Đien, mat khac chinh sach ngoai giao hieu chien cua ong đa dan đen mot cuoc phong toa kinh te tien hanh boi Lien đoan Hanse. Nam 1434, mot cuoc noi day cua nong dan va tho mo đa no ra o Bergslagen (mien trung Thuy Đien) duoi su lanh đao cua Engelbrekt Engelbrektsson. Vi lanh tu khoi nghia nay lien minh voi gioi quy toc đe chong lai Vua Erik. Vao nam 1435, gioi quy toc trieu tap mot hoi nghi toan quoc tai thi tran Arboga đe ban bac va quyet đinh cac cong viec chung cua ca nuoc. Hoi nghi đa phong cho Engelbrekt lam tong chi huy quan su cua vuong quoc. Truoc suc ep nay, Erik phai nhuong bo, đong y thay đoi chinh sach đe đuoc tiep tuc cong nhan la vua cua Thuy Đien. Tuy nhien, anh huong cua cuoc noi day đa lan tran sang tan Đan Mach va Na Uy, khuyen khich cac ke thu cua Erik chong lai ong. Nam 1438, Erik phai ty nan o Gotland va sau đo, lan luot bi phe truat o ca ba vuong quoc.
Hoi nghi tai Arboga vao nam 1435 thuong đuoc coi nhu Nghi vien đau tien cua Thuy Đien. Co the coi hoi nghi nay nhu mot sang kien cua gioi quy toc nham tao ra đoi trong đoi voi quyen luc cua nha vua.
Mac du tro thanh tong chi huy quan đoi, Engelbrekt van khong the đuong đau voi giai cap quy toc - von chi muon loi dung suc manh cua cuoc noi day; do đo ong phai rut lui dan vao hau truong va bi mot nha quy toc am sat vao ngay 4.5.1436 tai mot ban đao tren ho Hjalmaren. Engelbrekt đuoc hau the đanh gia nhu mot trong nhung vi anh hung vi đai nhat trong lich su Thuy Đien.
Tuy nhien, cuoc đau tranh trong noi bo Thuy Đien lien tuc dien ra. Nhan luc Đan Mach luc đuc nguoi ke nhiem quoc vuong, Thuy Đien pha vo Lien minh bang cach đua Karl Knutsson len lam vua tuc vua Karl VIII, gay chien chong lai Đan Mach. Sau 5 nam chien tranh bat phan thang bai, toi nam 1457 vua Đan Mach Christian I (1426-1481) thang the, đuoc phong lam vua Thuy Đien tai Uppsala (cach Stockholm 70 km ve phia bac) va Karl VIII bi truat ngoi, phai chay tron toi Gdansk (nay thuoc Ba Lan). Nam 1464, nguoi Thuy Đien noi day chong lai Đan Mach do thue ma qua cao. Ho goi Karl ve lam vua cho đen khi qua đoi; roi cu Sten Sture lam nhiep chinh đe chong Đan Mach. Nam 1523, sau khi tai chiem Thuy Đien thi Christian II xu tu 82 nhan vat hang đau cua Thuy Đien trong cuoc tan sat đam mau o Stockholm (Stockholm Bloodbath, tu 6 toi 10.11.1520) thi nguoi Thuy Đien cuong quyet noi day chong đoi. Đan Mach rut khoi Thuy Đien nam 1521. Ngay 06.6.1523 Gustav I Vasa len lam vua Thuy Đien va Lien minh Kalmar thuc su ket thuc (nhung toi 1524 thi cac ben moi ky ket bai bo Lien minh).


= The ky 16 va giua the ky 17 =
Gustav I  đuoc gioi quy toc bau lam vua Thuy Đien ngay 6/6/1523 tai cung đien Strangnas. Ong la vi vua quyet đoan, cung ran, tan nhan va rat đoc tai. Ong cung yeu am nhac va ua đoc truyen dung si Robin Hood. Duoi thoi ong, Tin Lanh đuoc duy nhap vao Thuy Đien; cac bo kinh Tan Uoc cung đuoc dich ra tieng Thuy Đien, xuat ban nam 1541. Ong cung đuoc Hoi đong Vasteras trao quyen tich thu moi tai san cua nha tho; bai bo cac thu tuc va nghi le ruom ra, phuc tap. Cai tri o mot quoc gia moi đoc lap, chua on đinh ve chinh quyen; Quoc vuong đa phai đem quan đanh pha cac cuoc khoi nghia cua nhan dan chong chinh quyen moi; nhu khoi nghia Dalarna chong lai ong do quoc vuong qua khac nghiet. Nong dan o Smaland (mien Nam Thuy Đien) noi day thang 6/1542 do bat binh thue khoa qua nang theo lenh cua nguoi nong dan la Nils Dacke. Ong chu truong đoi lat đo Gustav đe lap vua moi, tham chi con nho cong quoc Palatine ung ho; đoi thiet lap tro lai quyen cai tri cua Giao hoi Roma tren đat Thuy Đien. Quan khoi nghia đanh thang nhieu tran va buoc quoc vuong phai giang hoa vao đau nam 1543. Tranh thu thoi gian hoa hoan, quoc vuong đa vo hieu hoa am muu xam lang cua quan Đuc va đen cuoi thang 1 thi pha vo, đem đai quan tan cong manh me vao quan nong dan. Đa vay, Gustav cho nguoi loi keo cac nong dan khac phan boi quan khoi nghia; đong thoi tan cong manh vao quan nong dan. Trong tran chien quyet dien ra vao thang 3, quan nong dan bi đai bai va nguoi lanh đao cua ho bi thuong nang va bi bat chem vao thang 6.
Sau khi thanh cong trong viec cung co quyen luc va phuc hoi kinh te, Gustav lai trieu tap Hoi nghi cac đang cap vao nam 1544 đe cong nhan quyen thua ke ngoi vua cua dong ho Vasa. Viec ong loi dung Hoi nghi cua cac đang cap đe gay ap luc đoi voi gioi quy toc đa dan đen ket qua la: Nghi vien tu cho la mot to chuc khong chinh thuc đa tung buoc tro thanh mot to chuc chinh thuc đai dien cho ca bon đang cap lon trong xa hoi Thuy Đien (quy toc, tang lu, thi dan va nong dan). Trong thap nien 1540, danh tu "riksdag" đuoc su dung đegoi ten thiet che nay va ke tu đo cho đen giua the ky 19, Nghi vien o Thuy Đien đuoc goi la Nghi vien cua cac Đang cap (Standsriksdagen, Riksdag of the Estates, Riksdag des etats).
Mau thuan voi Giao hoi Roma, Gustav I đa quyet đinh tu hinh nhung nguoi chong chong lai vua la anh em nha Pietri va ca tu si truong Thuy Đien Laurentius Andreae (nguoi ung ho cai cach cua vua); nhung sau đo an xa va nhung nguoi nay chet trong nguc. Ve đoi ngoai, quoc vuong gay chien tranh voi Ivan IV cua Nga tu 1555 - 1557 nhung bat phan thang bai.
Con trai ca cua ong, quoc vuong Erik XIV sau khi len ngoi nam 1560 đa phan đoi manh me hoang đe Johan cua Phan Lan ket than voi Ba Lan. Johan theo đuoi banh truong vung Livonia lam quoc vuong tuc gian them va đa bat giam vao nguc cho xet xu. Khong giong nhu cha minh luon hai long voi lanh tho hien tai, Erik XIV đa co gang mo rong anh huong cua vuong quoc sang khu vuc khu vuc Baltic va o Estonia, lam Thuy Đien ngay cang mo rong. Tuy nhien, viec mo rong tren đa vap phai can tro cua nguoi anh em la vua Đan Mach Frederick III va cuoc chien Bay nam Đan Mach - Thuy Đien dien ra (1563-1570). Quan đoi Thuy Đien cua Erik đa đay lui nhieu đot tan cong cua Đan Mach. Trong noi bo trieu đinh, Erik la mot ong vua tan nhan va đoc đoan. Nghi ngo cac thanh vien cua nha Sture phan quoc, Erik đa cho xu tu Nils Svantesson Sture; sau đo gay ra nhieu vu giet hai tan bao. Su tan bao cua ong lam gioi quy toc, đung đau la cong tuoc Phan Lan Johann phan đoi kich liet. Thang 1/1569, hoang đe Johan lam cuoc đao chinh lat đo Erik va bat giam ong ta. Lo so Erik o trong tu co the gianh lai ngai vang, Johan ra lenh cho can ve cua minh phai giet cho bang đuoc Erik. Ket qua, mang song cua Erik bi ket lieu bang thuoc đoc vao nam 1577. Co van tin cay cua Erik la Joran Persson (1530-1568) bi tan vuong giet vai ngay sau khi len ngoi.
Nam 1569, Nghi vien đua Johann III len ngoi vua; voi đieu kien ong phai nhuong bo đang ke đoi voi gioi quy toc. Nguyen tac truyen ngoi do Gustav vach ra bi vi pham, theo đo nha vua moi tuy len đuoc thua ke đe len ngoi, nhung phai đuoc Nghi vien đong y thi moi chinh thuc lam vua. Voi quoc vuong Đan Mach, Johann III tiep tuc chinh sach đoi ngoai hoa binh va quyet khong nhuong bo truoc cac đoi hoi cua Đan Mach. Tham chi khi chien tranh ket thuc, ong tu choi khong ky Hiep uoc Rokskilde; đanh thang Nga trong chien dich Livonia va buoc Sa hoang Nga ky tiep Hiep uoc Plussa nam 1583 chap nhan cho Thuy Đien lay lai thanh pho Narva. Ong co nhieu uu đai voi Cong giao La Ma, vi hoang hau Catherine von la mot cong chua nguoi Ba Lan theo Cong giao. Y đinh cai thien moi quan he voi La Ma đa gay ra su bat binh trong gioi tang lu cua Thuy Đien; gay bat đong sau sac voi nguoi em trai la Cong tuoc Karl xu Sudermania (sau nay la Vua Karl IX cua Thuy Đien). Tuy nhien, do ban than co quan he ho hang voi Ba Lan ma ong khong dam gay hiem khich voi quoc gia nay; viec nay thi con trai ong se ke thua. Duoi thoi con trai ke vi ong la Sigismund III (1583 - 1599), ong tim cach giam mau thuan trong quan he Thuy Đien - Ba Lan bang cach thanh lap Lien minh Ba Lan - Thuy Đien do ong đung đau. Duoi thoi ong, noi lo ngai ve kha nang Sigismund co the đua Thuy Đien tro lai voi Cong giao La Ma đa khien cho đai đa so dan Thuy Đien chong lai Sigismund. Karl trieu tap hoi nghi ton giao o Uppsala, tai đo gioi tang lu đa thong qua mot ban tuyen bo xac đinh dut khoat Thuy Đien la mot quoc gia theo đao Tin Lanh Luther. Ve đoi ngoai, quoc vuong Sigismund gay chien tranh voi nguoi Tartar va Ottoman; tiep tuc cuoc chien Ba Lan - Litva va nuoc Nga. Ban viec cac cuoc chien tranh o ben ngoai, ong đa giao viec trieu chinh cho chu la Cong tuoc Karl cai quan. Nam 1595, Nghi vien lai hop va bau Karl lam nhiep chinh. Nam 1599, cong tuoc Karl lam đao chinh va đanh bai Sigismund trong tran Stangebro. Nam 1599, Karl van đong Nghi vien (riksdag) phe truat Sigismud lam ong ta phai vao ngoi vua Ba Lan đe ton tai đen 1632.
La nguoi nam quyen that su o Thuy Đien ke tu 1599 va lam vua trong thoi gian 7 nam (1604-1611), Karl IX đa bien Thuy Đien thanh mot nuoc quan chu thien ve quan su. Thoi Karl IX, quan Thuy Đien gay chien voi Livonia, duy tri Chien tranh Ba Lan-Thuy Đien (1600-1611) va cuoc chien Ingrian đe mo rong lanh tho. Hoang tu Gustav Adolf, con trai ong đa tham gia hau het cac cuoc chien do vua cha phat đong. Nam 16 tuoi, Gustav to ra vo cung qua cam trong cuoc chien tranh Kalmar. Vao nam 1611 mot chi đoi Thuy Đien do ong (Gustav) thong linh đa chiem đuoc đon bot quan Đan Mach, bang viec đanh lua đoi phuong va khong he gap ton that nao. Chinh sach đoi ngoai dua tren chien tranh ma ong la nguoi mo đuong đa đe lai dau an tren đuong loi ngoai giao cua Thuy Đien trong hon mot the ky sau đo. Trong thoi gian ong o chien truong, vi Te tuong Thuy Đien Erik Larsson Sparre (1593 - 1600), Svante Turesson Bielke (1602 - 1609) thay ong giu quyen trieu chinh. Qua đoi vao nam 1611 giua luc cuoc chien tranh Kalmar voi Đan Mach moi bung no, Karl IX đa đe lai cho con trai ong – Gustav Adolf, mot ganh nang chien tranh va mot cuoc khung hoang the che nghiem trong.
Gustav Adolf len ngoi vua vao nam 16 tuoi (1611), lay hieu la Gustav II Adolf (Gustave Adolphe). Nha vua tre nay chung to nhung tai nang khac thuong trong vai tro cua mot chinh khach cung nhu  trong vai tro cua mot thu linh quan su. Ong đuoc đanh gia la nha vua đuoc long dan nhat trong lich su Thuy Đien. Thoi Gustav, loi dung viec mau thuan voi Sigismund, ong xua quan chinh phat Livonia khi ong moi 31 tuoi, mo đau cuoc chien tranh Ba Lan - Thuy Đien (1625–1629). Duoi trieu đai ong, chien tranh chong quan Nga, quan Đan Mach va quan Ba Lan nhieu lan xay ra; trong nhung cuoc chien tranh ay, nha vua đuoc hoc nhung bai hoc vo gia tu kinh nghiem rieng cua chinh ong, va tu nhung binh si phuc vu ong sau mot cuoc chien bi hoan lai tai Ha Lan. La mot tin đo Luther sung đao, va cung la mot nha dan toc chu nghia lon, ong loi dung nhung mau thuan tren chinh truong Au chau đe xay dung Vuong quoc Thuy Đien hung manh hon. Ong đac biet khai thac sau mau thuan giua Cong giao va Tin lanh, ket hop chu nghia dan toc đang phat trien, Khi Cong giao va Tin Lanh nuoc Đuc co bat hoa, ong đung ve phe đao Tin Lanh, nhung tin đo đao nay đa mo toang canh cong cac thanh pho cua ho đe chao đon ong. Nam 1630, Gustav chi huy đao quan đang so nhat cua thoi đo đo bo len mien bac nuoc Đuc, tham gia vao cuoc Chien tranh Ba Muoi Nam (Thirty Year’s War) duoi danh nghia bao ve đao Tin Lanh nhung thuc chat la đe chan đung su banh truong cua dong ho Habsburg ve phia bien Baltic. Vao nam 1631, tai Breitenfeld, quan Thuy Đien đa đanh bai cac đao quan cua Ba tuoc von Tilly, vi tuong lung danh cua Bavaria. Nhung sau mot loat tran đanh o mien Nam nuoc Đuc, Gustav Adolf tu tran tai Lutzen (Saxony) vao ngay 6.11.1632.
Trong đoi noi, Gustav II co nhung nhuong bo voi gioi quy toc ma đung đau la Te tuong Axel Oxenstierna (1611 - 1654). Hoi đong Co mat  đuoc xem la co quan toi cao, nhung cuoi cung bi bien thanh co quan thu ky duoi quyen vua. Sac lenh ve Nghi vien nam 1617 đa to chuc lai co cau Nghi vien. Theo đo, nha vua bao đam quyen cua cac đang cap đuoc tham gia vao qua trinh lam luat va đuoc tham khao y kien đoi voi moi van đe đoi ngoai. Nha vua la nguoi đua ra sang kien, nhung cac đang cap co quyen phan bac cac bien phap cua chinh quyen. Ban than nha vua đa chu tri 11 ky hop cua Nghi vien, tap trung vao viec tim ra cac phuong an ho tro cho ganh nang ngay cang tang cua chien tranh. Trong kinh te, ong  chu trong khai khoang, nho co nganh nghe nay ma Vuong quoc Thuy Đien co mot nen cong nghiep vung manh hon truoc, vuot xa the trang cua đat nuoc truoc kia. Voi quan su, ong thi hanh che che đo linh nghia vu. Ong dung Luat "chon mot nguoi trong so muoi nguoi" đe thu thap tat ca nhung nguoi đan ong o đo tuoi 15 - 44 tren khap Vuong quoc Thuy Đien. Nho cong lao cai to va day do binh si cua ong, Thuy Đien so huu đen 36.000 quan thuong truc. Khong nhung the, luc luoc phao binh Thuy Đien cua Quoc vuong tro nen đang gom: ho chu yeu dung thu phao hoa da chien loai nhe. Thoi đo, cac đoi quan chau Au thuong dung mot thu hoa phao to tuong: nguoi ta khong the đua no đen chien truong neu khong co chung bon con chien ma hoac la lua. Trong khi đo, Quan đoi Thuy Đien chi de dang đua hoa phao ra tran bang mot con lua hoac mot con chien ma.
Sau khi Gustav Adolf tu tran, nguoi thua ke duy nhat la cong chua Christina - luc đo chua đay 6 tuoi. Mot hoi đong nhiep chinh cua gioi quy toc cao cap duoi su lanh đao cua Te tuong Axel Oxenstierna nam quyen cho đen nam 1644, tuc la luc cong chua đu tuoi truong thanh. Ong đa thuc hien đuoc 2 mo uoc con dang do cua Gustav luc sinh thoi: tap hop nhung tin đo Tin lanh o Đuc duoi su bao ho cua Thuy Đien, đong thoi bien vung bo bien cua nuoc Đuc canh bien Baltic thanh mot đau cau quan su.
Nam 1643, quan Thuy Đien đang tru đong o Đuc đa tan cong Đan Mach. Cuoc chien ngan ngui nay ket thuc bang hoa uoc Bromsebro ky vao nam 1645, theo đo Đan Mach phai nhuong lai cho Thuy Đien cac đao tren bien Baltic nhu Gotland va Osel (Saaremaa), cung nhu cac tinh Jamtland va Harjedalen o bien gioi Na Uy. Hoa uoc Westphalia ket thuc cuoc Chien tranh Ba Muoi Nam vao nam 1648 đa đem lai cho Thuy Đien vung Tay Pomerania, cang Wismar, cac giao khu Bremen va Verden. Nhung lanh tho moi đo cho phep Thuy Đien kiem soat đuoc ba dong song chinh o mien bac nuoc Đuc - song Oder, song Elbe va song Weser, đong thoi đe doa Đan Mach tu phia luc đia. Vao giua the ky 17, Thuy Đien vuon len thanh mot cuong quoc quan su khong che vung bien Baltic va la mot trong nhung quoc gia rong lon nhat chau Au, voi mot lanh tho rong gap đoi lanh tho cua Thuy Đien hien nay.
Ve đoi noi, su can bang ve quyen luc giua Vuong that, Hoi đong Co mat (gioi quy toc) va cac đang cap đa đuoc the che hoa trong hien phap đuoc ban hanh vao nam 1634, hai nam sau khi Gustav Adolf qua đoi. Nam quyen thuc su vao nam 1644, ba vap phai cac chong đoi cua quy toc do tinh hinh vuong quoc qua kho khan do hau qua cua chien tranh 30 nam. Ba trieu tap Nghi vien vao nam 1650 cung đe giai quyet cac kho khan trong nuoc. Vi tinh tinh phong khoang, ba giao quyen thua ke cho nguoi anh ho la Karl X Gustav. Ba cung la nguoi tan nhan, ra lenh giet hai nhung nguoi bi nghi la phu thuy. Nam 1650, ba ra lenh tu hinh 2 nguoi phu nu o Umea vi nghi ho la phu thuy: ho dung meo ma thuat đe vat sua bo. Nam 1653 lai tu hinh tiep mot phu nu o Jamtland vi nghi nguoi nay giet chet gia suc bang phep thuat. Sau khi cai đao theo Cong giao La Ma, ba thoai vi vao nam 1654, song quang đoi con lai o Phap va Y, tap trung vao viec bao tro cho cac hoat đong van hoc – nghe thuat.
Quoc vuong Karl X Gustav len ngoi khi đa hon 20 tuoi (6/6/1654) ngay sau khi Nu hoang vua thoai vi. Tiep tuc chinh sach đoi ngoai cua cac trieu vua truoc, ong đa trieu tap Nghi vien o Stockholm vao thang 3/1655 đe cong bo quyet đinh tiep tuc chien tranh voi Ba Lan. Thang 7/1655, vi tuong Thuy Đien Arvid Wittenberg chi huy 50.000 quan va 50 tau chien bat ngo tan cong Ba Lan. Khong kip phong bi, quan đoi Ba Lan duoi su chi huy cua quoc vuong John II that bai lieng xieng va quoc vuong đa phai bo chay ve Silesia lan tron. Thuy Đien chiem đong hang loat thanh pho o Ba Lan, bao vay thanh pho Krakow; xay phao đai Czestochowa đe phong thu - ve sau bi Ba Lan ha đuoc phao đai nay. Nam 1656, vua Ba Lan tro ve nuoc sau thoi gian dai luu vong đa mo cuoc tan cong vao Thuy Đien. Hon nua, hoa cua quan Tartar đe doa bien gioi Thuy Đien. Quan Thuy Đien cua Karl đang đanh Pho thi bi bat ngo truoc thong tin nay, bi lien quan Ba Lan va Tartar đanh thua nhieu tran - ngay ca Pho cung tro giao phan cong lai. Karl X bi mat 2/3 trong so 15.000 quan. Trong khi đo, Sa hoang Nga Ivan IV đa ky mot thoa thuan ngung ban voi Ba Lan-Litva (Hiep uoc Vilno nam 1656) va sau đo theo đuoi mot chien dich o Livonia đe bao vay Lien minh Thuy Đien - Litva. Quan đoi cua Karl đa phai rut lui dan, tat ca đat đai chiem đuoc đeu bi Ba Lan chiem lai. Ngay 21 thang 6 1656 nguoi Ba Lan đa tai chiem Warsaw; Karl X buoc phai ket đong minh voi cong tuoc xu Brandenburg la Frederick William I bang theo hiep uoc Marienburg (23/6/1656). Cuoi thang 7, lien quan Thuy Đien - Bradenburg voi 18.000 nguoi đa đanh tan đoi quan 40.000 nguoi cua vua Ba Lan tai Warsaw va tan pha thu đo Ba Lan. Đieu nay khien cong tuoc Brandenburg khong hai long, buoc vua Thuy Đien phai ngung tan pha Ba Lan. Ong nhuong bo cong tuoc, cung cong tuoc ky tiep Hiep uoc Labiau (20/11/1656) nham lap lien minh tan cong va phong thu giua 2 nuoc; theo đo vua Thuy Đien cong nhan Frederick William I lam quoc vuong va la nguoi thua ke o Đong Pho.
Hiep uoc Labiau tao buoc ngoat lon trong chinh sach đoi ngoai cua Karl X; giup on đinh tinh hinh trong nuoc, ket them mot đong minh quan trong lam tien đe cho cac cuoc tien cong tiep theo ma đau tien la chien tranh voi vuong quoc Đan Mach. Nghe theo loi cua tuong Torstensson cho rang Đan Mach bi yeu o bien gioi phia nam, Karl lap tuc đem 8.000 chien binh day dan kinh nghiem, xuat phat tu Bromberg (Bydgoszcz) tien cong đen Holstein (Đan Mach) vao ngay 18 thang Bay. Quan Đan Mach chong tra quyet liet tai khu vuc phao đai Fredriksodde (Fredericia) voi Thuy Đien trong tran thuy chien, ket qua Thuy Đien buoc phai lui binh. Trong thang 7, Đan Mach lai lap lien minh voi Ba Lan - Litva nham chong Thuy Đien. Lo ngai rang quan Anh va Phap co the can thiep, thoi tiet o Đan Mach qua khac nghiet, Karl X buoc phai lui binh đe chuan bi chien dich moi. Thang 1/1658, ong cai cach quan đoi, to chuc duyet binh o thu đo va cho trang bi vu khi tot cho quan linh. Bat chap thoi tiet lanh gia, quan đoi cua Karl van tien len đanh thu đo cua Đan Mach, đong thoi mot đao quan khac lai tien hanh cuoc chien Livonia. Quan Thuy Đien đanh thang nhieu tran o khu vuc Zeeland va Copenhagen, buoc Đan Mach ky Hiep uoc Taastrup vao ngay 18 thang Hai, va trong Hiep uoc Roskilde (ngay 26 thang 2 nam 1658), nhuong mot phan lanh tho cho Thuy Đien. Tiep đo, ngay 17/7 quan Thuy Đien mo cuoc tan cong lon bao vay thu đo, nhung quan Đan Mach co su ho tro cua cac ham đoi Armada Ha Lan đa chong tra du doi va đa đanh bai Thuy Đien trong tran vinh Sound ngay 29/10/1658.
Tro ve đat nuoc vao cuoi nam 1659, vua Karl X tiep tuc đam phan voi Đan Mach; đong thoi thuc hien chien dich o Na-uy. Trong trieu đinh, vua đa trieu tap Vuong that va Quoc hoi bon đang cap tai. Giua thang 1 nam 1660, nha vua nga benh; va, mot thang sau nha vua ngu but đoan cuoi cung trong di chuc va di nhien la qua đoi.
Len ngoi quoc vuong luc moi 6 tuoi (13/2/1660), nha vua Karl XI gap nhieu kho khan. Do đo, cac Nhiep chinh quan cua au chua quyet đinh tien hanh thoa thuan va lien minh voi nuoc Phap vao nam 1671. Nho co lien minh Phap - Thuy Đien, neu co cuoc chien tranh xay ra, đieu tat yeu la Thuy Đien se khong bi co lap, va trieu đinh Phap se vien tro giup trieu đinh Thuy Đien cai thien tai chinh đat nuoc. Khi quan Phap đanh Ha Lan, Thuy Đien đem quan qua ho tro. Vuong quoc Đan Mach la mot đong minh cua mot so vua chua o Đuc, va Thuy Đien co kha nang dan minh vao mot cuoc chien tranh khac chong Đan Mach. Đe chong chien tranh, Thu tuong Nils Brahe đa chu đong đen kinh thanh Copenhagen vao mua xuan nam 1675, va co gang thuyet phuc Cong chua Đan Mach la Ulrika Eleonora đinh hon voi nha vua Thuy Đien. Giua thang 6 nam 1675, hai ben chinh thuc tien hanh thoa thuan. Giua luc trieu đinh dang thoa thuan viec hon nhan cho quoc vuong, ben ngoai thi quan Thuy Đien lien tiep gap kho khan: bi Đan Mach quay pha, that bai tham hai trong tran Fehrbellin voi lien quan Pho - Brandenburg nam 1675, va do đo vua Đan Mach la Christian V tuyen chien voi Đe quoc Thuy Đien vao thang 9 nam đo.
Bay gio, chinh noi bo Hoi đong Co mat Thuy Đien lai co bat hoa, do đo, nha vua đanh phai đich than chap chinh. Quan đoi Thuy Đien mo cac cuoc tan cong xam chiem Scania, lay Landskrona va Helsingborg, sau đo đanh thong qua Bohuslan huong toi Halmstad đe tao the bao vay Đan Mach. Ngay 4/11/1676, quan cua Karl XI cung đai tuong Simon Grundel-Helmfelt đanh bai mot bo phan cua quan Đan Mach. Thuy Đien tiep tuc tien qua Scania, đen tren vung cao nguyen thuoc luu vuc song Kavlinge - gan Lund. Quan Đan Mach cho san o bo kia song. Mot tran đanh long troi lo đat đa dien ra, ket qua 20.000 quan Thuy Đien toan thang va thiet hai chi 8.000 nguoi. Nam sau (1677), quan Thuy Đien đai thang Đan Mach trong tran Landskrona (7/1677), bi thiet hai kha nhieu: 1.800 chet, bi thuong va bi bat. Đan Mach cung thiet hai nang ne: 2.500 chet, bi thuong va bi bat. Nam 1678 - 1679, Thuy Đien lai đanh bai đuoc quan Đan Mach vao nam 1678 khien nuoc nay tu bo y đo chiem tinh Skane va ky hoa uoc Lund (1679), cuoc chien tranh Ha Lan cung ket thuc bang cac hiep uoc Nijmegen (1678–79), qua đo Thuy Đien giu đuoc gan nhu toan bo cac vung đat chiem huu o Đuc.
Trong nhung nam thang cuoi đoi, ong tu choi tham gia chien tranh bang viec gianh quyen tu chu trong quan he ngoai giao, khong tham gia cac lien minh trong khi ong cung tien hanh xay dung mot nen kinh te on đinh, va cai to bo may nha nuoc va quan đoi Thuy Đien:    

Chinh tri: ong loi dung su bat man cua dan chung đoi voi su yeu kem cua gioi quy toc trong thoi gian nhiep chinh đe loi keo gioi tang lu va cac đang cap ben duoi ve phia minh. Tai cuoc hop Nghi vien thang 10/1680, nha vua khong con bi rang buoc boi hien phap ma chi dua vao luat phap va quy che, va khong bi bat buoc phai tham khao y kien cua Hoi đong Co mat (Privy Council) truoc khi quyet đinh. Hoi đong Co mat đoi ten tu Hoi đong cua Vuong quoc (Riksrad,Council of the Realm) thanh Hoi đong cua Vuong that (Kungligt rad, Royal Council). Cac thanh vien hoi đong khong con la nguoi cong su ma tro thanh bay toi trung thanh cua nha vua. Chinh su cai to nay lam quyen luc cua ong ngay cang tang cao. Mat khac, viec cung co bo may thu lai (bureaucracy) duoi che đo quan chu tuyet đoi cung co tac dung tich cuc đoi voi Nghi vien. Chinh trong giai đoan nay đa hinh thanh nen cac uy ban (committee) cua Nghi vien va cac hoat đong cua Nghi vien cung đuoc the che hoa qua cac quy che thanh van. Đieu nay đa tao đieu kien cho Nghi vien trong cac giai đoan sau nay hoat đong mot cach co hieu qua hon.    
Tai chinh: Karl XI cho thu hoi cac đat đai cua quy toc xung vao tai san cua quoc gia. Đieu nay anh huong nhieu đen hoang toc va cac ong ba chua phai tra lai đat đai cua nha nuoc, rieng vi Phap quan Magnus De La Gardie đa phai tra lai nha nuoc đen 248 phong trong lau đai Lacko cua ong ta. Karl XI la ong vua rat quyet liet trong chong tham nhung. Ong lap cac đoi thanh tra co mac quan phuc mau xam đe truy tim cac quan chuc tham nhung. Co nhung cau chuyen đo nhan dan truyen mieng rang, đao quan bi mat nay đa bat qua tang cac giao si Nha tho tham nhung va bat xu treo co toan bo chung; đuoc ghi lai trong quyen sach cua Arvid August Afzelius vao giua the ky 19,    
Quan su: tai cuoc hop Nghi vien nam 1682, nha vua quyet đinh cai to quan đoi Thuy Đien. Theo đo, vua chia vuong quoc thanh nhieu vung va moi vung se co 1.200 quan canh giu; cung cap nha o cho moi nguoi linh tai noi đong quan. Quan đoi đuoc huan luyen ky cang va đuoc luyen phuong phap tien cong hon la phong thu. Moi hoat đong cuop boc hay tan pha tho bao (savaging) đeu bi cam. Cac noi o cua binh linh trong vung ho đong quan đuoc noi voi nhau bang he thong đuong giao thong. Karl XI đa cho hien đai hoa cac vu khi quan đoi, đoi moi chuong trinh huan luyen quan su va cu si quan gioi ra nuoc ngoai hoc tap. Ve hai quan, ong đa cho lap can cu hai quan Karlskrona vao nam 1680 ma ve sau se tro thanh can cu chinh cua cac hoat đong trong tuong lai. Ngay nay no la mot Di san The gioi cua UNESCO.      
Ngon ngu: O cac vung đat bi chiem đong va toan the than dan cua vuong quoc, Karl XI chu truong su dung tieng Thuy Đien thong nhat trong giao duc va giao tiep xa hoi. Cac bai giang day đeu dung tieng Thuy Đien va cac giao vien giang day la phai tu Thuy Đien sang. Viec đo vap phai chong đoi cua nguoi dan vung phuong Bac von khong chap nhan thu ngon ngu "no dich" nay. Ho thanh lap đoi du kich Snapphane  o mien bac Scania va pha hoai tai chinh; đieu đo lam vua tuc gian va cam dan phuong Bac khong đuoc gia nhap vao quan đoi nha vua. O cac thuoc đia, quan đoi Thuy Đien ap buc tan bao va "no dich" ve ngon ngu va giao duc. Đieu nay khien viec "đong hoa" ve ngon ngu o cac thuoc đia Pomerania, Bremen-Verden va cac lanh Baltic (Estonia va Livonia) gap kho khan va nha vua bi Nghi vien kich liet phan đoi.    
Giao hoi: Thang 2/1686, nha vua đe ra mot đao luat trong đo, nha vua se cai tri đat nuoc va ca Giao hoi Luther Thuy Đien. Ong cung bat cac tin đo phai tham du cac bai giang vao ngay Chu nhat. Ba nam sau đo, ong cho xuat ban cuon giao ly Tin lanh do Tong giam muc Olov Svebilius va sau đo giam muc Haqvin Spegel viet, đe pho bien cho cac tin đo. Ngoai ra, nha vua Karl khuyen khich xuat ban mot quyen thanh ca (Psalmbok) đe phan phoi cho cac nha tho (hoan thanh nam 1693); cho in mot ban Kinh Thanh moi vao nam 1703 va đuoc đat ten sau khi nguoi ke nhiem ong: Charles XII Kinh Thanh .    
Ong qua đoi nam 1697 va con trai len ke vi. Cac tai lieu co uy tin khang đinh, "ong la mot vi vua quyet đoan, thong qua mot loat cai cach ve kinh te, cung nhung thanh tuu đua tai chinh Thuy Đien tro nen on đinh va Quan đoi Thuy Đien tro nen hung cuong" (Rystads, 2003). Cung nam đo, cuon sach Acta Conventus Neo-Latini Cantabrigiensis ghi nhan ong la mot trong nhung vi Quan vuong kiet xuat nhat cua Vuong quoc Thuy Đien. Ong, cung nhu vua con Karl XI, la mot trong nhung vi vua co ban linh anh hung nhat cua Vuong quoc Thuy Đien.
La vi vua xuat chung va rat co tai quan su sau to phu la Gustav II Adolf, Karl XII sau khi len ngoi đa thuc hien nhung hoat đong đung nhu loi tien đoan cua cha minh la Karl XI: "Thang be nay se hon Tram, tham chi con vuot xa ca vua Gustav II Adolf Đai đe co đay!". Do cac rac roi cua Hoi đong Phu chinh trong viec ton phong lam vua, phan nua la cac Phu chinh muon chieu long tan vuong nen Hoi đong chua đua ra đuoc quyet đinh gi. Thay vay, Karl XII bai bo cac nghi le ton vuong theo truyen thong va ong đa tu minh đat vuong mien len đau minh. Đieu đo chung to, ong la vi vua nam quyen va tu quyet đinh moi viec, khong tham khao y kien cua quan than. Ve to chat, ong rat ham chien đau nhu mot hiep si chan chinh, quan đoi cua ong đuoc huan luyen ky cang voi ky luat thep theo kieu Thuy Đien, dua tren tinh than cong hien het minh va niem tin vao chien thang, va dua tren he thong lien lac xuat sac. Dua vao đac điem binh linh quen khi hau lanh, Karl XII thuong to chuc cac chien dich chu yeu vao mua đong lanh gia. Hon nua, duoi thoi Karl XII, bo binh Thuy Đien đuoc xem la luc luong hung manh nhat tren toan coi chau Au, va tai thong linh cua Quoc vuong đa truyen cam đen ho.
Than phuc vi Hoang đe lung danh Julius Caesar (truoc đo la Alexandros III Đai đe), ong đe ra mot chien luoc quan su ro rang. Ong noi: "Tram du đinh xu ly mot ke thu truoc roi se noi chuyen voi ke kia", nghia la: sau khi đa chien thang va triet ha tan goc ke thu nay, ong moi quay sang ke thu khac. Cu đau tien cua ong giang tren ke thu gan nhat: Vuong quoc Đan Mach. Phot lo quan Sachsen đang tien vao Livonia, Thuy Đien bat ngo mo cuoc tan cong than toc vao Đan Mach: vao thang 7 nam 1700, 10.000 quan tinh nhue cua vi vua 18 tuoi đa vay ham va cuop pha kinh thanh Copenhagen, bat chap vua Đan Mach đuoc Hai quan Anh va Hai quan Ha Lan ho tro. That bai tham hai, vua Đan Mach Frederick IV nhanh chong nhan đieu kien đau hang. Vao ngay 18 thang 8 nam 1700, hai ben ky Hoa uoc Travendal, theo đo Đan Mach tra lai cho Thuy Đien xu Holstein-Gottorp vua chiem va cam ket tu bo cuoc chien chong Thuy Đien. Đan Mach boi thuong cho Thuy Đien 260.000 Reichstalers.
Bay gio, nha vua bat đau quay sang ke thu thu hai la Auguste II cua Ba Lan. Nhung su thuc, ong khong tan cong nuoc nay ma don suc vao đanh Nga - mot vuong quoc moi noi len o phuong Bac luc đo. Ngay 1/10/1700, khong tuyen chien va khong đe thoi gian cho quan Nga kip chuan bi phong thu o phao đai Narva, quan Thuy Đien voi 10.000 nguoi duoi su chi huy cua Karl XII bat đau tien cong phao đai - mo đau tran Narva. Qua bat ngo va khong kip chuan bi luc luong, thieu kinh nghiem tac chien, đoi quan 40.000 nguoi cua Nga - đong gap 4 lan so voi Thuy Đien - that bai tham hai. Nhin thay toan quan Thuy Đien hung ho xong đen, cac đoi ky binh va quan Kozac quay đau tau thoat. Hang ngan nguoi ngua bi mat tich trong nhung dong thac nho. Chien thang lung lay tai Narva, cung nhu mot tran thang quan Nga khac tai Grodno (1706) sau nay, đeu la thanh qua cua viec vua Karl XII đa su dung mot luc luong Ky binh tinh nhue. Ket qua, quan Thuy Đien đai thang va bi mat 31 si quan va 646 binh si, 1.205 bi thuong. Mot vien đan đa ban trung chien bao cua vi vua tre tuoi Karl XII. Ben Nga, it nhat 8.000 tu tran hoac bi thuong, va nguoi bi thuong khong co may hy vong đi ve đen que nha qua quang đuong dai đa đong bang. Muoi tuong linh cua Nga, 10 đai ta va 34 si quan cap thap hon bi bat. Chien thang nay cua Thuy Đien la gay an tuong manh toan Tay Au: chi trong vong vai thang ma vua Karl XII đa đanh tan ba kinh đich. Chi tiet ve chien thang nay va loi ca tung vi Quoc vuong tre vang len đeu đeu.Pyotr Đai đe gio đay đa nhan thay nha vua Thuy Đien la mot thien tai quan su va co so truong cua mot nha chinh phat. Trong cac van kien o chau Au, ong đuoc menh danh la "Hung su cua Thuy Đien". Giua cuoc chien tranh Ke vi Tay Ban Nha, tuy ca vua Phap Louis XIV va vua Anh William III đeu muon hoi kien voi vi vua tre tuoi cua Thuy Đien, ong chang may hung thu voi van đe ai se lam vua Tay Ban Nha? Tuy nhien, chien thang nay cung la mam mong gay tai hoa cho Thuy Đien ve sau nay, khi no lam "khich" tinh than tu man va tu cao cua nha vua. Mot chien thang de dang nhu the khien cho ong nghi minh la vo đich.
Theo sau chien thang đo, nha vua mo uoc đen tran tan cong vao nuoc Nga, nhung binh si cua ong gap kho khan: bi Nga triet nguon luong thuc o Livonia; benh sot va kiet ly lay lan, hang tram binh si nga ra chet. Đen mua xuan, khong đay phan nua binh linh la con đu suc chien đau. Vua Karl XII đanh phai cho quan vao tru đong. Thang 6/1701, quan Thuy Đien bat ngo tien cong Nga va Sachsen o song Dvina; ket qua la quan đich phai lui binh. Nam 1701 - 1702, quan Thuy Đien lien tuc thang quan Ba Lan: vao ngay 9 thang 7 nam 1702, trong tran chien Klissow, vua Karl XII đap tan tac mot lien quan Ba Lan - Sachsen đong đao hon han, va tien đanh Cracow. Tuy nhien, quan Nga cung de tho hon khi lien tiep đanh bai Thuy Đien o doc bien Baltic: tan pha vung san xuat nong nghiep cua Livonia, chiem phao đai Noteborg roi đoi ten thanh Schlusselburg (nam 1702), tieu diet ham đoi Thuy Đien tren Ho Ladoga va Ho Peipus (1702-1704), kiem soat toan chieu dai song Neva, nho đo xay len thanh pho Sankt-Peterburg cung cang bien o cua song, chiem cac thi tran Dorpat va Narva (nam 1704). Rieng ve nha vua Thuy Đien thi sau chien thang o Ba Lan thi lien tiep tan cong nuoc nay, bat chap loi yeu cau khan thiet cua than dan "bai bo chien dich o Ba Lan va đi giai cuu cac tinh ven bo Bien Baltic", Karl XII gay suc ep voi Nghi vien Ba Lan va ket qua la Nghi vien đa truat phe đuoc vua  Augustus II vao thang 2/1704, đua Stanisław Leszczynski len ngoi. Vua Ba Lan bi truat phe đa nho Nga can thiep. Pyotr Đai Đe cung tim cach gui quan đen giup vua Ba Lan Augustus II, va Quan đoi Thuy Đien đanh tan quan Nga trong tran chien Gemauerhof vao nam 1705. Vao nam 1706, vua Karl XII xua quan đi đanh dep đam tan du cua vua Ausgustus II: ong bat ngo tien đen mien Đong Ba Lan, va đanh tan quan Nga trong tran chien Grodno, cat đuong lien lac cua đao quan Nga tai Grodno. Sau đo, lien quan Nga - Ba Lan - Thuy Đien tinh ke tra thu ong, nhung vo mong khi that bai tham hai trong tran chien Fraustadt vao ngay 3 thang 2 nam 1706, truoc mot toan quan Thuy Đien it oi hon han. Sau chien thang lay lung tai Fraustadt, vua Karl XII ky ket Hoa uoc Altranstadt, hoan toan truat ngoi vua August II (1706). 25.000 - 30.000 quan Thuy Đien luc nay đa moi met, va nha vua cho tru đong tai xu Sachsen.
Đoi voi chuan bi chien tranh voi Nga, cac vuong quoc manh nhu Ha Lan, Pho, Đan Mach, Phap, Anh va Nga đeu cu nguoi đen yet kien ong, vi muon ong ve phe ho. Voi chien thang lung lay cua ong, đieu chac chan rang, ong ma tham gia phe nao thi phe đo se nhanh chong gianh chien thang. Đau nam 1707, Cong tuoc Marlborough cua Lien quan la John Churchill đen khuyen ong khong nen than Phap, Hoang đe La Ma Than Thanh la Joseph I ky Hiep đinh Altranstadt lan thu hai, theo đo: ong khong tham gia lien quan than Phap trong cuoc chien tranh tan khoc o Tay Au, va ca Sa hoang Nga muon hoa đam voi ong... nhung ong cu tuyet viec hoa đam va tiep tuc ke hoach.
Thang 8/1707, quan Thuy Đien voi 62.000 quan đa va đang đat vao đat Nga. Nga đa chuan bi san sang voi tong cong 110.000 quan, trong đo luc luong cua Sa hoang 57.500 quan. Ngoai ra, Apraxin chi huy 24.500 quan tran giu kinh đo Sankt-Peterburg, va tuong Bauer nam 16.000 quan đong o Dorpat đe ngan chan Lewenhaupt o Riga. Voi su chuan bi ky cang, quan Thuy Đien lien tiep đanh thang quan Nga o cac tran Golovchin (3 thang 7 nam 1708). O tran Molyatychy (9/7/1708), quan Thuy Đien cung đai thang Nga, nhung do bi Nga triet nguon luong thuc nen Karl XII phai lui quan. Tren đuong rut, Thuy Đien bat ngo roi vao o phuc kich va bi quan Nga đanh tan tac o ngoi lang Lesnaya (nay thuoc Belarus). Phe Thuy Đien bai tran bi mat 6.307 quan, trong so đo co tren 3.000 bi bat lam tu binh. Tat ca quan nhu, thuc pham, thuoc men, đan duoc ma vua Karl XII đang bi thieu thon đeu bi mat. Phia Nga co 1.111 tu tran va 2.856 bi thuong. Du bai tran, quan Thuy Đien van bi Nga bam theo rat sat. Đe ngan chan Thuy Đien đanh ve đong đen Kharkiv hoac ve tay đen Kiev, Pyotr đat quan bo phong trong cac thi tran va lang mac ve phia đong, nam va tay cua cac doanh trai Thuy Đien. Mot trong nhung thi tran nay co ten la Poltava.
Biet ro quan Thuy Đien đang vuot song, quan Nga gap rut xay dung Poltava va cac noi khac chung quanh quan Thuy Đien đe co lap ho. Mot lan, vua Karl XII đi thi sat thi bi đan cua quan Nga ban trung lam ong bi trong thuong mot thoi gian. Toan quan si Thuy Đien met moi do khi hau khac nghiet va can benh hoai tu mua đong. Biet ong bi trong thuong va quan Thuy Đien bi kim chan o Poltava, Sa hoang Nga Pyotr I quyet đinh vuot song đen Poltava. Tai tran đia, Sa hoang bi mat cho quan dung cac lan trai trong rung va 10 o đe khang đe tien cong va chia cat quan Thuy Đien. Đe chan đuong rut lui cua Thuy Đien, Sa hoang đieu quan Cozac đen xay dung cong su Semenoska đe chan quan đich. Đuoc tin Pyotr tien quan, Karl quyet đinh tien cong. Do khong trinh sat, quan Thuy Đien vap phai cac o đe khang cua Nga (ma sau nay, ca Napoleon cung khong rut ra bai hoc nay va ong đa that bai). sau 2 gio kich chien, Karl XII chiem đuoc 2 o đe khang, nhung cac o khang khac hoat đong hieu qua đa chia cat đuoc đoi hinh quan Thuy Đien, lam đao quan nay mac ket trong rung. Truoc tinh hinh đo, Sa hoang lenh cho 5 Trung đoan Ky binh nang va 5 tieu đoan bo binh đanh truc dien, cho tuong Bo-va chan khong cho Thuy Đien đanh cac o đe khang. Do luc luong co uu the, Thuy Đien đanh bai va Nga rut lui nhanh ve can cu. Trong khi đo, khoi quan cua Rot-xa va Slippenvasa cung bi Nga đanh bai. Quan Thuy Đien ton that lon, tinh than suy sup nen Karl XII ra lenh rut quan.
Phat hien thoi co tieu diet quan đich đa toi, Sa hoang Nga Pyotr I bo tri lai quan đoi voi 58 tieu đoan bo binh o tuyen giua va 11 trung đoan ky binh o tuyen phai va 6 trung đoan o ben trai. Karl XII cung bo tri quan đoi ky cang (nhu ben Nga). Đen 9 gio, hai ben no sung tan cong quyet liet. Luc đau, quan Thuy Đien thang mot tieu đoan va pha đuoc 1 phong tuyen cua Nga. Sa hoang đua tuyen hai len tan cong diet phan lon quan đich; cung luc đo ky binh Nga đanh lui đuoc ky binh đich va vu hoi vao hai ben suon. Sau 2 gio kich chien, quan Thuy Đien khong the đot kich noi quan Nga va bat đau rut chay ve phia rung Boudicensky va tan qua phia đong Dniepr. Quan Nga tuc toc truy kich đich. Đen ngay 11/7, Nga đuoi kip đuoc Thuy Đien va phoi hop voi quan Cozac đanh cho Thuy Đien đai bai. Quoc vuong Karl XII cung tan quan chay thoat qua Tho Nhi Ky. Ket qua, Thuy Đien bi tu vong toi 11.500 nguoi, bi bat lam tu binh 18.700 trong đo co 1.160 si quan chi huy; quan Nga cung thuong vong toi 4.600, trong đo co 1.345 chet.
Sau that bai o Nga, Karl XII cung tan quan rut chay sang Tho Nhi Ky va đuoc Sultan Ahmed III trong vong: sultan cung cap cho ong 16.000 đong đu-cat; cac nhieu giam đoc ngan hang, thuong nhan, v.v... cua Tho Nhi Ky cung tro cap cho ong. Voi luong tro cap to lon nay, ong nhanh chong tai lap Quan đoi Thuy Đien o Bender, bao gom 10.000 quan Thuy Đien, Cossack vung Zaporozhe va ca Ba Lan. Trong luc đo, ong nhan đuoc tin Quan đoi Thuy Đien do tuong Magnus Stenbock chi huy đanh tan tac quan Na Uy - Đan Mach. Do đo, ong tiep tuc theo đuoi chien tranh. Quan đoi Thuy Đien đanh bai quan Đan Mach trong tran Gadebush nhung sau đo that bai (1713). Cung vao nam 1713, vua Karl XII xuong chieu thiet lap van phong "Thanh tra Toi ca" o Đe quoc Thuy Đien, vien Thanh tra Toi cao nay se giup vua trong coi Phap luat đat nuoc trong nhung nam thang chinh chien cua ong. Trong khi đo o Tho Nhi Ky, sultan Tho met moi voi vi khach Vuong that cua minh; đa ra lenh truc xuat ong ve nuoc. Ve nuoc va luu lai o Stralsund, ong lenh cho Hoi đong Nhiep chinh gui 14.000 quan qua đanh vuong quoc Pho cua vua Friedrich Wilhelm I. Nhung vi bi hai quan Đan Mach chan tiep te bang đuong bien, cuoc tien quan qua Pho khong thuc hien đuoc. Ba nam sau (1716), ong lai dan quan tien đanh Đan Mach; nhung do khong chuan bi ky lu luong va hau can khong đu, Thuy Đien bi Đan Mach đanh tan.
Nam 1718, khong he du đinh hoa hoan voi Nga, Karl XII chuan bi ky mot luc luong 60.000 nguoi nham quyet tam đanh nuoc nay. Nhung truoc khi đanh Nga, nha vua se đanh Na-uy (thuoc Đan Mach) đe chiem nhung phao đai va đat đai mau mo nhat cua xu nay. Thoi co đen cho ong khi nhung nguoi Jacobite noi loan chong vua George I cua Anh, nha vua than chinh dan 43.000 quan Thuy Đien tien cong muc tieu đau tien la Na Uy. Đen thang 11, đai quan tien đen phao đai vung chac Frederiksten va bao vay phao đai nay. Bong nhien, tieng sung no ra, đuc vua guc xuong, chet ngay tai cho do vien đan xuyen thang vao đau (ngay 30/11/1718) - cho đen nay, cai chet cua ong van la đieu bi an vi nguoi ta chua giai ma, cung nhu chua tim đuoc thu pham. Sau khi ong qua đoi, cac tuong linh Thuy Đien quyet đinh huy bo lenh tien cong va đua thi hai ong ve nuoc an tang. Chi cua ong, Ulrika Eleonora đa len nam quyen Thuy Đien.


= Tu the ky thu 18 đen nay =
Sau khi len ngoi it lau, Nu vuong Ulrika Eleonora nghe theo y nguyen cua quan than (đai dien la ba tuoc Arvid Horn) va nhan dan đa quyet đinh bai bo che đo quan chu chuyen che do vua anh đe lai, chap nhan Hien phap moi la han che vuong quyen, chia se quyen han cho Quoc vuong, thuong nghi vien va Quoc hoi. Vuong quoc Thuy Đien lam vao khung hoang kinh te tram trong. Thoi ky ba cai tri, nuoc Nga tang cuong cac cuoc tan cong vao Thuy Đien. Mua he nam 1719, quan Nga đanh pha vung bo bien phia đong cua Thuy Đien, đot pha va cuop boc xuong sat, tich thu 300 khau phao va nhieu tau buon Thuy Đien ve Nga. Mua xuan nam 1720, đoi thuyen ga-le cua Apraksin đa đi vong va mot lan nua tien đanh bo bien Thuy Đien, thoa suc đot pha thi tran va lang mac Thuy Đien ma khong gap suc khang cu nao. Trong khi đo, lien minh cua Thuy Đien voi nuoc Anh rat long leo; voi ly do Anh đang trong khung hoang kinh te; Sir Robert Walpole gay bat hoa voi vua Anh khi ong ta chu truong phat trien kinh te thuong mai. Loi dung Karl XII mat, vua Pho đem quan đanh chiem vung Pomerania va cong quoc Hannover cua George chiem Bremen va Verden. That vong vi khong đuoc Anh ho tro, nhan dan bat man chien tranh ngay cang tang; vua Frederik I (vua len ngoi ngay 24/3/1720 ngay sau khi vo minh la vua tien nhiem thoai vi) đa phai ky Hoa uoc Nystad ngay 10/9/1721 voi Sa hoang Nga. Theo hoa uoc, Nga chiem đuoc Livonia, Ingria va Estonia va Karelia keo dai đen Vyborg. Phan con lai cua Phan Lan đuoc tra lai cho Thuy Đien. Nga đong y tra mot khoan chien phi la 2 trieu thaler đe boi thuong cho Livonia, va Thuy Đien đuoc mua nong san o Livonia ma khong phai tra thue. Moi tu binh cua hai ben đeu đuoc tra tu do. Sa hoang cam ket khong can du vao noi bo cua Thuy Đien, do đo cong nhan Frederik I la vua cua Thuy Đien.
Duoi thoi Frederik, quoc vuong khong con nam quyen luc va chinh quyen Thuy Đien thuc te roi vao tay cac đang cap (estates). Cac đang cap nhom hop thuong xuyen trong Nghi vien (Riksdag), va co quan nay chi đinh ra Hoi đong cua Vuong quoc (tuc Hoi đong Co mat) – hanh xu nhu mot co quan hanh phap. Tai Hoi đong, nha vua đuoc danh cho hai phieu nhung khong co quyen quyet đinh. Tai Nghi vien, cac quyet đinh đuoc thuc hien trong mot "Uy ban Mat" (Secret Committee) ma nong dan (đang cap thu tu) khong đuoc quyen tham gia. Cung vao thoi gian nay, nen chinh tri Thuy Đien đa xuat hien he thong luong đang đuoc phat trien voi hai đang đuoc biet duoi nhung biet danh "Mu mem" ("Caps") va "Mu cung" (Hats). Ca hai đang đeu theo chu nghia trong thuong (mercantilism) va lien tuc thao tung chinh truong Thuy Đien: đang "Mu Mem" cua A. Horn quan ly chinh quyen Thuy Đien cho đen 1738; chu truong trong thuong va than Anh, tranh gay han voi Nga. Tu 1738 đen 1765, quyen luc lot vao tay đang "Mu cung", đang nay lien ket voi Phap đe chong lai nuoc Nga. Chien tranh voi Nga (1741-1743) va voi Pho (1757-62) khong đem lai thanh cong. Khong giai quyet đuoc khung hoang kinh te, đang Mu cung bi that bai trong cuoc hop Nghi vien nam 1765, chi chiem đuoc 10 ghe tren 100 ghe cua Uy ban Mat (Secret Committee), so ghe con lai đeu lot vao tay đang Mu mem. Đang Mu mem tien hanh ra soat lai ngan sach, giam bot chi tieu, lam giam đuoc cong no cua quoc gia va tang cuong đuoc kho bac cua nha nuoc. Ngoai ra ho cung thuc hien đuoc mot so cai cach, trong đo co viec ban hanh đao luat đau tien ve tu do bao chi vao nam 1766. Ve đoi ngoai, đang Mu mem tang cuong quan he voi Nga đe tao ra mot đoi trong voi Phap.
Luc chinh truong Thuy Đien bi khuynh đao nghiem trong boi cac đang va Nghi vien, quoc vuong khong con quan tam đen cai tri quoc gia va lao vao cac thu vui rieng. Nam 1743, Nghi vien chon Adolf Frederick thuoc ho Holstein-Gottorp (Pho) lam nguoi thua ke ngoi vua. Dong ho Holstein-Gottorp cung khai sinh ra Pyotr III, ve sau đuoc đua lam Sa hoang Nga. Đang Mu cung (Hats) – luc nay đang khong che chinh truong Thuy Đien, hy vong viec lua chon Adolf Frederik se giup cai thien cac đieu kien đe ky hoa uoc voi nu hoang Elizabeth cua nuoc Nga nham cham dut cuoc chien giua hai nuoc. Thoi cua Frederik la thoi ky "Tu do", du bi xao tron thuong xuyen, giai đoan nay đuoc đanh dau bang nhung tien bo ve xa hoi va van hoa. Nhieu danh nhan trong khoa hoc cung xuat hien trong thoi ky nay nhu Anders Celsius (nha thien van hoc, tac gia cua he thong đo nhiet đo bach phan), Carl Linnaeus (Carolus Linnaeus, con đuoc goi la Carl von Linne, nha thuc vat hoc, tac gia cua he thong phan loai thuc vat va đong vat mang ten ong) hay Emmanuel Swedenborg (nha khoa hoc, triet hoc, đong thoi cung la nha than hoc Ki-to-giao). Nam 1723, ong ban thuong cho nha phat minh Sven Aderman o Halltorps tren đao Oland, vi ong co cong cai tien toc đo ban cua sung hoa mai. Nha vua cung cho xay dung lai thu đo Stockholm thanh mot kinh đo trang le va cung co quoc phong cho quoc gia.
Nam 1751, sau khi Frederick I qua đoi, Adolf Frederick len ngoi, khoi đau trieu đai cua dong ho Holstein-Gortorp, keo dai 67 nam voi bon đoi vua. Trong phan lon thoi gian tri vi cua ong (1751-1771), quyen luc nam trong tay cua Nghi vien. Ong đa hai lan toan tinh thoat ra khoi su kiem soat cua Nghi vien nhung khong thanh cong. Trong lan "đao chinh" thu hai, (1768-1771), voi su ho tro cua thai tu Gustav, ong đa lat đo đuoc đang Mu mem (chu truong than-Nga va than-Pho) trong Nghi vien, nhung đang Mu cung sau khi chien thang đa boi uoc, khong chiu tang cuong quyen luc cua nha vua nhu đa hua. Ve sau, do khung hoang kinh te trong nuoc đa khien quyen luc cac đang bi suy yeu, tao đieu kien cho viec thay đoi can can quyen luc, va lan nay uu the lai nghieng ve phia vuong quyen.
Thai tu Gustav len ngoi vao nam 1771 voi vuong hieu la Gustav III. Luc đau, ong tim cach lam trung gian đe hoa giai cac xung đot giua cac phe phai trong Nghi vien nhung khong thanh cong. Duoi su cai tri cua Đang Mu mem (Cats) voi am muu bien tan vuong thanh mot ong vua bu nhin, Nu hoang Ekatherina II lien tuc tim cach đua quan đe doa mien Bac Thuy Đien. Thang 8 nam 1772, đuoc su giup đo cua mot quy toc cap tien la Jacob Magnus Sprengtporten (nguoi Phan Lan) von thu đich voi đang Mu Mem, Gustav thanh cong trong viec thuc hien mot cuoc đao chinh "khong đo mau". Nghi vien hop vao ngay 21.8.1772 đa thong qua hien phap moi nam thay the cho hien phap nam 1720, qua đo tang cuong quyen hanh cho nha vua va giam bot quyen luc cua Nghi vien.  Trong nhung nam sau đo, Gustav III thuc hien nhieu cai cach theo chieu huong tien bo:

Chinh tri: Gustav tim moi cach tap trung quyen luc vao tay minh. Trong lan trieu tap Nghi vien thang 9/1778, vua buoc co quan nay trao quyen thu thue va quyen su dung so tien thu đuoc cho cac muc đich cua minh
Tu phap va hanh chinh: bai bo bien phap tra tan trong khi đieu tra, han che an tu hinh. Vua ra luat ve tu do bao chi, quy đinh cac quyen ve tu do bao chi do Anders Chydenius, thay mat vua đat ra tu nam 1776.
Kinh te: khuyen khich viec tu do thuong mai, lap cac co quan tu van cho cac doanh nghiep đuoc hoat đong trong nuoc va đoc quyen mua ban ruou
Tai chinh: bai tru tan goc nan tham nhung; đe ra "Phap lenh tien te" (1776) cho phep luu hanh đong tien moi la đong riksdaler (thay the đong Daler co tu nam 1681, đong nay bi pha gia khi ty gia cua no chi bang 2 đong bac), co gia tuong đuong 48 đong skilling. Theo đo luong cua chuyen gia tien te, đong tien nay nang 4.2123g va bang 1,05 USD hien nay. Đong xu bac thoi đo co menh gia 1/24, 1/12, 1/6, ⅓, ⅔ va 1 riksdaler. Ngan hang Nghi vien nam quyen luu hanh đong tien nay - đen nam 1789 thi Van phong no quoc gia cua Thuy Đien thay the co quan nay đe đoc quyen phat hanh tien.
Xa hoi: thuc hien Luat ve nguoi ngheo, thong nhat trang phuc dan toc cho nhan dan - nhat la gioi quy toc thuong luu.
Ton giao: vua khoan dung ton giao đoi voi nguoi Do Thai va nguoi theo Cong giao La Ma
Đoi ngoai: thuc hien chinh sach đoi ngoai đoc lap, han che đen muc toi đa quyen can thiep cua Nghi vien vao hoat đong đoi ngoai cua nha vua.
Thoi Gustav III, nha vua can du nhieu vao cuoc chien tranh voi Nga va cac quoc gia khac. Luc đau, ong cu nguoi qua đam pha Nga đe xin su ung ho cua nuoc nay voi cuoc chien gianh Na-uy tu tay Đan Mach. Khi Nu hoang Nga tu choi lien minh voi Đan Mach đe lao vao tan cong Tho Nhi Ky, Gustav cong khai tuyen chien voi Nga ma khong can hoi y kien cua Nghi vien (6/1778). Cuoc chien gap kho khan, mot phan vi su tham chien cua Đan Mach đe ho tro cho Nga, phan khac do su phan boi cua mot nhom si quan thuoc gioi quy toc Thuy Đien. Trong thoi gian chien tranh, nhom nay (co ten la Lien đoan Anjala, Anjala League) đa gui mot la thu cho Nu hoang Catherine II cua Nga đe đe nghi thuong luong. Loi dung su phan boi nay, nha vua trieu tap tiep Nghi vien vao nam 1789, qua đo keu goi su ung ho cua ba đang cap ben duoi (tang lu, thi dan va nong dan) đe chong lai đang cap quy toc. Voi su ho tro cua ba đang cap nay, Gustav cai cach Hien phap va đa loai bo đuoc đac quyen cua quy toc, tang cuong quyen luc cho vua. Viec lam thanh cong cua ong giup nhan dan phan khoi, ong tiep tuc gay chien voi Đe quoc Nga. Sau chien thang vang doi cua hai quan tai Svensksund (thang 7 nam 1790), Gustav cham dut cuoc chien bang mot hoa uoc đuoc ky ket vao thang 8 nam đo. Hoa uoc Varala (8/1790) cong bo ket thuc chien tranh đoi voi hai nuoc va cac quy đinh o Hiep uoc nam 1721 bi huy bo. Tiep đo, Quy uoc Stockholm (10/1791) cung quy đinh, nuoc cam ket se ho tro Đong minh trong truong hop bi tan cong tu ben ngoai. Nga buoc phai boi thuong chien phi cho Thuy Đien la 300.000 rup (tra hang nam)
Vao khoang nam 1791, Gustav III du đinh thanh lap mot lien minh cua cac nuoc quan chu o chau Au nham chong lai cuoc cach mang Phap đang phat trien nhu vu bao o luc đia nay. Nhung gioi quy toc Thuy Đien van tiep tuc chong đoi quyet liet voi nha vua, va mot am muu cua quy toc đa đuoc nhen nhom ro ma cam đau la  J. Anckarstrom, Adolph Ribbing, Claes Fredrik Horn, Carl Pontus Lilliehorn and Carl Fredrik Pechlin. Vao ngay 16.3.1792, nha vua bi mot nha quy toc la đai uy Jacob Johan Anckarstrom (cuu si quan trong đoi ve binh Vuong that) ban trong thuong khi ong đen du mot buoi da vu hoa trang tai Nha hat Nhac kich Vuong that. Hai tuan sau, nha vua qua đoi, đe lai ngai vang cho con trai la Gustav IV. Ten sat nhan bi bat ngay sau đo, bi xu tu vao thang 4/1792.
La mot nguoi duyen dang va co tri tuong tuong phong phu, Gustav III noi tieng la mot manh thuong quan cua gioi nghe si đuong thoi. Ong la nguoi thanh lap Han lam vien Thuy Đien vao nam 1786 va đa ho tro manh me cho gioi san khau o Thuy Đien. Vo nhac kich opera đau tien đuoc trinh dien bang tieng Thuy Đien đa dien ra vao nam 1773 va Nha hat Nhac kich Vuong that đuoc mo cua vao nam 1782. Ban than Gustav cung la mot nha soan kich. Do nhung hoat đong ve van hoa cung nhu nhung thanh tuu ve chinh tri, trieu đai cua ong thuong đuoc goi la Thoi đai Khai sang cua Thuy Đien (Swedish Enlightment), hay Thoi đai Khai sang cua Gustav (Gustavian Enlightenment). Đuong loi cai tri cua ong đuoc goi la đuong loi đoc tai sang suot (enlighted despotism).
Gustav IV len ngoi vao nam 1792 sau khi vua cha bi am sat. Luc nay ong moi 13 tuoi, nen quyen nhiep chinh thuoc ve nguoi chu la Charles, quan cong cua Sodermanland. Bi am anh boi cach mang tu san Phap, Gustav IV tri hoan viec len ngoi. Mai đen thang 3/ 1800, khi cac cuoc khung hoang trong linh vuc tai chinh va nong nghiep đoi hoi phai trieu tap Nghi vien, Gustav IV moi chiu đang quang. Quan trong nhat la quyet đinh tham gia vao mot lien minh chong lai Napoleon vao nam 1805. Khi Nga lien minh voi Phap vao nam 1807, Gustav mac nhien nghi rang Nga se tan cong Phan Lan. Tinh hinh cang nghiem trong khi mot ben la quan Nga mo cuoc tan cong vao Phan Lan (2/1808) va mot ben la Đan Mach đung ve phia nuoc Phap, tuyen bo chien tranh voi Thuy Đien vao nam 1808. Vuong quoc nay bi đay vao the co lap, voi nhung ke thu o phia đong, phia nam va phia tay. Quan đoi Thuy Đien khong bao ve đuoc đat nuoc, quan Nga tien toi tan Umea o mien bac Thuy Đien. Bi co lap cuc đo, trung ta Adlersparre lanh đao mot so quan chuc va si quan co xu huong tu do thuoc đao quan o phia tay đa thuc hien mot cuoc đao chinh lat đo nha vua vao ngay 13.3.1809. Gustav IV bi bat giu, sau đo bi buoc phai thoai vi va phai nhuong ngoi cho nguoi chu la quan cong Karl, cuu vuong cung gia đinh Vuong that bi bat song luu vong tai Thuy Si.
Quan cong Karl len ngoi hieu la Karl XIII, sau khi đa thua nhan mot hien phap moi voi xu huong tu do, đuoc phe chuan boi Nghi vien trong cung ngay. La mot nguoi kem tai nang va thieu kien quyet, ngay tu luc nam quyen nhiep chinh, Karl XIII đa đe quyen hanh lot vao tay cac co van, do đo sau khi đuoc bau lam vua, ong that su chi đong vai tro cua mot nguoi thay the tam thoi va khong co cach nao can thiep vao qua trinh dan chu hoa đa đat ong len ngai vang. Vao thang 9 nam 1809, hoa uoc Hamina đa đuoc ky ket: Thuy Đien đau hang, nhuong Phan Lan va đao Aland (o đong-bac Stockholm) cho nuoc Nga.
Luat Cong cu đieu hanh Chinh quyen (Instrument of Government) nam 1809 chiu anh huong sau sac cua nguyen tac chia tach cac quyen luc (separation of powers), ma tu tuong chu đao la viec phan lap giua cac quyen luc lap phap, tu phap va hanh phap. Su phan chia quyen luc giua Nghi vien va Nha Vua đuoc quy đinh ro, đong thoi toa an va cac co quan cong quyen (public authorities) đuoc ban bo quy che đoc lap. Luat Nghi vien (Riksdag Act) đau tien – quy đinh cac thu tuc hoat đong cua Nghi vien, cung đuoc ban hanh vao nam 1810. Cung voi Luat Thua ke Ngoi vua (ban hanh nam 1810), cac đao luat noi tren đuoc coi la luat co ban (grundlagar, fundamental laws), hop thanh Hien phap cua Thuy Đien (thuong đuoc goi la Hien phap 1809) đuoc ap dung mai cho đen nam 1974, mac du đuoc tu chinh nhieu lan theo thoi gian.
Thuy Đien la nuoc đau tien tren the gioi thanh lap Co quan Thanh tra cua Quoc hoi (Justitieombudsmannen, viet tat la JO). Tu cho la mot co quan giup Nghi vien kiem tra, giam sat cac hoat đong cua bo may hanh phap, JO đa nhanh chong tro thanh noi ma cac cong dan co quyen gui đon khieu nai ve cac hanh vi sai trai cua bo may hanh chinh hay cac vien chuc nha nuoc. Kinh nghiem nay ve sau đuoc nhieu nuoc ap dung  va danh tu "ombudsman" trong tieng Thuy Đien tro thanh mot danh tu chung co mat trong tu đien cua nhieu thu tieng tren the gioi.
Khong co con noi doi va lai mac benh đau tim, vua Karl XIII sau khi tham van cac nha quy toc Thuy Đien, ong đa chon Hoang than tre tuoi Chistian d’ Augustenborg lam nguoi ke vi. Tuy nhien vi vua tuong lai đot ngot tai nan do nga ngua. Luon uoc mo gianh Phan Lan tu tay Nga, mot so nha quy toc Thuy Đien than Phap ben tim cach loi keo mot nhan vat loi lac va than can cua Hoang đe Napoleon I, Thong che Jean Baptiste Bernadotte (1763 – 1844) lam "tay trong". Loi dung thoi co va viec gioi quy toc Thuy Đien qua ton vinh ong, thong che Bernadotte thuyet phuc đuoc Vua Napoleon I – đong thoi la mot nguoi ban – chap thuan cho ong sang Thuy Đien đe gan ket giao hao Thuy Đien - Phap. Cuc dien chinh tri Phap – Thuy Đien co dien bien bat ngo khi vao ngay 21 – 08 – 1810, nghi vien Thuy Đien đa bau Bernadotte lam nguoi ke vi ngai vang cua Vua Karl XIII. Thang 12 cung nam nay, Vua Karl XIII nhan Bernadotte lam con nuoi. Cuoi đoi, nha vua mac chung cam, mat tri nho va khong con kha nang giao tiep; Bernadotte thay ong lam Nhiep chinh Thuy Đien (1812 - 1818). Trong thoi gian lam Nhiep chinh, ong khong chap nhan tham vong ba quyen cua Hoang đe Phap. Ong đa khon kheo tu bo viec đoi lai Phan Lan tu Nga hoang va thay vao đo la mot giao ket. Ong đa bi mat lap ra lien minh mien Bac gom Nga, Thuy Đien va Pho. Đuoc suy ton thong linh quan đoi lien minh, ong lan luot đanh bai quan Phap hung hau o nhung vi tri chien luoc va trong tran đai thang o Leipzig (1813), lien minh đa đua ra loi cao chung cho mong ba quyen cua Hoang đe Phap Napoleon I. Khi Napoleon rut chay, ong tuyen bo Thuy Đien trung lap.
Sau khi Karl XIII mat vao nam 1818, Karl John len ngoi vua voi vuong hieu Karl XIV va cai tri tu nam 1818 - 1844. Trong thoi gian o ngoi, ong tang cuong kien thiet quoc gia. Mot mat, ong va Vuong that song gian di trong nhung ngoi nha binh thuong tren mot hon đao. Ong thuong xuyen gap go va san sang đon tiep ho o hoang cung. Biet noi nao xay ra tai nan hay tai hoa, ong tuc toc đen hien truong đe giup xu ly su co va an ui đong vien nguoi bat hanh. Ve kinh te, ong lam am minh bach va trong sach ngan hang nha nuoc, đong thoi kien quyet thanh toan sao cho nhanh nhat nhung mon no khong lo do chien tranh đe lai. Ong bat tay sua chua va nang cap đuong thuy va đuong bo, ket noi thanh he thong lien thong. Vua Karl XIV nhat quyet khong cho lap cac khu cong nghiep lon va vi vay Thuy Đien tranh đuoc nhung he luy đang so ma nhieu nuoc chau Au hien đang gap phai, nhu thieu nguyen vat lieu, hang hoa ton đong qua nhieu hay cong nhan đinh cong hang loat.
Trong chinh tri, ong to ra bao thu. Quyen luc cua vua, ma hien phap giao cho ong, đuoc khai thac het gioi han; va cac bo truong đuoc tuyen chon trong so tay chan cua ong, bat chap y kien cua nghi vien. Viec nay vap phai suc khang cu cua luc luong cap tien ma đai dien la la phai tu do (liberals). Nam 1820 - 1830, phai tu do gia tang nhung đoi hoi cai cach, va 1830 la nam ma quan điem cua phai tu do tao ra mot buoc đot pha. O Thuy Đien, đieu nay đuoc the hien bang viec thanh lap mot to nhat bao la to Aftonbladet (Evening Press, Bao Buoi chieu) voi Lars Johan Hierta la chu but (tong bien tap). Cuoc đau tranh cua phai bao thu chong lai phai tu do đang lon manh đat đen cuc điem vao cuoi thap nien 1830, đuoc đanh dau boi nhung hanh đong chong lai tu do bao chi va nhung ban an ket toi phan boi. Nhung hanh đong đan ap nay đa vap phai su chi trich manh me cua phai tu do cung nhu nhung cuoc xuong đuong bieu tinh cua quan chung. Cuoi cung thi phe cai cach gianh thang loi: Vao nam 1840, Nghi vien – ma đa so thuoc phe đoi lap, đa tien hanh cuoc "cai cach o cac bo", nghia la gio đay cac bo truong tro thanh nguoi đung đau cua bo lien quan, chiu trach nhiem truoc Nghi vien. Mot cai cach co y nghia quan trong khac la viec ban hanh mot nen giao duc cuong bach vao nam 1842.
Mac du nha vua cai tri cung ran nhung Thuy Đien đa phat trien manh. Mot mat thoa man toi đa nhu cau noi đia, mat khac tang cuong xuat khau. Phuong cham xu ly moi viec cua ong la hai hoa khai thac hop ly, khong tan thu nhung tai nguyen cua quoc gia; hai hoa giua xuat va nhap khau, giua so luong va chat luong; giua đoi song vat chat va tinh than, giua san xuat kinh doanh voi van hoa – van nghe, giua đoi song dan thuong va đoi song quy toc...Yeu to con nguoi đuoc ong đac biet coi trong. Ong biet lang nghe nhung nguoi co tam huyet va biet đai nguoi tai. Ngoai ra, ong danh uu tien so mot cho giao duc va lien tuc đoi moi phuong phap su pham. Phuong phap cai tri cua ong tao đuoc tu do dan chu cho nhan dan, vo hinh trung tao đieu kien cho vua con Oscar I thuc hien cac cuoc cai cach tao bao voi đat nuoc.
Khi Oscar I len ngoi (1844-59), giai đoan cai cach theo chieu huong tu do hoa đa đat đuoc suc manh cua no. Thoi ong, Thuy Đien tien hanh nhieu cuoc cai cach. Cai cach quan trong nhat la viec ban hanh quyen tu do kinh doanh (free entreprise) vao nam 1846, co nghia la xoa bo cac phuong hoi; thay the vao đo la cac cong ty thuong mai va cong nghiep hoat đong tu do. Đong thoi, đoc quyen ve thuong mai ma cac thanh pho đa nam giu tu thoi Trung Co cung bi bai bo. Cuoi cung, voi viec ban hanh mot quy che vao nam 1864, tu do kinh doanh hoan toan tro thanh hien thuc. Mot so cai cach khac theo chieu huong tu do hoa cung đuoc ban hanh: quyen binh đang ve thua ke giua nam va nu (1845), quyen cua nhung nguoi phu nu khong lap gia đinh (1858), mot bo luat hinh su nhan đao hon (1855-64), quyen tu do ton giao (1860), va chinh quyen tu quan cua đia phuong (1862). Mot buoc co y nghia khac la quyet đinh vao nam 1854 buoc nha nuoc phai co trach nhiem trong viec xay dung va quan ly cac đuong sat chinh. Cuoc cach mang nam 1848 đa co anh huong tren toan chau Au. Tai Thuy Đien, đa co nhung roi loan xay ra o Stockholm. Đieu nay khien cho Vua Oscar I - mot nguoi co sang kien trong nhieu cai cach neu tren, tro nen bao thu hon.
Giai đoan Oscar I tri vi, Thuy Đien cung co thuoc đia Na-uy bang cach lap chinh quyen Vuong that bu nhin o vung đat nay nam 1847. Ong đe ra luat quoc tich; ho tro Đan Mach trong cuoc chien tranh voi Pho trong chien tranh  Schleswig; đat quan đon tru tai Funen va Bac Schleswig (1849-1850). Ong cung la mot trong nhung nguoi bao lanh cua su toan ven cua Đan Mach (Nghi đinh thu London, 08 thang 5 nam 1852). Nam 1850, ong lap lien minh voi Đan Mach va cac thuoc đia nham gay suc ep len Nga Sa hoang; duy tri trung lap trong chien tranh Crimee (1854 - 1855)
Tuy nhien sau khi Oscar I đuoc thay the boi nguoi con trai la Karl XV (tri vi 1859-72), Vuong quoc Thuy Đien đuoc phat trien nua nho mot loat cac cuoc cai cach:

Lap phap: quyen luc luc nay dan dan chuyen sang tay cua Hoi đong Co mat (Privy Council), đuoc đat duoi su lanh đao cua bo truong tai chinh - Nam tuoc Johan August Gripenstedt va bo truong tu phap - Nam tuoc Louis De Geer; ma trong đo De Geer đong vai tro quan trong. Chinh ong la nguoi tien hanh cuoc cai cach Nghi vien Thuy Đien tu 1865 - 1866, bang cach bai bo Nghi vien cua cac đang cap va thay bang mot nghi vien moi: Nghi vien Thuy Đien (Sveriges Riksdag, The Swedish Riksdag), voi mot he thong luong vien gom hai vien co quyen ngang nhau; đuoc Vuong that phe chuan vao ngay 22.6.1866. Vien thu nhat (ve sau goi la Thuong vien) đuoc bau tu cac Hoi đong quan hat o cac tinh va hoi đong đo thi o cac thanh pho va thi tran lon. Chi nhung nguoi co đia vi, tai san va thu nhap cao moi đuoc phep bau cu. Tuong tu nhu Thuong vien, Ha vien đuoc bau tu nhan dan va chi nhung nguoi giau co (co tai san, đong thue đay đu) moi đuoc ung cu. Chi co nhung nam cong dan đu 25 tuoi đuoc quyen tham gia bau cu. Nhung han che nay khien cho chi co 21 % so đan ong tren 21 tuoi o Thuy Đien đu tu cach đe tham gia bau cu Ha vien. Theo thong ke trong cuoc bau cu Nghi vien nam 1866,Forsta kammaren (Phong Đau tien) bau ra 155 thanh vien va Andra kammaren (Phong thu hai) voi 233 thanh vien. Điem moi trong thoi gian nay la, quoc vuong Thuy Đien cho phep phu nu co quyen đuoc bau cu vao co quan nha nuoc.
Hanh phap: Hoi đong Co mat tung buoc đuoc nang len thanh Noi cac, hay Chinh phu. Do vuong quoc chi vua nam toan bo cac quyen nen Noi cac khong co Thu tuong, chi Quoc vu khanh la đung đau chinh phu va ke tu nam 1876, Louis De Geer đuoc coi nhu vi Thu tuong đau tien trong lich su Thuy Đien (1876-1880).
Tu phap: xay dung mot he thong luat phap o toan vuong quoc nhu Luat tai xa (1862), Luat Giao hoi (1863) va Luat Hinh su (1864)
Ve đoi ngoai, nha vua duy tri su đoan ket giua 3 nuoc phia bac đao Scandinavia; quan he tot voi nguoi anh em la vua Đan Mach Frederick VII. Mot nguon tin cho rang, ong đa hua vien tro cho Đan Mach trong cuoc chien 1864 nhung do tinh hinh, nha vua đa buoc phai trung lap. Truoc khi bang ha, nguoi vo cua ong la Louise đa sinh cho ong nguoi con trai la Hoang tu Karl, ve sau len ngoi vua Na-uy voi ten hieu Haakon VII. Nha vua hien nay, Harald V cua Na Uy, la chau noi cua ong.
Co the nhan đinh, cuoc cai cach Nghi vien nam 1866 đanh dau buoc tien moi trong viec cai cach nham phat trien vuong quoc Thuy Đien theo huong dan chu hoa nha nuoc. Mot la, cai cach nay han che đuoc quyen luc cua vua bang cach buoc ong ta phai chia se quyen luc cua minh cho Nghi vien, mot viec đang le phai đuoc lam som hon khi cao trao cach mang dan chu tu san dien ra o at o cac quoc gia - mo hinh "quan chu lap hien" (hay "dan chu đai nghi" theo cach noi cua cac nha nghien cuu hien nay) đuoc khai sinh. Hai la, cai cach nay cung cho phep phu nu đuoc bau cu va quyet đinh ban than va cuoc song cua minh - mot "đot pha" lon trong chinh tri Thuy Đien the ky 19, khi ma cac nuoc chau Au (va cac chau luc khac) cam phu nu đi bau cu. Ba la, voi cuoc cai cach tren, đoi song nhan dan đuoc cai thien rat nhieu so voi cac thoi đai truoc đo. Truoc đo, Karl XIV (va cac vua truoc) rat quan tam đen nhan dan va coi ho la goc cua chinh quyen Thuy Đien. Nay voi cai cach nay, quyen loi cua nhan dan đuoc bao ve boi cac đao luat, tao tien đe cho viec hinh thanh mot "Nha nuoc phuc loi" Thuy Đien ve sau nay.
Ve sau, cac quoc vuong tiep theo la Oscar II va Gustav V luon đau tranh voi Nghi vien đe đoat lai quyen luc ve tay nha vua, nhung truoc ap luc cua nhan dan va nhat la phong trao đau tranh chong vua rat quyet liet giua cac đang phai chinh tri Thuy Đien; nha vua cuoi cung đa phai tu bo dan dan va quyen luc chinh tri cua nha vua bi mat tren thuc te boi cac van ban cua Nghi vien Thuy Đien. Thoa hiep Torekov (Thuy Đien: Torekovskompromissen) đuoc ky giua cac đang Dan chu Xa hoi, Đang Trung tam, Đang Nhan dan Tu do (tru Đang Cong san) vao mua he nam 1971, tuyen bo xoa bo quyen luc chuyen che cua nha vua Gustav VI va tu luc nay, nha vua chi con quyen thuc hien cac nghi le, nhung khong co quyen luc chinh tri nao. Quyen luc chinh tri cua nha vua bi tuoc mat hoan toan trong ban Hien phap nam 1974 (ban hanh nam 1975). Theo Hien phap, quyen luc cua vua se đuoc chuyen vao tay Hoi đong Nha nuoc (Thuy Đien: Statsradet) va Chinh phu. Thu tuong chinh phu se do Nghi vien bau cu va ong co quyen đe cu va mien nhiem cac ung vien trong Noi cac. Nghi vien đuoc ban hanh va chuan y cac van ban phap luat ma khong can su chuan y cua Vuong that. Cac nhan vat trong Vuong that khong bi truy to truoc phap, khong đuoc mien tru. Tuy nhien, vua cung đuoc ban chut it quyen loi khi đuoc Hien phap cho phep nha vua trieu tap cac Hoi nghi thuong nien trong Toa nha Nghi vien, nhan thu cua cac đai su nuoc ngoai khi ngoai giao. Cac quoc vuong cung la Chu tich Hoi đong Chinh phu (Thuy Đien: skifteskonselj) va ong co quyen thanh lap chinh phu moi va tham chi la cai to. Vua trieu tap Nghi vien va Chinh phu 4 nam mot lan đe nghe bao cao cua Thu tuong ve tinh hinh trong nuoc cung nhu ben ngoai. Cu the trong tham hoa song than 2014 lam nhieu nguoi Thuy Đien bi chet, Thu tuong Thuy Đien Goran Persson bi chi trich vi thai đo tho o, cham chap đe giup đo nguoi than cua nhung nguoi chet do song than. Cac quoc vuong cung la chu tich Hoi đong tu van ngoai giao, noi chuyen voi cac đai đien trong cac đang phai...


Nhung bieu tuong cua che đo quan chu = Vuong mien =
Vuong mien đuoc luu tru trong phong luu giu nam duoi cung đien Vuong that o Stockholm, nay đuoc bao tang luu giu va cho trung bay truoc cong chung vao nam 1970. Trong so cac hien vat trong bao tang thi co: thanh kiem cua Gustav Vasa va vuong mien, qua cau, vuong truong va khoa cua vua Erik XIV. Vuong mien đuoc su dung lan cuoi vao thoi Oscar II, ve sau khi con trai len ngoi thi khong su dung va tan vuong cung tu choi le đang quang. Trang phuc Vuong that khong su dung tu 1907 o cung đien khi thiet trieu, chi su dung trong đam cuoi, tang le va nghi le ton giao. Cho đen nam 1974, vuong mien va vuong truong cung đuoc đat tren ngai vua lam bang bac tai le khai mac trong the hang nam cua Riksdag.


= Huy hieu Hiep si Vuong that =
Huy hieu Vuong that Thuy Đien xuat hien nam 1606, do cac doanh nhan nguoi Do Thai che tao ra. Cac huy hieu đuoc san xuat o at vao the ky 18 va đuoc chinh thuc cap phep san xuat boi Frederick I, nam 1748. Nam 1974, Nghi vien thay đoi cac đieu kien va tieu chuan cu the đe cong dan co the đuoc Nha nuoc tang Huy hieu cao quy đo. Huy hieu Vuong that (Thuy Đien: Serafimerorden) chi đuoc trao cho nguyen thu nuoc ngoai va cac thanh vien cua Vuong that; huy hieu "Ngoi sao Bac Cuc" đuoc trao cho cong dan nuoc ngoai đang cu tru o vuong quoc. Sau cai cach, thanh guom vuong that khong đuoc su dung nua. Sau 1975, Huan chuong Nha vua la vinh du cao nhat co the đuoc trao cho cong dan Thuy Đien khac hon la cac thanh vien cua Vuong that.


= Noi o cua Vuong that Thuy Đien =
Vuong that Thuy Đien co nhieu cung đien va bao gom: cung đien Vuong that o Stockholm, Cung đien Drottningholm, Haga Palace, Rosendal Palace, Ulriksdal Palace, Rosersberg Palace, Tullgarn Palace va Gripsholm Castle, đeu la tai san cua vuong that va đat duoi su quan ly cua Hoi đong quan tri (Thuy Đien: Statens fastighetsverk). Ngoai ra, mot so noi đuoc vuong that so huu rieng nhu Solliden Palace tren đao Oland, mot ngoi nha o Storlien trong Jamtland va Villa Mirage o Sainte-Maxime o mien nam nuoc Phap (đuoc mua lai boi Vuong tu Bertil).


 Cung đien Vuong that  The Royal Palace ( KUNGLIGA slottet ), con đuoc goi la Cung đien Stockholm (Thuy Đien: Stockholm Slott ), la noi o chinh thuc cua nha vua. The Royal Palace nam tren Stadsholmen ("thanh pho đao, đao thi"), thuong đuoc goi la Gamla Stan ("Thi tran Co) o thanh pho thu đo Stockholm. Cac phong cua nha vua va cac thanh vien khac cua Vuong that Thuy Đien; van phong cua Trieu đinh Vuong that đuoc đat tai cung đien. Cung đien đuoc su dung cho cac dip le trong đai trong Vuong that, Nha nuoc. Cung đien đuoc bao ve boi đoi Ve binh Vuong that (co chan trong quan đoi Thuy Đien). Đoi Ve binh nay co nhiem vu: bao ve tai noi cu tru cua vuong that, duy tri luat phap va trat tu trong thanh pho va cung cap dich vu cuu hoa.
Xung quanh Cung đien Vuong that la cac con doc dan thanh vien len cung đien, đuoc tac nhieu phong cach: Mat tien phia Nam theo phong cach lon Slottsbacken; mat tien phia đong la Skeppsbron (doc bo song), mien Bac la Lejonbacken voi hinh khac cac con su tu Medici tren lan can bang đa; phia tay la phong cach Hogvaktsterrassen . Cung đien mo cua quanh nam, khach muon vao tham thi phai tra tien ve.
Toa nha đau tien la lau đai Tre Kronor, nguyen xua la phao đai xay vao the ky 13 boi Birger Jarl ma thanh; la bieu tuong Vuong that Thuy Đien. Cuoi the ky 16, vua Johan cach tan lau đai theo phong cach Baroc do kien truc su Nicodemus Tessin thiet ke. Bi chay bat ngo nam 1690, lau đai đuoc xay lai trong 63 nam thi xong. Cac toa nha trong lau đai đuoc xay dung xong: phia tay ngoai san (1734); cung đien (1740); phia tay (1760, Vuong that đa tru o đay). Cac thanh vien Vuong that đa chuyen toi cung đien voi canh phia tay nam, đong nam, va Đong Bac. O mien Bac, Lejonbacken (cac "Slope Lion") đuoc xay dung lai 1824-1830.


 Drottningholm Palace  Drottningholm Palace (Thuy Đien: Drottningholms Slott ) đuoc đat tai Drottningholm tren đao Lovon (trong khu vuc Ekero  cua Stockholm County), va la mot trong nhung cung đien cua Vuong that Thuy Đien. Ban đau no đuoc xay dung vao cuoi the ky thu 16. No đa phuc vu nhu mot noi cu tru cua cac thanh vien gia đinh Vuong that Thuy Đien trong hau het cac the ky 18 va 19. Ngoai viec la noi o cua Quoc vuong va Vuong hau, Drottningholm Palace la mot điem thu hut du lich noi tieng.
Nhung khu vuon va cac khu vuc xung quanh cong vien cua Drottningholm Palace va lien ke voi toa nha cua minh la mot trong nhung điem thu hut chinh cho cac khach du lich đen tham cung đien moi nam. Nhung khu vuon đa đuoc thanh lap trong giai đoan tu khi cung đien đuoc xay dung đau tien, voi nhieu phong cach khac nhau. No đa đuoc them vao danh sach Di san The gioi vao nam 1991.


 Haga Palace  Haga Palace (Thuy Đien: Haga Slott ), truoc đay goi la Queen's Pavillion (Thuy Đien: Drottningens paviljong ), nam ​​trong Cong vien Haga, Solna tai Trung tam thuong mai Stockholm. Cung đien đuoc xay dung tu 1802 - 1805 theo mo hinh biet thu Y boi kien truc su Carl Christoffer Gjorwell. Đay la noi nghi mat mua he cua Vuong that Thuy Đien - đang chu y la no la noi sinh cua Vua Carl XVI Gustaf - cho đen nam 1966 khi vua Gustaf VI Adolf chuyen giao no cho chinh phu đe Thu tuong lam thanh nha khach đe tiep đon khach nuoc ngoai (nguyen thu quoc giava nguoi đung đau chinh phu et cetera).
Vao thang 4 nam 2009, no đa đuoc cong bo boi Thu tuong Fredrik Reinfeldt, rang quyen quan ly cung đien se đuoc chuyen tro lai cua nha vua va do đo co the đuoc su dung boi Victoria, Thai nu Thuy Đien, va chong ba, Vuong than Daniel, Cong tuoc xu Vastergotland. Ho di chuyen vao cung đien trong mua thu sau khi ho cuoi vao ngay 19 Thang 6 nam 2010.


Danh sach cac quoc vuong Thuy Đien = Cac quoc vuong than thoai Thuy Đien =
Randver cua Hervarsagan
Sigurd Ring (?-770)
Bjorn Jarnsida (800, tan pha nuoc Phap (Vikings))
Erik Bjornsson
Erik Refilsson
Anund Uppsale
Bjorn pa Haga
Erik Anundsson
Erik Vaderhatt
Bjorn Eriksson


= Cac quoc vuong Thuy Đien =
Trieu đai Munso:
Erik Segersall (Erik Nguoi chien thang): 970-995
Olof Skotkonung: 995-1022
Anund Jakob: 1022-1050
Emund den gamle: 1050-1060
Trieu đai Stenkil:
Stenkil: 1060-1066
Erik och Erik (phan tu noi day): 1066-1067
Hallsten Stenkilsson: 1067-1070
Anund Gardske: 1070-1075
Hakan Rode: 1070-1079
Inge Stenkilsson: 1080-1084
Blot Sven: 1805-1110
Filip Hallstensson: 1100-1118
Inge Halstensson: 1118-1125
Rognvald Knaphovde: 1125-1126
Trieu đai Sverker va Trieu đai Eric:
Sverker I den aldre (Sverker Gia): 1130-1156
Erik IX den helige (Thanh Erik): 1156-1160
Magnus II Henriksson: 1160-1161
Karl VII Sverkersson: 1161-1167
Kol: 1167-1196
Sverker II den yngre Karlsson (Sverker Karlsson Tre): 1196-1208
Erik X Knutsson: 1208-1216
Johan Sverkersson: 1216-1222
Erik XI Eriksson: 1222-1229
Knut II Lange: 1229-1234
Erik XI Eriksson: 1234-1250
Trieu đai Bjalbo:
Valdemar Birgersson: 1250-1275
Magnus III Birgersson: 1275-1290
Erik Birgersson: 1290-1318
Mats Kettilmundsson: 1318-1319
Magnus IV Eriksson: 1319-1364
Erik XII Magnusson: 1357-1359
Haakon VI Magnusson: 1362-1364
Trieu đai Mecklenburg:
Albrekt av Mecklenburg: 1364-1389
Lien minh Kalmar:
Margareta Valdemarsdotter: 1389-1412
Erik XIII Pomenaria: 1412-1439
Engelbrekt Engelbrektsson: 1435-1436
Karl VIII Knutsson: 1438-1440
Kristoffer: 1441-1448
Bengt Jonsson (Oxenstierna) va Nils Jonsson (Oxenstierna): 1 - 6/1448
Karl VIII: 1448-1457
Jons Bengtsson (Oxenstierna) - tong giam muc UPSALA, va Erik Axelsson (TOTT): 3 - 6/1457
Kristian I: 1457-1464
Karl VIII: 1464-1465
Kettil Karlsson (Vasa), giam muc cua Linkoping: 26 thang 12 nam 1464 - ngay 11 thang 8 nam 1465
Jons Bengtsson (Oxenstierna): 11 thang 8 nam 1465 - 18 thang 10 nam 1466
Erik Axelsson (Tott): 18 Thang 10 1466 - 12 thang 11 nam 1467
Karl VIII: 1467-1470
Sten Sture the Elder: 16 thang 5 1470 - 6 thang 10 nam 1497
John II ("Hans"): 6 thang 10, 1497 - thang 8 nam 1501
Sten Sture the Elder: 12 thang 11, 1501 - 14 thang 12, 1503
Svante Nilsson: 21 thang 1, 1504 - 31 thang 12, 1511 hoac 2 thang 1, 1512
Erik Arvidsson Trolle: Giua thang 1 - 23 thang 7 nam 1512
Sten Sture the Younger: 23 thang 7, 1512 - 3 thang 2, 1520
Kristian II Tyrann: 1 thang 11 nam 1520 - 23 thang 8 nam 1521
Trieu đai Vasa:
Gustav I: 1521-1560
Eric XIV: 1560-1568
John III: 1568-1592
Sigmund: 1592-1599
Charles IX: 1604-1611
Gustavus Adolphus: 1611-1632
Christina: 1632-1654
Trieu đai Wittelsbach:
Charles X Gustav: 1654-1660
Charles XI: 1660-1697
Charles XII: 1697-1718
Ulrika Eleanora: 1718-1720
Trieu đai Hesse:
Frederick: 1720-1751
Trieu đai Oldenburg:
Adolph Frederick: 1751-1771
Gustav III: 1771-1792
Gustav IV Adolph: 1792-1809
Charles XIII: 1809-1818
Trieu đai Bernadotte:
Karl XIV Johan: 1818-1844
Oscar I: 1844-1859
Charles XV: 1859-1872
Oscar II: 1872-1907
Gustaf V: 1907-1950
Gustaf VI Adolf: 1950-1973
Carl XVI Gustaf: 1973-nay


Tham khao