Marilyn Monroe (; ten khai sinh Norma Jeane Mortenson; 1 thang 6 nam 1926 – 4 thang 8 nam 1962) la mot nu dien vien, nguoi mau va ca si nguoi My. Noi tieng voi hinh tuong "bom goi cam toc vang" đay hai huoc, Monroe tro thanh mot trong nhung bieu tuong goi cam noi tieng nhat trong nhung nam 1950 va đau nhung nam 1960, đong thoi la bieu tuong cua cuoc cach mang tinh duc đuong thoi. Ba la nu dien vien co thu nhap cao nhat trong vong mot thap ky, trong đo cac bo phim cua ba đa thu ve 200 trieu đo la (tuong đuong 2,5 ty đo la vao nam 2022) vao thoi điem ba qua đoi nam 1962. Rat lau sau khi qua đoi, ba van đuoc xem la mot bieu tuong lon cua van hoa đai chung. Nam 1999, Vien phim My xep Monroe o vi tri thu sau trong danh sach nhung nu minh tinh man anh vi đai nhat cua Hollywood thoi ky Hoang kim.
Sinh ra va lon len tai Los Angeles, Monroe danh phan lon thoi tho au cua minh trong cac nha nuoi duong va trai tre mo coi, sau đo ket hon som o tuoi 16. Ba lam viec cho mot nha may trong giai đoan Chien tranh the gioi thu hai va tinh co gap mot nhiep anh gia thuoc First Motion Picture Unit va bat đau su nghiep nguoi mau, dan đen cac hop đong lam phim ngan han voi 20th Century Fox va Columbia Pictures. Sau loat nhung vai dien nho, ba ky hop đong voi Fox vao cuoi nam 1950. Trong hai nam tiep theo, ba tro thanh mot nu dien vien noi tieng voi vai dien trong mot so bo phim hai, bao gom As Young as You Feel va Monkey Business, cung nhu trong cac tac pham truyen hinh Clash by Night va Don't Bother to Knock. Ba phai đoi mat voi cao buoc nghi ngo chup anh khoa than truoc khi tro thanh ngoi sao, nhung thay vi lam ton hai đen su nghiep, su quan tam danh cho cac bo phim cua ba ngay cang gia tang.
Đen nam 1953, Monroe la mot trong nhung ngoi sao Hollywood đuoc tiep thi nhieu nhat; ba đong vai chinh trong bo phim noir Niagara, tap trung vao su hap dan ve mat the xac cua ba, va cac bo phim hai Gentlemen Prefer Blondes va How to Marry a Millionaire, tao dung hinh anh "co gai toc vang cam" quen thuoc. Cung nam đo, hinh anh khoa than cua ba đuoc su dung tren trang bia cua tap chi Playboy so đau tien. Monroe giu vai tro quan trong trong viec xay dung va quan ly hinh anh cong chung trong suot su nghiep cua minh, ba đa bay to su that vong khi bi hang phim tra luong thap. Monroe tro lai đong vai chinh trong The Seven Year Itch (1955), mot trong nhung thanh cong phong ve lon nhat trong su nghiep cua ba.
Khi hang phim van mien cuong thay đoi đieu han hop đong voi Monroe, ba quyet đinh thanh lap cong ty san xuat phim cua rieng minh vao nam 1954. Ba danh nam 1955 đe gay dung cong ty va bat đau hoc dien xuat nhap tam duoi truong Lee Strasberg tai Actors Studio. Cuoi nam đo, Fox đa tai ky hop đong voi Monroe, giup ba co muc luong cao hon. Cac vai dien tiep theo cua ba đuoc gioi phe binh đanh gia cao bao gom Bus Stop (1956) va tac pham đoc lap đau tien The Prince and the Showgirl (1957). Ba gianh đuoc giai Qua cau vang cho Nu dien vien chinh xuat sac nhat voi bo phim Some Like It Hot (1959), mot thanh cong ve mat phe binh va thuong mai. Tac pham cuoi cung cua Monroe la bo phim truyen hinh The Misfits (1961).
Đoi tu cua Monroe nhan đuoc nhieu su chu y. Ba phai vat lon voi chung nghien ngap va roi loan tam trang. Cuoc hon nhan cua ba voi cuu ngoi sao bong chay Joe DiMaggio va nha viet kich Arthur Miller đuoc nhac toi rat nhieu, va ca hai đeu dan đen ket cuc ly hon. Vao ngay 4 thang 8 nam 1962, ba qua đoi o tuoi 36 do dung thuoc an than qua lieu tai nha rieng o Los Angeles. Cai chet cua ba đuoc cho la tu sat, mac du mot so thuyet am muu van hinh thanh trong nhieu thap ky sau su ra đi cua ba.


Tieu su = Nhung nam đau đoi =

Monroe sinh ra voi ten khai sinh Norma Jeane Mortenson tai benh vien Los Angeles County Hospital, la con thu ba cua nguoi phu nu ten Gladys Pearl Baker (nhu danh Monroe, 1902–1984). Ba Gladys, con gai cua nhung nguoi di cu ngheo tu mien Trung Tay Hoa Ky toi California, an van theo phong cach flapper va lam nghe cat phim am ban tai cong ty Consolidated Film Industries. Nam 15 tuoi, ba Gladys ket hon voi mot nguoi đan ong hon 9 tuoi, John Newton Baker va co hai con chung la Robert (1917–1933) va Berniece (sinh nam 1919). Ba Gladys đe đon ly di nam 1921 con Baker đua cac con ve que huong Kentucky. Monroe khong đuoc biet ve viec ba co mot chi gai cho đen nam 12 tuoi va sau nay khi truong thanh moi biet mat. Nam 1924, Gladys ket hon voi nguoi chong thu 2 la Martin Edward Mortensen—nhung ho chia tay truoc khi ba Gladys co thai Monroe voi mot nguoi đan ong khac; cap đoi ly di nam 1928. Danh tinh nguoi cha cua Monroe khong ai biet, ngoai ra me ba thuong lay ho Baker theo nguoi chong đau.
Nhung nam đau đoi cua Monroe dien ra on đinh va hanh phuc. Trong luc ba Gladys bi loan than va khong đu tai chinh nuoi đua tre, co le ba Gladys đa đe Monroe o voi cha me nuoi Albert va Ida Bolender o thi tran vung que Hawthorne, California ngay sau khi sinh. Nhung đua tre lam con nuoi trong gia đinh đuoc nuoi day theo cac nguyen tac cua Co đoc giao Phuc am. Ban đau, Gladys song voi nha Bolender va chuyen đen lam viec o Los Angeles, cho đen khi ca lam viec keo dai hon buoc ba Gladys chuyen ve thanh pho cho đen đau nam 1927. Ba Gladys ve tham con gai vao cac ngay cuoi tuan, thuong đua con gai toi rap chieu phim, đi ngam canh o Los Angeles. Du gia đinh Bolender muon nhan nuoi Monroe, toi mua he nam 1933, ba Gladys cam thay đu on đinh đe đua Monroe ve song cung va mua mot can nha nho o Hollywood. Hai me con song cung nhung nguoi thue tro la nam dien vien George va Maude Atkinson va con gai cua ho, Nellie.
Vai thang sau, thang 1 nam 1934, ba Gladys bi suy nhuoc than kinh va đuoc chan đoan mac chung tam than phan liet hoang tuong. Sau vai thang trong mot nha duong benh, ba Gladys đuoc đua đen benh vien Metropolitan State (California). Ba Gladys trai qua phan đoi con lai ra vao benh vien va hiem khi tiep xuc voi Monroe.


= Thoi tho au =

Monroe tro thanh tre mo coi theo dien bao ho cua bang va nguoi ban cua me ba, Grace McKee Goddard, chiu trach nhiem ve nhung van đe cua hai me con. Trong 4 nam tiep theo, ba lam con nuoi cua vai gia đinh va lien tuc chuyen truong. Trong muoi sau thang đau tien, ba tiep tuc song voi nha Atkinson va bi lam dung tinh duc trong thoi gian nay. Luon luon e de, co be bat đau bi tat noi lap va tro nen thu minh. Toi mua he nam 1935, co be o mot thoi gian ngan voi ba Grace va nguoi chong Erwin "Doc" Goddard va hai gia đinh khac, cho toi khi ba Grace đua ba vao nha tre mo coi Los Angeles Orphans Home o Hollywood trong thang 9 nam 1935. Trong khi trai tre mo coi la "mot to chuc mau muc" đuoc nhung ban cung tuoi voi ba mieu ta bang loi le tich cuc, Monroe nhan thay bi đua đen noi ma lam ba ton thuong tram trong vi theo ba "co ve khong mot ai muon toi".
Đuoc khuyen khich boi cac nhan vien trai tre mo coi cho rang Monroe se song hanh phuc hon trong mot gia đinh, ba Grace đa tro thanh nguoi giam ho hop phap cua ba vao nam 1936, mac du ba Grace khong the ra đua ba khoi trai mo coi cho toi mua he nam 1937. Lan luu lai thu hai cua Monroe la voi gia đinh Goddards keo dai chi vai thang vi Doc đa lam dung ba. Sau khi song voi vai nguoi ban va ho hang cua ba Grace o Los Angeles va Compton, California, Monroe tim thay mot ngoi nha lau dai hon vao thang 9 nam 1938, khi ba bat đau song voi di cua Grace, Ana Atchinson Lower o quan Sawtelle, Los Angeles. Ba theo hoc truong cap 2 Emerson Junior High School va tham du cac nghi thuc hang tuan cua ton giao Christian Science voi ba Lower. Mot mat la mot hoc sinh hang thuong, Monroe xuat sac trong viec viet lach va đong gop tren tap chi cua truong. Do cac van đe suc khoe cua ba Lower cao tuoi, Monroe tro ve song voi gia đinh Goddard o van Nuys, Los Angeles vao cuoi nam 1940 hoac đau nam 1941. Sau khi tot nghiep truong Emerson, ba vao hoc truong trung hoc Van Nuys High School.


= Truong thanh =
Đau nam 1942, cong ty ma ong Doc Goddard lam viec yeu cau ong chuyen toi song o Tay Virginia. Luat California ngan can nha Goddard đua Monroe ra khoi tieu bang, va ba phai đoi mat voi kha nang tro lai trai tre mo coi. Nhu mot giai phap, ba ket hon voi con trai cua nguoi hang xom, cong nhan nha may James "Jim" Dougherty vao ngay 19 thang 6 nam 1942, ngay sau ngay sinh nhat thu 16 cua co. Monroe sau đo bo do trung hoc va tro thanh mot ba noi tro; sau đo ba ay noi rang "cuoc hon nhan khong khien toi buon, nhung no cung khong lam toi hanh phuc." Chong toi va toi hau nhu khong noi chuyen voi nhau, khong phai vi chung toi tuc gian va chung toi khong co gi đe noi. Toi nhu đang chet vi chan nan."  Nam 1943, Dougherty gia nhap Đoi Thuong thuyen Hoa Ky (United States Merchant Marine). 

Ban đau ong ta đong quan tren đao Santa Catalina, California, noi hai vo chong song cung cho đen khi ong ta bi đua ra Mat tran Thai Binh Duong trong Chien tranh the gioi thu hai vao thang 4 nam 1944; hau nhu ca hai nam sau đo. Sau viec trien khai chien đau cua Dougherty, Monroe chuyen đen song voi bo me chong va bat đau lam viec tai nha may san xuat vu khi hat nhan Radioplane o Van Nuys, buoc đau co thu nhap.


Su nghiep = Khoi nghiep =

Trong thoi gian Monroe lam viec tai nha may, nha nhiep anh quan đoi David Conover đang mot tam hinh ba tren tap chi Yank va chinh ong la nguoi đa khuyen khich co nop đon vao trung tam moi gioi nguoi mau Blue Book. Ho can nhung co nguoi mau toc sang mau, vi the Marilyn nhuom mai toc hat de cua minh sang mau vang anh kim.
Norma Jeane Dougherty tro thanh mot trong nhung nguoi mau tieng tam nhat cua Blue Book, xuat hien tren hang ta cac trang bia tap chi. Nam 1946, ba gay đuoc su chu y cua Ben Lyon, giam đoc hang 20th Century Fox. Lyon vo cung an tuong va nhan xet "Đo la Jean Harlow tro lai". Ba nhan đuoc mot ban hop đong 6 thang voi muc luong khoi điem 125 đo la/tuan.
Norma Jeane quyet đinh đoi sang mot cai ten moi phu hop hon - Marilyn Monroe. Xuat hien trong Scudda Hoo! Scudda Hay! va Dangerous Years (cung nam 1947), nhung khi het han hop đong, ba lai tro ve san catwalk. Van muon tim kiem co may voi đien anh nhung trong khi that nghiep, Marilyn đanh phai lam nguoi mau anh khoa than.
Nam 1948, Monroe ky hop đong 6 thang voi Columbia Pictures va đuoc gioi thieu voi Natasha Lytess, nguoi tro thanh quan ly cua ba trong vai nam. Ba bat đau voi bo phim am nhac tam thap, Ladies of the Chorus, nhung khong thanh cong, va hop đong ket thuc. Ba tiep tuc voi mot vai phu trong Love Happy cua Marx Brothers (1949) va gay an tuong tot voi nha san xuat. Sau đo ba đuoc đua toi New York.
Love Happy khien cho nha quan ly Johnny Hyde đong y nang đo Monroe. Ong sap xep tim mot vai trong The Asphalt Jungle. Vai dien gay đuoc su chu y  va đuoc đao dien, nha bien kich, Herman Mankiewicz đanh gia kha cao. Ong đong y chon Monroe cho mot vai phu trong All About Eve. Sau bo phim nay, kha nang dien xuat cua Monroe chiem đuoc su tin tuong cua Mankiewicz. Hyde thoa thuan mot hop đong 7 nam voi Monroe o 20th Century Fox mot thoi gian ngan truoc khi ong qua đoi thang 12 nam 1950.
Monroe ghi danh tai Đai hoc California, Los Angeles, nganh phe binh van hoc nghe thuat, va xuat hien trong mot so vai phu. Thang 3 nam 1951, ba nhan đuoc đe cu Oscar đau tien.


= Thang hoa =
Thang 3 nam 1952, Monroe gay nen mot vu scandal khi mot trong nhung buc anh khoa than cua ba nam 1949 xuat hien tren bia lich. Khi bao đai bat đau đua nhau đon đai ve chuyen nay, Monroe thua nhan rang chinh ba đa chup nhung buc anh đo nhung nhan manh minh lam vay chi vi ke sinh nhai. Tren mot bai phong van, ba noi len nguyen do bi hoan canh xo đay, va khoi goi đuoc moi thong cam cua cong chung ve noi tuyet vong cua mot dien vien co thoi nien thieu co cuc.
Ba len trang bia Life Magazine thang 4 nam 1952 va đuoc vi von nhu "Tieng noi cua Hollywood". Cau chuyen ve thoi tho au song trong ngon đen tinh thuong cua cac nha hao tam xuat hien tren tap chi True Experiences thang 5 nam 1952, xoay quanh mot Monroe vui tuoi va lanh manh duoi tieu đe: "Toi co hanh phuc khong? Toi đa tung la đua tre bo vo khong ai muon nhan. Mot đua be co đon voi mot giac mo, va đa thuc giac đe bien giac mo tro thanh hien thuc. Toi la Marilyn Monroe. Hay đoc cau chuyen Co be Lo Lem cua toi."  Đo cung la khoang thoi gian ba bat đau quan he voi cau thu bong chay, Joe DiMaggio. Buc anh DiMaggio đen tham Monroe o 20th Century Fox tran ngap toan nuoc Mi, va thuong đuoc nhac đen nhu mot chuyen tinh đay lang man.

Trong thang ke tiep, bon bo phim co Monroe tham gia đuoc cong chieu. Ba đuoc RKO Studios moi tham gia mot vai phan dien trong Clash by Night, bien kich Barbara Stanwyck, đao dien Fritz Lang. Phat hanh thang 6 nam 1952, bo phim tro nen thinh hanh, dien xuat cua Monroe đuoc cong chung yeu thich va gioi phe binh đanh gia cao. Hai phim tiep theo lan luot ra mat trong thang 7, We're Not Married va Don't Bother to Knock; We're Not Married khien Monroe noi len nhu mot ung vien long lay cua sac đep, tuy nhien Variety lai liet phim vao hang "cap thap", va Monroe qua lam dung nhung canh pho bay ve đep hinh the duoi lan nuoc tam. Trong "Don't Bother to Knock", ba đuoc nhan vai nu chinh đau tien nhung bi che la kha te nhat
Darryl F. Zanuck nhan thay tai nang đien anh cua Monroe đang bi nhung bo phim giai tri tam thuong lam lu mo, va moi ba vao "Niagara", vai mot nguoi đan ba co suc me hoac la thuong va bi tinh nghi am sat chong minh, bien kich Joseph Cotten. Suot qua trinh lam phim, chuyen vien trang điem cua Monroe, Whitey Snyder nhan ra rang noi so san khau đang dan anh huong đen dien xuat cua ba va phai danh hang gio đe vo ve Monroe khi ba chuan bi cho canh quay. Su nghiep cua Monroe kha thang tien nho bo phim nay voi nhung loi khen ngoi ve loi dien xuat goi cam cua co.

Su xuat hien cua Marilyn trong Photoplay voi chiec da y om sat bi chi trich nang ne. Joan Crawford, phat bieu trong Louella Parsons, đa phe binh gay gat nhung hanh đong khiem nha cua Monroe va cung cach ung xu "khong xung đe tro thanh mot nghe si va mot quy co". Ba cung bi phan đoi khi mac chiec đam đen xe nguc sau gan đen ron trong Miss America Parade thang 9 nam 1952. Buc anh nay đa đuoc su dung tren trang bia an ban đau tien cua tap chi Playboy thang 12 nam 1953, kem theo mot buc hinh khoa than nghe thuat cua Monroe chup nam 1949 ben trong.


= Đinh cao =
Bo phim tiep theo cua ba la Gentlemen Prefer Blondes (1953), vai chinh Jane Russell va đao dien Howard Hawks. Trong vai Lorelei Lee, mot co nuong đao mo, ba can phai hoc hat va vu đao. Hai dien vien chinh tro nen than thiet, va Russell ca ngoi Monroe "rat ben len, rat ngot ngao, va cung thong minh hon nhieu so voi moi nguoi nghi". Sau đo ba đa ke lai cho cong chung biet ve nhung cong hien cua Monroe nhu viec phai chiu mot lich hoc vu đao day đac moi chieu sau khi đam đong ra ve.

Tai buoi tuyen truyen phim o Los Angeles, Monroe va Russell in dau van chan va tay tren xi mang truoc tien sanh rap hat Grauman's Chinese. Monroe đuoc khan gia yeu thich va doanh thu cua bo phim gap hai lan kinh phi san xuat. Man trinh dien Kim cuong la nguoi ban tuyet nhat cua cac thieu nu tu đo gan lien voi hinh anh ba. Gentlemen Prefer Blondes la mot trong nhung bo phim đau tien ma Monroe mac trang phuc cua William Travilla, nguoi thiet ke trang phuc cho ba trong tam bo phim Bus Stop, Don't Bother to Knock, How to Marry a Millionaire, River of No Return, There's No Business Like Show Business, Monkey Business, va The Seven Year Itch
How to Marry a Millionaire, vo hai kich ve ba co nguoi mau thich đao mo co gang quyen ru nhung anh chang giau co, nu chinh gom Monroe, Betty Grable va Lauren Bacall, đao dien Jean Negulesco. Nha san xuat va bien kich Nunnally Johnson phat bieu đo la bo phim đau tien ma khan gia "thich Marilyn vi chinh ban than co cung nhung ly le sac sao cua co. Co ay noi rang đo la bo phim duy nhat ma trong đo, co đuoc đanh gia chan thuc ve suc quyen ru cua minh." 
Bo phim cua Monroe đa day len trao luu "nhung co gai toc vang". Nam 1953 va 1954, ba co ten trong danh sach "10 ngoi sao hai ra tien" cua Quigley.

Thoi gian nay, Monroe tung noi ve hoai bao đong phim cua minh tren Thoi bao New York: " Toi muon vuon cao va phat trien, đuoc dien nhung vai dien thuc su tru tinh. Co bau cua toi, Natasha Lytess, noi rang toi co mot tam hon đep đe, nhung chang co may ai hung thu voi chuyen đo". Ba mong muon đuoc tham gia vao The Egyptian cua 20th Century Fox, nhung bi Darryl F. Zanuck tu choi thang thung.

Thay vao đo, Marilyn đuoc moi toi mien tay cho River of No Return, vai phan dien Robert Mitchum, đao dien Otto Preminger. Ban đau Monroe kien quyet khong noi chuyen voi Preminger, va Mitchum đanh phai lam trung gian. Sau khi hoan thanh bo phim, ba phat bieu "Toi nghi toi xung đang đuoc kha hon la mot bo phim cao boi hang Z ma trong đo dien xuat lam phong nen cho canh." 
Cuoi nam 1953, Monroe tham gia The Girl in the Red Velvet Swing voi Frank Sinatra. Bo phim that bai, va ba bi that sung o hang.
Marilyn va DiMaggio lam le cuoi o San Francisco ngay 14 thang 1 nam 1954, va toi Nhat trong tuan trang mat tren chiec du thuyen do DiMaggio thue. Sau hai tuan luon bi coi la thu yeu vi DiMaggio ban biu voi kinh doanh, Monroe phat bieu: "Hon nhan la su nghiep chinh cua toi ke tu luc nay". Sau đo ba toi Han Quoc đe bieu dien cho 13,000 linh Mi trong 3 ngay, va tho lo rang kinh nghiem đa giup ba vuot qua noi so hai khi đung truoc đam đong.
Tro lai Hollywood thang 3 nam 1954, Monroe thuong thao voi 20th Century Fox va xuat hien tro lai trong There's No Business Like Show Business, bo phim am nhac that bat co doanh thu khong bu noi kinh phi. Ed Sullivan che dien xuat cua Monroe khi hat "Heat Wave" la "mot trong nhung thieu sot trang tron nhat ve thi hieu tham mi", Time so sanh ba voi nu chinh Ethel Merman mot cach thieu thien chi, trong khi Bosley Crowther tren Thoi bao New York  binh luan Mitzi Gaynor to ra noi troi hon han cai dien xuat "lam xau ho nguoi xem" cua Monroe.

Thang 9 nam 1954, Monroe dien mot vai chinh trong The Seven Year Itch tai New York cung voi Tom Ewell. Trong khi quay, gio đa thoi tung chiec đam cua Monroe len qua đau mot cach đay goi cam. Mot đam đong nghit nguoi đa chung kien khi đao dien Billy Wilder bat lam đi lam lai canh đo nhieu lan. Trong so nguoi xem co Joe DiMaggio, ong tuc đien len ve canh tuong đo. Sau đo, co nha bao Walter Winchell lam chung, cap đoi tro lai California va tuyen bo ly than. Vu li di ket thuc vao thang 11 nam 1954. Bo phim hoan thanh vao đau nam 1955, va sau khi tu choi nhung vai phu trong The Girl in the Red Velvet Swing va How to Be Very, Very Popular, ba quyet đinh tu bo Hollywood, theo loi khuyen cua Milton H. Greene.


= Thanh lap hang phim Marilyn Monroe Productions =
Greene lan đau gap Monroe nam 1953 khi ong tao hinh ba cho mot tam hinh tren tap chi Look. Trong khi nhieu nhiep anh gia luon chu y khai thac nhung khia canh that goi cam, Greene lai tao dang co trong nhung tam anh thoi trang, đieu đo khien Monroe rat hai long. Theo loi khuyen cua ong, ba cham dut hop đong voi 20th Century Fox. Cat-xe trong Gentlemen Prefer Blondes khoang $18,000, trong khi dien vien ngoai hop đong Jane Russell thi lai đuoc chi hon $100,000. Greene nghi rang ba co the kiem đuoc nhieu hon neu tach khoi 20th Century Fox. Ong nghi viec nam 1954, the chap nha đe đau tu cho Monroe va đe ba song cung gia đinh minh vi ho la nhung nguoi quyet đinh tuong lai cua ba.
Truman Capote gioi thieu Monroe voi giao vien day dien xuat Constance Collier. Ba cam thay Monroe khong hop voi san khau va nhan ra "thien tai đang yeu" qua "mong manh va de vo, chi co the nam bat đuoc bang ong kinh may quay". Mot vai tuan sau đo Collier qua đoi. Monroe đa gap Paula Strasberg va con gai ba, Susan trong phim There's No Business Like Show Business, va chia se niem mo uoc đuoc chinh Lee Strasberg day do trong Actor Studio. Thang 3 nam 1955, Monroe gap Cheryl Crawford, mot trong nhung sang lap vien cua Actor Studio, va nan ni ba gioi thieu minh voi Lee Strasberg, ong đa đong y nhan Monroe lam hoc tro vao ngay hom sau.

Thang 5 nam 1955, Monroe bat đau quan he voi nha bien kich Arthur Miller; ho gap nhau o Hollywood nam 1950 va khi Miller biet ba đang o New York, ong nho mot nguoi quen ca hai đen gioi thieu. 1 thang 6 nam 1955, sinh nhat Monroe, Joe DiMaggio thap tung Monroe toi le ra mat The Seven Year Itch tai New York. Sau đo ong chu tri tiec sinh nhat đe chuc mung ba, nhung đen toi, sau mot hoi cai va, Monroe bo đi. Quan he cua ho tu đo cham dut han.
The Seven Year Itch đuoc phat hanh va thanh cong ruc ro voi doanh thu 8 trieu đo. Monroe đuoc đanh gia cao, va co uu the khi thuong luong hop đong voi 20th Century Fox. Trong Giang sinh 1955, ho ky hop đong voi đieu kien Monroe se phai đong 4 bo phim cho hang trong 7 nam. Marilyn Monroe Productions se đuoc huong $100,000 loi nhuan moi bo phim. Ngoai viec co the lam viec voi bat ki ai, Monroe co quyen loai bat cu đao dien hay nha đien anh nao minh khong thich.
Bo phim đau tien trong hop đong la Bus Stop đao dien Joshua Logan. Logan la hoc tro cua Konstantin Stanislavsky, va ong rat an tuong voi Monroe. Bat đau tu phim nay, Monroe sa thai Natasha Lytess roi thay bang Paula Strasberg.
Trong phim Monroe đong vai Cherie, mot ca si quan bar co chut nang khieu, yeu mot chang cao boi. Bosley Crowther trong Thoi bao New York tuyen bo: "Om lay ghe, quy vi, va cho đoi su kinh ngac. Marilyn Monroe cuoi cung đa chung minh minh la mot dien vien". Trong tu truyen, Minh tinh man bac, Con nguoi thuc te va Toi, đao dien Logan viet: "Toi thay o Marilyn mot trong nhung tai nang vi đai nhat moi thoi đai... co o trong toi toa sang hon bat ki ai toi tung hinh dung, va toi nghi đay la lan đau toi biet tri tue va, vang, su choi sang khong đi kem voi hoc van." Logan la nguoi đe cu Giai Oscar cho Monroe va luon ca tung su chuyen nghiep cua ba cho đen tan khi ong qua đoi. Mac du vuot mat giai Oscar, nhung Monroe gianh đuoc mot giai Qua cau vang.
Suot thoi gian nay, quan he giua Monroe va Miller tien xa hon. Thang 6 nam 1956, mot phong vien bam sat theo sau xe ho, va khi hai nguoi đang tim cach lang tranh, xe cua anh ta gap tai nan, lam thiet mang mot co gai. Monroe bi kich đong khi nghe tin nay va to ra rat an han. Sau đo ba va Miller cong khai moi quan he truoc gioi truyen thong. Đam cuoi dien ra ngay 29 thang 6 nam 1956.
Sau Bus Stop la The Prince and the Showgirl, đao dien Laurence Olivier đong thoi la dien vien nam chinh. Trong khi lam phim, Olivier ca ngoi Monroe nhu "mot dien vien hai huoc tai hoa, đieu đo khien toi hieu rang co la mot dien vien thuc su co khieu".
Mac du Monroe va Olivier co mot so mau thuan nhung ong van nhan xet "Marilyn qua suc tuyet voi, tuyet voi nhat trong tat ca". Vai dien cua Monroe đuoc đanh gia cao, đac biet tai chau Au, va đuoc nhan mot đe cu BAFTA.


= Nhung nam sau nay =
Mat hon mot nam Monroe moi bat đau bo phim tiep theo; trong thoi gian song voi Miller o Amagansett, Long Island, ba bi say thai ngay 1 thang 8 nam 1957. Đuoc su đong vien cua Miller, ba quay tro lai Holywood nam 1958 cho Some Like it Hot, đao dien Billy Wilder, nam chinh Jack Lemmon va Tony Curtis. Wilder đa biet ve noi so san khau cua Monroe va ong cung rat ghet cai tinh de da kem theo khong bao gio nho noi loi thoai trong suot The Seven Year Itch cua ba. Thai đo cua Monroe cung thu đich chang kem, the hien bang su tu choi tham gia phim va thuong co nhung hanh đong xuc pham ong. Ba kien quyet tranh lam viec cung Wilder, va khang lam đi lam lai nhung canh quay đon gian cho đen khi vua long. Marilyn quan he kha than mat voi Lemmon, nhung lai ghet Curtis ra mat sau khi anh chang nay so sanh ve nhung canh than mat cua ho nhu la "nu hon cua Hitler"  Curtis sau đo cung đinh chinh lai rang đo chi la noi đua. Trong qua trinh quay, Monroe phat hien minh co thai, nhung roi lai bi say thai vao thang 12 nam 1958, khi bo phim hoan thanh. 

Bo phim thu đuoc thanh cong vang doi, va nhan 5 đe cu Oscar. Monroe rat đuoc hoan nghenh va vai dien Sugar Kane cung mang đen cho ba mot qua cau vang. Wilder nhan xet rang bo phim la thanh cong lon nhat tu truoc đen nay cua ong. Ong noi ve mau thuan giua ong va Monroe: "Marilyn qua kho tinh boi vi co ta hoan toan bi an. Toi khong bao gio biet nhung ngay cung lam phim giua chung toi la cai gi... Lieu co ta hop tac hay đang gay kho de?"  Ong khong chiu đuoc tac phong lam viec cua ba va noi thay vi đen Actors Studio "co ta se đen mot truong ki thuat xe lua... đe hoc vai thu ve gio tau"  Wilder phat om trong luc quay, va theo ong la tai vi: "Chung toi đang o giua chuyen bay; va co mot cai hach tren may bay."  Tuy vay, ong cung khang đinh Monroe co" suc hut la ki" va "thuan tuy la thien tai hai kich". Tat nhien, sau Some Like it Hot, ong co tranh ne bat ki ke hoach nao co su gop mat cua ba.
Thoi gian nay, Monroe chi hoan thanh đuoc mot bo phim trong hop đong voi 20th Century Fox, Bus Stop. Ba đong y xuat hien trong Let's Make Love, đao dien George Cukor, nhung khong ua kich ban phim, va Arthur Miller phai bien tap lai. Gregory Peck nguyen la vai nam chinh, nhung ong khuoc tu vai sau khi Miller chinh sua; Cary Grant, Charlton Heston, Yul Brynner va Rock Hudson cung đen tu choi truoc khi vai nay đuoc danh cho Yves Montand. Monroe va Miller rat than voi Montand va vo ong, dien vien Simone Signoret. Ke hoach suon se cho đen khi Miller can đi chau Au cho viec kinh doanh. Monroe quay xong som nhung lai khong đi cung Miller. Signoret cung tro lai chau Au lam phim, va Monroe ngoai tinh voi Montand va cham dut khi ong tu choi bo vo. Bo phim khong đuoc đanh gia cao cung nhu thanh cong ve mat thuong mai.
Suc khoe Monroe yeu dan, va bat đau phai gap bac si tam ly nguoi Los Angeles, Ralph Greenson. Ba keu ca ve chung mat ngu, va noi voi Greenson rang truoc đo ba đa đen qua mot vai bac si cung co man nao la thuoc thang. Ong ket luan rang ba đang co dau hieu nghien thuoc, va khuyen ba nen dung thuoc voi nhip đo giam dan đe khong phai chiu bat ki trieu chung cai nghien nao. Theo Greenson, hon nhan giua Miller va Monroe đang lam vao be tac; ong noi rang Miller that long muon cham soc cho Monroe va co the cai thien tinh hinh, nhung Monroe tu choi quyet liet đong thoi lai oan han chong vi ong khong lam đuoc gi đe giup đo ba. Greenson cung yeu cau Monroe thuc hien cac bien phap cai nghien ngay lap tuc.
Nam 1956, Arthur Miller song o Nevada va bat đau viet truyen ngan ve nhung nguoi đia phuong moi quen, mot phu nu bo chong va may chang cao boi. Nam 1960, ong chuyen the thanh kich, va nghi rang vai nay rat hop voi Monroe. Đo tro thanh bo phim cuoi cung cua ba, The Misfits, đao dien John Huston, dien vien chinh Clark Gable, Montgomery Clift va Thelma Ritter. Bo phim bat đau thang 7 nam 1960, phan lon quay tai Sa mac Đa Đen, Bac Nevada. Monroe phat om len vi khi hau khac nghiet va kho co the quay lien tuc. Bo ngoai tai loi khuyen cua Greenson, ba bat đau dung lai thuoc ngu va ruou. Mot du khach toi truong quay, Susan Strasberg, nhan xet rang Monroe "đang tu tu bang nhieu cach". Đen thang 8, Monroe ve Los Angeles đieu tri trong 10 ngay. Bao chi tung tin rang ba đang can ke cai chet, mac du benh tinh cua ba van đuoc giu bi mat. Louella Parsons noi ve Monroe nhu "mot co nang om yeu, om yeu đen khong the tin noi", va tiet lo rang ba đang phai đieu tri tam ly.
Monroe tro lai Nevada đe hoan thanh bo phim, đi kem la su cam thu Arthur Miller. Lam phim la qua trinh gian nan đoi voi ca đoan; them vao su kho so cua Monroe, Montgomery Clift gan nhu khong dien đuoc vi đau om, va khi ket thuc, Thelma Ritter phai nhap vien vi kiet suc. Gable vi ly do suc khoe, bo ve ngay ma khong du tiec lien hoan. Monroe va Miller ve New York tren hai chuyen bay rieng.

Trong vong muoi ngay sau bo phim, Monroe tuyen bo li di voi Miller, va Gable qua đoi vi đot quy ngay sau đo. Qua phu cua Gable, Kay, noi voi Louella Parsons rang, "cho đoi lien tuc" o phim truong The Misfits gop phan vao cai chet cua chong ba, mac du ba khong chi đich danh Monroe. Khi phong vien hoi Monroe lieu co co cam thay ay nay ve cai chet cua Gable, ba tu choi tra loi, nhung nha bao Sidney Skolsky, tiet lo rang ba bay to su hoi han ve cach cu xu voi Gable o Nevada va chinh ba cung đang roi vao "ho sau tuyet vong". Monroe sau đo van du le rua toi cua con trai Gables bon thang sau đo theo loi moi cua Kay Gable.
The Misfits nhan đuoc đanh gia trung binh, va khong thanh cong ve doanh thu, mac du co vai y kien khen ngoi dien xuat cua Monroe va Gable. Huston nhan xet rang Monroe khong dien đung cam xuc, va nhung gi ba the hien la ban than minh hon la nhan vat. "Co ay khong co ki thuat dien. Đay hoan toan la su that. Đo chi la Marilyn." 
"Trong thang ke tiep, Monroe tro nen nat ruou va cac loai thuoc bat đau gay ra tac dung phu" - nhung nguoi ban nhu Susan Strasberg noi ve suc khoe cua ba. Vu li di voi Arthur Miller ket thuc vao thang 1 nam 1961, voi ly do tu phia Monroe la do "tinh tinh xung khac",. Thang 2, ba chu đong vao benh vien tam than Payne Whitney va nhung ngay thang trong đo nhanh chong tro thanh "con ac mong". Ba goi cho Joe Di Maggio, ong tuc toc tu Florida đen New York đe đem ba đen "Trung tam y te giao hoi Columbia". Ba phai o lai đo trong 3 tuan. Benh tat khien ba khong the lam viec mat 1 nam; phai trai qua mot cuoc phau thuat khoi u buong trung vao thang 5, va phau thuat tui mat vao thang 6. Ba tro lai California va thue mot can ho đe đieu duong.
Nam 1962, Monroe bat đau quay lai đong phim voi Something's Got to Give, bo phim thu 3 trong hop đong 4 phim voi 20th Century Fox, đao dien George Cukor, vai chinh Dean Martin va Cyd Charisse. Ba bi nhiem virut khi phim khoi quay, va sot viem hong man tinh. Mot ly do nua khien tu choi dien chung voi Martin la vi ong bi cum, va nha san xuat Henry Weinstein kham pha ra noi so truong quay cua Marilyn. Ong noi "Rat hiem nguoi phai chiu đung noi kinh hoang. Chung ta đeu tung trai qua lo lang, đau kho, that tinh nhung đo hau nhu chi la noi so hai thong thuong" 
Ngay 9 thang 5 nam 1962, ba tham du le mung sinh nhat tong thong John F. Kennedy tai Madison Square Garden, theo loi moi cua anh vo Kennedy, dien vien Peter Lawford. Monroe đa bieu dien ca khuc "Happy Birthday to You" voi phan loi đac biet cua Bob Hope". Kennedy đa cam ta bai hat cua Monroe "Xin cam on. Bay gio toi co the rut lui khoi chinh truong sau khi đuoc nghe chuc mung sinh nhat theo mot cach ngot ngao đen nhu the." 
Monroe tro lai truong quay Something's Got to Give, va đong mot loat canh khoa than trong be boi. Tuyen bo muon "hat Liz Taylor ra khoi bia tap chi", ba đong y chup mot vai buc anh ban khoa than tren Life. Hau qua la Monroe bi cat hop đong. 20th Century Fox đoi ba boi thuong nua trieu đo la va khoi kien,. Pho chu tich hoi đong quan tri Peter Levathes phat bieu, "Chung ta đa thanh lap mot cai nha thuong đien, va bon ho đang toi tap pha hoai no."  Monroe bi the cho boi Lee Remick, va khi Dean Martin khong đong y dien voi bat ki ai khac, ong cung bi đe doa loi ra toa.
Sau khi nghi hop đong, Monroe xuat hien truoc cong chung nhieu hon. Trong bai phong van tren tap chi Cosmopolitan, ba co mot buc hinh đang hop ngum sam banh va đi dao tren bai bien cua gia đinh Peter Lawford. Buc hinh đo đuoc phat hanh trong mot an bum anh, co ca anh khoa than, tren hoa bao Vogue. Sau khi ba qua đoi, chung đuoc biet đen voi cai ten Ngum sam banh cuoi cung. Trong cuoc phong van voi Richard Meryman tren Life, Monroe đi sau ve quan he voi nguoi ham mo va su mo ho trong viec nhan thuc ve ban than la mot "ngoi sao" hay mot "bieu tuong sex".
Trong vai tuan cuoi cuoc đoi, Monroe hua hen ve nhung bo phim tuong lai, va sap xep mot vai hop đong. Trong đo co du an phim ve cuoc đoi Jean Harlow, Irma La Douce cua Billy Wilder va What a Way to Go!; Shirley MacLaine sau đo the vai ba trong tat ca cac phim nay. Kim Novak thay ba trong vo hai kich Kiss Me, Stupid. Vu thuong luong voi 20th Century Fox nga ngu, va hop đong van tiep tuc, Something's Got to Give lai len ke hoach quay trong nam đo. Allan "Whitey" Snyder gap Monroe trong tuan cuoi cung va nhan xet rang ba rat hai long vi nhung co hoi mo ra va "co ay chua bao gio kha hon luc đo va đang trong mot tam trang vo cung thu thai".


Qua đoi Ngay 5 thang 8 nam 1962, ha si Jack Clemmons nhan đien thoai luc 4:25 sang tu bac si Hyman Engelberg. Ong thong bao Monroe đa qua đoi tai nha rieng o Brentwood, Los Angeles, California. Sergeant Clemmons la canh sat đau tien toi kham nghiem hien truong. Nhieu nghi van đa đuoc đat ra sau cai chet cua ba.
Nguyen nhan cai chet đuoc bac si Thomas Noguchi cua so đieu tra hat Los Angeles ket luan la "nhiem đoc thuoc an than" - mot tai nan. 8 mg muoi clohidrat va 4.5 mg Nembutal đuoc tim thay trong thi the sau khi giam đinh phap y.

Vi thieu bang chung xac thuc, co quan đieu tra đa khong the ket luan đay la tu sat hay bi muu sat, nhung nhieu kha nang nghieng ve mot vu tu sat. Mot vai y kien cho rang anh em John va Robert Kennedy co lien quan đen su viec, trong khi co nguoi nghi ngo CIA hay mafia đa nhung tay vao.
Ngay 8 thang 8 nam 1962, Monroe đuoc an tang trong ham mo tai Hanh lang tuong niem, vi tri 24, o nghia trang Westwood Village Memorial Park, Westwood, Los Angeles, California. Lee Strasberg la nguoi đoc đieu van đua tien.
Nhac ve cai chet cua Marilyn Monroe, gan 100 ngay mat cua ba, mot cuoc đieu tra ki la va quy mo đa dien ra, ket qua ve nguyen nhan cai chet cua nu minh tinh đa bi đao nguoc va tao ra nhieu hieu ung trong cong chung. Cau hoi lon nhat la vi sao lai co cuoc đieu tra lai nay. Hien tai, thong tin chi co the đuoc tiet lo la: Viec đieu tra lai cai chet cua Marilyn Monroe, trong khi cac tai lieu ve cai chet cua ba đa bi FBI xoa đi, gian tiep chung to su tien bo vuot bac cua khoa hoc ky thuat nua cuoi the ky 20.


Đoi tu = Hon nhan =


 James Dougherty  Monroe cuoi James Dougherty ngay 19 thang 6 nam 1942 va li di 4 nam sau đo, khi Monroe quyet đinh theo nghe dien vien.


 Joe DiMaggio  Joe DiMaggio - mot cau thu bong chay - va Marilyn Monroe cuoi nhau ngay 14 thang 1 nam 1954 va li di thang 11 nam 1954.


 Arthur Miller  Monroe cuoi nha bien kich Arthur Miller ngay 29 thang 6 nam 1956. Ho li di chinh thuc vao ngay 24 thang 1 nam 1961 sau vu ngoai tinh cua ca hai phia.


= Anh em Kennedy =
19 thang 5 nam 1962, Monroe xuat hien chinh thuc lan cuoi cung truoc cong chung, hat bai "Happy Birthday, Mr. President" tai buoi tiec sinh nhat truyen hinh truc tiep toan quoc cua tong thong Mi John F. Kennedy tai Madison Square Garden. Chiec vay ba mac đuoc thiet ke đac biet boi Jean Louis, đau gia nam 1999 thu đuoc 1.2 trieu đola.
Du luan đon đai Monroe co quan he tinh cam voi ca hai anh em John va Robert Kennedy tu nhung nam 1960  va gay nen mot vu tai tieng lon.


Di san Theo cuon Cam nang Van hoa Đai chung My, "voi tu cach la mot bieu tuong van hoa đai chung My, danh tieng cua Monroe chi so sanh đuoc voi Elvis Presley va chuot Mickey... chua tung co mot ngoi sao nao co the goi len nhieu cung bac cam xuc nhu the — tu duc vong đen thuong cam, tu ghen ti đen an nan." Su gia nghien cuu nghe thuat Gail Levin khang đinh rang Monroe co the la "nguoi đuoc chup anh nhieu nhat the ky 20". Vien phim My xep Monroe o hang 6 trong danh sach 100 ngoi sao đien anh vi đai nhat trong lich su đien anh My. Vien Smithsonian xep Monroe trong danh sach "100 nguoi My noi tieng nhat moi thoi đai", trong khi đo bao Variety va kenh truyen hinh VH1 đeu cong nhan ba la mot trong top muoi nhung bieu tuong van hoa vi đai nhat cua the ky 20.
Hang tram cuon sach đa va đang đuoc viet ve tieu su Monroe. Ba cung la nguon cam hung cua nhieu bo phim, kich, opera, va tac pham am nhac, va la nguon cam hung cua nhieu nghe si va ca si cua the he sau bao gom Andy Warhol va Madonna. Ba cung tro thanh mot thuong hieu cua rieng minh: hinh anh va ten co đuoc nhieu thuong hieu mua ban quyen va xuat hien trong phim quang cao cua nhieu tap đoan đa quoc gia bao gom Max Factor, Chanel, Mercedes-Benz, va Absolut Vodka.
Danh tieng keo dai cua Monroe ke ca sau khi ba qua đoi thuong đuoc gan lien voi hinh anh cong chung nhieu mau thuan cua ba. O mot khia canh, Monroe la bieu tuong sex, bieu tuong sac đep va mot trong nhung ngoi sao tru danh đai dien cho đien anh co đien Hollywood cua thap nien 1950. O khia canh khac, ba đuoc nho toi vi phai trai qua đoi tu khong tron ven, tuoi tho bien đong, nhung no luc danh lay su ton trong trong nghe, cung nhu cai chet đot ngot cua ba va nhung thuyet am muu lien quan. Cuoc đoi ba đa đuoc viet boi nhieu hoc gia va nha bao quan tam đen gioi tinh va nu quyen; mot vai trong so ho cho rang Monroe la nan nhan cua nganh cong nghiep đien anh. Mot vai nguoi khac lai khang đinh rang Monroe la nguoi tu quyet đinh cho hinh anh cung nhu vai dien cua minh.
Vi nhung đoi lap giua danh tieng va đoi tu, Monroe đuoc coi nhu nguoi đai dien cho nhung đac trung cua nen van hoa hien đai bao gom truyen thong, danh tieng, va van hoa tieu dung. Hoc gia Susanne Hamscha khang đinh rang Monroe đa va van đang la bieu tuong cua thoi đai, la chu đe cua nhung tranh luan ve xa hoi hien đai, va "chua bao gio la ngoi sao cua mot thoi ky nhat đinh" ma thay vao đo đa tro thanh "mot nen tang cho viec xay dung va tai xay dung van hoa My" va "nen tang cho nhung gia tri van hoa co the tai san xuat, thay đoi, va ap dung vao nhung đinh nghia moi, va đuoc ap dung boi nhieu nguoi". Lois Banner đong tinh va goi Monroe la "nguoi thay đoi nen van hoa vinh cuu" ma "moi the he, moi ca nhan" đeu co the tu thay đoi va sang tao "theo y rieng cua minh".
Mac du di san van hoa cua Monroe la khong the tranh cai, nhung nha phe binh co y kien trai chieu trong viec tiep nhan di san cua Monroe voi tu cach la mot dien vien. Nha phe binh đien anh David Thomson cho rang nhung bo phim cua Monroe "khong đu lon" va Pauline Kael cho rang Monroe khong the dien ma thay vao đo "loi dung su thieu hut ky nang dien cua mot dien vien đe lam tro tieu khien cho cong chung". Tuy nhien, Peter Bradshaw lai cho rang Monroe la mot dien vien hai tai tinh co kha nang "hieu đuoc gia tri cua phim hai", va Roger Ebert viet rang "nhung đieu quai di va đien khung ma Monroe lam khi lam viec voi đoan phim đa tro nen qua khet tieng, nhung nhung nha lam phim đeu chiu đung đuoc vi nhung ket qua ma Monroe mang lai tren man anh la đieu ky dieu".


Phim tham gia Giai thuong va vinh danh 1952 Giai Photoplay: Giai đac biet
1953 Giai Qua cau vang Henrietta: Nu dien vien đuoc yeu thich nhat
1953 Giai Photoplay: Nu minh tinh noi bat nhat
1956 Giai BAFTA: nu dien vien nuoc ngoai xuat sac nhat trong The Seven Year Itch
1956 Đe cu - Giai Qua cau vang cho nu dien vien phim ca nhac hoac phim hai xuat sac nhat trong Bus Stop
1958 Đe cu - BAFTA: Nu dien vien nuoc ngoai xuat sac nhat trong The Prince and the Showgirl
1958 Giai David di Donatello Italia: Nu dien vien nuoc ngoai xuat sac nhat trong The Prince and the Showgirl
1959 Giai Sao bang (Phap): Nu dien vien nuoc ngoai xuat sac nhat trong The Prince and the Showgirl
1960 Giai Qua cau vang cho nu dien vien phim ca nhac hoac phim hai xuat sac nhat trong Some Like It Hot
1962 Giai Qua cau vang: Nu dien vien đuoc yeu thich nhat
Đai lo danh vong Hollywood: Ngoi sao so 6774 Hollywood Blvd.
1999 Marilyn đuoc xep thu 6 trong danh sach nhung huyen thoai đien anh moi thoi đai cua Vien phim My.
"Trai tim cua thang" nam 1953 cua Playboy


Xem them Elvis Presley
Elizabeth Taylor
John F. Kennedy


Tham khao Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Marilyn Monroe tai Wikimedia Commons
The Marilyn Monroe Collection
Marilyn Remembered Fan Club
The Forever Marilyn Fan Club
Marilyn Monroe's 1952 interview with Parade
Marilyn Monroe tren IMDb 
Official website
Virtual Tour of Marilyn Monroe's Brentwood Hacienda Luu tru ngay 13 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine
Marilyn Monroe's grave site
Marilyn Monroe, Frank Sinatra, Joe DiMaggio and the 1954 "Wrong Door Raid."
Images taken at Niagara Falls during the filming of the movie Niagara Niagara Falls Public Library (Ont.)
Marilyn Monroe Collectibles Feature Luu tru ngay 4 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine