Nito (danh phap IUPAC: nitrogen) la mot nguyen to hoa hoc trong bang tuan hoan cac nguyen to co ky hieu N va so nguyen tu bang 7, nguyen tu khoi bang 14. O đieu kien binh thuong no la mot chat khi khong mau, khong mui, khong vi va kha tro va ton tai duoi dang phan tu N2, con goi la đam khi. Nito chiem khoang 78% khi quyen Trai Đat va la thanh phan cua moi co the song. Nito tao ra nhieu hop chat quan trong nhu cac amino acid, amonia, acid nitric va cac cyanide. Lien ket hoa hoc cuc ky ben vung giua cac nguyen tu nito gay kho khan cho ca sinh vat va cong nghiep đe chuyen hoa N2 thanh cac hop chat hoa hoc huu dung, nhung đong thoi cung giai phong mot luong lon nang luong huu ich khi chay, no hoac phan huy tro lai thanh khi nito. Cac ammoniac va nitrat đuoc tong hop la cac loai phan cong nghiep chinh va phan nitrat la cac chat o nhiem chinh gay ra hien tuong phu duong moi truong nuoc.
Nito co mat trong tat ca cac co the song, chu yeu o dang cac amino acid (va protein) va cung co trong cac acid nucleic (DNA va RNA). Co the nguoi chua khoang 3% nito theo trong luong, la nguyen to pho bien thu tu trong co the sau oxy, carbon va hydro. Chu trinh nito mieu ta su chuyen đong cua nguyen to nay tu khong khi vao sinh quyen va cac hop chat huu co, sau đo quay tro lai khong khi.


Tinh chat Nito la mot phi kim, voi đo am đien la 3,04. No co 5 đien tu tren lop ngoai cung, vi the thuong thi no co hoa tri III trong phan lon cac hop chat đe đat co cau ben (8 đien tu hoa tri). Nito tinh khiet la mot chat khi o dang phan tu khong mau va chi tham gia phan ung hoa hoc o nhiet đo phong khi no phan ung voi Lithi. No hoa long o nhiet đo 77 K (999 °C) trong đieu kien ap suat khi quyen va đong bang o 63 K (-210 °C) thanh dang thu hinh co tinh the luc phuong đong kin. Duoi 35,4K (−237.6 °C) nito đuoc cho la co thu hinh cua he lap phuong (đuoc goi la pha alpha). Nito long, co dang giong nhu nuoc, nhung co ty trong chi bang 80,8% (ty trong nito long o điem soi la 0,808 g/mL), la chat lam lanh pho bien.
Cac thu hinh khong ben cua nito co hon hai nguyen tu đa đuoc tao ra trong phong thi nghiem, nhu N3 va N4. Trong đieu kien ap suat cuc ky cao (1,1 trieu atm) va nhiet đo cao (2000 K), khi tao ra bang diamond anvil cell, nito polymer hoa thanh cac cau truc tinh the lap phuong liem lien ket đon. Cau truc nay tuong tu cau truc cua kim cuong, va ca hai co cac lien ket cong hoa tri cuc manh. N4 con co ten goi la "kim cuong nito".
Cac dang thu hinh khac (chua tong hop đuoc) bao gom hexazine (N6, mot vong benzen) va octaazacuban (N8, mot cubane đon). Dang nito 6 đuoc du đoan la khong on đinh trong cao, trong khi dang nito 8 đuoc du đoan la on đinh đong hoc, vi su đoi xung quy đao.


= Đong vi =
Co hai đong vi on đinh cua nito la: 14N va 15N. Pho bien nhat la 14N (99,634%), la đong vi tao ra trong chu trinh CNO trong cac ngoi sao. Phan con lai la 15N. Trong so 10 đong vi tong hop nhan tao thi 1 co chu ky ban ra la 9 phut con cac đong vi con lai co chu ky ban ra o muc đo 1 giay hay nho hon.
Cac phan ung trung gian sinh hoc (vi du: đong hoa, nitrat hoa va khu nitrat) kiem soat chat che can bang đong cua nito trong đat. Cac phan ung nay gan nhu la tao ra su lam giau 15N trong chat nen va lam suy kiet san pham. Mac du nuoc mua chua cac luong tuong đuong amonium va nitrat, nhung do amonium la tuong đoi kho chuyen hoa/hap thu hon so voi nitrat khi quyen nen phan lon nito trong khi quyen chi co the đi vao trong đat duoi dang nitrat. Nitrat trong đat đuoc cac loai re cay hap thu tot hon so voi khi nito o duoi dang amonium.
Mot phan nho (0,73%) cua nito phan tu trong khi quyen Trai Đat la isotopologue 14N15N, va hau het phan con lai la 14N2.
Đong vi phong xa 16N la thanh phan hat nhan phong xa chiem uu the trong chat lam mat cua cac lo phan ung hat nhan nuoc ap luc hoac lo phan ung nuoc soi o che đo van hanh binh thuong. No đuoc tao ra tu 16O (trong nuoc) qua phan ung (n,p). No co chu ky ban ra khoang 7,1 giay, nhung trong khi no phan ra nguoc lai tao ra 16O thi sinh ra tia phong xa gama nang luong cao (5 đen 7 MeV). Do đo, viec tiep can cac ong dan chat lam lanh so cap trong lo phan ung nuoc ap luc phai đuoc kiem soat chat che trong qua trinh van hanh lo phan ung.16N la mot trong nhung cong cu chinh đuoc dung đe nhan dang nhanh cac vu ro ri tham chi nho tu chat lam lanh so cap đen chu trinh hoi thu cap.


= Pho đien tu =

Nito phan tu (14N2) phan lon co quang pho trong suot đen hong ngoai va nhin thay do no la mot phan tu cau tao boi cung hat nhan va do đo, khong co moment luong cuc đe ket hop voi buc xa đien tu o cac buoc song nay. Su hap thu đang ke xay ra o cac buoc song sieu cuc tim, bat đau vao khoang 100 nm. Đieu nay lien quan voi su chuyen tiep đien tu trong phan tu sang cac trang thai tich đien khong đuoc phan bo tham chi giua cac nguyen tu nito. Su hap thu nito dan đen su hap thu đang ke cac buc xa cuc tim trong thuong tang khi quyen va khi quyen cua cac hanh tinh khac. Vi cac ly do tuong tu, cac tia laser nito phan tu tinh khiet đac biet phat xa anh sang trong dai cuc tim.


= Phan ung =

Nhin chung, nito khong hoat đong o đieu kien nhiet đo va ap suat chuan. Nito phan ung voi nguyen to lithi. Lithi chay trong khong khi co N2 tao ra lithi nitride:

6 Li + N2 → 2 Li3N
Magie cung chay trong nito tao ra Magie nitrua:

3 Mg + N2 → Mg3N2
N2 tao thanh nhieu san pham cong voi cac kim loai chuyen tiep nhu [Ru(NH3)5(N2)]2+ (xem hinh). Tuy nhien, can luu y rang phoi tu N2 thu đuoc bang cach phan huy hydrazin, va khong phoi voi đi nito tu do. Cac hop chat nay hien co rat nhieu nhu IrCl(N2)(PPh3)2, W(N2)2(Ph2PCH2CH2PPh2)2, and [(η5-C5Me4H)2Zr]2(μ2, η2,η2-N2). Cac phuc nay minh hoa bang cach nao N2 co the ket hop voi cac kim loai trong cac enzym nitrogenase va xuc tac cho qua trinh Haber. Qua trinh xuc tac đe khu N2 thanh ammoniac bang cach su dung phuc molybden voi su co mat cua nguon proton đuoc cong bo nam 2005.


Ung dung = Hop chat nito =
Phan tu nito trong khi quyen la tuong đoi tro, nhung trong tu nhien no bi chuyen hoa rat cham thanh cac hop chat co ich ve mat sinh hoc va cong nghiep nho mot so co the song, chu yeu la cac vi khuan (xem Vai tro sinh hoc duoi đay). Kha nang ket hop hay co đinh nito la đac trung quan trong cua cong nghiep hoa chat hien đai, trong đo nito (cung voi khi thien nhien) đuoc chuyen hoa thanh amonia (thong qua phuong phap Haber). Amonia, trong luot cua minh, co the đuoc su dung truc tiep (chu yeu nhu la phan bon), hay lam nguyen lieu cho nhieu hoa chat quan trong khac, bao gom thuoc no, chu yeu thong qua viec san xuat acid nitric theo phuong phap Ostwald.
Cac muoi cua acid nitric bao gom nhieu hop chat quan trong nhu xanpet (hay diem tieu- trong lich su nhan loai no la quan trong do đuoc su dung đe lam thuoc sung) va nitrat amoni, mot phan bon hoa hoc quan trong. Cac hop chat nitrat huu co khac, chang han trinitroglyxerin va trinitrotoluen (tuc TNT), đuoc su dung lam thuoc no. Acid nitric đuoc su dung lam chat oxy hoa trong cac ten lua dung nhien lieu long. Hiđrazin va cac dan xuat cua no đuoc su dung lam nhien lieu cho cac ten lua.


= Khi nito =
Nito dang khi đuoc san xuat nhanh chong bang cach cho nito long (xem duoi đay) am len va bay hoi. No co nhieu ung dung, bao gom ca viec phuc vu nhu la su thay the tro hon cho khong khi khi ma su oxy hoa la khong mong muon.

đe bao quan tinh tuoi cua thuc pham đong goi hay dang roi (bang viec lam cham su oi thiu va cac dang ton that khac gay ra boi su oxy hoa),
tren đinh cua chat no long đe đam bao an toan
No cung đuoc su dung trong: 

san xuat cac linh kien đien tu nhu transistor, diode, va mach tich hop (IC).
san xuat thep khong gi,
bom lop o to va may bay do tinh tro va su thieu cac tinh chat am, oxy hoa cua no, nguoc lai voi khong khi (mac du đieu nay la khong quan trong va can thiet đoi voi o to thong thuong)
Nguoc lai voi mot so y kien, nito tham thau qua lop cao su khong cham hon khong khi. Khong khi la hon hop chu yeu chua nito va oxy (trong dang N2 va O2), va cac phan tu nito la nho hon. Trong cac đieu kien tuong đuong thi cac phan tu nho hon se tham thau qua cac vat lieu xop nhanh hon.
Mot vi du khac ve tinh đa dung cua no la viec su dung no (nhu la mot chat thay the đuoc ua chuong cho dioxide cacbon) đe tao ap luc cho cac thung chua mot so loai bia, cu the la bia đen co đo con cao va bia ale cua Anh va Scotland, do no tao ra it bot hon, đieu nay lam cho bia nhuyen va nang hon. Mot vi du khac ve viec nap khi nito cho bia o dang lon hay chai la bia tuoi Guinness.


= Nito long =

Nito long đuoc san xuat theo quy mo cong nghiep voi mot luong lon bang cach chung cat phan đoan khong khi long va no thuong đuoc noi đen theo cong thuc gia LN2. No la mot tac nhan lam lanh (cuc lanh), co the lam cung ngay lap tuc cac mo song khi tiep xuc voi no. Khi đuoc cach ly thich hop khoi nhiet cua moi truong xung quanh thi no phuc vu nhu la chat co đac va nguon van chuyen cua nito dang khi ma khong can nen. Ngoai ra, kha nang cua no trong viec duy tri nhiet đo mot cach sieu pham, do no bay hoi o 77 K (-196°C hay -320°F) lam cho no cuc ky huu ich trong nhieu ung dung khac nhau, chang han trong vai tro cua mot chat lam lanh chu trinh mo, bao gom:

lam lanh đe van chuyen thuc pham
bao quan cac bo phan than the cung nhu cac te bao tinh trung va trung, cac mau va che pham sinh hoc.
trong nghien cuu cac tac nhan lam lanh
đe minh hoa trong giao duc
trong da lieu hoc đe loai bo cac ton thuong da ac tinh xau xi hay tiem nang gay ung thu, vi du cac mun coc, cac vet chai san tren da v.v.
nguon lam mat đe tang toc CPU, GPU, hay cac dang phan cung khac.
Nito la mot trong cac loai khi cong nghiep va co ung dung rong rai, la khi tro, khong mau, khong mui, khong đoc hai, khong gay chay no.
Nito long co trong luong rieng la 0,807g/ml va co hang so đien moi la 1,4. So nguyen tu cua no la 7.
Nito chiem 78% trong bau khi quyen, nito long đuoc nen lai bang phuong phap chung cat phan đoan khong khi => thu đuoc nito long va oxi long => Cac khi nito long se đuoc đua vao thung chua va đua vao su dung trong cong nghiep
Cac khi nito nay đuoc đua vao cong nghiep se co he thong gian hoa hoi bien khi Nito long nay tro lai thanh khi Nito thong thuong
Sau khi qua gian hoa hoi nito đuoc hoa hoi se đua qua cac van ap đe phan chia vao cong nghiep
Nito long đuoc ung dung trong hang tram linh vuc ke khong bao gio het ca, tu linh vuc thuc pham đen linh vuc det nhuom va con rat nhieu linh vuc khac.


Lich su Nito (tieng Latinh: nitrum, tieng Hy Lap: Nitron co nghia la "sinh ra sođa", "nguon goc", "tao thanh") ve hinh thuc đuoc coi la đuoc Daniel Rutherford phat hien nam 1772, ong goi no la khong khi đoc hai hay khong khi co đinh. Co đieu nay la do mot phan cua khong khi khong ho tro su chay đa đuoc cac nha hoa hoc biet đen vao cuoi the ky XVIII. Nito cung đuoc Carl Wilhelm Scheele, Henry Cavendish va Joseph Priestley nghien cuu vao cung khoang thoi gian đo, la nhung nguoi noi đen no nhu la khong khi đa chay hay khong khi phlogiston. Khi nito la tro đen muc Antoine Lavoisier coi no nhu la azote vao nam 1789, co nghia la khong co su song; thuat ngu nay đa tro thanh ten goi trong tieng Phap đe chi "nito" va sau đo đa lan rong sang nhieu thu tieng khac. Nam 1790, Jean Antoine Chaptal đat ra ten goi nitrogen đe chi nito.
Cac hop chat cua nito đa đuoc biet toi tu thoi Trung co. Cac nha gia kim thuat đa biet acid nitric (HNO3) nhu la aqua fortis (tuc nuoc khac đong). Hon hop cua acid nitric va acid clohiđric (HCl) đuoc biet đen duoi ten goi aqua regia (tuc nuoc cuong toan), do no co kha nang hoa tan ca vang. Cac ung dung som nhat trong cong nghiep va nong nghiep cua cac hop chat nito su dung no trong dang xanpet (co the la nitrat natri (NaNO3) hay nitrat kali (KNO3)), chu yeu lam thuoc sung va sau đo la lam phan bon, va muon hon nua la đe lam hoa chat bo sung. Nam 1910, Lord Rayleigh đa phat hien rang viec phong đien trong khi nito tao ra "nito hoat đong", la mot thu hinh đuoc xem la đon nguyen tu. "đam may xoay co anh sang vang ruc ro" đuoc tao ra boi bo may cua ong phan ung voi thuy ngan đe tao ra chat no thuy ngan nitride.


Su pho bien Nito la thanh phan lon nhat cua khi quyen Trai Đat (78,084% theo the tich hay 75,5% theo trong luong). Henry Cavendish la nguoi đa xac đinh tuong đoi chinh xac thanh phan "khi chay" (oxy, khoang 21%) cua khong khi vao cuoi the ky XVIII. Hon mot the ky sau, nguoi ta xac đinh phan con lai ("khong chay") cua khong khi chu yeu la nito.
Nito đuoc san xuat cho cac muc đich cong nghiep nho chung cat phan đoan khong khi long hay bang cac bien phap co hoc khac đoi voi khong khi o dang khi (mang tham thau nghich ap suat hay PSA (viet tat cua tu tieng Anh: Pressure Swing Adsorption).
Cac hop chat chua nito cung đuoc quan sat la co trong vu tru. Nito N14 đuoc tao ra nhu la mot phan cua phan ung tong hop hat nhan trong cac ngoi sao. Phan tu nito va cac hop chat nito đa đuoc cac nha thien van hoc phat hien trong moi truong lien sao bang cach su dung Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer. Nito la thanh phan lon cua cac chat thai đong vat (vi du phan), thong thuong trong dang ure, acid uric, va cac hop chat cua cac san pham chua nito nay.
Nito o dang phan tu đa đuoc biet la co trong khi quyen cua Titan, va cung đa đuoc David Knauth va cac cong su phat hien la ton tai trong khong gian lien sao nho su dung FUSE.


Cac hop chat chinh cua nito Hydride chinh cua nito la amonia (NH3) mac du hiđrazin (N2H4) cung đuoc biet đen rat nhieu. Amonia la mot chat co tinh base nhieu hon nuoc, va trong dung dich thi no tao ra cac cation amoni (NH4+). Amonia long tren thuc te la mot chat co tinh tao cac ion kep (amoni va amit (NH2-); ca hai loai muoi amit va nitride (N3-) đeu đuoc biet đen, nhung đeu bi phan huy trong nuoc. Cac hop chat cua amonia bi thay the đon va kep đuoc goi la cac amin. Cac chuoi lon, vong va cau truc khac cua hydride nito cung đuoc biet đen nhung tren thuc te khong on đinh.
Cac lop anion khac cua nito la azua (N3-), chung la tuyen tinh va đong electron voi dioxide cacbon. Cac phan tu khac co cau truc tuong tu la đinito monoxide (N2O), hay khi gay cuoi. Đay la mot trong cac dang oxide cua nito, noi bat nhat trong so cac oxide la nito monoxide (NO) va nito dioxide (NO2), ca hai oxide nay đeu chua cac đien tu khong bat cap. Oxide sau the hien mot so xu huong voi su nhi trung hoa va la thanh phan chinh trong cac loai khoi.
Cac oxide tieu chuan hon la đinito trioxide (N2O3) va đinito pentoxide (N2O5), tren thuc te la tuong đoi khong on đinh va la cac chat no. Cac acid tuong ung la acid nitro (HNO2) va acid nitric (HNO3), voi cac muoi tuong ung đuoc goi la nitrit va nitrat. Acid nitric la mot trong it cac acid manh hon hydroni.


Đieu che Trong cong nghiep, nito đuoc san xuat bang phuong phap chung cat phan đoan khong khi long. Sau khi đa loai bo CO2 va hoi nuoc, khong khi đuoc hoa long duoi ap suat cao va nhiet đo thap. Nang dan nhiet đo khong khi long đen -196 đo C thi nito soi va tach khoi đuoc oxy vi oxy co nhiet đo soi cao hon (-183 đo C). Khi nito đuoc van chuyen trong cac binh thep, nen duoi ap suat 150 atm.
Trong phong thi nghiem, nguoi ta đieu che mot luong nho nito tinh khiet bang cach đun nong nhe dung dich bao hoa muoi amoni nitrit:
NH4NO2 → N2 + 2H2O
Co the thay muoi amoni nitrit kem ben bang dung dich bao hoa cua muoi natri nitrit va amoni chloride
NH4Cl + NaNO2 →  N2 + NaCl + 2H2O


Vai tro sinh hoc Nito la thanh phan quan trong cua cac amino acid va acid nucleic, đieu nay lam cho nito tro thanh thiet yeu đoi voi su song. Nito nguyen to trong khi quyen khong the đuoc đong va thuc vat su dung truc tiep ma phai qua qua trinh khu trung hoac co đinh. Giang thuy thuong chua mot luong đang ke amonia va nitrat, đuoc cho la san pham co đinh nito boi cac tia set va cac hien tuong đien khac trong khi quyen. Đieu nay đuoc Liebig đua ra đau tien vao nam 1827 va sau đo đuoc xac nhan. Tuy nhien, do amonia đuoc uu tien giua lai boi tac cay rung tuong đoi so voi nitrat khi quyen, hau het nito đuoc co đinh đen đuoc be mat đat ben duoi cay o dang nitrat. Nitrat trong đat đuoc re cay uu tien hap thu so voi ammoniac trong đat. Cac cay ho Đau nhu đau tuong, co the hap thu nito truc tiep tu khong khi do re cua chung co cac not san chua cac vi khuan co đinh đam đe chuyen hoa nito thanh amonia. Cac cay ho Đau sau đo se chuyen hoa amonia thanh cac ion oxide nito va cac amino acid đe tao ra cac protein. Vi khuan đac biet (nhu Rhizobium trifolium) so huu cac enzym nitrogenase co kha nang co đinh nito trong khi quyen thanh cac chat huu ich cho cac sinh vat bac cao hon. Qua trinh nay đoi hoi mot luong nang luong lon va cac đieu kien thieu oxy. Cac vi khuan nhu the co the song tu do trong đat (nhu Azotobacter) nhung thuong ton tai o dang cong sinh trong cac not san cua re cau ho Đau (nhu clover, Trifolium, hay đau nanh, Glycine max). Vi khuan co đinh nito cung cong sinh voi nhieu loai thuc vat khong lien quan nhu Alnus, đia y, Casuarina, Myrica, Marchantiophyta, va Gunnera.


Phong ngua Cac chat phan bon chua nitrat bi rua troi la nguon o nhiem chinh nuoc ngam va cac con song. Cac hop chat chua xyanua (-CN) tao ra cac muoi cuc đoc hai va gay ra cai chet cua nhieu đong vat.


Hop chat hoa hoc cua nito Nito co 8 so oxy hoa lan luot la -3; -2; -1; +1; + 2; +3; +4 va +5. O đieu kien binh thuong mac du đo am đien cua nito lon hon photpho nhung lai hoat đong hoa hoc yeu hon photpho do đon chat nito co lien ket ba voi nang luong lien ket lon.


Oxide cua nito Hau het cac oxide cua nito đeu la cac oxide trung tinh nhu NO, N2O nhung cung co mot so oxide la oxide acid nhu N2O3, N2O5, NO2.


 Nito monoxide va Nito đioxide  O nhiet đo khoang 3000oC hay cac tia ho quang đien, nito tac dung voi khi oxi trong khong khi tao ra nito monoxide (NO).
  
    
      
        
          
            N
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          
            
              ⇌
              
                
                  t
                  o
                
              
            
          
          2
          
          NO
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {N2 + O2 <=>[t^o] 2 NO}}}
  
 voi 
  
    
      
        Δ
        H
        =
        +
        180
        
        
          k
          J
        
      
    
    {\displaystyle \Delta H=+180\,\mathrm {kJ} }
  
Trong tu nhien khi NO đuoc tao thanh khi co con giong. Khi NO khong mau de dang phan ung voi oxi trong khong khi o đieu kien thuong tao thanh khi nito đioxide (NO2) co mau đo nau.
  
    
      
        
          2
          
          NO
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            NO
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NO + O2 -> 2NO2}}}
  
NO2 de dang bi đime hoa thanh N2O4 (đinio tetraoxide, khong mau) o nhiet đo thap. Theo nguyen li Le Chatelier, phan ung se chuyen dich theo chieu nghich tao thanh NO2 khi tang nhiet đo.
  
    
      
        
          2
          
          
            NO
            
              2
            
            
              
            
          
          
            
              
                
                  
                    
                      ↽
                    
                    
                    
                    
                      −
                    
                  
                
              
              
                
                  
                    
                      −
                    
                    
                    
                    
                      ⇀
                    
                  
                
              
            
          
          
            N
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              4
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NO2 <=> N2O4}}}
  
NO2 la oxide acid hon hop khi tac dung voi nuoc cho ra hon hop acid.2NO2 + H2O → HNO3 + HNO2Ngay lap tuc HNO2 se phan huy. 3HNO2 → HNO3 + 2NO + H2ONO, NO2 la chat oxy hoa khi tac dung voi cac chat khu manh khac nhu SO2, H2S.SO2 + NO2 → SO3 + NO2NO + 2H2S → 2S + N2 + H2ONO2 co the đieu che bang cach cho luu huynh, cacbon tac dung voi acid nitric đac, nong.4HNO3 + C → CO2 + 4NO2 + 2H2O6HNO3 + S → H2SO4 + 6NO2 + 2H2OCho khi amonia tac dung voi oxi o nhiet đo cao co mat xuc tac4NH3 + 5O2 
  
    
      
        
          
            
              →
              
                
                  t
                  o
                
                ,
                x
                t
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {->[t^o, xt]}}}
  
 4NO + 6H2O


 Nitro oxide va đinito pentoxide  N2O la khi khong mau, mui de chiu, vi hoi ngot. N2O khong tac dung voi oxi. O 500oC bi nhiet phan huy thanh N2 va O2. N2O co the đieu che bang cach cho NO chay trong SO2 hoac nhiet phan muoi amoni nitrat.2NO + SO2 → SO3 + N2ONH4NO3 → N2O + 2H2ON2O5 (Đinito pentoxide) la mot oxide khi tan vao nuoc tao ra acid nitric. N2O5 co the đieu che bang cach cho NO2 phan ung voi ozon O32NO2 + O3 → N2O5 + O2


Hydride Co hai hydride cua nito la NH3 (amoniac) va N2H4 (hiđrazin), ca hai đeu co mui khai nhung hiđrazin nguy hiem hon.


= Hidrazin =
Hidrazin la nhien lieu dung trong ten lua ,nau an, lo phan ung,... do cac phan ung toa nhiet duoi đay3N2H4 → 4NH3 + N2N2H4 → N2 + H2Tuy nhien cung co phan ung la thu nhiet4NH3 + N2H4 → 3N2 + 8H2Hydrazin đuoc đieu che bang cach cho amonia tac dung voi hydro peroxide (oxy gia)2NH3 + H2O2 → N2H4 + 2H2OHoac cung co the cho phan ure tac dung voi dung dich natri hipoclorit va xut(NH2)2CO + NaClO + 2NaOH → N2H4 + H2O + N2CO3 + NaCl


= Amonia =


Xem them Chat dinh duong
Chu trinh nito
NOx


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Nitrogen tai Wikimedia Commons
WebElements.com – Nito
Nguyen to nito
Schenectady County Community College – Nito Luu tru ngay 22 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine
Nito N2-Thuoc tinh, su dung, ung dung
Wiki hoa đien toan
Phong thi nghiem quoc gia Los Alamos – Nito Luu tru ngay 10 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine