Gyorgy de Hevesy (tieng Đuc: Georg Karl von Hevesy) (1 thang 8 nam 1885- 5 thang 7 nam 1966) la nha hoa hoc nguoi Hungary. Ong nhan giai Nobel Hoa hoc nam 1943 do đong vai tro quan trong trong viec phat trien chat đanh dau phong xa đe nghien cuu cac qua trinh qua trinh hoa hoc, đac biet la trao đoi chat o đong vat. Ong cung đong kham pha ra nguyen to hafnium.


Tuoi tre Hevesy Gyorgy sinh ra tai Budapest, Hungary trong mot gia đinh Hungary goc Do Thai giau co, theo Cong giao va đuoc phong quy toc, con thu nam cua trong gia đinh co tam con, cha la Lajos Bischitz va me la Nu ba tuoc Eugenia Schossberger de Tornya. Hai ben noi ngoai gia đinh ong đeu co nguoi tung lam lanh tu cua cong đong Do Thai o Pest.
Hevesy hoc trung hoc o truong Piarista Gimnazium va tot nghiep nam 1903.
Hevesy bat đau nghien cuu hoa hoc tai Đai hoc Budapest trong mot nam, tai Đai hoc Ky thuat Berlin vai thang, cuoi cung ong chuyen sang Đai hoc Albert Ludwigs Freiburg.
Nam 1906 ong bat đau lam luat an tien si duoi su huong dan cua Georg Franz Julius Meyer.
Nam 1908, ong nhan bang tien si vat ly. Cung trong nam nay ong nhan mot vi tri tai ETH Zurich.


Nghien cuu Nam 1922 Hevesy đong phat minh ra hafnium (72Hf) (tieng Latinh tu Hafnia chi "Copenhagen", que huong cua Niels Bohr), cung voi Dirk Coster. Bang tuan hoan cac nguyen to hoa hoc cua Mendeleev nam 1869 đat cac nguyen to hoa hoc vao mot he thong logic, tuy nhien mot nguyen to voi 72 proton bi khuyet. Dua tren mo hinh nguyen tu cua Bohr, Hevesy đi đen ket luan rang phai co mot nguyen to hoa hoc o vi tri đo. Bao tang khoang vat hoc cua Na Uy va Greenland o Copenhagen cung cap vat lieu cho nghien cuu cua ong. Pho đac trung tia X tu cac mau vat chi ra mot nguyen to moi ton tai.
Hevesy nhan mot ghe tai Đai hoc Freiburg. Đuoc ho tro tai chinh tu Quy Rockefeller, ong đa co mot nam rat thanh cong. Ong phat trien phuong phap phan tich huynh quang tia X, va phat hien ra tia alpha cua Samarium. Tu đay ong bat đau su dung cac đong vi phong xa trong viec nghien cuu cac qua trinh trao đoi chat o đong vat va thuc vat, bang cach theo doi cac hoa chat trong co the tu viec thay the mot phan đong vi ben voi mot luong nho đong vi phong xa. Nam 1923, Hevesy cong bo nghien cuu đau tien ve viec su dung đong vi phong xa tu nhien 212Pb lam chat đanh dau phong xa đe theo doi su hap thu va hut nhua trong re, than va la cua loai Vicia faba (đau rang ngua).


The chien thu hai va nhung nam cuoi đoi Khi Đuc Quoc xa xam luoc Đan Mach tu thang 4 nam 1940, Hevesy đa hoa tan hai huy chuong Nobel bang vang cua James Franck va Max von Laue vao nuoc cuong toan đe chung khong bi roi vao tay phat xit. Vao thoi đo mang vang ra khoi quoc gia la pham phap va neu Franck va Laue bi phat hien đem đi, ho se bi xet xu o Đuc. Ong đat dung dich thu đuoc tren gia đung trong phong thi nghiem cua minh tai Vien Niels Bohr. Sau chien tranh, ong tro lai va phat hien dung dich van con nguyen, ben ket tua vang ra khoi a xit. So vang nay đuoc đua tro lai cho Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien đe ho đuc lai nhung huan chuong moi cho Franck va Laue.
Nam 1943 Copenhagen khong con la mot trung tam khoa hoc cua nguoi Do Thai va Hevesy tim cach chay toi Thuy Đien, noi ong lam viec tai Đai hoc Stockholm cho toi nam 1961.
Cuoi nam 1943 ong nhan giai Nobel Hoa hoc cho nhung đong gop ve chat đanh dau phong xa. Ong sau đo con đuoc ghi nhan la thanh vien Hoi Hoang gia Anh va nhan Huy chuong Copley cua Hoi, đieu ma ong đac biet tu hao vi đen thoi điem cua ong chi co hai nha khoa hoc nuoc ngoai (ong cung Bohr) nhan huy chuong nay.
Nam 1958 ong nhan Giai Nguyen tu vi Hoa binh voi viec su dung đong vi phong xa cho muc đich hoa binh.

Hevesy cuoi Pia Riis nam 1924, ho co mot con trai va ba con gai, trong đo mot nguoi con gai (Eugenie) lay chau trai cua Svante Arrhenius. Ong mat nam 1966 va đuoc chon cat tai Budapest. Trong suot đoi minh ong đa cong bo tong cong 397 bai viet khoa hoc, mot trong so đo la Bai giang Tuong niem Becquerel-Curie nhan dip ki niem thanh lap nganh hoa hoc phong xa.
Phong thi nghiem phong xa Hevesy đuoc thanh lap tai Đai hoc Ky thuat Đan Mach nam 2005 đat theo ten cua ong


Chu thich Đoc them Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi George de Hevesy tai Wikimedia Commons
George de Hevesy – Biography
Annotated bibliography for George de Hevesy from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues Luu tru ngay 28 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine