Svetlana Alexandrovna Alexievich (tieng Belarus: Святлана Аляксандрауна Алексіевіч Sviatłana Alaksandrauna Aleksijevic; tieng Nga: Светлана Александровна Алексиевич; tieng Ukraina: Світлана Олександрівна Алексієвич; sinh ngay 31 thang 5 nam 1948) la mot nha bao đieu tra va nha van the loai van xuoi hien thuc. Ba la nguoi Belarus nhung viet van va bao bang tieng Nga. Ba đuoc trao giai Nobel Van hoc nam 2015 "vi loi viet phuc đieu, mot tuong đai tuong niem su thong kho va long can đam trong thoi đai cua chung ta". Ba la nha van đau tien cua Belarus nhan giai thuong nay.


Tieu su Sinh ra tai thi tran phia tay Ukraine Stanislav (ke tu nam 1962 co ten la Ivano-Frankivsk) trong gia đinh cha la nguoi Belarus me la nguoi Ukraina, Alexievich lon len o Belarus. Sau khi hoc xong ba đa lam phong vien trong mot so to bao đia phuong truoc khi tot nghiep tu Đai hoc Lenin (1972) (bay gio la Đai hoc Nha nuoc Belarus) o Minsk va tro thanh mot phong vien cua tap chi van hoc Neman o Minsk (1976).

Khoi nghiep trong nganh bao chi Alexievich bat đau ghi am loi ke nhung nu binh si tung tham gia chien tranh the gioi thu 2, noi ve nhung khia canh cuoc chien ma chua he đuoc đe cap toi, khi ba la phong vien mot to bao đia phuong trong thap nien 1970, va hoan thanh tac pham noi tieng đau tien "War’s Unwomanly Face" (Chien tranh khong mang guong mat phu nu) nam 1983. Vi bi cho la co „khuynh huong chong cong" ba bi cho nghi viec . Cuon sach nay chi đuoc xuat ban tai Lien Xo nam 1985 khi chinh sach Perestroika bat đau, đa ban chi rieng o Nga đuoc tren 2 trieu an ban. No đa đuoc giai Leninsky Komsomol 1986 o Lien Xo  va cung đa đuoc dich ra 20 thu tieng khac, nhung khong đuoc xuat ban o que huong ba, Belarus, noi Alexiyevich bi kiem duyet vi bat đong chinh kien voi tong thong Alexander Lukashenko.
Cuon sach ke tiep »Die letzten Zeugen« (nhung nhan chung cuoi cung) (1985) cung khong đuoc cho xuat ban, voi ly do thieu long tin y thuc he, viet ve cai nhin cua tre em va phu nu ve cuoc chien tranh the gioi thu hai va nhung kinh nghiem đau thuong cua gia đinh ba trong tran chien nay va duoi thoi Stalin .
Mot cuon khac la "Quan tai Kem," tuc "Zinky Boys: Soviet Voices from the Afghanistan War - Zinky boys: Soviet voices from a forgotten war," xuat ban 1989, trong đo noi ve mat trai cua chien tranh Afghanistan, mot cuoc chien va nhung than phan bi lang quen. Ba đa phai trai qua nhieu nam đe viet cuon sach nay, tren hon 500 lan phong van nhung cuu chien binh tro ve tu cuoc chien tranh Nga-Afghanistan va nhung ba me cua nhung chien si đa bo mang tren tran đia. Tua đe noi ve nhung quan tai kem chua nhung nguoi chet đuoc mang tro ve. Voi cuon sach nay, ba muon "mo ta lai cuoc đau sung giua Đong va Tay, vua tan khoc, vua vo vong" . Cuon "Zinky Boys" gay tranh cai va phan no khi moi đuoc xuat ban lan đau tien o Nga, noi nhung nha phe binh len an no la "phi bang."  Tu 1992 ba đa phai ra toa nhieu lan tai Minsk vi cuon sach nay nhung khong bi ket an .
Vao nam 1998 ba đuoc giai sach Leipzig ve Thong cam chau Au 1998, cho quyen sach mang tua đe "Voices from Chernobyl" (Tieng vong tu Chernobyl) xuat ban 1997, phoi bay noi kinh hoang cua nhung nguoi lam cong viec don dep phong xa sau tham hoa hat nhan Chernobyl o Ukraine. No tro thanh cuon sach cho moi nguoi tren the gioi ve cach đoi xu voi nhung hau qua cua mot tham hoa nguyen tu. Cuoc sach nay, dich ra tieng Anh boi Keith Gessen đa đuoc giai National Book Critics Circle o Hoa Ky . Vi cac cuon sach cua ba bi cam luu hanh o Belarus, ba đa dung tien thuong đe mua an ban tieng Nga mang ngam vao Belarus .
Nhung đan ap cua che đo Aliaksandr Ryhoravic Lukasenka đoi voi ba cang ngay cang tro nen du doi. Mot trong nhung toi ma Swetlana Alexijewitsch bi gan cho la lam viec cho CIA. Đien thoai ba bi nghe len, ba bi cam xuat hien truoc cong chung. Nam 2000 Alexievich roi Belarus va đuoc Mang luoi cac thanh pho ti nan quoc te (The International Cities of Refuge Network) cung cap noi o cho ba vai nam tai Paris. Sau đo ba đuoc hoc bong va cho cu tru trong đo co Stockholm va Berlin, noi ba la khach cua chuong trinh nghe si Berlin thuoc Co quan Trao đoi Han lam Đuc (DAAD) đe hoan tat cuon sach moi nhat. Trong nam 2011, Alexievich tro ve song o Minsk, mac du thai đo đoi lap voi che đo đoc tai o Belarus lam cho đoi song tu do cua ba bi han che.


= Giai Nobel Van hoc 2015 =
Ngay 8 thang 10 nam 2015, uy ban Nobel cong bo se trao giai Nobel Van hoc 2015 cho ba, trong khi tai Belarus, ngay tren que huong, cac sach cua Svetlana Alexievitch van bi kiem duyet . Loan bao nay gay bat ngo, mot phan vi ba khong viet tieu thuyet, ma tac pham cua ba la cua mot nha bao. Truoc đay chi co hai nguoi khong viet van, Winston Churchill va Bertrand Russell, đuoc giai Nobel. Ly do ba nhan đuoc giai, theo ban giam khao: „...vi tac pham nhieu tieng noi, đa đat mot cong trinh ky niem cho nhung hoan nan va va dung cam trong thoi đai cua chung ta". Trong cuoc phong van bao chi cung ngay tai mot van phong toa soan bao chi đia phuong o Minsk, ba phat bieu: "Đay khong phai la mot phan thuong cho toi ma la cho nen van hoa, mot quoc gia nho be cua chung toi, ma đa bi roi vao mot coi xay trong suot lich su." 
Ba la cay but tieng Nga thu sau đuoc giai Nobel – sau Ivan Bunin, Boris Pasternak, Mikhail Sholokhov, Alexander Solzhenitsyn va Joseph Brodsky.


 Phan ung  Belarus: Nha viet kich va phim kich Andrey Kureychyk: "Mot lanh tu quoc gia moi xuat hien o Belarus, tieng noi cua ba co tham quyen hon mot chinh tri gia nao, du đo la tong thong hay bo truong"; Bo ngoai giao Belarus: "No se đi vao lich su cua su phat trien quoc gia, xa hoi va chinh quyen Belarus." Theo thong tan xa Nga Interfax, bo truong bo giao duc Belarus Michal Schurawkow noi vao ngay 15.10, trong tuong lai đoi voi hoc sinh lop 10 va 11 nhung tac pham cua Alexievich se la sach đoc bat buoc. Theo ong ta nhung tac pham cua ba Alexievich đa luon đuoc đoc va ban thao tai đai hoc.
 Nga: Viec Alexievich chi trich gioi lanh đao hien tai o Nga va cac chinh sach cua ho, nhat la viec sap nhap Krimea vao Nga đa lam cho cac vien chuc Nga im lang khong phan ung gi ve giai Nobel Hoa binh nam nay ; Nha bao than chinh quyen Dmitry Smirnov: "Ba đuoc trao giai thuong vi su thu ghet đoi voi nuoc Nga"; Nha bao đoc lap Nga Oleg Kashin noi tren đai truyen thanh Ekho Moskvy: " Ba đai dien cho the gioi Nga khong co Putin: The gioi cua ngon ngu va van chuong Nga, ma đoi lap voi chinh phu Nga. Giai thuong Nobel đa cho chung toi mot lanh tu tinh than."  Theo bao The Moscow Times, ca the gioi van hoc Nga vui mung. Dmitry Bykov, mot nha van va nha phe binh thanh đat nhat o Nga, noi voi đai truyen thanh Ekho Moskvy, rang nhung tac pham Alexiyevich đai dien cho the gioi nguoi Nga, chi khong cho the gioi Nga ma loan truyen tren truyen hinh. Khong phai the gioi cua xam luoc, doi tra va theo chu nghia so vanh, ma la the gioi cua nhung tranh đau cho su that, mot the gioi tu te va nhan ban, mot the gioi cua long nhan đao." 


Loi viet van Cuon sach Chien tranh khong mang guong mat phu nu cung nhu nhung cuon sach sau nay cua Alexiyevich, đuoc viet theo mot loi ma xoa mo bien gioi giua sach hu cau va chuyen that su. John O'Brien, giam đoc cua van phong Hoa Ky cua Dalkey Archive Press, nha xuat ban cuon sach cua Alexiyevich "Voices From Chernobyl: The Oral History of a Nuclear Disaster," mo ta loi viet van cua ba nhu sau: " Hay cho la ba ta viet mot cach hu cau trong khi loi dung nhung gi co san sang cho mot nguoi viet chuyen su that. Loi viet chuyen that su mot cach "hu cau" la mot phan cua truyen thong van hoc Belarus đuoc mo ta boi nha van Ales Adamovich nhu la "nhieu am đieu, mot đoi hop ca manh me cua nhieu giong noi khac nhau đay kich tinh, noi ma nguoi viet hau nhu khong co mat trong cuon sach." Bykov noi rang Adamovich cho la bang bo neu viet chuyen hu cau ve nhung kinh khiep cua the ky 20. "Đo la mot đieu sai lam khi tao dung len van đe. Ban phai noi su that, nhung gi đa xay ra. Ban phai đem loi noi minh ra ngoai, đe nhung nguoi khac ke chuyen. Trong y nghia nay, su đong gop cua Alexiyevich thi that la lon lao." 
Alexiyevich phong van nguoi dan, dien ta lai cuoc phong van voi ho, va dan xep đi, dan xep lai cac đoan cho thanh mot bai van ma đoc nghe nhu mot chuyen ngan hay la mot tieu thuyet hon la mot tai lieu. " Boi vi cai phuong phap phong van nguoi dan cua ba, roi viet lai, sau đo đuoc su chap nhan cua nhung nguoi đuoc phong van, Svetlana đa tao ra mot loi viet thong tuc ma lam cho tac pham cua ba de đuoc cam nhan," O'Brien cho biet. "Phuong phap cua ba lam cho nhung bai van khong hu cau tro thanh nhung truyen ngan, trong khi van hoan toan trung thanh voi nhung su kien va loi noi cua nguoi đuoc phong van." 


Nhan xet Ve cac tac pham cua minh: ""Toi khong chi ghi nhan lai cac su kien kho khan cua lich su. Toi viet ve lich su cua cam xuc con nguoi. Nhung gi con nguoi nghi, hieu va nho ve nhung su kien. Nhung gi ho tin vao, hay đa đat su tin cay sai cho, nhung ao tuong, hy vong va ca nhung noi so ma ho trai nghiem." 
Noi ve nuoc Nga duoi thoi Tong thong Vladimir Putin: "Toi yeu the gioi Nga, nhung la the gioi Nga tu te, nhan van,". "Toi khong yeu Beria, Stalin, Putin..., ho đa ha thap gia tri cua nuoc Nga" ba nhan manh.. Ve nguoi Nga va nguoi Belarus: Ho đa tu chon quay tro lai voi mot che đo chuyen che, cho nen thay đoi nguoi lanh đao khong lam thay đoi nhung mau thuan voi phuong Tay... Moi nguoi Nga la mot Putin". O phia Đong (chau Au) nguoi ta "đa lua gat nguoi dan 70 nam troi va sau đo lay đi them 20 nam nua". Van đe nay lam cho o Nga va Belarus "sinh ra nhung con nguoi rat hung hang, rat nguy hiem cho the gioi".


Tac pham Chien tranh khong co mot khuon mat phu nu (У войны не женское лицо), Minsk: Mastatskaya litaratura, 1985.
Zinky Boys - Nhung cau be kem (Цинковые мальчики), Moskva: Molodaya Gvardiya, 1991.
Зачарованные смертью (Bua me voi cai chet), Moskva: Slovo, 1994. ISBN 5-85050-357-9
Loi nguyen cau tu Chernobyl (Чернобыльская молитва), Moskva: Ostozhye, 1997. ISBN 5-86095-088-8
Nhung nhan chung cuoi cung (Последние свидетели: сто недетских колыбельных), Moskva, Palmira, 2004, ISBN 5-94957-040-5 (an ban lan 1: Moskva: Molodaya Gvardiya, 1985)
Время секонд хэнд (Mot thoi qua khu), Moskva: Vremia, 2013. ISBN 978-5-9691-1129-5


Cac ban dich tieng Viet Chien tranh khong co mot khuon mat phu nu, Nguyen Ngoc dich (theo ban tieng Phap), NXB Đa Nang, 1988.
Chien tranh khong co mot khuon mat phu nu, Nguyen Ngoc dich (theo ban tieng Phap), co bo sung, NXB Ha Noi va Cong ty CP Sach Tao Đan, 2016.
Loi nguyen cau tu Chernobyl, Nguyen Bich Lan dich (theo ban tieng Anh), NXB Phu Nu 2016.
Loi nguyen cau tu Chernobyl, Pham Ngoc Thach va Nguyen Bich Lan dich, NXB Phu Nu Viet Nam, 2020. (Pham Ngoc Thach hieu đinh va cap nhat theo ban tieng Nga).
Nhung nhan chung cuoi cung , Phan Xuan Loan dich, NXB Phu Nu, 2018. Tai ban lan 1: NXB Phu Nu Viet Nam, 2020.
Zinky Boys - Nhung cau be kem, Phan Xuan Loan dich, NXB Phu Nu Viet Nam, 2020.


Giai thuong va Vinh du Alexievich đa đoat nhieu giai thuong quoc te, trong đo co: 

1986 giai Leninsky Komsomol o Lien Xo 
1996 Giai Tucholsky
1997 Giai Andrei Sinyavsky 
1998 Leipziger Book Prize on European Understanding 
1998 Friedrich-Ebert-Stiftung-Preis 
1999 Giai Herder
2005 National Book Critics Circle Award, Voices from Chernobyl
2007 Oxfam Novib/PEN Award 
2011 Ryszard Kapuscinski Award for literary reportage (Polish) 
2013 Peace Prize of the German Book Trade 
2013 Giai Medicis essai, La Fin de l'homme rouge ou le temps du desenchantement (Время секонд хэнд)
2015 Giai Nobel Van hoc
Ba cung la thanh vien Ban co van cua Giai Lettre Ulysses.


Chu thich