Tranh lua la mot trong nhung loai hinh nghe thuat co tu lau đoi cua Trung Quoc, Nhat Ban, Viet Nam, Han Quoc. Cac loai mau (hat mau tron voi keo thuc vat hoac keo đong vat) đuoc ve tren vat lieu đo la tam vai lua.


Tranh lua co Tranh lua co nguon goc lau đoi tu Trung Quoc va du nhap vao Nhat Ban, o thoi Minh Tri con đuoc goi la Nhat Ban hoa (nihonga,日本画).
O Viet Nam ngay nay con luu lai mot vai buc chan dung Nguyen Trai, Phung Khac Khoan, Trinh Đinh Kien, Phan Huy Can, Phan Huy Ich, Phan Huy Thuc, Phan Huy Vinh tu thoi Hau Le va thoi Nguyen. Tat ca nhung buc hoa nay (chua ro tac gia) đeu ve tren lua.


Tranh lua hien đai Viet Nam Tranh lua hien đai Viet Nam moi ra đoi tu thap nien 1930. Điem khac biet nhat giua ky thuat ve tranh lua co va tranh lua hien đai Viet Nam la o cho: tranh lua co thuong đuoc ve truc tiep tren lua kho, trong khi qua trinh tranh lua hien đai giong nhu su nhuom đi nhuom lai mau len mat lua; lua đuoc cang tren khung go va trong qua trinh ve hoa si co the rua lua nhieu lan roi ve tiep toi khi nhu y.


Cac hoa si Viet Nam noi tieng voi tranh lua Nguyen Phan Chanh (1892-1984) đuoc coi la hoa si đa khai pha loai hinh tranh lua hien đai Viet Nam. Nhung buc ve thanh cong cua ong co mot phong vi đac biet Viet Nam, đong thoi phu hop voi quan niem hoi hoa hien đai: nhung mang mau đon gian, am ap, nhuan nhi, nhung đuong vien mem mai, nhung khoang trong rat đung cho. Ngoai ra, nhan vat va boi canh Viet Nam đuoc nghien cuu đon gian va cach đieu đoc đao. Thanh cong cua ong đa loi cuon cac ban cung lua va cac hoa si thuoc lop sau, moi nguoi đa đong gop lam phong phu them ky thuat ve tranh lua.
Mai Trung Thu, Le Pho, Le Thi Luu la nhung nguoi song o Paris, trung tam hoi hoa the gioi voi đu truong phai tan ky, nhung ho van ve tranh lua, gop phan cat len mot tieng noi nghe thuat đoc đao cua Viet Nam.
Sau Cach mang thang Tam, so hoa si ve tranh lua đong hon. Ho mo rong hon đe tai, ky thuat va đa co nhung thanh cong moi. Nguyen Thu la mot hoa si chuyen nhat ve tranh lua, co mot phong cach rieng biet. Bo cuc tranh cua ong đon gian, nhip nhang, mau sac mat me em diu; but phap phong khoang, nhe nhang; khong gian mo ao tho mong voi nhung nhan vat binh di, than quen. Mot so nu hoa si khac nhu Vu Giang Huong, Le Kim My, Tran Thanh Ngoc, Mong Bich, Kim Bach, Đang Thu Huong, ... cung đa co nhieu thanh cong voi tranh lua.
Bang Thuc Long (1922-1990) la mot trong nhung the he đau tien ve tranh lua thanh cong. Ong khong đuoc nhieu nguoi trong nuoc biet đen. Tranh ong chu yeu đuoc cac khach nuoc ngoai thoi bao cap đen mua o cac gallery. Hien con nhieu buc tranh đuoc cac bao tang mua trung bay nhu Bao tang My thuat Viet Nam, Bao tang Betlin (Đuc). Ong cung the he voi hoa si Ta Thuc Binh, cung chuyen ve tranh lua.


Ky thuat ve tranh lua = Lua ve =
Lua ve thuong la lua to tam, khong loi, min hoac hoi tho, det thu cong hay det bang may. Gan đay, do yeu cau cua nganh my thuat, cac nha may det đa san xuat loai lua chuyen dung đe ve tranh, mong va hoi thua, nhin ro tho lua.


= Mau ve =
Mau dung đe ve lua thuong la mau nuoc, pham hoac muc nho. Sau nay, nguoi ta con dung nhung hoa pham đuc hon, day hon nhu tempera, mau bot, phan mau...


= Cac ky thuat khi ve tranh =
Lua truoc khi ve phai cang len khung. Thong thuong, lua moi đuoc quet mot lop ho loang, nguoi ve nen rua qua lop ho nay đe mau co the ngam vao tho lua. Neu lua hut nhieu nuoc nhu lua Trung Quoc thi nen quet mot lop ho loang len tren, co pha lan mot it phen chua đe chong moc.
Điem manh cua tranh lua la o su trong treo va em diu cua mau sac, vi vay phan lon nguoi ve tranh lua thuong xay dung phac thao (hinh, mang) het suc ky cang truoc khi the hien len lua. Nhieu nguoi su dung cach can hinh tu ban can giay len lua đe luu lai net mot cach chinh xac. Tuy nhien cung co the ve lua mot cach thoai mai.
Khi ve lua, nguoi ta thuong ve tu nhat đen đam, mau nhat chong len nhau nhieu lan se thanh đam nhung van nhin thay tho lua tao nen ve đep cua chat lua. Ve chong len nhau bang cac mau khac nhau cung la mot cach pha mau. Thinh thoang, khi mau đa kho, phai rua nhe cho sach nhung chat ban noi len mat lua va đe cho mau ngam vao tung tho lua.
Muon cho cac mang mau canh nhau hoa vao voi nhau khong con ranh gioi tach bach, tao ra mot hieu qua mem mai, mo ao, nguoi ta ve khi mat lua con hoi am va khong can vien net nua.
Co the su dung bot điep va bac them vao tranh lua (dan o mat sau).
Tranh lua ve xong thuong đuoc boi len mot lop giay, sau khi kho hoan toan, hoa si co the rach phan tranh ra khoi khung lua đe đua vao khung. Tranh lua tang hieu qua tham my nhieu khi voi khung kinh.


Tham khao