Rung nhiet đoi la nhung vung sinh thai co rung voi khi hau nhiet đoi – tuc la cac vung đat đuoc gioi han gan đung boi chi tuyen Bac va chi tuyen Nam nhung co the bi anh huong boi cac yeu to khac nhu la huong gio chu đao.
Mot so loai rung nhiet đoi rat kho phan loai. Trong khi rung o vung on đoi de dang đuoc phan loai dua tren mat đo tan cay thi cac phuong phap nhu vay khong hieu qua o rung nhiet đoi. Khong co mot phuong phap duy nhat nao đe xac đinh mot khu rung la gi, bat ke la o vung nhiet đoi hay o noi khac. Do nhung kho khan nay nen thuong co su khac nhau trong thong tin ve pham vi cua rung nhiet đoi o cac nguon khac nhau. Tuy nhien, rung nhiet đoi rat rong lon, chiem gan mot nua dien tich rung tren the gioi. Mien nhiet đoi co ty le rung lon nhat the gioi (45%), tiep theo la mien bac, on đoi va can nhiet đoi.
Hon 3,6 trieu ha rung nhiet đoi nguyen sinh đa bi mat vao nam 2018.


Lich su Rung mua nhiet đoi đau tien xuat hien vao ky Devon, đac trung chu yeu la cac loai thuc vat Pseudosporochnalea va Archaeopteridalea. Cac khu rung co tan khac mo rong ve phia bac-nam đuong xich đao trong ky Paleogen khoang 40 trieu nam truoc do su xuat hien cua khi hau kho hon va mat hon.
Rung nhiet đoi lan đau tien đuoc xac đinh la mot loai quan xa sinh vat cu the vao nam 1949.


Phan loai Rung nhiet đoi thuong đuoc coi la rung mua thuong xanh va rung am, nhung hai loai nay chi chiem mot phan trong so cac khu rung nhiet đoi (tuy thuoc vao cach chung đuoc đinh nghia – xem ban đo). Cac khu rung nhiet đoi con lai la su đa dang cua nhieu loai rung khac nhau bao gom: Rung bach đan, rung la kim nhiet đoi, rung trang co (vi du nhu rung Sahel) va rung tren nui (nhung noi co đo cao lon hon la rung suong mu). Ngay ca tren nhung khoang cach tuong đoi ngan, ranh gioi giua cac quan xa sinh vat nay cung co the khong ro rang, voi cac vung đem chuyen tiep giua cac loai chinh.

Ban chat cua rung nhiet đoi o bat ky khu vuc nao đeu bi anh huong boi nhung yeu to khac nhau, trong đo quan trong nhat la:

Đia ly: vi tri va vung khi hau (xem cac loai phu), voi:
Nhiet đo tuong đoi đong đeu o rung mua xich đao hoac co mua lanh hon o vi đo can nhiet đoi;
Muc đo mua va tinh theo mua, voi mua kho manh anh huong đang ke đen he thuc vat (vi du nhu su chiem uu the cua cay day leo);
Đo cao anh huong đen nhung yeu to tren, thuong tao ra cac "đao sinh thai" co tinh đac huu cao (vi du nhu nui Kinabalu o rung nhiet đoi Borneo).
Lich su: tuoi tien su cua rung va muc đo xao tron gan đay, viec thay đoi rung nguyen sinh (thuong co muc đa dang sinh hoc toi đa) thanh rung thu sinh, viec thoai hoa thanh rung tre sau thoi ky canh tac du canh keo dai (nhu o mot so khu vuc Đong Duong).
Đac điem đat (cung tuy thuoc vao nhieu cach phan loai khac nhau): bao gom đo sau va kha nang thoat nuoc.


= Chuong trinh Global 200 =
Chuong trinh Global 200 do Quy Đong vat hoang da The gioi thuc đay đa phan loai ba loai moi truong song (quan xa sinh vat) rung nhiet đoi chinh bang cach nhom cac khu vuc nhiet đoi va can nhiet đoi lai voi nhau (ban đo ben duoi):

Rung la kim nhiet đoi va can nhiet đoi.
Rung la rong kho can nhiet đoi va nhiet đoi.
Rung la rong nhiet đoi am va can nhiet đoi.


Moi đe doa Mot so khu rung nhiet đoi tuy đa đuoc chi đinh la khu vuc hoang da co đa dang sinh hoc cao nhung van phai chiu nhieu tac đong khac nhau bao gom ca nhung ap luc cuc bo nhu mat va suy thoai moi truong song va bien đoi khi hau do con nguoi gay ra.
Cac nghien cuu cung chi ra rang bien đoi khi hau đang dien ra đang lam tang tan suat va cuong đo cua mot so hien tuong khi hau cuc đoan (vi du nhu han han, song nhiet va bao), ket hop voi cac tac đong cuc bo khac cua con nguoi, đang gay ra nhung hau qua sinh thai tieu cuc chua tung co đoi voi cac khu rung nhiet đoi tren toan the gioi. Tat ca cac khu rung nhiet đoi đeu đa trai qua it nhat mot so muc đo xao tron nao đo.


Tham khao