Garry Kimovich Kasparov (tieng Nga: Гарри Кимович Каспаров; phat am nhu kas-PA-rov voi trong am o am tiet thu hai) sinh ngay 13 thang 4 nam 1963, la sieu đai kien tuong co vua nguoi Nga va đuoc vi la ky thu manh nhat trong lich su. He so ELO 2851 cua Kasparov vao thang 7 nam 1999 trong bang xep hang cua Lien đoan Co vua Quoc te (FIDE) đuoc xep hang cao nhat trong khoang 20 nam tu nam 1985 đen nam 2005, Kasparov đa tung la nha vo đich co vua the gioi khong the đanh bai tu 1985 đen 1993. Nam 1993, khi Nigel Short nguoi Anh lot vao tran chung ket the gioi, tro thanh nguoi thach thuc Kasparov, thi ca Short va Kasparov cung quyet đinh ly khai khoi FIDE đe lap ra 1 to chuc moi la Hiep hoi Co vua Chuyen nghiep (PCA) va to chuc rieng tran chung ket the gioi. Trong tran đau nay, Kasparov đa gianh phan thang va giu ngoi vo đich. Trong khi đo, FIDE khai tru Kasparov va Short ra khoi to chuc cua minh va chi đinh Karpov va Timman (nguoi Ha Lan) đau tran chung ket (Karpov thang tran nay).
Trong nhieu nam, PCA va FIDE hoat đong song song nhau, Kasparov chi thi đau trong khuon kho PCA nhung van đuoc FIDE tinh điem va xep hang, he so ELO cua Kasparov đung vung o vi tri so 1 the gioi nhieu nam lien. Nam 2000, đoi thu trong tran chung ket cua Kasparov la Vladimir Kramnik (nguoi Nga), Kasparov thua tran đau nay (gom 16 van) va đe mat danh hieu vo đich PCA vao tay Kramnik.
Kasparov đa 11 lan gianh giai thuong Oscar co vua trong cac nam: 1982, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1995, 1996, 1999, 2001 va 2002. Kasparov tuyen bo ngung thi đau co vua chuyen nghiep vao ngay 10 thang 3 nam 2005 vi cam thay khong co đoi thu ngang tam.
Sau khi giai nghe, ong tham gia cac hoat đong chinh tri. Ong chu truong đuong loi dan chu, ung ho phe đoi lap o Nga va chong lai tong thong Putin. Ong cung du đinh se tranh cu tong thong. Kasparov đa tien hanh nhieu hoat đong nham phan đoi chinh quyen cua Putin, đien hinh la cac cuoc bieu tinh. Trong mot cuoc bieu tinh nam 2007, ong bi bat va giam giu trong vai ngay .
Nam 2014, Kasparov co quoc tich Croatia. Ong song o thanh pho New York va thuong xuyen đi khap noi.


Tieu su Cha, Kim Moiseevich Weinstein (goc Do Thai), ky su nang luong, va me, Klara Shagenovna Kasparian (goc Armenia), ky su chuyen gia tu đong hoa va co khi truyen thong, đa day Garry choi co. Garry bat đau hoc co vua thuong xuyen o Cung Đoi vien Baku nam 7 tuoi (cung la nam cha cau mat vi ung thu bach cau), vai nam sau me cau đa lay ho cua minh đat cho con.
Tu nam 10 tuoi, Kasparov đa hoc trong truong co vua cua nha cuu vo đich the gioi Mihail Botvinnik. Nam 15 tuoi, anh đa tro thanh tro ly cua Botvinnik.
Nam 1975, trong buoi bieu dien choi co voi nhieu nguoi cua nha vo đich the gioi mon co vua Anatoly Karpov o Cung Đoi vien Leningrad, Kasparov đa hoa voi Đai kien tuong.
Nam 1976, Kasparov chien thang giai vo đich thieu nien Lien Xo mon co vua.
Nam 1978, Kasparov thang giai co vua tuong nho Sokolsky o Minsk va nhan danh hieu Kien tuong the thao mon co vua.
Nam 1980, anh tro thanh Đai kien tuong tre nhat the gioi, đoat chuc vo đich thieu nien the gioi mon co vua o Dortmund va tot nghiep trung hoc voi Huy chuong vang.
Nam 1981, vo đich Lien Xo mon co vua, tro thanh nha vo đich mon co vua tre nhat cua Lien Xo.
Nam 1984, sau khi đa loai bo cac đau thu khac, Kasparov tro thanh nguoi thach đau voi đuong kim vo đich the gioi Anatoly Karpov. Tran chung ket giua Karpov va Kasparov đa khong the ket thuc do khong ben nao thang truoc đuoc 6 van theo quy đinh. Sau 48 van, tran đau tranh chuc vo đich buoc phai bi huy bo đe đau lai theo quy cach moi.

Nam 1985, trong tran đau tranh chuc vo đich theo cac quy đinh moi cua FIDE, Kasparov đa đoat ngoi vua co the gioi tu tay Anatoly Karpov. Tran đau keo dai 24 van, ket thuc voi ty so 13-11 nghieng ve Kasparov.


Su nghiep co vua Mot vai van co tieu bieu Kasparov - Karpov
Moskva, 1985. Vong 1.

1.d4 Nf6 2.c4 e6 3.Nc3 Bb4 4.Nf3 c5 
5.g3 Ne4 6.Qd3 Qa5 7.Qxe4 Bxc3+ 8.Bd2 Bxd2+ 
9.Nxd2 Qb6 10.dxc5 Qxb2 11.Rb1 Qc3 12.Qd3 Qxd3 
13.exd3 Na6 14.d4 Rb8 15.Bg2 Ke7 16.Ke2 Rd8 
17.Ne4 b6 18.Nd6 Nc7 19.Rb4 Ne8 20.Nxe8 Kxe8 
21.Rhb1 Ba6 22.Ke3 d5 23.cxd6 Rbc8 24.Kd3 Rxd6 
25.Ra4 b5 26.cxb5 Rb8 27.Rab4 Bb7 28.Bxb7 Rxb7 
29.a4 Ke7 30.h4 h6 31.f3 Rd5 32.Rc1 Rbd7 
33.a5 g5 34.hxg5 Rxg5 35.g4 h5 36.b6 axb6 
37.axb6 Rb7 38.Rc5 f5 39.gxh5 Rxh5 40.Kc4 Rh8 
41.Kb5 Ra8 42.Rbc4 1-0

Kasparov - Karpov
Moskva, 1985. Vong 11.

1.d4 Nf6 2.c4 e6 3.Nc3 Bb4 4.Nf3 O-O 
5.Bg5 c5 6.e3 cxd4 7.exd4 h6 8.Bh4 d5 
9.Rc1 dxc4 10.Bxc4 Nc6 11.O-O Be7 12.Re1 b6 
13.a3 Bb7 14.Bg3 Rc8 15.Ba2 Bd6 16.d5 Nxd5 
17.Nxd5 Bxg3 18.hxg3 exd5 19.Bxd5 Qf6 20.Qa4 Rfd8 
21.Rcd1 Rd7 22.Qg4 Rcd8 23.Qxd7 Rxd7 24.Re8+ Kh7 
25.Be4+ 1-0

Karpov - Kasparov
Moskva, 1985. Vong 24.

1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 
5.Nc3 a6 6.Be2 e6 7.O-O Be7 8.f4 O-O 
9.Kh1 Qc7 10.a4 Nc6 11.Be3 Re8 12.Bf3 Rb8 
13.Qd2 Bd7 14.Nb3 b6 15.g4 Bc8 16.g5 Nd7 
17.Qf2 Bf8 18.Bg2 Bb7 19.Rad1 g6 20.Bc1 Rbc8 
21.Rd3 Nb4 22.Rh3 Bg7 23.Be3 Re7 24.Kg1 Rce8 
25.Rd1 f5 26.gxf6 Nxf6 27.Rg3 Rf7 28.Bxb6 Qb8 
29.Be3 Nh5 30.Rg4 Nf6 31.Rh4 g5 32.fxg5 Ng4 
33.Qd2 Nxe3 34.Qxe3 Nxc2 35.Qb6 Ba8 36.Rxd6 Rb7 
37.Qxa6 Rxb3 38.Rxe6 Rxb2 39.Qc4 Kh8 40.e5 Qa7+ 
41.Kh1 Bxg2+ 42.Kxg2 Nd4 0-1


Đanh voi may tinh = Deep Thought, 1989 =
Tran đau giua Kasparov va may tinh Deep Thought cua hang IBM dien ra trong 2 van. Van thu nhat may tinh choi quan Trang, van thu hai may tinh choi quan Đen. Ca hai van co Deep Thought đeu bi Kasparov đanh bai. Van thu nhat Kasparov tung buoc don may tinh vao the co thua cuoc. Van thu 2, Deep Thought mac sai lam trong khai cuoc va bi Kasprov tan dung bat Hau, sau đo may đa phai đau hang som.
Sau tran đau nay, Kasparov đanh gia trinh đo cua may tuong đuong voi mot kien tuong trung binh. Nhung ong khang đinh may tinh se khong bao gio co kha nang đat trinh đo choi co cua con nguoi.
(Nguon tham khao: Tap chi Co Vua 64 - Lien Xo 1989)


= Deep Blue =
Bai chi tiet: Deep Blue đau voi Garry Kasparov


 Deep Blue, 1996  Thang 2 nam 1996, Deep Blue cua IBM đa đanh bai Kasparov van đau su dung đong ho đem thoi gian binh thuong. Tuy nhien, sau đo Kasparov đa thang no voi 3 van thang va 2 van hoa, gianh chien thang chung cuoc.


 Deep Blue, 1997  Thang 5 nam 1997, cong ty IBM cung voi ban nang cap moi cua Deep Blue quyet tam đanh bai Kasparov mot lan nua. Ho tung ra phien ban phan mem moi đa đuoc cai tien nhieu cung voi he sieu phan cung gom nhieu bo vi xu ly cung chay song song. Chuyen gia co vua nguoi My Joel Benjamin la nguoi phan tich va co van cac nuoc đi khai cuoc cho Deep Blue. Quyet tam cua IBM o cho Deep Blue đuoc thiet ke chuyen đe "đau voi Kasparov", tat ca nhung nuoc đi khai cuoc ma Kasaprov đa tung su dung đeu đuoc cai trong tu đien cua may. Va lan nay ho đa thanh cong, trong tran đau 6 van Deep Blue đa ha Kasparov voi ty so 3,5-2,5. Tai van đau cuoi cung, Deep Blue phat hien sai lam cua Kasparov tu nuoc đi khai cuoc va quyet đinh thi quan pha vo the tran cua Kasparov ngay tu đau van co khien chung cuoc Kasparov phai đau hang som.
Thanh cong cua Deep Blue cung la khoi đau cua thoi đai may tinh thong tri co vua, con nguoi kho co kha nang thi đau cung voi may tinh.


= X3D Fritz, 2003 =
Thang 11 nam 2003, đanh 4 van hoa ca bon voi X3D Fritz.
Kasparov hoa voi X3D fritz voi 2 van hoa va 1 van thang cho moi ben


Tham khao Sach

Hsu, Feng-hsiung (2002), Behind Deep Blue: Building the Computer that Defeated the World Chess Champion, Princeton University Press, ISBN 0-691-09065-3


Lien ket ngoai Garry Kasparov tren Bao Thanh Nien.
The Other Russia, Đoan ket vi nen dan chu - Trang chinh thuc
(tieng Nga) Другая Россия - Trang chinh thuc Luu tru ngay 28 thang 11 nam 2007 tai Wayback Machine
(tieng Nga) Сайт «Марш несогласных» Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine - March of the Discontented
(tieng Nga) Итоговое заявление участников конференции «Другая Россия» Loi ket luan cua cac thanh vien tham gia, www.kasparov.ru
United Civil Front, mot buoc đi chinh tri nham đam bao Dan chu o Lien Bang Nga, do Garry Kasparov khoi đau.
Quan điem chinh tri cua Kasparov.