Xoay thuan nhiet đoi hay con goi la bao nhiet đoi la cac he thong bao (storm system) quay nhanh đac trung boi mot trung tam co ap suat thap, gio manh va cau truc may dong xoan oc tao ra mua lon. Phu thuoc vao vi tri va cuong đo, xoay thuan nhiet đoi đuoc đe cap đen bang cac ten goi khac nhau nhu hurricane hay typhoon (tam dich: bao cuong phong), bao nhiet đoi (tropical storm), bao xoay (cyclonic storm), ap thap nhiet đoi (tropical depression), hay đon gian la xoay thuan (cyclone).
Xoay thuan nhiet đoi thuong hinh thanh tren đai duong hay nhung vung bien lon co nhiet đo nuoc tuong đoi am. Chung thu thap nang luong thong qua su bay hoi cua nuoc tu be mat đai duong, nguon nang luong nay khac so voi xoay thuan ngoai nhiet đoi, nhung he thong lay nhien lieu chu yeu tu su tuong phan nhiet đo theo chieu ngang (horizontal temperature contrasts). Nhung con gio xoay manh cua xoay thuan nhiet đoi la ket qua cua su bao toan momen đong luong truyen đat boi su tu quay cua Trai Đat khi nhung dong khi thoi vao ben trong huong toi truc quay. Do vay, chung hiem khi hinh thanh trong pham vi tu vi đo 5°B đen 5°N hai ben xich đao. Xoay thuan nhiet đoi thuong co đuong kinh trong khoang tu 100 đen 4000 km.
Nhiet đoi đe cap đen xuat xu đia ly cua xoay thuan nhiet đoi, khi ma chung hau nhu chi hinh thanh tren nhung vung bien nhiet đoi. Xoay thuan đe cap đen tinh chat gio xoay tu nhien cua chung, voi gio thoi nguoc chieu kim đong ho o Bac ban cau va thuan chieu kim đong ho o Nam ban cau. Su đoi nghich trong hoan luu nay la do điem khac biet trong hieu ung Coriolis ve huong gio giua hai ban cau.
Ben canh gio manh va mua, xoay thuan nhiet đoi con co kha nang tao ra loc xoay, nhung đot song lon, va nuoc bien dang gay thiet hai. Chung thuong suy yeu rat nhanh tren đat lien noi ma chung bi chia cat khoi nguon cung cap nang luong chu yeu. Vi ly do đo, nhung vung ven bien đac biet de bi ton thuong do xoay thuan nhiet đoi đo bo hon nhieu so voi nhung vung noi đia, sau trong đat lien. Tuy nhien, mua lon cung co the gay lu lut nghiem trong trong đat lien, va nuoc bien dang co the tao ra lu lut mo rong sau vao ben trong toi 40 km tu đuong bo bien. Mac du nhung tac đong cua xoay thuan nhiet đoi đen vung đong dan cu thuong la nghiem trong, nhung chung cung co the lam giam tinh trang kho han. Xoay thuan nhiet đoi nhieu khi con mang nang luong nhiet ra khoi vung nhiet đoi đen nhung vi đo on đoi, đieu nay co the đong mot vai tro quan trong đieu chinh khi hau trong khu vuc va toan cau.


Cau truc vat ly Xoay thuan nhiet đoi la mot vung ap suat tuong đoi thap tren tang đoi luu, voi su xao tron ap suat lon nhat dien ra tai vi tri co đo cao thap gan be mat. Tren Trai Đat, muc ap suat ghi nhan đuoc tai trung tam cua xoay thuan nhiet đoi la mot trong nhung muc thap nhat tung quan trac đuoc tai muc nuoc bien. Moi truong gan tam xoay thuan nhiet đoi la am hon xung quanh tai moi đo cao, do đo chung co đac tinh nhu mot he thong "loi am".


= Truong gio =
Truong gio gan be mat cua xoay thuan nhiet đoi đac trung boi dong khong khi quay nhanh quanh tam hoan luu đong thoi toa tron vao ben trong. Tuy nhien, tai ria phia ngoai cua con bao, khong khi gan nhu yen tinh, do su tu quay cua Trai Đat, khong khi co momen đong luong tuyet đoi khac 0. Khi khong khi thoi vao trong, chung bat đau chuyen đong xoay (nguoc chieu kim đong ho o Bac ban cau, va theo chieu kim đong ho o Nam ban cau) đe bao toan momen đong luong. Đen mot khoang ban kinh ben trong, dong khong khi bat đau thang len đen đinh tang đoi luu. Ban kinh nay thuong trung khop voi ban kinh trong cua thanh mat bao, la noi co gio gan be mat manh nhat cua con bao, do đo, no đuoc biet đen nhu la ban kinh gio toi đa. Khi o tren cao, dong khi thoi ra khoi tam bao, tao ra mot man may ti.
Qua trinh đa đe cap truoc đo dan đen ket qua la truong gio co cau truc gan nhu đoi xung truc: van toc gio la thap o tam, tang len nhanh chong khi di chuyen ra phia ngoai đen vung ban kinh gio toi đa, va sau đo ngay mot giam dan khi đi ra vung co ban kinh lon hon. Tuy nhien, truong gio thuong the hien su bien thien theo khong gian va thoi gian, nhu la co the tang giam kich thuoc phu thuoc vao cac yeu to moi truong xung quanh va ban than con bao. Theo chieu thang đung, gio manh nhat la o gan be mat va phan ra tai đo cao trong pham vi tang đoi luu.


= Mat va trung tam =

Tai vung trung tam cua mot xoay thuan nhiet đoi truong thanh, khong khi chim hon la thang len. Voi mot con bao đu manh, khong khi co the chim trong mot lop đu sau đe ngan chan su hinh thanh may, bang cach đo, mat bao sac net đuoc tao ra. Thoi tiet ben trong mat thuong yen binh va khong co may, mac du bien co the đong cuc ky du doi. Mat thuong co dang tron, va đuong kinh đien hinh la vao khoang 30 – 65 km, mac du đa tung quan sat đuoc nhung con mat nho be rong chi 3 km hay la lon đen 370 km.
Vung may bao quanh ria cua mat đuoc goi la thanh mat bao. Thanh mat bao thuong mo rong ra phia ngoai cung voi đo cao, giong nhu mot san van đong bong đa; hien tuong nay đoi khi đuoc đe cap đen nhu la hieu ung san van đong. Thanh mat bao cung la noi tim thay nhung con gio manh nhat, khong khi thang len voi toc đo nhanh nhat, may đat đen đo cao lon nhat, va su ngung tu - hay luong am la nhieu nhat. Ton that do gio nang ne nhat xay ra la khi thanh mat bao cua mot xoay thuan nhiet đoi di chuyen qua phia tren đat lien.
Trong nhung con bao yeu hon, mat bao co the bi che khuat boi mot khoi may day đac o trung tam (central dense overcast - CDO), đo la man may ti tren tang cao ket hop voi vung may dong manh tap trung gan tam cua xoay thuan nhiet đoi.
Thanh mat bao co the bien đoi theo thoi gian trong su hinh thanh cua chu trinh thay the thanh mat bao, hien tuong nay la mot phan cua nhung xoay thuan nhiet đoi cuong đo manh. Nhung dai may mua phia ngoai co the to chuc thanh hinh dang tron nhu mot "chiec nhan" may dong di chuyen cham vao phia trong, va chung đuoc tin rang đa lay đi luong am va momen đong luong cua thanh mat bao ban đau. Khi thanh mat bao đau tien suy yeu, xoay thuan nhiet đoi cung se suy yeu tam thoi. Cuoi cung thanh mat bao phia ngoai se thay the cho thanh mat bao truoc tai thoi điem cuoi cua chu trinh, va tu đo con bao co the tang cuong tro lai, co the đat đen hoac tham chi vuot qua cuong đo toi đa luc truoc phu thuoc chu yeu vao yeu to đieu kien moi truong.


= Cuong đo =
"Cuong đo" bao đuoc đinh nghia la suc gio, hay la van toc gio toi đa trong con bao. Van toc nay đuoc lay trong khoang thoi gian 1 phut hoac 10 phut tai đo cao tham chieu tieu chuan la 10 m. Su lua chon mot khoang thoi gian trung binh, cung nhu cach thuc quy uoc ten goi theo tung cap đo cua bao, la khac nhau giua cac trung tam du bao va khu vuc đai duong - noi xoay thuan nhiet đoi hinh thanh.
Neu co co hoi, xoay thuan nhiet đoi co the trai qua mot trang thai khi tuong đuoc biet đen nhu la mot su tang cuong đo nhanh chong (rapid intensification), hay mot giai đoan ma trong đo van toc gio toi đa tang len nhanh chong trong mot quang thoi gian ngan. Trung tam Bao Quoc gia Hoa Ky đinh nghia su tang cuong đo nhanh chong la khi van toc gio duy tri lien tuc trong 1 phut toi đa cua mot xoay thuan nhiet đoi tang len it nhat 30 knot (35 dam/gio, 55 km/gio) trong khoang thoi gian 24 tieng. Đe cho hien tuong nay co the xay ra can phai co mot so đieu kien. Nhiet đo nuoc bien phai cuc ky am (gan bang hoac tren 30 °C, 86 °F), va nuoc o nhiet đo nay phai đu sau đe nhung con song khong lam nuoc lanh phia duoi troi len tren be mat. Đo đut gio (wind shear) phai thap; khi ma đo đut gio cao, su đoi luu va hoan luu cua xoay thuan se bi gian đoan. Thong thuong, phai co mat mot xoay nghich (antycyclone) tren tang đoi luu cao o tren con bao cung nhu đe cho ap suat cuc thap tren be mat hinh thanh, khong khi phai thang len rat nhanh trong thanh mat bao cua con bao, va mot xoay nghich tren tang cao se giup đieu chinh dong khi nay thoat ra mot cach hieu qua.


= Kich thuoc =

Co nhieu chuan đo pho bien đe xac đinh kich co cua xoay thuan nhiet đoi. Trong đo pho bien nhat la su dung ban kinh gio toi đa, ban kinh gio 34 knot (tuc la vung ban kinh co gio bao, van toc gio lon hon 34 knot), ban kinh đuong đang ap kin phia ngoai xa nhat (ROCI), va ban kinh gio tan bien. Mot chuan đo bo sung la ban kinh ma tai đo truong xoay tuong đoi cua xoay thuan giam xuong đen 1×10−5 s−1.
Tren Trai Đat, kich co cua xoay thuan nhiet đoi trai dai tren mot khoang rong, tu 100 đen 2000 km khi đo bang ban kinh gio tan bien. Xoay thuan nhiet đoi tren Tay Bac Thai Binh Duong la lon nhat va tren Đong Bac Thai Binh Duong la nho nhat. Neu ban kinh cua đuong đang ap kin phia ngoai xa nhat nho hon 2 vi đo (222 km), ta co mot xoay thuan nhiet đoi "rat nho". Ban kinh tu 3 đen 6 vi đo (333 – 670 km) đuoc xem la trung binh. Xoay thuan nhiet đoi co kich thuoc "rat lon" khi ma ROCI lon hon 8 vi đo (888 km). Nhung quan trac chi ra kich co chi nho neu lien quan đen cac bien nhu cuong đo bao (van toc gio toi đa), ban kinh gio toi đa, vi đo, va cuong đo tiem nang toi đa.
Kich thuoc đong mot vai tro quan trong trong su đieu chinh muc đo thiet hai gay ra boi mot con bao. Neu tat ca nhung yeu to khac la nhu nhau, mot con bao lon hon se tac đong đen mot khu vuc rong lon hon trong mot khoang thoi gian dai hon. Ben canh đo, truong gio rong gan be mat co the tao ra nuoc bien dang cao hon do su ket hop cua chieu dai song lon hon, thoi gian dai hon va su tang cuong thiet lap cac con song. Vi du nhu con bao Sandy tan cong mien Đong nuoc My trong nam 2012 la mot trong nhung con bao gay thiet hai lon nhat trong lich su nuoc My do kich thuoc rat lon cua no.
Hoan luu phia tren cua nhung con bao manh mo rong trong pham vi tang đoi luu cua khi quyen, tai khu vuc vi đo thap la 15.000 - 18.000 m.


Vat ly va nang luong hoc Truong gio trong khong gian ba chieu cua mot xoay thuan nhiet đoi co the đuoc phan tach thanh hai bo phan: mot hoan luu so cap (hoan luu co ban) va mot hoan luu thu cap. Hoan luu so cap la phan chuyen đong luan chuyen cua dong thoi; no la hoan toan tron. Hoan luu thu cap la phan chuyen đong đao nguoc cua dong thoi (vao - len - ra - xuong), no co huong toa tron va theo chieu thang đung. Hoan luu so cap la noi ton tai gio manh nhat va chiu trach nhiem ve nhung ton that lon nhat ma mot con bao gay ra, trong khi hoan luu thu cap quan ly nang luong hoc cua con bao.


= Hoan luu thu cap: mot đong co nhiet Carnot =
Nguon nang luong chu yeu cua mot xoay thuan nhiet đoi la luong nuoc boc hoi tu be mat đai duong, chung ngung tu lai thanh nhung đam may va mua khi khong khi nong am bay len cao va lanh đi đen đo bao hoa. Nang luong hoc cua he thong co the đuoc ly tuong hoa nhu mot đong co nhiet Carnot khi quyen. Đau tien, dong khong khi thoi vao gan be mat thu thap nang luong nhiet chu yeu thong qua su bay hoi cua nuoc tai noi co nhiet đo be mat đai duong am (trong qua trinh bay hoi, nuoc bien lanh đi va khong khi am len). Thu hai, dong khi am bay len va lanh dan đi trong pham vi thanh mat bao trong khi tong ham luong nhiet đuoc bao ton. Thu ba, dong khi thoi ra ngoai va mat nhiet qua buc xa nhiet vao khong gian tai nhiet đo cua tang đoi luu lanh. Cuoi cung, khong khi chim xuong va am len tai ria phia ngoai cua con bao khi tong ham luong nhiet van đuoc bao ton. Giai đoan mot va ba la gan nhu đang nhiet, trong khi giai đoan hai va bon la gan nhu đang entropy. Dong thoi đao nguoc vao - len - ra - xuong đuoc biet đen nhu la hoan luu thu cap. Quan điem Carnot cung cap mot gioi han tren cho van toc gio toi đa ma mot con bao co the đat đuoc.
Cac nha khoa hoc uoc tinh mot xoay thuan nhiet đoi toa ra nang luong nhiet tu 50 đen 200 exajoule (1018 J) mot ngay, tuong đuong voi khoang 1 PW (1015 watt). Muc nang luong toa ra nay tuong đuong 70 lan muc tieu thu nang luong cua toan bo con nguoi tren Trai Đat va 200 lan cong suat phat đien tren toan cau, hay tuong đuong voi viec mot qua bom nguyen tu co đuong luong 10 megaton no moi 20 phut.


= Hoan luu so cap: nhung con gio xoay =
Dong thoi xoay so cap trong mot xoay thuan nhiet đoi la ket qua tu su bao toan momen đong luong boi hoan luu thu cap. Momen đong luong tuyet đoi (trong khi tuong hoc) tren mot hanh tinh quay 
  
    
      
        M
      
    
    {\displaystyle M}
  
 đuoc tinh nhu sau:

  
    
      
        M
        =
        
          
            1
            2
          
        
        f
        
          r
          
            2
          
        
        +
        v
        r
      
    
    {\displaystyle M={\frac {1}{2}}fr^{2}+vr}
  

trong đo 
  
    
      
        f
      
    
    {\displaystyle f}
  
 la tham so Coriolis, 
  
    
      
        v
      
    
    {\displaystyle v}
  
 la van toc gio phuong vi, va 
  
    
      
        r
      
    
    {\displaystyle r}
  
 la ban kinh đen truc quay. Ve đau tien ben phai la thanh phan momen đong luong hanh tinh chieu len truc thang đung (truc quay). Ve thu hai ben phai la momen đong luong tuong đoi cua hoan luu đoi voi truc quay. Vi momen đong luong hanh tinh bien mat tai xich đao (noi ma 
  
    
      
        f
        =
        0
      
    
    {\displaystyle f=0}
  
), nen xoay thuan nhiet đoi hiem khi hinh thanh trong pham vi vi đo 5 gan xich đao (tu 5°B đen 5°N).
Khi nhung dong khi thoi toa tron vao ben trong o muc thap, chung bat đau chuyen đong xoay đe bao toan momen đong luong. Tuong tu, khi ma dong khi xoay nhanh thoi toa tron ra phia ngoai o gan tang đoi luu, vong xoay cua no giam dan va cuoi cung thay đoi dau hieu tai noi co ban kinh đu lon. Ket qua la mot cau truc theo chieu doc đac trung boi mot xoay thuan manh tai muc thap va mot xoay nghich manh gan tang đoi luu; theo su can bang gio nhiet, đieu nay phu hop voi mot he thong co trung tam am hon moi truong xung quanh tai moi đo cao ("loi am"). Theo nhu can bang thuy tinh, loi am chuyen đoi thanh ap suat thap hon o trung tam tai moi đo cao, voi su giam ap suat toi đa xay ra o vi tri tren be mat.


Cac khu vuc lon va trung tam canh bao lien quan Co sau Trung tam Khi tuong Chuyen nganh Khu vuc (RSMC) tren the gioi. Cac to chuc nay đuoc chi đinh boi To chuc Khi tuong The gioi va ho co trach nhiem theo doi, ban hanh cac ban tin, canh bao, va thong bao ve cac xoay thuan nhiet đoi nam trong khu vuc ho chiu trach nhiem. Ben canh đo, co sau Trung tam Canh bao Xoay thuan nhiet đoi (TCWC) cung cap cac thong tin trong pham vi cac vung nho hon. RSMC va TCWC khong phai la nhung to chuc duy nhat cung cap thong tin cong khai ve xoay thuan nhiet đoi. Trung tam Canh bao Bao Lien hop (JTWC) cung ban hanh nhung thong bao tai tat ca cac khu vuc xoay thuan nhiet đoi tru Bac Đai Tay Duong nham phuc vu cho muc đich cua Chinh phu My. Cuc quan ly Thien van, Đia vat ly va Khi quyen Philippines (PAGASA) cung ban hanh nhung thong bao va đat ten cho nhung xoay thuan nhiet đoi tien gan đen Philippines tren khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong đe bao ve mang song va tai san cho cong dan nuoc ho. Trung tam Bao Canada (CHC) ban hanh nhung thong bao ve xoay thuan nhiet đoi va tan du cua chung danh cho cong dan Canada khi chung tac đong đen đat nuoc nay.
Vao ngay 26 thang 3 nam 2004, Xoay thuan Catarina đa tro thanh xoay thuan Nam Đai Tay Duong đau tien tung đuoc ghi nhan va sau đo no đa tan cong mien Nam Brazil voi suc gio tuong đuong bao cap 2 trong thang bao Saffir-Simpson. Khi ma xoay thuan nay hinh thanh ngoai pham vi co tham quyen cua cac trung tam canh bao khac, cac nha khi tuong hoc Brazil ban đau đa xem no nhu mot xoay thuan ngoai nhiet đoi, nhung ve sau đa phan loai no la nhiet đoi.


Su hinh thanh Tren Trai Đat, xoay thuan nhiet đoi hoat đong manh nhat vao cuoi mua he, thoi điem ma su chenh lech giua nhiet đo o tren cao va nhiet đo be mat nuoc bien la lon nhat. Tuy nhien, moi khu vuc lai co mot hinh mau mua bao rieng. Tinh tren toan cau, thang 5 la thang xoay thuan nhiet đoi it hoat đong nhat, nguoc lai thang 9 la thang hoat đong manh nhat. Thang 11 la thang duy nhat ma toan bo cac khu vuc xoay thuan nhiet đoi cung trong giai đoan hoat đong chinh thuc.


= Thoi gian =
Tren khu vuc Bac Đai Tay Duong, mua bao phan biet dien ra tu ngay 1 thang 6 đen 30 thang 11, đinh điem la vao cuoi thang 8 đau thang 9. Tinh trung binh theo thong ke, ngay 10 thang 9 la thoi điem đat đinh cua mua bao Đai Tay Duong. Vung Đong Bac Thai Binh Duong co giai đoan hoat đong mo rong hon, nhung khung thoi gian cung tuong tu nhu Đai Tay Duong. Khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong chung kien xoay thuan nhiet đoi hoat đong quanh nam, đinh điem vao đau thang 9 va toi thieu la thang 2. Tren Bac An Đo Duong, bao thuong xuat hien tu thang 4 đen thang 12, đinh điem la thang 5 va thang 11. Con o Nam Ban cau, mua bao thuong chinh thuc bat đau tu ngay 1 thang 11 cho đen het thang 4, đinh điem la giua thang 2 đau thang 3; du vay xoay thuan nhiet đoi co the xuat hien quanh nam va thoi điem bat đau cho mot nam la ngay 1 thang 7.


Cau truc chung Mot con bao nhiet đoi truong thanh bao gom mot hoan luu ngang gan đoi xung va mot hoan luu đung. Cac hoan luu nay đoi khi đuoc goi la hoan luu so cap va hoan luu thu cap. Su ket hop cua 2 hoan luu tao thanh mot dang chuyen đong xoay oc. Khong khi hoi tu theo hinh xoan oc vao khu vuc trung tam cua bao o muc thap, hau het dong thoi vao bi gioi han trong lop bien mong co đo day co 500 m đen 1000 m.
Mat bao la khu vuc trong tam cua bao, noi khong co may hoac it may, lang gio, co dong giang yeu. Thong thuong chi co nhung con bao manh truong thanh moi hinh thanh mat bao ro net.
Hoan luu so cap cua xoay thuan nhiet đoi manh nhat o cac muc thap tai vung may thanh mat bao va giam dan theo ca đo cao va ban kinh. Truong nhiet đo the hien mot cau truc loi nong voi nhiet đo lon nhat o trong mat bao do su giai phong an nhiet khi khong khi nang len trong thanh may mat bao.
Dong thoi ra cua xoay thuan nhiet đoi nam o nua tren tang binh luu voi hoan luu xoay nghich o ngoai ban kinh vai tram km.


Co che = Su hinh thanh =
Bao hinh thanh đuoc phai hoi đu cac đieu kien can thiet nhu nhiet đo cua nuoc bien phai cao (tinh tu mat nuoc đen đo sau hon 50 met it nhat la tren 26.5 °C): Nhung noi co bao bien thuong o trong vung bien nhiet đoi o ca hai ban cau: Ban cau Bac va Ban cau Nam, khi ap cua khi quyen phai cuc thap đe thu hut nang luong tu cac khu vuc ap cao chung quanh va bao phai đuoc duy tri nghia la khong bi vat can khi co luc ma sat (nhu khi đo bo vao đat lien). Do đo, be mat đai duong hoac bien nhiet đoi, trong khoang 10⁰ - 30⁰ vi tuyen Bac va Nam, o phia Tay cac đai duong, noi co luc Coriolis manh va co hien tuong cac duong luu nong duy tri nhiet đo cao cho bao hinh thanh. Khu vuc tam giac Bermuda (Tam Giac Quy) o mien Tay Đai Tay Duong la mot thi du đien hinh, noi co nhieu sieu bao cap hanh tinh.


= Su tang cuong =
Nang luong cua bao đuoc tang cuong vi nhieu nguyen nhan: Do cac luong khong khi am tu cac khu ap cao xung quanh hut vao, hoac do ket hop voi song Đong, noi co cac khu ap thap nhiet đoi xam nhap vao ap cao chi tuyen, hoac manh len khi đi vao vung co dong bien nong... Thuong thi nang luong cua bao bien giam khi đi vao đat lien vi toc đo cua gio giam đi do ma sat voi đat lien.


Quy đao Tam bao nhiet đoi thuong di chuyen theo quy đao parabol, o bac ban cau, vao giai đoan moi hinh thanh, hau het cac con bao đeu di chuyen theo huong tay, sau đo tiep tuc di chuyen theo huong tay bac va giai đoan sau cung, neu khong bi suy yeu, se di chuyen theo huong đong bac. O nam ban cau, ban đau bao di chuyen ve huong tay, sau chuyen ve tay nam, roi đen huong đong nam. Nhung cung co nhung con bao di chuyen theo quy đao rat phuc tap, noi chung quy đao cua bao phu thuoc vao su phan bo khi ap be mat trong khu vuc lan can.


Cac xoay thuan nhiet đoi tieu bieu Bao Bhola nam 1970 la con bao co suc huy diet gay ra hau qua nang ne nhat trong lich su. Bao đa đo bo vao vung đong bang song Hang o An Đo va Bangladesh, lam it nhat 300 nghin nguoi đa chet, 100 nghin nguoi mat tich, va anh huong đen gan 1 trieu nguoi. O Trung Quoc, bao Nina nam 1975 gay mua lon đa lam vo đap Ban Kieu va giet chet hon 100 nghin nguoi. Sieu bao nam 1780 o khu vuc Bac Đai Tay Duong đa giet chet khoang 22.000 nguoi o Tieu Antilles.. Bao nhiet đoi Thelma vao thang 11 nam 1991 đa giet chet hang ngan nguoi Philippines.
Con bao Katrina đo bo vao Hoa Ky lam 1.836 nguoi chet, thiet hai tai san len toi 81,2 ti USD (2008), voi tong thiet hai hon 100 ti USD (2005). Bao Mitch lam 10.000 nguoi thiet mang o My Latinh.
Sieu bao du doi nhat trong lich su la sieu bao Tip o Tay Bac Thai Binh Duong nam 1979, voi muc ap suat thap ki luc la 870 hPa (652,5 mmHg) va toc đo gio duy tri cuc đai 165 hai ly tren gio (85 m/s) (tuc 310 km/h duy tri gio trong 1 phut).. Bao Keith o Thai Binh Duong va con bao Camille va bao Allen o Bac Đai Tay Duong cung co cung suc gio voi bao Tip. Sieu bao Nancy nam 1961 đa ghi nhan toc đo gio ki luc 185 hai ly tren gio (95 m/s) (tuc 346 km/h duy tri gio trong 1 phut), nhung nghien cuu gan đay cho thay toc đo gio tu nhung nam 1940 đen nhung nam 1960 đa đo suc gio qua cao, khong chinh xac, do vay bao Nancy co the co suc gio thap hon. Bao Paka nam 1997 o Guam đuoc ghi nhan gio giat len toi 205 hai ly (105 m/s) (tuc 378 km/h).
Sieu bao Tip con giu ki luc la con bao lon nhat voi suc gio tren 64 km/h trai rong voi đuong kinh 2170 km. Con bao nho nhat đuoc ghi nhan, con bao nhiet đoi Marco, hinh thanh trong thang 10 nam 2008, o vinh Mexico voi suc gio tren 64 km/h trai rong voi đuong kinh 37 km.
Bao John la con bao nhiet đoi ton tai lau nhat va co đuong đi dai nhat, keo dai 31 ngay trong nam 1994 đi đuoc 13280 km. Bao Rewa nam 1993-1994 co đuong đi dai nhat o Nam Ban Cau, 8920 km.


Chu thich Lien ket ngoai Đinh nghia ve bao bien nhiet đoi Luu tru ngay 18 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine