Cau chuyen ve viec tan ra cua tu quai The Beatles la mot trong nhung su kien co anh huong nhat toi lich su am nhac the gioi, la mot trong vo so nhung giai thoai lien quan toi ban nhac nay. Viec tan ra thuc te đa đuoc biet đen tu nam 1969 qua nhung tuyen bo cua John Lennon va qua bai phong van Paul McCartney vao thang 11. Tuy nhien nhung thong bao chinh thuc chi đuoc đua ra trong cuoc hop bao ngay 10 thang 4 nam 1970.
Co rat nhieu nhung ly do cho su tan ra cua ban nhac huyen thoai nay. No khong phai bat nguon tu mot su kien ma la ket qua cua mot qua trinh keo dai, bat đau tu viec dung tour vao nam 1966, tiep đen la cai chet cua nha quan ly Brian Epstein vao nam 1967 khien cho cac Beatle ngay mot gia tang nhung moi quan tam va nhung hiem khich rieng.
Nhung su đoi đau đuoc the hien rat khac nhau đoi voi tung thanh vien. George Harrison va Ringo Starr lan luot roi nhom "tam thoi" trong giai đoan 1968–69 va ca bon thanh vien đeu co nhung du an solo cho toi truoc nam 1970 nhu mot đinh huong ro rang rang ho se khong the tai hop voi nhau. Đinh điem cua moi su kien co le la viec Paul McCartney vua lam viec cung ban nhac, vua quang cao album solo đau tay McCartney. Khi đuoc hoi ly do vi sao ban nhac tan ra, Paul liet ke: "Tinh cach khac nhau, quan điem khac nhau, am nhac khac nhau, nhung hon het đo la vi toi cam thay vui hon khi o ben gia đinh."
Cho du đa co rat nhieu no luc giua cac Beatle, đac biet la voi album cua Starkey Ringo (1973) – lan duy nhat cong tac cua ca bon thanh vien du moi nguoi đeu the hien rieng ca khuc – song cac thanh vien khong bao gio tai hop đay đu trong 1 du an chinh thuc. Ringo's Rotogravure la album cuoi cung ma ho cung nhau thuc hien khi moi nguoi đong gop mot so it sang tac đe hoan thien album. Sau khi John Lennon bi am sat vao nam 1980, McCartney, Starr va Harrison đa cung nhau thu am ca khuc "All Those Years Ago". Ca ba sau đo đa cung nhau thuc hien du an The Beatles Anthology vao nam 1994, tiep đo la hoan thanh 2 ca khuc dang do cua Lennon, "Free as a Bird" va "Real Love" (1997) – 2 ca khuc cuoi cung đuoc hat duoi ten "The Beatles".


Cai chet cua Brian Epstein Voi The Beatles, Brian Epstein co vai tro vo cung đac biet. Ong la nguoi ky hop đong thu am đau tien cho ban nhac, va cung la nguoi thuc hien hoa giac mo noi tieng toan cau cua ho. Epstein la nha quan ly cua ban nhac, va cach quan ly cua ong đa giup cho nhung y tuong va ke hoach cua nhom luon luon đuoc đam bao qua viec giam bot mot cach toi đa nhung bat đong. Tuy nhien, vai tro cua ong tro nen mo nhat hon sau khi The Beatles quyet đinh dung tour vao nam 1966 cho du ong van la nguoi co anh huong rat lon toi viec đieu hoa cac thanh vien, va hon ca, la quan ly chi tieu. Khi Epstein qua đoi vi soc thuoc vao nam 1967, mot khoang trong lon đa xuat hien trong khoi cong viec khong lo cua ban nhac. Thu linh John Lennon chinh la nguoi than thiet nhat voi Epstein khi ong con song. McCartney co le la nguoi hieu van đe nay va dan tu bien minh thanh nguoi đe xuat cac du an cho ban nhac. Cac thanh vien con lai thi ngay mot bi chi phoi boi nhung đinh huong, ca ve am nhac lan chi tieu, tu chinh Paul. Lennon sau nay co noi rang nhung no luc cua McCartney la đe cuu van ban nhac, nhung anh van luon nghi rang nhung co gang cua Paul cung chi la đe chuan bi cho nhung van đe cua su nghiep solo sau nay.
Cong ty Apple Corps ma ban nhac thanh lap duoi su che chan cua Epstein von la mot noi đe ho tron thue. Cai chet đot ngot cua ong khien cho tuong lai cong ty bong tro nen nguy ngap. Viec thieu su giam sat cua Epstein cung voi su ngo nghech cua The Beatles tren thuong truong đa dan toi hang loat nhung van đe hon loan ma vi chung, ban nhac bat đau thu am Album trang voi vo so nhung cang thang. Vai tro quan ly cua Epstein la khong the thay the đuoc va su thieu vang mot nguoi thu linh đich thuc o hau truong co le la ly do chinh cho su tan ra cua The Beatles.


Cong viec sang tac cua Harrison Trong 1 album, hau het cac ca khuc la do Lennon-McCartney viet va the hien, con lai, ho thuong danh 1 bai cho Ringo Starr hat, con 1 bai khac cho George Harrison hat lai mot ca khuc nao đo hoac the hien mot (hoac vai) sang tac cua chinh minh. Tu nam 1965 tro đi, cac sang tac cua Harrison ngay mot tien bo ro ret. Hien nhien, đoi voi mot ban nhac, khi 1 thanh vien co ngay mot nhieu nhung sang tac chat luong, đo phai la mot tin hieu mung. Lennon va McCartney cung đeu hieu Harrison la mot nhac si đay tiem nang. Song voi The Beatles, đay lai la mot van đe kha te nhi ve viec chia se loi nhuan sang tac tu album. Vay nen, trong bat cu album nao cua ban nhac, hau het cac sang tac, tham chi ca y tuong cua Harrison đeu bi loai bo. Đieu đo gay nen su uc che cua anh voi cac thanh vien con lai trong nhom.


Kho khan trong cong tac Sau khi ban nhac dung cac chuong trinh tour, moi thanh vien bat đau tim hieu nhung y tuong am nhac rieng. Khi ho gap lai nhau sau ky nghi vao nam 1966, ho van con rat than thiet va ton trong nhau nhu nhung nguoi nghe si. Song quan điem am nhac cua ho đa bat đau khac nhau. McCartney, co le la nguoi kha nhat, thuc su quan tam toi nhac pop co chut pha tron phong cach cua Anh va My. Harrison chuyen huong sang van hoa An Đo, con Lennon tim toi ve mot thu nhac rock sau sac va trai nghiem hon. Ket qua la McCartney dan tro thanh nguoi neu y tuong va tham chi la thu linh ve chuyen mon cho cac du an cua The Beatles.
Moi thanh vien co nhung lich ca nhan rieng, va moi nguoi co nhung niem vui voi nhung nghe si khac nhau. Kha som, moi ca nhan tro nen thieu tinh đong gop voi nhung thanh vien khac. Trong Album trang, moi nguoi duong nhu đeu muon lam chu phong thu, va đieu đo tao nen mot khoi thieu thong nhat cua album.


Yoko Ono Sau chuyen đi thinh Maharishi nam 1966, John Lennon van thay tam hon minh chua thanh than. Viec lam dung thuoc kich thich cung nhu cuoc hon nhan khong hanh phuc khien anh đi tim nhung niem vui moi, ke ca đong phim. John gap Yoko Ono trong mot buoi trien lam nam 1966, va cap đoi nay đa len lut quan he voi nhau cho toi khi cung phat hanh album theo phong cach avant-garde Unfinished Music No.1: Two Virgins (1968).
Mau thuan ca nhan do canh tranh ngay cang đuoc khoet sau khi Yoko Ono luon xuat hien voi John nhu hinh voi bong. Đieu nay pha vo quy luat bat thanh van cua nhom: khong mot thanh vien nao co quyen mang vo hay nguoi yeu vao phong thu trong luc đang thu am. Chang nhung o li trong phong thu voi John, Yoko con mang ca giuong ngu vao va san sang len tieng phe binh cach choi nhac cua nhung nguoi con lai mac du ban than minh khong hieu biet nhieu ve rock. Chang nhung khong can thiep, John con huong ung nhung hanh đong thai qua cua Yoko. Su qua đang nay khien cho Ringo Starr, thanh vien hien lanh va de dai nhat cua nhom, cung phai buc boi va can van John ve su hien dien tuc truc cua Yoko.


Album trang Ban nhac co mat tai nha cua Harrison thang 5 nam 1968 đe thu cac ban demo cho The Beatles. Đo la mot album-kep va đuoc cong chung goi đon gian la Album trang. Đay la mot san pham ky la cua ban nhac ma nguoi ta tim thay o đo su phat trien kha lon cua cac thanh vien trong cac vai tro nhac si va nghe si.
Lennon va McCartney tro nen chia re. Harrison van tiep tuc viet nhac, song khong nhan đuoc nhieu su ho tro tu cac thanh vien khac. "Not Guilty" boc bach kha ro rang tam trang cua anh trong qua trinh thu am. Starr bat đau chan ngay voi nhung tro lo trong phong thu, đinh điem la anh quyet đinh roi nhom truoc khi quay lai boi loi xin loi cua 3 thanh vien con lai. Khi quay tro lai phong thu, anh thay mot bo hoa tren dan trong cua minh nhu mot loi chao cua Harrison.
Qua trinh thu am lam gia tang nhung bat đong trong nhom. Ly do thi co muon mat, song nhung van đe chinh thi lai toi tu nhung ca tinh va quan điem khac nhau. Ky thuat vien phu trach am thanh Geoff Emerick cung giong Starr cam thay khong the chiu nhung cuoc cai va lien mien va roi khoi du an ngay thang 6. Đay la bieu hien ban đau cho su gia tang cua su mat đoan ket va ca nhung ac cam. Tap chi Rolling Stone mieu ta Album trang la "4 album solo đuoc phat hanh trong 1 an ban."
Sau khi phat hanh Album trang, ban nhac khong to chuc bat ke mot buoi phong van hay hop bao nao. Quan he voi cong chung tro thanh mot cong viec mang tinh ca nhan. Su kien an tuong nhat co le la buoi thu am nhan dip Giang sinh 1968: cac đong gop hoan toan ca nhan va Lennon đa co nhung thay đoi rat lon khi ra mat ban gai moi Yoko Ono.


Bat đong trong phong thu Cuoi nam 1968, tuong lai cua The Beatles đa thuc su bao đong. McCartney, nguoi tro thanh thu linh tu sau cai chet cua Epstein, thuc giuc moi nguoi tich cuc tap luyen, thu am, tham chi ca đi luu dien. Cho du ban đau cac buoi thu cho Album trang la nham muc đich giup moi nguoi co the choi cung nhau, song cuoi cung ho buoc phai tu bo y tuong đo. Chi 8 ngay sau nhung buoi tap, Harrison tuyen bo se roi nhom ngay khi co the. Anh noi: "Đoi voi Eric Clapton hay Bob Dylan, toi nhan đuoc su ton trong nhu mot nghe si thuc su. Con đoi voi Beatles, toi chi la mot nhac cong choi lot khong hon khong kem. Toi khong nghi rang minh co the tiep tuc choi nhac voi Paul trong cung mot ban nhac mot lan nua."  Nam 2003, tap chi Rolling Stone đa tiet lo rang khi Harrison bo đi, Lennon đa co y đinh moi Eric Clapton ve lam lead guitar thay the.
Cuoi cung, cac cuoc noi chuyen đa đua Harrison tro lai ban nhac. Cac ke hoach trinh dien bi huy bo va ho quay tro lai phong thu cua Apple. Ngay 30 thang 1 nam 1969, ho cung nhau trinh dien lan cuoi truoc cong chung tren san thuong cua tru so Apple Corps, nhung canh quay sau nay đuoc đua vao bo phim Let It Be va du an The Beatles Anthology.


Vu be boi ngan quy Apple Corps lam vao khung hoang thoi điem nam 1968. Lennon va Oko gap go Allen Klein đe nho tro giup trong vai tro quan ly. Harrison va Starr chap nhan đe xuat nay, trong khi McCartney nghi ngo ve kha nang cua Klein. Cung luc, McCartney bat đau co moi quan he ben chat voi Linda Eastman va vi đo muon đua nhung thanh vien gia đinh co, Lee va John Eastman, tham gia quan ly tai chinh cho ban nhac. Tuy nhien, cac tranh cai va bat hoa ve am nhac nhanh chong tran ngap cac buoi thao luan ve kinh doanh.
Dick James, nguoi đai dien tu Northern Songs, nhanh chong chuoc loi tu nhung bat đong trong long ban nhac. Khong he noi truoc cho The Beatles, James bi mat ban phan so huu cua Northern Songs. Klein va nha Eastman đa phat hien ra song nhung cao buoc cua ho nham giup The Beatles đoi lai quyen so huu (qua Maclen Music) lai that bai. Thuc te, that bai nay la do Klein va nha Eastman đa đi tim nhung moi quen biet voi nhung con đuong khac nhau. Đieu nay lam day nen nhung nghi ngo ve bat đong trong nhung ke hoach cua ban nhac.


Cac cuoc chia ly "Du an Get Back" đuoc bat đau vao thang 1 nam 1969 va cuoi cung thi that bai hoan toan (sau đo đuoc tai khoi đong vao thang 1 nam 1970 va album Let It Be đuoc phat hanh vao thang 5). Thuc te ban nhac van cung nhau thu am suot mua xuan va he 1969 – nhung buoi thu chinh gop phan tao nen sieu pham Abbey Road.


= John Lennon =
Trai nghiem ve ma tuy la noi dung cua ca khuc "Cold Turkey". Tuy nhien, The Beatles khong đong tinh voi viec đua no thanh đia đon. Nam 1969, Lennon va Ono thanh lap Plastic Ono Band. Viec tham gia cua ho toi chuong trinh Rock and Roll Concert o Toronto đa gian tiep the hien viec ho muon roi nhom. Lennon noi voi Klein ve viec nay vao ngay 20 thang 9 nam 1969. Kha tro treu la vao mua xuan nam 1969, ban nhac vua ky hop đong moi rat hua hen voi Capitol Records. Ve ly thuyet, đay la van ban cuoi cung co su xuat hien đay đu cua ho.


= Paul McCartney =
That vong vi nhung no luc duy tri ban nhac khong đat đuoc ket qua, McCartney đa noi ve viec The Beatles se tan ra trong mot bai phong van tren tap Life vao thang 11 nam 1969. Đau nam 1970, chi con McCartney, Starr va Harrison thuc hien album Let It Be trong luc moi nguoi đeu đa len ke hoach cho su nghiep solo.
McCartney gap rat nhieu bat đong voi nha san xuat cua album, Phil Spector, đac biet la trong ca khuc "The Long and Winding Road". Anh chi muon co mot ban ballad voi piano, trong khi Spector thi muon co dan hop ca giong nu. Ngay 14 thang 4 nam 1970, anh viet buc thu dai gui len quan ly cua Apple Records, Allen Klein, rang nhung hieu ung đo se phai bi huy bo, phan đan hac se bi xoa, kem voi đo la loi nhan "Đung bao gio lam vay nua". Nhung yeu cau khong đuoc đe y va ban cua Spector đuoc chon cho album.
Ngay 17 thang 4, Paul phat hanh album solo đau tay, McCartney. Se khong co van đe gi neu album nay khong phat hanh trung đot voi Let It Be va bo phim cung ten. Khi Starr đe nghi Paul roi ngay phat hanh lai đe giu gin hinh anh ban nhac, anh đa tu choi va noi: "Toi đa phai lam mot cai gi đo nhu the đe khang đinh ban than minh boi vi toi đa khong đuoc ton trong." Cung luc, McCartney tuyen bo minh se roi khoi The Beatles.
Ngay 31 thang 12 nam 1970, The Beatles hoan tat nhung thu tuc phap ly cuoi cung ve viec giai the tai toa an toi cao thanh pho London. Nhung tranh cai ve ban quyen cung nhu quyen loi thi mat kha nhieu thoi gian va toi ngay 9 thang 1 nam 1975 moi đuoc giai quyet triet đe.
Phu trach bao chi cua ban nhac, Derek Taylor, viet ve cuoc chia ly nay cua The Beatles: "Mua xuan toi roi, ngay mai thi Leeds se lai gap Chelsea. Ringo va John, George va Paul, ho van song va con song rat tot. Trai đat van quay, nhu chung ta va nhu ban nua. Khi no khong con quay nua thi đo moi la luc phai lo lang chu khong phai bay gio."


Đoc them Abbey Road
Let It Be
Danh sach thanh vien cua The Beatles
McCartney
Lennon-McCartney
Apple Corps


Tham khao Thu muc
Huynh Chi Vien (2011). Nha xuat ban Van hoc (bien tap). The Beatles, nua the ky, mot huyen thoai. Ban goc luu tru ngay 11 thang 8 nam 2016. Truy cap ngay 8 thang 8 nam 2012.


Lien ket ngoai Interview with Beatles break-up chronicler, Peter Doggett Luu tru ngay 29 thang 11 nam 2011 tai Wayback Machine