Jeolla (Jeolla-do/Cholla-to, phat am:[tɕʌlːado], Han Viet: Toan La đao) la mot trong bat đao tai Trieu Tien duoi trieu đai nha Trieu Tien. Đao bao gom cac tinh Jeolla Bac, Jeolla Nam va thanh pho Gwangju va tinh đao Jeju cua Han Quoc ngay nay. Đo phu nam tai Jeonju, nay la tinh li cua tinh Jeolla Bac. Toan bo vung đat noi đia cua đao đuoc goi la Honam "Ho Nam".


Lich su = Tam Han va Tam Quoc =

Vao thoi Tam Han trong lich su Trieu Tien, khu vuc Jeolla do Ma Han kiem soat. Muoi nam trong tong so 45 bo lac Trieu Tien đat ban doanh cua ho tai khu vuc nay. Khi Bach Te thay the Ma Han vao the ky thu 5, thoi ky Tam Quoc bat đau va khu vuc Jeolla tro thanh phan phia nam cua Bach Te. Jungbang tro thanh trung tam cua vung trong thoi ky nay.


= Tan La Thong nhat =
Khi Tan La xam chiem Bach Te voi su giup suc cua nha Đuong vao nam 660. Jeolla tro thanh mot phan cua Tan La Thong nhat vao nam Van Vu thu 16. Tan La tai to chuc lanh tho cua minh thanh 9 "chau" (주, ju) va 5 "kinh" (경, gyeong), 3 chau trong đo thuoc ve Bach Te truoc đay. Phan phia bac cua Bach Te, Ung (Ungju; 웅주; 熊州, Ung Chau), tuong ung voi tinh Chungcheong Nam ngay nay.
Khu vuc giua gom co Wansan (Wansan-ju; 완산주; 完山州; Hoan Son Chau) va Namwon (Namwon-gyeong; 남원경; 南原京, Nam Nguyen Kinh), tuong ung voi Jeolla Bac ngay nay. Wansan ve sau đoi ten thanh Jeonju. Phan phia nam duoc goi la Mujin (Mujin-ju), sau đo đuoc đoi ten thanh Muju (Mu-ju; 무주; 武州; Vu Chau) nam 757, nam Canh Đuc thu 16. Mu gom co mot gun, quan va 43 hyeon, huyen, va tuong ung voi Jeolla Nam ngay nay.


= Cao Ly =
Nam 983, vao nam Thanh Tong thu hai cua trieu đai Cao Ly, quoc gia đuoc tai to chuc thanh 12 "mok, muc". Jeonju tro thanh Jeonju-mok (전주목; 全州牧; Toan Chau muc), trong khi Muju đuoc chia thanh Naju (Naju-mok) va Seungju (Seungju-mok). Nam 995, Vua Thanh Tong tiep tuc tai to chuc lai vuong quoc, lan nay ca nuoc đuoc chia thanh 10 "do" (도; 道; đao). Jeonju-mok đuoc đoi ten thanh Gangnam-do (Giang Nam đao) trong khi Naju va Seungju tai hop nhat va đuoc đoi ten thanh Haeyang-do (Hai Duong đao).
Nam 1018, vao nam Hien Tong thu 9, đat nuoc lai đuoc to chuc thanh 5 "do, đao", va cac đao Gangnam va Haeyang hop nhat thanh đao Jeollaju. (Jeollaju-do; 전라주도; 全羅州道; Toan La Chau đao). Ten goi nay bat nguon tu ten cua hai thanh chinh tren đia ban la Jeonju (전주; 全州; Toan Chau) va Naju (나주; 羅州; La Chau). Am "n" (ㄴ) trong "Naju" luc đo đuoc đoc la "r" (ㄹ), do vay "n" trong "Jeonju" va "r" trong "Naju" đuoc đong hoa thanh "l" (ㄹ) theo quy tac phat am tieng Trieu Tien o mien nam. Tu đay Jeolla tro thanh mot đon vi hanh chinh thong nhat va ton tai trong suot 8 the ky sau đo.


= Nha Trieu Tien =
Nam 1413, tuc nam Thai Tong thu 13, đat nuoc lai đuoc chia thanh 8 "do, đao". Thoi ky nay đuoc goi la Trieu Tien bat đao. Đao Jeollaju trong nhung khoang thoi gian khac nhau đuoc goi voi nhung cai ten nhu Gwangnam, Jeongwang, va Jeonnam, nhung cuoi cung ten goc van đung vung va đuoc luoc gian thanh Jeolla (전라도; 全羅道; Jeolla-do; Toan La đao).
Khoi nghia nong dan Donghak (Đong Hoc) trong khoang thoi gian 1894-95 bat đau tu đao Jeolla, khi nong dan noi day voi su thuc đay cua long nhiet thanh cua mot "vi cuu tinh" đia phuong va chong lai suu thue lua gao cao cua trieu đinh va quan xam luoc Nhat Ban.
Vao ngay 26 thang 5 nam 1895, Vua Cao Tong đa thay the he thong 8 do "đao" bang he thong 23 bu "phu" va Jeolla bi phan chia thanh Jeonju (Jeonju-bu; 전주부; 全州府; Toan Chau phu) o tay bac, Naju (Naju-bu; 나주부; 羅州府; La Chau phu) o tay nam, Namwon (Namwon-bu; 남원부; 南原府; Nam Nguyen phu) o phia đong va Jeju (Jeju-bu; 제주부; 濟州府; Te Chau phu) tren đao Jeju.
Vao ngay 4 thang 8 nam 1896, Vua Cao Tong huy bo he thong phu va phuc hoi he thong đao. Jeolla, cung voi Chungcheong, Gyeongsang, Hamgyeong va Pyeongan, đuoc chia đoi thanh đao Jeolla Bac (전라북도, tat la 전북, Jeonbuk) va đao Jeolla Nam (전라남도, tat la 전남, Jeonnam), nang so đao len thanh 13. Jeonbuk bao gom Jeonju va phia bac phu Namwon, con Jeonnam gom phia nam phu Namwon, phu Naju va đao Jeju. Jeonju tro thanh đo phu cua Jeonbuk, con Gwangju tro thanh đo phu cua Jeonnam. Tinh li cua Jeonnam đuoc chuyen ve Namak vao nam 2005, khi Gwangju tro thanh mot truc hat thi.


= Lich su hien đai =
Jeju tro thanh mot đao rieng vao ngay 1 thang 8 nam 1946, khi no chuyen tu mot đao thuoc đao Jeonnam thanh đao tu tri Jeju (제주특별자치도).


Đia ly Jeolla giap voi đao Chungcheong (Trung Thanh) o phai bac, phia đong giap voi đao Gyeongsang (Khanh Thuong, phia nam la bien Hoa Đong, va phia tay la Hoang Hai.
Ranh gioi phia đong la day nui Sobaek (Tieu Bach), cac con song chinh la Yeongsan, Seomjin va Mangyeong. Thanh pho lon nhat trong vung la Gwangju. Ngoai Jeonju va Naju, cac thanh pho đang chu y khac gom co Iksan (truoc đay goi la Iri), Gunsan, Mokpo, Namwon, Suncheon, va Yeosu.


Van hoa Jeolla đuoc biet đen voi am nhac truyen thong, đac biet la the loai san khau am nhac nguyen goc đuoc goi la pansori, cung nhu cac the loai lien quan đen nhac cu đuoc goi la sanjo.


Tham khao Lich su Jeonbuk (tieng Anh)
Lich su Jeonnam (tieng Anh)


Lien ket ngoai Bai ve lich su thanh pho Seoul tren Han Thanh va 22 phu khac vao cuoi the ky 19 Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2004 tai Wayback Machine (tieng Han)