Tran Mui Ecnomus hay Eknomos (tieng Hy Lap co: Εκνομος) (256 TCN) la mot tran hai chien dien ra o ngoai khoi Mui Ecnomus (Poggio di Sant'Angelo, Licata, Sicilia, Y ngay nay), giua hai ham đoi cua Carthago va Cong hoa La Ma trong cuoc chien tranh Punic lan thu nhat. Do so luong lon ve luong tau cung nhu thuy thu đoan tham gia (cu khoang 300 tay cheo va 120 linh moi tau), tran chien nay đuoc xem nhu la mot trong nhung tran hai chien lon nhat trong the gioi Đia Trung Hai co đai va la mot ung cu vien đe tro thanh tran hai chien lon nhat trong lich su.


Dao đau Sau khi chiem đuoc thanh Agrigentum, Cong hoa La Ma quyet đinh xay dung mot ham đoi đe đe doa uy quyen cua Carthago o khu vuc Đia Trung Hai. Mac du nguoi La Ma đa gap phai nhung bat loi ban đau do thieu kinh nghiem thuy chien, nhung đieu đo đa đuoc ho bu đap lai bang cach đua vao su dung mot loai cau mang ten Corvus (đuoc dung đe cac binh si co the nhay sang tau đich mot cach de dang). Ket qua la mot loat chien thang danh cho nguoi La Ma nhu tai Mylae - chien thang đa tro thanh cam hung cho y đinh xam chiem nhung vung đat cua Carthago o Bac Phi.
Đe trien khai mot chien dich co quy mo lon nhu vay đoi hoi phai co mot luong lon tau đe van chuyen cac quan đoan le duong va trang thiet bi cua ho sang chau Phi. Nham đe gay kho khan ve van đe hau can cho ke đich, nguoi Carthago đa cho ham đoi cua ho tuan tra bo bien Sicilia, đieu nay buoc nguoi La Ma phai su dung cac tau chien nhu trireme va quinquereme von co it khong gian danh cho hang hoa đe co the van chuyen quan đoi. Do đo, La Ma đa xay dung mot ham đoi lon khoang 200 tau nham phuc vu cho viec vuot bien Đia Trung Hai mot cach an toan. Hai Chap chinh quan nam đo la Marcus Atilius Regulus va Lucius Manlius Vulso Longus đuoc trao quyen chi huy cua ham đoi. Tuy nhien, nguoi Carthago se khong đe cho moi đe doa khong bi đanh tra, do đo ho tung ra mot ham đoi to lon khong kem chi huy boi Hanno Vi đai va Hamilcar (nguoi chien thang tai tran Drepanum sau nay, khong nen nham lan voi Hamilcar Barca) đe đe đanh chan nguoi La Ma.


Tran chien Đen thoi điem nay, chien thuat hai quan La Ma đa đuoc cai tien rat nhieu. Ham đoi tien doc theo bo bien Sicilia theo the tran nhu trong hinh minh hoa, cac chien ham đuoc phan bo ra thanh ba đoi tau. Đoi tau I va II đuoc hai vi Quan chap chinh đich than chi huy, dan thanh hinh mot cai nem. Phan lon cac tau van tai đeu di chuyen phia sau ho va đuoc đoi tau thu ba đi sau boc lung. Nguoi Carthago đa cho đoi ho va hai ham đoi gap nhau tai bo bien phia nam cua đao Sicilia ngoai khoi nui Ecnomus. Ham đoi Carthago đuoc bo tri theo đoi hinh truong tuyen truyen thong, trung quan đuoc chi huy boi Hamilcar. Canh phai đuoc chi huy boi Hanno, nguoi đa that bai truoc nguoi La Ma tai Agrigentum.
Giap mat voi đich, hai đoi tau hang đau cua La Ma tien thang vao trung tam cua ham đoi Carthago. Đo đoc Hamilcar gia bo rut quan đe cho hai tien đoi cua La Ma đuoi theo đe tao khoang cach giua hai đoi tau nay va đoi tau van tai von la muc tieu chinh cua ong. Sau khi nhu đuoc hai đoi tau La Ma, hai ben suon Carthago đanh vao cac tau bi bo lai phia sau. Ho tan cong tu ben eo đe tranh anh huong tu co che Corvus. Cac tau van tai đa phai rut vao bo bien Sicilia va đoi tau tiep vien buoc phai nhap cuoc đe đoi mat voi cuoc tan cong tu Hanno.
Tuy nhien, trung quan Carthago đa bi đanh bai sau mot cuoc giao chien dai va buoc phai thao chay. Hai tien đoi cua La Ma đa co the quay lai đe giai toa tinh hinh o phia sau. Đoi tau thu nhat cua Chap chinh quan Vulso đanh vao canh trai Carthago đang de doa đoi tau van chuyen, va đoi tau cua Regulus va đoi tau thu ba đa phat đong mot cuoc tan cong vao canh phai cua Carthago do Hanno chi huy. Do khong co su ho tro tu phan con lai cua ham đoi cua minh, nguoi Carthago phai nhan lay tham bai. Nhu mot he qua cua tran chien nay, khoang mot nua cua ham đoi Carthago đa bi bat hoac bi đanh chim.


Hau qua Sau tran đanh, nguoi La Ma đa đap vao bo bien Sicilia đe sua chua va cho cac thuy thu đoan nghi ngoi. Cac chien ham bi bat đuoc cua Carthago đa đuoc gui đen Roma đe trang tri cho Rostra o Forum, theo truyen thong đuoc khoi xuong tai Mylae. Khong lau sau đo, quan đoi La Ma đa đo bo len chau Phi va bat đau chinh phat Carthago do Atilius Regulus chi huy. Cac tran đanh sau đo cua cuoc Chien tranh Punic lan thu nhat do đo đa dien ra tren lanh tho Carthage, voi cac chien thang chia cho ca hai ben.


Tham khao Thu muc Polybius, I.25-29
Adrian Goldsworthy, The Fall of Carthage (Cassel)
W. L. Rodgers, Greek and Roman Naval Warfare (Naval Institute Press, 1937) cac trang. 278–291


Lien ket ngoai Livius.org: Tran Ecnomus Luu tru ngay 23 thang 4 nam 2011 tai Wayback Machine