Sao Diem Vuong (Pluto) hay Diem Vuong tinh (đinh danh hanh tinh vi hinh: 134340 Pluto) la hanh tinh lun nang thu hai đa đuoc biet trong He Mat Troi (sau Eris) va la vat the nang thu muoi truc tiep quay quanh Mat Troi.
Truoc kia sao Diem Vuong tung đuoc xep hang la mot hanh tinh, nhung hien nay Sao Diem Vuong đuoc coi la thanh vien lon nhat cua mot vung rieng biet đuoc goi la Vanh đai Kuiper. Tuong tu nhu cac thanh vien khac cua vanh đai nay, no chu yeu gom đa voi bang va co kich thuoc kha nho: xap xi mot phan nam khoi luong va mot phan ba the tich Mat Trang cua Trai Đat. Sao Diem Vuong co quy đao voi đo lech tam lon va rat nghieng. Đo lech tam khien no co the co khoang cach tu 30 toi 49 AU (4,4–7,4 ty km) tu Mat Troi, nen thinh thoang Sao Diem Vuong o gan Mat Troi hon Sao Hai Vuong. Sao Diem Vuong va ve tinh lon nhat cua no, Charon, thuong đuoc coi la mot he đoi boi khoi tam cua cac quy đao cua chung khong nam trong bat ky mot vat the nao. Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU) van chua chinh thuc hoa mot đinh nghia cho cac he hanh tinh lun đoi, va cho toi khi ho thong qua mot quyet đinh nhu vay, Charon van đuoc xep hang la mot ve tinh cua Sao Diem Vuong. Sao Diem Vuong cung co ba ve tinh nho hon khac la Nix, Hydra, đuoc kham pha nam 2005, va ve tinh P4 đuoc kham pha nam 2011.
Cung nhu Sao Kim va Sao Thien Vuong, Sao Diem Vuong tu quay theo chieu nguoc. Chu ky tu quay cua no la -6,387.230 ngay hay -6 ngay 9 gio 17 phut 36 giay.
Tu khi đuoc phat hien nam 1930 cho toi tan nam 2006, Sao Diem Vuong van đuoc tinh la hanh tinh thu chin cua He Mat Troi. Tuy nhien, cuoi the ky 20 đau the ky 21, nhieu vat the tuong tu Sao Diem Vuong đa đuoc phat hien o phia ngoai He Mat Troi, đang chu y nhat la vat the đia phan tan Eris, co khoi luong lon hon Sao Diem Vuong 27%. Ngay 24 thang 8 nam 2006 Hiep hoi Thien van Quoc te đa lan đau tien đinh nghia "hanh tinh". Đinh nghia nay khong bao gom Sao Diem Vuong, no bi Hiep hoi Thien van Quoc te xep loai lai nhu mot thanh vien cua loai moi la cac hanh tinh lun cung voi Eris va Ceres. Sau khi đuoc tai xep hang, Sao Diem Vuong đuoc them vao danh sach cac tieu hanh tinh va đuoc đinh danh bang so 134340. Mot so nha khoa hoc van cho rang no can đuoc xep vao nhom hanh tinh.
Vao ngay 14 thang 7 nam 2015, New Horizons tro thanh phi thuyen đau tien bay ngang qua Sao Diem Vuong va cac ve tinh cua no, thuc hien cac đo đac va ghi lai nhung hinh anh mot cach chi tiet.


Kham pha Trong thap nien 1840, su dung co hoc Newton, Urbain Le Verrier đa du đoan vi tri cua Sao Hai Vuong khi ay van chua đuoc kham pha sau khi phan tich nhung nhieu loan trong quy đao cua Sao Thien Vuong. Gia thiet rang nhung su nhieu loan bi gay ra boi luc hut hap dan cua hanh tinh khac, Le Verrier đa gui nhung tinh toan cua minh cho nha thien van hoc Đuc Johann Gottfried Galle. Ngay 23 thang 9 nam 1846, ngay buoi toi sau khi nhan đuoc buc thu, Galle va sinh vien cua minh Heinrich d'Arrest đa tim thay Sao Hai Vuong o chinh xac noi Le Verrier đa du đoan. Nhung quan sat Sao Hai Vuong o cuoi the ky 19 đa khien cac nha thien van hoc phai cho rang quy đao cua Sao Thien Vuong đang bi nhieu loan boi mot hanh tinh khac nua ngoai Sao Hai Vuong. Nam 1906, Percival Lowell, mot nguoi Boston giau co tung thanh lap Đai quan sat Lowell tai Flagstaff, Arizona nam 1894, đa khoi đong mot du an lon đe tim kiem mot hanh tinh co the co thu 9, hanh tinh ma ong goi ten la "Hanh tinh X". Toi nam 1909, Lowell va William H. Pickering đa đe xuat nhieu toa đo co the cua mot hanh tinh nhu vay. Lowell va đai quan sat cua minh đa tim kiem tu nam 1905 toi khi ong qua đoi nam 1916, nhung khong he co ket qua.
Viec tim kiem Hanh tinh X cua đai thien van mai toi nam 1929, moi đuoc bat đau tro lai khi ong giam đoc Vesto Melvin Slipher giao vai tro đinh vi Hanh tinh X cho Clyde Tombaugh, mot chang trai xuat than nong dan 22 tuoi đen tu Kansas, nguoi moi chi toi Đai quan sat Lowell sau khi Slipher cam thay an tuong boi mot mau cac ban ve thien van hoc cua anh.
Nhiem vu cua Tombaugh la ve hinh mot cach co he thong bau troi đem bang nhung buc anh đup đuoc chup tu hai tuan truoc đo, sau đo xem xet cac cap va xac đinh xem co bat ky mot vat the nao thay đoi vi tri hay khong. Su dung mot may đuoc goi la may so sanh anh sang nhap nhay, anh nhanh chong di chuyen toi lui cac quang canh cua moi đia, đe tao ra su phan chieu di đong cua bat ky vat the nao đa thay đoi vi tri hay xuat hien giua cac buc anh. Ngay 18 thang 2 nam 1930, sau gan mot nam tim kiem, Tombaugh đa phat hien mot vat the co the di đong tren nhung đia anh đuoc chup ngay 23 thang 1 va 29 thang 1 nam ay. Mot buc anh chat luong kem hon đuoc chup ngay 20 thang 1 đa giup anh xac nhan su chuyen đong. Sau khi đai quan sat co đuoc nhung buc anh xac nhan them nua, tin tuc ve kham pha đuoc gui toi Đai quan sat Đai hoc Harvard ngay 13 thang 3 nam 1930. Vat the moi sau nay đa đuoc thay trong nhung buc anh đuoc chup tu ngay 19 thang 3 nam 1915.


= Đat ten =

Quyen đat ten cho vat the moi phat hien thuoc ve Đai quan sat Lowell. Tombaugh đa hoi thuc Slipher đe nghi mot cai ten cho vat the nay truoc khi co nguoi khac lam đieu đo. Nhung đe xuat đuoc gui ve o at tu khap noi tren the gioi. Constance Lowell đe nghi ten Zeus, sau đo la Lowell, va cuoi cung la ho cua ba. Tat ca đe nghi nay đeu khong đuoc chap nhan.

Cai ten Pluto lan đau đuoc Venetia Burney (sau nay la Venetia Phair), mot co hoc tro 11 tuoi tai Oxford, Anh Quoc đe xuat. Venetia yeu thich than thoai co đien cung nhu thien van hoc, va coi cai ten Pluto (mot trong nhung ten khac cua Hades, vi than cai quan đia nguc cua nguoi Hy Lap), la thich hop cho mot hanh tinh đuoc cho la toi va lanh nhu vay. Co be đa noi ra y kien đo trong mot cuoc thao luan voi nguoi ong Falconer Madan, mot cuu thu thu tai Thu vien Bodleian thuoc Đai hoc Oxford. Madan đa gui cai ten nay cho Giao su Herbert Hall Turner, va ong nay lai đanh đien bao cai ten đo cho cac đong nghiep o chau My.
Vat the đuoc chinh thuc đat ten ngay 24 thang 3 nam 1930. Moi thanh vien cua Đai quan sat Lowell đuoc cho phep bo phieu chon trong danh sach chi gom ba cai ten: "Minerva" (ten đa đuoc đat cho mot tieu hanh tinh), "Cronus" (von khong đuoc coi trong boi no đuoc đe xuat tu mot nha thien van vo danh ten la Thomas Jefferson Jackson See), va "Pluto" do Burney đat. Pluto nhan đuoc so phieu toi đa. Cai ten nay đuoc cong bo ngay 1 thang 5 nam 1930. Ngay sau khi cong bo, Madan đa cho Venetia nam pound lam tien thuong.
Cai ten Pluto đuoc du đinh goi nho toi nhung chu cai đau trong ten cua nha thien van hoc Percival Lowell, chu viet long P-L cung la bieu tuong thien van hoc cua Sao Diem Vuong (). Bieu tuong chiem tinh hoc cua Sao Diem Vuong giong voi bieu tuong cua Sao Hai Vuong (), nhung co mot vong tron thay the cho cai chia đinh ba o giua ().
Tai Nhat Ban nam 1930, ngay sau khi hanh tinh nay đuoc phat hien, tren "Khoa hoc hoa bao" (Nhat van: 科学画報), Nojiri Hoei (野尻抱影) đa đe nghi dich ten goi cua hanh tinh nay sang tieng Nhat la Minh Vuong Tinh [chu Han: 冥王星, đoc theo am am đoc la "めいおうせい" (Meio sei)]. Minh vuong (冥王) la tuc xung cua Diem Ma La Gia (閻魔羅闍), theo Phat giao la chua te cua đia nguc. Đai Thien van Kyoto đa su dung ten goi nay nhung Đai Thien van Tokyo (nay la Đai Thien van quoc lap) tiep tuc dung ten goi "フルートー" (Puruto, dich am tu tieng Anh "Pluto") cho đen nam 1943. Trung Quoc tu nam 1933 cung goi hanh tinh nay la "Minh vuong tinh". Ten goi Minh vuong tinh con đuoc dung trong tieng Trieu Tien [đoc theo am Han tu Trieu Tien la "명왕성" (Myeongwangseong)] va tieng Mong Co.
Do chu "minh" 冥 co nghia la "u am, toi tam" đong am voi chu "minh" 明 co nghia la "sang" va "minh vuong" 冥王 đong am voi "minh vuong" 明王 co nghia la "vi vua sang suot" nen nguoi Viet Nam tranh goi Diem Ma La Gia la Minh vuong ma thuong goi tat la Diem vuong (閻王). Minh vuong tinh cung theo đo ma đuoc tu sach bao Trung Quoc sang tieng Viet la Diem Vuong Tinh (閻王星) hoac Sao Diem Vuong.
Nhieu ngon ngu Phi Au su dung cach chuyen tu "Pluto" bang cai ten cua ho cho vat the nay.


= Cai chet cua Hanh tinh X =
Ngay khi đuoc tim thay, anh sang mo nhat va su thieu vang mot đia phan giai đuoc đa khien moi nguoi nghi ngo Sao Diem Vuong co the la Hanh tinh X cua Lowell. Trong suot the ky 20, nhung uoc tinh ve khoi luong Sao Diem Vuong lien tuc bi đieu chinh theo huong giam xuong: Nam 1931, khoi luong cua Sao Diem Vuong đuoc tinh gan bang khoi luong Trai Đat, đen nam 1948 nha khoa hoc hanh tinh Gerard Kuiper tinh toan lai khoi luong cua no, cho thay bi giam xuong toi 1/10 khoi luong Trai Đat, gan bang khoi luong Sao Hoa. Nam 1976, Dale Cruikshank, Carl Pilcher va David Morrison tai Đai hoc Hawaii lan đau tien tinh toan suat phan chieu be mat Sao Diem Vuong, ho tinh ra suat phan chieu cua hanh tinh nay gap 1,4–1,9 lan suat phan chieu cua Trai Đat - cho thay co su hien dien cua bang metan; đieu nay co nghia Sao Diem Vuong phai đac biet rat sang so voi kich thuoc cua no va do đo khoi luong cua Sao Diem Vuong chi nhe hon 1% khoi luong Trai Đat. Nam 1978, su kham pha ve tinh Charon cua Sao Diem Vuong lan đau tien đa cho phep đo đac khoi luong cua no bang khoang 2% khoi luong Trai Đat, qua nho đe gay ra su khong nhat quan trong quy đao cua Sao Thien Vuong. Nhung nghien cuu sau đo ve mot Hanh tinh X khac, đang chu y nhat la cua Robert Harrington, đeu khong thanh cong. Nam 1993, Myles Standish đa su dung du lieu tu chuyen bay ngang Sao Hai Vuong cua Voyager 2, xac đinh lai tong khoi luong hanh tinh nay giam 0,5%, đe tinh toan lai anh huong trong luc len Sao Thien Vuong. Voi nhung con so moi, su khong nhat quan, su can thiet cua Hanh tinh X đa bi bai bo. Ngay nay đa so nha thien van hoc thong nhat rang Hanh tinh X, nhu Lowell đinh nghia no, khong ton tai. Lowell đa đua ra du đoan vi tri Hanh tinh X nam 1915 hoi gan hon vi tri thuc cua Sao Diem Vuong o thoi điem đo; tuy nhien, Ernest W. Brown đa ket luan gan nhu ngay lap tuc rang đo la mot su trung khop, mot quan điem van đuoc duy tri đen ngay nay.


Đac điem cua hanh tinh Khoang cach tu Sao Diem Vuong toi Trai Đat khien viec nghien cuu sau ve hanh tinh nay rat kho khan. Nhieu chi tiet ve Sao Diem Vuong se van chua đuoc biet toi cho đen nam 2015, khi tau vu tru New Horizons toi đo.


= Hinh dang ben ngoai va thanh phan =
Đo sang bieu kien ben ngoai cua Sao Diem Vuong trong khoang 15,1, len toi 13,65 o điem can nhat. Đe quan sat đuoc no, mot kinh vien vong phai co đo mo khoang 30 cm (12 in). Sao Diem Vuong trong khong ro rang va giong sao tham chi khi đuoc quan sat bang kinh vien vong lon boi đuong kinh goc cua no chi la 0,11". No co mau xam sang pha chut vang.
Phan tich quang pho be mat Sao Diem Vuong cho thay no co thanh phan gom hon 98% bang nito, voi cac dau hieu cua methane va carbon monoxide. Khoang cach va nhung gioi han ve hien tai trong ky thuat kinh vien vong khien khong the chup anh truc tiep cac chi tiet be mat Sao Diem Vuong. Cac hinh anh tu Kinh vien vong khong gian Hubble khong the hien bat ky mot đac điem hay dau hieu be mat co the phan biet nao.
Nhung hinh anh tot nhat ve Sao Diem Vuong co tu cac ban đo sang đuoc tao ra tu cac quan sat gan cac lan thuc cua no voi ve tinh lon nhat, Charon. Su dung qua trinh xu ly may tinh, nhung quan sat đuoc tien hanh bang nhung yeu to sang khi Sao Diem Vuong bi Charon che khuat. Vi du, viec che khuat mot điem sang tren Pluto se tao ra mot su thay đoi tong đo sang lon hon khi che khuat mot điem toi. Su dung ky thuat nay, ta co the đo đac tong đo sang cua he Sao Diem Vuong-Charon va theo doi nhung thay đoi đo sang theo thoi gian. Nhung ban đo đuoc Kinh vien vong khong gian Hubble tong hop cho thay be mat Sao Diem Vuong co đac điem o su khong đong nhat, mot su thuc cung đuoc chung nhan boi su lam cong anh sang va boi nhung thay đoi đinh ky trong cac pho cua no. Be mat Sao Diem Vuong huong ve phia Charon chua nhieu bang methane hon, trong khi phia be mat đoi dien chua nhieu nito va bang carbon monoxit. Đieu nay bien Sao Diem Vuong thanh vat the co su trai nguoc lon thu hai trong He Mat Troi sau Iapetus. 


= Cau truc ben trong =

Kinh vien vong khong gian Hubble cho rang mat đo Sao Diem Vuong o trong khoang 1,8 va 2,1 g/cm³, cho thay thanh phan ben trong cua no gom khoang 50–70% đa va 30–50% bang. Vi su phan ra phong xa cua cac khoang chat cuoi cung se lam nong bang toi muc đu đe chung tach khoi đa, cac nha khoa hoc cho đoi ket cau ben trong cua Sao Diem Vuong co su khu biet, voi vat lieu đa lang xuong thanh mot loi đac bao quanh boi mot ao bang. Nhung uoc tinh ban đau tu tau New Horizons cho thay đuong kinh vung loi la 1700 km, va Sao Diem Vuong khong co hoat đong tu truong.
Co the qua trinh nong len đo đang dien ra o thoi điem hien tai, tao ra mot bien nuoc ngam ben duoi be mat. Thang 9 nam 2016, cac nha khoa hoc tai Đai hoc Brown mo phong qua trinh va cham thong qua hinh thanh vung đong bang Sputnik Planitia, cho thay no co the la ket qua cua viec nuoc long dang trao tu ben duoi be mat sau vu va cham, ngu y rang co hien dien bien nuoc ngam nam duoi be mat o sau 100 km. Cho đen thang 6 nam 2020, cac nha thien van hoc đa thong bao bang chung cho rang ben duoi be mat Sao Diem Vuong co the chua đai duong, va do đo no co kha nang nuoi duong su song khi no moi đuoc hinh thanh.


= Đia chat =

Nhung đac trung đia chat noi bat tren Sao Diem Vuong gom: Tombaugh Regio (hay con goi la vung "trai tim"), mot vung sang lon nhat nam tren mat đoi dien voi Charon. Cthulhu Macula, mot vung toi dai nam o vung phia ben trai ban cau. Cuoi cung la "Brass Knuckles", mot dai cac vung toi trai dai xich đao nam o vung phia ben phai ban cau.
Mot thuy nam o phia tay Tombaugh Regio goi la Sputnik Planitia, mot bon đia rong 1.000 km chua bang nito va carbon monoxit lanh, bi phan chia thanh o đoi luu xep canh nhu hinh đa giac mang cac khoi troi noi tren lop vo bang nuoc va cac ho thang hoa ve phia ria cua chung.  Cung co dau hieu ro rang ve nhung dong chay song bang va chung chay ra khoi bon đia. Khi tau New Horizons chup cac buc anh ve bon đia, no khong co mot ho va cham nao co the thay đuoc, cho thay be mat cua no chua đay 10 trieu nam tuoi. Nhung nghien cuu moi nhat chi ra rang be mat co đo tuoi 180.000 nam. Nhom khoa hoc thuoc du an New Horizons đa tom tat nhung phat hien ban đau la "Sao Diem Vuong hien len nhieu dang đia mao, bao gom ca nhung dang đia hinh sinh ra tu cac qua trinh tac đong cua song bang va be mat - bau khi quyen cung nhu cac qua trinh va cham, kien ​​tao, co the co hoat đong nui lua bang va xoi mon be mat hang loat".
Phan phia tay cua Sputnik Planitia co nhung canh đong chua đun cat ngang đuoc hinh thanh do nhung con gio thoi tu trung tam Sputnik Planitia theo huong nhung đinh nui xung quanh. Cac buoc song trong đun cat nam trong khoang 0,4–1 km va co kha nang bao gom cac hat metan co kich co 200–300 μm.


= Kich thuoc va khoi luong =
Đuong kinh Sao Diem Vuong la 2376,6 km. Khoi luong cua no nang 1,303×1022 kg, tuong đuong 0,00218 lan khoi luong Trai Đat va 0,177 lan khoi luong Mat Trang. Dien tich be mat cua Sao Diem Vuong la 1,779×107 km², gan bang dien tich be mat nuoc Nga. Hap dan be mat cua Sao Diem Vuong la 0,063 g, so voi Trai Đat la 1 g va Mat Trang la 0,17 g.
Khoi luong cua Sao Diem Vuong khong đuoc biet hang chuc nam sau khi no đuoc kham pha. Viec đo luong quy đao ve tinh Charon đa giup cac nha khoa hoc tinh đuoc khoi luong cua Sao Diem Vuong, dung mot cong thuc cua Isaac Newton dua vao cac đinh luat cua Johannes Kepler. Cac quan sat ve Sao Diem Vuong khi che khuat voi Charon cho phep cac nha khoa hoc uoc tinh đuong kinh cua Sao Diem Vuong voi con so chinh xac hon, trong khi viec phat minh ra phuong phap quang hoc thich nghi cho phep ho xac đinh đuoc hinh dang chinh xac cua no.
Sao Diem Vuong khong nhung nho hon tat ca cac hanh tinh khac trong Thai Duong He ma con nho hon cac ve tinh sau đay: Ganymede, Titan, Callisto, Io, Mat Trang, Europa va Triton. Trong khi đo, Sao Diem Vuong lai lon hon tat ca cac tieu hanh tinh cua vong đai chinh, giua Sao Hoa va Sao Moc, hay cua vong đai Kuiper. Đieu nay lam cho cac nha khoa hoc tin rang Sao Diem Vuong khong phai la mot hanh tinh chinh thuc ma thuoc mot loai thien the nhieu nguoi goi la plutino – loai hanh tinh nho giong Sao Diem Vuong (Pluto).
Viec xac đinh kich thuoc cua Sao Diem Vuong tro nen phuc tap do bau khi quyen va suong mu đay hydrocacbon. Vao thang 3 nam 2014, cac nha khoa hoc E. Lellouch, C. de Bergh va cac đong nghiep đa cong bo lien he đen ty so tron cua metan trong khi quyen Sao Diem Vuong thich hop voi đuong kinh cua no, cho thay lon hon 2.360 km, voi "du đoan tot nhat" la 2.368 km. Vao ngay 13 thang 7 nam 2015, cac buc anh chup tu thiet bi LORRI ben trong tau New Horizons cua NASA, cung voi du lieu thu đuoc tu cac thiet bi khac, đa xac đinh đuong kinh cua Sao Diem Vuong la 2.370 km, sau đo đuoc sua đoi la 2.372 km vao ngay 24 thang 7, va sau đo nua la 2.374 km. Su dung du lieu vo tuyen tu Thi nghiem Khoa hoc Vo tuyen cua New Horizons (REX), cac nha khoa hoc đa tim đuoc đuong kinh cua Sao Diem Vuong la 2.376,6 km.


= Khi quyen =

Khi quyen Sao Diem Vuong la lop khi mong thanh phan gom khi nito, metan, va cacbon monoxit. Chung co nguon goc tu bang tren be mat boc hoi tao thanh. Ap suat be mat trong khi quyen thay đoi tu 6,5 toi 24 μbar. Nguoi ta cho rang quy đao elip det cua Sao Diem Vuong co anh huong lon đen khi quyen cua no: khi no chuyen đong ra xa Mat Troi, bau khi quyen cua no bi đong bang dan va roi tro lai be mat. Khi Sao Diem Vuong đen gan Mat Troi hon, nhiet đo be mat tang len, bang tren be mat thang hoa thanh khi. Qua trinh nay tao ra hieu ung nha kinh nguoc; giong nhu mo hoi lam lanh co the khi no toat ra be mat da, su thang hoa nay lam lanh be mat cua Sao Diem Vuong. Cac nha khoa hoc su dung mang kinh thien van vo tuyen Submillimeter Array gan đay đa phat hien ra rang nhiet đo tren be mat Sao Diem Vuong vao khoang 43 K (−230 °C), lanh hon 10 K so voi gia tri truoc đo.
Do co mat metan, mot loai khi nha kinh manh, hien tuong đao nguoc nhiet đo trong khi quyen cua Sao Diem Vuong đa xay ra, voi nhiet đo trung binh am hon 36 K o đo cao tren 10 km so voi be mat. Tang khi quyen thap hon co đo tap trung metan cao hon so voi tang khi quyen tren cao.
Chung cu đau tien cho thay Sao Diem Vuong co bau khi quyen đuoc tim thay tai Đai quan sat tren khong Kuiper (Kuiper Airborne Observatory) nam 1985, dua tren qua trinh quan sat mot ngoi sao bi che khuat boi Sao Diem Vuong. Khi mot thien the khong co bau khi quyen di chuyen ra phia truoc ngoi sao thi anh sang tu ngoi sao bi bien mat mot cach đot ngot; trong truong hop cua Diem Vuong Tinh, ngoi sao mo dan dan đi. Tu toc đo mo dan, nguoi ta tinh ra đuoc ap suat khi quyen bang 0,15 pascal, xap xi 1/700.000 so voi cua Trai Đat. Nhung ket qua nay đuoc cung co manh me bang nhung quan sat mo rong trong qua trinh che khuat xay ra vao nam 1988.
Nam 2002, su kien Sao Diem Vuong che khuat mot ngoi sao khac đa đuoc quan sat va phan tich boi đoi đung đau la Bruno Sicardy o Đai quan sat Paris, James L. Elliot o MIT, va Jay Pasachoff o Williams College. Ket qua ho thu đuoc that ngac nhien, ap suat khi quyen uoc tinh bang 0,3 pascal, cho du thoi điem nay Sao Diem Vuong nam xa Mat Troi hon so voi thoi điem nam 1988 va do đo bau khi quyen phai lanh va loang hon. Mot cach giai thich cho su khac biet nay la nam 1987, cuc nam cua Sao Diem Vuong bat đau đi ra khoi bong toi trong suot 120 nam, gay ra hien tuong nito thang hoa tu bang o cuc nam. Phai mat hang thap ki đe khi nito du thua ngung tu lai trong bau khi quyen khi no bi đong bang tren chom bang toi vinh cuu o cuc bac. Cac đinh nhon trong bieu đo du lieu tu cac nghien cuu nay cho thay kha nang co gio thoi trong khi quyen cua Sao Diem Vuong. Đoi MIT-Williams College gom James Elliot, Jay Pasachoff, va đoi do Leslie Young dan đau tu Vien nghien cuu Tay Nam Southwest Research Institute cung quan sat su che khuat cua Sao Diem Vuong vao ngay 12 thang 6 nam 2006 tai Uc.
Thang 10 nam 2006, Dale Cruikshank o Trung tam nghien cuu Ames thuoc NASA (nguoi đong lanh đao du an New Horizons) va cac đong nghiep thong bao ho phat hien ra dau vet cua etan trong quang pho tren be mat cua Sao Diem Vuong. Luong etan nay đuoc sinh ra tu su quang phan hay su phan ly do buc xa (su chuyen đoi hop chat hoa hoc do anh sang hay buc xa) cua metan đong bang tren be mat Sao Diem Vuong hay lo lung trong bau khi quyen cua no.


Quy đao va su tu quay = Quy đao =

Chu ky quy đao hien tai cua Sao Diem Vuong la khoang 248 nam Trai Đat. Quy đao cua no khac voi cac hanh tinh khac do co đo nghieng quy đao hon 17° va tam sai khoang 0,25. Chi quy đao cua Sao Thuy co đo nghieng đang ke la khoang 7° va tam sai la khoang 0,2; con cac hanh tinh khac thi co quy đao elip voi tam sai rat be. Tam sai lon co nghia la mot phan cua quy đao Sao Diem Vuong gan voi Mat Troi hon quy đao cua Sao Hai Vuong. Khi đen gan điem can nhat, Sao Diem Vuong o gan Mat Troi hon Sao Hai Vuong. Nhung do đo nghieng quy đao, điem can nhat cua no o phia ben tren (khoang 8 AU) mat phang hoang đao.
Ban truc lon cua quy đao Sao Diem Vuong thay đoi trong khoang 39,3 đen 39,6 AU, va chu ky khoang moi 19,95 nam (tuong ung voi chu ky quy đao thay đoi trong khoang 246 đen 249 nam). Hien tai ban truc lon va chu ky quy đao cua Sao Diem Vuong đang dai ra.
Cac so đo tren hai hinh ben bieu dien vi tri tuong đoi cua quy đao Sao Diem Vuong so voi mat phang hoang đao (mat cat vuong goc mat phang hoang đao - ecliptic view), va hinh chieu tu tren xuong vuong goc voi mat phang hoang đao (polar view) voi vi tri hien hanh cua Sao Diem Vuong va Sao Hai Vuong. Cac đoan quy đao phia tren mat phang hoang đao đuoc to mau sang hon, cac đoan nam duoi thi co mau toi hon; điem can nhat va điem vien nhat đuoc đanh dau lan luot bang cac chu q va Q.


 Quy đao tranh Sao Hai Vuong  Du ro rang quy đao cua Sao Diem Vuong cat quy đao Sao Hai Vuong khi quan sat truc tiep tu phia tren hoang đao, hai vat the nay khong the va cham. Đieu nay boi cac quy đao cua chung đuoc sap thang hang sao cho Sao Diem Vuong va Sao Hai Vuong khong bao gio tiep can gan. Nhieu yeu to tac đong toi viec nay.
O muc đo đon gian nhat, mot nguoi co the xem xet hai quy đao va thay rang chung khong giao nhau. Khi Sao Diem Vuong o vi tri can nhat, va vi the cung o điem gan nhat voi quy đao cua Sao Hai Vuong nhu đuoc quan sat o hinh chieu tu tren xuong, no cung o điem xa nhat phia tren hoang đao. Đieu nay co nghia thuc te quy đao Sao Diem Vuong chay qua phia tren quy đao Sao Hai Vuong, khien chung khong the va cham. Qua vay, phan quy đao Sao Diem Vuong o gan Mat Troi hon quy đao Sao Hai Vuong nam khoang 8 AU phia tren hoang đao, va cung cach mot khoang tuong tu voi quy đao Sao Hai Vuong. Giao điem len cua quy đao cua Sao Diem Vuong, điem tai đo quy đao cat ngang hoang đao, hien cach khoi quy đao Sao Hai Vuong hon 21°; cac giao điem xuong cua chung cung cach nhau mot khoang cach goc tuong tu (xem bieu đo). Boi quy đao Sao Hai Vuong hau nhu phang so voi mat phang hoang đao, Sao Diem Vuong luon cach xa phia tren khi hai hanh tinh o gan nhau tren quy đao.
Chi rieng đieu nay khong đu đe bao ve Sao Diem Vuong; cac nhieu loan (vi du, tien đong quy đao) tu cac hanh tinh, đac biet la Sao Hai Vuong, se lam thay đoi quy đao Sao Diem Vuong, vi the trong hang trieu nam mot vu va cham co the xay ra. Mot so co cau khac hay cac co cau se hoat đong tu đo. Co cau đang chu y nhat la mot cong huong chuyen đong trung binh voi Sao Hai Vuong.

Sao Diem Vuong nam o 3:2 cong huong khoang cach chuyen đong trung binh voi Sao Hai Vuong: cu ba lan Sao Hai Vuong quay xung quanh Mat Troi, Sao Diem Vuong thuc hien đieu đo 2 lan. Hai vat the sau đo se quay tro lai cac vi tri ban đau cua chung va chu ky lap lai, moi chu ky keo dai 500 nam. Mo hinh nay đuoc xac đinh sao cho, trong moi chu ky 500 nam, lan đau tien Sao Diem Vuong gan điem can nhat Sao Hai Vuong o hon 50° phia sau Sao Diem Vuong. O lan can nhat thu hai cua Sao Diem Vuong, Sao Hai Vuong se hoan thanh mot vong nua va mot nua vong rieng tren quy đao cua no, va vi the se o mot khoang cach tuong tu phia truoc Sao Diem Vuong. Tren thuc te, khoang cach toi thieu giua Sao Diem Vuong va Sao Hai Vuong la hon 17 AU; Sao Diem Vuong thuc te co thoi điem o gan (11 AU) Sao Thien Vuong hon Sao Hai Vuong.
Su cong huong 3:2 giua hai vat the rat on đinh, va khong thay đoi trong hang trieu nam. Đieu nay khien quy đao cua chung khong the thay đoi so voi nhau— chu ky luon lap lai theo cung cach— va hai vat the khong bao gio đen đuoc gan nhau. Vi the, tham chi khi quy đao cua Sao Diem Vuong khong qua nghieng, hai vat the cung khong bao gio va cham nhau.


 Cac yeu to khac anh huong toi quy đao Sao Diem Vuong  Nhung nghien cuu so đa cho thay rang sau nhung chu ky hang trieu nam, hinh thuc tong the cua su thang hang giua quy đao cua Sao Diem Vuong va Sao Hai Vuong khong thay đoi. Tuy nhien, co nhieu su cong huong va tac đong khac anh huong toi cac chi tiet chuyen đong tuong đoi cua chung, va tang cuong tinh on đinh cua Sao Diem Vuong. Chung xuat hien chu yeu tu hai co cau phu tro (ngoai su cong huong chuyen đong trung binh 3:2).
Đau tien, cuoc tranh cai ve điem can nhat cua Sao Diem Vuong, goc giua điem noi no cat hoang đao va điem no o gan Mat Troi nhat, đu đua quanh 90°. Đieu nay co nghia khi Sao Diem Vuong o gan Mat Troi nhat, no đang o điem xa nhat phia tren mat phang hoang đao cua He Mat Troi, ngan can va cham voi Sao Hai Vuong. Đay la hau qua truc tiep cua co cau Kozai, lien quan toi su lech tam cua mot quy đao voi đo nghieng cua no, lien he voi mot vat the lam nhieu đong lon hon — trong truong hop nay la Sao Hai Vuong. Lien quan toi Sao Hai Vuong, bien đo dao đong la 38°, va vi the su chia tach goc cua điem can nhat cua Sao Diem Vuong voi quy đao cua Sao Hai Vuong luon lon hon 52° (= 90°–38°). Su chia tach nho nhat nay dien ra moi 10,000 nam.
Thu hai, cac kinh đo cua giao điem len cua hai vat the — cac điem khi chung cat mat phang hoang đao - o cong huong gan voi su đu đua ben tren. Khi hai kinh đo trung nhau — co nghia, khi mot kinh đo co the ve mot đuong thang xuyen qua ca hai điem giao va Mat Troi — điem can nhat cua Sao Diem Vuong nam chinh xac tai 90°, va no o gan Mat Troi Nhat khi o đinh phia tren quy đao Sao Hai Vuong. Noi cach khac, khi Sao Diem Vuong nam gan nhat cac giao điem cua mat phang quy đao Sao Hai Vuong, no cung o xa nhat phia tren no. Đieu nay đuoc goi la sieu cong huong 1:1.Đe hieu tinh trang cua su đu đua, tuong tuong mot điem quan sat phia tren cuc, nhin xuong đuong hong đao tu mot điem uu the o xa noi cac hanh tinh chuyen đong theo quy đao nguoc chieu kim đong ho. Sau khi vuot qua điem giao len, Sao Diem Vuong o ben trong quy đao Sao Hai Vuong va chuyen đong nhanh hon, tiep can voi Sao Hai Vuong tu phia sau. Luc hut hap dan manh giua hai vat the khien đong luong goc tu Sao Hai Vuong đuoc chuyen sang Sao Diem Vuong. Đieu nay khien Sao Diem Vuong đi vao mot quy đao hoi lon hon, noi no đi hoi cham lai, tuan theo Đinh luat thu ba cua Kepler. Khi quy đao thay đoi, no dan tao hieu ung thay đoi pericentre va cac kinh đo cua Sao Diem Vuong (va, o muc đo nho hon, cua Sao Hai Vuong). Sau nhieu lan lap lai nhu vay, Sao Diem Vuong đa bi ham lai o muc đu, va Sao Hai Vuong cung tang toc o muc đu, khien Sao Hai Vuong bat đau bat Sao Diem Vuong tai phia đoi dien quy đao cua no (gan điem giao đoi dien noi chung ta bat đau). Qua trinh nay sau đo lai đao nguoc, va Sao Diem Vuong mat đong luong goc cho Sao Hai Vuong, cho toi khi Sao Diem Vuong tang toc đu đe no bat đau bat Sao Hai Vuong mot lan nua o điem ban đau. Toan bo qua trinh hoan thanh trong khoang 20,000 nam.


= Su tu quay =
Chu ky tu quay cua Sao Diem Vuong bang 6,387 ngay tren Trai Đat. Giong voi Sao Thien Vuong, mot mat cua Sao Diem Vuong nam trong mat phang quy đao. Đo nghieng truc cua Sao Diem Vuong la 122,53°, chinh vi the hanh tinh lun co su bien đoi theo mua cuc ky khac nghiet. Tai điem chi, mot phan tu be mat cua Sao Diem Vuong đuoc Mat Troi chieu sang lien tuc, trong khi mot phan tu be mat ben kia lai chim trong bong toi. Nguyen nhan giai thich cho su bat thuong nay van la chu đe gay ra tranh cai. Nghien cuu tu Đai hoc Arizona đa đoan rang co the la do su tu quay cua vat the luon đieu tiet đe lam cho nang luong roi vao muc toi thieu. Đieu nay co nghia mot vat the đang đinh huong lai chinh ban than no đe đua khoi luong tu ben ngoai ve đen gan xich đao va nhung vung thieu đi khoi luong quay ve phia cac cuc. Hien tuong đo goi la "hien tuong đao cuc" (polar wander). Theo mot bai bao trich tu Đai hoc Arizona, khoi nito đong bang tich tu trong cac khu vuc bi che khuat cua hanh tinh lun nen moi gay ra hien tuong nay. Nhung khoi nay se khien vat the tu đinh huong lai, dan đen đo nghieng truc bat thuong cua no. Su tich tu cua nito la do khoang cach rong lon cua sao Diem Vuong voi Mat Troi. Tai xich đao, nhiet đo co the roi -210 °C, gay ra viec đong bang nito giong nhu nuoc bi đong bang tren Trai Đat.


Ve tinh Sao Diem Vuong co nam ve tinh tu nhien đa đuoc biet: Charon, lan đau đuoc xac đinh nam 1978 boi nha thien van hoc James Christy; va hai ve tinh nho hon, Nix va Hydra, ca hai cung đuoc phat hien nam 2005, va 2 ve tinh nua Kerberos & Styx.
Cac ve tinh cua Sao Diem Vuong luon o gan be mat cua no, so voi cac he khac đa đuoc quan sat. Cac ve tinh co the co tiem nang quay quanh Sao Diem Vuong len toi 53% (hay 69%, neu đi nguoc) cua ban kinh quyen Hill, vung anh huong trong luc on đinh cua Sao Diem Vuong. Vi du, Psamathe quay quanh Sao Hai Vuong o 40% ban kinh Hill. Trong truong hop Sao Diem Vuong, chi 3% cua vung đuoc biet co su co mat cua cac ve tinh. Theo thuat ngu cua cac nha khoa hoc, he Sao Diem Vuong duong nhu "qua chat va hau nhu trong rong." Trong cac buc anh thu đuoc tu Hubble chup Sao Diem Vuong trong cac ngay 28 thang 6 nam 2011 va 3 thang 7 nam 2011 cac nha thien van hoc o vien SETI o California đa phat hien ra them mot ve tinh moi thu tu cua Sao Diem Vuong. Ve tinh đuoc tam thoi goi la  P4 (sau nay la Kerberos) co đuong kinh tu 13 đen 34 km va quy đao cua no nam giua quy đao cua Nix va Hydra.


= Charon =

He thong Sao Diem Vuong-Charon rat đang chu y vi đay la he đoi lon nhat trong mot vai he đoi thuoc He Mat Troi, va đuoc xac đinh la cap đoi co khoi tam nam ngoai be mat hanh tinh chinh (617 Patroclus la mot vi du nho hon khac). Đieu nay va kich thuoc to lon cua Charon so voi Sao Diem Vuong khien mot so nha thien van goi chung la mot hanh tinh đoi lun. He nay cung khac biet so voi cac he hanh tinh khac o điem moi vat the đeu khoa thuy trieu vat the kia: Charon luon quay mot phia be mat ve Sao Diem Vuong, va Sao Diem Vuong cung luon quay mot mat ve Charon. Neu mot nguoi đung o phia be mat gan cua Sao Diem Vuong, Charon se lo lung tren bau troi ma khong chuyen đong; neu nguoi nay đi ve phia be mat ben kia, anh ta se khong the nhin thay mat kia cua Charon. Nam 2007, nhung quan sat cua Đai thien van Gemini ve nhung dau vet ammonia hydrate va tinh the nuoc tren be mat Charon cho thay su hien dien cua cac mach nuoc phun hoat đong.


= Nix va Hydra =

Hai ve tinh khac cua Sao Diem Vuong đa đuoc cac nha khoa hoc su dung Kinh vien vong khong gian Hubble chup ngay 15 thang 5 nam 2005, va chung đa nhan đuoc ten đinh danh tam thoi la S/2005 P 1 va S/2005 P 2. Hiep hoi Thien van Quoc te đa chinh thuc đat ten cho cac ve tinh moi nhat cua Sao Diem Vuong la Nix (hay Pluto II, ve tinh phia ben trong, truoc kia la P 2) va Hydra (Pluto III, ve tinh phia ngoai, truoc kia la P 1), ngay 21 thang 6 nam 2006.
Nhung ve tinh nho nay quay quanh Sao Diem Vuong o khoang cach gap hai va ba lan Charon: Nix o 48,700 kilomet va Hydra o 64,800 kilomet tu tam khoi luong chung cua he. Chung co quy đao cung huong tren cung mat phang quy đao nhu Charon, va rat gan (nhung khong phai o trong) chuyen đong trung binh cong huong quy đao 4:1 va 6:1 voi Charon.
Nhung quan sat Nix va Hydra đe xac đinh cac tinh chat rieng cua chung đang đuoc tien hanh. Thinh thoang Hydra sang hon Nix, cho thay hoac no lon hon hoac nhung phan khac nhau tren be mat cua no co the co đo sang khac nhau. Cac kich thuoc đuoc uoc tinh tu cac suat phan chieu. Quang pho cua hai ve tinh nay tuong tu quang pho cua Charon cho thay mot suat phan chieu 35% nhu cua Charon; cac gia tri nay khien Nix đuoc uoc tinh co đuong kinh 46 km con Hydra lon hon va co đuong kinh 61 km. Nhung gioi han tren cua đuong kinh cua chung co the đuoc uoc tinh khi lay suat phan chieu 4% cua cac vat the toi nhat trong Vanh đai Kuiper; nhung gioi han đo la 137 ± 11 km va 167 ± 10 km. O phia cuoi cua day nay, cac khoi luong đuoc suy luan chua toi 0.3% khoi luong Charon, hay 0.03% cua Sao Diem Vuong.
Su kham pha hai ve tinh nho hon cho thay Sao Diem Vuong co the co mot he vanh đai bien đoi. Cac vu va cham cua cac vat the nho co the tao ra rac hinh thanh nen cac vanh đai hanh tinh. Du lieu tu mot cuoc khao sat quang hoc ky luong cua Advanced Camera for Surveys tren Kinh vien vong vu tru Hubble cho thay khong co he vanh đai nao. Neu mot he nhu vay ton tai, hoac no mong manh nhu cac vanh đai Sao Moc hoac no chi han che o chieu rong chua toi 1,000 km.
Khi chup anh he Sao Diem Vuong, nhung quan sat tu Huble đat ra cac gioi han voi bat ky mot ve tinh co the nao khac. Voi đo tin cay len toi 90%, khong the co them mot ve tinh khac lon hon 12 km (hay toi đa 37 km voi suat phan chieu 0.041) ton tai ben ngoai anh choi cua Sao Diem Vuong nam giay cung tu hanh tinh lun nay. Đieu nay gia đinh rang mot vat the kieu Charon co suat phan chieu 0.38; o muc đo tin cay 50% gioi han la 8.


= Kerberos va Styx =

Hai ve tinh Kerberos & Styx đuoc phat hien va cong bo, đuoc xac nhan la nhung ve tinh moi nam 2011 va 2012 boi Kinh vien vong khong gian Hubble.


Nguon goc Nguon goc va đac điem cua Sao Diem Vuong tu lau đa la cau hoi kho đoi voi cac nha thien van hoc. Trong thap nien 1950 co y kien cho rang Sao Diem Vuong la mot ve tinh đa thoat khoi Sao Hai Vuong, bi ve tinh lon nhat hien nay cua ngoi sao nay la Triton đay ban ra khoi quy đao. Y kien nay đa bi chi trich nhieu boi, nhu đuoc giai thich o tren, thuc te Sao Diem Vuong khong bao gio toi gan hanh tinh.
Tu nam 1992, cac nha thien van hoc đa bat đau kham pha ra nhieu vat the bang nho phia ngoai Sao Hai Vuong tuong tu nhu Sao Diem Vuong khong chi o quy đao ma ca o kich thuoc va thanh phan. Vanh đai nay, đuoc goi la Vanh đai Kuiper theo mot trong nhung nha thien van hoc nguoi lan đau tien xac đinh tinh chat cua cac vat the ben ngoai Sao Hai Vuong, đuoc tin la nguon goc cua nhieu sao choi chu ky ngan. Cac nha thien van hoc hien tin rang Sao Diem Vuong la vat the lon nhat đa biet trong cac vat the thuoc vanh đai Kuiper (KBOs). Giong nhu cac vat the KBOs khac, Sao Diem Vuong co cac đac điem chung voi cac sao choi; vi du, gio mat troi dan thoi bay be mat Sao Diem Vuong vao vu tru, theo cach mot sao choi. Neu Sao Diem Vuong bi đat o gan Mat Troi nhu Trai Đat, no cung se co mot cai đuoi nhu cac sao choi. Tuyen bo nay đa gay ra tranh cai vi suy luan rang van toc thoat ly cua Sao Diem Vuong qua cao đe gay ra hien tuong nay. Nguoi ta đe xuat rang Sao Diem Vuong co the hinh thanh tu su boi tu cua nhieu sao choi va cac vat the thuoc vanh đai Kuiper.
Du Sao Diem Vuong la vat the lon nhat trong vanh đai Kuper đa đuoc phat hien, Triton, hoi lon hon Sao Diem Vuong lai co nhieu đac điem khi quyen va thanh phan đia chat giong voi Sao Diem Vuong va đuoc tin rang cung la mot vat the bi bat khoi Vanh đai Kuiper. Eris (xem ben duoi) cung lon hon Sao Diem Vuong nhung khong bi coi hoan toan la mot thanh vien cua Vanh đai Kuiper. Thay vao đo, no đuoc coi la mot thanh vien cua đam vat the đuoc goi la đia phan tan.
Mot so luong lon vat the trong Vanh đai Kuiper, nhu Sao Diem Vuong, co cong huong quy đao 3:2 voi Sao Hai Vuong. Cac vat the vanh đai Kuiper co cong huong quy đao kieu nay đuoc goi la "plutino", theo ten Pluto.
Giong nhu cac thanh vien khac thuoc vanh đai Kuiper, Sao Diem Vuong đuoc cho la mot vi the hanh tinh con sot lai; mot thanh phan trong đia tien hanh tinh nguyen thuy xung quanh Mat Troi khong the ket hop hoan toan đe hinh thanh mot hanh tinh chinh thong. Hau het cac nha thien van đong y rang Sao Diem Vuong co vi tri hien tai la do no trai qua su di tru đot ngot cung voi Sao Hai Vuong trong thoi ky đau hinh thanh He Mat Troi. Vi Sao Hai Vuong di tru ra ben ngoai, no tiep can cac vat the trong Vanh đai Kuiper nguyen thuy, dan đen viec Triton bi Sao Hai Vuong bat giu va quay tren quy đao quanh hanh tinh nay cho đen hien nay, khoa cac vat the khac roi vao muc cong huong khac nhau va đay cac vat the khac roi vao nhung quy đao hon loan. Cac vat the trong đia phan tan đuoc cho la đa đat o vi tri hien tai do chung tac đong voi muc cong huong chuyen đong cua Sao Hai Vuong. Mot mo hinh may tinh đuoc che tao vao nam 2004 boi nha khoa hoc Alessandro Morbidelli thuoc Đai thien van Cote d'Azur o Nice, Phap cho thay Sao Hai Vuong di tru vao vanh đai Kuiper co the anh huong do muc cong huong 1: 2 giua Sao Moc va Sao Tho, tao ra luc hap dan đay ca Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong vao quy đao lon hon va khien cho chung bi đoi cho, cuoi cung lam nhan đoi khoang cach giua Sao Hai Vuong voi Mat Troi. Ket qua la truc xuat cac vat the khoi vanh đai Kuiper nguyen thuy, đieu nay cung co the giai thich cho giai đoan Cong pha manh muon vao thoi điem 600 trieu nam sau khi He Mat Troi hinh thanh va nguon goc cua cac trojan Sao Moc. Co le Sao Diem Vuong đa co quy đao gan tron nam cach Mat Troi khoang 33 AU truoc khi Sao Hai Vuong di tru va lam nhieu loan quy đao Sao Diem Vuong, khien chung tao nen mot muc cong huong. Mo hinh Nice đoi hoi phai co khoang mot nghin vat the co Sao Diem Vuong trong đia vi the hanh tinh nguyen thuy, bao gom ca Triton va Eris.


Tham hiem Sao Diem Vuong Sao Diem Vuong đat ra nhung thach thuc to lon cho con tau vu tru boi khoi luong nho va khoang cach xa tu Trai Đat. Voyager 1 đang le đa co the toi Sao Diem Vuong, nhung nhung nguoi đieu khien thay vao đo đa chon mot chuyen bay ngang qua ve tinh Titan cua Sao Tho khien no khong the co quy đao ngang qua Sao Diem Vuong. Voyager 2 cung khong the co quy đao hop ly đe toi Sao Diem Vuong. Truoc thap ky cuoi cung cua the ky 20 chua he co mot no luc thuc su nao nham tham hiem Sao Diem Vuong. Thang 8 nam 1992, nha khoa hoc Robert Staehle cua JPL đa goi đien cho nguoi phat hien Sao Diem Vuong, Clyde Tombaugh, yeu cau cho phep vieng tham hanh tinh cua ong. "Toi đa noi rang ong ta đuoc chao đon o đo," Tombaugh sau nay nho lai, "du ong ta se phai co mot chuyen bay dai va lanh gia." Du đa co khoanh khac som nay, nam 2000, NASA đa huy bo phi vu Pluto Kuiper Express, voi cac ly do chi phi gia tang va nhung cham tre trong viec che tao phuong tien phong.

Sau mot cuoc chien chinh tri cang thang, mot phi vu moi toi Sao Diem Vuong, voi cai ten New Horizons, đa đuoc chinh phu Hoa Ky cung cap chi phi nam 2003. New Horizons đuoc phong thanh cong ngay 19 thang 1 nam 2006. Lanh đao su menh, S. Alan Stern, xac nhan rang mot so tro tu thi hai Clyde Tombaugh, đa mat nam 1997, đa đuoc đat tren con tau.
Đau nam 2007 loi dung ho tro hap dan tu Sao Moc. Lan tiep can gan nhat cua no toi Sao Diem Vuong đa dien ra ngay 14 thang 7 nam 2015; nhung quan sat khoa hoc voi Sao Diem Vuong se bat đau tu nam thang truoc cuoc tiep can gan va se tiep tuc it nhat mot thang sau lan gap mat. New Horizons đa chup nhung buc anh đau tien (tu xa) ve Sao Diem Vuong hoi cuoi thang 9 nam 2006, trong cuoc thu nghiem thiet bi Long Range Reconnaissance Imager (LORRI). Cac buc anh, đuoc chup tu khoang cach xap xi 4.2 ty km, xac nhan kha nang tham sat cac muc tieu xa cua tau vu tru, kha nang can thiet đe tien toi gan Sao Diem Vuong va cac vat the khac trong Vanh đai Kuiper.
New Horizons se su dung mot goi cam bien tu xa gom cac thiet bi hinh anh va thiet bi radio khao sat khoa hoc, cung nhu may quang pho va cac thiet bi khac, đe xac đinh đia chat va hinh thai cua Sao Diem Vuong cung ve tinh Charon cua no, ve ban đo thanh phan be mat hai vat the va phan tich khi quyen trung tinh cua Sao Diem Vuong cung ty le toc đo thoat cua no. New Horizons cung se chup anh be mat Sao Diem Vuong va Charon.
Su kham pha cac ve tinh Nix va Hydra co the đat ra nhung thach thuc chua đuoc du tinh voi tau vu tru. Nhung vun rac tu cac vu va cham giua cac vat the trong Vanh đai Kuiper va cac ve tinh nho hon, voi toc đo thoat kha nho cua chung, co the tao ra mot vong đai gom nhieu manh vo thien thach nho. Neu New Horizons phai bay qua mot vong đai nhu vay, nhieu kha nang vi thien thach co the gay hu hai cho con tau.


Tranh cai tinh trang hanh tinh Tinh trang chinh thuc cua Sao Diem Vuong voi tu cach mot hanh tinh đa la mot chu đe tranh cai it nhat tu nam 1992, khi Vat the Vanh đai Kuiper đau tien, (15760) 1992 QB1, đuoc phat hien. Ke tu đo, cac kham pha moi cang lam cuoc tranh cai them cang thang.


= Tuong nho tu cach mot hanh tinh =
Sao Diem Vuong đuoc the hien nhu mot hanh tinh tren Đia Pioneer, mot ban khac đuoc đat tren cac con tau vu tru Pioneer 10 va Pioneer 11, phong đi hoi đau thap nien 1970. Tam đia nay đuoc du đinh cung cap thong tin ve nguon goc tau vu tru cho bat ky mot nen van minh nao ngoai Trai Đat co the gap chung trong tuong lai, gom ca mot gian đo ve He Mat Troi, voi chin hanh tinh. Tuong tu, mot hinh anh tuong tu chua ben trong thiet bi Voyager Golden Record đuoc đat trong tau vu tru Voyager 1 va Voyager 2 (cung đuoc phong hoi thap nien 1970) co bao gom du lieu ve Sao Diem Vuong va cung the hien no nhu hanh tinh thu chin. Nhan vat Pluto trong cac bo phim hoat hinh cua Disney, xuat hien nam 1930, cung đuoc đat ten đo đe ky niem hanh tinh nay. Nam 1941, Glenn T. Seaborg đa đat ten cho nguyen to moi đuoc tao ra la plutoni đe vinh danh Sao Diem Vuong, va cung đe giu truyen thong đat ten cac nguyen to theo cac hanh tinh moi đuoc tim ra (urani theo Sao Thien Vuong (Uranus), neptuni theo Sao Hai Vuong (Nepturne), du truyen thong nay cung đuoc su dung đoi voi mot so vat the khong phai hanh tinh: ceri đuoc đat theo ten Ceres va palladi theo ten Pallas).


= Nhung kham pha moi dan toi tranh cai =
Su kham pha Vanh đai Kuiper va moi quan he cua Sao Diem Vuong voi vanh đai nay khien nhieu nguoi đat cau hoi lieu Sao Diem Vuong co nen đuoc coi la mot vat the rieng biet khoi vanh đai hay khong. Nam 2002, vat the 50000 Quaoar thuoc vanh đai đuoc phat hien, voi đuong kinh khoang 1,280 kilomet, bang mot nua Sao Diem Vuong. Nam 2004, nhung nguoi kham pha 90377 Sedna đa đat mot gioi han tren la 1,800 kilomet đuong kinh, gan bang đuong kinh Sao Diem Vuong 2,320 kilomet vao nam đo. Giong nhu Ceres cuoi cung bi mat tu cach hanh tinh sau su kham pha cac tieu hanh tinh khac, vi the, van đe đuoc đat ra, Sao Diem Vuong phai đuoc xep hang lai nhu mot trong nhung vat the thuoc vanh đai Kuiper.
Ngay 29 thang 7 nam 2005, su kham pha mot vat the ngoai Sao Hai Vuong đuoc thong bao. Đuoc đat ten Eris, luc đau no hoi lon hon Sao Diem Vuong va la vat the lon nhat đuoc phat hien trong He Mat Troi tu khi phat hien Triton nam 1846. Nhung nguoi phat hien ra no va bao chi ban đau goi no la "hanh tinh thu muoi", du khong co su đong thuat chinh thuc o thoi điem đo ve viec co nen goi no la mot hanh tinh hay khong. Nhung nguoi khac trong gioi thien van hoc coi su kham pha la ly le manh me nhat đoi hoi xep hang lai Sao Diem Vuong nhu mot tieu hanh tinh.
Nhung đac tinh gay tranh cai khac cua Sao Diem Vuong la ve tinh lon, Charon, va khi quyen cua no. Nhung đac tinh nay co le khong phai duy nhat cua Sao Diem Vuong: nhieu vat the ngoai Sao Hai Vuong khac cung co ve tinh, va quang pho cua Eris cho thay be mat no co thanh phan tuong tu Sao Diem Vuong. No cung co mot ve tinh, Dysnomia, đuoc phat hien thang 9 nam 2005.
Giam đoc cac vien bao tang va cung thien van thinh thoang gay ra tranh cai khi bo Sao Diem Vuong khoi cac mo hinh hanh tinh cua He Mat Troi. Mot so lan hanh đong đo la co chu y; Cung thien van Hayden mo cua tro lai sau khi đuoc sua chua nam 2000 voi mot mo hinh chi gom tam hanh tinh. Cuoc tranh cai đa đuoc đua len trang đau cac bao o thoi điem đo.


Đai hoi Hiep hoi Thien van Quoc te Tu 16 đen 24 thang 8 nam 2006, 3.000 nha thien van hoc va nha khoa hoc thuoc Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU) đa gap nhau tai Praha, Cong hoa Sec đe thao luan ve đinh nghia hanh tinh. To chuc nay co ke hoach chinh thuc đua ra đinh nghia hanh tinh, va tu đo đe xac đinh Sao Diem Vuong la hanh tinh, hanh tinh lun (dwarf planet) hay la mot thien the vanh đai Kuiper (KBO). Ban đau, to chuc nay co y đinh phan loai Sao Diem Vuong cung voi 2003 UB313 va cac thien the hinh cau thuoc loai thien the ngoai Sao Hai Vuong ma co the se đuoc phat hien ra, la cac hanh tinh, mac du chung rat "gan gui" voi Sao Diem Vuong. Ceres va ve tinh tu nhien Charon cua Sao Diem Vuong, cung đuoc xem nhu la cac hanh tinh lun.
Tuy nhien, đen ngay 24 thang 8 nam 2006, du đinh ban đau đa co thay đoi. Theo nghi quyet 5A đuoc thong qua, 3 tieu chi đe mot thien the đuoc coi la hanh tinh trong He Mat Troi nhu sau:

Thien the phai co quy đao quanh Mat Troi va ban than no khong phai la mot ngoi sao.
Thien the phai co khoi luong đu lon đe luc hap dan cua chinh no tao cho no dang can bang thuy tinh (gan nhu hinh cau).
Thien the phai co khoi luong vuot troi so voi cac thien the khac quanh vung quy đao cua minh.
Sao Diem Vuong khong đap ung đuoc tieu chi thu ba, vi quy đao rat det cua no cat quy đao Sao Hai Vuong, la hanh tinh lon hon no nhieu.
Theo nghi quyet 6A, Sao Diem Vuong đuoc phan loai la hanh tinh lun (cung loai voi no la Ceres va Eris). Ngay 7 thang 9 nam 2006, Sao Diem Vuong đa đuoc an đinh so tieu hanh tinh 134340, do Trung tam Minor Planet, co quan chinh thuc chiu trach nhiem thu thap du lieu ve cac tieu hanh tinh va sao choi trong he mat troi, đua ra. No đuoc cong nhan la hinh mau cho mot loai thien the moi gom cac thien the phia ngoai Sao Hai Vuong. Vao thang 6 nam 2008, IAU đa thong bao trong bao chi rang thuat ngu "plutoid" tu đo se đuoc su dung đe chi Sao Diem Vuong va nhung vat the co khoi luong hanh tinh khac nam xa hon Sao Hai Vuong, du thuat ngu nay khong đuoc ap dung nhieu.
Sau khi phan loai lai danh hieu cua Sao Diem Vuong vao thang 8 nam 2006, đa co mot so tranh cai nay lua trong cong đong thien van hoc. Mot so nha khoa hoc cung phan đoi ve cach phan loai nay, đien hinh la Alan Stern, truong nhom su menh New Horizons cua NASA, đa che gieu nghi quyet cua IAU, noi rang "đinh nghia nay khong kha thi va sai co ban ve mat khoa hoc". Stern cho rang, theo đinh nghia moi nay, ca Trai Đat, Sao Hoa, Sao Moc va Sao Hai Vuong se khong phai la hanh tinh vi quy đao cua chung van con qua nhieu tieu hanh tinh chua the don sach. Ong con lap luan rang tat ca cac ve tinh lon dang cau, bao gom ca Mat Trang cua Trai Đat, cung nen đuoc coi la hanh tinh. Ong cung tuyen bo rang vi chi co it hon 5% cac nha thien van hoc đa bo phieu cho tieu chi thu ba, nen quyet đinh nay khong mang tinh đai dien cho toan cong đong thien van hoc. Nha thien van hoc Marc W. Buie, luc đo lam viec tai Đai quan sat Lowell, đa kien ​​nghi khong su dung đinh nghia nay.
Bieu quyet cua cong chung đa khang đinh rang Sao Diem Vuong bi IAU "giang cap xuong thanh hanh tinh lun mot cach khong cong bang". Mot so thanh vien cong chung cung đa bac bo su thay đoi đo, dan đen su bat đong trong cong đong khoa hoc ve van đe nay hoac nhung ly do ve mat cam tinh. Va ho tuyen bo van duy tri su hieu biet ve Sao Diem Vuong nhu mot hanh tinh va mai mai se nhu vay, bat chap nhung nghi quyet trong đinh nghia hanh tinh cua IAU.


Ghi chu Chu thich Tham khao Xem them Vat the ngoai Sao Hai Vuong
Vanh đai Kuiper
Cac vat the trong He Mat Troi tung đuoc coi la hanh tinh


Lien ket ngoai (tieng Anh)

Pluto (dwarf planet) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Sao Diem Vuong Pluto Luu tru ngay 14 thang 2 nam 2016 tai Wayback Machine tren trang web cua NASA
Pluto Fact Sheet - So lieu NASA ve Sao Diem Vuong cap nhat 3/7/2013
NASA's Hubble Reveals Possible New Moons Around Pluto - Thong bao cua NASA ve 2 ve tinh moi tim thay cua Diem vuong tinh 31/10/2005
New Horizons: NASA's Pluto-Kuiper Belt Mission
Pluto Kuiper Express
Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System IAU
(tieng Viet)

Diem Vuong Tinh tai Tu đien bach khoa Viet Nam