Sai Kinh hay Thai Kinh (chu Han: 蔡京; 1047-1126) la thua tuong nha Bac Tong trong lich su Trung Quoc. Ong la nguoi giu chuc vu quan đau trieu nhieu lan nhat thoi Bac Tong va bi su sach nhin nhan la gian than.


Thoi Tong Than Tong va Tong Triet Tong = Thang tien =
Sai Kinh tu la Nguyen Truong (元長), nguoi Tien Du, Hung Hoa. Cha ong la Sai Chuan. Tu nho Sai Kinh la nguoi thong minh, viet chu đep.
Nien hieu Hy Ninh thoi Tong Than Tong (1058-1078), Sai Kinh cung em la Sai Bien len thi o kinh thanh Khai Phong, ca hai anh em cung đo tien si.
Sai Kinh đuoc cu đi lam Huyen uy huyen Tien Đuong, con Sai Bien đi lam chu ba Giang Am. Sai Bien đuoc Thua tuong Vuong An Thach đang thi hanh "Khang Ninh bien phap" quy men va ga con gai cho nen thang tien rat nhanh, len chuc Trung thu xa nhan kiem Thi giang. Sai Kinh to ra la nguoi ung ho bien phap cua Vuong An Thach, nho co em la con re Thua tuong nen ong đuoc thang lam Thoi quan o Thu chau. Sau đo ong đuoc moi ve trieu giu chuc Khoi cu lang.
Sau đo Sai Kinh nhan nhiem vu lam su gia sang nuoc Lieu o phuong bac. Do ngoai giao thanh cong, ong cung đuoc thang lam Trung thu xa nhan nhu Sai Bien.
Nho viet chu đep, Sai Kinh đuoc thang lam Đai che tai Long đo cac va đen nien hieu Nguyen Huu (1086-1093) thoi Tong Triet Tong, Sai Kinh đuoc bo nhiem kiem them chuc Tri phu phu Khai Phong.
Thoi Tong Triet Tong, vua con nho va Cao thai hau nhiep chinh. Vuong An Thach that the, Tu Ma Quang len cam quyen (1086). Sai Kinh đuoc giao nhiem vu phai hoan thanh cac che đo cu ve sai dich. Nhung nguoi khac đeu do thoi gian qua gap gap khong the hoan thanh, rieng Sai Kinh hoan thanh đung ky han nen đuoc phong thuong.


= That the =
It lau sau, nhieu quan Gian nghi trong trieu vach toi Sai Kinh co nhung y đo xau, do đo ong bi truat bo chuc vu, phai đi lam Tri huyen tai Thanh Đuc quan va Tri chau Doanh chau đeu la nhung noi hoang vang tren bien gioi.
Trong thoi gian o Doanh chau, Sai Kinh thay đoi thai đo voi bien phap Vuong An Thach nham lay long Tu Ma Quang. Ong khong đong tinh voi nhung ai nhac toi bien phap. Vi vay sau mot thoi gian, nhung nguoi phe Tu Ma Quang cho rang co the dung đuoc Sai Kinh, ben đua ong ve lam Tri phu Thanh Đo.
Tuy nhien, trong so nhung nguoi thuoc phe Tu Ma Quang, Pham To Vu thuyet phuc moi nguoi rang Sai Kinh chi la nguoi xao quyet, tam thoi luon cui đe tien than chu khong thuc long phan đoi bien phap. Vi vay ong lai bi chuyen sang lam Phat van su o Giang Hoai, Kinh Triet. Khi đen nhan chuc, ong luon bi cac quan lai đia phuong đa kich nen rat oan han Pham To Vu.


= Lai phuc hoi =
Nam 1093, Cao thai hau mat, vua Triet Tong đa lon, tu minh trong coi trieu chinh. Triet Tong ghet nhung nguoi theo tu tuong thu cuu cua Tu Ma Quang, ung ho quan điem cai cach cua Vuong An Thach, vi the nhung nguoi cung phe Tu Ma Quang (đa mat nam 1087) bi đuoi va nhung nguoi theo phai cai cach lai đuoc dung. Sai Kinh trong so nhung nguoi bi phe thu cuu đa kich nen lai đen nien hieu Thieu Thanh (1094-1097), ong đuoc Tong Triet Tong goi ve trieu phong lam Thuong thu bo Ho, con Sai Bien đuoc phong lam Pho te tuong. Ong cung voi Thua tuong Chuong Đon hop suc thi hanh bien phap cai cach cua te tuong Vuong An Thach đa vach ra truoc đay.
Tuy nhien, viec thuc thi bien phap cua Chuong Đon va Sai Kinh khong con giong Vuong An Thach ma chi tap trung vao viec truy diet nhung nguoi theo phe thu cuu cua Tu Ma Quang, tien hanh cach chuc va luu đay ho. Trong viec thuc thi viec nay, Sai Kinh đuoc Chuong Đon tan thuong.
Nam 1097, Chuong Đon cung Sai Bien vu cao Tu Ma Quang va nhung nguoi phe thu cuu tung co muu đo lat đo Tong Triet Tong. Sai Kinh đuoc giao nhiem vu đieu tra vu an nay. Ket qua ho bi chem đau hoac đi đay xuong Linh Nam. Hanh đong cua ong va Chuong Đon khien nhieu nguoi cam gian, ho đat ra cau đong dao đe bay to su bat binh:

Đai Đon tieu Đon, nhap đia vo mon; Đai Sai tieu Sai, hoan tha menh trai
Nghia la:

Đai Đon tieu Đon, het cua xuong đat; Đai Sai tieu Sai, phai tra no mau


Thoi Tong Huy Tong = That the =
Nam 1100, Tong Triet Tong qua đoi, em la Trieu Cat len ngoi, tuc la Tong Huy Tong. Huong thai hau la nguoi ung ho phe thu cuu cua Tu Ma Quang, do đo nhung nguoi phe nay lai đac the. Sai Kinh bi giang xuong lam Đoan minh đien hoc si va Long đo cac hoc si khong co thuc quyen.
Tong Huy Tong đinh đieu Sai Kinh ra lam Tri phu Thai Nguyen, nhung Huong thai hau ngan lai va đe nghi đe ong tiep tuc viet su sach. Cung luc đo Tran Quan to cao Sai Kinh thuong giao du voi thai giam, noi thi muu đo xau, Tong Huy Tong lien biem ong đi lam Tri phu Giang Ninh. Mot so đai than khac ghet Sai Kinh lai lam đon to cao ong to y bat man khi bi chuyen chuc, vi vay Huy Tong ha lenh truy đoat cac chuc vu truoc đay cua ong va đua lam Đe cu tai Đong Tieu cung (mot ly cung o Hang Chau). Ong voi va len đuong đen Hang chau vi so bi hai.


= Thang thua tuong =
Khong lau sau, Huong thai hau giao lai viec đieu hanh trieu chinh cho Tong Huy Tong. Huy Tong ham choi, thich lam tho, ve tranh, trong dung hoan quan Đong Quan. Tong Huy Tong đat ra Ty kim minh lo viec thu thap sach vo cho vua. Đong Quan đuoc sai lam viec lo viec thu thap sach vo cho vua Tong Huy Tong. Sai Kinh lien bat moi quan he voi Đong Quan. Sai Kinh nho Đong Quan tien dan voi Tong Huy Tong. Biet Huy Tong thich nghe thuat, Sai Kinh ngay đem viet chu len cac buc tranh va lam tho, nho Đong Quan dang len vua va noi giup. Cung luc, cac thua tuong Tang Bo va Han Trung Ngan cung tranh chap quyen luc, Tang Bo muon co them vay canh chong Han Trung Ngan nen cung tien cu Sai Kinh. Vi vay khong lau sau ong đuoc Huy Tong đoi đi lam Tri chau Đinh chau, sang nam 1102 đuoc lam Tri phu o phu Đai Danh.
Nghe theo y kien cua Tang Bo, Tong Huy Tong thay đoi lap truong trung hoa giua bien phap (Vuong An Thach truoc đay) va thu cuu (Tu Ma Quang truoc đay) sang quan điem nga han theo bien phap, do đo bai chuc Thuong thu Ta boc xa cua Han Trung Ngan. Tang Bo muon nam tron quyen hanh, nhung Tong Huy Tong lai trieu Sai Kinh ve phong lam Thuong thu ta thua.
Tang Bo von chi muon loi dung Sai Kinh, khong muon đe ong vao lam quan lon trong trieu. Con Sai Kinh cung chua man nguyen voi chuc Thuong thu ta thua, vi vay hai nguoi mau thuan nhau.
Thang 6 nhuan nam 1102, Tang Bo đinh đe cu thong gia Tran Huu Phu lam Thi lang bo Ho, lien bi Sai Kinh phan đoi vi tinh rieng. Hai ben cai co truoc mat Huy Tong. Khong lau sau Huy Tong bai chuc Tang Bo ra lam Tri chau o Nhuan chau, va thang Sai Kinh len lam Thuong thu Huu boc xa.


= Tra thu đoi thu =
So Tang Bo quay lai tra thu, Sai Kinh vu cao Tang Bo tham o va sai Tri phu Khai Phong la La Gia Van bat cac con Tang Bo tra tan bat khai nhan toi, nhung ho mot muc khong thua nhan cha minh tham o. Sai Kinh ben sai nguoi đung ra lam chung gia đe buoc toi Tang Bo khien Tang Bo lien tiep bi giang chuc va toi nam 1107 chet tai noi bi giang chuc.
Đau nam 1103, Sai Kinh đuoc Tong Huy Tong thang len lam Thuong thu Ta boc xa. Nghe theo đe nghi cua ong, Tong Huy Tong lap ra Ty đo tinh giang nghi la co quan giup Thua tuong trong viec đieu hanh trieu đinh. Ong đua nhung nguoi than tin cua minh nhu Ngo Cu Hau, Vuong Han Chi vao co quan nay. Tu đo viec thang chuc hay bai mien cac quan va chi thu tai chinh quoc gia đeu do Ty đo tinh giang nghi thuc hien va tau Huy Tong phe chuan.
Tren danh nghia, Sai Kinh dung chieu bai phuc hoi bien phap Vuong An Thach nhung tren thuc te thi chi đe lam loi rieng. Đe triet ha hoan toan phe thu cuu, Sai Kinh kien nghi Huy Tong liet ke ten tuoi nhung nguoi thuoc phe nay gom 109 nguoi tung theo Tu Ma Quang, khac ten len bia đa goi la "danh sach gian đang" beu danh xau truoc cua Đoan Le tai đien Van Đuc đe noi guong cho đoi sau. Sau đo ong lai phat đong mot phong trao khac bia beu danh nhung nguoi phe nay tai cac đia phuong trong toan quoc. Do đot tra thu nay cua Sai Kinh, hang loat ten tuoi danh si va tac pham bi Huy Tong ra lenh thieu huy nhu To Tuan, To Đong Pha, To Triet, Tan Quan, Truong Loi, Trieu Bo Chi...
Khong chi tra thu phe thu cuu, Sai Kinh quay sang đa kich ca mot so nguoi trong phe tan phap nhu cac hoc tro cua Vuong An Thach la Luc Đien va Ly Thanh Than vi tung xuc pham toi ong. Chuong Đon tung phan đoi đua Tong Huy Tong len ngoi khi Tong Triet Tong moi mat, Sai Kinh lay long Huy Tong cung khep con chau Chuong Đon cung phe thu cuu va tra thu. Chi trong 2 nam tu khi Sai Kinh lam thua tuong, co gan 1000 nguoi bi ham hai.


= Lay long Huy Tong =
Biet Tong Huy Tong thich huong lac, Sai Kinh con khoi xuong hoc thuyet Phong huong du đai, to ve canh thai binh thinh tri cua đat nuoc, đe xuat cach an choi huong thu, xui Tong Huy Tong ra suc xay dung cung đien đen đai, gay lang phi nhieu tien bac cua nhan dan. Ong cung Đong Quan chu xuong viec khai thac nhieu đa hoa cuong đe cung cap cho Huy Tong xay cai nui gia đe thuong ngoan goi la Van tue son. Viec tieu ton tien cua khien trieu đinh tang thu, viec đanh thue nhan dan ngay cang nang, kiem ke ca đen hat thoc, qua đau va tung que cui, khien nhan dan cang them kho cuc. Huy Tong rat vua y, ben phong ong lam Gia quoc cong, ban thuong cho ong khu đat lon trong kinh thanh đe xay phu, sau đo lai ban cho mot khu đat nua o phia tay kinh thanh. Sai Kinh đuoc đat moi lai pha huy them hang tram nha dan đang o đe mo rong vuon nha minh. Ca hai khu nha Sai Kinh đeu xay cat va tieu phi rat ton kem.
Do quyen the cua Sai Kinh va Đong Quan, nguoi đoi luc đo goi Sai Kinh la "tuong ong", Đong Quan la "tuong ba". Dan gian cam gian Sai Kinh va Đong Quan ben đat ra cau đong dao: "Đap bep ong đong (chi Đong Quan), đo đia cai thai (chi Sai Kinh), cuoc đoi se khoai!"


= Nhieu lan thang giang =
Nam 1106, co sao choi xuat hien. Tong Huy Tong cho đo la điem go voi minh, ben cach chuc thua tuong cua Sai Kinh đe tranh tai hoa. Ong bi đieu lam Khai phu nghi đong tam ty nhung đuoc o lai kinh thanh Khai Phong. Trong dan gian nghe tin ong bi cach chuc đeu rat vui mung.
Truoc khi bi bai chuc, Sai Kinh đe cu nguoi cung canh la Trieu Đinh Chi vao chuc Thuong thu Huu boc xa đang bo trong. Trieu Đinh Chi lam Thuong thu Huu boc xa mot thoi gian, so Sai Kinh ham hai minh nen xin tu chuc ve que va đuoc Huy Tong phe chuan. Đung luc đo co điem sao choi va Sai Kinh bi bai chuc, Huy Tong ben lenh cho Đinh Chi nan lai chuc Thuong thu Huu boc xa. Trieu Đinh Chi thay Sai Kinh bi bai chuc rat mung, ben đung ra to cao nhung viec lam sai trai cua ong. Huy Tong nghe theo Đinh Chi, ben bai bo tat ca che đo do Sai Kinh thi hanh trong thoi gian cam quyen.
Trieu Đinh Chi lai tien cu nguoi cung canh la Luu Quy vao trieu lam Trung thu thi lang. Hai nguoi ra suc bai xich đe loai tru nhung nguoi trong phe Sai Kinh con nhieu trong trieu. Sai Kinh ben xui nhung nguoi cung phe nhu Trinh Cu Trung, Trinh Than bien luan voi Huy Tong, ca ngoi cong lao cua Sai Kinh truoc đay. Huy Tong khong co chu kien, khi nghe nhung nguoi cung phe Sai Kinh noi lai cho la phai, va hoai nghi Trieu Đinh Chi, Luu Quy. Khong lau sau Luu Quy bi bai chuc đi lam Tri chau Bac chau roi toi thang 1 nam sau (1107) lai đua Sai Kinh tro lai chuc Thuong thu Ta boc xa, phong lam Nguy quoc cong.
Sai Kinh tro lai chuc cu, ra suc tra thu nhung nguoi hai minh. Trieu Đinh Chi bi co lap va bi cong kich, toi thang 3 nam 1107 bi bai chuc Thuong thu Huu boc xa xuong lam Quan van đien đai hoc si. Đinh Chi buon rau va khong lau sau lam benh mat.
Sai Kinh tiep tuc tra thu Luu Quy, sai nguoi to cao anh vo Quy la Chuong Dien voi toi danh tham o roi phai Thi ngu su Tham Co đi tri toi Chuong Dien. Nhung Tham Co la nguoi ngay thang, tuyen bo Chuong Dien vo toi va tha may tram nguoi co lien quan roi tau ve trieu. Sai Kinh tuc gian ben chan ban tau đo lai va sai nguoi tam phuc đen tham tra lai, bat Chuong Dien tich thu gia san va đay ra đao. Con Tham Co cung bi vu cao la "che bai phap luat trieu đinh". Tong Huy Tong tin theo Sai Kinh ben bai chuc Tham Co đay đi lam quan o Tinh chau. Tham Co uat uc lam benh qua đoi.
Quan Trai lang o Thai mieu la Phuong Chan bat binh voi hanh đong chuyen quyen cua Sai Kinh ben dang bieu len Tong Huy Tong vach toi ong. Tong Huy Tong lai cho rang loi ke toi la qua đang va đua ban tau cho Sai Kinh xem. Sai Kinh lien ket toi Phuong Chan vu khong, đuoc Huy Tong đong tinh va ra lenh đay Phuong Chan đi Linh Nam.
Trinh Cu Trung co đong gop trong viec đua Sai Kinh tro lai ngoi thua tuong nen tin tuong minh se đuoc cat nhac. Nhung Huy Tong lai nghe theo đe nghi cua Hoang Kinh Thanh giang chuc cua Cu Trung, luc đo Sai Kinh co mat nhung khong can thiep gi. Vi vay Cu Trung oan han Sai Kinh.
Cuoi nam 1107, Tong Huy Tong cho Sai Kinh lam Thai uy phu trach quan đoi va ban cho đai ngoc. Thoi Tong Than Tong, thua tuong Vuong An Thach cung đuoc ban đai ngoc nhung chi đuoc đeo trong 3 ngay, con Sai Kinh đeo ra vao hang ngay. It lau sau ong lai đuoc Huy Tong phong lam Thai su nen to ra rat đac y
Tuy nhien vi Sai Kinh long quyen, lam nhieu đieu trai phep nen sang nam 1109 ong lai bi bai chuc Thua tuong lan thu 2, đoi sang lam So quoc cong, giao viec bien soan sach "Triet Tong thuc luc".
Sau khi ong bi bai chuc lan nay, nhieu nguoi lai đua nhau to cao ong lam hai nuoc nha, trong đo co ca nhung nguoi cung phe cu. Nhung do co Tong Huy Tong che cho, Sai Kinh khong bi tri toi. Sang nam 1110, lai co sao choi xuat hien. Ngu su Truong Khac Cong nhan đo lai dang bieu noi voi Huy Tong rang điem xau đo la tai Sai Kinh nhieu toi ac. Vi vay Huy Tong giang chuc ong xuong lam thai tu Thieu bao, phai đi sang Hang chau.
Nhung chi qua nam sau (1112), Tong Huy Tong lai nho Sai Kinh va trieu ve trieu, phuc chuc Thai su, Thuong thu Huu boc xa va tuoc So quoc cong. Ngay khi tro ve Khai Phong, Sai Kinh đa giang chuc hon 30 nguoi to cao minh lan truoc. Sau đo Tong Huy Tong theo kien nghi cua ong thuc hien cai cach quan che, theo đo:

Thuong thu Ta boc xa đoi thanh thai te
Thuong thu Huu boc xa đoi thanh thieu te
Bai bo thuong thu lenh va cac quan van vo ma chi dung chuc thai uy đe thong linh binh ma
Muc đich cua viec cai cach quan che cua Sai Kinh nham tien them mot buoc khong che trieu đinh. Thi ngu su Hoang Bao Quang dang thu phan đoi chu truong cua Sai Kinh lien bi đay đi Chieu chau, con Thuong thu Bo Ho la Tran Hien tu chuc ve que o an.
Truoc su chuyen quyen cua Sai Kinh, thai tu Trieu Hoan rat bat man. Sai Kinh muon lay long thai tu, ben mang bo chen uong ruou cua nuoc Đai Thuc đen dang, nhung bi Trieu Hoan tu choi thang thung va quat mang, roi nem vo bo chen ra san. Sai Kinh vua then vua gian, lien tim cach tra thu. Ong biet khong the truc tiep tan cong vao thai tu Hoan nen nghi ke đanh vao nhung nguoi than tin cua thai tu. Ong kiem co đay vien quan Thai tu chiem su ra lam quan o Tri chau.
Nhieu viec lam cua Sai Kinh lai khien Tong Huy Tong khong bang long, nen sang nam 1116 Huy Tong trieu Trinh Cu Trung ve phong lam Thai te (Thuong thu Ta boc xa truoc đay) va cu Cu Trung theo doi cu đong cua Sai Kinh. Sai Kinh biet vay lien muon co tuoi cao suc yeu, it vao trieu hon truoc.
Trong khi Sai Kinh va Trinh Cu Trung ngam đau đa nhau, Huy Tong cu Vuong Phu lam Thuong thu ta thua. Vuong Phu von la nguoi cung phe cu cua Sai Kinh nhung toi luc đo lai nga theo Trinh Cu Trung, Sai Kinh tuc gian muon lam hai nhung khong đuoc.
Nam 1120, do su cong kich cua nhung nguoi khac canh, Sai Kinh bi bai chuc thua tuong lan thu 3, nhung van giu chuc Thai su. Sai Kinh co sau nguoi con trai, trong đo Sai Du, Sai Thoc, Sai Tieu đeu la đai hoc si. Nam 1122, con ong la Sai Du theo hoan quan Đong Quan đi dep cuoc khoi nghia Phuong Lap o Giang Nam co cong lao, hai nguoi lai đuoc cu đi đanh Lieu (nguoi Khiet Đan) theo minh uoc đa thoa thuan voi nuoc Kim (nguoi Nu Chan). Khi chiem đuoc Yen Kinh cua nuoc Lieu, quan Kim lay het cua cai va dan chung, chi đe lai cho quan Tong thanh khong. Đong Quan va Sai Du bao tin thang tran ve trieu, đuoc Huy Tong thang chuc.
Giua luc đo Vuong Phu mau thuan voi thai tu Trieu Hoan vi Phu muon đua hoang tu Trieu Khai len lam thai tu. Sai Du ben lien ket voi Ly Bang Ngan cong kich đuoi Vuong Phu ra khoi trieu đinh. Luc đo Trinh Cu Trung đa mat nen nam 1125 Tong Huy Tong lai ha lenh đua Sai Kinh len lam quan đau trieu, cam quyen đieu hanh trieu chinh voi tu cach la Thai su. Vi Sai Kinh đa gan 80 tuoi, mat bi mu loa nen cho con ong la Sai Tieu thay cha lo cong viec. Thai te Bach Thoi Trung va Thieu te Ly Bang Nhan đeu nghe theo lenh cua cha con Sai Kinh.
Sai Kinh khong the tu minh đam đuong cong viec trong trieu. Ong ve nha coi tuong phu nhu trieu đinh, moi cong viec do cac quan cap duoi bao len do con ong quyet đoan. Nhung ai muon vao phu thinh cau phai cho ngoai cong roi hoi lo roi moi đuoc vao. Nhung ai hoi lo đeu đuoc thang quan tien chuc, con nguoi chinh truc thi khong đuoc dung nap.
Moi lan Sai Kinh vao trieu, cac quan phai xep hang đon vai chao. Quyen the lon, Sai Kinh cang ngay cang lam nhieu đieu tan bao ac đoc. Vi vay trong trieu tro ra ngoai, moi nguoi đeu ban tan ve toi ac cua Sai Kinh, goi ong la nguoi cam đau Luc tac.
Sai Du thay Sai Tieu đuoc nam quyen thi bat binh, ben lien ket voi Bach Thoi Trung đe đoi pho voi em va cha. Sai Du lay co Sai Kinh đa qua gia va benh tat, gay suc ep đe Sai Kinh tu chuc va tau voi Tong Huy Tong ve viec nay. Huy Tong nghe theo, lenh cho ong viet so tu quan. Sai Kinh khong the cuong lai lenh vua, đanh phai lam theo.


= Roi khoi kinh thanh =
Sau khi tu chuc, Sai Kinh suy sup, nga benh. Nam 1126, quan Kim đanh xuong phia nam. Quan Tong yeu ot khong khang cu đuoc. Tong Huy Tong voi va nhuong ngoi cho thai tu Trieu Hoan (tuc Tong Kham Tong) roi cung Đong Quan va Sai Du bo kinh thanh Khai Phong chay.
Sai Kinh nghe tin thuong hoang Huy Tong bo chay, cung voi roi khoi kinh thanh. Ong mang tat ca cua cai co đuoc cho len thuyen to. Đe đe phong bi cuop, ong mang 40 ganh vang bac chau bau gui nguoi ba con o Hai Diem.
Suc ep cua quan Kim ngay cang lon. Tong Kham Tong buoc phai trong dung vien tuong chu chien la Ly Cuong đe ngan đich. Luc đo nhieu nguoi dang so xin tri toi Vuong Phu, cha con Sai Kinh, Đong Quan, Ly Nhan, Chu Dien… hai nuoc hai dan. Tong Kham Tong ben ha lenh bat giet Vuong Phu, Ly Nhan, Chu Dien, va luu đay Đong Quan, cac con Sai Kinh. Nhung cac đai than chua het bat binh, tiep tuc to cao va đoi giet Sai, Đong. Kham Tong ben ha lenh cho nguoi đuoi theo giet Đong Quan cung Sai Tieu, Sai Du. Rieng Sai Kinh đuoc ban đac an, chi bi biem đi đay o Linh Nam.
Khi nhan lenh biem chuc, Sai Kinh đang o Bac chau. Ben canh ong con 3 sung co rat đep la Mo Dung thi, Vu thi va Hinh thi. Quan Kim ap sat kinh thanh, đoi Nha Tong nop 3 my nhan cua Sai Kinh. Tong Kham Tong ben phai nguoi đen Bac chau bat 3 my nhan khien Sai Kinh rat nuoi tiec.


Qua đoi Nhan lenh luu đay, ong dan nguoi nha đi Thieu chau. Dan đia phuong oan han ong lam nhieu đieu ac, nen đong cua giau thuc pham đi khong ban, chan đuong mang nhiec; con quan đia phuong xua đuoi khong cho đi đuong lon bat đi sang đuong nho.
Khi Sai Kinh đen Đam chau, vi khong tim đuoc cho nghi nen phai vao chua Đong Minh tam tru. Ong bui ngui nho lai qua khu va viet bai tu:

Bat thap nhat nien tru the, tu thien ly ngoai vo gia. Nhu kim luu lac huong thien nhai, mong đao Dao Tri khuyet ha
Ngoc dien ngu hoi menh tuong, đong tinh ky đo tuyen ma. Chi nhan tham luyen thu vinh hoa, tien huu nhu kim su da
Dich:

Sau 81 nam song tren đoi, nay phai đi xa 4000 dam ma khong co nha đe o. Đang luu lac noi chan troi goc bien ma van mo mong ve cung đien Dao Tri
Đa 5 lan lam thua tuong tai trieu đinh, đa may lan xuong cho len voi. Chi vi qua ham cuoc song vinh quang đo nen ngay nay moi gap canh ngo nay!
Viet bai tu đuoc may hom thi Sai Kinh qua đoi, tho 81 tuoi. Hoan canh luc đo kho khan khong co quan tai, nguoi nha mang xac ong goi vao vai xanh xau ma dan gian thuong dung roi chon tai nghia đia o đia phuong. Do nhung viec lam bao nguoc khi con song, sau khi ong mat van bi nhieu nguoi oan han. Nguoi đuong thoi cho rang đo la su bao ung cho nhung viec lam ac đoc cua Sai Kinh khi con quyen the.
Ve sau, co nguoi thu ha cua ong cai tang cho ong. Trong 50 nam tren quan truong, Sai Kinh 4 lan đung o cuong vi quan đau trieu, neu tinh ca lan thang tu Thuong thu Huu boc xa len Thuong thu Ta boc xa khi ngoi Thuong thu Ta boc xa đang bo trong thi Sai Kinh đa 5 lan lam quan đau trieu va 3 lan bi mat ngoi vi nay; du tinh 4 lan ong van la nguoi giu chuc vu quan đau trieu (thua tuong) nhieu lan nhat trong lich su nha Bac Tong. Ong bi xem la mot trong nhung toi nhan gay ra su suy vong cua nha Bac Tong.


Trong Thuy hu Sai Kinh trong tac pham Thuy hu va Hau Thuy hu cua Thi Nai Am va La Quan Trung đuoc mo ta la mot gian than, cung phe voi Cao Cau, Đong Quan va Duong Tien. Ong cung ho lung đoan trieu đinh, lua doi vua Tong Huy Tong, luon co muu đo lam hai nhung nguoi chinh truc, trong đo co cac anh hung Luong Son Bac.
Tai hoi cuoi cung, khi Tong Cong Minh, Lu Tuan Nghia cung cac thu linh Luong Son con song sot tro ve đuoc phong chuc, Sai Kinh đong muu voi 3 nguoi vu cao ho co muu đo lam phan. Huy Tong to ra nghi ngo, Cao Cau va Duong Tien sai thu ha bo đoc vao đo an uong ma Huy Tong ban cho Tong Giang, Lu Tuan Nghia đe sat hai ho. Ket qua keo theo cai chet cua Ly Quy, Ngo Dung va Hoa Vinh. Khi vu viec bi phat giac do Tong Giang hien hon bao mong cho Huy Tong, Đong Quan va Sai Kinh đo trach nhiem cho nguoi hau truc tiep bo thuoc đoc cho Tong Giang va Lu Tuan Nghia va am hai nguoi nay. Đong Quan, Cao Cau, Sai Kinh va Duong Tien chi bi Huy Tong trach mang qua loa khong bi tri toi.


Xem them Tong Kham Tong
Tong Huy Tong
Đong Quan
Sai Bien
Tang Bo


Tham khao Chu Thieu Hau (2003), Tong tap luoc truyen cac Te tuong trong lich su Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Nhiem Van Ly chu bien (2010), Muoi đai gian than trong lich su Trung Quoc, Nha xuat ban Van hoc
An Tac Chuong (1996), Chuyen hon quan bao chua, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Tong su, Quyen 472 - Liet truyen 231: Gian than 2
Vuong Xuan Du (1996), Ke chuyen cac hoan quan Trung Quoc, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Ky Ngan Than (2007), Nguoi Trung Quoc va nhung hieu lam ve lich su, Nha xuat ban Cong an nhan dan
Thi Nai Am, La Quan Trung (1999), Hau Thuy hu, Nha xuat ban Van hoc


Chu thich