Con gai hay giong cai (♀) la mot trong hai gioi tinh cua cac sinh vat co hinh thuc sinh san huu tinh, đay la gioi tinh chiu chuc nang sinh ly tao ra trung. Moi trung chi co the ket hop voi mot tinh trung, qua trinh nay goi la su thu tinh. Hau het o cac loai đong vat huu nhu giong cai, bao gom ca nu gioi đeu co nhiem sac the X, đay la nhiem sac the chiu trach nhiem cho viec san sinh ra luong lon hormon estrogen đe tao cac đac điem đac trung cho giong cai. Su phan biet đuc - cai khong chi gioi han o đong vat con mo rong cho nhieu loai khac nhu thuc vat.
Khong phai tat ca cac loai sinh vat đeu co chung cac yeu to quy đinh gioi tinh. O hau het đong vat, ke ca con nguoi, viec xac đinh gioi tinh nam o di truyen. Tuy vay o mot so loai khac no co the tuy thuoc vao cac yeu to nhu moi truong song, xa hoi hay mot so nhan to khac.
Tu female (con cai, giong cai, nu gioi) bat nguon tu tu Latin femella (co nghia la "phu nu" va đuoc bien the tu tu goc femina)  va khong he co lien he voi tu male. Female (nu gioi), khai niem sinh hoc, cung co the dung đe noi ve gioi, khai niem ve xa hoi.


Nhung đac điem noi bat Trong he thong sinh san di giao, giong cai co giao tu la te bao trung, to hon so voi giao tu tinh trung cua giong đuc. Mot ca the giong cai khong the sinh san huu tinh ma khong ket hop voi giao tu giong đuc (tru khi đo la sinh san đon tinh). Mot so sinh vat vua co the sinh san huu tinh vua co the sinh san vo tinh.
Khong he co ton tai cac co che di truyen đang sau su khac biet gioi tinh giua cac loai khac nhau. Hon nua, co ve nhu su hien huu cua hai gioi tinh đa tien hoa nhieu lan mot cach đoc lap giua cac dong doi tien hoa khac nhau. Cac hinh thuc sinh san huu tinh bao gom:

Cac loai đang giao voi hai hoac nhieu hon hai kieu giao phoi co cac giao tu giong nhau ve hinh dang va hanh vi (nhung khac nhau o cap đo phan tu),
Cac loai di giao voi cac giao tu cua giong cai va giong đuc,
Cac loai noan giao, bao gom con nguoi, co giao tu cai lon hon rat nhieu so voi giao tu đuc va khong co kha nang tu di chuyen. Co quan điem cho rang hinh thuc sinh san nay co the dien ra la nho vao su khong che vat ly tren cac co che, ma thong qua đo viec sinh san huu tinh đuoc thuc hien khi hai giao tu ket hop voi nhau.
Ngoai tru điem khac biet mang tinh đinh hinh ve loai giao tu đuoc tao thanh, su khac nhau giua giong đuc va giong cai cua mot dong ho khong the đuoc phong đoan dua tren cac khac biet o dong ho khac. Khai niem tren khong chi hien huu o đong vat; chytrids (mot nganh cua gioi nam), tao silic, oomycota (vi sinh vat nhan thuc), va thuc vat co phoi (embryophyte), va nhieu loai khac cung sinh ra te bao trung (noan). Đoi voi thuc vat co phoi, gioi tinh sinh hoc, giong cai va giong đuc, khong chi chi đinh cau truc, sinh vat nao se se san sinh ra trung (noan) hoac tinh trung, ma con chi đinh ca cau truc cua the bao tu - trang thai đa bao luong boi quyet đinh nen nhung bo phan/cay đuc va cai trong sinh san huu tinh o thuc vat.


Đong vat huu nhu giong cai Đac tinh giup phan biet lop thu (Mammalia) voi cac lop khac chinh la su hien huu cua tuyen vu.  Tuyen vu chinh la tuyen mo hoi đa qua bien đoi đe co the san sinh ra sua - nguon nuoi duong cac con non vua chao đoi. Chi đong vat huu nhu (đong vat co vu) moi co the tao ra sua. Su hien dien cua tuyen vu o nguoi la ro rang va de nhan thay nhat. Do co the nu gioi co mot luong lon mo mo nam gan đau vu (nhu hoa) nen phan nguc cua nu gioi nho len, lo ro. Moi đong vat huu nhu đeu co tuyen vu; tuy nhien, tuyen vu o giong đuc cua lop đong vat huu nhu lai khong co may chuc nang.
Hau het đong vat huu nhu giong cai co hai ban sao cua nhiem sac the X trai nguoc voi giong đuc chi co mot nhiem sac the X va nhiem sac the Y voi kich thuoc nho hon; mot so đong vat huu nhu, vi du nhu thu mo vit, lai co cac to hop nhiem sac the gioi tinh khac biet. “Nham ngan chan cac te bao cua con cai co gap đoi luong san pham tu gen X, so voi con đuc, mot ban sao cua nhiem sac the gioi tinh X tai tung te bao cua con cai se bi bat hoat". Đoi voi đong vat huu nhu co nhau thai, trong  tung te bao cua con cai, mot nhiem sac the X ngau nhien se bi bat hoat. Trong khi đo, o đong vat huu nhu co tui, nhiem sac the X đuoc nhan tu bo se luon bi bat hoat. Nguoc lai, o mot so loai chim va bo sat, giong cai lai co cap nhiem sac the gioi tinh di hop - mot nhiem sac the Z va mot nhiem sac the W; trong khi, giong đuc lai mang hai nhiem sac the Z. Tinh trang lien gioi cung co the la nguyen nhan đang sau su xuat hien cua cac to hop nhiem sac the gioi tinh khac thuong. Vi du, cac ca the mang to hop XO va XXX va van đuoc xem la giong cai do khong mang nhiem sac the gioi tinh Y; tuy nhien, ton tai ngoai le voi cac ca the mac cac đot bien ve gen thuoc cap nhiem sac the XY khi con trong tu cung va cung đuoc xem la giong cai. Ngoai ra, cac truong hop tren thuong khong co kha nang sinh san.
Đong vat huu nhu giong cai đe con, nhung bo đon huyet cua lop huu nhu la ngoai le khi cac đong vat cua bo nay đe trung. Tuy nhien, mot so loai, chang han nhu ca bay mau, tuy khong phai đong vat huu nhu nhung lai co cau truc sinh san tuong tu; trung cua mot so loai, đien hinh la ca map, no ngay trong chinh co the cua con me khien chung du khong phai la đong vat huu nhu nhung lai đe ra con non.


Nguon goc va pham vi su dung cua tu Tu female (con cai, giong cai, nu gioi) xuat phat tu danh tu femella trong tieng Latin, dang so it cua femina, co nghia la "phu nu". Ve nguon goc, tu female von khong co lien he voi tu male (con đuc, giong đuc, nam gioi), tuy vay vao cuoi the ky 14, cach đanh van cua tu nay trong tieng Anh đa đuoc thay đoi đe khop voi cach đanh van cua tu male. Tu female co the đe cap đen ca gioi tinh lan gioi hoac mot loai hinh dang cua đau noi.


Ki hieu Bieu tuong ♀ (Unicode: U+2640 Ma thay the: Alt + 12), mot hinh tron kem chu thap nho ben duoi, thuong đuoc su dung đe đai dien cho nu gioi. Joseph Justus Scaliger tung tung suy đoan rang bieu tuong nay co lien quan đen than Ve nu - nu than sac đep, vi no giong voi mot chiec guong đong co tay cam. Tuy nhien, cac hoc gia hien đai cho rang đieu đo la vien vong, va quan điem vung chac nhat la bieu tuong nam va nu bat nguon tu hien tuong noi am trong chu viet Hy Lap cua ten bang tieng Hy Lap cua cac hanh tinh Thouros (Sao Hoa) va Phosphoros (Sao Kim).


Xac đinh gioi tinh Gioi tinh cua mot sinh vat cu the co the đuoc xac đinh boi mot so yeu to. Đieu nay co the đuoc xac đinh do di truyen hoac do moi truong, hoac co the thay đoi tu nhien trong qua trinh song cua sinh vat. Mac du hau het cac loai chi co hai gioi tinh (hoac đuc hoac cai), đong vat luong tinh co ca co quan sinh san đuc va cai.


= Xac đinh do di truyen =
Gioi tinh cua hau het cac loai đong vat co vu, bao gom ca con nguoi, đuoc xac đinh ve mat di truyen boi he thong xac đinh gioi tinh XY trong đo con đuc co nhiem sac the gioi tinh X va Y (trai nguoc voi X va X). Trong qua trinh sinh san, con đuc đong gop mot tinh trung X hoac mot tinh trung Y, trong khi con cai luon đong gop mot qua trung X. Tinh trung Y va trung X sinh ra nam, trong khi tinh trung X va trung X sinh ra nu. He thong xac đinh gioi tinh ZW, noi con đuc co nhiem sac the gioi tinh ZZ (trai nguoc voi ZW), đuoc tim thay o chim, bo sat va mot so con trung va sinh vat khac. Cac thanh vien cua bo canh mang, chang han nhu kien ​​va ong, đuoc xac đinh boi the đon boi, trong đo hau het cac con đuc la đon boi va con cai va mot so con đuc bat thu la luong boi.


= Xac đinh do moi truong =
Con non cua mot so loai phat trien thanh gioi tinh nay hay gioi tinh khac tuy thuoc vao đieu kien moi truong noi chung sinh song, vi du: gioi tinh cua nhieu ca sau bi anh huong boi nhiet đo cua trung cua chung. Cac loai khac (chang han nhu ca bong tuong) co the bien đoi, khi đa truong thanh, tu gioi tinh nay sang gioi tinh khac đe đap ung cac đieu kien sinh san tai khu vuc (chang han nhu su thieu hut con đuc trong thoi gian ngan).


Xem them Giong đuc
Nu gioi
Nam gioi
Mat nu tinh
Tinh nu
Thai ki
Gioi
Con gai
Phu nhan
Womyn (phu nu trong cac phong trao nu quyen)


Tham khao Lien ket ngoai Female (sex) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)