Truot tuyet la mon the thao xuat hien tu rat som, khoang tu nam 2500 đen 4500 truoc Cong nguyen, o Thuy Đien, va la hoat đong giai tri su dung van truot lam phuong tien di chuyen tren tuyet, van truot đuoc ghep voi giay khi truot. Trai qua hang ngan nam, mon the thao nay đa co nhieu bien đoi song duong nhu no van giu đuoc nguyen ven suc hap dan đoi voi nhung nguoi ua thich cac hoat đong the thao vao mua đong.
Co hai loai truot tuyet chinh. Mot loai bat nguon tu vung Scandinavia su dung van truot chi gan vao phan đau cua giay truot chu khong gan o phan got chan. Loai thu hai kieu truot Nordic bat nguon tu khu vuc day An po, loai nay co đac điem la van truot gan vao ca đau va got cua giay truot.
Truot tuyet la truot bang 2 mieng van rieng re lap vao 2 chan, va voi gay chong, khac biet voi truot van tren tuyet, chi truot bang 1 van duy nhat chung cho 2 chan va cung khac voi truot bang la di chuyen tren bang bang giay truot bang. Mon truot tuyet ma khong phai chi truot tu tren doc xuong, ma  con la đi ngang va leo doc, thuong la tren nhung con đuong mon, thi goi la Truot tuyet bang đong.


Lich su = Thoi ky đau =
Nhung nguoi đau tien đuoc biet đen truot tuyet co le la to tien cua nguoi Sami hien đai. Nhung nguoi Sami va nguoi Nordic (tai Bac Au hoac Scandinavia) thoi tien su truot tuyet đe đi san, thao dien quan su, hay đon thuan la phuong tien di chuyen. Bang chung co nhat đuoc ghi lai ve truot tuyet đuoc tim thay o Na Uy va Thuy Đien. Nhung ban khac nguyen thuy co nien đai 5000 TCN mo ta mot nguoi truot tuyet su dung mot chiec sao, nam o Rødøy thuoc vung Nordland o Na Uy. Chiec van truot đau tien đuoc tim thay o mot bai đam than bun o Hoting, Thuy Đien co nien đai vao khoang tu nam 2500 toi 4000 TCN. Joel Berglund thong bao nam 2004 viec phat hien ra mot chiec van truot nguyen thuy, "bang go dai 85cm", chiec van đa đuoc kiem tra bang carbon boi nha nghien cuu khi khai quat o noi sinh song cua nguoi Na Uy gan Nanortalik, Greenland. Chiec van nguyen thuy co tu khoang nam 1010, đuoc cho la chiec van truot co nhat o Greenland đuoc mang toi boi nhung nguoi đan ong Na Uy khoang nam 980.
Nhung tai lieu ve truot tuyet con đuoc tim thay voi hai cuoc đua truot tuyet đuong truong thoi hien đai o Na Uy va Thuy Đien. Nhung cuoc đua nay lay cam hung tu tai lieu lich su ve nhung cuoc đua giai đoan đau thoi Trung Co o cac quoc gia nay.
Truot tuyet cung đuoc ghi lai trong than thoai Na Uy, trong đo co ke ve hai vi than gom Ullr va nu than Skaði— đuoc chung kien đang đi san tren van truot. Mot trong nhung tai lieu tham khao co nhat cua Egil Skallagrimsson "mot cau chuyen saga co vao khoang nam 950 mo ta vua Haakon Adalsteinsfostre voi thoi quen su dung nhung nguoi thu thue tren van truot". Mot tai lieu ve truot tuyet cua nha van Thuy Đien Olaus Magnus mo ta trong cuon sach Description of the Northern Peoples nam 1555, trong đo mo ta nhung nguoi truot tuyet nguyen thuy (co the la nguoi Sami) o Scricfinnia, mot quoc gia hay mot vung ngay nay thuoc Na Uy.


= Hien đai =
Mot nguoi Na Uy la Sondre Norheim đuoc xem la cha đe cua truot tuyet hien đai. Tu quan Telemark thuoc Morgedal, Na Uy, con đuoc biet đen la "cai noi cua truot tuyet", Norheim đa thiet ke cac ban mau la khoi nguon cho cac loai truot tuyet hien đai. Nam 1850, mot nguoi tho moc tu Telemark gioi thieu mot loai van truot mong va nhe hon. Nhung phat trien nay đi kem dung cu buoc cua Norheim giup co đinh got chan voi mot cai day cung va deo đuoc lam tu re cay bulo. Cach gan van moi nay giup cho nguoi truot co the xoay, nhay va re khi truot xuong đoi. These were known as "Osier" bindings.
Cac cuoc đua truot tuyet đau tien đuoc mo đau o chau My va Australia. Cau lac bo truot tuyet giai tri đau tien đuoc thanh lap o Kiandra, Australia nam 1891. where the first documented international downhill carnival was also held.
Mot dau moc quan trong khac trong nhung nam nay la su hinh thanh khu nghi duong du lich mua đong o St.Moritz, Graubunden nam 1864. Su xuat hien cua con nguoi tai khu vuc nay voi muc đich giai tri đong vai tro quan trong cho su phat trien cua truot tuyet nhu la mot loai hinh giai tri.

Nam 1868, voi mot vai nguoi truot tuyet, Norheim tham du mot cuoc thi cua Hiep hoi truot tuyet, muc đich cua cuoc thi la truot xuong mot đoan doc trong thanh pho. Tai cuoc thi, Norheim gioi thieu nhung ky thuat moi ma sau nay tro thanh nhung tieu chuan cho truot tuyet o Na Uy va chau Au.
Nam 1870, Norheim gioi thieu ban mau cua van truot Telemark. Van truot đuoc lam hep hon, ngan hon va cong hon o hai ben. Buoc sang thap nien 1880, nhu cau cho van truot Na Uy tang len, mot loai van truot moi đuoc gioi thieu nam 1881, nhung loai van nay co đe lam bang cay tan bi va phan tren lam bang go thong va đuoc xuat khau sang Thuy Đien nam 1882. Cung nam 1882 nhung chiec van lam bang go mai chau xuat hien o Na Uy, loai go nay giup van truot tro nen mong va linh hoat hon. Mot nguoi Na Uy la Christiansen tiep tuc phat trien van truot voi viec cho ra đoi chiec van xep phien hai lop đau tien vao nam 1893, theo sau boi su ra đoi cua van phien ba lop cua Bjørn Ullevoldsaeter.
Nhung thiet ke va ky thuat nay đa đat nen tang cho cac loai hinh truot tuyet hien đai va nhung su phat trien sau nay cua mon truot tuyet.


= The ky 20 =


Chu thich Lien ket Skiing tren DMOZ
International Ski Federation Scoring, rules, measurement of jumps, etc. can be found here.
International Skiing History Association Publishes Skiing Heritage six times annually.