Tam linh Ho Chi Minh hay đao Bac Ho la mot hinh thuc tin nguong, ton giao tai Viet Nam xuat phat tu viec tho cung Ho Chi Minh, Chu tich đau tien cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Hinh thuc tin nguong, ton giao nay xuat hien tu cuoi nhung nam 1980, đau nhung nam 1990 tai nhieu đia phuong o Viet Nam duoi nhieu dang thuc, hoi nhom khac nhau va co he thong giao ly, kinh sach, xuat ban pham ve tin nguong, ton giao voi noi dung chu yeu ton vinh Ho Chi Minh nhu bac than thanh. Cac hinh thuc tam linh Ho Chi Minh đuoc cho la thu hut nhieu nguoi tham gia.
Mot bo phan hoi nhom tam linh Ho Chi Minh co khuynh huong chap hanh chu truong, đuong loi va phap luat cua Đang va Nha nuoc Viet Nam, trong khi mot bo phan co khuynh huong mau thuan voi chinh quyen, nguoi dan, gia đinh. Truyen thong va cac co quan nha nuoc Viet Nam đeu cho rang tam linh Ho Chi Minh mang nhieu bieu hien me tin di đoan, phan khoa hoc, loi dung hinh anh Ho Chi Minh nham truc loi, tham chi gay anh huong đen suc khoe nguoi dan va tinh hinh an ninh trat tu trong nuoc.


Nguon goc Sau khi Ho Chi Minh qua đoi vao nam 1969, nguoi Viet Nam đa lap đen tho ong tai nhieu noi, rieng tinh Ben Tre truoc nam 1975 co toi hon 30 đen tho Ho Chi Minh. Ong cung đuoc tho tai mot so đinh o mien Bac, đuoc tho trong chua, tham chi o Ha Tinh co mot so chua tho Ho Chi Minh voi tu cach nha su. Ong cung đuoc lap ban tho va tho cung, đuoc lam gio tai nhieu gia đinh Viet. Xuat phat tu niem tin vao Ho Chi Minh va viec tho cung, ton sung ong va cac anh hung liet si Viet Nam, nhieu to chuc, hoi nhom tin nguong su dung hinh anh Ho Chi Minh đa đuoc thanh lap.
Tu cuoi nhung nam 1980, viec tho cung Ho Chi Minh nhu mot vi Phat đa xuat hien tai Viet Nam. Co thong tin cho rang, nhom khoi điem cho viec nay la "đao Ba Gam" tu nam 1986, cung co thong tin cho rang xuat hien lan đau o Hai Phong nam 1991. Cac hoi nhom tam linh Ho Chi Minh đuoc cho la phat trien manh o vung Đong bang song Hong. Vao nam 1996, nhung hien tuong tin nguong, ton giao nay đuoc truyen vao khu vuc Tay Bac Viet Nam. Tu nhung nam 2000, pham vi hoat đong cua cac nhom tam linh Ho Chi Minh đa lan rong khap ca nuoc, tham chi lan vao đen khu vuc Tay Nguyen.


Đac điem Nhung nguoi đung đau cac to chuc, hoi nhom tam linh Ho Chi Minh chu yeu la phu nu, nguoi cao tuoi va nhieu thanh phan xa hoi khac nhau nhu can bo huu tri, giao vien, cong nhan nghi huu, nong dan, nguoi buon ban nho. Phan lon trong so đo xuat phat tu nhung hoan canh kho khan trong cuoc song nhu gia đinh va suc khoe. Co truong hop nguoi đung đau truoc khi lap ra hoi nhom tin nguong, bi đau đau va ngat lim, mo thay bay len troi va gap than tien. Co truong hop bi benh nang đen muc benh vien tra ve lo hau su, tham chi đa đua vao quan tai nhung roi đot ngot tinh lai. Nhung nguoi nay đeu tu cho rang minh co kha nang noi chuyen voi thanh, than, tien, vong linh cac anh hung, nhan đuoc loi chi day mot cach truc tiep tu Ho Chi Minh, đuoc vong cua ong "đoc cho ghi", hay co truong hop con noi minh la "giao lien", "thu ky" cua ong Ho va đem nao cung mo toi ong. Ho cung co kha nang dien thuyet nhieu gio truoc đam đong hay lam tho.
Cac hoi nhom tam linh Ho Chi Minh đeu co he thong giao ly va kinh sach. Theo nhung hoi nhom nay, hinh tuong Ho Chi Minh đuoc ton sung o vi tri cao nhat ngang hang Phat, cac thanh than, la "Chu tich cua quoc gia am Viet Nam", la "cha cua muon dan toan cau", co "quyen luc toi cao" va đuoc đat o vi tri trang trong nhat tren ban tho. Khi tham gia cac hoi nhom ton giao nay, nguoi tham gia lap ban tho Ho Chi Minh, trong đo co trang tri anh hoac tuong ong Ho, co đo bua liem cua Đang Cong san Viet Nam va co đo sao vang quoc ky Viet Nam kem cac cau đoi, bat huong, đen nen va ba chen nuoc; mot so nhom con tho ca Vo Nguyen Giap. Co giao phai tam linh Ho Chi Minh yeu cau phai bo het ban tho to tien, chi đe mot bat huong duy nhat tho chung Ho Chi Minh voi cac vi to tien, khong đi le đinh, chua, le hoi va rut khoi cac to chuc đoan the nhu Hoi Phu nu, Hoi Nong dan, Hoi Cuu chien binh,...; co giao phai yeu cau khong to chuc cung le cho nguoi đa chet. Theo luan giai cua nhung nguoi đung đau cac nhom tam linh Ho Chi Minh, viec tho co bua liem va co đo sao vang co y nghia lon; ve co đo sao vang, co quan điem cho rang ngoi sao la bieu tuong cho linh hon tu tren Troi roi xuong, co quan điem cho rang nam canh sao la nam ngon tay trong ban tay cua Ho Chi Minh, mau đo tuong trung cho mau mau; ve viec tho đang ky Đang Cong san, co quan điem cho rang no the hien cho giai cap cong nong, chu nghia Marx – Lenin va viec tho no the hien su ton vinh anh hung liet si.
Cac an pham kinh sach cua nhom nay đeu neu nhung y tuong ve hinh tuong "Ngoc Phat Ho Chi Minh" va loi day cua ong duoi dang bang đia, tai lieu chep tay hoac đanh may tu in hay tu xuat ban noi dung len mang internet, tham chi nhom giao phai cua Nguyen Thi Đien o Ung Hoa, Ha Noi con thue nhung ky thuat vien chuyen nghiep quay hinh, ghi lai bai giang va chuyen thanh đia CD, DVD bay ban cong khai, yeu cau nhung nguoi đi theo phai nop tien le lat va mua nhung an pham cua ba nay. Ngoai ra, cac hoi nhom tam linh Ho Chi Minh su dung phuong thuc tuyen truyen, quang ba qua nhung nguoi cot can, hut nguoi đi hanh huong, hoac to chuc cac buoi le tai co so tho tu, di tich lich su, tran yem, tru ta, goi hon, tham chi la chua benh khong dung thuoc. Co nhung truong hop nhung nguoi truyen đao tuyen truyen rang co the chua benh bang viec khan vai, đoc kinh sach, roi sau đo uong ba chen nuoc đa "đuoc Ho Chi Minh linh ung" hoac dung xu tam ruou cao vao cac khop. 
Nhung giao ly va nghi thuc cua cac hoi nhom tam linh Ho Chi Minh đuoc cho la co su lap ghep, vay muon tu cac tin nguong, ton giao khac nhu Phat giao, Đao giao, Tin nguong tho cung to tien hay Tin nguong tho Mau. Khi thuc hanh tin nguong, nhung nhom nay đuoc cho la co su cai cach, thay the mot so tuc le nhu đot vang ma. Ho thuong su dung cac ngay ky niem lon cua Viet Nam nhu 3 thang 2, 27 thang 2, 30 thang 4, 19 thang 5, 27 thang 7, 2 thang 9 đe to chuc tap trung tai cac co so tho tu, nghe thuyet phap, hanh le, cung bai. Ngoai ra, vao cac ngay ram, mung mot, le gio, Tet, viec thuc hanh nghi le đuoc nhung tin đo thuc hien tai gia. Co nhung truong hop lay mot phan nha rieng đe xay co so tho tu; nhung cung co nhung truong hop xay co so tho tu lon, hoanh trang, co biet thu, tham chi đat ca ten goi rieng cho co so đo. Ve to chuc, nhung hoi nhom tam linh Ho Chi Minh mac du bo may con đon gian, chua ro rang nhung co tinh chat xa hoi ro net, phan lon la gom nguoi đung đau va cac nhom tin đo cot can, ngoai ra o mot so giao phai con hinh thanh nhung nhom nho phia sau va lien he voi nguoi đung đau qua nhom truong.


Anh huong va quan he voi chinh quyen Theo Ban Ton giao Chinh phu Viet Nam, cac hoi nhom lien quan đen tam linh Ho Chi Minh co đen tren 20 ten goi khac nhau, quy mo hoat đong len đen 30 tinh thanh tren ca nuoc. Co đen 14 to chuc lien quan đen viec tho cung Ho Chi Minh co nguyen vong đuoc Nha nuoc Viet Nam cong nhan la ton giao. Tai lieu cua Ngo Huu Thao, Truong Hai Cuong nam 2019 phan loai tam linh Ho Chi Minh la "đao la", ngoai ra cho biet Ho Chi Minh cung đuoc tho o mot so ton giao chua đuoc cong nhan. So lieu nam 2015 tai cac tinh Tay Bac Viet Nam cho biet co đen 3.872 nguoi o 152 xa, phuong, thi tran vung nay tin theo tam linh Ho Chi Minh. Giao phai cua Nguyen Thi Đien đuoc cho la co đen 100 chan ret tai cac đia phuong va co đen hang nghin nguoi tin theo, va theo VietnamPlus, giao phai co pham vi hoat đong len đen hon 50 tinh thanh o thoi điem nam 2024. Mot co so tho tu cua giao phai nay o Hoa Binh vao thang 6 nam 2009 đa co gan 4 nghin luot nguoi đen hanh le va xin "nuoc thanh", va tai co so o xa Hong Quang, Ung Hoa, Ha Noi vao ngay 2 thang 9 nam 2009 đa co khoang 2 nghin luot nguoi đen le. Mot giao phai tam linh Ho Chi Minh do mot nguoi phu nu ten Xoan đen tu Nam Đinh đung đau, o thoi điem nam 2014 thu hut len đen 24 nghin tin đo.
Luc luong an ninh va truyen thong Viet Nam thuong tuyen truyen ve nhung anh huong tieu cuc cua cac nhom tam linh Ho Chi Minh. Theo Cong an tinh Quang Ninh, nhung nhom tam linh Ho Chi Minh "hau het mang tinh chat me tin, di đoan, phan khoa hoc, đua nguoi tin theo vao con đuong u me, mong muoi, ca biet con co noi dung xuc pham cac ton giao khac, gay buc xuc trong cong đong cac ton giao chinh thong o Viet Nam, vi pham Luat tin nguong, ton giao". Theo bao Cong an nhan dan, cac hoat đong lien quan đen tam linh Ho Chi Minh đa "loi dung vao nhan thuc con han che, niem tin sau sac vao lanh tu Ho Chi Minh cua mot bo phan quan chung nhan dan đe tac đong loi keo quan chung tham gia hoat đong tin nguong, ton giao trai phap luat". Theo Bao Nghe An, co truong hop gia đinh bat hoa chi vi nguoi nha theo giao phai tam linh Ho Chi Minh đuoc đieu hanh boi Nguyen Thi Đien. Vao thang 8 nam 2009, phan anh tren bao Cong an nhan dan cho thay "nuoc thanh" o mot co so tho tu cua giao phai nay bi o nhiem, khong đam bao ve sinh. Theo So Noi vu tinh Vinh Phuc, nhieu nguoi dan o mot so tinh đa co đon thu to cao ba Nguyen Thi Đien ve toi lua đao trong khi Đai Truyen hinh Viet Nam cung đa đua tin bai ve hoat đong vi pham phap luat cua ba Đien. Ve anh huong suc khoe, theo Tran Thi Hong Le tren VietnamPlus, nhung nguoi chua benh theo phuong phap tu giao phai cua Nguyen Thi Đien "phai ganh chiu nhieu hau qua ve suc khoe va tai san". Nhung nguoi tin theo giao phai tam linh Ho Chi Minh cua Nguyen Thi Luong đuoc cho la phai ghi vao so la đa chua khoi benh du benh khong khoi. Theo nghien cuu cua Le Tam Đac (2015), tham chi co truong hop đa qua đoi do su dung cach thuc đieu tri benh cua cac nhom tam linh Ho Chi Minh. 
Mot so hoi nhom tam linh Ho Chi Minh co khuynh huong tuan thu phap luat Viet Nam, mong muon som đuoc nha nuoc Viet Nam cong nhan la mot ton giao hop phap, co đong gop trong phong chong đai dich COVID-19 tai Viet Nam, chinh quyen cung tao đieu kien đe cac hoi nhom nay đuoc hanh le. Mot bo phan co khuynh huong mau thuan voi chinh quyen va nguoi dan, gia đinh, gay mat an ninh trat tu. Theo Cong an tinh Quang Ninh, co truong hop nha đat trong dien bi thu hoi nhung khong ban giao mat bang, ma lap đien tho Ho Chi Minh tai nha rieng. Giao phai cua Nguyen Thi Đien tung bi chinh quyen goi hoi, lap bien ban va xu phat cac hanh vi đuoc cho la vi pham, tham chi tung bi cuong che thao bien hieu va đien hanh le tai mot co so. Nhom tam linh Ho Chi Minh do Nguyen Thi Luong đung đau tham chi con phe phan lanh đao khong quan tam đen đoi song nguoi dan, đong thoi gui tai lieu, kinh sach va cac kien nghi đen cac co quan cua Đang Cong san Viet Nam va Nha nuoc, Mat tran To quoc Viet Nam o cac cap.
Theo nghien cuu cua Nguyen Thi Hai Yen va cong su (2024), cac nhom tam linh Ho Chi Minh nhu "đao Bac Ho" hay "Ngoc Phat Ho Chi Minh" cung mot so hinh thuc ton giao moi khac đa vuot ra khoi quy đao cua cac ton giao truyen thong va mang đen nhieu tin nguong, nghi le moi. Theo Tam Ngo (2019), mot nha nghien cuu tu Đuc, nhung nguoi theo tam linh Ho Chi Minh bam viu vao hinh anh ong nhu mot nguon an ui trong nhung thoi khac kho khan; đong thoi cho rang minh chung ro rang ve gioi han quyen nang cua Ho Chi Minh khong lam suy yeu tinh thieng lieng cua ong, trai lai tha thu cho nhung sai lam chinh sach ma ho phai chiu đung. Hoc gia nay cung cho biet hien tuong "tam linh Ho Chi Minh" đang phat trien theo nhung huong ma nha nuoc khong the kiem soat. Tac gia Hoang Van Chung chi ra tren tap chi Journal of Southeast Asian Studies vao nam 2016 rang su mo ho, thieu nhat quan trong cach xu ly cua chinh quyen đia phuong ve cac nhom tam linh Ho Chi Minh đa tao ra nhung khoang trong cho cac nhom ton giao moi nay tiep tuc cung co vi the va gia tang su chap nhan trong xa hoi. Nha bao Kinh Hoa cua Đai A Chau Tu Do cho rang "đao Bac Ho" mau thuan voi quan điem cua chu nghia Marx ve ton giao rang "Ton giao la thuoc phien cua nhan dan". Mot bai viet tren nhat bao Nguoi Viet cho rang viec bien xac chet va tu tuong cua Ho Chi Minh thanh tin nguong giup che đo cam quyen Viet Nam "đat đuoc hieu qua cao hon ca muc đich tuyen truyen". Kenneth va Peter (2019) đa viet trong cuon The Secular in South East and Southeast Asia rang, hinh tuong Ho Chi Minh đa nhap vao nhung ba noi tro trung nien o mien Bac Viet Nam, nhung nguoi đa len tieng manh me chong lai nan tham nhung trong chinh phu va su suy đoi đao đuc cach mang.


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =


Lien ket ngoai Dror, Olga (2016), Establishing Ho Chi Minh's Cult: Vietnamese Traditions and Their Transformations, quyen 2, The Journal of Asian Studies, tr. 433–466, doi:10.1017/S0021911815002041
Marouda, Marina (2013), The Unending Death of an Immortal: The State Commemoration of Ho Chi Minh in Contemporary Viet Nam, quyen 21, South East Asia Research, tr. 303–321, doi:10.5367/sear.2013.0148
Pham Tien Dung (ngay 20 thang 10 nam 2022). "Nguon goc đa dang, bieu hien phuc tap". Bao Đai bieu Nhan dan.