Norodom Sihanouk (tieng Khmer: នរោតតម សីហនុ, phat am nhu "No-ro-đom Xoi-ha-nu" hay "No-ro-đom Xi-ha-nuc, phat am tieng Khmer: [nɔroːɗɑm səjhanuʔ],  phat am tieng Phap: [noʀodɔm sjanuk]; 31 thang 10 nam 1922 – 15 thang 10 nam 2012) la co Quoc vuong, Thai thuong vuong cua Vuong quoc Campuchia.
Ong tung la vua cua Campuchia trong nhieu giai đoan cho đen ngay thoai vi đe nhuong ngoi cho quoc vuong Norodom Sihamoni (7 thang 10 nam 2004). Sihanouk la con trai cua cuu quoc vuong Norodom Suramarit va vuong hau Sisowath Kossamak. Sihanouk đa đam nhiem nhieu chuc vu khac nhau ke tu 1941, nhieu vi tri đen noi Sach Ky luc Guinness đa đua ong vao danh sach cac chinh khach giu nhieu chuc vu nhat, bao gom 2 lan lam vua, 2 lan thai tu, 1 lan chu tich nuoc, 2 lan thu tuong va mot lan quoc truong Campuchia va nhieu chuc vu khac nua cua chinh phu luu vong. Phan lon la chuc vu hinh thuc, ke ca lan cuoi lam vua (tri vi nhung khong cai tri). Thoi gian tri vi thuc su cua ong la tu 9 thang 11 nam 1953 đen 18 thang 3 nam 1970 (khi bi Lon Nol phe truat chuc vu Quoc truong).


Thoi nien thieu Sihanouk hoc tieu hoc tai Phnom Penh (Ecole Francois Baudoin), hoc trung hoc tai Sai Gon (Lycee Chasseloup Laubat) cho đen khi len ngoi, sau đo hoc tai truong vo bi Saumur, Phap. Khi vua Sisowath Monivong (ong ngoai cua Sihanouk) bang ha vao ngay 23 thang 4 nam 1941, Hoi đong Ton vuong đua Sihanouk len ngoi vua. Ong đang quang vao thang 11 nam 1941.


Thoi ky tri vi = Giai đoan 1941–1945 =
Trong giai đoan 1941–1945 vua Sihanouk chua boc lo xu huong dan toc chu nghia cua minh. Khi nguoi Phap bat giu, khep an chung than va đay ra Con Đao, cac tri thuc tap hop xung quanh Vien Phat giao va bao Khmer Nagarawatta vi len ke hoach bat giu cac quan chuc Phap va tuyen bo đoc lap sau khi mot phan đat o mien Tay Campuchia bi Thai Lan chiem, Sihanouk đa khong bay to thai đo phan đoi.


= Giai đoan 1945–1953 =
Thang 3 nam 1945, sau khi Nhat đao chinh Phap o Campuchia, co quan an ninh quan su Kempeitai khuyen Norodom Sihanouk nen tuyen bo đoc lap va lanh đao chinh quyen moi cua Campuchia. Sau khi quan đoi Đong minh tai chiem Đong Duong vao cuoi nam 1945, nguoi Phap tro lai Campuchia, Sihanouk hop tac tro lai voi nguoi Phap, do đo nguoi Phap cho phep chinh quyen Sihanouk to chuc bau cu Quoc hoi nam 1946. Trong cuoc bau cu 1946, Đang Dan chu đuoc ca nguoi Phap va Hoang gia hau thuan gianh đuoc 50 trong so 69 ghe, trong khi Đang Tu do cua Hoang than Norindeth chi đuoc 16 ghe. Sau cuoc bau cu nam 1951, Đang dan chu van giu 53 ghe con Đang Tu do 18 ghe. Quoc hoi nay đa thong qua ban Hien phap thanh lap chinh the quan chu lap hien.
Ngay 15/6/1952, do tinh hinh chinh tri bat on Sihanouk đa giai tan noi cac Huy Kanthol va thay ong nay lam Thu tuong. Ngay 11/1/1953, ong cung giai tan luon Quoc hoi va cho bat giu 17 đang vien Dan chu, giam ho 8 thang ma khong he xet xu. Cung trong giai đoan nay Norodom Sihanouk thuc hien chien dich ma ong goi la 'Thanh chien cho Đoc lap' bang cac cuoc van đong ngoai giao o Montreal, Washington va Tokyo. Trong thoi gian nay, ong cung khong chiu ve Phnom Penh, ma o Siem Reap va Battambang. Ong lam viec nay voi muc tieu gianh đoc lap hoan toan cho Campuchia trong vong ba nam.
Thang 5 nam 1953, ong sang ti nan tai Thai Lan va tu choi hoi huong cho đen khi co đoc lap. Ong ve nuoc ngay 9 thang 11 nam 1953. Nguoi Phap trong khi đang thua tran o mien Bac Viet Nam, khong con suc luc đoi pho voi mot tien tuyen thu hai nen đong y giao tra chu quyen lai cho Campuchia vao ngay 9/11/1953, truoc khi Viet Nam va Lao gianh đuoc đoc lap..


= Giai đoan 1954–1964 =
Ngay 17/2/1955 Sihanouk cho mo mot cuoc trung cau dan y voi cau hoi:"Nguoi dan co hai long voi viec Quoc vuong thuc hien cam ket Thanh chien Hoang gia cua minh hay khong?" Ket qua cuoc trung cau dan y la 99,9% nguoi đuoc hoi tra loi "Co".
Ngay 2 thang 3 nam 1955, ong thoai vi nhuong ngoi cho cha minh la Suramarit. Sau đo ong giu chuc Thu tuong vai thang. Đau thang 4/1955, ong tuyen bo thanh lap đang Sangkum Reastr Niyum (Cong đong Xa hoi Chu nghia Binh dan) do ong lanh đao. Trong cuoc bau cu Quoc hoi ngay 11/9/1955, bang cac bien phap ep buoc va doa dam, đang Sangkum Reastr Niyum gianh 83% so phieu va toan bo so ghe trong Quoc hoi.
Tu 18/4/1955 đen 24/4/1955, Sihanouk dan đau mot đoan đai bieu đi Bandung du hoi nghi cua Phong trao Khong lien ket. Tu nam 1956 Sihanouk bat đau tro nen than thiet voi Mao Trach Đong, Chu An Lai va Kim Nhat Thanh. Sau nay ong van gan bo voi Trung Quoc đen muc song nhung ngay cuoi đoi o đat nuoc nay.
Sau khi cha ong mat nam 1960, Sihanouk khong đe cu ai lam Quoc vuong ma đuoc Quoc hoi bo nhiem vao chuc Quoc truong voi danh vi hoang than.
Khi Chien tranh Viet Nam xay ra, Sihanouk tan thanh chinh sach Ben thu 3 chu truong Campuchia trung lap, đung ngoai cuoc chien, cung đong thoi co quan he ngoai giao voi ca Trung Quoc va Hoa Ky. Nam 1963, ong khuoc tu cuu tro cua Hoa Ky.
Thang 2/1959, co quan Tinh bao Phu Tong thong Viet Nam Cong hoa hop tac voi tuong Campuchia Dap Chhoun am muu đao chinh lat đo Sihanouk đe đua Son Ngoc Thanh len lam lanh đao Campuchia do Sihanouk co khuynh huong nga theo Bac Kinh. Khi cuoc đao chinh bung no thi luc luong Quan khu V va Quan khu II cua Viet Nam Cong hoa se tien đen bien gioi giup Dap Chhoun chiem linh khu vuc Đong – Bac Campuchia. Tuy nhien, gio khoi su bi đinh lai vi Son Ngoc Thanh qua Thai Lan đe xin vien tro quan su cho mat tran phia Tay. Chinh su tri hoan nay đa lam cho am muu bi bai lo. Ngay khi phat hien am muu đao chinh, Sihanouk giao Lon Nol thong lanh luc luong linh du mo cuoc tan cong chop nhoang vao Siem Reap khi Dap Chhoun con ngu. Dap Chhoun cai trang tron thoat. Quan Lon Nol chiem dinh thong đoc Siem Reap va bat đuoc đay đu tang vat gom 100 kg vang, hai điep vien Viet Nam Cong hoa va đai vo tuyen cung mot so vu khi. Hom sau, Sihanouk moi tat ca vien chuc ngoai giao nuoc ngoai, trong đo co ong Ngo Trong Hieu, đac su Viet Nam Cong hoa tai Campuchia, đen Siem Reap. Tai dinh thong đoc Siem Reap, Sihanouk khong ngot loi thoa ma "ke thu dan toc Khmer" va bon "tay sai đe quoc" roi trung ra tat ca nhan chung lan vat chung trong đo co 100 kg vang đong dau ngan kho Viet Nam Cong hoa, he thong đien đai va hai điep vien mang thong hanh Viet Nam Cong hoa. Hai điep vien Viet Nam Cong hoa bi ket an tu hinh con Dap Chhoun bi luc luong linh du cua Lon Nol bat va ha sat.
Bao Nhan dan dan theo cac bao Campuchia ngay 22 thang 6 nam1961 cho biet toa an Quan su Campuchia ket an tu hinh mot điep vien chinh quyen Ngo Đinh Diem, ve toi "muu sat quoc vuong va hoang hau Campuchia" va toi "lam gian điep cho My – Diem pha hoai nen an ninh Campuchia". Nguoi nay la chu nhiem to Hon Viet va to Tu do xuat ban tai Nong Penh cac nam 1956–1957. Chinh phu Campuchia bat đuoc nhieu giay to to ro điep vien nay nhan lenh cua chinh quyen Ngo Đinh Diem "am muu pha hoai nen an ninh Campuchia", trong đo co ca thu khen cua ong Diem gui cho ong ta. Ke hoach am sat Sihanouk đuoc ong Ngo Đinh Nhu va Tran Kim Tuyen thao luan chi tiet, sau khi muu đao chinh tai Campuchia that bai. Tuy nhien am muu am sat bat thanh do Sihanouk may man thoat chet.. Pham Trong Nhon la thu pham cua vu nay. Theo bao An ninh The gioi, Sihanouk thoat chet la nho mot điep vien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa la Ba Quoc (ten that la Đang Tran Đuc), phu ta Pho Giam đoc So Nghien cuu Chinh tri Xa hoi Viet Nam Cong hoa, tham gia vao am muu am sat đa cai đat bom lech gio.


= Giai đoan 1965–1969 =
Đen nam 1965, sau khi My đua quan vao Viet Nam bao ve Viet Nam Cong hoa, ong cat đut quan he ngoai giao voi My va Anh. Mua xuan 1965, ong thoa thuan voi Trung Quoc va Bac Viet Nam cho phep su hien dien cua cac can cu cua luc luong Quan đoi Nhan dan Viet Nam o sat bien gioi Campuchia – Viet Nam đong thoi cho phep vien tro cua Trung Quoc cho cong san Viet Nam thong qua cac cang Campuchia. Campuchia đuoc đen bu bang cach Trung Quoc mua gao cua Campuchia voi gia cao. Ong cung nhieu lan len tieng rang chien thang cua phe cong san o Đong Nam A la khong the tranh khoi va cho rang chu nghia Mao đang đe moi nguoi thi đua. Chinh sach huu hao voi Trung Quoc cua ong bi pha san do thai đo cuc đoan cua Trung Quoc vao thoi ky cao trao cua Cach mang van hoa.
Trong giai đoan 1966–1967, Sihanouk đa đan ap chinh tri loai bo cac đang canh ta o Campuchia. Ong đan ap đang Pracheachon canh ta bang cach buoc toi thanh vien cua đang nay hoat đong phuc vu Ha Noi nhung cung lam mat long phe huu do ong khong nhan thuc đuoc tinh hinh kinh te suy thoai do viec thuc hien quoc huu hoa va đoc quyen nhieu nganh cong nghiep, dich vu (bi tram trong them boi viec mat đi nguon xuat khau gao, do luc luong Quan đoi Nhan dan Viet Nam thu mua mat) va do su hien dien ngay cang tang cua luc luong quan su cong san tren đat Campuchia. Viec đan ap phe ta va mat tin nhiem truoc phe huu cung voi nhung thay đoi trong chinh sach ngoai giao lam cho thai đo can bang cac ben đe giu the trung lap kho duy tri đuoc.


Bi phe truat va hop tac voi Khmer Đo Ngay 18 thang 3, 1970, trong luc ong đang đi nghi o biet thu rieng cua gia đinh tai mien nam nuoc Phap, Lon Nol – thu tuong chinh phu cho quan đoi bat giu chinh quyen dan su o Phnom Penh va bo tri xe tang bao vay toa nha Quoc hoi sau đo trieu tap Quoc hoi bo phieu phe truat Sihanouk khoi vi tri Quoc truong va trao quyen luc khan cap cho Lon Nol. Viec đan ap đoi lap va cac chinh sach kinh te sai lam cua Sihanouk, cung nhu thai đo xich lai gan Viet Nam va Trung Quoc cua ong cung voi ap luc cua Lon Nol khien Quoc hoi bo phieu bai nhiem ong. Sihanouk goi đay la am muu đao chinh cua CIA.
Hoang than Sirik Matak – nguoi đuoc chinh phu Phap loai bo đe trao ngoi vi cho Sihanouk – đa đuoc giao chuc Pho Thu tuong. Sau khi mat quyen luc, Hoang than Sihanouk đen Bac Kinh va bat đau ung ho Khmer Đo trong cuoc chien lat đo chinh phu Lon Nol o Phnom Penh. Sihanouk đa đen nhieu nuoc tren the gioi đe keu goi su ung ho cho Khmer Đo. Khi nuoc Cong hoa Khmer roi vao tay Khmer Đo vao nam 1975, Hoang than Sihanouk tro thanh nguyen thu quoc gia hinh thuc cua chinh phu moi khi Pol Pot con nam quyen luc. Ngay 4 thang 4 nam 1976, Sihanouk tu chuc vi su tan bao cua Khmer đo va nghi huu. Sihanouk sang ti nan tai Trung Quoc va Bac Trieu Tien. Viec Sihanouk đung đau Khmer Đo trong suot 6 nam tu 1971 đen 1976 la đieu ma gioi tri thuc Campuchia khong bao gio quen đuoc.
Nam 1978, quan đoi Viet Nam sang lanh tho Campuchia đanh đo Khmer Đo. Thang 1/1979, Sihanouk tiep tuc toi Lien Hop Quoc o New York đe van đong cho Khmer Đo va keu goi Lien Hop Quoc gui quan đen Campuchia tan cong quan Viet Nam.
Nam 1982, ong tro thanh Chu tich Chinh phu Lien hiep Campuchia Dan chu bao gom: Đang Funcinpec cua minh, Mat tran giai phong Campuchia cua Son Sann va Khmer Đo. Quan Viet Nam rut khoi Campuchia nam 1989, Thu tuong Hun Sen lanh đao Nuoc cong hoa Nhan dan Campuchia.
Tuy nhien, nam 1977 va 1987, Sihanouk tham du le Cach mang Thang Muoi cua Lien Xo, đe xoa diu gioi chuc Xo viet o van đe Khmer Đo.


Lan tri vi cuoi cung Cac đang phai o Campuchia đa đam phan đen nam 1991 va cac ben đa đong y ky thoa thuan hoa giai toan dien o Paris. Ngay 14 thang 11 nam 1991, Hoang than Norodom Sihanouk tro ve Campuchia sau 13 nam luu vong. Trong cuoc bau cu 1993, đang Nhan dan Cach mang Campuchia that cu. Sihanouk đa can thiep đe buoc con trai la Hoang than Ranariddh va đang FUNCIPEC cua ong nay tiep nhan Hun Sen lam đong thu tuong nham đoi lay viec tro lai ngai vang. Sau đo Hun Sen thuc hien đao chinh đo mau lat đo Hoang than Ranariddh vao nam 1997.
Nam 1993, Sihanouk lai tro thanh quoc vuong Campuchia va con trai ong, thai tu Norodom Ranariddh lam thu tuong. Theo Hien phap cua Campuchia, quoc vuong chi "tri vi nhung khong cai tri". Do benh tat, ong phai đi lai chua tri o Bac Kinh nhieu lan. Thu tieu khien cua Sihanouk: sang tac am nhac bang cac thu tieng khac nhau (tieng Khmer, tieng Phap va tieng Anh), đao dien nhieu bo phim va chi huy dan nhac. Ong co website rieng. Thang 1 nam 2004, ong tu chuyen sang song luu vong tai Binh Nhuong, sau đo la Bac Kinh, lay ly do suc khoe kem, ong tuyen bo thoai vi ngay 7 thang 10 nam 2004. Hien phap Campuchia khong cho phep tu thoai vi. Chea Sim, Chu tich Thuong vien Campuchia, tam nam giu chuc Quyen nguyen thu Nha nuoc cho đen ngay 14 thang 10 khi Hoi đong Ton vuong bau Norodom Sihamoni – mot trong nhung nguoi con trai cua Sihanouk - len lam quoc vuong moi.


Qua đoi Sihanouk qua đoi vi benh tim tai thu đo Bac Kinh cua Trung Quoc vao luc 2 gio 25 phut ngay 15 thang 10 nam 2012 theo gio đia phuong. Hai ngay sau, Quoc vuong Norodom Sihamoni toi Bac Kinh mang di hai cha minh ve Campuchia.


Tang le Sau mot tuan tang le vao thang 10 nam 2012, thi hai ong đuoc luu giu trong Cung đien Hoang gia đe nguoi dan toi bay to su ton kinh cuoi cung.
Vao ngay 4 thang 2 nam 2013 (sau ba thang đuoc luu giu trong Cung đien Hoang gia), Campuchia tien hanh le hoa thieu thi hai cuu quoc vuong Norodom Sihanouk.
Mot phan tro cot cua ong đuoc rai gan noi hop luu cua bon con song tai Phnom Penh. Trong khi phan tro cot con lai se đuoc đua ve cung đien hoang gia vao ngay 7 thang 2 nam 2013, nam canh cong chua Kunthea Buppha, theo y nguyen cua cuu quoc vuong.


= Gia pho Mien trieu the ky 19–21 =


Tham khao Lien ket ngoai Trang web cua Norodom Sihanouk