Hanh chinh Viet Nam thoi Nguyen phan anh bo may cai tri tu trung uong toi đia phuong cua chinh quyen nha Nguyen trong thoi ky đoc lap (1802-1884).
Bo may cai tri cua nha Nguyen ke tu thoi Minh Mang đuoc đanh gia la kha hoan chinh, đanh dau thoi ky hung thinh.


Chinh quyen trung uong Thoi Gia Long, nha Nguyen ve co ban van giu nguyen he thong quan che va co cau chinh quyen trung uong giong nhu cac trieu đai truoc đo. Đung đau nha nuoc la vua, nam moi quyen hanh trong tay. Chuc Te Tuong đuoc bai bo, dung Luc Bo, la 6 to chuc hanh phap cao nhat, đe đieu hanh viec hanh chinh trong nuoc nhu đa đuoc ap dung o cac trieu đai truoc. Tai trieu đinh, tren la bon vi đai than, con đuoc biet đen la "Tu tru trieu đinh", chuyen tu van vua trong viec đieu hanh đat nuoc. Duoi la cac co quan Tam Noi vien (Thi thu vien, Thi han vien, Noi han vien) va Thuong bao ty giup vua chuyen trach cac cong viec ve van thu, giay to, quan ly an tin.
Thoi Minh Mang, bo may hanh chinh trung uong nha Nguyen đuoc cai to manh me. Cac co quan hanh chinh tu trung uong đen đia phuong đuoc sap xep va cai tien song song voi viec đinh lai cac giai che pham trat. Thoi ky nay, vua nam moi quyen hanh trong tay, duoi vua la vien Co mat tu van vua ve cac van đe quoc su, Luc bo tuc sau co quan Hanh phap đieu hanh viec hanh chinh tren toan quoc, cung Đo sat vien la co quan Tu phap giam sat hoat đong cua Luc bo tu đia phuong đen trung uong, Noi cac giup vua coi giu giay to, an tin, va nhung co quan chuyen mon khac nhu Luc tu, Ton nhan phu, Kham thien giam, Quoc su quan, Vu kho, v.v. Thoi Minh Mang, to chuc hanh chinh trung uong đa đuoc cai tien kha hoan chinh nhu sau:

Noi cac tien than duoi thoi vua Gia Long la Thi thu vien, Thi han vien, Noi han vien va Thuong bao ty. Nam Minh Mang 1 (1820), vua cho lay 4 co quan tren, hop thanh Van thu phong. Nam Minh Mang 10 (1829) lai bo Van thu phong thanh lap Noi cac.  Noi cac la co quan phu ta giup viec cho vua, chuyen trach giai quyet cac cong viec ve cong van, giay to nhu xet duyet cac van ban truoc khi trinh len vua, lam phieu nghi, thu bai, soan cac ban phuc đap, kinh sao ban vua phe, phung sao loi chi du, sao luc phat giao cong van, coi giu an tin, kiem ky, long bai, luu giu chau ban, va cac ngu che thi van, v.v.    
Co mat vien thanh lap nam Minh Mang 15 (1834) la co quan chuyen tu van cho vua cac van đe ve chinh tri, ngoai giao va nhung van đe mang tinh co mat quoc gia.
Luc Bo la to chuc hanh phap cao nhat cua trieu đinh gom 6 bo: Binh, Cong, Hinh, Ho, Lai, Le. Trong đo chuc nang cu the cua cac Bo nhu sau:
Bo Le chuyen trach viec le nghi, te tu, khanh tiet, yen tiec, truong hoc, thi cu, ao mu, an tin, phu hieu, chuong tau, bieu van, su than cong nap, cac quan chau mung, tu thien giam, thuoc thang, boi toan, tang luc, đao luc, giao phuong, đong van nha nhac
Bo Lai chuyen trach viec quan tuoc, thang giang, thuyen chuyen, lua chon, xet cong, bai truat va thang thuong, bo sung quan lai, cung cap nguoi cho cac nha mon, chinh đon phep lam quan đe giup viec chinh su trong nuoc
Bo Cong chuyen trach viec xay dung, tu sua cung đien, lang tam, thanh hao, đon luy, đe đieu, cau cong, đuong sa, lo viec tho thuyen, san xuat vat dung phuc vu trong hoang cung va quan ly viec san xuat hang hoa ngoai xa hoi, thi hanh lenh cam ve nui rung, vuon tuoc va song ngoi.
Bo Ho chuyen trach viec ruong đat, nhan khau, kho tang, thue khoa, đinh gia luong thuc trong nuoc, binh chuan viec phat ra thu vao đe đieu hoa nguon cua cai nha nuoc
Bo Hinh chuyen trach viec luat lenh, xet xu, hinh phat, an tu, nguc tung, giup nha vua che đinh, chan chinh cac van đe ve hinh luat
Bo Binh chuyen trach viec binh nhung, khi gioi, bao ve kinh thanh, bien gioi, cac noi hiem yeu, cham lo viec bo nhiem, tuyen dung cac chuc vo quan trong ngach, khao duyet vu khi, quan luong
Luc Tu la sau to chuc giup vua, thua hanh cac trach nhiem do Luc bo trao cho, cac van đe ve van hoa, giao duc, thi cu, luat phap, te tu gom: Đai ly tu, Thai thuong tu, Quang loc tu, Thai boc tu, Hong lo tu, Thuong bao tu. Thoi Nguyen, rieng Hong lo tu (lo viec tiep đon su đoan cac nuoc) va Thuong bao tu (lo viec van phong, an tin giup vua) co chuc trach thuong truc, cac chuc đieu hanh trong nhung tu khac nhu chuc Tu khanh, Tu thieu khanh, Tu thua thuong trao cho cac quan trong Luc bo đieu hanh tam thoi, khong co chuc vu nhat đinh.
Đo sat vien thanh lap nam Minh Mang 13 (1832) la co quan giam sat cac co quan hanh chinh tu trung uong đen đia phuong voi đay đu quy che giam sat chat che.  Đo sat vien, Đai ly tu, Bo Hinh la 3 co quan trong Tam phap ty tao thanh he thong tu phap thoi Nguyen.
Ton nhan phu thanh lap nam Minh Mang 17 (1836) la co quan chuyen cham lo cac van đe ve hoang toc nhu: trong coi so sach cua hoang toc, bien soan ngoc pha, tong pha, phai pha, đat ten, lo gia thu cho nguoi trong hoang toc, te le tang ma, phong cap tap tuoc, đinh mu ao, chon nguoi lam quan, chon ton sinh, giao duong, giang day trong ton that, thay nha vua quan ly moi mat trong hoang toc.
Han lam vien đuoc chinh thuc thanh lap la mot co quan nam Minh Mang 11 (1030), la co quan chuyen trach cac viec che cao, tu han đe tuyen duong, lo chuong so, chieu cao, dung bia, soan kinh đien, thu tu bang giao, bien tap sach vo.  Han lam vien xuat hien rat som duoi cac trieu đai phong kien Viet Nam, tuy nhien thuc chat chi la chuc danh khong phai la co quan cu the. Duoi thoi vua Gia Long đa đat cac chuc danh Han lam vien Thua chi, Han lam vien Thi giang, Han lam vien Thi đoc, v.v.  Nam Minh Mang 11 (1830) moi chinh thuc đat vien Han lam va dung toa so lam viec tai phia tay Quoc su quan trong kinh thanh Hue.
Quoc tu giam phu trach viec day hoc, giao duong cac hoang tu, con chau trong hoang toc, quan lai trong trieu đinh, đao tao nhan tai cao cap cua nha nuoc
Quoc su quan bat đau dung thang 6 nam Minh Mang 1 (1820) va chinh thuc đi vao hoat đong nam Minh Mang 2 (1821).  Quoc su quan la co quan chuyen trach viec nghien cuu, luu tru su lieu, bien soan cac bo su chinh thong cua trieu đinh
Tap hien vien la hoc vien cao cap chuyen nghien cuu, giang day kinh truyen, su cho nha vua, cac Hoang tu, Hoang than va quan lai cap cao trong trieu đinh
Thai y vien chuyen trach cham soc suc khoe cho vua va nguoi trong hoang toc, cham lo viec thuoc thang, chua benh va nganh y duoc trong ca nuoc.  Thai y vien con co noi che thuoc rieng va quan ly kho Ngoc duoc giu cac loai thuoc quy dung cho nha vua.
Kham thien giam chuyen quan sat va chiem nghiem am duong boi toan, cac hien tuong thien van, thoi tiet, lam lich, coi ngay, bao gio đe đinh mua vu cho dan, giu đong ho bao canh o đien Can Chanh, va giu trong trach tu van trieu đinh ve cac van đe đia ly va phong thuy
Thong chinh su ty chuyen phu trach viec tau chuong trong ngoai, chuyen đat giay to cua trieu đinh xuong va nhan đon tau len vua. Truong quan Thong chinh su ty, cung truong quan Đai ly tu, truong quan Đo sat vien, va 6 vi quan Thuong thu đieu hanh Luc Bo, hop thanh Cuu khanh cua trieu đinh nha Nguyen.
Noi vu phu tien than duoi thoi vua Gia Long la Noi đo gia, nam Minh Mang thu nhat (1820) đoi ten thanh Noi vu phu. Noi vu phu la co quan coi giu tai san, vat dung cho vua va hoang gia tai noi cung. Ngoai ra, Noi vu phu con giu trach nhiem quan ly va san xuat cac vat dung cho vua va noi cung dung.
Vu kho tien than duoi thoi vua Gia Long la Ngoai đo gia, nam Minh Mang thu nhat (1820) đoi ten thanh Vu kho. Đay la co quan chuyen trach viec coi giu quan trang, vu khi.  Duoi Vu kho la cac ty, va cac kho truc thuoc.
Ngoai viec cai to lai to chuc bo may hanh chinh, vua Minh Mang cung cho đinh lai cac giai che pham trat tu cuu pham toi nhat pham, trong đo moi pham đeu chia ra hai bac Chanh, Tong cung cac chuc danh tuong ung.  To chuc bo may hanh chinh trieu Nguyen ve co ban đuoc thiet lap va on đinh tu trieu Minh Mang, cac trieu đai sau tuy co it nhieu đieu chinh nhung hau nhu co cau to chuc đo van đuoc giu nguyen cho đen het trieu Nguyen.


Chinh quyen đia phuong = Cai cach hanh chinh =

Viec xay dung chinh quyen o đia phuong la mot kho khan ve chinh tri đoi voi trieu Nguyen, mot nguyen do la qua qua trinh chia cat đat nuoc lau dai thi moi mien, cu the la Đang Ngoai va Đang Trong co su phan chia hanh chinh kha khac nhau. Khi moi len ngoi, vua Gia Long van giu nguyen cach phan chia hanh chinh cu: o Đang Ngoai cac cap hanh chinh la tran->phu->huyen->xa; o Đang Trong la dinh->phu->huyen->xa. It lau sau, tong tro thanh mot cap trung gian giua huyen va xa. Nam 1802, trong khi đa quyet đinh Phu Xuan la quoc đo, ong van tam đat 11 tran phia Bac (tuong đuong khu vuc Bac Bo ngay nay) thanh mot Tong tran voi ten cu Bac Thanh, do mot Tong tran đung đau.
Đen thoi Minh Mang, đe nhat the hoa cac đon vi hanh chinh trong ca nuoc, nam 1831-1832 nha vua thuc hien mot cuoc cai cach hanh chinh lon, theo đo bo cac tong tran, đoi cac dinh, tran thanh tinh va đay la lan đau tien đon vi hanh chinh tinh xuat hien o Viet Nam.

Ca nuoc đuoc chia thanh 31 đon vi hanh chinh: Phu Thua Thien (con goi la Quang Đuc) la trung tam, cac tran (ten đon vi hanh chinh thoi Hau Le va Tay Son) đuoc đoi thanh 30 tinh. Viec lap cac tinh đuoc thuc hien trong 2 đot. Đot đau tien vao nam 1831, Minh Mang thuc hien chia cac tran phia bac lam 18 tinh (trong đo 13 tinh thuoc Bac Ky va 5 tinh thuoc Trung Ky (5 tinh nay con goi la huu ky)):

5 tinh thuoc Trung Ky:
Quang Binh
Quang Tri (trong đo co 9 chau ky my trong tinh la Muong Vang, Na Bon (Tchepone), Thuong Ke (Nong), Tam Bon (Phong), Muong Bong (Nam Nang hay Champone), Ba Lan (Phalane), Ta Bang (Phabang), Xuong Thinh (Xieng Hom), Lang Thin (Phin) sau đo tro lai lanh tho Lao, 9 chau nay nay la đat thuoc tinh Savannakhet).
Ha Tinh (gom ca đat Tran Tinh (Đong Khammuane), Lac Bien (Nam Nakhon Phanom) nay thuoc Lao va Thai Lan)
Nghe An (gom ca đat Tran Ninh (Xiengkhuang), Tran Bien (Nam Huaphanh), Tran Đinh (Borikhamxay, Bac Khammuane) nay thuoc Lao)
Thanh Hoa (gom ca đat Tran Man (Bac Huaphanh) nay thuoc Lao)
13 tinh Bac Ky:
Ninh Binh (nay la đat Ninh Binh va mot phan Hoa Binh)
Nam Đinh (gom ca đat Thai Binh va Nam Đinh ngay nay)
Ha Noi (nay la đat cac tinh thanh Ha Noi, Ha Nam)
Hung Yen
Hai Duong (gom ca đat Hai Phong, Hai Duong va Đong Trieu (Quang Ninh) ngay nay)
Quang Yen (Quang Ninh, mot phan Lang Son ngay nay)
Son Tay (nay la đat thuoc cac tinh thanh Ha Noi, Vinh Phuc, Hoa Binh, Phu Tho va Son Duong (Tuyen Quang))
Bac Ninh (nay la Bac Ninh va Bac Giang, Huu Lung (Lang Son), mot phan đat Ha Noi, Hung Yen va Vinh Phuc nay nay)
Tuyen Quang (nay la đat cac tinh Tuyen Quang, Ha Giang, Bao Lam, Bao Lac (Cao Bang)
Hung Hoa (nay la đat cac tinh Phu Tho, Hoa Binh, Son La, Đien Bien, Lai Chau, Lao Cai, Yen Bai)
Thai Nguyen (nay la đat cac tinh Thai Nguyen va Bac Kan, mot phan Vinh Phuc)
Lang Son
Cao Bang
Sang nam 1832 Minh Mang lai sap xep cac tran phia nam thanh 12 tinh:


= Lanh tho Cao Mien giai đoan 1836-1840 =
Trong giai đoan 1836-1840, Cao Mien (Campuchia) khong co vua chinh thuc, nha Nguyen bao ho Cao Mien, đa sap nhap vung lanh tho Cao Mien do nha Nguyen bao ho (cac tinh phia Đong Nam Bien Ho bao gom ca Oudong va Phnom Penh) vao lanh tho Đai Nam goi la Tran Tay va chia va đat ten thanh 33 phu va 2 man đe quan ly: 

Thang 5 am nam Minh Mang 21, Canh Ty (1840), tru 2 phu voi 5 huyen đa trich ra đe nhap vao An Giang, cac phu huyen con lai cua Tran Tay đuoc Minh Mang to chuc lai thanh 10 phu la: 

Tran Tay (phu), đoi tu phu Nam Vang, gom 2 huyen: Thai An (đat bo phia Tay phu Nam Vang hop voi đat La Ket (Kien Svay, Leuk Daek)), Lu An (Lvea Aem, đat bo song phia Đong phu Nam Vang hop voi đat Tam Vu).
Nghi Hoa, gom 2 huyen: Thuong Phong (đoi ten tu huyen Hoa Di), Phong Nhuong (đoi ten tu huyen Ca Bat).
Nam Ninh, gom 3 huyen: Nam Thinh (khoang Peam Ro, Prey Veaeng, nguyen la huyen Ba Nam đoi ten, co đat phu ly), Nam Thai (Peam Chor), va Phu Nam (Ba Phnum la huyen moi gop lai tu 2 huyen la Tam Đon (khoang Rom Doul), cung (Tuy Lap, Svay Chrom).
Vu Cong, gom 3 huyen: Ky To (Srey Santhor, Sithor Kandal), Binh Tiem, Trung Thuy (Trung Le). Cac phu Tran Tay, Nghi Hoa, Nam Ninh, Vu Cong đeu o xung quanh gan voi thanh Tran Tay (Nam Vang), truc tiep do Truong Minh Giang cung cac tham tan đai than Tran Tay quan ly.
Hai Tay, gom 2 huyen: Hai Binh (hop lai tu phu ly Hai Tay va huyen Ca Au), Thau Trung (hop lai tu 3 huyen Y Di, Vong Van, Thau Trung).
Hai Đong, gom 2 huyen: Hai Ninh (hop lai tu phu ly Hai Đong va huyen Ca Nhi), Tap Ninh (hop lai tu 2 bao Sa Ton, va Chi Trinh).
Ninh Thai, gom 3 huyen: Ngoc Bi (phu ly), Giang Huu (truoc la đat Lo Viet (Lo Viet, (Lovek)) hop voi mot phan (1 thon) cua huyen Trung Ha), Thai Thinh (đoi ten tu Long Ton). Cac phu Hai Tay, Ninh Thai nam phia Tay Bien Ho, va đeu do Tuyen phu su phu Hai Tay quan ly.
Ha Binh, gom 2 huyen Trung Ha (hop lai tu huyen Chan Tai va 5 thon con lai cua huyen Trung Ha (cu)), va Phuc Lai. Cac phu Ha Binh, Hai Đong đeu nam o phia Đong Bien Ho, va đeu do Tuyen phu su phu Hai Đong quan ly.
Son Tinh, gom 2 huyen: Que Lam (hop lai tu phu ly Son Tinh va huyen Que Lam), Son Đong (đoi tu huyen Son Phu (Son Phu)).
My Lam, gom 2 huyen: My Tai (huyen ly), Hoa Lam (Ca Lam, nguyen la huyen Son Trung va Hoa Lam hop lai). Cac phu Ha Binh, Hai Đong đeu nam o phia Đong Bien Ho, va đeu do Tuyen phu su phu Son Tinh quan ly.


= Bo may đia phuong =
Đung đau tinh la Tong đoc (moi nguoi phu trach 2-3 tinh va chuyen trach 1 tinh) va Tuan phu (duoi Tong đoc, phu trach chi 1 tinh). Giup viec co Bo chanh su ti lo ve thue khoa, ho khau, hanh chinh; An sat su ti lo ve an ninh, luat phap. Phu trach ve quan su co chuc lanh binh. Tat ca cac quan chuc đung đau tinh đeu do chinh quyen trung uong truc tiep bo nhiem, va thuong la vo quan cao cap (ve sau nha Nguyen moi bo dung them cac quan van). He thong chinh quyen đuoc phan biet ro ret giua trung uong va đia phuong, va trong he thong nay nha vua, nguoi đung đau đat nuoc, nam nhieu quyen luc hon han so voi cac thoi ky truoc.
Duoi tinh la phu, huyen, chau, tong va xa. Quan chuc cua trieu đinh chi phan ra toi phu huyen, tu tong tro xuong thuoc ve quyen tu tri cua dan. Nguoi dan tu lua chon lay nguoi cua minh ma cu ra quan tri moi viec tai đia phuong. Tong gom co vai lang lon hay xa nho hop lai thanh, co mot Cai tong con goi la quan Chinh Tong va mot Pho tong do Hoi đong Ky dich cua cac lang cu ra quan ly thue khoa, đe đieu va tri an trong tong. Nhung nhin chung la co cau hanh chinh cua cac tong, xa đuoc to chuc kha chat che đe trieu đinh co the de dang quan ly va phan ung mau le khi co su bien xay ra. Cap xa co chuc Ly truong tuong đuong voi Xa truong hay Thon truong, chuyen viec tri an va thu to, dich, thue khoa nop len Tong theo đinh ky hoac khi co chi lenh tu tren ban xuong.
Ngach quan lai chia lam 2 nganh van va vo. Ke tu thoi vua Minh Mang đuoc xac đinh ro ret giai che pham trat tu cuu pham toi nhat pham, moi pham chia ra chanh va tong 2 bac. Tru khi chien tranh loan lac con binh thuong quan vo phai duoi quan van cung pham voi minh. Quan Tong đoc (van) vua cai tri tinh vua chi huy quan linh cua tinh nha.
Vung Cao nguyen Nam Trung Bo (Tay Nguyen) hien nay, vao thoi nha Nguyen đoc lap (1802-1883), tuy đuoc goi la chau Thuong Nguyen, nhung con đang la cac vung tu tri (bao gom ca mot phan Nam Lao va Đong Bac Campuchia lan Tay Nguyen nay nay) thuoc cac tieu quoc than phuc va trieu cong cho Đai Nam (la Thuy Xa, Hoa Xa), chua chinh thuc thuoc lanh tho Viet Nam.
Đoi voi vung thuong du va voi cac khu vuc sinh song cua cac dan toc thieu so, chu yeu la 6 ngoai tran cua Bac Thanh cu, vua Minh Mang quyet đinh nhat the hoa ve mat hanh chinh cung voi cac vung mien xuoi. Nam 1829 ong bai bo che đo the tap cua cac Tho ti (cac tu truong cua dan toc thieu so) ma cho quan lai lua chon nhung tho hao o đia phuong "...thanh liem, tai nang can can đuoc dan tin phuc" lam Tho tri cac chau huyen. Tiep theo, cac chau huyen mien nui cung đuoc phan chia lai đe phu hop voi dien tich va dan so moi vung. Sau đo, vua Minh Mang con đat them mot chuc luu quan do nguoi Kinh nam giu đe khong che cac vung nay tot hon va tien hanh thu thue cac loai nhu o mien xuoi. Che đo nay đa tung lam thi điem o cac vung cao thuoc Nghe An, nay ap dung o Tuyen Quang, Thai Nguyen, Lang Son, Cao Bang. Tuy nhien, do phan ung cua nguoi dan đia phuong, vua Tu Đuc sau đo đa bai bo che đo luu quan.
Tinh đen cuoi the ky 19, Viet Nam co 98 phu bao gom 342 huyen va chau.


= Van đe Hoang Sa, Truong Sa =

Đoi voi hai quan đao Hoang Sa va Truong Sa, vua Gia Long tu nam 1816 đa chinh thuc ra lenh tiep thu Hoang Sa, cam co tren đao va đo thuy trinh. Sang trieu Minh Mang, nha Nguyen cho xay đen, đat bia đa, đong coc, va trong cay. Đoi Hoang Sa va Đoi Bac Hai đuoc trao nhieu nhiem vu hon: khai thac, tuan tieu, thu thue dan tren đao va nhiem vu bien phong bao ve hai quan đao. Hai đoi nay tiep tuc hoat đong cho đen khi nguoi Phap vao Đong Duong.


Nhan đinh Nhung thanh qua cua vuong trieu Nguyen trong viec xay dung nha nuoc quan chu phong kien tap quyen thong nhat tren toan lanh tho cung đuoc ghi nhan tu viec quan ly đat nuoc. Đac biet la nhung thanh tuu trong cai cach hanh chinh duoi trieu Minh Mang con co nhieu gia tri. Nha nghien cuu Nguyen Đac Xuan cho rang: "Nha Nguyen co nhieu chinh sach hay. Chinh sach Đinh Nghi: Đa đi hop la phai phat bieu. Y kien trong Đinh Nghi phai đuoc ghi chep. Neu khong phat bieu trong ky hop truoc, ky sau se khong đuoc đi hop nua. Hay chu truong Hau tri: Nguoi cua đia phuong khong đuoc đung đau trong đia phuong. Phai đi noi khac lam quan, khi đen đia phuong khac, khong đuoc lay vo, mua đat o đo. Giam khao cham thi khong đuoc tham gia khi co nguoi nha đi thi, hoac phai trinh bao…Đay la nhung chinh sach ma ngay nay chung ta can hoc tap."
Nhung nhieu nha su hoc ve sau cho rang bo may quan lai trieu Nguyen khong thuc su hu bai, thoi nat, rang tu thoi vua Gia Long (1802-1820) đen Minh Mang (1820-1840), nha Nguyen đa "thuc hien cong cuoc cai cach hanh chinh theo xu huong đon gian, hop ly, hieu qua, chu trong xay dung đoi ngu quan lai co nang luc, đap ung yeu cau cua đat nuoc". Su thay đoi ve quan điem nay đuoc cho la do hien nay cac nha su hoc đa co đuoc "nguon su lieu toan dien, phong phu va phuong phap tiep can khach quan, khoa hoc, cong voi đo lui thoi gian can thiet".

 


Xem them Hanh chinh Viet Nam thoi Phap thuoc
Đai Nam nhat thong toan đo


Tham khao Truong Huu Quynh, Đinh Xuan Lam, Le Mau Han chu bien (2008), Đai cuong lich su Viet Nam, Nha xuat ban Giao duc
Nguyen The Anh (2008), Kinh te & xa hoi Viet Nam duoi cac trieu vua nha Nguyen, Nha xuat ban Van Hoc.
Đao Duy Anh (2005), Đat nuoc Viet Nam qua cac đoi, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Tran Thanh Tam (1996), Tim hieu quan chuc nha Nguyen, Nha xuat ban Thuan Hoa
Tran Trong Kim (1971), Viet Nam su luoc, 2, Sai Gon: Trung tam Hoc lieu Xuat ban thuoc Bo Giao duc
Vu Tam Ich. "A Historical Survey of Educational Developments in Vietnam". Bulletin of the Bureau of School Service Vol XXXII, No 2. Lexington, KY: University of Kentucky, College of Education, 1959.