Bo tu ma cua thanh Marco (tieng Y: Cavalli di San Marco), (con đuoc goi la Triumphal Quadriga) la mot bo tuong bang đong đieu La Ma, gom bon con ngua, ban đau la mot phan cua tuong đai mo ta mot chiec xe đuoc van chuyen boi bon con ngua đuoc dung cho nhung cuoc đua xe ngua. Cac con ngua đuoc đat tai mat tien, tren hien nha truoc cong cua Vuong cung thanh đuong Thanh Macco, o Venezia, mien bac nuoc Y sau tran cuop pha Constantinople vao nam 1204. Chung ton tai o đo cho đen khi bi Napoleon lay đi vao nam 1797 nhung đa đuoc tra lai nam 1815. Cac tac pham đieu khac nay đuoc go bo tu mat tien va đuoc đat trong noi that cua thanh đuong Thanh Macco voi muc đich đe bao ton, voi cac ban sao đuoc đat o vi tri cu cua chung tren hien nha.


Nguon goc Cac tac pham đieu khac tu thoi co đai đuoc cho la tao ra boi nha đieu khac lycoppos Lysippos nguoi Hy Lap the ky 4 truoc Cong nguyen nhung nghe khong hop ly. Mot thoi điem trong the ky thu 2 hoac 3 sau Cong nguyen đuoc xem la rat co the; Tuong Cuoi ngua noi tieng cua Marcus Aurelius o Roma (khoang 175 AD) co the lay đe so sanh. Co le chung đuoc tao ra đe đat len đinh mot Khai hoan mon hoac mot toa nha lon khac, rat co the do Hoang đe Septimus Severus uy nhiem. Chung co the ban đau đuoc thuc hien cho thu đo phia đong cua Constantinople, va chac chan la đa nam o đo sau nay.
Mac du đuoc goi la đong đieu, phan tich cho thay, vi chung co it nhat 96,67% đong, chung nen đuoc coi nhu la đong khong tinh khiet. Ham luong thiec cao lam tang nhiet đo đuc len 1200-1300 °C . Đong đo tinh khiet cao đa đuoc lua chon đe co the ma vang đuoc tot hon.


Lich su Chac chan rang nhung con ngua, cung voi xe ngua ma chung đa đuoc mieu ta, đuoc trung bay o Hippodrome cua Constantinople; Chung co the la "bon con ngua ma vang đung tren đinh cua Hippodrome", "đuoc đua đen tu đao Chios duoi thoi Theodosius II" đuoc đe cap đen trong tac pham Parastaseis syntomoi chronikai tu the ky 8 hoac đau 9 . Chung van con o đo vao nam 1204, toi khi ho bi quan Venezia cuop đi nhu la mot phan cua cuoc cuop pha thu đo cua Đe quoc Đong La Ma trong cuoc Thap tu chinh thu tu. Cac vong co tren bon con ngua đuoc them vao nam 1204 đe che khuat dau vet đau cua cac con vat nay đa bi cat đut đe cho phep chung đuoc van chuyen tu Constantinople đen Venezia. Ngay sau cuoc thap tu chinh thu tu, Doge Enrico Dandolo đa đua nhung con ngua đen Venezia, noi chung đuoc cai đat tren san thuong cua mat tien Nha tho thanh Marco vao nam 1254. Petrarch nguong mo chung o đo.

Vao nam 1797, Napoleon cho lay nhung con ngua ra khoi nha tho va đua toi Paris, noi chung đuoc su dung trong thiet ke cua Arc de Triomphe du Carrousel cung voi mot chiec quadriga.
Nam 1815 nhung con ngua nay đa đuoc đai uy Dumaresq mang tro lai Venezia. Ong đa chien đau tai Tran Waterloo va đa co mat voi cac luc luong đong minh o Paris, noi ong đuoc Hoang đe Ao tuyen chon đe đua nhung con ngua xuong tu Arc de Triomphe va đua chung ve noi truoc đo la tai nha tho thanh Marco. Voi cach thuc kheo leo nham hoan thanh cong viec nay, ong đuoc Hoang đe cho mot hop thuoc la bang vang voi ten viet tat cua ong bang kim cuong tren nap.
Nhung con ngua nay van đuoc trung bay ben ngoai nha tho cho đen đau nhung nam 1980, khi nhung ton hai lien tuc do o nhiem khong khi buoc nguoi ta phai thay the chung bang ban sao giong het nhu vay. Ke tu đo, ban goc đuoc trung bay ngay ben trong nha tho.


Lien ket ngoai Byzantium 1200   Hippodrome Boxes Vi tri cua nhung con ngua cho toi 1204.


Chu thich