Ortensia Mancini, Cong tuoc xu Mazarin (tieng Y: Ortensia Mancini; tieng Phap: Hortense Mancini; 6 thang 6 nam 1646 - 2 thang 7 nam 1699), la mot nu quy toc nguoi Phap goc Y, la chau goi Hong y Jules Mazarin, thu tuong Phap (chief minister of France), la cau, mot nguoi đay quyen luc đuong thoi. Cuoi cung, ba tro thanh tinh nhan cua Charles II cua Anh.
Voi nhan sac kieu diem duoi trieu Louis XIV nuoc Phap, ba cung ba nguoi chi, mot nguoi em nha Mancini, hai chi em ho nha Martinozzi, đuoc goi la Les Mazarinettes.


Tieu su = Gia the =
Ortensia Mancini xuat than tu mot gia đinh quy toc nguoi Y, la con gai cua Nam tuoc Lorenzo Mancini va phu nhan Girolama Mazzarini, la mot trong 5 chi em gai noi tieng vi nhan sac tuyet voi đuong thoi. Sau khi Lorenzo chet vao nam 1650, me ba đa mang cac con gai đen Paris voi hy vong nho cay vao anh trai cua minh la Hong y Mazarin đe sap xep nhung cuoc hon nhan tot nhat cho nhung nguoi con gai cua ba. Nhung nguoi chi em gai khac cua ba gom:

Laura Mancini, ket hon voi Louis de Bourbon, Cong tuoc Vendome va la me cua vi tuong Phap lung danh Louis Joseph de Bourbon, Cong tuoc Vendome.
Olympia Mancini, ket hon voi Eugene Maurice xu Savoie va la me cua vi tuong Ao lung danh Eugene de Savoie-Carignan.
Marie Mancini, ket hon voi Lorenzo Onofrio Colonna va la moi tinh đau cua Louis XIV cua Phap.
Marie Anne Mancini, ket hon voi Godefroy Maurice de La Tour d'Auvergne, chau cua Henri de La Tour d'Auvergne.
Nhung chi em ho cua 5 nguoi, The Martinozzis, cung đuoc chuyen đen trieu đinh Phap trong thoi gian nay. Nguoi lon, Anne Marie Martinozzi ket hon voi Armand de Bourbon, Vuong than xu Conti; nguoi nho la Laura Martinozzi ket hon voi Alfonso IV d'Este, Cong tuoc xu Modena va tro thanh me cua Mary xu Modena, vo thu hai cua James II cua Anh.


= Hon nhan =

Vao nam 1659, Vua Charles II cua Anh cau hon Ortensia nhung bi Hong y Mazarin khuoc tu vi ong khong thay tuong lai hua hen gi o mot vua đang bi luu đay. Chi vai thang sau, Mazarin lap tuc hoi han vi Charles II quay lai lam Quoc vuong nuoc Anh. Vao luc nay, Mazarin lai tro thanh ke nai ni mot cuoc hon nhan, voi cua hoi mon len toi 5 trieu livres, nhung Charles II than nhien khuoc tu.
Charles Emmanuel II, Cong tuoc xu Savoy la nguoi cau hon Ortensia tiep theo, nhung cuoc hon nhan khong the dien ra do Mazarin quyet khong chiu giao toa lau đai hung manh Pigneol lam cua hoi mon cho co dau. Loi cau hon cua Charles V, Cong tuoc xu Lorraine voi yeu sach tuong tu cung khong hoan thanh.
Ngay 1 thang 3 nam 1661, Ortensia ket hon voi mot trong nhung nha quy toc giau co nhat Chau Au, Armand Charles de La Porte de La Meilleraye. Đe xung voi đia vi cua Ortensia, Armand Charles đa đuoc phong tuoc vi Cong tuoc Mazarin. Sau cai chet cua Hong y Mazarin chi vai thang sau, Armand Charles nhanh chong đoat lay so tai san thua ke khung lo cua vo ong, trong đo co Palais Mazarin o Paris.
Cuoc hon nhan cua cap vo chong nhanh chong tan vo, do Ortensia la mot thieu nu xinh đep, hoat bat lai rat noi tieng trong cong chung, con Armand Charles lai la mot nguoi kha ki quac va lap di. Ong cung la mot nguoi ghen tuong khi cam vo minh giao du voi bat ki nguoi đan ong trong trieu đinh Phap, va cuoi cung cuong bach vo roi khoi Paris cung minh đe song o mien que ngoai o.
Đo chinh la luc Ortensia co mot moi tinh len lut voi mot thieu nu 16 tuoi, Sidonie de Courcelles. Armand Charles đa rat sung sot, ong đa quyet đinh phuong phap chua tri su trai đao đuc nay cua vo minh bang cach gui ca hai vao mot tu vien. Cach nay lai phan tac dung, khi ca hai đeu lien tiep bay nhung chieu tro quay pha khien cac ma so khong the nao yen on.
Du co mot cuoc hon nhan khong hanh phuc, Ortensia kip co voi chong minh 4 nguoi con:

Marie Charlotte de La Porte Mazarin (1662 - 1729), ket hon voi Louis Armand de Vignerot du Plessis.
Marie Anne de La Porte Mazarin (1663 - 1720), tro thanh nu tu.
Marie Olympe de La Porte Mazarin (1665 - 1754), ket hon voi Louis Christophe Gigault.
Paul Jules de La Porte (1666 - 1731), ket hon voi Felice Armande Charlotte de Durfort.
Đem ngay 13 thang 6 nam 1668, Ortensia bo lai cac con đe chay thoat khoi su kiem soat cua chong, voi su giup đo cua anh trai Philippe, Cong tuoc Nevers. Ba đa chay đen Roma voi đoan tuy tung ho tong boi Philippe đe cay nho nguoi chi Marie Mancini, bay gio la Cong nuong Colonna.
Sau đo, Louis XIV cua Phap cong khai bao ho ba, cung cap so tien hang nam la 24.000 livres. Nguoi tung cau hon ba, Cong tuoc Charles Emmanuel II xu Savoy cung cong khai bao ho va đua Ortensia đen Chambery, noi ba song mot cuoc song an nhan khi mo cua dinh thu chao đon nhung nha van, nha triet hoc đen giao luu. Co tin đon rang Ortensia tro thanh tinh nhan cua Cong tuoc Charles va đieu nay khien vo cua ong, Marie Jeanne Baptiste cua Savoy-Nemours cuc ki gian du.


= Tinh nhan cua Charles =

Sau khi Cong tuoc Savoy qua đoi, moi nguon song cua Ortensia bi đut do chong ba đa đong bang toan bo cua cai ma ba co the su dung, bao gom ca so tien hang nam cua Louis XIV.
Nguoi đai su Anh o Phap khi đo, Ralph Montagu biet đuoc tinh canh bi đat cua Ortensia, đa gap go bi mat voi ba va đua ra mot thoa thuan: khien Ortensia thanh tinh nhan cua Charles II thay the Louise de Kerouaille, đe giup Ralph đuoc nha vua tin nhiem. Đoi lai, Ortensia se co mot cuoc song sung tuc voi tu cach la tinh nhan cua nha vua. Ortensia đa chap nhan, va chuyen đi đen Luan Đon vao nam 1675, muon co đi tham đua chau gai Maria xu Modena cua ba đa bat đau nhu the.
Khoang giua nam 1676, Ortensia đa thanh cong gat phu nhan De Kerouaille va tro thanh tinh nhan moi cua Charles II, nha vua nuoc Anh cung cap so tien £4,000 giup Ortensia giai quyet nhanh chong van đe tai chinh cua minh.
Ralph Montagu đa ke lai:"Toi đen gap Madame de Portsmouth [Louise de Kerouaille]. Ba ta niem no voi toi...bay to su phien muon cua ban than ve nhung chuyen tham Madame de Sussex [Ortensia Mancini] cua nha vua."
Tuy nhien, moi quan he cua Ortensia voi Charles II nhanh chong đo vo do thoi trang hoa va phong tung cua Ortensia, o Anh ba đuoc cong khai goi la "Con điem nguoi Y" (Italian Whore). Ortensia đa quan he đong tinh voi Anne Lennard, Ba tuoc phu nhan Sussex, mot nguoi con gai bat hop phap giua Charles II va Barbara Palmer, Ba Cong tuoc Clever. Khong dung lai o đo, ba con quan he voi Louis I de Grimaldi, Vuong than Monaco. Nhung su dan diu nay khien Charles II tuc gian va quyet đinh cat đi tien tro cap cua ba. Du sau đo Charles nguoi ngoai va mo lai quyen tro cap, song Ortensia đa vinh vien mat đi su sung ai tot cung cua nha vua, va phu nhan Louise de Kerouaille nhanh chong lay lai đuoc vi tri von co.


= Cuoi đoi =
Sau khi Charles II qua đoi, ba van đuoc biet đai boi James II, co le vi ba la di cua Vuong hau cua ong, Maria xu Modena. Mai đen khi James đi khoi nuoc Anh, va thoi đai William va Mary bat đau thi Ortensia van rat co danh tieng trong gioi quy toc, du so tien tro cap cho ba đa bi giam đang ke. Trong thoi gian nay, ba mo mot salon va tu hoi het cac van nhan mac khach đen giao du, trong đo co Charles de Saint-Evremond.
Nam 1699, Ortensia qua đoi tai tu gia, đuoc cho rang đa tu sat. Chong ba đa an tang ba ben canh mo phan cua Hong y Mazarin.
Evelyn đa noi ve cai chet cua ba nhu sau:

Ngay 11 thang 6 nam 1699, Ba cong tuoc Mazarin noi tieng đa qua đoi. Ba đa tung la nguoi phu nu giau sang nhat Chau Au, chau gai cua Hong y Mazarin va ket hon voi mot nguoi đan ong cung giau sang khong kem. Ba sinh ra o Roma, hoc tap o Phap, mot nguoi phu nu tri tue va kieu sa, nhung phong đang va khong thich mot cuoc hon nhan troi buoc voi bat ki ai. Vi the ba đa bi ruong bo boi phu quan va bi truc xuat. Ba đen nuoc Anh, song nho vao so tien tro cap va cai chet cua ba co lien quan đen viec dung ruou qua muc. Ba ghi lai cuoc đoi va chuyen hanh trinh cua minh, đieu tuong tu voi chi gai cua ba, nguoi phu nu thuoc quy toc Colonna.


Hau due Con trai cua ba la Paul Jules de La Porte, Cong tuoc Mazarin va La Meilleraye co hai hau due. Nguoi con gai, Armande Felice de La Porte Mazarin (1691 – 1729), ket hon Louis de Mailly, Hau tuoc Nesle va Mailly, Vuong than d'Orange vao nam 1709. Qua cuoc hon nhan nay, Ortensia la ba cu cua 5 nguoi con gai De Nesle noi tieng vi 4 trong so ho tro thanh tinh nhan cua Louis XV cua Phap:

Louise Julie de Mailly, Mademoiselle de Mailly, Ba Ba tuoc de Mailly (1710–1751).
Pauline Felicite de Mailly, Mademoiselle de Nesle, Ba Hau tuoc de Vintimille (1712–1741).
Diane Adelaide de Mailly, Mademoiselle de Montcavrel, Ba Cong tuoc de Lauraguais (1714–1769).
Hortense Felicite de Mailly, Mademoiselle de Chalon, Ba Hau tuoc de Flavacourt (1715–1763).
Marie Anne de Mailly, Mademoiselle de Monchy, Ba Hau tuoc La Tournelle, Ba Cong tuoc de Chateauroux (1717–1744).
Chi duy nhat Hortense Felicite de Mailly la nguoi khong tro thanh tinh nhan cua Louis XV. Louise Julie la nguoi đau tien hop hon nha vua, nhung Marie Anne de Mailly lai la nguoi thanh cong nhat, tro thanh mot nhan vat chinh tri co anh huong ve sau.
Armande Felice cung co mot co con gai ngoai gia thu, Henriette de Bourbon (1725–1780), Mademoiselle de Verneuil, tu moi quan he vung trom voi Louis Henri de Bourbon, Cong tuoc Bourbon, la thu tuong cua Louis XV tu nam 1723 đen 1726.
Con trai cua Paul Jules, Guy Jules Paul de La Porte, Cong tuoc Mazarin va La Meilleraye (1701–1738), ket hon voi Louise Francoise de Rohan nam 1716. Chau chat cua ho, Louise d'Aumont (1759–1826) ket hon voi Honore IV, Vuong than Monaco vao nam 1777. Tu moi quan he nay, Ortensia la to tien cua vuong toc đang tri vi Monaco, bao gom Albert II, Than vuong Monaco.


Tham khao Rosvall, Toivo David (1969) Mazarine Legacy: The Life of Hortense Mancini, Duchess Mazarin, Viking Press ISBN 067046418X
Conway, Alison (2010) The Protestant Whore: Courtesan Narrative and Religious Controversy in England, 1680-1750, University of Toronto Press, Scholarly Publishing Division ISBN 1442641371
Goldsmith, Elizabeth (2012) The Kings' Mistresses: The Liberated Lives of Marie Mancini, Princess Colonna, and Her Sister Hortense, Duchess Mazarin, Public Affairs ISBN 978-1586488895
Williams, H. Noel (1915) Rival sultanas: Nell Gwyn, Louise de Keroualle, and Hortense Mancini


Lien ket ngoai "The Peerage".