Ueshiba Morihei (tieng Nhat: 植芝盛平, phien am Han-Viet: Thuc Chi Thinh Binh, 1883-1969) la nguoi đa co cong lanh hoi nhieu truong phai vo thuat cua Nhat Ban đe sang lap ra he phai Aikido (Hiep/Hop khi đao) Nhat Ban, mot he phai nhu hoa noi tieng voi nhung đon quang, vat đuoc đanh gia la vo phai phung su hoa binh cho con nguoi tren Trai Đat.


Tieu su va su nghiep Ueshiba Morihei sinh ra trong mot gia đinh co truyen thong thuong vo. Ong noi cua Ueshiba Morihei thuoc dong doi samurai trong ho toc Kii, co suc manh phi thuong va vo cong trac tuyet. Bo cua Ueshiba Morihei thua huong mon phai Aioi-ryu, la mot đai luc si chi can hai ngon tay ut đa co the xach hai bao gao, moi bao nang mot ta. La con trai duy nhat trong nam nguoi con, tu nguoi cha Yoroku, Ueshiba đuoc thua huong tinh than quyet tam cua samurai va long ham thich cac van đe cong đong, đong thoi thua huong tu me su mo đao, đam me tho va nghe thuat.
Thuo nho Ueshiba Morihei co the chat tuong đoi manh khanh, yeu đuoi, va hay om đau nen thich o trong nha đoc sach hon la đi choi ben ngoai. Cau rat thong minh, cham chi, lau thong kinh su va toan hoc. Lon hon mot chut, Ueshiba đa quyet tam đe tro thanh cuong trang bang cach luyen the luc, boi loi va hoc ca mon Sumo. Đong thoi, duoi su kem cap cua cha, cau luyen mon vo Aioi-ryu cho toi nam 15 tuoi (nam 1897). Sau mot thoi gian kho luyen chuyen can, Ueshiba đa đat đuoc mot suc manh it nguoi bi kip nhung lai bi tro ngai ve chieu cao - chi đat 1,54m - chua đu đieu kien nhap ngu. Ueshiba đa len nui may thang va tap luyen đe cao them đuoc 2 cm, đu đieu kien đuoc tuyen vao quan đoi nam 1903. Trong doanh trai, Ueshiba đa khien moi nguoi phai than phuc vi biet tai đanh luoi le (jukenjitsu).
Nhung nam nay Ueshiba cung đen Tokyo thu giao vo su Jujitsu lung danh thoi đo la Takusaburo Torawa. Ueshiba tien bo rat nhanh, lien đuoc gui toi Hoc vien vo thuat Osaka đe theo hoc Kenjitsu (Kiem thuat) voi su huong dan cua vo su danh tieng Masakatsu Nakai. Trong 10 nam troi kho luyen duoi su chi day cua danh su, Ueshiba Morihei đa đat đang cap cao nhat Mankyo Kaiden, ke thua truyen thong vo phai va đuoc quyen ban đang cap cho cac mon sinh sau nay.

Nam 1910, Ueshiba Morihei du hanh đen đao Hokkaido khai hoang va hanh ngo voi vo su Takeda Sokaku (1859 -1943) chap chuong mon Daito-ryu tai lu quan Hisada. Sau khi hoi kien, vi vo su 60 tuoi nay đa nhan loi truyen day Ueshiba Morihei nhung ky phap Aiki Jujitsu (Hiep khi Nhu thuat) ma Takeda Sokaku goi la Aikibudo (Hiep khi vo đao) ngay tai nha. Thang 3 nam 1915 Ueshiba Morihei đuoc thay ban cho đang cap Menkyo Kaiden, co quyen quyet đinh tat ca tuong lai cho mon phai mot khi Takeda qua đoi. Nhu vay, Takeda Sokaku đa tro thanh nguoi đau tien cua toc Takeda day mon vo cua toc minh cho nguoi ngoai toc va Morihei Ueshiba nguoi ngoai toc đau tien đuoc hoc Aikibudo, đong thoi la nguoi đuoc Takeda Sokaku tin tuong cho phep day Aikibudo truoc khi Morihei Ueshiba sang lap mon Aikido.

Sau khi Ueshiba roi Hokkaido nam 1919, ong gap va chiu anh huong lon tu Onisaburo Deguchi (出口 王仁三郎 Deguchi Onisaburo, 1871–1948), thu linh tinh than cua giao phai Omoto-kyo o Ayabe.
Mot trong nhung đac điem chu yeu cua Omoto-kyo la no nhan manh đen su đat đuoc su hoan hao trong mot đoi nguoi. Đieu nay tao anh huong lon đen triet ly cua mon vo cua Ueshiba ve rong mo tinh yeu thuong va su cam thong, đac biet đoi voi nhung ai muon ham hai nguoi khac. Aikido the hien triet ly nay trong viec nhan manh rang, nam vung vo thuat đe ma nhan đon va chuyen huong no đi mot cach vo hai. Trong truong hop ly tuong, khong chi nguoi nhan ma ca nguoi tan cong cung vo hai.
Thau triet nhung nguyen ly, ky phap đa đuoc Takeda Sokaku truyen day, Ueshiba đa miet mai luyen tap, nghien cuu hang chuc mon phai khac đang thinh hanh o Nhat đuong thoi, đong thoi cung ty thi vo cong cua minh voi nhung đai cao thu trong toan quoc đe chung nghiem cong phu. Đen nam 1920, mon phai nao Ueshiba Morihei theo hoc cung đat Menkyo Kaiden. Cung trong nhung nam nay ong nghien cuu cac triet ly ton giao, đac biet la Thien tong duoi su chi day cua thien su Shinton tai Jizo.
Nam 1925, khi đa 30 tuoi, sau rat nhieu lan ty thi voi cac vo su va chua he chien bai, Ueshiba Morihei tu hoi quat nga đich thu va đanh guc ke khac, chien đau va đan ap ho nhung khong kiem soat đuoc y chi cua ban than minh, nhu the đe lam gi? Ong đa thuc hanh mot loi song vo cung kho hanh, tim đen cac chua chien noi tieng đe tinh tam, tim noi tinh mich quan tuong, tham chi ngam minh duoi thac nuoc gia buot nhu truoc đo 300 nam samurai Miyamoto Musashi đa tung lam voi tam nguyen đuoc khai mo hue nhan va đat giac ngo. Cuoi cung, Ueshiba Morihei đa hieu  đuoc vo thuat la tinh yeu cua troi đat, vu tru. Ueshiba Morihei tung noi rang, tap luyen vo nghe voi muc đich tien khoi khong phai đe đanh bai ke khac ma o cho thuc hanh long yeu men troi đat trong chinh ban than minh. Tu đay Ueshiba Morihei toan tam, toan y truyen ba tu tuong đo đen cac mon đo cua minh thong qua phai vo thuat ma ong sang lap mang ten Aikido vao nam 1942. Va cung tu đay, Aikido lung danh la mot vo phai cua chu truong hoa binh trong boi canh chu nghia quan phiet Nhat Ban van chua thoi hieu chien mac du đat nuoc đa tang thuong đo nat vi nhung tran bom du doi tu phia đong minh trong The chien 2. Nhung ky phap cua Aikido khong huong toi muc tieu đanh guc ke khac, ma la đe cai sua chinh tam hon ban va hoa hop chung ta voi su van hanh cua vu tru.


Ky tich Nam 45 tuoi, 1928, Ueshiba Morihei đuoc thua nhan la mot trong nhung nguoi co vo cong cao cuong nhat Nhat Ban. Voi mot than hinh manh khanh, chieu cao khoang 1,55m va can nang chua toi 50 kg, ong co the quat nga cung mot luc nhieu vo si co bap cuon cuon. Ho bi đanh bay bong len khong ma khong hieu minh bi đanh bang cach nao. Tat ca nhung ky phap cua cac phai vo khoc liet ma ong tung hoc truoc kia đeu tro nen diu dang, uyen chuyen nhu om ap van vat trong tinh yeu thuong, hoa ai vo han. Khi di chuyen, than phap cua Ueshiba trong đep đe nhu đang bieu dien mot vu đieu Nhat Ban, nhu the ong quen han su hien dien cua đoi thu.
Trong Chien tranh Nga Nhat (1904-1905) phuc vu tai Man Chau, Ueshiba Morihei luyen đuoc kha nang 
am nhan truoc đuoc cac đon tan cong cua đoi phuong. Nam 1924, trong chuyen thap tung Onisaburo Deguchi, thay day Ueshiba ve giao ly Omoto-kyo sang Trung Quoc, Ueshiba đa nhieu lan tro tai tranh thoat nhung vien đan ban vao ong. Theo loi Ueshiba ke, ong cam nhan đuoc lan đan chi tich tac truoc khi sung đuoc bop co.
Đa co lan, trong cuoc ti thi truoc mat Thien hoang, Ueshiba Morihei đa tung đanh bai mot vo su kiem đao lung danh cung đong thoi la mot si quan hoang gia Nhat Ban bay gio, mac du giai đoan nay do Ueshiba mac benh hoang đan nen the trang rat yeu. Than phap ao dieu cua Ueshiba đa giup ong de dang vuot thoat khoi nhung tuyet chieu kiem tran nhu mua bac ma vi vo su si quan kia tung ra. Than phap nay, goi la Tai no tenkan (Than chi chuyen hoan hay phep chuyen hoan), đuoc thua nhan la mot trong tu đai cong phu cua Aikido, va con đuoc biet đen voi ten goi Di hinh hoan anh trong cac tac pham cua Kim Dung sau nay.
Vo su Aikido kiem tai tu đien anh My Steven Seagal, nguoi đa tung la mon đe cua Ueshiba va sau nay đieu khien mot vo đuong lon o Nhat, đa noi: "Vo thuat cua Ueshiba chinh la quyen nang cua vu tru ma nguoi thay thu đac đuoc. Bi quyet cua hiep khi co đuoc khi ban hop nhat voi thien nhien, đong đieu va chiem linh cai tam cua vu tru, va khi đo co ai đo toan tan cong ban thi chinh anh ta đa tu buoc ra ngoai vu tru". Steven Seagal ke lai nhieu lan chung kien canh thay đat mot thanh kiem dai hoac mot cai gay vao co minh, roi ho bon vo si đai đen manh me nhat cua ong đay. Ho khong đay đuoc ong nhuc nhich mot ly nao. The roi ong đay ho nga xuong, qua that đo la mot ky tich la lung ma Seagal chung kien va goi đo la so đac uy luc khong lo cua thay Ueshiba, mot quyen nang that đang so va hung trang.


Nhung cau noi đang chu y Vo đao khong phai la cong cu đe đanh nga đoi phuong bang suc manh hay vu khi. Cung khong phai la đe đua the gioi đen su huy diet bang vu khi hay bang cac phuong thuc phi truyen thong. Vo đao thuc su la su sap xep lai nang luong ben trong cua vu tru, bao ve nen hoa binh the gioi, tao dung va gin giu moi thu hoa hop trong tu nhien cua no. Luyen tap vo đao nang cao suc manh, cua than the, tam hon, tinh thuong đang Kami, vi than đem lai, gin giu va nuoi duong van vat trong thien nhien" - bai thuyet trinh cua to su Ueshiba Morihei truoc cong chung, khi giai thich ve mon phai Aikido.
Aikido chinh la vo đao thuc thu, la phuong tien yeu thuong cua vu tru. Đo la nguoi bao ve van vat, la phuong tien đe moi thu co su song o vi tri rieng cua minh. Đo la nguon sang tao, khong chi cua vo đao ma con cua van vat, nuoi duong su truong thanh va phat trien đo - nhung di ngon cuoi cung cua to su.


Danh hieu Nam 1960, Chinh phu Nhat Ban đa trao cho Ueshiba Morihei Huan chuong Danh du cao nhat voi dai lua tim nham mai mai ton vinh ong.


Tham khao Vai huyen thoai ve Ueshiba, Tap chi So Tay Vo thuat, so 54, thang 6 nam 1998.
Nhung mau chuyen ve To su Ueshiba, So tay Vo thuat, thang 3 nam 1995.


Lien ket ngoai Aikido va nhung đieu an chua Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Dien đan thao luan ve to su Ueshiba Morihei Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine