Karen (sinh ngay 11 thang 6 nam 1992), la mot con đuoi uoi Sumatra (Pongo abelii). Vao ngay 27 thang 8 nam 1994 tai So thu San Diego, Karen tro thanh con đuoi uoi đau tien đuoc phau thuat tim ho.
Co nhieu moi lo ngai ve nguy co tuyet chung cua loai đuoi uoi Sumatra tai thoi điem viec phau thuat tim ho đang đuoc thuc hien rong rai o tre so sinh. Thong qua su hop tac, phoi hop giua So thu San Diego va Vien suc khoe San Diego, Đai hoc California, ke hoach hoi phuc lai lo hong lon giua hai nhi trong tim cua con đuoi uoi Karen hai tuoi nhanh chong đuoc thuc thi. Trong qua trinh phau thuat va cham soc, co su tham gia hop tac cua hon 100 tinh nguyen vien. Ket qua, ca phau thuat thanh cong my man va đuoc cong bo rong rai tren nhieu phuong tien truyen thong đai chung. Karen cung nhan đuoc nhieu su chu y tu cong đong quoc te va tro thanh đoi tuong yeu thich moi khi cac du khach đen tham quan vuon thu.
Karen la chu đe cua mot cuon sach cua Georgeanne Irvine mang ten Karen's Heart: The True Story of a Brave Baby Orangutan, đuoc xuat ban boi Blue Sneaker Press nam 2018.


Boi canh Đuoi uoi Sumatra hoang da đang bi đe doa nghiem trong. Vao nhung nam 1970, nha nghien cuu benh hoc đen tu Vien suc khoe San Diego, Đai hoc California, Kurt Benirschke, đa thuyet phuc cac uy vien so thu thanh lap mot bo phan nghien cuu ngay tai trung tam co so nham tai nhan giong nhung loai co nguy co tuyet chung. Chinh ong lanh đao, cung cap su hop tac can thiet giua truong đai hoc va so thu.
Đuoi uoi va trai tim con nguoi co nhieu điem tuong đong. Ngoai ra, viec phau thuat tim ho cung la mot thoi quen thuong thay o tre so sinh.


Nhung nam đau đoi Karen, con đuoc goi la "Kare-Bear", la mot con đuoi uoi Sumatra chao đoi tai vuon thu San Diego vao ngay 11 thang 6 nam 1992 voi me Karta chin tuoi va cha Otis.
Trong vong 15 nam ke tu sau nam 1995, Karta mat sau đua con so sinh. Cac quan sat chi ra rang van đe chinh nam o num vu nho cua no. Hau qua, nhung đua con cua no chet luu hoac khong the bam vao num vu dan đen sut can, suy dinh duong.
Nhung nguoi bao ve vuon thu quan sat thay Karen khong đuoc me cho bu trong vai ngay đau đoi. Ho quyet đich tach no khoi Karta. Sau đo, ho tra lai no cho Karta nhung chang co gi thay đoi. Lan nay, nhung nguoi bao ve quyet đinh se tu nuoi Karen. Karta sau đo đuoc chuyen đen So thu Adelaide vao thang 11 nam 1992 va Karen đuoc nhan nuoi boi mot con đuoi uoi khac co ten Josephine.
Khi len hai, trong mot buoi kiem tra suc khoe, cac bac si phat hien co nhung tieng roc rach ben trong long nguc cua Karen. Chan đoan ban đau xac đinh nguyen nhan co the la do toc đo phat trien cua co the chua phu hop. Tuy nhien, cac xet nghiem sau đo đa xac nhan rang co mot lo nho co đong xu giua nhi trai va nhi phai cua con đuoi uoi nay. Vao thoi điem đo, Karen nang 22 pound (10,0 kg) va cac bac si khang đinh rang no se chet neu khong đuoc phau thuat kip thoi.


Ca phau thuat Mot nhom phau thuat do bac si phau thuat tim mach Stuart W. Jamieson tu UCSD dan đau đa tien hanh phau thuat bang cach mo nguc va tim cua Karen roi sau đo khau chiec lo giua hai tam nhi nham đong no lai. Tuy co mot so thay đoi ve cau truc giua thanh nguc cua Karen va cua con nguoi, nhung khi e kip mo vao ben trong khoang nguc, ho cam thay quen thuoc mot cach ky la. Toan bo quy trinh co su tham gia hop tac cua mot so bac si phau thuat, y ta, bac si gay me, ky thuat vien y te, bac si thu y cung nguoi coi soc vuon thu. Cuoc phau thuat keo dai bay tieng đong ho. Bac si Jamieson ho hoi ke lai: "Neu Karen la con nguoi, toi se noi voi bo me cua no rang moi thu đeu on, va tien luong cua no rat tuyet voi". Sau cuoc phau thuat, Karen tro thanh con đuoi uoi đau tien đuoc phau thuat tim ho.
Sau ca phau thuat, cac bac si dan do phai phoi hop cham soc Karen mot cach can than. Co hon 100 tinh nguyen vien sau đo đa tham gia vao cong viec nay. Mac du bi bien chung o phoi, nhung no đa vuot qua thanh cong va song khoe manh đe co mat tren tieu đe nhieu to bao, nhan đuoc nhieu tam thiep chuc mung tu khap moi noi tren the gioi.


Cuoc song sau phau thuat Karen sau đo đa tro thanh mot đoi tuong đuoc yeu thich boi khach tham quan vuon thu. No đuoc mo ta la "buong binh va ngang nganh, giong het nhu me", cung vai đong tac tuong tu, đac trung khac, khi thich lan lon hon đi bo.
Mac du khong thuong xuyen o cung nhau, Karen, giong nhu mot so đuoi uoi khac van co the song hoa hop voi loai vuon muc.
Mot cuon sach ve Karen đa đuoc xuat ban vao nam 2018, co tua đe Karen's Heart: The True Story of a Brave Baby Orangutan.


Tham khao Xem them Irvine, Georgeanne. (2018) Karen's Heart: The True Story of a Brave Baby Orangutan. Sneaker Press. ISBN 1943198047ISBN 1943198047


Lien ket ngoai Karen the Orangutan celebrates her "sweet 16"
We Heart Karen - Karen the Orangutan Undergoes Heart Surgery, San Diego Zoo (2019)
“ZOONOOZ”, San Diego Zoo Global (January 2019)