Giuse Maria Trinh Van Can (19 thang 3 nam 1921 – 18 thang 5 nam 1990) la mot hong y va dich gia Cong giao nguoi Viet Nam. Ong cung la Tong giam muc thu hai cua Tong giao phan Ha Noi va la Chu tich Tien khoi cua Hoi đong Giam muc Viet Nam. Voi vai tro lanh đao chinh cua giao hoi Cong giao mien Bac Viet Nam sau nam 1975, Trinh Van Can đuoc xem la nguoi đa giup giao dan mien Bac vuot qua nhung kho khan trong viec song đao giua nhung đoi thay cua đat nuoc va khi quan he giua chinh quyen Viet Nam va Toa Thanh Vatican co nhung bien đong lon.
Giuse Maria Trinh Van Can xuat than trong mot gia đinh Cong giao tai Ha Nam. Nam 1949, ong đuoc thu phong linh muc roi thi hanh muc vu tai Nha tho chinh toa Ha Noi voi vai tro la linh muc chanh xu, kiem đac trach giao xu Thinh Liet. Ong đuoc Toa Thanh bo nhiem lam Tong giam muc Pho Ha Noi vao nam 1963. Ong cung thi hanh muc vu voi Tong Giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue cho đen nam 1978, khi Tong Giam muc Khue đot ngot qua đoi va ong đuong nhien ke vi tro thanh Tong giam muc cua Tong giao phan Ha Noi theo Giao luat. Nam 1979, Giao hoang Gioan Phaolo II vinh thang ong lam hong y. Ong tro thanh vi hong y thu hai cua Giao hoi Cong giao Viet Nam. Hong y Trinh Van Can đa đam nhiem cuong vi nay suot 11 nam cho đen khi ong qua đoi.
Sau khi Viet Nam thong nhat vao nam 1975, ong cung cac giam muc Viet Nam thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam thong nhat voi su đong y cua chinh phu Viet Nam. Giam muc Trinh Van Can đa đam nhiem cuong vi Chu tich Hoi đong Giam muc Viet Nam tu nam 1980 đen 1990. Trong thap nien 80 cua the ky XX, ong la nguoi đa đong gop nhieu cong suc trong viec xin tuyen thanh cho 117 vi tu đao Cong giao nguoi Viet, cac no luc cua ong đa đuoc toai nguyen khi Giao hoang Gioan Phaolo II tuyen thanh cho ho vao nam 1988.
Ngoai cac cong viec muc vu, Trinh Van Can con la mot dich gia Cong giao voi nhieu ban dich Kinh Thanh ra tieng Viet. Ong đa suu tam, chinh ly, bo sung, he thong hoa lai va pho bien nhung bai van co dang hoa Cong giao. Giam muc Can cung ghi nhac cho nhung bai van quy Cong giao tung bi tan mac, mai mot va dich cac bai hat tieng Latinh sang tieng Viet.
Ngay 18 thang 5 nam 1990, ong qua đoi vi benh huyet ap va nhoi mau co tim. Mo phan cua Hong y Trinh Van Can đuoc chon cat o gian trai Nha tho chinh toa Ha Noi.


Than the va nhung nam đau tu nghiep Trinh Van Can sinh ngay 19 thang 3 nam 1921 tai giao xu But Đong, giao hat Ha Nam, Tong Giao phan Ha Noi, thuoc thon Đong Noi, xa Trac But, huyen Duy Tien, nay la phuong Chau Giang, thi xa Duy Tien, tinh Ha Nam. Ong la con trai duy nhat cua ong Phero Trinh Van Đien (qua đoi nam 1952) va ba Anna Nguyen Thi Thao, ca hai nguoi đeu la nguoi lang But Đong. Ong co mot nguoi em gai ruot ten la Teresa Avila Trinh Thi Mieu, hien nay đang thuong tru tai giao xu Phu Binh, Tong giao phan Sai Gon. Cha me lay ten Thanh Giuse lam bon mang cho ong, do ong đa sinh vao đung ngay le kinh Thanh Giuse. Sau khi co nguoi con đau tien la Trinh Van Can, nam 1922, ong Trinh Van Đien đen Lao kiem viec lam phu hop voi so thich va hanh nghe y ta tai đay. Sau đo, ong đen Thai Lan va tru tai Thi xa U-Bon cho đen nam 1932 khi cung ba Nguyen Thi Thao tro ve Viet Nam.
Xuat than tu mot gia đinh Cong giao, tu nho cau be Can đa đi theo giup viec cho pho te Phero Nguyen Đuc Tin tai que nha. Ngay 28 thang 6 nam 1929, nhan dip me con Trinh Van Can đen tham linh muc chinh xu, chung sinh Tin hoi Trinh Van Can ve viec co muon đi theo chung sinh nay va cau nhan loi. Ngay ngay hom sau, ong đuoc me cho theo thay Nguyen Đuc Tin xuong Nam Đinh đe ta tuc va thu giao voi linh muc chanh xu Nam Đinh la Pedebidau (ten Viet la Hoa). Nam 1930, sau khi thay Tin đuoc truyen chuc linh muc ve giup xu Ke Voi, ong đa đua cau be Trinh Van Can theo va cho hoc tai truong dong Thuong Tin. Nam 1931, ong đo bang So hoc Yeu luoc Phap – Viet va bat đau cuoc song tu tap tai truong tap su lam linh muc Ha Noi trong 3 nam. Đau nien khoa 1934–1935, Trinh Van Can đuoc đua vao hoc tai Tieu chung vien Hoang Nguyen trong 5 nam, bay gio do linh muc Binet (thuong đuoc goi la Co Ninh) lam hieu truong. Sau khi tot nghiep va nhan chuc pho te, ong đuoc đua ve giup xu Yen My va đen nam 1941 thi đuoc goi ve hoc Đai chung vien Xuan Bich o Lieu Giai do cac linh muc thuoc Hoi Linh muc Xuan Bich đieu hanh duoi quyen linh muc giam đoc Palliard (ten Viet la Ly).
Sau ngay 2 thang 9 nam 1945 thi Chien tranh Đong Duong xay ra, voi hoan canh nay, Đai chung vien noi Trinh Van Can đang theo hoc bi đong cua, va ong đa tan cu ve que But Đong roi len Đai On voi linh muc Phero Nguyen Đuc Tin. Khoang thang 3 nam 1947, ong quay tro ve đai chung vien theo hoc lop than hoc thuoc Dong Chua Cuu The tai giao xu Thai Ha, giao hat Ha Noi duoi su chi bao cua linh muc giam đoc Gagnon (ten Viet la Nhan) trong vong mot nam. Đau nam 1948, ong tro lai hoc Đai chung vien Xuan Bich o Lieu Trai nay la Đai chung vien Thanh Giuse Ha Noi, va cung trong nam nay ong đa thanh lap cac hiep hoi giao dan Viet Nam.


Thang tien trong cong viec Muc vu = 1949–1963: Giai đoan lam linh muc =
Ngay 3 thang 12 nam 1949, tai Nha tho chinh toa Ha Noi, Giam muc Francois Chaize Thinh, M.E.P, truyen chuc linh muc cho Trinh Van Can cung 4 nguoi khac. Sau khi thu chuc, thang 2 nam 1950, tan linh muc Can đuoc bo nhiem ve xu Ham Long đe phu ta cho linh muc chanh xu Giuse Trinh Nhu Khue. Mot nam sau, linh muc Trinh Nhu Khue đuoc Toa Thanh bo nhiem lam giam muc Ha Noi. Ong cung roi Ham Long len toa giam muc nhan chuc thu ky cua tan giam muc. Sau đo, ong kiem chuc pho xu nha tho chinh toa va pho giam đoc truong Trung hoc Dung Lac.
Thang 8 nam 1952, linh muc chanh xu chinh toa Phero Nguyen Huy Mai đuoc bo nhiem lam giam đoc Tieu chung vien Pio XII kiem tong đai dien. Linh muc Can đuoc len lam chanh xu nha tho chinh toa Ha Noi (Nha tho Lon) kiem tong quan mien Ha Noi. Nam 1954 khi hiep đinh Geneve đuoc thuc thi, 100 trong so 180 linh muc cua giao phan di cu cung voi giao dan vao mien Nam Viet Nam. Linh muc Can o lai cung voi mot so giao dan phuc vu giao phan va tiep tuc cong trinh trung tu nha tho. Giao dan đuong thoi xem ong la mot trong nhung nguoi dan dat giao hoi Cong giao o mien Bac Viet Nam va giup dan chung vuot qua nhung kho khan khi hoan canh xa hoi tro nen bien đong vi quan he giua chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa va Toa Thanh Vatican bi ran nut. Vao nam 1958, ong ra lenh rung chuong Nha tho Lon Ha Noi trong vong mot tieng đong ho đe keu goi su tro giup tu giao dan đen cuu nha tho truoc mot nhom nguoi xung la quan chung keo đen gianh trang tri nha tho trong dip le Giang Sinh. Nguyen do cung vao thoi điem mot nam truoc, chinh quyen nhan dip Le Giang sinh đa cho mot đam đong đen nha tho nay treo đen hoa trang tri va buoc nha tho phai thanh toan voi tong so tien qua cao. Sau viec nay, linh muc Can va linh muc Tong đai dien Tong giao phan Ha Noi Gioan Lasan Nguyen Van Vinh cung mot so giao dan bi chinh quyen quy toi pha roi tri an. Linh muc Can bi tuyen an 12 thang tu treo. Nam 1959, linh muc Can lam chanh xu Nha tho chinh toa, đong thoi kiem nhiem xu Ke Set. Cung nam nay, nha nuoc luc bay gio đa tien hanh tich thu khu đat tai Toa Kham su Ha Noi. Linh muc Chanh xu Nha tho chinh toa Ha Noi Trinh Van Can đa phai di chuyen tuong Đuc Me ra khoi Toa Kham su vi loi đe doa tu phia chinh quyen. Nam 1960, voi vai tro đai dien Hat Đai dien Tong Toa Ha Noi, linh muc Trinh Van Can đen Hat Đai dien Tong Toa Lang Son đe du đam tang co Giam muc Đai dien Tong Toa Felix-Maurice Hedde Minh. Tuy nhien, khi đen noi, viec an tang đa hoan tat.
Khi noi ve qua trinh muc vu cua linh muc Trinh Van Can, Giam muc Lorenso Chu Van Minh cho biet: trong thoi gian ma linh muc Can lam chinh xu Nha tho Lon, ong rat quan tam va yeu thuong tre em, giup le, ca đoan, to chuc vui choi da ngoai. Vi la mot nguoi yeu men Maria nhu Giam muc Trinh Nhu Khue, ong sap xep va tap trung ki luong cho cac viec ton kinh ba; ong cung yeu thuong nhung nguoi kho ngheo. Linh muc Can la mot nguoi luon giup đo, cam thong voi giao dan, va quan tam cham soc cac linh muc tre cung nhu cac nu tu va cac nha dong trong giao phan.


= 1963–1979: Thang tien len Giam muc =
Đen ngay 5 thang 2 nam 1963, Toa Thanh bo nhiem linh muc Trinh Van Can lam Tong giam muc pho Tong giao phan Ha Noi voi quyen ke vi, tuy vay luc đo toa giam muc Ha Noi chua loan bao tin nay vi nhieu ly do khac nhau. Theo Hoi ky cua Trinh Van Can, Tong giam muc Trinh Nhu Khue đa dung đac quyen Toa Thanh trao, chon linh muc Can lam Tong giam muc pho vao ngay le Đuc Me Nu Vuong, 31 thang 5 nam 1963. Cung theo linh muc Can, ong đa đuoc linh muc Nguyen Tung Cuong bao thong tin đuoc chon lam giam muc vao chieu ngay 26 thang 5. Giam muc tan cu Trinh Van Can đa co cuoc gap voi Tong giam muc Khue vao ngay 27 thang 5 va ngay 1 thang 6 voi tam trang boi roi va lo lang. Theo Nien lich cua Toa Thanh Roma, linh muc Trinh Van Can đuoc chon lam giam muc vao ngay 29 thang 5.
Mai đen 4 thang sau, ngay 2 thang 6 nam 1963, linh muc Can moi đuoc tan phong giam muc chinh thuc voi tuoc hieu pho tong giam muc hieu toa Aela. Le tan phong do Tong giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue lam chu phong tai Nha tho Lon Ha Noi duoi su ngac nhien cua giao dan tong giao phan. Luc ay, Giam muc Can đuoc 42 tuoi. Mot ngay sau le tan phong, thong cao tu toa tong giam muc Ha Noi tuyen bo bo nhiem ong lam Tong giam muc pho cua tong giao phan. Trong cuoc gap rieng voi tan giam muc Can, Tong giam muc Khue khang đinh viec tuong tu ve tinh trang cua mat ong vao ngay 26 thang 5. Mot so nguoi đuong thoi đa xem đay la hinh thuc "phong chuc truoc bao sau" cung nhu nhieu truong hop khac theo chu y cua Tong giam muc Giuse Maria Nhu Khue. Cung nam, ong tham du Cong đong Vatican II cung Tong giam muc Sai Gon Phaolo Nguyen Van Binh.
Tu nam 1973, Giam muc Trinh Van Can đa dich nhung bai hat tieng Latinh sang tieng Viet. Cung trong nam nay, Đai chung vien Trang Tap đuoc mo cua tro lai voi danh hieu moi la Đai chung vien Thanh Giuse. Ong đam nhiem cuong vi Giam đoc Đai chung vien nay Nam 1974, Toa Thanh moi giam muc Khue du Thuong hoi đong Giam muc The gioi voi chu đe "Evangelization in the Modern World" (Loan bao Tin Mung trong the gioi hien đai) tai Roma. Vi ly do suc khoe, Tong giam muc Trinh Nhu Khue đa cat cu Tong giam muc pho Trinh Van Can đi du thay voi su thap tung cua linh muc thu ky Phanxico Xavie Nguyen Van Sang.
Ngay 21 thang 9 nam 1974, ong sang Roma đe tham du Thuong hoi đong Giam muc The gioi. Ong la giao si đau tien đen tu Bac Viet Nam tham gia mot su kien Cong giao Quoc te, ke tu nam 1954. Le khai mac đuoc to chuc ngay 27 thang 9 nam 1974. Đay la su kien ket noi đac biet vi sau 20 nam chien tranh Giao hoi Cong giao o mien Bac Viet Nam khong co đieu kien lien lac thuong xuyen chinh thuc voi Toa Thanh. Trong bai dien van khai mac, Giao hoang Phaolo VI chao mung phai đoan Viet Nam va bay to su ton trong khi nhac ten Tong giam muc pho cua Ha Noi. Tai Thuong hoi đong Giam muc the gioi, ong đa đoc bai tham luan trinh bay van tat bon điem ve tinh hinh hoat đong cua Giao hoi Cong giao tai mien Bac Viet Nam. Trong thuong hoi đong, ong cung noi: Xin hay gui cho chung toi đoi song cua cac Thanh va ong cho rang đo la đieu can nhat cho giao dan cua minh luc đo. Giam muc Can co bai phat bieu thu hai truoc Thuong hoi đong ve van đe Tre em va van đe truyen giao. Bai tham luan thu II co noi dung chinh la tre em la vai tro cua tre em trong loan bao Phuc Am. Bai tham luan đa tao tieng vang lon tren toan cau, Roger Brien, mot thi si – van hao o Nicolet, Quebec, Canada viet thu cho Tong giam muc Can, ghi rang:"Tren the gioi Ngai đa thuc su đuoc noi tieng ve van đe "Rao giang Phuc Am cua cac tre em". Ong khong nhac toi chinh tri hay chinh quyen Viet Nam Cong hoa o mien Nam Viet Nam. Thuong Hoi đong ket thuc vao ngay 26 thang 10. Vao ngay 19 thang 10, nho su sap xep va tai tro cua Đuc ong Hasseler (Hussler), Giam đoc Caritas quoc te đa chiu moi phi ton giup Giam muc Trinh Van Can đuoc gap lai me cua minh, ba Anna Nguyen Thi Thao, sau 20 nam đang đang xa cach. Trong cuoc gap nay con co chi cua me Tong giam muc Can, đong thoi la than mau linh muc Giuse Ky. Noi dung cuoc gap, giao hoang hoi tham ve tinh hinh giao tinh Ha Noi, hang giao si va giao huu. Ket thuc cuoc gap go, giao hoang tang Tong giam muc Can mot qua chuong co kich thuoc nho, tren đinh cham khac chu tuong trung Chua Kito, xung quanh co bon vi thanh cong giao la tac gia cac sach Phuc am va mieng chuong ghi chu "cong đong Vaticano II". Ngoai ra, giao hoang cung tang vi tong giam muc pho Ha Noi cac sach noi ve Cong đong Vatican II, cac hinh anh ve Hoi đong. Cac hinh anh nay Trinh Van Can cho sao in ra nhieu đe tang cac tin huu Cong giao lam qua, kem mot so trang hat do chinh giao hoang lam phep. Viec sap xep cho chuyen đi cua mau than Trinh Van Can con co cac linh muc; cac nu tu ngoai quoc, Tong giam muc Tong giao phan Sai Gon Phaolo Nguyen Van Binh va ca Kham su Toa Thanh tai Viet Nam Henri Lemaitre.
Ngay 25 thang 1 nam 1975, Tong giam muc Trinh Nhu Khue va Tong giam muc pho Trinh Van Can co cuoc yet kien Thu tuong Viet Nam Dan Chu Cong Hoa Pham Van Đong. Trong cuoc gap, Tong giam muc Khue chuyen loi Giao hoang Phaolo VI đa tao đieu kien cho cac giao si tham gia Thuong Hoi đong Giam muc. Trong bai đang vao giua thang 7 nam 1975, linh muc Michael Pomedli, nguoi vua tham Bac Viet Nam trong vong 10 ngay theo loi moi cua Uy ban Nguoi Cong giao Ha Noi trich dan Tong giam muc pho Trinh Van Can đanh gia moi nguoi đeu co đu cua an, ao mac va noi cu tru. Tong giam muc pho cung đuoc trich dan đa ghi nhan tam long cua chinh quyen đa cai tri voi long khoan dung, đong thoi cho biet khong co tan cong ton giao tren bao chi, đai radio va khong co đan ap.
Cung trong nam 1975, ong xuat ban 5.000 cuon Tan Uoc do minh dich. Nam sau đo, ong va mot so nguoi xuat ban ba tap Thanh Ca I, II, va III. Cung trong nam, ong thap tung tan Hong y Giuse Maria Trinh Nhu Khue đi nhan mu đo (nhan tuoc Hong y). Thang bay, ong va Hong y Trinh Nhu Khue đuoc đon tiep tai Paris nhu mot su hiep thong cua linh muc tu si hai ngoai voi Giao hoi que huong.
Ngay 26 thang 6 nam 1977, ong phong chuc linh muc cho chin nguoi tai Nha tho chinh toa Ha Noi. Hon mot nam sau đo, khi Giao hoang Phaolo VI qua đoi, Hong y Giuse Maria Trinh Nhu Khue sang Roma bau tan Giao hoang. Giao hoang Gioan Phaolo I đuoc chon ngay 26 thang 8; Hong y Trinh Nhu Khue chua kip ve nuoc thi tan Giao hoang đa đot nhien qua đoi. Hong y Khue phai o lai tiep tuc bau Giao hoang moi, lan nay Giao hoang Gioan Phaolo II đuoc chon vao ngay 16 thang 10. Sau đo, Hong y Trinh Nhu Khue ve nuoc va ngay hom sau van dang le binh thuong, nhung đen toi thi bi nhoi mau co tim va đot ngot qua đoi. Voi chuc vu Tong giam muc Pho, Giam muc Trinh Van Can đuong nhien ke vi chuc vu Tong giam muc chinh toa Tong giao phan Ha Noi, tro thanh nguoi thu hai đam nhiem cuong vi nay. Tong giam muc ke vi Trinh Van Can đa chu te le tang cua Co hong y Giuse Maria Trinh Nhu Khue, đong te voi ong con co 11 giam muc va 50 linh muc. Bao Ha Noi Moi ghi nhan Tong giam muc Trinh Van Can đa gui đien thu đen Trung uong Đang Cong san Viet Nam, hua đong vien giao huu cung chien đau chong quan xam luoc Trung Quoc, trong chien tranh bien gioi vao thang 3 nam 1979.


Lanh đao Cong giao mien Bac Viet Nam = Thang Hong y va thanh lap Hoi đong Giam muc =

Chi sau thang sau khi ke vi Giuse Maria Trinh Nhu Khue lam Tong giam muc Tong giao phan Ha Noi, ngay 26 thang 5 nam 1979, Toa Thanh Vatican thong bao vinh thang hong y cho Tong giam muc Ha Noi Giuse Trinh Van Can khi ong chi moi 58 tuoi. Sau đo, ong cung linh muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang len đuong sang Roma nhan mu đo.  Le trao mu Hong y đuoc to chuc tai Đai sanh đuong Phaolo VI do Giao hoang Gioan Phaolo II lam chu le. Ong chinh thuc nhan tuoc Hong y linh muc nha tho Santa Maria tai Via, tro thanh vi Hong y nguoi Viet thu hai. Vi tan Hong y đa đen nhan ngai toa cua minh tai Thanh đuong Santa Maria tai Via. Ngay 25 thang 7 nam 1979, ong viet thu cho linh muc tong quyen Vincent de Couesnongle yeu cau hop tac ve cac van đe thieng lieng cung nhu ky thuat đe xuc tien viec phong Thanh cho cac Chan phuoc Viet Nam. Cuoi thang bay, ong tro ve Ha Noi. Ngay 15 thang 8 nam 1979, ong tiep kien Thu tuong Viet Nam Pham Van Đong.
Trong thap nien 1980, Hong y Giuse Maria Trinh Van Can tranh chap đat o Toa Giam muc Ha Noi voi chinh quyen Viet Nam, nhung ho khong chap nhan, hang ngay hanh ha ong bang cach bat nhac am i đen tan khi ong qua đoi nam 1990. Hong y Can đa nhieu lan than phien voi chinh quyen la minh khong ngu đuoc, nhung chinh quyen khong hoi am. 
Hoan canh moi cua Viet Nam sau nam 1975 dan đen mot nhu cau moi can cho Giao hoi Viet Nam la thanh lap Hoi đong Giam muc cua nuoc Viet Nam thong nhat, phu hop voi uoc vong chung cua cac giam muc Viet Nam đuong thoi. Su khoi đau thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam đa đuoc nhen nhom tu nam 1976 trong dip Tong giam muc Trinh Nhu Khue đi Roma nhan chuc Hong y tro ve. Nhung mai đen nam 1979, khi Tong giam muc Trinh Van Can đi Roma nhan tuoc Hong y tro ve thi ong moi khan truong đam thoai voi chinh quyen va Ban Ton giao Chinh phu Viet Nam đe ban thao ve su hinh thanh mot Hoi đong Giam muc Viet Nam thong nhat tren toan quoc. Sau khi đuoc Chu tich Hoi đong Bo truong nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam Pham Van Đong chap thuan, ngay 3 thang 1 nam 1980, ong đua đon chinh thuc xin phep chinh quyen Viet Nam cho cac giam muc Viet Nam đuoc tap trung "Cam phong" o Ha Noi đe hop tru bi. Tu ngay 24 thang 4 đen 1 thang 5 nam 1980, 33 giam muc trong ca nuoc ve Ha Noi du Đai hoi thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam va nhat tri bau chon ong lam Chu tich đau tien cua Hoi đong Giam muc Viet Nam. Tai Đai hoi nay, cac giam muc ra thu chung đau tien vao ngay 1 thang 5, trong đo xac đinh ro đuong huong muc vu cua Giao hoi Viet Nam nhu sau:

"La Hoi Thanh trong long dan toc Viet Nam, chung ta quyet tam gan bo voi van mang que huong, noi theo truyen thong dan toc hoa minh vao cuoc song hien tai cua đat nuoc. Cong Đong day rang "Hoi Thanh phai đong tien voi toan the nhan loai va cung chia se mot so phan tran gian voi the gioi" (MV 40,2). Vay chung ta phai đong hanh voi dan toc minh, cung chia se mot cong đong sinh mang voi dan toc minh, vi que huong nay la noi chung ta đuoc Thien Chua moi goi đe song lam con cua Nguoi, đat nuoc nay la long me cuu mang chung ta trong qua trinh thuc hien on goi lam con Thien Chua, dan toc nay la cong đong ma Chua trao cho chung ta đe phuc vu voi tinh cach vua la cong dan vua la thanh phan Dan Chua."

Sau ky Đai hoi thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam, ong cung mot so Giam muc Viet Nam đi Hungary mot tuan vao thang 5 va đuoc Istvan Sarlos – Chu tich mat tran nhan dan yeu nuoc tiep đon, ve phia Cong giao co Tong giam muc Tong giao phan Esztergom Laszlo Lekai tiep. Cung trong nam nay, sau khi tinh hinh ton giao giam bot cang thang, ong cho tai lap hang ngu giao ly vien va mo lop huan luyen tang lop nay. Viec nay hong y Can đuoc su ho tro cua Dong Men Thanh Gia Ha Noi. Sau đo, Giuse Maria Trinh Van Can cung tat ca giam muc Viet Nam đi tham Ad Limina (bon phan vieng mo cac Thanh tong đo theo luat le cua Giao hoi Cong giao buoc cac giam muc cua minh cu moi 5 nam phai vieng tham mot lan). Cac giam muc chia thanh hai đoan, phia Bac do ong dan đau, phia Nam do Tong Giam muc Sai Gon Phaolo Nguyen Van Binh dan đau. Đoan giam muc do ong dan đau khoi hanh vao thang 6, con đoan do Tong giam muc Binh đi sau vao thang 9 cung nam. Đoan giam muc Viet Nam do ong dan đau con đi tham vieng Foyer Phat Diem tai Roma va đuoc tiep kien Giao hoang Gioan Phaolo II vao ngay 22 thang 6.


= Du Thuong Hoi đong va xuc tien viec phong Thanh =

Nam 1981, mot to chuc tu thien ngoai quoc bao tro tai ban 50.000 cuon Tan Uoc do Hong y Trinh Van Can bien dich lam qua tang nhan dip ong nhan tuoc Hong y o Roma. Sau đo, Toa Thanh bo nhiem linh muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang, thu ky cua Hong y Can lam Giam muc hieu toa Sarda, giam muc phu ta tai Tong giao phan Ha Noi. Le tan phong Giam muc tai Nha tho Lon vao ngay 22 thang 4 cung nam do Hong y – Tong giam muc Trinh Van Can chu phong, đen ngay 25 thi ong đat giam muc Sang lam Tong đai dien theo Giao luat.
Nam 1982, đuoc su cho phep cua chinh quyen, ong truyen chuc cho 6 linh muc. Thang 3 nam sau đo, ong đa bi quan thuc tai gia trong khi 130 linh muc khac bi bat vao trai cai tao. Mot thang sau, ong gap Tien si Frank Werkmeister - mot trong nhung nguoi sang lap ra Hoi Huu nghi giua nhan dan Cong hoa Lien bang Đuc va Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, goi tat la Hoi Huu nghi voi Viet Nam. Sau đo, ong tham du Đai hoi Giam muc Viet Nam lan II va tiep tuc đuoc bau lam Chu tich Hoi đong Giam muc Viet Nam nhiem ky nay. Cung nhan dip nay va đe gioi thieu danh sach cac giam muc co the đi Roma du Thuong Hoi đong giam muc the gioi lan thu VI nam 1983, cac giam muc thanh lap phai đoan do ong dan đau đen chao Uy ban Trung uong Mat tran To quoc Viet Nam va Ban Ton giao cua Hoi đong Bo truong. Phai đoan đa đuoc ong Huynh Tan Phat va ong Hoang Quoc Viet tiep đon tai cac tru so.
Thang 11 nam 1983, Đai hoi Nhung nguoi cong giao Xay dung va Bao ve To quoc Viet Nam lap ra Uy ban Đoan ket Cong giao Viet Nam va co moi ong tham du, nhung ong đa cu Giam muc Phu ta Phanxico Xavie Nguyen Van Sang đi thay minh. Binh luan ve vu viec nay tu cac giam muc Viet Nam đuoc cho la kha than trong: Tong giam muc Thanh pho Ho Chi Minh Nguyen Van Binh noi rang ong khong xac nhan va cung khong len an cac uy ban moi, con Hong y Can thi cho rang ong khong thuoc vao nen tang cua uy ban nay nen tranh đua ra binh luan. Hong y Trinh Van Can đa bi quan thuc tai gia trong khoang thoi gian tu cuoi nam 1983 đen nam 1984, cung voi khoang 100 đen 200 linh muc bi đua vao trai cai tao hoac bi cam tu. Trong thoi gian Giuse Maria Trinh Van Can bi quan thuc, ngay 10 thang 5 nam 1984, Giao hoang Gioan Phaolo II trong chuyen cong du Thai Lan đa gui đien van cho Giao hoi Cong giao Viet Nam.

Nhan dip đau nam moi Am lich 1985, ngay 14 thang 1, Giao hoang Gioan Phaolo II gui thu cho Hong y Can đe hoi ve chuyen đi Ad Limina trong nam nay cua cac giam muc Viet Nam. Vi khong nhan đuoc hoi đap cua ong nen la thu đuoc phat thanh bang tieng Viet qua đai phat thanh Vatican. Trong thu, giao hoang mong muon gap lai cac Giam muc Viet Nam, đong thoi ong cung the hien su lo ngai cua Toa Thanh voi tinh hinh cua Giao Cong giao tai Viet Nam. Truoc khi viec phong Thanh cho cac Chan phuoc Viet Nam đuoc phe chuan, ong đa xin y kien Giao hoang ve viec nay, va ong cho rang viec phong Thanh se lam tang giao dan tai Viet Nam. Sau đo, ong viet thu thinh cau xin Giao hoang Gioan Phaolo II phong Thanh cho cac Chan phuoc Viet Nam nhan ki niem 25 nam thanh lap hang giao pham. Sau đo, Hong y Trinh Van Can đen goi Đuc ong Vinh Son Tran Ngoc Thu o nha Phat Diem tai Roma va trao đoi ve van đe xin phong thanh cho cac Chan Phuoc Tu Đao Viet Nam, yeu cau ong Thu cho biet co đong y nhan trong trach thinh cau chuyen phong Thanh hay khong. Đuc ong Thu nhan loi, va ong rut tu trong tui ao ra van thu đa đanh may, đong an, ky san; đo la la thu uy nhiem cho Đuc ong Thu lam Cao thinh vien vu viec phong Thanh cac Chan phuc Tu Đao Viet Nam. Ngay 6 thang 5, ong Trinh Thinh nguyen thu đai dien Hoi đong Giam muc Viet Nam xin đay manh xuc tien viec tuyen thanh cho cac vi tu đao Viet Nam. Sau khi ong lam đon thinh nguyen phong thanh cho cac vi tu đao tai Viet Nam, ong phai nop ho so ca nhan cua cac vi tu đao cho chinh quyen. Hong y Can cung phai chiu đung viec bi co lap boi cac anh chi em cua minh, cac giam muc, linh muc, va tu si vi ho nghi ong chua khon ngoan va than trong. Vi vu phong Thanh nay, Chinh phu Viet Nam đa đat cac giam muc Ha Noi duoi su giam sat ca ngay lan đem.

Sau nay, khi tra loi mot cuoc phong van, Nguyen giam muc Phu ta Ha Noi Phanxico Xavie Nguyen Van Sang, khi đo đa ve huu, cho biet them la vi đo bi trach cu la "suyt nua cu Trinh Van Can nga xuong thi luc đo con so phong hien thanh se la 118 vi chu khong phai la 117 vi." Giam muc Sang cung cho biet, ong xuc đong voi hinh anh hong y Can vai lay cac Giam muc chong đoi xuc tien viec phong thanh trong hoi nghi. Theo y kien cua Giam muc Lorenso Chu Van Minh va giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang thi vi đai dien chinh quyen la ong Mai Chi Tho đa phi bang cac vi tu đao Viet Nam, khien Hong y Trinh Van Can bat khoc. Cung trong nam nay, danh sach đi Ad Limina du kien vao thang 11 co ong cung voi Giam muc Phanxico Xavie Nguyen Quang Sach (đi thay cho Tong giam muc Hue Philipphe Nguyen Kim Đien khong đuoc ra khoi Hue), va Tong giam muc Thanh pho Ho Chi Minh Phaolo Nguyen Van Binh. Tuy nhien cuoi cung, giam muc Phaolo Huynh Đong Cac the cho giam muc Nguyen Quang Sach đe đi Ad Limina. Ba ong đa đuoc tiep đon nong hau, va hong y Can o lai du Thuong Hoi đong Giam muc The gioi khoa ngoai le nam 1985 voi chu đe "The Twentieth Anniversary of the Conclusion of the Second Vatican Council" (Ky niem 20 nam be mac Cong Đong Vatican II). Sau đo, ong cung Giam muc Phaolo Nguyen Van Binh, Giam muc Phaolo Huynh Đong Cac, va cac linh muc Viet Nam đong te Thanh le voi Giao hoang Gioan Phaolo II tai nha nguyen cua Giao hoang voi su tham du cua cac nam nu tu si va giao dan Viet Nam tai Roma đe cau nguyen cho đat nuoc va Giao hoi Viet Nam. Cung vao nam nay, ban dich Tan Uoc cua ong đuoc Cong Đong Cong giao Viet Nam tai ban lan thu nhat tai Quan Cam, California.
Đau thang 11 nam 1985, Trinh Van Can cung tong giam muc Phaolo Nguyen Van Binh, giam muc Phaolo Huynh Đong Cac vieng mot hai thanh tong đo Phaolo va Phero, đong thoi yet kien giao hoang Gioan Phaolo II. Tu ngay 24 thang 11 đen ngay 8 thang 12, Hong y Can tham gia Thuong Hoi đong Giam muc The gioi khoa đac biet. Ngay 13 thang 12, truoc khi cac giam muc Viet Nam ve nuoc, ho đa đong te voi giao hoang, cau nguyen cho Giao hoi Viet Nam va đat nuoc Viet Nam. Cung trong thang 12 nam 1985, Giuse Maria Trinh Van Can nhan đuoc thu cua Giao hoang Gioan Phaolo II voi tu cach Chu tich Hoi đong Giam muc Viet Nam. Trong thu, Giao hoang to ra tiec nuoi vi chi co ba Giam muc Viet Nam đuoc phep qua Roma đe thuc hien chuyen Ad Limina vua roi trong so 40 giam muc tai Viet Nam. Giao hoang tin rang Hong y Can đa thuc hien tot nhiem vu thay loi cac giam muc khac khong đuoc đi Roma, trong thu giao hoang cung luu y đen đieu nay bang cach neu ten cac giam muc Viet Nam theo tung giao tinh roi lan luot tung giao phan. Trong bai noi chuyen voi Giao hoang trong buoi le tai Rome, ong cho biet rang Giao hoi tai Viet Nam đa đuoc cho phep in 80.000 sach le va 8.000 thanh kinh. Cung nhan dip ki niem 25 nam thanh lap Hang giao pham Viet Nam, ong dang le tai Nha tho thanh Peter's Basilica. Sau khi nhan đuoc thu cua Giao hoang, ong thay mat sau trieu giao dan Viet Nam gui loi cam on đen giao hoang vi đa ung ho cuu tro mien Trung Viet Nam vao nam 1984, đong thoi khang đinh giao dan Viet Nam tu hao khi la thanh vien cua Giao hoi Cong giao Roma.
Trong phien hop thu tam cua Hoi đong Giam muc vao thang 5 nam 1986, voi Chu tich la Hong y Trinh Van Can, ong Nguyen Van Linh ca ngoi nguoi Cong giao nhung canh bao chong lai cac hoat đong tra hinh ton giao lam ton hai đen loi ich cua đat nuoc. Ong Linh cung thua nhan co nhung sai sot khi thuc hien cac chinh sach tu do ton giao cua Viet Nam, đong thoi keu goi cac to chuc cua nha nuoc kien quyet khac phuc sua chua sai sot. Ong cung chuyen loi chao tu Đang va Hoi đong Bo truong đen tat ca nhung nguoi Cong giao Viet Nam va đanh gia cao nhung đong gop cua ho trong viec xay dung quoc phong, đac biet la gioi tre Cong giao đa chien đau dung cam va hy sinh trong quan đoi. Hong y Can tra loi trong mot bai phat bieu đuoc chuan bi ma nguoi Cong giao cam ket song trong nuoc va tham gia cung nhung nguoi khac trong viec xay dung que huong. Thang 9 cung nam, tinh Ha Nam Ninh, trong đo co vung Giao phan Bui Chu bi con bao so 5 đanh vao, Hong y Can bay to su quan tam đen cac nha tho tai giao phan nay.


= Phong Thanh va nhung hoat đong cuoi nam 1988 =

Nam 1987, Giuse Maria Trinh Van Can đuoc moi tham gia Đai hoi đong Giam muc the gioi khoa VII chu đe The Vocation and Mission of the Lay Faithful in the Church and in the World (Cac on goi va su menh cua cac tin huu giao dan trong Giao hoi va trong the gioi) voi nhiem vu chu tich đai bieu, nhung ong khong đuoc chinh quyen cap phep qua Roma; hai giam muc Viet Nam khac đuoc đi thi chi đuoc phep bay sang đay luc đa het mot nua thoi gian Đai hoi đong Giam muc. Tuy nhien, trong mot buc thu gui đen Thuong hoi đong vao ngay 20 thang 9 va đuoc cong bo vao ngay 7 thang 10 tai phien hop buoi sang cua Thuong hoi đong thi Hong y Can cho biet ong khong tham du vi tinh trang benh tinh cua minh. Cung trong nam nay ong xuat ban Thanh Ca tap IV.
Mot thoi gian truoc khi phong thanh cho 117 Chan phuoc Viet Nam tai Roma vao nam 1988, cac co quan cua nuoc Viet Nam đa phan đoi manh me viec nay. Cac nha bao Viet Nam la Tran Bach Đang, Nguyen Khac Vien va cac thanh vien cua Uy ban Đoan ket Cong giao Viet Nam viet nhieu bai viet bay to quan điem khong đong tinh voi viec phong thanh cua Giao hoi. Ong Vien cho rang viec phong thanh la mot đon hiem đoi voi su đoan ket dan toc cua Viet Nam. Ngoai tac đong ve mat truyen thong, chinh quyen Viet Nam cung gay ap luc len Hoi đong Giam muc Viet Nam. Bao Cong giao va Dan toc co y đinh xin chu ky ung ho thinh nguyen thu hoan viec phong Thanh. Hong y Trinh Van Can cung nhieu giam muc, linh muc bay to thai đo phan đoi nen viec nay bi đinh chi. Đau thang 3 nam 1988, Hoi đong Giam muc Viet Nam tien hanh ky hop bat thuong đe thao luan ve van đe tuyen thanh. Sau khi ket thuc phien hop bat thuong vao ngay 4 thang 3, Hoi đong ra thong cao nhan đinh quan điem cua nha nuoc xuat phat tu mong muon giu gin su đoan ket dan toc, mong muon Nha nuoc chap thuan cho mot đoan giam muc Viet Nam đen Toa Thanh đe trinh bay hien trang ve viec phong thanh tai Viet Nam. Ngay 5 thang 3, cac giam muc Viet Nam đa co cuoc gap voi Chu tich Hoi đong Nha Nuoc Vo Chi Cong. Hong y Can đai dien cac giam muc thong tin ve cuoc hop bat thuong cho Chu tich Hoi đong Nha nuoc. Hong y Trinh Van Can đuoc moi đen hoi thao cua Uy ban Khoa hoc – Xa hoi Viet Nam vao ngay 10 thang 3 nam 1988. Tai cuoc hoi thao nay, nhieu y kien chia se voi Hong y Can bay to su kho chiu nham vao vu viec tuyen thanh cua Giao hoi Cong giao.
Phat bieu tai Hoi nghi Thuong nien Hoi đong Giam muc Viet Nam đuoc to chuc tu ngay 17 đen ngay 23 thang 5 nam 1988, ong Nguyen Quang Huy, Truong Ban Ton giao Chinh phu Viet Nam cho rang ngay tu đau, viec thinh nguyen tuyen thanh đa bi chinh tri hoa cach tho bao. Cu the, ong cho rang đon thinh nguyen do nguoi ngoai quoc soan san nham đe Hong y Trinh Van Can ky khi o ngoai quoc, thieu su ban bac voi giao hoi va Nha nuoc Viet Nam. Chinh nhung ly do tren đa tao đieu kien cho nhung nguoi goc Viet tai ngoai quoc thuc hien muu đo chinh tri. Ong Huy đua ra cac ly do: Giao hoi Cong giao Viet Nam thieu su chu đong, khong đuoc tham van va thieu thong tin; viec phong thanh lien quan đen uy tin Viet Nam, la van đe he trong nhung chinh quyen Viet Nam khong đuoc tham van; cac nghi le mang tinh chinh tri va cac giam muc thieu su can thiep khi chinh phu Viet Nam phe phan; khoi goi cac van đe lich su phuc tap, nghi ngo ve thai đo chinh tri cua mot so vi thanh, gay ban khoan ve thai đo cua Giao hoi Cong giao tai Viet Nam. Ong Truong Ban Ton giao cho biet vi nhung ly do tren, ong thay mat Hoi đong Bo Truong cho biet Nha nuoc khong phan đoi viec phong thanh nhung mong Hoi đong Giam muc to vai tro chu đong thong qua viec loai bo cac yeu to chinh tri ra khoi le phong thanh. Ong cung đinh ro nhung viec Hoi đong Giam muc phai lam đe the hien vai tro chu đong, the hien trach nhiem cua Hoi đong Giam muc voi giao si, giao dan va xa hoi.
Ngay 22 thang 6, sau khi hop Co mat vien ve viec phong Thanh, hong y Casaroli – Quoc Vu Khanh Toa thanh gui thu cho ong va Hoi đong Giam muc Viet Nam bao rang Toa Thanh đa chap thuan viec phong thanh cho 117 Chan phuoc Viet Nam vao ngay hom truoc va se cu hanh vao cung thang nam sau, hong y Casaroli cung hy vong buoi le phong thanh se khuyen khich moi nguoi lam chung cho đuc tin va đuc ai cua ho o giua xa hoi Viet Nam. Ba ngay sau, ong gui thu đap tu va cam on, trong đo ong cung noi nguoi Cong giao Viet Nam cung rat vui mung voi tin nay va cho biet ong co ke hoach dan đau mot đoan đai bieu Viet Nam lon đen su kien nay. Giao hoang Gioan Phaolo II cung đa goi đien cho Hong y Can ngay sau khi cong nghi ket thuc đe bao tin nay. Khi van đe phap ly cuoi cung cung đuoc giai quyet vao ngay 30 thang 6. Voi Van thu so 196.245, Tong Giam đoc Thuong vu Giao hoi Eduardo Martinez Somalo thong bao cho ba Cao thinh vien Viet Nam, Phap, va Tay Ban Nha thoi điem phong thanh la ngay 19 thang 6 nam sau. Ngay trua hom đo, Đuc ong Thu, Cao thinh vien Viet Nam, đa gui đien van bang tieng Latinh cho Hong y Trinh Van Can đe thong bao viec nay.
Voi chuc vi Tong giam muc Ha Noi, Chu tich Hoi đong Giam muc nen ong thay mat Hoi đong Giam muc Viet Nam trinh bay cac yeu cau cua Toa Thanh vao ngay 16 thang 11 nam 1985. Tu ngay hom đo, cac nha chuc trach đa bat đau mot chien dich đe lam mat uy tin cua mot so vi Thanh. Ong chuan bi van ban chinh thuc gui chinh phu Viet Nam vao nam 1988 đe xin phep đuoc to chuc mot phai đoan đen du cac nghi le phong thanh tai Rome va đe chuan bi cho le ky niem o Viet Nam mot tuan sau đo. Sau đo ong viet cho mot nguoi ban, Hong y Can noi rang nguoi Cong giao Viet Nam se tham du le phong thanh trong tinh than voi nhung loi cau nguyen vao ngay 19 thang 6. Ong thay mat giao dan Viet Nam cam on Giao hoang Gioan Phaolo II ve quyet đinh phong thanh. Noi dung cua buc thu đuoc chuyen tiep cho Giao hoang, nhung nguoi dien giai buc thu nay noi ra cac luan điem chinh nhu sau: Hong y Can khong cung chinh phu Viet Nam len ke hoach tim cach hoan le phong thanh, va ong se khong xac nhan bat ky phai đoan Cong giao nao đuoc chinh phu bo nhiem đe đen Roma gay ap luc cho Giao hoang. Ong cung khong mong đuoc phep đi đen Roma cho buoi le va nghi rang chinh phu Viet Nam se cho phep nguoi Cong giao cu hanh le phong thanh cong khai hoac ton kinh 117 vi tu đao nhu thanh. Chinh phu Viet Nam đa phan đoi viec phong thanh boi vi theo chinh su, cac vi tu đao la tay sai cua chu nghia thuc dan va lo ngai giao dan dung dip le đe bieu tinh lon. Ong cho rang viec phong thanh khong co y nghia chinh tri: "No khong chi la mot vinh du cho Giao hoi tai Viet Nam, đo la mot vinh du cho tat ca nguoi dan Viet Nam."

Ong nhuong bo viec chon ban van đoc trong thanh le vi chinh quyen cho rang khong nen dung ban van anh em nha Ma-ca-be ma nen chon cac ban van khac. Giam muc Sang cho rang su nhuong bo đo đem lai co hoi to chuc le trong kinh cac thanh Tu đao, đong thoi đuoc in va sang tac cac bai thanh ca ve cac thanh Tu đao Viet Nam. Tuy vay, ong đa cho biet rang cac giam muc khong muon gay ra them su chu y tu chinh phu, viec phong thanh "Co the gay ra nhung hieu lam ve cuoc song cua cong đong Cong giao o Viet Nam." Thang 5 nam 1988, Giao hoang Gioan Phaolo II chon ra mot so giao si tham du mot buoi le cua Giao hoi Chinh thong Nga khi đuoc moi, trong đo co ong. Cung đi voi ong co cac Hong y nhu John O'Connor, Hong y Tong giam muc Tong giao phan New York, Hong y Agostino Casaroli, mot nhan vat nhieu quyen luc, va cung mot so nguoi khac. Bat chap su phan đoi cua chinh phu, Hong y Trinh Van Can cho biet rang ong se tham du buoi le Roma sau khi đi du lich toi Moskva đe tham du le ky niem đanh dau thien nien ky cua Kito giao o Nga vao đau Thang Sau.
Ngay 19 thang 6 nam 1988, mac du đuoc biet chinh quyen Viet Nam phan đoi va can tro, Giao hoang Gioan Phaolo II van tuyen Hien thanh cho 117 vi tu đao Viet Nam – viec ma Hong y Trinh Van Can đa lien tuc xuc tien. Đay la mot le tuyen thanh lon nhat trong lich su giao hoi Cong giao Roma voi 117 vi đuoc tuyen thanh, vuot con so 103 vi o Han Quoc cung do Giao hoang Gioan Phaolo II tuyen vao nam 1984. Tuy nhien tu phia Viet Nam khong mot phai đoan nao đuoc chinh quyen cho phep đi tham du. Sau đo, ong đa cu Giam muc Phu ta Phanxico Xavie Nguyen Van Sang đung đau phai đoan cung Giam muc Bartolomeo Nguyen Son Lam va Giam muc Phaolo Huynh Đong Cac đinh sang Roma giai thich va du le phong thanh, nhung phai đoan cung khong đuoc phep đi. Hoi đong Giam muc Viet Nam to ra rat cam kich đen giao hoang ve viec phong thanh nay. Thang 8, Hoi đong bo truong thao luan va cap giay phep cho Hong y Trinh Van Can to chuc ton kinh 117 Thanh tu đao va cu hanh vao ngay 1 thang 9 tai Viet Nam, tuy nhien khong cap phep cho tat ca cac giao xu thuoc cac giao phan.
Ngay 25 thang 6 nam 1988, mot tuyen bo cua Giao hoang ve buoi le gui đen cac giam muc Viet Nam, Hong y Can, va vi phu ta cua ong, Giam muc Nguyen Van Sang. Ngay 8 thang 6 cung nam, Tong giam muc Hue Philipphe Nguyen Kim Đien qua đoi. Sau đo mot tuan, ong đa cu hanh le tang, đong te voi ong co hau het cac Giam muc Viet Nam va rat nhieu linh muc. Ngay 10 thang 6, ong đuoc Toa Thanh bo nhiem lam Tong giam muc Giam quan Tong Toa Tong giao phan Hue sau cai chet Tong giam muc Đien, va ong đa chap nhan viec bo nhiem nay. Tren cuong vi nay, ong đi tham cac xu đao, gap go cac linh muc, cac tu si, va chinh ong sau lan đe nghi voi Toa Thanh cho linh muc Stanislao Nguyen Đuc Ve lam Tong giam muc Hue khi vi giam muc Giacobe Le Van Man, nguoi đuoc uy quyen ke vi duoi thoi Tong giam muc Đien, tu choi. Loi gioi thieu cua Hong y Can cung khong đuoc Toa Thanh va chinh quyen chap nhan. Mot so linh muc giao phan xin tai phuc chuc cho nguyen Tong giam muc Pho Stephano Nguyen Nhu The. Trong thoi ky lam giam quan Hue, Hong y Trinh Van Can gay ra tranh cai khi quyet đinh ngan cam dung đinh huong va dang huong trong nghi le cua nguoi Cong giao. Viec su dung đinh huong va tho cung to tien Cong giao đa đuoc Toa Thanh cho phep va pho bien trong nghi le. Su cam đoan cua hong y Can đa tao thanh phong trao phan đoi ong rat manh tai cac giao phan mien Trung Viet Nam. Hong y Trinh Van Can ket thuc nhiem vu Giam quan khi đot ngot qua đoi thang 5 nam 1990, va Toa Thanh Vatican bo nhiem chinh "linh muc tong đai dien" Tong giao phan Hue Giacobe Le Van Man lam Giam quan Giao phan nay.
Cuoi nam 1988, Tong giam muc Pho Sai Gon Phanxico Xavie Nguyen Van Thuan đuoc ra tu nhung bi đua ve Toa Giam muc Ha Noi quan thuc, ngay duoi noi cu tru cua Hong y Can. Truoc đo, trong luc Tong giam muc Thuan cua Sai Gon o trong tu, Hong y Can va linh muc Giuse Đang Đuc Ngan nhieu lan vao tham, va viec giam muc Thuan đuoc cho ve quan thuc tai Toa Giam muc Ha Noi la do su bao lanh cua Hong y Can.


= Hoat đong trong nam 1989 =
Thang 1 nam 1989, Giuse Maria Trinh Van Can chu te le tang Giam muc Hung Hoa Giuse Phan The Hinh va tiep đon Hoi đong Giam muc Hoa Ky trong khoang thoi gian đoan đen tham Ha Noi tu ngay 4 toi ngay 9. Thang 3, Giam muc chinh toa Giao phan Thai Binh Giuse Maria Đinh Binh qua đoi, ong đam nhan viec Giam quan trong khi cho vi Toa Thanh bo nhiem vi Giam muc moi cho Giao phan nay. Ong va Tong Giam muc pho Phanxico Xavie Nguyen Van Thuan cua Tong giao phan Thanh pho Ho Chi Minh cung đong te Thanh le voi Giao hoang Gioan Phaolo II vao thang 4 tai nha nguyen rieng cua giao hoang voi su tham du cua nguoi dan tu cac cong đong nguoi Viet. Ong o lai Roma đen ngay 23 thang 4 thi tro ve Viet Nam. Truoc đo, ong va giam muc Thuan đa gap go voi cac quan chuc Vatican. Ngoai đong te cung giao hoang, Hong y Can con qua Roma voi muc đich tham du cuoc goi thuong nien cua Thanh bo truyen giao. Cung trong thang 4 cung nam, ong uy nhiem Giam muc phu ta Phanxico Xavie Nguyen Van Sang thay mat minh tham du Đai hoi Thanh The quoc te to chuc tai Seoul (Han Quoc). Thang 5, ong cung qua Roma du cuoc hop cua Thanh bo truyen giao.
Thang 7 nam 1989, Hong y Roger Etchegaray đai dien Giao hoang Gioan Phaolo II đen Viet Nam trong vong hai tuan. Sau khi Hong y Roger tro ve, ong viet thu cam on ve chuyen tham Viet Nam va xem đay la mot "le Hien Xuong moi." Trong chuyen vieng tham, Hong y Etchergaray con đem theo mot thong điep cua Giao hoang gui cho Hong y Can va Hoi đong Giam muc Viet Nam. Nhan thay tinh hinh phuc tap, hong y Can đa chon cach gui lai buc thong điep cua giao hoang thong qua chinh quyen Viet Nam va sau đo cung khong nhac toi thong điep nay. Thong điep nay đuoc bao Cong giao va Dan toc tom tat lai, cat xen cac tu ngu ma ho cho la khong phu hop va cho đang sau đo vao thang 8 nam 1989. Cung nam nay, ong xuat ban cuon Hoc đan, hoc nhac, hoc hat. Cung trong nam nay, mot nam sau le phong Thanh, ong va vi Giam muc phu ta cua minh la Phanxico Xavie Nguyen Van Sang đi chua benh o Roma. Nhan dip nay, Đai phat thanh Vatican đa phong van Giam muc Sang trong vong mot gio đong ho ve su kien phong thanh Tu đao Viet Nam. Thang 10, ong viet thu thinh nguyen sang Vatican xin cho Giao hoi cong giao tai Viet Nam mung le Thanh Anre Dung Lac va cac ban tu đao. Thang 12, Hoi đong Giam muc Viet Nam bau ban thuong vu moi; ong thoi giu chuc vu Chu tich sau 3 khoa keo dai tu nam 1980 đen 1989, va Tan chu tich moi ke nhiem ong la Giam muc Xuan Loc Phaolo Maria Nguyen Minh Nhat.


Cuoi đoi va ke vi = Bo nhiem Giam quan Tong toa =
Trong nam 1989, Toa Thanh tai bo nhiem Giuse Maria Trinh Van Can lam Giam quan Tong Toa Giao phan Hung Hoa, thay cho giam muc Giuse Phan The Hinh qua đoi thang 1 nam 1989. Co mot so nguoi cho rang Giao phan đuoc linh muc Giuse Nguyen Phung Hieu coi soc. Ong con đuoc bo nhiem lam Giam quan Giao phan Thai Binh thang 3 cung nam thay cho Giam muc Giuse Maria Đinh Binh qua đoi thang 3 va Giao phan Thanh Hoa thay cho Giam muc Phero Pham Tan qua đoi thang 2 nam 1990. Thang 12, ong du hop Hoi đong thuong nien Hoi đong giam muc Viet Nam va ra thu muc vu keu goi nguoi Cong giao đong long đe phuc vu nguoi ngheo va giao duc tre em. Ky hop nay đac biet co su tham du cua Hong y Agostino Casaroli. Ong cung tung gap go linh muc Hermann Schmuck, mot trong tam thanh vien cua Hoi đong chung tai Rome cua Dong Anh Em Hen Mon, trong chuyen tham cua ong nay tai Viet Nam trong nam 1990.


= Qua đoi va tang le =

Ngay 18 thang 5 nam 1990, tu sang toi chieu linh muc Giuse Đang Đuc Ngan, con thieng lieng cua Hong y Can van lam viec giup hong y Can, linh muc nay khong thay mot dau hieu benh tat nao nang o noi vi Hong y Ha Noi. Linh muc Ngan chia se: "Khoang 4h00 chieu toi chao Ngai đe ve giao xu Thuong Thuy cach Toa Giam muc Ha Noi 12 km, toi khong the ngo đo lai la lan cuoi cung gap Ngai; vi ngay toi hom đo gia đinh đa len bao toi ve ngay, va toi chi con gap lai thi the lanh gia cua Đuc Hong y tai phong rieng cua Ngai o Toa Giam muc Ha Noi"
Khoang 20 gio ngay 18 thang 5, Dong Men Thanh gia Ha Noi nhan tin khan rang Hong y Trinh Van Can roi vao tinh trang nguy hiem đen tinh mang. Cac nu tu, khi đen phong rieng [tai Toa giam muc] thi đa nhan thay Hong y Can đa qua đoi. Theo mot nguon tin, co hong y qua đoi vao luc 20:30 đot ngot trong phong lam viec vi benh nhoi mau co tim va huyet ap, huong tho 69 tuoi. Ong qua đoi nen Tong giao phan Ha Noi voi hon 300.000 giao dan thoi điem đo trong toa. Do ngay sau ngay ong mat (19 thang 5) la ki niem 100 nam ngay sinh cua Ho Chi Minh nen đe tranh bieu lo noi đau trong dip ky niem nay, cai chet cua Hong y Trinh Van Can đa khong đuoc cong bo cho đen ngay 21 thang 5. Khi tin ong qua đoi đuoc cong bo, Giao hoang Gioan Phaolo II gui thu chia buon đen Giam muc phu ta tong giao phan Ha Noi Phanxico Xavie Nguyen Van Sang:

"Voi tinh cam sau sac, toi đa hoc đuoc nhieu đieu ve cai chet cua Đuc Hong y Giuse Maria Trinh Van Can, Tong giam muc Ha Noi.
Trong ghi nho muc vu vuot troi cua minh đen nha tho o nuoc ban, toi khen voi long nhiet tam hon minh cho Thien Chua, cau nguyen rang Chua se thuong cong cho ong ve hoat đong va rang ong se o trong binh an cua Chua va chung song cung Đuc Trinh Nu Maria, cac Thanh tu đao Viet Nam va tat ca nhung nguoi cong chinh."
Trong thong điep cua minh, Hong y Casaroli cung bay to su chia buon voi tu cach "huynh đe" cho nguoi Cong giao Viet Nam. Đai phat thanh Vatican goi Hong y Can la mot nguoi khang đinh khong nhuong bo cua cac chan ly cua đuc tin... Va la nguoi voi khong it suc manh bao ve cac co so cua giao hoi trong cac van đe chinh tri va xa hoi đau đon cua đat nuoc. Cac đuong pho xung quanh nha tho bi đong cua som tu ngay 22 thang 5. Le an tang đuoc len lich va cu hanh ngay hom sau đo do Hong y nguoi Phap Roger Etchegaray, đac su cua Giao hoang Gioan Phaolo II, lam chu le cung voi su tham du cua 20 giam muc, 120 linh muc, va khoang 80.000 giao dan. Le tang cua co hong y [va cac nghi thuc khac] đuoc phat tren vo tuyen trong khoang thoi gian ba ngay. Mot linh muc uoc tinh khoang mot trieu nguoi đa đen cac đuong pho quanh nha tho mot ngay sau khi Giuse Maria Trinh Van Can qua đoi. Hang ngan nguoi đen tu cac vung thon que nhung chi co khoang 3.000 nguoi đuoc đi qua can phong nho tai nha rieng, noi đat thi the Hong y moi ngay. Hon 10.000 nguoi đa xo xat xung quanh Nha tho chinh toa Ha Noi trong luc tang le cua ong. Co nhung tin huu đen tu xe buyt va xe đap hay tham chi bam vao mai nha va toa xe lua. Chinh vi vay ma canh sat dung rao chan đe kiem soat đam đong, trong đo bao gom nhieu nguoi khong thuoc Cong giao đen đe nhin vao man hinh hien thi tang le. Chinh quyen Ha Noi cho phep đam tang đuoc to chuc cong khai tren quang truong cay xanh nho đoi dien voi nha tho. Nhieu nguoi đen tu cac tinh xa mang theo hoa vieng va chan dung cua ong. Voi chinh sach tu do ton giao, thi hai cua ong đuoc tang le trong the trong khi co mot đoan nguoi khac dieu hanh tren đoan đuong chi cach đo vai tram met. Phan mo cua ong đuoc an tang tai gian trai Nha tho chinh toa Ha Noi, ngay duoi ban tho cac Thanh tu đao Viet Nam.


= Ke nhiem tai cac Giao phan =
Sau khi Hong y Trinh Van Can qua đoi, giao phan ong cai quan trong toa. Truoc tinh the đo, ngay 5 thang 7 nam 1990, Giam muc chinh toa Giao phan Bac Ninh Phaolo Giuse Pham Đinh Tung đuoc Toa Thanh bo nhiem lam Tong giam muc giam quan Tong toa đau tien trong lich su Tong giao phan Ha Noi thay the Hong y Trinh Van Can vua qua đoi, kem them chuc vu Giam đoc Đai chung vien Thanh Giuse Ha Noi. Vao nam 1993, linh muc Tong đai dien cua Giao phan Bac Ninh bi benh nen khong the trong coi giao phan nen Giam muc Tung phai bo Ha Noi trong toa ve lo cho giao phan Bac Ninh. Nam 1992, phai đoan Toa Thanh do Đuc ong Claudio Maria Celli  dan đau đen Ha Noi đe lam viec voi chinh phu Viet Nam đe nghi giai phap toan bo gom ba điem: bo nhiem Tong giam muc Giam quan Pham Đinh Tung la Tong giam muc Ha Noi, Giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Thuan lam Tong giam muc Pho Ha Noi, va Giam muc Nicola Huynh Van Nghi lam Tong giam muc Pho Tong giao phan Thanh pho Ho Chi Minh. Tuy nhien, do chinh phu khong chap nhan Giam muc Thuan lam Tong giam muc Pho Ha Noi, va Toa Thanh cho đay la bien phap toan bo nen giai phap bat thanh.
Sau đo, trong mot cuoc hop, phai đoan Toa Thanh đua ra giai phap toan bo moi. Trong đo bot đi đe nghi đau tien so voi nam 1992 va van giu nguyen 2 đe nghi sau ve cac giam muc Huynh Van Nghi va Nguyen Van Thuan. Tuy vay, chinh phu chi đong y đe nghi ve phan Giam muc Nghi ma khong chap nhan Giam muc Thuan ra Ha Noi, vi la mot giai phap toan bo nen Toa Thanh khong bo nhiem Giam muc Nghi lam Tong giam muc Pho Sai Gon nhu đa đinh. Nam 1994, Tong giam muc Giam quan Pham Đinh Tung chinh thuc đuoc Toa Thanh bo nhiem lam Tong Giam muc Ha Noi. Le nham chuc Tong giam muc cua Giam muc Tung đuoc cu hanh vao ngay 14 thang 8 nam 1994. Ngay ngay hom sau, Tan Tong giam muc Tung chu phong le Tan phong giam muc cho nguoi phu ta moi cua minh la Giam muc Phaolo Le Đac Trong. Cung nam, tai tong Giao phan Hue, Toa Thanh tai bo nhiem Nguyen Tong Giam muc Pho Tong giao phan Hue Stephano Nguyen Nhu The lam Tong giam muc giam quan tong toa thay cho linh muc Giacobe Le Van Man. Vao nam 1998, Toa Thanh chinh thuc bo nhiem Tong Giam muc Giam quan Stephano Nguyen Nhu The lam Tong giam muc chinh toa Tong giao phan Hue. Con tai giao phan Thai Binh, sau khi Hong y Giam quan Trinh Van Can qua đoi, Toa Thanh bo nhiem nguoi phu ta cua ong tai Tong giao phan Ha Noi la Giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang lam Tan Giam muc chinh toa giao phan Thai Binh. Giam muc Sang nhan chuc o giao phan Thai Binh nam 1991.
Tai Giao phan Thanh Hoa, sau cai chet cua Hong y Trinh Van Can, Tong giam muc Ha Noi - đong thoi la Giam quan Giao phan. Linh muc Anton Tran Loc thay the ong lam Giam quan Tong Toa cho đen khi Tan Giam muc chinh toa Bartolomeo Nguyen Son Lam đuoc Toa Thanh thuyen chuyen tu Giam muc chinh toa Giao phan Đa Lat ve đay vao nam 1994. Con tai giao phan Hung Hoa, ngay 22 thang 1 nam 1989 Giam muc Giuse Phan The Hinh qua đoi, Linh muc Nguyen Phung Hieu đuoc chon lam Giam quan giao phan va ve cu tru o Son Tay. Hong y Can la giam quan giao phan nay tu nam 1989, tuy nhien chi co the gap linh muc Tong Đai dien Phaolo Nguyen Khac Hy va mot linh muc khac. Nam 1990, Giao hoang Gioan Phaolo II bo nhiem linh muc Giam quan Giuse Nguyen Phung Hieu lam Giam muc chinh toa giao phan Hung Hoa.


Nhung đong gop chinh đoi voi Cong giao Viet Nam = Cham soc giao dan tai mien Bac =
Trong thoi gian lam Chanh xu, linh muc Giuse Can đa cho thuc hien hai cong trinh lon tai xu đao Ha Noi la xay nha nguyen trong khuon vien Benh vien Phu Doan (nay la Benh vien Viet – Đuc) đuoc khanh thanh nam 1958 va trung tu Nha tho chinh toa Ha Noi, mot thanh đuong co kinh đuoc xay cat tu nam 1884 va hoan thanh nam 1888 duoi thoi Giam muc Puginier Phuoc (1835 – 1892). Đe khac phuc su kho khan ve kinh phi tu sua nha tho chinh toa Ha Noi, ong to chuc xo so trong giao xu voi 100.000 ve phat hanh, moi ve 5 đong. Cac hoi đoan, giao dan, thieu nhi... trong giao xu đeu huong ung ung ho nen ve ban het va sau đo ngay mo so dien tien tot đep. Nhieu nguoi trung giai đa tang lai cho quy đe trung tu nha tho.
Nam 1963 khi linh muc Giuse Trinh Van Can đuoc tan phong lam Tong giam muc Pho cua Tong giao phan Ha Noi, luc bay gio Tong giao phan co 157.000 giao dan, 51 linh muc, va 112 nha tho. Nam 1978 khi Giuse Maria Trinh Van Can tro thanh Tong giam muc Ha Noi thi luc đo con so giao dan đa tang len rat nhieu. Khi Tong giao phan Ha Noi thieu linh muc, ong co gang mo cua lai Đai chung vien Ha Noi du hoan canh luc đo rat kho khan cho đen khi đai chung vien phat trien khong chi đao tao linh muc cho Ha Noi ma con cho nhieu Giao phan Mien Bac. Ong cho nguoi đen cac trai cai tao tham nuoi nhung linh muc bi giam cam trong khi ong tiep xuc voi chinh quyen đe nghi cho cac linh muc đang bi quan che đuoc ve thi hanh muc vu. Trong suot 27 nam lam Giam muc, ong đa truyen chuc cho rat nhieu Giam muc mien Bac. Ngoai ra voi cuong vi nguoi đung đau Tong giao phan Ha Noi, ong đa nhieu lan phong chuc linh muc tuy so luong kha it do hoan canh chinh tri xa hoi khong cho phep. Duoi thoi hai đoi hong y Ha Noi la Trinh Nhu Khue va Trinh Van Can đeu khong chap nhan viec truyen chuc linh muc chui, nhu cac truong hop cua cac giao phan xung quanh. Ve van đe đao tao giao ly, ong cho tai lap hang ngu giao ly vien sau hang thap nien tri tre trong thoi ky cam cach, bat đau tu nam 1980, cung voi su cong tac cua Dong Men Thanh Gia Ha Noi. Giam muc Đang Đuc Ngan nhac ve viec ong gan gui voi giao dan Tong giao phan Ha Noi:Niem vui trong đoi song muc tu, bat nguon tu niem vui trong Chua, luon thu hut moi nguoi đen voi ngai, va du chi dam, muoi phut đuoc gap go, nhung Ngai khong tu choi gap bat cu ai: gap go đe hoi han, gap go đe cam thong, gap go đe giup đo va su gap go luon mang lai niem vui mung cho con cai trong Giao phan, cung nhu su tran trong cua anh chi em luong dan.
Nhung nam cuoi đoi, ong con kiem them nhiem vu lam Giam muc Giam quan Tong Toa theo yeu cau cua Toa Thanh tai cac giao phan nhu: Giao phan Hung Hoa, Giao phan Thanh Hoa, Giao phan Thai Binh va đac biet la Tong giao phan Hue.


= Dich Kinh Thanh va suu tam Thanh Ca =

Tu nam 1972, Giuse Maria Trinh Van Can bat đau to chuc dich Kinh Tan uoc. Du bi gioi han boi hoan canh chien tranh, nhung tinh toi nam 1975, bo sach đa xuat ban đuoc hon 5.000 cuon. Đen nam 1978, ong tiep tuc dich Kinh Cuu uoc va hoan thanh truoc nam 1985. Ong dich Kinh Thanh dua vao Bible de Jerusalem va tham khao tieng Hipri va Hy Lap. Nam 1985, trong hoan canh kho khan cua thoi ky Đoi moi, Toa Tong giam muc Ha Noi đa no luc đe xuat ban toan bo ban dich Kinh Thanh cua ong. Mot ban sao cua bo Kinh Thanh ong dich đuoc xuat ban tai Quan Cam, California cung nam. Cac ban dich do ong chu bien đuoc đanh gia la su dung ngon ngu thong thuong voi loi van binh di, de hieu, nghe xuoi hon so voi cac ban dich cu. Tuy nhien cung khong tranh khoi nhieu cho dich kha thoang, chua lot đuoc het y cua nguyen van. Ban dich Kinh Thanh cua ong đuoc phan phat đen cac gia đinh giao dan đe ho su dung hang ngay.
Ong cung đuoc cho la co cong lon trong viec chinh ly, dich gia, he thong hoa va pho bien rong rai nhung bai van co dang hoa. Du đa lon tuoi nhung ong van hoc thanh cong viec đanh đan. Ong đa bo nhieu cong suc đe ghi nhac, sua loi nhung bai van quy bi mai mot va đa xuat ban đuoc 7 bo dang hoa. Đay đuoc đanh gia la nhung tu lieu quy cho nghien cuu am nhac dan toc va su hoi nhap van hoa cua Cong giao Viet Nam vao dong am nhac dan toc. Tu nam 1973, ong dich nhung bai hat tieng Latinh sang tieng Viet, xuat ban 3 tap Thanh Ca I, II, III vao nam 1976 va tap IV vao nam 1986 hoac 1987. Nam 1989 thi lai xuat ban cuon "Hoc đan, hoc nhac, hoc hat". Nam 1990, Sach truyen cac thanh tu đao Viet Nam gom hai tap do ong chu bien đuoc phat hanh.


= Tao moi quan he voi chinh quyen trong nuoc, quoc te =
Giuse Maria Trinh Van Can la nguoi xuc tien thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam nam 1980. Ong to chuc đam thoai voi chinh quyen va Ban Ton giao Chinh phu Viet Nam đe ban thao ve viec thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam thong nhat voi đay đu tu cach phap ly. Cuoi thang 4 nam 1980, 33 giam muc toan quoc đa đen Ha Noi du Đai hoi thanh lap Hoi đong Giam muc Viet Nam. Đai hoi đa chon Hong y Trinh Van Can lam Chu tich đau tien. Đay la mot bien co quan trong đoi voi Giao hoi Cong giao Viet Nam vi lan đau tien cac giam muc ca nuoc gap nhau va cung đua ra mot đuong huong muc vu chung moi.
Luc sinh thoi, Giuse Maria Trinh Van Can luon la nguoi thay mat cho Giao hoi Viet Nam trong cac hoat đong ngoai giao voi Toa thanh Vatican, ke ca khi con lam tong giam muc pho, duoi quyen Tong giam muc Trinh Nhu Khue. Ong nhieu lan đi du cac Đai hoi, cac phien Thuong Hoi đong Giam muc do Toa thanh Vatican to chuc, đac biet la cac phien hop vao truoc nam 1975 du trong hoan canh bay gio, bang giao giua Toa Thanh Vatican va chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa hoan toan bi cat đut. Nam 1963, Trinh Van Can thay mat Tong giam muc đi du Cong đong chung Vatican II. Nam 1974, ong thay mat Tong giam muc đai dien cho Giao hoi Bac Viet Nam đi Roma du Thuong hoi đong Giam muc The gioi. Ong đa co bai phat bieu noi bat noi ve nep song va giu đao tai Viet Nam trong cac hoan canh co nhieu kho khan. Ong cung đi du Thuong Hoi đong Giam muc The gioi khoa ngoai le nam 1985 voi chu đe "The Twentieth Anniversary of the Conclusion of the Second Vatican Council" (Ky niem 20 nam be mac Cong Đong Vatican II). Đen nam 1987, ong đuoc chon tham gia Đai hoi đong Giam muc the gioi khoa VII chu đe "The Vocation and Mission of the Lay Faithful in the Church and in the World" (Cac on goi va su menh cua cac tin huu giao dan trong Giao hoi va trong the gioi) voi chuc vi chu tich đai bieu, nhung sau đo ong khong đi đuoc đi do bi benh. Ngoai ra, Giuse Maria Trinh Van Can cung la nguoi hoan tat viec xuc tien mo ho so phong thanh cho cac thanh tu đao Viet Nam. Du phai chiu nhieu ap luc va phan đoi tu phia chinh quyen, Hong y Can đa giai quyet thanh cong nhieu van đe phuc tap va te nhi voi giu vung đuoc y nghia cua ton giao. Nhung đieu đo co anh huong quan trong đoi voi Giao hoi Cong giao Viet Nam.


Tong truyen Giuse Maria Trinh Van Can đuoc Toa Thanh bo nhiem lam Tong giam muc pho Tong giao phan Ha Noi vao ngay 5 thang 2 nam 1963. Ong đuoc Tong giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue tan phong giam muc vao ngay 2 thang 6 nam 1963 tai Nha tho Lon Ha Noi, thoi Giao hoang Gioan XXIII.
Duoi đay la so đo tinh Tong truyen tu giam muc Viet Nam đau tien đuoc giam muc ngoai quoc chu phong cho đen đoi Hong Y Trinh Van Can.

Cac giam muc đuoc Giuse Maria Trinh Van Can tan phong:


Nhan đinh Ngay 18 thang 5 nam 1991 vao le gio đau tien cua Hong y Giuse Maria Trinh Van Can, Tong giam muc Pho Tong giao phan Thanh pho Ho Chi Minh Phanxico Xavie Nguyen Van Thuan giang cho chung vien Tong giao phan Ha Noi va noi ve Hong y rang:

Trong bai phat bieu cua Giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang, Giam muc Sang nhan xet ve Hong y Trinh Van Can khi chia se ve bien co xa hoi va trong Giao hoi:

Vao nam 2015, Hong y, Tong giam muc Ha Noi Phero Nguyen Van Nhon cung nhieu linh muc trong va ngoai Tong giao phan tham du thanh le gio. Trong bai giang tuong nho ve Hong y Can, Giam muc Lorenso Chu Van Minh co nhan xet ve cuoc đoi cua vi Hong y thu hai cua Cong giao Viet Nam nay nhu sau:

Trong le gio 29 nam cua Hong y Trinh Van Can, Tong giam muc Giuse Vu Van Thien trich dan lai mot so nhan đinh cua cua bao chi phuong Tay ve ba vi giam muc cua Giao hoi Cong giao Viet Nam:


Tom tat chuc vu Ghi chu Tham khao Tai lieu Lien ket ngoai