Ban ngay vung cuc hay Mat Troi luc nua đem la mot hien tuong tu nhien dien ra tai cac đia điem co vi đo nam o phia bac cua vong Bac Cuc cung nhu o cac đia điem co vi đo o phia nam cua vong Nam Cuc khi Mat Troi van con đuoc nhin thay vao thoi gian ban đem tai cac đia điem đo. Khi co thoi tiet tot, Mat Troi đuoc nhin thay lien tuc 24 gio moi ngay. So luong ngay voi Mat Troi luc nua đem trong moi nam tang dan len khi nguoi ta tien sat lai gan hon ve phia cuc cua Trai Đat.
Do hien tai khong co điem đinh cu nao cua con nguoi o phia nam cua vong Nam Cuc, nen vung lanh tho cua cac quoc gia voi dan cu quan sat đuoc hien tuong tu nhien nay chi la nhung vung lanh tho nao nam phia tren vong Bac cuc, nghia la thuoc cac vung đat thuoc Hoa Ky (vung Alaska), Canada, Đan Mach (vung Greenland), Na Uy, Thuy Đien, Phan Lan, Nga, ria phia bac cua Iceland. Khoang mot phan tu lanh tho cua Phan Lan nam o phia bac cua vong Bac Cuc va o điem xa nhat ve phia bac cua đat nuoc nay thi Mat Troi khong lan trong 73 ngay lien tuc trong mua he. Tai Svalbard, khu vuc xa nhat ve phia bac co cu dan sinh song thuoc Na Uy, Mat Troi khong lan tu khoang ngay 19 thang 4 toi ngay 23 thang 8 hang nam. Tai cac điem gan sat voi hai cuc thi Mat Troi co the đuoc nhin thay lien tuc trong vong khoang nua nam. Hien tuong nay đuoc ghi nhan o ca hai vung cuc (bac va nam), nhung tai cac khoang thoi gian chenh lech nhau o hai vung nay khoang 6 thang.
Hien tuong tu nhien nguoc lai, ban đem vung cuc, dien ra ve mua đong khi Mat Troi nam duoi đuong chan troi trong suot ca 24 gio lien tuc moi ngay.


Nguyen nhan Do đo nghieng truc quay cua Trai Đat khoang 23° 27', nen ve mua he cua mot trong hai ban cau thi thoi gian ban ngay (khoang thoi gian co anh sang tu Mat Troi) se tang dan len theo su tang len cua vi đo (theo gia tri tuyet đoi, neu coi cac vi đo o Nam Ban cau co dau am) va đen mot gia tri nhat đinh cua vi đo thi Mat Troi se khong lan trong mot so ngay nhat đinh. Đo dai thoi gian co Mat Troi luc nua đem tang len tu 1 ngay tai vong cuc (vi đo 66° 33') toi khoang 6 thang tai cuc. Tai cac vi đo nhu the, thong thuong nguoi ta goi hien tuong nay la ban ngay vung cuc.
Tai hai cuc bac va nam cua Trai Đat thi Mat Troi chi moc va lan co mot lan moi nam. Trong vong 6 thang khi Mat Troi nam phia tren đuong chan troi tai cac cuc thi no chuyen đong lien tuc xung quanh đuong chan troi, đat đen vong tron chuyen đong cao nhat cua no tren bau troi vao sat thoi điem ha chi tai moi cuc.
Do hien tuong khuc xa nen Mat Troi luc nua đem co the thay tai cac vi đo thap hon đang ke so voi vong cuc, mac du noi chung khong vuot qua 1 đo (phu thuoc vao cac đieu kien thoi tiet tai moi đia phuong). Vi du, nguoi ta co the nhin thay Mat Troi luc nua đem tai mot so vung thuoc Iceland, mac du phan lon lanh tho cua no nam duoi vong Bac cuc mot cach đang ke (đao Grimsey la ngoai le). Ngay ca nhung vung xa nhat ve phia bac cua Scotland (va nhung noi nao co cung vi đo) cung co "hoang hon" lo mo tren bau troi phuong bac vao khoang thoi gian nay.


Đem trang Cac vi tri nam trong khoang tu khoang vi đo 60 tro len nhung o phia nam vong Bac cuc hay phia bac vong Nam Cuc thay vi co ban ngay vung cuc thi co tranh toi tranh sang (hoang hon hay rang đong) luc nua đem. Tuy rang vao khoang thoi gian xung quanh ha chi, Mat Troi van nam o phia duoi đuong chan troi toi 6 đo (tranh toi tranh sang dan dung), nhung cac hoat đong binh thuong can đo chieu sang thich hop nhu đoc sach bao, van co the thuc hien đuoc ma khong can co anh sang nhan tao, voi đieu kien bau troi quang may.
O cac vi đo cao hon vong cuc, đem trang co the quan sat thay trong khoang thoi gian tu 1-3 tuan truoc va sau ban ngay vung cuc.
Đem trang đa tro thanh bieu tuong chung cua Sankt Peterburg (Nga), noi no dien ra moi nam tu khoang 11 thang 6 toi 2 thang 7, va 10 ngay cuoi thang 6 đuoc ky niem bang mot le hoi voi cac su kien van hoa.


Tac đong len con nguoi Nhieu nguoi cam thay kho ngu trong đem khi Mat Troi con chieu sang. Noi chung, cac du khach va nhung nguoi moi đen chiu anh huong nhieu nhat. Mot so cu dan ban xu cung chiu anh huong, nhung noi chung o muc đo nhe hon. Nguoc lai, cac hieu ung cua ban đem vung cuc, đuoc coi la nguyen nhan dan đen roi loan tam trang theo mua (SAD) hay tram cam mua đong, mot kieu tram cam do su thieu anh sang tu nhien gay ra.


Xem them Ban đem vung cuc
Tranh toi tranh sang
Hoang hon
Rang đong
Vong Bac Cuc
Vong Nam Cuc
Ha chi
Đong chi


Tham khao Lien ket ngoai