kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Kartik Naach la mot vo nhac kich khieu vu đuoc bieu dien vao nhung thang Kartik (thang 10 hoac thang 11) hang nam o Nepal. No đuoc tao ra vao nam 1641 boi vua Nepal Siddhi Narsingh Malla. Vo kich đuoc bieu dien tai Kartik Dabali, Quang truong Patan Durbar hang nam. No thuong đuoc bieu trong 2 đen 27 ngay voi 17 cau chuyen ve than Vishnu cua đao Hindu. Ban đau no đuoc chieu trong 2 ngay, nhung con trai cua Narsingh Malla, Shree Niwas Malla đa keo dai ra them 7 ngay, va chau trai cua Narsingh Malla la Yog Narendra Malla đa them 15 ngay nua.


Nen nhac Nhac đuoc luu giu boi Kartik Naach Mitchandhan Samiti, nhung Uy ban luu giu Kartik Nach (KNPC) đa luu giu no tu nam 2013. Man kich thuong bat đau voi cac vu cong trong bo quan ao sac so mieu ta cac vi than Hindu bao gom Barahi, Ganesh, Shiva va Krishna. Cac vu cong cung đeo vong hoa quanh co.  Vo đuoc bieu dien boi nguoi Newar va nam 2015, co "45 nhac si va 10 tinh nguyen vien" bieu dien. No cung đuoc thuc hien gan cua so vang o Patan va cua so chi đuoc mo khi bieu dien. Truyen thuyet noi rang no đuoc xay dung đe ton vinh vua Narsingh Malla. Hau het cac đieu nhay va am nhac đuoc cho la do Narsingh Malla sang tac, nhung đa co nhung thay đoi nho đoi voi no. Hari Man Shrestha, truoc đay la giam đoc cua KNPC, đa viet mot cuon sach ve vo kich.
Tran đong đat o Nepal vao thang 4 nam 2015 đa lam thiet hai nghiem trong Quang truong Patan Durbar. Bay thang sau, Kartik Naach đuoc bieu dien trong 10 đem, trong khi quang truong van con bi hu hai.  Tan Hoa Xa co viet: "Bat chap tham kich, hang ngan nguoi dan Nepal, gia tre, đa đen đen tho đe xem buoi trinh dien ngoai troi cua vo kich mua lich su voi nhac đem cua am nhac dan gian". Nam 2018, thanh pho Lalitpur chi 200.000 rupee Nepal cho viec to chuc vo kich.


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Kartik dance tai Wikimedia Commons
Van Nhat Đa (gian the: 闻一多; phon the: 聞一多; binh am: Wen Yiduo; Wade–Giles: Wen I-to; 24 thang 11 nam 1899 – 15 thang 7 nam 1946), ten khai sinh Van Gia Hoa (聞家驊), ten tu Huu Tam (友三), Huu Son (友山) la mot nha tho va hoc gia nguoi Trung Quoc.


Tieu su Ong sinh tai Hy Thuy, Ho Bac. Sau khi đuoc giao duc theo truyen thong, ong vao hoc tai đai hoc Thanh Hoa.
Nam 1922 ong đen Hoa Ky hoc my thuat va van chuong tai Vien Nghe thuat Chicago. Trong thoi gian nay tap tho đau tay cua ong Hong chuc (紅燭, "nen đo") đuoc xuat ban.
Nam 1925, ong ve nuoc va đam nhiem cong tac giang day tai đai hoc. Nam 1928, ong xuat ban tap tho thu hai Tu thuy (死水, "nuoc tu đong"). Tho ong chiu anh huong cua Tay phuong. Cung trong nam 1928, ong tham gia "Tan Nguyet Xa" va viet tieu luan ve tho ca, chu yeu nhan manh rang tho ca phai co "tinh chat chinh quy". Ong cung bat đau cong bo nhung ket qua nghien cuu cua minh ve van hoc Trung Quoc co đien.
Khi no ra chien tranh Trung-Nhat, ong cung nhu nhieu tri thuc khac tu đong bac Trung Quoc chay xuong Con Minh, Van Nam. Tai đay ong van co the tiep tuc cong viec giang day, o thoi điem đo la tai Đai hoc Lien hiep Tay Nam (đuoc mo ra trong thoi chien).
Ong bat đau hoat đong chinh tri nam 1944 đe ung ho Đong minh dan chu Trung Quoc.
Ban tinh thang than cua ong đa khien cho ong bi mat tham Quoc Dan Đang am sat ngay sau khi ong tham du đam tang mot nguoi ban nam 1946.
Mot đai tuong niem lon ve ong đuoc dung tai khuon vien Đai hoc Su pham Van Nam o Con Minh. Ong cung vo đuoc chon cat tai Nghia trang cach mang Bat Bao Son.


Tham khao
Trong hoan canh van hoa nguoi noi tieng hien tai thi nguoi noi tieng tren mang (tieng Anh: Internet celebrity hay online celebrity), nhan vat noi tieng tren mang (tieng Anh: Internet personality) hay hien tuong mang (tieng Anh: Internet phenomena hay Internet phenomenon) la mot nguoi tro nen noi tieng nho nhung phuong tien tren mang Internet. Su ra đoi cua truyen thong xa hoi đa giup moi nguoi gia tang su tiep can voi khan thinh gia toan cau.

"Mang Internet cho phep đai chung co the gianh lay su kiem soat danh tieng tu phuong tien truyen thong truyen thong, tao ra nguoi noi tieng tren mang chi voi cu nhap chuot"


Cac cuoc thi tren mang Internet Icon (Bieu tuong mang) la mot cuoc thi tua tua nhu chuong trinh American Idol, dien ra giua cac nhom đe tim ra đau se la "bieu tuong mang tiep theo" (the next internet icon), hoac ai se co kha nang van hanh kenh YouTube cua rieng minh trong khi van giu chan đuoc khan thinh gia. Cuoc thi đuoc trinh chieu lan đau tren kenh YOMYOMF, do nghe si Chester See dan chuong trinh. Giam khao noi bat co the ke đen dien vien, nguoi noi tieng tren YouTube anh Ryan Higa.
Ngoai ra, con co mot vi giam khao khach moi se xuat hien trong cuoc thi o moi tap đau loai. Cac thi sinh se hoan thanh nhung thu thach tai Truong quay Trung tam Los Angeles (Hoa Ky), noi ghi hinh cuoc thi đau.
Cuoc thi đuoc chieu qua hai mua truoc khi bi huy bo do cac van đe ve von.


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Feuer, Alan; George, Jason (ngay 26 thang 2 nam 2005). "Internet Fame Is Cruel Mistress for a Dancer of the Numa Numa". The New York Times. Truy cap ngay 11 thang 1 nam 2018.
"The Dark Side of Web Fame". Newsweek. ngay 13 thang 3 nam 2010. Truy cap ngay 11 thang 1 nam 2018.
"Rise of an Internet Star - Parlaying YouTube Fame Into Big Business" at ReadWriteWeb
Tanz, Jason (ngay 15 thang 7 nam 2008). "Internet Famous: Julia Allison and the Secrets of Self-Promotion". WIRED. Truy cap ngay 11 thang 1 nam 2018. 
Sorgatz, Rex (ngay 17 thang 6 nam 2008). "The Microfame Game". NYMag.com. Truy cap ngay 11 thang 1 nam 2018.
Thu tuong Cong hoa Hy Lap (tieng Hy Lap: Πρωθυπουργος της Ελληνικης Δημοκρατιας, Prothypourgos tis Ellinikis Dimokratias), con đuoc goi la Thu tuong Hy Lap (tieng Hy Lap: Πρωθυπουργος της Ελλαδας, Prothypourgos tis Elladas) la nguoi đung đau chinh phu cua Cong hoa Hy Lap va la nguoi đung đau noi cac Hy Lap. Thu tuong đuong nhiem la Kyriakos Mitsotakis, nham chuc vao ngay 8 thang 7 nam 2019.


Xem them Danh sach Thu tuong Hi Lap
Chinh tri Hi Lap


Tham khao
Tau luon sieu toc la mot loai tro giai tri co su dung mot đuong ray xe lua tren cao đuoc thiet ke voi nhung cu ngoat đot ngot, suon doc, va đoi khi la nhung đuong ray lon nguoc vong. Moi nguoi đi theo đuong ray trong nhung toa mo, va tro nay thuong co trong cac cong vien giai tri khap the gioi. 

"LaMarcus" Adna Thompson đa nhan đuoc mot trong nhung bang sang che đau tien cho mot thiet ke tau luon sieu toc vao nam 1885, trong khi Switchback Railway đuoc khai truong truoc đo mot nam tai Đao Coney.
Đuong ray trong rollar coaster khong nhat thiet phai la khep kin, chang han nhu o Tau luon sieu toc Shutle.
Hau het cac tau luon sieu toc co nhieu toa, trong đo hanh khach (hoac nguoi choi) đuoc ngoi va kep chat lai. Tau luon sieu toc thuong co trong nhung le hoi cua phuong Tay hay cac khu du lich nham phuc vu muc đich giai tri.


Tham khao Lien ket ngoai Roller Coaster Glossary
Roller Coaster History – History of the roller coaster
Roller Coaster Database – Information, statistics and photos for over 3700 roller coasters throughout the world
Roller Coaster Patents – With links to the U.S. Patent office
Roller Coaster Physics Luu tru ngay 16 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine – Classic physics explained in terms of roller coasters
How Roller Coasters Work
3D Animated Roller Coaster in MS Excel
Magic Mountain Announces ‘Twisted’ Plans for Iconic Colossus Roller Coaster Luu tru ngay 17 thang 11 nam 2017 tai Wayback Machine
Mac Van Khoa (sinh ngay 4 thang 5 nam 1992) la mot nam dien vien kiem nghe si hai nguoi Viet Nam. Anh noi tieng sau khi đoat giai A quan cua cuoc thi Cuoi xuyen Viet vao nam 2015.


Đau đoi Mac Van Khoa sinh ngay 4 thang 5 nam 1992 tai Chi Linh, Hai Duong. Xuat than trong gia đinh nong dan mien nui cong voi ngoai hinh kha ngo, mang ve hai huoc, anh kha tu ti ve ban than. Nam hoc lop 8, Khoa đuoc cu đi thi dien tai mot cuoc thi hai kich cua truong. Tu đo, anh bat đau tap luyen giong noi va ap u uoc mo lam dien vien, tu tap thoai va tu dan dung ra nhung vo hai kich đe tu dien. Sau khi tot nghiep trung hoc, Khoa thi tuyen vao khoa dien vien cua Truong Đai hoc San khau - Đien anh Ha Noi. Tuy nhien, anh bi loai ngay tu vong đau. Khong bo cuoc, Khoa tiep tuc thu suc o khoa đao dien cua truong Cao đang nghe thuat Nha Trang va đuoc nhan. Sau khoa đao tao, anh quyet đinh len đuong vao Nam lap nghiep. Nhung thang đau tien, anh phai xin tien tro cap cua cha me vi thu nhap tu nghe dien khong đu trang trai cuoc song. Vi cuoc song kho khan, Khoa quyet đinh đi lam phu ho. Tinh co anh đoc đuoc thong tin tuyen sinh tu chuong trinh Cuoi xuyen Viet 2015 va quyet đinh đi thi. Khoa lot vao đen vong chung ket va đat giai nhi trong suot thoi gian phat song.


Su nghiep Sau chuong trinh Cuoi xuyen viet, danh tieng cua Mac Van Khoa tang len khong ngung. Anh bat đau đuoc moi tham gia đong phim va đi dien. Đau nam 2016, anh tham gia đong phim Vo oi… em o đau? do hai vo chong Thuy Tien va Cong Vinh lam san xuat. Khong lau sau đo, Khoa tiep tuc đuoc moi tham gia bo phim Phim truong ma cung nhung dien vien noi tieng nhu Ninh Duong Lan Ngoc, Le Duong Bao Lam. Cuoi nam đo, Khoa lan luot tham gia mot so vai phu trong phim kinh di Hinh nhan va phim hai sitcom Gia đinh vui nhon.
Nam 2018, Mac Van Khoa tham gia ket hop voi Vinh Thuyen Kim trong phim Lo mat cung nhu bom tan Lat mat 4 do Ly Hai san xuat. Anh cung đuoc moi tham gia mot so gameshow truyen hinh va đuoc Chau Khai Phong moi tham gia đong MV Neu ta nguoc loi. Ngoai ra, Khoa tham gia mot so phim hai tet nhu Van co vo, đam nhiem vai Mr. Can Tro hay 30 chua phai Tet. Ngay 12 thang 11 nam 2019, Mac Van Khoa lan đau tien đong chinh trong mot bo phim đien anh khi tham gia du an Lat mat 5 cua Ly Hai, khong lau sau khi tham gia bom tan Cua lai vo bau. Nam 2019 va 2020, Mac Van Khoa cung voi Lam Vy Da tham gia On gioi cau đay roi! voi tu cach truong phong.


Đoi tu Mac Van Khoa co ban gai ten Thao Vy. Hai nguoi quen nhau 5 nam khi anh thi Cuoi xuyen Viet. Nam 2020, anh mua mot can ho o Thanh pho Ho Chi Minh sau 5 nam o thue. Ngay 11 thang 10 nam 2020, Mac Van Khoa xac nhan ban gai mang thai. Ngay 4 thang 12 cung nam, gia đinh anh chao đon con gai đau long, lay ten la Linh Đan. Cung thoi điem nay, anh cung xac nhan minh va ban gai đa lam thu tuc đang ky ket hon va chinh thuc tro thanh vo chong. Ngay 5 thang 6 nam 2022, ca hai to chuc đam cuoi tai mot khach san o Thanh pho Ho Chi Minh.


Tac pham am nhac Hai Duong niem thuong nho (remix 2023) (hop tac san xuat cung voi DJ Prank)


Tham khao Lien ket ngoai Kenh Mac Van Khoa tren YouTube
Mac Van Khoa tren Facebook
Mac Van Khoa tren TikTok
Song O (tieng Trung: 乌江; Han-Viet: O giang; binh am: Wu Jiang) la nhanh song lon nhat phia nam cua song Duong Tu. Gan nhu toan bo chieu dai cua song (1150 km) nam trong tinh Quy Chau, Trung Quoc.
Con song chay qua cac đia cap thi Luc Ban Thuy, An Thuan, Quy Duong, Kiem Nam, va Tuan Nghia cua tinh Quy Chau.


Dong chay Song O Giang khoi nguon la song Tam Xa (三岔河) o phia tay Quy Chau va chay ve phia đong khoang 350 km (220 mi). Sau đo uon cong ve phia Bac, Tay va Nam khoang 300 km (190 mi), hop luu voi song Nam Minh (南明河) tu ben phai. Sau đo song chay qua mot vong cung lon o phia Đong Bac, đi qua trung tam tinh Quy Chau, hop luu voi 15 nhanh song lon bao gom song Uat (郁江), Phu Dung (芙蓉江) va Ap (鸭河) va chay qua mot so đap thuy đien lon. Song chay qua Vu Son, Ba Đong, Ty Quy, va đo vao song Duong Tu tai Phu Lang, khoang 50 dam (80 km) ve phia Đong - Đong Bac Trung Khanh, trong hem nui O cua Tam Hiep thuoc song Duong Tu. Mot phan cua dong ha luu cua dong song bi ngap boi ho chua đap Tam Hiep.


Du an tren song Song O đa đuoc phat trien rong rai đe tao ra thuy đien. Tinh đen  nam 2010, cac đap doc theo song co tong cong suat la 8,500 megawatt (MW).. Đap lon nhat, cao 232 met (761 ft) la đap Cau Bi Than, đuoc hoan thanh vao nam 2011. Ben canh viec san xuat đien, cac đap tren song Wu cung cung cap kiem soat lu va cung cap nuoc cho cac hoat đong thuy loi.
Tinh đen  thang 3 nam 2014, co tong cong 10 đap tren song bao gom cac đap đa hoan thanh, đang đuoc xay dung hoac đang len ke hoach.

Đap Đai Khe Khau (大溪口水电站) - Đa huy, 1.200 MW
Đap Bach Ma (白马水电站) - Đuoc lap trinh, 350 MW
Đap Ngan Ban (银盘水电站) - Đa hoan thanh, 600 MW
Đap Banh Thuy (彭水水电站) - Đa hoan thanh, 1.750 MW
Đap Sa Đa (沙沱水电站) - Đa hoan thanh, 1.120 MW
Đap Tu Lam (思林水电站) - Đa hoan thanh, 1.050 MW
Đap Cau Bi Than (构皮滩大坝) - Đa hoan thanh, 3.000 MW
Đam O Giang Đo (乌江渡水库) - Đa hoan thanh, 1.250 MW
Đap Tac Phong Danh (索风营水电站) - Đa hoan thanh, 600 MW
Đap Đong Phong (东风大坝) - Đa hoan thanh, 695 MW


Cau Co nhieu cay cau ngoan muc doc theo dong song O:

Cau vom Phu Lang.
Cau song Phu Lang–Trung Khanh.
Cau Giang Gioi.
Cau Tuan Nghia.
Cau can O Giang.
Cau đuong cao toc Luc Quang Ha–Tuc Kiem đang đuoc xay dung.
Cau Luc Quang Ha.
Cau đuong sat Ap Tri đang thi cong.
Cau Ap Tri.
Cau đuong sat Nap Gioi Ha.
Cau song Đe Mau Ha.


Tham khao
Xich đao (Tieng Anh: equator, Chu Han: 赤道, nghia: con đuong mau đo) la mot đuong tron tuong tuong đuoc ve ra tren be mat mot hanh tinh (hoac cac thien the khac) tai khoang cach nam giua hai cuc. Tren Trai Đat, xich đao chia đoi hanh tinh ra thanh Bac ban cau va Nam ban cau. Theo đinh nghia thi vi đo cua đuong xich đao la 0°. Đo dai xich đao cua Trai Đat la khoang 40.075,0 km, hay 24.901,5 dam.
Xich đao la mot trong nam vi tuyen chu yeu dua tren quan he giua su tu quay cua Trai Đat voi mat phang quy đao cua no xung quanh Mat Troi. Ngoai ra, xich đao la vi tuyen co đo dai lon nhat.
Trong su quan sat tu Trai Đat thi Mat Troi trong chuyen đong theo mua cua no tren bau troi se vuot qua đuong xich đao hai lan moi nam vao thoi điem dien ra tiet xuan phan va thu phan cua moi ban cau vao thang 3 (khoang ngay 21±1 thang 3) va thang 9 (khoang ngay 22±1 thang 9) hang nam. Tai xich đao, cac tia nang tu Mat Troi khi đo chieu vuong goc voi be mat Trai Đat.
Cac khu vuc gan đuong xich đao co su thay đoi đo dai cua ngay va đem theo mua la it nhat, chi dao đong trong khoang thoi gian vai phut trong ca nam.


Khi hau vung xich đao Trong nhieu khu vuc o vung xung quanh xich đao nguoi ta chi xac đinh co hai mua la mua kho va mua mua, nhung phan lon cac khu vuc rat gan voi xich đao la am uot quanh nam, mac du cac mua co the dao đong phu thuoc vao su đa dang cua cac yeu to nhu đo cao cua đia hinh so voi mat bien cung nhu khoang cach toi cac đai duong.

Be mat cua Trai Đat tai xich đao chu yeu la bien.


Cac quoc gia co đuong xich đao Đuong xich đao đi ngang qua lanh tho va lanh hai cua 14 quoc gia:

Sao Tome va Principe - co le chay ngang qua Ilheu das Rolas, mot đao nho trong quan đao nay.
Gabon
Cong hoa Congo
Cong hoa Dan chu Congo
Uganda
Kenya
Somalia
Maldives – co the truot qua moi đao
Indonesia
Sumatra
Lingga va cac đao nho khac gan Sumatra
Borneo – Kalimantan
Sulawesi
Halmahera va cac đao nho khac o quan đao Moluccas.
Kiribati
Quan đao Gilbert – co the truot qua moi đao.
Quan đao Phoenix – truot qua gan đao Baker
Line Islands – truot qua gan đao Jarvis
My
Đao Baker
Ecuador
Quan đao Galapagos – chay ngang qua đao Isabela.
Ecuador đai luc
Colombia
Brasil


Xem them Xich đao nhiet
Chi tuyen Bac
Chi tuyen Nam
Vong Bac cuc
Vong Nam cuc


Tham khao Moritz, H (thang 9 nam 1980). "Geodetic Reference System 1980". Bulletin Geodesique. Quyen 54 so 3. Berlin: Springer-Verlag. tr. 395–405. Bibcode:1980BGeod..54..395M. doi:10.1007/BF02521480. (IUGG/WGS-84 data)
Taff, Laurence G (1981). Computational Spherical Astronomy. New York: Wiley. ISBN 0-471-06257-X. OCLC 6532537. (IAU data)
Muoi bay khoanh khac mua xuan (tieng Nga: Семнадцать мгновений весны) la mot bo phim truyen hinh dai tap cua Lien Xo, trinh chieu lan đau nam 1973.


Lich su Phim đuoc lam tai xuong phim Gorky, do Tatyana Lioznova đao dien va dua tren cuon tieu thuyet cung ten cua nha van Yulian Semyonov. Phim đuoc chia lam 12 tap voi moi tap co đo dai khoang 70 phut va ca phim co thoi luong khoang 840 phut.


Noi dung Bo phim noi ve cuoc đoi (đa đuoc hu cau) cua mot điep vien nguoi Nga ten la Isaev hoat đong tai nuoc Đuc Quoc xa duoi ten Đuc la Stirlitz, do dien vien Soviet Vyacheslav Tikhonov đong.
Noi dung phim tap trung vao hoat đong cua Isaev trong muoi bay ngay cuoi cung truoc khi chien tranh the gioi lan thu hai ket thuc. Cac vai dien chinh khac do Leonid Bronevoy, Oleg Tabakov, Rostislav Plyatt va Vasily Lanovoy đam nhan.


Dien vien Su kien thu vi Phan am nhac cua bo phim do nhac si Mikayel Tariverdyev viet. Bai hat co ten la "Khoanh khac nay khong phai la vo nghia".
Bo phim tro nen quen thuoc khap Lien Xo va rat nhieu cau noi trong phim cung đa đuoc nhieu nguoi thuoc long va su dung trong đoi thuong. Hien đang co thao luan ve viec xay dung mot tuong đai ky niem Stirlitz o thanh pho Gorokhovets, noi ong sinh ra.
Sau 35 nam, kenh truyen hinh "Nuoc Nga" quyet đinh lam moi – to mau cho bo phim huyen thoai nay. 12 tap cua bo phim đuoc to mau hoan tat trong thoi gian 3 nam, voi kinh phi gan 3 trieu dollar. Hon 600 chuyen gia tu Han Quoc, My, An Đo va Trung Quoc tham gia du an nay. Bo phim cung đuoc lam lai ve phan hieu ung am thanh thuc te hon.
Bo phim đuoc lam moi đuoc cong chieu vao nam 2009, nhan đuoc nhieu su khen ngoi cung nhu phan đoi. Tham chi, co mot vai y kien se thua kien nhung nguoi lam moi vi xam pham nguyen ban.


Xem them Mot so đoan phim Muoi bay khoang khac mua xuan (đen trang)
Mot so đoan phim Muoi bay khoang khac mua xuan (Mau)
Cac ky thuat vien may tinh noi ve qua trinh mau hoa phim "17 khoanh khac mua xuan"
Clip "Семнадцать мгновений весны"
Ca dieu hau vien đen hay ca dieu hau tan nhang hoac ca dieu hau Forster (danh phap khoa hoc: Paracirrhites forsteri), la mot loai ca dieu hau co nguon goc tu vung An Đo Duong-Thai Binh Duong. Chung đoi khi đuoc tim thay trong cac be thuy sinh va co tam quan trong khong đang ke đoi voi nghe đanh bat ca thuong mai. Con truong thanh co the dai đen 22 cm (9 in).


Mo ta Loai ca dieu hau nay co the đat tong chieu dai toi đa khoang 22 cm (9 in). Vay lung co muoi cai nganh va muoi mot cai mang, trong khi vay o hau mon gom ba nganh va sau mang. Loai ca nay co su khac biet đang ke ve mau sac ca o nhung con truong thanh lan trong qua trinh thay đoi luc tang truong. Mau sac chinh cua chung thuong la mau vang nhung co mot dai ben rong mau đen hoac nau sam, chu yeu o nua sau cua than. Hai ben đau va mat truoc cua than co mau trang hoac xam, xen lan cac đom đo. O chau A, ca con co the co mau đo o mat lung, trong khi o Chau Đai Duong, chung co phan tren mau vang xanh va phan duoi mau trang.


Phan bo Loai nay co nguon goc tu vung nhiet đoi va can nhiet đoi An Đo Duong - Thai Binh Duong. Vung phan bo cua chung keo dai tu Đong Phi đen Bien Đo hoac tham chi ca Nhat Ban, New Caledonia va Australasia. O Uc, pham vi phan bo cua ca dieu hau vien đen keo dai tu vung tay bac Tay Uc, quanh phia bac cua nuoc nay đen bang Queensland va New South Wales. Chung cung đuoc tim thay o cac dai đa ngam huong ve phia bien, cac ran san ho cung nhu tren cac đam pha co chua tram tich o đo sau len đen 30 m (100 ft) hoac sau hon.


Sinh thai hoc Ca dieu hau vien đen la mot loai san moi mai phuc. Chung thuong nam cho tren đinh cua cac ran san ho, giu thang bang bang nhung vay nguc cung chac va san sang lao ra khi mot loai giap xac hoac ca nho nao đo vo tinh boi ngang qua. Song chu yeu la mot loai ca đon đoc, nhung ca dieu hau vien đen van thuong song hanh theo cap hoac theo bay voi mot con đuc thong tri cung vai con cai. Giong nhu cac thanh vien khac trong ho nha ca dieu hau, dieu hau vien đen la mot loai luong tinh tuan tu. Con truong thanh ban đau la cai nhung nhung se đoi gioi tinh thanh đuc neu can thiet.


Thu vien anh Tham khao Lien ket ngoai Blackside Hawkfish (Paracirrhites forsteri) – Information on Blackside Hawkfish – Encyclopedia of Life
Hinh anh cua Ca dieu hau vien đen tren Sealife Collection.
Lop kep lipid hay lop lipid kep la mang hay mot vung cua mang chua cac phan tu lipid, thuong la phospholipid. Lop kep lipid la thanh phan quan trong cua tat ca cac loai mang sinh hoc, ke ca mang te bao.


Cau truc va chuc nang Cac lipid chinh co o mang sinh hoc o đong vat co vu la phospholipid (voi hai loai chinh la phosphoglyceride, va sphingomyelin), glycosphingolipid va cholesterol. Cac lipid o mang đeu chua nhung vung ki nuoc (khong tan trong nuoc nhung tan trong dau) va ua nuoc (tan trong nuoc nhung khong tan trong dau).
Trong moi truong nuoc, cac phan tu luong tinh voi nuoc thuong tu to chuc o trang thai ben ve nhiet đong; chang han nhu cau truc micelle: vung ki nuoc đuoc che chan khoi nuoc, trong khi vung ua nuoc đuoc nhung vao moi truong nuoc.
Mang kep sinh hoc co kha nang thoa man yeu cau ve nhiet đong cua cac phan tu luong tinh đoi voi nuoc khi o trong moi truong nuoc. Mang kep co cau truc nhu mot tam trong đo vung ki nuoc cua cac phospholipid đuoc che chan khoi moi truong nuoc, con vung ua nuoc đuoc nhung vao nuoc. Chi co cac đau tan cung hoac bo cua cac tam nay co the phai tiep xuc voi moi truong khong thuan loi, nhung cac bo nay co the tu cuon lai thanh tui kin. Mang kep đong kin la mot đac tinh quan trong cho mang sinh hoc. No khong tham hau het cac phan tu tan trong nuoc vi chung khong tan trong phan loi ki nuoc cua mang kep.
Cac khi nhu oxi, CO2 va nito - la nhung phan tu nho hau nhu khong tuong tac voi dung moi - san sang khuech tan qua vung ki nuoc cua mang. Cac phan tu dan xuat tu lipid nhu hormone steroid, cung de dang đi ngang qua mang. Cac phan tu huu co khong đien giai co muc khuech tan khac nhau tuy thuoc vao he so phan chia dau-nuoc (oil-water partition coefficient); phan tu cang tan trong lipid thi muc đo khuech tan qua mang cang cao.
Cac phan tu khong tan trong lipid qua mang nho cac kenh protein, đoi voi cac ion hay phan tu nho, hay protein van chuyen, đoi voi cac phan tu lon hon.


Xem them Micelle
Mang đon


Tham khao
Đai phun nuoc Rondebosch la mot mang uong nuoc kieu Victoria danh cho ngua đuoc xay dung vao nam 1891 tren mot nut giao lo giua đuong Belmont Road va đuong Main Road o trung tam Rondebosch, thanh pho Cape Town, Nam Phi. Đai phun nuoc nay đuoc tuyen bo la mot di tich quoc gia vao ngay 10 thang 4 nam 1964. Nhung nguoi thuong xuyen lui toi khu vuc rat hoai niem ve đia danh yeu dau nay. 

Ban đau, đai phun nuoc nay đuoc goi la Đai phun nuoc Moodie va đuoc lam bang gang. Đai phun nuoc co mot mang uong hinh tron hinh chan ngua cung mot chiec cot dung o khu vuc trung tam phia tren treo đen long hinh luc giac. Ngoai ra, đai phun nuoc nay con đuoc bo tri bon cai moc đe treo coc, giup moi nguoi thuan tien lay nuoc tu voi phun đe uong. Ngua se uong nuoc tu mang va cho se uong nuoc tu cac ranh nuoc nho hon nam ben duoi mat đat.
Đai phun nuoc Rondebosch do cong ty Walter Macfarlane & Co. đuc tai xuong đuc Saracen Foundry, thanh pho Glasgow, Scotland. Đen nam 1891, no đuoc George Pigot Moodie gioi thieu voi cong chung. Chiec đen long tren đai phun nuoc la đen đien đuong đau tien o Nam Phi. No toa sang lan đau vao ngay 25 thang 4 nam 1892. Ban đau, nguon đien cho chiec đen do nha may đien tu nhan Moodie cung cap. Đen khi nha may đien noi đo tren song Liesbeek hoan thanh, no lay nguon đien tu nha may nay.

Chiec đai phun nuoc ban đau chinh thuc bi pha huy vao thang 8 nam 2015 sau khi bi mot chiec o to chay qua toc đo đam vao. Mot so manh vo sau đo bi đanh cap. Đai phun nuoc moi hien đang đuoc xay dung lai bang nhom boi mot cong ty đia phuong. 


Đai phun nuoc tuong tu Đai phun nuoc Rondebosch đuoc liet ke la Mang nuoc so 27 trong Danh muc vat đuc cua Macfarlane, an ban thu sau, tap. 2.

O Nam Phi co ton tai hai đai phun nuoc co thiet ke tuong tu va cung đuoc san xuat tai xuong Saracen Foundry: mot o vung ngoai o lan can Rosebank nhung khong co mang uong hinh chan ngua va mot o Cradock, Đong Cape, hien khong co đen long luc giac treo ben tren. Mot đai phun nuoc khac bang gang voi thiet ke tuong tu nhung đon gian hon nam o Quang truong Jubilee, thi tran Simon. Cac đai phun nuoc khac co cung thiet ke bao gom Mang nuoc Adye Douglas o Uc, Đai phun nuoc Raceso o Argentina tren Đai lo Raceso truoc nha ga Parana, Entre Rios va Đai phun nuoc Coronation o Loanhead, Scotland (bi thao do vao nam 1933). 


Tham khao