Dich te hoc la khoa hoc nghien cuu ve tan so va su phan bo tan so mac benh va tu vong cua benh trang cung voi cac yeu to quy đinh su phan bo đo o quan the xac đinh, ung dung trong viec kiem soat nhung van đe suc khoe. Dich te hoc tim kiem moi quan he giua tinh trang suc khoe va yeu to lien quan tu đo xay dung giai phap (nhu phong ngua va kiem soat benh tat) đe can thiep nham nang cao tinh trang suc khoe. Khoa hoc nay la mau chot cua nghien cuu y te cong đong va y hoc du phong, dua tren khai niem y hoc dua tren bang chung (evidence-based medicine). Dich te hoc giup chuyen vien y te xac đinh cac yeu to nguy co cua benh, phat trien va toi uu hoa phuong thuc đieu tri cua y hoc lam sang.
Chuyen vien dich te hoc co the nghien cuu trong nhieu linh vuc tu thuc hanh; nhu trong thoi ky co benh dich boc phat, anh huong trong moi truong sinh song, phat huy y te cong đong, v.v... đen ly thuyet; nhu thong ke, tao mo hinh toan hoc du đoan suc khoe cong chung trong tuong lai, triet hoc y te, sinh hoc, va tam ly hoc,.... Nghien cuu dich te hoc dua tren quan sat va thi nghiem, muc đich la đe tim ra lien he giua can benh va cac yeu to khong thay đoi đuoc nhu bam sinh, di truyen, va nhung yeu to co the "sua chua" nhu thuc pham, o nhiem, giao duc, vi sinh hoc, tam ly hoc, v.v... Tu đo rut tia ra đinh nghia can benh, lien he tu nguyen nhan đen trieu chung va tao ke hoach đieu tri hay phong ngua, goi chung la thong tin benh, mot dung cu thuong dung cua dich te hoc.
Nghien cuu dich te co cac loai chinh: 

Mieu ta: tong hop trieu chung, bien chung cua benh.
Phan tich: chung minh lien he giua nguyen nhan va hau qua cua benh.
Thu nghiem: to chuc cac cuoc thu nghiem đe lap thong ke ve y te lam sang hay trong cong đong hoac hieu luc cua phuong thuc chua tri.
Dich te hoc đuoc thuc hanh tai nhieu noi, trong cong đong - nhu khi co boc phat benh dich; trong van phong cua Đai hoc hay co quan nha nuoc va cac Uy ban y te cong cong. Chinh phu thuong co co quan nghien cuu dich te kiem soat tinh hinh benh tat trong nuoc va theo đo đua ra ke hoach ngan khoan ve y te.
Tu tam giac dich te đuoc dung đe chi ba yeu to can nghien cuu cua mot chung benh đang boc phat: Nguoi mang benh, Mam benh va Moi truong.


Lich su phat trien Dich te hoc Dich te hoc la mot khoa hoc rat co.
Trong thoi co xua đa co nguon goc kien thuc ve dich te hoc. Nhung tu lieu co xua cua Trung Quoc, An Đo, Ai Cap, La ma, Hy Lap đa noi đen nhung benh lay nhu: Đau mua, dich hach, hui,... ngay trong thoi ky đo đa xac nhan đuoc nguoi lanh co the bi gay benh tu nguoi om bang cach tiep xuc voi nguoi om, hoac bang cach su dung nhung đo dung cua ho. Trong cac sach cua An Đo đa ghi: Nen bo nha neu thay chuot tu tren mai nha roi xuong, vi khi đo benh dich hach đa toi gan.
Nhung khai niem ve mien hoc cung hinh thanh tu thoi ky nay, nha su hoc Hy Lap Fubidid (460 - 400) truoc cong nguyen đa nhan xet rang trong so nhung nguoi đa bi dich hach ma qua khoi thi khong ai bi mac lai mot lan nua. Ngay o thoi ky đo, đe cham soc benh nhan dich hach nguoi ta dung nhung nguoi bi dich hach đa khoi.
O Trung Quoc nguoi ta đua vao lo mui tre con nhung vay kho cua mun đau mua đe gay benh nhe, sau đo co mien dich.
Trong thoi ky phong kien; O thoi trung co đa phat sinh khai niem ve nguon truyen nhiem co the la nguoi hay suc vat, o đo tac nhan gay benh sinh san va tu đo chung truyen bang nhung đuong khac nhau sang nhung nguoi o xung quanh. Đong thoi cung hinh thanh khai niem ve co che truyen nhung benh nhiem trung. Nguoi ta nhan xet rang nguoi khoe lay benh khi tiep xuc voi cac đo dung cua nguoi benh, sau nay đa xac đinh them la co su tham gia cua nuoc, thuc pham va khong khi vao viec truyen nhiem tu nguoi om sang nguoi khoe.
Trong thoi ky nay, nguoi ta cung bat đau tien hanh nhung bien phap ngan ngua benh dich truyen tu ngoai bien gioi vao trong nuoc va khi co dich đe doa se đong cua bien gioi.
Đe đi toi đuoc quan niem nhu hien nay, lich su phat trien cua dich te hoc đa trai qua nhieu thoi ky, noi bat nhat la 3 cot moc đanh dau nhung giai đoan phat trien đac biet gop phan hinh thanh co so phat trien cua dich te hoc hien đai: John, William Farr, John Snow.
John Graunt la nguoi đau tien đinh luong cac hien tuong suc khoe va bat đau chu y rang tan so đo khac nhau o lua tuoi khac nhau, gioi tinh khac nhau. Nam 1662 ong đa phan tich so sinh tu o Luan Đon va thay rang ca sinh lan tu o nam đeu troi hon nu, ty le chet o tre con cao hon cac lua tuoi khac. Ngoai ra ong con thay rang so mac dich hach trong so dan o Luan Đon co khac nhau o cac nam khac nhau va ong cung neu cac đac điem cua nhung nam co dich xay ra.
Nam 1893 William Farr đa thiet lap mot he thong đem so chet va nguyen nhan chet ca Anh va My Wales lien tuc trong 40 nam. Ong đa nhan manh đen su khac nhau o nhung nguoi co vo chong voi nhung nguoi song đoc than, o nhung nghe nghiep khac nhau, su chet cua ca o cac đo cao khac nhau... Trong đo ong đa đong gop rat nhieu cho viec hinh thanh ve phuong phap nghien cuu dich te hoc hien đai nhu: Đinh nghia quan the co nguy co, phuong phap so sanh giua cac đoi tuong khac nhau, chon nhom so sanh thich hop va rat coi trong đen cac yeu to co the anh huong đen benh chet theo nhom tuoi, thoi gian phoi nhiem tinh trang suc khoe chung.
Khoang 20 nam sau William Farr, John Snow la nguoi đau tien đua ra gia thuyet ve mot yeu to ben ngoai co lien quan chat che voi mot benh. Ong đa bo rat nhieu cong suc quan sat dich ta o Luan Đon vao nhung nan 40 - 50 cua the ky XIX. Luc đo tat ca cac cong ty cung cap nuoc cho Luan Đon la: Lambeth, Sonth Wark, Vauxhall đeu lay nuoc tu song Thames, o điem bi nhiem ban nang ne cua nuoc thai thanh pho. Sau đo giua nam 1849 - 1854 cong ty Lam beth đoi nguon len thuong luu, noi khong bi nhiem ban boi nuoc thai cua thanh pho thi thay ty le mac ta giam han. Tu quan sat đo John Snow đa hinh thanh gia thuyet, nuoc cua South Wark va Vauxhall đa lam tang nguy co mac ta (ta lan truyen theo mua). Gia thuyet nay sau nay đa đuoc kiem đinh va co gia tri đen ngay nay.


Thu thap đanh gia so lieu đieu tra Dich te hoc Cac ty le thuong dung Dich te hoc mo ta Sai so va yeu to nhieu Phuong phap đieu tra tren mau Nghien cuu thuc nghiem Chu thich Xem them Quy hoach đo thi – moi lien he tham thiet giua hai nganh nghien cuu nhung it ai biet đen


Lien ket ngoai Dich te hoc co ban, WHO, 2006


Tham khao