Lu Quan (chu Han: 盧绾; 256 TCN – 194 TCN) la tuong khai quoc nha Han trong lich su Trung Quoc. Ong tham gia giup Luu Bang chong nha Tan va tieu diet nuoc Tay So cua Hang Vu.


Than the Lu Quan la nguoi cung lang voi Luu Bang o ap Phong (豐邑), huyen Bai. Ong sinh cung ngay, cung thang va cung nam voi Luu Bang va hoc cung mot truong . Cha Lu Quan va cha Luu Bang cung la hai nguoi ban than cua nhau. Khi hai nha cung co con trai ra đoi mot ngay, nguoi lang đa mang ruou thit đen mung. Lon len, hai nguoi tro thanh ban than cua nhau.


Pho Han chong So Luu Bang lam đinh truong, nhung pham toi tha cho tu nhan bo tron nen phai tron tranh vao nui Mang Đang. Lu Quan cung tron voi Luu Bang, thuong ke can ben ong.
Thang bay am lich nam 209 TCN, Tran Thang va Ngo Quang khoi nghia chong nha Tan o lang Đai Trach. Tran Thang đanh đen đat Tran xung hieu la Truong So vuong. Luu Bang nhan co hoi, ben cung Tieu Ha va Tao Tham khoi nghia o đat Bai đe huong ung. Lu Quan đi theo Luu Bang voi tu cach la mon khach.
Nam 206 TCN, Luu Bang cung Hang Vu diet Tan; Luu Bang đuoc phong lam Han Vuong (漢王), đi vao Han Trung tran nham. Lu Quan đi theo vao, đuoc phong lam tuong quan (將軍) va Thuong thi trung (常侍中). Khong lau sau, Luu Bang dung Han Tin lam đai tuong, mang quan đi đanh So, Lu Quan lap đuoc cong lao nen đuoc phong lam Thai uy (太尉). La ban than cua Han vuong, ong đuoc tu do ra vao cho ngu cua Han Vuong. Ngay ca cac can than khac cua Luu Bang, bao gom Tieu Ha va Tao Tham, chua bao gio nhan đuoc muc đo coi trong nhu vay. Luu Bang cung phong Lu Quan lam Truong An hau (長安侯) 
Nam 204 TCN, Luu Bang bi Hang Vu vay khon o Thanh Cao, phai bo chay đen nuoc Trieu, cuop quan cua Han Tin roi sai Tin đi mo quan đanh Te. Theo ke Trinh Trung, Luu Bang co thu khong giao tranh voi Hang Vu va sai Lu Quan cung Luu Gia mang 2 van quan phoi hop voi tuong o đat Luong la Banh Viet quay roi hau phuong nuoc So. Lu Quan va Luu Gia quan vuot ben Bach Ma, vao đat So cung voi Banh Viet đanh pha quan So phia tay đat Yen, đat Quach, roi lay lai hon muoi thanh đat Luong.


Yen vuong = Dep loan đuoc phong =
Nam 202 TCN, Luu Bang tieu diet nuoc Tay So cua Hang Vu, len ngoi hoang đe, tuc la Han Cao Đe. Cung nam, Lam Giang vuong (臨江王) Cung Ngao - mot chu hau cu cua Hang Vu đa hang Han – lam phan. Han Cao đe sai Lu Quan va Luu Gia (劉賈) mang quan đi dep.
Thay quan Han, Cung Ngao rut ve co thu trong thanh. Lu Quan, Luu Gia bao vay Ngao. May thang sau, Cung Ngao moi đau hang. Luu Quan va Luu Gia mang Ngao ve Truong An nop cho Cao To. Cao To sai chem Cung Ngao.
Thang 7 nam 202 TCN, mot chu hau cu cua Hang Vu la Yen vuong Tang Đo cung phan Han. Cao Đe than hanh cam quan đanh, Lu Quan đi theo. Yen vuong Tang Đo bi bat, Cao To lap thai uy Lu Quan lam Yen vuong (燕王)  va sai Phan Khoai cam quan dep yen đat Đai.


= Keo dai cuoc chien =
Luu Bang lan luot truat ngoi hoac giet nhieu cong than đe phong cho cac con minh thay lam vua chu hau cac nuoc Te, So, Trieu, Luong. Nam 197 TCN, Tran Hy (陳豨) lam phan o đat Đai, tu xung la Đai vuong (代王). Luu Bang than hanh cam quan đi đanh Tran Hy, Yen vuong Lu Quan đuoc lenh phoi hop tan cong Hy o man đong bac. Tran Hy sai Vuong Hoang (王黃) đi cau cuu Hung No. Cung luc, Yen vuong Lu Quan cung sai Truong Thang (張勝) đi su Hung No va noi rang quan Han đa đanh bai Tran Hy roi.
Truong Thang đen Hung No, gap Tang Dien (臧衍) la con Yen vuong cu Tang Đo đang song luu vong. Dien noi voi Thang:

Nuoc Yen so di co the ton tai lau dai vi chu hau nhieu phen phan bien, chien tranh lien mien nhieu nam. Nay cac ong muon nhanh chong tieu diet Tran Hy, nhung mot khi Hy bi diet thi tiep theo se la nuoc Yen cua cac ong. Sao ong khong đe cho chien tranh keo dai?
Truong Thang thay Tang Dien noi co ly, ben ngam đe cho nguoi Hung No đi tiep vien cho Tran Hy chong lai quan Han va quan Yen. Lu Quan nghi ngo Truong Thang cau ket voi Hung No, nen dang thu len Han Cao To xin cho giet ca nha Truong Thang.
Tuy nhien, khi Truong Thang tro ve Yen va giai thich cho ong nghe ve loi noi cua Tang Dien, Lu Quan đoi y, chi tim nhung nguoi lien quan giet đi, con tha cho ca nha Truong Thang. Sau đo ong sai Thang đi su lien tuc giua Yen va Hung No, lai sai Pham Te (范齊) đi su đen cho Tran Hy bao tin tuc va ngam đe cho Tran Hy tron đi, khien cho chien tranh keo dai.


= Chay sang Hung No =
Sau khi cac cong than Han Tin, Han Vuong Tin va Banh Viet chet, Tran Hy tiep tuc quay pha va chiem đong đat Đai. Nam 195 TCN, Luu Bang sai Phan Khoai mang quan dep Hy. Hy thua tran bi giet. Trong so thu ha cua Hy bi bat, mot pho tuong khai rang Yen vuong Lu Quan thuong sai Pham Te đen cung cap thong tin tinh bao cho Tran Hy va ban cach lam phan .
Luu Bang ben sai su đi trieu Lu Quan ve kinh. Yen vuong lo so, cao benh khong đi. Luu Bang lai sai Tham Tu Co (審食其)  cung ngu su Tran Nghieu (趙堯) đi đon ong va tra xet nhung nguoi duoi quyen ong. Lu Quan cang them so hai, đong cua khong ra ngoai, noi voi cac thu ha than tin rang:

Nguoi khong phai ho Luu ma đuoc phong vuong bay gio chi con ta va Truong Sa vuong Ngo Nhue (吳臣). Mua xuan nam ngoai, Han Tin bi giet, cung nam Banh Viet cung bi hai, tat ca đeu do La Hau sap đat ca. Nay hoang thuong đang lam benh, giao het viec trong nuoc cho La Hau roi.
Vi vay ong tiep tuc cao om va khong theo su gia cua Luu Bang. Mot vien can than cua Lu Quan tiet lo đieu ong noi voi su gia. Đieu đo đen tai Tham Tu Co. Tu Co ben sai nguoi tau lai voi Luu Bang. Luu Bang rat tuc gian. Khong lau sau, lai co tin bao rang:

Truong Thang đa tron thoat sang Hung No, đo chinh la su gia cua Yen vuong Lu Quan
Luu Bang đoan ong lam phan, ben sai Phan Khoai mang quan đi đanh Yen. Lu Quan biet khong giu đuoc nuoc Yen, ben mang gia quyen cung vai ngan quan roi bo thanh Ke ra đong o chan Van Ly Truong Thanh, đinh cho khi Luu Bang het benh se vao trieu ta toi.
Thang 4 nam 195 TCN, Luu Bang benh nang khong qua khoi, chet o Truong An. Yen vuong Lu Quan đau long biet khong the phan tran voi La Hau đuoc, đanh mang thuoc ha tron sang hang Hung No. Hung No phong ong lam Đong Ho Lu vuong (東胡盧王).
Đong Ho Lu vuong khong thanh than o đat Hung No, thuong muon quay ve voi nha Han. Nhung hon 1 nam sau (194 TCN), ong bi benh mat o Hung No, tho 63 tuoi .


Gia đinh va hau due Khi La hau cai tri nha Han voi vai tro la nhiep chinh sau cai chet cua Han Cao To, cac thanh vien trong gia đinh cua Lu Quan tron khoi Hung No va tro ve lanh tho nha Han. Ho muon gap La hau nhung ba lai chet vi benh truoc khi ho co the đen gap. Goa phu cua Lu Quan cung chet vi benh tat khong lau sau đo .
Nam 44 TCN, chau cua Lu Quan la Lu Tha Chu (盧他之), tuoc vi la "Đong Ho Vuong" (東胡王), đau hang nha Han va đuoc phong lam "A Coc Hau" (亞谷侯) .


Xem them Luu Bang
Tang Đo
Tran Hy


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, thien:
Cao To ban ky
Han thu cua Ban Co, Volume 34
Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 3, Nha xuat ban Thanh nien


Chu thich