Amos Nathan Tversky (tieng Hebrew: עמוס טברסקי; 16 thang 3 nam 1937 - ngay 2 thang 6 nam 1996) la nha tam ly hoc toan hoc va nhan thuc nguoi Israel, nghien cuu sinh nganh khoa hoc nhan thuc, cong tac vien cua Daniel Kahneman, va la nhan vat chu chot trong viec kham pha ra he thong thien kien nhan thuc o nguoi va xu ly rui ro.
Hau het cac nghien cuu đau tien cua ong la ve nen tang cua phep đo. Ong la đong tac gia cua mot chuyen luan ba tap, Nen tang cua đo luong. Ong va Kahneman luc đau tap trung vao tam ly hoc du đoan va đanh gia xac suat; sau đo cung nhau phat trien ly thuyet trien vong, nham giai thich nhung lua chon kinh te phi ly cua con nguoi. Ly thuyet nay đuoc xem la mot trong nhung cong trinh tieu bieu cua kinh te hoc hanh vi. Sau nam sau khi ong mat, Daniel Kahneman nhan Giai thuong Tuong niem Nobel ve Khoa hoc Kinh te nam 2002 cho nhung nghien cuu cua hai nguoi (giai thuong khong đuoc truy tang).  Kahneman tra loi phong van cua to The New York Times ngay sau khi nhan giai: “Toi nghi đay la giai thuong danh cho ca hai chung toi. Chung toi đa la ban huu cua nhau trong hon mot thap ky."  Tversky cung hop tac voi nhieu nha nghien cuu hang đau nhu Thomas Gilovich, Itamar Simonson, Paul Slovic va Richard Thaler. Mot khao sat nam 2002 tren tap chi Review of General Psychology (Nhan đinh Tam ly hoc Đai cuong) đa xep Tversky la nha tam ly hoc đuoc trich dan nhieu thu 93 trong the ky 20, đong hang voi Edwin Boring, John Dewey va Wilhelm Wundt.


Tieu su Tversky sinh ra o Haifa, Palestine thuoc Anh (nay la Israel), la con cua bac si thu y goc Ba Lan Yosef Tversky va nguoi me Do Thai Lithuania Jenia Tversky (nhu danh Ginzburg), mot nha cong tac xa hoi sau nay tro thanh thanh vien quoc hoi cua Đang Mapai (đang cong nhan). Chi gai cua Tversky, Ruth, hon ong 13 tuoi. O truong trung hoc, Tversky theo hoc lop cua nha phe binh van hoc Baruch Kurzweil, va ket ban voi nguoi ban cung lop Dahlia Ravikovich, nguoi sau nay đa tro thanh nha tho đuoc trao Giai thuong Tac pham Van hoc Levi Eshkol. Trong thoi gian nay, ong cung la mot thanh vien va lanh đao cua Nahal, mot phong trao thanh nien ket hop lam nong nghiep va nghia vu quan su.
Tversky tung la mot linh nhay du xuat sac trong Luc luong Phong ve Israel. Ong đuoc phong cap đai uy va trao huy chuong vi su dung cam cua minh. Ong nhay du xuong cac khu vuc chien đau trong Cuoc khung hoang kenh Suez nam 1956, chi huy mot đon vi bo binh trong Chien tranh Sau ngay nam 1967, va phuc vu o mot đon vi tam ly hoc chien truong trong Chien tranh Yom Kippur nam 1973.
Nam 1963, Tversky ket hon voi nha tam ly hoc nguoi My Barbara Gans, hien la giao su khoa Phat trien con nguoi o Truong Cao đang Su pham, Đai hoc Columbia. Ho co voi nhau ba nguoi con.
Tversky nhan bang cu nhan tai Đai hoc Hebrew cua Jerusalem o Israel nam 1961, va bang tien si tai Đai hoc Michigan o Ann Arbor nam 1965. Sau đo, ong giang day tai Đai hoc Hebrew truoc khi đen Đai hoc Stanford vao nam 1978, noi ong lam viec toi cuoi đoi. Nam 1980, ong tro thanh thanh vien cua Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Hoa Ky. Nam 1984, ong đuoc nhan Hoc bong MacArthur, va nam sau đuoc bau vao Vien Han lam Khoa hoc Quoc gia. Nam 2003, ong đuoc tang Giai thuong Grawemeyer ve Tam ly hoc cua Đai hoc Louisville, cung voi nguoi đong nghiep lau nam cua ong la Daniel Kahneman. Ong qua đoi vi mot khoi u ac tinh di can nam 1996. Ong la mot nguoi theo chu nghia vo than Do Thai.


Su nghiep = Cung Daniel Kahneman =
Amos Tversky thuc hien nghien cuu noi bat nhat cua minh voi nguoi ban va đong nghiep lau nam, Daniel Kahneman, tu cuoc gap đau tien cua hai nguoi vao nam 1969 khi Kahneman moi ong đen noi chuyen tai mot buoi thao luan ve Tam ly hoc o Truong Đai hoc Hebrew cua Jerusalem - noi ho cung la giang vien. Ho nghien cuu ve thien kien va nhung lan hop ly hoa that bai lien tiep trong qua trinh đua ra quyet đinh cua con nguoi. Bai bao đau tien cua ho, "Niem tin vao Đinh luat So be" (Belief in the Law of Small Numbers), Kahneman va Tversky đa đua ra 11 loai "ao giac nhan thuc" co anh huong đen kha nang quyet đinh cua con nguoi, thong qua cac thuc nghiem nho chung minh cach cac đoi tuong đua ra quyet đinh thieu hop ly duoi nhung đieu kien khong co đinh. Bai bao nay co anh huong lon voi gioi kinh te hoc, von kha tin tuong vao tinh hop ly cua cac tac nhan.


= Su vo tri ve so sanh =
Tversky va Fox (1995)  đe cap đen su cam ghet mo ho - thuat ngu bat nguon tu su khong thich nhung tro đanh bac hay lua chon khong chinh xac, thieu chac chan cua con nguoi - va khuon mau vo tri ve so sanh. Ho cho rang nguoi ta se chi ac cam voi su mo ho neu khien ho đac biet chu y đen tinh chat mo ho đo bang cach so sanh hai lua chon, ro rang va khong ro rang. Vi du, neu hai chiec binh đung bi đuoc đua ra, nhung chi mot cai co chu thich ro ti le bi đen-đo, nguoi ta se đat nhieu hon vao ti le chon ngau nhien trung bi co mau đinh san o binh co chu thich. Tuy nhien, khi đanh gia chung mot cach rieng biet, ho lai co xu huong đat cuoc so tien xap xi nhau vao ca hai binh. Vi vay, ket luan đuoc đua ra la: neu co the so sanh hai tro cuoc, mot chinh xac va mot thieu chinh xac, thi nguoi ta se khong thich su thieu chinh xac, nhung neu khong the, thi su khong thich đo se khong xuat hien.


= Cong hien đang chu y =

Co so cua đo luong
Mo neo va đieu chinh
Suy nghiem ve tinh san co
Nguy bien ti le tong quat
Nguy bien lien ket
Khuon mau
Kinh te hoc hanh vi
Ao giac phan cum
Su cam ghet mat mat
Ly thuyet trien vong
Ly thuyet trien vong tich luy
Suy nghiem ve tinh đai dien
Chi so Tversky
Ly thuyet ung ho
Mau hinh tuong phan
Su ket noi tuong đuong


Trong van hoa đai chung = Bai kiem tra Tri tue Tversky =
Nhu Malcolm Gladwell trong David & Goliath: Cuoc đoi đau kinh đien va nghe thuat đon nga nhung ga khong lo (2013) đa ke lai, nhung đong nghiep cua Tversky đe cao ong đen muc ho đa nghi ra mot bai kiem tra tri thong minh mang ten ong. Nha tam ly hoc Adam Alter thuat lai voi Gladwell ve bai kiem tra tri thong minh Tversky: "Ban nhan ra Tversky thong minh hon ban cang nhanh thi ban cang thong minh."


= Du an Hoan tac =
Cuon sach Du an Hoan tac: Mot tinh ban khien chung ta phai thay đoi suy nghi, viet boi Michael Lewis, đuoc phat hanh ngay 16 thang 12 nam 2016, ke ve Amos Tversky cung Daniel Kahneman, va "cau chuyen ve cuoc đoi va nghien cuu cua ho".


Tham khao Lien ket ngoai Đieu van - Amos Tversky
Boston Globe: Nguoi đan ong khong co o đo
Daniel Kahneman - Hoi ky