Kiem duyet Internet la hinh thuc kiem soat hoac ngan chan noi dung Internet khong phu hop đuoc ap dung o mot so quoc gia. Kiem duyet Internet la hinh thuc kiem soat truyen thong tuong tu kiem duyet bao chi. Viec kiem duyet nay co the đuoc thuc hien boi chinh phu hoac cac to chuc tu nhan theo lenh cua chinh phu, co quan quan ly hoac theo sang kien cua rieng ho. Hinh thuc kiem duyet Internet đa dang tuy quan điem ve phap luat, ton giao, đao đuc va trinh đo cua tung quoc gia.
Ban đau, Internet đuoc giam sat boi cong đong Internet chu khong thuoc quyen kiem soat cua chinh phu hoac cac to chuc chinh thuc. Muc đich la đe tranh su can thiep cua chinh phu nham phat huy quyen tu do ngon luan cua cong dan. Tuy nhien, viec tu giam sat dan đen nhieu van đe nhu su gia tang toi pham tren Internet, cac hoat đong đa dang kho kiem soat cua nguoi dung,... Chinh phu va cac co quan đa ngay cang kiem soat Internet quoc gia chat che hon.
Theo mot bao cao gan đay cua to chuc phi loi nhuan Freedom House, tinh tu thang 6/2017 đen thang 10/2019, co it nhat 17 nuoc đa soan thao hay thong qua luat siet chat noi dung tren Internet. Nha chuc trach nuoc so tai co the thuc hien khoa truy cap vao cac website cua nha cung cap.


Phuong thuc kiem duyet Internet pho bien Mot so phuong thuc ky thuat cu the va pho bien ma gioi kiem duyet dung đe ngan chan noi dung hay han che kha nang truy cap Internet:

Sang loc va chan đia chi giao thuc Internet (IP)
Gioi kiem duyet co quyen kiem soat cac nha cung cap dich vu Internet. Ho co the đua cac đia chi IP nhat đinh cua cac trang web ma ho cho rang khong phu hop vao danh sach đen. Khi ban yeu cau quyen truy cap vao mot trang web, yeu cau cua ban đuoc theo doi boi cac may tinh giam sat, kiem tra yeu cau cua ban đoi voi danh sach cac đia chi IP đuoc liet ke trong danh sach đen. Neu ban đang co gang truy cap mot trong nhung trang web bi cam nay, nha cung cap dich vu Internet se huy ket noi va khien no bi loi.

Sang loc đinh vi tai nguyen đong nhat (URL)
Voi mot URL bao gom cac đieu khoan bi cam, ket noi se đuoc đat lai va nguoi dung khong truy cap đuoc trang đo.
Gioi kiem duyet co the chi chan ten mien phu, trong khi trang chinh van co the chay binh thuong. Tuong tu, ho co the chi loc hay chan cac trang cu the chua cac thong tin nhat đinh, trong khi van cho phep truy cap cac phan con lai cua trang.
Sang loc URL co the đuoc ap dung noi bo qua viec su dung phan mem đac biet đuoc cai trong may. Vi du, cac may tinh trong quan ca phe, Internet co the đeu co cai đat phan mem loc voi tac dung khong cho phep ket noi toi mot so trang nhat đinh. Ngoai ra, sang loc URL co the đuoc ap dung tai mot điem trung tam tren mang. Vi du nhu trong mot may chu proxy (Proxy server). Mot mang co the đuoc sap đat khong cho phep nguoi dung ket noi truc tiep toi cac trang web, nhung lai bat buoc (hay khuyen khich) ket noi toi cac trang đo thong qua may chu proxy.

Sang loc va gia mao/chuyen huong he thong ten mien (DNS)
Ten mien bi chan khong đuoc giai quyet hoac đia chi IP khong chinh xac đuoc tra ve thong qua viec chiem quyen đieu khien DNS.
Gioi kiem duyet co quyen kiem soat may chu ten mien va huy đang ky ten mien luu tru noi dung bat chinh. Đieu nay lam cho trang web tro nen vo hinh truoc cac trinh duyet cua nguoi dung đang tim cach truy cap trang web vi no ngan can viec dich ten mien sang đia chi IP cua trang web.

Sang loc tu khoa
Sang loc tu khoa su dung he thong phat hien xam nhap (IDS) đe kiem tra tat ca luu luong truy cap đi qua. Viec sang loc tu khoa co kha nang dien ra tai cac bo đinh tuyen bien đuoc trien khai boi cac nha cung cap dich vu Internet (ISP) lon. Neu luu luong chua bat ky ket qua khop nao voi danh sach đen cac tu khoa đuoc xac đinh truoc, luu luong se bi chan voi thiet lap lai ket noi giao thuc đieu khien truyen van (TCP). Cac goi đat lai giao thuc TCP đuoc gui đen ca hai điem cuoi đe buoc ket noi đong lai va ket noi bi chan trong toi đa mot gio.

Sang loc goi
Khi du lieu đuoc gui qua Internet, no đuoc nhom thanh cac đon vi nho goi la goi. Moi goi nhu vay chua đung ca du lieu noi dung va du lieu ve cach gui cac goi nay (đia chi IP cua may tinh gui đi va may tinh gui đen).
Viec sang loc goi se cham dut truyen goi giao thuc đieu khien truyen van (TCP) khi phat hien thay mot so tu khoa gay tranh cai nhat đinh.

Chan cong
So cong rieng le cung co the đuoc đua vao danh sach đen, han che quyen truy cap vao cac dich vu nhu web hoac email. Cac dich vu thong dung tren mang Internet thuong đuoc gan voi cac cong đac thu. Neu mot cong nao đo bi chan, thi toan bo luu luong đi va toi qua cong nay se khong truy cap đuoc.
Viec truy cap toi cac cong co the đuoc kiem soat boi quan ly mang cua to chuc hay cong ty so huu mang trong đo co may tinh cua ban. Viec kiem soat do nha cung cap dich vu Internet (ISP) thuc hien hay boi cac đinh che khac nhu chinh quyen khi co kha nang tiep can toi điem ket noi toi mang cua ISP. Cac cong co the bi chan khong chi do cac ly do ve noi dung, ma con co the vi cac ly do nhu giam thu rac, hoac han che nguoi dung lam dung cac nguon luc cua mang thong qua viec chia se tap tin, tin nhan nhanh, hay tro choi truc tuyen.

Buc tuong lua
Buc tuong lua ngan chan đuoc xem la mot thiet bi đinh huong (Router, mot thiet bi ket noi giua hai hay nhieu mang va chuyen cac thong tin giua cac mang nay) hay tren mot may chu (Server), bao gom phan cung va phan mem nam giua hai mang (chang han mang Internet va mang cuc bo, mang lien ket cac gia đinh, điem kinh doanh Internet, to chuc, cong ty, he thong Ngan hang, co quan nha nuoc).
Co quan nha nuoc co the lap buc tuong lua ngay tu cong Internet quoc gia hoac yeu cau cac nha cung cap dich vu đuong truyen (IXP) va nha cung cap dich vu Internet (ISP) thiet lap he thong tuong lua huu hieu hoac yeu cau cac đai ly kinh doanh Internet thuc hien cac bien phap khac. Đoi khi truy cap nhung trang web hay may chu bi cam, se xuat hien mot bang thong bao la "phai can mot mat khau truy cap".

Ngat ket noi mang
Mot phuong phap kiem duyet Internet đon gian hon ve mat ky thuat la cat hoan toan tat ca cac bo đinh tuyen, bang phan mem hoac bang phan cung (tat may, rut cap).


Uu va nhuoc điem kiem duyet Internet đoi voi doanh nghiep Kiem duyet Internet ngay cang pho bien va đuoc cac doanh nghiep quan tam. Kiem duyet Internet co nhung uu điem va nhuoc điem tac đong đen hoat đong kinh doanh cua doanh nghiep.


= Uu điem cua viec kiem duyet Internet đoi voi doanh nghiep =
Mot so uu điem cua viec kiem duyet Internet gop phan phat trien doanh nghiep nhu sau:

Kiem che truy cap vao cac hoat đong co hai
Cac cong ty su dung tuong lua đuoc cau hinh nghiem ngat đe ngan nhan vien truy cap vao cac trang web co noi dung khieu dam va cac trang web khac co the chua thong tin đuoc xem la sai lech. Đieu nay giup chong lai cac hanh vi quay roi noi lam viec.

Giam co hoi trom cap danh tinh, thong tin va y tuong
Cac doanh nghiep thuong luu tru mot luong lon thong tin, du lieu (big data) ve khach hang va chinh doanh nghiep. Chinh vi vay, nhieu cong ty han che quyen truy cap vao cac trang web khong an toan chua cac virus may tinh đoc hai hoac xay dung he thong bao mat nghiem ngat,... Đieu nay giup han che kha nang trom cap danh tinh, thong tin rieng tu cua khach hang, cung nhu bao ve y tuong noi bo, đam bao du lieu quan trong cua doanh nghiep.

Xac đinh cac hoat đong bat hop phap
Viec kiem duyet Internet se giup cho cac ban quan ly/kiem duyet cua cong ty phat hien va ngan chan cac hanh vi sai trai nhu viec lam dung tai san cong ty co chu y va vo y.

Han che lang phi thoi gian lam viec, tang su tap trung lam viec cua nhan vien
Mot so cong ty kiem duyet Internet bang viec cho phep nhan vien truy cap Internet nhung chan cac trang web khong phu hop, co the giam nang suat lam viec hoac chi cho phep nhan vien truy cap Internet, mang xa hoi trong thoi gian nghi,... tu đo giam thieu thoi gian truy cap Internet trong gio lam viec va giup nhan vien tap trung lam viec hon.

Dung tin gia (fake news)
Viec kiem duyet Internet se mang đen nhung nguon thong tin online đang tin cay hon, giup ngan chan nhung tin tuc gia (fake news). Đieu nay giup cho nhan vien tim kiem, thu thap cung nhu tiep nhan cac thong tin chinh xac va co ich cho cong viec hon. Đong thoi, kiem duyet Internet cung han che cac đoi thu canh tranh khong lanh manh tung tin tuc gia mao, gay hai cho doanh nghiep.


= Nhuoc điem cua viec kiem duyet Internet đoi voi doanh nghiep =
Kiem duyet Internet co mot so nhuoc điem tac đong đen doanh nghiep nhu:

Chi phi cao
Viec xay dung va thuc hien he thong kiem duyet Internet can thoi gian va nguon luc lon. Thiet lap he thong kiem duyet Internet ton nhieu chi phi nhu chi phi nhan cong, chi phi lap đat cac thiet bi can thiet đe thiet lap bo loc, tuong lua hay hinh thuc kiem duyet khac. Ngoai ra, trong qua trinh su dung he thong can đuoc bao tri, nang cap va sua chua nen phat sinh cac khoan chi khac. Doanh nghiep co the chiu thue tu chinh phu du co the khong ung ho hoat đong kiem duyet nay. Voi khoan chi tra đo, doanh nghiep co the su dung giai quyet nhung van đe quan trong hon.
Kiem duyet Internet lam cho cac doanh nghiep tang chi phi đoi voi viec quan ly tiep thi truc tuyen. Nhung doanh nghiep lon co the co loi tuc trong viec phat trien cac chien luoc tiep thi truc tuyen. Nhung doanh nghiep nho co the mat kha nang canh tranh vi tai nguyen phai phan bo nhieu hon đe giam tac đong cua nhung van đe khong chac chan do kiem duyet Internet gay ra.

Lang phi cac khoan đau tu quang cao truc tuyen
Cac cong cu quang cao truc tuyen (Online advertising) vi du nhu Google Adwords thong thuong hien thi quang cao thong qua viec nhan biet mot so yeu to tu cac ket noi cua nguoi dung nhu đia chi IP.
Nguoi dung muon han che viec kiem duyet, ho co the ket noi mot trang web bang đia chi IP thuc sau đo thong qua VPN. Cac quang cao hien thi se khac nhau tuy theo mang nguoi dung đang su dung. Đieu đo co nghia la cac quang cao đang đuoc chi tra đe hien thi cho muc tieu ma nguoi dung khong co. Doanh nghiep phai chiu chi phi lon voi nhung luot hien thi khong đung đoi tuong muc tieu ho nham đen.

Gioi han cac y tuong moi va co hoi kinh doanh
Kiem duyet Internet co the han che nhung y tuong kinh doanh moi xuat hien o quoc gia. Khi cac doanh nhan nuoc ngoai co gang đau tu tai nhung quoc gia co he thong kiem duyet Internet cao, ho nhanh chong vuong phai nhieu rao can. Neu ho so hoac trang web cua ho bi chan vi chua nhung thong tin ma chinh phu đanh gia anh huong tieu cuc đen ton chi quoc gia nay thi hoat đong kinh doanh cua cac cong ty bi đe doa ngay lap tuc. Viec han che thong tin dan đen su thieu đoi moi.
Cac quoc gia co he thong kiem duyet Internet chat che gay kho khan cho cac cong ty đa quoc gia. Cac doanh nghiep khong the truy cap cac trang web tot nhat đe cung cap dich vu. Doanh nghiep khong the truy cap mot so phan nhat đinh cua Internet dan đen viec kho canh tranh tren quy mo toan cau hoac truy cap cac tai nguyen tot nhat cho cac san pham va dich vu can thiet.

Han che su phat trien thuong mai đien tu
Viec Kiem duyet Internet han che su phat trien cua thuong mai dich vu truc tuyen. Internet la mot thi truong toan cau va dua tren su phat trien cua Internet, thuong mai đien tu (E-commerce) bao gom hinh thuc thuong mai xuyen quoc gia ngay cang lon manh. Trong boi canh nay, cac van đe giam sat thuong mai tren Internet đuoc nhan manh nhu han che thuong mai, lam suy yeu moi truong thuong mai va đau tu thuong mai đien tu, dich vu thong tin va truyen tai Internet. Mot trong nhung giai phap khac phuc van đe nay la ngan chan viec truy cap vao trang web.
Cac quoc gia quy đinh mot so trang web tuan thu su kiem duyet nghiem ngat dan đen thuong mai đien tu bi anh huong nghiem trong. Đoi voi thuong mai đien tu, kiem duyet Internet la mot loai rao can phi thue quan.


Vi du thuc tien = Uu điem =
Bien phap bao mat danh tinh nguoi dung cua Facebook, Instagram: Tranh viec trom cap danh tinh cung nhu gia mao ho so thong tin khach hang/nguoi dung, Facebook va Instagram đa xay dung cac bien phap bao mat tien tien, khong cho phep khach hang/nguoi dung tao nhieu ho so tren cung mot thong tin. Ngoai ra, ho cung cap tuy chon đe bao cao bat ky ho so gia mao va chan chung vinh vien. Ngoai ra, chinh phu ban hanh luat mang quy đinh cac hinh phat cho viec tao ho so gia va cac nen tang truyen thong xa hoi (social media) khac tuan thu cac quy tac nay va phat trien cac bien phap bao mat cua chung cho phu hop.


= Nhuoc điem =
Buc tuong lua cua Trung Quoc la vi du cho he thong kiem duyet Internet chat che. Tu nam 2018, Trung Quoc bat buoc tu nhan va cac doanh nghiep chon mot so dich vu VPN đuoc quoc gia nay cho phep. Cac cong ty đa quoc gia phai chi tra them chi phi đe thue dich vu VPN đe co the lien lac qua cac mang xa hoi bi chan tai Trung Quoc đe quan tri cong ty tren Internet.
Cac doanh nghiep nuoc ngoai va nhan vien cua ho gap nhieu kho khan voi su rang buoc cua buc tuong lua. Đoi voi cac cong ty nho hoac doanh nhan, ho thuong tan dung nhieu loi ich tren Internet nhu dung cong cu ky thuat so Google Analytics, Google Scholar nhung buc tuong lua cua Trung Quoc đa ngan ho tiep can nhung cong cu bo ich nay. Đay la nhung nhom nguoi co nhieu y kien tieu cuc đoi voi hinh thuc kiem duyet Internet cua Trung Quoc.


Xem them Kiem duyet Internet o Cong hoa Nhan dan Trung Hoa
Kiem duyet Internet o Viet Nam
Kiem duyet bao chi
Hieu ung Streisand
Bao mat mang


Chu thich