Le Hien Tong (chu Han: 黎憲宗 6 thang 9 nam 1461 – 24 thang 6 nam 1504) la vi hoang đe thu sau cua Hoang trieu Le nuoc Đai Viet. Ong cai tri tu ngay 9 thang 3 nam 1497 đen khi qua đoi, tong cong 7 nam voi nien hieu la Canh Thong. Cac bo su bien nien Đai Viet nhu Đai Viet Su ky Toan thu mo ta ong la nguoi ke nghiep xung đang cua cha minh, vi vua lon Le Thanh Tong. Trong 7 nam tri vi, ong đa thanh cong trong viec duy tri nen phap che ma Thanh Tong đa đat ra cung nhu su thinh tri cua Đai Viet. Le Hien Tong men chuong van hoc, tiet kiem tieu dung, than trong hinh phat va luon gan gui be toi. Ong cung cham lo giao duc, nong nghiep, thuy loi, cai thien đoi song nhan dan va cung co suc manh quan đoi.
Le Hien Tong chi o ngoi đuoc 7 nam roi bang ha vao thang 6 nam 1504, tho 44 tuoi. Đieu nay cung voi cai chet cua nguoi noi ngoi ong la Le Tuc Tong chi 6 thang sau đo đa đanh dau su cham dut giai đoan hung manh cua nuoc Đai Viet thoi Le.


Thieu thoi Le Hien Tong co ten khai sinh la Le Tranh (黎鏳), co nguon ghi ten ong la Sanh (檉) hoac Huy (暉), sinh ngay 10 thang 8 am lich (6 thang 9 duong lich) nam Tan Ty (1461), tai đe đo Đong Kinh. Ong la đich truong tu cua Le Thanh Tong, me la Huy Gia Thuan Hoang hau Nguyen Hang, con gai thu hai cua Trinh quoc cong Nguyen Đuc Trung.
Truoc đay, Thanh Tong chua co con noi, Quang Thuc Hoang thai hau đa tung cau đao, sai Đuc Trung đen cau o am Tu Cong nui Phat Tich, chiem bao thay đen truoc mat thuong đe cau hoang tu. Thuong đe phan: Cho sao Thien Loc lam con Nguyen thi. Noi roi cho am đen ngoi o truoc. Bay gio, Huy Gia Hoang hau o Vinh Ninh cung, tuc thi co mang. Đen khi đu ngay thang, chiem bao thay rong vang tu tren troi sa xuong, bay vao trong phong, mot lat sau thi sinh ra ong.
Thang 3, nam Quang Thuan thu 3 (1462), ong đuoc Thanh Tong sach lap lam Hoang thai tu. Me ong luc đo đang rat đuoc sung ai, nen hoang đe danh cho ong rat nhieu yeu men. Ong đuoc mieu ta la co dang ve thien tu, mui cao, mat rong, than thai trang nghiem, tuoi đep khac thuong, rat đuoc Thanh Tong yeu quy.
Nam Hong Đuc thu 28 (1497), thang gieng, Le Thanh Tong qua đoi, Thai tu Le Tranh len ngoi hoang đe, đoi nien hieu la Canh Thong (景統), đai xa thien ha, lay ngay sinh lam Thien Tho thanh tiet, tu xung la Thuong Duong đong chu (上陽洞主). Luc len ngoi, nha vua đa 37 tuoi.


Su nghiep Le Hien Tong đuoc mo ta la mot vi hoang đe thong minh, nhan tu va on hoa. Thuong sau khi bai trieu, Hien Tong ra ngoi noi chuyen voi cac ba quan va si đai phu, hoi han ve viec hay do, đuoc mat cua chinh su, dung loi noi diu dang, net mat tuoi vui đe dan dat cho ho noi ra. Cho nen vua biet ro tinh nguoi ben duoi, gat bo su che đay giau giem. Be toi co loi lam gi, ong khuyen bao, quo trach nhe nhang, chu khong gat mang hay đanh roi lam nhuc bao gio. Ong luon biet cach sap đat cong viec nen nhan ha ung dung, chua bao gio to tieng, gian du ma thien ha đeu ram rap tuan theo. Hoang đe thuong noi rang: 

Ong la nguoi chu trong cham soc bao ve đe đieu, đao song, khai ngoi, đap đuong, trong coi viec nong trang lam ruong, trong dau, nuoi tam v.v... Ong cung chu y đen viec giao duc quan lai chong thoi quan lieu va tham nhung. Nhung viec chinh tri đeu theo nhu đoi Hong Đuc chu khong thay đoi gi ca.
Hien Tong sai su đi khap bon phuong, truy xet nhung nguoi ngheo tung, gia yeu con trong quan ngu thi thai cho ve, nhung nguoi chiu thue khoa va phuc dich cong trinh qua nang thi giam nhe cho; tha nhung ke lam lo, xet ro nguoi oan khuat, bo dung ke mat chuc, khen thuong nguoi co cong; tha no thue, noi hinh phat, neu guong nguoi tiet nghia, giup đo ke coi cut, nguoi đoi ngheo, cat nhac nguoi liem khiet, tien cu bac hien tai, trong ngoai ai cung thoa long.
Thoi Hien Tong, o Nghe An va Thuan Hoa, co bon trom cuop noi len, quan ben canh đanh dep khong yen đuoc. Thay vi đem quan tran ap, Hien Tong ra sac lenh cho quan co trach nhiem, triet bo het toan linh đi tieu bat, chieu an phu du cho bon chung tu ra thu toi, tro lai nghe nghiep cu.
Thang 12 nam Ky Mui (1499), nha Minh sai hai đoan su, đoan thu nhat do Tu Ngoc dan đau sang lam le vieng Le Thanh Tong va đoan su thu 2 do Luong Tru, Vuong Chuan mang sac phong cho Le Hien Tong lam An Nam Quoc vuong (安南國王). Đen khi cao tu, Luong Tru noi voi Đong cac đai hoc sy Bui Nhan cua nha Le rang: “Hom nay đuoc thay quoc vuong tuoi đa lon, thuc la tuong thanh nhan, thuc la tuong truong tho, qua la phuc lon cua sinh linh phuong Nam. Sao ma hoc rong va ung tiep moi viec nhanh chong, man tiep đen the”.
Ong con đich than xem so tien thoc cua Ho tao dang len va hoi cac quan ta huu, biet đuoc tinh trang du tru cua nha nuoc va tu nhan. Tu đay lai cang đe y đen viec nong tang, tu tay viet sac lenh sai cac quan thua hien, phu, huyen đi tuan hanh khuyen bao nhan dan đap đe đieu, đao ngoi lach, khoi bo ruong, đe phong han, lut. Lai sai trieu than đi kiem tra, xem xet nhung viec đo. Moi xa đat mot nguoi xa truong hay thon truong chuyen trong nom viec nong tang, lai đem xa quan va nong truong đi đoc thuc. Quan ben ngoai ai co viec ve Kinh va su cua trieu đinh tu ngoai tro ve, vua đeu cho goi vao hoi ve mua mang đuoc hay mat, tram ho suong kho ra sao. Con linh o tho đen phien thi cu theo le truoc, thang 6, thang 10 chia mot nua ve lam ruong.
Ngay 16 thang 3, nam 1498, Hien Tong co chieu quy đinh rang cac quan trong ngoai, nguoi nao khong co con ma nuoi con nuoi, đeu chieu theo chuc pham, cho đuoc tap am bo quan nhu con đe.
Ngay 22 thang 8, nam 1498, Hien Tong ra sac du cho Hinh bo, Đinh uy ty va cac quan xet xu an kien trong ngoai rang:

Viec dung hinh nguc quan he toi sinh menh cua dan, su dung đao thi dan thoa long, xu trai đao thi dan chiu hai. Cho nen loi Tuong cua Kinh Dich rat ran viec cham xu an, Kinh Thu rat xem trong viec xet trong tu. The thi, trong viec tra xet, xu an, ha co the đuoc phep tri hoan sao! Ke tu nay ve sau, Hinh bo, Đinh uy ty va cac quan xet xu an kien trong ngoai, he thay nhung an nao con nghi ngo, kho xu, cung đeu phai theo đung ky han ma xet xu cho xong. Neu co ai dam đe cham tre qua ky han, thi đen cuoi moi nam, quan phu trach cung Hinh bo, Đe hinh giam sat ngu su, Thanh hinh hien sat su ty phai kiem tra tau hac len đe tri toi theo phap luat. Neu lay tinh rieng dung tung, khong biet tra xet tau len, thi cho nguoi co viec keu len, đuong quan ngu su đai va the sat xa nhan xet thuc lam ban tau len đe tri toi. Cac quan ke tren khong chiu lam đung ly thi cho nguoi bi hai tau ro thuc tinh se tri toi ho theo luat phap.
Ngay 24 thang 5 nam 1501, vua xuong chieu cho phep xa nao co nguoi ngheo tung, khong ke la co ruong cong, ruong tu hay khong, xa truong phai lam to khai cam đoan truoc, quan phu, huyen kham xet lai, roi khai vao hang ngheo tung, cho phep mien tuyen trong cac ky tuyen trang đinh hang nam.
Le Hien Tong cung tiep tuc duy tri va đua ra nhieu chinh sach khuyen khich va phat trien giao duc, von đa phat trien cuc thinh tu thoi Hong Đuc. Ngay 25 thang 12 nam 1501, ong ra sac chi quy đinh chi tiet cac the le thi Huong cho cac tinh. Ngoai ra nham đam bao chat luong tuyen chon nhan tai, vua cung sai cac vien giam quan kham xet truong thi, tim xet moi dau vet, xem co cho nao cat dau Thi, Thu va cac tai lieu khac. Đen khi cac si tu vao truong thi, thi phai kham xet ky tu ngoai cua. Neu thay nguoi nao sao chep van bai mang theo, hoac la nguoi nao đi thi ho thi phai bat ngay nguoi đo đua ra xet hoi. Nguoi vi pham nhu hang noi tren bi sung lam quan ban phu ba nam, suot đoi khong đuoc vao truong thi nua. Đen thang 2 nam 1502, Hien Tong cho to chuc thi Hoi cac cu nhan trong nuoc, đich than ong ra đau bai van sach hoi ve đe vuong tri thien ha.


Qua đoi Thang 4 nam Giap Ty (1504), Le Hien Tong ngu ve Lam Son bai yet to tien. Khi xa gia ve cung, nha vua bat ngo bi om. Theo cac su gia, thoi ham nu sac trong thoi gian nay đa khien benh tinh cua ong khong đuoc cai thien ma tro nen tram trong hon, dan đen cai chet chi mot thang sau đo. Đen ngay 24 thang 5 am lich (24 thang 6 duong lich), Hien Tong lam benh nang va bang ha tai đien Đo Tri, tho 44 tuoi. Con trai thu ba cua ong la Thai tu Le Thuan len noi ngoi, tuc Le Tuc Tong.
Ong đuoc dang mieu hieu la Hien Tong (憲宗), thuy hieu la The Thien Ngung Đao Mau Đuc Chi Chieu Van Thieu Vu Tuyen Triet Kham Thanh Chuong Hieu Due Hoang Đe (體天凝道懋德至仁昭文紹武宣哲欽聖彰孝睿皇帝). Nguoi đoi sau goi la Hien Tong Due hoang đe (憲宗睿皇帝) hay Due Hoang (睿皇).


Đanh gia Gia quyen Than phu: Le Thanh Tong Le Tu Thanh.
Than mau: Huy Gia Thuan Hoang hau Nguyen Thi Hang (徽嘉淳皇阮氏晅 ;1441 - 1505).

Hau due: Theo Le trieu ngoc pha: Vua Le Hien Tong co 5 trai, 10 gai. 5 con trai: Truong tu An vuong Cam (Le Tuan), thu 2: Uy Muc đe (Le Tuan), thu 3 Tuc Tong đe (Le Thuan), thu 4 Minh Vuong Tuyen, thu 5 Thong vuong (Le Dung). Trong đo 10 con gai khong chep ten.


Xem them Nha Hau Le
Le Thanh Tong
Bui Xuong Trach
Le Uy Muc


Tham khao Đai Viet Su Ky Toan Thu (ban đien tu)
Viet Nam Su Luoc (ban đien tu)
Viet Su Toan Thu (ban đien tu)


Chu thich Lien ket ngoai Le Hien Tong tai Tu đien bach khoa Viet Nam