Nui lua Taal (tieng Filipino: Bulkang Taal) la nui lua cua Philippines, o vao tinh Batangas đao Luzon, cach thu đo Manila chung 50 kilomet ve phia nam, la mot trong nhung nui lua van đong tich cuc nhat o Philippines, chieu cao 311 met so voi muc mat bien. Co ghi chep tu nam 1572, nui lua Taal co 33 lan nui lua bao phat, trong đo bao phat nam 1911 dan đen hon ngan nguoi tu vong. Tat ca nhung vu phun trao nay tap trung vao đao Volcano, mot hon đao gan giua ho Taal. Ho cung cap nuoc mot phan cho hom chao Taal, đuoc hinh thanh boi cac vu phun trao thoi tien su tu 140.000 đen 5.380 BP. Nhin tu suon nui Tagaytay, nui lua Taal va ho la mot trong nhung khung canh đep nhat va hap dan nhat o Philippines.
Nui lua Taal la nui lua con song van đang phun ban ra lien mien khong dut trong may nam nay. The ki XX đa tung phun ban ra rat nhieu lan, nam 1965, nam 1970, nam 1976 đeu đa tung phun ban ra. Nam 1976 phun ban ra lan ay, tro nui lua boc len bau troi thi lien troi day, cao đen 1500 met. Vao khoang 13 gio ngay 12 thang 1 nam 2020 (tuc 12 gio gio Ha Noi), nui lua Taal chot phat sinh hoat đong kich liet, chieu cao cot tro nui lua vuot qua 1000 met. Ban than nui lua Taal quy mo hoan toan khong lon, nhung ma boi vi so luong nhan khau cu tru o gan nui lua nhieu, mai toi nay đeu đuoc cho biet la mot trong nhung nui lua nguy hiem nhat tren the gioi.
Nui lua phun trao du doi mot vai lan trong qua khu gay ra thiet hai ve sinh mang o đao va cac khu vuc xung quanh ho, voi so nguoi chet uoc tinh khoang 5.000 đen 6.000. Do gan cac khu vuc đong dan cu va lich su phun trao cua no, nui lua đuoc cho la nui lua Thap nien, xung đang nghien cuu chat che đe ngan ngua thien tai trong tuong lai. Tat ca nui lua cua Philippines la mot phan cua Vanh đai lua Thai Binh Duong.


Gioi thieu gian luoc Nui lua Me Con - nui lua Taal la nui lua con song thap nhat tren the gioi, o vao ben trong ho Taal cua tinh Batangas đau phia tay nam đao Luzon, cao đen 311 met. Nui lua Taal la mot nui lua vo cung rieng biet, trong ho mieng nui lua cua no, co mot nui lua nho, đung giong mot kieu trong tui sinh con cua chuot tui me van co mot con chuot tui con hoat bat đang yeu. Nui lua Taal va "con trai yeu men" cua no tat ca cung hinh thanh nui lua "Me Con". Mieng nui lua - phan o tren cua nui lua Taal, dai 25 kilomet, rong 15 kilomet, dien tich chung 300 kilomet vuong. Trong mieng nui lua đa tich chua khong it nuoc, roi hinh thanh mot ho mieng nui lua, ten la "ho Taal". "Con trai yeu men" cua nui lua Taal, chinh la nui lua con trong ho Taal, goi ten "Vulcan".
Ngay 13 thang 1 nam 2020, nui lua Taal - thang đia du lich tham vieng o Philippines, thinh linh phun ban ra, tro nui lua phut ra cao đen 10 toi 15 kilomet. Bi anh huong cua nui lua Taal bao phat, cho nen tat ca chuyen tau bay cat va ha canh đeu bi đinh chi tam thoi. Cuc Đong đat va nui lua Philippines yeu cau tien hanh so tan toan dien cac khu vuc trong pham vi cach nui lua 17 kilomet.


Đia ly Nui lua Taal va Ho nam hoan toan trong tinh Batangas. Phan phia bac cua đao Volcano thuoc tham quyen cua thi tran bo ho Talisay, va mot nua phia nam thuoc San Nicolas. Cac cong đong khac bao quanh Ho Taal bao gom cac thanh pho Tanauan va Lipa, va cac xa Talisay, Laurel, Agoncillo, Santa Teresita, Alitagtag, Cuenca, Balete va Mataas na Kahoy .
Viec đinh cu co đinh tren hon đao bi cam boi Vien nghien cuu nui lua va đia chan Philippine hay PHIVOLCS, tuyen bo toan bo đao Volcano la mot khu vuc co nguy co cao va mot vung nguy hiem thuong xuyen (PDZ). Mac du đa canh bao, cac gia đinh ngheo van lieu mang đinh cu tren đao, kiem song bang nghe đanh ca va trong trot tu đat nui lua mau mo.


= Điem Vulcan =
Ho mieng nui lua tren đao Volcano la ho lon nhat tren mot hon đao nam trong mot ho nuoc tren mot hon đao tren the gioi. Hon nua, ho nay chua Điem Vulcan, mot hon đao đa nho nho ra tu be mat cua mieng nui lua, đo la phan con sot lai cua san mieng nui lua cu, bay gio đuoc bao quanh boi ho rong 2 km (1,2 dam), nay đuoc goi la nhu ho mieng nui lua chinh. Điem Vulcan thuong đuoc coi la đao lon nhat cap ba (hon đao trong mot ho nuoc tren mot hon đao trong mot ho nuoc tren mot hon đao), mac du viec nay cung đuoc tuyen bo cho mot hon đao khong ten cua Canada nam tren đao Victoria.
Do đo, Taal co mot hon đao nam trong mot ho nuoc, nam tren mot hon đao nam trong mot ho nuoc, lai nam tren mot hon đao: Hon đao Điem Vulcan nam trong Ho mieng nui lua chinh, nam tren đao Volcano, nam trong ho Taal, nam tren đao chinh cua Philippine, Luzon.


Hoat đong gan đay Mac du nui lua đa tam tat tu nam 1977, no đa co nhung dau hieu bat on ke tu nam 1991, voi hoat đong đia chan manh me va cac su kien vo nut đat, cung nhu su hinh thanh cac ao bun nho soi suc va bun phun len tren cac phan cua hon đao. Vien nghien cuu nui lua va đia chan Philippines (PHIVOLCS) thuong xuyen đua ra cac thong bao va canh bao ve hoat đong hien tai tai Taal, bao gom tinh trang bat on đia chan đang dien ra .


= Nam 2011 =
Tu ngay 9 thang 4 đen ngay 5 thang 7, muc canh bao tren nui lua Taal tang tu 1 len 2 trong muoi mot tuan do su gia tang tinh trang chan đong tren Đao Volcano. Tan suat đat đen đinh điem vao khoang 30 ngay vao ngay 30 thang 5 voi cuong đo toi đa o đo IV, kem theo tieng am i. Magma tran len be mat, nhu đuoc bieu thi bang viec tiep tuc phat thai CO2 cao trong Ho mieng nui lua chinh va duy tri hoat đong đia chan. Mot đo luong hien truong vao ngay 24 thang 5 nam 2011 cho thay nhiet đo ho tang nhe, gia tri pH hoi chua hon va muc nuoc cao hon 4 cm. Mot khao sat bien dang mat đat đuoc tien hanh quanh đao Volcano tu ngay 26 thang 4 đen 3 thang 5 nam 2011 cho thay rang cong trinh nui lua (volcano edifice) nay tang nhe so voi cuoc khao sat vao ngay 5-11 thang 4 nam 2011.


= Nam 2020 =
Bai chi tiet Nui lua Taal phun trao 2020

Nui lua phun trao tro lai vao chieu ngay 12 thang 1 nam 2020, 43 nam sau vu phun trao nam 1977, voi muc đo canh bao cua Vien Nui lua va đia chan hoc Philippines leo thang tu canh bao cap 2 len canh bao cap 4. Đo la mot vu phun trao tu mieng nui lua chinh. Vu phun trao phong ra tro bui bay toi tan Calabarzon, Metro Manila va mot so khu vuc cua Trung Luzon, khien cac truong hoc, van phong, hang xuong phai đong cua va cac chuyen bay tai phi truong Quoc te Manila bi huy bo.


Tham khao Lien ket ngoai "Taal Volcano". Global Volcanism Program. Vien Smithsonian.
Taal Volcano Eruptions 1572–1911 from RWTH Aachen University Web Site Luu tru ngay 1 thang 5 nam 2018 tai Wayback Machine
Taal Volcano Eruptions 1600–2010 from Google