Donald "Don" Gray Triplett (8 thang 9 nam 1933 - 15 thang 6 nam 2023) la mot nhan vien ngan hang nguoi My đuoc biet đen la nguoi đau tien đuoc chan đoan mac chung tu ky. Ong đuoc Leo Kanner lan đau tien chan đoan vao nam 1943 va đuoc ghi nhan "Ca so 1". Triplett đuoc chu y nho kha nang thong thai cua minh, đac biet la kha nang goi ten cac not nhac choi tren đan piano va kha nang thuc hien phep tinh nham nhanh chong.


Xuat than Donald Triplett sinh ngay 8 thang 9 nam 1933, voi cha va me la Beamon va Mary Triplett, o Forest, Mississippi. Ban đau, Donald la mot đua tre cuc ky huong noi va khong phan ung lai cu chi hay giong noi cua cha me. Ngon ngu cua cau ay khong binh thuong, cau ay khong choi voi nhung đua tre khac va co ve xa cach voi nhung nguoi khac. Triplett đuoc đua vao vien đieu tri khi moi ba tuoi, nhung cha me anh đa keo cau ra ngoai mot nam sau đo. Cha cua cau, Beamon, mo ta đua tre la nguoi song thu minh voi xa hoi nhung quan tam đen cac con so, not nhac, cac chu cai trong bang chu cai va hinh anh cua cac tong thong Hoa Ky. Nguoi cha nho lai khi cau moi mot tuoi, "đua tre co the ngam va hat chinh xac nhieu giai đieu". Cha me cau gap kho khan lon trong viec cho cau an, va voi cau viec nhin nhung đua tre khac an keo hoac kem duong nhu khong co gi hap dan. Khi len hai tuoi, cau đa co kha nang đoc thuoc long Thanh Vinh 23 trong Cuu Uoc va ghi nho 25 cau hoi va cau tra loi tu giao ly Truong Lao. Vao le Giang sinh nam đo, cau đa hat voi cao đo tuyet đoi ca mot bai hat ma chi nghe mot lan.
Triplett cung quan tam đen viec tao ra cac hop am. Cau rat co hung thu voi van đieu va viec tra loi cac cau hoi chi bang mot tu, thuong la "co" hoac "khong". O tuoi nay, cau be phat trien niem yeu thich rat manh liet voi cac khoi quay, chao va cac đo vat hinh tron khac va khong thich xe đap ba banh hay xich đu. Ban đau cau ay khong hung thu voi cau truot nhung dan choi khi o mot minh. Cau đa tung trai qua nhieu con phat hoang qua tai va so bi đanh đon. Tuy nhien, cau khong the tim thay lien ket giua con phat hoang cua minh voi nhung hinh phat. Cau co bieu hien cua chung echolalia (lap lai loi noi cua nguoi khac) va gap kho khan trong viec ghi nho cac đai tu, thuong su dung ban (you) đe chi ban than va toi (I) đe chi nguoi ma cau đang noi chuyen cung. Khi buoc vao mot can phong, cau be se đi ngay đen đong đo choi, phot lo tat ca nhung nguoi trong phong, ke ca nhung đua tre khac va dien vien ong gia Noel ma cha cau đa thue. Me cau gap kho khan trong viec thuyet phuc cau nhin ba.
Thang 10 nam 1938, gia đinh Triplett đen gap Leo Kanner, cuoi cung cau be đuoc chan đoan la mac chung tu ky. Donald đa ghe đen nhieu lan, nhung moi lan quay lai, cau tham chi con khong nhin ba bac si co mat o đo, mac du co hai nguoi van nho đen cau tu lan tham kham truoc. Thay vao đo cau đi đen ban lam viec đe nhan giay to va so sach. Kanner bat đau tro chuyen đe quan sat "ban chat am anh" cua cau. Ong ta cung hoi cau nhung cau hoi ve phep tinh tru va Donald tra loi mot cach ky la rang "Toi se ve mot hinh luc giac."
Khi tro ve nha, hanh vi cua cau duong nhu co cai thien va cau đa hoc choi nhung giai đieu đon gian tren đan piano. Cau to ra tap trung tot hon va phan ung ro rang hon voi moi truong xung quanh cung nhu voi nguoi khac. Tuy nhien, cau be van mac co nhung con phat hoang tu ky (luc đo đuoc goi la "con an va noi xung" khi co rat it hieu biet ve roi loan o pho tu ky) va the hien mot so hanh vi kho hieu nhu đung tren ban, đe thuc an len toc, nhai giay va nhet chia khoa nha xuong lo thoat nuoc. Cau con hoc muoi lam tu tu mot bo bach khoa toan thu va lap đi lap lai chung ma khong can ngu canh. Cau van khong nhin moi nguoi khi noi chuyen hay su dung cu chi bieu cam. Cau chi giao tiep khi cau can thu gi đo. Su hung thu cua cau bien mat khi cau ay đuoc cho hoac đuoc noi nhung gi cau ay can. Cau bat đau quan tam đen viec phan loai phim va tap chi Time theo ngay xuat ban mac du khong may quan tam đen noi dung ben trong.


Hoc van va truong thanh Viec chan đoan Triplett đa mo ra lich su phuc tap cho chung tu ky, keo theo nhieu mau thuan giua cac chuyen gia va nhung nguoi ung ho chung tu ky.
Dau vay, Triplett va gia đinh ong lai tranh xa voi tat ca nhung đieu nay. Ong nhap hoc truong trung hoc đia phuong, noi cac giao vien va ban hoc o đo đeu co thai đo chap nhan. Nam 1958, ong tot nghiep cu nhan tieng Phap tai Millsaps College. Sau đo, ong tro ve que nha đay ung ho cua minh, noi ong đa lam viec 65 nam tai mot ngan hang đia phuong do cha ong so huu mot phan.
So thich cua ong bao gom choi golf hang ngay. Ong đa hoc cach lai xe vao cuoi nhung nam 20 tuoi va đi du lich vong quanh the gioi khi ranh roi.
Ong chua bao gio ket hon, khong co con va song mot minh trong ngoi nha rong lon ma ong tung lon len va đuoc thua huong.
Cha cua ong, Beaman Triplett, la mot luat su tot nghiep Yale, qua đoi trong mot vu tai nan o to nam 1980. Nguoi em duy nhat cua Don Triplett, luat su Oliver Triplett, qua đoi nam 2020 o tuoi 81. Oliver la nguoi ho tro cho su tuong tac giua Don va cac nha bao đen tham. Oliver la đong luc tich cuc manh me trong cuoc đoi Don.


Di san John Donvan va Caren Zucker đa co buoi phong van voi Triplett, ghi lai cau chuyen cuoc đoi ong trong bai viet Đua con đau long cua chung tu ky tren to The Atlantic. Sau đo, ong đuoc gioi thieu trong cuon sach In a Different Key, cuon sach sau nay đuoc cai bien thanh phim tai lieu cho PBS. Nguoi nha cua ong noi rang cuoc song cua ong "mang lai hy vong cho nhung nguoi lam cha me".


Qua đoi Triplett qua đoi tai nha vao ngay 15 thang 6 nam 2023, o tuoi 89. Nguoi chau trai cua ong, Oliver Beaman Triplett, chia se rang nguyen nhan do ong mac benh ung thu. Ong ra đi trong su thuong men cua ban be va hang xom, nhung cu dan cua thanh pho Forest.


Chu thich Lien ket ngoai Finding Donald. The Atlantic (video). ngay 15 thang 9 nam 2017 – qua YouTube.