Arunachal Pradesh () la mot trong hai muoi chin bang cua An Đo. Bang nay nam tai khu vuc đong bac cua lien bang, giap voi cac bang Assam va Nagaland ve phia nam, va co bien gioi quoc te voi Bhutan ve phia tay (giap cac vung hanh chinh Trashigang, Samdrup Jongkhar), voi Myanmar ve phia đong (giap bang Kachin) va voi Trung Quoc ve phia bac (giap khu tu tri Tay Tang). Itanagar la thu phu cua bang. Hau het lanh tho bang đuoc chinh phu Tay Tang nhuong cho Anh theo Đieu uoc Simla nam 1914. Trung Quoc khong cong nhan tinh hop phap cua hiep đinh nay, va yeu sach chu quyen hau het bang nay voi ten goi "Tang Nam". Bang đuoc cho la co tiem nang lon ve phat trien thuy đien.
Arunachal Pradesh co nghia la "vung đat cua cac day nui than quang", cung co biet danh la "bang hoa lan cua An Đo" hay "thien đuong cua cac nha thuc vat hoc". Ve mat đia ly, Arunachal Pradesh la bang lon nhat trong so cac bang o Đong Bac An Đo – thuong đuoc goi la Bay bang chi em. Giong nhu nhieu noi khac o Đong Bac An Đo, cu dan ban đia tai Arunachal Pradesh co nguon goc Tang-Mien thuoc Đai chung A. Mot luong lon nguoi nhap cu đen tu cac mien khac cua An Đo va ngoai quoc đa va đang tac đong đen dan so cua bang.


Lich su Cac cong cu thoi ky đo đa moi đuoc phat hien tai Arunachal Pradesh cho thay rang con nguoi đa cu tru tai khu vuc Himalaya nay it nhat la muoi mot nghin nam. Cac cu dan som nhat tai Bhutan va cac khu vuc Himalaya lan can cua Nam A la nguoi đen tu van minh thung lung song An, tiep theo đo la cac dan toc đen tu Tay Tang va mien Nam Trung Quoc khoang 2000 nam truoc.
Lich su tien hien đai cua Arunachal Pradesh khong ro rang, lich su truyen khau hien hanh cua nhieu bo lac goc Tang-Mien tai đia phuong rat phong phu va chi ra ro rang rang ho co nguon goc tu phia bac, tai Tay Tang hien nay. Tu quan điem van hoa vat the, ro rang rang hau het cac nhom nguoi ban đia lien he voi cac bo lac vung nui Myanmar, thuc te nay co the ly giai la do co mot nguon goc mien bac Myanmar hoac khuech tan van hoa ve phia tay.
Theo chinh phu Arunachal Pradesh, cac van ban Hindu Kalika Purana va Mahabharata đe cap đen khu vuc voi ten goi la Day nui Prabhu cua Puranas, va la noi nha hien triet Parashuram rua toi, nha hien triet Vyasa thien, Quoc vuong Bhishmaka thanh lap vuong quoc cua minh, va Chua Krishna cuoi nguoi vo Rukmini.
Lich su thanh van tu quan điem ben ngoai chi hien huu trong cac bien nien su cua nguoi Ahom va Sutiya. Nguoi Monpa va Sherdukpen cung luu giu cac ghi chep lich su ve su hien dien cua cac tu bang đia phuong tai tay bac. Bo phan tay bac cua khu vuc nay nam duoi quyen kiem soat cua vuong quoc Monyul cua nguoi Monpa, von hung thinh tu nam 500 đen nam 600. Khu vuc nay sau đo nam duoi quyen kiem soat long leo cua Tay Tang va Bhutan, đac biet la tai cac khu vuc phia bac. Cac khu vuc con lai cua bang, đac biet la nhung noi giap voi Myanmar, nam duoi quyen kiem soat cua cac Quoc vuong Sutiya cho đen cuoc chien Ahom-Sutiya trong the ky 16. Nguoi Ahom nam giu khu vuc cho đen khi nguoi Anh thon tinh An Đo vao nam 1858. Tuy nhien, hau het cac bo lac Arunachal tren thuc te duy tri tu tri muc đo lon cho đen khi An Đo đoc lap va chinh thuc hoa chinh quyen ban đia vao nam 1947.
Cac cuoc khai quat gan đay tai cac di chi đen tho An Đo giao nhu Malinithan tu the ky 14 tai chan đoi Siang tai Tay Siang đuoc xay dung trong thoi gian Sutiya cai tri. Di san noi bat khac la Bhismaknagar dan toi đe xuat rang nguoi Idu (Mishmi) co mot nen van hoa va quan tri tien bo trong thoi ky tien su. Tuy nhien, khong co bang chung lien ket truc tiep Bhismaknagar voi đieu nay hay bat ky van hoa nao khac đuoc biet đen, song cac quan chu Sutiya cai quan khu vuc quanh Bhismaknagar tu the ky 12 đen the ky 16. Di san thu ba la Tu vien Tawang co nien đai 400 nam tai cuc tay-bac cua bang, cung cap mot so bang chung lich su cua dan chung bo lac Phat giao. Đat Lai Lat Ma thu 6 la Tsangyang Gyatso sinh tai Tawang.


= Ve đuong McMahon =

Nam 1913–1914, cac đai bieu cua Trung Quoc, Tay Tang va Anh hop tai An Đo ket thuc bang Đieu uoc Simla. Tuy nhien, cac đai bieu Trung Quoc cu tuyet đam phan ve lanh tho. Muc đich cua hiep đinh nay la xac đinh bien gioi giua Noi Tang va Ngoai Tang, cung nhu giua Ngoai Tang va An Đo thuoc Anh. Nha cam quyen nguoi Anh la Henry McMahon thao ra mot đuong McMahon dai 550 dam (890 km) lam bien gioi giua An Đo thuoc Anh va Ngoai Tang trong hoi nghi Simla. Cac đai bieu cua Tay Tang va Anh tai hoi nghi đong y đuong nay va Tay Tang nhuong Tawang va cac khu vuc khac cua minh cho Đe quoc Anh. Đai bieu cua Trung Quoc tu choi chap thuan thoa thuan va rut khoi hoi nghi. Chinh phu Tay Tang va Chinh phu Anh tien toi Hiep đinh Simla va tuyen bo rang loi ich cua cac đieu khoan khac trong hiep đinh nay khong danh cho Trung Quoc chung nao ho van nam ngoai pham vi hieu luc. Quan điem cua Trung Quoc la Tay Tang khong đoc lap khoi Trung Quoc nen khong the đoc lap ky ket cac hiep đinh, va theo cac cong uoc Anh-Thanh (1906) va Anh-Nga (1907), bat ky thoa thuan nao nhu vay la bat hop phap neu khong đuoc Trung Quoc tan thanh.
Simla ban đau bi Chinh phu An Đo bac bo do khong tuong thich voi Cong uoc Anh-Nga nam 1907. Tuy nhien, cong uoc nay bi Nga va Anh cung tu bo vao nam 1921. Tuy nhien, do quyen uy cua Trung Quoc tai Tay Tang tan vo, đuong nay khong gap thach thuc nghiem trong do Tay Tang đa ky ket, do đo no bi lang quen đen muc khong ban đo moi nao đuoc phat hanh cho đen nam 1935, khi cong vu vien Olaf Caroe keu goi chu y đen van đe. Cuc đo đac đia hinh An Đo phat hanh mot ban đo the hien đuong McMahon la bien gioi chinh thuc vao nam 1937. Nam 1938, nguoi Anh cuoi cung cho phat hanh hiep đinh Simla voi tu cach mot hiep uoc song phuong; nam 1938 Cuc đo đac đia hinh An Đo phat hanh mot ban đo chi tiet the hien Tawang la bo phan cua Đac khu Bien gioi Đong Bac. Nam 1944, Anh thiet lap chinh quyen tai khu vuc tu Dirang Dzong tai phia tay đen Walong tai phia đong. Tuy nhien, Tay Tang thay đoi lap truong ve đuong McMahon vao cuoi nam 1947 khi chinh phu Tay Tang viet mot cong ham cho Bo truong Ngoai vu An Đo đat yeu sach voi (Tawang) phia nam đuong McMahon. Tinh hinh tien trien hon nua khi An Đo đoc lap va nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa thanh lap vao nam 1949. Đen thang 11 nam 1950, khi Trung Quoc san sang tiep quan Tay Tang, An Đo đon phuong tuyen bo rang đuong McMahon la bien gioi—va đen nam 1951 buoc tan du cuoi cung cua chinh quyen Tay Tang ra khoi khu vuc Tawang. Trung Quoc chua tung cong nhan đuong McMahon, va yeu sach Tawang nhan danh nguoi Tang. Đat Lai Lat Ma thu 14 vao nam 2003 noi rang Tawang "thuc te la bo phan cua chinh quyen Tay Tang" truoc Đieu uoc Simla. Theo loi Đat Lai Lat Ma, "Nam 1962 trong Chien tranh An-Trung, Quan Giai phong Nhan dan Trung Quoc đa chiem đong toan bo cac khu vuc nay (Arunachal Pradesh) song ho tuyen bo đon phuong đinh chien va triet thoai, chap thuan bien gioi quoc te hien tai".


= Chien tranh Trung-An =
Đac khu bien gioi Đong Bac đuoc thanh lap vao nam 1955. Van đe yen lang trong gan mot thap nien trong giai đoan quan he Trung-An than mat, song sau đo lai noi len thanh mot nguyen nhan chinh gay ra Chien tranh Trung-An nam 1962. Nguyen nhan leo thang đen chien tranh van la đieu tranh luan theo tai lieu cua hai ben. Trong chien tranh nam 1962, Trung Quoc chiem đong hau het khu vuc Arunachal Pradesh. Tuy nhien, Trung Quoc nhanh chong tuyen bo thang loi, va tu nguyen triet thoai ve sau đuong McMahon va trao tra cac tu binh chien tranh An Đo vao nam 1963. Chien tranh dan đen ket thuc trao đoi mau dich voi Tay Tang, du vao nam 2007 chinh phu bang the hien cac chi dau khoi phuc trao đoi mau dich voi Tay Tang.


= Ten goi hien tai =
Đac khu bien gioi Tay Bac đuoc đoi ten thanh Arunachal Pradesh vao ngay 20 thang 1 nam 1972 va tro thanh mot lanh tho lien bang. Arunachal Pradesh tro thanh mot bang vao ngay 20 thang 2 nam 1987.
Gan đay, Arunachal Pradesh phai đoi dien voi mot so to chuc noi loan, đang chu y la Hoi đong Xa hoi chu nghia Dan toc Nagaland (NSCN), nhom nay đuoc cho la co cac trai can cu tai huyen Changlang va Tirap. Co nhung tuong thuat khong thuong xuyen ve cac to chuc nay quay nhieu nhan dan đia phuong va tong tien bao ke.
Đac biet la doc bien gioi voi Tay Tang, quan đoi An Đo co hien dien đang ke do lo ngai ve y đinh cua Trung Quoc trong khu vuc. Can phai co giay phep đac biet đe vao Arunachal Pradesh thong qua bat ky tram kiem soat nao tren bien gioi voi Assam.


Đia ly Arunachal Pradesh nam giua 26,28° B va 29,30° B va 91,20° Đ va 97,30° Đ, dien tich la 83.743 km². Hau het Arunachal Pradesh thuoc day Himalaya. Tuy nhien, co cac bo phan cua cac huyen Lohit, Changlang va Tirap thuoc vung đoi Patkai. Kangto, Nyegi Kangsang, va đinh chinh Gorichen va đinh Đong Gorichen la mot so đinh cao nhat trong khu vuc nay cua day Himalaya. Đat hau het la nui non va day Himalaya chay tu bac xuong nam. Chung phan bang nay thanh nam thung lung song: Kameng, Subansiri, Siang, Lohit va Tirap. Toan bo chung đeu đuoc cap nuoc tu tuyet tren day Himalaya cung vo so song suoi nho. Song hung vi nhat la Siang, đuoc goi la Tsangpo tai Tay Tang, va no tro thanh Brahmaputra sau khi hop luu voi Dibang va Lohit tai vung đong bang cua Assam.
Day Himalaya keo dai đen mien đong Arunachal, tach biet bang nay voi Tay Tang. Day nui keo dai đen bang Nagaland, va tao thanh mot đoan bien gioi giua An Đo va Myanmar tai cac huyen Changlang va Tirap, đong vai tro chuong ngai tu nhien mang ten Patkai Bum Hills. Chung la cac day nui thap so voi Đai Himalaya.


= Khi hau =
Khi hau Arunachal Pradesh thay đoi theo đo cao. Cac khu vuc co đo cao rat lon tai Thuong Himalaya gan bien gioi Tay Tang co khi hau nui cao va lanh nguyen. Ben duoi Thuong Himalaya la Trung Himalaya, tai đay co khi hau on hoa. Cac khu vuc tai Ha Himalaya va gan muc nuoc bien thuong co khi hau am, can nhiet đoi voi mua he nong va mua đong on hoa.
Arunachal Pradesh co luong mua lon la 2.000 đen 4.100 milimet (79 đen 161 in) moi nam, hau het la tu thang 5 đen thang 9. Cac suon nui va đoi đuoc bao phu bang cac khu rung nui cao, on hoa va can nhiet đoi voi cac loai cay nhu đo quyen, soi, thong, phong, lanh sam, bach xu; sala va tech la cac loai co gia tri kinh te chinh.


= Đa dang sinh hoc =
Tren phuong dien đia ly sinh vat hoc, bang nam trong pham vi Đong Himalaya, pham vi co tinh đia ly sinh vat hoc cao nhat trong đoi Himalaya, cung đuoc phan loai la điem nong đa dang sinh hoc. Arunachal Pradesh co cac khu rung đa dang va đoi song hoang da uu tu. No co 5000 loai thuc vat, 85 loai thu tren can, tren 500 loai chim va mot luong lon cac loai buom, con trung va bo sat. Tai nhung noi co đo cao thap nhat, chu yeu la khu vuc bien gioi cua Arunachal Pradesh voi Assam, la rung ban thuong xanh thung lung Brahmaputra. Hau het bang, bao gom vung chan nui Himalaya va vung đoi Patkai, co cac khu rung la rong Đong Himalaya. Huong ve bien gioi phia bac voi Tay Tang, do đo cao tang len, co su hon hop giua rung tung bach can nui cao Đong va Đong Bac, tiep đen la cay bui va đong co nui cao Đong Himalaya, cuoi cung la đa va bang tren cac đinh cao nhat. Tai bang co mot so luong lon thuc vat thao duoc, va trong thung lung Ziro cua huyen Ha Subansiri co 158 thuc vat thao duoc đuoc cu dan đia phuong su dung.


Huyen Arunachal Pradesh đuoc phan thanh 23 huyen, moi huyen do mot quan tri vien quan ly:


Kinh te Tong san pham noi đia cua Arunachal Pradesh uoc tinh đat 706 trieu USD theo gia hien hanh vao nam 2004 va 1,75 ty USD theo gia hien hanh vao nam 2012. Nong nghiep la linh vuc chu yeu thuc đay kinh te. Jhum la mot thuat ngu đia phuong dung đe chi canh tac luan phien von đuoc thuc hien pho bien trong cac nhom bo lac, song do gan đay thu nhap tu cac nguon khac dan tang len nen viec thuc hien khong pho bien nhu truoc. Arunachal Pradesh co gan 61.000 km² rung, va lam nghiep đung thu nhi trong kinh te bang. Trong so cac loai cay trong co lua gao, ngo, ke, lua mi, đau, mia, gung, va hat co dau. Arunachal cung la noi ly tuong cho nghe lam vuon va cay an qua. Cac nganh cong nghiep chinh tai đay la nha may gao, bao quan va che bien qua, va thu cong my nghe tho cam. Mua ban may cua co lon va go dan bi cam chi theo luat.
Arunachal Pradesh chiem mot ty le lon trong tiem nang thuy đien chua đuoc khai thac tai An Đo. Nam 2008, chinh phu Arunachal Pradesh ky mot so bien ban ghi nho voi mot so cong ty khac nhau lap ke hoach khoang 42 cong trinh thuy đien se phat 27.000 MW đien nang. Du an Thuy đien Upper Siang đuoc du kien se phat tu 10.000 đen 12.000 MW đien nang, đuoc bat đau vao thang 4 nam 2009.


Nhan khau Ban mau:IndiaCensusPop
Arunachal Pradesh co the phan tam thoi thanh mot tap hop cac moi truong van hoa kha rieng biet, dua tren đac tinh, ngon ngu, ton giao va van hoa vat the: Khu vuc Tay Tang giap voi Bhutan ve phia tay, khu vuc Tani tai mien trung cua bang, va khu vuc Mishmi ve phia đong cua khu vuc Tani, khu vuc Thai/Canh Pha/Tangsa giap voi Myanmar, va khu vuc "Naga" tai phuong nam, cung giap voi Myanmar. Giua cac moi truong co cac đoi chuyen tiep, nhu khu vuc Aka/Hruso/Miji/Sherdukpen tao vung đem giua cac bo lac Phat giao Tay Tang va bo lac mien nui Tani theo thuyet vat linh. Ngoai ra, co cac dan toc co lap rai rac tai bang, nhu nguoi Sulung.
Ben trong cac moi truong van hoa nay, nguoi ta phat hien cu dan cua cac bo lac co lien he noi cac ngon ngu co lien he va co truyen thong tuong tu. Tai khu vuc Tay Tang, phat hien luong lon nguoi thuoc bo lac Monpa, voi mot so a toc noi cac ngon ngu than can song kho hieu lan nhau, va cung co luong lon nguoi Tay Tang ti nan. Trong khu vuc Tani, cac bo lac lon gom Nyishi, Apatani. Tai mien trung, phat hien nguoi Adi voi nhieu a toc nhu Padam, Pasi, Minyong va Bokar. Nguoi Milang nam trong moi truong "Adi", song kha khac biet. Ve phia đong, Idu, Miju va Digaru hinh thanh khu vuc van hoa-ngon ngu "Mishmi", co the hinh thanh mot nhom lich su ro rang hoac khong.
Ve phia đong nam, nguoi Khamti thuoc nhom Thai khac biet ve ngon ngu so voi cac lang gieng cua ho va khac biet ve van hoa voi phan lon cac bo lac khac trong bang, ho theo phai Phat giao Nam Tong. Ho cung the hien hoi tu đang ke voi cac bo lac Singpho va Tangsa tren cung khu vuc, cac dan toc nay cung hien dien tai Myanmar. Ngoai ra, nguoi Nocte va Wancho the hien tuong đong ve van hoa va co the la ngon ngu voi cac bo lac tai bang lang gieng Nagaland.
Ngoai ra, con co luong lon di dan tu cac khu vuc khac nhau tai An Đo va Bangladesh, ho khong đuoc quyen đinh cu vinh cuu theo phap đinh, song tren thuc te la vo thoi han, đieu nay dan thay đoi ket cau nhan khau hoc truyen thong trong bang. Cuoi cung, nhung "nguoi Nepal" (thuc te la cac toc nhan Tang-Mien chiem uu the tai nhieu khu vuc tai Nepal, song khong co đia vi bo lac tai An Đo) va Chakma phan bo tai cac khu vuc khac trong bang (song kho co đuoc so lieu kha tin).

Ty le biet chu tang len theo so lieu chinh thuc la tu 57,74% vao nam 2001 len 66,95% vao nam 2011. So nguoi biet chu đuoc cho la 789.943. So nam gioi biet chu la 454.532 (73,69%) va so nu gioi biet chu la 335.411 (59,57%).


= Ton giao =

Mot ty le chua chac chan song tuong đoi lon cu dan Arunachal la nhung nguoi ton tho tu nhien (ton giao ban đia), va theo cac to chuc truyen thong rieng cua ho nhu Nyedar Namlo cua nguoi Nyishi, Rangfrah cua nguoi Tangsa & Nocte, Medar Melo cua nguoi Apatani, Kargu Gamgi cua nguoi Galo va Donyi-Polo Dere cua nguoi Adi duoi su bao tro cua ton giao ban đia Donyi-Polo. Mot luong nho cu dan Arunachal theo truyen thong đuoc xac đinh la tin đo An Đo giao, song so luong đang gia tang do cac truyen thong thuyet vat linh đuoc hop nhat voi truyen thong An Đo giao. Phat giao Tay Tang chiem uu the tai cac huyen Tawang, West Kameng, va cac khu vuc co lap lan can Tay Tang. Phat giao Nam Tong đuoc cac nhom song gan bien gioi Myanmar hanh le. Khoang 30% cu dan theo tin nguong Co Đoc.
Theo Đieu tra nhan khau An Đo 2011, ton giao tai Arunachal Pradesh phan thanh:

Co Đoc giao: 418.732 (30,26%)
An Đo giao: 401.876 (29,04%)
Khac (hau het la Donyi-Polo): 362.553 (26,2%)
Phat giao: 162.815 (11,76%)
Hoi giao: 27.045 (1,9%)
Sikh: 1.865 (0,1%)
Jain: 216 (<0.1%)
Theo đieu tra nhan khau nam 2001, trong so 705.158 cu dan bo lac tai Arunachal, 333.102 nguoi theo thuyet vat linh (47,24%), 186.617 theo Co Đoc giao (26,46%), 92.577 theo An Đo giao (13,13%), va 82.634 theo Phat giao (11,72%).
Trong so 101 bo lac đuoc cong nhan, 37 bo lac co đa so thanh vien theo thuyet vat linh (nhu Nyishi, Adi Gallong, Tagin, Adi Minyong, Adi, Apatani), 23 bo lac co đa so thanh vien theo Co Đoc giao (nhu Wancho, Mossang Tangsa, Bori, Yobin), 15 bo lac co đa so thanh vien theo An Đo giao (Mishmi, Mishing/Miri, Deori, Aka, Longchang Tangsa.) va 17 bo lac co đa so thanh vien theo Phat giao (Monpa, Khampti, Tawang Monpa, Momba, Singpho, Sherdukpen.). Tam bo lac con lai co đa đuc tin, tuc la khong co ton giao chiem uu the (nhu Nocte, Tangsa, Naga.).


= Ngon ngu =

Arunachal Pradesh hien nay nam trong cac khu vuc doi dao va đa dang nhat tren phuong dien ngon ngu tai chau A, la noi co it nhat 30 va co the len đen 50 ngon ngu rieng biet, cong them vo so phuong ngon va ban phuong ngon tu đo. Ranh gioi giua cac ngon ngu thuong tuong quan voi phan chia bo lac, chang han Apatani va Nyishi khac biet tren phuong dien bo lac va ngon ngu. Tuy nhien, thay đoi trong nhan thuc va lien ket bo lac qua thoi gian cung lam xuat hien mot so truong hop phuc tap nhat đinh, nhu Galo duong nhu luon tach biet ve ngon ngu voi Adi, trong khi lien ket bo lac truoc đo giua Galo va Adi ("Adi Gallong") gan đay moi bi giai the ve co ban.
Đai đa so ngon ngu ban đia tai Arunachal Pradesh hien nay thuoc ngu toc Tang-Mien. Đa so chung thuoc ve nhanh Abo-Tani trong ngu toc nay. Hau nhu toan bo nhom ngon ngu Tani la ban đia tai mien trung Arunachal Pradesh, bao gom (tu tay sang đong) noi tieng Tani, Nyishi, Apatani, Tagin, Galo, Bokar, Adi, Padam, Pasi, va Minyong. Hau het cac ngon ngu Tani hieu lan nhau voi it nhat mot ngon ngu Tani khac, co nghia la khu vuc hinh thanh mot chuoi phuong ngon, nhu tung thay tai phan lon chau Au; chi co Apatani va Milang tuong đoi bat thuong trong pham vi Tani. Cac ngon ngu Tani nam trong nhom đuoc nghien cuu tot hon trong khu vuc.
Ve phia đong cua khu vuc Tani la ba ngon ngu hau nhu chua đuoc mo ta va gap nguy hiem cao đo cua nhom "Mishmi" thuoc ngu toc Tang-Mien: Idu, Digaru va Miju. Mot so nguoi tai Tay Tang cung noi ba ngon ngu nay. Moi quan he cua ba ngon ngu nay, ca ve giua chung va voi cac nhom khac, la đieu chua chac chan. Xa hon ve phia nam la ngon ngu Singpho (Kachin), mot luong cu dan lon tai Myanmar cung noi ngon ngu nay; cung voi cac ngon ngu Nocte va Wancho, chung co nguon goc nhat đinh voi cac ngon ngu Naga noi tai Nagaland hien nay.
Ve phia tay va phia bac cua khu vuc Tani co it nhat mot va co the đen bon ngon ngu Bodic, gom Dakpa va Tshangla; trong An Đo hien nay, cac ngon ngu nay đuoc cho la cung goc, nhung thuong đuoc gan lan luot cho nguoi Monpa va Memba. Hau het nguoi noi cac ngon ngu nay hoac cac ngon ngu Bodic co lien he mat thiet đuoc tim thay tai Bhutan va Tay Tang lang gieng, va cu dan Monpa va Memba duy tri cu tru sat cac khu vuc bien gioi nay.
Giua cac khu vuc Bodic va Tani la mot so luong lon cac ngon ngu gan nhu chua đuoc mo ta va phan loai hoan chinh, song đuoc suy đoan thuoc ngu toc Tang-Mien, trong so đo co Sherdukpen, Bugun, Aka/Hruso, Koro, Miji, Bangru va Puroik/Sulung. Tam quan trong cao đo ve phuong dien ngon ngu cua chung nguoc voi so luong tai lieu va mo ta cuc ky it ve chung, du chung gap nguy hiem cao đo.
Cuoi cung, ngoai cac ngon ngu Bodic va Tani la mot so ngon ngu di cu, phan lon nguoi noi chung la cac di dan va nhan vien chinh phu trung uong phuc vu tai bang trong cac co quan va to chuc khac nhau. Ho đuoc phan loai la phi bo lac theo cac đieu khoan trong Hien phap An Đo.
Ngoai ngu toc Tang-Mien, tai Arunachal Pradesh co mot đai bieu duy nhat cua nhom ngon ngu Thai, nguoi noi la cac bo lac nhu Khampti va Singpho va no lien ket mat thiet voi tieng Shan tai Myanmar. Co ve la nguoi Khampti moi di cu đen Arunachal Pradesh tu khoang 18 va/hoac đau the ky 19 tu mien bac Myanmar. Cac ngon ngu thuoc ngu he An-Au nhu tieng Assam, tieng Bengal, tieng Anh, tieng Nepal va đac biet la Hindi đang xam nhap manh tai Arunachal Pradesh. Nguyen nhan chu yeu la do he thong giao duc tieu hoc, vi nguoi giang day thuong la cac giao vien di cu noi tieng Hindi tu Bihar va cac bo phan khac noi tieng Hindi tai mien bac An Đo— mot luong lon đang tang len trong cu dan đia phuong hien noi mot dang nua boi cua tieng Hindi lam ngon ngu me đe. Mac du vay, co the la do đa dang ngon ngu trong khu vuc, tieng Anh la ngon ngu chinh thuc duy nhat đuoc cong nhan tai bang.
So nguoi noi cac ngon ngu lon trong bang theo đieu tra nhan khau nam 2001 la Nyishi (208.337), Adi (193.379), Bengal (97.149), Nepal (94.919), Hindi (81.186), Monpa (55.428), Assam (51.551), Wancho (48.544), Tangsa (34.231), Mishmi (33.522), Mishing (33.381), Nocte (32.591), va cac ngon ngu khac (64.711).


Giao thong San bay Itanagar phuc vu Itanagar đuoc len ke hoach xay dung tai Holongi voi chi phi 6,50 ty rupee. Bang hien co san bay Daporijo, san bay Ziro, san bay Along, san bay Tezu va san bay Pasighat song chung nho va hien khong hoat đong. Chinh phu đe xuat đua cac san bay nay vao hoat đong. Truoc khi bang co lien ket bang đuong bo, cac đuong bang nay nguyen đuoc su dung đe chuyen cho thuc pham.

Arunachal Pradesh co hai xa lo: Quoc lo 52 dai 336 km hoan thanh vao nam 1998, lien ket Jonai va Dirak, va mot xa lo khac lien ket Tezpur tai Assam voi Tawang.
Đen nam 2007, tat ca lang đeu co lien ket đuong bo nho tai tro cua chinh phu trung uong. Toan bo cac đo thi nho co tram xe buyt rieng va dich vu buyt hang ngay kha dung. Toan bo đia điem đuoc lien ket đen Assam, giup nang cao hoat đong mau dich. Mot quoc lo moi đuoc xay dung theo đuong Stillwell Ledo, lien ket Ledo tai Assam đen Jairampur tai Arunachal.
Nam 2014, hai xa lo lon đuoc đe xuat xay dung trong bang: Xa lo hanh lang cong nghiep Đong-Tay tai chan đoi thap cua bang va Xa lo bien gioi Arunachal Pradesh dai 2,000 kilomet-long (1,243 mi) Mago-Thingbu đen Vijaynagar doc theo đuong McMahon,
Arunachal Pradesh co tuyen đuong sat đau tien vao cuoi nam 2013 khi khanh thanh tuyen tu Harmuti tren tuyen chinh Rangpara North-Murkongselak đen Naharlagun thuoc Arunachal Pradesh. Xay dung 33 km đuong sat kho rong 1.676 mm (5 ft 6 in) đuoc hoan thanh vao nam 2012. Thu phu bang Itanagar đuoc đua vao ban đo đuong sat An Đo vao ngay 12 thang 4 nam 2014 qua tuyen Harmuti-Naharlagun dai 20 km moi xay dung, khi mot tuyen tu Dekargaon tai Assam đen ga Naharlagun, cach trung tam Itanagar 10 km, tong khoang cach 181 km. Ngay 20 thang 2 nam 2015, đoan tau đau tien chay tu New Delhi đen Naharlagun đuoc Thu tuong Narendra Modi gan co tai thu đo. An Đo co ke hoach keo dai đuong sat đen Tawang, gan bien gioi voi Trung Quoc.


Giao duc Chinh phu bang đang mo rong he thong giao duc tuong đoi kem phat trien voi tro giup cua cac to chuc phi chinh phu nhu Vivekananda Kendra, dan đen cai thien ro ret ty le biet chu cua bang. Cac đai hoc lon la Dai hoc Rajiv Gandhi (truoc goi la Đai hoc Arunachal), Đai hoc Ky thuat va Y khoa Indira Gandhi va Đai hoc Himalaya, cung voi chin truong cao đang truc thuoc chinh phu va bon truong cao đang tu nhan. Cao đang đau tien la Cao đang Jawaharlal Nehru, Pasighat, thanh lap vao nam 1964. Đai hoc Ky thuat North East Frontier (NEFTU) thanh lap vao nam 2014. Ngoai ra, con co mot co so tuong đuong đai hoc la Hoc vien Khoa hoc va Cong nghe khu vuc Đong Bac (NERIST) cung nhu Hoc vien Cong nge Quoc gia, Arunachal Pradesh, thanh lap vao ngay 18 thang 8 nam 2010, nam tai Yupia (trung tam cua Itanagar). NERIST đong vai tro quan trong trong giao duc đai hoc ve ky thuat va quan tri.
Cung co cac hoc vien đuc tin nhu Pali Vidyapith do Phat tu đieu hanh. Ho day chu Pali va Khamti cong them cac mon hoc giao duc đien hinh. Khamtu la bo lac duy nhat tai Arunachal Pradesh co chu viet rieng. Cac thu vien thanh kinh nam tai mot so đia điem trong huyen Lohit, lon nhat la tai Chowkham.
Bang co hai vien bach khoa: Truong bach khoa chinh phu Rajiv Gandhi tai Itanagar đuoc thanh lap vao nam 2002 va Cao đang bach khoa Tomi tai Basar đuoc thanh lap vao nam 2006. Bang co mot cao đang luat mang ten Hoc vien Luat Arunachal tai Itanagar. Cao đang Lam vuon va Lam nghiep la hoi vien cua Đai hoc Nong nghiep TW, Imphal.


Chu thich