Đong Đong Duong (tieng Phap: piastre) đon vi tien te nguoi Phap cho phat hanh va luu thong tai Đong Duong thuoc Phap trong thoi gian tu nam 1885 đen nam 1954.


Đon vi đem va ten goi cua chung Tien Đong Duong đuoc chia thanh cac đon vi piastre, cent/centime va sapeque. Mot piastre bang 100 cent. Mot cent lai bang 2-6 sapeque tuy theo trieu đai. Theo ty le đo thi mot đong bac Đong Duong co gia tri tu 200 đen 600 đong tien co truyen cua nguoi Viet. Mat truoc cua cac to tien giay hoac tien kim loai ghi bang tieng Phap. Mat sau ghi bang chu Han, chu Quoc ngu, chu Lao va chu Khmer, song cung co luc chi ghi chu Phap.
Piastre phien dich sang chu Han thanh 元 (nguyen); thong dung goi la đong, hoac đong bac hay tham chi ngan gon la bac (khi tien Đong Duong con theo che đo ban vi bac cho đen thang 5 nam 1930), hoac đong vang (khi tien Đong Duong theo che đo ban vi vang tu thang 5 nam 1930 ve sau). Cent tuc sou khi phien am sang chu quoc ngu thanh xu. Nguoi Viet Nam con co thoi quen goi cac tien menh gia hang chuc xu tro len la cac (goi chech tu am giac cua chu Han 角). Ve sau, nguoi Phap viet chinh thuc bang chu quoc ngu la hao va bang chu Han la 毛 (mao). Sapeque tuc goi la đong kem hay đong đieu la đon vi co gia tri nho nhat. 
Tu đo, ta co cach goi va menh gia cua đong tien Đong Duong nhu sau.
Menh gia lon nhat Đong Bac/Đong Vang (Piastre) 1 Đong co gia tam 200 - 600 đong tien co Viet Nam. 
1 Đong bac bang 100 Xu (Sou /Cent/Centime)
1 Cac/Hao tuong đuong 10 Xu tro len. 
1 Xu bang 2 - 6 đong kem/đong đieu (Sapeque). Đay la đong tien co menh gia thap nhat.


Lich su = Tien kim loai =

Đong bac Đong Duong đuoc phat hanh đe on đinh tinh hinh tien te tai cac xu thuoc đia cua Phap. Ban đau đong Đong Duong mang gia tri tuong đuong voi đong peso Mexico, thuong goi la đong hoa xoe, đong con co  hay đong con o khi đo đang đuoc luu hanh rong rai trong khu vuc. Đong con co tri gia 600 đong tien kem (tuc đong đieu), bang gia voi mot quan tien co truyen.
Đe co đon vi nho hon đe tieu dung, chi vai nam sau khi chiem đuoc Nam Ky, nguoi Phap giao cho Ngan hang Đong Duong nhiem vu đuc ra đong centime, tuc đong 1 xu vao nam 1875, tri gia 5 đong kem. Đong centime hinh tron nhung đuc them mot lo bau duc o giua tuong tu nhu loai tien cu cua nguoi Viet vi dan ban xu quen loi xo day xach đi thanh mot xau. Nam 1879 thi thay the đong centime cu bang đong cent moi, kich thuoc lon hon nhung giu ty le gia tri 5 đong kem. Dan Viet goi đong cent đo la đong xu la bai hay đong chiem (goi trai centime). Ngoai ra con co nhung đong 10 centimes, 20 centimes (tuc goi la đong goc tu), 50 centimes (tuc goi la đong ru-bi) va gia tri lon nhat la 1 piastre tuc $1. Thay vi đuc lo o giua, nhung đong tien nay xoa han bieu tuong cua cuu trieu va thay the bang dong chu Republique francaise va Cochinchine francaise. Mat kia co hinh bieu tuong nuoc Phap: Marianne. Nguoi Viet quen dan goi đong bac 1 piastre đau tien đo cua Ngan hang Đong Duong la bac hoa xoe giong nhu đong peso Mexico cu vi phia sau Marianne co vang hao quang tia sang toa ra nhu canh hoa. Đong piastre voi trong luong 27,125 gr nay đuoc luu hanh voi muc đich dan loai bo tien đong con co.


= Tien giay đau tien =
Ve tien giay thi to giay bac Đong Duong đuoc luu hanh đau tien o Nam ky. Sac lenh cua Tong thong Phap ra ngay 5 thang 7 nam 1881 đa quy đinh đong bac Đong Duong la đon vi dung trong viec giu so sach cung soan ngan sach, va ke tu nien khoa 1882, moi viec thu chi đeu phai dung đon vi nay.
Sau khi Phap tiep tuc gay han o Đong Duong va trieu đinh Hue phai chap nhan Hoa uoc Quy Mui ngay 25 thang 8 nam 1883 thi mot đong bac Đong Duong đuoc quyen luu hanh tu do o ca hai xu Trung ky va Bac ky. Vi vay vao cuoi the ky 19 o Viet Nam, tren toan quoc co ba loai tien cung luu hanh mot luc: tien Viet Nam (tien, quan tien - tien đong, tien kem), peso Mexico, va đong bac Đong Duong. Dan da nhung the tien cu bi loai bo va rieng đong Đong Duong chiem vi the duy nhat ke tu nam 1906 khi co lenh huy bo gia tri luu hanh phap ly cua đong peso Mexico.


= Gia tri =

Đong bac Đong Duong giu ban vi bac nhung vi gia bac dao đong nen nam 1895 đong $1 đuoc đuc lai voi trong luong giam tu 27,215 gr xuong con 27 gr chan. Nam 1920 gia tri cua đong bac Đong Duong dua vao đong Franc Phap. Ban vi bac lai đuoc phuc hoi vao nam 1921 va giu đen thang 5 nam 1930 thi tro lai rang buoc vao đong Franc Phap theo ty gia 1 đong Đong Duong = 10 franc. Tu thang 5 nam 1930 đen nam 1939, no theo ban vi vang. Trong thoi ki Nhat chiem đong trong Chien tranh the gioi lan thu 2, ty gia voi đong yen Nhat la 0,976 đong = 1 yen. Sau chien tranh, ty gia voi đong franc Phap lai đuoc khoi phuc. Tuy nhien, thang 12 nam 1945, đe tranh su mat gia cua đong franc, ty gia hoi đoai đa bi thay đoi thanh 1 đong = 17 franc.
Nam 1946, "tien cu Ho" đuoc phat hanh va đuoc su dung o vung do Viet Minh kiem soat song song voi đong bac Đong Duong. Trong khi đo Vien Phat hanh Quoc gia Viet, Mien, Lao (Institut d'Emission des Etats du Cambodge, du Laos et du Viet-Nam) thanh lap nam 1951 bat đau cho luu hanh loai tien te moi trong thoi ky chuyen tiep tu Lien bang Đong Duong sang ba nuoc rieng voi đong kip cua Lao (1952), riel cua Campuchia (1953), va đong Quoc gia Viet Nam (1953) lan luot phat hanh va su dung song song voi đong bac cu. Tien giay thi co hai dang: mot kieu chung cho ca ba nuoc Viet, Mien, Lao; kieu kia la rieng cho moi nuoc. Tien kim loai thi ngay tu khoi đau đa đuc rieng cho moi xu. Ty gia 1 đong = 10 franc đuoc khoi phuc vao nam 1953. To tien giay ghi 2 menh gia tiep tuc luu hanh cho đen nam 1955 tai Viet Nam Cong hoa va Campuchia, va mai đen nam 1957 tai Lao.


Tien kim loai Nam 1885, tien đong tri gia 1 xu, tien bang bac tri gia 10, 20, 50 xu, va 1 đong đuoc phat hanh. Tiep theo la cac đong trinh bang đong đuc lo phat hanh nam 1887. Nam 1895 cac đong xu bang bac bi giam khoi luong, do giam ti le tien so voi bac. Tu nam 1896, đong 1 xu cung co lo. Nam 1923, phat hanh đong 5 xu bang hop kim cupro-nickel đuc lo, tiep theo la đong nua xu đuc lo bang đong vao nam 1935.
Nam 1939, đong nua xu bang kem va cac loai đong 10 va 20 xu bang nickel va cupro-nickel đuoc phat hanh. Cac đong xu Etat Francaise đuoc phat hanh trong thoi gian 1942 va 1944 voi cac menh gia ¼, 1 va 5 xu. Ca ba loai nay đeu co lo, đong ¼ xu bang kem, hai đong kia bang nhom. Nam 1945, cac đong 10 va 20 xu bang nhom đuoc phat hanh, theo sau la cac đong 5 xu va 1 đong bang nhom khong đuc lo. Nhung đong tien kim loai cuoi cung đuoc phat hanh duoi ten "Lien bang Đong Duong".
Nhung đong tien kim loai kip đau tien cua Lao ra đoi nam 1952, trong khi cac đong Viet Nam  va đong riel Campuchia ra đoi nam 1953.


Tien giay Theo nghi đinh ngay 21 Thang Gieng, 1875 thi Ngan hang Đong Duong cho luu hanh nhung to giay bac đau tien voi ba menh gia: $5, $20, va $100. Loai nay mat truoc ghi bang hai thu tieng Phap va Anh. Mat sau ghi chu Han: Đong phuong hoi ly ngan hang (東方滙理銀行). Tren cac to giay bac thuong co ghi dong chu:

L'art. 139 du code penal punit des travaux forces ceux qui auront contrefait ou falsifie les billets de banques autorisees par la loi.

Tam dich:

Đieu 139 bo luat hinh su quy đinh nhung ke lam gia giay bac, phat hanh boi cac ngan hang đuoc phap luat cap phep, se nhan hinh phat lao đong kho sai.

Ky thu nhi nam 1893-6 them to $1; ky thu ba 1903-7 thi bo phan tieng Anh nhung ghi them xuat xu: Cao Mien (高綿), Luc Tinh (六省) cho khu vuc mien nam va Đong Kinh (東京), An Nam (安南) cho khu vuc mien bac vi luc đo đa hinh thanh Lien bang Đong Duong. Tong cong co nhieu thay đoi it nhieu ve hinh thuc, mau sac. To $20 đuoc nguoi Viet goi la to "hoanh", đoc trai am "vingt" cua Phap.
Bat đau tu nam 1919 thi in them nhung to voi menh gia: 10 cents, 20 cents, 50 cents. Sau cuoc Đai khung hoang kinh te, đong tien mat gia nen đot phat hanh 1936-9 Nha nuoc phai cho phat hanh to $500. Nam 1940 voi bien đong chinh tri o chinh quoc, Đe tam Cong hoa Phap sup đo, bi thay the boi chinh phu Vichy chu truong hop tac voi Nhat Ban thi ben Đong Duong cho phat mot loat tien giay moi. Loai tien nay in them dong chu Phu Toan quyen Đong Duong (Gouvernement General de l'Indochine) thay vi Banque de l'Indochine nhu nhung to giay bac truoc kia. Nhung to 10 cents, 20 cents, va 50 cents roi tiep theo la to 5 cents xuat hien tu nam 1942 đen 1944. Tuy nhien cung trong khoang thoi gian đo thi nhung to giay bac menh gia $1 đen $500 van giu dong chu Banque de l'Indochine.
Sau Chien tranh the gioi thu hai nguoi Phap tai chiem Đong Duong. Tinh hinh xao tron nen mai đen nam 1947 moi phat hanh nhung mau tien moi, trong đo xuat hien to $50 lan đau tien.
Nam 1952, Institut d'Emission des Etats du Cambodge, du Laos et du Vietnam (Vien Phat hanh Quoc gia Viet, Mien, Lao) đam nhan viec phat hanh mau tien giay rieng cho moi nuoc nhung co gia tri khap ba nuoc. Chan dung vua Bao Đai, quoc vuong Sihanouk, va quoc vuong Sisavang Vong xuat hien tren to $1. Danh xung piastre đuoc dung song hanh voi nhung ten ban xu: riel cho Campuchia, kip cua Lao, va đong cua Viet Nam. Tai Campuchia, cac to bac co menh gia 1, 5, 10, 100, va 200 đong/riel đuoc phat hanh. Tai Lao la cac to bac 1, 5, 10 va 100 đong/kip. Con o Nam Viet Nam la cac to bac 1, 5, 10, 100 va 200 đong/đong Viet Nam. Loai tien nay đen nam 1955 thi bi thu hoi, nhuong cho cho tien te cua cac quoc gia tren ban đao Đong Duong.


Ghi chu Xem them Đong Duong thuoc Phap
Chien tranh the gioi thu nhat
Đo la thuong mai


Tham khao Lien ket ngoai Dien đan ve suu tam tien Viet Nam Luu tru ngay 3 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine