Nguoi Sat (tua goc tieng Anh: Iron Man) la mot bo phim đien anh đe tai sieu anh hung cua My nam 2008 dua tren nhan vat truyen tranh cung ten cua Marvel Comics, phim la bo phim đau tieu mo đau cho Giai đoan 1 va Vu tru Đien anh Marvel (MCU). Phim do hang Marvel Studios san xuat va Paramount Pictures chiu trach nhiem phat hanh. Nguoi Sat do Jon Favreau đao dien, voi phan kich ban do đoi ngu bien kich gom Mark Fergus va Hawk Ostby cung Art Marcum va Matt Holloway chap but. Trong phim, nam dien vien Robert Downey Jr. thu vai Tony Stark / Nguoi Sat, cung voi đo la su tham gia cua Terrence Howard, Jeff Bridges, Leslie Bibb, Shaun Toub va Gwyneth Paltrow. Noi dung cua Nguoi Sat xoay quanh Tony Stark, mot ky nghe gia kiem ky su thien tai, sau khi trai qua mot tai nan nguy hiem đen tinh mang đa che tao nen mot bo giap sieu nang luc va tro thanh Nguoi Sat, mot sieu anh hung voi trang bi tan tien.
Truoc khi Marvel Studios so huu ban quyen vao nam 2006, Nguoi Sat đa đuoc phat trien tu nam 1990 tai Universal Studios, 20th Century Fox va New Line Cinema trong cac giai đoan khac nhau. Đay la du an đien anh đau tien ma Marvel tu chu ve mat tai chinh, voi Paramount Pictures đong vai tro lam đon vi phat hanh phim. Theo linh cam cua rieng minh, Favreau đa đong y ky hop đong cho vi tri đao dien cua bo phim. Cac đia điem quay phim ma ong chon chu yeu thuoc tieu bang California, con boi canh Bo Tay o trong nguyen tac truyen tranh bi ong tu choi nham phan biet phim voi nhieu tac pham sieu anh hung lay boi canh tai Thanh pho New York khac. Phim khoi quay vao thang 3 nam 2007 va đong may vao thang 6 cung nam. Trong thoi gian quay phim, cac dien vien đuoc phep tu do sang tao loi thoai cua minh do giai đoan tien ky chu yeu tap trung vao phan cot truyen va cac phan canh hanh đong hon. Phien ban cao su va kim loai cua bo giap do cong ty cua Stan Winston che tao đuoc ket hop cong nghe CGI đe tao ra nhan vat Nguoi Sat.
Nguoi Sat ra mat lan đau tien tai Sydney vao ngay 14 thang 4 nam 2008. Phim bat đau khoi chieu tai Hoa Ky vao ngay 2 thang 5 nam 2008 va tai Viet Nam vao ngay 16 thang 5 nam 2008. Tac pham thu ve hon 585 trieu USD tien doanh thu so voi kinh phi san xuat 140 trieu USD, đong thoi nhan nhieu loi tan duong cho phan dien xuat, đac biet la vai dien Tony Stark cua Downey, cung nhu phan hieu ung hinh anh va cac phan canh hanh đong. Vien phim My đa lua chon Nguoi Sat la mot trong muoi phim hay nhat nam 2008, đong thoi phim cung nhan hai đe cu giai Oscar cho Bien tap am thanh xuat sac nhat va Hieu ung hinh anh xuat sac nhat, đong thoi đuoc them vao Vien luu tru phim quoc gia đe bao ton vao nam 2022. Hai phan phim tiep noi la Nguoi Sat 2 va Nguoi Sat 3 lan luot ra rap vao ngay 7 thang 5 nam 2010 va ngay 3 thang 5 nam 2013.


Noi dung Thien tai, ti phu, tay choi va nha tu thien Tony Stark la nguoi thua ke Tap đoan Stark Industries chuyen nhan thau quoc phong tu cha minh. Tony bi gan voi biet hieu tay choi boi anh la nguoi vo cung sanh soi o nhung khoan an choi vo đo, ben canh viec len giuong voi hang ta co gai, trong đo co co phong vien Christine Everhart cua tap chi Vanity Fair. Anh sang Afghanistan, đat nuoc đang bi tan pha boi chien tranh cung voi Trung ta James Rhodes đe gioi thieu mot phat minh ten lua moi co ten "Jericho". Sau buoi thuyet trinh, đoan ho tong bi phuc kich khien Stark bi thuong nang boi mot vu khi cua đich la ten lua cua chinh cong ty anh. Stark bi bat giam trong hang đong cua nhom khung bo Ten Rings. Tai đay Tony gap bac si Ho Yinsen, nguoi ban cung canh ngo đa giup gan mot nam cham đien vao nguc anh nham ngan cac manh vo đan con sot lai đam trung tim. Raza, thu linh cua Ten Rings, hua se tra tu do cho Tony voi đieu kien anh phai thiet ke ten lua Jericho cho chung, nhung ca Tony va Yinsen đeu hieu rang Raza chac chan se khong giu loi.
Stark va Yinsen bi mat che tao mot may phat đien nho, đuoc goi la lo phan ung ho quang, nham cung cap nang luong đien cho bo giap Mark 1 tu che đe ho tro viec tron thoat. Mac du hai nguoi đa giu kin bo giap toi phut chot, bon khung bo Ten Rings van phat hien ra y đinh nay va tan cong vao khu xuong cua ho. Yinsen hi sinh đe đanh lac huong chung, giup cho bo giap Mark 1 co them thoi gian nap đay nang luong. Trong bo giap do minh tu thiet ke, Stark chien đau thoat khoi hang đong va đi tim Yinsen, luc nay đang trong con hap hoi va khuyen anh đung phi thoi gian cua minh. Trong con tuc gian anh đa thieu rui vu khi cua Ten Rings va bay ra khoi hang, đam xuong sa mac va lam bo giap Mark 1 vo tan tanh. Sau khi đuoc Rhodes giai cuu, Stark tro ve nha va tuyen bo cong ty cua anh se khong san xuat vu khi nua. Obadiah Stane, cuu đoi tac cua cha anh kiem quan ly cong ty khuyen Stark rang y đinh cua anh co the huy hoai Tap đoan Stark Industries cung di san cua nguoi cha qua co. O phong xuong tai nha, Stark bat tay ngay vao viec che tao mot bo giap manh me hon cung nhu ca mot may phan ung ho quang hieu qua hon cho minh. Nguoi phu ta Pepper Potts đat may phan ung ho quang đau tien trong mot hop kieng nho. Mac du Stane đe nghi Stark cong bo chi tiet cong trinh nhung anh van quyet đinh giu rieng no cho minh.
Tai mot su kien tu thien do Tap đoan Stark Industries to chuc, nu phong vien Christine Everhart đa tiet lo cho Stark biet cac vu khi cua cong ty, bao gom ca ten lua Jericho moi vua đuoc trao cho Ten Rings su dung đe tan cong Gulmira, que cua Yinsen. Stark cung hay biet rang Stane đang am muu thay the anh tro thanh lanh đao moi cua cong ty. Buc tuc vi nhung tiet lo nay, Stark lap tuc mac bo giap Mark 3 bay toi Afghanistan đe giai cuu cho ngoi lang cua Yinsen. Trong luc bay ve nha, Stark bat ngo bi hai phi co chien đau F-22 Raptor tan cong, buoc anh phai tiet lo danh tinh cua minh voi Rhodes qua đien thoai voi hi vong cham dut nhung cuoc cong kich cua chinh phu. Trong khi đo, Ten Rings thu thap lai cac manh giap vo tu bo đo nguyen mau ma Stark tung mac va gap Stane, ke sau đo đa giet chet Raza va chi huy cac thanh vien con song sot cua nhom nay. Stane luc nay so huu bo giap moi đo so la "Iron Monger" nho ky nghe đao nguoc tu cac manh vo. Nham tim kiem cac vu khi khac ma cong ty ban giao cho Ten Rings, Stark đa cu Pepper hack he thong may tinh cong ty tu van phong cua Stane, va co đa phat hien ra Stane chinh la ke cung cap vu khi cho Ten Rings va sai chung giet Stark, du chung đa that bai. Potts lap tuc đi gap đac vu Phil Coulson cua S.H.I.E.L.D., mot co quan chong khung bo, đe bao cao toi ac cua Stane. Khong may thay, Stane phat hien hanh đong cua co khong lau sau đo.
Do cac nha khoa hoc cua Stane khong the phuc che lai lo phan ung ho quang cua Stark nen Stane đa phuc kich tai nha anh đe cuop no đi. Stark đa dung lo phan ung ho quang cu đe thay the cho cai vua mat. Trong khi Potts va cac đac vu S.H.I.E.L.D. no luc bat Stane thi han lien mac bo giap Iron Monger va tan cong lai ho. Stark chien đau voi Stane, nhung bi ap đao vi lo phan ung cu khong đuoc thiet ke đe chien đau lau dai. Cuoc chien đua Stark va Stane len đinh toa nha Tap đoan Cong nghiep Stark, trong luc đo Stark huong dan Potts bat qua tai lo phan ung ho quang lon đe cap nang luong cho toa nha. Mot luong đien khong lo đuoc phong thich khien Stane va bo giap cua han roi vao lo phan ung đang phat no va chet. Trong cuoc hop bao dien ra ngay hom sau, Stark, bat chap loi đe nghi tu phia S.H.I.E.L.D., đa cong khai xac nhan voi truoc cong chung rang cai ten "Nguoi Sat" ma gioi truyen thong goi chinh la minh.
Trong phan đoan after-credit, Giam đoc S.H.I.E.L.D. Nick Fury đa đen tham nha Stark. Ong noi voi Stark rang Nguoi Sat khong phai la "sieu anh hung duy nhat tren the gioi" va giai thich rang ong muon thao luan voi anh ve "Sang kien Avengers".


Dien vien Robert Downey Jr. vai Tony Stark / Nguoi Sat:Tony Stark vua la mot nha tu ban cong nghiep, nha phat minh đai tai va tay choi cu khoi, vua giu vai tro CEO cua tap đoan Stark Industries vua đam nhiem vi tri giam đoc san xuat vu khi cho quan đoi Hoa Ky. Đao dien Jon Favreau cho rang qua khu cua Downey khien anh tro thanh lua chon thich hop nhat cho vai dien nay, va nam dien vien co the bien Stark thanh mot "ten khon đang yeu", nhung đong thoi van cho khan gia thay đuoc mot chuyen phieu luu tran đay cam xuc. Favreau bi Downey cuon hut nho dien xuat cua anh trong Kiss Kiss Bang Bang, va Downey cung thuong xuyen thao luan voi đao dien cua bo phim đo la Shane Black ve kich ban va cac đoan thoai trong Nguoi Sat. Downey con co mot van phong đat ngay canh Favreau trong giai đoan tien ky, cho phep anh tham gia nhieu hon vao cong tac viet kich ban, đac biet trong viec bo sung cac yeu to gay cuoi vao trong bo phim. Downey giai thich, "Đieu quan trong voi toi la co gang đe khong bien đoi nhan vat qua nhieu đen muc nguoi ta khong con nhan ra anh ay. Khi mot ke kho khong con kho nua, mong la ho van giu đuoc khieu hai huoc cua minh." Nham chuan bi cho vai dien, Downey đa danh nam ngay moi tuan đe tap tang co va luyen vo thuat đe co đuoc co the mong muon, đieu nay rat co ich đoi voi anh boi vi "that kho đe tinh than cua ban khong bi đi xuong [...] sau khoang vai gio trong bo đo đo."

Terrence Howard vai James "Rhodey" Rhodes:James Rhodes la nguoi ban than cua Stark, đong thoi cung la nguoi lien lac giua Stark Industries va bo quan dung cua Khong quan Hoa Ky, von chuyen ve phat trien vu khi. Favreau tuyen Howard vi ong thay anh co the đong War Machine trong phan phim tiep noi. Howard đa chuan bi cho vai dien bang viec ghe tham Can cu Khong quan Nellis vao ngay 16 thang 3 nam 2007. Tai đay anh tham gia an uong cung cac phi cong va quan sat nhung chiec truc thang cuu ho HH-60 Pave Hawk va F-22 Raptor. Trong khi nhan vat Rhodes trong nguyen tac truyen tranh tro nen gian giao hon sau khi gap Stark, thi khuon mau nhan vat cu cua anh đong cap kha an y voi Stark, va anh khong chac rang lieu nhung hanh đong cua Stark co chap nhan đuoc hay khong. "Rhodes hoan toan chan ghet loi song cua Tony, nhung o mot khia canh nao đo anh ta nhan ra rang, biet đau lai con mot con đuong khac". Howard cho biet, "Lieu loi song cua ai moi la đung; đo la loi song quan su khat khe, hay loi song cua mot ke tu do?". Howard va cha anh đeu la nguoi ham mo Nguoi Sat, mot phan vi Rhodes la mot trong so it nhung sieu anh hung da mau khi anh con be. Anh cung la nguoi ham mo cua Downey ke tu khi xem anh trong phim Weird Science.
Jeff Bridges vai Obadiah Stane:Stane la pho giam đoc, nha co van va ban cua Stark. Ong la ke đa phan boi anh đe chiem lay vi tri tiep quan cong ty, va nghien cuu lap rap mot bo giap sieu nang luc khong lo đe chong lai Stark. Bridges đoc truyen tranh tu khi con be va rat ua thich cach tiep can hien đai va thuc te cua Favreau. Ong đa thuc hien đieu ma minh muon lam tu lau, đo la cao troc đau va nuoi rau đe phuc vu cho vai dien. Bridges con tra google ve Sach Obadiah, va ngac nhien khi biet rang su bao thu — đieu ma Stane đai dien — lai la chu đe chinh trong cuon kinh thanh đo. Nhieu canh cua Stane bi cat đe tap trung nhieu hon vao Stark, nhung cac nha bien kich thay dien xuat cua Bridges the hien ro tinh ung dung cua phuong cham "cang toi gian cang tot".
Shaun Toub vai Yinsen:Yinsen la nguoi ban tu cua Stark trong nguc giam. Anh la nguoi đa cay mot chiec nam cham đien vao long nguc cua Stark đe "ngan manh đan vo lam Stark bi thuong khong cham đen tim va giet chet anh"; Yinsen con giup Stark xay dung bo ao Nguoi Sat đau tien.
Gwyneth Paltrow vai Virginia "Pepper" Potts:Potts la tro ly rieng va đong thoi cung la nguoi yeu cua Stark. Paltrow đa yeu cau Marvel gui bat ki tap truyen tranh nao ma ho cho rang co lien quan đen hieu biet cua co ve nhan vat; co coi Potts la mot nguoi rat thong minh, điem đam va nhay cam. Favreau muon moi quan he giua Potts va Stark phai goi ta nho đen cac tac pham hai huoc cua thap nien 1940, đieu lam Paltrow thay thich thu "theo cach ngay tho nhung quyen ru".
Ngoai ra, Faran Tahir xuat hien trong vai Raza, thu linh cua nhom Ten Rings; Paul Bettany long tieng cho J.A.R.V.I.S., he thong tri tue nhan tao rieng cua Stark; Leslie Bibb thu vai Christine Everhart, mot phong vien cua tap chi Vanity Fair; trong khi Clark Gregg xuat hien trong vai Phil Coulson, mot đac vu S.H.I.E.L.D.. Will Lyman la nguoi thuyet minh trong le trao giai thuong mo đau phim. Đao dien Jon Favreau vao vai Happy Hogan, ve si kiem lai xe cua Stark, con dien vien Samuel L. Jackson đong vai khach moi Nick Fury, giam đoc cua S.H.I.E.L.D., trong phan canh post-credit. Truoc đay khuon mat cua Jackson tung đuoc su dung lam mau cho phien ban Nick Fury an hieu trong Ultimate Marvel. Danh sach nhung vai khach moi con lai trong phim gom: Stan Lee thu vai nguoi đan ong bi Stark nham lan voi Hugh Hefner tai mot bua tiec; Tom Morello, nguoi the hien phan nhac guitar cho bo phim, vao vai mot ten linh khung bo; va Jim Cramer cung thu vai chinh minh. Ghostface Killah co mot vai khach moi trong phan canh Stark o Dubai, nhung canh quay nay đa bi cat khoi ban chieu rap.


San xuat = Phat trien =
Thang 4 nam 1990, Universal Studios đa mua lai ban quyen đe phat trien Nguoi Sat tren man anh rong, voi du đinh la mot bo phim co kinh phi thap voi Stuart Goldon đam nhiem vi tri đao dien. Đen thang 2 nam 1996, 20th Century Fox mua lai ban quyen phim tu Universal. Vao thang 1 nam 1997, Nicolas Cage bay to su quan tam toi vai dien Nguoi Sat, trong khi vao thang 12 nam 1998, Tom Cruise cung ngo y tham gia vao khau san xuat cung nhu thu mot vai dien trong bo phim nay. Jeff Vintar va nha đong sang tao Nguoi Sat Stan Lee đa cung viet mot cot truyen cho Fox, roi Vintar tiep tuc phat trien cot truyen đo thanh mot kich ban. Kich ban nay sang tao ra mot nguon goc khoa hoc vien tuong moi cho nhan vat va lay MODOK lam phan dien chinh. Tom Rothman, Chu tich bo phan San xuat cua Fox đa ghi nhan kich ban nay khi no giup ong hieu sau hon ve nhan vat. Thang 5 nam 1999, Jeffrey Caine đuoc thue đe viet lai phan kich ban truoc đo cua Vintar va Lee. Thang 10 cung nam, hang Fox tiep can va moi Quentin Tarantino tham gia viet kich ban va đao dien bo phim, roi sau đo tiep tuc ban ban quyen phim cho New Line Cinema vao thang 12, voi lap luan rang mac du kich ban cua Vintar/Lee rat tot, nhung hang phim đa co qua nhieu sieu anh hung Marvel đe phat trien va "chung toi khong tai nao xoay xo het".

 
Thang 7 nam 2000, Ted Elliott, Terry Rossio va Tim McCanlies la nhung nguoi thuc hien khau kich ban phim cho New Line. Kich ban cua McCanlies su dung y tuong ve nhan vat khach moi Nick Fury đe tao nen mot bo phim cua rieng ong. Vao thang 6 nam 2001, New Line buoc vao cuoc đam phan voi Joss Whedon, mot nguoi ham mo cua Nguoi Sat, cho vi tri đao dien; vao thang 12 nam 2002, McCanlies đa cho ra đoi mot kich ban hoan chinh. Thang 12 nam 2004, xuong phim tiep can đao dien Nick Cassavetes voi muc tieu phat hanh bo phim vao nam 2006. Kich ban phim do Alfred Gough, Miles Millar va David Hayter thuc hien, voi noi dung xoay quanh viec Nguoi Sat đoi đau voi cha minh la Howard Stark, nguoi se tro thanh War Machine sau nay. Sau qua trinh hai nam phat trien khong thanh cong cung nhu đo be trong thoa thuan voi Cassavetes, New Line Cinema đa hoan tra ban quyen phim lai ve tay Marvel.
Thang 11 nam 2005, Marvel Studios bat đau phat trien lai bo phim tu con so khong, đong thoi xac nhan Nguoi Sat se la phim đien anh đoc lap đau tien cua hang, vi Nguoi Sat la nhan vat lon duy nhat cua Marvel chua đuoc chuyen the len cac phim nguoi đong. Theo loi cua nha ho tro san xuat Jeremy Latcham, "chung toi đa tim kiem khoang 30 nha bien kich va ho đeu tu choi"; ong cho biet ho khong quan tam đen du an boi nhan vat Nguoi Sat co qua it ten tuoi ma chua ke no lai la tac pham duy nhat do Marvel san xuat. Tham chi viec bien tap lai kich ban trong khi phim đa co mot kich ban hoan chinh cung bi nhieu nguoi tu choi. Đe xay dung nhan thuc ve Nguoi Sat tu khan gia đai chung va đua nhan vat len cung muc đo noi tieng voi Nguoi Nhen va Hulk, Marvel đa cu cac nhom tap trung đe loai bo nhan thuc chung ve viec Nguoi Sat la mot co may. Sau khi cac nhom thuc hien chien dich thanh cong, luong thong tin ma Marvel thu thap đuoc đa giup hang lap nen mot ke hoach xay dung nhan thuc khan gia, bao gom viec phat hanh ba phim hoat hinh ngan truoc ngay phim chinh thuc ra rap. Chuoi phim ngan nay đuoc goi chung la "Iron Man Advertorials", do Tim Miller va Blur Studio san xuat.


= Tien ky =
Jon Favreau đuoc thue lam đao dien phim vao thang 4 nam 2006, ong đa an mung cong viec moi bang cach thuc hien che đo an kieng đe giam toi 70 pound (32 kg). Farveau muon lam viec voi nha san xuat Avi Arad cua Marvel trong mot phim khac nua sau khi ho cung hop tac voi nhau trong Daredevil. Vi đao dien tim thay co hoi tot đe tao ra mot "phim gian điep kinh đien" mang mau sac chinh tri va đay tham vong trong Nguoi Sat, lay cam hung tu Tom Clancy, James Bond va RoboCop, đong thoi so sanh cach tiep can cua minh voi mot phim đoc lap—"[Neu nhu] Robert Altman la đao dien cua Superman"—va Batman Begins. Favreau muon bien Nguoi Sat tro thanh cau chuyen ve mot nguoi đan ong truong thanh tu tai tao lai ban than minh sau khi phat hien ra the gioi phuc tap hon rat nhieu so voi nhung gi ma anh hang tin tuong luc ban đau. Favreau con thay đoi nguon goc chien tranh Viet Nam cua nhan vat thanh Afghanistan, vi ong khong muon lam mot bo phim co trang. Art Marcum va Matt Holloway đuoc thue đe viet kich ban, trong khi bo đoi Mark Fergus va Hawk Ostby lai viet mot kich ban khac, con Favreau đong vai tro bien tap ca hai kich ban, voi John August la nguoi "đanh bong" cho phien ban ket hop nay. Favreau con moi đoi ngu thuc hien bo truyen tranh nguyen tac gom Mark Millar, Brian Michael Bendis, Joe Quesada, Tom Brevoort, Axel Alonso va Ralph Macchio vao vai tro co van cho kich ban.
Favreau len ke hoach tuyen mot dien vien moi cho vai chinh vi "nhung bo phim đo khong yeu cau mot ngoi sao đat gia; con Nguoi Sat la mot ngoi sao, sieu anh hung chinh la ngoi sao. Thanh cong tu X-Men va Nguoi Nhen ma khong co ngoi sao nao cheo lai đa chung minh rang bo phim co the co đuoc thanh cong ve mat thuong mai". Tuy nhien vao thang 9 nam 2006, Robert Downey, Jr. đuoc tuyen vao vai dien. Favreau chon Downey, mot nguoi ham mo truyen tranh, vi ong thay qua khu cua nam dien vien nay khien anh tro thanh lua chon thich hop nhat cho vai dien; ong giai thich, "Nhung thang tram trong cuoc đoi Robert đeu o ngay truoc mat khan gia. Cau ay phai tim ra đuoc su can bang noi tam thi moi co the vuot qua đuoc nhung tro ngai va tien xa hon trong su nghiep cua minh. Đo moi chinh la Tony Stark". Favreau đa đoi mat voi su phan đoi tu Marvel ve viec tuyen Downey vao vai, nhung ong khong đua ra bat cu binh luan nao; ong cho biet, "Cong viec cua mot đao dien nhu toi la cho ho thay rang đo la lua chon sang tao nhat... moi nguoi đeu biet cau ay rat tai nang, [va] nho viec tim hieu ky ve nhan vat va phat trien kich ban toi moi nhan thay nhan vat nay trung khop voi Robert theo ca khia canh tot lan xau". Trong qua trinh chuan bi quay phim, Elon Musk đa tang cho Downey va Favreau mot chuyen tham quan tai SpaceX. Downey cho biet, "Elon co le la nguoi ma Tony hoan toan co the đa cung đi choi va tiec tung, hoac co le ho đa co mot chuyen tan man trong mot khu rung ki la nao đo cung nhau đe uong vai đo uong cung cac phap su".
Qua trinh tuyen cac vai phu cung dien ra trong vai thang ke tiep: Terrence Howard nhan vai Jim Rhodes, nguoi ban than cua Stark, vao thang 10 nam 2006; Gwyneth Paltrow nhan vai nguoi yeu Virginia "Pepper" Potts vao thang 1 nam 2007; va Jeff Bridges đuoc tuyen vao mot vai khong ro danh tinh vao thang 2. Viec lua chon mot nhan vat phan dien cho phim la rat kho khan, boi Favreau nhan thay neu ke thu chinh cua Nguoi Sat la Mandarin se bi thieu tinh thuc te, đac biet la sau khi Mark Millar đua ra nhan đinh cua minh ve kich ban. Ong thay chi trong mot phan phim tiep noi, voi mot boi canh khac thi tinh ky ao cua nhung chiec nhan Mandarin moi tro nen phu hop hon. Quyet đinh đat nhan vat nay vao đung boi canh co net tuong đong voi Sauron trong Chua te nhung chiec nhan hay Palpatine trong Chien tranh giua cac vi sao. Favreau con muon Nguoi Sat đoi đau voi mot ke thu khong lo. Viec chuyen vai phan dien tu Mandarin sang Obadiah Stane đuoc hoan thanh sau khi Bridges nhan vai dien nay, du ban đau nhan vat Stane von đuoc sap xep đe xuat hien trong phan phim thu hai. Crimson Dynamo cung tung la mot phan dien trong nhung kich ban nhap ban đau. Favreau cho rang viec phim chu đich gai nhung chi tiet an danh cho nguoi ham mo truyen tranh la vo cung can thiet, chang han nhu viec gan biet hieu lien lac "Whiplash 1" va "Whiplash 2" cho hai may bay chien đau tan cong Nguoi Sat khien nguoi ta lien tuong toi nhan vat phan dien Whiplash trong nguyen tac truyen tranh, va ngoai ra con co the ke đen chi tiet tam khien cua Captain America trong xuong cua Stark.

Favreau muon bo phim tro nen chan thuc bang viec thay đoi cau truc cua bo giap Nguoi Sat theo ba giai đoan. Cong ty cua Stan Winston, mot nguoi ham mo truyen tranh va tung lam viec voi Favreau trong Zathura đa đam nhan viec xay dung nhung phien ban kim loai va cao su cua cac bo giap. Thiet ke ban đau cua bo Mark I khien no trong nhu đuoc tao nen tu vat lieu phu tung. Phan lung it boc thep hon so voi phan nguc, boi vi Stark se su dung nguon nang luong tren nguc đe tan cong len phia truoc. Bo giap cung nhu điem bao ve thiet ke bo giap cua Stane. Stan Winston Studios đa dung nen mot bo giap nang 90 pound (41 kg), gay lo ngai lon khi mot dien vien đong the bi nga lon nhao o ben trong, du ca nguoi đong the va bo giap đeu khong gap van đe gi. Thiet ke cua bo giap cung linh hoat đe dien vien co the mac chi phan nua tren trong mot so thoi điem. Stan Winston Studios con dung nen mot phien ban cu đong cao 10 foot (3,0 m), nang 800 pound (360 kg) cua "Iron Monger"(Obadiah Stane), biet danh ma Stane goi Tony Stark va chinh han o đoan đau phim, nhung chua bao gio thuc su đuoc gan len cho chinh bo giap trong phim. Phien ban cu đong nay can đen nam ki su tho may cho canh tay đe dung no nen tren mot khop noi Cardan nham mo phong cac chuyen đong vat li. Cong ty cua Stan Winston su dung mot mo hinh ti le cho nhung canh quay thiet ke bo giap. Bo Mark II co nguyen mau giong may bay voi phan canh lo ra ngoai. Nghe si truyen tranh Nguoi Sat la Adi Granov đa thiet ke bo Mark III cung voi hoa si minh hoa Phil Saunders. Thiet ke cua Gravnov la nguon cam hung chinh cho bo giap trong phim, va ong đa tien toi gap đoi ngu lam phim sau khi nhin thay tac pham cua minh tren trang MySpace cua Jon Farveau. Saunders đa sap xep hop ly concept art cua Granov, đong thoi chinh sua đe giam thieu tinh hoat hoa theo ti le. Saunders con thiet ke bo giap cho War Machine, tuy nhien no đa "bi tinh luoc khoi kich ban sau mot nua qua trinh tien ky". Anh giai thich rang bo War Machine "se lay ten Mark IV va se trang bi nhung bo phan trao đoi vu khi hoa tung co tren bo giap Mark III goc"; anh noi them "Tony Stark se mac bo đo trong phan canh quyet đau cuoi cung."


= Quay phim =

Khau san xuat phim đat co so tai nhung san khau am thanh cu cua Hughes Company o Playa Vista, Los Angeles, California. Howard Hughes la mot trong nhung nguon cam hung cho nguyen tac truyen tranh, va cac nha lam phim thua nhan khong phai ngau nhien ma ho se quay canh Nguoi Sat che tao ra bo giap Mark III bay o chinh noi xay dung may bay Hughes H-4 Hercules. Favreau bac bo viec đat boi canh Đong Duyen hai Hoa Ky cua truyen tranh boi co qua nhieu phim sieu anh hung lay boi canh o đo.
Phim bam may vao ngay 12 thang 3 nam 2007, voi vai tuan đau danh đe quay canh Stark bi nhot trong nguc o Afghanistan. Hang đong noi Stark bi nhot dai tu 150 đen 200 thuoc Anh (140–180 m), gom nhieu thiet bi ba chac di đong o trong hang nham cho phep đoan lam phim hoat đong tu do hon. Nha thiet ke san xuat J. Michael Riva xem trich đoan ngan cua mot chien binh Taliban o Afghanistan, va nhin thay hoi tho lanh khi anh ta noi. Riva nhan ra rang nhung hang đong o xa thuc su rat lanh, vi vay ong đa lap đat he thong đieu hoa khong khi tren phim truong. Ong con tim kiem loi khuyen cua Downey ve cac vat dung tam thoi o trong tu, chang han nhu dung mot chiec lot giay đe pha tra. Sau đo canh Stark bi giam cam dien ra o Lone Pine, trong khi cac đia điem quay nhung canh ben ngoai khac tai Afghanistan la con cat sa mac Olancha, noi đoan lam phim chiu đung suc gio tu 40 đen 60 dam Anh tren gio (64–97 km/h). Qua trinh quay phim o Can cu Khong quan Edwards bat đau giua thang 4 va ket thuc ngay 2 thang 5. Cac canh ngoai that cho biet thu cua Stark đuoc them vao cac đoan quay tai Point Dume o Malibu, trong khi canh noi that đuoc dung tai Playa Vista, noi Favreau va Riva muon lam cho nha cua Stark trong it vi lai va đam tinh co khi hon. Phim đong may vao ngay 25 thang 6 nam 2007 o Caesars Palace tai Las Vegas, Nevada. Favreau, mot nguoi moi voi dong phim hanh đong cho biet, "Toi bi soc khi minh [đa] thuc hien đung lich trinh". Ong đa thue "nhung nguoi gioi chi đao hanh đong", vi vay "cau chuyen nay [khien] no cam giac nhu thuoc ve mot the loai truyen tranh vay".
Co nhieu su ung bien trong cac canh đoi thoai, boi phan kich ban chua hoan thien khi phim bam may do cac nha lam phim tap trung vao cot truyen co nghia va lap ke hoach dung canh hanh đong. Favreau thay rang su ung bien se lam cho bo phim tro nen tu nhien hon. Mot vai canh quay su dung hai may quay đe thu lai nhung loi thoai truc tiep tren phim truong. Nhieu canh quay phai thuc hien lai vi moi lan quay Downey lai muon thu đieu gi đo moi me. Y tuong cua Downey la nho Stark giu mot buoi hop bao tren tang, va anh đa tao ra bai phat bieu ma Stark thuc hien khi đang bieu dien vu khi Jericho. Bridges vi cach tiep can nay nhu mot "phim đien anh 200 trieu USD do sinh vien thuc hien" va nhan manh rang no khien cac giam đoc cua Marvel vo cung cang thang khi nhung ngoi sao đeu co gang sang tao ra loi thoai ngay trong ngay quay phim. Ong cung luu y rang trong mot so truong hop, ong va Downey se hoan đoi nhan vat voi nhau đe dien tap nham xem loi thoai cua ho nghe len se nhu the nao. Loi thoai cho nhan vat khach moi Nick Fury cung bi thay đoi tren phim truong, khi nha viet truyen tranh Brian Michael Bendis cung cap ba trang loi thoai cho vai dien nay, va cac nha lam phim chon ra nhung đoan thoai hay nhat đe ghi hinh. Du đa co mot đoi ngu lam phim đam bao viec ghi hinh canh quay cho vai khach moi Nick Fury đuoc giu bi mat, nhung loi đon đoan đa xuat hien tren mang Internet chi vai ngay sau. Chu tich Marvel Studios, Kevin Feige, đa xoa nhung canh đo khoi ban xem truoc nham duy tri su bat ngo va giu su to mo cua nguoi ham mo.


= Hau ky =
Moi lo ngai chinh cua Favreau voi hieu ung hinh anh cua phim la su chuyen đoi giua mo phong may tinh va trang phuc thuc te lieu co qua lo khong. Sau khi xem Cuop bien vung Caribbean 3: Noi tan cung the gioi va Transformers, ong đa thue cong ty hieu ung Industrial Light & Magic (ILM) thuc hien phan lon luong ky xao trong phim. The Orphanage va The Embassy tham gia vao cong tac ho tro, trong đo The Embassy co thuc hien mot phien ban ki thuat so cua bo giap Mark I sau nay. Đe giup hoat hoa hoa cac bo đo mot cach tinh te hon, cac hinh anh đoi khi đuoc ghi lai khi Downey chi đoi duy nhat phan giap mat, giap tay va giap nguc cua trang phuc voi su giup đo cua cong nghe ghi hinh chuyen đong, đong thoi thuc hien quay nhung nguoi nhay du trong mot đuong ham gio thang đung đe nghien cuu ki hon ve nguyen ly bay. Nhung canh bay cua bo giap Mark III đuoc hoat hoa lai cho thuc te hon thong qua viec cho bo giap cat canh cham hon va đap đat nhanh hon. Đe tao ra nhung canh chien đau giua F-22 Raptors va phi co F-22 Raptors, cac may quay đuoc đua len khong trung đe tang hieu ung vat ly ve gio va suong gia tren ong kinh may quay.


Am nhac Nha soan nhac Ramin Djawadi von mot nguoi ham mo cua Nguoi Sat tu khi con nho, cho biet anh van luon yeu thich nhung sieu anh hung ma "thuc chat chang co sieu nang luc nao ca". Sau khi nguoi cong tac cu cua Favreau la John Debney khong the tham gia bien soan nhac phim, Djawadi đa tu tim kiem nguoi co the đam nhiem vai tro nay. Favreau co mot tam nhin ro rang ve phan nhac heavy metal va guitar cho du an, ong noi rang Tony Stark giong mot ngoi sao nhac rock hon la mot sieu anh hung truyen thong. Sau đo Djawadi đa su dung guitar đe sang tac hau het cac ban nhac nen phim, truoc khi bien khuc lai thanh cac ban giao huong. Djawadi nhan đuoc nhieu su giup đo trong qua trinh bien khuc va xu ly nhac pham tu phia Hans Zimmer va Remote Control Productions. Ngoai ra Tom Morello, nguoi choi guitar cho ban nhac Rage Against the Machine, đong thoi cung co mot vai dien khach moi trong phim, la nguoi đam nhan trinh bay cac giai đieu guitar trong nhac phim. Trong phim con co su xuat hien cua ban bien khuc bai hat chu đe cua Nguoi Sat tu phim hoat hinh The Marvel Super Heroes nam 1966, do cac cong tac vien lau nam cua Favreau la John O'Brien va Rick Boston thuc hien. Hang đia Lions Gate Records phat hanh mot album nhac phim bao gom cac ban nhac nen cua Djawadi vao ngay 29 thang 4 nam 2008.


Phat hanh Buoi le ra mat Nguoi Sat dien ra tai rap chieu phim Greater Union o George Street, Sydney vao ngay 14 thang 4 nam 2008. Phim đuoc cong chieu tai Hoa Ky ngay 2 thang 5 nam 2008, trong khi ngay phat hanh quoc te đuoc đay len ngay 30 thang 4 nam 2008. Tai Viet Nam, MegaStar Cineplex la đon vi phat hanh phim tai cac cum rap o Ha Noi, Hai Phong, Bien Hoa va Thanh pho Ho Chi Minh, voi lich khoi chieu la 16 thang 5 nam 2008. Ngay 30 thang 8 nam 2018, Nguoi Sat đa đuoc chieu o đinh dang IMAX lan đau tien tai lien hoan IMAX ki niem 10 nam cua Marvel Studios.


= Quang ba =

Marvel va Paramount thuc hien chien dich quang ba cho Nguoi Sat theo khuon mau ma Transformer đa tung lam truoc đo. Thang 5 nam 2008, Sega đa phat hanh mot tro choi đien tu an theo dua tren bo phim tren nhieu nen tang tro choi đien tu. Downey, Howard va Taub cung thuc hien long tieng cho cac nhan vat cua ho trong tro choi nay. Mot trich đoan dai 30 giay cua bo phim đa đuoc phat song trong thoi gian gio nghi cua su kien Super Bowl XLII. Ngoai ra, 6.400 cua hang 7-Eleven tai Hoa Ky đa tham gia qua trinh quang ba bo phim, va tap đoan LG cung thuc hien mot thoa thuan voi Paramount. Cong ty Hasbro đa san xuat ra dong mo hinh đo choi cua cac bo giap xuat hien trong phim, cung nhu mo hinh cua Titanium Man, mot nhan vat xuat hien trong tro choi đien tu, va bo giap tu bo truyen tranh World War Hulk. Hai thuong hieu Burger King va Audi cung thuc hien cac chien dich quang ba toan cau cho Nguoi Sat. Jon Farveau đuoc giao vai tro đao dien mot đoan quang cao cho chuoi đo an nhanh, tuong tu nhu viec Michael Bay đa tung thuc hien đoi voi Transformers. Trong bo phim, Tony Stark lai mot chiec Audi R8 va nhan đuoc mot chiec hamburger pho mai My tu Burger King sau cuoc giai cuu tu Afghanistan, đay la mot phan cua thoa thuan quang cao thuong hieu trong đien anh cua hang voi cong ty Burger King. Ba chiec xe khac, xe Audi S6 mui kin, Audi S5 the thao va Audi Q7 SUV cung xuat hien trong phim. Audi đa lap ra mot trang web an theo giong nhu General Motors thuc hien cho Transformers. Tap đoan cong nghe Oracle Corporation cung quang ba cho phim tren trang chu cua hang. Mot vai tap truyen tranh an theo cung đuoc phat hanh đe tiep thi cho bo phim.


= Giai tri tai gia =
Cong ty Paramount Home Media Distribution đa phat hanh Nguoi Sat duoi đinh dang DVD va đia Blu-ray ngay 30 thang 9 nam 2008 tai Bac My va ngay 27 thang 10 nam 2008 tai chau Au. Doanh so ban DVD rat thanh cong voi hon 4 trieu ban tieu thu trong tuan đau phat hanh, đat tong doanh so hon 93 trieu USD. Tong cong 9 trieu ban đuoc tieu thu, voi doanh so cong don roi vao khoang hon 160 trieu đo la My (chua tinh doanh thu phat hanh Blu-ray). Ve ban phim phat hanh tai gia, hinh anh tren to bao ma Stark đoc truoc khi anh tuyen bo minh la Nguoi Sat đa bi chinh sua vi nhiep anh gia nghiep du Ronnie Adams nop đon kien Paramount va Marvel vi su dung hinh anh do tham o truong quay trong canh phim. Phien ban đia do Walmart phat hanh đoc quyen bao gom mot trich đoan gioi thieu cua loat phim hoat hinh Iron Man: Armored Adventures.
Ngoai ra Nguoi Sat con đuoc tong hop trong mot hop 10 đia mang ten Marvel Cinematic Universe: Phase One – Avengers Assembled, bao gom tat ca nhung bo phim trong Giai đoan Mot cua Vu tru Đien anh Marvel. Walt Disney Studios Home Entertainment đa phat hanh hop đia nay vao ngay 2 thang 4 nam 2013.


Đon nhan = Doanh thu phong ve =
Nguoi Sat thu ve tong cong 318 trieu USD chi tinh rieng tai thi truong My va Canada, va 266,8 trieu USD tai cac quoc gia va vung lanh tho khac, đua tong muc doanh thu toan cau len toi 585,2 trieu USD.
Trong dip cuoi tuan đau tien cong chieu, Nguoi Sat thu ve 98,6 trieu USD tai 4.105 cum rap o My va Canada, đung đau bang xep hang doanh thu phong ve va đong thoi tro thanh phim đien anh co doanh thu ra mat cao thu muoi mot moi thoi đai tai thoi điem đo. Đay con la phim chieu rap co doanh thu cao thu chin va phim co doanh thu dip cuoi tuan mo man cao thu ba trong nam 2008, sau Indiana Jones va vuong quoc so nguoi va Ky si bong đem. Phim thu ve 35,2 USD trong ngay chieu đau tien, tro thanh phim co doanh thu ngay ra mat cao thu muoi ba moi thoi đai tai thoi điem đo. Nguoi Sat la phim khong phai phan tiep noi co doanh thu ra mat cao thu hai moi thoi đai chi sau Nguoi Nhen (2002), đong thoi cung la phim sieu anh hung co doanh thu mo man cao thu tu. Phim cung dan đau ve doanh thu phong ve o My va Canada trong dip cuoi tuan thu hai cong chieu, voi con so 51,1 trieu USD, nho đo tro thanh phim co doanh thu dip cuoi tuan thu hai cao thu muoi hai moi thoi đai, va cao thu muoi lam đoi voi mot phim khong phai phan tiep noi. Ngay 18 thang 6 nam 2008, Nguoi Sat tro thanh phim đau tien trong nam vuot qua muc doanh thu 300 trieu USD tai thi truong noi đia.


= Đanh gia chuyen mon =
Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, phim nhan đuoc 94% luong đong thuan dua theo 268 bai đanh gia, voi điem trung binh la 7,7/10. Cac chuyen gia cua trang web nhat tri rang, "Nho suc hut tuyet voi cua Robert Downey Jr., Nguoi Sat đa đinh nghia lai dong phim sieu anh hung bang tri thong minh sac sao va su hai huoc truyen cam hung." Thang 5 nam 2008, nha phe binh Jen Yamato cua Rotten Tomatoes đa goi Nguoi Sat la "phim đuoc đanh gia tot nhat nam cho toi gio". Tren trang Metacritic, phim đat so điem 79 tren 100, dua tren 38 nhan xet, chu yeu la nhung loi khen ngoi.
Nha phe binh phim Todd McCarthy tu tap chi Variety đa vi Nguoi Sat nhu mot "khuc phong tung tran ngap ky xao giai tri đay coi mo" voi "nguon nang luong tuoi moi va đay phong cach", trong khi đo Kirk Honeycutt cua The Hollywood Reporter du khen ngoi bo phim, van bay to chut "that vong voi cuoc chien giua nhung bo giap Nguoi Sat... khong hieu ke thu cua Tony hoc cach su dung bo giap ay kieu gi?" Trong mot bai binh luan tren to Newsday, Frank Lovece tan duong "tinh chan thuc trong cam xuc... nhung vai dien hoan hao va nhung ly thuyet khoa hoc co tinh xac thuc cao" đa khien bo phim "trung thanh voi nguyen tac goc du van co nhung cai bien – va khien ta nhan ra rang đieu khien chat lieu goc ay tro nen lau ben đen vay, khong phai la đo ngau cua chang trai trong bo giap kim loai, ma la nhung tinh huong đa đua anh đen voi no". A. O. Scott tu The New York Times đa goi Nguoi Sat la "mot tac pham sieu anh hung tuyet voi hiem thay. Hoac it nhat – vi no cung co mot vai loi nho – mot bo phim sieu anh hung tuyet voi theo mot cach hiem co." Garth Franklin cua to Dark Horizons binh luan, "boi canh an tuong va nhung trang thiet bi co khi ket hop hai hoa voi cong nghe CGI", va nhan xet, "Robert Downey Jr., cung đao dien Jon Favreau... chinh la su cong huong. Ket qua cua no chinh la, du giu nguyen nguyen tac hay cai bien, thi bo phim van tu lam moi no bang su nghiem tuc trong viec tranh bo phong cach chinh kich đen toi đe tro thanh mot bo phim hanh đong de hieu va lam hai long nguoi xem voi chu đe phan chien va chuoc toi".
David Edelstein tu tap chi New York goi bo phim la "mot tac pham than thoai đay can đoi... Favreau khong he be nguyen xi nguyen tac truyen tranh, it nhat la trong nua đau bo phim. Anh đa khien no tro nen that hon – ban se cam giac nhu minh đang xem mot tac pham quan su giat gan vay", trong khi nguoc lai, David Denby tu The New Yorker lai co nhung đanh gia tieu cuc, "mot cam giac chan nan, troi tuot xuyen suot ca bo phim... Gwyneth Paltrow, voi toi mat mo to va cung nhip tim đap thinh thich, thi cung chang lam đuoc gi nhieu trong vai dien nguoi ban gai tro ly kieu co đien, mot nguoi yeu ma chang dam noi, cua Stark; Terrence Howard, vao vai mot nguoi linh luon theo sat Stark, trong that vo hon va vo gia tri". Con Todd Gilchrist tu IGN thi cong nhan Downey la "đieu tuyet voi nhat" trong bo phim, "voi nhiem vu dan dat cau chuyen, cung cap nhung đieu kien đe phat trien noi dung cung nhu chi tiet nhan vat đe lap đay 'cau chuyen ve nguon goc' nay, cung cac dien vien phu đa thoi hon cho nhung vai dien khac". Nhan thay cac yeu to van hoa trong phim, Cristobal Giraldez Catalan cua Bright Lights Film Journal binh luan, "Nguoi Sat đa vuot xa hon muc mot bo phim ky ao lang choi; chung ta co the nhan ra o đo nhung chinh sach đoi ngoai cua My [... va] voi loi tuong thuat va chi đao chinh xac, mot lan nua bo phim đa cho ta thay ro ve mot Hollywood ky thi nu gioi va nguoi Hoi giao ma chung ta von luon biet đen."


= Giai thuong =

Hai nha phe binh Roger Ebert va Richard Corliss đeu chon Nguoi Sat vao danh sach phim yeu thich cua ho trong nam 2008. Vien phim My cung lua chon Nguoi Sat la mot trong muoi phim đien anh hay nhat nam. Phim cung đuoc tap chi Empire chon la mot trong 500 phim đien anh vi đai nhat moi thoi đai. Tony Stark con đuoc tap chi Empire lua chon vao cac danh sach 100 nhan vat đien anh vi đai nhat moi thoi đai, va 100 nhan vat hu cau vi đai nhat. Trang web Fandomania.com xep anh o vi tri thu 37.


Cac phan hau truyen Phan phim tiep noi mang ten Nguoi Sat 2 do Justin Theroux viet kich ban va cong chieu tai Hoa Ky vao ngay 7 thang 5 nam 2010. Cac dien vien Favreau, Downey, Paltrow va Jackson đeu tro lai đe đam nhiem cac vai dien cua ho trong phan đau. Don Cheadle thay the Terrence Howard trong vai Đai ta Rhodes / War Machine. Phim cung co su gop mat cua Mickey Rourke voi vai phan dien Ivan Vanko, Sam Rockwell vai Justin Hammer va Scarlett Johansson vai điep vien Natasha Romanoff cua S.H.I.E.L.D. Walt Disney Studios va Marvel Studios đa phat hanh phan phim tiep noi thu hai mang ten Nguoi Sat 3 vao ngay 3 thang 5 nam 2013; Favreau cho biet ong se lua chon ngoi ghe đao dien cho Magic Kingdom thay vi tiep tuc cam trich phim, nhung van đam nhiem vai dien Happy Hogan. Cac dien vien Downey, Paltrow va Cheadle lan luot tro lai đam nhiem cac vai dien cua ho trong phan truoc, trong khi Shane Black tiep quan vi tri đao dien, tu kich ban viet boi Drew Pearce. Phim con co su tham gia cua Guy Pearce vai Aldrich Killian va Ben Kingsley vai Trevor Slattery.


Xem them Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Nguoi Sat tren Internet Movie Database
Nguoi Sat tai Rotten Tomatoes
Nguoi Sat tai Metacritic
Nguoi Sat tai Box Office Mojo
Nguoi Sat tai AllMovie
Nguoi Sat tai Marvel.com
Nguoi Sat Luu tru ngay 26 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine tai That's (Marvel) Entertainment