Bong lau đit đo (danh phap hai phan: Pycnonotus cafer) la mot thanh vien cua ho Chao mao (Pycnonotidae). No la loai chim song co đinh trong khu vuc nhiet đoi mien nam chau A, tu An Đo va Sri Lanka keo dai ve phia đong toi Myanma va tay nam Trung Quoc. No đuoc du nhap va hien nay song hoang da tren nhieu đao thuoc Thai Binh Duong, bao gom ca Fiji, Samoa, Tonga, Hawaii. No cung sinh song tai Dubai (UAE) va New Zealand. No bi liet ke vao danh sach nhung loai xam hai nguy hiem nhat.


Phan loai Bong lau đit đo đuoc Linnaeus mo ta lan đau nam 1766. Mot vai quan the cua loai phan bo rong nay đuoc coi la cac phan loai hay chung.
Chung đinh danh đuoc tim thay o mien nam An Đo. Khu vuc đien hinh la Puducherry đuoc Erwin Stresemann đe xuat.
Chung o phia tay goi la intermedius va đuoc tim thay tai Kashmir va Kohat keo dai xuong toi khu vuc day nui Salt va doc theo Himalaya toi Kumaon.
Chung bengalensis đuoc tim thay tai khu vuc Himalaya, tu Nepal ve phia đong toi Assam. O phia nam cua hai chung nay la chung pallidus o phia tay nam Ahmednagar va chung saturatus doc theo phia đong, keo dai ve phia nam toi Godavari.
Khong co ranh gioi khac biet ro net giua cac chung nay va cac cong trinh gan đay khong cong nhan cac chung pallidus va saturatus (Whistler & Kinnear, 1932) cho vung đong bac An Đo) nhung chap nhan chung humayuni tu Sindh va tay bac An Đo, chung stanfordii (=stanfordi Deignan, 1949) o đong bac An Đo va chung haemorrhous (=haemorrhousus J. F. Gmelin, 1789) o Sri Lanka.
Chung melanchimus tim thay o mien nam Myanma va bac Thai Lan.
Chung chrysorrhoides tim thay tai Trung Quoc. Hai ten goi chung truoc đay nigropileus o mien nam Myanma va burmanicus o mien bac nuoc nay hien đuoc coi la lai ghep.


Mo ta Bong lau đit đo de dang nhan ra đuoc nho mot mao long ngan lam cho đau no tro thanh hoi vuong. Long tren than mau nau sam voi kieu sap xep dang vay trong khi đau sam mau hon hoac co mau đen. Phan phao cau mau trang trong khi huyet (lo đit) mau đo. Đuoi đen co chom trang. Cac chung Himalaya co mao ro net hon va la dang soc nhieu hon o phan long bung. Chung intermedius o Tay Himalaya co mang che mau đen trai dai xuong toi giua nguc. Chung bengalensis o Trung va Đong Himalaya va binh nguyen song Hang co mang che sam mau khong co vay voi cac soc sam mau tren phan bung duoi. Chung stanfordi o vung đoi Nam Assam tuong tu nhu intermedius. Chung sa mac humayuni co bo long nau nhat mau hon. Chung đinh danh cafer tim thay tren An Đo ban đao. Chung đong bac An Đo wetmorei la trung gian giua cafer, humayuni va bengalensis, dai khoang 20 cm voi đuoi dai. Chung Sri Lanka haemorrhous (=haemorrhousus) co bo long sam mau voi cac ria nhat mau va hep. Chung humayuni đuoc biet la lai ghep voi Pycnonotus leucogenys va cac con lai nay đuoc đat ten la chung magrathi, voi phao cau nhat mau va huyet mau vang cam hay hong. Tai Đong Myanma co su lai ghep voi Pycnonotus aurigaster.
Ca hai gioi đeu tuong tu ve bo long, nhung chim non thi xin mau hon so voi chim truong thanh.
Cac ca the co bo long đen hay trang cung đuoc ghi nhan.


Moi truong song va phan bo Loai chim nay song trong cac bui ram kho rao hay cac khu rung thua, binh nguyen va vung đat co gieo trong. Trong khu vuc sinh song ban đia cua chung, it khi thay chung trong cac khu rung ram. Mot nghien cuu dua tren 54 đia điem khac nhau tai An Đo ket luan rang tham thuc vat la yeu to quan trong duy nhat xac đinh su phan bo cua loai nay.
No đuoc du nhap vao Hawaii, Fiji va New Zealand. Cac ca the đuoc du nhap vao Samoa nam 1943 va tro thanh pho bien tai Upolu vao nam 1957. Bong lau đit đo đuoc nhan cong tu An Đo du nhap vao Fiji khoang nam 1903. Chung thiet lap cac quan the tai cac đao cua Tonga la Tongatapu va Niuafo'ou. Chung đuoc du nhap vao Melbourne khoang nam 1917 nhung khong con thay ke tu nam 1942. Chung co mat tai Auckland trong thap nien 1950 nhung đa bi tieu diet. Bong lau đit đo ua cac khu rung đat thap kho rao tai cac vung đuoc du nhap vao. Tai cac khu vuc nay chung bi coi la sinh vat gay hai do chung tan pha cac loai cay an qua va mot so cay trong khac. Methiocarb va ziram tung đuoc su dung đe bao ve loai lan Dendrobium tai Hawaii khong bi loai chim nay pha hai. Tuy nhien, chung đa hoc đuoc cach phong tranh cac hoa chat xua đuoi chung. Chung cung phat tan hat cua cac loai thuc vat xam hai nhu bong oi (Lantana camara) va Miconia calvescens.


Hanh vi va sinh thai hoc Bong lau đit đo chu yeu an qua, canh hoa, mat hoa, con trung va đoi khi ca tac ke. Chung đoi khi cung an la co linh lang (Medicago sativa).
No lam to trong bui ram o đo cao 2–3 m (7–10 ft); đe 2-3 trung. To đoi khi cung đuoc lam ben trong cac mai nha hay trong cac lo hong trong cac bo bun đat. Nguoi ta cung ghi nhan truong hop to lam tren mot đam beo luc binh va nhung nguoi khac thi con thay chung lam to ben trong xe bus cu. To tren cac hoc cay cung đuoc ghi nhan.
Chung sinh san tu thang 6 toi thang 9. Cac qua trung co mau hoi hong voi cac đom đo, tap trung nhieu o đau to cua qua trung. Chung co the đe nhieu lua moi nam. To co hinh chiec chen nho lam tu cac que cui nho nhung đoi khi thay co ca cac soi day kim loai. Ca chim bo lan chim me đeu nuoi chim con va trong qua trinh cho chim con an chung cho cho chim con bai tiet đe nuot cac vien phan đuoc sinh ra. Cu cu khoang co (Clamator jacobinus) la loai chim đe trung ky sinh cua loai chim nay Chay rung, mua to va đong vat san moi la cac nguyen nhan chinh gay ra ty le tu vong cao cua chim non trong cac moi truong song la bui ram tai mien nam An Đo.

Tieng keu cua chung thuong la theo khuon mau va chung keu quanh nam. Tuy nhien mot loat cac kieu tieng keu khac biet đa đuoc nhan dang, bao gom tieng keu khi đi ngu, khan cau, chao mung, tieng keu khi bay va hai loai tieng keu canh bao.
Chung la loai chim phat tan hat quan trong cua mot so loai thuc vat nhu Carissa spinarum.
Bong lau đit đo thuoc so nhung đong vat đau tien, ngoai con nguoi, khong co kha nang tong hop vitamin C. Tuy nhien, sau nay nguoi ta phat hien ra rang mot luong lon cac loai chim cung thieu kha nang tong hop vitamin C.
Bong lau đit đo la vat chu cua Isospora (nhom sinh vat đon bao ky sinh Coccidia) trong khi mot so loai chay, ran song tren chim nhu Menacanthus guldum (Ansari 1951 Proc. Natl. Inst. Sci. India 17:40) đuoc mo ta nhu la cac sinh vat ky sinh ngoai.
Cung voi chao mao (Pycnonotus jocosus), loai chim nay đa dan toi cac thay đoi trong đong luc hoc quan the hinh thai buom tren đao Oahu tai Hawaii. Quan the hinh thai trang cua loai buom Danaus plexippus trong vong 20 nam đa tang len manh do cac loai chao mao va bong lau nay san bat cac con buom mau cam.


Van hoa Trong the ky XIX, bong lau đit đo đuoc mot so nguoi dan An Đo nuoi nhot trong long lam chim canh, cung nhu lam chim choi, đac biet tai khu vuc duyen hai Carnatic. Chung bi buoc bang soi chi va khi đanh nhau, chung co the nho cac soi long đo cua đoi phuong.
Đuoc biet đen nhieu trong van hoa An Đo, loai chim nay co nhieu ten goi đia phuong, nhu Kala bulbul (=bong lau đen), Bulbuli, Guldum trong tieng Hindi, Kala painju trong ngon ngu Himachal Pradesh; tieng Assam: Bulbuli sorai; tieng Cachar: Dao bulip; tieng Dafla: Nili betom; tieng Lepcha: Mancleph-pho; tieng Naga: Inrui bulip; tieng Bhutan: Paklom; tieng Bhil: Peetrolyo; tieng Gujarati: Hadiyo bulbul; tieng Kutchi: Bhilbhil; tieng Marathi: Lalbudya bulbul; tieng Oriya: Bulubul; tieng Tamil: Kondanchiradi, Konda-lati, Kondai kuruvi; tieng Telugu: Pigli-pitta; tieng Malayalam: Nattu bulbul; tieng Kannada: Kempu dwarada pikalara; tieng Sinhala: Konde kurulla.


Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Pycnonotus cafer tai Wikispecies

Video ve bong lau đit đo tren Internet Bird Collection
Mau vat đinh kieu cho Molpastes cafer after
CSDL loai xam hai
Xam hai tai New Zealand Luu tru ngay 14 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
Xam hai tai Hawaii Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine