Ngay 24 thang 2 nam 2022, Nga tien hanh cuoc xam luoc toan dien vao Ukraina. Chien dich nay bat đau sau mot thoi gian tap trung luc luong cung su cong nhan đoc lap cua Nga đoi voi hai vung ly khai la Cong hoa Nhan dan Donetsk va Cong hoa Nhan dan Lugansk, sau đo la viec Luc luong vu trang Nga tien vao khu vuc Donbas o Đong Ukraina.
Khoang 06:00 (theo gio Moskva), Tong thong Nga Vladimir Putin thong bao ve mot "chien dich quan su đac biet" voi muc tieu "phi quan su hoa" va "phi phat xit hoa" Ukraina. Vai phut sau, nhieu khu vuc tren khap Ukraina, bao gom ca thu đo Kyiv bi ten lua tap kich. Luc luong Nga tien vao Ukraina qua cac huong Nga, Belarus va Krym. Bien phong Ukraina bao cao cac đon cua ho tai bien gioi voi Nga va Belarus bi tan cong. Hai gio sau, Luc quan Nga tien sau vao lanh tho Ukraina. Tong thong Ukraina Volodymyr Zelensky phan ung bang viec ban bo thiet quan luat, lenh tong đong vien toan quoc đong thoi cat đut quan he ngoai giao voi Nga. Cuoc xam luoc bi cong đong quoc te len an manh me, nhieu lenh trung phat đuoc ap đat len Nga va mot nghi quyet cua Đai Hoi đong Lien Hop Quoc keu goi nuoc nay rut quan trong khi cac cuoc bieu tinh phan đoi chien tranh dien ra hang loat tai Nga cung nhieu nuoc khac.


Boi canh Viec chuyen giao lanh tho Ban đao Krym tu noi đong quan cua Ham đoi Bien Đen cua Nga sang lanh tho Ukraina vao nam 1954 boi Thu tuong Lien Xo Nikita Khrushchev. Su kien nay đuoc coi la mot "hanh đong" khong đang quan ngai, vi ca hai nuoc cong hoa đeu la mot phan cua Lien bang Xo Viet truoc đay. Quyen tu tri cua Krym đuoc tai lap sau mot cuoc trung cau dan y vao nam 1991.
Sau khi Lien Xo tan ra vao nam 1991, Ukraina va Lien bang Nga tiep tuc giu moi quan he chat che. Nam 1994, Ukraina đong y tu bo kho vu khi hat nhan cua minh va ky giac thu Budapest ve đam bao an ninh voi đieu kien Nga, Vuong quoc Anh va Hoa Ky se đua ra su đam bao chong lai cac moi đe doa hoac su dung vu luc chong lai su toan ven lanh tho hoac đoc lap chinh tri cua Ukraina. Nam nam sau, Nga la mot trong nhung nuoc ky ket Hien chuong An ninh chau Au, noi nuoc nay "tai khang đinh quyen von co cua moi Quoc gia tham gia đuoc tu do lua chon hoac thay đoi cac thoa thuan an ninh cua minh, bao gom ca cac hiep uoc lien minh, khi chung phat trien".
Mac du la mot quoc gia đoc lap đuoc cong nhan tu nam 1991, voi tu cach la mot nuoc cong hoa thuoc Lien Xo cu, Ukraina đa đuoc gioi lanh đao cua Nga coi la mot phan trong pham vi anh huong cua ho. Nam 2008, Tong thong Nga Vladimir Putin đa len tieng phan đoi viec Ukraina tro thanh thanh vien cua NATO. Nha phan tich nguoi Romania Iulian Chifu va cac đong tac gia cua ong vao nam 2009 đa chi ra rang lien quan đen Ukraina, Nga đa theo đuoi phien ban cap nhat cua hoc thuyet Brezhnev, trong đo quy đinh rang chu quyen cua Ukraina khong the lon hon chu quyen cua cac quoc gia thanh vien cua hiep uoc Warsaw truoc khi su sup đo cua vung anh huong cua Lien Xo trong cuoi nhung nam 1980 va đau thap nien 1990. Quan điem nay đuoc xay dung dua tren tien đe rang cac hanh đong cua Nga nham xoa diu phuong Tay vao đau nhung nam 1990 đang le phai đuoc phuong Tay đap lai, neu khong co su mo rong cua NATO doc theo bien gioi cua Nga.


= Phong trao Euromaidan, chong Euromaidan va su kien Lat đo chinh phu Ukraina 2014 =

Sau nhieu tuan bieu tinh la mot phan cua phong trao Euromaidan (2013–2014), Tong thong Ukraina than Nga Viktor Yanukovych va cac nha lanh đao cua phe đoi lap trong Quoc hoi Ukraina vao ngay 21 thang 2 nam 2014 đa ky mot thoa thuan dan xep keu goi mot cuoc bau cu som. Ngay hom sau, Yanukovych bo tron khoi Kyiv truoc mot cuoc bo phieu luan toi tuoc quyen tong thong cua ong. Cac nha lanh đao cua cac khu vuc phia đong noi tieng Nga cua Ukraina tuyen bo tiep tuc trung thanh voi Yanukovych, gay ra tinh trang bat on than Nga nam 2014. Tinh trang bat on tiep theo la viec Lien bang Nga sap nhap Krym vao thang 3 nam 2014 va chien tranh o Donbas, bat đau vao thang 4 nam 2014 voi viec thanh lap cac quoc gia gan nhu đuoc Nga hau thuan gom cac nuoc cong hoa nhan dan Donetsk va Luhansk.
Vao ngay 14 thang 9 nam 2020, Tong thong Ukraina Volodymyr Zelensky đa phe duyet Chien luoc An ninh Quoc gia moi cua Ukraina, "quy đinh su phat trien cua quan he đoi tac đac biet voi NATO voi muc tieu tro thanh thanh vien cua NATO." Vao ngay 24 thang 3 nam 2021, Zelensky đa ky Sac lenh so 117/2021 phe duyet "chien luoc xoa bo chiem đong va tai hoa nhap lanh tho bi chiem đong tam thoi đoi voi Cong hoa Tu tri Krym va thanh pho Sevastopol."
Vao thang 7 nam 2021, Putin xuat ban mot bai luan co tieu đe Ve su thong nhat lich su cua nguoi Nga va nguoi Ukraina, trong đo ong khang đinh lai quan điem cua minh rang nguoi Nga va nguoi Ukraina la "mot dan toc". Nha su hoc nguoi My Timothy Snyder đa mo ta nhung y tuong cua Putin la chu nghia đe quoc. Nha bao nguoi Anh Edward Lucas đa mo ta no la chu nghia xet lai lich su. Cac nha quan sat khac đa luu y rang gioi lanh đao Nga co mot cai nhin meo mo ve Ukraina hien đai va lich su cua quoc gia nay.
Nga đa noi rang viec Ukraina co the gia nhap NATO va su mo rong NATO noi chung đe doa an ninh quoc gia cua nuoc nay. Đap lai, Ukraina va cac quoc gia chau Au khac lang gieng voi Nga đa cao buoc Putin co gang khoi phuc Đe quoc Nga - Lien bang Xo viet va theo đuoi cac chinh sach quan phiet hieu chien.


= Cac cao buoc Ukraina pham 'toi ac diet chung' =
Vao ngay 15 thang 2 nam 2022, Putin noi voi bao chi: "Nhung gi đang dien ra o Donbass chinh xac la toi diet chung". Nguoi phat ngon Bo Ngoai giao Hoa Ky Ned Price cao buoc rang Moskva đang đua ra nhung tuyen bo nhu mot cai co đe xam luoc Ukraina. Nhung tuyen bo đo, đa lan truyen tren mang xa hoi, bao gom toi diet chung, cac ngoi mo tap the va kha nang chinh phu Ukraina su dung vu khi hoa hoc chong lai nguoi dan Donbass. Mot so to chuc quoc te, bao gom Cao uy Nhan quyen Lien hop quoc, Phai đoan Giam sat Đac biet cua OSCE toi Ukraina va Hoi đong Chau Au khong he tim thay bang chung nao ung ho cac tuyen bo cua Nga Cac cao buoc diet chung đa bi Uy ban Chau Au bac bo vi la thong tin tuyen truyen sai lech cua Nga. Co rat nhieu truong hop ve nhung cau chuyen bia đat nhu vay, đuoc minh hoa ro nhat bang vi du noi tieng ve mot phong su truyen hinh cua Nga cao buoc cac luc luong Ukraina đong đinh mot cau be o mien đong Ukraina khi bat đau cuoc xung đot. Nhung nguoi kiem tra su that đa nhanh chong chung minh rang cau chuyen hoan toan bia đat. Nhung cau chuyen tuong tu van tiep tuc xuat hien. Tren thuc te, khong co bang chung nao cho thay cac cu dan noi tieng Nga hoac dan toc Nga o mien đong Ukraina phai đoi mat voi su đan ap, chu chua noi đen toi ac diet chung "duoi ban tay cua chinh quyen Ukraina".


Dien bien cuoc chien = Nam 2022 =

Khoang 06:00 gio Moskva (UTC+3) ngay 24 thang 2, Putin thong bao rang ong đa đua ra quyet đinh khoi đong mot "chien dich quan su đac biet" o mien đong Ukraina. Trong bai phat bieu cua minh, Putin khang đinh khong co ke hoach chiem đong lanh tho Ukraina va ong ung ho quyen tu quyet cua nguoi dan Ukraina. Putin cung tuyen bo rang Nga tim cach "phi quan su hoa va phi phat xit hoa" Ukraina. Bo Quoc phong Nga đa yeu cau cac đon vi kiem soat khong luu cua Ukraina dung cac chuyen bay va vung troi Ukraina bi han che đoi voi cac luong khong luu phi dan su, voi toan bo khu vuc nay đuoc Co quan An toan Hang khong Lien minh Chau Au coi la vung xung đot đang dien ra.
Trong vong vai phut sau thong bao cua Putin, cac vu no đa đuoc bao cao o Kyiv, Kharkiv, Odessa va Donbas. Cac quan chuc Ukraina noi rang Nga đa đo bo quan vao Mariupol va Odessa, đong thoi phong ten lua hanh trinh va ten lua đan đao vao cac san bay, so chi huy quan su va kho quan su o Kyiv, Kharkiv va Dnipro. Cac xe co quan su tien vao Ukraina qua Senkivka, tai điem tiep giap giua Ukraina voi Belarus va Nga, vao khoang 6:48 sang gio đia phuong. Mot đoan video đa quay lai canh quan đoi Nga tien vao Ukraina tu Crimea do Nga sap nhap.
Đien Kremlin du đinh ban đau nham muc tieu phao binh va ten lua vao cac trung tam chi huy va kiem soat, sau đo gui may bay chien đau va may bay truc thang đe nhanh chong gianh kiem soat tren khong. Trung tam Phan tich Hai quan cho rang Nga se đanh gong kim đe bao vay Kyiv va bao vay cac luc luong cua Ukraina o phia đong, voi Trung tam Nghien cuu Chien luoc va Quoc te xac đinh ba truc tien cong: tu Belarus o phia bac, tu Donetsk va tu Crimea o phia nam. My cho biet ho tin rang Nga co y đinh "chat đau" chinh phu Ukraina va thiet lap chinh phu rieng cua ho, voi cac quan chuc tinh bao My tin rang Kyiv se sup đo trong vong 96 gio neu dua vao hoan canh thuc te tren chien truong.
Theo cuu Thu truong Bo Noi vu Ukraina, Anton Herashchenko, hien đang la co van chinh thuc cua chinh phu, chi sau 06:30 UTC+2, cac luc luong Nga đa xam nhap qua đuong bo gan thanh pho Kharkiv va nhung cuoc đo bo voi quy mo lon đa đuoc bao cao tai thanh pho Mariupol. Luc 07:40, quan đoi cung đang tien vao đat nuoc tu lanh tho Belarus. Luc luong Bien phong Ukraina đa bao cao cac cuoc tan cong vao cac đia điem o Luhansk, Sumy, Kharkiv, Chernihiv va Zhytomyr, cung nhu tu Crimea.
Sau khi ngoai tuyen trong mot gio, trang web cua Bo Quoc phong Ukraina đa đuoc khoi phuc va tuyen bo rang ho đa ban roi nam may bay va mot truc thang o Luhansk. Ngay truoc 07:00 (UTC+2), Zelenskyy thong bao ve viec ap dung thiet quan luat o Ukraina. Sau đo, ong ra lenh cho quan đoi Ukraina "gay ton that toi đa" cho quan đoi Nga. Zelenskyy cung thong bao rang quan he Nga- Ukraina đang bi cat đut, co hieu luc ngay lap tuc. Sau đo trong ngay, ong tuyen bo tong đong vien quan su. Ten lua cua Nga nham muc tieu vao co so ha tang cua Ukraina, bao gom San bay Quoc te Boryspil, san bay lon nhat cua Ukraina, cach Kyiv 29 km ve phia đong. Ukraina đong cua khong gian cho cac chuyen bay dan su.
Mot đon vi quan đoi o Podilsk đa bi quan Nga tan cong khien 6 nguoi chet va 7 nguoi bi thuong. 19 nguoi nua cung bi bao cao la mat tich. Mot nguoi khac bi giet o thanh pho Mariupol. Mot ngoi nha o Chuhuiv bi phao Nga lam hu hai; nhung nguoi cu ngu cua no bi thuong va mot cau be chet. 18 nguoi đa thiet mang do đanh bom cua Nga tai lang Lipetske o Odesa Oblast.

Vao luc 10:00 (UTC+2), trong cuoc hop chi thi cua chinh quyen tong thong Ukraina đa bao cao rang quan đoi Nga đa xam luoc Ukraina tu phia bac (cach bien gioi toi 5 km ve phia nam). Quan đoi Nga đuoc cho la đang hoat đong o Kharkiv Oblast, o Chernihiv Oblast, va gan Sumy. Dich vu bao chi cua Zelenskyy cung đua tin rang Ukraina đa đay lui mot cuoc tan cong o Volyn Oblast. Vao luc 10:30 (UTC+2), Bo Quoc phong Ukraina bao cao rang quan đoi Nga o Chernihiv Oblast đa bi chan lai, mot tran đanh lon gan Kharkiv đang dien ra, Mariupol va Shchastia đa đuoc gianh lai hoan toan.
Quan đoi Ukraina tuyen bo rang sau may bay, hai truc thang va hang chuc xe boc thep cua Nga đa bi pha huy. Nga phu nhan mat may bay hoac xe boc thep. Tong tu lenh Ukraina Valerii Zaluzhnyi đa cong bo cac buc anh chup hai binh si Nga bi bat cho biet ho đen tu Trung đoan Sung truong Co gioi Yampolsky so 423 cua Luc luong Ve binh Nga (đon vi 91701). Trung đoi trinh sat cua Lu đoan sung truong co gioi can ve 74 cua Nga đau hang gan Chernihiv.
Trong tran đanh san bay Antonov, linh du Nga đa chiem giu san bay Hostomel o Hostomel, ngoai o Kyiv, sau khi đuoc truc thang cho vao sang som; mot cuoc phan cong cua Ukraina đe chiem lai san bay đa đuoc đua ra sau đo trong ngay. Lu đoan Phan ung nhanh cua Ve binh Quoc gia Ukraina tuyen bo rang ho đa chien đau tai san bay, ban roi 3 trong so 34 may bay truc thang cua Nga.
Belarus đa cho phep quan đoi Nga xam luoc Ukraina tu phia bac. Vao luc 11:00 (UTC+2), linh bien phong Ukraina bao cao mot vu choc thung phong tuyen bien gioi o Vilcha (Kyiv Oblast), va linh bien phong o Zhytomyr Oblast đa bi ban pha boi cac be phong ten lua cua Nga (đuoc cho la BM-21 Grad).  Vao luc 11:30 (UTC+2), mot đot nem bom ten lua thu hai cua Nga đa nham vao cac thanh pho Kyiv, Odessa, Kharkiv va Lviv. Cac tran giao tranh tren bo nang ne đa đuoc bao cao trong cac Oblast Donetsk va Luhansk.
Cac nha hoat đong dan quyen o Ba Lan đa bao cao su gia tang nhung nguoi di cu tu Belarus đen Ba Lan. La mot phan cua cuoc khung hoang bien gioi Belarus–Lien minh chau Au 2021–2022, Belarus đuoc cac nha quan sat coi la đang nhan lenh tu Nga va su dung nguoi di cu tai bien gioi Ba Lan-Belarus nhu mot vu khi. Đen 12:04 (UTC+2), quan đoi Nga tu Crimea đa tien ve thanh pho Nova Kakhovka o Kherson Oblast. Cuoi ngay hom đo, quan đoi Nga tien vao thanh pho Kherson va gianh quyen kiem soat kenh đao Bac Krym; đieu nay se cho phep ho tiep tuc cung cap nuoc cho ban đao Krym.

Ngay sau 23:00 (UTC+2), Tong thong Zelenskyy đa ra lenh tong đong vien quan su tat ca nam gioi Ukraina tu 18 đen 60 tuoi; vi ly do tuong tu, nam gioi Ukraina trong đo tuoi đo đa bi cam roi khoi Ukraina.

Khoang 04:00 (UTC + 2) gio đia phuong ngay 25 thang 2, Kyiv bi rung chuyen voi hai vu no tu ten lua hanh trinh va ten lua đan đao. Chinh phu Ukraina noi rang ho đa ban roi mot may bay cua đoi phuong tren bau troi Kyiv, sau đo chiec may bay nay đa đam vao mot toa nha dan cu, khien no boc chay. Sau đo, nguoi ta xac nhan rang chiec may bay đo la Su-27 cua Ukraina. Bo Quoc phong Ukraina tuyen bo rang cac luc luong Nga đa tien vao quan Obolon, Kyiv, va cach toa nha Verkhovna Rada khoang 9 kilomet (5,6 mi). Mot so luc luong Nga đa tien vao mien bac Kyiv, nhung khong tien xa hon đuoc. Quan đoi Spetsnaz cua Nga đa xam nhap vao thanh pho voi y đinh "san lung" cac quan chuc chinh phu.

Khi quan đoi Nga tiep can Kyiv, Zelenskyy đa yeu cau nguoi dan chuan bi cac loai cocktail Molotov đe "vo hieu hoa" ke thu. Putin trong khi đo keu goi quan đoi Ukraina lat đo chinh phu. Ukraina đa phan phat 18.000 khau sung cho nguoi dan Kyiv, nhung nguoi bay to thien chi san sang chien đau va trien khai Luc luong Phong ve Lanh tho, thanh phan du bi cua quan đoi Ukraina, đe bao ve Kyiv. Bo Quoc phong cung thong bao rang tat ca thuong dan Ukraina đeu đu đieu kien tinh nguyen thuc hien nghia vu quan su bat ke tuoi tac cua ho.

Vao luc 00:00 gio (UTC) ngay 26 thang 2, giao tranh ac liet đa đuoc bao cao o phia nam cua Kyiv, gan thanh pho Vasylkiv va can cu khong quan o đo. Bo Tong tham muu Ukraina tuyen bo rang mot may bay chien đau Su-27 cua Ukraina đa ban roi mot may bay van tai Il-76 cua Nga cho linh du gan thanh pho. Thi truong Vasylkiv Natalia Balasinovich cho biet thanh pho cua ba đa đuoc bao ve thanh cong boi cac luc luong Ukraina va cuoc giao tranh đa ket thuc.

Nga tam thoi tu bo no luc chiem Chernihiv va Kharkiv sau khi cac cuoc tan cong bi đay lui boi su khang cu kien quyet cua Ukraina, va bo qua nhung thanh pho nay đe tiep tuc tien ve phia Kyiv. O phia nam, Nga chiem Berdiansk va đe doa bao vay Mariupol.

Ngay 27 thang 2, mot đuong ong dan khi đot ben ngoai Kharkiv đa no tung do mot cuoc tan cong cua Nga. va kho dau tai lang Kriachky bi trung ten lua Nga. Giao tranh ac liet gan can cu khong quan Vasylkiv đa khien cac nhan vien cuu hoa khong the dap tat ngon lua. San bay Zhuliany cung bi đanh bom.

Thi truong cua Nova Kakhovka, Vladimir Kovalenko, xac nhan rang thanh pho đa bi quan đoi Nga chiem giu, va ong cao buoc ho pha huy cac khu đinh cu cua Kozatske va Vesele. Quan đoi Nga cung tien vao Kharkiv, giao tranh dien ra tren cac đuong pho trong thanh pho, ke ca o trung tam thanh pho. Cung luc đo, xe tang Nga bat đau tien vao Sumy. Trong khi đo, Bo Quoc phong Nga thong bao rang cac luc luong Nga đa hoan toan bao vay Kherson va Berdiansk, ngoai ra con đanh chiem Henichesk va San bay quoc te Kherson o Chernobaevka. Oleksiy Arestovych, co van cua Tong thong Zelensky, tuyen bo rang Berdiansk đa bi quan Nga đanh chiem.
Trong vong đam phan thu hai, Nga va Ukraina đa đong y mo cac hanh lang nhan đao cho viec so tan thuong dan. Tong thong Ukraina Zelenskyy đoi hoi đam truc tiep voi Tong thong Nga Putin, noi rang đo la "cach duy nhat đe ngan chan cuoc chien nay".
Ngay 4 thang 3, tai Nha may đien hat nhan Zaporizhzhia, mot qua đan đa roi trong khuon vien nha may, gay ra hoa hoan cuc bo mot toa nha khong thuoc lo phan ung. Co quan Thanh tra Quy đinh Hat nhan Nha nuoc Ukraina cho biet khong co thay đoi ve muc đo phong xa va cac quan chuc bao cao rang đam chay đa đuoc dap tat sau vai gio. Sau mot tran đanh khien ba binh si Ukraina thiet mang, quan đoi Nga đa chiem đong nha may đien. Tong thu ky NATO Jens Stoltenberg đa bac bo yeu cau cua Ukraina ve viec ap đat vung cam bay quan su tren lanh tho nuoc nay, noi rang đieu đo se dan đen mot cuoc chien toan dien voi Nga.
Ngay 05 thang 3, cac luc luong vu trang cua Lien bang Nga đa tuyen bo ngung ban đe to chuc cac Hanh lang nhan đao tu Mariupol cho phep khoang 200.000 dan thuong so tan khoi thanh pho von thieu nuoc va đien. Tuy nhien, ngay sau đo, lenh ngung ban ket thuc voi viec Nga va Ukraina đo loi cho nhau ve nguyen nhan đua toi tinh trang nay.
Ngay 7 thang 3, Hoi đong thanh pho Hostomel thong bao rang thi truong thanh pho Yuri Prilipko đa bi giet boi luc luong Nga. Trong khi đo, cac luc luong vu trang Ukraina cho biet cac luc luong Nga đa chiem đuoc Vasylivka, Tokmak va Polohy. Vitaliy Kim, thong đoc Mykolaiv Oblast, noi rang cac luc luong Ukraina đa chiem lai đuoc San bay Quoc te Mykolaiv. Cac luc luong vu trang Ukraina trong khi đo tuyen bo đa chiem lai Chuhuiv trong mot cuoc phan cong chi trong mot đem, ngoai viec giet chet hai chi huy cua Nga. Bo Quoc phong Nga tuyen bo se mo 6 hanh lang nhan đao. Chinh phu Ukraina chi trich thong bao nay vi chi co hai trong so đo dan đen cac lanh tho Ukraina khac, trong khi cac thong bao con lai dan đen Nga hoac Belarus.
Ngay 02 thang 4, Nga rut quan khoi Kyiv va Chernihiv, "Voi viec nhanh chong rut khoi khu vuc Kyiv va Chernihiv, ro rang la Nga đang uu tien mot chien thuat khac: Lui ve mat tran phia đong va phia nam", Mykhaylo Podolyak, co van cua tong thong Ukraina, thong tin tren mang xa hoi.
Ngay 4 thang 4, Nga mo mot hanh lang nhan đao đe so tan dan thuong khoi thanh pho Mariupol. Ngay 05 thang 4, thanh pho Mariupol cua Ukraina hung chiu hang loat tran khong kich cua Nga, khoang 90.000 nguoi đa so tan doc theo hanh lang giua thanh pho Berdiansk va thanh pho Zaporizhzhia, tuy nhien van con hon 100.000 nguoi bi mac ket o Mariupol. Mariupol tro thanh muc tieu bao vay cua quan đoi Nga tu đau thang 3 va luc luong nay tiep tuc tien sau vao thanh pho, bat chap su khang cu cua Ukraina.
Ngay 08 thang 4, Ukraina đa gianh lai quyen kiem soat toan bo khu vuc Sumy o phia Đong Bac, sat bien gioi Nga, song canh bao nguoi dan chua nen voi tro lai.
Ngay 21 thang 4, Nga tuyen bo đa gianh đuoc quyen kiem soat thanh pho Mariupol, nhung van con khoang 2.000 quan nhan Ukraina co thu ben trong Nha may Azovstal. Nga tuyen bo se ngung ban va mo Hanh lang nhan đao so tan khoi nha may Azovstal neu binh si Ukraina đau hang. Ngay 20 thang 5, 1.908 binh si Ukraina thuoc tieu đoan Azov co thu trong nhieu tuan duoi nha may Azovstal đa ra đau hang, Ukraina lenh binh si o Azovstal ngung chien đau.
Ngay 28 thang 5, Nga tuyen bo thanh pho Lyman o mien Đong Ukraina đa hoan toan nam duoi quyen kiem soat cua quan đoi Nga va luc luong ly khai Donbass.
Ngay 07 thang 6, Nga tuyen bo kiem soat thanh pho Sieverodonetsk.
Ngay 30 thang 6, Nga rut quan khoi đao Ran đe the hien cu chi thien chi, quyet đinh nay nham tao đieu kien cho Ukraina xuat khau cac san pham nong nghiep, chung minh cho cong đong the gioi thay rang Lien bang Nga khong can thiep vao no luc cua Lien Hop Quoc trong qua trinh to chuc Hanh lang nhan đao, ho tro hoat đong xuat khau nong san tu lanh tho Ukraina".
Ngay 09 thang 11, Bo truong Quoc phong Nga Sergei Shoigu ra lenh rut quan khoi thanh pho Kherson tu bo phai sang bo ben trai song Dnieper. Tai đay, Nga se dung mot phong tuyen moi nham ngan chan đa tien cong cua quan đoi Ukraina.


= Nam 2023 =
Ngay 13 thang 1,  Nga tuyen bo kiem soat thanh pho Soledar o mien Đong Ukraine sau nhieu tuan giao tranh du doi.
Ngay 20 thang 5,  Nga tuyen bo kiem soat thanh pho Bakhmut. Tong thong Nga Vladimir Putin chuc mung cac thanh vien cua cong ty quan su tu nhan Wagner cung nhu tat ca binh si Nga, nhung nguoi đa ho tro voi viec hoan thanh chien dich kiem soat Bakhmut. Ve phia Ukraine, Thu truong Bo Quoc phong Ukraine Hanna Maliar cho rang "cac luc luong Nga đa gianh đuoc mot so thang loi ben trong Bakhmut, nhung khong kiem soat đuoc thanh pho". Thong bao cua Bo Quoc phong Nga đuoc đua ra sau khi ong Yevgeny Prigozhi, nguoi đung đau tap đoan quan su tu nhan Wagner, tuyen bo luc luong nay đa kiem soat hoan toan thanh pho Bakhmut.  


= Nam 2024 =
Ngay 6 thang 8 nam 2024, Ukraina tan cong vao tinh Kursk cua Nga.


Trung phat Cac nuoc phuong Tay va nhung nuoc khac bat đau ap đat cac bien phap trung phat han che đoi voi Nga khi nuoc nay cong nhan nen đoc lap cua Donbas. Voi viec bat đau cuoc xam luoc tu ngay 24 thang 2, nhieu quoc gia đa bat đau ap dung cac bien phap trung phat voi muc đich lam te liet nen kinh te Nga. Cac bien phap trung phat tren pham vi rong, nham vao cac ca nhan, ngan hang, doanh nghiep, trao đoi tien te, chuyen khoan ngan hang, xuat khau va nhap khau.
Faisal Islam cua BBC News cho biet, cac bien phap nay khac xa voi cac bien phap trung phat thong thuong va "nen đuoc coi la mot hinh thuc chien tranh kinh te". Muc đich cua cac lenh trung phat la đe đay Nga vao mot cuoc suy thoai sau sac voi kha nang xay ra rut tien hang loat tu ngan hang va sieu lam phat. Islam luu y rang viec nham vao mot ngan hang trung uong G20 theo cach nay chua tung đuoc thuc hien truoc đay. Pho Chu tich Hoi đong Bao an Nga va cuu tong thong Dmitry Medvedev đa chi trich cac bien phap trung phat cua phuong Tay ap đat len Nga, bao gom ca cac bien phap trung phat ca nhan, va nhan xet rang đo la dau hieu cua "su bat luc chinh tri" do NATO rut khoi Afghanistan. Ong ta đe doa se quoc huu hoa cac tai san nuoc ngoai ma cac cong ty nam giu trong nuoc Nga.


 Ngan hang  Trong mot bai phat bieu ngay 22 thang 2, Tong thong Hoa Ky Joe Biden đa cong bo cac han che đoi voi bon ngan hang Nga, bao gom ca V.E.B., cung nhu cac ty phu tham nhung than can voi Putin. Thu tuong Anh Boris Johnson thong bao rang tat ca cac ngan hang lon cua Nga se bi đong bang tai san va bi loai khoi he thong tai chinh cua Vuong quoc Anh, va mot so giay phep xuat khau sang Nga se bi đinh chi. Ong cung đua ra lenh gioi han tien gui cho cong dan Nga trong tai khoan ngan hang cua Vuong quoc Anh, va đong bang tai san cua hon 100 ca nhan va to chuc khac.
Ngoai truong cac nuoc Baltic keu goi loai Nga khoi SWIFT, mang nhan tin toan cau ve thanh toan quoc te. Cac quoc gia thanh vien EU khac ban đau đa mien cuong lam đieu nay, ca vi cac noi cho vay chau Au nam giu phan lon trong so gan 30 ty đo la cua cac ngan hang nuoc ngoai cho Nga vay va vi Trung Quoc đa phat trien mot giai phap thay the cho SWIFT goi la CIPS; vu khi hoa SWIFT se tao đong luc lon hon cho su phat trien cua CIPS, do đo, co the lam suy yeu SWIFT cung nhu su kiem soat cua phuong Tay đoi voi tai chinh quoc te. Cac nha lanh đao khac keu goi ngung cho Nga truy cap SWIFT bao gom tong thong Sec Milos Zeman, va thu tuong Anh Boris Johnson.

Đuc đa phan đoi loi keu goi cam Nga tham gia SWIFT, voi ly do no se anh huong đen cac khoan thanh toan cho khi đot va dau cua Nga; vao ngay 26 thang 2, Bo truong Ngoai giao Đuc Annalena Baerbock va Bo truong Kinh te Robert Habeck đa đua ra mot tuyen bo chung ung ho cac han che Nga co muc tieu tu SWIFT. Ngay sau đo, đa co thong bao rang cac ngan hang lon cua Nga se bi loai bo khoi SWIFT, mac du se van con kha nang tiep can han che đe đam bao kha nang tiep tuc thanh toan cho cac lo hang khi đot. Hon nua, đa co thong bao rang phuong Tay se ap đat cac bien phap trung phat đoi voi Ngan hang Trung uong Nga, ngan hang nam giu 630 ty USD du tru ngoai hoi, đe ngan ngan hang nay thanh ly tai san đe bu đap tac đong cua cac lenh trung phat. Vao ngay 26 thang 2, hai ngan hang nha nuoc cua Trung Quoc - Ngan hang Cong thuong Trung Quoc, ngan hang lon nhat the gioi va Ngan hang Trung Quoc, nha giao dich tien te lon nhat cua đat nuoc - đa han che tai chinh đe mua nguyen lieu tho cua Nga, han che Nga tiep can ngoai te. Vao ngay 28 thang 2, Thuy Si đa đong bang mot so tai san cua Nga va gia nhap cac lenh trung phat cua EU. Theo Ignazio Cassis, chu tich Lien bang Thuy Si, quyet đinh nay la chua tung co nhung phu hop voi su trung lap cua Thuy Si. Cung ngay, Monaco đa thong qua cac bien phap trung phat kinh te va cac thu tuc đong bang quy giong voi cac thu tuc ma hau het cac quoc gia chau Au ap dung. Singapore tro thanh quoc gia Đong Nam A đau tien ap đat cac bien phap trung phat đoi voi Nga bang cach han che cac ngan hang va giao dich lien ket voi Nga; đong thai nay đuoc South China Morning Post mo ta la "gan nhu bat ngo". Han Quoc tuyen bo se tham gia vao lenh cam SWIFT chong lai Nga, cung nhu cong bo lenh cam xuat khau cac nguyen lieu chien luoc nam trong cac hiep uoc "Big 4" ma Han Quoc thuoc ve - Nhom cac nha cung cap hat nhan, Wassenaar Arrangement, Australia Group, va Che đo Kiem soat Cong nghe Ten lua; Ngoai ra, 57 vat lieu phi chien luoc, bao gom chat ban dan, thiet bi CNTT, cam bien, laser, thiet bi hang hai va thiet bi hang khong vu tru, đa đuoc len ke hoach đe som đuoc đua vao lenh cam xuat khau.
Vao ngay 28 thang 2, Nhat Ban thong bao rang ngan hang trung uong cua ho se tham gia cac lenh trung phat bang cach han che giao dich voi ngan hang trung uong Nga, đong thoi ap đat cac bien phap trung phat đoi voi cac to chuc va ca nhan Belarus, bao gom ca tong thong Aleksandr Lukashenko, vi Belarus "co lien quan ro rang trong cuoc xam luoc" Ukraina. Theo The Wall Street Journal, phan lon cac khoan thanh toan cho nguyen lieu tho nang luong khong đuoc thuc hien tu cac bien phap nay. Ngan hang Trung uong Nga đa bi chan truy cap hon 400 ty đo la du tru ngoai hoi đuoc giu o nuoc ngoai. Sergei Aleksashenko, cuu thu truong tai chinh Nga, noi: "Đay la mot loai bom hat nhan tai chinh đang giang xuong nuoc Nga." Giam đoc đoi ngoai EU Josep Borrell noi rang cac quoc gia phuong Tay "khong the phong toa du tru cua ngan hang trung uong Nga o Moscow hoac o Trung Quoc".
Vao ngay 1 thang 3, Đai hoi đong cua San Marino đa uy quyen cho chinh phu nuoc nay thuc hien cac bien phap trung phat chong lai Nga, va bac bo rang cac bien phap nay co noi dung quan su. Cung ngay, Bo truong Tai chinh Phap Bruno Le Maire noi rang tai san cua Nga đang bi đong bang boi cac lenh trung phat len toi 1 nghin ty đo la. Sau cac lenh trung phat va chi trich ve quan he cua ho voi doanh nghiep Nga, nhieu cong ty đa chon tu nguyen roi khoi thi truong Nga hoac Belarussia hoac đe tranh cac lenh trung phat tiem nang trong tuong lai. Visa, Mastercard va American Express đa chan cac ngan hang Nga mot cach đoc lap ke tu ngay 2 thang 3. Sau cac lenh trung phat cua Thuy Si đoi voi Nga, Credit Suisse đa ban hanh lenh tieu huy cac tai lieu lien ket cac nha tai phiet Nga voi cac khoan cho vay du thuyen, mot đong thai dan đen chi trich đang ke.


= Xuat khau =
My đa thiet lap cac bien phap kiem soat xuat khau, mot bien phap trung phat moi tap trung vao viec han che Nga tiep can cac thanh phan cong nghe cao, ca phan cung va phan mem, đuoc san xuat bang bat ky bo phan nao hoac tai san tri tue nao tu My. Lenh trung phat yeu cau bat ky ca nhan hoac cong ty nao muon ban cong nghe, chat ban dan, phan mem ma hoa, laser hoac cam bien cho Nga phai yeu cau giay phep, giay phep nay theo mac đinh đa bi tu choi. Co che thuc thi bao gom cac bien phap trung phat đoi voi ca nhan hoac cong ty, voi cac bien phap trung phat tap trung vao cac nganh đong tau, hang khong vu tru va quoc phong.


= My cam nhap khau dau tu Nga =

Cac nha lap phap Hoa Ky đang can nhac viec cam nhap khau dau cua Nga vao nuoc nay. Mot nhom cac nha lap phap luong đang đang soan thao luat. Hoa Ky nhap khau 405.000 thung dau tho moi ngay va cac san pham dau mo tu Nga trong thang 12 nam 2021, tuong đuong khoang 5% luong nhap khau.


= EU trung phat =
Sang 24/2, Chu tich Uy ban chau Au Ursula von der Leyen thong bao cac bien phap trung phat "khung" cua EU se đuoc lien minh nay thong qua. Cac bien phap trung phat nham vao viec chuyen giao cong nghe, ngan hang Nga va tai san cua Nga. Josep Borrell, Đai dien cap cao cua Lien minh ve Chinh sach An ninh va Đoi ngoai, tuyen bo rang Nga se phai đoi mat voi "su co lap chua tung co", do EU se ap đat "goi trung phat khac nghiet nhat ma lien minh nay tung thuc hien". Ong cung noi rang "đay la mot trong nhung gio đen toi nhat cua chau Au ke tu sau Chien tranh the gioi thu hai". Chu tich Nghi vien Chau Au Roberta Metsola keu goi "hanh đong ngay lap tuc, vung chac va nhanh chong" va trieu tap mot phien hop bat thuong cua Nghi vien vao ngay 1 thang 3. Vao ngay 26 thang 2, Hai quan Phap đa đanh chan tau cho hang Baltic Leader cua Nga o eo bien Manche. Con tau bi nghi la cua mot cong ty trong tam ngam boi lenh trung phat. Con tau đuoc ho tong đen cang Boulogne-sur-Mer va đang đuoc đieu tra.


= Khong phan =

Vao ngay 25 thang 2, Vuong quoc Anh đa cam hang hang khong cua Nga Aeroflot, cung nhu cac may bay phan luc tu nhan cua Nga, vao khong phan Vuong quoc Anh. Cung ngay, Ba Lan, Bulgaria va Cong hoa Sec thong bao rang ho se đong cua khong phan cua minh đoi voi cac hang hang khong Nga; Estonia lam theo vao ngay hom sau. Đap lai, Nga cam cac may bay cua Anh bay vao khong phan cua minh. S7 Airlines, hang hang khong noi đia lon nhat cua Nga, thong bao huy tat ca cac chuyen bay đen chau Au, va hang hang khong Delta Air Lines cua My thong bao đinh chi quan he voi Aeroflot. Nga them nua cam tren khong phan cua minh tat ca cac chuyen bay tu cac hang hang khong o Bulgaria, Ba Lan va Cong hoa Sec. Estonia, Romania, Lithuania va Latvia thong bao ho cung se cam cac hang hang khong Nga đen khong phan cua ho. Đuc cung cam may bay Nga bay vao khong phan cua minh. Vao ngay 27 thang 2, Bo Ngoai giao Bo Đao Nha thong bao rang ho đa đong cua khong phan Bo Đao Nha đoi voi may bay Nga. Cung ngay, EU thong bao rang ho se đong cua khong phan cua minh đoi voi may bay Nga.


= Nord Stream 2 =
Thu tuong Đuc Olaf Scholz đa phong toa vo thoi han đuong ong dan khi đot Nord Stream 2 đe đap tra cuoc xam luoc Ukraina cua Nga. Ket qua la Nord Stream 2 đa vo no.


= Bien Đen =
Vao ngay 28 thang 2, Tong thong Tho Nhi Ky Recep Tayyip Erdogan tuyen bo rang Tho Nhi Ky se han che quyen tiep can cua Nga đoi voi Bien Đen. Vao ngay 2 thang 3, khinh ham Đo đoc Kasatonov cua Nga bi tu choi khong cho vao Bien Đen.


Ho tro quan su tu cac nuoc ngoai cho Ukraina Duoi su lanh đao cua Viktor Yanukovych, quan đoi Ukraina bi sa sut. No cang bi suy yeu sau su sup đo cua Yanukovych va su ke vi boi cac nha lanh đao huong ve phuong Tay. Sau đo, mot so đong minh cua Ukraina bat đau cung cap vien tro quan su đe tai thiet luc luong quan su cua ho. Đieu nay đa giup quan đoi Ukraina nang cao chat luong cua minh, đua toi viec quan đoi Ukraina đa đat đuoc nhung thanh cong đang chu y truoc cac luc luong uy nhiem cua Nga o Donbas. Đang chu y, cac luc luong vu trang Ukraina đa bat đau mua may bay chien đau khong nguoi lai Bayraktar TB2 cua Tho Nhi Ky ke tu nam 2019, đuoc su dung lan đau tien vao thang 10 nam 2021 đe nham vao mot vi tri phao binh cua luc luong ly khai than Nga o Donbas.
Khi Nga bat đau tang cuong trang bi va quan đoi o bien gioi Ukraina, cac quoc gia thanh vien NATO đa tang toc đo chuyen giao vu khi. Tong thong My Joe Biden đa su dung Co quan thu hoi von cua Tong thong vao thang 8 va thang 12 nam 2021 đe cung cap 260 trieu đo la vien tro. Nhung hoat đong nay bao gom viec cung cap FGM-148 Javelins va cac loai vu khi chong xe thiet giap khac, vu khi nho, nhieu loai đan duoc va cac thiet bi khac.
Khi cuoc xam luoc xay ra, cac quoc gia bat đau thuc hien cac cam ket giao vu khi nhieu hon. Bi, Cong hoa Sec, Estonia, Phap, Hy Lap, Ha Lan, Bo Đao Nha, va Vuong quoc Anh thong bao rang ho se gui tiep te đe ho tro va bao ve quan đoi va chinh phu Ukraina. Vao ngay 24 thang 2, Ba Lan đa chuyen giao mot so quan nhu cho Ukraina, bao gom 100 sung coi, nhieu loai đan duoc va hon 40.000 mu bao hiem. Trong khi mot so trong so 30 thanh vien cua NATO đong y gui vu khi, NATO voi tu cach la mot to chuc thi khong.
Vao thang 1 nam 2022, Đuc loai tru viec gui vu khi cho Ukraina va ngan chan Estonia, thong qua cac bien phap kiem soat xuat khau vu khi do Đuc san xuat, gui cac loai phao D-30 cu cua Đong Đuc toi Ukraina. Đuc thong bao ho se gui 5.000 mu sat va mot benh vien da chien toi Ukraina, thi truong Kyiv Vitali Klitschko đap tra mot cach che nhao: "Ho se gui gi tiep theo? Goi?" Vao ngay 26 thang 2, đao nguoc thai đo truoc đo, Đuc đa chap thuan yeu cau cua Ha Lan gui 400 sung phong ten lua cho Ukraina, cung nhu 500 ten lua Stinger va 1.000 vu khi chong tang tu nguon cung cap cua chinh nuoc nay.
Vao ngay 27 thang 2, EU đa đong y mua vu khi chung cho Ukraina. Giam đoc chinh sach đoi ngoai cua EU Josep Borrell tuyen bo rang ho se mua 450 trieu euro (502 trieu đo la My) vu khi va them 50 trieu euro (56 trieu đo la) cho quan nhu. Borrell noi rang cac bo truong quoc phong EU van can xac đinh chi tiet ve cach thuc mua vu khi va chuyen no cho Ukraina, nhung Ba Lan đa đong y đong vai tro la trung tam phan phoi. Borrell cung tuyen bo rang ho du đinh cung cap cho Ukraina cac may bay chien đau ma ho đa co the lai. Nhung khoan nay se khong đuoc thanh toan thong qua goi ho tro 450 trieu €. Ba Lan, Bulgaria va Slovakia co MiG-29 va Slovakia cung co Su-25, la nhung may bay chien đau ma Ukraina đa bay va co the đuoc chuyen giao ma khong can đao tao phi cong. Vao ngay 1 thang 3, Ba Lan, Slovakia va Bulgaria xac nhan ho se khong cung cap may bay chien đau cho Ukraina.
Vao ngay 26 thang 2, Ngoai truong Hoa Ky Antony Blinken thong bao rang ong đa uy quyen 350 trieu đo la ho tro vu khi, bao gom "he thong chong thiet giap va phong khong, vu khi nho va cac loai đan co nong khac nhau, ao giap va thiet bi lien quan".  Vao ngay 27 thang 2, Bo Đao Nha thong bao rang ho se gui sung truong tu đong H&K G3 va cac thiet bi quan su khac. Thuy Đien va Đan Mach đeu quyet đinh gui lan luot 5.000 va 2.700 vu khi chong tang toi Ukraina. Nga tuyen bo rang cac may bay khong nguoi lai cua My đa cung cap thong tin tinh bao cho hai quan Ukraina đe giup nham muc tieu vao cac tau chien cua ho o Bien Đen, đieu ma My phu nhan. Đan Mach cung cung cap 300 ten lua Stinger khong hoat đong ma My truoc tien se giup đua vao hoat đong .
Chinh phu Na Uy, sau khi ban đau noi rang ho se khong gui vu khi cho Ukraina nhung se gui cac thiet bi quan su khac nhu mu sat va đo bao ho, đa thong bao vao toi ngay 28 thang 2 rang ho cung se tai tro len đen 2.000 vu khi chong tang M72 LAW đen Ukraina. Trong mot su thay đoi chinh sach lon tuong tu cua mot quoc gia trung lap, Phan Lan thong bao rang ho se gui 2.500 sung truong tan cong cung voi 150.000 vien đan, 1.500 vu khi chong tang ban mot phat va 70.000 goi khau phan chien đau, đe them vao ao chong đan, mu sat va vat tu y te đa đuoc cong bo.
Ngay 06 thang 4 nam 2022, Cong hoa Sec tro thanh quoc gia đau tien thuoc khoi NATO gui Xe tang T-72M, Xe chien đau bo binh BVP-1 va nhieu vu khi hang nang khac cho Ukraina.


Hau qua nhan đao Ngay 02 thang 6 nam 2022, Nga va Ukraina đa tien hanh trao đoi thi the cua 160 quan nhan tu tran moi ben. Đay đuoc xem la lan đau tien hai nuoc co đong thai cong khai trao đoi thi the quan nhan thiet mang. Cuoc trao đoi đa dien ra o đuong lien lac o khu vuc Zaporizhzhia.


= Thuong vong =


 Thuong vong nuoc ngoai  = Nguoi ti nan =

Do quan đoi tiep tuc đuoc tang cuong doc theo bien gioi Ukraina, nhieu chinh phu va to chuc vien tro lang gieng đa chuan bi cho mot su kien di cu hang loat trong nhieu tuan truoc khi cuoc xam luoc thuc su xay ra. Bo truong Quoc phong Ukraina đa uoc tinh vao thang 12 nam 2021 rang mot cuoc tan cong co kha nang buoc tu ba đen nam trieu nguoi phai roi bo nha cua cua ho.

Tong thong Moldova, Maia Sandu tuyen bo rang tinh đen ngay 24 thang 2, hon bon nghin cong dan Ukraina đa sang Moldova. Ba Lan đang chuan bi cho mot dong nguoi ti nan. Đe tao thuan loi cho viec qua lai bien gioi, Ba Lan đa do bo cac quy tac nhap canh COVID-19. Truoc khi chien tranh no ra, nhung nguoi ti nan Ukraina cung bat đau sang Romania. Romania cung mien kiem dich bat buoc cho nhung nguoi ti nan Ukraina khi nhap canh vao quoc gia nay.
Trong tuan đau tien cua cuoc xam luoc, Lien Hop Quoc bao cao hon mot trieu nguoi ti nan đa roi khoi Ukraina; con so nay sau đo đa tang len hon 3,1 trieu vao ngay 15 thang 3. Hau het nhung nguoi ti nan la phu nu, tre em, nguoi gia hoac nguoi khuyet tat. Hau het nam cong dan Ukraina tu 18 đen 60 tuoi đeu bi tu choi cho xuat canh khoi Ukraina nhu mot phan cua nghia vu bat buoc, ngoai tru nam cong dan nuoc nay neu ho chiu trach nhiem ho tro tai chinh cho ba con tro len, cha đoc than hoac cha me / nguoi giam ho cua tre em khuyet tat. Nhieu nam gioi Ukraina, bao gom ca cac thieu nien, trong moi truong hop, đa chon o lai Ukraina đe tham gia cuoc khang chien chong lai su xam luoc cua Nga. Đa co hon 66.200 nguoi Ukraina tro ve tu nuoc ngoai đe chien đau. Mot cuoc khung hoang nguoi ti nan thu hai do cuoc xam luoc va do chinh phu Nga đan ap đa dan đen hon 200.000 nguoi ti nan chinh tri Nga bay đen cac nuoc nhu cac nuoc Baltic va Tho Nhi Ky. Mot so nguoi trong so nay đa phai đoi mat voi su phan biet đoi xu vi la nguoi Nga.
Vao ngay 14 thang 3, BBC News, dua tren du lieu cua Cao uy Lien hop quoc ve nguoi ti nan, bao cao rang tong so nguoi ti nan khi đo đa vuot qua 2,8 trieu nguoi, phan lon trong so ho đa vuot bien sang Ba Lan. Bao cao cua BBC cung cap  cu the so luong nguoi ti nan đang tim kiem noi an nau o cac quoc gia, cho biet Ba Lan đa nhan 1.720.227 nguoi ti nan, Hungary 255.291, Slovakia 204.862, Moldova 106.994, Romania 84.671 (vao ngay 8 thang 3), Nga 131.365 va Belarus 1.226. Lan đau tien trong lich su, EU vien dan Chi thi Bao ve Tam thoi, cho phep nguoi ti nan Ukraina quyen song va lam viec tai Lien minh Chau Au trong toi đa ba nam. Tho Nhi Ky la mot điem đen quan trong khac, đang ky 20.550 nguoi ti nan Ukraina tinh đen ngay 7 thang 3, theo tuyen bo cua Bo Noi vu Tho Nhi Ky. 


= Cao buoc =
To chuc An xa Quoc te va To chuc Theo doi Nhan quyen tuyen bo đa tim thay bang chung ve viec Nga vi pham luat nhan đao quoc te, cao buoc Nga đa tien hanh cac cuoc tan cong bua bai vao khu vuc dan su va khong kich vao cac benh vien, bao gom viec ban mot ten lua đan đao 9M79 Tochka voi mot đau đan chum ve phia mot benh vien o Vuhledar, khien 4 dan thuong thiet mang va lam 10 nguoi khac bi thuong, bao gom 6 nhan vien y te.


Anh huong kinh te - xa hoi Ngay 24 thang 2, ngay sau khi Nga xam luoc Ukraina, gia dau tai My đa tang đot bien. Gia dau Brent đat đinh 105 USD/thung lan đau tien ke tu nam 2014, keo theo gia xang dau the gioi tang đot bien. Gia nang luong cao hon co the an vao ngan sach cua nguoi tieu dung va gay them ap luc len lam phat von đa o muc cao nhat trong 40 nam. Theo Gregory Daco, nha kinh te truong cua EY-Parthenon, neu gia dau duy tri o muc khoang 100 USD/thung, chi phi nang luong cho cac ho gia đinh My co the tang trung binh 750 USD trong nam nay so voi nam ngoai, khien ho con it tien hon đe chi tieu cho cac hang hoa va dich vu khac.
Ngay sau khi tong thong Nga Vladimir Putin phat đi thong tin ve "Chien dich quan su đac biet", chung khoan the gioi đuoc nhuom đo hoan toan, nhieu chi so sut giam sau. Chi so tuong lai cua chung khoan My ngay lap tuc đuoc nhuom đo voi bien đo giam sau, DJ Future ngay lap tuc giam hon 746 điem roi sat ve moc 32.000 điem, S&P F cung giam 2,14%, NASDAQ cung giam bien đo 2,74%. Chung khoan Nhat giam manh khi Nikkei giam hon 634 điem, gan 2,4%; Shanghai giam 0,89%; HSI giam 3,11%; ASX giam 3,21% va chung khoan Han giam manh, chi so Kospi giam 2,65%... Voi VN-Index, chi so mo phien giam manh sau đo đa hoi len muc xanh, giu vung moc 1.510 điem nhung đen 10 gio chi so bat đau giam manh co luc giam toi 17 điem do tac đong tu quyet đinh cua phia Nga va chung khoan the gioi.
Gia vang the gioi tang dung đung đa tac đong manh me len thi truong vang Viet Nam. Ngay 24/2, co thoi điem gia vang SJC len toi 67,5 trieu đong/luong, muc cao nhat trong lich su. Nguyen nhan chu yeu la do gioi đau tu bat đau lo so va tim đen vang đe gia tang su bao ve tai san trong nhung thoi điem đay bat đinh, chua ke yeu to lam phat. Theo thong le, nhung bat on lien quan đen chinh tri, chien tranh se khien gia vang neo o muc cao.


Phan ung cua quoc te = Cac quoc gia =
 Hoa Ky tuyen bo cam van Nga voi nhung đieu khoan co lap ve tai chinh. My se gioi han kha nang kinh doanh cua Nga bang USD, Euro, bang Anh, Yen. My trung phat cac ngan hang Nga đang co 1.000 ti USD tai san, trong đo co ngan hang VTB la ngan hang quoc doanh hang đau cua Nga. Lenh cam van cua My cung se ap đat len gioi tinh hoa Nga va gia đinh cua nhung nguoi nay.

 Uc ap đat lenh cam van đoi voi Nga sau khi Moskva cong nhan đoc lap cho Donetsk va Luhansk, va ra lenh đieu binh si đen hai khu vuc đo.
 Anh Quoc đa phat lenh cam đoi voi hang hang khong quoc gia Nga Aeroflot.
 Canada đang tang cuong hien dien quan su tai Latvia, co bien gioi giap voi Nga. Ngoai ra, cam nguoi Canada mua no chinh phu cua Nga va giao dich tai chinh voi vung Donetsk hoac Luhansk. Canada cung đa liet vao danh sach đen nhung nghi si Nga đa bo phieu ung ho viec cong nhan đoc lap cho Donetsk va Luhansk, cung nhu cac ngan hang, nha thau quan su va cong ty Nga.
 Nhat Ban cam phat hanh trai phieu Nga o Nhat va đong bang tai san o Nhat cua mot so ca nhan nguoi Nga va han che viec đi lai đen Nhat.
 New Zealand ap đat cac lenh cam đi lai lien quan Nga va cam giao dich hang hoa voi quan đoi va luc luong an ninh Nga.
 Trung Quoc khong len an hanh đong cua Nga, đong thoi bac bo cum tu "xam luoc". Chu tich Trung Quoc Tap Can Binh cho biet Trung Quoc ung ho Nga trong no luc giai quyet khung hoang Ukraina thong qua đoi thoai.
 Afghanistan Chinh phu lam thoi Taliban keu goi cac ben lien quan đen xung đot o Ukraina kiem che, nhan manh giu lap truong trung lap trong van đe nay.
 Viet Nam het suc quan ngai truoc tinh hinh xung đot vu trang o Ukraina va keu goi cac ben lien quan kiem che, tuan thu Hien chuong Lien Hop Quoc va cac nguyen tac co ban cua luat phap quoc te, khong su dung vu luc, bao ve nguoi dan, tiep tuc đoi thoai tim kiem giai phap hoa binh, gop phan bao đam hoa binh, an ninh, on đinh, hop tac o khu vuc va tren toan the gioi.
Hang loat nuoc chieu đen mau Quoc ky Ukraina the hien su ung ho nhu: Cong vien Cinquantenaire (Brussels), Đau truong La Ma (Rome), Cong Brandenburg (Berlin), Toa thi chinh Paris, nha ga Pho Flinders (Melbourne).


= Cac to chuc, lien đoan =
Lien Hop Quoc - Đai Hoi đong Lien Hop Quoc thong qua Nghi quyet ES-11/1 cuc luc len an "su xam luoc cua Lien bang Nga chong lai Ukraina" (aggression by the Russian Federation against Ukraine) va keu goi Nga lap tuc rut hoi Ukraina.
Lien minh chau Au (EU) cho biet lenh trung phat moi se nham vao 70% ngan hang va cac cong ty quoc doanh tai Nga. EU cung han che xuat khau trong linh vuc tai chinh, nang luong, giao thong, dau mo, linh kien hang khong. Nhieu quan chuc Nga cung bi cam đi lai o chau Au. Lien minh Chau Au (EU) đua 21 hang hang khong Nga vao danh sach đen do nhung lo ngai ve an toan bay, qua đo chinh thuc đong cua hoan toan khong phan voi 21 hang hang khong nay.
Lien đoan bong đa chau Au (UEFA) quyet đinh khong cho thanh pho St. Petersburg cua Nga đang cai chung ket Champions League. Đia điem moi la o thu đo Paris cua Phap. UEFA cho biet nhung tran đau tren san nha cua cac cau lac bo cung tuyen quoc gia Ukraina va Nga se dien ra o cac đia điem trung lap.
Lien đoan bong đa Ba Lan (PZPN), Thuy Đien (SvFF), Cong hoa Sec (FACR) tuyen bo tu choi tham gia cac tran đau voi Nga trong khuon kho vong Play-off thuoc vong loai World Cup 2022.
Lien đoan bong đa Chau Au (UEFA) va Lien đoan bong đa The gioi (FIFA) loai cac cau lac bo cua Nga va đoi tuyen quoc gia nuoc nay ra khoi cac giai đau do UEFA va FIFA to chuc cho đen khi co thong bao moi.
Giai đua xe Cong thuc 1 von đuoc len lich vao thang 9 o Sochi o Nga bi huy bo, du kien doi sang đuong đua o Istanbul, Tho Nhi Ky.
Giao hoang Phanxico co cuoc gap voi đai su Nga tai Vatican đe bay to quan ngai ve cuoc xam luoc Ukraina.
Nhom Anonymous tuyen chien voi Nga tren khong gian mang o tren Twitter. Anonymous canh bao se tan cong vao cac he thong mang cua co quan chinh phu Nga. Khi cuoc chien đang xay ra thi nhom đa hack sap thanh cong trang web cua Bo Quoc phong Nga va kenh RT.
Hiep hoi Vien thong Tai chinh Lien ngan hang Toan cau (SWIFT) loai Nga khoi hiep hoi nay. Viec Nga bi loai khoi he thong SWIFT se khien cac ngan hang cua nuoc nay mat ket noi voi he thong tai chinh quoc te va bi ton hai nang luc hoat đong toan cau.
Ngay 06 thang 4 nam 2022, Lien Hop Quoc đinh chi tu cach thanh vien cua Nga trong Hoi đong Nhan quyen Lien Hop Quoc. Hoa Ky la ben keu goi viec bo phieu va co 93 phieu thuan, 24 phieu chong va 58 phieu trang. Nga hien đang o nam thu 2 cua nhiem ky 3 nam cua Hoi đong Nhan quyen co tru so tai Geneva, Thuy Si. Hoi đong nay khong the đua ra cac quyet đinh rang buoc ve mat phap ly, nhung cac quyet đinh cua hoi đong gui đi cac thong điep chinh tri quan trong va co the dan toi viec mo cac cuoc đieu tra.


Phan ung cua Nga truoc cac lenh cam van Tong thong Nga Vladimir Vladimirovich Putin canh bao khong co lenh cam van moi nao co the ngan chan Nga lam đieu nuoc nay muon vi Nga đa co kinh nghiem đoi pho cac lenh cam van trong nhieu nam.
Nga cong bo phan ung đau tien truoc cac lenh trung phat cua phuong Tay. Theo đo, nuoc nay cam may bay Anh toi Nga hoac đi qua khong phan cua minh. Đieu nay co the anh huong đen cac chuyen bay tu London đen chau A, theo New York Times.


Bieu tinh = O Nga =

Theo OVD-Info, gan 2.000 nguoi Nga tai 60 thanh pho tren khap nuoc Nga đa bi canh sat bat giu vao ngay 24 thang 2 vi phan đoi cuoc xam luoc Ukraina cua Nga. Vao ngay 27 thang 2, tuong thuat cho biet tong cong hon 5.900 nguoi bieu tinh đa bi bat giu. Bo Noi vu Nga bien minh cho nhung vu bat giu nay la do "cac han che ve coronavirus, bao gom ca cac su kien cong cong" van tiep tuc đuoc ap dung. Chinh quyen Nga đa canh bao nguoi Nga ve nhung hau qua phap ly khi tham gia cac cuoc bieu tinh phan chien. Nguoi đoat giai Nobel Hoa binh Dmitry Muratov thong bao rang to Novaya Gazeta se xuat ban an ban tiep theo bang ca tieng Ukraina va tieng Nga. Muratov, nha bao Mikhail Zygar, đao dien Vladimir Mirzoyev, va nhung nguoi khac đa ky mot van ban khang đinh Ukraina khong phai la moi đe doa đoi voi Nga va keu goi cong dan Nga len an chien tranh.
Elena Chernenko, mot nha bao cua to Kommersant, đa cho luu hanh mot buc thu ngo chong chien tranh co chu ky cua 170 nha bao va hoc gia. Mikhail Fridman, mot trong nhung nha tai phiet Nga, noi rang cuoc chien se "gay thiet hai cho hai quoc gia đa la anh em hang tram nam" va keu goi "cham dut đo mau". Ba thanh vien Đang Cong san đai bieu cua quoc hoi thuoc Đang Cong san Lien bang Nga, nhung nguoi đa ung ho nghi quyet cong nhan cac nuoc cong hoa nhan dan Donetsk va Luhansk tin rang đo la mot su menh gin giu hoa binh chu khong phai mot cuoc xam luoc toan dien, la nhung thanh vien duy nhat cua Duma len tieng phan đoi chien tranh. Đai bieu ha vien Duma Mikhail Matveev đa bo phieu ung ho viec cong nhan hai nuoc cong hoa nhan dan Donetsk va Luhansk nhung sau đo len an viec Nga xam luoc Ukraina. Đai bieu Oleg Smolin cho biet ong bi "soc" truoc cuoc xam luoc.
Hon 30.000 nhan vien cong nghe, 6.000 nhan vien y te, 3.400 kien truc su, hon 4.300 giao vien, va 2.000 dien vien, đao dien va cac nghe si khac đa ky ten vao ban kien ​​nghi keu goi chinh phu Putin cham dut chien tranh. Nha hoat đong nhan quyen Nga Lev Ponomaryov lap mot ban kien ​​nghi đe phan đoi cuoc xam luoc thu hut đuoc hon 750.000 chu ky cho đen ngay 26 thang 2. Nhung nguoi sang lap phong trao ky niem Trung đoan Bat tu, trong đo nhung nguoi Nga binh thuong hang nam dieu hanh voi cac buc anh cua cac thanh vien gia đinh cuu chien binh đe đanh dau Ngay Chien thang trong The chien II vao ngay 9 thang 5, keu goi Putin ngung ban, mo ta viec su dung vu luc la vo nhan đao.


= O Ukraina =


= Ben ngoai Nga =

Cac cuoc bieu tinh ung ho Ukraina đa bung phat ra o cac thanh pho tren toan the gioi.  

Tai Cong hoa Sec, khoang 80.000 nguoi đa bieu tinh tai Quang truong Wenceslas o Praha.
Vao ngay 27 thang 2, hon 100.000 nguoi đa tap trung tai Berlin đe phan đoi cuoc xam luoc cua Nga.
Trong mot cuoc bo phieu trung cau dan y ve hien phap, nhung nguoi bieu tinh Belarus o Minsk đa ho vang "Khong chien tranh" tai cac điem bo phieu.
Vao ngay 28 thang 2, thay vi dieu hanh Carnival o Koln theo truyen thong, le ruoc Rosenmontag o Koln, đa bi huy bo do COVID-19 vai ngay truoc đo, hon 250.000 nguoi, thay vi 30.000 nhu du kien, đa tap hop o Koln trong mot cuoc tuan hanh hoa binh đe phan đoi cuoc xam luoc cua Nga.
Mot phong trao tay chay đoi voi cac san pham cua Nga va Belarus đa lan rong, đang chu y nhat la o cac nuoc Baltic. O Lithuania, Latvia va Estonia, hau het cac sieu thi đeu loai bo cac san pham cua Nga va Belarus, chang han nhu thuc pham, đo uong, tap chi va bao, trong đo Coop, Rimi, Maxima va Barbora la nhung chuoi sieu thi đang chu y nhat tham gia cuoc tay chay.
Tai Canada, cac ban kiem soat ruou cua mot so tinh, đuoc lenh loai bo cac san pham ruou cua Nga khoi cac cua hang ban le.
Tai Hoa Ky, cac chinh tri gia o Ohio, New Hampshire va Utah đa đat ra cac han che phap ly đoi voi viec ban ruou cua Nga va nhieu quan bar, nha hang va nha ban le ruou đa tu y loai bo cac nhan hieu cua Nga khoi cac san pham cua ho, voi mot so ho tro cac loai ruou cua Ukraina trong mot chuong trinh tiep theo đe bay to su đoan ket voi Ukraina. Sau cac cuoc phan đoi, ca Alko va Systembolaget, cong ty đoc quyen ve ruou cua Phan Lan va Thuy Đien, đa ngung ban đo uong co con cua Nga. Ngoai ra, hai nha ban le chinh cua Phan Lan, S-Group va Kesko, đa loai bo hang hoa cua Nga khoi cac ke hang cua ho.


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Росія напала на Украіну: хронологія основних подій (26 лютого 2022) ngay 26 thang 2 nam 2022 tren 24 Канал
Full transcript of Putin's pre-invasion address tren Bloomberg News
Russia invades Ukraine Live Update tren CNN
Ukraine live updates tren BBC News
U.S. and International Response to Russia's Invasion of Ukraine tren C-SPAN
Putin declares military offensive in Ukraine as invasion starts tren YouTube