Đai hoi The thao Đong Nam A (tieng Anh: SEA Games hay Southeast Asian Games) la mot su kien the thao to chuc hai nam mot lan vao giua chu ky Đai hoi Olympic va Đai hoi The thao chau A, voi su tham gia cua cac van đong vien tu 11 nuoc trong khu vuc Đong Nam A. Nhung mon the thao to chuc trong đai hoi do Lien đoan the thao Đong Nam A đieu hanh voi su giam sat cua Uy ban Olympic Quoc te (IOC) va Hoi đong Olympic chau A.
Đai hoi The thao Đong Nam A (SEA Games) la mot trong nam Đai hoi the thao cap tieu vung thuoc Hoi đong Olympic chau A. Bon đai hoi con lai bao gom: Đai hoi The thao Nam A, Đai hoi The thao Tay A, Đai hoi The thao Đong A va Đai hoi The thao Trung A.


Tong quan Đai hoi The thao Đong Nam A khi đo goi la SEAP (SEAP Games), đuoc to chuc o Bangkok nam 1959. Đay la lan đau tien đai hoi đuoc to chuc sau khi Lien đoan The thao ban đao Đong Nam A (SEAP Games Federation) đuoc thanh lap vao nam 1958. Ngay 22 thang 5 nam 1958, đai bieu đen tu cac nuoc o ban đao Đong Nam A tham du Đai hoi The thao chau A 1958 tai Tokyo, Nhat Ban đa hop va thong nhat thanh lap mot Đai hoi the thao. Ten goi SEAP Games khi đo đuoc đat boi ong Luang Sukhum Nayaoradit, nguoi ma sau đo lam Pho Chu tich Uy ban Olympic Thai Lan. Ly do đe nghi đua ra thanh lap mot đai hoi the thao khu vuc se giup thuc đay su hop tac, su hieu biet va su gan ket cac moi quan he giua cac nuoc trong khu vuc Đong Nam A.
Ky SEAP Games đau tien đuoc to chuc tai Bangkok tu ngay 12 đen 17 thang 12 nam 1959, voi hon 527 van đong vien va thanh vien đoan tu 6 quoc gia: Mien Đien (nay la Myanmar), Lao, Ma Lai, Singapore, Viet Nam Cong hoa va Thai Lan tham gia tranh tai o 12 mon the thao.
Nam 1975, nhung bien đong ve chinh tri o ban đao Đong Duong đa khien cho SEAP Games 8, đuoc to chuc o Thai Lan, chi hoi tu đuoc 4 quoc gia thanh vien. Truoc tinh hinh nay, Lien đoan The thao ban đao Đong Nam A quyet đinh mo rong thanh phan bang cach ket nap them mot so thanh vien moi: Indonesia, Philippines va Brunei. Ke tu nam 1977, đai hoi to chuc tai Kuala Lumpur (Malaysia) đuoc mang ten SEA Games lan thu 9.
Voi co so vat chat doi dao va luc luong van đong vien hung hau, thanh vien moi Indonesia nhanh chong đam nhan viec đang cai to chuc SEA Games 10 tai Jakarta tu 21 đen 30/9/1979. Tiep đo, Philippines giu vai tro chu nha SEA Games 11 vao nam 1981.
SEA Games 12 đuoc to chuc tai Singapore, tu 18/5 đen 6/6/1983, voi nhieu ky luc moi trong đo co hai ky luc chau A ve chay tiep suc 4 x 100 m nam va boi 800 m tu do nu. SEA Games 13 tro lai Bangkok (Thai Lan). So luong mon thi tang vot len con so 28 tai SEA Games 14 o Jakarta, Indonesia, va luong nguoi tham du cung đat con so ky luc, so voi cac ky đai hoi truoc đo: 3.000 quan chuc va van đong vien. Viet Nam thong nhat (Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam) tham gia thi đau o ky đai hoi lan thu 15 vao nam 1989. Đong Timor, mot nam sau khi gianh đoc lap tu Indonesia, đuoc ket nap tai ky SEA Games lan thu 22 vao nam 2003.
SEA Games 2009 la lan đau tien Lao đang cai to chuc đai hoi (truoc đo Lao tung tu choi đang cai SEAP Games 1965 do kho khan tai chinh). Dien ra tu ngay 9 đen 18 thang 12, ky đai hoi nay cung đanh dau 50 nam hinh thanh SEA Games, đuoc to chuc tai thu đo Vieng Chan, Lao. SEA Games 2023, dien ra tu ngay 5 đen 17 thang 5, la lan đau tien Campuchia đang cai đai hoi (truoc đay Campuchia tung đuoc trao quyen đang cai SEAP Games 1963 nhung bi huy do tinh hinh chinh tri trong nuoc).


Cac nuoc tham du Ghi chu


= Dong thoi gian =


Lich su Ngay 22 thang 5 nam 1958, cac nuoc Đong Nam A tham du Đai hoi The thao chau A lan thu 3 o Tokyo, Nhat Ban, Pho Chu tich Uy ban Olympic Thai Lan khi đo la Laung Sukhumnaipradit đa đe xuat va đuoc cac nuoc Đong Nam A nhat tri thanh lap mot to chuc the thao cua Đong Nam A voi ten goi ban đau la Lien đoan The thao Ban đao Đong Nam A (The South East Asian Peninsular Games Federation hay SEAP Games Federation). Lien đoan The thao Đong Nam A se to chuc hai nam mot lan vao nam le mot đai hoi the thao khu vuc nham muc đich:

Tang cuong tinh huu nghi, tinh đoan ket va su hieu biet lan nhau giua cac nuoc trong khu vuc ASEAN.
Nang cao khong ngung thanh tich, ky thuat, chien thuat cac mon the thao cho van đong vien đe co co so tham gia Đai hoi The thao chau A va Olympic.
Thai Lan, Myanmar, Malaysia, Lao, Viet Nam Cong hoa truoc đay va Campuchia (Singapore them vao sau đo khi tach ra khoi Malaysia đe tro thanh quoc gia đoc lap vao ngay 9 thang 5, 1965) la cac nuoc sang lap. Uy ban Lien đoan SEAP Games đuoc thanh lap vao thang 6 nam 1959 tai Bangkok thu đo Thai Lan. Cac nuoc sang lap đa thong qua đieu le cua Lien đoan va bau ra Ban chap hanh. Ong Prabhas Charustiara, Chu tich Uy ban Olympic Quoc gia Thai Lan, đuoc bau lam Chu tich Lien đoan The thao Đong Nam A đau tien.
SEAP Games đau tien đuoc to chuc tai Bangkok tu 12-17 thang 12, 1959 voi hon 527 van đong vien va quan chuc the thao đen tu Thai Lan, Mien Đien, Malaysia, Singapore, Viet Nam va Lao tham du trong 12 mon the thao.
Tai SEAP Games lan thu 8 to chuc vao nam 1975, Lien đoan SEAP đa xem xet ket nap them Indonesia va Philippines. Hai nuoc nay chinh thuc đuoc ket nap nam 1977, cung nam đo Lien đoan SEAP đoi ten thanh Lien đoan The thao Đong Nam A (South East Asian Games Federation, SEAGF), va su kien the thao nay cung đoi ten theo thanh Đai hoi The thao Đong Nam A. Brunei đuoc ket nap vao SEA Games thu 10 tai Jakarta, Indonesia, va Đong Timor đuoc ket nap tai SEA Games thu 22 tai Ha Noi, Viet Nam.
Tinh đen thoi điem nay, Thai Lan va Malaysia la hai quoc gia co so lan to chuc Đai hoi The thao Đong Nam A nhieu nhat voi 7 lan. Singapore va Philippines xep thu ba voi 5 lan. Myanmar va Indonesia xep thu tu voi 4 lan to chuc. Viet Nam va Lao xep thu nam voi 2 lan to chuc. Nhung quoc gia co 1 lan to chuc bao gom: Brunei va Campuchia.


Cac ki đai hoi Cac mon the thao Hien chuong va Quy tac cua Lien đoan The thao Đong Nam A (SEAGF) quy đinh so luong mon the thao toi thieu phai to chuc, voi cac mon the thao đuoc phan chia theo nhieu hang muc khac nhau. Truoc nam 2023, quoc gia đang cai phai to chuc it nhat 22 mon the thao: gom 2 mon bat buoc thuoc Hang muc 1 (đien kinh va the thao duoi nuoc), it nhat 14 mon trong Hang muc 2 (cac mon the thao chinh thuc tai The van hoi va Đai hoi The thao chau A), va toi đa 8 mon thuoc Hang muc 3. Moi mon the thao se khong đuoc trao qua 5% tong so huy chuong, tru cac mon đien kinh, the thao duoi nuoc va ban sung (mon ban sung đuoc đua vao ngoai le nay ke tu nam 2013). Moi mon va noi dung thi đau chi đuoc đua vao neu co it nhat 4 quoc gia tham gia. Cac mon thuoc The van hoi va Đai hoi The thao chau A phai đuoc uu tien đua vao thi đau.
Hien chuong nay đa đuoc sua đoi vao nam 2023, va ky SEA Games đau tien ap dung quy đinh moi se la ky to chuc vao nam 2025. Moi ky SEA Games se co toi thieu 36 mon the thao, đuoc phan chia nhu sau: Hang muc 1 bat buoc đuoc chia thanh hai nhom nho: 1A gom cac mon đien kinh va the thao duoi nuoc; 1B gom toi thieu 10 mon the thao thuoc The van hoi Mua he. Trong Hang muc 2, quoc gia đang cai phai đua vao toi thieu 10 mon the thao khac tu The van hoi (mua he hoac mua đong), Đai hoi The thao chau A, Đai hoi The thao Trong nha va Vo thuat chau A, hoac Đai hoi The thao Bai bien. Hang muc 3 gio đay bi gioi han toi đa la 4 mon the thao.
Tai cac ky Đai hoi The thao Đong Nam A, cac mon the thao luon đuoc phan lam 3 nhom chinh:

Nhom 1: Cac mon the thao Olympics
Nhom 2: Cac mon the thao khong thuoc chuong trinh Olympics nhung thuoc chuong trinh ASIAD hoac World Games (co the).
Nhom 3: Cac mon the thao khong thuoc 2 chuong trinh tren: chu yeu la cac mon truyen thong, đac trung cua Đong Nam A va nuoc chu nha.
Duoi đay la danh sach cac mon the thao cua Đai hoi The thao Đong Nam A:

Chu thich: ?: mon co trong đai hoi, khong ro so bo huy chuong; •: mon the thao bieu dien


Huy chuong qua cac thoi ky Tinh đen Đai hoi The thao Đong Nam A 2023

Ghi chu

1 Tham gia voi tu cach Ma Lai tu ky Đai hoi đau tien cho toi nam 1961.
2 Viet Nam Cong hoa giai the vao ngay 2 thang 7 nam 1976 va thong nhat voi Viet Nam Dan chu Cong hoa đe tro thanh Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam ngay nay (goi tat la Viet Nam). Do đo voi quoc gia nay chi tinh huy chuong đen nam 1975. Uy ban Olympic Quoc te (IOC) khong quy ky hieu ma rieng cho cac quoc gia nay sau khi thong nhat voi mien Bac.
3 Tham gia voi tu cach la Campuchia va Cong hoa Khmer.
4 Nam 1989, Viet Nam thong nhat tai gia nhap Đai hoi voi quoc ky va quoc hieu moi. So huy chuong cua Viet Nam Cong hoa đa đuoc cong don vao đay.
5 Tham gia voi tu cach Mien Đien cho toi nam 1985.


Chu thich Lien ket ngoai Tieng Anh:

Olympic Council of Asia Regional Hosting List Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine
SEAP Games Federation Luu tru ngay 23 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine
Trang tin Đai hoi The thao Đong Nam A