Bieu tinh Thai Binh 1997 (con đuoc biet đen voi ten goi Su kien Thai Binh) la mot cuoc bieu tinh cua 43.000 nong dan duoi su lanh đao cua nhom cuu chien binh – cong chuc – đang vien Đang Cong san Viet Nam huu tri tinh Thai Binh thuoc Viet Nam, dien ra vao khoang thang 4 đen thang 8 nam 1997.
Bieu tinh Thai Binh nam 1997 voi muc tieu cao buoc cong chuc đia phuong tham nhung, theo chu nghia than huu, vi pham dan chu va cong bang xa hoi. Tinh uy Thai Binh khi đo cao buoc "đich pha hoai, can bo huu tri bat man chong đoi", đong thoi đe nghi Cong an nhan dan Viet Nam va Quan đoi nhan dan Viet Nam thuc hien tran ap bieu tinh tai Thai Binh. Đe nghi cua chinh quyen đia phuong bi bac bo khi nhung sai pham nghiem trong bi phat hien, hon 2.000 cong chuc bi xu ly va hon 70% to chuc Đang Cong san Viet Nam tai Thai Binh bi thay the, Quy che dan chu co so chinh thuc đuoc thuc thi trong pham vi toan quoc gia. Ke tu sau su kien, moi nam it nhat mot lan đeu co mot nhom thi sat nghien cuu ve bien đoi xa hoi tai Thai Binh trong khoang 10 nam. Giai đoan bat on tu nam 1997 đen nam 1999 khien kinh te Thai Binh bi keo tut 10 nam phat trien.


Boi canh Trong thap nien 1960, kinh te tinh Thai Binh phu thuoc vao nong nghiep, nong nghiep chiem tren 90% tong gia tri san luong trong toan tinh, hon 90% dan so song bang nghe nong. Nang suat lua cua Thai Binh nam 1965 đat ky luc mien Bac voi san luong 6 tan/ha. Tuy chi chiem 5% dien tich canh tac o mien Bac nhung Thai Binh đong gop 12% luong thuc cho Viet Nam trong giai đoan 1965–1975. Dan chu o nong thon Viet Nam đuoc the hien đac trung trong cau truc chinh quyen đia phuong va huong uoc, nong dan Viet Nam co xu huong dua vao Huong uoc — luat do nong dan tu tao ra — đe đam bao loi ich va quyen loi cua ho. Sau khi thong nhat đat nuoc nam 1975 đen nam 1980, nong dan Thai Binh lam viec trong hop tac xa tap the, kinh te Thai Binh hoat đong theo huong thoi bao cap. Nam 1981, chinh phu Viet Nam ban hanh Chi thi 100/CP ve thuc đay san xuat nong nghiep, cac quyet đinh do Đang Cong san Viet Nam truyen đat tu Trung uong xuong đia phuong. Trong thap nien 1990, Viet Nam la nuoc kem phat trien va nguoi dan trong tinh trang ngheo đoi kinh nien. Đoi Moi giup toc đo tang truong kinh te trung binh 8,2% giai đoan 1991–1995 va 7,1% giai đoan 1988–1997; ty le lam phat giam tu 67,1% nam 1991 xuong 12,7% nam 1995 va 5% nam 1996; ty le ngheo giam tu 75% nam 1984 xuong 34,7% nam 1997.
Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa VIII ban hanh nghi quyet "Phat huy quyen lam chu cua nhan dan, tiep tuc xay dung Nha nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam trong sach, vung manh", nhung phuong cham "dan biet, dan ban, dan lam, dan kiem tra" tai Viet Nam chua đuoc the che hoa va cham ap dung thuc tien. Đau giai đoan Đoi Moi, Thai Binh thuc hien chuong trinh "đien, đuong, truong, tram, nuoc sach va đien thoai" voi phuong cham "Nha nuoc va nhan dan cung lam". Tu nam 1993, chinh phu Viet Nam cong nhan quyen su dung đat nong nghiep cua cong dan, trong khi quyen so huu đat thuoc ve nha nuoc. Chinh phu Viet Nam khong vien tro kinh phi chuong trinh "đien, đuong, truong, tram, nuoc sach va đien thoai" cho cac đia phuong tai Thai Binh, nguoi dan moi xa đong gop truc tiep khoang 1 ty đong moi chuong trinh, nhung thu nhap thuc te cua nguoi dan đia phuong qua thap so voi muc đong gop va thuc trang cong chuc tham nhung hien huu. Nhieu cong chuc Đang Cong san Viet Nam tai xa An Đong trong thap nien 1980 tham nhung – lam thu – bien thu, nan trom cuop pho bien tai đia phuong, xu ly va ky luat 144 cong chuc sai pham tinh đen nam 1993. Trong phong trao xay dung "đien, đuong, truong, tram", nguoi dan tai xa Thai Nguyen bi lam thu so voi muc thu nhap it oi hien tai va tap trung khieu kien nhieu nam nham yeu cau "khong ep buoc đong gop". Nong thon Thai Binh bat đau bat on trong giai đoan 1994–1997.
Giai đoan 1991–1996, Thai Binh xay dung đuoc 4.408 km đuong, trong đo co 2.841 km đuong nhua; noi moi 3.712 km đuong day đien, xay moi truong hoc đia phuong len toi 90%. Thai Binh huy đong von xa hoi hoa đat 2.949 ty đong tinh rieng trong giai đoan 1991–1995, gap sau lan so voi giai đoan 1986–1990, trong đo nguoi dan trong tinh đong gop khoang 2.025 ty đong. Thai Binh tinh đen cuoi nam 1995 co 850 tram bom voi tong cong suat gan 1,9 trieu m³/h, so đien thoai lien lac đat gan 15.000 may tinh đen cuoi nam 1997. Trong giai đoan 1995–1996, nguoi dan Thai Binh khieu kien nhung chinh quyen đia phuong phot lo; noi dung khieu kien xoay quanh ve vi pham dan chu, phan chia ruong đat, thu chi ngan sach xa, thanh toan chi phi xay dung cong cong.
Bao nhiet đoi Linda đo bo vao vung Nam Bo nam 1997 va gay thiet hai uoc tinh khoang 15.000 ty đong, Tinh uy Thai Binh vao nam 1996 đuoc coi la đien hinh trong xay dung Đang Cong san Viet Nam. Cung nam 1997, nong dan xa Quynh Hoa song trong đieu kien kho khan va tinh trang đong gop kinh phi xay dung co so ha tang qua suc, quy trinh quan ly tai chinh – ngan sach đia phuong thieu dan chu va mot so cong chuc boc lo sai pham. Tu cuoi nam 1996 đen nam 1997, nong dan Thai Binh đa khieu kien ve nhung vi pham dan chu va cong bang xa hoi tai nam trong so bay huyen thuoc tinh. Nguoi dan đe trinh khieu kien toi xa – huyen – tinh voi quy mo tu vai chuc đen vai tram, co thoi điem len toi 1.500 nguoi. Bieu tinh dieu hanh đen tru so cac co quan hanh chinh tinh Thai Binh đuoc to chuc ky luat va trat tu voi so luong khoang 40 lan. Giai đoan 1987–1997, Thai Binh co tren 300 vu khieu nai ve đat đai, to cao cong chuc xa lam quyen va tham nhung. Chi tinh rieng xa Quynh Hoi trong hai thang cuoi nam 1996, hang tram nguoi dan xa nay đa nhieu lan khieu kien len Uy ban nhan dan tinh Thai Binh ve nhung cao buoc sai pham đat đai – tham nhung tai huyen Quynh Phu. Ngay 5 thang 12 nam 1996, Uy ban nhan dan huyen Quynh Phu cong bo phat hien sai pham bien thu 90,6 trieu đong, chi tieu cong sai quy đinh 48,275 trieu đong. Chi nhanh đien Quynh Phu chu đong cat đien vao ngay 26 thang 12 nam 1996 do Uy ban nhan dan xa Quynh Hoi no hoa đon 3,8 trieu đong, hang nghin nguoi dan trong xa keo đen đap pha tu gia chu tich xa nay voi thiet hai uoc tinh ba trieu đong. Mot so nguoi dan sau đo bi khoi to vao ngay 26 thang 12 cung nam do "gay roi trat tu cong cong", trong khi ba cong chuc xa nay bi khoi to voi toi danh "tham o, co y lam trai, gay thiet hai tai san xa hoi chu nghia". Giai đoan nay xuat hien nhieu khieu kien ve đat đai tai Thanh Hoa, Nam Đinh, Hai Duong, Ha Tay, Đong Nai, Ha Nam, Vinh Phuc, Ben Tre, Vinh Long, Hai Phong, Ha Noi; nhung quy mo va muc đo khieu kien tai Thai Binh dien ra phuc tap hon. Mot so cuoc bieu tinh đuoc cho la đa no ra tai Thanh Hoa, Nghe An, Hung Yen vao thang 5 hoac thang 6 nam 1997.


Dien bien Thang 4 nam 1997, khoang 3.000 nong dan tai huyen Quynh Phu to chuc cuoc bieu tinh dieu hanh on hoa đau tien, nguoi bieu tinh đi theo hang loi va ky luat. Cac cong chuc – đang vien Đang Cong san Viet Nam huu tri lanh đao bieu tinh yeu cau xet xu nhung cong chuc đia phuong đuong nhiem tham nhung. Vao ngay 9 thang 5 cung nam, khoang 2.000 nguoi tai Quynh Phu to chuc cuoc dieu hanh on hoa thu hai bang xe đap đen tru so cac co quan hanh chinh cua tinh, yeu cau Vien kiem sat huyen Quynh Phu va Tinh uy Thai Binh tha tu do cho hai nguoi đai dien bieu tinh bi bat truoc đo, 11 cong an bi thuong. Nguoi dan gio cao cac bieu ngu "Đang Cong san Viet Nam muon nam", "Chu tich Ho Chi Minh vi đai song mai trong su nghiep cua chung ta", "Đa đao bon tham nhung!". Tuy nhien, chinh quyen đia phuong thoi điem đo đieu đong luc luong Cong an nhan dan Viet Nam tran ap bang hoi cay va voi xit, dan đen hai phia đung đo va tru so hanh chinh tinh bi kiem soat. Tu đau thang 5, khoang 3.000 nguoi dan chiem quyen tru so Uy ban nhan dan huyen Quynh Phu, cao buoc bi ap đat nhieu thu thue – phi va cong chuc đia phuong tham nhung. The Economist dan loi mot nha ngoai giao phuong Tay cho biet nguoi dan chiem quyen kiem soat Đai Phat thanh – Truyen hinh Thai Binh, nhung đa roi đi sau khi chinh quyen đia phuong cat đien tru so toa nha.
Trong thang 4–5, nguoi dan đap pha tu gia cua mot so cong chuc va mot so tru so hanh chinh — bao gom ca tru so Uy ban nhan dan tinh Thai Binh — cung nhieu tru so canh sat. Nguoi dan xa Quynh My tan cong mot so canh sat va bat giu mot so con tin, nguoi dan xa Quynh Hoa bat giu 20 canh sat trong nam ngay, nguoi dan mot so đia phuong tu to chuc xet xu cac cong chuc tham nhung. Giua thang 6, hang nghin nguoi to chuc mot loat cac cuoc dieu hanh truoc tru so Uy ban nhan dan tinh Thai Binh. Ngay 16 thang 6, khoang 300 nguoi dan xa Quynh Hoa bat giu Bi thu xa – Chu tich xa – Pho Ban tai chinh xa, sau đo dan giai len huyen Quynh Phu voi quang đuong dai 7 km. Đem ngay 26 thang 6 tai xa An Ninh thuoc huyen Quynh Phu, hang nghin nong dan bieu tinh đap pha tru so Uy ban nhan dan xa vua khanh thanh, đap pha tu gia cua chin cong chuc trong xa. Theo thong ke vao đem ngay 26 thang 6, nguoi dan đot nha va cuop tai san cua 24 cong chuc tai Quynh Phu, Thai Thuy, Kien Xuong. Nong dan tinh Thai Binh khieu kien tap the gay ach tac giao thong, mot so tru so hanh chinh đia phuong bi đap pha, mot so đia điem bao đong bat giu cong chuc – cong an. Xa Quynh Hong la noi bieu tinh som nhat, xa Quynh Hoa la noi phuc tap nhat. Thoi gian nay, hang tram nguoi dan Thai Binh dieu hanh len tru so hanh chinh tinh phan đoi va bat giu mot so cong chuc, co nhung cuoc dieu hanh phan đoi len toi 600–700 nguoi tai xa Quynh Hoa va cac xa thuoc huyen Đong Hung.

Mot so cuoc bieu tinh dien ra tai mot so huyen khac trong tinh khoang ngay 26–27 thang 6. Nong dan tai xa Đong Cuong tan cong bao đong vao cac cong chuc xa đuoc cho la tham nhung, trong đo ac liet nhat tai Thai Thinh, Thai Tan va My Loc (đeu thuoc huyen Thai Thuy). Tai xa Thai Nguyen thuoc huyen Thai Thuy, mau thuan giua nguoi dan va chinh quyen đia phuong cang thang leo thang, chinh quyen đia phuong khi đo phong bi san sang sung va đuoc Pho Thu tuong Nguyen Cong Tan đe nghi hai phia đoi thoai. Hai cong chuc huu tri (bi danh lan luot P, V) — cung que Thai Binh — thoi điem đo khang đinh voi chinh khach Huu Tho rang "bon chung uc hiep dan hon ca bon ky hao xua thi nguoi dan nao chiu đuoc", sau đo hai nguoi nay đa neu thuc trang voi Đo Muoi va Nguyen Ngoc Triu. Cuoi thang 6 nam 1997, nong dan tai cac huyen Quynh Phu, Hung Ha, Tien Hai, Đong Hung, Thai Thuy lien tuc khieu kien ve dan chu va cong bang xa hoi. Theo truong cong an thanh pho Thai Binh Hoang Van Thai, chinh quyen đia phuong tai thi xa Thai Binh nam 1997 sai pham ve quan ly đat đai – lam quyen, mot so cong chuc bi ky luat đa kich đong nguoi dan. Sau đo, khieu kien cua nguoi dan đuoc giai quyet kip thoi voi hang chuc đoan thanh tra đuoc thanh lap, cac cong chuc cap cao bi ky luat va phai đen bu thiet hai. Theo nghien cuu cua thac si Mai Lan Phuong tai Hoc vien Nong nghiep Viet Nam, xa An Đong trong "Su kien Thai Binh" xay dung đuoc 1,8 km đuong va hai tram bom đien cong suat 3.000m²/h; nguoi dan đong gop 22,58% – ngan sach xa khoang 70,32% – ngan sach chinh phu 8,1%.
Nhung ca nhan truc tiep tham gia chi đao giai quyet vu bieu tinh o Thai Binh gom Co van Ban chap hanh Trung uong Đang cong san Viet Nam Pham Van Đong va Đai tuong Vo Nguyen Giap, Tong Bi thu Đo Muoi, Chu tich nuoc Le Đuc Anh va Thuong truc Ban Bi thu Le Kha Phieu, Thu tuong Vo Van Kiet, Truong Ban Dan van Pham The Duyet, Pho Thu tuong Nguyen Cong Tan va Phan Van Khai, Thu truong Bo Tai chinh kiem Tong cuc truong Tong cuc ruong đat Nguyen Thi Kim Ngan, Pho Truong Ban Noi chinh Quach Le Thanh, Pho Chu tich Uy ban nhan dan tinh Thai Binh Bui Sy Tieu, Pho Tong cuc truong Tong cuc Canh sat Đo Hung, Giam đoc Cong an tinh Thai Binh Pham Quy Ngo. Muc tieu cua loat su kien bieu tinh tai Thai Binh nham xet xu cac cong chuc sai pham, yeu cau kiem tra – ket luan cong khai cac sai pham. Nhom khoi xuong bieu tinh bao gom cac cuu chien binh – cong chuc – Đang vien Đang Cong san Viet Nam huu tri tai tinh Thai Binh.
Le Kha Phieu yeu cau Tong cuc chinh tri Quan đoi tham muu cong tac dan van cho Quan uy Trung uong Viet Nam va Quan khu 3, Cuc Dan van – Tuyen truyen cu đac phai vien quan đoi đen Thai Binh đoi thoai va đong thoi thiet lap mot đuong day nong đen van phong Le Kha Phieu thong qua Bo Chi huy quan su tinh Thai Binh. Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam quyet đinh lap "To cong tac đac biet" do Pham The Duyet kiem nhiem to truong, huong đen cong khai tren truyen thong đai chung va xem xet y kien nguoi dan ma khong dua tren bao cao tu chinh quyen đia phuong. Luc luong Quan đoi nhan dan Viet Nam đuoc đieu chuyen đen tuyen truyen va bao ve nguoi dan. To cong tac đac biet đen Thai Binh gom 11 nguoi, sau khi đoi thoai thi nguoi dan tuy mau thuan nhung khong đen muc cuc đoan – bat chap phap luat. Tinh uy Thai Binh thanh lap 242 to cong tac voi hang nghin luot đoi thoai voi cong chung va đong thoi thanh tra kinh te toan dien đia phuong. Pham The Duyet trieu tap 28 cong chuc chu chot cua tinh nghe bao cao, sau đo moi 400 cong chuc xa – huyen (bao gom ca cong chuc huu tri) tai Đong Hung đen hop, tiep tuc moi 300 cong chuc chu chot cua huyen Thai Thuy bao cao, tiep tuc to chuc đoi thoai khoi dan van – mat tran – cuu chien binh – nguoi dan, cuoi cung moi 100 cong chuc cao cap (co que quan Thai Binh) hop tai Hoi Nong dan Viet Nam. Vai tram si quan Quan đoi nhan dan Viet Nam khi đo đong quan tai truong hoc va tru so Uy ban, tiep can va thuc hien tuyen truyen voi nguoi dan Thai Binh. Đo Quang Tuan — mot thanh vien thuoc to thi sat Thai Binh nam 1997 — trinh bay thuc trang voi Pham The Duyet va gui bao cao đen Đo Muoi. Giao su Tuong Lai thuoc Vien Xa hoi hoc — mot thanh vien thuoc Ban Nghien cuu cua Thu tuong — tong hop ket qua cua cac nhom thi sat va gui bao cao đen Vo Van Kiet. Bao cao cua Vien Xa hoi hoc nam 1997 tap trung vao moi quan he giua nguoi dan va cong chuc, van đe phat huy dan chu co so – cong bang xa hoi.

Giao su Tuong Lai cho biet cac cuoc khieu kien đen tru so hanh chinh tinh Thai Binh keo dai voi hang nhin nguoi tham gia, giai quyet khieu nai khong triet đe, dan đen đung đo xay ra va luc luong Cong an nhan dan Viet Nam dung cho chan cuu Đuc đe tran ap. Cuc truong Cuc Canh sat bao ve Nguyen Van Uy thua nhan to chuc đuoc đieu đong đen Thai Binh vao nam 1997. Chinh phu Viet Nam đieu đong 1.200 canh sat chong bao đong ve Thai Binh tran ap vao ngay 28 thang 6 nam 1997, AFP đua tin mot cong chuc đia phuong chet do thuong tich nhung Uy ban nhan dan tinh Thai Binh khang đinh khong co thuong vong. Cac phong vien nuoc ngoai bi cam tiep can Thai Binh. Bieu tinh lan rong ra 6/7 huyen, tiep tuc keo dai trong sau thang voi quy mo khac nhau, cac "toa an" do nguoi dan thanh lap tien thanh thuc thi xet xu cong chuc tham nhung tai cho. Vao thang 8 cung nam, chinh phu Viet Nam bat đau xet xu cac cong chuc đia phuong sai pham nham lam diu tinh hinh. Van trong thang 8, nong dan Thai Binh to chuc bieu tinh truoc Uy ban nhan dan tinh, bao luc no ra mot lan nua tai xa Quynh Hoa va 18 canh sat bi bat giu. Bao Cong an nhan dan vao ngay 8 thang 8 cho biet canh sat đia phuong phat hien mau thuan tai hon 67 xa thuoc tinh Thanh Hoa trong bay thang truoc, bao Lao Đong cong bo ket qua đieu tra so bo cong chuc tai tinh Thai Binh. Su kien Thai Binh đuoc đe cap chi tiet tren bao Quan đoi nhan dan va bao Nhan Dan vao thang 9 nam 1997, chinh phu Viet Nam kiem duyet chat che bao chi quoc noi.
Ngay 12 thang 9, 34 cong chuc xa Quynh Hoa tu chuc va tra lai con dau duoi suc ep cua nguoi dan. Khoang 400 nguoi dan xa Quynh Hoa tap trung truoc tru so Uy ban nhan dan tinh Thai Binh vao ngay 12 thang 11 nham muc đich khieu nai va sau đo đap vo cua kinh; nguoi dan xa Quynh Hoa bat giu 23 canh sat va mot kiem sat vien vao ngay hom sau nham phan đoi lenh bat giu mot so nguoi dan. Ngay 25 cung thang, 20 cong chuc đia phuong bi giam giu bat hop phap đuoc nguoi dan phong thich. Giai đoan thang 5–11 nam 1997, tinh trang bat on tai Thai Binh dien ra tren dien rong voi hang tram xa, rieng huyen Quynh Phu voi 35/38 xa co khieu kien đong nguoi dai ngay. Khi bieu tinh dien ra, mot su co mat đien dien rong xay ra tai đia phuong, nhan vien cua cac to chuc phi chinh phu đuoc thuc hien gioi han cac du an cua ho tai Thai Binh. Uoc tinh 43.000 nguoi dan tham gia bieu tinh, 242/285 xa đa dien ra su kien. Theo bao cao cua tinh Thai Binh, thong ke 237/285 xa co khieu kien tinh đen ngay 25 thang 12 nam 1997, va tiep tuc gia tang thanh 242/285 xa co khieu kien vao ngay 20 thang 2 nam 1998. Phong vien nuoc ngoai đuoc tiep can Thai Binh vao thang 2 nam 1998.


Nguyen nhan Theo Tong Bi thu Đo Muoi, nguyen nhan bat nguon tu bo may quan lieu xa dan, nguoi dan bat binh khieu kien khong đuoc giai quyet, vi pham tinh than dan chu lang nghe y kien thang than. Pho Thu tuong Chinh phu Nguyen Cong Tan cho biet "phe chinh quyen hoi đo sai, cay quyen". Khi ban thao voi Tong Tham muu truong Quan đoi nhan dan Viet Nam Pham Van Tra, Le Kha Phieu nhan manh "do nhan dan buc xuc voi cach lam cua can bo co so nen ho moi co nhung hanh đong nhu vay chu khong co the luc nao xui giuc ca", yeu cau xet xu cong khai cong chuc sai pham va khong đan ap nhan dan. Bi thu Chi bo thon Bo Trang 1 (thuoc xa Quynh Hoa) Vu Hoang Tuan thua nhan nguyen nhan bat nguon tu "thieu dan chu trong quan ly – đieu hanh cua chinh quyen co so, thuc hien phuong cham "Dan biet, dan ban, dan lam, dan kiem tra" chua đay đu". Pho Ban To chuc Tinh uy Thai Binh Nguyen Hong Chuong nhan xet "viec đanh gia phan loai to chuc Đang o co so tien hanh chua chat che, thieu nghiem tuc, ne nang, ne tranh, di hoa vi quy. Nhieu xa kinh te cham phat trien, can bo vi pham khuyet điem, thieu sot, noi bo thieu đoan ket, nhat tri, nhan dan khieu kien nhieu, nhung khi xep loai van đat danh hieu trong sach, vung manh". Chinh khach Huu Tho khang đinh nguyen nhan do sai pham quyen han thu hoi – đau thau đat đai, tham nhung va su dung ngan sach lang phi, lam thu đong gop cua nguoi dan (co noi chiem toi 37–40% thu nhap nong nghiep), hien tuong mot so cong chuc ap buc nguoi dan va bao che cho nhau (chu nghia than huu)". Nam 2014, Tong Bi thu Nguyen Phu Trong cho rang giai đoan 1997–1999 "do thieu minh bach trong su dung ngan sach đau tu co so ha tang "đien, đuong, truong, tram" tai mot so đia phuong nen Thai Binh tro thanh điem nong ve mat on đinh chinh tri".
Chu tich Uy ban nhan dan xa An Ninh Đo Van Nam thua nhan thuc trang khi đo "lam dung thu chi, thieu dan chu" cung viec "đon khieu kien khong đuoc tra loi thoa đang va im lang keo dai", thanh tra cong khai nhung ket qua khong co gi. Cuu Chu tich Uy ban nhan dan huyen Thai Thuy thoi ky 1996–2002 Vu Van Loi cho rang trinh đo quan ly kinh te – tai chinh – xay dung cua cong chuc đia phuong yeu kem, nguyen nhan thu hai la "mau thuan noi bo giua can bo va quan chung nhan dan". Bao Thai Binh cho rang su kien xay ra do "bat cap cua co che quan ly cu cung voi nhan thuc han che cua đoi ngu can bo co so ve dan chu", "huy đong qua suc dan va mat dan chu trong đau tu xay dung co so ha tang". Theo bao cao cua Truong Đai hoc Thai Binh, nguyen nhan do vi pham dan chu, quan ly tai chinh thieu minh bach, đac biet la trong qua trinh xay dung "đien, đuong, truong, tram". Cuu Pho Truong Ban Dan van Trung uong Đo Quang Tuan — mot thanh vien thuoc to thi sat Thai Binh nam 1997 — neu nguyen nhan do cong chuc đia phuong tham nhung, quan lieu, khong giai quyet khieu kien cua nguoi dan, "khong co van đe đich o đay". Chuong trinh Phat trien cua Lien Hop Quoc cho rang mot trong nhung nguyen nhan gay ra bieu tinh do "ap đat thue va tai san tuy tien". Bui Sy Tieu khang đinh nguyen nhan do "nhung vi pham nghiem trong trong quan ly đat đai o cac đia phuong", cung nhu "xuat phat tu nhung phong trao mang tinh duy y chi", "tinh trang mat dan chu o co so". Tinh uy Thai Binh giai đoan 1997–1998 tong ket nguyen nhan do "lam quyen, vi pham dan chu, buong long quan ly cong chuc, chu nghia than huu".


Tac đong = Bieu tinh tiep giap Thai Binh =
Nguoi dan xom 17–18 xa Giao An khieu kien vao thang 5 nam 1998, sau đo khieu kien lan rong ra toan huyen Giao Thuy thuoc Nam Đinh voi 19/22 xa tinh đen thang 12 nam 2001. Cac khieu kien tap trung vao nhung sai pham thu chi ngan sach xa, cap phep mua ban đat đai trai tham quyen, lam thu thue nong nghiep, sai pham trong thuc hien chinh sach xa hoi. Nguoi khieu kien gom nhom cong chuc – đang vien Đang Cong san Viet Nam huu tri, cuu chien binh – thuong binh. Bieu tinh phan đoi chu yeu xay ra tai cac xa Hong Thuan, Giao Lac, Giao Xuan, Giao Ha, Giao Thinh voi giai đoan cao điem len đen 400–500 nguoi. Nguyen nhan bat nguon tu chinh quyen đia phuong xem nhe dan chu, buong long quan ly đat đai va giam sat thu chi ngan sach, sai pham keo dai va thieu ky luat, lam thu qua suc đong gop cua nguoi dan, tinh hinh Thai Binh anh huong đen huyen giap ranh Giao Thuy. Do huyen Phu Cu thuoc Hung Yen giap ranh đia gioi hanh chinh voi Thai Binh va xuat hien nhieu tieu cuc (tranh gianh quyen luc noi bo, nguoi dan khieu kien keo dai), tinh hinh Phu Cu cung chiu anh huong tu "Su kien Thai Binh" trong giai đoan 1997–2000. Xa Phan Sao Nam va thi tran Tran Cao thuoc Phu Cu xuat hien sai pham trong giai đoan 2000–2003, mot so cong chuc chu chot đia phuong bi ky luat. Bieu tinh đa no ra tai mot so khu vuc thuoc Nam Đinh, Ha Nam va ngoai thanh Ha Noi vao nam 1998.


= Bieu tinh Đong Nai =
Ngay 7 thang 11 nam 1997 tai Đong Nai, hon 2.000 nguoi dan bieu tinh cao buoc cong chuc đia phuong tham nhung va tich thu đat đai, trong đo co mot nhom phu nu đa phan đoi bang cach khoa than. Đa phan nguoi bieu tinh theo Giao hoi Cong giao Roma va đeu goc Thai Binh, va ho vao Nam trong Cuoc di cu Viet Nam vao thap nien 1950. Bieu tinh keo dai trong ba ngay, khoi phat tai giao phan Xuan Loc thuoc xa Tra Co o huyen Thong Nhat do chinh quyen đia phuong tich thu đat nha tho Cong giao. Hang tram nguoi dan chan đuong Quoc lo 1, canh sat đuoc đieu đong đen tran ap, mot so nguoi dan va canh sat bi thuong nang. Truong Ban Dan van Trung uong Pham The Duyet đuoc cu đen đoi thoai. To chuc Theo doi Nhan quyen cho biet bieu tinh phuc tap hon Thai Binh do cong đong Cong giao mien Nam coi trong nha tho hon bieu tuong Nha nuoc, xa Tra Co tap trung nguoi Nung — mot sac toc di dan trong Cuoc di cu Viet Nam thap nien 1950, tung đuoc quan đoi Hoa Ky đao tao trong Chien tranh Viet Nam, va ti nan thuyen nhan Viet Nam — co trinh đo hoc van thap va ty le co viec lam thap hon nguoi Viet. Mot bao cao khac uoc tinh 10.000 nguoi dan tham gia bieu tinh, khoang nam nguoi bi thuong, chinh quyen đia phuong nho giam muc Phaolo Maria Nguyen Minh Nhat tac đong nham tranh tinh trang bao đong. Bo Ngoai giao vao ngay 12 thang 11 thong cao đay la mot tranh chap đat đai dan su tai đia phuong huyen Thong Nhat va khong lien quan đen van đe ton giao. Xe canh sat chong bao đong bi tan cong, mot so canh sat bi thuong do bi nem đa, tu gia cua mot so cong chuc đia phuong bi phong hoa.


Phan ung = Quoc noi =


 Nong dan Thai Binh  Mot nong dan ten Đuc, khi đuoc The Seattle Times phong van, noi rang "khi ho noi ve Đoi Moi, nong thon van khong co nhieu thay đoi. Nong dan va nhung nguoi lam viec tren cac canh đong đa bi lang quen trong no luc hien đai hoa đat nuoc". Nong dan tai hau het cac xa thuoc Thai Binh khieu kien keo dai trong suot giai đoan khoang 1997–1999, va đuoc giai quyet triet đe khieu nai vao nam 2000. Tu thang 11 nam 1997 đen thang 6 nam 1998, Thai Binh co 242/285 xa (khoang 90% đon vi hanh chinh) co đon khieu nai to cao tham nhung, lam quyen trong quan ly đat đai voi khoang 43.000 nguoi dan bieu tinh. Tinh rieng huyen Vu Thu, đon khieu nai – to cao đuoc thong ke 398 luot nam 1997 va 1.063 luot nam 1998.


 Chinh phu Viet Nam  Mot nguoi Phat ngon Bo Ngoai giao Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam thoi điem đo thua nhan cong chuc đia phuong Thai Binh "co mot so hoat đong khong minh bach trong cac du an phat trien nong thon". Tong Bi thu Đo Muoi khang đinh "Thai Binh lam đuoc nhieu viec tot sinh ra chu quan dan đen quan lieu, xa dan, khong nghe dan, du đo la nhung y kien thang than, xay dung. Dan bat binh khieu kien khong đuoc giai quyet, tu mot so xa đa lan ra đen nhieu xa cua tinh lam anh huong đen tinh hinh chinh tri, san xuat va cac hoat đong khac". Thuong truc Ban Bi thu Le Kha Phieu nhan xet "su viec Thai Binh chinh la dan day cho Đang ta bai hoc ve benh quan lieu, gan dan ma xa dan; can bo Đang – chinh quyen co so hu hong, tham o; dan buc xuc, to giac đa lau ma khong lang nghe, đieu tra, xu ly". Sau khi nghe gop y tai Bo Quoc phong, Le Kha Phieu quyet đinh xet xu cac cong chuc sai pham va nhung nguoi kich đong nhan dan gay roi tai Thai Binh. Mot phai đoan do giao su Tuong Lai chu tri — mot thanh vien thuoc Ban Nghien cuu cua Thu tuong Vo Van Kiet — thi sat tinh hinh thuc te tai Thai Binh, ghi nhan "mot cuoc khung hoang chinh tri xa hoi thuc su trong nhieu xa va huyen cua nong thon Thai Binh". Truong Ban Tuyen giao Trung uong Huu Tho đanh gia "su kien ay gay giat minh" khi Thai Binh cach đo mot nam đuoc chon lam mo hinh xay dung Đang Cong san Viet Nam, nhung bat chot đuoc coi la đien hinh tham nhung va vi pham dan chu. Mot phai đoan do Truong Ban Dan van Trung uong Nguyen Minh Triet (vua đuoc bo nhiem) đen mien Nam thi sat cong luan.
Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam thong cao chi thi khang đinh "đay la mau thuan trong noi bo nhan dan", huong dan ap dung phuong phap van đong – thuyet phuc nguoi dan, đong thoi tien hanh xu ly cac cong chuc – Đang vien Đang Cong san Viet Nam tham nhung. Thai Binh đuoc chon la noi thi điem Quy che dan chu co so. Nam 1998, Chu tich nuoc Tran Đuc Luong boc bach "Khi nhung nguoi tot phai trut su bat man đay phan no cua ho thong qua cac cuoc bieu tinh ram ro chong lai cong chuc đia phuong, chi co loi giai thich duy nhat la... nhieu cong chuc va đang vien Đang Cong san Viet Nam cua chung ta... đa pham phai nhieu sai lam". Trong giai đoan 1998–1999, Pham The Duyet thuc hien hon 50 lan đoi thoai giua cong chuc va nguoi dan Thai Binh đe giai quyet cac khieu nai. Theo Nghi quyet Trung uong 4 - Khoa XII, Tong Bi thu (đuong nhiem) Nguyen Phu Trong goi nhac bien co Thai Binh va khang đinh "quyen luc chinh tri ngay cang de dan toi loi ich vat chat khien can bo cac cap chuyen quyen, đoc đoan, mat dan chu, xa roi dan". Nam 2017, Pham The Duyet phan tran "ta phai coi ta la chinh, đung bao gio ngo nhan đo cho nguoi khach, đo cho khach quan".


 Chinh quyen đia phuong  Tinh uy Thai Binh khi đo cho rang "nguyen nhan đich pha hoai, can bo huu tri bat man chong đoi", đong thoi kien nghi Cong an nhan dan Viet Nam va Quan đoi nhan dan Viet Nam đen Thai Binh tran ap, nhung Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam phan bac va cho rang "can bo đia phuong sai pham, chinh quyen yeu kem". Truong Ban Dan van Trung uong Pham The Duyet van đong cong chuc tai Thai Binh sai pham va tham nhung nhan loi truoc cong chung, cam ket tien hanh hoan tra tai san lam thu. Nam 1998, Bi thu Huyen uy Quynh Phu Pham Van Hoa thua nhan thieu cong khai va dan chu ve kinh te; đong thoi mo hom thu nhan y kien tu nguoi dan. Nam 2001, Bi thu Tinh uy Thai Binh Bui Sy Tieu tai Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu IX thua nhan nguyen nhan "qua thien ve phat trien kinh te, xem nhe cong tac xay dung Đang Cong san Viet Nam" va "chua phat huy đay đu quyen lam chu cua nhan dan". Nam 2018, Bi thu Đang uy xa Quynh Hoa (đuong nhiem) Nguyen Van Hoan thua nhan bieu tinh Thai Binh 1997 la "bai hoc kinh nghiem sau sac, đat gia cua Đang bo xa Quynh Hoa trong lanh đao, chi đao thuc hien nhiem vu chinh tri cua đia phuong, đac biet trong thuc hien dan chu o co so". Cuu Chu tich Uy ban nhan dan xa Thai Thinh (nam 1998) Đo Van Hoan khang đinh "luon tham thia bai hoc ve long dan. Khi niem tin cua nguoi dan đuoc cung co thi ho san sang hy sinh loi ich rieng vi su nghiep chung". Chu tich Hoi Cuu chien binh tinh Thai Binh Nguyen Van Han cho rang bat on giai đoan 1997–1999 boi "huy đong nguon luc qua suc dan, mat dan chu". Nam 2012, cuu Bi thu Tinh uy Thai Binh Bui Sy Tieu đuc ket "đo la mot bai hoc trong lanh đao chi đao. Đung bao gio đay nguoi dan đen buoc đuong cung. Đung bao gio đay nguoi dan đen muc khong chiu đung đuoc".


 Truyen thong Viet Nam  Cuu pho Tong Bien tap bao Nhan Dan Đuc Luong cho rang Su kien Thai Binh 1997 va mot so su kien buc xuc trong xa hoi Viet Nam hien tai bat nguon tu nguyen nhan "nguoi dan bay to thai đo bat binh truoc tinh trang tham nhung o co so", đong thoi nhan đinh Đang cam quyen can tranh "tinh trang lam quyen, tham nhung". Nguyen Huu Quy tren bao Nhan Dan đuc ket "nhan dan đuoc lam chu that su, đo chinh la chia khoa cua su on đinh va phat trien". Tran Quang Vu tren bao Lao Đong nhan xet "neu khong sau sat, nam bat đung tinh hinh, chi nghe bao cao va ap dung chuyen chinh trong vu Thai Binh, chung ta khong biet đat nuoc se đi đen đau". Vu Lan tren bao Đai Đoan Ket goi nhac đen bieu tinh Thai Binh 1997, đong thoi neu thuc trang "van đe thuc hien dan chu co so o nhieu noi van con rat hinh thuc. Van đe thu hoi đat, đen bu, giai phong mat bang van la van đe co nhieu bat cap, buc xuc, noi com o nhieu noi". Bui Hoang Tam tren bao Dan tri goi nhac bieu tinh Thai Binh 1997 va nhan xet mot so đia phuong tai tinh Thai Binh thoi điem đo "hinh thanh mot lop cuong hao moi" khien "hang van nong dan đung len bieu tinh, hang ngan can bo Đang vien bi xu ly ky luat". Bao Thai Binh nhin nhan vu cuong che đat tai Tien Lang hay tranh chap đat đai tai Đong Tam va su kien Thai Binh giai đoan 1997–1999 đeu bat nguon tu "nhung han che trong thuc hien quy che dan chu co so".
Anh Thu tren bao Ha Noi Moi nhan đinh "mot bo phan can bo tu tinh đen co so le loi – tac phong lam viec quan lieu, cua quyen, mat dan chu nghiem trong"; đong thoi cho rang "lam thu đong gop phi xay dung ha tang qua lon so voi thu nhap thuc te cua nguoi dan" va coi nhe giai quyet khieu nai, noi bo to chuc đia phuong Đang Cong san Viet Nam tranh gianh quyen luc. Le Viet Quan tren VietNamNet goi nhac vu cuong che đat tai Tien Lang va bieu tinh O Kham, đong thoi nhan xet "Con nho truoc nam 1997, khi con song đau co bat đong san đau tien hinh thanh o Viet Nam, tai mot so đia phuong cung đa manh nha lan song khieu kien đat đai. Nhung đen nam 1997, điem cuc đai trong phan ung tam ly cua nguoi dan đa đuoc ket tua boi su kien Thai Binh". Thai Duy tren bao Nguoi lao đong binh luan "Su kien Thai Binh chung minh benh quan lieu het suc tram trong. Đay la luc lanh đao cac cap phai hoc tap bai hoc chong quan lieu cua Bac Ho". Đuc Le tren Tap chi Quoc phong toan dan cho rang "Su kien Thai Binh 1997" va bieu tinh Tay Nguyen 2004 la chien tranh tam ly, đong thoi "thay rat ro tac hai cua viec cham tre ve thong tin va đinh huong du luan xa hoi". Bao Quan đoi nhan dan cho rang su bat man lan rong cung voi viec buong long quan ly, bien thu ngan sach va quan lieu cua cac cong chuc tham nhung đa dan đen "bat on chinh tri toi te". Bao nhan manh "mot so tin đo Phat giao va Cong giao bi du do vao cac hoat đong bat hop phap chong lai Đang Cong san Viet Nam, đuong loi va chinh sach cua Nha nuoc". Bao Cong an Thai Binh thua nhan "do nhung sai lam, khuyet điem trong cong tac quan ly kinh te – xa hoi o co so" đa khien "xay ra khieu kien phuc tap, gay mat on đinh, nhieu noi tro thanh điem nong" vao nhung nam 1997–1999.


 Hoc gia Viet Nam  Tien si Le Thi Thanh Ha tai Hoc vien Chinh tri Quoc gia Ho Chi Minh nhan đinh bieu tinh Tay Nguyen 2004 va bieu tinh Thai Binh 1997 bat nguon tu "qua trinh cong nghiep hoa dan toi viec thu hoi quyen su dung đat nong nghiep voi quy mo lon" khien "chuyen đoi manh cau truc lao đong cac ho gia đinh", nhieu lao đong nong nghiep "khong co thu nhap va thieu nguon song". Thac si Le Xuan Huy tai Vien Han lam Khoa hoc xa hoi Viet Nam neu thuc trang nguoi dan chua co tien le thuc hanh phap quyen trong nen dan chu, he thong phap luat Viet Nam van con nhung quy pham chua phu hop voi thuc te, quyen va loi ich cua ca nhan bi xem nhe, co che bo may quan lieu bao cap keo dai theo cach xu ly duy y chi va vi pham dan chu. Sau mot thoi gian thuc hien Nghi quyet 10 cua Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa VI, xuat hien tranh chap đat đai va nhu cau đoi hoi cong khai hoa cac khoan thu chi khien xuat hien bieu tinh Thai Binh 1997 va khieu kien o Ha Tay. Thac si Nguyen Thi Ngoc Hanh tai Hoc vien Khoa hoc Xa hoi nhin nhan sau Nghi quyet lan thu ba cua Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa VIII va Nghi quyet Đai hoi Đang Cong san Viet Nam IX, chinh phu Viet Nam ban hanh nhieu chinh sach nham phat huy quyen lam chu cua nhan dan. Tuy nhien, do chua the che hoa va cham ap dung thuc tien, sau Su kien Thai Binh thi cac vu khieu kien đong nguoi van chua giam va ngay cang gay gat hon. Tien si Nguyen Trong Phuc đuc ket "su kien Thai Binh đe lai nhieu bai hoc trong đo co bai hoc ve xay dung Đang, he thong chinh tri, moi quan he giua Đang va nhan dan". Thac si Đang Thi Minh Phuong tai Truong Đai hoc Khoa hoc Xa hoi va Nhan van, Đai hoc Quoc gia Ha Noi khai quat "nguoi dan chong đoi khong phai la vi nham đe lat đo chinh quyen, chong đoi lai the che, ma nguoi dan chi mong muon đoi hoi su dan chu, cong bang, loai bo nhung can bo tham nhung, thoai hoa bien chat, hoan thien the che chinh sach". Thac si Đo Thu Huyen tai Đai hoc Quoc gia Ha Noi cho rang "bieu tinh la thu vu khi sac ben đe nguoi dan keu goi viec bao đam cac quyen va loi ich chinh đang cua minh.[...] Thoat nhin thi đay la mot cuoc bao đong nhung khong the phu nhan mat tich cuc cua no đoi voi bo may chinh quyen đia phuong". Cuu Đai bieu Quoc hoi Viet Nam Vu Ky khang khai thua nhan "Thai Binh đa đe mat ngon co lanh đao vao tay bon tham nhung".
Bui The Cuong tai Vien Han lam Khoa hoc xa hoi Viet Nam nhan đinh bieu tinh Thai Binh 1997 va bieu tinh Tay Nguyen 2004 hay cac vu khieu kien đat đai cho thay "nhung bai hoc quy gia ve quan ly khung hoang, đua ra nhung goi y ve quan ly bien đoi xa hoi, nhung co the van chua boc lo ro chieu sau cua van đe đe rut ra đuoc nhung goi y ve quan ly chien luoc". Tien si Vu Van Khoan tai Hoi Khoa hoc Lich su Viet Nam nhin nhan "Nhung gi xay ra 15 nam truoc o mot tinh co truyen thong yeu nuoc, chong giac, cach mang đa lam cho chung ta phai suy nghi.[...] Đang ta, Chinh phu ta, nhan dan ca nuoc ta can "cam on" Thai Binh đa chi ra đuoc nhung bai hoc kinh nghiem ay vi nhung bai hoc quy bau đo khong chi cho Thai Binh ma cho toan Đang, toan dan ta hien nay"". Giao su Nguyen Minh Thuyet goi nhac vu cuong che đat tai Tien Lang va phan tich "chung ta đa co bai hoc ve long dan tu Thai Binh nam 1997 roi, nhung lau nay co le đa quen, ma quen lan nay la hong han". Tien si Le Van Cuong nhan manh viec xay dung co che giam sat quyen luc nha nuoc đon Đang tai Viet Nam, đong thoi binh luan "15 nam truoc, Đang uy Quynh Phu 10 nam lien trong sach vung manh vay ma cuoi cung su kien Thai Binh 1997 lai no ra". Đai bieu Quoc hoi Viet Nam Duong Trung Quoc nhin nhan "Neu nhin be ngoai cac đai bieu cho rang đay la bao loan. Nhung luc đo Đang Cong san Viet Nam rat tinh tao, cac đong chi lanh đao cao nhat cua Đang đa đen tan noi phat hien ra ca hai mat. Mat tieu cuc la thieu to chuc dan đen tinh trang nhung loan. Nhung mat tich cuc cua no la gop phan phat hien nhung sai sot yeu kem trong bo may chinh quyen đia phuong. Neu chung ta ben canh viec nang cao hon nua quan ly bo may cong quyen, cong voi luat bieu tinh that xac đang, đo la tac đong rat tich cuc cho xa hoi". Pho giao su Nguyen Xuan Te tai Truong Đai hoc Luat Thanh pho Ho Chi Minh khang đinh "nguyen nhan truc tiep la do can bo quan lieu, tham nhung, mat dan chu, nhung no lai la hau qua cua ca mot the che chua đuoc đoi moi".
Giao su Tuong Lai tai mot hoi thao nam 2007 tong ket su kien "Khi cai nhot đa buc vo, neu biet cach xu ly, noi đau se giam nhe đi rat nhieu va phan co the nhiem khuan se lanh manh tro lai. Đieu ay la de hieu song khong de chap nhan, khong de co mot thai đo dam nhin thang vao su that, noi đung su that voi mot su dung cam mo xe, phan tich đe tim ra đung nguyen nhan. Neu khong tim ra đung nguyen nhan cua su kien, chi dung lai tren be mat cua hien tuong, đoi pho bi đong va tam thoi bang nhung giai phap chap va, thi nhat thoi co the tam yen đuoc su bung no, nhung cai đay toi su bung no thi van con nguyen, tham chi con nung nau them". Tai hoi thao do Van phong Quoc hoi Viet Nam va Uy ban chau Au to chuc o Nha Trang vao ngay 15 thang 8 nam 2007, giao su Tuong Lai goi nhac bieu tinh Thai Binh 1997, đong thoi nhan manh "su can thiet phai đay manh viec xay dung xa hoi dan su đe thuc hien tot quyen va trach nhiem "phan bien xa hoi", trong đo co quyen va trach nhiem tham gia vao quy trinh lap phap cua Quoc hoi". Sau nay, giao su Tuong Lai tiep tuc ket luan "Bai hoc Thai Binh thuong đuoc phan tich la bai hoc ve su lanh đao cua to chuc Đang, bo may Nha nuoc va he thong chinh tri o nong thon, nhung con mot bai hoc nua it đuoc phan tich, đo la bai hoc ve to chuc xa hoi. O đay la to chuc quyen luc va "xa hoi dan su" tai nong thon". Pham Chi Dung cho rang trong "Cach mang Thai Binh 1997", vai tro lanh đao thuoc ve gioi cuu chien binh, nguoi dan Thai Binh bat giu luc luong thi hanh cong vu va tam thiet lap "chinh quyen nhan dan", phong trao sau đo đa lan ra mot so tinh. Su kien Thai Binh đuoc pho giao su Bui The Cuong tai Vien Xa hoi hoc đinh danh loai hinh phong trao xa hoi khong co su dan dat cua cac to chuc phap nhan, hinh thanh nham bieu cam cac muc tieu – nguyen vong cua nhom xa hoi nhat đinh. Thac si Bui Xuan Hoa tai Truong Đai hoc Khoa hoc Xa hoi va Nhan van, Đai hoc Quoc gia Ha Noi cho rang "tinh trang khieu kien đong nguoi luc đau dien ra tu phat do quan chung bat binh truoc nhung sai pham cua can bo – Đang vien đia phuong, nhung dan dan hinh thanh mot bo phan lanh đao – chi huy gom mot so nguoi lam nguyen đon trong cac khieu nai to cao va nhung can bo – Đang vien bat man".


= Quoc te =


 Viet kieu  Cong đong Viet kieu to chuc cuoc bieu tinh phan đoi chinh phu Viet Nam tai thu đo Paris vao ngay 10 thang 8, tai Quan Cam vao ngay 16 thang 8, tai thanh pho Houston vao ngay 17 thang 8, tai tru so Đai su quan Viet Nam o thu đo Washington, D.C vao ngay 23 thang 8 voi bieu ngu "Hoan ho Noi day Thai Binh". Cu dan tai thanh pho San Jose thuoc tieu bang California to chuc "Tuan le Thai Binh–Xuan Loc" tu ngay 24 thang 8 đen ngay 1 thang 9 nam 1997. Viet kieu tai Phap to chuc mot cuoc bieu tinh tuyet thuc keo dai ba ngay tai quang truong Trocadero trong cung khoang thoi gian nay, mot nhom nguoi Viet tai Đuc bieu tinh tuyet thuc truoc tru so toa nha Đai su quan Viet Nam tai thanh pho Bonn.
Vao thang 9 tai đuong Bolsa Avenue thuoc thanh pho Westminster, Phong trao Giao dan Viet Nam to chuc dieu hanh voi hon 2.000 Viet kieu phan đoi chinh phu Viet Nam vi pham nhan quyen – đan ap ton giao nguoi dan tai Thai Binh va Đong Nai thuoc Viet Nam. Ngay 24 thang 11 tai thanh pho Santa Ana thuoc Quan Cam o tieu bang California, canh sat uoc tinh hon 5.000 Viet kieu dieu hanh phan đoi voi cung ly do (trong khi "Phong trao Giao dan Viet Nam" uoc tinh it nhat 8.000 nguoi tham gia). Đam đong dieu hanh mang theo quoc ky Viet Nam Cong hoa va ho to "tu do cho Viet Nam". Ngay 14 thang 12 nam 1997 tai Little Saigon, khoang 150 Viet kieu dieu hanh va cam quoc ky Viet Nam Cong hoa, cao buoc chinh phu Viet Nam vi pham nhan quyen vi đan ap ton giao va ap buc chinh tri dien rong.


 Chinh phu nuoc ngoai  Truoc đam đong Viet kieu bieu tinh tai Quan Cam thuoc tieu bang California ngay 24 thang 11 nam 1997, dan bieu Ed Royce—mot thanh vien thuoc Uy ban Nhan quyen Tom Lantos—phat bieu "yeu cau bat buoc la chinh phu Viet Nam phai nghe nhung gi chung toi đang noi o đay hom nay. Chung toi o đay hom nay đe cho chinh phu Viet Nam thay chung toi o Hoa Ky biet su ap buc ton giao đang dien ra. Chung toi o đay hom nay len tieng đe chong lai thuc trang đo. Tai cuoc bieu tinh cua Viet kieu vao ngay 14 thang 12 tai Little Saigon, dan bieu Loretta Sanchez cho biet đang yeu cau chinh quyen lien bang Hoa Ky uu tien nhan quyen truoc khi ky ket bat ky hiep đinh thuong mai nao voi chinh phu Viet Nam. Đai su Hoa Ky tai Viet Nam Pete Peterson binh luan "Ho [chinh phu Viet Nam] đang tim kiem mot he thong. Ho đang tim kiem mot su thay đoi hoan toan trong cach hoat đong cua chinh phu nay. Ho rat muon tranh xa đa nguyen, boi vi voi su kien nay [bieu tinh Thai Binh 1997] thi ho thay su bat on lon. Nhung ho đa khong xoa bo he thong ma ho đang nam giu".


 Truyen thong quoc te  Nam Nguyen tren Đai A Chau Tu do neu thuc trang Luat Đat đai tai Viet Nam đuoc sua đoi nam lan tu 1987 đen 2009 nhung "luon luon bi chi phoi boi quan niem đat đai la so huu toan dan giao cho nha nuoc la đai dien chu so huu", đong thoi cho rang "su lam quyen cua cac đia phuong suot may chuc nam qua" dan đen nhieu khieu kien nhu bieu tinh Thai Binh 1997 hay vu cuong che đat tai Tien Lang. Đong Chuong Tu tren BBC cho rang "vu bieu tinh cua nguoi dan Thai Binh nam 1997 la mot buoc ngoat ve nhan thuc cua chinh quyen va nguoi dan". Cu Huy Ha Vu tren VOA cho rang tranh chap đat đai tai Đong Tam la khung hoang nghiem trong nhat cua chinh phu Viet Nam voi nguoi dan ke tu su kien Thai Binh nam 1997. Ian Stewart tren The Seattle Times nhan xet "voi viec tran ap ca nguoi dan thon que va cac cong chuc đia phuong, chinh phu trung uong tai Ha Noi đa dap tat bat on xa hoi voi mot su can bang giua cai cach va vu luc". The Economist nhin nhan "bat man ve tham nhung, thue trung phat va thieu đat đa gay ra cuoc noi day tai tinh Thai Binh trong lua phia bac"; "khi chuong trinh cai cach kinh te bat đau, Viet Nam đuoc đa so coi nhu mot con ho moi chau A theo tien trinh. Nhung quoc gia nay van con tan tich ngheo đoi khung khiep voi hon 75 trieu dan tiep tuc song duoi muc ngheo". Seth Mydans tren The New York Times nhan đinh "sau cuoc noi day 1997 chong lai cong chuc tham nhung tai Thai Binh, Le Kha Phieu đa đua ra mot thiet che cac thu tuc phong ve o cap đia phuong. Đang Cong san Viet Nam đa thanh lap mot Uy ban giam sat du quyen luc [Uy ban nay] bi han che". Alejandro Reyes tren CNN cho rang "mac du chinh tri va xa hoi bi Đang Cong san Viet Nam kiem soat, Viet Nam van trai qua mot so bat on. Tai tinh Thai Binh phia bac, canh sat đuoc đieu đong toi đe dap tat bieu tinh cua nong dan chong lai tham nhung va thue cao".
Ian Stewart tren Associated Press cho biet su kien xay ra do "nhung nong dan tuc gian ve thue bat cong, lam dung tien cong va su dung đat hop tac xa nhu tai san the chap, cung voi nhieu hinh thuc tham nhung khac. Cat Ha tren bao Nguoi Viet binh luan "luon rat kho khan cho cac phuong tien truyen thong. Hien tai voi cuoc noi day, chinh phu Viet Nam hieu ro thong tin nguy hiem nhu the nao, va ho đang co gang cam moi thu". Thi Lam tren Salon phan tich "Thai Binh la cai noi khong chi cua cach mang Cong san ma con la cua cac cuoc đau tranh gianh tu do khoi Đe quoc thuc dan Phap trong thap nien 1930. Cac lanh đao moi cua Viet Nam khong the khong chu y đen su tuong đong đang kinh ngac giua nhung cuoc noi day may thang gan đay tai tinh đo voi cac hoat đong cach mang nhan nhieu ton vinh cua nhung thap ky truoc". Keith Richburg tren The Washington Post cho rang "Viet Nam đa buoc vao thoi ky bat on, yeu nhuoc ve kinh te va chinh tri. Cac lanh đao 70 tuoi va 80 tuoi duong nhu te liet, gioi lanh đao co su boi roi va thieu quyet đoan ve cach lam cung nhu huong đi tiep theo cua đat nuoc.[...] Cac nha lanh đao Viet Nam co ve đac biet quan tam đen Nhat Ban — noi ma Đang Dan chu Tu do đa cam quyen gan nhu tuyet đoi ke tu Chien tranh the gioi thu hai ngay ca trong mot he thong dan chu".


 Hoc gia quoc te  Giao su Ben Kerkvliet tai Đai hoc Quoc gia Uc cho rang nguyen nhan do "ngheo, cong chuc lam quyen, tranh chap đat đai, lam thu thue va nhieu loai thue khac co lich su lau đoi tai Viet Nam, Đang Cong san Viet Nam biet ro hon ai het". The Washington Post dan loi mot nha kinh te hoc phuong Tay noi "chinh sach cai cach kinh te đuoc chao hang rat nhieu, đuoc goi la Đoi Moi ra mat tu thap ky truoc, cuoi cung đa "het hoi"". Tien si Nguyen Hong Hai tai Đai hoc Cong nghe Queensland phan tich viec ap dung dan chu co so toan quoc nam 1998 truoc bieu tinh Thai Binh 1997 cho thay "su hung bien cua Đang Cong san Viet Nam ve dan chu, co nhung cau chuyen thanh cong ma trong đo nguoi dan đia phuong đa co the thuc hien mot so quyen chinh tri. Dan chu co so la mot co che cho phep Đang Cong san Viet Nam on đinh nong thon va giam thieu su bat man cua nong dan". Trong nghien cuu tiep theo, tien si Nguyen Hong Hai tiep tuc tong quat "Chi khi tinh trang bat on lan rong toan tinh va mot so bieu tuong cua che đo nhu tuong Ho Chi Minh, quoc ky Viet Nam, Đang ky bi đap pha, Đang Cong san Viet Nam moi nhan ra rang tinh hop phap cua no đang bi đe doa, su muc ruong cua bo may nha nuoc đang ngay cang sau sac va moi quan he nong dan–nha nuoc đa bi cat đut". Tuong Vu thuoc Đai hoc California tai Berkeley nhin nhan "đay la bieu tinh lon nhat đuoc biet đen tai Viet Nam ke tu khi thong nhat đat nuoc va quan đoi đuoc đieu đong đe dap tat phong trao.[...] Nhung nao đong đa thuc đay Đang Cong san Viet Nam ban hanh mot so sang kien nong thon moi, bao gom cai cach chinh tri gioi han tai cap đia phuong". Tien si Vu Phuong Anh tai Đai hoc Newcastle cho rang "bang cach tang cuong "tieng noi cong chung trong he thong chinh tri hien co", chinh sach "dan chu" nay nham cung co su on đinh chinh tri va tai xac nhan "tinh đung đan" cua ly luan xa hoi chu nghia chinh danh đang đuoc chinh phu Viet Nam trien khai".
Shaun Kingsley Malarney phan tich "Cac cong chuc bi nguoi dan cao buoc tham nhung, ngao man va chuyen quyen hoac phot lo khieu nai cua nguoi dan. Su khuoc tu nay duong nhu đa bien đoi tam ly cong chung tu mot cuoc đam phan hoa binh sang đoi đau thang thung". Clay G. Wescott tai Đai hoc Simon Fraser nhin nhan "nhieu nguoi bieu tinh la cuu chien binh trong Chien tranh Viet Nam. Phan ung cua chinh phu la ky luat mot so cong chuc co lien quan va chinh đon noi bo thong qua loi keu goi minh bach hon, tham gia va cai thien hanh chinh". Mark Mattner tai Sierra Leone Urban Research Centre tong quat "o mot muc đo nao đo, đieu nay la do to chuc bo may hanh chinh khong hieu qua va cac cong chuc đia phuong thuong xuyen thieu bang cap chuyen mon can thiet cho chuc vu ho đang nam giu". Giao su Jonathan D. London tai Đai hoc Leiden so sanh bieu tinh Thai Binh 1997 va tranh chap đat đai tai Đong Tam, khen ngoi "lanh đao chinh tri cac cap thoi 1997 đa xu ly khon ngoan, thoa đang, phu hop, tuan thu hien phap va phap luat". Tien si Truong Mai Thanh tai Đai hoc Arizona nhin nhan "đieu khien nong dan Thai Binh đoan ket chinh boi bat man cua ho voi su lam quyen cua chinh quyen đia phuong, bao gom viec tuoc đoat đat đai trai phep va thu thue qua cao, đoi nguoc voi cac chinh sach cua chinh phu trung uong". Peter Mares tai Đai hoc Ky thuat Swinburne binh luan "khi cac quan chuc đia phuong phot lo phan ung truoc cac kien nghi va bieu tinh on hoa, con gian du cua nong dan cuoi cung đa thoi bung len thanh cac cuoc bieu tinh bao luc.[...] Vao thap nien 1990, duoi che đo Cong san, khong he co bat ky phong vien hay nha van Viet Nam co the noi len đuoc nhung that vong cua nong dan Thai Binh". Giao su Adam Fforde tai Vien A chau thuoc Đai hoc Melbourne nhan thay "Đang [Cong san Viet Nam] tim cach kiem che bat on thong qua cac thay đoi the che đe giam bot ap luc đe len nguoi dan tu cac quan chuc đia phuong tham nhung".


 To chuc phi chinh phu  To chuc Theo doi Nhan quyen binh luan "Viet Nam nam 1997 trai qua tinh trang bat on nong thon nghiem trong nhat trong nhieu thap ky, chu yeu o cac tinh Thai Binh va Đong Nai — noi hang ngan nong dan xuong đuong đe phan đoi nan tham nhung tran lan cua cong chuc chinh quyen va to chuc Đang Cong san Viet Nam o đia phuong ma giai cap nong dan cho rang su bat binh kinh te co ban cua ho đang co bi gat đi". Chuong trinh Phat trien Lien Hop Quoc cho rang sau su kien Thai Binh, "đa co nhung đong thai cai cach cach co quan bau cu va he thong bau cu, cac yeu to cai cach noi bo Đang Cong san Viet Nam va tang cuong vai tro cac to chuc dan su do Đang Cong san Viet Nam kiem soat thong qua Mat tran To quoc Viet Nam". Economist Intelligence Unit nhin nhan "bai hoc chinh đuoc rut ra tu cac su kien o Thai Binh la ho [chinh phu Viet Nam] đa boc lo nhung thieu sot trong moi lien ket giua mot mat la nguoi dan va Đang Cong san Viet Nam, mot mat khac la giua Nha nuoc va cac to chuc xa hoi. Đang Cong san Viet Nam đa gat bo quan điem cua Tran Đo—nguoi đa keu goi tu do ngon luan, tu tuong coi mo hon va thach thuc nhieu đinh kien ly luan cua Đang Cong san Viet Nam". Ngay 12 thang 9 nam 2005, Forum Asia Democracy đe trinh bao cao len Nghi vien chau Au, nhan manh "nong dan va ta đien ngheo o nong thon Viet Nam la nhung nan nhan chinh cua cac chinh sach tu do hoa kinh te tai Viet Nam — von bi ket hop cac yeu to toi te cua chu nghia tu ban meo rung va chu nghia chuyen che chinh tri [...] Bat binh đang kinh te va xa hoi đuoc đanh dau boi mot tuong phan chenh lech lon giua su giau co pho truong cua cac quan chuc Đang vien [Đang Cong san Viet Nam] đia phuong voi su ngheo đoi ro ret cua nong dan va ta đien, dan đen nhung cuoc bieu tinh lon tai Thai Binh va Đong Nai vao nam 1997". Vien Lowy cho rang cuoc bieu tinh nay đa thanh cong trong mot so cai cach đat đai, nhung chu đe chi goi gon ve tranh chap đat hoac tham nhung tai chinh quyen đia phuong.


He qua = Nong dan Thai Binh =
Theo bao Giao thong, 11 nguoi dan tai xa An Ninh bi truy to vi gay roi trat tu cong cong va pha hoai tai san xa hoi chu nghia. Ngay 2 va ngay 21 thang 1 nam 1998, 13 nguoi dan tai xa Thai Thinh bi truy to. Ngay 2–4 thang 7 nam 1998, toa an nhan dan tinh Thai Binh xet xu vu an "gay roi trat tu cong cong, chong nguoi thi hanh cong vu" tai xa Quynh Hoa voi 40 nguoi; trong đo co 28 nguoi bi tam giam, 12 nguoi đuoc tai ngoai, mot so nguoi la thuong binh – đoi tuong chinh sach. Khoang 117 nguoi dan bi tong đat lenh giam theo cac bao cao quoc te (trong khi nguon khac cong bo 30 nguoi bi tong giam vao thang 7 nam 1998), hang tram nguoi dan bi bat giu. Theo so lieu tu Chinh phu Viet Nam, 105 bi can bi truy to vi pham toi "gay roi trat tu tri an". BBC dan loi y kien cho rang mot so nguoi khoi xuong bieu tinh Thai Binh 1997 bi bat giu theo huong khong cong khai. Nha van Duong Thu Huong vao nam 2006 cho rang co mot so luong nong dan Thai Binh bi chet trong tu do bi giam chung voi toi pham nguy hiem, nhung chua co nguon đoc lap kiem chung. Ruong lua tai Thai Binh it, binh quan mot ho gia đinh đuoc nhan mot sao, nhung nguoi sinh sau nam 1993 khong co ruong.

Theo khao sat nam 2006 cua Vien Chinh sach va Chien luoc Phat trien Nong nghiep Nong thon (IPSARD), khoang 45% lao đong tai Thai Binh chuyen đoi khoi nong nghiep, 20 van nguoi trong tinh la lao đong di cu. Nam 2010, nong nghiep trong lua van chiem ti le lon trong co cau xa hoi – nghe nghiep cua nong dan Thai Binh. Tu nam 2017, nong dan o mot so đia phuong tai Thai Binh viet đon xin tra lai ruong lua, hien tuong bo hoang ruong bat đau xuat hien.


= Chinh phu Viet Nam =
Bao cao tong ket thi sat xa hoi hoc tai Thai Binh đuoc đang toan van tren bao Nhan Dan, Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam va Chinh phu Viet Nam kiem điem truoc Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam. Thang 8 nam 1997, Thu tuong Viet Nam Vo Van Kiet ban hanh Nghi đinh 89/CP, yeu cau chinh phu va Uy ban nhan dan cac cap thuong xuyen giai quyet khieu nai cua cong dan. Ngay 20 thang 11 cung nam, Thu tuong Phan Van Khai cam ket chong tham nhung tai cac chinh quyen đia phuong toan quoc, đong thoi canh bao ve gia tang khoang cach giau ngheo giua đo thi va nong thon. Ke tu sau su kien, moi nam it nhat mot lan đeu co mot nhom thi sat nghien cuu ve bien đoi xa hoi tai Thai Binh trong khoang 10 nam. Hoi Nong dan Viet Nam đuoc tai thanh lap vao cuoi thap nien 1980 va đong vai tro quan trong sau su kien Thai Binh. Tong Bi thu Đo Muoi cho biet Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam đang xem xet xay dung du thao Chi thi so 30 ve xay dung Quy che dan chu co so, sau đo chinh thuc ban hanh vao ngay 18 thang 2 nam 1998. Cung trong thang 2 cung nam, Chu tich nuoc Tran Đuc Luong đen tham Thai Binh, nhan manh rang nhung bat man tai Thai Binh—noi co truyen thong cach mang—bat đau tu nam 1994 va cong chuc đia phuong đa khong co hanh đong nao giai quyet khieu nai. Chinh phu Viet Nam ban hanh nghi đinh so 29/1998NĐ-CP ngay 11 thang 5 nam 1998 ve "Quy che thuc hien dan chu co so" nham thuc hien phuong cham "dan biet, dan ban, dan lam, dan kiem tra". Nghi đinh 29 do Bo truong Bo Noi vu Đo Quang Trung soan thao. Ngay 26 thang 5 nam 1998, Uy ban Trung uong Mat tran To quoc Viet Nam ban hanh Thong tu huong dan Uy ban Mat tran cac cap tham gia thuc hien Quy che dan chu co so.
Thang 2 nam 1998, chinh phu giam gia đien, tang tiep can cac khoan vay cho nong dan, tang cuong giam sat thue tai cac đia phuong, giam thu tuc hanh chinh trong cac khieu kien ve tranh chap đat đai. To cong tac thi sat Thai Binh do Pham The Duyet chu tri hoat đong trong giai đoan 1997–1999, sau đo Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam quyet đinh giai the to cong tac vao giua nam 1999. Cuoi nam 1999, Ban Dan van Trung uong va Mat tran To quoc Viet Nam cung voi cac co quan nghien cuu xay dung đinh nghia khai niem "điem nong". Thu tuong Viet Nam Phan Van Khai trong nam 1999 yeu cau cac doanh nghiep nha nuoc mua gao cua nong dan mien Bac, uu đai nhieu khoan vay chi phi thap va mien thue quan cho cac cong ty xuat khau gao sang Trung Quoc–Lao–Campuchia. Chuong trinh muc tieu quoc gia ve xay dung nong thon moi đuoc Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam coi la mot trong nhung nhiem vu chinh tri quan trong.


= Chinh quyen đia phuong =
Chinh phu Viet Nam vao thang 9 cong bo bai nhiem 50 cong chuc, 30 cong chuc bi đieu tra ve toi tham nhung, so luong cong chuc khac bi khai tru ra khoi Đang Cong san Viet Nam. Đau thang 11 nam 1997, chinh phu quyet đinh bai nhiem Chu tich Uy ban nhan dan tinh Thai Binh Vu Xuan Truong va Bi thu Tinh uy Thai Binh Vu Manh Ring. Sau su kien, 51 vu tham nhung bi khoi to voi 148 bi can, truy to 41 vu voi 120 bi can. Cong chuc tai hon 200 xa thuoc Thai Binh bi thay the, Bi thu Tinh uy Thai Binh, Chu tich Uy ban nhan dan, Chanh Thanh tra, Giam đoc Cong an va Vien truong Vien Kiem sat nhan dan bi đieu chuyen khoi Thai Binh. Cac to cao va khieu nai cua nguoi dan đuoc giai quyet. Thi xa Thai Binh (nay la thanh pho Thai Binh) phat đong phong trao "hai tu quan" vao nam 1997 nham quan ly tai san va quan ly con nguoi. Cuoi nam 1997, Uy vien Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam Pham Van Tho đuoc bo nhiem lam Bi thu Tinh uy Thai Binh. Bui Sy Tieu đam nhiem Chu tich Uy ban nhan dan tinh Thai Binh. Ngay khi vua nham chuc, Pham Van Tho đa to chuc đoi thoai voi đai dien nguoi dan cua 28 xa tai hoi truong Tinh uy. Huyen Quynh Phu trong nam 1997 đa thuc hien thanh tra 33/38 xa, thu hoi 3,628 ty đong; giai đoan 1986–2005 đa khai tru 3.379 cong chuc huyen nay ra khoi Đang Cong san Viet Nam.
Ngay 12 thang 1 nam 1998, Tinh uy Thai Binh ban hanh Nghi quyet 06 "Ve nhung chu truong, giai phap on đinh tinh hinh trong tinh", yeu cau coi trong cong tac đao tao can bo co so. Tinh uy Thai Binh cung ban hanh Nghi quyet 04 "Ve nhung chu truong giai quyet tinh hinh o Quynh Phu", Nghi quyet so 05-NQ/TU, ke hoach so 18-KH/TU, ke hoach so 03-KH/TW, chuong trinh hanh đong so 35-CTr/TU, Huong dan so 34-HD/TU. Thang 6 nam 1998 tai Hoi Nong dan Thai Binh, Pham Van Tho xac nhan chinh quyen đia phuong tiep nhan khieu nai cua 251/285 xa tu 16 thang truoc, mo ta tinh hinh o 207 xa con phuc tap va 30 xa con cang thang leo thang. Tinh đen cuoi nam 1998, huyen Thai Thuy xet xu gan 200 cong chuc tham nhung. Cong chuc xa An Ninh đuoc thay đoi sau su kien, xa nay dan đau cac hoat đong phong trao trong huyen Quynh Phu tu nam 2005; xa Thai Thinh hoan thanh Chuong trinh muc tieu quoc gia ve xay dung nong thon moi. Trong giai đoan 1997–1999, hon 2.000 cong chuc bi phat hien sai pham (trong đo co 800 cong chuc cap cao đia phuong), hon 70% to chuc Đang Cong san Viet Nam tai Thai Binh bi thay the. Giai đoan bat on 1997–1999 khien kinh te tinh Thai Binh bi keo tut khoang 10 nam phat trien. Nam 2018, Bi thu Tinh uy Thai Binh Nguyen Hong Dien khang đinh "Thai Binh xay dung nong thon moi bang moi cach nhung khong bang moi gia" va "khong nang ve xay dung ket cau ha tang, chu trong lay muc tieu nang cao thu nhap nguoi dan". Thap nien 2010, chinh sach chinh quyen đia phuong Thai Binh gan chuyen dich co cau kinh te nong nghiep voi xay dung nong thon moi.
Nam 2022, canh sat Thai Binh đa di ly bi can Nguyen Đang Ngan – cuu pho ban tai chinh xa Quynh Hong – tu tinh Lam Đong sau 25 nam tron truy na, cao trang neu so tien tham o 128 trieu đong trong giai đoan 1994–1996.


Van hoa đai chung Trong khoang thoi gian Pham Van Tho nham chuc Bi Thu Tinh uy Thai Binh va xu ly khung hoang bieu tinh, nha van Le Luu đa đong hanh cung vi chinh khach nay trong su kien. Nam 2010, Le Luu xuat ban tieu thuyet "O que ngay ay" ke ve hanh trinh trai nghiem cua ca nhan ong thoi điem đo va cong tac xu ly khung hoang cua Pham Van Tho.
Nam 2020, bao Nhan Dan bat đau khoi chieu loat phim tai lieu Viet Nam thoi đai Ho Chi Minh – Bien nien su truyen hinh dua tren sach đien tu cung ten cua Nha xuat ban Chinh tri quoc gia - Su that, phim do Ban Bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam chi đinh bao Nhan Dan san xuat nham ky niem 90 nam ngay thanh lap Đang Cong san Viet Nam. Bieu tinh Thai Binh nam 1997 đuoc đe cap trong tap phim Viet Nam thoi đai Ho Chi Minh – Bien nien su truyen hinh: Nam 1997.


Xem them Cai cach ruong đat tai mien Bac Viet Nam
Vu PMU 18
Bieu tinh O Kham
Vu cuong che đat tai Tien Lang
Tranh chap đat đai tai Đong Tam


Chu thich = Thu muc =
Nguyen Quang, An; Nguyen Van, Toai (2010). Tu đien Thai Binh (PDF). Viet Nam: Nha xuat ban The gioi. Ban goc (PDF) luu tru ngay 8 thang 9 nam 2020. {{Chu thich sach}}: Đa bo qua tham so khong ro |lay-url= (tro giup)


= Ghi chu =


= Tham khao =