Michał Franciszek Goleniewski  (16 thang 8 nam 1922, Nesvizh - 12 thang 7 nam 1993, New York) la si quan tinh bao Cong hoa Nhan dan Ba Lan (tieng Ba Lan: Polska Rzeczpospolita Ludowa - PRL) đao tau sang Hoa Ky, cap bac trung ta Quan đoi Ba Lan, lam viec trong  co quan tinh bao Bo Cong an va An ninh Bo Noi vu Đang Cong nhan Ba Lan (tieng Ba Lan: Polska Partia Robotnicza - PPR) nam 1945-1961. Nam 1958, ong hop tac voi CIA va cung cap thong tin ve cac điep vien Lien Xo va Đong Au đang hoat đong tai phuong Tay. Thang 1 nam 1961, ong tron sang Hoa Ky, đuoc ti nan chinh tri va nhap tich. Tai Ba Lan, ong bi ket an tu hinh vi tiet lo bi mat quoc gia. Trong so nhung nguoi Ba Lan đao tau, đay đuoc coi la truong hop gay ra thiet hai nghiem trong nhat cho tinh bao an ninh PRL. Ong tiep tuc cong tac voi CIA cho đen nam 1964.
Sau đo, Goleniewski đuoc biet đen vi mao danh nguoi ke thua ngai vang hoang gia Nga Aleksey Nikolayevich cua Nga, nhan vat đuoc coi la thoat khoi bi cong san hanh quyet. Ong đong thoi cong khai đua ra yeu sach đuoc quyen ke vi nha Romanov. Nam 1964, Goleniewski to chuc hon le theo nghi thuc Chinh thong giao voi mot phu nu Đuc la Irmgard Kampf. Kampf cung la nguoi tron khoi Đong Đuc, khi cuoi thi đa mang thai con cua Goleniewski, roi ha sinh con gai Tatyana sau đo. Đai dien nguoi Nga nhap cu tai Hoa Ky bay to phan no vi biet Goleniewski đa co vo con tai Ba Lan. Xau mat ve vu tai tieng Romanov cua Goleniewski, CIA đa sa thai ong.
Sau khi thoi viec, Goleniewski nhieu lan đe đon kien CIA va chinh phu Hoa Ky, cao buoc ho khong cho phep ong đua ra bat ky tuyen bo chinh thuc nao ve nguon goc minh. Ong luon khang khang minh la Aleksey Nikolayevich cho đen tan khi qua đoi nam 1993. Mot so quan chuc tinh bao phuong Tay cho rang viec nay la do Goleniewski mac mot chung roi loan tam than nao đo. Gioi tinh bao Ba Lan lai coi hanh đong Goleniewski nam trong mot loat đong thai sap san nhung bi vuot tam kiem soat.


Nguon goc va thuo thieu thoi Michał Franciszek Goleniewski sinh ngay 16 thang 8 nam 1922 tai thanh pho Nesvizh, thu phu huyen Nesvizh, tinh Nowogrodek Đe Nhi Cong hoa Ba Lan (nay la phu huyen Niasviz, tinh Minsk, Belarus). Cha la Michał (29 thang 9 nam 1883 - 17 thang 5 nam 1952) xuat than tu mien bien vien Vuong quoc Ba Lan, lam nghe ke toan, sau chien tranh thi đieu hanh mot nha may chung cat ruou; mo phan nam o Wolsztyn (tren bia mo ghi sai nam sinh la 1893). Me la Janina nhu danh Turynskaya. Ong noi ten la Antoni con ba noi la Marcela (nhu danh Buczynska hoac Byezinska). Luc nho, gia đinh chuyen đen thi tran Ciosaniec gan Wolsztyn. Tai đo, Michał hoc pho thong (mot so nguon ghi chi het lop 4 bo tuc) va tot nghiep trung hoc. Khi bi CIA tham van, Goleniewski co tinh đua thong tin sai lech rang đa hoc ba nam tai Khoa Luat Đai hoc Poznan, roi chuyen đen Warszawa va tot nghiep thac si Đai hoc Warszawa nam 1956. Van thu luu tru cac truong đai hoc nay đeu khong co thong tin qua trinh Goleniewski theo hoc, co the ong noi doi vi muon đuoc nhap tich nhanh chong.
Thoi Đuc chiem đong Ba Lan, Goleniewski lam nguoi đua tin va ke toan cho van phong "Reichsland" cua Đuc quan ly đat đai tich thu tu nguoi Ba Lan. Ong thong thao tieng Đuc, tham chi co the noi mot so phuong ngu Đuc nen đuoc Reichsland tuyen dung. Nhung hoat đong thoi chien cua Goleniewski khong đuoc nghien cuu chi tiet đay đu. Michał khai rang tung bi Đuc bat giu va buoc toi tham gia to chuc ngam chong phat xit. Cuoi nam 1944, ong bi om nang va đang nam vien khi Hong quan tien vao Wolsztyn. Cuoi thap nien 1940 co mot vu đieu tra hinh su nham lam sang to nghi ngo Michał cong tac voi Đuc quoc xa thoi lam cho Reichsland nhung cac cao buoc đa khong đuoc xac nhan.
Si quan tinh bao Bo Noi vu PPR Đai ta Henryk Bosak noi Michał tham gia Hong quan va đuoc đi hoc truong cua NKVD tai Kuibyshev nam 1944, roi đac phai cu ve Tong cuc Thong tin Quan đoi Ba Lan. Truong tinh bao Ba Lan 2002-2004 Zbigniew Siemiatkowski cung nhac đen chuyen Goleniewski co moi lien he voi NKVD. Tuy nhien khong tim thay tu lieu nao chung thuc cac viec nay.


Phuc vu trong cac co quan an ninh Nam 1945, sau khi thanh lap chinh quyen cong san, Michał gia nhap Đang Cong nhan Ba Lan (PPR) (tu nam 1948 đoi thanh Đang Cong nhan Thong nhat Ba Lan) va ve cong tac tai Bo Cong an. Ngay 15 thang 8 nam 1945, ong tuyen the phuc vu va vao lam trong So Cong an Zielona Gora, đong thoi tro thanh đang vien chinh thuc. Đai ta Stefan Antosiewicz đa nang đo su nghiep Michał theo nhieu cach, khi moi quen Goleniewski thi chi la canh ve (tieng Ba Lan: wartownik), mot nhan vien binh thuong cua so tai Novy Tomysl.
Thang 7 nam 1947, Goleniewski man khoa truong tinh bao truong So Cong an huyen Legionowo. Ong lan luot giu cac chuc vu: Chanh van phong (26 thang 3 nam 1946), Tham muu (15 thang 4 nam 1946), Tham muu truong (1 thang 10 nam 1946), Pho phong (nhiem chuc tu 1 thang 10 nam 1946 đen 30 thang 4 nam 1947, chinh thuc tu 1 thang 5 nam 1947 đen 31 thang 5 nam 1948); Quyen truong phong (tu 1 thang 5 nam 1947 đen 31 thang 5 nam 1948). Sau đo, ong đuoc chuyen len So Cong an tinh Poznan, lan luot giu chuc truong phong đo thi (ngay 1 thang 6 nam 1948) va truong phong I (phan gian) (15 thang 12 nam 1948). Thong tin cho biet trong thoi gian cong tac tai Poznan, Goleniewski đa vach mat đuoc mot so cuu đac vu Gestapo đang giu nhung vi tri cot can. Tuy hoc van chi lop 4 binh dan, Goleniewski van đuoc giao nhung trong trach quan trong.
Tu ngay 1 thang 6 nam 1950 đen ngay 31 thang 5 nam 1953, Goleniewski la truong phong I (phan gian) So Cong an tinh Gdansk. Ong tham pha cac mang luoi gian điep chong cong cua Wincenty Orlinski, Kazimierz Praiss va Joachim Schaak. Sau đo, ong ve phuc vu Tong cuc 1 Bo Cong an (phan gian) tai Warszawa, giu chuc truong Cuc 9 (phan tich va thong tin) ngay 1 thang 6 nam 1953, chac chan cung do Antosiewicz hau thuan. Voi vi tri nay, Goleniewski chiu trach nhiem đanh gia cac tin binh bao nhan đuoc. Goleniewski cung lanh đao đoi phan gian Pajaki (Nhen) tieu diet nhom OUN(M) (tieng Ukraina: Організація украінських націоналістів (мельниківці) - ОУН(м) - To chuc chu nghia dan toc (Melnyk)) đuoc CIA truc tiep tai tro sau chien tranh. Chien dich nay nam trong chuoi thanh cong cua luc luong phan gian Ba Lan choi tro vo tuyen voi CIA va MI6 khi gia dang to chuc chong cong Tu do va đoc lap (tieng Ba Lan: Wolnosc i Niepodległosc - WiN) gui cac thong tin sai lech đe thuyet phuc phuong Tay tai tro them. Ngay 27 thang 12 nam 1951, tren song phat thanh, Ba Lan đa ven man cong khai bi mat tro choi vo tuyen nay.
Ngay 15 thang 3 nam 1955, Goleniewski đuoc bo nhiem lam pho Cuc 2 Uy ban An ninh (tieng Ba Lan: Komitet do spraw Bezpieczenstwa Publicznego - KBP) (phan gian), tien than la Cuc 1 MOB. Ngay 14 thang 12, ong đuoc đieu đong lam pho Tong cuc Thong tin Bo Quoc phong. Sau nhung cai cach chinh tri nam 1956, Bo Cong an nam duoi quyen han cua Bo Noi vu (tieng Ba Lan: Ministerstwo Spraw Wewnetrznych PRL - MSW), Goleniewski đuoc bien che vao Tong cuc 1 Bo Noi vu. Truoc khi thuyen chuyen, Đang uy Bo Noi vu đa xem xet vu cao buoc Goleniewski "lam quyen" voi cap duoi. Mot so uy vien đa coi hanh đong Goleniewski la tieu cuc va khuyen nghi ong khong đuoc tiep tuc trong co quan an ninh. Tuy nhien, ket luan cuoi cung coi cao buoc la vo can cu va van quyet đinh chuyen ong sang ngach tinh bao.

Ngay 1 thang 2 nam 1957, ong đuoc bo nhiem lam truong Cuc 6 (khoa hoc va ky thuat) Tong cuc 1 Bo Noi vu voi quan ham Podpolkovnik, quan ly 65 nhan vien duoi quyen. Cap ham thang tien cua Goleniewski theo thoi gian la trung si (1945), đai uy (1950), thieu ta (1951) va trung ta (1955). Khi trao đoi voi CIA, Goleniewski đam bao rang đa giai ngu cung nam 1955. O cuong vi lanh đao, Goleniewski đich than tham gia nhieu phi vu tinh bao khac nhau. Tham chi ong ra nuoc ngoai duoi vo boc la nha bao Roman Tarnowski thuoc Co quan bao chi Ba Lan. Giay to Roman ghi sinh ngay 10 thang 10 nam 1920 tai Lviv; trong bao cao, ong ky ten "Roman" hoac "Stefan". Viec đuoc bo nhiem lam truong bo phan khoa hoc va ky thuat co the lien quan đen kinh nghiem cua Goleniewski o Gdansk, noi chuyen hang va thong tin (ca thong tin mat) thoi Chien tranh lanh. Cuc 6 đuoc trang bi thanh tuu moi nhat trong linh vuc cong nghe quan su va Goleniewski co kha nang quan ly va su dung cac cong nghe hien đai nay. Tuy nhien, si quan tinh bao Szczepan Misiura cho rang Goleniewski lam cong viec Cuc 6 bi đinh tre khong tien trien cung nhu thuc hien cau tha.


Đac điem tinh cach Ve mot phuong dien, Goleniewski đuoc xem la mot nhan vien tinh bao man can cua Ba Lan, biet cach hoan thanh nhiem vu tot. Ong co ky nang to chuc xuat sac, mang trong minh tu tuong cong san nen đuoc co quan mat vu Ba Lan va Lien Xo het suc tin tuong. Đong thoi ong cung co tri nho phi thuong, nho chi tiet tung cuoc hop va hau het moi chi thi cap tren. Thong tin cho thay Goleniewski khong uong ruou. Ho so nhung nam đau tien Goleniewski cong tac tai Bo Cong an ghi lai nhu sau:

Trong la thu thang 6 nam 1947, bi thu thu nhat quan uy Ignacy Wrobel đanh gia cao Goleniewski trong vi tri lanh đao, the hien "su vo tu, tan tam va sieng nang xuat sac", đuoc trong đang cung nhu ben ngoai ton trong. Si quan phan gian Tadeusz Szadkowski cho biet Goleniewski la "canh tay phai" cua pho Tong cuc 1 Bo Cong an Julian Konar va mong muon đuoc ke nhiem sau nay. Tong cuc truong Witold Sienkiewicz thay Goleniewski thuong lam viec vao buoi toi va quan tam đen hoat đong cua Cuc 2 va tinh bao quan su quoc noi (tieng Ba Lan: Wojskowa Słuzba Wewnetrzna - WSW).
Tuy nhien, đong nghiep lai ghi nhan mot so khuyet điem nghiem trong trong tinh cach Goleniewski, goi ong la "loai đac biet ich ky" va "kieu ngao qua đang". Goleniewski ao tuong minh kiet xuat va tu phu cho rang minh co the hoan thanh mot so nhiem vu tot hon cap duoi. Shadkowski va Sienkiewicz đanh gia Goleniewski khong co ban be thuc su, khong than thiet voi đong nghiep, tinh than co ve khong can bang va hay phan nan bi giam sat lien tuc. Sienkiewicz bo sung them rang Goleniewski hay khoe khoang co moi quan he voi cac lanh đao cap cao. Cuu nhan vien Tong cuc 1 Mieczysław Rysinski thay Goleniewski tu coi minh gan nhu "si quan can ve hoang gia", lam moi nguoi kho chiu vi luon kieu ngao, xac xuoc va trich thuong voi nhan vien duoi quyen. Goleniewski cung đac trung co tinh bao luc, the hien ro khi cong tac tai So Cong an va tham van nhung nguoi chong cong bi bat. Thanh vien phong trao Tu do va Đoc lap Roscisław Kotwicki khai rang Goleniewski dung dui cui boc da lien tuc đanh nguoi trong cuoc tham van. Ve sau, Goleniewski con thich cuop cong nguoi khac, đe lam đep thanh tich, cho thay "mot nguoi khong phai luc nao cung đuoc biet đen va đanh gia đung muc".


Gia đinh Vo đau cua Goleniewski la nguoi Nga co ten Anna Malinovskaya nhu danh Dyachenko sinh nam 1926. Trong chien tranh Xo–Đuc, ba bi bat lao đong cuong buc tai Đuc. Ba tung cuoi mot nguoi Ba Lan o Nowy Tomysl va sinh con gai Halina nam 1944. Sau khi chong qua đoi, Anna tai hon voi Michał. Ho co mot con gai Danuta nam 1946 va mot con trai Jerzy Goleniewski nam 1950. Ve sau Jerzy choi bass cho ban nhac Breakout va mat nam 1989. Tu thap nien 1950, Anna bi benh tam than nghiem trong, cap tren cua Goleniewski la Stefan Antosiewicz nhan đinh co the do sang chan khung khiep thoi chien. Goleniewski khong chiu noi cuoc song gia đinh. Ong thuong bao cao benh tinh nghiem trong cua vo len cho cap tren. Moi no luc chua tri đeu khong co ket qua dan đen Anna bi chan đoan mac chung hoang tuong phan liet. Theo loi bac si khuyen, Goleniewski chuyen đen nha me đe, du noi rang do bi vo đuoi ra khoi nha. Tro lai thang 1 nam 1957, Anna quyet đinh đua con gai Halina ve Lien Xo đe lay lai quoc tich cu. Goleniewski noi ho chua bao gio chinh thuc ly hon.
Trong chuyen cong tac thang 7 nam 1957, Goleniewski gap Irmgard Margareta Kampf nguoi Đuc tai Đong Berlin. Margareta sinh ngay 6 thang 1 nam 1929 tai Berlin, tung lam thu ky tai truong trung hoc so 13 Berlin (tieng Đuc: Oberschule No. 13) va cham soc cha me đa nghi huu. (Bao Gazeta Wyborcza goi ba la "Inga Kampf"). Goleniewski tu gioi thieu ban than la nha bao Ba Lan Roman Jan chuyen cong tac lam cac an pham cua CHDC Đuc. Đong thoi, ong noi voi Margareta rang minh tung bi ket toi tham gia khang chien va ca gia đinh (tru me) bi Đuc quoc xa giet hai. Trong thoi gian dai, Goleniewski khong bao cao cap tren ve quan he voi Irmgard. Nua đau nam 1959, Tong cuc pho Đai ta Henryk Sokolak nhan thay Goleniewski nang đen CHDC Đuc hon binh thuong. Thang 3 nam 1960, Sokolak tien hanh kiem tra thuc đia nhung khong phat hien ra đieu gi kha nghi. Trong khi ay, Goleniewski lua doi Irmgard khi co quan he voi mot phu nu khac khac tai Warszawa. Thang 9 nam 1960, Bo Noi vu phat hien Goleniewski gap go Kampf, tham van ba roi cam Goleniewski tam thoi khong đuoc xuat ngoai. Goleniewski bi soc tinh than, cap duoi la trung uy Jan Bisztyga nhan thay đieu nay đong thoi noi ong "nghien" ma tuy trong thoi gian dai.
Thang 10 nam 1960, Goleniewski lien he voi luat su đe co gang ly di va ket hon voi nguoi tinh moi. Thang 11, Goleniewski nop ban giai trinh dai 9 trang len Tong cuc 1, trong đo ghi quen biet Imgard tu nam 1958 (su that la nam 1957), ong bi lay đong va cam kich truoc nhiet huyet tan tam cua ba đoi voi he thong chinh quyen CHDC Đuc, coi đo la điem thu hut nhat đoi voi ca nhan, đong thoi bay to y đinh muon cuoi ba. Tuy nhien, vi viec ly di phuc tap ve mat phap ly va Goleniewski lai đang la nguoi nha nuoc, ke ca Irmgard la nguoi Đong Đuc cung phe XHCN, Tong cuc 1 khong bo lenh cam Goleniewski xuat ngoai đe tiep tuc gap go nguoi tinh. Goleniewski no luc đe do bo đuoc lenh cam nay bang bat cu gia nao, du neu that bai thi co nguy co bi sa thai. Bo truong Noi vu Władysław Wicha xem xet xu ly van đe nay cua Tong cuc 1. Ngay 22 thang 12, Goleniewski xin phep Witold Sienkiewicz đi cong tac Berlin tu ngay 26 thang 12 nam 1960 đen ngay 3 thang 1 nam 1961 đe giai thich va noi loi chia tay voi Irmgard. Pho bo truong Noi vu Mieczysław Moczar phu trach giam sat tinh bao đa gap va phe chuan chuyen đi nay cho Goleniewski, ngay quay lai đuoc gia them đen 8 thang 1.


Điep vien hai mang = CIA tuyen mo =
Ngay 1 thang 4 nam 1958, trong chuyen cong tac Thuy Si tu 24 thang 3 đen 3 thang 4, Goleniewski đa gui mot goi hang cho đai su Hoa Ky tai Bern Henry J. Taylor, trong đo co hai buc thu, mot la viet truc tiep cho Taylor va hai la gui Giam đoc FBI Edgar Hoover đe nghi đuoc lam đac vu CIA, gui kem la mot loat tai lieu thong tin ve hoat đong cua cac co quan tinh bao Khoi Đong Au o Chau Au cung nhu cach thuc lien he lai. Thu đuoc ky bang ten Đuc "Heckenschutze" (tieng Anh: Sniper - linh ban tia) cho thay nguoi viet la si quan tinh bao cap cao cua mot nuoc trong Khoi Warszawa (khong ro nuoc cu the nao). Khong ro chinh xac nguyen nhan do đau ma Goleniewski muon hop tac voi My. Sau khi Goleniewski qua đoi, nguoi vo đau Anna va con gai Halina cho biet ong lam vay vi ly do y thuc he. Tac gia Tim Tate cung khang đinh khong giong voi nhung ke đao tau khac, ban than Goleniewski khong chap nhan noi he tu tuong cong san. Co y kien lai cho rang Goleniewski quyet đinh mang nguoi yeu Irmgard tron sang phuong Tay vi ham huc cap tren đa khong cho phep minh ly hon cuoi vo moi.
Theo Ted Sheckley, truoc đo vai tuan Goleniewski đa tim cach lien lac voi lanh su quan Hoa Ky o Berlin. Si quan CIA Tennent H. Bagley cho biet luc đau nguoi My nghi rang đay la am muu cua Lien Xo nen đa đieu tra nghien cuu rat ky goi hang. Cuoi cung ho xac nhan đo khong phai thu gia va thuc su gui đen tu tinh bao Ba Lan. Loi đe nghi hop tac cua Goleniewski đa đuoc chap nhan, dau hieu tra loi la mau quang cao đang tren to Frankfurter Allgemeine Zeitung. Heckenschutze bat đau trao đoi thu tu voi CIA: Goleniewski gui thu đen đia chi nhat đinh o Tay Berlin, ve sau thi thong qua "hop thu chet" tai Warszawa. Cac tin tu CIA đeu ky "Hoover" khien Goleniewski tin rang đang ket noi ca nhan voi Hoover va thong tin minh gui đen đuoc voi FBI.
Ve sau, khi phan tich noi dung thong tin nhan đuoc, CIA đi đen ket luan rang "Sniper" thuc su lam viec trong co quan tinh bao Ba Lan. Hoat đong nay đuoc đat mat danh "BE/Vision", CIA xem xet đanh gia ve sau. Nho tin tuc Goleniewski cung cap, tinh bao Hoa Ky cuoi cung đa co đuoc thong tin quan trong khong chi ve cac đac vu KGB va nhung nuoc Khoi phia Đong, ma con ve su tap trung quan Xo Viet tai Chau Au. CIA goi Goleniewski la Sniper con trong tai lieu cua MI6 viet la Lavinia.


= Chi điem =
Thang 4 nam 1959, Goleniewski cung cap cho CIA o chau Au nhung thong tin đau tien ve điep vien Lien Xo, đo la hai si quan tinh bao cao cap hoat đong o Anh va chuyen thong tin tuyet mat cho Lien Xo. Đac vu CIA Howard Roman lien thong bao cho nguoi lien lac tai New York la Walter Bell. Thong tin cho biet "Lambda 1" đa chuyen it nhat ba tai lieu mat tu kho luu tru MI6, con "Lambda 2" tung lam viec trong Đai su quan Anh o Ba Lan va đuoc tuyen mo nam 1952. Lambda 1 nhanh chong đuoc xac đinh la si quan cap cao MI6, pho giam đoc đieu hanh ky thuat George Blake. Tai lieu mat đau tien đuoc Blake giao cho Moskva roi chuyen tiep toi mat vu Ba Lan, trong đo co thong tin 26 cong dan Ba Lan tiem nang đe MI6 co the tuyen mo khai thac; thu hai la bao cao kinh te Ba Lan nam 1959; thu ba la bao cao ngan ve tinh bao khoa hoc ky thuat cua cac co quan tinh bao Anh. Cung nho Blake, Lien Xo nhan đuoc thong tin ve Chien dich Vang nham đat mot đuong ham ngam toi Đong Berlin va no luc cat đut tuyen lien lac cua quan Lien Xo tai CHDC Đuc. Ngay 3 thang 4 nam 1961, Blake đang cong tac o Liban thi bi goi ve Luan Đon va bi bat ngay 12 thang 4 vi toi lam gian điep cho Lien Xo.
Qua trinh đieu tra tiep tuc nhan dien Lambda 2 la Harry Houghton (Huiton trong tin cua Goleniewski), nhan vien Cuc Vu khi duoi nuoc Bo Hai quan tren đao Portland, đuoc Ba Lan tuyen mo nam 1951 roi tiep tuc cung cap thong tin cho Lien Xo. Đieu tra cung xac đinh Houghton ket hop voi voi nguoi tinh la Ethel Gee: hai nguoi đa lay cap thong tin tuyet mat cua Hai quan Anh đe chuyen cho Lien Xo. Nho Goleniewski mach nuoc, ngay 7 thang 1 nam 1961, Scotland Yard pha va bat giu cac điep vien trong Mang luoi điep bao Portland.
Goleniewski bao thong tin quan trong ve nhung nguoi nhap cu Ba Lan lam trong chinh phu Hoa Ky đuoc tinh bao Ba Lan tuyen mo. Mot trong so đo la nhan vien Bo ngoai giao Edward Symans, di cu khoi Ba Lan nam 1939 va tung lam viec tai nhieu đai su quan va lanh su quan khac nhau (bao gom ca o Berlin, Moskva, Vladivostok va Poznan). Khi ay, ong cung thu ky Dorota Cwynar đang cong tac tai đai su quan My o Warszawa. Ca hai bi bat voi toi danh gian điep, nhung ket qua tham van bang may phat hien noi doi cua FBI va đieu tra cua Tieu ban An ninh Noi đia Thuong vien Hoa Ky đa dan viec bai bo tat ca cao buoc danh cho Symans va Cwynar. Cwynar ve sau đa chay vao đai su quan Ba Lan xin ti nan chinh tri. Mot truong hop khac cung thuong quy do Goleniewski khi nhan vien khac cua Đai su quan Hoa Ky tai Ba Lan la Irvin Skarbek bi lat tay lam gian điep. Tren thuc te, Skarbek bi lo vi thu to giac an danh gui đen đai su quan My.
Thang 3 nam 1959, Goleniewski bao cho CIA rang co hai điep vien Lien Xo trong hang ngu co quan tinh bao Tay Đuc BND (tieng Đuc: Bundesnachrichtendienst). Tin nay bat nguon tu cuoc hop nhung nguoi đung đau co quan phan gian cac nuoc thuoc Hiep uoc Warszawa, nguoi đung đau phai đoan Lien Xo truong Tong cuc 2 KGB Oleg Mikhailovich Gribanov bao cao rang co 6 si quan BND đa đen tham tru so CIA nam 1956, hai trong so đo la điep vien Lien Xo. Mot so nguon tu lieu cho rang tu pho co van cap cao cua KGB tai Bo Noi vu Ba Lan Andrei Ivanovich Raina, Goleniewski đa lan ra đuoc danh tinh điep vien Lien Xo trong BND la Heinz Felfe (hay con goi la "Hakke"). Nhung khong xac đinh đuoc danh tinh điep vien con lai. Mot so tac gia cho rang Goleniewski co mat tai cuoc hop lanh đao phan gian. Tuy nhien, thuc te la tu nam 1957, Goleniewski khong hoat đong phan gian chinh thuc nen thong tin nay con gay tranh cai.
Goleniewski cung chi điem cac điep vien Lien Xo khac nhu: si quan MI6 Kim Philby, nhan vien to chuc Gehlen va BND Hans Clemens ("Paul") va Peter Fuhrmann ("Peter"), luat su Erwin Tiebel la ban cua Clemens va mang luoi đac vu KGB o Karlhorst; quan chuc cap cao Bo Quoc phong Israel va Cuc pho Cuc Tac chien Bo Tong tham muu IDF Israel Beer ("Đong chi Kurt"), đai ta khong quan Thuy Đien Stig Wennerstrom ("Đai bang") va mot so nhan vat khac. Trong thu ngay 25 thang 1 nam 1960, Goleniewski cung đa nham Jerzy Bryn la điep vien Ba Lan. Bryn vong tung phuc vu tinh bao quan đoi roi chuyen sang dan su nam 1957. Nam 1959, Bryn la bi thu thu nhat đai su quan Ba Lan o Tokyo, cuoi cung chay sang Hoa Ky. Ve sau, Bryn co thuyet phuc chinh quyen Ba Lan rang CIA đa bat coc va tim cach thuyet phuc minh hop tac.
Tu thang 1 đen thang 4 nam 1961, do Goleniewski phan boi, tong cong 12 nguoi bi bat, 10 o My va 2 o Tay Đuc. Phuong Tay cung xac đinh đuoc 240 đac vu tinh bao Lien Xo hoac nhung co quan tinh bao than Lien Xo. Hoa Ky mo khoang 2000 vu đieu tra nhung nguoi bi tinh nghi lam gian điep cho cac co quan tinh bao Khoi phia Đong. Khong co bang chung nao cho thay ngoai Goleniewski con co nguon nao kha di hon đa vach tran so điep vien noi tren (nhu truong hop Beer va Wennerstrom). Mot so tac gia cho rang Goleniewski cung giup vach mat tro ly tuy vien Hai quan Anh tai Moskva la John Vassall. Nhung thuc ra Vassall bi nhan vien KGB Anatoly Mikhailovich Golitsyn ("Martel") chi điem sau khi đao tau đen Helsinki thang 12 nam 1961. Golitsyn cung xac nhan hau het cac thong tin ma Goleniewski đa cung cap cho tinh bao phuong Tay.


= Đanh gia thiet hai =
Tu thang 4 nam 1958 đen thang 12 nam 1960, Goleniewski gui tong cong 14 buu kien chua thu va thong tin mat cho CIA. Chi sau buu kien thu hai hoac thu ba, nguoi My moi gat bo nghi ngo rang đay la mot am muu va tin chac vao đo xac thuc cua thong tin nhan đuoc. Tat ca cac thu đeu viet bang tieng Đuc: moi thu đeu co phan chi tiet cu the ve mat danh va du lieu hoat đong tinh bao Lien Xo. CIA ghi nhan thu đuoc 5.000 tai lieu cua tinh bao Ba Lan va khoang 800 tai lieu tinh bao Lien Xo đuoc giau trong 160 vi phim. Chinh Goleniewski cho biet đa gui tong cong 2.000 vi phim thong tin mat, du giau danh tinh va thong tin ca nhan that nhung van nhan đuoc phan thuong hau hinh; 160 tai lieu đanh may thong tin chung va 5.000 trang thong tin tuyet mat (he thong ve tinh trinh sat cua Lien Xo; thong tin điep vien PPR va CHDC Đuc o Tay Au va Hoa Ky; thong tin quan su, kinh te, chinh tri va khoa hoc, khong luu). Hoa Ky cung đuoc bao ve viec nghe len Đai su quan My o Warszawa va nha cac nhan vien ngoai giao My tai Ba Lan.
Goleniewski lam te liet hoan toan cong viec cua Cuc 4 (đam nhiem tinh bao o Phap, Y, Thuy Si, Bi, Ha Lan va Vatican) Tong cuc 1 Bo Noi vu PPR, vi Ba Lan khong xac đinh noi ke phan boi sau nhung thong tin bi Goleniewski ban cho CIA. Theo CIA, tat ca điep vien Ba Lan đeu đuoc lenh dung moi nhiem vu ngay lap tu. Ve sau moi biet Goleniewski đa ban đung 31 si quan tinh bao PPR, mot so sau đo cung đuoc CIA tuyen mo, đong thoi ong cung gui thong tin 26 quan chuc Ba Lan tiem nang đe Anh khai thac tuyen mo. Uoc tinh so luong ve nguon tin Goleniewski lay đuoc khac nhau: Tong cuc I Bo Noi vu (tinh bao nuoc ngoai) cho rang ong nam đuoc 90% si quan tinh bao lam viec o Ba Lan va nuoc ngoai, đa so ong biet het nhung nguoi nay chi tru mot so đac vu tre. Cuc 2 Bo Noi vu (phan gian) cho rang Goleniewsk biet khoang 70 nguoi, mot nua trong so đo cong tac tai nuoc ngoai. Theo uoc tinh sau nay, Goleniewski co the biet it nhat 92 đac vu va 131 nhan vien cac đon vi khac, cung nhu khoang 40 hoat đong ma ho tham gia. Hien chua xac đinh đuoc so luong chinh xac nhung Goleniewski đuoc cho la co the biet het tat ca vu minh tham gia va nhung đac vu đa lien he. Theo đai ta Witold Sienkiewicz, viec Goleniewski phan boi gay ra thiet hai nghiem trong hon nhieu cho tinh bao Ba Lan so voi truong hop cuu cuc pho Cuc 10 Bo Cong an trung ta Jozef Sviatlo đao tau sang Tay Berlin sau cai chet cua Stalin nam 1953.
Khoang 80% thong tin dua tren cac bao cao cua Goleniewski ve Lien Xo va Ba Lan đa đuoc tien hanh phan loai. Theo Goleniewski, Cuc 6 nhan đuoc nhieu tai lieu ky thuat co khi, luyen kim, đien tu, hoa hoc, vu khi va nang luong hat nhan trong nhung nam 1957-1960. Ong cung cung cap ca danh sach thanh tra Cuc 6 tham gia nghien cuu tai lieu nhan đuoc. Thong tin bao gom ca hop tac tinh bao giua Bo Noi vu voi nhieu bo va co quan Ba Lan khac. Truoc khi đao tau, Goleniewski giau cac ban sao tai lieu duoi mot cai cay tai Warszawa va bao lai cho CIA. Toa an quan su Quan khu Warszawa cung đua ra cao trang Goleniewski bien thu so tien lon trong qua trinh cong tac. Nam 1958-1960, ong lay 550 đo la My va 200 bang Anh bang cach dung bien lai gia đe chuyen cho đac vu Tadeusz Saks. Tu ngay 27 thang 12 nam 1960 đen ngay 4 thang 1 nam 1961, ong chiem đoat khoan thuong 16.300 mark Tay Đuc, 300 đo la My va 600 mark Đong Đuc (11.300 mark Tay Đuc bang tien mat cua Bo Noi vu PPR truoc khi roi Berlin). Ong đa chuyen tat ca so tien nay vao tai khoan cua Irmgard, Stasi lai khong nhan ra đieu đang ngo nay khi thuc te Irmgard chi kiem đuoc 300 mark mot thang, khong the co so tien lon nhu vay cung nhu đu kha nang chi tra cac đo xa xi trang suc đat tien khac ma Goleniewski đa tang.


Đao tau Irmgard noi hai nguoi se khong đuoc hanh phuc duoi che đo cong san va quyet đinh tron sang phuong Tay ngay khi co co hoi. Thang 12 nam 1960, Goleniewski goi đien cho đai su quan My o Tay Berlin, xac nhan minh la "Sniper", tiet lo ten that va đe nghi gap mat. Toi 25 thang 12, ong đi xe lua đen Berlin voi ho chieu Ba Lan mang ten Roman Kowalski. Truoc khi roi đi, ong lay 11 nghin mark Tay Đuc tu quay thu ngan Tong cuc 1 va chuyen mot phan cho cap duoi la Jan Bishtyga voi chi thi mang đen Berlin (giao cho mot si quan tinh bao khac la Jerzy Kedzierski). Ngay sau đo, Goleniewski duoi cai ten Kowalski va Kampf xuat hien tai đai su quan My yeu cau đuoc sang phuong Tay ti nan chinh tri. Goleniewski ngac nhien lan buc boi truoc su tiep đon lanh nhat. Tuy hieu ro su khac biet giua CIA va FBI, ong van hy vong rang voi chu ky Hoover thi minh đang đuoc trao đoi truc tiep voi ban lanh đao FBI vi CIA co the đa bi tinh bao Lien Xo cai nguoi vao. Thuc su ve sau moi biet co nhieu ly do nghiem trong khien Goleniewski muon ti nan. Ngay truoc khi bai lo, George Blake đa canh bao KGB rang CIA đa cai đuoc gian điep vao Cuc tinh bao nuoc ngoai Ba Lan, khong ai khac ma chinh la Goleniewski. Thang 7 nam 1960, KGB đa chuyen noi dung tuong tu nhu vay cho Ba Lan.
Ngay 27 thang 12, Goleniewski gap Bishtyga va Kedzierski tai Berlin, nhan lai mot khoan tien, roi thoa thuan lan gap ke tiep va thuc thi hoat đong theo ke hoach. Gan mot thang truoc đo, vao ngay 1 thang 12, tai Đong Berlin, Goleniewski gap đai ta tinh bao Ba Lan Władysław Michalski thuong tru hoat đong tai đo, yeu cau so tien khoang 13.000 mark Tay Đuc va 1.100 bang Anh vao ngay 4 hoac 5 thang 1. Vi so tien gap khoang ba lan chi phi thong thuong nen can tong bo chap thuan. Hoi 21:00 toi 3 thang 1 nam 1961, Goleniewski đen tru so nhan 5.000 mark; khoang 22:20, đen nha Kampf cach bien gioi Đong-Tay 150 met. Luc 23:00, hai nguoi ra khoi nha chi mang theo tui xach. Hoi 17:30 ngay 4 thang 1, Goleniewski dung đien thoai cong cong goi Lanh su quan Hoa Ky va noi mat khau đe bat ket noi đen CIA. Nua gio sau, ho bat taxi đen lanh su quan gap CIA do David Murphy chi huy. Hai ben gap nhau luc 18:00 hoac 18:06.
Goleniewski dung ten that va giai thich hoan canh dan đen viec gap mat. Cap đoi sau đo đi Frankfurt am Main va ngay 5 thang 1 đen can cu Khong quan Hoa Ky tai Wiesbaden, co điep vien CIA Homer E. Roman hay Howard Roman đang đoi san. Đem 11 rang sang 12 thang 1, Roman cung hai nguoi bay tren phi co quan su, ha canh xuong can cu khong quan Andrews, Hoa Ky. Ngay 16 thang 1, CIA đua ho đen Ashford Farm (Maryland) va bat đau loat tham van Goleniewski keo dai vai thang, tinh bao Anh cung tham gia. Goleniewski khong noi gi ve yeu to hon nhan gia đinh trong cac ly do đao tau. Vai ngay sau khi đen My, Irmgard va Goleniewski lam đam cuoi dan su. Ngay 16 thang 9 nam 1961, Goleniewski ky thoa thuan voi CIA, theo đo ong đuoc Hoa Ky chu cap tai chinh, đam bao an toan va ho tro y te trong mot nam. Ngay 5 thang 3 nam 1962, hai vo chong đuoc CIA ho tro đua đen New York. Ngay 16 thang 6 nam 1962, thoa thuan giua Goleniewski va CIA đuoc gia han them mot nam. Ngay 7 thang 1 nam 1963, Goleniewski chinh thuc đuoc ti nan chinh tri tai Hoa Ky. Ngay 10 thang 7 nam 1963, Thuong vien Hoa Ky ra quyet đinh so HR5507 cho phep Goleniewski nhap tich voi cong lao to lon ho tro Hoa Ky đau tranh chinh tri va quan su chong lai Lien Xo. Cung nam đo, lo ngai tinh bao Ba Lan tru khu vi toi phan boi, Goleniewski thuyet phuc CIA cap sung ca nhan.


Phan ung cua Ba Lan = Đieu tra va xet xu =
Ngay 6 thang 1 nam 1961, tinh bao Ba Lan phat hien Goleniewski bien mat. Cac si quan Stasi theo doi ong trong thoi gian dai lien luc soat can ho cua Kampf, phat hien ba đa mang theo toan bo nhung đo gia tri nhung tui đo ca nhan cua Goleniewski van đe lai. Ben canh gia thuyet đao tau, ho cung nghi ngo Goleniewski bi bat coc. Ngay 12 thang 1, đai ta Sokolak lenh cho trung ta Czesław Gwozdz, thieu ta Wiaczesław Maczuła va trung uy Jan Bishtyga luc soat van phong cua Goleniewski. Ho tim thay trong ket sat danh sach tat ca cac vu viec do Cuc 6 phu trach cung ten đieu tra vien. Thong tin cho thay vao cuoi thang 11 nam 1960, Goleniewski noi do lenh cap tren yeu cau minh phan tich tat ca cac vu viec, nen yeu cau Gwozdz bien soan. Tai lieu gom 2 ban, moi ban 22 trang đanh may, liet ke 191 vu viec co mat danh, 45 đac vu, 20 điep vien ngam, 87 cong chuc va 39 thanh tra. Gwozdz khong chi đua danh tinh ma con liet ke nhung vu viec nguoi đo tham gia. Bang chung nay cho thay kha nang lon Goleniewski đa phan boi khi chup lai tai lieu nay. Đieu tra sau them phat hien Goleniewski đa muon may anh Minox va sau cuon phim tu Bishtyga, roi yeu cau Kedzierski đua them mot cuon phim khac. Ngay truoc Giang sinh, ong tra lai may anh cho Bishtyga va yeu cau them bon cuon phim nua, noi la dung đe đao tao mot nhan vien khac.
Ngay 13 thang 1, tat ca đac vu Ba Lan o Berlin nhan đuoc thong bao ve viec Goleniewski bien mat. Ngay 14 thang 1, du khong co bang chung thuyet phuc, Witold Sienkiewicz van thong bao cho van phong cong to noi bo rang Goleniewski đao ngu. Hai ngay sau, van phong cong to chinh thuc buoc toi Goleniewski đao ngu. Ngay 19 thang 1, Bo An ninh CHDC Đuc tham gia đieu tra, nguoi đung đau la Erich Mielke chuyen cho Ba Lan ket qua đieu tra so bo ve "Roman Kowalski" va Irmgard Kampf, chi tiet ve vu mat tich. Ngay 23 thang 1, Bo truong Noi vu Ba Lan ra menh lenh so 214 cach chuc Goleniewski. Ngay 24 thang 1, van phong cong to hoan thanh co so vung chac ket toi Goleniewski phan quoc, khi ma Tong cuc 1 bat đau nhan đuoc thong tin hang loat điep vien Khoi phia đong bi bai lo. Ho xem xet ca kha nang lieu Kampf co phai điep vien CIA hoac MI6 khong, nhung tinh bao CHDC Đuc khong tim thay bat ky bang chung nao. Ngay 27 thang 1, Hoi đong an ninh Bo Noi vu thao luan ve truong hop nhan vien đao tau.
Ngay 7 thang 4, van phong cong to noi bo Warszawa lap cao trang cho Michał Goleniewski. Phien toa dien ra tuong đoi nhanh chong, tien hanh tham van mot so nhan chung, hau het la nhan vien Tong cuc 1. Mieczysław Moczar la nguoi đa cho phep Goleniewski xuat ngoai lai khong nam trong so bi tham van. Ngay 18 thang 4 nam 1961, toa an quan su Warszawa (tieng Ba Lan: Warszawski Okreg Wojskowy) tuyen an tu hinh trung ta Michał Goleniewski, tuoc bo moi quyen, khen thuong va moi pham ham, tai san bi tich thu. Ngay 24 thang 5, Toa an quan su toi cao Warszawa bac khang nghi va Goleniewski chinh thuc bi sa thai. Thang 5 nam 1961, KGB biet ve su phan boi cua Goleniewski cung nhu vai tro cua ong khien Houghton bi bat sau khi nhan bao cao cua Tong cuc 1 Bo Noi vu Ba Lan gui đen. Ngay 30 thang 10 nam 1962, voi an tu hinh, Goleniewski cuoi cung bi gach ten khoi danh sach nhan vien An ninh Ba Lan.


= Khac phuc hau qua =
Ban an tu hinh vang mat danh cho ke phan boi Goleniewski cung khong the bu đap cho thiet hai ma tinh bao Ba Lan phai ganh chiu. Ngay 6 thang 4, Witold Sienkiewicz bi mien nhiem truong Tong cuc 1 chuyen sang lam nhan su va đai ta Henryk Sokolak the cho. Nguyen truong Cuc 3 trung ta Tadeusz Szadkowski sang lam truong Cuc 6 đa tien hanh đanh gia hien trang vu Goleniewski đao tau, muc đo thiet hai va khoi phuc lai hoat đong binh thuong. Ket qua cho thay danh sach thong tin ma Goleniewski chuyen cho phuong Tay la vo cung lon. Trong đo co co cau va nhan su Bo Cong an, Ban can su, Bo Noi vu; co cau to chuc cong tac cua Cuc 2 Bo Noi vu; thong tin ve hoat đong cua Tong cuc Thong tin cho đen nam 1957; du lieu ca nhan cua nhan vien Cuc 6 Tong cuc 1 Bo Noi vu (45 đac vu nam vung phuong Tay); co cau, phuong phap lam viec, du lieu nhan su Tong cuc 1. Ve sau bo sung ca thong tin kinh ke, san xuat cong nghiep. Ket luan thiet hai chinh tri do trung ta Goleniewski tron sang phuong Tay gay ra la khong the đo đem đuoc.
Chi huy cua Goleniewski la đai ta Witold Sienkiewicz tuyen bo vu đao tau gay thiet hai nghiem trong cho tinh bao Ba Lan, lam te liet toan bo tinh bao khoa hoc va ky thuat, đe doa toan bo điep vien o nuoc ngoai va xoi mon niem tin lon. Thang 1 nam 1962, trong thu gui Mieczysław Moczar, Sokolak bao cao rang vu đao tau cua Goleniewski va mot si quan tinh bao Ba Lan khac đai uy Władysław Mroz đa lam te liet hoat đong tinh bao nuoc ngoai, Tong cuc 1 khong con đua ra đuoc hoat đong tich cuc nao cho đen tan thang 8 nam 1961. Sau khi phan tich đanh gia, bo phan khong chi tim cach khoi phuc mang luoi điep vien ma con phai tai cau truc hoan toan. 73 nhan vien bi thai loai, 30 nguoi bi đieu đong sang vi tri khac; đen giua thang 5 nam 1961 thay đoi đen 12 cuc truong. Theo Sokolak, vu phan boi cua Goleniewski cung voi cuoc khung hoang Berlin đa giang mot đon manh vao tinh bao Ba Lan nam 1961.
Ba Lan bat đau tim hieu ly do thuc su tai sao Goleniewski phan boi va đao tau, vu mat danh Teletechnik đuoc giao cho Cuc 3 nhung chi gioi han trong viec giam sat me đoi tuong. Trong nhung nam tiep theo, du đuoc CHDC Đuc giup đo, tinh bao Ba Lan cung khong tim ra đuoc nguyen nhan thuc su, con KGB thi tu choi ho tro tim kiem ke đao tau. Cac đac vu bat đau theo doi nguoi vo đau Anna va con trai Jerzy, Jerzy gap truc trac khi xin ho chieu va đuoc cho la đang tim cach bat lien lac voi cha. Ba Lan cung chuan bi mot nhom đac vu len ke hoach sang phuong Tay san lung va tru khu Goleniewski neu can, nhung khong đat ket qua nao.


Tiep tuc voi CIA Khi o Hoa Ky, Goleniewski đua ra mot so tuyen bo cuc ky kho tin khien nhieu nguoi nghi ngo lieu ong co phai si quan tinh bao khong. Thang 2 nam 1966, Goleniewski noi trong so điep vien Lien Xo co thu linh Gestapo đuoc cho la con song Heinrich Muller (co le đa chet vao ngay 1 hoac 2 thang 5 nam 1945) va Reichsleiter Martin Bormann (tu sat ngay 2 thang 5 nam 1945, hai cot đuoc tim thay nam 1972), cung nhu nguoi đung đau Gestapo o Danzig la Jakob Lollgen. Tiep theo, ong gop ca nguoi đung đau SS Gottlob Berger vao đo, cho rang tat ca lanh đao Đuc Quoc xa tren đeu la thanh vien mot to chuc bi mat do Hitler thanh lap nam 1944, to chuc nay cam chiu that bai trong The chien thu hai va quyet đinh tham gia cung Lien Xo trong cuoc chien chong lai phuong Tay. Ngoai ra, Goleniewski con noi KGB tuyen mo đuoc Ngoai truong Hoa Ky tuong lai Henry Kissinger (nam 1963, ong đe cap rang Kissinger lam viec cho KGB duoi mat danh "Bor" hoac "Đai ta Boer" va lap lai tuyen bo nay vao nam 1972), giam đoc MI5 1956-1965 Roger Hollis, giam đoc MI5 ve sau (1972-1979) Michael Hanley ("Harriet") va tham chi ca nha lanh đao tinh than Iran Ruhollah Khomeini. Ve sau, nguon tin cua Phap va Trung Quoc cho biet tinh bao Lien Xo co y đinh tuyen mo Kissinger nam 1945 đe ngan can Trung Hoa Dan Quoc noi lai quan he voi Hoa Ky, nhung cuoi cung đa that bai. Thang 8 nam 1976, sau khi đa nghi viec, Goleniewski tuyen bo rang Reinhard Heydrich đa gia chet nam 1942 va chuyen đen Hoa Ky duoi vo boc nha bao Guy Richards cua Tap chi New York.
Nhung tuyen bo cua Goleniewski ve "điep vien KGB" tham chi nam vung ngay tai Langley đuoc đua len phuong tien truyen thong khong chi mot lan, nhung nhieu nguoi cho la "hoan toan vo nghia". Nhan vien MI5 Peter Wright viet rang Goleniewski khi ay la "đien ro", con Kissinger trong mot phong van nam 1989 goi Goleniewski la "thang đien". Mot so nha nghien cuu con cho rang Goleniewski bat đau mac chung tam than phan liet. Trum phan gian CIA James Angleton va giam đoc CIA ve sau Richard Helms coi Goleniewski tung tin sai lech la do KGB du lieu. Theo đo, KGB tuyen mo va hy sinh nhung con tot gian điep đe bao ve nhung thu khac thuc su co gia tri hon. Tac gia Chapman Pincher trich dan y kien tu MI5 cho rang KGB gay ap luc nam 1963 khien Goleniewski tung tin that thiet du truoc đo tung cung cap tin tuc chan thuc chinh xac. Đai ta Witold Sienkiewicz cua Ba Lan noi thong tin Goleniewski cung cap khien cac điep vien khong quan trong lam bi lo thi chinh xac hon rat nhieu so voi cac tin con lai, Đai ta bien phong Henryk Piecuch cung co nhung phat ngon tuong tu, cho biet Władysław Gomułka nhat quyet yeu cau tru khu Goleniewski, nhung cao buoc KGB can thiep đe khong thi ma khong co can cu.
Ve sau, Goleniewski lap luan rang tat ca cac to chuc chong cong theo chu nghia dan toc Ba Lan ra đoi trong khoang nam 1948-1952 va đuoc CIA tai tro khoang 1,18 trieu đo la, tren thuc te lai la tam binh phong do Lien Xo va Ba Lan tao ra đe cai điep vien tham nhap phuong Tay, hoac thanh vien chong cong khi bi bat cung bi ep buoc phai cong tac voi tinh bao Ba Lan. Van đe nay thuc ra cung co phan co so hop ly, nhu nam 1948-1952, Ba Lan thuc su đa tien hanh Chien dich Cerazy (tieng Ba Lan: Operacja Cezary) dung cai bay phat thanh gia dang  to chuc Tu do va Đoc lap nham đua thong tin sai lech cho CIA va SIS. Goleniewski đe cap đen su ton tai cua bo phan "D" thuoc tinh bao nuoc ngoai KGB lien quan đen viec cung cap thong tin sai lech cho tinh bao đoi thu. Ong cung cho rang CIA đa bi mat chuyen 1,2 trieu đo la mot so đac vu KGB nam vung đang vien Đang Cong san Hoa Ky va Y. Goleniewski lam viec cho CIA đen nam 1964, mot so nguon đoi khi nhac khong chinh xac đen ngay lam viec cuoi la 14 thang 12 nam 1963. Ong giai mat noi dung vi phim cho Hoa Ky, chi điem ten điep vien Lien Xo hoat đong tai chau Au va mo ta ky thuat, cach thuc tuyen mo cua KGB va cac co quan tinh bao khoi phia Đong. Chinh thuc thi thoa thuan cong tac cua Goleniewski voi CIA het han ngay 14 thang 1 nam 1964, nhung ngay 17 thang 10 nam 1963 hai ben đat đuoc thong nhat tiep tuc. Mot so nguon tin cho rang Goleniewski tu nguyen nghi viec nhung cac nguon khac khang đinh ong bi CIA thai loai do be boi tieu su cung nhu mao danh Tsesarevich Aleksey Nikolayevich voi nhung tuyen bo khien nguoi My kho xu. Tac gia Angleton noi CIA chua bao gio gap phai mot ke đao tau co tieu su đoi song phuc tap nhu vay.


Ke mao danh = Cau chuyen huyen thoai =

Trong yeu cau ti nan chinh tri, Goleniewski co mot tuyen bo giat gan khac giong nhu kieu bi trieu chung roi loan tam than. Ong noi Michał Goleniewski khong phai ten that ma minh chinh la Aleksey Nikolaevich Romanov, thai tu Nga thoat chet khoi vu hanh quyet nha Ipatiev mot cach than ky. Goleniewski bat đau cau chuyen voi loi khang đinh vu hanh quyet hoang gia đem 16-17 thang 7 nam 1918 chi la hu cau, roi phat trien dien bien tiep theo đay tinh tieu thuyet. Theo đo, Yakov Mikhailovich Yurovsky thuc te đa giup hoang gia tron khoi khoi Yekaterinburg nam 1917. Ho an nau tai Tho Nhi Ky, qua Hy Lap va Ao trong vai thang, roi đen Ba Lan la noi co "nhieu nguoi Nga ti nan" va song tai Warszawa. Nikolai II cao het rau ria đe khong ai nhan ra. Nam 1924, vi ly do an ninh, cuu sa hoang đoi sang ten Ba Lan la Raymund Turynsky, sa hau đoi thanh Marie A. Kaminski, con thai tu đuoc đat ten Michał Goleniewski. Sau đo, gia đinh thuong tru tai Poznan, gan bien gioi Đuc.
Cau chuyen nay cho sa hoang song đen 84 tuoi, qua đoi nam 1952 gan Poznan, con sa hau Aleksandra Fyodorovna qua đoi nam 1924 vi đau tim. Goleniewski noi Olga, Maria va Anastasia đeu con song, ban than minh (Aleksey) thi phai đieu tri dai ngay chung benh mau khong đong va sot ret cho đen nam 1928. "Aleksey" va chi gai Anastasiya đa đen Hoa Ky đe rut tien tu tai khoan ngan hang tai Detroit, roi Anastasiya khong quay lai Ba Lan. Olga va Tatyana chuyen đen Đuc, con "Aleksey" va Mariya o lai Poznan cung cha. Khi bay qua Hoa Ky, Goleniewski noi ca bon hoang nu con song va ong van giu lien lac nhung tu choi ke them ve ho.
Nam 1930, "Aleksey" tham gia phong trao chong cong "To chuc ngam chong Bolshevik toan Nga" do cha lap ra va lanh đao. Nam 1944, khi Hong quan tien vao, ca nha đinh tron sang Bo Đao Nha nhung "Aleksey" bi đau đoc nen đao tau bat thanh. Nam 1945, ong gia nhap quan đoi Ba Lan lam điep vu ngam roi chuyen sang phan gian. Khi đuoc thang chuc, "Aleksey" co quyen truy cap thong tin mat la danh sach điep vien KGB va Ba Lan đang hoat đong o phuong Tay, cung nhu phuong phap đao tao va tuyen mo điep vien đo. Khi sang Hoa Ky, "Aleksey" khai đuoc cha đe lai 400 đen 800 trieu đo la tai cac ngan hang phuong Tay. Thang 1 nam 1964, "Aleksey" đe đon len toa an Hamburg yeu cau cong nhan quyen thua ke voi gia san cuu hoang đa mat, nhan manh rang se tiep tuc đoi quyen loi đen cung voi nhung khoan tien hoang toc gui trong ngan hang. Toa khong tim ra can cu nao đe đap ung yeu cau cua "Aleksey".


= Nghi van =
Do Goleniewski sinh sau Aleksey Nikolaevich nhung 18 nam, nhieu nguoi bat đau nghi ngo rang đay chi la mot trong nhieu ke mao danh khac, chuyen gia lam nguoi hoang toc con song sot. Đay khong phai la lan đau tien co nguoi tu xung la Aleksey con song, vi du nam 1927, mot vi Yevgeny Nikolaevich Ivanov cung roi Ba Lan đen phuong Tay va bat đau ke ve "su cuu thoat ky dieu". Goleniewski giai thich ngoai hinh khong tuong ung voi tuoi tac la do anh huong cua benh mau kho đong, "lam cham" su phat trien co the, vien đen chan đoan do bac si noi tieng Alexander S. Wiener xac nhan. Đong nghiep cua Wiener la bac si Richard Rosenfield phan bac rang Wiener khong đu chuyen mon đe kiem chung, va toan bo giay to đa bien mat sau khi ong qua đoi. Mot so nguon cho rang Goleniewski am tinh khi xet nghiem benh mau kho đong. Đong thoi, Kevin Cooper đa viet rang Goleniewski lon len om yeu, đi lai hoi khap khieng, co the do bi bai liet thuo nho.
CIA cung thoang nghi ngo Goleniewski bi roi loan tam than, du thong tin ma ong cung cap ve điep vien Lien Xo thi chinh xac đen muc đang ngac nhien. Tinh bao Ba Lan cung quan ngai vi Tong cuc 1 thay trong ho so Goleniewski thieu mat tai lieu goc khoang thoi gian truoc khi vao Bo Cong an cung nhu thong tin nhan than. Cac tai lieu co the đa bi tieu huy trong chien tranh, hoac do chinh co quan tieu huy, hay bi that lac, cuoi cung la co the do chinh Goleniewski tieu huy đe chi giu mot so ban sao. Gia thuyet cuoi la co kha nang vi vao thang 10 nam 1956, mot so si quan co quyen truy cap ho so ca nhan cua minh va co the xoa bo, lay đi nhung thong tin bat loi (nhu vi pham ky luat). Cuoi cung, theo Mechislav Rysinsky la nguoi nhac đen mot so ket luan đieu tra cua Bo Noi vu (nhu viec thieu tai lieu), Goleniewski co the đang thuc hien nhiem vu ma KGB giao cho, gia lam thai tu đe co quyen tren cac khoan tien hoang gia đang gui tai mot so ngan hang phuong Tay.
Phan khich truoc cau chuyen cua Goleniewski, cong chung mong đoi CIA tien hanh kiem tra đe xac minh than phan hai nguoi nay lieu co phai la mot. Trong mot phong van, giam đoc CIA Allen Dulles cho biet ong khong đinh binh luan gi ve tinh huong nhu vay trong ca hien tai lan tuong lai. Nhung  Goleniewski lai qua quyet hai nguoi đa noi chuyen voi nhau va Dulles noi minh se khong phan biet đuoc Goleniewski voi Nikolai II neu ong đe rau. Ngay 18 thang 10 nam 1963, tuan bao Life đang bai Eugenia Smith tuyen bo minh la Nu cong tuoc Anastasia Nikolaevna con song sot. Ngay 28 thang 12, Goleniewski goi đien cho Smith va hen gap ngay 31 thang 12. Trong cuoc gap go, sau khi nghe cau chuyen cua "Aleksey", "Anastasia" nhan đo la em trai minh, ho con gap lai nhau nhieu lan. Tuy nhien, sau đo trong tu truyen, Eugenia viet minh la thanh vien hoang toc duy nhat con song sot va tu choi đua chuyen Karl Landsteiner thoat chet vao sach. Ket qua la hai nguoi no ra tranh cai. Ve sau, Goleniewski cho biet Eugenia khong noi doi nhung đa bi thu tieu nam 1968 "theo lenh cua gia toc Rothschild", trong khi thuc te ba van song đen nam 1997. Cuoc gap go voi mot ke mao danh khac la Anna Anderson (hay con goi la Franziska Schanzkowska) dien ra kha suon se, nhung sau đo ca hai chang nho gi đen nhau. Nguoi Nga nhap cu Kirill Fyodorovich Shishmarev la mot trong so it cong nhan Goleniewski chinh la thai tu vi đa nhieu lan gap ong trong cung đien sa hoang.


= Hon le tai tieng =
Cau chuyen đuoc than thanh hoa nam 1964, khi tieu ban nhap cu Ha vien Hoa Ky yeu cau CIA keu Goleniewski lam chung ve nguon goc minh nhung bi tu choi. Vao thoi điem đo, Goleniewski hai lan đuoc goi trieu tap đen tieu ban Thuong vien đe tham van ve cac điep vien Lien Xo, nhung khong lan nao xuat hien. Cuoi cung, thuong vien quyet đinh khong tham van Goleniewski ma thay bang cac nhan chung tu Bo ngoai giao, ket qua cho thay tinh xac thuc trong thong tin ma Goleniewski đa cung cap. Co van phap ly Julien Goode Survine thuoc Uy ban Tu phap Thuong vien Tieu ban An ninh Noi đia cho biet Goleniewski đoi đuoc noi ve nguon goc hoang gia cua minh roi moi tiep tuc lam chung ve cac điep vien. Thuong vien coi đieu nay la khong the chap nhan đuoc.
Ngay 30 thang 9 nam 1964, sau khi bi cac tieu ban khuoc tu, Goleniewski tien hanh nghi thuc hon phoi (cua giao hoi) voi Irmgard Kampf luc ay 35 tuoi va đang mang bau 9 thang. Tren giay to, Goleniewski dung ten Aleksey Nikolaevich Romanov cung cac thong tin khac nhu ngay sinh, noi sinh, ten cha me. Giam muc Grigory Grabbe cua Chinh thong giao Nga ben ngoai nuoc Nga (tieng Anh: Russian Orthodox Church Outside of Russia - ROCOR) cu hanh le hon phoi theo nghi thuc Chinh thong giao. Co hai phu nu đen du ma "Aleksey" gioi thieu la chi gai "Olga Nikolaevna Romanova" va "Tatiana Nikolaevna Romanova". Be boi am i khi lo ra thong tin truoc đam cuoi, Grabbe đa nam lan đen can ho cua Golenevsky o Queens, nhan hon 10 nghin đo la My. Vu viec cang cang thang khi cong đong nguoi Nga nhap cu biet Goleniewski von goc Cong giao lai bo vo con o Ba Lan, con Irmgard lai theo Tin Lanh. 30 nam sau, Grabbe ke lai rang 5 gio sang hom ay, Goleniewski goi đien moi ong đen gap, Irmgard đa bat đau chuyen da. Đen noi, Goleniewski cho xem giay hon thu ghi ten Aleksey Nikolaevich Romanov cung to quyet đinh toa an cho đoi ten roi nho Grabbe to chuc hon le. Grabbe khong the tu choi va đong y thuc hien. Sau đo, Irmgard đuoc chuyen gap đen benh vien o Manhasset, New York va ha sinh be gai Tatyana. Tuy nhien, Grabbe khong lam le rua toi cho be gai cung nhu cho rang khong co bang chung thai tu con song sot, va hon le nay khong đung giao luat.
Mot thoi gian sau, Tatyana bi chan đoan viem ruot thua nhung Goleniewski khong đu tien vien phi nen phai mang con ve. Goleniewski gap van đe tai chinh vi tro cap it oi tu CIA (khoang 500 đo la mot thang) cung nhu khong co bao hiem y te. Hai vo chong phai vat lon gay quy đe co tien vien phi, cuoi cung bac si cung thuc hien cuu chua va chinh phu cung phan bo mot khoan nho vao phut cuoi. Goleniewski coi đong thai nay la xuc pham minh nen đa kien CIA va chinh quyen lien bang, yeu cau boi thuong so tien 9.706 đo la la khoan can thiet giup con minh hoi phuc. Sau khi đo vo hon nhan, Goleniewski khong bao gio gap lai con nua. Tatyana nhieu lan viet thu cho giam muc Grigory Grabbe nho giup tim cha, nhung ong khong phan hoi voi loi giai thich hoan toan khong muon dinh liu gi toi Goleniewski.


= Mat uy tin =
Ngay 23 thang 12 nam 1964, trong chuong trinh giai tri To Tell the Truth, giam đinh vien noi doi CIA Clive Baxter cong khai tuyen bo ung ho Goleniewski la Tsaserevich, đong thoi đe cap đen ket qua giam đinh rang va dau van tay nhung nhung ket qua nay chua bao gio đuoc cong khai. Ngay 20 thang 1 nam 1965, Daily News đang bai trong đo cuu truong phong thong tin va phan tich Herman Kimsey yeu cau CIA cung cap ket qua tham tra đe xoa bo moi nghi van. Ong cung yeu cau Allen Dulles luc ay đang huu tri va nguoi ke nhiem la quyen giam đoc John McCone phai len tieng ve van đe Goleniewski va "Aleksey", nhung CIA mot lan nua tu choi binh luan ve yeu cau nay. Toan bo be boi chi xac nhan rang Goleniewski chi la mot trong so nhung ke mao danh khac. Nguoi ta cho rang CIA khong chi khong tin vao nhung tuyen bo cua Goleniewski lien quan đen nha Romanov, ma con tim cach ngan ong đieu tran nguon goc truoc Quoc hoi.
Đe khong phat sinh them be boi, Goleniewski bi cho nghi huu som nam 1964 voi khoan tro cap khiem ton. Coi đay la su xuc pham ca nhan, Goleniewski gui thu ngo đen nhieu noi mong đuoc ho tro tai chinh va phap ly, đo loi cho chinh quyen khong nhung bung bit "su that" nguon goc minh ma con tuyet đuong sinh nhai. Ben Ba Lan tin rang cau chuyen nguon goc "hoang gia" la chieu bai CIA chu y khoi xuong ra cong chung. Tuy vay, ca KGB va tinh bao Ba Lan đeu huong loi tu cau chuyen mao danh nay, ho bi mat ung ho cac nha bao va dan bieu My "canh ta" lam mat uy tin CIA vi đa thuc thi dua tren thong tin co đuoc tu mot ke mao danh, lua đao va tam than. Danh tieng Goleniewski bi giang đon nghiem trong khi Eckhard Mahovsky nguoi Ao đuoc mat vu Ba Lan ho tro đe đang bai tren tap chi Express nam 1965 ve gia đinh bi bo lai cua ong o Ba Lan. Voi thanh tich thuc đay Mahovsky, đai uy Jozef Medrzycki va thieu ta Antoni Knychała đa đuoc lanh đao Tong cuc 1 thuong lon. Theo Franciszek Shlyahtsyts, tinh bao Ba Lan co gang loai bo Goleniewski nhung bat thanh.
Tinh bao Ba Lan tiep tuc san tim Goleniewski, mot trong cac chien thuat la "hun khoi". Truoc tien, ho rai nhieu tai lieu khap Hoa Ky cao buoc Goleniewski gian lan va khai man. Sau đo, điep vien Ba Lan goi đien nac danh toi mot nhat bao tung tin ve tai nan xe hoi khien Goleniewski tu vong, nham "hun" cho Goleniewski lo dien. Chien dich nay chi đuoc nhan ra phan nao vao ngay 28 thang 6 nam 1966, điep vien Ba Lan gui thu an danh cho cac thuong nghi si va nha bao My chi trich Goleniewski la lua đao va mao danh. Viec nay dan đen to chuc tranh luan tai Thuong vien Hoa Ky ngay 27 thang 7 ban ve su kiem soat cua Quoc hoi voi CIA. Tong cuc 1 Bo noi vu PPR khong chac cac thu nac danh đo co đuoc xem xet dung lam tham khao hay khong. Tinh bao Ba Lan coi viec The New York Times đang mot bai bao an danh ve viec CIA tu choi binh luan cac tuyen bo cua Goleniewski la mot thang loi nho.
Thu 1967, nha bao Leopold Dende (hay con goi la "Popya" va "Melya") đuoc Tong cuc 1 tuyen mo vao nhiem vu lan ra dau vet Goleniewski, ong tung cong tac thoi gian dai voi tinh bao Ba Lan truoc đo. Thang 5 nam 1968, Dende bao cao rang đoi tuong co the đang dung cai ten Đuc Franz Roman Oldenberg kem đia chi chi tiet. Khi kiem tra, tinh bao Ba Lan khong xac đinh đuoc lieu Goleniewski co song o đo khong, cung nhu ngoi nha thieu bao ve nen nghi đay la bay do CIA giang ra. Tu đo ve sau, Tong cuc 1 khong con thuc hien san lung tich cuc nua ma gioi han chi giam sat thong tin ve Goleniewski ma thoi. Cuu truong Cuc 3 (Đuc) Tong cuc 1 Henryk Wendrowski tuyen bo cau chuyen Goleniewski đuoc dung len đe chuyen huong chu y cua tinh bao phuong Tay va đa kha thanh cong, khac phuc đuoc hau qua do ke đao tau gay ra.
Đau thap nien 1970, mot phu nu gia danh Nu cong tuoc Maria Nikolayevna xuat hien tai Warszawa, tham chi mot so bao ngoai quoc đa phong van va đang anh "nu cong tuoc song sot". Hau het cac nha nghien cuu đeu đong thuan đo la me cua Goleniewski dien theo mach chuyen mao danh cua con trai. Đieu nay đuoc cung co khi nhieu điem mau thuan trong tieu su cua Nu cong tuoc "con song" đuoc chi ra. Hon the nua, co y kien cho rang toan bo vu hop bao chang qua la tro choi tinh bao cua Ba Lan, hoac ba me Janina đang muon nho đo ma lay đuoc thi thuc xuat canh.


Ve sau Goleniewski song phan đoi con lai tai Queens, New York, theo chuong trinh bao ve nhan chung, tham chi ca viec phau thuat thay đoi nhan dang. Nha ong đuoc cho la gan Toa an Hinh su Quan Queens (tieng Anh: Queens County Criminal Court). Cuu điep vien nhan khoan tro cap 500 đo la it oi tu CIA, khong đu trang trai cuoc song thuong ngay. Goleniewski cao buoc CIA đa vat chanh bo vo, khong cho minh lam chung ve nguon goc, nen đa gui thu ngo đen nhieu noi va nhieu ca nhan khac. Trong so đo co Giam đoc CIA Pho Đo đoc William Rayborn va Pho Giam đoc Đieu hanh (giam đoc ke nhiem tuong lai) Richard Helms, Bo truong Tu phap Hoa Ky Ramsey Clark, Lien đoan Tu do Dan su My va ca Hoi Chu thap đo Quoc te. Goleniewski nhieu lan đe đon kien: mot vu đoi 50 nghin đo la tien luong CIA khong tra, vu khac la 100 nghin đo la boi thuong cho gia san bi tich thu tai Ba Lan.
Tu thap nien 1970, Goleniewski xuat ban tap chi hang thang Double Eagle chuyen ve "chu quyen an ninh quoc gia Hoa Ky va su ton vong cua nen van minh Co Đoc giao". Ong ky ten trong tu cach Đai cong tuoc Aleksey Nikolaevich Romanov ke vi ngai vang Nga. Ong đong đen het cac đang phai, đang bai viet bai Do Thai tu cac thuyet am muu khac nhau cho đen "chinh phu hoan cau", cung loi keu goi chong Lien Xo, cao buoc nhieu lanh đao giao hoi lam viec cho KGB, ke ca tong giam muc ROCOR Đong Hoa Ky va New York Filaret. Nam 1981, sau khi ROCOR tuyen thanh cho hoang gia Nga, Goleniewski gian du va cong khai cao buoc ROCOR phan boi, đay "gian điep KGB" vi đa tuoc quyen ke vi ngai vang hop phap cua minh. Nam 1983, tinh bao Ba Lan ngung moi hoat đong giam sat Goleniewski dua tren thuc te khong con hanh đong nguy hiem cho an ninh quoc gia. Đai ta Henryk Bosak khang đinh vu Goleniewski van la vu phan quoc nghiem trong nhat 45 nam ton tai cua Cong hoa Nhan dan Ba Lan.
Cho đen cuoi đoi, Goleniewski van khang khang minh la nguoi ke vi ngai vang Nga, mot so nguoi coi đay đon gian chi la ong muon thu hut chu y. Cac nha bao cho rang trong kho luu tru Bo Ngoai giao Hoa Ky co bo Ho so Romanov luu tat ca thong tin vu hanh quyet cung nhu nhung nguoi tuyen bo la thanh vien hoang toc "song sot" nen bao gom ca Goleniewski. Sep cu cua Goleniewski la Witold Sienkiewicz tin rang toan bo cau chuyen "nguoi thua ke ngai vang" chi la tro choi tinh bao co ke hoach truoc nhung ban than khong ro chi tiet ra sao vi đa bi mat chuc sau khi Goleniewski đao tau, nen chi biet chac cau chuyen khong co that ma thoi.

Nam 1988, Goleniewski đuoc trao tang Huan chuong su nghiep tinh bao xuat sac ghi nhan cong lao bao ve loi ich quoc gia Hoa Ky trong linh vuc đay rui ro. Nhung CIA chang mang quan tam Goleniewski ra sao sau khi nghi huu. Tac gia Tim Tate cho biet thu tu cung nhu tai lieu CIA sau đo đuoc giai mat cho phep muong tuong buc tranh hoat đong cua Goleniewski khi chuyen phe va hop tac voi tinh bao phuong Tay. Tate ngac nhien vi tai lieu MI5 ve Goleniewski thi van đuoc phan loai mat ca sau khi ong qua đoi voi ly do "muc đo nhay cam đang dien ra" (tieng Anh: continuing sensitivity).
Ngay 12 thang 7 nam 1993, sau benh tat keo dai, Michał Goleniewski qua đoi o Benh vien Lenox Hill, New York, theo nhu mot cuu si quan tinh bao đua tin tren bao Ba Lan. Cao pho nhac đen loi Irmgard Kampf va con gai Tatyana cho biet Goleniewski hop tac voi CIA chi vi muon ngan chan "quy du cong san". Chuyen khao Battleground Berlin la tac pham đau tien xuat ban tai lieu CIA giai mat ve vu viec Michał Goleniewski, tac gia la nguoi đung đau nam vung Berlin va cuc "Nga" cua CIA David Murphy va trung tuong truong Cuc 3 "Đuc" Tong cuc 1 KGB Sergey Aleksandrovich Kondrashev.


Trong van hoa đai chung Trong tieu thuyet hu cau Ke đai gian cua Waldemar Łysiak, nhan vat chinh la đai ta KGB Mieczysław Geldbaum ke lai vu Goleniewski voi cau noi "đang gia ca giai Nobel va giai Oscar cong lai".


Khen thuong Ba Lan
Huan chuong Thap tu Hiep si Ba Lan hoi sinh (1959), Huan chuong Cong trang (1946). Tuoc moi khen thuong theo phan quyet cua Toa an quan su quan Warszawa ngay 23 thang 1 nam 1961.
Hoa Ky
Huan chuong su nghiep tinh bao xuat sac (1988).


Ghi chu Chu thich Thu muc = Tieng Anh =
Andrew, Christopher; Mitrokhin, Vasili (1999), The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB [Kiem va khien: luu tru Mitrokhin va lich su bi mat cua KGB] (bang tieng Anh), New York: Basic Books, ISBN 9780465010035
Coogan, Kevin (2021), The Spy Who Would Be Tsar: The Mystery of Michal Goleniewski and the Far-Right Underground [Điep vien tro thanh Sa hoang: Bi an cua Michal Goleniewski va the gioi ngam cuc huu] (bang tieng Anh), Routledge, ISBN 1000399877
Dulles, Allen, bien tap (1968), Great True Spy Stories [Nhung cau chuyen điep vien co that vi đai] (bang tieng Anh), New York: Harper & Row
Hatonn, Gyeorgos Ceres (1994), Focus of Demons: Real Gremlins in the Works [Trong tam cua quy: nhung Gremlin co thuc trong tac pham] (bang tieng Anh), Las Vegas, Nevada: Phoenix Source Distributors, Inc., ISBN 9781569350379
Massie, Robert K., The Romanovs: The Final Chapter [Nha Romanov: Chuong ket] (bang tieng Anh), New York: Random Houseyear=1995, ISBN 9780394580487
Polmar, Norman; Allen, Thomas B. (1997), Spy Book: The Encyclopedia of Espionage [Sach điep bao: Bach khoa thu gian điep] (bang tieng Anh), New York: Random House, ISBN 9780679425144
Richards, Guy (1970), The Hunt for the Czar [San tim sa hoang] (bang tieng Anh), Garden City, New York: Doubleday
West, Nigel (2009), The A to Z of British Intelligence [Tinh bao Anh tu A đen Z] (bang tieng Anh), Scarecrow Press, ISBN 9780810870284
Wright, Peter (1987), Spycatcher: The Candid Autobiography of a Senior Intelligence Officer [Bat gian điep: Tu truyen chinh truc cua mot si quan tinh bao cao cap] (bang tieng Anh), Stoddart Publishing, ISBN 9780670820559


= Tieng Ba Lan =
Bagienski, Witold (2016), Wojciech Skora, Paweł Skubisz (bien tap), Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku [Nhung nghien cuu ve tinh bao va phan gian Ba Lan the ky 20] (bang tieng Ba Lan), quyen 3, Szczecin: Instytut Pamieci Narodowej, Komisja Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tr. 551–592, ISBN 9788361336358
Łysiak, Waldemar (2006), Najgorszy [Ke đai gian] (bang tieng Ba Lan), Warszawa: Wydawnictwo Nobilis, ISBN 8360297088
Pawlikowicz, Leszek (2004), Tajny front zimnej wojny: uciekinierzy z polskich słuzb specjalnych 1956—1964 [Mat tran bi mat thoi Chien tranh Lanh: nhung nguoi đao thoat khoi tinh bao Ba Lan 1956—1964] (bang tieng Ba Lan), Warszawa: Oficyna Wydawn. RYTM, ISBN 9788373990746
Weglinski, Marcin (2010), Aparat Bezpieczenstwa w wojewodztwie gdanskim w latach 1945–1990. Obsada stanowisk kierowniczych. Informator [Co quan an ninh tinh Gdansk trong nhung nam 1945–1990. Tuyen dung vi tri quan ly. Thong tin] (bang tieng Ba Lan), quyen 5, Gdansk: Instytut Pamieci Narodowej
Witak, Robert (2014). "Szpieg, ktory podawał sie za carewicza" [Điep vien tu xung la Tsesarevich]. E-Terroryzm (bang tieng Ba Lan). Quyen 11 so 35. tr. 57–61.


= Khac =
Anin, Борис Юрьевич Анин (2000), Радиоэлектронный шпионаж [Gian điep đien tu], Секретная папка (bang tieng Nga), М.: Центрполиграф, ISBN 5-227-00659-8
Hunn, David (1971). "Eg er Alexei Romanov" [Toi la Alexei Romanov]. Lesbok Morgunblaðsins (bang tieng Iceland). Quyen 6 so 6.


Lien ket ngoai An ninh Thu đo - Michal Goleniewski - gian điep đao tau bi phuong Tay bo roi (tieng Viet)
Bao Tin tuc - Điep vien Ba Lan phan quoc va cai gia cua viec đao tau. Ky 1, Ky 2 (tieng Viet)