Đao chan la nhung dai cat va tram tich tuong đoi hep chay song song voi bo bien va thuong hop thanh tung chuoi gom tu vai đao đen hon mot ta. Neu khong ke nhung lach trieu chia cat cac đao thi mot chuoi đao chan co the trai dai lien tuc tren mot tram kilomet. Trong so 2.149 đao chan tren toan cau thi Hoa Ky la quoc gia so huu nhieu đao chan nhat voi con so tong cong la 405 đao, trong đo đao chan dai nhat va rong nhat the gioi đuoc biet đen la đao Padre thuoc tieu bang Texas cua nuoc nay. Ngoai ra, Brasil la quoc gia so huu chuoi đao chan dai nhat the gioi voi 54 đao chan trai dai 571 km doc theo mot dai rung ngap man ven bien. Chieu dai va chieu rong cua cac đao chan noi rieng cung nhu toan bo đia mao dai chan ven bo co moi quan he voi cac yeu to nhu bien đo trieu, nang luong song, nguon cung tram tich, muc nuoc bien,...
Co the tim thay cac chuoi đao chan doc theo khoang 13% dai bo bien cua the gioi.. Trong đo mot so đao chan the hien nhung đac điem khac nhau. Đieu nay cho thay rang đao chan hinh thanh va duy tri trong nhieu đieu kien moi truong khac biet. Con nguoi đa đua ra hang loat ly thuyet đe giai thich co che hinh thanh đao chan.


Hinh thanh Trong hon 150 nam qua, vo so nha khoa hoc đa đe xuat cac loi giai thich ve su phat trien cua đao chan. Co the chia so nay lam ba ly thuyet chinh: ly thuyet dai chan ngoai khoi, ly thuyet boi tu mui nho va ly thuyet chim ngap. Tuy nhien, khong mot ly thuyet đon le nao co đu kha nang giai thich su phat trien cua toan bo đao chan phan bo doc cac bo bien tren Trai Đat, va cac nha khoa hoc tan thanh quan điem cho rang đao chan (bao gom cac loai đia hinh chan khac) hinh thanh theo nhieu co che khac nhau.
Tuy nhien, co mot so đieu kien chung can thiet cho su hinh thanh cua đao chan. Thu nhat, he thong đao chan phat trien de dang nhat tai cac bo bien bi chi phoi chu yeu boi song va co bien đo trieu o muc tu nho đen trung binh. Can biet rang bo bien đuoc phan lam ba loai can cu vao bien đo trieu la bien đo trieu nho (0–2 m), bien đo trieu trung binh (2–4 m) va bien đo trieu lon (tren 4 m). Co mot xu huong vuot troi la đao chan se hinh thanh o cac bo bien co bien đo trieu nho; tai đay chung phat trien manh va gan nhu la khong bi gian đoan. Theo Boggs (2006), rat hiem khi gap đao chan o cac bo bien co bien đo trieu lon, nhung Stutz & Pilkey (2011) neu ra vi du ve cac đao chan gan chau tho song Gurupi o phia bac Brasil, theo đo cac đao nay hinh thanh noi bien đo trieu tu 4 đen 7 m. Loi giai thich cho hien tuong nay la nguon cung cat doi dao doc bo bien xich đao Brasil đa bu đap cho luong cat bi xoi mon do thuy trieu lon. Thu hai, đi kem voi mot bo bien co bien đo trieu nho va bi song bien chi phoi thi them đat phai co đo doc tuong đoi nho. Neu khong, su tich tu cat đe hinh thanh đe cat se khong dien ra ma thay vao đo so cat nay se bi phan tan khap bo bien. Do vay, nguon cung tram tich phong phu la đieu kien can phai co đe hinh thanh nen đao chan. Cuoi cung, su on đinh cua muc nuoc bien la mot yeu cau lon phai đuoc đap ung, theo đo đieu đac biet quan trong la muc nuoc bien phai giu hau nhu khong đoi trong qua trinh đao chan hinh thanh va phat trien. Neu muc bien thay đoi qua manh thi song se khong co đu thoi gian đe tich tu đu cat cho su hinh thanh con cat ma sau nay se thanh đao chan thong qua qua trinh boi đap them. Co the thay rang, muc nuoc bien on đinh khong thay đoi la đieu kien giup song co the tap trung cat lai mot đia điem.


= Ly thuyet dai chan ngoai khoi =
Mot trong nhung y tuong ra đoi som nhat đe ly giai su hinh thanh đao chan đa đuoc nha khoa hoc nguoi Phap Elie de Beaumont xuat ban vao nam 1845. Theo ong, song chuyen đong vao nhung vung nuoc nong đa khuay cat len va tich tu chung lai duoi dang đe cat ngam sau khi nang luong song đa tieu hao gan het. Do cac đe cat boi tu theo chieu đung nen dan dan chung vuon len khoi mat bien va tro thanh đao chan.


= Ly thuyet boi tu mui nho =
Nam 1885, nha đia chat nguoi My Grove Karl Gilbert lan đau tien đua ra ly le rang tram tich tao nen dai chan đen tu cac nguon o doc bo. Theo ong, cac tram tich đi vao đoi song vo thong qua qua trinh khuay tron cua song dong chay doc bo se tao nen cac mui nho trai dai tu nhung mui đat song song voi bo bien. Sau nay, song bien trong cac con bao se xam thuc cac mui nho va tao nen cac đao chan.


= Ly thuyet chim ngap =

Nam 1890, William John McGee cho rang bo bien mien Đong va bo bien ven vinh Mexico cua Hoa Ky đang trai qua giai đoan chim ngap xuong ma bang chung la co nhieu thung lung song đa chim xuong o doc cac bo bien nay, bao gom vinh Raritan, vinh Delaware va vinh Chesapeake. Ong tin rang trong qua trinh chim ngap, cac go ven bien đa bi tach khoi đat lien va đam pha đa hinh thanh o phia sau cac go nay. McGee dan ra cac vi du ve he thong đao chan Mississippi-Alabama (bao gom đao Cat, đao Ship, đao Horn, đao Petit Bois va Dauphin) đe minh hoa rang hien tuong bo bien chim xuong đa tao nen đao chan. Tuy nhien, ve sau nguoi ta đa chi ra su sai lam trong ly thuyet cua ong khi cac phuong tien nghien cuu đia tang hoc ven bien va tuoi tho tram tich cang ngay cang tro nen chuan xac.
Hoat đong song doc theo bo bien Louisiana đa lam bien cai nhung khoang loi cu cua đong bang song Mississippi va tao nen nhung phuc hop go bo bien. Qua trinh chim ngap cua nhung đong lay phia sau cac dai chan đa tiep tuc keo dai, khien nhung khu vuc đat ngap nuoc ngay nao hoan toan bien thanh cac vung nuoc.


Tam quan trong ve sinh thai Đao chan đong vai tro to lon trong viec giam nhe anh huong cua cac con song cung nhu cac con bao đoi voi he thong song ngoi o mat sau cua đao chan. Nho vay, tuy thuoc vao đieu kien moi truong xung quanh ma nhieu he thong đam pha, cua song va/hoac đong lay co the phat trien tai khu vuc nay. Neu khong đao chan thi nhung vung đat ngap nuoc nay se khong the ton tai noi va se bi song bien, thuy trieu hang ngay cung nhu cac tran bao huy diet. He thong đao chan Louisiana la mot vi du noi bat minh hoa cho tam quan trong cua đao chan đoi voi he sinh thai.


Xem them Dai chan ngoai (tuc quan đao chan thanh pho New York va Long Island)
Quan đao chan Texas


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =
Boggs Jr., Sam (2006), Principles of Sedimentology and Stratigraphy, Pearson Prentice Hall, ISBN 978-0131547285
Davis Jr., Richard A.; Fitzgerald, Duncan M. (2004), Beaches and Coasts, United Kingdom: Blackwell Publishing, ISBN 0-632-04308-3
Garrison, J. R.; Williams, J.; Potter Miller, S.; Weber, E. T.; McMechan, G.; Zeng, X. (2010), "Ground-Penetrating Radar Study of North Padre Island: Implications for Barrier Island Internal Architecture, Model for Growth of Progradational Microtidal Barrier Islands, and Gulf of Mexico Sea-Level Cyclicity", Journal of Sedimentary Research - J SEDIMENT RES, 80 (4): 303–319
Johnson, M. R. (2001), "Nelson Boulder Bank", New Zealand Journal of Geology and Geophysics, 44: 79–88, doi:10.1080/00288306.2001.9514924
Morton, Robert A. (2007), "Historical Changes in the Mississippi-Alabama Barrier Islands and the Roles of Extreme Storms, Sea level, and human activities" (PDF), U. S. Geological Survey {{Chu thich}}: |title= trong hay bi thieu (tro giup)
Smith, Quentin H. T.; Heap, Andrew D.; Nichol, Scott L. (2012), "Origin and Formation of an Estuarine Barrier Island, Tapora Island, New Zealand", Journal of Coastal Research, 26 (2): 292–300, doi:10.2112/08-1127.1
Stone, G.W.; McBride, R.A. (1998), "Louisiana Barrier Islands and Their Importance in Wetland Protection: Forecasting Shoreline Change and Subsequent Response of Wave Climate", Journal of Coastal Research, 14 (3): 900–915
Stutz, Matthew L.; Pilkey, Orrin H. (2011), "Open-Ocean Barrier Islands: Global Influence of Climatic, Oceanographic, and Depositional Settings", Journal of Coastal Research, 27 (2): 207–222, doi:10.2112/09-1190.1