Gliese 581 d la mot ngoai hanh tinh (nam ngoai He Mat Troi) cach khoang 20 nam anh sang tu chom sao Thien Xung. Hanh tinh nay đuoc tim thay vao nam 2007, nhung mai đen đau nam 2009 cac nha nghien cuu moi nhan thay quy đao cua no nam trong vung co kha nang nuoi duong su song, xoay quanh mot ngoi sao giong Mat Troi va cho phep nuoc ton tai tren be mat o dang long.


Kham pha Mot nhom cac nha thien van hoc dan đau boi Stephane Udry thuoc Đai Quan Sat Geneva su dung thiet bi HARPS tren Đai quan sat Nam Au voi kinh vien vong đuong kinh 3.6 met o La Silla, Chile đe kham pha hanh tinh vao nam 2007. Thanh vien nhom Udry dung ky thuat xuyen tam , trong đo khoi luong cua mot hanh tinh đuoc xac đinh dua tren nhung nhieu loan nho no gay ra trong cac ngoi sao me cua ngoi sao cua no len quy đao thong qua luc hap dan.
Cac chuyen đong cua ngoi sao me chi ra mot khoi luong toi thieu cua Gliese 581 d bang 7,09 lan khoi luong Trai Đat. Mo phong đong luc cua he thong sao Gliese 581 gia đinh rang cac quy đao cua ba hanh tinh la đong phang cho thay he thong tro nen khong on đinh neu khoi luong cua cac hanh tinh lon hon 1,6-2 lan so voi gia tri toi thieu. Đieu nay cho thay mot gioi han khoi luong tren cho Gliese 581 d la 13,8 lan khoi luong Trai Đat.


Khi hau va kha nang nuoi duong su song Ban đau no đuoc nghi rang quy đao cua Gliese 581 d nam ben ngoai vung co kha nang nuoi duong su song cua he ngoi sao cua no. Tuy nhien, đen nam 2009, đoi nghien cuu phat hien ban đau đa đieu chinh du toan ban đau cac thong so quy đao cua hanh tinh, tim ra rang quy đao cua hanh tinh gan voi mat troi cua no so voi ban đau đa tin. Ho ket luan rang hanh tinh nay nam trong vung sinh song noi nuoc long co the ton tai. Theo Stephane Udry noi rang "Hanh tinh co the đuoc bao phu boi mot 'đai duong sau va rong lon' ", đo la ung cu vien đau tien la hanh tinh đai duong rat đac biet đang luu y.

Tinh trung binh, anh sang ma Gliese 581 d nhan đuoc tu mat troi cua no bang khoang 30% cua cuong đo cua anh sang mat troi tren Trai Đat. Bang cach so sanh, anh sang mat troi tren Sao Hoa bang khoang 40% cuong đo đo tren Trai Đat. Đieu đo co the duong nhu cho thay rang Gliese 581 d la qua lanh đe ho tro cac nuoc o dang long va do đo la khac nghiet voi cuoc song. Tuy nhien, mot hieu ung nha kinh trong khi quyen đang ke co the lam tang nhiet đo hanh tinh. Vi du, rieng nhiet đo cua Trai Đat se la khoang -18 °C  neu khong co bat ky loai khi nha kinh nao. Neu bau khi quyen cua Gliese 581 d đu lon tao ra mot hieu ung nha kinh, sau đo cac be mat nhiet đo cung co the cho phep nuoc hoa long va cac hanh tinh co the hinh dung co the ho tro cuoc song.
Gliese 581 d co le la qua lon đe đuoc cau tao duy nhat boi vat lieu đa, nhung no la suy đoan rang đo la mot hanh tinh bang gia đa di chuyen gan hon đen ngoi sao. Tinh toan cua Barnes đe xuat, tuy nhien, nhiet thuy trieu qua thap đe giu cho kien tao đia tang đang hoat đong tren hanh tinh, tru khi phong xa nhiet co phan cao hon du kien.


Xem them bai lien quan Gliese 581 g
Gliese 581
Gliese 581 e
Gliese 581 c


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Anh)

Энциклопедия внесолнечных планет: Глизе 581 d Luu tru ngay 24 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine
Динамическая эволюция планетарной системы Gliese 581 (англ.)
Первая пригодная для жизни планета найдена у красной звезды Luu tru ngay 27 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine
Соседка Суперземли может быть обитаема Luu tru ngay 22 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
(tieng Viet)

Tim thay hanh tinh co the co su song VnExpress, thu tu, 18/5/2011, 14:34