Procol Harum (phien am /ˈproʊkəl ˈhɑːrəm/) la mot ban nhac rock cua Anh đuoc thanh lap vao nam 1967. Ho la mot trong nhung nguoi tien phong, phat trien cua the loai am nhac symphonic rock, va mo rong them đo la the loai progressive rock. Ban thu am noi tieng nhat cua ho la bai hat bat hu, đuoc coi la mot ban thanh ca cua mua he tinh yeu nam 1967, đo la bai hat "A Whiter Shade of Pale", đuoc coi la mot tac pham co đien trong am nhac noi tieng va la mot trong so it đia đon đa ban đuoc hon 10 trieu ban. Mac du ho cung đuoc ghi nhan them la co anh huong tu the loai baroque va classical, cung bao gom them nua la the loai blues, R&B, va soul.


Lich su. = Nguon goc, The Paramounts, nhung nam đau va su hinh thanh (1964–1967) =
The Paramounts, co tru so tai Southend-on-Sea, Essex, duoi su dan dat cua Gary Brooker va Robin Trower va bao gom ca Chris Copping va B. J. Wilson, ho đat đuoc mot so thanh cong o Anh vao nam 1964 voi bai hat "Poison Ivy" do Jerry Leiber va Mike Stoller's the hien va đa đat đuoc vi tri so 35 o bang xep hang UK Singles Chart. Sau đo nhom khong co them bat ky thanh cong nao va đa tan ra vao nam 1966.
The Paramounts đa ky ket qua EMI UK cho nhung phat hanh cua ho. Cho đen mot ngay khac, nhom đa ky hop đong moi thong qua EMI UK mot lan nua, va ho co y đinh đat mot cai ten moi cho ban nhac cua minh, mot đe xuat cua Chris Blackwell's la mot nhan vien con tre cua hang nhan đia Island Records đa goi y cho nhom voi cai ten The Pinewoods, nhung Gary Brooker va nhung thanh vien con lai đa tu choi khong su dung cai ten đo.
Vao thang 4 nam 1967, Gary Brooker bat đau thanh lap mot nhom nhac moi va lay ten la Procol Harum va đam nhan trong vai tro thu linh, ca si va nhac si cua nhom, voi nhung thanh vien moi la Keith Reid (trong vai tro la nguoi viet loi cua nhom), Matthew Fisher (nguoi choi Organ), Ray Royer (nguoi choi Guitar) va David Knights (nguoi choi Guitar Bass). Guy Stevens la nguoi quan ly chinh thuc cua ho, đa đat ten cho ban nhac la Procol Harum, lay ten tu mot nguoi ban la Gus Dudgeon's va mot loai meo Xiem. Nhung con meo Cat Fancy co ten la Procul Harun, Procul la tien to cua nha tao giong.
Do khong co nguon goc chinh thuc, ten co nhieu cach hieu khac nhau, đuoc cho la tu Latin voi y nghia "beyond these things" (nhung ban dich chinh xac cho Latin cua "beyond these things" la "Procul his") hoac dich la "of these far off things", so nhieu "harum" co le đung voi mot "rerum", "things". Ten cua ban nhac thuong bi sai chinh ta; thuong voi "Procul", "Harem", ca hai hoac cac bien the khac.


= "A Whiter Shade of Pale", thanh cong thuong mai va album đau tay (1967) =
Tai phong thu Olympic Studios, phia Tay Nam cua London, voi tay trong Bill Eyden, nha san xuat Denny Cordell va ky su am thanh Keith Grant, nhom đa thu am "A Whiter Shade of Pale" va phat hanh vao ngay 12 thang 5 nam 1967. Voi cau truc goi nho đen the loai nhac baroque, mot ban đoi khang dua tren Orchestral Suite N° 3 in D Major cua J. S. Bach's đuoc choi boi Matthew Fisher tren nen Organ, voi giong hat đay cam xuc cua Gary Brooker va loi bai hat bi an cua Keith Reid, sau khi phat hanh đia đon đa đat vi tri so 1 tren bang xep hang UK Singles Chart va Canadian RPM Magazine Chart. Đia đon cung co thanh cong tot o Hoa Ky voi vi tri so 5. Tai Australia bai hat đat vi tri so 1 trong nhieu tuan va lap ky luc so 1 8 tuan tai Melbourne.
Sau khi "A Whiter Shade of Pale" tro thanh hit, ban nhac đa len ke hoach đe tiep buoc thanh cong cua ho bang cach luu dien, buoi dien truc tiep cua ho đa đuoc mo man cho nghe si Jimi Hendrix trong nam 1967. Đia đon tiep theo cua nhom la "Homburg", voi su thay đoi tu truoc cua cuu thanh vien The Paramounts la B.J. Wilson trong vai tro nguoi choi trong va Robin Trower trong vai tro nguoi choi Guitar, đia đon đa đat vi tri so 6 tai Anh, vi tri so 15 tai Canada va vi tri so 34 tai My.
Album phong thu đau tay cua nhom đa đuoc thu am giua hai đia đon hit, nhung đuoc hoan lai cho đen đau nam 1968. Mot loat đia đon xep hang thap o My va Anh, mac du hiem khi ca hai cung mot luc.


= Cac albums tiep theo va tan ra (1968–1977) =
Album tiep theo cua nhom la Shine On Brightly đuoc phat hanh vao nam sau đo va đa co su tham gia vao the loai progressive rock. Album thu ba cua ho la A Salty Dog (1969), đa rat pho bien trong so cac nguoi ham mo cua ho va la album đau tien cua ho đe ban tot tai Anh. Cac bai hat chu đe đac biet trong Album đa đat đuoc mot loi khen ngoi tot tren US FM radio airplay, va Album bay gio đuoc coi la mot the loai Rock co đien, hap dan nguoi ham mo cua The Beatles, The Moody Blues va Pink Floyd. Tuy nhien, mot nha van nguoi My đa xem qua ban LP va cau chuyen đuoc in bang chu "A Salty Duck".
Nhom co nhieu su thay đoi thanh vien, đau tien la Matthew Fisher, nha san xuat cho A Salty Dog, đa roi khoi ban nhac ngay sau khi phat hanh. Nguoi chiu trach nhiem cho 3 Albums tiep theo la Gary Brooker (Piano va Lead vocals), Robin Trower (Guitar va Lead vocals), Matthew Fisher (organ va lead vocals), Dave Knights (Guitar Bass), B.J. Wilson (Drums), va Keith Reid (Nguoi viet loi/Lyricist). Cuu thanh vien The Paramounts, Chris Copping tham gia vao nhom voi vai tro choi Organ va bass vao nam 1970. Nhom đa xuat hien tai Isle of Wight Festival 1970. Vao nam 1971, su chenh lech ve phong cach đa tro nen qua lon, sau khi phat hanh album thu nam Broken Barricades, Robin Trower roi khoi nhom đe thanh lap ban nhac power trio cho rieng minh va đuoc thay the boi Dave Ball. Tu cuoi nam 1972 đen nam 1977, guitarist cua nhom la Mick Grabham. Nam 1968, Album hoa nhac đau tien cua ho la "In Concert 1968" đuoc phat hanh nhung chi phat hanh o Đuc.
Procol Harum hoat đong tro lai trong nhung nam tiep theo va đa đat đuoc thanh cong tren bang xep hang voi the loai symphonic rock. Tai đay ho la mot trong nhung nhom nhac đau tien đat đuoc thanh cong, Procol Harum Live: In Concert with the Edmonton Symphony Orchestra la mot trong 5 Album vang tai My vao nam 1972, cung đat đuoc vi tri so 48 tai Anh. "Conquistador" (la mot ca khuc tu Album đau tien cua ho, la mot hit single nam 1972, đi đen vi tri so 16 tai My va vi tri so 7 tai Canada, trong khi đat vi tri so 22 tai Anh. Album tiep theo cua ho la Grand Hotel đa thuc hien mot cach kha tot, đat vi tri so 21 tren bang xep hang US Billboard 200 nam 1973. Album cung nhan đuoc chung nhan bac (hon 60.000 ban đuoc ban ra) tai Vuong quoc Anh.
Nam 1975, Procol Harum đa bieu dien đem cuoi cung tai Rainbow Theatre o London. Su thay đoi thanh vien nhieu đa lam giam doanh so ban đia vao cuoi nhung nam 1970, voi "Pandora's Box" la bai hat cuoi cung cua ho co mat trong UK Top 20 Hit vao nam 1975. Album Procol's Ninth đa co mot su hop tac lai giua Jerry Leiber va Mike Stoller, ca hai đeu san xuat voi ban nhac. Ban nhac khong đuoc vung vao nam 1977, sau khi nhin thay Something Magic tai vi tri so 147 tai bang xep hang US Billboard 200 Chart. Ho quyet đinh cho mot buoi dien duy nhat trong nam thang sau, khi "A Whiter Shade of Pale" đuoc cho la chien thang (cung voi Queen's "Bohemian Rhapsody") tai đia đon nhac Pop xuat sac nhat tai Anh nam 1952–1977 tai BRIT Awards, mot phan cua Queen Elizabeth II's Silver Jubilee.


= Hoan thien lai va nhung nam 1990 =
Ban nhac hoat đong lai vao nam 1991, voi nhung thanh vien la Gary Brooker, Matthew Fisher, Robin Trower va Keith Reid, (B.J. Wilson đa mat vao nam 1990), va phat hanh Album The Prodigal Stranger, nhung doanh so ban ra kha khiem ton. Sau khi phat hanh Album, Gary Brooker va Matthew Fisher nhung khong co Robin Trower, đa đi luu dien tai Hoa Ky va vong quanh the gioi trong mot vai nam vao nua đau nhung nam 1990.
Vao thang 8 nam 1995, Procol Harum bieu dien tai Cropredy Music Festival, la khach moi cua Fairport Convention. Ho cung đi luu dien tai My va Anh trong cung nam va bieu dien tai mot so đia điem khac.
Vao thang 7 nam 1997, nguoi ham mo cua ho đa to chuc mot ky niem 30 nam thanh cong cua "A Whiter Shade of Pale", va moi ban nhac đen bieu dien tai Redhill, Surrey.
Vao cuoi nam 1999, Gary Brooker đa noi va hua rang Procol Harum se hoat đong lai vao nam 2000, va vao thang 9 ban nhac đa bieu dien mot buoi dien ngoai troi tai The New London Sinfonia o Guildford.


= Nhung nam 2000 tro đi =
Nam 2000, Procol Harum nhan đuoc mot so chu y voi ca khuc "In Held Twas in I" xuat hien trong Album đau tien cua ban nhac Transatlantic's.
Tu nam 2001, ban nhac co mot so su thay đoi thanh vien, thanh vien luc nay bao gom Gary Brooker, Matthew Fisher, Geoff Whitehorn (choi Guitar), Matt Pegg (choi Guitar Bass) va Mark Brzezicki (choi trong), đa thuc hien mot so tour dien chu yeu la o Chau Au, nhung cung co luu dien o Nhat Ban va My. Mot buoi hoa nhac o Copenhagen, Đan Mach đa đuocg ghi lai va phat hanh tren đinh dang DVD vao nam 2002. Vao nam 2003, nhom phat hanh Album phong thu moi mang ten The Well's on Fire, va xuat hien tai lien hoan Progman Cometh o Seattle. Buoi hoa nhac cua ho o London vao ngay 12 thang 12 nam 2003, voi nhieu chat lieu tu Album đo, đa đuoc ghi lai va phat hanh tren DVD vao nam 2004 duoi ten: "Live at the Union Chapel". Va sau đo, Matthew Fisher đa roi khoi ban nhac vao nam 2004.
Ban nhac tiep tuc mot lich trinh luu dien nhung han che vao nam 2005, voi Josh Phillips la thanh vien moi đa gia nhap nhom va thay the vao vi tri cua Matthew Fisher la nguoi choi Organ, va Gary Brooker luc nay la thanh vien ban đau duy nhat con lai.Thang 6, 2006 ho bieu dien tai Isle of Wight Festival. Vao thang 8 ho đa bieu dien hai buoi hoa nhac ngoai troi o Danish Radio Orchestra tai lau đai Ledreborg o Đan Mach, đuoc ghi lai bang tele-recorded. Mot buoi bieu dien keo dai mot gio đong ho đa đuoc phat song vao dip giang sinh nam 2008 tren kenh DR2 cua Đan Mach va buoi hoa nhac đa đuoc phat hanh tren đia DVD vao ngay 11 thang 5 nam 2009 (voi sau bai hat bo sung tu mot thu am truyen hinh cua Đan Mach cua ban nhac tu nam 1974).
Cuoi nam 2006, ho choi o Thuy Si, Na Uy va Đan Mach, nhung Geoff Dunn thay the cho Mark Brzezicki trong vai tro nguoi choi trong, boi vi Mark Brzezicki phai choi cho ban nhac Casbah Club trong chuyen luu dien voi nhom nhac The Who. Tuy nhien, Geoff Dunn đa thay the Mark Brzezicki cho tour luu dien chau Au cua ban nhac vao nam 2007. Ghi am tu cac buoi hoa nhac o Y sau đo đuoc phat hanh duoi ten One Eye to the Future – Live in Italy 2007. Procol Harum cung bieu dien mot buoi hoa nhac o Thuy Đien vao ngay 30 thang 6. Ho bieu dien cung dan nhac giao huong Gavle tai đia điem to chuc Opera ngoai troi o Dalhalla, gan Rattvik.
Vao ngay 20 va 21 thang 7 nam 2007, nguoi ham mo đa to chuc le ky niem 40 nam thanh cong cua "A Whiter Shade of Pale" va moi ban nhac bieu dien. Đay la hinh thuc cua hai buoi hoa nhac tai St. John's, Smith Square o London. Ngay 20 thang 7, Procol Harum đa choi nhac hon hop tu nhung ngay đau tien thong qua mot so bai hat moi la "Mary Mary" va "Missing Persons". Đem hom sau, Gary Brooker va nhung vi khach đa thuc hien mot loat cac bai hat khong ro rang cua Gary Brooker va Keith Reid chua bao gio đuoc thu am, chua bao gio đuoc trinh dien truc tiep truoc hoac khac biet đang ke voi cac phien ban khac ma ho thu am.
Mac du khong co hoat đong cua Procol Harum trong nam 2008, quan ly cua ho la Chris Cooke đa su dung mot trang web co ten "Beyond the Pale" đe thong bao ke hoach cho mot DVD Live va mot album moi vao nam 2009 cua ho, cung nhu cac buoi hoa nhac le hoi o Na Uy vao ngay 17 thang 7 va o Phan Lan vao ngay 23 thang 7. Ngay truoc khi buoi hoa nhac thu hai nay dien ra, Gary Brooker đa bi roi xuong mot đong co cac khuc go nam ngoai đuong o Phan Lan va bi thuong o xuong suon. Chuong trinh đa dien ra nhung anh ay khong the hat đung, va rat nhieu nhung bai hat va nhac cu đa đuoc thay the va thuc hien boi nhung nguoi khac trong ban nhac. Vao thang 10 nam 2009, Gary Brooker đa hoan toan binh phuc, ban nhac đa tiep tuc bieu dien bon buoi hoa nhac - o Hagen (Đuc), Drammen (Na Uy), Moskva va St Petersburg. Bo Box Set "All This and More", la bo 4 đia mang y nghia hoi tuong (gom 3 đia CD va mot DVD voi nhung ghi chep ve lich su cua ban nhac) đuoc phat hanh vao mua thu nam 2009, va Salvo cung đa phat hanh lai tat ca cac Album truoc đay cua ban nhac nhu la đia CD tai ban voi cac bai hat phu, mot so bai hat chua tung phat hanh truoc đo.


= Nhung nam 2010 tro đi =
Procol Harum đa dien mot chuoi cac buoi hoa nhac tai My (va Toronto) vao thang 6 nam 2010, chu yeu mo man cho Jethro Tull. Vao ngay 22 thang 7, Procol Harum lai đung đau tai lien hoan Keitelejazz Festival o Aanekoski, Phan Lan - noi nay la noi dien ra buoi dien truoc đo vao nam 2009 ma Gary Brooker đa bi thuong va khong the bieu dien o đay. Ho mo ta rang nhung khan gia o Phan Lan đa ho to rang "ho la nhung nguoi gioi nhat tren the gioi" va choi 3 cau tho đoc đao nhat cua "A Whiter Shade of Pale" voi mot nen Guitar Solo cua Geoff Whitehorn. 48 gio sau Procol Harum đuoc moi đen bieu dien mien phi tai san cua cung đien tinh Bergamo o Y. Thang 8 nam 2010, ho xuat hien tai Bad Krozingen o Đuc va mot su kien Rock Legends tai Dolina Charlotty Amphitheater o Ba Lan. Sau buoi bieu dien Halloween tai Leamington Spa (lan đau tien o Anh trong 3 nam) ban nhac tro lai Bac My vao thang 11, bao gom mot su kien dan nhac, tro lai voi dan nhac giao huong Edmonton vao ngay 9 thang 11. Sau khi choi tai Tallinn, Estonia vao ngay 18 thang 11, ho đa tro lai My đe to chuc mot buoi hoa nhac o Wilmington, Delaware vao ngay 4 thang 12. Hon 13 nghin nguoi đa xem 8 buoi hoa nhac vao dip nam moi voi dan nhac Đan Mach "Danish Radio Orchestra" tai Copenhagen va o cac thanh pho Đan Mach khac vao thang 1 nam 2011.
Vao ngay 29 thang 5 nam 2012, Gary Brooker đa phai nhap vien sau khi bi nga trong phong khach san o Cape Town. Anh ay đa bieu dien voi ban nhac cua minh tai GrandWest Arena vao ngay 30, voi nhung nguoi ban la Brits 10cc va The Moody Blues, trong mot chuyen luu dien đuoc goi la "cuoc xam luoc nuoc Anh" va sau đo la mot lan nua tai Johannesburg vao thu sau, ngay 1 thang 6 nam 2012. Gary Brooker (ngay sinh nhat cua anh ay) đa o trong phong cua minh tai khach san nam sao Table Bay Hotel. Ong đuoc ghi vao ICU cua benh vien Christiaan Barnard Memorial Hospital voi mot vet seo xuong so nghiem trong.
Ban nhac quay tro lai Đan Mach đe tham du lien hoan Kløften vao ngay 25 thang 6 truoc khi bat tay vao chuyen tham quan 27 ngay cua Hoa Ky ho tro Yes. Nam 2012, nghe si nu nguoi Nhat Ban "Yumi Matsutoya" đen London đe ghi am "A Whiter Shade of Pale" voi Procol Harum, mot ban nhac ma co ay coi la nguon cam hung cho cong viec cua co. Co hat mot bai song ca voi Gary Brooker trong phien ban moi cua nam 1967, trong đo co ba cau tho va mot nen Guitar Solo cua Geoff Whitehorn. Yumi Matsutoya va Procol Harum sau đo đa choi mot loat cac buoi hoa nhac vao thang 12 tai cac thanh pho lon cua Nhat Ban, mot trong so đo đuoc ghi lai cho chuong trinh truyen hinh sau đo (vao ngay 31 thang 3 nam 2013).
Nam 2012, Henry Scott-Irvine xuat ban mot cuon sach ve tieu su cua ban nhac mang ten Procol Harum – The Ghosts of A Whiter Shade of Pale. Scott-Irvine cung đa to chuc mot bo phim Procol Harum hiem hoi tai BFI o South Bank, voi su tham du cua cac thanh vien trong nhom.
Vao thang 3 va thang 4 nam 2013, Procol Harum đa choi mot loat 5 buoi hoa nhac dan nhac o Đan Mach va hai su kien nhu vay tai Wuppertal o Đuc. Bon buoi bieu dien duy nhat tai Thuy Đien va Phan Lan đuoc to chuc vao đau thang 10.
Vao thang 9 nam 2012, Procol Harum nam trong so 15 ung cu vien cuoi cung cua Rock and Roll Hall of Fame nam 2013 (khoi tao ngay 18 thang 4 nam 2013). Tuy nhien, trong cuoc bau cu tiep theo trong thang 12, ban nhac khong gianh đuoc đu so phieu bau cho cuoc bau cu.
Nam 2014, ban nhac bieu dien mot lan nua tai Phap, Thuy Si, Đuc, Canada (Ottawa voi dan nhac) va mien đong Hoa Ky. Ban nhac cung đa trinh dien 5 bai hat tai su kien tu thien Rock'n'Horsepower cua Kenney Jones tai Ewhurst, Surrey vao thang 6, bao gom Alvin Stardust, John Lodge, Nick Kershaw, Mike Rutherford, Judie Tzuke va The Who. Mot bo CD đoi "Inside & Outside" đuoc phat hanh voi cac bai hat trong studio tu nhung nam cua Chrysalis va mot đia CD truc tiep bao gom cac tai lieu moi va cac ca khuc tu 4 album đau tien cua Zonophone. Vao thu hai 24 thang 11, Procol Harum xuat hien tai nha hat Dominion o London voi dan nhac giao huong BBC va Crouch End Festival Chorus trong mot su kien đuoc ghi lai đe phat song vao đem thu sau cua đai BBC Radio 2 la đem nhac vao ngay 28 thang 11. Tay guitar Geoff Whitehorn đa phai nhap vien trong cac buoi dien tap va trong mot thoi gian ngan, tay guitar cua Rick Wakeman la Dave Colquhoun đa thay the (tren nang, sau khi mat ca chan bi vo). Anh ay đa choi Solo Guitar trong lan mo rong đau tien, phien ban dan nhac cua Keith Reid cho bai hat "Blink of an Eye" đe ky niem Su kien 11 thang 9, danh cho Gary Brooker, danh cho nhung nguoi linh cuu hoa dung cam cua nha ga 8th Avenue ma ban nhac thuong hay noi chuyen sau buoi bieu dien o New York.
Ban nhac đa choi khoang mot chuc buoi bieu dien tu nam 2015 đen nam 2016 va Gary Brooker đa tham gia bon buoi hoa nhac tai Winter Solstice o New York vao thang 12 nam 2016.
Nam 2017, ky niem 50 nam thanh lap ban nhac. Ho bat đau voi mot buoi hoa nhac va đa ban het sach ve tai Royal Festival Hall, trong thoi gian đo Gary Brooker đa bi nga, bi thuong đau va o tay phai cua minh nhung đa co the tro lai san khau đe choi nua thu hai con lai cua buoi hoa nhac. Ban nhac bat tay vao cac chuyen luu dien cua Anh va Chau Au vao thang 5 nam 2017. Album thu 13 cua Novum đuoc phat hanh vao ngay 21 thang 4, phien ban đau tien co loi cua Pete Brown.


Kien tung ban quyen Vao thang 7 nam 2009, Matthew Fisher đa đe đon len toa an Anh vi muon huong tac quyen cua bai hat bat hu "A Whiter Shade of Pale" va đa gianh đuoc phan quyet cua toa an Anh, đuoc trao 40% tien ban quyen am nhac tu nam 2005 tro lai tu nam 1967, truoc đay la 50% ve phia Gary Brooker cho am nhac va 50% ve phia Keith Reid cho loi bai hat.


Thanh vien Thanh vien hien tai
Gary Brooker – vocals, nguoi choi piano (1967–1977, 1991–hien tai).
Geoff Whitehorn – nguoi choi guitars (1991–hien tai).
Matt Pegg – nguoi choi guitar bass (1993–hien tai).
Josh Phillips – nguoi choi organ (1993, 2004–hien tai).
Geoff Dunn – nguoi choi trong (2006–hien tai).
Cuu thanh vien


Danh sach album Album phong thu
Procol Harum (1967)
Shine on Brightly (1968)
A Salty Dog (1969)
Home (1970)
Broken Barricades (1971)
Grand Hotel (1973)
Exotic Birds and Fruit (1974)
Procol's Ninth (1975)
Something Magic (1977)
The Prodigal Stranger (1991)
The Well's on Fire (2003)
Novum (2017)


Tham khao