Boston (phat am tieng Anh:  ) la thu phu va thanh pho lon nhat cua khu vuc Thinh vuong chung Massachusetts tai Hoa Ky. Boston cung đong vai tro la quan ly cua quan Suffolk. Boston la thanh pho lon nhat tai khu vuc New England, thi khu co dien tich 48 dam vuong Anh (124 km2), va dan so theo uoc tinh nam 2014 la 645.966, la thanh pho đong dan thu 24 tai Hoa Ky. Thanh pho la trung tam cua mot khu vuc đai đo thi lon hon đang ke mang ten Đai Boston - noi sinh song cua 4,5 trieu nguoi va la khu vuc đai đo thi lon thu muoi toan quoc.
Boston nam trong so nhung thanh pho co nhat tai Hoa Ky, nhung nguoi thuc dan Thanh giao tu Anh thanh lap Boston tren ban đao Shawmut vao nam 1630. Thanh pho la noi dien ra mot so su kien trong đai trong Cach mang My. Sau khi Hoa Ky gianh đoc lap tu Đe quoc Anh, thanh pho tiep tuc la mot ben cang quan trong va trung tam san xuat, cung nhu la mot trung tam giao duc va van hoa. Thong qua cai tao đat va hop nhat, Boston đuoc mo rong ra ngoai pham vi ban đao ban đau. Lich su phong phu giup Boston thu hut nhieu du khach, chi rieng Faneuil Hall đa thu hut tren 20 trieu du khach.
Viec co nhieu hoc vien va đai hoc trong khu vuc giup Boston tro thanh mot trung tam quoc te ve giao duc bac đai hoc va y te, thanh pho đuoc menh danh la mot noi lanh đao the gioi ve sang kien. Nen tang kinh te cua Boston cung bao gom ca tai chinh, cac dich vu chuyen vien va kinh doanh, va cac hoat đong chinh phu.


Lich su Nhung nguoi đinh cu goc Au ban đau tai Boston truoc tien goi khu vuc la Trimountaine (theo "ba nui" trong khu vuc khi đo) song sau đo đoi ten thanh Boston theo đo thi Boston tai Anh, von la noi xuat than cua mot so nguoi thuc dan xuat chung. Nhung nguoi thuc dan Thanh giao tu Anh đoi ten khu đinh cu vao ngay 7 thang 9 nam 1630 (lich Julius), ho chuyen đen tu Charlestown nham tim nuoc ngot. Khu đinh cu cua ho ban đau gioi han trong ban đao Shawmut, đuong thoi đuoc vinh Massachusetts va song Charles bao quanh va ket noi voi đai luc qua mot eo đat hep. Theo nghien cuu, ban đao co nguoi đinh cu som nhat la tu 5000 TCN.
Nam 1629, thong đoc đau tien cua Thuoc đia vinh Massachusetts la John Winthrop lanh đao viec ky ket Hiep đinh Cambridge, mot van kien thanh lap quan trong cua thanh pho. Nhung luan ly Thanh giao va su tap trung cua ho cho giao duc anh huong đen lich su ban đau cua thanh pho; truong hoc cong lap đau tien tai Hoa Ky đuoc thanh lap tai Boston vao nam 1635. Trong 130 nam sau đo, thanh pho tham du vao cac cuoc chien voi nguoi Phap va nguoi da đo, cho đen khi Anh Quoc đanh bai nguoi Phap va cac đong minh ban đia cua ho tai Bac My. Boston la đo thi lon nhat tai cac thuoc đia cua Anh tai Bac My cho đen khi bi Philadelphia vuot qua vao giua the ky 18.
Nhieu su kien mang tinh quyet đinh trong Cach mang My; nhu Tan sat Boston, Tra hoi Boston, "đi đem" cua Paul Revere, cac tran chien Lexington va Concord va Bunker Hill, bao vay Boston, xay ra tai hoac gan Boston. Sau Cach mang, truyen thong hang hai lau dai cua Boston giup thanh pho tro thanh mot trong nhung ben cang quoc te thinh vuong nhat tren the gioi, cac mat hang đac biet quan trong la rum, ca, muoi, va thuoc la.

Đao luat Cam van 1807 đuoc thong qua trong Cac cuoc chien tranh cua Napoleon, va Chien tranh Hoa Ky - Anh Quoc nam 1812 khien hoat đong cang cua Boston suy giam đang ke. Mac du ngoai thuong hoi phuc sau chien su, song trong thoi gian qua đo nay cac thuong nhan cua Boston tim đuoc giai phap thay the cho đau tu tu ban cua ho. San xuat tro thanh mot thanh phan quan trong trong kinh te thanh pho, va đen giua the ky 19, tam quan trong kinh te cua khu vuc san xuat cong nghiep vuot qua mau dich quoc te. Cho đen đau the ky 20, Boston duy tri vi the la mot trong nhung trung tam san xuat lon nhat toan quoc va tro nen noi tieng voi nganh san xuat hang may mac va cong nghiep hang da thuoc. Mot mang luoi cac song nho tiep giap voi thanh pho va lien ket no voi cac khu vuc xung quanh, viec van chuyen bang đuong thuy tro nen thuan tien va dan đen so nha may tang nhanh. Sau đo, mot mang luoi đuong sat day đac xuc tien cong nghiep va thuong nghiep cua khu vuc.
Trong giai đoan nay, Boston cung phat trien manh ve van hoa, đuoc ca tung vi sinh hoat van hoc thang hoa va bao tro hao phong cho nghe thuat, voi viec nhung thanh vien cua cac gia toc Boston co—cuoi cung đuoc gan danh hieu Boston Brahmin—tien đen viec đuoc xem la tang lop tinh hoa ve xa hoi va van hoa cua quoc gia. Boston cung tro thanh mot trung tam cua phong trao bai no.
Nam 1822, cac thi dan Boston bo phieu ung ho đoi ten chinh thuc tu "the Town of Boston" sang "the City of Boston", va đen ngay 4 thang 3 nam 1822, nhan dan Boston chap thuan đac quyen hop thanh to chuc thanh pho. Vao thoi điem Boston đuoc trao tinh trang thanh pho, dan so thanh pho la 46.226, con dien tich thanh pho chi co 4,7 dam vuong Anh (12 km2).
Trong thap nien 1820, dan so Boston tang truong nhanh chong, va thanh phan dan toc cua thanh pho bien đoi đot ngot khi co cac lan song nguoi chau Au nhap cu đau tien (sau khi đoc lap). Nhung nguoi Ireland nhap cu chiem uu the trong lan song di dan vao giai đoan nay, đac biet la sau nan đoi khoai tay Ireland; đen nam 1850, co khoang 35.000 nguoi Ireland song tai Boston. Trong nua cuoi cua the ky 19, so nguoi Ireland, Đuc, Liban, Syria va cac sac dan khac đinh cu tai Boston ngay cang tang. Đen cuoi the ky 19, cac khu pho loi cua Bostan tro thanh nhung khu biet lap cua nhung nguoi nhap cu khac biet ve dan toc—nhung nguoi Y song tai North End, nguoi Ireland chiem uu the tai South Boston va Charlestown, va nguoi Do Thai tu Nga song tai West End. Nhung nguoi nhap cu Ireland va Y đem theo Cong giao La Ma, va hien nay giao hoi nay la cong đong ton giao lon nhat cua Boston, va tu đau the ky 20, nguoi Ireland đong mot vai tro lon trong chinh tri Boston- cac nhan vat xuat chung gom co Gia toc Kennedy, Tip O'Neill, va John F. Fitzgerald.
Tu nam 1631 đen nam 1890, dien tich cua Boston tang gap ba lan thong qua cai tao đat bang cach lap cac đam lay, bai bun, va khoang trong giua cac khu ben cang doc theo bo bien. No luc cai tao lon nhat dien ra vao the ky 19; bat đau vao nam 1807, phan đinh cua Beacon Hill đuoc su dung đe lap mot ho chua 50-acre (20 ha) ma sau nay tro thanh khu vuc Haymarket. Cac du an cai tao vao giua the ky tao nen cac bo phan quan trong cua nhung khu vuc South End, West End, Financial District, va pho Trung Hoa. Sau Đai hoa hoan Boston nam 1872, cac cong nhan su dung gach vun tu nhung cong trinh kien truc đe đo doc theo bo bien/song cua khu trung tam. Tu giua đen cuoi the ky 19, cac cong nhan lap đuoc gan 600 acres (2,4 km²) vung đam lay nhiem man cua song Charles o phia tay cua Boston Common bang soi đua đen bang tau hoa tu cac đoi cua Needham Heights. Thanh pho sap nhap cac đo thi lan can: South Boston (1804), East Boston (1836), Roxbury (1868), Dorchester (1870), Brighton (1874), West Roxbury (1874), Charlestown (1874), va Hyde Park (1912). Cac đe xuat khac ve viec sap nhap Brookline, Cambridge, va Chelsea, khong thanh cong.

Đen đau va giua the ky 20, thanh pho trai qua suy tan do cac nha may tro nen cu nat va lac hau, va cac doanh nghiep chuyen ra khoi khu vuc vi gia lao đong o nhung noi khac re hon. Boston đoi pho bang cac du an hoi phuc đo thi khac nhau theo chi đao cua Cuc Tai thiet Boston (BRA), the che đuoc thanh lap vao nam 1957. Nam 1958, BRA bat đau du an nham cai tao khu pho West End co tinh lich su. Hanh đong pha huy tren quy mo lon gap phai phan đoi du doi cua cong chung. BRA sau đo tai tham đinh cach tiep can cua ho đoi voi cai tao đo thi trong nhung du an tuong lai, ke ca viec xay dung Trung tam Chinh phu. Nam 1965, Trung tam Y te Columbia Point tai khu pho Dorchester tro thanh trung tam y te cong đong đau tien tai Hoa Ky đuoc mo cua. Trung tam y te nay van hoat đong va đen nam 1990 thi tro thanh Trung tam y te cong đong Geiger-Gibson. Khu lien hiep Columbia Point đuoc tai thiet va phuc hung thanh mot cong đong thu nhap hon hop mang ten Harbor Point Apartments tu nam 1984 đen nam 1990.
Đen thap nien 1970, kinh te thanh pho bung no sau 30 suy sup. Mot luong lon nha cao tang đuoc xat dung tai Financial District va tai Back Bay cua Boston trong giai đoan nay. Su bung no nay tiep tuc cho đen giua thap nien 1980. Thanh pho trai qua xung đot khoi đau tu nam 1974 do cac "xe buyt phe tru cach ly chung toc", dan đen nao đong va bao luc quanh cac truong cong trong suot thap nien 1970.

Boston la mot trung tam tri thuc, cong nghe, va chinh tri song đe mat mot so the che khu vuc quan trong,
trong đo co viec The New York Times mua lai The Boston Globe by, va đe mat cac the che tai chinh đia phuong thong qua sap nhap va mua lai, nhu FleetBoston Financial bi Bank of America co tru so tai Charlotte mua lai vao nam 2004. Cac chuoi cua hang bach hoa đat co so tai Boston la Jordan Marsh va Filene's đeu hop nhat voi Macy's co tru so tai Cincinnati. Boston trai qua thuong luu hoa vao nua cuoi the ky 20, voi gia nha o tang manh tu thap nien 1990. Chi phi sinh hoat gia tang, va Boston tro thanh mot trong nhung noi co gia ca sinh hoat cao nhat tai Hoa Ky, Bat chap van đe chi phi sinh hoat, Boston van xep o thu hang cao trong cac bang xep hang de song, xep thu 36 toan cau ve chat luong sinh hoat 2011 trong mot khao sat đoi voi 221 thanh pho lon. Thang 4 nam 2013, hai qua bom phat no trong khuon kho Marathon Boston, khien ba nguoi thiet mang va 264 nguoi bi thuong.


Đia ly Boston co dien tich 89,6 dam vuong Anh (232,1 km2)—48,4 dam vuong Anh (125,4 km2) (54,0%) đat lien va 41,2 dam vuong Anh (106,7 km2) (46,0%) mat nuoc—va la thanh pho lon co mat đo dan so cao thu ba toan quoc. Đo cao chinh thuc cua thanh pho, đo tai san bay quoc te Logan, la 19 ft (5,8 m) tren muc nuoc bien. Đinh cao nhat cua Boston la Bellevue Hill voi cao đo 330 foot (100 m) tren muc nuoc bien, va điem thap nhat la muc nuoc bien. Boston nam sat Đai Tay Duong, va la thu phu bang duy nhat tai Hoa Ky lien ke co đuong bo bien.
Bao quanh Boston la khu vuc "Đai Boston", lien ke Boston la cac thanh thi Winthrop, Revere, Chelsea, Everett, Somerville, Cambridge, Newton, Brookline, Needham, Dedham, Canton, Milton, va Quincy. Song Charles tach Boston khoi Watertown va phan lon Cambridge, va phan lon Boston voi khu pho Charlestown cua thanh pho. O phia đong la cang Boston va khu bao ton quoc gia cac đao cang Boston. Song Neponset tao thanh ranh gioi giua cac khu pho phia nam cua Boston voi thanh pho Quincy va thi tran Milton. Song Mystic tach biet Charlestown voi Chelsea va Everett, va suoi Chelsea cung cang Boston tach biet East Boston khoi Boston ban tho.
Nguon cung cap nuoc cua thanh pho la cac ho chua Quabbin va Wachusett o phia tay, la mot trong so rat it cac nguon nuoc trong đen muc đat tieu chuan chat luong lien bang ma khong can phai loc.


= Khi hau =
Boston co khi hau luc đia voi mot so anh huong tu hai duong, thanh pho nam trong đoi chuyen tiep giua khi hau can nhiet đoi am (Koppen Cfa) sang khi hau luc đia am (Koppen Dfa), Mua he co đac trung la am đen nong, va am, trong khi vao mua đong dao đong giua cac giai đoan mua lanh va tuyet, voi nhiet đo lanh. Mua xuan va mua thu thuong on hoa, cac đieu kien khac nhau phu thuoc vao huong gio va vi tri luong khi cao toc. Mo hinh gio pho bien la thoi tu đat lien lam giam đen muc toi thieu anh huong tu Đai Tay Duong.
Do co vi tri nam ven bien, nhiet đo tai Boston đuoc đieu hoa, song khien cho thanh pho rat de chiu anh huong cua cac he thong thoi tiet Nor'easter von co the sinh ra luong tuyet va mua lon. Thanh pho co luong giang thuy hang nam la 43,8 inch (1.110 mm), voi 43,8 inch (111 cm) tuyet roi moi mua. Tuyet roi nhieu hon đot ngot khi đi vao vung noi luc xa thanh pho (đac biet la o phia bac va phia tay thanh pho)- xa khoi anh huong đieu hoa cua đai duong. Hau het tuyet xuat hien tu thang 12 sang thang 3, do hau het cac nam khong đo đuoc tuyet trong thang 4 va thang 11, va tuyet hiem khi roi vao thang 5 va thang 10.
Suong mu la hien tuong kha pho bien, đac biet la trong mua xuan va đau mua he, va cac con bao nhiet đoi co the đe doa đen khu vuc, đac biet la vao cuoi mua he va đau mua thu. Do nam ven Bac Đai Tay Duong, thanh pho thuong nhan gio bien, đac biet la vao cuoi mua xuan, khi nhiet đo nuoc bien kha lanh va nhiet đo vung bo bien co the lanh hon 20 °F (11 °C) so voi mot vung noi luc cach đo vai dam, đoi khi duy tri cach biet đo đen gan trua.
Dong xay ra tu thang 5 đen thang 9, thinh thoang co tac đong nghiem trong voi mua đa lon, gio gay thiet hai va mua nhu trut. Mac du khu trung tam Boston chua tung chiu anh huong tu mot loc xoay du doi, song thanh pho tung nhan nhieu canh bao loc xoay. Cac con bao gay thiet hai pho bien hon o cac khu vuc phia bac, tay va tay bac cua thanh pho.


Nhan khau Nam 2010, theo uoc tinh Boston co 617.594 dan cu song trong 272.481 đon vi nha o— dan so tang truong 5% so voi nam 2000. Co khoang 1,2 trieu nguoi co the o ben trong gioi han hanh chinh cua Boston trong nhung gio lam viec, va co đen 2 trieu nguoi trong nhung su kien đac biet. Su dao đong nhan dan nay la do co hang tram nghin dan cu ngoai o đen thanh pho đe lam viec, giao duc, cham soc y te va trong cac su kien đac biet.
Trong thanh pho, 21,9% dan so tu 19 tro xuong, 14,3% tu 20 đen 24, 33,2% tu 25 đen 44, 20,4% tu 45 đen 64, va 10,1% tu 65 tuoi tro len. Tuoi trung binh cua dan cu Boston la 30,8 tuoi. Ty suat gioi tinh la 92 nam/100 nu; ty suat trong nhom tuoi tu 18 tro len la 89,9 nam/100 nu. Boston co 252.699 ho, trong đo 20,4% co thieu nhi duoi 18 song cung, 25,5% la cap đoi đa ket hon chung song, 16,3% co mot chu ho la nu gioi khong co chong, va 54,0% khong phai la gia đinh. 37,1% tong so ho đuoc tao thanh tu cac ca nhan va 9,0% co nguoi tu 65 tuoi tro len song mot minh. Quy mo thanh vien trung binh trong mot ho la 2,26 va quy mo thanh vien trung binh trong gia đinh la 3,08.
Nam 1950, nguoi da trang chiem 94,7% dan so Boston. Tu thap nien 1950 đen cuoi the ky 20, ty le nguoi da trang phi Hispanic, tuc khong co nguon goc My Latinh hoac Iberia, trong thanh pho suy giam; nam 2000, nguoi da trang phi Hispanic chiem 49,5% dan so thanh pho, khien Boston lan đau tien tro thanh đo thi ma cac nhom nguoi thieu so chiem đa so. Tuy nhien, trong nhung nam gan đay thanh pho trai qua thuong luu hoa đang ke, trong đo nhung nguoi da trang giau co chuyen đen cac khu vuc truoc đay khong phai la khu nguoi da trang. Nam 2006, Cuc Thong ke Dan so Hoa Ky uoc tinh rang so nguoi da trang phi Hispanic lai tao thanh mot đa so nho. Tuy nhien, vao nam 2010, mot phan la do pha san nha o, cung nhu gia tang cac no luc nham thuc đay co nhieu nha o gia re hon, dan so thieu so phuc hoi.

Nguoi goc Ireland tao thanh dan toc đon le lon nhat trong thanh pho, chiem 15,8% dan so, tiep theo la nguoi Y voi 8,3%. Nguoi co to tien Tay An la mot nhom lon khac, chiem 6,0%, khoang mot nua trong so ho co to tien Haiti. Mot so khu pho, nhu Dorchester, tiep nhan mot dong nguoi goc Viet nhap cu trong nhung thap nien gan đay. Cac khu pho nhu Jamaica Plain va Roslindale chung kien hien tuong so luong nguoi Dominica tang len.
Thanh pho co so luong nguoi Do Thai đang ke, theo uoc tinh co 25.000 nguoi Do Thai trong thanh pho va 227.000 trong khu vuc đai đo thi Boston; so luong giao đoan Do Thai tai Boston đuoc uoc tinh la 22. Cac cong đong lan can Boston la Brookline va Newton đeu co xap ci mot phan dan so la nguoi Do Thai.
Boston, đac biet la khu pho East Boston, co mot cong đong Hispanic đang ke. Nguoi Hispanic tai Boston hau het la nguoi Puerto Rico (30.506 hay 4,9% tong dan so thanh pho), Dominica (25.648 hay 4,2%), El Salvador (10.850 hay 1,8%), Colombia (6.649 hay 1,1%) va Guatemala (4.451 hay 0,7%). Trong Đai Boston, so luong nguoi Hispanic tang truong đang ke voi so nguoi Puerto Rico la tren 175.000, nguoi Dominica tren 95.000, nguoi El Salvador tren 40.000, nguoi Guatemala tren 31.000 va nguoi Colombia tren 22.000.
Giong nhu nhieu thanh pho lon khac tai My, toi pham bao luc tai Boston giam manh ke tu đau thap nien 1990. Ty le toi pham thap cua Boston ke tu thap nien 1990 đuoc cho la nho su cong tac cua cuc Canh sat Boston voi cac to chuc khu pho va giao khu nham ngan ngua thanh nien tham gia cac bang nhom, cung nhu đong gop cua cac van phong cong to vien Hoa Ky va cong to vien quan. Đieu nay gop phan dan đen đieu đuoc goi la "ki tich Boston", so vu giet nguoi trong thanh pho giam tu 152 trong nam 1990 xuong con 31 vao nam 1999.


Kinh te Boston la mot thanh pho toan cau, nam trong so 30 thanh pho hung manh nhat ve kinh te tren the gioi (2012). Kinh te khu vuc đo thi Đai Boston co gia tri 363 ty USD, xep hang sau toan quoc va xep hang 12 toan cau.
Cac hoc vien va đai hoc tai Boston co tac đong đang ke đen kinh te khu vuc. Boston thu hut tren 350.000 sinh vien bac đai hoc tu khap the gioi, đong gop tren 4,8 ty USD moi nam cho kinh te thanh pho. Cac truong hoc trong khu vuc la nhung chu su dung lao đong lon va thu hut cac nganh kinh doanh đen thanh pho va khu vuc xung quanh. Thanh pho la noi đat tru so cua mot so cong ty cong nghe va la mot trung tam ve cong nghe sinh hoc, vien Milken xep Boston trung tam khoa hoc sinh menh hang đau toan quoc. Trong cac thanh pho tai Hoa Ky, Boston nhan đuoc kinh phi tuyet đoi cao nhat trong khoan tai tro hang nam tu Vien quoc gia ve Y te (2007). Thanh pho cung đuoc cho la co sang kien cao đo vi mot loat nguyen nhan nhu su hien dien cua gioi hoc vien, tiep can tu ban mao hiem, va su hien dien cua nhieu cong ty cong nghe cao.
Du lich tao thanh mot bo phan lon cua kinh te Boston, voi 21,2 trieu du khach quoc noi va quoc te chi tieu 8,3 ty USD trong nam 2011. Do la thu phu bang va la noi đat tru so khu vuc cua cac co quan lien bang, phap luat va chinh phu la thanh phan lon khac trong kinh te thanh pho. Thanh pho la mot hai cang lon doc theo bo đong cua Hoa Ky va la cang cong nghiep va cang ca hoat đong lien tuc lau dai nhat tai Tay ban cau.
Cac nganh kinh te quan trong khac la dich vu tai chinh, đac biet la nhung quy tuong ho va bao hiem. Fidelity Investments co tru so tai Boston giup pho bien quy tuong ho trong thap nien 1980 va bien Boston thanh mot trong cac thanh pho tai chinh hang đau tai Hoa Ky. Thanh pho la noi đat tru so cua Santander Bank, va Boston la mot trung tam cua cac hang tu ban mao hiem. State Street Corporation, chuyen ve cac dich vu quan ly va bao quan tai san, đat tru so tai thanh pho. Boston la mot trung tam in an va xuat ban — Houghton Mifflin đac tru so tai thanh pho, cung voi Bedford-St. Martin's Press va Beacon Press. Thanh pho co ba trung tam hoi nghi lon la trung tam hoi nghi Hynes tai Back Bay, va trung tam thuong mai the gioi Seaport va trung tam hoi nghi va triem lam Boston tai South Boston Waterfront.
Mot so cong ty lon đat tru so ben trong Boston hoac o lan can, đac biet la doc đuong 128, trung tam cua cong nghiep cong nghe cao trong khu vuc. Nam 2006, Boston va khu vuc đo thi cua minh đuoc xep hang la cybercity lon thu tu tai Hoa Ky voi 191.700 cong viec cong nghe cao.


Van hoa Boston chia se nhieu can nguyen van hoa voi khu vuc New England lon hon, trong đo co mot phuong ngon trong am Đong New England khong co am "r" đuoc goi la tieng Anh Boston, va mot am thuc khu vuc voi trong điem manh ve hai san, muoi, va cac san pham tu sua. Nguoi My goc Ireland co anh huong lon trong cac the che chinh tri va ton giao cua Boston. Boston cung co tap hop tan tu rieng cua minh, đuoc goi la tieng long Boston.
Mot so kich vien nam trong hoac nam gan Theater District o phia nam cua Boston Common, trong đo co kich vien Cutler Majestic, Trung tam nghe thuat bieu dien Citi, Kich vien Colonial, va Kich vien Orpheum. Symphony Hall la tru so cua Dan nhac giao huong Boston, va Dan nhac đai chung Boston, trong khi Boston Ballet bieu dien tai Nha hat Opera Boston. Cac to chuc nghe thuat bieu dien khac nam tai thanh pho gom co Boston Lyric Opera, Opera Boston, Boston Baroque (dan nhac Baroque thuong truc đau tien tai Hoa Ky), va Handel and Haydn Society (mot trong nhung cong ty hop xuong lau nam nhat tai Hoa Ky). Thanh pho la mot trung tam cua am nhac co đien đuong đai voi mot so to chuc bieu dien, mot vai trong so đo co lien ket voi cac nhac vien va đai hoc cua thanh pho.
Co mot so su kien lon đuoc to chuc thuong nien nhu First Night dien ra vao đem đon nam moi, Nhac hoi so khoi Boston, Ngay hoi nghe thuat Boston, va cac ngay le mua he cua nguoi goc Y tai North End nham ton vinh cac thanh cua Cong giao La Ma. Thanh pho la noi dien ra mot so su kien trong giai đoan ngay Đoc lap Hoa Ky, trong đo co le hoi Harborfest keo dai suot mot tuan va mot nhac hoi Pop Boston kem theo phao hoa ben bo song Charles.
Boston la mot trong nhung sinh quan cua the loai am nhac hardcore punk. Cac nhac si trong khu vuc co đong gop đang ke cho san khau am nhac nay trong nhieu nam. Cac khu pho cua thanh pho la que huong cua mot trong nhung san khau ska lan song thu ba va ska punk trong thap nien 1990, dan đau la cac ban nhac nhu The Mighty Mighty Bosstones va The Allstonians. Mot so cau lac bo đem, nhu The Channel, Bunnratty's tai Allston, va The Rathskeller, noi tieng ve bieu dien cua cac ban nhac punk-rock đia phuong va cac ban nhac o xa đen, song cac cau lac bo nay hien đeu đa đong cua. Nhieu cau lac bo bi san bang hoac chuyen đoi trong qua trinh thuong luu hoa gan đay.

Do Boston co vai tro noi bat trong Cach mang My, mot so đia điem lich su co lien he đen giai đoan nay đuoc bao ton, chung la bo phan cua Cong vien lich su quoc gia Boston. Nhieu đia điem nam doc Freedom Trail, tuyen đuong đuoc đanh dau bang mot tuyen gach đo tren mat đat. Thanh pho cung co mot so bao tang nghe thuat, trong đo co Bao tang My thuat va Bao tang Isabella Stewart Gardner. Hoc vien Nghe thuat đuong đai co tru so tai mot toa nha đuong đai do Diller Scofidio + Renfro thiet ke nam tai Seaport District. Khu truong so cua Đai hoc Massachusetts Boston tai Columbia Point, sat Bao tang John F. Kennedy. Thu vien Boston (mot trong nhung thu vien đoc lap lau nam nhat tai Hoa Ky), Bao tang Thieu nhi Boston, Quan Bull & Finch Pub, Bao tang Khoa hoc, va Be thuy sinh New England nam trong thanh pho.
Trong thoi ky ban đau, Boston la mot trung tam ton giao noi tieng. Giao phan Cong giao La Ma Boston phuc vu gan 300 giao xu va co tru so tai Nha tho lon Thanh Thap tu (1875) tai South End. Giao phan Thanh cong hoi Massachusetts co tru so tai Nha tho lon Thanh Phaolo (1819), phuc vu gan 200 giao đoan. Hiep hoi Pho đo nhat the co tru so tai Beacon Hill. Giao hoi Co Đoc Khoa hoc co tru so tai Nha tho Đuc Me (1894) tai Back Bay. Nha tho co nhat tai Boston la Đe nhat giao đuong Boston, hinh thanh vao nam 1630. King's Chapel la nha tho Anh giao đau tien tai thanh pho, đuoc hinh thanh vao nam 1686 va đuoc chuyen đoi thanh mot nha tho Nhat the vao nam 1785. Cac nha tho khac gom co Nha tho Co Đoc (1723), Nha tho Ba ngoi (1733), Nha tho pho Park (1809), Nha tho Co Nam (1874), Nha tho Co Đoc Jubilee va Vuong cung thanh đuong Đuc Me Hang Cuu Giup tai Mission Hill (1878).


Giao duc Cac truong Cong lap Boston tuyen 57.000 hoc sinh theo hoc tai 145 truong, bao gom ca cac truong "khao nghiem" co uy tin: Hoc vien Latin Boston, Truong toan hoc & khoa hoc John D. O'Bryant, va truong Latinh Boston. Truong Latin Boston đuoc thanh lap vao nam 1635, la truong trung hoc cong lau nam nhat tai Hoa Ky; truong trung hoc cong lau nam thu nhi, va truong tieu hoc cong lau nam nhat tai Hoa Ky cung nam tai Boston. Cac hoc sinh trong he thong co xuat than chung toc: 35% nguoi da đen hoac My goc Phi, 42% nguoi Hispanic hoac Latino, 13% nguoi da trang, va 8% nguoi goc A. Thanh pho cung co cac truong tu thuc, truong dong, va truong đac quyen, va co xap xi 3.300 hoc sinh la nguoi thieu so theo hoc tai cac truong ngoai o thong qua to chuc METCO.

Mot so đai hoc noi tieng nhat tai Hoa Ky nam trong khu vuc đai đo thi Boston. Bon thanh vien cua Hiep hoi đai hoc Hoa Ky nam tai Đai Boston (đung đau trong so cac khu vuc đai đo thi): Đai hoc Harvard, Hoc vien Cong nghe Massachusetts, Đai hoc Boston, va Đai hoc Brandeis. Do cac hoat đong nghien cuu đuoc tien hanh trong cac đai hoc nay, cac benh vien, đai hoc, va vien nghien cuu tai khu vuc Boston nhan đuoc hon 1,77 ty USD tro cap cua Vien Y te quoc gia vao nam 2013, cao nhat trong so cac khu vuc đai đo thi tai Hoa Ky. Đai Boston co tren 100 hoc vien va đai hoc, voi 250.000 sinh vien theo hoc chi tinh rieng tai Boston va Cambridge. Cac đai hoc tu thuc lon nhat cua Boston gom co Đai hoc Boston (co quan su dung lao đong lon thu tu cua thanh pho) voi khu truong so chinh đat tai Đai lo Commonwealth va mot khu truong so y te tai South End; Đai hoc Northeastern tai khu vuc Fenway|; Đai hoc Suffolk gan Beacon Hill, voi truong luat va truong kinh doanh; va Hoc vien Boston nam vat qua ranh gioi Boston (Brighton)–Newton. Đai hoc cong duy nhat cua Boston la Đai hoc Massachusetts Boston tai Dorchester. Cao đang Cong đong Roxbury va Cao đang Cong đong Bunker Hill la hai truong Cao đang Cong đong cong lap cua thanh pho. Cac hoc vien va đai hoc cua Boston su dung tren 42.600 nguoi lao đong, chiem gam 7% luc luong lao đong cua thanh pho.
Boston co mot so hoc vien am nhac va nghe thuat, trong đo co Hoc vien Nghe thuat va Thiet ke Đai hoc Lesley, Hoc vien Nghe thuat Massachusetts, Hoc vien Nghe thuat New England, Hoc vien Nghe thuat va Thiet ke New England (Đai hoc Suffolk), va Nhac vien New England (nhac vien đoc lap lau nam nhat tai Hoa Ky). Cac hoc vien am nhac khac gom co Nhac vien Boston, Hoc vien Bao tang My thuat, va Hoc vien Am nhac Berklee- khien Boston tro thanh mot thanh pho ban trong đoi voi nhac jazz.
Mot so đai hoc nam ngoai ranh gioi Boston song co su hien dien lon trong thanh pho. Đai hoc Harvard la đai hoc lau nam nhat tai Hoa Ky, nam ven song Charles thuoc thanh pho Cambridge. Cac hoc vien kinh doanh va y te cua Đai hoc Harvard nam tai Boston, va co cac ke hoach mo rong them đen khu pho Allston cua Boston. Hoc vien Cong nghe Massachusetts (MIT) nguyen nam tai Boston song chuyen sang ben kia song thuoc Cambridge vao nam 1916. Đai hoc Tufts co khu truong so chinh tai phia bac cua thanh pho, quan ly cac hoc vien y te va nha khoa cua minh.


Thanh pho ket nghia Boston hien co 11 thanh pho ket nghia chinh thuc.

Boston co quan he huu nghi chinh thuc hoac hop tac voi them ba thanh pho.

Thanh pho Boston co cac moi quan he đoi tac chinh thuc thong qua Bien ban ghi nho (MOU) voi cac thanh pho hoac khu vuc khac:


Ghi chu Tham khao = Chu thich =


= Tong quat =
Bluestone, Barry; Stevenson, Mary Huff (2002). The Boston Renaissance: Race, Space, and Economic Change in an American Metropolis. Russell Sage Foundation. ISBN 978-1-61044-072-1.
Bolino, August C. (2012). Men of Massachusetts: Bay State Contributors to American Society. iUniverse. ISBN 978-1-4759-3376-5.
Christopher, Paul J. (2006). 50 Plus One Greatest Cities in the World You Should Visit. Encouragement Press, LLC. ISBN 978-1-933766-01-0.
Hull, Sarah (2011). The Rough Guide to Boston (an ban thu 6). Penguin. ISBN 978-1-4053-8247-2.
Kennedy, Lawrence W. (1994). Planning the City Upon a Hill: Boston Since 1630. University of Massachusetts Press. ISBN 978-0-87023-923-6.
Morris, Jerry (2005). The Boston Globe Guide to Boston. Globe Pequot. ISBN 978-0-7627-3430-6.
Vorhees, Mara (2009). Lonely Planet Boston City Guide (an ban thu 4). Lonely Planet. ISBN 978-1-74179-178-5.
Wechter, Eric B. (2009). Fodor's Boston 2009. Random House Digital, Inc. ISBN 978-1-4000-0699-1.


Lien ket ngoai City's official website
Maps of Boston neighborhoods Luu tru ngay 8 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine
Boston guide organized by square
Metro Boston Thought Aggregation & Mass Archiving Project
Greater Boston Convention & Visitors Bureau
The Boston Historical Society

WikiSatellite view of Boston at WikiMapia