Han Van Đe (chu Han: 漢文帝; 203 TCN – 6 thang 7, 157 TCN), ten that la Luu Hang (劉恆), la vi hoang đe thu nam cua nha Tay Han trong lich su Trung Quoc, tri vi tu nam 180 TCN đen nam 157 TCN, tong cong gan 23 nam.
Sau khi La thai hau chet, cac đai than Tran Binh va Chu Bot đa tru khu cac than tinh cua ho La va phe truat chau ba la Han Hau Thieu Đe. Trong tinh the khong co ai lam Hoang đe, Tran va Chu quyet đinh pho ta Luu Hang, khi đo đang la vua chu hau nuoc Đai. Boi le theo ho, me ong la Bac Co noi tieng hien đuc va quan trong hon la ba khong co mot gia the quyen quy, khong lap lai su chuyen quyen cua La hau nhu truoc.
Van Đe đuoc đanh gia cao trong su sach Trung Quoc, noi tieng la mot minh quan, thiet lap va cai tri quoc gia Đai Han tro nen thai binh thinh tri sau nhieu nam bien đong. Ong noi tieng voi cac bien phap tiet kiem, giam nhe hinh phat, to thue, va bi anh huong nhat đinh boi vo ong la Đau hoang hau, mot nguoi theo hoc thuyet Đao giao.
Trieu đai cua ong cung con trai ong Han Canh Đe Luu Khai đuoc xung la Van Canh chi tri (文景之治), tao nen tang chac chan duoi thoi đai cua chau noi ong la Han Vu Đe.


Than the Han Van Đe Luu Hang sinh khoang nam 202 TCN, la con thu tu cua Han Cao To Luu Bang, me ong la Bac phu nhan, nguoi đat Ngo. Cha Bac thi mat tu thoi nha Tan, me - ba ngoai cua Luu Hang - la Nguy On (魏媼). Khi Tran Thang khoi nghia chong nha Tan, cac chu hau tu lap đe huong ung, trong đo co nuoc Nguy. Bac thi đuoc me đua vao cung hau Nguy vuong Bao, đuoc goi la Bac Co.
Nha Tan mat, Han va So tranh gianh thien ha. Nguy Bao von theo Han, thay So manh lai theo So. Nam 205 TCN, Luu Bang sai Han Tin va Tao Tham đi đanh Nguy, bat song Nguy Bao mang ve Vinh Duong, con Bac Co bi đua đi det vai trong cung cua Han vuong.
Mot hom Luu Bang đen tham cho nhung nguoi det vai, trong thay Bac Co xinh đep ben goi vao hau. Khong lau sau, Bac Co co mang va sinh ra Luu Hang nam 202 TCN. Nam đo Luu Bang diet đuoc Tay So Ba vuong Hang Vu, thong nhat thien ha, len ngoi Hoang đe.


Đai vuong Han vuong Luu Bang đang ngoi Hoang đe, tuc Han Cao To. Ong lan luot tieu diet cac cong than khai quoc la vua cac nuoc chu hau đe phong cho cac hoang tu nham co them vay canh cung co quyen luc cua nha Han.
Nam 196 TCN, Cao To binh đinh xong quan lam phan Tran Hy o nuoc Đai phia bac, tiep giap voi Hung No, ben quyet đinh lap Luu Hang – khi đo len 6 tuoi – lam Đai vuong (代王), đong đo o Tan Duong (晉陽; hien nay la Thai Nguyen, Son Tay).
Nam 195 TCN, Han Cao To qua đoi, anh khac me cua Luu Hang la Thai tu Doanh len ngoi, tuc la Han Hue Đe. Quyen hanh cua nha Han nam trong tay Hoang hau cua Cao To hoang đe la La hau, luc đo tro thanh Hoang thai hau. La thai hau ghet Thich phu nhan la me Trieu vuong Luu Nhu Y vi đuoc Cao To sung ai nen ra lenh giet Thich phu nhan rat tan bao. Nhieu cung nu đuoc Cao To sung ai cung bi giam trong cung. Bac Co xin đi len nuoc Đai voi con, La thai hau thay Bac Co chua tung lam mat long minh nen bang long cho Bac Co đi. Bac Co tro thanh thai hau nuoc Đai.
La thai hau nam tron quyen hanh, thao tung trieu đinh. Han Hue Đe khong co thuc quyen, khong đieu hanh đuoc trieu chinh nen chan nan, sa vao tuu sac. Đuoc 7 nam thi Hue Đe qua đoi (188 TCN). Vi hoang hau cua Hue Đe khong co con nen La thai hau lay con cua mot cung nu vao lam Thai tu, lap len ngoi, goi la Han Tien Thieu Đe. Sau đo, La thai hau buc hai nhieu hoang tu con cua Cao To nhu Luu Nhu Y, Luu Hien, Luu Khoi, thay vao đo la con chau ho La.
Nam 182 TCN, La thai hau sau khi giet Trieu vuong thu 3 la Luu Khoi ben sai su gia noi voi Đai vuong Luu Hang, muon đua ong ve lam Trieu vuong. Luu Hang thay ba nguoi anh em lan luot bi giet o nuoc Trieu nen tu ta La thai hau, xin giu vung bien cuong phia bac. Do đo La thai hau lap chau minh la La Loc lam Trieu vuong. Toi luc nay, cac con cua Han Cao To đeu đa qua đoi hoac bi hai chet, chi con Đai vuong Luu Hang va Hoai Nam vuong Luu Truong con nho la chua bi đong đen.


Len ngoi Thang 8 nam 180 TCN, La thai hau qua đoi. Thang 9 nam đo, Thua tuong Tran Binh va Giang hau Chu Bot lam binh bien giet het cac chu hau va tuong quan cua ho La; đong thoi giet luon Han Hau Thieu đe Luu Hong do Lu thai hau lap len ngoi đe thao tung.
Chu hau va cac quan đai than ban muu voi nhau rang: 

Thieu đe khong phai la con cua vua Hue Đe. Nay chung ta đa giet het ho La ma lai đe nguoi ho lap len, đen khi lon Thieu Đe cam quyen thi chung ta se mat noi. Khong bang xem trong cac vuong nguoi nao tai gioi nhat thi ta lap len.
Co nguoi ban Te vuong la chau đich ton cua Cao To, nhung cac quan đai than đeu noi:

Ho Lu la ho ngoai cua nha vua nhung đoc ac nen đa suyt nua lam nguy đen ton mieu, lam loan cac cong than. Nay trong gia đinh me Te vuong co Tu Quan, Tu Quan la nguoi ac. Neu lap Te vuong thi lai tro thanh ho La mat.
Moi nguoi muon lap Hoai Nam vuong Luu Truong nhung lai cho la it tuoi, nha ben me lai ac. Sau mot hoi ban bac, co y kien cho rang: 

Đai vuong Luu Hang la nguoi con lon nhat trong so nhung nguoi con cua Cao To con song. Nguoi nhan đuc, co hieu, rong rai, trung hau. Gia đinh thai hau ho Bac lai cham chi va tot. Va lai chung ta lap nguoi con lon hon ca cho nen hop le.
Cac quan ben sai nguoi moi Luu Hang. Đai vuong sai nguoi tu ta. Su gia đi ve hai lan. Ong ben mang viec ra ban voi thu ha. Truong Vu can khong nen ve vi Tran Binh va Chu Bot đeu la cuu than va nhieu muu mo; nhung Tong Xuong phan tich nen tro ve vi co nghiep ho Luu. Sau khi bam lai voi Bac thai hau, cuoi cung Đai vuong nhan loi len xe ve Truong An.
Cac quan cung ra đon, dang ngoc ty truyen quoc len va ton ong lam thien tu o cau Vi Kieu. Luu Hang khong voi va nhan ma lenh cho moi nguoi ve đen cung Đai moi ban viec nuoc. Khi vao cung, cac quan do Tran Binh, Chu Bot đung đau cung long trong tau trinh va ton ong lam thien tu. Luu Hang ben chinh thuc lam le len ngoi.
Luu Hang lam Đai vuong 16 nam thi len ngoi Hoang đe (180 TCN), tuc la Han Van Đe. Luc nay ong 23 tuoi.


Cai tri = Chinh sach nong nghiep =
Han Van đe phong Tran Binh lam Ta thua tuong, Chu Bot lam Huu thua tuong, Quan Anh lam Thai uy, Tong Xuong lam Ve tuong quan thong linh quan đoi bac nam.
Lien sau đo, Han Van Đe ha lenh cho cac quan tien cu nguoi tai, nho vay thu nap đuoc cac nhan tai nhu Gia Nghi, Tieu Thac. Ong chu trong xay dung co nghiep cua cha đe lai. Nam 178 TCN, theo loi kien nghi cua Gia Nghi, nen khuyen khich phat trien nong nghiep, ong ha chieu khuyen nong cay cay.
Ong ha lenh phuc hoi lai che đo tich đien. Truoc vu xuan, ong đich than tham gia viec đong ang đe lam guong cho thien ha. Tu tay ong cung cac chu hau cam cuoc ra đong lam "Tich le". Tich le von co tu thoi Tay Chu, tu thoi Xuan Thu do chien tranh lien mien nen cac trieu vua bo be viec nay; Van Đe đa khoi phuc le đo đe moi nguoi noi theo.
Voi nhung quan lai sao nhang chuc trach đon đoc dan lam nong, Van đe xuong chieu khuyen nong va khien trach vao nam 168 TCN. Ong lenh cho cac quan phai sat sao voi nghe nong, noi nao thieu giong va thieu luong thi cap phat. Nhung noi gap thien tai đeu đuoc cuu te. Nho chinh sach khuyen nong, san luong lua hang nam đeu tang.


= Chinh sach thue va lao dich =
Han Van đe la vi vua chu trong viec giam nhe thue khoa va lao dich cho nhan dan. Nam 178 TCN, ong ra chieu cho cac chau quan giam thue, giam viec lam lao dich. Nam 177 TCN, Van Đe cho dan Tan Duong (Thai Nguyen, Son Tay, Trung Quoc ngay nay) va Trung Đo đuoc mien thue trong 3 nam.
Đen nam 168 TCN, ong lai ra chieu chi thu nua so thue. Truoc thoi Van đe, so thue thu la 1/15 tong san luong thu hoach, toi luc đo giam đi mot nua tuc la chi thu 1/30 san luong, giam vai chuc lan so voi thoi nha Tan. Nho chinh sach phat trien nong nghiep, mua mang boi thu nen viec giam thue cung khong lam voi ngan kho. Sang nam 167 TCN, ong lai ha lenh cho dan đuoc mien tru thue ruong ca nam. Đay la truong hop it co trong lich su Trung Quoc.
Đoi voi thue than, ong cung cho giam tu 120 tien xuong con 40 tien. Voi viec lao dich, truoc đay moi nam nguoi dan phai đi 1 lan, ong ban chieu giam xuong con 3 nam 1 lan. Moi khi co thien tai, ong thuong ra lenh cho chu hau khong can tien cong, lai xoa lenh bo cam nui đam, tuc la mo cua nhung nui đam cua hoang gia cho nhan dan co the qua lai hai luom, đanh bat trong đo kiem an qua thoi mat mua. Ngoai ra, ong con nhieu lan ha chieu cam cac chau quan cong hien nhung ky tran di vat.


= Phap luat =
Ve hinh phat, Han Van đe cung huong đen viec nuong nhe cho dan chung. Cac quan ban voi ong rang phai co phap luat that nang moi co the ran đe dan khong pham toi va khong nen sua đoi phap luat cua đoi truoc đe lai. Tuy nhien Van Đe khong tan thanh. Ong cho rang:

Ong quyet đinh bo hinh phat tan khoc, bo nhuc hinh (cat than the), lay lao dich hoac si hinh (đanh roi) đe thay. Tuy nhien, cung co y kien cho rang viec nay khong han la tich cuc. Tren thuc te, bo nhuc hinh thay bang đanh roi cung gay tac hai. Co nguoi le ra bi cat ngon chan, ngon tay nhung vi xu si hinh, phai đanh 300 roi hoac 500 roi nen khong chiu noi va chet. Vi vay Han Thu cho rang: "Nhung tuong giam nhe hinh phat nhung thuc chat la giet nguoi!". Cac nha su hoc Trung Quoc cho rang ban chat y đinh cua Van đe la tot va co nhieu nguoi ung ho; viec ban hanh luat va nguoi thuc hien co khoang cach nhat đinh. Ngoai viec đe ra luat, Han Van đe cung la nguoi biet tuan thu phap luat.


= Chinh sach đoi ngoai =


 Voi Hung No  Tu thoi Chien Quoc va thoi Tan, Hung No đa hay gay han voi Trung Quoc. Han Cao To đa cung chinh sach hoa hoan đe giu bien gioi phia bac. Van đe tiep tuc duy tri chinh sach đo.
Mot mat, ong dung chinh sach cau than voi Hung No đe tranh đong binh. Mat khac, ong tang cuong binh luc va san sang đoi pho khi Hung No pham giao uoc. Ong đieu 85.000 quan len Cao No, cu Dinh Am hau Quan Anh lam chi huy khien quan Hung No phai rut ra khoi bien ai.
Sau đo ong bo nhiem them Chu Xa lam Ve tuong quan, Truong Vu lam Xa ky tuong quan đong o quanh song Vi voi vai chuc van quan. Khi Hung No lai xam pham, ong sai Truong Tuong Nhu, Đong Xich va Loan Bo lam tuong đi đanh, đuoi đuoc Hung No ra ngoai bien gioi.
Van đe chu truong đua quan len phong thu va chi ra quan khi đich pham vao coi; ong khong huy đong đong nguoi đe phat đong chien tranh lam nhoc suc dan.


 Voi Nam Viet  Trieu Đa la tuong nha Tan, nhan thoi Han So tranh hung đa cat cu o Bach Viet, lap ra nuoc Nam Viet, tu xung Nam Viet vuong. Thoi Han Cao To, Trieu Đa đa than phuc. Đen thoi La hau, vi nam 184 TCN La Hau sai tuong đi đanh Nam Viet, Trieu Đa ben mang quan chong lai, đanh bai quan Han. Nhan đo, Trieu Đa đanh luon len quan Truong Sa cua nha Han, đanh pha xong moi lui binh va xung lam Nam Viet Vu Đe, nha Han khong lam gi đuoc.
Han Van Đe chu truong khong dung vu luc voi Nam Viet ma tim cach vo ve. Biet mo ma to tien Trieu Đa o Chan Đinh, ong sai nguoi đen trong coi mo ma cho to tien Trieu Đa, mot nam 4 lan te le trong the, lai phong quan tuoc cho chu bac, anh em Trieu Đa.
Nhan Luc Gia la nguoi tung đi su Nam Viet thoi Han Cao To, ong sai Luc Gia đi su Nam Viet lan nua đe thuyet phuc Trieu Đa than phuc nha Han nhu truoc. Trong thu gui Trieu Đa, ong viet:

 
Co them đat cua ong, nha Han cung khong to len la may; co đuoc tien bac cua ong, nha Han cung khong giau them đuoc bao nhieu. Do đo mien Phuc Linh do ong tu xu lay. Con ong xung lam hoang đe, tuc la hinh thanh hai hoang đe, hai nuoc, đieu nay tao ra su tranh chap, ma su tranh chap thi nguoi nhan đuc khong muon. Do đo toi muon cung ong bo đieu bat hoa truoc đay, mong ong đong y.

Trieu Đa đoc thu cua ong rat cam đong, đong y tu bo đe hieu, xung than voi nha Han nhu truoc.


= Chinh sach voi cac chu hau =
Xem them: Luu Truong
Tu thoi Han Cao To, viec đoi pho voi cac chu hau tro thanh van đe khien thien tu phai lo lang vi the luc cac chu hau rat manh. Sau khi len ngoi, Han Van đe khoi phuc lai ngoi chu hau Te, Trieu, So cho nguoi trong ho đe đap lai su ung ho cua ho trong cuoc binh bien chong ho La. Tuy nhien, ong van phai đoi mat voi nguy co phan loan tu ho.
Nam 177 TCN, Te Bac vuong Luu Hung Cu cay cong đanh ho La, day binh lam phan, tien quan ve phia tay đanh Vinh Duong. Van đe đieu quan nhanh chong đanh bai khien Te Bac vuong phai tu sat.
Hoai Nam vuong Luu Truong la nguoi em con lai cua Van đe khong biet giu le phep; Van đe nhieu lan tha toi nhung Truong khong sua đoi, van pham đieu cam, goi vua bang "anh", ngoi trom xe vua. Vi co tu thu voi Tham Tu Co Luu Truong tu y giet chet Tu Co. Truoc su ngang tang cua Truong, Van đe chi xuong chieu khien trach, nho cau la Bac Chieu khuyen bao. Luu Truong khong nghe, lai co y coi thuong nha vua. Nam 174 TCN, Truong đong muu voi mot so nguoi, lai cau ket voi Hung No va Man Viet đe lam phan. Am muu bi bai lo, Truong bi phe truat va đay ra Nghiem Đao. Tren đuong ap giai, Truong tu sat.
Truoc van đe chu hau, Van đe theo đe nghi cua Gia Nghi trong ban "Sach luoc tri an". Du luc Gia Nghi con song, kien nghi khong đuoc thuc thi nhung sau khi Nghi mat, Van đe đa ap dung. Nam 164 TCN, nhan luc Te Van vuong (chau đich ton Han Cao Đe) mat khong co ai noi, ong chia nho nuoc Te lam 6 nuoc: Te, Te Bac, Te Nam, Giao Tay, Giao Đong, Tri Xuyen phong cho nhung nguoi trong ho, con quan Lang Nha thi lay ve trieu đinh. Voi nuoc Hoai Nam, ong đieu Hoai Nam vuong Luu Hy lam Thanh Duong vuong, chia Hoai Nam lam 3: Hoai Nam, Hanh Son, Lu Giang.
Buoc đau Van đe chia nho luc luong cac chu hau nhung van chua triet đe. Du sau đo Tieu Thac co kien nghi lam yeu cac chu hau khac nhu Ngo, So nhung Van đe ngai đong cham va gay mau thuan nen khong chap thuan.


= Đe xuong tiet kiem =
Trong giai đoan đau, nha Han đang o thoi ky khoi phuc kinh te; tai chinh va vat tu đeu thieu thon. Truoc boi canh đo, Han Van đe chi dung rat tiet kiem. Ong tro thanh vi vua tiet kiem noi tieng trong lich su Trung Quoc.
Trong suot thoi gian ong lam vua, so luong cho, ngua trong vuon va nguoi hau trong cung khong he tang them. Ong tung du tinh xay dung toa lo đai (đai hung suong) trong cung, nhung khi goi tho vao tinh toan, đuoc biet se ton khoang tram can vang, ong cho rang:

So vang đo bang san nghiep 10 ho bac trung, ta o trong cung đien do tien đe xay cat đa thuong cam thay lo so xau ho, sao con xay them cai moi?


Cuoi đoi Nhung nam cuoi đoi, Han Van Đe dan tro nen me tin, đi tim nhung thuoc nhu truong sinh bat tu. Ong nghe theo loi cua phu thuy Tan Vien Binh (新垣平), xay dung mot ngoi đen o phia Bac song Vi (渭河) đe phung tho cac vi than. Sau đo, ong con ban thuong vang bac cho Tan Vien Binh; nghe theo loi cua Vien Binh, Van Đe đa cho xay nhieu đen tho khac trong khap nuoc, lam tieu hao nhieu cong suc cua dan chung.
Nam 164 TCN, Tan Vien Binh sai thuoc ha đat mot chiec coc ngoc o ngoai cung đien, voi nhieu ky tu ki bi; ngoai ra con tien đoan đuoc viec mat troi se bi che lap trong khoang thoi gian (hien tuong nay ve sau đuoc ly giai chinh la nhat thuc). Đe đap lai, Van Đe đa cong bo mo mot le hoi trong toan Đai Han, va bat đau tinh lai thoi ki tri vi cua minh, ma theo đo cac su gia goi la nam Hau Nguyen (後元). Cuoi nam đo, co nguoi to cao Tan Vien Binh la phu thuy va nhung gi Vien Binh bay ve ra la lua doi, Van Đe tuc gian va đa cho xu tu ong ta cung nhung than tin. Tu đo ve sau Van Đe khong con me tin di đoan nua.
Nam 157 TCN, ngay 6 thang 7, Han Van Đe qua đoi, huong tho 46 tuoi, o ngoi đuoc 23 nam. Ong đuoc truy ton mieu hieu la Thai Tong (太宗), thuy hieu Hieu Van hoang đe (孝文皇帝).
Van Đe mat, Thai tu Luu Khai len ke vi, tuc la Han Canh Đe.


Nien hieu Cai goi la nien hieu chi thuc su ghi nhan duoi thoi chau ong la Han Vu Đe, lan đau tien xac lap đinh nghia nien hieu bang cach đat nien hieu đau tien trong lich su, goi la Nguyen Quang (元光). Thoi ki tri vi cua Van Đe đuoc goi theo 2 thoi ky sau:

Kien Nguyen (前元; 179 TCN-164 TCN).
Hau Nguyen (後元; 163 TCN-157 TCN).


Lang mo Han Van đe đuoc chon o Ba Lang (霸陵). Khi sap mat, ong ra chi thi rang vat tuy tang chi gom co đo gom, trong mo khong trang tri hao hoa, tren lang khong đap nam đat cao đe tiet kiem, bot suc dan. Khi lam chung, Van đe con nhac lai trong di chieu y đinh chon cat đon gian, giam bot viec tang te, giam bot canh quan nui song von co o Ba Lang danh cho ong.
Co giai thoai cho rang, nguoi đoi sau đa đao đuoc nhieu vang bac chau bau trong Ba Lang va ket luan rang: di chieu cua Van đe chi la tuyen truyen chinh tri gia doi. Nhung cac nha su hoc Trung Quoc cho rang co 2 nguyen nhan khac khien Ba Lang nhieu chau bau:

Thu nhat, co the Han Canh đe khong hoan toan lam theo loi vua cha, đa chon cat nhieu cua cai xuong đo.
Thu hai, vo ong la Hieu Van Đau Hoang hau - me Han Canh Đe, ba noi Han Vu Đe - mat vao thoi Han Vu đe va đuoc nhap tang voi Van Đe o Ba Lang. Han Vu đe đa lam nghi le long trong cho ba noi va chon xuong nhieu cua quy, vi vay Ba Lang van chua nhieu đo chau bau.


Su anh huong Han Van Đe đuoc biet đen khong chi qua lich su Trung Quoc, ma con đen Nhat Ban, Trieu Tien va Viet Nam, đuoc nhin nhan la mot trong nhung vi Hoang đe đang khen, hinh mau cua mot vi Hoang đe nhan tu va đo luong. Thoi ky tri vi cua ong noi tieng voi viec đe xuat tiet kiem va gia giam hinh phat đoi voi dan chung. Thoi đai cua ong cung con trai Han Canh Đe, goi la Van Canh chi tri (文景之治), tro thanh mot trong nhung thoi ky thinh vuong va đuc đo trong lich su.
Ngoai ra, Han Van Đe con noi tieng boi su hieu thao, đuoc liet vao mot trong Nhi thap tu hieu noi tieng trong van hoa Trung Quoc. Chuyen ke rang, vao mot lan me ong Bac Co bi om, Van Đe cu he co thoi gian la đeu đen tham me. Ong đa tu minh nem thu tat ca moi loai thuc an va thuoc dang len cho Bac Co.


Gia đinh Than phu: Han Cao To Luu Bang.
Than mau: Bac phu nhan (薄夫人, ? - 155 TCN), thuong goi Bac Co (薄姬), nguoi huyen Ngo, quan Coi Ke. Khi Van Đe len ngoi đuoc ton lam Hoang thai hau, roi Han Canh Đe ton lam Thai hoang thai hau.
Hau phi:
Đai vuong hau (代王后), nguyen phoi cua Van Đe khi con o nuoc Đai, sinh 4 nguoi con đau bi mat som. Sau khi qua đoi, Van Đe thuong tiec nen đe trong ngoi Vuong hau, khong lap ke that mai đen khi ve Truong An đang co Hoang đe. Tuy la nguyen phoi nhung ba khong đuoc truy phong thuy hieu Hoang hau.
Hieu Van Đau Hoang hau (孝文竇皇后, 205 - 135 TCN), thiep cua Van Đe khi con o nuoc Đai, sinh Quan Đao cong chua, Han Canh Đe Luu Khai va Luong vuong Luu Vu. Sau tro thanh Hoang hau duy nhat nhan dip Luu Khai đuoc phong Hoang thai tu.
Than phu nhan (慎夫人), thu sung, khong con.
Doan phu nhan (尹夫人), thu sung, khong con.
Hoang tu:
Bon nguoi con trai đau do Đai Vuong hau sinh, mat tu khi con nho.
Han Canh Đe Luu Khai (劉啟), me la Hieu Van Đau hoang hau.
Luong Hieu vuong Luu Vu (梁孝王劉武, ? - 144 TCN), me la Hieu Van Đau hoang hau.
Đai Hieu vuong Luu Tham (代孝王劉參, ? - 162 TCN), me khong ro.
Luong Hoai vuong Luu Ap (梁怀王劉揖, ? - 174 TCN), me khong ro.
Hoang nu:
Quan Đao cong chua (馆陶公主, ? - 116 TCN), ten Luu Phieu (劉嫖), ha gia lay Tran Ngo (陈午).
Xuong Binh cong chua (昌平公主), ha gia lay con trai Chu Bot la Chu Thang Chi (周勝之).


Xem them Nha Han
Han So tranh hung
Luu Bang
Bac phu nhan
La hau
Tran Binh
Chu Bot
Han Canh Đe


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
La Hau ban ky
Hieu Van ban ky
Tieu Le (2000), Nhung vi vua noi tieng trong lich su Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Đa Nang
Le Đong Phuong, Vuong Tu Kim (2007), Ke chuyen Tan Han, Nha xuat ban Đa Nang
Đang Huy Phuc (2001), Cac hoang đe Trung Hoa, Nha xuat ban Ha Noi
Cat Kiem Hung chu bien (2006), Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Van hoa thong tin


Chu thich