Mu Mitra (tieng Anh: mitre (Anh), miter (Hoa Ky); tieng Hy Lap: μιτρα) la loai mu đau tien đuoc biet đen la trang phuc truyen thong cua cac giam muc va mot so vien phu nhat đinh trong Kito giao truyen thong. Mitra đuoc su dung trong Giao hoi chinh thong, Giao hoi Cong giao Roma, cung nhu trong Giao hoi Anh Giao, mot so giao hoi Tin Lanh, cac giam muc va mot so giao si khac o cac Giao hoi Cong giao phuong Đong va cac Giao hoi Chinh thong phuong Đong. Tong giao phan đo thanh Malankara Mar Thoma cua Giao hoi Syria cung đoi mu nay trong cac buoi le quan trong nhu truyen chuc Giam muc.


Nguon goc = Tu nguyen =
μιτρα, mitra (tho ngu Ionic Hy Lap: μιτρη, mitre) trong tieng Hy Lap, co nghia la mot manh giap, thuong la mot manh kim loai dung đe bao boc co the đeo quanh eo va duoi ao giao, nhu đa đuoc mieu ta trong su thi cua Homer; cac thi si thoi ki sau đo dung tu nay voi y nghia la mot cai bang đau đuoc phu nu su dung cho toc; va mot loai trang phuc chinh thuc cua Babylon, nhu Herodotus đa đe cap (Lich su 1.195 va 7.90). Ngoai ra, tu nay cung đe cap đen mot loai day bang khac nhu, chang han nhu: bang đau cua nguoi chien thang tai cac tro choi; mot cai bang đau bieu thi mot vi tri trong cung đinh Ptolemaic; mot trang phuc dung đe đoi đau kieu phuong Đong, co the la mot loai khan quan,... nhu mot dau hieu cua su khiem ton, mot vuong mien; mu cua thay te le cua Heracles; trang phuc cua vi giao si co vi tri cao nguoi Do Thai.


= Đe che Byzantine =
Mu camelaucum  (Hy Lap: καμιλαυκιον, kamilaukion), chiec mu đoi đau bao gom ca mu mitra va Trieu thien Ba tang cua Giao hoang co nguon goc khoi nguyen, voi muc đich ban đau la trang phuc cua cac quan chuc cua toa an Hoang gia Byzantine đoi tren đau. Trieu thien Ba tang (nguon goc cua mu mitra) co the đuoc cai tien tu mu Phrygian, hoac frigium, mot chiec mu đuoc su dung trong the gioi Hy Lap - La Ma co đai. Trong the ky thu X, trieu thien cua giao hoang đa đuoc mo ta tren cac đong xu giao hoang. Mot nguon goc gia thiet khac cho rang trieu thien ba tang đuoc phat trien tu mu mitra. Vao thoi cuoi đe che, no phat trien thanh mot loai vuong mien khep kin đuoc su dung boi Hoang đe Byzantine (vi du nhu Mikhael III, 842-867).
Đuoc su dung boi mot giam muc, mu Mitra đuoc mo ta lan đau tien trong hai hinh ve nho tu đau the ky thu muoi mot. Ban đau tien đe cap đen no đuoc tim thay trong mot Tong sac cua Giao hoang Leo IX vao nam 1049. Đen nam 1150, viec su dung mu Mitra đa lan truyen đen cac giam muc khap phuong Tay; đen the ky 14, Trieu thien Ba tang đuoc trang tri bang ba vuong mien.


Giao si Kito giao = Thien chua giao phuong Tay =
Trong hinh thuc hien đai cua Thien Chua Giao phuong Tay, mu mitra la mot chiec mu đong kin, co chieu cao kha lon, gom hai phan tuong tu (phia truoc va sau), co đinh mu cao va khau lai voi nhau o hai ben. Hai manh vai ngan luon luon đuoc tha xuong tu phia sau mu.
Ba loai mu mitra đuoc mac boi cac giao si Cong giao La ma cho nhung dip khac nhau:

Mu Simplex (đon gian, đe cap đen cac vat lieu may mu) đuoc lam bang vai lanh hoac lua trang khong đuoc trang tri va cac day vai sau mu truyen thong thuong co mau trang va tua mau đo. Mu nay đac biet đuoc chu y su dung trong cac đam tang, thoi gian Mua Chay, vao Thu Sau Tuan Thanh va boi cac giam muc đong te trong thanh le. Hong y voi su hien dien cua Giao hoang thuong đoi mu mitra trang lam bang lua.
Mu Auriphrygiata la mu đuoc may bang lua co mau vang đong, hoac lua trang kem voi mau vang, bac kim loai hoac đuoc theu chi mau tren mu. Ngay nay, mu nay thuong đuoc cac giam muc su dung khi ho chu tri le ton vinh cac bi tich.
Mu Pretiosa (quy gia) đuoc trang tri bang đa quy va vang va đuoc đoi trong nhung thanh le chinh, hau het cac ngay Chu Nhat trang trong (tru Mua Chay) va nhung ngay le lon. Ngay nay, loai mu nay hiem khi đuoc trang tri voi đa quy, va thiet ke đa tro nen đa dang hon, voi thiet ke đon gian va nguyen ban, thuong chi la mau sac phung vu trong ngay.
Trong tat ca cac dip le, mot giup le co the mac mot tam khan che khan giong nhu khan choang, đuoc goi la vimpa, xung quanh vai khi cam mu mitra cua giam muc. Vimpa đuoc su dung đe giu mu đe tranh kha nang bi ban boi dau tu nhien trong tay cua nguoi giup le va bieu tuong cho thay nguoi đo khong so huu mu mitra, nhung chi giu no cho vi giam muc. Nguoi mac vimpa cung đoi khi đuoc goi la vimpa. Khi mot vimpa giu Gay Muc tu, ho can chinh phan đuoc uon cong quay mat vao ben trong, nhu mot dau hieu khac cho thay nguoi đo khong nam quyen muc tu, đuoc tuong trung boi chinh chiec gay muc tu.

Voi viec nham chuc cua giao hoang, Giao hoang Bien Đuc XVI đa pha vo truyen thong va mu trieu thien Ba tang cua giao hoang ngay ca tren huy hieu cua Giao hoang bang mot chiec mu Mitra (van co bieu tuong ba cap đo,đai dien cho quyen luc cua Giao hoang trong mot hinh thuc đon gian) va day pallium. Truoc Giao hoang Bien Đuc XVI, moi huy hieu cua giao hoang luon chua hinh anh cua Trieu thien Ba tang cua giao hoang va cac chia kheo đat cheo cua Thanh Phero, mac du trieu thien nay đa khong đuoc su dung ke tu thoi Giao hoang Gioan Phaolo I va Gioan Phaolo II. Giao hoang Phaolo VI la vi giao hoang cuoi cung bat đau trieu đai giao hoang cua minh voi mot le đang quang chinh thuc vao thang 6 nam 1963. Tuy nhien, nhu mot dau hieu cho thay can phai đon gian hoa cac nghi le cua giao hoang, cung nhu ban chat thay đoi cua chinh giao hoang, đa tu bo viec su dung vuong mien cua minh trong mot buoi le tai Nha tho Thanh Phero trong ky hop thu hai cua Vatican II vao thang 11 nam 1963. Tuy nhien, trong Tong Hien nam 1975 cua ong đa lam ro rang viec đoi trieu thien khong bi bai bo: trong tong hien, ong đa quy đinh cho nguoi ke nhiem ong đuoc cu hanh nghi thuc đoi mu trieu thien. Tuy nhien, Giao hoang Gioan Phaolo I đa tu choi theo tong hien cua Giao hoang Phaolo VI va chon mot le nham chuc cua giao hoang đon gian, tao ra mot tien le theo sau boi ba nguoi ke nhiem ong. Trong Tong huan nam 1996 cua Giao hoang Gioan Phaolo II đa mo ra nhieu chon lua bang cach khong chi ro le nghi nao se đuoc su dung, ngoai viec co mot buoi le se đuoc to chuc đe đanh dau mot trieu đai giao hoang moi.
Giao hoang Phaolo VI đa quyen gop trieu thien ba tang cua ong, von la mot mon qua tu cuu tong giao phan Milan, voi muc đich giam bot đoi ngheo tren the gioi. Sau đo, Hong y Francis Cardell Spellman cua New York nhan đuoc vuong mien va đua no đi luu dien Hoa Ky đe gay quy cho nguoi ngheo. Trieu thien nay đuoc trung bay thuong truc trong Ham mo Nha tho o Vuong cung Thanh đuong Đuc Ba Vo Nhiem Nguyen Toi o Washington, D.C.
Trong Giao hoi Anh, mu mitra bi loai ra khoi danh sach pham phuc sau qua trinh Khang cach, ly giao tu Giao hoi Cong giao Roma, nhung cuoi cung đuoc phuc hoi vao cuoi the ky 19 va đau the ky 20 do Phong trao Oxford, mot phong trao khoi phuc mot so truyen thong xa xua cua Kito giao. Hien nay, hau het cac giam muc cua Giao hoi Anh giao su dung mu mitra it nhat trong mot so dip. Ngoai ra, mu mitra cung đuoc cac giam muc cua giao hoi Lutheran, vi du Giao hoi Tin Lanh Lutheran tai Latvia va Giao hoi Thuy Đien su dung.
Trong cac loai huy hieu giao hoi, hinh ve mu mitra đuoc đat tren tam khien (logo) cua tat ca nhung nguoi co quyen đeo mu, bao gom ca cac vi tu vien truong. Huy hieu nay khoi nguon tu vi tri lanh đao quan su, xuat hien duoi dang thuc mot chom nho len nhu  mot đinh tren mu, tuong tu nhu cac loai huy hieu cua Đuc. Trong cac giao hoi Anh giao, hinh anh mu mitra van nam tren huy hieu cua cac giam muc thay vi mu giao hoi (mot dang thuc mu rong vanh). Trong Giao hoi Cong giao Roma, viec su dung bieu tuong mu Mitra tren phan chinh cua huy hieu cua hang giao si đa bi bai bo vao nam 1969, va bay gio chi tim thay tren mot so bieu tuong cua cac đoan the, giong nhu huy hieu cua cac giao phan. Truoc đay, bieu tuong mu mitra thuong đuoc bieu thi phia duoi mu giao hoi, va ngay ca trong huy hieu cua hong y, bieu tuong mu mitra cung khong bi thay đoi. Trong huy hieu, hinh anh cua mu Mitra luon luon đuoc the hien duoi hinh thuc co mau vang kim loai, va cac tua sau gay co cung mau. Nguoi ta đa khang đinh rang truoc khi cai cach ve van đe huy hieu chuc sac Cong giao, mot su phan biet đa đuoc su dung đe đuoc rut ra giua van đe bieu tuong mu mitra cua mot giam muc va mot vien phu  bang cach luoc bo cac tua cua mu mitra đoi voi huy hieu cua cac vien phu.
O Anh va Phap, viec phan biet đuoc thuc hien bang cach the hien bieu tuong mu mitra cua vi vien phu mot cach đon gian hon cua giam muc.


= Thien Chua giao phuong Đong =

Mu mitra dang đien hinh nhat trong cac giao hoi Chinh thong giao Đong phuong va Byzantine dua tren vuong mien Hoang gia đong kin cua thoi ki cuoi cua Đe quoc Byzantine.  Vi vay, no la kieu mu cuoi cung dua tren καμιλαυκιον cu hon mac du no tach ra khoi cai mac la mot chiec mu thuoc ve the tuc vao giai đoan sau đo rat lau, sau khi chinh ban than chiec mu đa trai qua su phat trien hon nua. Mau mu dang vuong mien khong đuoc cac giam muc su dung cho đen sau su sup đo cua Constantinople (1453).
Mu Mitra cua Kito giao Đong phuong đuoc lam theo hinh dang cua mot vuong mien thach, hoan toan kin, va vat lieu la tho cam, mau nau đo hoac vai vang. No cung co the đuoc theu, va thuong đuoc trang tri voi đo trang suc long lay. Thuong co bon bieu tuong gan lien voi chiec mu (thuong la cua Chua Giesu, Đuc Me Maria, Thanh Gioan Baotixita va Thanh gia), ma giam muc co the hon truoc khi đoi mu. Chiec mu mitra cua cac giao hoi phuong đong thuong co vang, nhung cac mau phung vu khac co the đuoc su dung.
Đinh mu đuoc thiet ke bang cach đat mot cay thanh gia voi hai hinh thuc, hoac lam bang kim loai va đung thang, hoac theu bang vai va nam ngay tren đinh mu. Trong truyen thong Hy Lap, cac mu mitra cua cac giam muc đeu đuoc thiet ke voi bieu tuong thanh gia đung tren đinh mu. Đieu nay cung đung trong truyen thong Nga. Cac loai mu mitra trao cho cac giao si se co thanh gia nam tren mat phang đinh mu. Đoi khi, thay vi bieu tuong thanh gia nam tren đinh, co the thay the bang mot bieu tuong khac.
La mot bieu trung xuat phat tu hoang đe, cung voi cac vat dung khac nhu ao sakkos (mot dang ao le giao chu) va ao epigonation, mot loai trang phuc Kito giao Đong phuong, chiec mu Mitra the hien tham quyen thoi gian cua cac giam muc (đac biet la cua Thuong phu Toa Thuong phu Constantinople) trong su quan ly luat Millet (luat tin nguong ca nhan) cua cong đong Kito huu trong đe che Ottoman. Mu Mitra đuoc coi ra trong nhung khoanh khac trang trong nhat đinh trong viec Phung vu Thanh The va cac phan khac, mu thuong bi go bo va đuoc cac tro te cam giup.
Viec su dung mu Mitra la đac quyen cua cac giam muc, nhung no co the đuoc trao cho cac tong linh muc, va mot so tu vien truong quan trong (archimandrites). Mu mitra cua linh muc le khong co bieu tuong thanh gia, va vi đo đuoc trao ban đac an tuy theo quyet đinh cua mot Thuong hoi đong giam muc.


Bieu tuong quan đoi Trong the ky 18 (va trong mot vai truong hop thuoc the ki 19), nhung nguoi linh đuoc chi đinh nam trong so quan chung thuoc ve hang linh chuyen nem luu đan o cac quoc gia Bac Au khac nhau co quan phuc tren đau la mot dang mu mitra (thuong đuoc goi la mu mitra) tuong tu nhu phac hoa cua nhung chiec mu Mitra đuoc su dung boi cac giam muc phuong Tay. Khi lan đau tien đuoc thong qua vao thap nien 1680, mu nay đa đuoc đeo thay vi chiec mu rong vanh thong thuong đe tranh su vuong viu, va cham voi chiec mu khi nguoi linh nem luu đan. Luu đan đa tro thanh mot loai vu khi loi thoi vao giua the ky 18, nhung linh nem luu đan van tiep tuc la luc luong tinh nhue trong hau het cac đoi quan chau Au, thuong giu bieu trung mu mitra nham phan biet voi cac binh chung khac.
Ve mat quan su, mu nay co nhieu phong cach khac nhau. Phong cach Đuc co mat tien bang đong hoac bang kim loai trang co hinh non va co mat sau đuoc lam bang vai ben; phong cach Nga ban đau bao gom mot tam cao bang đong o tren đinh cua mot mu da voi đinh o phia sau, mo hinh mu nay sau đo đa đuoc thong qua. Phong cach Anh thuong đuoc goi la "mu linh nem luu đan" chu khong phai la thuat ngu mitra - co cau tao gom mat truoc vai cao voi cac bieu tuong quan su đuoc theu cach phuc tap tinh xao ve phia truoc voi mat sau la mot đoan "lung" doc mau đo va đuoc vien bang vai trang. Ngoai ra, mot so trung đoan linh ban sung truong cua Đuc va Nga cung đeo mot dang mu mitra voi mot tam đong đat o mat truoc mu.
Vao cuoi the ky 18, do su thay đoi ve quan phuc cua quan đoi, dang mu mitra đa phai nhuong cho cho mu bearskin hoac đa đuoc thay the bang cac loai mu tieu chuan moi danh cho bo binh nhu bicorn hoac tricorn. Quan đoi Anh đa thuc hien thay đoi nay vao nam 1765 va quan đoi Pho cung thuc hien sau đo vao nam 1790. Tat ca cac linh du Nga van tiep tuc đoi mu dang mitra cho đen nam 1805, ngay ca khi trong chien đau.
Mu quan đoi mang hinh dang mu mitra truoc the ky thu 18 ton tai nhu mot trang phuc dieu hanh cua Prussian Leib-Grenadier Pho 1 va Trung đoan Garde-Regiment zu Fuss 1, cung voi Trung đoan Pavlovskii cua Nga, cho đen The chien I.


Su dung khac Quan Tuong trong co vua tro choi đuoc đai dien boi mot quan đuoc cach đieu chiec mu Mitra kieu phuong Tay co ma Unicode 0x2657 (mau trang) va 0x265D (mau đen): ♗♝.
Vuong mien cua Đe che Ao va Đe quoc Nga đa ket hop mot mu mitra dang co đinh kim loai quy va đo trang suc vao thiet ke cua ho. Vuong mien cua Hoang đe Ao ban đau la vuong mien ca nhan cua Hoang đe La Ma Rudolf II va co hinh thuc phu hop voi Hoang đe La Ma. Tai nghi le cua Giao hoi Roma ve Le đang quang, Giao hoang đat mot chiec mu mitra tren đau ho truoc khi đat vuong mien len tren. Hoang hau cung nhan mot cai mu mitra va vuong mien tren đau cua ho tu mot giam muc hong y trong cung mot buoi le. Hinh dang vuong mien cua Hoang đe Nga bat nguon tu thoi nhung no luc đau tien cua Peter Đai Đe nham xam luoc phia Tay Nga va co le đuoc lay cam hung tu nhung chiec vuong mien cua cac vi vua Habsburg cua Đe che La Ma hay cung co cam hung tu chinh nhung chiec mu Mitra cua chinh thong giao.
Cac nu tu vien truong (vien mau) cua mot so tu vien co nhat o phuong Tay cung đa tung trai qua nhung giai đoan khac nhau su dung chiec mu Mitra, nhung chiec mu lai co hinh thuc rat khac so voi cac tu si nam gioi.
Van hai la cua tim nguoi (tieng Anh goi la mitral valve), nam giua tam nhi trai va tam that trai, đuoc đat ten nhu vay vi su giong nhau cua no voi hinh dang cua chiec mu Mitra. Andreas Vesalius, cha đe cua giai phau, ghi nhan su giong nhau an tuong giua chung trong khi tien hanh phau thuat giai phau vao the ky 16.


Tham khao