Tien te thoi Nam Bac trieu trong lich su Viet Nam phan anh nhung van đe lien quan toi tien te luu thong trong thoi Nam Bac trieu (1527-1592) tren lanh tho nuoc Đai Viet đuong thoi.
Thoi ky nay nuoc Đai Viet bi chia cat thanh hai vung: Bac Bo do nha Mac quan ly, con khu vuc Bac Trung Bo do nha Le trung hung quan ly.


Tien trong đoi song thuong nhat Chien tranh ac liet trong nhieu nam khien viec đuc tien phuc vu nen kinh te thoi ky nay bi han che. Tien trong nuoc cua hai trieu đai Mac va Le đuc ra đeu thieu, mot luong lon cac đong tien ngoai nhap đa đuoc đua vao Đai Viet va đuoc chap nhan đe bo sung cho su thieu hut tien te nham luu thong đuoc đieu hoa.
Theo ghi chep cua su sach, nam 1529 nha Mac cho đuc tien đong nhung đa so bi hong nen quay sang đuc tien sat pha kem, la loai tien gian đe tieu dung trong nuoc. Tuy nhien, cac nha khao co can cu vao ket qua cac đong tien nien hieu Minh Đuc (1527-1529) cua Mac Thai To tim đuoc, trong đo co nhieu tien bang đong voi chat luong tot, trong luong chuan va thu phap đep va cho rang đo la cach chep su chua that khach quan voi trieu đai nha Mac cua cac su gia nha Hau Le. Theo đo, nha Mac co the co mot vai that bai trong nhung lan đuc tien đau tien nhung sau đo đa thanh cong. Cac su gia nha Le muon chi ra rang long troi khong giup ke thoan nghich nen moi xui ra điem đuc tien hong, đong tien cua trieu đai đo khong the luu truyen lau dai, đe chieu long nha cam quyen thoi Le trung hung.
Cac nha khao co phan tich va chi ra rang tien nha Mac thoi Minh Đuc, Đai Chinh la tien đong co khoi luong rat chuan, chat đong tot, thu phap đep nhu nhung đong tien thoi Le so. Tuy nhien, gioi su hoc cung co nhan đinh rang tien nha Mac đuc ra khong nhieu, loai tien thong bao kich thuoc lon chu yeu mang y nghia chinh tri, con tien pho bien phuc vu luu thong la tien gian pha kem kich thuoc nho.
Ty le gia tri đuoc duy tri nhu thoi Le so: 1 quan = 10 tien (mach) = 600 đong.
Nha Mac ap dung chinh sach coi mo, thong thoang đoi voi hoat đong cong nghiep va thuong mai. Voi chinh sach đo, nha Mac chu truong khong "uc thuong" hay "be quan toa cang" nhu nha Hau Le, khien thuong mai trong va ngoai nuoc Đai Viet co nhung buoc chuyen bien tich cuc va la tien đe co ban cho kinh te hang hoa va luu thong tien te phat trien.
Trong khi đo o khu vuc Bac Trung Bo trong tay nha Le, su sach gan nhu khong ghi nhan hoat đong thuong mai nao. Nha Le trong vong 60 nam tu khi khoi phuc toi khi đanh thang nha Mac (1533-1592) gom co 4 đoi vua va 7 nien hieu, nhung chi co mot đong tien duy nhat đuc va phat hanh thoi Le Trang Tong la tien Nguyen Hoa thong bao.


Cac đong tien thoi Nam Bac trieu = Nha Mac =
Cac đong tien nha Mac, chu yeu đuoc luu hanh trong vung nha Mac quan ly tu Ninh Binh tro ra qua cac đoi vua gom co:

Minh Đuc thong bao, Minh Đuc nguyen bao
Đay la cac tien kim loai do Mac Thai To phat hanh. Minh Đuc thong bao co hai loat. Loat thu nhat bang đong đuoc bat đau đuc tu nam 1529. Mat truoc co bon chu Minh Đuc thong bao đuc noi đoc cheo. Mat sau co hai chu Van Tue đuc noi. Loat nay co kich thuoc lon, đuong kinh tu 23 đen 24,5 mm, day dan.
Loat thu hai đuc bang kem. Kich thuoc van nhu loat truoc. Mat sau khong con chu van tue ma thay vao đo la mot vanh khuyet noi o ben phai va mot cham tron o ben trai.
Minh Đuc nguyen bao lam bang sat. Đai Viet su ky toan thu cho biet Mac Đang Dung co cho pha kem vao khi đuc tien roi sau lai cho đuc tien bang sat. Khao co hoc Viet Nam khong phat hien ra di vat, song Lacroix co cong bo mot mau vat tien nay, mat truoc co bon chu Minh Đuc nguyen bao đoc vong tron, mat sau khong co chu hay hinh gi.

Đai Chinh thong bao
Cac su lieu cu cua Viet Nam khong đe cap đen viec Mac Thai Tong phat hanh tien. Tuy nhien khao co hoc đa phat hien ra loai tien kim loai bang đong mang nien hieu Đai Chinh cua ong. Mat truoc tien noi bon chu Đai Chinh thong bao đoc cheo. Mat sau đe tron, đuong kinh khoang 22 mm.

Quang Hoa thong bao
Mac Hien Tong lam vua tu nam 1541 đen nam 1546 va chi co mot nien hieu la Quang Hoa. Su lieu khong ghi vi vua nha Mac nay co cho đuc tien hay khong, song khao co hoc phat hien ra di vat tien Quang Hoa thong bao. Tien nay co hon mot loat nhung đeu đuc bang đong va bon chu Quang Hoa thong bao đoc cheo o mat truoc, mat sau đe tron. Co loat thi cac chu nay đuoc viet chan phuong. Co loat thi nhung chu nay lai đuoc viet theo loi chu trien.

Vinh Đinh thong bao, Vinh Đinh chi bao
Vinh Đinh la nien hieu đau tien trong ba nien hieu cua Mac Tuyen Tong, bat đau tu nam 1547. Khao co hoc đa tim thay tien Vinh Đinh thong bao đuc bang đong co đuong kinh chung 21,5 mm. Mat truoc co bon chu Vinh Đinh thong bao viet cheo. Mat sau đe tron, nhung go mep va go lo co vien noi.
Ngoai ra con co tien Vinh Đinh chi bao co kieu dang nhu Vinh Đinh thong bao, khac o cho chu chi viet theo loi chu thao va mat sau khong co vien go mep va lo.

Can Thong nguyen bao
Đay la tien kim loai do Mac Kinh Cung phat hanh. Mac Kinh Cung tuy lam vua nhung đong o vung mien nui Đong Bac. Khao co hoc đa phat hien ra loai tien nay.

An Phap nguyen bao
An Phap nguyen bao la tien kim loai kich thuoc nho ma khao co hoc tim thay nhieu trong ho khai quat di chi gom Hop Le (Hai Duong). Le Quy Đon qua Phu bien tap luc cho biet đay la tien do nha Mac phat hanh, nhung khong noi cu the boi vi vua nao cua nha Mac. Tien An phap nguyen bao đuoc thuyen cho vao luu hanh vao toi tan Thuan Hoa.


= Nha Le trung hung =
Tien nha Le trung hung đuoc luu hanh trong vung nha Le quan ly tu Thanh Hoa tro vao.

Nguyen Hoa thong bao
Đay la tien bang đong mang nien hieu Nguyen Hoa (1533-1548) cua Le Trang Tong, vi vua đau tien cua thoi Le trung hung. Tien nay co kich thuoc nho, đuoc đuc can than. Mat truoc co chu Nguyen Hoa thong bao đoc cheo. Mat sau co vien go mep va lo, song khong co chu hay hinh gi. Nguyen Hoa thong bao co nhieu loai, trong đo co loai chi co hai chu Nguyen Hoa viet theo loi chu trien va co loai thi lai co ba chu Nguyen Hoa va bao viet theo loi chu trien.


Xem them Tien Viet Nam
Nam Bac trieu
Thuong mai Đai Viet thoi Mac
Thu cong nghiep Đai Viet thoi Mac
Tien te Đai Viet thoi Le so


Tham khao Luc Đuc Thuan, Vo Quoc Ky (2009). Tien co Viet Nam. Nha xuat ban Giao duc.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)
Vien Su hoc (2007). Lich su Viet Nam, tap 3. Nha xuat ban Giao duc.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)
Đo Van Ninh (1992), Tien co Viet Nam, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi
Đai Viet su ky toan thu
Kham đinh Viet su thong giam cuong muc


Chu thich Lien ket ngoai