Đeo Van Tri (刁文持, 1849-1908), ten Thai la Cam Oum, la thu linh nguoi Thai Trang, tung tham gia chong Phap cuoi the ky 19 va sau đo hop tac voi nguoi Phap.


Than the Đeo Van Tri la con trai ca cua Đeo Van Sinh (tuc Cam Sinh), que o ban Nam Don, xa Nam Hang, huyen Nam Nhun, tinh Lai Chau. Tu nam 1869, Đeo Van Sinh gianh đuoc quyen cai quan vung Sipsong Chuthai (muoi hai xu Thai) ben bo tay song Đa, nay la Lai Chau, Đien Bien.


Su nghiep Đeo Van Tri, hay Đeo Van Tri, Đeo Van Tri, Đieu Van Tri, tu khi moi 16 tuoi đa theo cha đi đanh nguoi Shan xam lan đat đai. Đe thuong cong, trieu đinh Hue phong cho ong va cha lam quan đao cai quan vung Lai Chau, Đien Bien va Tuan Giao.
Thang 7 nam 1885, Ton That Thuyet chi huy quan đanh up quan Phap tai Hue nhung that bai. Vua Ham Nghi va Ton That Thuyet phai tron sang Cam Lo va ra hich Can Vuong keu goi dan chung noi day. Đe huong ung, Đeo Van Tri lanh đao cac sac dan thieu so noi day chong Phap, đat can cu o Binh Lu (vung đat đang tranh chap giua Đeo Van Tri va Quang Phong), mot vi tri chien luoc quan trong an ngu tren đuong Lao Cai - Lai Chau va Phong Tho (Lai Chau) đi Than Uyen (Lai Chau). Đeo Van Tri lien ket voi Nguyen Van Giap va Ngo Quang Bich (con goi la Nguyen Quang Bich) chong Phap, con Quang Phong hop tac voi Phap.
Thang 4 nam 1886, mot toan quan Phap do Trung uy Aymerich chi huy tan cong vao Tan Uyen, quan khoi nghia rut ve Binh Lu. Toi thang 11 nam 1886, 500 quan Phap do quan ba Olivier va Quang Phong chi huy đanh vao Binh Lu, nghia quan phai rut ve Muong Bo. Tuy quan Phap chien thang, nhung ho cung bi thiet hai nang, 31 quan Phap trong đo co trung uy Aymerich tu tran.
Thang 1 nam 1887, thieu ta Pelletier chi huy mot canh quan đanh vao Muong Bo, quan khoi nghia rut ve Sa Pa. Thang 2 nam 1887, quan Phap truy kich đen Sa Pa, nghia quan rut ve Lai Chau roi tu đo hoat đong chong Phap o đia ban Son La va Lai Chau. Tren đuong mang quan truy quet Đeo Van Tri, thieu ta Pelletier đanh chiem huyen Phong Tho va dung noi đay lam can cu hanh quan trong vung Bao Ha va Binh Lieu. Thang 3 nam 1887, quan Phap chiem huyen Bat Xat va xay thanh đon Bat Xat

Trong khi o Bac Ky bi quan Phap đanh chiem thi ben Lao, nguoi Xiem mo cuoc can quet xu chu hau Lao Qua. Tuong Xiem la Chamun Waiworanat keo quan chiem lay kinh đo Luang Prabang roi đanh tran len Sam Nua va Sipsong Chuthai, bat đuoc may nguoi con cua Cam Sinh lam con tin roi rut quan ve Xiem. Cam Sinh hay tin gian lam, phai con la Đeo Van Tri đanh sang Lao đe tra thu.
Thang 7 nam 1887, cung 600 thuoc ha va Quan co đen, Đeo Van Tri đanh đuoc Luang Prabang, sai đot pha pho xa, giet chet pho vuong Souvanna Phouma, khien vien uy vien Xiem cung đao quan Xiem đon tru chay tron. Vua Lao la Oun Kham cua Vuong quoc Luang Prabang va Auguste Pavie, luc bay gio đang cung phai đoan đi tham hiem vung Thuong Lao cung phai bo chay, xuoi song Mekong ve đen Pak Lay (tinh Xayabury). Su viec nay la đong luc truc tiep khien Luang Prabang bo Xiem va bao cho Pavie, muon Phap bao ho.
Do bi truy quet gat gao, cong voi mau thuan voi Ton That Thuyet (vi Ton That Thuyet đinh muu sat ong đe giu bi mat tren đuong tron sang Trung Quoc), nen gia đinh Đeo Van Tri khuyen ong đau thu quan Phap. Hon nua Pavie đa van đong voi trieu đinh Xiem tha anh em cua Tri nen nam 1888 Đeo Van Tri chap thuan đau hang va mo đuong cho quan Phap tien vao vung Muong Thanh. Đe bao đam cho su hop tac lau dai cua Đeo Van Tri, nguoi Phap khoi phuc quyen cai tri cha truyen con noi tai vung đat Sipsong Chuthai ben bo song Đa cho ong, va con nang ong len đia vi "Chua Thai". Tren thuc te, viec nay đong nghia voi viec nguoi Phap chap thuan đe xu Thai đuoc quyen tu tri han che trong Đong Duong thuoc Phap.
Sau khi mat nam 1908, Đeo Van Tri đuoc ke nghiep boi con ca la Đeo Van Khang, roi sau nay la Đeo Van Long (sinh nam 1890).


Chu thich Tham khao Arthur J. Dommen (2001). The Indochinese experience of the French and the Americans. Đai hoc Indiana Pres. tr. 1172 pages. ISBN 9780253338549.


Lien ket ngoai [2] Luu tru ngay 12 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine Phong trao đau tranh cua đong bao cac dan toc thieu so Lao Cai chong Thuc dan Phap 1886-1945
[3] Dong ho Đeo Van Long