Christian IX (sinh ngay 8 thang 4 nam 1818 –  29 thang 1 nam 1906) la Vua cua Vuong quoc Đan Mach tu nam 1863 cho đen khi ong qua đoi vao nam 1906. Tu nam 1863 đen nam 1864, ong đong thoi la Cong tuoc cua Cong quoc Schleswig, Holstein va Lauenburg.
Ong lon len nhu la mot Than vuong cua Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glucksburg, mot nhanh cua Nha Oldenburg, hoang toc cai tri Đan Mach tu nam 1448. Christian ban đau khong phai la nguoi ke vi ngai vang Đan Mach. Tuy nhien, vao nam 1852, Christian đuoc chon lam nguoi thua ke che đo quan chu Đan Mach do dong doi cao cap cua Nha Oldenburg đa tuyet tu. Sau cai chet cua Vua Frederik VII cua Đan Mach vao nam 1863, Christian, anh ho thu 2 cua cuu vuong len ngoi voi tu cach la quoc vuong Đan Mach đau tien đen tu Nha Glucksburg.
Su khoi đau trieu đai cua ong đuoc đanh dau bang that bai cua Đan Mach trong Chien tranh Schleswig lan thu hai va viec Cong quoc Schleswig, Holstein va Lauenburg bi roi vao tay cua Vuong quoc Pho khien cho nha vua khong đuoc long than dan cua minh. Nhung nam tiep theo duoi su cai tri cua ong bi chi phoi boi cac tranh chap chinh tri, vi Đan Mach chi tro thanh mot quoc gia Quan chu lap hien vao nam 1849 vi the ma can can quyen luc giua hoang gia va Quoc hoi van con đang mat can đoi. Mac du trong giai đoan đau cua trieu đai, nha vua khong đuoc dan chung yeu quy, nhung đen cuoi trieu đai, nha vua đa tro thanh mot bieu tuong quoc gia do qua trinh tri vi đat nuoc đat nhieu ket qua tot, ong con đuoc xem la mot vi quan vuong rat đao đuc.
Christian ket hon voi nguoi em ho thu hai cua minh, Luise cua Hessen-Kassel, vao nam 1842. Sau nguoi con cua ho đa ket hon voi cac gia đinh hoang gia o khap chau Au, khien ong đuoc menh danh la "cha vo cua chau Au". Nhung hau due cua ong gom co: Nu vuong Margrethe II cua Đan Mach; Anna-Maria, Vuong hau Hy Lap; Vua Philippe cua Bi; Vua Harald V cua Na Uy; Henri, Đai cong tuoc Luxembourg; Nu vuong Elizabeth II cua Anh; Vua Konstantinos II cua Hy Lap; Sofia, Vuong hau Tay Ban Nha; Philippos, Vuong te Anh; Vua Felipe VI cua Tay Ban Nha; Vua Michael I cua Romania.


Gia đinh Christian IX sinh vao ngay 08/04/1818 tai Lau đai Gottorf gan thi tran Schleswig thuoc Cong quoc Schleswig voi tu cach la Hoang tu cua Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck, ong la con trai thu tu cua Friedrich Wilhelm, Cong tuoc Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck, va Luise Karoline cua Hessen-Kassel. Ong đuoc đat theo ten cua Christian cua Đan Mach, sau nay la Vua Christian VIII, cung la cha đo đau cua ong.
Cha cua Christian la nguoi đung đau Nha Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck, mot chi nhanh dong nam gioi cap duoi cua Vuong toc Oldenburg. Thong qua cha minh, Christian la dong nam truc he cua Vua Christian III cua Đan Mach va la hau due phu he cua Helvig, Nu Ba tuoc Oldenburg, me cua Christian I cua Đan Mach, do đo Christian đu đieu kien đe thanh cong trong 2 cong quoc Schleswig-Holstein, nhung khong phai la nguoi đung đau.
Me cua Christian la con gai cua Karl cua Hessen-Kassel, mot Thong che Đan Mach va Thong đoc Hoang gia cua cac Cong quoc Schleswig va Cong quoc Holstein, va vo ong la Louise cua Đan Mach, con gai cua Vua Frederik V cua Đan Mach. Thong qua me cua minh, Christian do đo la chat cua Frederick V, chat cua George II cua Anh va la hau due cua mot so quoc vuong khac, nhung khong co quyen thua ke bat ky ngai vang nao o chau Au.


Cuoc song đau đoi Ban đau, Christian song cung bo me va cac anh chi em tai lau đai Gottorf, noi gia đinh o cung bo me vo cua ong - Cong tuoc Friedrich Wilhelm. Tuy nhien, vao ngay 06/06/1825, Cong tuoc Friedrich Wilhelm đuoc anh re la Vua Frederik VI cua Đan Mach bo nhiem lam Cong tuoc Glucksburg, vi dong Glucksburg đa tuyet tu vao nam 1779. Sau đo ong đoi tuoc hieu cua minh thanh Cong tuoc Schleswig-Holstein- Sonderburg-Glucksburg va thanh lap dong Glucksburg. Sau đo, gia đinh chuyen đen Lau đai Glucksburg, noi Christian đuoc lon len voi cac anh chi em cua minh. Sau cai chet som cua nguoi cha vao nam 1831, Christian lon len o Đan Mach va đuoc đao tao trong Hoc vien Quan su Copenhagen.


Ket hon Khi con tre, Christian khong thanh cong trong viec tim kiem mot cuoc hon nhan voi Hoang gia Anh, nguoi nay ve sau chinh la Victoria cua Anh, đong thoi cung la em ho thu ba cua ong. Tai Cung đien Amalienborg o Copenhagen vao ngay 26/05/1842, ong ket hon voi nguoi em ho thu hai cua minh, Luise cua Hessen-Kassel, mot chau gai cua Vua Christian VIII cua Đan Mach.


Thua ke ngai vang Nam 1852, voi su chap thuan cua cac cuong quoc chau Au thoi bay gio, Christian đuoc Vua Frederik VII cua Đan Mach chon lam nguoi thua ke sau khi dong doi cao cap nhat cua Hoang gia Đan Mach tuyet tu, vi Frederick VII duong nhu khong co kha nang lam cha. Ly do dan đen su lua chon nay chinh la cuoc hon nhan cua ong voi Luise cua Hessen-Kassel, voi tu cach la chau gai cua Vua Christian VIII cua Đan Mach — co quan he mat thiet voi gia đinh hoang gia.


= Tro thanh nguoi thua ke =
Viec Frederik VII cua Đan Mach khong co con cai ke thua ngai vang đa đat ra mot tinh the kho xu đay nan giai. Viec Đan Mach tuan thu Luat Salic va chu nghia dan toc đang phat trien trong cac khu vuc noi tieng Đuc cua Schleswig-Holstein đa can tro moi hy vong ve mot giai phap hoa binh. Cac nghi quyet đuoc đe xuat đe giu hai Cong quoc la mot phan cua Đan Mach đa to ra khong thoa man loi ich cua ca Đan Mach va Đuc. Trong khi Đan Mach đa thong qua Luat Salic, đieu nay chi anh huong đen hau due cua Frederik III cua Đan Mach, la vi vua cha truyen con noi đau tien cua Đan Mach (truoc ong, vi tri quoc vuong đuoc bau chon). Dong nam tu Frederick III se ket thuc bang cai chet cua nha Vua khong con noi doi Frederick VII va nguoi chu cua ong cung khong co con, Hoang tu Ferdinand.
Tai thoi điem đo, luat ke vi do Frederik III ban hanh đa quy đinh cho viec ke vi theo kieu Semi-Salic. Tuy nhien, co mot so cach đe dien giai ve vi tri huyet thong nguoi se đuoc trao ngai vang, vi đieu khoan khong hoan toan ro rang ve viec lieu nguoi đuoc trao ngai vang co the la nguoi than thuoc dong nu gan nhat hay khong.
O tinh the nay, ngai vang cua Đan Mach bi nhieu quoc gia chau Au nhom ngo, nhieu hau due cua Helvig xu Schauenburg bat đau tranh gianh quyen ke vi ngai vang. Frederik VII cua Đan Mach thuoc chi nhanh cao cap cua con chau Helvig. Nam 1863, Frederick, Cong tuoc cua Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1829–1880) (cha vo tuong lai cua Hoang đe Wilhelm II cua Đuc), tu xung la Frederik VIII, Cong tuoc cua Schleswig-Holstein. Frederik cua Augustenburg (nhu ong thuong đuoc biet đen) đa tro thanh bieu tuong cua phong trao đoc lap dan toc Đuc o Schleswig-Holstein, sau khi cha ong tu bo tuyen bo la nguoi thua ke ngai vang cua cac cong quoc Schleswig va Holstein đe đoi lay mot khoang tai chinh. Theo nghi đinh thu London ngay 08/05/1852, ket thuc Chien tranh Schleswig lan thu nhat, va viec cha ong đa tuyen bo tu bo quyen thua ke vi the ma yeu sach cua Frederik đoi voi ngai vang khong đuoc cong nhan.
Nhung nguoi than thuoc dong nu gan gui nhat cua Frederick VII la di ruot cua ong, Charlotte cua Đan Mach, nguoi đa ket hon voi mot nguoi thuoc nhanh duoi thuoc Nha Hesse. Tuy nhien, cac con cai cua ba khong phai la hau due cua gia đinh hoang gia, do đo khong đu đieu kien đe ke vi Schleswig-Holstein.
Nu thua ke đu đieu kien theo luat ban hanh cua Vua Frederik III la Cong chua Caroline cua Đan Mach (1793–1881), nguoi con gai lon cua cuu vuong Frederik VI cua Đan Mach nhung ba nay cung khong co con. Em cua ba la Cong chua Vilhelmine Marie cua Denmark (1808–1891) va cung khong co con. Nguoi thua ke tiep theo la Louise, em gai cua Frederick VI, nguoi đa ket hon voi Cong tuoc Augustenburg. Nguoi thua ke chinh cua dong nay la Frederik cua Augustenburg, nhung quyen thua ke xep sau 2 nguoi cong chua khong con la Caroline va Vilhelmine Marie.
Nha Glucksburg cung đong vai tro quan trong trong viec ke vi ngai vang. Ho la mot nhanh nho hon cua Gia toc hoang gia, đong thoi cung la hau due cua Frederick III thong qua con gai cua Vua Frederick V cua Đan Mach. Cuoi cung đa co them mot dong nam đu đieu kien đe tiep nhan Cong quoc Schleswig-Holstein, đo chinh la Christian va 3 nguoi anh cua ong, trong đo nguoi anh ca Karl khong co con, nhung nhung nguoi khac đeu co con trai.
Hoang tu Christian tung la "chau noi" nuoi cua cap vo chong hoang gia "khong co chau" Frederik VI cua Đan Mach va hoang hau Marie (Marie Sophie Friederike cua Hesse). Quen thuoc voi cung đinh va truyen thong cua cac vi vua chua, Hoang tu Christian la chau trai cua hoang hau Marie va la nguoi anh em ho đau tien cua Frederik VI cua Đan Mach. Christian đa lon len nhu mot nguoi Đan Mach, song o vung đat noi tieng Đan Mach va khong tro thanh mot nguoi theo chu nghia dan toc Đuc, đieu nay khien anh ta tro thanh mot ung cu vien tuong đoi tot cho ngai vang theo quan điem cua Đan Mach. La hau due nam, Christian đu đieu kien đe thua ke Schleswig-Holstein. La hau due cua Frederick III, ong co đu đieu kien đe ke thua ngai vang Đan Mach.

Nam 1842, Christian ket hon voi Luise cua Hessen-Kassel, chau gai than can nhat cua Frederik VII cua Đan Mach. Me va anh trai cua Luise va ca chi gai cung tu bo quyen loi cua minh đe ung ho Luise va chong. Vo cua Hoang tu Christian hien la nu thua ke gan nhat cua Frederick VII.
Nam 1852, cau hoi hoc bua ve su ke vi cua Đan Mach đa đuoc giai quyet bang Nghi đinh thu London ngay 08/05/1852, qua đo Christian đuoc chon lam nguoi ke vi ngai vang sau Frederik VII cua Đan Mach va chu cua ong. Quyet đinh đuoc thuc hien boi Luat Ke vi cua Đan Mach ngay 31/07/1853 — chinh xac hon la, Sac lenh Hoang gia trao quyen ke vi cho Hoang tu Christian cua Glucksburg — đa chi đinh ong la nguoi thua ke toan bo che đo quan chu Đan Mach sau khi doi nam gioi cua Frederik III tuyet tu va phong cho ong la Hoang tu Đan Mach.


Chu thich Tham khao