Luise Philippine cua Pho (tieng Đuc: Luise Philippine von Preußen; tieng Anh: Louise Philippine of Prussia; ten đay đu: Friederike Dorothea Luise Philippine; 24 thang 5 nam 1770 – 7 thang 12 nam 1836) la thanh vien cua Vuong toc Hohenzollern, chau gai cua Friedrich Đai vuong, la con gai cua August Ferdinand cua Pho va Anna Elisabeth Luise xu Brandenburg-Schwedt.
Louise va chong, Than vuong Antoni Radziwiłł, noi tieng vi su bao tro cho am nhac cung nhu vi tri noi bat cua ho trong xa hoi Berlin. Luise Philippine cung noi tieng vi la me cua Elisa Radziwiłł, tinh yeu thuo tho au cua Hoang đe Đuc Wilhelm I nhung khong the ket hon  vi su bat binh đang ve đia vi giua Wilhelm I va Elisa.


Nhung nam đau đoi Luise Philippine sinh ngay 24 thang 5 nam 1770, tai Ordenspalais (Cung đien Hoi Thanh Johann, đung đau boi cha Vuong ton nu) tai Berlin, la con gai thu hai va la con thu ba cua August Ferdinand cua Pho va Anna Elisabeth Luise xu Brandenburg-Schwedt. Tuy nhien, cha ruot cua Luise co the la Ba tuoc Friedrich Wilhelm Carl von Schmettau. Su ra đoi cua Luise la mot noi that vong đoi voi gia đinh, vi vao thoi điem đo, anh trai cua Luise la Friedrich Heinrich Emil Karl cua Pho (1769–1773), la nguoi thua ke ngai vang duy nhat cua nguoi bac la Friedrich II cua Pho. Mac du vay, August Ferdinand van het long yeu thuong va danh nhieu su quan tam cho con gai, trong khi me cua Luise lai to ra it yeu thuong hon. Gia đinh Luise cuoi cung co bay nguoi con, hai gai va nam trai. Ca gia đinh song tai lanh đia Friedrichsfelde o Berlin.
Khi lon tuoi hon, Luise đuoc giao cho mot pho mau theo đuc tin Luther la Phu nhan von Bielfeld. Phu nhan co co con gai Lisette lon hon Luise ba tuoi va đam nhiem vai tro thap tung Vuong ton nu. Lisette khien Vuong ton nu danh thoi gian voi cac tieu thuyet lang man truoc nhieu nu gioi cung tuoi. Bielfeld co trinh đo hoc van cao nhung qua đoi chi sau 5 nam, vao thang 10 nam 1782. Bat chap su quan tam cua Phu nhan von Bielfeld đen giao duc cua Luise, viec hoc cua Vuong ton nu van bi coi nhe va Luise đa quen het phan lon kien thuc đa hoc. Ket qua la, Phu nhan von Bielfeld đa roi bo vi tri pho mau truoc khi qua đoi khong lau sau đo, va đuoc thay the boi mot pho mau ba muoi tuoi đen tu vung nong thon la Fraulein von Keller; Luise va Keller som hinh thanh moi quan he gan bo ben chat. Truoc đay, Bielfeld nhan thay viec hoan thanh bai tap cua Luise va đem chung đen cho cha me cua Vuong ton nu de dang hon, do đo Luise khong thuc su tien bo nhieu trong hoc tap. Mat khac, Keller co trinh đo hoc van thap hon va can đuoc chi dan, do đo đa truyen cho Luise niem đam me hoc tap.


Ung vien cho hon nhan La chau gai goi bac cua Friedrich II cua Pho, Luise thuong la chu đe cua nhung cuoc dan xep hon nhan. Mot trong nhung đoi tuong tiem nang la Maximilian xu Bayern, nguoi thua ke lam thoi cua Karl Theodor xu Bayern. Ngai tuyen hau xu Bayern đa cu mot đai su đen Friedrichsfelde vao nam 1785, rat co the la đe kiem tra dien mao va pham chat cua Luise. Tuy nhien Luise đuoc cho la con qua tre vi Max muon ket hon voi Vuong ton nu trong vong mot nam; nguoc lai, cha cua Luise tu choi phai xa con gai cho đen khi Luise đuoc muoi tam tuoi. Maximilian ngay sau đo ket hon voi Auguste Wilhelmine xu Hessen-Darmstadt .
Mot ung cu vien khac la Frederick cua Lien hiep Anh, Cong tuoc xu York va Albany, con trai thu hai cua George III cua Lien hiep Anh va Charlotte xu Mecklenburg-Strelitz. Frederick đen Berlin vao nam 1786 đe tham du cac cuoc dien tap quan su. Tuy nhien, khong co moi hon su nao giua Luise va Frederick ma thay vao đo, co tin đon rang Frederick đang đe y đen Vuong nu Wilhelmine, chau ho cua Louise. Luise đa noi ve vu viec cua ngai Cong tuoc xu York nhu sau: "Ta thieu su quyen ru va thanh lich, la nguoi vung ve vi ban tinh qua đoi nhut nhat, ta khong đu kha nang đe so voi nguoi chau cua minh. Cong tuoc la mot nguoi đan ong rat đien trai ...". Frederick sau đo ket hon voi mot nguoi chau ho khac cua Luise la Vuong nu Friederike Charlotte, con gai cua anh ho Friedrich Willhem II cua Pho.


Hon nhan va hau due Thang 4 nam 1795, Than vuong Michał Hieronim Radziwiłł va vo đen Berlin cung con gai Christina va con trai Antoni; vao ngay 1 thang 5, gia đinh ho đuoc trinh dien tai trieu đinh o Cung đien Bellevue. Nha Radziwiłłs la mot gia đinh Cong giao nguoi Ba Lan co dong doi cac trieu đai lau đoi va noi tieng nhat o Ba Lan, đong thoi cung so huu rat nhieu cua cai. Gia đinh ho rat đuoc cha me Luise yeu thich va thuong xuyen an toi tai nha cua cha me Vuong ton nu. Thoi gian troi qua, Luise va Antoni bat đau muon ket hon voi nhau. Trong khi nhieu thanh vien trong gia đinh ung ho cuoc hon nhan thi me cua Vuong ton nu lai khong đong y. Tuy nhien, cha me Luise cuoi cung đa đong y moi hon su voi đieu kien rang Luise se song gan hai nguoi.
Anh ho cua Luise, Friedrich Wilhelm II cua Pho cung đong y cho cuoc hon nhan va hai long voi viec cap đoi se đinh cu o Berlin. Tuy nhien, khi viec chuan bi cho le đinh hon cua hai nguoi đang đuoc tien hanh, Friedrich Wilhelm đa tri hoan viec trao đoi thu tu trong vai ngay mot cach đang ngac nhien. Cuoi cung, khi Quoc vuong gui mot la thu co noi dung rang "Than vuong Anton khong thuoc mot gia toc đang cai tri, nha vua khong the chap thuan le hua hon". Cha me cua Luise bi ton thuong nang ne va đo loi cho mot trong nhung co van cua Friedrich WIlhelm II vi su thay đoi quan điem nay. Trong mot buc thu sau đo, Quoc vuong bay to su ung ho cua minh đoi voi cuoc hon nhan, nhung cam thay ban than bi rang buoc boi su quan tam cua cac bo truong đoi voi quy tac cung đinh va nghi le truyen thong.

Nam 1796, Luise ket hon voi tu tuoc Antoni Radziwiłł. Mac du gia đinh Antoni vo cung giau co va cao quy nhung cuoc hon nhan van bi coi la khong đang đoi khi so voi Vuong toc Hohenzollern. Vuong tuc Thuy Đien Hedwig Elisabeth Charlotte xu Holstein-Gottorp đa mo ta cap đoi va quan điem đuong thoi ve cuoc hon nhan cua hai nguoi o Berlin vao thoi điem đen tham noi đay vao nam 1798:Mot nguoi phu nu sac sao va tai gioi, mot “quy ba” Phap đien hinh. Ta thay rat thu vi khi quen biet voi Vuong ton nu, vi đuc vua qua co cua ta đa yeu Vuong ton nu va do đo nang ta đa co the tro thanh Vuong hau cua chung ta neu anh ay tro thanh quan phu. Chong cua nang kha gia nhung nhin nhu mot nguoi hau. Cuoc hon nhan cua hai nguoi khong tuong xung ve đia vi, nhung vi ho yeu nhau va vi chang ta rat giau co nen moi chuyen đa đuoc cho phep dien ra. Tuy nhien, Quoc vuong, Vuong hau va toan bo vuong that khong ua nang vi cuoc hon nhan nay, theo loi tu nhung con nguoi co mieng luoi cay nghiet, la can thiet đe tranh xa tai tieng.Hai vo chong co bay nguoi con:


Cuoc song sau nay Gia đinh Luise cu tru tai Cung đien Radziwill o Berlin. Luise la mot nguoi vo hanh phuc, va nhung buoi da hoi cung nhu tiec chieu đai cua cap đoi đuoc cho la thu vi hon bat cu thu gi o trieu đinh Pho. Antoni la mot nhac si xuat sac va đa bao tro nhung nghe si xuat sac nhat thoi đo; ban than Luise cung co chung so thich voi chong. Mot du khach nhan xet ve gia đinh cua hai nguoi o Berlin:"Toi thu Nam, lan đau tien toi đen nha Vuong ton nu Louisa, nguoi đam nhiem vai tro tiep khach moi đem. Đuc ba kha đuoc yeu men đay va la nguoi tao nen nhung buoi gap go o đay. Đuc ba co ngoai hinh xau xi, nhung đac biet de chiu, va khong đat nang hinh thuc. Chong cua ba, Than vuong Radziwill, la nguoi đan ong de men nhat ma toi tung gap o đay, va ho co rat nhieu đua con xinh đep, đac biet la mot be gai muoi tuoi, sinh vat nho be duyen dang nhat ma toi tung thay, va la nguoi đa khien toi vo cung thich thu. Đua nho nhat, chin thang tuoi, rat la xinh đep".Giong nhu nhieu quy phu nhan đuong thoi, Luise đa đen tham cac benh vien, ho tro chua tri cho binh linh trong Chien tranh Napoleon; Luise va gia đinh cung gop phan hy sinh, chang han nhu viec loai bo moi chuyen di đen Berlin, vi tat ca ngua đeu đuoc gui đen cho quan đoi Pho.
Nam 1815, chong cua Luise đuoc bo nhiem lam Cong tuoc-Thong đoc cua Đai cong quoc Posen, noi Antoni chuyen đen cung gia đinh. Luise tham gia vao nhieu hoat đong xa hoi khac nhau. Chinh quyen cua Antoni đa khong thanh cong va gan nhu bat luc trong viec ngan chan qua trinh Đuc hoa khu vuc, vi Antoni bi mac ket giua than dan Ba Lan va chinh quyen Pho. Ngay sau khi Cuoc noi day thang 11 bung no, Antoni bi tuoc bo moi quyen luc, Đai cong quoc bi bai bo va quyen tu tri bi huy bo. Posen bi sap nhap truc tiep vao Pho va đoi ten thanh Tinh Posen. Antoni tro ve cung đien cua minh o Berlin va qua đoi o đo vao ngay 7 thang 4 nam 1833. Antoni đuoc chon cat tai Thanh đuong Poznan. Cac con cua Antoni voi Luise đeu đa nuoi duong nhu nhung nguoi Đuc va khong bao gio quay tro lai Poznan; tuy nhien, voi tu cach la chu so huu cua trang vien Nieborow gan Warszawa va cac khu đat rong lon cua gia đinh o Belarus ngay nay, ho thuong xuyen đen tham cac vung khac cua Ba Lan. Luise qua đoi sau chong ba nam, vao ngay 7 thang 12 nam 1836.


Con gai cua Luise va Vuong tu Wilhelm cua Pho Cac con trai cua Luise va chong đuoc nuoi day theo đuc tin Cong giao, trong khi cac con gai đuoc giao duc theo Than hoc Calvin cua Luise. Nhung đua tre đuoc nuoi duong gan gui voi nhung nguoi ho hang thuoc Vuong toc Hohenzollern. Vi bang tuoi nhau; con trai ca cua hai vo chong tro thanh ban cua Vuong tu Wilhelm, sau nay la Quoc vuong Pho va Hoang đe Đuc. Wilhelm co mot khoang thoi gian song o Konigsberg va tro nen rat gan bo voi con gai Elisa cua hai vo chong, vi Elisa la niem an ui cua Wilhelm khi me qua đoi vao nam 1810. Khi lon tuoi hon, Wilhelm mong muon đuoc ket hon voi Elisa. Đe nang cao đia vi cua Elisa, đa co nhung thao luan ve viec Elisa đuoc Aleksandr I cua Nga hoac nguoi cau August cua Pho nhan Elisa lam con nuoi, nhung ca hai ke hoach đeu khong nhan đuoc su ung ho cua tat ca cac ben lien quan. Nhung quy ngai uyen bac cua trieu đinh Pho cung co gang nghien cuu pha he cua Elisa voi hy vong se phat hien ra moi quan he cua Elisa voi cac vi Quoc vuong Ba Lan trong lich su nhung đa that bai. Do đo, mong muon ket hon cua hai nguoi đa bi Quoc vuong Friedrich Wilhelm III tu choi, vi Elisa bi coi la khong đu tuong xung voi Wilhelm du co me la Vuong ton nu Pho. Ke ca khi nhan Elisa lam nghia nu thi cung khong thay đoi đuoc "dong mau" cua Elisa. Mot yeu to khac la vi lien he cua nhung nguoi ho hang thuoc Gia toc Mecklenburg cua Vuong hau Luise qua co trong ca trieu đinh Đuc va Nga, nhung nguoi khong ua cha cua Elisa va phan đoi cuoc hon nhan. Hon nua, than the cua Elisa bi coi la khong đu vuong gia vi cha cua Elisa khong phai la mot Than vuong cai tri.
Vi vay, vao thang 6 nam 1826, cha cua Wilhelm, Quoc vuong Friedrich Wilhelm III cam thay buoc phai yeu cau con trai tu bo cuoc hon nhan voi Elisa. Wilhelm danh vai thang tiep theo đe tim kiem mot nang dau phu hop hon, nhung Vuong tu khong tu bo moi quan he tinh cam voi Elisa. Wilhelm đuoc cu đen trieu đinh Weimar đe tim mot nguoi vo phu hop voi minh va ket hon voi Augusta cua Sachsen-Weimar-Eisenach, kem Vuong tu muoi bon tuoi vao ngay 11 thang 6 nam 1829. Cuoc hon nhan giua Wilhelm va Augusta khong hanh phuc. Wilhelm gap em ho cua minh, Elisa lan cuoi cung vao nam 1829. Elisa qua đoi vi benh lao 5 nam sau đo va khong lap gia đinh.


Gia pha Ghi chu Tham khao Nguon tai lieu Westmorland, Countess Priscilla Anne Wellesley Pole Fane (2009). The letters of Lady Burghersh: (afterwards Countess of Westmorland) From Germany and France During the Campaign of 1813-14. Cornell University Library. ISBN 978-1-112-58028-4.
Fleming, Patricia H. (thang 6 nam 1973). "The Politics of Marriage Among Non-Catholic European Royalty". Current Anthropology. 14 (3): 231–249. doi:10.1086/201323.
Kasson, John A. (thang 4 nam 1888). "The Hohenzollern Kaiser". The North American Review. 146 (377): 361–378.
Louise Radziwill, Alfred Richard Allison (2009). Forty Five Years of My Life. Bibliolife, LLC. ISBN 978-1-113-72511-0.
Strauss, Gustave Louis Maurice (2008). Emperor William: The Life of a Great King and Good Man. BiblioLife, LLC. ISBN 978-0-559-67584-3.
Tschudi, Clara (2009). Augusta, Empress of Germany. BiblioLife, LLC. ISBN 978-1-113-51294-9.


Lien ket ngoai Vuong ton nu Luise tren Allgemeine Deutsche Biographie (bang tieng Đuc)