Trong hoa hoc, kim loai (chu Han: 金類, tieng Hy Lap: μεταλλον（metallon）, Tieng Anh: metal) la tap hop cac nguyen to co the tao ra cac ion duong (cation) va co cac lien ket kim loai, va đoi khi nguoi ta cho rang no tuong tu nhu la lam tang kich thuoc cua vat trong đam may cac đien tu. Cac kim loai la mot trong ba nhom cac nguyen to đuoc phan biet boi đo ion hoa va cac thuoc tinh lien ket cua chung, cung voi cac a kim va cac phi kim. Trong bang tuan hoan cac nguyen to, đuong cheo ve tu bo (B) toi poloni (Po) chia tach cac kim loai voi cac phi kim. Cac nguyen to tren đuong nay la cac a kim, đoi khi con goi la ban kim loai; cac nguyen to o ben trai cua đuong nay la kim loai; cac nguyen to o goc tren ben phai đuong nay la cac phi kim.
Cac phi kim pho bien hon cac kim loai trong tu nhien, nhung cac kim loai chiem phan lon vi tri trong bang tuan hoan, khoang 80 % cac nguyen to la kim loai. Mot so kim loai đuoc biet đen nhieu nhat la nhom, đong, vang, sat, chi, bac, titan, urani, kem va thiec.
Cac thu hinh cua kim loai co xu huong co anh kim, tinh deo (de keo, de dat mong,...) va la chat dan đien va nhiet tot, trong khi đo cac phi kim noi chung la de vo (đoi voi phi kim o trang thai ran), khong co anh kim (tru mot so dang thu hinh đac biet, nhu kim cuong), co tinh dan nhiet va dan đien kem.


Tren bang tuan hoan cac nguyen to hoa hoc Trong cac kim loai thi thuy ngan o trang thai long.


Thuoc tinh vat ly Cac kim loai co nhung đac trung sau: chung thong thuong co anh kim, co khoi luong rieng tuong đoi lon, de keo dai va dat mong, thong thuong co điem nong chay cao, cung, co kha nang dan nhiet va đien tot. Cac thuoc tinh nay chu yeu la do moi nguyen tu chi co lien ket long leo voi cac đien tu o lop ngoai cung cua no (cac đien tu hoa tri); vi the cac đien tu hoa tri tao ra mot lop may xung quanh cac ion kim loai. Phan lon cac kim loai ve mat hoa hoc la on đinh, voi ngoai le đang ke la cac kim loai kiem va kim loai kiem tho, chung nam o tan cung ben trai trong bang tuan hoan va co đo hoat đong hoa hoc rat manh. Noi chung kim loai la nhung nguyen to ma nguyen tu cua no de nhuong electron hoa tri đe tro thanh ion duong. Nguyen tu kim loai khong the nhan them electron, vi the khong bao gio tro thanh ion am.
Hau het kim loai o the ran tai nhiet đo tieu chuan (0 đo C), tru thuy ngan (Hg) va Copernixi (Cn) la o the long o nhiet đo phong.
Trong tu nhien,chi co mot so it kim loai nhu vang, platin,...ton tai o dang tu do,hau het cac kim loai con ton tai o dang hop chat.


Hop kim Đoc bai chinh ve Hop kim

 
Hop kim la hon hop hai hay nhieu nguyen to ma trong đo co mot kim loai la thanh phan chinh. Phan lon cac kim loai tinh khiet hoac la qua mem, gion, hoac phan ung hoa hoc qua manh va khong co ung dung thuc tien. Ket hop cac kim loai voi nhung ti le khac nhau tao ra hop kim nham thay đoi cac đac tinh cua kim loai tinh khiet va tao ra cac đac tinh mong muon. Muc đich chinh cua viec tao thanh hop kim la giam đo gion, tang đo cung, giam thieu su an mon, hoac co khi nham tao ra mau sac hay anh kim mong muon. Mot so vi du cua hop kim la thep, gang (sat va carbon), đong thau (đong va kem), đong thiec (đong va thiec) va hop kim Đura (nhom va đong). Mot so hop kim đuoc đac biet thiet ke cho mot so ung dung voi yeu cau rat khat khe, nhu may bay phan luc, co the chua tren 10 nguyen to.


Tinh chat hoa hoc = 1. Tac dung voi phi kim =
Phan lon cac kim loai hoat đong hoa hoc kha manh, phan ung voi oxi trong khong khi đe tao thanh oxit sau mot khoang thoi gian khac nhau (vi du nhu sat bi ri suot may nam nhung kali bung chay chi trong vai giay). Kim loai kiem phai ung manh liet nhat, ke tiep la kim loai kiem tho. Vi du:

  
    
      
        
          3
          
          Fe
          +
          2
          
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Fe
            
              3
            
            
              
            
          
          
            O
            
              4
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {3Fe + 2O2 -> Fe3O4}}}
  

  
    
      
        
          4
          
          K
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {4K + O2 -> 2K2O}}}
  

Nhung kim loai chuyen tiep bi oxy hoa trong thoi gian dai hon (nhu sat, đong, chi, niken). Mot so khac, nhu paladi, bach kim hay vang, khong he phan ung. Mot so kim loai hinh thanh mot lop mang oxit vung chac tren be mat cua chung khien phan tu oxi khong the xuyen qua đuoc lam cho chung van giu đuoc anh kim va tinh dan đien tot qua hang thap ky (nhu nhom, mot so loai thep va titan). Cac oxit cua kim loai mang thuoc tinh base (trai nguoc voi cac oxit phi kim, von mang tinh axit).Son hay phu mot lop oxit len kim loai la mot cach kha hieu qua nham ngan ngua su an mon. Tuy nhien, phai chon mot kim loai hoat đong manh hon trong day đien hoa kim loai đe phu len, đac biet khi lop phu co the bi me. Nuoc va hai kim loai tao nen mot pin đien hoa, va neu lop phu kem hoat đong hon vat phu thi lop phu thuc ra se đay nhanh su an mon.


= 2. Tac dung voi phi kim =
Voi kim loai đa hoa tri nhu Fe, Cr, Cu... thi tac dung voi halogen se oxy hoa kim loai len so oxy hoa cao. Kim loai (tru Pt va Au) tac dung voi luu huynh sinh ra muoi sulfide.
VD : 

  
    
      
        
          2
          
          Al
          +
          3
          
          
            Br
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            AlBr
            
              3
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2Al + 3Br2 -> 2AlBr3}}}
  

  
    
      
        
          Hg
          +
          S
          ⟶
          HgS
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Hg + S -> HgS}}}
  


= 3. Tac dung voi acid cho khi H2 =
Đieu kien : Kim loai phai đung truoc hidro trong day hoat đong hoa hoc
VD : 

  
    
      
        
          Zn
          +
          2
          
          HCl
          ⟶
          
            ZnCl
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Zn + 2HCl -> ZnCl2 + H2 ^}}}
  


Phan loai = Kim loai co ban =
Trong hoa hoc, cum tu "kim loai co ban" đuoc dung đe am chi cac kim loai bi oxy hoa hoac an mon kha de dang va phan ung khac nhau voi axit clohidric loang đe tao ra hydro. Mot so vi du la sat, niken, chi va kem. Đong đuoc xem la mot kim loai co ban khi no bi oxy hoa kha de dang, mac du no khong phan ung voi HCl. Thong thuong, cum tu nay trai nghia voi kim loai hiem.
Ngoai ra co hai loai khac: kim loai đen va kim loai mau.
Trong gia kim thuat, kim loai co ban la mot kim loai thong dung va re tien, đoi lap voi kim loai quy nhu vang hay bac. Suot mot thoi gian dai, muc tieu cua cac nha gia kim thuat la tao ra kim loai quy (the loai gom phan lon kim loai mau) tu kim loai co ban.


= Kim loai đen =
Gom sat, titan, crom, va nhieu kim loai đen khac. Kim loai đen la kim loai mau đen, co nguon goc tu hai tram trieu nam truoc. Nha đia ly hoc (co ban ghi: nha bac hoc) Le Quy Đon tim thay no nam 1743, luc ong 17 tuoi. Ong cung cha la Le Trong Thu đi tim co vat.


= Kim loai mau =
Gom bac, vang, đong, kem, va nhieu kim loai mau khac. Kim loai mau la kim loai co cac mau nhu mau vang, mau ghi (bac), đong,.... Kim loai mau khong co mau đen nhu kim loai đen


= Kim loai đuc nen đo vat =
Trong nganh đuc tien xua, cac đong xu đuoc đinh gia bang luong kim loai quy ma chung chua. Kim loai nay đuoc goi tat la kim loai đuc.


Day đien hoa chuan cua kim loai Day đien hoa chuan cua kim loai la day nhung cap oxy hoa-khu cua kim loai đuoc sap xep theo chieu the đien cuc chuan (E0Mn+/M (V)) cua cac cap oxy hoa-khu tang dan. Duoi đay la day đien hoa cua mot so kim loai thong dung.


Ton tai trong tu nhien Sat la thanh phan chinh cua loi Trai Đat. Trong lop vo Trai Đat, luong kim loai nho hon phi kim, hau het cac kim loai co dang hop chat trong cac khoang san, quang; mot so kim loai ton tai o dang nguyen chat (kim loai quy) nhu vang, bac, đong, platin,...


Tham khao Lien ket ngoai Metal tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Kim loai tai Tu đien bach khoa Viet Nam