Vo thuat la he thong đuoc ma hoa va truyen thong chien đau đuoc thuc hanh vi mot so ly do nhu tu ve; ung dung quan su va thuc thi phap luat; canh tranh; phat trien the chat, tinh than; giai tri; va bao ton di san van hoa phi vat the cua mot quoc gia. Voi tu cach la mot nghe thuat van đong san sinh ra trong đau tranh giua con nguoi voi thien nhien (cac loai thu du), con nguoi voi ke thu ben ngoai (đich thu), va con nguoi voi ke thu ben trong chinh ban than (benh tat), vo thuat huong đen muc tieu đem lai cho con nguoi su chien thang trong cac cuoc chien, ren luyen suc khoe, va phuc vu mot so nhu cau can thiet tuy thuoc vao tung bo mon. Trai theo thoi gian, vo thuat hien đai khong con nhan manh vai tro chien đau va chien thang bang moi gia nhu truoc, ma đa chu trong hon nhieu đen cac muc tieu khac nhu đe ren luyen suc khoe, thuc thi quyen tu ve chinh đang khi huu dung. Mot so mon phai đuoc đua ra thi đau nhu nhung mon the thao bieu dien hoac đoi khang voi nhung đieu luat khat khe nghiem cam su dung cac đon đanh hiem, đoc.


Tu nguyen Vo thuat nguyen goc la vu thuat, la am Viet cua chu Han 武術. Vo la cach đoc trai đi cua vu đe tranh huy thuy hieu cua chua Nguyen Phuc Khoat (hieu Vu Vuong) o Đang Trong.
Mac du thuat ngu vo thuat trong tieng Anh đa tro nen gan lien voi nghe thuat chien đau cua Đong A, ban đau no đuoc goi la he thong chien đau cua chau Au (Hema) ngay tu nhung nam 1550. Thuat ngu nay co nguon goc tu tieng Latin - Martial Arts va co nghia la "nghe thuat cua Than Mars”, vi than chien tranh cua La Ma.


Khai yeu Tuy co the đong nhat "Vo" va "Vo thuat", nhung thuc ra hai khai niem it nhieu van co ranh gioi. "Vo", noi chung, chi loi đanh nhau bang tay khong hay binh khi, va đoi khi, nham chi mot bo mon đoi lap voi "van"; con "vo thuat" lai thien ve nghe thuat van đong hon. Theo đo vo thuat đe cao phuong phap, cach thuc, su kheo leo, ki thuat, nghia la su phat huy toan dien suc manh cua con nguoi đe chien thang moi đich thu ma khong chi la nhung đoi thu truc dien tren san đau. Ben canh cac thuat ngu tren con co thuat ngu "Vo nghe", vua co noi ham rat gan voi thuat ngu vo thuat, vua mang y nghia nghe nghiep, khang đinh vo cung la mot nghe trong xa hoi, nghe vo. Cung khong the khong nhac đen mot khai niem thuong đuoc cac vo đuong va cac vo su đe cao la thuat ngu "Vo đao" nham nhan manh tinh nhan van, van hoa, tinh than cao thuong trong vo thuat. Khai niem nay khang đinh tot đinh cua vo la linh hoi triet ly cua vo hoc. Vo thuat đuoc coi la con đuong đe tu duong nhan cach, nang cao tinh than, linh hoi coi nguon triet hoc cua mon vo. Vo đao ham chua hat nhan đao đuc va chieu sau triet hoc, đong thoi đua muc tieu sat thuong cua vo thuat xuong hang thu yeu.
Trong đoi song xa hoi con ton tai khai niem vo hoc, đoi lap voi khai niem vo bien. Vo hoc la khai niem đuoc dung rat han che trong đoi song vo thuat tai Viet Nam hien nay. Vo hoc chua đuoc xem la mot nganh hoc chinh thong trong nganh giao duc & đao tao. Vo hoc la su nghien cuu, phan tich, he thong hoa... tat ca moi mat cua đoi song vo thuat duoi anh sang cua cac chuyen nganh khoa hoc (tu nhien va xa hoi) khac nhu vat ly hoc, giai phau hoc, sinh ly, hoa sinh, sinh co, tam ly hoc, y hoc.... Hau het cac bai viet hoac sach, bao ve vo thuat hien nay tai Viet Nam cua cac vo su danh tieng đeu it khi đe cap đen thanh tuu nghien cuu cua linh vuc nay. Do đo, đoi song vo thuat Viet Nam con kha xa la voi cac thuat ngu, khai niem hoac cong trinh nghien cuu cua cac nha khoa hoc ve vo thuat.


Cac mon cong phu He thong cong phu vo thuat hop thanh "tu đai cong phu", gom Noi cong, Ngoai cong, Nhuyen cong va Nganh cong, trong đo Nhuyen Nganh cong phu tuy co khi đuoc xep vao he thong Ngoai cong, nhung van thuong thay su khu biet cua no do nhung điem đac thu:


= Noi cong =
La nhung phuong thuc luyen tap bang cach su tap trung toi đa tam y khi luc theo nhung phuong thuc đac biet nham phat huy cac nang luc bi an cua con nguoi, khi luyen thanh thi co the dung tinh che đong. Noi cong bao gom cac phuong thuc luyen tap:

Luyen tap tinh: La phuong phap luyen tap bang cach cac hanh gia ngoi yen lang trong khong khi tinh mich va tha long the xac cung nhu tam hon đe luyen tap, nhu Noi cong thieu lam tu.
Luyen tap đong: La phuong phap cac hanh gia chuyen đong theo cac bai tap nham tap trung tinh than đe luyen y, nhu Bat đoan cam, Dich Can Kinh Thieu Lam.


= Ngoai cong =
La cac cong phu luyen ngoai luc, co the bao gom trong no ca Nhuyen cong va Nganh cong, voi cac phuong thuc luyen tap cac chieu thuc tan cong linh hoat, manh me va tung phan co the đe phong thu huu hieu. Khi luyen đai thanh thi suc luc di hanh khap chan than khong bi ngan tro, do đo muon van dung đen suc thi suc co ngay, than the cuong cuong, da thit gan xuong đeu cung chac, đen đao kiem cung kho be gay thuong tich. Ngoai cong bao gom cac phuong thuc tu luyen:

Luyen tap hinh: La luyen tap cac ky nang co hinh dang cu the, nhu Bat quai Quyen.
Luyen tap y: La luyen sao cho đung y cua cac bai luyen, vi du nhu Triet quyen đao, Thai cuc Quyen.
Luyen tap phap the: La luyen the luc va the hinh, nhu Đau vat, Su mo.


= Nhuyen cong =
La cac cong phu chuyen luyen luc am, nhu luc, am cong, khi luyen đai thanh thi be ngoai co the khong co bieu hien gi cua nguoi biet vo (nhu tay chan khong san sui, co the khong cuong trang), nhung luc đanh ra rat nguy hiem (nen nhieu khi đuoc goi la đoc thu). Tuong truyen, mot so cong phu nhu Nhat chi thien cong (luyen phong mot ngon tay), Quan am chuong (luyen canh tay), Tinh quyen cong (luyen quyen bang cach đam tay xuong gieng) co the đa thuong nguoi tu xa, Nhu cot cong luyen khop xuong toan than mem deo...
Tuong truyen o Nhat Ban tu xa xua luu truyen mot mon vo thuat co ten la Bi thuat Nhu cong. Nguoi luyen tap nhin be ngoai co ve rat yeu đuoi nhung khi ra tay thi vo cung tan đoc, nhat la nhung đon đanh Cam na thu lay mang nguoi de dang vo cung. Cac chieu thuc tung ra gan nhu chi đe co mot muc đich la lay mang đoi phuong ma thoi.
Vao thoi the chien thu 2, mon vo thuat nay nghe noi đuoc pho bien cho cac chien si trong nhung luc luong cam tu va sat thu, nhung sau nay bi cam va mat đi tong tich boi vi qua đoc ac ma cho toi nay chua ai ro ly do that truyen, chi biet rang mot ke luyen tap mon vo nay du co than the benh hoan yeu ot, mot khi đa doc long luyen tap đeu co the tro thanh co may giet nguoi.


= Nganh cong =

La cac cong phu chuyen luyen suc manh duong cuong, duong luc, duong cong, nhu Thiet sa chuong (chuong tay sat), Thiet tao truu (chan quet), Thiet tat cai (đau goi).Trong đo phai ke toi cac mon cong phu cua Thieu Lam rat đac sac nhu: Thap tam thai bao (than the cung),Thiet bo sam (than cung nhu sat), Đong tu cong (cung luyen than the)... Khi luyen đai thanh thi tay chan nguoi tap chai san, cung nhu sat, co the trang kien, co bap cuon cuon. Suc manh đon đanh co đuoc khi đon tiep xuc voi co the đoi phuong voi uy luc khung khiep.


= Ly thuyet =
Suy cho cung, cach chia cac mon cong phu cua Vo thuat ra lam nhieu dang (noi cong va ngoai cong), voi nhieu mon (long, bao, xa, hac, ho, hau, quy, ung,...), hoac phan chia ra cac truong phai (Thieu lam, Vo đang, Con Luan,...) cung chi la đung tren cai nhin khac nhau. Co nguoi chia vo thuat ra lam Vo lam chinh tong, va Bang mon ta đao. Su khac nhau, cung chi la o hanh vi cua nguoi dung vo. Vi muc đich cao ca, vo thuat đuoc su dung thi đo la vo cong chinh tong. Nguoc lai, vi muc đich ca nhan, tu loi, hanh vi bi oi, ma vo thuat đuoc su dung thi đo la bang mon ta đao. Nhieu nguoi suot đoi nghien cuu vo thuat, nhung mong tim đuoc bi kip vo thuat, nhung cong phu đa that truyen (ke ca nhung cach luyen ky la, di thuong) đe đat đen cai goi la đinh cao vo thuat. Vay đinh cao cua vo thuat la o bat ky mot mon cong phu vo hoc nao, mien sao co the su dung đe chien thang đich thu thi co the su dung. Nhung đo chi la chien thang ve mat hinh thuc. Chien thang that su se nam tren 2 phuong dien: hinh thuc ben ngoai, va nhan tam ben trong.


Mon ho tro = Ho hap =
Trong vo thuat, ho hap đuoc chia lam hai loai chinh la Noi ho hap va ngoai ho hap.
Cac phuong phap ho hap nay co trong vo thuat la do Bo Đe Đat Ma va cac mon đo Thieu Lam, cac mon đo cac phai vo Trung Hoa hap thu tu cac phuong phap luyen tho cua Yoga va Phep đao dan (luyen tho, luyen ho hap) cua cac truong phai Đao gia đe van dung chung huy đong nguon suc manh cua than xac va tam tri đat hieu qua cao khi luyen vo cong.

Noi ho hap
Đay la hoat đong cua chan khi, la su tiep thu duong khi, cac chat bo đua đen tung te bao va bien chuyen cac dang nang luong. Hoat đong nay bat đau tu luc co the con nguoi chi la thai nhi. Noi ho hap theo thoi gian se dan thoai hoa nhuong cho cho ngoai ho hap tien trien.

Ngoai ho hap
The hien cho hoat đong ho hap bang mui, bat đau xuat hien khi chung ta ra khoi bung me. Ngoai ho hap dan dan phat trien manh me đe nuoi duong va cung cap duong khi cho co the.


= Khi =
Khi đong hoc
Dua tren cac quy luat tu nhien đe chuyen đong, nguyen tac chu yeu la thuan theo quy luat tu nhien, moi thu đeu khep kin tuan hoan luu chuyen nhu dong nuoc.
Su dung va the hien no luc luu thong khi cua co the (nhu nhung tieng het) đe tao suc manh nen khi va giai toa khi.
Khi vu tru
Con nguoi song trong vu tru sinh hoat va chuyen đong đeu co tuong quan đen vu tru, neu thuan theo vu tru va khi tu vu tru thi se lon manh, con nguoc lai se bi huy hoai. Vo thuat loi dung đac tinh nay đe tao ra cac hinh thuc luyen tap nham nang cao the trang nhu noi cong, khi cong, hap phap v.v.


= Triet ly =
Vo thuat la mot bo mon van hoa đac trung gan lien voi triet hoc. Cac vo su đa đuc ket bang cau noi noi tieng: "đang sau vo hoc la triet hoc". Cac bo mon vo hoc phuong Đong đeu dua tren nen tang cac nguyen ly triet hoc:

Am duong
Am duong la hai mat quan he đoi lap nhung ho tro nhau, vo thuat lay ban than nguoi tan cong va nguoi phong thu lam hai mat nay. Đe đat đen muc đich cong pha cao nhat thi phai đay mot mat đac tinh len cao nham lan at mat con lai.

Ngu hanh
Ngu hanh la quy luat hau thien tuong ung voi ban chat con nguoi, đe nang cao hieu qua phai biet nang cao mat yeu va tran ap su thai qua. Dua tren ngu hanh cac quy luat vo thuat tao ra su bo khuyet cho nhau cung nhu su quay roi ban chat nhau.

Bat quai
Bat quai nhu mot su phat trien cao hon cua am duong, no the hien chu ky hoan chinh xoay van cua tao hoa. Tuan theo bat quai đe chuyen đong cung la tao ra mot chu trinh sinh hoa cua tu nhien, luc đo moi van đe con lai se phu thuoc vao ke đieu khien chu khong bi anh huong nhieu boi xung quanh.

Cuu cung
La mot bien thien cua bat quai khi them trung cung, tao ra chinh the tuong ung voi quy luat van hanh cua con nguoi. Đay la mot kien tao nham đap ung cho nhu cau van đong cua mot so luong nguoi nhieu, hau nhu ngay nay khong con đuoc ung dung may (vi du nhu bieu dien tap the hang ngan nguoi)


= Đong y =
Luyen tap so khai vo thuat thi khong can chu trong đen ban chat, cac phuong phap chua tri khi bien chung xay ra hoac phan ung cua co the voi qua trinh luyen tap. Khi luyen tap nhung thu de bi lech lac hay kho thi cac phuong phap tham do, theo doi bien chuyen la mot trong nhung trong tam cua qua trinh luyen tap.

Kinh, mach, lac
Kinh la 12 đuong truc hanh lien he truc tiep đen tang phu. Su van hanh khi cua vo thuat tuan thu chat che theo su chuyen đong cua cac đuong kinh.
Mach la 8 đuong hay con goi la bat mach nhu tam đai duong đe khi tu cac kinh đo vao. Đay la nhung noi đuoc chu y đen nhieu nhat trong vo thuat, hau het cac hanh gia luyen tap đeu co khai thong chung.
Lac gom 15 đuong chay lan trong cac kinh am va duong noi cac đuong kinh voi nhau. Nhung lac nho la ton lac, phu lac chay khap than the. La phan phai thong qua đe đat đen vong Đai Chu Thien hoan chinh.
Huyet đao
Huyet đao la nhung điem co khi tu lai lon, thuong la nhung điem giao nhau cua nhieu đuong kinh mach.

Dua tren cac khai niem khi huyet luu chuyen tren vo thuat cho ra đoi hai vong lon la Tieu chu thien va Đai chu thien.
Huyet đao la nhung điem nhay cam tren than the, theo đo nguoi dung vo co the tan cong vao cac huyet đao đe gia tang tinh sat thuong cua đon the. Khi bi tan cong vao huyet đao, nguoi chiu đon co the co nhung phan ung rat đac biet: đau đon du doi, chan thuong nang, bat tinh, chet. Huyet đao trong vo thuat cung gan truc tiep voi cac phuong phap cuu chua nguoi bi chan thuong, benh tat. Theo cac vo su, co the co 108 huyet đanh va 108 huyet chua tri, lai co 12 huyet co the đanh hen gio chet. Cac vo su thuong truyen day khong chi phuong thuc tan cong huyet đao ma ca cac phuong phap chua tri bang huyet đao nhu bam huyet, xoa bop, cham cuu. Tuy nhien, biet đuoc vi tri huyet đao đa kho, biet đuoc can tac đong bang phuong thuc nao va đo sau cua đon đanh đen đau đe đat đuoc hieu qua tinh cao nhat con kho hon. Boi vay, điem huyet va giai huyet chua bao gio đuoc truyen day mot cach pho thong, quang ba cho tat ca cac mon đo cua vo phai, do đo theo thoi gian nhung tinh hoa nay khong tranh khoi mai mot va that truyen.


Nghe thuat = Đien anh =
Vo thuat va cac bo mon nghe thuat san khau, đien anh gan bo voi nhau tu rat lau, nhung hau nhu chi bat đau phat trien manh me voi su xuat hien cua Ly Tieu Long trong loat phim quyen cuoc do anh thu vai dien vien chinh nhu Thanh Phong Hiep, Đuong Son Đai Huynh, Tinh Vo Mon, Long Tranh Ho Đau, Manh Long Qua Giang, Tu Vong Du Hi. Sau anh, rat nhieu dien vien, vo si đa tham gia dien xuat nhu Khuong Đai Ve, Đich Long, La Liet, Vuong Vu, Tran Tinh, Tran Quang Thai, Pho Thanh,... la nhung dien vien noi tieng cua Hong Kong vao nhung nam đau thap ky 1970, sau nay con co them Thanh Long (Jackie Chan), Hong Kim Bao, Quan Chi Lam, Ha Gia Kinh, Ly Lien Kiet (Jet Li), Trieu Van Trac, Chan Tu Đan (con goi la Chung Tu Đon), Phan Thieu Hoang, Ngo Kinh, Chu Nhuan Phat, voi loat phim ve Hong Hi Quan va Phuong The Ngoc, Nam Thieu Lam, Hoang Phi Hong, Hoac Nguyen Giap, Nghiem Vinh Xuan va Vinh Xuan Quyen, Hong Gia Quyen, v.v.
Dong "phim chuong" nhieu tap mot thoi phat trien manh me tu nhung nam cuoi cua thap ky 1960 o Hong Kong va cac nuoc trong khu vuc Đong Nam A hien đa dan nhuong cho cho su xuat hien cua nhung phim mot tap đuoc phuong Tay đanh gia cao nhu phim Anh hung, Ngoa Ho Tang Long, Thap dien mai phuc, Kungfu, v.v. Va gan đay nhat la Tony Jaa, mot chien binh Muay Thai xuat sac, anh đa cho ra series phim OngBak (Truy tim tuong Phat) va Tom Yung Goong (The Protector), nhung pha hanh đong cua anh lam bao nhieu nguoi phai than phuc, nhao lon va trinh dien vo thuat. Co the noi anh la lop tre sau nay noi tiep Ly Tieu Long, Thanh Long va Ly Lien Kiet.


= Vu đao =

Vu đao la mot loai hinh nghe thuat mua co truyen cua Trung Hoa, loai hinh nghe thuat nay pho bien manh tu cac bo toc nguoi Han o phuong bac Trung Quoc tu khu vuc noi Mong cho đen cac vung Hoa Bac, Son Đong va Ha Bac (Trung Quoc).
Vu đao co mot vai tro anh huong nhat đinh đen cac bo mon vo thuat thuoc mien Bac Trung Hoa lam cho van hoa nghe thuat cua đat nuoc nay tro nen đa sac thai va giau tinh nhan van.


= Kinh Kich =

Kinh kich la mot loai hinh nghe thuat bieu dien san khau co truyen cua Trung Hoa thuong co cac man bieu dien vo thuat co truyen Trung Hoa.
Cac the loai phim quyen cuoc con đuoc goi la phim Kungfu cua Trung Quoc va Đai Loan khong phai la loai phim hanh đong cua My ma that ra co nguon goc tu Kinh kich do cac dien vien va đao dien san khau chuyen sang.


= Tuong, Cheo =


Cac nen vo hoc Moi mot dan toc tren the gioi đeu gan lien qua trinh ton tai, phat trien cua minh voi cac truyen thong quy bau, trong đo co tinh than thuong vo va nhung ky thuat phong ve. Đo la ban le cho su phat trien cua cac nen vo hoc tren the gioi.


= Anh =
Quyen Anh (Boxing, Đam boc) la mon vo, the thao đoi khang giua 2 nguoi xuat phat tu phuong Tay, su dung cu đam ket hop voi di chuyen chan, đau va than minh.
Bartitsu la mon vo tu ve đuoc gioi nha giau Anh the ki 19 ua chuong, do Edward William Barton-Wright phat trien. Ky thuat chien đau cua Bartitsu rat đa dang, bao gom can chien, chien đau bang gay đi bo, su dung mu hoac chiec o cam tay nhu mot vu khi thuc thu.
Quarterstaff la mot dang vo gay truyen thong voi truong dai noi bat cua chau Au, nhung noi tieng o Anh o thoi ky Can đai.
HEMA hay vo thuat lich su chau Au la he thong vo thuat co nguon goc tu chau Au bao gom tat ca cac phong cach vo thuat co đien thoi ky Hy Lap - La Ma co đai, thoi ky Trung Co, Phuc Hung, cho đen thoi ky Can đai (nhung tap trung khoang thoi gian tu the ky 13-18), tung đuoc thuc hanh truoc đay, nhung sau đo đa bien mat hoac phat trien thanh cac hinh thuc rat khac nhau; tuy la tap hop cua tat ca cac mon vo vu trang cho toi khong vu trang chau Au nhung cac phong cach kiem thuat longsword moi la mon vo mang tinh bieu tuong cho he thong vo thuat nay. He thong cua HEMA la tap hop nhieu mon vo chau Au nhung phong trao hoi sinh HEMA chi thuc su đuoc bat đau o Anh boi Alfred Hutton o the ky 18.
Defendu: mot mon vo thuat hien đai đuoc phat trien boi William E. Fairbairn va Eric A. Sykes truoc The chien thu hai. Đay la mot he thong chien đau can chien dua tren kinh nghiem thuc te ket hop voi Jujutsu va quyen anh , đuoc phat trien đe huan luyen Canh sat thanh pho Thuong Hai va sau đo đuoc day o dang mo rong cho cac thanh vien Đieu hanh Van phong Dich vu Chien luoc va Hoat đong Đac biet trong The chien thu hai


= An Đo =
Trong khi cac vo phai tai cac nuoc chau A khac (Nhat Ban, Viet Nam v.v.) thuong thua nhan anh huong tu vo thuat Trung Hoa, thi gioi vo lam Trung Hoa lai thua nhan mon vo thuat cua minh nguyen khoi tu An Đo.

Kalaripayattu: he phai vo thuat tuong truyen đa co lich su rat lau đoi. Mot mon vo nguyen thuy đuoc cho la mon vo khoi nguyen cua vo thuat chau A.
Vajra Mushti
Varma Kalai
Kuttu Varisai
Silambam
Adithada
Thang Ta
Gatka


= Brasil =
Capoeira ( phat am tieng Bo Đao Nha:  [kapuˈejɾɐ] hoac[kaˈpwɐjɾɐ] ) la mon vo thuat Afro-Brazil ket hop cac yeu to cua khieu vu,  nhao lon va am nhac. No đuoc phat trien boi nhung nguoi chau Phi lam no le o Brazil  vao đau the ky 16. Đuoc biet đen voi cac đong tac nhao lon va phuc tap, thuong lien quan đen viec chong tay xuong đat va đa nguoc. Ki thuat nhan manh cac chuyen đong muot ma hon la cac tu the co đinh - Ginga.
Nhu thuat Brasil Jiu-Jitsu lan đau tien đuoc phat trien va sua đoi vao khoang nam 1920 boi cac anh em nguoi Brazil Carlos, Oswaldo, Gastao Jr., George va Helio Gracie sau khi Carlos Gracie đuoc day Judo Kodokan truyen thong boi mot vo si judoka Nhat Ban luu đong - Mitsuyo Maeda, vao nam 1917. Sau đo, ho se đe phat trien he thong tu ve cua rieng ho mang ten Gracie Jiu-Jitsu. BJJ cuoi cung đa tro thanh mon the thao chien đauđuoc xac đinh cua rieng no thong qua nhung đoi moi, thuc hanh va thich ung cua Gracie Jiu-Jitsu va Judo, tro thanh mot mon vo can thiet cho MMA.
Mix martial arts (MMA)
Vale tudo
Luta Livre: phong cach đau vat cua Brazil dua tren đau vat bat va kosen judo (the thuc thi đau Judo tap trung vao ki thuat chien đau mat đat "ne-waza") nhan manh vao viec chien đau duoi mat đat voi nhung đon vat va khoa trong đo khong hoac it nam vao quan ao va gi. Phong cach nay va no-gi Brazil Jiu-jitsu la hinh thuc chien đau mat đat chinh trong MMA
Huka-huka: Phong cach đau vat dan gian cua Brazil


= Campuchia =
Kun Lbokator
Kun Khmer (Quyen Khmer)


= Đuc =
Kampfringen hay Ringen la thuat ngu tieng Đuc đe chi mon vat. Trong boi canh truong phai vo thuat chau Au lich su nguon cua Đuc trong thoi Trung co va Phuc hung Đuc, ringen am chi chien đau khong vu trang noi chung, bao gom cac ky thuat vat.
Đau kiem Đuc


= Indonesia =
Pencak silat
Tarung Derajat


= Israel =
Krav Maga (קרב מגע) la mot mon vo Do Thai - Israel. No đuoc phat trien boi vo si Hungary-Israel Imi Lichtenfeld o Slovakia. Ngay nay no đuoc su dung boi cac Luc luong Quoc phong Israel.


= Ireland =
Vo thuat Ailen bao gom:
Quyen thuat Ailen tay tran hay Dornalaiocht (tu dorn la đe chi nam đam) la mot phong cach boxing cua nguoi Ireland co the tan khac voi boxing hien đai, cac vo si tay tran thuong hoi nga nguoi ve sau va dung tay truoc nhu mot vu khi vua giu khoang cach an toan, vua co the de dang tum gay đoi phuong đe su dung ki thuat boxing ban (dirty boxing). Đe tranh cac vet cat tu go ma tro len, cac vo si cung thuong ngua đau len đe tao them khoang cach an toan.
Coraiocht tieng Ailen la đe chi đau vat. Ireland co phong cach đau vat rieng goi la Brollaidheacht
Speachoireacht la thuat ngu dung đe chi cac ky thuat đa, đuoc thuc hanh trong cac mon the thao nhu bong đa Gaelic va khieu vu Ailen , nhung đac biet cho vo tong hop.
Bataireacht: vo gay Ailen..


= Gruzia =
Khridoli (tieng Gruzia: ხრიდოლი) la mot mon vo thuat đen tu Gruzia bao gom nam loi đanh, đo la khardiorda (đau vat), krivi (quyen), p'arikaoba (đau kiem), rkena (nem va chop giong nhu Sambo va Judo), va ban cung.


= Hoa Ky =
Close Quarters Combat: la cac ki thuat chien đau va vo thuat su dung trong tinh huong chien đau voi mot, hai hay nhieu đoi thu o cu li ngan bang tay khong hoac vu khi va sung. Chu yeu xuat hien trong quan đoi, luc luong thuc thi phap luat va cac phan tu toi pham.

Đau vat chuyen nghiep
Kapu Kuialua: Kapu Kuialua la mot mon vo co o Hawaii bi cam đoi voi nguoi dan thuong trong mot khoang thoi gian. No quay tro lai vao nam 1920 va bat đau đuoc day mot cach chinh thuc vao nam 1963. Nhung quy tac co ban cua Kapu Kuialua la be gay xuong va lam anh huong toi bat ky khop xuong nao de bi ton thuong.
Rough and tumble hay gouging la mot hinh thuc chien đau o cac vung nong thon cua Hoa Ky, chu yeu vao the ky 18-19 đac biet pho bien o cac bang mien Nam vao cuoi the ky 18 va đau the ky XIX. Ki thuat đac trung khoet mat đoi thu nhung cung bao gom cac ky thuat lam bien dang tan nhan khac (bao gom ca can) va thuong dien ra đe giai quyet tranh chap.
Jailhouse Rock (52 Hands Block / JHR) la mot ten goi đuoc su dung đe mo ta mot kieu vo tap hop cac phong cach chien đau khac nhau đa đuoc cac tu nhan thuc hanh va phat trien trong cac nha tu Hoa Ky.
Triet Quyen Đao
Chuong trinh vo thuat cua Thuy quan luc chien (MCMAP) : He thong chien đau đuoc Thuy quan luc chien Hoa Ky phat trien đe ket hop cac ky thuat chien đau can chien, tac chien quan đoi, tinh than, hop tac đong đoi va huong dan chien binh bat đau vao nam 2001 cho Thuy Quan Luc Chien Hoa Ky va Hai quan Hoa Ky. MCMAP chiu anh huong tu mot so bo mon bao gom Nhu thuat Brazil, Đau vat, Judo , Capoeira , Sambo, Bujinkan Budo Taijutsu , quyen anh, Savate , kickboxing ,Karate , Muay Thai, Taekwondo, Kung Fu , Aikido ,Hapkido ,Eskrima ,Sayoc Kali , Jujutsu, Krav Maga, laido ,Kendo va Kobudo
LINE: la mot he thong can chien đuoc su dung boi Thuy Quan Luc Chien Hoa Ky va Luc Luong Đac Biet cua quan đoi Hoa Ky tu nam 1989 đen 2007
Kenpo Mi: la mon vo thuat lai do Ed Parker sang tao ra dua tren Karate, Kenpo, Judo va vo thuat Trung Quoc
Hy Lap

Pankration la mon vo tong hop đau tien va lau đoi, ket hop giua Boxing va đau vat cua Hy Lap. Pankration cua nguoi Hy Lap co đai cho phep vo si chien đau khong theo bat ky quy tac nao tu đa vao hang toi be gay ngon tay. Muc đich cua cac tro choi tai Olympic thoi co đai chinh la giup tat ca đan ong trong thanh pho cua Hy Lap luon neu cao tinh than san sang phuc vu quan đoi. Trong so đo mon vo Pankration đa nhanh chong giup cho đoi quan tro nen hung manh va tan bao. Ngay nay, nguoi Hy Lap van luyen tap Pankration nhu mot mon the thao. Cac ky thuat cua no đa đuoc phat trien cach đay hang ngan nam van đuoc su dung trong cac su kien đau MMA - vo hon hop (la tien than cua vo tong hop hien đai).
Pali (vat Hy Lap co đai).
Pygmahia (boxing Hy Lap co đai).
Đau vat Greco-Roman/Hy Lap - La Ma


= Lao =
Muay Lao
Ling Lom


= Malaysia =
Silat
Tomoi


= Mong Co =
Vat Mong Co


= Myanmar =

Vo cua Myanmar thuong đuoc goi chung la Thaing (bao gom ca vo tay khong va binh khi), cung đuoc goi la Bando (tuy nhien Bando lai con co ten la mot bo mon rieng trong nen vo Myanmar: mon nhu quyen), cho nen Thaing la ten goi vo thuat bao quat va chuan xac nhat đoi voi đat nuoc nay.

Bando (nhu quyen): La truong phai gan chat voi cac đac điem tan phap, than phap, ky thuat phong thu va tranh ne, cac the tan cong thuong tuong hinh theo cac loai thu: tru cong (lon), nguu cong (trau), đoc xa cong (ran đoc), luc xa cong (ran luc), loc cong (huou), hau cong (khi), ung cong (chim ung), bao cong (bao), ho cong (ho), mang xa cong (ran).
Leithwei (cuong quyen), con goi la Mien quyen (Burmese Boxing)
Naban (vo vat), chi xuat hien trong cac bo toc nguoi Chin va Kachin thuoc vung Himalaya.
Banshay (binh khi), ba loai co ban la con, thuong va kiem.


= Na Uy =
Glima la mot dang vo vat dan gian Bac Au đuoc thuc hanh nhu mot mon the thao va chien đau. Theo nhung tai lieu lich su, mon vo nay đuoc su dung boi cac nguoi Vikings.


= Nigeria =
Dambe la mon vo boxing tan bao cua nguoi Chau Phi, đuoc chinh nhung nguoi đo te Tay Phi sang tao nham phuc vu giai tri cho cong đong nong nghiep sau moi mua thu hoach.


= Nhat Ban =
Nhat Ban co truyen thong thuong vo lau đoi do nhung cuoc noi chien lien mien, mac du quoc gia nay trong suot truong ky lich su chua he bi xam luoc va đo ho boi ngoai bang ngoai tru giai đoan ngan ngui cac samurai phai đuong đau voi đoi thuy binh hung manh cua Mong Co (Nha Nguyen) va bi My đanh bai 1945.Nhieu he phai vo thuat Nhat Ban đa lung danh the gioi nhu:


= Nga =
Systema hay Russian Martial Art la mon vo ma linh đac nhiem Nga thuong su dung va sau nay đuoc huan luyen rong rai trong Quan chung, Quan đoi va Canh sat. Systema đuoc thanh lap va truyen ba boi Mikhail Ryabko (6-5-1961), nguyen la mot Đai ta trong Quan Đoi Nga va la Co van đac biet cua Bo Truong Bo Tu Phap. Ong cung la Huan luyen truong Luc luong đac nhiem, Chi huy đoi giai cuu con tin, Đoi chong khung bo va Đoi chong toi pham vu trang cua Bo Noi Vu Lien Bang Nga.   Systema chinh la mon vo khong đoi hoi tinh ky thuat cao hay phai hoc thuoc cac đon the, phan the chien đau nhu cac mon vo khac, chinh vi vay ma nguoi tap luyen mon vo nay rat tu tin khi chien đau đoi khang. Đieu can thiet la nguoi tap can thu gian, tha long va lang nghe su chuyen đong cua chinh co the minh va đoi phuong nhu chinh ten goi cua no (Systema - thau hieu chinh minh). Mon vo nay co điem đac biet la su nghien cuu nhieu ve ky thuat điem huyet cung voi đo la su chu trong vao hoi tho nhu Thai Cuc Quyen cua Trung Quoc va Aikido cua Nhat Ban. Vi vay no tro nen cuc ky loi hai khi tan cong va hieu qua ro net khi đieu duong va tu ve bang cac đon tay. Moi vo si se co cach phan ung khac nhau tuy voi hoan canh, đo la điem khac biet lon cua Systema voi hau nhu toan bo cac mon vo cong khac tren the gioi. Tuy nhien cach ra đon cua Systema thuc su rat hieu nghiem va hiem đoc, neu muon vo si xe ket lieu đoi thu chi voi mot pha ra đon, nhanh, manh, gon ghe, đoc đao, bat ngo..., vo si Systema cung co the su dung cac dung cu lao đong hang ngay đe tu ve, chien đau, ha guc đoi phuong voi nhung đon the lat leo, nhanh gon va vo cung hiem hoc, nhu (dao, bua, canh cay, seng, chia, cuoc, thia...) nhieu nguoi đa that su hoang hot khi nhin thay mon vo nay trong thuc chien. Do Systema rat hieu nghiem trong thuc chien, vi vay, khong chi rieng Luc luong đac nhiem Nga su dung mon vo nay, ma no cung đa đuoc Luc luong cua nhieu nuoc khac tren the gioi tap luyen va su dung boi su huong dan tu nhung vo su nguoi Nga, chang han nhu Mi, Anh, Canada, Phap, Đuc, Bi, Viet Nam...
Sambo đuoc phat trien dua tren su ket tinh va tap hop nen tang cua cac nghe thuat vat truyen thong cua cac dan toc thuoc Lien bang Xo Viet, la mon vo co su ket hop Đong-Tay gom Boxing, Pankration, Ssireum, Catch Wrestling, Savate, Judo, Jujutsu, Greco roman Wrestling, Kurash, Bokh va Alysh. Sambo chia lam 2 phong cach gom Sport Sambo (tap trung vao bat vat) va Combat Sambo (đanh theo loi vo tong hop).
ARB: Mot mon vo thuat đuoc tao ra cho muc đich quan su lan đau đuoc thu nghiem trong Luc luong Nhay du Lien Xo vao nam 1979


= Phap =
Quyen Phap (Savate): đuoc phat trien o Phap trong suot the ky 19, Savate ban đau do cac vo si đuong pho thuc hien bang viec đeo cac đoi giay hang nang đa vao đau nhau. Trong thuc te, Savate la tieng long cua tu “chiec giay cu”. Savate bat đau di chuyen tu đuong pho vao trong cac truong day đam boc. Va van con la mot loai hinh thi đau khong vu trang pho bien o Phap. Đuoc biet đen voi nhung cu đa tan bao vao đau va mat cho đen khi ha guc đoi thu.
La canne hay Canne de combat: vo gay
Lutta corsa
Đau kiem Phap
Gouren: Phong cach đau vat dan gian hinh thanh o Phap va Brittany


= Philippines =
Vo thuat Philippines ( FMA ) ( tieng Philippines : Sining panlaban ng Pilipinas ) đe cap đen cac phuong phap chien đau cua nguoi Ma Lai co đai va cac phuong phap chien đau đuoc sua đoi moi hon o Philippines. Ket hop cac yeu to tu ca vo thuat phuong Tay va phuong Đong, cac hinh thuc pho bien nhat cua chung đuoc goi la Arnis, Eskrima va Kali. Vo thuat Philippines đuoc coi la he thong tien tien nhat thiet đuoc thuc hanh pho bien tren the gioi va gio la mot thanh phan cot loi trong mot so chuong trinh đao tao trong quan đoi Hoa Ki, Nga, An Đo...


= Tay Ban Nha =
Keysi Fighting Method hay Keysi la mot mon vo thuat do Justo Dieguez va Andy Norman sang lap tu kinh nghiem thuc chien va phuong phap nghien cuu cua ong. Keysi đuoc tao ra dua tren nen tang cua quyen Anh va cac ki thuat chien đau đuong pho, su dung tu the che cho hai canh tay đuoc goi la The Pensador. Cac đon đanh đuoc su dung trong khi o vi tri The Pensador, tu cu đanh khuyu tay đen cu đam vao đau, voi moi đon tan cong đuoc thuc hien trong khi duy tri vi tri che cho đau bang canh tay đe o phia truoc đau.


= Thai Lan =

Thai Lan nam tren ban đao Đong Duong, chiu anh huong cua Phat giao va nen van hoa An Đo, phong kien Trung quoc. Nen vo thuat nuoc nay chiu anh huong nhieu cua vo thuat Trung Quoc va An Đo, tuy nhien khi nguoi phuong Tay đen đay, dau an lon nhat đe lai la mon Muay Thai, no hoi giong nhu kickboxing (Quyen cuoc) cua nguoi phuong tay nhung lai co net đanh phu hop cua nguoi phuong đong. Hiem voi nhung đon đanh cui cho va đau goi

Muay Thai (Quyen Thai)
Muay Boran (Phien ban co cua Quyen Thai)
Ledrit
Krabi Krabong


= Trung Quoc =
Xem chi tiet Cac Dong Quyen Thuat Nam Bac Trung Hoa tai Vo Thieu Lam
Truoc kia trong đong đao vo lam thuong ton vinh "bat đai mon phai" (Thieu Lam, Vo Đang, Nga Mi, Con Luan, Khong Đong, Thanh Thanh, Hoa Son, Toan Chan) hoac "that đai mon phai" (Thieu Lam, Vo Đang, Nga Mi, Con Luan, Thanh Thanh, Hoa Son,Toan Chan) vo thuat Trung Hoa, trong đo Vo Thieu Lam đuoc đe cao la ngoi sao Bac đau. Gan đay nhat, trong cuon Vo thuat than ky cua Trinh Can va Đien Van Thanh, Trung Quoc, ban dich đuoc Nha xuat ban Ha Noi, H. 1996 xuat ban, cac tac gia khang đinh Trung Hoa bao gom khong duoi 500 vo phai khac nhau, trong đo noi tieng nhat la nhung phai chinh:

Tuong Hinh Quyen 
Thai cuc quyen
Vo Đang Quyen
Noi Gia Quyen
Bat Quai chuong
...

Thieu Lam Quyen
Truong Quyen (Bac Quyen) (Bac Thieu Lam)
Tra Quyen
Hoa Quyen
Hoa Quyen
Phao Quyen
Troc Cuoc
Đam Thoai
Phach Quai Quyen
Thong Boi Quyen
Phien tu Quyen
Yen Thanh Quyen con goi la Me Tong Quyen hay Me Tung Quyen
Hinh Y Quyen con goi la Luc Hop Quyen (Phai Thieu Lam Vy Đa)
Đuong Lang Quyen
Ung Trao Quyen
Thieu Lam Bat Cuc Quyen
...

Bat Cuc Quyen(Goc)
...

Nam Quyen (Nam Thieu Lam)
Hong Gia Quyen
Bach Hac Quyen
Bach Mi Quyen
Vinh Xuan Quyen
Phat Gia Quyen
Thai Ly Phat
Chau Gia Quyen
Huynh Gia Than Cuoc
...Tan thu (Shanshou) mon vo theo loi hien đai duy nhat cua Trung Quoc
...
Cac bo mon quyen thuat tren trong khoang 500 vo phai cua khap mien Nam Bac Trung Hoa chinh la xuat phat tu trong dan gian sau nay đuoc cac mon đo cua Thieu Lam tich hop vao he thong Thieu Lam Quyen va bien no thanh nhung he phai Bac Thieu Lam va Nam Thieu Lam. Do vay noi Bo Đe Đat Ma la sang to ra vo Thieu Lam va vo thuat Trung Hoa nhu nhieu vo su xac tin lieu co chinh xac va cong bang khong trong khi vo Thieu Lam la mot su pha tron va tich hop giua cac bo mon quyen thuat dan gian o Trung Hoa va An Đo. Chua Thieu Lam va vo Thieu Lam that ra chi co cong tich hop va he thong lai boi cac mon đo xuat sac cua Thieu Lam Tu.
Cac bo mon quyen thuat cua mien bac Trung Hoa nhu Hinh Y Quyen, Bat Cuc Quyen, Thong Boi Quyen, Me Tung Quyen, Phach Quai Quyen,... đeu co mot ten chung la Truong Quyen. Cac bo mon quyen thuat cua Nam Thieu Lam nhu Ngu Đai Danh Gia Quyen Thuat Nam Thieu Lam: Hong gia (Hung gar), Luu gia (Liu Gar), Ly Gia (Li Gar), Mac Gia (Mo Gar) va Thai Gia (Choy Gar), Bach Mi Quyen (con goi la Thieu Lam Bach Mi), Thieu Lam Vinh Xuan Quyen goi tat la Vinh Xuan Quyen... đuoc goi tat ca bang mot ten chung la Nam Quyen.
Do vay cung nen luu y rang danh tu Truong Quyen khong phai la mot mon phai ma la khai niem chi tat ca cac bo mon quyen thuat mien bac Trung Hoa (sau nay goi la Bac Thieu Lam), cung nhu danh tu Nam Quyen khong phai la mot mon phai ma la khai niem chi tat ca cac bo mon quyen thuat mien nam Trung Hoa (la Nam Thieu Lam).
Sau nay nguoi Trung Hoa thuong co cau Thien Ha Cong Phu Xuat Thieu Lam (tat ca cac phai vo va cac bo mon quyen thuat nam bac Trung Hoa đeu co nguon goc tu Thieu Lam).
Cau noi nay chi đung mot nua va cung cho thay rang vo Thieu Lam khong phai la cai noi xuat xu tat ca cac phai vo khac ma phai noi nguoc lai rang no (vo Thieu Lam) đa tich hop cac dong vo khac va lam cho chinh no tro nen phong phu hon va đa phong cach the hien. Vo Thieu Lam va vo thuat Trung Hoa noi chung la mot cong trinh sang tac cua cac the he vo thuat o Trung Hoa, trong đo co cac mon đo cua chua Thieu Lam.
Cau noi tren khien nhieu nguoi ngo nhan rang Trung Quoc la cai noi vo thuat cua the gioi.


= Han Quoc =

Taekwondo (Đai Quyen Đao) mon phai đac trung voi su nhan manh đon chan.
Hapkido (Kyuc-too-ki hay Hop Khi Đao) mon vo tong hop, khai thac nhung uu điem cua Taekwondo, Karatedo, Kendo, Aikido, Boxing thanh mot dang vo tu ve.
Tang soo do (Đuong thu đao) la mon vo dua tren cac nguyen tac chien đau cua Karate, Taekkyeon, subak va vo thuat mien Bac Trung Quoc va la mot trong nhung nen tang cua Taekwondo
Ssireum: mot mon vat truyen thong cua Han Quoc
Taekkyeon: Mon vo co truyen cua Han Quoc đac trung voi chuyen đong va đon chan linh hoat.


= Viet Nam =

Ben canh nhung net tuong đong voi nen vo thuat rong lon cua Trung Hoa do anh huong tu giao luu van hoa, cac phai vo Viet Nam, hay con đuoc goi voi ten "Vo thuat Co Truyen" van the hien nhung đac điem khac biet ro ret voi cac nen vo hoc khac tren the gioi noi chung va Trung Hoa noi rieng: thu nhat, su xuat hien cua loi thieu bang tho, phu; thu hai: bo phap van hanh theo đo hinh bat quai (luong tuc bat quai vi can), khi đung thi vung nhu đa tang, khi di chuyen thi nhe nhang linh hoat nhu la bay; thu ba, bo tay ap dung theo ngu hanh phap (song thu ngu hanh vi ban); thu tu, ky thuat đon the đuoc chon loc, phan the rieng phu hop voi cach đanh cua tung dang đoi tuong, đia hinh, nhat la loi đanh can chien mot nguoi chong lai nhieu nguoi; thu nam, tan dung triet đe loi đanh "cong luc" - dua vao suc luc đoi phuong đe triet ha đoi phuong. Danh sach chua đay đu cac phai vo Viet Nam (o trong va o ngoai nuoc Viet Nam) bao gom:


Chu thich Lien ket ngoai