Franz II (tieng Anh: Francis II; 12 thang 2 nam 1768 – 2 thang 3 nam 1835) la Hoang đe cuoi cung cua Đe quoc La Ma Than thanh (1792 – 1806) voi đe hieu la Franz II. Sau đo ong tuyen bo lap ra Đe quoc Ao tu he thong cac lanh tho cua Quan chu Habsburg, trong đo co Đai Cong quoc Ao, Vuong quoc Hungary, Lanh tho vuong quyen Bohemia, Vuong quoc Galicia va Lodomeria, Vuong quoc Lombardia–Veneto... va tro thanh hoang đe đau tien cua đe che nay voi đe hieu Franz I (1804 – 1835). Ong len ngoi hoang đe Ao la đe đap lai viec Napoleon Bonaparte xung minh la hoang đe cua Phap va lap ra Đe Nhat Đe che Phap. Ngay sau khi Napoleon thanh lap Lien bang Rhein, Franz đa tuyen bo thoai vi khoi ngai vang cua Đe quoc La Ma Than thanh, khi đo ong la Vua cua Hungary, Croatia va Bohemia. Nam 1815, Bang lien Đuc thanh lap, ong cung tro thanh chu tich đau tien cua no.
Franz II tiep tuc vai tro lanh đao hang đau trong cac lien minh chong lai Đe Nhat Đe che Phap cua Napoleon I trong Chien tranh Napoleon va ganh chiu mot so that bai sau Tran Austerlitz. Ngay 10/03/1810, con gai ong la Maria Ludovica đa thanh hon voi Hoang đe Napoleon, va đay đuoc xem la that bai nang ne nhat cua Franz II. Sau khi Napoleon thoai vi sau Chien tranh Lien minh thu Sau, Đe quoc Ao cua ong đa tham gia Lien minh Than thanh tai Đai hoi Vien, chu yeu đuoc đieu phoi duoi quyen cua nha ngoai giao Klemens von Metternich, can than cua Franz II. Mot ban đo chau Au moi đuoc ve ra, trong đo phan lon quyen thong tri cua Franz đuoc khoi phuc tren cac lanh tho truoc đay ma Quan chu Habsburg. Chinh nhung thoa thuan lien quan đen "Concert of Europe" đa giup cac cuong quoc chong lai khuynh huong chu nghia dan toc, đieu nay khien Franz bi xem la mot nhan vat phan đong trong suot trieu đai cua minh sau đo.
Cac chau cua Franz II bao gom Napoleon II (con trai hop phap duy nhat cua Napoleon), Franz Joseph I cua Ao, Maximiliano I cua Mexico, Maria II cua Bo Đao Nha va Pedro II cua Brasil.


Tieu su = Thoi nien thieu =

Cong tuoc Franz Joseph Karl sinh nam 1768 o Florenz la con trai truong cua Đai vuong cong Peter Leopold von Toscana (sau nay la hoang đe Leopold II) va Maria Ludovica, vuong nu Tay Ban Nha, con gai cua vua Carlos III.
Ngay tu ban đau Franz đa đuoc lua chon đe noi ngoi cha, nguoi đuoc ngoi vua tu anh trai Joseph II, vi Joseph khong tai hon sau khi nguoi vo thu hai qua đoi va cung khong co con noi ngoi.

Sau khi Maria Theresia qua đoi vao nam 1780, Joseph II đa toi Toscana, mang Franz Joseph Karl, luc đo 16 tuoi tro ve Vien va đuoc giao duc theo y muon cua ong. Franz trong mot buc thu tu goi minh la “nguoi hoc nghe đe tro thanh hoang đe“. Nguoi vo tuong lai đuoc lua cho Franz la Elisabeth xu Wurttemberg, cung mot luc đuoc goi vao tu vien đe đuoc giao duc thanh hoang hau trong tuong lai.
Vao nam 1784 bac cua Franz, hoang đe Joseph II đoi hoi, ong phai ve Vien đe đuoc giao duc thanh tai, đa neu ra ly do rang, Franz thuoc đe che Habsburg chu khong phai thuoc Đai cong quoc Toscana, voi cau:


= Vua La Ma Đuc cuoi cung =

Trong cuoc chien tranh giua Ao va Pho (1788–1790), Franz, theo y muon cua hoang đe Joseph II, cung đuoc đua ra chien truong. Sau cai qua đoi cua bac ong, 1790, em cua ong ta, cha cua Franz, Leopold, tro thanh hoang đe, tuy nhien Leopold II qua đoi 2 nam sau đo vao ngay 1 thang 3 nam 1792.
Tu đo Franz tro thanh vua cua Hungary va Bohemia, cong tuoc cua nuoc Ao cung nhu nguyen thu nhieu nuoc theo luat le cua nen quan chu Habsburg. Sau khi ong ta vao ngay 6 thang 6 o Ofen đuoc phong lam vua cua Hungary, ke tiep đo, vao ngay 5 thang 7 ong đuoc bau lam vua La Ma Đuc. Ngay 14 thang 7 ong đuoc đang quang len lam hoang đe Franz II (vi hoang đe cuoi cung cua đe che La Ma Than thanh) o nha tho chinh Frankfurt, tiep theo vao ngay 9 thang 8 nam 1792 ong đuoc phong lam vua cua Bohemia tai Praha.


= Chien tranh voi Napoleon =
Vao ngay 20 thang 4 nam 1792, Phap đa tuyen chien voi "vua Đuc", cuoc chien ma keo dai cho toi 1797, đua toi viec Ao mat vinh vien Ha Lan, nhung lai đuoc vuong quoc co–Venetien.
Cuoc chien thu hai (1799–1801) cung khong đua toi mot thang loi nao cho Ao; đen cuoc chien thu ba (1805) thi Ao lai mat Lombardo–Veneto ve tay Phap.


= 2 Nam voi 2 ngai vang hoang đe =
Franz II tu cong bo vao ngay 11 thang 8 nam 1804 lam hoang đe cua nuoc Ao va nhu vay đa thanh lap đe che Ao. Muc đich cua ong la, giu chuc vi hoang đe, ngay ca trong truong hop đe quoc La Ma Than thanh bi sup đo thi ong cung van ngang hang voi Napoleon I, nguoi ma vao ngay 18 thang 5 nam 1804 đa tu phong lam hoang đe cha truyen con noi cua Phap.
Khi ma tu phong hoang đe Ao Franz II cung đa tinh toi viec, la do luat Reichsdeputationshauptschluss vao nam 1803 đa co nhung thay đoi trong nhom nguoi đuoc bau hoang đe (tuyen hau quoc Cong giao Koln va Trier đa mat quyen, nhung nuoc theo đao Tin lanh nhu Baden, Wurttemberg va Hessen đuoc bo nhiem quyen nay) co the nguoi ke vi nha Habsburg trong truong hop ong ta qua đoi se khong đuoc bau lam hoang đe đe quoc La Ma Than thanh nua.
Mac du viec tuyen bo lam hoang đe khong dua tren mot luat le can ban nao o Ao, cung nhu o đe quoc Ao–Hung, chuc tuoc nay đa đuoc cac nuoc khac cong nhan sau mot thoi gian ngan. Hai nam sau đo – Napoleon đa thanh cong lam cho đe quoc La Ma Than thanh tro thanh vo nghia – Franz II vao ngay 6 thang 8 nam 1806 đa tu bo tuoc vi hoang đe đe quoc La Ma Than thanh. Trong 2 nam nay Franz la nguoi duy nhat trong lich su the gioi ma đa giu 2 chuc hoang đe, la Franz II hoang đe đe quoc La Ma Than thanh va Franz I hoang đe Ao.


= Cuoc chien chong lai Napoleon ke tiep =
Vao ngay 9 thang 4 nam 1809, hoang đe Franz I, đuoc su ung ho cua Vuong quoc Anh, đa khai mac cuoc chien Lien minh thu 5 chong lai Phap voi danh nghia giai phong nguoi Đuc. Nhu vay Ao đa ung ho cuoc noi day cung luc o Tay Ban Nha. Cung ngay duoi su lanh đao cua Andreas Hofer cuoc noi day cua Tirol chong lai quan đoi Bayern, ma đang lien hiep voi Napoleon, đong chiem xu nay tu 1806.
Sau nhieu tran đanh khong may man cho lam, đua toi viec Phap đanh toi tan Vien, quan đoi Ao duoi su lanh đao cua cong tuoc Karl đa chien thang quan đoi Napoleon tai tran chien gan Aspern ben song Donau, mot that bai lan đau tien cua Napoleon, lam lung lay thanh the bat kha chien bai cua ong ta. Napoleon phai tu bo du đinh vuot sang bo phia bac cua song Donau.
Tuy nhien hy vong la co cuoc noi day chung cua toan dan Đuc chong lai ke thong tri, nhat la co su tham gia cua Pho, đa khong xay ra. Mac du nhung nha cap tien nhu Stein, Hardenberg, Scharnhorst, Gneisenau cung nhu nha soan kich Heinrich von Kleist đa thuc ep mot cach manh me o Berlin, vua Friedrich Wilhelm III đa tu choi. Mot cuoc noi day cua thieu ta Ferdinand von Schill đa that bai vao thang 5 nam 1809 o Stralsund.
Quan đoi Phap đa thang Ao vao ngay 5 va 6 thang 7 trong tran chien o Wagram; cham dut cuoc chien. Franz I ha be bo truong lanh đao Johann Philipp von Stadion va thay the ong ta bang nha ngoai giao Klemens Wenzel Lothar von Metternich, luc đo moi 36 tuoi. Sau hoa uoc Schonbrunn voi Phap, Metternich xep đat cuoc đam cuoi cua Napoleon voi con gai cua Franz la Maria Ludovica.
Nhung cuoc chien đau sau nay chong lai Napoleon, ma co su tham du cua Ao, đa thanh cong hon. Franz I vi vay co the to chuc hoi nghi Vien 1814 / 1815, qua đo voi su đieu khien cua Metternich duoi su co mat nhieu vua chua, luc đia đa thanh lap mot trat tu moi. Cac the luc bao thu, ma đung đau la Ao, đa thanh lap nam 1815 tai Paris Lien hiep Than thanh đe bao ve trat tu quan chu ma cho đo la y muon cua thuong đe.


Chinh sach đoi noi Cac su kien bao luc cua Cach mang Phap đa khac sau vao tam tri cua Franz (cung nhu tat ca cac vi vua chau Au khac), va ong bat đau nghi ngo chu nghia cap tien duoi moi hinh thuc. Nam 1794, mot am muu cua "Jacobin" đa bi phat hien trong quan đoi Ao va Hungary. Cac nha lanh đao đa bi đua ra xet xu, nhung cac ban an chi goi gon pham vi la mot am muu. Em trai cua Franz la Franz Alexander Leopold (luc đo la Palatine cua Hungary) đa viet thu cho Hoang đe thua nhan rang "Mac du chung toi đa bat đuoc rat nhieu thu pham, nhung chung toi van chua thuc su đi đen tan cung cua cong viec nay." Tuy nhien, hai si quan co lien quan lon nhat đen am muu đa bi treo co, trong khi nhieu nguoi khac bi ket an tu (nhieu nguoi trong so ho đa qua đoi vi nhieu ly do).
Tu kinh nghiem cua minh, Franz đa nghi ngo va thiet lap mot mang luoi canh sat gian điep va kiem duyet rong khap đe theo doi nhung nguoi bat đong chinh kien (trong viec nay, ong đa lam theo su lanh đao cua cha minh, vi Đai cong quoc Toscana co luc luong canh sat mat hieu qua nhat tai chau Au). Ngay ca gia đinh Franz cung khong thoat khoi su chu y. Anh em cua ong la Đai vuong cong Karl va Johann đeu bi theo doi cac cuoc hop va hoat đong. Kiem duyet cung tro nen pho bien khi Franz Grillparzer, mot nguoi ton sung nha Habsburg đa co mot vo kich bi cam chi vi bien phap "phong ngua". Khi Grillparzer gap nguoi chiu trach nhiem kiem duyet, ong đat cau hoi đieu gi đa khien tac pham cua minh bi cam, nhung chi nhan đuoc cau tra loi tu nguoi kiem duyet: "O, khong co gi ca. Nhung ta tu nghi rang: Nguoi ta khong bao gio noi đuoc."
Trong cac van đe quan su, Franz đa cho phep em trai la Đai vuong cong Karl kiem soat rong rai quan đoi trong cac cuoc chien tranh Napoleon. Tuy nhien, khong tin tuong vao viec cho phep bat ky ca nhan nao co qua nhieu quyen luc, mat khac, ong van duy tri su phan chia chuc nang chi huy giua Hofkriegsrat va cac chi huy chien truong cua minh. Trong nhung nam cuoi cua trieu đai, ong đa han che chi tieu quan su, yeu cau khong vuot qua 40 trieu florin moi nam; vi lam phat, đieu nay dan đen khong đu kinh phi, voi phan ngan sach danh cho quan đoi giam tu mot nua vao nam 1817 xuong chi con 23% vao nam 1830.
Franz the hien minh la mot vi vua coi mo va de gan, khi ong thuong danh hai buoi sang moi tuan đe gap go than dan, bat ke đia vi, theo lich hen tai van phong cua minh, tham chi con noi chuyen bang ngon ngu cua ho. Nam 1804, ong khong ngan ngai tuyen bo rang thong qua quyen luc cua minh voi tu cach la Hoang đe La Ma Than thanh, ong tuyen bo minh hien la Hoang đe cua Ao (vao thoi điem đo, mot đay la thuat ngu đia ly it đuoc biet đen). Hai nam sau, đich than Franz đa thanh lap Quoc gia Đuc trong Đe che La Ma Than thanh đang hap hoi. Ca hai hanh đong đeu co tinh hop phap đang ngo.
Đe tang them tinh cam yeu nuoc trong cuoc chien tranh voi Phap, bai quoc ca "Gott erhalte Franz den Kaiser" đuoc sang tac vao nam 1797 boi Joseph Haydn, đuoc xem nhu mot bai thanh ca. Loi bai hat đa đuoc chuyen the cho cac Hoang đe sau nay va am nhac ton tai voi ten goi Deutschlandlied.


Nhung nam cuoi đoi Vao ngay 2 thang 3 nam 1835, 43 nam va 1 ngay sau cai qua đoi cua cha minh, Franz qua đoi o thu đo Vien vi mot con sot đot ngot o tuoi 67, truoc su chung kien cua nhieu nguoi trong gia đinh va voi tat ca nhung nghi thuc ton giao. Tang le cua ong rat hoanh trang, than dan o Vien kinh can đi qua quan tai cua ong trong nha nguyen cua Cung đien Hofburg trong ba ngay. Franz đuoc an tang tai noi an nghi truyen thong cua cac vi vua thuoc Vuong toc Habsburg, Ham mo Hoang gia Kapuziner tai Quang truong Neue Markt, Vien. Ong đuoc chon cat tai ngoi mo so 57, xung quanh la bon nguoi vo cua ong.
Franz đa thong qua mot điem chinh trong di chuc chinh tri ma ong đe lai cho con trai va nguoi thua ke Ferdinand: "giu gin su đoan ket trong gia toc va coi đo la mot trong nhung đieu tot đep nhat." Trong nhieu buc chan dung (đac biet la nhung buc do Peter Fendi ve), ong đuoc mieu ta la mot nguoi đung đau gia toc, nhan đuoc su yeu thuong cua moi nguoi, luon đuoc bao quanh boi con chau.


Hon nhan Franz II ket hon bon lan:

Ngay 6 thang 1 nam 1788, ket hon voi Elisabeth xu Wurttemberg (21 thang 4 nam 1767 – 18 thang 2 nam 1790).
Ngay 15 thang 9 nam 1790, ket hon voi nguoi em ho đoi đau la Maria Teresa cua Napoli va Sicilia (6 thang 6 nam 1772 – 13 thang 4 nam 1807), con gai cua Vua Ferdinando I cua Hai Sicilie (ca hai đeu la chau cua Hoang hau Maria Theresia cua Ao), ong co muoi hai nguoi con, trong đo chi co bay nguoi song đen tuoi truong thanh.
Ngay 6 thang 1 nam 1808, ong ket hon lan nua voi mot nguoi em ho khac, Maria Ludovika cua Ao–Este (14 thang 12 nam 1787 – 7 thang 4 nam 1816), khong đe lai hau due. Co la con gai cua Đai vuong cong Ferdinand cua Ao–Este va Maria Beatrice d'Este, Cong nu Modena.
Ngay 29 thang 10 nam 1816, ket hon voi Karoline Charlotte Auguste cua Bayern (8 thang 2 nam 1792 – 9 thang 2 nam 1873) khong đe lai nguoi thua ke. Co la con gai cua Maximilian I Joseph cua Bayern va truoc đo đa ket hon voi Wilhelm I cua Wurttemberg.


Con cai Franz co mot con gai voi nguoi vo đau tien va 8 nguoi con gai va 4 con trai voi nguoi vo thu 2.


Tuoc hieu, danh hieu va huy hieu = Huy hieu =


Pha he Xem them Đe quoc La Ma Than thanh
Đuc


Chu thich