F-4 Phantom II (Bong Ma II) la mot loai may bay tiem kich-nem bom đa nang tam xa sieu thanh hai cho ngoi hoat đong trong moi thoi tiet đuoc hang McDonnell Douglas thiet ke che tao truoc tien cho Hai quan Hoa Ky. Phantom II đa đuoc dung trong quan đoi Hoa Ky tu nam 1960 đen nam 1996, va la may bay tiem kich uu the tren khong chu yeu cung nhu la may bay chien đau nem bom chinh cua Khong quan Hoa Ky, Hai quan Hoa Ky va Thuy quan luc chien Hoa Ky trong Chien tranh Viet Nam. F-4 cung đuoc trang bi cho quan đoi cua nhieu nuoc khac, va cho đen nam 2001 van con hon 1.000 may bay F-4 đang đuoc su dung o 11 quoc gia tren toan the gioi.


Tong quan F-4 Phantom II đau tien đuoc thiet ke nhu la may bay tiem kich bao ve ham đoi va Hai quan Hoa Ky đuoc đua vao su dung nam 1960. Đen nam 1963 no cung đuoc Khong quan Hoa Ky su dung lam may bay tiem kich-nem bom. Cho đen khi ngung san xuat vao nam 1981, 5.195 chiec F-4 Phantom II đa đuoc san xuat, va la loai may bay sieu thanh quan su Hoa Ky đuoc san xuat nhieu nhat. F-4 cung giu ky luc la may bay đuoc san xuat lien tuc lau nhat trong suot 24 nam cho đen khi F-15 Eagle ra đoi. Su cai tien cua F-4 bao gom viec ap dung radar cai tien su dung xung Đop-lo va viec su dung rong rai hop kim Titan cho khung may bay.
Mac du co kich thuoc an tuong va trong luong cat canh toi đa lon (27.000 kg), F-4 van co kha nang đat đen toc đo sieu thanh 2,23 Mach va co the len cao đuoc 210 met moi giay. Chi mot thoi gian ngan sau khi gioi thieu, F-4 đa lap 16 ky luc the gioi, bao gom ky luc toc đo bay tuyet đoi 2.585,086 km/h (1.606,342 dam moi gio), va đo cao ky luc 30.040 m (98.557 ft). Mac du cac ky luc đuoc lap trong nhung nam 1959-1962, nhung nam trong so cac ky luc ve toc đo van khong bi pha vo cho đen nam 1975.
F-4 co the mang đuoc tren 8.480 kg (18.650 lb) cac loai vu khi o 9 đe gan tren than va canh, bao gom: ten lua khong đoi khong, ten lua khong đoi đat, cac loai bom co va khong đieu khien, bom hat nhan. Vi chiec F-8 Crusader (Thap tu quan)
đa đuoc dung trong can chien, chiec F-4 đuoc thiet ke khong trang bi phao, giong nhu nhung chiec may bay tiem kich đanh chan khac vao thoi ay. Kinh nghiem khong chien tai Bac Viet Nam dan đen viec su dung Phantom II trong ca Hai quan va Khong quan Hoa Ky nhu la may bay tiem kich uu the tren khong chu yeu. Canh to va đong co manh me tao cho no co tinh nang canh tranh chong lai nhung chiec MiG nho hon, đong thoi si quan he thong vu khi (WSO - weapons systems officer/phi cong 2) giup phat hien may bay đoi phuong trong tam nhin hay bang radar.
Vi phuc vu rong rai trong quan đoi Hoa Ky va cac nuoc đong minh, F-4 la mot bieu tuong cua thoi ky Chien tranh Lanh. F-4 tham gia Chien tranh Viet Nam va xung đot A-rap Israel, trong đo ghi đuoc 393 lan ban roi may bay đoi phuong cung nhu hoan thanh vo so phi vu yem tro mat đat. F-4 cung la may bay chien đau cuoi cung cua My trong the ky 20 tao nen "Ach" (phi cong ban roi đuoc tu 5 may bay đich tro len): Trong chien tranh Viet Nam, Khong quan co 1 phi cong va 1 si quan he thong vu khi, va Hai quan co 1 phi cong va 1 si quan theo doi radar (RIO: Radar Intercept Officer) đat danh hieu "At". F-4 con co vai tro trinh sat chien thuat va chien đau khong che phong khong đoi phuong (Wild Weasel: Chon hoang), von đuoc su dung cho đen Chien dich Bao tap Sa mac vao nam 1991.
F-4 Phantom II cung la kieu may bay đuoc ca hai nhom Thao dien may bay Hoa Ky lua chon: Nhom Thunderbirds cua Khong quan (F-4E) va nhom Blue Angels cua Hai quan (F-4J) đeu chon trang bi Phantom II vao nam 1969, nhom Thunderbirds bay trong 5 nam va nhom Blue Angels 6 nam.
Tinh nang bay sieu thanh Mach 2 voi tam xa va mang bom nang cua F-4 Phantom II tro thanh khuon mau cho the he may bay chien đau tiep sau o tam hang nang hay tam hang trung/nhe toi uu cho phi vu ban ngay. Trong Khong quan Hoa Ky, F-4 đuoc thay the boi F-15 Eagle va F-16 Fighting Falcon, va boi F-14 Tomcat va F/A-18 Hornet trong Hai quan, von tiep tuc vai tro kep tiem kich-tan cong. Chiec General Dynamics F-111 thay the Phantom trong vai tro nem bom tam trung.
Ve chi phi, moi chiec F-4E co gia 2,4 trieu USD (thoi gia nam 1965, tuong đuong 18,6 trieu USD thoi gia nam 2017). Moi chiec RF-4C co gia 2,3 trieu USD (thoi gia nam 1965, tuong đuong 17,9 trieu USD thoi gia nam 2017). Muc gia nay kha cao so voi may bay chien đau thoi bay gio. Đe so sanh, chiec F-86 trong thoi chien tranh Trieu Tien (nam 1950) co gia tuong đuong 2,3 trieu USD thoi gia nam 2017. Nhu vay, F-4E đat gap 8 lan so voi nguoi tien nhiem cua no.


Thiet ke va phat trien Nguon goc cua McDonnell F-4 khoi đau boi mot yeu cau cua Hai quan tu nam 1953 ve mot phien ban nang cap cho chiec may bay tiem kich McDonnell F3H Demon hoat đong tren tau san bay. Mac du chiec F8U Crusader cua Vought đuoc chon thang thau, kieu Super Demon (ten ma McDonnell đat cho chiec tham gia thau) đuoc phat trien thanh loai may bay tan cong mat đat duoi ten goi AH, va đen nam 1955 đuoc phat trien thanh loai may bay tiem kich chiem uu the tren khong hoat đong trong moi thoi tiet đuoc đat ten la F4H. Chiec F4H bay lan đau tien nam 1958 va đuoc san xuat tu nam 1959 đen nam 1981. Dave Lewis la tac gia chinh cua thiet ke so thao ban đau, va sau nay la quan ly chuong trinh phat trien va tiep thi chiec may bay.


= Super Demon =
Nam 1953, McDonnell Aircraft bat đau cai tien chiec may bay tiem kich Hai quan F3H Demon cua ho, tim kiem nhung kha nang mo rong va tinh nang bay tot hon. Cong ty tien hanh nhieu du an, bao gom cac kieu F3H-E gan đong co Wright J67, F3H-G gan hai đong co Wright J65, va F3H-H gan hai đong co General Electric J79. Kieu gan đong co J79 hua hen mot toc đo toi đa len đen 1,97 Mach. Ngay 19 thang 9 nam 1953, McDonnell đe nghi voi Hai quan Hoa Ky ve mot kieu "Super Demon". Điem đoc đao la, chiec may bay đuoc thiet ke theo cum - cho phep trang bi mot hoac hai cho ngoi cho nhung nhiem vu khac nhau; cung nhu nhung kieu mui may bay khac nhau đe gan radar, may anh, bon phao 20 mm, hoac 56 rocket khong đieu khien FFAR bo sung vao 9 đe gan vu khi duoi canh va duoi than. Hai quan cam thay kha hung thu nen đat hang mot mo hinh ti le that cua chiec F3H-G/H, nhung cung cam thay nhung chiec Grumman XF9F-9 va Vought XF8U-1 sap co đa đu thoa man nhu cau ve mot chiec may bay tiem kich sieu thanh.
Vi vay, thiet ke cua McDonnell đuoc lam lai thanh mot may bay tiem kich-nem bom hoat đong trong moi thoi tiet voi 11 đe gan vu khi ben ngoai, va đen ngay 18 thang 10 nam 1954, cong ty nhan đuoc du đinh mua hai chiec nguyen mau YAH-1. Đen ngay 26 thang 5 nam 1955, bon vien chuc Hai quan đa đen van phong cong ty McDonnell va, trong vong mot gio, trinh bay mot ban yeu cau ky thuat hoan toan moi. Vi Hai quan đa co chiec A-4 Skyhawk lam nhiem vu tan cong mat đat, va chiec F-8 Crusader đe đoi đau can chien, chuong trinh gio đay phai đap ung nhu cau ve mot chiec may bay tiem kich đanh chan bao ve ham đoi hoat đong trong moi thoi tiet. Viec trang bi radar manh me tinh nang cao đoi hoi phai co phi cong phu.


= Nguon goc Phantom =
Nam 1952, Truong phong Khi đong hoc cua hang McDonnell la Dave Lewis đuoc Chu tich hang J.S. McDonnell bo nhiem lam Giam đoc Thiet ke So bo. Vi truoc mat chua co cuoc canh tranh thiet ke nao, cac nghien cuu noi bo cho thay Hai quan se co nhu cau lon nhat ve mot kieu may bay hoan toan moi va khac biet, may bay tiem kich tan cong. Vao thoi đo, Hai quan co cac dong may bay tiem kich va tan cong rieng biet, voi cac he thong va yeu cau hoat đong khac nhau. Sau nhieu lan lap đi lap lai ve nhieu "gia đinh kha nang cua đoi phuong", mot kieu may bay tiem kich tan cong "khong mong muon" đuoc trinh bay cho Hai quan. Thiet ke cua McDonnell yeu cau cau hinh hai đong co, vu khi đoi khong can ban la loai ten lua đoi khong moi Sparrow III xep đuoc mot phan trong than. Vu khi đoi đat la cang nhieu bom co the mang đuoc tren đe canh va tren than giua cac qua ten lua. No khong đuoc trang bi phao. Phai mat hai nam lam viec vat va voi Co quan Hang khong (Bureau of Aeronautics) va Bo phan Chien tranh tren khong cua Hai quan tai Lau Nam Goc, nhung chiec F-4 đuoc đat hang voi cau hinh tuong tu nhu đuoc đe xuong ban đau.


= Nguyen mau XF4H-1 =
Chiec XF4H-1 đuoc thiet ke đe mang đuoc bon ten lua khong-đoi-khong xep đuoc mot phan AAM-N-6 Sparrow III dan đuong bang radar va gan hai đong co J79-GE-8. Giong nhu chiec F-101 Voodoo, đong co đuoc gan lui trong than danh toi đa cho ben trong đe chua nhien lieu, va lay khong khi vao qua cua hut khi dang co đinh. Canh mong cheo goc 45° va đuoc trang bi canh phu đe de đieu khien o van toc thap.
Đe tranh phai thiet ke lai phan khung giua may bay lam bang titan, cac ky su McDonnell đa huong phan ngoai canh len mot goc 12° thay vi phai đat goc 5° cho ca phan canh. Canh cung đuoc trang bi mau "rang cho" đe tang cuong đieu khien o goc tan lon. Canh đuoi ngang di đong toan phan đuoc huong xuong mot goc 23° đe de đieu khien o goc tan cong lon va lam trong đuong thoat khi đong co. Them vao đo, cua hut khi đuoc gan nhung doc di đong đe đieu hoa luong khi nap vao đong co o toc đo sieu thanh. Kha nang chien đau đanh chan trong moi thoi tiet co đuoc la nho he thong radar AN/APQ-50. Đe hoat đong đuoc tren tau san bay, cac cang đap đuoc thiet ke đe chiu đuoc suc ep ha canh voi đo nhun đen 7 m/s (23 ft/s), va thanh chong banh truoc co the nang đuoc 50 cm (20 in) đe tang goc tan khi cat canh. Thu nghiem trong ham gio cho thay co su mat on đinh ben, buoc phai nang goc hai canh len them 5°.


= Đat ten may bay =
Chiec F4H ban đau đuoc đe nghi nhung ten nhu la "Satan" hay "Mithras." Duoi suc ep cua chinh phu, chiec may bay đuoc đat cai ten it bi tranh luan hon, "Phantom II," chiec "Phantom" đau tien la mot kieu may bay phan luc khac cung cua McDonnell, chiec FH-1.


= Bay thu nghiem =
Ngay 25 thang 7 nam 1955, Hai quan đat hang hai chiec may bay thu nghiem XF4H-1 va nam chiec may bay tiem kich tien san xuat YF4H-1. Phantom bay chuyen bay đau tien ngay 27 thang 5 nam 1958 do phi cong Robert C. Little đieu khien. Mot su co ky thuat ve he thong thuy luc khien khong the thu lai cang đap nhung nhung chuyen bay sau suon se hon. Nhung thu nghiem đau tien đua đen viec thiet ke lai cua hut gio đong co, bao gom viec them vao 12.500 lo hut gio đac trung tren moi doc, va chiec may bay nhanh chong vuot qua kieu Vought XF8U-3 Crusader III. Do luong cong viec nang nhoc cho phi cong, Hai quan đa yeu cau mot kieu may bay hai cho ngoi, va đen ngay 17 thang 12 nam 1958 đa cong bo chiec F4H la kieu thang thau. Do nhung su cham tre trong viec phat trien đong co J79-GE-8, chiec may bay san xuat đau tien đuoc trang bi đong co J79-GE-2 va -2A co đot sau voi luc đay 16.100 lb (71,8 kN). Nam 1959, Phantom bat đau đuoc thu nghiem tren tau san bay, va viec cat canh-ha canh thuc hien lan đau tien ngay 15 thang 2 nam 1960 tren tau san bay USS Independence.


= Đua vao san xuat =

Rat som trong qua trinh san xuat, radar đuoc nang cap len kieu lon hon AN/APQ-72, nen can thiet phai thay đoi kieu dang mui bau tron, va noc buong lai đuoc thiet ke lai đe khoang phia sau đo bi tu tung hon. Trong qua trinh su dung Phantom con trai qua rat nhieu cai tien va bien đoi khac, đuoc tom tat trong phan "Cac phien ban" ben duoi.
Khong quan Hoa Ky nhan nhung chiec Phantom do hau qua cua nhung ap luc tu Robert McNamara muon co mot kieu may bay tiem kich thong nhat cho cac binh chung trong quan đoi. Sau khi chiec F-4B chien thang chiec F-106 Delta Dart trong cuoc bay loai mang ten Chien dich Highspeed, Khong quan My muon hai chiec F-4B Hai quan, tam thoi goi chung la F-110A Spectre vao thang 1 nam 1962, va phat trien nhung đac tinh rieng cho phien ban cua ho. Khong nhu Hai quan chu tam vao tinh chat tiem kich đanh chan, Khong quan nhan manh đen vai tro tiem kich-nem bom. Theo He thong Đinh danh may bay Thong nhat cac binh chung Hoa Ky (1962) do McNamara đe nghi vao ngay 18 thang 9 nam 1962, chiec Phantom tro thanh F-4 trong đo phien ban Hai quan la F-4B va phien ban Khong quan la F-4C. Chiec Phantom Khong quan bay lan đau tien ngay 27 thang 5 nam 1963, vuot qua toc đo Mach 2 ngay trong chuyen bay mo man.
Viec san xuat chiec Phantom II cham dut tai My nam 1979 sau khi 5.195 chiec đuoc che tao (5.057 boi McDonnell Douglas va 138 chiec do Mitsubishi che tao tai Nhat Ban), la kieu may bay phan luc quan su Hoa Ky đung thu hai ve so luong đuoc san xuat va xuat khau (chiec F-86 Sabre van giu đuoc ky luc la kieu co so luong dan đau). Trong so đo, 2.874 chiec cua Khong quan, 1.264 chiec danh cho Hai quan va Thuy quan Luc chien, va so con lai cho cac khach hang nuoc ngoai. Chiec F-4 cuoi cung che tao tai My đuoc giao cho Tho Nhi Ky, trong khi chiec F-4 cuoi cung la chiec F-4EJ đuoc lap rap boi Mitsubishi Heavy Industries tai Nhat Ban nam 1981. Tinh đen nam 2001, con khoang 1.100 chiec Phantom đang đuoc su dung tren khap the gioi, ke ca nhung chiec QF-4 gia lap muc tieu do Quan đoi My su dung.


= Pha ky luc the gioi =
Đe trinh dien chiec may bay tiem kich moi cua minh, Hai quan My đa thuc hien mot loat cac chuyen bay pha ky luc trong giai đoan đau cua viec phat trien chiec Phantom II.

Chien dich Top Flight: Vao ngay 6 thang 12 nam 1959, chiec nguyen mau XF4H-1 thu hai thuc hien mot cu vot bay cao 30.040 m (98.557 ft) pha ky luc the gioi. Ky luc truoc đay 28.852 m (94.658 ft) đuoc thiet lap boi mot may bay nguyen mau Sukhoi T-43-1 cua Xo Viet. Trung ta Lawrence E. Flint Jr. đa gia toc chiec may bay đen Mach 2,5 o đo cao 14.330 m (47.000 ft) va vot len 27.430 m (90.000 ft) theo mot goc bay 45°. Sau đo ong tat đong co va luot len cao đo đinh. Khi chiec may bay roi xuong cao đo 21.300 m (70.000 feet), Flint khoi đong lai đong co va quay lai che đo bay binh thuong.
Vao ngay 5 thang 9 nam 1960, mot chiec F4H-1 đat toc đo trung binh 1.216,78 mph (1.958,16 km/h) tren mot chang đuong bay vong tron khep kin dai 500 km (311 mi).
Vao ngay 25 thang 9 nam 1960, mot chiec F4H-1 đat toc đo trung binh 1.390,21 mph (2.237,26 km/h) tren mot chang đuong bay vong tron khep kin dai 100 km (62 mi).
Chien dich LANA: Nham ky niem 50 nam Hang khong Hai quan (L la so La-ma cua 50 va ANA đai dien cho Anniversary of Naval Aviation: Ky niem Hang khong Hai quan) vao ngay 24 thang 5 nam 1961, nhung chiec Phantom bay ngang luc đia Hoa Ky trong vong duoi ba gio cho du co nhieu lan tiep nhien lieu tren khong. Chiec may bay nhanh nhat đat toc đo trung binh 1.400,28 km/h (869,74 mph) va hoan thanh chuyen bay trong 2 gio 47 phut, mang lai cho phi cong, Trung uy Richard Gordon, va hoa tieu, Trung uy Bobbie Long, giai thuong Bendix nam 1961.
Chien dich Sageburner: Vao ngay 28 thang 8 nam 1961, mot chiec Phantom đat toc đo trung binh 1.452,826 km/h (902,769 mph) tren mot quang đuong 3 km (1,86 ml) va luon o đo cao duoi 40 m (125 ft). Trung ta Hai quan J.L. Felsman đa bi thiet mang trong lan no luc lap ky luc đau tien vao ngay 18 thang 5 nam 1961 khi may bay cua ong bi vo tren khong do hong đem doc.
Chien dich Skyburner: Vao ngay 22 thang 12 nam 1961, mot chiec Phantom cai tien voi he thong phun hon hop nuoc-methanol lap đuoc ky luc the gioi tuyet đoi ve toc đo 2.585,086 km/h (1.606,342 mph).
Vao ngay 5 thang 12 nam 1961, mot chiec Phantom khac lap đuoc ky luc duy tri đo cao o 20.252,1 m (66.443,8 ft).
Chien dich High Jump: Mot loat cac ky luc ve toc đo len cao đuoc thiet lap vao đau nam 1962: 34,523 giay đe len cao 3.000 m (9.840 ft), 48,787 giay đe len cao 6.000 m (19.680 ft), 61,629 giay đe len cao 9.000 m (29.530 ft), 77,156 giay đe len cao 12.000 m (39.370 ft), 114,548 giay đe len cao 15.000 m (49.210 ft), 178,5 giay đe len cao 20.000 m (65.600 ft), 230,44 giay đe len cao 25.000 m (82.000 ft) va 371,43 giay đe len cao 30.000 m (98.400 ft). Mac du khong đuoc chinh thuc cong nhan, chiec Phantom đa vot bay cao len tren 30.480 m (100.000 ft) trong lan co gang cuoi cung.
Tong cong, Phantom lap đuoc 16 ky luc the gioi. Ngoai tru Skyburner, tat ca cac ky luc lap đuoc tren phien ban may bay san xuat khong cai tien. Nam trong so cac ky luc ton tai cho đen khi chiec F-15 Eagle xuat hien nam 1975.


= Lai chiec Phantom =
Trong khong chien, uu the lon nhat cua chiec Phantom la luc đay, cho phep mot phi cong kinh nghiem co the tham chien hay roi bo cuoc chien theo y thich.
Chiec may bay to lon đuoc thiet ke đe ban ten lua khong-đoi-khong ngoai tam nhin đieu khien bang radar, thieu mat su nhanh nhen cua nhung đoi thu Xo Viet, va phai chiu đung su chech huong nguoc khi co đong manh. Cho du đieu nay co the dan đen vong xoay khong hoi phuc khi lon vong bang canh luon, phi cong bao cao chiec may bay van rat coi mo va de lai cho du đat đen tinh nang bay gan toi đa. Nam 1972, kieu F-4E đuoc nang cap voi thanh slat noi mep truoc canh giup cai thien đang ke đo co đong o goc tan lon bang cach hy sinh đoi chut toc đo toi đa.
Đong co J79 tao ra mot luong thua thai khoi đen o che đo bay chien đau lam chiec Phantom de bi nhan dien tu xa, mot điem bat loi nang khi khong chien cung cac may bay nho hon. Phi cong co the han che khoi đen bang cach su dung che đo đot sau cua đong co, nhung lam giam hieu qua nhien lieu.
Điem yeu lon nhat cua F-4, nhu đuoc thiet ke ban đau, la khong co mot khau phao gan trong. Trong mot thoi ky ngan, hoc thuyet cho rang chien đau luon vong khong the thuc hien o toc đo sieu thanh va it co no luc nao nham huong dan phi cong co đong khong chien. Trong thuc te, viec tiep chien nhanh chong tro nen duoi toc đo am thanh. Hon nua, cac ten lua tam nhiet va đieu khien bang radar tuong đoi moi vao thoi đo thuong đuoc bao cao la kem tin cay va phi cong thuong phai ban nhieu phat moi trung đuoc mot muc tieu duy nhat. Đe van đe tro nen toi te hon, quy luat tiep chien tai Viet Nam loai tru viec tan cong bang ten lua tam xa trong đa so cac tinh huong, va viec nhin thay muc tieu thuong đuoc yeu cau. Nhieu phi cong o ngay sat đuoi may bay đoi phuong nhung lai qua gan đe co the ban ten lua tam ngan Falcon hay Sidewinder. Cho du vao nam 1967 Nhung chiec F-4C Khong quan bat đau đuoc trang bi cum sung ben ngoai SUU-16 hay SUU-23 mang mot khau phao M61 Vulcan Gatling 20 mm, buong lai cua Khong quan lai khong trang bi bo ngam sung may tinh, nen gan nhu se ban truot khi bay co đong. Mot so may bay Thuy quan Luc chien mang hai cum nhu the đe can quet mat đat. Ngoai viec lam giam tinh nang bay do gia tang luc can, thuc te chien đau cho thay phao gan ngoai khong chinh xac, ma lai khong hieu qua kinh te so voi ten lua. Viec thieu sot mot khau phao sau cung đuoc giai quyet nho gan them mot khau phao M61 Vulcan 20 mm ben trong than tren phien ban F-4E.


Lich su hoat đong = Hai quan Hoa Ky =

Vao ngay 30 thang 12 nam 1960, Phi đoi VF-121 Pacemakers tro thanh đon vi đau tien trang bi Phantom voi nhung chiec F4H-1F (F-4A). Phi đoi VF-74 "Be-devilers" tai Can cu khong luc Hai quan Oceana la phi đoi Phantom đau tien đuoc bo tri hoat đong khi no nhan nhung chiec F4H-1 (F-4B) ngay 8 thang 7 nam 1961. Phi đoi hoan tat tieu chuan hoat đong Phantom tren tau san bay vao thang 10 nam 1961 va đuoc bo tri tren tau USS Forrestal trong khoang thang 8 nam 1962 đen [[thang 3 nam 1963. Đon vi thu hai cua Ham đoi Đai Tay Duong đuoc nhan Phantom la Phi đoi VF-102 "Diamondbacks" đa đuoc nhan may bay moi ngay trong qua trinh chay thu cua chiec tau san bay moi Enterprise. Phi đoi đau tien cua Ham đoi Thai Binh Duong đuoc trang bi F-4B la Phi đoi VF-114 "Aardvarks", tham gia chuyen đi trong thang 9 nam 1962 tren chiec Kitty Hawk.
Vao luc xay ra Su kien Vinh Bac bo, 13 trong tong so 31 phi đoi đang bo tri cua Hai quan đa đuoc trang bi kieu nay. F-4B tu tau san bay Constellation thuc hien phi vu chien đau đau tien cua Phantom trong Chien tranh Viet Nam vao ngay 5 thang 8 nam 1964, bay ho tong may bay nem bom trong Chien dich Pierce Arrow. Chien cong khong chien đau tien cua Phantom trong cuoc chien xay ra ngay 9 thang 4 nam 1965 khi mot chiec F-4B thuoc Phi đoi VF-96 "Fighting Falcons" do Trung uy Terence M. Murphy lai đa ban roi mot chiec MiG-17 'Fresco' cua khong quan Viet Nam. Chiec Phantom sau đo lai bi ban roi do mot ten lua đoi khong AIM-7 Sparrow ban nham tu mot đong đoi. Ngay 17 thang 6 nam 1965, mot chiec F-4B thuoc Phi đoi VF-21 "Freelancers" do Trung ta Thomas C. Page va Đai uy John C. Smith lai đa ban roi chiec MiG cua Bac Viet Nam lan đau tien trong chien tranh.
Ngay 10 thang 5 nam 1972, Randy "Duke" Cunningham va William P. Driscoll lai mot chiec F-4J đa ban roi ba chiec MiG-17 va tro thanh nhung "Ach" đau tien cua cuoc chien. Chien cong thu nam cua ho vao luc đo đuoc tin la đa ban roi đuoc mot "Ach" huyen thoai cua Bac Viet Nam la "Đai ta Toon" khong co that. Tren đuong bay ve, chiec Phantom bi hu hai boi ten lua đat-đoi-khong cua đoi phuong. Đe tranh bi bat, Cunningham va Driscoll đa bay lon nguoc đau (hu hai lam cho chiec may bay khong the đieu khien đuoc o tu the thong thuong) trong khi may bay đang chay cho đen khi ho phong ra đuoc ngoai bien.
Trong chien tranh, cac phi đoi Phantom Hai quan tham du 84 luot luan phien chien đau voi cac phien ban F-4B, F-4J, va F-4N. Hai quan ghi đuoc 40 chien thang khong-đoi-khong va bi thiet hai 71 chiec Phantom trong chien đau (5 chiec boi may bay đich, 13 chiec do ten lua đat-đoi-khong (SAM), va 53 chiec do phao phong khong). Them vao đo co 54 chiec Phantom bi mat do tai nan. Trong so 40 may bay đoi phuong bi Phantom (Hai quan va Thuy quan Luc chien) ban roi, co 22 chiec MiG-17, 14 chiec MiG-21, hai chiec Antonov An-2, va hai chiec MiG-19. Tam chiec bi ban ha boi ten lua AIM-7 Sparrow va 31 chiec boi ten lua AIM-9 Sidewinder.
Bo chi huy Khong quan va Hai quan My tin rang: F-4 voi vu khi manh hon, radar hien đai, tinh nang toc đo va tang toc cao cung voi nhung bien phap chien thuat moi se đam bao cho F-4 Phantom chiem uu the. Nhung khi đoi đau voi MiG-21 gon nhe hon, F-4 bat đau chiu that bai lien tiep. Khong quan Viet Nam đa đua ra cac chien thuat nham khac che uu the cua F-4 trong khi phat huy đuoc loi the cua MiG-21. MiG-21 cua Viet Nam thuong tan cong đoi phuong voi toc đo vuot am, phong ten lua tu phia sau muc tieu va nhanh chong thoat khoi su truy đuoi. Nguoi My đa kho đua ra gi đo chong lai chien thuat nay. Cung bat đau su hoat đong đong thoi cua MiG-21 voi MiG-17, nhung chiec tiem kich nay đay đoi phuong tu đo cao thap len đo cao trung binh, noi chung bi MiG-21 tan cong. Sau khi ngung cac phi vu nem bom trong Chien dich Sam Ren vao nam 1968, ty le gianh chien thang trong khong chien cua cac may bay My rat thap, dan đen viec Khong quan Hoa Ky phai thanh lap chuong trinh huan luyen khong chien khac biet nhu trong truong huan luyen TOPGUN, chuong trinh nay muc đich la su dung nhung may bay nho, nhanh nhen đong gia lam MiG-17 va MiG-21 lam muc tieu huan luyen cho cac phi cong, nguoi My đa su dung hai may bay co toc đo can am la A-4 Skyhawk va F-5 Tiger II đe thuc hien cong viec nay.
Tong ket qua trinh tham chien o Viet Nam, F-4 đa boc lo nhung điem yeu: Radar tren F-4 cua My du co cu ly phat hien va bao quat lon, nhung chong nhieu đia vat tuong đoi kem, mat khac ten lua đoi khong tam trung cua F-4 (AIM-7 Sparrow) co chat luong đau do kha thap nen rat kho ban trung neu may bay đoi phuong co đong nhanh, do vay uu the khong chien tam xa cua F-4 co the bi vo hieu hoa neu đoi phuong co chien thuat hop ly (theo thong ke cua My, đa co 612 qua AIM-7 đuoc phong o Viet Nam nhung chi ha đuoc 59 muc tieu, ty le ban ha chi đat 9%, trong đo chi co 2 qua ban trung muc tieu o cu ly ngoai 15 km). The hien khong nhu mong đoi cua F-4 đa thuc đay My nghien cuu cac loai tiem kich hang nang moi la F-14 va F-15.
Đen nam 1983, nhung chiec F-4N đuoc thay the hoan toan boi F-14 Tomcat, va đen nam 1986 chiec F-4S cuoi cung đuoc thay the bang F/A-18 Hornet. Ngay 25 thang 3 nam 1986, mot chiec F-4S thuoc phi đoi VF 151 Vigilantes tro thanh chiec Phantom Hai quan cuoi cung cat canh tu tau san bay (chiec Midway). Ngay 18 thang 10 nam 1986, mot chiec F-4S thuoc phi đoi VF-202 Superheats tro thanh chiec Phantom Hai quan cuoi cung ha canh xuong tau san bay America. Nam 1987, Hai quan Tru bi Hoa Ky thay the nhung chiec F-4S bang F-14. Nhung chiec Phantom cuoi cung con đang hoat đong cho Hai quan la nhung chiec QF-4 gia lap muc tieu do Trung tam Thu nghiem Khong luc Hai quan Thai Binh Duong su dung.


= Thuy quan Luc chien Hoa Ky =
Thuy quan Luc chien nhan đuoc nhung chiec F-4B đau tien vao thang 6 nam 1962, VMFA-314 Black Knights tro thanh phi đoi đau tien hoat đong. Ngoai nhung phien ban tan cong, Thuy quan Luc chien cung su dung nhieu may bay trinh sat chien thuat RF-4B. Phantom Thuy quan Luc chien thuoc Phi đoi VMFA-531 Gray Ghosts đen Viet Nam ngay 10 thang 4 nam 1965, thuc hien cac phi vu ho tro gan mat đat tu cac can cu đat lien hoac tu chiec America. Phi cong F-4 Thuy quan Luc chien ban ha đuoc ba may bay MiG đoi phuong, va chiu ton that 75 may bay, đa so do hoa luc tu mat đat, va bon chiec do tai nan. Ngay 18 thang 1 nam 1992, chiec Phantom Thuy quan Luc chien cuoi cung, mot chiec F-4S cua Phi đoi VMFA-112 Cowboys, nghi huu. Phi đoi nay đuoc tai trang bi F/A-18 Hornet.


= Khong quan Hoa Ky =

Ban đau chi mien cuong chap nhan mot kieu may bay tiem kich Hai quan, Khong quan Hoa Ky nhanh chong gan bo voi kieu thiet ke nay va tro thanh ben su dung Phantom lon nhat. Nhung chiec Phantom Khong quan đau tien tai Viet Nam la nhung chiec F-4C thuoc Phi đoi Tiem kich 555 Triple Nickel đen noi vao thang 12 nam 1964. Khong nhu Hai quan, Khong quan su dung nhung chiec Phantom ngay tu đau voi mot phi cong tieu chuan khong quan o ghe sau hon la mot si quan đam trach vu khi/muc tieu (ve sau đuoc goi chinh thuc la WSO: si quan he thong vu khi), va tat ca nhung chiec Phantom Khong quan đeu co hai he thong lai.
Nhung chiec F-4C cua Khong quan Hoa Ky ghi đuoc chien cong khong chien đau tien truoc mot chiec MiG-17 cua Bac Viet Nam vao ngay 10 thang 7 nam 1965, su dung ten lua khong đoi khong AIM-9 Sidewinder. Ngay 24 thang 7 nam 1965, mot chiec Phantom thuoc Phi đoi Tiem kich Chien thuat 47 tam thoi bo tri tai Viet Nam đa tro thanh chiec may bay Hoa Ky đau tien bi ten lua SAM ban ha, vao ngay 5 thang 10 nam 1966 mot chiec F-4C thuoc Khong đoan Tiem kich Chien thuat 8 tro thanh chiec may bay phan luc Hoa Ky đau tien bi ban ha boi ten lua khong-đoi-khong do mot chiec MiG-21 cua Viet Nam ban ra.
Nhung chiec may bay ban đau chiu đung su co ro ri cac thung nhien lieu duoi canh đoi hoi phai han lai sau moi phi vu, va co 85 may bay đuoc phat hien nhung vet nut tren cau truc canh. Cung co nhung su co đoi voi cac ong thuy luc đieu khien canh ta, cac tiep điem đien, va chay khoang đong co. Phien ban trinh sat hinh anh RF-4C bat đau thuc hien cac chuyen bay tai Viet nam vao ngay 30 thang 10 nam 1965, thuc hien cac phi vu trinh sat hinh anh sau cac cuoc tan cong rat nguy hiem.
Cho du chiec F-4C gan nhu tuong tu nhu kieu Navy F-4B Hai quan ve tinh nang bay va mang ten lua Sidewinder do Hai quan thiet ke, Khong quan My cung đua ra hoat đong nhung chiec F-4D vao thang 6 nam 1967 trang bi ten lua AIM-4 Falcon. Tuy nhien, loai ten lua Falcon giong nhu nhung tien nhiem cua no chi đuoc thiet ke nham ban roi nhung may bay nem bom bay ngang va thang. Đo tin cay cua no đuoc chung minh la khong hon nhung kieu khac, va trinh tu khai hoa phuc tap cung nhu thoi gian lam mat cua đau do nhiet bi han che lam cho no trong thuc te gan nhu vo dung đe chong lai đuoc nhung may bay tiem kich nhanh nhen. Nhung chiec F-4D quay lai su dung nhung ten lua Sidewinder trong pham vi chuong trinh Rivet Haste vao đau nam 1968, va đen nam 1972 kieu ten lua AIM-7E-2 "Dogfight Sparrow" tro nen kieu ten lua đuoc phi cong Khong quan ua chuong. Giong nhu nhung chiec Phantom khac tai Viet Nam, kieu F-4D đuoc khan cap trang bi an-ten do tim va canh bao (RHAW) nham phat hien ten lua đat đoi khong SA-2 Guideline do Xo Viet che tao ban ra.
Tu khi nhung chiec F-4C đuoc bo tri tai Đong Nam A, USAF Phantom cua Khong quan My thuc hien ca vai tro may bay tiem kich chiem uu the tren khong cung nhu vai tro tan cong mat đat, ho tro khong nhung cac luc luong tren bo tai Nam Viet Nam ma con thuc hien cac phi vu nem bom tai Lao va Bac Viet Nam. Vi luc luong F-105 Thunderchief bi hao mon đang ke tu nam 1965 đen nam 1968, vai tro nem bom cua chiec F-4 co ti le ngay cang tang dan, cho đen sau thang 11 nam 1970 (khi chiec F-105D cuoi cung đuoc rut khoi chien đau) no tro thanh may bay tan cong chu luc cua Khong quan Hoa Ky. Đen thang 10 nam 1972 phi đoi EF-4C Wild Weasel (Chon hoang) đau tien đuoc trien khai tai Thai Lan trong nhiem vu tam thoi, bao truoc vai tro tuong lai cua chung.
Co tong cong 16 phi đoi Phantom đuoc bo tri thuong xuyen tu nam 1965 đen nam 1973, va 17 phi đoi khac đuoc bo tri hoat đong tac chien tam thoi. So luong cao điem may bay F-4 chien đau la vao nam 1972, khi co 353 chiec đat can cu tai Thai Lan. Co 445 may bay tiem kich-nem bom Phantom bi mat, trong đo 370 chiec bi mat trong chien đau va 193 chiec ben tren bau troi Bac Viet Nam (33 do MiG ban roi, 30 chiec do ten lua SAM, va 307 chiec do hoa luc phong khong).
Chiec RF-4C đuoc bon phi đoi su dung, va co 83 chiec bi mat, trong đo 72 chiec bi mat trong chien đau va 38 chiec ben tren bau troi Bac Viet Nam (bay chiec do ten lua SAM, va 65 chiec do hoa luc phong khong). Đen cuoi cuoc chien tranh, Khong quan My mat tong cong 528 chiec F-4 va RF-4C Phantom. Tong hop chung voi ton that cua luc luong Hai quan va Thuy quan Luc chien Hoa Ky la 233 chiec Phantoms; đa co tong cong 761 chiec F-4/RF-4 Phantom bi mat trong Chien tranh Viet Nam.
Vao ngay 28 thang 8 nam 1972, Steve Ritchie tro thanh "Ach" Khong quan đau tien cua cuoc chien tranh. Vao ngay 9 thang 9 nam 1972, Si quan He thong Vu khi Charles B. DeBellevue tro thanh "Ach" Hoa Ky co so chien cong cao nhat voi sau chien thang. Si quan He thong Vu khi Jeffrey Feinstein tro thanh "Ach" Khong quan cuoi cung cua cuoc chien vao ngay 13 thang 10 nam 1972. Nhung chiec F-4 cua Khong quan ghi đuoc 107½ chien cong MiG tai Đong Nam A (50 boi ten lua Sparrow, 31 boi ten lua Sidewinder, nam boi ten lua Falcon, 15½ bang phao va sau bang cac phuong tien khac). So may bay MiG bi ban roi bao gom 33½ chiec MiG-17, 8 chiec MiG-19 va 66 chiec MiG-21.
Vao ngay 31 thang 1 nam 1972, Phi đoi Tiem kich Chien thuat 170 thuoc Khong đoan Tiem kich Chien thuat 183 cua Khong luc Ve binh Quoc gia Illinois tro thanh đon vi Ve binh Quoc gia đau tien chuyen sang su dung Phantom. Viec phuc vu trong Khong luc Ve binh Quoc gia keo dai đen ngay 31 thang 3 nam 1990, khi Phantom đuoc thay bang F-16 Fighting Falcon. Đen ngay 15 thang 8 nam 1990, 24 chiec F-4G Wild Weasel V va sau chiec RF-4C đuoc huy đong sang Trung Đong trong Chien dich Bao tap Sa mac. Ly do cua viec đieu đong nay la do chiec F-4G la may bay duy nhat cua Khong quan My đuoc trang bi đe co vai tro ap che hoa luc phong khong đoi phuong, trong khi chiec EF-111 Raven khong co kha nang mang ten lua AGM-88 HARM. Chiec RF-4C cung la may bay duy nhat đuoc trang bi may anh tam cuc xa KS-127 LOROP. Cho du thuc hien cac phi vu bay gan nhu hang ngay, chi co mot chiec RF-4C bi mat trong mot tai nan chet nguoi truoc khi co cac hoat đong chien su. Mot chiec F-4G bi mat khi hoa luc đoi phuong ban hong thung nhien lieu va chiec may bay het nhien lieu khi gan đen mot san bay ban. Nhung chiec Phantom Khong quan cuoi cung, F-4G Wild Weasel V thuoc Phi đoi Tiem kich 561 đuoc nghi huu vao ngay 26 thang 3 nam 1996. Chuyen bay hoat đong cuoi cung cua F-4G Wild Weasel la cua Phi đoi Tiem kich 190 thuoc Khong luc Ve binh Quoc gia vao thang 4 nam 1996, do Thieu ta Mike Webb va Thieu ta Gary Leeder đieu khien. Giong nhu Hai quan, Khong quan tiep tuc su dung nhung chiec QF-4 gia lap muc tieu.


Phantom phuc vu tai cac nuoc khac Chiec Phantom đa phuc vu cho khong quan cua nhieu nuoc, bao gom Australia, Ai Cap, Đuc, Anh Quoc, Hy Lap, Iran, Israel, Nhat Ban, Tay Ban Nha, Han Quoc va Tho Nhi Ky. Ngoai ra con co mot chiec đuoc su dung boi mot to chuc phi loi nhuan Hoa Ky Collings Foundation trong cac cuoc trien lam "lich su song".


= Australia =
Vao nam 1963, McDonnell đe nghi cho Khong quan Hoang gia Australia mot kieu F-4C nhung đuoc trang bi đong co turbo phan luc SNECMA Atar-9 đang đuoc su dung tren nhung chiec may bay tiem kich Dassault Mirage III-O cua ho. Cho du Khong quan Hoang gia Australia đa chon chiec General Dynamics F-111C thay vao đo, nhung su cham tre trong san xuat buoc ho phai thue 24 chiec USAF F-4E cua Khong quan Hoa Ky tu nam 1970 đen nam 1973. Chiec Phantom đuoc ua chuong đen muc Khong quan Hoang gia Australia trong thuc te đa can nhac đen viec lua chon chiec F-4E. Tuy nhien, viec su huu chiec Phantom đoi hoi phai giai the it nhat mot phi đoi Dassault Mirage III đe co the cung cap đoi bay can thiet (đoi bay cua Phi đoan 82 đuoc chuyen sang lai F-111). Đa co mot chiec F-4E bi mat trong mot tai nan khi phuc vu trong Khong quan Australia ben tren Evans Head, New South Wales.


= Ai Cap =
Mac du ban đau Khong quan Ai Cap quan tam đen kieu may bay F-5 Tiger II, đen nam 1979 ho đa mua 35 chiec F-4E cu cua Khong quan Hoa Ky truoc đay cung voi mot so ten lua Sparrow, Sidewinder, va AGM-65 Maverick tri gia 594 trieu Đo la My nhu la mot phan cua chuong trinh Peace Pharaoh. Nguoi Ai Cap đa quen voi nhung chiec may bay tiem kich Xo Viet MiG đon gian va nhan thay rang Phantom la mot con ac mong ve bao tri, va chi co chin may bay con trong tinh trang bay đuoc vao đau nhung nam 1980. Mot chuong trinh huan luyen nghiem ngat đa giai quyet đuoc đa so cac kho khan vao nam 1985. Co them tam may bay du thua cua Khong quan My đuoc mua them vao nam 1988, cung voi ba chiec thay the cho nhung may bay bi tai nan.


= Cong hoa Lien bang Đuc =
Ban đau Khong quan Đuc đat mua phien ban trinh sat RF-4E vao nam 1969. Mot trong nhung chiec may bay nay đuoc gan thiet bi ELINT (ELectronic Signals INTelligence: Tinh bao tin hieu đien tu) va bay trong chuong trinh Peace Trout. Vao nam 1982, nhung chiec RF-4E nguyen thuy khong đuoc vu trang đuoc giao them vai tro phu tan cong mat đat qua viec bien cai boi hang Messerschmitt-Bolkow-Blohm. Nhung chiec RF-4E cua Khong quan Đuc đuoc trang bi cho hai khong đoan trinh sat chien thuat, moi đon vi gom hai phi đoi (AG51 va AG52) va đa lan luot đuoc nghi huu, thay the bang may bay Tornado RECCE vao nam 1994.
Đe lap vao cho trong giua chiec F-104 Starfighter va chiec Panavia Tornado, vao nam 1973 Khong quan Đuc đa mua phien ban F-4F nhe va đon gian hon voi radar APG-120 tinh nang kem hon, khong co kha nang tiep nhien lieu tren khong hay trang bi ten lua AIM-7 Sparrow, trong chuong trinh Peace Rhine. Cac kha nang tiep nhien lieu tren khong, ban đuoc ten lua AGM-65B Maverick va AIM-9 Sidewinder phien ban L, cung nhu đong co khong khoi đuoc bo sung them vao giua nhung nam 1980. Vao nam 1983, Đuc đua ra chuong trinh ICE (tang cuong hieu qua chien đau) trang bi cho 110 chiec F-4F kieu radar AN/APG-65 nhu đuoc su dung tren chiec may bay F/A-18 Hornet, bo sung kha nang ban ten lua AIM-120 AMRAAM va tuyen du lieu ky thuat so Mil-Std 1553. Nhung chiec F-4F đuoc nang cap ICE bat đau đua vao hoat đong vao nam 1992. Điem đang đe y la co 24 chiec F-4F cua Đuc đuoc Khong đoan Tiem kich Chien thuat 49 Khong quan Hoa Ky su dung tai Can cu Khong quan Holloman đe huan luyen cac đoi bay Khong quan Đuc cho đen nam 2002. Nhung may bay nay mang phu hieu cua Khong quan My vi nhung ly do bao hiem, nhung co them mot la co Đuc tren canh đuoi đung. Vao nam 1975, Đuc cung nhan đuoc muoi may bay F-4E đe huan luyen tai My. Vao cuoi nhung nam 1990, nhung may bay nay đuoc ngung phuc vu, mot so đuoc thao do tai My trong khi nhung chiec khac quay ve Đuc va đuoc su dung trong viec huan luyen bao tri.
Nhung chiec F-4F đuoc nang cap ICE đuoc mong đoi se tiep tuc phuc vu cho đen khi Khong đoan Tiem kich JG-71 "Richthofen" chuyen sang su dung Eurofighter Typhoon vao nam 2012. Khong đoan Tiem kich JG-73 "Steinhoff" đa cho nghi huu chiec F4-F cuoi cung vao nam 2002 va đuoc thay the boi nhung chiec Eurofighter vao nam 2003, trong khi viec thay the nhung chiec F-4F tai Khong đoan Tiem kich JG-74 đang đuoc tien hanh va chiec F-4F cuoi cung se roi khoi Khong đoan vao thang 3 nam 2008. Cac khong đoan F4-F con lai đa đuoc giai the ma khong đuoc thay the trong nhung nam 1990 va đau nhung nam 2000. Loai may bay nay đa chinh thuc bi loai khoi bien che khong quan Đuc vao cuoi thang 6 nam 2013.
Ngoai nhung yeu kem tu nhien do ban than thiet ke, khuyet điem lon nhat cua nhung chiec F-4F (du đa đuoc nang cap ICE) la thieu he thong nhan dien ban thu (IFF) va kha nang MIDS (he thong phan phoi thong tin đa chuc nang) khong hien huu. Trong nhung kich ban ben ngoai tam nhin thay, chung phai dua tren kha nang nhan dien muc tieu cua nhung may bay AWACS (canh bao va chi huy tren khong) von phai lien lac dua tren co so giong noi thong thuong. Đieu nay cung voi so luong it ten lua AIM-120B đuoc mua (96) va kieu radar APG-65 đa lac hau lam cho no chi phu hop cho mot he thong phong thu.


= Hy Lap =
Vao nam 1971, Khong quan Hy Lap đa mua nhung chiec F-4E va RF-4E Phantom moi. Nhung chiec RF-4E va F-4E du ra cua Khong quan Đuc va Khong luc Ve binh Quoc gia Hoa Ky đuoc cho vao đau nhung nam 1990. Nhieu chiec may bay đuoc cai tien thanh tieu chuan F-4G Wild Weasel V va trang bi ten lua chong buc xa AGM-88 HARM. Tiep theo sau thanh cong cua chuong trinh ICE cua Đuc, vao ngay 11 thang 8 nam 1997, DaimlerChrysler Aerospace cua Đuc nhan đuoc hop đong nang cap 39 may bay len giong nhu tieu chuan Peace Icarus 2000. Viec nang cap bao gom mot radar AN/APG-65GY, he thong dan đuong Honeywell H-764G ket hop mot he thong dan đuong quan tinh laser (LINS), he thong đinh vi ve tinh toan cau (GPS), va he thong Elbit may tinh cum đa chuc nang (MMRC), cum LITENING (he thong đinh vi muc tieu bang hong ngoai va laser), va kha nang phong ten lua khong-đoi-khong AIM-120 AMRAAM va vu khi tu xa AGM-130.


= Iran =
Trong nhung thap nien 1960 va 1970, Vuong quoc Iran von than My vao luc đo đa đat mua 225 chiec F-4D, F-4E va RF-4E Phantom. Nhung chiec Phantom Iran đa hoat đong trong cuoc Chien tranh Iran-Iraq trong nhung nam 1980.
Giong nhu tinh trang nhung chiec F-14 Tomcat, nhieu chiec F-4 Iran tu đo bi hao mon va thieu phu tung thay the. Nhung chiec may bay con lai đuoc tin la đuoc huong loi trong viec van chuyen len lut phu tung tu Israel va Hoa Ky (trong su kien Iran-Contra), cung nhu la tu cac linh kien va vu khi noi đia đuoc thiet ke tai cho hay sao chep, va tich hop cac ky thuat cua Lien Xo cu va Trung Quoc. Nhung chiec F-4 Iran đuoc Khong quan Cong hoa Hoi giao Iran su dung va duy tri đuoc hoat đong nho viec đai tu va bao tri boi cong nghiep hang khong Iran.


= Israel =

Khong quan Israel la luc luong nuoc ngoai su dung Phantom nhieu nhat, bay ca nhung may bay moi va may bay cu cua Khong quan My, cung nhu nhieu phien ban trinh sat đac biet chiec mot. Chiec F-4E đau tien, ten long Kurnass (bua ta), va chiec RF-4E, ten long Orev (qua đen), đuoc giao vao nam 1969 trong chuong trinh Peace Echo I. Nhung chiec Phantom bo sung đen trong nhung nam 1970 trong cac chuong trinh tu Peace Echo II đen Peace Echo V va chuong trinh Nickel Grass. Nhung chiec Phantom Israel đa tham gia chien đau rong rai trong cac cuoc đoi đau A-rap-Israel, đau tien la trong cuoc Chien tranh Tieu hao. Chien cong khong chien đau tien cua chiec Kurnass la vao ngay 11 thang 11 nam 1969 ban roi mot chiec MiG-21 "Fishbed" cua Ai Cap. Ton that khong chien đau tien, cung do mot chiec MiG-21, xay ra vao ngay 2 thang 4 nam 1970. Trong suot qua trinh đoi đau, Khong quan Israel thong bao đa co đuoc 116 chien cong khong chien đoi lai 56 chiec bi ton that, hau het la do hoa luc mat đat.
Nhung chiec F-4 Israel đa trai qua mot chuong trinh nang cap rong rai nham thich nghi voi nhung vu khi va thiet bi đien tu noi đia. Trong nhung nam 1980, Israel bat đau chuong trinh hien đai hoa Kurnass 2000 trong đo đa nang cap đang ke he thong đien tu, bao gom radar APG-76 va buong lai co cac man hinh hien thi đa chuc nang va HOTAS, va bo sung them kha nang phong ten lua Popeye. May bay Kurnass 2000 bay chuyen bay đau tien vao ngay 11 thang 8 nam 1987 va bat đau đua vao su dung tu ngay 5 thang 2 nam 1991, co the nhan biet do nhung đuong van nho tren lo hut khi va mot voi tiep nhien lieu tren khong kieu "voi va pheu" cam truc tiep vao lo tiep nhien lieu tren lung may bay. Israel cung tao ra mot phien ban trang bi đong co Pratt & Whitney PW1120 đa bay chuyen bay đau tien vao ngay 30 thang 7 nam 1986. Chiec may bay co kha nang sieu luot, co ti le luc đay/khoi luong tot hon 17%, toc đo duy tri luon vong tot hon 15%, toc đo len cao lon hon 36%, gia toc tot hon 27%, tat ca đeu voi hieu qua nhien lieu tot hon. No đuoc trung bay tai cuoc Trien lam Hang khong Paris nam 1987, nhung chi phi cua ke hoach xem ra qua đat so voi mot khung may bay đa gia coi, nen chuong trinh đa khong đuoc thuc hien. Chiec F-4 cuoi cung cua Israel đa đuoc cho nghi huu vao ngay 12 thang 5 nam 2004.


= Nhat Ban =
Vao nam 1968, luc luong Khong quan Phong ve Nhat Ban đa mua 140 chiec F-4EJ Phantom. Nhung cuoc tranh luan chinh tri no ra quanh van đe mot luc luong "tu ve" lai đuoc trang bi nhung chiec "may bay nem bom", nen cac kha nang tiep nhien lieu tren khong va tan cong mat đat đuoc thao bo (cac kha nang tan cong mat đat đuoc phuc hoi trong nhung lan nang cap sau đo). Mitsubishi đa che tao 138 chiec theo giay phep nhuong quyen tai Nhat Ban, va co them 14 chiec trinh sat khong vu trang RF-4E đuoc nhap khau. Trong so đo, 96 chiec F-4EJ đa đuoc cai tien theo tieu chuan F-4EJ Kai (改,"Cai bien") voi he thong dan đuong quan tinh laser, radar APG-66J va cac nang cap cho he thong đien tu khac. 17 chiec F-4EJ đuoc trang bi cum trinh sat chup anh tam xa LOROP va đuoc cai bien thanh may bay trinh sat. Nhung chiec may bay nay cung đuoc nang cap tuong tu F-4EJ Kai thanh kieu RF-4EJ.
Tinh đen nam 2007, Nhat Ban đang co mot đoi bay 90 chiec F-4 đang hoat đong. Cac cuoc thuong luong đang đuoc thuc hien nham thay the chung bang kieu may bay Eurofighter Typhoon (theo thong tin tren to Financial Times vao thang 3 nam 2007), vi viec xuat khau chiec F-22 Raptor tien tien nhat cua My van con đang bi cam. Đen thang 6 nam 2007, Lockheed Martin cong bo rang cong ty cua ho đa đuoc trao hop đong trang bi nhieu chiec F-15 trang bi cum radar khau đo tong hop. Nhung chiec F-15 nay se đuoc su dung trong vai tro trinh sat, va Khong quan Phong ve Nhat Ban se cho nghi huu nhung chiec RF-4EJ cua ho.


= Han Quoc =
Khong quan Cong hoa Han Quoc đa mua lo đau tien nhung chiec F-4D Phantom cu cua Khong quan Hoa Ky vao nam 1968 trong chuong trinh Peace Spectator, va viec giao hang đuoc tiep tuc cho đen nam 1988. Chuong trinh Peace Pheasant II cung cung cap nhung chiec may bay đuoc che tao moi va ca nhung may bay F-4E cu cua Khong quan My. Vao nam 1993, Khong quan Han Quoc đa xem xet mot chuong trinh nang cap cho 38 chiec F-4E đang hoat đong, nhung chi thuc hien viec nang cap keo dai thoi han su dung it ton kem hon va bo sung cum đinh vi muc tieu quang-đien tu Pave Tack cung kieu ten lua khong-đoi-đat AGM-142 Have Nap.


= Tay Ban Nha =
Khong quan Tay Ban Nha so huu lo đau tien nhung chiec F-4C Phantom cu cua Khong quan Hoa Ky vao nam 1971 trong chuong trinh Peace Alfa. Đuoc đat ten la C.12, nhung chiec may bay nay đuoc cho nghi huu vao nam 1989. Cung thoi gian nay, Khong quan Tay Ban Nha cung nhan đuoc mot so chiec RF-4C cu cua Khong quan Hoa Ky, đat ten la RC.12. Trong nhung nam 1995-1996, nhung may bay nay đuoc nang cap đang ke ve he thong đien tu, bao gom radar APQ-172 va he thong dan đuong quan tinh bang con quay hoi chuyen laser.


= Tho Nhi Ky =

Khong quan Tho Nhi Ky nhan đuoc nhung chiec Phan tom đau tien vao nam 1974 trong chuong trinh Peace Diamond III, va đuoc tiep noi bang nhung chiec may bay cu cua Khong quan Hoa Ky trong chuong trinh Peace Diamond IV. Vao nam 1995, IAI cua Israel đa ap dung viec nang cap tuong tu nhu tieu chuan Kurnass 2000 tren 54 chiec F-4E cua Tho Nhi Ky. Đuoc đat ten la Terminator 2020, chiec may bay đuoc toi uu hoa cho cac phi vu tan cong mat đat voi ten lua AGM-142 Popeye/Have Nap, cum đinh vi muc tieu Litening-II, va kha nang mang cac kieu ten lua AGM-65D/G Maverick, AGM-88 HARM, bom GBU-8 HOBOS, bom dan đuong bang laser, bom thong thuong va bom chum cho cac phi vu tan cong mat đat, trong khi van giu lai kha nang phong cac ten lua khong-đoi-khong AIM-7 Sparrow va AIM-9 Sidewinder. No cung co kha nang trang bi cum đinh vi muc tieu Pave Spike va rocket moi co. Kha nang phong ten lua khong-đoi-khong AIM-120 AMRAAM khong bao gom trong chuong trinh nang cap Terminator 2020, vi nhan manh đen vai tro khong-đoi-đat cua chiec may bay. Viec nang cap bao gom kieu radar tien tien ELTA EL/M-2032 voi kha nang tim kiem va giai cuu, rut ra tu ky thuat su dung tren chiec may bay trinh dien IAI Lavi vao đau nhung nam 1990 đa bi huy bo. Cho du chuong trinh nang cap Terminator 2020 phan lon dua tren du an Kurnass 2000 cua IAI, no bao gom nhieu cai tien trong nhieu khia canh nhu he thong hien thi truoc mat Kaiser/E1-OP, HOTAS, INS/GPS, MFD, he thong lien lac UHF/VHF ma hoa, DTC, bo chien tranh đien tu moi, radar canh bao radar moi, bo phat phao sang, bo gay nhieu phong thu Elisra SPS, cum Elisra ALQ-119 đuoc nang cap tuong thich the he SAM hai chu so, day dan moi, cai tien cau truc va nang cap đong co General Electric J79.


= Anh Quoc =
Anh Quoc đa mua nhung chiec F-4 đe su dung cung Khong quan Hoang gia Anh va Khong luc Hai quan Hoang gia Anh do viec huy bo cac đe an phat trien may bay noi đia nhu BAC TSR-2 va Hawker Siddeley P.1154. Cac phien ban Anh Quoc dua tren kieu F-4J cua Hai quan My va đuoc đat ten tuong ung la F-4K va F-4M, chung đuoc đua vao hoat đong duoi ten goi FG 1 va FGR 2 đe thay the nhung chiec Hawker Hunter va de Havilland Sea Vixen. Nhung chiec Phantom Anh Quoc đuoc trang bi kieu đong co turbo quat ep Rolls-Royce Spey to va manh hon voi luc đay co đot sau la 20.515 lbf (91,25 kN) moi chiec nham cai thien tinh nang bay luc cat canh, va nhieu he thong đuoc thay the bang thiet bi tuong đuong do Anh san xuat. Đong co to hon đa đoi hoi phai co luong khi nap nhieu hon, nen cua hut gio đuoc mo rong them 20%, va no co toc đo toi đa va tinh nang bay o tam cao đuoc cai thien. Tam bay xa cung đuoc tang cuong do kieu đong co turbo quat ep co hieu qua nhien lieu tot hon. Nhung chiec Phantom cua Khong luc Hai quan Hoang gia đuoc trang bi cang đap banh truoc kieu nhun kep co the keo dai them 102 cm (40 inch), giup gia tang goc tan khi cat canh can thiet đe hoat đong khi đuoc phong tu tau san bay Anh Quoc HMS Ark Royal nho hon. Chiec nguyen mau Anh Quoc YF-4K bay chuyen bay đau tien vao ngay 27 thang 6 nam 1966, va đuoc tiep noi bang chiec YF-4M vao ngay 17 thang 2 nam 1967.
Đon đat hang cua Khong luc Hai quan Hoang gia Anh bi cat giam do loai bo bot so tau san bay cua Hai quan Hoang gia Anh. Hau qua la hau het trong so 160 chiec Phantom Anh Quoc hoat đong trong Khong quan Hoang gia Anh trong vai tro tan cong mat đat va đanh chan tam xa. Vao cuoi nhung nam 1970, nhung chiec Phantom cua Khong quan Hoang gia Anh đuoc thay the boi nhung chiec SEPECAT Jaguar trong vai tro tan cong mat đat va nhung chiec Phantom cua Hai quan Hoang gia đuoc chuyen cho Khong quan Hoang gia. Sau Chien tranh đao Falkland, luc luong Phantom tieu chuan Anh Quoc đuoc bo sung them 15 chiec F-4J nguyen cua Hai quan Hoa Ky đuoc nang cap, đuoc đat ten la F-4J(UK) khi phuc vu trong Khong quan Hoang gia, nham bu đap cho mot phi đoi đuoc bo tri đen quan đao nay.
15 chiec may bay đuoc chon la tot nhat trong so nhung chiec đuoc du tru tai Can cu Khong quan Davis-Monthan, va chung đuoc nang cap len mot muc hau nhu ngang bang voi phien ban F-4S. Khac biet chu yeu la viec thieu mat cac canh phu mep truoc chien đau, bi Khong quan Hoang gia Anh xem la mot "nguon cua luc can" va khong yeu cau. Đieu nay cung giup đon gian hoa viec huan luyen cac đoi bay, vi kieu canh phu nay khong đuoc trang bi cho cac kieu may bay khac cua Khong quan Hoang gia. Chiec F-4J(UK) đuoc giao đen Can cu Khong luc Hai quan North Island vao ngay 2 thang 8 nam 1984, va tu đay cac đoi bay Khong quan Hoang gia lai chung ve Anh Quoc. Chiec may bay đuoc đai tu toan bo va đuoc trang bi radar AWG-10B, đong co khong khoi va co kha nang mang ten lua Skyflash. Chung đuoc đua vao hoat đong cung Phi đoi 74 Khong quan Hoang gia tru đong tai Can cu Wattisham. Chiec may bay đuoc cac đoi bay ua thich va đuoc đanh gia chung la tot hon nhung chiec F-4 trang bi đong co Spey. Chung co toc đo len cao cham hon do đong co yeu hon, nhung chung cung nhe hon 760 kg va co kha nang đat đen toc đo Mach 2,3 so voi 2,1 o tam cao. Kha nang hoat đong cua radar cung đuoc cac phi cong ca ngoi. Cho du đa cu va thieu mat cac canh phu mep truoc, nhung may bay nay đa phuc vu tot cho đen khi đuoc thay the vao nam 1991.
Nhung chiec may bay tiem kich đanh chan Phantom đa đuoc thay the boi kieu Panavia Tornado F3. Chiec Phantom Anh Quoc cuoi cung đuoc cho nghi huu vao nam 1993 do anh huong boi chinh sach cat giam ngan sach quan su.


Hoat đong dan su Quy Collings, mot to chuc phi loi nhuan đat tru so tai Massachusetts su dung mot chiec F-4D trong cac cuoc trung bay "lich su song". Quy dung đe bao tri va hoat đong may bay, von đat can cu tai Houston, Texas, đuoc thu gop tu cac nguon đuoc trao tang va tai tro cua cong chung va cac đon vi kinh doanh.


Cac phien ban F-4A, B, J, N va S
Phien ban danh cho Hai quan va Thuy quan Luc chien Hoa Ky. F-4B đuoc nang cap len F-4N, va F-4J đuoc nang cap len F-4S.
F-110 Spectre, F-4C, D va E
Phien ban danh cho Khong quan Hoa Ky. F-4E trang bi mot khau phao M61 Vulcan ben trong. Phien ban F-4D va E đuoc xuat khau rong rai.
F-4G Wild Weasel V
Phien ban chuyen dung SEAD voi radar va he thong đien tu đuoc nang cap, cai bien tu phien ban F-4E. Ten goi F-4G truoc đo đuoc dung cho mot phien ban Phantom Hai quan hoan toan khac.
F-4K va M
Phien ban cho quan đoi Anh Quoc, trang bi đong co turbo quat ep Rolls-Royce Spey.
F-4EJ
Phien ban F-4E đon gian hoa đe xuat khau va che tao theo giay phep nhuong quyen tai Nhat Ban.
F-4F
Phien ban F-4E đon gian hoa đe xuat khau sang Đuc.
F-4X
Phien ban trinh sat đuoc đe nghi voi đong co phun nuoc co kha nang vuot qua toc đo Mach 3.
QF-4B, E, G va N
May bay nghi huu đuoc cai bien thanh muc tieu gia lap đieu khien tu xa nham nghien cuu vu khi va he thong phong thu.
RF-4B, C, va E
Phien ban trinh sat chien thuat.


Đac điem ky thuat (F-4E) Tham khao: The Great Book of Fighters, Quest for Performance, va Encyclopedia of USAF Aircraft.


= Đac điem chung =
Đoi bay: 02 nguoi
Chieu dai: 19,3 m (64 ft)
Sai canh: 11,7 m (38 ft 5 in)
Chieu cao: 5,0 m (16 ft 6 in)
Dien tich be mat canh: 49,2 m² (530 ft²)
Kieu canh: NACA 0006.4-64 root, NACA 0003-64 tip
Dien tich can: 1,10 m² (11,87 ft²)
He so nang/luc can: 0,0224
Ti le dai/rong canh: 2,77
Trong luong khong tai: 13.757 kg (30.328 lb)
Trong luong co tai: 18.825 kg (41.500 lb)
Trong luong cat canh lon nhat: 28.030 kg (61.795 lb)
Trong luong ha canh lon nhat: 16.706 kg (36.831 lb)
Đong co: 2 × General Electric J79-GE-17A, luc đay 79,6 kN (17.845 lbf) moi đong co.
Nhien lieu chua: 7.549 L (1.994 US gal) ben trong, 12.627 L (3.335 US gal) voi 4 thung dau phu.


= Đac tinh bay =
Toc đo lon nhat: 2,23 Mach (2.370 km/h; 1.472 mph) o đo cao 12.190 m (40.000 ft)
Tam bay toi đa: 2.600 km (1.403 nm; 1.615 mi) voi 3 thung dau phu.
Ban kinh chien đau: 680 km (367 nm; 422 mi)
Tran bay: 18.300 m (60.000 ft)
Toc đo len cao: 210 m/s (41.300 ft/min)
Ap luc canh: 383 kg/m² (78 lb/ft²)
Ti le luc đay/khoi luong: 0,86
Ti le luc nang/luc can: 8,58
Đuong bang cat canh: 1.370 m (4.490 ft) o trong luong 24.410 kg (53.814 lb)
Đuong bang ha canh: 1.120 m (3.680 ft) o trong luong 16.706 kg (36.831 lb)


= Vu khi =
1 × phao 20 mm M61 Vulcan Gatling — voi 639 vien đan.
Ten lua đoi khong:
4 x AIM-7 Sparrow gan tren than, va
4 x AIM-9 Sidewinder gan tren đe canh.
Cac phien ban nang cap co kha nang mang cac loai ten lua đoi khong: AIM-120 AMRAAM, AAM-3, IRIS-T, Skyflash.
Cho đen 8.480 kg (18.650 lb) vu khi gan tren 9 đe tren canh va than, bao gom bom thong thuong, bom chum, bom dan đuong bang laser va TV, rocket, ten lua đoi đat, ten lua đoi ham, vu khi hat nhan.
Thung dau phu:
2 x thung 1.420 L (370 US gal) gan tren đe canh, va
1 x thung 2.310/2.345 L (600/610 US gal) gan tren than.


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai The F-4 website
F-4 Phantom II Society website
Phantom F4k - Fleet Air Arm - Royal Navy
8th Tactical Fighter Wing website Luu tru ngay 20 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
"Silver Lobos" fly into retirement
F-4 Phantom page on Aerospaceweb.org
The McDonnell F-4 Phantom on Vectorsite.net
RAF Phantom Losses Luu tru ngay 24 thang 8 nam 2015 tai Wayback Machine
The Phantom Zone Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2022 tai Wayback Machine


Noi dung lien quan = May bay lien quan =
McDonnell F3H Demon


= May bay tuong tu =
English Electric Lightning
Vought XF8U-3 Crusader III
Sukhoi Su-15
Mikoyan-Gurevich MiG-23
Shenyang J-8


= Trinh tu thiet ke =
Truoc nam 1962:
Trinh tu Hai quan Loat A: A4D - AF - A2F - AH - AJ - A2J - A3J
Trinh tu Hai quan Loat F: FH - F2H - F3H - F4H - FJ - FL - F2L
Trinh tu Khong quan: YF-107 - XF-108 - XF-109 - F-110 - F-111
Sau nam 1962:
F-1 - F-2 - F-3 - F-4 - F-5 - F-6 - F-7


= Danh sach lien quan =
Danh sach may bay chien đau
Danh sach may bay quan su Hoa Ky