Tu chinh an 22 (Tu chinh an XXII) Hien phap Hoa Ky quy đinh khong ai đuoc bau vao chuc vu tong thong Hoa Ky qua hai nhiem ky va bo sung cac đieu kien đoi voi nhung nguoi ke nhiem tong thong trong nhiem ky cua tong thong khac. Quoc hoi thong qua Tu chinh an 22 vao ngay 21 thang 3 nam 1947 va đe trinh len cac co quan lap phap tieu bang đe phe chuan. Tu chinh an 22 đuoc 36 trong so 48 tieu bang can thiet (Alaska va Hawaii chua đuoc cho gia nhap Hoa Ky) phe chuan vao ngay 27 thang 2 nam 1951 co hieu luc vao cung ngay.
Tu chinh an 22 cam nguoi nao đuoc bau giu chuc vu tong thong qua hai nhiem ky. Nguoi nao đam đuong chuc vu tong thong qua hai nam trong nhiem ky cua tong thong khac khong đuoc bau giu chuc vu tong thong qua mot nhiem ky. Cac hoc gia tranh luan lieu Tu chinh an 22 co ap dung cho moi truong hop hay chi ap dung cho cac cuoc bau cu tong thong. Truoc khi Tu chinh an 22 đuoc phe chuan, tong thong khong bi gioi han nhiem ky nhung ca George Washington va Thomas Jefferson đeu quyet đinh khong tranh cu nhiem ky thu ba, thiet lap tien le hai nhiem ky. Trong cuoc bau cu tong thong nam 1940 va 1944, Franklin D. Roosevelt tro thanh tong thong duy nhat tranh cu va trung cu nhiem ky thu ba va thu tu, lam day len lo ngai ve mot tong thong giu chuc vu qua nhieu nhiem ky.


Noi dung Khoan 1. Khong nguoi nao đuoc bau giu chuc vu Tong thong qua hai nhiem ky va khong nguoi nao đa đam đuong chuc vu Tong thong hoac giu quyen Tong thong qua hai nam trong nhiem ky ma nguoi khac đa trung cu Tong thong se đuoc bau vao chuc vu Tong thong hon mot nhiem ky. Nhung đieu khoan nay khong ap dung đoi voi nhung nguoi đang giu chuc Tong thong khi đieu khoan nay đuoc Quoc hoi đe nghi va se khong ngan can bat cu ai co the giu chuc Tong thong hoac giu quyen Tong thong trong thoi gian đieu khoan nay co hieu luc đung vao nhiem ky cua ho, vi vay ho se tiep tuc cuong vi Tong thong hay quyen Tong thong trong thoi gian nhiem ky con lai.
Khoan 2. Đieu nay se khong co hieu luc tru phi đuoc co quan lap phap cua ba phan tu so tieu bang phe chuan nhu mot tu chinh an Hien phap trong vong 7 nam ke tu ngay Quoc hoi chuyen toi cac tieu bang.


Boi canh Viec gioi han nhiem ky tong thong đa đuoc tranh luan tu nhung ngay đau tien cua chinh truong Hoa Ky. Tai Hoi nghi Lap hien, nhieu đai bieu, bao gom Alexander Hamilton va James Madison, ung ho nhiem ky tron đoi, trong khi nhung đai bieu khac lai ung ho nhiem ky co đinh. George Mason cua Virginia len an đe xuat ve nhiem ky tron đoi la khong khac gi mot che đo quan chu tuyen cu. Mot ban du thao đau tien cua Hien phap Hoa Ky quy đinh tong thong giu chuc vu trong mot nhiem ky bay nam. Cuoi cung, Hoi nghi Lap hien chap thuan nhiem ky bon nam ma khong gioi han so nhiem ky.
Tuy bi Hoi nghi Hien phap bac bo nhung viec gioi han nhiem ky cua tong thong đuoc George Washington va Thomas Jefferson can nhac trong nhiem ky cua minh. Khi ong buoc vao nam cuoi cung cua nhiem ky thu hai vao nam 1796, Washington đa kiet suc sau nhieu nam lam viec trong chinh quyen va suc khoe cua ong bat đau suy yeu. Ong cung buon buc vi nhung loi cong kich ngay cang nang cua cac đoi thu chinh tri sau khi Đieu uoc Jay đuoc ky ket va tin rang ong đa hoan thanh cac muc tieu chinh cua minh voi tu cach la tong thong. Thang 9 nam 1796, ong viet Buc thu cao tu cho ca nuoc, tuyen bo khong tranh cu nhiem ky thu ba. 11 nam sau, khi Thomas Jefferson sap đi đuoc nua chang đuong cua nhiem ky thu hai, ong đa viet,

Neu viec cham dut nhiem ky cua tong thong khong đuoc Hien phap hoac thong le xac đinh thi chuc vu tong thong, mac du tren danh nghia la theo nhiem ky, nhung tren thuc te se la suot đoi va lich su cho thay đieu đo de dang thoai hoa thanh the tap.

Nha khoa hoc chinh tri Bruce Peabody nhan đinh ke tu khi Washington tuyen bo khong tranh cu nhiem ky thu ba, nhieu hoc gia va nhan vat cong chung đa lay quyet đinh nghi huu cua ong ma "cho rang ong đa thiet lap mot truyen thong hai nhiem ky đong vai tro la co che quan trong đe ngan chan bat ky nguoi nao hoac chinh chuc vu tong thong tap trung qua nhieu quyen luc". Vao the ky 19, nhieu tu chinh an nham hien đinh tien le nay đuoc đe xuat tai Quoc hoi nhung khong đuoc thong qua. Ba trong bon tong thong tiep theo sau Jefferson—Madison, James Monroe va Andrew Jackson—đuoc bau lam tong thong hai nhiem ky va khong tranh cu nhiem ky thu ba. Martin Van Buren that cu trong cuoc bau cu tong thong nam 1840 nen chi lam tong thong mot nhiem ky. Vao đau Noi chien Hoa Ky, cac tieu bang ly khai soan thao Hien phap Hiep bang Hoa Ky phan lon phong theo Hien phap Hoa Ky nhung quy đinh tong thong chi đuoc giu chuc vu mot nhiem ky sau nam.

Bat chap tien le hai nhiem ky, mot so tong thong truoc Roosevelt co gang tranh cu nhiem ky thu ba. Sau khi Ulysses S. Grant tai cu vao nam 1872, Đang Cong hoa nghiem tuc can nhac ve kha nang ong tranh cu nhiem ky thu ba vao nam 1876 nhung du luan tieu cuc va su phan đoi cua cac nghi si Quoc hoi buoc Grant phai tu bo y đinh nay. Tuy nhien, ong đa van đong su đe cu cho cuoc bau cu tong thong nam 1880 tai Đai hoi toan quoc Đang Cong hoa nam 1880 nhung thua sit sao James A. Garfield, nguoi trung cu tong thong.
Theodore Roosevelt ke nhiem tong thong vao ngay 14 thang 9 nam 1901 sau vu am sat William McKinley va de dang đuoc bau vao nhiem ky đay đu vao nam 1904. Ong khong tranh cu nhiem ky thu hai đay đu vao nam 1908 nhung tranh cu trong cuoc bau cu tong thong nam 1912 va that cu truoc Woodrow Wilson. Ban than Wilson mong muon gianh đuoc nhiem ky thu ba mac du đa bi mot con đot quy nghiem trong. Nhieu co van co gang khuyen ong tu bo y đinh tranh cu do suc khoe kem nhung Wilson van yeu cau đua ten ong vao danh sach đe cu ung cu vien tong thong tai Đai hoi toan quoc Đang Dan chu nam 1920. Tuy nhien, Đang Dan chu đe cu James M. Cox, nguoi đa that cu truoc Warren G. Harding. Wilson lai can nhac tranh cu nhiem ky thu ba đay đu vao nam 1924 nhung mot lan nua khong nhan đuoc su ung ho. Ong qua đoi vao thang 2 nam 1924.

Truoc them Đai hoi toan quoc Đang Dan chu nam 1940, Franklin D. Roosevelt tu choi tra loi lieu ong co tranh cu nhiem ky thu ba hay khong. Pho Tong thong John Nance Garner va Tong cuc truong Buu đien James Farley tuyen bo van đong su đe cu cua Đang Dan chu. Khi đai hoi khai mac, Roosevelt gui mot thong điep rang ong se chi ra tranh cu neu bat đac di va cac đai bieu đuoc tu do bo phieu cho bat ky ai. Thong điep nay đuoc hieu la ong san sang tranh cu va ong đuoc đe cu trong cuoc bo phieu đau tien cua đai hoi. Roosevelt thang cu ap đao truoc ung cu vien Đang Cong hoa Wendell Willkie trong cuoc bau cu tong thong nam 1940, tro thanh tong thong duy nhat giu chuc vu qua tam nam. Quyet đinh tranh cu nhiem ky thu ba cua ong la tam điem cua cuoc bau cu. Willkie van đong phan đoi tong thong khong bi gioi han nhiem ky, trong khi Đang Dan chu lay Chien tranh the gioi thu hai lam ly do đe pha tien le.
Trong cuoc bau cu tong thong nam 1944, Roosevelt đoi mat voi ung cu vien Đang Cong hoa Thomas E. Dewey. Dewey tuyen bo ung ho sua đoi hien phap nham gioi han tong thong chi đuoc giu chuc vu toi đa hai nhiem ky. Dewey cho rang "bon nhiem ky hoac 16 nam [am chi Roosevelt] la moi đe doa nguy hiem nhat đoi voi quyen tu do cua chung ta." Ong cung kin đao neu van đe ve tuoi tac cua Roosevelt. Roosevelt trung cu nhiem ky thu tu nho vao nang luong va suc loi cuon cu tri.
Roosevelt dap tat tin đon ve suc khoe kem trong suot cuoc bau cu nhung suc khoe cua ong thuc su ngay cang xau đi. Ngay 12 thang 4 nam 1945, chi 82 ngay sau khi nham chuc, ong qua đoi vi xuat huyet nao va Pho Tong thong Harry S. Truman ke nhiem tong thong. Trong cuoc bau cu giua nhiem ky nam 1946, Đang Cong hoa chiem đa so tai Ha vien va Thuong vien. Nhieu ung cu vien trung cu tuyen bo ung ho mot tu chinh an hien phap han che so nhiem ky cua tong thong nen van đe nay đuoc uu tien khi Quoc hoi khoa 80 hop vao thang 1 nam 1947.


Đe xuat va phe chuan = Quoc hoi đe xuat =
Ngay 6 thang 2 nam 1947, Ha vien thong qua mot du thao tu chinh an đat ra gioi han hai nhiem ky do Earl C. Michener đe xuat voi ket qua bieu quyet 285–121, bao gom su ung ho cua 47 đang vien Đang Dan chu. Đong thoi, Thuong vien xay dung du thao tu chinh an rieng, ban đau khac voi du thao cua Ha vien o cho quy đinh tu chinh an phai đuoc đe trinh len cac hoi nghi phe chuan tieu bang thay vi cac co quan lap phap tieu bang va cam nguoi nao đa giu chuc vu tong thong qua 365 ngay trong moi nhiem ky trong hai nhiem ky đuoc bau vao chuc vu tong thong. Hai đieu khoan nay đeu bi xoa bo nhung mot đieu khoan moi đuoc Robert A. Taft bo sung vao tu chinh an, gioi han so lan mot pho tong thong ke nhiem chuc tong thong co the đuoc bau vao chuc vu tong thong. Ngay 12 thang 3, Thuong vien thong qua du thao tu chinh an sua đoi voi ket qua bieu quyet 59–23, bao gom su ung ho cua 16 đang vien Đang Dan chu.
Ngay 21 thang 3, Ha vien thong qua nhung sua đoi cua Thuong vien. Sau đo, Tu chinh an 22 đuoc đe trinh len cac tieu bang đe phe chuan. Ngay 27 thang 2 nam 1951, Tu chinh an 22 hoan tat qua trinh phe chuan, 3 nam, 343 ngay sau khi đuoc đe trinh len cac tieu bang.


= Cac tieu bang phe chuan =

Nhung tieu bang sau phe chuan Tu chinh an 22:

Maine: Ngay 31 thang 3 nam 1947
Michigan: Ngay 31 thang 3 nam 1947
Iowa: Ngay 1 thang 4 nam 1947
Kansas: Ngay 1 thang 4 nam 1947
New Hampshire: Ngay 1 thang 4 nam 1947
Delaware: Ngay 2 thang 4 nam 1947
Illinois: Ngay 3 thang 4 nam 1947
Oregon: Ngay 3 thang 4 nam 1947
Colorado: Ngay 12 thang 4 nam 1947
California: Ngay 15 thang 4 nam 1947
New Jersey: Ngay 15 thang 4 nam 1947
Vermont: Ngay 15 thang 4 nam 1947
Ohio: Ngay 16 thang 4 nam 1947
Wisconsin: Ngay 16 thang 4 nam 1947
Pennsylvania: Ngay 29 thang 4 nam 1947
Connecticut: Ngay 21 thang 5 nam 1947
Missouri: Ngay 22 thang 5 nam 1947
Nebraska: Ngay 23 thang 5 nam 1947
Virginia: Ngay 28 thang 1 nam 1948
Mississippi: Ngay 12 thang 2 nam 1948
New York: Ngay 9 thang 3 nam 1948
South Dakota: Ngay 21 thang 1 nam 1949
North Dakota: Ngay 25 thang 2 nam 1949
Louisiana: Ngay 17 thang 5 nam 1950
Montana: Ngay 25 thang 1 nam 1951
Indiana: Ngay 29 thang 1 nam 1951
Idaho: Ngay 30 thang 1 nam 1951
New Mexico: Ngay 12 thang 2 nam 1951
Wyoming: Ngay 12 thang 2 nam 1951
Arkansas: Ngay 15 thang 2 nam 1951
Georgia: Ngay 17 thang 2 nam 1951
Tennessee: Ngay 20 thang 2 nam 1951
Texas: Ngay 22 thang 2 nam 1951
Utah: Ngay 26 thang 2 nam 1951
Nevada: Ngay 26 thang 2 nam 1951
Minnesota: Ngay 27 thang 2 nam 1951Ngay 1 thang 3 nam 1951, Cuc truong Cuc Tong vu Hoa Ky Jess Larson ban hanh giay chung nhan tuyen bo Tu chinh an 22 đa đuoc phe chuan va la mot phan cua Hien phap Hoa Ky. Tu chinh an 22 sau đo đuoc nhung tieu bang sau phe chuan:
North Carolina: Ngay 28 thang 2 nam 1951
South Carolina: Ngay 13 thang 3 nam 1951
Maryland: Ngay 14 thang 3 nam 1951
Florida: Ngay 16 thang 4 nam 1951
Alabama: Ngay 4 thang 5 nam 1951
Massachusetts va Oklahoma bac bo Tu chinh an 22, trong khi Arizona, Kentucky, Rhode Island, Washington va West Virginia chua phe chuan tu chinh an.


Hieu luc Đieu khoan mien tru trong khoan 1 Tu chinh an 22 cho phep Harry S. Truman, tong thong đuong nhiem vao thoi điem Quoc hoi đe xuat tu chinh an, tai cu vao nam 1952 vi ong ke nhiem gan nhu toan bo nhiem ky con lai cua Franklin D. Roosevelt tu nam 1945 đen nam 1949 va chi đuoc bau vao nhiem ky đay đu đau tien vao nam 1948. Tuy nhien, Truman quyet đinh khong tranh cu nhiem ky thu hai do ty le chap thuan chi khoang 27% va ket qua kem coi trong cuoc bau cu so bo o New Hampshire vao nam 1952. Tu khi co hieu luc vao nam 1951, Tu chinh an 22 đuoc ap dung cho moi tong thong Hoa Ky đuoc bau hai nhiem ky.


Tuong tac voi Tu chinh an 12 Muc đich chinh cua Tu chinh an 22 la gioi han so nhiem ky mot nguoi đuoc bau lam tong thong nhung đa co nhung cau hoi ve viec ap dung Tu chinh an 22 cung voi Tu chinh an 12. Tu chinh an 12 quy đinh "nguoi nao khong đu tieu chuan hop hien đe đam nhan chuc vu Tong thong thi cung khong đu tieu chuan đe đuoc chon lam Pho Tong thong Hoa Ky." Van đe đuoc đat ra la lieu mot nguoi khong đu tieu chuan đe đuoc bau lam tong thong do bi gioi han nhiem ky co the đuoc bau lam pho tong thong hay khong. Vi du: mot nguyen tong thong hai nhiem ky đuoc bau lam pho tong thong va sau đo ke nhiem tong thong do tong thong qua đoi, tu chuc hoac bi bai nhiem hoac giu quyen tong thong tren cuong vi mot chuc vu khac trong thu tu ke vi tong thong.


No luc bai bo Mot so tong thong đa len tieng phan đoi Tu chinh an 22. Sau khi het nhiem ky, Harry Truman goi Tu chinh an 22 la ngu ngoc va la mot trong nhung tu chinh an te nhat cua Hien phap Hoa Ky ngoai tru Tu chinh an 18. Vai ngay truoc khi het nhiem ky, Tong thong Ronald Reagan tuyen bo se thuc đay bai bo Tu chinh an 22 vi ong cho rang no xam pham đen quyen dan chu cua nhan dan. Trong mot cuoc phong van voi tap chi Rolling Stone vao thang 11 nam 2000, Tong thong Bill Clinton đe xuat sua đoi Tu chinh an 22 đe cho phep tong thong giu chuc vu hon hai nhiem ky khong lien tiep vi tuoi tho trung binh đa cao hon.
No luc đau tien cua Quoc hoi nham bai bo Tu chinh an 22 đuoc thuc hien vao nam 1956, nam nam sau khi Tu chinh an 22 đuoc phe chuan. Trong 50 nam tiep theo, 54 nghi quyet lien tich bai bo Tu chinh an 22 đuoc trinh truoc Quoc hoi. Tu nam 1997 đen nam 2013, Ha nghi si Đang Dan chu Jose E. Serrano cua New York trinh chin nghi quyet (mot nghi quyet moi khoa Quoc hoi) bai bo Tu chinh an 22. Ha nghi si Barney Frank, David Dreier va Thuong nghi si Mitch McConnell, Harry Reid cung ung ho bai bo Tu chinh an 22.


Xem them Tong thong Hoa Ky


Tham khao Lien ket ngoai The Annenberg Guide to the United States Constitution: Twenty-second Amendment
CRS Annotated Constitution: Twenty-second Amendment