Đong (Ma giao dich quoc te: VND, ky hieu: ₫ hoac đ) la đon vi tien te cua Viet Nam, do Ngan hang Nha nuoc Viet Nam phat hanh.
Theo luat phap hien hanh cua Viet Nam, Đong Viet Nam la phuong tien thanh toan phap quy duy nhat tai Viet Nam, nghia la hang hoa hay dich vu tai thi truong Viet Nam phai đuoc niem yet gia tri giao dich bang Đong, nguoi nhan tien khong đuoc phep tu choi cac to tien đa đuoc Ngan hang Nha nuoc Viet Nam quy đinh luu hanh bat ke menh gia (theo đieu 23), va nguoi tra tien khong đuoc phep thanh toan ep buoc bang cac phuong thuc giao dich khac (bao gom cac loai tien te khac nhu Đo la My hay nhung vat the khong phai tien). Mot Đong co gia tri bang 10 hao, mot hao chia nho thanh 10 xu. Hai đon vi xu va hao vi lam phat nen khong con đuoc luu hanh nua.
Tien giay đuoc luu hanh hien nay co cac menh gia: 100 ₫, 200 ₫, 500 ₫, 1.000 ₫, 2.000 ₫, 5.000 ₫, 10.000 ₫, 20.000 ₫, 50.000 ₫, 100.000 ₫, 200.000 ₫ va 500.000 ₫. Hien nay, thoi quen lam tron va khong tiet kiem menh gia nho cua nguoi Viet khien to 100 ₫ va 200 ₫ hiem khi xuat hien đe tieu thu, voi to 500 ₫ va 1.000 ₫ cung đang phai đoi mat voi tinh trang tuong tu. Tien kim loai (tien xu) co cac menh gia 200 ₫, 500 ₫, 1.000 ₫, 2.000 ₫ va 5.000 ₫; do lam phat nen khong con đuoc đuc nua, tuy nhien van co the giao dich hop phap bang xu. Cac to tien giay menh gia 10.000 ₫, 20.000 ₫, 50.000 ₫, 100.000 ₫ đa đuoc thay the bang cac đong tien polymer voi menh gia tuong ung.
Tinh đen thang 4 nam 2024, Viet Nam Đong la đon vi tien te đung thu 4 trong nhung loai tien te co gia tri thap nhat tren the gioi (sau bang cua Liban, bolivar cua Venezuela va rial cua Iran thap nhat the gioi), voi mot đo la My tuong đuong voi khoang 24.000 đong.


Tu nguyen Tien kim loai o Viet Nam thoi xua thuong lam bang đong, tien đong trong Han van đuoc goi la "đong tien" (chu Han: 銅錢). Tu thoi Phap thuoc đen nay "đong" (銅) tu cho von la ten goi cua mot thu kim loai đa tro thanh đon vi tien te chinh thuc o Viet Nam, khong phan biet chat lieu lam nen tien la gi.
Đon vi tinh toan cua tien Viet Nam thoi phong kien la "van" (文), "mach" (陌), "man" (緡), "cuong" (繦, con đuoc viet la 鏹), "quan" (貫). Tien kim loai khi dung đon đoc đuoc goi la "van". Chung thuong co lo o giua. Khi can dung nhieu van nguoi ta thuong xo day qua cai lo tren cac van tao thanh mot xau van. Khi so luong van tren xau van đat đen mot so luong nhat đinh nao đo tuy theo quy đinh cua tung thoi ma xau van ay se đuoc goi la "bach", "man", "cuong", "quan".
Vi tren tien co van tu cho nen đuoc goi la "van tien" (文錢). Chu "van" 文 o đay cung nhu chu "đong" 銅 trong "đong tien" 銅錢 đa đuoc tach ra dung nhu mot luong tu đe đo đem tien.
"Mach" 陌 la dang viet đai ta cua chu "bach" 百 co nghia la mot tram đuoc muon dung đe chi mot tram van nhung ve sau khong phai luc nao bach cung đung bang mot tram van.
"Man" 緡, "cuong" 繦/鏹, "quan" 貫 ban đau la chi cai day xau tien, đuoc dan than lam đon vi đo đem tien.
Cac ban dich tieng Viet hien nay cua co tich Han van Viet Nam thuong chuyen cac ten goi "van", "bach", "man", "cuong", "quan" sang cac đon vi tien te quen dung o Viet Nam thoi hien đai, "van" bi goi la "đong", "bach" goi la "tien", "cuong", "man", "quan" goi la "quan" (bien am cua "quan" 貫), gay ngo nhan cho nguoi đoc ve đon vi tien te cua Viet Nam thoi xua.
Ngay nay, "đong" cung co the đuoc nguoi Viet dung đe chi đen nhung đon vi tien te nuoc ngoai. Mot so cong đong dung tieng Viet o hai ngoai cung co the dung "đong" đe chi đon vi tien te đia phuong.


Lich su = Thoi thuoc Phap =

Trong thoi ky nay, đon vi tien te cua ca khu vuc Đong Duong la piastre, đuoc dich ra tieng Viet la "đong" hay đoi khi la "bac". Tien te do chinh quyen trong giai đoan nay lay bac lam ban vi nhung nhung đong tien cua cac trieu vua nha Nguyen van đuoc luu hanh chu yeu o cac vung nong thon mac du bat hop phap. Tien đuc luc đau co đong bac Mexico nang 27,073 g (đo tinh khiet 902 phan nghin), sau đo la đong bac Đong Duong đuoc đuc o Phap nang 27 g (đo tinh khiet la 900 phan nghin). Tien giay thoi ky nay đuoc Ngan hang Đong Duong phat hanh va co the đem đen ngan hang đoi thanh bac. Mot sac lenh ngay 16 thang 5 nam 1900 cho phep Ngan hang Đong Duong in tien giay gap ba lan so bac đam bao nhung khi Đe nhat The chien xay ra thi ty le nay khong con giu đuoc nua, tien giay phat hanh gap nhieu lan so bac đam bao. Sau mot so bien phap cai cach tien te, ngay 31 thang 5 nam 1930, Tong thong Phap co sac lenh quy đinh đong bac Đong Phap (Đong Duong) co gia tri la 655 miligam vang (đo tinh khiet 900 phan nghin), tu đo cham dut che đo ban vi bac ma chuyen sang ban vi vang.


= Thoi ky sau Cach mang thang Tam =


 Tu 1945 – 1954  Sau khi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa ra đoi, ngay 31 thang 1 nam 1946, Chu tich Ho Chi Minh đa ky nghi đinh phat hanh tien Viet Nam Dan chu Cong hoa. Va ngay 31 thang 11 nam 1946, giay bac Viet Nam Dan chu Cong hoa ra đoi. Mot mat in chu Viet Nam Dan chu Cong hoa bang chu quoc ngu, chu Han va hinh chu tich Ho Chi Minh; mot mat in hinh Nong - Cong - Binh. Cac loai giay bac đeu co chu so A rap, chu Quoc ngu, chu Han, Lao, Khmer chi menh gia, co ky ten Bo truong Bo Tai chinh (Pham Van Đong hoac Le Van Hien) va Giam đoc Ngan kho trung uong. Loai tien nay tung đuoc goi mot cach dan da la "tien Cu Ho" vi tru to 100₫ thi mat truoc cua hau het cac to tien giay đeu in hinh cua Ho Chi Minh va đe phan biet voi cac loai tien khac luu hanh truoc đo tai Viet Nam, von cung đuoc goi la "đong". Ngay 5 thang 6 nam 1951, Ho Chi Minh ky nghi đinh thanh lap Ngan hang Quoc gia Viet Nam va phat hanh giay bac ngan hang. Giay bac ngan hang đoi lay giay bac tai chinh theo ty le 1 đong ngan hang đoi 10 đong tai chinh. Giay bac ngan hang co cac loai menh gia: 1 đong, 10 đong, 20 đong, 50 đong, 100 đong, 200 đong, 500 đong, 1.000 đong va 5.000 đong. Mot mat in chu "Viet Nam Dan chu Cong hoa" (chu Han va chu quoc ngu) va hinh Ho Chi Minh; mot mat in hinh cong - nong - binh, hinh bo đoi o chien truong. Tren to giay bac co so hieu, menh gia ghi bang so A Rap, chu quoc ngu va chu Han.
Ve sau, viec lien lac giua đia phuong va trung uong co nhieu kho khan, nen chinh quyen trung uong cho phep Trung Bo va Nam Bo phat hanh tien rieng. Tien nay co menh gia 1 đong, 5 đong, 20 đong, 50 đong, 100 đong. Hinh anh trang tri cung tuong tu nhu giay bac ngan hang chi khac la tren giay bac co chu ky cua Chu tich Uy ban khang chien Nam Bo (Pham Van Bach), đai dien Bo truong Tai chinh va Giam đoc Ngan kho Nam Bo. Mot so tinh đuoc phat hanh tin phieu, phieu đoi chac, phieu tiep te.... hoac giay bac chi luu hanh trong tinh.
Thoi ky đo, o Nam Bo nen kinh te chia ra hai vung, su dung hai loai tien khac nhau, vung thuoc kiem soat cua Phap luu hanh tien do Phap phat hanh. Mat khac, mac du Chinh phu phat hanh tien Viet Nam Dan chu Cong hoa, nhung do phuong tien giao thong con kho khan nen loai tien nay khong the đuoc van chuyen thuong xuyen đen Nam Bo. Chinh vi the, sau Cach mang thang Tam, nhan dan Nam Bo van su dung cac loai tien giay, tien kim loai do Phap phat ra.


 Tu 1954 – 1975  Sau khi Phap roi khoi Viet Nam, mien Bac va mien Nam co hai che đo khac nhau, moi che đo in tien rieng, đeu goi la đong.
O mien Nam, tu nam 1953 đa cho luu hanh tien đong rieng biet.


= Sau 1975 =
Khi moi thong nhat, tien mien Nam đoi thanh tien giai phong, voi gia 500 đong mien Nam cho moi đong giai phong tu Quang Nam - Đa Nang tro vao, o Thua Thien Hue tro ra, 1000 đong tien mien Nam đoi đuoc 3 đong giai phong.
Vao nam 1978, sau khi thong nhat hai mien ve mat hanh chinh, lai co mot cuoc đoi tien nua. Ty gia đoi tien mien Bac la 1 đong thong nhat bang 1 đong cu, trong khi tai mien Nam 1 đong thong nhat bang 8 hao tien giai phong.
Lan đoi tien thu ba dien ra vao nam 1985, khi 10 đong tien cu đoi thanh 1 đong tien moi.


Chinh sach ty gia hoi đoai Ngan hang Nha nuoc Viet Nam đang thuc hien chinh sach quan ly ty gia hoi đoai theo huong tha noi co kiem soat. Trong vong vai ba nam tro lai đay (giai đoan 2003 - 2005), đong Viet Nam co ty gia kha on đinh so voi đong đo la My do chinh sach cua Ngan hang Nha nuoc chi cho đong giam gia khoang 1% mot nam. Sau khi đong đo la Zimbabwe đoi gia vao đau thang 8 nam 2006, đon vi đong cua Viet Nam tro thanh đon vi tien thap gia nhat tren the gioi trong mot thoi gian dai truoc khi bi Rial Iran vuot qua. Hien Viet Nam đong la đong tien co gia tri thap thu 2 the gioi, sau Rial Iran.
Viet Nam đong hien van la tien te co kha nang tu do chuyen đoi thap, chua tro thanh đong tien dung trong thanh toan quoc te. Ngan hang Nha nuoc Viet Nam đang thuc hien co gang nang cao kha nang tu do chuyen đoi cua đong Viet Nam bang cach truoc mat nang cao ty trong thanh toan xuat khau bang đong, tien toi su dung đong Viet Nam trong thanh toan nhap khau song song voi viec tu do hoa hoan toan giao dich vang lai.


= Pha gia =
Thang 11 nam 2009, Chinh phu Viet Nam quyet đinh pha gia 5% đong tien Viet Nam, đong thoi tang lai suat len 8%. Viec nay đuoc xem nhu la hanh đong lam cang thang thi truong tai chinh chau A, vi cac nen kinh te trong vung đang tranh nhau tao uu the voi thi truong Au My.
Ngay 11 thang 2 nam 2010, Ngan hang Nha nuoc Viet Nam đinh lai muc ty gia binh quan lien ngan hang giua Viet Nam đong va Đo la My, theo đo, mot Đo la My bang 18.544 đong. Truoc đo, muc ty gia la 17.941 đong. Nhu vay, đong tien Viet Nam bi pha gia 3,25% so voi Đo la My. Đen ngay 28 thang 2 nam 2010, muc ty gia o thi truong cho đen la 19.500 đong.
Ngay 17/08/2010, Ngan hang Nha nuoc nang ty gia tu muc 18.544 đong/USD len muc 18.932 đong/USD, tang 388 đong.
Ngay 11/02/2011, Ngan hang Nha nuoc cong bo quyet đinh tang ty gia binh quan lien ngan hang giua USD voi VND, tu 18.932 VND len 20.693 VND (tang 9,3%), cung voi đo la thu hep bien đo ap dung cho ty gia cua cac ngan hang thuong mai tu ±3% xuong con ±1%. Tuy nhien đen ngay 19/02/2011 ty gia USD o thi truong cho đen la 22.300 đong.
Viec đong tien mat gia o Viet Nam đa the hien qua vai truong hop cu the nhu mot gia đinh gui ngan hang tiet kiem thang 9 nam 1983 so tien 90 đong, gia tri mot chi vang. Đen thang 3 nam 2015, rut ra thi đuoc hon 20.000, chi mua đuoc mot o banh my kep thit.


Cac menh gia đang luu hanh = Tien giay - Tien polymer =


= Tien kim loai =

Cung nhu cac quoc gia khac, y tuong ban đau cua viec phat hanh tien kim loai (tien xu) la đe dung vao viec thanh toan tai cac may ban hang tu đong. Tuy nhien, thoi điem phat hanh tien xu, thi truong thanh toan tu đong va he thong may moc lai chua pho bien tai Viet Nam cho nen dan chung van dung tien xu song song voi tien giay, đo la thoi quen sai ve mat ung dung.
Tien xu lai bat tien hon, neu quy đoi thanh cung mot menh gia tuong đuong, khoi luong tien xu nang hon rat nhieu so voi tien giay, gay kho khan cho viec mang đung, kiem đem. Kich co be, tron nhung nang khien cho tien xu se lan rat xa neu roi va de vao cho hep nhu khe nha, khe cong. Đa xay ra nhung tai nan ve viec tre em nuot tien xu. Nhung bat tien nay cong voi viec may ban hang tu đong hien nay đa tuong tac đuoc voi tien giay, khien cho tien xu khong con la cach thanh toan tu đong duy nhat. Tien xu khong con đuoc su dung trong đoi song hang ngay tai Viet Nam tren thuc te, du rang gia tri thanh toan cua no van con.


Xem them Tien Viet Nam


Chu thich Tham khao Đao Duy Anh, Viet Nam van hoa su cuong, Nha xuat ban Van hoa Thong tin 2002.


Lien ket ngoai Collection Banknotes of Vietnam and the World Luu tru ngay 21 thang 9 nam 2010 tai Wayback Machine
Bo suu tam tien co Viet Nam cua Viettouch
Bao Que Huong ve cac vu đoi tien Luu tru ngay 15 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine
Ky thuat đac trung cua đong tien Viet Nam Luu tru ngay 22 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine, tu Ngan hang Nha nuoc Viet Nam
Đong tien cu Ho Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Nhan ky niem 60 nam Toan quoc khang chien: Vai tu lieu ve Giay bac cu Ho Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Tien giay Viet Nam thoi Phap thuoc
Bao Sai Gon giai phong, "To bac Cu Ho" va nha tu san yeu nuoc