Thanh pho cang Liverpool tung la mot di san the gioi đuoc UNESCO cong nhan tai Liverpool, Anh, bao gom nhieu toa nha va cong trinh lich su noi tieng thuoc sau khu vuc trung tam thanh pho Liverpool la Pier Head, Albert Dock, va đuong William Brown (Khu pho van hoa), Khu bao ton Dock Stanley, Khu bao ton pho Duke/Ropewalks, Khu bao ton pho Castle (Khu pho thuong mai).
UNESCO đa nhan đuoc đon đe cu cua Hoi đong thanh pho cho sau đia điem tren vao thang 1 nam 2003 va vao thang 9 nam đo gui ICOMOS đai dien đe thuc hien mot đanh gia ve đieu kien va hien trang đoi voi cac cong trinh đuoc đe cu di san the gioi. Trong thang 3 nam 2004, ICOMOS khuyen nghi UNESCO cong nhan Thanh pho cang Liverpool nhu la mot di san the gioi.
Khu vuc đa đuoc cong nhan la di san trong phien hop thu 28 cua Uy ban Di san The gioi vao nam 2004 theo tieu chuan van hoa ii, iii va iv. No đuoc UNESCO cong nhan boi đay la "vi du tieu bieu nhat cua mot thuong cang tai co anh huong toan cau cua nuoc Anh".
Vao nam 2012, di san nay đa đuoc ghi trong Danh sach di san the gioi bi đe doa do viec đe xuat xay dung du an Liverpool Waters cua thanh pho. No la mot trong hai Di san the gioi bi đe doa o chau Au (cung voi Cac đai ki niem thoi trung co o Kosovo).
Vao thang 7 nam 2017, UNESCO đa canh bao rang danh hieu Di san The gioi co nguy co bi huy bo do cac đe xuat quy hoach va phat trien, voi viec English Heritage  khang đinh rang viec phat trien Liverpool Waters đuoc đe xuat se khien boi canh cua mot so toa nha lich su quan trong nhat cua Liverpool "bi xam hai nghiem trong", di tich khao co cua cac phan cua ben tau lich su "co nguy co bi pha huy", va "canh quan đo thi lich su cua thanh pho... vinh vien mat can bang".
Vao thang 2 nam 2021, uy ban ke hoach cua Hoi đong thanh pho Liverpool đa phe duyet san van đong bong đa 500 trieu bang moi cua Everton FC o Bramley-Moore Dock, trong Liverpool Waters. Quyet đinh nay đa đuoc phe chuan boi Bo truong Ngoai giao ve Nha o, Cong đong va Chinh quyen đia phuong, Robert Jenrick, dan bieu Nghi vien Anh, vao thang 3.  Vao thang 7 nam 2021, Uy ban Di san The gioi đa bo phieu bieu quyet tuoc bo danh hieu di san the gioi đuoc UNESCO cong nhan.


Đia điem Di san Thanh pho cang Liverpool bao gom sau khu vuc o trung tam thanh pho, moi mot khu vuc lien quan đen yeu to va khoang thoi gian khac nhau cua lich su hang hai Liverpool. Cac khu vuc keo rong khoang 4 km ve phia nam, doc theo bo song cua thanh pho va chieu dai tu Đong sang Tay khoang 1 km voi tong dien tich la 136 ha.


= Pier Head =
Pier Head la tam điem ben bo song cua Liverpool va bi chi phoi boi ba điem moc de nhan biet nhat cua no: toa nha Royal Liver, toa nha Cang Liverpool va toa nha Cunard đuoc goi chung la ba toa nha Grace, đung sung sung nhu la mot minh chung cho su giau co cua thanh pho trong thoi gian cuoi the ky 19 va đau the ky 20, khi Liverpool la mot trong nhung cang quan trong nhat tren the gioi. Ban đau ke hoach bao ton them mot toa nha thu tu co ten la Cloud va đuoc thiet ke boi Will Alsop, tuy nhien no đa bi cat giam vao nam 2004. Ngay nay, tai vi tri đo tro thanh Bao tang Liverpool moi, mo cua vao ngay 19 thang 7 nam 2011. Sau cang Liverpool la Thap George's Dock Ventilation đuoc xay dung theo truong phai nghe thuat Art Deco, mang thiet ke bi anh huong nhieu boi phong cach kien truc Ai Cap. Đay cung la mot phan cua buc tuong co George's Dock, mot trong so cac đai tuong niem đuoc dung len vao cuoi the ky 18, trong đo đo co mot đai tuong niem đuoc xay dung đe ton vinh cac ky su cua con tau Titanic, đo la Đai tuong niem Cac ky su Anh hung cua con tau Titanic.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke


= Albert Dock =
Albert Dock (Ben tau Albert) la mot khu phuc hop bao gom cac toa nha, ben tau va kho nam o phia nam cua Pier Head. Đuoc thiet ke boi Jesse Hartley va Philip Hardwick mo cua vao nam 1846, kho Albert Dock la noi đau tien tren the gioi hoan toan chong đuoc chay, do xay dung hoan toan bang sat, gach đa, va khong he co ket cau nao bang go. No the hien su tien bo trong cong nghe lap rap voi viec la noi đau tien co can cau thuy luc. Trong thoi gian Chien tranh The gioi II, cac toa nha bi hu hai đang ke va su suy giam noi chung trong thanh pho sau khi ket thuc chien tranh đa khien chung nhanh chong roi vao canh hoang phe. Trong nhung nam 1980, khu vuc nay đa trai qua cuoc tai sinh khong lo nho su sang tao cua Tong cong ty Phat trien vung Merseyside va khu vuc nay đa đuoc mo cua tro lai cho cong chung vao nam 1984. Ngay nay, chung tao thanh mot tam điem du lich trong thanh pho, đo la cac toa nha trien lam Tate Liverpool, Bao tang Hang hai Merseyside va Toa nha trien lam The Beatles. Chung cung đuoc coi la bo suu tap lon nhat trong so tat ca cac toa nha đuoc liet ke o bat cu noi nao khac tai nuoc Anh.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke


= Khu bao ton Dock Stanley =
Khu vuc bao ton Stanley Dock nam o phia bac cua Pier Head, bao gom dai lon ket noi trung tam cua Liverpool. Tai đay co mot so ben tau bao gom Stanley Dock, Collingwood Dock, Salisbury Dock, Clarence Dock va Drydock; kenh đao Leeds va Liverpool va cac au tau lien quan; cung nhieu cay cau, cot neo tau va toi. Hai trong so cac ben tau la Clarence Dock va Drydock đang chu y nhu la cac ben tau lau đoi nhat van con đuoc su dung trong thanh pho cho đen ngay nay, chung co nien đai tu nam 1830, mac du chung con chua hoan thanh het cho đen nam 1848. Trong so cac toa nha tai khu vuc noi bat nhat la Thap đong ho Victoria va Kho thuoc la Stanley Dock, mot trong nhung toa nha bang gach lon nhat the gioi.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke

Nha kho man phia Bac cua Stanley Dock (Cap II*)
Kho che ngoai quan, pho Great Howard (Cap II)
Clarence Graving Docks (Cap II)
Ranh gioi tuong tu Collingwood Dock toi Huskisson Dock (Cap II)
Van phong cua Dock Master, Salisbury Dock (Cap II)
Cac buc tuong con lai cua Salisbury, Collingwood va Stanley, Nelson va Bramley-Moore Dock (Cap II)
Kho thuoc la Stanley Dock (Cap II)
Loi vao khu to hop cang Stanley Dock (Cap II)
Cac au tau giua Kenh Stanley Dock - kenh đao Leeds va Liverpool (Cap II)
Cau cang va buc tuong ranh gioi Princes Dock (Cap II)
Thap thuy luc phia Tay cua Nha kho Bac Stanley (Cap II)
Thap Victoria (Cap II)
Nha kho phia Nam cua Kho thuoc la Stanley (Cap II)
Nha kho Waterloo (Cap II)


= Khu bao ton pho Duke/Ropewalks =
Ropewalks bao gom cac phan phia tay va nam cua khu bao ton pho Duke, cung nhu hai nha kho cua truong Cao đang Lane va toa nha Bluecoat Chambers tren đuong đo. Đay la mot trong nhung khu vuc phat trien đau tien trong thanh pho khi Liverpool la mot cang moi noi, voi Bluecoat Chambers la toa nha lau đoi nhat trong trung tam thanh pho Liverpool, co nien đai tu nam 1715. Gan đo la Old Dock, ben tau noi đau tien tren the gioi, co nghia la no đa đuoc cac nha đau co bat đong san đau tien cua thanh pho đau tu xay dung cung voi ca mot he thong kho bai va khu dan cu doc theo pho Duke, Hannover, va Bold. Khu vuc nay som phat trien va thu hut nhieu thanh phan dan cu, trong đo co thuyen truong, thuong nhan va ca tho thu cong. Hien nay khu vuc nay đuoc biet đen nhu Ropewalks, mot tham chieu đen so luong lon cac đuong đat day cap roperies hien dien trong khu vuc khi Liverpool la mot trong nhung cang ban ron nhat tren the gioi trong the ky 18 va 19.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke


= Khu pho thuong mai/Khu bao ton đuong Castle =
Đay la mot phan quan trong cua di san thanh pho cang Liverpool voi cac toa nha thoi trung co tren pho Castle bi chi phoi mot đau la toa thi chinh cua thanh pho, lien ket voi con đuong Toa thi chinh cu boi đai tuong niem Exchange Flags, hai con pho Victoria va Dale cung cac đuong nuoc. Ngay nay, đay la mot trung tam cho hoat đong thuong mai trong thanh pho, khu vuc nay đa chung minh đuoc vai tro phat trien trong hon ba the ky cung su trang le cua cac toa nha va kien truc noi đay.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke


= Khu pho van hoa/Khu vuc bao ton đuong William Brown =

Khu vuc đuong pho William Brown la điem trung tam cua nhieu toa nha dan su Liverpool tao thanh mot cai goi la "trung tam van hoa". Trong so cac toa nha ma la phan quan trong cua di san the gioi tai đay co Hoi truong St George, Nha ga xe lua Lime Street, Thu vien Nghe thuat Walker, Bao tang The gioi Liverpool, Khach san North Western va loi vao đuong ham Queensway.
Danh sach cac toa nha đuoc liet ke


Đanh gia Sau khi nhan đuoc đe cu xet cong nhan la di san the gioi vao thang 1 nam 2003, Hoi đong Quoc te ve Di tich va Di chi (ICOMOS) đa đen Liverpool trong thang 9 nam đo đe thuc hien mot đanh gia thay mat cho UNESCO. Đanh gia ICOMOS phan tich thanh pho lien quan đen tai lieu đe cu cua no, nhin vao bon khia canh chinh: Bao ton; tinh xac thuc va tinh toan ven; đanh gia so sanh va gia tri noi bat 

Bao ton - Ve bao ton, ICOMOS đanh gia cao tinh trang cua mot loat cac toa nha tu 18 cho đen the ky 20 đuoc bao quan trong thanh pho, mac du trai qua hai cuoc chien tranh the gioi cung su suy giam đang ke cua nen kinh te trong nhung nam 1970. Tuy nhien, chung đa the hien đuoc tam quan trong thong qua viec bao ton.
Tinh xac thuc va toan ven - ICOMOS hai long voi cach thuc ve cac linh vuc đuoc đe cu đa duy tri hau het tinh toan ven ve lich su cua thanh pho, mac du đa co mot so du an tai tao va phat trien ke tu sau Chien tranh the gioi thu hai. Ket cau đo thi cua sau đia điem tren co tu the ky 18 đen 20 va cac cong trinh cung cap mot cai nhin tong the ve cac giai đoan lich su khac nhau cua Liverpool.
Đanh gia so sanh - La phan đanh gia cua ICOMOS ve lich su hang hai thanh pho Liverpool voi cac cang lon khac tren khap Vuong quoc Anh va the gioi. Ho thay rang, Liverpool co gia tri va pham chat ve mot thanh pho cang bien mang y nghia kien truc va van hoa, anh huong toi nhieu cang bien va quoc gia khac tren the gioi.
Gia tri noi bat - Trong phan tich Thanh pho thuong cang Liverpool ve gia tri bao quat cua no, ICOMOS đong tinh voi hoi đong đia phuong rang, Liverpool la 'du toi đien hinh cua mot thuong cang mang tinh anh huong toan cau lon nhat tai nuoc Anh. Đac biet la ho ghi nhan vai tro thanh pho buon ban no le Đai Tay Duong, cung su phat trien cua cong nghe lap rap, van tai đuong sat, va cac hoat đong van hoa, kien truc noi bat.
Sau khi hoan thanh đanh gia, ICOMOS tro lai tru so UNESCO voi khuyen nghi rang khu vuc nay xung đang đuoc cong nhan la mot di san the gioi. Đong thoi ho thuc hien mot so kien nghi lien quan đen bao ton va phat trien trong tuong lai tai cac khu vuc va vung đem. Ket qua la, Thanh pho cang Liverpool đa đuoc cong nhan la mot di san the gioi tai ky hop thu 28 cua Uy ban Di san The gioi vao nam 2004, theo cac tieu chi van hoa ii, iii va iv:

Tieu chi (ii): "Liverpool la mot trung tam lon hinh thanh cong nghe tien tien va phuong phap xay dung ben tau, quan ly cang trong the ky 18 va 19. Do đo, thanh pho đa đong gop vao viec xay dung cac he thong buon ban quoc te trong Khoi thinh vuong chung cua Anh.".
Tieu chi (iii):. "Thanh pho cang Liverpool la mot bang chung đac biet cho su phat trien cua nen van hoa giao thuong hang hai trong the ky 18 đen 19, gop phan xay dung len cua Đe che Anh. Đo la mot trung tam buon ban no le, cho đen khi bi bai bo vao nam 1807, va cho nhung cuoc di cu tu Bac Au đen My. "
Tieu chi (iv): "Liverpool la mot vi du noi bat cua mot thanh pho cang thuong mai tren the gioi, đai dien cho su phat trien som cua thuong mai toan cau va ket noi van hoa tren khap Đe quoc Anh."


Tham khao Hoi đong thanh pho Liverpool (2005). Thanh pho thuong cang: Liverpool. Tap chi Đai hoc Liverpool. ISBN 1-84631-006-7.


Lien ket ngoai Di san the gioi Liverpool
RopeWalks, Khu pho đoc lap Liverpool