Yen (燕 國) la mot vuong quoc o Trung Quoc ton tai tu nam 237 đen thang 9 nam 238 o khu vuc ban đao Lieu Đong trong thoi ky Tam Quoc. Nuoc nay dung nen boi do Cong Ton Đo va con trai ong la Cong Ton Khang cai tri tu nam 190 đen nam 237. Mac du Yen chi tuyen bo đoc lap vao nam 237, cac su gia nhu Vuong Trong Thu va Hau Đao coi no la mot che đo đoc lap tren thuc te. Che đo khoi dung tu khi Cong Ton Đo thiet lap quyen cai tri cua ong o Lieu Đong vao nam 190. Mac du ton tai trong thoi Tam Quoc, nhung no khong phai la mot trong ba vuong quoc: (Nguy, Thuc va Ngo). Tuy nhien, cac tac gia nhu Khang Huu Vi coi đay la "quoc gia thu 4".


Nen tang = Cong Ton Đo =

Cha cua Cong Ton Đo la Cong Ton Yen (公孫 延) song o Huyen Tho, noi Cong Ton Đo nam quyen vao nam 170. Mac du ong đa bi cach chuc, ong tro thanh thai thu cua quan Lieu Đong vao nam 190 hoac 189 theo su tien cu cua Đong Trac. Cong Ton Đo thiet lap che đo quan chu va hoan toan kiem soat Lieu Đong. Ong chia Lieu Đong thanh ba phan, tao ra quan Lieu Tay va quan Trung Lieu cung Lieu Đong.
Lieu Đong tiep giap voi Goguryeo, vua cua ho ban đau hop tac voi Cong Ton Đo nhung sau đo thuong xuyen bat hoa. Cong Ton Đo cho quan lien tuc tan cong ca Goguryeo va O Hoan. Nam 196, Tao Thao phong cho Cong Ton Đo cac danh hieu "manh tuong quan" va "Ung Ninh Huong tuoc gia". Tuy nhien, Cong Ton Đo đa tu choi danh hieu nay, coi minh la vua cua Lieu Đong chu khong phai la mot tuoc gia đon thuan. Danh hieu se đuoc trao cho con trai ong sau khi ong mat. Cac hoat đong quan su cua ong phan lon đuoc cho la dan đen su troi day cua gia toc Cong Ton.


= Cong Ton Khang =

Khi Cong Ton Đo qua đoi vao nam 204, con trai cua ong la Cong Ton Khang len thay the, va khong lau sau đo đa thua co xay ra moi thu ke vi o Goguryeo. Mac du nguoi đuoc Cong Ton Khang ung ho cuoi cung đa bi đanh bai, nguoi chien thang ngai vang cua Goguryeo la Son Thuong Vuong buoc phai doi kinh đo cua ong ve phia đong nam đen Hoan Đo (Tap An, Cat Lam ngay nay) tren song Ap Luc, noi phong bi tot hon. Cong Ton Khang đua quan đen va lap lai trat tu vung Lac Lang, thanh lap quan Đai Bang moi bang cach tach phan phia nam cua Lac Lang.
Nam 207, Cong Ton Khang giet cac con trai cua Vien Thieu la Vien Thuong va Vien Hi, roi giao thu cap cho Tao Thao. Hanh đong cua Cong Ton Khang đuoc coi la mot hanh đong tuan lenh Tao Thao, nhung con trai ong la Cong Ton Uyen ve sau chong lai su phuc tung nay.


= Cong Ton Cung =

Sau cai chet cua Cong Ton Khang, hai nguoi con trai cua ong la Cong Ton Hoang va Cong Ton Uyen con qua nho đe ke vi. Ket qua la anh trai ong la Cong Ton Cung len ngoi. Tuy nhien, ong bi benh tieu đuong va bi vo sinh. Sau khi Tao Phi đanh chiem Đong Han, ong bao Cong Ton Cung đua mot nguoi con trai lam con tin cho Tao Thao. Cong Ton Hoang, con trai truong cua Cong Ton Khang đuoc gui đen Lac Duong. Cong Ton Cung khong dam gay han voi Tao Nguy, va Cong Ton Uyen coi ong la ke hen nhat. Tuyen bo rang minh se khoi phuc lai vinh quang Lieu Đong, ong đa ep Cong Ton Cung thoai vi, giam cam Cung va tro thanh nguoi cai tri vao thang 12 nam 228.


= Cong Ton Uyen =

Cong Ton Uyen đinh lien minh voi Đong Ngo đa cu su gia đen vao thang 5 nam 229. Vao thang 2 nam 230, Nguy thang Cong Ton Uyen len lam Xa ki tuong quan. Vao thang 3 nam 232, Ton Quyen sai su đen Cong Ton Uyen đe xin ngua va đuoc cung cap. Tuy nhien, khi tro ve vao thang 9, cac su quan đa bi Đien Du tan cong. Hau het hang hoa cua ho bi mat va mot trong nhung su gia đa bi giet. Thang 10 nam 232, Cong Ton Uyen sai su sang nhan lam chu hau nuoc Ngo. Vao thang 3 nam 233, Ngo phong cho ong ta la "Yen vuong", va cu hai su than đen; ho bi giet boi Cong Ton Uyen va đau cua ho đuoc mang đen Lac Duong, Cong Ton Uyen xin chap nhan lam chu hau Tao Nguy. Thai đo cua Cong Ton Uyen khien ca Tao Nguy va Đong Ngo tuc gian; Tao Due (vua cua Tao Nguy) va Ton Quan (vua cua Đong Ngo) đeu the se giet ong ta.
Nam 237, tuong Vo Khau Kiem cua Tao Nguy đua quan tan cong Cong Ton Uyen, nhung bi đanh bai vi mua lon.


Trieu đai cua Cong Ton Uyen Sau that bai cua Vo Khau Kiem, Cong Ton Uyen tuyen bo đoc lap vao thang 7, va su dung nien hieu la Thieu Han; thanh lap 4 quan: Lieu Đong, Huyen Tho, Lac Lang va Đai Bang, va vao thang 1 nam 238, Uyen co noi lai quan he voi Ngo, voi hy vong vien binh.


= Sup đo =

Thang 6 nam 238, sau khi lap ke hoach voi Tao Due, Tu Ma Y, mot trong nhung tuong linh cua Tao Nguy dan 40.000 quan tan cong Ton Cong Uyen; sau mot cuoc bao vay keo dai ba thang, tong hanh dinh cua Uyen roi vao tay Tu Ma Y, Y đa nhan đuoc su tro giup tu Goguryeo, mot trong Tam Quoc cua Trieu Tien. Nhieu nguoi cua gia toc Cong Ton đa bi tham sat. Cong Ton Cung thoat khoi noi giam.


Moi quan he voi Goguryeo Goguryeo thuong xuyen đanh nhau voi gia toc Cong Ton bat chap quan he hop tac ban đau. Nam 197, xung đot giua ho Cong Ton va Goguryeo lan đau tien no ra khi Phat Ky, anh trai cua Son Thuong Vuong vua Goguryeo, to chuc mot cuoc noi loan va đuoc su ung ho cua Cong Ton Đo. Em trai cua Son Thuong Vuong la Ke Tu đay lui cuoc tan cong, đanh bai Cong Ton Đo, Phat Ky tu sat. Cong Ton Khang loi dung moi thu ke vi o Goguryeo va phat đong mot cuoc tan cong lan nua vao nam 209, đanh bai Goguryeo va buoc ho phai doi đo. Trong cuoc chinh phuc Yen cua Tu Ma Y, Goguryeo đa cu hang nghin quan đen ho tro Tu Ma Y.


Tac đong = Quan he Trung-Goguryeo =

Sau khi cac su than cua Ngo bi Cong Ton Uyen giet vao nam 233, mot so quan cua ho đa tron thoat đen Goguryeo va thiet lap lien minh Ngo-Goguryeo. Nam 234, Tao Nguy cu su gia lien minh voi Goguryeo. Giua Nguy va Ngo, Goguryeo chon Nguy - giet cac su than cua Ngo vao nam 234 va mot nhom su than khac vao nam 236. Nam 238, Goguryeo cu quan đen ho tro đanh bai Cong Ton Uyen. Lien minh Nguy-Goguryeo tan vo vao nam 242, khi Đong Xuyen Vuong cua Goguryeo cuop boc quan cua Lieu Đong la Tay An (西安平; gan Đan Đong ngay nay) o cua song Ap Luc. Nguy phat đong chien tranh đe tra đua, ket thuc bang chien thang cua Nguy, ho pha huy Hoan Đo cua Goguryeo, khien Vua Goguryeo chay tron, pha vo cac moi quan he trieu cong giua Goguryeo va cac bo toc khac cua Han Quoc, nhung bo toc đa hinh thanh nen phan lon nen kinh te cua Goguryeo. Mac du vi vua bo tron bi bat va cuoi cung phai đinh cu o mot kinh đo moi, Goguryeo đa bi thu hep đen muc trong suot nua the ky tiep theo khong thay nhac đen trong cac van ban lich su Trung Quoc.


= Ngu Ho =
Viec Tu Ma Y chinh phuc Cong Ton Uyen mot phan đuoc cho la do Su kien noi day cua Ngu Ho, voi y đo lay ngan kho tu Lieu Đong va buoc nguoi Han o Lieu Đong phai di chuyen vao noi đia, khien Tien Ti tien quan vao Lieu Đong.


Chu thich Tham khao Ikeuchi, Hiroshi. "A Study on Lo-lang and Tai-fang, Ancient Chinese prefectures in Korean Peninsula". Memoirs of the Research Department of the Toyo Bunko 5 (1930). 79–95.
Gardiner, K.H.J. "The Kung-sun Warlords of Liao-tung (189–238)". Papers on Far Eastern History 5 (Canberra, March 1972). 59–107.
Gardiner, K.H.J. "The Kung-sun Warlords of Liao-tung (189–238) – Continued". Papers on Far Eastern History 6 (Canberra, September 1972). 141–201.
Byington, Mark E. "Control or Conquer? Koguryo's Relations with States and Peoples in Manchuria," Journal of Northeast Asian History volume 4, number 1 (June 2007): 83–117.