Maria Anna xu Neuburg (tieng Đuc: Maria Anna von Neuburg; tieng Tay Ban Nha: Mariana de Neoburgo; 28 thang 10 nam 1667 – 16 thang 7 nam 1740) la cong nu Đuc va la thanh vien cua Vuong toc Wittelsbach. Nam 1689, Maria Anna tro thanh Vuong hau nuoc Tay Ban Nha voi tu cach la nguoi vo thu hai cua Carlos II, vi vua Habsburgo cuoi cung cua Đe quoc Tay Ban Nha.
Vi Carlos khong bao gio co nguoi thua ke nen trieu đai cua Maria Anna bi chi phoi boi cuoc đau tranh giua cac phe phai Phap va Ao tranh gianh ngai vang Tay Ban Nha. Sau khi Carlos qua đoi vao nam 1700, ong đuoc ke vi boi Philippe xu Anjou, chau trai Louis XIV cua Phap, dan đen Chien tranh Ke vi Tay Ban Nha tu nam 1701 đen nam 1714. La nguoi ung ho manh me ung cu vien nguoi Ao, Maria Anna đa bi luu đay cho đen khi qua đoi vao nam 1740.


Tieu su va hon nhan Maria Anna sinh ngay 28 thang 10 nam 1667 tai Cung đien Benrath gan Dusseldorf, la đua con thu muoi hai cua Philipp Wilhelm, nguoi cai tri cac cong quoc Berg va Julich va Elisabeth Amalie xu Hessen-Darmstadt. Danh tieng cua gia đinh Maria Anna ve kha nang sinh san va moi quan he voi vuong toc Wittelsbach khien nhung nguoi con gai cua Philipp Wilhelm tro thanh lua chon pho bien cho cac cuoc hon nhan hoang gia. Trong so cac chi gai cua Maria Anna, Marie Sophie ket hon voi Pedro II cua Bo Đao Nha, va Eleonore Magdalene tro thanh nguoi vo thu ba cua Hoang đe Leopold. Do đo, Maria Anna la di cua cac vi hoang đe tuong lai la Joseph I va Karl VI.

Khi Philipp Wilhelm ke vi Karl xu Simmern đe tro thanh Hanh cung Ba tuoc Pfalz vao thang 5 nam 1685, Louis XIV cua Phap đa yeu sach mot nua tuyen hau quoc. Phap xam luoc vung đat vao thang 9 nam 1688, va đa pha huy phan lon Heidelberg cung voi 20 thi tran lon khac va nhieu ngoi lang truoc khi rut lui vao nam 1689. Mac du chinh sach đa đuoc ap dung tren khap vung Rheinland, vung Pfalz lai bi đot kich vao nam 1693 va su tan pha cua vung đat đa gay chan đong khap chau Au.
Cuoc xam luoc cua Phap đa đinh hinh tu tuong than Ao va chong Phap cua Maria Anna, nhung yeu to quan trong trong viec ba đuoc chon lam vo thu hai cua Carlos II cua Tay Ban Nha. Nguoi vo đau tien cua Carlos II la Marie Louise cua Orleans qua đoi vao ngay 12 thang 2 nam 1689, do đo viec thieu nguoi thua ke va lo ngai ve suc khoe cua nha vua khien viec tai hon tro thanh van đe cap bach. Me cua Carlos la Thai hau nhiep chinh Mariana cua Ao đa chon Maria Anna dua tren lich su sinh san cua gia đinh ba cung su đoi lap cua ho đoi voi Phap. Maria Anna ket hon thong qua đai dien voi Carlos vao thang 8 nam 1689, va le cuoi chinh thuc đuoc to chuc vao ngay 14 thang 5 nam 1690 tai San Diego, gan Valladolid. Le cuoi cua Carlos va Maria Anna đuoc ghi chep trong sach Le hoi, cuon sach bao gom cac le ky niem đuoc to chuc tai Napoli đe đanh dau su kien nay.


Vuong hau Tay Ban Nha Gioi chinh tri Tay Ban Nha bi chia re thanh hai phe than Ao va than Phap do Fernandez de Portocarrero, Hong y va Tong giam muc Toledo lanh đao. Vao phan lon thoi ky nay, 'nguoi Ao' kiem soat chinh phu, voi Maria Anna xu Neuburg nam quyen lanh đao sau khi Mariana cua Ao qua đoi vao nam 1696. Nam 1690, ho ung ho Tay Ban Nha tham gia Chien tranh Chin Nam, mot quyet đinh tai hai khi nha nuoc tuyen bo pha san vao nam 1692, va đen nam 1696, Catalunya đa phan lon bi Phap chiem đong.
Quyen luc cua Maria Anna bat nguon tu đia vi la me cua mot vi vua tuong lai, nhung đa tieu tan khi viec co con noi doi ro rang la khong the xay ra. Đen luc nay, Carlos gan nhu chac chan đa khong con suc luc, va kham nghiem tu thi sau đo cho thay nha vua chi co mot tinh hoan bi teo. Đe bu đap cho đieu nay, Maria Anna đa nhieu lan khang đinh minh đang mang thai va khuyen khich Carlos thuc hien cac phuong phap đieu tri đe tang kha nang sinh con. Đieu nay chung minh rang viec khong sinh ra đuoc nguoi thua ke khong phai la do vuong hau.
Nam 1698, Carlos lam benh nang va roi vao canh can ke cai chet. Vao ngay 11 thang 10, Anh, Phap va Cong hoa Ha Lan ky Hiep uoc Den Haag hay Hiep uoc Phan chia lan thu nhat, la mot no luc nham ap đat giai phap cho van đe ke vi giua Tay Ban Nha va Ao. Joseph Ferdinand xu Bayern, luc đo sau tuoi, đuoc bau lam nguoi thua ke hau het Đe quoc Tay Ban Nha va phan con lai đuoc chia cho Phap va Ao. Cha me Joseph Ferdinand la Maria Antonia, chau gai cua Carlos II, va Maximilian xu Bayern, la mot thanh vien cua vuong toc Wittelsbach giong nhu Maria Anna. Tay Ban Nha khong đuoc tham van ve viec phan chia Đe quoc va khong bat ngo khi đa phan đoi giai phap nay. Vao ngay 14 thang 11 nam 1698, Carlos II cong bo Di chuc, chi đinh Joseph Ferdinand la nguoi ke vi nhung quy đinh rang cau se thua huong mot che đo quan chu Tay Ban Nha khong bi chia cat. Di chuc cung chi đinh Maria Anna lam nhiep chinh trong thoi ky Joseph Ferdinand con nho, mot tuyen bo ma cac co van Tay Ban Nha tiep nhan trong im lang.

Sau khi Joseph Ferdinand đot ngot qua đoi vao nam 1699, Phap, Anh va Cong hoa Ha Lan đong y ky Hiep uoc Phan chia lan thu hai vao thang 3 nam 1700. Joseph Ferdinand đuoc thay the boi chau trai cua Maria Anna la Đai vuong cong Karl cua Ao, voi cac vung đat cua Tay Ban Nha o Y, Ha Lan va Bac Tay Ban Nha đuoc chia cho Phap, Savoia va Ao. Carlos sua đoi Di chuc theo huong co loi cho Đai vuong cong Karl, nhung van tiep tuc nhan manh vao che đo quan chu khong chia cat va them yeu cau Tay Ban Nha van phai đoc lap voi Ao.
Hau het gioi quy toc Castilla đeu thich mot ung cu vien thuoc nha Bourbon, bat chap nhung no luc cua Maria Anna nham đam bao quyen ke vi cho chau trai. Vao thang 6 nam 1700, đong minh cua Maria Anna la Mendoza, Tong tham giao, đa bat giu nguoi xung toi than Phap cua Carlos la Froilan Diaz va buoc toi ong 'bo bua' nha vua. Khi uy ban đuoc thanh lap đe xem xet vu an tuyen bo Diaz vo toi, Mendoza đa ra lenh bat giu ho, va đieu nay lam suy giam nghiem trong uy tin cua Maria Anna, nguoi bi coi la ke chu muu. Mot Hoi đong đuoc thanh lap đe đieu tra chinh Toa tham giao va ton tai nhu mot to chuc đen nam 1834, nhung quyen luc hoi đong đa bi pha vo.


Thai hau Tay Ban Nha Carlos II lam benh mot lan nua vao cuoi nam 1700, va đen ngay 28 thang 9 ong khong con an uong đuoc. Portocarrero đa thuyet phuc nha vua thay đoi di chuc co loi cho chau trai cua Louis XIV la Philippe xu Anjou. Cai chet cua Carlos vao ngay 1 thang 11 đuoc tiep noi bang viec Philippe tuyen bo tro thanh Vua cua Tay Ban Nha vao ngay 16, voi Portocarrero la co van truong. Thai hau Maria Anna bi luu đay đen Toledo va song mot cach binh lang cho đen nam 1706, khi luc luong cua Đai vuong cong Karl chiem đong thanh pho trong mot thoi gian ngan. Sau đo, Felipe đay Maria Anna đen Bayonne, Phap, noi ba song trong vai thap ky tiep theo va đuoc cho la ket hon voi mot nguoi lam thung go đia phuong. Maria Anna đuoc phep tro ve Tay Ban Nha vao nam 1739 va đuoc cho cu tru tai Palacio del Infantado, Guadalajara. Tai đay, ba qua đoi vao ngay 16 thang 7 nam 1740, va đuoc chon cat tai Tu vien El Escorial.


Huy hieu To tien Ghi chu Tham khao Nguon Beem, Charles (2019). Queenship in Early Modern Europe. Red Globe Press. ISBN 978-1137005083.
Clark, George (1970). Bromley, JS (bien tap). From the Nine Years War to the war of the Spanish Succession in The New Cambridge Modern History Volume VI. Nha xuat ban Đai hoc Cambridge. ISBN 978-0521075244.
Dosquet, Emilie (2016). The Desolation of the Palatinate as a European News Event in News Networks in Early Modern Europe. Brill. ISBN 978-9004277175. JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h1ng.35.
Durant, Ariel; Durant, Will (1963). Age of Louis XIV (Story of Civilization). TBS Publishing. ISBN 0207942277.
Garcia-Escudero Lopez, Angel; Arruza Echevarria, A; Padilla Nieva, Jaime; Puig Giro, Ramon (2009). "Charles II; from spell to genitourinary pathology". History of Urology. 62 (3).
Hargreaves-Mawdsley, HN (1979). Eighteenth-Century Spain 1700-1788: A Political, Diplomatic and Institutional History. Macmillan. ISBN 978-0333146125.
Hume, Martin Andrew Sharp (1906). Queens of Old Spain. McClure, Philips & Company.
Kamen, Henry (1997). The Spanish Inquisition: An Historical Revision. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0297817192.
Lo, Ruth. "Festival Book as Political Propaganda: The Long Celebrations for a Marriage in Naples". Đai hoc Brown.
Lynn, John (1999). The Wars of Louis XIV, 1667–1714 (Modern Wars in Perspective). Longman. ISBN 978-0582056299.
Mckay, Derek; Scott, HM (1983). The Rise of the Great Powers 1648 - 1815 (The Modern European State System). Routledge. ISBN 978-0582485549.
Onnekink, David (2007). The Anglo-Dutch Favourite: The Career of Hans Willem Bentinck, 1st Earl of Portland (1649–1709). Routledge. ISBN 978-1138259317.
Rommelse, Gijs (2011). Ideology and Foreign Policy in Early Modern Europe (1650–1750). Routledge. ISBN 978-1409419136.
Rule, John (2017). Onnekink, David; Mijers, Esther (bien tap). The Partition Treaties, 1698-1700; A European View in Redefining William III: The Impact of the King-Stadholder in International Context. Routledge. ISBN 978-1138257962.
Storrs, Christopher (2006). The Resilience of the Spanish Monarchy 1665-1700. OUP Oxford. ISBN 0199246378.
Ward, William; Leathes, Stanley (1912). The Cambridge Modern History (an ban thu 2010). Nabu. ISBN 978-1174382055.