Thuong mai Đai Viet thoi Mac phan anh nhung hoat đong noi thuong va ngoai thuong cua nuoc Đai Viet tu nam 1527 đen nam 1592 trong vung lanh tho do nha Mac quan ly.


Hoan canh Lich su Viet Nam the ky 16 la thoi ky chia cat. Sau khi lat đo nha Hau Le, nha Mac gianh quyen cai tri nuoc Đai Viet. Nhung chi đuoc 6 nam (1533), chien tranh giua nha Mac va nha Le trung hung bung no. Tuy vay, trong vung đat Bac Bo do nha Mac quan ly, thuong mai van hoat đong va phat trien; trong khi đo o vung Bac Trung bo trong tay nha Le, su sach gan nhu khong ghi nhan hoat đong thuong mai nao.


Noi thuong Khac voi nha Hau Le, nha Mac ap dung chinh sach coi mo, thong thoang đoi voi hoat đong thu cong nghiep va thuong mai. Đieu đo tao tien đe co ban cho kinh te hang hoa phat trien.
Trung tam buon ban lon nhat ca nuoc la Thang Long va pho Hien (Hung Yen). Ngoai ra, tai Bac Bo đa hinh thanh mang luoi cho kha day, mac du chinh đia ban nay cung trai qua binh lua do quan Nam trieu nhieu lan đanh ra: 

Cho Cau Nguyen (Thai Binh) mo lai nam 1530
Cho Tu Ky (Hai Duong) mo nam 1542
Cho Nghia Tru (Hung Yen) mo nam 1570
Cho Cam Khe (Hai Phong) mo nam 1572
Cho La Phu (Ha Noi) mo nam 1575
Cho Hau Bong (Hai Duong) mo nam 1579
Cho Đang Xa (Ha Noi) mo nam 1580
Cho Phuc Lam (Ha Noi) mo nam 1589
Cho Đao Xa (Ha Noi) mo nam 1590
Cho Cam Vien (Vinh Phuc) mo nam 1590
Ngoai ra con co cho Boc Đong, cho Phu Ninh, cho Đang Xa...
Trong cac cho ke tren, co cac cho đuoc mo do chinh sach khuyen thuong cua trieu đinh. Ngay ca vung Thuan Hoa trong thoi nha Mac quan ly, hoat đong buon ban cung dien ra kha soi noi. Duong Van An trong sach O chau can luc ghi lai:

Cho The Lai (Thua Thien - Hue) bat đau hop tu ga gay, đen giua trua van đong. Leu hang la liet, quan xa doc ngang... gom đu hang nam bac...
Cac mat hang buon ban tai cac cho chu yeu la vai voc, to lua, gam, bac, thuoc bac, gom su... Su phat trien cua thu cong nghiep cang thuc đay thuong mai phat trien. San pham gom su Bat Trang va Chu Đau co mat tu đong bang Bac Bo vao đen Thanh Hoa.
Hoat đong thuong mai đuoc ho tro bang mang luoi giao thong thuy bo. Nhieu tai lieu van bia co ghi lai viec chu trong sua sang đuong sa va lam cau, tu sua cau cua nha Mac. Tren đuong so 18 (Quang Ninh) con dau vet nhung đoan đuong thoi ky nay tu Thao Tan qua rung Bai Thao chay ven song Luc Nam ma nhan dan đia phuong van goi la "đuong nha Mac, đau voi, quan Se". Tai Đong Trieu (Quang Ninh) va Thuy Nguyen (Hai Phong) con dau tich nhung ben đong thuyen cua nha Mac.


Ngoai thuong Voi chinh sach kinh te coi mo, nha Mac chu truong khong "uc thuong" hay "be quan toa cang" nhu nha Hau Le. Đieu đo khien ngoai thuong nuoc Đai Viet co nhung buoc chuyen bien tich cuc.
Chu truong cam tu thuong kinh doanh gom su cua nha Minh o Trung Quoc trong gan 2 the ky (1371 – 1567) la co hoi thuan loi cho gom su Đai Viet mo rong thi truong toi vung Đong Nam A ma khong gap phai nhieu su canh tranh. Cac lang gom su noi tieng nhu Bat Trang, Chu Đau, Hop Le va mot so trung tam khac nhu Nam Sach, Binh Giang, Chi Linh (Hai Duong) ngoai viec cung cap san pham cho thi truong trong nuoc va đo cong pham con co so luong lon đe xuat khau.
Trung tam gom Bat Trang đuoc thuan loi nam giua kinh ky Thang Long va pho Hien, doc song Hong - đuong thuy noi hai đo thi nay voi cua ngo thong thuong ra the gioi ben ngoai.
Đo gom su Chu Đau tu noi san xuat nguoc song Thai Binh đen Nau Khe, xuoi theo song Kinh Thay ra cang Van Đon hoac xuoi song Thai Binh sang song Luoc đen pho Hien. Tu pho Hien, đo gom Chu Đau theo thuyen buon sang Trung Quoc va Nhat Ban hay cac nuoc phuong Tay.
Vung gom Hop Le nam tren he thong song Đo Đay - Ke Sat, cung la mot tuyen đuong thuy quan trong đi ra nuoc ngoai nhu Trung Quoc, Nhat Ban, Đong Nam A.
Nha nghien cuu Nhat Ban Hasebe Gakuji cho rang: Su co mat cua đo gom Đai Viet o Nhat Ban co anh huong lon đen mot so lo gom cua quoc gia nay, tao ra phong cach mo phong theo gom Viet Nam ma nguoi Nhat goi la gom Kochi (Giao Chi) nhu lo gom Onuke o Seto.
Ket qua khai quat thang 2 nam 1990 o cac quan đao Đong Nam A cho thay, co gom co Đai Viet gom bat, đia, chau canh, hu nho, binh nuoc, gom da luon... thuoc nien đai thoi ky nay đa đen Malaysia, Brunei, Philippines, Indonesia. Cac nha nghien cuu khang đinh đay la nhung bang chung ve viec thong thuong manh me giua nha Mac voi cac quoc gia xung quanh.


Xem them Nha Mac
Chien tranh Le-Mac
Thuong mai Đai Viet thoi Le So
Thu cong nghiep Đai Viet thoi Mac


Tham khao Vien su hoc (2007), Lich su Viet Nam, tap 3, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi


Chu thich