Tien Hai la mot huyen cu ven bien thuoc tinh Thai Binh, Viet Nam.


Đia ly Huyen Tien Hai nam o phia đong nam cua tinh Thai Binh, cach thanh pho Thai Binh khoang 31 km, cach trung tam thu đo Ha Noi khoang 141 km, co vi tri đia ly:

Phia đong giap Vinh Bac Bo
Phia tay giap huyen Kien Xuong
Phia nam giap huyen Giao Thuy, tinh Nam Đinh voi ranh gioi la song Hong
Phia bac giap huyen Thai Thuy voi ranh gioi la song Tra Ly.
Huyen Tien Hai nam kep giua hai cua bien Tra Ly va Ba Lat cua song Hong. Đay la đia phuong co du an Đuong cao toc Ninh Binh – Hai Phong đi qua.
Tren đia ban huyen co hai ton giao chinh: Phat giao va Thien Chua giao, 30% dan so theo đao Thien Chua.


Hanh chinh Huyen Tien Hai co 28 đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc, bao gom thi tran Tien Hai (huyen ly) va 27 xa: Ai Quoc, An Ninh, Bac Hai, Đong Co, Đong Hoang, Đong Lam, Đong Long, Đong Minh, Đong Quang, Đong Tra, Đong Xuyen, Nam Chinh, Nam Cuong, Nam Ha, Nam Hai, Nam Hong, Nam Hung, Nam Phu, Nam Thinh, Nam Trung, Nam Tien, Phuong Cong, Tay Giang, Tay Luong, Tay Ninh, Van Truong, Vu Lang.


Lich su Tien Hai la vung đat tre, moi đuoc boi đap. Lich su hinh thanh huyen Tien Hai chi thuc su ro net tu thoi Nha Nguyen, khi Doanh đien su Nguyen Cong Tru nam 1828 đua dan đen khai hoang lan bien lap nen cac lang xa tai đay. Luc đau (nam 1828, 1832), Tien Hai thuoc phu Kien Xuong, tinh Nam Đinh (cu), gom 7 tong, huyen li đat tai ap Phong Lai. Toi nam 1891, nhap them hai tong: Đai Hoang (chuyen tu huyen Truc Đinh, tuc huyen Kien Xuong ngay nay, sang) va Đong Thanh (tu huyen Giao Thuy tinh Nam Đinh), thanh ra co 9 tong va thuoc phu Kien Xuong tinh Thai Binh.
Nguyen Cong Tru coi vung đat moi Tien Hai cung voi Kim Son (Ninh Binh) la nhung vung đat mau mo, phi nhieu va co nhieu trien vong; Ngay o ten goi cua 2 huyen nay đa noi len đieu đo (Tien Hai la bien bac, Kim Son la rung vang - 2 khu vuc ven bien nay đa đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi).
La vung đat tre, Tien Hai khong co nhieu nhung di san van hoa lau đoi. Song, tung la đat thieng cua cuoc khoi nghia nong dan do Phan Ba Vanh chi huy; ngoai ra co cac di tich nhu đinh Nho Lam, đinh Tieu Hoang, đinh To hay le hoi lang Thanh Giam cung la nhung tai nguyen du lich quy gia tren vung đat nay.
Sau nam 1945, bo cap phu, goi chung la huyen. Huyen Tien Hai khi đo gom co 26 xa: Đong Co, Đong Hoang, Đong Lam, Đong Long, Đong Minh, Đong Phong, Đong Quy, Đong Tra, Đong Trung, Đong Xuyen, Nam Chinh, Nam Ha, Nam Hai, Nam Hong, Nam Hung, Nam Thanh, Nam Thang, Nam Thinh, Nam Trung, Tay An, Tay Giang, Tay Luong, Tay Ninh, Tay Phong, Tay Son, Tay Tien.
Ngay 2 thang 12 nam 1955, sap nhap xom Ru Tien cua xa Huu Ban, huyen Tien Hai vao huyen Thai Ninh đe sap nhap voi hai thon Nam va Đoai cua xa Than Huong thuoc huyen Thai Ninh thanh xa Thai Thinh thuoc huyen Thai Ninh.
Ngay 10 thang 9 nam 1969, chuyen 5 xa: Bac Hai, Phuong Cong, Van Truong, Vu Lang, An Ninh thuoc huyen Kien Xuong ve huyen Tien Hai quan ly.
Ngay 5 thang 9 nam 1975, thanh lap xa Nam Cuong tu hop tac xa Nam Cuong va mot phan xa Đong Lam.
Ngay 13 thang 12 nam 1986:

Chia xa Đong Tra thanh 2 xa: Đong Tra va Đong Hai.
Chia xa Nam Hung thanh 2 xa: Nam Hung va Nam Phu.
Thanh lap thi tran Tien Hai tren co so 89,95 ha dien tich tu nhien voi 5.653 nhan khau cua xa Tay Son va 56,70 ha dien tich tu nhien voi 1.653 nhan khau cua xa Tay Giang.
Ngay 11 thang 2 nam 2020, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 892/NQ-UBTVQH14 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa thuoc tinh Thai Binh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 3 nam 2020). Theo đo:

Sap nhap xa Đong Hai tro lai xa Đong Tra
Sap nhap cac xa Tay An, Tay Son vao thi tran Tien Hai.
Huyen Tien Hai co 1 thi tran va 31 xa.
Ngay 28 thang 9 nam 2024, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1201/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap xa cua tinh Thai Binh giai đoan 2023 – 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 11 nam 2024). Theo đo:

Thanh lap xa Đong Quang tren co so 3 xa: Đong Trung, Đong Quy, Đong Phong.
Thanh lap xa Ai Quoc tren co so xa Tay Phong va xa Tay Tien.
Thanh lap xa Nam Tien tren co so xa Nam Thanh va xa Nam Thang.
Huyen Tien Hai co 1 thi tran va 27 xa nhu hien nay.
Ngay 11 thang 11 nam 2024, Bo Xay dung ban hanh Quyet đinh so 1038/QĐ-BXD ve viec cong nhan thi tran Tien Hai mo rong (bao gom thi tran Tien Hai va 4 xa: Tay Giang, Tay Ninh, Đong Lam, Đong Co) đat tieu chi đo thi loai IV.


Kinh te Tong gia tri san xuat đat 18.293,1 ty đong, tang 3,10% so voi nam 2019. Trong đo, nong, lam nghiep, thuy san đat 5.011,9 ty đong, tang 4,7%; cong nghiep, xay dung đat 10.677,8 ty đong, tang 2,4%; dich vu, thuong mai đat 2.603,4 ty đong, tang 2,8%. Thu nhap binh quan đau nguoi đat 48,5 trieu đong/nam.
Tong thu NSNN tren đia ban Tien Hai nam 2013 đat 847.388 trieu đong
Cong nghiep:
Khu cong nghiep Tien Hai la mot trong nhung khu cong nghiep đau tien đuoc hinh thanh tai tinh ta va đa đuoc Thu tuong Chinh phu phe duyet đua vao danh muc cac khu cong nghiep cua Viet Nam đe keu goi đau tu. Theo quy hoach chi tiet đuoc duyet thi dien tich giai đoan I cua khu cong nghiep rong gan 251ha, thuoc loai lon nhat so voi 6 khu cong nghiep con lai cua tinh.Mot so doanh nghiep manh tren đia ban huyen nhu:cong ty Su Hao Canh, su Đong Lam, gach men Mikado, gach ceramic Long Hau, thuy tinh Pha Le Viet Tiep, tap đoan Đai Cuong....
Tien Hai đuoc coi la cai noi cua nen cong nghiep dau khi Viet Nam
Ngay 21/12/1975, gieng khoan tham do đau tien tai Tien Hai, Thai Binh đa phat hien co dau khi.
Ngay 19/4/1981, dong khi cong nghiep đau tien tai Gieng khoan 61 mo Tien Hai C (tram tich Mioxen, he tang Tien Hung, chieu sau 1146-1156) voi luu luong 100.000 m3/ngay đem) đa đuoc đua vao buong đot tua-bin nhiet đien tai Tien Hai, phat ra dong đien cong suat 10 MW hoa luoi quoc gia. Đay la moc son quan trong đanh dau lan đau tien, nganh dau khi Viet Nam khai thac đuoc san pham khi cong nghiep, mo ra trien vong to lon tren hanh trinh tim kiem, khai thac nguon tai nguyen lam giau cho đat nuoc, đong thoi tao tien đe vung chac cho su phat trien cua nganh dau khi Viet Nam.
Tu gieng khoan 61, mot loat gieng khoan đa đuoc thuc hien trong nhung nam tiep theo. Tinh đen nay, tai khu vuc Tien Hai đa phat hien tong cong 13 via khi voi tong tru luong tai cho la 1,3 ty m3. Tu nam 1981 đen nay, tong san luong khi khai thac va cung cap đat 850 trieu m3.
Nam 2012 khoi cong du an đua khi ngoai them luc đia vao đat lien va xay dung nha may che bien khi đot
Ngoai ra tren đia ban huyen con co nguon tai nguyen nuoc khoang voi nhung thuong hieu noi tieng trong va ngoai nuoc nhu nuoc khoang vital, nuoc khoang Tien Hai,...
Thuong mai dich vu:
Tren đia ban huyen co 2 Khu du lich la Đong Chau va Con Vanh
Nong nghiep:
Voi chieu dai 23 km bo bien, Tien Hai la đia phuong co the manh ve phat trien nuoi trong thuy, hai san. Nam 2013, huyen co tong dien tich nuoi trong la 4.073 ha, tang 0,1% so voi nam 2012. Trong đo: dien tich nuoi nuoc ngot: 907 ha; dien tich nuoi nuoc lo: 2.046 ha; dien tich nuoi nuoc man: 1.120 ha voi tong san luong đat 39.100 tan, tang 27,5% so voi nam 2012. Voi dien tich 1.380 ha, ngao la vat nuoi đat san luong cao, voi 32.000 tan va co gia tri kinh te cao. Ngao cua Tien Hai đa xuat khau sang cac thi truong tren the gioi.


Danh nhan Bui Vien: Nha canh tan, nguoi lang Trinh Pho nay la xa An Ninh. Ong la nguoi đau tien hai lan vuot đai duong toi Hoa Ky gap Tong thong V.S.Grant cau vien chong lai thuc dan Phap, nham chan hung đat nuoc va la nguoi nguoi gop cong đau bien thon Ninh Hai thanh cang Hai Phong ngay nay.
Nguyen Quang Bich (Ngo Quang Bich): nguoi lang Trinh Pho nay la xa An Ninh, nha van hoa, nha yeu nuoc, la nguoi noi tieng voi cac cuoc noi day chong Phap
Đai tuong Hoang Van Thai: nguoi lang An Khang, xa Tay An nay la thi tran Tien Hai mot trong nhung tuong linh co anh huong quan trong nhat trong viec hinh thanh va phat trien cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, nguoi co cong lao lon trong cuoc chien chong thuc dan Phap cung nhu co anh huong đoi voi cuoc chien chong đe quoc Mi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ong la Tong Tham muu truong đau tien cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, gop cong trong nhieu chien dich quan trong trong Chien tranh Viet Nam nhu Chien dich Bien gioi thu đong 1950, Tran Đien Bien Phu (1954), Chien dich Tet Mau Than (1968), Chien dich nam 1972, Chien dich Ho Chi Minh. Ong cung la nhan vat chinh tri cao cap cua Viet Nam, tung giu chuc Thu truong Bo Quoc phong Viet Nam, Tu lenh Quan giai phong mien Nam, Đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa VII, Uy vien Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa III, IV, V.
Tran Đo la nha quan su va chinh tri Viet Nam va la Trung tuong Quan đoi Nhan dan Viet Nam.
Thuong tuong Tran Viet Tan: Thu truong bo cong an
Tran Quoc Vuong (chinh tri gia): Uy vien Bo chinh tri, Thuong truc Ban bi thu Trung uong Đang.
Đang Huy Đong: thu truong bo ke hoach đau tu
Đo Xuan Đong: đai su đac menh toan quyen Viet Nam tai cong hoa Sec
Nhac si Thai Co: tac gia cua nhung ca khuc vuot thoi gian nhu: Rang tram bau, Khi thanh pho len đen, va Nghe tieng trong que huong (ca khuc viet ve chinh que huong Tien Hai)....
Doanh nhan Vu Van Tien: Chu tich Tap đoan Geleximco.
Trung tuong Đo Danh Vuong: Chinh uy Bo tu lenh Bo đoi Bien Phong Viet Nam
Trung tuong Đo Van Thien : Chinh uy Tong cuc hau can
Trung tuong Le Trung Thanh: Chinh uy quan khu 3


Lang nghe Cac lang nghe xua, nghe moi nganh nghe phu gop phan vao su phat trien kinh te cho cac đia phuong trong huyen nhu:

Nghe đan lat, đan mu Tay An
Mot so khau non Nam Ha
Nuoi ngao Nam Thinh
Co nghe det chieu Nam Hai
Lam nuoc mam Nam Hai
Ban hai, thuy san o Đong Minh
Banh nghe phia Nam huyen
Nuoi trong, đanh bat, so che hai san khu vuc ven bien.


Tham khao