Lam mat bang nguon nuoc sau (thuat ngu tieng Anh deep water source cooling - DWSC), hoac lam mat nuoc sau, la mot hinh thuc đieu hoa khong khi cho hoat đong san xuat (cong nghiep va nong nghiep) hoac cho cac cong trinh dan dung, đe tao moi truong van hanh phu hop hoac khong gian song thoai mai hon, su dung mot luong lon nuoc lanh tu nhien đe tan nhiet. Nhieu he thong lam mat nuoc sau su dung nuoc o nhiet đo 4 đen 10 đo C, đuoc hut len tu cac khu vuc sau trong ho, đai duong, tang ngam nuoc hoac song, va đuoc bom qua mot bo trao đoi nhiet. Cung co he thong lam mat dung dong bien lanh gan be mat.
Neu nguon nuoc la ho sau, ky thuat nay con đuoc goi la lam mat nuoc ho sau. Neu nguon nuoc lay tu bien, ky thuat nay con đuoc goi la đieu hoa khong khi nuoc bien (SWAC), hoac lam mat nuoc đai duong.
Lam mat nuoc đai duong la mot trong cac phuong phap khai thac nang luong bien, cu the hon la nang luong nhiet bien. Cac phuong phap su dung nang luong nhiet bien khac la nhiet đien bien, chuyen đoi nang luong nhiet bien thanh đien nang, hay khu muoi bang nguon nuoc sau. Dong nuoc bien hut len tu duoi sau, do co chua nhieu khoang chat, nen co the đuoc tan dung, sau qua trinh lam mat, hoac cac qua trinh khai thac nang luong nhiet bien khac, đe phuc vu nuoi trong thuy san hoac khai khoang.


Nguyen ly Nuoc co khoi luong rieng cao nhat o 3,98 °C, tai ap suat khi quyen tieu chuan. Do đo, đay cua hau het cac vung nuoc sau on đoi, noi nuoc nang nhat lang xuong, thuong o muc nhiet đo khong đoi la 3,98 °C. Nhung khoi nuoc co nhiet đo cao hon hoac thap hon 3,98 đo C đeu se nhe hon va bi noi len tren. Cac vung nuoc sau nam gan xich đao thi co nhiet đo cao hon, va thuong thap hon nhiet đo tren be mat. Ngay tai xich đao, neu xuong đen đo sau 1000 met, nhiet đo nuoc se la khoang 4 °C đen 5,5 °C.
May đieu hoa khong khi la may bom nhiet. Khi nhiet đo khong khi ben ngoai cao hon nhiet đo ben trong toa nha, may đieu hoa khong khi su dung đien đe truyen nhiet tu ben trong mat hon cua toa nha sang moi truong ben ngoai am hon. Qua trinh nay su dung nang luong đien.
Khong giong nhu đieu hoa khong khi dan dung, hau het cac he thong đieu hoa khong khi thuong mai hien đai khong truyen nhiet truc tiep vao khong khi ben ngoai. Hieu suat nhiet đong luc hoc co the đuoc cai thien bang cach su dung hai tang lam mat. Tang thu nhat lam mat bay hoi, trong đo nhiet đo cua nuoc đuoc ha xuong gan voi nhiet đo bau uot bang cach boc hoi trong thap giai nhiet. Nuoc mat nay sau đo hoat đong nhu tan nhiet cho tang thu hai, la bom nhiet.
Lam mat nuoc sau su dung nuoc lanh đuoc bom tu đay nguon nuoc sau đe tan nhiet cho cac he thong kiem soat khi hau. Boi vi hieu suat bom nhiet đuoc cai thien khi tan nhiet lanh hon, lam mat nuoc ho sau co the lam giam nhu cau đien cua cac he thong lam mat lon, neu co san nguon nuoc sau. Khai niem nay tuong tu nhu trao đoi đia nhiet, nhung he thong trao đoi nhiet voi nguon nuoc sau thuong đon gian hon.
Lam mat nuoc sau lam tang hieu suat nhiet đong cua cac he thong đieu hoa khong khi, do nhiet đo nuoc sau lanh hon nhiet đo bau uot đat trong khong khi. Hieu qua cao hon dan đen su dung it đien hon. Đoi voi mot so truong hop, nguon nuoc đu lanh đe co the tat he thong đieu hoa thong thuong. Khi đo nhiet ben trong toa nha đuoc truyen truc tiep vao tan nhiet nuoc sau. Đieu nay đuoc goi la "lam mat mien phi"; nhung thuc te khong hoan toan mien phi, do van can tieu thu đien đe chay may bom va quat giup luu thong nuoc va khong khi.

Ve kien truc, co he thong lam mat nguon nuoc sau tuan hoan kin, va he thong lam mat nguon nuoc sau mo. Voi he tuan hoan kin, nuoc hoac chat trao đoi nhiet tuan hoan giua bo trao đoi nhiet nam o vung nuoc sau, va bo trao đoi nhiet o cong trinh can lam mat. Voi he mo, nuoc tu nguon nuoc sau đuoc bom len đen bo trao đoi nhiet o cong trinh can lam mat, roi xa tro lai moi truong.
Trong mot he mo truyen thong, mot may bom o be mat hut nuoc duoi sau len, qua đuong ong dai vai kilomet. Nuoc nay đuoc cho chay qua bo trao đoi nhiet đe lam mat mot dong nuoc ngot chay tuan hoan trong đuong ong thu hai kin. Sau qua trinh trao đoi nhiet, nuoc đa đuoc bom len se nong them vai đo C, va đuoc thai ra o đo sau ung voi nhiet đo cua no. Cung luc, dong nuoc ngot chay o đuong ong thu hai đuoc chuyen đen bo trao đoi nhiet voi khong khi tai khu vuc can lam mat. Nuoc ngot nay lam mat khong khi va bi nong len, va đuoc dan quay tro lai bo trao đoi nhiet voi nguon nuoc sau. Ky thuat nay hieu qua cho cac đuong ong co đuong kinh tren 40 cm, tuy nhien voi ong co đuong kinh be hon, hien tuong khi thuc se xay ra khi nuoc bi hut len trong đuong ong nho o toc đo hut cao. Đe tranh hien tuong khi thuc xay ra gay hong may bom, toc đo bom buoc phai bi gioi han, lam giam hieu nang lam mat, do:

giam luong nuoc co the đuoc đua tu duoi sau len be mat,
va lam nuoc chay cham hon, do đo de bi lam nong khi chay qua vung nuoc nong o gan be mat.
Van đe neu tren đuoc giai quyet bang kien truc tuan hoan kin, phu hop cho cac he thong quy mo nho (cong suat nho hon 1,5MW, lam mat cho dien tich 1000 đen 10'000 met vuong). O kien truc kin, nguon nuoc lanh trao đoi nhiet voi mot dong nuoc ngot tuan hoan kin, qua bo trao đoi nhiet o đo sau cua no. Nuoc ngot tuan hoan kin trao đoi nhiet voi khong khi o noi can lam mat qua bo trao đoi nhiet tai noi đo. Nuoc ngot tuan hoan kin đuoc luan chuyen, khong phai boi may bom hut, ma boi luc đay nen. Do khong bi hut, nen hien tuong khi thuc khong xay ra. He tuan hoan kin cho phep nuoc chay voi toc đo len đen ba lan so voi he mo, trong nhung đuong ong co kich thuoc nho. Viec su dung ong nho giup giam đo phuc tap trong xay dung va lap đat. He kin giup loai bo he thong loc nuoc bien, can khi hut nuoc bien sau, va loai bo nguy co hut phai vat la hoac sinh vat bien. Tuy nhien he kin cung lam tang 50% luong đuong ong can su dung.
May bom cua cac he thong lam mat bang nguon nuoc sau co the đuoc van hanh bang nang luong song, gio hay Mat Troi. Đa co đe xuat ket hop su dung he thong trong rong bien vinh cuu - co he bom chay bang nang luong song đe đay nuoc mat tu duoi sau len nuoi rong bien - nham lam mat cac cong trinh gan bien. Mot vai hecta cua he trong rong bien vinh cuu co the cung cap cong suat lam mat tren 5MW cho khach san ven bien.


Uu nhuoc điem Lam mat bang nguon nuoc sau co hieu suat cao, chi tieu ton khoang 1/10 tieu thu nang luong cua he thong lam mat thong thuong. Lam mat nuoc sau giup tiet kiem nang luong trong thoi gian cao điem, chang han nhu vao cac buoi chieu mua he, khi mot luong kha lon tieu thu đien la danh cho đieu hoa khong khi. Do đo, chi phi van hanh cua cac he thong lam mat bang nguon nuoc sau la thap. Nguon nang luong đuoc su dung co nguon goc đia phuong, va tai tao, neu nuoc va nhiet bom lai moi truong (ho, song, bien,...) khong anh huong đen cac chu trinh tu nhien. Phuong phap lam mat nay thuong khong su dung cac chat lam lanh gay suy giam ozon. Tuy theo nhu cau va nhiet đo nguon nuoc, co the ket hop ca lam mat va suoi am. Cac bo trao đoi nhiet phuc vu suoi am co the đuoc van hanh truoc, thai ra nuoc mat; va sau đo, nuoc mat nay lai đuoc đua qua he thong lam mat, giup tang hieu suat.
Tuy nhien, lam mat bang nguon nuoc sau đoi hoi nguon nuoc lon, va thuong o sau, gan cong trinh can lam mat. Tai cac vung on đoi, nhiet đo nuoc tam 3 đen 6 °C can đo sau co tren 70 met đen tren 80 met, tuy đieu kien đia ly. Chi phi xay dung ban đau co the đat đo, va tieu ton nhieu nhan luc va nguyen vat lieu xay dung.


Trien khai Tai đao Bora Bora, khu nghi duong InterContinental va Thalasso-Spa su dung cac he thong đieu hoa khong khi nuoc bien trong cac toa nha cua cac khu nay. Cac he thong nay bom nuoc bien mat qua cac bo trao đoi nhiet, đe lam mat nuoc ngot theo kien truc tuan hoan mo. Nuoc ngot mat nay đuoc bom qua cac toa nha đe lam mat truc tiep (khong co bien đoi nhiet nang sang đien nang va nguoc lai). He thong tai InterContinental đuoc coi la he thong đieu hoa khong khi nuoc bien lon nhat the gioi, cho đen nam 2011. Nuoc bien sau sau khi dung cho lam mat đuoc tiep tuc cung cap nhu nguon nuoc khoang cho dich vu spa nuoc sau tai khu nghi duong nay.

Tai Hong Kong, he thong lam mat nuoc đai duong cung đuoc lap đat tai khach san The Excelsior va tai Tru so HSBC. Cac he thong nay theo kien truc tuan hoan kin.
Tai Hoa Ky, Đai hoc Cornell su dung ho Cayuga la nguon hap thu nhiet cho he thong nuoc mat trung tam, đe lam mat cho cac toa nha trong khuon vien cua truong, va cho Hoc khu Thanh pho Ithaca. He thong bat đau van hanh tu mua he nam 2000 va đuoc xay voi chi phi 55 đen 60 trieu đo la My. Cong suat lam mat la 51 MW. Đuong ong hut nuoc dai 3'200 m, voi đuong kinh 1'600 mm, nam o đo sau 76 m, tiep nhan nuoc o nhiet đo 3 đen 5 đo C. Đuong ong nuoc thai dai 780m, đuong kinh 1'200 mm. Cac ong nay la loai ong Sclairpipe, lam tu nhua HDPE. Hieu qua uoc luong la giam khoang 80% tieu thu nhien lieu hoa thach so voi he thong lam mat thong thuong. O Hawaii, he thong đieu hoa khong khi nuoc bien cung đuoc su dung o Phong thi nghiem Nang luong Tu nhien Hawaii. He thong Đieu hoa Khong khi Nuoc bien Honolulu la mot du an lam mat cho vung trung tam Honolulu. Du an nay đuoc so huu phan lon boi Ulupono Initiative cua Pierre Omidyar, mot sang lap vien cua eBay.
Tai Canada, tu thang 8 nam 2004, mot he thong lam mat ho nuoc sau đuoc Cong ty Nang luong Enwave van hanh tai Toronto, Ontario. No lay nuoc tu ho Ontario qua đuong ong dai 5 kilomet (3,1 mi), đat đo sau 83 met (272 ft). No la mot phan cua mang luoi lam mat cong cong phuc vu cho quan tai chinh cua Toronto, voi cong suat lam mat 207 MW. No đu kha nang đe lam mat cho khoang 3,2 trieu met vuong dien tich van phong.. Nuoc thai cua he thong nay khong đuoc dan truc tiep tro lai ho, do đo khong gay o nhiem ho voi luong nhiet thai. O Halifax, Nova Scotia, hai he thong đieu hoa nuoc sau phuc vu tong cong hon 1 trieu met vuong van phong, giup tiet kiem moi nam khoang 400 nghin đo la so voi đieu hoa thong thuong.
Tai Uc, he thong đieu hoa khong khi nuoc bien đuoc dung o Circular Quay va cac toa nha lon o cang Sydney tu nhung nam 1960, nhu tai toa nha AMP 'Palm Cove' (xay nam 1962) va Nha hat Opera Sydney.
Tai Ha Lan, cong ty Nuon đang van hanh hai he thong đieu hoa nuoc ho o Amsterdam.
O Thuy Đien, mot he thong lam mat nuoc bien co lon, co kha nang du tru nuoc lanh vao ban đem, khi nhu cau lam mat giam, đa đi vao hoat đong tai Stockholm tu nam 1995. Nuoc bien lanh tu đay bien Baltic đuoc du tru trong hang đa ngam co dung tich 50 nghin met khoi, cung cap cong suat lam lanh 80 kW, cat giam 5000 tan khi thai cacbon dioxide hang nam. Ngoai ra, Thuy Đien co cac trung tam du lieu đuoc lam mat bang nuoc bien, giup tiet kiem 1 trieu đo la My chi phi van hanh moi nam.
Tai Phan Lan, cung co nhung trung tam du lieu đuoc lam mat bang nguon nuoc bien, nhu trung tam du lieu cua Google tai Hamina tu 2011.
Nuoc bien sau cung co the đuoc dung đe lam mat vung san xuat nong nghiep, theo ky thuat nong nghiep lanh.


Xem them Trao đoi đia nhiet
Nang luong bien
Nuoc bien sau
Trung tam du lieu xanh


Chu thich