Ernst Frey (1915-1994), hay Nguyen Dan, la mot đang vien cong san va mot nguoi Viet Nam moi goc Ao. Ong tung đuoc phong cap bac đai ta trong quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa.


Cuoc đoi va su nghiep Ernst Frey sinh nam 1915, tai Vien, Ao, trong mot gia đinh goc Do Thai. Nam 1934, ong gia nhap Đoan Thanh nien Cong san Ao (Kommunistische Jugend Osterreichs -KJO). Bay gio, chu nghia phat xit đang chiem uu the o Ao, va Đoan Thanh nien Cong san lai la phong trao thanh nien chong chu nghia phat xit quan trong nhat o Ao. La mot nguoi cong san, lai co goc Do Thai, Ernst Frey thuong xuyen phai chiu su đan ap, nhieu lan bi giam giu duoi chinh quyen than phat-xit.
Thang 3 nam 1938, su kien Anschluss no ra, Ao bi sat nhap vao nuoc Đuc Quoc xa. Nhieu thanh vien Đoan Thanh nien Cong san đa bi bat, bi hanh quyet hoac bi sat hai trong cac trai tap trung. May man voi Ernst Frey khi ong đao thoat sang đuoc Thuy Si vao thang 4 nam 1938. Ong bi giam giu nhieu thang truoc khi đuoc tra tu do vi toi nhap cu bat hop phap. Sau đo, ong tim cach đen Phap voi muc đich gia nhap Lu đoan Quoc te đe tham gia Noi chien Tay Ban Nha. Tuy nhien, khi đo nuoc Phap đa tuyen chien voi Đuc, nhung nguoi goc Đuc nhu Ernst Frey phai đoi dien voi nguy co ky thi, bi nghi ngo gian điep, vi vay ong đa tinh nguyen gia nhap Binh đoan Le duong Phap va đuoc đua sang tham gia luc luong đon tru o Algeria.
Nam 1941, đe tranh bi đua ve Đuc, Ernst Frey tinh nguyen tham gia phuc vu tai Đong Duong. Ong đuoc bien che vao Trung đoan bo binh hai ngoai so 5 (5e regiment etranger d'infanterie - 5e REI), tru đong tai Viet Tri. Tai đay, ong lam quen voi mot so ban huu cung ly tuong nhu Erwin Borchers, Rudolf Schroder..., cung thanh lap mot chi bo Cong san cua ho, do Ernst Frey "phu trach chinh tri". Ong cung cac ban huu tim cac bat lien lac voi nhung nguoi Cong san Viet Nam, trong đo, co mot nguoi Cong san tre co bi danh la Phong. Qua su gioi thieu cua Phong, Ernst Frey đuoc ket nap vao Đang Cong san Đong Duong nam 1944.
Thang 3 nam 1945, Nhat đao chinh Phap. Đon vi cua Ernst Frey bi quan Nhat giai gioi. Ong va cac đong ngu bi bat lam tu binh va bi đua đi giam o Hoa Binh. Nhung chi vai thang sau đo, Cach mang thang 8 bung no. Voi su giup đo cua nhung đong chi Cong san Viet Nam, ong cung Erwin Borchers (Chien Si), Rudolf Schroder (Le Đuc Nhan) đuoc giai thoat va gia nhap hang ngu Viet Minh. Ong gap lai Phong, nguoi luc nay ong moi biet chinh la mot lanh đao cao cap nhat cua Đang Cong san Đong Duong, Tong bi thu Truong Chinh.
Ban đau, Ernst Frey đuoc bo tri cong tac trong co quan bao chi cua Đang. Ong cung cac ban huu thanh lap to Le Peuple (Nhan dan) bang tieng Phap, nham muc đich tuyen truyen cho chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, chong lai hanh vi tro lai xam chiem Viet Nam cua thuc dan Phap. Tuy nhien, bay gio chien su đa bung no o Nam Bo, ong đuoc Bo truong Noi vu Vo Nguyen Giap đe nghi tro thanh mot huan luyen vien quan su va se Nam cong tac. Voi su giup đo cua Vuong Thua Vu, ong đa mo mot lop huan luyen cho 200 can bo chien si Viet Minh tai Phu Luong. Cung chinh tu luc nay, ong lay ten Viet la Nguyen Dan.
Đau nam 1946, theo đe nghi cua Chu tich Uy ban Khang chien mien Nam Viet Nam Nguyen Son, Ernst Frey vao Khu 4. Tai đay, ong tham gia chi huy quan Ve quoc đoan phuc kich đanh thang quan Phap tai đeo An Khe. Do chien tich nay, thang 9 nam 1946, ong đuoc cong nhan cap bac Đai ta. Ong đuoc xem la mot trong nhung đai ta đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam, khi moi 31 tuoi.
Khi Toan quoc khang chien bung no, Ernst Frey đuoc đieu đong tro ra Viet Bac, giu vai tro Chi huy truong cac đon vi bao ve khu can cu Trung uong. Tai đay, ong đuoc tiep xuc voi Chu tich Ho Chi Minh va đuoc cu tham gia phai đoan đon tiep phai đoan tu Nam Bo ra Trung uong. He nam 1948, ong lai đuoc cu vao Nam phu ta cho tuong Nguyen Son, tiep tuc tham gia cuoc khang chien chong Phap. Đau nam 1950, ong lai đuoc cu ra Viet Bac tham du Hoi nghi đai bieu toan quoc lan thu ba cua Đang.
Tuy nhien, tu sau thoi ky nay, anh huong cua Cong san Trung Quoc ngay cang tac đong manh đen nhung nguoi Cong san Viet Nam. Nhung nguoi Viet Nam moi đuoc đe nghi hoi huong, trong đo co ca Ernst Frey va Rudolf Schroeder. Thang 9 nam 1950, Ernst Frey roi Viet Nam ve Ao. Truoc khi ra đi, ong nhan đuoc thu tien cua Chu tich Ho Chi Minh cung nhieu ban huu chien đau khac nhu Nguyen Chi Thanh, Ta Quang Buu, Nguyen Chuong...
Sau khi hoi huong, ong song o Vienna, hoat đong thuong mai, lap gia đinh va sinh con, song tham lang. Mai đen nam 1992, ong nhan đuoc tam buu thiep cua cua nguoi ban cu Vo Nguyen Giap. Trong thu hoi đap, ong tuyen bo: "Tat ca tinh yeu ma toi danh cho Viet Nam va dan toc nay, o chung muc nao đo, tap trung vao ca nhan đong chi, va su chan thanh cua đong chi đa lam toi vui suong biet bao. Đoi voi toi thi Viet Nam, dau co nhung kho khan ve ngon ngu, la que huong ma nam 1950 toi phai đe lai. Đo cung la đat nuoc duy nhat ma vi no, toi san sang hy sinh ca mau minh".
Ong qua đoi nam 1994 tai Vien.


Hoi ky Trong nhung nam cuoi đoi, ong đa viet bo hoi ky "Vietnam, mon amour. Ein Wiener Jude im Dienst von Ho Chi Minh" (Viet Nam, tinh yeu cua toi. Mot nguoi Do Thai thanh Vien phuc vu Ho Chi Minh). Hoi ky đuoc xuat ban bang tieng Đuc vao nam 2001, 7 nam sau khi ong qua đoi, đuoc dich sang tieng Viet va xuat ban tai Viet Nam nam 2014.


Chu thich Tham khao Ernst Frey, Viet Nam, tinh yeu cua toi. Mot nguoi Do Thai thanh Vienna phuc vu Ho Chi Minh (ban dich Nguy Huu Tam va Tran Vinh). Nha xuat ban Tri thuc, 2014
Pierre Sergent, Un etrange monsieur Frey (Mot ong Frey la ky), Fayard, 1982
Nhung nguoi Viet Nam moi. Nha xuat ban Quan đoi Nhan dan, 2005
“Viet Nam, tinh yeu cua toi”
En-xto Phray chien si quoc te đuoc phong ham Đai ta trong Quan đoi ta
Nhung ngay chien đau ben canh Đai tuong Vo Nguyen Giap
Hoi ky nguoi Do Thai thanh Vienna theo Viet Minh