Khuc Thua My (chu Han: 曲承美; tri vi: 917 – 923 hoac 917 – 930) la nguoi lang Cuc Bo đat Hong Chau (nay la xa Kien Quoc, huyen Ninh Giang, tinh Hai Duong), con cua Khuc Hao (Viet su luoc chep la Khuc Toan My, em cua Khuc Hao). Ong la vi Tiet đo su thu ba trong thoi ky tu chu cua ho Khuc trong lich su Viet Nam đau the ky 10, đuoc suy ton la Khuc Hau Chu (曲後主).


Lam "khuyen hieu su" La nguoi đuoc chon ke tuc Khuc Hao, khi Khuc Thua My chua len ngoi, nguy co xam lang tu phuong Bac bat đau hinh thanh. Thang 9 nam 917, Tiet đo su Quang Chau la Luu Nghiem, nguoi đuoc noi chuc anh la Luu An kiem chuc "Tinh Hai quan tiet đo, An Nam đo ho" tu nam 911 đa to ro tham vong chiem linh Tinh Hai quan (ten lanh tho Viet Nam luc đo) khi xung lam hoang đe nuoc Đai Viet tai Quang Chau, dut khoi su rang buoc voi nha Hau Luong, trieu đai chinh thong cai tri o Trung nguyen (Trung Quoc) thay the nha Đuong.
Nhan thay nguy co nay, Khuc Hao đa sai Khuc Thua My lam "khuyen hieu su" sang Quang Chau, be ngoai la đe ket moi hoa hieu, song be trong cot la xem xet tinh hinh hu thuc cua đich. Cuoi nam 917, khi Khuc Thua My tro ve thi Khuc Hao mat. Ong chinh thuc len thay cha lam Tiet đo su Tinh Hai quan.


That sach Truoc hanh đong ngoai giao mem deo cua Khuc Hao, ho Luu khong gay han voi Tinh Hai quan. Sang đau nam 918, Luu Nghiem đoi ten nuoc la Nam Han, mot trong muoi nuoc thoi Ngu đai Thap quoc trong lich su Trung Quoc.
Theo cac nha nghien cuu, trong thoi gian cam quyen, Khuc Thua My đa sai lam trong ca chinh sach đoi noi lan đoi ngoai.
Ve đoi noi, theo su sach, sau khi len thay cha, Khuc Thua My khong tiep tuc chinh sach "khoan thu suc dan" ma Khuc Hao đa ap dung. Nhan dan tai Tinh Hai quan phai lao dich nang ne, do đo su ung ho voi ho Khuc khong con đuoc nhu truoc.
Ve mat đoi ngoai, Khuc Thua My chu truong ket than voi nha Hau Luong o Trung nguyen ma gay han voi nuoc Nam Han lien ke. Nam 919, ong sai su sang Bien Kinh xin tiet viet cua nha Hau Luong. Vua Hau Luong la Mat đe Chu Huu Trinh, bay gio ban đoi pho voi cac nuoc lon o Trung nguyen nen ban tiet viet cho Khuc Thua My va phong ong lam Tinh Hai quan Tiet đo su.
Đuoc su hau thuan cua Hau Luong, Khuc Thua My chu quan cho rang uy the cua nha Hau Luong rong lon o Trung nguyen co the kim che đuoc Nam Han nho hon o Quang Chau. Ong cong khai goi nuoc Nam Han la "nguy đinh" (trieu đinh tiem ngoi, khong chinh thong). Su khong chep ro bieu hien cu the cua viec nay ra sao, khong ro ong tuyen bo viec nay voi su gia Nam Han sang Tinh Hai quan hay theo nhu mot tai lieu noi rang ong sai su sang Nam Han to thai đo bat phuc va goi vua Nam Han Cao To la "nguy đinh".
Nha Hau Luong hau thuan cho Khuc Thua My bi nuoc Tan cua Ly Ton Uc tieu diet vao nam 923. Ly Ton Uc lap ra nha Hau Đuong, su goi ong ta la Hau Đuong Trang Tong.
Chinh sach đoi ngoai truoc gio cua Khuc Thua My khien vua Nam Han Cao To tuc gian va quyet đinh sai Luong Khac Trinh (梁克貞) va Ly Thu Phu (李守鄜) cam quan sang đanh chiem Tinh Hai quan vao nam 930.
Do mat su ung ho cua nhan dan trong nuoc, nha Hau Luong tuy thua nhan ong nhung cung đa bi diet vong ve tay nuoc Tan cua vua Ly Ton Uc. Khuc Thua My đon đoc va bi thua tran. Ong bi quan Nam Han bat đua ve Phien Ngung. Tinh Hai quan ve tay Nam Han, cham dut quyen luc cua ho Khuc. Luong Khac Trinh con tien cong Chiem Thanh (đoi vua Indravarman III), cuop vat quy cua nuoc nay roi rut lui. Vua Nam Han Cao To cu Ly Tien lam Thu su Giao Chau.
Su Trung Quoc chep rang Khuc Thua My bi Nam Han Cao To tim cach ha nhuc. Ong ta hoi:

"Thuong ngay nguoi van noi ta la nguy trieu, nay lai bi quan ta troi quat tay lai nhu vay, nghia la the nao?".
Sau, Khuc Thua My buoc phai đau hang va luu vong o Nam Han đen cuoi đoi.
Du ong khong co đong gop gi đang ke nhung đoi sau nho on cong lao cua ong va cha cua Khuc Thua My nen van ton ong la "Khuc Hau Chu".


Thoi gian va su kien = Nam Han xam luoc =

Su sach chep khong thong nhat ve thoi gian Nam Han xam luoc Tinh Hai quan. Hai sach co su Viet Nam la Đai Viet Su ky Toan thu va Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc chep thoi gian nay la thang 7 am lich nam 923, tuc la ba thang truoc khi nha Hau Luong mat. Sach Viet Nam su luoc cung lay nam 923.
Cac sach su Viet Nam hien đai can cu vao cac sach su co cua Trung Quoc nhu Tu tri Thong giam (ra đoi thoi nha Tong) va Tan Ngu Đai su đeu ghi nam 930. Hai cuon su co nay cua Trung Quoc đeu ra đoi truoc cac sach Đai Viet Su ky Toan thu va Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc cua Viet Nam nen đuoc cac nha su hoc Viet Nam coi la nguon thong tin đang tin cay hon. Trong cac sach su co cua Viet Nam co An Nam chi luoc, Đai Viet su luoc va Viet su tieu an cung chep gian tiep nam 930 la nam ho Khuc mat (Viet su Tieu an tinh ho Khuc tu nam 880 toi nam 930 la 51 nam). Cac nha su hoc hien nay khi chu giai sach Đai Viet Su ky Toan thu cung đua ra cau hoi khong ro sach nay va Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc can cu vao đau đe ghi Nam Han bat Khuc Thua My la nam 923.
Tinh tu Khuc Thua Du đen Khuc Thua My, ho Khuc cam quyen đuoc ba đoi. Theo thuyet thu nhat, ho Khuc cam quyen 18 nam (905–923). Theo thuyet thu hai, ho Khuc cam quyen 26 nam (905–930). Sach Viet Su tieu an tinh tong thoi gian ho Khuc la 51 nam (tinh tu nam 880 khi Tang Con bo thanh Đai La) chua chinh xac vi sau Tang Con con mot so Tiet đo su nua o phuong Bac nhu Chu Toan Duc, Đoc Co Ton sang cam quyen.


= Ket cuc cua Khuc Thua My =
Ket cuc cua Khuc Thua My cung khong đuoc su chep ro. Sach Tan Ngu Đai su, phan Nam Han the gia ghi:Đai Huu nam thu ba (930), [Luu Nghiem] sai tuong Ly Thu Dung va Luong Khac Trinh đanh Giao Chi, bat đuoc Khuc Thua My... Thua My la con cua Khuc Hao. Luong Khac Trinh lai đanh Chiem Thanh, cuop lay đo quy mang ve.Sach Viet su tieu an ghi rang:
Khi Thua My bi bat, vua Han than ra đinh Nghi Phuong nhan tu binh, hoi rang: "Nguoi cho ta la nguy trieu, nay lai bi troi đua ve đay la co sao?" Thua My cui đau chiu phuc, ben đuoc tha.
Sau đo, su khong noi ro ong mat nam nao, tai đau. Theo Thien nam ngu luc, ban dien Nom bang tho luc bat ve lich su Viet Nam thi sau nay (nam 937), khi giet Duong Đinh Nghe, Kieu Cong Tien vien co rang chinh Đinh Nghe la nguoi gay ra cai chet cua Khuc Thua My, chua cu cua Tinh Hai quan, do đo Cong Tien tra thu cho chu nen moi giet Đinh Nghe. Du sao, ly do nay cua Tien bi moi nguoi coi la nguy bien nen Tien lap tuc bi co lap va nhanh chong bi giet chet khi Ngo Quyen ra bac. Thong tin tu Thien nam ngu luc co the suy đoan ve cai chet cua Khuc Thua My la do su khoi binh đanh quan Nam Han cua Duong Đinh Nghe nam 931 khien vua Nam Han mang ong ra sat hai khi ong đang bi quan thuc o Quang Chau. Tuy nhien, Thien nam ngu luc cung chi la ban dien ca, khong đuoc coi la chinh su.


Thong tin trong thu tich Sach Nam phuong di vat chi (南方異物志):Chim vet co ba loai: mot loai mau xanh, to bang chim o chau; mot loai mau trang, to bang chim chi ac; mot loai ngu sac, lon hon loai xanh nhung nho hon loai trang. Tu Giao Chau tro xuong phia nam đeu co. Loai trang va ngu sac xuat hien o chau Đo Bac (杜薄州). Chim thuong co bon ngon, ba ngon huong ra sau; rieng loai chim nay co hai ngon huong truoc, hai ngon huong sau, khac voi chim thuong. Khi đi thi dung mo mo đat truoc, roi chan moi buoc theo sau. Lai chep: cac chau Quang (廣), Quan (管), Loi (雷), La (羅), Xuan Can (春勤) đeu co nhieu vet. Loai song hoang co long xanh biec, mo đo, co the bat chuoc tieng nguoi. Nhung hoi nho, khong bang loai o nui Long (隴山). Moi lan bay theo đan đeu co hang tram con. Khi gap qua rung chin, chung an sach trong choc lat. Nguoi phuong Nam noi: “Nuoi chung, tuyet đoi kieng ky dung tay so vao phan bung duoi (蒲俺), pham vao thi se khong an uong, sinh benh ma chet.”
Ta tru tai Phien Ngung, tung du ngoan huyen Tan Hoi, gap su gia An Nam la tuong quan ho Khuc 麹 (ten Thua My 承美, hien tai la Giao Chi su). Thay ong nuoi mot con vet, long lung va đuoi co sac xanh biec đam nhat xen ke, truoc nguc co mau tim nhat va hong tuoi đan xen, hai nach ru xuong long vang rieng biet, canh va đuoi đeu ky la.Tong su, mot trong cac bo chinh su cua Trung Quoc, va cac su lieu nhu Đong Đo su luoc, Thu vuc chu tu luc đeu nhan đinh Khuc Thua My la vi tho hao đa chiem giu An Nam đo ho phu, mo đau nen đoc lap cua nuoc ta khoi Trung Quoc.


Xem them Tu chu
Ho Khuc
Khuc Hao
Duong Đinh Nghe


Tham khao Viet su luoc
Đai Viet Su ky Toan thu
Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc
Viet su tieu an
Tran Trong Kim (1919), Viet Nam su luoc.
Chau Hai Đuong (2018), An Nam Truyen – Ghi chep ve Viet Nam trong chinh su Trung Quoc xua. Cong ty Co phan sach Tao Đan, Nha Xuat Ban Hoi Nha Van.
Lich su Viet Nam, tap 1, Nha Xuat ban Đai hoc va Giao duc chuyen nghiep, 1991.
Tong su
Linh Ngoai đai đap
Đong Đo su luoc
Thu vuc chu tu luc


Chu thich