Benh trao nguoc da day thuc quan (tieng Anh: gastroesophageal reflux disease), con đuoc goi la benh trao nguoc axit da day, la tinh trang trao nguoc tung luc hay thuong xuyen cua dich da day len thuc quan. Mot khi trieu chung trao nguoc lap lai va gay ra kho chiu hoac bien chung thi moi goi la benh trao nguoc da day thuc quan. Tinh chat kich thich cua cac chat dich trong da day nhu HCl, pepsine, dich mat... đoi voi niem mac thuc quan, se gay ra cac trieu chung va bien chung. Cac trieu chung bao gom cac vi cua axit o phia sau mieng, o nong, hoi tho hoi, đau nguc, non mua, kho tho va vang rang. Cac bien chung bao gom viem thuc quan, sung thuc quan va benh thuc quan Barrett.
Cac yeu to nguy co bao gom beo phi, mang thai, hut thuoc, nghi giai lao gian đoan, va uong thuoc nhat đinh. Cac loai thuoc lien quan bao gom thuoc khang histamin, thuoc chan kenh calci, thuoc chong tram cam va thuoc ngu. Chung benh gay ra do su đong cua cua co vong thuc quan thap (đuong noi giua da day va thuc quan). Chan đoan trong so nhung nguoi khong cai thien voi cac bien phap đon gian co the bao gom gastroscopy, loat GI tren, theo doi pH thuc quan, hoac manometry thuc quan.
Đieu tri thong thuong thong qua thay đoi loi song, thuoc men, va đoi khi phau thuat. Thay đoi loi song bao gom khong nam trong ba gio sau khi an, giam can, tranh thuc an nhat đinh, va ngung hut thuoc. Thuoc bao gom cac thuoc khang acid, H 2 chan thu the, uc che bom proton, va prokinetics. Phau thuat co the la mot lua chon o nhung nguoi khong co cai thien sau khi đa thu cac bien phap khac.
O phuong Tay, tu 10 đen 20% dan so bi anh huong boi benh nay. Trao nguoc da day thuc quan mot lan trong mot thoi gian, ma khong co trieu chung đang ke hoac bien chung nao, to ra pho bien hon. Tinh trang nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1935 boi nha di truyen hoc nguoi My, Asher Winkelstein. Cac trieu chung co đien đa đuoc mo ta truoc đo vao nam 1925.


Mot so thuat ngu GERD (benh trao nguoc da day thuc quan): GERD la hien tuong xay ra khi co su trao nguoc dich vi trong da day vao thuc quan gay ra trieu chung kho chiu va/hoac cac bien chung.
LPR (Benh trao nguoc hong - thanh quan): PDR la tinh trang trao nguoc dich da day len tan thanh quan, hau hong hoac vom hong. LPR thuong đuoc coi la mot dang cua GERD.
NERD (Nonerosive Esophageal Reflux Disease- GERD trieu chung): NERD la tinh trang GERD khong co ton thuong niem mac thuc quan.
EE (Erosive Esophagitis-Viem xuoc thuc quan trao nguoc): EE la hau qua cua GERD gay ton thuong va bien đoi mo benh hoc niem mac thuc quan.


Trieu chung lam sang Trieu chung tai thuc quan:

Nong rat sau xuong uc, o nong la 2 trieu chung đien hinh va pho bien
Nuot đau, nuot kho gap khoang 1/3 truong hop GERD
Non va buon non.
Đang mieng trong truong hop trao nguoc da day thuc quan kem theo dich mat
Trieu chung ngoai thuc quan:

Pho bien: ho, viem thanh quan, viem hong, hen, sau rang.
It gap: viem xoang, xo phoi vo can, viem tai giua tai phat.


Can lam sang Noi soi thuc quan:
Hinh anh GERD đien hinh la ton thuong xuoc doc tu tam vi len thuc quan
Phan đo tram trong qua noi soi theo Los Angeles:

Đo A: 1 hoac nhieu ton thuong xuoc doc chieu dai ≤ 5mm
Đo B: toi thieu 1 ton thuong xuoc doc chieu dai >5mm nhung khong co su lien ket giua 2 ton thuong voi nhau.
Đo C: toi thieu co 2 ton thuong lien ket voi nhau nhung cac ton thuong khong lien ket het chu vi thuc quan (< 3/4 chu vi)
Đo D: cac ton thuong lien ket het chu vi thuc quan (>3/4 chu vi)
Chi đinh noi soi khi co trieu chung bao đong nhu:

Trieu chung trao nguoc dai dang hoac tang len khi đa đuoc đieu tri thich hop
Nuot kho, nuot đau
Sut can, non dai dang (>7 ngay)
Co bang chung cua xuat huyet tieu hoa hoac thieu mau
Phat hien u, hep hoac loet thuc quan bang cac phuong tien chan đoan hinh anh khac
Đo pH thuc quan 24h: thuong chi đinh khi:

Chan đoan khong ro
Đanh gia benh nhan GERD đe khang voi đieu tri uc che bom proton (PPI)
Đanh gia truoc khi chi đinh đieu tri GERD bang noi soi hoac phau thuat
Đo ap luc thuc quan: chi đinh khi co ke hoach đieu tri GERD bang noi soi hoac phau thuat
Cac phuong phap khac: đo ap luc voi đo phan giai cao, Bernstein test, sieu am thuc quan 2 chieu, chup thuc quan co Barium, Bilitec (đo su tiep xuc voi dich mat), Multiple Intraluminal Electrial Impedance pH (MII-pH)


Chan đoan Chu yeu dua vao trieu chung lam sang đien hinh voi: o nong, nong rat sau xuong uc.
PPI test: benh nhan nghi ngo GERD chi đinh PPI lieu tieu chuan trong 1 tuan đanh gia đap ung lam sang. Test duong tinh khi trieu chung lam sang cai thien hoang toan. PPI test trong chan đoan GERD co đo nhay 95-98%, đo đac hieu khoang 40%.
Noi soi tieu hoa nen đuoc chi đinh khi chan đoan chua ro, co dau bao đong, cung nhu đe theo doi đieu tri.


Chan đoan phan biet Viem thuc quan uu bach cau acid (Eosinophillic Esophagitis):

Trieu chung: roi loan nuot, nong rat sau xuong uc va/hoac nuot nghen
Chan đoan: mau sinh thiet co ≥15 bach cau ua acid/vi truong 40
Viem thuc quan do thuoc:

Trieu chung xuat hien đot ngot, kho chiu vung nguc va/hoac nuot đau
Chan đoan xac đinh dua vao noi soi
Co that tam vi:

Trieu chung: roi loan nuot đon đoc hoac phoi hop voi kho chiu vung nguc
Chan đoan: đo van đong thuc quan
Neu khong co phuong tien, tuy vao tung roi loan, vi du: Achalasia chup thuc quan co uong Baryt cho hinh anh "mo chim", noi soi thuc quan: thuc quan gian va đong dich, thuc an phia tren; hep dan ve phia tam vi; đe khang khi đua ong noi soi qua vung tam vi
Ung thu thuc quan:

Trieu chung: nuot nghen tang dan, sut can
Chan đoan: noi soi thuc quan + sinh thiet
Mot so benh ly khac: viem thuc quan do nhiem khuan, kho tieu chuc nang khong do loet, loet da day-ta trang, benh mach vanh, liet da day.


Nguyen nhan Co mot co che bao ve chong trao nguoc gom nhieu yeu to. Hoat đong cua co that duoi thuc quan la yeu to rat quyet đinh trong hien tuong trao nguoc da day - thuc quan. No co vai tro rat quan trong trong viec bao ve niem mac thuc quan đoi voi HCI cua dich da day.
Binh thuong, co that duoi thuc quan chi gian mo ra khi nuot, sau đo se co that va đong kin ngan khong cho dich da day trao nguoc len thuc quan. Tuy nhien, van co luc truong luc co bi giam va dich da day trao nguoc len thuc quan.
Khi co su trao nguoc cua dich da day len thuc quan, dich nhay thuc quan voi bicarbonat va nuoc bot do co tinh kiem se trung hoa HCI cua dich vi lam giam hoac mat su kich thich cua dich vi len niem mac thuc quan. Nhu đong cua thuc quan se đay dich trao nguoc tro xuong da day.
Khi co that duoi thuc quan hoat đong khong tot se dan đen trao nguoc da day - thuc quan.
Cac yeu to anh huong đen roi loan hoat đong cua co that duoi thuc quan va co che bao ve chong trao nguoc co the do gian co that duoi thuc quan xay ra thuong xuyen hon va keo dai hon, thoat vi hoanh, roi loan nhu đong thuc quan, giam tiet nuoc bot (thuoc la) va cac tac nhan lam giam ap luc co that duoi thuc quan nhu cac thuoc secretin, cholecystokinine, glucagon; cac thuoc kich thich β thu cam, uc che α, khang tiet choline, theophylline; cac chat cafein, ruou, thuoc la, chocolate, hay bua an nhieu mo...,


= Đieu tri =
Benh nhan nen tranh hut thuoc, uong ruou hay ca phe hoac nam ngay sau khi an. Thay đoi loi song sinh hoat, an uong ket hop voi loai bo cac yeu to nguy co gay benh.
Thuoc dieu tri tuy thuoc vao muc đo nghiem trong cua benh va bao gom: thuoc uc che bom proton PPI (omeprazole / Prilosec, pantoprazole / Protonix), thuoc chen H2 (cimetidine / Tagamet, ranitidine / Zantac), thuoc khang acid, thuoc đieu hoa van đong (metoclopramide / REGLAN). Baclofen thuong su dung khi đieu tri PPI that bai, la mot thuoc đoi van GABA co tac dung uc che su gian đot ngot co that thuc quan duoi (LES) qua đo lam giam trao nguoc sau an.
Ngoai ra viec su dung thuoc đieu tri can tuan thu theo chi đinh bac si đe tranh tinh trang su dung khong đung thoi gian, lieu luong khien benh de tai phat va kho đieu tri.
Phau thuat co the đuoc chi đinh trong cac truong hop trao nguoc xuat hien nhieu bien chung nghiem trong nhu: xuat huyet, loet đuong tieu hoa tren... hoac khong đap ung thuoc đieu tri.


Phong ngua Cac cach phong ngua sau co the giup ich nhung chi mang tinh tham khao, tot nhat la nen đi kham bac si neu xuat hien cac dau hieu benh.

Hay giam can. Beo phi la nguyen nhan hang đau gay trao nguoc da day thuc quan. Vi vay, hay giam can neu ban thua can va đung tang can neu ban đang co can nang ly tuong. Giam 3-5% trong luong co the, can giam tu tu, khong nen qua 1,6 kg/tuan.
Tranh nhung thuc pham co the gay trao nguoc. Neu ban co nguy co bi trao nguoc da day thuc quan hay tranh: thuc pham nhieu mo, thuc pham co gia vi manh, thuc pham co tinh axit (nhu ca chua, cam, quyt,...), bac ha, so-co-la, hanh, ca phe hoac đo uong tuong tu co chua caffein, đo uong co ga,...
Nen an nhieu bua nho. Nhung bua an no lam đay da day, de gay trao nguoc hon.
Khong nam nghi ngay sau khi an. Sau khi an, nen đoi it nhat 3 gio moi nam nghi.
Nang cao đau giuong 15–20 cm (hoac nam voi goc nghieng 10 -17 đo) bang goi nem nham giup nang thuc quan cao hon da day. Luu y khong xep chong nhieu goi len nhau, vi nhu vay chi minh phan đau đuoc nang cao, thuc quan van nam ngang voi da day.
Xem xet lai nhung thuoc ban đang dung. Nhieu thuoc co the lam tang nguy co bi trao nguoc da day thuc quan. Chung bao gom: thuoc chong viem khong steroid (non-steroidal anti-inflammatory drugs - NSAID), thuoc chen kenh calci (thuong dung đe đieu tri tang huyet ap), mot so thuoc đieu tri hen (bao gom thuoc chu van Beta nhu albuterol), thuoc khang cholinergic (đuoc dung đe đieu tri cac benh nhu di ung theo mua va tang nhan ap), cac bisphosphonate (đuoc dung đe tang mat đo xuong), thuoc an than, thuoc giam đau, kali, vien sat va mot so loai khang sinh.
Neu ban đang dung nhung thuoc ke tren, nen gap bac si đe đuoc chuyen sang dung nhung thuoc khac ma khong co cac tac đong tuong tu len đuong tieu hoa tren. Tuy nhien, khong bao gio đuoc ngung thuoc đa ke đon khi chua tham khao y kien bac si.
Cai thuoc la, han che uong ruou.
Khong mac quan ao qua chat.
Dung che đo an khong co gluten. Thu loai bo gluten trong che đo an (gluten co trong ngu coc nhu lua mach, lua mach đen, lua mi) ban se thay ngay su khac biet.
Neu sau khi thu cac cach ke tren ma ban van con cac trieu chung trao nguoc da day - thuc quan, hay đen gap bac si đe đuoc ke đon thuoc giup giam trieu chung cua benh.


Dich te hoc Tai cac nuoc phuong Tay, benh trao nguoc da day - thuc quan (GERD) anh huong đen khoang 10% đen 20% dan so. Moi nam, co them khoang 0,4% nguoi mac benh moi. Tai Canada, uoc tinh co tu 3,4 trieu đen 6,8 trieu nguoi mac GERD. Benh nay cung pho bien hon o nguoi lon tuoi, đac biet la nhom tu 60 đen 70 tuoi. Tai Hoa Ky, 20% ​​dan so co trieu chung trao nguoc da day it nhat mot lan moi tuan va 7% co trieu chung moi ngay. Nam va nu co nguy co mac benh ngang nhau.


Tham khao Lien ket ngoai PGS.TS.Tran Van Huy, ThS.BS.Le Minh Tan, Giao trinh đai hoc Benh hoc noi khoa, Nha xuat ban Đai Hoc Hue, 2019, bai "Benh trao nguoc da day-thuc quan"
Nguyen nhan, trieu chung trao nguoc da day va cach chua tri