Khi quyen Trai Đat la lop cac chat khi bao quanh hanh tinh Trai Đat va đuoc giu lai boi luc hap dan cua Trai Đat. No gom co nito (78,1% theo the tich) va oxy (20,9%), voi mot luong nho argon (0,9%), carbon dioxide (dao đong, khoang 0,035%), hoi nuoc va mot so chat khi khac. Bau khi quyen bao ve cuoc song tren Trai Đat bang cach hap thu cac buc xa tia cuc tim cua mat troi va tao ra su thay đoi ve nhiet đo giua ngay va đem.
Bau khi quyen khong co ranh gioi ro rang voi khoang khong vu tru nhung mat đo khong khi cua bau khi quyen giam dan theo đo cao. Ba phan tu khoi luong khi quyen nam trong khoang 11 km đau tien cua be mat hanh tinh. Tai My, nhung nguoi co the len toi đo cao tren 50 dam (80,5 km) đuoc coi la nhung nha du hanh vu tru. Đo cao 120 km (75 dam hay 400.000 ft) đuoc coi la ranh gioi do o đo cac hieu ung khi quyen co the nhan thay đuoc khi quay tro lai. Đuong Karman, tai đo cao 100 km (62 dam), cung đuoc su dung nhu la ranh gioi giua khi quyen Trai Đat va khoang khong vu tru.


Nhiet đo va cac tang khi quyen Nhiet đo cua khi quyen Trai Đat bien đoi theo đo cao so voi muc nuoc bien; moi quan he toan hoc giua nhiet đo va đo cao so voi muc nuoc bien bien đoi giua cac tang khac nhau cua khi quyen:

Tang đoi luu: tu be mat Trai Đat toi đo cao 16 km, phu thuoc theo vi đo (o 2 vung cuc la 7–10 km) va cac yeu to thoi tiet, nhiet đo giam dan theo đo cao, moi 100 m nhiet đo giam 0,6 °C. Khong khi trong tang đoi luu chuyen đong theo chieu thang đung va nam ngang rat manh lam cho nuoc thay đoi ca ba trang thai, gay ra hang loat qua trinh thay đoi vat ly. Nhung hien tuong thoi tiet nhu mua, mua đa, gio, tuyet, suong gia, suong mu,... đeu dien ra o tang đoi luu.
Tang binh luu: tu đo cao tren tang đoi luu đen khoang 50 km. O đay khong khi loang, nuoc va bui rat it, khong khi chuyen đong theo chieu ngang la chinh, rat on đinh.
Tang trung luu: tu khoang 50 km đen 80 km, nhiet đo giam theo đo cao đat đen -75 °C. Phan đinh tang co mot it hoi nuoc, thinh thoang co mot vai vet may bac goi la may da quang.
Tang đien li: tu 80–85 km đen khoang 1000 km, nhiet đo tang theo đo cao co the len đen 2.000 °C hoac hon. Oxy va nito o tang nay o trang thai ion, vi the goi la tang đien li. Song vo tuyen phat ra tu mot noi nao đo tren vung be mat Trai Đat phai qua su phan xa cua tang đien li moi truyen đen cac noi tren the gioi. Tai đay, do buc xa moi truong, nhieu phan ung hoa hoc xay ra đoi voi oxy, nito, hoi nuoc, CO2...chung bi phan tach thanh cac nguyen tu va sau đo ion hoa thanh cac ion nhu NO+, O+, O2+, NO3-, NO2-...va nhieu hat bi ion hoa phat xa song đien tu khi hap thu cac tia mat troi vung tu ngoai xa.
Tang ngoai: tren 1.000 km đen 10.000 km, nhiet đo tang theo đo cao co the len đen 2.500 °C. Đay la vung qua đo giua khi quyen Trai Đat voi khoang khong vu tru. Vi khong khi o đay rat loang, nhiet đo lai rat cao, mot so phan tu va nguyen tu chuyen đong voi toc đo cao co "vung vay" thoat ra khoi su troi buoc cua suc hut Trai Đat lao ra khoang khong vu tru. Do đo tang nay con goi la tang thoat ly. Tuy nhien, cac nhiet ke, neu co the, lai chi cac nhiet đo thap duoi 0 °C do mat đo khi la cuc ky thap nen su truyen nhiet o muc đo co the đo đac đuoc la rat kho xay ra.
Ranh gioi giua cac tang đuoc goi la ranh gioi đoi luu hay đinh tang đoi luu, ranh gioi binh luu hay đinh tang binh luu va ranh gioi trung luu hay đinh tang trung luu v.v.
o tang nay co mat cac ion O+ (<1500 km), He+(<1500), H+(>1500 km). Mot phan hiđro cua Trai Đat (khoang vai nghin tan/nam) đuoc tach ra đi vao vu tru đong thoi cac dong plasma do moi truong thai ra la bui vu tru (khoang 2g/km²) cung đi vao Trai Đat. Gioi han tren cua đoan khi quyen va đoan chuyen tiep voi vu tru rat kho xac đinh, uoc đoan khoang 1.000 km.
Nhiet đo trung binh cua khi quyen tai be mat Trai Đat la khoang 14 °C.


Ap suat Ap suat khi quyen co đuoc la do trong luong cua lop vo khong khi bao boc xung quanh Trai Đat tac dung len vat the đat trong no.


Thanh phan carbon dioxide va metan cap nhat (nam 1998) theo IPCC bang TAR 6.1 Luu tru ngay 15 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine. Tuy nhien, theo bao cao gan đay cua cac nha khi tuong My NOAA ghi nhan thi nong đo CO2 trong bau khi quyen đa gia tang toi muc ky luc moi. Nong đo CO2 cao nhat đo đuoc khoang 400 ppmv. Cac nha khi tuong lo ngai đay chinh la mot nhan to co the gay nhung thay đoi bat ngo cua khi hau.
Khoi luong phan tu trung binh cua khong khi khoang 28,97 g/mol.


Mat đo va khoi luong Mat đo cua khong khi tai muc nuoc bien la khoang 1,2 kg/m³. Su thay đoi tu nhien cua khi ap o bat ky đo cao nao đeu la nguyen nhan cua su thay đoi thoi tiet. Su thay đoi nay la tuong đoi nho o cac đo cao thap nhung la rat lon o cac đo cao lon vi su thay đoi cua buc xa mat troi.
Mat đo cua khi quyen giam theo đo cao va co the mo hinh hoa mot cach xap xi theo cong thuc khi ap. Nhung cong thuc co đo chinh xac cao hon đuoc cac nha khi tuong hoc va cac trung tam vu tru su dung đe du bao thoi tiet va tinh toan tinh trang quy đao cua cac ve tinh.
Tong khoi luong cua bau khi quyen khoang 5,1 × 1018 kg, hay khoang 0,9 ppm cua khoi luong Trai Đat.
Ty le phan tram tren đay đuoc tinh theo the tich. Gia su cac chat khi la nhung khi ly tuong, chung ta co the tinh toan ty le theo khoi luong. Khi đo thanh phan theo khoi luong cua khong khi la 75,523% N2, 23,133% O2, 1,288% Ar, 0,053% CO2, 0,001267% Ne, 0,00029% CH4, 0,00033% Kr, 0,000724% He va 0,0000038% H2.


Cac tang khi quyen khac Cac khu vuc cua khi quyen co the đat ten theo cac cach goi khac:

Tang đien li hay tang ion — La khu vuc co chua cac ion: Tuong đuong voi tang giua va tang nhiet đen đo cao 550 km.
Tang ngoai hay ngoai quyen— phia tren tang đien ly, o đo khi quyen mong dan vao trong khoang khong vu tru.
Tu quyen — La khu vuc ma tu truong Trai Đat tuong tac voi gio Mat Troi. No co the dai hang chuc nghin kilomet, voi chiec đuoi dai nguoc huong mat troi.
Tang ozon — nam o đo cao khoang 10 – 50 km, tuc la trong tang binh luu. Cung luu y rang ozon cung chi la thanh phan rat nho cua tang nay tinh theo the tich.
Thuong tang khi quyen — La khu vuc cua tang khi quyen phia tren ranh gioi giua.
Vanh đai buc xa Van Allen — La khu vuc tap trung cua cac hat tu Mat Troi.


Su tien hoa cua khi quyen Trai Đat Lich su cua bau khi quyen Trai Đat trong thoi gian mot ty nam truoc đay van chua đuoc hieu ro lam. Hien nay bau khi quyen Trai Đat van la mot đe tai nghien cuu cua cac nha khoa hoc.
Bau khi quyen ngay nay đoi khi van đuoc goi la "bau khi quyen thu ba" trong su so sanh ve thanh phan hoa hoc so voi hai bau khi quyen truoc đay. Bau khi quyen nguyen thuy chu yeu la heli va hiđro; nhiet (tu lop vo Trai Đat khi đo van nong chay va tu Mat Troi) đa lam tieu tan bau khi quyen nay.
Khoang 3,5 ty nam truoc, be mat Trai Đat nguoi dan đi đe tao thanh lop vo, chu yeu la cac nui lua phun trao nham thach, dioxide carbon va amonia. Đay la "bau khi quyen thu hai"; no chua chu yeu la CO2 va hoi nuoc, voi mot it nito nhung van chua co oxy. Bau khi quyen thu hai nay co the tich khoang ~100 lan khi quyen hien nay. Nhin chung, nguoi ta tin rang hieu ung nha kinh, sinh ra boi mat đo cao cua dioxide carbon đa giu cho Trai Đat khong bi đong bang.
Trong vai ty nam tiep theo, hoi nuoc ngung tu đe tao thanh mua va cac đai duong đe hoa tan dioxide carbon. Khoang 50% dioxide carbon co le đa bi hap thu boi cac đai duong. Mot trong nhung dang vi khuan co mat som nhat tren Trai Đat la vi khuan lam. Cac chung cu hoa thach đa chi ra rang cac vi khuan nay co mat khoang 3,3 ty nam truoc va la nhung sinh vat sinh song bang quang hop đe san xuat ra oxy. Chung la nhung sinh vat đau tien chuyen đoi khi quyen tu trang thai khong oxy sang trang thai co oxy.
Cay coi quang hop tao ra nhieu su tien hoa va chuyen đoi đuoc nhieu hon dioxide carbon thanh oxy. Theo thoi gian, luong carbon du thua tao thanh cac nguon nhien lieu hoa thach ngay nay cung nhu đa tram tich nhat la đa voi va cac lop đong vat. Oxy đuoc giai phong tuong tac voi amonia đe tao ra nito; ngoai ra vi khuan cung co the chuyen đoi amonia thanh nito.
Khi cay coi xuat hien nhieu hon thi luong oxy tang len mot cach đang ke (trong khi luong dioxide carbon giam đi). Đau tien oxy tuong tac voi cac nguyen to khac nhu sat chang han, nhung cuoi cung chung tich tu trong khi quyen — la ket qua cua su tieu huy hang loat cung nhu cac tien hoa trong mot thoi gian dai. Voi su xuat hien cua lop ozon, cac loai hinh sinh vat song đuoc bao ve tot hon truoc buc xa tu ngoai. Bau khi quyen chua oxy-nito nay la "bau khi quyen thu ba".


Xem them Khong khi
Nguon goc cua bien đoi khi hau
Su am len toan cau
Hieu ung nha kinh
Cac ghi chep lich su ve nhiet đo
IPCC


Tham khao Lien ket ngoai (bang tieng Viet)

Khi quyen Trai Đat tai Tu đien bach khoa Viet Nam
(bang tieng Anh)

Mo hinh khi quyen cua NASA Luu tru ngay 8 thang 12 nam 2004 tai Wayback Machine
Du lieu ve Trai Đat cua NASA
Hiep hoi đia vat ly My: Khi quyen hoc