Martin Marcantonio Luciano Scorsese (sinh ngay 17 thang 11 nam 1942), thuong đuoc biet đen voi nghe danh Martin Scorsese, la mot nam nha lam phim nguoi My goc Y. Ong đuoc biet đen nhieu nhat qua vai tro đao dien cac bo phim hinh su - toi ac nhu Taxi Driver (1976), Goodfellas (1990) hay The Departed (2006), tac pham đa giup ong gianh giai Oscar cho đao dien xuat sac nhat đau tien sau 5 lan đe cu. Dien vien hop tac thanh cong nhat voi Scorsese phai ke toi Robert De Niro, 3 bo phim cua Martin Scorsese trong đo Robert De Niro thu vai chinh đa lot vao Danh sach 100 phim hay nhat cua Vien phim My.


Tieu su Martin Scorsese sinh nam 1942 tai thanh pho New York trong mot gia đinh goc Y. Bo cua Martin la ong Luciano Charles Scorsese (1913–1993) con me la ba Catherine Scorsese (1912–1997), ca hai đeu lam viec o Garment District cua thanh pho New York. Ngay tu khi con nho Martin đa boc lo niem yeu thich voi đien anh, đac biet la voi cac tac pham cua Chu nghia hien thuc moi Y nhu Ke cap xe đap (Ladri di biciclette). Vi niem yeu thich nay Scorsese đa theo hoc tai Truong Đien anh cua Đai hoc New York (NYU phim school), tai đay ong đa gianh đuoc bang cu nhan va thac si nghe thuat (Master of Fine Arts) chuyen nganh đao dien nam 1966. Trong thoi gian hoc o truong Martin đa thuc hien mot so bo phim ngan nhu What's a Nice Girl Like You Doing in a Place Like This? (1963), It's Not Just You, Murray! (1964) va The Big Shave (1967).


Su nghiep = Thap nien 1970 =
Nam 1967 Martin Scorsese thuc hien bo phim dai đau tay, mot tac pham đen trang co tua đe Who's That Knocking at My Door. Dien vien va bien kich cua bo phim la nhung ban hoc cua ong o NYU Film School, Harvey Keitel va Thelma Schoonmaker, ca hai sau nay đeu tiep tuc cong tac voi Martin trong rat nhieu phim khac.
Buoc vao thap nien 1970, Martin Scorsese tro thanh ban va nguoi cong tac cua mot nhom cac nha lam phim tre nhung đay trien vong cua Hollywood, ho gom Francis Ford Coppola, Brian De Palma, George Lucas va Steven Spielberg, tat ca sau nay đeu tro thanh nhung đao dien xuat sac va tru cot cua đien anh My. Nam 1973 ong thuc hien bo phim Mean Streets, mot tac pham thuoc dong hinh su - toi ac theo đung phong cach Scorsese. Bo phim sau khi ra mat đa đuoc đanh gia cao đong thoi la be phong cho su nghiep cua Martin cung hai dien vien chinh trong phim, Robert De Niro va Harvey Keitel.
Ba nam sau Mean Street, Scorsese lan thu hai moi De Niro vao vai chinh trong bo phim moi cua ong, Taxi Driver, bo phim đuoc đanh gia vao loai kinh đien cua the loai phim toi ac, đong thoi the hien nhieu sang tao cua Scorsese trong viec đao dien, bien tap va xu ly hinh anh. Taxi Driver đa gianh Giai Canh co vang tai Lien hoan phim Cannes nam 1976 đong thoi co đuoc 4 đe cu giai Oscar trong đo co giai Vai nam chinh cho De Niro va Vai nu phu cho co be 14 tuoi Jodie Foster.
Thanh cong cua Taxi Driver đa khich le Martin Scorsese thuc hien tac pham kinh phi lon đau tien, bo phim ca nhac New York, New York. Tuy vay khong nhu mong đoi cua Martin, New York, New York that bai ca ve doanh thu va nghe thuat, no đa khien ong roi vao trang thai suy sup tinh than va nghien ngap.


= Thap nien 1980 =
Nam 1980, su nghiep va ca suc khoe cua Martin Scorsese đuoc vuc lai nho thanh cong cua Raging Bull. Mot lan nua Robert De Niro đuoc Martin moi vao vai chinh cua phim, tay đam quyen Anh noi tieng Jake La Motta. Bo phim đuoc đanh gia la mot trong nhung tac pham đien anh xuat sac nhat cua thap nien 1980 va đem lai cho Robert De Niro Giai Oscar vai nam chinh đau tien, ban than Martin cung co đe cu Giai Oscar cho đao dien xuat sac nhat đau tien nhung nguoi chien thang o hang muc nay lai la Robert Redford (voi Ordinary People).
Lien sau Raging Bull, Scorsese va De Niro tiep tuc hop tac lan thu 5 trong The King of Comedy (1983). Khong đuoc đanh gia cao khi cong chieu va cung that bai ve mat doanh thu, nhung The King of Comedy ve sau đa đuoc nhan xet nhu la tac pham đien anh xuat sac cua truong phai bieu hien.
Nam 1987 Martin thuc hien The Color of Money, bo phim đau tien cua ong co tinh giai tri va thuong mai cao. Tac pham đa đem lai cho Paul Newman giai Oscar vai nam chinh va tao co so tai chinh đe Scorsese thuc hien du an ong đa ap u tu lau, The Last Temptation of Christ (1988). Dua theo cuon sach gay nhieu tranh cai cua Nikos Kazantzakis, bo phim mo ta lai cuoc đoi cua Gie-su voi mau sac chan thuc cua mot con nguoi. Noi dung gay tranh cai nhat cua phim, đong thoi khien giao dan Cong giao nhieu nuoc tien hanh bieu tinh khi phim cong chieu, đo la viec Martin xay dung Gie-su (do Willem Dafoe thu vai) cuoi va gay dung gia đinh cung Mary Magdalene (Barbara Hershey thu vai) cung nhung ao giac cua Gie-su o tren cay thap tu. Tuy gap nhieu phan đoi nhung The Last Temptation of Christ van đuoc đanh gia cao ve mat nghe thuat, Martin cung co đe cu Oscar thu hai, lan nay ong that bai truoc Barry Levinson (đao dien Rain Man).


= Thap nien 1990 =
Nam 1990 Martin Scorsese quay lai đe tai phim toi ac quen thuoc voi Goodfellas. Bo phim, voi su tham gia cua Robert De Niro va Joe Pesci, đuoc coi la mot trong nhung tac pham xuat sac nhat cua Scorsese va đem lai cho ong đe cu Oscar thu 3.
Sau Goodfellas, Scorsese thuc hien Cape Fear (1991), bo phim nhan đuoc đanh gia khac nhau tu gioi phe binh nhung lai la tac pham thanh cong nhat ve mat thuong mai cua Martin sau hai thap ki lam đao dien. Trong thap nien 1990 Martin con thuc hien mot so bo phim khac cung đuoc đanh gia cao nhu The Age of Innocence (1993), Casino (1995), Kundun (1997) nhung khong tac pham nao thuc su gay tieng vang lon hay đem lai cho Scorsese cac giai thuong, đe cu tai cac giai thuong đien anh hoac lien hoan phim.


= Thap nien 2000 =
Giong nhu hai thap nien truoc đo, bo phim đau tien cua thap nien 2000 lai đua Scorsese tro lai vi tri hang đau o Hollywood, đo la Bang đang o New York (Gangs of New York, 2002). Đay la bo phim đuoc đau tu lon nhat trong su nghiep cua Martin nham tai dung lai bo mat toi ac cua cac bang đang goc Ireland tren đat New York giua the ki 19. Hai vai chinh cua phim đuoc giao cho Daniel Day-Lewis va Leonardo DiCaprio, dien vien tiep buoc De Niro tro thanh khuon mat quen thuoc trong cac bo phim sau nay cua Scorsese. Bang đang o New York đa đem lai cho Scorsese, nguoi von vo duyen voi cac giai thuong đien anh, giai Qua cau vang đau tien o hang muc Đao dien xuat sac nhat - Phim đien anh. Ong con đuoc đe cu giai Oscar đao dien xuat sac nhat, đe cu thu 4, nhung lai mot lan nua Martin that bai, lan nay la truoc Roman Polanski (đao dien Nghe si duong cam).
Nam 2004 Scorsese tiep tuc moi Di Caprio vao vai chinh trong The Aviator, bo phim ke ve cuoc đoi cua ty phu - phi cong Howard Hughes. Bo phim khong thuoc the loai toi ac nay đuoc đanh gia cao va thanh cong ca ve thuong mai lan giai thuong, đay la tac pham đuoc đe cu nhieu giai Oscar nhat trong le trao giai lan thu 77, trong đo co mot đe cu cho Martin. Va ca o lan nay, Scorsese cung khong the đem ve tuong vang khi đe tuot giai vao tay Clint Eastwood (đao dien Million Dollar Baby). Scorsese luc nay đa đung cung hang voi Robert Altman, Alfred Hitchcock va King Vidor, nhung đao dien giu ki luc ve so lan đuoc đe cu ma khong đoat giai tai hang muc Đao dien cua giai thuong Oscar.
Hai nam sau The Aviator, Scorsese lan thu ba lien tiep chon Di Caprio cho vai chinh cua bo phim moi The Departed, tac pham lam lai tu bo phim đuoc đanh gia cao cua đien anh Hong Kong Vo gian đao. Trong phim Di Caprio thu vai mot vien canh sat đoi lot toi pham (vai do Luong Trieu Vy đong trong phim goc) đoi đau voi mot ten toi pham trong lot canh sat (do Matt Damon thu vai, dien vien đong trong phim goc la Luu Đuc Hoa). Tuy bi chi trich la khong theo sat nguyen mau Vo gian đao, Điep vu Boston lai đuoc đanh gia la tac pham theo đung chat Scorsese va la bo phim xuat sac nhat cua ong ke tu Goodfellas. Điep vu Boston la bo phim an khac nhat trong su nghiep cua Martin voi doanh thu 129 trieu USD va đem lai cho ong đe cu Oscar hang muc đao dien lan thu 6. Cuoi cung thi trong lan đe cu nay, Martin đa đoat giai, giai thuong ma mot so bao con goi đua la giai "Cong hien tron đoi" cho Scorsese. Trong le trao giai, nguoi đuoc chon đe tang tuong vang Oscar cho Martin la Steven Spielberg, Francis Ford Coppola va George Lucas, ca ba đeu la nhung đao dien cung thoi voi Scorsese va đeu đa la nhung tru cot cua lang đien anh My.


Đoi tu Martin Scorsese co toi 5 đoi vo, Laraine Brennan (cuoi nam 1965), Julia Cameron (cuoi nam 1975), Isabella Rossellini (1979 - 1983), Barbara De Fina (1985 - 1991) va Helen Morris (1999 - nay). Con gai cua Martin voi nguoi vo thu 5 la Francesca đa xuat hien trong The Aviator va Điep vu Boston.
Ngay 5 thang 1 nam 2005, Martin Scorsese đa đuoc chinh phu Phap trao tang huan chuong Bac Đau Boi tinh vi nhung đong gop cua ong cho đien anh.


Phim Tham khao Lien ket ngoai Martin Scorsese tren IMDb 
Tieu su Martin Scorsese tren trang cua truong UC Berkeley
Phong van Scorsese Luu tru ngay 2 thang 1 nam 2012 tai Wayback Machine tren BBC