Florence Nightingale  (; 12 thang 5 nam 1820 – 13 thang 8 nam 1910) la mot nha cai cach xa hoi, nha thong ke hoc nguoi Anh va la nha sang lap cua nganh đieu duong hien đai. Nightingale tro nen noi tieng voi vai tro nguoi quan ly va huan luyen đoi ngu y ta phuc vu trong Chien tranh Krym, tai đo ba đa to chuc cong tac cham soc thuong binh o Constantinopolis. Ba đa gop phan mang đen su ung ho va cong nhan cho cong viec đieu duong va tro thanh mot bieu tuong quan trong cua thoi ky Victoria, đac biet la voi hinh anh noi tieng "Nguoi phu nu voi cay đen" đen cham soc nhung nguoi linh bi thuong vao ban đem.
Tuy gan đay nhieu nguoi cho rang nhung thanh tuu trong Chien tranh Krym cua Nightingale đa bi gioi truyen thong thoi đo phong đai, nhung hau het cac nha phe binh đong y ve tam quan trong cua ba trong cong cuoc chuyen nghiep hoa nganh đieu duong sau nay. Nam 1860, ba đa đat nen mong cho nganh đieu duong chuyen nghiep voi viec thanh lap truong đieu duong cua minh tai Benh vien St Thomas o London. Đay la truong đieu duong the tuc đau tien tren the gioi, hien nay thuoc Đai hoc Nha vua Luan Đon. Vai tro tien phong trong linh vuc đieu duong cua ba đuoc the hien qua Loi cam ket Nightingale ma moi đieu duong vien tuyen the truoc khi bat đau su nghiep, Huan chuong Florence Nightingale la danh hieu quoc te cao nhat trong nganh đieu duong, cung voi ngay Quoc te đieu duong hang nam đuoc to chuc vao sinh nhat cua Nightingale. Nhung cai cach xa hoi cua ba bao gom cai thien cham soc suc khoe cho tat ca cac thanh phan trong xa hoi Anh, van đong cuu tro nan đoi o An Đo, giup xoa bo luat mai dam ha khac đoi voi phu nu, va tang cuong su tham gia cua phu nu vao luc luong lao đong chinh quy.
Nightingale la nguoi tien phong trong linh vuc thong ke. Ba trinh bay phan tich cua minh duoi dang đo hoa đe de dang rut ra ket luan va đe xuat tu cac du lieu. Ba đa phat trien mot dang nhanh cua bieu đo tron hien đuoc goi la bieu đo phan cuc, hay bieu đo hoa hong Nightingale. Bieu đo nay van thuong xuyen đuoc su dung trong truc quan hoa du lieu.
Nightingale cung la mot tac gia voi khoi luong tac pham lon va đa dang. Phan lon cac cong trinh đa xuat ban trong suot cuoc đoi ba la nham muc đich pho cap kien thuc y hoc. Mot so tac pham cua ba đuoc viet bang tieng Anh đon gian đe de dang tiep can voi ca nhung nguoi co trinh đo đoc hieu han che. Ba cung la nguoi đi tien phong trong linh vuc truc quan hoa du lieu voi viec su dung đo hoa thong tin đe trinh bay thong tin mot cach hieu qua. Cac ban thao ve ton giao va chu nghia than bi cua ba chi đuoc xuat ban duoi dang di cao sau khi ba qua đoi.


Đau đoi Florence Nightingale sinh ngay 12 thang 5 nam 1820 trong mot gia đinh thuong luu giau co nguoi Anh tai Villa Colombaia, Firenze, Toscana, Y, va đuoc đat ten theo thanh pho noi ba sinh ra (trong tieng Anh la Florence). Chi gai cua Florence, Frances Parthenope, cung đuoc đat ten theo noi sinh la Parthenope, mot đia danh Hy Lap co hien nay thuoc thanh pho Napoli. Sau khi gia đinh chuyen ve Anh vao nam 1821, Nightingale lon len tai tu gia o Embley Park, Hampshire, va Lea Hurst, Derbyshire.
Florence thua huong quan điem tu do-nhan đao tu ca hai phia gia đinh noi ngoai. Cha me ba la William Edward Nightingale, ten khai sinh William Edward Shore (1794–1874) va Frances ("Fanny") Nightingale, nhu danh Smith (1788–1880). Me cua William la Mary Evans, chau gai cua Peter Nightingale, qua đo William đuoc thua ke tai san tai Lea Hurst, cung voi dong ho va gia huy nha Nightingale. Cha cua Fanny (ong ngoai cua Florence) la William Smith, nguoi theo chu nghia bai no va nhat vi luan. Cha cua Nightingale đa giao duc chi em ba tai nha. Mot bo phim tai lieu cua BBC noi rang, "Florence va chi gai Parthenope đa đuoc huong loi tu nhung quan điem tien bo cua cha minh ve giao duc phu nu. Ho đuoc hoc lich su, toan hoc, tieng Y, van hoc co đien va triet hoc; ngay tu khi con nho, Florence, nguoi vuot troi hon trong hoc tap, đa the hien mot thien phu phi thuong trong viec thu thap va phan tich du lieu, đieu đa đuoc ba van dung trong cuoc song sau nay."

Nam 1838, cha ba đua ca gia đinh đi du lich o chau Au, tu đo ba quen biet voi Mary Clarke, mot phu nu thuong luu goc Anh trong gioi giao te phong khach Paris. Ba ghi lai rang "Clarkey" la mot nu chu nhan truyen cam hung, khong quan tam đen ve be ngoai, va trong khi khong phai luc nao ba cung đong y voi nhung vi khach, "ba khong bao gio khien bat ky ai nham chan." Hanh vi cua ba đuoc cho la di hom va co quai, ba khong may ton trong phu nu thuong luu Anh va cho ho la tam thuong. Ba noi rang neu đuoc lua chon giua viec tro thanh mot phu nu hay mot no le ham tau, thi ba se chon su tu do trong ham tau. Ba thuong tranh quan he voi nu gioi va uu tien ket than voi cac tri thuc nam gioi. Tuy nhien, Clarkey danh mot ngoai le cho gia đinh Nightingale va cu the la Florence. Ba va Florence duy tri tinh ban than thiet trong suot 40 nam mac du cach nhau 27 tuoi. Clarke đa chung minh cho Florence thay rang phu nu co the binh đang voi nam gioi, mot đieu ma Florence khong thay đuoc o me minh.
Nightingale đa co mot vai trai nghiem ma ba tin rang đo la tieng goi thieng lieng vao thang Hai nam 1837 tai Embley Park, đieu nay đa khoi day uoc nguyen cong hien cuoc đoi minh đe phung su con nguoi o ba. Khi con tre, ba thuan theo su phan đoi cua gia đinh va tu bo viec su nghiep đieu duong, mai đen tan nam 1844 ba moi khang đinh quyet tam theo đuoi nghe nghiep nay. Bat chap su tuc gian va đau kho cua me va chi gai, ba tu choi tuan theo vai tro đuoc mong đoi đoi voi mot nguoi phu nu o đia vi cua minh la tro thanh mot nguoi vo va nguoi me. Nightingale đa doc suc hoc tap nghe thuat va khoa hoc ve đieu duong, va phai đoi mat voi su phan đoi tu gia đinh va nhung quy tac xa hoi kim kep đoi voi mot phu nu tre thuong luu Anh quoc.

Khi con tre, Nightingale đuoc mo ta la cuon hut, manh mai va duyen dang. Tuy thuong co phong thai nghiem nghi song ba đuoc cho la rat loi cuon va co nu cuoi rang ro. Nha chinh tri va nha tho Richard Monckton Milnes đa theo đuoi ba rat nhieu nam, nhung ba tu choi ong sau chin nam quen biet vi cho rang hon nhan se can tro ba đi theo tieng goi nghe nghiep.
Tai Roma nam 1847, ba gap Sidney Herbert, mot chinh tri gia tung la Bo truong Chien tranh (1845–1846) đang đi huong tuan trang mat. Hai nguoi đa tro thanh ban be than thiet trong suot cuoc đoi. Khi Herbert lai ra giu chuc Bo truong Chien tranh trong thoi gian Chien tranh Krym, hai vo chong ong đa tao đieu kien thuan loi cho cong viec cua Nightingale o Crimea. Ba tro thanh co van quan trong cua Herbert trong suot su nghiep chinh tri cua ong, mac du ba bi mot so nguoi cao buoc la đa gian tiep đay Herbert đen cai chet vi benh Bright vao nam 1861 vi chiu qua nhieu ap luc tu chuong trinh cai cach cua ba. Nightingale cung co quan he gan bo than thiet voi hoc gia Benjamin Jowett, ong co the tung co y đinh cau hon ba.

Nightingale tiep tuc cac chuyen du hanh cua minh (cung voi Charles va Selina Bracebridge ) đen Hy Lap va Ai Cap. Khi o Athens, Hy Lap, Nightingale đa giai cuu mot con cu nho đang bi hanh ha boi mot đam tre con, ba đat ten cho con cu la Athena. Nightingale thuong mang theo con cu ben minh cho đen khi no qua đoi (ngay truoc khi Nightingale đen Krym).
Nhung đoan viet ve Ai Cap the hien tinh than ham hoc, ky nang van chuong va triet ly song cua ba. Tai Thebes, ba viet ve viec đuoc "Chua vay goi". Mot tuan sau đo tai Cairo, ba viet trong nhat ky: "Chua đa goi toi vao vao buoi sang va hoi lieu toi co the lam đieu thien chi vi ngai chu khong vi bat ky tieng tam gi hay khong." Sau đo vao nam 1850, ba vieng tham cong đong Luther giao tai Kaiserswerth-am-Rhein o Đuc, va quan sat Muc su Theodor Fliedner va cac nu chap su cham soc nhung nguoi benh tat va nhung nguoi thieu thon. Ba coi trai nghiem nay la mot buoc ngoat trong cuoc đoi minh va đa cong bo an danh nhung phat hien cua minh vao nam 1851; Vien Kaiserswerth tren song Rhine, đe Đao tao Thuc hanh cho cac Nu Chap su, v.v ... la tac pham xuat ban đau tien cua ba. Ba cung tiep thu bon thang đao tao y te tai vien, đay la co so cho kien thuc đieu duong cua ba.
Tu ngay 22 thang 8 nam 1853 đen thang 10 nam 1854, Nightingale đam nhiem chuc vu giam đoc tai Vien cham soc phu nu bi benh o Pho Upper Harley, London. Cha ba cho ba mot khoan thu nhap hang nam la 500 bang Anh (khoang 40.000 bang Anh / 65.000 đo la My tai thoi điem hien tai), cho phep ba song thoai mai đe theo đuoi su nghiep cua minh.


Chien tranh Krym Florence Nightingale tro nen noi danh voi nhung đong gop cua ba trong Chien tranh Krym. Trong cuoc chien nay, lien quan Anh va Phap chong lai quan Nga ben phe cua Đe che Ottoman. Ba bat đau quan tam đen cuoc chien sau khi co cac bao cao gui ve Anh ve đieu kien song khung khiep đoi voi nhung nguoi bi thuong tai benh vien quan su ben phia chau A o Bosporus, đoi dien voi Constantinopolis, tai Scutari (ngay nay la Uskudar, Istanbul). Vao ngay 21 thang 10 nam 1854, ba va đoi ngu 38 y ta tinh nguyen vien bao gom y ta truong Eliza Roberts va nguoi di cua ba la Mai Smith, cung voi 15 nu tu Cong giao (do Henry Edward Manning đieu đong) đa đuoc cu đen Đe che Ottoman (duoi su cho phep cua Sidney Herbert). Tren đuong đi, Nightingale đuoc nguoi ban Mary Clarke giup đo o Paris. Noi cac y ta tinh nguyen lam viec cach trai đong quan chinh cua Anh o ben kia Bien Đen tai Balaklava khoang 295 hai ly (546 km; 339 mi). Tren thuc te, Nightingale chua tung đat chan đen Krym.
Nightingale đen Doanh trai Selimiye o Scutari vao đau thang 11 nam 1854. Nhom cua ba nhan thay rang tai đay thuong binh đuoc cham soc so sai boi đoi ngu y te phai lam viec qua tai, truoc su tho o cua chinh quyen. Thuoc men thieu thon va ve sinh khong đuoc chu y khien tinh trang nhiem trung hang loat dien ra pho bien, dan đen nhieu ca tu vong. Trong khi đo, khong he co dung cu chuyen dung đe che bien thuc an cho benh nhan.
Sau khi Nightingale gui loi keu goi tro giup đen The Times đe gay su chu y cua chinh phu truoc tinh trang toi te cua co so vat chat o đay, Chinh phu Anh đa giao cho Isambard Kingdom Brunel thiet ke mot benh vien đuoc che tao san tai Anh va van chuyen đen Dardanelles. Benh vien Renkioi moi đuoc thanh lap nay co ty le tu vong thap hon mot phan muoi so voi tai Scutari.
Stephen Paget trong bo Tu đien Tieu su Quoc gia khang đinh rang Nightingale đa giam ty le tu vong tu 42% xuong 2%, bang cach tu cai thien quy trinh ve sinh hoac keu goi hanh đong tu Uy ban Ve sinh. Vi du, Nightingale đa ap dung quy đinh rua tay va cac thuc hanh ve sinh khac trong benh vien da chien noi ba lam viec.

Trong mua đong đau tien cua Nightingale o Scutari, 4.077 binh si đa tu vong tai đay. So binh si tu vong do cac benh nhu sot phat ban, thuong han, ta, va kiet ly nhieu gap muoi lan so voi do cac vet thuong trong tran chien. Do tinh trang qua tai, he thong cong ranh yeu kem va khong co he thong thong khi, Chinh phu Anh đa phai cu Uy ban Ve sinh đen Scutari vao thang 3 nam 1855, gan sau thang sau khi Nightingale đen đay. Uy ban đa khoi thong cong ranh va cai thien he thong thong khi. Ty le tu vong đa giam manh, nhung Nightingale khong bao gio nhan cong lao ve phan minh. Ba đa vuot qua mot con benh nguy kich vao thang 5 nam 1855 voi su cham soc cua y ta truong Eliza Roberts.
Cac bo phim tai lieu do BBC phat hanh nam 2001 va 2008 đa hoai nghi ve nhung đong gop cua Nightingale trong Chien tranh Krym, theo sau la mot so bai bao tren The Guardian va Sunday Times. Hoc gia Lynn McDonald đa bac bo nhung loi chi trich nay la khong đang tin cay va khong chinh thong.
Nightingale tin rang ty le tu vong cao la do cac binh si phai chiu đung tinh trang dinh duong kem, vat tu thieu thon, khong khi o nhiem va lao đong qua suc. Sau khi tro ve Anh va bat đau thu thap bang chung truoc Uy ban Y te Quan đoi Hoang gia, ba bi thuyet phuc rang hau het cac binh si tai benh vien thiet mang do đieu kien song toi tan. Trai nghiem nay co anh huong lon đen su nghiep sau nay va nhung no luc cua ba trong viec van đong nang cao đieu kien song va đieu kien ve sinh. Do đo, ba đa gop phan giam thieu so ca tu vong trong quan đoi thoi binh trong quan đoi va chuyen su chu y sang he thong ve sinh cua cac benh vien va nha o cua tang lop lao đong.

Theo mot so nguon tin thu cap, Nightingale co quan he lanh nhat voi y ta đong nghiep Mary Seacole, đong thoi la ba chu mot quan tro/benh vien danh cho cac si quan. Cuon hoi ky cua Seacole, Nhung cuoc phieu luu ky dieu cua Ba Seacole o moi mien¸ chi ghi lai mot lan duy nhat hai nguoi than thien voi nhau la khi ba hoi xin cho ngu va đuoc bo tri; Seacole đa ghe Scutari tren đuong đen Krym đe bat đau cong viec kinh doanh. Tuy nhien, Seacole ke lai rang khi ba xin gia nhap nhom cua Nightingale, mot nguoi trong nhom đa tu choi ba, Seacole cho rang phan biet chung toc la goc re van đe. Nightingale noi qua thu voi anh re rang ba lo ngai cong viec cua minh se bi anh huong boi cong viec kinh doanh cua Seacole, vi trong khi "co ay đoi xu rat tot voi moi nguoi va nhat la đoi voi cac si quan, co cung đa lam nhieu nguoi say bi ti". Nightingale đuoc cho la đa viet, "Kho khan lon nhat la phai chong lai tinh tranh thu cua ba Seacole, va ngan chan ba ay quan he voi cac y ta (khong can ban cai gi them!). . . Bat ky ai co lien quan đen ba Seacole đeu giau long tot - cung nhu thoi say xin va hanh vi lech lac".
Hai đot nu tu Ireland đen đe ho tro đoan y ta tai Scutari đuoc Nightingale đon nhan khac nhau. Đot đau tien do so Mary Clare Moore chi huy va hoat đong duoi quyen cua Nightingale. Hai nguoi duy tri tinh ban cho đen cuoi đoi. Đot thu hai do so Mary Francis Bridgeman chi huy khong đuoc Nightingale hoan nghenh lam, do Bridgeman khong muon trao quyen lanh đao cho Nightingale, đong thoi khong tin tuong ba, cho ba la đay tham vong.


= Nguoi phu nu voi cay đen =

Trong chien tranh Krym, Nightingale noi danh voi ten goi "Nguoi phu nu voi cay đen" sau mot bai bao đang tren to The Times:

Khong ngoa chut nao, ba chinh la mot "thien than san soc", khi bong hinh manh khanh cua ba lang le luot qua moi hanh lang, tung khuon mat benh tat khon kho nhu đuoc xoa diu boi an phuoc nhung khi thay bong ba. Khi cac bac si đa ve nghi ngoi het, khi bong đem tinh mich phu len cac hanh lang đay ap benh nhan đau om que quat, ba lai xuat hien voi cay đen leo let tren tay, lang le đi tuan cac trai benh mot minh.

Cum tu nay đa đuoc pho bien rong rai boi bai tho nam 1857 "Santa Filomena" cua Henry Wadsworth Longfellow.

Kia! o noi kho ai ay
Toi thay ba đen voi cay đen
Luot qua nhung bong sang mit mo,
Thap thoang tu phong nay sang phong khac.


Su nghiep sau nay Tai Krym vao ngay 29 thang 11 nam 1855, Quy Nightingale đuoc thanh lap đe đao tao cac y ta trong mot buoi mit ting đe vinh danh nhung đong gop cua Nightingale trong chien tranh. Quy đa nhan đuoc rat nhieu khoan đong gop hao phong. Sidney Herbert tung la thu ky danh du cua quy va Hoang tu George Cong tuoc xu Cambridge la chu tich. 

Nightingale đa su dung 45.000 bang Anh tu Quy Nightingale đe thanh lap Truong đao tao Nightingale tai Benh vien St Thomas vao ngay 9 thang 7 nam 1860. Cac y ta Nightingale đau tien đa bat đau lam viec vao 16 thang 5 nam 1865 tai Benh xa te ban Liverpool. Hien nay, truong Nightingale đuoc goi la Truong Đieu duong va Ho sinh Florence Nightingale, thuoc King's College London.
Nightingale viet cuon Ghi chu ve đieu duong nam 1859. Cuon sach đong vai tro la nen tang cua chuong trinh giang day tai Truong Nightingale va cac truong đieu duong khac, mac du no đuoc viet đac thu cho nhung nguoi đieu duong tai gia. Nightingale đa viet, "Kien thuc ve sinh hang ngay, hoac kien thuc ve đieu duong, hay noi cach khac, ve cach duy tri the trang khong benh tat, hoac duong benh, dan cang đuoc xem trong. No đuoc cong nhan la kien thuc ma moi nguoi can phai co - khac biet voi kien thuc y khoa ma chi mot nganh nghe moi co".
Ghi chu ve Đieu duong cung rat pho bien đoi voi cong chung pho thong va đuoc coi la cuon sach nhap mon kinh đien ve đieu duong. Nightingale đa danh phan đoi con lai cua minh đe thuc đay va to chuc nganh nghe đieu duong. Trong phan gioi thieu cho an ban nam 1974, Joan Quixley cua Truong Đieu duong Nightingale đa viet: "Đay la cuon sach đau tien tung đuoc viet ve chu đe nay. No xuat hien vao thoi điem ma cac quy tac đon gian ve suc khoe chi moi bat đau đuoc biet đen, khi cac chu đe cua no co tam quan trong song con khong chi đoi voi suc khoe va su phuc hoi cua benh nhan, khi cac benh vien tran ngap tinh trang nhiem trung, khi cac y ta van chu yeu đuoc coi nhu nhung nguoi dot nat, vo hoc. Cuon sach hien nhien đuoc xep vao lich su nganh đieu duong, vi no đuoc viet boi nguoi sang lap nganh đieu duong hien đai".

Mot trong nhung thanh tuu noi bat cua Nightingale la viec đua cac y ta đuoc đao tao vao lam viec trong he thong nha te ban o Anh tu nhung nam 1860 tro đi. Đieu nay co nghia la nhung nguoi benh tat thay vi đuoc cham soc boi nhung nguoi benh tat khac thi se đuoc cham soc boi nhung đieu duong vien đuoc đao tao bai ban. Vao nua đau the ky 19, cac y ta thuong la nhung nguoi giup viec hoac goa phu khong tim đuoc cong viec nao khac va do đo buoc phai kiem song bang cong viec nay. Charles Dickens đa trong cuon tieu thuyet Martin Chuzzlewit xuat ban nam 1842–1843 cua minh đa cham biem tieu chuan cham soc suc khoe voi hinh anh y ta Sarah Gamp la nguoi bat tai, cau tha, nghien ruou va hu hong. Theo Caroline Worthington, giam đoc Bao tang Florence Nightingale, "Khi ba [Nightingale] bat đau, khong co cai goi la đieu duong. Nhan vat Sarah Gamp cua Dickens, nguoi thich uong ruou gin hon la cham soc benh nhan, chi la mot su phong đai nhe. Benh vien la noi cuoi cung ma nguoi ta phai chap nhan, noi san đuoc trai bang rom đe tham mau. Florence đa thay đoi cong viec đieu duong khi ba tro ve [tu Krym]. Ba co moi quan he voi nhung nguoi cam quyen va ba đa su dung no đe đat đuoc muc đich. Florence buong binh, co chap va thang than nhung ba phai nhu vay đe hoan thanh tat ca nhung thanh tuu đo."
Mac du Nightingale đoi khi đuoc cho la đa phu nhan thuyet lay nhiem trong suot cuoc đoi cua minh, mot tieu su nam 2008 khong đong y, chi ra rang ba chi đon gian la phan đoi tien than cua thuyet vi trung đuoc biet đen nhu thuyet lay truyen ngau nhien. Thuyet nay cho rang cac benh chi co the lay truyen khi cham vao. Truoc nhung thi nghiem vao giua nhung nam 1860 cua Pasteur va Lister, hau nhu khong ai coi trong thuyet vi trung; tham chi sau đo, nhieu nha y hoc cung khong bi thuyet phuc. Bostridge chi ra rang vao đau nhung nam 1880, Nightingale đa viet mot chuong cho mot cuon sach giao khoa, trong đo ba ung ho cac bien phap phong ngua nghiem ngat đuoc thiet ke đe tieu diet vi trung. Cong viec cua Nightingale la nguon cam hung cho cac y ta trong Noi chien Hoa Ky. Chinh phu Lien bang đa tiep can ba đe xin loi khuyen trong viec to chuc y te thuc đia. Y tuong cua ba đa truyen cam hung cho đoi ngu tinh nguyen cua Uy ban Ve sinh Hoa Ky.

Vao nhung nam 1870, Nightingale đa huong dan Linda Richards, "y ta đuoc đao tao đau tien cua Hoa Ky", va giup ba quay ve Hoa Ky voi tap huan va kien thuc đay đu đe thanh lap cac truong đieu duong chat luong cao. Richards tiep tuc tro thanh nha tien phong nganh đieu duong o My va Nhat Ban.
Đen nam 1882, mot so y ta Nightingale đa tro thanh y ta truong tai mot so benh vien hang đau, bao gom o Luan Đon (Benh vien St Mary, Benh vien Westminster, Benh xa te ban St Marylebone Workhouse va Benh vien thuong tat o Putney) va tren khap nuoc Anh (Benh vien Hoang gia Victoria o Netley; Benh vien Hoang gia Edinburgh; Benh vien Cumberland va Benh vien Hoang gia Liverpool), cung nhu tai Benh vien Sydney o New South Wales, Uc.
Nam 1883, Nightingale tro thanh nguoi đau tien nhan Huy chuong Chu thap đo Hoang gia. Nam 1904, ba đuoc ban tuoc hieu Cong nuong An sung Dong St John (LGStJ). Nam 1907, ba tro thanh nguoi phu nu đau tien đuoc trao tang Huan chuong Cong tich. Trong nam sau, ba đuoc trao tang Bang Tu do danh du cua Thanh pho Luan Đon. Ngay sinh cua ba hien nay la Ngay Nhan thuc ve CFS Quoc te.
Tu nam 1857 tro đi, Nightingale thuong xuyen phai nam liet giuong va mac benh tram cam. Mot tieu su gan đay cho rang nguyen nhan la benh brucella va viem cot song lien quan. Hau het cac nguon chinh thong ngay nay đeu chap nhan rang Nightingale bi mot dang benh brucella đac biet nghiem trong, hau qua cua benh nay chi bat đau giam bot vao đau nhung nam 1880. Bat chap suc khoe xuong doc, ba van lam viec miet mai voi nang suat phi thuong trong cong cuoc cai cach xa hoi. Trong nhung nam nam liet giuong, ba van co nhung đong gop tien phong trong linh vuc lap ke hoach benh vien, va cong viec cua ba lan truyen nhanh chong tren khap nuoc Anh va the gioi. Luong sang tac cua Nightingale suy giam đang ke trong thap ky cuoi cung. Ba viet rat it trong thoi gian đo do bi mu va sa sut tri tue, mac du vay ba van quan tam đen cac van đe thoi su.


Cac moi quan he Mac du cong viec cua Nightingale đa nang cao vi the va nghe nghiep cua phu nu o nhieu noi, Nightingale co the tin rang nhieu phu nu khong co nang luc bang nam gioi. Ba chi trich cac nha hoat đong vi quyen phu nu thoi ky đau rang ho luon than van ve su thieu hut cong viec danh cho phu nu trong khi cac vi tri cong tac y te duoi quyen Nightingale va nhung nguoi khac thi khong luc nao đu nguoi. Ba thich ket ban voi nhung nguoi đan ong quyen luc, nhan manh rang ho đa giup ba đat đuoc nhieu thanh qua hon la cac phu nu khac. Ba viet rang: "Toi khong biet mot nguoi phu nu nao đa thay đoi cuoc đoi minh, dau chi la mot chut, vi toi hoac y kien cua toi." Ba thuong tu xung bang nhung đai tu nam tinh, chang han nhu "mot nguoi đan ong hanh đong" va "mot nguoi đan ong cua cong viec".
Tuy nhien, ba co mot so tinh ban quan trong va lau dai voi nhung nguoi phu nu khac. Sau chien tranh Krym, ba van trao đoi thu tu voi nguoi đong su cu la nu tu nguoi Ireland Mary Clare Moore. Nguoi ban tam giao cua ba la Mary Clarke, mot phu nu Anh ma ba gap o Paris nam 1837 va giu lien lac trong suot cuoc đoi.
Mot so hoc gia nghien cuu ve Nightingale tin rang ba giu trinh tiet suot đoi, co the la vi ly do niem tin ton giao.


Qua đoi Florence Nightingale qua đoi yen binh trong giac ngu tai South Street, Mayfair, London, vao ngay 13 thang 8 nam 1910, o tuoi 90. Chinh quyen đe nghi chon cat ba tai Tu vien Westminster nhung gia đinh đa tu choi. Ba đuoc an tang tai nha tho St Margaret o East Wellow, Hampshire, gan Embley Park voi bia tuong niem chi đe ten viet tat va ngay sinh, ngay mat cua ba. Ba đa đe lai mot khoi luong lon tac pham, bao gom hang tram ghi chu ma truoc đay chua đuoc xuat ban. Mot đai tuong niem Nightingale bang đa cam thach Carrara đuoc tac boi Francis William Sargant vao nam 1913 đat trong tu vien cua Vuong cung thanh đuong Santa Croce, o Florence, Y.


Đong gop = Thong ke hoc va cai cach ve sinh =
Florence Nightingale the hien nang khieu toan hoc ngay tu khi con nho va xuat sac vuot troi trong mon hoc nay duoi su day do cua cha minh. Sau đo, Nightingale tro thanh nha tien phong trong viec trinh bay truc quan hoa du lieu va đo hoa thong ke. Ba đa su dung cac phuong phap nhu bieu đo tron, đuoc phat trien lan đau tien boi William Playfair vao nam 1801, la mot phuong phap tuong đoi moi me tai thoi điem đo.
Nightingale đuoc mo ta la "nha tien phong thuc su trong viec trinh bay du lieu thong ke bang đo thi", va đuoc ghi cong cho viec phat trien mot dang bieu đo hinh tron hien đuoc goi la bieu đo vung cuc  hoac bieu đo hoa hong Nightingale, tuong đuong voi bieu đo tron hien đai, đe minh hoa cac nguon tu vong cua benh nhan theo mua trong benh vien da chien do ba quan ly. Nightingale goi tong hop cac so đo nhu vay la "coxcomb", nhung sau nay thuat ngu đo thuong đuoc su dung cho cac so đo rieng le. Ba đa tich cuc su dung cac coxcomb đe trinh bay cac bao cao ve ban chat va tam quan trong cua cac đieu kien cham soc y te trong Chien tranh Krym truoc cac Thanh vien Quoc hoi va quan chuc, nhung nguoi kho co the đoc hieu cac dang bao cao thong ke truyen thong. Nam 1859, Nightingale đuoc bau lam thanh vien nu đau tien cua Hiep hoi Thong ke Hoang gia. Nam 1874, ba tro thanh thanh vien danh du cua Hiep hoi Thong ke Hoa Ky.

Sau đo ba chuyen huong chu y sang tinh hinh suc khoe cua Quan đoi Anh o An Đo va ba đa chung minh rang he thong thoat nuoc kem, nguon nuoc o nhiem, tinh trang qua tai va he thong thong gio kem la nguyen nhan dan đen ty le tu vong cao. Theo bao cao truoc Uy ban Hoang gia ve An Đo (1858–1863), bao gom cac ban minh hoa đuoc thuc hien boi nguoi chi ho song cung ba la nghe si Hilary Bonham Carter,}} Nightingale ket luan rang suc khoe cua quan đoi va nguoi dan An Đo phai đi lien voi nhau, do đo, ba van đong đe cai thien đieu kien ve sinh tren toan quoc.
Nightingale đa thuc hien mot nghien cuu thong ke toan dien ve van đe ve sinh tai cac vung nong thon An Đo va la nguoi đi đau trong viec gioi thieu dich vu cham soc y te va y te cong cong nang cao o An Đo. Nam 1858 va 1859, ba đa van đong thanh cong viec thanh lap Uy ban Hoang gia ve tinh hinh An Đo. Hai nam sau, ba gui mot bao cao đen uy ban, uy ban hoan thanh nghien cuu ve An Đo vao nam 1863. "Sau 10 nam cai cach ve sinh, vao nam 1873, Nightingale bao cao rang ty le tu vong trong so nhung nguoi linh o An Đo đa giam tu 69 xuong con 18 tren moi 1.000 nguoi". 
Uy ban Ve sinh Hoang gia nhung nam 1868–1869 đa tao co hoi cho Nightingale đung ra van đong quy đinh bat buoc ve he thong ve sinh tai nha rieng. Ba đa van đong nha chuc trach la bo truong James Stansfeld tang cuong Du luat Y te Cong cong đuoc đe xuat đe yeu cau cac chu nha tra tien đe lap đuong dan vao he thong thoat nuoc chinh. Quy đinh tang cuong đuoc ban hanh trong Đao luat Y te Cong cong nam 1874 va 1875. Đong thoi, ba hop tac voi nha cai cach ve sinh đa nghi huu Edwin Chadwick đe thuyet phuc Stansfeld trao quyen thuc thi luat phap cho Chinh quyen đia phuong, loai bo cach quan ly tap trung cua cac ky thuat vien y te tu tren xuong. Tu cac so lieu thong ke ve Chien tranh Krym, Nightingale tin rang voi trinh đo y hoc thoi bay gio thi cac phuong phap tiep can phi y hoc se hieu qua hon. Cac nha su hoc hien nay tin rang ca he thong thoat nuoc va quan ly phan quyen đong mot vai tro quan trong trong viec tang tuoi tho trung binh cua vuong quoc Anh len 20 nam trong khoang tu 1871 đen giua nhung nam 1930. Trong thoi gian nay, cac tien bo y hoc tren thuc te khong tao ra anh huong gi đen nhung benh dich nghiem trong nhat.


= Van hoc va phong trao phu nu =
Nha su hoc Bernard Cohen cho rang:

Lytton Strachey đa đua Nightingale vao cuon sach cham biem nhung nhan vat anh hung cua the ky 19, Nhung nguoi noi tieng thoi Victoria (1918). Tuy nhien, thay vi che bai, Strachey danh han mot chuong ca ngoi Nightingale, khien danh tieng cua ba cang đuoc cung co tren toan quoc va tro thanh bieu tuong cho cac nha nu quyen Anh nhung nam 1920 va 1930.
Tuy đuoc biet đen nhieu hon voi nhung đong gop cua minh trong linh vuc đieu duong va toan hoc, Nightingale cung la mot mat xich quan trong trong viec nghien cuu nu quyen o Anh. Ba đa viet khoang 200 cuon sach, so tay va bai bao trong suot cuoc đoi minh. Trong nhung nam 1850 va 1852, ba vat lon đe khang đinh ban than va chong lai ap luc ket hon tu gia đinh. Ba the hien nhung suy nghi cua minh trong Suggestions for Thought to Searchers after Religious Truth (Tam dich: Goi y Tu tuong cho Nguoi đi tim Chan niem). Đay la mot tac pham dai 829 trang, ba tap, ma Nightingale đa cho in rieng vao nam 1860, nhung mai cho đen gan đay moi đuoc xuat ban toan bo. Tap 11 trong du an gom 16 tap cua Đai hoc Wilfrid Laurier (2008), Florence Nightingale tuyen tap, bao gom nhieu tieu luan, noi tieng nhat trong so đo la "Cassandra", tung đuoc xuat ban truoc đo boi Ray Strachey vao nam 1928 trong cuon The Cause (Tam dich: Nguyen nhan).
"Cassandra" phan đoi viec nu quyen hoa qua muc khien phu nu gan nhu bat luc, nhu Nightingale nhan thay trong loi song buong xuoi cua me va em gai, mac du ho đuoc giao duc tu te. Ba khuoc tu cuoc song thoai mai vo lo vo nghi cua ho đe lua chon su nghiep phung su xa hoi. Tac pham cung phan anh noi so hai cua ba neu nhung co gang tro nen uong cong vo ich, giong nhu truong hop cua Cassandra. Cassandra la cong chua thanh Troia, phung su trong đen tho than Apollo o thoi ky Chien tranh thanh Troia. Than đa ban cho nang kha nang tien tri, nhung khien cho khong mot ai tin nhung loi tien đoan cua nang boi vi nang đa cu tuyet tinh cam cua than. Elaine Showalter goi tac pham cua Nightingale la "mot tai lieu quan trong cua chu nghia nu quyen Anh, la su ket noi giua Wollstonecraft va Woolf". Nightingale ban đau mien cuong gia nhap Hiep hoi Quyen loi Phu nu khi đuoc John Stuart Mill đe nghi, nhung sau đo ba đa bi Josephine Butler thuyet phuc rang 'trao quyen cho phu nu la đieu kien tien quyet cua mot quoc gia tien bo ve đao đuc va xa hoi'.


= Than hoc =
Mac du mot so nguon truoc đay cho rang Nightingale theo Nhat vi luan, ba hiem khi đe cap đen đieu nay. Tuy co nhung quan điem phi chinh thong cua minh, ba van theo Nha tho Anh giao trong suot cuoc đoi minh. Nightingale bi anh huong boi giao ly Giam ly ngay tu khi con nho va cho rang niem tin chan chinh the hien o viec tich cuc quan tam va yeu thuong nguoi khac.}} Ba đa viet mot tac pham than hoc: Goi y tu tuong, đe xuat quan điem than hoc cua rieng minh. Ba tin rang tat ca moi nguoi, du co đuoc cuu roi hay khong, cuoi cung cung se len đuoc Thien đuong. Đoi khi ba an ui nhung nguoi ba cham soc voi niem tin nay. Vi du, mot co gai điem tre đang hap hoi đuoc Nightingale cham soc lo so se phai xuong đia nguc va noi voi ba "Cau Chua cho ba đung bao gio phai roi vao tinh canh tuyet vong nhu toi luc nay". Ba tra loi: "Oi, co gai cua toi, khong phai bay gio em nhan tu hon vi Chua ma em đang nghi se phai đoi mat sao? Vi thuc su Đang chan te nhan tu hon bat ky sinh vat nao ma con nguoi tung biet hoac tung tuong tuong ra."
Bat chap long sung tin manh liet đoi voi Kito giao, Nightingale cung tin rang cac ton giao ngoai giao va phuong đong cung bao ham mac khai đich thuc. Ba phan đoi su phan biet đoi xu, ke ca giua nhung nguoi Ki to giao theo cac giao phai khac nhau va ca nhung nguoi theo cac ton giao khac. Nightingale tin rang ton giao giup tiep cho moi nguoi suc manh đe lam nhung cong viec thien nguyen gian kho nhat, vi vay, ba đam bao cho đoi ngu y ta cua minh tham gia cac nghi le ton giao. Tuy nhien, ba thuong chi trich cac to chuc ton giao, nhu viec Giao hoi Anh o the ky 19 nhieu khi con lam tram trong them tinh trang ap buc nguoi ngheo. Nightingale cho rang cac benh vien the tuc thuong cung cap dich vu cham soc tot hon cac benh vien giao hoi. Trong khi ba tin rang nhan vien y te nen đuoc thuc đay boi niem tin ton giao cung nhu nghe nghiep, ba noi rang, tren thuc te, nhieu nhan vien y te co đong co ton giao chu yeu quan tam đen su cuu roi cua chinh minh hon la đong co nghe nghiep nham huong đen cham soc cho benh nhan tot nhat co the.


Di san = Đieu duong =

Trong suot cuoc đoi minh nhung cong hien khong ngung nghi cua Nightingale đa đat nen mong cho nganh đieu duong hien đai. Ba tro thanh mot tam guong ve long nhan ai, su cham soc tan tam va kha nang quan ly man can, sang suot. Chuong trinh đao tao đieu duong vien chinh thuc đau tien, Truong Đieu duong Nightingale, bat đau vao nam 1860 va hien la Khoa Đieu duong va Ho sinh Florence Nightingale tai Đai hoc Hoang đe Luan Đon.
Nam 1912, Uy ban Chu thap đo Quoc te đa thiet lap Huan chuong Florence Nightingale, đuoc trao hai nam mot lan cho cac đieu duong vien hoac phu ta đieu duong vi nhung cong hien xuat sac. Đay la su cong nhan quoc te cao nhat ma mot đieu duong vien co the đat đuoc voi "long dung cam va su tan tam đac biet đoi voi nhung nguoi bi thuong, benh tat hoac tan tat hoac cho cac nan nhan dan su cua mot cuoc xung đot hoac tham hoa" hoac "cong viec mau muc hoac mot tinh than sang tao va tien phong trong cac linh vuc giao duc suc khoe cong đong hoac đieu duong". Ke tu nam 1965, Ngay Quoc te Đieu duong đuoc ki niem vao ngay sinh nhat cua ba (12 Thang 5) moi nam. Tong thong An Đo ton vinh cac đieu duong vien voi "Giai thuong Quoc gia Florence Nightingale" hang nam vao Ngay Quoc te Đieu duong. Giai thuong đuoc thanh lap vao nam 1973, đe ghi nhan cong lao cua cac đieu duong vien xuat sac voi su tan tam, chan thanh, cong hien va long nhan ai.

Cam ket Nightingale la mot phien ban sua đoi cua Loi the Hippocrate, đuoc cac đieu duong vien tuyen the trong le tot nghiep. Cam ket đuoc soan nam 1893 va đuoc đat theo ten cua Nightingale, la mot tuyen ngon ve đao đuc va nguyen tac cua nghe đieu duong.
Chien dich Tuyen bo Florence Nightingale do cac nha lanh đao nganh đieu duong tren toan the gioi to chuc thong qua chuong trinh Sang kien Nightingale vi Suc khoe Toan cau (NIGH), nham muc đich xay dung mot phong trao toan cau tai cap co so đe huong toi đat đuoc hai Nghi quyet đuoc Đai hoi đong Lien Hiep Quoc thong qua nam 2008. Cac tuyen bo bao gom: Nam Quoc te Đieu duong – 2010 (ky niem 100 nam ngay mat cua Nightingale); Thap ky LHQ vi mot The gioi Khoe manh - 2011 đen 2020 (ky niem hai the ky ngay sinh cua Nightingale). NIGH cung hoat đong đe nang cao nhan thuc ve cac van đe quan trong đa đuoc Florence Nightingale nhan manh, nhu y te du phong va cham soc suc khoe toan dien. Tinh đen nam 2016, Tuyen bo Florence Nightingale đa nhan đuoc hon 25.000 chu ky tu 106 Quoc gia.
Trong Chien tranh Viet Nam, Nightingale đa truyen cam hung cho rat nhieu đieu duong cua Quan đoi Hoa Ky, khien ten tuoi va cuoc đoi ba lai đuoc quan tam tro lai. Country Joe McDonald va ban nhac Country Joe and the Fish đa lap ra mot trang web đo so đe vinh danh ba. Truong Y khoa Agostino Gemelli o Roma, benh vien đai hoc đau tien va la mot trong nhung trung tam y te uy tin nhat cua Y, đa vinh danh nhung đong gop cua Nightingale cho nganh đieu duong bang cach đat ten "Bedside Florence" cho mot he thong may tinh khong day đuoc phat trien đe ho tro đieu duong vien.


= Benh vien =
Bon benh vien o Istanbul đuoc đat ten theo Nightingale: Benh vien Florence Nightingale o Sisli (benh vien tu nhan lon nhat o Tho Nhi Ky), Benh vien Metropolitan Florence Nightingale o Gayrettepe, Benh vien Chau Au Florence Nightingale o Mecidiyekoy va Benh vien Kızıltoprak Florence Nightingale o Kadikoy, tat ca đeu thuoc To chuc Tim mach Tho Nhi Ky.
Vao nam 2021, Benh vien cong đong London Road o Derby, Anh đuoc đoi ten thanh Benh vien Cong đong Florence Nightingale.
Trong đai dich COVID-19, mot so benh vien da chien NHS Nightingale đa đuoc thanh lap đe san sang ung pho voi so luong benh nhan can cham soc đac biet gia tang, tai London va tren khap nuoc Anh.


= Bao tang va tuong đai =

Tuong Florence Nightingale đuoc thuc hien boi Arthur George Walker đuoc đat o Waterloo Place, Westminster, London, ngay gan đai lo The Mall. Co ba buc tuong Nightingale o Derby - mot ben ngoai Benh vien Hoang gia Derbyshire cu, mot o St Peter's Street, va mot o phia tren Đon vi Cham soc Lien tuc Nightingale-Macmillan đoi dien voi Benh vien Hoang gia Derbyshire, gan đo co quan ruou mang ten ba. Đon vi cham soc thuong xuyen Nightingale-Macmillan hien thuoc Benh vien Hoang gia Derby, truoc đay đuoc goi la Benh vien Thanh pho Derby.
Mot cua so kinh mau đa đuoc đua vao nha nguyen Benh vien Hoang gia Derbyshire vao cuoi nhung nam 1950. Khi nha nguyen bi pha bo, cua so đa đuoc thao ra va lap vao nha nguyen thay the. Khi đong cua Benh vien Hoang gia Derbyshire, cua so lai đuoc go ra va luu kho. Vao thang 10 nam 2010, 6.000 bang Anh đa đuoc huy đong đe phuc hoi lai cua so tai Nha tho St Peter, Derby. Cua so gom 9 o, mo ta canh cuoc song trong benh vien, canh quan thi tran Derby va ban than Nightingale.
Bao tang Florence Nightingale tai Benh vien St Thomas o London mo cua tro lai vao thang 5 nam 2010, ky niem mot tram nam ngay mat cua Nightingale. Mot bao tang Nightingale khac la tai ngoi nha cua gia đinh chi gai ba, Claydon House, hien thuoc so huu cua National Trust.
Vao ngay ki niem mot tram nam ngay mat cua Nightingale nam 2010, Bao tang Malvern đa to chuc mot cuoc trien lam Florence Nightingale đe tuong nho moi lien ket giua ba va thi tran Malvern, Worcestershire.
Tai Istanbul, toa thap cuc bac cua toa nha Selimiye Barracks nay la Bao tang Florence Nightingale, trung bay cac di vat va ban sao lien quan đen Florence Nightingale va đoi ngu y ta cua ba.

Mot tam bang bang đong gan tren đai tuong niem Krym o Nghia trang Haydarpasa, Istanbul, Tho Nhi Ky đuoc khanh thanh vao Ngay Đe che nam 1954 đe ky niem 100 nam nhung đong gop cua ba o khu vuc nay, khac dong chu: "Toi Florence Nightingale, voi nhung cong hien tai Nghia trang nay mot the ky truoc đa cuu vot nhieu con nguoi va đat nen mong cho nghe đieu duong." Cac tuong đai khac cua Nightingale bao gom mot buc tuong o Đai hoc Chiba o Nhat Ban, mot buc tuong ban than tai Đai hoc Bang Tarlac o Philippines, va mot buc tuong ban than tai Cong vien Gun Hill o Aldershot, Anh. Nhieu truong đieu duong khac tren the gioi đuoc đat theo ten cua Nightingale, chang han nhu tai Anapolis o Brazil.


= Ghi am =
Giong noi cua Florence Nightingale đa đuoc thu lai trong mot đia ghi tu nam 1890, đuoc luu tru trong Kho luu tru am thanh cua Thu vien Anh. Đoan ghi am, đuoc thuc hien voi su ho tro cua Quy Cuu tro Lu đoan nhe va hien co san truc tuyen, co noi dung nhu sau:Khi toi khong con ton tai, du chi la mot mau ky uc, ma chi con lai mot cai ten, toi hy vong giong noi nay co the tiep tuc su nghiep lon cua ca cuoc đoi minh. Xin Chua phu ho cho nhung nguoi đong đoi cu than yeu cua toi o Balaclava va đua ho cap ben an toan. Florence Nightingale.


= San khau =
Hoa than tren san khau đau tien cua Nightingale la vo kich Nguoi phu nu voi cay đen cua Reginald Berkeley, cong chieu lan đau o London vao nam 1929 voi Edith Evans thu vai chinh, va đuoc chuyen the thanh phim cung ten vao nam 1951. Nam 2009, mot vo kich san khau ve Nightingale mang ten Hanh trinh cua nguoi thieu nu đuoc san xuat boi Hiep hoi cac nha quan ly dich vu đieu duong Philippines.


= Phim anh =
Nam 1912, mot bo phim cam tieu su mang ten Thap tu chuong Victoria đuoc phat hanh, tiep noi boi mot bo phim cam Florence Nightingale nam 1915, bo phim Thien than ao trang nam 1936, bo phim Nguoi phu nu voi cay đen nam 1951. Nam 1993, Nest Entertainment phat hanh bo phim hoat hinh Florence Nightingale, mo ta cong viec y ta cua ba trong Chien tranh Krym.


= Truyen hinh =
Nightingale đuoc nhieu lan the hien tren truyen hinh, phim tai lieu cung nhu cac loai hinh van hoc khac - bo phim Florence Nightingale nam 2008 cua BBC, nhan manh su đoc lap va tieng goi ton giao cua ba, nhung trong loat phim Mary Seacole: Thien than thuc su cua Crimea do Channel 4 san xuat nam 2006, ba đuoc mieu ta la nguoi hep hoi va luon chong đoi nhung no luc cua Seacole.
Cac man the hien Nightingale khac bao gom:

Laura Morgan trong phim truyen hinh Victoria tap # 3,4 "Foreign Bodies" (2018)
Kate Isitt trong Magic Grandad tap "Nguoi noi tieng: Florence Nightingale" (1994)
Jaclyn Smith trong bo phim tieu su truyen hinh Florence Nightingale (1985)
Emma Thompson trong loat phim hai cua ITV Alfresco tap # 1.2 (1983)
Jayne Meadows trong loat phim PBS Meeting of Minds (1978) 
Janet Suzman trong bo phim tieu su kich nghe cua Anh Miss Nightingale (1974)
Julie Harris trong Hallmark Hall of Fame tap # 14.4 " The Holy Terror" (1965)
Sarah Churchill trong Hallmark Hall of Fame tap # 1.6 " Florence Nightingale" (1952)


= Tien giay =
Hinh anh cua Florence Nightingale xuat hien tren mat sau cua to tien 10 bang Anh Series D do Ngan hang Anh phat hanh tu nam 1975 đen nam 1994, voi tay cam chiec đen trong khung canh mot benh vien da chien. Hinh anh Nightingale tren tien giay đuoc luu hanh cung voi hinh anh cua Isaac Newton, William Shakespeare, Charles Dickens, Michael Faraday, Sir Christopher Wren, Cong tuoc Wellington va George Stephenson; truoc nam 2002, ngoai cac nu quoc vuong, ba la nguoi phu nu duy nhat tung xuat hien tren to tien giay cua Ngan hang Anh.


= Anh chup =
Nightingale co nguyen tac han che chup anh hoac ve chan dung. Mot buc anh cuc ky hiem hoi cua ba chup tai Embley trong chuyen tham nha vao thang 5 nam 1858 đuoc phat hien vao nam 2006 va hien đuoc luu giu o Bao tang Florence Nightingale, London. Mot buc anh đen trang đuoc chup vao khoang nam 1907 boi Lizzie Caswall Smith tai ngoi nha o London cua Nightingale tai South Street, Mayfair, đa đuoc ban đau gia vao ngay 19 thang 11 nam 2008 voi gia 5.500 bang Anh.


= Tieu su =
Cuon tieu su đau tien cua Nightingale đuoc xuat ban o Anh vao nam 1855. Nam 1911, Edward Tyas Cook đuoc uy quyen viet tieu su chinh thuc ve ba, xuat ban thanh hai tap vao nam 1913. Nightingale cung la chu đe cua mot trong bon bai luan tieu su tieu su noi tieng cua Lytton Strachey, Nhung nguoi Victoria noi tieng. Strachey xem Nightingale la mot nguoi phu nu manh me, co chi huong, la nguoi kho chiu ve phuong dien ca nhan nhung lai đang nguong mo ve phuong dien nhung thanh tuu ma ba đa đat đuoc.
Cecil Woodham-Smith, giong nhu Strachey, dua rat nhieu vao tieu su cua Cook đe viet cuon tieu su cua minh nam 1950, mac du ba đuoc quyen truy cap vao cac tai lieu gia đinh luu giu tai Claydon. Nam 2008, Mark Bostridge xuat ban mot bo tieu su moi ve Nightingale, hau nhu chi dua tren tai lieu chua đuoc xuat ban tu Bo suu tap Verney tai Claydon va cac tai lieu luu tru tu khoang 200 kho luu tru tren khap the gioi.


= Khac =

Nam 2002, Nightingale đuoc xep thu 52 trong Danh sach 100 nguoi Anh vi đai nhat cua BBC sau mot cuoc tham do quy mo lon o Anh. Nam 2006, cong chung Nhat Ban đa xep Nightingale o vi tri thu 17 trong Top 100 nhan vat lich su o Nhat Ban.
Mot so nha tho Cong đong Anh giao tuong niem Nightingale voi mot ngay le trong lich phung vu. Nha tho Tin Lanh Lutheran o My tuong nho ba cung voi Clara Maass trong vai tro Nha cai cach xa hoi vao ngay 13 Thang Tam.
Nha tho Quoc gia Washington ky niem nhung thanh tuu cua Nightingale voi mot cua so kinh mau hinh mui mac kep the hien sau canh tuong trong cuoc đoi co, đuoc thiet ke boi nghe si Joseph G. Reynolds va đuoc lap đat vao nam 1983.
Tau USS Florence Nightingale (AP-70) cua Hai quan Hoa Ky đuoc đua vao hoat đong nam 1942. Bat đau tu nam 1968, Khong quan Hoa Ky van hanh mot phi đoi 20 chiec may bay giai cuu y te C-9A "Nightingale", dua tren nen tang chiec McDonnell Douglas DC-9. Chiec cuoi cung trong đoi may bay nay ngung hoat đong vao nam 2005.
Nam 1981, tieu hanh tinh 3122 Florence đuoc đat theo ten Nightingale. Mot may bay McDonnell-Douglas MD-11 cua KLM Ha Lan (đang ky PH-KCD) cung đuoc đat ten đe vinh danh ba. Nightingale đa xuat hien tren nhieu mau tem buu chinh quoc te, bao gom Vuong quoc Anh, Alderney, Uc, Bi, Dominica, Hungary va Đuc.

Florence Nightingale đuoc tuong nho tai Nha tho Anh voi le tuong niem vao ngay 13 thang 8. Cac hoat đong ky niem 200 nam ngay sinh cua ba vao nam 2020 khong the tien hanh đuoc do dich benh Covid-19, nhung cac benh vien da chien NHS Nightingale trong đai dich đa đuoc đat theo ten ba.


Tac pham Xem them Chien tranh Krym


Chu thich Dan nguon Thu muc = Nguon chinh =


= Nguon thu cap =


Lien ket ngoai Works by Florence Nightingale
Works by or about Florence Nightingale
UCLA Elmer Belt Florence Nightingale Collection, đuoc luu tru tai Internet Archive
Works by Florence Nightingale </img>
Ban ghi am nam 1890 ve giong noi cua Florence Nightingale
Victorian.co.uk: Florence Nightingale Luu tru ngay 1 thang 4 nam 2023 tai Wayback Machine
Nhung nguoi Victoria noi tieng: Florence Nightingale cua Lytton Strachey
"New photo of 'Lady of the Lamp'". BBC News. ngay 6 thang 8 nam 2006. Truy cap ngay 7 thang 8 nam 2008.
Đai hoc Guelph: Cac tac pham đuoc suu tam cua du an Florence Nightingale
"Tai lieu luu tru lien quan đen Florence Nightingale". Co quan Luu tru quoc gia Vuong quoc Lien hiep Anh. </img>
To chuc Florence Nightingale
Thu tu Florence Nightingale tu Bo suu tap Tam than hoc Lich su, Kho luu tru Menninger, Hiep hoi Lich su Kansas
Bo suu tap Thu tu Florence Nightingale - Mot bo suu tap cac buc thu đuoc viet boi va gui cho Florence Nightingale tu Bo suu tap Ky thuat so cua Thu vien UBC
Bo suu tap thu cua Florence Nightingale - thu tu cua Đai hoc Illinois tai Chicago bo suu tap ky thuat so
Bo suu tap Florence Nightingale tai Thu vien Đai hoc Bang Wayne chu yeu bao gom cac buc thu do Florence Nightingale viet trong suot cuoc đoi cua ba. Cac chu đe chinh cua cac buc thu bao gom cham soc y te cho binh linh va nguoi ngheo, vai tro cua đieu duong, ve sinh va cac cong trinh cong cong o An Đo thuoc đia.
Chien dich Tuyen bo Florence Nightingale vi Suc khoe Toan cau Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine đuoc thanh lap boi Sang kien Nightingale vi Suc khoe Toan cau (NIGH)
Cua so Florence Nightingale tai St Peter's, Derby
Cac tai lieu cua Florence Nightingale, 1820–1910
Bai viet cua Ngoi sao phuong Nam đuoc Luu tru ngay 18 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine
Tap 6: Florence Nightingale Luu tru ngay 1 thang 4 nam 2023 tai Wayback Machine tu podcast Babes of Science Luu tru ngay 29 thang 3 nam 2019 tai Wayback Machine
Bo suu tap Đac biet cua Đai hoc Phu nu Texas co mot bo suu tap lon cac đo tao tac, thu tu va cac nguon chinh cua Florence Nightingale.