Su song ngoai Trai Đat la nhung sinh vat hay giong loai, tren cac gia thuyet, ton tai va phat trien ben ngoai Trai Đat.
Hau het cac nha khoa hoc cho rang su song ngoai Trai Đat neu co ton tai thi su tien hoa cua no đa xuat hien đoc lap o nhieu noi khac nhau trong vu tru. Co gia thuyet khac cho rang su song ngoai Trai Đat co the co nguon goc ban đau chung, va sau đo phan tan khap vu tru, tu hanh tinh co the song đuoc nay toi hanh tinh co the song đuoc khac. Lai co đe xuat cho rang neu chung ta tim thay đuoc su song va nen van minh ngoai Trai Đat gan chung ta thi su song va nen van minh đo hoac đa phat trien hon chung ta rat nhieu hoac van con rat so khai hon chung ta rat nhieu.
Sinh vat ngoai Trai Đat theo suy đoan cua moi nguoi co the thay đoi tu dang giong con nguoi hay quai di nhu trong phim khoa hoc vien tuong cho đen dang song nho hon la vi khuan va virus.
Sinh vat ngoai Trai Đat, nhat la dang co tri tue, thuong an sau vao van hoa voi ten goi "nguoi ngoai Trai Đat" hay "nguoi ngoai hanh tinh".


Vai net ve su song ngoai Trai Đat Cac dang song ngoai hanh tinh (nhu vi khuan) đuoc cho rang co ton tai o He Mat Troi va o cac noi khac trong vu tru. Gia thuyet nay dua tren kich thuoc lon va su nghiem đung cua cac đinh luat vat ly trong vung vu tru quan sat đuoc. Mot so nha khoa hoc nhu Carl Sagan va Stephen Hawking cho rang khong co ly gi ma su song lai khong the ton tai o noi nao khac ngoai Trai Đat. Lap luan nay dua tren Quan điem Copernicus, phat bieu rang Trai Đat khong chiem mot vi tri đac biet nao trong vu tru, va mediocrity principle, phat bieu rang Trai Đat chang co gi đac biet ca. Su song co the đa nay sinh mot cach đoc lap o rat nhieu noi trong vu tru, va cung co the đuoc hinh thanh voi tan suat thap hon, đuoc chuyen giua cac hanh tinh co the song đuoc, qua gia thuyet cho rang su song tren trai đat bat nguon tu vi sinh vat hoac tien than hoa hoc cua su song hien dien trong khong gian vu tru va co the bat đau su song khi tiep can moi truong thich hop hoac mot su phat sinh nao đo. O truong hop nao đi nua thi, theo cac mo hinh gia lap may tinh, cac phan tu huu co phuc tap can thiet cho su song co the đa đuoc hinh thanh tu cac nguyen to tu đia tinh van xung quanh Mat Troi truoc khi Trai Đat đuoc hinh thanh. Cac nghien cuu gia lap nay cho thay qua trinh tao dung su song tren Trai Đat cung co the đuoc xay ra tren cac he sao khac, ma co cac hanh tinh quay xung quanh sao chu.
Hien nay, nhung noi nguoi ta đa tim ra nhieu ngoai hanh tinh co su song trong vu tru bao gom Kepler 186f, Proxima Centauri b, Teegarden b, Kepler 452b, Kepler 1649c, Gliese 667Cc,...  (nhung ngoai hanh tinh co su song giong Trai Đat). Thang 5 nam 2011, cac nha khoa hoc cua NASA đa thong bao rang Enceladus 'đang noi len nhu la mot noi co nhieu trien vong nhat co the co dang song ma chung ta biet trong He Mat Troi'. Su song cung co the xuat hien tai cac hanh tinh ngoai he mat troi, nhu Gliese 581 c, g va d. Cac hanh tinh nay đuoc phat hien co khoi luong xap xi Trai Đat, chac chan nam trong vung song đuoc cua ngoi sao me, va do đo co kha nang co nuoc o dang long. Thang 12 nam 2011, cac nha khoa hoc lam viec voi kinh thien van vu tru Kepler cua NASA tuyen bo đa tim ra Kepler-22b, mot hanh tinh ngoai Trai Đat co ve nhu đang quay xung quanh mot ngoi sao giong Mat Troi va nam trong vung song đuoc.
Hien khong co mot bang chung thuyet phuc nao cho thay su song ngoai Trai Đat co ton tai; tuy nhien, mot vai trong so đo đang gay tranh cai. Mot so nguoi tin rang mot vai vat the bay khong xac đinh co nguon goc ngoai hanh tinh (xem cac Gia thuyet ngoai hanh tinh), cung voi cac tuyen bo ve su bat coc ngoai hanh tinh, bi gat bo boi hau het cac nha khoa hoc. Phan lon cac su kien nhin thay UFO đuoc giai thich la đa nhin thay mot vat the bay thuoc Trai Đat hoac mot vat the thien van, hoac la mot tro lua.


Kha nang ton tai su song ngoai Trai Đat = Theo sinh hoc vu tru =

Tat ca su song tren Trai Đat đeu co co so tu nguyen to carbon voi nuoc lam dung moi, trong đo xay ra cac qua trinh hoa sinh. Su song ngoai Trai Đat cung co the su dung cac thanh phan nay. Tuy nhien, cac nguyen to va dung moi khac cung co the lam co so cho su song. Silicon co ve thay the tuong tu cho carbon ve đieu nay, mac du van chua chac chan lam. Co gia thuyet cho rang su song dang silicon co the ton tai đuoc o nhiet đo cao, chang han trong cac hanh tinh gan sao chu cua chung hon. Dang song dua vao nguon ammoniac thay vi nuoc cung đa đuoc đua ra xem xet nhung hiem khi hon. Khong loai tru co the tim thay nguyen to khac trong vu tru co cach phan ung tuong tu nhu carbon hay hoan toan moi, va xa hon nua, co the su song ngoai Trai Đat, ngoai cac dang phu thuoc vao cac phan ung hoa hoc con co dang chi phu thuoc vao cac hien tuong vat ly.
Ben canh cac nguyen to va dung moi, su song con can toi nguon nang luong. Nang luong tu mot ngoi sao o gan la ro rang hon ca nhung khong phai duy nhat. Nang luong đia nhiet cua mot hanh tinh co the cung cap cho su song duoi be mat va trong long đai duong.


= Gia thuyet ve hinh thai va tien hoa =
Cung voi kha nang ton tai su song ngoai Trai Đat ve phuong dien hoa hoc, van con co cau hoi hoc bua ve tien hoa va hinh thai. Sinh vat ngoai Trai Đat co the co hinh dang nhu the nao? Khoa hoc vien tuong đa the hien đieu nay tu lau theo hai huong: rat nhan tinh giong con nguoi hoac (thuong trong truong hop noi ve su xam luoc hung ac) dang nhu bo sat. Sinh vat ngoai Trai Đat mo ta tu xa xua co da xanh sang hoac xam, voi cai đau to, bon chi ro ret va bon toi nam ngon chi- vi du, ve co ban giong con nguoi voi mot bo nao to am chi tri tue khung khiep. Khoa hoc vien tuong cung hinh dung ve cac dang sinh vat ngoai Trai Đat khac nhu giong thu vat hoac con trung.


Niem tin vao su song ngoai Trai Đat = Tu tuong co đai va can đai =
Niem tin vao su ton tai cua su song ngoai Trai Đat co le đa co tu thoi Ai Cap, Babylon va Sumer co, mac du trong cac xa hoi đo, cac ly thuyet ve nguon goc vu tru coi vu tru la sieu nhien va hinh tuong sinh vat ngoai Trai Đat kho phan biet đuoc voi chua, quy... Nguoi phuong Tay đau tien co ly luan he thong ve van đe nay la Thales va hoc tro cua ong Anaximander, the ky thu 7 va 6 truoc Cong Nguyen. Thales cho rang vu tru đay cac hanh tinh va vi vay, co the co su song ngoai Trai Đat. Thuyet nguyen tu Ai Cap cho rang mot vu tru vo tan co the co vo so the gioi co nguoi o. Cac cong trinh vu tru hoc Hy Lap co chong lai y tuong ve su song ngoai Trai Đat, tuy vay thuyet vu tru đia tam danh đac quyen cho Trai Đat va su song tren Trai Đat, "duong nhu" co phan dien ta rang su song ngoai Trai Đat la co the ton tai.
Khi Thien chua giao trai rong quyen luc khap chau Au, moi ly luan tro nen giao đieu, mac du nha tho khong co tuyen bo chinh thuc nao ve sinh vat ngoai Trai Đat thi tu tuong chinh thong giao van luu truyen tu đoi nay qua đoi khac. Nam 1277, giam muc Paris la Etienne Tempier co quan điem đoi lap voi Aristotle o cho: Chua co the đa tao ra hon mot the gioi.

Tuy vay, chi khi viec phat minh ra kinh vien vong va tu tuong cua Nicolaus Copernicus trong thuyet vu tru nhat tam, Trai Đat moi thuc su đuoc biet toi la mot hanh tinh đon thuan trong vo so thien the vu tru, su song ngoai Trai Đat dan huong toi cai nhin khoa hoc. Vao the ky 16, Giordano Bruno cho rang vu tru vo tan va moi ngoi sao đeu đuoc cac hanh tinh cua no bao quanh. Đau the ky 17, nha thien van hoc nguoi Tiep la Antonin Maria Sirek of Reity nghi rang: "neu Sao Moc co... nguoi o... thi ho chac han to lon va đep hon cu dan Trai Đat, hoan toan can xung voi mau tieu chuan hai vong tron."


= Sinh vat ngoai Trai Đat voi thoi hien đai =
Niem tin vao su song ngoai Trai Đat tiep tuc keo dai toi the ky 20. Qua that vay, khoang ba the ky sau cuoc cach mang khoa hoc ky thuat, đau thoi ky con nguoi hien đai tim hieu ban chat He Mat Troi, nhieu nha thien van hoc va cac tac gia ly luan khac, it nhat la mot so nguoi theo ton giao, cung nhu đa so cong chung đeu tin rang su ton tai cua sinh vat ngoai Trai Đat la hoan toan co that. Xu the nay cuoi cung cung bi chung lai sau cac cuoc tham do khong gian: Mat Trang ro rang bi loai ra khoi danh sach, trong khi Sao Kim va Sao Hoa - hai ung cu vien sang gia cho su song ngoai Trai Đat hien tai - cho thay khong co bang chung ro rang. Cac Mat Trang trong cua He Mat Troi đa đuoc vieng tham, cung khong co dau hieu su song mac du đa quan sat thay cac hoat đong đia chat thu vi (nui lua tren Mat Trang Io, bau khi quyen day cua Mat Trang Titan, bien tren Mat Trang Europa) đa giam hi vong tim thay mot tiem nang cho su song ngoai Trai Đat. Cuoi cung, su that bai cua chuong trinh SETI trong viec do tim tin hieu radio cua nen van minh co tri tue khac, sau bon thap ky no luc đa đay niem lac quan tu đau ky nguyen vu tru xuong vuc tham va la co hoi cho moi nguoi chi trich: tim kiem sinh vat ngoai Trai Đat la hanh đong phan khoa hoc.
Tom lai, vien canh ve nhung nen van minh co tri tue du hanh khap noi trong khong gian vu tru trong He Mat Troi đoi voi cac nha khoa hoc that mo ho. Nhung trong khi đo, du lieu truyen ve tu cac cuoc tham do khong gian va cac tien bo trong phuong phap tim kiem đuoc khoa hoc chap nhan cung ve ra mot vien canh ve tieu chuan moi ve tiem nang co the co su song tren cac hanh tinh khac, it nhat thi cung con rat rat nhieu hanh tinh khac, mac du sinh vat ngoai Trai Đat co ton tai hay khong van la cau hoi hoc bua.
Hien nay, nhieu nguoi đam me linh vuc nay van tin rang sinh vat ngoai Trai Đat đa va van thuong vieng tham Trai Đat. Mot so nguoi nghi rang vat the bay khong xac đinh (UFO) (unidentified flying object) quan sat thay tren bau troi thuc te la hinh anh cua phi thuyen cua sinh vat ngoai Trai Đat va tham chi con tuyen bo la đa tung gap nguoi ngoai Trai Đat. Vong tron đong ruong cung đuoc cho la do hanh đong cua sinh vat ngoai Trai Đat mac du nhieu hinh ve sau đa phat hien la gia mao.
Kha nang ton tai su song dang nguyen thuy (vi sinh vat) ngoai Trai Đat it gay tranh cai hon mac du hien nay khong co bang chung truc tiep nao đuoc tim thay. Co bang chung gian tiep ve su ton tai su song nguyen thuy tren Sao Hoa, tuy vay, ket luan cuoi cung tu bang chung nay van con gay nhieu tranh cai.


Tim kiem su song ngoai Trai Đat Cong viec tim kiem su song ngoai Trai Đat đang đuoc tien hanh theo hai huong khac nhau: truc tiep va gian tiep.


= Tim kiem truc tiep =

Cac nha khoa hoc đang tim kiem chung cu cho su ton tai cua dang song đon bao trong He Mat Troi, trong đo đang chu y la be mat Sao Hoa va cac sao bang đa roi xuong Trai Đat. Co mot nhiem vu thuc thi tren Europa, mot trong nhung ve tinh cua Sao Moc voi lop nuoc duoi be mat, co the co su song.
Co mot so bang chung han che cho thay su song dang vi khuan co the ton tai hoac đa tung ton tai tren Sao Hoa. Mot thi nghiem do tau Viking ghi nhan khi gas boc ra tu đat Sao Hoa bi nung nong co the thich hop voi su xuat hien cua mot so vi khuan. Tuy vay, su thieu chung cu vung chac tu cac cuoc thi nghiem khac tren tau Viking cho thay đo la do phan ung hoa hoc vo sinh thi hop ly hon. Viec giai thich co the dan đen nhieu tranh luan. Đoc lap voi moi thi nghiem noi tren, nam 1996, nhung cau truc giong nhu vi khuan đa đuoc kham pha tren thien thach ALH84001, tao thanh tu đa ban ra tu Sao Hoa. Bao cao nay cung gay ra nhieu tranh luan.
Thang 2 nam 2005, cac nha khoa hoc NASA đa bao cao rang ho tim thay chung cu co suc thuyet phuc ve su ton tai cua su song tren Sao Hoa. Hai nha khoa hoc, Carol Stoker va Larry Lemke can cu vao dau vet methan tim thay trong khi quyen Sao Hoa tuong tu nhu san pham methan cua mot so dang vi sinh vat tren Trai Đat, vi du nhu nhung hieu biet cua chung ta ve cuoc song nguyen thuy gan song Rio Tinto o Tay Ban Nha. Cac cong chuc cua NASA đa bac bo khang đinh cua nhieu nha khoa hoc, va Stoker đa tu bo khang đinh ban đau cua minh.
Mac du cac bang chung van con gay tranh cai va van con co su bat đong giua cac nha khoa hoc voi nhau nhung niem tin rang co ton tai su song tren Sao Hoa van ngay cang lon dan. Mot cuoc khao sat thong thuong đuoc tien hanh tai mot hoi nghi cua Co quan vu tru chau Au cho thay rang, 75% cac nha khoa hoc co mat đuoc ghi nhan la tin rang đa tung mot lan co su song tren Sao Hoa; 25% cac nha khoa hoc tin rang van con su song tren Sao Hoa.
Gia thuyet Gaia cho rang moi hanh tinh voi luong dan cu lon se co khi quyen khong trong trang thai can bang, ma o co the phat hien tuong đoi de dang bang quang pho du o mot vi tri cach xa. Mac du vay, nhung su tien bo quan trong trong viec do tim va phan tich anh sang nay can đuoc ap dung cac hanh tinh nho gan hanh tinh cua chung ta thi can thiet hon truoc khi đua vao ap dung cho cac hanh tinh ngoai thai duong he.


= Tim kiem gian tiep =

Cac nha khoa hoc lap luan rang bat ki mot xa hoi nao voi cong nghe hien đai trong vu tru cung se can phai co su trao đoi thong tin, lien lac. Du an SETI đuoc xac đinh la mot du an bao gom cac cuoc tim kiem trong khong gian bang song radio ma se xac đinh đuoc neu ton tai su song hien đai. Mot đe xuat lien quan la nguoi ngoai hanh tinh co the se phat ra cac xung đong va cac tin hieu laser trong quang hoc kieu quang pho hong ngoai; cac tin hieu laser co loi do khong bi"ban"khi đi chuyen đi qua ranh gioi giua cac hanh tinh va đong thoi co the co loi hon trong viec truyen thong tin giua cac ngoi sao. Va cac cach lien lac khac bao gom cac tin hieu laser va cac chuyen bay giua cac vi sao đa đuoc đua ra thao luan va tao ra nhieu y kien tranh cai gay gat va duong nhu khong the lam đuoc, đon vi đo bieu thi tinh hieu qua cua cac cach trao đoi thong tin la so luong thong tin đuoc trao đoi thanh cong voi mot chi phi nhat đinh, ket qua la tin hieu radio đuoc chon lam phuong phap thich hop nhat.


= Cac hanh tinh ngoai He Mat Troi =
Cac nha thien van hoc đong thoi cung tim kiem su song tren cac hanh tinh ngoai He Mat Troi, ho tin rang co the co hanh tinh co loi cho su song phat trien, vi du nhu Gliese 581 c va OGLE-2005-BLG-390Lb, noi ma đuoc tim thay co dang tuong đoi giong voi Trai Đat. Nhung phuong phap do tim bang radio hien nay đa khong con tuong xung voi mot cuoc tim kiem lon, vi du nhu cach giai quyet voi cong nghe gan đay đa khong con tuong xung voi nhung gi chung ta biet ve cac thien the ngoai thai duong he. Loai kinh vien vong trong tuong lai can phai co kha nang cho viec nhin cac hanh tinh quay xung quanh cac ngoi sao, ma co the co ton tai su song (du bang phuong phap truc tiep hay thong qua viec chup anh bang quang pho giup lam lo ra cac thong tin quan trong nhu su ton tai cua khi Oxy trong khi quyen cua hanh tinh đo:

Darwin la mot ke hoach cua ESA tim kiem nhung hanh tinh giong voi Trai Đat, va phan tich khi quyen cua chung.
Nhiem vu COROT, ban đau thuoc ve cua Co quan vu tru Phap, đuoc bat đau vao nam 2006 va van đang xem xet cac hanh tinh ngoai he mat troi.
Ke hoach tim kiem cac hanh tinh giong Trai Đat đuoc NASA tien hanh, nhung đen nam 2007, ngan quy bi cat đa khien cho no keo dai vo tan
Chuong trinh Kepler, thay the cho Ke hoach tim kiem cac hanh tinh giong Trai Đat, se đuoc dien ra vao thang 11 nam 2008
Co y kien cho rang Alpha Centauri, chom sao gan nhat đoi voi Trai Đat, co the chua nhung hanh tinh co kha nang ton tai su song.
Vao ngay 24 thang tu, nam 2007, cac nha khoa hoc thuoc đai thien van Nam Au o La Silla, Chile noi rang ho đa tim thay hanh tinh đau tien giong voi Trai Đat. Hanh tinh, đuoc biet duoi cai ten Gliese 581 c, quay trong khoang khong cho phep ton tai su song cua ngoi sao Gliese 581, mot sao lun đo cach Trai Đat 20.5 Nam anh sang (194 ngan ti km). Luc đau no đuoc cho rang co the co nuoc. Tuy nhien, khi hau tren Gliese 581 c đa đuoc Weiner Volt Bloh va đoi cua anh mo phong tren may tinh tai Vien Nghien cuu ve su anh huong khi hau cua Đuc va cho ket qua la: cac bon đi-oxide va methan trong khi quyen cua hanh tinh nay co the tao ra đuoc hieu ung nha kinh nhung sau đo se bi bien mat. No se lam hanh tinh am len, vuot qua ca muc đe nuoc co the soi(100 đo C/ 212 đo F), chinh vi vay no xoa tan đi hi vong co the ton tai su song tren hanh tinh nay. Hien gio cac nha khoa hoc chuyen sang theo doi Gliese 581 d, hanh tinh ma chi nam sat vung co the song cua mot ngoi sao.
Vao ngay 29 thang nam nam 2007, the Associated Press cong bo mot ban bao cao rang cac nha khoa hoc đa tim thay 28 thien the dang hanh tinh ngoai he mat troi. Mot trong so cac hanh tinh moi đuoc phat hien nay đuoc cho rang co rat nhieu điem giong voi Sao Hai Vuong.


Su song ngoai Trai Đat trong He Mat Troi Nhieu thien the trong He Mat Troi đuoc cho la duong nhu co su song. Trong danh sach duoi đay, ba trong so nam thien the la ve tinh, va đuoc cho la co chua chat long trong long đat, noi ma su song co the giong nhu duoi bien sau.

Sao Kim - hanh tinh thu hai tinh tu Mat Troi Phosphine,loai khi tiet ra boi cac dang song co ban, vua đuoc tim thay tren Sao Kim
Sao Hoa - hanh tinh thu tu tinh tu Mat Troi - co nuoc dang long ton tai trong qua khu va van con nuoc dang long o duoi be mat. Gan đay, methane đuoc tim thay trong khi quyen Sao Hoa.
Europa - ve tinh lon thu tu cua Sao Moc - duong nhu co mot bien muoi duoi lop vo bang mong. Neu nhu ve tinh nay co su song, nhieu hy vong co the tim thay dang song tuong tu nhu o cac mieng nui lua tren Trai Đat. Hon nua, cac nha sinh hoc vu tru đang hy vong tim thay dang song ky khi duoi vung bien o đay nho khuay tung be mat bang cua Mat Trang nay.
Enceladus - ve tinh lon thu sau cua Sao Tho - đa quan sat thay cac hoat đong đia chat cung voi nuoc o dang long va cac mach nuoc tai cuc nam.
Titan - ve tinh lon nhat cua Sao Tho, ve tinh duy nhat co mot bau khi quyen đang chu y. Cac kham pha moi nhat chi ra rang khong co bien bao phu tren đo nhung co the ton tai cac ho hydradcarbon theo mua.
Nhieu thien the khac cung đuoc cho la co dau hieu su song dang vi sinh vat. Vi du co gia thuyet cho la co su song trong khi quyen cua Sao Kim hay co the ton tai su song tren cac sao choi, giong nhu mot vai loai vi trung tren Trai Đat song sot thanh cong theo nhu mot cuoc nghien cuu Mat Trang trong nhieu nam. Tuy vay, khong co nhieu hy vong rang sinh vat đa bao phuc tap co the ton tai đuoc duoi cac đieu kien đo.


Xem them Nguoi Sao Hoa


Chu thich Lien ket ngoai Tieng Viet
Phat hien moi ve su song ngoai Trai Đat
Nguoi ngoai hanh tinh la san pham cua ao giac Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine
Tieng Anh
PBS: Life Beyond Earth a film by Timothy Ferris
PBS: Exploring Space - The Quest for Life by Scott Pearson
ufoskeptic.org by Bernard Haisch
Xenopsychology by Robert A. Freitas Jr.
"What Aliens Might Look Like" from National Geographic
Sylvia Engdahl, "Early Space Poetry" Part I: Didactic and other poetry concerning other inhabited worlds, well-known and obscure poets, 17th-18th centuries. "Part II": 19th century
Top stars picked in alien search