Tu do ngon luan (freedom of speech) la nguyen tac đam bao cho mot ca nhan hay mot cong đong quyen tu do noi ra ro rang quan điem va y kien cua minh ma khong so bi tra thu, kiem duyet, hay trung phat phap ly. Quyen "tu do bieu đat" (freedom of expression) đa đuoc cong nhan la quyen con nguoi trong Tuyen ngon Quoc te Nhan quyen (UDHR) va luat nhan quyen quoc te cua Lien hop quoc. Nhieu quoc gia đa ghi nhan quyen tu do ngon luan trong hien phap. Cac thuat ngu tu do ngon luan va tu do bieu đat thuong đuoc su dung thay the lan nhau trong cac dien ngon chinh tri. Tuy nhien, trong ngon tu phap ly, tu do bieu đat bao ham tat ca hoat đong tim kiem, tiep nhan va truyen đat bat ky thong tin hoac y kien nao thong qua moi phuong tien truyen thong.
Đieu 19 cua UDHR quy đinh rang "ai cung co quyen giu quan điem ma khong bi can thiep" va "ai cung co quyen tu do bieu đat; quyen nay bao gom quyen tu do tim kiem, tiep nhan va pho bien thong tin va y kien tat ca cac loai, khong ke bien gioi quoc gia, bat ke bang loi noi, bang van ban hay in an, duoi hinh thuc nghe thuat, hoac thong qua bat ky phuong tien truyen thong nao khac tuy theo su lua chon cua ho". Đieu 19 trong ICCPR sau đo bo sung đieu nay voi viec chi ra rang viec thuc hien quyen tu do ngon luan cung phai mang theo "nhiem vu va trach nhiem đac biet" va "theo đo phai tuan theo cac han che nhat đinh" khi can thiet "đe ton trong quyen hoac danh du cua nhung nguoi khac" hoac "đe bao ve an ninh quoc gia hoac trat tu cong cong, hoac suc khoe hay đao đuc cong đong".
Do đo, quyen tu do ngon luan va bieu đat khong đuoc nhin nhan nhu la "quyen tuyet đoi" ma phai tuan theo nhung gioi han đuoc quy đinh trong phap luat. Nhung han che chung ve tu do ngon luan lien quan đen hanh đong phi bang, ton giao, vu khong, tuc tiu, khieu dam, kich đong, ngon tu gay han, thong tin bi mat, vi pham ban quyen, bi mat thuong mai, nhan dan thuc pham, thoa thuan bao mat thong tin, quyen rieng tu, quyen đuoc lang quen, an ninh cong cong, va khai man.
Nhung han che nay đuoc bien minh bang "nguyen tac gay hai" (harm principle), đuoc đe xuat boi John Stuart Mill trong tac pham Ban ve tu do (On Liberty), trong đo co neu: "muc đich duy nhat ma quyen luc co the đuoc thuc thi mot cach chinh đang đoi voi bat ky thanh vien nao cua mot cong đong van minh, nguoc lai y chi cua anh ta, la nham ngan chan su ton hai cho nguoi khac."  Neu khong co nhung gioi han nay, thi nhu tong thong Cong hoa Sec Vaclav Havel binh luan: "Tu do ngon luan luon tran đay nguy hiem, vi cung voi tu do noi đieu Thien cung se co tu do noi đieu Ac"
Y tuong ve "nguyen tac xuc pham" (offense principle) cung đuoc su dung đe bien minh cho cac han che voi ngon luan, theo đo cac hinh thuc bieu đat đuoc coi la gay anh huong xau đen xa hoi co the bi han che, tuy theo cac yeu to nhu muc đo, thoi luong, đong co cua nguoi noi va muc đo de dang trong viec tranh khoi cac ngon luan đo. Cung voi su phat trien cua thoi đai ky thuat so, viec đua tu do ngon luan vao thuc te cang gay nhieu tranh cai hon khi ngay cang co nhieu phuong tien đe giao tiep cung nhu han che ngon luan. Đon cu nhu Du an Chiec Khien Vang (Golden Shield Project), du an cua Bo Cong an Trung Quoc nham loc du lieu co nguy co gay bat loi tu nuoc ngoai.


Nguon goc Tu do ngon luan va bieu đat co mot lich su lau đoi truoc ca cac van kien nhan quyen quoc te cua ngay nay. Nguoi ta cho rang nguyen tac dan chu cua nguoi Athen (Athenian democratic principle) co đai ve tu do ngon luan co the đa xuat hien vao cuoi the ky thu 6 hoac đau the ky thu 5 truoc Cong nguyen. Cac gia tri cua nen Cong hoa La Ma đa bao gom quyen tuong tu đoi voi tu do ngon luan va tu do ton giao.
Cac khai niem ve tu do ngon luan cung co the đuoc tim thay trong cac tai lieu nhan quyen tu som. Tuyen ngon ve cac quyen cua con nguoi va cong dan (Declaration of the Rights of Man and of the Citizen), đuoc thong qua trong Cuoc cach mang Phap nam 1789, đac biet khang đinh quyen tu do ngon luan nhu mot quyen khong the thay đoi. Tuyen ngon quy đinh quyen tu do ngon luan trong Đieu 11, trong đo neu ro rang:

Quyen tu do trao đoi y kien va quan điem la mot trong nhung đieu quy gia nhat ve quyen cua con nguoi. Moi cong dan co the, theo đo, co quyen tu do phat bieu, viet va in an, nhung se chiu trach nhiem ve viec lam dung quyen tu do nay theo luat đinh.
Đieu 19 cua Tuyen ngon Quoc te Nhan quyen, thong qua nam 1948, tuyen bo:

Ai cung co quyen tu do quan niem va tu do phat bieu quan điem; quyen nay bao gom quyen khong bi ai can thiep vi nhung quan niem cua minh, va quyen tim kiem, tiep nhan cung pho bien tin tuc va y kien bang moi phuong tien truyen thong khong ke bien gioi quoc gia.
Ngay nay, tu do ngon luan, hoac tu do bieu đat, đuoc cong nhan trong luat nhan quyen cua quoc te va tung khu vuc. Quyen nay đuoc quy đinh tai Đieu 19 cua Cong uoc quoc te ve Quyen Dan su va Chinh tri, Đieu 10 cua Cong uoc chau Au ve Nhan quyen, Đieu 13 cua Cong uoc chau My ve Nhan quyen va Đieu 9 cua Hien chuong chau Phi ve Quyen Con nguoi va Quyen cac Dan toc. Dua tren lap luan cua John Milton tu do ngon luan đuoc hieu la mot quyen đa dien bao gom khong chi quyen bieu đat, hoac pho bien, thong tin va y kien, ma con la ba khia canh rieng biet:

quyen tim kiem thong tin va y kien;
quyen tiep nhan thong tin va y kien;
quyen truyen đat thong tin va y kien
Cac tieu chuan quoc te, khu vuc va quoc gia cung cong nhan rang tu do ngon luan, cung nhu tu do bieu đat, bao gom bat ky phuong tien bieu đat nao, co the bang loi noi, bang van ban, in an, thong qua Internet hoac thong qua cac hinh thuc nghe thuat. Đieu nay co nghia la viec bao ve quyen tu do ngon luan nhu mot quyen chinh đang khong chi bao gom noi dung, ma con ca phuong tien bieu đat.


= Quan he voi cac quyen khac =
Quyen tu do ngon luan va bieu đat co lien quan chat che voi cac quyen khac. No co the bi han che khi xung đot voi cac quyen khac (xem Han che voi quyen tu do ngon luan). Quyen tu do bieu đat cung lien quan đen quyen đuoc xet xu cong bang va qua trinh to tung o toa an, qua trinh nay co the han che tiep can voi viec tim kiem thong tin, hoac viec xac đinh co hoi va phuong tien ma o đo quyen tu do bieu đat co the phat huy tac dung trong pham vi to tung. Theo nguyen tac chung, quyen tu do bieu đat khong đuoc xam pham quyen rieng tu, cung nhu danh du va uy tin cua nguoi khac. Tuy nhien, su chi trich cac guong mat cua cong chung đuoc noi rong hon.
Quyen tu do bieu đat co y nghia đac biet quan trong đoi voi truyen thong bao chi vi truyen thong giu vai tro đac biet trong viec mang quyen tu do bieu đat chung đen cho tat ca moi nguoi. Tuy nhien, tu do bao chi khong nhat thiet ho tro cho tu do ngon luan. Judith Lichtenberg đa chi ra cac tinh huong trong đo tu do bao chi co the han che quyen tu do ngon luan. Đon cu nhu khi tat ca nhung nguoi kiem soat cac phuong tien bao chi cung ngan chan thong tin hoac đan ap cac y kien đa chieu von la mot phan cua tu do ngon luan. Su han che nay co the đuoc tom luoc trong cau noi noi tieng: "Tu do bao chi đuoc đam bao chi cho nhung nguoi so huu mot [to bao .ND] (Freedom of the press is guaranteed only to those who own one)". Lichtenberg lap luan rang tu do bao chi chi đon gian la mot dang quyen so huu đuoc tom gon trong nguyen tac "Khong tien, khong tieng noi (No money, no voice)".


= Mot quyen thu đong =
Quyen tu do ngon luan thuong đuoc nhin nhan nhu mot quyen thu đong (negative right). Đieu nay co nghia rang chinh phu ve mat phap ly bat buoc khong đuoc đua ra hanh đong chong lai mot nguoi noi nao đo ma chi can cu tren quan điem cua nguoi noi đo, nhung khong ai bi bat buoc phai giup đo bat cu nguoi noi nao cong bo quan điem cua ho, va khong ai bi yeu cau phai nghe, đong y hay ghi nhan nguoi noi hay quan điem cua nguoi noi.


Dan chu va tuong tac xa hoi Ban than tu do ngon luan đuoc xem la nguyen tac co ban cho mot nen dan chu. Cac quy pham ve viec han che quyen tu do ngon luan co nghia la mot cuoc tranh luan cong khai khong the bi triet tieu hoan toan ngay ca trong truong hop khan cap. Mot trong nhung nguoi ung ho noi troi nhat ve moi lien he giua tu do ngon luan va dan chu chinh la Alexander Meiklejohn. Ong lap luan rang khai niem ve dan chu la khai niem tu quan cua nhan dan. Đe mot he thong nhu vay co the hoat đong đuoc, mot cu tri can phai đuoc cung cap đay đu thong tin. Đe co the đuoc trang bi cac kien thuc đay đu, luong thong tin va y kien khong đuoc rang buoc boi bat cu đieu gi. Theo Meiklejohn, nen dan chu se khong đung voi ly tuong chu đao cua no neu nhung nguoi cam quyen co the thao tung cu tri bang cach kim ham thong tin va đan ap cac y kien chi trich. Meiklejohn thua nhan rang mong muon thao tung y kien co the xuat phat tu đong co huong đen cac loi ich cho xa hoi. Tuy nhien, ong lap luan rang bang cach lua chon phuong thuc thao tung, tu ban than no đa trai lai voi ly tuong dan chu.
Eric Barendt cho rang bien luan ve quyen tu do ngon luan dua tren nen tang dan chu nay "co le la ly thuyet ve tu do ngon luan hap dan nhat va hien nhien la hop thoi nhat trong cac nen dan chu Tay phuong can đai". Thomas I. Emerson đa cung co them cho bien luan nay khi ong lap luan rang tu do ngon luan giup mang đen can bang giua su on đinh va su thay đoi xa hoi. Tu do ngon luan co tac dung nhu mot cai "van an toan" đe xa hoi ha nhiet khi moi nguoi bat đau co xu huong chuyen bien thanh mot cuoc cach mang. Ong lap luan rang "Nguyen tac thao luan mo la mot phuong phap huong đen mot cong đong voi kha nang thich nghi tot hon va đong thoi on đinh hon, giup duy tri su can bang mong manh giua  van đe chia re tat yeu va su đong thuan thiet yeu." Emerson tiep tuc kien đinh rang "Cac phe đoi lap co vai tro nhu mot chuc nang quan trong cua xa hoi đe bu đap hoac cai thien tinh trang suy đoi khong tranh khoi cua che đo quan lieu."
Nghien cuu đuoc thuc hien boi du an Chi so Quan tri Toan cau tai Ngan hang The gioi, cho thay tu do ngon luan, va quy trinh trach nhiem giai trinh, co tac đong đang ke đen chat luong quan tri cua mot quoc gia. "Tieng noi va Trach nhiem Giai trinh" cua mot quoc gia, đuoc đinh nghia la "muc đo cong dan cua mot quoc gia co the tham gia lua chon chinh phu cua ho, cung nhu tu do ngon luan, tu do hoi hop va tu do bao chi" la mot trong sau khia canh quan tri ma du an Chi so Quan tri Toan cau dung đe đo luong cho hon 200 quoc gia. Trong boi canh nay, đieu quan trong la cac co quan phat trien phai tao co so ho tro hieu qua cho bao chi tu do o cac nuoc đang phat trien.
Richard Moon  đua ra mot lap luan rang gia tri cua tu do ngon luan va tu do bieu đat nam o cac hoat đong tuong tac xa hoi. Moon viet rang "bang cach giao tiep, mot ca nhan se xay dung cac moi quan he va lien ket voi nhung nguoi khac, nhu gia đinh, ban be, đong nghiep, hoi thanh va nhung nguoi đong huong. Bang cach tham gia thao luan voi nhung nguoi khac, mot ca nhan se gop phan phat trien kien thuc cung nhu huong ve cong đong."


Han che voi quyen tu do ngon luan Tu do ngon luan khong phai la quyen tuyet đoi. He thong luat phap cua hau het cac nuoc đeu đat ra gioi han voi quyen tu do ngon luan, đac biet khi quyen tu do ngon luan xung đot voi cac quyen va su bao ve khac, chang han nhu trong cac truong hop phi bang, vu khong, khieu dam, tuc tiu, phat ngon gay thu han va so huu tri tue. Tai Chau Au, su bang bo ton giao khong đuoc tinh la nam trong khuon kho tu do ngon luan. Nhung to chuc cong cong nhat đinh cung co the ban hanh cac chinh sach han che voi quyen tu do ngon luan, vi nhu quy đinh ve ngon tu tai cac truong cong lap. Co the han che quyen tu do ngon luan thong qua trung phat phap ly, thong qua su len an xa hoi hay ca hai.


= Noi dung gay hai hoac xuc pham =
Khong the phat ngon mot so quan điem vi no co the gay hai cho nguoi khac. Đieu nay thuong bao gom cac phat ngon vua sai vua nguy hiem, chang han nhu ho to: "Chay roi!" (khi khong chay) trong rap hat đong nguoi va gay ra hoang loan. Nguoi ta thuong tham chieu đen "nguyen tac gay hai" va "nguyen tac xuc pham" đe giai thich cho su gioi han voi tu do ngon luan.
Trong tac pham Ban ve Tu do, John Stuart Mill lap luan rang "... phai ton tai su tu do đay đu nhat đe bay to va thao luan, nhu mot nguyen tac đao đuc, bat ky luan thuyet (doctrine) nao, dau cho vo đao đuc, đeu co the đuoc xem xet.". Mill cho rang mot su tu do ngon luan đay đu nhat la can thiet đe thuc đay cac lap luan đen gioi han cua su hop ly cua chung, chu khong phai gioi han cua su kho chiu xa hoi (social embarrassment). Tuy nhien, Mill cung đua ra "nguyen tac gay hai", khi đat ra han che cho quyen tu do bieu đat: "muc đich duy nhat ma quyen luc co the đuoc thuc thi mot cach chinh đang đoi voi bat ky thanh vien nao cua cong đong van minh, nguoc lai y chi cua anh ta, la nham ngan chan ton hai cho nguoi khac."
Nam 1985, Joel Feinberg đa đua ra nguyen tac co ten "nguyen tac xuc pham". Ong viet: "Co ly do tot đe ung ho mot lenh cam ve mat hinh su đuoc đe xuat (a proposed criminal prohibition) khi no hau nhu chac chan se la cach thuc hieu qua đe ngan chan su xuc pham-gay phan cam nghiem trong (ma khong gay ra chan thuong hay gay hai) đoi voi nhung nguoi khong phai la tac nhan, va khi no hau nhu chac chan la phuong tien can thiet đe đat đuoc muc tieu đo. Do đo, Feinberg lap luan rang nguyen tac gay hai đa đat ra tieu chuan qua cao [cho su gay hai .ND] va rang mot so dang thuc bieu đat co the bi cam bang luat chi vi chung gay ra su xuc pham-phan cam. Tuy nhien, vi xuc pham ai đo it nghiem trong hon viec gay ton hai cho ho, nen cac hinh phat ap dung đoi voi hanh vi gay ton hai se cao hon. Trai lai, Mill khong ung ho su xu phat mang tinh phap ly tru khi no đat tren co so nguyen tac gay hai . Vi muc đo ma moi nguoi cam thay bi xuc pham-phan cam la khac nhau o moi nguoi, Feinberd đe xuat rang mot so yeu to can phai đuoc tinh đen khi ap dung nguyen tac xuc pham. Cac yeu to nay bao gom: muc đo, thoi luong va gia tri xa hoi cua phat ngon, muc đo de dang tranh đuoc, cac đong co cua nguoi noi, so luong nguoi bi xuc pham, cuong đo cua su xuc pham va loi ich chung cua cong đong noi chung .
Jasper Doomen lap luan rang su ton hai nen đuoc xac đinh tu quan điem cua ca nhan cong dan, khong chi gioi han trong su ton hai ve mat vat ly khi ma co nhung ton hai la phi vat ly; ong chi trich su phan biet giua su gay hai (harm) va su xuc pham (offence) cua Feinberg khi su xuc pham gay hai la kha hien nhien.
Nam 1999, Bernard Harcourt viet ve su sup đo cua nguyen tac gay hai: "Ngay nay, cuoc tranh luan nay đuoc đac trung boi su bat hoa khac nghiet cua cac lap luan ve su gay hai canh tranh voi nhau ma khong co cach thuc nao đe giai quyet. Khong con co mot lap luan nao nam trong cau truc cua cuoc tranh luan nay đe giai quyet cac tuyen bo canh tranh voi nhau ve su gay hai. Nguyen tac gay hai nguyen goc chua bao gio đuoc trang bi đe xac đinh tam quan trong tuong đoi nay cua cac su gay hai."
Su dien giai cho ca nguyen tac gay hai va nguyen tac xuc pham voi gioi han cua tu do ngon luan đeu mang tinh tuong đoi ve mat van hoa va chinh tri. Đon cu, o Nga, nguyen tac gay gai va nguyen tac xuc pham đa đuoc su dung đe bien minh cho Luat chong tuyen truyen LGBT cua Nga, nham han che ngon luan (va hanh đong) lien quan đen van đe LGBT. Nhieu quoc gia chau Au von đe cao quyen tu do ngon luan cung cam nhung ngon luan co the bi dien giai la su phu nhan van đe diet chung nguoi Do Thai (Holocaust). Cac quoc gia nay bao gom:  Ao, Bi, Cong hoa Sec, Phap, Đuc, Hungary, Israel, Liechtenstein, Litva, Luxembourg, Ha Lan, Ba Lan, Bo Đao Nha, Slovakia,Thuy Si va Romania. Su phu nhan cuoc diet chung nguoi Armenia cung bi coi la bat hop phap o mot so quoc gia.
O mot so quoc gia, bang bo ton giao la pham toi. Đon cu, o Ao, viec noi xau Muhammad, nha tien tri cua Hoi giao, khong đuoc bao ve nhu la tu do ngon luan. Trai lai, o Phap, luat tu do ngon luan bao ve su bang bo va noi xau Muhammad.
Mot so to chuc cong lap cung co the ban hanh cac chinh sach han che quyen tu do ngon luan, chang han nhu quy tac ngon luan tai cac truong hoc do nha nuoc đieu hanh o My.

O Hoa Ky, nhan đinh mang tinh buoc ngoat ve phat ngon chinh tri la o an le Brandenburg v. Ohio (1969), bac bo Whitney v. California.Trong Brandenburg, Toi cao phap vien Hoa Ky đa đe cap đen quyen đuoc noi cong khai ve hanh đong bao luc va cach mang theo nghia rong:Cac quyet đinh [cua chung toi] ap dung nguyen tac rang cac đam bao hien phap đoi voi tu do ngon luan va tu do bao chi khong cho phep nha nuoc cam hoac khong ung ho viec van đong su dung vu luc hoac cac hanh vi pham phap tru khi nhung van đong nay huong toi viec kich đong hoac tao ra cac hanh đong vo phap va co kha nang kich đong hoac gay ra cac hanh đong nhu vay.

Quan điem trong Brandenburg đa loai bo thu nghiem truoc đay ve "moi nguy hiem ro rang va tuc thoi" (clear and present danger) va khien cho quyen tu do bao ve phat ngon (ve chinh tri) tai Hoa Ky thanh gan nhu tuyet đoi. Phat ngon thu han (hate speech) cung đuoc bao ve boi Tu chinh an thu nhat cua Hoa Ky, nhu đa quyet đinh trong an le R.A.V. v. City of St. Paul, (1992), trong đo Toa an Toi cao phan quyet rang ngon tu kich đong thu han đuoc cho phep, ngoai tru trong truong hop bao luc sap xay ra. Xem Tu chinh an thu nhat cua Hien phap Hoa Ky đe biet them thong tin chi tiet ve quyet đinh nay cung nhu boi canh lich su cua no.


= Internet va xa hoi thong tin =

Jo Glanville, bien tap vien cua Bang xep hang su kiem duyet, cho rang "Internet la mot cuoc cach mang cho kiem duyet cung giong nhu cho tu do ngon luan". Tieu chuan cua cac khu vuc, quoc gia va quoc te ve tu do ngon luan nhu mot dang cua tu do bieu đat đuoc a dung cho bat cu phuong tien bieu đat nao, bao gom ca Internet. Luat Communications Decency Act (CDA) lam nam 1996 la no luc đang ghi nhan cua Ha vien Hoa Ky trong viec kiem soat cac tai lieu khieu dam tren Internet. Nam 1997, Toa an toi cao Hoa Ky đa bai bo mot phan cua luat nay trong mot vu an co tinh buoc ngoat ve luat an ninh mang giua Reno va ACLU. Tham phan Stewart R. Dalzell, mot trong 3 tham phan lien bang, nguoi đa tuyen bo mot phan cua luat CDA la vi vien vao thang 6 nam 1996. Y kien cua ong nhu sau:

Internet đa vuot xa hon la mot phuong tien đe thuc đay tu do ngon luan so voi in an, hay thu tu. Boi vi tam quan trong cua Internet, luat CDA đa han che kha nang len tieng cua nguoi truong thanh tren phuong tien truyen thong nay. Đieu nay dan đen su bat dung đuoc luat hoa. Mot vai cuoc trao đoi tren internet chac chan kiem tra gioi han cua cac dien ngon thong thuong.  Cac ngon luan tren internet co the khong bi loc, khong bi đanh bong, trai voi tap tuc, tham chi goi duc va tho tuc- noi ngan ngon la khong đung đang trong nhieu cong đong. Nhung chung ta nen mong đoi nhung ngon luan đo xuat hien tren truyen thong noi ma cac cong dan tu moi thanh phan co the co tieng noi. Chung ta nen bao ve su hap dan cua truyen thong cung nhu su an danh thu ma phuong tien truyen thong co the trao cho nhung nguoi thuong dan [...] Nhung lap luan cua toi khong loai bo nhung phuong tien bao ve tre em cua chinh phu tu nhung nguy hiem tren Internet. Chinh phu co the tiep tuc bao ve tre em tu cac an pham khieu dam tren Internet thong qua cac su nghiem khac cua cac đao luat von đang ton tai voi muc đich ngan chan su tuc tuu va cac san pham khieu dam tre em. [...] Nhu chung ta đa biet o buoi xet xu, ton tai mot nhu cau thiet thuc trong giao duc cong chung ve loi ich cung nhu tac ai cua phuong tien truyen thong moi, va chinh phu phai lam nhiem vu nay. Theo quan điem cua toi, cac hanh đong cua chung toi hom nay chi co nghia la su kiem duyet cua chinh phu voi cac noi dung tren Internet chi nen gioi han trong cac ngon luan khong đuoc bao ve. [...] Su vang mat cac quy đinh cua chinh quyen trong viec đieu chinh cac noi dung tren Internet tao ra mot kieu hon loan khong the nghi ngo, nhung nhu mot trong cac chuyen gia cua nguyen đon đa phan bac tai toa: "Nhung thanh cong đa co chinh la su hon loan ma Internet co. Suc manh cua Internet la su hon loan." Chi co suc mang cua Internet la su hon loan, vi vay suc mang cua tu do phu thuoc vao su hon loan va cac hop am hon loan cua mot ngon luan khong bi kiem duyet đuoc Tu chinh an thu Nhat bao ve.
Tuyen bo ve cac nguyen tac cua Hoi nghi the gioi ve xa hoi thong tin World Summit on the Information Society nam 2013 đa tao ra mot tai lieu tham khao cu the cho tam quan trong cua quyen tu do bieu đat trong xa hoi thong tin nhu sau:

Chung toi tai khang đinh rang, mot nen tang quan trong cua xa hoi thong tin nhu đa vach ra trong Đieu 19 cua Tuyen ngon Nhan quyen pho quat, rang moi nguoi đeu co quyen tu do y kien va bieu đat; va quyen nay bao gom quyen đuoc bao luu y kien ma khong bi can thiep, quyen tim kiem, tiep nhan va pho bien thong tin, y tuong thong qua bat cuu phuong tien nao khong phan biet ranh gioi quoc gia. Truyen thong la qua trinh xa hoi co ban, la nhu cau co ban cua con nguoi va la nen tang cua tat ca cac to chuc xa hoi. No la trung tam cua xa hoi thong tin. Tat ca moi nguoi o moi noi nen co co hoi đuoc tham gia va khong ai nen bi loai tru khoi loi ich ma Xa hoi Thong tin co the đem lai.
Theo Bernt Hugenholtz va Lucie Guibault, pham vi cong cong đang chiu ap luc tu "hang hoa thong tin" vi thong tin co it hoac khong co gia tri kinh te truoc đay đa co đuoc gia tri kinh te đoc lap trong thoi đai thong tin. Đieu nay bao gom du lieu thuc te, du lieu ca nhan, thong tin di truyen va y tuong thuan tuy. Viec hang hoa thong tin đang dien ra thong qua luat so huu tri tue, luat hop đong, cung nhu luat phat thanh va vien thong.
Internet va tu do ngon luan đang la tam điem kha thuong xuyen gan đay. Viec Facebook va Youtube loai bo tai khoan cua Alex Jones đa day len cac cau hoi ve quyen tu do ngon luan va lam the nao nhung nguoi tu do co the su dung chung tren Internet.


= Tu do thong tin =

Tu do thong tin la phan mo rong cua tu do ngon luan noi ma phuong tien bieu đat la Internet. Tu do thong tin co the đuoc đe cap đen quyen rieng tu tren Internet va cac cong nghe thong tin. Cung voi quyen tu do bieu đat, quyen tieng tu đuoc cong nhan nhu mot quyen con nguoi va tu do thong tin đuoc hieu nhu mot su mo rong cua quyen nay. Tu do thong tin co the lien quan đen su kiem duyet thong tin trong mot boi canh cong nghe thong tin cu the, vi du nhu kha nang truy cap vao cac noi dung cua mot trang mang ma khong bi kiem duyet hoac han che.
Tu do thong tin cung gom ca viec đuoc bao ve ro rang boi cac luat nhu Tu do thong tin va bao ve quyen rieng tu cua Ontario o Canada.


= Kiem duyet Intetnet =

Khai niem tu do thong tin đa noi len đe đap lai cac kiem duyet cua nha nuoc, đieu khien va theo doi tren internet. Kiem duyet internet bao gom su kiem soat va đan ap cac an pham hoac viec truy cap thong tin tren Internet. Hiep hoi tu do Internet toan cau Global Internet Freedom Consortium yeu cau loai bo viec ngan chan cac dong chay thong tin o nhung "xa hoi đong" ma ho liet ke. Theo To chuc cac quoc gia khong bien gioi  "danh sach ke thu cua Internet" liet ke cac quoc gia sau trong viec tham gia vao viec kiem duyet Internet mot cach pho bien: Trung Quoc, Cuba, Iran, Myanmar, Trieu Tien, Saudi Arabia, Syria, Tho Nhi Ky, Uzbekistan va Viet Nam.
Mot vi du đuoc cong bo rong rai ve kiem duyet internet la "Tuong lua vi đai cua Trung Quoc" (lien quan đen ca vai tro cua no nhu mot tuong lua mang va Van Ly Truong Thanh co đai cua Trung Quoc). He thong chan noi dung bang cach ngan chan cac đia chi IP đuoc chuyen qua va bao gom cac may chu proxy va tuong lua tieu chuan tai cac cong Internet. He thong cung chon loc tham gia đau đoc DNS khi cac trang web cu the đuoc yeu cau. Chinh phu duong nhu khong kiem tra mot cach co he thong noi dung Internet, vi đieu nay duong nhu khong thuc te ve mat ky thuat. Kiem duyet Internet tai Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đuoc thuc hien theo nhieu luat va quy đinh hanh chinh khac nhau, bao gom hon sau muoi quy đinh huong vao Internet. Cac he thong kiem duyet đuoc trien khai manh me boi cac chi nhanh cua cac ISPs, cong ty kinh doanh va to chuc thuoc so huu nha nuoc.


Lich su bat đong chinh kien va su that Truoc khi phat minh ra bao in, mot tac pham bang van ban đuoc tao ra chi co the đuoc nhan len mot cach vat ly thong qua viec sao chep thu cong von rat ton cong va de bi loi. Khong co he thong kiem duyet va kiem soat cong phu nao ton tai, nhung nguoi chep van ban ton tai cho đen the ky 14 bi gioi han trong cac to chuc ton giao, va cac tac pham cua ho hiem khi gay ra tranh cai rong hon..Đap lai bao in va nhung đieu di giao ma no cho phep lan truyen, Giao hoi Cong giao La Ma đa chuyen sang ap đat kiem duyet. In an cho phep nhieu ban sao chinh xac cua mot tac pham, dan đen su luu thong nhanh chong va rong rai hon cac y tuong va thong tin (xem van hoa in). Nguon goc cua luat ban quyen o hau het cac nuoc chau Au nam trong no luc cua Giao hoi Cong giao La Ma va cac chinh phu đe đieu chinh va kiem soat đau ra cua may in.
Trong Panegyricae orationes septem (1596), Henric van Cuyck, a Giam muc nguoi Ha Lan, bao ve cho viec can thiet cua kiem duyet va lap luan rang cac to bao in cua ong Johannes Gutenberg đa dan đen mot the gioi bi lay nhiem boi "loi noi doi đoi truy", vi vay Cuyck đa loai bo Talmud va Qu'ran, cung cac tac pham cuaMartin Luther, Jean Calvin va Erasmus of Rotterdam.]]
Nam 1501, Giao hoang Alexander VI đa ban hanh Du luat chong lai viec in sach khong co giay phep va nam 1559, Expurgatorius Index, hay Danh sach cac sach bi cam, đa đuoc ban hanh lan đau tien.. Danh sach cac sach bi cam la vi du noi tieng va lau dai nhat ve cac danh muc "sach xau" do Giao hoi Cong giao La Ma ban hanh, đuoc cho la co tham quyen đoi voi nhung suy nghi va y kien rieng tu, va đan ap nhung quan điem đi nguoc lai cac hoc thuyet cua no. Index Expurgatorius đuoc quan ly boi Toa an di giao La Ma, nhung đuoc thi hanh boi chinh quyen đia phuong, va đa trai qua 300 phien ban. Trong đo, no đa cam hoac kiem duyet cac cuon sach đuoc viet boi Rene Descartes, Giordano Bruno, Galileo Galilei, David Hume, John Locke,Daniel Defoe, Jean-Jacques Rousseau va Voltaire. Trong khi cac chinh phu va nha tho khuyen khich in an bang nhieu cach vi no cho phep pho bien Kinh Thanh va thong tin chinh phu, cac tac pham bat đong chinh kien va phe binh cung co the luu hanh nhanh chong. Do đo, cac chinh phu đa thiet lap quyen kiem soat đoi voi cac may in tren khap chau Au, yeu cau ho phai co giay phep chinh thuc đe giao dich va san xuat sach.

Quan niem cho rang su the hien quan điem bat đong chinh kien hoac lat đo can đuoc dung thu, khong bi kiem duyet hoac trung phat boi phap luat, đuoc phat trien cung voi su phat trien cua bao in va bao chi. Areopagitica, đuoc xuat ban nam 1644, la phan ung cua John Milton truoc đe xuat tro lai cua chinh phu Anh ve viec cap phep cho cac nha in, do đo bao gom ca cac nha xuat ban. Chinh quyen nha tho truoc đay đa đam bao rang bai tieu luan ve quyen ly hon essay on the right to divorcecua Milton bi tu choi giay phep xuat ban. Trong Areopagitica, đuoc xuat ban ma khong co giay phep, Milton đa đua ra mot loi bien ho khong khoan nhuong cho tu do ngon luan va loi lam:, stating:

Hay cho toi su tu do đe biet, đe noi ra, va tranh luan mot cach tu do theo luong tam, tren het la tu do.

Su bao ve tu do ngon luan cua Milton đuoc đat nen tang trong mot the gioi quan Tin lanh va ong nghi rang nguoi dan Anh co su menh tim ra su that cua Cai cach, đieu nay se dan đen su giac ngo cua tat ca moi nguoi. Nhung Milton cung noi ro cac van đe chinh cua cac cuoc thao luan trong tuong lai ve tu do ngon luan. Bang cach xac đinh pham vi tu do ngon luan va phat ngon "co hai", Milton lap luan chong lai nguyen tac kiem duyet truoc va ung ho su khoan dung đoi voi mot loat cac quan điem. Anh đa cho phep Tu do bao chi quay tro lai vao nam 1695 khi Lenh cap phep nam 1643 het hieu luc sau khi Du luat Nhan quyen 1689 đuoc gioi thieu ngay sau Cach mang Vinh quang. Su xuat hien cua cac an pham nhu Tatler (1709) va Spectator (1711) đuoc cong nhan trong viec tao ra mot "linh vuc cong tu san" o Anh, noi cho phep trao đoi y tuong va thong tin tu do.
Khi "moi đe doa" cua viec in an lan rong, nhieu chinh phu đa co gang tap trung kiem soat. Hoang Gia Phap đa đan ap viec in an va may in Etienne Dolet đa bi đot chay tren gian hoa thieu vao nam 1546. Nam 1557, Vuong quoc Anh nghi rang se ngan chan dong chay cua nhung cuon sach di giao va lac giao bang cach ban đac quyen cho Cong ty xuat ban Stationers' Company. Quyen in an đuoc gioi han trong thanh vien cua hiep hoi,va 30 nam sau cong ty in Star Chamber đa đuoc chi đinh đe cat giam "su lam dung to lon" cua "nhung nguoi tho nhuom, nhung ke gay roi hoac nhung nguoi in va ban sach lau." Quyen in đuoc gioi han o 2 truong đai hoc voi 21 may in ton tai o thanh pho London city of London, noi tung co 53 may in bao printing presses. Khi Hoang Gia Anh nam quyen kiem soat viec thanh lap nha in, 1637 may in đuoc chuyen sang Ha Lan. Cuoc đoi đau voi chinh quyen đa khien cac nha in tro nen cuc đoan va noi loan, voi 800 tac gia, nha in va đai ly sach bi giam giu o Bastille o Paris truoc khi no bi thoi bay vao nam 1789.
Hau due cua cac nha tu tuong Anh đa đi đau trong cac cuoc thao luan ban đau ve quyen tu do ngon luan, trong đo co John Milton (1608 -1674) va John Locke (1632 -1704). Locke thiet lap ca nhan la đon vi gia tri va la nguoi mang quyen song, quyen tu do, tai san va muu cau hanh phuc. Tuy nhien, cac y tuong cua Locke phat trien chu yeu xoay quanh khai niem ve quyen tim kiem su cuu roi cho linh hon cua mot nguoi, va do đo chu yeu lien quan đen cac van đe than hoc. Locke khong ung ho mot su khoan dung pho quat cua cac dan toc cung nhu tu do ngon luan; theo y tuong cua ong, mot so nhom, chang han nhu nguoi vo than, khong nen đuoc cho phep.

Vao nua sau cua the ki 17 tren luc đia chau Au, cac nha triet hoc nhu Baruch Spinoza va Pierre Bayle đa phat trien cac y tuong bao gom mot khia canh tu do ngon luan va khoan dung hon so voi cac nha triet hoc Anh đau tien. Vao the ky 18, y tuong ve tu do ngon luan đa đuoc thao luan boi cac nha tu tuong tren khap the gioi phuong Tay, đac biet la cac triet gia Phap nhu Denis Diderot, Baron d'Holbach va Claude Adrien Helvetius. Y tuong bat đau đuoc ket hop trong ly thuyet chinh tri ca ve ly thuyet cung nhu thuc tien; sac lenh nha nuoc đau tien trong lich su tuyen bo tu do ngon luan hoan toan la ban phat hanh ngay 4 thang 12 nam 1770 tai Đan Mach-Na Uy trong thoi ky nhiep chinh cua Johann Friedrich Struensee. Tuy nhien, ban than Struensee đa ap đat mot so han che nho cho sac lenh nay vao ngay 7 thang 10 nam 1771 va no tham chi con bi han che hon sau khi Struensee sup đo voi luat đuoc đua ra vao nam 1773, mac du viec kiem duyet khong đuoc gioi thieu lai.
John Stuart Mill (1806 -1873) lap luan rang neu con nguoi khong co tu do thi khong the co tien bo ve khoa hoc, luat phap hay chinh tri, theo đo Mill yeu cau viec tu do thao luan va neu y kien. Tac pham Ban ve tu do cua Mill, xuat ban nam 1859 đa tro thanh mot su phong thu kinh đien cho quyen tu do ngon luan. Mill lap luan rang su that xua đuoi su gia doi, do đo khong nen so su the hien y tuong tu do, du no đung hay sai. Su that khong on đinh hoac co đinh, ma phat trien theo thoi gian. Mill lap luan rang phan lon nhung gi chung ta tung coi la đung đa tro thanh sai. Do đo, cac quan điem khong nen bi cam cho du no co sai lam hien nhien. Mill cung lap luan rang thao luan tu do la can thiet đe ngan chan "su cham tre sau sac cua mot y kien dut khoat ". Thao luan se thuc đay su tien len cua su that va bang cach xem xet cac quan điem sai lam, co so cua cac quan điem thuc su co the đuoc xac nhan lai. Hon nua, Mill lap luan rang mot y kien chi mang gia tri noi tai cho chu so huu cua y kien đo, do đo, buoc phai im lang viec bieu hien y kien đo la mot su bat cong đoi voi mot quyen co ban cua con nguoi. Đoi voi Mill, truong hop duy nhat trong đo loi noi co the bi triet tieu mot cach chinh đang la đe ngan chan tac hai tu moi đe doa ro rang va truc tiep. Khong co y nghia kinh te hay đao đuc, cung nhu viec nguoi noi khong so huu tai san co the bien minh cho viec đan ap ngon luan..
Trong tieu su Voltaire cua Evelyn Beatrice Hall, ba đa đat ra cau sau đay đe minh hoa cho niem tin cua Voltaire: "Toi khong đong y voi nhung gi ban noi, nhung toi se bao ve đen cung đieu ban noi cho du phai chet." Cau noi nay thuong xuyen đuoc trich dan đe mo ta nguyen tac cua tu do ngon luan. Hall's quote is frequently cited to describe the principle of freedom of speech. Trong The ky 20, Noam Chomsky tuyen bo rang: "Neu ban tin vao tu do ngon luan, ban tin vao tu do ngon luan cho nhung quan điem ma ban khong thich. Nhung ke đoc tai nhu Stalin va Hitler, chi ung ho tu do ngon luan cho nhung quan điem ma ho uu thich. Neu ban ung ho tu do ngon luan, đieu đo co nghia la ban ung ho tu do ngon luan cho nhung quan điem ma ban coi thuong. " Lee Bollinger lap luan rang "nguyen tac tu do ngon luan lien quan đen mot hanh đong đac biet đuoc khac sau trong linh vuc tuong tac xa hoi đe tu kiem che phi thuong, muc đich cua no la phat trien va the hien nang luc xa hoi nham kiem soat cam xuc đuoc goi len boi mot loat cac cuoc gap go xa hoi." Bollinger lap luan rang su khoan dung la mot gia tri mong muon, khong hien nhien. Tuy nhien, cac nha phe binh cho rang xa hoi nen đuoc quan tam boi nhung nguoi truc tiep phu nhan hoac ung ho, vi du, toi diet chung (xem cac han che o tren).
Cuon tieu thuyet Nguoi tinh cua Lady Chatterley viet nam 1928 cua D. H. Lawrence đa bi cam vi nhung đieu đuoc cho la tuc tiu o mot so quoc gia, bao gom Vuong quoc Anh, Hoa Ky, Uc va Canada. Vao cuoi nhung nam 1950 va đau nhung nam 1960, cac phan quyet cua toa an mang tinh buoc ngoat đa chung kien lenh cam đoi voi nhung đieu tuc tiu bi lat đo. Dominic Sandbrook cua to The Telegraph o Anh đa viet: "Bay gio su tuc tiu cong khai đa tro nen pho bien, that kho đe lay lai bau khong khi cua mot xa hoi phu hop đe cam nhung cuon sach nhu Nguoi tinh cua Lady Chatterley vi no gay "đoi truy va suy đoi" đoi voi đoc gia cua no. "  Fred Kaplan cua to New York Times tuyen bo viec đao nguoc cac luat tuc tiu" đat ra mot vu no cua tu do ngon luan "o My.
Quyen tu do ngon luan đa đuoc giai thich bao gom quyen chup va xuat ban anh cua nguoi la o khu vuc cong cong ma cho du ho khong biet hoac khong cho phep.. Đieu nay khong ap dung pho bien tren toan the gioi.


Viet Nam = Đanh gia cua Uy ban Nhan quyen Lien hiep quoc =
Uy ban Nhan quyen Lien hiep quoc (CCPR) vao ngay 11/11/2022 vua qua cong bo phuc trinh ve cong tac theo doi tiep sau Nhan xet Ket luan đuoc thong qua vao ngay 25/3/2022. Viet Nam đuoc đanh gia thuoc nhom E, thap nhat trong thang tu A xuong. CCPR bay to quan ngai ve cong tac thong qua nhung nghi đinh nham han che them nua quyen tu do ngon luan. CCPR cung lay lam tiec viec Viet Nam khong cung cap thong tin ve cac buoc thuc hien trong linh vuc thuc đay truyen thong đa chieu, khong bi chinh phu can thiep.


Xem them Nguon Đoc them Giai thuong Tu tu do
Curtis, Michael Kent (2000). Free Speech, "The People's Darling Privilege": Struggles for Freedom of Expression in American History. Duke University Press. ISBN 0822325292.
Godwin, Mike (2003). Cyber Rights: Defending Free Speech in the Digital Age. MIT Press. ISBN 0262571684.
Grossman, Wendy M. (1997). Net.wars. New York University Press. ISBN 0814731031.
Kors, Alan Charles (2008). "Freedom of Speech". Trong Hamowy, Ronald (bien tap). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. tr. 182–85. doi:10.4135/9781412965811.n112. ISBN 978-1-4129-6580-4. LCCN 2008009151. OCLC 750831024.
Lewis, Anthony (2007). Freedom for the Thought That We Hate: A Biography of the First Amendment. Basic Books. ISBN 9780465039173. OCLC 494134545.
McLeod, Kembrew (2007). Freedom of Expression: Resistance and Repression in the Age of Intellectual Property. Lawrence Lessig (foreword). University of Minnesota Press. ISBN 0816650314.
Nelson, Samuel P. (2005). Beyond the First Amendment: The Politics of Free Speech and Pluralism. The Johns Hopkins University Press. ISBN 0801881730.
Doomen, Jasper (2014). Freedom and Equality in a Liberal Democratic State. Bruylant. ISBN 9782802746232.
Semeraro, Pietro (2009). L'esercizio di un diritto. Giuffre Milano.


Lien ket ngoai "Timeline: a history of free speech", David Smith and Luc Torres, The Guardian, ngay 5 thang 2 nam 2006.
"Original Meaning of Freedom of Speech or of the Press" (U.S.A) Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2010 tai Wayback Machine, P.A. Madison, The Federalist Blog, ngay 18 thang 10 nam 2008.
"Free Speech in the Age of YouTube", Somini Sengupta, New York Times, ngay 22 thang 9 nam 2012.
Article19.org, Global Campaign for Free Expression.
Free Speech Debate, a research project of the Dahrendorf Programme for the Study of Freedom at St Antony's College in the University of Oxford.
Index on Censorship, an international organisation that promotes and defends the right to freedom of expression.
Media Freedom Navigator: Media Freedom Indices at a Glance, Deutsche Welle Akademie.
Special Rapporteur for Freedom of Expression, Organization of American States.
Several images for Everybody Draw Mohammed Day: 1 tai Wayback Machine (luu tru ngay 17 thang 3 nam 2018). Luu tru khac: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
Ban mau:Censorship
Ban mau:Liberty
Ban mau:Particular human rights
Ban mau:Internet censorship
Ban mau:Media culture
Ban mau:Sexual revolution