Xet nghiem COVID-19 bao gom viec phan tich cac mau đe đanh gia su hien dien hien tai hoac trong qua khu cua SARS-CoV-2. Hai nhanh chinh phat hien su hien dien cua virus hoac cua cac khang the đuoc tao ra đe phan ung voi viec nhiem virus. Cac xet nghiem phan tu ve su hien dien cua virus thong qua cac thanh phan phan tu cua no đuoc su dung đe chan đoan cac truong hop rieng le va cho phep cac co quan y te cong cong theo doi va ngan chan cac đot bung phat. Thay vao đo, cac xet nghiem khang the (xet nghiem mien dich huyet thanh) cho biet ai đo đa tung mac benh hay chua. Cac xet nghiem khang the la it huu ich hon đe chan đoan cac benh nhiem trung hien tai vi cac khang the co the chua phat trien trong nhieu tuan sau khi nhiem virus. Xet nghiem đuoc su dung đe đanh gia ty le hien mac benh, giup uoc tinh ty le tu vong do nhiem benh.
Cac khu vuc phap ly rieng le đa ap dung cac giao thuc xet nghiem khac nhau, bao gom kiem tra ai, tan suat kiem tra, quy trinh phan tich, thu thap mau va su dung ket qua kiem tra ra sao. Su khac biet nay co the anh huong đang ke đen cac so lieu thong ke đuoc bao cao, bao gom so ca benh va so thu nghiem, ty le tu vong theo so ca benh va nhan khau hoc. Vi su lay truyen SARS-CoV-2 xay ra vai ngay sau khi phoi nhiem (va truoc khi khoi phat cac trieu chung) nen can phai giam sat thuong xuyen va nhanh chong đe co ket qua.
Phan tich xet nghiem thuong đuoc thuc hien trong cac phong thi nghiem y te tu đong, thong luong cao, boi cac nha khoa hoc trong phong thi nghiem y te. Ngoai ra, xet nghiem tai điem cham soc co the đuoc thuc hien tai van phong bac si va bai đau xe, noi lam viec, co so to chuc hoac trung tam chuyen tuyen.


Phuong phap Cac xet nghiem virus duong tinh cho thay tinh trang nhiem benh trong hien tai, trong khi cac xet nghiem khang the duong tinh cho thay tinh trang nhiem benh trong qua khu. Cac ky thuat khac bao gom chup CT, kiem tra nhiet đo co the tang cao, kiem tra nong đo oxy trong mau thap va trien khai cho phat hien tai cac san bay.


= Phat hien virus =
Viec phat hien virus thuong đuoc thuc hien bang cach tim kiem DNA ben trong cua virus hoac cac manh protein o ben ngoai virus. Cac xet nghiem tim kiem cac khang nguyen cua virus (cac bo phan cua virus) đuoc goi la xet nghiem khang nguyen.
Co nhieu loai xet nghiem tim kiem virus bang cach phat hien su hien dien cua DNA cua virus. Cac loai nay đuoc goi la cac xet nghiem phan tu, đat ten theo sinh hoc phan tu. Tinh đen  nam 2021, dang xet nghiem phan tu pho bien nhat la xet nghiem phan ung chuoi polymerase phien ma nguoc (RT-PCR). Cac phuong phap khac đuoc su dung trong cac thu nghiem phan tu bao gom CRISPR, khuech đai axit nucleic đang nhiet, phan ung chuoi polymerase ky thuat so, phan tich microarray va giai trinh tu the he tiep theo.


 Xet nghiem phan ung chuoi polymerase phien ma nguoc (RT-PCR)  Phan ung chuoi polymerase (PCR) la mot qua trinh khuech đai (sao chep) mot đoan DNA nho, đuoc xac đinh ro, len hang tram nghin lan, tao ra luong đu đe phan tich. Cac mau thu nghiem đuoc xu ly bang mot so hoa chat cho phep tach chiet DNA. Phien ma nguoc chuyen RNA thanh DNA.
Phan ung chuoi polymerase phien ma nguoc (RT-PCR) đau tien su dung phien ma nguoc đe thu đuoc DNA, tiep theo la PCR đe khuech đai DNA đo, tao ra đu đe phan tich. RT-PCR do đo co the phat hien ra SARS-CoV-2, von chi chua RNA. Qua trinh RT-PCR thuong can vai gio. Cac xet nghiem nay con đuoc goi la xet nghiem phan tu hoac xet nghiem di truyen.
PCR thoi gian thuc (qPCR) cung cap cac loi the bao gom viec tu đong hoa, thong luong cao hon va thiet bi đo đang tin cay hon. No đa tro thanh phuong phap đuoc ua thich.
Ky thuat ket hop đa đuoc mo ta la RT-PCR thoi gian thuc  hoac RT-PCR đinh luong va đoi khi đuoc viet tat la qRT-PCR, rRT-PCR hoac RT-qPCR, mac du đoi khi cung đuoc viet tat thanh RT-PCR hoac PCR. Minimum Information for Publication of Quantitative Real-Time PCR Experiments (MIQE) đe xuat thuat ngu RT-qPCR, nhung khong phai tat ca cac tac gia đeu tuan thu đieu nay.
Đo nhay trung binh đoi voi cac xet nghiem phan tu nhanh phu thuoc vao nhan hieu. Đoi voi ID NOW, đo nhay trung binh la 73,0% voi đo đac hieu trung binh la 99,7%; đoi voi Xpert Xpress đo nhay trung binh la 100% voi đo đac hieu trung binh la 97,2%. Thuat ngu đo nhay đe cap đen kha nang cua mot xet nghiem đe xac đinh tat ca nhung nguoi bi nhiem, trong khi đo đac hieu la kha nang cua xet nghiem đe phat hien mot loai virus cu the.
Co the lay mau bang nhieu phuong phap khac nhau, bao gom ngoay mui hong, đom (chat dich ho ra), gac hong, chat dich đuong tho sau đuoc lay qua ong thong hut hoac nuoc bot. Drosten va cong su nhan xet rang đoi voi SARS 2003, "tu quan điem chan đoan, đieu quan trong can luu y la gac mui va hong co ve it thich hop hon đe chan đoan, vi nhung vat lieu nay chua it RNA virus hon đang ke so voi đom, va virus co the khong bi phat hien neu chi co nhung chat dich nay đuoc kiem tra."
Đo nhay cua cac mau lam sang bang RT-PCR la 63% đoi voi ngoay mui, 32% đoi voi ngoay hong, 48% đoi voi phan, 72–75% đoi voi đom va 93–95% đoi voi chat dich lay tu phe quan.
Kha nang phat hien virus phu thuoc vao phuong phap thu thap va khoang thoi gian đa troi qua ke tu khi lay nhiem. Theo cac thu nghiem Drosten đuoc thuc hien voi gac hong chi đang tin cay trong tuan đau tien. Sau đo, virus co the roi khoi co hong va nhan len trong phoi. Trong tuan thu hai, viec lay chat dich la đom hoac trong đuong tho sau đuoc uu tien hon.
Viec thu thap nuoc bot co the co hieu qua tuong tu nhu ngoay mui va co hong, mac du đieu nay khong chac chan. Lay mau nuoc bot co the lam giam nguy co cho cac chuyen gia cham soc suc khoe do khong phai tuong tac vat ly gan gui. Đieu nay cung lam benh nhan thay thoai mai hon. Nhung nguoi đuoc kiem dich co the thu thap mau cua rieng ho. Gia tri chan đoan cua xet nghiem nuoc bot phu thuoc vao vi tri lay mau (sau trong hong, khoang mieng hoac tuyen nuoc bot). Mot so nghien cuu đa phat hien ra rang nuoc bot mang lai đo nhay va đo nhat quan cao hon khi so sanh voi cac mau ngoay hong hoac mui.
Vao ngay 15 thang 8 nam 2020, FDA Hoa Ky đa cap phep su dung khan cap cho xet nghiem nuoc bot đuoc Đai hoc Yale phat trien, cho ket qua trong vai gio.
Vao ngay 4 thang 1 nam 2021, FDA Hoa Ky đa đua ra canh bao ve nguy co ket qua sai, đac biet la ket qua am tinh gia, voi xet nghiem RT-PCR thoi gian thuc Curative SARS-Cov-2 Assay.
So luong virus đo đuoc trong benh pham đuong ho hap tren giam sau khi khoi phat trieu chung.


 Cac xet nghiem phan tu khac  Cac xet nghiem khuech đai axit nucleic đang nhiet cung khuech đai bo gen cua virus. Chung nhanh hon PCR vi chung khong lien quan đen cac chu ky lam nong va lam mat lap lai. Cac xet nghiem nay thuong phat hien DNA bang cach su dung the huynh quang, đuoc đoc ra bang cac may chuyen dung.
Cong nghe chinh sua gen CRISPR đa đuoc sua đoi đe thuc hien viec phat hien: neu enzym CRISPR gan vao chuoi, no se tao mau cho dai giay. Cac nha nghien cuu hy vong ket qua xet nghiem se re va de su dung trong cac co so cham soc. Xet nghiem nay khuech đai RNA truc tiep, khong co buoc chuyen đoi RNA-sang-DNA cua RT-PCR.


 Xet nghiem khang nguyen  Khang nguyen la mot phan cua mam benh tao ra phan ung mien dich. Cac xet nghiem khang nguyen tim kiem cac protein khang nguyen tu be mat virus. Trong truong hop cua coronavirus, chung thuong la cac protein tu cac gai tren be mat. Cac khang nguyen SARS-CoV-2 co the đuoc phat hien truoc khi xuat hien cac trieu chung COVID-19 (ngay khi co cac hat virus SARS-CoV-2) voi ket qua xet nghiem nhanh hon, nhung đo nhay kem hon so voi xet nghiem PCR đoi voi virus.
Thu nghiem khang nguyen co the la mot cach đe mo rong quy mo thu nghiem len cac cap đo lon hon nhieu lan. Thu nghiem khuech đai axit nucleic đang nhiet chi co the xu ly mot mau tai mot thoi điem tren moi may. Cac xet nghiem RT-PCR la chinh xac nhung đoi hoi qua nhieu thoi gian, nang luong va nhan vien đuoc đao tao đe chay cac xet nghiem. Deborah Birx, nguoi đung đau Luc luong Đac nhiem Coronavirus cua Nha Trang, cho biet: "Se khong bao gio co kha nang xet nghiem [PCR] 300 trieu lan moi ngay hoac xet nghiem tat ca moi nguoi truoc khi ho đi lam hoac đi hoc. Nhung voi xet nghiem khang nguyen thi co the lam đuoc."
Co the lay mau qua tam bong ngoay mui hong, hoac tu nuoc bot (lay bang nhieu phuong phap khac nhau, bao gom ca xet nghiem dung keo mut cho tre em). Sau đo, mau đuoc tiep xuc voi cac dai giay co chua cac khang the nhan tao đuoc thiet ke đe lien ket voi cac khang nguyen coronavirus. Cac khang nguyen lien ket voi cac dai nay va cho hien thi truc quan. Qua trinh nay dien ra trong vong chua đay 30 phut, co the mang lai ket qua tai điem cham soc va khong yeu cau thiet bi đat tien hoac đao tao chuyen sau.
Vet gac cua virus đuong ho hap thuong khong co đu dich nhay khang nguyen đe co the phat hien đuoc. Đieu nay đac biet đung đoi voi nhung benh nhan khong co trieu chung co it hoac khong co bat ky dich mui nao. Cac protein cua virus khong đuoc khuech đai trong xet nghiem khang nguyen. Theo WHO, đo nhay cua cac xet nghiem khang nguyen tuong tu đoi voi cac benh đuong ho hap nhu cum nam trong khoang tu 34% đen 80%. WHO cho biet: "Dua tren thong tin nay, mot nua hoac nhieu hon so benh nhan bi nhiem COVID-19 co the bi bo sot boi cac xet nghiem nhu vay, tuy thuoc vao nhom benh nhan đuoc xet nghiem". Trong khi mot so nha khoa hoc nghi ngo lieu xet nghiem khang nguyen co the huu ich đoi voi COVID-19 hay khong, nhung nguoi khac lap luan rang xet nghiem khang nguyen co đo nhay cao khi tai luong virus cao va con nguoi de lay lan, nen phu hop đe sang loc suc khoe cong đong. Cac xet nghiem khang nguyen đinh ky co the nhanh chong xac đinh khi nao nhung nguoi khong co trieu chung bi lay nhiem, trong khi xet nghiem PCR sau đo co the đuoc su dung neu can chan đoan xac đinh chac chan.
Đo nhay trung binh cua cac xet nghiem khang nguyen khac nhau giua cac nhan hieu, tu 34,1% đoi voi Coris Bioconcept đen 88,1% đoi voi SD Biosensor STANDARD Q. Đo đac hieu trung binh cao đoi voi hau het cac nhan hieu voi muc trung binh la 99,6%.


 Kiem tra kha nang ngui  Mat khuu giac đot ngot co the đuoc su dung đe sang loc moi nguoi hang ngay ve viec co nhiem COVID-19 hay khong. Mot nghien cuu cua Vien Y te Quoc gia cho thay nhung nguoi bi nhiem SARS-CoV-2 khong the ngui thay hon hop 25% ethanol va nuoc. Boi vi cac đieu kien khac nhau co the dan đen mat khuu giac, thu nghiem ngui mui se la khong xac đinh nhung chi ra su can thiet cua xet nghiem PCR. Vi su mat khuu giac xuat hien truoc cac trieu chung khac, nen đa co mot cuoc keu goi thu nghiem ngui mui rong rai. Cac co quan quan ly cham soc suc khoe thuong bo qua cac bai kiem tra ngui mui mac du chung nhanh chong, de dang va co kha nang tu quan ly hang ngay. Đieu nay đa khien mot so tap chi y te viet cac bai xa luan ung ho viec ap dung thu nghiem ngui mui.


 Chup hinh  Cac đac điem đien hinh co the nhin thay tren CT ban đau bao gom đuc dich kinh mat đat đa thanh hai ben voi su phan bo ngoai vi hoac phia sau. COVID-19 co the đuoc xac đinh voi đo chinh xac cao hon bang CT so voi RT-PCR.
Su thong tri khoang mang phoi, su mo rong va hop nhat co the phat trien khi benh tien trien. Chup CT nguc va chup X-quang nguc khong đuoc khuyen khich đe chan đoan COVID-19. Cac phat hien X quang trong COVID-19 thieu tinh đac hieu.


= Xet nghiem khang the =
Co the phan ung voi nhiem virus bang cach san xuat cac khang the giup tieu diet virus. Xet nghiem mau (con đuoc goi la xet nghiem huyet thanh hoc hoac xet nghiem mien dich huyet thanh hoc) co the phat hien su hien dien cua cac khang the nhu vay. Cac xet nghiem khang the co the đuoc su dung đe đanh gia phan nao dan so đa tung bi nhiem benh, sau đo co the đuoc su dung đe tinh toan ty le tu vong cua can benh. Chung cung co the đuoc su dung đe xac đinh luong khang the chua trong mot đon vi huyet tuong, đe đieu tri bang COVID-19 hoac đe xac minh xem mot loai vac xin đa cho co tao ra đap ung mien dich đu muc hay khong.
Hieu luc va thoi gian bao ve cua khang the SARS-CoV-2 chua đuoc thiet lap. Do đo, xet nghiem khang the duong tinh co the khong ngu y kha nang mien dich va khong bi nhiem benh trong tuong lai. Hon nua, viec nhiem benh nhe hay khong co trieu chung tao ra đu khang the đe xet nghiem phat hien đuoc hay khong van con chua ro. Cac khang the cua mot so benh ton tai trong mau nhieu nam, trong khi nhung benh khac mat dan đi theo thoi gian.
Cac khang the đang chu y nhat la IgM va IgG. Cac khang the IgM thuong co the phat hien đuoc vai ngay sau khi nhiem lan đau, mac du nong đo cua no trong suot qua trinh nhiem trung va sau đo khong đuoc đac trung ro rang. Cac khang the IgG thuong co the phat hien đuoc tu 10–14 ngay sau khi nhiem va thuong đat đinh khoang 28 ngay sau khi nhiem. Tuy nhien, mo hinh phat trien khang the nay thuong khong ap dung cho SARS-CoV-2, voi IgM đoi khi xuat hien sau IgG, cung voi IgG hoac hoan toan khong thay. Noi chung, tuy nhien, viec phat hien IgM trung binh xay ra 5 ngay sau khi bat đau co trieu chung, trong khi IgG đuoc phat hien o muc trung binh 14 ngay sau khi khoi phat trieu chung. Nong đo IgG giam đang ke sau hai hoac ba thang.
Xet nghiem di truyen xac minh nhiem benh som hon xet nghiem khang the. Chi 30% trong so nhung nguoi co xet nghiem di truyen duong tinh cho ket qua xet nghiem khang the duong tinh vao ngay thu 7 ke tu ngay lay nhiem. Trung tam Phong ngua va Kiem soat Dich benh (CDC) va Co quan Quan ly Thuc pham va Duoc pham (FDA) tai My cung cho biet viec xet nghiem khang the khong the hien đuoc chinh xac hoan toan kha nang mien dich voi SARS-CoV-2


 Cac loai xet nghiem   = Xet nghiem chan đoan nhanh (RDT)  =
RDT thuong su dung xet nghiem dong chay ben nho, di đong, duong/am co the đuoc thuc hien tai điem cham soc. RDT co the xu ly mau mau, mau nuoc bot hoac dich ngoay mui. RDTs tao ra cac vach mau đe cho biet ket qua duong tinh hoac am tinh.


 = Xet nghiem hap thu mien dich lien ket voi enzym (ELISA)  =
ELISA co the đinh tinh hoac đinh luong va thuong yeu cau phong thi nghiem. Cac xet nghiem nay thuong su dung mau mau toan phan, huyet tuong hoac huyet thanh. Đia đuoc phu mot loai protein virus, chang han nhu protein gai cua SARS-CoV-2. Cac mau đuoc u voi protein, cho phep bat ky khang the nao lien ket voi protein. Sau đo, phuc hop protein-khang the co the đuoc phat hien bang cach rua khang the khac tao ra mau sac/huynh quang.


 = Xet nghiem ngan chan  =
Cac xet nghiem ngan chan đanh gia xem lieu cac khang the mau co ngan chan đuoc su lay nhiem virus trong cac te bao thu nghiem hay khong. Cac xet nghiem nay lay mau mau, huyet tuong hoac huyet thanh. Thu nghiem nuoi cay cac te bao cho phep sinh san virus (vi du, te bao Vero E6). Bang cach thay đoi nong đo khang the, cac nha nghien cuu co the hinh dung va đinh luong co bao nhieu khang the thu nghiem ngan chan đuoc su nhan len cua virus.


 = Xet nghiem mien dich phat quang hoa hoc  =
Xet nghiem mien dich hoa phat quang la xet nghiem đinh luong trong phong thi nghiem. Ho lay mau mau, huyet tuong hoac huyet thanh. Cac mau đuoc tron voi mot protein virus đa biet, thuoc thu đem va cac khang the đac hieu, đuoc đanh dau bang enzym. Ket qua se phat quang. Phuong phap xet nghiem mien dich vi hat phat quang hoa hoc su dung cac vi hat co tu tinh, đuoc phu protein. Cac khang the phan ung voi protein cua virus, tao thanh mot phuc chat. Cac khang the đanh dau enzym thu cap đuoc them vao va lien ket voi cac phuc chat nay. Phan ung hoa hoc tao ra anh sang. Buc xa đuoc su dung đe tinh toan so luong khang the. Xet nghiem nay co the xac đinh nhieu loai khang the, bao gom IgG, IgM va IgA.


 = Ngan chan va lien ket  =
Hau het neu khong phai la tat ca cac xet nghiem khang the COVID-19 quy mo lon chi tim kiem cac khang the lien ket va khong đo luong cac khang the ngan chan quan trong hon (NAb). NAb la mot khang the bao ve te bao khoi mot phan tu lay nhiem bang cach vo hieu hoa cac hieu ung sinh hoc cua no. Su ngan chan nay lam cho phan tu lay nhiem khong con lay nhiem hoac gay benh. Mot khang the lien ket lien ket voi mam benh nhung mam benh van lay nhiem; muc đich co the la đe đanh dau mam benh đe he thong mien dich tieu diet. No tham chi co the tang cuong kha nang lay nhiem bang cach tuong tac voi cac thu the tren đai thuc bao. Vi hau het cac xet nghiem khang the COVID-19 đeu tra lai ket qua duong tinh neu ho chi tim thay cac khang the lien ket, cac xet nghiem nay khong the chi ra rang đoi tuong đa tao ra cac NAb bao ve đe bao ve chong lai su tai nhiem.
Nguoi ta mong đoi rang cac khang the lien ket ngu y su hien dien cua NAbs va đoi voi nhieu benh do virus, tong phan ung cua khang the tuong quan phan nao voi cac phan ung NAb nhung đieu nay chua đuoc lam ro đoi voi COVID-19. Mot nghien cuu tren 175 benh nhan đa hoi phuc o Trung Quoc co cac trieu chung nhe đa bao cao rang 10 nguoi khong phat hien đuoc NAbs khi xuat vien, hoac sau đo. Lam the nao nhung benh nhan nay hoi phuc ma khong co su tro giup cua NAbs va lieu ho co nguy co tai nhiem hay khong van chua đuoc giai quyet. Mot nguon khong chac chan khac la ngay ca khi co NAb, cac virus nhu HIV co the tron tranh cac phan ung cua NAb.
Cac nghien cuu đa chi ra rang NAbs đoi voi virus SARS ban đau (tien than cua virus SARS-CoV-2 hien tai) co the van hoat đong trong 2 nam va bien mat sau 6 nam. Tuy nhien, cac te bao ghi nho bao gom te bao nho B va te bao nho T  co the ton tai lau hon va co the co kha nang giam muc đo tai nhiem.


= Cac xet nghiem khac =
Sau khi hoi phuc, nhieu benh nhan khong con phat hien đuoc RNA cua virus trong benh pham đuong ho hap tren. Trong so nhung nguoi lam vay, nong đo RNA ba ngay sau khi phuc hoi thuong thap hon pham vi ma virus co kha nang sao chep đa đuoc phan lap mot cach đang tin cay.
Khong co moi tuong quan ro rang nao đuoc mo ta giua thoi gian bi benh va thoi gian roi rung cua RNA virus sau khi phuc hoi trong cac mau benh pham đuong ho hap tren.
Xet nghiem tong hop co the cai thien thoi gian quay vong, bang cach ket hop mot so mau đuoc xet nghiem voi nhau. Neu ket qua cua ket hop benh pham la am tinh, tat ca cac mau đeu am tinh. Neu ket qua xet nghiem la duong tinh, cac mau se can đuoc xet nghiem lai rieng le.


Tham khao Đoc them Corman VM, Landt O, Kaiser M, Molenkamp R, Meijer A, Chu DK, va đong nghiep (thang 1 nam 2020). "Detection of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) by real-time RT-PCR". Euro Surveill. Quyen 25 so 3. doi:10.2807/1560-7917.ES.2020.25.3.2000045. PMC 6988269. PMID 31992387.
Guglielmi G (thang 7 nam 2020). "The explosion of new coronavirus tests that could help to end the pandemic". Nature. Quyen 583 so 7817. tr. 506–9. Bibcode:2020Natur.583..506G. doi:10.1038/d41586-020-02140-8. PMID 32681157.
Kevadiya, Bhavesh D.; Machhi, Jatin; Herskovitz, Jonathan; Oleynikov, Maxim D.; Blomberg, Wilson R.; Bajwa, Neha; Soni, Dhruvkumar; Das, Srijanee; Hasan, Mahmudul; Patel, Milankumar; Senan, Ahmed M. (ngay 15 thang 2 nam 2021). "Diagnostics for SARS-CoV-2 infections". Nature Materials (bang tieng Anh). Quyen 20 so 5. tr. 593–605. Bibcode:2021NatMa..20..593K. doi:10.1038/s41563-020-00906-z. ISSN 1476-4660. PMC 8264308. PMID 33589798. S2CID 231930978. {{Chu thich tap chi}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |pmc-embargo-date= (tro giup)


Lien ket ngoai Data on COVID-19 testing at Our World in Data (ngay 31 thang 3 nam 2020)
COVID-19 Testing (at least) – now Free for all? (CDC; US Congress; CSPAN video/6:00; ngay 12 thang 3 nam 2020)
Detection of 2019 novel coronavirus (2019-nCoV) by real-time RT-PCR; NCBI-PMC, DOI (ngay 23 thang 1 nam 2020)