Sao Moc (tieng Anh: Jupiter) hay Moc Tinh (chu Han: 木星) la hanh tinh thu nam tinh tu Mat Troi va la hanh tinh lon nhat trong He Mat Troi. No la hanh tinh khi khong lo voi khoi luong bang mot phan nghin cua Mat Troi nhung bang hai lan ruoi tong khoi luong cua tat ca cac hanh tinh khac trong He Mat Troi cong lai. Sao Moc đuoc xep vao nhom hanh tinh khi khong lo cung voi Sao Tho (Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong đuoc xep vao hanh tinh bang khong lo). Hai hanh tinh nay đoi khi đuoc goi la hanh tinh kieu Sao Moc  hoac hanh tinh vong ngoai. Cac nha thien van hoc co đai đa biet đen hanh tinh nay, va gan voi than thoai va niem tin ton giao trong nhieu nen van hoa. Nguoi La Ma đat ten hanh tinh theo ten cua vi than Jupiter, vi than quan trong nhat trong so cac vi than. Ten goi trong tieng Trung Quoc, tieng Trieu Tien, tieng Nhat va tieng Viet cua hanh tinh nay đuoc đat dua vao hanh "moc" trong ngu hanh. Khi nhin tu Trai Đat, Sao Moc co cap sao bieu kien −2,94, đu sang đe tao bong; va la thien the sang thu ba tren bau troi đem sau Mat Trang va Sao Kim. (Sao Hoa hau nhu sang bang Sao Moc khi Sao Hoa o nhung vi tri xung đoi tren quy đao cua no voi Trai Đat).
Sao Moc chua chu yeu hydro va heli - chiem mot phan tu khoi luong cua no, mac du heli chi chiem mot phan muoi so luong phan tu. Co the co mot loi đa trong hanh tinh chua cac nguyen to nang hon, nhung khong giong nhu nhung hanh tinh khi khong lo khac, Sao Moc khong co mot be mat ran đinh hinh. Boi vi co toc đo tu quay nhanh, hinh dang cua hanh tinh co hinh phong cau det (no hoi phinh ra tai xich đao). Lop khi quyen ngoai cung hien len voi nhieu dai may o nhung đo cao khac nhau, do ket qua cua hien tuong nhieu loan khi đong va tuong tac voi nhung con bao tai bien. Mot đac điem noi bat tren anh chup cua no đo la Vet Đo Lon, mot con bao khong lo đuoc biet đen ton tai it nhat tu the ky 17 khi cac nha thien van lan đau tien quan sat no bang kinh thien van. Bao quanh Sao Moc la mot he thong vanh đai mo nhat cung nhu tu quyen manh. Co it nhat 80 ve tinh tu nhien quay quanh no, bao gom bon ve tinh lon nhat goi la cac ve tinh Galileo do nha bac hoc Galileo Galilei lan đau tien quan sat nam 1610. Ganymede, ve tinh lon nhat, co đuong kinh lon hon Sao Thuy.
Đa co mot vai tau khong gian tham hiem đen Sao Moc, bao gom tau Pioneer va Voyager trong cac phi vu bay ngang qua va sau đo tau Galileo bay quay hanh tinh nay. Con tau gan đay nhat bay qua Sao Moc tren hanh trinh đen Sao Diem Vuong - tau New Horizons bay qua vao cuoi 2007. Con tau su dung su ho tro cua hap dan tu Sao Moc nham tang toc đo cua no. Hien nay tau Juno cua NASA đa đen vao ngay 5 thang 7 nam 2016. Trong tuong lai co phi vu cua ESA đen tham hiem cac ve tinh Galileo noi chung va Europa noi rieng.


Đac trung vat ly Sao Moc chu yeu chua vat chat o trang thai khi va long. No la hanh tinh khi khong lo lon nhat trong he Mat Troi voi đuong kinh 142.984 km tai xich đao. Mat đo trung binh cua hanh tinh bang 1,326 g/cm³, va co khoi luong rieng lon nhat trong so bon hanh tinh khi khong lo. Tuy the mat đo nay nho hon bat ky mat đo nao cua cac hanh tinh đat đa.


= Thanh phan =
Trong tang thuong quyen cua Sao Moc chua khoang 80% hydro va 10% heli theo phan tram the tich hoac ty le phan tu khi. Do nguyen tu heli co khoi luong gap bon lan khoi luong cua nguyen tu hydro, thanh phan nay thay đoi khi mieu ta theo ty so khoi luong phan bo theo nhung nguyen to khac nhau. Do vay, khi quyen hanh tinh chua xap xi 75% hydro va 24% heli theo khoi luong, voi khoang 1% con lai la cua cac nguyen to khac. Cang đi sau vao ben trong hanh tinh thi no chua nhung vat lieu nang hon cung nhu mat đo lon hon nhu bao gom gan 71% hydro, 24% heli va 5% cac nguyen to khac theo khoi luong. Khi quyen cung chua dau vet cua cac hop chat metan, hoi nuoc, amonia, va hop chat cua silic. Cung co su xuat hien cua cacbon, etan, hydro sulfide, neon, oxy, phosphine, va luu huynh. Lop ngoai cung cua khi quyen con chua tinh the bang amonia. Thong qua anh chup cua cac thiet bi hong ngoai va tia tu ngoai, cac nha khoa hoc cung tim thay dau hieu cac phan tu benzen va nhung hydrocarbon khac.
Ti le xuat hien cua hydro va heli la rat gan voi tinh toan ly thuyet ve thanh phan cua tinh van Mat Troi nguyen thuy. Ty le neon trong tang thuong quyen chi chiem khoang 20 phan trieu theo khoi luong, hay bang mot phan muoi ty le cua no trong long Mat Troi. Heli trong khi quyen cung bi suy giam dan, va ty le nguyen tu nay trong Sao Moc chi bang khoang 80% so voi cua Mat Troi. Nguyen nhan cua su suy giam co the la tu hien tuong giang thuy cua nguyen to nay roi vao trong long hanh tinh. Ty le cua nhung khi hiem nang hon heli trong khi quyen Sao Moc gap hai đen ba lan cua Mat Troi.
Dua tren nghien cuu quang pho, cac nha khoa hoc cho rang Sao Tho co thanh phan tuong tu nhu cua Sao Moc, nhung hai hanh tinh khi khong lo con lai la Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong co ty le hydro va heli thap hon kha nhieu. Boi vi chua co mot thiet bi do tham nao tha roi vao tang khi quyen cua ba hanh tinh khi khong lo ngoai tru Sao Moc, cac nha khoa hoc van chua biet ty le co mat chinh xac cua nhung nguyen to nang trong bau khi quyen cua chung.


= Khoi luong =

Khoi luong cua Sao Moc bang khoang 2,5 lan tong khoi luong cua tat ca cac hanh tinh khac trong He Mat Troi — khoi luong cua no lon đen noi khoi tam cua no va Mat Troi nam ben ngoai be mat Mat Troi o vi tri khoang 1,068 ban kinh tinh tu tam Mat Troi. Mac du Trai Đat kha nho so voi hanh tinh khi nay voi 11 lan lon hon, Sao Moc co khoi luong rieng trung binh nho hon. The tich cua Sao Moc bang 1.321 lan the tich Trai Đat, nhung hanh tinh co khoi luong chi gap 318 lan. Ban kinh Sao Moc chi bang khoang 1/10 ban kinh Mat Troi, va khoi luong bang 0,001 lan khoi luong Mat Troi, do vay khoi luong rieng trung binh cua no so voi Sao Tho la xap xi nhu nhau. Cac nha vat ly thien van thuong su dung đon vi "khoi luong Sao Moc" (MJ hay MJup) đe tinh gia tri cua nhung thien the khac, đac biet la khoi luong cua Hanh tinh ngoai he Mat Troi va cac sao lun nau. Vi du, hanh tinh HD 209458 b co khoi luong xap xi 0,69 MJ, trong khi hanh tinh Kappa Andromedae b co khoi luong toi 12,8 MJ.
Mo hinh ly thuyet cho ket qua neu Sao Moc co khoi luong lon hon nhieu so voi hien tai, hanh tinh nay se co the tich lai. Đoi voi su bien đoi khoi luong nho, ban kinh cua no se khong thay đoi nhieu, nhung voi khoi luong 500 M⊕ (hay 1,6 khoi luong Sao Moc) cau truc ben trong cua no se bi nen nhieu hon duoi tac dung cua luc hap dan khien the tich cua no giam mac du khoi luong cua no tang len. Ket qua la, Sao Moc co đuong kinh co mot hanh tinh bang đa voi thanh phan cua no va trai qua lich su tien hoa nhu cac hanh tinh khi khac. Neu khoi luong cua no lon nhieu hon thi the tich tiep tuc giam cho đen khi mat đo va nhiet đo tai tam cua hanh tinh nay co the đu đieu kien cho phan ung nhiet hach xay ra nhu trong sao lun nau voi khoi luong vao khoang 50 lan khoi luong Sao Moc.
Mac du Sao Moc can khoang 75 lan khoi luong cua no đe phan ung nhiet hach tong hop xay ra, sao lun đo chi co ban kinh bang khoang 30 phan tram ban kinh cua Sao Moc. Tuy the, hien nay Sao Moc van phat ra nhieu nang luong nhiet hon so voi nhiet luong no nhan đuoc tu Mat Troi; nang luong nay tao ra ben trong hanh tinh gan bang luong buc xa Mat Troi ma no nhan đuoc. Luong nhiet buc xa du ra co nguyen nhan tu co che Kelvin–Helmholtz thong qua qua trinh co đoan nhiet. Qua trinh nay lam cho hanh tinh co lai khoang 2 cm moi nam. Khi hanh tinh moi hinh thanh, Sao Moc nong hon va co đuong kinh lon gap 2 lan đuong kinh hien nay.


= Kich co =
Ban kinh cua Sao Moc bang khoang mot phan muoi ban kinh cua Mat Troi.


= Cau truc ben trong =

Cac nha khoa hoc nghi rang Sao Moc chua mot loi gom hon hop cac nguyen to nang, bao phu boi lop chat long hydro kim loai cung heli, va ben ngoai la lop khi quyen chua đa so phan tu hydro. Ngoai nhung mieu ta so luoc ve cau truc cua no, van con nhung yeu to bat đinh trong mo hinh nay. Cac nha vat ly thuong mieu ta loi hanh tinh la loi đa, nhung chi tiet thanh phan loi chua gi thi ho van chua the khang đinh đuoc, hay nhu tinh chat vat lieu phan bo theo đo sau, ap suat va nhiet đo chua cu the (xem ben duoi). Nam 1997, thong qua phep đo quy đao cua tau Galileo, cac nha khoa hoc tung suy luan ve su ton tai cua loi cung do anh huong hap dan cua hanh tinh len con tau, va ho thu đuoc khoi luong ban đau cua loi vao khoang tu 12 đen 45 lan khoi luong Trai Đat hay gan bang 3%–15% tong khoi luong Sao Moc.
Su co mat cua loi trong lich su hinh thanh Sao Moc goi ra mo hinh tien hoa hanh tinh bao gom su hinh thanh đau tien cua mot loi đa hay bang ma co khoi luong đu lon đe thu hut luong khong lo hydro va heli tu tinh van Mat Troi. Gia su rang loi ton tai, no đa phai co lai thong qua nhung dong đoi luu cua hydro kim loai long tron lan vao loi tan chay va mang theo nhung nguyen to nang hon vao ben trong hanh tinh. Cung co the loi cung nay bay gio đa bien mat hoan toan, do nhung đo đac hap dan tu tau vu tru chua đu đo tin cay đe loai tru kha nang nay.
Đo bat đinh trong mo hinh hanh tinh gan chat voi bien đo sai so cua nhung phep đo tham so hanh tinh hien nay: đo la he so toc đo quay cua hanh tinh (J6) nham đe mieu ta mo men hap dan cua Sao Moc, ban kinh xich đao Sao Moc, va nhiet đo tai muc ap suat 1 bar. Khi su menh Juno đen tham Sao Moc vao thang 7 nam 2016, no phat hien ra rang hanh tinh co mot loi rat khuech tan tron lan vao lop phu cua no. Nguyen nhan co the la do mot hanh tinh co khoi luong bang khoang 10 khoi luong Trai Đat đa va cham voi Sao Moc trong vai trieu nam sau khi hanh tinh nay hinh thanh, đieu đo co kha nang pha vo ket luan loi ran Sao Moc nhu tau Galileo phat hien, va uoc tinh hien nay rang ban kinh loi bang 30–50% ban kinh cua Sao Moc, nang gap 7–25 lan khoi luong Trai Đat.
Bao quanh loi hanh tinh la lop phu hydro kim loai, mo rong ra khoang 78% ban kinh Sao Moc. Nhung giot heli va neon giang thuy-trong hien tuong giong nhu mua-roi xuong lop nay, lam mat đo cua nhung nguyen to nay sut giam trong khi quyen ben tren.
Ben tren lop hydro kim loai la mot lop khi quyen hydro trong suot. O đo sau nay, nhiet đo cao hon nhiet đo gioi han, ma đoi voi hydro chi bang 33 K (xem hydro). Trong trang thai nay, khong co su rach roi giua pha khi va long cua hydro—hydro o trang thai chay sieu gioi han. Cac nha khoa hoc thuong coi hydro o trang thai khi trong khi quyen tu nhung đam may mo rong sau xuong cho đen đo sau khoang 1.000 km, va co trang thai long o nhung lop sau hon. Ve mat vat ly, khong co bien gioi ro cho chat khi khi no tro len nong hon va đam đac hon khi đi sau vao ben trong hanh tinh. Nhung giot heli va neon ngung tu roi xuong nhu mua vao tang thap khi quyen, gay ra thieu hut su đa dang cua cac nguyen to nay tren tang thuong quyen. Cac tinh toan đa đoan rang nhung giot heli tach khoi hydro kim loai o ban kinh 60.000 km va hop lai o ban kinh 50.000 km.. Nhung con mua kim cuong đuoc cho la đa xay ra tren Sao Moc, cung nhu Sao Tho va hai hanh tinh bang khong lo Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong.
Nhiet đo va ap suat tang đeu đan ben trong Sao Moc khi đi ve loi cua no, đieu nay đa đuoc quan sat thay trong buc xa vi song vi luong nhiet hinh thanh cua Sao Moc chi co the thoat ra ngoai bang cach đoi luu. Nhiet đo tai ap suat 1 MPa vao khoang 340 K. Tai vung chuyen pha noi hydro co nhiet luong vuot điem gioi han cua no đe tro thanh kim loai, nguoi ta cho rang nhiet đo vung nay co the len toi 5.000 K va ap suat bang 200 GPa. Nhiet đo tai bien gioi voi loi uoc luong khoang 20.000 K va ap suat o sau ben trong bang 3.000–4.500 GPa.


Khi quyen Sao Moc cung co bau khi quyen lon nhat trong He Mat Troi, mo rong hon 5000 km theo đo cao. Do Sao Moc khong co be mat ran, đay cua bau khi quyen đuoc coi la noi co ap suat khi quyen bang 10 bar, bang 10 lan ap suat khi quyen tai be mat Trai Đat.


= Cac tang may =

Sao Moc bi bao phu vinh cuu cac tang may chua tinh the amonia va co the amonium hydro sunfit. Cac tang may nam o vi tri bien gioi voi tang đoi luu va sap xep thanh nhung dai may khac nhau theo vi đo, ma cac nha thien van goi la nhung "vung nhiet đoi". Nhung vung nay đuoc chia nho thanh nhung đoi (zone) co mau sac nhe va vanh đai co mau toi hon. Su tuong tac giua nhung phan hoan luu la nguyen nhan hinh thanh cac con bao va luong xoay. Toc đo gio co 100 m/s (360 km/h) la thuong gap trong cac luong đoi luu (zonal jets). Cac nha khoa hoc cung quan sat thay cac bien đoi theo đo rong, mau sac va mat đo o nhung đoi nay theo nam, nhung chung van co đu đo on đinh cho phep ho đat ten phan biet tung đoi.

Tang may sau khoang 50 km, va chua it nhat hai lop may: lop day va thap phia duoi cong lop mong o phia tren. Cung co nhung lop mong chua đam may nuoc ben duoi lop may amonia, chung đuoc phat hien thong qua anh chop tia set trong khi quyen Sao Moc. Do nuoc trong cac đam may co tinh phan cuc tao ra hieu đien the giua cac đam may va gay nen set. Nhung hien tuong phong đien nay co the manh gap hang nghin lan tia set trong khi quyen Trai Đat. Cac đam may nuoc co the hinh thanh theo nhung con bao do luong nhiet dang len tu phia trong hanh tinh. Nam 2013, kinh thien van khong gian Herschel phat hien ra su phan bo cua nuoc trong tang binh luu tap trung chu yeu o ban cau nam Sao Moc, va chung to thuyet phuc rang nuoc tren hanh tinh nay co nguon goc tu cac sao choi roi xuong.
Nhung đam may co mau vang va nau trong khi quyen Sao Moc la do nhung hop chat bay len cao khi chung chiu buc xa tia tu ngoai đen tu Mat Troi. Cac nha khoa hoc van chua biet co che chinh xac, nhung chat co ban trong cac đam may nay la photpho, luu huynh hoac co the la cac hydrocacbon. Nhung hop chat mau sac nay, hay nhom mang mau (chromophore), tron lan vao trong cac lop may thap hon va am hon. Cac đoi hinh thanh do nhung vung khi đoi luu dang len tao ra hien tuong tinh the hoa cua amonia va can tro cac nha khoa hoc co the quan sat nhung lop may o duoi thap hon.
Đo nghieng truc quay cua Sao Moc kha nho co nghia la hai cuc cua no khong may khi nhan đuoc nhieu buc xa Mat Troi hon vung xich đao. Nho hien tuong đoi luu xay ra ben trong hanh tinh ma luong nhiet noi luc đuoc van chuyen len hai vung cuc, giup can bang nhiet đo giua cac tang may.


= Vet Đo Lon va nhung xoay khi quyen khac =

Đac trung noi tieng nhat cua Sao Moc co le la Vet Đo Lon, mot con bao co chieu quay nguoc voi chieu tu quay cua Sao Moc va đuong kinh thuong lon hon Trai Đat, nam o vi đo Nam 22° duoi đuong xich đao. No đa ton tai tu it nhat nam 1831, va co the la tu 1665. Mot so mo hinh toan hoc goi ra rang con bao la đac trung on đinh trong khi quyen hanh tinh. Kich thuoc con bao đu lon đe nhan qua kinh thien van nghiep du nhin tu mat đat voi đo mo 12 cm hoac lon hon.
Vet Đo Lon co hinh oval quay nguoc chieu kim đong ho, voi chu ky khoang sau ngay. Kich thuoc cua no vao khoang 24–40.000 km × 12–14.000 km. No đu lon đe chua tu hai đen ba hanh tinh co đuong kinh bang cua Trai Đat. Đo cao lon nhat cua con bao khoang 8 km ben tren so voi nhung đinh cac đam may xung quanh.
Nhung con bao nhu vay la nhung đac điem thuong gap trong khi quyen hon loan cua cac hanh tinh khi khong lo. Sao Moc cung con chua mot so con bao hinh oval mau trang va mau nau nho khac nhung khong đuoc đat ten chinh thuc. Nhung con bao oval mau trang chua cac đam may tuong đoi lanh ben tren thuong quyen. Con bao mau nau thi am hon va nam o nhung "đam may thong thuong" thap hon. Nhung con bao nay co the ton tai tu vai gio cho đen hang the ky.

Ngay ca khi tau Voyager gui ve nhung đac điem cua con bao nay, đa co nhung manh moi thuyet phuc ve con bao khong lien quan đen đac điem bat ky nao sau o ben duoi be mat hanh tinh, nhu xoay bao quay vi sai so voi phan khi quyen con lai bao quanh, đoi khi nhanh hon đoi khi cham hon. Trong suot thoi gian cac nha thien van theo doi hoat đong cua vet đo trong lich su, no đa đi vong quanh hanh tinh đuoc vai lan so voi bat ky mot điem co đinh nao duoi no.
Nam 2000, cac nha khoa hoc phat hien mot đac điem khi quyen hinh thanh phia nam ban cau nhung nho hon va giong voi Vet Đo Lon. Con bao nho nay hinh thanh khi mot vai con bao oval trang nho hon ket hop lai thanh mot con bao duy nhat— ba con bao nho hon nay đa đuoc quan sat đau tien tu nam 1938. Cac nha khoa hoc đat ten cho đac trung sap nhap nay la Oval BA, hay ho goi la Vet Đo Nho. No đa tang mat đo va thay đoi mau sac tu trang sang đo.


Vanh đai hanh tinh Sao Moc co he thong vanh đai hanh tinh mo bao gom ba vanh chinh: vanh hat trong cung hay con goi la quang, vanh đai chinh tuong đoi sang, vanh đai mong ngoai cung. Thanh phan vat chat cua nhung vanh nay chu yeu la bui, chu khong la bang đa nhu vanh đai Sao Tho. Vanh đai chinh co le hinh thanh do vat chat ban ra tu ve tinh Adrastea va Metis. Thong thuong vat lieu roi tro lai ve tinh nhung do truong hap dan manh hon cua Sao Moc khien chung bi hut ve phia hanh tinh. Quy đao cua nhung vat lieu roi xoay oc ve phia Sao Moc va nhung vat lieu moi cong them tu nhung vu va cham. Theo cach tuong tu, cac nha khoa hoc cho rang hai ve tinh Thebe va Amalthea co the la nguon sinh ra hai dai vanh đai mo hon. Cung co chung cu thuyet phuc cho su ton tai mot vanh đai đa doc theo quy đao cua Amalthea ma co the la nhung manh vo bat ra tu ve tinh nay.


Tu quyen Tu truong cua Sao Moc manh gap 14 lan tu truong cua Trai Đat, voi cuong đo tu 4,2 gauss (0,42 mT) tai xich đao đen 10–14 gauss (1,0–1,4 mT) tai cac cuc, va no cung la tu truong lon nhat trong He Mat Troi (ngoai tru cac vet đen). Nguon goc cua truong la tu cac dong đien xoay - chuyen đong cuon xoay cua nhung vat lieu mang dong đien - ben trong loi hydro kim loai long. Cac nui lua tren Io phun ra mot luong lon SO2 tao thanh hinh xuyen khi doc theo quy đao cua ve tinh nay. Luong khi nay theo thoi gian bi ion hoa trong tu quyen sinh ra cac ion luu huynh va oxy. Chung cung voi cac ion hydro nguon goc tu khi quyen Sao Moc, tao ra dai plasma trong mat phang xich đao cua Sao Moc. Dai plasma quay cung chieu voi chieu tu quay cua hanh tinh gay ra su bien dang trong tu truong luong cuc cua đia tu. Cac electron ben trong dai plasma sinh ra nguon song radio manh voi nhung chop no tan so 0,6–30 MHz.
O vi tri cach hanh tinh 75 lan ban kinh Sao Moc, su tuong tac giua tu quyen voi gio Mat Troi sinh ra vung soc hinh cung (bow sock). Vung nam giua tu quyen Sao Moc va plasma gio Mat Troi goi la magnetopause, no nam ben trong cua magnetosheath— vung nam giua magnetopause va vung soc hinh cung. Tuong tac gio Mat Troi voi nhung vung nay, lam keo dai tu quyen cua Sao Moc ra sau huong noi Mat Troi va Sao Moc va keo dai đen tan sat quy đao cua Sao Tho. Bon ve tinh lon nhat nam trong tu quyen Sao Moc, va bao ve chung khoi gio Mat Troi.
Tu quyen Sao Moc cung la nguyen nhan gay ra nhung đot buc xa song vo tuyen tu hai vung cuc cua hanh tinh. Nhung hoat đong nui lua cua ve tinh Io (xem ben duoi) phong thich khi nui lua vao trong tu quyen Sao Moc, tao ra vong xuyen hat ion bao quanh hanh tinh. Khi Io chuyen đong qua vong xuyen nay no tuong tac voi đam hat va sinh ra song Alfven mang theo vat chat bi ion hoa roi vao hai vung cuc Sao Moc. Ket qua la, song vo tuyen đuoc sinh ra thong qua co che phat xa maser xyclotron, va nang luong đuoc truyen doc theo be mat hinh non. Khi Trai Đat cat vao hinh non nay, buc xa vo tuyen phat ra tu Sao Moc co the vuot qua cuong đo song vo tuyen phat ra tu Mat Troi.


Quy đao va su tu quay Sao Moc la hanh tinh duy nhat co khoi tam voi Mat Troi nam ben ngoai the tich cua Mat Troi, tuy chi chua toi 7% ban kinh Mat Troi. Khoang cach trung binh giua Sao Moc va Mat Troi la 778 trieu km (bang 5,2 lan khoang cach tu Trai Đat đen Mat Troi, hoac 5,2 AU) va no hoan thanh mot vong quy đao bang 11,86 nam Trai Đat. Gia tri nay bang 2/5 chu ky quy đao cua Sao Tho, va tao thanh gia tri cong huong quy đao 5:2 giua hai hanh tinh lon nhat trong he Mat Troi. Mat phang quy đao elip cua Sao Moc nghieng 1,31° so voi mat phang hoang đao. Boi vi đo lech tam quy đao bang 0,048, khoang cach tu Sao Moc đen Mat Troi thay đoi khoang 75 trieu km giua điem can nhat va điem vien nhat, hay la điem gan nhat va xa nhat cua hanh tinh tren quy đao.
Đo nghieng truc quay cua Sao Moc tuong đoi nho; chi 3,13°. Ket qua la hanh tinh khong co su thay đoi lon cua cac mua, nguoc lai so voi Trai Đat va Sao Hoa.
Toc đo tu quay cua Sao Moc la lon nhat trong He Mat Troi, hoan thanh mot vong quay quanh truc cua no chi het it hon 10 gio; momen đong luong lon cung tao ra cho phinh xich đao ma co the de nhin tu Trai Đat qua cac kinh thien van nghiep du. Hanh tinh co dang hinh phong cau, đuong kinh tai xich đao cua no lon hon đuong kinh giua hai cuc. Đoi voi Sao Moc, đuong kinh xich đao lon hon đuong kinh giua hai cuc khoang 9275 km.
Boi vi Sao Moc khong phai la vat the ran, tang thuong quyen cua no chiu su quay vi sai (differential rotation). Toc đo tu quay cua khi quyen tai hai cuc Sao Moc lau hon khoang 5 phut so voi cua khi quyen tai vung xich đao. Cac nha khoa hoc su dung ba he thong quy chieu nham ve cac đac điem chuyen đong trong khi quyen Sao Moc. He I ap dung cho nhung vung co vi đo tu 10° Bac đen 10° Nam; đay la vung co chu ky quay ngan nhat, khoang 9h 50m 30,0s. He II ap dung cho moi vi đo bac va nam ngoai vung I; chu ky cua no bang 9h 55m 40,6s. He III đuoc xac đinh đau tien boi cac nha thien van vo tuyen, tuong ung voi su tu quay quanh truc cua tu quyen hanh tinh; cac nha thien van hoc coi no la chu ky tu quay chinh thuc cua Sao Moc.


Quan sat Sao Moc la thien the sang thu tu tren bau troi (sau Mat Troi, Mat Trang va Sao Kim); co luc Sao Hoa sang hon Sao Moc. Phu thuoc vao vi tri cua Sao Moc voi Trai Đat, cap sao bieu kien cua no thay đoi tu −2,9 tai vi tri xung đoi giam xuong −1.6 trong thoi gian giao hoi voi Mat Troi. Đuong kinh goc cua Sao Moc do vay cung thay đoi tu 50,1 xuong 29,8 giay cung. Nhung lan xung đoi ly thu xuat hien khi Sao Moc tien toi can điem quy đao, su kien xay ra chi mot lan đoi voi mot chu ky quy đao. Lan gan đay nhat Sao Moc o can điem quy đao vao thang 3 nam 2011, va vi tri xung đoi la vao thang 9 nam 2010.
Trai Đat vuot truoc Sao Moc cu moi 398,9 ngay khi no quay quanh Mat Troi, hay chinh la chu ky giao hoi cua hai hanh tinh. Va nhu vay, Sao Moc hien len tren nen troi voi chuyen đong giat lui so voi cac ngoi sao o xa. Hay trong mot thoi gian, Sao Moc đi giat lui trong bau troi đem, thuc hien mot chuyen đong vong tron bieu kien.
Chu ky quy đao xap xi 12 nam cua Sao Moc tuong ung voi 12 cung Hoang Đao, va ve nguon goc lich su co the la ly do cho so luong cung hoang đao la 12. Hay moi lan Sao Moc đen vi tri xung đoi no tien ve phia đong khoang 30°, bang be rong mot cung hoang đao.
Boi quy đao Sao Moc nam ben ngoai quy đao Trai Đat, goc pha cua Sao Moc khi nhin tu Trai Đat khong bao gio vuot qua 11,5°. Do vay, hanh tinh luon luon hien ra gan nhu mot đia tron khi nhin qua kinh thien van tren mat đat. Chi co nhung phi vu tau khong gian bay đen Sao Moc moi quan sat hinh anh luoi liem cua Sao Moc.


Ve tinh tu nhien Tinh đen thang 6/2021, Sao Moc co 80 ve tinh tu nhien. Trong so nay co 60 ve tinh co đuong kinh nho hon 10 kilomet va chi đuoc phat hien tu 1975. Bon ve tinh lon nhat, goi la cac ve tinh "Galilei" la Io, Europa, Ganymede va Callisto. Co 5 ve tinh hien khong quan sat thay la S/2003 J 2, S/2003 J 4, S/2003 J 10, S/2003 J 12 va S/2011 J 1. Tong so ve tinh nay đuoc nang len con so 79 vao nam 2018, voi it nhat 1 ve tinh moi co ten Valetudo, theo ten mot vi than trong than thoai La Ma chuyen ve mang suc khoe, y hoc, va vao ngay 30 thang 6 nam 2021 mot nu sinh vien ten Kai Ly đa phat hien mot mat trang nho nua mang ten EJc0061 (S/2003 J 24), lam nang tong so ve tinh cua Sao Moc len 80.


= Cac ve tinh Galilei =

Quy đao cua Io, Europa, va Ganymede, trong cac ve tinh lon nhat trong He Mat Troi, tao thanh dang cong huong quy đao; bon vong quy đao Io thi Europa quay đuoc chinh xac hai vong va Ganymede quay đuoc chinh xac mot vong. Su cong huong nay la nguyen nhan cua hieu ung hap dan lam quy đao cua ba ve tinh co dang hinh ellip, do moi ve tinh nhan them luc keo tu cac ve tinh lan can khi chung đat đen điem cong huong. Luc thuy trieu tu Sao Moc, mat khac lai lam cho quy đao cua chung tro len tron hon.
Đo lech tam quy đao cua cung gay ra su bien dang hinh the cua cac ve tinh, voi luc hap dan cua Sao Moc keo gian chung ra khi chung đen gan can điem quy đao va khi cac ve tinh o vien điem quy đao luc hap dan tro len yeu đi va cac ve tinh thu lai hinh dang. Su co gian trong cau truc nay gay ra mot noi ma sat ben trong ve tinh va lam nong vat chat ben trong chung. Đay chinh la nguyen nhan ve tinh trong cung Io co su hoat đong nui lua manh (ve tinh chiu luc thuy trieu manh nhat), va xuat hien nhung đac điem đia chat tre tren be mat Europa (am chi nhung hoat đong đia chat tai tao be mat trong thoi gian gan đay).


= Phan loai ve tinh =

Truoc khi phi vu Voyager phat hien ra nhieu ve tinh, cac ve tinh cua Sao Moc đuoc sap xep thanh bon nhom, dua tren đac điem chung cua cac tham so quy đao cua chung. Sau đo, rat nhieu ve tinh nho đuoc phat hien nam ben ngoai nhung ve tinh nay va tao nen mot buc tranh kha phuc tap. Ngay nay cac nha khoa hoc phan loai ra lam sau nhom ve tinh, mac du co the co nhung đac điem khac nhau nua.
Nhom con chinh co ban la tam ve tinh trong dang cau hoac gan cau cung co quy đao gan tron va gan nam trong mat phang xich đao cua Sao Moc va cac nha khoa hoc cho rang chung hinh thanh cung voi lich su cua Sao Moc. Nhung ve tinh con lai đa phan la nhung ve tinh di hinh voi quy đao ellip va mat phang quy đao nghieng nhieu, va co kha nang la chung bi Sao Moc bat giu tu cac tieu hanh tinh hoac manh vo cua cac tieu hanh tinh. Cac ve tinh di hinh đuoc chia vao nhom cac ve tinh co chung tham so quy đao va do đo co the co cung nguon goc, co le la ve tinh lon hon hoac vat the bi bat sau đo bi vo nat.


Tuong tac voi He Mat Troi Cung voi Mat Troi, anh huong hap dan cua Sao Moc tao nen cau truc He Mat Troi. Quy đao cua hau het cac hanh tinh trong Thai Duong he nam gan voi mat phang quy đao cua Sao Moc hon mat phang xich đao cua Mat Troi (Sao Thuy la hanh tinh duy nhat nam gan nhat voi mat phang xich đao Mat Troi voi quy đao cua no hoi nghieng), khoang trong Kirkwood trong vanh đai tieu hanh tinh chu yeu do anh huong hap dan cua Sao Moc, va hanh tinh nay cung hut phan lon cac tieu hanh tinh nho trong giai đoan cac hanh tinh vong trong chiu nhung tran mua thien thach cuoi cung trong lich su he Mat Troi.
Cung voi cac ve tinh cua no, truong hap dan cua Sao Moc đieu khien rat nhieu tieu hanh tinh thuoc vao cac điem Lagrange tien truoc va sau theo Sao Moc tren quy đao cua no quanh Mat Troi. Chung la nhung tieu hanh tinh Troia, va cac nha thien van chia ra lam hai nhom mang ten "Hy Lap" va "Troia" theo trong su thi Iliad. Tieu hanh tinh đau tien trong so nay, 588 Achilles, do nha thien van hoc Max Wolf phat hien nam 1906; va tu đo đen nay co khoang hai nghin tieu hanh tinh trong cac nhom đuoc phat hien. Tieu hanh tinh lon nhat la 624 Hektor.
Hau het cac sao choi chu ky ngan thuoc ve ho Sao Moc — đinh nghia nhu la cac sao choi co ban truc lon nho hon ban kinh quy đao cua Sao Moc. Cac nha khoa hoc cho rang sao choi ho Sao Moc hinh thanh tu vanh đai Kuiper ben ngoai quy đao Sao Hai Vuong. Trong nhung lan tiep can gan Sao Moc quy đao cua chung bi nhieu loan va dan dan co chu ky quy đao nho hon va đi vao vung giua Mat Troi va Sao Moc.


= Va cham =

Cac nha thien van goi Sao Moc la co may hut bui cua He Mat Troi, boi vi luc hap dan manh va vi tri cua no gan nhom bon hanh tinh phia trong. Gan đay hanh tinh đa nhan mot so vu va cham voi cac sao choi. Hanh tinh khong lo nay la mot la chan bao ve cac hanh tinh phia trong khoi nhung tran ban pha cua thien thach. Nhung mo phong may tinh gan đay lai cho thay Sao Moc khong lam giam so luong sao choi đi vao phia cac hanh tinh ben trong, do hap dan cua no gay nhieu loan quy đao cac sao choi đi vao trong xap xi bang so sao choi hut ve phia no. Van đe nay van con gay ra nhieu tranh luan giua cac nha thien van hoc, khi mot so tin rang Sao Moc đa hut cac sao choi tu vanh đai Kuiper ve phia quy đao Trai Đat trong khi mot so khac nghi rang hanh tinh nay co vai tro bao ve Trai Đat khoi nhung thien thach tu đam may Oort.
Nam 1997, khi xem xet lai nhung ban ve trong lich su, nguoi ta nghi rang nha thien van Cassini co the đa ve lai dau vet cua mot vu va cham nam 1690. Trong cuoc khao sat cung co khoang 8 vet va cham trong nhung ban ve cua nguoi khac ma kha nang thap la ho đa quan sat đuoc su kien va cham. Mot qua cau lua cung đa đuoc ghi lai khi tau Voyager 1 tiep can Sao Moc thang 3 nam 1979. Trong thoi gian 16 thang 7 nam 1994, đen 22 thang 7 nam 1994, tren 20 manh vo cua sao choi Shoemaker–Levy 9 (SL9, đinh danh D/1993 F2) va cham vao bau khi quyen ban cau nam cua Sao Moc, va đay la lan đau tien cac nha thien van co co hoi quan sat truc tiep su kien va cham giua hai vat the trong He Mat Troi. Va cham cung mang lai thong tin huu ich ve thanh phan khi quyen Sao Moc.
Ngay 17 thang 9 nam 2009, mot nha thien van nghiep du đa phat hien ra vi tri va cham o kinh đo xap xi 216 đo trong He II. Va cham đe lai mot điem đen trong khi quyen Sao Moc, kich thuoc tuong tu nhu bao Oval BA. Quan sat qua thiet bi hong ngoai cho thay mot điem sang noi va cham xay ra, hay vu va cham lam nong lop khi quyen ben duoi trong gan vung cuc nam Sao Moc. Cac nha khoa hoc uoc luong đuong kinh cua thien thach trong vu va cham nam 2009 khoang 200 m đen 500 m.
Mot qua cau lua khac, nho hon cung đa đuoc ghi nhan vao ngay 3 thang 6 nam 2010, boi nha thien van nghiep du Anthony Wesley nguoi Australia, va sau đo su kien nay cung đa đuoc ghi lai tren video cua mot nha thien van nghiep du khac tai Philippines. Qua cau lua khac cung đuoc ghi nhan vao 20 thang 8 nam 2010, va 10 thang 9 nam 2012


Nghien cuu va tham hiem = Nghien cuu truoc khi co kinh thien van =

Cac nha thien van Babylon co đai đa quan sat va ghi chep ve Sao Moc tu the ky 7 hoac 8 truoc Cong nguyen.
Trong the ky thu hai mo hinh Almagest đuoc nha thien van Hy Lap co đai Claudius Ptolemaeus xay dung len mo hinh đia tam hanh tinh dua tren nhung quan sat ve chuyen đong tuong đoi cua Sao Moc so voi Trai Đat, khi ong quan sat thay chu ky cua no "quanh" Trai Đat la 4332,38 ngay, hay 11,86 nam.
Nam 499, Aryabhata, nha thien van va toan hoc co đai An Đo, cung su dung mo hinh đia tam va uoc luong chu ky cua Sao Moc la 4332,2722 ngay, hay 11,86 nam.


= Quan sat bang kinh thien van =
Nam 1610, Galileo Galilei su dung kinh thien van do ong tu che tao quan sat thay bon ve tinh quay quanh Sao Moc—Io, Europa, Ganymede va Callisto (ma ngay nay goi la cac ve tinh Galilei); va đuoc đa so cac nha lich su khoa hoc cong nhan la nguoi đau tien su dung kinh thien van nham quan sat cac thien the ngoai Trai Đat. Galileo cung la nguoi đau tien phat hien ra chuyen đong thien the khong phai do cach nhin Trai Đat la trung tam cua vu tru. Đay la mot bang chung thuyet phuc ung ho thuyet nhat tam cua Nicolaus Copernicus ve chuyen đong cua cac hanh tinh; vi nhung ung ho cong khai cua Galileo cho mo hinh Copernicus ma ong bi đua ra toa an di giao.
Trong thap nien 1660, Cassini su dung mot loai kinh thien van moi va ong phat hien ra nhung vet va dai nhieu mau sac tren Sao Moc va nhan ra hanh tinh nay phinh ra tai xich đao. Ong cung thu uoc luong toc đo tu quay cua Sao Moc. Nam 1690 Cassini nhan ra khi quyen Sao Moc the hien su quay vi sai.

Vet Đo Lon, con bao hinh oval đac trung trong khi quyen o ban cau nam Sao Moc, co the đa đuoc quan sat tu nam 1664 boi Robert Hooke va nam 1665 boi Giovanni Cassini, mac du chua co van ban lich su cu the ro rang ghi nhan đieu nay. Duoc si Samuel Heinrich Schwabe đa ve chi tiet ve Vet Đo Lon vao nam 1831.
Mot so nguoi đa cong bo khong thay xuat hien Vet Đo Lon khi quan sat Sao Moc trong giai đoan 1665 va 1708 truoc khi no lai hien ra vao 1878. Nam 1883 nguoi ta nhan thay no đang mo đi cung nhu o đau the ky 20.
Ca Giovanni Borelli va Cassini đa ghi chep can than ve chuyen đong va chu ky cua cac ve tinh Sao Moc, cho phep tien đoan đuoc thoi gian ma cac ve tinh se o truoc hay sau hanh tinh. Cho đen thap nien 1670, khi Sao Moc o vi tri xung đoi voi Trai Đat o hai ben Mat Troi, chu ky quay cua ve tinh Io đa dai them khoang 17 phut so voi ghi chep tu truoc. Ole Rømer đa quan sat thay đieu nay va suy luan ra anh sang khong co van toc tuc thoi (ket luan bi chinh Cassini ban đau phan đoi), va ong cung uoc luong đuoc toc đo anh sang thong qua đo lech thoi gian nay.
Nam 1892, Edward Barnard phat hien ra ve tinh thu nam cua Sao Moc bang kinh thien van phan xa 36 inch (910 mm) o đai quan sat Lick tai California. Ve tinh nay kha nho, va rat kho nhan ra vao thoi điem đo, đieu nay khien ong nhanh chong tro len noi tieng. Ve tinh sau đo đuoc đat ten Amalthea. No la ve tinh tu nhien cuoi cung đuoc phat hien bang quan sat truc tiep qua buoc song kha kien. Va khi tau Voyager 1 bay ngang qua Sao Moc nam 1979 no đa phat hien ra 8 ve tinh moi.

Nam 1932, Rupert Wildt nhan ra nhung vach hap thu cua amonia va metan trong khi quyen Sao Moc.
Ba con bao ton tai lau quay nguoc chieu kim đong ho mau trang đa đuoc quan sat tu 1938. Trong nhieu thap ky chung van la nhung đac điem roi rac tren khi quyen Sao Moc, đoi khi đen gan nhau nhung chua he sap nhap truoc đo. Cuoi cung, hai con bao sap nhap vao nam 1998, va hut con bao thu ba vao nam 2000, va cac nha khoa hoc hien nay goi no la Oval BA.


= Nghien cuu bang kinh thien van vo tuyen =

Bernard Burke va Kenneth Franklin nam 1955 phat hien ra nhung chop no cua tin hieu vo tuyen đen tu Sao Moc o tan so 22,2 MHz. Chu ky cua nhung chop nay trung voi chu ky tu quay cua hanh tinh, va ho nghi chung co the lam đinh nghia phu hop cho toc đo tu quay cua Sao Moc. Nhung chop vo tuyen tu hanh tinh nay phat ra hai loai: chop keo dai (hay chop L) trong khoang vai giay, va chop ngan (hay chop S) dien ra chi trong thoi gian mot phan tram cua giay.
Cac nha thien van cung phat hien ra co ba dang tin hieu vo tuyen phat ra tu Sao Moc.

Chop vo tuyen đecamet (voi buoc song khoang chuc met) thay đoi theo su quay cua Sao Moc, va bi anh huong boi tuong tac cua ve tinh Io voi tu truong Sao Moc.
Buc xa vo tuyen đeximet (buoc song co vai xentimet) do nha khoa hoc Frank Drake va Hein Hvatum quan sat đau tien nam 1959. Nguon goc cua tin hieu nay tu vanh đai hinh vong xuyen bao quanh xich đao Sao Moc. Tin hieu nay do buc xa xyclotron phat ra tu electron bi gia toc trong tu truong hanh tinh nay.
Buc xa nhiet phat ra tu khi quyen Sao Moc.


= Tham hiem bang tau tham do =

Tu 1973 mot so tau vu tru tu đong đa đen gan Sao Moc, noi bat la tau tham do Pioneer 10, con tau đau tien đen đu gan hanh tinh nay va gui ve cac buc anh cung nhu thong tin ve hanh tinh lon nhat trong He Mat Troi. Cac chuyen bay đen cac hanh tinh thuong dua tren ngan sach giam thieu nang luong can thiet đe con tau bay hieu qua, hay nhien lieu mang theo toi uu đe no đat đuoc van toc toi đa cung nhu phuc vu trong qua trinh tham do, hay delta-v. Khi đi vao quy đao chuyen Hohmann tu Trai Đat đen Sao Moc bat đau tu quy đao thap đoi hoi gia tri delta-v bang 6,3 km/s so voi gia tri 9,7 km/s cua delta-v can thiet đe đua ve tinh vao quy đao thap quanh Trai Đat. That may la nho ky thuat ho tro hap dan thong qua qua trinh bay qua hanh tinh co the lam giam nang luong can thiet đe đua tau đen Sao Moc, giam thieu chi phi cho nhung chuyen bay dai nam trong khong gian.


 Phi vu bay qua  Tu nam 1973, mot vai tau khong gian đa thuc hien bay qua hanh tinh va thuc hien mot so quan sat Sao Moc. Phi vu Pioneer lan đau tien chup đuoc anh gan khi quyen Sao Moc va mot so ve tinh cua no. Cac tau cung phat hien ra vanh đai buc xa gan hanh tinh voi cuong đo manh hon so voi tung nghi, va ca hai đa vuot qua đuoc anh huong cua tu truong Sao Moc. Dua vao quy đao cua cac tau vu tru cac nha khoa hoc co the suy ra đuoc khoi luong cua he Sao Moc. Nho hien tuong che khuat tin hieu vo tuyen tu tau khong gian cua hanh tinh ma nguoi ta co the tinh ra đuoc đuong kinh cung nhu đo det cua Sao Moc.
Sau nam sau, phi vu Voyager đa nang cao kha nang hieu biet cua cac nha khoa hoc ve cac ve tinh Galilei va kham pha ra cac vanh đai Sao Moc. Chung cung gui ve cac buc anh cho phep khang đinh Vet Đo Lon quay nguoc voi (nguoc chieu kim đong ho) chieu quay cua hanh tinh. So sanh cac buc anh nguoi ta cung thay Vet Đo Lon cung thay đoi mau sac ke tu phi vu Pioneer, tu mau vang cam sang mau nau toi. Mot khu vuc hinh vong xuyen chua cac ion doc theo quy đao cua ve tinh Io cung đuoc phat hien, cac nha thien van cung quan sat thay nui lua đang hoat đong tren be mat ve tinh nay. Khi tau khong gian đi ra phia sau hanh tinh, no đa chup đuoc cac anh chop tia set trong khi quyen o phan ban cau toi cua Sao Moc.
Phi vu tiep theo đen gan Sao Moc, tau quan sat Mat Troi Ulysses, đa bay qua hanh tinh (1992) nham dua vao ho tro hap dan đe bay theo quy đao cuc quanh Mat Troi voi muc đich nghien cuu vung cuc Mat Troi. Trong qua trinh bay qua con tau đa thuc hien nghien cuu tu quyen Sao Moc. Do Ulysses khong mang theo camera, cac nha khoa hoc đa khong thu đuoc anh quang hoc nao. Lan bay qua thu hai dien ra nam 2004 o mot khoang cach rat lon.
Nam 2000, tau Cassini, tren hanh trinh đen Sao Tho, bay qua Sao Moc va gui ve mot so buc anh co đo phan giai tot nhat đoi voi hanh tinh nay tu truoc đen nay. Ngay 19 thang 12 nam 2000, tau đa chup anh ve tinh Himalia, nhung đo phan giai qua thap đe cac nha khoa hoc nhan ra đuoc chi tiet be mat ve tinh nay.
Tau khong gian New Horizons, tren hanh trinh đen Pluto, đa nho su ho tro hap dan cua Sao Moc. No bay đen gan hanh tinh nhat vao ngay 28 thang 2 nam 2007. Camera đa quan sat đuoc plasma phun ra tu cac nui lua tren Io va nghien cuu chi tiet cac ve tinh Galilei, cung nhu thuc hien quan sat tu xa cac ve tinh vong ngoai Himalia va Elara. Qua trinh chup anh he Sao Moc bat đau tu 4 thang 9 nam 2006.


 Phi vu Galileo  Tau Galileo la tau đau tien quay quanh Sao Moc, khi no đi vao quy đao quanh hanh tinh ngay 7 thang 12 nam 1995. No tham do đuoc hon 7 nam, thuc hien nhieu lan bay quan cac ve tinh Galilei va ve tinh Amalthea. Con tau cung đa chung kien va gui ve cac buc anh chup sao choi Shoemaker-Levy 9 khi no đen gan Sao Moc nam 1994, va đa cho phep cac nha khoa hoc co co hoi thuan loi đe theo doi sao choi nay. Trong phi vu mo rong nham thu thap thong tin ve he Sao Moc, kha nang thiet ke cua no đa bi gioi han boi loi bung mo mot ang ten thu phat tin hieu vo tuyen.
Mot thiet bi tham do khi quyen cung tach ra khoi tau Galileo thang 7 nam 1995, va roi vao khi quyen hanh tinh ngay 7 thang 12. No roi sau đuoc 150 km qua bau khi quyen, voi thoi gian thu thap du lieu la 57,6 phut, va đa bi pha nat boi ap suat khi quyen (luc bi pha nat ap suat khi quyen bang 22 lan ap suat khi quyen Trai Đat, voi nhiet đo khi quyen luc cuoi thiet bi đo đuoc 153 °C). Co the sau đo thiet bi nay bi tan chay va boc hoi. Tau Galileo khi ket thuc nhiem vu thi cac nha khoa hoc đa quyet đinh cho no roi vao Sao Moc vao ngay 21 thang 9 nam 2003, voi van toc tren 50 km/s, nham tranh bat ky mot kha nang nao con tau co the roi vao ve tinh Europa—ve tinh voi gia thuyet co kha nang co su song cua vi khuan trong long đai duong gia thuyet cua no.


 Phi vu Juno  Tau Juno phong len tu thang 8 nam 2011, đa đen Sao Moc vao thang 4 nam 2016 va du kien ​​se hoan tat 37 vong quy đao quanh hanh tinh trong 20 thang toi. Ke hoach cua phi vu Juno nghien cuu chi tiet ve hanh tinh nay tu quy đao đia cuc. Ngay 27 thang 8 nam 2016, tau vu tru đa hoan thanh chuyen bay đau tien đen Sao Moc va gui lai nhung hinh anh đau tien chua tung co ve cuc bac Sao Moc. Juno se hoan tat 12 vong quy đao truoc khi ket thuc ke hoach nhiem vu đuoc lap trong ngan sach, ket thuc vao thang 7 nam 2018. Vao thang 6 nam đo, NASA đa gia han ke hoach hoat đong cua nhiem vu đen thang 7 nam 2021, va vao thang 1 nam đo phi vu đuoc keo dai đen thang 9 nam 2025 voi bon lan bay ngang qua cac ve tinh: bay qua Ganymede mot lan, Europa mot lan va Io hai lan.  Khi Juno ket thuc nhiem vu, no se thuc hien ha canh đi vao khi quyen Sao Moc va bat đau tan ra. Trong qua trinh thuc hien nhiem vu, tau vu tru se tiep xuc voi muc buc xa cao cua tu quyen Sao Moc, co the gay hong hoc mot so thiet bi va co nguy co va cham voi cac ve tinh cua Sao Moc trong tuong lai.


 Phi vu bi huy bo va phi vu trong tuong lai  Boi vi kha nang co mot đai duong chat long duoi be mat cac ve tinh Europa, Ganymede va Callisto, cac nha khoa hoc mong muon co mot du an nghien cuu chi tiet hon nhung ve tinh bang đa nay. Do kho khan ve tai chinh va con nhieu du an nghien cuu tham hiem khong gian vu tru khac, vai đe xuat nghien cuu cac ve tinh nay cua NASA đa phai huy bo. Du an Jupiter Icy Moons Orbiter (JIMO) cua NASA đa huy bo vao nam 2005. Mot đe xuat hop tac giua NASA/ESA, goi la EJSM/Laplace, neu đuoc phat trien se phong len vao nam 2020. EJSM/Laplace gom mot tau quy đao do NASA đung đau Jupiter Europa Orbiter, va mot tau quy đao Jupiter Ganymede Orbiter do ESA đung đau. Tuy nhien vao thang 4 nam 2011, ESA đa phai chinh thuc ket thuc du an do NASA bi cat giam ngan sach nghien cuu phat trien do vay buoc ho phai dung tham gia du an. Thay vao đo ESA đa phe chuan mot phi vu cap quan trong L1 trong chuong trinh Cosmic Vision, du an JUICE va kha nang phong len vao nam 2022.
Trong tuong lai, phi vu ke hoach đa đuoc phe chuan nham nghien cuu he Sao Moc do co quan ESA đung đau, phi vu Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE), voi thoi gian du đinh phong len nam 2022 va toi Sao Moc khoang nam 2030, nghien cuu bon ve tinh Galileo va đac biet la Europa.


Kha nang ton tai su song Nam 1953, trong thi nghiem Urey-Miller hai nha khoa hoc chung to rang khi ket hop nang luong tia set va cac hop chat hoa hoc ton tai trong khi quyen nguyen thuy cua Trai Đat co the sinh ra nhung hop chat huu co (bao gom amino acid) ma cac nha khoa hoc cho rang chung la nhung khoi co ban cua su song. Hai ong mo phong khi quyen voi cac phan tu nuoc, metan, amonia va hydro; moi phan tu nay đeu co mat trong khi quyen Sao Moc. Khi quyen hanh tinh nay co nhung luong đoi luu khong khi manh thang đung, cho phep mang nhung hop chat nay xuong duoi sau hon. Ben trong hanh tinh nhiet đo khi quyen cao hon lam be gay cac phan tu hoa hoc va can tro su hinh thanh nhung dang song nguyen thuy giong nhu tren Trai Đat.
Đa so cac nha khoa hoc đong y rang hau nhu khong the ton tai mot su song kieu nhu Trai Đat tren Sao Moc, do co qua it luong nuoc trong khi quyen, hau nhu khong co mot be mat ran nao duoi sau hanh tinh va cang xuong duoi sau ap suat cang lon. Nam 1976, truoc phi vu Voyager, nguoi ta gia thuyet rang nhung phan tu co so cho su song nhu amonia hoac nuoc co the ton tai trong thuong quyen cua Sao Moc. Gia thuyet nay dua tren he sinh thai bien cua Trai Đat ma co nhung sinh vat phu du đon gian co the quang hop song gan mat bien, cac loai ca o tang nuoc sau hon tieu thu cac sinh vat nay, va nhung loai san moi đai duong bat ca an thit.
Neu kha nang ton tai nhung đai duong ben duoi be mat bang cua ba ve tinh (Europa, Ganymede va Callisto) thi mot so nha khoa hoc gia thuyet co the co nhung vi khuan hiem khi va hiem sang song duoi đo.


Trong than thoai Nguoi co đai đa biet đen Sao Moc do hanh tinh nay co the nhin bang mat thuong trong đem toi va tham chi vao luc binh minh hay hoang hon. Nguoi Babylon goi hanh tinh nay đai dien cho vi than "Marduk" cua ho. Ho cung đa su dung chu ky quy đao gan bang 12 nam cua hanh tinh nay doc theo đuong Hoang Đao đe xac đinh cac chom sao thuoc Hoang Đao.
Nguoi La Ma đat ten hanh tinh la Jupiter (tieng Latinh: Iuppiter, Iupiter) (cung goi la Jove), vi than nam đung đau trong than thoai La Ma, voi cach xung ho trong ngon ngu Proto-Indo-European cua tu ghep *Dyeu-pəter (danh cach: *Dyeus-pəter, co nghia "cha cua cac vi than bau troi", hoac "cha cua vi than ngay"). Vi than nay đuoc nguoi Hy Lap goi trong than thoai Hy Lap la Zeus (Ζευς), hoac Dias (Διας), la ten cua hanh tinh ma nguoi Hy Lap van goi ngay nay.
Ky hieu thien van hoc cho hanh tinh nay la , the hien cho cay tam set hoac con đai bang cua than. Hoac la viet cach đieu cua chu zeta, chu đau trong tu Zeus trong tieng Hy Lap.
Jovian la tinh tu trong tieng Anh cua tu Jupiter. Dang co cua tu nay la jovial, dua theo cac nha chiem tinh co đai thoi Trung Co co nghia la "hanh phuc" hoac "vui ve," do trong chiem tinh dau hieu su xuat hien cua than Jupiter lien quan đen niem vui.
Trong tieng Trung Quoc, Han Quoc, Nhat Ban va Viet Nam coi hanh tinh nay la Moc Tinh, (木星, muxing), chinh la nguyen to Moc (cay co, mua xuan...) trong Ngu Hanh. Đao Lao coi no la sao Phuc trong Phuc Loc Tho. Nguoi Hy Lap con goi no la Φαεθων, Phaethon, "sang choi." Trong chiem tinh cua nguoi Hindu, cac nha chiem tinh Hindu đat ten hanh tinh theo vi than Brihaspati, mot trong nhung "Guru", nhung vi than cau nguyen va tin nguong. Trong tieng Anh, Thursday co nguon goc tu "ngay cua than set Thor", Sao Moc lien he voi than Thor trong than thoai nguoi German.
Trong than thoai Trung A va Tho Nhi Ky, Sao Moc đuoc goi la "Erendiz/Erentuz", co nghia la "sao eren(?)+yultuz". Co rat nhieu nghi van trong tu "eren". Nguoi Trung A cung đa tinh đuoc chu ky quy đao cua hanh tinh nay bang 11 nam va 300 ngay. Ho tin rang mot so su kien thien nhien va ton giao co lien he voi su chuyen đong cua Erentuz tren bau troi.


Xem them Sao choi Shoemaker-Levy 9
Sao Moc nong
Tham do Sao Moc


Tham khao Đoc them Bagenal, F.; Dowling, T. E.; McKinnon, W. B., bien tap (2004). Jupiter: The planet, satellites, and magnetosphere. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-81808-7.
Beebe, Reta (1997). Jupiter: The Giant Planet . Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-731-6.


Lien ket ngoai (tieng Anh)

Sao Moc tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Hans Lohninger (ngay 2 thang 11 nam 2005). "Jupiter, As Seen By Voyager 1". A Trip into Space. Virtual Institute of Applied Science. Truy cap ngay 9 thang 3 nam 2007.
Dunn, Tony (2006). "The Jovian System". Gravity Simulator. Truy cap ngay 9 thang 3 nam 2007.—A simulation of the 62 Jovian moons.
Seronik, G.; Ashford, A. R. "Jupiter's Moons Javascript Utility". Sky & Telescope. Ban goc luu tru ngay 22 thang 6 nam 2013. Truy cap ngay 9 thang 3 nam 2007.{{Chu thich web}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Anonymous (ngay 2 thang 5 nam 2007). "In Pictures: New views of Jupiter". BBC News. Truy cap ngay 2 thang 5 nam 2007.
Cain, Fraser. "Jupiter". Universe Today. Truy cap ngay 1 thang 4 nam 2008.
"Fantastic Flyby of the New Horizons spacecraft (ngay 1 thang 5 nam 2007.)". NASA. Ban goc luu tru ngay 20 thang 10 nam 2011. Truy cap ngay 21 thang 5 nam 2008.
"Moons of Jupiter articles in Planetary Science Research Discoveries". Planetary Science Research Discoveries. University of Hawaii, NASA.
June 2010 impact video
NASA's Jupiter fact sheet
Jupiter's Inner Moons
(tieng Viet)

Sao Moc tai Tu đien bach khoa Viet Nam
VnExpress:
Đai duong co the ton tai tren mot mat trang cua Sao Moc 18/12/2000, 10:11 GMT+7
Tau khong gian toi gan Sao Moc 2/1/2001, 11:03 GMT+7
Phat hien mot chum ve tinh moi cua Sao Moc 11/1/2001, 01:05 GMT+7
Chup anh dung nham nong chay tren ve tinh cua Sao Moc 28/2/2001, 04:14 GMT+7 B. Hanh (theo CNN, 28/2)
Nuoc lai tran khap be mat mot ve tinh cua Sao Moc 1/3/2001, 02:53 GMT+7
Sao Moc cung co cuc quang! 13/4/2001, 10:49 GMT+7
Truy tim su song tren ve tinh cua Sao Moc 12/6/2001, 08:53 GMT+7
Mot ve tinh cua Sao Moc phat sang ky la 28/6/2001, 10:28 GMT+7
Tau Galileo ket thuc su mang lich su Bich Hanh (theo BBC, CNN) cap nhat 22/9/2003, 09:26 GMT+7