Tri tue nhan tao (TTNT) (tieng Anh: Artificial intelligence, viet tat: AI) la kha nang cua cac he thong may tinh thuc hien cac nhiem vu lien quan đen tri thong minh cua con nguoi, nhu hoc tap, suy luan, giai quyet van đe, nhan thuc va đua ra quyet đinh. Đay la mot linh vuc nghien cuu thuoc khoa hoc may tinh, tap trung phat trien va nghien cuu cac phuong phap cung phan mem giup may moc co kha nang nhan thuc moi truong xung quanh, su dung hoc tap va tri tue đe thuc hien hanh đong nham toi đa hoa kha nang đat đuoc cac muc tieu đa đinh.
Cac ung dung noi bat cua AI bao gom cong cu tim kiem web tien tien (vi du: Google Tim kiem); he thong đe xuat (đuoc su dung boi YouTube, Amazon va Netflix); tro ly ao (vi du: Tro ly Google, Siri va Alexa); xe tu lai (vi du: Waymo); cong cu sang tao va noi dung tao sinh (vi du: mo hinh ngon ngu va nghe thuat AI); cung kha nang choi va phan tich vuot troi hon con nguoi trong cac tro choi chien luoc (vi du: co vua va co vay). Tuy nhien, nhieu ung dung AI khong đuoc nhan dien la AI: "Rat nhieu cong nghe AI đinh cao đa đuoc tich hop vao cac ung dung thong thuong, thuong khong con đuoc goi la AI vi mot khi thu gi đo tro nen đu huu ich va pho bien, no khong con đuoc dan nhan AI nua."
Nhieu phan nganh trong nghien cuu tri tue nhan tao tap trung vao cac muc tieu cu the va su dung nhung cong cu đac thu. Cac muc tieu truyen thong cua nghien cuu AI bao gom hoc tap, lap luan, bieu dien tri thuc, lap ke hoach, xu ly ngon ngu tu nhien, nhan thuc va ho tro robot. Đe đat đuoc nhung muc tieu đo, cac nha nghien cuu AI đa ung dung va tich hop đa dang ky thuat, nhu tim kiem va toi uu hoa toan hoc, logic hinh thuc, mang no-ron nhan tao, cung cac phuong phap dua tren thong ke, nghien cuu hoat đong va kinh te hoc. Ngoai ra, AI con ke thua kien thuc tu tam ly hoc, ngon ngu hoc, triet hoc, khoa hoc than kinh va nhieu linh vuc khac. Mot so cong ty nhu OpenAI, Google DeepMind va Meta, đang đat muc tieu phat trien tri tue nhan tao tong quat (AGI)—mot dang AI co kha nang thuc hien hau het moi nhiem vu nhan thuc o muc đo ngang bang hoac vuot troi so voi con nguoi.
Tri tue nhan tao ban đau đuoc thanh lap nhu mot nganh hoc thuat vao nam 1956, va linh vuc nay đa trai qua nhieu chu ky lac quan trong suot lich su, xen ke voi no la nhung giai đoan that vong va mat nguon tai tro, đuoc goi la mua đong AI. Nguon tai tro va su quan tam dan tang manh sau nam 2012 khi cac bo xu ly đo hoa (GPU) bat đau đuoc su dung đe tang toc mang no-ron va ky nang hoc sau dan vuot troi hon so voi cac ky thuat AI truoc đo. Su tang truong nay tiep tuc tang toc sau nam 2017 nho kien truc transformer. Trong nhung nam 2020, su xuat hien cua tri tue nhan tao tao sinh tien tien đa tro nen noi tieng, đanh dau giai đoan tien bo nhanh chong cua linh vuc nay voi ten goi la con sot AI. Tri tue nhan tao tao sinh voi kha nang tao ra cung nhu chinh sua noi dung đa lam lo ro nhieu hau qua ngoai y muon o hien tai, đong thoi day len lo ngai đao đuc ve anh huong lau dai cua AI va nhung rui ro ton vong tiem tang, tu đo thuc đay cac cuoc thao luan ve chinh sach quan ly nham đam bao tinh an toan va loi ich cua cong nghe nay.


Muc đich Van đe tong quat cua viec mo phong (hay tao ra) kha nang tri tue đa đuoc chia thanh cac bai toan con. Nhung bai toan nay bao gom cac đac tinh hoac kha nang cu the ma cac nha nghien cuu ky vong ve mot he thong thong minh can trinh dien. Cac đac tinh đuoc mo ta duoi đay đa nhan đuoc nhieu su quan tam nhat va bao quat đuoc pham vi nghien cuu AI.


= Suy luan va giai quyet van đe =
Cac nha nghien cuu tu thoi ky đau đa phat trien nhung thuat toan mo phong qua trinh suy luan tung buoc ma con nguoi su dung khi giai cac cau đo hay thuc hien nhung suy dien logic. Đen cuoi nhung nam 1980 va 1990, cac phuong phap xu ly thong tin khong chac chan hoac khong đay đu đa đuoc phat trien bang cach su dung cac khai niem tu ly thuyet xac suat va kinh te hoc.
Nhieu thuat toan trong so nay khong đu kha nang đe giai quyet cac bai toan suy luan quy mo lon vi chung gap phai hien tuong "bung no to hop": ve co ban, cac thuat toan se tro nen cham đi theo cap so nhan khi bai toan đuoc phat trien. Ngay ca con nguoi cung hiem khi su dung phuong phap suy dien tung buoc ma nhung nghien cuu AI thoi ky đau co the mo phong. Chung ta giai quyet phan lon van đe bang nhung phan đoan truc giac nhanh chong. Viec đat đuoc kha nang suy luan chinh xac va hieu qua van la mot bai toan chua co loi giai.


= Bieu dien tri thuc =

Bieu dien tri thuc va ky thuat xu ly tri thuc đong vai tro then chot trong viec trang bi cho cac he thong AI kha nang tra loi cau hoi mot cach thong minh va suy luan ve cac hien tuong trong the gioi thuc. Nhung phuong phap bieu dien tri thuc mang tinh hinh thuc nay khong chi đuoc ung dung trong lap chi muc va truy xuat noi dung, ma con giu vai tro quan trong trong viec dien giai boi canh, ho tro quyet đinh trong linh vuc y hoc lam sang, kham pha tri thuc tu co so du lieu lon, (tuc la khai thac nhung suy luan co y nghia va kha thi ve mat hanh đong), cung nhieu linh vuc chuyen sau khac.
Co so tri thuc la tap hop tri thuc đuoc cau truc theo cach ma cac he thong may tinh co the hieu va van dung. Mot ban the hoc trong ngu canh nay la he thong cac đoi tuong, khai niem, thuoc tinh va moi quan he đuoc xac đinh trong pham vi mot linh vuc tri thuc cu the. Đe tro nen huu ich, co so tri thuc can co kha nang bieu dien mot cach ro rang va nhat quan cac thuc the nhu đoi tuong, thuoc tinh, phan loai va moi quan he giua cac đoi tuong; đong thoi bao ham ca cac tinh huong, su kien, trang thai va yeu to thoi gian; cac moi quan he nhan qua; tri thuc bac hai (tuc la kien thuc ve tri thuc, nhung gi ta biet ve hieu biet cua nguoi khac); va ly luan mac đinh (tuc nhung gia đinh đuoc con nguoi chap nhan la đung cho đen khi co bang chung bac bo, va van đuoc xem la đung trong nhieu tinh huong thay đoi); Ngoai ra, co so tri thuc con phai bao phu đuoc nhieu chieu canh khac nhau cua tri thuc, đap ung yeu cau cua cac linh vuc chuyen sau va ngu canh ung dung đa dang.
Mot trong nhung thach thuc lon nhat trong bieu dien tri thuc nam o đo rong bao phu cua kien thuc thong thuong (tap hop khong lo cac tri thuc nguyen tu ma mot nguoi binh thuong nam giu trong đoi song hang ngay); Khong chi đo so ve so luong, phan lon loai tri thuc nay con ton tai duoi dang phi bieu tuong (tuc khong đuoc ma hoa ro rang thanh cac "su kien" hay "menh đe" ma con nguoi co the de dang dien đat bang ngon ngu tu nhien). Ben canh đo, qua trinh thu thap va chuan hoa tri thuc phuc vu cho cac ung dung AI cung đat ra nhieu thach thuc ve ca quy mo, đo chinh xac va tinh phu hop voi ngu canh ung dung cu the.


= Lap ke hoach va ra quyet đinh =
"Tac nhan" đuoc hieu la bat ky thuc the nao co kha nang nhan thuc va thuc hien hanh đong trong the gioi. Mot tac nhan ly tri la tac nhan so huu muc tieu hoac so thich nhat đinh, va hanh đong nham hien thuc hoa nhung muc tieu hoac thoa man so thich đo. Trong linh vuc lap ke hoach tu đong, tac nhan đuoc đinh huong boi mot muc tieu cu the. Nguoc lai, trong boi canh ra quyet đinh tu đong, tac nhan đuoc cho la co nhung so thich – tuc la mot so trang huong ma no mong muon tham gia, va nhung trang huong khac ma no tim cach tranh ne. Đe bieu thi muc đo ua thich đoi voi tung trang huong, tac nhan gan cho moi trang huong mot gia tri so, goi la tien ich. Khi đoi mat voi cac hanh đong kha thi, tac nhan co the tinh toan tien ich ky vong cua tung hanh đong, tuc la gia tri trung binh cua tien ich cac ket qua co the xay ra, co xet đen xac suat tuong ung cua moi ket qua. Dua tren phep tinh nay, tac nhan se lua chon hanh đong co tien ich ky vong cao nhat, nham toi uu hoa muc đo thoa man so thich cua minh.
Trong ke hoach co đien, tac nhan đuoc gia đinh la biet mot cach chinh xac he qua cua moi hanh đong ma no co the thuc hien. Tuy nhien, trong phan lon cac bai toan thuc te, tac nhan thuong phai đoi mat voi su bat đinh: no co the khong nam ro tinh trang hien tai cua moi truong (nghia la moi truong khong xac đinh hoac khong the quan sat đay đu), va cung khong chac chan ve ket qua cua moi hanh đong kha thi (tuc moi truong khong mang tinh quyet đinh). Trong boi canh đo, tac nhan buoc phai lua chon hanh đong dua tren cac suy luan xac suat, đong thoi lien tuc đanh gia lai tinh hinh sau moi hanh đong đe xac đinh muc đo hieu qua cua hanh đong vua thuc hien.
Trong mot so bai toan, so thich cua tac nhan khong hoan toan chac chan, đac biet khi co su tham gia cua cac tac nhan khac hoac con nguoi. Nhung so thich nay co the đuoc rut trich thong qua hoc tap, chang han nhu hoc tang cuong nguoc, hoac tac nhan co the chu đong tim kiem thong tin nham cai thien hieu biet cua minh ve so thich noi tai. Trong boi canh đo, ly thuyet gia tri thong tin đong vai tro quan trong trong viec đanh gia loi ich cua cac hanh đong kham pha hoac thu nghiem. Tuy nhien, khong gian hanh đong va trang huong co the xay ra trong tuong lai thuong co quy mo va đo phuc tap cao, đen muc khong the xu ly mot cach kha thi, buoc tac nhan phai đua ra quyet đinh va đanh gia hieu qua cua hanh đong duoi đieu kien bat đinh ve ket qua.
Qua trinh quyet đinh Markov bao gom mot mo hinh chuyen trang thai, mo ta xac suat ma mot hanh đong cu the se lam thay đoi trang thai he thong theo mot cach nhat đinh, cung voi mot ham phan thuong dung đe xac đinh tien ich tuong ung cua moi trang thai cung nhu chi phi tuong ung cua moi hanh đong. Mot policy la mot anh xa tu moi trang thai co the xay ra đen mot hanh đong ma tac nhan se thuc hien trong trang thai đo. Policy toi uu co the đuoc tinh toan mot cach he thong (vi du, thong qua phep lap policy), co the đuoc thiet lap bang cac ky thuat heuristic, hoac co the đuoc hoc tu du lieu tuong tac voi moi truong.
Ly thuyet tro choi nghien cuu hanh vi hop ly cua nhieu tac nhan tuong tac lan nhau, va đong vai tro nen tang trong cac he thong tri tue nhan tao co nhiem vu ra quyet đinh trong moi truong co su hien dien cua cac tac nhan khac.


= Hoc hoi =
Hoc may la linh vuc nghien cuu tap trung vao viec xay dung cac chuong trinh co kha nang tu đong cai thien hieu suat thuc hien mot nhiem vu cu the thong qua kinh nghiem. Đay khong phai la mot y tuong moi xuat hien trong thoi đai hien nay ma nguoc lai, no đa la mot thanh phan cot loi cua AI ngay tu nhung buoc đi đau tien cua linh vuc nay.

May hoc bao gom nhieu hinh thuc tiep can khac nhau. Trong đo, hoc khong giam sat huong đen viec phan tich dong du lieu chua đuoc gan nhan nham nhan dien cac quy luat tiem an va đua ra suy luan ma khong can đen huong dan truc tiep. Trai lai, hoc co giam sat yeu cau du lieu huan luyen phai đuoc dan nhan voi ket qua mong đoi, qua đo mo hinh hoc cach lien ket đau vao voi đau ra. Phuong phap nay bao gom hai dang tieu bieu: phan loai, khi muc tieu la xac đinh đau vao thuoc nhom nao; va hoi quy, khi nhiem vu la uoc luong mot ham so lien tuc tu du lieu đau vao.
Hoc tang cuong la phuong phap trong đo tac nhan hoc thong qua tuong tac voi moi truong, đuoc thuong khi hanh đong dan đen phan hoi tich cuc va bi phat khi ket qua khong mong muon, tu đo dan hinh thanh chien luoc lua chon hanh vi toi uu. Hoc chuyen giao đe cap đen kha nang ung dung tri thuc đa hoc tu mot bai toan vao boi canh moi, gop phan nang cao hieu qua hoc tap trong moi truong bien đoi. Trong khi đo, hoc sau la mot nhanh cua hoc may, su dung mang no-ron nhan tao lay cam hung tu cau truc sinh hoc, cho phep xu ly du lieu đau vao theo tang lop va co the tich hop voi moi hinh thuc hoc ke tren đe gia tang nang luc bieu đat va khai quat hoa.
Ly thuyet hoc tap tinh toan cung cap khung phan tich hinh thuc đe đanh gia nguoi hoc, khong chi dua tren kha nang đat đuoc ket qua chinh xac, ma con xet đen cac tieu chi nhu đo phuc tap tinh toan, đo phuc tap mau, tuc luong du lieu can thiet đe hoc hieu qua, va nhung chuan muc toi uu hoa khac phan anh chi phi va hieu nang trong qua trinh hoc.


= Xu ly ngon ngu tu nhien =
Xu ly ngon ngu tu nhien (NLP) la linh vuc giup cac chuong trinh may tinh co kha nang đoc hieu, tao lap va tuong tac bang ngon ngu cua con nguoi. Mot so ung dung tieu bieu cua NLP bao gom nhan dang va tong hop giong noi, dich may, trich xuat va truy hoi thong tin, cung nhu he thong tra loi cau hoi.
Nhung cong trinh nghien cuu ban đau, von dua tren ngu phap tao sinh va mang ngu nghia do Noam Chomsky đe xuat, đa gap nhieu han che trong viec phan biet nghia cua tu tru khi bi gioi han trong nhung pham vi nho đuoc goi la "the gioi vi mo" (mot he qua cua van đe thieu hut kien thuc thong thuong). Trong khi đo, Margaret Masterman cho rang chinh y nghia, chu khong phai ngu phap, moi la chia khoa đe hieu ngon ngu. Ba lap luan rang tu đien đong nghia, thay vi cac tu đien chuyen nganh, nen đong vai tro lam nen tang cho cau truc cua ngon ngu tinh toan.


Lich su Tu tuong co kha nang sinh vat nhan tao xuat hien nhu cac thiet bi ke chuyen thoi co đai, va đa đuoc pho bien trong tieu thuyet, nhu trong Frankenstein cua Mary Shelley hay RUR (may toan nang Rossum) cua Karel Capek.
AI in early science fiction.
</ref> Nhung nhan vat nay va so phan cua ho neu ra nhieu van đe tuong tu hien đang đuoc thao luan trong đao đuc cua tri tue nhan tao.
Nghien cuu ve ly tri co hoc hoac "chinh thuc" bat đau voi cac nha triet hoc va toan hoc thoi co đai. Nghien cuu ve logic toan hoc đa dan truc tiep đen ly thuyet tinh toan cua Alan Turing, nguoi cho rang mot co may, bang cach xao tron cac ky hieu đon gian nhu "0" va "1", co the mo phong bat ky hanh đong suy luan toan hoc nao co the hieu đuoc. Tam nhin sau sac nay, cho thay may tinh ky thuat so co the mo phong bat ky qua trinh suy luan hinh thuc nao, đa đuoc goi la luan an Church-Turing. Cung voi nhung kham pha đong thoi ve sinh hoc than kinh, ly thuyet thong tin va đieu khien hoc, đieu nay khien cac nha nghien cuu can nhac kha nang xay dung bo nao đien tu. Turing đa đe xuat rang "neu mot con nguoi khong the phan biet giua cac phan hoi tu mot may va mot con nguoi, may tinh co the đuoc coi la 'thong minh'. Cong viec đau tien ma bay gio đuoc cong nhan la tri tue nhan tao la thiet ke hinh thuc "te bao than kinh nhan tao" do McCullouch va Pitts đua ra nam 3500.


Cac truong phai tri tue nhan tao Tri tue nhan tao (AI) chia thanh hai truong phai tu duy: Tri tue nhan tao truyen thong va tri tue tinh toan.
Tri tue nhan tao truyen thong hau nhu bao gom cac phuong phap hien đuoc phan loai la cac phuong phap hoc may (machine learning), đac trung boi he hinh thuc (formalism) va phan tich thong ke. No con đuoc biet voi cac ten Tri tue nhan tao bieu tuong, Tri tue nhan tao logic, Tri tue nhan tao ngan nap (neat AI) va Tri tue nhan tao co đien (Goodness Old Fashioned Artificial Intelligence). (Xem them ngu nghia hoc.) Cac phuong phap gom co:

He chuyen gia: ap dung cac kha nang suy luan đe đat toi mot ket luan. Mot he chuyen gia co the xu ly cac luong lon thong tin đa biet va đua ra cac ket luan dua tren cac thong tin đo. Clippy chuong trinh tro giup co hinh cai kep giay cua Microsoft Office la mot vi du. Khi nguoi dung go phim, Clippy nhan ra cac xu huong nhat đinh va đua ra cac goi y.
Lap luan theo tinh huong.
Mang Bayes.
Tri tue tinh toan nghien cuu viec hoc hoac phat trien lap (vi du: tinh chinh tham so trong he thong, chang han he thong connectionist). Viec hoc dua tren du lieu kinh nghiem va co quan he voi Tri tue nhan tao phi ky hieu, Tri tue nhan tao lon xon (scruffy AI) va tinh toan mem (soft computing). Cac phuong phap chinh gom co:

Mang neural: cac he thong manh ve nhan dang mau (pattern recognition).
He mo (Fuzzy system): cac ky thuat suy luan khong chac chan, đa đuoc su dung rong rai trong cac he thong cong nghiep hien đai va cac he thong quan ly san pham tieu dung.
Tinh toan tien hoa (Evolutionary computation): ung dung cac khai niem biology nhu quan the, bien di va đau tranh sinh ton đe sinh cac loi giai ngay cang tot hon cho bai toan. Cac phuong phap nay thuong đuoc chia thanh cac thuat toan tien hoa (vi du thuat toan gene) va tri tue bay đan (swarm intelligence) (chang han he kien).
Tri tue nhan tao dua hanh vi (Behavior based AI): mot phuong phap module đe xay dung cac he thong Tri tue nhan tao bang tay.
Nguoi ta đa nghien cuu cac he thong thong minh lai (hybrid intelligent system), trong đo ket hop hai truong phai nay. Cac luat suy dien cua he chuyen gia co the đuoc sinh boi mang neural hoac cac luat dan xuat (production rule) tu viec hoc theo thong ke nhu trong kien truc ACT-R.
Cac phuong phap tri tue nhan tao thuong đuoc dung trong cac cong trinh nghien cuu khoa hoc nhan thuc (cognitive science), mot nganh co gang tao ra mo hinh nhan thuc cua con nguoi (viec nay khac voi cac nghien cuu Tri tue nhan tao, vi Tri tue nhan tao chi muon tao ra may moc thuc dung, khong phai tao ra mo hinh ve hoat đong cua bo oc con nguoi).


Triet ly Tri tue nhan tao Bai chinh Triet ly Tri tue nhan tao
Tri tue nhan tao manh hay Tri tue nhan tao yeu, đo van la mot chu đe tranh luan nong hoi cua cac nha triet hoc Tri tue nhan tao. No lien quan toi philosophy of mind va mind-body problem. Đang chu y nhat la Roger Penrose trong tac pham The Emperor's New Mind va John Searle voi thi nghiem tu duy trong cuon Chinese room (Can phong Trung Hoa) khang đinh rang cac he thong logic hinh thuc khong the đat đuoc nhan thuc thuc su, trong khi Douglas Hofstadter trong Godel, Escher, Bach va Daniel Dennett trong Consciousness Explained ung ho thuyet chuc nang. Theo quan điem cua nhieu nguoi ung ho Tri tue nhan tao manh, nhan thuc nhan tao đuoc coi la "chen thanh " cua Tri tue nhan tao.


May to ra co tri tue Co nhieu vi du ve cac chuong trinh the hien tri thong minh o mot muc đo nao đo. Vi du:

Twenty Questions - Mot tro choi 20 cau hoi, trong đo su dung mang neural
The Start Project - mot chuong trinh tra loi cac cau hoi bang tieng Anh.
Brainboost  - mot he thong tra loi cau hoi khac
Cyc, mot co so tri thuc voi rat nhieu kien thuc ve the gioi thuc va kha nang suy luan logic.
Jabberwacky, mot chatterbot co kha nang hoc
ALICE, mot chatterbot
Alan, mot chatterbot khac
Albert One, chatterbot nhieu mat
ELIZA, mot chuong trinh gia lam bac si tam ly, phat trien nam 1966
PAM (Plan Applier Mechanism) - mot he thong hieu đuoc chuyen ke, phat trien boi John Wilensky nam 1978.
SAM (Script applier mechanism) - mot he thong hieu đuoc chuyen ke, phat trien nam 1975.
SHRDLU - mot chuong trinh hieu ngon ngu tu nhien, phat trien nam 1968-1970.
Creatures, mot tro choi may tinh voi cac hoat đong nhan giong, tien hoa cac sinh vat tu muc gien tro len, su dung cau truc sinh hoa phuc tap va cac bo nao la mang neural.
BBC news story on the creator of Creatures latest creation. Steve Grand's Lucy.
AARON  - chuong trinh ve tranh, phat trien boi Harold Cohen.
Eurisko - mot ngon ngu giup giai quyet cac bai toan, trong đo co su dung cac phuong phap heuristics, gom ca heuristics cho viec su dung va thay đoi cac phuong phap heuristics. Phat trien nam 1978 boi Douglas Lenat.
X-Ray Vision for Surgeons - mot nhom nghien cuu xu ly anh y hoc tai đai hoc MIT.
Cac chuong trinh tro choi backgammon va co vay su dung mang neural.
Talk to William Shakespeare - William Shakespeare chatbot
Chesperito - Mot chat/infobot ve #windows95 channel tren mang DALnet IRC.
Drivatar, mot chuong trinh hoc cach lai xe đua bang cach xem cac xe đua khac, phat trien cho tro choi đien tu Forza Motorsport
Tieu Đo - mot Robot co tri tue nhan tao thuoc hang Baidu tung tham gia chuong trinh Sieu Tri Tue Trung Quoc (mua 4) va đoat giai


Cac nha nghien cuu AI Tren the gioi co rat nhieu cac nha nghien cuu tri tue nhan tao lam viec tai hang tram vien nghien cuu va cong ty. Duoi đay la mot so trong nhieu nha nghien cuu đa co đong gop lon:

Alan Turing
Boris Katz
Doug Lenat
Douglas Hofstadter
Geoffrey Hinton
John McCarthy
Karl Sims
Kevin Warwick
Igor Aleksander
Marvin Minsky
Seymour Papert
Maggie Boden
Mike Brady
Oliver Selfridge
Raj Reddy
Judea Pearl
Rodney Brooks
Roger Schank
Terry Winograd
Rolf Pfeifer


Nguy co voi loai nguoi Sau khi nha vat ly hoc Stephen Hawking va ty phu Elon Musk canh bao ve moi đe doa tiem an cua tri tue nhan tao, nhieu nguoi van cho rang ho đa qua lo xa trong khi AI đang giup ich rat nhieu cho cuoc song cua chung ta. Stephen Hawking khang đinh "Tri tue nhan tao co the la dau cham het cho nhan loai khi no phat trien đen muc hoan thien nhat".
Tac đong đau tien cua tri tue nhan tao ma chung ta co the de dang nhan thay chinh la ty le that nghiep tang cao. Neu AI phat trien hoan thien, no co kha nang thay the con nguoi trong cac cong viec tri tue nhu cham soc suc khoe, phuc vu, san xuat theo day chuyen tu đong, cong viec van phong.... Hoac cung co the van đe that nghiep se đuoc AI giai quyet mot cach ma chung ta khong the hinh dung đuoc.
Theo Bill Joy, nguoi đong sang lap va Giam đoc khoa hoc cua Sun Microsystems: "Co mot van đe rat lon đoi voi xa hoi loai nguoi khi AI tro nen pho bien, đo la chung ta se bi le thuoc. Khi AI tro nen hoan thien va thong minh hon, chung ta se cho phep minh nghe theo nhung quyet đinh cua may moc, vi đon gian la cac co may luon đua ra quyet đinh chinh xac hon con nguoi."
Theo Andrew Maynard, nha vat ly va la nguoi giam đoc Trung tam nghien cuu rui ro khoa hoc tai đai hoc Michigan: "Khi AI ket hop voi cong nghe nano co the la buoc tien đot pha cua khoa hoc, nhung cung co the la moi đe doa lon nhat đoi voi con nguoi. Trong khi Bo quoc phong My đang nghien cuu du an Autonomous Tactical Robot (EATR), trong đo cac robot se su dung cong nghe nano đe hap thu nang luong bang nhung chat huu co co the la co the con nguoi. Đo thuc su la moi đe doa lon nhat, khi cac robot nano tu tao ra nang luong bang cach an cac chat huu co tu cay coi va đong vat, co the la ca con nguoi. Nghe co ve giong nhu trong cac bo phim vien tuong, nhung đo la đieu hoan toan co the xay ra. Co le chung ta nen bat đau can than ngay tu bay gio."


Xem them Nhan thuc nhan tao – mot linh vuc trong khoa hoc nhan thuc
Tri tue nhan tao va bau cu – su dung va tac đong cua AI đen cac cuoc bau cu chinh tri
Phat hien noi dung tri tue nhan tao – phan mem xac đinh noi dung do AI tao ra
Hiep hoi phat trien tri tue nhan tao – AAAI
Thuat toan lua chon hanh vi – thuat toan lua chon hanh đong cho cac tac nhan thong minh
Tu đong hoa quy trinh kinh doanh – tu đong hoa cac quy trinh kinh doanh
Lap luan theo tinh huong – quy trinh giai vu viec moi dua tren loi giai cua nhung vu viec truoc đoPages displaying wikidata descriptions as a fallback
Tri tue tinh toan – kha nang may tinh đe hoc mot nhiem vu cu the tu du lieu hoac quan sat thuc nghiem
Bat tu so – khai niem gia đinh ve viec luu tru mot tinh cach duoi dang ky thuat so
Thuat toan đot sinh – thuat toan the hien hanh vi đot sinh
Su nu hoa cua cong nghe AI – thien kien gioi tinh trong cong nghe so
Thuat ngu tri tue nhan tao – danh sach cac đinh nghia ve thuat ngu va khai niem thuong đuoc su dung trong nghien cuu tri tue nhan tao
Tang cuong thong minh – su dung cong nghe thong tin đe tang cuong tri thong minh con nguoi
Tac nhan thong minh – tac tu phan mem ma hoat đong tu đongPages displaying wikidata descriptions as a fallback
Tu đong hoa thong minh – Quy trinh phan mem ket hop tu đong hoa quy trinh bang robot va tri tue nhan tao
Danh sach tap chi tri tue nhan tao
Danh sach du an tri tue nhan tao
Tai tri nao len may tinh – quy trinh gia đinh mo phong nao bo bang ky thuat so
Tri tue huu co – su dung te bao nao đe tinh toan thong minh
Tu đong hoa quy trinh bang robot – hinh thuc cong nghe tu đong hoa quy trinh kinh doanh
The Last Day – tieu thuyet khoa hoc xu Wales cua Owain Owain
May tinh Wetware – may tinh đuoc cau tao tu vat lieu huu co
DARWIN EU - mot sang kien cua Lien minh chau Au do Co quan Y te Chau Au (EMA) phoi hop thuc hien nham tao ra va su dung bang chung thuc te (RWE) đe ho tro viec đanh gia va giam sat thuoc tren toan chau Au.


Cuoc chu Tham khao Thu muc = Giao trinh =
Hai quyen sach hoc pho bien nhat nam 2023 (xem Open Syllabus):

Russell, Stuart J.; Norvig, Peter (2021). Artificial Intelligence: A Modern Approach [Tri tue nhan tao: Su tiep can hien đai] (bang tieng Anh) (an ban thu 4). Hoboken: Pearson. ISBN 978-0-1346-1099-3. LCCN 20190474.
Bon quyen khac đuoc su dung rong rai nhat nam 2008:


= Sach =


= Tap chi nghien cuu =


= Luan van =


= Bao chi =


Lien ket ngoai Muc nhap Artificial Intelligence  trong Internet Encyclopedia of Philosophy (tieng Anh)