Chu tich Chinh phu Tay Ban Nha (Presidente del Gobierno), thuong đuoc goi la thu tuong Tay Ban Nha, la nguoi đung đau chinh phu cua Tay Ban Nha. Chu tich Chinh phu bo nhiem cac bo truong, chu tri Hoi đong Bo truong, quyet đinh cac chinh sach cua Chinh phu va phoi hop hoat đong cua cac thanh vien Noi cac. La nguoi đung đau nhanh hanh phap, chu tich Chinh phu cung tu van cho quan chu ve viec thuc hien cac đac quyen hoang gia.
Chuc vu chu tich Chinh phu lan đau tien xuat hien vao nam 1824 trong sac lenh cua Quoc vuong Fernando VII duoi ten goi quoc vu khanh, la chu tich Hoi đong Bo truong. Hien tai, chuc vu chu tich Chinh phu đuoc quy đinh tai Hien phap 1978.
Trong truong hop khuyet chu tich Chinh phu thi quan chu se đe cu mot ung cu vien chu tich Chinh phu đe Đai hoi Đai bieu bo phieu tin nhiem. Tren thuc te, chu tich Chinh phu gan nhu luon la lanh đao cua đang lon nhat trong Đai hoi Đai bieu. Cung đien Moncloa o Madrid la noi o va lam viec chinh thuc cua chu tich Chinh phu.


Ten goi chinh thuc Tu nam 1939, nguoi đung đau chinh phu cua Tay Ban Nha chinh thuc đuoc goi la "chu tich Chinh phu" (Presidente del Gobierno).


Lich su Tu the ky 15, cac quan chu Tay Ban Nha đa giao quyen hanh phap cho nhung ca nhan khac nhau ma quan trong nhat la cac sung than (validos) va quoc vu khanh. Sung than la nguoi than tin nhat cua cac quan chu va nhan danh quan chu thuc hien vuong quyen, ton tai tu the ky 15 đen cuoi the ky 17. Tu the ky 18, cac quoc vu khanh thay the cac sung than nhu nguoi đung đau chinh phu. Ca sung than va quoc vu khanh đeu la thu tuong tren thuc te cua Tay Ban Nha; ngay tu the ky 17, sung than đa đuoc cac can than va nha van đuong thoi goi la "thu tuong cua Tay Ban Nha".
Ngay 19 thang 11 nam 1823, Quoc vuong Fernando VII tai lap lai che đo quan chu tuyet đoi va thanh lap Hoi đong Bo truong van ton tai cho đen ngay nay sau thoi ky Ba nam Tu do. Hoi đong Bo truong do bo truong ngoai giao chu tri khi quan chu khong chu tri va đong vai tro la thu tuong. Nam 1834, quoc vuong ban hanh sac lenh hop thuc hoa vai tro cua bo truong ngoai giao, thanh lap chuc vu chu tich Hoi đong Bo truong voi quyen hanh phap.
Tu khi đuoc thanh lap, chuc vu chu tich Chinh phu do quan chu tuy y bo nhiem va mien nhiem. Cac ban Hien phap 1837, Hien phap 1845, Hien phap 1869, va Hien phap 1876 đeu quy đinh quyen han nay cua quan chu.

Hien phap Tay Ban Nha 1931 quy đinh thu tuong va cac bo truong do tong thong bo nhiem, mien nhiem nhung chiu trach nhiem truoc Quoc hoi va co the bi Quoc hoi bo phieu bat tin nhiem. Trong Noi chien Tay Ban Nha, chuc vu nguoi đung đau chinh phu cua quan Quoc dan đuoc goi la Nguoi đung đau Chinh phu Nha nuoc. Tu thang 1 nam 1938, chuc vu nay lay ten goi hien tai la Chu tich Chinh phu. Tu nam 1938 đen nam 1973, Francisco Franco giu chuc vu chu tich Chinh phu.
Nam 1973, Francisco Franco tu bo chuc vu chu tich Chinh phu va tach vai tro nguyen thu quoc gia khoi nguoi đung đau chinh phu. Adolfo Suarez la thu tuong dan cu đau tien cua thoi ky hau Franco, ong đuoc Quoc vuong Juan Carlos I bo nhiem vao ngay 3 thang 7 nam 1976 va đuoc tai cu trong cuoc tong tuyen cu Tay Ban Nha 1977.


Quy trinh bo nhiem Sau khi quan chu to chuc cuoc tong tuyen cu, cac đang se chi đinh ung cu vien chu tich Chinh phu, thuong la lanh đao đang. Chu tich Chinh phu đuong nhiem bi mien nhiem nhung tiep tuc lam nhiem vu cho đen khi chu tich Chinh phu moi đuoc bo nhiem.
Đieu 99 Hien phap quy đinh quy trinh bo nhiem chu tich Chinh phu. Sau moi cuoc bau cu Đai hoi Đai bieu va trong nhung truong hop khac đuoc quy đinh tai Hien phap, quan chu se tham khao y kien cua cac lanh đao cua cac đang trong Đai hoi Đai bieu va chu tich Đai hoi Đai bieu truoc khi đe cu thu tuong.

Theo thong le chinh tri do Juan Carlos I thiet lap ke tu khi Hien phap 1978 đuoc phe chuan, ung cu vien chu tich Chinh phu thuong đuoc quan chu đe cu trong so cac đang chiem đa so trong Đai hoi Đai bieu, đuoc coi la su tan thanh cua quan chu đoi voi tien trinh dan chu.
Trong truong hop khuyet chu tich Chinh phu thi quan chu se đe cu mot ung cu vien chu tich Chinh phu đe Đai hoi Đai bieu bo phieu tin nhiem. Tren thuc te, chu tich Chinh phu gan nhu luon la lanh đao cua đang lon nhat trong Đai hoi Đai bieu. Cung đien Moncloa o Madrid la noi o va lam viec chinh thuc cua chu tich Chinh phu.
Ung cu vien chu tich Chinh phu phai đuoc qua nua tong so nghi si Đai hoi Đai bieu bieu quyet tin nhiem. Trong truong hop ung cu vien khong đuoc tin nhiem thi Đai hoi Đai bieu tien hanh bo phieu tin nhiem lan thu hai sau 48 gio va ung cu vien phai đuoc qua nua so nghi si Đai hoi Đai bieu co mat bieu quyet tin nhiem. Neu ung cu vien van khong đuoc Đai hoi Đai bieu tin nhiem thi quan chu se tham khao y kien cua cac lanh đao đang, chu tich Đai hoi Đai bieu va đe cu mot ung cu vien moi (ngoai tru vao nam 2016, khi Quoc vuong Felipe VI khong đe cu them ung cu vien ma to chuc bau cu lai). Neu khong co ung cu vien nao gianh đuoc su tin nhiem cua Đai hoi Đai bieu trong vong hai thang thi quan chu se giai tan Đai hoi Đai bieu va to chuc mot cuoc tong tuyen cu moi voi su tiep ky cua chu tich Đai hoi Đai bieu.


= Tuyen the nham chuc =

Sau khi ung cu vien chu tich Chinh phu đuoc bo phieu tin nhiem, chu tich Đai hoi Đai bieu se bao cao voi quan chu. Sau đo, quan chu chinh thuc bo nhiem chu tich Chinh phu va lenh bo nhiem cung đuoc chu tich Đai hoi Đai bieu tiep ky.
Theo thong le, buoi le tuyen the nham chuc do quan chu chu tri va đuoc to chuc tai Hoi truong Trieu kien cua Cung đien Zarzuela. Tan chu tich Chinh phu se tuyen the nham chuc bang cach đat tay phai len Hien phap mo. Tu nam 2014, chu tich Chinh phu co the su dung mot cuon Kinh Thanh va mot cay kho hinh. Hien tai, Pedro Sanchez la chu tich Chinh phu duy nhat tu choi su dung Kinh Thanh. Mariano Rajoy, nguoi tien nhiem cua Sanchez va mot nguoi Cong giao, tuyen the nham chuc bang cach đat tay phai len Hien phap va tay trai len Kinh Thanh. Theo truyen thong, neu thanh vien chinh phu khong su dung bat ky bieu tuong ton giao nao thi ho se noi "prometo" ("Toi cam ket"), trong khi neu ho su dung Kinh Thanh thi ho se noi "juro" ("Toi tuyen the"). Loi tuyen the nham chuc nhiem ky đau tien cua Chu tich Chinh phu Jose Zapatero vao ngay 17 thang 4 nam 2004 la:


Nhiem vu va quyen han Chuong IV Hien phap quy đinh co cau to chuc, nhiem vu va quyen han cua Chinh phu. Chinh phu gom chu tich Chinh phu va cac bo truong. Chinh phu thay mat nhan dan, nhan danh quan chu thuc hien chinh sach đoi noi va đoi ngoai, quan ly nha nuoc ve dan su va quan su va thong linh Luc luong Vu trang Tay Ban Nha. Chinh phu thuc hien quyen hanh phap va co quyen ban hanh van ban theo luat đinh. Hoi đong Bo truong la co quan quyet đinh tap the cua Chinh phu, do chu tich Chinh phu chu tri hoac do quan chu chu tri theo yeu cau cua chu tich Chinh phu.

Hien phap Tay Ban Nha khong quy đinh ro rang chinh phu đuoc thuc hien quyen han khan cap. Tuy nhien, Đieu 56 Hien phap quy đinh quan chu "phan xu va đieu hoa chuc nang chung cua cac the che", đuoc hieu la cho phep quan chu hoac cac bo truong thuc hien quyen han khan cap trong truong hop khung hoang, chang han nhu khi quan chu can thiep đe ung ho chinh phu va keu goi quan đoi tu bo no luc đao chinh vao nam 1981.
Đieu 64 Hien phap quy đinh chu tich Chinh phu va cac bo truong chiu trach nhiem chinh tri đoi voi  hanh vi cua quan chu va tiep ky van ban cua quan chu. Chu tich Chinh phu co quyen đe nghi quan chu trung cau y dan, to chuc tong tuyen cu moi hoac giai tan cac vien Quoc hoi. Cac bo truong khong the buoc thu tuong tu chuc va chu tich Chinh phu co quyen đe nghi Đai hoi Đai bieu lay phieu tin nhiem. Trong cac van đe hien phap, chu tich Chinh phu co quyen đe nghi Toa an Hien phap Tay Ban Nha xem xet nhiem tinh hop hien cua mot đao luat hoac mot van ban phap quy.


Phu Chu tich Phu Chu tich Chinh phu (Presidencia del Gobierno) la bo may giup viec cua chu tich Chinh phu, giup chu tich Chinh phu thuc hien nhiem vu. Phu Chu tich Chinh phu đuoc thanh lap vao khoang nam 1834 khi van phong thu ky rieng cua chu tich Chinh phu bat đau đuoc giao bien che va ngan sach. Hien tai, Phu Chu tich Chinh phu hoat đong nhu mot co quan ngang bo tren thuc te va co khoang 2.000 nhan vien.


= Canh ve va di chuyen =

Van phong Noi cac thuoc Ban Tong thu ky Phu Chu tich Chinh phu chiu trach nhiem ve cac van đe an ninh va le tan. Cuc An ninh Phu Chu tich Chinh phu (DSPG) thuoc Ban Tong thu ky co nhiem vu phoi hop cac no luc cua Canh sat Quoc gia va Ve binh Quoc dan đe bao ve chu tich Chinh phu va gia đinh, cung nhu co so ha tang va nhan su cua Cung đien Moncloa.


Tu chuc va giai tan Quoc hoi Nhiem ky cua Chinh phu theo nhiem ky cua Quoc hoi la bon nam. Chu tich Chinh phu co the nop đon tu chuc len quan chu. Chu tich Chinh phu co the vua nop đon tu chuc vua đe nghi quan chu giai tan Quoc hoi nhung Quoc hoi khong the bi giai tan trong vong mot nam ke tu ngay Quoc hoi khoa truoc bi giai tan.

Trong truong hop chu tich Chinh phu tu chuc ma khong đe nghi quan chu giai tan Quoc hoi, qua đoi hoac khong lam viec đuoc thi chinh phu phai tu chuc va quan chu tien hanh đe cu chu tich Chinh phu moi, pho chu tich Chinh phu hoac bo truong thu nhat theo thu tu uu tien trong truong hop khuyet pho chu tich Chinh phu se giu quyen thu tuong ngay ca khi pho chu tich Chinh phu co the đuoc quan chu đe cu. Ngoai ra, neu thu tuong khong đe nghi giai tan Quoc hoi sau bon nam thi quan chu phai giai tan Quoc hoi va to chuc mot cuoc tong tuyen cu moi.
Chu tich Chinh phu phai tu chuc trong truong hop Đai hoi Đai bieu bo phieu bat tin nhiem chinh phu. Khi Đai hoi Đai bieu tien hanh bo phieu bat tin nhiem, kien nghi bo phieu bat tin nhiem phai đe cu mot chu tich Chinh phu moi. Trong truong hop Chinh phu bi bo phieu bat tin nhiem, ung cu vien chu tich Chinh phu se tu đong đuoc coi la nhan đuoc su tin nhiem cua Đai hoi Đai bieu va đuoc quan chu bo nhiem. Tinh đen nam 2023, Pedro Sanchez la chu tich Chinh phu duy nhat đuoc bo nhiem sau mot cuoc bo phieu bat tin nhiem thanh cong sau khi chinh phu cua Mariano Rajoy bi bo phieu bat tin nhiem vao nam 2018. Chu tich Chinh phu co the đe nghi Đai hoi Đai bieu lay phieu tin nhiem ve cac chinh sach cua Chinh phu sau khi thao luan tai Hoi đong Bo truong. Neu Đai hoi Đai bieu khong tin nhiem Chinh phu thi chu tich Chinh phu phai tu chuc. Tinh đen nam 2023, Adolfo Suarez vao nam 1980 va Felipe Gonzalez vao nam 1990 la hai chu tich Chinh phu duy nhat đe nghi Đai hoi Đai bieu lay phieu tin nhiem thanh cong.


Quyen uu tien, đac quyen va kinh ngu Chu tich Chinh phu la chuc danh cao thu hai cua Tay Ban Nha, cao hon tat ca cac chuc danh nha nuoc khac ngoai tru cac thanh vien cua vuong that Tay Ban Nha.
Nam 2023, muc luong cua chu tich Chinh phu la 90.010 euro cong voi muc luong nghi si Đai hoi Đai bieu la 13.422 euro, thap hon muc luong cua nhung chuc danh khac cua Tay Ban Nha nhu thanh vien vuong that (Quan chu la 269.296 euro; Nu hoang la 148.105 euro; Hoang thai hau la 121.186 euro), chu tich Đai hoi Đai bieu (230.931 euro), chu tich Toa an Hien phap (167.169 euro), chu tich Toa an Toi cao (151.186 euro) va chu tich Vien Kiem toan (130.772 euro).
Đieu 102 Hien phap quy đinh chu tich Chinh phu va nhung thanh vien Chinh phu khac chi chiu trach nhiem hinh su truoc Toa hinh su Toa an Toi cao. Trong truong hop pham toi phan quoc hoac xam pham an ninh quoc gia thi viec truy to hinh su phai đuoc mot phan tu so nghi si Đai hoi Đai bieu đe nghi va đuoc qua nua tong so nghi si Đai hoi Đai bieu tan thanh.
Theo thong le, chu tich Chinh phu đuoc goi bang kinh ngu Excelentisimo Senor (nu đuoc goi la Excelentisima Senora). Kinh ngu nay đuoc cac bo truong su dung ke tu it nhat la the ky 18 va cung kem theo tu cach thanh vien Huan chuong Carlos III ma chu tich Chinh phu nhan đuoc khi đuoc bo nhiem.


Pho Chu tich Chinh phu Hien phap 1978 quy đinh Chinh phu gom cac pho chu tich Chinh phu. Tuy đa ton tai ke tu nam 1840, chuc vu pho chu tich Chinh phu đuoc Luat To chuc nha nuoc chinh thuc quy đinh vao nam 1967. Đao luat cung lan đau tien cho phep bo nhiem hon mot pho chu tich Chinh phu. Nam 1974, Chu tich Chinh phu Carlos Arias Navarro bo nhiem ba pho chu tich Chinh phu (Jose Garcia Hernandez, Antonio Barrera de Irimo va Licinio de la Fuente). Ke tu đo, ba chu tich Chinh phu khac (Adolfo Suarez, Jose Luis Rodriguez Zapatero va Pedro Sanchez) đa co hon mot pho chu tich Chinh phu . Chinh phu thu hai cua Pedro Sanchez co bon pho chu tich Chinh phu, la chinh phu co nhieu pho chu tich Chinh phu nhat. So di Sanchez bo nhiem bon pho chu tich Chinh phu la đe giam trong trach chinh tri cua Pho Chu tich Chinh phu thu hai Pablo Iglesias Turrion, la lanh đao đang thieu so trong chinh phu lien hiep.


= Ke nhiem =
Đieu 101 Hien phap quy đinh Chinh phu tu chuc sau khi Quoc hoi khoa moi đuoc bau xong va trong truong hop chu tich Chinh phu tu chuc hoac qua đoi hoac Chinh phu bi bo phieu bat tin nhiem. Chinh phu tiep tuc lam nhiem vu cho đen khi Đai hoi Đai bieu phe chuan chu tich Chinh phu moi.

Luat Chinh phu 1997 quy đinh trong truong hop chu tich Chinh phu qua đoi thi pho chu tich Chinh phu ke nhiem chu tich Chinh phu theo thu tu cua cac pho chu tich Chinh phu. Neu khuyet pho chu tich Chinh phu thi cac bo truong ke nhiem chu tich Chinh phu theo thu tu uu tien cua cac bo. Bon bo truong đau tien theo thu tu la bo truong Bo Ngoai giao, bo truong Bo Tu phap, bo truong Bo Quoc phong va bo truong Bo Tai chinh, la nhung đai chuc vu đau tien đuoc Quoc vuong Felipe V thanh lap vao nam 1714.


Danh du va đac quyen nghi huu Theo thong le, chu tich Chinh phu nghi huu se đuoc quan chu phong tang mot so danh du. Mot nguyen chu tich Chinh phu thuong se đuoc trao tang Huan chuong Isabella Cong giao, la huan chuong dan su cao quy thu hai cua Tay Ban Nha.


= Huan chuong Carlos III =
Sac lenh hoang gia ngay 11 thang 10 nam 2002 quy đinh chu tich Chinh phu la thanh vien cao thu hai cua Huan chuong Carlos III, la huan chuong dan su cao quy nhat cua Tay Ban Nha, đuoc Quoc vuong Carlos III thanh lap vao nam 1771.


= Che đo nghi huu =
Nam 1983, chinh phu đau tien cua Felipe Gonzalez ban hanh "Quy che nguyen chu tich Chinh phu", quy đinh nguyen chu tich Chinh phu đuoc cap mot van phong voi hai nhan vien, mot khoan tro cap toi thieu la 2,5 trieu peseta moi nam cho chi phi van phong va mot xe cong vu voi tai xe rieng trong thoi han bon nam.
Nam 1992, chinh phu cap nhat Quy che nguyen chu tich Chinh phu, bai bo gioi han thoi gian ma nguyen chu tich Chinh phu đuoc huong cac che đo va bo sung ho tro ngoai giao o nuoc ngoai, che đo canh ve, mot khoan luong ca nhan trong hai nam sau khi het nhiem ky, quyen su dung phuong tien giao thong cong cong mien phi va mot khoan tro cap cho chi phi van phong.
Tu nam 2004, nguyen chu tich Chinh phu nghi huu co quyen tham gia Hoi đong Nha nuoc suot đoi. Tinh đen nam 2023, chi co nguyen chu tich Chinh phu Jose Maria Aznar Lopez (2005–2006) va Jose Luis Rodriguez Zapatero (2011–2015) su dung đac quyen nay.


Danh sach chu tich Chinh phu Tay Ban Nha Xem them Tay Ban Nha
Chinh phu Tay Ban Nha
Danh sach Thu tuong Tay Ban Nha


Tham khao