Tan Vien Son Thanh (chu Han: 傘圓山聖, 304 TCN - ?), con goi la Son Tinh (山精), la mot nhan vat trong truyen thuyet Viet Nam, theo quan niem dan gian, ong la vi than cai quan day nui Ba Vi (tuc nui Tan Vien), ong la mot trong bon vi thanh bat tu cua tin nguong dan gian nguoi Viet, goi la Tu bat tu. Ong đuoc xem la hang đe nhat trong 4 vi thanh than nay.
Cac su tich, truyen thuyet ve Đuc thanh Tan, đac biet la truyen thuyet Son Tinh - Thuy Tinh, tro nen noi tieng hon bao gio het trong van hoa nguoi Viet hien đai. Nhung truyen thuyet khien ong tro thanh bat tu, khong chi trong tin nguong ma tro thanh mot bieu tuong van hoa.


Nguon goc = Viet đien va Chich quai =
Cau chuyen ve Son Thanh đuoc ghi chep trong hai tac pham chuyen viet ve đe tai tam linh kha som o nuoc Viet la Viet đien u linh tap va Linh Nam chich quai.
Trong hai sach nay, Son Thanh cung voi Thuy Tinh đuoc ghi nhan tuong đuong nhau. Rieng Viet đien con ghi: "Xet Giao Chau Ky cua Tang Cong chep rang: Vuong la Son Tinh cung voi Thuy Tinh lam ban rat than thiet, o an tai đong Gia Ninh, chau Phong." Con theo Linh Nam chich quai ghi chep: "Xua kia đai vuong trong thay phong canh nui Tan Vien đep đe ben lam mot con đuong tu ben Bach Phien đi len phia nam nui Tan Vien, qua đong An Ve, toi cac ngon nguon lach suoi đeu dung đien đe nghi ngoi. Roi lai đi qua ria nui đen chom nui co may che thi đinh cu o đo. Đoi luc rong choi tren song Tieu Hoang Giang xem đanh ca, pham đi qua cac lang xom đeu dung đien đe nghi ngoi. Ve sau, nhan dan theo dau vet cac đien đo ma lap đen mieu đe tho cung". Lai theo truyen cu o sach Giao Chau ky cua Lo Cong đuoc dan trong Linh Nam chich quai, tuong truyen rang Đai vuong Son Tinh cung vui o voi loai thuy toc o đat Gia Ninh, huyen Phong Chau. Thong tin nay kha tuong tu thong tin cua Viet đien u linh tap.
Đoi nha Tran, Son Thanh (co le cung voi Thuy Tinh) đuoc ton lam Tan Vien Huu Thanh Khuong Quoc Hien Linh Ung Vuong. Viec tho tu Son Thanh đen thoi Le trung hung van khong he dut, cu the nhu sau:

Xet đia mach nuoc ta, tu nui Tieu Con Lon ma đen, chia ra ba đieu long. Chi giua chia ra lam nui Tam Đao. Chi ta chia ra lam nui Quy Mon. Nui Tan Vien tuc la chi huu vay.
Đat nay khoi to tu nui Tan, cao tot may xanh, hinh tron nhu cai du cai long, nhon cao, xanh đep, lam hon nui co danh tieng thu nhat cua nuoc ta, quanh co bao luon đen thanh Thang Long lam mot đong bang lon, quanh phia nam vao đen Ai Chau ngung ket lai lam cho Đe vuong Đai Đia roi bang ma qua bien Nam Hai, khong biet đau ma đo luong. Cao sang dai lau, rong dai to lon, cai khi anh san đuc lai lam Than Quoc Chu.
Cuu ky truyen lai, va ban thao "Phong Thuy" cua Cao Vuong (tuc Cao Bien) co noi: "Cao Vuong muon dung thuat đe yem nui Tan Vien, thay Son Tinh cuoi ngua đen giua troi, mang nhiec roi đi". That la linh di khong the noi đuoc; duy co chuyen Son Tinh va Thuy Tinh thu nhau, that la quai đan, đau co truoc nghin van nam, lay co nang My Nuong roi cu nam nam đen mua thu dang nuoc len, đem loai thuy moc nhu ca rong, cung voi loai ten voi o rung đanh nhau, roi dan cu o nui lai đap đe ngan nuoc, nhien hau moi tranh đuoc hai. Bay gio thu xem, giua luc mua ha sang mua thu, mua lut xuong xoi xa, ngap nui lap đong, the muon lut troi, roi son dan ua chuyen quy than, lay hu đon hu, ben tin lam su thuc. Tuy Thuy Than hoac co khi cung hien di, ma bao thuy-hoa đanh nhau, thi to nay khong dam tin chac vay.

Đen tho đen trieu Hoang Le, le te rat long trong, liet vao hang đe nhat trong Bon vi than bat tu. Cac lang o dua theo trien nui, dan chung đeu đuoc mien thue, ca thay 13 lang. May huyen tiep can nhu huyen Minh Nghia, Bat Bat, Tam Nong thay phien nhau đen luc tu bo Than Cung. Dau cho ho, bao, te ngu, voi ke hang nghin bay, ma dan đinh len lam viec, đi mot minh, ngu giua troi, the ma may may chang he bi xam pham. May mu tan hop, cay coi sam uat, tieu nui, đa trang tung khom, chi đung trong thi đuoc cho len đen thi khong đuoc.
Trong Viet đien u linh tap ghi nhan ro su hien linh va đia vi cua Son Thanh, la liet vao hang đe nhat trong Bon vi than bat tu. Thong tin nay tuong tu trong Linh Nam chich quai: "Đai Vuong đuoc bi quyet truong sinh cua than tien nen rat hien linh, đo la vi đe nhat phuc than cua nuoc Đai Viet vay."


= Nguon khac =
Hien co them quan niem va cach giai thich nguon goc xuat than cua Tan Vien: "la mot trong 50 nguoi con cua Lac Long Quan, Au Co theo me len nui".
Theo quan niem cua dan gian, đuoc the hien qua cac ban than tich than pha o cac lang trong vung Truyen thuyet Son Tinh, Thuy Tinh (Ha Noi, Vinh Phuc, Phu Tho) thi Thanh Tan Vien lai la nguoi co thuc, xuat than tu tang lop ngheo kho trong dan chung.


Đen tho Đa co nhieu đen tho nhan vat Son Tinh đuoc nguoi dan o mot vung lap nen, nhu đen Va (Son Tay, Ha Noi),Đinh lang Tuong Phieu ( Tich Giang , Ha Noi ) ,  cac ngoi đen tren nui Ba Vi (Ha Noi). Đen Lang Suong, o xa Trung Nghia, huyen Thanh Thuy, Phu Tho chinh la noi đau tien tho thanh Tan Vien. O Vinh Phuc co đen Ngu Doi (Duy Binh), đen Thinh, đen Tranh...
Hoi đen Va to chuc vao ngay ram thang Gieng, cac lang co lien quan đen Thanh Tan va Đen Va (co 8 lang: Van Gia, Thanh Tri, Nghia Phu, Mai Trai, Dam Trai (phuong Trung Hung), Phu Sa, Phu Nhi (phuong Vien Son), thi xa Son Tay va lang Duy Binh (xa Vinh Ninh, huyen Vinh Tuong, tinh Vinh Phuc) đeu tap trung ve đen Va.
Tai Ninh Binh, Son Tinh đuoc tho o cac di tich: đen Hai Đuc (Khanh Cuong, Yen Khanh); chua Loi Son (Gia Phong, Gia Vien); đen Ke Thuong, đen Mieu Son (Ninh Van, Hoa Lu) va đen Đong Thinh (Bich Đao, thanh pho Hoa Lu).


Trong van hoa đai chung Nam 1991, bo phim đien anh danh cho thieu nhi "Truyen thuyet tinh yeu Than Nuoc" cua đao dien Ha Son, phim dua theo truyen thuyet Son Tinh - Thuy Tinh, vai chinh Son Tinh do Vo Hoai Nam the hien, đay cung la phim đien anh đau tien trong su nghiep cua nam dien vien.


Chu thich Viet đien u linh tap
Linh Nam chich quai


Lien ket ngoai Son Tinh Thuy Tinh tai Tu đien bach khoa Viet Nam