Đong co Diesel hay con goi la đong co nen chay (compression-ignition) hay đong co CI, đuoc đat theo ten cua Rudolf Diesel. Đong co Diesel la mot loai đong co đot trong, trong đo viec đanh lua nhien lieu đuoc gay ra boi nhiet đo cao cua khong khi trong xi lanh do nen co hoc (nen đoan nhiet). Đieu nay trai nguoc voi cac đong co đanh lua nhu đong co xang hay đong co ga (su dung nhien lieu khi) su dung bo đanh lua đe đot chay hon hop nhien lieu-khong khi.
Đong co diesel hoat đong bang cach chi nen khong khi. Đieu nay lam tang nhiet đo khong khi ben trong xi lanh len cao đen muc nhien lieu diesel đuoc phun vao buong đot tu boc chay. Voi nhien lieu đuoc đua vao khong khi ngay truoc khi đot, su phan tan cua nhien lieu khong đong đeu; đay đuoc goi la hon hop nhien lieu-khong khi khong đong nhat. Mo-men xoan ma đong co diesel tao ra đuoc đieu khien bang cach đieu khien ty le nhien lieu-khong khi (λ); thay vi đieu tiet khi nap, đong co diesel phu thuoc vao viec thay đoi luong nhien lieu đuoc phun va ty le nhien lieu-khong khi thuong cao.
Đong co diesel co hieu suat nhiet cao nhat (hieu suat đong co) cua bat ky đong co đot trong hoac đot ngoai thuc te nao do he so gian no rat cao va đot chay ngheo von co cho phep tan nhiet boi khong khi du thua. Mot su mat mat hieu suat nho cung đuoc tranh so voi đong co xang phun vo huong hai thi vi nhien lieu khong chay khong co o chup xupap va do đo nhien lieu khong đi truc tiep tu đau vao ra ong xa. Đong co diesel toc đo thap (nhu đuoc su dung trong tau va cac ung dung khac trong đo trong luong tong the cua đong co tuong đoi khong quan trong) co the đat hieu suat hieu qua len toi 55%.
Đong co diesel co the đuoc thiet ke theo chu ky hai thi hoac bon thi. Chung ban đau đuoc su dung nhu la mot su thay the hieu qua hon so voi đong co hoi nuoc co đinh. Tu nhung nam 1910, chung đa đuoc su dung trong tau ngam va tau thuy. Sau đo, no con đuoc su dung trong đau may, xe tai, may xay dung va nha may đien. Vao nhung nam 1930, chung dan bat đau đuoc su dung trong mot vai chiec o to. Ke tu nhung nam 1970, viec su dung đong co diesel trong cac phuong tien tren đuong va xe đia hinh lon hon o My đa tang len. Theo Konrad Reif, trung binh o EU, o to diesel chiem mot nua so o to moi đang ky.
Cac đong co diesel lon nhat the gioi đuoc đua vao su dung la đong co diesel thuy phi co 14 xi-lanh, hai thi; chung tao ra cong suat cuc đai gan 100 MW moi cai.


Lich su = Y tuong cua Diesel =

Nam 1878, Rudolf Diesel, mot sinh vien tai "Polytechnikum" o Munich, đa tham du cac bai giang cua Carl von Linde. Linde giai thich rang cac đong co hoi nuoc co kha nang chuyen đoi chi 6-10% nang luong nhiet thanh cong co ich, nhung chu trinh Carnot cho phep chuyen đoi nhieu nang luong nhiet hon thanh cong bang phuong phap thay đoi đang nhiet. Theo Diesel, đieu nay đa nhen nhom y tuong tao ra mot đong co hieu qua cao co the hoat đong theo chu trinh Carnot. Diesel cung đa đuoc tiep xuc voi mot piston lua, mot bo đanh lua truyen thong su dung cac nguyen ly nen đoan nhiet nhanh ma Linde đa co đuoc tu Đong Nam A. Sau nhieu nam thuc hien cac y tuong cua minh, Diesel đa xuat ban chung vao nam 1893 trong bai tieu luan Ly thuyet va Xay dung Đong co Nhiet thuan tuy.
Diesel đa bi chi trich nang ne vi bai luan cua minh, nhung chi mot so it thay đuoc sai lam ma ong đa mac phai; đong co nhiet thuan tuy cua ong đuoc cho la su dung chu ky nhiet đo khong đoi (voi nen đang nhiet) đoi hoi muc đo nen cao hon nhieu so voi muc can thiet đe nen đanh lua. Y tuong cua Diesel la nen khong khi chat đen muc nhiet đo cua khong khi se vuot qua nhiet đo cua qua trinh đot chay. Tuy nhien, mot đong co nhu vay khong bao gio co the sinh đuoc bat ki cong co ich nao. Trong bang sang che nam 1892 cua Hoa Ky (đuoc cap vao nam 1895) #542846, Diesel mo ta viec nen can thiet nhu the nao cho chu trinh cua minh:

"Khong khi sach trong khi quyen đuoc nen theo đuong cong 1 2, o muc đo ma truoc khi đanh lua hoac su chay xay ra, ap suat cao nhat cua so đo va nhiet đo cao nhat thu đuoc - nghia la nhiet đo ma tai đo qua trinh chay tiep theo phai dien ra, khong phai la điem chay hoac điem bat lua. Đe lam ro hon, gia su rang qua trinh đot tiep theo se dien ra o nhiet đo 700 °. Trong truong hop đo, ap suat ban đau phai la sau muoi tu atm, hoac o 800 đo C. ap suat phai la chin muoi atm, v.v. Do đo, khong khi sau khi đuoc nen dan dan đuoc đua vao mot luong nhien lieu đuoc phan chia that min ben ngoai, se boc chay khi đua vao, vi khong khi o nhiet đo vuot xa điem bat lua cua nhien lieu. Điem đac trung cua chu trinh theo sang che cua toi la, tang ap suat va nhiet đo len đen muc toi đa, khong phai bang cach đot, ma truoc khi đot bang su nen khi co hoc, va sau đo thuc hien cong tiep theo ma khong tang ap suat va nhiet đo bang cach đot chay dan dan trong mot phan cua chu trinh đuoc xac đinh boi dau uot". 
Đen thang 6 nam 1893, Diesel đa nhan ra chu ky ban đau cua minh se khong hoat đong va ong đa ap dung chu trinh đang ap. Diesel mo ta chu ky trong ung dung bang sang che nam 1895 cua minh. Luu y rang khong con đe cap đen nhiet đo nen vuot qua nhiet đo chay. Bay gio nguoi ta chi đon gian noi rang viec nen phai đu đe kich hoat đanh lua.

"1. Trong đong co đot trong, su ket hop giua xi lanh va piston đuoc che tao va bo tri đe nen khong khi o mot muc đo tao ra nhiet đo tren điem bat lua cua nhien lieu, mot nguon cap khi nen hoac ga; mot nguon cap nhien lieu, mot van phan phoi nhien lieu, mot đuong dan tu nguon cap khi đen xi lanh lien ket voi van phan phoi nhien lieu, cua vao xi lanh phai lien ket voi viec cap khi va voi van nhien lieu va dau uot. " Xem bang sang che Hoa Ky # 608845 đa nop 1895 / đuoc cap nam 1898 
Nam 1892, Diesel đa nhan đuoc bang sang che o Đuc, Thuy Si, Vuong quoc Anh va Hoa Ky cho "Phuong phap va thiet bi chuyen đoi nhiet thanh cong co hoc". Vao nam 1894 va 1895, ong đa nop bang sang che va phu luc ve đong co cua minh o nhieu quoc gia; cac bang sang che đau tien đuoc cap o Tay Ban Nha (so 16.654), Phap (so 243.531) va Bi (so 113.139) vao thang 12 nam 1894 va o Đuc (so 86.633) vao nam 1895 va Hoa Ky (so 608.845) vao nam 1898.
Diesel đa bi tan cong va chi trich trong mot khoang thoi gian vai nam. Cac nha phe binh đa tuyen bo rang Diesel khong bao gio phat minh ra mot đong co moi va viec phat minh ra đong co diesel la gian lan. Otto Kohler va Emil Capitaine la hai trong so nhung nha phe binh noi bat nhat thoi Diesel. Kohler đa xuat ban mot bai luan vao nam 1887, trong đo ong mo ta mot đong co tuong tu nhu đong co ma Diesel mo ta trong bai tieu luan nam 1893 cua ong. Kohler cho rang mot đong co nhu vay khong the sinh cong. Emil Capitaine đa che tao mot đong co dau voi đanh lua ong phat sang vao đau nhung nam 1890;; ong tuyen bo du thay lam nhu vay la thieu khon ngoan, rang đong co đanh lua ong phat sang cua ong hoat đong giong nhu đong co cua Diesel. Tuyen bo cua ong la khong co co so va ong đa thua mot vu kien bang sang che chong lai Diesel. Cac đong co khac, nhu đong co Akroyd va đong co Brayton, cung su dung chu trinh van hanh khac voi chu trinh đong co diesel. Friedrich Sass noi rang đong co diesel la "cong trinh rat rieng" cua Diesel va bat ky "chuyen hoang đuong Diesel" nao cung la "lam sai lech lich su".


= Đong co diesel đau tien =
Diesel đa tim kiem cac cong ty va nha may se che tao đong co cua minh. Voi su giup đo cua Moritz Schroter va Max Friedrich Gutermuth, ong đa thanh cong trong viec thuyet phuc ca Krupp o Essen va Maschinenfabrik Augsburg. Hop đong đuoc ky vao thang 4 nam 1893, va vao đau mua he nam 1893, đong co nguyen mau đau tien cua Diesel đuoc che tao tai Augsburg. Vao ngay 10 thang 8 nam 1893, lan đanh lua đau tien dien ra, nhien lieu đuoc su dung la xang. Vao mua đong 1893/1894, Diesel đa thiet ke lai đong co hien co va đen ngay 18 thang 1 nam 1894, cac chuyen vien co khi cua ong đa chuyen đoi no thanh nguyen mau thu hai. Vao ngay 17 thang 2 nam 1894, đong co đuoc thiet ke lai đa chay đuoc 88 vong quay - mot phut; voi tin tuc nay, co phieu cua Maschinenfabrik Augsburg đa tang 30%, cho thay nhu cau du đoan rat lon đoi voi đong co hieu qua hon. Vao ngay 26 thang 6 nam 1895, đong co đat đuoc hieu suat hieu qua 16,6% va co muc tieu thu nhien lieu 519 g·kW−1·h−1. Tuy nhien, mac du đa chung minh đuoc khai niem, đong co đa gay ra su co, va Diesel khong the đat đuoc bat ky tien bo đang ke nao. Do đo, Krupp đa can nhac viec huy bo hop đong ma ho đa thuc hien voi Diesel.  Diesel đa buoc phai cai tien thiet ke đong co cua minh va voi va che tao đong co nguyen mau thu ba. Tu ngay 8 thang 11 đen ngay 20 thang 12 nam 1895, nguyen mau thu hai đa chay thu nghiem thanh cong hon 111 gio. Trong bao cao thang 1 nam 1896, đay đuoc coi la mot thanh cong.
Vao thang 2 nam 1896, Diesel đa can nhac viec tang ap cho nguyen mau thu ba.  Imanuel Lauster, nguoi đuoc lenh ve nguyen mau thu ba, đa hoan thanh cac ban ve vao ngay 30 thang 4 nam 1896. Vao mua he nam đo, đong co đuoc che tao, no đuoc hoan thanh vao ngay 6 thang 10 nam 1896. Cac thu nghiem đuoc tien hanh cho đen đau nam 1897. Cac thu nghiem cong khai đau tien bat đau vao ngay 1 thang 2 nam 1897. Thu nghiem cua Moritz Schroter vao ngay 17 thang 2 nam 1897 la thu nghiem chinh cua đong co Diesel. Đong co đat cong suat 13.1 kW voi muc tieu thu nhien lieu cu the la 324 g·kW−1·h−1,, hieu suat co ich la 26,2%. Đen nam 1898, Diesel đa tro thanh trieu phu.


= Cac su kien =


 Thap nien 1890  1893: Bai tieu luan cua Rudolf Diesel co tieu đe  Ly thuyet va xay dung đong co nhiet thuan tuy  xuat hien.
1893: 21 thang 2, Diesel va Maschinenfabrik Augsburg ky hop đong cho phep Diesel che tao đong co nguyen mau.
1893: 23 thang 2, Diesel co đuoc bang sang che (RP 67207) co tieu đe "Arbeitsverfahren und Ausfuhrungsart fur Verbrennungsmaschinen" (Phuong phap cong nghe sinh cong voi đong co đot trong).
1893: 10 thang 4, Diesel va Krupp ky hop đong cho phep Diesel che tao đong co nguyen mau. 
1893: 24 thang 4, ca Krupp va Maschinenfabrik Augsburg quyet đinh hop tac va xay dung chi mot nguyen mau duy nhat o Augsburg.  
1893: Thang 7, nguyen mau đau tien đuoc hoan thanh. 
1893: Ngay 10 thang 8, Diesel phun nhien lieu (xang) lan đau tien, dan đen chay, pha huy đong ho đo. 
1893: Thang 11, Diesel xin cap bang sang che (RP 82168) cho quy trinh đot đuoc sua đoi.
1894: Ngay 18 thang 1, sau khi nguyen mau đau tien đuoc sua đoi đe tro thanh nguyen mau thu hai, thu nghiem voi nguyen mau thu hai bat đau. 
1894: 17 thang 2, Nguyen mau thu hai chay lan đau tien. 
1895: 30 thang 3, Diesel xin cap bang sang che (RP 86633) cho quy trinh khoi đong voi khi nen. 
1895: Ngay 26 thang 6, nguyen mau thu hai lan đau tien vuot qua thu nghiem phanh. 
1895: Diesel ap dung cho bang sang che thu hai cua Bang sang che Hoa Ky # 608845 
1895: 8 thang 11 - 20 thang 12, mot loat cac thu nghiem voi nguyen mau thu hai đuoc tien hanh. Tong cong, 111 gio hoat đong đuoc ghi lai. 
1896: Ngay 6 thang 10, đong co nguyen mau thu ba va cuoi cung đuoc hoan thanh. 
1897: Ngay 1 thang 2, sau 4 nam, đong co nguyen mau cua Diesel đang chay va cuoi cung đa san sang đe thu nghiem hieu qua va san xuat. 
1897: 9 thang 10, Adolphus Busch cap phep cho đong co diesel cho Hoa Ky va Canada.  
1897: 29 thang 10, Rudolf Diesel co đuoc bang sang che (DRP 95680) ve viec tang ap cho đong co diesel. 
1898: Ngay 1 thang 2, Diesel Motoren-Fabrik Actien-Gesellschaft đa đuoc đang ky. 
1898: Thang ba, đong co diesel thuong mai đau tien co cong suat 2×30 PS (2×22 kW) đuoc lap đat trong nha may Kempten cua Vereinigte Zundholzfabriken A.G.
1898: 17 thang 9, Allgemeine Gesellschaft fur Dieselmotoren A.-G. đuoc thanh lap. 
1899: Đong co diesel hai thi đau tien đuoc phat minh boi Hugo Guldner đuoc che tao. 


 Thap nien 1900  1901: Imanuel Lauster thiet ke đong co diesel piston ong đau tien (DM 70). 
1901: Đen nam 1901,  MAN đa san xuat 77 xi lanh đong co diesel thuong mai. 
1903: Hai tau chay bang diesel đau tien đuoc ha thuy đe hoat đong tren song va kenh: tau cho dau naphtha   Vandal  va   Sarmat . 
1904: Nguoi Phap ra mat tau ngam đong co diesel đau tien,  Aigrette. 
1905: 14 thang 1: Diesel đang ky bang sang che ve phun đon vi (L20510I / 46a). 
1905: Tuabin tang ap va binh lam mat trung gian cho đong co diesel đau tien đuoc san xuat boi Buchi. 
1906: Diesel Motoren-Fabrik Actien-Gesellschaft bi giai the. 
1908: Bang sang che cua Diesel het han. 
1908: Xe tai co đong co diesel đau tien xuat hien. 
1909: 14 thang 3, Prosper L'Orange đang ki mot bang sang che ve  phun vao buong đot truoc.  Sau đo, ong che tao đong co diesel đau tien voi he thong nay.  


 Thap nien 1910  1910: MAN bat đau che tao đong co diesel hai thi. 
1910: 26 thang 11,  James McKechnie xin cap bang sang che ve bo phun.  Khong giong nhu Diesel, ong đa xay dung thanh cong bo phun hoat đong đuoc.  
1911: 27 thang 11, Allgemeine Gesellschaft fur Dieselmotoren A.-G. bi giai the. 
1911: Nha may đong tau Germania o Kiel che tao đong co diesel 850 PS (625 kW) cho tau ngam Đuc. Cac đong co nay đuoc lap đat vao nam 1914. 
1912: MAN che tao đong co diesel hai thi piston hoat đong kep đau tien. 
1912: Đau may xe lua đau tien co đong co diesel đuoc su dung tren tuyen đuong sat  Winterthur-Romanshorn, Thuy Si. 
1912:  Selandia  la tau bien đau tien co đong co diesel. 
1913: Đong co diesel  NELSECO đuoc lap đat tren tau thuong mai va tau ngam cua Hai quan Hoa Ky. 
1913: 29 thang 9, Rudolf Diesel chet mot cach bi an khi bang qua Eo bien Manche tren SS  Dresden .
1914: MAN che tao đong co hai thi 900 PS (662 kW) cho tau ngam Ha Lan.
1919: Prosper L'Orange co đuoc bang sang che ve manh ghep  Buong đot truoc ket hop  kim phun. Đong co diesel đau tien tu Cummins.


 Thap nien 1920  1923: Tai trien lam DLG Konigsberg, may keo nong nghiep đau tien co đong co diesel, nguyen mau Benz-Sendling S6 đuoc gioi thieu.
1923: 15 thang 12, xe tai đau tien co đong co diesel phun truc tiep đuoc thu nghiem boi MAN. Cung nam đo, Benz che tao mot chiec xe tai voi đong co diesel đuoc phun nhien lieu tu buong đot truoc. 
1923: Đong co diesel hai thi đau tien co chuc nang quet dong nguoc xuat hien. 
1924: Fairbanks-Morse gioi thieu Y-VA hai thi (sau đoi ten thanh Model 32). 
1925: Sendling bat đau san xuat hang loat may keo nong nghiep chay bang diesel. 
1927:  Bosch gioi thieu bom cao ap doc đau tien cho đong co diesel xe co gioi. 
1929: Chiec xe khach đau tien co đong co diesel xuat hien. Đong co cua no la đong co Otto đuoc sua đoi đe su dung nguyen ly diesel va bom cao ap cua Bosch. Mot so nguyen mau xe diesel khac ra đoi. 


 Thap nien 1930  1933:  Junkers Motorenwerke o Đuc bat đau san xuat đong co diesel hang khong đuoc san xuat hang loat thanh cong nhat moi thoi đai,  Jumo 205. Truoc su bung no cua The chien II, hon 900 mau đuoc tao ra. Cong suat cat canh đinh muc cua no la 645 ma luc. 
1933: General Motors su dung đong co diesel Winton 201A hai thi moi đe cung cap đien cho trien lam lap rap o to cua minh tai Hoi cho The gioi Chicago (A Century of Progress). Đong co co nhieu phien ban khac nhau, tu 600-900 ma luc (447-671 kW).
1934: Cong ty Budd che tao xe lua cho khach diesel-đien đau tien o My,  Pioneer Zephyr 9900 , su dung đong co Winton. 
1935: Citroen Rosalie đuoc trang bi đong co diesel phun buong xoay đe thu nghiem.  Daimler-Benz bat đau san xuat Mercedes-Benz OM 138, đong co diesel đuoc san xuat hang loat đau tien cho xe khach va la mot trong so it đong co diesel xe khach co the ban tren thi truong thoi bay gio. No co cong suat 45 PS (33 kW). 
1936: 4 thang 3, khinh khi cau LZ 129 Hindenburg, chiec tau bay lon nhat tung đuoc che tao, cat canh lan đau tien. No đuoc trang bi bon đong co diesel V16 Daimler-Benz LOF 6, cong suat 1200 PS (883 ma luc) moi chiec. 
1936: Bat đau san xuat chiec xe cho khach san xuat hang loat đau tien voi đong co diesel (Mercedes-Benz 260 D). 
1937:  Konstantin Fyodorovich Chelpan phat trien đong co diesel  V-2, sau nay đuoc su dung trong xe tang [T-34] cua Lien Xo, đuoc coi la khung gam xe tang tot nhat trong The chien II. 
1938: General Motors thanh lap Bo phan GM Diesel, sau nay tro thanh Detroit Diesel va gioi thieu đong co ma luc trung binh toc đo cao  hai thi Series 71  doc, phu hop cho phuong tien giao thong đuong bo va ung dung hang hai. 


 Thap nien 1940  1946: Clessie Cummins co bang sang che ve  thiet bi phun va nap nhien lieu cho đong co dau  ket hop cac bo phan rieng biet đe tao ap suat phun va phun đinh thoi. 
1946:  Klockner-Humboldt-Deutz (KHD) gioi thieu mot đong co diesel san xuat hang loat lam mat bang khong khi ra thi truong. 


 Thap nien 1950  Nhung nam 1950:  KHD tro thanh cong ty dan đau thi truong đong co diesel lam mat bang khong khi. 
1951: J. Siegfried Meker co bang sang che ve  M-System , mot thiet ke ket hop buong đot hinh cau trung tam trong pit-tong (DBP 865683). 
1953: Đong co diesel xe khach  phun buong xoay san xuat hang loat đau tien (Borgward/Fiat). 
1954: Daimler-Benz gioi thieu  Mercedes-Benz OM 312 A, đong co diesel cong nghiep 6 xy-lanh thang hang 4,6 lit voi bo tang ap kieu tua bin, cong suat 115 PS (85 kW). No chung to la khong đang tin cay. 
1954: Volvo san xuat mot loat nho gom 200 đon vi đong co TD 96 co tang ap kieu tua bin. Đong co 9,6 lit nay co cong suat 136 ma luc. 
1955: Tang ap cho đong co diesel hai thi MAN tro thanh tieu chuan. 
1959: Peugeot 403 tro thanh chiec mui kin/ xe hom cho khach đuoc san xuat hang loat đau tien đuoc san xuat ben ngoai Tay Đuc đuoc cung cap voi tuy chon đong co diesel.


 Thap nien 1960  Mua he 1964: Daimler-Benz chuyen tu phun buong đot truoc sang phun truc tiep co kiem soat bang vit.
1962-65: Mot he thong phanh nen diesel đuoc san xuat boi  Cong ty san xuat Jacobs va co biet danh la "Phanh Jake", đuoc phat minh va cap bang sang che boi Clessie Cummins. 


 Thap nien 1970  1972: KHD gioi thieu He thong AD,  Allstoff-Direkteinspritzung , (phun nhien lieu truc tiep bat ky loai nhien lieu nao), cho đong co diesel cua minh. Đong co AD co the hoat đong tren hau het moi loai nhien lieu long, nhung chung đuoc trang bi mot bugi phu tro đanh lua neu chat luong đanh lua cua nhien lieu qua thap. 
1976: Viec phat trien phun đuong ong chung bat đau tai ETH Zurich. 
1976:  Volkswagen Golf tro thanh chiec xe mui kin / xe hom nho gon đau tien đuoc cung cap voi tuy chon đong co diesel.
1978: Daimler-Benz san xuat đong co diesel xe khach đau tien voi bo tang ap tuabin ( Mercedes-Benz OM 617). 
1979: Nguyen mau đau tien cua đong co con truot hai thi toc đo thap voi he thong phun đuong dan chung. 


 Thap nien 1980  1981/82: Quet đon dong cho đong co diesel hai thi tro thanh tieu chuan. 
1985: Thang 12, thu nghiem tren đuong đoi voi he thong phun đuong dan chung đoi voi cac xe tai su dung đong co 6VD 12,5/12 GRF-E đa sua đoi cua IFA W50. 
1986:  BMW E28 524td la chiec xe cho khach đau tien tren the gioi đuoc trang bi  bom cao ap đien tu (đuoc phat trien boi  Bosch).  
1987: Daimler-Benz gioi thieu may bom cao ap đien tu cho đong co diesel xe tai. 
1988: Fiat Croma tro thanh chiec xe cho khach đuoc san xuat hang loat đau tien tren the gioi co  đong co diesel  phun truc tiep. 
1989: Audi 100 la chiec xe cho khach đau tien tren the gioi co đong co diesel tang ap tua bin, phun nhien lieu truc tiep va đieu khien đien tu. 


 Thap nien 1990  1992: 1 thang 7, tieu chuan khi thai Euro 1 co hieu luc. 
1993: Đong co diesel xe khach đau tien voi bon van tren moi xi-lanh, Mercedes-Benz OM 604. 
1994: He thong kim phun đon vi cua Bosch cho đong co diesel xe tai. 
1996: Đong co diesel đau tien đuoc phun truc tiep va bon van tren moi xi lanh, đuoc su dung trong Opel Vectra.  
1996: Bom cao ap phan phoi pit-tong huong tam đau tien cua Bosch. 
1997: Đong co diesel đuong dan chung đuoc san xuat hang loat đau tien cho xe khach, Fiat 1.9 JTD.  
1998: BMW thang cuoc đua 24 gio Nurburgring voi BMW E36 đa đuoc sua đoi. Chiec xe, đuoc goi la 320d, đuoc trang bi đong co diesel 2 lit, bon đong co thang hang voi phun truc tiep va bom phun phan phoi đieu khien xoan (Bosch VP 44), 180 kW. Muc tieu thu nhien lieu la 23 l / 100 km, chi bang mot nua muc tieu thu nhien lieu cua mot chiec xe chay bang chu trinh Otto tuong tu. 
1998: Volkswagen gioi thieu  Đong co VW EA188 Pumpe-Duse (1.9 TDI), voi bo phun đon vi đien tu do Bosch phat trien. 
1999: Daimler-Chrysler ra mat đong co diesel ba xi-lanh đuong dan chung đau tien đuoc su dung trong xe khach (Smart City Coupe). 


 Thap nien 2000  2000: Peugeot gioi thieu bo loc hat diesel cho xe o to cho khach.  
2002: Cong nghe kim phun ap đien cua Siemens. 
2003: Cong nghe kim phun ap đien cua Bosch,  va Delphi. 
2004: BMW gioi thieu tang ap hai giai đoan voi đong co BMW M57. 
2006: Đong co diesel manh nhat the gioi, Wartsila RT-flex96C đuoc san xuat. No co cong suat 80.080 kW. 
2006: Audi R10 TDI, đuoc trang bi đong co V12-TDI 5,5 lit, cong suat 476 kW, chien thang 24 gio Le Mans 2006. 
2006: Daimler-Chrysler ra mat đong co xe khach san xuat hang loat đau tien voi xu ly khi thai giam xuc tac chon loc,  Mercedes-Benz OM 642. No hoan toan tuan thu tieu chuan khi thai Tier2Bin8. 
2008: Volkswagen gioi thieu  xuc tac LNT cho đong co diesel xe khach voi  VW 2.0 TDI. 
2008: Volkswagen bat đau san xuat hang loat đong co diesel xe khach lon nhat, V12 TDI 6 lit cua Audi. 
2008: Subaru gioi thieu đong co diesel đoi theo chieu ngang đau tien đuoc trang bi cho xe khach. No la đong co đuong dan chung 2 lit, cong suat 110 ma luc. 


 Thap nien 2010  2010:  Mitsubishi đa phat trien va bat đau san xuat hang loat  4N13 1.8L DOHC I4, đong co diesel xe khach đau tien tren the gioi co he thong đinh thoi van bien thien . 
2012: BMW gioi thieu tang ap hai giai đoan voi ba bo tang ap cho đong co BMW N57. 
2015:  He thong đuong dan chung hoat đong voi ap luc 2.500 bar đuoc ra mat. 
2015: Trong vu be boi khi thai cua Volkswagen, Cuc Bao ve Moi sinh Hoa Ky đa đua ra thong bao vi pham  Đao luat ve khong khi sach cua Volkswagen Group sau khi phat hien ra rang Volkswagen đa co tinh lap trinh  đong co diesel phun truc tiep tang ap tua bin (TDI) kich hoat mot so kiem soat khi thai chinh chi trong phong thi nghiem kiem tra khi thai.


Nguyen ly hoat đong = Đac điem =
Cac đac điem cua đong co diesel la 

Nen đanh lua: Do nen gan nhu đoan nhiet, nhien lieu boc chay ma khong co bat ky thiet bi đanh lua nao nhu bugi.
Su hinh thanh hon hop ben trong buong đot: Khong khi va nhien lieu đuoc tron trong buong đot chu khong phai trong ong dan khi vao.
Đieu chinh toc đo đong co chi bang chat luong hon hop: Thay vi đieu tiet hon hop nhien lieu-khong khi, luong mo-men xoan đuoc tao ra (dan đen chenh lech toc đo quay cua truc khuyu) chi đuoc thiet lap bang khoi luong nhien lieu đuoc phun, luon luon tron voi cang nhieu khong khi cang tot.
Hon hop nhien lieu-khong khi khong đong nhat: Su phan tan khong khi va nhien lieu trong buong đot khong đong đeu.
 Ty le khong khi cao: Do luon chay voi khong khi nhieu nhat co the va khong phu thuoc vao hon hop chinh xac cua khong khi va nhien lieu, đong co diesel co khong khi ty le nhien lieu ngheo hon so voi phep đo luong (
  
    
      
        
          λ
          
            v
          
        
        ≥
        
          λ
          
            m
            i
            n
          
        
        >
        1
      
    
    {\displaystyle \lambda _{v}\geq \lambda _{min}>1}
  
).
Ngon lua khuech tan: Khi đot chay, truoc tien oxy phai khuech tan vao ngon lua, thay vi phai tron oxy va nhien lieu truoc khi đot, đieu nay se dan đen ngon lua tron san.
Nhien lieu co hieu suat đanh lua cao: Vi đong co diesel chi dua vao nen đanh lua, nhien lieu co hieu suat đanh lua cao (chi so Cetane) la ly tuong cho hoat đong cua đong co thich hop, nhien lieu co kha nang chong va đap tot (chi so octan) nhu xang la toi uu cho đong co diesel.


= Chu ky cua đong co diesel =


 Ky nap  Piston con nam o ĐCT. Luc nay trong the tich buong chay Vc con đay  khi sot cua chu trinh truoc, ap suat khi sot ben trong xilanh cao hon ap suat khi quyen. Tren đo thi cong, vi tri bat đau  ky nap tuong ung voi điem r. Khi truc khuyu quay, thanh truyen lam chuyen dich pittong tu ĐCT đen ĐCD, xuppap nap mo thong xilanh voi đuong ong nap.
Cung voi su tang toc cua pittong, ap suat moi chat trong xilanh tro nen nho dan hon so voi ap suat tren đuong ong nap pk (pk  0,01- 0,03Mpa). Su giam ap suat ben trong xilanh so voi ap suat cua đuong ong nap tao nen qua trinh nap (hut) moi chat moi (khong khi) tu đuong ong nap vao xilanh. Tren đo thi cong, ky nap đuoc the hien qua đuong r-a. Ap suat moi chat đoi voi đong co ta xet bang voi ap suat khi quyen.(luc nay ap suat trong buong đot se lon hon ap suat khi quyen, nhu the khong khi ben ngoai se đuoc nap nhanh va nhieu hon vao trong xi lanh).


 Ky nen  Piston chuyen dich tu  ĐCD ,đen ĐCT, cac xupap hut va xa đeu đong, moi chat ben trong xilanh bi nen lai. Cuoi ky nap khi pittong con o tai ĐCD, ap suat moi chat ben trong xilanh pa con nho hon pk. Đau ky nen, pittong tu ĐCD đen ĐCT khi toi điem ap suat ben trong xilanh moi đat toi gia tri pk. Do đo, đe hoan thien qua trinh nap nguoi ta van đe xupap nap tiep tuc mo (truoc điem a’). Viec đong xupap nap la nham đe loi dung su chenh ap giua xilanh va đuong ong nap cung nhu đong nang cua dong khi đang luu đong tren đuong ong nap đe nap them moi chat moi vao xilanh.
Sau khi đong xupap nap, chuyen đong đi len cua pittong se lam ap suat va nhiet đo cua moi chat tiep tuc tang len. Gia tri cua ap suat cuoi qua trinh nen pc (tai điem c) phu thuoc vao ty so nen , đo kin cua buong đot, muc đo tan nhiet cua thanh vach xilanh va ap suat cua moi chat o đau qua trinh nen pa.
Viec tu boc chay cua hon hop khi phai can mot thoi gian nhat đinh, mac du rat ngan. Muon su dung tot nhiet luong do nhien lieu chay sinh ra thi điem bat đau va điem ket thuc qua trinh chay phia o lan can ĐCT. Do đo viec phun nhien lieu vao xilanh đong co đeu đuoc thuc hien truoc khi pittong đen ĐCT. Tren đo thi cong ky nen đuoc the hien qua đuong cong a-c.


 Ky chay va gian no  Đau ky chay va gian no, hon hop khong khi-nhien lieu đuoc tao ra o cuoi qua trinh nen đuoc boc chay nhanh. Do co mot nhiet luong lon đuoc toa ra, lam nhiet đo va ap suat moi chat tang manh, mac du the tich lam viec co tang len chut it (đuong c-z tren đo thi cong). Duoi tac dung đay cua luc do ap suat moi chat tao ra, pittong tiep tuc đay xuong thuc hien qua trinh gian no cua moi chat trong  xilanh. Trong qua trinh gian no moi chat đay pittong sinh cong, do đo ky chay va gian no đuoc goi la hanh trinh cong tac (sinh cong). Tren đo thi ky chay va gian no đuoc bieu dien qua đuong c-z-b.


 Ky thai  Ky thai trong ky nay, đong co thuc hien qua trinh xa sach khi thai ra khoi xilanh. Piston chuyen dich tu ĐCD đen ĐCT đay khi thai ra khoi xilanh qua đuong xupap thai đang mo vao đuong ong thai, do ap suat ben trong xilanh o cuoi qua trinh thai con kha cao, nen xupap xa bat đau mo khi pittong con cach ĐCD 430 goc quay cua truc khuyu. nho vay, giam đuoc luc can đoi voi pittong trong qua trinh thai khi va nho su chenh ap lon tao su thoat khi de dang tu xilanh ra đuong ong thai, cai thien đuoc viec quet sach khi thai ra khoi xilanh đong co. Tren đo thi cong, ky thai đuoc the hien qua đuong b-r.
Ky thai ket thuc chu trinh cong tac, tiep theo pittong se lap lai ky nap theo trinh tu chu trinh cong tac đong co noi tren.
Đe thai sach san pham chay ra khoi xilanh, xupap xa khong đong tai vi tri ĐCT ma cham hon mot chut, sau khi pittong qua khoi ĐCT 170 goc quay truc khuyu, nghia la khi đa bat đau ky mot.
Đe giam suc can cho qua trinh nap, nghia la cua nap phai đuoc mo dan trong khi pittong đi xuong trong ky mot, xupap nap cung đuoc mo som mot chut truoc khi pittong đen điem chet tren 170 goc quay truc khuyu. Nhu vay vao cuoi ky thai va đau ky nap ca hai xupap nap va xa đeu mo.


= Hieu suat =
Do ty so nen cao, đong co diesel co hieu suat cao va viec khong co van tiet luu co nghia la ton that trao đoi đien tich kha thap, dan đen muc tieu thu nhien lieu cu the thap, đac biet la trong cac tinh huong tai trung binh va thap. Đieu nay lam cho đong co diesel rat kinh te.  Mac du đong co diesel co hieu suat ly thuyet la 75%, nhung  trong thuc te, no thap hon nhieu. Trong bai tieu luan nam 1893  Ly thuyet va che tao đong co nhiet thuan tuy , Rudolf Diesel mo ta rang hieu qua hieu qua cua đong co diesel se nam trong khoang 43,2% đen 50,4%, hoac tham chi cao hon. Đong co diesel xe khach hien đai co the co hieu suat len toi 43%, trong khi đong co trong xe tai diesel lon va xe buyt co the đat hieu suat cao nhat khoang 45%.  Tuy nhien, hieu suat trung binh trong mot chu ky dan đong thap hon hieu suat cao nhat. Vi du: co the la 37% cho mot đong co co hieu suat cao nhat la 44%.  Hieu suat đong co diesel cao nhat len toi 55% đat đuoc nho đong co diesel thuy phi co hai ky lon.


= Uu điem chinh =
Đong co diesel co mot so loi the so voi đong co hoat đong tren cac nguyen tac khac:

Đong co diesel co hieu suat cao nhat trong tat ca cac đong co đot. 
Đong co diesel phun nhien lieu truc tiep vao buong đot, khong bi han che khi nap ngoai bo loc khi va he thong ong khi vao va khong co chan khong đuong ong vao đe them tai ky sinh va ton that bom do pit-tong bi keo xuong so voi chan khong cua he thong hut. Lam đay xi lanh voi khong khi trong khi quyen đuoc ho tro va hieu suat the tich đuoc tang len vi ly do tuong tu.
Mac du hieu qua nhien lieu (khoi luong đot chay voi moi đon vi nang luong đuoc tao ra) cua đong co diesel giam o muc tai thap hon, nhung no khong giam nhanh nhu đong co xang hoac tua bin thong thuong.
 Đong co diesel co the đot chay mot so luong rat lon loai nhien lieu, bao gom mot so loai dau nhien lieu, co loi the hon nhien lieu nhu xang. Nhung uu điem nay bao gom:
Chi phi nhien lieu thap, vi dau nhien lieu tuong đoi re
Đac tinh boi tron tot
Mat đo nang luong cao
Nguy co bat lua thap, vi chung khong tao thanh hoi de chay
Diesel sinh hoc la mot loai nhien lieu khong dua tren dau mo (thong qua transesterification) co the chay truc tiep trong nhieu đong co diesel, trong khi đong co xang can đieu chinh đe chay nhien lieu tong hop hoac su dung chung lam phu gia cho xang (vi du: ethanol đuoc them vao gasohol).
Đong co diesel co hanh vi thai khi thai rat tot. Khi thai chua luong toi thieu carbon monoxide va Hiđrocacbon. Đong co diesel phun truc tiep phat ra luong nito oxit nhu đong co chu trinh Otto. Tuy nhien, đong co đuoc bom vao buong xoay va buong đot truoc, phat ra nito oxit it hon khoang 50% so voi đong co chu trinh Otto khi chay đay tai. So voi đong co chu trinh Otto, đong co diesel phat thai cac chat o nhiem it hon 10 lan va carbon dioxide it hon 3 lan.
Chung khong co he thong đanh lua đien cao ap, dan đen đo tin cay cao va de dang thich nghi voi moi truong am uot. Viec khong co cuon day, day bugi, v.v., cung giup loai bo nguon  phat xa tan so vo tuyen co the gay nhieu cho cac thiet bi dan đuong va lien lac, đac biet quan trong trong cac ung dung hang hai va may bay, va đe ngan chan nhieu voi kinh vien vong vo tuyen. (Vi ly do nay, chi cac phuong tien chay bang diesel moi đuoc phep o cac khu vuc cua Vung yen lang vo tuyen đien quoc gia.) 
Đong co diesel co the chap nhan ap suat tang ap hoac tang ap tua bin ma khong co bat ky gioi han tu nhien nao,  chi bi gioi han boi thiet ke va gioi han van hanh cua cac bo phan đong co, chang han nhu ap suat, toc đo va tai. Đieu nay khong giong nhu đong co xang, chac chan se phat no o ap suat cao hon neu đieu chinh đong co va/hoac đieu chinh chi so octan nhien lieu khong đuoc thuc hien đe bu vao.


Ung dung = Xe khach =


= Xe thuong mai va xe tai =


= Đau may xe lua =


= Thuy phi co =

Cac yeu cau cho đong co diesel hang hai rat khac nhau tuy thuoc vao ung dung. Đoi voi ung dung quan su va thuyen co trung binh, đong co diesel bon thi toc đo trung binh la phu hop nhat. Nhung đong co nay thuong co toi 24 xi-lanh va đi kem voi đau ra cong suat trong khu vuc Megawatt mot chu so. Thuyen nho co the su dung đong co diesel xe tai. Cac tau lon su dung đong co diesel hai thi cuc ky hieu qua, toc đo thap. Chung co the đat hieu suat len toi 55%. Khong giong nhu hau het cac đong co diesel thong thuong, đong co thuy phi co hai thi su dung dau nang co đo nhot cao. Tau ngam thuong su dung đong co diesel-đien.
Cac đong co diesel đau tien dung cho tau đuoc che tao boi A. B. Diesels Motorer Stockholm vao nam 1903. Nhung đong co nay la cac đon vi ba xi-lanh 120 PS (88 kW) va bon xi-lanh 180 PS (132 kW) va đuoc su dung cho tau Nga. Trong The chien I, đac biet la phat trien đong co diesel tau ngam tien bo nhanh chong. Vao cuoi Chien tranh, cac đong co hai thi kieu piston hoat đong kep voi cong suat len toi 12.200 PS (9 MW) đa đuoc che tao đe su dung tren bien.


= Hang khong =

Chang han, đong co diesel đa đuoc su dung trong may bay truoc The chien II, trong chiec khinh khi cau LZ 129 Hindenburg, đuoc trang bi bon đong co diesel Daimler-Benz DB 602, hoac trong mot so may bay Junkers co đong co Jumo 205. Cho đen cuoi nhung nam 1970, van chua co bat ky ung dung nao cua đong co diesel trong may bay. Nam 1978, Karl H. Bergey lap luan rang, "kha nang cua mot đong co diesel hang khong noi chung trong tuong lai gan kha mo ho". Trong nhung nam gan đay (2016), đong co diesel đa đuoc su dung trong may bay khong nguoi lai (UAV) do co đo tin cay, đo ben va muc tieu thu nhien lieu thap. Đau nam 2019, AOPA đa bao cao rang mot mo hinh đong co diesel cho may bay hang khong noi chung đang "tien toi vach đich".


= Đong co diesel đia hinh =

Đong co diesel đia hinh thuong đuoc su dung cho cac thiet bi xay dung. Hieu qua nhien lieu, đo tin cay va de bao tri la rat quan trong đoi voi cac đong co nhu vay trong khi cong suat cao va hoat đong yen tinh la khong đang ke. Do đo, phun nhien lieu đieu khien co hoc va lam mat khong khi van con rat pho bien. Cong suat chung cua đong co diesel xe đia hinh khac nhau rat nhieu, voi cac đon vi nho nhat la tu 3 kW va đong co manh nhat la đong co xe tai hang nang.


= Đong co diesel co đinh =

Đong co diesel co đinh thuong đuoc su dung đe phat đien nhung cung đe cung cap nang luong cho may nen dan lanh hoac cac loai may nen hoac may bom khac. Thong thuong, cac đong co nay chay vinh vien voi hau het tai mot phan hoac khong lien tuc voi đay tai. Đong co diesel co đinh cung cap nang luong cho may phat đien tao ra dong đien xoay chieu, thuong hoat đong voi tai xoay chieu, nhung tan so quay co đinh. Đieu nay la do tan so co đinh cua nguon chinh la 50 Hz (Chau Au) hoac 60 Hz (Hoa Ky). Tan so quay truc khuyu cua đong co đuoc chon sao cho tan so cua nguon đien la boi so cua no. Đe phu hop voi thuc te, tan so quay cua truc khuyu la 25 Hz (1500 moi phut) hoac 30 Hz (1800 moi phut).


Đong co thai nhiet thap Mot dong nguyen mau đong co đot trong kieu piston đac biet đa đuoc phat trien trong nhieu thap ky voi muc tieu cai thien hieu qua bang cach giam ton that nhiet. Nhung đong co nay đuoc goi la đong co đoan nhiet do su gian no đoan nhiet tot hon; đong co thai nhiet thap, hoac đong co nhiet đo cao. Chung thuong la đong co piston voi cac bo phan buong đot đuoc lot bang lop phu cach nhiet bang gom. Mot so su dung piston va cac bo phan khac lam bang titan co đo dan nhiet va mat đo thap. Mot so thiet ke co the loai bo viec su dung he thong lam mat va ton that ky sinh lien quan. Phat trien chat boi tron co the chiu đuoc nhiet đo cao hon co lien quan la mot rao can lon đoi voi thuong mai hoa.


Su phat trien trong tuong lai Vao giua nhung nam 2010, cac muc tieu phat trien chinh cho đong co diesel trong tuong lai đuoc mo ta la cai thien khi thai, giam muc tieu thu nhien lieu va tang tuoi tho (2014). Nguoi ta noi rang đong co diesel, đac biet la đong co diesel cho xe thuong mai, se van la đong co xe quan trong nhat cho đen giua nhung nam 2030. Cac bien tap vien cho rang đo phuc tap cua đong co diesel se tang hon nua (2014). Mot so bien tap vien mong đoi su hoi tu trong tuong lai cua cac nguyen ly hoat đong cua đong co diesel va Otto do cac buoc phat trien đong co Otto đuoc thuc hien theo huong đanh lua nen nap đong nhat (2017).  Ngoai ra con co đong co đot trong Hydrogen moi cho o to va xe tai.


Xem them Tai lieu tham khao Lien ket ngoai "Diesel Information Hub". Association for Emissions Control by Catalyst. Ban goc luu tru ngay 24 thang 2 nam 2020. Truy cap ngay 24 thang 2 nam 2020.
Phim ngan The Diesel Story (1952) co the đuoc tai mien phi ve tu Internet Archive
 "Introduction to Two Stroke Marine Diesel Engine" tren YouTube
 "The Engine That Powers the World" BBC Documentary tren YouTube


= Bang sang che =
Method of and Apparatus for Converting Heat into Work. # 542846 filed 1892 Luu tru ngay 26 thang 4 nam 2021 tai Wayback Machine
Internal Combustion Engine #608845 filed 1895