Ha Khai (chu Han: 夏啓) la vi vua thu hai cua nha Ha trong lich su Trung Quoc.


Than the Ong la con trai cua Ha Vu - vua đau tien cua nha Ha, me cua ong mang ho Đo Son. Vao nhung nam vua Vu đi tuan đe xem xet va đoc thuc viec tri thuy thi tren đuong đi gap va ket hon voi con gai Đo Son thi, ket hon xong vua Vu tiep tuc đi ve phuong Nam. Đen luc mang thai Khai thi vo Vu đeu goi thi nu treo len nui Đo Son ngong xem chong minh đa ve chua, ba tu sang tac ra bai "Hau Vong Nhan A" bay to noi niem nho chong roi đem ra hat nhung luc nhan roi. Co toi 3 lan thi nu đung tren nui trong thay Vu đi qua nhung đeu khong ghe ve nha do cong viec tri thuy qua ban ron, đen khi Khai ra đoi Vu van chua tro ve nen nguoi vo đau kho mac benh tuong tu ma chet. Khai sinh ra đa khong đuoc huong tinh thuong cua me lai chang co su cham soc cua cha nen ca tinh ong rat lanh lung va cuong nghi, ong song rat lanh đam tiet kiem gang suc phan đau kinh lao ton hien nen rat đuoc moi nguoi kinh trong.


Thuc thi cha truyen con noi Khai la con cua vua Ha Vu. Thoi ky đo chua co che đo cha truyen con noi ma cac vua thuong chon nguoi hien tai trong nuoc len thay minh. Truoc đo vua Nghieu đa chon Thuan ma khong truyen cho con la Đan Chu, vua Thuan chon Ha Vu ma khong truyen cho con la Thuong Quan.
Khi con song, Ha Vu đa chon lua Cao Dao lam nguoi ke vi, nhung Cao Dao mat som, do đo con Cao Dao la Ba Ich đuoc chon. Tuy nhien khi Vu mat, nhieu nguoi trong thien ha theo Khai hon, vi vay nen ngoi vua thuoc ve Khai. Ba Ich nhuong lai ngoi vua cho Khai va tranh o phia nam nui Ho Son. Viec chuyen giao quyen luc giua Ich va Khai kha on hoa.
Tuy nhien, cuon su Truc thu ki nien cua nuoc Nguy thoi Chien Quoc lai chep rang giua Khai va Ich đa no ra cuoc đai chien o Ho Son; Ich đinh gianh ngoi voi Khai va bi Khai giet chet. Trong qua trinh chuyen giao quyen luc chinh tri, Ha Vu be ngoai truyen ngoi cho Ich nhu quy đinh "chon nguoi hien tai" nhieu đoi truoc, nhung thuc te lai giup con minh la Khai tang cuong luc luong, đoi thoi co đe đanh bai Ich.
Viec Khai noi ngoi Ha Vu đa chinh thuc đanh dau su thuc thi che đo cha truyen con noi đuoc duy tri tu đo ma cac trieu đai sau nay ke tuc.


Đanh dep Thoi vua Khai tri vi, bo lac Huu Ho khong quy phuc. Khai mang quan đi dep loan, gap quan đich o đat Cam. Ong lam bai Cam the roi moi 6 quan khanh đen tuyen bo menh lenh, đoc thuc tuong si chien đau. Sau đo hai ben đai chien o đat Cam, quan Ha thang lon. Ha Khai tieu diet ho Huu Ho, cac bo lac khac đeu quy phuc.
Khai la nguoi rat yeu thich am nhac co le do đuoc su di truyen ve nang khieu am nhac cua me nen ong đa sang tac ra cac đieu nhac vu "Cuu Thieu" va "Cuu Ca", ong thuong xuyen cho to chuc cac le hoi vu nhac noi đong co.
Nam 2117 TCN, vua Khai mat. Ong o ngoi tat ca chin nam, con ong la Thai Khang len thay. Truoc khi ong mat cac con ong đa noi day tranh gianh ngoi vi Thai Tu voi Thai Khang, ong đa đich than đem quan đanh dep va luu đay đua con ut hung hang nhat la Vu Quan đen bo Tay Hoang Ha.
Nam 690, Vo Tac Thien xung đe đat thuy hieu cho ong la Te Đuc Ton Thanh hoang đe (齊德尊聖皇帝).


Xem them Nha Ha
Ha Vu
Thai Khang


Tham khao Su ky Tu Ma Thien nhung đieu chua biet - Ha ban ky, Bui Hanh Can - Viet Anh dich (2005), Nha xuat ban Van hoa thong tin
Trinh Doan Thang, Ngo Trau Cuong, Thai Thanh (1998), Co su Quynh Lam, Nha xuat ban Thanh Hoa
Ky Ngan Than (2007), Nguoi Trung Quoc va nhung hieu lam ve lich su, Nha xuat ban Cong an nhan dan.


Chu thich