Chien dich Ho Chi Minh, ten ban đau la Chien dich Giai phong Sai Gon – Gia Đinh, la chien dich cuoi cung cua Quan Giai phong mien Nam Viet Nam trong Cuoc Tong tan cong va noi day mua Xuan nam 1975 va Chien tranh Viet Nam. Đay cung la chien dich quan su dien ra trong thoi gian ngan nhat trong Chien tranh Viet Nam, dien ra tu ngay 26 thang 4 đen ngay 30 thang 4 nam 1975 tai Sai Gon va keo theo la su tiep quan cua chinh phu Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam va Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tai Đong bang song Cuu Long trong hai ngay 1 va 2 thang 5. Chien dich nay dan đen viec cham dut hoan toan su chia cat thanh hai vung tap ket quan su ve mat lanh tho giua hai mien Nam – Bac cua Viet Nam vao nam 1975, đua đen viec thong nhat xa hoi, che đo chinh tri, dan cu va toan ven lanh tho cua Viet Nam tren đat lien, vung lanh hai, vung troi va mot so hai đao khac cua Viet Nam vao nam 1976.


Hoan canh ra đoi = Nguon goc ten goi Chien dich Ho Chi Minh =
Ten Chien dich Ho Chi Minh do Bo Chinh tri quyet đinh. Đai tuong Vo Nguyen Giap ky chi thi cua Quan uy Trung uong mo Chien dich Ho Chi Minh ma trong đo Van Tien Dung lam Tu lenh; Le Trong Tan, Le Đuc Anh va Tran Van Tra lam Pho Tu lenh; chi huy 5 canh quan voi suc manh cua 20 su đoan đong loat tien vao giai phong Sai Gon. Menh lenh noi tieng cua Đai tuong Tong tu lenh chi đao Chien dich Ho Chi Minh la:

 Than toc, than toc hon nua.Tao bao, tao bao hon nua.Tranh thu tung phut, tung gio, xoc toi mat tran, giai phong mien Nam, quyet chien va toan thang.
 – Đai tuong Vo Nguyen Giap
Ngay 8 thang 4 nam 1975, tai Loc Ninh, Bo Chi huy Chien dich Giai phong Sai Gon - Gia Đinh đuoc thanh lap voi thanh phan: Tu lenh: Đai tuong Van Tien Dung, Chinh uy: Pham Hung, cac Pho Tu lenh: Thuong tuong Tran Van Tra, Trung tuong Le Đuc Anh, Trung tuong Đinh Đuc Thien, Quyen Tham muu truong: Thieu tuong Le Ngoc Hien, Chu nhiem Hau can: Thieu tuong Bui Phung, sau đo bo sung Trung tuong Le Trong Tan lam Pho Tu lenh va Trung tuong Le Quang Hoa lam Pho Chinh uy kiem Chu nhiem Chinh tri. Co hai nhan vat lanh đao khong phai la quan nhan tham gia la cac ong Nguyen Van Linh va Vo Van Kiet. Ong Nguyen Van Linh đuoc giao phu trach cong tac phat đong quan chung noi day trong thanh pho. Ong Vo Van Kiet đuoc giao phu trach cong tac tiep quan cac co so kinh te, ky thuat sau khi Quan Giai phong mien Nam chiem đuoc thanh pho. Cac thanh vien du hoi nghi đa nhat tri đe nghi Bo Chinh tri cho lay ten goi "Chien dich Ho Chi Minh" thay cho ten goi "Chien dich Giai phong Sai Gon - Gia Đinh". Ngay 14 thang 4, Bo Chinh tri Đang Lao đong Viet Nam gui Buc đien so 37/TK cho Bo Chi huy Chien dich Giai phong Sai Gon – Gia Đinh:


= Tinh the truoc cuoc tan cong =
Do ket qua cua Chien dich Phan Rang - Xuan Loc va cac tran tan cong cua Quan Giai phong tai đong bang song Cuu Long, đen ngay 25 thang 4 nam 1975, Quan luc Viet Nam Cong hoa đa mat hau het cac vi tri then chot trong tuyen phong thu tu xa quanh Sai Gon. Thanh pho luc nay tro thanh mot oc đao chi con giao luu voi ben ngoai bang đuong khong. Tuy nhien, đen ngay 26 thang 4, cac hang hang khong nuoc ngoai đa đoi huong tat ca cac chuyen bay qua canh Tan Son Nhat va huy bo hau het cac chuyen bay đen va đi tu Sai Gon. Đai su quan cac nuoc lan luot đong cua, ha co. Theo mo ta cua nha bao Phap Paul Drayfrus, thanh pho nay đa gan nhu đien loan va đang chung kien su ket thuc cua mot che đo.
Ngay khi sap sua phai roi đi khoi Sai Gon, Co quan Tinh bao Trung uong My (CIA) cung van khong buong tha Viet Nam. Ngay 25 thang 4, mot đai phat thanh bi mat cua CIA gia danh Đai Phat thanh Giai phong cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam đat tai Okinawa đa tung ra mot tin that thiet la co mot cuoc đao chinh vua xay ra tai Ha Noi va ba su đoan Quan Giai phong đa phai quay lai mien Bac. Nhung chinh nhung nguoi cua CIA tai Sai Gon khi đo cung nhan đinh rang đay la mot tro bip toi va phan lon nguoi Sai Gon đeu cho rang đo la mot tin ngo ngan va rang moi co gang nham lung lac y chi cua đoi phuong ngay truoc cua ngo Sai Gon đeu la nhung co gang vo ich, lam tro cuoi cho thien ha. Tren thuc te, vao đau nam 1973 đung la co ba su đoan cua Ha Noi bi ton that nang sau chien cuoc nam 1972 va phai rut ra Bac an duong. Nhung ho đa quay lai chien truong vao cuoi nam 1974 voi đoi hinh đuoc trang bi đay đu.
Do suc ep lon tu cac tuong duoi quyen nhu Tran Van Đon, Cao Van Vien, Thu tuong Nguyen Ba Can, Bo truong Kinh te Nguyen Van Hao, Tong thong Sai Gon Nguyen Van Thieu buoc phai tu chuc vao ngay 21 thang 4 nam 1975. Khi tu chuc, Nguyen Van Thieu đa xuat hien tren truyen hinh phat bieu suot 3 gio đong ho đe trach moc viec thoai thac trach nhiem cua chinh phu My. Ong Thieu đo loi that bai la do nguoi My bang nhung loi le nua tuc gian, nua thach thuc: "My đanh khong lai Cong san nen bo mac Viet Nam Cong hoa đanh mot minh thi lam sao an noi. Co gioi thi My vo đay lan nua..." Ong Thieu len an thang Hoa Ky la "mot đong minh vo nhan đao voi nhung hanh đong vo nhan đao".

Cung trong bai dien van tu chuc, Nguyen Van Thieu tuyen bo manh me rang ong ta se tiep tuc cam sung chien đau: "Du mat mot Tong thong Nguyen Van Thieu, quan đoi van con Trung tuong Nguyen Van Thieu, đong bao con mot chien si Nguyen Van Thieu. Toi nguyen se chien đau ke ben anh em chien si..." Nhung nhung tuyen bo đo đa khong đuoc Nguyen Van Thieu thuc hien. Chi 4 ngay sau, Nguyen Van Thieu đa bi mat len may bay thoat khoi Sai Gon vao đem ngay 25 thang 4 nam 1975. Cuoc ra đi cua Nguyen Van Thieu dien ra bi mat trong đem toi, duoi su sap đat cua Thomas Polgar – Truong Chi nhanh CIA o Sai Gon
Trong mot no luc cuoi cung đe mo đuoc cuoc noi chuyen voi Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam, cho du ket qua la rat mong manh, ngay 28 thang 4, hai vien cua Quoc hoi Viet Nam Cong hoa đa "moi" Tong thong Tran Van Huong tu nhiem sau mot tuan nam giu chuc vu va đua tuong Duong Van Minh, mot nguoi chiu anh huong cua Phap va la tac gia chu chot cua cuoc đao chinh lat đo anh em Diem – Nhu ngay 3 thang 11 nam 1963, len ghe tong thong. Ho cho rang voi su giup đo va van đong cua Đai su Phap tai Sai Gon Jean Marie Merillon va nguoi pho cua ong ta la Vanusseme, Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam se chap nhan thuong luong. Tuong Minh cho biet "nguoi Phap cho rang co mot cuong quoc nao đo khong muon cho mot Viet Nam thong nhat tro thanh hung cuong nen ho co the ngan chan thang loi cua Ha Noi". Ong ta cung tin rang "Ha Noi chua chac đa co mot bo may hanh chinh đe quan ly toan quoc nen ho co the san sang chap nhan mot che đo qua đo". Tuy nhien, đen chieu toi ngay 28 thang 4 thi tat ca hy vong vao nhung la bai ngoai giao cuoi cung đeu tan vo khi nhung loat đan 130 mm cua Trung đoan Phao binh 45 (Đoan Tat Thang - Quan Giai phong) đat tai tran đia Nhon Trach na cap tap vao San bay Tan Son Nhat ngay sau tran nem bom cua phi đoi A-37 do Nguyen Thanh Trung dan đuong. Ba "su gia" do Tong thong Duong Van Minh phai đi đam phan voi đoi phuong ve mot giai phap ngung ban đa phai ngu đem tai tru so cua hai phai đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa va Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam trong Ban Lien hiep Quan su bon ben tai Trai Davis canh san bay Tan Son Nhat.
Cung luc đo, tai Hoi nghi La Celle Saint Cloud, phai đoan Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tuyen bo noi cac Tran Van Huong ban chat la noi cac Nguyen Van Thieu nhung khong co Nguyen Van Thieu nen ho tiep tuc tu choi đam phan voi Viet Nam Cong hoa. Ho chi đam phan khi toan bo noi cac cua chinh quyen Nguyen Van Thieu phai ra đi. Truoc đo, trong tuyen bo tu chuc cua minh, Tong thong Nguyen Van Thieu van cuong quyet khong đam phan voi Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam. Đe tiep tuc noi lai đam phan, Duong Van Minh cu con trai toi lau đai La Celle Saint Cloud đe thong bao phai đoan Cong hoa mien Nam Viet Nam rang neu Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam chap nhan chinh quyen Duong Van Minh thi Viet Nam Cong hoa se ngung ban ngay đe tien hanh đam phan nhung chinh quyen Tran Van Huong lai cu tuong Nguyen Khanh sang Hoa Ky cau vien. Do đo, phai đoan Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tiep tuc tu choi đam phan. Toi 28/4/1975, Tong thong Duong Van Minh tuyen bo san sang đam phan nhung luc nay Sai Gon đa hoan toan bi bao vay, phia Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tuyen bo danh cho Hoa Ky va Viet Nam Cong hoa mot ngay đe di tan. Ngay 30 thang 04 nam 1975, Viet Nam Cong hoa chinh thuc đau hang vo đieu kien Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam.


Binh luc va phuong an tac chien cua hai ben = Quan Giai phong =


 Chuan bi chien dich  Tu ngay 5 đen ngay 26 thang 4 nam 1975, đe van chuyen cac đon vi chien luoc vao Đong Nam Bo, hon 7.064 xe o to (co 3.364 xe cua Tong cuc hau can va Bo Tu lenh Truong Son), 32 tau bien cua hai quan, 311 toa tau hoa... đuoc huy đong van chuyen luc luong va binh khi ky thuat vao Nam Bo. Viec đieu chinh luc luong, the bo tri va bo sung vat chat cho tac chien đuoc gap rut hoan thien: Đieu them ra phia truoc 10.000 nguoi, 15 benh vien da chien, 17 đoi đieu tri co kha nang thu dung 10.000 thuong binh; thanh lap 8 tieu đoan co đong phuc vu boc xep va lam đuong. Đe kip bo sung 20.000 tan vat chat con thieu (chu yeu la đan phao lon va xang dau), Tong cuc hau can đa chi đao thu gom tu mien Trung, Tay Nguyen, tuyen Truong Son đuoc 5.100 tan đan, 600 tan xang dau va chi đao hau can cac đon vi mang theo hanh quan 5.000 tan đan, 1.500 tan xang dau. Nho đo, chien dich Ho Chi Minh đa co du tru 55.000 tan vat chat cac loai, đat 90% nhu cau tac chien
Ngay 24 thang 4 nam 1975, cac đon vi tac chien đa vao vi tri tap ket, san sang chien đau.


 Quan chung nhan dan  Song song voi tong tan cong cua bo đoi chu luc, Chien dich con đuoc thuc hien voi qua trinh noi day cua quan chung nhan dan. Qua trinh noi day cua quan chung nhan dan đa dien ra soi noi va đuoc chuan bi tu som. Ngay tu cuoi nam 1974, Trung uong Cuc mien Nam va Quan Giai phong đa co cac bien phap chinh tri đe chuan bi cho quan chung tien hanh noi day, đac biet đa co tren 40.000 nguoi tham gia qua trinh noi day voi 7.000 nguoi cong khai. Cac bien phap đau tranh bao gom: ra đuong pho lam cong tac đich van, pho bien loi keo, tranh thu hu doa đoi voi luc luong bao an tai cho cua Viet Nam Cong hoa, thuc đay binh si vut bo vu khi, coi bo trang phuc, rut khoi tru so, đon bot, ve nha hoac thao chay, an nau... Sau khi Quan Giai phong tien vao tiep quan cac đo thi, quan chung tien hanh dan đuong hoac cho bo đoi, bao ve nha may xi nghiep, kho bai, nha ga, ben cang, thu cac giay to, ho so, ha co Viet Nam Cong hoa, keo co Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam , cu đai dien chinh quyen cach mang...


 Huong Bac  Quan đoan 1 (Binh đoan Quyet thang) Quan đoi nhan dan Viet Nam gom cac Su đoan bo binh 312 - Su đoan truong Nguyen Chuong (Su đoan Chien Thang), 320B - Su đoan truong Luu Ba Xao (F390); Trung đoan Phao binh 45 (Đoan Tat Thang); Lu đoan Tang Thiet giap 202; Su đoan Phong khong 367; Lu đoan Cong binh 299; đuoc tang cuong Lu đoan Phao binh 38 (Đoan Bong Lau), Trung đoan Ten lua Phong khong 236 (Đoan Song Đa), ba Trung đoan Cong binh 239, 259, 279; mot Trung đoan Phong khong hon hop, ba Tieu đoan Phao binh đoc lap rut tu Bo Tu lenh Phao binh. Tong quan so 31.227 nguoi; 778 xe van tai, 44 xe tang; 36 khau phao 130 mm, 105 mm va 75 mm; 120 khau phao cao xa 57 mm va 37 mm; 9 xuong may, 2 ca no, 12 xe cong binh chuyen dung.
Rieng Su đoan 308 khong tham gia chien dich nay ma o lai mien Bac lam nhiem vu canh gioi thu đo.

Tu lenh: Thieu tuong Nguyen Hoa.
Chinh uy: Thieu tuong Hoang Minh Thi.
Nhiem vu cua Quan đoan 1 la bao vay tieu diet đoi phuong o Phu Loi, Ben Cat, Binh Duong, Lai Khe, Tan Uyen; ngan chan Su đoan 5 Viet Nam Cong hoa rut ve noi đo va vo hieu hoa đon vi nay; tan cong đanh chiem Bo Tong Tham muu Viet Nam Cong hoa, cac bo tu lenh binh chung o Go Vap, Binh Thanh; to chuc mot luc luong tan cong hop điem voi cac quan đoan khac tai Dinh Đoc Lap. Do phai hanh quan gap tu mien Bac vao bang moi phuong tien thuy, bo va đuong khong nen Quan đoan 1 bat đau tan cong cham mot ngay so voi cac đon vi khac.


 Huong Đong Nam  Quan đoan 2 (Binh đoan Huong Giang) Quan đoi nhan dan Viet Nam ban đau gom cac Su đoan bo binh 325 (Su đoan Binh Tri Thien) – Su đoan truong Pham Minh Tam, Su đoan 304  (Su đoan Vinh Quang) – Su đoan truong Nguyen An; Lu đoan Phao binh 164; Lu đoan Tang Thiet giap 203; Su đoan Phong khong 673; Lu đoan Cong binh 219; Trung đoan Đac cong 116. Tong so xe cho hang, cho nguoi cua Quan đoan 2 len toi 2.267 chiec, trong đo co 54 xe tang, 35 xe thiet giap, 223 xe keo phao, 87 khau phao 130 mm va 105 mm, 136 phao cao xa. Truoc đo, Su đoan 324 (Su đoan Ngu Binh) o lai bao ve Hue – Đa Nang nen quan so con lai la 32.418 nguoi.

Tu lenh: Thieu tuong Nguyen Huu An.
Chinh uy: Thieu tuong Le Linh,
Quan đoan 2 đuoc giao nhiem vu tien cong tren chinh dien rong 86 km voi chieu sau nhiem vu tu 68 đen 70 km. Nhiem vu ban đau cua quan đoan la đanh chiem can cu Nuoc Trong, chi khu Long Binh, Tong kho Long Binh, chi khu Nhon Trach, thanh Tuy Ha, cang va ben pha Cat Lai, chi khu Đuc Trach, phao kich san bay Tan Son Nhat, quan 9 va quan 4 Sai Gon. To chuc luc luong thoc sau đanh chiem quan 1 va quan 3, hop điem tai Dinh Đoc Lap.
Su đoan 3 (Su đoan Sao Vang - Su đoan truong Tran Ba Khue) tu Quan khu 5 va mot so đon vi rut tu Quan khu 4, đuoc phoi thuoc vao quan đoan 2 tien cong theo bo bien, rieng su đoan 3 đanh chiem Vung Tau, thi xa Ba Ria. Neu tinh ca đon vi phoi thuoc, tong quan so cua Quan đoan len đen hon 4 van nhan luc.


 Huong Tay Bac  Quan đoan 3 (Binh đoan Tay Nguyen) Quan đoi nhan dan Viet Nam gom cac Su đoan bo binh 316 - đong Su đoan truong Đam Van Nguy - Nguyen Hai Bang (Su đoan Bong Lau), 320A - Su đoan truong Bui Đinh Hoe (Su đoan Đong Bang), 10 - Su đoan truong Đoan Hong Son (Su đoan Đac To); Trung đoan Đac cong 198 (đoan đac cong hau cu); hai Trung đoan Phao mat đat 40 va 575 (đoan Anh Dung); Trung đoan Xe tang 273 (đoan Son Lam); cac Trung đoan Phong khong hon hop 234 (đoan Tam Đao), 593 (moi bo sung) va 232 (chuyen thuoc tu Đoan 559); hai Trung đoan Cong binh 7 (đoan Hung Vuong), 575 (chuyen thuoc tu Đoan 559); Trung đoan Thong tin 29; cac Trung đoan Gia Đinh 1 va 2. Tong quan so 47.400 nguoi, 54 xe tang, 64 xe boc thep, gan 100 khau phao 130 mm, 105 mm va hoa tien H12, tren 250 khau coi tu 61 mm đen 120 mm, 110 phao phong khong 57 mm va 37 mm, hon 250 khau sung may phong khong cac co 12,4 mm va 14,5 mm.

Tu lenh: Thieu tuong Vu Lang.
Chinh uy: Đai ta Đang Vu Hiep.
Khac voi Quan đoan 2, Quan đoan 3 phai tan cong tren mot chinh dien hep tu 7 đen 10 km nhung co chieu sau nhiem vu len đen 100 km. Nhiem vu cua quan đoan trong giai đoan 1 la su dung Su đoan 316 cung binh chung phoi thuoc chan đanh Su đoan 25 Viet Nam Cong hoa tai Go Dau, Trang Bang, cat đuong 1B, bao vay, chia cat khong cho Quan luc Viet Nam Cong hoa đieu cac đon vi o Tay Bac Sai Gon lui ve Đong Du, Cu Chi. Trong giai đoan 2, Quan đoan co nhiem vu đanh chiem can cu Đong Du, san bay Tan Son Nhat, cac quan Tan Binh, Phu Nhuan đua mot bo phan luc luong thoc sau, hop điem voi cac đon vi khac tai Dinh Đoc Lap.


 Huong Đong Bac  Quan đoan 4 (Binh đoan Cuu Long) Quan đoi nhan dan Viet Nam đa sut me gom cac Su đoan 6, 7 (Su đoan Ben Tre), 341 (Su đoan Song Lam) cua Quan khu 4 va Lu đoan Bo binh 52; mot Tieu đoan Phao 130 mm; mot Trung đoan va mot Tieu đoan Phong khong hon hop, ba Tieu đoan Xe tang - Thiet giap. Sau tran Xuan Loc, quan so cua quan đoan con khoang 30.000 nguoi.

Tu lenh: Thieu tuong Hoang Cam.
Chinh uy: Thieu tuong Hoang The Thien,
Nhiem vu cua quan đoan la đanh chiem khu vuc Bien Hoa - Ho Nai (gom ca So Chi huy Khong luc Viet Nam Cong hoa va San bay Bien Hoa), tien ve Sai Gon chiem cac quan 1, 2, 3, Bo Tu lenh Hai quan, Bo Quoc phong, Bo Tong Tham muu, Đai phat thanh Sai Gon. Cung nhu Quan đoan 1, đen 17 gio chieu 27 thang 4, Quan đoan 4 moi chuan bi xong ban đap tien cong va bat đau no sung cham hon mot ngay.


 Huong Tay Nam  Đoan 232 Quan đoi nhan dan Viet Nam gom cac Su đoan 5, 9 chu luc Mien, Su đoan Phuoc Long (ten ban đau la đoan C30B); sau Trung đoan đoc lap 16, 88, 24, Trung đoan 271, 172 va 27B; Tieu đoan 26 Xe tang (17 xe T-54), mot Trung đoan Đac cong, Tieu đoan Xe tang 24 (18 xe PT-85), Tieu đoan 23 Xe boc thep (22 xe BTR-60 va 8 xe M-113); 5 Đai đoi Phao binh gom 27 khau tu 85 mm đen 130 mm, bon khau coi 160 mm va mot gian hoa tien H12; Trung đoan Phong khong hon hop 595, mot Tieu đoan Phao phong khong 23 mm va mot Tieu đoan Sung may phong khong 12,7 mm. Sau khi đuoc tang cuong Su đoan 8 (Quan khu 8), tong quan so cua Đoan 232 len đen khoang 42.000 nguoi.

Đoan 232 do Thieu tuong Nguyen Minh Chau lam tu lenh, Đai ta Tran Van Phac lam chinh uy.
Tu lenh canh quan phia tay nam: Trung tuong Le Đuc Anh.
Chinh uy: Thieu tuong Le Van Tuong.
Nhiem vu cua đoan la cat đuong so 4 (Ben Luc - nga ba Trung Luong), chiem Tan An, My Tho, chia cat Sai Gon va mien Tay Nam Bo, thoc sau đanh chiem Bo Tu lenh Biet khu Thu đo, cau Nhi Thien Đuong, Tong Nha Canh sat, cac quan 5, 6, 7, 8, 10, 11. Ngoai ra, đoan 232 con co nhiem vu đanh chiem cac tinh ly Long An, Kien Tuong; chot chan đuong so 4 khong cho Quan luc Viet Nam Cong hoa o Sai Gon rut ve đong bang song Cuu Long.
Mac du Sai Gon - Gia Đinh la mot thanh pho lon, rong tren duoi 1000 km², vao thoi điem thang 4 nam 1975 co hon 3,5 trieu dan nhung Bo Tu lenh chien dich đa chon 5 muc tieu quan trong nhat can đanh chiem trong thoi gian ngan nhat: Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, Bo Tu lenh Biet khu Thu đo, Tong Nha Canh sat, San bay Tan Son Nhat va Dinh Đoc Lap.


= Quan luc Viet Nam Cong hoa =
Đen thoi điem mo chien dich, Quan luc Viet Nam Cong hoa chi con trong tay hai quan đoan (III va IV), trong đo Quan đoan III đa bi ton that đang ke trong Chien dich Phan Rang - Xuan Loc va cac tran đanh o vung ven đo.


 Quan đoan III va Biet khu Thu đo  Tong quan so 245.000 quan nhan (bao gom ca tan binh tu Quan đoan I va Quan đoan II nhap vao), 406 khau phao, 624 xe tang va xe thiet giap, hon 800 may bay, 852 tau cac loai va xuong chien đau.

Tu lenh Quan đoan III: Trung tuong Nguyen Van Toan.
Tu lenh Biet khu Thu đo: Thieu tuong Lam Van Phat.
Cac tuyen phong thu gom co:
Tuyen ngoai:

Su đoan 22 bo binh (moi tai lap) o Long An, Ben Luc, nga ba Trung Luong, so chi huy đat tai Long An.
Su đoan 25 bo binh giu Đong Du, Trang Bang, Cu Chi, Hau Nghia, so chi huy đat tai can cu Đong Du.
Su đoan 5 bo binh giu Lai Khe, Ben Cat, Binh Duong, so chi huy đat tai Lai Khe;
Su đoan Thuy quan luc chien (chi con 2 lu đoan) giu Long Binh.
Su đoan 18 (chi con 2 chien đoan) giu Bau Ca, Trang Bom, Suoi Đia.
Su đoan 5 Khong quan đong tai Tan Son Nhat.
Lu đoan 3 Thiet giap giu Bien Hoa.
Lu đoan 1 Du giu Ba Ria – Vung Tau.
Tuyen trong:

Ba Lien đoan Biet đong quan đuoc trien khai tai Binh Chanh, Hoc Mon, Binh Trieu.
Bon Khu chien đuoc thanh lap sau ngay 14 thang 4 gom:
- Lien đoan 9 Biet đong quan, 2 Lien đoan Cong binh va so quan đang huan luyen tai trai Quang Trung giu Khu chien Bac tu Hoc Mon qua Cau Bong đen san bay Tan Son Nhat.
- Cac Lien đoan Biet đong quan 7, 8 giu Khu chien Tay tu Vinh Loc qua Tan Hiep, Ba Hom đen Binh Chanh.
- Lien đoan Bao an 239 va mot Lien đoan Phong ve Dan su đuoc vu trang giu Khu chien Nam tu Nha Be đen Nhon Trach.
- Lu đoan Du 4, Lien đoan Bao an 391 va hoc vien Quan truong Thu Đuc giu Khu chien Đong tu Go Vap, Quan 9 đen Thu Đuc.
Nam lien khu phong thu noi đo gom: Lien khu 1 (cac quan 1, 3), Lien khu 2 (cac quan 5, 6), Lien khu 3 (cac quan 2, 4), Lien khu 4 (cac quan 7, 8), Lien khu 5 (cac quan 10 va 11). Cac o đe khang cung đuoc to chuc tai Bo Tu lenh Biet khu Thu đo, Bo Tong Tham muu (do Lien đoan Biet kich Du 81 phong thu), Tong nha Canh sat, Can cu Khong quan Tan Son Nhat. Ban than Dinh Đoc Lap cung đuoc bo tri lam mot trung tam đe khang voi mot Lu đoan Canh ve Quoc gia co xe tang va xe boc thep tang cuong.


 Quan đoan IV  Vung đong bang song Cuu Long do Quan khu IV - Quan đoan IV Viet Nam Cong hoa quan ly van con nguyen ven, co 175.000 quan đuoc bien che thanh 3 su đoan bo binh 7, 9, 21, mot Lu đoan Bo binh đoc lap, Su đoan 4 Khong quan, ba Trung đoan Thiet ky, hai Hai đoan Tuan duyen, ba giang đoan; đuoc trang bi 493 xe tang, xe thiet giap, 366 khau phao, 409 may bay (trong đo co 118 may bay chien đau), 579 tau, xuong chien đau cac loai. Cac luc luong nay đuoc bo tri trong cac cum đe khang quanh cac thanh pho lon, thi xa, cac truc đuong giao thong lon trong đo co hai trong điem la Thanh pho Can Tho va đuong so 4.

Tu lenh: Thieu tuong Nguyen Khoa Nam.


Cac dien bien tai khu vuc Sai Gon - Gia Đinh = Đot 1 =

7 gio sang ngay 26 thang 4, mot so đon vi tham bao cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tai cum can cu Nuoc Trong – Long Thanh đa co vai cuoc cham sung nho voi cac đon vi trinh sat cua Su đoan 304. Quan đoan III (Viet Nam Cong hoa) tang phai cho cum quan o Nuoc Trong – Long Thanh Lu đoan Thuy quan Luc chien 468. Tu 7 gio 30 phut đen 16 gio 30 phut, tuong Nguyen Van Toan lenh cho Su đoan 5 Khong quan đanh pha tuyen chuan bi cua Quan đoan 2 nhung bi ban roi bon chiec A-37, mot chiec UH-1A, lai khong gay đuoc thiet hai đang ke cho đoi phuong.
17 gio ngay 26 thang 4, Chien dich Ho Chi Minh bat đau voi tieng gam thet cua cuoc phao kich cap tap tu hon 20 tieu đoan phao binh thuoc cac Quan đoan 2, 3 va 4 Quan Giai phong na vao cac can cu cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tai Nhon Trach, Ho Nai, Bien Hoa, Nuoc Trong, Long Thanh, Đuc Thanh, Ba Ria, Đong Du, Trang Bang, Go Dau. Tran phao kich keo dai gan 1 gio lien đa lam rung chuyen noi đo Sai Gon. Phao binh Quan luc Viet Nam Cong hoa phan ung yeu ot va nhanh chong bi hoa luc cua Quan Giai phong dap tat.
Tren huong Đong, Quan đoan 2 su dung Su đoan 304 mo man cuoc tan cong vao cum Long Thanh – Nuoc Trong, đanh bat đuoc Lu đoan Thuy quan Luc chien 468 ra rung cao su, ban chay gan 20 xe tang, xe boc thep va chi bi ton that mot xe tang. Đen đem 26 thang 4, Su đoan 304 chi chiem đuoc truong thiet giap, chua giai quyet đuoc khu vuc truong bo binh va nga ba đuong 15 voi cac chot cong su kien co van o trong tay Quan luc Viet Nam Cong hoa. Tai mui thu yeu, Su đoan 3 Sao Vang đa chiem đuoc cac khu vuc Binh Gia, Ngai Giao va Nui Đat sau 2 gio giao chien. 17 gio chieu 27 thang 4, Trung đoan 141 cua su đoan nay va Đai đoi Xe tang 4 co phao binh yem ho đa đanh chiem thi xa Ba Ria va huyen Xuyen Moc. Quan luc Viet Nam Cong hoa chot giu tai cau Co May đa pha cau nhung khong chan đuoc mui vu hoi sau cua Su đoan 3 Sao Vang va phai rut chay. 16 gio ngay 29 thang 4, Su đoan 3 chiem thi xa Vung Tau. Cac phan đoi Z23, Z22 Lu đoan 316 va Tieu đoan 81 (Trung đoan Đac cong Co gioi) chiem 2 đau cau Rach Chiec nhung bi Quan luc Viet Nam Cong hoa phan kich nen co 30 nguoi hi sinh. Cac luc luong đia phuong giai phong cac huyen Long Đien, Đat Đo, Xuyen Moc va cac mang nong thon 2 ben quoc lo 15, 25, 19, 1 va 2.

Sang ngay 27 thang 4, Su đoan 325 tu mui thu yeu chuyen thanh mui chu yeu đanh vu hoi vao suon trai cum quan Viet Nam Cong hoa tai Nuoc Trong – Long Thanh, phoi hop voi Su đoan 304 tan cong tu huong đoi dien. Su đoan 5 Khong quan Viet Nam Cong hoa đieu đong hon 114 phi vu oanh kich vao đoi hinh Quan Giai phong nhung khong can đuoc đuong tien cua Lu đoan Xe tang 203 Quan Giai phong va bi ban roi 2 chiec F-5, 4 chiec A-37, 3 chiec A-1 va 1 chiec UH-1A. 16 gio 30 phut chieu 27 thang 4, Su đoan 325 đanh chiem Long Thanh, bat hon 500 tu binh. Sang ngay 28 thang 4, can cu Nhon Trach bi Su đoan 304 đanh chiem. Bo Tu lenh Quan đoan 2 cho trien khai ngay Lu đoan Phao binh 164 tai đay đe phao kich san bay Tan Son Nhat. Tuyen phong thu huong Đong Nam Sai Gon cua Quan đoan III - Quan luc Viet Nam Cong hoa bi vo mot mang lon.
Đe yem tro cho mat tran, Đoan Phao binh 75 đat tran đia tai Hieu Liem tu ngay 14 thang 4 lien tuc khong che te liet san bay Bien Hoa.
Tren huong Đong Bac,
4 gio 7 phut sang 27 thang 4, Quan đoan 4 gom Su đoan 341 va Su đoan 6 tan cong Trang Bom, Suoi Đia va Long Đat, tuong Le Minh Đao đieu Chien đoan 52 co 8 xe tang yem ho đanh vao suon đoi hinh tan cong cua Su đoan 7 nhung lai bi Su đoan 341 tan cong tu ben suon, 4 xe tang bi ban chay. 8 gio 30 phut sang ngay 27 thang 4, yeu khu quan su Trang Bom bi Quan Giai phong đanh chiem, gan 500 si quan, binh si Quan luc Viet Nam Cong hoa bi bat lam tu binh. 9 gio sang ngay 27 thang 4, so quan con lai cua Su đoan 18 va mot chi đoan cua Lu đoan 3 Thiet giap Quan luc Viet Nam Cong hoa rut tu Trang Bom ve Suoi Đia đa bi phuc kich hai ben đuong, khoang 2000 quan va gan 100 xe cac loai bi Su đoan 341 Quan đoi nhan dan Viet Nam bat giu. Tren huong thoc sau, Su đoan 7 (Quan đoan 4) phat trien đen Ho Nai thi phai dung lai đe phoi hop voi su đoan 341 va su đoan 6 thuc hien đon tan cong tong hop vao cac luc luong cua Lu đoan 3 Thiet giap va Lu đoan Du 4 Quan luc Viet Nam Cong hoa. Đen qua nua đem ngay 28 thang 4, do bi thet hai nang, Lu đoan 3 Xe tang va Lu đoan 4 Du phai lui ve Go Vap. Trung đoan Đac cong 113 cua Quan Giai phong mien Nam Viet Nam chiem cau Ghenh, cau Rach Cat nhung khong giu đuoc, chua chiem đuoc cau Moi.
Tren huong Tay Bac,
tu chieu ngay 26 thang 4, Su đoan 316 (Quan đoan 3 Quan Giai phong) va luc luong vu trang Tay Ninh đa lien tiep đanh chiem mot loat đon bot cua Quan luc Viet Nam Cong hoa doc theo Quoc lo so 1 va Đuong 22, chia cat Su đoan 25 Quan luc Viet Nam Cong hoa tai Go Dau - Trang Bang voi Sai Gon va chan not ca đuong rut cua su đoan nay ve Đong Du, Cu Chi. Ngay 27 thang 4, Su đoan 316 tiep tuc đay lui cuoc phan kich cua vien quan Viet Nam Cong hoa. Trong cac tran đau phao tu ngay 25 đen ngay 28 thang 4 tren huong nay, 39 khau phao cac co cua Quan đoan 3 Quan Giai phong đa pha huy 33 khau phao cac co 155 mm va 105 mm cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tai Đong Du, Phuoc My, Đong Chua, Trang Bang, Go Dau Ha, Ben Keo, Khiem Hanh, pha huy 11 tran đia phao, gay thiet hai nang cho 7 tran đia phao khac cua Quan luc Viet Nam Cong hoa. Trong đoi hinh Quan đoan 3, Su đoan 10, Trung đoan Xe tang 273 va luc luong Cong binh cua Quan đoan đa chuan bi xong cac phuong tien vuot song Sai Gon. Su đoan 320A đa tiem nhap vao khu vuc Cu Chi, ap sat can cu Đong Du.
Tren huong Nam va Tay Nam, 22 gio ngay 26 thang 4, Su đoan bo binh 5 mo đau chien dich tren huong nay bang đon đanh chia cat Đuong so 4 tai bon điem Rach Chanh, nga ba Nhi Thanh, ap Binh Yen, Phu My va ap sat thi xa Tan An, chi khu Thu Thua. Đen ngay 27 thang 4, Su đoan 5 đa cat han Đuong so 4 tai hai đoan tu Bac Tan An đen Ben Luc va tu Nam Tan An đen Tan Hiep. Su đoan 303 - Phuoc Long đanh chiem tieu khu Hau Nghia va cac chi khu Đuc Hoa, Đuc Hue. Trung đoan 27 Đac cong tap kich cac chot Ba Hom, Vinh Loc, can cu ra đa Phu Lam, mo hanh lang cho Su đoan 9 đot kich tren mui tien cong chu yeu. Su đoan 8 (Quan khu 8) tan cong cac vi tri cua Su đoan 22 Quan luc Viet Nam Cong hoa doc hai con song Vam Co Đong va Vam Co Tay, đua mot luc luong thoc sau tan cong thanh pho My Tho, cat đut hoan toan Đuong so 4, co lap Sai Gon voi đong bang song Cuu Long. Mac du Tinh truong Long An goi đien cho tuong Nguyen Khoa Nam yeu cau cho dung thuoc no pha huy hai cau Tan An va Ben Luc nhung tuong Nam khong đong y do cac cau nay đuoc dung cho phuong an du phong đe rut Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa tu Sai Gon ve Can Tho. Tren đuong bien, Đo đoc Chung Tan Cang cung danh rieng mot chien ham đe di tan chinh phu Viet Nam Cong hoa ve Can Tho. Ca tuong Le Van Hung va tuong Le Minh Đao, nhung "nguoi hung Xuan Loc" mot thoi cung đat hy vong vao viec bien Quan khu IV thanh can cu đe keo dai cuoc chien them mot thoi gian. The nhung su xuat hien đot ngot cua mot đon vi moi tuong đuong quan đoan (Đoan 232) cua Quan Giai phong tai đong bang song Cuu Long đa đat nhung hy vong va ke hoach noi tren truoc nguy co pha san.


= Đot 2 =


 Tai huong Bac  Do tiep can chien truong muon hon cac đon vi khac, phai đen 16 gio chieu ngay 27 thang 4, Quan đoan 1 - Quan Giai phong moi đua đuoc nhung đon vi chu luc cua minh buoc vao chien đau. Tren mui tan cong chu yeu, Su đoan 320B - đuoc tang cuong Tieu đoan Xe tang 66 cua Lu đoan 202, mot Đai đoi Xe tang đoc lap, mot Tieu đoan Cong binh cong trinh, mot Tieu đoan Phao 130 mm, co cum phao cua Lu đoan Phao binh 45 (đoan Tat Thang) yem ho - đa tan cong Chi khu Tan Uyen va san bay Ong Linh, đanh thong đoan phia đong Đuong 16, mo đuong đot pha sau vao trung tam Sai Gon, tien đen Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, mot trong nam muc tieu quan trong nhat cua chien dich. Mot so tran đanh ac liet no ra tai Chi khu quan su Tan Uyen, nga ba Binh Chuan, Thuan Giao, Bung, Tan Hiep. Tieu đoan Bao an 316 Quan luc Viet Nam Cong hoa va mot Trung đoi Canh sat Da chien tai Tan Uyen đa dua vao cong su vung chac, cam cu đuoc suot đem 27 thang 4. Tren đuong tien, Su đoan 320B chi đe lai mot so luc luong đu đe co lap cac chot chan doc đuong cua cac Tieu đoan Bao an 317, 321, 346; con cac luc luong chu yeu đeu nhanh chong vuot song Sai Gon, tien vao noi đo. Đen sang 28 thang 4, vien Tieu đoan truong Tieu đoan 316 va 35 binh si Quan luc Viet Nam Cong hoa con song sot đa đau hang. Đuong tan cong cua Quan đoan 1 - QĐNDVN (Đuong 16) tu Tan Uyen qua Bung đen Lai Thieu đa đuoc mo thong.

Tai mui thu yeu, phat hien Su đoan 312 đang bao vay can cu Phu Loi, tien cong Lai Khe; tuong Le Nguyen Vy, Tu lenh Su đoan 5 Quan luc Viet Nam Cong hoa su dung Chien đoan 7, co xe tang yem ho, co giai toa Đuong 13 va 14, đong thoi tang cuong cho cu điem An Loi. Nhung khi đoan xe di chuyen đen khu vuc Tam Giao thi roi đung vao mui tan cong cua chu luc su đoan 312, co Lu đoan Xe tang 202 (thieu) yem ho. Sau khi bi ban chay ba chiec xe đi đau, Chien đoan 7 Quan luc Viet Nam Cong hoa đa bi tach khoi chu luc Su đoan 5 o Lai Khe va toan bo Su đoan 5 cung bi co lap o phia Bac Thu Dau Mot. Tren đuong vao noi đo, Quan đoan 1 con phai khac phuc cac bai min, vat can chong xe tang, xe co gioi, co cho rong đen 100 m, dai hon 200 m. Đen 15 gio ngay 29 thang 4, sau khi go het cac min chong tang, mo đuong vong tranh va su dung tu binh dan đuong, Quan đoan 1 đa tap ket truoc cu điem Lai Thieu va chi con cach trung tam Sai Gon - Gia Đinh khoang 15 km.
3 gio sang 30 thang 4, Su đoan 320B tan cong đanh chiem Lai Thieu va Trung tam huan luyen quan su Huynh Van Luong, buc hang hon 2000 si quan, binh linh Quan luc Viet Nam Cong hoa, trong đo co vien Chi huy truong trung tam, Trung ta Nguyen Van Hinh va Trung ta Nguyen Thai Binh, Chi huy truong Chi khu Lai Thieu. Truoc nguy co bi tieu diet va tan ra, ngay 29 thang 4, Chuan tuong Le Nguyen Vy, Tu lenh thu 19 cua Su đoan 5 - Quan luc Viet Nam Cong hoa đa tu sat trong can cu. Đai ta Nguyen Manh Tuong, pho Tu lenh Su đoan 5, Tieu khu truong Binh Duong, cac vien Trung đoan truong Trung đoan 7, 8, 9 đa keo co trang  (POW) xin hang. 10 gio sang 30 thang 4, Su đoan 312 đa đanh chiem xong cac can cu Lai Khe, Ben Cat, Lai Thieu. Cum phong thu phia Bac Sai Gon cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tan vo.
Tu 9 gio ngay 30 thang 4, Quan đoan 1 lan luot đanh chiem Bo Tu lenh Thiet giap, Bo Tu lenh Luc quan cong xuong, Tong kho Quan nhu, Tong y vien Quan luc Viet Nam Cong hoa, can cu 31, can cu 60, quan ly Go Vap, Trung tam Truyen tin Đien tu; đanh tan cum phong thu Bac cau Binh Trieu do cac Thiet đoan 15, 18, 22 cua Lu đoan 3 Ky binh va 2 Tieu đoan Du chot giu, thu 144 xe tang, xe thiet giap, bat hon 1500 tu binh. Luc 10 gio 30 phut, Su đoan 320B đanh chiem Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, Su đoan 312 đanh chiem tru so Bo Quoc phong Viet Nam Cong hoa. Nhung muc tieu quan trong cuoi cung trong noi đo Sai Gon đuoc giao cho Quan đoan 1 chiem linh đeu đuoc giai quyet trong ngay 30 thang 4. Tai cac muc tieu quan trong bi đanh chiem nhu Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, Bo Tu lenh Hai quan Viet Nam Cong hoa, Bo Quoc phong Viet Nam Cong hoa, Tong nha Canh sat: QGP thu đuoc rat nhieu tai lieu co mat cua cac co quan nay. Tat ca đeu đuoc giao cho Bo Tong Tham muu Quan Giai phong mien Nam va Cong an Giai phong mien Nam Viet Nam quan ly, khai thac.


 Tai huong Tay Bac  Đem 28 thang 4, Bo Tu lenh Quan đoan 3 QGP đa đieu đong Su đoan 320A (thieu) tiem nhap vao khu vuc Cu Chi bang mot cuoc hanh quan bi mat ban đem. Đon vi nay đuoc tang cuong mot Tieu đoan Phao 155 mm, mot Trung đoan Phong khong. 5 gio 30 phut sang ngay 29 thang 4, cac đon vi nay bat ngo no sung tan cong can cu Đong Du, so chi huy cua Su đoan 25 - Quan luc Viet Nam Cong hoa do Chuan tuong Ly Tong Ba lam Su đoan truong. Tai can cu nay, tuong Ba nam trong tay hon 3000 quan, 34 xe tang, xe boc thep, 4 khau phao M107 175 mm, 4 khau 155 mm, 10 khau 105 mm đe thuc hien y đo tu thu đen cung. Sau cuoc phao kich keo dai 2 gio đong ho, Su đoan 320A va cac đon vi phoi thuoc tran vao can cu Đong Du. Luc 8 gio, ba chiec xe tang T-54 đuoc phoi thuoc cho Su đoan 320A bi ban chay tai cua mo nhung cung đoi đuoc ba chiec M-48 cua Trung đoan 10 Thiet giap Quan luc Viet Nam Cong hoa đong tai can cu nay. Luc 9 gio 30 phut, Đai ta Nguyen Kim Tuan va Ban Chi huy Su đoan 320A đieu Trung đoan 9 va 8 xe tang con lai cua Tieu đoan Thiet giap tu luc luong du bi tiep tuc tang cuong cho Trung đoan 48 tan cong dut điem can cu Đong Du. Đen 10 gio 30 phut cung ngay, cac chot khang cu cua Su đoan 25 - Quan luc Viet Nam Cong hoa tai Đong Du lan luot bi dap tat. Quan luc Viet Nam Cong hoa đieu Trung đoan 46 tu Trang Bang phan kich nhung đa bi Trung đoan 9 chan đung. 11 gio cung ngay, Su đoan 320A hoan thanh viec đanh chiem can cu Đong Du. Chuan tuong Tu lenh Su đoan 25 Ly Tong Ba va Đai ta Su đoan pho Tran Thang Chuc chay tron ra rung cao su Bac Ha nhung đa bi du kich Cu Chi phuc bat. Va ngay nay tro thanh ngay ky niem giai phong Cu Chi.

Can cu Đong Du that thu lam cho phia sau tuyen phong thu vong ngoai cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tu Cu Chi đen Go Dau Ha bi ho suon, ho lung. Su đoan 316 tai Phuoc My, Phuoc Hiep, Trang Bang chuyen tu the vay ep sang the tan cong vao Lien đoan 32 Biet đong quan, bat song Trung ta Lien đoan truong Le Khai Toan, đong thoi tieu diet cac luc luong con sot lai cua Su đoan 25 Quan luc Viet Nam Cong hoa va luc luong Biet đong quan tren Đuong so 1 va 2, chiem chi khu Trang Bang, giai phong hau het tinh Tay Ninh. Su đoan 10 đuoc tang cuong Trung đoan 64 (tu Su đoan 320A), Trung đoan Xe tang 273, Trung đoan Đac cong 198 đa chia thanh 2 huong va mo cuoc tan cong tu Cu Chi vao Lien đoan 9 Biet đong quan va hai Lien đoan Bao an tai Hau Nghia, phat trien đen khu vuc cau Bong va chiem cau chi sau 50 phut giao chien. Mui thu hai cua canh quan nay la Trung đoan 28 đanh chiem cau Sang, thanh Quan Nam, quan ly Hoc Mon, Quan truong Quang Trung, đen trua ngay 29 đa co mat tai nga tu Ba Queo; Trung đoan Gia Đinh đuoc tang cuong Tieu đoan 195 gay thiet hai cho mot Đai đoi Biet đong quan o Tan Thoi Thuong, tien cong cac chi khu Xuan The Thuong, Tan Thoi That roi phat trien ra Quoc lo 1, lam chu Tham Luong. Tai khu nha may det Vinatexco va nga tu Bay Hien, Quan luc Viet Nam Cong hoa su dung mot Tieu đoan Biet đong quan, mot Tieu đoan Bao an va mot Chi đoan Thiet giap to chuc chong cu nhung bi đanh tan luc 19 gio 30 phut cung ngay sau ba đot phan kich. Canh cua phia Tay Bac Sai Gon đa đuoc mo ra.
5 gio 30 phut sang 30 thang 4, sau mot tran phao kich tu tat ca cac co sung lon cua Quan đoan, Su đoan 10 va hai Đai đoi Xe tang cua Trung đoan Thiet giap 273 - Quan Giai phong mien Nam Viet Nam tan cong san bay Tan Son Nhat, Bo Tu lenh Thiet giap, Bo Tu lenh Khong quan va So Chi huy Trung đoan 5 Khong quan Quan luc Viet Nam Cong hoa. Lu đoan Du 4 (thieu), mot Tieu đoan cua Lien đoan Bao an 391 cung hai Đai đoi Quan canh cua Quan luc Viet Nam Cong hoa lui ve phong thu tai khu vuc cong so 5 cua san bay nhung chi chong cu đuoc hon mot gio va tan ra sau hai đot tap kich. Đen 10 gio 30 phut, Su đoan 10 voi su dan đau cua nu biet đong Nguyen Thi Trung Tien đa tien vao san bay Tan Son Nhat qua hai cong 4, 5 va hau nhu đa chiem tron san bay Tan Son Nhat, khu ra đa đieu hanh khong luu, So Chi huy Su đoan 5 Khong quan, So Chi huy Su đoan Du, bat lien lac voi hai phai đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa va Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tai trai Davis. Su đoan 320A tach Trung đoan 28 sang phoi hop voi Quan đoan 1 đanh chiem Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, đieu Trung đoan 64 co mot Đai đoi Xe tang K-63 (PT-85) đi kem tien ve phia sau Dinh Đoc Lap qua đuong Le Van Duyet va đuong Hong Thap Tu con Trung đoan 24 va 2 tieu đoan thuoc Lu đoan Xe tang 273 thi phoi hop voi Trung đoan 48 Su đoan 320B (Quan đoan 1) đanh chiem Bo Tong Tham muu Viet Nam Cong hoa. Khi cac đon vi nay đen noi thi cac đon vi phai đi truoc cua Lu đoan Xe tang 203 va Trung đoan 66 (Su đoan 304) đa co mat tai Dinh Đoc Lap truoc đo 30 phut. Ngoai ra 2 Trung đoan 316 va 320 thi tiep tuc truy quet Su đoan 25 Quan luc Viet Nam Cong hoa, giai phong Cu Chi, Hoc Mon va Tay Ninh.


 Tai huong Đong Bac  Chuong ngai cuoi cung đoi voi Quan đoan 4 QGP tren đuong tien vao Sai Gon la khu phong thu Ho Nai - Long Binh - Tam Hiep do nhung luc luong con lai cua Su đoan 18, 2 tieu đoan con lai cua Lu đoan Ky binh Thiet giap so 3 va Lien đoan Bao an 318 phong thu. Tai đay, tuong Le Minh Đao đa cho đao 4 lop hao chong tang, đat am cac xe tang trong cong su, hinh thanh nhieu o đe khang co đinh va co đong. Đe giai quyet nhanh cum phong thu nay, ngay 29 thang 4, tuong Hoang Cam mot mat su dung mot trung đoan cua Su đoan 341 va Trung đoan Phao binh 55 dung hoa luc che ap cac cu điem phong thu cua Quan luc Viet Nam Cong hoa, mat khac đieu hai trung đoan 266 va 270 phoi hop voi Su đoan 6 vong qua cum chot đanh chiem san bay Bien Hoa, So Chi huy Quan đoan III - Quan luc Viet Nam Cong hoa, So Chi huy Su đoan 3 Khong quan, tran đia phao Hoc Ba Thuc va Tong kho Long Binh. 4 gio sang ngay 30 thang 4, Su đoan 7 (Quan đoan 4) đa co mat tai cau Ghenh. Do cau yeu (trong tai 12 tan/luot xe), toan bo xe tang cua Quan đoan 4 phai di chuyen qua cau Xa lo đe vao Sai Gon. Tai nga ba Tam Hiep, tuong Le Minh Đao co gang lap mot cum chot phong ngu nhung cung bi đanh tan luc 11 gio trua ngay 30 thang 4. 12 gio 30 phut, cac đon vi phai đi truoc cua Trung đoan 14, Su đoan 7, Quan đoan 4 hoi quan voi Trung đoan 66, Su đoan 304, Quan đoan 2 tai Dinh Đoc Lap đung luc Tong thong Duong Van Minh đoc xong loi tuyen bo đau hang khong đieu kien tren Đai phat thanh Sai Gon.


 Tai huong Tay Nam  Đem 29 thang 4, Su đoan 9 đam nhan mui tan cong chu yeu cua đoan 232 cung voi hai tieu đoan xe tang sau khi vuot qua cac chuong ngai đong lay, song nuoc tai Long An đa su dung Trung đoan 1 đanh chiem cau Ba Lac, nga nam Vinh Loc, theo đuong Le Van Duyet tan cong Bo Tu lenh Biet khu Thu đo; Trung đoan 2 đuoc tang cuong 7 xe tang T-54, 16 xe boc thep BTR-60, 2 xe M-113 hinh thanh mui tan cong thu hai vao Bo Tu lenh Biet khu Thu đo qua nga An Ninh, My Hanh. Trung đoan 3 cua su đoan nay co 3 xe tang T-54, 6 xe BTR-60 đa tieu diet So Chi huy Lien đoan 8 va Tieu đoan quan 88 tren tuyen vanh đai Đai Han; tiep đo đanh tan Tieu đoan Bao an 327 o nam Vinh Loc, diet chi khu Ba Hom, đanh chiem truong đua Phu Tho. Mac du bi hai phi đoi A-37 cua Su đoan 4 - Khong luc Viet Nam Cong hoa tu Can Tho len đanh bom trung đoi hinh đi đau nhung cac đon vi nay van vay chat đuoc Bo Tu lenh Biet khu Thu đo. Khong con đuong thoat, luc 10 gio 30 phut ngay 30 thang 4, tuong Lam Van Phat, Tu lenh Biet khu Thu đo đa dan cac thuoc cap ra đau hang  (POW) va keu goi si quan, binh si thuoc quyen ha vu khi, cham dut khang cu.
Trong khi đo Trung đoan 24 cung Đac cong diet đon Binh Hung Đong, chiem giu cau Nhi Thien Đuong, cau Chu Y, Bo Tu lenh Canh sat Quoc gia. Trung đoan 88 diet chi khu Ba Hom, tien cong đon Ong Thin, nga ba An Phu, khu Nha Be. Trung đoan 16 đanh chiem ga An Loc, cau Binh Đien. Su đoan 5 tan cong tieu diet va buc hang toan bo Su đoan 22 va cac Lien đoan Biet đong quan cua Quan luc Viet Nam Cong hoa, cung luc luong đia phuong đanh chiem thi xa Tan An, chi khu Thu Thua. Cac đon vi đac cong chiem cac quan Tan Binh, Binh Chanh va khu Rung Sac.


 Tai huong Đong Nam  Đay la huong tan cong chu yeu cua Quan đoan 2 va đong thoi cung la huong phan kich quyet liet nhat cua Quan luc Viet Nam Cong hoa đe mo đuong mau thoat ra bien qua song Long Tau va can cu hai quan Cat Lai. Vi vay cuoc chien o khu vuc nay cung dien ra ac liet khong kem cac cuoc chien tai huong Đong, Bac va Tay Bac Sai Gon. Sang 28 thang 4, nhung đon vi con lai cua hai Lu đoan Thuy quan Luc chien va Chien đoan 322 Quan luc Viet Nam Cong hoa moi đuoc đieu tu luc luong du bi ra đa dung hon 20 tau đo bo cua hai quan bat ngo mo cuoc phan kich vao Lu đoan Phao binh 164 va So Chi huy Su đoan 325. Trung đoan Phao binh 84 (thuoc Su đoan 325) va Trung đoan Cao xa 824 (Su đoan Phong khong 673) đa lap tuc dung hoa luc phao ban thang pha vo đoi hinh phan kich cua Quan luc Viet Nam Cong hoa, ban chim 7 tau cua Quan luc Viet Nam Cong hoa. Đen 15 gio chieu ngay 28 thang 4, Trung đoan 101 (Su đoan 325) đa tiep can chien truong, gianh lai tran đia, đay cac luc luong phan kich cua Quan luc Viet Nam Cong hoa lui ve Cat Lai. Sang 29 thang 4, Su đoan 304 QGP to chuc hai mui đot kich vu hoi gom Trung đoan 24, Trung đoan 9 va mot Đai đoi Xe tang cua Lu đoan 203. Đen 10 gio cung ngay, cac đon vi nay đa dap tat cac o đe khang cua Quan luc Viet Nam Cong hoa, lam chu tinh hinh o khu vuc Nuoc Trong va nga ba Đuong 15. Trua 29 thang 4, cac tuong Hoang Cam (Tu lenh Quan đoan 4) va Nguyen Huu An (Tu lenh Quan đoan 2) đeu nhan đuoc mat lenh cua Bo Chi huy Chien dich Ho Chi Minh: "Tan cong vao noi đo Sai Gon tu 16 gio cung ngay"; som hon du kien 12 gio. 14 gio chieu 29 thang 4, Quan đoan 2 đa đanh chiem cac muc tieu con lai tai Nhon Trach, ben pha Cat Lai, khu kho hau can Thanh Tuy Ha, vuot song Đong Nai đanh chiem can cu hai quan Cat Lai.

Toi 29 thang 4, luc luong đot kich sau cua Quan đoan 2 đa san sang tien quan tu Long Nha. Cum quan nay gom co Lu đoan 203 Tang - Thiet giap đi đau va đi giua đoi hinh, Trung đoan 66 Bo binh Co gioi (co hon 50 xe o to cho quan), mot Đai đoi Bo binh Co gioi cua Trung đoan 18 su dung xe thiet giap V-100, Tieu đoan 7 Cao xa (Trung đoan 284), mot Đai đoi Ten lua Phong khong Strela-2 (A-72), Tieu đoan 4 Phao binh (Lu đoan 164), hai Đai đoi Phao 85 mm (Trung đoan 68, Su đoan 304), mot Tieu đoan Cong binh va hai Đai đoi Cau pha (Lu đoan Cong binh 219). Luc luong đot kich sau đuoc lenh bo qua cac o đe khang le cua Quan luc Viet Nam Cong hoa, đe lai cho Trung đoan 18 (Su đoan 325) hanh quan theo sau giai quyet. Muc tieu cuoi cung la tien thang đen Dinh Đoc Lap.
Sang 30 thang 4, cum đot kich sau nhanh chong dap tat cac o đe khang cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tai cau Xa Lo, Can cu Rach Chiec, can cu Nguyen Hue, Hoc vien Canh sat, cau Sai Gon. Phao binh Quan luc Viet Nam Cong hoa tru lai tai can cu Thu Đuc dung hoa luc sung coi va sung chong tang M-72 chan đanh va chia cat đoi hinh Tieu đoan Xe tang 5 (Lu đoan 203). Mot phan đoi cua Lu đoan 203 lien keo vao tieu diet nhom phao binh nay. Tai đay xe tang 707 cua lu đoan đa phai chien đau đen vien đan cuoi cung va nguoi cuoi cung. Đen 9 gio sang 30 thang 4, sau khi don bo phan con lai cua đoi phuong vao trong can cu Thu Đuc, Tieu đoan 5 đe lai cum quan nay cho Trung đoan 18 (Su đoan 325) xu ly va đuoi theo cac đon vi đi đau luc nay đa đen cau Sai Gon. Sau khi đanh tan suc khang cu cua 8 xe tang co su phoi hop cua 6 tau chien hai quan Quan luc Viet Nam Cong hoa đau tai Tan Cang, cum đot kich sau nhanh chong vuot qua cau Sai Gon tien vao đuong Hong Thap Tu, nhung cung mat 4 xe tang va Tieu đoan truong Ngo Van Nho cua Lu đoan Xe tang 203 hi sinh.
Sau khi tieu diet cum chot cuoi cung cua Quan luc Viet Nam Cong hoa tai cau Thi Nghe gom 4 xe tang va 6 lo cot chi trong vong 15 phut, Tieu đoan Xe tang 1 (Lu đoan 203) đa tiep can cong Dinh Đoc Lap qua nga Thao Cam Vien. Xe tang 843 lao vao huc canh cong phu ben trai cua dinh nhung bi ket lai. Con xe tang 390 do Chinh tri vien Đai đoi Vu Đang Toan chi huy huc đo canh cong chinh va tien vao san Dinh Đoc Lap. Đai đoi truong Bui Quang Than ra khoi xe 843, lay la co  tren xe cua minh đem vao treo len cot co tren noc Dinh Đoc Lap luc 11 gio 30 phut.
It phut sau, Đai uy Pham Xuan The, Trung đoan pho Trung đoan 66 va hai Đai đoi Bo binh đa co mat tai Dinh Đoc Lap. Toan bo Noi cac cua chinh quyen Viet Nam Cong hoa co mat tai dinh luc đo gom: Tong thong Duong Van Minh, Pho tong thong Nguyen Van Huyen, Thu tuong Vu Van Mau, Pho thu tuong Bui Tuong Huan, Tong truong Kinh te Nguyen Van Hao, Tong truong Thong tin Ly Qui Chung, Tong truong Thuong mai va Ky nghe Nguyen Van Diep, Tong truong Tai chinh Le Quang Truong, Thu truong Thong tin Nguyen Van Ba, Thu truong Quoc phong Bui The Dung, Phu ta Tong Tham muu truong Nguyen Huu Hanh, Chanh van phong Phu Thu tuong Vu Trang Chiem. Tai đay, ong Duong Van Minh noi: "Chung toi cho cach mang đen đe ban giao chinh quyen". Ong Pham Xuan The tuyen bo: "Cac ong chang con gi đe ban giao, cac ong phai đau hang vo đieu kien". 11 gio 45 phut ngay 30 thang 4 nam 1975, ong Pham Xuan The va cac si quan duoi quyen đa đua ong Duong Van Minh ra đai phat thanh tuyen bo đau hang vo đieu kien.


= Cac dien bien chinh tri, ngoai giao =

Cho đen ngay 21 thang 4, khi cac tuyen phong thu Phan Rang va Xuan Loc lan luot sup đo, Nguyen Van Thieu đa tu chuc va bay sang Đai Loan, nhuong lai ghe Tong thong Viet Nam Cong hoa cho Tran Van Huong, nguoi Phap van tin rang ho co the dan xep đuoc mot giai phap chinh tri. Tai Paris, ong Jean Sauvagnargues, Bo truong Ngoai giao Cong hoa Phap đa nhieu lan trieu kien Đai su Viet Nam Dan chu Cong hoa Pham Van Ba va Truong đoan đai dien Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam Vo Van Sung đen tru so Bo Ngoai giao đe tham van va lien tiep đua ra cac đe nghi ve mot giai phap chinh tri. Phia Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tuyen bo đam phan chi bat đau khi chinh quyen Nguyen Van Thieu phai ra đi. Phia Phap đong thuan va chuan bi phuong an đua Duong Van Minh len thay đe tao đieu kien cho đam phan đuoc tien hanh. Tai Sai Gon, ngay khi bat đau chien dich di tan nguoi My khoi mien Nam, Đai su Hoa Ky Martin cung tim gap trao đoi voi Đai su Phap Jean Marie Merillon ve kha nang mo ra mot giai phap chinh tri. Ngay 21 thang 4, hai ong nay đa gap Nguyen Van Thieu đe ban ve viec đua Duong Van Minh len ghe tong thong nhung Nguyen Van Thieu lai yeu cau "lam đung Hien phap". Đieu đo co nghia la Pho Tong thong Tran Van Huong se len thay. Va ca hai vi đai su Hoa Ky va Phap chap nhan mot giai phap trung gian voi chuc vu thu tuong đuoc trao cho Duong Van Minh. Mac du khong the lat nguoc đuoc tinh huong nhung viec cham tre khi đua ong Duong Van Minh len ghe tong thong đa khong cho cac quan chuc CIA o Sai Gon them bat cu mot co hoi nao đe thuc hien mot giai phap thuong luong.
Trong luc voi va tim kiem su ung ho cua "luc luong thu ba" đe lam mot giai phap thuong luong, ngay 28 thang 4, ong Duong Van Minh đa bo nhiem ong Trieu Quoc Manh, la nguoi đuoc phia Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam va Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam cai vao "luc luong thu ba", vao chuc vu Giam đoc Canh sat Đo thanh. Lay co thuc hien y đinh cua tong thong, ong Manh đa giai tan cac phong canh sat đac biet, cac bo chi huy canh sat cac quan va cac to chuc canh sat o co so. Ong con lenh cho cac đon canh sat khong đuoc no sung va cho phep cac si quan canh sat đuoc ve nha đe lo cho gia đinh. Nhung hoat đong cua ong Trieu Quoc Manh đa vo hieu hoa gan nhu toan bo luc luong canh sat tai Sai Gon tu ngay 29 thang 4.

19 gio ngay 28 thang 4, ngay sau khi tan Tong thong Duong Van Minh vua thu am xong ban tuyen bo cua minh voi yeu cau ca hai ben ngung ban, thuong luong đe ban giao chinh quyen thi ong Vanusseme, tuy vien quan su va an ninh cua Đai su quan Phap tai Sai Gon xuat hien. Ong nay yeu cau ngung phat cuon bang va đua ra mot đe nghi khien ong Duong Van Minh cung phai kinh ngac vi so minh nghe nham. Đe nghi đo la: chinh quyen moi do ong Duong Van Minh đung đau hay ra tuyen bo chong Lien Xo va keu goi Bac Kinh can thiep, ngan chan cong san Viet Nam tien vao Sai Gon. Ong ta noi co nhung nguon tin o Washington, Paris va Bac Kinh cho biet Trung Quoc khong ung ho mot thang loi hoan toan cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam va Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam. Vanusseme con noi cung: "Trung Quoc se vao va cac ong se đung vung". Tuy nhien, ong Duong Van Minh đa lay co khong con thoi gian va Sai Gon khong co lien lac truc tiep voi Bac Kinh đe tu choi đe nghi cua Vanusseme. Ong Duong Van Minh, von đa đuoc Ban Binh van Trung uong Cuc mien Nam thong qua em trai la Duong Van Nhut (bi danh Muoi Ty, Đai ta Quan Giai phong mien Nam Viet Nam) va gia đinh thuyet phuc tu truoc, đa tu choi va noi: 

Vao luc 19 gio 30 phut ngay 28 thang 4, ong ra lenh cho phat cuon bang đa ghi am voi loi keu goi "nhung nguoi anh em o phia ben kia ngung ban đe thu xep mot giai phap ban giao chinh quyen" nhung Đai phat thanh Ha Noi cung nhu nhung đai dien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam o Paris van chi co mot yeu cau la phia Viet Nam Cong hoa phai đau hang khong đieu kien. Sau nay, khi tra loi phong van cua mot so nha bao tai Sai Gon ve quyet đinh đau hang ngay 30 thang 4 cua minh, ong Duong Van Minh cho rang: Sai Gon va xa hoi mien Nam đa muc ruong, nhat la cang ve cuoi thi tinh hinh cang tro nen hon loan, khong sao kiem soat đuoc... Truoc suc manh vu bao cua quan Giai phong, Quan luc Viet Nam Cong hoa khong con đu suc chong cu, chi co quyet đinh đau hang khong đieu kien la đieu hop thoi duy nhat ma thoi. Tai Hoi nghi La Celle Saint Cloud, phai đoan Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam tuyen bo: "Xay dung mien Nam Viet Nam hoa binh, đoc lap, hoa hop dan toc, dan chu, trung lap, tien toi hoa binh thong nhat To quoc" khi đuoc hoi ve chu truong cua ho sau khi Viet Nam Cong hoa đau hang.


Cac dien bien tai đong bang song Cuu Long = Ke hoach mat khu pha san =
Trong cac dien bien cua Cuoc Tong tan cong va noi day mua Xuan nam 1975, Quan đoan IV Viet Nam Cong hoa tai đong bang song Cuu Long la đon vi it chiu thiet hai nhat. Ngay sau cac cuoc that thu tai Tay Nguyen, Hue - Đa Nang, theo lenh cua Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa, tuong Nguyen Khoa Nam, Tu lenh Quan đoan đa hoan chinh ke hoach lap "mat khu" đe giu đong bang song Cuu Long lam can cu tiep tuc chong cu neu Sai Gon that thu. Tuong Nam hy vong voi ba Su đoan Bo binh 7, 9, 21 con tuong đoi nguyen ven trong tay, gan nua trieu đia phuong quan va phong ve dan su, cong voi cac luc luong con song sot rut tu cac quan khu đa that thu ve, ong ta co the lap đuoc vanh đai Alpha xung quanh thanh pho Can Tho, trung tam chi huy cua Quan đoan. Trong truong hop khong giu đuoc Can Tho, tuong Nam con co phuong an dua vao tuyen bien gioi Viet Nam - Campuchia voi day nui That Son va cac vung co đong tin đo Phat giao Hoa Hao, co hang tram hang đong hiem tro đe cam cu lau dai va cho thoi co phan cong. Trong thang 4 nam 1975, mot so cong trinh kien co du đinh su dung cho Bo Tong Tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa rut ve đay đa đuoc xay dung. Cac tuong Le Minh Đao va Le Van Hung cung đat nhieu hy vong vao ke hoach nay khi tu choi loi moi cua tuong Nguyen Huu Hanh đe nghi cac ong nay quay ve Sai Gon hop tac voi tuong Duong Van Minh.
Tuy nhien, ke hoach nay đa khong the thuc hien đuoc do mot so tuong ta cap duoi đa bo chay, bo may chi huy cua Quan đoan IV đa roi loan đen muc khong the đieu khien đuoc cac đon vi duoi quyen trong khi cac luc luong cach mang đang o the ap đao. Đen 10 gio ngay 30 thang 4, (truoc luc khoi su 4 gio), vien Chuan tuong Tham muu truong Quan đoan va vien Đai ta phu trach an ninh chiu trach nhiem giao nhiem vu cho cac cap đa bo tron cung vo con qua nga song Hau ra bien. Cung đi con co vien Thieu ta Chanh Van phong Tieu khu Phong Dinh. 18 gio chieu ngay 30 thang 4, mot so than hao, nhan si Can Tho đa co mat tai cong tu dinh cua tuong Le Van Hung tai Can Tho yeu cau ong ta hay vi dan chung ma đung ra lenh phan cong vi so rang neu Quan luc Viet Nam Cong hoa phan cong, Can Tho se bi phao binh đoi phuong ban nat nhu An Loc nam 1972. 18 gio 45 phut chieu ngay 30 thang 4, tuong Nam đien cho tuong Hung thong bao viec ong ta đa cho phat cuon bang loi keu goi cua minh tren đai phat thanh Can Tho. Nhung viec nay đa khong đuoc thuc hien do Đai phat thanh đa bi mot đon vi Biet đong quan Giai phong do Thieu ta Hoang Van Thach chi huy gianh quyen kiem soat truoc đo mot gio. Thay vao đo, cuon bang ghi lai loi keu goi đau hang cua tuong Duong Van Minh hoi 12 gio trua ngay 30 thang 4 đuoc phat len song cua đai Can Tho. Chieu toi 30 thang 4, tuong Le Van Hung tu sat tai tu dinh. Nua đem ngay 30 thang 4, tuong Nguyen Khoa Nam ra lenh do bo cac ban đo, ke hoach, mat hieu hanh quan duoi tang ham cua So Chi huy Quan đoan IV Quan luc Viet Nam Cong hoa va tu sat ngay trong phong lam viec rang sang ngay 1 thang 5 nam 1975. Ke hoach "mat khu" cua Quan đoan IV pha san.
Tu ngay 26 thang 4 đen ngay 2 thang 5, cac đon vi Quan Giai phong mien Nam Viet Nam tai Quan khu 8 đa to chuc nhieu mui tan cong vao cac đon vi Quan luc Viet Nam Cong hoa tai đong bang song Cuu Long, phoi hop voi su noi day cua dan chung trong vung. Ngay 27 thang 4, Su đoan 7 Quan luc Viet Nam Cong hoa bi Su đoan 8 QGP bao vay tai can cu Đong Tam, chiu đe mat thanh pho My Tho cach đo khoang vai dam. Trong cac ngay 29 va 30 thang 4, cac tieu khu Đinh Tuong, Kien Tuong, Sa Đec lan luot bi gianh quyen kiem soat boi luc luong vu trang đia phuong. Tham chi Quan luc Viet Nam Cong hoa va chinh quyen đia phuong cua ho tai tinh Go Cong đa ha vu khi đau hang truoc cuoc bieu tinh cua dan chung chi co mot đoi tu ve vo trang ho tro.
Tai Khu 9, tinh hinh cung dien bien rat nhanh chong. Ngay 30 thang 4, tai Ben Tre, ba Tieu đoan Bao an 401, 418 va 593 Quan luc Viet Nam Cong hoa bi cac Tieu đoan đia phuong 263 va 596 cua quan Giai phong mien Nam Viet Nam đanh thiet hai nang trong mot cuoc phan kich đinh chiem lai chi khu Luong Quoi. Đen ngay 1 thang 5, chinh quyen toan tinh Ben Tre (Kien Hoa) roi vao tay cac luc luong cach mang. Đem ngay 29 thang 4, Su đoan 4 (chu luc khu 9) đa bao vay va gianh quyen kiem soat san bay Tra Noc. Su đoan 4 khong quan va tieu đoan bao ve san bay khong khang cu va đau hang tai cho. Đen chieu toi ngay 30 thang 4, hau het cac cu điem quan trong con lai cua Quan luc Viet Nam Cong hoa trong vanh đai Alpha nhu can cu Binh Thuy, san bay Lo Te, Nha Canh sat, Bo Tu lenh Vung chien thuat IV, đai phat thanh, dinh tinh truong Phong Dinh bi QGP gianh quyen kiem soat. Sang 30 thang 4, tai Vinh Long, Trung đoan 18 (Su đoan 21, Quan luc Viet Nam Cong hoa) đau hang va tan ra tai cho. Vien Đai ta Tinh truong ra hang sang ngay 1 thang 5. Tai Tra Vinh, 11 gio ngay 30 thang 4, vien Tinh truong va hon 100 binh linh con lai cung ha vu khi đau hang. 11 gio ngay 1 thang 5, toan bo Quan luc Viet Nam Cong hoa tai Long Xuyen ha vu khi truoc suc ep cua Trung đoan 101 (Su đoan 4 - chu luc khu 9) co mot Tieu đoan Thiet giap M-113 tang cuong. Tai Soc Trang, ngay 30 thang 4, bon Tieu đoan Phu Loi 1, 2, 3, 4 cua Tinh đoi Soc Trang lan luot gianh quyen kiem soat trai Ly Thuong Kiet, san bay Vong Hoan, chi khu Khanh Hung, khu Hoang Dieu, Ty Canh sat. Luc 14 gio cung ngay, hon 100 binh si Quan luc Viet Nam Cong hoa tai dinh Tinh truong keo co trang  (POW) ra hang. Tai Bac Lieu, sang 30 thang 4, vien Tinh truong va bo may chinh quyen Viet Nam Cong hoa tai đay đa chap nhan đau hang truoc cuoc bieu tinh cua gan mot van nguoi dan truoc toa Thi chinh Bac Lieu. 22 gio đem ngay 30 thang 4, bon Tieu đoan chu luc khu 9 (QGP) đa gianh quyen kiem soat toan bo tinh Rach Gia. 10 gio 30 phut sang ngay 1 thang 5, cac luc luong vu trang cach mang đia phuong đa lam chu thi xa va toan tinh Ca Mau.


= Đanh đuoi quan Khmer Đo tren vung giap bien gioi =
Tuy khong nam trong ke hoach Chien dich Ho Chi Minh nhung cac hoat đong đanh đuoi quan Khmer Đo ra khoi cac vung đat lien Viet Nam o Tay Nam Bo bi ho lan chiem cung la mot trong cac hoat đong quan su đe chien dich nay co đuoc ket qua hoan chinh, bao ve vung chac lanh tho vua moi đuoc thong nhat cua Viet Nam.
Ngay sau khi Quan luc Viet Nam Cong hoa tai đong bang song Cuu Long tan ra va đau hang Quan Giai phong, tu ngay 3 đen ngay 12 thang 5 nam 1975, chinh quyen Khmer Đo đa loi dung "khoang trong ve quyen luc" tai cac đia phuong tren khu vuc bien gioi giua cac tinh Ha Tien, Chau Đoc cua Viet Nam giap voi cac tinh Takeo va Campot cua Campuchia, su dung quan chinh quy mo cac cuoc tan cong lan chiem nhieu đia điem cua Viet Nam. Đac biet la khu vuc Ba Chuc (huyen Tri Ton), Phu Cuong, Phu Hiep (huyen Tinh Bien), thi xa Chau Đoc, huyen ly An Phu; quan Khmer Đo đa sat hai tren 500 thuong dan Viet Nam, ke ca mot so cuu quan nhan Quan luc Viet Nam Cong hoa đa buong sung, roi bo quan ngu; ban vao nhung thuong dan Viet Nam tu Campuchia chay tron khoi che đo Khmer Đo ve Viet Nam. Tai Tay Ninh, quan Khmer Đo cung tan cong lan chiem nhieu đia điem tai Xa Mat, Ta Not, Lo Go (huyen Tan Bien), Phuoc Thanh, Phuoc Tan, (huyen Chau Thanh), Cay Me, Moc Bai (huyen Ben Cau) sat hai hang tram thuong dan Viet Nam.
Song song voi cac chien dich chiem lai cac đao Phu Quoc, Tho Chu, Polou Wai, quan đao Nam Du tren Vinh Thai Lan, Bo Tu lenh Quan khu 9 đa su dung Su đoan 4 Bo binh đuoc tang cuong Trung đoan Hai quan Đanh bo 101 tu Bo Tu lenh Hai quan mo cuoc phan cong đay lui quan Khmer Đo. Ngay 7 thang 5, giai phong Chau Đoc. Đen đau thang 6, cac đon vi nay đa giai phong toan bo khu vuc bien gioi thuoc tinh An Giang bi quan Khmer Đo lan chiem; loai khoi vong chien đau mot Tieu đoan quan chinh quy Khmer Đo, thu giu mot khau phao 105 mm, hai khau sung coi 82 va 60 mm, tam đai lien 12,7 mm, hon 40 sung bo binh cac loai. Sau khi gianh lai chu quyen lanh tho, cac đon vi nay đa to chuc rao day thep gai tren 40 km đuong bien gioi va bo tri phong thu tai cho đe phong quan Khmer Đo tiep tuc lan chiem.


Ket qua Chien dich Ho Chi Minh, chien dich quan su lon nhat cua Quan Giai phong mien Nam Viet Nam trong toan bo cuoc Chien tranh Viet Nam đa ket thuc thang loi voi su tan ra hoan toan cua quan đoi va che đo Viet Nam Cong hoa, toan bo luc luong co van quan su con lai cua My o Viet Nam phai rut chay. Ket qua cua chien dich nay la su thong nhat, đoc lap, chu quyen toan ven lanh tho tren đat lien, vung troi, vung bien cua Viet Nam sau hon 100 nam bi nuoc ngoai xam luoc, chiem đong va chia cat.
Trong Chien dich Ho Chi Minh, Quan Giai phong đa lam tan ra toan bo luc luong chu luc, đia phuong, canh sat thuoc Quan khu 3 cua Quan luc Viet Nam Cong hoa va luc luong du bi la tan quan cua Quan đoan 1 va Quan đoan 2 cua Quan luc Viet Nam Cong hoa rut ve, tong cong tren 45 van quan. Quan Giai phong tich thu 500 khau phao, hon 400 xe tang - xe thiet giap, hon 800 may bay, hon 600 tau xuong, 270.000 khau sung cac loai, hon 3.000 xe quan su va toan bo kho tang.
Tren phuong tien thong tin đai chung, su ket thuc chien dich nay đuoc truyen đi bang mot buc đien tu Buu đien Trung tam Sai Gon boi mot phong vien UPI đen hon 7500 may teletype tren toan cau:

"ZCZC VHAO 25 NXI (stop) Hoa toc... (stop) Sai Gon-Chinh phu Sai Gon đau hang. (stop) NTL 1131 Sang"
Va mot buc đien cu the hon sau đo 60 giay đe xac nhan:

Đang sau buc đien đon gian nhung đuoc ca the gioi quan tam ay la ket qua cua mot chien dich đa đat dau cham het cho cuoc Chien tranh Viet Nam; mot cuoc chien đa lam thuong vong hon 360.000 quan nhan My, trong đo co 58.191 quan nhan chet; (chua ke thuong vong cua cac đoi quan đong minh cua My la Viet Nam Cong hoa, Han Quoc, Uc, New Zealand). Phia QGP co khoang 850.000 quan nhan hy sinh, trong đo khoang 200.000 nguoi đen nay van con mat tich (chua tim đuoc thi the), gan 60 van quan nhan bi thuong. Ngoai ra, gan 2 trieu dan thuong Viet Nam đa chet, hon 2 trieu dan thuong mang thuong tat suot đoi, khoang 2 trieu nguoi bi phoi nhiem cac loai hoa chat đoc hai do Hoa Ky rai xuong.


Anh huong quoc te sau đo Quoc truong Vuong quoc Campuchia Norodom Sihanouk, Thu tuong Chinh phu Vuong quoc đoan ket dan toc Campuchia- Penn Nouth, Tong Bi thu Đang Cong san Lien Xo Leonid Ilyich Brezhnev, Bi thu thu nhat Trung uong Đang Cong san Cuba Fidel Castro, Chu tich Uy ban Trung uong Mat tran Lao yeu nuoc Souphanouvong, Chu tich Đang Cong san Trung Quoc Mao Trach Đong, Bi thu thu nhat Đang Lao đong Anbani Enver Hoxha, Bi thu thu nhat Đang Cong san Bungari Todor Zhivkov, Bi thu thu nhat Đang Cong nhan Thong nhat Ba Lan Edward Gierek, Bi thu thu nhat Đang Xa hoi Thong nhat Đuc Erich Honecker, Bi thu thu nhat Đang Cong nhan Xa hoi chu nghia Hungari Janos Kadar, Tong Bi thu Đang Cong san Rumani Nicolae Ceausescu, Tong Bi thu Đang Cong san Tiep Khac Gustav Husak, Chu tich Hoi đong Bo truong Mong Co Yumjaagiin Tsedenbal, Bi thu thu nhat Trung uong Đang Lao đong Trieu Tien, Chu tich nuoc Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien Kim Nhat Thanh... đa gui đien chuc mung Viet Nam.
Bo ngoai giao Thai Lan, Ngoai truong Philippines, Quyen Thu tuong Sri Lanka, Thu tuong Thuy Đien, Chu tich To chuc Giai phong Palestin Yasser Arafat, Chu tich Algerie Houari Boumedienne, Tong thong Tanzania Julius Nyerere, Tong thong Bangladesh Sheikh Mujibur Rahman, Pho Thu tuong kiem Bo truong Ngoai giao Ai Cap, Bo truong Thong tin va Truyen thong An Đo, cac Đang Cong san Rumani, Phap, Y, Nhat Ban, My, Trieu Tien,... co loi chuc mung. Mot so cuoc mit tinh đuoc to chuc o mot so nuoc (Congo-Brazzaville, Jamaica...).
Chinh phu Lien hiep Dan toc Lam thoi Lao, chinh phu Thai Lan, Thuy Đien, Phan Lan, An Đo, Đan Mach, Pakistan, Jamaica, Sip, Nigeria, Kuwait, Nhat Ban, Uc, Nepal, New Zealand, Anh, Y, Phap, Bi, Canada... đa cong nhan Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam (nua đau thang 5). An Đo tu ngay 15 thang 5 thiet lap quan he ngoai giao voi Chinh phu Cach mang Lam thoi. Ngay 18 thang 5, Jordan cong nhan Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam. Viet Nam Dan chu cong hoa thiet lap quan he ngoai giao voi Nepal, Mozambique, Mexico, Mien Đien (thang 5).
Thuong nghi si Michael Mansfield, thu linh đang Dan chu tai Thuong vien My phat bieu: "Chung ta can phai tu bo y nghi chung ta co the la anh ca hoac bo lon cua toan the gioi con lai..." Thuong nghi si George McGovern phat bieu: "Toi cho rang su dinh liu cua chung ta o Đong Duong la mot su tim kiem đang ghe so trong chinh sach cua My trong nhieu nam nay". Ngoai truong My Henry Kissinger cho rang "Toi nghi rang co le viec đua cac luc luong quan su My vao la bien phap giai quyet toi nhat vi đieu đo co nghia la đua mot yeu to ngoai lai vao". Ha vien My ngay 1 thang 5 voi 246 phieu thuan, 162 phieu chong đa bac bo đe nghi chi 372 trieu USD cua Tong thong danh cho di tan nhung nguoi ti nan o Đong Duong. Ngay 11 thang 5 khoang 75.000 nguoi My to chuc mit tinh tai mot cong vien tai New York chao mung thang loi cua cac nuoc Đong Duong. Truoc đo ngay 4 thang 5, khoang 500 nguoi My tai Boston to chuc mit tinh chao mung thang loi cua Viet Nam.
Tai Campuchia, ngay 14 thang 5, may bay, tau chien My tai cang Sihanoukville ven bien Campuchia bi Quan Khmer Đo đanh thiet hai gan 100 linh bi chet, thuong, mat tich. Tai Lao, ngay 9 thang 5 hon 5.000 hoc sinh, cong nhan, vien chuc bieu tinh tai Vieng Chan to cao phe cuc huu, đoi cach chuc cac bo truong, thu truong phe canh huu. Sisouk na Champassak tu chuc Bo truong Bo Quoc phong, cung cac bo truong, thu truong phe canh huu than My, tuong Vang Pao (Tu lenh Quan khu 2), Phoui Sananikone, cuu Chu tich Quoc hoi... lan luot chay sang Thai Lan. Tai Thai Lan, tu ngay 14 đen ngay 18 thang 5, hang van sinh vien đai hoc va nhan dan Bang Coc bieu tinh truoc Đai su quan My đoi rut linh My tai Thai Lan ve nuoc.


Chu thich Tham khao = Viet Nam =
Van Tien Dung, Đai thang mua Xuan 1975, Nha Xuat ban Thong tan, Ha Noi, 2005.
Nguyen Huu Đuc - Nguyen Thi Thanh (bien tap), Chien dich Ho Chi Minh qua hoi uc cua cac vi tu lenh va chinh uy, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Pham Ngoc Thach - Ho Khang va tap the tac gia, Lich su khang chien chong My cuu nuoc. Tap VIII, Nha Xuat ban Chinh tri quoc gia, Ha Noi, 2008.
Duong Hao, Mot chuong bi tham, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 1980.
Pham Đuc Hoan (chu bien), Lich su Quan đoan 1 (1973-2003), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2003.
Pham Gia Đuc - Pham Quang Đinh (đong chu bien), Lich su Quan đoan 2 (1974-2004), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2004.
Nguyen Van Bieu, Lich su Bo đoi chu luc Tay nguyen - Quan đoan 3 (1964-2005), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Ho Son Đai (chu bien), Lich su Quan đoan 4 - Binh đoan Cuu Long (1974-2004), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2004.
Nguyen Quoc Dung, Lich su Su đoan 9 bo binh, Tap 1, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 1987.
Thai Phuong Huy - Pham Thanh Long, Lich su su đoan 303 - Phuoc Long, Tap 1, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 1990.
Le Đai Anh Kiet, Tuong linh Sai Gon tu thuat, Nha Xuat ban Cong an Nhan dan, Ha Noi, 2003.
Nguyen Huy Toan - Pham Quang Đinh, Lich su Su đoan 304. Tap 2, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 1990.
Vo Van Sung, Chien dich Ho Chi Minh giua long Paris, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Lich su Cuc tac chien, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Ho Son Đai (chu bien), Lich su su đoan 5 bo binh (1965-2005), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Cao Van Quy (chu bien), Lich su lu đoan hai quan đanh bo 101 (1965-2005), Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2005.
Cuoc Tong tien cong va noi day mua xuan 1975 (Bien nien su kien), Nha Xuat ban Tong hop thanh pho Ho Chi Minh, 2005.


= Nuoc ngoai =
Paul Drayfrus, Sai Gon sup đo (nguyen tac: Et Tomba Saigon), Dich gia: Le Kim, Nha Xuat ban Cong an Nhan dan, Ha Noi, 2004.
Frank Snepp, Cuoc thao chay tan loan, Dich gia: Ngo Du, Nha Xuat ban Thanh pho Ho Chi Minh, 1985.
Alan Dawson, 55 ngay che đo Sai Gon sup đo, Dich gia: Cao Minh, Nha Xuat ban Su that, Ha Noi, 1990.
Gabriel Kolko, Giai phau mot cuoc chien tranh, Dich gia: Nguyen Tan Cuu, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, Ha Noi, 2003.
Grant Evans - Kelvin Rowley, Chan ly thuoc ve ve ai (nguyen tac: Red Brotherhood at war), Dich gia: Nguyen Tan Cuu, Nha Xuat ban Quan đoi Nhan dan, 1986.
Robert McNamara, Nhin lai qua khu - Tan tham kich va nhung bai hoc o Viet Nam, Dich gia chinh: Ho Chinh Hanh, Nha Xuat ban Chinh tri quoc gia, Ha Noi, 1995.


Lien ket ngoai Cac hinh anh ve nhung ngay cuoi cung truoc khi Saigon sup đo cua cac PV Nuoc ngoai
Chuyen trang ve ngay 30 thang 4 Luu tru ngay 19 thang 5 nam 2005 tai Wayback Machine cua bao Quan đoi Nhan dan.


Xem them Chien tranh Viet Nam
Chien dich mua xuan 1975
Su kien 30 thang 4 nam 1975