Hoang Thai Cuc (chu Han: 皇太極; tieng Man: ᡥᠣᠩ ᡨᠠᡳᠵᡳ, chuyen ta: Hong Taiji, 28 thang 11, 1592 – 21 thang 9 nam 1643), la vi Đai han thu hai cua nha Hau Kim, va la Hoang đe sang lap trieu đai nha Thanh trong lich su Trung Quoc. Ong cai tri tu nam 1626 đen nam 1643, đuoc 16 nam. Mot so y kien cho rang ong mat vao nam 1644, cai tri đuoc 17 nam. Cac hau due suy ton mieu hieu cho ong la Thanh Thai Tong (清太宗). Do ong bat đau thanh lap Đai Thanh va dung suot nien hieu Sung Đuc (崇德), nen con co the goi ong la Sung Đuc Đe (崇德帝).
Nam 1626, Hoang Thai Cuc ke vi ngoi Kha han cua cha voi Han hieu Thien Thong Han (chu Han: 天聰汗; tieng Man: Богд сэцэн хаан, Bogd Sechen Khan), ma voi su thong minh, co tri cua minh, ong đa vuot qua nhung nguoi anh em cua minh va cung la nhung ung vien cho ngoi Đai Han đe len ngoi toi cao. Bang su quyet đoan, khon kheo, ong đa tung buoc tang cuong va cung co vi tri quyen luc đoc ton trong boi canh phuc tap luc bay gio.
Khi o ngoi Han, Hoang Thai Cuc đa cung co đe quoc do No Nhi Cap Xich thanh lap. Ong đat nen tang cho cuoc chinh phat nha Minh o Trung nguyen, du ong chet truoc khi đieu đo hoan tat. Ong bang ha vao nam 1643 nhung khong chung to su suy yeu tham vong cua nguoi Man Chau.
Sau khi len noi ngoi, Hoang Thai Cuc đa thay đoi nhieu chinh sach quan trong, gop phan hoa giai đuoc moi mau thuan giua hai dan toc Man va Han, khien than dan cua Han toc trong khu vuc cai tri cua ho dan dan thay đoi thai đo thu đich đe phuc tung trieu đinh mot cach tu nguyen. Cung qua nhung chinh sach coi mo đo đa giup cho ong nhan đuoc su gop suc cua nhieu nhan tai co xuat than khac nhau. Chinh Hoang Thai Cuc đa đoi ten cua toc nguoi cua minh tu Nu Chan thanh Man Chau nam 1635, đong thoi đoi ten quoc hieu tu nha Hau Kim thanh nha Thanh vao nam 1636, sau khi xung Hoang đe.
Ong khong ngung mo rong lanh tho vao luc đia Đong A va cac vung xung quanh, lap nen Đai Thanh quoc (大清國). Duoi su thong linh cua ong, nha Hau Kim va la Nha Thanh sau đo đa chinh phuc Trieu Tien, tiep đen, trong mot loat nhung chien dich quan su, ong đa khuat phuc đuoc vung Noi Mong truoc khi tiep tuc chiem quyen kiem soat vung Hac Long Giang (song Amur) mien Đong Bac cua nha Minh. Hoang Thai Cuc đa hop nhat lanh tho Man Chau duoi quyen cai tri cua ong va đen nam 1644, trieu đai nha Minh ket thuc va chuyen sang nha Thanh sau khi nguoi Man Chau chiem đuoc Bac Kinh va chinh phuc phan con lai cua Trung Quoc trong vong 40 nam va thong tri nuoc nay đen nam 1911.
Hoang Thai Cuc tiep tuc tien hanh cong cuoc tri vi dua tren cac nen mong cua che đo đuoc nguoi cha đe lai, tiep tuc phat trien va hoan thien che đo Bat Ky bang cach mo rong cac ky cho nguoi Mong Co tham gia, sap nhap cac ky cua nguoi Han đau tien vao quan đoi cua minh. Hoang Thai Cuc cung chap nhan viec ap dung nhieu co cau chinh tri kieu nha Minh vao đat nuoc minh, trong dung nhieu nhan tai xuat than la nguoi Han hay quan lai cu cua Nha Minh nhung luon giu uu the cua nguoi Man Chau trong cac co cau đo (thong qua mot he thong đinh muc phan bo hop ly). Đay la cuoc cai cach manh me, tao tien đe cho su lon manh cua Nha Thanh sau nay truoc khi ho bi cach mang tu san nguoi Han đanh đo đe lap ra 1 quoc gia cong hoa dan chu, tu do. Nha Thanh cai tri Trung Quoc hon hai the ky ruoi nhung ve co ban la trieu đai ngoai toc cua mot đe quoc ma xet ve co cau chu yeu van la nha nuoc quan  chu Trung Quoc truyen thong roi bi lat đo, đanh đuoi boi chinh nguoi Han Trung Hoa.


Ten goi Cung nhu nhung nguoi anh em khac cua minh, ong bat đau mang ho Ai Tan Giac La sau nam 1616, nhu mot hinh thuc xac nhan huyet thong truc he cua No Nhi Cap Xich. Hau het trong cac sach su Trung Quoc đeu thong nhat chep ten ong la Hoang Thai Cuc. Tuy nhien, nhieu nha nghien cuu cho rang ten goi Hoang Thai Cuc chi đuoc đat ra ve sau nay, khi con chau nha Thanh muon neu bat vai tro chinh danh cua ong trong viec ke thua ngoi vi Hoang đe. Cung co gia thuyet nay, cac tai lieu đien tich Han ngu thoi Thanh So thuong chep ten Hoang Thai Cuc la Hoang Thai Ke (黄台鸡) hoac Hoang Thai Cat (黄台吉). Mai đen thoi Thanh Cao Tong, tai lieu chinh thong moi chep la Hoang Thai Cuc
Theo W. Scott Morton va C.M. Lewis, phien am ten Man cua ong la Abahai hoac "Abahay". Rat nhieu tai lieu phuong Tay ghi lai đieu sai lam nay. Cac tai lieu Trung Quoc, thuong phien am nguoc ten goi nay thanh A Ba Hai (阿巴海), hoac A Bot Hai (阿渤海). Tuy nhien, cac nha su hoc Trung Quoc hien đai đa xac nhan đay la mot su nham lan giua Hoang Thai Cuc voi mot me ke cua ong, ten la Abahai, đuoc su Trung Quoc ghi lai ten la A Ba Hoi (阿巴亥).
Mot thuyet khac cua cac nha nghien cuu Trung Quoc cho rang ten that cua ong la Hac Hoan Bot Liet (黑还勃烈). Thuyet nay đuoc xem la co nhieu kha nang nhat, dua tren su bien am rut gon tu tieng Mong Co sang Han ngu. Theo đo, đau tien, am Hac Hoan (黑还) chuyen am Han la Hoang (黄), ten ong tro thanh Hoang Bot Liet (黄勃烈). Cung co cho thuyet nay la thuyet cho rang phien am cua tu Bot liet thuc chat xuat phat cua tu Beile theo cach phat am Mong Co, ma ve sau đuoc phien am la Boi lac (贝勒) theo cach phat am Man. Tuong tu, phien am cua tu Thai cat tu Hosoi theo cach phat am Mong Co, ve sau phien am la Hoa thac (和碩) theo cach phat am Man.
Noi cach khac, thuyet nay cho rang Hoang Thai Cuc ten that la Hac Hoan (黑还, co le phien tu am Heihai), sau đuoc rut gon phien am Han Viet thanh lai la Hoang. Luc nho, danh hieu cua ong la Hoang Boi lac, đen luc thanh nien thi goi la Hoang Thai cat. Ve sau con chau ong moi chep thanh danh xung Hoang Thai Cuc.


Thoi nien thieu Hoang Thai Cuc la con trai cua No Nhi Cap Xich va vo thu la Diep Hach Na Lap Manh Co Triet Triet. Ba la con gai ut cua boi lac Duong Cat No cua bo toc Diep Hach Na Lap, đuoc ga cho No Nhi Cap Xich thang 10 nam 1588 khi moi 13 tuoi va sinh ra Hoang Thai Cuc 4 nam sau đo. Luc ba nhap cung, che đo hau phi cua Hau Kim chua đuoc ap dung, nen chi dung chung danh xung Phuc tan
Bay gio, chinh that cua No Nhi Cap Xich la Con Đai (am Man: Gundai), bo toc Phu Sat thi (am Man: Fuca) đang la Đai Phuc tan, nen ba chi co danh hieu Trac Phuc tan. Sau khi Phu Sat Con Đai bi phe, ba đuoc phong Đai Phuc tan thay the. Nam 1603, No Nhi Cap Xich tan cong bo toc Diep Hach Na Lap, Manh Co Triet Triet uat han ma chet khi moi 28 tuoi, sung phi cua No Nhi Cap Xich la A Ba Hoi tro thanh Đai Phuc tan, sau goi la Đai phi. Khi Hoang Thai Cuc len ngoi, ong truy ton thuy hieu cua me la "Hieu Tu Chieu Hien Kinh Thuan Nhan Huy Y Đuc Hien Khanh Thua Thien Phu Thanh Cao Hoang hau", hay goi ngan la "Hieu Tu Cao Hoang hau".
Me mat som khi moi 10 tuoi, tu luc nien thieu, Hoang Thai Cuc đa đuoc theo cha va cac anh tham du nhieu cuoc chinh phuc cac bo toc khu vuc đong bac Trung Quoc va đuoc đanh gia la mot chien binh hang hai, can đam. Khong nhung the, ong con to ra la nguoi co kien thuc, giai quyet moi viec đuoc giao rat nhanh chong va đung đan. Vi vay, tuy chi la nguoi con trai thu tam cua No Nhi Cap Xich, nhung ong đuoc vua cha tin cay giao cho vi tri Tu Boi lac, chi huy Chinh bach ky trong Bat ky Nu Chan.


Nhung cuoc hon nhan chinh tri Khi đen tuoi truong thanh, No Nhi Cap Xich đa sap đat cho con trai minh mot cuoc hon nhan chinh tri voi con gai cua mot thu linh cua bo toc Mong Co Bot Nhi Chi Can (hay con phien am la Bat Nhi Te Cat Đac). Voi cuoc hon nhan nay, bo toc Ai Tan Giac La cua ong đa lien ket voi bo toc hau due cua Thanh Cat Tu Han, co quyen ke thua danh nghia va uy tin cua vi Đai han vi đai nay. Đieu nay qua that chung minh tam nhin xa cua No Nhi Cap Xich, khi Lam Đan Han, vi Đai han cuoi cung cua nguoi Mong Co, chet vao nam 1634, con trai ong Ngach Triet Han đa đau hang nguoi Man Chau va trao lai an ngoc truyen quoc cua Hoang đe Đai Nguyen cho Hoang Thai Cuc.
Ngoai nguoi vo co ten la Jerjer (phien am Han Viet la Triet Triet), ve sau ong con cuoi them 4 nguoi vo nua cung thuoc bo toc Mong Co Bot Nhi Chi Can, trong đo noi tieng nhat la Bo Moc Bo Thai (la Hieu Trang Van Hoang hau sau nay), nguoi ve sau sinh ha đuoc Hoang tu Phuc Lam, sau nay tro thanh Thuan Tri Đe, va co vai tro quan trong trong viec giu lai ngoi vi cho Phuc Lam trong cuoc tranh chap ngoi vi Đai han sau khi Hoang Thai Cuc chet.


Gianh quyen ke vi Khi thanh lap che đo Gusa (su Trung Quoc goi la Ky), No Nhi Cap Xich cung thanh lap bo nhiem cac phu ta than tin vao cac vi tri đung đau Gusa, goi la cac Hoa thac Boi lac (Hosoi Beile) đe hop cung minh quan ly nha nuoc Hau Kim non tre.
Sau cai chet cua Thai tu Chu Anh (hoac Tru Anh), nguoi con trai thu hai cua No Nhi Cap Xich la Đai Thien thay anh trai giu ngoi vi Đai Boi lac, nhung van khong đuoc No Nhi Cap Xich lap lam nguoi thua ke ma chi đuoc xem la mot Hoa thac Boi lac nhu cac vi Hoa thac khac. Khong lau sau, đen luot Đai Thien va Tam boi lac Mang Co Nhi Thai dinh vao mot vu be boi cung đinh. Chinh vi vay cho đen truoc khi chet, No Nhi Cap Xich van chua kip chi đinh nguoi ke vi. Ong ta chi moi kip trao quyen quan ly 3 Ky cua ong ta cho A Ba Hoi đe sau nay giao lai cho ba con trai cua ba la A Te Cach, Đa Nhi Con va Đa Đac khi ho truong thanh.
Cuoc tranh chap ngoi vi Đai Han no ra quyet liet giua cac vi Hoa thac Boi lac. Tuy nhien, Đai Thien von đa mat nhieu anh huong, Mang Co Nhi Thai vi chuyen giet me đe nen cung mat uy tin, A Man khong co quyen ke vi. Hai vi Hoa thac Boi lac khac la Đa Nhi Con va Đa Đac thi con qua nho tuoi. Ngoi vi Han chi con la su tranh chap giua A Te Cach va Hoang Thai Cuc.
Cuoi cung, bang cac thu phap thoa hiep, Hoang Thai Cuc tranh thu su ung ho cua Đai Thien va con trai cua ong ta la Nhac Thac, cac vi Hoa thac Boi lac lon tuoi A Man, Mang Co Nhi Thai; đong thoi cong kich su thieu kinh nghiem cua cac vi Hoa thac Boi lac tre tuoi va su lung đoan cua nguoi me ke A Ba Hoi đoi voi cac con trai minh. Theo đo, sau khi đuoc ung ho len ngoi, ong se "kinh trong cac anh, yeu men con chau minh va lam le ket nghia voi ba Đai boi lac đong thoi đe nghi moi ca ba vi Đai boi lac cung du ban viec quoc chinh".
Ke hoach cua Hoang Thai Cuc cuoi cung cung thanh cong. Vao thang 9 am lich nam 1626, Boi lac Đai Thien tuyen bo truoc đai đien: Boi lac Hoang Thai Cuc la nguoi tai đuc đung đau, rat đuoc long nhan tam, moi nguoi đeu đong long cung nhau ton Nguoi len ngoi Đai Han. Loi tuyen bo ket thuc, cac quy toc khac cung đong long ung ho Hoang Thai Cuc len ke vi ngoi Han, voi danh hieu "Gosin Onco Huwaliyasun Enduringge Han", Han van la "Khoan On Nhan Thanh Hoang đe" (寬溫仁聖皇帝), tro thanh vi Đai Han the he thu hai cua nuoc Hau Kim. Khi len ngoi, Hoang Thai Cuc tuyen bo se ke vi su nghiep chinh phuc nha Minh, the se tra thu cho No Nhi Cap Xich, đat nien hieu moi la Thien Thong (天聰, tieng Man: ᠠᠪᡴᠠᡳ ᠰᡠᡵᡝ, chuyen ta: Abkai sure).


Cung co ngoi vi đoc ton Sau khi len ngoi Han, Hoang Thai Cuc thuc hien thoa hiep voi Đai Thien. Truoc tien ong the uoc voi tat ca cac vi Boi lac, sau đo ba vi Đai Boi lac dan đau la Đai Thien cung tuyen the voi cac vi Boi lac. Moi khi len trieu, khanh le hay tiep kien quan than, ong cung ba vi Đai Boi lac cung ngoi vi tri ngang hang, cung huong mat phia Nam, nhan le cua cac boi than, nghiem nhien nhu la tu Han, đong thoi ong cung mien le quan than cho ho, coi nhu anh em tuong kien.
Tuy nhien, du o ngoi Đai han nhung thuc te, Hoang Thai Cuc chi nam quyen luc trong Ky ma ong ta quan ly, co đia vi khong hon mot Ky chu nhu nhung Ky chu khac. Khong nhung the, ca ba vi Đai Boi lac va cac vi Ky chu khac (anh em nha Đa Nhi Con) con co quyen cung nghi ban quoc chinh (che đo bat nghi), khien Hoang Thai Cuc bi che ngu, khong the tu chuyen quyen đuoc. Đe thuc su nam quyen toi cao, ong ta lan luot thuc hien cac bien phap đe loai tru nhung nguy co đe doa ngoi vi.


= Buc tu A Ba Hoi =
Mui nhon đau tien chinh la nguoi vo đuoc sung ai cua cha minh: A Ba Hoi (Abahai). Voi danh nghia la nguoi giam ho cua cac con, ba khong che 3 Ky, the luc manh hon ca cac vi Ky chu khac. Vi vay, Hoang Thai Cuc chu truong loi dung su bat man cua cac vi ky chu khac, bat ngo tan cong va triet ha the luc cua ba. Tuong truyen, ngay sau khi len ngoi, ong đa hop cung voi cac vi Đai boi lac lon tuoi, buc Abahai phai tu sat voi ly do theo di chuc cua vua cha muon tuan tang cung ba. Sau đo, ong phan chia cac ky cho cac con trai cua ba nhu sau: A Te Cach nam Chinh Lam ky, Đa Nhi Con nam Chinh Hoang ky, Đa Đac đuoc giao Tuong Hoang Ky
Đoi thu chinh tri manh nhat cua ong bi loai tru chop nhoang. Voi cac đoi thu con lai, Hoang Thai Cuc mot mat van to long ton kinh, cam kich đoi voi cac huynh truong, thuc hien cac chinh sach vo ve ho. Mat khac, vi ba Đai Boi lac lon tuoi van đang nam trong tay thuc luc hung hau, khong che mot nua the luc trong Bat ky. Chinh vi the, Hoang Thai Cuc tiep tuc tim cach phat huy the luc cua minh.


= Đoat binh A Te Cach =
A Te Cach la con trai lon cua A Ba Hoi, la anh ruot cua Đa Nhi Con va Đa Đac, tuy tuoi con tre, chi moi 20 tuoi, nhung cung đa tung theo cha chinh chien, lap đuoc cong lao. Vi vay, nhan mot loi nho cua A Te Cach, Hoang Thai Cuc đa buoc toi tu y hanh su, khong he ban bac va xin y kien chi đao cua Đai Han va cac vi Đai Boi lac va gan toi vuot quyen, phat giang cap. Quyen kiem soat Chinh Lam ky cua A Te Cach bi Hoang Thai Cuc thu lai.
Ben canh đo, đe xoa diu su bat man cua anh em A Te Cach, ong mo đuong cho A Te Cach lam pho tuong cho Nhi Boi lac A Man, hen khi lap cong se phuc hoi chuc vi. Đong thoi, Hoang Thai Cuc tim moi cach đe loi keo, ban tang va phong nhieu danh hieu cao quy cho hai anh em Đa Nhi Con va Đa Đac, tam thoi hoa hoan đe ho khong cong kich gay nen roi loan. Tu đay, the luc cua Hoang Thai Cuc đuoc mo rong, chi sau the luc cua Đai Thien. Đoi thu thu hai cua ong đa bi loai tru.


= Giam cam A Man =
Buoc tiep theo, Hoang Thai Cuc xac đinh, Hau Kim neu muon phat trien va tien len, can phai tuoc bo quyen luc cua ba vi Đai Boi lac, cham dut che đo Bat ky nghi su ma thuc hien che đo menh lenh, phuc tung tuyet đoi.
Nam 1629, Hoang Thai Cuc mo cuoc cong kich vao Minh trieu. Đai Thien va Mang Co Nhi Thai to y khong tan thanh. Tuy cuoi cung, Hoang Thai Cuc cung thuyet phuc ho tan thanh thuc hien chien dich. Tuy khong vuot qua Son Hai quan, nhung quan Bat ky cung chiem đuoc mot so cu điem quan trong. Tuy nhien, thai đo cua 2 vi Đai boi lac lam cho Hoang Thai Cuc khong cam thay an tam chut nao.
Tuy vay, Hoang Thai Cuc nhan thay chua the đong cham đen hai nguoi nay. Do đo, ong chuyen huong muc tieu, tim cach tuoc quyen A Man. Thoi điem rat thuan loi, boi sau khi lap đuoc cong lon trong cuoc chinh phat Trieu Tien lan thu nhat, Nhi boi lac A Man tro nen kieu ngao, cay cong, xem thuong cac vi Đai Boi lac khac. Ong ta khong ngo nhung hanh đong cua ong ta đeu nam trong du tinh cua Hoang Thai Cuc. Chua ke, con vo tinh lam Hoang Thai Cuc co đuoc su ung ho cua 2 Đai Boi lac trong viec đoat quyen.
Nam 1630, Hoang Thai Cuc cu A Man mang quan đi phong giu bon thanh moi chiem đuoc la Thuy Binh, Loan Chau, Thien An, Ton Hoa. Quan Minh bat ngo to chuc phan cong lon, bao vay va tan cong cong Loan Chau. A Man kinh hoang, hoang hot, khong to chuc bat cu cuoc chong cu nao, chi ra lenh rut quan. Truoc khi thao chay, ong ta lai ra lenh cho binh si tan sat, cuop bop tai san quan dan nha Minh. Ba thanh con lai cung nhanh chong roi lai vao tay quan Minh.
Hanh đong cua A Man khien cho Hoang Thai Cuc tuc gian vo cung vi bao nhieu cong suc, tien cua bo ra đe chiem đuoc 4 ngoi thanh đeu bi mat toan bo, ton that binh luc het suc nang ne. Nghiem trong hon, voi hanh đong tan sat cuoi boc that nhan tam cua A Man, quan dan nha Minh đe phong va quyet tam khong đau hang, cang tang them kho khan cho quan đoi Hau Kim trong viec cong thanh. Đe lay lai thanh danh, Hoang Thai Cuc lap tuc trieu tap Chu vuong, Boi lac cung cac đai than tuyen bo "16 toi lon" cua A Man trong đo toi thu 11, khep ong ta co muu đo ap đao tranh gianh ngoi Han. Tuy khong bi khep toi chet, nhung A Man bi xoa bo vi tri Đai Boi lac, tuoc ngoi vi Ky chu, xu tu chung than, vinh vien khong đuoc su dung. Toan bo tai san, dan no cua ong ta va ngoi ky chu đeu do nguoi em trai thu sau cua A Man la Te Nhi Cap Lang (am Man: Jirgalang) ke thua. Mot nguoi khong co quyen the va kinh nghiem chinh tri nhu Te Nhi Cap Lang thi luc luong Tuong Lam ky do ong ta chi huy nhanh chong tro thanh luc luong trung thanh voi Đai Han. Đoi thu chinh tri truc tiep thu ba cua Hoang Thai Cuc bi loai tru.


= Cach chuc Mang Co Nhi Thai =
Luc nay, the luc Hoang Thai Cuc đa bat đau vung manh. Ong truc tiep nam Chinh Lam Ky va Chinh Bach Ky, ngoai ra tam thoi khong che 3 Ky khac. Ngoai ra, thong qua nhieu hanh đong phan quyen, anh huong cua cac vi Boi lac dan bi Hoang Thai Cuc giam bot. Đieu kien đe tuoc quyen cac vi Boi lac con lai đa chin muoi.
Nam 1631, truoc khi dien ra chien dich Đai Lang Ha, Mang Co Nhi Thai nhan co hoi đa yeu cau Hoang Thai Cuc bo sung them tuong si cho ky cua minh nhung đa bi Hoang Thai Cuc tu choi. Mang Co Nhi Thai bat man khong kiem che đuoc minh đa cai va voi Đai Han va au đa voi nguoi em ruot cua minh la Đuc Cach Loai, nguoi đa len tieng chi trich thai đo pham thuong cua ong ta. Tuy đay chi la mot hanh đong boc truc đac trung cua cac dan toc du muc, nhung Hoang Thai Cuc nhan co đo đe thuc hien viec đoat quyen.
Sau khi chien dich Đai Lang Ha ket thuc, Hoang Thai Cuc đa trieu tap hoi nghi cac Boi lac ke toi Mang Co Nhi Thai. Hoang Thai Cuc nhanh chong quyet đinh tuoc binh quyen cua Mang Co Nhi Thai, tong giam ong ta, thu quyen quan ly Chinh Lam ky, ve sau giao cho Hao Cach quan ly. Nam 1632, Mang Co Nhi Thai chet trong nguc. Đoi thu chinh tri truc tiep thu tu cua Hoang Thai Cuc đa bi ong loai tru.


= Tuoc quyen Đai Thien =
The cuc ba vi Đai boi lac ngoi ngang hang voi Đai Han đa bi pha vo, chi con mot minh Đai Thien. Van đe chi con la thoi gian.
Cuoi nam 1631, Hoang Thai Cuc to chuc hoi nghi cac Boi lac hop ban đe đinh viec sap xep thu tu khi chau trieu, nhan đo, Han than cua Hoang Thai Cuc la Tham chinh Ly Ba Long neu van đe co nen co viec Đai Boi lac ngoi ngang hang voi Đai Han hay khong. Hieu đuoc la Đai Han muon tham do phan ung cua minh, Đai Thien y thuc đuoc tinh the bay gio khi Hoang Thai Cuc đa hoan toan khong che đuoc 6 Ky. Ong ta buoc phai chap nhan tu bo che đo Ba vi Đai boi lac cung ngoi ngang hang nghi ban viec trieu chinh voi Đai Han. Tu đay, ngoi vi toi cao cua Hoang Thai Cuc đa đuoc xac lap.
Tuy nhien, ve thuc luc, Đai Thien van con nhieu anh huong trong Bat Ky, van nam quyen khong che 2 Ky Hong, uy tin van phan nao lan at Đai han. Thang 9 nam 1635, nhan mot loi nho cua Đai Thien, Hoang Thai Cuc đa hop cac Ky chu Bat ky va quan lai sau bo đe đinh toi Đai Thien. Ong ta bi tuoc bo ngoi vi Đai boi lac, bi thu lai quyen kiem soat 2 Ky Hong. Tuy khong mat mang, nhung qua su kien nay, the luc cua Đai Thien khong con cach nao phuc hoi đuoc nua. Đoi thu lon cuoi cung cua Hoang Thai Cuc đa bi triet tieu.


= Phan bo lai Bat ky =
Đen luc nay khong con vi Ky chu nao co the đe doa vi tri đoc ton cua Hoang Thai Cuc đuoc nua. Tuy nhien, ong van ap dung tiep nhung bien phap đe phong.
Cuoi nam 1635, Đuc Cach Loai bi om. Nhan luc co nguoi to cao ong ta muu phan, Hoang Thai Cuc ben đem ca gia thuoc cua ong ta ra tri trong toi, bai bo ton that va thu lai Tuong Bach ky ve tay minh. Đuc Cach Loai vi the uat uc ma chet.
Tien them buoc nua, nham ngan ngua quyen luc cua 2 vi Boi lac tre tuoi Đa Nhi Con va Đa Đac, Hoang Thai Cuc lay ly do cac Ky vang thuoc quyen Đai Han, nen thu lai 2 ky nay va đoi cho Đa Nhi Con giu Chinh Bach ky va Đa Đac giu Tuong Bach ky. Đong thai nay mot lan nua nham ngan can hai nguoi xay dung the luc rieng o 2 ky von trung thanh voi vua cha.
Cuc dien Bat Đai Boi lac cung nghi ban viec quoc chinh đa ket thuc, cuc dien Tam đai Boi Lac cung ngoi ngang hang voi Đai Han cung đa bi xoa bo. Đen luc nay, Hoang Thai Cuc đa nam truc tiep trong tay 3 Thuong Tam ky, gian tiep khong che 3 Ky khac. Gio đay, moi menh lenh đeu đuoc ban ra tu mot nguoi la Đai Han. Hoang Thai Cuc đa tro thanh vi quan chu chuyen che duy nhat, quyet đinh van menh nuoc Hau Kim.


Mo rong bo coi Viec mo rong bo coi la mot buoc nam trong su tinh toan cua Hoang Thai Cuc. Bang viec chinh phat, ong co đieu kien đay ra xa mot so Boi lac đoi thu, tranh thu cung co the luc. Neu chinh phat thanh cong, ong co the tang them uy tin voi cac than dan. Neu that bai, ong co ly do đe tuoc binh quyen va loai tru đoi thu.
Bay gio, nuoc Hau Kim nam giua ba nuoc lon đo la phia Nam giap Trieu Tien, phia Tay giap Mong Co va phia Tay Nam giap voi Đai Minh.
Trong ba nuoc tren thi Mong Co tuy qua thoi ky hoang kim va hien đang suy yeu, ngheo nan, lac hau nhung thuc luc quan su la rat đang gom. Ky binh Mong Co dung manh, thien chien, nguoi dan thi vam vo, ngoan cuong, neu chon Mong Co la đoi tuong cho cuoc vien chinh đau tien thi hoan toan khong co loi cho Hau Kim. Neu co doc suc "đanh lay đuoc" thi co the Hau Kim phai tra mot gia kha đat.
Trong khi đo Đai Minh tuy đang trong giai đoan suy yeu, noi loan nhung van la mot quoc gia co cuong vuc rong lon, dan so đong, nhieu nhan tai. Voi thuc luc hien tai thi Hau Kim chua đu kha nang đe xam chiem ngay đuoc. Chua ke đo la su hien dien cua vi tuong Vien Sung Hoan tai tri song toan. Ngoai ra, thi quan Kim cung vua that bai trong tran chien Ninh Vien, gian tiep dan đen cai chet cua No Nhi Cap Xich, tinh than chien đau cua quan Kim van chua hoi phuc.
Truoc tinh the tren thi Trieu Tien nhanh chong đuoc Hoang Thai Cuc xac đinh la muc tieu hang đau cho ke hoach banh truong lanh tho. Trieu Tien la mot nuoc đuoc Hoang Thai Cuc đanh gia la co binh luc yeu nhuoc, nhung san vat thien nhien phong phu, se la nguon hau can ve kinh te doi dao cho quan Kim trong cac đot vien chinh sau nay. Mat khac Trieu Tien cung la đong minh quan trong cua nha Minh, tung gui binh tham chien trong Tran Tat Nhi Hu (so voi Mong Co von la ke thu cua Minh trieu), chinh vi vay se rat nguy hiem cho hau phuong cua quan Kim neu Trieu Tien lon manh.


= Chinh phuc Trieu Tien lan thu nhat =
Xem bai chi tiet Trieu Tien Nhan To, phan chien tranh voi Man Chau.
Viec chon Trieu Tien la điem mo man cho ke hoach banh truong mo rong bo coi hoan toan nam trong su tinh toan cua Hoang Thai Cuc. Trong nua sau cua trieu đai nha Ly (hay con goi la nha Trieu Tien), chu nghia be phai phat trien, đat nuoc suy yeu. Sau tran chien tai Sarhu, đe tranh su uy hiep cua chinh quyen Hau Kim đang tro nen hung manh, vua Trieu Tien bay gio la Quang Hai Quan đa đam phan voi Hau Kim đe tranh khoi roi vao mot cuoc chien khac. Tuy nhien, 4 nam sau, nam 1623, Quang Hai Quan bi phai Tay Nhan phe truat va bi luu đay. Lang Duong quan đuoc lap len lam vua, thuc hien đuong loi than Minh chong Man. Phai ung ho Quang Hai Quan lap tuc sang cau cuu Hoang Thai Cuc. Voi co đo, Hoang Thai Cuc ngay lap tuc phat đong cac cuoc chien tranh voi Trieu Tien đe mo rong anh huong.
Nam 1627, mot cuoc xam luoc Trieu Tien trong mot cuoc chien tranh chop nhoang đuoc phat đong do Nhi Boi lac A Man chi huy, cac Boi lac A Te Cach, Te Nhi Cap Lang, Nhac Thac, Thac Thac lam pho tuong, đoc suat 3 van quan Nu Chan, voi su dan đuong cua cac tuong Gang Hong-rip va Yoto. Du co su ho tro cua tuong Minh la Mao Van Long, quan đoi nha Ly van khang cu bac nhuoc, khong the đay lui su đanh pha cua quan Hau Kim. Vua Nhan To phai bo Han Thanh chay tron ra đao Ganghwa.
Tuy nhien, lo ngai viec Minh Trieu va Mong Co se tap kich, Hoang Thai Cuc chu đong đe xuat hoa nghi. Vua Nhan To nhanh chong chap nhan nhung đieu kien "nhe nhang" cua Hau Kim đe ho lui quan.
Cac đieu kien đo la:

Kim - Trieu lap minh uoc lam huynh đe. Kim la huynh, Trieu Tien la đe.
Trieu Tien khong đuoc su dung nien hieu Thien Khai cua nha Minh nua.
Vuong tu Yi Gak (am Han Viet: Ly Giac) cua Trieu Tien sang Kim "to tinh hoa hieu".
Kim - Trieu khong xam pham lanh tho cua nhau.
Nhung đieu kien tren đa gay bat man cho mot so Boi lac, đung đau la Nhi boi lac A Man, vi cho rang khong tuong xung voi uy danh cua Hau Kim. Ho đa gay nhieu can tro cho cong cuoc hoa nghi. Chinh đieu nay đa buoc Hoang Thai Cuc phai quyet đinh xu ly A Man mot nam sau đo.


= Khuat phuc Mong Co =
Sau khi mat quyen kiem soat vung Trung Nguyen cuoi the ky 14, nguoi Mong Co nhieu lan to ro y đinh khoi phuc lai đe che Đai Nguyen. Tuy nhien, chien tranh lien mien đa lam nguoi Mong Co roi vao tinh the nghiem trong. Ho luon la đoi tuong "tieu tru" cua nha Minh cung nhu đoi tuong chinh phat cua nguoi Nu Chan đang vao thoi ky cuong thinh tro lai. Ngay tu thoi No Nhi Cap Xich, thong qua cac cuoc lien hon chinh tri va chinh phat, nhieu bo lac Mong - Man đa quy thuan va lien ket đong minh voi Nu Chan hon la voi nha Minh, ke thu truyen kiep cua ho.
Mac du vay, van con mot so bo toc lon cua Mong Co tu cho la hau due ke thua cua hoang đe Đai Nguyen, khong chiu khuat phuc duoi quyen luc Hau Kim. Sau khi len ngoi Han, Hoang Thai Cuc đat chu y đen viec loai tru hoan toan nhung bo toc Mong Co lang gieng khong than thien o sat suon Hau Kim, luon nuoi y đinh quat cuong tro lai đe che Đai Mong Co. Mat khac, nguoi Mong Co von anh dung, thien chien, co so truong ve ky binh, se la nguon quan trong đe bo sung vao đoi ngu bat ky nhung chien binh tai gioi, đo se la nhung đon vi tien phong cua quan đoi va la luc luong xung phong trong cac chien dich đanh nha Minh sau nay.
Sau chien dich Trieu Tien lan thu nhat, Hoang Thai Cuc co đieu kien đe khoi binh tan cong Đai Minh. Tuy nhien, ong van khong quen chinh phat Mong Co. Hang loat cac cuoc chinh phat dien ra trong 5 nam buoc Lam Đan Han (Lingdan Khan), vi Đai Han cuoi cung cua nguoi Mong Co, phai đao tau va chet tren đuong toi Tay Tang. Nam 1634, con trai ong la Ngach Triet Han (Ejei Khan) đa phai đau hang nguoi Man Chau va trao lai an ngoc truyen quoc cua Hoang đe trieu Nguyen cho Hoang Thai Cuc. Nam 1635, Hoang Thai Cuc đuoc cac quy toc Mong Co suy ton lam Đai Han cua Mong Co voi danh hieu Aghuda Oroshiyegci Nayiramdaghu Boghda Khagan. Tu đay, Mong Co tro thanh mot phan cua đe che Man Thanh.


= Xam luoc Trieu Tien lan thu hai =
Xem them: Cuoc xam luoc Trieu Tien lan thu hai cua Man Chau
Sau that bai truoc quan Hau Kim nam 1627, Trieu Tien phai nhun minh trieu cong. Tuy nhien, ho van duy tri thai đo de chung. Nhat la sau 2 that bai cua Hoang Thai Cuc trong tran Ninh Vien lan thu hai va tran tap kich Bac Kinh, Trieu Tien bat đau tro mat. Vi tinh the luc đo phai tap trung cung co noi bo, Hoang Thai Cuc đanh "tam tha" cho Trieu Tien. Sau khi chinh phuc Mong Co, ong chuan bi xung Đai Han Mong Co, sai su gia thong bao cho Trieu Tien. Phia Trieu Tien lien bat giam su gia cua Hau Kim, đong thoi tuyen bo khong thua nhan minh uoc Kim - Trieu nam 1627.
Thang 4 nam 1636, Hoang Thai Cuc xung đe, cai quoc hieu Đai Thanh. Thang 12 nam đo, lay ly do Trieu Tien phan boi minh uoc, ong đich than xuat chinh, dan 12 van quan cua Bat ky Man Chau, Mong Co va Han quan, mot lan nua xuat quan đanh chiem Trieu Tien. Cac than vuong Đa Nhi Con, Hao Cach thong linh canh trai quan Man chau, Mong Co, đot kich ai Truong Son; Ho bo Thua chinh Ma Phuc Thap (am Man: Mafuta) dan mot canh quan đot kich vuong đo Han Duong (am Trieu Tien: Hanseong) cua Trieu Tien nham chan đuong rut cua Trieu Tien Nhan To, Đa Đac, Nhac Thac dan binh ma tiep ung. Ben canh đo, đe phong ngua su tap kich cua nha Minh, cac Than vuong Te Nhi Cap Lang đuoc giao phong thu Tham Duong; A Te Cach, A Ba Thai cua bien Lieu Ha. Đich than Hoang Thai Cuc cung cac Than vuong Đai Thien, Nhac Thac đoc suat cac lo quan con lai tan cong thang vao Trieu Tien.
Quan Trieu Tien nhanh chong vo tran. Mot lan nua Trieu Tien Nhan To xuong nuoc cau hoa. Nhung lan nay, the luc cua quan Thanh đa hung manh hon rat nhieu, nha Minh cung bat luc trong viec tiep cuu cho đong minh trung thanh. Hoang Thai Cuc ra yeu cau buoc Nhan To phai đau hang va phai chap nhan nhung đieu kien nang ne hon:

Trieu Tien tro thanh phien thuoc cua Thanh trieu.
Trieu Tien đoan tuyet quan he voi nha Minh.
Truong tu cua Nhan To la Chieu Hien The tu Ly Vuong (chu Han: 李溰, chu Trieu Tien: 이왕), thu tu Phuong Lam Đai quan Ly Hao (chu Han: 李溰, chu Trieu Tien: 이왕) đen Thanh trieu "to tinh hoa hieu".
Trieu Tien phai trieu cong Thanh trieu.
Thanh trieu đanh nha Minh, Trieu Tien phai xuat binh ma, chien thuyen ho tro.
Thanh trieu cam Trieu Tien đai tu thanh tri cong su ma khong đuoc phep cua Thanh trieu.
Khong con cach nao khac, Nhan To buoc phai chap nhan tat ca. Sau khi minh uoc đuoc ky ket, Hoang Thai Cuc cho xay dung bia ky niem "Cong đuc Hoang đe Đai Thanh" roi rut quan ve.
Voi hoa uoc nay, đong minh truyen thong cua nha Minh đa hoan toan bi đanh bai va Trieu Tien duoi trieu đai nha Ly Trieu Tien buoc phai cham dut cong nhan nha Minh ma phai cong nhan Đe che Thanh la bao ho. Tren thuc te, Trieu Tien đa la chu hau cua nha Thanh va đay la nguon hau can quan trong trong cac chien dich tiep theo cua Hoang Thai Cuc va nhung nguoi ke vi sau nay. Tham chi, cho đen mai nam 1894, Trieu Tien van la mot chu hau cua nha Thanh. Chi khi sau Chien tranh Trung-Nhat lan thu nhat, Nhat Ban đa buoc nha Thanh phai cong nhan Trieu Tien la chu hau cua Nhat, xac nhan su ket thuc cua moi quan he trieu cong Thanh - Trieu Tien.


Cac cuoc cai cach Khi len noi ngoi Đai Han cua cha minh, Hoang Thai Cuc khong chi ke thua su nghiep ma con mo mang hung manh hon. Ve điem nay, hung tam trang khi cua ong hon han cha minh. Neu nhu No Nhi Cap Xich la mot vo tuong tai ba thi Hoang Thai Cuc con la mot nha chinh tri kiet xuat. Tu nhung nen mong quoc gia chiem huu no le cua cha minh, ong đa tien hanh hang loat cai cach đe phat trien thanh mot quoc gia phong kien hung manh, du khong kip nhin thay co nghiep cua minh hoan thanh.


= Bai bo che đo Nghi chinh vuong =
Nhu đa neu tren, voi che đo Nghi chinh vuong đai than, cac Đai Boi lac đeu co quyen cung ban viec quoc chinh. Du đa len ngoi Đai Han, nhung the luc cua Hoang Thai Cuc van khong hon vi tri mot ky chu, vi vay gap can tro khong it boi nhung the luc quy toc Man Chau bao thu.
Vi vay, song song voi viec loai tru dan the luc cua cac vi Đai Boi lac, ong con thuc hien viec cai cach ve che đo quan chuc, qua đo phan tan quyen luc cua cac Boi lac Bat ky. Ong cho mo rong quyen luc cua đai than Tong quan cac Ky, quy đinh khi nghi ban chinh su quoc gia hay viec co mat, đai than Tong quan se cung tham du nghi ban voi cac Chu vuong, Boi lac. Tu đo, quyen luc trong tay cac Chu vuong, Boi lac bi phan chia mot phan vao tay đai than Tong quan ky vu, pha vo cuc dien cac Chu vuong, Boi lac lung đoan quyen luc, thao tung chi phoi tinh the (vi mo rong chu the đuoc nghi su se lam cho y kien cua cac Boi lac tu đa so se tro thanh thieu so, mat khac, nhung vi đai than tong quan nay theo luat đinh la duoi quyen cua Đai Han chu khong phai cac vi Boi lac). Nhu vay, đa lam suy yeu mot buoc nua quyen luc cua cac vi chu vuong Boi lac, khien ho o trong the cung giam sat, khong che lan nhau.
Tiep theo đo, ong tiep tuc lam giam anh huong cua cac Đai boi lac. Thang 2 nam 1629, lay ly do quan tam đen tinh hinh cong viec "vat va qua muc" cua Đai boi lac, Hoang Thai Cuc thay đoi che đo Đai boi lac luan luu chap chinh, đua cac Tieu boi lac vao cung tham gia chap chinh. Bang loi le van hoa my mieu đe tran an: "Truoc đay do phai truc chap chinh hang thang, tat ca moi viec đeu phai phien luy đen cac vi huynh truong xu ly, that vat va va khong tien. Ke tu nay ve sau co the ra lenh cho cac tieu boi lac con chau thay the", thuc chat la viec ha thap vi tri cac Đai boi lac xuong ngang hang voi cac Tieu boi lac tre tuoi, von la con chau cua Hoang Thai Cuc, đuong nhien phai phuc tung lenh vua ban.


= Đoi quoc hieu =

Nam 1635, Hoang Thai Cuc bat ngo tuyen bo đoi ten toc nguoi cua minh tu Nu Chan thanh Man Chau, cac vung ma bo toc nay tru ngu cung đuoc goi la Man Chau. Thang 5 nam 1636, Hoang Thai Cuc lai đoi ten nuoc tu "Đai Kim" thanh "Đai Thanh", chinh thuc thanh lap trieu đinh nha Thanh va len ngoi Hoang đe. Viec đoi ten dan toc va quoc hieu đa the hien tam nhin rong va sau sac cua Hoang Thai Cuc vuot hon cac đoi thu chinh tri đuong thoi, đieu ma mai đen đoi chau noi ong la Khang Hy, moi co the so sanh đuoc.
Theo nhieu tai lieu, so di quoc hieu Thanh đuoc lua chon, boi vi ten cua nha "Minh" (明) đuoc cau thanh tu chu "Nhat" (日, mat troi) va chu "Nguyet" (月, Mat Trang), đeu lien quan toi Hoa menh, tuc la lua. Trong khi đo, chu "Thanh" (清) đuoc cau thanh tu bo "Thuy" (水, nuoc) va chu "Thanh" (青, mau xanh lam), đeu lien quan đen Thuy menh. Theo quan niem Ngu hanh cua nguoi Trung Hoa, Thuy - Hoa bat dung, Thuy khac Hoa, mang nghia la nha Thanh se tieu diet va thay the nha Minh. "Thanh" (清) con co nghia la "Su trong sach", đoi lap voi trieu đinh nha Minh thoi nat va tham nhung.
Hien tai, nguoi ta chua ro vi sao Hoang Thai Cuc chon cai ten Man Chau (, Manju) thay cho ten Nu Chan (Jurchen) đe đat cho dan toc minh. Co thuyet cho rang đay la tu đong am trong tieng Nu Chan co co nghia la "dung cam". Co thuyet cho rang, ten toc Man Chau ham y chi ho la hau due cua Van Thu Su Loi (am Phan la Manjughosa), vi Bo tat cua tri hue, ma No Nhi Cap Xich la mot hoa than. Tuy nhien, trong tieng Han, tu "Man Chau" đong am voi nghia "vung đat đay đu, giau co". Ca hai chu Man Chau (满洲) cung đeu co bo Thuy.
Bang viec nay, Hoang Thai Cuc đa lam giam đi rat nhieu thanh kien cua nguoi Han voi nhung hanh đong cai tri tan bao cua nha Kim cua nguoi Nu Chan do Hoan Nhan A Cot Đa lap nen, đa cai tri mien bac Trung Quoc trong the ky 12 va 13. Trong giai đoan đo, nha Kim va nguoi Nu Chan đa đe lai nhung an tuong khong tot trong tam thuc cua cac the he nguoi Han ve su tan ac, tham lam, va miet thi dan toc. Chi bang mot thu phap chinh tri đon gian, Hoang Thai Cuc the hien y đo tranh thu su ung ho cua ca tang lop si toc lan binh dan Trung Quoc, xoa đi nhung thanh kien ve dan toc minh, nang cao uy the chinh tri đe kien lap đe quoc, thay the va bao gom ca lanh tho Trung Nguyen.
Hoang Thai Cuc cung đoi nien hieu tu Thien Thong thanh Sung Đuc (chu Han: 崇德, am Man: Wesihun Erdemungge, am Mong Co: Degede Erdemtu), truy ton No Nhi Cap Xich la Thai To Vu Hoang đe, sau cai thanh Thai To Cao Hoang đe, su sach goi la Thanh Thai To. Ong đinh kinh đo cua nha Thanh tai Thinh Kinh, đoi ten Thinh Kinh thanh Tham Duong (chu Han: 沈阳, am Man: Mukden) va cho xay dung mot cung đien quy mo tai đay. Đay tro thanh đo thanh cua trieu Thanh cho đen khi quan Thanh nhap quan, moi doi ve Bac Kinh đe nam cuc dien khong che toan quoc.


= Bai bo phan biet sac toc =
Khac voi đinh kien sac toc hep hoi cua cha minh, cung nhu xuat phat tu quan điem thu phuc nhan tam cua nguoi Han, đong thoi, chuan bi cho viec tan cong xuong phia Nam, sau khi len ngoi đuoc 8 ngay, Hoang Thai Cuc lap tuc ra lenh cho phep nhung nguoi dan Han nay von la cu dan o cac vung bien gioi hoac tu binh chien tranh bi nguoi Kim bat giu nhu chien loi pham, va su dung ho nhu nhung no le, đuoc phep lap khu đe o rieng, bien che thanh ho dan thong thuong, chon quan vien nguoi Han thanh liem đen đe cai quan. Nho đo, rat đong dan Han đang la than phan no le o cac trang vien (mot hinh thuc nong no), đuoc khoi phuc lai đia vi cua mot nguoi dan binh thuong. Nho đo, ong co them đuoc su cong tac cua cac si toc nguoi Han, tang cuong the luc, han che quyen luc, đi đen pha vo cuc dien bi khong che boi cac quy toc Man bao thu.
Ong manh dan bo nhiem va trong dung nhieu quan vien nguoi Han va nguoi Mong Co co tai nang, cung nhu chu trong viec chieu du cac đoi thu ve phuc vu cho minh trong cuoc chien tranh voi nha Minh ma đien hinh la Hong Thua Tru, Khong Huu Đuc va Canh Trong Minh sau nay, khong qua ban tam hay qua hoai nghi ve nguon goc xuat than, hay cac van đe ve lich su ban than ho. Đay co the coi la mot tu tuong cap tien va đa lam rat nhieu si toc nguoi Han va Mong Co doc het suc minh đe bao đap an sung, trong đo đien hinh la muu si Pham Van Trinh.
Đay chinh la buoc cai cach đau tien cua Hoang Thai Cuc, ma trong tam la mo rong su tham gia cua nguoi ngoai toc vao nhung thiet che quan trong cua Hau Kim, la co so xa hoi đe ong thuc hien cac cuoc cai cach ve chinh tri va quan su ve sau nay.


= Cai cach noi chinh =
Bang viec mo rong viec tham chinh cua nguoi ngoai toc, Hoang Thai Cuc đa nhan đuoc su giup đo cua cac muu si nguoi Han, tu đo bat tay vao viec cai cach noi chinh, tap trung vao hai noi dung co ban. Thu nhat, cung co che đo tap quyen cua Đai Han, thau tom quyen luc, bai bo hoac vo hieu hoa cac the luc quy toc Man bao thu, đe thiet che quan chu chuyen che phong kien tap quyen tuyet đoi. Thu hai, xay dung mot che đo quan lai quy cu, tham khao quan che nha Minh, xac lap co che tuyen chon quan lai theo tai nang cho tang lop si toc, khong phan biet sac toc, boi duong, chuan bi cho mot đoi ngu quan lai se giup ong va con chau ong cai tri nguoi Han sau nay.
Đau tien, voi ly do so luong nhan su trong cac Ky tang len, ong thanh lap va bo nhiem cac chuc vu đai than tong quan (am Man: Amban Janggin, am Han Viet: Lanh Ban Chuong Kinh), voi chuc nang phu ta cho cac Ky chu. Tuy ngoi vi Ky chu van co đia vi cao nhat, co tinh the tap, nhung đa co them cac đai than tong quan phu ta, thuc chat moi la nguoi đieu hanh, do Đai Han truc tiep bo nhiem. Sau đo, ong tiep tuc mo rong quyen han cua ho, cho phep tham gia nghi ban chinh su cung voi cac Chu vuong, Boi lac, tu đo, phan tan quyen luc cua cac Boi lac Bat ky. Chinh tu đo, Hoang Thai Cuc đa co đieu kien đe pha vo cuc dien cac chu vuong Boi lac lung đoan quyen luc, thao tung chi phoi tinh the, chuyen tu che đo nghi su sang che đo menh lenh toi cao.
Hoang Thai Cuc nhan thuc đuoc rang, voi co cau quan ly cua hinh thuc bo lac du muc se khong con thich hop voi mot quoc gia rong lon, đong dan, co nhieu khac biet van hoa - xa hoi. Voi su giup đo cua cac muu than nguoi Han, ong đa cho thiet lap co che Luc bo o Tham Duong phong theo mo hinh trieu đinh nha Minh đe thuc hien viec quan ly tot hon mot quoc gia đang tren đa phat trien.
Nam 1629, ong cho thanh lap Van Quan, voi muc đich xay dung mot bo tham muu chinh tri gom nhung van than tri thuc, khong phan biet Man, Han, Mong, sang hen. Thang 9 nam đo, ong đa cho to chuc cuoc thi tuyen quan lai đau tien voi hon 300 nguoi tham gia, va co gan 200 vuot qua ky thi tuyen nay. Rat nhieu si toc nguoi Han nho cuoc thi nay thoat khoi than phan no le tro thanh nguoi tu do, cung tham gia vao viec xay dung nhung phuong cham va chinh sach quan trong đoi noi cung nhu đoi ngoai cua trieu đinh.
Sau khi xung đe, Hoang Thai Cuc mo rong Van Quan thanh Noi Tam Vien, gom Quoc Su Vien, Bi thu Vien, Hoang Van Vien. Moi Vien đat mot Đai hoc si chu tri, trong đo Bi thu Vien co vai tro thuc te rat quan trong. Nhung sac thu du thao cho hoang đe, cac tau so goi len, đeu phai qua Bi thu Vien. Nhat la cac thu tin quan trong cua nha nuoc đeu phai do đich than Đai hoc si cua Bi thu Vien thao ra. Chuc vu nay, Hoang Thai Cuc bo nhiem mot sung than nguoi Han la Pham Van Trinh nam giu. Đay la mot đien hinh cho nguoi co nguon goc phia bac Trung Quoc phuc vu cho nguoi Man Chau.


= Cai cach quan đoi =

Voi su lon manh khong ngung cua Hau Kim, the che Bat ky đa tro nen chat hep, khong the đap ung cho viec mo rong quan đoi. Vi the, cung voi viec mo rong lanh tho, Hoang Thai Cuc phong theo co cau Bat ky Man Chau, to chuc phat trien them cac ky Mong Co ("Mong Co Bat Ky") va sau đo la cac ky Han ("Han quan Bat Ky"). Viec mo rong ve co cau Bat ky khien cho bien che quan chu luc cua nha Thanh tang len đang ke, len đen 170.000 binh si trong thoi gian nguoi Man Chau xam chiem Trung Quoc. Ben canh quan Bat ky Man Chau tinh nhue la cac chien binh Mong Co voi so truong co đong thien chien va cac đoi quan nguoi Han manh me ve bo binh va cong thanh.
Ben canh đo, Hoang Thai Cuc con to chuc tai cac vung moi chiem đuoc cua nguoi Han mot đoi quan co ten la Luc doanh quan (綠營兵, luc doanh binh). Ban đau đay la nhung đoi quan binh cua nha Minh đau phuc quan Thanh, đuoc Hoang Thai Cuc giu lai đe tang them luc luong. Cac chuc vu chi huy van giu nguyen nhu binh che nha Minh nhu: Tong binh, Pho tuong, Tham lanh, Tham tuong, Ta lanh, Du kich. Ve sau, quan so Luc doanh binh phat trien, lon gap ba lan tong quan so Ky binh, tro thanh luc luong chien đau tai cho o nhung vung moi chiem đuoc va la luc luong du bi đong vien ben canh cac đoan quan Bat ky chinh quy, thuong truc. Ve sau, đe thong nhat va tien cho viec chi huy, nam 1634, Hoang Thai Cuc quy đinh cac chuc vu quan đoi đeu phai dung ten Man, nhu: "Tong binh" thanh "Lanh Ban Chuong Kinh" (am Man: Amban Janggin), "Pho tuong" vi thanh "Mai Lac Chuong Kinh" (am Man: Meiren-i Janggin), "Tham tuong" thanh "Giap Lat Chuong Kinh" (am Man: Jalan-i Janggin), "Du kich" thanh "Nguu Loc Chuong Kinh (am Man: Niru-i Janggin)...
Tuy vay, du chi huy Ky binh hay Doanh binh, đeu phai la cac Boi lac hoac cac tuong ta xuat than tu dong doi quy toc hoac it nhat phai la nguoi Man Chau. Ngay ca cac tuong linh phu ta cung chu yeu lua chon trong nhom Bac Trung Quoc hoac Nam Man Chau.
Bang đot cai cach nay, quan đoi nha Thanh đa phat trien ca ve so luong lan chat luong. Quan Thanh tu viec chi co so truong co đong cua cac Ky binh, gio đa tro nen đa dang co cau, bo sung lan nhau ve ky thuat, so truong tac chien. Ngoai nhung chien binh Man Chau dung manh, Bat Ky con đuoc bo sung them luc luong ky binh thien chien cua nguoi Mong Co va đuoc bo sung them nguon binh luc phong phu cua nguoi Han von đong đao, lai co so truong ve cac ky thuat đanh bo, cong thanh, chiem đat, giu dan va chieu hang đong toc. Quan đoi Thanh trieu tu 6 van quan Bat ky đa tro thanh mot đoi quan hung manh, tinh nhue va đong đao, la tien đe cho Hoang Thai Cuc co the chu đong mo nhung chien dich quy mo đe xam luoc Đai Minh sau đo.


Chien tranh voi Minh Quoc Ngay vua khi len ngoi, Hoang Thai Cuc đa tuyen bo se chinh phat nha Minh đe bao thu cho cha. Tuy nhien, tham vong cua ong ta ro rang lon hon the nhieu. Su kien tri muc tieu, triet đe cai cach ca ve chinh tri lan quan su, Hoang Thai Cuc huong đen muc tieu khong chi chinh phuc ma con la cai tri ca vung lanh tho trong tuong lai.


= Tam thoi hoa hoan =

Voi that bai tran Ninh Vien thu nhat, Hoang Thai Cuc nhan thay tinh hinh chua chin muoi đe khoi đong chien tranh. Ong can tranh thu thoi gian đe cung co noi bo nen chu đong đua ra yeu cau hoa hoan. Vien Sung Hoan nhan thay cung can tranh thu thoi gian xay dung, tu sua cac cong su phong ngu nen ong ta đa đac phai su gia toi vieng tang, nham tham thinh đong tinh cua quan Hau Kim, tham do thai đo cua vi Đai han moi. Ngoai mat hai ben đeu to ra hoa hoan, nhung thuc te lai đeu khan truong chuan bi cho tran chien tiep theo. Hoang Thai Cuc xua quan đanh Trieu Tien đe giai quyet van đe hau can, chuan bi luc luong cho cuoc chien dai hoi, lay chien tranh đe nuoi chien tranh. Trong khi đo Vien Sung Hoan cung co nhung buoc chuan bi tich cuc cho cuoc chien, bang viec ra suc tu sua thanh tri, mua sam vu khi, chinh đon binh ma, vo ve dan chung.


= Chien dich Ninh Vien lan hai =
Sau khi chinh phuc Trieu Tien lan thu nhat, Hoang Thai Cuc tiep tuc cuoc Nam chinh đanh nha Minh đang gian đoan cua cha minh. Đich than Hoang Thai Cuc thong linh đai quan, trong chien dich nay con co su tham gia cua hai Đai boi lac la Đai Thien va Mang Co Nhi Thai, trong hang ngu tuong ta co Nhac Thac, Sa Ha Lien, Cao Hong Trung, Bao Thua Tien..., ngoai ra, con co muu si Pham Van Trinh.
Thang 5 nam 1627 (thuc te thi phai tre hon thang 5), Hoang Thai Cuc chia quan lam ba huong, truoc tien bao vay thanh Cam Chau, sau đo moi tien đanh Ninh Vien, canh quan thu 3 bi mat mai phuc, đon long quan tiep vien tu thanh Ninh Vien len tiep cuu cho Cam Chau.
Do chuan bi ky nen quan Minh đa phong thu mot cach co hieu qua, cac thanh tri van vung vang truoc cac đot tan cong ao at cua quan Kim. Them vao đo, hoa luc cua đai phao Hong Di nhu thuong le van phat huy đuoc uy luc, gay ton that rat lon cho quan Kim. Ngoai ra, su phoi hop chien đau tot cua hai cum cu điem la thanh Ninh Vien va thanh Cam Chau cang gay kho khan hon cho quan Kim, Tham chi co thoi điem cac chi huy quan Minh con dan quan trong thanh đanh tra quyet liet, gay thiet hai cho quan Kim.
Chien dich nay keo dai gan 5 thang (tu thang 5 nam 1627 đen thang 10 nam 1627), truoc suc co thu ngoan cuong cua quan Minh, tinh than quan Kim sa sut truoc suc manh hoa luc đai phao, thoi tiet khong thuan loi, Hoang Thai Cuc buoc phai ha lenh tam lui quan đe cung co. Mot lan nua, quan Minh duoi su chi huy cua Vien Sung Hoan tan dung thoi co truy kich, đanh cho quan Hau Kim đai bai, gianh chien thang o Ninh Vien, Cam Chau. Tai lieu Trung Quoc goi đay la tran chien Ninh Vien lan hai hay chien dich Ninh – Cam. Sau đai thang Ninh - Cam, tinh the ngoai quan ai đa tot dan len đoi voi quan Minh.
Tuy Vien Sung Hoan mot lan nua đai thang quan Hau Kim, nhung tai trieu, thai giam Nguy Trung Hien cung be đang lo ngai uy the đang len cua ong, đa giem pha ong voi Minh đe voi toi danh co y khieu khich dan đen chien tranh va luc chien su nguy cap lai bo mac, khong đich than dan quan tiep ung Cam Chau. Vi viec nay, Vien Sung Hoan bi cach chuc.


= Tran tap kich Bac Kinh =
Sau khi bi cach chuc, Vien Sung Hoan bo ve que. Mai khi Sung Trinh len ngoi, tru bo Nguy Trung Hien, trieu hoi Vien Sung Hoan va bo nhiem ong lam Tong đoc Lieu Đong, tran thu Son Hai quan đe phong giu quan Hau Kim.
Viec Vien Sung Hoan đuoc phuc chuc va tiep tuc chinh đon phong ngu o Lieu Đong lam cho Hoang Thai Cuc khong the thuc hien đuoc ke hoach nam chinh cua minh mot cach thuan loi. Ong biet rang khong de dang vuot Son Hai Quan vi Ninh Vien va Cam Chau phong thu can mat, kho long cong pha. Vi vay ong quyet đinh đoi huong tan cong, đi vong qua Lieu Đong đe tan cong vao Bac Kinh.
Loi dung co hoi hau het quan chu luc cua nha Minh đang tap trung o phia Nam, bao vay quan Ly Tu Thanh tai Xa Suong Hap, ngay 27 thang 10 nam 1629, Hoang Thai Cuc xuat quan, truc tiep chi huy 10 van tinh binh, vong qua phong tuyen Lieu Đong, chia quan lam ba đuong, đot pha Van ly Truong thanh o phia Tay Bac, vao ba cua Đai An (Đai An khau), Long Canh (Long Tinh Quan) va Hong Son, vong đen Ha Bac, tien vao đot kich thanh Bac Kinh.
Quan Minh khang cu yeu ot vi bi bat ngo truoc suc co đong qua nhanh cua quan Kim. Vua Sung Trinh voi vang tang cuong phong thu, vua ha lenh cho quan tu cac noi hoa toc ve kinh thanh ho tro. Tong binh nha Minh la Man Que co gang chi huy chong lai ben ngoai cua Đuc Thang Mon va An Đinh Mon. Phao binh tren thanh cua nha Minh lien ban yem tro, nhung ho lai ban nham vao ca quan đoi cua minh, khien quan Minh bi ton that khong it, ban than Man Que cung bi thuong, đanh phai dan tan quan lui tro vao thanh co thu cho vien binh.
Viec quan Hau Kim bat ngo tap kich Bac Kinh nam ngoai du lieu cua Vien Sung Hoan, vi vay, khi biet tin quan Kim vong qua Lieu Đong, Vien Sung Hoan voi vang xuat binh chan đuong tien quan cua Hau Kim. Tuy nhien, quan Hau Kim tien qua nhanh, lien tuc ha cac thanh tri tren đuong va tien đen sat ngoai thanh Bac Kinh. Ong voi vang ha lenh cho 5 van binh ma tu thanh Ninh Vien, Cam Chau cap toc keo ve kinh su đe cuu vien. Đich than Vien Sung Hoan dan 9.000 quan thiet ky, hanh quan suot đem đe vuot len truoc quan Kim va vao thanh Bac Kinh truoc. Vua Sung Trinh lien ha lenh cho ong chi huy toan bo luc luong cua thanh Bac Kinh, hop voi quan cac lo keo ve, nhanh chong giai toa ap luc cua quan Kim.
Thang 11 nam 1629, hai ben kich chien truoc thanh Bac Kinh o ben ngoai cua Quang Cu Mon. Đich than Vien Sung Hoan khoac ao giap sat chi huy đon đoc tuong si cac lo tich cuc chong tra quan Kim. Sau nua ngay kich chien, quan Minh đa đay lui su tan cong cua quan Hau Kim, bao ve đuoc kinh thanh Bac Kinh. Hoang Thai Cuc mot lan nua đanh bo do chien dich, rut quan ra phia ngoai quan ai. Lan nay, tuy thang tran nhung Vien Sung Hoan khong đuoi theo ma đong quan o lai đe bao ve thanh Bac Kinh va lang mieu cua Hoang trieu.


= Ly gian vua toi nha Minh =
Sau chien thang Ninh Vien lan thu nhat, Vien Sung Hoan bi nhieu đong lieu giem pha vi viec đa co quan he tot voi nha Kim. Vien Sung Hoan phai dang so thuat lai muc đich cua minh. To so giai trinh: "Ngoai quan ai đat hep nguoi đong nen phai xay dung sua sang lai ba thanh Cam Chau, Trung Ta va Đai Lang đe phong tuyen keo dai ngoai quan ai đen 400 dam. Neu nhu thanh chua đuoc tu sua xong ma quan nha Kim đa đanh thi tat phai thua. Ta đa o vao the đanh thi thang thu thi bai. Vi the nhan nha Kim đanh nhau voi Trieu Tien, chung ta lay ke hoa đe tien, hoan binh cung co thanh tri. Khi nha Kim đen thi chung ta đa tu sua tot thanh tri vung bien đe vung chac thi nha Kim khong the lam gi đuoc". 
Minh Hy Tong đong y voi cach ly giai cua Vien Sung Hoan, viec xi xao cua trieu than cung tam thoi lang xuong, nhung nhung nghi ngo trong long ho van chua dut han. May nam sau, viec nghi hoa cua Vien Sung Hoan bi khoac len toi danh tu thong voi giac va phai tra gia bang mang song cua minh.
Chien dich tan cong Bac Kinh cua Hoang Thai Cuc mot lan nua khong thanh cong. Nguyen nhan chinh la vi su ton tai cua Vien Sung Hoan mot vien tuong tai tri va giau long ai quoc. Biet la Vien Sung Hoan va đoi quan cua ong ta se gay tro ngai rat nhieu cho đe nghiep cua minh, Hoang Thai Cuc đa tap trung đoi pho voi ong, dung đon phan gian đe triet ha ca nhan vien đai tuong nay.
Qua mang luoi tinh bao, Hoang Thai Cuc đa nhanh chong biet tin Trieu đinh nha Minh ma đac biet la Sung Trinh đang nghi ngo Vien Sung Hoan va cho rang đay la co hoi tot nhat đe dung ke ly gian chia re noi bo.
Truoc het, ong cho nguoi phao tin co su gap go rieng tu giua ong va Hoang Thai Cuc, ve mat uoc nghi hoa tai bien gioi ba nam ve truoc, ve mat uoc viec muon ban re Bac Kinh cho nha Hau Kim cung nhu viec Vien Sung Hoan biet đuoc nhung thong tin ve cuoc hanh quan cua Hoang Thai Cuc.
Qua nhien, vua toi nha Minh đeu trung ke. Vien Sung Hoan bi mot so trieu than vu cao ong la ke dan Ho nhap quan, nham uy hiep trieu đinh, buoc trieu đinh phai chap thuan chu truong nghi hoa voi Hau Kim cua ong, va qua đo đoi ben se ky hiep uoc bat binh đang truoc su uy hiep cua quan Hau Kim. Mot so khac vu cao viec quan Hau Kim vay thanh Bac Kinh lan nay hoan toan la do Vien Sung Hoan dan ve. Khi quan Kim rut lui, ong lai khong truy kich, giua ong va Hoang Thai Cuc thong đong am muu... Ben canh đo, Vuong Vinh Quang cung đong đang lai lien tiep dang tau bieu vu cao Vien Sung Hoan co tinh giet Mao Van Long (la vien tuong tran giu vung bien gioi gan voi Trieu Tien) đe lay long nha Kim, cau ket va tu thong voi giac, đe nghi trieu đinh xu toi.
Hoang đe Sung Trinh la mot nguoi đoc đoan lai đa nghi, san co long nghi ngo Vien Sung Hoan khong thuc su trung thanh, cuu binh cham tre, vi vay, lap tuc trieu Vien Sung Hoan vao trieu đinh van toi, trach cu ong tai sao đua vien binh ve qua tre, roi ha lenh bat ong vao nguc. Thang 8 nam 1630, sau hon nua nam bi giam trong nguc, Vien Sung Hoan bi xet xu vao toi "doi vua phan quoc", toi thong đong voi quan đich voi lap luan la: quan đich tu y thoai lui chu khong phai bi Vien Sung Hoa đanh bai, Vien Sung Hoan cung khong đuoi theo quan đich ma đong quan o lai kinh thanh la co y đo. Toi danh nay phai xu cuc hinh: Ngu ma phan thay (5 ngua xe xac) truoc cong kinh thanh, vo con thi bi bat đi đay cach xa 3.000 dam.
Đau đon nhat cho Vien Sung Hoan la ke ca nhung nguoi dan chung kinh thanh ma ong het long bao ve, cung cho rang Vien Sung Hoan cau ket va dan đuong cho giac Kim vao xam luoc nen ai cung han ong đen tan xuong tuy. Sau khi ong tho hinh truoc cong thanh, nhieu nguoi đa tranh gianh than xac ong nhu muon an tuoi nuot song đe thoa noi thu han.
Quy ke cua Hoang Thai Cuc thanh cong vuot muc mong đoi. Ong vua loai bo đuoc đoi thu quan su nguy hiem nhat trong đoi cam quan cua minh, vua gay nen su nghi ky, tam ly chan nan va bat man trong quan dan nha Minh. Quan Kim tu luc đo ngay cang chiem the chu đong chien truong. Nha Minh đa khong con mot vien tuong nao đu tai nang va nhiet huyet đe co the đo suc đuoc voi Hoang Thai Cuc, đay lui quan Kim. Cung chinh vi su kien nay ma cac nha quan su đoi sau binh luan rang nha Minh mat nuoc, khong mat vi giac cuop ma mat ngay tu trong cong ngo, khong mat o bo coi ma mat ngay tu loi xam tau Đai quan


= Tung hoanh vung quan ngoai =
Tuy diet tru đuoc Vien Sung Hoan, Hoang Thai Cuc van nhan thay quan Hau Kim chua đu kha nang cong pha Đai Minh, cung nhu chua đu luc luong đe đanh dai ngay voi luc luong đong đao cua Minh trieu. Ong quyet đinh truoc mat phai tiep tuc duy tri the tran đanh tieu hao binh luc cua nha Minh, đong thoi voi viec tiep tuc phat trien luc luong. Vi vay, tren đuong rut quan, ong tranh thu tap kich Lu Cau Kieu, đanh tan ra mot luc luong 4 van quan do Man Que va mot so tong binh khac chi huy đang đong tai ben ngoai cua thanh Vinh Đinh Mon.
Cuoi nam 1630, Hoang Thai Cuc lai chuyen quan đen Thong Chau, roi tien ve phia đong đe chiem bon thanh Thong Hoa (Ton Hoa), Vinh Binh (Thuy Binh), Thien An, Loan Chau (đeu nam trong tinh Ha Bac hien nay), roi giao cho Đai Boi lac A Man phong giu bon thanh moi chiem nay. Ong du đinh se dung bon ngoi thanh đe lam can cu duong quan, tu đo se xuat kich luan phien đanh giap cong Son Hai Quan. Tuy nhien, sau khi ong rut quan, Đai hoc si trieu nha Minh la Ton Thua Tong đa to chuc binh luc chiem lai bon ngoi thanh nay. Đai Boi lac A Man kinh hoang, khong to chuc cuoc chong cu ma chi ra lenh rut quan. Đa the, truoc khi thao chay, ong ta con ra lenh tan sat, cuop boc quan dan trong thanh. Viec nay khong chi lam đo vo ke hoach cua Hoang Thai Cuc, ma con gay that nhan tam cho cong cuoc chinh phuc ve sau. Khi nhan đuoc tin 4 thanh đa mat, Hoang Thai Cuc het suc gian du, ra lenh tuoc bo moi danh vi quyen loi cua A Man, tong nguc vinh vien.
Hoang Thai Cuc vi hau qua hanh đong cua Đai boi lac A Man nen gap rat nhieu kho khan trong viec thu phuc cac thanh tri nha Minh. Đieu nay, buoc ong phai tang cuong cac bien phap đe chieu hang đe thu phuc đoi thu, thu phuc nhan tam o nhung vung đat chiem đuoc. Thang 8 nam 1631, Hoang Thai Cuc bat ngo tap kich thanh Đai Lang Ha, thuc hien chien thuat "vay thanh diet vien". Quan dan nha Minh giu thanh vi "can het luong thuc, nen quan va dan phai an thit lan nhau", rot cuoc buoc phai đau hang. Ong cung cho mot Han than co tai an noi đen chieu hang cu điem Tay Son, mot cu điem hiem yeu ma ong nhieu lan tan cong nhung van khong ha đuoc. Nam 1633, ong cho muu si Pham Van Trinh thuyet phuc Khong Huu Đuc va Canh Trong Minh, von la 2 cuu tuong nha Minh, nhan tinh the chieu tap thuoc ha đe xay dung the luc cat cu. Do lo so bi nha Minh tieu tru, 2 tuong lien đong y quy thuan Hau Kim. Ve sau, Khong Huu Đuc va Canh Trong Minh đeu tro thanh nhung vo tuong co cong lon trong viec gianh thien ha cho nha Thanh, đuoc phong đen tuoc vuong.
Nam 1635, Hoang Thai Cuc keo quan ve Thanh Kinh (Tham Duong) đe duong suc binh si, cho thoi co đanh chiem Trung Nguyen. Đay cung la giai đoan ong thuc hien viec chinh đon trieu chinh, len ngoi, xung Đe, đoi toc hieu, quoc hieu, xay dung kinh đo cho Đe che Thanh. Chinh vi vay cac hoat đong quan su trong thoi gian nay tam dung.
Nam 1639, trieu đinh nha Minh đa cu mot tuong linh co cong trong viec tran ap quan Ly Tu Thanh la Hong Thua Tru, len quan ai giu chuc vu Tong đoc Ke Lieu (Ke Chau va Lieu Đong). Du khong thien ve phong ngu chu đong nhu Vien Sung Hoan, Hong Thua Tru cung đa thuc hien nhieu phuong an đe cung co va tang cuong tuyen phong thu Son Hai quan. Du o the "an binh bat đong", khong co hoat đong quan su nao đang ke, quan Minh cung đu suc ngan chan su phat trien cua quan Thanh xuong phia Nam.
Nhan đinh nguyen nhan ba lan đot nhap vung Quan noi that bai đeu do viec khong chiem đuoc Son Hai Quan, thang 7 nam 1641, Hoang Thai Cuc mot lan nua phai quan bao vay Cam Chau, quyet tam cong pha cu điem quan trong nay. Hong Thua Tru dan thuoc tuong Ngo Tam Que va 13 van nhan ma keo đen tien ra quan ai, tap ket tai Ninh Vien, roi tu đo tien len chi vien cho Cam Chau.
Hong Thua Tru von tinh can trong. Ong ta chu truong chien phap tien cham nhung chac chan đe gianh thang loi. Tuy vay, tan Binh bo Thuong thu la Tran Tan Giap đa phai giam tran, giam quan va đoc chien, thuc Hong Thua Tru đay nhanh toc đo hanh quan. Vi vay, ke hoach tien cham va chac cua Hong Thua Tru bi pha san. Nhan thay so ho chet nguoi cua quan Minh, thang 8 nam 1641, Hoang Thai Cuc dan đai quan tu Tham Duong tien chiem khu vuc giua Tung Son va Hanh Son, cat đut su lien he cua quan Minh giua hai khu vuc nay, đong thoi cung cat đut đuong rut lui cua Hong Thua Tru. Tiep đo, Hoang Thai Cuc lai cho quan đi đoat het luong thuc tai nui Thap Son. Hong Thua Tru hoan toan bi đong, va bi vay khon tai Tung Son, vi the nua nam sau, Hong Thua Tru đa bi Hoang Thai Cuc bat song.
Hoang Thai Cuc biet Hong Thua Tru se la nguoi co tac dung het suc to lon đoi voi viec minh tien vao lam chu Trung Nguyen, vi vay, mot lan nua ong sai muu si Pham Van Trinh đi chieu hang Hong Thua Tru. Do su phan tich thiet hon, cung nhu thai đo an can đoi đai cua Hoang Thai Cuc, Hong Thua Tru cuoi cung cung chap nhan đau hang.


= Su nghiep dang do =

Sau khi Hong Thua Tru bi bat, nha Minh đa phong cho thuoc tuong cua Hong Thua Tru la Ngo Tam Que len lam tran thu Son Hai quan. Tuy nhien, luc nay o phia Nam, luc luong cua Sam vuong Ly Tu Thanh đa phat trien manh me, đanh tan cac luc luong đanh dep cua nha Minh, chuan bi tien ve Bac Kinh. Hoang Thai Cuc du tinh khi quan Minh bi quan Ly Tu Thanh lam cho suy yeu, se loi dung thoi co đe cong pha Son Hai quan, tien vao tieu diet chinh quyen nha Minh.
Tuy nhien, trong qua trinh chuan bi, Hoang Thai Cuc lam benh va bat ngo qua đoi vao ngay 21 thang 9 nam 1643 (Sung Đuc nam thu 8), huong duong 52 tuoi, tai vi đuoc 17 nam (mot so y kien cho rang ong mat vao nam 1644, cai tri đuoc 18 nam). Hoang Thai Cuc chet truoc khi kip thay su nghiep chinh phuc Trung Quoc hoan thanh. Tuy nhien, cai chet cua ong khong chung to su suy yeu tham vong cua nguoi Man Chau. Voi nhung thanh qua chuan bi cua Hoang Thai Cuc, nhung nguoi ke tuc su nghiep cua ong đa hoan tat su nghiep chinh phuc nha Minh vao nam 1646, mo ra thoi đai nha Thanh cai tri Trung Quoc trong gan 300 nam.
Trong thoi gian tai vi, Hoang Thai Cuc đa đat 2 nien hieu Thien Thong (天聰) tu nam 1627 đen nam 1636, khi ong o ngoi vi Đai Han Kim quoc; va Sung Đuc (崇德) tu nam 1636 đen nam 1643, voi tu cach la Hoang đe Đai Thanh. Ong mat o tuoi 52, thi hai cua ong đuoc an tang tai Chieu lang (昭陵).
Cung nhu cha minh, Hoang Thai Cuc chet khi chua kip chi đinh nguoi noi ngoi. Vi vay, sau khi ong chet, xay ra cuoc tranh chap ngoi vi giua con trai truong cua ong la Hao Cach va nguoi em cung cha khac me Đa Nhi Con. Cuoi cung, hai ben chap nhan giai phap dung hoa la ton lap Boi lac Phuc Lam, nguoi con trai thu 9 cua Hoang Thai Cuc, len noi ngoi, đat nien hieu la Thuan Tri, tuc Thanh The To. Sau khi len ngoi, Hoang đe Thuan Tri đa phong thuy hieu cho cha la Ung Thien Hung Quoc Hoang Đuc Chuong Vu Khoan On Nhan Thanh Due Hieu Van Hoang đe (應天興國弘德彰武寬溫仁聖睿孝文皇帝).
Qua cac đoi Khang Hi, Ung Chinh va Can Long, thuy hieu cua ong đay đu la Ung Thien Hung Quoc Hoang Đuc Chuong Vu Khoan On Nhan Thanh Due Hieu Kinh Man Chieu Đinh Long Đao Hien Cong Van Hoang đe (應天興國弘德彰武寬溫仁聖睿孝敬敏昭定隆道顯功文皇帝).


Nhan xet Trong cuoc chien tranh giua Man Chau va Đai Minh trong thoi gian tri vi cua Hoang Thai Cuc. Ban đau, voi uu the phao binh cua minh, nha Minh lien tuc đay lui nguoi Man Chau, trong cac nam 1627 va 1629. Tuy nhien, ho khong the chiem lai đuoc quyen kiem soat cua minh đoi voi cac vung đat ma nguoi Man Chau chiem giu. Tu nam 1629 ve sau nay, nha Minh dan đen bo vuc cua su sup đo voi nhung vu tranh gianh quyen luc ben trong va nhung vu tan cong tien tiep o mien bac tu phia nguoi Man Chau; Hoang Thai Cuc đa chu đong chuyen sang chien thuat đot kich nham tranh đoi mat voi quan đoi Minh trong nhung tran chien lon voi y đo tieu diet dan sinh luc cua nha Minh.
Khong the tan cong truc tiep vao đau nao nha Minh, nguoi Man Chau cho đoi co hoi cua minh, phat trien phao binh cua rieng ho va thanh lap cac lien minh. Hoang Thai Cuc lai co đuoc cac quan chuc trong trieu nha Minh lam quan su cho minh va vao nam 1633 ho hoan thanh viec chinh phuc Noi Mong, dan toi viec tuyen đuoc mot so luong lon linh Mong Co duoi co Man Chau, cung voi cac cuoc cai cach ve quan su, thuc luc cua quan Thanh đa phat trien va chiem đuoc mot con đuong nua dan toi trung tam đe che Minh.
Trong cuoc chien ac liet nay, ton that ve nhan mang la rat lon, quan va dan cua nha Minh thi thiet mang truoc cac cuoc can quet cua ky binh Bat ky. Nhung đoi lai, khong it chien binh Man Chau cung đa thiet mang duoi hoa luc cua quan Minh. Ton that ve vat chat cung đang ke, trong giai đoan nay, nhieu thanh tri, đuong sa, cau cong cung bi thiet hai do cac hoat đong quan su cua hai ben, đac biet la thiet hai nang ne cho nha Minh vi chien su chu yeu dien ra tai Trung Quoc.
Noi chung, du Hoang Thai Cuc co chet mot cach đot ngot nhung nhung hoat đong quan su cua ong van co y nghia lon lao. Truoc het, qua hang loat chien dich, quan Thanh đa chiem đuoc the chu đong ve quan su tai vung Đong Bac đay nha Minh vao the chong tra bi đong, ngay cang lui sau vao noi đia. Cung qua cac chien dich quan su nay ma quan Man Chau đa rut kinh nghiem trong viec đoi pho voi hoa luc cua quan Minh, ho đa co y thuc phat trien phao binh đe cong thanh, đong thoi phat trien nhieu chien thuat va phuong tien đe đanh chiem cac cong su (bang viec su dung nhieu binh linh nguoi Han co kinh nghiem). Cung qua nhung chien dich cua Hoang Thai Cuc, nhieu thanh tri, cong su cua nha Minh xay dung đa bi pha huy vi du nhu Van Ly truong thanh, Thanh Cam Chau, Thanh Đai Lang Ha va nhieu thanh khac... Tuy nhien thanh tri vung vang nhat la Vien Sung Hoan đa bi loai tru bang mot ke ly gian.
Hau the co nhieu loi đanh gia, khen che ve ong nhung qua cuoc đoi va su nghiep cua ong, chung ta co the đanh gia mot cach tong the.

O vi tri la mot chinh tri gia: Voi tu cach la mot chinh tri gia, Hoang Thai Cuc đa the hien minh la mot nguoi man can, co tri biet đac nhan tam, thanh thao cac thu đoan ve quyen bien. Chinh vi vay, trong so cac hoang tu cua No Nhi Cap Xich ung cu cho chuc vu Đai Han, ong đa vuot qua tat ca đe len ngoi toi cao. Sau khi len ngoi, Hoang Thai Cuc bat đau đam nhiem trong trach tri vi Hau Kim, ong thong soai quan đoi bao thu cho cha, kien quyet buoc tren con đuong gian kho, đay cam go. Chinh ong đa kien lap nen Vuong trieu Đai Thanh, tro thanh vi Hoang Đe khai quoc đau tien cua trieu Thanh. Khi o ngoi cao, ong khong ngung dung cac thu đoan cua minh đe loai bo cac đoi thu can tro ba nghiep, tro thanh mot vi vua nam thuc quyen.
Mot yeu to khong the khong nhac đen khi ban ve nhan vat nay, đo la Hoang Thai Cuc la mot vi lanh tu rat gioi ve thu thuat nam bat tam ly, gioi thu phuc long nguoi. Ong ta luon biet "đac nhan tam" đe thuc hien cac y đo chinh tri cua minh trong qua trinh cung co ngoi vi, loai bo cac the luc chuong ngai. Khi cac đoi thu cua ong la A Te Cach, A Man, Mang Co Nhi Thai va Đai Thien co nhung hanh đong so ho, ong ta đa chop co hoi, khai thac triet đe nhung van đe nay, đua van đe nay vao chuong trinh nghi su đe nghiem trong hoa no.
Trong qua trinh nghi su, ban bac, ong đa thuyet phuc đuoc moi nguoi va biet tap hop nhung tam ly phu hoa theo đe tao "The đau rong" nham tranh thu su ung ho đong đao đoi voi cac quyet đinh cua minh, qua đo đat đuoc muc đich chinh. Mot trong nhung minh chung ro ret chinh la hanh đong trung cau y kien cua cac quan than ve ngai vi Đai Boi lac ngoi ngang hang voi Đai han, qua đo buoc Đai Thien phai "tu nguyen" roi ngai vi du khong thuc tam muon nhu vay.
Khi thua ke di san do No Nhi Cap Xich đe lai, ong đa dung cam đung ra nhan trach nhiem phat duong dan toc Man Chau du phia truoc rat nhieu kho khan đen tu trong lan ngoai. Đieu nay cung co su khac biet nhat đinh so voi cac anh em cua ong von chi muon tranh gianh đe huong thu quyen luc (đien hinh la tap đoan Đai Thien, A Man, Mang Co Nhi Thai).
O vi tri la mot nha quan ly: Hoang Thai Cuc đa tiep noi cha cung co chinh quyen Man Chau, thanh lap nuoc Đai Thanh. Hoang Thai Cuc xung đe mo ra trieu đai nha Thanh.
Tren cuong vi la mot nguoi đung đau đat nuoc, ong đa co nhung cai cach quan trong la tien đe cho su hung thinh cua trieu Man Thanh sau nay. Ong đa đoi ten dan toc, đoi quoc hieu cua nuoc nha đe phan nao xoa đi su han thu cua nguoi Han đoi voi nguoi Nu Chan. Ong xoa bo che đo nong no, xoa bo su phan biet Man – Han, trong dung nhung nhan tai xuat than tu nguoi Han, cai cach Bat ky, qua đo co the thay ong la mot nguoi co tam nhin xa, vuot qua đuoc ranh gioi cua chu nghia dan toc hep hoi, ich ky, luon lay đai nghiep lam trong.
Ong con thuc hien viec cai cach che đo quan chuc, lay hoc van lam đieu kien đe thang quan, to chuc bo may nha nuoc theo mo hinh cua Trung Quoc qua đo tang cuong hieu luc quan ly cua nha nuoc.
Ong con tang cuong tinh nghiem minh trong viec thuc thi phap luat, khong vi ne quan he trong viec thuong phat.
Nhung chinh sach cai cach cua ong đeu xuat phat tu loi ich lau dai cua quoc gia, dan toc. Viec tap trung quyen luc vao tay nha vua tuy giup cho ong co nhieu uy quyen nhung đay cung la mot yeu cau khach quan cua lich su, la mot giai đoan "qua đo" tu bo lac, bo toc tro thanh mot xa hoi phong kien cua nguoi Man Chau.
O vi tri la mot thong soai quan đoi: Voi tu cach la nguoi chi huy quan đoi, ong đa to ra minh la mot vien tuong tai nang, tinh thong binh phap, đa muu tuc tri. Duoi thoi cua cha ong, quan Kim van chua the vuot qua đuoc Van ly Truong thanh đe xam nhap quan noi thi voi su thong linh cua ong, quan Hau Kim va sau nay la quan Thanh đa nhieu lan xam nhap Trung Quoc, pha huy nhieu thanh tri, tham chi con uy hiep ca Bac Kinh. Ong cung đa dung ke ly gian đe loai bo Vien Sung Hoan, nguoi đuoc xem la chuong ngai tren con đuong chinh phuc Trung Hoa cua dan toc Man Chau. Ngoai ra, nhung cong lao to lon phai ke đe đo la viec chinh phuc Trieu Tien, Mong Co va lam chu vung Đong Bac Trung Quoc, tat ca đa tao ra thoi va the đe cho nhung nguoi ke tuc cua ong sau nay hoan thanh đai nghiep.
Va thuc su ong la mot ke manh la mot nguoi chiu đuoc moi su thu thach va luon kien tri cho đen cung. Trong cuoc chien voi nha Minh, rat nhieu lan ong đa bi Vien Sung Hoan đanh bai nhung ong khong đau hang ma sau moi tran that bai ong đeu chuan bi luc luong cho tran ke tiep. Cuoi cung ong đa dung ke loai bo Vien Sung Hoan va tiep theo đo la mot loat chien dich xam nhap Trung Quoc, thuc hien đuoc mot phan nao giac mong đe vuong cua minh. Qua đo co the thay tinh kien tri, ben bi trong y chi cua ong. Su kien nhan nay đa mang đen cho ong "kha nang duy tri su ben bi đe đat đuoc muc tieu đa đe ra va theo đuoi uoc mo đen cung". Voi tai tri, su khon kheo, long quyet tam, tinh kien tri đa giup ong hoan thanh nen đai nghiep du chua tron ven, la vi Hoang Đe khai quoc cua trieu Thanh.


Gia đinh = Hau phi =

Trong cac ba vo cua ong cung nhu cua nhung nguoi anh em, co nhieu ba co quan he can huyet voi nhau. Ngoai yeu to phong tuc cua nguoi Man Chau, ngoai ra viec hon nhan nay cung co yeu to chinh tri đoi voi viec cung co su thong tri cua Hoang toc.
Nguoi vo cua ong noi tieng nhat la Đai Ngoc Nhi, đuoc xung tung la "Đe nhat my nhan" cua toc Man-Mong. Sau khi lay ong, Ngoc Nhi đuoc phong lam Trang phi o tai Vinh Phuc cung. Ba sinh ra Hoang tu Phuc Lam sau nay la vua Thuan Tri, sau nay ba đuoc phong la Hieu Trang Hoang thai hau. Tuong truyen, ba đuoc cho la co lien quan đoi voi cai chet cua Hoang Thai Cuc vi khi Hoang Thai Cuc chet tung co tin đon la ba co qua lai voi Nhiep chinh vuong Đa Nhi Con. Tuy nhien, đuong thoi viec chi dau lay em chong đoi voi tap tuc cua nguoi Man la rat binh thuong.


= Hau due =
Ong co tong cong 11 con trai, 14 con gai. Trong so 11 hoang tu cua ong chi co bay nguoi song qua tuoi 16 (truong thanh), 4 nguoi chet yeu; 13/14 cong chua vuot qua tuoi 16. Tinh chung ty le con cai chet yeu la 20%.


 Hoang nam   Hoang nu  Thong tin khac Hoang Thai Cuc nhan vat đuoc phan anh qua cac bo phim truyen hinh, đac biet la trong loat phim truyen hinh ve thoi ky nha Thanh cua Đai Truyen hinh Trung uong Trung Quoc. Ngoai ra mot so bo phim khac cung đe cap ve nhan vat nay nhu:

Ngoai ra con co the ke đen bo phim "Vo tuong Vien Sung Hoan" do Đai Truyen hinh tinh Quang Đong san xuat voi su tham gia cua cac dien vien Mac Thieu Thong, Luong Tieu Bang...
Hoang Thai Cuc con la mot nhan vat trong bo truyen tranh vo hiep co ten la Thien Ha Vo Đich (天下无敌) cua tac gia Ho Thieu Quyen. Bo truyen tranh nay đuoc xuat ban tai Viet Nam vao nam 1999 boi Nha xuat ban Mui Ca Mau, sau đo Nha xuat ban Phuong Đong tai ban vao nam 2008.


Chu thich Tham khao