Tay du ky (tieng Trung: 西游记, binh am: Xi You Ji; tieng Anh: Journey to the West; tieng Viet sat nghia: Chuyen đi ve phia Tay) la mot bo phim truyen hinh đuoc chuyen the tu tieu thuyet cung ten cua nha van Trung Quoc Ngo Thua An. Phim do Đai truyen hinh trung uong Trung Quoc (CCTV) va Cuc Đuong sat Trung Quoc phoi hop san xuat, ke ve mot nha su thoi vua Đuong Thai Tong ten Huyen Trang đa trai qua 81 kiep nan thu thach đe lay đuoc kinh Phat tro ve truyen ba o que huong. Phim đuoc thuc hien trong 6 nam bat đau tu nam 1982 va ket thuc vao nam 1988. Nam 1986, CCTV đa chinh thuc cong chieu 11 tap đau tien đuoc quay tu truoc va lay nam phat song đau lam nam phat hanh goc, vi the phien ban nay thuong co ten la Tay du ky 1986. Cung sau đo mot phan phim tiep theo cua bo phim gom 16 tap đa đuoc san xuat vao nam 1998 va phat hanh vao nam 1999.
O thoi điem phat song goc, phim đa đat ty suat khan gia trung binh la 89,4%, trong đo đoi tuong co trinh đo đai hoc ty le xem la 85,2%, đoi tuong mu chu hay chua biet chu (khong tinh tre em) ty le xem la 100%. Vao nam 2008, phim đa đuoc binh chon la mot trong 30 bo phim truyen hinh co suc anh huong lon nhat trong suot 30 nam phim truyen hinh Trung Quoc. Cung theo mot thong ke chua đay đu, đen nam 2014, bo phim đa đuoc chieu lai hon 3.000 lan boi cac đai truyen hinh tai Trung Quoc (chua ke nhung lan phat lai o cac quoc gia khac).
Tai Viet Nam, bo phim đuoc trinh chieu tu đau nhung nam 1990 va cho toi nay đa chieu lai hang tram lan tren nhieu kenh truyen hinh khac nhau. Cung đa co nhung bo phim noi tiep hoac lam lai sau đo, tuy nhien nhieu y kien cho rang Tay du ky 1986 van đuoc coi la ban phim xuat sac nhat.


Noi dung Tay du ky co noi dung dua tren mot cau chuyen co that ve nha su đoi Đuong Thai Tong ten la Huyen Trang, nam 21 tuoi đa mot minh sang An Đo đe tim thay hoc đao. Phim ke ve chuyen Ton Ngo Khong, Tru Bat Gioi va Sa Tang pho Đuong Tang sang Tay Truc (An Đo). Tuy đuong đi gap bao lan gian nan trac tro voi 81 kiep nan, nhung cuoi cung ho đeu vuot qua đen đuoc xu so cua Phat to (An Đo), mang kinh Phat ve đe truyen ba o phuong Đong.


Dien vien Danh sach tap = Phan 1 =


= Phan 2 =


San xuat Bo phim ra đoi trong hoan canh kho khan do đuoc san xuat vao nhung nam 1980 - thoi điem ky xao đien anh o Trung Quoc con han che. Von đau tu 6 trieu nhan dan te tuy la mot khoan tien lon nhung cung khong đu trang trai cho cac chi phi đe thuc hien bo phim, do vay nen cac dien vien va nhung nhan vien trong đoan phim chi nhan đuoc thu lao mang tinh tuong trung, it oi. Phim đuoc lam trong 6 nam tu nam 1982 va đen nam 1988 thi hoan thanh.
Vi đoan phim thieu nhan luc nen nhieu luc dien vien phai cung phu khuan vac, con luc thieu dien vien, nhan vien hau truong cung phai tham gia vao cac vai phu trong phim nhu thu ky truong quay Vu Hong đong vai Hoang hau nuoc Thien Truc; huan luyen vien vo thuat Lam Chi Khiem vua đam nhan vai tro chi đao nghe thuat vua đong vai Nhi lang than; Ha Ba Hoa vua đam nhan chi đao vo thuat vua đong vai Yeu đao trong tap phim "Tru yeu O Ke quoc" (phien ban 1982), v.v..
Ban đau, đoan lam phim du đinh se san xuat 30 tap phim nhung do kinh phi chi đu cho 25 tap phim nen phai bo do nam tap phim con lai. Sau nay, đen nam 1998 đoan lam phim quyet đinh dung lai nam tap phim con thieu, nhung do nam tap co thoi luong qua ngan nen sau đo phim đa đuoc cai bien thanh 16 tap voi mot cot truyen khac. O phan hai, nhieu dien vien đong phim o phan mot van đong tiep tuy tuoi tac đa co phan gia đi so voi phien ban truoc.


= Tao hinh va ky xao =

Phim đa su dung hon 1.000 canh quay ky xao đeu đuoc lam bang suc nguoi voi cac phuong phap thu cong nhu dung phim, ghep hinh... Nhu đe co đuoc nhung hinh anh bong lai thien canh tren thien đinh, đoan lam phim đa phai dung truong quay rieng tai san khau; canh Ton Ngo Khong dung phep Can đau van đi may ve gio cung đuoc dung voi thu phap ghep hinh; voi truong đoan Ton Ngo Khong bi đot trong lo luyen đan cua Thai Thuong Lao Quan, đoan lam phim dung nhung canh chay that, đieu đa khien cho Luc Tieu Linh Đong (Chuong Kim Lai) sau đo bi lua lam chay bong... Chua ke, voi nhung con vat, linh thu hay yeu quai hien nguyen hinh, đoan lam phim phai su dung nhung con thu nhoi bong hay dung len con thu đo voi ti le that.
Đoi voi cac canh quay bay luon, đoan đeu thuc hien bang ky thuat quay cap nhung do ky thuat chua đuoc phat trien tai noi đia nen soi day cap sau đo đa phai thay bang day thung. Vi khong co dien vien đong the nen dien vien chinh se phai lien tuc thuc hien cac canh quay bay luon tren khong ma khong co bat ky su bao ho nao.
Vi bi han che phan ky xao, phim đa phan tap trung vao phuc trang va tao hinh cac nhan vat; co the thay ro nhat o vai Ton Ngo Khong khi qua moi giai đoan truong thanh nhan vat đeu co cac cach tao hinh khac nhau, đac biet nhung nhan vat nhu yeu tinh hoac than thanh đeu the hien đuoc hinh thu rat đac trung, giup khan gia de dang phan biet va ghi nho.


= Ngoai canh =

Phan mot cua phim đuoc thuc hien quay ngoai canh xuyen suot o cac tinh tu Bac vao Nam: Bac Kinh, Ho Nam, Son Đong, Tam Hiep, Tu Xuyen, Duong Chau, Tho Lo Phien - Hoa Diem Son, Tay Song Ban Nap, v.v.. va tham chi con phai sang tan Thai Lan đe ghi hinh.


= Am nhac =

Phim đa co đen 20 ca khuc đuoc su dung trong phim va co 30 khuc hoa tau. Ngoai khuc hoa tau đau phim va ca khuc cuoi phim "Đuong đi o noi đau?"- Cam van lo tai ha phuong (敢问路在何方 (片尾曲)) do Tuong Đai Vi (蒋大为) the hien, con co cac ca khuc nho khac nam rai rac o cac tap phim.


Phat song Do thoi gian lam phim keo dai vi kinh phi eo hep nen Tay du ky 1986 đuoc quay va phat song theo kieu cuon chieu. Vao ngay le Quoc khanh 1 thang 10 nam 1982, CCTV đa phat song tap phim đau tien. Đen Tet Nguyen Đan nam 1986, CCTV chieu tiep 11 tap sau cua bo phim. Tu ngay 1 thang 2 nam 1988, CCTV đa chinh thuc phat song tron bo phan mot cua phim bao gom 25 tap. Phan hai cua phim sau đo cung đa đuoc phat hanh vao nam 1998 voi tong cong 16 tap.


Khac biet noi dung so voi nguyen tac Tay du ky 1986 đuoc xem la ban phim dung kha sat so voi nguyen tac voi bo cuc ngan gon, khong ruom ra. Tuy nhien cung co mot so chi tiet đuoc dung ra khac so voi nguyen tac, the hien su sang tao cua đoan phim:

Trong tieu thuyet, Ton Ngo Khong đi bang bon chan va ngoai hinh giong het nhu khi, con Tru Bat Gioi co long mau đen va rang nanh nhu lon rung. Trong phim, Ton Ngo Khong đi bang hai chan va co ngoai hinh nua nguoi nua khi, trong khi Tru Bat Gioi giong nhu mot con lon trang beo, khong co long. Sa Tang trong nguyen tac co khuon mat đen va rau toc mau đo, trong rat hung du, con trong phim thi Sa Tang co khuon mat hoan toan giong nguoi (tru tap đau khi xuat hien co rau toc mau đo do luc đo van con la yeu quai tru ngu o song Luu Sa).
Trong tieu thuyet khong he co truong đoan tinh cam cua Bach Long Ma va Van Thanh cong chua.
Trong tieu thuyet, chinh Tru Bat Gioi la nguoi chiu trach nhiem ganh hanh ly chu khong phai Sa Tang. Ban phim đa them mot so chi tiet nho đe nhan vat Sa Tang đuoc xuat hien nhieu hon.
Muoi vi Diem Vuong trong tac pham goc đa đuoc hop nhat thanh mot trong ban phim.
Khi Ton Ngo Khong đai nao thien cung, Ngoc Hoang bo duoi gam ban va ra lenh moi Đuc Phat đen. Khong co chi tiet nay trong tieu thuyet.
Trong tieu thuyet, khi Đuong Tang roi Trung Hoa, ong co hai nguoi phu ta. Sau đo ba nguoi bi yeu quai bat, hai nguoi phu ta đa bi yeu quai an thit, con Đuong Tang đuoc cuu thoat. Trong ban phim thi vai cua hai phu ta đo đa đuoc cat bo, Đuong Tang chi đi mot minh khi roi Trung Hoa.
Trong tieu thuyet, tam ao da ho cua Ton Ngo Khong la do tu may ma co, trong khi tai ban phim, Đuong Tang đa may ao da ho roi tang cho Ngo Khong.
Trong tap phim khi đang thu phuc Tru Bat Gioi, Ton Ngo Khong đa giai cuu nhan vat Cao tieu thu truoc khi Tru Bat Gioi kip ep co lam vo. Trong tieu thuyet, Tru Bat Gioi đa ket hon voi Cao tieu thu đuoc ba nam.
Nan tai Diet Phap quoc đuoc dung chung voi nan tai Ngoc hoa chau. Trong tieu thuyet, nha vua tai Diet phap quoc đa ra lenh giet 10.000 nha su, con trong phim thi sua thanh cac nha su bi bat roi khoi chua va lao đong kho sai.
Tap phim "Đau phap hang tam quai" đa loai bo canh moi tim va tam trong chao dau soi đe giam bot hinh anh rung ron, chi con lai canh chat đau.
Mot so chi tiet ve viec Ton Ngo Khong, Tru Bat Gioi tieu diet yeu ma đa bi loai khoi phim vi qua bao luc. Vi du: Sau khi tieu diet Bach Cot Tinh va bi Đuong Tang xua đuoi, Ton Ngo khong đa quay tro lai can cu cua Bach Cot Tinh va tan sat hang ngan yeu tinh o đo; khi Đuong Tang bi yeu tinh cay me hoac va ep ong phai ket hon voi Hanh Tien (mot yeu tinh cay), Ngo Khong đa giet cac yeu tinh đo, tuy nhien tap 19 cua ban phim sau đo đa sua đoi thanh Ngo Khong tha cho cac yeu tinh cay ma chi canh cao ho khong đuoc tai dien viec me hoac con nguoi.
O nguyen tac, Đuong Tang hoan toan khong co tinh cam yeu đuong voi Nu vuong Nu nhi quoc va hai nguoi chi co buoi đam đao thong thuong, con o ban phim thi đa them vao mot đoan mo ta cam đong ve tinh cam giua hai nguoi khi Đuong Tang đuoc dan vao phong ngu cua Nu vuong va nghe Nu vuong to tinh, khi đo ong đa phai co gang tinh tam đe chong lai su cam do tu sac đep cua Nu vuong. Mot so nguoi cho rang tinh tiet them vao nay kha thanh cong vi no the hien rang Đuong Tang van la nguoi pham, van it nhieu bi anh huong boi sac tinh, khien ong phai gian kho moi vuot qua đuoc "ai my nhan" đe co the tu thanh chinh qua.
Viec Đuong Tang sang Tay Truc thinh kinh phai la canh thinh kinh tai An Đo voi Phat Thich-ca Mau-ni, nhung trong phim thi lai đuoc ao hoa la len coi nuoc tinh đo cua chu Phat to phuong Tay.
...
Ngoai ra phim cung co su khac biet voi tieu thuyet trong viec xay dung hinh tuong nhan vat (cac nhan vat chinh đeu co su thay đoi đang ke ve hinh dang va tinh cach) va ca tu tuong, đuoc xem la chiu anh huong tu tu tuong chinh thong cua nha nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa luc bay gio.
Phan hai san xuat nam 1998 do lam duoi dang thuat lai cho đay đu noi dung, nen kich ban cung co nhieu bien đoi, them that nhieu nhan vat ma trong đo chu yeu la cac nhan vat nu nhu: Khong Tuoc cong chua (trong tieu thuyet chi đuoc mo ta thong qua loi ke cua Phat to), Hac Thuy Ha cong chua, Tay Hai Long cong chua, Julia (Chau Le A - con gai Khau vien ngoai), vo anh tieu phu (the tieu tu), thon phu quan Phung Tien, v.v..


Giai thuong Anh huong Sau thanh cong cua bo phim, su pho bien cua no lon đen muc hau het nguoi Trung Quoc đeu nho ro khuon mat cua nhan vat Ton Ngo Khong va nghi rang "Luc Tieu Linh Đong" chinh la ten that cua dien vien đong Ton Ngo Khong, du thuc ra ten that cua ong la Chuong Kim Lai. Do thanh cong cua vai dien Ton Ngo Khong, nha nuoc Trung Quoc sau đo đa đac biet cho phep Bo an ninh cong cong uu tien cap cho Chuong Kim Lai hai the can cuoc cong dan hop phap voi hai ten goi khac nhau: Chuong Kim Lai (ten that) va "Luc Tieu Linh Đong" (nghe danh khi đong vai Ton Ngo Khong).
Cac phien ban lam lai cua phim sau đo đa đuoc cong chieu lan luot vao cac nam 1996, 2002, 2009 va 2011.
Phim con nhieu lan đuoc phat song lai tren cac kenh song truyen hinh tai nhieu quoc gia khac nhau. Vao nam 2008, phim đuoc binh chon la mot trong 30 bo phim truyen hinh co suc anh huong lon nhat trong suot 30 nam phim truyen hinh Trung Quoc. Cung theo mot thong ke chua đay đu, đen nam 2014, bo phim đa đuoc chieu lai hon 3.000 lan boi cac đai truyen hinh tai Trung Quoc (chua ke nhung lan phat lai o cac quoc gia khac).


Xem them Ngo Thua An va Tay du ky
Tay du ky (phim truyen hinh 1996)
Tay du ky (phim truyen hinh 2011)
Tay du ky (phim truyen hinh Chiet Giang)
Te thien đai thanh Ton Ngo Khong


Tham khao Lien ket ngoai Danh sach phim tren YouTube
Tay du ky tren IMDb