Eparchius Avitus  (385  – 457) la Hoang đe Tay La Ma tri vi tu ngay 9 thang 7 nam 455 cho đen ngay 17 thang 10 nam 456. Xuat than tu gioi quy toc goc Gaul-La Ma, la mot Nguyen lao Nghi vien va si quan cap cao trong ca chinh quyen dan su va quan su, ve sau bi vien Tong tu lenh quan đoi Ricimer va tuong Maiorianus phe truat, bi đay đen Piacenza va đuoc phong lam Giam muc o noi nay.


Tieu su = Nguon goc xuat than =
Avitus sinh ra tai Clermont, trong mot gia đinh quy toc co nguon goc thuong nghi vien thuoc tang lop quy toc Gaul-La Ma, cha ong la Flavius Julius Agricola, quan chap chinh vao nam 421. Ong co hai nguoi con, mot trai va mot gai, Agricola (440 – 507, la vir inlustris), Ecdicius Avitus (ve sau la patricius va magister militum duoi thoi Hoang đe Julius Nepos) va, clarissima femina (nguoi tung ket hon voi phap quan thai thu Gaul Tonantius Ferreolus). Ong con co moi quan he ho hang voi Magnus Felix va Priscus Valerianus. Con gai Agricola, cung mang ten Papianilla (490–530), cuoi mot nguoi co ho hang voi ba la Parthenius (485–548), o Patron vao nam 542 va co the la chau noi cua Felix Ennodius.


= Su nghiep ban đau =
Truoc khi buoc vao binh nghiep, thoi tre, ong tung hoc luat, ve sau đuoc gui đen tro giup patricius Flavius Constantius (lam Hoang đe trong mot thoi gian ngan vao nam 421) trong viec giam bot thue ma tai lanh tho cua Constantius. Su menh thanh cong, mot nguoi ba con cua ong la Theodorus đang la con tin tai trieu đinh cua vua Visigoth la Theodoric I. Trong khoang nam 425-426, ong toi vieng tham trieu đinh cua vi vua man ro nay đe ban đinh viec phong thich Theodorus, cung tai đay Avitus đa gap va truyen cam hung tho ca Latin va van hoa La Ma cho Theodoric II, con trai cua Theodoric I.
Trong thoi gian phuc dich quan đoi Tay La Ma, ong phuc vu duoi truong cua vien Tong tu lenh quan đoi (magister militum) Aetius trong cac chien dich quan su chong lai nguoi Juthungi, nguoi Noric (430–431) va nguoi Burgundi (436). Nam 437, đuoc thang len cap bac vir inlustris, sau đo ong tro ve Alvernia đam nhiem chuc vu si quan cap cao, đon tru tai Gaul, cung nam đo, ong đanh tan mot cuoc đot kich cua nguoi Hung gan Clermont, buoc vua Theodoric phai tam ngung cuoc vay ham Narbonne. Nam 439, ong đuoc bo nhiem lam Phap quan thai thu Gaul, cung nam đo, ong tai khoi phuc viec ky ket mot hiep uoc huu nghi voi nguoi Visigoth nham đam bao an ninh trat tu tai xu Gaul. 
Mua he nam 440, ong tu chuc ve nghi huu tai que nha cua ong o Avitacum, gan Clermont. Nam 451, nguoi Hung, duoi su thong linh cua Attila, xam luoc Đe che Tay La Ma, Avitus su dung anh huong cua ong đe co thuyet phuc nguoi Visigoth lien minh voi La Ma. Sau cung, Avitus va Theodoric dan quan đanh bai Attila tai Tran Chalons, keo dai chut thoi gian ton tai cho Đe che Tay La Ma.


= Len ngoi =
Cuoi mua xuan nam 455, Avitus đuoc Hoang đe Petronius Maximus bo nhiem lam Tong tu lenh quan đoi (magister militum), đong thoi phai ong lam su gia sang thuyet phuc Hoang đe Đong La Ma Thedoric II chinh thuc cong nhan danh hieu Hoang đe cho Maximus va su tro giup cho vi hoang đe moi nay.
Trong khi Avitus đang o trieu đinh cua Thedoric đe tien hanh viec thuong thuyet thi nhan đuoc tin hoang đe Petronius Maximus bi giet vao ngay 22 thang 5 nam 455, con nguoi Vandal thi chiem đuoc kinh thanh Roma va tran vao cuop pha thanh pho nay trong vong hai tuan le. Ngay lap tuc Thedoric phong Avitus lam Hoang đe tai Toulouse vao ngay 9 thang 7 nam 455. Vi Hoang đe moi nay đa nhan đuoc su ung ho cua cac thu linh xu Gaul o Viernum, gan Arelate va su cong nhan chinh thuc tu Vien nguyen lao La Ma vao ngay 5 thang 8 nam 455.
Avitus o lai Gaul them ba thang nua đe cung co quyen luc cua ong tai xu nay, cung voi quan đoi nguoi Goth duoi su chi huy cua vien tuong kiem Tong tu lenh quan đoi Remistus, hoang đe tien quan vao Noricum, khoi phuc lai trat tu tri an o tinh nay, sau đo vuot qua Ravenna, tien vao Roma vao ngay 21 thang 9 nam 455. Ngay 1 thang 1 nam 456, Avitus tu phong lam quan chap chinh toi cao La Ma, nhung khong đuoc trieu đinh phuong Đong cong nhan.


= Thoi ky tri vi =
Trong suot thoi ky tri vi cua Avitus, Đe che Tay La Ma thuong xuyen phai hung chiu cac cuoc tan cong rai rac doc bo bien nuoc Y cua nguoi Vandal, duoi su thong linh cua vua Gaiseric va cac cuoc đot kich lien mien cua nguoi Visigoth, cung nhu thieu su tro giup va ung ho ve mat quan su, chinh tri cua Đe che Đong La Ma vao thoi điem ay, tuy cung đoi luc ngan chan đuoc su tan cong cua nguoi Ro nhu trong mot vai tran chien o Agrigento va mot tran hai chien khac o Corse trong lanh tho nuoc Y đa đanh bai quan đoi Vandal duoi su chi huy cua vien Tong tu lenh quan đoi Tay La Ma Ricimer.
La nguoi đai dien cho tang lop quy toc goc Gaul-La Ma, ong phan đoi viec thu hep pham vi thong tri cua Đe che Tay La Ma ve lai nuoc Y, theo quan điem ca ve mat hanh chinh va chinh tri. Cung vi ly do nay, sau khi len ngoi hoang đe, ong đe cu mot loat cac quan chuc thuoc Nguyen lao goc Gaul vao lam viec trong chinh phu cua Đe che Tay La Ma, chinh sach nay bi ca Nguyen lao Nghi vien thuoc tang lop quy toc va dan chung Roma chong đoi du doi ke tu khi ho vua trai qua nan cuop pha thanh Roma cua nguoi Vandal vao nam 455. Ngoai ra Avitus luon giu moi quan he rat tot voi nguoi Visigoth, đac biet la nha vua Thedoric II, nguoi vua la ban vua la nguoi ung ho cong nhan danh hieu hoang đe cua Avitus, moi quan he nay khong keo dai đuoc lau, it lau sau đo, nguoi Visigoth keo quan tran vao xam luoc tinh Hispania cua La Ma (Tay Ban Nha ngay nay) va tu choi giup đo Avitus tran ap mot cuoc noi loan cua nhung phe phai chong đoi ong. 
Tuy nhien nguoi Visigoth đa banh truong vao tinh Hispania (Tay Ban Nha ngay nay) mac du tren danh nghia la đuoc su cho phep cua nguoi La Ma, tren thuc te thi nguoi Ro đa tu minh kiem soat cac tinh trong pham vi banh truong cua ho, Avitus tung gui Fronto lam su gia toi cho nguoi Suebi va vua Theodoric II cua nguoi Visigoth đe yeu cau ho tai cong nhan su thong tri cua nguoi La Ma nhung đeu bi tu choi, chi it lau sau, nguoi Suebi toan cong chiem tinh Hispania Tarraconensis cua La Ma nhung bi nguoi Visigoth chan lai va đanh bai trong Tran Song Urbicus vao ngay 5 thang 10 nam 456, sau đo ho cong khai chiem đong tinh nay va sap nhap vao trong lanh tho cua minh.
Tinh hinh trong Đe che Tay La Ma, duoi su cai tri cua Avitus gap kha nhieu kho khan, su oan gian cua dan chung La Ma đoi voi vi hoang đe nay ngay cang tang vi cac yeu to nhu sau: thue ma nang ne, thuc pham khan hiem, kho tang trong rong, su uu đai qua muc nhung nguoi goc Gaul-La Ma trong chinh quyen, nan lam phat tang cao khien đoi song cua nhieu cu dan Roma, sau vu cuop pha Roma cua nguoi Vandal bi đao lon nghiem trong, cong voi viec giai tan đoi ve binh hoang gia va phai chi tra mot so luong lon tien luong cho đoi quan nguoi Ro cua Avitus đa khien cho hoang đe tham chi phai do bo mot so tuong đong va nau chay no ra đe ban cho cac thuong nhan ngoai quoc nham đoi lay tien nham trang trai chi phi cho đoi ngu quan lai, vien chuc, si quan nguoi Ro cua ong. Tat ca nhung su kien đo đa khien cho uy tin cua hoang đe giam sut va su bat man, chong đoi cua dan chung va tuong linh dang cao khap noi trong Đe che Tay La Ma.


= Phe truat =
Ngay 17 thang 9 nam 456, Tong tu lenh quan đoi Ricimer va comes domesticorum Maiorianus tuyen bo cong khai noi day chong lai Avitus, ho giet chet vien Tong tu lenh Remistus tai Ravenna  va dan quan noi loan xong vao thanh Roma lung bat hoang đe, nhung Avitus đa nhanh chong tron thoat khoi Roma va rut ve huong bac nuoc Y. Sau đo hoang đe lap tuc trieu hoi va phong vien tuong trung thanh voi ong la Messianus lam Tong tu lenh quan đoi Tay La Ma tai Gaul (su gia Hydatius thi lai noi la o Arelate) , thu thap tan quan con lai, thong linh quan đoi tien đanh Ricimer tai Piacenza. Sau mot tran đanh ac liet đam mau, Ricimer đanh bai va giet chet Messianus, con hoang đe Avitus thi bo chay va bi bat song vao ngay 17 hoac 18 thang 10 nam 456.
Cuoi cung Ricimer va Maiorianus quyet đinh tha mang cho vi Hoang đe bai tran nay, nham đe phong nhung am muu noi loan co the xay ra, ho phe truat va luu đay Avitus toi Piacenza va phong chuc Giam muc Piacenza cho ong.


= Qua đoi =
Avitus mat đot ngot vao nam 457 ma khong ro nguyen nhan, tuy vay tai mot so tinh cua Đe che Tay La Ma van con xem ong la hoang đe hop phap, su gia đuong thoi Hydatius tung song tai Tay Ban Nha cho rang ong mat chinh xac la vao nam 457, hon nua, mot su gia khac la Sidonius Apollinaris ke lai mot cuoc đao chinh that bai tai Gaul do vien tuong La Ma Marcellus to chuc, co kha nang nham muc đich đua Avitus tro lai ngoi vi hoang đe.
Avitus thua biet Vien nguyen lao đa ket an toi chet cho ong, nen ong ben chay tron sang Gaul, mang theo ca đong tang pham trong phap đinh Thanh Julian o Alvernia, que nha cua ong. Theo su gia Gregory xu Tours cho biet thi Avitus qua đoi trong suot chuyen đi nay , mot so nguon tai lieu khac thi chi noi Avitus bi Maiorianus va Ricimer giet chet. Cho đen gio cai chet cua Avitus van con la mot bi an đoi voi cac su gia hien đai lan co xua.
Thi the cua ong đuoc chon cat tai Brioude, ke ben mo Thanh Julian.


Chu thich Tham khao = Nguon tai lieu chinh =
Nhung nguon tai lieu chinh ve cuoc đoi cua Avitus cho toi khi ong len ngoi phan lon đeu la nhung ban van tan tung do quan chap chinh Sidonius Apollinaris (431–486) viet:

Sidonius Apollinaris, Panegyric for Avitus
Ve lich su trieu đai cua Avitus thi do su gia nguoi Tay Ban Nha Hydatius (400– 469) va nha viet su bien nien thoi ky Byzantine John xu Antioch (nua đau the ky thu 7) bien soan:

Hydatius, Chronicle
John of Antioch, Chronicle


= Nguon tai lieu phu =
Jones, Arnold Hugh Martin, John Robert Martindale, John Morris, "Eparchius Avitus 5", Prosopography of the Later Roman Empire, Volume 2, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-20159-4, pp. 196–198.
Mathisen, Ralph W., "Avitus (9/10 July 455 – 17/18 October 456)", De Imperatoribus Romanis
Randers-Pehrson, Justine Davis. "Barbarians and Romans: The Birth Struggle of Europe, A.D. 400-700". Norman University of Oklahoma Press, 1983. p. 251.


Lien ket ngoai Gibbon chapter XXXVI
Latin text of Sidonius's carmen Luu tru ngay 26 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine