Mahmud Ghazan (sinh nam 1271 – mat ngay 11 thang 5 nam 1304) (tieng Mong Co: Газан хаан, tieng Ba Tu: غازان خان, Ghazan Khan, đoi khi đuoc nguoi phuong Tay goi la Casanus ) la Han thu 7 cua Y Nhi Han quoc cua Đe quoc Mong Co o Iran ngay nay tu nam 1295 đen 1304. Ong la con trai cua A Lo Hon, chau noi cua A Bat Cap va la chat cua Huc Liet Ngot, tiep noi mot loat nha cai tri la hau due truc he cua Thanh Cat Tu Han. Đuoc coi la nguoi noi bat nhat trong so cac Y Nhi Han, ong noi tieng vi đa cai sang Hoi giao sau khi hoi kien voi Imam Ibn Taymiyya vao nam 1295 khi ong len ngoi, đanh dau mot buoc ngoat cho ton giao thong tri cua nguoi Mong Co o Tay A (Iran, Iraq, Anatolia va Transcaucasia). Mot trong nhieu nguoi vo chinh cua ong la Khoat Khoat Chan, mot cong chua nha Nguyen (von ban đau đuoc hua hon voi cha cua Hop Tan la A Lo Hon truoc khi chet) đuoc gui toi Ba Tu boi Hot Tat Liet.
Trong trieu đai cua minh, Hop Tan thi hanh vu luc voi cac nuoc lan bang, bao gom chien tranh voi trieu đai Mamluks Ai Cap đe tranh quyen kiem soat Syria cung nhu giao tranh voi Han quoc Sat Hop Đai. Hop Tan cung co gang thiet lap quan he ngoai giao voi chau Au, tiep tuc nhung no luc khong thanh cong cua nhung nguoi tien nhiem trong viec thanh lap mot lien minh Phap-Mong Co. La mot nguoi co hoc van, Hop Tan co the noi nhieu ngon ngu khac nhau, co nhieu so thich va đa đua ra nhieu cai cach nhieu trong yeu Y Nhi Han quoc, đac biet la trong van đe chuan hoa tien te va chinh sach tai khoa.


Thoi tho au Hop Tan la con cua A Lo Hon va nguoi vo le Kultak egechi cua bo toc Dorben. Khi hai nguoi ket hon, A Lo Hon moi co 12 tuoi. Chi gai cua Kultak, Ashlun, la vo cua Tzigshin, con trai cua Huc Liet Ngot va la cha pho vuong truoc đay cua Khorasan. Theo Rashid al-Din thi hai nguoi đa ket hon voi nhau o Mazandaran, noi A Lo Hon đang nham chuc pho vuong. Hop Tan sinh ngay 5 thang 11 nam 1271 tai Abaskun (gan Bandar Turkman ngay nay) nhung đuoc nuoi duong trong Ordo (leu du muc) boi ai the cua ong noi Abaqa, Buluqhan Khatun, nguoi khong co con. Hop Tan va cha đa khong gap nhau cho đen luc ong len 8 tuoi khi Abaqa tan cong Qaraunas vao nam 1279.
Cung nhu em trai minh la Hoan Gia Đo, Hop Tan đuoc nuoi day duoi giao ly Phat giao. Nguoi Mong Co theo truyen thong khoan dung voi nhieu ton giao, va trong thoi nien thieu cua Hop Tan, ong đuoc mot nha su Trung Quoc giao duc day cho ong ve Phat giao, cung nhu cac van tu Mong Co va Duy Ngo Nhi.


= Duoi thoi Thiep Co Điet Nhi =
Ong song cung voi Hai Hop Đo tai trai cua Buluqhan Khatun o Baghdad sau khi Abaqa qua đoi. Ong lai đoan tu voi cha minh khi Buluqhan khatun tai gia voi A Lo Hon va tro thanh me ke cua Hop Tan.


Nha cai tri xu Khorasan = Duoi thoi A Lo Hon =
Sau khi lat đo Thiep Co Điet Nhi nam 1284, cha cua Hop Tan la A Lo Hon đuoc ton len lam Y Nhi Han, Hop Tan luc nay moi co 11 tuoi đuoc phong lam pho vuong Khorasan. Cau sau đo roi đen thu phu cua Khorasan va khong bao gio gap lai cha nua. Emia Tegene đuoc bo nhiem lam nhiep chinh cho cau nhung Hop Tan khong ua vi nhiep chinh nay cho lam. Vao nam 1289, Nawruz, mot emia tre thuoc bo lac Ngoa Lat Mong Co co cha tung la mot thong đoc dan su o Ba Tu ngay tu truoc khi Huc Liet Ngot toi, đa day binh tao phan chong lai A Lo Hon. Nhiep chinh cua Hop Tan la Tegene khong may bi Nawruz bat đuoc vao ngay 20 thang 4 nam 1289 va bi giam cam. Khi Nawruz bi quan tang vien cua A Lo Hon đanh bai vao nam 1290, ong ta thao chay toi Han quoc Sat Hop Đai xin nuong nho tai truong cua Han Hai Đo, chau noi cua Đai Han Oa Khoat Đai. Hop Tan đa phai danh muoi nam tiep đo đe bao ve bien cuong Han quoc Y Nhi khoi cac cuoc tan cong tu Han quoc Sat Hop Đai.


= Duoi thoi Hai Hop Đo =
Khi phu han A Lo Hon qua đoi vao nam 1291, Hop Tan khong the tranh ngai vi thua ke vi đang phai đoi choi voi ca cac cuoc đot kich cua Nawruz tu Han quoc Sat Hop Đai cung nhu nan đoi va cac cuoc khoi nghia o Khorasan va Nishapur. Tuong Taghachar tung pho ta ba the he Y Nhi Han truoc đo co le la ke chu muu đung đang sau cai chet cua A Lo Hon va ung ho chu cua Hop Tan la Hai Hop Đo len lam Y Nhi Han moi. Tuy la đoi thu thoi nien thieu voi nhau, nhung Hai Hop Đo van gui vien binh duoi su chi huy cua Hoang tu Anbarchi (con cua Mong Kha Thiep Moc Nhi) va cac emia Tuladai, Quncuqbal va El Temur đen ho tro Hop Tan chong lai cac đot tan cong cua Narwuz. Hai Hop Đo cung đich than đen Anatolia đe dep loan Turcoman. Tuy nhien, do anh huong boi nan đoi, Hop Tan khong co đu luong đe nuoi binh si va vi the ma Hoang tu Anbarchi phai rut quan ve Azerbaijan. Hop Tan sau đo đa đen Maragha đe xin Hai Hop Đo xuat binh ho tro nhung bi tu choi va phai quay ve Khorasan. Khi quay ve, Hop Tan đa ket hon voi Khoat Khoat Chan, mot cong chua Mong Co đuoc Hot Tat Liet hua ga cho A Lo Hon. Khoat Khoat Chan đa đi theo mot đoan bo hanh bao gom ca Marco Polo va hang tram nguoi khac tu Trung Quoc đe đen Ba Tu. Tuy nhien, do khi đen noi A Lo Hon đa chet nen Khoat Khoat Chan đa lay con trai ong la Hop Tan lam chong.
Vao nam 1294, Hop Tan khien Nawruz phai đau hang tai Nishapur. Hop Tan khong chi khong ha lenh trung phat Nawruz, ma con phong ong ta lam tuong. Hop Tan trung thanh voi chu, nhung khong tan thanh viec ap dung tien giay tai đia ban cua minh va giai thich ly do ong tu choi la do khi hau Khorasan qua am nen khong the su dung tien giay đuoc.


= Duoi thoi Bai Đo =
Vao nam 1295, quyen than Taghachar cung đong đang, nhung nguoi co le đa đung sau cai chet cua A Lo Hon, cung đa am sat Hai Hop Đo. Taghachar ton em ho Hai Hop Đo la Bai Đo len lam Y Nhi Han moi đe de be kiem soat. Bai Đo khong co thuc quyen, bi Taghachar cung đong bon kiem soat va lan at, phan chia lanh tho Han quoc Y Nhi cho nhau. Nhan đuoc tin ve cai chet cua Hai Hop Đo, Hop Tan xuat binh toi hoi toi Bai Đo. Bai Đo tra loi la do Hop Tan đa vang mat tai su kien dan đen cai chet cua Hai Hop Đo, nen cac quy toc khong con lua chon nao khac ngoai viec ton Bai Đo len lam Y Nhi Han moi. Emia Nowruz khuyen Hop Tan nen xu ly Bai Đo, vi ong ta chi la mot vi Han bu nhin, bi bon quyen than khong che. Quan đoi hai ben sau đo cham tran o ngoai thanh Qazvin. Quan đoi Bai Đo do em ho ong ta la Ildar, cung cac tuong khac la Eljidei va Chichak chi huy trong khi quan cua Hop Tan do Hoang tu Sogai (con Yoshmut), Buralghi, Nowruz, Qutluqshah va Nurin Aqa chi huy. Hop Tan tuy danh thang loi tran đau nhung buoc phai rut chi đe Nowruz o lai sau khi nhan ra toan quan ma Ildar chi huy chi la mot phan nho cua mot đoi quan lon hon. Du sao đi chang nua, ong van bat song đuoc Arslan, mot hau due cua Jochi Qasar.
Sau khi hai ben ngung chien, Bai Đo moi Hop Tan lam đong cai tri Han quoc Y Nhi con Nowruz thi chuc vi sahib-i divan nhu mot đong thai đe đap tra yeu sach ma Hop Tan đua ra nham đoi quyen thua ke cac vung đat phong cua cha ong o Fars, Iraq va Kerman. Nowruz khong đong y voi nhung đieu kien nay nen đa bi bat. Theo mot giai thoai, Nowruz đa hua voi Bai Đo la se bat troi Hop Tan ve giao nop. Bai Đo đong y, tuy nhien khi Nowruz quay ve, ong ta cho mang mot cai vac đem giao nop cho Bai Đo – mot cach choi chu vi Ghazan đoc trai sang tieng Đot Quyet se la kazan, co nghia la cai vac. Nowruz hua la se Hop Tan đoat lay ngai vi voi đieu kien la Hop Tan phai cai sang đao Hoi. Hop Tan chap nhan va cai sang đao Hoi vao ngay 16 thang 1 nam 1295 boi Ibrahim ibn Muhammad ibn al-Mu'ayyid ibn Hamaweyh al-Khurasani al-Juwayni. Nowruz tien vao thanh Qazvin voi chi 4.000 binh si nhung noi phao la con co 120.000 quan (co nguon noi la 30.000) nua do Ebugen chi huy (mot hau due cua Jochi Qasar) đang tren đuong toi Azerbaijan, gay ra su hoang loan trong quan chung, sau đo la su đao tau cua cap duoi cua Taghachar va cac tieu vuong hung manh khac nhu Qurumishi va Chupan vao ngay 28 thang 8 nam 1295.
Nhan thay nguy co, Bai Đo cho voi Taghachar yeu cau ong ta giup đo, bo mac viec ong ta đa bo đi theo đich. Nhan ra Taghachar đa bien mat tam, Bai Đo thao chay đen xin nuong nho emia Tukal o Gruzia vao ngay 26 thang 11 nam 1295. Tuy nhien, ong bi bo tuong cua Hop Tan bat song khi đang o gan Nakhchivan va bi mang ve Tabriz xu tu vao ngay 4 thang 10 nam 1295.


Trieu đai Hop Tan tuyen bo chien thang sau khi xu tu Bai Đo o ngoai o Tabriz vao ngay 4 thang 10 nam 1295. Sau khi đac vi lam Y Nhi Han moi, Hop Tan ha lenh thanh trung cac đoi thu cung nhu ban hanh mot so sac lenh moi. Nawruz đuoc phong lam Nawab, quyen cao chuc trong. Nawruz sau khi len nam quyen lien ra sac lenh chong đoi cac ton giao khac. Nhung nguoi trung thanh voi Nawruz đuoc dip ra suc đan ap Thien Chua giao va Phat giao. Cuoc đan ap nghiem trong toi noi, Phat giao Iran vinh vien khong the khoi phuc, cac nha tho Canh giao o kinh đo Maragha bi dan binh Hoi giao cuop pha, con cac nha tho o Tabriz hay Hamadan đeu bi pha huy. Nhung nguoi tung trung thanh voi Bai Đo cung khong thoat khoi cai chet, emia Jirghadai va Qoncuqbal lan luot bi hanh quyet vao ngay 10 va 15 thang 10. Qoncuqbal bi nhieu nguoi cam han do ong nay đa giet Aq Buqa Jalair va đa bi đich than em trai cua Nawruz la Hajji (nguoi cung la con re cua Aq Buqa) chem đau. Sau khi te tuong cua Bai Đo la Jamal ud-Din bi bai chuc, mot nguoi than tin cua Taghachar la Sadr ul-Din Zanjani đa đuoc bo nhiem lam te tuong tiep theo. Ban than Taghachar cung đuoc Hop Tan phong lam pho vuong Anatolia vao ngay 10 thang 11 nam 1295. Cac cuoc hanh quyet van tiep tuc dien ra sau nam 1296: Con trai hoang tu Ajai la Ildar tron toi Anatolia vao ngay 6 thang 2 nam 1296 nhung bi bat va xu tu; Buralghi Qiyatai, mot vien tuong tung lam phan duoi thoi A Lo Hon đa bi xu tu vao ngay 12 thang 2; Yesutai, mot vien tuong nguoi Ngoa Lat tung ung ho con re Huc Liet Ngot la Taraghai toi Syria đa bi xu tu vao ngay 24 thang 5 nam đo.
Vao luc nay, quyen than Nogai o Kim Truong Han quoc bi am sat, vo Chubei va con la Torai (hay Buri, nguoi la con re cua Abaqa) đa đen xin nuong nho duoi truong Hop Tan vao nam 1296.


= Thanh trung cac quy toc =
Duoi thoi Hop Tan, quan he rac roi, cang thang voi Kim Truong Han quoc đa đuoc xoa diu, nhung con chau Oa Khoat Đai va Sat Hop Đai o Trung A van tiep tuc la moi đe doa nghiem trong đoi voi ca Han quoc Y Nhi lan Đai Han o Trung Quoc. Khi Hop Tan len ngoi, Sat Hop Đai Han la Khan Duwa đa xua quan đanh chiem Khorasan vao ngay 9 thang 12 nam 1295. Hop Tan buoc phai phai hai nguoi than cua minh - Hoang tu Sogai (con trai cua Yoshmut) va Esen Temur (con trai cua Qonqurtai) mang quan đoi đoi pho voi quan Sat Hop Đai nhung ca hai đeu đao ngu vi cho rang đay la am muu cua Nawruz nham tuoc đoat quyen hanh cua ho. Nawruz đa thong bao cho Hop Tan ve am muu nay, Hop Tan sau đo đa ha lenh xu tu hai nguoi vao nam 1296. Mot nguoi ho hang khac ten la Arslan tung bi Hop Tan bat giu truoc đo nhung đa đuoc an xa lai day binh tao phan o Bilasuvar. Sau mot loat cac tran đanh tai gan Baylaqan, Arslan cung bi bat va bi xu tu cung voi cac tieu vuong noi loan khac vao ngay 29 thang 3.
Sau khi thanh trung cac hoang tu, Taghachar đuoc cho la co lien quan đen cuoc noi loan cua Hoang tu Sogai va đuoc tuyen bo la ke phan nghich. Taghachar chieu binh bai ma o Tokat va chong lai cac chi huy cua Hop Tan la Harmanji, Baltu va Arap (con trai cua Samagar). Tuy nhien, khong đuoc bao lau, Taghachar đa bi Baltu bat song tai Delice va đuoc giao nop cho Hop Tan vao nam 1296. Ngay sau đo Hop Tan đa phai mien cuong ra lenh giet Taghachar; ong nhan ra rang Taghachar thuc chat đa giup ong va ong ta tren thuc te khong phai la mot nguoi đang phai quan ngai va đe giai thich cho quyet đinh cua minh, Hop Tan đa dan tich mot hoang đe Trung Quoc tung xu tu mot vien tuong đa cuu vi hoang đe tuong lai bang cach phan boi mot cuu hoang. Than can cua Taghachar la te tuong Sadr ul-Din Zan camera đa bi bai chuc va bi bat vao thang 3 nam 1296, nhung đuoc an xa nho su can thiep cua Buluqhan Khatun.
Cac cuoc thanh trung van tiep tuc tiep dien boi cuoc hanh quyet chau trai Chighaqan la Baighut vao ngay 7 thang 9 nam 1296, nha cai tri nha Hazaraspid Afrasiab I vao thang 10 nam 1296, te tuong Jamal ud-Din Dastgerdani cua Bai Đo vao ngay 27 thang 10 nam 1296.


= Baltu Jalayir tao phan =
Cai chet cua Taghachar đa kich đong Baltu thuoc gia toc Jalayir noi day tao phan o Anatolia. Baltu Jalayir von đuoc ung ho boi Ildar (con trai cua Qonqurtai), nguoi đa bi bat va xu tu vao thang 9 nam 1296. Hai thang sau, Qutluqshah dan 30.000 binh si tien vao Anatolia va nghien nat cuoc noi day cua Baltu, bat song Baltu vao thang 6. Ong ta bi ap giai ve Tabriz va nhot vao lao nguc toi ngay 14 thang 9 nam 1297 thi bi mang ra xu chem cung con trai. Hoi vuong Mesud II cua Rum cung bi bat va giam giu o Hamadan.


= Loai bo Nawruz =
Nawruz đa vuong vao tranh chap voi Nurin Aqa, nguoi noi tieng hon trong quan đoi va buoc phai roi Khorasan. Sau khi tro ve phia tay, Nawruz may man song sot sau mot vu am sat boi mot nguoi linh ten la Tuqtay, nguoi oan han Nawruz vi cho rang ong nay đa giet chet cha minh la Arghun Aqa. Chang bao lau, ong bi Sadr al-Din Khaladi, sahib-divan cua Hop Tan buoc toi phan boi vi cau ket voi nguoi Mamluk. Đung vay, theo nguon tin tu nguoi Mamluk, Nawruz co trao đoi thu tin voi Sultan Lajin. Nhan co hoi, Hop Tan bat đau thuc hien cac cuoc thanh trung nham vao Nawruz va nhung ke trung thanh voi ong ta vao thang 5 nam 1297. Anh trai Nawruz la Hajji Narin, cung mon khach la Satalmish đa bi xu tu mot luc cung voi cac con cua Nawruz o Hamadan. Mot nguoi anh trai khac cua Nawruz la Lagzi Guregen cung bi giet o Iraq vao ngay 2 thang 4 nam 1297. Con trai cua Toghai đa đuoc tha nho su can thiep cua vo Hop Tan la Bulughan Khatun Khurasani. Trong so nhung nguoi than cua Nawruz đuoc tha chet con co anh trai Yol Qutluq va chau trai Kuchluk. Cuoi nam đo Hop Tan đich than thong linh quan đoi tien đanh Nawruz, nguoi luc nay đang chi huy quan đoi o Khorasan. Quan đoi cua Nawruz đa bi đanh bai trong mot tran đanh ben ngoai thanh Nishapur. Nawruz buoc phai bo tron va đen xin nuong nho Malik (vua) cua Herat o mien bac Afghanistan nhung vi Malik đa phan boi ong ta va giao Nawruz cho Qutlughshah, nguoi đa xu tu Nawruz ngay lap tuc vao ngay 13 thang 8.


= Quan he voi cac nha nuoc Mong Co khac =
Hop Tan van tiep tuc duy tri moi quan he mat thiet voi Đai Han o Trung Nguyen cung nhu Kim Truong Han quoc. Vao nam 1296, Nguyen Thanh Tong (chau Hot Tat Liet) đa ha lenh tuong Baiju toi Ba Tu đe pho ta Hop Tan. Nam nam sau đo, Hop Tan gui cac thuoc ha nguoi Mong Co va nguoi Ba Tu toi Trung Quoc đe thu thue tu cac ap phong cua Huc Liet Ngot tai đo. Tai đay, ho đa dang cac cong pham len Đai Han va đa tham gia vao cac hoat đong giao luu van hoa voi cac than dan tu moi vung mien cua Đe quoc Mong Co. Hop Tan cung keu goi nhung nguoi Mong Co khac hop nhat y chi, trung thanh voi Đai Han, mot đieu đuoc ke thu cua Hai Đo la Bayan Khan cua Bach Truong Han quoc ung ho. Trong trieu đinh Hop Tan cung co mat cac ngu y nguoi Han.


= Bien phap nham on đinh chinh tri =
Đe on đinh đat nuoc, Hop Tan đa co gang kiem soat tinh hinh va tiep tuc cac vu thanh trung - Taiju (con trai cua Mongke Temur) bi xu tu ngay 15 thang 4 nam 1298 voi toi xui giuc nguoi khac noi loan; te tuong Sadr ul-Din Zanjani bi xu tu vao ngay 4 thang 5 va em trai cua ong ta la Qutb ul-Din cung nguoi em ho Qawam ul-Mulk bi xu tu vao ngay 3 thang 6 vi toi tham nhung va Abu Bakr Dadqabadi vao ngay 10 thang 10. Hop Tan bo nhiem Rashid-al-Din Hamadani, mot nguoi goc Do Thai lam te tuong moi thay the vi tri ma Sadr ul-Din Zanjani đe lai va Rashid-al-Din đa giu chuc vu nay trong suot 20 nam tiep đo, toi nam 1318. Hop Tan cung lenh cho Rashid-al-Din bien soan mot bo su co ten la Jami' al-tawarikh ("Ban tom tat bien nien su") viet ve nguoi Mong Co cung nhu ve gia toc Bot Nhi Chi Can. Trai qua nhieu nam bien soan va mo rong, cong trinh bao quat toan bo lich su the gioi ke tu thoi Adam va Eva va đuoc hoan thanh duoi trieu đai cua nguoi ke vi Hop Tan la Hoan Gia Đo. Nhieu ban sao cua bo su nay đa đuoc tao ra, mot vai trong so đo con ton tai đen thoi hien đai.
Sau khi xu tu Taiju, ong bo nhiem Nurin Aqa lam pho vuong moi cua Arran vao ngay 11 thang 9 nam 1298.


= Cuoc noi loan cua Sulemish =
Sulemish (chau noi Baiju) von đuoc Qutlughshah phong lam pho vuong Anatolia sau khi dap tat cuoc noi loan Baltu, cung đa đich than noi loan vao nam 1299. Sulemish đa huy đong đuoc mot đoi quan 20.000 nguoi khien ke hoach tien đanh Syria cua Hop Tan bi tri hoan. Qutlugshah buoc phai quan ve tu Arran va đanh bai Sulemish vao ngay 27 thang 4 nam 1299 tai gan Erzinjan, khien Sulemish phai chay toi Mamluk Ai Cap cau cuu vien. Ong ta quay tro ve Anatolia cung voi vien binh tu Ai Cap nhung bi đanh bai, bi bat song va bi ap giai ve Tabriz va bi hoa hinh vao ngay 27 thang 9 nam 1299.


= Chien tranh voi Mamluk Ai Cap =

Hop Tan la mot trong so nhung nha lanh đao Mong Co trao đoi su gia voi nguoi chau Au va Thap tu quan trong no luc thanh lap lien minh Frank-Mong Co đe chong lai mot ke thu chung, đo chinh la nguoi Mamluk cua Ai Cap. Ong von đa co trong tay quan đoi cua cac nuoc chu hau Kito giao nhu Vuong quoc Kilikia Armenia hay Gruzia. Ke hoach la luc luong cua Hop Tan se phoi hop voi dong tu quan đoi Kito giao va tang lop quy toc Sip đe đanh bai nguoi Ai Cap. Sau khi chien tranh ket thuc, thanh Jerusalem se đuoc tra lai cho nguoi chau Au. Nhieu nguoi chau Au đuoc biet a đa phuc vu cho Hop Tan, tieu bieu nhu Isol nguoi Pisa hoac Buscarello de Ghizolfi, va đa phan đeu giu chuc vu cao. Hang tram nha tham hiem phuong Tay nhu vay đa phuc vu cho cac vi han Mong Co. Theo su gia Peter Jackson, vao the ky 14, nhieu thu Mong Co tro thanh mot mot o phuong Tay, thinh hanh toi noi nhieu tre em sinh ra tai Y đuoc đat nhung cai ten nhu Can Grande ("Đai Han"), Alaone (Huc Liet Ngot, Tang to phu cua Hop Tan), Argone (Arghun, cha Hop Tan) hay Cassano (Hop Tan) đuoc ghi lai voi tan suat cao.
Vao thang 10 nam 1299, Hop Tan tien quan huong toi Syria va moi cac vuong quoc Thien Chua giao tham gia cung minh. Ong chiem đong Aleppo, va hoi quan cung Quoc vuong Hethum II cua Vuong quoc Kilikia Armenia, nguoi cung co mot so hiep si dong Đen va Hiep si Cuu te trong hang ngu cua minh. Nguoi Mong Co cung đong minh đanh bai quan Mamluk trong tran Wadi al-Khazandar vao ngay 23 hoac 24 thang 12 nam 1299. Mot toan quan Mong Co sau đo tach khoi đai quan cua Hop Tan va truy đuoi quan đoi Mamluk toi tan Gaza, đay lui ho ve Ai Cap. Phan lon luc luong cua Hop Tan chuyen huong đen Damascus. Toa thanh đa đau hang vao thoi điem nao đo trong khoang thoi gian tu ngay 30 thang 12 nam 1299 đen ngay 6 thang 1 nam 1300. Đa phan quan đoi cua Hop Tan sau đo đa rut quan vao thang 2, co le vi het thuc an cho ngua. Ong du đinh se quay tro lai vao mua đong nam 1300–1301 đe tan cong Ai Cap. Khoang 10.000 ky binh duoi quyen tuong quan Mong Co Mulay đuoc bo lai đe chiem đong Syria trong mot thoi gian ngan truoc khi ho rut lui.
Nguoi Mamluk thuc su so hai nhung cung khinh bi Hop Tan. Mot phai đoan cac hoc gia cung nhu cac imam hang đau Ai Cap bao gom Ibn Taymiyya đa đi toi al-Nabk phia bac Damascus, noi ma Hop Tan đang đong quan vao thang 1 nam 1300 đe thuyet phuc ong huy bo cuoc tan cong vao Damascus. Ibn Taymiyya co le đa hoi kien cung Hop Tan tai Damascus vao thang 8 nam 1301. Vao mot trong nhung dip nay, co thong tin cho rang khong mot hoc gia nao dam he moi mot cau truoc Hop Tan ngoai tru Ibn Taymiyyah:

"Ngai tu cho minh la mot tin đo Hoi giao, co ben minh nhieu Mu'adhdhin, Mufti, Imam va Shaykh nhung ngai tan cong va đen nuoc chung toi lam gi co chu? Tuy cha ngai va ong ngai Huc Liet Ngot đeu la nguoi ngoai đao, ho khong tan cong chung toi va ho cung giu loi hua. Con ngai thi hua nhung sau đo lai that hua."

Thang 7 nam 1300, Thap Tu quan đa thiet lap đuoc mot ham đoi nho gom muoi sau thuyen vien voi mot so tau nho hon đe đot kich vao bo bien, đi cung la su gia cua Hop Tan. Thap tu quan cung đa co gang thiet lap mot can cu tai hon đao Ruad roi phat đong cac cuoc tan cong vao Tartus trong khi cho đoi quan đoi Hop Tan đen hoi quan. Tuy nhien, quan đoi Mong Co đa bi tri hoan buoc Thap tu quan phai rut ve đao Sip, chi đe lai mot đon vi đon tru tren đao Ruad nhung bi nguoi Mamluk bao vay va bat giu vao nam 1303.

Vao thang 2 nam 1301, 60.000 quan Mong Co tien vao Syria nhung khong lam đuoc gi nhieu ngoai tru phat đong mot so cuoc tan cong nho o cac khu vuc xung quanh Syria. Tuong Kutlushah cua Hop Tan đon tru 20.000 quan o thung lung Jordan đe bao ve thanh Damascus, noi co mot thong đoc Mong Co vua moi đuoc bo nhiem. Tuy nhien, khong đuoc bao lau thi ho van buoc phai rut lui.
Tiep đo, ke hoach đe chuan bi cho mot chien dich ket hop giua Thap Tu quan va quan Mong Co vao mua đong tiep đo đa đuoc vach ra. Vao cuoi nam 1301, Hop Tan gui thu yeu cau Giao hoang Bonifacio VIII gui quan, tu si va nong dan nham bien vung Đat Thanh tro thanh cua nguoi chau Au mot lan nua. Tuy nhien, Hop Tan lai mot lan nua khong đich than chi huy chien dich lan nay. Ong tiep tuc gui thu cho Giao hoang vao nam 1302 va gui su gia đen gap mat Charles II cua Anjou. Charles II sau đo đa ha lenh cho Gualterius de Lavendel lam su gia đen yet kien Hop Tan vao 27 thang 4 nam 1303.
Nam 1303, Hop Tan lai gui mot buc thu khac toi Edward I cua Anh thong qua Buscarello de Ghizolfi nhac lai loi hua cua ong co Huc Liet Ngot noi rang nguoi Mong Co se tra lai Jerusalem cho nguoi Frank đe đoi lay su ho tro truoc nguoi Mamluk. Nguoi Mong Co cung chu hau Armenia tap hop mot đoi quan 80.000 nguoi đe đay lui cuoc tan cong tu Han Qutlugh Khwaja cua Han quoc Sat Hop Đai. Sau khi gianh thang loi, quan đoi Y Nhi Han quay tro lai Syria. Tuy nhien, Hop Tan bi quan Mamluk đanh bai ngay ben ngoai Damascus tai Tran Marj al-Saffar vao thang 4 nam 1303. Đay la cuoc xam luoc lon nhat cuoi cung cua nguoi Mong Co vao Syria.


Qua đoi Sau cac chien dich quan su, Hop Tan quay tro ve thu đo Ujan cua minh vao thang 7 nam 1302 va ban hanh mot so sac lenh: Nirun Aqa va Hoan Gia Đo đuoc bo nhiem lam pho vuong o Arran va Khorasan con Mulay đuoc phai toi Diyar Bakr con Qutluqshah đuoc phai toi Gruzia. Ong nhan đuoc mot nguoi thiep do Andronikos II Palaiologos tien cong vao nam 1302, nguoi co the la Despina Khatun ket hon voi Hoan Gia Đo sau nay. Vao ngay 17 thang 9 nam 1303, Hop Tan ga con gai minh la Oljei Qutlugh cho chau ruot Bistam, con cua em trai ong la Hoan Gia Đo.
Theo Rashid al-Din, Hop Tan tro nen đau buon cuc đo sau khi ai phi Karamun qua đoi vao ngay 21 thang 2. Ong tung noi voi mot trong nhung emia cua minh rang: "cuoc đoi nhu mot nguc tu... va chang co loi ich gi". Vao thang 3/thang 4 nam đo, ong đa xuong chieu chon đe ruot la Hoan Gia Đo lam nguoi ke vi vi ong khong co con trai noi doi. Ong qua đoi vao ngay 17 thang 5 nam 1304 tai gan Qazvin. Thi the cua ong đuoc tam rua bang nuoc tu thung lung Lar Damavand o Mazandaran.


Gia quyen Hop Tan co sau nguoi vo, 5 la vo chinh, con mot nguoi la thiep:

Yedi Kurtka Khatun — con gai cua Mongke Temur Guregen (thuoc bo lac Suldus) va Tuglughshah Khatun (con gai cua Qara Hulegu)
Bulughan Khatun Khurasani — con gai cua Amir Tasu (tu gia toc Eljigin cua bo lac Khongirad) va Menglitegin, con gai cua Arghun Aqa
Mot đua con chet non (sinh 1291 tai Damavand)
Kokochin Khatun (sinh 1269, ket hon 1293 tai Abhar, mat 1296) — ho hang cua Buluqhan Khatun
Bulughan Khatun Muazzama (ket hon ngay 17 thang 10 nam 1295 tai Tabriz, d. ngay 5 thang 1 nam 1310) — con trai cua Otman Noyan (tu bo lac Khongirad), goa phu cua Gaykhatu va Arghun
Uljay Qutlugh Khatun — ban đau ket hon voi Bistam, con trai cua Hoan Gia Đo, sau đo tai gia voi em trai cua Bistam la Abu Sa'id
Alju (b. ngay 22 thang 2 nam 1298 in Arran - ngay 20 thang 8 nam 1300 in Tabriz)
Eshil Khatun (hua hon nam 1293, ket hon ngay 2 thang 7 nam 1296 vao Tabriz) — con gai cua Tugh Timur Amir-Tuman (con trai cua Noqai Yarghuchi thuoc bo lac Bayauts)
Dondi Khatun (mat ngay 9 thang 2 nam 1298) — con gai cua Aq Buqa (from Jalayir tribe), widow of Gaykhatu
Karamun Khatun (ket hon ngay 17 thang 7 nam 1299, mat ngay 21 thang 1 nam 1304) — con gai cua Qutlugh Temur (em ho Bulughan Khatun Muazzama, tu bo lac Khongirad)
Gunjishkab Khatun — con gai cua Shadai Guregen (chat cua Chilaun) va Orghudaq Khatun (con gai cua Jumghur)
Mot nguoi con gai cua Andronikos II Palaiologos (married in 1302)


Tham khao Tham khao Adh-Dhababi, Record of the Destruction of Damascus by the Mongols in 1299–1301 Translated by Joseph Somogyi. From: Ignace Goldziher Memorial Volume, Part 1, Online (English translation).
Amitai, Reuven (1987). "Mongol Raids into Palestine (AD 1260 and 1300)". Journal of the Royal Asiatic Society. tr. 236–255.
Barber, Malcolm (2001). The Trial of the Templars (an ban thu 2). University Press, Cambridge. ISBN 978-0-521-67236-8.
Encyclopædia Iranica, Article on Franco-Persian relations
Fisher, William Bayne (1998), The Cambridge History of Iran, quyen 5
Foltz, Richard, Religions of the Silk Road, Palgrave Macmillan, 2nd edition, 2010 ISBN 978-0-230-62125-1
Demurger, Alain (2007). Jacques de Molay (bang tieng Phap). Editions Payot&Rivages. ISBN 978-2-228-90235-9.
Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West: 1221–1410. Longman. ISBN 978-0-582-36896-5.
Hamadani, Rashidaddin (1998), Compendium of Chronicles, Thackston, W.M bien dich, Harvard University, Dept. of Near Eastern Languages and Civilizations, OCLC 41120851
Hope, Michael (2016), Power, politics, and tradition in the Mongol Empire and the Ilkhanate of Iran, ISBN 978-0-19-108107-1, OCLC 959277759
Michaud, Yahia (Oxford Centre for Islamic Studies) (2002). Ibn Taymiyya, Textes Spirituels I-XVI (PDF) (bang tieng Phap). "Le Musulman", Oxford-Le Chebec.
Nicolle, David (2001). The Crusades. Essential Histories. Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-179-4.
Richard, Jean (1996). Histoire des Croisades. Fayard. ISBN 2-213-59787-1.
Runciman, Steven (1987 (first published in 1952–1954)). A history of the Crusades 3. Penguin Books. ISBN 978-0-14-013705-7. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |date= (tro giup)
Schein, Sylvia (thang 10 nam 1979). "Gesta Dei per Mongolos 1300. The Genesis of a Non-Event". The English Historical Review. Quyen 94 so 373. tr. 805–819. doi:10.1093/ehr/XCIV.CCCLXXIII.805. JSTOR 565554.
Roux, Jean-Paul (1993). Histoire de l'Empire Mongol (bang tieng Phap). Fayard. ISBN 2-213-03164-9.