Lam Phuong (20 thang 3 nam 1937 – 22 thang 12 nam 2020) la mot nhac si tieu bieu cua dong nhac đai chung, nhac tru tinh, tan nhac Viet Nam voi 217 tac pham pho bien tu giua thap nien 1950 đen nay. Ong con co but danh khac la Thuong Anh.


Cuoc đoi Lam Phuong ten that la Lam Đinh Phung, sinh ngay 20 thang 3 nam 1937 tai lang Vinh Thanh Van, quan Chau Thanh, tinh Rach Gia (nay la phuong Vinh Thanh Van, thanh pho Rach Gia, tinh Kien Giang). Noi to cua ong von la nguoi Hoa, bo nuoc sang Viet Nam lap nghiep trong đot di dan o at cua nguoi Hoa chong đoi voi nha Man Thanh. Đoi ong noi cua ong đa bat đau lai Viet Nam. Lam Phuong la con đau long, lon len voi me va nam nguoi em trong canh ngheo nan xo xac. Cha ong đa bo đi theo nguoi đan ba khac tu luc ong con nho.
Nam 10 tuoi, me gui ong len Sai Gon hoc, song o nha nguoi bac ruot. Ong bat đau tu may mo hoc nhac, roi may man đuoc nhac si Hoang Lang va nhac si Le Thuong chi dan. But danh Lam Phuong do ong lay tu hai chu trong ten that cua minh la Lam va Phung voi y nghia "huong ve phuong troi mau xanh hy vong". Ca khuc đau tay cua ong la bai Chieu thu ay, viet vao nam 15 tuoi. Ong vay tien cua ban be đe muon nha in in nhac buom, sau đo thue xe cho nhac đi ban le khap Sai Gon. Thoi gian đau sang tac, ong gap rat nhieu kho khan ve tai chinh khi thuong xuyen phai vay tien nhung nguoi ban cua minh đe tu phat hanh cac tac pham am nhac. Thanh cong voi tac pham đau tay, Lam Phuong cang miet mai sang tac. 3 nam sau, Lam Phuong tung ra hang loat ca khuc viet ve que huong, trong đo noi tieng nhat la Khuc ca ngay mua đuoc hau het cac truong hoc o vung Đong bang song Cuu Long chon đe day cho hoc tro ca mua.
Nam 1958, Lam Phuong nhap ngu Quan luc Viet Nam Cong hoa. Tro ve dan su mot thoi gian thi đuoc lenh tai ngu, gia nhap đoan van nghe Bao An. Sau khi đoan nay giai tan, ong tham gia ban van nghe Hoa Tinh Thuong va sau cung la Biet đoan Van nghe Trung uong cho đen ngay Sai Gon giai phong.
Sang ngay 30 thang 4 nam 1975, ong va gia đinh len tau Truong Xuan đe ti nan ma khong kip mang theo tai san gi. Sau đo, ong đuoc chuyen đen đinh cu tai Virginia, Hoa Ky, nhung ong lai chuyen ve Texas, roi California. Đe co tien nuoi vo con, Lam Phuong phai lam đu thu nghe, tu lau san nha, don dep cho hang Sears, đen nhung viec nang nhoc nhu tho mai, tho tien,... Sau khi cuoc song noi xu nguoi dan on đinh, cu moi cuoi tuan ong co gang thu xep thue mot quan an lam san khau ca nhac kich đe ban van nghe gap nhau, đe Tuy Hong va ong co co hoi song lai voi nhac kich. Sau khi ly di voi Tuy Hong, ong roi sang Paris. Sang đay, ong lam cong cho mot tiem tap hoa, quet don, đong goi, khuan vac,... Cho đen mot ngay, ong gap đuoc mot tinh yeu moi va ong đa ket hon voi nguoi phu nu ten Huong, the nhung nguoi nay roi cung bo ong ma theo nguoi khac.
Nam 1995, Lam Phuong tro ve My va ket hon voi mot phu nu khac. Ngay 13 thang 3 nam 1999, ong bi tai bien mach mau nao va liet nua nguoi. Thoi gian nay, ong gap rat nhieu kho khan nhung cung nhan đuoc vo van tinh cam. Tu chuyen nguoi em gai bo ca cua hang an ben Phap bay sang My đe cham soc cho anh, đen chuyen mot nguoi yeu nhac tu ben Uc mua cho ong mot can nha va ngay nao cung goi đien đe bat ong phai noi chuyen. Ba con đen tan noi, vut chiec xe lan ra xa đe bat ong tu đi. Nhung tinh cam đo giup nhac si Lam Phuong đa dan binh phuc, du khong the đuoc nhu xua.
Lan xuat hien gan đay nhat vao thang 8 nam 2016, ong cung đoan nghe si cua Trung tam Thuy Nga sang Singapore thuc hien chuong trinh Tinh ca Lam Phuong in Singapore.
Ong qua đoi vao ngay 22 thang 12 nam 2020 tai Fountain Valley, California sau thoi gian dai đieu tri benh tim va tai bien, huong tho 83 tuoi.


Su nghiep = Tan nhac =
Lam Phuong la mot trong nhung nhac si tieu bieu cua tan nhac Nam Bo voi 217 tac pham đa pho bien ke tu nam 1952 cho đen nay.
Nam 15 tuoi, ong sang tac ban Chieu thu ay nhung mai đen nam 1954, ong moi noi danh voi hai bai Kiep ngheo va Chuyen đo vy tuyen. Nhac cua Lam Phuong trong thap nien 1950 chu yeu la cam xuc ve cuoc di cu nam 1954 bao gom nhung bai nhu Chuyen đo vy tuyen, Nhac rung khuya, Đoan nguoi lu thu, Nang đep mien Nam; noi ve quan đoi Viet Nam Cong hoa nhu Buc tam thu, Tinh anh linh chien, Chieu hanh quan.
Đen thap nien 1960, Lam Phuong viet rat nhieu ban nhac noi tieng va đem lai cho ong nhung khoan loi rat lon ve tai chinh. Thoi điem đo, luong mot vi đai ta quan đoi ca phu cap vao khoang 50 nghin đong tien Viet Nam Cong Hoa, luong mot vi giam đoc cung vao tam đo. Con nhac si Lam Phuong trong mot lan len Đa Lat bieu dien van nghe, ngoi tren khu noi tru nhin xuong thung lung ong viet bai Thanh pho buon va ban no voi gia 12 trieu đong. Ngoai ra con rat nhieu ban khac nhu Tinh bo vo, Duyen kiep... khien ong co mot tai san lon.
Song song voi viec sang tac va bieu dien voi cac ban nhac quan đoi, Lam Phuong con cong tac voi Trung tam Quoc gia Đien anh, xuat hien trong 2 bo phim mang chu đe van đong cai tien xa hoi la Chan Troi Moi, Niem Tin Moi.
Sau thoi gian đau kho voi nhung chuyen tinh cua minh, nhac si Lam Phuong đa lap gia đinh. Thoi gian đo ong viet nhieu tac pham vui tuoi đien hinh nhat la tac pham Ngay hanh phuc. Bai hat đuoc chon lam nhac hieu Chuong Trinh Gia Binh cua Đai Phat Thanh Quan đoi va đuoc nguoi dan dung rat nhieu trong cac đam cuoi. Bai hat noi tieng voi cau hat "Đem ve nghe con khoc vui trien mien". Tieng con khoc o đay la con gai đau long cua nhac si, co Anh Hang.
Khi o Viet Nam, nhac si Lam Phuong co mot tai san rat lon trong nha bang. Tuy nhien, vao sang ngay 30 thang 4 nam 1975, cung nhu rat nhieu nguoi khac, ong va gia đinh len tau Truong Xuan đe ti nan ma khong kip mang theo tai san gi, ra đi voi 2 ban tay trang. Khi o tren boong tau, ong viet bai Con tau đinh menh voi cau hat "Khi đi thay đuong đa xa, bay gio đuong ve xu con xa hon ngan lan". Khi đen đat Hoa Ky, ong viet tiep ban Mat voi cau hat da diet "Sau phong ba troi them đen toi, lia que huong khi moi đoi đoi".
Nhac si Lam Phuong sau khi đen My, trong hoan canh kho khan khi phai kiem tien bang nhung cong viec chan tay nang nhoc thi khong may hanh phuc gia đinh tan vo. Ong vo cung đau xot va viet hang loat ca khuc ma tieu đe chi co 1 chu nhu Đien, Mat, Tiec... Trong đo noi tieng nhat co le la bai Lam va Say.
Mot lan nua, ong lai trang tay roi sang Paris, ma nhu ong noi rang nguoi ta đi ti nan chinh tri con toi ti nan ai tinh. O đay ong đa gap đuoc mot nguoi phu nu ten Huong va viet hang loat ca khuc vo cung tuoi vui nhu Be yeu, Bai tango cho em. Đien hinh la bai Mua thu yeu đuong voi cau hat "Đuong vao Paris co lam nu hong", hong o đay la xuat phat tu nguoi phu nu ten Huong. Tuy nhien cuoc tinh nay khong đi đen đau, nen sau cung ong viet Tinh van chua yen. Cung trong thoi gian nay, ong bat đau cong tac va giup đo trung tam Thuy Nga.
Khac voi đai đa so cac nhac si it nhieu co cac ca khuc đuoc pho tho hoac viet loi Viet cho cac nhac pham ngoai quoc, tat ca cac ca khuc cua Lam Phuong đeu do ong tu sang tac ca nhac lan loi.
Ong con co but danh khac la Thuong Anh. But danh nay đuoc su dung trong bai Con moi đem nay (Con đem nay thoi), Ky niem sau va Xuan mong.


= Kich noi =
Ngoai phan phu trach nhac cho ban kich Dan Nam, Lam Phuong con viet nhac nen cho ban kich Kim Cuong va ban kich Tham Thuy Hang.
Nam 1959, Lam Phuong va Tuy Hong ket hon. Nam 1968, voi su đong vien cua chong, Tuy Hong đung ra thanh lap rieng mot đoan kich - Đoan kich "Song - Tuy Hong". Chinh đoan kich nay đa đua ten tuoi cua Lam Phuong va Tuy Hong len tot đinh vinh quang. Tat ca nhung vo kich cua ban kich Song – Tuy Hong (do Tuy Hong đong chinh) đeu ghep nhac cua Lam Phuong vao phan ngoai canh, lam cho vo kich song đong hon, truyen cam hon, thu hut nguoi xem nhieu hon. Nguoc lai, moi nhac pham cua Lam Phuong vua ra đoi đeu đuoc "gioi thieu" trong mot vo kich cua Tuy Hong. Thoi ay, cu moi toi thu nam hang tuan, Đai truyen hinh Sai Gon co tiet muc "thoai kich" va nhung vo kich cua ban kich "Song – Tuy Hong" bao gio cung thu hut nhieu nguoi xem.


Tac pham = Truoc nam 1975 =


= Sau nam 1975 =


Vinh danh = Chuong trinh ca nhac =
Trung tam Thuy Nga đa thuc hien nhieu chuong trinh vinh danh va tuong nho nhac si Lam Phuong:

Paris By Night 22: 40 Nam am nhac Lam Phuong
Paris By Night 28: Lam Phuong 2 - Dong nhac tiep noi - Sacree Soiree 3
Paris By Night 88: Lam Phuong - Đuong ve que huong
Paris By Night 102: Nhac yeu cau - Tinh ca Lam Phuong
Thuy Nga Music Box #12: Huong Lan & Marie To - Tinh ca Lam Phuong
Thuy Nga Music Box #18: Ngoc Anh - Tinh ca Lam Phuong & Phu Quang
Thuy Nga Music Box #42: Manh Quynh & Phi Nhung - Tinh khuc Lam Phuong - Phut Cuoi
Thuy Nga Music Box #54: Tuan Vu, Bang Tam, Phuong Yen Linh, Tuan Phuoc - Tinh khuc Lam Phuong - Bien Tinh
Trung tam Asia đa thuc hien 1 chuong trinh vinh danh nhac si Lam Phuong:

Asia 77: Dong Nhac Anh Bang & Lam Phuong (cung voi nhac si Anh Bang)
Nhieu ca si cung thuc hien album chu đe nhac Lam Phuong nhu Huong Lan, Bach Yen, Luu Hong, Hoa Mi, Y Lan, Ha Vy, Ngoc Anh...
Nam 2016, tren kenh VOV3 cua Đai Tieng noi Viet Nam, trong chuong trinh "Am nhac 168", nhac si Lam Phuong đa đuoc gioi thieu cung voi ca khuc noi tieng Thanh pho buon voi nhung loi le rat tran trong: "Nhac si Lam Phuong: 64 nam tan hien cho am nhac". Viec tran trong gioi thieu nhac si Lam Phuong tren kenh truyen thong chinh thong cua chinh quyen trong nuoc nay co the đuoc coi la mot buoc tien trong viec hoa giai dan toc.
Ngay 15 thang 8 nam 2018, du an Lam Phuong – The Gift (Mon qua) đuoc gioi thieu tai Thanh pho Ho Chi Minh. Du an do ca si hai ngoai Hoang Hiep cung nhom ban tai My khoi xuong. Pham Quynh Anh la ca si xuat hien xuyen suot cac tap. Nhac si Lam Phuong co mat đe đong vien tinh than cac ca si va ban nhac trong mot vai tap. Du an đuoc phat toi thu bay hang tuan tren YouTube tu ngay 18 thang 8. Buoi gioi thieu con co su tham gia cua nhac si Lam Phuong lan đau tro chuyen truc tuyen cung truyen thong trong nuoc. Ong chia se niem hy vong se đuoc som tro ve Viet Nam đe gap go khan gia du suc khoe khong đuoc tot. Trong 20 tac pham cua nhac si Lam Phuong do ca si Hoang Hiep va Pham Quynh Anh chon bieu dien trong du an, co bai hat lan đau tien đuoc gioi thieu chinh thuc voi nguoi yeu nhac: Buon – mot trong nhung bai hat it đuoc pho bien cua nhac si Lam Phuong. Bai hat Buon tung đuoc danh ca Khanh Ly thuc hien thu thanh, đen nay chua co ca si nao the hien.


= Sach =
Nam 2019, Lam Phuong - Tram nho ngan thuong la cuon sach viet ve cuoc đoi, su nghiep cua nhac si Lam Phuong, do nha bao Nguyen Thanh Nha chap but qua nguon tu lieu tu gia đinh nhac si đuoc Phanbook - Nha xuat ban Phu Nu phat hanh.


Chu thich Lien ket ngoai VOA 50 nam am nhac Lam Phuong Phan 1 & Phan 2