Cac ton giao khoi nguon tu Abraham, hay con goi la cac ton giao Abraham, la cac ton giao đoc than (monotheistic) xuat phat tu Tay A, tu coi la co su tiep noi tu cac thuc hanh ton giao tho Thien Chua cua Abraham hoac cong nhan truyen thong tam linh gan voi ong. Abraham đuoc coi la mot ngon su, nhu đuoc mieu ta trong Kinh Tanakh, Kinh Thanh va Kinh Qur'an. Trong nganh so sanh ton giao, đay la mot trong cac nhom ton giao chinh cung voi cac ton giao An Đo va cac ton giao Đong A. Cac ton giao theo truyen thong Abraham bao gom: Do Thai giao, Kito giao, va Hoi giao, co so luong tin huu chiem hon mot nua dan so the gioi. Ngoai ra, mot so ton giao khac co lien quan đoi khi cung đuoc coi la co khoi nguon tu Abraham nhu Samari giao, Druze giao, Shabak giao, Babi giao, Baha'i giao, va phong trao Rastafari.
Trong tieng Viet, cach goi Thien Chua giao thuong đuoc dung đe chi Cong giao Roma noi rieng va Kito giao (Co Đoc giao) noi chung nhung xet ve mat ngu nghia thi co le se thich hop hon neu ap dung cach goi đo cho cac ton giao khoi nguon tu Abraham cung nhu cac ton giao đoc than noi chung.


So luoc Đen mot muc đo nao đo, cac ton giao khoi nguon tu Abraham đeu co nguon goc tu Do Thai giao (Judaism) pho bien tai đat nuoc Do Thai co đai truoc thoi ky luu đay tai Babylon vao đau thien nien ky thu nhat truoc cong nguyen.
Kito giao xuat hien vao the ky thu nhat nhu la mot hinh thuc cai cach triet đe cua Do Thai giao, mau chong lan truyen đen Hi Lap va La Ma, tu đo tien đen Chau Au, Chau A, Chau My va cac noi khac tren the gioi. Trai qua nhieu the ky, Kito giao tu chia cat thanh nhieu giao hoi va giao phai khac nhau. Cuoc ly giao quan trong đau tien xay ra vao the ky thu 5 đa tach cac Giao hoi Chinh thong giao Co Đong phuong khoi Giao hoi hiep nhat. Cuoc Đai Ly giao sau đo đa tach biet Chinh thong giao Đong phuong va Cong giao Roma, va vao the ky 16 cuoc Cai cach Khang nghi (Protestant Reformation) đa san sinh hang tram giao phai thuoc cong đong Khang Cach.
Vao the ky thu 6, Hoi giao đen tu cac thanh pho Mecca va Madinah xu A Rap. Tuy nguyen thuy khong phai la mot nhanh ly khai tu Do Thai giao hay Kito giao, Hoi giao tu cho minh la su tiep noi va thay the cho hai ton giao noi tren. Vi vay nguoi ta co the tim thay trong Hoi giao nhieu di san tu Do Thai giao va Kito giao nhu tin đo Hoi giao tin vao mot di ban cua cau chuyen Sang the, ho cung tin rang nguoi A Rap la dong doi cua Abraham theo pho he Ishmael, trong khi đo, ho bac bo Kinh thanh Do Thai vi ho cho rang trong đo nguoi ta đa xoa bo nhung phan đe cap đen su xuat hien cua Muhamad. Du vay, ho van ton trong ban kinh thanh nay nhu la đuoc soi dan boi Thien Chua.


Nguon goc Ky thuat ve khoi nguyen cua cac ton giao bat nguon tu Abraham đuoc tim thay trong Sang the ky cua Kinh thanh Hebro ma theo truyen thuyet Do thai đuoc viet boi Moses vao thien nien ky thu hai truoc cong nguyen, theo nhieu uoc tinh, vao nam 1500 TCN. Theo Sang the ky, cac nguyen ly can ban cua Do Thai giao đuoc mac khai tuan tu theo dong doi cac to phu, tu Adam đen Jacob (cung đuoc goi la Israel). Tuy nhien, Do thai giao đuoc thanh lap nhu la mot ton giao khi Moses (Mo-se hoac Moi-se) nhan lanh Muoi Đieu ran tren nui Sinai, cung voi he thong tu te va cac nghi thuc tho phung tai Đen tho sau khi dan toc nay đuoc giai cuu khoi Ai Cap.


Cac to phu Co sau nhan vat quan trong trong Kinh Thanh song truoc Abraham: Adam va Eva, cac con trai, Cain va Abel va dong doi cua ho, Enoch va Noah. Noah la nguoi đa cuu gia đinh minh va tat ca chung loai thu vat tren đat bang Con tau Noah trong con Đai hong thuy. Cac vi nay khong đe lai bat ky he thong đao ly nao – đon gian ho chi song cuoc đoi minh, lam nhieu đieu tot va xau ma khong đe lai chi bao đac biet nao giup giai thich cac hanh đong cua ho. Ho chi ton tai nhu nhung mat xich trong mot chuoi cac su kien chuan bi cho su khai sinh mot ton giao lon sau nay. Vi vay Abraham xuat hien nhu mot hinh tuong noi bat đuoc ba ton giao đoc than lon nhat nhin nhan la nguoi đong vai tro quan trong trong viec thanh lap nen van minh chung cua ho.
Theo Sang the ky, Abraham đuoc keu goi roi bo Ur, thanh pho que huong cua minh, đe đuoc Thien Chua "lam cho ong tro nen mot dan lon". Abraham (hay Ibrahim theo tieng A Rap) co hai con trai: Ishmael, con cua Hagar, nu ti cua vo ong; Isaac, con cua Sarah.Cung theo ky thuat nay, dan Do Thai la hau due cua Jacob, con trai cua Isaac. Jacob sau nay đuoc đoi ten thanh Israel. Do thai giao dua tren giao uoc đuoc thanh lap tai nui Sinai giua Thien Chua va "con cai cua Israel" (hau due cua muoi hai con trai cua Israel).
Kito giao nhin nhan Chua Gie-su, la Đang Messiah ma nguoi Do Thai mong đoi, la Con Thien Chua, va la mot than vi trong Ba Ngoi.
Hoi giao nhin nhan Chua Gie-xu va cac nha tien tri Do Thai sau Abraham (nhu Moses) la đuoc Thien Chua soi dan, nhung ho xem Muhamad (nguoi sang lap Hoi giao) la nha tien tri sau cung.
Đao Baha'i nhin nhan cac nha tien tri nay, nhung them vao Bab, Bah'u'llah va cac tien tri khac.
Tuong tu, Phong trao Rastafari nhin nhan tham quyen Kinh Thanh, them vao đo tin rang ho la hau due cua ton giao cua Abraham. Ho cong nhan hau het cac tien tri trong Kinh Thanh va them vao Hoang đe Haile Selassie va Marcus Garvey.
Đao Mormon tong hop Kito giao co đai va Do Thai giao.


Đang Toi cao Trong khi Do Thai giao va Hoi giao co quan điem triet đe ve tinh duy nhat cua Thien Chua thi nguoi Kito huu tin rang Ngai la Thien Chua duy nhat hien huu trong ba than vi goi la Ba Ngoi.


= Kito giao =

Tin huu Kito giao xung nhan niem tin vao mot Thien Chua duy nhat, mot Ba Ngoi bat kha phan ly (đuoc goi la tam vi nhat the), hien huu trong ba "than vi": Chua Cha, đang tao dung ca vu tru; Chua Con nhap the lam nguoi - Chua Gie-su; va Chua Thanh Than. Ho tin rang Thien Chua cua ho cung la Thien Chua cua Do Thai giao va giao ly Ba Ngoi chi đuoc mac khai tron ven trong Chua Gie-xu. Giao thuyet nay đuoc trinh bay trong Kinh Thanh Kito giao (gom Cuu Uoc va Tan Uoc) cung nhu trong Phuc am Gioan (Gioan hoac Giang) 10.30 ("Ta voi Cha la mot"), đuoc lap thanh hoc thuyet boi cac giao phu va đuoc xac đinh ro rang trong Ban tin đieu Athanasius.
Khi nhac đen Chua Cha, Kito giao it khi goi Ngai la "Yahweh", nhung thuong dung danh xung "Chua Cha" hay "Chua". Ho thuong nhac đen Chua Con voi cac danh xung "Con Thien Chua", "Ngoi Loi cua Thien Chua" truoc khi Ngai giang the, hoac "Chua Giesu Kito", "Chua Cuu the", "Đang Messiah", "Đang Chuoc toi" hoac "Chien con cua Thien Chua" tu khi Ngai giang the.
Giao ly Ba Ngoi đoc than khong đuoc chap nhan boi mot so giao phai nhu phai Arius (Arianism), Nhat vi giao (Unitarianism), Nhan chung Jehovah, Mormon. Cac giao phai nay tin rang Thien Chua chi co mot ngoi vi (Chua Cha); rieng đao Mormon tin rang Cha, Con va Thanh Linh la ba ngoi vi đoc lap.


= Do Thai giao =

Than hoc Do Thai giao đat nen tang tren Kinh thanh Hebro (Tanakh, hoac Cuu Uoc cua nguoi Kito huu), theo đo cac thuoc tinh va menh lenh cua Đang Toi cao đuoc mac khai trong cac Sach cua Moses va cac sach Tien tri hoac Ngon su. Nen than hoc nay cung dua vao Luat Truyen khau đuoc chep lai trong kinh Mishnah va Talmuds. Đen thoi ky dan Do Thai bi tro thanh no le o Babylon, tien tri Isaia moi tong hop cac loi truyen mieng trong Kinh Thanh đa tao thanh cuon kinh Hebrew đau tien
Đang Toi cao đuoc xung danh trong Kinh thanh Hebro la Elohim hoac la Đuc Chua, Adonai hoac voi bon mau tu Hebro "Y-H-V (hay W)-H", nguoi Do thai khong phat am tu nay nhung Kito giao thuong đoc la "Yahweh", tieng Viet la Ya-ve (hay Gia-ve).
Kinh Thanh Tanakh thuat lai moi quan he giua dan toc Israel va Thien Chua trong nhung thoi ky so khai nguyen thuy cua lich su cho đen giai đoan xay dung ngoi đen thanh đe nhi(c. 535 BCE). Abraham đuoc ca ngoi la to tien cua nguoi Hebrew đau tien va la to phu cua nguoi Do Thai. Mot trong nhung chau trai đich ton cua ong la Judah, cai ten cua Judah la danh tu ma ton giao Do Thai giao đat ten co nguon goc tu cai ten nay. Nguoi Israel ban đau la mot nhom nguoi cua cac bo lac song o Vuong quoc Israel va Vuong quoc Judah.
Sau khi nguoi Do Thai bi chinh phuc va bi luu đay, mot so thanh vien cua Vuong trieu Judah cuoi cung đa tro ve quoc gia Israel. Sau đo, ho thanh lap mot quoc gia đoc lap duoi trieu đai Hasmonean vao the ky thu nhi va thu nhat truoc Cong nguyen, truoc khi tro thanh mot thuoc đia cua đe quoc La Ma, quoc gia cua ho cung đa tung bi chinh phuc va đuoc phan tan luu vong khap moi noi. Tu the ky thu 2 đen the ki thu 6, nguoi Do Thai đa viet kinh ke Talmud, mot cong trinh sach van tu giao đieu dai dong lien quan đen cac phan quyet va nhung van đe phap luat va su chu giai theo Kinh Thanh, cung voi Tanakh, la mot van ban then chot cua Do thai giao.


= Hoi giao =
Allah la tieng A Rap dung đe goi Thien Chua, truyen thong Hoi giao cung mieu ta 99 ten cua Thien Chua. Nguoi Hoi giao tin rang Thien Chua cua nguoi Do Thai cung la Thien Chua cua ho va Chua Gie-su la đang tien tri đuoc soi dan boi Thien Chua. Nhu the, ho xem than hoc cua Kinh thanh Do thai va su day do cua Chua Gie-su la đung tren nguyen tac nhung ho tin rang Hoi giao la su tiep noi va thay the cho hai ton giao tren.


Pho he Pho he o đay đuoc hieu la giao uoc đuoc thanh lap giua Thien Chua va Abraham, co tinh cha truyen con noi cho dong doi cua ong, giong nhu ngai bau đuoc truyen cho dong doi nha vua.


= Abraham =
Theo Sang the ky, Thien Chua lap giao uoc voi Abram, sau đo ong đuoc đoi ten thanh Abraham.


= Ishmael =
Ishmael la con trai đau long cua Abraham. Truyen thong Do Thai cho rang ong la con ngoai hon cua Abraham va Hagar- nu ti cua Sarah (vo ong), nhung nguoi Hoi giao cho rang ong la con chinh thuc trong hon phoi cua Abraham va Hagar. Ong đuoc coi la to phu cua nguoi A Rap.


= Isaac =
Isaac đuoc sinh boi Sarah, nguoi vo đau tien va duy nhat cua Abraham, ong la con trai thu hai cua Abraham. Nguoi Do Thai tin rang ong la con đau long cua Abraham trong hon phoi trong khi nguoi Hoi giao cho rang ong la con thu hai trong hon phoi.


= Jacob =
Jacob, con cua Isaac, đuoc đoi ten thanh Israel.


= Muoi hai Chi toc =
Dong doi cua muoi hai nguoi con cua Jacob (Israel) la Asher, Benjamin, Dan, Gad, Issachar, Joseph, Judah, Levi, Naphtali, Reuben, Simeon, va Zebulun phat trien thanh muoi hai chi toc Israel. Chi toc Levi đam nhan chuc vu tu te. Truoc khi chet, Jacob chuc phuoc cho Ephraim va Manasseh, hai con trai cua Joseph va lap ho thanh hai chi toc rieng.


 Pho he theo Do Thai giao  Nguoi Do Thai tin rang giao uoc đuoc truyen tu Abraham đen Isaac, con đau long cua Abraham trong hon phoi, va truyen đen Jacob (Israel). Nguoi Do Thai tin rang ho thuoc ve cac chi toc lap thanh Vuong quoc Judah, gom cac chi phai Judah, Benjamin va Levi. Muoi chi toc con lai lap thanh Vuong quoc Israel, bi luu đay khi bi xam lang boi đe quoc Assyria. Chu Do Thai, Jew, co nguon goc tu chu Judah.


 Pho he theo Hoi giao  Nguoi Hoi giao tin rang giao uoc đuoc truyen tu Abraham đen Ishmael vi ong la con đau long va la con chinh thuc.


 Pho he theo Kito giao  Tin huu Kito giao tin rang giao uoc đuoc truyen tu Abraham đen Isaac, con đau long trong hon phoi va đen Jacob (Israel). Dong doi cua Jacob la nguoi ke thua giao uoc. Du vay, quyen tri vi đuoc truyen cho Judah, mot trong nhung con trai cua Jacob, đen hau due cua Judah la Vua David, sau cung la Chua Gie-su, Đang Messiah cua dan Do thai. Su chet chuoc toi cua Chua Gie-su Ki-to thiet lap mot giao uoc moi khien su ke thua huyet thong tu Abraham khong con can thiet. Hau het tin huu Kito giao đong y rang ve phuong dien thuoc linh, nguoi Kito huu la con cai cua Abraham.


 Pho he theo Mormon giao  Tin đo Mormon tin rang giao uoc đuoc truyen tu Abraham đen Isaac, roi đen Jacob. Ho tin rang ho thuoc ve chi phai Joseph.


Sach Thanh Ca ba ton giao nay đeu đat tham quyen cua minh tren cac sach thanh, đuoc hau het tin đo xem la loi cua Thien Chua – vi vay la thanh va chan xac – cung voi mot so sach khac đuoc ton trong nhu la co su soi dan than thuong.


= Do Thai giao =
Kinh thanh cua Do thai giao gom co Tanakh, chu viet tat trong tieng Hebrew cho cac cuon Ngu Thu Torah (Luat), Nevi'im (cac sach Tien tri) va Ketuvim (cac sach van chuong). Cac sach nay đuoc bo sung boi mot bo cac tac pham đuoc viet boi cac chuc sac goi la Talmud. Tanakh, đac biet la Torah, trong ban van Hebrew, đuoc xem la thanh đen tung cau chu. Moi dich thuat đeu khong đuoc hoan nghenh va can phai het suc can than va kien nhan khi sao chep.


= Kito giao =
Cac sach thanh cua Kito giao la Cuu Uoc, khong co khac biet quan trong nao so voi Kinh thanh Hebro, cung voi Tan Uoc bao gom bon sach Phuc am viet ve cuoc đoi va su day do cua Chua Gie-su, đuoc cho la cua cac su đo Matthew, Mark, Luke va John va cac sach khac đuoc viet boi cac giao phu đau tien nhu Phaolo. Tat ca cac sach nay đuoc goi chung la Kinh Thanh Kito giao, thuong đuoc xem la co su soi dan cua Thien Chua. Nhu vay nguoi Kito giao cong nhan cac giao ly can ban cua Cuu Uoc, đac biet la Muoi Đieu ran. Du vay, ho tin rang cuoc đoi va su day do cua Chua Gie-su, nhu đuoc ky thuat trong Tan Uoc, soi roi anh sang tren moi tuong giao mat thiet giua Thien Chua va loai nguoi - bang cach nhin xem tinh yeu thuong va su thuong xot la lon hon cac đieu luat, bang cach giam nhe cac luat le nghi le (nhu kieng cu mot so thuc an hoac cac nghi thuc tho phung) va bang cach giao cho cac su đo cua Ngai su mang rao giang Loi cua Thien Chua.
Cac ban Kinh Thanh đuoc pho bien rong rai trong cong đong Kito giao la: Ban Kinh Thanh Bay muoi tieng Hi Lap, ban Kinh Thanh Vulgate tieng Latinh, ban Kinh Thanh King James tieng Anh va ban Kinh thanh Synodal tieng Nga.
Ngoai ra con co nhieu sach khac đuoc viet boi cac ca nhan hoac boi cac cong đong. Mot so giao hoi cong nhan cac tac pham nay nhu la phan bo sung cho cac sach cua Kinh Thanh trong khi cac giao hoi khac khuoc tu cong nhan chung.


= Hoi giao =
Hoi giao chi co duy nhat mot sach thanh, Kinh Qur'an, gom 114 chuong (surat). Cung theo Kinh Qur'an cac chuong nay đuoc mac khai cho tien tri Muhamad boi thien su truong Gabriel va đuoc giu gin boi cac mon đo cua Muhamad cho đen khi chung đuoc bien tap thanh mot quyen sach duy nhat (khong sap xep theo thu tu thoi gian) vai thap nien sau khi ong qua đoi.
Kinh Qur'an chua đung vai cau chuyen lay tu Kinh thanh Do Thai (chu yeu trong sura 17, Con cai cua Israel), nhieu lan nhac đen Chua Gie-xu nhu la mot tien tri đuoc soi dan boi Thien Chua. Tuy nhien, nhieu đieu luat trong Tanakh va Tan Uoc khong đuoc chap nhan hoan toan nhung đuoc thay the boi cac đieu luat ma ho tin la đuoc Allah mac khai truc tiep cho Muhamad (qua Gabriel).
Giong nhu nguoi Do Thai giao, nguoi Hoi giao xem ban van tieng A Rap cua kinh Qur'an la thanh cho đen tung cau chu. Cung nhu Luat truyen khau đuoc them vao Kinh Thanh Hebro, Kinh Qur'an đuoc bo sung boi Hadith, bo sach đuoc viet sau nay nham ky thuat loi giang cua Tien tri Muhamad. Kinh Hadith giai thich va chi tiet hoa cac đieu luat trong Kinh Qur'an.
Kinh Hadith va chuyen ke ve cuoc đoi cua Muhamad lap nen Kinh Sunnah, bo kinh sach bo sung cho Kinh Qur'an.
Tuy nhien, vao the ky 20, nhung tin đo Hoi giao tu xung la "Nhung nguoi thuan phuc" qui tu thanh mot nhom ma niem xac tin trong tam la Kinh Qur'an la kinh thanh hop phap duy nhat, Kinh Hadith va Sunnah la nhung tac pham khong đuoc soi dan boi than quyen. Quan điem nay đat ho vao the đoi nghich voi nhieu nhom Hoi giao khac, đac biet khi ho đem xac tin nen tang so mot cua Hoi giao truyen thong "Chi co mot Thien Chua duy nhat va Muhamad la tien tri cua Ngai" ra phan tich va chi giu lai phan đau "Chi co mot Thien Chua duy nhat", ho cho rang phan con lai la khuyen khich tho lay hinh tuong.


= Mac Mon =
Cac tin đo cua Giao hoi Mac Mon khong chi tin kinh Tan Uoc va Cuu Uoc ma con ho tin Sach Mac Mon, Giao Ly & Giao Uoc va Tran Chau Vo Gia la nhung quyen thanh thu ma gop phan mang phuc am tron ven cua Thien Chua đen muon nguoi.


Trong đoi Cac ton giao khoi nguon tu Abraham đeu bay to niem tin vao ngay tan the va thoi điem Vuong quoc cua Thien Chua đen tren đat. Do Thai giao mong đoi su hien đen cua Đang Messiah. Kito giao trong mong su tai lam cua Chua Kito. Tin đo Hoi giao trong cho ca su tai lam cua Chua Gie-su (đe hoan tat cuoc đoi va chet vi ho tin rang Chua Gie-su van song va chua he bi đong đinh) va su tro lai cua Mahdi (Sunnis trong su hoa than đau tien va Shi'as su tro lai cua Muhamad al-Mahdi).


The gioi ben kia = Do Thai giao =

Quan điem cua Do Thai giao ve "cuoc song sau cai chet" la đa dang. Co the do ton giao nay chi chu tam đen cuoc song hien tai, khong phai đen đieu gi se xay ra sau cai chet. Khong co nghia la Do Thai giao khong tin vao the gioi ben kia, chi đon gian khong xem đo la đieu quan trong.
Nhieu nguoi tin rang "cuoc song sau cai chet" la mot tien trinh thanh tay truoc khi đuoc chap nhan vao the gioi ben kia. Than the se nhan hinh phat trong Sheol, hay trong mo ma, va linh hon đuoc thanh tay tai Gehena, hay nguc luyen toi. Trong nguc luyen toi, moi linh hon đuoc thanh tay bang cach xet lai cuoc song cua minh va nhan ra nhung loi lam ma minh đa pham. Tien trinh nay keo dai toi đa la mot nam, thoi gian đu đe tay sach linh hon ban thiu nhat. Nhieu nguoi khac cho rang linh hon nhung nguoi gian ac nhat đuoc thanh tay hoan toan tai Abbadon. Đieu gi xay ra sau tien trinh thanh tay đe co the đuoc len vuon Eden van con la van đe đang tranh luan.


= Kito giao =
Đoi sau la mot trong nhung khai niem nen tang cua than hoc Kito giao. Toi nhan se nhan lanh su trung phat tai Hoa nguc va bi phan cach voi Thien Chua đoi đoi. Nguoc lai, nguoi cong chinh se đuoc tiep ruoc vao cuoc song phuoc hanh đoi đoi, than can voi Thien Chua o Thien đang hoac "Vuong quoc cua Thien Chua". Mot so nen than hoc Kito giao chap nhan nguc luyen toi tuong tu nhu Gehena cua Do Thai giao, noi linh hon pham toi nhe se đuoc thanh tay trong mot thoi gian truoc khi đuoc len Thien đang.
Khai niem ve đoi sau noi con nguoi se đuoc tuong thuong hoac trung phat vi co nhung gi ho lam trong đoi nay anh huong toan dien tren tu duy va nghi le Kito giao. Con nguoi co the nhan lanh su tha thu tu Thien Chua khi that tam hoi cai. Theo đuc tin Cong giao, chi co the co đuoc su tha toi khi xung toi voi linh muc, nguoi co the yeu cau nguoi xung toi cau nguyen nhu mot hinh thuc sua phat; đay la mot trong bay bi tich theo nghi thuc Cong giao. Mot so giao phai yeu cau su xung toi cong khai truoc moi nguoi. Trai qua nhieu the ky, mot so cong đong Kito giao phat trien cac nghi le tu trung phat, tu đi hanh huong đen cac noi thanh đen tu hanh xac. Nhieu giao phai Khang Cach (Protestantism) tin rang đuc tin la chia khoa dan đen su tha thu va cuu roi, cac viec lanh cung xuat phat tu đuc tin (sola fide).
Viec giao hoi phan phoi su tha toi đe nhan lai tien quyen tang duoi hinh thuc ban phep an xa vao cuoi thoi ky Trung co la mot trong nhung nguyen nhan dan đen Cuoc Cai cach Khang nghi (Protestant Reformation).
Khai niem ve đoi sau, ve su cuu chuoc va ve su trung phat đoi đoi đuoc noi đen trong Tan Uoc nhung khong co nhieu chi tiet. Su mieu ta ve Hoa nguc va Thien đang van đang la nhung suy dien cua cac nha than hoc. Tuy nhien, su mieu ta Hoa nguc nhu la noi chon đay "lua va diem sinh" voi nhieu su đau đon la khai niem pho bien rong rai theo suot dong lich su.
Than hoc Kito giao bac bo khai niem linh hon nguoi chet hien dien trong the gioi nguoi song nhu đau thai, nhap vao nguoi song, nguoi chet hien ve. Theo khai niem, nhung hien tuong ma quy do quyen luc ma quy (Satan) tao nen nham lam suy yeu đuc tin cua cac Kito huu. Mot vai giao phai tin vao hien tuong quy am, nhung ho cho rang đay la boi quyen luc ma quy, khong phai boi linh hon nguoi chet. Nhieu nguoi tin linh hon cac nguoi thanh đa chet thinh thoang hien ve voi nguoi song trong "khai tuong" đe dan dat va giup đo. Nhung vi thanh nay cung đuoc cau khan nhu la nhung trung gian giua con nguoi va Thien Chua.


= Hoi giao =
Nguoi Hoi giao tin vao mot đia nguc thieu đot danh cho nguoi khong vang phuc Thien Chua va pham toi trong. Nhung nguoi tho phung Ngai đuoc hua se nhan lanh su song vinh cuu tren thien đang. Thien đang đuoc chia thanh bay tang (vi vay co thuat ngu "bay tang troi"), tang tren cung danh cho nguoi chet vi đuc tin. Nho hoi cai moi toi đeu đuoc tha vi Thien Chua đuoc mieu ta la Đang hay thuong xot.


Tho phung Ngoai tru mot vai khac biet nho, cac ton giao khoi nguon tu Abraham đeu theo chu ky bay ngay, trong đo mot ngay đuoc chon đe biet rieng ra cho tho phung, cau nguyen va cac hoat đong ton giao khac. Tap tuc nay xuat phat tu cau chuyen sang the đuoc chep trong Kinh Thanh, khi Thien Chua tao dung vu tru trong sau ngay va Ngai nghi vao ngay thu bay. Hoi giao chon ngay thu sau danh cho su cau nguyen tap the, khong phai la "ngay nghi". Chu ky 7 ngay nay đuoc cho la co nguon goc tu nguoi Babylon, vi Abraham ra đi tu thanh Ur cua nguoi Babylon; nguoi Babylon theo chu ky 7 ngay la do quan sat thien van thay co 7 thien the di chuyen tren bau troi: Mat Troi, Mat Trang, Sao Kim, Moc, Thuy, Hoa, Tho.
Ca Do Thai giao va Hoi giao xem phep cat bao quy đau la dau chung cho đuc tin trong khi Kito giao dung le Thanh Tay (Le Rua toi hay Bap tem) thay the cho dau chung nay. Nghi thuc Thanh Tay khac nhau giua cac giao hoi Kito giao nhung cung chi la nhung chon lua giua dam minh trong nuoc (immersion), ray nuoc (aspersion) hoac xuc nuoc (anointment).
Do Thai giao va Hoi giao đeu thiet lap nhung luat le nghiem khac trong kieng cu thuc an nhu luat kosher cua Do Thai giao va luat halaal cua Hoi giao. Ca hai đeu cam an thit lon, Hoi giao nghiem cam moi loai ruou.
Kito giao truoc đay khong cho phep dung thit (khong phai ca) vao cac ngay thu sau trong mot vai thoi gian trong nam, nhung luat nay hoac bi huy bo hoac lam giam nhe tai nhieu giao hoi.
Kito giao va Hoi giao đeu chu trong vao viec truyen ba đuc tin, nhieu to chuc Kito giao gui giao si đen hau nhu khap noi tren the gioi đe thuyet phuc nguoi khac chia se đuc tin cua minh.


Xem them Thien Chua
Đoc than giao
Do Thai giao
Kito giao
Hoi giao


Chu thich Lien ket ngoai Abrahamic religion (religion) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
What Is An Abrahamic Religion? Luu tru ngay 9 thang 4 nam 2018 tai Wayback Machine
Abrahamic Family Reunion
What's Next? Heaven, hell, and salvation in major world religions - Beliefnet.com luu tru
Early law