Tran chien Midway (tua goc tieng Anh: Midway) la mot bo phim đien anh lich su Hoa Ky đuoc san xuat va phat hanh nam 2019, do Roland Emmerich lam đao dien, Harald Kloser lam nha san xuat va Wes Tooke la nha viet kich ban. Bo phim ke ve tran Midway, mot tran đanh mang tinh buoc ngoat tai mat tran Thai Binh Duong trong The chien II. Phim co su tham gia cua Ed Skrein, Patrick Wilson, Luke Evans, Aaron Eckhart, Nick Jonas, Mandy Moore, Dennis Quaid, Tadanobu Asano, Darren Criss va Woody Harrelson.
Bo phim la mot du an tam huyet cua Emmerich. Ong đa gap nhieu kho khan trong viec tim ho tro tai chinh cho bo phim truoc khi huy đong đu von thanh cong va chinh thuc cong bo du an vao nam 2017. Phan lon dan dien vien đa tham gia vao mua he nam 2018 va viec ghi hinh đuoc bat đau o Hawaii vao thang 9 cung nam. Mot so phan canh đuoc ghi hinh o Montreal. Voi kinh phi san xuat 100 trieu USD, cho đen nay đay la mot trong nhung bo phim lam đoc lap đat nhat moi thoi đai.
Tran chien Midway đuoc hang Lionsgate phat hanh lan đau tien tai cac rap chieu phim tai Hoa Ky vao ngay 8 thang 11 nam 2019. Du nhan đuoc nhieu đanh gia trai chieu tu cac nha phe binh, bo phim van đuoc nhieu gioi su gia khen ngoi ve đo chinh xac cua cac su kien lich su đuoc khac hoa trong bo phim, va thu ve 126 trieu USD tren toan cau.


Noi dung Vao thang 12 nam 1937 tai Tokyo, Thieu ta Edwin T. Layton, mot si quan tinh bao cua Hai quan Hoa Ky kiem tuy vien quan su tai Nhat Ban, đang cung đong nghiep thao luan voi ve vai tro cua nguoi My va nguoi Nhat tai Thai Binh Duong trong thoi gian sap toi. Layton đuoc Đo đoc Yamamoto Isoroku canh bao rang neu nguon cung cap dau tho cua Nhat bi đe doa nghiem trong do cac lenh trung phat cua My, ho se phan ung ngay lap tuc.
Ngay 7 thang 12 nam 1941, nguoi Nhat bat ngo tap kich Ham đoi Thai Binh Duong cua Hai quan Hoa Ky đang neo đau tai Tran Chau Cang, chinh thuc keo nguoi My vao cuoc The chien II. Đai uy Richard "Dick" Best, mot phi cong Hai quan cung phi đoi đong tren hang khong mau ham Enterprise đuoc lenh đi truy lung ham đoi cua nguoi Nhat, nhung that bai do ham đoi Nhat đa rut lui thanh cong. Sau vu Tran Chau Cang, Đo đoc Chester Nimitz đuoc bo nhiem lam tan Chi huy truong Ham đoi Thai Binh Duong cua Hai quan Hoa Ky, thay the cho Đo đoc Husband Kimmel.
Vai thang sau cuoc tap kich Tran Chau Cang, nguoi My bat đau thuc hien cac đot khong kich vao can cu cua nguoi Nhat o quan đao Marshall va Nhat Ban, đong thoi nghenh chien voi ham đoi Nhat Ban tai bien San Ho. Cac cuoc tan cong khien gioi lanh đao va quan su Nhat choang vang va Đo đoc Yamamoto bat đau len ke hoach đanh chiem đao Midway, voi su tro giup cua bon hang khong mau ham cua Đe Nhat Hang khong Ham đoi - Kido Butai.
Joshep Rochefort cung đoi giai ma cua Tinh bao Hai quan Hoa Ky bat đau đanh chan nhung buoc đien cua nguoi Nhat va ho thu đuoc mot thong tin ve mot đia điem đuoc xac đinh la "AF". Layton bao cao đieu đo voi Đo đoc Chester Nimitz, nhung đuoc Nimitz bao rang Washington tin "AF" la mot muc tieu nao đo o Nam Thai Binh Duong. Layton khong đong y, cho rang muc tieu chinh la đao Midway. Sau cuoc gap go voi Rochefort, Nimitz ra lenh cho đoi giai ma phai tim ra nhung bang chung chung minh rang "AF" la Midway. Sau khi Layton đe xuat Midway gui đi mot đoan tin khong đuoc ma hoa rang Midway đang gap van đe thieu nuoc ngot, đoi giai ma cua Rochefort đa bat đuoc mot đoan tin cua Nhat ve viec thieu nuoc ngot o "AF", chung minh đuoc rang "AF" chinh la Midway.
Đe chuan bi cho tran đanh, Nimitz ra lenh cho hang khong mau ham Enterprise va Hornet quay ve Midway, đong thoi rut Yorktown, von bi hu hai nang o bien San Ho ve Midway sua chua. Nimintz yeu cau đoi sua chua phai khac phuc toan bo thiet hai va đua Yorktown quay tro lai hoat đong sau hai ngay. Ngay 4 thang 6, may bay Nhat xuat kich tu Kido Butai bat đau tan cong can cu cua nguoi My tren đao Midway, gay thiet hai nang ne cho đuong bang va co so vat chat tren đao. Tuy nhien, nguoi My đa kip phong toan bo so may bay tren đao truoc khi đoi bay Nhat xuat hien, va cac hang khong mau ham cua Nhat lien tuc bi cac đoi bay cua Midway tan cong. Cac đoi may bay phong ngu loi xuat kich tu ba hang khong mau ham cua My cung xuat hien ngay sau đo. Tuy vay cac cuoc tan cong khong gay ra đuoc bat cu thiet hai cho tau Nhat, nguoc lai phai chiu ton that rat nang. Nhung cac cuoc tan cong đa khien đoi tau Nhat roi vao the hon loan, khi khong the thu hoi va phong may bay do phai lien tuc co đong ne tranh bom va ngu loi tu may bay My.
Tau ngam My Nautilus kheo leo tiep can ham đoi Nhat ma khong bi phat hien, va phong mot qua ngu loi ve phia mot hang khong mau ham. Nautilus sau đo bi khu truc ham Arashi truy đuoi gat gao nhung tron thoat thanh cong. Trong luc đo, Thieu ta C. Wade McClusky, chi huy đoi bay cua Enterprise, phat hien ra chiec Arashi đang di chuyen rat nhanh. Cho rang con tau đo đang quay tro lai vi tri ham đoi chinh, McClusky quyet đinh cho toan bo đoi bay bam theo chiec khu truc ham kia. Đoi bay cua McClusky nhanh chong phat hien ra toan bo Kido Butai va vao vi tri nem bom bo nhao ma khong bi bat cu tiem kich nao cua Nhat đanh chan. Khi đang tan cong chiec Kaga, VB-6 cua Best bat ngo bi đoi bay cua McClusky lac vao. Nhan ra loi cua McClusky, Best lien lac voi đoi bay va đa kip tach ra cung 2 chiec SBD khac (do Trung uy Edwin Kroger va Thieu uy Frederick T. Weber đieu khien) đe tan cong chiec Akagi. Trong vong nam phut, đoi bay cua Enterprise cat bom trung hai hang khong mau ham Akagi va Kaga, đoi bay cua Yorktown cat bom trung chiec Soryu, tao ra nhung vu no day chuyen va vo hieu hoa toan bo ba con tau. Best la nguoi duy nhat trong nhom cat bom trung va vo hieu hoa chiec Akagi bang mot qua bom duy nhat o khu vuc khoang chua may bay cua tau.
Tren chiec Hiryu, Chuan Đo đoc Yamaguchi Tamon cho may bay xuat kich va vo hieu hoa thanh cong hang khong mau ham Yorktown. Đen buoi chieu cung ngay, Enterprise va Hornet phong toan bo so may bay con lai va tong tan cong chiec Hiryu. Đai uy Best cung đoi bay cat trung bon qua bom ve chiec Hiryu, khien con tau chim trong bien lua. Sau moi no luc cuu tau khong thanh, Yamaguchi ra lenh bo tau, va ong cung thuyen truong cua Hiryu (Đai ta Tomeo Kaku) đa quyet đinh o lai đe ra đi cung tau. Hiryu sau đo bi khu truc ham Nhat đanh đam bang ngu loi. Vao đem cung ngay, Yamamoto nhan đuoc bao cao rang toan bo Kido Butai cua ong đa bi may bay My đanh chim o Midway. Ngoai ra, sau khi biet them đuoc thong tin ve viec toan bo tau chien cua nguoi My đa rut lui khoi khu vuc đe tranh mot tran da chien voi thiet giap ham duoi quyen cua Yamamoto, ong ra lenh tong rut lui va ket thuc chien dich M.
Tai Tran Chau Cang, Rochefort chan đuoc mot buc đien cua Nhat Ban ve lenh tong rut lui khoi Midway roi đua cho Layton, nguoi sau đo bao cho Nimitz va ban tham muu cua ong. Richard Best sau đo đuoc đoan tu voi gia đinh o Tran Chau Cang, va khong the bay đuoc nua do gap van đe ve phoi (sau đuoc chuan đoan mac benh lao, gay ra boi may tai tao oxi tren chiec SBD cua anh). Bo phim ket thuc bang nhung thong tin ve tran đanh va so phan sau đo cua nhung nhan vat lien quan.


Dien vien = Hoa Ky =


= Đe quoc Nhat Ban =


= Dan thuong =


San xuat Vao ngay 23 thang 5 nam 2017, Roland Emmerich thong bao rang ong se đao dien mot bo phim ve The chien II ten la "Midway" Do gap nhieu van đe ve chi phi san xuat phim cao ngat nguong (uoc tinh len 125 trieu USD), Emmerich gap kha nhieu kho khan đe giup bo phim đi vao san xuat. Khi khong co hang phim lon nao tai tro cho du an, ong phai cat nhieu phan canh chien đau rat co tiem nang va phai gay quy, thu ve 76 trieu USD. Ong con kiem them đuoc 24 trieu USD tu cac von chu so huu, chu yeu la tu cac nha đau tu Trung Quoc. Đay đuoc coi la mot trong nhung du an phim đoc lap đat đo nhat luc đo. Emmerich truoc đo đa tung co gang xay dung mot bo phim voi hang Sony Pictures vao nhung nam 90, va thu hut đuoc su quan tam cua William Goldman. Tuy vay, khi đi đen cac ket luan ve chi phi, ngan sach cho bo phim uoc tinh hon 100 trieu USD (tuong đuong voi 152 USD trieu theo thoi gia nam 2019), va Emmerich phai chuyen sang lam đao dien bo phim The Patriot.
Thang 4 nam 2018, Woody Harrelson va Mandy Moore tham gia vao dan dien vien chinh cho bo phim. Thang 7 nam 2018, Luke Evans đuoc chon vao vai Thieu ta Wade McClusky, chi huy đoi bay cua Enterprise va đuoc trao thuong Huan chuong Chu Thap Hai quan sau tran Midway. Robby Baumgartner đuoc thue lam nha quay phim. Vao thang 8 cung nam, Patrick Wilson, Ed Skrein, Aaron Eckhart, Nick Jonas, Tadanobu Asano, Dennis Quaid cung nhieu dien vien khac đuoc chon lam dien vien cho bo phim. Darren Criss, Alexander Ludwig va Brandon Sklenar tham gia dien xuat vao thang 9. Qua trinh quay phim đuoc bat đau vao ngay 5 thang 9 nam 2018, o Honolulu, Hawaii. Ngoai ra, vai phan canh đuoc quay o Montreal.
Thang 11 nam 2018, Scanline VFX thong bao ho se la cong ty chinh đam nhiem phan hieu ung đe nang cao chat luong hinh anh trong phim, va Pixomondo đuoc ki ket tham gia ho tro bo sung cac ki xao cua phim.


Phat hanh Bo phim đuoc cong chieu tai cac rap ngay 8 thang 11 nam 2019, trong tuan le Ngay Cuu chien binh.


= Quang ba =
Mot tam ap phich quang ba bo phim đuoc ra mat vao ngay 4 thang 6 nam 2019, nhan ki niem 77 nam tran Midway. Mot bo anh gom 13 tam mo ta lai cac phan canh trong phim đuoc cong bo vao ngay 26 thang 6 nam 2019, va đoan trailer đau tien đuoc ra mat vao ngay hom sau (27 thang 6). Đoan trailer thu hai va cuoi cung đuoc ra mat vao ngay 12 thang 9 nam 2019, va ap phich chieu rap cua bo phim đuoc cong bo vao ngay 25 thang 9. Tong cong, Lionsgate đa chi khoang 40 trieu USD cho viec quang ba bo phim.


= Phuong tien tai gia =
Midway đuoc phat hanh duoi dang Digital HD vao ngay 4 thang 2 nam 2020, va duoi dang DVD, Blu-ray va Ultra HD vao ngay 18 thang 2 nam 2020.


Tiep nhan = Doanh thu phong ve =
Tran chien Midway đa thu ve tong cong 56.8 trieu USD tai thi truong Hoa Ky va Canada, va 68.5 trieu USD o cac thi truong ngoai đia, nang muc tong doanh thu cua phim len 125.4 trieu USD, cao hon muc kinh phi lam phim 100 trieu USD.
Tai thi truong Hoa Ky va Canada, Tran chien Midway đuoc cong chieu đong thoi voi Doctor Sleep, Playing with Fire va Last Chrismas, va đuoc ky vong se thu ve khoang 15 trieu USD tu 3,242 rap phim trong tuan đau cong chieu. Bo phim đa thu ve 6,3 trieu USD trong ngay đau cong chieu (bao gom 925,000 USD tu ban xem truoc vao toi thu Nam). Bo phim tiep tuc thu ve 17,5 trieu USD, vot muc ky vong ban đau va vuot mat đoi thu la bo phim Doctor Sleep bang viec la bo phim đuoc xem nhieu nhat tai cac phong ve. Trong tuan thu hai, bo phim thu ve đuoc 8,8 trieu USD, đung thu hai sau bo phim moi la Ford v Ferrari, truoc khi kiem them đuoc 4,7 trieu USD va ket thuc o vi tri thu nam o tuan thu ba.


= Đanh gia chuyen mon =
Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, bo phim nhan đuoc 42% luong đong thuan dua tren 169 luot đanh gia va đat muc điem trung binh la 5.2/10. Cac chuyen gia cua web cho rang: "Tran chien Midway tai hien lai mot su kien lich su noi tieng voi nhung hieu ung đac biet hien đai va co goc nhin truc quan hon, nhung duong nhu kich ban cua bo phim duong nhu chua đu san sang chien đau." Tai trang Metacitic, bo phim co điem trung binh la 47 tren 100 dua tren 28 luot nhan xet, chu yeu la nhung đanh gia trung binh va hon tap. Luot binh chon cua khan gia tren trang thong ke CinemaScore cho phan phim điem "A" tren thang tu A+ đen F, trong khi tren PostTrak đat muc 4 tren 5 sao, voi 58% nguoi xem nhan xet rang ho rat khuyen khich xem bo phim nay.
Barry Hertz cua to The Globe and Mail cham bo phim 2/4 sao, nhan xet bo phim "la mot khuc su thi ve The chien II tuong đoi nhat nheo, du co thoi luong 138 phut nhung khi xem lai co cam giac dai gap nam lan", va ong ket luan bo phim la "mot cau chuyen buon te, nguon hap dan chinh chi xoay quanh dien vien goc Anh Ed Skrien co dien lai vai nguoi phi cong Richard Best voi chat giong New Jersey." Wendy Ide cua to The Observer cham bo phim 2/5 sao, viet rang" "Moi khuon mau trong phim chien tranh nham chan đeu đuoc khai thac trong bo phim von khong mang lai đieu gi moi ngoai viec chac chan se lam hai long va khien nhung nguoi ham mo quan nhan la het truoc nhung vu no bat mat."
Paul Byrnes cua to The Sydney Morning Herald cham bo phim 3/5 sao, nhan xet bo phim la "mot trong nhung bo phim co phan tien bo hon [cua Roland Emmerich]", nhung noi them: "Co mot so phien ban truoc đo đe lua chon, bao gom đoan phim 18 phut đat giai Oscar ve muc phim tai lieu cua John Ford. Chung toi khong can mot cai gi moi, tru khi ong ay co đieu gi đo moi đe noi hay co cach moi đe đien đat. Đoi voi hai cau hoi, cau tra loi đeu la khong." Owen Gleiberman cua to Variety viet:" Mot bo phim hang B co ban. Nhung nhung tran hoa thieu cung voi tieng kim loai va cham vao nhau tao nen su huy diet cua chien tranh moi la đieu khien Tran chien Midway tro thanh mot bo phim đang đe xem."


Tinh xac thuc lich su Tran chien Midway nhan đuoc nhieu loi khen tu cac cuu chien binh va nha su hoc vi su chinh xac ve mat lich su hon cac bo phim truoc đo la Midway (1976) va Tran Chau Cang (2001). Giam đoc So Di San va Lich su Hai quan Sam Cox, đong thoi la mot cuu Chuan Đo đoc Hai quan Hoa Ky, nhan xet: "Bat chap mot so khia canh 'Hollywood', đay van la bo phim ve hai quan thuc te nhat tung đuoc thuc hien."

Mot so su kien duong nhu "đuoc Hollywood hoa" trong phim, vi du nhu phan canh Bruno Gaido chay nhanh ve cho mot chiec SBD đang đau tren đuong bang đe ban ha mot chiec may bay nem bom Nhat Ban đang co gang lao vao Enterprise, sau đo đuoc thang chuc tai cho nho su dung cam. Đung la Gaido đa ban ha chiec may bay đo, nhung nhung gi xay ra sau đo khong giong nhu bo phim mo ta. Thuc te, Gaido đa phai co gang tron tranh sau khi ban roi may bay Nhat, lo so rang anh se gap rac roi vi dam tu y roi khoi vi tri cua minh khi chua co su chap thuan cua cap tren. Cac thuy thu phai đi tim Gaido va "ap giai" anh ta đen cho Halsey đe thang chuc.
Ngoai ra phim con con co mot so điem khong đung voi lich su nhu:

Bo phim khac hoa sai ki hieu ngoi sao cua son tren may bay My trong giai đoan truoc tran Midway. Truoc tran Midway, may bay My đuoc son hinh ngoi sao trang voi cham đo o giua, va cham đo nay nhanh chong bi xoa bo sau khi nguoi My nhan ra no se khien cac phao thu nham lan voi bieu tuong Mat troi moc (Hinomaru) đuoc son tren may bay Nhat. May bay My trong cac phan canh truoc tran Midway đeu bi thieu mat cham đo.
O phut 11:12, nhung may bay phong ngu loi Nakajima B5N "Kate" đa thuc hien cac đot tha ngu loi o vi tri truoc cac thiet giap ham đau o khu vuc Day Thiet giap ham (Battleship Row). Tren thuc te, nhung đoi bay Kate đa bay qua khu vuc Xuong Hai quan Tran Chau Cang đe phong ngu loi o vi tri vuong goc voi nhung chiec thiet giap ham.
Cuoc khong kich quan đao Marshalls bao gom phan canh Best lai chiec SBD khong chien voi may bay Nhat qua cac ngon nui. Thuc te quan đao Marshalls chi bao gom cac hon đao nho bang phang, khu vuc cao nhat chi đat 10 m so voi muc nuoc bien. Ngoai ra, hai đoi bay Nhat đong quan tai Marshalls ngay hom đo (Phi đoan Chitose va Phi đoan Yokohama) đeu khong su dung nhung chiec tiem kich Zero nhu đuoc mo ta trong phim, thuc te ho su dung nhung chiec Misubishi A5M Type 96.
Bo phim mieu ta canh tau ngam Nautilus kheo leo di chuyen qua tau chien Nhat đe phong ngu loi ve mot chiec hang khong mau ham cua Nhat (Kaga trong phim). Thuc te, muc tieu đuoc Nautilus chon đe phong ngu loi ngay hom đo la thiet giap ham Kirishima.
Trong nhung dien bien đau tien cua tran Midway, 12-16 chiec may bay nem bom hang trung Martin B-26 Marauder đa thuc hien mot đot rai bom vao đoi hinh tau chien cua Nagumo. Chi co bon chiec Marauder cua Luc quan đa thuc hien cuoc tan cong ngay hom đo, va chung đuoc trang bi ngu loi đe phoi hop cung voi nhom may bay TBF Avenger thay vi trang bi bom nhu phim mo ta.
Cac cuoc tan cong cua cac đoi phong loi xuat phat tu ba hang khong mau ham đeu bi sai thu tu. Thuc te, VT-8 cua Hornet tiep can Kido Butai đau tien va tan cong truoc, khong phai VT-6 cua Enterprise nhu trong phim. VT-3 cua Yorktown tan cong cuoi cung voi su tro giup cua cac may bay tiem kich cua VF-3.
Khi Phi đoan Phong loi so 8 (VT-8) bat đau tan cong Kido Butai, chiec Devastator cua Thieu uy George H. Gay Jr. nhanh chong bi ban ha truoc khi anh kip phong qua ngu loi. Thuc te, Geroge Gay la mot trong so rat it phi cong cua VT-8 cat đuoc qua ngu loi ve phia tau chien Nhat (nhung truot) truoc khi bi ban ha. Anh cung la nguoi duy nhat trong tong so 30 thanh vien cua VT-8 song sot qua cuoc tan cong.
Nhieu tau chien cua Nhat Ban su dung sai cau hinh vu khi, vai phan canh co su xuat hien cua 5 thiet giap ham lop Yamato (thuc te chi co 3 chiec đuoc đong va chi co mot chiec tham chien o Midway la Yamato, voi vai tro la ki ham cua Đo đoc Yamamoto). Hang khong mau ham Kaga cung bi sai nhieu chi tiet nhu đao thuong tang đuoc đat ben trai tau (thuc te đao thuong tang cua Kaga nam o ben phai) va san bay thieu mat bieu tuong Hinomaru (đuoc son o khu vuc truoc thang nang so 1 cua Kaga truoc tran Midway).
Phim khong đe cap toi su xuat hien cua Chuan Đo đoc Frank Jack Fletcher. Ong la Chi huy truong Luc luong Đac nhiem 17 (ki ham la USS Yorktown) va đong thoi la tong chi huy luc luong hang khong mau ham My tai Midway.
Trong phim mo ta canh chiec SBD cua O'Flaherty va Gaido bi nhom tiem kich Zero ban ha. Thuc te, chiec SBD cua ho het nhien lieu va phai ha canh xuong bien.


Đoc them Tran Midway
USS Enterprise (CV-6)
USS Yorktown (CV-5)
Đe Nhat Hang khong Ham đoi
Pearl Harbor (phim nam 2001)


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Tran chien Midway tren Internet Movie Database
Tran chien Midway tai AllMovie
Midway tai Rotten Tomatoes