Ho Onega (cung goi la Onego, tieng Nga: Онежское озеро Onezskoe ozero; tieng Phan Lan: Aaninen hoac Aanisjarvi; tieng Karelian: Oniegu hoac Oniegu-jarve; tieng Veps: Anine hoac Anizjarv) la mot ho o mien tay bac nuoc Nga trong phan thuoc chau Au, nam trong lanh tho nuoc Cong hoa Karelia, tinh Leningrad va tinh Vologda. No thuoc vinh bien Baltic, Đai Tay Duong, va la ho lon thu nhi o chau Au sau ho Ladoga. Ho nay chua nuoc cua 50 song chay vao va chay ra qua song Svir.
Co khoang 1.650 đao nho tren ho, trong đo co đao Kizhi, noi co khu lien hop lich su gom 89 nha tho Chinh thong giao bang go cung nhung kien truc khac bang go tu the ky thu 15 toi the ky 20. Khu lien hop noi tren bao gom ca Kizhi Pogost, mot di san the gioi cua UNESCO. Bo phia đong cua ho co khoang 1.200 petroglyph (tranh khac tren đa) tu thien nien ky 4 toi thien nien ky 2 truoc Cong nguyen. Cac thanh pho chinh tren ho la Petrozavodsk, Kondopoga va Medvezhyegorsk.


Lich su đia chat Ho nay nguyen la ho bang (ho do bang tan khoet thanh) va la vet tich con lai cua mot khoi nuoc lon đa ton tai o khu vuc nay trong ky bang ha. Trong thuat ngu đia chat hoc, ho nay con kha tre, đuoc hinh thanh - giong nhu hau het tat ca cac ho o mien bac chau Au - thong qua cac hoat đong khoet sau xuong cua cac mang bang ha luc đia o phan sau cua ky bang ha cuoi cung, khoang 12.000 nam truoc đay: Trong thoi Đai Co sinh (300–400 trieu nam truoc đay) toan bo lanh tho cua luu vuc hien đai cua ho bi bao phu bang mot them luc đia nam gan luu vuc co, can luc đia Baltic. Cac tram tich o thoi đo – sa thach, cat, đat set va đa voi – tao thanh mot lop day 200 met phu tren khien Baltic gom đa hoa cuong, gonai va Greenschist. Su rut song bang o ky bang ha tao thanh bien Littorina. Muc nuoc đau tien cua no cao hon muc hien nay  tu 7 đen 9 met, nhung no dan dan thap đi, do đo dien tich bien giam đi va tao thanh nhieu ho trong vung Baltic.


Đia hinh va mang thuy van Ho Onega co dien tich la 9.700 km² khong ke cac đao, va dung tich la 280 km³; chieu dai cua ho khoang 245 km, chieu rong khoang 90 km. Đay la ho lon thu nhi o chau Au, va la ho lon thu 18 tren the gioi. Bo ho phia nam phan lon la thap, trong khi cac bo phia bac la đa va go ghe.  Chung chua rat nhieu vinh thuon dai tao cho ho thanh hinh mot con tom khong lo. O phan phia bac ho co ban đao Zaonezhye lon (tieng Nga: Заонежье); phia nam ban đao nay la đao Klimenetsky Lon (tieng Nga: Большой Клименецкий. Ve phia tay cua chung la khu vuc vinh Onego Lon (tieng Nga: Большое Онего) (sau hon 100 m) voi vinh Kondopozhskaya (tieng Nga: Кондопожская губа, sau toi 78 met), Ilem-Gorskaya (42 m), Lizhemskoy (82 m) va Unitskoy (44 m). Ve phia tay nam cua vinh Onega Lon la vinh Petrozavodsk Onego (tieng Nga: Петрозаводское Онего) voi cac vinh Petrozavodsk lon va cac vinh nho Yalguba va Pinguba. Ve phia đong cua Zaonezhye co mot vinh, phan phia bac cua no goi la vinh Povenetsky va phan phia nam goi la vinh Zaonezhsky. O đo, cac khu sau, xen ke voi cac bo va cac đao, chia vinh thanh nhieu phan. Phan cuc nam cua chung, Onega Nho, sau 40–50 met. Moi bo ho đeu phu đa.

Chieu sau binh quan cua ho la 31 met, cho sau nhat (127 m) nam o phan phia bac. Chieu sau o phan giua ho la 50–60 m va tang len toi 20–30 m o phan phia nam. Đay ho co hinh dang rat khong đong đeu, no đuoc bao phu bang phu sa, va chua rat nhieu khe ranh co kich thuoc va hinh dang khac nhau o phan phia bac. Cac khe ranh nam cach nhau boi cac bai ngam lon va nong. Cau truc đay ho nhu vay co loi cho ca sinh song, nen cac bai ngam đuoc su dung đe đanh bat ca thuong mai.
Muc nuoc ho đuoc on đinh hoa bang nha may thuy đien Verhnesvirskaya  va chi thay đoi tu 0,9 toi1,5 met trong mot nam. Muc nuoc tang len do lu lut mua xuan keo dai tu 1,5 toi 2 thang. Muc nuoc cao nhat la tu thang 6 toi thang 8, con muc nuoc thap nhat la trong thang 3, thang 4. Hang nam cac song chay vao ho nay 15,6 km³ nuoc, tuc len toi 74% luong nuoc, phan con lai do luong nuoc mua (hay tuyet) roi xuong. Phan lon nuoc trong ho (84% hoac 17.6 km³/nam) chay ra ngoai qua song Svir, va 16% luong con lai bi boc hoi tu mat ho. Thuong co cac tran bao mang đac tinh cua bao bien hon la bao tren ho, khien song dang cao 2 toi 3 met va tham chi toi ca nam met. Ho bi đong bang o vung gan bo va o cac vinh vao cuoi thang 11, thang 12; con o giua thi bi đong bang khoang giua thang Gieng. Nuoc o vung sau thi trong, co the nhin ro xuyen qua 7–8 m. Nuoc trong ho la nuoc ngot, voi dung luong muoi la 35 mg/L. Đay la ty le muoi tuong đoi thap hon 1,5 lan so voi ho lon khac trong khu vuc la Ho Ladoga. Nhiet đo vung nuoc tren be mat ho la tu 20 toi 24 °С, con o cac vinh la 24–27 °С. Nuoc o vung sau thi lanh hon, chi tu 2 toi 2,5 °С trong mua đong va tu 4 toi 6 °С trong mua he. Thoi tiet tuong đoi lanh, voi nhiet đo duoi 0 °C trong nua nam, con nhiet đo trung binh trong mua he la khoang 16 °C.


Luu vuc va cac đao Luu vuc 51.540 km² chay vao ho qua 58 song va tren 110 song nhanh, trong đo co song Shuya, song Suna, song Vodla, song Vytegra va song Andoma. Nuoc trong ho chi chay đi qua song Svir, đanh dau bien gioi phia nam cua Karelia, chay tu bo bien phia tay nam cua ho Onega toi ho Ladoga va tiep tuc qua song Neva ra Vinh Phan Lan.
Kenh Bien Trang – bien Baltic chay qua ho tu Bien Trang toi bien Baltic. Tuyen đuong thuy Volga–bien Baltic noi ho Onega voi song Volga, bien Caspi va Bien Đen. Kenh Onega, doc theo cac bo phia nam cua ho, đuoc đao tu nam 1818–1820 va nam 1845–1852 giua song Vytegra o phia đong va song Svir o phia tay. Kenh nay la mot phan cua he thong tuyen đuong thuy Volga-bien Baltic, mot kenh đi truoc cua tuyen đuong thuy Volga-bien Baltic, nham tao ra mot loi đi yen tinh cho tau thuyen tranh vung nuoc ho khi co bao. Kenh nay rong khoang 50 met, nam cach cac bo ho tu 10 met toi 2 km. Kenh nay hien nay khong đuoc su dung cho tau thuyen luu thong.
Co khoang 1.650 đao nho trong ho, voi dien tich tong cong khoang 250 km². Trong đo đao noi tieng nhat la đao Kizhi, co cac nha tho lich su bang go tu the ky thu 18. Đao lon nhat la đao Klimenetsky lon co dien tich 147 km². Đao nay co vai noi đinh cu, mot truong hoc va mot ngon đoi cao 82 m. Cac đao lon khac la đao Lelikovsky lon va Suysari.


He thuc vat va đong vat Cac bo ho thi thap va khi nuoc song dang cao thi tran bo ho. Do đo cac bo lay loi va co nhieu cay mia, cung cac con vit, ngan, ngong va thien nga sinh song. Khu vuc ven bo đuoc bao phu boi cac rung nguyen sinh day đac. Loai cay chinh la thong, nhung cung co cac cay đoan, cay du va tong quan sui. Cac đong vat thong thuong gom co huou Bac My, gau nau, cho soi, chon, tho rung, soc, linh mieu, chon mactet, con lung chau Au, cung nhu chuot xa Bac My va chon vizon đuoc đua vao vung nay tu đau the ky 20. Khoang 200 loai chim thuoc 15 ho đa đuoc quan sat thay o luu vuc ho.
Ho Onega co rat nhieu loai ca va loai khong xuong song song duoi nuoc, trong đo co cac di hai tu ky bang ha, nhu ca mieng tron. Co khoang 47 loai ca thuoc 13 ho, trong đo co ca tam, ca hoi nuoc ngot, ca hoi xam, ca hoi suoi, ca osmer chau Au (ca nho ho Osmeridae), ca hoi mieng nho, ca chep, ca giec, ca hoi trang, ca bong, ca hoi cham hong, ca cho, ca hoi trang chau Au, ca bach, ca ven bac, ca ven, ca ziege (thuoc ho ca chep), ca chach, ca nheo, ca chinh chau Au, rudd (thuoc lop ca vay tia), ca chep đo, ca đuc, sander (thuoc ho ca pecca), ca pecca, ruffe (thuoc ho ca pecca) va ca tuyet song.


Sinh thai Muc đo o nhiem o khu vuc ho đa tang dan, đac biet la o cac phan Tay Bac va cac phan phia Bac co chua cac co so cong nghiep cua cac thanh pho Petrozavodsk, Kondopoga va Medvezhyegorsk. Khoang  80% dan so va tren 90% cong nghiep cua luu vuc đuoc tap trung trong cac vung nay. O nhiem tu 3 thanh pho nay len toi khoang 190 trieu m³ nuoc cong ranh cung nuoc thai va 150 tan chat thai hang nam. Hoat đong cua con nguoi tao ra khoang 315 trieu m³ nuoc thai hang nam, trong đo 46% la nuoc thai cong nghiep va cac ho gia đinh, 25% la dong chay nuoc mua va 16% la nuoc thai lien quan toi viec cai tao đat. Nuoc thai nay co chua 810 tan phosphor va 17.000 tan nito, 11.800 tan cua nhung nguyen to nay đuoc thai ra thong qua song Svir trong khi phan con lai tich tu trong long ho. Tau, thuyen co đong co (khoang 8.000 chiec) mang lai o nhiem dau o muc khoang 830 tan moi nam, cung nhu phenol  (0,5 tan), chi (0,1 tan) va oxide sulfur, nito, va carbon.


Kinh te Luu vuc ho la nguon đa granite, cam thach va schist đen o Nga, đa đuoc khai thac tu đau the ky 18. Nganh luyen kim cung tien tien, nhat la o vung Petrozavodsk, noi san xuat khoang 25% san pham cong nghiep cua nuoc Karelia. Muc nuoc cua ho đuoc kiem soat boi cac nha may thuy đien Nizhnesvirskaya (tieng Nga: Нижнесвирская ГЭС, "Lower-Svir") va Verzhnesvirskaya (tieng Nga: Верхнесвирская ГЭС, "Upper-Svir"). Nha may thuy đien Nizhnesvirskaya đuoc xay dung tu nam 1927 toi 1938, co cong suat cao nhat la 99 MW. Viec xay dung nha may thuy đien Verzhnesvirskaya bat đau tu nam 1938, nhung bi gian đoan boi The chien thu hai va chi đuoc bat đau lai tu nam 1947. Nha may hoan thanh nam 1952, cung cap đuoc 160 MW nang luong  đien. Ho chua nuoc cua nha may thuy đien Verzhnesvirsk co dien tich 9.930 km² voi suc chua 260 km³, tuc la gan nhu cung dien tich va suc chua cua Ho Onega. Viec xay dung nha may thuy đien đa nang muc nuoc cua ho len 0,5 m.
Ho nay co he thong giao thong đuong thuy rat phat trien, la mot phan cua tuyen đuong thuy song Volga–bien Baltic va kenh Bien Trang – bien Baltic, noi cac luu vuc bien Baltic, bien Caspi va vung bien Bac. Cac kenh nay cho phep van chuyen hang hoa tu ho toi toi cac nuoc tu Đuc toi Iran; phan lon viec giao thong đi tu Phan Lan, Thuy Đien, Đuc va Đan Mach. Kenh Onega chay doc theo bo phia nam cua ho hien nay khong đuoc su dung. Viec van chuyen hang hoa tren ho Onega len toi tu 10–12 trieu tan hang nam voi khoang 10.300 chuyen tau. Cac bo ho co 2 cang (Petrozavodsk va Medvezhyegorsk), 5 ben tau (Kondopoga, Povenets, Shala, Vytegra va Ascension (tieng Nga: Вознесенье)) cung 41 cau tau.
Đanh bat ca la mot nganh nghe quan trong o ho. Khoang 17 loai ca đuoc đanh bat thuong mai, nhieu nhat la ca hoi trang, ca osmer, ca Rutilus, ca tuyet song, ca Sander, ca pecca, ca ruffe, ca ven, ca hoi nuoc ngot, ca cho, ca chep đo, ca hoi mieng nho, ca dace, ca muong chau Au va ca giec.
Trong khi đo, khong co dich vu cho hanh khach thuong xuyen tren ho. Co nhieu chuyen cho khach du lich moi ngay doc theo cac tuyen đuong Petrozavodsk - Kizhi, Petrozavodsk - Velikaya Guba va Petrozavodsk - Shala. Cac chuyen nay su dung hydrofoil va tau co đong co. Chung cung cho ca hanh khach nua. Ngoai ra, cung co cac tau cho hanh khach tren tuyen Petrozavodsk - Shala.
Chay thuyen buom tren ho la mot hoat đong đuoc ua thich, co mot cau lac bo thuyen buom o Petrozavodsk. Tu nam 1972, vao cuoi thang 7 đeu co cuoc đua thuyen buom ("tieng Nga: Онежская парусная регата")  lon nhat nuoc Nga va co tam co quoc te tren ho nay.


Cac đia điem lich su = Cac thanh pho =
Thanh pho lon nhat tren ho la Petrozavodsk – thu đo cua nuoc Cong hoa Karelia (khoang  270.000 cu dan) đuoc Peter I thanh lap nam 1703 đe khai thac cac mo quang thien nhien. Khu vuc Petrozavodsk co nhieu cong trinh kien truc lich su, nhu Architectural ensemble Round Square (cuoi the ky 18) va toa nha the duc nam 1790. Đe cua ho Onega co hang loat tuong đieu khac, nhieu tuong la mon qua cua cac thanh pho ket nghia.
Thanh pho Kondopoga đuoc biet đen tu nam 1495, co Nha tho Uspenskaya (Mong Trieu) xay dung tu nam 1774. Nha tho cao 42 met nay la mot trong cac nha tho bang go cao nhat o mien bac Nga. Thanh pho co 2 chuong chum, mot chum gom 23 chuong, con chum kia 18 chuong. Thanh pho cung co mot khu the thao truot bang trong nha, chua đuoc 1.850 khan gia va mot Cung Nghe thuat co đan organ.
Thanh pho Medvezhyegorsk đuoc thanh lap nam 1916 va tu nam 1931 tro thanh can cu xay dung cua Bien Trang – Kenh Baltic. Tu nam 1703–1710 va tu nam 1766–1769 co mot xi nghiep hoat đong trong thanh pho. Trong The chien thu hai, khu vuc nay bi luc luong quan su Phan Lan chiem đong 3 nam va la noi hoat đong quan su nhon nhip.


= Đao Kizhi =
Noi hap dan chinh cua ho la đao Kizhi nam o phan phia bac ho, đay la Khu bao ton lich su, kien truc va dan toc hoc cap quoc gia. Đao co 89 cong trinh kien truc bang go tu the ky 15 toi the ky 20. Trong so nay, cong trinh đang chu y nhat la Kizhi Pogost tu đau the ky 18, trong đo co mot nha tho mua he 22 vom mai, mot nha tho mua đong 9 vom mai va mot thap chuong. Kizhi Pogost đuoc đua vao danh sach di san the gioi cua UNESCO nam 1990. Vao mua he, hang ngay đeu co tau thuyen chay tu thanh pho Petrozavodsk toi đao nay.


= Cac đa khac hinh =
Mot noi hap dan khac cua ho Onega la cac đa khac hinh. Chung co tu thien nien ky thu 4 toi thien nien ky thu 2 truoc Cong nguyen, va nam o bo phia đong cua ho. Co khoang 1.200 đa khac hinh rai rac trong khu vuc tren 20 km, trong đo o nhieu mui đat, chang han nhu mui đat Besov Nos (xem ban đo ben tren). Cac hinh khac sau 1–2 mm mo ta nguoi, đong vat, thuyen va cac hinh tron hoac hinh luoi liem.


= Cong trinh khac =
Nhieu cong trinh lich su khac nam rai rac chung quanh ho, trong đo co tu vien Svyat-Uspensky tren mui đat Murom, o bo phia đong cua ho. Tu vien nay đuoc thanh lap tu nam 1350, đong cua nam 1918 va đuoc phuc hoi nam 1991.


Tham khao va Chu thich Lien ket ngoai Clanak o jezeru na russia.rin.ru (tieng Nga)
Clanak o jezeru sa detaljnom mapom (na www.map.infoflot.ru) Luu tru ngay 27 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine (tieng Nga)
Opsrna prezentacija o jezeru Onjega Luu tru ngay 6 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine (tieng Nga)
Clanak o jezeru na www.russia.com Luu tru ngay 18 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Clanak o jezeru u Enciklopediji Britanika iz 1911. godine