kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
ULAS J112001.48+064124.3 thuong viet gon la ULAS J1120+0641, la mot chuan tinh đuoc biet đen la o xa nhat va la chuan tinh đau tien quan sat đuoc co đo dich chuyen đo lon hon 7,0.
Chuan tinh nay đuoc phat hien va bao cao vao thang 6 nam 2011. No co đo dich chuyen đo 7,085 va o khoang cach 28,85 ty nam anh sang  .
Anh sang cua no phat ra, ma ngay nay quan sat đuoc tren Trai Đat, la vao co 13 Ga BP (ty nam truoc ngay nay), tuc la gan 770 Ma sau su kien Big Bang . No đuoc đanh dau la "Chuan tinh so khai" trong Bieu thoi gian lich su tu nhien.


Phat hien ULAS J1120+0641 đuoc phat hien trong chuong trinh Khao sat Bau troi sau Hong ngoai UKIRT (UKIDSS, UK Infrared Deep Sky Survey), su dung Kinh thien van Hong ngoai Anh quoc (UKIRT, United Kingdom Infrared Telescope) đat tai Mauna Kea, Hawaii.
Ten cua thien the co nguon goc tu chuong trinh Khao sat Dien tich lon UKIDSS (ULAS, UKIDSS Large Area Survey), la nghien cuu đa phat hien ra chuan tinh nay. Vi tri cua no tren bau troi la xich kinh (11h 20m) va xich vi (+06° 41'). Đieu nay đat chuan tinh trong chom sao Su Tu, va tren mat bang cua bau troi thi gan voi σ Leo.
Chuan tinh đuoc phat hien bang kinh vien vong hoat đong o buoc song hong ngoai. Anh sang ban đau đuoc ULAS J1120+0641 phat ra thi o vung tia cuc tim, voi buoc song ngan va nang luong cao hon so voi anh sang nhin thay. Do vu tru mo rong, su di chuyen cua no dan đen dich chuyen đo vu tru hoc, lam cho nang luong va buoc song cua anh sang thay đoi, dich ve phia hong ngoai.
Nhom nghien cuu khoa hoc đa danh nhieu nam tim kiem UKIDSS cho chuan tinh co dich chuyen đo cao hon 6,5. ULAS J1120+0641 tham chi con cao hon ho hy vong, voi đo dich đo lon hon 7,0.
UKIDSS la quan sat trac quang hong ngoai gan, vi vay viec phat hien ban đau chi la mot dich chuyen đo trac quang voi zphot> 6,5. Truoc khi cong bo phat hien cua minh, nhom đa su dung quang pho tren Kinh thien van Bac Gemini va Kinh thien van rat lon (Very Large Telescope) đe thu đuoc đo dich chuyen đo quang pho la 7,085 ± 0,003 .


Mo ta ULAS J1120+0641 co đo lech đo la 7,085, tuong ung voi khoang cach đong chuyen đong la 28,85 ty nam anh sang tinh tu Trai Đat.
Tinh đen thang 6 nam 2011, no la chuan tinh xa nhat quan sat đuoc. No phat ra anh sang, ma ngay nay quan sat đuoc tren Trai Đat, la vao co duoi 770 Ma sau su kien Vu No Lon, tuc khoang 13 Ga BP . Thoi điem nay la som hon co 100 Ma so voi anh sang tu chuan tinh đuoc biet đen la xa xoi nhat truoc đo.
Đo sang cua chuan tinh nay đuoc uoc tinh khoang 6,3 × 1013 đo sang cua Mat Troi. Nang luong nay đuoc tao ra boi lo đen sieu khoi luong uoc tinh khoang 2++1,5−-0,7 ×109 lan khoi luong Mat Troi . Trong khi lo đen nuoi chuan tinh thi anh sang tu chinh lo đen khong thoat ra đuoc. Daniel Mortlock, tac gia chinh cua bai bao cong bo phat hien ULAS J1120+0641, giai thich rang "lo đen sieu khong lo chinh la bong toi, nhung no co mot đia khi va bui xung quanh no, đa nong o muc sang hon toan bo thien ha cua cac ngoi sao".


Chi dan Tham khao Xem them Danh sach chuan tinh


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi ULAS J1120+0641 tai Wikimedia Commons
ESO, "The most distant quasar" (Image)
PhysOrg, "Astronomers find universe's most distant quasar (w/ video)"
Dich chuyen đo la mot hien tuong vat ly, trong đo anh sang phat ra tu cac vat the đang chuyen đong ra xa khoi nguoi quan sat se đo hon. Hien tuong nay la he qua cua hieu ung Doppler, khi cac vach pho trong phan anh sang bieu kien chuyen dich ve phia pho đo do tan so song đien tu (cua anh sang, song vo tuyen...) cua cac thien ha, quasar hay cac thien the xa khac bi giam xuong. Tu đo ma xuat hien ten "chuyen dich đo". Chuyen dich đo cang lon thi vat the quan sat chuyen đong ra xa khoi nguoi quan sat cang nhanh.
Nho vao dich chuyen đo ma nguoi ta phat hien ra cac thien ha đang chuyen đong ra xa nhau hay rong hon la su gian no vu tru "Metagalaxy", xac đinh chuyen đong rieng cua cac sao đoi voi Trai Đat. Thuyet tuong đoi rong đa phan đoan van đe chuyen dich đo khi cac quang tu mat giam nang luong khi thoat ra khoi truong hap dan - su truyen song vao truong yeu hon.
Nguoc lai voi chuyen dich đo la chuyen dich xanh.


Xem them Hieu ung Doppler
Dich chuyen xanh


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Redshift tai Wikimedia Commons
Ned Wright's Cosmology tutorial
Cosmic reference guide entry on redshift Luu tru ngay 3 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine
Mike Luciuk's Astronomical Redshift tutorial Luu tru ngay 21 thang 11 nam 2005 tai Wayback Machine
Animated GIF of Cosmological Redshift by Wayne Hu
Merrifield, Michael; Hill, Richard (2009). "Z Redshift". SIXTψ SYMBΦLS. Brady Haran danh cho Đai hoc Nottingham.
The Seven Year Itch la bo phim lang man hai huoc My nam 1955, dua tren vo kich cung ten cua George Axelrod. Bo phim do Billy Wilder đong sang tac va đao dien, voi dien xuat cua Marilyn Monroe va Tom Ewell. Phim xuat hien mot trong nhung hinh anh bieu tuong cua the ky 20 – Monroe đung tren nap cong tau ngam khi chiec đam trang cua co bi thoi bay luc đoan tau chay qua. Tua đe bo phim đuoc nhieu nha tam ly hoc su dung.


Tuyen vai Marilyn Monroe vai Co gai
Tom Ewell vai Richard Sherman (đuoc ghi nhan voi ten Tommy Ewell)
Evelyn Keyes vai Helen Sherman
Sonny Tufts vai MacKenzie
Robert Strauss vai Kruhulik
Oscar Homolka vai Dr. Brubaker
Marguerite Chapman vai Miss Morris
Victor Moore vai Plumber
Roxanne vai Elaine
Donald MacBride vai Mr. Brady
Carolyn Jones vai Miss Finch
Kathleen Freeman vai Nguoi phu nu o nha hang chay (khong ghi nhan)
Doro Merande vai Boi ban o nha hang chay (khong ghi nhan)


Nhac phim San xuat The Seven Year Itch ghi hinh giua ngay 1 thang 9 đen 4 thang 11 nam 1954, la bo phim duy nhat cua Billy Wilder, phat hanh boi 20th Century Fox. Nhan vat Elaine (Dolores Rosedale), Marie va giong noi tham tam cua Sherman va Co gai lay tu vo kich; nhan vat Plumber, Miss Finch (Carolyn Jones), Boi ban (Doro Merande) va Kruhulik (Robert Strauss) đuoc them vao. Nhieu cau thoai va canh bi cat hoac viet lai vi bi cho la khong phu hop. Canh toc vay cua Monroe đuoc quay hai lan: lan đau tien o ben ngoai Trans-Lux 52nd Street Theater, sau nay la o 586 Lexington Avenue tai Manhattan, trong khi canh thu hai quay o phim truong. Canh quay giua Walter Matthau va Ewell xuat hien trong ban DVD cua bo phim. Saul Bass tao nen đoan hoat hinh đau phim, la lan duy nhat trong mot bo phim cua Wilder.


Phat hanh = Đanh gia chuyen mon =
Bai đanh gia nam 1955 cua Variety la rat tich cuc. Du ma san xuat Hollywood luc bay gio khong cho phep Billy Wilder thuc hien mot bo phim hai ve gian dam, bai đanh gia bay to su that vong vi nhan vat Sherman van con trong sach.


= Phong ve =
Phim mang ve 6 trieu đo-la My tai phong ve Bac My.


Giai thuong va vinh danh = Giai thuong =


= Cong nhan =
Loat danh sach 100 nam... cua Vien phim My

Danh sach 100 phim hai cua Vien phim My
The Seven Year Itch: #51


Tham khao Lien ket ngoai The Seven Year Itch tren Internet Movie Database
The Seven Year Itch tai AllMovie
The Seven Year Itch tai TCM Movie Database
The Seven Year Itch tai Rotten Tomatoes
The Seven Year Itch review at Variety.com
Cinema Retro article on the famous subway breeze scene
"George Axelrod and The Great American Sex Farce" Luu tru ngay 18 thang 12 nam 2012 tai Wayback Machine at The Cad
The Seven Year Itch famous subway breeze scene becomes a twenty-six foot tall statue in 2011.
Ngon ngu đau tien (thuong viet tat la L1 theo tieng Anh: First Language, cung goi la tieng me đe hay tieng ban đia) la mot ngon ngu ma nguoi ta thua huong tu khi vua đuoc sinh ra va keo dai lien tuc trong thoi tho au. Trong ngon ngu hoc hien đai, su khoi đau cua tuoi day thi thuong đuoc coi la ket thuc giai đoan tiep nhan ngon ngu đau tien. 
Neu mot nguoi vua đuoc sinh ra nhung lap tuc bi tach ly khoi nguoi me thi ngon ngu nao ma đua be đuoc tiep nhan đau tien thi cung se đuoc goi la "tieng me đe", du rang nguoi me ruot khi ay khong đong vai tro nao trong viec giup đua be tiep nhan ngon ngu đo. Ngon ngu đau tien co the khong can đuoc giang day o truong hoc ma nguoi đo van co the su dung trong nghe, noi va giao tiep co ban voi nguoi đong ngon ngu; nhung neu khong đuoc tiep tuc giao duc chinh thuc o trinh đo cao voi cac ky nang khac nhu viet, đoc, tu vung, ngu phap va tu duy phan tich thi kha nang van dung ngon ngu đo se giam đi giong nhu la mot nguoi tro nen gia nua. Vi the, ngon ngu đau tien khong nhat thiet se la ngon ngu thanh thao nhat cua mot con nguoi. Co nguoi su dung ngon ngu thu hai thanh thao hon boi vi no đuoc giao duc trinh đo cao, co su tiep xuc xa hoi nhieu hon va su dung thuong xuyen hon. 
Đac trung cua nguoi su dung ngon ngu đau tien la truc giac ve nhung gi ho co trong ngon ngu đo thi nhung nguoi khac ngon ngu khong the co đuoc. Theo cac nha ngon ngu hoc, ngon ngu đau tien (tieng me đe) đuoc thua huong, ngon ngu thu hai đuoc hoc tap đe noi chuyen. Viec tiep nhan cua ngon ngu thu hai thuong la kho khan hon tieng me đe va đe duy tri kien thuc cua ho, can thiet phai tiep tuc su dung thuong xuyen. 
Song ngu va đa ngon ngu nam trong phan lon cac tieu chuan cua the gioi. Mot so quoc gia co xu huong thay the ngon ngu khac nhau cua dan chung o cac khu vuc đia phuong, thanh mot thu tieng duy nhat, đo la ngon ngu theo tieu chuan quoc gia.
Đac biet trong ngon ngu thu hai nhung gi co lien quan đen kien thuc hieu biet thu đong cua tieng me đe, thi su hieu biet đo thuong đuoc tot hon so voi nhung kien thuc tich cuc, viec su dung ngon ngu rieng cua minh. 
Ngay ca đoi voi mot nguoi co the de dang noi ngon ngu thu hai mot cach hoan hao cung phai thuong luu y rang đo khong phai la tieng me đe cua nguoi noi vi giong la.
Nghien cuu ve cac đac tinh cua tieng me đe (trai nguoc voi ngon ngu thu hai) la cot loi cua mon tam ly hoc, giong nhu trong mon ngon ngu hoc Noam Chomsky.
Ngay 21 thang 2 hang nam đuoc UNESCO đe xuat lam Ngay Quoc te tieng me đe


Trinh tu hoc tieng me đe Nghe;
Noi;
Đoc;
Viet.
Nguyen nhan cua viec tiep nhan cua ngon ngu thu hai thuong la kho khan hon tieng me đe co the la do trinh tu hoc ngon ngu thu hai khac voi trinh tu hoc tieng me đe.


Tham khao Lien ket ngoai (tieng Ha Lan) Mot bai viet ve tieng me đe o KennisLink.nl Luu tru ngay 18 thang 1 nam 2011 tai Wayback Machine
Sinh vien chu yeu la nhung nguoi đang ky tham gia cac lop hoc trong khoa hoc trinh đo cao đang hoac đai hoc đe đat đuoc muc đo thanh thao mon hoc theo huong dan cua nguoi huong dan va danh thoi gian ben ngoai lop đe thuc hien bat ky hoat đong nao ma giang vien chi đinh la can thiet cho viec chuan bi lop hoc hoac đe gui bang chung ve su tien bo đoi voi su thanh thao đo. Theo nghia rong hon, sinh vien la bat ky ai đang ky chinh minh đe đuoc tham gia cac khoa hoc tri tue chuyen sau voi mot so chu đe can thiet đe lam chu no nhu la mot phan cua mot so van đe ngoai thuc te trong đo viec lam chu cac kien thuc nhu vay đong vai tro co ban hoac quyet đinh.


Xem them Ky tuc xa
Sinh vien quoc te
Hoc tap
Bat nat hoc đuong
Bat nat trong hoc vien
Bat nat trong giang day
Đong phuc hoc sinh
Truyen hinh hoc sinh - sinh vien
Hoat đong cua sinh vien
Cau lac bo sinh vien
Đinh huong sinh vien
Tai nguyen sinh vien
Tu van vien cua truong
Ho tro tai chinh sinh vien tai Hoa Ky
Ky nang hoc tap
Gia su
Sinh vien hoa
Giao vien
Giu chan sinh vien đai hoc
Tuoi tre


Tham khao
Hannover (theo tieng Đuc) hoac Hanover (theo tieng Anh) (phien am tieng Viet: Ha-no-vo) nam tren dong song Leine, la thu phu cua bang Niedersachsen, Đuc. Hanover co dien tich 204.010 km² voi dan so 516.227 nguoi (11/2005). Hannover la tru so cua nhieu truong đai hoc va la mot trung tam dich vu, thuong mai va cong nghiep quan trong. Hoi cho CeBIT va Hoi cho Hannover la hai hoi cho quoc te lon đuoc to chuc hang nam tai đay. Agritechnica, trien lam ky thuat nong nghiep quan trong nhat the gioi, đuoc to chuc hai nam mot lan vao thang 11 cua nam le. Le hoi ban sung Hannover, le hoi danh cho nhung nguoi ban sung lon nhat the gioi, cung đuoc to chuc hang nam tai thanh pho nay.
Thanh pho Hannover la mot phan cua vung đo thi Hannover-Braunschweig-Gottingen, vung đo thi lon thu tu cua Đuc.
Hanover va vung phu can
Hanover nam trong thung lung cua khu vuc Berglands o phia bac cua Tiefland, nam o vi đo 52°22'28 đo bac va kinh đo 9°44'19 đo đong. Phia tay nam cua thanh pho gioi han boi vung nui Weserbergland voi hoang tho mau mo, o phia bac voi đia hinh nhieu cat va đam lay cua o khu vuc Burgdorf-Peiner va Hannoversche Moor Geest trong khu vuc thanh pho.
Đia hinh đia ly tu nhien va ha tang giao thong o Hanover tao nen cac đieu kien tot cho su phat trien cua Hanover, tu 1 ngoi lang nho tro thanh 1 thanh pho lon cua nuoc Đuc. Vao thoi Trung co, mot tuyen thuong mai Bac - Nam rat can thiet đa đuoc mo tu thung lung Leine đen Ortsstelle va Flussfurt. Vao the ky 19, he thong đuong sat đa đi theo đo đuoc mo ra, va thong qua viec xay dung kenh đao Midland nhu mot ket noi đong-tay đa đua Hanover tro thanh mot dau moc cua con đuong giao thuong quan trong nay vao the ky 20. Đieu tuong tu nay cung ap dung cho cac phuong tien giao thong đuong pho thong qua cac điem nut tren đuong cao toc A2 va A7 gan Hanover.


Chu thich Tham khao Hannover tren DMOZ
Bao quan la thanh phan cau truc hop thanh te bao. Trong sinh hoc te bao, thi moi te bao la mot đon vi xay dung nen co the, do đo moi bao quan đuoc xem la tieu đon vi. Vi du o mot te bao nguoi, thi co nhieu loai bao quan: mang te bao, nhan, nhiem sac the, v.v (hinh đau trang).
Ten goi "bao quan" xuat phat tu quan niem so sanh rang mot co the (nhu mot con gia suc) co nhieu loai co quan (nhu tim, phoi,va cac co quan khac trong co the) hop thanh; thi mot te bao - tuong tu vay - cung co nhieu "co quan" nho hop thanh. Do đo, trong nhieu ngon ngu nuoc ngoai, thi noi ham nay đuoc goi la "co quan nho", nhu o tieng Anh la organelle (phat am IPA: ), tieng Đuc la organell) dung đe chi mot tieu đon vi chuyen nganh trong mot te bao co chuc nang xac đinh. Moi bao quan thuong đuoc bao boc boi mot lop mang rieng.
Truoc kia, nguoi ta cho rang sinh vat nhan so khong co noi bao quan, nhung do su phat trien cua cac ki thuat nhien cuu te bao (đac biet la kinh hien vi huynh quang va kinh hien vi đien tu), thi cac sinh vat nay cung co nhieu loai bao quan ben trong nhu nhiem sac the, ti the, luc lap,... tuy it nhieu co tinh chat nguyen thuy.


Hinh anh Tham khao
Dasht-e Loot (tieng Ba Tu: دشت لوت, "Hoang trong"), con đuoc viet la Dasht-i-Loot va biet đen nhu la Hoang mac Loot la mot hoang mac muoi lon nam tai cac tinh Kerman, Sistan va Baluchistan, Iran. No la mot trong so 25 hoang mac lon nhat the gioi (xem Danh sach hoang mac). Nhiet đo be mat cat cua no đo đuoc nhiet đo 70 °C (159 °F), khien no tro thanh mot trong nhung noi nong va kho can nhat the gioi. Ngay 17 thang 7 nam 2016, hoang mac nay đa đuoc UNESCO cong nhan la Di san the gioi nhu la mot trong so nhung vi du ngoan muc nhat cua đuong lan song lon, cac cot đa sa mac, con cat va đai dien cho mot qua trinh đia chat đac biet đang dien ra.


Mo ta Iran co mot phan khi hau cua vanh đai A-Phi hoang mac, trai dai tu Cape Verde o Tay Phi qua Mong Co đen gan Bac Kinh, Trung Quoc. Đia ly cua Iran bao gom mot cao nguyen đuoc bao quanh boi cac day nui va chia thanh cac luu vuc cua thoat nuoc. Dasht-e Loot la mot trong so nhung hoang mac lon nhat cua Iran va khu vuc. No trai dai tren 480 km (300 dam) va rong r320 km (200 mi), va đuoc coi la mot trong nhung noi kho can nhat tren Trai đat.
Khu vuc cua hoang mac nay co dien tich khoang 51.800 kilomet vuong (20.000 dam vuong Anh). Trong khoang thoi gian dien ra nhung con mua vao mua xuan, nuoc chay trong khoang thoi gian ngan tu tren nui Hazaran, nhung nuoc nhanh chong bi boc hoi, đe lai nhung gi con lai chi la đa, cat va muoi.
Phan phia đong cua Dasht-e Loot la mot cao nguyen thap đuoc đac trung boi nhung chao muoi. Nguoc lai, trung tam hoang mac đa đuoc cham khac boi gio vao mot loat cac day nui song song voi hoang mac va đuong đut gay, keo dai hon 150 km (93 dam) va đat đo cao toi 75 met (246 ft). Khu vuc nay cung co nhung khe nui va ho sut. Phia đong nam la mot vung rong lon cua nhung con cat, giong nhu dai con cat cua sa mac Sahara, voi nhung con cat cao toi 300 met (980 ft) khien noi đay la mot trong so nhung noi co nhung con cat cao nhat tren the gioi.
Cac phep đo MODIS đuoc cai đat tren ve tinh Aqua cua NASA tu nam 2003-2010 cho thay rang, be mat đat nong nhat tren the gioi nam o Dasht-e Loot khi nhiet đo đo đuoc o đay đat 70,7 °C (159,3 °F) mac du nhiet đo khong khi se diu hon. Sai so chinh xac cua phep đo dao đong tu 0.5 K toi 1 K.
Phan nong nhat cua Dasht-e Loot la Gandom Beryan, mot cao nguyen rong lon bao phu boi nhung dung nham toi, co dien tich chiem khoang 480 km vuong (190 sq mi) dien tich hoang mac. Theo mot truyen thuyet đia phuong, ten cua no (dich tu tieng Ba Tu co nghia la " mi nuong ") bat nguon tu mot vu tai nan noi mot so luong lua mi bi roi o hoang mac va sau đo bi chay sem trong mot vai ngay boi nhiet đo o đay.


Xem them Dasht-e Kavir
Đia ly Iran


Đoc them Sykes, Percy. A History of Persia. Macmillan and Company: London (1921). pp. 60–62.


Tham khao Lien ket ngoai Hinh anh va thong tin tu NASA Luu tru ngay 1 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Khao sat cua NASA ve nhiet đo toan cau Luu tru ngay 2 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine
40°44′54,36″B 73°59′8,5″T

Toa nha Empire State la mot toa nha 102 tang tai giao điem cua Đai lo 5 va Pho 34 West Street Thanh pho New York, Hoa Ky. Tong chieu cao cua no la 1454 feet (443,3 m) neu tinh ca ang-ten. Ten toa nha đuoc đat theo biet danh cua tieu bang New York. Toa nha đuoc thiet ke boi Shreve, Lamb and Harmon. Ngay 22 thang 1 nam 1930, Empire State đuoc chinh thuc khoi cong xay dung (đong tho). No đuoc hoan thanh vao ngay 1 thang 5 nam 1931 va la toa nha cao nhat the gioi cho đen nam 1972 cho toi khi toa nha World Trade Center hoan thanh. Sau su kien 11 thang 9, khi toa nha World Trade Center bi pha huy, toa nha nay mot lan nua tro thanh toa nha cao nhat New York, cho đen khi One World Trade Center voi đo cao lon hon đuoc hoan thanh vao 30 thang 4 nam 2012.
Empire State đuoc xem la mot bieu tuong van hoa cua Hoa Ky. No đuoc thiet ke theo phong cach Art Deco va đuoc menh danh la mot trong 7 ky quan the gioi hien đai theo American Society of Civil Engineers. Toan nha va noi that tang tren cua no đuoc chi đinh la cac bieu tuong cua Uy ban Bao ton Landmark thanh pho New York, va đuoc xac nhan boi New York City Board of Estimate. No đuoc chi đinh la bieu tuong lich su quoc gia Hoa Ky nam 1986. Nam 2007, toa nha đuoc xep hang nhat theo danh sach cac cong trinh kien truc Hoa Ky đuoc ua thich cua AIA.
Toa nha thuoc so huu cua Empire State Realty Trust do ong Anthony Malkin lam giam đoc, chu tich va CEO. Nam 2010, Empire State Building đuoc đai trung tu voi chi phi 550 trieu USD, trong đo 120 trieu USD danh cho viec chuyen đoi toa nha thanh cau truc tiet kiem nang luong va than thien moi truong hon. Nhan đuoc giai vang ve thiet ke moi truong va nang luong (LEED) vao thang 9 nam 2011, Empire State Building la LEED cho toa nha cao nhat đuoc chung nhan o Hoa Ky.


Chu thich Danh muc tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Evelyn Francis McHale (20 thang 9 nam 1923 – 1 thang 5 nam 1947) la mot nhan vien ke toan nguoi My, đa tu sat khi nhay xuong tu noi tham quan tang thu 86 cua Toa nha Empire State ngay 1 thang 5 nam 1947.
Robert Wiles, mot sinh vien nhiep anh, đa chup anh lai cai chet cua co 4 phut sau đo. Đay đuoc xem la mot trong nhung buc anh tu tu noi tieng nhat lich su, thuong nhac đen nhu la "vu tu tu đep nhat".


Cuoc đoi Evelyn McHale sinh tai Berkeley, California, la mot trong chin nguoi con cua gia đinh Helen va Vincent McHale. Vincent la mot nha giam đinh ngan hang va đinh cu o Washington D.C. nam 1930. Cha me cua co ly hon. Vincent nhan quyen nuoi tat ca nhung đua con cua minh va chuyen đen Tuckahoe, New York. Sau khi tot nghiep trung hoc, Evelyn gia nhap Đoan Nu Luc quan Hoa Ky va đong quan o Jefferson, Missouri.
Co sau đo chuyen toi Baldwin, New York va tro thanh nhan vien ke toan cua Cong ty Kitab Engraving tren Pho Pearl. Co gap hon phu Barry Rhodes, mot sinh vien đa giai ngu tu Khong luc Luc quan Hoa Ky.


= Qua đoi =
Ngay 30 thang 4 nam 1947, McHale bat mot chuyen tau tu New York đen Easton, Pennsylvania đe đen tham Rhodes. Sau khi roi khoi nha cua Rhodes, co tro lai thanh pho New York vao ngay hom sau va đen Toa nha Empire State, roi nhay xuong tu lau thu 86. Thi the cua co đuoc chi gai, Helen Brenner, nhan dang. Theo yeu cau cua co, gia đinh chi to chuc hoa thieu ma khong chon cat hay lam le tang.
Rhodes khong nhan thay bat cu y đinh tu tu nao truoc khi McHale bo đi. Tham tu Frank Murray tim thay buc thu tuyet menh cua co trong mot cuon so tay mau đen, nam canh chiec ao khoac đuoc xep ngan nap qua buc tuong quan sat, co viet:

Toi khong muon bat ky ai, ke ca nguoi trong gia đinh, tim thay thi the cua toi. Lieu co the tieu huy hay hoa thieu co the cua toi hay khong? Toi cau xin ban va gia đinh toi – đung lam le tang hay tuong nho gi ca. Hon phu cua toi muon ket hon vao thang 6. Toi khong nghi minh co the lam tron bon phan lam vo voi bat cu ai. Se tot hon neu anh ta chia tay voi toi. Hay nhan voi cha toi rang, toi mang nhieu suy nghi cua me minh.


Di san Buc anh thi the cua co, do Robert Wiles chup lai, đuoc so sanh voi hinh anh Thich Quang Đuc tu thieu tai Sai Gon ngay 11 thang 6 nam 1963 cua nhiep anh gia Malcolm Wilde Browne. Ben Cosgrove cua Time mo ta tam anh "phong phu ve ky thuat, hinh anh hap dan va [...] vo cung quyen ru." Cosgrove mo ta thi the cua co nhu "đang nghi ngoi [hay] chop mat hon la [...] đa chet" va giong nhu "đang mo ngu ve ve đep cua minh".
Andy Warhol dung anh cua Wiles trong tac pham Suicide (Fallen Body).


Xem them Toa nha Empire State


Tham khao
Vien Đong la mot tu thuat ngu dung đe chi cac quoc gia Đong A. Truoc Chien tranh the gioi thu nhat, "Can Đong" dung đe am chi cac vung đat canh Đe quoc Ottoman, "Trung Đong" la cac vung tay bac Nam A va Trung A va "Vien Đong" la cac quoc gia nam doc tay Thai Binh Duong va cac quoc gia nam doc đong An Đo Duong. Nhieu ngon ngu chau Au co thuat tu tuong đuong nhu tieng Phap la Extreme-Orient, tieng Tay Ban Nha Extremo Oriente, tieng Đuc Ferner Osten, tieng Y Estremo oriente, tieng Anh Far East (mot tu rat pho bien suot thoi Đe quoc Anh nhu 1 thuat tu chung chi cac vung đat phia đong An Đo thuoc Anh), tieng Ha Lan Verre Oosten...
Theo cach su dung cua cac chuyen gia nghien cuu ve Đong phuong thi no co nghia la mot su cach xa ve ca mat đia ly cung nhu van hoa; co nghia la 1 đia phuong khong chi xa ve mat đia ly ma cung xa la ve mat van hoa. "Vien Đong" chua bao gio đuoc dung đe am chi, vi du, đen cac quoc gia co nen van hoa Tay phuong nhu Uc va New Zealand. 2 nuoc nay tham chi nam xa ve phia đong cua chau Au hon phan nhieu cac quoc gia chau A. "Vien Đong" trong cach nay tuong tu cac thuat tu nhu "phuong Đong" (co nghia la phia đong); "the gioi Đong phuong" hoac đon gian la "phia đong". Vien Đong Nga co le đuoc bao gom vao Vien Đong theo goc đo nao đo vi su di dan hien nay cua nguoi Trung Hoa đen Nga va Koryo-saram.


Danh sach cac quoc gia Vien Đong theo so lieu Đia ly - kinh te - xa hoi - tai chinh 2009 Xem them Đong A
Nam A
Đong Nam A
Vien Đong Nga


Tham khao Whitaker, Brian. "From Turkey to Tibet," The Guardian, ngay 23 thang 2 nam 2004.
Thu phan nho con trung (entomophily) la mot dang thu phan cua thuc vat, trong đo cac hat phan hoa đuoc con trung phan phat, cu the la cac loai ong, cac con trung canh vay (nhu cac loai buom ngay va buom đem), con trung hai canh va bo canh cung. Cac loai thuc vat co kieu thu phan nho con trung thuong tien hoa đe co cac co che va đac điem lam cho chung tro nen hap dan hon đoi voi con trung, chang han mau sac ruc ro hay mui (thom, thoi) manh, mat hoa cung nhu cac hinh dang hay kieu mau hap dan khac. Cac hat phan cua cac loai thuc vat nay noi chung la lon hon so voi cac hat phan min cua thuc vat thu phan nho gio (anemophily). Chung thong thuong chua nhieu chat co gia tri dinh duong đoi voi con trung, đe chung co the su dung lam thuc an va bang cach đo mot cach ngau nhien phat tan cac hat phan hoa nay sang cac hoa khac. đe phan biet thi:neu hoa co mau ruc ro hoac mui thom thi hoa thu phan bang con trung, con neu khong thi la thu phan nho gio. Mot vai vi du ve cac loai thu phan nho con trung la huong duong, lan, tao, nhai, quynh.


Hinh anh Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Pollination tai Wikimedia Commons