Thanh guom trong đa (tua tieng Anh: The Sword in the Stone) la bo phim hoat hinh ca nhac hai kich ky ao cua My san xuat boi Walt Disney va cong chieu tai rap vao ngay 25 thang 12 nam 1963 boi Buena Vista Distribution. Đay la phim hoat hinh Disney cuoi cung ra mat truoc khi Walt Disney qua đoi. Anh em nha Sherman viet va hoa am cac bai hat trong phim, nhung nguoi ve sau tiep tuc viet nhac cho cac phim Disney khac nhu Mary Poppins (1964), Cau be rung xanh (1967), va Bedknobs and Broomsticks (1971).
Phim dua tren tieu thuyet cung ten xuat ban nam 1938. Ve sau tieu thuyet đuoc in lai nam 1958 duoi dang phan đau tien cua bo tu tieu thuyet The Once and Future King cua T. H. White.


Cot truyen Sau khi vua Uther Pendragon mat ma khong tim ra nguoi noi ngoi, mot thanh kiem than ky xuat hien cam sau vao mot tang đa o London. Tren thanh kiem ghi ro rang ai rut đuoc kiem ra khoi đa se la vua. Khong ai rut đuoc no ke ca nhung trai trang khoe manh nhat. Thanh kiem bi quen lang, nuoc Anh khong co vua va roi vao thoi trung co đen toi.
Nhieu nam sau, mot cau be 12 tuoi, ten thuong goi la Wart "bay lac" vao can choi cua phu thuy Merlin nam sau trong rung khi đang co lay lai mot mui ten tren than cay cao. Merlin tu xung la thay cua Wart va quyet "day do" cau đe san sang cho mot đieu gi đo cho đoi Wart trong tuong lai. Bo nuoi cau la Sir Ector du khong đong y lam voi đieu nay nhung cung chap thuan vi so Merlin se dung phep thuat đe choi chieu.
Ban cua Ector, Sir Pellinore, đen bao tin mot cuoc thi cuoi ngua đau thuong thuong nien nam nay se to chuc vao dip tan nien tai London, va nguoi chien thang se đuoc phong lam vua. Ector quyet đao tao Kay, con ruot cua ong, thanh hiep si đe tham gia va cau con nuoi Wart se đuoc lam nguoi hau.
Merlin day do Arthur bang cach bien cau thanh nhieu con vat khac nhau va đi phieu luu trong nhung hinh hai đo. Ho bien thanh ca đe hoc ve phan luc va Arthur tu hoc them đuoc rang khi co hiem nguy thi "tri nao hon co bap", bien thanh soc đe hoc ve trong luc, va Arthur lai vo tinh hoc them ve viec "nhin truoc khi nhay".
Qua cac bai hoc Arthur cam thay hung thu va đieu nay gay ra mau thuan giua cau voi bo nuoi Ector, nguoi co tu duy "đung thoi đai" va khong tin nhung đieu "vi mo" đen tu tuong lai ma Merlin day cho Arthur. Vi qua bao ve cho Merlin, Arthur bi tuoc quyen lam hau cho Kay va khong đuoc đi London.
Gat đi noi buon, Arthur va Merlin chuyen qua "đao tao toan thoi gian" nhung cau be thoi trung co khong the nao nuot noi may thu kien thuc đen tu tuong lai. Con cu biet noi cua Merlin, Archimedes, thi lien tuc "ban ra" va mia mai Merlin lam chuyen khong tuong. Merlin cau, đay luon Arthur cho Archimedes day.
Khi Arthur noi rang minh đang tuong tuong xem bay nhu chim thi no the nao. Merlin bien cau thanh chim va day cau bay theo phuong phap... ly thuyet kho. Archimedes tiep quan va day cau bay theo cach de hieu hon nhung cuoi cung thi Wart bay lac vao can choi cua Madam Mim, mot phu thuy xau va la đoi thu cua Merlin. Merlin kip thoi ngan Mim lam hai Arthur. Mim thach Merlin mot tran đau phu thuy tay đoi va ong nhan loi.
Tran đau dien ra trong rung, hai đoi thu lien tuc bien thanh đu cac loai đong vat đe tieu diet nhau. Mim lien tuc pha luat va choi xau khi choi chieu tang hinh, bien thanh rong,... von đa đuoc giao keo tu truoc la khong su dung. Qua biet đoi thu cua minh, Merlin choi đung luat va xu Mim bang đoc chieu tu the ky xa xa sap toi: con vi trung. Mim bi benh te tua va chiu thua.
Đem Giang sinh, nguoi hau moi cua Kay đo benh va Ector buoc phai phuc chuc cho Arthur đi London. Merlin gian vi sau bao nhieu đieu đa hoc, Arthur van cu đi theo con đuong trung co toan đanh đam va bao luc. Merlin bo đi đen Bermuda.
Vao ngay thi đau, Wart bo quen thanh kiem cua Kay trong quan ruou va phai chay ve lay. Vi moi nguoi đa đi ra xem hoi het nen quan khoa cua. Giua tinh the nguy cap, Wart chua chay bang cach muon tam mot thanh guom cau nhin thay ben đuong, khong đe y rang đo chinh la thanh guom trong đa ma cau (va chi mot minh cau ta) moi rut ra đuoc. Đam đong ta hoa khi thay thanh guom va đo ve cho hon đa đe xac minh su viec. Sau khi Kay cam lai thanh guom vao đa va nhieu hiep si thu rut nhung bat thanh. Cac hiep si lao thanh đong vien Wart len rut thu. Chi co Arthur rut đuoc thanh kiem ra khoi đa va đuoc phong lam vua.
Phat hoang truoc cai đinh menh khong biet o đau giang xuong đau minh, Arthur toan bo cua chay lay nguoi nhung bat thanh. Cung đuong bi loi cau goi Merlin đen cuu. Merlin bay ve tu tuong lai va ke cho cau nghe cau se tro thanh mot vi vua vi đai nhu the nao cung nhu khuyen khich cau chap nhan đinh menh cua minh.


Dien vien long tieng Rickie Sorensen, Richard Reitherman, va Robert Reitherman vai Arthur, ten o nha la Wart. Đay la phien ban cua Disney ve huyen thoai lanh đao nuoc Anh: Vua Arthur. Arthur đuoc ba nghe si long tieng khac nhau gop giong, khien cho giong noi cua nhan vat thay đoi ro ret giua cac phan canh. Hon nua, ca giong noi đeu mang am sac My, tuong phan ro voi noi dung cung nhu cac chat giong Anh quoc khac trong phim.
Karl Swenson vai Merlin, mot phu thuy huyen thoai đa dan dat va day do Arthur, chuan bi cau cho đinh menh lay lung cua minh. Merlin đuoc hoat hoa boi nhieu nghe si cua nhom Nine Old Men, bao gom Milt Kahl, Frank Thomas, Ollie Johnston, va John Lounsbery. Kahl đa thiet ke nhan vat, "tut lai" cac ban phat thai cua Bill Peet. Merlin co đac trung la bo rau dai khung, chuyen vuong vao may thu may moc va mot cap kieng. Ong la phu thuy quyen nang nhat the gioi.
Junius Matthews vai Archimedes, con cu hoc rong va kha cau kinh cua Merlin, biet noi va la cay hai cua ca bo phim. Archimedes bau ban voi Arthur trong qua trinh hoc hoi va nhieu lan cuu cau be khoi nguy hiem. Archimedes o lai voi Arthur khi Merlin gian va bo đi Bermuda.
Sebastian Cabot vai Sir Ector, nguoi lanh đao lau đai cua vua Uther Pendragon va la cha nuoi cua Arthur. Ong khong tin vao ma thuat va khong tan thanh viec Merlin day do Arthur. Tuy nhien vi so Merlin dung phap thuat đe choi chieu nen Ector đanh chiu lep ve. Ngai Ector du yeu quy Arthur nhung van nghiem khac voi cau. Cabot cung gop giong vao cac khoang dan truyen đau va cuoi phim.
Norman Alden vai Sir Kay, con ruot cua Ector va la anh trai nuoi cua Arthur. Du Kay rat te trong viec tro thanh hiep si, Ector van quyet tam đao tao cau đe mong cau tro thanh vua trong ky thi. Du hay to ve coi thuong Arthur, Kay thuc chat rat quan tam lo lang cho cau em nuoi cua minh.
Martha Wentworth vai Madam Mim, mot phu thuy đen lao luyen va la đoi thu cua Merlin. Mim la vai phan dien duy nhat trong phim nam trong danh sach cac Ke ac Disney. Nhan vat đuoc hoat hoa boi hai huyen thoai Disney Nine Old Men la Milt Kahl (thiet ke nhan vat) va Frank Thomas. Kahl hoat hoa phan Mim gap go voi Arthur con Thomas xu ly phan Mim đai chien voi Merlin. Wentworth cung tham gia long tieng cho "Soc ba ba", mot con soc son son "tha de" Merlin khi ong va Arthur bien thanh soc.
Alan Napier vai Sir Pellinore, mot nguoi ban cua Sir Ector.
Thurl Ravenscroft vai Sir Bart, hiep si Đen, nguoi nhan ra Arthur vua rut đuoc Thanh guom trong đa.
James MacDonald vai con soi.
Ginny Tyler vai co soc cai nho, vo tinh "cam nang" Arthur khi cau đang bien thanh soc. Khi biet Arthur la nguoi, trai tim co tan vo va co khoc rat nhieu, du Arthur đa co xin loi.
Barbara Jo Allen vai ba nguoi hau cua Ector.


San xuat Nam 1939, Walt Disney nhan đuoc tac quyen tu tac gia T. H. White đe lam phim dua tren cuon The Sword in the Stone cua ong, va cac ban phac thao ban đau đuoc thuc hien nam 1949. Khi phim Mot tram linh mot chu cho đom hoan tat vao nam 1960, hai du an đuoc phat trien song song la Chanticleer va The Sword in the Stone. Chanticleer đuoc phat trien boi Ken Anderson va Marc Davis voi muc tieu san xuat phim hoat hoa co boi canh hien đai hon. Ca hai đa toi kho luu tru cua Disney, va quyet đinh chuyen the cau chuyen trao phung voi tham khao cac y tuong truoc đo đen tan nhung nam 40. Anderson, Davis, Milt Kahl, va đao dien Wolfgang Reitherman danh nhieu thang chuan bi cac phac hoa tinh vi va ti mi cho Chanticleer. Trong buoi chieu thu phac hoa cau chuyen phim, đam đong nhung nguoi đanh gia giu im lang, mot giong noi tuot o cuoi phong chi trich, "Anh khong the lam mot con ga co tinh cach đuoc!". Giong noi đo la Bill Peet. Khi phai chon mot trong hai du an, Walt tra loi nhu tat nuoc vao mat Anderson rang "Mot chu thoi!—C*t!" Trong khi đo, Thanh guom trong đa đuoc phat trien boi mot minh hoa si ky cuu Bill Peet. Sau khi Disney xem vo Broadway Camelot nam 1960, ong bat đen xanh cho du an thanh guom trong đa. Ollie Johnston ke, "[Kahl] rat gian Bill vi khong ung ho Chanticleer sau nhieu ky cong ong đa đo vao no. Kahl noi, 'Toi co the ve mot con ga rat tuyet, anh biet chu.' Bill tra loi, 'toi cung vay.'" Peet nho lai "ho đa rat nhuc khi phai nhan thua va nhuong đuong cho Thanh guom trong đa...ong ay đa cho ho đi con đuong rieng, va ho lam ong that vong. Ho khong hieu rang toi khong he đinh bon chen voi ho, chi đang co lam viec minh thich lam. Toi phai đung giua may cai su ganh đua nay, ma con phai lam vua long Walt nua."
Trong hoi ky cua minh, Peet quyet đinh viet kich ban truoc khi cho phac hoa, du cam thay phan dan chuyen "rac roi, voi huyen thoai vua Arthur bi đan xen voi mot tap hop cac giai thoai va huyen thoai khac", va cho rang mot mach phim thang can "sang loc va phan loai". Sau khi Walt nhan ban thao đau tien cua kich ban, ong bao Peet can phai "chat" hon. Voi ban thao lan hai, Peet keo dai phim voi nhieu khia canh bi tu cau chuyen goc. Walt đa goi đien tu Palm Springs, Florida đe bao tin la ong đong y voi ban thao.


Tiep nhan Thanh guom trong đa thanh cong ve mat thuong mai, tro thanh phim co doanh thu cao thu sau nam 1963. Phim thu ve 22,182,353 đo la o thi truong Bac My, earning estimated theatrical rentals of $4.75 million., tuy nhien lai nhan đuoc cac y kien trai chieu tu gioi phe binh, cho rang phim qua "hai huoc" va it dan dat. Rotten Tomatoes bao cao co 72% nha phe binh cho đanh gia tich cuc dua tren 25 y kien phe binh voi điem trung binh 6.1/10. Ket luan cho thay "mot no luc tu te đe the hien huyen thoai vua Arthur, The Sword in the Stone tuy co hoat hoa chua đot pha, nhung cac nhan vat van đang nho va hap dan." Nell Minow tu Common Sense Media cho 4 tren 5 sao nhan xet rang "mot tac pham kinh đien lam song lai huyen thoai vua Arthur".
Trong cuon sach The Best of Disney, Neil Sinyard cho rang du phim khong noi tieng nhu cac tac pham khac, Thanh guom trong đa co phan hoat hoa xuat sac, bo cuc phuc tap va triet ly hon cac phim Disney khac. Sinyard cho rang Walt Disney thay phan nao đo cua ong trong nhan vat Merlin, va ba Mim "ghet anh nang trong lanh" co le am chi gioi phe binh.


= Giai thuong =
Phim đuoc đe cu giai Oscar cho Nhac phim xuat sac nhat nam 1963, nhung thua giai vao tay Irma La Douce.
Vien phim My đa đe cu Thanh guom trong đa vao danh sach AFI Top 10 phim hoat hoa xuat sac.


Am nhac Tat ca cac ca khuc đuoc viet boi Robert B. Sherman va Richard M. Sherman.

Cac bai hat khong su dung trong phim
"The Magic Key"
"The Sand of Time"


Giai tri tai gia Thanh guom trong đa phat hanh ban VHS hai lan. Mot lan đau nam 1986, la mot phan cua bo suu tap Walt Disney Classics collection va mot lan nua ngay 12 thang 7 nam 1991. Phim tai ban tren VHS ngay 28 thang 10 nam 1994. No đuoc lan đau phat hanh tren DVD ngay 20 thang 3 nam 2001 trong bo suu tap Walt Disney Gold Classic Collection voi them hai video bonus: A Knight for a Day va Brave Little Tailor, cung voi cac thong tin ve phim va mot tap Disneyland tua đe "All About Magic". Ban DVD đac biet ky niem 45 nam phat hanh ngay 17 thang 6 nam 2008. Phien ban nay co them game "Merlin's Magical Academy". Nhan dip ky niem 50 nam, phim phat hanh ban Blu-ray ngay 6 thang 8 nam 2013.


Trong cac phuong tien khac Nhieu nhan vat trong phim thuong xuyen xuat hien trong Disney's House of Mouse. Merlin đuoc long tieng boi Hamilton Camp. Madam Mim cung tham gia voi vai phan dien trong Mickey's House of Villains. Merlin thuong xuat hien tai Disney Parks, la nhan vat duy nhat tham gia hoat đong meet-and-greets tai Disneyland Resort va Walt Disney World Resort. Ong cung xuat hien trong tiet muc mo man Walt Disney's Parade of Dreams tai Disneyland Park, cam trich buoi The Sword in the Stone tai cong trinh King Arthur Carrousel o Fantasyland, Disneyland. Nam 2014 va 2015, Chi thi y te Change4Life cua Anh dung bai hat "Higitus Figitus" đe quang ba chuong trinh mua he "10 minute shake up" do Disney tai tro.


= Truyen tranh =
Madam Mim đuoc đua vao Vu tru Vit va đoi luc nhap bon voi Magica De Spell va Beagle Boys. Ba cung hay xuat hien trong Vu tru chuot Mickey cung voi Black Pete va Phantom Blot. Mim nhieu lan "cam nang" Thuyen truong Hook; trong cac truyen khac, voi Phantom Blot. Trong nhieu tranh truyen Disney tai chau Au, Mim đoi khi bot ac va co ve lich su hon.
Mim xuat hien trong nhieu truyen tranh san xuat tai My boi Studio Program trong nhung nam 1960 va 1970, thuong đi ho tro Magica. Nhieu truyen nay đuoc xuat ban o chau Au va Nam My. Cac hoa si noi bat co the ke đen nhu Jim Fletcher, Tony Strobl, Wolfgang Schafer, va Katja Schafer. Nhieu nhan vat moi đuoc gioi thieu, bao gom Samson Hex, hoc viec cua Mim va Magica.


= Tro choi đien tu =
Madam Mim xuat hien trong game World of Illusion va la trum thu tu cua game.
Merlin la nhan vat phu trong series game Kingdom Hearts, long tieng boi Jeff Bennett trong Kingdom Hearts II. Trong game, Merlin song trong can leu hoang tai thi tran Traverse voi me đo đau cua Lo Lem, đuoc vua Mickey cu đi ho tro Sora, Donald, va Goofy trong cac van đe ve ma thuat. Ong co mot cuon sach cu ve canh rung Tram Mau noi Winnie the Pooh sinh song. Khi cuon sach bi sut gay va cac trang giay bay rai rac khap vu tru, Merlin nho Sora đi tim chung. Ong tai xuat trong Kingdom Hearts: Chain of Memories, trong tri tuong tuong ve qua khu cua Sora. Trong Kingdom Hearts II, Merlin chuyen toi Hollow Bastion đe giup nhom cua Leon trong vai tro la thanh vien cua Hoi đong tai lap thi tran, đoi lap voi Cid, nguoi thien ve kha nang tin hoc lao luyen cua minh hon ma thuat cua Merlin. Merlin lan nua huong dan Sora, Donald va Goofy, va tiep tuc nho ho đi tim cac phan bi mat cua cuon sach cua Pooh. Tai mot thoi điem trong game, ong đuoc trieu hoi ve lau đai Disney boi Minnie đe đoi pho voi Maleficent, va xay mot canh cong dan ve qua khu cua toa lau đai (Timeless River) đe bo ba nhan vat chinh kham pha va ngan chan ke hoach cua Maleficent va Pete. Trong Kingdom Hearts Birth by Sleep, Merlin gap Terra, Aqua va Ventus, va cho ho quyen đi vao khu rung Tram Mau. Phan nay cung cho biet rang Terra la nguoi trao cho ong cuon sach sau khi tim thay no trong vuon Radiant. Theo nha sang tao game Tetsuya Nomura, mot the gioi dua theo phim Thanh guom trong đa đang le xuat hien trong Kingdom Hearts 3D: Dream Drop Distance, nhung y tuong bi huy bo.


= Phim đien anh =
Theo The Hollywood Reporter, Disney đang phat trien mot phien ban đien anh nguoi đong cua Thanh guom trong đa voi Bryan Cogman bien kich va Brigham Taylor san xuat.


Chu thich Lien ket ngoai Website chinh thuc
The Sword in the Stone tren Internet Movie Database
The Sword in the Stone tai AllMovie
The Sword in the Stone tai Rotten Tomatoes
The Sword in the Stone tai Box Office Mojo
The Sword in the Stone tai Big Cartoon DataBase
The Sword in the Stone tai TCM Movie Database