Nha tho Đuc Ba Paris (tieng Phap: Notre-Dame de Paris) la vo nhac kich tieng Phap cong dien vao ngay 16 thang 9 nam 1998 tai Cung Hoi nghi Paris, Phap. Vo nay dua tren tieu thuyet cung ten cua nha van Victor Hugo. Phan nhac va loi lan luot do Richard Cocciante va Luc Plamondon đam trach. Đao dien la Gilles Maheu.
Sau Phap, Nha tho Đuc Ba Paris đa tim đen mot so quoc gia khac nhu Bi, Thuy Si va Canada (Quebec). Vo nhac kich đuoc dien lai nhieu lan o Montreal. Co ban chuyen ngu sang tieng Y (dien o Roma va Verona), tieng Tay Ban Nha (dien o Madrid va Barcelona) va tieng Nga (dien o Moskva). Nam 2000, mot phien ban ngan hat bang tieng Anh đuoc dien o Las Vegas, Hoa Ky. Vo kich đay đu bang tieng Anh cung ra mat tai Luan Đon, Anh. Nam 2005, chuyen luu dien quoc te bang tieng Phap đa đen Bac Kinh, Thuong Hai (Trung Quoc), Seoul (Han Quoc), Đai Loan va tro ve Paris vao thang 12 cung nam.. Nam 2009, cac nghe si ban đau cung nhau tham gia chuyen luu dien ky niem, đen Nga va Ukraina vao thang 12 nam 2010.
Mot so nhac pham trong nhac kich đa tro nen pho bien, chang han "Belle" va "Le Temps des cathedrales". "Belle" va/hoac "Le Temps des cathedrales" đa đuoc dich sang tieng Belarus, tieng Catala, tieng Sec, tieng Đuc, tieng Y, tieng Litva, tieng Ba Lan, tieng Nga, tieng Ha Lan, tieng Anh va tieng Viet.
Tinh đen nam 2013, nhac kich Nha tho Đuc Ba Paris đa đuoc dien hon 5.000 lan o khoang hai muoi quoc gia khac nhau. No đuoc xem la vo nhac kich pho bien nhat chau Au trong vong nam nam tu 1998 đen 2002. Nhac kich cung đuoc Sach ky luc Guinness chung nhan la nhac kich ban ve chay nhat trong nam đau tien cong dien.


Tom tat Luu y: cac chi tiet trong nhac kich khong hoan toan giong voi tieu thuyet.


= Man I =
Nhac kich lay boi canh đo thanh Paris nam 1482. Tai đay nha tho ngheo Pierre Gringoire ke lai cau chuyen ma anh chung kien.
Đoan nguoi Di-gan (Bohemienne) vo gia cu (dan đau la Clopin) lu luot keo đen cong Nha tho Đuc Ba tim noi tru ngu, gay kho chiu cho Pho Giam muc Nha tho la Frollo. Ong yeu cau Phœbus - truong đoi cung thu cua hoang gia - truc xuat nhung nguoi nay. Tuy nhien, đieu chang ngo toi la Phœbus lai mac vao ai tinh voi co gai tre xinh đep ten la Esmeralda trong đoan Di-gan, du anh nay đa co tinh nhan. Co gai ngay tho cung yeu tham Phœbus.
Frollo yeu cau Quasimodo (nguoi keo chuong nha tho co hinh hai xau xi) bat coc Esmeralda. Von mot long trung thanh voi Frollo, Quasimodo tuan menh nhung khong may that bai va bi Phœbus bat. Phœbus nhan dip nay hen gap Esmeralda tai Cabaret du Val d'Amour. Mot lan Gringoire vo tinh đi vao khu vuc cua dan vo gia cu va bi Clopin bat đuoc. Clopin canh bao neu khong co nguoi phu nu nao đong y cuoi Gringoire thi anh se bi treo co. May man cho anh, Esmeralda đa nhan loi (tren danh nghia).
Quasimodo chiu đung bi troi tay troi chan. Anh keu gao đoi uong nuoc nhung khong ai đoai hoai, chi tru Esmeralda bat ngo đua nuoc đen. Quasimodo đuoc tha, va đen đay tren san khau xuat hien ca Frollo va Phœbus; ca ba cung hat ve tinh yeu cua minh đoi voi Esmeralda.
Toi hom đo, Phœbus toi gap Esmeralda o Cabaret du Val d'Amour, đang sau co mot bong đen (Frollo) bi mat bam theo. Khi đang tinh tu voi Esmeralda thi Phœbus bi bong đen dung dao đam nga guc.


= Man II =
Mo đau man II la canh Frollo va Gringoire cung nhau ban luan mot so van đe. Gringoire cho Quasimodo biet Esmeralda đang bi giam o nha tu La Sainte va se bi treo co vi toi ham hai Phœbus. Clopin va mot so nguoi khac cung bi bat giam vao đay. Frollo dung cach tra tan đe ep Esmeralda nhan toi va phan co toi treo co. Sang som ngay hanh hinh, Frollo đen thu nhan voi Esmeralda rang chinh ong đa đam Phœbus, đong thoi cho co lua chon: hoac yeu ong hoac chet. Esmeralda to ra ghe tom va choi phat đi. Luc đo, Clopin - đuoc Quasimodo giai cuu - lao toi đanh Frollo bat tinh, cuu đuoc Esmeralda. Quasimodo đua Esmeralda ve tru trong nha tho Đuc Ba - noi Clopin va nhung nguoi khac tam chiem. Ben ngoai, Frollo va Phœbus keo quan toi đan ap thanh cong nhung nguoi chiem đong. Clopin truoc khi chet đa nho Esmeralda lanh trach nhiem lam nguoi cac anh em khac. Co rot cuoc cung that bai va bi Phœbus ra lenh treo co. Sau khi nghe Frollo tuyen bo chinh minh la chu muu gay ra cai chet cua Esmeralda, Quasimodo gian du hat Frollo tu noi cao khien ong ta tu vong. Trong canh cuoi, Quasimodo đoi nhan thi the cua Esmeralda va guc khoc tren xac co.


Phan vai San xuat Nam 1993, sau thanh cong mang tinh hien tuong cua Starmania (cong dien nam 1978) va that bai cua La Legende de Jimmy (cong dien nam 1990), Luc Plamondon quyet đinh lay cam hung tu lich su đe viet vo nhac kich tiep theo cua ong. Ong đam minh trong tieu thuyet Nha tho Đuc Ba Paris cua van hao Victor Hugo, ket qua la ong ghi lai đuoc ba muoi y tuong ca khuc sau khi đoc qua sau tram trang sach. Plamondo chia se: "Toi muon đua lich su vi đai ma ca the gioi đeu biet vao cac ca khuc cua minh. Ai ma biet đuoc, đieu nay co the mo ra cho toi...phan con lai cua the gioi." Ong chot nho ra rang khong lau truoc đay, cong su cu cua ong la Richard Cocciante co viet mot ban nhac đe danh cho mot "Du an lon", hien đang giu trong ngan keo. Ong tho lo rang ban đau tung cam thay rat so khi chon đe tai lien quan đen mot tuong đai cua nen van hoc Phap nhu vay. Tuy nhien, chinh ve đep trong ca tu cua ca khuc "Belle" ("Nguoi đep") đa lam ong hai long va tin tuong vao du an cua ban minh, rang chi nam nam sau thoi thi bai hat se đuoc cong nhan la tac pham thanh cong. Ve sau, Plamondon thua nhan đa nay ra y tuong ve bai hat sau khi xem xong bo phim Nha tho Đuc Ba Paris (1956) cua đao dien Jean Delannoy.
Luc Plamondon va Richard Cocciante danh ra ba nam (tu 1994 đen 1996) đe soan nhac va loi cho nhac kich. Bo đoi nhan ra rang tac pham se dai hon ba gio đong ho, tuc la can phai tim cach cat giam thoi luong xuong. Vao luc nay xuat hien su can du cua giam đoc Gilles Maheu. Von la mot nguoi luon đi tien phong, Maheu bay to ban than ong cam thay vo nhac kich nay rat loi cuon. Ngay tuc khac Plamondon đap loi: "Du an cua toi se khong lam ong thich thu gi đau, boi no la mot truyen ke rat co đien!". Maheu van lai: "Ong co biet rang tac pham đau tay cua toi la mot vo ba le ve Esmeralda va ba nguoi me đam co nang khong?"
Hoan thanh phan viec nang nhat, Plamondon va Cocciante lai bat tay vao tim nha san xuat cho đua con tinh than cua ho. Sau ba lan moi goi bat thanh, Plamondon va ban lau nam la Guy Darmet - Giam đoc Nha hat ca mua Lyon - đen đat van đe voi Victor Bosch - chu rap Transbordeur o Lyon. Bosch to ra kha quan tam va đa to chuc mot cuoc gap mat voi Charles Talar. Bosch noi: "Nhac kich cua Plamondon, toi quan tam đay; nhac cua Cocciante, tuyet voi; tieu thuyet cua Victor Hugo, tuyet!" The la mac du chua đoc hay nghe qua thu gi trong nhac kich nhung Talar phat bieu: "Neu cac ong đong y, toi se san xuat vo nay va album nhac cung voi Victor." Trong buoi dien thu sau đo, Cocciante thu tat ca cac vai ben cay đan duong cam, trong khi Plamondon thi dan canh. Ve phia Cung Hoi nghi Paris, ho muon vo Nha tho Đuc Ba Paris dien vao mua thu nam 1998. Thang 1 nam 1997, cac ben lien quan cung nhau ky ket hop đong.


= Thu giong =
Gan bon tram ca si đa đen thu giong o ca hai bo Đai Tay Duong, cuoi cung rut lai chi chon bay nguoi. Sau tram vu cong va nguoi nhao lon tham gia thu viec, cuoi cung rut lai con muoi sau nguoi. Trong suot hon hai nam, nhung con nguoi đen tu muoi hai quoc gia khac nhau nay se la thanh vien cua đoan kich, đuoc đam bao co viec lam vao moi buoi toi. Đi kem cac ca si-dien vien va vu cong la bon muoi ky thuat vien, nguoi phu trach phong canh, nhan vien lam toc, nghe si trang điem, nguoi giu trang phuc va cac tro ly.


= Đoi ngu thiet ke =
Gilles Maheu tim kiem nha thiet ke phan nhin đen tu chau Au, rieng phan anh sang thi ong giao cho Alain Lortie đen tu Montreal, Canada. Ong trao nhiem vu trang tri cho Christian Ratz, nhiem vu thiet ke trang phuc cho Fred Sathal, nhiem vu chi đao ba le đuong đai cho bien đao mua Martino Muller.


= Marketing =
Charles Talar la nguoi vach ra chien luoc marketing bang kinh nghiem cua ba muoi lam nam trong nghe. Hang tuan, ong co cac cuoc hop voi cac nha sang tao, đoi ngu san xuat va nhan vien xuc tien quang ba tac pham. Mot ap phich rong 700 met vuong đuoc treo truoc mat tien Cung Hoi nghi Paris nham quang cao cho vo nhac kich trong vong mot nam truoc khi cong dien.


= Cong dien =
Gilles Mahe to chuc buoi dien theo phong cach hoa nhac voi dan ca si chinh o giua san khau con cac vu cong dien nen phia sau san khau. Phan nhac cua dan nhac giao huong cung nhu phan hop xuong đuoc thu am san tu truoc; cac ca si-dien vien đeo microphone sat mieng.


Album va đia đon Album nguyen ban đuoc ghi am va phoi khi tai Artistic Palace a Paris. Album đay đu đuoc thu am truc tiep trong buoi dien tai Cung Hoi nghi Paris.
Song hanh cung su kien cong dien nhac kich, ba ca khuc trong tac pham đa đuoc phat hanh duoi dang đia đon, đo la cac bai hat "Vivre", "Le Temps des cathedrales" va "Belle". "Belle" tro thanh Ca khuc cua nam o Phap va đuoc đe cu ngoi vi Ca khuc cua the ky. Ban tieng Anh cua "Vivre" ("Live for the One I Love") đuoc ca hai nu ca si la Tina Arena (đong vai Esmeralda khi dien tai Anh) va Celine Dion phat hanh ra thi truong, mac du Celine Dion khong tham gia nhac kich nay.


= Danh sach album =
1997: Album phong thu gom 16 ca khuc (mot CD)
1998: Album thu truc tiep gom 53 ca khuc (hai CD)


Anh huong va đon nhan Nha tho Đuc Ba Paris đa đua nhac kich tro lai thanh mot thoi thuong o Phap; nhieu tac pham khac đa thi nhau ra đoi sau tac pham nay. Theo Luc Plamondon va Richard Cocciante, tinh rieng tai cac quoc gia noi tieng Phap (Phap, Bi, Thuy Si, Canada) thi đa co bon trieu nguoi xem nhac kich nay, con tinh chung toan cau thi co 7,5 trieu nguoi. Hon 10 trieu album va nam trieu đia đon đa đuoc ban ra voi nhieu phien ban va ngon ngu khac nhau. Tuy nhien khi dien tai Anh, nhac kich nhan đuoc đanh gia khen che lan lon, nhin chung la khen ngoi phan nhac nhung che gieu phan loi dich ra tieng Anh. Bao The Times đanh gia vai dien Quasimodo cua Garou la đay "nang luong sau luy", cac vu cong dien nhiet tinh song ket luan rang nhac kich nay chang phai la mot ban Nhung nguoi khon kho khac.


Giai thuong Hai giai Victoires de la musique nam 1999, gom giai Bai hat cua nam (Chanson originale de l'annee) cho ca khuc "Belle" va giai Buoi dien hay nhat nam (Spectacle musical, tournee ou concert de l'annee) cho buoi dien tai Casino de Paris
Giai Felix nam 2000 hang muc Buoi dien cua nam (Spectacle de l'annee - Interprete)


Danh sach bai hat trong nhac kich = Nguyen ban tieng Phap =


= Ban tieng Anh =
Nhiem vu chuyen ngu loi nhac sang tieng Anh do Will Jennings - nguoi viet loi ca khuc noi tieng "My Heart Will Go On" - đam nhiem.


Xem them Tieu thuyet Nha tho Đuc Ba Paris


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc cua Notre-Dame de Paris