Đien thoai la thiet bi vien thong dung đe trao đoi thong tin, thong dung nhat la truyen giong noi - tuc la "thoai" (noi), tu xa giua hai hay nhieu nguoi. Đien thoai bien tieng noi thanh tin hieu đien va truyen trong mang đien thoai phuc tap thong qua ket noi đe đen nguoi su dung khac. He thong thuc hien cong nang nhu vay co hai hop phan co ban:

Thiet bi đau cuoi, thuong goi bang chinh ten "đien thoai", thuc hien bien tieng noi thanh tin hieu đien đe truyen đi, va bien tin hieu đien nhan đuoc thanh am thanh.
Mang đien thoai đieu khien ket noi va truyen dan, thuc hien noi nhung nguoi dung lien quan voi nhau va truyen dan tin hieu.
Su phat trien cua ky thuat dan đen ngay nay mang đien thoai co nhieu cong nang hon, nhu truyen fax, internet,... va ben canh đoi day noi truyen thong thi co nhung cach thuc phuong tien truyen dan moi.


Gioi thieu Co bon cach đien thoai ket noi vao mang đien thoai su dung ngay nay: phuong phap truyen thong đien thoai co đinh, dung day đien ket noi truyen tin hieu vao mot vi tri co đinh; loai đien thoai khong day, dung ca song vo tuyen truyen tin hieu tuong tu hoac ky thuat so; đien thoai ve tinh, dung ve tinh lien lac; va VoIP (đien thoai qua giao thuc Internet), dung voi ket noi Internet bang thong rong.
Giua hai nguoi dung, viec truyen nhan qua mang co the dung cap quang, ket noi điem-điem song vi ba hay qua ve tinh.
Cho đen gan đay, tu "đien thoai" chi dung đe noi toi đien thoai co day. Đien thoai me con va đien thoai di đong hien nay kha pho bien o nhieu noi, voi đien thoai di đong co trien vong thay the đien thoai co day. Khong nhu đien thoai di đong, đien thoai me con cung phu thuoc đien thoai co day vi no chi co ich trong mot khoang cach nho chung quanh tram phat đuoc ket noi voi day đien thoai.
Viec xac đinh nguoi phat minh ra đien thoai (Antonio Meucci hay Johann Philipp Reis hoac Alexander Graham Bell) van con tranh cai.


Lich su = Nhung phat trien ban đau =


 Nguyen tac  Tu nhung chiec đien thoai tho so ban đau va cach chuyen mach bang nhan cong, ta co the neu cu the mot cuoc đien đam nhu sau:
Mot thue bao A goi cho mot thue bao B thi tin hieu (cu the la giong noi) cua thue bao A đuoc chuyen đoi thanh tin hieu đien va chuyen đen tong đai. O đay mot nhan vien truc tong đai co nhiem vu gat can chuyen mach sang thue bao B va cuoc đien đam đuoc dien ra. Nhung neu thue bao B đang ban thi cuoc đien thoai đo se bi rot.
Nam 1854 Phap moi bat đau co đien tin.
Charles Bourseul luc bay gio la nhan vien hanh chinh ve đien tin viet bai trong bao l'Illustration: "Tu ngay 26/08/1854 đay la nguyen tac cho may đien thoai".
Nam 1860, mot giao vien nguoi Đuc Philippe Reiss thuc hien mot may co the truyen nhung am thanh ve nhac bang cach dung đien.
Ong đa thanh cong trong viec kinh doanh may cua ong nhung no van con yeu kem va khong co kha nang truyen loi noi. Tuy nhien ong Reiss đa tien đen rat gan cai co the goi la đien thoai. Phat minh cua P. Reiss đuoc trinh bay tai My.
Hai nguoi My, Alexander Graham Bell va Eliza Gray cuoi cung thuc hien đuoc may đien thoai. Graham Bell lam đuoc nhieu mau may truyen am thanh va nam 1875 cho ra đoi he thong đien tin hoan chinh. Elisha Gray lam viec cung linh vuc va ngay 14/02/1876, ca hai cung trinh bang sang che đien thoai cua ho.
Lich su chi giu lai ten cua Bell boi vi sau cuoc tranh chap phap luat, Bell đuoc thang kien voi bang phat minh so 174465 ngay 7/03/1876.
Tuy nhien khong mot đien thoai nao dung đuoc. Phai đoi đen thang 6 nam 1876 nguoi ta moi thay lan đau tien đien thoai hoat đong tai hoi cho trien lam o Philadelphie. Đien thoai vao Hoa Ky tu nam 1877 sau khi hang Bell Telephone Company sang lap.
Cung nam 1877, Western Union Telegraph yeu cau Thomas A. Edison lam mot đien thoai khac đe chong lai Bell Company. Edison bat đau tu may cua Reiss va nghien cuu cho ra mot may phat co đien tro thay đoi nhay hon cua Bell, va tro thanh microphone đau tien bang graphite, ngay 27/04/1877
Vai tuan sau, ngay 9/7/1877, Bell gioi thieu Hand Telephone.
Cuoi nam 1877, Frederick Gower, nguoi My, cai thien may cua Bell va he thong cua ong đuoc lap đat tai Paris nam 1879. Đo la trung tam đien thoai đau tien cua nuoc Phap.


= Cuoc goi đau tien =
Cuoc goi đau tien đuoc thuc hien giua nha phat minh Alexander Graham Bell va nguoi tro ly cua ong ngoi cach đo 4,5 m vao ngay 10/3/1876 voi mau hoi thoai ngan ngui: “Watson, anh đen đay nhe, toi co viec can!” la su kien lich su đanh dau chinh thuc su ra đoi cua chiec đien thoai dung đe lien lac.


 Cuon danh ba đien thoai đau tien  Tong đai đien thoai đau tien đuoc đi vao hoat đong la tai New Haven, bang Connecticut, My. Vao ngay 21/2/1878, cuon danh ba đien thoai đau tien tren the gioi đuoc xuat ban boi cong ty đien thoai New Haven voi 1 trang duy nhat liet ke ten cua 50 nguoi đa quyen gop cho cong ty nhung khong he co mot so đien thoai nao kem theo.
No chu yeu đuoc dung đe ghi nhan cong lao cua nhung nha tai tro, hoan toan khac xa voi muc đich tra cuu cua nhung cuon so danh ba ma ngay nay chung ta van dung.
Nhung chiec đien thoai thoi ky đau chi đe danh cho nhung nguoi giau co su dung va hiem thay co nhung thiet ke đa dang ma hau het đeu rat kieu cach va cau ki voi net đac trung la co 2 đau: mot ong noi va ong nghe.


 Bot đien thoai ra đoi  Chiec bot đien thoai khi moi ra đoi đa tung đuoc xem la mot xu huong trong tuong lai khi ma chung giup ban co the goi cho bat cu ai khi đi tren đuong.


= Lich su gan đay =


 Đien thoai trong xe  Khi cac mau đien thoai tien gan hon toi “moc” di đong, chung đa dan tro nen nho gon hon đe co the gan vao trong xe va thuc su tro nen tien ich rat nhieu voi nguoi su dung. Co the la bay gio, chung ta nhin lai thi đien thoai đuoc “tich hop” trong xe chi la mot thu cong nghe tho so, lac hau vo cung nhung vao thoi ki đo, đay thuc su la mot cuoc cach mang trong cong nghe.


 Đien thoai di đong  Chiec đien thoai đau tien đuoc cho la “di đong” đuoc quang cao vao nam 1967 voi ten goi la “Carry phone” đanh dau mot buoc tien gan hon đen mau đien thoai di đong nguyen ban. Mang danh la di đong nhung viec su dung no thi vo cung bat tien khi nguoi ta cu phai vac “ke ke” ben minh mot chiec hop may to su nang toi 4,5 kg. Gia thanh lai rat cao nen no hau nhu khong đuoc pho bien rong rai cho đen khi phien ban nho gon cua no đuoc tung ra thi truong.


 Đien thoai cam tay  Vao ngay 3/4/1973, mau đien thoai cam tay đau tien Motorola Dyna Tac do nha phat minh Martin Cooper cua hang sang che đuoc “trinh lang” thuc su đa lam cong chung kinh ngac va đay sung sot. Tuy nhien, khi đo chung đon thuan la mot man trinh dien cong nghe moi chu chua the đuoc dung đe thay the hoan toan cho đien thoai co đinh. Hinh dang ban đau cua chung trong giong nhu mot “cuc gach” nang ne voi hinh dang tho kech va vo cung bat tien khi mang theo minh.


 Dong đien thoai thong minh Smart Phone  Chiec đien thoai Iphone cua Apple thuc su la mot su sang tao đot pha ve kieu dang voi net đac trung la man hinh cam ung sieu nhay giup nguoi su dung co the thao tac de dang chi bang viec “luot” nhe cac ngon tay. No tao nen con sot chua tung co khi xuat hien vao nam 2007 va khoi đau cho mot cuoc canh tranh quyet liet giua cac hang trong phan khuc dong đien thoai smartphone.
Nhung thuc ra nhung đong gop cua Apple voi cong nghe man hinh cam ung phai đuoc ghi nhan tu nam 1983 voi mau đien thoai đe ban cam ung Ciara, tien đe cho mot buoc tien lon trong nganh cong nghe thong tin.


Đien thoai thong minh (smartphone) Hien nay co nhung hang smartphone noi tieng nhu Apple, Samsung voi nhung sieu pham nhu IPhone, Samsung Galaxy, Samsung Galaxy Note, Huawei, Oppo, Xiaomi...


Đien thoai su dung IP Thuat ngu đien thoai IP (IP Telephony) thuong dung đe chi phuong phap ket noi may đien thoai toi tong đai hoac trung ke su dung Giao thuc Internet hay phuong phap truyen tin hieu thoai (VoIP) qua giao thuc Internet VoIP. Tuy vay, tren thuc te, thong thuong hai khai niem van đuoc dung lan cho nhau.
Đien thoai truyen thong dua tren cong nghe chuyen mach kenh (curcuit switching) va vi vay đoi hoi phai co đuong ket noi truc tiep va danh rieng cho moi điem dau cuoi. Chi phi lap đat, bao duong lon cung nhu kho them, bot, thay đoi hay di chuyen thiet bi đau cuoi. Nguoc lai, cong nghe IP la cong nghe chuyen goi tin (packet switching) cho phep su dung chung mot đuong ket noi cho nhieu kenh thoai hoac ket hop cung voi du lieu mang lai tinh kinh te cao hon cung nhu cho phep them, bot, thay đoi, di chuyen thiet bi đau cuoi de dang.
Thay vi viec su dung mot đuong ket noi truc tiep va danh rieng đe noi may đien thoai toi he thong chuyen mach nhu tong đai hoac trung ke (PaBX), đien thoai IP su dung ket noi Ethernet cua mang IP cho muc đich nay. Đien thoai co the đuoc ket noi toi PaBX thong qua ha tang mang LAN hoac mang WAN. Mot so nha cung cap vien thong con cung cap dich vu SIP qua đo thue bao co the noi truc tiep may đien thoai vao Internet. Đau cuoi cua cong nghe đien thoai IP thuong la cac may đien thoai đuoc thiet ke rieng hoac mot phan mem chay tren may tinh. Chi phi đe trien khai đien thoai IP thuong lon hon so voi đien thoai thuong nhung nguoc lai, chi phi van hanh, quan ly, khai thac se giam đang ke đong thoi chat luong cuoc goi va kha nang su dung đien thoai va tiep nhan cuoc goi đuoc tang len.

Cong nghe Truyen giong noi qua IP (VoIP) chu yeu lien quan toi viec chuyen cac tin hieu thoai thanh cac goi tin IP va truyen qua ha tang Internet. Mot so vi du nhu cac dich vu 171, 177, 178, Skype, Yahoo Voice v.v. Tuy theo dich vu, nguoi su dung co the su dung đien thoai binh thuong van co the tan dung đuoc loi the ve chi phi do đien thoai Internet mang lai. Loi ich chinh cua VoIP la mang lai lua chon cho khach hang ve mot dich vu thoai co chat luong thap hon nhung cung co chi phi re hon va thuong ap dung cho cac dich vu Đien thoai đuong dai.


Xem them Đien thoai co đinh
Đien thoai di đong
Buu đien
VoIP


Chu thich Lien ket ngoai Lich su đien thoai