Tran phong thu phao đai Brest la mot tran đanh dien ra giua quan đoi phat xit Đuc voi luc luong Hong quan Xo Viet đon tru trong phao đai Brest. Ve co ban, tran phong thu chi keo dai 9 ngay, tu ngay 22 đen ngay 30 thang 6 nam 1941 khi quan Đuc chiem đuoc khu trung tam phao đai. Tuy nhien, mot so tran đanh nho van tiep tuc no ra trong phao đai đen ngay 20 thang 7 nam 1941 boi cac nhom si quan va binh si Lien Xo khong đau hang, đa tron duoi cac ham ngam va tiep tuc chien đau. Đoi voi quan đoi Đuc Quoc xa thi đay la mot trong nhung tran chien đau tien cua Chien dich Barbarossa va luc luong Hong quan trong tran nay đa cam giu Phao đai Brest lau hon nhieu so voi du tinh cua quan đoi Đuc Quoc xa. Tran phao đai Brest đa cung voi Tran Moskva, Tran Leningrad va Tran Stalingrad đuoc nguoi dan Xo Viet xem la bieu tuong cua suc khang cu kien cuong truoc su tan cong cua Đuc quoc xa trong chien tranh Xo-Đuc. Ngay 8 thang 5 nam 1965, phao đai Brest đuoc phong danh hieu Phao đai Anh hung cung voi thu đo Moskva va nhieu thanh pho Lien Xo khac đuoc phong danh hieu Thanh pho anh hung theo mot sac lenh cua Đoan chu tich Xo Viet toi cao Lien Xo.


Boi canh = Lich su hinh thanh phao đai =

Phao đai Brest la cua ngo bien gioi giua Đe quoc Nga va Ba Lan, nam tren mot hon đao lon tai nga ba song Bug Tay va song Mukhavets. Vao the ky thu 12, tai đay xuat hien cum dan cu nguoi Slav co ten la Beresky. Tu đo đen cuoi the ky 18, đay la noi tranh chap thuong xuyen giua ba quoc gia lang gieng la Nga, Ba Lan va Litva. Khi thuoc Nga, no đuoc goi la Brest, khi thuoc Ba Lan, no đuoc goi la Brzesc Litewski, khi thuoc Litva, no đuoc goi la Brest-Litovsk. Đen cuoi the ky 18, vung đat nay thuoc lanh tho cua Đe quoc Nga. Sau cuoc Chien tranh Ve quoc nam 1812, Sa hoang đa quyet đinh xay dung tai đay mot tien đon bao ve cua ngo bien gioi phia Tay va phao đai đuoc khanh thanh nam 1842 khi la quan ky cua quan đoi Đe quoc Nga đuoc keo len. Cac ky su quan su Nga đa loi dung đia hinh tu nhien tren mot hon đao cach thanh pho Brest - Litovsk hon 5 km ve phia Tay, đuoc bao boc boi hai nhanh song Mukhavets va song Bug đe xay dung phao đai nay. Quanh phao đai la hai lop luy đap bang đat, lop ngoai cao 6 m, lop trong cao 10 m, hinh thanh 8 goc nhon nho ra phia ngoai theo cac huong Bac, Đong Bac, Đong, Đong Nam, Nam, Tay Nam, Tay va Tay Bac. Tong chieu dai lop luy ngoai len đen tren 6,4 km. Trong ruot cac luy đat co rat nhieu ham tranh đan, kho vu khi, kho đan, kho luong thuc. Phia ngoai moi lop luy co hao nuoc bao quanh. Trung tam phao đai đuoc bao boc boi mot vong nha hai tang bang gach đo day tu 60 cm (phia trong) đen 1 m (phia ngoai) chay quanh đao nhu mot vong tuong thanh. Duoi nen cac toa nha nay la 500 can ham xay cuon, co cua thong nhau tu ham nay sang ham khac. Ben ngoai lop tuong thanh trong cung la hai nhanh song Mukhavets va song Bug. Cac lop luy va hao nuoc chia phao đai thanh bon khu phong thu gom khu trung tam, đon Đong, đao Tay va đao Nam. Cac khu nay đuoc noi voi nhau bang cac cay cau đuoc xay bang gach. Quanh khu trung tam phao đai co ba cong lon: Cong Terespolsky o phia Tay, cong Brest o phia Bac va cong Kholm o phia Nam. Tren cac luy ngoai co bon cong: Đong, Tay, Nam, Bac. Chinh giua khu trung tam phao đai la Cung đien Trang, noi chinh phu Nga Xo Viet đa ky ket voi cac nuoc phe Lien minh Trung tam (trong đo co Đe che Đuc) hoa uoc Brest - Litovsk nam 1918 nham đua nuoc Nga khoi cuoc Chien tranh the gioi thu nhat.
Khu vuc chung quanh phao đai Brest tung la noi xay ra tran Brzesc Litewski giua Ba Lan va Đuc trong cuoc tan cong xam luoc Ba Lan nam 1939. Quan Đuc chiem đuoc noi nay tu Ba Lan, nhung theo "Nghi đinh thu mat" kem theo Hiep uoc khong xam pham lan nhau giua Đuc va Lien Xo, khu vuc nay đuoc trao cho Lien Xo vi nam trong pham vi anh huong cua Lien Xo. Vi vay vao mua he nam 1941, nguoi Đuc lai phai tan cong phao đai nay mot lan nua. Va lan nay đoi thu cua ho khong phai la quan Ba Lan ma la Hong quan Xo Viet.


= Vi tri, vai tro quan su cua phao đai =

Tu khi khanh thanh vao mua he nam 1842 đen truoc chien tranh the gioi thu nhat, phao đai Brest đuoc coi la mot trong cac can cu quan su co tinh nang phong thu rat manh nhu cac phao đai khac. Voi thanh luy day, nhieu lop, co phao binh rieng bao ve, phao đai chi can mot đoi quan khong lon van co the tieu hao nang ne cac đoi quan tan cong no đong hon gap nhieu lan. Tuy nhien, đen khi đai bac nong ranh xoan ra đoi voi cac loai đan co suc cong pha lon thi phao đai khong con la thanh tri bat kha xam pham. Đac biet, khi may bay nem bom ra đoi thi phao đai mat đi rat nhieu kha nang tu bao ve. Vao thoi đai moi, cac cuong quoc quan su đua ra tran nhung quan đoi đong hang trieu nguoi, co đay đu vu khi nang hien đai nhu xe tang, may bay, đai bac co lon thi phao đai hoan toan tro nen loi thoi. Đoi phuong co the đi vong qua phao đai đe tiep tuc tien cong va chi đe lai mot đoi quan nho bao vay va vo hieu hoa no. Ngoai ra, phao đai con co the tro thanh noi tap trung đong quan nhung đia ban tac chien hep, de bi đoi phuong co lap va tieu diet mot so luong lon sinh luc bang cac loai hoa luc hien đai. Do gan voi phuong thuc phong thu thu đong, tai cho, phao đai khong con phu hop voi cac cuoc chien tranh hien đai voi phuong thuc van đong chien, phong thu co đong va phong thu theo chien tuyen nhieu lop đuoc ap dung pho bien.
Mac du khong con tac dung phong thu manh me nhu truoc đay nhung Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo van đat Phao đai Brest vao ke hoach phong thu bien gioi va coi no nhu mot khu phong ngu kien co cua Quan khu đac biet mien Tay. Đay la noi huan luyen quan su cho tan binh cua cac đon vi thuoc tap đoan quan 4, cung la noi thuc hanh cac cuoc dien tap quan su đong thoi la can cu hau can, quan y tien phuong. Ban than phao đai va 5 đon phong thu xung quanh phao đai cung đuoc gap rut cung co đe tro thanh khu phong thu vung chac. Tuy nhien, Quan khu đac biet mien Tay khong kip hoan thanh ke hoach nay. Cac cong trinh quan su moi chi đuoc bat đau đo mong thi chien tranh đa no ra.


Ke hoach tan cong va phong thu cua hai ben = Quan đoi Đuc Quoc xa =
Quan Đuc lap ke hoach đanh chiem khu vuc Brest va phao đai Brest, von nam tren đuong hanh tien cua Cum Tap đoan quan Trung tam trong nhung gio đau tien cua Chien dich Barbarossa. Phao đai va thanh pho Brest an ngu con đuong bang qua song Tay Bug cung nhu tuyen đuong bo va đuong sat Warsaw–Moskva. Ngoai y nghia đanh chiem mot can cu quan su tien tieu (cho du khong that su quan trong), viec ha phao đai Brest con co mot y nghia tam ly đe đong vien tinh than cua quan đoi Đuc Quoc xa. Chien thuat co ban cua quan đoi Đuc la su dung toi đa yeu to bat ngo va uu the tuyet đoi ve binh luc, vu khi, phuong tien, xe tang, phao binh va khong quan đe đanh chiem phao đai ngay trong ngay đau tien cua cuoc chien. Bien phap tac chien thong dung la dung hoa luc phao, bom voi mat đo cao ngay tu gio đau, pha huy cac cong trinh phong thu, lam tan ra tinh than quan đon tru cua đoi phuong; sau đo dung bo binh đe giai quyet not "phan con lai" cua nhiem vu.


= Quan đoi Lien Xo =
Do tinh bat ngo tuyet đoi cua cuoc tan cong tu phia quan Đuc, quan đoi Lien Xo trong phao đai khong he co mot ke hoach phong thu tu đau. Chi đen ngay thu ba cua cuoc chien đau (ngay 24 thang 6), ho moi co đuoc mot y đo phong thu khai luoc thong qua ban "Menh lenh so 1" do Ban chi huy đoi quan hop nhat cua phao đai cong bo. Tuy nhien, do khong co nhung tin tuc chinh xac ve tinh hinh mat tran, tinh hinh quan đoi Lien Xo va quan đoi Đuc nen ban menh lenh nay chua đung qua nhieu yeu to cam tinh, no giong mot loi keu goi hon la mot ke hoach tac chien. Cung chi đen ngay 24 thang 6, cac si quan chi huy co mat tai phao đai moi lap đuoc danh sach cac chien si va phien che thanh cac trung đoi chien đau va danh sach đo con tiep tuc dai ra do ngay cang co nhieu quan nhan lac ngu đen nhap vao đoi quan hop nhat.


Binh luc cac ben = Quan đoi Lien Xo =
Luc luong Hong quan co mat tai khu vuc thanh pho Brest la cac đon vi thuoc Su đoan bo binh 6 thuoc quan đoan bo binh 28, tap đoan quan 4 do đai ta Mikhail Antonovich Popsuy-Shapko chi huy, Su đoan bo binh 42 cung thuoc quan đoan 28 do tuong Ivan Sidorovich Lazarenko chi huy, Đoi Bien phong Can ve 17 do thieu ta A.P. Kuznesov chi huy. Rieng khu vuc phao đai co khoang chung 3.500 nguoi, bao gom trung đoan bo binh 44 (su đoan 42) va trung đoan 333 (su đoan 6), so chi huy so 3 va đon bien phong so 9 cua đoi Bien phong Can ve 17 va mot so nhan vien thuoc NKVD. Ngoai ra con co mot so hoc vien cua cac truong quan su thuoc hai Trung đoan bo binh 84 va 125, mot đon vi quan y va mot đai đoi bao ve khu quan y trong phao đai. Trong phao đai con co 300 gia đinh cua cac si quan chi huy va thuong dan lam cong tac phuc vu trong quan đoi.
Đau mua he nam 1941, 4 trung đoan bo binh va cac đon vi phao, xe tang cua hai su đoan 6 va 42 đang tham gia cuoc dien tap phong thu da ngoai va đa khong kip rut ve phao đai khi quan Đuc tan cong. Trong phao đai hau nhu khong con phao va xe tang hoat đong đuoc. Đay la so vu khi va phuong tien đang tinh trang kiem tra, sua chua va bao duong nen khong the su dung trong chien đau.


= Quan đoi Đuc Quoc xa =
Ke hoach ban đau cua Đuc la lam chu khu vuc phao đai Brest trong vong 12 tieng đong ho. Nhiem vu đanh chiem phao đai đuoc giao cho Su đoan bo binh so 45 (con đuoc goi la su đoan Ao do su đoan nay von la su đoan Ao so 4 truoc khi sap nhap vao Wehrmacht nam 1936 sau cuoc thon tinh nuoc Ao cua nuoc Đuc Quoc xa) voi quan so khoang 17.000 nguoi. Su đoan nay do tuong Fritz Schlieper chi huy, thuoc tap đoan quan 4 cua tuong Gunther von Kluge. Đay cung la su đoan đau tien tien vao Warszawa trong cuoc thon tinh Ba Lan thang 9 nam 1939. Phoi hop voi no con co nhung đon vi cua cac su đoan bo binh so 31 va 34, quan so khoang 20.000 nguoi thuoc quan đoan bo binh 12 cua tuong Walter Schroth va mot trung đoan xe tang thuoc tap đoan quan xe tang 2 do tuong Heinz Guderian chi huy.


Dien bien chien su Luc 3 gio 15 phut rang sang 22 thang 6 (theo gio chau Au, tuc 4 gio 15 phut gio Moskva), mot tran cuong phong cua bom va đan đai bac tu ben kia bien gioi chup len phao đai. Theo ket qua ban đau, nha kho bi pha huy, nguon cung cap nuoc bi cat đut, lien lac bi gian đoan, quan đon tru Lien Xo bi thiet hai lon. Luc 3 gio 45 phut, cac cuoc tan cong bat đau. Tinh chat bat ngo cua cuoc chien đa lam cho quan đoi Lien Xo phong thu tai phao đai khong kip to chuc phoi hop cac đon vi va ho bi chia cat thanh cac o đe khang biet lap. Cuoc chong cu dien ra ac liet nhat tai khu vuc cong Terespolsky, quan linh Xo Viet nup trong cac o cua so cua phao đai, cho nhung top linh Đuc toi gan, sau đo dung bang sung, luoi le va ca nhung chiec ghe gay, van go kho, đanh giap la ca. Tai đay, luoi le va bang sung đa lam not nhung viec ma đan khong the lam đuoc. Tai khu vuc cong Kobrin, quan đoi Lien Xo chong cu co to chuc hon. Khang cu xay ra yeu nhat trong khu Volyn tren đao Nam, noi đay chi co mot benh vien cung voi đoi bao ve nho.
Luc luong quan đoi Lien Xo phong thu tai Phao đai Brest khong nhan đuoc bat ky thong tin nao canh bao ve viec quan phat xit Đuc va cac đong minh se tan cong vao ngay 22 thang 6 nam 1941, va noi đay tro thanh chien đia cho tran đanh lon đau tien giua Hong quan Xo viet voi Quan đoi Đuc Quoc xa. Ngay tu nhung giay phut đau tien cua cuoc chien tranh ve quoc vi đai, thanh pho Brest va phao đai Brest đa bi tra tan boi nhung tran khong kich du doi va nhung tran mua đan phao cua quan xam luoc. Ngay trong gio đau tien đa co hon 4.000 qua đan phao đuoc quan Đuc na vao phao đai va thanh pho Brest. Đon oanh kich phu đau hoan toan bat ngo đoi voi luc luong Hong quan tran giu phao đai va gay ra nhieu thiet hai cho ho.


= Cuoc chien trong khu vuc thanh noi =
Vi qua nua quan so cung voi phan lon vu khi nang cua đoi quan đon tru Lien Xo đang o rai rac tren cac canh đong va khu rung cach xa phao đai va khong co cach gi đe lien lac voi ho nen đen 9 gio sang, khoang 3.500 đen 4.000 nguoi bao gom ca si quan, binh si va thuong dan Lien Xo đa bi bao vay tai phao đai. Quan đoi Đuc Quoc xa đa chiem cay cau truoc cong Terespolsky va dung con đuong nay đe đot nhap va đanh chiem phao đai, đanh chiem gac chuong nha tho cu (đa tro thanh cau lac bo) va dung hoa luc sung may kiem soat toan bo khu vuc quang truong trong phao đai. Tuy nhien, đen 13 gio thi quan đon tru chuyen sang phan cong, đanh bai nhung no luc cua quan Đuc, chiem lai cac cong Kholm noi voi cong Kobrin va cong Brest noi voi khu cong su hinh mong ngua ma nguoi Nga van quen goi la Đon Đong. Sau đo, quan đon tru chiem lai nha tho va pha huy hoa điem cua quan Đuc tren gac chuong, quan Đuc chi co the chiem đuoc mot so vi tri trong khu vuc thanh noi. Tai khu Doanh trai Tieu đoan 132 Bo noi vu, mot so linh Đuc cai trang thanh binh si Lien Xo nham lam gian đoan he thong chi huy, nhung khong qua mat đuoc ho, nhieu cuoc tan cong cua quan Đuc bi đap tan, nhung phia Lien Xo cung bi thuong vong kha nhieu. Tinh đen ngay 23/6, chi con khoang 18 binh si Lien Xo trong doanh trai con kha nang chien đau, chi huy Bo noi vu-Trung uy Weinstein, đa tu sat bang khau sung luc cua minh ngay khi quan Đuc tran vao trung tam, toan bo luc luong đon tru chien đau đen cung voi quan Đuc va hau nhu tat ca đeu nam lai tran đia.

Tiep đo la nhung tran đanh ac liet keo dai tai khu vuc bien gioi, tai thanh pho Brest va ca tai phao đai Brest. Đot tan cong đau tien cua quan Đuc keo dai nua gio va dien ra ngay sau đot oanh kich; luc luong Hong quan phong thu tai khu vuc Brest đa khong kip hinh thanh mot tuyen phong thu ran chac chong lai quan Đuc va bi quan Đuc chia cat thanh tung cum phong thu rieng le; trong đo cum phong thu manh nhat chinh la luc luong đon tru trong phao đai Brest. Mot phan luc luong Xo Viet đa thanh cong trong viec thoat khoi vong vay cua quan Đuc, nhung phan lon thi khong đuoc may man nhu vay va ho đa phai chien đau gian kho giua vong vay cua ke thu. Tuy nhien, bat chap uu the ve yeu to bat ngo, ve hoa luc, ve trang bi va ve quan so, nguoi Đuc đa khong the nao nhanh chong ha guc phao đai Brest nhu du tinh va ho buoc phai chuyen sang bao vay lau dai.
Ngay 30 thang 6 nam 1941, chi huy su đoan bo binh so 45 Đuc, tuong Fritz Schlieper đa viet mot ban tuong trinh voi Bo Tong tu lenh toi cao cua quan đoi phat xit Đuc ve cuoc chien đau xung quanh phao đai, bao cao neu ro:

Mac du đa chiu nhung đon choang vang sau đot tan cong o at va bat ngo cua mot đoi thu hoan toan ap đao ve trang bi va quan so, mac du đa bi vay chat va hoan toan bi cat đut khoi bat cu nguon tiep te nao tu nen ngoai, luc luong Hong quan tai phao đai Brest van chien đau kien cuong va lien tuc tung nhung đon phan cong vao đoi thu. Ho khang cu ben bi, manh me va lau dai hon nguoi Đuc du tinh. Quan Đuc đa su dung đu moi bien phap, tu nhung khau phao hang nang, phao phan luc 150 ly Nebelwerfer 41, hoi ngat va sung phun lua nhung khong the nao be gay suc khang cu cua Hong quan trong phao đai Brest. Nguoi dan song trong phao đai cung tham gia cuu chua nhung nguoi bi thuong, nap đan cho cac khau sung may va tham chi cam sung cung chien đau voi luc luong phong thu phao đai. Tre em thi tham gia tai đan, thu nhat luong thuc, thuc pham tu nhung kho quan nhu đa bi ban pha tan tanh boi đai bac Đuc; kiem tim va thu luom vu khi, đan duoc; tham gia trinh sat đong tinh cua ke thu.
Fritz Schlieper đa viet trong ban tuong trinh cua ong ta nhu sau:

Toi 24 thang 6, su đoan 45 (Đuc) dung luc luong biet kich bat ngo đot nhap đanh chiem khu Volyn tren đao Nam, đanh up va chiem cong Terespolsky, don quan so phong thu con lai cua quan đoi Lien Xo ve phia cong Kobrin. Nhung nhom binh si Lien Xo tu đao Tay va đao Nam đa loi dung đem toi vuot qua tuong thanh vao ben trong phao đai cung nhap vao nhom nay. Đem 24 thang 6, nhung nguoi bao ve phao đai đa bau ra Ban chi huy lam thoi cua ho gom đai uy Ivan Nikolayevich Zubachyov, trung đoan pho trung đoan 42, chinh uy trung đoan Yefim Moiseyevich Fomin, thuong uy Alexandr Inanovich Semenenko, tham muu pho trung đoan 44, trung uy Anatoli Alexandrovich Vinogradov, tieu đoan pho tieu đoan 5, trung đoan bo binh 84. Đe phoi hop hanh đong cua cac nhom phong thu nay, trong đem 24 thang 6, tai So chi huy phong thu lam thoi đat duoi ham nha doanh trai cua trung đoan 44, Ban chi huy lam thoi đa soan thao va cong bo ban "Menh lenh so 1" yeu cau cac si quan thu thap cac binh si vao danh sach, bien che thanh cac trung đoi va phan cong cac vi tri phong thu.
Ngay 26 thang 6, phat xit Đuc đa lam chu mot phan phao đai Brest, nhung luc luong Hong quan con lai trong phao đai van lien ket đuoc voi nhau duoi su chi huy cua đai uy Ivan Zubachyov va nguoi pho chi huy cua ong, chinh uy Yefim Fomin. Trong ngay hom đo, luc luong Hong quan đon tru trong phao đai Brest tiep tuc đay lui cac đot tien cong cua quan Đuc, khi đem xuong đa to chuc mot cuoc pha vay nhung khong thanh cong va chiu ton that nang. Ngay 27 thang 6, sau mot tuan ke tu ngay mo đot cong kich đau tien, quan Đuc bat đau su dung khau phao co nong 540 ly (ban nhung vien đan nang toi 1,25 tan) va hai khau phao 600 ly nhan hieu Karl-Gerat (su dung đan chuyen pha be tong, nang toi 2 tan). Nhung vien đan tu khau phao 600 ly tao ra nhung ho đan khong lo rong toi 30 met cung nhung thuong ton khung khiep cho nhung nguoi linh Hong quan chiu phai ap luc cua vu no do phat ban gay ra, tham chi nhung nguoi linh nap sau trong phao đai cung bi rach phoi truoc ap luc cua no.. Trong cac ngay 29 va 30 thang 6 nam 1941, quan đoi Đuc Quoc xa mo mot đot tan cong voi quy mo lon, choc thung phong tuyen cua Hong quan trong phao đai va bat song ca Zubachov lan Fomin. Zubachov bi tong vao mot trai tap trung danh rieng đe tieu diet cac tu nhan cua Lien Xo trong cuoc chien tranh theo chinh sach diet chung cua Đuc Quoc xa đoi voi Lien Xo trong chien tranh. Ong đa mat tai trai tap trung Hammensburg nam 1944 va đuoc mai tang tai đo. Con Fomin thi bi to giac boi mot ten phan boi va bi xu ban ngay lap tuc tai cong Kholm vi ong la mot chinh uy va la mot nguoi Do Thai.
Thieu ta Chaplain Rudolf Gschopf, si quan tac chien thuoc Ban tham muu su đoan bo binh 45 (Đuc) viet:


= Cuoc chien tai Đon Đong =
Trong ngay 22 thang 6, sau nhung đon tan cong bang hoa luc phao va bom, quan Đuc đa tien qua cong Brest va chia cat Đon Đong voi khu vuc thanh noi cua phao đai. Mot nhom binh si Lien Xo gom khoang 400 nguoi đong tai Đon Đong (ma nguoi Đuc van goi la khu cong su hinh mong ngua) cung đa thong nhat hanh đong phong thu duoi su chi huy cua thieu ta Pyotr Gavrilov, trung đoan truong trung đoan bo binh 42 va đai uy Konstantin Kasatkin pho ban tham muu trung đoan. Trong nhat ky tac chien cua minh, thieu ta Chaplain Rudolf Gschopf, si quan tac chien thuoc Ban tham muu su đoan bo binh 45 (Đuc) viet ve Đon Đong:

Ban đau, nhom cua Gavrilov chi co khoang tren duoi 30 nguoi, ho đa tim thay hon 300 binh si cua minh đang tu tap trong cac ham kho tai Đon Đong, von la vi tri đong quan truoc đay cua tieu đoan cao xa đoc lap 393. Tieu đoan nay đa roi phao đai ngay 15 thang 6 đi dien tap da ngoai va chi đe lai đay mot khau cao xa 40 mm đa bi hong may ngam va mot khau sung may bon nong nhung chi con hai nong hoat đong đuoc, ngoai ra con co mot khau phao chong tang 40 mm bo tri o phia Đong Bac cua đon. La nguoi co cap ham cao nhat trong nhom si quan, Gavrilov lanh trach nhiem chi huy toan quan nay theo đieu lenh va ca tren thuc te. Konstantin Kasatkin đuoc chi đinh lam tham muu truong. Ngay 23 thang 6, bang cac chai chay va luu đan phoi hop voi sung may va khau cao xa, quan cua Gavrilov đa đay lui cac đot tan cong cua quan Đuc va ha guc ba chiec xe tang, nhung ngay trong phut đau khau đoi chong tang 40 mm đa bi xe tang Đuc pha huy truoc khi no kip khai hoa. Ngay 25 thang 6, trong mot tran nem bom cua khong quan Đuc xuong Đon Đong, hai khau cao xa bi pha huy, kho đan cung trung bom va no tung. Đai đoi chien đau o phia Tay bi bo binh Đuc chia cat. Hai đai đoi con lai bi hao hut quan so nghiem trong. Bo binh Đuc đa vay kin đon nhung van khong vao đuoc ben trong san mong ngua do khu vuc nay bi hoa luc sung may khong che.
Đe han che thiet hai ve nhan mang cho binh linh cua minh, cac si quan tham muu su đoan bo binh 45 (Đuc) quyet đinh goi khong quan giup suc. Nhat ky cua Chaplain Rudolf Gschopf viet:

Sau 6 ngay chien đau lien tuc, đan duoc gan nhu chi con tinh tung vien, luong thuc het, nuoc can, suc chien đau cua toan quan giam sut ro ret. Gavrilov ra lenh cho phu nu va tre em ra hang quan đoi Đuc. Cac si quan va binh si Lien Xo con song sot tiep tuc o lai chien đau. Ngay 29 thang 6, cac chi huy su đoan 45 (Đuc) gui toi hau thu yeu cau nhom cua Gavrilov ha vu khi đau hang, giao nop chi huy va chinh uy, neu khong, quan Đuc se "tron lan ca đon cung đoi quan tru phong ngoan co voi đat". Tuy nhien, phia quan Đuc chi nhan đuoc nhung trang đan sung may đap tra.
Nhat ky cua Chaplain Rudolf Gschopf viet tiep:

Đon Đong that thu sang ngay 1 thang 7 nhung thieu ta Gavrilov khong chet. Sau ba ngay an minh trong mot ngach ham, ong đa luon qua cac ngan ham khac va tim đuoc 12 binh si con tru lai o luy ngoai. Nhom nay đa hai lan pha vay ve phia khu rung Belovezha nhung đeu khong thanh cong va thuong vong gan het. Ngay 23 thang 7, thieu ta Gavrilov đa cung hai binh si con lai chien đau tran cuoi cung truoc khi bi quan Đuc bat lam tu binh khi đang bi thuong bat tinh.


= Phao đai that thu =

Ban bao cao ngay 30 thang 6 nam 1941 cua su đoan bo binh 45 sau tran đanh co đoan viet: "Su đoan đa bat song 7.000 tu binh, trong đo co 100 si quan. Thiet hai cua quan Đuc la 482 nguoi chet, trong đo co 32 si quan, va tren 1 nghin nguoi bi thuong." Thiet hai cua quan Đuc tai Brest co the đuoc so sanh voi thiet hai chung cua quan đoi phat xit tai mat tran Xo-Đuc: 8.886 nguoi chet tinh đen ngay 30 thang 6 nam 1941. Nhu vay la co đen 5% thiet hai cua quan Đuc tinh đen thoi điem đo la do tran đanh tai phao đai Brest gay ra.
Sau chin ngay chien đau ac liet, Quan đoi Đuc Quoc xa cuoi cung đa lam chu phan lon phao đai. Đieu nay co nghia la muc tieu chien luoc cua Su đoan 45 đa hoan thanh mac du ho đa ton qua nhieu thoi gian so voi du tinh va cai gia phai tra ve nhan mang la khong nho. Bo Tong tu lenh toi cao cua quan đoi phat xit Đuc đa yeu cau tuong Fritz Schlieper viet mot ban tuong trinh chi tiet ve cuoc chien tai Brest tu ngay 22 đen ngay 30 thang 6 nam 1941. Ban tuong trinh đuoc hoan tat vao ngay 8 thang 7 nam 1941. Mot ban sao chep cua tai lieu nay đuoc Hong quan lay đuoc trong kho luu tru van thu cua su đoan bo binh so 45 tai Livny, Nga vao thang 3 nam 1942.
C. R. Gschopf viet nhu sau:


= Cac cuoc chien nho sau thang 6 nam 1941 =
Nhung, noi cho đung ra, tran chien tai phao đai Brest van chua ket thuc vao ngay 30 thang 6. Mac du luc đo phao đai đa bi quan Đuc chiem đong, trong nhung ham ngam cua phao đai van con nhung chien si Hong quan song sot, va, ho van tiep tuc cuoc chien đau dai dang chong lai quan xam luoc trong suot may tuan nua. Chien su van tiep tuc dien ra tai cac o đe khang đa bi co lap cua Hong quan, chu yeu la trong cac ham ngam, cac nha nguc thoi co, trong phao đai va trong cong su Kobrin. Tu cuoi thang Sau đen tan cuoi thang Bay, tieng sung van con vang vong trong cac ham ngam va cac nha nguc đa bi ban pha tan tanh, voi nhung nhom nho binh si đon tru trong đo. Cho đen luc nay, mat tran đa vao sau trong lanh tho Lien Xo đen 300 dam (480 km). Ve sau, nguoi ta đa tim thay nhung hang chu đuoc khac tren tuong boi cac chien si Hong quan cuoi cung con tu thu o Brest.
Tren tuong cua can choi cua tho may chieu phim tai cau lac bo (von la nha tho cu) trong san chinh cua phao đai con luu lai dong chu:

Tren buc tuong khu doanh trai phia Tay co mot hang chu:

Thieu ta Pyotr Mikhailovish Gavrilov, mot trong nhung chien si tran giu phao đai Brest noi tieng nhat va sau nay đuoc phong Anh hung Lien Xo đa bi bat vao ngay 23 thang 7 nam 1941 trong tinh trang do song do chet. Ong đa ban đen vien đan cuoi cung trong khau TT ma khong danh cho minh vien nao. Phat xit Đuc đa quang ong vao trai tap trung Hammensburg. Nhung duoi su đum boc cua cac đong đoi ong đa song sot va đuoc quan đoi Lien Xo giai phong khoi đia nguc tran gian đo vao thang 4 nam 1945.
Cac bao cao cua phia Đuc noi rang nhung o đe khang cua Hong quan đa bi tieu diet khi hai nha lanh đao Hitler va Mussolini đen tham phao đai Brest, tat nhien la duoi su canh gac va bao ve nghiem ngat đe đe phong cac chien si Hong quan con song sot se am sat ho. Nguoi ta noi rang Hitler đa nhat mot vien đa trong đong gach vun cua phao đai lam ky niem va vien đa nay đuoc tim thay tai Tong hanh dinh cua Đe tam Đe che sau chien tranh the gioi thu hai. Đe thanh toan toan bo nhung o đe khang cua Hong quan trong phao đai Brest, Bo Tong tu lenh Toi cao cua quan đoi phat xit Đuc đa ha lenh thao nuoc song Tay Bug vao phao đai đe dim chet nhung chien si Hong quan van con an nap va tiep tuc chien đau duoi cac ham ngam cua phao đai.
Ngay 25 thang 7, hieu thinh vien K. I. Korshakov thuoc su đoan bo binh 262 thuoc Phuong dien quan Tay Nam đong tai Staraya - Russia đa tinh co nhan đuoc buc đien cuoi cung đuoc phat khong ma tu Phao đai Brest:


Phao đai Anh hung = Qua trinh nghien cuu lich su tran phao đai Brest =
Thuc chat su khang cu kien cuong cua luc luong đon tru trong phao đai Brest khong gay ra nhieu anh huong nghiem trong đen buoc tien cua Quan đoi Đuc Quoc xa trong thoi gian đau cua cuoc Chien tranh Ve quoc Vi đai, can cu vao viec quan Đuc đa đe mac phao đai Brest nam phia sau tien tuyen sau mot tuan tan cong va đanh chiem no. Tuy nhien, Bo Tong tu lenh toi cao quan đoi Lien Xo đa nhan thuc đuoc tam quan trong cua su khang cu quyet liet cua quan đoi va nhan dan Lien Xo truoc suc tan cong cua quan phat xit xam luoc va đa luu y đen cuoc phong thu nay vao thang 11 khi nhan đuoc bao cao tinh bao tu hau tuyen cua quan Đuc chuyen ve.
Co đieu la, cuoc chien đau anh hung cua cac chien si phao đai Brest khong đuoc pho bien rong rai cho đen khi lanh tu I. V. Stalin qua đoi. Sau chien tranh, nhung chien si Hong quan con song sot trong cac trai tap trung cua phat xit Đuc lai bi co quan NKVD cua Beria gan cho toi "lam phan", "cong tac voi đich" va phai chiu canh đay ai trong cac trai tap trung "vi ly do ho đa bi quan thu bat lam tu binh" (theo Chi thi so 270). Sau khi Stalin chet, cac chien si bao ve phao đai Brest cuoi cung đa đuoc tra tu do va đuoc vinh danh. Ngay 22 thang 6 nam 1956, Trong dip ky niem 15 nam ngay bat đau cuoc Chien tranh Ve quoc vi đai, co quan truyen thong chinh thuc cua Lien Xo cho rang nhung nguoi linh Xo Viet bao ve phao đai Brest la đien hinh cua chu nghia anh hung va to chuc cuoc phong thu phao đai trong vong mot thang, trong vong vay cua quan Đuc. Tuy nhien, o thoi điem đo, du luan phuong Tay cho rang đay chi la chuyen tuong tuong.. Đen nay, nguoi Nga đa chung minh đuoc su that lich su va van giu quan điem cua minh. Trong mot bai viet cua Tatyana Shvetsova cho đai phat thanh Tieng noi cua nuoc Nga ve chu đe nay van khang đinh: "Ngay ca sau khi chien đau trong vong mot thang, phao đai Brest van tiep tuc khang cu, đa giam chan mot bo phan đang ke luc luong cua ke thu va lam cho chung met moi.".

Lan đau tien, cuoc phong thu cua Phao đai Brest đuoc biet đen trong bao cao cua su đoan bo binh 45 gui Bo tu lenh Tap đoan quan 4 (Đuc) ma mot trong cac ban sao cua no bi quan đoi Lien Xo thu giu trong đong giay to hon đon tai kho van kho su đoan bi bo lai trong thanh pho Livny thang 2 nam 1942. Vao cuoi thap nien 1940, rai rac tren cac to bao Xo Viet đa xuat hien mot so bai viet đau tien ve cuoc phong thu Phao đai Brest nhung thuong la cac tin tuc khong xac minh đuoc. Nam 1951, trong khi phan tich cac manh vo tai cac cong trai cua Brest, nguoi ta đa đuoc tim thay ban "Menh lenh so 1" va cho đen nay, đay la van kien viet tay duy nhat bang tieng Nga ve cuoc phong thu nay đuoc soan thao vao thoi điem đo va con luu giu đuoc. Nam 1957, nha bao, nha su hoc Lien Xo Sergei Sergeyevich Smirnov sau nhieu cuoc đieu tra đa cong bo tac pham Phao đai Brest (Брестская крепость) viet ve cuoc chien tai phao đai Brest. Smirnov đa đieu tra ve so phan cua nhung chien si Hong quan bao ve phao đai, ve nhung nguoi đa nga xuong ngoai chien truong, ve nhung nguoi đa chet trong trai tap trung cua phat xit Đuc, ve nhung nguoi con song sot sau chien tranh.
Bao tang ve tran phao đai Brest đa chinh thuc hoat đong vao nam 1956, trong khi đo Khu tuong niem Phao đai Anh hung Brest chinh thuc hoat đong vao nam 1971.. Ngay 8 thang 5 nam 1965, phao đai Brest đuoc phong tang danh hieu Phao đai Anh hung nhan ky niem 20 nam ngay phat xit Đuc đau hang va đuoc tang thuong Huan chuong Lenin.


= Anh huong trong nghe thuat =

Nam 1951, hoa si P. A. Krivonogov đa ve buc tranh "Nhung nguoi bao ve Phao đai Brest" noi tieng. Nam 1956, hang Mosfilm đa xay dung bo phim "Đoi quan đon tru bat tu" (Бессмертный гарнизон) do nha van Konstantin Simonov viet kich ban, đuoc dan dung boi cac đao dien Zakhar Agranenko (Захар Аграненко) va Eduard Tisse (Эдуард Тиссэ) cung nha quay phim Veniamin Basnev (Вениамин Баснер). Bo phim dai 92 phut nay mo ta lai toan bo cuoc chien tai phao đai Brest tu ngay 22 thang 6 đen ngay 20 thang 7 nam 1941.
Nam 1974, Nha xuat ban Cau vong (Lien Xo) đa phat hanh tac pham Ten anh chua co trong danh sach (В списках не значился) cua nha van Xo Viet Boris Vasilyev (Борис Васильев). Tac pham noi ve nhan vat Pluzhnikov, nguoi linh duy nhat con lai cua Hong quan o Brest bi bat sau 9 thang an tron va chien đau duoi cac ham ngam cua phao đai. Khi cac si quan Đuc Quoc xa hoi anh ve ten tuoi, cap bac, chuc vu, Nikolai Pluzhnikov chi tra loi ngan gon: "Toi - nguoi linh Nga !" va chet. Nam 1975, Nha hat quoc gia Moskva mang ten "Lenkom" đa chuyen the tac pham nay thanh vo kich cung ten do nghe si cong huan Mark Anatolyevich Zakharov (Марк Анатольевич Захаров) đao dien.
Nam 1995, Hang "Mosfilm" tiep tuc xay dung bo phim "Toi - nguoi linh Nga" (Я - русский солдат) dai 100 phut. Bo phim nay cung noi ve cuoc phong thu phao đai Brest dua tren tieu thuyet "Ten anh chua co trong danh sach" (В списках не значился) cua nha van Boris Vasilyev (Борис Васильев). Hang "Belarusfilm" đa dung bo phim "Phao đai Brest" (Брестская крепость) trinh chieu nam 2010 vao dip ky niem 65 nam Ngay chien thang.
Nam 1965, bo phim tai lieu "Nguoi cha anh hung than yeu cua toi" noi ve nhung anh hung cua "tran Phao đai Brest" đa đuoc giai nhat cua Lien hiep thanh thieu nien Quoc te. Nam 2006, cac đai truyen quan su Nga va Belorussia đa phoi hop xay dung loat phim tai lieu "Phao đai Brest bat tu", trong đo co mot tap phim phuc hien lai cua phong thu cua phao đai trong nam 1941. Nam 2007, Uy ban phat thanh truyen hinh trung uong Nga đa cho phat song bo phim tai lieu "Phao đai Brest" trong đo co nhieu đoan phim tai lieu do hang Wochenschau cua Đuc Quoc xa quay tai cho cuoc tan cong phao đai Brest trong thoi ky đau chien tranh the gioi thu hai va canh Adolf Hitler cung Mussolini đen tham phao đai Brest sau khi bi quan Đuc chiem.


Chu thich a ^  Cuoc phong thu co to chuc chinh thuc cham dut ngay 30 thang 6, khi quan Đuc chiem đuoc phan lon phao đai, cac chi huy chu chot cua luc luong phong thu bi bat hoac bi giet. Con cac cuoc chien nho le van tiep tuc duoi cac ham ngam cua phao đai nhieu tuan sau đo.
b ^  Theo Pleshakov (tai lieu đa dan, trg 242): Ngoai tru Gavrilov la thieu ta, chi huy tuong trung đoan bo binh 44, tat ca chi huy khac đeu do cac binh si Lien Xo bau ra. Vao buoi sang 22 thang 6, khi cuoc chien no ra, nhieu chi huy quan đoi đa bi chet hoac bi tach roi khoi binh si cua minh, do đo, bat ky ai co cap ham si quan va co kha nang đoan ket tap hop luc luong va đieu hanh tac chien đeu đuoc binh si bau lam nguoi lanh đao.
c ^  Cung theo Pleshakov (tai lieu đa dan, trg 242): Cho đen nay, chua the biet chinh xac co bao nhieu nguoi o lai ben trong phao đai vao buoi sang 22 thang 6. Mot so phong đoan vao khoang 3.500 can cu vao bien che cac đon vi o lai trong phao đai khong tham gia hanh quan da ngoai. Do đo, quan so 7.000 đen 8.000 la quan so ve toan bo đon vi đon tru. Khi cuoc chien xay ra, mot bo phan lon quan so đang hanh quan da ngoai đa bi co lap ben ngoai phao đai va bi đanh bai hoac bi buoc phai rut lui theo huong khac.
d ^  Sau tran đanh chiem phao đai Brest, ngay 9 thang 7 nam 1941, tuong Đuc Walter Schroth đuoc thuong Huan chuong "Chu thap sat - Hiep si"


Tham khao Tong quan:
Cuoc phong thu phao đai Brest Luu tru ngay 1 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine
Chu thich trong bai:


Xem them Moschansky, I. & V. Parshin, THE TRAGEDY OF BREST 1941, Military Chronicle 2007 Paperback (Russian text but English summary and captions)


Lien ket ngoai «Брестская крепость» Россия, 2007 "Phao đai Brest" phim truyen hinh cua kenh truyen hinh quan su Nga Luu tru ngay 20 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine.
«Брестская крепость. Бессмертие». "Phao đai Brest bat tu". Phim tai lieu lich su phao đai Brest. 2006 Luu tru ngay 29 thang 7 nam 2009 tai Wayback Machine
«Дорогой отцов — героев» "Nguoi cha than yeu anh hung cua toi". Phim tai lieu đuoc giai nhat cua Lien đoan thanh thieu nien quoc te - 1965.
Soviet Citadel of Brest-Litovsk is Captured (Jun 1941), Combat footage. German Wartime Newsreel (Die Deutsche Wochenschau Nr.565)
(tieng Nga) Подвиг героев бессмертен Luu tru ngay 27 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine
(tieng Nga) Брестская крепость Luu tru ngay 31 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine
(tieng Nga) [2]
Đo hinh toan canh Phao đai Brest nam 1940
So đo phong thu Phao đai Brest cua Su đoan bo binh 42 (Lien Xo)
So đo ke hoach tan cong Phao đai Brest cua quan Đuc