Jawaharlal Nehru (tieng Hindi: जवाहरलाल नेहरू; IPA: [dʒəvaːhərlaːl nehruː]; 14 thang 11 nam 1889 tai Allahabad – 27 thang 5 nam 1964 tai New Delhi) la mot nha chinh tri nguoi An Đo va tu 1947 cho đen 1964 la thu tuong đau tien cua An Đo, la mot trong nhung nhan vat trung tam cua chinh tri An Đo trong phan lon the ky 20. Ong noi len nhu la lanh đao toi cao cua phong trao đoc lap An Đo duoi su giam ho cua Mahatma Gandhi va đa đieu hanh An Đo tu khi thanh lap quoc gia đoc lap vao nam 1947 cho đen khi ong qua đoi tai van phong nam 1964. Nehru đuoc coi la kien truc su cua nha nuoc hien đai An Đo: Mot nuoc cong hoa co chu quyen, the tuc va dan chu cong hoa. Trong suot cuoc đoi cua minh, ong đuoc biet đen nhu la Pandit Nehru ("Hoc gia Nehru") hay nhu Panditji ("Hoc gia"), trong khi nhieu tre em An Đo biet ong la "Bac Nehru" (Chacha Nehru). Nehru cung la nha van, la su gia khong chuyen, va la toc truong cua gia toc Nehru-Gandhi, ho chinh tri noi tieng nhat o An Đo. Con gai ong, Indira Gandhi cung la mot thu tuong An Đo.


Tieu su La con trai cua Motilal Nehru, mot luat su xuat gia va chinh khach dan toc va Swaroop Rani, Nehru đa tot nghiep truong cao đang Trinity, Cambridge va đen Inner, noi ong đuoc đao tao đe tro thanh mot luat su. Khi tro ve An Đo, ong theo hoc tai toa an cao cap Allahabad, va ong quan tam đen chinh tri quoc gia. Nehru đa tro thanh mot nhan vat đang len trong chinh truong An Đo giua cac bien đong cua nhung nam 1910. Ong tro thanh nha lanh đao noi bat cua phe canh ta trong Quoc hoi An Đo vao nhung nam 1920, va cuoi cung la toan bo quoc hoi, voi su chap thuan ngam cua nguoi thay minh, Gandhi. Nhu la Chu tich Đang quoc đai vao nam 1929, Nehru keu goi đoc lap hoan toan tu thuoc đia Anh va thuc giuc thay đoi quyet đinh cua Đai hoi.
Nehru va Đang quoc đai thong tri chinh tri An Đo trong thap nien 1930 khi đat nuoc chuyen sang đoc lap. Y tuong cua ong ve mot quoc gia nha nuoc the tuc duong nhu đa đuoc xac nhan khi Đang quoc đai, duoi su lanh đao cua ong, đa thang loi cac cuoc bau cu cap tinh nam 1937 va thanh lap chinh quyen o mot so tinh; mat khac, Lien đoan Hoi giao ly khai đa gap nhieu kho khan hon. Nhung nhung thanh tuu nay đa bi ton hai nghiem trong do hau qua cua phong trao "Roi bo An đo" vao nam 1942, đieu nay đa chung kien ​​nguoi Anh co the đe bep Đai hoi nhu mot to chuc chinh tri. Nehru, nguoi mien cuong đap ung loi keu goi đoc lap ngay lap tuc cua Gandhi, vi ong mong muon no luc ung ho chien tranh Đong minh trong The chien II, xuat phat tu mot canh quan chinh tri bi thay đoi nhieu. Lien đoan Hoi giao truoc la đong minh trong Quoc hoi va bay gio la đoi thu, Muhammad Ali Jinnah, nguoi đa thong tri chinh tri Hoi giao o An Đo. Cac cuoc đam phan giua Nehru va Jinnah đe chia se quyen luc that bai va nhuong cho cho su phan chia đoc lap va đam mau cua An Đo vao nam 1947.
Thang 10/1947, ong đoi mat voi cuoc xung đot voi Pakistan ve tranh chap lanh tho bang Kashmir, tranh chap nay xuat hien ke tu ngay đoc lap. Đe khang đinh tuyen bo chu quyen cua An Đo, Nehru gui quan đen bang Kashmir. Lien Hop Quoc đa giup đam phan mot lenh ngung ban, nhung Kashmir van tiep tuc bat on cho đen tan ngay nay.
Nehru đuoc Quoc hoi bau lam Thu tuong đau tien đoc lap cua An Đo, mac du cau hoi ve lanh đao đa đuoc giai quyet tu nam 1941, khi Gandhi thua nhan Nehru la nguoi thua ke chinh tri cua ong. Hien phap An Đo đa đuoc ban hanh vao nam 1950, sau đo ong bat tay vao mot chuong trinh đay tham vong ve cai cach kinh te, xa hoi va chinh tri. Chu yeu, ong giam sat qua trinh chuyen đoi cua An Đo tu mot thuoc đia sang mot nuoc cong hoa, trong khi nuoi duong mot he thong đa nguyen, đa đang. Trong chinh sach đoi ngoai, ong giu vai tro lanh đao trong Phong trao khong lien ket.
Tren cuong vi Thu tuong, Nehru đa lanh đao An Đo vuot qua bao kho khan do tinh trang bi chia cat đat nuoc va kinh te lac hau. Ong la mot trong nhung nguoi An Đo đau tien đa đua anh sang khoa hoc cua the ky chieu roi vao lich su rat đa dang, phong phu nhung cung đuom mau huyen bi cua An Đo; va đa phat hien ra nhung mau thuan giua mot ben la tiem nang vo tan cua đat me va mot ben la thuc te ngheo nan cua đai đa so nhan dan An Đo. Tu  đo, ong đa tim ra bi quyet cua su song, su vi đai va tri tue vo cung to lon cua nhan dan An Đo, va nguyen nhan dan đen tinh trang lac hau, suy thoai cua đat nuoc duoi ach cai tri cua đe quoc Anh.
Trong Chien tranh Lanh, Nehru cho An Đo thi hanh chinh sach 'trung lap tich cuc'. Ong tro thanh mot trong nhung nguoi phat ngon quan trong cho cac quoc gia khong lien ket Chau A va Chau Phi, nhieu nuoc trong so đo la nhung thuoc đia cu va muon tranh su le thuoc vao bat cu cuong quoc nao.
Bat chap no luc hop tac tu ca hai phia, tranh chap o bien gioi Trung – An đa leo thang thanh chien tranh vao nam 1962. Quan An Đo bi đanh bai hoan toan. Su viec nay tac đong manh đen tinh trang suc khoe đang suy yeu cua Nehru. Ong qua đoi ngay 27 thang 5 nam 1964 sau mot con đau tim nang. Thi hai ong đuoc hoa tang, tro đuoc đem trai khap đong ruong An Đo va đuoc tha xuong dong song Hang o noi thanh pho que huong ong.


Cuoc song ca nhan Nehru ket hon voi Kamala Kaul vao nam 1916. Con gai duy nhat cua ho Indira đuoc sinh ra mot nam sau đo vao nam 1917. Kamala đa sinh mot cau con trai vao thang 11 nam 1924, nhung cau be đa song chi mot tuan.
Indira ket hon voi Feroze Gandhi vao nam 1942. Ho co hai con trai - Rajiv (sinh nam 1944) va Sanjay (sinh nam 1946). Indira tro thanh thu tuong tu nam 1966 cho toi khi bi am sat vao nam 1984. Con trai ba – Rajiv – giu chuc thu tuong tu nam 1984 đen 1989, nhung ong cung bi am sat.
Sau cai chet cua Kamala, Nehru đuoc cho la đa co moi quan he voi nhieu phu nu bao gom Shraddha Mata, Padmaja Naidu va Edwina Mountbatten. Con gai cua Edwina, Pamela, đa thua nhan moi quan he thuan khiet cua Nehru voi me co Edwina. Chi gai cua Nehru, Vijaya Lakshmi Pandit noi voi Pupul Jayakar, ban cua Indira Gandhi rang Padmaja Naidu va Nehru đa song chung voi nhau trong nhieu nam.


Tac pham Glimpses of World History (1934)
An Autobiography (1936)
The Discovery of India (1942– 1946)


Xem them Mahatma Gandhi


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Jawaharlal Nehru tai Wikimedia Commons
Thoi bao chau A ton vinh Jawaharlal Nehru
Trieu đai Nehru - Gandhi va nhung bi kich