Thrasybulus (/ˌθræsɨˈbjuːləs/; Tieng Hy Lap: Θρασυβουλος, nghia la "y chi dung cam"; khoang 440 – 388 tr.CN) la mot vi tuong va nha lanh đao Athena co đai. Nam 411 truoc Cong nguyen (tr.CN), đung truoc cuoc đao chinh cua nhom đau so o Athena, ong đuoc nhung thuy thu phe dan chu o Samos bau chon lam tuong quan, tro thanh lanh đao chinh đua cuoc khang chien chong đao chinh thanh cong. Khi cam quyen, ong đa cho trieu tap nha quy toc gay tranh cai Alcibiades tro ve tu canh luu đay, va hai nguoi cong tac voi nhau nhung nam sau đo. Trong nhung nam 411 va 410, Thrasybulus cung Alcibiades va nhung nguoi khac đa lanh đao thang loi mot loat chien dich hai chien quan trong cho Athena.
Sau that bai cua Athena trong Chien tranh Peleponnesus, Thrasybulus mot lan nua lanh đao phong trao khang chien dan chu chong chinh the đau so moi- Ba muoi bao chua- ma nguoi Sparta dung len o Athena. Nam 404 tr.CN, ong lanh đao mot luc luong luu vong it oi đo bo vao Attica va sau mot loat tran chien đa đanh bai ca đon vi Sparta đon tru lan quan cua che đo đau so. Nho vao đo, chinh the dan chu đuoc khoi phuc, Thrasybulus su dung anh huong cua minh đe co vu cho chinh sach chong lai Sparta va tim cach khoi phuc quyen luc đe quoc cua Athena. Ong bi giet nam 388 tr.CN khi đang lanh đao thuy quan Athena trong Chien tranh Corinth.


Đoi song ca nhan va buoi đau su nghiep Nguoi ta biet rat it ve gia the va tuoi tre cua Thrasybulus. Cha ong co ten la Lycus, va ong la cu dan cua khu Steiria o Athena. Ong chac han sinh ra vao khoang tu 455 đen 441 tr.CN, mac du khong the loai tru nam sinh co the la cuoi thap nien 430 tr.CN. Ong lap gia đinh va co hai nguoi con. Qua mot vai du lieu gian tiep ta cung biet rang ong sinh truong trong mot gia đinh giau co, boi vi ong tung đam nhiem vi tri trierarch (phu trach mot tau chien trireme), von thinh thoang đoi hoi nguoi đuong chuc bo nhung khoan tien tui lon, va vao the ky IV tr.CN con ong co tien đe đong mot khoan phat kha to la 10 talent.
Toi nam 411 tr.CN, su sach ghi nhan Thrasybulus đa la mot chinh khach phe dan chu, nhu mot so su kien duoi đay se lam ro. Ong khong xuat hien trong bat cu tai lieu nao truoc 411, nen khong the noi gi them ve nhung hoat đong cua ong truoc moc nay.
Voi tu cach chinh khach, Thrasybulus ung ho nhat quan mot so chinh sach trong suot su nghiep cua minh. Ong co vu cho chu nghia đe quoc va banh truong cua Athena, va nhat la ung ho manh me nen dan chu kieu Perikles. Ong duong nhu khong phai la mot dien gia xuat chung cho lam, du cho Plutarchus co ghi nhan rang ong "lon giong nhat trong so nhung nguoi Athena." Trong thoi ky đinh cao quyen luc, ong duong nhu lanh đao mot phe ma theo thuat ngu ngay nay co the coi la theo đuong loi dan tuy.
Theo ghi chep cua Xenophon, Thrasybulus bi am sat khi đang la tuong chi đao mot cuoc vien chinh tren đuong toi Rhodes, tai mot điem dung o Aspendus tren bo song Eurymedon vao ban đem. Cuoc am sat thuc hien boi nhung cu dan gian du tai khu vuc đo, do nhung hanh đong can quay cua binh linh duoi quyen ong đoi o cac nong trai đia phuong.


Cuoc đao chinh 411 truoc Cong nguyen Nam 413 tr.CN, mot luc luong vien chinh đong đao cua Athena đa bi xoa so hoan toan o Sicilia. Voi that bai nay, nguoi dan Athena nhan thay minh đung truoc mot cuoc khung hoang nghiem trong chua tung co. Cac thanh pho thuoc đia trong suot đe quoc Aegea cua no bat đau noi day, va mot ham đoi tu Peloponnesus keo toi ho tro ho. Đe tim cach han che cuoc khung hoang, Athena dung toi quy du phong đe xay dung lai ham đoi va gui nhung chien thuyen con lai xay dung mot can cu hai quan tien tieu o Samos.
Trong khong khi khung hoang toan dien nay, gioi quy toc o Athana tu đa mong moi lat đo che đo dan chu bat đau cong hai keu goi thay đoi chinh quyen, va bay muu mang mot the che đau so len cam quyen o Athena. Trong so cac ke hoach cua ho bao gom viec trieu hoi Alcibiades, nguoi truoc đo bi chinh quyen dan chu luu đay. Nhung chinh khach đau so nay khoi đau ke hoach o Samos, noi ho thanh cong trong viec co vu mot luc luong đau so o đia phuong xay dung mot am muu tuong tu.
Cac su gia hien đai tranh luan ve viec lieu Thrasybulus co tham du vao ke hoach nay. Donald Kagan đe xuat rang Thrasybulus la mot trong nhung thanh vien sang lap va ung ho mot the che đau so on hoa, nhung som tu bo boi nhung hanh đong cuc đoan cua nhung nguoi du muu khac. Trai lai, R. J. Buck cho rang Thrasybulus chac chua bao gio lien quan toi am muu, co the boi vi ong vang mat o Samos vao thoi điem no bat đau.
Khi ho tro lai Athena, nhom tao phan thanh cong trong viec cham dut che đo dan chu va ap đat mot nen chinh tri tap trung voi 400 nha cam quyen. Tuy nhien o Samos, cuoc đao chinh khong dien ra em tham nhu vay. Nhung nguoi dan chu Samos biet đuoc am muu va thong bao voi 4 yeu nhan Athena, bao gom cac tuong Leon va Diomedon, Thrasybulus, va Thrasyllus, khi đo moi o bac hoplite trong quan đoi. Voi su ung ho cua nhung nguoi nay va quan linh Athena đong tai Samos noi chung, nhung nguoi dan chu Samos đa đanh bai đuoc nhom tao phan khi ho tim cach tiem quyen.
Sau đo ho gui thuyen đe thong bao cho thanh bang Athena ve thang loi nay. Nhung bay gio nhom đau so đa cam quyen o Athena, ra lenh bat giu con thuyen cung thuy thu đoan. Biet đuoc tin đo, quan đoi Samos truat chuc cac vi tuong va bau cac nhan vat moi ma ho cho rang kien quyet hon trong viec ung ho nen dan chu, trong đo co Thrasybulus va Thrasyllus. Quan đoi ra tuyen bo rang ho khong noi loan chong thanh bang, ma chinh la thanh bang phan boi ho, quyet đinh ung ho dan chu trong khi van tiep tuc tien hanh cuoc chien chong Sparta.
Mot trong nhung hanh đong đau tien khi Thrasybulus nham chung tuong quan la keu goi viec trieu hoi Alcibiades, mot chinh sach ong ung ho ke tu ca truoc cuoc đao chinh. Sau khi thuyet phuc đuoc cac thuy thu ung ho minh, Thrasybulus dong thuyen tim Alcibiades va đua ong nay lai Samos. Muc đich cua chinh sach nay la đe tach Ba Tu khoi chu truong ung ho Sparta, boi vi Alcibiades đuoc cho la co anh huong lon toi Tissaphernes, tu lenh Ba Tu o Tieu A. Alcibiades đuoc bau lam tuong cung voi Thrasybulus va nhung nguoi khac. It lau sau đo, sau cuoc noi day o Euboea, chinh quyen 400 nguoi o Athena bi lat đo va thay the bang mot chinh the đau so đong đao hon, cuoi cung chuyen hoa lai ve nen dan chu.


Cam quan Nhung thang sau nhung su kien nay, Thrasybulus chi huy ham đoi Athena trong mot so tran giao chien lon. Trong Tran Cynossema, ong chi huy mot canh ham đoi va giup Athena tranh khoi mot that bai nang be bang cach mo rong phia suon đe ngan can đich bao vay, do đo ma cuoi cung Athena thang loi. It lau sau đo Thrasybulus lai mot lan nua chi huy mot canh quan trong mot tran hai chien thanh cong o Abydos.

Thrasybulus mot lan nua cam quan trong Tran Cyzicus, mot thang loi vang doi cua hai quan Athena. Trong tran nay, nguoi Athena nhu ham đoi Sparta đuoi theo mot luc luong nho do Alcibiades chi huy; khi quan Sparta đa cach xa bo, hai đoi tau duoi su chi huy cua Thrasybulus va Theramenes xuat hien phia lung cat đuong rut lui. Quan Spartan buoc phai rut chay ve mot bo bien gan đo, noi Alcibiades đo quan đe chiem tau đoi phuong. Nhung voi su tro giup cua mot đoi quan Ba Tu, quan Sparta đanh bat luc luong nay ra bien. Phat hien thay đieu đo, Thrasybulus đo quan cua ong đe tam thoi giam bot ap luc len Alcibiades, đong thoi ra lenh cho Theramenes lien binh voi luc quan Athena gan đo đe tang vien cho thuy quan tren bai bien. Quan Sparta va Ba Tu, choang vang truoc su xuat hien cua nhieu luc luong tu cac huong khac nhau, bi đanh bai va phai thao lui, va nguoi Athena chiem đuoc tat ca cac thuyen cua Sparta con nguyen ven.
Nam 409 va 408 tr.CN, Thrasybulus van nam binh quyen, nhung tai lieu it cho biet nhung hoat đong cua ong hai nam nay. Ong duong nhu danh phan lon thoi gian hanh quan Thrace, tai chiem cac thanh pho cho Đe che Athena va khoi phuc nguon cong nop tu vung nay. Nam 407 tr.CN, ong chi huy mot phan ham đoi toi vay ham thanh Phocaea; tuy nhien ong phai rut quan sau quan Sparta duoi quyen Lysander đanh bai ham đoi chinh cua Athena tai Notium. That bai nay dan toi su that the va luu đay Alcibiades. Thrasybulus hoac la bi tuoc quyen tai mat tran boi Alcibiades hoac khong đuoc tai cu khi het nhiem ky; du sao thi ong cung khong con tai vi tu đo cho đen het cuoc chien.
Thrasybulus xuat hien tro lai, trong  Tran Arginusae nam 406 tr.CN. Trong tran nay ong la mot trierarch cua luc luong giai cuu đuoc gui đi đen tro giup cho đo đoc Conon đang bi vay chat o Mytilene. Ho đanh bai ham đoi Sparta toi ung chien; tuy nhien sau đo, cac tuong chi huy đem đai bo phan cac chien thuyen đi tan cong ham đoi Peloponnesus von bao vay Conon, đe lai phia sau mot luc luong nho duoi quyen 2 trierarch laThrasybulus va Theramenes giai cuu nhung thuy thu tren 25 tau Athena bi đam. Mot con bao bat ngo ap toi đay luc luong giai cuu phai cap bo, khien cho mot luong lon cac thuy thu—uoc tinh tu gan 1,000 cho toi 5,000 nguoi—bi chet đuoi. Keo sau đo la mot trong nhung be boi chinh tri lon, dan đen trong mot cuoc chien gay gat giua Theramenes va cac vi tuong o Athena ve chuyen ai phai chiu trach nhiem ve tham hoa noi tren, cuoi cung cac vi tuong bi xu tu. Khong ro vi sao Thrasybulus duong nhu it tham du vao cuoc tranh cai nay.


Ba muoi Bao chua Nam 404 tr.CN, sau that bai trong tran Aegospotami, Athena buoc phai đau hang, ket thuc Chien tranh Peloponnesus.  Đo đoc Sparta Lysander ap mot chinh quyen đau so han che len Athena, bao gom nhung nguoi đuoc biet duoi ten Ba muoi Bao chua. Chinh quyen moi nay xu tu va luu đay hang loat nhung nguoi khong ua va tuoc đoat hau het quyen cong dan, đi đen cho cuc đoan đen noi ngay ca mot thanh vien đau so on hoa Theramenes cung tro thanh nan nhan va bi xu tu. Lo so cho tinh mang, nhieu nguoi Athena bo tron toi Thebes.
Thrasybulus la mot trong nguoi đau tien phan đoi che đo đau so va bi luu đay toi Thebes it lau sau khi nhom nay cam quyen. Tai đay, ong đuoc lanh Thebes Ismenias va thuoc ha chao đon va ung ho, ho tro ong trong viec chuan bi mot chuyen tro ve Athena. Nam 403 tr.CN, ong lanh đao mot nhom 70 nguoi luu đay toi chiem Phyle, mot vi tri co the phong thu đuoc o bien gioi Attica va Boeotia. Mot con bao can tro quan cua nhom Ba muoi toi đanh đuoi ngay khi nghe đuoc tin, va it lau sau đo nhieu nguoi luu đay keo đen gia nhap voi ong. Khi quan Sparta đon tru o Athena, đuoc yem tro boi ky binh Athena, đuoc gui toi tan cong, Thrasybulus đa chi huy luc luong cua minh, gio đa len toi 700 nguoi, trong mot cuoc đot kich bat ngo vao trai đoi phuong luc rang sang, giet 120 linh Sparta va buoc so con lai phai bo chay.
So nguoi gia nhap luc luong cua ong tang len nhanh chong. 5 ngay sau, đe lai 200 nguoi o Phyle, ong dan 1000 toi Piraeus, cang chinh cua Athena. Tai đay, ong gia co Munychia, mot ngon đoi che ngu cang, va đon đoi đoi phuong toi giap chien. Nhom Ba muoi đem quan cung voi quan đon tru Sparta hanh quan toi Piraeus. Thrasybulus bi ap đao ve so luong voi ti le 1:5, nhung dua vao uu the chien đia va duong nhu khai thac đuoc su hot hoang trong hang ngu nhung nguoi đau so, nhom quan luu vong đanh đuoi đuoc luc luong phe đau so, giet chet Critias, lanh tu nhom Ba muoi.
Sau chien thang nay, phan nhieu nhom Ba muoi bo chay toi Eleusis, va nhom đau so o Athena bat đau cai va lan nhau. Nhung lanh đao moi đuoc bau len, nhung khong đuong đau đuoc voi Thrasybulus, va buoc phai cau cuu Sparta. Tuy nhien lanh đao luc luong vien chinh lan nay khong phai la mot Lysander hieu chien nua, ma la mot Pausanias bao thu hon. Quan Pausanias co mot thang loi ngat ngheo truoc quan Thrasybulus, nhung ton hai đang ke, va khong muon dan sau them, ong nay dan xep thoa thuan giua chinh quyen đau so va Thrasybulus. Nen dan chu đuoc thiet lap, trong khi nhung nguoi đau so chiu thuan theo thoa hiep rut ve Eleusis. Nam đuoc chinh quyen, Thrasybulus đe xuat thong qua luat an xa cho tat ca chi tru vai nguoi đau so, tranh cho Athena mot cuoc tam mau boi nhung nguoi phe dan chu chien thang. Vi nhung cong tich đo, Thrasybulus đuoc đong bao tang mot vuong mien nguyet que.


Nhung hoat đong ve sau Trong nen dan chu đuoc tai lap nam 403 tr.CN,Thrasybulus tro thanh mot lanh tu quyen uy, du ong som phai nhuong vi tri nguyen thu cho Archinus. Thrasybulus duong nhu đa co vu cho mot chinh sach dan chu cap tien hon muc đa so quan chung bay gio mong muon; ong keu goi tai lap viec tra luong cho cac chuc vu chinh tri, va tim cach mo rong quyen cong dan cho tat ca ngoai kieu va nhung nguoi nuoc ngoai đa chien đau cung ong chong lai nhom Ba muoi. Ban đau ong to ra than trong ve viec xuc pham Sparta, nhu khi su ung ho đen tu Ba Tu tu khi Chien tranh Corinth khai man, ong bat đau len tieng ung ho hanh đong hieu chien, va vao khoang thoi gian nay bat đau lay lai vi tri noi troi tren vu đai chinh tri Athena. Ong khoi đong viec tai xay dung cac truong thanh, von bi pha huy sau chien tranh Peleponnesus, va chi huy cac đao quan Athena tai Nemea va Coronea; that bai trong hai tran nay đa pha huy uy tin chinh tri cua ong, va khien ong mat vi tri nguyen thu vao tay Conon, nguoi đa đai thang o Cnidus, cham dut uoc mong vua Sparta ve mot đe che hang hai.
Vai tro cua Thrasybulus phai nhat trong vai nam sau đo khi Conon lanh đao ham đoi Athena đi het tu thang loi nay toi thang loi khac, nhung vao nam 392 tr.CN Conon bi thong đoc Ba Tu o Tieu A Tiribazus giam cam khi đang tham du hoi nghi hoa binh o Sardis; mac du sau đo đuoc tha, ong chet o Cong hoa Sip khi chua kip quay lai Athena. Thrasybulus lanh đao phe tu choi đe xuat hoa binh tro lai đinh cao quyen luc. Nam 389 tr.CN, ong đem mot ham đoi đi ap đat cong nap len cac thanh bang xung quanh bien Aegea va ung ho Rhodes, noi mot chinh quyen dan chu đang phai đuong đau voi Sparta. Trong chien dich nay, Thrasybulus tai lap lai phan lon nen tang cua đe che Athena theo hinh mau thoi ky hoang kim the ky V tr.CN; ong chiem Byzantium, đanh thue tau be đi qua  Hellespont, va thu thap cong nap tu nhieu hon đao cua bien Aegean. Nam 388 tr.CN, khi ong dan ham đoi ve phia nam bien Aegea, linh cua ong đa tan pha nhung canh đong o xu Aspendus. Đe tra thu, nguoi dan đia phuong đot kich trai Athena vao ban đem; Thrasybulus bi giet o trong leu cua minh.
Nhung thang loi ma Thrasybulus thu đuoc trong chien dich som bi hoan đao boi su can thiep cua Ba Tu. Cam thay bi de doa boi su tai xuat hien đot ngot cua thu tuong tu nhu mot đe che Athena đa đanh đuoi ho khoi mien Aegean the ky thu V tr.CN, nguoi Ba Tu bat đau quay lai ung ho Sparta, va mot ham đoi Ba Tu som dong thuyen vao Hellespont, đe doa nguon cung cap ngu coc cho Athena. Hoa binh som đuoc lap lai, dua tren đung nhung đieu khoan ma nguoi Athena tung bac bo nam 392 tr.CN. Noi cach khac, nhung chien dich cua Thrasybulus, du thanh cong mot cach an tuong trong viec lan toa anh huong cua Athena, it co tac đong lau dai, boi chung đanh đong Ba Tu, buoc nguoi Athena phai tu bo nhung gi ho đa đat đuoc.


Đanh gia cua gioi su hoc Thrasybulus đuoc cong nhan rong rai nhu mot nha lanh đao quan su thanh cong. Hau het cac su gia co đai quy nhung thang loi đay kich tinh cua Athena nam 411 tr.CN cho Alcibiades, nhung vai nguoi, chang han Cornelius Nepos, chi ra vai tro quyet đinh cua Thrasybulus trong nhung tran nay. Nhung su gia đuong đai nhu Donald Kagan va R. J. Buck co xu huong ung ho cach ly giai nay, nhac toi tam quan trong cua Thrasybulus trong viec vach ra chien luoc, va nhat la hanh đong co tinh quyet đinh cua ong trong tran Cyzicus đa cuu quan cua Alcibiades khoi bi sa lay, va xoay chuyen cuc dien tu cho co the la mot that bai cua Athena thanh mot chien thang ngoan muc. R. J. Buck cho rang Thrasybulus co the bi thanh kien boi mot "truyen thong chong lai dan chu trong nen su hoc co đai," dan toi viec nhieu cay but tim cach xem nhe nhung thanh tich cua mot trong nhung nguoi ung ho nen dan chu manh me nhat.
Trong suot su nghiep cua minh, Thrasybulus đa bao ve nen dan chu o Athena truoc nhung ke thu khac nhau. Ong la mot trong so vai cong dan co danh vong đuoc nguoi Samos tin cay đe bao ve nen dan chu cua ho, va đa dan dat ham đoi vuot qua thoi gian thu thach khi đuong đau voi nhom 400. Sau nay, trong luc đoi đau voi nhom Ba muoi, Thrasybulus lieu mang song cua minh trong khi it ai dam lam đieu tuong tu, va hanh đong qua quyet cua ong đa dan đen su khoi phuc cua nen dan chu. Theo cach noi cua Cornelius Nepos,

Hanh đong cao quy nhat nay, do đo, la hoan toan thuoc ve Thrasybulus; khi Ba muoi bao chua, do nguoi Sparta chi đinh len, ap buc Athena trong canh no le, va phan thi truc xuat, phan thi xu tu mot luong lon nhung cong dan con may man song sot sau cuoc chien, va chia chac tai san tich thu đuoc, ong khong chi la nguoi đau tien, ma chinh la nguoi duy nhat vao luc khoi đau, dam tuyen chien chong lai chung.

John Fine thi nhac toi long khoan dung ma Thrasybulus va nhung nguoi dan chu khac đa the hien khi chien thang nhom Ba muoi la đong gop quan trong đoi voi viec tai lap chinh phu on đinh o Athena. Trong khi nhieu thanh bang trong khap the gioi Hy Lap roi vao vong tron luan quan cua noi chien va tra thu, Athena van duy tri thong nhat va dan chu, ma khong bi đut quang, cho toi cuoi the ky III tr.CN, va nen dan chu, mac du bi lat đo vai lan boi xam luoc va cach mang, tiep tuc duy tri o Athena cho toi tan thoi đe quoc Roma, vai the ky sau đo.
Nha van du hanh o the ky thu II Pausanias goi Thrasybulus "nguoi vi đai nhat trong so cac danh nhan Athena" vi đa lat đo nhom Ba muoi cung nhu cac thanh tuu khac, va noi ro rang ong cho Thrasybulus con vi đai hon ca Pericles.
Tuu trung Thrasybulus nhan đuoc tieng thom la mot nha ai quoc Athena, va mot nguoi dan chu trung kien, nguyen tac. Tuy nhien cac su gia hien đai chi trich ong la đa khong nhan ra đuoc rang Athena o the ky IV tr.CN khong the nao duy tri mot chinh sach đe quoc ma ong co đeo đuoi. R. J. Buck cho rang Thrasybulus, nguoi lon len trong nhung ngay ruc ro khi nen dan chu va đe quoc duoi thoi Perikles o đinh cao cua no, khong bao gio chap nhan rang nhung that bai tan pha ma Athena phai chiu trong chien tranh Peloponnesus khien cho viec tro loi nhung thoi hoang kim nhu the la khong the.
Thrasybulus la mot vi tuong co nang luc, đac biet to ra co tai ve hai chien, va la mot dien gia thanh thao, mac du thuong xuyen bi lu mo hoac gat ra ngoai le boi mot lanh tu co suc hut hoac thanh cong sang choi khac. Buck so sanh ong voi Winston Churchill, mot nguoi cung ung ho cho chinh sach đe quoc va kien tri giu vung niem tin cua minh ngay ca khi con trieu lich su chong lai ong, va cung nhu Thrasybulus, len toi đinh cao quyen luc vao gio khac đen toi nhat cua đat nuoc. Trong suot hai muoi nam hoat đong chinh tri, du o vi tri cam quyen hay khong, Thrasybulus van la mot nguoi ung ho kien đinh cua nen dan chu đe quoc Athena, va ong chet trong khi chien đau cho cung muc đich ma ong đa benh vuc khi ong lan tien xuat hien tren vu đai lich su nam 411.


Chu thich Tham khao = Tu lieu co đai =
Demosthenes. " On the Embassy". The Public Orations of Demosthenes. Trans. Arthur Wallace Pickard.Wikisource. 
Diodorus Siculus, Library From the Perseus Project. Translated by C.H. Oldfather.
Cornelius Nepos, Lives Luu tru ngay 27 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine From ccel.org. Translated by the Rev. John Selby Watson, MA.
Thucydides.  History of the Peloponnesian War. Trans. Richard Crawley.Wikisource. 
Xenophon (c. 1890s).  Hellenica. Trans. Henry Graham Dakyns.Wikisource. 


= Tu lieu hien đai =
Buck, R. J. (1998). Thrasybulus and the Athenian Democracy: the Life of an Athenian Statesman. Historia Einzelschriften 120. Stuttgart: Franz Steiner.ISBN 3-515-07221-7. 
Fine, J. V. A. (1983). The Ancient Greeks: A Critical History. Cambridge: Harvard University Press.ISBN 0-674-03314-0. 
Hornblower, S.; Spawforth, A. (2003). The Oxford Classical Dictionary. Oxford: Oxford University Press.ISBN 0-19-866172-X. 
Kagan, D. (2003). The Peloponnesian War. New York: Penguin Books.ISBN 0-670-03211-5.