Angola (phat am tieng Bo Đao Nha: [ɐˈɡɔlɐ], phien am tieng Viet: An-go-la), ten chinh thuc la Cong hoa Angola (tieng Bo Đao Nha: Republica de Angola, phat am tieng Bo Đao Nha: [ʁɛ'publikɐ dɨ ɐ'gɔlɐ]) la mot quoc gia o mien nam chau Phi, nam ben bo Đai Tay Duong. Nuoc nay co chung bien gioi voi Namibia, Cong hoa Dan chu Congo, va Zambia. Tinh Cabinda tach ben ngoai quoc gia cua Angola co chung bien gioi voi Cong hoa Congo. La mot thuoc đia cu cua Bo Đao Nha do đo, con co ten khac la mien Tay Bo Đao Nha. Cuoc noi chien tai van con tiep dien sau khi Angola đoc lap cho đen thap nien 2000. Nuoc nay tren danh nghia la mot nen dan chu va ten truoc kia cua no la Cong hoa Angola.
Ten Angola bat nguon tu N'gola cua nhom ngon ngu Bantu, đay la ten hieu cua nguoi cai tri vung đat nay truoc khi bi cai tri boi Bo Đao Nha. Luanda la thu đo va thanh pho lon nhat cua Angola. Tieng Bo Đao Nha la ngon ngu chinh thuc, cac tieng trong nhom ngon ngu Bantu chi đuoc dung trong cac vung heo lanh.
Angola la mot trong nhung quoc gia giau tai nguyen thien nhien bac nhat chau Phi. Quoc gia nay co nguon dau mo, khi thien nhien, kim cuong va nhieu loai khoang san khac. Mac du vay, nuoc nay van thuoc nhom kem phat trien, phan lon dan so đang song duoi muc ngheo đoi, Angola cung la mot trong nhung quoc gia co tuoi tho trung binh thap nhat va ty le tu vong tre so sinh cao nhat tren the gioi.


Đia ly Voi dien tich 1.246.700 km² ([1] Luu tru ngay 9 thang 5 nam 2007 tai Wayback Machine), Angola la nuoc lon thu hai ba chau Phi (sau Niger). No co kich co tuong tu Mali va gan gap hai lan bang Texas cua Hoa Ky.
Angola co chung bien gioi voi Namibia o phia nam, Zambia o phia đong, Cong hoa Dan chu Congo o phia đong bac, va Nam Đai Tay Duong o phia tay. Tinh ngoai lanh tho Cabinda co chung bien gioi voi Cong hoa Congo o phia bac. Thu đo Angola, Luanda, nam tren bo Đai Tay Duong o phia tay bac đat nuoc. Nhiet đo trung binh vung bo bien cua Angola la 16 °C (60 đo Fahrenheit) vao mua đong va 21 °C (70 đo Fahrenheit) vao mua he.


Lich su Nhung nguoi dan đau tien song o vung nay la nhung nguoi san ban hai luom Khoisan. Sau nay ho đa bi cac bo toc Bantu thay the trong nhung cuoc di cu cua bo toc nay. Truoc thoi ki thuoc đia, vung lanh tho nay la noi đinh cu cua nguoi Bantu. Vuong quoc đuoc đat theo ten cua nha vua N' Gola, goi la N' Dongo. Nam 1482, nha hang hai Bo Đao Nha Diogo Cao phat hien ra vung đat nay. Tu đo, tinh trang mua ban no le ngay cang gia tang, lam suy yeu đat nuoc.
Nguoi Bo Đao Nha bat đau cuoc chinh phuc vuong quoc N' Dongo va đanh bai vuong quoc N' Dongo vao nam 1622. Tuy nhien, cuoc khang chien cua nguoi ban xu van tiep tuc duoi su dan dat cua mot phu nu thuoc dong doi hoang gia, A-Nzinga. Bi đanh bai vao nam 1648, A-Nzinga phai rut lui sau vao nhung vung ma thuc dan Bo Đao Nha khong the tham nhap đuoc. Nam 1665, Angola tro thanh thuoc đia cua Bo Đao Nha. Nam 1704, thuc dan Bo Đao Nha đa thieu song mot thieu nu ten la Kimpa Vita vi đa huy đong hang ngan nguoi noi day.
Sau khi mat quyen so huu Brasil (1822), thuc dan Bo Đao Nha tien hanh cac cuoc tham hiem va chinh phuc sau vao ben trong lanh tho (1852). Ho lao vao cuoc chien tan cong vuong quoc cua nguoi Ovimbundu (1890-1904), đuong đau voi nguoi Lundas (1894-1926).
Nam 1954, Agostinho Neto va Mario de Andrade thanh lap Phong trao Nhan dan Giai phong Angola (MPLA). Tu nam 1955, Angola tro thanh tinh hai ngoai cua Bo Đao Nha. Nam 1961, cuoc noi day o Luanda mo đau cuoc chien tranh gianh đoc lap nhung phong trao chu nghia dan toc bi chia re.
Nam 1975, Angola gianh đuoc đoc lap nhung đat nuoc lai roi vao tinh trang noi chien. Chinh phu cua Tong thong Agostinho Neto đuoc su giup đo cua Cuba phai đuong đau voi Lien minh Dan toc vi nen Đoc lap Toan ven Angola (UNITA) đuoc Nam Phi hau thuan. Nam 1979, sau khi Tong thong Neto qua đoi, Dos Santos tiep tuc lanh đao đat nuoc. Nam 1988, hiep đinh đuoc ky ket giua Angola, Nam Phi va Cuba dan đen viec đinh chien trong vung lanh tho Bac Namibia va Nam Angola. Tu nam 1989, quan đoi Nam Phi va Cuba rut khoi Angola.
Nam 1990, Tong thong Dos Santos cong bo sac lenh thiet lap the che đa đang. Nam 1992, cuoc bau cu đa đang đuoc tien hanh, Tong thong đuong nhiem Jose Eduardo dos Santes va MPLA thang cu. Savimbi va UNITA that cu gian lan va phat đong mot cuoc noi chien moi.
Bon nam tuong đoi yen tinh (1994-1998), ke tu khi Lien Hiep quoc giam sat Hiep đinh hoa binh Lusaka nam 1994.
Nam 1997, Angola đong y thanh lap mot Chinh phu lien minh voi UNITA, nhung Savimbi xam pham Hiep đinh bang cach tu choi huy bo can cu, khong giai tan quan đoi va chiem lai mot so lanh tho. Do đo, Chinh phu tri hoan viec lien minh nam 1998 va đat nuoc chim sau vao noi chien. Cac cong dan Angola lai phai tiep tuc hung chiu đau kho. Su thu nghich gay anh huong đen bon trieu nguoi (1/3 dan so) va khoang hai trieu nguoi phai đi ti nan.
Thang 2 nam 2002, quan đoi Chinh phu đa giet Jonas Savimbi.
Quan đoi đa hoan toan kiet suc cua Savimbi san sang ha vu khi đau hang. Sau tuan le sau, cac lanh đao phe noi day ky hiep đinh ngung ban, bao hieu ket thuc cuoc noi chien keo dai 30 nam. Trong vong nam tuan le ke tiep, 80% quan đoi noi day đa giai tru vu khi, trat tu đuoc bao đam nhung khoang hon nua trieu dan Angola phai đoi mat truoc nan đoi.


= Thoi ky thuoc đia =
Nam 1648, Bo Đao Nha tai chiem Luanda va khoi đong qua trinh tai chinh phuc nhung vung đat đai đa mat, va đa hoan toan khoi phuc quyen kiem soat nam 1650. Nhung hiep uoc ve quan he voi Kongo nam 1649 va Vuong quoc Matamba cua Njinga cung nhu Ndongo nam 1656. Cuoc chinh phuc Pungo Andongo nam 1671 la cuoc mo rong lon cuoi cung cua nguoi Bo Đao Nha, boi nhung no luc chinh phuc Kongo nam 1670 va Matamba nam 1681 khong thanh cong.
Bo Đao Nha đa mo rong lanh tho qua minh phia sau thuoc đia Benguela o the ky XVIII, va bat đau no luc chiem cac vung khac vao giua the ky XIX. Qua trinh nay mang lai it thang loi cho toi tan nhung nam 1880. Quyen kiem soat hanh chinh hoan toan cua Bo Đao Nha o vung phia trong chi thuc su dien ra tu đau the ky XX. Nam 1951 thuoc đia đuoc đoi thanh mot tinh hai ngoai, cung đuoc goi la Tay Phi Bo Đao Nha.
Bo Đao Nha đa hien dien tai Angola trong gan 500 nam, va nhung phan ung đau tien cua nguoi dan o đay nham keu goi mot nen đoc lap rat pha tap.


= Đoc lap =
Sau khi lat đo chinh phu phat xit Bo Đao Nha bang mot cuoc đao chinh mang hoi huong xa hoi chu nghia, cac đang quoc gia Angola bat đau đam phan ve đoc lap vao thang 1 nam 1975. Mot thoa thuan voi chinh phu Bo Đao Nha đuoc đua ra, theo đo đoc lap cho Angola se đuoc tuyen bo vao thang 11 nam 1975. Hau nhu ngay lap tuc, mot cuoc noi chien no ra giua MPLA, UNITA va FNLA, va ngay cang tram trong them voi su can thiep tu ben ngoai. Ngay khi đoc lap khoi Bo Đao Nha nam 1975, thu đo va chinh phu danh nghia cua Angola roi vao Phong trao Giai phong Nhan dan đoc đang tri. Truoc đo, UNITA va FLNA đuoc Zaire,Hoa Ky,va Nam Phi hau thuan đa kiem soat đuoc mien Bac, mien Nam, Tay va Tay Nam. Mot phan Mien trung, bo bien phia Tay va Thu đo Luanda do MPLA kiem soat. Mot thoi gian truoc khi duoc trao tra đoc lap, cuoc noi chien bat đau.
Đe bao ve 1.376 kilomet bien gioi voi Tay Nam Phi cua Angola chong lai su xam nhap cua du kich To chuc Nhan dan Tay Nam Phi (SWAPO) co co so tai Angola, cac luc luong quan đoi Nam Phi đa don mot dai trang rong mot kilomet tai Angola voi chieu dai gan mot nua đuong bien gioi. Zaire, von tung cung cap ho tro cho cac du kich FNLA, nhanh chong cung cap vien tro cho ca UNITA. Toi luot minh, Lien bang Xo viet tang manh vien tro quan su cho MPLA voi cac thiet bi quan su nhu xe boc thep, may bay, co van, trong khi mot so luong lon quan đoi Cuba đuoc may bay Lien Xo đua toi Angola trong mot no luc cong khai nham thiet lap su can bang quan su co loi cho MPLA. Toi thang 10 nam 1975, MPLA va cac luc luong Cuba đa kiem soat Luanda, va đa phan co so ha tang đat nuoc, buoc cac luc luong UNITA phai chuyen sang chien thuat du kich. MPLA đon phuong tuyen bo minh la chinh phu thuc te cua đat nuoc khi đoc lap đuoc tuyen bo chinh thuc vao ngay 11 thang 11, va Agostinho Neto tro thanh tong thong Angola đau tien.Nuoc Cong hoa nhan dan Angola ra đoi (đen nam 1991 he thong đa đang đuoc ap dung, Nha nuoc đoi ten la Cong hoa Angola).
Nam 1976, FNLA bi quan đoi Cuba đanh bai, chi con lai MPLA va UNITA (khi ay đuoc Hoa Ky va Nam Phi hau thuan) canh tranh quyen luc. Tu nam 1979, Jose Eduardo dos Santos đa nam quyen lanh đao chinh tri đat nuoc. Du he thong đa đang đa đuoc ap dung tu nam 1991, Đang Lao đong cua Phong trao Giai phong Nhan dan van nam quyen luc.


= Noi chien =
Cuoc xung đot giua MPLA va UNITA dien ra o vung nong thon, đuoc tiep them suc luc boi cuoc xung đot đia chinh tri thoi Chien tranh lanh va boi kha nang tiep can cac nguon tai nguyen thien nhien Angola cua ca hai ben. MPLA dua vao nguon tai chinh tu dau mo ngoai khoi, trong khi UNITA lai co đuoc nguon kim cuong de dang buon lau đuoc qua vung bien gioi (LeBillon, 1999).
Nam 1991, hai ben đong y voi Hiep uoc Bicesse voi y đinh chuyen đoi Angola tu mot nuoc mot đang thanh mot che đo đa đang voi cac cuoc bau cu dan chu nam 1992. Tong thong dos Santos dan đau sau vong mot cuoc bo phieu voi hon 49% so phieu bau, trong khi Jonas Savimbi đat 40%. Sau nhung tuyen bo gian lan bau cu, cuoc noi chien tiep dien, va vong bau cu tiep theo khong bao gio dien ra.
Mot hiep uoc hoa binh nam 1994 (nghi đinh thu Lusaka) giua chinh phu va UNITA tao co hoi cho luc luong UNITA phien loan cu tham gia chinh phu. Mot chinh phu hop nhat quoc gia đuoc thanh lap nam 1997, nhung nhieu tran đanh đam mau lai tai dien cuoi nam 1998, khien hang tram nghin nguoi mat nha cua. Tong thong dos Santos mot lan nua lai ngung ke hoach ve mot chinh phu thong nhat. Du co loi hua ve mot chinh phu bau cu dan chu va mot he thong đa đang, Đang Lao đong cua Mat tran Giai phong Nhan dan (PLM) van nam quyen luc.


= Ngung ban voi UNITA =
Ngay 22 thang 2 nam 2002, Jonas Savimbi, lanh đao UNITA, đa bi giet trong mot tran đanh voi quan chinh phu, va mot thoa thuan ngung ban dien ra giua hai phe. UNITA tu bo nhanh vu trang va nam vai tro đang đoi lap chinh. Du tinh the chinh tri trong nuoc bat đau on đinh, Tong thong dos Santos van tu choi tien hanh cac qua trinh gay dung cac đinh che dan chu. Trong so nhung van đe lon cua Angola co su khung hoang nhan đao (ket qua cua cuoc chien tranh keo dai), so luong min sat thuong to lon, va nhung hoat đong du kich đoi đoc lap cua tinh phia bac Cabinda (Frente para a Libertacao do Enclave de Cabinda).
Nhu nhieu quoc gia Ha Sahara khac, Angola la noi thuong xuyen bung phat cac loai benh dich lay nhiem theo đinh ky. Thang 4 nam 2005, Angola nam o trung tam cuoc bung phat virus Marburg nhanh chong tro thanh vu dich sot xuat huyet toi te nhat trong lich su, voi hon 237 nguoi chet trong so 261 nguoi mac benh, va đa lan ra 7 tren 18 tinh vao ngay 19 thang 4 nam 2005.
Tong thong Dos Santos đa cam ket se to chuc cuoc bau cu quoc hoi vao nam 2006. Angola đang tung buoc tai thiet đat nuoc sau 27 nam noi chien.
Tu hon 1 nua the ki nay, cuoc noi chien đa lam 1,5 trieu nguoi chet, nghia la hon 160 nguoi moi ngay. Tong thong Dos Santos đa to chuc bau cu tong thong vao nam 2008 som hon du kien 1 nam. Cuoc bau cu tiep theo se đuoc to chuc vao nam 2012.


Chinh tri Khau hieu quoc gia cua Angola la "Virtus Unita Fortior", mot cau tieng La tinh nghia "Đoan ket mang lai Suc manh".
Nhanh hanh phap cua chinh phu gom Tong thong, Thu tuong (hien tai la Fernando da Piedade Dias dos Santos) va Hoi đong Bo truong. Hien nay, quyen luc chinh tri tap trung trong tay Tong thong. Hoi đong Bo truong, gom toan bo cac bo truong va thu truong trong chinh phu, nhom hop thuong xuyen đe ban bac cac van đe chinh sach. Toan quyen 18 tinh đuoc chi đinh va hanh đong theo chi đao cua Tong thong. Luat Hien phap nam 1992 phac thao co cau chinh phu va mo ta cac quyen cung nhu nghia vu cong dan. He thong phap luat dua tren mo hinh Bo Đao Nha va luat phong tuc nhung no con yeu kem va chua thong nhat, toa an chi co mat tai 12 tren tong so 140 thanh pho. Toa an Toi cao đong thoi la toa phuc tham; mot Toa an Hien phap voi quyen luc phan xet nhung chua bao gio thuc thi quyen cua minh. Nhung nguoi chi trich đa so sanh chinh quyen mot đang tri hien nay tai Angola voi che đoc đoc tai cua Antonio de Oliveira Salazar tai Bo Đao Nha, duoi thoi cam quyen cua ong nay nguoi dan Angola đa bat đau đung len đoi đoc lap tu nhieu nam truoc.
Sau cuoc Noi chien Angola keo dai 27 nam, tan pha nen chinh tri va cac đinh che xa hoi đat nuoc. Lien hiep quoc uoc tinh co 1.8 trieu nguoi đa phai chuyen cho o trong nuoc, trong khi con so nguoi bi anh huong boi chien tranh đuoc nhieu ben chap nhan la 4 trieu nguoi. Nhung đieu kien sinh hoat hang ngay cua nguoi dan tren khap nuoc va đac biet tai Luanda (voi so dan gan 4 trieu nguoi) phan anh su sup đo cua ha tang hanh chinh cung nhu nhieu đinh che xa hoi. Tinh hinh kinh te nguy ngap hien nay đa ngan can bat ky no luc nao cua chinh phu nham ho tro cac đinh che xa hoi. Benh vien khong co thuoc hay nhung trang thiet bi can ban, truong hoc khong co sach, va nhung cong chuc thuong thieu thiet bi lam viec can thiet hang ngay.
Chinh phu hien nay đa thong bao y đinh to chuc bau cu vao nam 2006. Cac cuoc bau cu đo la lan đau tien ke tu nam 1992 va se chon ra mot tong thong va Quoc hoi moi.
Ve đoi ngoai, Angola tich cuc hoi nhap voi khu vuc va the gioi. Hien la thanh vien cua LHQ, AU, Phong trao khong lien ket, SADC, COMESA, ACP, PALOP, WTO, AfDB, IMF, WB... Angola theo đuong loi khong lien ket, thuc dung, uu tien quan he voi cac nuoc noi tieng Bo Đao Nha va cac nuoc khu vuc, đac biet la mien Nam chau Phi, tranh thu quan he voi My, Tay Au, Nhat Ban, Trung Quoc, duy tri quan he voi cac nuoc ban be truyen thong.


Khu vuc hanh chinh Angola đuoc chia thanh muoi tam tinh (provincias) va 158 khu vuc đo thi (municipios). Cac tinh gom:


Kinh te Trong nhung nam gan đay, nen kinh te Angola đa trai qua mot giai đoan chuyen đoi, tu tinh trang lon xon do mot phan tu the ky chien tranh sang mot nen kinh te phat trien nhanh tai Chau Phi va la mot trong nhung nen kinh te phat trien nhanh nhat the gioi. Nam 2004, ngan hang Eximbank cua Trung Quoc đa đong y cho Angola vay 2 ty dollar. Khoan tien nay se đuoc dung đe tai xay dung co so ha tang trong nuoc, du no van bi gioi han do anh huong tu Quy Tien te Quoc te trong nuoc. [2] Luu tru ngay 14 thang 5 nam 2005 tai Wayback Machine Tang truong hau nhu chi dua vao san xuat dau mo, đa vuot muc 1.4 ty thung moi ngay vao cuoi nam 2005 va du tinh se đat 2 ty thung moi ngay nam 2007. viec kiem soat nganh cong nghiep dau khi van đuoc tap trung vao tay Sonangol Group, mot lien doanh co phan so huu cua chinh phu Angola. Nen kinh te tang truong 18% nam 2005; va du kien se đat 26% nam 2006 va tiep tuc o muc tren 10% trong thap ky nay. An ninh co đuoc nho nhung cuoc đam phan hoa binh nam 2002 đa dan toi viec tai đinh cu cho 4 trieu nguoi phai roi bo nha cua truoc kia, dan toi tang truong manh trong san xuat nong nghiep. Voi nguon thu tang manh tu xuat khau dau mo, chinh phu đa bat đau đua ra cac chuong trinh phat trien đay tham vong trong xay dung đuong sa va cac co so ha tang can ban khac cua quoc gia.
Nam 2008, la nam đanh dau buoc tang truong ngoan muc cua nen kinh te Angola. Nho đot gia dau tang ky luc, GDP đa đat 95,95 ty USD, tang 15,1% so voi nam truoc, tiep tuc đa tang truong tren 15% trong giai đoan 2004-2007. San xuat dau va cac nganh ho tro đa đong gop 85% tong GDP cua quoc gia nay. Nganh xay dung va nong nghiep cung đang tung buoc tang truong manh. Mac du vay, hoat đong san xuat nong nghiep van khong đu cung cap luong thuc trong nuoc va Angola van phai nhap khoang mot nua luong luong thuc cho nguoi dan. Nam 2003, ngan hang trung uong đa thuc hien chuong trinh on đinh ty gia hoi đoai, su dung cac quy ngoai hoi đe mua noi te, giam lam phat. Ti le lam phat đa giam đang ke tu 325% nam 2000 xuong con 13% nam 2008. Cuoi nam 2006, Angola tro thanh thanh vien OPEC. Đe co the tan dung nguon tai nguyen giau co hien tai nhu vang, kim cuong, lam san, thuy san va đac biet la dau mo, chinh phu Angola can tiep tuc cai cach, tang cuong minh bach hoa va han che tham nhung. Te nan tham nhung va nhung tac đong tieu cuc cua mot luong lon cac dong ngoai te chay vao đang la nhung thach thuc ma Angola phai đoi mat.
Cong nghiep chiem 65,8% GDP cua Angola, voi nhieu nganh khac nhau, trong đo khai khoang đong vai tro quan trong bac nhat. Cac san pham cong nghiep chu yeu cua Angola la dau mo, vang, kim cuong, sat, phot phat, bo-xit, uranium, ximang, cac kim loai co ban, che bien ca va thuc an, thuoc la, đuong, det may, sua chua tau... Trong đo dau lua chiem toi 90% gia tri xuat khau cua Angola.
Nong nghiep thu hut toi 85% lao đong nhung chi đong gop khoang 9,2% vao GDP cua Angola, va hang nam Angola van phai nhap khau 1 nua luong luong thuc phuc vu cho nhan dan. Angola san xuat cac loai nong san chinh nhu chuoi, mia, ca phe, xi đan, ngo, bong, san, thuoc la, rau, lam san, hai san, cay ma đe, vat nuoi...
Linh vuc dich vu cua Angola kha phat trien, chiem 24,6% GDP.
Ve ngoai thuong, nam 2010 Angola xuat khau khoang 51,65 ty USD (f.o.b) gom cac mat hang chinh nhu dau tho, kim cuong, san pham dau tinh che, khi ga, ca phe, xi đan, ca va hai san, soi bong... Thi truong xuat khau chinh cua Angola gom Trung Quoc, My, Phap, Nam Phi.
Nam 2010, Angola nhap khau khoang 18,1 ty USD (f.o.b) cac mat hang nhu may moc thiet bi, hoa chat, san pham xang dau, thiet bi khoa hoc, hang tieu dung, thuc pham, đo quan dung... Thi truong nhap khau cua Angola gom: Bo Đao Nha, Trung Quoc, My, Nam Phi, Brasil, Nhat Ban va Phap.
Angola co nhieu tai nguyen: dau lua, kim cuong, vang, bac, đong, co-ban, thiec, kem, sat, go, hai san... Dau lua (san luong tren 2 trieu thung/ngay, chiem khoang 85% GDP, 78% thu ngan sach); kim cuong (tren 01 ty USD), la nguon thu nhap ngoai te chu yeu cua nuoc nay. Ca va go cung la hai nguon loi quan trong cua Angola.
- Co cau kinh te theo GDP: nong nghiep: 9,2%; cong nghiep: 65,8%; dich vu: 24,6%.
- Mat hang xuat khau: dau lua, kim cuong, bong, go, ca phe, hai san. Ban hang xuat khau: My (32,1%), Trung Quoc (32%), Tay Au, Nam Phi, Đai Loan. Mat hang nhap khau: May moc thiet bi, xe co, phu tung, luong thuc, thuoc men, hang tieu dung, hang quan dung. Ban hang nhap khau: Bo Đao Nha, Trung Quoc, Brasil, Nam Phi, Tay Au, My, Han Quoc...Du tru ngoai te vang: 24,64 ty USD.

GDP (thuc te): 85,8 ty USD (2010)
GDP đau nguoi (thuc te): 3.400 USD (2010)
Toc đo tang truong GDP: 5,9% (2010)


Nhan khau hoc Dan so Angola đuoc uoc tinh la 36.149.000 nguoi (nam 2023). Bao gom cac sac toc Ovimbundu chiem 37%, Ambundu 25%, Bakongo 13%, va 25% la cac dan toc khac (bao gom nguoi Chokwe, Ovambo, Mbunda). Cung nhu khoang 2% la nguoi mesticos (lai giua chau Au va chau Phi), nguoi Trung Quoc chiem 1,4% va 1% la nguoi chau Au.
Theo uoc tinh, Angola la noi co khoang 12.100 nguoi ti nan va 2.900 nguoi ti nan vao cuoi nam 2007. Co 11.400 nguoi ti nan tu Cong hoa Dan chu Congo đen trong nhung nam 1970.  Tinh đen nam 2008 co khoang 400.000 cong nhan nhap cu vao Angola, trong đo co 30.000 nguoi Bo Đao Nha, va khoang 259.000 nguoi Trung Quoc.
Tu nam 2003, co hon 400.000 nguoi di cu tu Congo đa bi truc xuat khoi Angola. Truoc khi đoc lap vao nam 1975, Angola đa co mot cong đong khoang 350.000 nguoi Bo Đao Nha; hien nay, co khoang 200.000 nguoi đuoc đang ky voi co quan lanh su, va đang tang len do cuoc khung hoang no tai Bo Đao Nha. Nguoi Trung Quoc đung o muc 258.920, chu yeu gom nhung nguoi di cu tam thoi.
Tong ty suat sinh cua Angola la 5,54 con tren mot phu nu (uoc tinh 2012), đung thu 11 ve ty suat tren the gioi. 
Cac ngon ngu tai Angola gom ngon ngu cua cac dan toc khac nhau cong voi tieng Bo Đao Nha do quoc gia nay la mot thuoc đia cu cua Bo Đao Nha. Cac ngon ngu ban đia su dung nhieu nhat la tieng Umbundu, Kimbundu, va Kikongo. Tieng Bo Đao Nha cung đuoc cong nhan la ngon ngu chinh thuc cua đat nuoc.
Angola lap quan he ngoai giao voi Viet Nam ngay 12 thang 11 nam 1975. Hien nay, Viet Nam đa thiet lap đai su quan, truoc chi co lanh su quan o đay. Khoang 200.000 nguoi Viet đang sinh song o Angola voi nhieu nghe nhu ban quan ao may san, lam anh va cac chuyen gia giao duc va y te.


Ton giao Angola la mot quoc gia Kito giao. Co khoang 1.000 cong đong ton giao trong nuoc. Cong giao La Ma chiem khoang mot nua dan so. Giao phai Kito giao khac bao gom Baptist, Methodist, Giao hoi Luther, Giao hoi Co Đoc Phuc Lam, Nhan chung cua Jehovah chiem khoang mot phan tu dan so. Ke tu khi đoc lap, Phong trao Ngu Tuan, Tin Lanh va cac cong đong khac đa xuat hien.
Ngoai ra, con co thieu so nguoi Hoi giao, bao gom nhung nguoi nhap cu tu cac quoc gia chau Phi va cac nuoc khac, nhung nguoi khong tao thanh mot cong đong. Vai nhom nguoi Angola ban xu – chu yeu la trong cac xa hoi nong thon xa xoi tuyen xung ton giao truyen thong cua chau Phi, nhung niem tin truyen thong ton tai trong mot phan đang ke cua nhung nguoi đa theo đao Chua.


= Kito giao =
Kito giao đen Angola đau nam 1491, do cac nha truyen giao đen tu Sao Salvador. Nam 1878, cac nha truyen giao Tin Lanh đau tien thuoc giao phai Baptists, đen Angola. Nam 1897, Hoi Truyen giao Tin Lanh Angola đuoc thanh lap tai Cabinda, va Hoi Truyen giao Su menh Bac nam 1925, trong Uige.
O Angola, nguoi Bakongo đa so la mot trong nhung nhom nguoi co rat nhieu Kito huu, chi 1,5% dan so cua sac toc nay giu cac niem tin ban đia. 
Theo CIA World Factbook, Cong giao La Ma đuoc thuc hien boi 50% dan so, 25% la nguoi Tin Lanh, trong khi 25% thuc hanh tin nguong ban đia.


= Hoi giao =
Hoi giao tai Angola la mot ton giao thieu so voi 80,000-90,000 tin đo, thanh phan chu yeu la nguoi di cu tu Tay Phi va cac gia đinh co nguon goc Leban Hiep hoi phat trien Hoi giao Angola la to chuc cai đao chinh. Hoi giao đuoc đai dien boi Hoi đong toi cao cua nguoi Hoi giao o Luanda.


Van hoa Xem them Noi chien Angolan
Đoi tuyen bong đa quoc gia Angola
Đoi tuyen bong ro quoc gia Angola
Associacao de Escuteiros de Angola
Vien thong tai Angola
Contemporary Dance Company of Angola
Quan he nuoc ngoai Angola
Đao Hoi tai Angola
Quan đoi Angola
Nhom Sonangol
Van tai tai Angola


= Cac danh sach =
Danh sach cac cong ty Angola
Danh sach cac nha van Angola
Danh sach cac chu đe lien quan toi Angola


Tham khao Đoc them Lien ket ngoai Chinh phu
Republic of Angola Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine (official government portal)
(tieng Bo Đao Nha) National Assembly of Angola
Embassy of Angola in Washington DC Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine
Embassy of Angola in Ottawa, Canada Luu tru ngay 5 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Tin tuc
Canal Angola ONLINE Luu tru ngay 12 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine News about music from Angola and events
children of Angola  Luu tru ngay 10 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine – a web documentary on the forgotten children of Angola.
allAfrica – Angola – News headline links
Angola Press Luu tru ngay 7 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine – Government-controlled news agency (in Portuguese, French and English)
Angonoticias Luu tru ngay 26 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine (in Portuguese) – A popular news source in Angola
Mangole Luu tru ngay 25 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine (in Portuguese) – A full news source in Angola and web directory of Angolan sites online
Jornal de Angola (in Portuguese) – A popular newspaper in Angola
400 Years Ago Luu tru ngay 3 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine – Washington Post news story on the possible fate of the first African slaves taken to US.
Chinh tri
Official webpage of MPLA
Official webpage of JMPLA
Tong quan
BBC – Country profile: Angola
Muc “Angola” tren trang cua CIA World Factbook.
US State Department – Angola includes Background Notes, Country Study and major reports
OECD DEV/AfDB – Country Study: Angola
Chi dan
Columbia University Libraries – Angola directory category of the WWW-VL
Open Directory Project – Angola Luu tru ngay 13 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine directory category
Stanford University – Africa South of the Sahara: Angola directory category
www.angolinks.com – webdirectory of Angolan sites online
Encyclopedia of the Nations: Angola
Khac
Angola Constitution