Aleksey Maksimovich Peshkov (tieng Nga: Алексей Максимович Пешков) (28 thang 3 nam 1868 – 18 thang 6 nam 1936), đuoc biet đen nhieu hon voi cai ten Maksim Gorky (Максим Горький, Maksim Gor'kij), la mot nha van, nguoi đat nen mong cho truong phai hien thuc xa hoi chu nghia trong van chuong va la mot nha hoat đong chinh tri nguoi Nga. Ong đuoc xem la nha van kiet xuat cua nen van hoc nuoc Nga vao the ky 20. Tu nam 1906 đen 1913 va tu nam 1921 đen nam 1929, ong song o nuoc ngoai, hau het o Capri cua Y; sau đo ong tro ve Lien bang Xo viet. Ngoai ra, ong cung la ban cua đai van hao Nga Lev Nikolayevich Tolstoy va lanh tu Lien Xo Vladimir Ilyich Lenin.


Tieu su Gorky sinh ra tai Nizhny Novgorod va tro thanh mot đua tre mo coi khi ong moi muoi tuoi. Ong đuoc ba nuoi duong, ba cua Gorky la mot nguoi rat gioi ke chuyen. Cai chet cua ba anh huong sau sac đen cuoc song cua ong, sau mot lan tu van khong thanh vao nam 1887, ong đa đi bo xuyen qua Đe che Nga trong 5 nam lien, lam nhieu cong viec khac nhau va tich luy von kien thuc đe su dung vao cac tac pham sau nay.

Trong vai tro la mot nha bao lam viec cho mot to bao cua tinh, ong đa viet cac bai duoi but danh Iegudiil Khlamida (Иегудиил Хламида). Ong bat đau su dung but danh Gorky ("su đang cay") vao nam 1892, trong thoi gian ong lam viec o Tiflis. Cai ten phan anh su tuc gian cua ong ve đoi song o Nga khi đo va su quyet tam noi nen su thuc đang cay. Nam 1898, cuon sach đau tien cua Gorky co ten Ocherki i rasskaey (Очерки и рассказы, Cac bai tieu luan va cac cau truyen) đa thu đuoc thanh cong lon la buoc đau lam cho ong tro thanh nguoi co ten tuoi trong nen van chuong Nga. Gorky đa viet khong ngung, phan anh hien thuc cua xa hoi đe đanh thuc luong tam cua moi nguoi. Ong đa mo ta cuoc song cua nhung con nguoi o tang lop đay trong xa hoi va bi gat ra ngoai le cua xa hoi, boc lo su gian kho cua ho, su cuc nhoc va bi đoi xu hung hang, tan bao, nhung cung the hien anh sang luong tam cua ho.
Danh tieng cua Gorky nhu giong van hoc duy nhat tu nhung tang lop đay xa hoi va nhu mot nguoi ung ho nhiet thanh cho cuoc cai cach xa hoi, chinh tri va van hoa Nga (toi nam 1899, ong cong khai lien ket voi phong trao Dan chu xa hoi Mac xit) khien ong tro nen noi tieng trong ca gioi tri thuc va so luong ngay cang gia tang cac cong nhan "co y thuc". O trung tam cua moi tac pham cua ong la mot niem tin o gia tri von co va kha nang cua con nguoi (личность, lichnost'). Ong đua ra cac ca nhan đay suc song, nhan thuc ve pham gia tu nhien cua ho, va co cam hung tu nhiet tinh va y chi cua ho, nhung nguoi chong lai cac đieu kien song đang ngay cang toi te đi quanh minh. Tuy nhien, ca cac tac pham cung nhu nhung buc thu cua ong cho thay mot "con nguoi khong ngung nghi" (mot nguoi thuong xem xet lai minh) đau tranh đe giai quyet nhung tinh cam ve đuc tin va thai đo hoai nghi trai nguoc ben trong, tinh yeu cuoc song va su phan no voi su tam thuong va nho mon cua the gioi con nguoi.
Ong cong khai phan đoi che đo Sa hoang va bi bat giu nhieu lan. Gorky ket ban voi nhieu nha cach mang, cu the la voi Lenin sau cuoc gap go nam 1902. Ong phan anh viec chinh phu kiem soat bao chi (xem vu viec Matvei Golovinski). Nam 1902, Gorky đuoc bau lam mot thanh vien danh du cua Vien han lam Van hoc, nhung vua Nicholas II ra lenh huy bo viec nay. Đe phan đoi, Anton Chekhov va Vladimir Korolenko đa roi Vien han lam.
Nhung nam 1900 toi 1905 la giai đoan gia tang tinh lac quan trong cac tac pham cua Gorky. Ong tham gia vao phong trao đoi lap, va vi the ong lai bi bo tu trong mot thoi gian ngan nam 1901. Nam 1904, sau khi đa lam xau đi moi quan he cua minh voi Nha hat Nghe thuat Moscow sau cuoc xung đot voi Vladimir Nemirovich-Danchenko, Gorky quay tro lai Nizhny Novgorod đe thanh lap mot nha hat cua rieng minh. Ca Constantin Stanislavski va Savva Morozov đeu ho tro tai chinh cho nha hat. Stanislavski coi nha hat cua Gorky nhu mot co hoi đe phat trien mang luoi cac nha hat tai cac tinh ma ong hy vong la minh se cai cach đuoc nen nghe thuat san khau tai Nga, viec ong đa hy vong tu nhung nam 1890. Ong gui mot so hoc sinh tu Truong Nghe thuat Nha hat - va ca Ioasaf Tikhomirov, nguoi đieu hanh truong — toi lam viec tai đo. Tuy nhien, toi mua thu khi co quan kiem duyet đa cap moi vo kich ma nha hat xin đua len san khau, Gorky roi bo du an. Khi ay đa la mot tac gia, bien tap vien, nguoi viet kich thanh cong ve tai chinh, Gorky ho tro tai chinh cho Đang Lao đong Dan chu Xa hoi Nga (RSDLP), ngoai ra ong cung ung ho nhung loi keu goi cua phai tu do toi chinh phu đoi cai cach xa hoi va nhan quyen. Vu ban giet da man nhung nguoi cong nhan tuan hanh yeu cau cai cach cua Sa hoang vao ngay 9 thang 1 nam 1905 (đuoc goi la "Chu Nhat đam mau"), dan toi cuoc Cach mang nam 1905, duong nhu đa khien Gorky tro nen chong đoi che đo Sa hoang kich liet hon. Khi ay ong đa la mot nguoi ban than can cua phai Bolshevik trong đang cua Vladimir Lenin - du van khong ro lieu ong đa tung chinh thuc gia nhap no va cac moi quan he cua ong voi Lenin va nhung nguoi Bolshevik luon lung lay. Tuy nhien, tai Luan Đon, vao nam 1907 Lenin co nhin nhan ve ong: "Toi la nguoi ham mo tai nang cua anh". Cac tac pham co anh huong nhat cua ong trong nhung nam nay la loat kich chinh tri, noi tieng nhat la The Lower Depths (1902). Nam 1906, nhung nguoi Bolshevik cu ong đi mot chuyen gay quy toi Hoa Ky, noi tai Nui Adirondack, Gorky đa viet tac pham noi tieng cua minh ve đau tranh va chuyen bien cach mang, Мать (Mat’, Nguoi Me). Nhung trai nghiem cua ong tai đo - gom ca mot scandal ve viec ong đi cung nguoi tinh chu khong phai vo - đa lam sau sac hon su khinh miet cua ong voi "tam hon tu san" va ca voi su nguong mo cua ong voi tinh dung cam cua tinh than My. Khi bi bo tu mot thoi gian ngan tai Phao đai Peter va Paul khi cuoc Cach mang Nga nam 1905 that bai, Gorky đa viet vo kich Nhung đua tre cua Mat troi, đuoc đat trong boi canh vu dich ta nam 1862, nhung noi chung đuoc hieu co lien quan toi nhung su kien đuong thoi khi ay.
Maksim Gorky cung la ban than cua mot nha van noi tieng nguoi Nga khac la Lev Nikolayevich Tolstoy. Tuy nhien, ho co nhung điem khac nhau ve than the va quan điem: trong khi Tolstoy sinh ra trong mot gia đinh giau co, Gorky lai la mot nguoi thuoc giai cap vo san. Ong la nguoi chu truong thay đoi nuoc Nga trong khi Tolstoy lai khong muon su bat cong bi tieu diet bang vu luc. Ong la mot nguoi khong co niem tin ton giao, trong khi Lev Tolstoy lai la mot nguoi đat niem tin vao Thien Chua. Ngoai ra, ve tuoi tac thi ong thua Tolstoy đen 40 tuoi. Nhung ho co mot điem tuong đong la tinh yeu voi van hoc. Gorky tro thanh mot đai van hao nuoc Nga o the ky 20, tuy nhien ong cung anh huong van hoc the ky 19 cua cac nha van Tolstoy, Chekhov va ca mot nguoi thuong bi ong chi trich - Fyodor Mikhailovich Dostoevsky. Cuoi mua thu nam 1910, Lev Nikolayevich Tolstoy qua đoi. Tai Italia, Maxim Gorky hay tin:

 
Bong nhien mot buc đien đen tu Roma bao tin Lev Nikolayevich [Tolstoy] qua đoi. Toi cam thay sung nguoi trong vong nam phut. Roi toi bat khoc. Toi giam minh trong phong va khoc suot ca ngay. Chua bao gio toi cam thay minh mo coi nhu ngay hom đo.

Tu nam 1906 toi nam 1913, Gorky song tren đao Capri, mot phan vi cac ly do suc khoe va mot phan đe tranh khong khi đan ap ngay cang gia tang tai Nga. Ong tiep tuc ung ho cong viec cua đang dan chu xa hoi Nga, đac biet la nhung nguoi Bolshevik, va viet cac tieu luan huu cau va van hoa. Đieu gay tranh cai nhat, ong đa xay dung, cung voi mot so nguoi Bolshevik khong tuan theo ky luat, mot triet hoc ma ong goi la "Tao ra Chua", voi muc đich gianh quyen luc cua thanh than đe trao cho Cach mang, va tao ra phai vo than coi con nguoi la đang toi cao thay vi Chua, chua đay đam me, tinh than phan khoi, chuan muc đao đuc, va cam ket ve su giai thoat khoi nhung xau xa, kho au, va tham chi la cai chet. Du viec 'Tao ra Chua' bi Lenin ngan chan, Gorky van giu niem tin cua minh rang "van hoa" —su nhan thuc đao đuc va tinh than ve gia tri va tiem nang cua ban chat con nguoi- se co tam quan trong lon hon voi thanh cong cua cach mang so voi nhung su sap xep chinh tri hay kinh te.
Ong đa trao đoi voi giao su Tomas Garrigue Masaryk, nguoi đa đen tham đao Capri vao nam 1912. Trong cuoc cach mang trong 1917 ho gap nhau tai Sanct-Petersburgh.
Mot lenh an xa đuoc đua ra nhan ky niem lan thu 300 cua trieu đai Romanov cho phep Gorky quay tro lai Nga nam 1913, noi ong tiep tuc viec chi trich xa hoi, co van cho cac nha van khac tu gioi binh dan, va viet mot loat cac hoi ky van hoa quan trong, gom ca phan đau cuon tu truyen cua ong. Khi quay ve Nga, ong đa viet rang an tuong chinh cua ong la "moi nguoi qua tho bao va khong co hinh anh cua Chua." Giai phap duy nhat, ong nhieu lan tuyen bo, la "van hoa".
Trong The chien I, can ho cua ong tai Petrograd đuoc bien thanh mot phong lam viec cua nguoi Bolshevik, nhung nhung quan he cua ong voi nhung nguoi Bolshevik tro nen gay gat. Sau khi to Novaya Zhizn (Новая Жизнь, "Đoi song Moi") cua ong tro thanh đoi tuong kiem duyet cua nguoi Bolshevik, Gorky đa xuat ban mot tuyen tap tieu luan chi trich nhung nguoi Bolshevik voi ten goi Nhung tu tuong khong đung luc nam 1918. (Mai toi khi Lien bang Xo viet sup đo no moi đuoc tai ban lan thu hai.) Tieu luan goi Lenin la mot bao chua vi nhung vu bat bo vo cam va su đan ap tu do ngon luan, va la mot nguoi vo chinh phu vi nhung toan tinh bi an cua ong; Gorky đa so sanh Lenin voi ca Sa hoang va Nechayev. Trong tieu luan nay ong viet "Lenin va Trotsky va nhung nguoi theo ho đa bi đau đoc boi noc đoc xau xa cua quyen luc. Bang chung cua đieu nay la thai đo cua ho đoi voi tu do ngon luan va con nguoi va tat ca nhung ly tuong ma nen dan chu đang đau tranh vi chung. Nhung ke cuong tin mu quang va nhung ke phieu luu mat tri đang chay gap rut voi toc đo toi đa toi mot cuoc cach mang - tren thuc te, đo la mot con đuong toi tinh trang vo chinh phu. Tieu luan nay the hien Gorky la nguoi bo ngo truoc lan song cach mang Nga đuong thoi, ong khong hieu đuoc hanh đong cua nhung nguoi Bolshevik. Tuy nhien lanh tu Vladimir Lenin đa tuyen bo: "Gorky la nguoi cua chung ta... Ong se tro lai voi chung ta", va 2 nguoi van duy tri tinh ban than thiet

Thang 8 nam 1921, Nikolai Gumilyov, ban ong, mot nguoi ban van va la chong cua Anna Akhmatova, bi Cheka o Petrograd bat giu vi cac quan điem ung ho quan chu chuyen che cua ong. Gorky voi va toi Moscow, xin đuoc lenh tha Gumilyov tu chinh Lenin, nhung khi quay tro ve Petrograd ong moi biet rang Gumilyov đa bi ban. Thang 10 nam 1921, Gorky quay tro lai Italia vi cac ly do suc khoe: ong bi benh lao. Nam 1924, ong tro nen buon ba khi hay tin nguoi ban than thiet cua ong, lanh tu Vladimir Ilyich Lenin đa qua đoi.
Trong khoang 2 nam 1921-1922, nan đoi lon đa xay ra tai cac vung nong thon cua nuoc Nga, đac biet la o khu vuc song Volga va Ural, giet chet khoang 2 trieu toi 5 trieu nguoi. Maxim Gorky đa phai len tieng keu goi cong đong quoc te giup đo nuoc Nga. Vao thang 12 nam 1921, Quoc hoi My đa thong qua mot goi cuu tro tri gia 20 trieu USD bao gom cac loai hat giong ngo va lua mi gui toi Nga đe giup chinh phu Nga Xo viet giai quyet nan đoi. Sau đo My cung đat đuoc mot thoa thuan voi Chinh phu Nga ve viec cung cap luong thuc cho hang trieu nguoi dan Nga o nhung vung bi đoi. Maxim Gorky đa viet mot la thu vao thang 7 nam 1922 gui toi Tong thong My Hoover đe cam on nuoc My đa cuu nuoc Nga thoat khoi nan đoi chet choc: "Su giup đo cua cac ban se đi vao lich su nhu la mot chien thang đang gia, mot thanh tuu vi đai va duy nhat, se con mai trong ky uc cua hang trieu nguoi Nga đa đuoc cac ban cuu khoi cai chet .
Theo Aleksandr Solzhenitsyn, viec Gorky quay tro lai Lien bang Xo viet co đong co tu cac nhu cau vat chat. Tai Sorrento, Gorky thay minh khong co tien cung chang co danh tieng. Ong đa đen tham Lien Xo nhieu lan sau nam 1929, va vao nam 1932 Joseph Stalin đich than moi ong quay tro lai Lien Xo vinh vien, voi mot đe xuat đa đuoc ong chap nhan. Thang 6 nam 1929, Gorky toi tham Solovki (đa đuoc don dep cho dip nay) va viet mot bai bao tich cuc ve trai Gulag nay, noi đa chiu tai tieng o phuong Tay. Sau nay ong binh luan rang moi thu ma minh đa viet đa đuoc kiem duyet. Đieu thuc te ong thay va nghi khi toi tham trai la mot chu đe đuoc ban luan rat nhieu.
Viec Gorky quay tro lai tu nuoc Italia Phat xit la mot chien thang tuyen truyen lon cho nhung nguoi Xo viet. Ong đuoc trao Huan chuong Lenin va đuoc cap mot biet thu (truoc kia thuoc nha trieu phu Ryabushinsky, hien la Bao tang Gorky) o Moskva va mot nha nghi nong thon tai vung ngoai o. Mot trong nhung con pho trung tam cua Moscow, Tverskaya, va thanh pho noi ong ra đoi đa đuoc đoi lai theo ten ong đe vinh danh ong. Chiec may bay canh cung lon nhat the gioi hoi giua thap nien 1930, chiec Tupolev ANT-20 (anh), cung đuoc đat ten la Maxim Gorky. No đuoc dung cho cac muc đich tuyen truyen va thuong bay bieu dien tren thu đo Lien Xo.

Ngay 11 thang 10 nam 1931 Gorky đoc truyen co tich cua minh "Mot co be va than chet" cho nhung nguoi toi tham Joseph Stalin, Kliment Voroshilov va Vyacheslav Molotov, mot su kien sau nay đa đuoc Viktor Govorov the hien lai tren buc tranh cua minh. Cung ngay hom ay Stalin đe lai but tich cua minh o trang cuoi cuon sach đo cua Gorky: Эта штука сильнее чем "Фауст" Гёте (любовь побеждает смерть) Tieng Viet: "Tac pham nay manh hon Faust cua Goethe (tinh yeu đanh bai cai chet)".
Nam 1933, Gorky xuat ban mot cuon sach ve Kenh Bien Trang-Baltic, đuoc trinh bay nhu mot vi du ve su tich cuc cua viec cai tao lao đong đa bien mot nguoi tu xau thanh tot, đo la "su hoi sinh thanh cong cua nhung ke thu cua giai cap vo san". Ong viet hang loat tac pham, ghi lai nhung cam xuc cua minh ve nuoc Nga moi - nuoc Nga Xo viet. Đac biet quan tam đen su ra đoi va truong thanh cua nen van hoc Xo viet, ong doc nhieu tam suc cho viec thanh lap Hoi Nha van Lien Xo va chuan bi cho Đai hoi lan đau tien cua Hoi vao nam 1934. Đai hoi nay đa đanh dau su ra đoi cua khai niem chu nghia hien thuc xa hoi chu nghia - mot trao luu nghe thuat moi ma Gorky đuoc xem nhu la ngon co đau trong sang tac (voi tac pham "Nguoi me"), đong thoi cung la mot trong nhung nguoi đau tien đat nen tang ly luan. Gorky đuoc ton vinh la cha đe cua nen van hoc xa hoi chu nghia, la nha van Nga vi đai nhat trong the ky 20.
Voi su gia tang tran ap cua Chu nghia Stalin va đac biet la sau vu am sat bi thu thanh uy Leningrad - Sergei Kirov thang 12 nam 1934, Gorky đuoc đat duoi tinh trang giam sat tai gia voi che đo an ninh toi đa trong ngoi nha cua ong o Moskva.
Cai chet bat ngo cua con trai ong la Maxim Peshkov thang 5 nam 1934 đuoc noi tiep boi cai chet cua chinh Maxim Gorky thang 6 nam 1936. Stalin va Molotov nam trong so nhung nguoi khieng quan tai cua Gorky trong buoi le.
Vao thoi đo, nhung loi đon đoan đa ro len ve hoan canh cai chet cua ong. Trong nhung phien xet xu mau voi Bukharin nam 1938, mot trong nhung cao buoc la Gorky đa bi giet hai boi cac nhan vien NKVD cua Yagoda. Tuy nhien, ve sau cai chet cua ong đa đuoc xac đinh la do benh lao phoi va truy tim
O thoi Lien bang Xo viet, truoc va sau khi ong mat, nhung su phuc tap trong đoi song va quan điem cua Gorky đa bi giam xuong con mot hinh anh bieu tuong (đuoc ca ngoi trong nhung buc tranh hung ca va nhung buc tuong o nhung vung nong thon): Gorky nhu mot tac gia Nga vi đai xuat than tu nguoi dan thuong, mot nguoi ban trung thanh cua nhung nguoi Bolshevik, va nguoi sang lap va ngay cang thich hop voi "chu nghia hien thuc xa hoi chu nghia". Trai lai, cac tri thuc bat đong coi Gorky la mot tac gia co khuynh huong y thuc he. Ngay nay, mot su can bang lon hon đa đuoc tim thay trong nhung tac pham ve Gorky, theo đo chung ta thay mot su tan thuong ngay cang lon ve khia canh tinh than phuc tap ve đoi song Nga hien đai đuoc the hien trong nhung tac pham cua ong . Mot so nha su hoc  đa bat đau coi Gorky nhu mot trong nhung nha quan sat sau sac nhat ve ca nhung hua hen va nhung nguy hiem cua cach mang tai Nga.


Cac tac pham chon loc Makar Chudra (Макар Чудра), truyen ngan, 1892
Chelkash (Челкаш), Ba lao Izergil (Старуха Изергиль), 1895
Malva, 1897
Nhung tao vat tung la con nguoi, nhung cau chuyen đuoc dich sang tieng Anh (1905)
O đay co chua mot đoan gioi thieu cua G. K. Chesterton
Hai sau nguoi đan ong va mot co gai
Foma Gordeyev (Фома Гордеев), tieu thuyet, 1899
Ba nguoi trong so ho (Трое), 1900
Bai ca Chim bao bao (Песня о Буревестнике), 1901
Bai ca Chim ung (Песня о Соколе),truyen ngan, 1902
Cuoc đoi Matvei Kozhemyakin (Жизнь Матвея Кожемякина)
Nguoi Me (Мать), tieu thuyet, 1907
Mot loi xung toi (Исповедь), 1908
Thanh pho Okurov (Городок Окуров), tieu thuyet, 1908
Thoi tho au (Детство), 1913–1914
Kiem song (В людях), 1915–1916
Chaliapin, cac bai viet trong Letopis, 1917
(Несвоевременные мысли), 1918
Nhung truong đai hoc cua toi (Мои университеты), 1923
The Artamonov Business (Дело Артамоновых), 1927
Cuoc đoi Klim Samgin (Жизнь Клима Самгина), epopeia, 1927–36
Hoi uc Tolstoy (1919), Chekhov (1905–21), va Andreyev
V.I.Lenin (В.И.Ленин), hoi uc, 1924–31
The I.V. Stalin White Sea - Baltic Sea Canal, 1934 (tong bien tap)


= Kich =
The Philistines (Мещане), 1901
The Lower Depths (На дне), 1902
Summerfolk (Дачники), 1904
Nhung đua con cua Mat troi (Дети солнца), 1905
Barbarians, 1905
Enemies, 1906
Queer People, 1910
Vassa Zheleznova, 1910
The Zykovs, 1913
Tien gia, 1913
Yegor Bulychov va nhung nguoi khac, 1932
Dostigayev va nhung nguoi khac, 1933


Chuyen the Nha tho, nha soan kich, va đao dien san khau theo chu nghia hien thuc nguoi Đuc Bertolt Brecht đa sang tac vo kich su thi "Nguoi me" vao nam 1932, dua tren tieu thuyet co cung ten cua Gorky. Tieu thuyet cua Gorky cung đuoc Valery Viktorovich Zhelobinsky chuyen the thanh mot vo nhac kich vao nam 1938. Nam 1912, nha soan nhac nguoi Italia Giacomo Orefice sang tac vo nhac kich Radda, dua theo nhan vat "Radda" trong tac pham Makar Chudra.


Cac tac pham ve Gorky The Gorky Trilogy la mot chuoi gom ba bo phim—Tuoi tho cua Maxim Gorky, My Apprenticeship, va My Universities—đao dien boi Mark Donskoi, quay phim tai Lien Xo,phat hanh vao nam 1938-1940.
The Murder of Maxim Gorky. A Secret Execution by Arkady Vaksberg. (Enigma Books: New York, 2007. ISBN 978-1-929631-62-9.)


Trich dan "Mot nguoi phai biet đem du chi đe khi o tuoi nam muoi nguoi đo khong cuoi mot co gai hai muoi"
"Если враг не сдается, его уничтожают" (Neu ke thu khong đau hang, chung phai bi tieu diet!)
"Khi lao đong la mot đieu thu vi, cuoc đoi la mot niem vui! Khi lao đong la mot trach nhiem, cuoc đoi la no le."
"Mot nguoi cung kho tim kiem mot nguoi cung kho khac; sau đo anh ta hanh phuc."
"Chinh tri la cai may tao ra tinh trang thu đich xa hoi, nhung nghi ngo ma quy, nhung loi noi doi khong ho then, nhung tham vong ban thiu, va su khong ton trong ca nhan. Ke ten bat ky thu gi toi te o con nguoi, va no se chinh xac trong manh đat cua tranh gianh chinh tri lon len cung tham vong."
"Van hoc la Nhan hoc".
"Noi lanh nhat khong phai Bac Cuc ma la noi khong co tinh thuong".
"Hay yeu sach, no la nguon kien thuc, chi co kien thuc moi la con đuong song"


Xem them Ekaterina Peshkova, nguoi vo đau cua Gorky
Zinovy Peshkov, con trai đo đau cua Gorky
Cong vien Gorky o Moscow
Moura Budberg, tinh nhan cua Gorky
Maria Andreeva, nguoi vo theo luat the tuc thu hai cua ong
Banham, Martin, ed. 1998. The Cambridge Guide to Theatre. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-43437-8.
Benedetti, Jean. 1999. Stanislavski: His Life and Art. Revised edition. Original edition published in 1988. London: Methuen. ISBN 0-413-52520-1.
Worrall, Nick. 1996. The Moscow Art Theatre. Theatre Production Studies ser. London and NY: Routledge. ISBN 0-415-05598-9.
Figes, Orlando. 1998. "A People's Tragedy: The Russian Revolution: 1891-1924" Penguin, NY and London. ISBN 978-0-14-024364-2
Cac tac pham cua Maxim Gorky tai Du an Gutenberg
Maxim Gorky tren IMDb 
"Anton Chekhov: Fragments of Recollections" by Maxim Gorky
Some works of Maxim Gorky in the original Russian
Works by Maxim Gorky (public domain in Canada)
Prince of Russian Literature Luu tru ngay 19 thang 3 nam 2011 tai Wayback Machine