Le The Tiet (1900–1940) la nha cach mang Viet Nam, Bi thu đau tien cua Tinh uy Quang Tri Đang Cong san Viet Nam.


Than the Le The Tiet sinh ra o lang Tuong Van, phu Trieu Phong, tinh Quang Tri. Ong la con trai thu hai cua Le The Vy, Hoi vien Viet Nam Quang phuc Hoi, tung tham gia ke hoach khoi nghia Kinh thanh Hue. Nam 1914, ong Le The Vy van đong nguoi dan Tuong Van len khai hoang lam an o đuong so 9 (huyen Cam Lo), hinh thanh lang Tan Tuong. Anh trai ong la Le The Hieu, tung lam Chu tich Uy ban hanh chinh khang chien tinh Quang Tri sau Cach mang Thang Tam.


Cuoc đoi Khoang nhung nam 1918–1919, Le The Tiet thi đo cu nhan. Nam 1924, ong đuoc bo nhiem lam Thua phai o huyen Dien Chau. Nam 1926, ong gia nhap Hoi Phuc Viet (tuc Tan Viet Cach mang Đang). Nam 1928, ong tu chuc, đuoc Ky bo Trung Ky cua Tan Viet cu ve Quang Tri đe xay dung luc luong. O đay, ong đa gay dung can cu o Tan Tuong, thanh lap Tinh bo Quang Tri voi muoi hai Đang vien, gom Nguyen Huu Mao, Truong Si Đan, Nguyen Tien Nhiep, Ho Chon Nhon, Nguyen On, Đao, Yen,...
Thang 6 nam 1929, Đong Duong Cong san Đang thanh lap, cu Nguyen Phong Sac đen Quang Tri gap go Le The Tiet đe chuyen Tinh bo Tan Viet thanh to chuc cong san, chi bo cong san đau tien đuoc thanh lap gom Le The Tiet, Nguyen Huu Mao, Le Thi Que, Phan Thi Hong, Hoang Thi Ai, Truong Si Đan. Thang 7, phong trao đau tranh bi thuc dan Phap voi su giup đo cua Tri phu Hai Lang Ngo Đinh Diem đan ap, nhieu to chuc cong san, Thanh nien va cac co so quan chung bi pha vo, nhieu nguoi bi tu đay (bao gom ca Le The Hieu). Thang 11, Đong Duong Cong san Lien đoan cu Le Viet Luong đen lien lac voi Le The Tiet thanh lap va khoi phuc phong trao. Thang 1 nam 1930, chi bo Tuong Van va chi bo Tan Tuong thanh lap.
Thang 2 nam 1930, Đang Cong san Viet Nam thanh lap tren co so sap nhap ba to chuc cong san (An Nam Cong san Đang, Đong Duong Cong san Đang, Đong Duong Cong san Lien đoan). Ngay 20 thang 4, Le Viet Luong, luc nay la phai vien cua Xu uy Trung Ky Đang Cong san Viet Nam, đen Quang Tri gap mat Le The Tiet, Ban Van đong Đang bo lam thoi đuoc thanh lap. Ngay 21 thang 4, Ban Van đong to chuc hoi nghi o nha ong Nguyen Phu (lang Đai Hao, Trieu Phong), Tinh uy lam thoi Quang Tri chinh thuc thanh lap, gom Bi thu Le The Tiet cung hai Uy vien Nguyen Huu Mao va Tran Huu Duc. Thang 5, Huyen uy lam thoi Cam Lo đuoc thanh lap, ong kiem nhiem cong tac Bi thu.
Thang 10, do đuong day lien lac giua Thua Thien va Quang Tri bi vo, ong cung Nguyen Huu Mao bi thuc dan Phap bat va giam giu o nha tu Lao Bao. Nam 1933, ong ra tu va tiep tuc hoat đong, xay dung can cu Tinh uy o lang Tan Tuong. Thang 10 nam 1936, Le Duan đen Tan Tuong gap Le The Tiet đe tien hanh đau tranh theo đuong loi moi. Đe van đong tai chinh cho Đang, ong đa ban tai san cua gia đinh đe lay tien sung vao quy Đang, lam von cho Le Duan va Hoang Thi Ai len vung nui Ba Long buon ban.
Thang 3 nam 1938, ong cung chi gai Le Thi Que đuoc Xu uy Trung Ky cu vao Hue mo hieu buon nuoc man An Long (so 83 đuong Gia Long) lam co quan tai chinh cua Xu uy. Ba Que lam chu hieu, cac nhan vien co Le Cong Be, Nguyen Vinh, Hoang Thi Qua, Le Thi Nuoi. Nam 1939, ong bi thuc dan Phap bat, giam giu o nha lao Thua Phu (Thua Thien) va bi nhot chung vao xa lim "nang" voi Le Ba Di va Đang Thai Mai. Thang 9, truoc phong trao đau tranh cua tu nhan, ong bi thuc dan Phap đay len nha tu Lao Bao cung Nguyen Vinh, Pham Te, Le Tu Nhien, Hoang Anh va To Huu.


Cai chet Ngay 20 thang 10 nam 1940, Tinh uy Quang Tri quyet đinh tien hanh rai truyen đon o nhieu noi trong tinh, nhung bi chinh quyen thuc dan đan ap du doi, hau het cac to chuc Đang đeu bi vo va bi bat. Con gai ong la ba Le Thi Dieu Muoi may man chay thoat. Đe đanh lac huong, nguoi than noi doi rang ba Dieu đi tham bo o Lao Bao. Đuoc tin, nguc truong (Ho-chi-e) bat ong đen tra hoi tung tich con gai. Do khong thu thap đuoc thong tin, ong bi hanh hung dan toi vo so chet ngay tai cho.
Sau khi ong gap nan, cac tu chinh tri o nha tu Lao Bao đa tien hanh đau tranh chong cai nguc, to chuc le truy đieu ong. Nha tho To Huu đa sang tac bai tho Trang troi trong thoi gian nay.
Nam 2018, hai cot cua ong va con trai Le The Dien đuoc đua ve an tang tai nghia trang gia đinh o huyen Ky Son (Hoa Binh). Ong Dien la Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam, Pho Chinh uy Cuc Hau can B4 (Mat tran Tri–Thien), tu tran nam 1972. Nam 2009, Le The Dien đuoc truy tang Huan chuong Đoc lap hang Nhi.


Tac pham Le The Tiet tung sang tac mot so bai tho đe phuc vu cong tac tuyen truyen, ngoai ra con co:

Diem phu thach ky (tieu thuyet), viet bang chu quoc ngu, ke ve qua trinh giac ngo va hoat đong cach mang cua mot phu nu co hoc thuc.
Thang Cu Chim (truyen vua), ke ve qua trinh giac ngo cach mang cua mot em be nha ngheo.
Hai tac pham tren hien đeu that lac.


Vinh danh Nam 2009, ong đuoc Nha nuoc Viet Nam truy tang Huan chuong Ho Chi Minh.
Ten cua ong đuoc đat cho mot so con đuong o thanh pho Đong Ha, thi xa Quang Tri, thi tran Ai Tu (Trieu Phong).
O xa Cam Thanh (Cam Lo, Quang Tri) co mot truong tieu hoc mang ten ong.


Tham khao Ban chap hanh Đang bo tinh Quang Tri (2022). Lich su Đang bo tinh Quang Tri, Tap I (1930–1954). Ha Noi: Nha xuat ban Chinh tri quoc gia - Su that.
Chuong trinh viet tieu su cac đong chi lanh đao cua Đang va Nha nuoc (2007). Le Duan Tieu su (PDF). Ha Noi: Nha xuat ban Chinh tri quoc gia - Su that.


Chu thich