Gloria Macaraeg Macapagal Arroyo (sinh ngay 5 thang 4 nam 1947) la tong thong thu 14 cua Philippines. Ba la nu chinh khach thu hai tro thanh nguyen thu quoc gia (sau Tong thong Corazon Aquino), la phu nu đau tien đam nhiem chuc vu pho tong thong cua đao quoc nay va cung la tong thong Philippines đau tien sinh sau the chien II.
Arroyo nhan lanh chuc vu tong thong nam 2001 do cuoc cach mang EDSA lan thu hai, đanh đo Joseph Estrada khoi quyen luc giua nhung cao buoc ve tinh trang tham nhung tran lan. Nam 2004, Arroyo đac cu tong thong khi đanh bai dien vien đien anh Fernando Poe, Jr..
Nam 2005, Arroyo đuoc binh chon boi tap chi Forbes tro thanh nhan vat thu tu trong danh sach nhung phu nu nhieu quyen luc nhat tren the gioi. Tuy nhien, thang 9 nam 2006, Arroyo roi xuong vi tri thu 45 trong danh sach binh chon nay cua tap chi Forbes .


Thieu thoi Arroyo chao đoi voi ten Gloria Macaraeg Macapagal, con gai cua Diosdado Macapagal va Evangelina Macaraeg. Gloria 14 tuoi khi cha cua co, Diosdado Macapagal, đac cu tong thong. Gloria đuoc goi đen Tu vien Assumption đe theo đuoi chuong trinh giao duc bac tieu hoc va trung hoc, tot nghiep thu khoa nam 1964; sau đo theo hoc trong hai nam tai Truong Ngoai giao thuoc Đai hoc Georgetown o Washington, D.C., tai đay co tro thanh ban hoc cung lop voi cuu Tong thong Hoa Ky Bill Clinton. Gloria nhan van bang cu nhan chuyen nganh kinh te tai Đai hoc Assumption khi tot nghiep hang xuat sac nam 1968.
Sau khi tro ve Philippines, Arroy lay bang Thac si chuyen nganh kinh te tai Đai hoc Ateneo de Manila va hoc vi Tien si Kinh te hoc tai Đai hoc Philippines.
Arroyo ket hon voi Jose Miguel Arroyo nam 1968. Ho co ba con, Juan Miguel (sinh nam 1969), Evangelina Lourdes (1971), va Diosdado Ignacio Jose Maria (1974).
Tu nam 1977 đen nam 1987, Arroyo giang day tai cac truong hoc nhu Đai hoc Philippines va Đai hoc Ateneo de Manila. Ba cung đam nhan chuc vu chu tich Khoa Kinh te Đai hoc Assumption.
Nam 1987, nu tong thong đau tien cua Philippines, Corazon Aquino, moi Arroyo tham chinh trong cuong vi Phu ta Bo truong Thuong mai va Cong nghiep, hai nam sau ba đuoc đe bat vao chuc vu thu truong. Đong thoi trong cuong vi Giam đoc đieu hanh Ban Xuat khau hang det may, Arroyo chung kien toc đo tang truong cao cua cong nghiep det may trong thap nien 1980.


Chinh truong Mac du cha tung la tong thong Philippines, Arroyo khong chiu tham gia chinh truong cho mai đen nam 1992, hai muoi bay nam sau khi ong roi khoi chuc vu. Arroyo đac cu vao Thuong vien Philippines nam 1992, tai đac cu nam 1995, đung đau cuoc bau cu thuong vien voi 16 trieu phieu cu tri bau cho ba.
Voi tu cach mot nha lap phap, Arroyo đe trinh hon 400 du luat va bao tro 55 đao luat quan trong ve kinh te suot trong thoi gian ba phuc vu tai Thuong vien.
Nam 1998, mac du co xem xet đen kha nang ra tranh cu tong thong, nhung lai chiu thuyet phuc boi cuu tong thong Fidel V. Ramos, Arroyo đong y gia nhap Đang LAKAS đe đung chung lien danh voi ung cu vien tong thong, Chu tich Ha vien Jose De Venecia. De Venecia va Arroyo van đong tranh cu toan quoc voi su ho tro cua Ramos va bo may đay quyen luc cua đang LAKAS. Arroyo đac cu pho tong thong voi 13 trieu phieu, hon hai lan so voi so phieu cua ung cu vien ke can, Thuong nghi si Edgardo Angara. Nhung De Venecia that bai truoc pho tong thong đuong nhiem rat đuoc long dan, Joseph Estrada.


Pho Tong thong Ngay 30 thang 6 nam 1998, Arroyo bat đau nhiem ky pho tong thong. Mot thoi gian ngan sau đo, Estrada bo nhiem ba vao noi cac đam nhiem chuc vu Bo truong Phat trien va Phuc loi Xa hoi voi nhiem vu chinh la giam sat cac chuong trinh cua chinh phu phuc vu dan ngheo.
Thang 10 nam 2000, Arroyo tu nhiem khoi noi cac đe giu khoang cach voi Tong thong Estrada đang bi cao buoc tham nhung boi chinh nhung chinh tri gia ung ho ong truoc đo. Arroyo gia nhap to chuc dan su (civil society) cung voi nhieu cong dan Philippines khac keu goi tong thong tu chuc.
Ngay 20 thang 1 nam 2001, sau nhieu ngay bat on chinh tri voi nhung cuoc bieu tinh bung phat tren đuong pho, Toi cao Phap vien cong bo bo trong chiec ghe tong thong. Truoc đo, quan đoi va canh sat quoc gia rut lai su trung thanh danh cho Estrada va quay sang ung ho Arroyo. Ngay trong ngay, Arroyo tuyen the nham chuc tong thong thu 14 cua Philippines truoc Chanh an Toa Toi cao Hilario Davide Jr.
Tien trinh loai bo Estrada ve sau đuoc biet đen voi ten goi Cuoc cach mang EDSA II, sau khi cuoc cach mang EDSA nam 1986 lat đo chinh quyen Ferdinand Marcos. EDSA la bon chu cai đau cua Epifano de los Santos Avenue, mot xa lo thuoc Vung đo thi Manila la đia điem chinh dien ra cac cuoc bieu tinh.
Sau nay Estrada tra van ve tinh hop phap cua phan quyet toa an khi ong tim cach gianh lai ghe tong thong nhung Toi cao Phap vien cong nhan su ke nhiem cua Arroyo la hop phap. Ngay ca khi Estrada va nhung nguoi ung ho ong khong bao gio cong nhan chuc vu tong thong cua Arroyo, ba van co the hanh xu đay đu quyen han va đac quyen danh cho tong thong. Cong đong quoc te cung cong nhan Arroyo la tong thong Philippines.


Tong thong = Giai đoan đau: 2001 – 2004 =

Su kien Arroyo ke nhiem tong thong chia cat đat nuoc Philippines thanh hai phe, mot phe ung ho ba trong khi phe kia đung ve phia Estrada. Suot trong nhiem ky đau, nhung tra van ve tinh hop phap cua chuc vu tong thong luon đeo đuoi Arroyo, mac cho Toa an Toi cao đa phat quyet ve van đe nay. Mat khac, nhung chinh tri gia tung ung ho Estrada quay lung lai voi ong trong khi su kien cac đong minh chinh tri cua Arroyo gianh đuoc thang loi ap đao trong cuoc bau cu to chuc vao thang 5 nam 2004 đuoc nhieu nguoi xem la su thua nhan hien nhien cua cu tri danh cho chuc vu tong thong cua Arroyo.
Thach thuc lon nhat đoi voi Arroyo la cai cach mot chinh quyen luon bi nhin xem la thoi nat. Kho khan xuat hien khap moi noi khi thuc thi su mang de lam nan long nay; cong viec cua Arroyo cang kho khan hon khi nhung nguoi ung ho Estrada san sang chup lay moi co hoi đe pha hoai quyen lanh đao cua ba.
Ngay 21 thang 5 nam 2001, hang ngan nguoi ung ho tong thong bi phe truat dieu hanh đen dinh tong thong yeu cau phong thich va phuc hoi chuc vu cho Estrada, đang bi giam giu vi toi danh tham o. Chi trong vai ngay, tinh trang bao loan lui tan khi nhung moi đe doa cho chinh phu Arroyo bi dap tat. No luc khong thanh cong nham lat đo Arroyo đuoc goi la EDSA 3 hay Suc manh cua dan ngheo.


 Binh bien Oakwood  Ngay 27 thang 7 nam 2003, Arroyo đoi mat voi mot cuoc noi day lo dien khi hon ba tram si quan cap thap va binh si phan loan (cac phuong tien truyen thong goi nhom nguoi nay la "Magdalos" vi bang mau đo ho mang tren canh tay) tao ra mot cuoc binh bien, chiem giu mot khach san va mot trung tam mua sam trong khu kinh doanh trong thanh pho Makati thuoc Vung đo thi Manila (Metro Manila). Cuoi cung, nhom quan nhan phien loan đong y qui hang khi đat đuoc mot thoa thuan voi chinh phu sau 22 gio thuong thuyet. Suot trong luc đam phan, nhung thu linh cua Magdalo, Trung uy Hai quan Antonio Trillanes IV va Đai uy Thuy quan luc chien Gary Alejano neu len nhung yeu cau đoi cai to Luc luong vu trang Philippines. Sau trong so nhung thu linh nay, trong đo co Trillanes va Alejano, muon ra truoc toa an binh trong khi binh si duoi quyen chi muon tro ve doanh trai. Sau khi cuoc khung hoang cham dut, nhung đieu kien đat đuoc khi thuong thao đa bi chinh phu phot lo. Cac phu ta cua Arroyo cho rang cuoc binh bien co lien quan đen Estrada va nhung nguoi ung ho ong. Mot cuu phu ta cua Estrada bi bat giu lien quan đen cuoc noi day. Tong thong cho thanh lap Uy ban Feliciano đe đieu tra ve cuoc binh bien. Sau nay, Uy ban nhan ra rang cuoc noi day, đuoc goi la Binh bien Oakwood (goi theo ten khach san bi phien quan nam giu), khong phai la tu phat ma đa đuoc hoach đinh truoc. Ro rang co ke hoach nham lat đo chinh phu Arroyo, mac du van khong co chung co đay đu ve su dinh liu cua Estrada.


 Jose Pidal  Thang 8 nam 2003, chong cua Arroyo, Jose Miguel, bi cao buoc boi Thuong nghi si Panfilo Lacson, cho rang đe nhat phu quan đa chuyen nhung đong gop va ngan quy van đong tranh cu vao mot tai khoan ngan hang duoi mot ten gia, Jose Pidal. Lacson con trung ra nhung buc anh cho thay đe nhat phu quan đang "tinh tu" voi co phu ta Victoria Toh. The la nhung đon đai cho rang Mike Arroyo lua doi vo tro nen ram ran tren khap ca nuoc.
Nhung cao buoc nay khong co gia tri phap ly nhung đu đe lam tong thong boi roi va tuc gian ong chong. Vai tuan sau đo, truoc cac phong vien, Mike Arroyo the hien mot cu chi hoa giai khi tang hoa cho ba vo tong thong cua minh.


 Kinh te Le hoi  Chinh phu ban hanh chinh sach đieu chinh nhung ngay le sao cho co the keo dai cac ky nghi cuoi tuan - chang han, neu ngay le Đoc lap cua Philippines (12 thang 6) la vao thu Tu, se đuoc doi đen thu Sau hoac thu Hai đe keo dai ky nghi cuoi tuan nham phat trien du lich trong nuoc - Chinh sach nay đuoc ap dung tu nam 2002 mac cho nhung luan cu phan bac cho rang khong can thiet phai pha vo truyen thong trong khi gioi doanh nghiep than phien chinh phu luon cham tre trong viec an đinh cac ngay le. Đen nay, dan chung đoi hoi phai cong bo truoc lich le hoi ca nam.
Arroyo nhan manh đen muc đich chinh cua chinh sach kinh te le hoi la:

Tao đieu kien cho nguoi dan Philippines danh nhieu thoi gian hon cho gia đinh.
Cung co nen kinh te Philippines bang cach co xuy du hanh va du lich noi đia.
Cuoi thang 8 nam 2005, gioi doanh nghiep va cong chung nhan ra ho bi roi vao "bay le hoi" khi chinh phu Arroyo đot ngot cong bo ngay le ky niem cac anh hung quoc gia vao ngay 29 thang 8. Mai cho đen cuoi ngay 26 thang 8 (thu Sau), thu ky bao chi Ignacio Bunye noi ro rang se khong co ngay le nao đuoc cong bo; đen cuoi tuan, chinh phu cong bo ngay le la ngay lam viec binh thuong.
Nhung khi đen ngay 29 thang 8, nguoi dan kinh ngac khi thay cua hieu va van phong chinh phu đong cua. Sau đo, gioi luat su, nghiep đoan va thu linh doanh nghiep to chuc cac buoi hop va cac buoi tu tap đe yeu cau Arroyo cham dut chinh sach kinh te le hoi ma ho cho la "loi bat cap hai". Nhung nguoi chi trich phe phan chinh phu Arroyo la "cuc ky luom thuom va vo trach nhiem".
Nhieu nguoi tin rang chinh phu hap tap cong bo ngay le 29 thang 8 la vi noi so bi Quoc hoi an đinh lich thao luan va bieu quyet ve vu luan toi tong thong (khi ay đang bi đinh hoan), se la ngay 5 va 6 thang 8.
Khi Arroyo khong chiu cong bo ky nghi le keo dai 8 ngay trong thang 12 nam 2005 (chi co ngay 26 va 30 thang 12 đuoc nghi le, nhung ngay 27, 28 va 29 thang 12 la ngay lam viec) nhieu nguoi chi ra rang chien luoc cua nen kinh te le hoi la thu pham chinh gay ra su sut giam luong hang hoa ban le tren ca nuoc. Nhung nguoi ban le tren khap Philippines bao cao sut giam 15% doanh so trong thang 12 nam 2005 so voi cung ky nam 2004. Nhung nha phan tich nhan manh su kien so luong đong đao ngay le đuoc cong bo trai đeu suot nam 2005 khien dan chung đi nhieu va chi tieu nhieu cho du lich nen khong con nhieu tien danh cho mua sam trong mua le hoi.


 Bau cu nam 2004  Ngay 30 thang 12 nam 2002 tai thanh pho Baguio, Arroyo tuyen bo se khong ra tranh cu trong cuoc bau cu tong thong nam 2004, nhung ba đa đoi y va quyet đinh đau tranh cho mot nhiem ky moi keo dai sau nam. Xuat hien trong mot cuoc tu hop đong đao tai tinh nha Pampanga, Arroyo cho biet ba quyet đinh "hoan lai ke hoach nghi huu", nhac đen nhung yeu cau đang gia tang tu nhung nguoi ung ho muon ba ra tranh cu. Vi thai đo xoay chieu đot ngot nay ma uy tin cua Arroyo bi ton thuong.
Cuoc bau cu nam 2004 đuoc xem la co hoi cho Arroyo cung co uy tin chinh phu cua ba, van luon bi am anh boi tinh hop phap tu cuoc chinh bien nam 2001 đua ba len ghe tong thong. Arroyo tranh đau trong mot cuoc van đong tranh cu đay cay đang chong lai mot ung vien tong thong va la ban than cua Estrada, dien vien đien anh đuoc ua chuong Fernando Poe, Jr. Trong mat quan chung, Arroyo co loi the la mot nha tri thuc khi đoi đau voi Poe, mot nguoi khong hoan tat noi chuong trinh trung hoc. Nhung ung vien khac la Thuong nghi si Raul Roco, Thuong nghi si Panfilo Lacson va nha truyen ba phuc am Eduardo Villanueva.
Trong nhung lan tham do truoc mua bau cu, Arroyo chi bam đuoi theo Poe, nhung uy tin cua ba tang dan cho đen khi vuot qua Poe. Ve sau nguoi ta cho rang Arroyo co đuoc thanh cong nay la nho bo may chinh tri, Lien minh K4 voi anh huong vuot troi cua Đang LAKAS (cung voi De Venecia, nam 2002, Arroyo đam nhiem chuc vu đong chu tich đang LAKAS); quyet đinh cua ba khi chon nguoi đung cung lien danh, mot thuong nghi si đuoc long dan, Noli De Castro; su ung ho cua ba danh cho cac nhom ton giao co nhieu anh huong; va long trung thanh cua cac tinh nhu Cebu, Pampanga va nhung noi khac.
Nhu đa đuoc tien bao boi cac cuoc tham do du luan, Arroyo danh thang loi trong cuoc bau cu tong thong to chuc ngay 10 thang 5 nam 2004, khoang cach voi đoi thu gan nhat, Poe, la mot trieu phieu bau.
Du co nhung cao buoc xuat hien trong suot cuoc van đong tranh cu cho rang Arroyo su dung tien thue cua nguoi dan cho ngan quy van đong tranh cu, cung co nhung cao buoc ve gian lan va co nhung bat thuong khong quan trong đuoc tim thay trong ky bau cu nhung nhung nguoi cao buoc khong đua ra đuoc bang chung cho nhung cao buoc gian lan va tham nhung tren quy mo toan quoc.


= Giai đoan hai: 2004 đen 2010 =
Ngay 24 thang 6 nam 2004, hon mot thang sau ngay bau cu, Quoc hoi tuyen bo Arroyo thang cu. Ngay 30 thang 6 nam 2004, tren đao Cebu, Arroyo tuyen the nham chuc, la tong thong đau tien cua Philippines lam le nham chuc o đay. Đong thai nay the hien long biet on danh cho dan chung đao Cebu đa ung ho ba trong cuoc tuyen cu. Khong theo nep cu, Arroyo chi đoc dien van nham chuc tai Manila roi đen đao Cebu đe tien hanh le nham chuc.


 Vu tai tieng "Hello Garci"  Ngay 10 thang 6 nam 2005, mot cuu pho giam đoc Van phong Đieu tra Quoc gia (NBI), Samuel Ong, tiet lo rang ong co mot bo nhung cuon bang goc ve cuoc noi chuyen giua Tong thong Arroyo va mot vien chuc thuoc Uy ban Bau cu. Theo nhan xet cua Ong, noi dung cuon bang cho thay Arroyo đa gian lan trong ky bau cu toan quoc nam 2004 khoang 1 trieu phieu, voi so phieu nay ba đa đanh bai đoi thu cua minh. Ngay 27 thang 6, Arroyo thua nhan sai lam khi noi chuyen voi mot vien chuc bau cu, nhung cho đo chi la mot "sai sot trong phan đoan" va khang đinh khong tim cach gay anh huong tren ket qua bau cu.
Ngay 8 thang 7 nam 2005, muoi thanh vien noi cac nop đon tu chuc va yeu cau tong thong cung lam nhu vay. Sau đo trong ngay, Đang Tu do va cuu tong thong Corazon Aquino, ca hai tung la đong minh cua Arroyo, cung keu goi ba tu chuc. Tong thong mot lan nua bac bo nhung yeu cau nay.
Trong khi đo, cuu tong thong Fidel Ramos tiep tuc ung ho Arroyo, cuong quyet bac bo moi loi yeu cau tong thong tu chuc va đe nghi nen tien hanh tu chinh hien phap đe thay đoi the che chinh quyen Philippines tu tong thong che sang the che đai nghi lien bang.
Thang 9 nam 2005, Vien Dan bieu bieu quyet 158 chong 51 dap tat moi no luc đua tong thong ra luan toi, voi ly do "chua đu chung co". Phe đoi lap đa khong kiem đu 79 phieu can co đe chuyen vu viec len Thuong vien. Co mot so thanh vien chu chot cua phe đoi lap vang mat luc bieu quyet trong khi mot so khac thay đoi y kien vao phut chot.
Tuy nhien, chinh phu Arroyo van tiep tuc đoi đau voi nhung chong đoi khong ngoi nghi voi nhung cuoc tu hop chong đoi tren đuong pho, tren cac phuong tien truyen thong du co gay anh huong bat loi tren su tang truong kinh te cua đat nuoc. Cuu tong thong Corazon Aquino, mot đong minh quan trong cua Arroyo trong cuoc Cach mang Quyen luc Nhan dan nam 2001 (EDSA II), đung ve phe đoi lap va lanh đao cac cuoc tu hop tren đuong pho.
Ngay sau quyet đinh cua Vien Dan bieu, Social Weather Station (SWS) cong bo mot loat nhung cuoc tham do cho thay cong luan van to ra nghi ngo ve vi tri cua Arroyo trong chinh phu. 79% nguoi tra loi cuoc tham do muon tong thong phai bi luan toi vi đa noi chuyen qua đien thoai voi mot vien chuc bau cu, hanh đong nay đong nghia voi su gian lan. 64% cho biet ho muon Arroyo tu nhiem, trong khi đo co 51% tin rang cach mang quyen luc nhan dan la giai phap giup loai bo tong thong khoi chuc vu.


 Tham hoa Wowowee  Ngay 4 thang 2 nam 2006, xay ra tham hoa khi đam đong chen lan hon loan tai ULTRA, thanh pho Pasig lam thiet mang 73 nguoi va lam bi thuong gan 400 nguoi khac khi nhung nguoi nay đen tham du tro choi truyen hinh Wowowee. Tong thong đua ra han đinh 72 gio đong ho cho cuoc đieu tra va đen an ui than nhan nhung nguoi thiet mang truoc va sau cuoc hon loan.


 Bau cu 2010  Trong cuoc bau cu tong thong Philippines nhiem ky tiep theo, ba bi ong Benigno Aquino III cao buoc ba tham nhung va gian lan bau cu trong khi tai vi.


Giai đoan hau tong thong Ngay 18/11/2011, ba Gloria Arroyo đa bi bat giu tai mot benh vien o Manila vi vi nhung cao buoc gian lan trong cuoc bau cu nam 2007.
Mac du Toa an Toi cao Philippines đa cho phep ba Arroyo ra nuoc ngoai chua benh, nhung chinh quyen đa yeu cau co quan xuat nhap canh ngan cuu lanh đao nay roi khoi đat nuoc đong thoi đay nhanh tien trinh cao buoc ba Arroyo vi pham luat bau cu.


Tham khao Lien ket ngoai Office of the President of the Philippines Luu tru ngay 9 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine
President Gloria Macapagal-Arroyo Official Website
Gloria Macapagal-Arroyo Forum
Gloria Macapagal-Arroyo  Luu tru ngay 26 thang 3 nam 2022 tai Wayback Machine Fan page
Gloria Arroyo Luu tru ngay 26 thang 3 nam 2022 tai Wayback Machine Fan site