Khu du lich Nui Ba Đen (hay Sun World BaDen Mountain) la tap hop cac điem du lich nam trong quan the nui Ba Đen thuoc đia phan phuong Binh Minh, tinh Tay Ninh. Khu du lich hien đang so huu Ky luc The gioi Guinness voi cong trinh ga Ba Đen la "Nha ga cap treo lon nhat the gioi". Ngoai ra, con co Tuong Phat Ba Tay Bo Đa Son voi hai ky luc "Tuong Phat Ba bang đong cao nhat chau A toa lac tren đinh nui" va "Tuong Phat Ba bang đong cao nhat Viet Nam toa lac tren đinh nui"; Tuong Phat Di Lac voi ky luc "Tuong Phat Di Lac bang đa sa thach lon nhat the gioi" cung he thong thac nuoc xung quanh tuong voi ky luc "Thac nuoc nhan tao co đo cao cao nhat chau A". Đay cung la noi đau tien cua Viet Nam van hanh loai hinh du lich mang truot va cap treo.
Nam 1989, quan the nui Ba Đen đa đuoc Bo Van hoa – Thong tin (nay la Bo Van hoa, The thao va Du lich) cong nhan la di tich lich su va danh thang cap quoc gia. Đen nam 1998, cong trinh đau tien phat trien du lich nui Ba Đen đa đuoc xay dung. Vao nam 2014, Van phong Chinh phu đa chinh thuc ky quyet đinh "Quy hoach tong the phat trien Khu du lich quoc gia nui Ba Đen". Cho đen nhung nam 2017 – 2018, Tap đoan Sun Group đa tro thanh đon vi đau tu, hop tac phat trien cung voi Uy ban nhan dan tinh Tay Ninh cho khu du lich Sun World BaDen Mountain. "Khai mo huyen thoai – Chinh phuc đinh thieng" la khau hieu chinh thuc ma tap đoan nay su dung đe quang ba cho khu du lich.
Trong dip Tet Nguyen Đan 2022, khu du lich Nui Ba Đen đa tro thanh điem đen đong khach nhat tren ca nuoc va đung thu 5 ve tong so luong khach ca nam 2022, đua du lich tinh Tay Ninh phat trien hon ca truoc đai dich COVID-19.


Lich su = Giai đoan truoc khi đuoc quy hoach len Khu du lich quoc gia =
Vao nam 1745, o đo cao 350 m lung chung nui Ba Đen đa hinh thanh mot ngoi chua co ten chua Ba va đuoc xay dung vao nam 1763 lien quan đen truyen thuyet Ly Thi Thien Huong. Theo Quoc Su quan trieu Nguyen do co cong trong viec bao mong ho tro ong nen nam 1790, vua Gia Long đa cho binh linh đuc tuong, phong sac Linh Son Đien va phong Ba la Linh Son Thanh Mau. Khoang nam 1864, su Hue Mang thuoc phai Lam Te Chanh Tong đa khai son Linh Son Long Chau, tuc chua Hang lay hang đa lam noi tu hanh, cach chua Ba khoang 300 m. Sau đo, vao nam Nham Than 1871, chua Trung cung đa đuoc ra đoi voi muc đich lam tram dung cho cho cac tin đo đen chua Ba. Do noi đay cung tung la noi giao tranh giua quan luc Hoa Ky, Viet Nam Cong hoa va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam nen nhieu ngoi chua tai đay sau đo cung đa bi thieu rui boi bom đan. Đai Nam nhat thong chi cung co nhac ve 2 ngoi chua nay:

Linh Son cach Tan Ninh 20 dam ve phia tay bac, hinh nui cao chot vot la tran son cua tinh, phia tay giap đia gioi Cao Mien, lung nui co chua đa it nguoi đi đen

Tu nhung nam 1983, tinh Tay Ninh đa thanh lap Ban To chuc Hoi Xuan Nui Ba va Ban quan ly Di tich lich su - van hoa nui Ba Đen. He thong đien luoi quoc gia cung đa noi mang đen đinh nui. Đen nam 1989, quan the Nui Ba Đen đuoc Bo Van hoa – Thong tin (nay la Bo Van hoa, The thao va Du lich) cong nhan la di tich lich su va danh thang cap quoc gia theo Quyet đinh so 100/VH-QĐ. Đen tan ngay 26 thang 11 nam 1996, chua Linh Son Thien Thach moi đuoc khoi cong xay dung voi tien than la chua Ba va lac thanh ngay 20 thang 12 nam 1997 voi dien tich bay gio la 210 m².Nhung nam 1998, khu du lich nui Ba Đen đa đuoc xay dung tuyen cap treo đau tien dai 1,2 km va cao 225 m voi 20 cot moc đi len khu vuc chua Ba va mat 18 phut đe đi tu ga đau đen ga cuoi. Đay cung la nhung cong trinh phat trien du lich đau tien o nui Ba Đen va la he thong cap treo đau tien tai Viet Nam. Vao ngay 26 thang 4 nam 2002, he thong mang truot tu chua Ba xuong chan nui đa đuoc xay dung va đua vao khai thac. Sau khi khai thac đuoc 3 thang, mot su co mang truot đa xay ra o khu vuc nui. Tuy nhien, khong co thuong tich vao xay ra. Vao nam 2006, tan 8 nam sau khi xay dung, cong trinh cap treo o nui Ba Đen đa đuoc Trung tam Sach ky luc Viet Nam xac lap ky luc "He thong cap treo đau tien o Viet Nam".  
Đen nam 2013, he thong cap treo moi theo cong nghe chau Au cung đa đuoc Uy ban nhan dan tinh quy hoach xay dung keo dai tu chan nui len toi chua Ba va nguoc lai nhu tuyen cap cu. Luc nay, Khu du lich Nui Ba Đen đuoc xay dung va đieu hanh boi Cong ty Co phan Cap treo Nui Ba - Tay Ninh, Cong ty co phan Du lich va Thuong mai Tay Ninh (truoc đo co ten Cong ty co phan Du lich Tay Ninh).


= Phat trien len Khu du lich quoc gia =
Vao ngay 23 thang 12 nam 2014, đai dien Van phong Chinh phu, Pho Thu tuong Vu Đuc Đam đa ky quyet đinh "Quy hoach tong the phat trien Khu du lich quoc gia nui Ba Đen, tinh Tay Ninh đen nam 2020, tam nhin đen nam 2030". Đay la 1 trong 49 khu du lich đuoc đe cu quy hoach thanh khu du lich quoc gia. Nhung nam sau đo, đe an quy hoach ve khu du lich van đuoc đe cap bo sung trong đo co quyet đinh ve viec quy hoach dien tich khu du lich 2.903,79 ha va nghien cuu phat trien cung Toa Thanh Tay Ninh va ho Dau Tieng. Vao ngay 5 thang 9 nam 2018, Thu tuong Chinh phu đa cho phep tinh Tay Ninh quy hoach, xay dung khu vuc nui Ba Đen thanh Khu du lich quoc gia nui Ba Đen. Truoc đo hai nam, Ban Quan ly Khu du lich quoc gia Nui Ba Đen đa đuoc thanh lap dua tren Ban Quan ly Khu Di tich lich su Van hoa, Danh thang va Du lich Nui Ba Đen thuoc quan ly cua So Van hoa, The thao va Du lich va Ban Quan ly Khu rung Van hoa - lich su Nui Ba truc thuoc So Nong nghiep va Phat trien nong thon tinh Tay Ninh.
Trong giai đoan nam 2017 – 2018, Tap đoan Sun Group đa bat đau hop tac voi Uy ban nhan dan tinh Tay Ninh quy hoach xay dung Khu du lich quoc gia nui Ba Đen voi ten goi "Sun World Ba Den Mountain" voi tong muc đau tu giai đoan mot la hon 2.000 ty đong. Vao sang ngay 14 thang 8 nam 2019, "Le via ba Linh Son Thanh Mau - nui Ba Đen" cua chua Ba (thuoc nui Ba Đen) đa đuoc cong nhan la Di san van hoa phi vat the quoc gia. Đen ngay 18 thang 1 nam 2020, Tap đoan Sun Group khai truong cong trinh đau tien cua quan the khu du lich Sun World Ba Den Mountain bao gom 2 tuyen cap treo la Ba Đen - Van Son va Ba Đen - Chua Hang. Tu luc đau tu đen nay, Sun Group đa quang ba khu du lich voi khau hieu "Khai mo huyen thoai – Chinh phuc đinh thieng". Trong nam 2021, So Van hoa, The thao va Du lich tinh Tay Ninh to chuc mot giai chay BaDen Mountain Marathon, tap đoan Sun Group đong to chuc va tai tro. Mua đau tien đuoc to chuc đa co đen 3000 van đong vien tham gia.
Trong thoi gian tu ngay 1 thang 1 nam 2022 đen ngay 31 thang 12 nam 2022, nham kich cau du lich sau đai dich COVID-19, Uy ban nhan dan tinh Tay Ninh đa ngung thu ve vao cong. Cung trong nam 2022, Khu du lich Nui Ba Đen đa tro thanh 1 trong 5 điem đen đong khach nhat ca nuoc. Trong đo, dip Tet Nguyen Đan 2022, theo thong ke tu Tong cuc du lich, Tay Ninh đa dan đau ca nuoc ve so luong du khach. Tong ket qua ca nam 2022 ve du lich Tay Ninh đa vuot qua thoi ky truoc đai dich COVID-19. Vao đau nam 2023, tuyen cap treo Hoa Đong - Tam An noi lien quan the chua Ba va đinh nui Ba Đen đa đuoc khai truong. Đay la cong trinh cap treo thu hai dan len đinh nui Ba Đen ben canh tuyen cap treo Ba Đen - Van Son đuoc khai truong vao nam 2020 truoc đo. Đen ngay 28 thang 1 nam 2024, tren đinh nui Ba Đen chinh thuc an vi đai tuong Phat Di Lac co chieu cao 36 met o đo cao hon 900 m.


Pham vi đia gioi Theo Quyet đinh so 1099/QĐ-TTg cua Van phong Chinh phu đuoc Pho Thu tuong Trinh Đinh Dung ky ban hanh vao ngay 5 thang 9 nam 2018, Khu du lich Nui Ba Đen đuoc xac đinh nam tren đia ban phuong Binh Minh, phuong Ninh Thanh va mot phan xa Duong Minh Chau, co pham vi ranh gioi, cu the:

Phia Đong Bac: Giap xa Tan Hung va xa Duong Minh Chau; gioi han boi đuong Khedol - Suoi Đa;
Phia Tay Bac: Giap phuong Binh Minh; gioi han boi đuong ĐT 785;
Phia Tay Nam: Giap phuong Binh Minh; gioi han boi đuong ĐT 784;
Phia Đong Nam: Giap phuong Ninh Thanh va phuong Binh Minh; gioi han boi đuong ĐT 790.
Tong dien tich quy hoach cua khu du lich la 2.903,79 ha.


He thong cap treo = Cac tuyen cap treo cua Sun Group =

Ngay 18 thang 1 nam 2020, Uy ban nhan dan tinh Tay Ninh va Tap đoan Sungroup đa chinh thuc đua vao van hanh he thong cap treo moi hien đai sau 1,5 nam thi cong xay dung. Đay cung la cong trinh đau tien đuoc khai truong thuoc quan the Sun World Ba Đen Mountain do tap đoan Sun Group đau tu xay dung. He thong cap treo đuoc thuc hien duoi su tu van, thiet ke cua hang cap treo so mot the gioi Doppelmayr va bao gom hai tuyen cap song song. Hien nay, tai Khu du lich co 3 tuyen cap treo đang vat hanh chinh lan luot la:

Tuyen cap treo Ba Đen - Van Son: Tuyen cap so 1 bat đau tu chan nui (Ga Ba Đen) len đinh Ba Đen (Ga Van Son) co chieu dai 1.847 m, gom 113 cabin voi cong suat 10 nguoi/cabin, cong suat van chuyen 4.400 khach/gio. Voi van toc 8 met/giay, thoi gian di chuyen tu chan nui len đinh cao 986m cua nui Ba Đen la 8 phut. Giua ga đi va ga đen co đo chenh lech khoang 886 m.
Tuyen cap treo Ba Đen - Chua Hang: Tuyen cap so 2 bat đau tu chan nui (Ga Ba Đen) len chua Ba (Ga Chua Hang) co chieu dai 1.210 m, bao gom 78 cabin (10 nguoi/cabin). Voi van toc 8 met/giay, thoi gian di chuyen len đinh chi 5 phut va cong suat van chuyen 4.400 khach/gio. Đo chenh lech giua ga đi va ga đen la 259 m, toc đo di chuyen co tuyen cap treo Ba Đen - Chua Hang đuoc xay dung gap đoi tuyen cap treo cu tai đay vao nam 2013 va đua du khach đen voi quan the chua Ba.
Tuyen cap treo Hoa Đong - Tam An: Vao ngay 1 thang 1 nam 2023, Sun Group đa chinh thuc khai truong them tuyen cap treo moi chay song hanh cung hai tuyen cap treo đa ra mat truoc đo tai khu du lich Nui Ba Đen, tuyen cap moi se noi lien ga Hoa Đong va ga Tam An, tuc ket noi tu khu vuc chua Ba len đinh nui Ba Đen. Tuyen cap treo se dai khoang 1.208 m, 76 ca bin voi 5 phut di chuyen. Đay đuoc xem la tuyen cap treo co tam nhin đep nhat khu du lich va la mot trong nhung he thong cap treo co đo doc lon nhat the gioi khi so huu đo doc trung binh la 63,53% (tuong đuong 32,43 đo) va đo doc toi đa len toi 104% (tuong đuong 45 đo).


= Nha ga cap treo =


 Ga Ba Đen  Ga Ba Đen la ga chinh cua Sun World Ba Đen Mountain va la nha ga lon nhat toan bo he thong cap treo cua khu du lich, đuoc đat o ben duoi chan nui voi dien tich len toi 10.959 m². Vao nam 2020, To chuc Ky luc The gioi Guinness cung đa chinh thuc cong nhan ga Ba Đen la "Nha ga cap treo lon nhat the gioi". Nam o đo cao khoang 42 m so voi muc nuoc bien, ga Ba Đen co thiet ke mai đuoc tao thanh 3 cot song. Tu tren nhin xuong, 3 cum mai nho len nay tuong trung cho 3 ngon nui la nui Ba Đen, nui Phung va nui Đat (thuoc quan the nui Ba Đen). Sanh trung tam cua nha ga gom 5 cay cot lon cach đieu nhu 5 cay co thu đuoc che cho boi nui Me. Đay la nha ga ket noi chung cua ga Van Son va ga Chua Hang.


 Ga Van Son va Ga Tam An  Ga Van Son la ga đau tien đuoc xay dung tren đinh nui Ba Đen voi phong cach kien truc chau Au co đien va nhuom mau co tich huyen bi. Đa sa thach la chat lieu chu đao lam nen noi that ben trong ga Van Son. Tren cot va cac mang tuong trong nha ga la nhung buc tranh lap the đa sac đuoc lay cam ung tu Toa Thanh Tay Ninh cua đao Cao Đai. Sanh chinh cua ga đuoc trang tri voi đen chum lon, go phao uon luon. Khong chi vay, su co kinh cua ga con mang net đac trung trong nhung cong trinh noi tieng the gioi cua kien truc su Antoni Gaudi nhu: cong vien Parc Guell, vuong cung thanh đuong Sagrada Familia va ngoi nha Casa Batllo. Đen nam 2023, sau khi tuyen cap treo moi ket noi giua quan the khu vuc chua Ba voi đinh nui Ba Đen đuoc ket noi, ga Tam An cung chinh thuc đuoc đua vao hoat đong. Nha ga nam o khu vuc đinh nui ket noi truc tiep voi nha ga Hoa Đong o khu vuc chua Ba. Đo chenh lech giua hai nha ga len toi 639,7 m.


 Ga Chua Hang va ga Hoa Đong  Ga Chua Hang la ga nam o khu vuc quan the chua Ba voi thiet ke đoc ban, đuoc tap đoan Sun Group tuyen bo la khong trung lap voi bat ky nha ga cap treo nao tren the gioi. Cong trinh mang voc dang cua mot ngoi chua 5 tang đuoc lay cam hung tren kien truc tu chua Ba va chua Hang. Điem nhan cua ga Chua Hang la hinh anh tuong Phat Thich-ca Mau-ni ngoi thien đuoc thiet ke hinh doc theo hai ben tuong o tang 5 cua nha ga. So huu mau vang tuoi lam chu đao, gach lat nen cua nha ga cung đa mang net đac trung cho truong phai Phat giao mien Nam. Đen đau nam 2023, đe ket noi đen đinh nui, Sun Group đa cho ra mat them tuyen cap treo moi ket noi khu vuc quan the chua Ba voi đinh nui Ba Đen thong qua nha ga Hoa Đong, ket noi truc tiep voi nha ga Tam An o khu vuc đinh nui.


He thong mang truot He thong mang truot o nui Ba Đen đa đuoc đau tu lan đau tien vao nam 2002, va đuoc thay the vao nam 2018 voi tong muc đau tu la 90 ty đong. He thong moi đuoc cho la co the van chuyen 500 nguoi moi gio va đuoc thiet ke them trang bi cam bien khoang cach truot đe tu đong giam phanh. Hien nay, mang truot o Khu du lich Nui Ba Đen đa tro thanh mot he thong khep kin voi tuyen len dai 1.190 m va tuyen xuong dai 1.700 m, đuoc đat tren 482 tru mong keo dai len khu vuc quan the chua Ba, hai nha ga cua mang truot co đo cao chenh lech khoang 215 m đay cung la noi đau tien o Viet Nam van hanh loai hinh nay. Xe truot đuoc thiet ke voi toc đo toi đa vao khoang 40 km/h voi cong suat cho tu 1–2 nguoi. Trong truong hop cho hai nguoi, nguoi đieu khien se ngoi phia sau nguoi phia truoc.


Quan the kien truc khu vuc nui chinh = Quan the cong trinh khu vuc chan nui =


 Tuong Dung sy nui Ba Đen  Đau nam 1962, mot đon vi trinh sat va thong tin (Lien đoi 7) cua mat tran Tay Ninh (thuoc Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam) đa đuoc cu len khu vuc nui Ba Đen đe hoat đong. Luc bay gio, quan luc Hoa Ky va Viet Nam Cong hoa đang đong giu khu vuc đinh nui nen đa khien quan cua luc luong cua mat tran Tay Ninh di chuyen sang suon phia Bac nui Phung thuoc cum nui Ba Đen. Hai ben tiep tuc co nhung cang thang leo thang trong suot thoi gian đo. Cuoi cung vao ngay 6 thang 1 nam 1975, khi khong co thuc an va nuoc uong, đan duoc đa su dung gan het, đai đoi cua Hoa Ky cung Viet Nam Cong hoa đa đua cac thuong binh va rut xuong nui ve tuyen thien chien. Tu đo cho đen su kien 30 thang 4 nam 1975, khu vuc nay đa đuoc Lien đoi 7 kiem soat. Nham tuong niem 181 nguoi đuoc cho la đa tu vong trong cuoc chien, chinh phu Viet Nam đa cho xay dung mot tuong đai mang ten "Dung sy nui Ba Đen".


 Chua Linh Son Phuoc Trung (Chua Trung)  Chua nam o vi tri chan nui Ba Đen, theo he phai Bac Tong đuoc thanh lap vao nam 1876, nguoi sang lap la To Thanh Tho va To Phuoc Chi voi dien tich 2.329,2 m², Chua Trung la 1 trong 5 điem đuoc khoanh vung bao ve I cua khu du lich quoc gia Nui Ba Đen. Chua truoc đay la noi Uy ban Khang chien Hanh chinh Tinh Tay Ninh xay dung luc luong trong giai đoan chien tranh Đong Duong tu nam 1946. Ngoai ra, chua Trung con so huu buc tuong cua thai tu Tat Ðat Ða o trong khuon vien chua, nguoi đuoc cho la khi vua moi sinh ra buoc 7 buoc đa lam no đuoc 7 đoa sen hong,... Vao thang 12 nam 2016, tinh hoi Phat giao tinh đa xay dung hoan tat giang đuong Tam Hoa do Ni truong Thich Nu Dieu Nghia chu tri, noi nay đuoc su dung đe to chuc đai gioi đan cho tang sinh khu vuc mien Nam.


 Đong Kim Quang  Đong Kim Quang la mot hang đong tu nhien kha rong nam ve huong Nam nui Ba Đen. Hang đong cach chan nui khoang 500 m nhung đia hinh kha hiem tro, mot con suoi cat ngang voi mot chiec cau treo noi hai bo vuc. Truoc cua hang đong co mot quyen sach cach đieu noi ve lich su cua hang đong. Trong khu vuc đong con co 3 cum tuong, tai hien lai hoat đong cua luc luong Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam. Phia tren hang đong co nhieu tang đa chat chong len nhau. Xung quanh đong con co con suoi chay quanh. Thuo đau, hang đong đuoc Nguyen Van Tai, phap danh Kim Quang dung nen đe tu hanh. Nguoi nay đuoc cho la đa xay dung truoc hang đong mot buc tuong day 20 cm cung 2 cua la sach bang go hai ben voi be tam cap đe cung Phat. Tuy nhien, đen nam 1961, quan luc cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam, cu the la Huyen đoi Toa Thanh (nay la thi xa Hoa Thanh) đuoc cho la đa "xin phep" thay tu đe "nhuong" cho cho hoat đong cach mang. Nam 1965, 3 nguoi trong luc luong cach mang đa bi phat hien va ban chet. Sau nam 1975, chinh quyen đia phuong đa xem đay la mot trong cac đia chi đo tren đia ban.


= Quan the cong trinh khu vuc chua Ba =


 Chua Linh Son Tien Thach Tu (Chua Ba)  Ngoi chua toa lac o đo cao lung chung nui 350 m, đuoc biet đen voi cai ten chua Ba (Linh Son Tien Thach Tu) hay chua Phat, chua Thuong đuoc hinh thanh tu nam 1745 va xay dung vao nam 1763 voi dien tich hien nay la 6.151,8 m² (cu 210 m²). Đay la ngoi chua co xua nhat, co tuoi tho cao nhat o Tay Ninh, bieu trung cho van hoa Phat giao o Tay Ninh. Viec khai sang ngoi Tam bao tren nui Ba Đen o the ky 18 đa đat nen mong cho viec phat trien Phat giao o Tay Ninh đen hien nay. Trong Nam Ky phong tuc nhon vat dien ca cua Nguyen Lien Phong vao nam 1909 cung đa nhac đen Chua Ba nhu sau:

Đien Ba xua nhung đen nay, 
Thiet la mot cho cao day linh chung. 
Duoi chun co canh chua Trung, 
Ke ben san suoi nuoc trong thay troi. 
Nguoi đeu toi đo nghi ngoi, 

Khiet tinh moc duc len noi Đien Ba...

Chua chinh la noi tho tu Linh Son Thanh Mau do vua Gia Long phong sac. Chinh sac cua Ba đa bi lac mat va cho đen nay cung khong tim đuoc. Đen đoi vua Bao Đai, Ba đa đuoc phong them cai sac nhu sau:

Tinh Tay Ninh, Thai Binh quan, Ninh Thanh thon, phung su "Ba Đen"
 – Linh Son Thanh Mau ton than
 – Nam truoc linh ung, tu kiem thua
 – Cam mang mien niem than huu 
 – Tru phong vi Đuuc Bao trung hung  
 – Linh pho chi Than chuan ky phung su 

 – Thu co Than ky tuong tuu

Chua đa đuoc trung tu va khoi dung lai vao nam 1997. O san chua Phat co ton tri tuong đai Bo tat Quan The Am. Tien đuong tho tuong Tieu Dien. Tang tren tho Bo tat Di Lac, Bo tat Van Thu va Bo tat Pho Hien. Chua đa đuoc Bo Van hoa, The thao va Du lich cong nhan la Di tich lich su - van hoa quoc gia. Noi tho tu chinh cua chua la hang đa nho co buc tuong Ngoc Linh Son Thanh Mau nang 240 kg.
Hien nay, hai cot đa xanh đuoc tac tu đau the ky 20 khu vuc tien đuong, moi cot cao 2,5 m voi đuong kinh 0,25 m, cham hinh rong van con đuoc chua luu giu. Chinh đien chua rong khoang 200 m² voi nhieu cot keo, khu vuc tho đuoc son mau son thep vang. Chua con so huu tuong Phat Thich Ca cao 2,5 m, hai ben la tuong Bo Tat, Thap Bat La Han.
Sang ngay 14 thang 8 nam 2019, "Le via ba Linh Son Thanh Mau - nui Ba Đen" tai chua Ba thuoc Di tich lich su va danh lam thang canh nui Ba Đen đa đuoc cong nhan tro thanh Di san van hoa phi vat the quoc gia va chinh thuc khanh thanh cong trinh mo rong mat bang san chua. Hien dien tich cua san chua đa đuoc mo rong 6.000 m² voi suc chua khoang 35.000 nguoi do UBND tinh Tay Ninh xay dung va đuoc Tap đoan Sun Group tai tro.


 Chua Linh Son Hoa Đong (Chua Hoa Đong)  Chua Linh Son Hoa Đong đuoc xay dung theo kien truc quen thuoc cua chua mieu Nam Bo, khoi phuc tu mot ngoi chua cu ma Hoa thuong Thich Giac Đien tung tu tap trong nhung nam cua the ky 20. Ngoi chua đuoc đat cach chua Ba khong xa voi dien tich khoang 200 m² va nam o đo cao khoang 350 m. Tai đay, khi nhin ra con co the thay đuoc ho Dau Tieng va suoi Tha La.
Chua Hoa Đong co hai lop nha lien tuc song song nhau voi lop phia truoc co cau truc kieu tu tru voi bo khung 4 tru o giua, 3 gian, 3 nhip. Mat bang chinh đien chua co kich thuoc ngang 10,8 m va sau 9,9 m cung mot sanh mai đon 2,4 m o gian giua cua chua. Truoc khi vao chua Hoa Đong se co mot hang Gio nho tren đuong đen chua, noi đay xuat hien nhung ngon gio thoi ra nhung khong ai ro tu đau. Mot buc tuong Phat Thich Ca Mau Ni nhap Niet Ban cung xuat hien tren đuong vao chua Hoa Đong.


 Chua Linh Son Long Chau (Chua Hang)  Vao nhung nam cuoi the ky 18, mot nha su nguoi Chiem Thanh con đuoc goi la "ong Cham" cung nha su Hue Mang – Kim Tien đa lay hang đa tren nui Ba Đen lam noi tu hanh va khai son nen Linh Son Long Chau, nguoi ta con goi đay la chua Hang. Chua nam cach chua Ba khoang 100 bac thang, ngoi chua theo theo he phai Bac Tong đuoc thanh lap vao nam 1830, trung tu nam 1995. Ngoai ra, khu vuc chua Hang con co bia tuong niem 181 can bo trinh sat cua Phong Quan bao – Bo Tham muu mien B2 đa qua đoi trong Chien tranh Viet Nam. Mot nha ga cap treo cua nui Ba Đen cung đa đuoc đat ten theo ten cua ngoi chua.


 Chua Quan Am va đong Ba Co  Chua Quan Am la ngoi chua cao nhat trong quan the chua o khu vuc chua Ba. Tai đay, chua tho Quan The Am Bo Tat cung nhieu mieu va hang đong nhan tao tho Co va tho Mau. Hang đong Ba Co ben canh chua đuoc hinh thanh bang nhung phien đa khong lo tu nhien va đuoc bo tri gia thach nhu tu tren tran ru xuong cung tieng nuoc chay xung quanh.


= Quan the cong trinh khu vuc đinh nui =


 Tuong Phat Ba Tay Bo Đa Son  Buc tuong voi tong chieu cao 72 m, đuoc đuc boi hon 170 tan đong đo nguyen chat theo ky thuat cong nghe gia cong co khi ap luc cao cua chau Au, tuong Phat Ba Tay Bo Đa Son tai đay đa xac lap ky luc "Tuong Phat Ba bang đong cao nhat chau A toa lac tren đinh nui" va "Tuong Phat Ba bang đong cao nhat Viet Nam toa lac tren đinh nui". Tap đoan Sun Group cung nha đieu khac Pham Ba Đua la nguoi đa tao nen thiet ke cua buc tuong đuoc dua nguyen mau cua tuong Phat thoi Le. Tuong Phat Ba đung uy nghiem tren đai sen bang đong, canh sen cung đuoc phong lai theo canh sen thoi Le, đuoc tao hinh may cung 3 giot nuoc, tuong trung cho loi cau nguyen mua thuan gio hoa. Đau cua buc tuong đoi vuong mien cham khac hinh anh cua Đuc Phat A Di Đa. Tay trai cua buc tuong cam binh Cam Lo đang doc xuong bieu tuong cho hanh đong ban phat phuoc lanh cua Bo tat va tay phai la bat quyet An giao hoa, mang y nghia lia xa ac nghiep. Tuong đa đuoc tham khao cac mau tuong Quan The Am Bo Tat tai Chua Tram (Ha Tay cu), chua Gian (Hai Duong) cung mot so pho tuong đang la bao vat quoc gia đuoc luu tru trong bao tang lich su - my thuat.
Duoi chan tuong Phat Ba la khu trung bay nghe thuat Phat giao 4 tang voi tong dien tich len toi 4.410 m² cung loi kien truc đong tam bao gom khong gian noi that su dung 3 loai đa nhu đa granite tu nhien, đa trang cua Y va đa nau Tay Ban Nha. O tang đau tien la mot Đai sanh mai vom, cong nghe chieu phim video 3D-mapping se trinh chieu đoan video kham pha ve vu tru trong quan niem cua Phat giao. Mai vom trinh chieu co đuong kinh len toi 20 m cung đo phan giai so huu khoang 16 trieu pixel dang vom. Con tang thu hai la khu trung bay nghe thuat Phat giao qua cong nghe hinh anh 3 chieu hologram va cac tru Kinh Luan (banh xe cau nguyen). Tang thu ba se la noi trien lam, trung bay hang tram tao vat nhu pho tuong, tranh, phu đieu noi tieng cua Phat giao tai Viet Nam cung nhu tren the gioi co nien đai tu the ky XI đen the ky XIII. Cac buc tranh đuoc giu bang nghe thuat son dau va phu đieu go, trong khi đo tuong la đong ma vang va go phu son,... O tang cao nhat ben trong khoi đe Tuong Phat Ba Tay Bo Đa Son la noi luu tru va trung bay xa loi Phat. Can phong đat xa loi đuoc bao quanh boi 3 buc tuong nuoc va chin buc tranh chu Phan in "Dieu Phap Lien Hoa Kinh".


 Tuong Phat Di Lac  Vao ngay 28 thang 1 nam 2024, Sun World tiep tuc an vi buc tuong thu hai tren đinh nui Ba Đen la tuong Phat Di Lac đuoc lam tu 6.688 vien đa sa thach voi chieu cao khoang 36 met, chieu rong o vi tri lon nhat la 45 met, dien tich be mat la 4.652 m² va nang khoang 5.112 tan. Sau khi an vi, tuong đa tro thanh "tuong Phat Di Lac bang đa sa thach lon nhat the gioi". Cac tang đa sa thach đuoc chong ghep len nhau va đay đuoc cho la phuong phap tao hinh chua tung co tai Viet Nam khi đuoc lay cam hung tu hinh anh ruong bac thang o khu vuc Tay Bac. 54 lop đa đuoc xep chong len nhau voi moi vien sa thach dai tu 1 – 1,2 met, cao trung binh khoang 70 cm va day 50 cm voi tong khoi luong đa sa thach su dung len toi 2.025 m³.
Phia sau va xung quanh tuong Phat Di Lac la mot he thong thac nuoc nhan tao đo tran tu ben cao xuong voi đo cao khoang 35 m – đay đong thoi cung đuoc xem la "Thac nuoc nhan tao co đo cao cao nhat chau A". Thac nuoc đuoc thiet ke cung voi cong nghe tao song, anh sang, laser, thiet bi tao khoi, may chieu 3D đe co the ket hop voi nhau trinh dien nhac nuoc. Viec ket hop nhac nuoc cung voi tam linh cung đuoc xem la chua tung co tai Viet Nam.


 Cot kinh Bat Nha  Cot kinh Bat Nha đuoc xay dung nam giua tuong Phat ba Tay Bo Đa Son va tuong Phat Di Lac voi 5 tru kinh bang đa granite đen kim sa, đieu khac tren đo la tam kinh Bat Nha bang chu Tay Tang. Tru kinh lon nhat đuoc xay dung co đuong kinh 2 m va cao khoang 19,8 m. Đe cua tru kinh đuoc xay dung bat đau o khu giang phap ben duoi long đat va tao thanh gieng troi khi nhin tu duoi len tren.


Tuyen đuong len đinh nui Ba Đen Truoc khi đuoc quy hoach boi tap đoan Sun Group, cac phuot thu co the leo len đinh bang 3 tuyen đuong la tu chua Ba len đinh, theo đuong cot va khu vuc Ma Thien Lanh len đinh. Tuy nhien, đen ngay 14 thang 5 nam 2021, Pho ban quan ly Khu du lich quoc gia nui Ba Đen thong bao tam dung cho phep chinh phuc nui Ba Đen bang cac cung đuong nay. Ly do đuoc Ban quan ly đua ra la do anh huong tu mua mua bao, gay xoi mon, sat lo, nguy hiem đen cac phuot thu va đong thoi do nha đau tu đang xay dung cong trinh đuong bo len đinh nui Ba Đen. Theo quy hoach trong Quyet đinh so 1099/QĐ-TTg cua Thu tuong Chinh phu doc tuyen đuong bo len đinh nui Ba Đen se co khu cong vien chuyen đe voi quy mo khoang 25,96 ha.


Le hoi = Hoi Xuan nui Ba Đen =
Hoi Xuan nui Ba Đen đuoc to chuc bat đau tu mung 4 thang Gieng cho đen het thang Gieng hang nam voi 3 ngay quan trong nhat la mung 4, 5 va 6. Đay cung đuoc xem le hoi lon nhat o Tay Ninh. Trong dip nay nhung nguoi hanh huong ve Nui Ba, thuong xin nhung goi giay đo trong đung mot nhum gao, hoac tien le coi nhu xin loc Ba đau nam đe lam an phat loc, phat tai. Vao nam 2022, Le hoi Xuan nui Ba Đen đa thu hut luong khach tham quan nhieu nhat o khu vuc Đong nam Bo.


= Hoi via Ba Linh Son Thanh Mau =
Hoi via Ba la mot le hoi đuoc to chuc vao ngay 5 va 6 thang 5 am lich hang nam voi ngay 5 la ngay hoi chinh. Vao luc khuya ngay 4, rang sang ngay 5, le tam tuong Ba đuoc to chuc ngay tai đien tho. Luc tam ba, cua đien se đuoc đong cua, khong cho du khach vao tham quan. Nguoi tam Ba phai la mot phu nu lon tuoi, tot tinh. Sau khi tam, Ba se đuoc thay xiem y va lan luot lay Ba. Trong luc nay, nhang trong đien đuoc thap sang va mo cua đon du khach tro lai. Ngay 14 thang 8 nam 2019, Bo Van hoa, The thao va Du lich đa cong nhan le via ba Linh Son Thanh Mau nui Ba Đen la Di san van hoa phi vat the quoc gia. Đay đuoc xem la le hoi dan gian lon o Tay Ninh va khu vuc Đong Nam Bo.


= BaDen Mountain Marathon =
BaDen Mountain Marathon la mot giai chay thuong nien voi 4 cu ly bao gom 42 km, 22 km (hoac 21 km), 10 km va 5 km đuoc to chuc lan đau tien vao nam 2021 voi 25 giai thuong, tong so tien la 120 trieu đong. Giai chay đuoc to chuc boi So Van hoa, The thao va Du lich tinh Tay Ninh, đuoc tap đoan Sun Group đong to chuc va tai tro. Sau mot nam bi han che vi đai dich COVID-19, giai chay đa đuoc to chuc tro lai vao nam 2023 voi su tham gia cua khoang 7.000 van đong vien. Su kien đuoc dien ra trong hai ngay voi le khai mac đuoc to chuc vao hom 22 va giai chay chinh thuc vao hom 23 thang 4.


Đon nhan = So luong khach =
So luong khach đen voi Khu du lich Nui Ba Đen thuong đong nhat vao dip Tet Nguyen đan hang nam va dan đen nhieu tinh trang nhu qua tai khu du lich, ket xe, ngat xiu... Đen nam 2020, khi Tap đoan Sun Group khai truong cong trinh đau tien cua khu du lich đa ghi nhan muc tang hon 30% so voi tet nam truoc đo. Vao nam 2022, sau Đai dich COVID-19, uoc tinh luong khach đen voi khu du lich đa can moc 400 ngan luot, vuot qua Quang Ninh (200.000 luot); Phu Quoc (80.000 luot); Đa Nang (35.939 luot); Quang Nam (44.800 luot) va đua nganh du lich Tay Ninh dan đau ca nuoc ve du lich ca nuoc dip Tet nam 2022. Tong 9 thang đau nam 2022, khu du lich ghi nhan 4,1 trieu luot khach va tong doanh thu la 1.235 ty đong. Du khach Campuchia cung đa đuoc ghi nhan xuat hien o khu du lich. Trong dip Tet Nguyen Đan 2023, so luong phuong tien đen khu du lich tang đot bien đa dan đen qua tai keo dai gan 10 km.


= Van đe rac thai =
Vao nam 2007, tren con đuong tu chan nui len toi đien Ba cua nui Ba Đen đa ghi nhan tinh trang rac thai phu đay hai ben đuong, mui xu ue nong nac toa ra tu cac ngoc ngach hang đong cua nui. Khong chi vay, doc chua Hang, cac phien đa to đa bi boi ban boi nhung cau tho, loi noi tuc bang son, but xoa. Đen nam 2017, Chuyen đong 24h đa tiep tuc đang tai nhung phong su phan anh ve van đe rac thai tich tu nhieu nam o nui Ba Đen. Ban quan ly khu du lich cho biet cung đa co nhieu kien nghi phuong an giai quyet nhung toi nay van chua co ket qua. Tai đay moi nam, nhieu gia đinh mang theo leu, bat to chuc nhau, mang theo thung loa gay nao đong. Cac khu vuc đat trong đe nguoi dan trai bat đeu ngap trong rac.


= "Chat chem" khach du lich =
Trong dip Tet Nguyen Đan 2017, bao Tay Ninh cung đa đang tai thong tin "chat chem" khach du lich voi gia cao. Nhieu mon hang nhu tra xanh, tra thao moc, nuoc ngot, nuoc đa, tra đa,... đeu bi nang gia. Cong ty Co phan Du lich – Thuong mai Tay Ninh cung đa xac nhan niem yet gia ban va so đien thoai đuong day nong, nhung van con tinh trang gia ban cao hon gia niem yet. Cung nam đo, đe khac phuc tinh trang "chat chem", Ban quan ly Khu du lich cung đa quyet đinh "thuong nong 500 ngan" cho nhung ai phat hien hang quan chat chem du khach, ban hang gia, hang kem chat luong.


Su co = Tai nan mang truot =
Vao ngay 4 thang 7 nam 2002, mot nhom du khach tu Thanh pho Ho Chi Minh đa su dung mang truot đe di chuyen tu khu vuc chua Ba xuong chan nui thi gap tai nan. Nguyen nhan đuoc cho la do thang xe khong an nen cac xe mang truot đa đam vao nhau, nhieu nguoi đa vang ra khoi xe, va vao hang rao bao ve. Trong so đo, co mot nguoi nang nhat la bi roi xuong đat. Tat ca cac nan nhan đa đuoc chuyen đen Benh vien đa khoa Tay Ninh sau khi so cuu y te o khu du lich, sau đo lai đuoc chuyen đen Trung tam Chan thuong Chinh hinh Thanh pho Ho Chi Minh.  Ong Le Van Liem, Giam đoc Cong ty co phan Cap treo Nui Ba - Tay Ninh, đon vi khai thac mang truot va cap treo luc nay cho biet su co xay ra la do khi mang truot đuoc hoat đong la troi trong xanh, nhung đang truot thi troi co mua vai phut nen đa dan đen tai nan do thang xe bi truot va khong "an" voi mang.


= 20 sinh vien bi lac =
Vao toi ngay 11 thang 1 nam 2015, Cong an tinh Tay Ninh nhan đuoc tin bao co mot nhom thanh thieu nien mat tich khi leo nui, đen toi van chua thay ho xuong bao gom 20 nguoi voi 9 nu va 11 nam. Nguoi dan đia phuong cung nhan đuoc đien thoai tu cac nguoi o duoi chan nui, nho tim kiem nhung nguoi bi lac. Đen trua 12 thang 1, khi đen khu vuc Hai Gao tren suon nui Ba Đen, cach chan nui mot quang đuong đi bo thi luc luong cuu ho tiep can đuoc nhom sinh vien, nhieu thanh vien trong nhom co dau hieu đuoi suc va khong co bat ky thuong vong nao xay ra.


Ky luc Quy hoach Theo quy hoach cua Thu tuong Chinh phu, Khu du lich quoc gia nui Ba Đen se bao gom 4 phan khu:

Khu tam linh, di tich;
Khu tham quan chuyen đe, luu tru, nghi duong, thuong mai va dich vu du lich tren đinh nui;
Khu luu tru, nghi duong tren đinh nui Phung va nui Đat (con goi la nui Heo);
Khu chuc nang du lich sinh thai quanh chan nui.
Vao ngay 20 thang 12 nam 2022, Bo Ke hoach va Đau tu đa ra quyet đinh dung chap nhan 3 du an tai nui Ba Đen sau khi UBND tinh Tay Ninh yeu cau dung tham đinh du an. 3 du an bi tam dung bao gom: Khu đo thi phuc vu khu du lich quoc gia nui Ba Đen (79,25 ha); Khu tham quan chuyen đe, nghi duong nui Ba Đen (88,9 ha); Khu đo thi phu can khu du lich quoc gia nui Ba Đen (379 ha) voi ly do la khong con phu hop.


Xem them Thung lung Ma Thien Lanh


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


= Tai lieu =


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Tay Ninh tai Wikimedia Commons.
Website chinh thuc.
Sun World BaDen Mountain tren Facebook.
Video quang ba Sun World Ba Den Mountain tren YouTube.