Giai Nobel Hoa hoc la giai thuong do Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien trao hang nam cho cac nha khoa hoc trong cac linh vuc khac nhau cua hoa hoc. Đay la mot trong nam Giai Nobel đuoc thanh lap theo di nguyen cua Alfred Nobel vao nam 1895, trao thuong cho nhung đong gop noi bat trong hoa hoc, vat ly, van hoc, hoa binh, va sinh ly hoc hoac y hoc. Giai thuong nay do Quy Nobel quan ly, va Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien trao thuong theo đe xuat cua Uy ban Nobel ve Hoa hoc bao gom nam thanh vien do Vien Han lam bau chon. Giai thuong dien ra hang nam tai Stockholm vao ngay 10 thang 12, ngay gio cua Nobel.
Giai Nobel Hoa hoc đau tien đuoc trao vao nam 1901 cho Jacobus Henricus van 't Hoff, nguoi Ha Lan, "vi kham pha cua ong ve cac đinh luat đong hoa hoc va ap suat tham thau trong cac dung dich". Tu nam 1901 đen nam 2022, tong cong 189 ca nhan đa nhan giai. Giai Nobel Hoa hoc nam 2022 đa đuoc trao cho Carolyn R. Bertozzi, Morten P. Meldal, va Karl Barry Sharpless vi cong cua ho trong phat trien hoa hoc click va hoa hoc truc giao sinh hoc. Chi co tam phu nu tung nhan giai thuong, bao gom Marie Curie, con gai cua ba la Irene Joliot-Curie, Dorothy Hodgkin (1964), Ada Yonath (2009), Frances Arnold (2018), Emmanuelle Charpentier, Jennifer Doudna (2020) va Carolyn R. Bertozzi (2022).


Boi canh Alfred Nobel đa quy đinh trong di chuc va di thu cuoi cung cua ong rang tien cua ong se dung đe tao ra mot loat giai thuong đe trao cho nhung nguoi mang lai "loi ich lon nhat cho nhan loai" trong cac linh vuc  vat ly, hoa hoc,hoa binh, sinh hoc hoac y hoc, va van hoc. Mac du Nobel đa viet nhieu di chuc trong suot cuoc đoi cua ong, nhung di chuc cuoi cung đuoc viet hon mot nam truoc khi ong qua đoi va ky tai Cau lac bo Thuy Đien-Na Uy o Paris vao ngay 27 thang 11 nam 1895. Nobel đe lai 94% tong tai san 31 trieu konor Thuy Đien (US$198 trieu, €176 trieu vao nam 2016), đe thiet lap va tang nam giai thuong Nobel. Do muc đo hoai nghi xung quanh di chuc, phai đen ngay 26 thang 4 nam 1897, di chuc moi đuoc Quoc hoi Na Uy chap thuan. Nhung nguoi thuc hien di chuc cua ong la Ragnar Sohlman va Rudolf Lilljequist, ho đa thanh lap Quy Nobel đe quan ly tai san cua Nobel va to chuc cac giai thuong.
Cac thanh vien cua Uy ban Nobel Na Uy se trao giai Giai Hoa binh ngay sau khi di chuc đuoc thong qua. Cac to chuc trao giai theo sau: Hoc vien Karolinska vao ngay 7 thang 6, Vien Han lam Thuy Đien vao ngay 9 thang 6 va Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien vao ngay 11 thang Sau. Sau đo, Quy Nobel đa đat đuoc thoa thuan ve huong dan cach thuc trao giai Nobel. Nam 1900, Vua Oscar II ban hanh quy che moi cho Quy Nobel. Theo di chuc cua Nobel, Vien Han lam Khoa hoc Hoang gia Thuy Đien se trao Giai thuong Hoa hoc.


Le trao giai Uy ban va to chuc đong vai tro la hoi đong tuyen chon cho giai thuong thuong cong bo ten cua nhung nguoi đoat giai vao thang 10. Giai thuong sau đo se đuoc trao tai cac buoi le chinh thuc to chuc hang nam vao ngay 10 thang 12, ngay gio cua Alfred Nobel. "Điem noi bat cua Le trao giai Nobel o Stockholm la khi moi nguoi đoat giai Nobel buoc len phia truoc đe nhan giai thuong tu tay cua Quoc vuong Thuy Đien. Nguoi đoat giai Nobel nhan ba thu: mot bang chung nhan, mot huy chuong va mot tai lieu xac nhan so tien thuong" ("Nhung gi nguoi đoat giai Nobel nhan"). Sau đo Đai tiec Nobel se dien ra tai Toa thi chinh Stockholm.
Co the chon toi đa ba nguoi đoat giai va hai tac pham khac nhau. Giai thuong co the trao cho toi đa ba nguoi nhan moi nam, bao gom mot huy chuong vang, mot bang chung nhan va mot khoan tien mat.


Nguoi đoat giai Nobel hoa hoc theo quoc gia Xem them Danh sach nguoi đoat giai Nobel Hoa hoc
Giai Louisa Gross Horwitz
Danh sach nguoi đoat giai Nobel
Nguoi đoat giai Nobel theo quoc gia
Huy chuong Priestley
Giai Wolf ve Hoa hoc


Tham khao Lien ket ngoai The Nobel Prize in Chemistry tai Quy Nobel.
The Nobel Prize Medal for Physics and Chemistry tai Quy Nobel.
"Nobel Prize for Chemistry. Front and back images of the medal. 1954".  "Source: Photo by Eric Arnold. Ava Helen and Linus Pauling Papers. Honors and Awards, 1954h2.1."  "All Documents and Media: Pictures and Illustrations", Linus Pauling and The Nature of the Chemical Bond: A Documentary History, The Valley Library, Đai hoc Bang Oregon. Truy cap ngay 7 thang 12 nam 2007.
Graphics: National Chemistry Nobel Prize shares 1901–2009 by citizenship at the time of the award va by country of birth. Tu J. Schmidhuber (2010), Evolution of National Nobel Prize Shares in the 20th Century tai arXiv:1009.2634v1
"What the Nobel Laureates Receive" – Lien ket noi bat trong "Le trao giai thuong Nobel".