Lisa Barbier Cristiani (24 thang 12 nam 1827 – 24 thang 10 nam 1853), con đuoc goi la Lise Cristiani hoac Elise Cristiani, la mot nghe si cello va nghe si bieu dien chuyen nghiep nguoi Phap. Co đuoc biet đen la mot trong nhung truong hop đuoc ghi nhan som nhat ve viec mot nguoi phu nu tro thanh nghe si chuyen nghiep trong thoi đai cua minh.


Thoi tho au Cristiani đuoc sinh ra o Paris, nhung nguoi ta tin rang co la nguoi goc Y, mac du co rat it thong tin cho thay nhung nam đau đoi cua co. Cristiani theo hoc cello chuyen nghiep duoi su dan dat cua Edouard Benazet va co buoi hoa nhac ra mat cong chung vao ngay 14 thang 2 nam 1845 tai Salle des Concerts Herz.


Su nghiep Cristiani la mot trong nhung nu nghe si bieu dien am nhac chuyen nghiep som nhat trong thoi đai cua co, tham chi la co đa bat đau bieu dien nhieu buoi hoa nhac o sau đo tuoi thieu nien. Cac chuyen cong dien đau tien ma co thuc hien bao gom cac điem đen tai Vien, Linz, Ratisbon, Baden-Baden va Hamburg. Buc tranh chan dung cuoi cung ve Cristiani o Hamburg đa khien co đuoc nhieu nguoi yeu thich đen noi buc chan dung cua co (đuoc hien thi trong hop thong tin) đa tro thanh mot vat trang tri đuoc san lung nhieu đang ke. Trinh đo bieu dien cello cua Cristiani cung đa thu hut đuoc su chu y va ung ho cua nha soan nhac Felix Mendelssohn vao nam 1845 trong mot buoi hoa nhac o Leipzig. Mot bai nhac danh cho đan cello trong loat tac pham Nhung bai ca khong loi cua Mendelssohn đuoc danh tang cho Cristiani vao cung nam đo, mac du đieu nay đa khong đuoc tiet lo cong khai cho đen khi chung đuoc xuat ban sau khi Mendelssohn qua đoi.
Sau khoang thoi gian nay, Cristiani bat đau chuyen luu dien am nhac vong quanh chau Au, giup co co them nhieu danh tieng hon nua va cuoi cung co đen Nga bieu dien trong mot so buoi hoa nhac. Trong thoi điem nay, Vua Đan Mach Frederick VII đa phong tang co danh hieu Chamber Virtuosa (tam dich la bac thay thinh phong).
Vao nam 1852, khi đen tham nha cua nha su hoc Nikolai Markevitch o Kiev, co đa gap go nghe si cello Adrien-Francois Servais. Ba nguoi ho đa danh mot thoi gian trong thanh pho đe cung nhau trau doi am nhac. Su ket hop cua Cristiani voi Servais chi nham nang cao danh tieng cua co trong khu vuc.


Qua đoi Khong lau sau, vao mua thu nam 1853, co bat đau chuyen đi moi xuyen qua vung đat hoang da Siberia đen Ban đao Kamchatka đe thuc hien mot chuyen luu dien khac trong khu vuc, la nguoi chau Au đau tien to chuc cac buoi hoa nhac cong cong tai cac thanh pho xa xoi cua khu vuc Bac A. Ke hoach ban đau cua co la ket thuc o Kamchatka va sau đo đen Caucasus đe thuc hien mot chuyen luu dien hoa nhac khac. Truoc đo, Cristiani bieu dien o thi tran nho Tobolsk, nhung ngay sau đo co mac benh ta va phai o lai ngoi lang nay. Cristiani qua đoi vao ngay 24 thang 10 nam 1853 vi anh huong tu can benh.


Anh huong đen thiet ke va su dung cello Do cach choi đan cello, voi mot tam go lon kep giua hai chan, thoi trang vay cua phu nu trong thoi đai nay khien viec choi cello tro nen bat kha thi. Đa tung co mot giai phap thay the khac la đat tam go đan o vi tri hong ben canh, nhung viec choi đan van tro nen kho khan. Vi vay, phai đen khi phat trien thanh ghim cuoi đe nang han tam go đan len khoi san, viec choi cua phu nu moi tro nen pho bien hon. Trong nhieu an pham khac nhau, nguoi ta đa khang đinh rang Cristiani co the la nguoi đau tien pho bien loai thanh ghim cuoi nay va dan đen viec no đuoc su dung ngay cang nhieu o chau Au cung nhu su noi len cua mot lan song nu nghe si cello moi trong nhung thap ky sau khi co qua đoi.
Cristiani con noi tieng voi su đoc đao cua chiec đan cello ma ban than su dung, chiec đan do Stradivari che tac nam 1700 voi ten co đuoc khac o ben hong đan. Do hinh khac nay, cay đan cuoi cung đuoc biet đen voi cai ten cu the la "Cristiani", tao tien đe cho phong cach ma đan cello Stradivari thuong khac ten. Sau khi co qua đoi, chiec đan cello Stradivarius 1700 ma co bieu dien sau đo đa đuoc Hugo Becker gianh đuoc. Sau đo, no đuoc mua vao nam 2005 đe tro ve đia điem ban đau cua buoi hoa nhac ra mat o Cremona va đuoc trung bay tai To chuc Am nhac Walter Stauffer cua Cremona, truoc khi đuoc chuyen đen Museo del Violino cua Cremona.


Tham khao Đoc them de Vries, Rene (2014). Travelling with a Cello through Siberia: The Adventurous Life of Lise Cristiani (1827-1853) & her Stradivarius Cello (1700-now). Elmar Uitgeverij. ISBN 978-9038924595.
Freia Hoffmann: „Lise Cristiani in Sibirien". In: Freia Hoffmann (Hg.): Reiseberichte von Musikerinnen des 19. Jahrhunderts : Quellentexte, Biographien und Kommentare, Hildesheim 2011, S. 149–180.
 Kate Kennedy (ngay 9 thang 6 nam 2019). "Cristiani and Her Cello". BBC Radio 3 (Podcast). BBC. Truy cap ngay 24 thang 1 nam 2020.