Wilfred Edward Salter Owen (18 thang 3 nam 1893 – 4 thang 11 nam 1918) la nha tho Anh Quoc co anh huong lon đen tho ca thap nien 1930, the ky XX. Trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat, ong la mot Si quan Quan đoi Anh, chien đau chong lai quan Đuc, nen đuoc goi la nha tho - chien si thoi Đai chien. Vao nam 1918, ong đuoc tang thuong do cong lao cua ong trong mot cuoc tien cong thang loi. Ong đuoc yeu men vi nhung vang tho gay gat len an chien tranh cua minh, cung voi su hy sinh bi trang cua ong trong mot đot giao chien kich liet giua quan Anh va quan Đuc vao ngay 4 thang 11 nam 1918, khi ong tro giup đong đoi vuot kenh Sambre (o Phap) duoi lan đan phao ac liet cua nguoi Đuc, chi khong lau truoc khi cuoc Đai chien the gioi lan thu nhat cham dut vao ngay 11 thang 11 nam 1918.
Tho ca phan chien cua ong đa nhan manh su cuong bao va phi nghia cua chien tranh cuop đi sinh mang cua bao thanh nien mot cach vo ly. Cho đen nay, ong van đuoc xem la mot trong nhung nha tho chien tranh lon nhat cua nuoc Anh. Khi bi thuong va đuoc đieu tri tai Edinburg vao nam 1917, ong đa quen biet nha tho phan chien Siegfried Sassoon - đieu nay anh huong lon đen nhung vang tho cua ong. Ong con la mot nha sang tao ky tai ve nghe thuat, va tuy chi co 25 tuoi đoi nhung gia tai thi ca cua ong rat đo so.


Tieu su Wilfred Owen sinh o Oswestry xu Shropshire, trong mot gia đinh trung luu hanh phuc. Ong la con cua ong Tom Owen - mot quan ly đuong sat - va ba Susan Owen - nguoi me ma ong yeu men trong suot đoi minh. Ong biet lam tho tu nho; ong rat đam me tho cua nha thi hao John Keats va niem đam me tho phu cua ong cang suc soi, gan lien voi su hung thu cua ong đoi voi ton giao. Ong hoc truong Cao đang Reading (nay la Đai hoc Reading) đuoc may thang thi bo hoc vi ly do suc khoe. Vao nam 1913 Wilfred Owen đi sang Phap lam nghe day hoc o thanh pho Bordeaux. Ong song đoi on đinh, vui thu, nhung khong may thay, vao ngay 4 thang 8 nam 1914, Đe che Đuc tan cong Bi va cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat bung no. Xem ra ban đau Owen co mau thuan trong cam nghi cua minh ve con Đai chien nay, co le ong đa chiu anh huong đen trong nhung cuoc tro chuyen voi nha tho, nha my hoc, nha hoa binh chu nghia nguoi Phap la Laurent Tailhade (59 tuoi). Vao nam 1915, tuy hay con chan ghet cuoc Đai chien, nghe nhung loi tuyen truyen ve long yeu nuoc đa quay tro ve nuoc Anh nhap ngu. Sau khi du le Giang sinh tai Anh Quoc, vao ngay 29 thang 12 nam 1915, ong cung voi đong đoi sang Phap đe chien đau. Trong tuan thu hai cua thang 1 nam 1917, ong dan dat Trung đoi cua minh o at xong pha lao vao đanh quan Đuc trong tran chien o song Somme. Ong viet thu cho me minh:

Cung vao nam 1917, ong bi thuong đieu tri o quan y vien Edinburgh. O đay Wilfred Owen lam quen voi nha tho Siegfried Sassoon (1886 – 1967) la nguoi co nhieu bai tho chong chien tranh đa noi tieng. Su lam quen nay đa co anh huong manh me đen tai nang tho ca cua Wilfred Owen. Sau khi roi quan y vien, ong van luon trao đoi thu tu voi Sassoon.

Vao thang 6 nam 1918, Wilfred Owen đuoc phep quay tro lai phung su Quan đoi Anh, tiep tuc giu chuc Thieu ta. Vao thang 10 nam ay, nha tho anh dung tan cong Phong tuyen Fonsomme, tom lay đuoc mot khau sung may cua quan Đuc cung voi nhieu tu binh đich. Nho co thang loi ve vang nay, ong đuoc tang huan chuong Thap tu (Military Cross). Đen ngay 4 thang 11 nam 1918, trong tran huyet chien tai kenh Sambre-Oise, cac chien si Anh toan vuot kenh bi Phao binh va to sung may cua quan Đuc đanh bat ra. Wilfred Owen lien đong vien đong đoi vuot qua kenh Sambre-Oise bang be, nhung khong thanh. Quan đoi Anh sau đo đanh phai tim cach vuot kenh bang nhung tam van va cau nho, the roi ong ho tro cac chien huu lam nhiem vu nay o mot bo kenh gan ngoi lang Ors. Đung luc ay, nha thi hao loi lac bi trung ngay mot vien đan vao đau, va ong đa hy sinh. Chi hai ngay sau khi ong qua đoi, tai kinh thanh Berlin, Hoang đe Đuc la Wilhelm II thoai vi. Đung vao ngay 11 thang 11 nam ay, lien quan Anh - Canada toan thang Chien dich Sambre, va Thoa uoc cham dut chien tranh đuoc ky ket - đen khi ay, gia quyen ong moi hay tin ve cai chet cua ong.
Tho cua Wilfred Owen chi noi tieng sau khi ong hy sinh. Luc con song chi co 4 bai tho đuoc in. Tap tho đau tien đuoc xuat ban nam 1920 (voi su ho tro cua Siegfried Sassoon), sau đo đuoc tai ban va bo sung vao nam 1931. Tho ong the hien thai đo cam ghet chien tranh cung long thuong nguoi va su thong cam voi nghia vu cua nhung nguoi linh. Trong Loi noi đau cho quyen sach du đinh xuat ban, Wilfred Owen viet: "Cuon sach nay khong ve nhung anh hung. Tho ca Anh khong san sang cho viec nay. Cuon sach nay khong ve nhung chien cong, nhung đat nuoc, nhung vinh quang, khong ve danh du hay suc manh, khong ve su thong tri hay chinh quyen ma chi ve Chien tranh. Voi toi, truoc het la tho ca. Đoi tuong cua toi la Chien tranh va Long thuong do chien tranh gay ra. Long thuong la Tho ca. Va nhung khuc bi ca nay khong the an ui the he nay. Co the la the he sau. Moi nha tho hom nay đeu co the canh bao. Boi the, nha tho chan chinh la can noi len su that". Nhung loi nay the hien đay đu chinh kien cua Wilfred Owen. Nhieu trich đoan tho cua ong đuoc nhac si noi tieng Benjamin Britten su dung trong tac pham Khuc tuong niem chien tranh (War Requiem). Sang tac cua Britten cung voi cao trao chong chien tranh hoi thap nien 1960 đa khien cho tieng tam cua Owen ngay cang tro nen rang ro. Wilfred Owen cung la ten cua mot giai thuong tho trao cho nhung nha tho tiep tuc truyen thong tho ong. Cac nha tho đoat giai Nobel nhu Seamus Heaney, Harold Pinter tung đuoc nhan giai thuong nay.
Tuy tran vong khi moi co 25 tuoi nhung Wilfred Owen đa đe lai mot di san tho phu đo so. Ong đuoc mai tang tai Nghia trang Tap the Ors. Nguoi ta đa xay dung cac đai ky niem Wilfred Owen tai Gailly, Ors, Oswestry, Birkenhead (Central Library) va Shrewsbury. Tu nam 1915, tho cua ong chuyen tu tru tinh sang noi chan ghet nhung tran can quet kinh hoang trong chien hao thoi Đai chien. Cho đen nay, ong van la mot trong nhung nha tho chien tranh tieu bieu nhat cua Anh Quoc. Ve nghe thuat, ong la mot nha sang tao loi lac, nhat la trong van tho. Nhung vang tho cua ong đa khac hoa nen su phu phiem, ngu toi va tan ac cua chien tranh, đa cuop đi bao nhieu sinh mang oan uong cua biet bao thanh nien trong ca hai ben tham chien. Nhung bai tho noi tieng nhat cua Wilfred Owen la: "Dulce et Decorum Est", "Insensibility", "Anthem for Doomed Youth" (Loi Nguyen cau cho nhung nguoi chet tre), "Futility", "Strange Meeting". Nhung bai tho noi tieng nhat đa đuoc dich ra tieng Viet.


Mot so bai tho Xem them Dulce et Decorum Est


Chu thich Lien ket ngoai Cac tac pham cua Wilfred Owen tai Du an Gutenberg
The Wilfred Owen Collection Luu tru ngay 9 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine, in The First World War Poetry Digital Archive Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine by Oxford University
The Wilfred Owen resource page at warpoetry.co.uk Luu tru ngay 8 thang 4 nam 2011 tai Wayback Machine
Selected Poems at Poetseers