Xa thu đon đoc o Flesquieres la huyen thoai ve mot si quan phao binh nguoi Đuc đa tieu diet 16 xe tang Anh tai Flesquieres, Phap, trong ngay đau tien cua tran Cambrai vao ngay 20 thang 11 nam 1917. Xe tang Anh đa to chuc tan cong thanh cong vao ngay 20 thang 11, ngoai tru đia điem Flesquieres, tai đay nhieu chiec xe tang đa bi phao binh Đuc tieu diet. Hai ngay sau đo, Thong che Douglas Haig – Tong tu lenh cua Anh đa đen thi sat chien truong va đuoc mot si quan Anh ke lai rang nhieu xe tang đa bi pha huy boi mot si quan phao binh cua Đuc, ke van chien đau sau khi linh cua ong ta bo chay; ong nay cung tu vong tai cu điem phong thu ngay sau đo. Haig đua noi dung nay vao cong van bao cao thang 3 nam 1918 ve tran chien. Cong van đua ra mot giai trinh hop ly cho viec khong co tien trien o chien truong Flesquieres va la loi nhac nho binh linh cua Haig ve tam quan trong cua hop đong chat che giua bo binh va xe tang.
Sau chien tranh, cau chuyen đa đuoc ke lai trong nhieu tai lieu khac nhau, mac du lich su chinh thuc va cac tai lieu khac cua Anh viet ve tran chien chi coi đo la huyen thoai. Trong thoi ky hau chien, nguoi Đuc, đac biet la Đang Quoc xa rat muon ton vinh xa thu đon đoc nhu mot anh hung va đa no luc xac đinh danh tinh cua ong ta. Nam 1929, mot tac pham cua Trung uy Đuc Quoc xa la Erwin Zindler đa xac đinh Unteroffizier (ha si) Johannes Joachim Theodor Kruger cua Đoi Phao binh so 8, Trung đoan phao binh da chien 108, chinh la xa thu đon đoc. Viec nhan dang nay co the la gia mao; Kruger bi thuong nang trong tran chien va đa chet trong thoi gian bi quan Anh giam giu vao ngay 10 thang 12. Cac cuu thanh vien cua Trung đoan phao binh da chien 108 đe nghi Feuerwerksleutnant (trung ta) Behrmann, chi huy Đoi Phao binh so 9, la nhan vat co nhieu kha nang hon, mac du đon vi cua ong nay đong tai Marcoing vao ngay dien ra tran chien đo.


Boi canh Do that vong truoc su be tac cua tinh the chien tranh chien hao, quan Anh đa phat trien xe tang lam vu khi đe choc thung tuyen phong thu cua quan Đuc. Xe tang đuoc trien khai lan đau tien trong tran Somme vao thang 9 nam 1916 nhung chung de bi sa lay trong bun. Tu lenh Quan đoan xe tang la Chuan tuong Hugh Elles đa đe xuat mot cuoc tan cong vao vung đat gan Cambrai, khu vuc đo co tho nhuong chu yeu la đa phan cung, ngoai ra it xay ra giao tranh va be mat đat đai khong co ho do đan phao cay xoi. Phong tuyen cua quan Đuc o đay đuoc cung co nghiem ngat va đuoc cho la kho co the bi tan cong, đuoc đieu hanh boi cac đon vi tai phoi tri sau cac ton that o nhung noi khac tren tien tuyen.
Vao luc 6:20 sang ngay 20 thang 11 nam 1917, sau mot cuoc phao kich ngan, mot cuoc tan cong cua Anh đa đuoc phat đong. Cuoc tan cong bao gom 500 xe tang va binh linh tu 8 su đoan bo binh va 5 su đoan ky binh. Cuoc tan cong đat thang loi o phia đong Flesquieres, voi phong tuyen cua quan Đuc bi quan Anh tran ngap va xe tang Anh đa tien len toi 5 dam (8 km). Tai Flesquieres, noi đay phong tuyen cua quan Đuc đuoc bao ve boi mot suon nui, Thieu tuong Anh la George Harper, chi huy Su đoan 51 Cao nguyen đa lenh giu bo binh tuyen sau va thuc cac xe tang tien ve phia truoc ma khong đuoc bo binh yem tro. Cac xe tang hung chiu hoa luc phao binh da chien cua Đuc, 16 chiec bi vo hieu hoa.
Nhung cuoc tien quan xa hon đa đat đuoc thanh cong o nhung noi khac tren mat tran vao nhung ngay tiep theo nhung quan tiep vien cua Đuc đa nhanh chong toi Cambrai va cac cuoc phan cong cua ho tu ngay 30 thang 11 đa lay lai lanh tho bi chiem. Tran chien ket thuc vao ngay 6 thang 12. Quan Anh chi chiem đuoc it đat đai tren mat tran nhung đa cho thay xe tang co the pha vo tuyen phong thu vung chac nhat.


Huyen thoai Tong tu lenh Anh la Thong che Sir Douglas Haig cho rang viec khong xuyen thung đuoc phong tuyen cua quan Đuc tai Flesquieres đa can tro mot cuoc đot pha rong hon ma le ra ky binh cua ong co the tan dung đuoc. Ong đen thi sat chien truong vao ngay 22 thang 11 va chung kien xac 12 xe tang Anh. Haig đa đuoc mot nhan chung ke lai rang cac xe tang đa bi ha guc boi phao binh Đuc. Loi ke cho biet cac linh phao binh Đuc đa bo chay truoc cuoc tien len cua xe tang Anh nhung mot si quan Đuc đa tap hop mot so nguoi con lai giu vung vi tri chien đau, va đa vo hieu hoa 8 hoac 9 xe tang Anh. Cac nguon tin khac ke rang vien si quan đa tu minh đieu khien khau phao va đa tieu diet đuoc tu 5 đen 16 xe tang.
Mot loi ke khac tuyen bo đa chung kien thi the cua xa thu phao binh Đuc la cua Đai uy Geoffrey Dugdale, mot si quan tham muu cua Lu đoan 60 thuoc Su đoan 20 (Hang nhe) Anh, chinh ong nay đa chung kien phong tuyen cua quan Đuc bi chiem vao chieu ngay 20 thang 11. Geoffrey Dugdale ke rang "đieu đau tien chung toi đen la mot vi tri phao da chien cua Đuc, moi khau phao đeu khong hoat đong, ngoai tru mot khau. Tai đay, co mot si quan Đuc duy nhat đa chet. Truoc mat si quan Đuc la nam chiec xe tang ma ro rang la ong ta đa thanh cong trong viec ha guc boi chinh mot minh ong ta. Mot nguoi dung cam". Nguon tin cua Dugdale la mot trong nhung nguon tin đuoc chuyen đen cho Haig. Đon vi cua Dugdale đong quan tai Villers-Plouich, cach Flesquieres khoang 5 km ve phia nam, mac du cau chuyen co the gan lien voi đia điem đo vi đay la noi xay ra ton that lon nhat ve xe tang Anh. Du vay, loi ke cua Dugdale cung khong đua ra bang chung thuc te nao cho thay vien si quan Đuc van hanh phao mot minh, vi đong đoi cua si quan nay co the đa rut lui thay vi bi giet cung voi ong ta.
Vao ngay 24 thang 11, theo loi ke cua mot si quan trong tieu đoan 1, Ve binh xu Wales, rang chi huy lu đoan cua ho đa ra lenh cho ho tim thi the cua mot si quan Đuc, đuoc cho la mot thieu ta va tien hanh chon cat. Mac du ho đa tien hanh tim kiem nhung thi the van khong đuoc tim thay.
Haig viet trong nhat ky cua minh rang xa thu đon đoc co the diet nhieu nhat la 9 xe tang. Ong coi cau chuyen nay la mot loi nhac nho huu ich cho binh linh cua minh ve tam quan trong cua viec phoi hop chat che bo binh voi xe tang đe đong vai tro thuc hien trinh sat va chien đau quet sach cac vi tri phao binh cua quan Đuc.
Cau chuyen đa tao cho Haig mot loi giai trinh thoa đang cho viec tien quan khong thanh cong o Flesquieres, va mang lai su đong vien cho cac đoi xe tang Anh đa khong đot pha đuoc tren mat tran. Tren thuc te, Su đoan bo binh 54 cua Đuc thoi gian gan đo đa tham gia mot khoa huan luyen chong tang cu the, đieu nay co the giai thich cho su thanh cong lon hon cua ho trong viec chong lai cuoc tan cong cua Anh so voi cac đon vi khac cua Đuc.
Haig đa đua loi ke ve xa thu đon đoc trong cong van bao cao ve tran chien, đang tren to London Gazette vao ngay 1 thang 3 nam 1918 va đuoc đua tin rong rai tren cac to bao đuong thoi. Haig co le du đinh cau chuyen se giai thich su that bai o Flesquieres, mac du Thieu tuong JFC Fuller, nguoi giup lap ke hoach tan cong đa to ra kho chiu vi Haig đa đua noi dung đo vao. Haig cung bi chi trich vi ca ngoi su dung cam cua xa thu đon đoc ma khong khen ngoi su dung cam cua cac đoi xe tang cua ong. Nguoi ta cung cho rang loi ke cua Haig co the nang cao tinh than cua quan Đuc va dan đen viec đat cau hoi ve gia tri su dung cua xe tang, lieu nhieu chiec nhu vay co the bi ha chi vi mot khau phao hay khong.

Viec chiem đuoc hai ngoi lang nay đa đam bao an toan cho hai ben suon cua Su đoan 51 (Cao Nguyen) Luc luong lanh tho (Territorial Force) cua Anh, mo đuong tien cho trung tam canh trai tan cong cua chung ta tien len suon Đoi Flesquieres chong lai cac tuyen chien hao cua quan Đuc o phia nam Lang Flesquieres. Tai đay đa dien ra giao tranh ac liet. Buc tuong gach chac chan bao quanh khuon vien Chateau đa can tro buoc tien cua chung ta, trong khi sung may cua Đuc đanh bat cac no luc tiep can.
Mot so xe tang bi ha guc do trung đan truc tiep tu cac khau phao da chien cua Đuc o vi tri phia ngoai đinh đoi. Du sao đi nua, ngoai tru chinh ngoi lang, muc tieu thu hai cua chung ta o khu vuc nay đa đat đuoc truoc luc giua trua.

Nhieu cuoc tan cong vao xe tang cua chung ta tai Flesquieres la do mot si quan phao binh Đuc, ke nay o lai mot minh voi khau phao cua han, mot minh van hanh mot khau phao da chien cho đen khi bi giet chet canh khau phao đo. Su dung cam tuyet voi cua vi si quan nay đa khien moi si quan đeu phai kham phuc!


Di san Sau chien tranh, cau chuyen ve xa thu đon đoc đuoc ke lai trong nhieu hoi ky va sach lich su, bao gom ca hoi ky cua Chuan tuong John Charteris – giam đoc tinh bao cua Haig, hoi ky viet nam 1931; lich su Mat tran phia Tay cua Sir Arthur Conan Doyle (xuat ban 1916–1920) va lich su chien tranh cua Philip Gibbs nam 1920. Gibbs ke lai canh mot nguoi linh thuoc luc luong Cao Nguyen (Highland) đa giet xa thu đon đoc Đuc bang luoi le, sau khi noi "you're a brave man but you've got to dee [die]" ("ban la mot nguoi dung cam nhung ban phai chet"). Cac loi ke khac la chu đe trong cac bai viet cua Quan đoi Anh nam 1935 va trong cac bai bao do Thieu ta Archibald Becke viet tren Tap chi Phao binh Hoang gia (Journal of the Royal Artillery).
Phi cong ach cua Quan đoan Bay Hoang gia James McCudden, đa viet ve cuoc tan cong Cambrai trong cuon hoi ky nam 1918 cua ong Five Years in the Royal Flying Corps rang "cuoc tien cong đa bi chan đung tai Flesquieres boi mot khau phao Hun chong tang, khien mot bo phan nhat đinh trong luc luong phong tuyen cua chung ta phai dung lai trong 24 gio. Khi xa thu chong tang bi tieu diet, chung ta lai co the tien len. Nguoi ta phat hien xa thu nay la mot si quan, toan bo đoi phao binh cua ong đa chet, ong ta đa tu minh đieu khien khau phao va ha guc 14 xe tang. Mot si quan xe tang cua chung ta đanh gia rat cao long dung cam cua nguoi si quan Đuc nay. Tat nhien neu thoi tiet tot thi khau phao chong tang nay se bi may bay nem bom tam thap cua chung ta phat hien va ha guc ngay lap tuc, nhung thoi tiet đa khien Quan đoan Bay Hoang gia khong the lam gi đuoc vao qua trinh yem tro va can tro rat nhieu đen buoc tien cua chung ta".
Trong nhung nam sau chien tranh, mot so tac gia Anh đa co gang ha uy tin cua cau chuyen. Đieu nay bao gom si quan Quan đoan xe tang, Thieu ta Frederick Hotblack, nguoi đa bang ngang qua khu vuc chien truong vao ngay 21 thang 11 va luu y cac vi tri cua nhung chiec xe tang bi vo hieu hoa khong the nao tu mot khau sung, hay mot khau đoi phao co the lam đuoc. Ong luu y rang neu co bat ky si quan nao đuoc tim thay tai khau đoi phao, nguoi đo chi co the la mot chi huy bo binh Đuc bi thuong, đuoc đua đen vi tri phao đe đuoc an toan ma thoi. Chi huy Wilfred Miles, tac gia cuon lich su chinh thuc cua chinh phu Anh ve Tran Cambrai, đa co gang giai quyet van đe. Ong tim thay nhieu nguon tin mau thuan va ghi nhan no luc cua Elles nham đieu tra vu viec, bao gom ca viec lien lac voi nha su hoc chinh thuc ben phia Đuc ve tran chien nay. Elles khong the chung minh cau chuyen va tai lieu lich su ma Miles ghi lai su viec đo chi xem no nhu mot truyen thuyet.
Đoi voi nguoi Đuc, đac biet la Đang Quoc xa, ho muon ton vinh xa thu đon đoc nhu mot tam guong ve chu nghia anh hung trong Quan đoi Đuc nhung gap kho khan trong viec xac đinh danh tinh nguoi đan ong nay vi ho đa mat rat it si quan phao binh trong ngay đau tien cua tran chien. Su chu y nay chinh thuc tap trung vao Trung đoan phao binh da chien 108, đon vi đuoc đieu đong đen Flesquieres. Loi ke ve xa thu đon đoc khong đuoc Trung uy Erwin Zindler đe cap đen trong lich su trung đoan nam 1919, mac du cuon hoi ky ca nhan cua ong viet nam 1929 co đe cap đen hanh đong nay va cho rang no la cua Unteroffizier Johannes Joachim Theodor Kruger cua Đoi phao binh so 8. Zindler luc đo la mot nguoi Đuc Quoc xa cuong nhiet va long trung thanh cua ong voi đang cung nhu chu nghia dan toc Đuc manh me co the đa khien ong đa đua tin sai ve su viec nay. Zindler thua nhan rang Kruger, voi tu cach la mot ha si quan, khong khop voi loi ke cua quan Anh ve mot si quan phao binh đon đoc nhung cho biet sau khi thao luan voi chi huy Đoi phao binh so 8, Trung uy Behrmann, ong ta la nguoi duy nhat phu hop voi hoan canh tran chien đo. Kruger thuc su song sot sau tran chien, bi thuong nang do trung mot phat sung va bi bat lam tu binh. Ong qua đoi tai mot benh vien cua Anh gan Dieppe vao ngay 10 thang 12 va đuoc chon cat tai Nghia trang Quan đoi Mont-Huon. Vi tri phao binh cua Kruger nam cach nha may đuong Flesquieres khoang 1 km (0,6 mi) ve phia đong vao ngay đau tien cua tran chien.
Nguon tin cua Zindler đa đuoc chap nhan rong rai vao thoi điem đo va đuoc ca hai ben ve sau ke lai. Hiep hoi cac đong chi cu cua Trung đoan phao binh da chien 108 (Old Comrades Association of the 108th Field Artillery Regiment) đa phan đoi viec quy ket nay vao nam 1931, thay vao đo cho rang xa thu đon đoc la Trung uy Karl Muller cua Đoi phao binh so 9, ong đa thiet mang trong tran chien vao ngay 20 thang 11. Đoi phao cua Muller tuyen bo đa pha huy 12 xe tang vao ngay 20 thang 11, nhieu nhat so voi bat ky khau đoi phao nao cua Đuc ngay hom đo, nhung co mot đieu, đoi phao lai đuoc đat tai Marcoing, nam cach Flesquieres khoang 3 km ve phia đong. Mot đai tuong niem nguoi xa thu đon đoc đuoc dung len o Cologne vao nam 1936. Trong The chien thu hai, đai tuong niem bi hu hai do vu đanh bom cua quan Đong minh va bi cac ky su Anh do bo ngay sau đo. Mot doanh trai đuoc đat theo ten cua Kruger o Kusel nhung đa đong cua.


Xem them Bong ma Kyiv
Đai ta Toon
Loi Phong


Tham khao