Rita Levi-Montalcini (sinh 22 thang 4 nam 1909 – 30 thang 12 nam 2012), đuoc trao Huan chuong Cavaliere di Gran Croce, OMRI la mot nha than kinh hoc nguoi Y, cung voi đong nghiep Stanley Cohen, đa đoat Giai Nobel Sinh ly va Y khoa nam 1986 cho cong trinh phat hien ra Nhan to tang truong than kinh (Nerve Growth Factor, NGF). Tu nam 2001, ba cung la thuong nghi si suot đoi o Thuong nghi vien Y.
Hien nay, ba la nguoi đoat giai Nobel lon tuoi nhat con song va cung la nguoi đau tien đoat giai Nobel song toi 100 tuoi. Ngay 22.4.2009 ba đa an mung sinh nhat thu 100 cua minh tai toa thi sanh Roma.


Tieu su = Thoi nien thieu =
Ba sinh tai Torino trong mot gia đinh Do Thai Sephardic, cung voi nguoi chi song sinh Paola, ba la con ut trong so 4 nguoi con. Cha cua ba la Adamo Levi, mot ky su nganh đien va mot nha toan hoc co nang khieu; me la Adele Montalcini, mot hoa si co tai, theo Levi-Montalcini mo ta la "mot nguoi thanh lich".
Levi-Montalcini quyet đinh theo hoc truong y, sau khi thay mot ban than cua gia đinh chet vi benh ung thu. Ba đa vuot qua đuoc su phan đoi cua nguoi cha, ong tin rang "mot nghe chuyen mon se gay tro ngai cho cac bon phan cua nguoi vo va nguoi me" va ghi ten vao hoc truong y khoa Torino nam 1930, cung hoc voi Giuseppe Levi. Sau khi tot nghiep nam 1936, ba lam phu ta cho Levi, nhung su nghiep cua ba bi cat đut boi Tuyen ngon Chung toc cua Benito Mussolini va sau đo viec ap dung bo luat ngan can cac nguoi Do Thai lam cac nghe theo trinh đo đai hoc va cac nghe chuyen mon.


Su nghiep Trong The chien thu hai, ba lam cac thi nghiem trong phong thi nghiem o nha, nghien cuu su tang truong cua cac soi than kinh trong phoi cua ga. Viec nay dan toi cong trinh nghien cuu can ban cua ba sau nay. Phong thi nghiem di truyen hoc đau tien cua ba đuoc đat trong phong ngu o nha. Nam 1943, gia đinh ba di chuyen xuong phia nam toi Firenza, va ba cung lap phong thi nghiem tu o đay. Nam 1945, gia đinh quay tro lai Torino.
Thang 9 nam 1946, Levi-Montalcini nhan mot loi moi toi Đai hoc Washington tai St. Louis, duoi su trong nom cua giao su Viktor Hamburger. Mac du loi moi ban đau chi la mot hoc ky, nhung ba đa o lai đay 30 nam. Chinh tai đay, ba đa lam cong trinh quan trong nhat cua minh: Tu cac quan sat mot so mo ung thu – loai mo gay ra toc đo tang truong te bao than kinh cuc nhanh, ba đa co lap nhan to tang truong than kinh (NGF) trong nam 1952. Ba đuoc cu lam giao su nam 1958, va nam 1962, ba lap mot đon vi nghien cuu o Roma, chia thoi gian lam viec giua Rome va St. Louis.
Tu nam 1961 toi nam 1969 ba lanh đao Trung tam nghien cuu khoa Sinh hoc than kinh (Neurobiology) tai "Hoi đong nghien cuu quoc gia" (Consiglio Nazionale delle Ricerche, CNR) (Rome), va tu nam 1969 toi nam 1978 lanh đao Phong thi nghiem Sinh hoc te bao.


Thuong nghi si suot đoi Ngay 1.8.2001 ba đuoc tong thong Cong hoa Y, Carlo Azeglio Ciampi bo nhiem lam thuong nghi si suot đoi.
Ngay 28–29.4.2006 Levi-Montalcini, o tuoi 97, tham du buoi khai mac cuoc hop thuong nghi vien moi đuoc bau, đe bau chon chu tich thuong nghi vien; ba tuyen bo ung ho ung cu vien phe trung ta Franco Marini. Levi-Montalcini – thuong nghi si nien truong o thuong vien đa chon khong lam chu tich tam thoi trong dip nay. Ba luon tham du cac cuoc thao luan o thuong vien, tru khi ban cong viec khoa hoc. Do viec ung ho chinh phu Romano Prodi cua minh, ba thuong bi mot so thuong nghi si canh huu chi trich, cao buoc ba đa "cuu" chinh phu khi phe ung ho chinh phu o thuong vien chi la đa so it oi (nho la phieu cua ba). Ba thuong bi cong khai lang nhuc, ca tren cac blogs, tu nam 2006, boi ca cac thuong nghi si trung huu nhu Francesco Storace, lan cac bloggers cuc huu, vi tuoi cao va nguon goc Do Thai cua minh.
Cho toi 2012, Levi-Montalcini la nguoi đoat giai Nobel gia nhat va song lau nhat, mac du tai bi nghenh ngang va mat gan nhu bi mu, van giu cuong vu chinh tri trong nuoc minh.
Ba qua đoi nua chung o ngay 30 thang 12 nam 2012 o tuoi 103 tai Rome, Y trong khi ba van chua song qua mua đong nam 2012.


Gia đinh Ba co mot nguoi anh trai, Gino, bi chet nam 1974 vi đau tim. Ong la mot trong cac kien truc su noi tieng nhat cua Y va la giao su tai Đai hoc Torino.
Ba cung co hai chi gai: Anna, lon hon ba 5 tuoi, va Paola, chi em song sinh voi ba Paola Levi-Montalcini Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine, la mot nghe si đuoc ua chuong, đa tu tran nam 2000.


Giai thuong va vinh du Nam 1968, ba tro thanh nguoi phu nu thu 10 đuoc bau vao Vien han lam Khoa hoc quoc gia Hoa Ky.
Nam 1974, ba đuoc bau vao Vien han lam giao hoang ve Khoa hoc
Nam 1982, ba đuoc trao Giai Rosenstiel (chung voi Stanley Cohen)
Nam 1983, ba đuoc trao giai Louisa Gross Horwitz cua Đai hoc Columbia cung voi Stanley Cohen (nguoi cung đoat giai Nobel Sinh ly va Y khoa nam 1986) va Viktor Hamburger.
Nam 1986, Levi-Montalcini va nguoi cong tac Stanley Cohen đuoc nhan giai Nobel Sinh ly va Y khoa, va ba tro thanh nguoi thu tu thuoc cong đong Do Thai thieu so (duoi 50.000 nguoi) nhung lau đoi o Y đoat giai Nobel, sau Emilio Segre, Salvador Luria (mot nguoi ban va đong lieu o đai hoc) va Franco Modigliani.
Nam 1986 giai Albert Lasker cho nghien cuu Y hoc co ban
Nam 1987, ba đuoc thuong Huy chuong Khoa hoc quoc gia, vinh du cao nhat cua gioi khoa hoc Hoa Ky.
Nam 1999, ba đuoc Tong giam đoc cua To chuc Luong thuc va Nong nghiep Lien Hop Quoc (FAO) Jacques Diouf bo nhiem lam đai su thien chi cua co quan nay.
Nam 2001, ba đuoc tong thong Y Carlo Azeglio Ciampi bo nhiem lam thuong nghi si suot đoi.
Nam 2006 ba nhan hoc vi danh du ve ky thuat y sinh (biomedical engineering) cua Đai hoc bach khoa Torino, thanh pho sinh truong cua ba.
Nam 2008 ba nhan bang tien si danh du cua Đai hoc Complutense Madrid (Universidad Complutense de Madrid, UCM), Tay Ban Nha.
Ba la thanh vien cua Han lam vien Khoa hoc giao hoang (Pontifical Academy of Sciences)


Cac sach xuat ban Rita Levi Montalcini, Elogio dell'imperfezione, Gli elefanti Saggi, Garzanti, 1999 (nuova edizione accresciuta).
Rita Levi-Montalcini, Origine ed Evoluzione del nucleo accessorio del Nervo abducente nell'embrione di pollo, Tip. Cuggiani, 1942
Rita Levi-Montalcini, Elogio dell'imperfezione, Garzanti, 1987
Rita Levi-Montalcini, NGF: apertura di una nuova frontiera nella neurobiologia, Roma Napoli, 1989
Rita Levi-Montalcini, Sclerosi multipla in Italia: aspetti e problemi, AISM, 1989
Rita Levi-Montalcini, Il tuo futuro, Garzanti, 1993
Rita Levi-Montalcini, Per i settanta anni della Enciclopedia italiana, 1925–1995, Istituto della Enciclopedia italiana, 1995
Rita Levi-Montalcini, Senz'olio contro vento, Baldini & Castoldi, 1996
Rita Levi-Montalcini, L'asso nella manica a brandelli, Baldini & Castoldi, 1998
Rita Levi-Montalcini, La galassia mente, Baldini & Castoldi, 1999
Rita Levi-Montalcini, Cantico di una vita, Raffaello Cortina Editore, 2000
Rita Levi-Montalcini, Un universo inquieto, 2001
Rita Levi-Montalcini, Tempo di mutamenti, 2002
Rita Levi-Montalcini, Abbi il coraggio di conoscere, 2004
Rita Levi-Montalcini, Tempo di azione, 2004
Rita Levi-Montalcini, Eva era africana, 2005
Rita Levi-Montalcini, I nuovi Magellani nell'er@ digitale, 2006
Rita Levi-Montalcini, Tempo di revisione, 2006
Rita Levi-Montalcini, Rita Levi-Montalcini racconta la scuola ai ragazzi, 2007
Rita Levi-Montalcini, Cronologia di una scoperta, 2009


Nguon Levi-Montalcini, Rita, In Praise of Imperfection: My Life and Work. Basic Books, New York, 1988.
Yount, Lisa (1996). Twentieth Century Women Scientists. New York: Facts on File. ISBN 0-8160-3173-8.
Muhm, Myriam: Vage Hoffnung fur Parkinson-Kranke - Uberlegungen der Medizin-Nobelpreistragerin Rita Levi-Montalcini, Suddeutsche Zeitung #293, p. 22. December 1986 [1] Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2011 tai Wayback Machine


Chu thich Tham khao Aloe, Luigi (2004), "Rita Levi-Montalcini: the discovery of nerve growth factor and modern neurobiology.", Trends Cell Biol., quyen 14 so 7 (xuat ban ngay 1 thang 7 nam 2004), tr. 395–9, doi:10.1016/j.tcb.2004.05.011, PMID 15246433
Shampo, Marc A.; Kyle, Robert A. (2003), "Stamp vignette on medical science. Rita Levi-Montalcini's Nobel Prize for work in neurology.", Mayo Clinic Proc., quyen 78 so 12 (xuat ban ngay 1 thang 12 nam 2003), tr. 1448, doi:10.4065/78.12.1448, PMID 14661672
Aloe, L. (2003), "Rita Levi-Montalcini and the discovery of nerve growth factor: past and present studies.", Archives italiennes de biologie, quyen 141 so 2–3 (xuat ban thang 3 nam 2003), tr. 65–83, PMID 12825318
Cowan, W.M. (2001), "Viktor Hamburger and Rita Levi-Montalcini: the path to the discovery of nerve growth factor.", Annual Neuroscience Review, quyen 24, tr. 551–600, doi:10.1146/annurev.neuro.24.1.551, PMID 11283321
Provine, R.R. (2001), "In the trenches with Viktor Hamburger and Rita Levi-Montalcini (1965-1974): one student's perspective.", Int. J. Dev. Neurosci., quyen 19 so 2 (xuat ban thang 4 nam 2001), tr. 143–49, doi:10.1016/S0736-5748(00)00081-2, PMID 11255028
Levi-Montalcini, R (2000), "From a home-made laboratory to the Nobel Prize: an interview with Rita Levi-Montalcini.", Int. J. Dev. Biol., quyen 44 so 6, tr. 563–66, PMID 11061418
Raju, T.N. (2000), "The Nobel chronicles - 1986: Stanley Cohen (b. 1922); Rita Levi-Montalcini (b. 1909).", Lancet, quyen 355 so 9202 (xuat ban ngay 5 thang 2 nam 2000), tr. 506, PMID 10841166
Aloe, L. (1999), "Rita Levi-Montalcini: a brief biographic view of past and present studies on nerve growth factor.", Microsc. Res. Tech., quyen 45 so 4–5, tr. 207–09, doi:10.1002/(SICI)1097-0029(19990515/01)45:4/5<207::AID-JEMT3>3.0.CO;2-E, PMID 10383112
Bendiner, E. (1992), "Rita Levi-Montalcini and the unveiling of growth factors.", Hosp. Pract. (Off. Ed.), quyen 27 so 4A (xuat ban 1992 Apr 30), tr. 135–45, PMID 1560084 {{Chu thich}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |publication-date= (tro giup)
Pecsi, T. (1987), "Nobel Prize for medicine, 1986 (Rita Levi-Montalcini)", Orvosi hetilap, quyen 128 so 20 (xuat ban ngay 17 thang 5 nam 1987), tr. 1047–48, PMID 3295669
Weltman, J.K. (1987), "The 1986 Nobel Prize for Physiology or Medicine awarded for discovery of growth factors: Rita Levi-Montalcini, M.D., and Stanley Cohen, Ph.D.", N Engl Reg Allergy Proc, quyen 8 so 1, tr. 47–48, doi:10.2500/108854187779045385, PMID 3302667


Lien ket ngoai Autobiography at the Nobel e-Museum Luu tru ngay 19 thang 10 nam 2001 tai Wayback Machine
Article in German Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2011 tai Wayback Machine
The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
Article in Nature at 100th anniversary: "Neuroscience: One hundred years of Rita"
AFP Biography (dated ngay 22 thang 4 nam 2009) celebrating Rita Levi-Montalcini's 100th Birthday Luu tru ngay 6 thang 9 nam 2012 tai archive.today