Mien Nam Viet Nam la mot khai niem đe chi vung đia ly o phia nam nuoc Viet Nam. Tuy nhien, tuy theo tung thoi điem lich su va thoi quen su dung ma khai niem nay đoi khi đuoc dung đe chi cac vung lanh tho khac nhau theo nghia chinh tri mot cach khong chinh thuc.


Khai niem Sac lenh so 153-A/TTP cua Phu Tong thong Viet Nam Cong hoa ngay 22 thang 9 nam 1955 đa quy đinh goi Bac Viet, Trung Viet, Nam Viet tuong ung la Bac Phan, Trung Phan, Nam Phan. Mien Nam Viet Nam la danh tu đe chi:

Phan đinh đia ly đong nghia voi Nam Bo
Phan đinh đia chinh tri o phia nam song Gianh (nay thuoc tinh Quang Binh)
Phan đinh hanh chinh đong nghia voi Nam Ky cua nha Nguyen va thoi Phap thuoc
Phan đinh la gioi tuyen quan su tam thoi, phia nam vi tuyen 17 theo hiep đinh Geneve tu nam 1954–1976 do Quan đoi Quoc gia Viet Nam theo Quan đoi lien hiep Phap tap ket, cac luc luong ban vu trang va to chuc chinh tri cua Viet Minh khong phai tap ket ra Bac.
Tu nam 1945, khai niem mien Nam Viet Nam đuoc dung đe chi vung lanh tho phia nam vi tuyen 16. Khai niem nay bat nguon tu thoa thuan cua cac nuoc Đong Minh ve viec giai gioi quan đoi Nhat o Đong Duong thi vung lanh tho Viet Nam đuoc chia lam 2 phan, lay vi tuyen 16 lam ranh gioi. Vung lanh tho phia nam vi tuyen 16 do quan Anh cai tri, ve sau giao cho Phap. Khai niem nay rat it dung.
Tu thang 12 nam 1945 đen thang 12 nam 1946, Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đa thanh lap Uy ban Hanh chinh Khang chien Mien Nam Viet Nam, do ong Nguyen Son lam Chu tich, ong Hoang Quoc Viet lam Uy vien chinh tri. Tuy nhien, khi đo Nam Bo đa co Uy ban Hanh chinh rieng, nen đia ban quan ly cua Uy ban Hanh chinh Khang chien Mien Nam Viet Nam gom vung đat sau nay la Lien khu 5, tinh tu cac tinh Quang Nam, Đa Nang, Quang Ngai vao cac tinh cuc nam Trung Bo, nhu Binh Thuan cung voi Tay Nguyen. Uy ban Khang chien Mien Nam Viet Nam đong tru so tai thi xa Quang Ngai.
Tu nam 1954 tro đi, khai niem mien Nam Viet Nam đuoc dung đe chi vung lanh tho do Lien hiep Phap va sau đo la chinh phu Viet Nam Cong hoa kiem soat ve mat hanh chinh. Tu sau nam 1969 co them Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam quan ly, ke tu phia nam vi tuyen 17, voi ranh gioi tu nhien la song Ben Hai, nay thuoc tinh Quang Tri. Khai niem nay bat nguon tu Hiep đinh Geneve nam 1954 quy đinh 2 vung tap ket quan su giua Quan đoi nhan dan Viet Nam (phia Bac) va Quan đoi Lien hiep Phap (phia Nam) ma khong đuoc coi la bien gioi quoc gia hay chinh tri. Ranh gioi nay ton tai đen tan nam 1976 sau khi Cong hoa Mien Nam Viet Nam va Viet Nam Dan chu Cong hoa to chuc tong tuyen cu, thong nhat ve mat nha nuoc.
Dua tren cach phan chia vung theo đia ly kinh te thi mien Nam Viet Nam, con đuoc goi la Nam Bo, bao gom cac tinh o phia nam Tay Nguyen va phia tay tinh Ninh Thuan. Vung lanh tho nay con đuoc chia thanh 2 vung lanh tho nho la Đong Nam Bo va Tay Nam Bo. Khai niem nay van đuoc su dung cho đen ngay nay. Đay la cach chia Viet Nam thanh 3 mien: Bac (Bac Bo), Trung (Trung Bo) va Nam (Nam Bo).


Cac tieu vung đia ly Nam Bo bao gom 17 tinh tu Binh Phuoc đen Ca Mau va hai thanh pho: Thanh pho Ho Chi Minh va thanh pho Can Tho.
Khu vuc nay chia lam 2 vung chinh:

Vung Đong Nam Bo hay mien Đong co 5 tinh va 1 thanh pho:
5 tinh: Binh Phuoc, Binh Duong, Đong Nai, Tay Ninh, Ba Ria-Vung Tau
Thanh pho Ho Chi Minh
Vung Đong bang song Cuu Long, con goi la Tay Nam Bo hay mien Tay, co 12 tinh va 1 thanh pho:
12 tinh: Long An, Đong Thap, Tien Giang, An Giang, Ben Tre, Vinh Long, Tra Vinh, Hau Giang, Kien Giang, Soc Trang, Bac Lieu, Ca Mau
Thanh pho Can Tho
Rieng tai lieu cua Tong cuc Thong ke Viet Nam (va mot so it tai lieu khac dua theo so lieu thong ke cua Tong cuc Thong ke) lai xep 2 tinh Ninh Thuan, Binh Thuan vao mien Đong Nam Bo.


Cac ten goi khac = Đang Trong =

Ten goi nay bat nguon tu thoi Trinh – Nguyen phan tranh vao the ky 17, voi ranh gioi xac đinh la o phia nam song Gianh (nay thuoc tinh Quang Binh). Do đac điem ca hai vung lanh tho tuy tren thuc te thuoc hai chinh quyen khac nhau, nhung ve danh nghia van cung mot quoc gia Đai Viet. Ten goi Đang Trong thuong đuoc dung đe chi vung kiem soat boi chua Nguyen, von nam xa Trung Quoc hon nen moi co ten goi nay. Giai đoan nay nguoi ngoai quoc đen giao thuong voi Viet Nam thuong dung ten goi Cochinchina, hoac Quinan đe chi vung lanh tho nay.


= Nam Ha =
Ten goi Nam Ha xuat hien cung thoi voi ten goi Đang Trong. No co nghia đon gian la "o phia nam con song", o đay ham y chi con song Gianh. Tuy nhien, ten goi nay it su dung pho bien nhu ten goi Đang Trong va khong bao gom vung đat Gia Đinh o phia nam.


= Gia Đinh =

Gia Đinh ban đau chi la cai ten đe chi vung lanh tho nho o phia nam vao nam 1698, sau mo rong dan đen nam 1779 thi đuoc dung đe chi toan bo vung tuong ung voi Nam Bo hien nay. Đe tuong ung voi đon vi hanh chinh Bac Thanh o phia bac, tu nam 1802, vua Gia Long đa đat ra Gia Đinh Tran đe cai quan vung lanh tho tu Binh Thuan tro vao, gom 5 tran. Do de co su nham lan nen tu nam 1808 đa đuoc đoi ten la Gia Đinh Thanh. Đung đau đon vi hanh chinh nay la mot chuc quan Luu Tran, sau 1808 đoi thanh Tong tran. Vi Tong tran noi tieng nhat cua Gia Đinh Thanh la Le Van Duyet. Gia Đinh Thanh ton tai mai đen nam 1832, sau khi Le Van Duyet mat va vua Minh Mang quyet đinh giai the Gia Đinh Thanh.


= Nam Ky =

Nam Ky la ten goi tu nam 1832, dung đe chi vung lanh tho thuoc quyen cai quan cua Gia Đinh Thanh truoc kia. Do vua Minh Mang chia vung lanh tho nay thanh 6 tinh truc tiep đat duoi quyen cai quan cua trieu đinh, nen no con co ten goi la Nam Ky Luc tinh. Sau khi chiem đuoc Nam Ky, nguoi Phap thuong su dung ten goi Cochinchine đe chi vung nay.
Danh xung Nam Ky quoc (tieng Phap: Republique de Cochinchine) đuoc nguoi Phap dung đe chi mot quoc gia do ho lap nen vao nam 1946, ve danh nghia cai quan vung truoc đay la thuoc đia Nam Ky. Tuy nhien, quoc gia nay chi ton tai tren danh nghia va chi đen nam 1948 thi bi giai the.


= Nam Bo =

Sau cuoc đao chinh Phap tai Đong Duong ngay 9 thang 3 nam 1945, quan đoi Nhat đa tuyen bo trao lai quyen đoc lap cho Đe quoc Viet Nam. Song song voi qua trinh thanh lap chinh phu, Hoang đe Bao Đai cung cho phan vung lanh tho Viet Nam thanh 3 khu vuc hanh chinh, va đat cac chuc quan Kham sai thay mat nha vua đe cai quan tung vung. Nam Bo la khu vuc tuong ung voi Nam Ky cu.
Ten goi Nam Bo đuoc su dung lau dai cho đen ngay nay.


= Nam Phan =
Ten goi Nam Phan ra đoi vao khoang nam 1947, sau khi chinh phu Nam Ky quoc giai đoan đau giai tan, va chinh phu Nam phan Viet Nam đuoc thanh lap. Sau đo chinh phu Phap va cuu hoang Bao Đai ky thoa uoc thanh lap Quoc gia Viet Nam, theo đo lanh tho Viet Nam đuoc phan thanh 3 đon vi hanh chinh cap Phan, la mot cap cao hon tinh, đung đau la mot Thu hien do Quoc truong chi đinh. Vung lanh tho Nam Phan tuong ung voi vung lanh tho cua Nam Bo vao nam 1945.


Xem them Cham Pa
Kampuchea Krom
Mien Bac (Viet Nam)


Chu thich Đoc them Atlat đia ly Viet Nam, Nha xuat ban Giao duc 2009
Atlat hanh chinh Viet Nam, Nha xuat ban Ban Đo 2008
Li, Tana (1998). Nguyen Cochinchina: Southern Vietnam in the Seventeenth and Eighteenth Centuries. Ithaca, NY: Cornell University Press.