Acanthurus triostegus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1758.


Tu nguyen Tu đinh danh cua loai ca nay, triostegus, trong tieng Latinh co nghia la "ba lop mang", am chi nhung lop mang o tia xuong mang.


Pham vi phan bo va moi truong song A. triostegus co pham vi phan bo rong khap vung bien An Đo Duong - Thai Binh Duong, va trai dai đen tan Đong Thai Binh Duong. Loai ca nay đuoc ghi nhan tu vung bien phia nam ban đao A Rap trai doc theo vung bo bien Đong Phi, bao gom Madagascar va cac đao quoc, bai ngam lan can; tu vung bien ngoai khoi An Đo, pham vi cua A. triostegus mo rong ve phia nam đen Lakshadweep, Sri Lanka, Maldives, Chagos, xa hon nua la đen quan đao Cocos (Keeling) va đao Giang Sinh (Uc), cung nhu vung bien ngoai khoi Tay Uc va bai can Rowley; o pham vi phia đong, A. triostegus xuat hien rong khap vung bien cac nuoc Đong Nam A va Papua New Guinea, trai dai đen hau het cac đao quoc, quan đao thuoc chau Đai Duong; pham vi phia bac gioi han đen vung bien phia nam Nhat Ban va quan đao Hawaii; phia nam tu ran san ho Great Barrier trai dai đen New South Wales, bao gom đao Lord Howe (Uc); o Đong Thai Binh Duong, A. triostegus đuoc quan sat o phia nam ban đao Baja California va bo tay Mexico, va tu El Salvador đen Ecuador, bao gom tat ca cac hon đao ngoai khoi.
A. triostegus song gan cac ran san ho moc tren nen đay cung (đa dam, vun san ho...) o đo sau len đen 90 m; ca con đuoc quan sat trong cac ho thuy trieu hoac vung bien gan bo.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o A. triostegus la 27 cm, nhung thuong đuoc quan sat voi chieu dai pho bien la 17 cm. Loai ca nay co mot manh xuong nhon chia ra o moi ben cuong đuoi, tao thanh nganh sac.
Co the hinh bau duc thuon dai, co mau luc xam nhat voi 6 dai soc doc mau đen tu đau đen cuong đuoi (dai tren đau bang qua mat, dai cuoi cung tren cuong đuoi thuong khong noi lien). Vung bung va than duoi sang mau hon so voi toan bo co the. Vay đuoi cut.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 25 - 27; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 23 - 25; So tia vay o vay nguc: 16 - 17; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5.


= Thay đoi mau sac =
O ca con, A. triostegus co the chuyen co the sang mau đen voi soc trang, thay vi la than trang soc đen nhu o ca truong thanh, đa đuoc quan sat va ghi nhan o ngoai khoi đao Moorea.
Mau mau sac than đen soc trang nhu vay co lien quan đen hanh vi hung hang o ca con. Đieu nay đuoc kiem chung qua viec chung dung thang vay lung len, la hanh đong the hien su hung hang o loai nay (ke ca nhung loai ca đuoi gai khac), va viec xua đuoi nhung đong loai.


Sinh thai A. triostegus truong thanh thuong hop thanh đan rat lon, kiem an gan cac dong nuoc ngot, noi mot so loai tao phat trien tot. Chung cung co the tach nhung nhom nho hon, tham chi la song đon le. Ca truong thanh lan ca con la mot loai co tinh lanh tho.
A. triostegus đuoc ghi nhan la đa tao ra ca the lai voi loai ho hang Acanthurus polyzona o ngoai khoi Mauritius.


= Sinh san =
A. triostegus sinh san theo chu ky am lich, dien ra vao luc chieu toi, cung thanh tung đan. Thoi gian sinh san đinh điem xay ra vao khoang thoi gian tu 12 ngay truoc đen 2 ngay sau khi trang tron.
Trung hinh cau, đuong kinh trung binh khoang 0,68 mm. Trung no trong khoang 26 gio, ca hau au trung bat đau tu kiem an sau khoang 5 ngay ruoi. Ca hau au trung <2,5 cm co dang hinh cau, khong vay va trong suot, ngoai tru phan bung va phan đau anh mau bac. Ca hau au trung buoc sang giai đoan ca con khoang 4-5 ngay sau đo, phat trien voi toc đo khoang 12 mm moi thang. Khi đat đen chieu dai 100 đen 120 mm, toc đo tang truong cham lai khoang 1 mm moi thang.
Trong suot qua trinh sinh san, nhung dai soc đen tren co the ca đuc tro nen sam mau va day hon; ngoai tru vay nguc, cac vay con lai cua chung cung tro nen sam đen hon. Khi lanh tho bi xam pham, cac soc đen tren co the A. triostegus (o ca ca đuc lan ca cai) lai tro nen rat nhat, trong khi khoang mau giua cac soc nay se sam mau hon đoi chut so voi thong thuong.


Đanh bat A. triostegus đuoc xem la mot loai ca thuc pham quan trong o mot so noi trong pham vi cua chung. Loai nay cung đuoc đanh bat cho viec buon ban ca canh, voi gia ban truc tuyen dao đong tu gan 23 đen 50 USD cho mot con.


Tham khao = Trich dan =
Robertson, D. R. (1983). "On the spawning behavior and spawning cycles of eight surgeonfishes (Acanthuridae) from the Indo-Pacific" (PDF). Environmental Biology of Fishes. Quyen 9 so 3/4. tr. 193–223.
Marc Besson va đong nghiep (2017). "Complete and rapid reversal of the body color pattern in juveniles of the convict surgeonfish Acanthurus triostegus at Moorea Island (French Polynesia)". Coral Reefs. Quyen 37 so 1. tr. 31–35. doi:10.1007/s00338-017-1631-4.