Giai vo đich bong đa the gioi, hay con goi la Cup bong đa the gioi, ten chinh thuc la FIFA World Cup, thuong đuoc goi đon gian la World Cup, la giai đau bong đa do Lien đoan Bong đa Quoc te (FIFA) to chuc voi chu ky 4 nam 1 lan cho ca cac đoi tuyen bong đa nam quoc gia cua nhung nuoc thanh vien FIFA. Giai lan đau tien đuoc to chuc vao nam 1930, va bi gian đoan 2 lan vao cac nam 1942 va 1946 do Chien tranh the gioi thu hai.
Giai đau bat đau voi giai đoan vong loai, dien ra trong 3 nam truoc đo đe xac đinh đoi nao gianh quyen tham du vong chung ket. O vong chung ket, 32 đoi canh tranh chuc vo đich tai cac đia điem trong (cac) quoc gia chu nha trong thoi gian khoang 1 thang. (Cac) quoc gia chu nha tu đong lot vao vong bang cua giai đau. Giai đau du kien mo rong len 48 đoi bat đau tu giai đau nam 2026.
World Cup la su kien the thao thu hut su quan tam đong đao nhat tren toan the gioi. Luong nguoi xem World Cup 2018 uoc tinh đat 3,57 ty nguoi, gan mot nua dan so toan cau, trong khi luong nguoi xem World Cup 2022 uoc tinh đat 5 ty nguoi, khoang 1,5 ty luong xem tren cac khu vuc co ban quyen va truyen hinh tran chung ket giua Argentina va Phap.
Qua 22 lan (tinh đen nam 2022) to chuc, tinh đen nay moi chi co 8 đoi tuyen quoc gia vo đich giai đau nay. Brazil la đoi tuyen duy nhat tham du đu 22 vong chung ket va cung la đoi tuyen thanh cong nhat voi 5 lan vo đich. Tiep đo la Đuc va Y voi 4 lan gianh ngoi cao nhat. Argentina 3 lan nang cup, Phap va Uruguay cung co 2 danh hieu. Anh va Tay Ban Nha moi đoi đeu co 1 lan vo đich.
17 quoc gia đa đang cai it nhat 1 ky World Cup. Brazil, Phap, Y, Đuc va Mexico đa tung to chuc 2 lan, trong khi Uruguay, Thuy Si, Thuy Đien, Chile, Anh, Argentina, Tay Ban Nha, Hoa Ky, Nhat Ban va Han Quoc (đong chu nha), Nam Phi, Nga va Qatar tung to chuc 1 lan. World Cup 2026 se đuoc đong to chuc boi Canada, Hoa Ky va Mexico, voi Mexico tro thanh quoc gia đau tien tren the gioi đang cai 3 ky World Cup, Hoa Ky lan thu 2 đang cai va la lan đau tien Canada to chuc su kien nay.


Ten goi Ten goi chinh thuc cua FIFA World Cup đa co vai lan thay đoi. Thoat đau no đuoc goi la "World Cup" (Cup the gioi, Coupe du monde) sau đo la "Cup Jules Rimet" (ten cua cuu chu tich FIFA, nguoi đe xuong giai đau nay), roi đen "Giai vo đich bong đa the gioi - Cup Jules Rimet" va sau cung la "FIFA World Cup". Tai Viet Nam, "World Cup" đuoc goi pho bien hon han so voi "Giai vo đich bong đa the gioi".


Lich su = Cac giai đau quoc te truoc đay =
Tran đau bong đa quoc te đau tien tren the gioi la tran đau dien ra tai Glasgow nam 1872 giua 2 tieu quoc la Scotland va Anh (nay thuoc Lien hiep Vuong quoc Anh va Bac Ireland), ket thuc voi ty so hoa 0-0. Giai đau quoc te đau tien, Giai vo đich Anh quoc khai mac, dien ra vao nam 1884. Khi bong đa ngay cang pho bien o cac noi khac tren the gioi vao đau the ky XX, no đuoc to chuc nhu mot mon the thao khong co huy chuong danh cho cac van đong vien the thao khong chuyen nghiep tai The van hoi Mua he 1900 va 1904 (tuy nhien, IOC đa nang cap vi the cua chung thanh cac su kien chinh thuc) va tai The van hoi Mua he 1906 (Olympic 1896 van gay tranh cai ve viec lieu co tung dien ra mon bong đa giua 2 đoi cua Hy Lap va Tho Nhi Ky ngay nay tai chau Au hay khong). Lien hiep Vuong quoc Anh va Bac Ireland la nha vo đich Olympic đau tien vao nam 1900.
Sau khi FIFA đuoc thanh lap vao nam 1904, to chuc nay đa co gang sap xep mot giai đau bong đa chuyen nghiep quoc te giua cac quoc gia ben ngoai khuon kho Olympic vao nam 1906. Đay la nhung ngay đau tien cua bong đa quoc te, va FIFA đa that bai trong viec to chuc mot giai đau nhu the.
Tai The van hoi Mua he 1908 o London, bong đa đa tro thanh mot cuoc thi chinh thuc. Đuoc len ke hoach boi Hiep hoi bong đa Anh (FA), co quan quan ly bong đa cua Anh, su kien nay chi danh cho cac cau thu nghiep du va bi nghi ngo la mot giai trinh dien chu khong phai la mot cuoc thi đau. Vuong quoc Anh (đai dien boi đoi bong đa nghiep du quoc gia Anh) đa gianh huy chuong vang. Ho lap lai thanh tich nay tai The van hoi Mua he 1912 o Stockholm.
Voi su kien Olympic tiep tuc đuoc thi đau giua cac đoi nghiep du, Sir Thomas Lipton đa to chuc giai đau Sir Thomas Lipton Trophy o Turin vao nam 1909. Giai đau Lipton la giai vo đich giua cac cau lac bo ca nhan (khong phai cac đoi tuyen quoc gia) tu cac quoc gia khac nhau, moi đoi đai dien cho ca mot quoc gia). Cuoc thi đoi khi đuoc mo ta la Giai vo đich bong đa the gioi đau tien va voi su gop mat cua cac cau lac bo chuyen nghiep uy tin nhat tu ​​Y, Đuc va Thuy Si, nhung Hiep hoi bong đa Anh đa tu choi cuoc thi va tu choi loi đe nghi gui mot đoi chuyen nghiep. Lipton đa moi West Auckland, mot đoi bong nghiep du tu County Durham, đai dien thay the cho nuoc Anh. West Auckland đa vo đich giai đau va tro lai vao nam 1911 đe bao ve thanh cong danh hieu cua ho.
Nam 1914, FIFA đa cong nhan Olympic la "giai vo đich bong đa the gioi danh cho nguoi nghiep du" va chiu trach nhiem quan ly su kien nay. Đieu nay đa mo đuong cho cuoc thi bong đa lien luc đia đau tien tren the gioi, tai The van hoi Mua he 1920, voi cac tran đau gom Ai Cap va 13 đoi chau Au va chien thang cuoi cung thuoc ve Bi. Uruguay đa gianh đuoc huy chuong vang o hai giai đau bong đa Olympic tiep theo vao nam 1924 va 1928. Do đo cung la hai giai vo đich the gioi đau tien, vi nam 1924 la khoi đau cua ky nguyen bong đa chuyen nghiep cua FIFA.


= World Cup truoc The chien 2 =

Sau su thanh cong cua cac giai đau bong đa Olympic, FIFA đuoc su thuc giuc boi chu tich Jules Rimet, mot lan nua bat đau xem xet viec to chuc giai đau quoc te rieng biet ben ngoai Olympic. Vao ngay 28 thang 5 nam 1928, Đai hoi FIFA tai Amsterdam đa quyet đinh to chuc 1 giai vo đich the gioi. Voi viec Uruguay đa 2 lan vo đich 2 ky Olympic gan nhat va đe ky niem 100 nam đoc lap cua nuoc nay vao nam 1930, FIFA đa chon Uruguay la nuoc chu nha cua giai đau.
Cac hiep hoi bong đa quoc gia cua cac quoc gia đuoc chon đa đuoc moi đe gui đoi tham du, nhung viec lua chon noi to chuc la Uruguay đong nghia voi viec se can 1 chuyen đi dai va ton kem đe bang qua Đai Tay Duong cho cac đoi bong chau Au. Vi vay, khong co quoc gia chau Au nao cam ket gui đoi tham gia cho đen thoi điem 2 thang truoc khi bat đau giai. Rimet cuoi cung đa thuyet phuc cac đoi tu Bi, Phap, Romania va Nam Tu thuc hien chuyen đi. Tong cong, 13 quoc gia đa tham gia gom: 7 đoi tu Nam My, 4 đoi tu Chau Au va 2 đoi tu Bac My.

2 tran đau World Cup đau tien dien ra đong thoi vao ngay 13 thang 7 nam 1930; Phap va Hoa Ky la đoi chien thang trong 2 tran đau tien cua giai, lan luot đanh bai Mexico 4-1 va Bi 3-0. Ban thang đau tien trong lich su World Cup đuoc ghi boi Lucien Lauros cua Phap. Trong tran chung ket, Uruguay đa đanh bai Argentina 4-2 truoc su theo doi cua 93.000 khan gia o Montevideo va tro thanh quoc gia đau tien vo đich World Cup. Sau khi World Cup thanh lap, FIFA va IOC co mau thuan voi su tham gia cua cac cau thu nghiep du va vi the bong đa đa bi loai khoi Olympic 1932. Bong đa o Olympic đa tro lai tu Olympic 1936 tai Đuc, nhung đa bi lu mo boi mot World Cup hap dan va danh gia hon.
Cac van đe phai đoi mat voi cac ky World Cup  đau tien trong thap nien 1930 cung nhu trong bong đa noi rieng va the thao noi chung la nhung kho khan sau sac cua viec di chuyen xuyen luc đia va chien tranh - chinh tri. Rat it cac đoi luc đia Nam My san sang toi chau Au tham du World Cup 1934 va tat ca cac quoc gia Bac va Nam My, ngoai tru Brazil va Cuba, đa tay chay giai đau nam 1938. Brazil la đoi Nam My duy nhat tham gia ca 2 giai. World Cup nam 1942 va 1946 ma Đuc va Brazil đa tim cach to chuc đa bi huy bo do Chien tranh the gioi thu 2 va hau qua nghiem trong cua no.


= World Cup sau The chien II =

World Cup 1950 đuoc to chuc tai Brazil la lan đau tien xuat hien cac đoi tuyen thuoc Vuong quoc Anh. Vuong quoc Anh đa rut khoi FIFA nam 1920, mot phan do khong muon thi đau voi cac quoc gia đa co chien tranh voi ho, va phan khac la do cac cuoc bieu tinh chong lai su anh huong cua nuoc ngoai đoi voi bong đa nhung đa chap nhan gia nhap lai vao nam 1946 theo loi moi cua FIFA. Giai đau cung chung kien ​​su tro lai cua nha vo đich nam 1930 Uruguay, đoi bong đa tay chay hai ky World Cup truoc đo. Uruguay đa vo đich giai đau mot lan nua sau khi đanh bai đoi chu nha Brazil, trong tran đau mang ten "Maracanazo" (tieng Bo Đao Nha: Maracanaco).
Trong cac giai đau tu nam 1934 đen 1978, 16 đoi thi đau tai vong chung ket, ngoai tru nam 1938, khi Ao bi sap nhap vao Đuc sau vong loai, do đo chi con 15 đoi va nam 1950, khi An Đo, Scotland va Tho Nhi Ky rut lui, giai đau chi con 13 đoi. Hau het cac quoc gia tham du la tu Chau Au va Nam My, voi mot so it tu Bac My, Chau Phi, Chau A va Chau Đai Duong. Cac đoi nay thuong bi đanh bai de dang boi cac đoi chau Au va Nam My von manh hon han va do đo giai đau tiep tuc duy tri the đoc ton cua hai chau luc nay o su kien the thao lon nhat trong thoi hien đai. Cho đen nam 1982, chi co cac đoi sau ​​ngoai chau Au va Nam My vuot qua vong bang: Hoa Ky vao ban ket vao nam 1930; Cuba vao tu ket nam 1938; Bac Trieu Tien vao tu ket nam 1966; va Mexico vao tu ket nam 1970.


= Mo rong toi 32 đoi =

Giai đau đuoc mo rong thanh 24 đoi vao nam 1982 va sau đo tang len 32 đoi vao nam 1998, ngoai ra cung cho phep nhieu đoi hon tu Chau Phi, Chau A va Bac My tham gia. Ke tu đo, cac đoi tu cac khu vuc nay đa gat hai đuoc nhieu thanh cong hon, mot so trong đo đa lot vao tu ket: Mexico vao tu ket nam 1986; Cameroon vao tu ket nam 1990; Han Quoc lot vao ban ket nam 2002; Senegal cung voi Hoa Ky, lot vao tu ket nam 2002; Ghana lot vao tu ket nam 2010; Costa Rica lot vao tu ket vao nam 2014 va Maroc lot toi ban ket nam 2022. Tuy nhien, cac đoi chau Au va Nam My van tiep tuc thong tri; cac đoi lot vao tu ket cua cac giai đau nam 1994, 1998, 2006 va 2018 đeu la cac đoi chau Au va Nam My.
199 đoi đa tham du vong loai World Cup 2002; 198 quoc gia đa thi đau tai vong loai World Cup 2006, trong khi ky luc ve so quoc gia tham du vong loai la 214 o giai nam 2018.


= Mo rong toi 48 đoi =
Vao thang 10 nam 2013, Sepp Blatter đa noi ve viec đam bao cho khu vuc cua Lien đoan bong đa Caribe mot vi tri tai World Cup. Trong an ban ngay 25 thang 10 nam 2013 cua tuan bao FIFA Weekly, Blatter đa viet rang: "Tu goc đo the thao thuan tuy, toi muon thay su toan cau hoa cuoi cung đuoc thuc hien nghiem tuc ma cac hiep hoi the thao quoc gia chau Phi va chau A đa đat đuoc vi the ma ho xung đang tai Giai vo đich bong đa the gioi."
Sau khi xuat ban tap chi, đoi thu cua Blatter cho cuong vi Chu tich FIFA, Chu tich UEFA Michel Platini, tra loi rang ong du đinh mo rong World Cup len toi 40 hiep hoi bong đa quoc gia, tang so luong đoi tham du hien tai len 8 đoi. Platini noi rang ong se phan bo mot suat bo sung cho UEFA, hai cho Lien đoan bong đa chau A va Lien đoan bong đa chau Phi, hai suat đuoc chia se giua CONCACAF va CONMEBOL, va mot suat bao đam cho Lien đoan bong đa chau Đai Duong. Platini đa noi ro ve ly do tai sao ong muon mo rong World Cup: "World Cup khong dua tren chat luong cua cac đoi vi ban khong co 32 nguoi gioi nhat tai World Cup... nhung đo la mot su thoa hiep tot.... Đo la van đe chinh tri vay tai sao khong co nhieu nuoc chau Phi hon? Giai đau mang lai cho tat ca moi nguoi tren toan the gioi. Neu khong cho ho co hoi tham gia, bong đa se khong tien bo."
Vao thang 10 nam 2016, chu tich FIFA Gianni Infantino tuyen bo ung ho tang so đoi World Cup len 48 đoi vao nam 2026. Vao ngay 10 thang 1 nam 2017, FIFA xac nhan World Cup 2026 se co 48 đoi vao chung ket.


= Vu an tham nhung FIFA 2015 =

Thang 5 nam 2015, cac cao buoc hinh su ve toi nhan hoi lo, lua đao va rua tien đe tham nhung trong viec phat hanh quyen truyen thong va tiep thi (đau thau gian lan) cho cac giai đau cua FIFA, voi cac quan chuc FIFA bi buoc toi nhan hoi lo voi tong so tien hon 150 trieu đo la trong 24 nam. Vao cuoi thang 5, Bo Tu phap Hoa Ky đa cong bo ban cao trang 47 toi danh voi cac cao buoc đau gia, lua đao qua đuong day va rua tien am muu chong lai 14 nguoi. Viec bat giu hon mot chuc quan chuc FIFA đa đuoc thuc hien ke tu thoi điem đo, đac biet la vao ngay 29 thang 5 va ngay 3 thang 12. Đen cuoi thang 5 nam 2015, tong cong chin quan chuc FIFA va nam giam đoc đieu hanh cua cac thi truong the thao va phat thanh truyen hinh đa bi buoc toi tham nhung. Vao thoi điem đo, Chu tich FIFA Sepp Blatter tuyen bo se tu bo vi tri cua minh vao thang 2 nam 2016.
Vao ngay 4 thang 6 nam 2015, Chuck Blazer khi hop tac voi FBI va chinh quyen Thuy Si đa thua nhan rang ong va cac thanh vien khac trong uy ban đieu hanh cua FIFA đa bi mua chuoc đe quang ba cho World Cup 1998 va 2010. Vao ngay 10 thang 6 nam 2015, chinh quyen Thuy Si đa tich thu du lieu may tinh tu cac van phong cua Sepp Blatter. Cung ngay, FIFA đa hoan qua trinh đau thau World Cup 2026 truoc nhung cao buoc xung quanh viec hoi lo trong cac giai đau 2018 va 2022. Tong thu ky luc bay gio Jerome Valcke tuyen bo: "Do tinh hinh nay, toi nghi rang that vo ly khi bat đau bat ky quy trinh đau thau nao trong thoi điem hien tai." Vao ngay 28 thang 10 nam 2015, Blatter va Pho chu tich FIFA đa bi đinh chi lam viec trong 90 ngay; ca hai đeu thua nhan vo toi trong cac tuyen bo gui cho cac phuong tien truyen thong.
Vao ngay 3 thang 12 nam 2015, hai pho chu tich FIFA đa bi bat vi nghi ngo hoi lo trong cung mot khach san o Zurich, Ao, noi bay quan chuc FIFA đa bi bat giu vao thang 5. Them 16 cao trang cua Bo Tu phap Hoa Ky đa đuoc cong bo cung ngay.


= Cac giai đau FIFA khac =

Mot giai đau tuong đuong danh cho bong đa nu, Giai vo đich bong đa nu the gioi, lan đau tien đuoc to chuc vao nam 1991 tai Trung Quoc. Giai đau danh cho nu co quy mo nho hon nam gioi, nhung đang trong qua trinh phat trien; so luong quoc gia tham gia giai đau nam 2007 la 120, nhieu hon gap đoi so voi nam 1991.
Bong đa nam đa đuoc đua vao moi ky The van hoi Olympic mua he tru nam 1896 va 1932. Khong giong nhu nhieu mon the thao khac, giai bong đa nam tai The van hoi khong phai la giai đau cap cao nhat va ke tu nam 1992, giai đau chi danh cho đo tuoi duoi 23 (U-23) voi moi đoi đuoc phep mang ba cau thu vuot qua tuoi đuoc to chuc. Bong đa nu ra mat tai Olympic nam 1996.
Cup Lien đoan cac chau luc (FIFA Confederations Cup) la giai đau đuoc to chuc mot nam truoc World Cup tai (cac) quoc gia đang cai World Cup nhu mot đot thu nghiem, khao sat cho ky World Cup sap toi.
FIFA cung to chuc cac giai đau quoc te danh cho bong đa tre (Giai vo đich bong đa U-20 the gioi, Giai vo đich bong đa U-17 the gioi, Giai vo đich bong đa nu U-20 the gioi, Giai vo đich bong đa nu U-17 the gioi), bong đa cau lac bo (Giai vo đich bong đa the gioi cac cau lac bo (FIFA Club World Cup)), va cac bien the bong đa nhu futsal (Giai vo đich bong đa trong nha the gioi (FIFA Futsal World Cup)) va bong đa bai bien (Giai vo đich bong đa bai bien the gioi (FIFA Beach Soccer World Cup)). Ba giai sau khong co phien ban danh cho nu, mac du Giai vo đich bong đa nu the gioi cac cau lac bo đa đuoc đe xuat.
Giai vo đich bong đa nu U-20 the gioi đuoc to chuc mot nam truoc moi ky cua Giai vo đich bong đa nu the gioi. Giai đau U-20 đong vai tro la mot đot thu nghiem cho giai đau lon hon.


Su kien chinh Nam 1930, giai đau đau tien đuoc to chuc tai Uruguay, la ky World Cup duy nhat ma tat ca cac tran đau đuoc to chuc o cung mot thanh pho la Montevideo, thu đo Uruguay va khong to chuc vong loai. Uruguay tro thanh đoi đau tien vo đich giai đau khi to chuc tren san nha.
Nam 1934, ky World Cup lan đau tien trong lich su đuoc to chuc tai chau Au va so đoi tham du la 16, giai duy nhat ma đoi chu nha cung phai tham du vong loai. Y la đoi gianh chuc vo đich lan đau tien sau thang loi truoc đoi tuyen Tiep Khac voi ti so 2-1 sau 2 hiep phu (2 đoi hoa nhau voi ti so 1-1 sau 90 phut thi đau chinh thuc).
Nam 1938, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Phap. Y tro thanh đoi đau tien bao ve thanh cong chuc vo đich sau thang loi truoc đoi tuyen Hungary voi ti so 4-2 trong tran chung ket. Đay cung la ky World Cup cuoi cung truoc khi giai đau bi gian đoan vao nam 1942 va nam 1946 do anh huong cua Chien tranh the gioi thu hai.
Nam 1950, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Brazil. Uruguay tro thanh đoi bong chau My gianh chuc vo đich lan thu 2 cua minh. Y tro thanh đoi đuong kim vo đich đau tien bi loai ngay tu vong bang. Đay cung la ky World Cup tro lai sau 12 nam gian đoan vi do anh huong cua Chien tranh the gioi thu hai.
Nam 1954, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Thuy Si, va cung la lan đau tien giai đuoc chieu tren truyen hinh. Đoi tuyen Tay Đuc tro thanh đoi gianh chuc vo đich lan đau tien sau thang loi truoc đoi tuyen Hungary voi ti so 3-2 trong tran chung ket.
Nam 1958, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Thuy Đien. Đoi tuyen chu nha Thuy Đien co lan đau tien trong lich su lot vao tran chung ket cua 1 ky World Cup, Brasil lan đau tien vo đich the gioi va la lan đau tien giai thuong cau thu tre xuat sac nhat ra đoi va cung la lan đau tien mot đoi tuyen quoc gia Nam My vo đich tren đat chau Au.
Nam 1962, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Chile, va cung la lan đau tien hieu so ban thang đuoc su dung đe phan hang 2 đoi bang điem. Đoi tuyen Brasil gianh chuc vo đich lan thu 2 sau thang loi truoc đoi tuyen Tiep Khac voi ti so 3-1 trong tran chung ket.
Nam 1966, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Anh, va cung la lan thu hai 4 đoi vao ban ket đeu đen tu Chau Au. Đoi tuyen chu nha Anh đa gianh chuc vo đich the gioi lan đau tien sau thang loi truoc đoi tuyen Tay Đuc voi ti so 4-2 (2 đoi hoa nhau voi ti so 2-2 sau 2 hiep thi đau chinh thuc). Brasil tro thanh cuu vo đich lan thu 2 bi loai tu vong bang.
Nam 1970, ky World Cup lan đau tien to chuc tai quoc gia Bac My la Mexico, Brasil tro thanh đoi bong đau tien vo đich 3 lan va giu cup vinh vien, lan đau tien the vang, the đo va giai thuong đoi tuyen phong cach đuoc ap dung.
Nam 1974, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai Tay Đuc. Cup FIFA World Cup đuoc ra đoi. Đoi tuyen chu nha Tay Đuc đa gianh chuc vo đich the gioi truoc đoi tuyen Ha Lan voi ti so 2-1 trong tran chung ket.
Nam 1978, ky World Cup thu 5 to chuc tai chau My va cung la lan đau tien đuoc to chuc tai Argentina. Đoi tuyen chu nha Argentina lan đau tien đoat chuc vo đich bong đa the gioi sau thang loi truoc đoi tuyen Ha Lan voi ti so 3-1 sau hai hiep phu (vi 2 đoi co ti so hoa 1-1 o hai hiep thi đau chinh thuc 90 phut).
Nam 1982, lan đau tien Tay Ban Nha đang cai giai đau nay va cung la lan đau tien đuoc to chuc tai mot quoc gia thuoc ban đao Iberia, giai đau tang so đoi len thanh 24 đoi. Y tro thanh đoi bong chau Au đau tien co 3 chuc vo đich sau thang loi truoc Tay Đuc voi ti so 3-1 trong tran chung ket.
Nam 1986, Mexico tro thanh quoc gia đau tien đang cai giai đau lan thu 2 (lan truoc la ky World Cup 1970). Đoi tuyen Argentina gianh chuc vo đich lan thu 2 trong lich su sau thang loi truoc đoi tuyen Tay Đuc voi ti so 3-2 trong tran chung ket.
Nam 1990, Y tro thanh quoc gia chau Au đau tien 2 lan đang cai giai đau (lan truoc la ky World Cup 1934). Đoi tuyen Tay Đuc tro thanh đoi bong chau Au gianh chuc vo đich lan thu 3 sau thang loi truoc đoi tuyen Argentina voi ti so 1-0 trong tran chung ket.
Nam 1994, lan đau tien Hoa Ky đang cai giai đau nay, Brasil lan thu 4 đoat chuc vo đich bong đa the gioi sau thang loi truoc đoi tuyen Y voi ti so luan luu 3-2 (vi hai đoi hoa nhau o hai hiep thi đau chinh thuc va hai hiep phu). Đay cung la lan đau tien tran chung ket phai buoc vao loat sut luan luu. Đay cung la ky World Cup cuoi cung co 24 đoi truoc khi ky World Cup 1998 nang so đoi tuyen tham gia la 32 đoi.
Nam 1998, Phap la nuoc Chau Au tiep theo la chu nha sau Y (lan truoc la ky World Cup 1938). Va đay cung la ky World Cup đau tien tang so đoi tham du len 32 đoi. Phap tro thanh đoi bong chu nha chau Au lan đau tien gianh chuc vo đich sau thang loi truoc đoi tuyen Brazil voi ti so 3-0 trong tran chung ket.
Nam 2002, ky World Cup lan đau tien trong lich su đuoc to chuc tai chau A va cung la lan đau tien đuoc to chuc đong thoi o hai quoc gia. Đoi tuyen Han Quoc tro thanh đoi bong chau A lan đau tien trong lich su lot vao vong ban ket cua 1 ky World Cup. Đoi tuyen Nhat Ban co lan đau tien trong lich su lot vao vong 16 đoi cua 1 ky World Cup, nhung đa đe thua truoc đoi tuyen Tho Nhi Ky voi ti so la 0-1. Con đoi tuyen Phap tro thanh nha đuong kim vo đich thu 3 bi loai ngay tu vong bang. Đoi tuyen Brasil lan thu 5 đoat chuc vo đich sau thang loi truoc đoi tuyen Đuc voi ti so 2-0 trong tran chung ket.
Nam 2006, ky World Cup lan thu 2 to chuc tai Đuc (lan truoc la ky World Cup 1974). Đay cung la lan thu tu co 4 đoi vao ban ket đeu thuoc chau Au. Va đay cung la tran chung ket lan thu 2 phai đa loat sut luan luu. Y tro thanh đoi bong chau Au đau tien gianh chuc vo đich sau thang loi truoc đoi tuyen Phap voi ti so 5-3 (sau loat sut luan luu) vi hai đoi hoa sau 2 hiep thi đau chinh thuc va 2 hiep phu voi ti so 1-1. Đuc tro thanh quoc gia thu 3 o chau Au lan thu 2 đang cai World Cup.
Nam 2010, ky World Cup lan đau tien dien ra o chau Phi. Đoi tuyen Nam Phi tro thanh đoi chu nha đau tien khong vuot qua đuoc vong bang cua mot ky World Cup. Đoi tuyen Y tro thanh cuu vo đich thu 4 sau khi bi loai ngay tu vong bang. Đoi tuyen Tay Ban Nha lan đau tien gianh chuc vo đich sau khi gianh chien thang truoc đoi tuyen Ha Lan voi ti so chung cuoc 1-0 sau 2 hiep phu (vi 2 đoi hoa nhau o 2 hiep thi đau chinh thuc voi ti so 0-0).
Nam 2014, Brasil đang cai giai đau nay lan thu 2 (lan truoc la ky World Cup 1950). Giai đau nay đuoc to chuc tai Nam ban cau va lan đau tien trong lich su vong chung ket, cong nghe goal-line đuoc ap dung cho tat ca cac tran đau. Đoi tuyen Đuc tro thanh đoi bong chau Au đau tien vo đich tren đat chau My sau thang loi truoc đoi tuyen Argentina voi ti so 1-0 o hiep phu. Con đoi tuyen Tay Ban Nha tro thanh nha đuong kim vo đich thu 5 sau khi bi loai ngay o vong bang.
Nam 2018, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai mot quoc gia thuoc khu vuc Đong Au va cung la lan đau tien đuoc to chuc tai mot quoc gia thuoc Lien Xo cu, ky World Cup đau tien ma cong nghe ho tro trong tai (VAR) đa đuoc su dung. Đoi tuyen Đuc tro thanh cuu vo đich thu 6 bi loai ngay tu vong bang. Đoi tuyen chu nha Nga co lan đau tien trong lich su gianh quyen vao vong tu ket cua mot ky World Cup. Đoi tuyen Phap lan thu 2 gianh chuc vo đich (sau ky World Cup 1998). Đoi tuyen Croatia co lan đau tien trong lich su lot vao tran chung ket cua mot ky World Cup, va đay cung la ky World Cup đau tien ma đoi tuyen Croatia gianh giai a quan. Đoi tuyen Bi co lan đau tien gianh hang 3, con đoi tuyen Anh lot vao top 4 đoi manh nhat lan thu 3 (trong đo co ky World Cup 1966 ma ho đa gianh chuc vo đich) va cung la lan đau tien la vao ky World Cup 1990. Đang chu y la đoi tuyen Y đa tung 4 lan vo đich khong tham du giai vi khong vuot qua vong loai.
Nam 2022, ky World Cup lan đau tien đuoc to chuc tai mot quoc gia thuoc Trung Đong, va cung la lan đau tien đuoc to chuc tai mot quoc gia thuoc The gioi A Rap va đuoc to chuc vao mua đong. La ky World Cup ap dung su đoi moi ve cong nghe nhu Vach voi đien tu Goal-line, Video ho tro trong tai VAR, đac biet co them cong nghe Bat viet vi ban tu đong SAOT va cong nghe cam bien trong trai bong Al Rihla đe theo doi vi tri qua bong cung nhieu thu khac. Đay la ky World Cup lan thu 2 đuoc to chuc tai chau A (sau ky World Cup 2002) đuoc to chuc o Nhat Ban va Han Quoc. Qatar chinh thuc tro thanh nuoc chu nha thu 3 cua chau A gianh quyen đang cai World Cup, va cung la đoi chu nha thu hai (sau đoi tuyen Nam Phi o ky World Cup 2010) khong vuot qua đuoc vong bang cua mot ky World Cup. Đoi tuyen tung 4 lan vo đich, Y co lan thu 2 lien tiep khong vuot vong loai cua giai. Mot đoi tuyen khac cung tung 4 lan vo đich la đoi tuyen Đuc co lan thu 2 lien tiep khong vuot qua vong bang. Đoi tuyen Bi gianh hang ba World Cup 2018, cung khong vuot qua vong bang lan đau tien vao nam 1998. Đoi tuyen Uruguay 2 lan vo đich bi loai tu vong bang sau 20 nam tu World Cup 2002. Đoi tuyen Mexico bi loai tu vong bang sau 44 nam tu World Cup 1978. Đoi tuyen Đan Mach co lan đau tien bi loai ngay tu vong bang tu World Cup 2010. Đoi tuyen Uc va đoi tuyen Han Quoc vuot qua vong bang lan luot vao ky World Cup 2006 va World Cup 2010. Đoi tuyen Bo Đao Nha co lan đau tien dung buoc o vong tu ket, trong khi đo đoi tuyen Brasil co lan thu 2 lien tiep dung buoc tai vong nay, con đoi tuyen Anh van la đoi co nhieu lan that bai o tu ket nhat voi 7 lan. Đoi tuyen Maroc đi vao lich su khi tro thanh đoi tuyen chau Phi đau tien gianh quyen vao ban ket cua 1 ky World Cup. Đoi tuyen Croatia, a quan World Cup 2018 co lan thu 2 gianh hang 3 sau ky World Cup 1998. Đay cung la ky World Cup cuoi cung co 32 đoi tham du truoc khi ky World Cup 2026 se nang so đoi tuyen tham gia la 48 đoi. Đoi tuyen Argentina lan thu ba gianh chuc vo đich (sau ky World Cup 1978 va World Cup 1986) sau khi vuot qua đuong kim vo đich Phap voi ti so 4-2 o loat sut luan luu 11m (3-3 sau hiep phu).
Nam 2026, so đoi tham du tang len thanh 48 đoi, lan đau tien to chuc o 3 quoc gia va Mexico tro thanh quoc gia đau tien cua Bac My 3 lan lam chu nha giai đau (lan truoc la ky World Cup 1970 va World Cup 1986), Hoa Ky lan thu hai đang cai giai đau (lan truoc la ky World Cup 1994) va lan đau tien Canada to chuc giai đau.


Cup Tu nam 1930 đen 1970, Cup Jules Rimet đa đuoc trao cho đoi vo đich World Cup. Ban đau no đuoc goi đon gian la World Cup hoac Coupe du Monde, nhung vao nam 1946, no đuoc đoi ten sau khi chu tich FIFA Jules Rimet thanh lap giai đau. Tu nam 1970 tro ve truoc, đoi vo đich the gioi đuoc trao "cup vang" ma trong cac van kien chinh thuc cua FIFA goi la "vat pham nghe thuat". Đo la buc tuong nho hinh "Nu than chien thang Nike" (theo than thoai Hy Lap) ma trong gioi bong đa thuong goi la tuong "Nu than vang". Theo đon đat hang cua FIFA, chiec tuong nay đuoc hoan thanh nam 1928 do mot nguoi tho kim hoan o Paris ten la Abel Lafleur đuc bang vang that, nang 1,8 kg (voi chiec đe bang đa hoa cuong nang chung 4 kg), tri gia 10.000 USD.

Truoc Giai the gioi nam 1970, FIFA giu "Cup vang" theo đieu le quy đinh đe roi trao cho lien đoan bong đa quoc gia thuoc nuoc co đoi bong đoat chuc vo đich the gioi roi tra lai cho FIFA truoc khi tien hanh vong chung ket Giai vo đich bong đa the gioi lan sau.
Nam 1970, sau 3 lan vo đich, nhu trong đieu le quy đinh, đoi Brasil đa đuoc trao tang vinh vien "Nu than vang". Tuy nhien, chiec cup đa bi đanh cap vao nam 1983 va chua bao gio đuoc tim lai, duong nhu đa bi nhung ten trom nau chay. Sau giai nam đo, FIFA đat lam chiec cup moi lay ten la Cup the gioi FIFA. Chiec cup nay la cup luan luu, khong đoi bong nao co the đoat vinh vien ca. Nhung đoi bong vo đich se đuoc trao tang chiec cup mau thu nho đe lam ky niem cung voi viec đuoc giu chiec cup chinh thuc trong thoi gian giua 2 giai vo đich bong đa the gioi. Chiec cup moi đuoc đuc bang vang that do nghe si nguoi Y Silvio Gazzaniga sang tac, sau khi vuot qua 53 nghe nhan đe tro thanh nguoi thang cuoc, voi chieu cao 36,5 cm đuoc lam bang vang nguyen khoi 18 carat (75%), nang 6,175 kg, tri gia 20.000 USD. Cup nay do nguoi tho kim hoan Stabilimento Artistico Bertoni o thanh pho Milano đuc. Chiec cup mang hinh 2 thanh nien voi 4 canh tay gio cao đo lay qua Đia Cau. Phan kim loai cua chiec cup hien nay la 4,9 kg "vang nguyen khoi 18 carat" va co 2 lop đa malachit trong khi mat duoi cua chiec cup khac ten cua nhung quoc gia vo đich giai vo đich bong đa the gioi ke tu nam 1974. Mo ta ve chiec cup cua Gazzaniga la: "Nhung đuong thang xuat phat tu duoi, vuon len theo hinh xoan oc, vuon ra đe tiep nhan the gioi. Tu nhung đuong net đang chu y cua co the đuoc đieu khac, buc tuong noi len voi khoanh khac chien thang."
Hien tai, tat ca cac thanh vien (cau thu, huan luyen vien va nguoi quan ly) cua ba đoi hang đau giai đau đeu nhan đuoc huy chuong voi mot huy hieu cua Cup vo đich bong đa the gioi; quan quan (vang), a quan (bac) va hang ba (đong). Trong World Cup 2002, huy chuong vi tri thu tu đa đuoc trao cho chu nha Han Quoc. Truoc giai đau nam 1978, huy chuong chi đuoc trao cho muoi mot cau thu tren san trong tran chung ket va tran tranh hang ba. Vao thang 11 nam 2007, FIFA đa thong bao rang tat ca cac thanh vien cua đoi tuyen vo đich World Cup tu nam 1930 đen nam 1974 se đuoc trao lai huy chuong.


The thuc = Vong loai =

Ke tu ky World Cup thu hai vao nam 1934, vong loai đa đuoc to chuc đe chon ra cac ung vien đu đieu kien cho vong chung ket. Vong loai đuoc to chuc trong sau khu vuc (Chau Phi, Chau A, Bac, Trung My va Caribbean, Nam My, Chau Đai Duong va Chau Au), đuoc giam sat boi cac lien đoan cua ho. Đoi voi moi giai đau, FIFA quyet đinh so suat tham du đuoc trao cho tung khu vuc luc đia truoc đo, thuong dua tren suc manh va thanh tich quoc te cua cac đoi trong lien đoan.
Vong loai co the bat đau som nhat la gan ba nam truoc khi vong chung ket dien ra va keo dai trong khoang thoi gian hai nam. Thong thuong, mot hoac hai suat đuoc trao cho nhung đoi chien thang trong tran play-off lien luc đia. Vi du, đoi vuot qua vong loai o khu vuc Chau Đai Duong va đoi đung thu nam o vong loai khu vuc chau A đa đoi đau voi nhau o tran play-off cho mot suat tham du World Cup 2010. Tu World Cup 1938 tro đi, cac quoc gia chu nha khong can phai đa vong loai đe tham du vong chung ket nhu cac đoi khac. Quyen nay cung đuoc trao cho cac nha đuong kim vo đich tu nam 1938 đen 2002, nhung đa bi xoa bo ke tu World Cup 2006 tro đi, đoi hoi cac nha đuong kim vo đich phai vuot qua vong loai đe tham du giai ke tiep. Brazil, quoc gia vo đich nam 2002, la nha vo đich the gioi đau tien choi cac tran đau vong loai đe tham du World Cup 2006.


= Vong chung ket =


Chu nha = Tien trinh lua chon =

Cac ky World Cup đau tien, quyen đang cai đuoc trao cho cac quoc gia tai cac cuoc hop cua đai hoi FIFA. Cac đia điem đa gay tranh cai boi vi Nam My va chau Au cho đen nay la hai trung tam suc manh trong bong đa va chuyen đi giua ho can ba tuan bang thuyen. Chang han, quyet đinh to chuc World Cup đau tien o Uruguay, dan đen chi co bon quoc gia chau Au thi đau. Hai ky World Cup tiep theo đeu đuoc to chuc o chau Au. Quyet đinh tiep tuc chon Chau Au va to chuc o Phap đa bi tranh cai, vi cac nuoc Nam My hieu rang vi tri nay se tiep tuc xen giua Đai Tay Duong. Do đo, ca Argentina va Uruguay đeu tay chay Giai vo đich bong đa the gioi 1938.
Ke tu Giai vo đich bong đa the gioi 1958, đe tranh nhung cuoc tay chay hoac tranh cai, FIFA đa bat đau mot mo hinh xen ke cac đoi chu nha giua chau My va chau Au, tiep tuc cho đen Giai vo đich bong đa the gioi 1998. Giai vo đich bong đa the gioi 2002, đuoc to chuc boi Han Quoc va Nhat Ban, la lan đau tien đuoc to chuc o chau A va la giai đau đau tien co nhieu hon mot nuoc chu nha. Nam Phi tro thanh quoc gia chau Phi đau tien đang cai Giai vo đich bong đa the gioi 2010. Giai vo đich bong đa the gioi 2014 đuoc to chuc boi Brazil, lan đau tien đuoc to chuc tai Nam My ke tu Argentina nam 1978 va la lan đau tien World Cup lien tiep đuoc to chuc o ben ngoai Chau Au.

Nuoc chu nha hien đuoc chon trong mot cuoc bo phieu cua Hoi đong FIFA. Đieu nay đuoc thuc hien theo mot he thong bo phieu toan dien. Hiep hoi bong đa quoc gia cua mot quoc gia mong muon to chuc su kien nay nhan đuoc "Thoa thuan" tu FIFA, giai thich cac buoc va yeu cau. Hiep hoi cung nhan đuoc mot hinh thuc bang cach đe trinh đai dien đe chinh thuc ung cu. Sau đo, mot nhom thanh tra đuoc FIFA chi đinh đen xem xet đat nuoc đe xac đinh rang quoc gia nay co đap ung cac yeu cau can thiet đe to chuc su kien va mot bao cao ve quoc gia nay đuoc đua ra. Quyet đinh ve viec ai se to chuc World Cup thuong đuoc đua ra sau hoac bay nam truoc giai đau. Tuy nhien, đa co nhung lan chu nha cua nhieu giai đau trong tuong lai đuoc cong bo cung mot luc, nhu truong hop cua World Cup 2018 va 2022, đuoc trao cho Nga va Qatar, voi viec Qatar tro thanh quoc gia Trung Đong đau tien đang cai giai đau.
Đoi voi World Cup 2010 va 2014, giai đau cuoi cung đuoc luan chuyen giua cac lien đoan, chi cho phep cac quoc gia tu lien đoan đuoc chon (Chau Phi nam 2010, Nam My vao nam 2014) đe to chuc giai đau. Chinh sach xoay vong đuoc đua ra sau cuoc tranh cai xung quanh chien thang cua Đuc truoc Nam Phi trong cuoc bo phieu đe to chuc giai đau nam 2006. Tuy nhien, chinh sach xoay vong luc đia se khong tiep tuc sau nam 2014, do đo, bat ky quoc gia nao, ngoai tru nhung quoc gia thuoc lien đoan đa to chuc hai giai đau truoc đo, đeu co the đang ky lam chu nha cho World Cup bat đau tu nam 2018. Đieu nay mot phan đe tranh mot kich ban tuong tu nhu qua trinh đau thau cho giai đau nam 2014, noi Brazil la nha thau chinh thuc va duy nhat.
Giai vo đich bong đa the gioi 2026 đa đuoc chon đe to chuc tai Hoa Ky, Canada va Mexico, đanh dau lan đau tien mot World Cup đuoc chia se boi ba quoc gia chu nha. Giai đau nam 2026 se la World Cup lon nhat tung đuoc to chuc, voi 48 đoi thi đau tong cong 80 tran. 60 tran đau se dien ra o My, bao gom tat ca cac tran đau tu vong tu ket tro đi, trong khi Canada va Mexico, moi nuoc se to chuc 10 tran đau.


= Thanh tich =

Sau trong so tam nha vo đich hien tai đa gianh đuoc mot trong nhung danh hieu World Cup khi thi đau tren chinh que huong cua minh, ngoai le la Brazil, đoi đa đung vi tri a quan sau khi thua tran đau quyet đinh tren san nha vao nam 1950 cung nhu thua tran ban ket voi Đuc vao nam 2014 va Tay Ban Nha khi chi lot vao vong hai tren san nha vao nam 1982. Anh (1966) đa gianh đuoc danh hieu duy nhat cua minh khi choi voi tu cach la mot quoc gia chu nha. Uruguay (1930), Y (1934), Argentina (1978) va Phap (1998) đa gianh đuoc nhung danh hieu đau tien voi tu cach la quoc gia chu nha, trong khi Đuc (1974) gianh đuoc danh hieu World Cup thu hai khi choi tren san nha.
Cac quoc gia khac cung đa thanh cong khi to chuc giai đau. Thuy Si (tu ket 1954), Thuy Đien (a quan nam 1958), Chile (vi tri thu ba nam 1962), Han Quoc (vi tri thu tu nam 2002), Nga (tu ket nam 2018) va Mexico (tu ket nam 1970 va 1986) đeu co ket qua tot nhat khi la chu nha. Cho đen nay, Nam Phi (2010) va Qatar (2022) la hai quoc gia chu nha that bai trong viec vuot qua vong bang.


Cac ky luc va thong ke Sau cau thu co so lan tham du cac vong chung ket World Cup nhieu nhat la Antonio Carbajal (1950-1966), Rafael Marquez (2002-2018) va Andres Guardado (2006-2022) cung đen tu Mexico; cuu đoi truong đoi tuyen CHLB Đuc Lothar Matthaus (1982-1998); đoi truong đoi tuyen Argentina Lionel Messi va nguoi đong cap Bo Đao Nha Cristiano Ronaldo (2006-2022). Messi cung la nguoi choi nhieu tran nhat voi tong cong 26 lan đuoc ra san. Huyen thoai Pele la nguoi duy nhat 3 lan vo đich World Cup voi tu cach cau thu. Djalma Santos cua Brazil (1954-1962), Franz Beckenbauer (1966-1974) cua Tay Đuc va Philipp Lahm cua Đuc (2006-2014) la nhung cau thu duy nhat đuoc ghi ten ba lan trong Đoi hinh Tieu bieu.
Nguoi ghi nhieu ban thang nhat tai cac ky World Cup la tuyen thu Đuc Miroslav Klose, voi 16 lan lam tung luoi đoi phuong trong 4 lan tham du giai. Thu 2 la tuyen thu Brasil Ronaldo voi 15 ban. Đung thu 3 voi 14 lan lap cong la tuyen thu nguoi Đuc Gerd Muller. O cung vi tri thu 4 la trung phong huyen thoai nguoi Phap Just Fontaine va tien đao Lionel Messi cua Argentina voi 13 ban thang. Đac biet hon, Fontaine con giu ky luc ve so ban thang ghi đuoc tai mot ky World Cup, voi thanh tich 13 ban ghi đuoc tai giai nam 1958.
Vao thang 11 nam 2007, FIFA đa thong bao rang tat ca cac thanh vien cua đoi tuyen vo đich World Cup tu nam 1930 đen nam 1974 se đuoc trao lai huy chuong vo đich. Đieu nay khien huyen thoai Pele cua Brazil tro thanh cau thu duy nhat gianh đuoc ba huy chuong cua đoi vo đich World Cup (1958, 1962 va 1970, mac du ong khong choi trong tran chung ket nam 1962 vi chan thuong). Bay cau thu đa thu thap tat ca ba loai huy chuong World Cup (vang, bac va đong): nam cau thu đen tu đoi hinh 1966-1974 bao gom Franz Beckenbauer, Jurgen Grabowski, Horst-Dieter Hottges, Sepp Maier va Wolfgang Overath (1966-1974); Franco Baresi cua Y (1982, 1990, 1994) va gan đay nhat la Miroslav Klose cua Đuc (2002-2014) voi bon huy chuong lien tiep. Miroslav Klose cung chinh la cau thu nhan đuoc huy chuong World Cup nhieu nhat (1 vang, 1 bac, 2 đong). Anh cung la cau thu duy nhat co tat ca cac loai huy chuong va luon co huy chuong o tat ca cac ky World Cup tham gia.
Mario Zagallo, Franz Beckenbauer va Didier Deschamps la ba nguoi đong thoi vo đich World Cup voi tu cach cau thu va huan luyen vien. Zagallo vo đich cac giai nam 1958 va 1962 khi con đang thi đau roi giai nam 1970 khi chuyen sang vai tro huan luyen vien. Beckenbauer vo đich giai nam 1974 khi đeo bang đoi truong đoi tuyen Tay Đuc va giai nam 1990 voi huan luyen vien truong., Didier Deschamps vo đich vao nam 1998 khi la cau thu va nam 2018 khi lam huan luyen vien. Con huan luyen vien tuyen Y Vittorio Pozzo la nguoi duy nhat tung hai lan gianh ngoi vo đich tren ghe chi đao (1934 va 1938). Tat ca cac huan luyen vien truong gianh chuc vo đich World Cup đeu la nguoi xuat than tu đat nuoc co đoi tuyen gianh danh hieu nay.
Tinh đen het World Cup 2022, Brasil đa choi nhieu tran World Cup nhat voi 114 tran, theo sau la Đuc voi 112 tran. Hai đoi gap nhau lan đau tien trong lich su thi đau tai giai o tran chung ket nam 2002. Đuc gop mat o nhieu tran chung ket (8 lan), ban ket (13 lan), va tu ket nhat (16 lan), trong khi Brazil tham du nhieu vong chung ket nhat (22 lan), thang nhieu tran nhat (76 tran), va ghi đuoc nhieu ban thang nhat (237 ban). Hai đoi đa đoi đau hai lan tai World Cup, trong tran chung ket nam 2002 va ban ket nam 2014.
Giai vo đich bong đa the gioi gan nhu la san choi rieng cho cac đoi bong Nam My va chau Au khang đinh su thong tri tuyet đoi trong lang tuc cau the gioi boi vi cho đen nay thi chua co đoi bong nao ngoai chau Au va Nam My co vinh du đuoc nang cao chiec cup vang danh gia. Tuy nhien chua co đoi bong chau Au nao vo đich World Cup khi giai đau đuoc đang cai tai chau A.


= Top cau thu ghi ban xuat sac nhat =


Khan gia Tran đau duy nhat đuoc khan gia nhieu nhat, đuoc hien thi trong ba cot cuoi cung, đa đuoc tran chung ket trong mot nua cua 20 ky Cup The gioi tinh đen nam 2014. Mot tran đau khac hoac cac tran đau đa thu hut khan gia nhieu nhat so voi tran chung ket vao cac nam 1930, 1938, 1958, 1962, 1970–1982, 1990 va 2006.

Nguon: FIFA


Phat song va quang ba Giai vo đich bong đa the gioi đuoc truyen hinh truc tiep lan đau tien vao nam 1954 va hien la su kien the thao đuoc xem va theo doi rong rai nhat tren the gioi. Luong nguoi xem tich luy cua tat ca cac tran đau cua World Cup 2006 uoc tinh la 26,29 ty. 715,1 trieu nguoi đa theo doi tran đau cuoi cung cua giai đau nay (mot phan chin cua toan bo dan so tren hanh tinh). Le boc tham World Cup 2006, quyet đinh phan chia cac đoi thanh cac bang, đuoc theo doi boi 300 trieu nguoi xem. Giai vo đich bong đa the gioi thu hut nhieu nha tai tro nhu Coca-Cola, McDonald's va Adidas. Đoi voi cac cong ty nay va nhieu cong ty khac, viec tro thanh nha tai tro tac đong manh me đen cac thuong hieu toan cau cua ho. Cac nuoc chu nha thuong co su gia tang doanh thu hang trieu đo la tu su kien keo dai mot thang. Co quan quan ly mon the thao nay, FIFA đa tao ra doanh thu 4,8 ty đo la tu giai đau nam 2014 va 6,1 ty đo la tu giai đau nam 2018.
Moi giai vo đich bong đa the gioi ke tu nam 1966 đeu co linh vat hoac/va logo rieng. World Cup Willie, linh vat cho cuoc thi nam 1966, la linh vat World Cup đau tien. World Cup co cac qua bong thi đau chinh thuc đuoc thiet ke đac biet cho moi giai đau. Moi giai vo đich bong đa the gioi cung co mot bai hat chinh thuc, đuoc trinh dien boi cac nghe si tu Shakira đen Will Smith.
Thiet lap quan he đoi tac voi FIFA vao nam 1970, Panini đa xuat ban album sticker đau tien cho World Cup 1970. Ke tu đo, thu thap va giao dich nhan dan đa tro thanh mot phan cua trai nghiem World Cup, đac biet la cho the he tre. FIFA cung đa cap phep cac video game World Cup tu nam 1986, voi Electronic Arts, cong ty giu giay phep hien tai.
World Cup tham chi con co anh huong đang ke ve mat thong ke đoi voi ty le sinh, ty le gioi tinh nam/nu cua tre so sinh va benh đau tim o cac quoc gia co cac đoi tuyen quoc gia đang thi đau.


Ket qua s.h.p.: sau hiep phu
p: sau loat đa luan luu
TBD: chua xac đinh
Ghi chu

Đa co 82 đoi tuyen quoc gia đa tham du it nhat mot ky World Cup. Trong so nay, co tam đoi tuyen quoc gia đa gianh chuc vo đich World Cup, va cac đoi nay đa them ngoi sao vao bieu trung cua minh, moi ngoi sao đai dien cho mot lan vo đich the gioi. Tuy nhien, bieu trung cua đoi tuyen quoc gia Uruguay lai xuat hien bon ngoi sao, trong đo hai ngoi sao tuong trung cho hai chuc vo đich the gioi vao cac nam 1930 va 1950, hai ngoi sao con lai tuong trung cho hai tam huy chuong vang tai The van hoi Mua he 1924 va 1928.
Voi nam lan vo đich, Brasil la đoi tuyen thanh cong nhat trong lich su World Cup va cung la quoc gia duy nhat đa tham du tat ca cac ky World Cup (22 lan) cho đen nay. Brasil cung la đoi tuyen đau tien gianh chuc vo đich World Cup lan thu ba (1970), thu tu (1994) va thu nam (2002). Y (1934 va 1938) va Brasil (1958 va 1962) la 2 quoc gia duy nhat đa tung bao ve thanh cong ngoi vo đich. Tay Đuc (1982–1990) va Brasil (1994–2002) la cac quoc gia duy nhat xuat hien trong ba tran chung ket World Cup lien tiep. Đuc đa vao đuoc ban ket 13 lan, co 12 lan gianh huy chuong va la đoi lot vao chung ket nhieu nhat (8 lan).


= Cac đoi tuyen tung lot vao top bon đoi manh nhat =

# = Quoc gia đa chia tach thanh cac quoc gia đoc lap nho hon


= Thanh tich tot nhat theo tung lien đoan =

Cho đen nay, cac tran chung ket Cup bong đa the gioi chi đuoc tranh tai giua cac đoi tuyen tu cac lien đoan UEFA (chau Au) va CONMEBOL (Nam My). Cac quoc gia chau Au đa gianh đuoc 12 chuc vo đich, trong khi Nam My la 10 lan. Chi co ba đoi tuyen tu ben ngoai hai chau luc nay đa tung vao đuoc đen vong ban ket cua giai đau: Hoa Ky (CONCACAF) vao nam 1930, Han Quoc (chau A) vao nam 2002 va Maroc (chau Phi) vao nam 2022. Chi co mot đoi tu chau Đai Duong đa tung vuot qua vong bang, Uc vao nam 2006, đa gianh quyen vao vong hai.
Brasil, Argentina, Tay Ban Nha va Đuc la nhung đoi tuyen duy nhat gianh đuoc World Cup to chuc ben ngoai lien đoan luc đia cua ho; Brasil đa gianh chien thang o chau Au (1958), Bac My (1970 va 1994) va chau A (2002), Argentina đa gianh chuc vo đich tai Bac My vao nam 1986 va chau A vao nam 2022, trong khi Tay Ban Nha đa gianh đuoc mot chuc vo đich tai chau Phi vao nam 2010. Đuc la đoi tuyen chau Au đau tien vo đich World Cup tai Nam My vao nam 2014. Chi co nam lan lien tiep World Cup đuoc chinh phuc boi cac đoi tuyen đen tu cung mot luc đia. Y va Brasil đa bao ve thanh cong danh hieu cua ho vao nam 1938 va 1962, trong khi đoi đang quang tiep theo sau Y vao nam 2006 la Tay Ban Nha vao nam 2010, Đuc vao nam 2014, Phap vao nam 2018 va Argentina vao nam 2022.


Thanh tich chi tiet tung đoi tai cac ky World Cup Ghi chu


Bang xep hang tong the Tinh đen Giai vo đich bong đa the gioi 2022


Thanh tich cua cac đoi chu nha Ngoai tru giai nam 1934, tat ca cac đoi chu nha đeu chac chan gianh quyen tham du vong chung ket World Cup.


Thanh tich cua đoi đuong kim vo đich Cho đen nam 2002, đoi vo đich World Cup cung đong thoi gianh quyen tham du vong chung ket giai tiep theo. Nhung tu nam 2006, đoi đuong kim vo đich van phai trai qua vong loai.


Cac giai thuong Hien co 6 giai thuong trao cho ca nhan hay toan đoi tuyen cho thanh tich thi đau cua ho tai moi ky World Cup: 

Giai Qua bong vang cho cau thu xuat sac nhat giai, do gioi truyen thong bau chon (đuoc trao lan đau vao nam 1982); Qua bong bac va Qua bong đong cho hai cau thu xep thu hai va thu ba ve so phieu trong cuoc bau chon nay;
Giai Chiec giay vang cho vua pha luoi cua giai. Chiec giay bac va Chiec giay đong cho hai cau thu ve nhi va ve ba
Giai Gang tay vang (truoc đo la Giai thuong Yashin) cho thu mon xuat sac nhat giai, do Hoi đong Ky thuat cua FIFA bau chon (đuoc trao lan đau vao nam 1994);
Giai Cau thu tre xuat sac nhat cho cau thu xuat sac nhat duoi 21 tuoi tinh đen thoi điem giai khoi tranh, do Hoi đong Ky thuat cua FIFA bau chon (đuoc trao lan đau vao nam 2006).
Giai FIFA Fair Play Trophy cho đoi co chi so fair play tot nhat, theo thang điem do Uy ban Fair Play FIFA quyet đinh (đuoc trao lan đau vao nam 1978);
Giai Đoi tuyen loi cuon nhat cho đoi gianh đuoc nhieu phieu nhat do khan gia binh chon (đuoc trao lan đau vao nam 1994);
Đoi hinh tieu bieu đuoc cong bo lan đau vao nam 1998.
Cac đoi tuyen moi lan vo đich World Cup đeu đuoc gan them 1 ngoi sao len bieu tuong, tru ĐTQG Uruguay (co 4 sao nhung co 2 lan vo đich World Cup, 2 lan vo đich bong đa nam Olympic).


Xem them Danh sach tran chung ket Giai vo đich bong đa the gioi
Đoi tuyen tham du Giai vo đich bong đa the gioi
Giai vo đich bong đa U-20 the gioi
Giai vo đich bong đa U-17 the gioi
Giai vo đich bong đa cac cau lac bo the gioi
Giai vo đich bong đa nu the gioi
Giai vo đich bong đa bai bien the gioi
Giai vo đich bong đa trong nha the gioi
Cup Lien đoan cac chau luc


Ghi chu va tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi FIFA World Cup tai Wikimedia Commons
Website chinh thuc
Cac ky Giai vo đich bong đa the gioi truoc đo Luu tru ngay 9 thang 6 nam 2015 tai Wayback Machine

Ban mau:National football teams
Ban mau:Main world cups
Ban mau:Main world championships