Rollo (Nam. Tieng Norman: Rou; tieng Bac Au co: Hrolfr; tieng Phap: Rollon. Sinh nam 846 hoac 860, mat nam 928/930 hoac 932/933 sau cong nguyen), mot nguoi Viking, mot chien binh, Ke chinh phuc (The Conquerer), Ke thong tri đau tien cua Normandie, vung phia Bac nuoc Phap, đat nen mong ra đoi cua Cong quoc Normandie. Rollo con đuoc goi la Cong tuoc xu Normandy, hau due nam gioi cua ong van cai tri Cong quoc Normandy cho đen tan the ky XIII, truoc khi Vuong quoc Phap thon tinh va sap nhap no.
Con cua ong la William Kiem dai, chau noi la Richard I su dung danh hieu Ba tuoc (Count trong tieng Anh, comes hoac consul trong tieng Latinh), Hoang than (Prince trong tieng Anh, Princeps trong tieng Latinh). Chat cua ong, Richard II, Cong tuoc xu Normandy la the he đau tien cua Nha Normandy su dung tuoc vi Cong tuoc, va xem minh la Cong tuoc xu Normandy.
Rollo noi day tro thanh mot chien binh đac biet cua nguoi Norse voi su nghiep lan than ve phuong Nam, đat vung buoc chan tren vung đat cua nguoi Francia, khoi điem ha luu song Seine. Sau Cuoc vay ham Chartres (Chartres. 911), duoi suc manh luc luong va uy hiep tu Rollo o khu vuc phia Tay Bac, Vua Tay Francia, Charles III cua Phap đa phai nhuong bo va giao vung đat phia Tay Bac doc song Seine, nay la Rouen cho Rollo đe dung cac cuoc cuop boc, thoa thuan Rollo thong linh vung đat nay, trach nhiem bao ve Tay Francia khoi cac chien dich xam lan cua nguoi Viking.
Rollo la thong linh Viking chi huy luc luong đau tien, chiem huu phan khu vuc Tay Au bat đau tu nam 911 va tri vi vung Normandie. Rollo sau đo quyet đinh đinh cu tai vung đat nay, đua gia đinh cua minh tro thanh nha Normandy, mot gia toc noi danh chau Au. Cac the he tiep theo va nhung nguoi phuc vu Rollo tao thanh nhom nguoi Norman, toc đuoc ket hop tu nguoi Norse, nguoi Viking phuong Bac voi dan cu ban đia goc Frank, nguoi Gallo-Roman. Rollo đuoc xem nhu la nguoi tao nen toc nguoi Norman. Ve sau, trong thoi đai Viking, voi Cuoc xam luoc Anh cua nguoi Norman, hau due cua Rollo chiem huu đao Anh, đao Ireland đong thoi giu kiem soat Normandie (Nha Normandy); trong ba the ky X, XI, XII, voi Cuoc chinh phuc mien Nam Y, nhung nguoi Norman kiem soat Vuong quoc Sicilia (Danh sach quan chu Sicilia), Cong quoc Antioch. Đong vai tro la nguoi khoi đau, Rollo đa đe lai nhung anh huong trong van hoa chau Au va Can Đong trong suot lich su cho đen ngay nay.


Nguon coi = Ten goi =
Ten goi cua ong, Rollo đuoc goi theo anh huong Roman, ten goc la Hrolfr theo tieng Bac Au co. Ong con co ten goi khac la Rolou, theo bien dich cua tac pham Gesta Danorum lich su phuong Bac. So sanh trong tieng Breton voi cac nghia lien quan thi Rouello nghia la dong doi cao quy va Rouallo nghia la dong doi sat. Co nghien cuu cho rang cai ten Rollo la phien ban Latinh cua chien binh phuong Bac Hrollaugr.
Trong the ky X, nha su hoc Dudo cua Saint-Quentin ghi chu rang Rollo nhan ten ten Kito la Robert. Trong mot cach viet khac, ten cua ong đuoc lay la Rou, dung trong bien nien tho Roman de Rou, the ky XII, tieng Norman, đuoc viet boi nha tho Wace, bien soan lai boi Vua Henry II cua Anh, hau due cua Rollo.


= Nguon goc phuong Bac =
Rollo sinh ra vao giua the ky IX, que nha o vung Scandinavia. Cac nghien cuu tranh luan khia canh ong sinh ra o Đan Mach hoac Na Uy. Rollo la chien binh lanh đao nguoi Viking trong Cuoc vay ham Paris (885 - 886), đuoc khang cu va chong lai boi Vua Eudes I cua Phap.
Cac nguon su thoi Trung Co co mau thuan voi nhau ve nguon goc gia đinh cua Rollo: Na Uy hay nguoi Đan Mach. Su chenh lech nay xuat phat tu viec nguoi Viking xuat phat điem bat ngo va manh me tu phuong Bac, viec su dung nghien cuu khong đuoc quan tam o Chau Au. Trong thoi điem Trung Co, nhu cac thuat ngu nhu Nguoi Viking, Nguoi phuong Bac, Nguoi Thuy Đien, Nguoi Đan Mach, Nguoi Na Uy, đeu khong đuoc coi trong ve đo chinh xac, đeu xem la nguoi phuong Bac, chien binh phuong Bac chuyen toi phuong Nam.
Trong ban tieu su ve Rollo cua linh muc Dudo cua Saint-Quentin thoi điem cuoi the ky X, xac đinh rang Rollo xuat phat tu Đan Mach. Mot trong nhung nguoi chau cua Rollo, đong thoi song cung thoi đai voi Dudo la Robert II Tong giam muc Rouen, nhung nam đo đuoc biet đen voi cai ten Robert Đan Mach. Tac pham Lich su Norman cua Dudo (Historia Normannorum hoac Libri III de moribus et actis primorum Normanniae ducum) đeu đuoc uy quyen bien soan boi chau trai cua Rollo, Richard I xu Normandy. Dudo đuoc tiep xuc voi cac thanh vien cua nha Normandy, tim hieu them ve cuoc đoi cua Rollo. Theo nghien cuu cua Dudo, ong mieu ta rang: thoi ky đau con o phuong Bac, mot vi vua vo danh cua Đan Mach đoi nghich voi gia đinh cua Rollo, chu yeu la cha anh - mot quy toc Đan Mach va anh trai cua Rollo, Gurim. Sau cai chet cua cha, anh trai Gurim đa bi giet va Rollo buoc phai roi khoi Đan Mach. Tac pham cua Dudo tro thanh nguon chinh cho nhung tac pham lich su sau đo William cua Jumieges (sau nam 1066) va Orderic Vitalis (đau the ky XII), cung voi cac chi tiet bo sung.

Dua tren mot nguon khac, xac đinh Rollo xuat phat tu Na Uy đuoc nghien cuu va tuyen bo boi nha su hoc Goffredo Malaterra, đa viet: Rollo đa khoi nguon tu Na Uy voi ham đoi cua minh đen bo bien Kito giao. Cung quan điem, nha su hoc nguoi Anh the ky XII, William cua Malmesbury tuyen bo rang Rollo đuoc sinh ra tu dong doi quy toc Na Uy.
Mot bien nien su co ten la Benoit (đuoc cho rang đong thoi la Bien nien su Normandie - Chronique des ducs de Normandie) đa viet vao giua the ky XII, xac đinh Rollo đa đuoc sinh ra o mot thi tran ten la Fasge, đuoc giai thich khac nhau, hoac la thi tran Faxe, Sjælland, Đan Mach, hoac la đo thi Fauske, Nordland, Na Uy, hoac la mot khu đinh cu mo ho đa bi bo roi hay đoi ten. Bien su đa xac đinh rang Rollo đa bi mot nguoi cai tri đia phuong buc hai va đa tron khoi đo đen đao Scanza, đuoc mieu ta nhu la Scania, nay la Skane, Thuy Đien. Tren thuc te, thi tran Faxe co khoang cach gan hon voi Scania, con phong canh mien nui cua Fasge đuoc mo ta giong voi Fauske. Trong mot đoan khac cua Bien nien su, Rollo lai đuoc goi la nguoi Đan Mach.
Nhom cac nha su hoc khac đa xac đinh Rollo la Hrolf the Walker (tieng Bac Au co: Gongu-Hrolfr; tieng Đan Mach: Ganger-Hrolf) tu cac saga cua Iceland the ky XIII nhu Heimskringla va Saga Orkneyinga. Hrolf the Walker đuoc đat ten nhu vay boi vi co than the lon đen noi khong con ngua nao co the mang ong đi. Cac nguon tin Iceland cho rang Hrolfr đuoc sinh ra o Trondhjem (nay la Trondheim) o mien tay Na Uy, vao cuoi the ky thu IX voi cha me nguoi Na Uy la Rognvald Eysteinsson (Rognvald Ke thong thai), Ba tuoc Møre og Romsdal va me la Hildr Hrolfsdottir.
Theo mot nhom nghien cuu khac, xac đinh bang chung cho rang co moi quan he ho hang giua Rollo va Ketill Flatnose, Vua Mann - mot vuong quoc Bac Au quan đao phia Tay Scotland. Theo ban nghien cuu nay, cha cua Rollo cung đuoc đat ten la Ketill va nguoi anh ten Gurim. Trong nguon su cua Iceland, cha cua Ketill Flatnose la Bjorn Grimsson, ong noi cua Ketill Flatnose la Grim. Hai nguon su cua Irish va Iceland đeu cho rang, Rollo khi con tre đa đen chu du hoac song o Scotland, noi ong co mot co con gai ten Cadlinar (Kaðlin, Kathleen). To tien cua Ketill Flatnose đuoc cho la đen tu Møre - que huong cua Rollo trong cac nguon cua Iceland. Tuy nhien, Ketill, Grim hay Grum đeu la nhung cai ten pho bien trong cac cong đong Bac Au.
Cho đen ngay nay, van chua the xac nhan đuoc nguon goc cua Rollo, chi co the khang đinh rang ong la mot nguoi Viking phuong Bac.


Su nghiep Du cho co nhieu nghien cuu khac nhau ve Rollo, đua ra nhieu xac đinh, đanh gia khac nhau nhung khong the co ket qua khac voi lich su co ban cuoc đoi cua Rollo cung nhu lich su chau Au thoi truoc the ky X. Thoi đai Viking (793 - 1066) bat đau tu nam 793, khi nguoi Viking bat đau su nghiep vien chinh chau Au, đi ve phuong Nam, khoi đau la đao Anh roi lan luot Phap, vung Đia Trung Hai voi Tay Ban Nha, Y hay ca Đong La Ma. Rollo la mot nguoi Viking phuong Bac khoi đau su nghiep nhu la mot chien binh trong cac cuoc vien chinh. Ghi chep som nhat ve Rollo xac nhan rang, Rollo bat đau chi huy đoi quan Viking cua minh lan đau tien khi tham chien Cuoc vay ham Paris (885 - 886). Nguoi Viking thoi ky đau roi the ky IX đeu theo xu huong cuop boc cac đot theo thoi gian hang nam, sau đo đem cua cai tro lai vung phia Bac.
Theo nghien cuu cua Dudo, Rollo bat đau chiem linh vung Rouen vao nam 876 sau hang loat cac lan di chuyen cung chien binh Viking. Ong đuoc phu ta boi nha bien nien su thoi đai đo la Flodoard, ghi lai rang nguoi Viking gan nhu sang bang cac khu đinh cu o Rouen, khu lan can, cuoi cung, Robert Ke hung manh cua Marches cua Neustria du tien hanh cac chien dich chong lai nguoi Viking, nhung phai thoa thuan, giao mot so vung ven bien cho nguoi Viking. Rollo chiem linh tam thoi sau đo lai quay ve phuong Bac.
Theo Dudo, Rollo co mot nguoi ban đong hanh trong nhieu chuyen đi cua nguoi Viking ve phuong Nam, sau tro thanh mot vi vua ma Dudo goi la Alstem. Nguon tin nay đuoc xac nhan gan đay, Alstem la Guthrum, mot vi Vua Viking Đan Mach đuoc Alfred Đai đe rua toi voi cai ten rua toi la Athelstan, va sau đo đuoc cong nhan la Vua cua Đong Anglia vao nam 880. Trong thoi ky cua minh, Rollo bat đau thay đoi y nghia, muc tieu moi la chinh phuc đuoc noi vien chinh, khong chi chiem đoat cua cai ma con la đinh cu. Rollo muon đinh cu vung Tay Phap, noi co vi tri đia ly đep.
Trong thoi gian tan cong Phap, Rollo dung vu luc tai vung Bayeux va đa bat giu Poppa cua Bayeux (Popa hay Poppa Xinh đep), con gai cua Berengar II cua Neustria, Ba tuoc Rennes, Ba tuoc Bayeus. Rollo buoc Poppa lam vo hoac tinh nhan va hai nguoi cung song voi nhau đen het đoi. Nha Normandy đuoc thua ke boi con cua hai nguoi la William Kiem dai.

Vao nam 911, Rollo chi huy luc luong chien binh Viking cua minh, mot lan nua toi Phap, tien hanh vay ham Paris va Chartres cua Tay Francia. Vao thoi điem đo, Vua Tay Francia la Charles III (tri vi: 898 - 922), ke vi Vua Eudes I cua Phap (tri vi: 888 - 898). Luc nay, Robert I cua Phap, em trai cua Eudes I cua Phap đang la Ba tuoc Paris, Ba tuoc Poitiers, tam thoi hop tac phu ta Charles III. Robert I co nang luc chi huy tot, mot lan nua đanh bai nhom chien binh Viking khac o Chartres voi nhung ky si đuoc đao tao bai ban. Tuy chien thang nhung thiet hai khong he it, nguy co cua luc luong Viking Rollo van uy hiep. Va đieu nay khien cho thoa thuan hai ben ra đoi. Chien thang nay đa mo đuong cho le rua toi va đinh cu cua Rollo tai Normandie. Rollo chap nhan gia nhap ton giao, tao lien minh cung Tay Francia. Theo thong le, Rollo lay ten rua toi Robert, theo ten cha đo đau Robert I. Theo ban ghi chep nam 918, trong đieu le cua Charles III gui cho mot tu vien đa đe cap đen nhung khoan nhuong bo, ho tro cua vuong quoc cap truoc đo cho nguoi Norman cua song Seine, cu the la Rollo va cac cong su cua ong cho cong lao su bao ve cua vuong quoc. Dudo hoi tuong lai rang đieu khoan nay dien ra vao nam 911 tai Saint-Clair-sur-Epte. Đe đap lai su cong nhan chinh thuc ve nhung vung đat ma minh chiem linh va so huu, Rollo đa đong y chiu rua toi va tham gia viec bao ve vuong quoc. Sau cuoc thoa thuan đo, hon nhan giua Rollo va Cong chua Gisla cua Phap, con gai Charles đuoc tien hanh. Đay la cuoc hon nhan ngoai giao, Dudo tuyen bo rang Cong chua Gisla la con gai hop phap cua Charles.
Sau khi cam ket long nhiet thanh va gan gui voi Charles III nhu mot phan cua Thoa thuan Saint-Clair-sur-Epte, Rollo đa chia vung đat giua cac con song Epte va Risle chiu su quan ly cua minh, lay Rouen lam trung tam.

Thoa thuan giua Rollo va Vua Charles III khien Rollo vua chiem linh vung đat Tay Bac nuoc Phap, vua tao lien minh voi Franks. Loi ich nay vua giup Rollo tang quyen luc, chinh thuc đinh cu tai Phap cung the luc nguoi Viking cua minh. Thoi điem nay la nguon luc cho su ton tai, phat trien va hoa nhap cua nguoi Viking song Seine, đuoc đe cap trong cac ghi chep khac cua thoi đai. Giai đoan 911 - 922 la thoi ky hoa binh cua Tay Francia, cai tri boi Vua Charles III, quan đoi hay quoc phong quan ly boi Robert I va Rollo. Nhung muoi nam sau 922 - 923, tinh the cang thang dien ra: Robert I cung con re la Raoul I hop tac chong lai Charles III. Charles III bi ha be phai bo tron, Robert tro thanh Vua Tay Francia. Nam sau, 923, Charles III muon quan Norman cua Rollo đe quay ve đoi chien voi Robert I. Trong tran chien tai Soissons, Robert I tu tran nhung quan đoi cua ong lai bat đuoc Charles III. Charles III bi bat giam trong tu cho đen khi qua đoi nam 929. Ngai vang cua Tay Francia cho Vua Raoul I cua Phap, con re Robert I. Vao thoi điem đo, Rollo cam thay rang loi cam ket va loi the cua minh voi cac vi vua cua Phap vo hieu, nen bat đau đe doa vung phia Tay đe mo rong lanh tho cua minh, gay ap luc len cac nha cai tri ke vi đe đe xuat mot thoa hiep khac. Su can thiet phai co mot thoa thuan đac biet cap bach khi xung đot quan đoi tro nen manh me nam 923 co nguy co tao ra loan lac đoi voi nguoi Norman. Vua Rudolph đa quyet đinh tao thoa thuan moi, theo đo Rollo va luc luong nguoi phuong Bac cua minh đuoc thua nhan cai tri cac vung Bessin va Maine, đinh cu va kiem soat vung thung lung Seine. Rollo cung nhung can ve nguoi Viking cua minh đa bat đau mo rong cai tri Normandie, bao gom ca anh huong o Bretagne.
Rollo đa qua đoi trong khoang nam 928 đen 933, dua tren cac đe cap cuoi cung ve minh boi Flodoard vao nam 928 va 933, boi tuoi gia. Vung đat cai tri cua Rollo đuoc con trai. William Kiem dai ke vi. Thoi đai Viking sau khi ong qua đoi tiep tuc dien tien va ket thuc nam 1066, khi William The Conqueror, hau due cua Rollo chinh phuc đuoc đao Anh.


Hau due = Cac the he hau due =

Rollo sang lap Nha Normandy. Sau khi qua đoi, con trai va nguoi thua ke cua Rollo la William Kiem dai, va chau noi, Richard I xu Normandy đa đua Cong quoc Normandy tro thanh cong quoc gan ket va manh nhat cua Tay Francia thoi gian đo. Cac hau due cua Rollo va nhung nguoi Viking đi theo ong ve sau dan đong hoa voi nguoi Francia, van hoa Cong giao. Su ket hop cac nhom nguoi o khu vuc tao thanh nhom moi: nguoi Norman, cai ten mang y nghia la nguon phuong Bac, vung phuong Bac.
Rollo la to tien đac biet cua cac the he hau due. Chau truc he đoi thu sau, tuc nhom hau due ke vi cua ong chinh la William I cua Anh (William the Conqueror - Ke chinh phuc), Cong tuoc xu Normandy đuoc ke vi, chi huy luc luong chinh phat va thong tri đao Anh, Danh sach quan chu Anh. Theo cac nhanh con chau khac nhau, đeu co anh huong va mang dong mau cua minh, Rollo la ong co thu 35 cua Elizabeth II, đuong kim Quan chu Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland.
Mot co con gai cua Rollo, Gerloc (con đuoc goi la Adele), đa ket hon voi William III, Cong tuoc xu Aquitaine, đuoc đe cap boi Dudo. Theo William cua Jumieges, viet vao nua cuoi the ky XI, bo va me cua Gerloc la Rollo va Poppa. Adele ve sau sinh hai nguoi con, con trai la William IV, Cong tuoc xu Aquitaine, tiep tuc quan ly Nha Poitiers, con gai la Adelaide cua Aquitaine, ket hon voi Hugues Capet, cung chong tao thanh Nha Capet (nguon cua Trieu đai Kapetinger), mot gia toc quy toc, hoang gia lon, anh huong cai tri khap chau Au cho đen ngay nay.
Theo cac van ban Irish thoi Trung Co ten la An Banshenchas va nguon Iceland, Rollo co mot nguoi con gai khac la Cadlinar (Kaðlin; Kathleen) sinh ra o Scotland boi me nguoi Scotland khi bo la Rollo thoi tre đen vung đat nay. Cadlinar ket hon voi mot hoang tu Irish ten la Beollan mac Ciarmaic, sau la Vua Brega. Co con gai cua Cadlinar va Beollan ten la Nithbeorg đa bi bat coc boi mot nguoi Viking - Iceland ten la Helgi Ottarsson, tro thanh me cua nha tho Einarr Helgason va ba cua Guðrun Osvifrsdottir, mot nhan vat chinh cua Saga Laxdæla.
Nam 2011, mot cuoc nghien cuu di truyen ve hai cot đuoc to chuc tai chau Au, nghien cuu hai cot chau noi cua Rollo la Richard Khong so hai (Richard I, Cong tuoc xu Normandy) va chau co cua ong la Richard Nguoi tot (Richard II, Cong tuoc Normandy), đa đuoc cong bo voi muc đich lam sang to nguon goc cua cac nha lanh đao Viking trong lich su.


= Hau due truc he o Normandie =
Sau khi Rollo qua đoi, hau due dong doi truc he cua ong tiep tuc cai tri truc tiep Normandie cho đen nam 1204, khi Cong quoc Normandie cai tri boi John, Vua cua Anh roi vao tay Philippe II cua Phap. Đieu đac biet nam o cho, Vua John cua Anh la chau đoi thu 12 cua Rollo, chau đoi thu nam cua William Ke chinh phuc, ba noi la Hoang hau Matilda, trong khi Vua Philippe II cua Phap la chau đoi thu chin cua Rollo thuoc Vuong toc Capet nuoc Phap tu nguoi sang lap la vo chong Adele cung Hugues Capet, tuc nghia rang cac hau due cua Rollo cai tri va xung đot lanh tho. Truc he cua Rollo đa cai tri Normandie suot 200 nam boi phuong thuc hoat đong manh me cua nguoi Viking cu, chuyen sang nguoi Norman moi, va su xung đot noi bo lau dai cua nguoi Francia.


Mieu ta trong cac tac pham = Tac pham truyen va truyen hinh =
Rollo la nhan vat chinh, chu đe cua vo kich Rollo, Cong tuoc Normandy phat hanh the ky XVII, đuoc viet boi John Fletcher, Philip Massinger, Ben Jonson va George Chapman.
Phim truyen hinh Vikings (2013), chuoi phim ve lich su nguoi Viking boi hang History (tu nam 2013 cho đen nay), bien kich Michael Hirst. Trong phim, Rollo la mot nhan vat đuoc truyen cam hung tu lich su ket hop voi kich ban moi ket hop nhieu thoi ky va nhom nhan vat khac, do Clive Standen thu vai, la anh trai cua Ragnar Lothbrok (dien vien Travis Fimmel).


Tham khao Rollo, Chien binh Viking đac biet. (2020), Nghien cuu gia Earth Chloё, Ta nguyen đi toi tan cung cho du tan chay.
Bates, David (1982). Normandy Before 1066 (Vung Normandy truoc nam 1066). Nha xuat ban Longman. ISBN 978-0-582-48492-4.
Crouch, David (2006). The Normans: The History of a Dynasty (bang tieng Anh). Nha xuat ban A & C Black. ISBN 978-1-85285-595-6.
Dudo cua Saint-Quentin (1998). Christiansen, Eric (bien tap). Dudo of St Quentin: History of the Normans. Nha xuat ban Woodbridge. ISBN 978-0-85115-552-4.
Ferguson, Robert (2009). The Hammer and the Cross: A New History of the Vikings. Luan Đon: Nha xuat ban Allen Lane, an imprint of Penguin Group. ISBN 978-0-670-02079-9.
Van Houts, Elizabeth (2000). The Normans in Europe. Manchester: Nha xuat ban Manchester University. ISBN 978-0-7190-4751-0.
Eric Christiansen (2002). The Norsemen in the Viking Age (Nguoi Norse trong thoi đai Viking). Nha xuat ban Blackwell.
William W. Fitzhugh; Elizabeth Ward (2000). Vikings: The North Atlantic Saga. Nha xuat ban Smithsonian Institution.
Magnus Konstam (2002). Historical Atlas of the Viking World. Checkmark Books.
Brown, R. Allen (1984). The Normans. Woodsbridge, Suffolk: Boydell & Brewer. ISBN 0-85115-359-3.
Collins, Roger (1999). Early Medieval Europe. Nha xuat ban St Martin New York. ISBN 0-312-21886-9.
Bates, David (1982). Normandy Before 1066. Nha xuat ban London: Longman. ISBN 978-0-582-48492-4.


Xem them Nha Normandy
Thoi đai Viking
Cuoc xam luoc Anh cua nguoi Norman
Cuoc chinh phuc mien nam Y cua nguoi Norman


Chu thich Lien ket ngoai Lich su Normandie
Sach đien tu: Robert I va Raoul I