Đao chinh ngay 18 thang Suong mu la cuoc đao chinh đua Tuong Napoleon Bonaparte len lam Tong tai thu nhat cua Phap, ket thuc cuoc Cach mang Phap. No xay ra ngay 9 thang 11 nam 1799, tuc la 18 thang Suong mu (Brumaire), Nam VIII theo lich Cong hoa Phap. Cuoc đao chinh dan đen viec thanh lap Đe che Phap thu nhat.


Boi canh Sau khi Ao tuyen chien voi Phap vao ngay 12 thang 3 nam 1799, cac bien phap khan cap đuoc ap dung va phe Jacobin ung ho chien tranh đa gianh chien thang trong cuoc bau cu thang Tu. Voi viec Napoleon va quan đoi manh nhat cua Phap tham gia chien dich Ai Cap va Syria, Phap đa phai chiu nhieu ton that tren chien truong vao mua xuan va mua he nam 1799. Phai Jacobin bi lat đo trong Cuoc đao chinh 30 thang Đong Co nam VII (ngay 18 thang 6 theo lich Gregory) va đua Emmanuel Joseph Sieyes, mot thanh vien cua Hoi đong Đoc chinh (Directory) do 5 nguoi cam quyen, tro thanh nhan vat nam quyen trong chinh phu. Tinh hinh quan su cua Phap đuoc cai thien sau Tran Zurich thu hai, dien ra ngay 25-26 thang 9. Khi vien canh xam luoc đuoc đay lui, phai Jacobin lo so su hoi phuc cua phe Bao hoang. Khi Napoleon tro ve Phap vao ngay 9 thang 10, ong đuoc ca hai phe ca ngoi la vi cuu tinh cua đat nuoc.
An tuong truoc thanh cong cua cac chien dich cua Napoleon o Trung Đong, su đon nhan cua cong chung đa thuyet phuc Sieyes rang khong the thieu đi Napoleon trong ke hoach đao chinh cua cua ong. Tuy nhien, ngay tu khi tro ve, Napoleon đa len ke hoach cho mot cuoc đao chinh khac ben trong cuoc đao chinh cua Sieyes, đen cuoi gianh quyen luc cho ban than, hon la cho Sieyes.
Truoc cuoc đao chinh, quan đoi đa đuoc trien khai mot cach de dang xung quanh Paris. Ke hoach đau tien la thuyet phuc cac thanh vien Hoi đong Đoc chinh tu chuc, roi sau đo yeu cau Vien Nguyen Lao va Hoi đong Nam Tram (lan luot la thuong vien va ha vien cua co quan lap phap) bo nhiem mot uy ban đe thanh lap mot ban hien phap co loi cho cuoc đao chinh.


Su kien ngay 18 thang Suong mu, Nam VIII Sang ngay 18 thang Suong mu (18 Brumaire), Lucien Bonaparte đa thuyet phuc đuoc Hoi đong rang phai Jacobin đang thuc hien cuoc đao chinh o Paris, va đua ho đen "noi an toan" la Chateau de Saint-Cloud o vung ngoai o. Napoleon chiu trach nhiem cho su an toan cua ca hai Hoi đong va đuoc giao quyen chi huy tat ca cac binh linh so huu.
Sau đo, Emmanuel Joseph Sieyes va Roger Ducos tu chuc Giam đoc. Cuu Bo truong Bo Ngoai giao thu 2 Charles Maurice de Talleyrand-Perigord, mot đong minh than can cua Napoleon, đa gay ap luc buoc Paul Barras tu chuc.
Viec ba trong so nam thanh vien tu chuc vao ngay đau tien cua cuoc đao chinh đa ngan chan so đai bieu va tu đo đa bai bo Hoi đong Đoc chinh nam nguoi, nhung hai thanh vien, nguoi cua phai Jacobin la Louis-Jerome Gohier va Jean-Francois-Auguste Moulin, tiep tuc phan đoi kich liet. Ca hai đeu bi bat vao ngay thu hai boi Jean Victor Marie Moreau, va đen hom sau, buoc phai tu bo su phan đoi.
Nguoc lai voi Hoi đong Đoc chinh, Thuong vien va Ha vien van chua bi đe doa va van tiep tuc hop.


Su kien ngay 19 thang Suong mu Đen hom sau, phan lon cac đai bieu nhan ra rang ho đang phai đoi mat voi mot cuoc đao chinh co chu đich chu khong phai la đang đuoc bao ve khoi mot cuoc noi day cua phai Jacobin. Napoleon xong vao cac can phong cung voi mot toan linh nem luu đan nho. Vien Nguyen Lao het suc khang cu "bat chap mot su pho dien suc manh quan su to lon." Anh ta đa gap nhung su truy van khi noi voi ho ve "su that cua que nha" nhu "Cong hoa khong co chinh phu" va, rat co the, "Cach mang đa ket thuc." Mot nguoi hoi: "Con Hien phap thi sao?" Napoleon tra loi, đe cap đen cac cuoc đao chinh quoc hoi truoc đo, "Hien phap! Chinh cac anh đa pha hoai no. Cac anh đa vi pham no vao ngay 18 thang Qua; cac anh đa vi pham no ngay 22 thang Hoa; anh đa vi pham no vao ngay 30 thang Đong co. No khong con đuoc ton trong boi bat ky ai ca!".

Hoi đong Nam tram con tiep đon mot cach thu đich hon. Linh nem luu đan cua Napoleon buoc vao đung luc phai Jacobin đang thach thuc tinh hop phap cua viec Barras tu chuc. Khi buoc vao, Napoleon đau tien bi chen ep, sau đo bi tan cong. Theo mot so loi ke lai, anh ta gan nhu đa ngat xiu. Em trai Lucien cua Napoleon, chu tich hoi đong, keu goi nhung nguoi linh nem luu đan bao ve tuong cua ho. Napoleon cuoi cung thoat ra đuoc, nhung chi sau khi su dung vu luc quan su.
Đe nghi đuoc đua ra trong Hoi đong Nam Tram đe tuyen bo Napoleon la ke song ngoai vong phap luat. Luc nay, Lucien Bonaparte đa thoat ra khoi can phong va noi voi nhung nguoi linh bao ve Hoi đong rang nhieu thanh vien Hoi đong Nam tram đang bi đe doa boi mot nhom đai bieu co dao gam. Theo Michael Rapport, "Anh ta chi vao khuon mat xanh xao, đam mau cua Napoleon đe lam bang chung. Sau đo, anh ta lay mot thanh kiem va noi se đam xuyen trai tim cua chinh anh trai minh neu anh ta la mot ke phan boi." Lucien ra lenh cho quan đoi bat cac đai bieu bao luc ra khoi phong. Linh nem luu đan duoi su chi huy cua Tuong Joachim Murat đa tien vao trong Orangerie va giai tan hoi đong.
Vien Nguyen Lao thong qua mot sac lenh hoan Hoi đong trong ba thang, bo nhiem Napoleon, Sieyes va Ducos lam cac Tong tai tam thoi, đuoc đat ten la Corps legislatif. Mot so thanh vien cua Hoi đong Nam Tram, giup cho cac bien phap nay đuoc hoi đong xac nhan. Cac hoi đong tu đo sup đo.


Ket cuc = Cuoc đao chinh ket thuc =
Voi viec đanh bai cac Hoi Đong, nhung nguoi chu muu trieu tap hai uy ban, moi uy ban gom 25 đai bieu tu hai Hoi đong. Nhung nguoi đao chinh đa đe doa cac uy ban, ep tuyen bo thanh lap mot chinh phu lam thoi, hinh thuc đau tien cua che đo tong tai voi Napoleon, Sieyes va Ducos lam cac Tong tai. "Mot su ket hop toi te cua vu luc va su bat chinh, 18 thang Suong mu tuy nhien đa khong bi len an, ma tham chi đuoc hoan nghenh. Met moi sau cuoc cach mang, ho khong can cai gi hon la su lanh đao vung chac." Su khang cu cua cac quan chuc Jacobin o cac tinh nhanh chong bi dap tat. Hai muoi đai bieu Jacobin bi luu đay, va nhung nguoi khac bi bat. Cac uy ban sau đo đa đua ra "ban Hien phap ngan va toi nghia cua Nam VIII", ban hien phap đau tien trong so cac ban hien phap ke tu Cach mang ma khong co Tuyen bo ve Quyen.
Bonaparte tu đo đa hoan thanh cuoc đao chinh ben trong mot cuoc đao chinh bang cach thong qua mot hien phap theo đo Tong tai thu nhat, vi tri ma ong chac chan se nam giu, co quyen luc lon hon hai nguoi kia. Đac biet, ong chi đinh Thuong vien, va Thuong vien giai thich hien phap. To chuc Senat conservateur cho phep ong cai tri bang sac lenh, vi vay cac Conseil d'Etat va Tribunat đoc lap hon đa bi ha xuong vi tri khong con quan trong. Cuoi cung, no đa dan đen su troi day cua Đe che Phap thu nhat.


= Nhan xet cua Karl Marx =
Nam 1852, Karl Marx viet tac pham 18 thang Suong mu cua Louis Bonaparte ve mot su kien sau nay, cuoc đao chinh nam 1851 cua Napoleon III, chau trai cua Napoleon, chong lai Cong hoa thu hai. Marx xem Louis Napoleon mot nha chinh tri tam thuong so voi nguoi bac chinh phuc the gioi cua minh, nhu trong cau noi Marx: "Hegel nhan xet o đau đo rang tat ca cac su kien va nhan vat lich su vi đai the gioi đa xuat hien, co the noi, hai lan. Ong ta quen noi them: lan thu nhat la mot bi kich, con lan thu hai thi la tro he."
 


Tham khao Nguon

Doyle, William (1990). The Oxford History of the French Revolution (an ban thu 2). Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 9780199252985.
Lefebvre, Georges; Soboul, Albert (1962). The Directory. London: Routledge and Kegan Paul. OCLC 668426465.
Lefebvre, Georges. The French Revolution Volume II: from 1793 to 1799 (1964) tr 252–56
Ludwig, Emil (1927). "Book Two: The Torrent". Trong Allen, George (bien tap). Napoleon (PDF) (bang tieng Anh). Paul, Eden; Paul, Cedar bien dich (an ban thu 2). London, United Kingdom of Great Britain: Unwin Brothers, Ltd. tr. 53–164. Truy cap ngay 15 thang 6 nam 2021.
Rapport, Michael (thang 1 nam 1998). "Napoleon's rise to power". History Today.
 Bai viet nay bao gom van ban tu mot an pham hien thoi trong pham vi cong cong: Holland, Arthur William (1911). "French Revolution, The". Trong Chisholm, Hugh (bien tap). Encyclopædia Britannica. Quyen 11 (an ban thu 11). Cambridge University Press. tr. 154–171.


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi 18 Brumaire tai Wikimedia Commons