"La cumparsita" (tieng Tay Ban Nha dich ra tieng Viet: "Cuoc dieu hanh nho") la mot ban nhac tango khong loi đuoc nhac si nguoi Uruguay Gerardo Matos Rodriguez sang tac vao nam 1916. Thuc te, Roberto Firpo (giam đoc kiem nghe si vi cam cua dan nhac bieu dien ra mat ban nhac nay) đa bo sung nhung đoan trong cac ban tango "La Gaucha Manuela" va "Curda Completa" cua ong vao ban hanh khuc danh cho carnaval cua Matos ("La Cumparsita"), tu đo tao nen ban "La cumparsita" nhu đuoc biet đen hien nay.
Ban nhac von di khong co loi, ve sau Pascual Contursi va Enrique Pedro Maroni đat loi, bien no thanh bai hat. "La cumparsita" đuoc coi la mot trong nhung khuc tango noi tieng nhat va de nhan ra nhat.
Nhac si Pham Duy đa đat loi tieng Viet duoi tua đe "Vu nu than gay".


Lich su Bai hat von la mot ban hanh khuc danh cho carnaval cua Uruguay, phan giai đieu đuoc anh sinh vien nganh kien truc 18 tuoi ten Gerardo Hernan "Becho" Matos Rodriguez soan vao đau nam 1916 o Montevideo. Ngay 8 thang 2 nam 1916, Matos Rodriguez nho nguoi ban Manuel Barca đua ban nhac cho Roberto Firpo xem, tai quan ca phe La Giralda. Firpo nhanh chong nhan ra rang ong co the bien no thanh mot ban nhac tango. Ban nhac khi ay gom hai đoan, va Firpo bo sung mot đoan nua trich tu nhung ban tango cua ong nhung it nguoi biet la "La gaucha Manuela" and "Curda completa". Ong cung dung mot phan cua bai hat "Miserere" (cua Giuseppe Verdi) lay tu opera. Nhieu nam sau đo, Firpo thuat lai khoanh khac đang nho ay nhu sau:

Vao nam 1916, toi đang choi nhac tai quan ca phe La Giralda o Montevideo, mot ngay no co mot nguoi đan ong đi voi khoang chung 15 cau trai - tat ca đeu la hoc sinh sinh vien - đen noi rang anh ta mang theo mot ban hanh khuc carnaval va muon toi phe binh no vi ho nghi la no co the thanh mot ban tango. Ho nho toi soat lai va tinh chinh ban nhac ngay đem ay vi mot cau be ten la Matos Rodriguez can no. Trong ban nhac nhip 2/4 nay, phan giai đieu cua nua phan đau co ve it [huu dung] con nua phan sau thi chang co gi. Toi co chiec duong cam va nho đen hai ban tango toi sang tac hoi 1906 nhung khong thanh cong: "La gaucha Manuela" va "Curda completa". Va the la toi trich mot phan tu moi bai đe đua vao ban nhac. Đem đo toi bieu dien ban nhac cung voi "Bachicha" Deambroggio va "Tito"  Roccatagliatta, nhan đuoc tan duong nhiet liet. Matos Rodriguez cu đi qua đi lai nhu mot nha vo đich...Tuy nhien ban tango bi quen  lang, ve sau moi bat đau thanh cong tro lai khi Enrique Maroni va Pascual Contursi soan loi ca cho no.

Firpo thu am ban nhac vao thang 11 nam 1916 cho hang Odeon Records - đia so 483. Ong thu tai phong thu cua Max Glucksmann o Buenos Aires, Argentina va thue hai nghe si vi cam, mot nghe si bandoneon (Juan Bautista "Bachicha" Deambrogio) va mot nghe si flute con ong lam truong dan nhac va choi duong cam. Ban nhac ra mat tren mat B cua đia hat 78 vong, thu đuoc thanh cong it oi va chim vao quen lang sau vai nam.
Nam 1924, nghe si nguoi Argentina Pascual Contursi đat loi cho ban nhac, khien no nhanh chong bien thanh mot ban hit. Phien ban nay hien đuoc coi la bai hat tango noi tieng nhat tren the gioi, đung ngay phia truoc ban "El Choclo". Contursi thu am bai hat duoi nhan đe "Si Supieras" (nghia la "Neu ban biet"). Thoi gian đo Matos Rodriguez đang song tai Paris, Phap. Anh phat hien tac pham đa tro nen noi tieng luc noi chuyen voi nghe si vi cam kiem truong dan nhac tango nguoi Uruguay Francisco Canaro khi ong đang bieu dien bai hat duoi tua đe "Si Supieras". Canaro cho anh biet rang bai hat đuoc "tat ca cac dan nhac cuong me". Matos Rodriguez danh hai thap nien tiep theo đe đau tranh phap ly đoi tien tac quyen va cuoi cung cung thanh cong khi đam bao rang bai hat tu gio se lay lai nhan đe cu la "La cumparsita". Tuy nhien, phan loi hat cua Contursi đa gan chat voi bai hat.
Nam 1948, Canaro dan xep mot thoa thuan giup cham dut cac vu kien tung. Ong xac đinh 20% tien tac quyen se thuoc ve Contursi va đoi tac kinh doanh cua Contursi la Enrique P. Maroni. 80% con lai se thuoc ve Matos Rodriguez. Canaro cung đinh ra rang cac to nhac in trong tuong lai se in phan loi cua Contursi kem voi cac phan loi it noi tieng do Matos Rodriguez viet, ngoai ra khong in bat cu phan loi nao khac.


Su pho bien Nam 1997, Quoc hoi Uruguay thong qua Luat so 16.905 quy đinh phan nhac cua "La cumparsita" la ban nhac van hoa va đai chung cua quoc gia.
Bai hat xuat hien trong nhieu phim nhu Anchors Aweigh (1945), Sunset Boulevard (1950), Some Like It Hot (1959), Take the Lead (2006). Trong tap "Down Beat Bear" cua phim hoat hinh Tom and Jerry cung chen bai hat. Bai hat nam trong đoan mo đau cua vo kich truyen thanh khet tieng The War of the Worlds - vo kich co noi dung khien nhieu thinh gia tin rang "nguoi sao Hoa" đa đen Trai Đat.
Trong The van hoi Mua he Sydney 2000, đoi tuyen Argentina đa dieu hanh bang ban nhac nay khien Chinh phu Uruguay phai len tieng phan đoi. Nhieu van đong vien the duc dung cu cung dung cac bien the cua bai nay khi bieu dien nhu Vanessa Atler (1998–99), Jamie Dantzscher (2000), Oana Petrovschi (2001–02), Elvire Teza (1998), Elise Ray (1997–98), Natalia Ziganchina (2000), Maria Kharenkova (2013) va Mykayla Skinner (2011–12).


Tham khao