Benh phoi sau lao (tieng Anh: post-tuberculosis lung disease, PTLD) la benh phoi do lao gay ra va van ton tai sau khi đa chua khoi lao. Benh phoi sau lao co the anh huong đen đuong tho, nhu mo, mach mau va mang phoi.


Dich te hoc Benh phoi sau lao anh huong đen mot ty le đang ke benh nhan song sot sau khi chua khoi lao. Nam 2020, uoc tinh co 155 trieu benh nhan song sot sau khi chua khoi lao tren toan cau. Benh phoi sau lao anh huong đen khoang 50% so benh nhan tinh theo tong the va hon 70% so benh nhan thuoc nhom mac lao đa khang thuoc. Khoang 10% benh nhan bi mat hon mot nua chuc nang thong khi (tac nghen, han che, hon hop). Cac yeu to nhu chan đoan muon benh lao, benh lao đa khang thuoc va nhiem lao tai phat co moi tuong quan đen ty le mac benh phoi sau lao cao hon. Nhung nguoi bi HIV it co kha nang mac benh phoi sau lao hon, co the la do phan ung mien dich o nhung benh nhan nay bi suy yeu. Nguoi hut thuoc la co nhieu kha nang bi ton thuong phoi va tro nen nghiem trong hon sau khi chua khoi benh lao. Nhung benh nhan su dung bep lo đe đun nau thi nguoi su dung 3-4 bep co nguy co bi ton thuong phoi cao hon nguoi chi su dung 1-2 bep. Nha khong đu am cung lam tang tan suat xuat hien cac trieu chung. Nghien ruou cung lam tang nguy co mac benh phoi sau lao. O nhiem khong khi xung quanh (chieu sang trong nha; che đo thong gio trong nha; hut thuoc la thu đong; tiep xuc voi khoi bui o thanh thi, nong thon hoac giao thong) khong lam tang nguy co mac. Tinh trang mat an ninh luong thuc, an ngu coc va tieu thu thuc pham co dau mo co lien quan chat che đen benh phoi co trieu chung. An trai cay va uong nuoc ep it nhat mot lan mot tuan co moi tuong quan đen viec giam nguy co mac benh phoi sau lao co trieu chung. Đong nhiem (nhiem trung nhieu loai tac nhan) co the lam ton thuong phoi toi te hon, do đo nen tiem vac-xin đe ngan ngua benh phoi sau lao. Nhieu nghien cuu đa tim thay moi tuong quan giua benh lao voi benh phoi tac nghen man tinh.


Trieu chung co nang va trieu chung thuc the Mot so luong lon benh nhan song sot sau benh lao van gap phai cac trieu chung nhu kho tho va ho. Muc đo nang chua đuoc nghien cuu ro, tuy vay mot so benh nhan than phien ho bi giam chat luong cuoc song va kha nang gang suc. Benh nhan nang se phai nhap vien va co the bi tu vong do cac nguyen nhan lien quan đen đuong ho hap.
Benh phoi sau lao khong co tieu chuan chan đoan đuoc chap thuan. Cac nghien cuu hien tai khong lua chon khach the nghien cuu mot cach ro rang.


= Can lam sang =
Tren phim X-quang pho bien cua benh phoi sau lao la hinh anh ton thuong đuong tho (benh phoi tac nghen va gian phe quan); ton thuong nhu mo phoi (voi hoa, xo hoa va nhiem nam Aspergillus), benh mang phoi man tinh, tang ap phoi va cac dau hieu khac. Mac du trieu chung tuong tu nhau, tren phim X-quang cua benh phoi sau lao co su khac biet voi benh phoi tac nghen man tinh (COPD) lien quan đen hut thuoc la.


Tien luong Mac du chua co du lieu tien cuu, nhung benh nhan mac benh phoi sau lao đuoc cho la co tuoi tho thap hon va nguy co tai phat benh lao cao hon so voi nhung nguoi khong mac. Ngoai benh phoi sau lao, nhung nguoi song sot sau đieu tri khoi benh lao co the bi cac "roi loan tim mach va benh mang ngoai tim, ton thuong than kinh cung nhu chiu tac đong ve mat tam ly va kinh te xa hoi".


Xa hoi va van hoa Benh phoi sau lao khong đuoc đe cap trong hau het cac huong dan đieu tri benh lao hoac trong chien luoc cham dut benh lao (End TB) cua To chuc Y te The gioi (WHO).


Tham khao