Phu nhan bien đoi khi hau, hoac phu nhan qua trinh am len toan cau, la mot phan cua cuoc tranh luan ve am len toan cau. No lien quan đen viec phu nhan, gat bo, nghi ngo vo can cu hoac nhung quan điem trai nguoc đi chech khoi y kien khoa hoc ve bien đoi khi hau, bao gom ca viec lieu no co bi gay ra boi con nguoi, tac đong cua no vao thien nhien va xa hoi loai nguoi, hoac tiem nang cua viec thich ung voi su am len toan cau boi cac hoat đong cua con nguoi. Trong cuoc tranh luan ve am len toan cau, mot vai nha phu nhan co đong tinh voi thuat ngu nay, nhung nhung nguoi khac thuong ua thich thuat ngu chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau hon, trong khi đo cac nha khoa hoc nghi rang that "khong thich hop khi cho phep nhung ke phu nhan [viec am len toan cau do con nguoi gay ra] đeo cai mac cua nhung nguoi theo chu nghia hoai nghi"; ket qua la, hai thuat ngu nay đa tao ra mot luong nhung quan điem lien tuc, chong cheo, va thuong co cung mot tinh chat: ca hai đeu phu nhan, it hay nhieu, nhung y kien khoa hoc chinh thong ve bien đoi khi hau. Nhung nguoi phu nhan bien đoi khi hau cung co the la chua boc lo ra, khi ma co nhung ca nhan hoac nhom xa hoi chap nhan khoa hoc nhung lai that bai trong viec chap nhan va đuong đau voi no hoac la that bai trong viec bien su chap nhan cua minh thanh hanh đong. Nhieu nghien cuu ve khoa hoc xa hoi đa phan tich cac quan điem nay nhu la nhung dang thuc cua chu nghia phu nhan.
Van đong đe lam suy yeu su tin tuong cua du luan đoi voi khoa hoc khi hau đa đuoc mieu ta la "co may phu nhan" đuoc san xuat ra boi nhung loi ich cong nghiep, chinh tri va tu tuong, va đuoc ung ho boi truyen thong bao thu va nhung blogger đa nghi nham tao ra su khong chac chan ve hien tuong am len toan cau. Trong cac cuoc tranh cai cong khai, cac cum tu nhu chu nghia hoai nghi khi hau đa đuoc su dung thuong xuyen voi cung mot y nghia voi chu nghia phu nhan khi hau. Cac danh hieu nay van đang bi tranh cai: nhung nguoi thuong xuyen thach thuc khoa hoc khi hau thuong tu goi ho la "nhung nguoi hay hoai nghi", nhung nhieu nguoi khong đong y voi nhung tieu chuan chung cua chu nghia hoai nghi khoa hoc va, mac ke cac chung cu, khang khang phu nhan vai tro cua con nguoi trong viec gay ra su am len toan cau.
Mac du quan điem khoa hoc ve bien đoi khi hau neu ro rang hoat đong cua con nguoi rat co kha nang la nguyen nhan chinh cua bien đoi khi hau, cac chinh sach đe đoi pho voi hien tuong am len toan cau đa bi anh huong boi nhung nguoi phu nhan bien đoi khi hau, can tro nhung no luc nham ngan chan bien đoi khi hau va thich nghi voi viec khi hau am len. Nhung nguoi phu nhan thuong su dung nhung chien thuat hung bien đe tao ra nhung cuoc tranh luan khoa hoc trong khi chung khong he ton tai.
Trong so cac quoc gia tren the gioi, nganh cong nghiep phu nhan bien đoi khi hau thinh hanh nhat o Hoa Ky. Ke tu thang 1 nam 2015, Uy ban Cong chinh va Moi truong Thuong vien Hoa Ky đa đuoc đung đau boi nha van đong hanh lang va nguoi phu nhan khi hau Jim Inhofe, nguoi noi tieng đa goi bien đoi khi hau la "tro lua bip vi đai nhat tung bieu dien voi nguoi My" va tuyen bo lat tay no nam 2015 khi ong ta mang theo mot qua bong tuyet va nem no xuong san Thuong vien. Nhung cuoc van đong đuoc to chuc nham lam suy yeu long tin cua du luan vao khoa hoc khi hau đuoc lien ket voi nhung chinh sach kinh te bao thu va đuoc ung ho boi nhung loi ich cong nghiep chong lai quy đinh ve phat thai CO2. Phu nhan bien đoi khi hau đa đuoc gan lien voi cac nha van đong hanh lang cho nhien lieu hoa thach, Anh em nha Koch, nhung nguoi ung ho cong nghiep va cac nha chinh sach theo chu nghia tu do ca nhan, thuong o Hoa Ky. Hon 90% cac bai viet hoai nghi ve bien đoi khi hau co nguon goc tu cac nha chinh sach canh huu.
Tong thu nhap hang nam cua nhung to chuc hoat đong chong lai bien đoi khi hau nay la khoang 900 trieu USD. Giua nam 2002 va 2010, gan 120 trieu USD (77 trieu bang Anh) đa đuoc quyen gop nac danh thong qua Donors Trust va Donors Capital Fund toi hon 100 to chuc theo đuoi viec pha hoai nhan thuc cua cong chung ve khoa hoc bien đoi khi hau. Trong nam 2013 Trung tam Truyen thong va Dan chu bao cao rang Mang luoi Chinh sach Quoc gia (State Policy Network - SPN), mot nhom binh phong gom 64 nha chinh sach My, đa van đong thay mat nhung tap đoan lon va nhung nha tai tro bao thu đe phan đoi luat bien đoi khi hau.
Ke tu cuoi nhung nam 1970, cac cong ty dau mo đa cong bo nghien cuu rong rai phu hop voi nhung quan điem chung ve su am len toan cau. Mac du vay, cac cong ty dau mo đa to chuc mot chien dich phu nhan bien đoi khi hau đe gieo rac nhung thong tin đuoc đua ra nham đanh lac huong du luan trong nhieu thap ky, dan toi nhung so sanh cua chien luoc nay voi viec phu nhan co to chuc nhung moi nguy khi hut thuoc la cua cac cong ty thuoc la.


Thuat ngu "Chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau" va "phu nhan bien đoi khi hau" am chi su phu nhan, gat bo hoac nghi ngo vo can cu nhung su đong thuan khoa hoc ve toc đo va muc đo am len toan cau, tam quan trong cua no, va moi lien he cua no voi hanh vi cua loai nguoi, toan bo hoac tung phan. Mac du co nhung su phan biet giua chu nghia hoai nghi, thu chi viec nghi ngo su that cua mot khang đinh, voi viec phu nhan hoan toan su that cua mot khang đinh, trong cac cuoc tranh luan cong khai, nhung cum tu nhu "chu nghia hoai nghi khi hau" đa đuoc su dung thuong xuyen voi cung mot y nghia voi chu nghia phu nhan hoac chu nghia chong lai bien đoi khi hau.
Thuat ngu nay xuat hien vao nhung nam 1990. Mac du tat ca cac nha khoa hoc đeu đong tinh rang chu nghia hoai nghi khoa hoc la mot phan von co cua qua trinh, toi giua thang 11 nam 1995, tu "nhung nguoi theo chu nghia hoai nghi" (skeptic) đa đuoc su dung chinh xac cho mot bo phan nho nhung nguoi cong bo cac quan điem trai nguoc voi su đong thuan khoa hoc. Bo phan nho cac nha khoa hoc nay gioi thieu quan điem cua ho trong nhung bai phat bieu cong khai va truyen thong, chu khong phai voi cong đong khoa hoc. Viec su dung nay tiep tuc. Trong bai viet thang 12 nam 1995 cua minh The Heat is On: The warming of the world's climate sparks a blaze of denial (tam dich: Hoi nong lan toa: Khi hau am len tao ra mot lan song phu nhan), Ross Gelbspan noi nen cong nghiep đa thue "mot ban nhac nho nhung nguoi theo chu nghia hoai nghi" đe lam roi y kien cua du luan trong mot "chien dich phu nhan dai dang va đuoc tai tro tot". Cuon sach The heat is on nam 1997 cua ong co the la thu đau tien tap trung chinh xac vao chu đe nay. Trong đo, Gelbspan đa thao luan ve mot "su phu nhan lan toa cua qua trinh am len toan cau" trong mot "chien dich phu nhan va đan ap dai dang" lien quan đen "nhung tai tro bi mat cua nhung 'nha hoai nghi nha kinh' " (greenhouse skeptic) voi "nhung nha hoai nghi khi hau" gay kho hieu cho cong chung va gay anh huong đen nhung nguoi ra quyet đinh. Mot bo phim khoa hoc thang 11 nam 2006 cua Đai CBC trong chien dich nay đa đuoc mang ten "Co may phu nhan". Trong nam 2007 nha bao Sharon Begley đa đua tin ve "co may phu nhan", mot cum tu ma sau đo đa đuoc su dung boi cac hoc gia.
Ngoai viecphu nhan dut khoat, cac nhom xa hoi đa bay to mot su phu nhan tiem an bang cach chap nhan su đong thuan khoa hoc, nhung that bai trong viec chap nhan va đuong đau voi he qua cua no hoac that bai trong viec hanh đong đe lam giam van đe. Đieu nay đa đuoc minh hoa trong nghien cuu cua Kari Norgaard ve mot ngoi lang o Na Uy bi anh huong boi bien đoi khi hau, tai đo nguoi dan chuyen huong su chu y cua minh đen cac van đe khac.
Thuat ngu nay đang gay tranh cai: hau het nhung nguoi tich cuc phu nhan su đong thuan khoa hoc su dung cac thuat ngu nguoi hoai nghi va chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau, va chi mot vai nguoi đa bay to su ua thich khi đuoc goi la nhung nguoi phu nhan (denier), nhung tu "chu nghia hoai nghi" (skepticism) đa bi su dung khong chinh xac, vi chu nghia hoai nghi khoa hoc la mot phan thuoc ve ban chat trong phuong phap luan khoa hoc. Thuat ngu nguoi đi nguoc trao luu (contrarian) thi cu the hon, nhung lai đuoc su dung it thuong xuyen hon. Trong van hoc va bao chi han lam, thuat ngu phu nhan bien đoi khi hau va nhung nguoi phu nhan bien đoi khi hau co cach su dung đuoc xay dung tot voi tu cach la nhung thuat ngu mo ta, khong co bat cu muc đich xau nao. Ca Trung tam Giao duc Khoa hoc Quoc gia va nha su hoc Spencer R. Weart nhan ra rang ca hai lua chon đeu con phai ban, nhung đa quyet đinh su dung "phu nhan bien đoi khi hau" thay vi "chu nghia hoai nghi".
Nhung thuat ngu lien quan đen chu nghia phu nhan đa bi chi trich vi mang đen mot giong đieu đao đuc, va co kha nang am chi mot moi lien quan voi Phu nhan cuoc diet chung Holocaust. Đa co tuyen bo rang moi lien quan nay la co y, đieu nay đa bi cac hoc gia tranh cai gay gat. Tu "phu nhan" đa đuoc su dung lau truoc vu diet chung, va thuong đuoc ap dung trong cac linh vuc khac nhu chu nghia phu nhan HIV/AIDS: tuyen bo nay đuoc John Timmer thuoc Ars Technica mieu ta rang chinh no la mot hinh thuc cua su phu nhan.
Vao thang 12 nam 2014, mot buc thu mo tu Uy ban Yeu cau Hoai nghi (Committee for Skeptical Inquiry) đa keu goi truyen thong ngung su dung thuat ngu "chu nghia hoai nghi" khi nhac toi viec phu nhan bien đoi khi hau. Ho chi ra su khac nhau giua su hoai nghi khoa hoc–thu la "nen tang cho cac phuong phap khoa hoc"–voi su phu nhan–"mot su bac bo đay suy dien cac y tuong ma khong co su can nhac mot cach khach quan", va cac hanh vi cua nhung nguoi lien quan toi nhung co gang chinh tri hong lam suy yeu khoa hoc khi hau. Ho noi "Khong phai tat ca cac ca nhan tu goi minh la nguoi hoai nghi bien đoi khi hau la nhung nguoi phu nhan. Nhung hau nhu tat ca nhung ke phu nhan đa tu coi minh la nguoi hoai nghi mot cach đay sai lam. Vi pham phai loi su dung sai thuat ngu nay, cac nha bao đa ban su tin nhiem khong xung đang cho nhung ke bac bo khoa hoc va viec tham tra khoa hoc." Buc thu đuoc nhom ung ho Face the Facts su dung nhu la co so cho mot đon thinh cau truc tuyen toi cac hang truyen thong tin tuc. Vao thang 6 nam 2015 Media Matters for America đa bi Public Editor cua to New York Times noi rang to bao nay đang co xu huong su dung ngay cang tang cum tu "nguoi phu nhan" khi "ai đo thach thuc khoa hoc co uy tin", nhung đanh gia đieu nay tren co so ca nhan ma khong co mot đuong loi co đinh nao, va se khong su dung thuat ngu khi mot nguoi nao đo "kieu nhu nhat nheo ve chu đe nay hoac con luong lu." Giam đoc đieu hanh cua Society of Environmental Journalists noi rang trong khi co nhung hoai nghi hop ly ve cac van đe cu the, co cam thay rang nhung nguoi phu nhan la "thuat ngu chinh xac nhat khi co ai đo tuyen bo khong co cai gi goi la am len toan cau het, hoac đong y rang no ton tai, nhung phu nhan rang no co bat ky nguyen nhan gi chung ta co the hieu, hay bat cu tac đong gi co the đo đem đuoc."


Lich su Nghien cuu ve nhung anh huong cua CO2 đoi voi khi hau bat đau tu the ky 19; Joseph Fourier phat hien ra "hieu ung nha kinh" trong khi quyen nam 1824, va vao nam 1860, John Tyndall đinh luong tac đong cua moi loai khi. Giai thich tiem nang nay ve ky bang ha đa đuoc đieu tra boi Svante Arrhenius, nguoi đa xuat ban nghien cuu nam 1896 cho thay rang mot su tang theo cap so nhan cua khi CO2 se gay ra mot su tang su tang theo cap so cong cua nhiet đo. Ong cho rang viec đot than co the gay ra hieu ung nay,va trong mot bai viet nam 1938, Guy Stewart Callendar đua ra bang chung rang đieu nay đa đang xay ra roi. Ca hai coi đieu nay la mot kha nang tot.
Nghia vu quan su trong nhung nam 1940 va 1950 đa ho tro nghien cuu khoa hoc đoi voi moi truong. Ho co ban quan tam đen nhung du lieu tac chien va tiem nang chien tranh, nhung cung đe ngo cho cac kham pha khoa hoc han lam. Vi du, Gilbert Plass lam viec tren su truyen buc xa qua bau khi quyen cho he thong vu khi, va "vao buoi toi" ong viet nhung bai cung cap đong luc moi cho thuyet hieu ung nha kinh. Nha hai duong hoc Roger Revelle đong mot vai tro quan trong; bai viet nam 1957 đong tac gia voi Hans Suess đa lat đo gia thuyet rang đai duong se nhanh chong hap thu khi CO2 tang len, va đa đuoc mo ta la "phat đan khai man cho cuoc tranh luan ve am len toan cau". Revelle đa nhanh chong thong bao cho ca dan chung va cac quan chuc chinh phu ve nhung rui ro, tuyen truyen đe tai cua minh rang "Khi chung ta tieu thu nhien lieu hoa thach voi mot toc đo chong mat, nen van minh cua chung ta đang tien hanh mot thi nghiem khoa hoc hoanh trang." Trong nhung thap ky tiep theo, nhung moi quan tam trong du luan va cong đong khoa hoc ve van đe nay va cac van đe moi truong khac đa tang len. Ngay cang can nhieu nghien cuu hon, va chung đuoc thuc hien boi nhung co quan moi bao gom NASA va NOAA, nhung nguon tai tro tro nen khong thuong xuyen. Bao cao Charney nam 1979 xem xet lai tinh trang cua viec nghien cuu khi hau, ket luan rang su am len thuc su đa dien ra, va "đai duong, vo lang tuyet voi va can cu cua he thong khi hau toan cau, đuoc mong đoi co the lam cham qua trinh bien đoi khi hau co the quan sat đuoc. Mot đuong loi hanh đong cho đoi-va-xem co the co nghia la cho đoi cho đen khi qua muon."
Mot phan ung bao thu đuoc dung len, phu nhan cac moi lo ngai ve moi truong, thu co the dan toi cac đao luat cua chinh phu. Voi nhiem ky lam tong thong cua Ronald Reagan nam 1981, am len toan cau tro thanh mot van đe chinh tri, voi nhung ke hoach tuc thoi nham cat giam chi tieu cho cac nghien cuu moi truong, cu the la lien quan toi khi hau, va ngung tai tro cho viec kiem soat CO2. Reagan bo nhiem James B. Edwards lam Bo truong Nang luong, nguoi nay đa noi rang khong co mot van đe am len toan cau thuc su nao ca. Nghi si Al Gore đa nghien cuu duoi Revelle va nhan thuc đuoc khoa hoc đang phat trien: ong gia nhap nhung nguoi khac trong viec sap xep cac cuoc xet xu cuoc hoi tu nam 1981 tro đi, voi cac nhan chung la cac nha khoa hoc bao gom Revelle, Stephen Schneider va Wallace Smith Broecker. Cac cuoc xet xu nhan đuoc đu su chu y cua cong chung đe lam giam viec cat giam tai tro cho cac cuoc nghien cuu ve khi quyen. Mot cuoc tranh luan đang chinh tri phan cuc đa phat trien. Vao nam 1982 Sherwood B. Idso đa xuat ban cuon sach Carbon Dioxide: Friend or Foe? trong đo noi rang viec tang CO2 se khong lam hanh tinh am len, thay vao đo se lam hoa mau tuoi tot va la "thu gi đo đang khuyen khich thay vi bi ngan chan", trong khi đo phan nan rang gia thuyet cua minh đa bi bac bo boi "luc luong khoa hoc". Mot bao cao cua Co quan Bao ve Moi truong (goi tat la EPA) vao nam 1983 đa noi rang hien tuong am len toan cau "khong phai la mot van đe tren ly thuyet ma la mot moi đe doa ma anh huong cua no se co the cam nhan thay trong vai nam toi", voi nhung hau qua "khon luong" tiem tang. Chinh phu cua Tong thong Reagan phan ung lai bang cach goi bao cao nay la"gieo giac noi so hai", va cuoc tranh chap nay đuoc đua tin rong rai. Su chu y cua du luan quay sang nhung van đe khac, roi phat hien ve lo thung tang ozon o cuc vao nam 1985 đa mang toi mot su huong ung toan cau nhanh chong. Voi cong chung, lo thung tang ozon co lien quan toi bien đoi khi hau va trach nhiem cua nhung hanh đong hieu qua, nhung su quan tam cua tin tuc đa dan phai đi.
Su chu y cua cong chung đuoc lam moi lai giua nhung con han han va suc am cua mua he khi James Hansen lam chung cho mot phien xet xu cua Quoc hoi vao ngay 23 thang 6 nam 1988, tuyen bo mot cach tu tin rang su am len lau dai đang xay ra đong thoi voi su am len gay gat trong vong 50 nam toi, va canh bao kha nang xay ra bao va lu lut. Su chu y cua truyen thong đa tang len: cong đong khoa hoc đa đat đuoc đong thuan rong rai rang khi hau đang am len, hoat đong cua con nguoi rat co kha nang la nguyen nhan chinh, va se co nhung hau qua nghiem trong neu xu huong khi hau nay khong bi kim ham lai. Nhung su that nay đa thuc đay cac cuoc thao luan ve nhung đao luat moi lien quan toi linh vuc moi truong, thu bi phan đoi boi nganh cong nghiep nhien lieu hoa thach.
Tu nam 1989 tro đi nhung to chuc đuoc cong nghiep tai tro bao gom Lien minh Khi hau Toan cau (Global Climate Coalition) va Vien George C. Marshall đa theo đuoi viec lan truyen nghi ngo trong cong chung, trong mot chien dich đa đuoc phat trien tu truoc boi nganh cong nghiep thuoc la. Mot nhom nho cac nha khoa hoc phan đoi su đong thuan đoi voi van đe am len toan cau tro nen dinh liu toi chinh tri, va voi su ung ho tu cac loi ich chinh tri bao thu, bat đau xuat ban sach va bao thay vi trong tap chi khoa hoc. Spencer Weart coi thoi ky nay la thoi điem ma nhung hoai nghi chinh đang ve nhung khia canh co ban cua khoa hoc khi hau đa khong con hop ly nua, va nhung  ke tuyen truyen su mat long tin ve nhung van đe nay đa tro thanh nhung ke phu nhan. Khi lap luan cua ho đang ngay cang bi bac bo boi cong đong khoa hoc va nhung du lieu moi, nhung nguoi phu nhan quay sang cac lap luan chinh tri, tao ra cac cuoc tan cong ca nhan vao danh tieng cua cac nha khoa hoc, va tich cuc ung ho y tuong ve mot am muu am len toan cau..
Voi su sup đo cua chu nghia cong san nam 1989 va su vuon ra quoc te cua cac hoat đong vi moi truong tai Hoi nghi thuong đinh Trai Đat Rio nam 1992, su chu y cua cac vien chinh sach bao thu Hoa Ky, thu đa đuoc tao ra vao nhung nam 1970 nhu mot bien phap đoi pho van dung tri oc cua chu nghia xa hoi, đa chuyen tu "noi so đo" (noi so cong san) sang "noi so xanh la"  (noi so cac hoat đong vi moi truong), thu ma ho coi la mot moi đe doa cho muc tieu tai san tu nhan, nen kinh te thi truong thuong mai tu do va chu nghia tu ban toan cau cua ho. Nhu la mot bien phap đoi pho, ho su dung chu nghia hoai nghi moi truong đe thuc đay su choi bo thuc tai cac van đe chang han nhu viec mat đa dang sinh hoc va bien đoi khi hau.
Vao nam 1992, mot bao cao cua EAP lien ket hut thuoc thu đong voi ung thu phoi. Nganh cong nghiep thuoc la thue cong ty quan he cong chung APCO Worldwide, thiet lap ra mot chien luoc gom cac chien dich astroturfing nham gieo rac su nghi ngo ve khoa hoc, bang cach lien ket moi lo au hut thuoc voi cac van đe khac, bao gom ca van đe am len toan cau, nham muc đich bien cac y kien cong luan chong lai su keu goi chinh quyen can thiep. Chien dich nay mieu ta nhung moi quan ngai cua cong chung la "noi so hai vo can cu" đuoc cho la chi dua tren "khoa hoc rac" trai nguoc voi "khoa hoc am thanh" cua ho, va thuc hien thong qua cac nhom đang truoc, chu yeu la su Advancement of Sound Science Center (TASSC) va trang web Junk Science cua no, đieu hanh boi Steven Milloy. Mot thu bao cua cong ty thuoc la đa binh luan rang "Nghi ngo la san pham cua chung toi viđo la cach tot nhat đe canh tranh voi 'so luong cac su that' ton tai trong tam tri cua cong chung. No cung la phuong tien đe thiet lap mot cuoc tranh cai." Trong nhung nam 1990, cac chien dich thuoc la tat ngom, va TASSC bat đau nhan tai tro tu cac cong ty dau bao gom ca Exxon. Trang web cua no bat đau tap trung vao tung ra "gan nhu tat ca cac loai phu nhan bien đoi khi hau ma đa tim đuoc đuong tham nhap vao bao chi pho bien."
Vao thap nien 90, Vien Marshall bat đau van đong chong lai cac đao luat đang tang len ve cac van đe moi truong vi du nhu Mua axit, Su suy giam ozon, hut thuoc la thu đong, va su nguy hiem cua DDT. Trong moi truong hop, ly luan cua ho la khoa hoc qua khong chac chan đe bao chua cho bat cu su can thiep nao cua chinh phu, mot chien luoc muon tu nhung no luc truoc đay nham lam giam tam quan trong cua cac tac đong toi suc khoe cua thuoc la vao thap nien 80. Chien dich van đong nay tiep tuc trong vong hai thap ky tiep theo.
Nhung no luc nay thanh cong trong viec gay tac đong toi nhan thuc cua cong chung ve khoa hoc khi hau. Tu nam 1988 toi thap nien 90, cac cuoc ban luan cong khai chuyen tu khoa hoc va du lieu cua bien đoi khi hau sang chinh tri va nhung cuoc tranh luan xoay quanh.
Chien dich lan truyen nghi ngo tiep tuc vao nhung nam 1990, bao gom ca mot chien dich quang cao đuoc tai tro boi nhung nguoi ung ho nganh cong nghiep than, chu truong "xac đinh lai vi tri cua am len toan cau: la mot ly thuyet chu khong phai la thuc te," va mot loi đe nghi nam 1998 đuoc viet boi nhung American Petroleum Institute (Vien dau khi Hoa Ky) voi y đinh tuyen mo cac nha khoa hoc đe thuyet phuc cac nha chinh tri, truyen thong va cong chung rang khoa hoc khi hau qua la khong đang tin cay đe đe đam bao cho cac quy đinh ve moi truong. Đe nghi nay bao gom mot chien luoc đa điem tri gia 5 trieu USD nham "toi đa hoa tac đong cua cac quan điem khoa hoc phu hop voi quan điem cua chung ta tai Quoc hoi, truyen thong va nhung đoi tuong quan trong khac", voi muc tieu "tao ra nhung cau hoi ve va đao sau vao 'kien thuc khoa hoc thinh hanh'".
Nam 1998, Gelbspan nhan thay rang rang nhung nha bao đong nghiep cua ong chap nhan rang su am len toan cau đang xay ra, nhung lai noi rang ho đang o trong qua trinh phu nhan khung hoang khi hau 'giai đoan-hai'", khong the chap nhan su kha thi cua cac cau tra loi cho van đe. Mot cuon sach tiep theo cua Milburn va Conrad ve Chinh tri cua su phu nhan mo ta "cac the luc kinh te va tam ly" tao ra su phu nhan cac đong thuan ve van đe am len toan cau.
Nhung no luc cua cac to chuc phu nhan bien đoi khi hau đuoc cong nhan nhu la mot chien dich co to chuc bat đau tu nhung nam 2000. Riley Dunlap va Aaron McCright đong mot vai tro quan trong trong su chuyen dich nay khi ho cho xuat ban mot bai bao vao nam 2000 nghien cuu moi quan he giua cac nha chinh sach bao thu va phu nhan bien đoi khi hau.
Điem Soi cua Gelbspan, xuat ban nam 2004, trinh bay chi tiet ve cac chien dich cua nen cong nghiep nhien lieu hoa thach nham phu nhan bien đoi khi hau va pha hoai su tin tuong cua cong chung vao khoa hoc khi hau. Trong cau chuyen bia thang 8 nam 2007 cua Newsweek ve "Su that Ve Phu nhan", Sharon Begley đa viet "co may phu nhan đang chay het toc luc", va noi rang "chien dich đuoc tai tro va phoi hop tot" nay boi cac nha khoa hoc đi nguoc lai trao luu, cac nha chinh sach thi truong tu do, va nganh cong nghiep đa "tao ra mot lan suong mu nghi ngo lam te liet xung quanh bien đoi khi hau."
Cac tac pham tham khao cua nha xa hoi hoc Robert Antonio va Robert Brulle, Wayne A. White đa viet rang phu nhan bien đoi khi hau đa tro thanh su uu tien hang đau trong mot nghi trinh rong hon chong lai cac quy đinh ve moi truong, thu đang đuoc nhung nguoi theo chu nghia tan tu do theo đuoi. Ngay nay, chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau đuoc thay nhieu nhat o My, noi cac phuong tien truyen thong đac ta mot cach khong can đoi cac quan điem cua cong đong phu nhan bien đoi khi hau. Them vao đo, phong trao cua nhung nguoi đi nguoc lai trao luu cung đa đuoc duy tri boi su phat trien cua internet, gianh đuoc mot so su ung ho tu cac blogger tren internet, nhung nguoi dan chuong trinh cac cuoc tro chuyen tren radio va nhung nha binh luan bao.
To The New York Times va nhung to bao khac đua tin rang trong nam 2015 cac cong ty dau biet rang viec đot dau va khi co the gay ra bien đoi khi hau va su am len toan cau tu nhung nam 1970, dau vay van tai tro nhung nguoi phu nhan trong nhieu nam. Dana Nuccitelli đa viet trong to The Guardian rang mot nhom nho nhung nguoi phu nhan khi hau đa khong con đuoc tiep nhan nghiem tuc tai Hoi nghi Bien đoi Khi hau Lien Hop Quoc nam 2015 trong mot thoa thuan rang "chung ta can ngung tri hoan va bat đau tro nen nghiem tuc voi viec ngan chan mot cuoc khung hoang khi hau." Tuy nhien to New York Times noi bat ky su thuc thi nao cung đeu phai la tu nguyen va se phu thuoc vao bat ky nha lanh đao the gioi tuong lai nao—va ung cu vien nao cua đang Cong hoa nam 2016 cung đeu đat cau hoi hoac phu nhan su khoa hoc cua bien đoi khi hau.


Mang luoi phu nhan Mot bao cao cua Lau Nam goc đa chi ra rang nhung nguoi phu nhan khi hau đe doa nhu the nao đen an ninh quoc gia.
Mot nghien cuu tu nam 2015 xac đinh 4,556 ca nhan voi mang luoi chong len nhau lien ket voi 164 to chuc chiu trach nhiem cho hau het cac no luc lam giam tam quan trong cua moi nguy bien đoi khi hau tai nuoc My.


Tranh cai va quan điem ve su am len toan cau Mot so nhom phu nhan bien đoi khi hau vien ra rang CO2 chi la mot loai khi chiem ty le it trong khong khi, va co anh huong nho len khi hau. Su đong thuan khoa hoc, nhu đa đuoc tom tat boi bao cao đanh gia thu tu cua IPCC, Ban khao sat Đia chat My, va nhung bao cao khac, noi rang hoat đong cua con nguoi la nguyen nhan hang đau dan đen bien đoi khi hau. Viec đot nhien lieu hoa thach chiem khoang 30 ti tan CO2 moi nam, nhieu gap 130 lan so luong CO2 ma nui lua san xuat ra. Mot so nhom khang đinh rang hoi nuoc la mot khi nha kinh quan trong hon, va đa bi bo qua trong nhieu mo hinh khi hau. Tuy nhien, hoi nuoc đa đuoc đua vao cac mo hinh nay tu luc ban đau khi nganh khi hau hoc ra đoi trong the ky 19, va đong thoi voi viec no cung la mot khi nha kinh, CO2 van la nguyen nhan chinh cua viec gia tang nhiet đo.
Cac nhom phu nhan khi hau cung co the tranh cai rang su am len toan cau đa ngung lai gan đay, mot su gian đoan qua trinh am len toan cau, hoac rang nhiet đo toan cau thuc ra đang giam, dan toi hien tuong mat dan toan cau.
Nhung nhom nay thuong chuyen huong toi su bien đoi tu nhien, nhu la vet đen va tia vu tru, đe giai thich xu huong am len toan cau. Theo cac nhom nay, co nhung su bien đoi tu nhien, thu se yeu đi theo thoi gian, va anh huong cua con nguoi tac đong rat it len no. Nhung yeu to nay von đa đuoc tinh đen khi phat trien mo hinh khi hau, va su đong thuan khoa hoc la chung khong the giai thich đuoc xu huong am len gan đay.
Ly thuyet am muu am len toan cau đa đuoc thua nhan, no cho rang đong thuan khoa hoc vien vong, hoac rang cac nha khi hau hoc đang hanh đong dua tren loi ich tai chinh cua rieng ho bang cach tao ra nhung moi lo so thai qua ve mot khi hau đang bien đoi. Bat ke nhung email bi ro ri trong su kien climategate, cung nhu nhung nghien cuu đoc lap, đa quoc gia ve van đe nay, khong co bang chung nao ve mot am muu nhu the đa đuoc đua ra, va su đong thuan manh me ve muc đo va nguyen nhan cua bien đoi khi hau ton tai trong cac nha khoa hoc voi vo so cac gia canh chinh tri, xa hoi, va đen tu nhieu to chuc va quoc gia khac nhau. Nhieu nha nghien cuu đa ket luan rang khoang 97% cac nha khoa hoc khi hau đong y voi su đong thuan nay. Đong thoi, hau het du lieu đuoc su dung trong khoa hoc khi hau co the đuoc tiep can cong khai đe nhung nha nghien cuu canh tranh cung nhu cong chung co the xem va hieu.
Vao nam 2012, nghien cuu cua Stephan Lewandowsky (sau đo cua Đai hoc Tay Australia) ket luan rang niem tin vao cac ly thuyet am muu khac, nhu la rang FBI đa chiu trach nhiem cho vu am sat Martin Luther King, Jr., đa đuoc cho la co lien quan voi viec co kha nang chap nhan phu nhan khi hau hon.
Tai lieu ve phu nhan bien đoi khi hau thuong xuat hien goi y rang chung ta nen đoi cho cong nghe tro nen tot hon truoc khi noi toi bien đoi khi hau, khi chung co gia phai chang hon va hieu qua hon.


= Phan loai phu nhan bien đoi khi hau =
Vao nam 2004 Stefan Rahmstorf đa mieu ta cach lam the nao ma cac phuong tien truyen thong đua ra an tuong sai lech rang bien đoi khi hau van con la van đe đang tranh cai trong cong đong khoa hoc, gan an tuong nay cho no luc PR cua nhung nguoi hoai nghi bien đoi khi hau. Ong đa xac đinh nhung quan điem khac nhau bi tranh cai boi nhung nguoi hoai nghi khi hau, thu ong đa su dung nhu la mot su phan loai cua chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau:

Nhung nguoi hoai nghi xu huong (Trend sceptics - la nhung nguoi phu nhan su ton tai cua hien tuong am len toan cau), [va] tranh cai rang khong co mot su am len cua khi hau nao đang ke đang dien ra ca, khang đinh rang xu huong am len đuoc đo boi cac tram khi hau la mot hien tuong gia do su đo thi hoa xung quanh cac tram đo ("hieu ung đao nhiet đo thi").
Nhung nguoi hoai nghi thuoc tinh (Attribution sceptics - la nhung nguoi chap nhan xu huong am len toan cau nhung cho rang đieu nay đuoc gay ra boi cac nguyen nhan tu nhien), [va] nghi ngo rang hoat đong cua con nguoi chiu trach nhiem cho xu huong đa quan sat đuoc. Mot vai nguoi trong so ho tham chi con phu nhan rang viec tang luong CO2 trong khong khi la do con nguoi [trong khi đo so khac lai tranh cai rang] luong CO2 tang them khong dan toi su am len co the thay ro đuoc [va] rang han la co nhung nguyen nhan—tu nhien—khac cho viec am len.
Nhung nguoi hoai nghi hau qua (Impact sceptics - nhung nguoi nghi rang am len toan cau la vo hai hay tham chi la co loi).

Phan loai nay đa đuoc su dung trong khoa hoc xa hoi cho viec phan tich nhung tai lieu xuat ban, va đe phan loai chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau va phu nhan bien đoi khi hau.
Trung tam Quoc gia ve Giao duc Khoa hoc mo ta phu nhan bien đoi khi hau nhu la nhung quan điem bat đong tranh cai trong su đong thuan khoa hoc, mot loat cac lap luan lien tiep tu viec phu nhan su xay ra cua bien đoi khi hau, chap nhan đieu đo nhung phu nhan bat cu su đong gop đang ke nao cua con nguoi, chap nhan hai đieu tren nhung phu nhan nhung phat hien khoa hoc ve viec đieu nay se anh huong ra sao toi tu nhien va xa hoi loai nguoi, hoac chap nhan tat ca nhung đieu tren nhung phu nhan rang con nguoi co the lam diu bot hoac giam nhe cac van đe. James L. Powell cung cap mot danh sach mo rong hon, giong nhu nha khi tuong hoc Michael E. Mann trong "sau giai đoan cua su phu nhan", mot cai thang trong đo nhung nguoi phu nhan co su chap nhan cac quan điem đuoc thua nhan qua thoi gian, trong khi rut lui toi mot vi tri ma o đo ho van bac bo nhung su đong thuan theo xu huong:

CO2 đang khong thuc su tang len.
Ke ca the, viec tang khong co anh huong gi toi khi hau vi khong co mot bang chung đang tin cay nao cua viec am len.
Ke ca co am len, thi la do cac nguyen nhan tu nhien.
Ke ca neu viec am len khong the giai thich bang cac nguyen nhan tu nhien, tac đong cua con nguoi la nho, va tac đong cua viec phat thai khi nha kinh lien tuc la khong đang ke.
Ke ca neu nhung tac đong cua con nguoi o hien tai va trong mot tuong lai co the du đoan đuoc len khi hau Trai đat la đang ke, su thay đoi nhin chung la tot cho chung ta.
Ke ca neu su thay đoi khong tot cho chung ta, con nguoi rat gioi thich nghi voi nhung su thay đoi; hon nua, đa qua muon đe lam đieu gi đo ve viec nay, va/hoac mot cach sua chua ve mat ky thuat chac chan se xuat hien khi chung ta thuc su can no.
Nhung nha binh luan va tap chi, bao gom George Monbiot va Ellen Goodman, trong so nhieu nguoi khac, đa mo ta phu nhan bien đoi khi hau la mot hinh thuc cua chu nghia phu nhan.
Chu nghia phu nhan trong van canh nay đa đuoc Chris va Mark Hoofnagle đinh nghia la viec su dung cac thiet bi hung bien "đe tao ra cuoc tranh luan chinh đang trong khi thuc ra chung khong ton tai, mot cach tiep can co muc tieu cuoi cung la phu nhan loi tuyen bo rang co ton tai mot su đong thuan khoa hoc." Qua trinh nay su dung mot cach đac trung mot hoac nhieu cac chien thuat sau đay:

Nhung luan đieu rang su đong thuan khoa hoc bao gom ca viec am muu lam gia du lieu hoac ngan chan su that: mot ly thuyet am muu am len toan cau.
Cac chuyen gia gia, hay cac ca nhan voi quan điem mau thuan voi kien thuc đuoc chung minh, đong thoi phi bang hoac cho rang nhung chuyen gia chu đe đa đuoc xuat ban la khong quan trong. Giong nhung nghi ngo đuoc tao ra ve hut thuoc va suc khoe, mot vai nha khoa hoc đi nguoc lai trao luu phan đoi su đong thuan khi hau, mot vai trong so ho la cung mot ca nhan.
Chon loc, vi du nhu nhung tai lieu khong đien hinh hoac tham chi tro nen loi thoi mac loi hai anh đao, giong nhu cach ma vu tranh luan ve vac-xin MMR chi đuoc dua tren mot tai lieu: vi du nhung y tuong thieu tin tuong ve thoi ky am Trung co.
Yeu cau nhung nghien cuu khong the thuc hien đuoc, tuyen bo rang bat ky su khong chac chan nao cung se khien linh vuc nay khong co can cu hoac phong đai su khong chac chan trong khi phu nhan xac suat va cac mo hinh toan hoc.
Nguy bien logic.


Gia khoa hoc Nhieu to chuc khac nhau, bao gom ca cac Trung tam Quoc gia ve Giao duc Khoa hoc, đa mo ta phu nhan bien đoi khi hau la mot hinh thuc cua gia khoa hoc. Chu nghia hoai nghi bien khi hau, trong khi trong mot so truong hop tu nhan se tien hanh nghien cuu ve bien đoi khi hau, đa thay vao đo tap trung vao gay anh huong len quan điem cua cong chung, nha lam luat va cac phuong tien truyen thong, thay vi khoa hoc chinh thong.
Trong mot nhan xet ve cuon sach The Pseudoscience Wars: Immanuel Velikovsky and the Birth of the Modern Fringe (tam dich: Chien tranh Gia khoa hoc: Immanuel Velikovsky va Su ra đoi cua đuong vien hien đai) cua Michael D. Gordin, David Morrison đa viet:

Trong chuong cuoi cua minh, Gordin chuyen sang mot giai đoan moi cua gia khoa hoc, đuoc thuc hanh boi chinh nhung nha khoa hoc đeu gia. Chu nghia phu nhan bien đoi khi hau la mot vi du hoan hao, noi mot nhom cac nha khoa hoc, lien minh voi co may PR hieu qua, đang cong khai thach thuc đong thuan khoa hoc rang bien đoi khi hau la co that va chu yeu do viec con nguoi tieu thu nhien lieu hoa thach. Cac nha khoa hoc đa chung kien trong ngo ngang khi cac bang chung ngay cang tro nen chac chan bao nhieu thi nhung ke phu nhan lai cang thanh cong bay nhieu trong du luan va trong đau truong chinh tri. … Ngay nay gia khoa hoc van đong hanh cung chung ta, va van la mot thach thuc đay nguy hiem voi khoa hoc nhu no đa tung trong qua khu.


Cong luan Cong luan ve khi hau thay đoi bi anh huong đang ke boi đo bao phu cua phuong tien truyen thong ve su thay đoi khi hau, va su tac đong cua cac chien dich phu nhan bien đoi khi hau. Nhung chien dich nham pha hoai su tin tuong cua cong chung trong khoa hoc khi hau đa lam giam long tin cua cong chung vao bien đoi khi hau, đieu đo nguoc lai đa tac đong toi nhung no luc lam luat nham han che viec phat thai CO2.
Cac phuong tien truyen thong pho bien o My chu y nhieu đen su chu nghia hoai nghi bien đoi khi hau hon la cong đong khoa hoc noi chung, va muc đo đong thuan ben trong cong đong khoa hoc van chua đuoc truyen đat chinh xac. Trong mot so truong hop, thi truong tin tuc đa cho phep nhung nguoi hoai nghi bien đoi khi hau giai thich ve khoa hoc cua bien đoi khi hau thay vi cac nha chuyen gia trong linh vuc khi hau hoc. Đo bao phu cua truyen thong My va Anh khac voi o cac quoc gia khac, noi viec đua tin nhat quan voi cac tai lieu khoa hoc hon. Mot vai nha bao quy su khac biet cho cach phu nhan bien đoi khi hau đuoc lan truyen, chu yeu la o My, boi viec nhung to chuc chuyen ve kinh doanh su dung cac chien thuat đa tung đuoc su dung truoc đay boi hanh lang thuoc la My. Tai Phap, My va Anh, quan điem cua nhung nguoi hoai nghi bien đoi khi hau xuat hien thuong xuyen tren cac hang tin tuc bao thu hon la nhung tin tuc khac, va trong nhieu truong hop, nhung y kien đo bi bo khong tranh cai.
Cac no luc cua Al Gore va cac chien dich moi truong khac đa tap trung vao nhung anh huong cua su am len toan cau va đa tim đuoc cach đe nang cao nhan thuc va su quan tam, nhung bat chap nhung no luc, so nguoi My tin rang con nguoi la nguyen nhan cua su am len toan cau đang giu on đinh o muc 61% trong nam 2007, va nhung nguoi tin rang cac phuong tien truyen thong pho bien đang noi nhe cac van đe nay đi roi vao khoang 35%. Mot cuoc tham do tu nam 2015 cho thay rang, trong khi nguoi My đang ngay cang nhan thuc hon đuoc su nguy hiem va nhung he qua ma bien đoi khi hau se mang lai cho the he tuong lai, phan lon lai khong lo lang ve no.
Mot nghien cuu đa đanh gia nhan thuc cua cong chung va cac hanh đong ve bien đoi khi hau, tren nen tang cac he thong đuc tin, va đa xac đinh đuoc bay rao can tam ly anh huong đen cac hanh vi ma neu khong se tao đieu kien cho su giam nhe, su thich nghi, va trach nhiem quan ly moi truong. Cac tac gia tim thay cac hang rao sau: nhan thuc, the gioi quan tu tuong, so sanh voi nhung nguoi quan trong, chi phi va đong luc, su mat long tin đoi voi cac chuyen gia va chinh quyen, rui ro co the cam nhan đuoc khi thay đoi, va thay đoi hanh vi khong đu.


Van đong hanh lang No luc đe van đong chong lai quy đinh ve moi truong đa bao gom chien dich đe tao ra nghi ngo ve khoa hoc đang sau su bien đoi khi hau, va đe che giau su đong thuan va cac du lieu khoa hoc. Nhung no luc nay đa lam suy yeu long tin cua cong chung đoi voi khoa hoc khi hau, va anh huong toi van đong hanh lang ve bien đoi khi hau.
To chuc van đong chinh tri FreedomWorks va Americans for Prosperity, đuoc tai tro boi anh em David va Charles Koch cua Koch Industries, đong vai tro quan trong trong viec ho tro Phong trao tiec tra va khuyen khich phong trao nay tap trung vao bien đoi khi hau. Nhung to chuc bao thu khac nhu Heritage Foundation, Marshall Institute, Cato Institute va American Enterprise Institute la nhung nguoi tham gia đang ke vao cac no luc van đong hanh lang nay nham tim cach ngan chan hay loai bo cac quy đinh ve moi truong.
Phuong phap tiep can nham lam giam tam quan trong cua bien đoi khi hau đa đuoc bat chuoc tu cac nha van đong hanh lang thuoc la; bo qua cac bang chung ket noi thuoc la voi benh ung thu phoi, đe ngan chan hoac lam cham tre viec đua ra cac đao luat. Cac nha van đong hanh lang đa co gang đe lam mat uy tin cac nghien cuu khoa hoc bang cach tao ra nghi ngo va cach thao tung cac cuoc tranh luan. Ho tim cach lam mat uy tin cac nha khoa hoc co lien quan, gay ra tranh cai đoi voi nhung phat hien cua ho, va đe tao ra va duy tri mot cuoc tranh cai ro rang bang cach tich cuc ung ho cac tuyen bo mau thuan voi cac nghien cuu khoa hoc. ""Nghi ngo la san pham cua chung toi," mot memo cong nghiep nam 1969 gio đa mang tieng xau khoe khoang. Nghi ngo se che chan cac nganh cong nghiep thuoc la khoi viec kien tung va cac đao luat trong vong thap ky toi." Vao nam 2006, George Monbiot đa viet tai to The Guardian ve su tuong đong giua cac phuong phap cua cac nhom đuoc tai tro boi Exxon, va cac phuong phap cua ga khong lo trong nganh cong nghiep thuoc la Philip Morris, bao gom ca cac cuoc tan cong truc tiep vao khoa hoc đuoc binh duyet, va nhung co gang đe cac cuoc tranh luan trong cong chung va nhung nghi ngo.
Cuu chu tich Vien Han lam Khoa hoc Quoc gia Hoa Ky Frederick Seitz, nguoi ma dua theo mot bai bao viet boi Mark Hertsgaard tai to Vanity Fair, kiem đuoc khoang 585.000 USD vao thap nien 70 va 80 the ky truoc trong vai tro co van cho Cong ty Thuoc la R.J. Reynolds, đa toi cac nhom chu tri nhu Science and Environmental Policy Project va George C. Marshall Institute bi nghi la đa co gang đe lam "giam nhe" tam quan trong cua am len toan cau. Seitz tuyen bo trong thap nien 80 rang "Am len toan cau la mot van đe chinh tri hon la mot van đe ve khi hau." Seitz la tac gia cua Oregon Petition, mot tai lieu đuoc xuat ban đong thoi boi Marshall Institute va Oregon Institute of Science and Medicine nham phan đoi Nghi đinh thu Kyoto. Đon thinh cau noi tren va "Đanh gia Nghien cuu Bang chung Am len Toan cau" đi kem tuyen bo rang:

Gioi han ve khi nha kinh đuoc đe xuat se lam ton hai đen moi truong, ngan can su tien bo cua khoa hoc va cong nghe, va gay thiet hai toi suc khoe va phuc loi cua nhan loai. Khong co bang chung khoa hoc thuyet phuc nao chung minh rang viec con nguoi phat thai khi carbon dioxide, methane hoac khi nha kinh khac đang gay ra hoac se, trong mot tuong lai co the thay truoc, gay ra su am len tham khoc cua khi quyen Trai đat va su roi loan cua khi hau Trai đat. ... Chung ta đang song trong mot moi truong cay coi va đong vat ngay cang tuoi tot, đo la ket qua cua su tang khi carbon dioxide. Con em chung ta se đuoc thu huong mot Trai đat voi nhieu cay coi va đong vat song hon nhieu so voi nhung gi ma gio chung ta đuoc ban tang. Đay la mot mon qua tuyet voi va bat ngo tu cuoc Cach mang Cong nghiep.
George Monbiot đa viet o to The Guardian rang thinh cau nay, thu ong chi trich la kien nghi nay, ma ong chi trich la lam me muoi va bi troi chat voi tai tro cong nghiep, "đa đuoc trich dan boi hau het tat ca cac nha bao tuyen bo rang bien đoi khi hau la mot chuyen hoang đuong." No luc cua cac to chuc phu nhan bien đoi khi hau đong mot vai tro quan trong trong viec My rut khoi Nghi đinh thu Kyoto.
Monbiot đa viet ve mot to chuc khac đuoc thanh lap boi van đong hanh lang thuoc la, The Advancement of Sound Science Coalition (TASSC), to chuc nay hien tai van đong chong lai cac bien phap đe chien đoi voi su am len toan cau. Mot lan nua trong su co gang đe tao ra ve ngoai cua mot cuoc van đong cua dan thuong chong lai "noi so vo can cu" va "qua tai đao luat," Monbiot noi rang TASSC "đa gay nhieu thiet hai cho cac chien dich ngan chan [bien đoi khi hau] hon bat ky to chuc nao khac."
Nha xa hoi hoc moi truong Đai hoc Drexel Robert Brulle phan tich cac tai tro cua 91 to chuc phan đoi gioi han phat thai khi carbon, ma ong goi la "phan phong trao bien đoi khi hau." Tu nam 2003 đen 2013, cac quy khuyen khich tai tro Donors Trust va Donors Capital Fund khi ket hop lai tro thanh nhung nha tai tro lon nhat, chiu trach nhiem cho khoang 1 phan 4 tong so von tai tro, va American Enterprise Institute la nguoi nhan lon nhat, 16% trong tong so tai tro. Nghien cuu cung thay rang so tien quyen gop cho cac to chuc nay thong qua cac to chuc ma khong the truy nguyen nguon tai tro đa tang len.


= Linh vuc tu =
Mot so cong ty lon trong nganh cong nghiep nhien lieu hoa thach cung cap mot nguon tai tro quan trong cho cac no luc đanh lac huong cong chung ve su đang tin cay cua khoa hoc khi hau. ExxonMobil va Koch family foundations đa đuoc xac đinh la nhung nha tai tro co anh huong đac biet toi chu nghia phan đoi bien đoi khi hau.
Sau khi IPCC cong bo ban bao cao vao thang 2 nam 2007 cua minh, American Enterprise Institute đe nghi tang cac nha khoa hoc Anh, My va cac quoc gia khac 10.000$, cong them chi phi đi lai đe xuat ban cac bai bao đanh gia quan trong. Vien noi tren đa nhan đuoc hon 1.6 trieu đo la My tu Exxon, va pho chu tich cua no la cuu lanh đao cua Exxon Lee Raymond. Raymond đa gui nhung buc thu trong đo khang đinh bao cao cua IPCC khong đuoc "ho tro boi cac cong tac phan tich." Hon 20 nhan vien AEI lam viec voi tu cach la co van cho chinh phu cua George W. Bush. Bat chap long tin ban đau rang viec phu nhan bien đoi khi hau roi se diu đi theo thoi gian, Thuong nghi si Barbara Boxer noi rang khi ba biet đuoc đe nghi cua AEI, ba "đa nhan ra rang co mot phong trao o đang sau viec nay va no se khong bo cuoc."
Hoi Hoang gia Luan Đon tien hanh mot cuoc đieu tra, thu đa phat hien ra rang ExxonMobil đa trao 2,9 trieu USD cho cac to chuc tai My đa "cung cap thong tin sai cho cong chung ve bien đoi khi hau", 39 trong so đo "đa xuyen tac khoa hoc bien đoi khi hau bang viec phu nhan thang thung cac bang chung". Vao nam 2006, Hoi hoang gia đa đua ra yeu cau ExxonMobil rut tien tai tro cho phu nhan bien đoi khi hau. La thu đa bi chi trich, đac biet la tu Timothy Ball nguoi tranh luan rang xa hoi đa co gang đe "chinh tri hoa viec tai tro khoa hoc va cat xen cuoc tranh luan khoa hoc."
ExxonMobil phu nhan viec cong tin nay đa co lam lac loi cong chung ve am len toan cau. Phat ngon vien Gantt Walton noi rang viec tai tro cac nghien cuu cua ExxonMobil khong co nghia rang hoat đong cua cong ty nay anh huong toi nghien cuu đo, va rang ExxonMobil ung ho viec hanh đong nham kiem che viec phat thai khi nha kinh. Cac nghien cuu đuoc thuc hien tai mot archival collection cua Exxon tai Đai hoc Texas va cac cuoc phong van nhung cuu nhan vien cua cac nha bao đa chi ra rang cac y kien khoa hoc ben trong cong ty va nhung gi cong ty to ra voi cong chung ve bien đoi khi hau la mau thuan.
Tu nam 1989 đen 2002, Lien minh Bien đoi Khi hau, mot to chuc gom chu yeu cac doanh nhan nguoi My, su dung van đong hanh lang lien tuc va nhung chien luoc PR đe phan đoi cac hanh đong giam phat thai khi nha kinh va chien đau chong lai Nghi đinh thu Kyoto. Lien minh nay đuoc tai tro boi cac tap đoan va cac to chuc thuong mai lon tu nganh cong nghiep dau, than va tu đong. To New York Times đua tin rang "ke ca khi lien minh nay tim cach lam lung lay y kien [huong toi su hoai nghi], cac chuyen gia khoa hoc va ky thuat cua chinh no đang khuyen rang khoa hoc ung ho vai tro cua khi nha kinh trong am len toan cau khong the bi bac bo đuoc." Vao nam 2000, Cong ty Mo-to Ford la cac cong ty đau tien roi khoi lien minh nhu la mot ket qua cua ap luc tu cac nha hoat đong vi moi truong, theo sau boi Daimler-Chrysler, Texaco, Southern Company va General Motors sau đo đa roi khoi lien minh. To chuc nay đong cua vao nam 2002.
Vao đau nam 2015, mot vai ban tin truyen thong noi len noi rang Willie Soon, mot nha khoa hoc noi tieng trong cong đong nhung nguoi phu nhan bien đoi khi hau, đa that bai trong viec vach tran nhung xung đot ve loi ich trong it nhat 11 bai bao khoa hoc đuoc xuat ban ke tu nam 2008. Chung đua tin rang ong đa nhan đuoc tong cong 1,25 trieu USD tu ExxonMobil, Southern Company, the American Petroleum Institute va mot to chuc đuoc đieu hanh boi anh em nha Koch. Charles R. Alcock, giam đoc cua Trung tam Vat ly thien van Harvard–Smithsonian, noi ong Soon lam viec, noi rang viec cho phep cac nha tai tro cho cong trinh cua ong Soon đe ngan cam viec vach tran cac nguon tai tro la mot sai lam, đieu nay se khong đuoc cho phep trong nhung hop đong tro cap tuong lai.


= Linh vuc cong =
Vao nam 1994, theo mot ban tin bi ro ri, chien luoc gia cua Đang Cong hoa Frank Luntz đa khuyen cac thanh vien cua Đang Cong hoa, ve van đe bien đoi khi hau, rang "ban can phai tiep tuc bien su thieu chac chan cua khoa hoc thanh mot van đe chinh" va "hay thach thuc khoa hoc" bang cach "tuyen dung cac chuyen gia nhung nguoi co cam tinh voi quan điem cua ban." Vao nam 2006, Luntz noi rang ong van tin tuong rang "vao [hoi] nam '97, '98, khoa hoc van chua chac chan", nhung bay gio ong đong y voi su đong thuan khoa hoc.
Trong nam 2005, to New York Times đua tin rang Philip Cooney, nha cuu van đong hanh lang ve nhien lieu hoa thach va "lanh đao đoi khi hau" tai Vien Dau khi My va tham muu truong cua Hoi đong ve Chat luong Moi truong cua Tong thong Bush, đa "nhieu lan sua đoi nhung bao cao ve khi hau cua chinh phu theo huong lam giam tam quan trong cua moi lien he giua viec phat thai va hien tuong am len toan cau, theo nhu nhung tai lieu noi bo." Sharon Begley đua tin tren to Newsweek rang Cooney "đa chinh sua mot bao cao nam 2002 ve khoa hoc khi hau bang cach reo rac vao no nhung cum tu nhu la "thieu hieu biet" va "khong chac chan mot cach đang ke". Cooney theo nhu đua tin đa loai bo han mot muc ve khi hau trong mot bao cao, ve viec đo mot nha van đong hanh lang khac đa gui fax cho ong rang "Ong lam tot lam." Cooney tuyen bo tu chuc hai ngay sau khi cau chuyen ong ta gia mao va sua chua cac bao cao khoa hoc bi vo lo, nhung mot vai ngay sau, co thong bao rang Cooney se co mot vi tri tai ExxonMobil.
Trong nam 2015, nha hoat đong vi moi truong Bill McKibben đa buoc toi Tong thong Obama la "Nha phu nhan Bien đoi Khi hau Tham hoa", vi ong đa chap nhan cho phep khoan dau ngoai khoi Alaska. Theo McKibben, ngai Tong thong cung đa "mo mot con đuong co đa phat rong lon cua Luu vuc song Powder đe khai thac than moi." McKibben goi  viec nay la "phu nhan khi hau thuoc loai nguyen trang", trong đo Tong thong phu nhan "y nghia cua khoa hoc, tuc la chung ta phai giu carbon lai duoi long đat." 


= Truong hoc =
Theo cac tai lieu bi ro ri trong thang 2 nam 2012, Vien Heartland đang phat trien mot chuong trinh hoc đe su dung trong truong hoc, chuong trinh nay trinh bay bien đoi khi hau la mot cuoc tranh luan khoa hoc.


Tac đong Su khong chac chan đuoc tao ra đoi voi bien đoi khi hau, chien luoc co ban cua nhung nha phu nhan bien đoi khi hau, đa to ra rat hieu qua, chu yeu o My. No đa gop phan vao muc đo quan tam thap cua cong chung va vao su khong hanh đong cua cac chinh phu tren toan cau. Mot cuoc tham do Angus Reid vao nam 2010 cho thay rang chu nghia hoai nghi qua trinh am len toan cau o Hoa Ky, Canada va Anh đa tang. Co the co nhieu nguyen nhan cho xu huong nay, bao gom viec tap trung vao kinh te hon la cac van đe moi truong, va mot nhan thuc tieu cuc cua Lien Hop Quoc va vai tro cua to chuc nay trong viec thao luan ve bien đoi khi hau.
Mot nguyen nhan khac co the la su met moi khi tiep xuc qua nhieu voi chu đe nay: mot cuoc tham do thu hai chi ra rang cong chung co le đa bi lam chan nan boi su cuc đoan khi ban luan ve van đe nay, trong khi nhung cuoc tham do khac cho thay 54% cu tri My tin rang "cac phuong tien truyen thong lam cho hien tuong am len toan cau tro nen toi te hon thuc te." Mot cuoc tham do nam 2009 ve viec lieu "mot so cac nha khoa hoc đa lam sai lech du lieu nghien cuu đe ho tro ly thuyet va niem tin cua ho ve su am len toan cau" hay khong đa cho thay rang 59% nguoi My tin rang no "it nhat la phan nao đo co kha nang", voi 35% tin no "rat co kha nang".

Theo Tim Wirth, "Ho bat chuoc nhung gi ho đa lam theo nganh cong nghiep thuoc la. […] Ca hai đeu tinh toan, gieo xuong đu su nghi ngo, goi khoa hoc la khong chac chan va đang tranh cai. Đieu đo co tac đong to lon toi ca cong chung lan Nghi vien." Cach tiep can nay đa đuoc lan truyen boi truyen thong My, đua ra mot su can bang sai lam giua khoa hoc khi hau va nhung nguoi hoai nghi khi hau. To Newsweek đua tin rang hau het chau Au va Nhat Ban chap nhan su đong thuan cua khoa hoc bien đoi khi hau, nhung chi mot phan ba nguoi My cho rang hoat đong cua con nguoi đong mot vai tro chu yeu trong bien đoi khi hau vao nam 2006, 64% tin rang cac nha khoa hoc bat đong ve van đe đo "nhieu". Mot cuoc tham do tren to Newsweek vao nam 2007 phat hien ra rang nhung con so nay đang giam, mac du đa so nguoi My van tin rang cac nha khoa hoc khong chac chan ve bien đoi khi hau va nguyen nhan cua no. Rush Holt viet mot đoan cho to Science, đong thoi cung xuat hien tren to Newsweek:…trong hon hai thap ky qua cac nha khoa hoc đa đua ra nhung canh bao rang viec phat thai khi nha kinh, chu yeu la carbon dioxide (CO2), hau nhu chac chan se lam thay đoi khi hau cua Trai đat theo nhung cach ma se ton kem ma tham chi la chi tu. Cong chung My mo vi va mua nhung chiec o to lon hon. Cac phat bieu cua American Association for the Advancement of Science, American Geophysical Union, American Meteorological Society, Intergovernmental Panel on Climate Change, va nhung to chuc khac đa nhan manh nhung canh bao nay va keu goi nhung chinh sach cua chinh phu moi đe đuong đau voi thong ke gay nhieu, nhung cai nhun vai, nhung loi noi rang co qua nhieu nghi ngo trong cong đong cac nha khoa hoc, va khong lam gi ca.

Nhung su co gang chu tam cua Western Fuels Association "nham lam du luan mo ho" đa thanh cong voi muc tieu cua minh. Đieu nay đa đuoc "lam tram trong them boi su đoi xu cua truyen thong đoi voi van đe khi hau". Theo mot cuoc tham do Pew vao nam 2012, 57% du luan My khong biet, hoac phu nhan thang thung, đong thuan khoa hoc ve bien đoi khi hau. Mot vai to chuc khuyen khich phu nhan bien đoi khi hau đa khang đinh rang cac nha khoa hoc đang ngay cang phu nhan bien đoi khi hau, nhung quan điem nay hoan toan mau thuan boi nghien cuu đa chi ra rang 97% cac tai lieu đa xuat ban tan thanh voi su đong thuan khoa hoc, va rang phan tram nay đang tang len theo thoi gian.
Nam 2016, Aaron McCright tranh cai rang chong chu nghia vi moi truong—va cu the la phu nhan bien đoi khi hau—đa mo rong tai nuoc My toi muc gio no đa tro thanh "giao ly trung tam cua cac ca nhan trong gioi bao thu va thanh vien Đang Cong hoa."
Mat khac, cac cong ty dau khi toan cau đa bat đau thua nhan rang bien đoi khi hau la co ton tai va nguy co cua no.


Chu thich Tham khao Đoc them (tieng Anh) "Frontline: Climate of Doubt". PBS. 23 thang 10 nam 2012. Truy cap ngay 25 thang 10 nam 2012.
Greenpeace USA (2013). "Dealing in Doubt: The Climate Denial Machine Vs Climate Science" (PDF). Ban goc (PDF) luu tru ngay 4 thang 6 nam 2015. Truy cap ngay 28 thang 10 nam 2014.

Bowen, Mark (2008). Censoring Science: Dr. James Hansen and the Truth of Global Warming. Plume. ISBN 0-452-28962-9
McCright, Aaron M.; Dunlap, Riley E. (2003). "Defeating Kyoto: The Conservative Movement's Impact on U.S. Climate Change Policy" (PDF). Social Problems. Quyen 50 so 3. tr. 348–373. doi:10.1525/sp.2003.50.3.348.
Shearer, Christine (2011). "Kivalina: A Climate Change Story" Haymarket Books. ISBN 978-1-60846-128-8