O nhiem nuoc la hien tuong cac vung nuoc nhu song, ho, bien, nuoc ngam... bi cac hoat đong cua moi truong tu nhien va con nguoi lam nhiem cac chat đoc hai nhu chat co trong thuoc bao ve thuc vat, chat thai cong nghiep chua đuoc xu ly,... tat ca co the gay hai cho con nguoi va cuoc song cac sinh vat trong tu nhien.


Khai niem O nhiem nuoc la su thay đoi thanh phan va chat luong nuoc khong đap ung đuoc cho cac muc đich su dung khac nhau, vuot qua tieu chuan cho phep va co anh huong xau đen đoi song, suc khoe con nguoi va sinh vat
Nuoc trong tu nhien ton tai duoi nhieu hinh thuc khac nhau: nuoc cong, nuoc o cac song ho, ton tai o the hoi trong khong khi. Nuoc bi o nhiem nghia la thanh phan cua no ton tai cac chat khac, ma cac chat nay co the gay hai cho con nguoi va cuoc song cac sinh vat trong tu nhien. Nuoc o nhiem thuong la kho khac phuc ma phai phong tranh tu đau.
Trong qua trinh sinh hoat hang ngay, duoi toc đo phat trien nhu hien nay con nguoi vo tinh lam o nhiem nguon nuoc bang cac hoa chat, chat thai tu cac nha may, xi nghiep. Cac đon vi ca nhan su dung nuoc ngam duoi hinh thuc khoan gieng, sau khi ngung khong su dung khong bit kin cac lo khoan lai lam cho nuoc ban chay lan vao lam o nhiem nguon nuoc ngam. Cac nha may xi nghiep xa khoi bui cong nghiep vao khong khi lam o nhiem khong khi, khi troi mua, cac chat o nhiem nay se lan vao trong nuoc mua cung gop phan lam o nhiem nguon nuoc.
Hien chuong chau Au ve nuoc đa đinh nghia: "O nhiem nuoc la su bien đoi noi chung do con nguoi đoi voi chat luong nuoc, lam nhiem ban nuoc va gay nguy hiem cho con nguoi, cho cong nghiep, nong nghiep, cho đong vat nuoi va cac loai hoang da."

O nhiem nuoc co nguon goc tu nhien: do mua, tuyet tan, gio bao, lu lut đua vao moi truong nuoc cac chat thai ban, cac sinh vat co hai ke ca xac chet cua chung.
O nhiem nuoc co nguon goc nhan tao: qua trinh thai cac chat đoc hai chu yeu duoi dang long nhu cac chat thai sinh hoat, cong nghiep, nong nghiep, giao thong vao moi truong nuoc.
Theo ban chat cac tac nhan gay o nhiem, nguoi ta phan ra cac loai o nhiem nuoc: o nhiem vo co, huu co, o nhiem hoa chat, o nhiem sinh hoc, o nhiem boi cac tac nhan vat ly.
O nhiem nuoc man, o nhiem nuoc ngam va bien.
O nhiem nuoc la su thay đoi theo chieu xau đi cac tinh chat vat ly – hoa hoc – sinh hoc cua nuoc, voi su xuat hien cac chat la o the long, ran lam cho nguon 
nuoc tro nen đoc hai voi con nguoi va sinh vat. Lam giam đo đa dang sinh vat trong nuoc. Xet ve toc đo lan truyen va quy mo anh huong thi o nhiem nuoc la van đe đang lo ngai hon o nhiem đat.
O nhiem nuoc xay ra khi nuoc be mat chay qua rac thai sinh hoat, nuoc rac cong nghiep, cac chat o nhiem tren mat đat, roi tham xuong nuoc ngam. Hien tuong o nhiem nuoc xay ra khi cac loai hoa chat đoc hai, cac loai vi khuan gay benh, virut, ky sinh trung phat sinh tu cac nguon thai khac nhau nhu chat thai cong nghiep tu cac nha may san xuat, cac loai rac thai cua cac benh vien, cac loai rac thai sinh hoat binh thuong cua con nguoi hay hoa chat, thuoc tru sau, phan bon huu co... su dung trong san xuat nong nghiep đuoc đay ra cac ao, ho, song, suoi hoac ngam xuong nuoc duoi đat ma khong qua xu ly hoac voi khoi luong qua lon vuot qua kha nang tu đieu chinh va tu lam sach cua cac loai ao, ho, song, suoi.


Nguon goc Nuoc bi o nhiem la do su phu duong xay ra chu yeu o cac khu vuc nuoc ngot va cac vung ven bien, vung bien khep kin. Do luong muoi khoang va ham luong cac chat huu co qua du thua lam cho cac quan the sinh vat trong nuoc khong the đong hoa đuoc. Ket qua lam cho ham luong oxy trong nuoc giam đot ngot, cac khi đoc tang len, tang đo đuc cua nuoc, gay suy thoai thuy vuc. 


= O nhiem tu nhien =
Do cac hien tuong thoi tiet(mua, lu lut,gio bao,...) hoac do cac san pham hoat đong song  cua sinh vat, ke ca xac chet cua chung.
Cay coi, sinh vat chet đi, chung bi vi sinh vat phan huy thanh chat huu co. Mot phan se ngam vao long đat, sau đo an sau vao nuoc ngam, gay o nhiem hoac theo dong nuoc ngam hoa vao dong lon.
Lut loi co the lam nuoc mat su trong sach, khuay đong nhung chat do trong he thong cong ranh, mang theo nhieu chat thai đoc hai tu noi đo rac va cuon theo cac loai hoa chat truoc đay đa đuoc cat giu.
Nuoc lut co the bi o nhiem do hoa chat dung trong nong nghiep, ky nghe hoac do cac tac nhan đoc hai o cac khu phe thai. Cong nhan thu don lan can cac cong truong ky nghe bi lut co the bi tac hai boi nuoc o nhiem hoa chat.
O nhiem nuoc do cac yeu to tu nhien (nui lua, xoi mon, bao, lut,...) co the rat nghiem trong, nhung khong thuong xuyen, va khong phai la nguyen nhan chinh gay suy thoai chat luong nuoc toan cau.


= O nhiem nhan tao =
Tu sinh hoat
Nuoc thai sinh hoat (Sewage): la nuoc thai phat sinh tu cac ho gia đinh, benh vien, khach san, co quan truong hoc, chua cac chat thai trong qua trinh sinh hoat, ve sinh cua con nguoi.
Thanh phan co ban cua nuoc thai sinh hoat la cac chat huu co de bi phan huy sinh hoc (cacbohydrat, protein, dau mo), chat dinh duong (phosphor, nito), chat ran va vi trung. Tuy theo muc song va loi song ma luong nuoc thai cung nhu tai luong cac chat co trong nuoc thai cua moi nguoi trong mot ngay la khac nhau. Nhin chung muc song cang cao thi luong nuoc thai va tai luong thai cang cao.

Tu cac chat thai cong nghiep
Nuoc thai cong nghiep (industrial wastewater): la nuoc thai tu cac co so san xuat cong nghiep, tieu thu cong nghiep, giao thong van tai. Khac voi nuoc thai sinh hoat hay nuoc thai đo thi, nuoc thai cong nghiep khong co thanh phan co ban giong nhau, ma phu thuoc vao nganh san xuat cong nghiep cu the. Vi du: nuoc thai cua cac xi nghiep che bien thuc pham thuong chua luong lon cac chat huu co; nuoc thai cua cac xi nghiep thuoc da ngoai cac chat huu co con co cac kim loai nang, sulfide,...  Nguoi ta thuong su dung đai luong PE (population equivalent) đe so sanh mot cach tuong đoi muc đo gay o nhiem cua nuoc thai cong nghiep voi nuoc thai đo thi. Đai luong nay đuoc xac đinh dua vao luong thai trung binh cua mot nguoi trong mot ngay đoi voi mot tac nhan gay o nhiem xac đinh. Cac tac nhan gay o nhiem chinh thuong đuoc su dung đe so sanh la COD (nhu cau oxy hoa hoc), BOD5 (nhu cau oxy sinh hoa), SS (chat ran lo lung).
Ngoai cac nguon gay o nhiem chinh nhu tren thi con co cac nguon gay o nhiem nuoc khac nhu tu y te hay tu cac hoat đong san xuat nong, lam, ngu nghiep cua con nguoi…


Cac tac nhan gay o nhiem nuoc = Cac ion hoa tan =
Nhieu ion huu co co nong đo rat cao trong nuoc tu nhien, đac biet la trong nuoc bien.Trong nuoc thai đo thi luon chua mot luong lon cac ion Cl-, SO42-, PO43, Na+, K+. Trong nuoc thai cong nghiep, ngoai cac ion ke tren con co the co cac chat vo co co đoc tinh rat cao nhu cac hop chat cua Hg, Pb, Cd, As, Sb, Cr, F...


 Cac chat dinh duong (N,P)  Muoi cua nito va phosphor la cac chat dinh duong đoi voi thuc vat, o nong đo 
thich hop chung tao đieu kien cho cay co, rong tao phat trien. Amoni, nitrat, 
phosphat la cac chat dinh duong thuong co mat trong cac nguon nuoc tu nhien, hoat đong sinh hoat va san xuat cua con nguoi đa lam gia tang nong đo cac ion nay trong nuoc tu nhien.
Mac du khong đoc hai đoi voi nguoi, song khi co mat trong nuoc o nong đo tuong đoi lon, cung voi nito, phosphat se gay ra hien tuong phu duong (eutrophication, con đuoc goi la phi duong). Theo nhieu tac gia, khi ham luong phosphat trong nuoc đat đen muc 0,01 mg/l (tinh theo P) va ty le P:N:C vuot qua 1:16:100, thi se gay ra hien tuong phu duong nguon nuoc.
Tu eutrophication bat nguon tu tieng Hy Lap, co nghia la "đuoc nuoi duong tot". Phu duong chi tinh trang cua mot ho nuoc đang co su phat trien manh cua tao. Mac dau tao phat trien manh trong đieu kien phu duong co the ho tro cho chuoi thuc an trong he sinh thai nuoc, nhung su phat trien bung no cua tao se gay ra nhung hau qua lam suy giam manh chat luong nuoc.
Hien tuong phu duong thuong xay ra voi cac ho, hoac cac vung nuoc it luu thong trao đoi. Khi moi hinh thanh, cac ho đeu o tinh trang ngheo chat dinh duong (oligotrophic) nuoc ho thuong kha trong. Sau mot thoi gian, do su xam nhap cua cac chat dinh duong tu nuoc chay tran, su phat trien va phan huy cua sinh vat thuy sinh, ho bat đau tich tu mot luong lon cac chat huu co. Luc đo bat đau xay ra hien tuong phu duong voi su phat trien bung no cua tao, nuoc ho tro nen co mau xanh, mot luong lon bun lang đuoc tao thanh do xac cua tao chet. Dan dan, ho se tro thanh vung đam lay va cuoi cung la vung đat kho, cuoc song cua đong vat thuy sinh trong ho bi ngung tre.


 Sulfat (SO4 2-)  Cac nguon nuoc tu nhien, đac biet nuoc bien va nuoc phen, thuong co nong đo sulfat cao. Sulfat trong nuoc co the bi vi sinh vat chuyen hoa tao ra sulfit va axit sulfuric co the gay an mon đuong ong va be tong. O nong đo cao, sulfat co the gay hai cho cay trong.


 Chloride (Cl-)  La mot trong cac ion quan trong trong nuoc va nuoc thai. Chloride ket hop voi 
cac ion khac nhu natri, kali gay ra vi cho nuoc. Nguon nuoc co nong đo chloride cao co kha nang an mon kim loai, gay hai cho cay trong, giam tuoi tho cua cac cong trinh bang be tong,... Nhin chung chloride khong gay hai cho suc khoe con nguoi, nhung chloride co the gay ra vi man cua nuoc do đo it nhieu anh huong đen muc đich an uong va sinh hoat.


 Cac kim loai nang  Pb, Hg, Cr, Cd, As, Mn,...thuong co trong chat va nuoc thai cong nghiep. Hau het cac kim loai nang đeu co đoc tinh cao đoi voi con nguoi va cac đong vat khac.
Chi (Pb): chi co trong nuoc thai cua cac co so san xuat pin, acqui, luyen kim, hoa dau. Chi con đuoc đua vao moi truong nuoc tu nguon khong khi bi o nhiem do khi thai giao thong. Chi co kha nang tich luy trong co the, gay đoc than kinh, gay chet neu bi nhiem đoc nang. Chi cung rat đoc đoi voi đong vat thuy sinh. Cac hop chat chi huu co đoc gap 10 – 100 lan so voi chi vo co đoi voi cac loai ca.
Thuy ngan (Hg): thuy ngan la kim loai đuoc su dung trong nong nghiep (thuoc chong nam) va trong cong nghiep (lam đien cuc). Trong tu nhien, thuy ngan đuoc đua vao moi truong tu nguon khi nui lua. O cac vung co mo thuy ngan, nong đo thuy ngan trong nuoc kha cao. Nhieu loai nuoc thai cong nghiep co chua thuy ngan o dang muoi vo co cua Hg(I), Hg(II) hoac cac hop chat huu co chua thuy ngan.
Thuy ngan la kim loai nang rat đoc đoi voi con nguoi. Vao thap nien 50, 60, o nhiem thuy ngan huu co o vinh Minamata, Nhat Ban, đa gay tich luy Hg trong hai san. Hon 1000 nguoi đa chet do bi nhiem đoc thuy ngan sau khi an cac loai hai san đanh bat trong vinh nay.
Asen (As): asen trong cac nguon nuoc co the do cac nguon gay o nhiem tu nhien (cac loai khoang chua asen) hoac nguon nhan tao (luyen kim, khai khoang...). Asen thuong co mat trong nuoc duoi dang asenit (AsO33-), asenat (AsO43-) hoac asen huu co (cac hop chat loai methyl asen co trong moi truong do cac phan ung chuyen hoa sinh hoc asen vo co). Asen va cac hop chat cua no la cac chat đoc manh (cho nguoi, cac đong vat khac va vi sinh vat), no co kha nang tich luy trong co the va gay ung thu. Đoc tinh cua cac dang hop chat asen: As(III) > As(V) > Asen huu co.


= Cac chat huu co =


 Cac chat huu co de bi phan huy sinh hoc  Cacbonhidrat, protein, chat beo… thuong co mat trong nuoc thai sinh hoat, 
nuoc thai đo thi, nuoc thai cong nghiep che bien thuc pham la cac chat huu co de bi phan huy sinh hoc. Trong nuoc thai sinh hoat, co khoang 60-80% luong chat huu co thuoc loai de bi phan huy sinh hoc.Chat huu co de bi phan huy sinh hoc thuong anh huong co hai đen nguon loi thuy san, vi khi bi phan huy cac chat nay se lam giam oxy hoa tan trong nuoc, dan đen chet tom ca.
ii.	Cac chat huu co ben vung
Cac chat huu co co đoc tinh cao thuong la cac chat ben vung, kho bi vi sinh vat phan huy trong moi truong. Mot so chat huu co co kha nang ton luu lau dai trong moi truong va tich luy sinh hoc trong co the sinh vat. Do co kha nang tich luy sinh hoc, nen chung co the tham nhap vao chuoi thuc an va tu đo đi vao co the con nguoi.
Cac chat polychlorophenol(PCPs), polychlorobiphenyl (PCBs: polychlorinated biphenyls), cac hydrocarbon đa vong ngung tu(PAHs: polycyclic  aromatic hydrocarbons), cac hop chat di vong N, hoac O la cac hop chat huu co ben vung. Cac chat nay thuong co trong nuoc thai cong nghiep, nuoc chay tran tu đong ruong (co chua nhieu thuoc tru sau, diet co, kich thich sinh truong…). Cac hop chat nay thuong la cac tac nhan gay o nhiem nguy hiem, ngay ca khi co mat voi nong đo rat nho trong moi truong.


 Dau mo  Dau mo la chat kho tan trong nuoc, nhung tan đuoc trong cac dung moi huu co. Dau mo co thanh phan hoa hoc rat phuc tap. Dau tho co chua hang ngan cac phan tu khac nhau, nhung phan lon la cac Hydro cacbon co so cacbon tu 2 đen 26. Trong dau tho con co cac hop chat luu huynh, nito, kim loai. Cac loai dau nhien lieu sau tinh che (dau DO2, FO) va mot so san pham dau mo khac con chua cac chat đoc nhu PAHs, PCBs,…Do đo, dau mo thuong co đoc tinh cao va tuong đoi ben trong moi truong nuoc. Đoc tinh va tac đong cua dau mo đen he sinh thai nuoc khong giong nhau ma phu thuoc vao loai dau mo.


 Cac vi sinh vat gay benh  Nhieu vi sinh vat gay benh co mat trong nuoc gay tac hai cho muc đich su 
dung nuoc trong sinh hoat. Cac sinh vat nay co the truyen hay gay benh cho nguoi. Cac sinh vat gay benh nay von khong bat nguon tu nuoc, chung can co vat chu đe song ky sinh, phat trien va sinh san. Mot so cac sinh vat gay benh co the song mot thoi gian kha dai trong nuoc va la nguy co truyen benh tiem tang. Cac sinh vat nay la vi khuan, virut, đong vat đon bao, giun san.
Ngoai ra con co mot so tac nhan nhu cac chat co mau, cac chat gay mui vi….


Hau qua cua o nhiem nuoc đoi voi con nguoi = Nhiem kim loai nang =
Cac kim loai nang co trong nuoc la can thiet cho sinh vat va con nguoi vi chung la nhung nguyen to vi luong ma sinh vat can tuy nhien voi ham luong cao no lai la nguyen nhan gay đoc cho con nguoi, gay ra nhieu benh hiem ngheo nhu  ung thu, đot bien. Đac biet đau long hon la no la nguyen nhan gay nen nhung lang ung thu. Cac ion kim loai đuoc phat hien la hop chat kim ham ezyme manh. Chung tac dung len phoi tu nhu nhom –SCH3 va SH trong methionin va cystein. Cac kim loai nang co tinh đoc cao nhu chi (pb), thuy ngan (hg), asen (as)…


= Do cac hop chat huu co =
Tren the gioi hang nam co khoang 60.105 tan cac chat huu co tong hop bao gom cac chat nhien lieu,chat mau, thuoc tru sau, thuoc kich thich tang truong, cac phu gia trong duoc pham thuc pham. Cac chat nay thuong đoc va co đo ben sinh hoc kha cao, đac biet la cac hydrocarbon thom gay o nhiem moi truong manh, gay anh huong lon đen suc khoe con nguoi.
Cac hop chat huu co nhu: cac hop chat huu co cua phenol, cac hop chat bao ve thuc vat nhu thuoc tru sau DDT, linden(666), endrin, parathion, sevin, bassa… Cac chat tay rua co hoat tinh be mat cao la nhung chat anh huong khong tot đen suc khoe, bi nghi ngo la gay ung thu.


= Vi khuan co trong nuoc thai =
Vi khuan co hai trong nuoc bi o nhiem co tu chat thai sinh hoat cua con 
nguoi, đong vat co the gay ra benh ta,ung thu da, thuong han va bai liet.


Chu thich Tham khao Thong tin tong quan

"Troubled Waters" - video from "Strange Days on Planet Earth" by National Geographic & PBS (US)
"Issues: Water" – Guides, news and reports from US Natural Resources Defense Council
"Groundwater pollution" – U.S. Geological Survey of groundwater contamination
Th.s Đang Đinh Bach-TS Nguyen Van Hai. Giao trinh hoa hoc moi truong. 123-176, Nha xuat ban KHOA HOC VA KY THUAT.
Đo Trong Su, 1997. Hien trang o nhiem nuoc duoi đat o mot so khu dan cu kinh te quan trong thuoc đong bang Bac Bo. Bao cao Hoi thao Tai nguyen nuoc duoi đat: 99-112. Ha Noi.
UNICEF Viet Nam, 2002. Huong toi giam nhe su o nhiem arsen o Viet Nam. Bao cao Hoi thao xay dung chuong trinh hanh  đong ve arsen, Bo Nong nghiep va Phat trien nong thon, Ha Noi.
Th.s Hoang Thai Long, 2007. Hoa hoc moi truong.51-77.Nha xuat ban Hue.
Bao cao khoa hoc o nhiem nuoc va hau qua cua no 11-2009
Cong cu phan tich va Nguon chuyen nganh khac

Water pollution advice for businesses from the Environment Agency Luu tru ngay 8 thang 3 nam 2013 tai Wayback Machine
EUGRIS – portal for Soil and Water Management in Europe
Causal Analysis/Diagnosis Decision Information System (CADDIS) - EPA guide for identifying pollution problems; stressor identification
Ecotoxicology and Models - Eawag: Swiss Federal Institute of Aquatic Science & Technology