Thai nghen (La tinh: graviditas) la viec mang mot hay nhieu con, đuoc goi la mot bao thai hay phoi thai, ben trong tu cung cua mot phu nu. Trong mot lan thai nghen, co the co nhieu bao thai, nhu trong truong hop sinh đoi hay sinh ba. Viec thai nghen o loai nguoi đuoc nghien cuu ky luong nhat trong so tat ca cac loai đong vat co vu. San khoa la linh vuc phau thuat nghien cuu va cham soc nhung truong hop thai nghen co nguy co cao. Thuat đo đe la linh vuc phi phau thuat cham soc thai nghen va phu nu mang thai.
Viec sinh đe thuong dien ra sau khoang 38 tuan tu khi thu thai, vi du, khoang 40 tuan tu lan co kinh binh thuong cuoi cung (LNMP) đoi voi loai nguoi. To chuc Y te The gioi đinh nghia thoi ky sinh đe binh thuong trong khoang 37 toi 42 tuan. Viec tinh toan ngay sinh lien quan toi thoi ky gia đinh thong thuong 28 ngay.


Thuat ngu Mot thuat ngu khoa hoc ve tinh trang mang thai la gravid (co mang - tieng Anh), va mot phu nu co thai thinh thoang đuoc goi la gravida. Khong tu nao đuoc su dung trong tro chuyen thong thuong. Tuong tu, thuat ngu "parity" (viet tat "para") đuoc dung cho so luong nhung lan sinh thanh cong truoc đo. Ve y hoc, mot phu nu chua bao gio co thai đuoc goi la "nulligravida", va o nhung lan co thai sau đo đuoc goi la "multigravida" hay "multiparous". Vi the trong lan mang thai thu hai mot phu nu co the đuoc mieu ta la mot "gravida 2, para 1" va khi sinh la "gravida 2, para 2". Lan mang thai, cung nhu nhung lan pha thai, say thai hay chet non đuoc tinh cho gia tri parity it hon so gravida, trong khi mot lan sinh nhieu con se lam tang gia tri parity. Phu nu chua bao gio co thai nhieu hon 20 tuan tuoi đuoc goi la "nulliparous". Thuat ngu y te ve mot phu nu co thai lan đau la primigravida.
Thuat ngu embryo (phoi thai) đuoc dung đe mieu ta đua tre đang phat trien trong tam tuan đau tien sau khi thu thai, va thuat ngu fetus (bao thai) đuoc dung tu khoang hai thang tuoi toi khi sinh.
Trong nhieu đinh nghia y te va phap ly xa hoi, su mang thai cua con nguoi đuoc chia khong chinh xac thanh ba giai đoan ba thang, nhu mot cong cu đe đon gian hoa viec bieu hien ba giai đoan phat trien thai nhi. Ba thang đau co nguy co say thai (phoi thai hay bao thai chet tu nhien) cao nhat. Trong ba thang tiep theo, su phat trien cua bao thai co the đuoc giam sat va chan đoan de dang hon. Su bat đau cua ba thang cuoi thuong xap xi thoi điem kha nang song sot, hay kha nang song sot cua bao thai, voi hoac khong co su ho tro y te, ben ngoai tu cung. 


Tien trien = Bat đau =
Su mang thai xay ra nhu ket qua cua giao tu cai hay noan bao bi mot giao tu đuc tinh trung xam nhap trong mot qua trinh đuoc goi la, trong y hoc, su "thu thai". Sau khi đuoc "thu thai" no đuoc goi la mot hop tu. Su tiet tinh trung nam thuong xay ra qua hoat đong quan he tinh duc. Tuy nhien, su xuat hien cua thu tinh nhan tao va thu tinh trong ong nghiem cung khien viec thu thai co the xay ra trong nhung truong hop quan he tinh duc khong the dan đen co thai (vi du qua viec lua chon hay vo sinh nam/nu).


= Tam ca nguyet =
Mot thai ky co 3 tam ca nguyet. Tam ca nguyet (tieng Anh la Trimester) la khoang thoi gian tu khi mang thai đen luc sinh no, cac me se phai trai qua 3 tam ca nguyet cua thai ky:
Tam ca nguyet thu 1 – 3 thang đau thai ky
Tam ca nguyet thu 2 – 3 thang giua thai ky
Tam ca nguyet thu 3 – 3 thang cuoi thai ky


= Giai đoan truoc khi sinh =
Perinatal la giai đoan "khoang thoi gian sinh", đac biet tu đu 22 tuan (154 ngay) mang thai (thoi gian khi trong luong sinh thuong la 500 g) toi đu bay ngay sau khi sinh.
Cac quy đinh khac biet khac nhau tuy theo quoc gia gom ca tuoi thai nghen bat đau tu 16 – 22 tuan (5 thang) truoc khi sinh.


= Giai đoan sau khi sinh =


= Thoi gian =
Thoi gian sinh (EDD) thong thuong la 40 tinh tu lan kinh nguyet (LMP) cuoi cung va viec sinh đe thuong dien ra trong khoang 37 toi 42 tuan, Thoi gian mang thai thuc te thuong la 38 tuan sau khi thu thai. Du viec thai nghen bat đau khi thu thai, đe thuan tien hon no se đuoc tinh tu ngay đau tien cua ky kinh nguyet cuoi cung, hay tu ngay thu thai neu biet. Bat đau tu mot trong nhung ngay đo, ngay sinh du tinh co the đuoc tinh toan. 40 tuan la chin thang va sau ngay, la co so cua quy tac Naegele tinh toan ngay sinh. Cac thuat toan phuc tap va chinh xac hon co tinh đen nhung sai biet, nhu đay la lan mang thai đau hay khong (vi du phu nu co thai con so hay con ra), sac toc, tuoi cha me, chieu dai va su đeu đan cua chu ky kinh nguyet.
Thai nghen đuoc cho la 'đen ky' khi thai đat đu 37 tuan tuoi nhung chua đen 42 tuan (giua 259 va 294 ngay tu LMP). Cac su kien truoc khi đu 37 tuan (259 ngay) đuoc coi la sinh som; tu tuan 42 (294 ngay) cac su kien đuoc coi la sinh muon. Khi mot lan thai nghen vuot qua 42 tuan (294 ngay), nguy co bien chung cho phu nu va thai nhi gia tang manh. Nhu vay, cac bac si san khoa thuong muon cho đe kich thich, trong mot truong hop thai nghen phuc tap, o giai đoan tu 41 đen 42 tuan.
Van ban y te gan đay thuong thich dung thuat ngu sinh som (pre-term) va sinh muon (post-term) hon premature va post-mature. Pre-term va post-term đuoc đinh nghia khong ro rang nhu tren, theo đo premature va postmature co nghia lich su va lien quan nhieu hon toi kich thuoc tre so sinh va tinh trang phat trien hon la giai đoan thai nghen.
Chua toi 5% ca sinh xay ra vao ngay du đoan; 50% ca sinh xay ra trong vong 1 tuan tu ngay đoan, va toi 90% trong vong hai tuan. Vi the, se de dang hon, khi xem xet mot loat ngay du đoan chu khong phai mot ngay chinh xac, mot so cac du đoan ngay sinh tren mang co the cung cap thong tin nay.
Ngay mang thai chinh xac la quan trong, boi no đuoc dung đe tinh toan cac ket qua cua nhieu thu nghiem truoc khi sinh (vi du, trong triple test). Mot quyet đinh co the đuoc đua ra đe tien hanh kich thich sinh đe neu bao thai đa qua tuoi. Hon nua, neu LMP va du đoan sieu am ngay sinh khac biet voi ngay du đoan, neu ngay du đoan muon hon, đieu nay lam giam đang ke nguy co chet va vi the đoi hoi phai xem xet ky luong.
Tuoi kha nang song sot đa khong ngung giam khi y khoa tiep tuc phat trien. Trong khi thoi han thong thuong la 28 tuan, hien no đa co the som hon o muc 23 tuan [22 tuan o mot so quoc gia]. Khong may thay đa co su gia tang manh tinh trang om yeu va tu vong đi lien voi so tang song sot toi muc no đa dan toi mot so cau hoi ve đao ly va đao đuc khi co gang cuu chua nhung ca o bo vuc cua su song.


= Sinh đe =

Sinh đe la qua trinh theo đo mot tre so sinh đuoc sinh ra. No đuoc nhieu nguoi coi la su khoi đau cua mot cuoc song con nguoi, va o hau het cac nen van hoa, tuoi cua mot nguoi đuoc xac đinh theo su kien nay.
Mot phu nu đuoc coi la đau đe khi co ta bat đau cam thay nhung co bop tu cung đeu đan, đi kem voi nhung thay đoi o co tu cung - chu yeu la gian. Tuy viec sinh đe thuong bi coi la gay nhieu đau đon, mot so phu nu đa ke lai ve viec sinh đe khong đau, trong khi nhung nguoi khac thay rang viec tap trung vao ca đe giup viec sinh đe nhanh hon va giam cam giac. Đa so cac ca sinh co the dien ra qua đuong am đao, nhung thinh thoang voi nhung ca phuc tap mot phu nu co the phai trai qua mo lay thai.
Ngay sau khi sinh, ca nguoi me va đua tre co ket noi ve mat hoc mon, nguoi me thong qua viec tiet oxytocin, mot hoc mon cung đuoc san sinh ra khi cho bu.


Chan đoan Su bat đau cua thai nghen co the đuoc phat hien theo mot so cach khac nhau, hoac boi mot phu nu co thai ma khong can thu nghiem y te, hoac boi cach su dung cac thu nghiem y te co hay khong co su tro giup cua nhan vien y te chuyen nghiep.
Đa so phu nu co thai đeu co mot so trieu chung, co the su dung đe xac đinh tinh trang mang thai. Cac trieu chung co the gom buon non va non mua, met moi qua muc, them mot so loai thuc pham truoc đo khong ua chuong lam va đi tieu thuong xuyen đac biet vao ban đem.
Mot so dau hieu y te som đi lien voi thai nghen. Nhung dau hieu nay thuong xuat hien trong vai tuan đau tien sau thu thai. Du khong phai moi dau hieu nay đeu xuat hien, cung khong phai toan bo chung đeu co the đuoc dung đe chan đoan, nhung cung voi nhau chung co the tao thanh chan đoan mang thai. Cac dau hieu nay gom su xuat hien cua kich to sinh dung mang đem con nguoi (hCG) trong mau va nuoc tieu, mat kinh, chay mau duoi da xay ra khi thai bam vao tu cung trong tuan thu ba hay thu tu sau chu ky kinh nguyet cuoi cung, tang nhiet đo co ban co the duy tri trong tuan sau khi rung trung, dau hieu Chadwick (đen co tu cung, am đao, va am ho), dau hieu Goodell (mem phan am ho cua am đao), dau hieu Hegar (mem da con eo), va su hinh thanh sac to linea alba - Linea nigra, (đen da o giua bung, gay ra boi sieu sac to vi nhung thay đoi hoc mon, thuong xuat hien khoang giua thoi ky mang thai).
Viec phat hien co thai co the đuoc thuc hien bang mot hay nhieu cach thu xac đinh cac hoc mon moi đuoc nhau san sinh. Cac thu nghiem y te ve mau va nuoc tieu co the xac đinh co thai ngay sau khi phoi cay duoi da, 6 đen 8 ngay sau khi thu thai. Cac thu nghiem mau co đo chinh xac cao hon thu nghiem nuoc tieu. Cac thu nghiem co thai tai nha la thu nghiem nuoc tieu ca nhan, thong thuong chi co the phat hien thai it nhat 12–15 ngay tu khi thu thai. Ca cac thu nghiem tai nha va tai co so y te chi co the xac đinh tinh trang mang thai, va khong the xac đinh tuoi phoi thai.
O giai đoan sau khi thai đa cay duoi da, blastocyst sinh ra mot hoc mon goi la kich to sinh duc mang đem con nguoi, hoc mon nay lai kich thich corpus luteum trong buong trung phu nu đe tiep tuc tao ra progesterone (hoc mon gioi tinh duy tri thai). Viec nay duy tri mang tu cung đe phoi thai tiep tuc đuoc nuoi duong. Cac tuyen trong mang tu cung se cang len khi co blastocyst, va cac mao dan se đuoc kich thich phat trien trong vung nay. Đieu nay cho phep blastocyst nhan đuoc chat dinh duong can thiet tu nguoi phu nu.
Du co tat ca cac dau hieu đo, mot so phu nu co the khong nhan ra minh đang mang thai cho toi khi đa co thai kha lau, trong mot so truong hop tham chi toi khi bat đau đau đe. Đieu nay co the vi nhieu yeu to, gom ca chu ky kinh nguyet khong đeu (thuong thay o thieu nien), mot so loai duoc pham (khong lien quan toi thu thai tre em), va phu nu beo phi nhung nguoi khong chu y nhieu khi tang can. Nhung nguoi khac co the khong muon chap nhan tinh trang cua minh.
Mot chan đoan sieu am som co the xac đinh tinh trang mang thai voi đo chinh xac cao. Tren thuc te cac bac si thuong the hien tuoi thai (vi du "tuoi" cua mot phoi thai) theo "ngay kinh nguyet" dua tren ngay đau tien cua ky kinh nguyet cuoi cung, khi nguoi phu nu thong bao ngay nay. Tru khi mot phu nu co hoat đong tinh duc gioi han, hay co ta đa lap bieu đo chu ky kinh cua minh, hay viec thu thai la ket qua cua mot hay nhieu cach đieu tri vo sinh (nhu IUI hay IVF) ngay chinh xac cua viec thu thai thuong khong the xac đinh. Cac trieu chung khong xuat hien nhu om vao buoi sang, thuong la dau hieu ro rang duy nhat cua mot lan co thai la mot su đut đoan cua chu ky kinh nguyet hang thang cua co ta, (vi du mot "chu ky muon"). Vi the, "ngay kinh nguyet" đon gian la mot uoc tinh đuoc day thong thuong ve tuoi cua phoi thai, trung binh cham hon hai tuan sau ngay đau tien cua chu ky kinh nguyet cuoi cung. Thuat ngu "ngay thu thai" co the thinh thoang đuoc su dung khi ngay nay la chac chan, mac du ca cac bac si chuyen mon co the khong chac chan ve viec su dung hai thuat ngu khac biet đo. Ngay du đoan co the đuoc tinh theo quy tac Naegele. Ngay sinh du tinh cung co the đuoc tinh bang cach đo phoi thai bang sieu am. Bien phap nay hoi chinh xac hon cac bien phap dua tren LMP. Su bat đau đau đe, đuoc goi theo nhieu cach nhu sinh đe hay lam bon, dien ra vao ngay tien đoan theo LMP la 3.6% va theo sieu am la 4.3%.
Cac tieu chi chan đoan la: Phu nu co chu ky kinh nguyet va chu đong ve tinh duc, co the them vao thoi ky mang thai mot giai đoan cham vai ngay hay vai tuan, B-hcG cao o khoang 100,000 mIU/mL o 10 tuan mang thai.


Sinh ly hoc Thuat ngu ba thang đau dan toi đay. Ve thuat ngu ba thang đau đuoc su dung trong moi truong han lam, xem Thuat ngu han lam
Thai nghen thuong đuoc chia lam ba giai đoan, hay thoi ky ba thang. Tuy khong co cac quy đinh chat che, su phan chia nay huu ich trong viec mieu ta nhung thay đoi dien ra theo thoi gian.


= Ba thang đau =

Theo truyen thong, cac bac si tien hanh đo đac thai nghen theo mot so thoi điem thich hop, gom ngay chu ky kinh nguyet cuoi cung, cac rung trung, thu thai, thai cay duoi da va thu nghiem hoa hoc. Trong y khoa, thai nghen thuong đuoc coi la bat đau khi phoi thai đang phat trien đuoc cay vao trong mang da con trong tu cung nguoi phu nu. Trong mot so truong hop phuc tap, trung đa thu tinh co the tu cay vao ben trong ong dan trung hay co tu cung, gay ra thai lech vi tri. Đa so phu nu co thai khong co bat ky dau hieu đac trung hay trieu chung nao khi thai cay, du khong phai khong co chay mau mot chut khi xay ra đieu nay. Mot so phu nu cung bi chuot rut trong ba thang đau tien. Đieu nay khong đang lo ngai tru khi cung luc xuat hien đom hay chay mau. Sau khi cay mang trong da con co tu cung đuoc goi la mang rung. Nhau đuoc hinh thanh mot phan tu mang rung va mot phan tu cac mang phia ngoai cua phoi thai chiu trach nhiem van chuyen chat dinh duong toi, va loai bo cac chat rac khoi bao thai. Day ron la đuong day ket noi tu phoi thai hay bao thai toi nhau. Phoi thai đang phat trien lon len va thay đoi nhanh chong trong qua trinh phat trien thai.
Om buoi sang co the xay ra o khoang bay muoi phan tram phu nu co thai va giam bot nhieu sau ba thang đau.
Trong 12 tuan đau tien bau va num vu bi đen vi su thay đoi hoc mon tam thoi. Đa so truong hop say thai dien ra trong giai đoan nay.


= Ba thang giua =
Cac thang tu thu 4 toi thu 6 thai ky đuoc goi la ba thang giua. Đa so phu nu o giai đoan nay đa cam thay manh me hon, va bat đau tang can khi cac trieu chung moi met buoi sang giam bot va cuoi cung bien mat.
O tuan thu 20, tu cung, co bap giu bao thai đang phat trien, co the lon gap hai muoi lan kich co binh thuong.
Du bao thai bat đau cu đong va co hinh dang cua con nguoi trong ba thang đau tien, nhung phai toi ba thang giua thi cu đong cua bao thai moi "nhanh hon" đe co the cam nhan đuoc. Đieu nay thuong xay ra trong thang thu 4, chinh xac hon la trong tuan 20 toi tuan 21, hay o tuan 19 neu nguoi phu nu đa co thai truoc đo. Tuy nhien, viec nhieu phu nu khong he cam thay cu đong cua thai cho toi thoi gian lau hon cung la binh thuong. Nhau khi đo đa hoat đong đay đu va bao thai đang tao ra insulin va đi tieu. Cac co quan sinh duc giup phan biet bao thai la nam hay nu.


= Ba thang cuoi =

Qua trinh tang can cuoi cung dien ra, va la giai đoan tang can nhieu nhat trong suot thai ky. Bao thai lon len nhanh nhat trong giai đoan nay, tang toi 28g moi ngay. Bung nguoi phu nu se thay đoi hinh dang khi bung xe xuong vi phoi thai quay đau xuong chuan bi ra đoi. Trong ba thang giua, bung nguoi phu nu rat thang, trong khi o ba thang cuoi no xe xuong kha thap, va nguoi phu nu co the nang va ha bung. Bao thai bat đau cu đong thuong xuyen, va nguoi phu nu co the cam nhan đieu nay. Cu đong cua thai nhi co the kha manh va gay kho chiu cho nguoi phu nu. Ron cua nguoi phu nu co the loi len, loi ra, vi bung to len. Giai đoan thai ky nay co the gay kho chiu, gay ra cac trieu chung nhu kho kiem soat bong đai va đau lung. Cu đong cua thai nhi tro nen manh hon va thuong xuyen hon va vi nao đa phat trien hoat đong cua mat va co thai nhi đa san sang cho su ra đoi. Phu nu co the cam thay thai "quay" va no co the gay ra đau hay kho chiu khi thai o gan xuong suon hay xuong song nguoi phu nu.
O thoi gian nay mot thai nhi sinh som co the song sot. Viec su dung ky thuat cham soc y te đac biet lam gia tang đang ke kha nang song sot cua thai nhi sinh som, va đay lui bien vung co the song sot toi som hon so voi truong hop khong co ho tro. Du co nhung phat trien đo, sinh som van la mot moi đe doa lon voi thai nhi, va co the gay ra tinh trang om yeu sau nay, tham chi khi đua tre song sot.


= Phat trien thai nhi va cac hinh anh sieu am =

Qua trinh phat trien truoc khi sinh đuoc chia lam hai giai đoan sinh hoc chinh. Giai đoan đau la giai đoan phoi thai, keo dai khoang hai thang. Tiep đo la giai đoan bao thai. O đau giai đoan bao thai, nguy co say thai tang manh, tat ca cac co quan chinh gom tay, chan, đau, oc, va cac co quan khac đa hinh thanh, va chung tiep tuc phat trien lon len. Khi giai đoan bao thai bat đau, mot bao thai thuong dai khoang 30 mm (1.2 inches), va co the thay tim thai đap qua sieu am; bao thai cui đau, va thuc hien mot so cu đong va giat minh tac đong toi toan than. Mot so su thanh tao van tay xay ra o đau giai đoan bao thai.
Hoat đong đien nao lan đau tien co the đuoc phat hien giua tuan thu 5 va thu sau cua thai ky, du no van bi coi la hoat đong than kinh nguyen thuy hon la su khoi đau cua mot y thuc, đieu se phat trien sau nay trong chu ky phat trien thai. Cac khop than kinh bat đau hinh thanh o 17 tuan, va o khoang tuan thu 28 bat đau nhan len voi toc đo cao va keo dai tiep toi 3-4 thang sau khi sinh. Khong phai đu 23 tuan tuoi bao thai moi co the song sot ben ngoai da con, du voi su ho tro y te manh. Cung khong phai toi khi ay bao thai moi so huu mot bo nao thuc su.

Mot cach quan sat su phat trien thai nhi truoc khi sinh la thong qua cac hinh anh sieu am. Cac hinh anh sieu am 3D hien đai cung cap nhieu thong tin hon cho viec chan đoan tien sinh so voi ky thuat 2D cu. Tuy 3D la ky thuat pho thong voi nhung bac cha me muon co mot buc anh tien sinh đe luu tru, ca ky thuat 2D va 3D đeu bi FDA khuyen nghi han che dung ngoai muc đich y te, nhung khong co nhung nghien cuu xac đinh cho thay sieu am lien quan toi bat ky hieu ung y te bat loi nao. Cac hinh anh sieu am 3D duoi đay đuoc chup o nhung giai đoan thai ky khac nhau:


Nhung thay đoi sinh ly khi mang thai Khi mang thai, nguoi phu nu trai qua nhieu thay đoi sinh ly, chung hoan toan binh thuong, gom tim mach, huyet hoc, trao đoi chat, than va ho hap va chung tro nen rat quan trong trong nhung truong hop bien chung. Co the phai thay đoi cac bo may sinh ly va can bang noi moi trong thai ky đe đam bao phoi đuoc cung cap đu cac nhu cau. Nhung su gia tang ve đuong mau, luong hoi tho va ho hap la hoan toan can thiet. Nhung muc đo progesterone va oestrogens gia tang trong suot thai ky, che ap truc duoi đoi va sau đo la chu ky kinh nguyet.
Nhieu phu nu va cac nhan vien y te  nghi sai lam rang viec cho con bu khien nguc cua phu nu bi chay (trong y khoa goi la chung sa), va vi the mot so nguoi luong lu trong viec cho con bu. Thang 2 nam 2009, Cheryl Cole đa noi voi tap chi Vogue rang co ta luong lu trong viec cho con bu boi tac đong no co the gay ra voi bo nguc cua minh. "Toi muon cho con bu," co noi, "nhung toi đa chung kien đieu no co the gay ra, vi the toi phai xem xet lai." Nhung nghien cuu cho thay viec nuoi con bang sua me khong phai la mot yeu to nhu moi nguoi van nghi truoc đay. Nhung nguy co chu yeu dan toi viec chay nguc la hut thuoc la, chi so khoi luong co the (BMI) cua nguoi phu nu, so lan mang thai, kich thuoc nguc truoc khi mang thai va đo tuoi.


Quan ly Cham soc y te truoc sinh va cham soc khi nuoi duong can thiet đuoc thuc hien voi nhung phu nu truoc va trong thai ky. Muc đich cua viec cham soc truoc sinh la xac đinh som bat ky van đe tiem tang nao, va ngan chan chung neu co the (thong qua viec hap thu dinh duong hop ly, uong vitamin van van), va quan ly cac van đe, co the huong dan phu nu toi nhung chuyen gia, benh vien thich hop van van, neu can thiet.


= Dinh duong =

Mot che đo an can bang, giau chat dinh duong la yeu to quan trong cua mot chu ky mang thai khoe manh. Viec an theo che đo manh khoe, can bang ve carbohydrates, chat beo, va proteins, va an nhieu loai hoa qua va rau, thuong đam bao dinh duong tot. Nhung nguoi co che đo an bi anh huong boi cac van đe suc khoe, ton giao, hay nhung đuc tin sac toc co the lua chon tu van mot chuyen gia ve suc khoe đe co loi khuyen rieng biet.
Mot che đo an co đu luong axit folic (cung đuoc goi la folate hay Vitamin B9) gan thoi điem thu thai đa cho thay tac dung lam giam nguy co khiem khuyet ong than kinh phoi thai nhu spina bifida, mot khiem khuyet sinh đe nghiem trong. Ong than kinh phat trien trong 28 ngay đau thai ky, giai thich su can thiet đam bao luong folate hap thu đu trong giai đoan đau thai ky. Folate (xuat xu tu folia, la) co nhieu trong rau bina (tuoi, đong lanh, hay đong hop), va co trong rau xanh vi du nhu xa lach, cua cai đuong, bong cai xanh, mang tay, cac loai qua giong cam quyt va dua, đau xanh (vi du duoi hinh thuc mon khai vi hay falafel), va trung. Tai Hoa Ky va Canada, hau het cac san pham lua mi (bot mi, mi) giau cac axit folic.
DHA omega-3 la mot a xit beo cau truc chinh trong nao va vong mac, va thuong co trong sua vat. Mot yeu to quan trong la nguoi phu nu phai hap thu nhung luong đu DHA trong thai ky va khi nuoi con giup ho co suc khoe tot va ca suc khoe cho đua tre. Phoi thai đang lon khong the tao DHA mot cach hieu qua, va phai nhan chat dinh duong thiet yeu nay tu nguoi phu nu qua nhau thai va trong sua me sau khi sinh.
Nhieu vi chat dinh duong khac cung quan trong cho suc khoe va su phat trien cua phoi thai, đac biet tai cac vung thieu đoi tren the gioi. Tai nhung khu vuc phat trien, nhu Tay Au va Hoa Ky, mot so chat dinh duong nhu Vitamin D va calcium, can thiet cho su phat trien xuong co the can đuoc bo sung. Mot cuoc nghien cuu nam 2011 nghien cuu mau day ron cua nhung tre so sinh khoe manh va phagts hien nhung muc đo vitamin D thap gan lien voi su gia tang nguy co nhiem trung đuong ho hap thap trong nam đau đoi.
Nhung vi khuan hay đong vat ky sinh nguy hiem co the lam o nhiem thuc vat, gom Listeria va Toxoplasma gondii. Viec rua ky hoa qua va rau co the loai bo nhung nguon benh nay, viec nau chin ky thuc an dung lai, thit, hay thit đa qua che bien cung co tac dung tot. Pho mat mem co the chua Listeria; neu lam tu sua tuoi, nguy co co the tang them. Phan meo cung gay ra mot nguy co đac biet ve toxoplasmosis. Phu nu co thai de bi nhiem trung Salmonella tu trung va ga, vi the cac san pham nay phai đuoc nau ky. Thuc hien ve sinh trong bep co the lam giam nhung nguy co nay.


= Tang can =
Viec hap thu calo phai gia tang đe đam bao su phat trien đay đu cua phoi thai. Trong luong co the tang len trong mot lan mang thai khac biet tuy theo tung nguoi phu nu. Vien Y te khuyen khich luong tang tong trong luong co the cho phu nu bat đau mang thai o trong luong thong thuong, voi chi so khoi luong co the 18.5–24.9, la 25–35 pounds (11.4–15.9 kg). Nhung nguoi phu nu thieu can, voi BMI chua toi 18.5, co the can tang trong khoang 28–40 lbs. Nhung phu nu qua can đuoc tu van tang them trong khoang 15–25 lbs, trong khi mot phu nu beo phi co the tang trong khoang 11–20 lbs. Cac bac si va chuyen gia tu van ve dinh duong co the đua ra nhung loi khuyen khac, tuy theo ca nhan hon, cho nhung benh nhan rieng biet, dua tren cac yeu to gom tuoi mang thai thap, tinh trang dinh duong, su phat trien cua phoi thai, va tinh trang beo phi.
Trong khi mang thai, viec tang can khong đu hay qua can co the gay hai toi suc khoe cua ba me va phoi thai. Tat ca phu nu đuoc khuyen khich lua chon mot che đo an manh khoe ma khong can quan tam toi trong luong truoc khi mang thai. Viec tap luyen trong khi mang thai, nhu đi bo va boi, đuoc khuyen khich voi nhung phu nu mang thai khoe manh. Viec tap luyen mang lai nhieu loi ich cho suc khoe cho ca ba me va phoi thai, gom ca tac dung ngan chan qua can.


= Mien nhiem dung nap =

Phoi ben trong mot phu nu mang thai co the đuoc coi nhu mot truong hop ghep mo bat thuong, boi ve no khac biet ve gene voi nguoi phu nu. Theo cach tuong tu, nhieu truong hop say thai tu phat co the đuoc mieu ta cung cach nhu su tu choi cay ghep.


= Su dung thuoc =

Thuoc đuoc su dung trong qua trinh thai ky co the co nhung tac dung tam thoi hay lau dai tren phoi thai. Vi the, nhieu y si khong muon ke đon thuoc cho nhung phu nu mang thai, lo ngai chu yeu la ve nhung tac dung co the gay quai thai cua thuoc.
Thuoc đa đuoc xep vao cac hang A, B, C, D va X theo he thong xep hang cua Co quan Quan ly Thuoc va Thuc pham (FDA) cung cap huong dan ve cach chua benh dua tren nhung loi ich tiem nang va nhung nguy co cho thai nhi. Thuoc, gom ca mot so loai đa vitamin, đa đuoc chung minh khong gay nguy co cho phoi thai sau nhung cuoc nghien cuu co kiem soat tren nguoi đuoc xep hang A. Mat khac, nhung loai thuoc nhu thalidomide voi nguy co gay hai cho phoi thai đa đuoc chung minh vuot qua moi loi ich no mang lai đuoc xep hang X.


= Nguy co nhiem đoc =
Nhieu loai chat đoc la mot nguy co lon voi cac phoi thai trong qua trinh phat trien. Mot cuoc nghien cuu nam 2011 cho thay ro rang trong co the moi phu nu Hoa Ky đeu co nhieu loai hoa chat, gom ca mot so loai đa bi cam tu thap nien 1970. Nhung nha nghien cuu đa phat hien ra polychlorinated biphenyls, thuoc tru sau organochlorine, cac hop chat perfluorinated, phenols, polybrominated diphenyl ethers, phthalates, polycyclic aromatic hydrocarbons, perchlorat PBDEs, cac hop chat đuoc su dung lam chat chong chay, va dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT), mot loai thuoc tru sau đa bi cam o Hoa Ky nam 1972, trong co the 99 tren 100 phu nu mang thai ma ho kiem tra. Bisphenol A (BPA) đuoc tim thay trong 96 phu nu đuoc nghien cuu. Nhieu hoa chat co muc đo tap trung tung đuoc chung minh la lien quan toi nhung tac dung co hai o tre em tu nhung cuoc nghien cuu khac va moi nguoi cho rang nguy co nhiem đoc tu nhieu loai hoa chat co the co tac đong lon hon la viec chi phai đuong đau voi nguy co bi nhiem mot loai dan xuat.

Viec uong ruou trong qua trinh mang thai co the gay ra hoi chung ngo đoc ruou o thai nhi, mot hoi chung khiem khuyet khi sinh vinh vien va thuong co hau qua xau. Mot so cuoc nghien cuu đa cho thay viec uong o muc đo it hay trung binh trong thai ky co the khong gay ra tac hai voi phoi thai, du khong luong con nao đuoc hap thu trong qua trinh mang thai co the đam bao su an toan tuyet đoi.
Nhieu cuoc nghien cuu cho thay tre em bi nguy co nhiem đoc khoi thuoc truoc khi sinh co the gap nhieu van đe kho khan ve cach cu xu, than kinh va co the.
Thuy ngan co ban va thuy ngan methyla la hai dang thuy ngan co the gay nhung nguy co trong qua trinh mang thai. Thuy ngan methyla, mot chat gay o nhiem trong ca nuoc man va ca nuoc ngot tren toan the gioi, đuoc biet gay ra nhung tac đong co hai voi he than kinh, đac biet trong qua trinh phat trien nao. An ca la nguon chinh gay nhiem đoc thuy ngan o nguoi va trong mot so loai ca co the chua luong thuy ngan đu đe gay ra ton hai toi su phat trien he than kinh cua phoi thai hay bao thai, thinh thoang dan toi nhung kho khan trong qua trinh hoc tap. Thuy ngan co trong nhieu loai ca, nhung chu yeu trong mot so loai ca lon. Co quan Quan ly Thuoc va Thuc pham va Co quan Bao ve Moi truong đe nghi cac ba me mang thai khong an ca kiem, ca map, ca thu vua va ca lat va han che tieu thu ca ngu California o muc 6 ounce hay it hon mot tuan.
Cac bao cao tu cuoc nghien cuu cua Trung tam Suc khoe Moi truong Tre em cho thay nguy co nhiem đoc tu o nhiem khong khi trong qua trinh mang thai lien quan toi nhung hau qua xau khi sinh gom ca trong luong sinh thap, đe non va nhung benh ve tim. Mau day ron cua nhung đua tre bi nhiem đoc cho thay nhung DNA bi hu hai co lien quan toi benh ung thu. Nhung cuoc nghien cuu tiep theo cho thay mot muc đo cham phat trien cao o đo tuoi len 3, nhung chi so IQ thap va gia tang cac van đe ve cach cu xu o đo tuoi len 6 va len 8.
Theo Trung tam Kiem soat Dich benh Hoa Ky, su phat trien he than kinh cua phoi thai đac biet de bi tac đong boi su nhiem đoc chi. Chat đoc voi he than kinh đuoc quan sat thay trong nhung tre em co nguoi me bi nhiem đoc nhu hau qua cua kha nang cua chi vuot qua hang rao nhau thai va gay ra su khiem khuyet than kinh o phoi thai. Mot lo ngai đac biet voi phu nu mang thai la mot so su tich tu chi trong xuong se đuoc phat tan vao mau trong qua trinh thai ky. Nhieu cuoc nghien cuu đa chi ra bang chung rang tham chi muc đo ngo đoc chi thap o nguoi me cung dan toi nhung giam sut ve kha nang tri tue va van đong o tre em1.
Mot cuoc nghien cuu nam 2006 cho thay tre em bi nhiem đoc thuoc tru sau chlorpyrifos truoc khi sinh co su phat trien tam than va van đong kem o tuoi len 3 va gia tang nguy co voi cac van đe ve cach cu xu. Mot cuoc nghien cuu nam 2007 su dung mo hinh tren chuot cho thay su nhiem đoc polycyclic aromatic hydrocarbons truoc khi sinh va khi bu sua lam giam so luong trung trong buong trung con cai con toi hai phan ba. Mot cuoc nghien cuu nam 2009 ve phu nu mang thai bi nhiem đoc tetrachloroethylene trong nuoc uong cho thay mot su gia tang nguy co ho ham ech va khiem khuyet ong than kinh o tre so sinh. Mot cuoc nghien cuu nam 2009 phat hien su nhiem đoc phthalates, hop chat hoa hoc su dung nhu chat tao deo trong nhieu san pham cham soc suc khoe ca nhan, đo choi tre em, va cac thiet bi y te, co the la mot moi truong gay nguy co thieu can o tre em." Mot cuoc nghien cuu nam 2010 phat hien su nhiem đoc truoc sinh voi cac hop chat chong chay đuoc goi la polybrominated diphenyl ethers lien quan toi nhung tac đong xau toi su phat trien than kinh o tre so sinh.


= Hoat đong tinh duc khi mang thai =

Hau het phu nu co the tiep tuc hoat đong tinh duc trong suot thai ky. Đa so cac cuoc nghien cuu cho thay trong thai ky ca ham muon va tan suat quan he tinh duc đeu giam. Trong su giam sut ham muon tong the nay, mot so cuoc nghien cuu chi ra mot su gia tang ham muon o ba thang thu hai truoc khi co su giam sut ham muon o ba thang cuoi.
Mot so ca nhan co su hap dan tinh duc voi phu nu mang thai (pregnancy fetishism, cung đuoc goi la maiesiophilia).
Quan he tinh duc trong khi mang thai la mot hanh đong co nguy co thap ngoai tru khi cac bac si tu van can tranh quan he tinh duc vi nhung ly do y te cu the. Mat khac, voi mot phu nu mang thai khoe manh, khong om yeu, khong co cach an toan hay đung đe quan he tinh duc trong thai ky: chi can su dung nhung quy tac chung la ca hai nguoi khong gay ap luc lon len tu cung, hay mot ben đe ca suc nang len bung đang mang thai.


= Tap luyen =
Uy ban Tap luyen San khoa Canada khuyen cao rang "Moi phu nu khong bi chi đinh cam đeu đuoc khuyen khich tham gia tap luyen aerobic va nhung bai tap nhu mot cach song lanh manh trong thai ky". Du khong co mot muc tren nao ve cuong đo tap luyen đuoc quy đinh, nhung phu nu van thuong tap luyen truoc khi mang thai va nhung nguoi co thai ky khoe manh va khong bien chung co the tham gia vao cac bai tap luyen cuong đo kha manh nhu chay bo va aerobic trong duoi 45 phut, va khong gay hau qua co hai neu ho quan tam toi kha nang rang minh co the can gia tang hap thu nang luong va quan tam toi viec khong đe than the nong qua muc. Neu khong co nhung phan nan ve y te hay san khoa, nhung phu nu mang thai nay đuoc khuyen khich thuc hien tong cong 30 phut tap luyen moi ngay va hau het neu khong phai la moi ngay trong tuan. Noi chung, viec tham gia vao nhieu hoat đong giai tri la an toan, voi viec tranh nhung hanh đong co nguy co nga cao nhu cuoi ngua hay truot bang hay voi nhung mon the hao co nguy co gay chan thuong bung nhu bong đa hay hockey
.
Đai hoc San khoa va Bac si phu khoa My bao cao rang trong qua khu, nhung lo ngai chinh cua viec tap luyen trong khi mang thai tap trung vao phoi thai va nhung loi ich mang lai cho ba me bi cho la khong tuong thich voi nguy co tiem tang gay ra cho phoi thai. Tuy nhien, ho viet rang nhung thong tin gan đay cho thay voi nhung thai ky khoa manh, cac chan thuong voi phoi thai hau nhu khong the dien ra. Tuy nhien, ho co liet ke mot loat nhung hoan canh khi mot phu nu phai lien he voi trung tam y te truoc khi tiep tuc mot chuong trinh tap luyen. Nhung su cam chi đinh gom: 
Chay mau am ho, kho tho truoc khi van đong manh, hoa mat, đau đau, đau nguc, moi co, nhung con đau đe truoc ky han, giam van đong phoi thai, ra chat dich mang oi, va đau bap chan hay sung (đe loai tru viem tinh mach huyet khoi).

To bao Nurse Practitioners (2007) bao cao rang nhieu phu nu mang thai khong tap luyen va ho khuyen khich rang can tu van viec tap luyen muc trung binh cho phu nu mang thai nhu mot phan cua su cham soc truoc sinh. Ho tu van rang viec tap luyen mang lai nhung loi ich cho ca ba me va phoi thai.
Mot Cochrane review nam 2006 ve nhung nghien cuu van đe tap luyen truoc khi sinh đanh gia nhung tac đong cua viec tap luyen aerobic thuong xuyen (it nhat hai hay ba lan mot tuan) voi viec giu gin than the, qua trinh co da con va đe, va tac đong voi qua trinh mang thai o phu nu khoe manh. Ho ket luan rang nhung bai tap aerobic thuong xuyen trong khi mang thai duong nhu cai thien (hay duy tri) trinh trang than the, tuy nhien cac tac gia luu y rang nhung thu nghiem la nho va khong co chat luong phuong phap cao va du lieu la khong đu đe suy luan nhung nguy co hay loi ich quan trong voi ba me hay phoi thai. Cac tac gia cho rang can tien hanh nhung cuoc thu nghiem lon va sau hon truoc khi co the đua ra nhung khuyen cao ro rang ve nhung loi ich va nguy co cua viec tap aerobic khi mang thai.


Bien chung va phan nan Theo WHO, moi nam cac trieu chung benh do mang thai đuoc ghi nhan tren 20 trieu phu nu tren toan the gioi. Them vao đo, "cuoc song cua hang trieu phu nu bi đe doa, va hon 500.000 phu nu đuoc du đoan la chet trong nam 1995 do cac bien chung khi mang thai va khi sinh đe".
Cac trieu chung sau co the xay ra trong thoi ky mang thai:

Đau lung. đau la chung đau thuong xuyen nhat trong 3 thang cuoi truoc khi sinh do trong tam co the đa chuyen đoi.
Hoi chung ong co tay chiem khoang 21% đen 62% cac truong hop, co the do phu ne.
Tao bon. Trieu chung nay do su giam chuyen đong thuc an trong ruot đe tang progesterone (mang thi binh thuong), đeu nay lam cho luong nuoc đuoc hap thu nhieu hon.
Co that. Thinh thoang va thuong cac con co that khong đau xay ra vai lan moi ngay.
Phu. Đay la trieu chung thuong gap, do su nen ep cua inferior vena cava (IVC) va tinh mach khung chau (mong) gan tu cung lam cho tang ap luc thuy tinh o cac chi duoi.
Mua (oi), o chua, va buon non. Đay la trieu chung pho bien.
Benh tri. Trieu chung nay thuong đuoc ghi nhan o mot so truong hop mang thai.
Đau vung chau.
Đau day chang. Con đau dien ra khi cac day chang o vi tri duoi tu cung cang gian va mo rong đe nang đo tu cung đang lon dan.
Đi tieu nhieu. Đay la truong hop pho bien do tang the tich trong mach va su đe nen bang quang do tu cung lon len.
Suy tinh mach. Đay la trieu chung pho bien gay ra boi su gian cac tinh mach co tron va tang ap luc noi mach.


= Mang thai ngoai da con =

Mang thai ngoai da con la mot bien chung thai ky trong đo phoi thai lam to ben ngoai khoang tu cung. Voi mot so it ngoai tru, nhung ca mang thai ngoai da con khong the ton tai. Hau het cac ca mang thai ngoai da con dien ra trong ong dan trung, nhung viec lam to cung co the dien ra trong co tu cung, buong trung, va bung. Nguy co nay can đuoc xem xet đen voi bat ky phu nu nao co trieu chung đau bung hay chay mau am đao tung đuoc thu thai duong tinh. Mot sieu am the hien mot tui thai voi tim thai o mot vi tri khac ngoai khoang tu cung la bang chung ro rang ve mot truong hop mang thai ngoai da con. Mang thai trong ong dan trung la nguyen nhan thuong thay nhat cua viec tu vong ba me trong ba thang đau thai ky.
Khoang 1% cac ca mang thai dien ra tai mot vi tri ben ngoai da con va phoi khong cay ben trong tu cung, va trong so đo 98% dien ra trong ong dan trung. Trong mot ca mang thai ngoai da con đien hinh, phoi thai cay vao mang ong dan trung va đao vao mang ong. Thuong thi đieu nay lam can tro cac mach mau gay ra chay mau dan toi viec loai bo viec phoi cay ra khoi ong. Đuoc mieu ta bang thuat ngu "xay thai ong dan", khoang mot nua so ca mang thai ngoai da con se đuoc giai quyet ma khong can đieu tri. Viec su dung đieu tri methotrexate cho ca mang thai ngoai da con đa lam giam su can thiet phai phau thuat, nhung viec can thiep phau thuat van can thiet trong nhung truong hop ong dan trung đa đut hay đang gap nguy hiem. Su can thiep phau thuat co the la noi soi hay bang vet mo lon hon, đuoc goi la laparotomy.
Mot phu nu tung mang thai ngoai da con de gap lai tinh huong nay. Đa so phu nu tung mang thai ngoai da con tung mac benh nhiem trung khung xuong chau hay viem voi trung, mot su nhiem trung ong dan trung. Mot lich su tung mac lau hay chlamydia cung co the gay ra cac van đe o voi trung lam gia tang nguy co Viem mang trong da con, mot đieu kien khien mo thong thuong đem cho phoi thai phat trien ben ngoai da con co the hoi lam tang nguy co mang thai ngoai da con. Nguy co gia tang khi phu nu co ong dan trung hinh dang bat thuong hay ong dan trung bi ton hai, co the trong mot lan phau thuat. Viec uong thuoc kich thich rung trung cung lam tang nguy co mang thai ngoai da con. Khi đuoc su dung chinh xac, viec mang thai hiem khi xay ra khi dung vien thuoc tranh thai hay mot dung cu tranh thai đat trong tu cung (IUD) tuy nhien, neu no xay ra, thi thuong la mang thai ngoai da con. Du viec mang thai la hiem sau khi that ong dan trung, neu no xay ra, cung thuong la mang thai ngoai da con. Mot sieu phan tich tu cac du lieu y khoa đa cho thay viec hut thuoc la lam gia tang đang ke nguy co mang thai ngoai da con.


Cac benh đong hanh Ngoai cac bien chung thai ky co the dien ra, mot phu nu co the co cac benh hay đieu kien khac (khong truc tiep gay ra boi viec mang thai) tro nen tram trong hon hay co the tro thanh mot nguy co voi viec mang thai.

Đai thao đuong va mang thai la nhung tuong tac cua benh đai thao đuong (khong han che o đai thao đuong do thai nghen) va mang thai. Cac nguy co cho đua tre gom say thai, han che phat trien, phat trien qua muc, thai qua lon (macrosomia), polyhydramnios va khiem khuyet khi sinh.
Trong truong hop benh đong hanh systemic lupus erythematosus va thai nghen, co su gia tang ty le phoi chet trong tu cung va say thai tu phat (say thai), cung nhu neonatal lupus.


Giu lai te bao than Hai kieu te bao than co the đuoc giu lai truoc khi đua tre sinh: te bao than mang oi va te bao than ron mau day ron.
Viec tap hop cac te bao than mang oi la mot phan cua qua trinh amniocentesis. Cac te bao than ron mau day ron co the đuoc luu giu trong ca cac ngan hang mau day ron nha nuoc va tu nhan, ngan hang te bao than mang oi đau tien tai Hoa Ky đuoc mo cua boi Trung tam Te bao Sinh hoc thang 10 nam 2009 tai Medford, Massachusetts.


Xa hoi va van hoa Trong hau het cac nen van hoa, phu nu mang thai co mot vi tri đac biet trong xa hoi va nhan đuoc su cham soc đac biet an can. Đong thoi, ho cung la chu the cua nhung mong đoi co the gay ra nhung ap luc tam sinh ly lon, nhu phai sinh ra mot đua con trai va nguoi thua tu. Trong nhieu xa hoi truyen thong, phai co hon nhan truoc khi mang thai, ba me va (khong hop phap) đua tre co the bi trung phat.
Viec the hien hinh nhung phu nu mang thai co the la nhung bieu tuong than bi bao ham kha nang sinh san. Cai goi la Ve nu Willendorf phong đai nhung đac điem tinh duc cua phu nu (nguc va bung lon, mu lon) đa đuoc coi nhu la đac điem the hien kha nang sinh san tot trong nghi le sinh san tai chau Au thoi ky đo đa.
Noi chung, viec mang thai gan lien voi nhieu phong tuc thuong la đoi tuong cua viec nghien cuu sac toc, thuong co nguon goc tu y khoa truyen thong hay ton giao. Viec tam cho tre so sinh la mot vi du cua phong tuc hien đai.
Thai nghen la mot chu đe quan trong trong xa hoi hoc va gia đinh. Đua tre sap sinh đa đuoc đat truoc vao nhieu vai tro xa hoi nhu mot nguoi se thua ke hay quan ly tai san. Moi quan he cua cha me hay quan he giua cha me va nhung nguoi xung quanh cung bi anh huong.


= Nghe thuat =
Vi vai tro quan trong cua Đuc me trong Thien chua giao, nghe thuat hoi hoa phuong Tay co mot truyen thong lau dai trong viec the hien nhung phu nu mang thai.
Viec mang thai, va đac biet la su mang thai cua nhung phu nu chua ket hon, cung la mot motif quan trong trong van hoc. Nhung tac pham đang chu y la Tess of the d'Urbervilles cua Hardy va Faust cua Goethe.


= Nhan khau hoc =

Tai chau Au, tuoi sinh trung binh đa tang len lien tuc trong mot khoang thoi gian. O Tay Au, Bac Au, va Nam Au, tuoi sinh lan đau trung binh cua phu nu trong khoang 26 toi 29, tang so voi muc 23 toi 25 hoi đau thap nien 1970. Tai mot so quoc gia chau Au (Tay Ban Nha), tuoi trung binh cua phu nu o lan sinh đau tien tham chi con vuot qua nguong 30.
Qua trinh nay khong chi dien ra o chau Au. chau A, Nhat Ban va Hoa Ky cung đang chung kien su gia tang tuoi sinh lan đau tien, va qua trinh nay cung đang mo rong ra cac nuoc đang phat trien nhu Trung Quoc, Tho Nhi Ky va Iran. Tai My, tuoi sinh lan đau la 25 nam 2006.


 Pha thai  Mot su pha thai la viec cham dut mot phoi hay thai, hoac tu nhien hoac bang cac bien phap y te. Khi đuoc thuc hien, thuong la no dien ra trong ba thang đau hon la ba thang thu hai va hiem khi dien ra o ba thang cuoi. Khong su dung bien phap tranh thai, tranh thai khong hieu qua, ke hoach hoa gia đinh kem hay cuong hiep co the dan toi viec mang thai ngoai y muon. Tinh phap ly xa hoi ve viec pha thai khac biet tren toan the gioi va cung thay đoi theo thoi gian. Tai hau het cac quoc gia Tay Au, viec pha thai trong ba thang đau la mot toi hinh su vai thap ky truoc nhung đa đuoc hop phap hoa, thinh thoang la chu đe cua viec bat buoc tu van. Vi du, tai Đuc, o thoi điem nam 2009 chua toi 3% cac vu pha thai co su chi dan y te.


= Su bao ve phap ly voi phu nu mang thai =
Nhieu quoc gia co nhieu đieu luat hien hanh đe bao ve phu nu mang thai va tre em. Hiep uoc Bao ve Ba me nam 2000 đam bao rang nguoi phu nu mang thai đuoc mien lam ca đem hay lam viec nang. Nghi thai san thuong cho phep ba me đuoc nghi co luong trong khoang ba thang cuoi thai ky va mot khoang thoi gian nua sau khi sinh. Nhung vi du đang chu y gom Na Uy (8 thang tra đu luong), Viet Nam (6 thang tra đu luong). Tai Hoa Ky, thai phu khong đuoc tra luong thoi gian nghi ngoai tru mot so bang. Hon nua, nhieu quoc gia co cac đao luat chong phan biet khi mang thai.


= Mang thai sau man kinh =
Voi nhung su phat trien cua cong nghe cac truong hop mang thai sau man kinh đa dien ra, va co nhieu ca phu nu co tuoi mang thai toi ky sinh san, thuong la nho cay phoi vao tu cung tu mot trung hien tang, đuoc ghi nhan. Mot phu nu 61 tuoi nguoi Brazil cay ghep trung đuoc hien tang đang cho sinh đua con đau tien vao thang 9 nam 2011.


Xem them Chong đong mau khi mang thai
Bat đau cua su tranh cai thai nghen
Phu nhan mang thai
Mang thai gia
Đan ong mang thai
Pregnancy fetishism
Mang thai o tuoi tren 50
Ty le mang thai
Mang thai tai tao
Tuyen giap khi mang thai


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Human pregnancy tai Wikimedia Commons
Ba bau an gi đe con thong minh khoe manh?
Genesis: In the womb- Slideshow Luu tru ngay 23 thang 12 nam 2009 tai Wayback Machine
Thai nghen tren DMOZ
Merck Manual Home Health Handbook – cac chi tiet them ve benh tat, roi loan, van van, co the dien ra trong thai ky.
Pregnancy care planner Luu tru ngay 25 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine – NHS huong dan sinh con gom ca truoc khi thu thai, mang thai, đau đe va đe.