To Chuc Theo Doi Nhan Quyen (tieng Anh: Human Rights Watch) (viet tat la: HRW) la mot to chuc phi chinh phu quoc te ve khung bo va bao loan, co tru so tai Thanh pho New York, Hoa Ky. Ho đieu tra va lap bao cao ve cac vu lam dung nhan quyen tren khap the gioi. To chuc nay thuong hanh đong nham đen Chinh phu cac nuoc, cac nha hoach đinh chinh sach, hoac cac Tap đoan nham thuc đay su thay đoi ve Luat phap, Chinh sach, va Thuc tien theo huong đoi hoi cong bang, cong ly, pham gia cho cac thanh phan xa hoi thieu so bi ton thuong.
Ho thuong hoat đong nhan danh Nan nhan chien tranh, Nguoi ti nan, Tre em, Nguoi di cu, Nha hoat đong xa hoi, Phu nu, LGBT, Nguoi khuyet tat, Tu nhan chinh tri. 


Lich su To chuc Theo doi Nhan quyen đuoc thanh lap nam 1978 duoi ten Helsinki Watch đe giam sat Lien Xo, thu thap tu lieu ve viec Lien Xo thuc hien cac quy uoc cua To chuc An ninh va Hop tac chau Au (OSCE) va đe giup đo "cac nhom bao ve nhan quyen trong Lien bang Xo Viet". Nam 1988 Helsinki Watch hop nhat voi cac to chuc quoc te khac co cung chung muc đich tro thanh Human Rights Watch. Mot trong nhung nguoi thanh lap va giam đoc đau tien cua to chuc la Robert L. Bernstein.
To chuc Theo doi Nhan quyen tap trung vao viec đieu tra va tuong thuat ve nhung hanh đong ho cho la vi pham nhan quyen. Moi quan tam chinh cua To chuc Theo doi Nhan quyen đuoc ho noi la ngan can tham nhung, ngan can phan biet đoi xu ve gioi tinh hay ve giai cap xa hoi trong chinh phu va chong lam dung quyen luc nha nuoc (thi du nhu tra tan hay giam tu biet lap). To chuc Theo doi Nhan quyen co mot bo phan chuyen ve vi pham quyen con nguoi đoi voi phu nu. To chuc ung ho hoa binh trong lien ket voi nhung quyen con nguoi co ban nhu quyen tu do tin nguong va tu do bao chi.
Nam 1998 To chuc Theo doi Nhan quyen la mot trong 6 to chuc phi chinh phu thanh lap Coalition to Stop the Use of Child Soldiers (Lien minh cham dut su dung linh tre em). To chuc cung la thanh vien thanh lap to chuc IFEX, mang luoi cua cac to chuc phi chinh phu theo doi viec kiem duyet tren toan the gioi. Cung nhu phan lon cac to chuc ve nhan quyen khac To chuc Theo doi Nhan quyen khong chap nhan hinh phat tu hinh va ung ho viec pha thai cong khai.
To chuc Theo doi Nhan quyen trao tang khoan tai tro Hellman/Hammet hang nam cho cac nha van co kho khan ve tai chinh va theo to chuc la nan nhan bi nguoc đai ve mat chinh tri.


Chuc nang nhiem vu Can cu vao Tuyen ngon Nhan quyen, Human Rights Watch phan đoi hanh vi vi pham cua nhung gi đuoc coi la quyen co ban cua con nguoi, bao gom ca an tu hinh va phan biet đoi xu dua tren gioi tinh. Human Rights Watch ung ho quyen tu do ket hop voi cac quyen co ban cua con nguoi, nhu tu do ton giao va tu do bao chi.
Human Rights Watch ra bao cao nghien cuu ve vi pham nhan quyen quoc te theo quy đinh cua ban Tuyen ngon Nhan quyen va cac quyen con nguoi ma quoc te cong nhan. Nhung bao cao nay đuoc su dung lam co so cho viec thu hut su chu y quoc te ve cac vu lam dung va gay suc ep voi chinh phu va cac to chuc quoc te nham cai cach theo chieu huong tot hon. Cac nha nghien cuu tien hanh tim hieu thuc te nhiem vu đe đieu tra truong hop nghi ngo va đua ra tuyen bo tren cac phuong tien truyen thong đia phuong va quoc te. Van đe đat ra trong cac bao cao nhan quyen nay bao gom: phan biet đoi xu xa hoi va phan biet gioi tinh, tra tan, su dung tre em trong quan đoi, tham nhung chinh tri, lam dung trong cac he thong toa an, va hop phap hoa pha thai. Human Rights Watch ghi lai va bao cao cac hanh vi vi pham phap luat va luat nhan đao quoc te trong cac cuoc chien tranh.


Giai thuong = Giai thuong Hellman/Hammett =
Human Rights Watch cung ho tro cac nha van tren toan the gioi đang bi buc hai vi cong viec cam but cua minh va đang can su tro giup tai chinh. Chuong trinh Hellman/Hammett đuoc cap tai tro nho cac quy quan ly cac bat đong san cua nha viet kich Lillian Hellman mang ten cua co va cua nguoi ban lau nam, tieu thuyet gia Dashiell Hammett. Ngoai viec cung cap ho tro tai chinh, quy Hellman/Hammett tro giup nang cao nhan thuc cua du luan quoc te ve cac nha hoat đong nhan quyen đang bit mieng vi đa dam noi đe bao ve quyen con nguoi.


= Giai thuong Bao ve Nhan quyen =
Moi nam, Human Rights Watch trao tang giai thuong Bao ve Nhan quyen cho cac nha hoat đong tren khap the gioi đa the hien kha nang lanh đao va long dung cam trong viec bao ve quyen con nguoi. Nhung nguoi gianh giai thuong se hop tac chat che voi Human Rights Watch trong viec đieu tra va phoi bay nhung vi pham nhan quyen.


= Su tham gia khac =
Human Rights Watch la mot trong sau to chuc phi chinh phu quoc te nam trong mot lien minh Coalition to Stop the Use of Child Soldiers (Lien minh lam ngung viec su dung cac binh linh tre em) vao nam 1998. To chuc nay cung la đong chu tich cua Chien dich Quoc te Cam Bom min, mot lien minh toan cau cua cac nhom xa hoi dan su đa van đong hanh lang thanh cong đe khai sinh Hiep uoc Ottawa, mot hiep uoc cam su dung bom min chong ca nhan.
Human Rights Watch la mot thanh vien sang lap cua to chuc IFEX (International Freedom of Expression Exchange), mot mang luoi toan cau cua cac to chuc phi chinh phu theo doi kiem duyet tren toan the gioi. To chuc nay cung đong sang lap Cluster Munition Coalition (Lien minh cam cac loai vu khi), đua ra mot cong uoc quoc te cam vu khi. Human Rights Watch co hon 275 nhan vien - cac chuyen gia, luat su, nha bao tam co quoc gia, va cac vien nghien cuu - hoat đong tai hon 90 quoc gia tren the gioi.
Giam đoc đieu hanh hien tai cua Human Rights Watch la Kenneth Roth, nguoi đa giu vi tri nay tu nam 1993. Roth đa tien hanh đieu tra ve su lam dung o Ba Lan sau khi nuoc nay tuyen bo thiet quan luat vao nam 1981. Sau đo ong tap trung vao Haiti, noi vua thoat khoi che đo đoc tai Duvalier nhung van gap kho khan. Nhung nhan thuc ve quyen con nguoi cua Roth bat đau voi nhung cau chuyen cha ong đa ke cho ong nghe ve cuoc tron chay khoi Đuc Quoc Xa vao nam 1938. Ong tot nghiep truong luat Yale va Brown University.


Nguon tai tro Vao thang 6 nam 2008, to chuc nay đa bao cao la nhan đuoc đong gop la 44 trieu USD. nam 2009 to chuc ra thong bao la 75% muc đong gop đen tu Bac My, 25% đen tu Tay Au va it hon 1% tu cac noi khac. Trong mot bao cao ve tai chinh trong nam 2008, to chuc khang đinh "la mot to chuc đoc lap, phi chinh phu, chi nhan đong gop tu tu nhan, khong nhan bat cu đong gop cua chinh phu nao, truc tiep hay gian tiep".
Đang chu y, ty phu tai chinh va nha tu thien George Soros trong nam 2010 đa cong bo y đinh cua minh tang 100 trieu USD cho HRW trong khoang thoi gian muoi nam. Ong noi, "Human Rights Watch la mot trong nhung to chuc nhan quyen hieu qua nhat ma toi ho tro voi nguyen vong cung co quyen con nguoi vi đai nhat cua chung ta:.. Ho đang o trung tam cua cac xa hoi mo".
Viec hien tang đa tang ngan sach hoat đong nhan quyen cua tu $ 48 trieu len đen 80 trieu đola.
Charity Navigator xep hang bon sao cho Human Rights Watch, con so xep hang cao nhat co the. The Better Business Bureau noi rang Human Rights Watch đap ung tieu chuan cua minh ve trach nhiem to chuc tu thien.


Hien tai Vao ngay 2 thang 3 nam 2005 To chuc Theo doi Nhan quyen đa đe đon kien Donald Rumsfeld tai toa an tai Illinois, Hoa Ky, cao buoc Rumsfeld đa co tinh dung tung cho viec tra tan trong cac trai giam cua quan đoi Hoa Ky. Đay la đon kien đau tien ve viec nay đoi voi mot thanh vien cao cap cua chinh phu Hoa Ky.
Trong Chien tranh Liban 2006, To chuc Theo doi Nhan quyen đa cong khai to cao Israel gay toi ac chien tranh trong cuoc khong kich Kana, tan cong nhieu benh vien, xe cuu thuong co ky hieu ro ret, cac đoan xe nguoi ty nan mang co trang cung nhu su dung vu khi bi quoc te len an thi du nhu bom phosphor.


Cac van đe đuoc quan tam Quyen pha thai
Quyen đong tinh luyen ai
An toan dan su trong chien tranh, chong su dung đan duoc thu cap
Linh tre em
Lao đong tre em
Tre em đuong pho
Toi diet chung, toi pham chien tranh va toi pham nhan quyen
Tra tan


Chi trich Mot so chi trich nham vao To chuc Theo doi Nhan quyen co the chia ra thanh bon loai: chi trich viec it nghien cuu thong tin truoc khi viet bao cao khien no khong chinh xac, chi trich bao cao sai su that va thien vi, chi trich bao cao lech hoan toan va loi dung y thuc he, va chi trich ve nguon von hoat đong . Quan điem chi trich thu hai cho rang to chuc nay đa hoan toan thien vi chi su dung thong tin chong lai nhieu nuoc, đac biet la cac nuoc trai y thuc he tu ban, cac nuoc theo chu nghia xa hoi va đao Hoi, trong đo co Lien Xo, Lien bang Nga, Trung Quoc, Viet Nam, Sri Lanka, Ethiopia v.v. va thien vi Hoa Ky... Nam 2008 Venezuela đa truc xuat tat ca cac thanh vien cua to chuc nay vi cac loi chi trich tren. Theo quan điem chi trich thu ba thi to chuc nay đa loi dung tam ly chong Israel đe viet bao cao va gay quy tai A Rap Xe Ut.
To chuc phi chinh phu Theo doi Nhan quyen bi chi trich la chiu qua nhieu anh huong tu chinh phu Hoa Ky, đac biet đoi voi cac bao cao ve chau My La Tinh lam ngo voi hoat đong bai Hoi giao va noi bi bai Hoi giao.
Vao ngay 19 thang 10 nam 2009, chu tich danh du Human Rights Watch Robert Bernstein, nguoi sang lap to chuc nay va đa lanh đao no trong suot 20 nam, đa chi trich cong khai ve vai tro cua HRW trong cuoc xung đot A Rap - Israel. Ong cho rang to chuc đa đi nguoc voi su menh ban đau khi no chi trich Israel, mot xa hoi mo voi mot che đo dan chu, nhieu hon cac che đo đoc tai trong khu vuc.

HRW cung la mot trong so nhung to chuc phi chinh phu (cung voi An xa Quoc te, Phong vien khong bien gioi, Freedom House, v.v.) thuong xuyen bi neu ten va chi trich đac biet gay gat hang nam tren cac bai binh luan, phe binh cua mot so co quan bao chi tai Viet Nam nhu bao Nhan Dan, bao Quan đoi nhan dan, Tap chi Quoc phong toan dan va mot so bao khac. Ngay 10 thang 2 nam 2020, bao Quan đoi Nhan dan co bai binh luan voi tieu đe: "Đoi lot "theo doi nhan quyen" can thiep vao cong viec noi bo cua Viet Nam la trai cong uoc quoc te", trong đo cao buoc to chuc HRW đa (thuong xuyen) can thiep trang tron vao cong viec noi bo cua Viet Nam, vi pham nghiem trong cong uoc va nguyen tac quoc te (dan theo đieu 2, Hien chuong Lien Hop Quoc 1945 ve nguyen tac cam can thiep vao cong viec noi bo cua cac quoc gia khac), khang đinh "xuyen tac nhan quyen Viet Nam la ban chat cua Human Rights Watch". Hay nhu bai binh luan voi tieu đe "Lai them mot 'tieng noi lac đieu' co y xuyen tac tinh hinh Viet Nam", co mot so noi dung nhu sau:" [...] Trong ban bao cao nam 2021 ma ho tu cho la cap nhat va đanh gia tinh hinh nhan quyen cua hang tram quoc gia tren khap the gioi, nhu thuong le, HRW tiep tuc khoac "chiec ao quan toa" phan xet van đe quyen con nguoi o Viet Nam. Thuc chat, Bao cao The gioi nam 2021 nay khong co gi moi. Đo van la nhung cao buoc vo can cu ve cai goi la "Viet Nam gia tang tran ap nhung nguoi co vu cho cac quyen dan su va chinh tri co ban"; hay cai goi la "Viet Nam lo so dan chu, truyen thong đoc lap va cac quyen tu do".
Trong ban bao cao nay, To chuc Theo doi nhan quyen tiep tuc bao che, dung tung cho nhung ke loi dung quyen tu do ngon luan, bao chi, su dung mang xa hoi vi pham an ninh quoc gia, trat tu xa hoi, co suy tuyen truyen chong pha đat nuoc...
[...] Noi vay đe thay rang, To chuc Theo doi nhan quyen đa co tinh thong tin lap lo, đanh gia sai lech hoan toan ve tinh hinh nhan quyen Viet Nam. To chuc nay đa can thiep vao cong viec noi bo cua mot quoc gia, vi pham cac quy chuan quoc te.
[...] HRW đa nhieu lan đua ra nhung thong tin thieu khach quan, sai lech ve Viet Nam; co suy cho nhung đoi tuong chong đoi cung nhu cac hanh vi vi pham phap luat Viet Nam. Viec ho voi va ket luan "Nam 2020, them mot nam toi te khung khiep nua voi nhan quyen o Viet Nam", la hoan toan sai su that va khong the chap nhan đuoc.

Nguoi dan Viet Nam nhan thuc ro nhung đong co xau cua To chuc theo doi nhan quyen, ho khong huong toi nhung gia tri tot đep cua cuoc song nguoi dan, ma thuc chat ho chi muon loi dung cai goi la vi pham nhan quyen nhu mot cai co đe can thiep vao cong viec noi bo cua Viet Nam, cua cac quoc gia co chu quyen."


Xem them Danh sach nguoi Viet đuoc giai thuong Hellman/Hammett


Chu thich Lien ket ngoai Trang nha cua HRW
Vietnamese content Luu tru ngay 25 thang 12 nam 2015 tai Wayback Machine
Bao cao Nhan quyen 2009