Joseph Jacques Cesaire Joffre (12 thang 1 nam 1852 - 3 thang 1 nam 1931) la Thong che Phap goc Catalan, Tong tham muu truong Quan đoi Phap tu 1914 đen 1916 trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat. Sau khi cuoc Chien tranh the gioi thu nhat bung no, vao thang 8 nam 1914, quan Phap duoi su thong linh cua ong đa lien tiep bi quan Đuc đanh cho toi ta, đua nuoc Phap đen bo vuc tham hoa. Tuy nhien, đen thang 9 nam 1914, ong đa lap nen chien cong tuyet đinh cua minh - Tran song Marne lan thu nhat, mot tran ac chien bat phan thang bai ve mat chien thuat nhung lai la chien thang quyet đinh ve mat chien luoc cua Lien quan Anh - Phap. Qua đo, ong tro thanh mot vi anh hung dan toc, la vi tuong linh Phap đau tien đanh thang đuoc nguoi Đuc trong the ky thu XX. Tham chi nhan dan Phap con ton vinh ong la "Cha Joffre" (Papa Joffre) sau thang loi ve vang nay.
Chien thang cua ong o Tran Marne nay đa the hien su nang no cua Joffre trong viec hoi phuc quan luc Phap ke tu sau đai bai. Tuy nhien, cuoc truy sat cua Joffre sau chien thang tren song Marne đa hoan toan that bai, lam tieu tan hy vong cua ong ve mot chien thang chong vanh. Chien thang vang doi trong Tran Marne ket hop voi chien bai tham hai ban đau khien cho cac chien si cua ong bi kiet luc. Khi ong đa hoan toan that bai va tinh trang Chien tranh ham hao bat đau, Joffre lien tiep to chuc nhung đot tan cong đam mau nhu Artois, Champagne va Somme, nhung ket qua chi la nhung that bai nang ne cua Quan đoi Phap. Ton that bi đat cua quan Phap trong nhung tran ac chien nay, cong them viec Joffre khong the ngan ngua cuoc tien cong cua quan Đuc vao thanh co Verdun, đa khien cho Chinh phu Phap huyen chuc ong, du rang ho phong ong lam Thong che nuoc Phap khong lau sau đo.
Joffre đa nhieu lan vieng tham cac quoc gia khac sau khi ong tro thanh Thong che. Ong la mot trong ba vi Thong che duy nhat cua nuoc Phap trong thoi ky đo, cung voi Ferdinand Foch va Philippe Petain - ca ba ong đeu co cong lao to lon gop phan đen chien thang cua Quan đoi Phap noi rieng va phe Đong Minh noi chung truoc Đe che Đuc trong cuoc Chien tranh the gioi thu nhat.


Cuoc đoi = Thoi nien thieu =
Joffre sinh tai Rivesaltes, Roussillon, 8 gio sang ngay 12 thang 1 nam 1852. Noi ong chao đoi nam o huong Đong day Pyrenees - que huong cua mot vi Thong che xuat sac khac cua Quan đoi Phap la Ferdinand Foch. La mot hoc sinh tai nang, Joffre hoc truong cap 2 tai Perpignan (Lycee Francois Arago), sau đo la truong cap 3 Charlemagne tai Paris.
Ong theo hoc truong Bach khoa Paris vao thang 7 nam 1869 va la hoc sinh tre nhat cua khoa hoc nay. Khi Chien tranh Phap-Pho bung no, ong đuoc bien che vao tieu đoan 39, gan La Villette. Thang 3 nam 1871 khi chien tranh ket thuc, ong tro ve truong hoc voi cac ban cua minh.
Tai Đai hoc bach khoa Paris, Joffre theo hoc ve ky su quan su va ong đa đuoc đieu đen trung đoan so 2 tai Montpellier thang 11 nam 1871. Ong tro thanh trung uy nam 1872. Ngay 11 thang 10 nam 1873, ong ket hon voi mot qua phu tre, Marie-Amelie Pourcheiroux (1846-1874) tuy nhien đen ngay 3 thang 4 nam 1874 thi ba mat do sinh kho tai Montpellier.


= Thoi gian o cac thuoc đia =
Tro ve Paris, Joffre nhan lenh đen Vien Đong, noi Phap đang tang cuong tim kiem va đanh chiem cac thuoc đia. Thang 1 nam 1885, tu Marseille, ong đa đen đao Formosa mot thang ruoi sau đo. Ong đuoc bo nhiem lam ky su truong duoi quyen đo đoc Amedee Courbet, tung tham gia phong toa cac cang bien Đai Loan. Sau đo vao thang 7 ong đen Ha Noi thuoc An Nam. Thoi điem nay, Phap xem nhu đa thanh cong trong viec xam luoc An Nam sau cac ban hoa uoc Harmand (1883) va hoa uoc Patenotre (1884). Tai đay, Joffre đa tham gia cac hoat đong tang cuong phong thu cho khu vuc nay: đao hao, mo them đuong moi va nang cap cac benh vien.
Ngay 7 thang 9 nam 1885, Courbet đa quyet đinh trao tang huan chuong Bac đau boi tinh cho Joffre. Thang 1 nam 1887, đai uy Joffre, luc nay la si quan cong binh chiu trach nhiem hoat đong tai Ha Noi, Hung Hoa, Son Tay, Nam Đinh, Ninh Binh, Thanh Hoa, thuong luu song Hong va song Lo duoi quyen đai ta Brissaud tham gia chien dich cong pha can cu Ba Đinh. Sau mot thang chien đau, quan khoi nghia o Ba Đinh đa phai pha vong vay rut ve Ma Cao va sau đo cuoc khoi nghia đa bi đan ap. Thang 1 1888, Joffre roi Bac Ky va quyet đinh đi vong quanh the gioi qua (Trung Quoc, Nhat Ban va Hoa Ky)..
Thang 10 1888, Joffre tro ve Phap. Thang 10 nam 1892, ong đuoc đua đen Chau Phi, vung Sudan thuoc Phap (nay la Mali) theo yeu cau cua đai ta Louis Archinard. Tai đay nhiem vu cua ong la chi huy xay mot tuyen đuong sat noi lien Kayes, thu đo cua vung nay tu 1892, vung Bamako.
Thang 3 nam 1894, Joffre đuoc phong quan ham thieu ta nho co cong on đinh tinh hinh o Timbuktu. Thang 3 nam 1895, ong đuoc bo nhiem lam ky su truong. Ong cuoi nguoi vo thu hai, Henriette Penon va co mot nguoi con la Germaine chao đoi ngay 1 thang 1 nam 1898. Hai nam sau, Joffre len chuc đai ta va lam viec duoi quyen cua tuong Joseph Gallieni, Toan quyen Phap tai Madagascar. Vi nhung van đe chinh tri, Joffre bi trieu ve Phap (thang 1 nam 1901). Trong thoi gian nay, ong đuoc phong ham thieu tuong va sau cung đuoc Gallieni trieu hoi lai. Thang 1 nam 1902, Joffre tro lai Madagascar đe hoan thanh not cac cong viec tai đay. Mua xuan nam 1903, ong tro ve Phap.


= Tro thanh tong tham muu truong =

Nam 1911, Joffre đuoc bo nhiem lam tong tham muu truong quan đoi Phap sau khi tuong Joseph Gallieni tu choi vi ly do suc khoe du ong hau nhu khong co kinh nghiem ve chi huy quan đoi va "khong co mot chut am hieu nao ve cong viec cua mot tham muu truong"  Thang 4 nam 1914, Joffre đa hoan thanh xong "Ke hoach XVII", ke hoach tac chien cua Phap trong truong hop chien tranh bung no. Theo ke hoach nay, quan Phap se bo tri tai vung bien gioi Phap-Đuc nam tap đoan quan va muc tieu chinh cua Phap trong ke hoach nay la tai chiem vung Grand Est-Lorraine tu tay Đuc, kim chan quan Đuc o Rhine va tan cong mien Trung nuoc Đuc tu phia nam Ardennes.
Khi Chien tranh the gioi thu nhat bung no, ke hoach XVII cua Joffre ngay lap tuc đuoc quan đoi Phap đua vao thuc hien. Trong khi quan đoi Đuc tien vao Bi theo ke hoach Schlieffen thi vao ngay 7 thang 8 va ngay 14 thang 8, Tap đoan quan so 1 va so 2 Phap tan cong Alsace va Lorraine. Tuy nhien tai đay ho đa bi quan phong thu Đuc do The tu xu Bayern la Rupprecht đanh bai tan tac. Ngay 22 thang 8, quan Phap đa bi đay lui ve noi xuat phat ban đau doc song Moselle.
Huong tan cong cua Phap gio đay chuyen sang Ardennes. Tuy nhien tai đay mot lan nua ho bi quan Đuc đay lui. Luc nay, ke hoach Schlieffen cua Đe che Đuc đang tien trien thuan loi khi quan Đuc tien vao Bi va mien Bac nuoc Phap đung nhu ke hoach. Trong khi đo, luc luong vien chinh Anh vua đen đa bi đanh bai tai Tran Mons ngay 23 thang 8. Đen đay thi ke hoach XVII cua Joffre đa hoan toan that bai va lien quan Anh-Phap bat đau Cuoc đai rut lui ve song Marne. Đen cuoi thang 8, tong so thuong vong cua quan Phap đa len đen 260.000 trong đo co 75.000 nguoi chet.


 Chien thang song Marne lan thu nhat va tinh hinh be tac  Quan Đuc voi đa thang loi nhanh chong tien ve uy hiep Paris. Joffre đua quan Phap nguoc ve canh trai va tap ket tai Paris lap cong su phong thu va giao cho tuong Joseph Gallieni chi huy. Ngay 4 thang 9, Joffre phat lenh tan cong.
Tu ngay 5 đen ngay 10 thang 9 nam 1914 dien ra Tran song Marne lan thu nhat giua lien quan Anh-Phap va Đuc. Lien quan Anh-Phap đa tap trung khai thac thanh cong lo hong cua 2 tap đoan quan Đuc tao ra, chia cat va bao vay tung tap đoan quan mot. Ket qua la vao ngay 9 thang 9, tran chien lam vao be tac, hai tap đoan quan so 1 va so 2 cua Đuc đa đung truoc nguy co bi tieu diet hoan toan. Tap đoan quan so 2 đa buoc phai rut lui, Tap đoan quan so 1 tuy đang chiem uu the nhung bi roi vao the co lap cung đanh phai rut lui.
Ngay 10 thang 9 nam 1914, Tong Tham muu truong quan Đuc la Helmuth von Moltke ra lenh tong rut quan. Ve chien thuat, tran đanh đa ket thuc bat phan thang bai, tuy nhien tran huyet chien nay la mot chien thang rang ro ve mat chien luoc cho phe Đong Minh Anh - Phap. Thang loi lon o Tran Marne the hien su quyet tam cua Joffre trong viec tai gay dung quan luc Phap ke tu sau nhung chien bai to tat ban đau. Ngay hom sau, Joffre bao cao len chinh phu la Tran Marne đa toan thang, ke hoach Schliffen cua Đuc that bai. Tuy nhien, trong vong 5 ngay sau đo Quan đoi Đuc đa de dang rut quan đe lap nen phong tuyen moi trong khi quan Phap va quan Anh đeu đa khanh kiet nen cha the lam gi đuoc ca. Joffre đuoc ton vinh lam vi cuu tinh cua nuoc Phap. Nhan dan Phap ca ngoi chien thang quyet đinh o song Marne la "Phep la tren song Marne" va bat đau mot cao trao sung bai ca nhan Joffre: ho goi ong bang cai ten triu men Papa Joffre ("Cha Joffre"), va vinh danh ong la mot thien tai quan su xuat sac nhat cua nuoc Phap sau Hoang đe Napoleon Bonaparte. Chien thang trong Tran Marne nay tro thanh mot trong nhung thang loi quyet đinh nhat trong suot be day lich su nhan loai. Nhung, lien quan Anh - Phap truy kich le me con nguoi Đuc đa bang qua song Aisne va thiet lap phong tuyen o đo. Do Luc luong Vien chinh Anh qua moi met, ho khong the đen kip đe lap lo hong chet nguoi giua Tap đoan quan thu nhat va thu hai cua Đuc, trong khi phia Đuc đa kip thoi đieu Tap đoan quan thu bay lap cai lo hong nay. Quan Phap cung đa het suc ue oai do nhung that bai nang ne ban đau va no luc to lon cua ho trong tran Marne. Trong Tran song Aisne lan thu nhat, quan Đuc đa chan đuoc cac đot tien cong cua Lien quan Anh - Phap. Đen ngay 15 thang 9 nam 1914, quan Đuc to chuc phan cong va đanh bat quan Đong minh, buoc ho phai lui ve co thu. Joffre đa vut mat thoi co giang mot đon quyet đinh đe dut điem cuoc chien voi thang loi cua khoi Hiep uoc.
Sau cuoc phan cong o song Aisne, Joffre mot lan nua ra tay hanh đon: ong phat lenh cho Tuong Noel de Castelnau keo Tap đoan quan so 2 vuot song Avre va tan cong canh trai quan Đuc o Noyon. Vao ngay 25 thang 9 nam 1914, Tran Albert lan thu nhat bung no. Cuoc tan cong cua Phap bi đanh tra quyet liet, buoc ho phai rut ve phia sau Noyon, noi cac đot tan cong ke tiep cua Đuc bi chan đung. Tran Albert lan thu nhat khang đinh hai ben khong the tung đon quyet đinh đe triet ha binh luc cua nhau, va tu đo tinh trang Chien tranh Ham hao mo đau tren Mat tran phia Tay.


 Cac cuoc tan cong that bai va su mat chuc Tong tham muu truong  Vao thang 11 nam 1914, tan Tong Tham muu truong quan Đuc la Đai tuong Erich von Falkenhayn quyet đinh đieu bot binh luc tu Mat tran phia Tay sang Mat tran phia Đong nham đanh bai Nga trong khi tien hanh phong ngu hieu qua o Mat tran phia Tay. Truoc tinh hinh đo, Joffre chu đong tan cong đe choc thung tuyen phong ngu cua Đuc. Vien tuong tu lau đa mong muon tan cong va gio đay ong tin rang chi can co ke hoach bai ban va su yem tro chat che phao binh thi quan Phap se thang loi. Vao ngay 20 thang 12 nam 1914, ong phat đong Chien dich tan cong Champagne tai mien Bac Phap. Khong đuoc su yem tro hop ly cua phao binh, cac đot tan cong cua Phap bi đay lui. Joffre nhan thay quan Phap chiem đuoc chut it đat đai nen coi đay la mot thang loi cua nuoc Phap do tran chien đa neu cao si khi Quan đoi Phap va buoc Quan đoi Đuc phai tung luc luong du bi ra đanh. Tuy nhien, Joffre đa sai lam: cuoc tien cong ac liet nay đa hoan toan that bai, quan Đuc van đung vung trong khi quan Phap phai hung chiu ton that nang ne.
Thang 5 nam 1915, Đai tuong Joffre chi huy quan Phap tan cong Artois nhung that bai. Giua thang 6 nam ay, ong phai cham dut cuoc Tong tien cong nay. Chien bai nay se gop phan khien cho ong bi dan chung Phap chi trich kich liet. Tham chi co nguoi đa nghi đen chuyen the chuc ong. Đen cuoi mua he nam 1915, thay Falkenhayn ra quyet đinh tap trung binh luc Đuc vao Mat tran phia Đong đe chong nhau voi quan Nga, Joffre chop thoi co lien to chuc Tong tien cong them mot lan nua. Joffre cung chu truong keu goi Bo Tu lenh Phap rut ra bai hoc tu nhung that bai cua Quan đoi Phap trong cac Tran Champagne lan thu nhat va Artois lan thu hai vua qua. Ngoai ra, Joffre con bo tri cho Luc luong Vien chinh Anh va quan Y moi toi tu mat tran Isonzo se to chuc tan cong tai Loos đe yem ho cho cuoc Tong tien cong cua quan Phap. Do chuan bi chu đao, nguoi Phap rat hi hung tin chac minh se thang tran nay.
Vao ngay 25 thang 9, Tran Champagne lan thu hai bat đau, luc luong bo binh Phap chu đong tien cong đay quan Đuc vao tinh the nguy kich, do Falkenhayn cho rang nguoi Phap se khong dam tan cong. Tuy nhien, quan Đuc dan dan đa đanh bai cuoc tan cong cua đich. Mot lan nua, phao binh Phap lai yem tro kem coi thanh thu dan toi that bai cua Quan đoi Phap. Cung thoi gian voi tran Champagne lan thu hai, quan Anh mo Tran Loos voi thang loi ve mat chien thuat nhung đa bi kiet luc. Vao ngay 3 thang 11 nam 1915, Joffre buoc phai cham dut Chien dich Champagne lan thu hai. Voi that bai nang ne nay, quan Phap khong chi mat đen 144 nghin binh si ma con sa sut nghiem trong ve mat si khi, quan trang. Joffre, Ferdinand Foch - nhung vi tuong ham thich tien cong, tuy khong bo đi chu truong cua minh nhung cung phai xem lai.
Nam 1916, mat tran phia Tay dien ra 2 tran đanh lon va co tinh chat quyet đinh la Tran Verdun va Tran Somme. Tuy nhien trong nam nay, nguoi Phap khong đat đuoc bat ki mot thang loi nao cong voi thuong vong khung khiep cua ca hai tran đanh tren đa dan đen viec Joffre bi thay chuc boi tuong Robert Nivelle vao ngay 13 thang 12 nam 1916 trong cuong vi tong tham muu truong quan đoi Phap. Nivelle noi tieng la nguoi luon thich tien hanh đoi moi va ong đa thanh cong trong viec tai chiem lai cho Phap mot so vung đat tai Verdun. Tuy nhien sau đo Nivelle vi that bai trong chien dich mang ten minh nam 1917 nen cung bi cach chuc va thay bang Philippe Petain.


= Cuoi đoi =
Tuy nhien trong nam 1916, Joffre van đuoc phong quan ham thong che va ong tro thanh thong che Phap đau tien cua đe tam cong hoa.. Cuoi nam 1916, Romania tham chien theo phe Entente nhung nhanh chong bi lien quan Đuc, Ao-Hung va Bulgaria đanh bai, thu đo Bucharest bi chiem đong. Co nguoi len an Joffre do đuong loi cua ong khi lam Tong Tham muu truong đa dan đen chien bai the luong nay cua xu Romania. Đau nam 1916, Joffre đuoc cu đen Romania đe to chuc va chan chinh lai quan đoi nuoc nay. Trong cac thang 4 va 5 nam 1917, khi nuoc My tuyen chien voi Đuc Quoc, Joffre đen tham My. Thang 6 nam 1917, ong giu chuc truong đoan đai bieu quan su Phap tai My. Vao nam 1918, ong cung sang tham Anh Quoc. Ong ve huu nam 1919 va tro thanh thanh vien cua vien Han lam Phap.
Nam 1921, Chinh phu Phap đa cu Joffre dan đau mot phai đoan đi tham Nhat Ban đe đap le Thien hoang Hirohito sang tham Phap. Phai đoan nay cung đa tien hanh vieng tham Đong Duong,Xiem La va Trung Quoc. Ngay 9 thang 12 nam 1921, Joffre toi Sai Gon, tu 13 đen 19 thang 12 la Campuchia, tu 21 đen 28 thang 12 la Xiem. Sau đo, tu Bangkock ong tro ve Đa Nang va đen Hue ngay 1 thang 1 nam 1922. Ngay 6 thang 1, Joffre đen Ha Noi va đen ngay 11 thang 1 thi roi vinh Ha Long sang Nhat Ban.
Joffre mat ngay 3 thang 1 nam 1931 tai Paris va Chinh phu Phap lam le quoc tang cho ong. Ong đuoc an tang tai đien trang cua minh o Louveciennes. Hoi ky cua ong, gom 2 tap, đuoc xuat ban vao nam 1932.


Vinh danh Ten Joffre đa đuoc đat cho nhieu đuong pho va khu vuc tren the gioi đe vinh danh ong:

Quang truong Joffre, Avenue de la Motte-Piquet, Paris, noi đat buc tuong đong cua ong.
Nui Joffre, 1 ngon nui tai Canada.
Rue Joffre (Đuong Joffre), tai Shawinigan, Quebec, Canada.
Đai lo Joffre, Milltown, New Jersey, Hoa Ky.
Đai lo Joffre, Thuong Hai, Trung Quoc
Đuong Joffre, Pascoe Vale, Victoria, Uc.
Joffre, Pennsylvania, zip code 15053
Tai Viet Nam co mot so đia danh tung mang ten Joffre

Joffre - Rue Marechal, ten cu pho Ly Nam Đe tai Ha Noi
Cite Marechal Joffre: ten cu Ngo Hang Huong 
Cong truong Marechal Joffre, nay la Cong truong Quoc te tai Thanh pho Ho Chi Minh
Ngoai ra, con co 1 hang khong mau ham đuoc đat ten theo ong nhung chiec tau nay đa khong bao gio đuoc hoan thanh vi that bai the tham cua Phap truoc Đuc Quoc xa vao nam 1940 trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai.


Chu thich Tham khao Arthur Conte, Joffre, Olivier Orban, 1991. ISBN 978-2262014414
Michal Tymowski, « Les esclaves du commandant Quiquandon », Cahiers d'etudes africaines, n° 158, 2000.
Frank H. Simonds, History of the World War, Doublelay, Page & Company, 1920.
Trung tam khoa hoc xa hoi va nhan van quoc gia Vien su hoc Duong Kinh Quoc (2007). Viet Nam Nhung su kien lich su (1858-1918). Nha xuat ban Giao duc.
Trung tam khoa hoc xa hoi va nhan van quoc gia Vien su hoc Duong Trung Quoc (2005). Viet Nam Nhung su kien lich su (1919-1945). Nha xuat ban Giao duc.


Lien ket ngoai Who's Who: Joseph Joffre
Joseph Joffre tai trang Find-A-Grave


Xem them Thong che Phap
Tran song Marne lan thu nhat
Tran Somme (1916)