Đe Nghieu (chu Han: 帝堯), con goi la Đao Đuong Thi (陶唐氏) hoac Đuong Nghieu (唐堯), la mot vi vua huyen thoai cua Trung Quoc thoi co đai, mot trong Ngu Đe.
Trong thu tich co, Đuong Nghieu thuong đuoc ca tung la mot vi vua tai gioi va đao đuc, long nhan tu va su can cu cua ong đuoc coi la kieu mau cho moi bac Đe vuong khac cua Trung Quoc. Buoi ban đau lich su Trung Hoa, ba guong mat sang suot gom: Đe Nghieu, Đe Thuan va Đai Vu rat thuong đuoc đe cap toi, va nhung nha su hoc thoi sau tin rang co the ho đai dien cho nhung lanh tu cua cac bo toc lien minh đa thanh lap nen mot he thong trat tu chinh phu thong nhat trong mot giai đoan chuyen tiep sang mot xa hoi phong kien gia truong.
Đao giao ton ong la Thien Quan Đai Đe (天官大帝), sinh vao ngay tiet Thuong Nguyen.


Than the Theo Su ky, Đe Nghieu ho Y Ky (伊祁氏), co ten la Phong Huan (放勳), la con trai cua Đe Khoc, me ho Tran Phong. Ong co nguoi em khac me la Đe Chi. Vi Nghieu truoc khi len ngoi tung lam tu truong bo lac Đao, sau lai cai phong o đat Đuong nen co khi goi kep la Đao Đuong Thi (陶唐氏) hoac goi la Đuong Nghieu.
Cung theo Su ky, Đe Khoc mat, Đe Chi len thay. Tuy nhien, do Chi khong co tai tri nuoc nen Phong Huan thay ngoi, tuc la Đe Nghieu.
Theo truyen thuyet, Nghieu len ngoi khi 20 tuoi, thien nhuong o tuoi 90, mat o tuoi 118 (co the 117 hoac 116) va ong truyen ngoi cho Thuan, nguoi đuoc ong ga cho hai co con gai tu truoc. Trong nhieu cong hien cua minh, Đe Nghieu đuoc cho la đa phat minh ra co vay. Truyen thuyet Sao Phu Hua Do la mot chuyen đoi Đe Nghieu. Nhan vat Banh To cung đuoc cho la mot nhan vat cua thoi Đe Nghieu.
Trong thien Thai Ba sach Luan ngu, Khong Tu ca ngoi Đe Nghieu: "Lam vua nhu Nghieu that la vi đai thay! That la cao quy thay! Chi co troi la cao lon nhat, cung chi co Nghieu la nguoi biet dua vao đao troi. Cong đuc cua Nghieu to lon khong cung, dan chung khong the ca ngoi cho xiet. Cong lao cua Nghieu vo cung vi đai. Che đo le nhac do Nghieu đat ra vo cung sang to, chieu toa hao quang khap moi noi"".


Theo Truc thu ki nien Viec Nghieu truyen ngoi cho Thuan chu khong truyen ngoi cho con la Đan Chu thuong đuoc su sach đoi sau xem la tam guong mau muc cua viec chon nguoi tai đuc chu khong vi loi ich rieng tu cua dong ho.
Tuy nhien, co y kien can cu vao Truc thu ki nien, cuon bien nien su cua nuoc Nguy thoi Chien Quoc cho rang:

Thuan giam Nghieu o Binh Duong roi cuop lay ngoi vua.
Thuan giam Nghieu va khong cho Đan Chu gap cha.


Gia quyen Hau phi:
Nu Hoang (女皇), con gai cua Tan Nghi Thi (散宜氏). Theo The bon (世本) thi ba sinh ra Đan Chu.
Nu Oanh (女莹), theo Đe vuong the ky (帝王世紀) thi ba sinh ra Đan Chu.
Hau due:
Nga Hoang.
Nu Anh.
Đan Chu.
Con 9 nguoi con la:
Đan Trung
Đan Nam
Đan Thien
Đan Ki
Đan Thuc
Đan Manh
Đan Tho
Đan Van


Trong van hoc Viet Nam Trong van hoc Viet Nam, thoi Nghieu, Thuan đuoc dung lam đien co mieu ta thoi thai binh, (ngoai) đuong khong luom cua roi, (trong) nha khoi lo đong cua.
Đien co nay anh huong trong van hoc cung nhu cac khia canh khac cua đoi song nguoi Viet Nam, ke ca ton giao. Bai "Cu Tran Lac Đao Phu" cua vua Tran Nhan Tong (su to Thien phai Truc Lam Yen Tu cua Phat giao) co cau:

Đuc But tu bi, mong nhieu kiep nguyen cho than can;
On Nghieu khoang ca, lot toan than pho viec đa tha.
Cac Hoang đe Viet Nam cung dung Nghieu Thuan la mau muc cho viec cai tri. Ben trong Đien Thai Hoa o Hue, ngay tren ngai vi co bai tho:

Van hien ngan nam dung
Nui song van dam xa
Hong Bang thuo lap quoc
Nghieu Thuan vung son ha.


= Trong ton hieu thoi Tran =
Thoi Tran, cac Hoang đe nhuong ngoi cho con ve lam Thai thuong hoang, thuong đuoc đat ton hieu co ten cua vua Nghieu, voi ngu y truyen thuyet vua Nghieu nhuong ngoi cho vua Thuan la nguoi tai. Cach đat nay ngoai ngu y so sanh Thai Thuong hoang nhu vua Nghieu, con so sanh vua ke vi nhu vua Thuan.

Tran Thai Tong, khi lam Thai thuong hoang co ton hieu Hien Nghieu Thanh Tho Thai Thuong Hoang Đe (顯堯聖壽太上皇帝).
Tran Thanh Tong, khi lam Thai thuong hoang co ton hieu Quang Nghieu Tu Hieu Thai Thuong Hoang Đe (光尧慈孝太上皇帝).
Tran Nhan Tong, khi lam Thai thuong hoang co ton hieu Hien Nghieu Quang Thanh Thai Thuong Hoang Đe (憲堯光聖太上皇帝).
Tran Anh Tong, khi lam Thai thuong hoang co ton hieu Quang Nghieu Due Vu Thai Thuong Hoang Đe (光尧睿武太上皇帝).
Tran Minh Tong, khi lam Thai thuong hoang co ton hieu Chuong Nghieu Van Triet Thai Thuong Hoang Đe (章堯文哲太上皇帝).


Xem them Nghieu đe
Thuan
Vua Trung Quoc
Thien nhuong


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, thien: Ngu Đe ky
Đai Viet Su Ky Toan Thu (ban đien tu)
Ky Ngan Than (2007), Nguoi Trung Quoc va nhung hieu lam ve lich su, Nha xuat ban Cong an nhan dan


Chu thich Lien ket ngoai Emperor Yao - China culture