Ha Tu Nguyen (tieng Trung: 何思源; Wade–Giles: Ho Ssu-yuan; 1896 – thang 4 nam 1982), cung phien am la Ho Shih-yuan,  la mot nha giao duc, chinh tri gia va lanh đao du kich nguoi Trung Quoc. Đuoc đao tao o Trung Quoc, My va Phap, ong la giao su kinh te tai Đai hoc Ton Dat Tien va ty giao duc cua tinh Son Đong. Khi Nhat xam luoc Trung Quoc vao nam 1937, ong đa to chuc mot luc luong du kich đe chong lai cuoc khang chien o Son Đong, va Tuong Gioi Thach đa bo nhiem ong lam tinh truong thoi chien cua tinh.
Sau The chien II, ong tro thanh Thi truong cua Bac Binh (nay la Bac Kinh), nhung bi cach chuc vao nam 1948 sau khi ong that sung voi Tuong Gioi Thach. Ong đa song sot sau hai lan bi muu sat, nhung con gai ong đa thiet mang trong trong đot tan cong muu sat lan thu hai nham vao ong. Nam 1949 ong thuong luong đau hang hoa binh cua Bac  Kinh voi luc luong Cong san, đam bao su an toan cua hang trieu nguoi dan. Thanh thao bon thu tieng chau Au, sau nam 1949 ong chu yeu lam viec dich cac an pham nuoc ngoai sang tieng Trung. Con gai lon cua ong, Ha Lo Le, sau nay tro thanh Pho Thi truong cua Bac  Kinh va Chu tich Uy ban Cach mang cua Quoc Dan Đang Trung Quoc.


Tieu su Ha Tu Nguyen, tu Tien Tra (仙槎), sinh nam 1896 tai Ha Trach, tinh Son Đong. Gia đinh ong la noi san sinh ra ra bac si phu lon trong lich su Trung Quoc, tuy song than ong chi la nong dan trung luu. Ong hoc tai Truong Trung hoc Co so 6 Son Đong o Ha Trach, truoc khi đuoc nhan vao hoc truong du bi cua Đai hoc Bac Kinh nam 1915, noi đa tro thanh mot nguoi tham gia tich cuc cua Phong trao Van hoa Moi. Ong đac biet quan tam đen cac ngon ngu nuoc ngoai, va vao thang 4 nam 1917, ban dich cua ong ve bai viet ve tien cua Samuel Smiles đa đuoc xuat ban tren tap chi co uy tin cua Tran Đoc Tu, Tan Thanh Nien. Ong gia nhap Đai hoc Bac  Kinh nam 1918, chuyen ve triet hoc. Ong som gia nhap Hoi Tan Trao do nguoi ban than Pho Tu Nien thanh lap, nguoi đa tro thanh mot nha giao duc va hoc gia xuat chung. Ong đa xuat ban nhieu bai bao tren tap chi Tan Trao.
Sau khi tham gia vao phong trao Ngu Tu nam 1919, ong đa roi Hoa Ky vao thang 8 nam 1919 đe theo hoc tai Đai hoc Chicago. Nam 1922, ong va cac sinh vien Trung Quoc khac tai Hoa Ky đa phan đoi tai Hoi nghi Hai quan Washington đe yeu cau Nhat Ban tro lai tinh Son Đong sang Trung Quoc. Quan tam sau sac đen su yeu kem cua Trung Quoc vao thoi điem đo, ong đa tu bo triet hoc va chuyen trong tam sang cac khoa hoc xa hoi thuc tien hon nhu xa hoi hoc, kinh te hoc va khoa hoc chinh tri. Ong roi Hoa Ky cho Đuc, va sau đo đi đen Phap va hoc tai Đai hoc Paris. O đo, ong gap nguoi vo tuong lai cua minh, mot nguoi Phap, nguoi sau nay đa chap nhan ten Trung Quoc la Ha Nghi Van (何宜文).


Su nghiep hoc thuat va chinh quyen Ha Tu Nguyen quay tro lai Trung Quoc vao nam 1926, va đuoc ong Pho Tu Nien thue lam giao su kinh te tai Đai hoc Ton Dat Tien moi thanh lap tai Quang Chau. Ong ket hon voi Ha Nghi Van nam 1928, ba Nghi Van nghiem nhien nhan quoc tich Trung Quoc. Ho co bon nguoi con: con trai Ha Ly Lo (何理路) va Ha Nghi Ly (何宜理), con gai Ha Lo Le (何鲁丽) va Ha Lo My (何鲁美) 
Trong khi o truong Đai hoc Ton Dat Tien, ong đa xuat ban cuon sach Mot lich su ngan ve chinh tri va ngoai giao cua Trung Quoc hien đai (中国近代政治外交略史, 1927) va cac phuong phap nghien cuu trong khoa hoc xa hoi (社会科学研究法, 1928). Ong gia nhap Quoc Dan Đang nam 1927.
Đau nam 1928, quan Bac Phat cua Tuong Gioi Thach vao tinh Son Đong. Theo đe nghi cua Đoi Quy Đao, Chu tich Đai hoc Ton Dat Tien, Tuong đa bo nhiem Ha Tuu Nguyen lam truong ty giao duc cua tinh nha cua ong, luc đo đuoc cai tri boi nhieu lanh chua khac nhau chi trung thanh voi chinh phu Quoc dan cua Tuong. Mac du thieu kinh phi, ong đa đau tu đao tao giao vien va to chuc lai truong Đai hoc Son Đong tinh Son Đong va Đai hoc Thanh Đao tu thuc vao Đai hoc Quoc gia Son Đong vao nam 1932.


Binh nghiep trong Chien tranh Trung-Nhat Sau khi Nhat xam chiem Trung Quoc vao nam 1937 va đe doa thu phu Te Nam cua Son Đong, tinh truong quan su Son Đong Han Phuc Cu tu bo quan đoi cua ong va chay tron khoi tinh (va sau đo bi hanh quyet). Mac du Ha Tu Nguyen la mot vien chuc dan su, ong đa chon o lai Son Đong va to chuc mot luc luong du kich đe chong lai Nhat Ban.
Ong đa chuyen vo va bon nguoi con cua ho đen sinh song trong To gioi Anh o Thien Tan cho an toan. Khi cuoc chien tranh Thai Binh Duong bung no vao thang 12 nam 1941, Nhat Ban đa chiem To gioi Anh va Nghi Van chuyen gia đinh sang To gioi Y o Thien Tan. Vao ngay 31 thang 12, nha chuc trach Y đa bat Nghi Van va cac em va giao cho Nhat Ban, nguoi đa giu ho lam con tin va yeu cau Ha Tu Nguyen đau hang. Ong tu choi yeu cau, len an Nhat Ban va Italia vi pham luat phap quoc te thong qua cac phuong tien truyen thong va cac kenh ngoai giao, va đa giam giu cac nha truyen giao nguoi Y o Trung Quoc lam đieu kien thuong luong. Nguoi Nhat cuoi cung cung đa nhuong bo va tha gia đinh ong ra.
Trong cuoc chien tranh chong Nhat Ban, Ha Tu Nguyen đa hop tac voi cac luc luong du kich Cong san o Son Đong va đa lien lac voi lanh tu Cong san Tran Nghi. Vao mua thu nam 1944, ong bao cao voi Tuong Gioi Thach trong thu đo thoi chien Trung Khanh, va Tuong Gioi Thach đa bo nhiem ong lam Tinh truong Son Đong. Sau khi đau hang Nhat Ban nam 1945, ong chiem tinh nay tu nhung nguoi chiem đong.


Giao nop Bac  Kinh Vao thang 11 nam 1946, Ha Tu Nguyen đuoc bo nhiem lam Thi truong Bac  Kinh (luc đo đuoc biet đen voi cai ten Bac Binh). Ong la mot thi truong noi tieng, to chuc đam cuoi theo nhom ca nhan tai Hoai Nhan Đuong o Trung Nam Hai. 60 nam sau, mot so cap vo chong song sot đa to chuc mot cuoc hoi ngo đe tuong niem ong. Ong đoi ten đuong pho o Bac  Kinh theo tuong Tuong Tu Trung, nguoi đa cung cap luc luong du kich cua ong tai Son Đong nhung đa bi giet chet trong hanh đong vao nam 1940.
Trong cuoc noi chien Trung Quoc giua Quoc Dan Đang va Cong san, Ha Tu Nguyen đa đung đo voi Tuong Gioi Thach, nguoi đa co gang am sat ong o trung tam thanh pho Bac  Kinh vao thang 4 nam 1948, đa ban ong vao thang 6.
Thang 1 nam 1949, ong thuong luong voi Cong san ve giao nop Bac  Kinh. Đe ngan chan Ha đau hang, Tuong Gioi Thach đa co gang am sat ong mot lan nua. Vao sang som ngay 18 thang 1 nam 1949, hai qua bom phat no trong nha cua ong, giet chet đua con gai 12 tuoi Lo My cua ong va lam trong thuong nguoi vo, nguoi chua bao gio hoi phuc hoan toan sau khi bi thuong. Ha Tu Nguyen va nhung đua tre khac cung bi thuong. Khong nan long, ong tien hanh đam phan va đat đuoc thoa thuan ve đau hang on hoa cua Bac  Kinh, đam bao an toan cho hang trieu nguoi dan va bao ton di san kien ​​truc cua thu đo co đai. Nhan vien Quan Thong, nguoi đa đat bom, Đai ta Duan Yunpeng, bi bat vao nam 1954 va bi hanh quyet nam 1967.


Cong hoa Nhan dan Trung Hoa Sau khi thanh lap nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa nam 1949, Ha Tu Nguyen lam viec cho Nha xuat ban Nhan dan va đuoc bau vao Hoi nghi Tu van Chinh tri Nhan dan lan thu 2, thu 3 va thu tu (CPPCC). Thong thao tieng Anh, tieng Đuc, tieng Phap, va tieng Nga, ong đa cong hien ban dich cac tac pham nuoc ngoai sang tieng Trung, xuat ban 16 tap đau nhung nam 1960. Ong cung đong gop cho viec bien tap tu đien Phap - Trung va Ngu phap tieng Đuc. Ong qua đoi o Bac  Kinh vao ngay 28 thang 4 nam 1982, o tuoi 87.
Con gai cua Ha Tu Nguyen la Lo Le đa tro thanh bac si va la mot chinh tri gia cao cap. Ba đa tham gia chinh tri sau khi thuc hanh y hoc trong nhieu thap ky, va tung la Pho thi truong cua Bac  Kinh, Chu tich Uy ban cach mang Quoc dan đang Trung Quoc, Pho chu tich Uy ban Toan quoc Hoi nghi Hiep thuong Chinh tri Nhan dan Trung Quoc, Pho Uy vien truong Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc.


Tham khao