Charles I xu Orleans (24 thang 11 nam 1394 - 5 thang 1 nam 1465) la Cong tuoc cua Orleans tu nam 1407 sau khi cha ong la Louis I, Cong tuoc xu Orleans bi am sat. Ong cung la Cong tuoc cua Valois, Ba tuoc cua xu Beaumont-sur-Oise va cua Blois, Lanh chua cua Coucy, va la nguoi thua ke cua xu Asti o Y thong qua mau than la Valentina Visconti.
Ngay nay, ong đuoc nho đen nhu mot nha tho thoi Trung co day dan thanh tuu voi hon 500 bai tho con ton tai ma ong đa viet, bang ca tieng Phap va tieng Anh, đuoc sang tac trong suot qua trinh 25 nam lam tu binh va sau khi tro ve Phap.


Nhan danh hieu Charles sinh ra o Paris, la con trai cua Louis I, Cong tuoc xu Orleans va Valentina Visconti, ong ngoai ong la Gian Galeazzo Visconti, Cong tuoc xu Milano. Ong phai cai quan cong quoc cua cha minh tu nam 13 tuoi sau khi cha ong bi am sat theo lenh cua Jean Dung cam, Cong tuoc xu Bourgogne. Charles đuoc cho la se tiep noi su lanh đao cua cha minh chong lai phe Bourgogne, mot phe phai cua nguoi Phap cung ung ho Cong tuoc xu Bourgogne. Cong tuoc xu Bourgogne chua bao gio bi trung phat vi vai tro cua ong trong vu am sat Louis, nhung Charles đa phai chung kien ​​nguoi me đau buon cua ong, Valentina Visconti, khi ba phai chong choi voi benh tat khong lau sau đo. Luc ba lam chung, Charles va nhung cau con trai khac trong gia đinh đa tuyen the truyen thong se tra thu cho toi giet cha cua ho.
Trong nhung nam đau tri vi duoi danh nghia cong tuoc, Charles đa mo coi va som phai chiu anh huong nang ne tu su dan dat chi đao cua cha vo, Bernard VII, Ba tuoc Armagnac, vi ly do đo phe cua Charles con đuoc goi la phe Armagnac.


Bi bo tu Sau khi cuoc chien tranh voi Vuong quoc Anh đuoc tai lap vao nam 1415, Charles la mot trong nhieu nha quy toc Phap co mat trong tran Agincourt vao ngay 25 thang 10 nam 1415. Nguoi ta phat hien ong, khong co thuong tich gi, nhung bi mac ket duoi mot đong xac chet. Ong bi nguoi Anh bat lam tu binh va đa trai qua hai muoi bon nam sau bi chuyen tu lau đai nay sang lau đai khac o Anh, bao gom ca Thap London, va Lau đai Pontefract - lau đai noi Vua Richard II tre tuoi cua Anh, em ho Vua Henry V bi cam tu va chet truoc đo 15 nam o tuoi 33. Tuy nhien đieu kien giam giu ong khong nghiem ngat; ong it nhieu đuoc phep song theo loi song quen thuoc, giong nhu rat nhieu quy toc bi bat khac. Tuy nhien, ong khong đuoc đe nghi phong thich đe đoi lay tien chuoc, vi Vua Anh Henry V đa ra chi thi cam bat ky viec phong thich nao. Charles la nguoi đung đau mac đinh cua phe Armagnac va đung ten trong danh sach ke vi ngai vang cua Phap, va do đo đuoc coi la rat quan trong đe đuoc tha tu do.
Sau khi bi bat, toan bo tai lieu trong thu vien cua ong đa đuoc Violant cua Aragon chuyen đen Saumur đe ngan khong roi vao tay ke thu.


Lam tho Chinh trong suot hai 24 nam bi giam cam nay, Charles đa viet hau het nhung tac pham tho trong cuoc đoi, bao gom ca nhung tac pham mang tinh u sau, buon ba ma duong nhu noi ve chinh su giam cam, chang han nhu En la foret de longue attente.
Phan lon tac pham cua ong đuoc xuat ban cong chung bao gom hai cuon sach, mot cuon bang tieng Phap va mot cuon bang tieng Anh, o dang co đinh ballade va rondeau. Mac du đa tung gay tranh cai, nhung bay gio co minh chung rat ro rang rang Charles đa viet nhung bai tho tieng Anh ma ong đa đe lai khi đuoc phong thich vao nam 1440. Tuy nhien, ong khong đuoc chap nhan vao hang cac tac gia tieng Anh kinh đien. AEB Coldiron đa lap luan rang co vai van đe lien quan đen "cach tiep can tinh duc, cach su dung loi choi chu, cach choi chu va cac bien phap tu tu, su phuc tap chinh thuc va loi thu nghiem, lap truong hoac giong van cua ong ay: tat ca nhung đieu nay khien ong ay nam ngoai khuon kho van hoc the ky 15 o Anh, noi ong hoat đong.''
Mot trong nhung bai tho cua ong co the ke đen "Is she not passing fair?", do Louisa Stuart Costello dich, đuoc Edward Elgar pho nhac. Claude Debussy đa pho nhac ba bai tho cua ong trong Trois Chansons de Charles d'Orleans, L.92, cho dan hop xuong hon hop khong co nguoi chi huy. Reynaldo Hahn đat tap sau trong so: ''Les Fourriers d'ete, Comment se peut-il faire ainsi, Un loyal cœur (Chansons et Madrigaux - 1907) ; Quand je fus pris au pavillon, Je me mets en votre mercy, Gardez le trait de la fenetre'' vao trong Rondels - 1899.


Tha tu do Cuoi cung khi đuoc giai thoat vao nam 1440 nho nhung no luc cua nhung ke thu cu khac phe minh la Philippe va Isabella cua Bo Đao Nha, ong đa đuoc đat chan tro ve đat Phap mot lan nua sau 25 nam, va gio ong đa la mot nguoi đan ong trung nien o tuoi 46, va theo bien nien gia nguoi Anh Raphael Holinshed "noi tieng Anh thao hon tieng Phap". Philippe đa ra đieu kien rang viec giet hai cha cua Charles, Louis xu Orleans boi chinh cha cua Philippe, Jean Dung cam, se khong đuoc bao thu. (Ban than Jean cung đa bi am sat vao nam 1419). Charles đa đong y voi đieu kien nay truoc khi đuoc tha. Gap Nu cong tuoc xu Bourgogne sau khi xuong tau, Charles dung cam noi: "Thua ba, toi tu bien minh thanh tu nhan cua ba." Vao le ky niem cuoc hon nhan thu ba cua minh, voi Marie xu Cleves, ong đuoc phong chuc danh Hiep si Bo long cuu vang. Su tro lai Orleans sau đo cua ong đuoc đanh dau bang mot le ky niem long lay do cac cong dan to chuc.
Ong đa co gang ap đat nhung khong thanh cong nhung yeu sach cua minh voi Asti o Y, truoc khi song cuoc song on đinh yen be gia that nhu mot nguoi bao tro noi tieng cua nghe thuat. Ong qua đoi tai Amboise, huong tho gan 71 tuoi.


Ket hon va hau due Charles ket hon ba lan. Nguoi vo đau tien cua ong la chi ho Isabelle cua Phap (con gai cua Charles VI cua Phap va cung chinh la goa phu Richard II cua Anh), nguoi ma ong ket hon o Compiegne nam 1406, ba đa qua đoi khi sinh con. Con gai cua ho, Jeanne ket hon voi Jean II xu Alencon vao nam 1424 o Blois.
Sau đo, ong ket hon voi Bonne xu Armagnac, con gai cua Bernard VII xu Armagnac vao nam 1410. Bonne chet truoc khi tro ve tu noi giam cam. Ho khong co hau due chung.
Khi tro ve Phap nam 1440, Charles ket hon voi Maria xu Kleve o Saint-Omer (con gai cua Adolph I, Cong tuoc xu Cleves) va co ba hau due:

Marie xu Orleans (19 thang 12 1457 – 1493, Mazeres). Ket hon voi Jean xu Foix nam 1476.
Louis XII cua Phap (1462–1515)
Anne xu Orleans (1464–1491, Poitiers), Nu tu tai tu vien Fontevraud va Tu vien Holy Cross Poitiers.


Danh hieu Vuong quoc Phap – Cong quoc xu Orleans: Đai su Va hiep si Order of the Porcupine
 Cong quoc Bourgogne: Hiep si Order of the Golden Fleece


Trong tieu thuyet va van hoa đai chung Charles xuat hien voi tu cach la "Cong tuoc xu Orleans" trong vo Henry V cua William Shakespeare. Trong bo phim truyen hinh The Hollow Crown nam 2012, Charles do nam dien vien nguoi Phap Stanley Weber thu vai nhung đuoc mieu ta khong chinh xac khi qua đoi tai tran Agincourt.
Cuon tieu thuyet lich su đuoc gioi phe binh đanh gia cao Het Woud der Verwachting / Le Foret de Longue Attente  (1949) cua Hella Haasse (đuoc dich sang tieng Anh nam 1989 voi tua đe  In a Dark Wood Wandering " ') co mo ta đay thien cam ve cuoc đoi cua Charles, Cong tuoc xu Orleans.
Charles cung la mot nhan vat chinh trong truyenThe Maiden's Tale cua Margaret Frazer, đo la cau chuyen ke ve mot bi an lich su va loi ke hu cau ve mot vai tuan trong cuoc đoi cua ong o Anh vao mua thu nam 1439, ngay truoc khi ong đuoc tha nam 1440.
Charles cung la mot nhan vat phu trong tieu thuyet gia tuong lich su Crown in Candlelight cua Rosemary Hawley Jarman.
Charles đuoc nhac đen la tac gia cua "Valentine đau tien đuoc biet đen" trong bo phim đac biet danh cho Ngay le tinh nhan cua loat phim nguyen goc cua Netflix la Big Mouth, "My Furry Valentine".


Tai lieu Coldiron, A. E. B. (2000). Canon, Period, and the Poetry of Charles of Orleans: Found in Translation. University of Michigan Press.
Fox, John (1965). "Charles d'Orleans, poete anglais?". Romania. Quyen 86 so 3. Librairie Droz. tr. 433–462. doi:10.3406/roma.1965.3007.
Goldstone, Nancy (2013). The Maid and the Queen: The Secret History of Joan of Arc. Phoenix Paperbacks, London.
Goodrich, Norma Lorre (1967). Charles of Orleans: A Study of Themes in his French and in his English Poetry. Librairie Droz.
Vaughan, Richard (2002). John the Fearless: The Growth of Burgundian Power. Quyen 2. The Boydell Press.


Chu thich Lien ket ngoai BnF MS. fr. 25458, the personal manuscript of Charles d'Orleans at Gallica
Collection of English poems by Charles d'Orleans, composed during his captivity in England, at the British Library.
Cac tac pham cua Charles d'Orleans tai Du an Gutenberg
Cac tac pham cua hoac noi ve Charles d'Orleans tai Internet Archive
Tac pham cua Charles I xu Orleans tren  LibriVox (sach audio thuoc pham vi cong cong) 
The Online Medieval Sources Bibliography cites print and online works by Charles d'Orleans