Nguyen Sang (1 thang 8 nam 1923 – 16 thang 12 nam 1988) la mot danh hoa nguoi Viet Nam. Ong la hoa si đau tien nguoi thiet ke con tem buu chinh cach mang đau tien cua Viet Nam. Nguyen Sang cung la hoa si duy nhat co 2 tac pham hoi hoa đuoc Nha nuoc Viet Nam cong nhan la bao vat quoc gia. Ong đa đuoc truy tang giai thuong Ho Chi Minh ve Van hoc – nghe thuat vao nam 1996.


Tieu su = Đau đoi va su nghiep ban đau =
Hoa si Nguyen Sang ten đay đu la Nguyen Van Sang. Nguyen Sang sinh ngay 1 thang 8 nam 1923 tai lang Đieu Hoa, tinh My Tho (nay thuoc thanh pho My Tho, tinh Tien Giang). Gia đinh Nguyen Sang thuoc tang lop trung luu. Me ong lam nghe kinh doanh, cha lam giao vien, anh trai ca cua ong lam cong chuc, trong khi nguoi em trai day tieng Anh o Sai Gon.
Nguyen Sang đa boc lo niem yeu thich hoi hoa tu khi con nho. Trong 2 nam 1936–1938, ong hoc Truong my thuat Gia Đinh. Nam 1939, ong thi đo vao Truong Cao đang My thuat Đong Duong khoa 14 (1940). Thang 8 nam 1945, ong tham gia tong khoi nghia o Ha Noi. Cuoi thang 12 nam 1946, Nguyen Sang len chien khu Viet Bac đe tham gia cong viec khang chien bang hoi hoa.


= Thoi ky chien tranh =
Trong thoi ky chien tranh Đong Duong, cac tac pham chinh cua Nguyen Sang chu yeu la nhung ky hoa. Hai tac pham đang chu y nhat cua ong la "Tinh quan dan", khac go mau nam 1951 va "Giac đot lang" co the coi la sang tac son dau co kich thuoc lon va hoan chinh nhat cua ong trong hoan canh chien tranh kho khan, thieu thon. Đong gop đau tien cua Nguyen Sang cho nen van nghe phuc vu chien tranh phai la viec thiet ke bo tem buu chinh đau tien cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa phat hanh nam 1946 cung nhu cung mot so hoa si tham gia ve mau giay bac (con goi la giay bac "Cu Ho") cho Bo Tai chinh. Nguyen Sang cung la nguoi thiet ke con tem buu chinh cach mang đau tien cua Viet Nam mang chan dung Ho Chi Minh. Nam 1954 khi chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan Ha Noi, ong ve minh hoa cho cac bao Van, bao To quoc, tap chi Van nghe va sang tac cac tac pham voi nhieu chat lieu ve tranh phong canh, chan dung phu nu va tre em va cac đe tai khac. Du đuoc xem la co su đong gop đang ke nhung tung co giai đoan ong khong đuoc cong nhan va bi nhieu nguoi to ra thanh kien.
Buc tranh "Ket nap Đang o Đien Bien Phu" ve nam 1963 la tac pham đuoc gioi chuyen mon đanh gia cao nhat ve ky thuat son mai truyen thong cua Nguyen Sang cung nhu viec the hien truyen tai tinh than khang chien cua nhan dan đat nuoc ong. Buc tranh cuoi cung cua ong co ten la "Vu tru", la buc tranh đat nhat ma Nguyen Sang ve đuoc mot doanh nhan nguoi My tra gia 1 trieu USD. "Vu tru" tung đuoc Nguyen Sang gioi thieu o trien lam ca nhan duy nhat cua ong tai Ha Noi nam 1984. Tai trien lam nay, tac pham vuot len tro thanh mot buc tranh đuoc tra gia rat cao nhung hoa si nay chi ban cho mot nguoi ban voi gia re.


= Trien lam nghe thuat cua ban than =
Đang Thi Khue la nguoi đau tien đen gap Nguyen Sang đe đat van đe to chuc trien lam ca nhan cho ong. Nam 1982, nguoi vo cua ong qua đoi sau 11 thang chung song. Khi gap Nguyen Sang, Đang Thi Khue cho biet trong can phong nho cua ong con duy nhat buc tranh nguoi vo. Khi đo ong đang song trong mot can phong 13m2 tren tang 3 cua can nha tai 65 pho Nguyen Thai Hoc. Bang ve cua ong la nen nha can phong, cung la noi ong thuong ve rat nhieu tren san bang phan, ve xong lai xoa đen khi nao ung y moi đua len tranh.
Đang Thi Khue đa cung Luong Xuan Đoan (nguoi ve sau la chu tich hoi My thuat Viet Nam) cung nhung nguoi khac đa đi khap ca nuoc muon tranh Nguyen Sang ve đe lam trien lam. Hon 100 buc tranh đuoc tap hop, lan đau tien cong bo su nghiep cua mot tac gia đa co 40 nam hoat đong trong nghe thuat cua Nguyen Sang. Le khai mac co rat nhieu van nghe si tri thuc Ha Noi toi tham quan, Nguyen Sang chi noi mot cau: "Toi chang co gi đau, ngoai mot tam long va hai ban tay trang". Ong đa coi trien lam duy nhat trong đoi minh o Bao tang My thuat Viet Nam tai Ha Noi nhu la ngay sinh nhat lan thu hai cua minh. Trien lam ca nhan cua hoa si Nguyen Sang to chuc đa mo đau cho mot thoi ky moi tai hoi hoa Viet Nam trong đo ca nhan nghe si đong vai tro quyet đinh.
Sau cuoc trien lam cac tac pham cua minh, Nguyen Sang chuyen vao mien Nam Viet Nam sinh song. Ong vao mien Nam đe nuong tua nho nguoi em, nhung vua vao thi nguoi em qua đoi đot ngot. Khong con noi nuong tua, ong đanh o lai song Thanh pho Ho Chi Minh trong su "nhung nho" Ha Noi.


= Đoi tu =
Theo hoa si Bui Thanh Phuong (con trai cua danh hoa Bui Xuan Phai) cho biet, truoc Cach mang thang Tam, Nguyen Sang đa co mot nguoi vo la nguoi Phap lai. Đen khi chien tranh xay ra thi nguoi phu nu nay roi Viet Nam ve Phap. Nguyen Sang đa song mot minh hon 30 nam. Đen nam 1978, ong gap mot nguoi phu nu ten Nguyen Thi Thuy (sinh nam 1955) va sau đo lam le thanh hon voi ba. Tuy nhien nguoi phu nu nay cung qua đoi sau 1 nam chung song voi Nguyen Sang vi benh tim, khien ong bi suy sup tinh than nghiem trong.
Mot nguoi ban than thiet trong nganh nghe cua ong noi rang Nguyen Sang la nguoi "truc tinh, de noi nong va tham chi coc can đen de so". Ong cung to ra khong thich tiep xuc, nhat la voi đam tre. Nguyen Sang co loi song khep kin, danh nhieu thoi gian đe suy tu va ve.


= Qua đoi =
O thoi điem cuoi đoi, Nguyen Sang song trong ngheo kho va gan nhu khong co đieu kien tai chinh nen ong khong the thuc hien cong viec hoi hoa, đieu nay tro thanh mot noi niem khien hoa si tran tro. Truoc khi qua đoi khong lau, Nha nuoc Viet Nam đa quyet đinh trao thuong cho Nguyen Sang Huan chuong Đoc lap. Chi nhanh cua Hoi My thuat Viet Nam o phia Nam chua kip lam le mung thi ong đa qua đoi ngay 16 thang 12 nam 1988.


Phong cach hoi hoa Nguyen Sang co kha nang sang tac tranh voi nhieu chat lieu tu mau sap dau đen son mai, tu tranh lua đen tranh phan mau. Tuy nhien tranh son dau van la so truong cua hoa si. Ong ve nhieu buc tranh mang tinh hoanh trang cung nhung cam nhan lich su chan thuc mang tinh cach mang. Nhung hinh tuong nghe thuat thuong đuoc ong chat loc tren nen phang, it mau nhung co rat nhieu sac đo nham mang lai khong gian ro net. Trong hon 100 tac pham đe lai, Nguyen Sang co nhieu the loai, đe tai nhung nhung buc tranh lam nen ten tuoi cua ong thuong gan lien voi lich su cach mang Viet Nam. Ong đa danh phan lon thoi gian, cong suc, tri tue đe sang tac nhung tac pham mang chu đe "tu tuong cua thoi đai".
Do co su gan bo va niem tran quy lon lao voi Ha Noi, nhieu su đoi lap giua tinh cach hai mien voi nhau đa giup Nguyen Sang thiet ke lai ban than minh va quan điem my hoc cua minh. Ong cung tung noi rang neu khong co Ha Noi thi se khong the co ong. Mot bai bao tu bao đien tu The thao & Van hoa đa chi ra Nguyen Sang co so thich ve meo va ong co nhieu tac pham ve loai đong vat nay. Trong đo thuong nhung tranh ve meo cua ong la ban truu tuong.


Nhan đinh Nhieu nha phe binh nghe thuat đeu su dung nhung tu nhu "khoe khoan", "qua quyet" va "khoang đat", tham chi la "manh bao" va "phu phang" khi mieu ta tranh va phong cach the hien nghe thuat trong viec bieu đat hoi hoa cua Nguyen Sang. Co y kien cho rang vi net ve "rat khoe va khoang đat nhung cung lai rat mem mai" nen tranh cua Nguyen Sang co net tuong đong voi tranh dan gian Đong Ho, Hang Trong. Ben canh nhung tac pham mang đe tai cach mang va tranh chan dung, Nguyen Sang con đuoc đanh gia cao o nhung tac pham tranh mang bo cuc lon. Ngon ngu hoi hoa cua ong co tam khai quat cao, ket hop nghe thuat truyen thong voi nghe thuat hien đai the gioi, đong gop vao viec cach tan hoi hoa hien đai Viet Nam. Nghe thuat cua Nguyen Sang gan lien voi lich su chien tranh cach mang. Theo VietNamNet, tac pham "Gio hoc tap" cua ong đa lam nen viec bien chat lieu son mai thanh mot chat lieu co kha nang mo ta hien thuc khong kem gi tranh son dau, von đuoc xem la thach thuc thoi bay gio cua cac hoa si Viet Nam.


Su viec lien quan = Tranh bi đanh trao va lam gia =
Tinh đen truoc ngay qua đoi, so luong tranh cua Nguyen Sang đe lai khong nhieu. Theo nha van Nguyen Huy Tuong cho biet Nguyen Sang khong co dung cu đe ve. Nhung trong nhieu nam qua, Nguyen Sang lai la mot trong nhung danh hoa Viet Nam co nhieu tac pham bi gia mao luu hanh tren truong quoc te nhieu nhat.
Buc chan dung ba Nguyen Thi Ngoc Ha, đe ngay 30 thang 4 nam 1978 la buc tranh lua duy nhat cua hoa si Nguyen Sang. Trong khoang 2 nam 1993 va 1994, buc tranh co su tuong đong y het buc chan dung ba Ngoc Ha đa bi ban đau gia tai Singapore voi gia 30 nghin USD. Khi buc tranh đuoc ban cho mot nha suu tap nguoi Đuc, buc tranh đa bi phat hien la gia. Nha suu tap nay đa qua Viet Nam đe kiem chung thong tin va sau đo sang Singapore khoi kien noi ban đau gia buoc phai tra lai tien. Co thong tin cho thay buc tranh gia tren ban ra tu bo suu tap cua mot nguoi đan ong đa qua đoi.
Chu so huu buc tranh ba Nguyen Thi Ngoc Ha la ong Nguyen Kim Son. Nguoi đan ong nay cung tung so huu buc tranh chan dung cua Nguyen Sang ve cho me minh. Cuoi nam 1997 trong khi đang tu sua nha, ong Nguyen Kim Son đa đe mat buc tranh that khi bi đanh trao voi buc tranh gia.
Nam 2019, co thong tin cho rang Sotheby's đang ban buc tranh đe ten Nguyen Sang, nhung mot nu hoa si ten Nguyen Thi Hien len tieng khang đinh phong cach nghe thuat cua buc tranh nay hoan toan khac nguyen Sang va khang đinh no la gia mao va bi ban voi muc gia "beo bot".


= Cac su viec khac =
Buc tranh "Em toi" cua Nguyen Sang trung bay tai bao tang My thuat Thanh pho Ho Chi Minh cung đa co dau hieu hu hai tu nam 2008 sau mot cuoc trien lam o Ao. Nam 2017, theo mot y kien cho rang hai buc tranh co ten "Thong nhat" ky ten danh hoa Nguyen Sang treo tai Cuc My thuat la tranh gia. Theo y kien nay, co mot nguoi đa co chep lai tranh cua Nguyen Sang. Tuy nhien ong Vi Kien Thanh đa khang đinh hai buc tranh cua danh hoa Nguyen Sang đuoc treo tai Cuc la do tac gia tu tay chep ban thu hai đe tang đon vi nay.


Vinh danh Ten tuoi cua Nguyen Sang đuoc ghi trong Tu đien Bach khoa Larousse o Phap. Ong đa đuoc nha nuoc Viet Nam truy tang giai thuong Ho Chi Minh ve van hoc – nghe thuat đot 1 vao nam 1996. Cung voi cac hoa si To Ngoc Van, Tran Van Can, Nguyen Gia Tri, Nguyen Sang la mot trong 4 hoa si đuoc Thu tuong Chinh phu Viet Nam quyet đinh cong nhan tac pham my thuat la bao vat quoc gia đot 2 (nam 2014). Trong đo, 2 tac pham tranh son mai "Ket nap Đang o Đien Bien Phu" va "Thanh nien thanh đong" cua Nguyen Sang đuoc cong nhan la bao vat quoc gia. Cho đen nam 2023, ong van la hoa si duy nhat co 2 tac pham đuoc Nha nuoc VIet Nam cong nhan la Bao vat quoc gia. Nhieu trang bao chi thuong vinh danh ong la nguoi đung đau trong bo tu the he thu 2 cua danh hoa Viet Nam la Nghiem–Lien–Sang–Phai.
O tinh Thai Binh hien co mot can nha nho đang tho cung Nguyen Sang bang buc anh duy nhat cua ong. Buc anh nay do Tran Đo chup. Tai thanh pho My Tho, que huong hoa si cung đa co mot đuong pho mang ten ong. Mot chuong trinh tro chuyen nghe thuat ve Nguyen Sang do Bao tang My thuat Viet Nam to chuc sang ngay 29 thang 7 nam 2023, nhan ky niem 100 nam ngay sinh cua hoa si đa dien ra. Ngay 29 thang 7 nam 2023, Bo Thong tin va Truyen thong cung Tong cong ty Buu đien Viet Nam cong bo se phat hanh bo tem buu chinh nhan ky niem 100 nam sinh hoa si Nguyen Sang gom 1 mau tem voi gia mat 4.000đ co kich thuoc 46 x 31mm. Bo tem nay đuoc phat hanh trong ngay khai mac trong khuon kho chuong trinh Trien lam tem buu chinh Đong bang song Cuu Long lan 4 va đuoc cung ung tren mang luoi buu chinh tu ngay phat hanh đen ngay 30 thang 6 nam 2025.


= Đau gia va trung bay =
Buc tranh "Meo von nhau" cua danh hoa Nguyen Sang đa đuoc mua voi gia ky luc 101.000 USD trong phien đau gia dien ra vao ngay 27 thang 8 nam 2017 tai Ha Noi. Đay la lan đau tien tai thi truong đau gia Viet Nam, co mot tac pham hoi hoa đa lap muc gia ky luc khi vuot nguong 100.000 USD.
Nam 2019, mot trien lam gioi thieu khoang 100 tac pham cua 23 hoa si noi tieng, phan anh nhieu giai đoan khac nhau cua hoi hoa Viet Nam tai Ha Noi đa đuoc to chuc. Nha suu tap tranh cua Nguyen Sang đa gioi thieu bo tranh ky hoa cua ong gom 48 buc bang mau nuoc, chi mau, but sat. Nguoi mua lai tu gia đinh em trai Nguyen Sang la Nguyen Hoa. Ngoai tac pham, nha suu tap gioi thieu hai chiec ghe đau go. Đay la hai chiec ghe gan bo voi Nguyen Sang trong suot thoi gian ong sang tac va sinh song tai pho Nguyen Thai Hoc, Ha Noi.


Danh sach tac pham lon Duoi đay la danh sach tac pham lon đuoc nhac đen cua Nguyen Sang, khong bao gom nhung tranh chan dung.

Goc hoc tap (son mai)
Giac đot lang toi (1953)
Mo Cam Pha (1962, son dau)
Ket nap Đang o Đien Bien Phu (1963, son mai)
Bo đoi tru mua (1970, son mai)
Thanh đong To quoc (1978, son mai)
Thanh nien thanh đong (1978, son mai)
Meo von nhau (1979, son mai)
Thong nhat (1980)
Vu tru (1984, son mai)


Tham khao Lien ket ngoai Website tinh Tien giang Luu tru ngay 29 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine
Vai tac pham cua Nguyen Sang
Chan dung Nguyen Sang tu suu tap Nguyen Đinh Đang ky hoa cac van nghe si Viet Nam