Tong Giang (chu Han: 宋江), tu Cong Minh (公明) , la mot nhan vat co that song vao the ky 12 duoi trieu Tong o Trung Quoc. Tuy nhien, cuoc đoi that cua ong chi đuoc su sach (Tong su) đe cap rat it va khong giong nhung gi đuoc mieu ta trong tieu thuyet Thuy hu cua nha van Thi Nai Am.


Trong lich su Tong Giang đuoc đe cap toi trong Tong su vao thang 2 nam 1121 (Tuyen Hoa thu 3) thoi Tong Huy Tong: "Giac o Hoai Nam la bon Tong Giang xam pham Hoai Duong quan, trieu đinh sai tuong đanh bat, lai xam pham Kinh Đong, Ha Bac, tien vao ranh gioi So Chau, Hai Chau; trieu đinh sai tri chau la Truong Thuc Da chieu hang đuoc". Tong su, Truong Thuc Da truyen chep: "Tong Giang khoi nghia o Ha Soc, cuop boc 10 quan, quan quan khong dam chong lai. Giang đanh tieng sap đen, Thuc Da sai gian điep do xet, biet giac o bo bien cuop hon 10 thuyen lon đe cho nhung thu gianh đuoc. Vi the mo tu si đuoc 1000 nguoi, đat mai phuc gan thanh, roi sai khinh binh đen bo bien, dan du đen đanh. Truoc đa mai phuc nhung binh linh khoe manh ben bo bien, cho binh linh hop lai, noi lua đot thuyen. Giac nghe thay, đeu khong con y chi chien đau, phuc binh thua co bat đuoc pho thu linh cua giac, Giang ben hang". Khong co gi giong nhu đuoc đe cap trong Thuy hu. Tong su, Hau Mong truyen chep: "Tong Giang cuop boc o Kinh Đong, Mong dang thu noi: "Giang co ba muoi sau nguoi hoanh hanh o vung Te, Nguy, quan quan co hang van cung khong dam chong lai, tai nang at hon nguoi. Hien nay giac cuop o Thanh Khe đang noi len, chang bang tha toi cho Giang, sai đi đanh Phuong Lap đe chuoc toi".


Trong tac pham Thuy hu Trong tac pham Thuy hu cua Thi Nai Am, ong la mot trong nhung nhan vat chinh, tu Cong Minh (公明), co ten hieu la Ho Bao Nghia (Nguoi keu goi chinh nghia), con goi la Tong Ap Ty, Cap Thoi Vu. Tong Giang la vi đau linh cua 108 anh hung Luong Son Bac sau khi Tieu Cai trung ten qua đoi. Nghia quan cua ong hoat đong o cac tinh Son Đong va Ho Nam, truoc khi chap nhan chieu an cua trieu đinh.
Tong Giang noi tieng la nguoi tot, hay giup đo nhieu nguoi nen tieng đon khap noi. 
Đau tien la viec Tong Giang bao tin giup Tieu Cai, Ngo Dung, Cong Ton Thang... chay thoat len Luong Son Bac. Vi Ha Đao đuoc lenh đen bao quan phu bat bon cuop đo le sinh nhat cua Sai Kinh. May sao lai ngay gio trua, quan phu nghi; Ha Đao moi vao quan tra đoi, gap Tong Giang. Ha Đao vo tinh tiet lo cho Tong Giang biet bon cuop la Tieu Cai, Ngo Dung... Tong Giang lua Ha Đao ngoi đoi, phong ngua nhu bay đen bao tin cho Tieu Cai. Nho đo ma Tieu Cai co thoi gian thu xep viec nha va cung voi cac anh em hao han thoat than. Chinh vi viec nay ma sau khi len Luong Son Bac, Tieu Cai va Ngo Dung quyet moi Tong Giang len tu nghia cho bang đuoc.
Khi Tong Giang va Đoi Tung sap đua ra hanh hinh o Giang Chau, Ly Quy xong ra cuu, Tieu Cai cung cac huynh đe đang o Luong Son cung ra cuu. Tong Giang cung Tieu Cai quay lai giet chet Hoang Van Binh, roi len Luong Son. Tieu Cai muon nhuong trai chu cho Tong Giang nhung Tong Giang tu choi. Tong Giang cho treo đai ki "Thay troi hanh đao" đe keu goi hao han bon phuong ve tu hoi. Cong Ton Thang đoan rang sau nay se co 108 nguoi tu tai đay.
Tong Giang lap nhieu cong cho Luong Son nhu đanh Chuc Gia Trang, Cao Đuong Chau, Thanh Chau,... Uy danh cua Tong Giang vuot qua Tieu Cai, luc nay o Luong Son đa tu hoi 89 nguoi roi. Voi lai Tieu Cai nhan ra Tong Giang muon đuoc trieu đinh chieu an, Tieu Cai that vong va hanh đong nong noi khi thay Luu Đuong huynh đe bi Tang Đau thi đanh. Tieu Cai thong linh binh ma rat đong voi 20 thu linh đanh Tang Đau thi, Tieu Cai trung ke, bi Su Van Cung ban ten chet. Truoc khi chet, Tieu Cai di nguyen rang ai giet Su Van Cung thi lam trai chu Luong Son.
Tong Giang đuoc ton len lam đau linh Luong Son Bac. Tong Giang tiep tuc lanh đao Luong Son đi cuu Lu Tuan Nghia, thu phuc Sach Sieu, cung Lu Tuan Nghia đanh thang Tang Đau thi, đanh Đong Binh, Đong Xuong. Luong Son co 107 nguoi.
Mot ngay, tren Luong Son cac chien ma đeu bi benh, Hoang Phu Đoan đuoc Nhat Vu Tien Truong Thanh tien cu, len Luong Son tri benh cho ngua. Tong Giang dung loi noi cua minh ma khien Hoang Phu Đoan o lai Luong Son. Tong Giang điem lai thay anh em co ca thay 108 nguoi, vui mung khon xiet, lien lap đan te troi đat. Đen ngay thu 49 thi tu nhien troi noi sam roi mot luong hao quang xe bau troi xet xuong phia Nam. Tong Giang cho nguoi đao len thi thay mot van bia ghi chu co, nho nguoi dich ra thi o đo ghi đay đu ten cua 108 vi đau linh Luong Son Bac. Tong Giang rat mung, đoi ten Tu Nghia Sanh thanh Trung Nghia Đuong. Tong Giang cung cac huynh đe cat mau an the, nguyen cung song chet. Roi tu đo tim cach quy thuan trieu đinh.
Trieu đinh nhieu lan mang quan chinh thao Luong Son. Tong Giang lanh đao Luong Son đanh bai Đong Quan 2 lan, đanh bai Cao Cau 3 lan. Cao Cau bi bat len Luong Son, Tong Giang nho Cao Cau ve xin vua Tong cho chieu an va tha Cao Cau ve. Lam Xung muon giet Cao Cau đe tra thu nhung Tong Giang đa ngan lai. Sau khi đuoc trieu đinh an xa cho quy thuan. Tong Giang cung cac anh hung Luong Son Bac lap đuoc nhieu chien cong hien hach.
Tong Giang lanh đao Luong Son đanh nuoc Lieu, chiem Đan Chau, Ke Chau, Ba Chau, U Chau. Trong mot tran đanh, quan Luong Son trung tran phap cua quan Lieu, cac tuong Luong Son bi tach ra tung noi. Tong Giang suyt bi giet, nho Ly Quy vung riu cuu nen thoat. Lai them tran đo cua vua Lieu Thien To Đe tao ra. Tong Giang pha tran mai cung khong đuoc. Cuu thien huyen nu hien linh, chi cach cho Tong Giang pha tran. Tong Giang lam theo va đanh tan quan Lieu, keo đen Yen Kinh nuoc Lieu. Vua Lieu thay sap vong quoc nen sai su đen hoi lo bon Cao Cau nuoc Tong. Tong Huy Tong nghe loi Cao Cau, Sai Kinh ma goi quan Tong Giang rut ve. Quan Luong Son uong cong xa than trong mot nam qua.
Đien Ho tu y xung Vuong, vua Tong sai Tong Giang mang quan đanh dep. Trong cuoc chien, quan Tong Giang trung yeu thuat cua Kieu Đao Thanh ben Đien Ho. Tong Giang than troi va rut kiem tu van thi co tho đia hien linh cuu ra. Long trung thanh cua Tong Giang cam thu ca troi đat. Quan Luong Son co Cong Ton Thang co phap thuat, lap nhieu chien cong trong cuoc chien. Sau nam thang, quan Đien Ho bi tieu diet. Mot so tuong Đien Ho nhu Kieu Đao Thanh, Ton An, Bien Tuong,... quy thuan Tong Giang. Tong Giang rut quan ve.
Tren đuong Tong Giang ve kinh thi nghe tin quan Vuong Khanh đanh đen sat kinh đo nha Tong. Tong Huy Tong ha lenh Tong Giang khoi ve kinh ma bang ngang đanh Vuong Khanh. Cuoc chien voi Vuong Khanh rat cam go, binh ma chet vo so. Cac hang tuong Đien Ho đau hang Tong Giang tu tran gan het. Ngu ho tuong cua Luong Son co suc đanh va cuoi cung cung tieu diet đuoc Vuong Khanh sau 2 thang chien đau.
Quan Tong Giang ve kinh, bon gian than Sai Kinh, Đong Quan so Tong Giang quyen cao chuc to nen tau len Tong Huy Tong phong cho chuc nho va nghiem cam toan bo quan Luong Son vao thanh. Đieu nay khien nhieu đau linh bat man, đoi đanh vao thanh hoac ve Luong Son. Tong Giang phai het suc khuyen can moi lam diu tinh hinh. Nghe tin Phuong Lap o Giang Nam xung Đe, ngang hang voi vua Tong. Tong Huy Tong lo lang, Tong Giang tinh nguyen xuat chinh nam ha diet Phuong Lap. Tong Huy Tong chuan tau.
Quan Luong Son bat đau ton that ve tuong linh la trong cuoc giao tranh nay. Khi ha đuoc To Chau, quan Luong Son mat 15 thu linh. Đanh Hang Chau, thi mat them may chuc vien tuong. Cuoi cung thi quan trieu đinh cung dep xong đuoc Phuong Lap, bat song đuoc thu linh, giet chet cac tuong giac, tuy nhien chiu ton that nang ne.


= Cai chet =
Sau khi dep đuoc giac Phuong Lap, đau linh Luong Son Bac con 36 nguoi ve kinh đo. Mot so nguoi bo đi, khong theo đoan quan thang tran tro ve nen chi con 27 nguoi ve toi kinh. Tong Giang đuoc phong chuc quan cai tri o So Chau. Do bi gian than ham hai nen Tong Giang đa chet khi uong phai ruou vua ban co thuoc đoc. Mac du Tong Giang biet trong ruou co đoc, nhung vi la ngu tuu nen khong the khong uong. Tong Giang đuoc chon o vung Lieu Nhi, cua Nam So Chau.


Ghi chu