CLANNAD (クラナト, Kuranado) la mot visual novel do hang phan mem Key phat trien, cong ty nay cung cho ra đoi hai tac pham noi tieng khac la Kanon va AIR. Key phat hanh phien ban gioi han tren he may PC vao ngay 28 thang 4 nam 2004, va chua đay bon thang sau đo vao ngay 8 thang 8 cung nam, phien ban chinh thuc tren cac he may PlayStation 2, PlayStation Portable, Xbox 360 va PlayStation 3 cua tro choi cung đuoc ra mat. CLANNAD co cach choi theo loi tuyen tinh, tuy chi đi theo cot truyen đinh san nhung nguoi choi co the tuong tac đe co cac ket thuc khac nhau. Cot truyen chu yeu đi sau vao noi tam cua nam nhan vat nu chinh.
Trong khi hai tac pham truoc cua Key la Kanon va AIR đeu phat hanh duoi dang tro choi danh cho nguoi đa thanh nien va đen phien ban sau đo đuoc cat bo vai canh khong phu hop cho khach hang duoi 18 tuoi, thi tac pham thu ba la CLANNAD lai phat hanh cho moi lua tuoi va khong chua bat cu canh goi cam nao. Vao ngay 25 thang 10 nam 2005, Key phat hanh mot spin-off danh cho nguoi lon co ten Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~ tap trung vao nhan vat Sakagami Tomoyo, mot trong nam nhan vat nu chinh cua tac pham nay.
CLANNAD cung đuoc chuyen the sang mot vai loai hinh truyen thong khac. Đien hinh la bon loat manga: loat truyen đau tien đang tren tap chi Comic Rush, loat thu hai đang tren tap chi Comi Digi +, loat thu ba đang tren hai tap chi Dengeki G's Magazine va Dengeki G's Festival! Comic, loat thu tu tren Dragon Age Pure. Tiep đo, phien ban phim anime cua CLANNAD đuoc thuc hien boi hang san xuat hoat hinh Toei Animation đa ra mat ngay 15 thang 9 nam 2007 cung hai bo anime truyen hinh dai tap đi kem hai OVA thuc hien boi Kyoto Animation, cong ty đa tung chuyen the hai tac pham truoc cua Key la AIR va Kanon. Sau đo hai bo đia drama CD voi 9 tap tat ca cung đuoc phat hanh. Tat ca cac bo anime cung cac OVA cua no đeu đuoc cap phep boi Sentai Filmworks, ban đia hoa va phan phoi bang tieng Anh boi Section23 Films. Vao thang 3 va thang 5 nam 2009, bo anime đau tien ten CLANNAD đuoc phat hanh tai thi truong Bac My trong hai hop đia, moi hop chua nua bo anime. Bo thu hai ten CLANNAD ~After Story~ phat hanh tai thi truong Bac My trong hai hop đia vao thang 10 va thang 12 cung nam.
Visual novel cung hai bo anime chuyen the va mot phim dai 94 phut cua CLANNAD ban rat chay o Nhat Ban. Theo bang xep hang nhung bishojo game noi đia co doanh thu cao toan quoc, ngay khi phien ban gioi han cua he may PC đuoc phat hanh, lap tuc no đa xep hang nhat hai lan va lan thu ba thu tu xep hang cua phien ban PC nay đa giam xuong o vi tri 46 tren 50. Bo anime CLANNAD đau tien phat hanh trong tron 8 bo DVD, sau trong so đo đung hang nhat ve luong đia anime tieu thu trong tuan đau tien phat hanh o Nhat. Bo anime CLANNAD ~After Story~ phat hanh sau đo cung co 8 bo DVD, bay trong so đo đa xep đau bang trong tuan đau tien. Phien ban đac biet cua anime duoi dang DVD xep hang ba ngay trong tuan đau tien phat hanh.


Cach choi Visual novel CLANNAD đuoc chia thanh hai phan gom School Life va After Story the hien cac giai đoan khac nhau trong toan bo cau truyen. Moi đau chi co phan School Life la co the choi đuoc, va chi khi nguoi choi đa hoan thanh xong kich ban phan nay, phan After Story moi đuoc mo ra đe nguoi choi tiep tuc kham pha. Xuyen suot cau truyen la viec tim va thu thap 8 qua cau anh sang, moi qua cau thu đuoc la moi phan truyen ve mot nhan vat đa hoan tat. Lan luot tung qua cau se bien mat trong phan School Life nhung sau đo se xuat hien lai trong phan After Story.
Trong phan School Life, nguoi choi se nhap vai Okazaki Tomoya - mot hoc sinh nam cuoi truong cap 3 - nguoi se gap va đoi thoai voi tat ca cac nhan vat trong tro choi nay, nhung chi tap trung vao nam nhan vat nu chinh trong đo co Furukawa Nagisa. Tiep noi ngay sau phan School Life la phan After Story, trong đo nhan vat Nagisa la tam điem chinh, đong thoi cung la khoang thoi gian Nagisa va Tomoya bat đau cuoc song tu lap nhu mot cap đoi va cau truyen đuoc dan dat trong khoang 10 nam tiep đo. Cac nhan vat khac o phan School Life cung xuat hien nhung vai tro cua ho mo nhat hon nhieu. Đe đat đen ket thuc that su trong visual novel CLANNAD thi 13 qua cau anh sang phai đuoc thu thap. Mac du y đinh ban đau la đua cac qua cau anh sang vao nhu mon đo nguoi choi co the su dung đuoc, nhung xet thay no se lam tang đo kho cua visual novel cung nhu lam mat tinh lien mach trong cau chuyen, nen chung đa thay đoi chuc nang chi con la thu thap va cat giu.
CLANNAD đoi hoi nguoi choi tuong tac it nhieu boi phan lon thoi gian la đoc nhung dong chu xuat hien tren man hinh mo ta đoan đoi thoai giua cac nhan vat khac nhau xen lan suy nghi cua nhan vat chinh. Mot yeu to quan trong co trong CLANNAD (cung nhu hau het cac visual novel khac) đo la nguoi choi chi co the tuong tac khi đen "điem quyet đinh" thuong xuat hien va co vai lua chon đuoc đua ra. Cac "điem quyet đinh" nay thuong thay đoi va xuat hien khong đeu đan, co the cach nhau it phut hoac lau hon. Trong khi nguoi choi đang phan van giua cac lua chon, visual novel se dung lai cho cho đen khi nguoi choi đua ra quyet đinh, sau đo cot truyen se tien trien theo mot huong nhat đinh. Se co nam kich ban chinh tao đieu kien cho nguoi choi trai nghiem, giao luu va ket ban voi moi nhan vat nu chinh cung 13 hoi ket khac nhau. Đong nghia voi viec voi moi kich ban nguoi choi se phai choi lai nhieu lan đe lay đuoc tat ca đoan ket co trong visual novel. Thanh tich hoan thanh visual novel CLANNAD nhanh nhat cung phai mat 100 gio.
Voi tong cong 62.830 chu, CLANNAD la tac pham đo so thu hai cua Key, va theo ghi nhan cua Tonokawa Yuto, CLANNAD chi kem 4.000 chu so voi mot tac pham khac cua Key trong nam 2008 la Little Busters! Ecstasy. Trong khi hai tac pham truoc cua Key la Kanon va AIR đeu phat hanh duoi dang tro choi danh cho nguoi tren 18 tuoi va đen phien ban sau đo đuoc cat bo vai canh khong phu hop cho khach hang trong đo tuoi vi thanh nien, thi tac pham thu ba la CLANNAD lai phat hanh cho moi lua tuoi va khong chua bat cu canh goi cam nao.


Tong quan = Chu đe va thiet lap =
Nua đau visual novel co boi canh tap trung chu yeu vao mot truong trung hoc pho thong tai Nhat Ban, truong tot nhat trong thanh pho. Ben ngoai ngoi truong, cac đia điem thuong xuat hien la tiem banh Furukawa đuoc trong nom boi bo me cua Nagisa, va ky tuc xa noi Sunohara Youhei o tro. Trong suot tro choi, cac hinh anh mo nhat ve mot the gioi ao cung thuong xuat hien. The gioi nay khong co ai ngoai tru mot co gai tre cung mot con bup be co su song ma co tao ra tu nhung manh rac vun va thong qua con bup be nguoi choi co the giao tiep voi co gai. Nua cau chuyen con lai tap trung vao thanh pho noi ma ngoi truong toa lac, sau khi phan nua đau ket thuc.
Co nhieu chu đe nhat đinh xuat hien trong suot cau truyen. Chu đe chinh la đe cao gia tri cua gia đinh, cung nhu tua đe cua visual novel do nha bien kich chinh Maeda Jun bi nham khi nghi CLANNAD tuc la "gia đinh" hay "clan" (gia toc) trong tieng Ireland. Trong so sau nhan vat chinh thi Tomoya, Nagisa va Kotomi khong phai anh em ruot thit mac du cha me cua ho đuoc nhac toi kha nhieu trong tro choi. Cau chuyen cua Nagisa đuoc viet dua tren su phoi ket hop giua thu Maeda mo ta nhu mot "Gia đinh hoan hao" voi khong khi gia đinh đuoc cam nhan sau sac. Trong cau chuyen cua Nagisa thuong xuat hien bai hat "Dango Daikazoku" (たんこ大家族, "Dango Daikazoku"  The Big Dango Family, tam dich: Đai gia đinh Dango) (mot nhom linh vat hu cau theo tri tuong tuong cua tre em) ma Nagisa rat thich. Cau chuyen cua Tomoya va Nagisa đa đuoc viet voi phong cach đua ra hinh anh bieu trung cho "su truong thanh cua tuoi tre" vao đoan ket cua cau chuyen. Cau chuyen cua Fuko va Kyou noi ve tinh cam chi em cung đong vai tro khong the thieu va trong cau chuyen cua Tomoyo, tat ca thanh vien trong gia đinh cua co la co anh huong chinh. Mot hang chu nho la Mag Mell xuat hien sau phan gioi thieu theo tieng Ireland co nghia la "Canh đong hanh phuc" va cung la mot cau truyen than thoai vung Celtic. Cac ban nhac cung cac bai hat su dung trong visual novel nay đuoc tap hop lai thanh mot CD va phat hanh voi tua đe Mabinogi, no cung tap hop rat nhieu cau chuyen thoi trung co voi tieng Wales viet theo loi van xuoi. Tieng Wales cung la ngon ngu Celt giong nhu tieng Ireland.
Theo truc quan, phan lon cac canh cua visual novel đuoc the hien voi tong mau sang va am ap. Nhung đong co xanh muot rong lon va nhung cay hoa anh đao đam hoa ruc ro la hinh nen thuong thay nhat trong CLANNAD va cung đuoc su dung nhieu trong cac hinh anh cua nhung bo anime khac nhu Thuy thu Mat Trang co the noi đay la mot phan trong van hoa Nhat Ban. Trong khi nhung canh cam đong hay hanh đong thi co cach phoi mau khac nhau đe thich hop cho tung hoan canh cung nhu tang su an tuong. Viec phoi mau tap trung vao nhan vat chinh đa hinh thanh va lam noi bat len phong cach chi co trong manga va anime. Ngoai ra, phong cach đac trung cua nghe si Hinoue Itaru cung de dang nhan thay voi khoang cach giua mui va mieng kha nho cung nhu hai mat cach nhau kha xa. Cung voi nen đo hoa tinh va nhan vat the hien hai chieu. Cac canh thay đoi voi cac hieu ung rat đon gian nhu mot hinh se chay tu tren xuong the cho hay keo len va đon gian chi la xoay hinh canh nen. Khi tro chuyen voi nhieu nhan vat thi cac nhan vat đang noi se hien ro len con cac nhan vat khac se mo đi va bien mat, ngoai ra bieu hien net mat cua nhan vat cung kha han che.


= Nhan vat chinh =

Nguoi choi se nhap vai Okazaki Tomoya, nhan vat chinh cua CLANNAD. Tomoya đuoc mo ta nhu mot nguoi chenh mang hay mot thanh nien bat chap moi thu do anh khong he co moi quan he nao o truong cung nhu khong co muc đich song chinh, trong phan đau cua visual novel, anh tham chi con ghet ca thanh pho ma minh đang song (noi CLANNAD lay boi canh). Anh rat thang than trong quan điem cua minh voi nguoi khac va cung khong ngan ngai noi len suy nghi cua minh ke ca khi no khong phu hop trong thoi gian đo. Mac du the, Tomoya rat tot bung voi ban be va đuoc biet đen đieu đo vi anh san sang giup đo bat cu ai xung quanh đang can anh. Anh khong ich ky va khong đoi hoi nhung nguoi tung đuoc anh giup tra cong cho minh.
Tomoya đa gap Furukawa Nagisa, mot trong nhung nhan vat nu chinh cua CLANNAD. Nagisa la mot co gai an noi diu dang, nho nhe, luc nao cung tu ti ve ban than. Chinh vi vay co luon phai nho toi su giup đo cua nhung nguoi xung quanh. Nagisa co mot thoi quen kha la la luon lam nham ten cua cac mon an co ua thich ma co co y đinh an vi du nhu Anpan (mot loai banh nhan đau) đe tu đong vien minh. Fujibayashi Kyou, mot nhan vat nu chinh khac, rat manh mieng va vo cung hung ho, co cung đuoc ban be va gia đinh biet đen nhieu vi tai nau an cua minh. Khi noi gian co khong ngan ngai nem ca mot cuon tu đien ma co thuong mang theo. Cho du vay co cung co mot tinh cach khac la nhe nhang va quan tam đen moi nguoi, tinh cach nay boc lo ro nhat khi co o gan nguoi em gai song sinh cua minh la Fujibayashi Ryou.
Tomoya cung gap mot co gai thien tai la Ichinose Kotomi o truong, cung la mot trong nhung nhan vat nu chinh. Co đuoc xep hang trong top muoi nguoi đung đau moi bai kiem tra toan quoc trong moi linh vuc ma co tham gia, co thuong vao thu vien đe kiem them cac tu lieu tham khao, đac biet la nhung cuon sach in bang tieng nuoc ngoai. Kotomi kha tram lang va rat kho đe bat chuyen voi co, vi co rat te trong ky nang giao tiep, Kotomi co the hoan toan mac ke khong quan tam đen bat cu ai xung quanh khi co đoc sach cho du ho co gay on ao đen muc nao đi chang nua. Nhan vat nu chinh thu tu cua CLANNAD la Sakagami Tomoyo cung chuyen đen hoc o truong cua Tomoya. Tomoyo giong nhu Kyou co the tro nen cuc ky hieu chien, co la mot vo si rat gioi, nhung cu đam va đa co tung ra đeu cuc ky hieu qua cung nhu co the luc rat tot. Cho du Tomoya lon tuoi hon, tuy nhien Tomoyo khong he ton trong anh nhu cac hoc sinh lop duoi. Tomoyo cung xuat hien trong visual novel thu nam cua Key la Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~ nhu mot nhan vat nu chinh.
Nhan vat nu chinh cuoi cung trong CLANNAD la hoc sinh nam đau ten Ibuki Fuko, mot co gai luon lan tranh nguoi khac, va truoc khi gap Tomoya thi Fuko luon đuoc thay đang ngoi mot minh va khac nhung con sao bien bang go voi con dao nho đe tang no cho nguoi khac nhu mot mon qua. Fuko cuc ky bi me hoac boi sao bien hoac nhung thu co hinh ngoi sao ma co tuong lam la sao bien, moi khi nhin thay chung co thuong tro nen phan khich tot đo hay quen het moi thu xung quanh minh roi chim vao mot the gioi mo mong nao đo..


= Cot truyen =


 School Life  Cot truyen phan nay xoay quanh Okazaki Tomoya, mot hoc sinh trung hoc nam thu ba bat man voi cuoc song cua chinh minh. Me cua Tomoya (Atsuko) đa mat khi anh con rat nho, đe anh lai cho cha (Naoyuki) nuoi lon. Sau vu tai nan, cha cua Tomoya tro thanh nguoi nghien ruou va co bac roi thuong xuyen cai nhau voi con trai minh. Mot ngay no, trong mot tran cai va ong đa đay Tomoya va vao tuong lam trat khop vai cua anh. Ke tu đo ong đoi xu tu te voi Tomoya nhung co mot khoang cach nhu the Tomoya la mot nguoi xa la hon la mot nguoi trong gia đinh. Đieu nay đa lam ton thuong Tomoya con nhieu hon ca moi quan he truoc đay cua anh voi cha minh, va anh luon cam thay bat tien khi tro ve nha nen thuong xuyen vang mat qua đem. Ngoai ra, chan thuong đa khien anh khong the nao choi bong ro đuoc nua, va đieu đo đa nay sinh mot khoang cach giua Tomoya voi ngoi truong va cac hoat đong cua no. Vi the cuoc song vo vi cua anh bat đau. Ban than cua Tomoya la Sunohara Youhei cung bi loai khoi cau lac bo bong đa vi bat đong y kien, cung co mot cuoc song vo vi va thuong xuyen o suot trong ky tuc xa nam cung voi Tomoya ma khong lam gi nhieu.
Cau chuyen bat đau vao thu hai, ngay 14 thang 4 nam 2003 khi bat đau mot nam hoc moi, chinh la luc ma Tomoya gap Furukawa Nagisa, mot co gai an noi rat kheo lon hon anh mot tuoi phai hoc lai do bi đau om lien mien trong nam truoc. Muc đich chinh cua co la gia nhap cau lac bo kich nghe ma co chua tung lam đuoc do bi benh, nhung ho cung thay la cau lac bo nay cung đa bi giai the do khong đu thanh vien vi tat ca đa tot nghiep. Trong khi Tomoya co rat nhieu thoi gian ranh nen anh quyet đinh giup Nagisa đe tao ra mot cau lac bo kich nghe moi. Trong suot hoc ky, Tomoya đa gap va lam quen voi nhieu nhan vat nu khac, nhung nguoi ma anh đa dan hieu tuong tan cung nhu giup đo ho vuot qua cac van đe tram trong trong cuoc song rieng cua moi nguoi.


 After Story  Trong phan thu hai cua cau chuyen, bat đau ngay sau khi phan mot ket thuc nhung co boi canh keo dai ra 10 nam tiep theo, Tomoya va Nagisa đa lap gia đinh va chung song voi nhau. Tomoya đa gap rat nhieu kho khan ma cac gia đinh thuong gap phai, nhung chu yeu la do suc khoe cua Nagisa von khong tot. Nagisa đa mat ngay sau khi sinh đua con gai đau long cua ho la Okazaki Ushio, bat hanh đa khien cho Tomoya roi vao trang thai suy nhuoc. Chinh vi đieu nay ma bo me cua Nagisa la Furukawa Akio va Furukawa Sanae đa nhan cham soc Ushio thay anh. Nam nam sau đo, khi Tomoya gap ba noi cua minh la Okazaki Shino, ba đa noi cho Tomoya ve qua khu va nhung noi đau kho cua cha anh rat giong voi truong hop cua Tomoya sau khi Nagisa mat. Sau khi nghe cau chuyen đo, Tomoya đa quyet đinh se cham soc va nuoi lon Ushio cung nhu thua nhan Naoyuki la cha cua minh. It lau sau khi Tomoya tim lai muc đich cua cuoc song, thi Ushio bi mac benh giong nhu Nagisa. Ca gia đinh Tomoya, Sanae va Akio đeu cung nhau đau tranh đe cuu Ushio, Tomoya tham chi đa nghi viec đe cham soc Ushio nhung tat ca đeu vo vong. Khi mua đong toi, Tomoya muon lam bat cu viec gi cho Ushio, anh đa dan Ushio đi dao nhung co be bi ngat đi va sau đo đa mat trong vong tay cua anh.
Tinh than cua Tomoya đa hoan toan sup đo, nhung chinh vao luc đo anh đa lac vao giac mo noi nhung qua cau anh sang bay lo lung trong The gioi ao (幻想世界, Genso Sekai). Trong nhung giac mo đau tien, anh khong thay bat cu dau hieu nao cua cuoc song ngoai tru mot co gai tre va co moc xung quanh. Moi giac mo cua Tomoya dan dat anh ngay cang hieu them ve the gioi đo. Tomoya cung thay rang co gai tre co kha nang đac biet la tap hop cac thu linh tinh lai va truyen su song cho chung, va chinh co đa tao ra co the cho anh bang cac manh vun. Do anh đa tai sinh trong the gioi đo duoi hinh dang mot con robot va danh toan bo thoi gian ben co gai đo. Tomoya cho rang chi co anh va co gai la thuc su "song" trong the gioi đo. Thoi gian troi qua, Tomoya va co gai co gang tao ra mot con robot khac voi nhung thu linh tinh ma ho tim đuoc nhung do khong co linh hon nen no khong the song. Nho đen the gioi ma anh đa đen tu đo, Tomoya đa thuyet phuc co gai cung đong mot chiec tau đe anh co the tron mua đong ngay cang đen gan va tiep tuc cuoc song hanh phuc. Cuoi cung khi mua đong đen, co gai bi cong va khong the đi đuoc nua. Khi đoi mat voi tham kich nay, co gai đa noi voi Tomoya rang anh co mot co hoi khac đe lam lai moi thu. Đe lam đuoc viec đo, anh phai thu thap tat ca cac qua cau anh sang "bieu tuong cua su hanh phuc" giong nhu nhung qua cau bay lo lung trong the gioi ao.
Neu tat ca nhung qua cau nay đa đuoc thu thap trong suot ca hai phan cau truyen thi voi suc manh cua chung, viec đao nguoc thoi gian va cuu song Nagisa cung nhu bao ve cho Ushio khong bi mac bat cu can benh hiem ngheo nao se tro thanh hien thuc, cung nhu mo ra ket thuc that su cua toan bo cot truyen la Nagisa se song hanh phuc cung voi Tomoya va con gai Ushio cua ho.


Phat trien Nha đieu hanh san xuat cho tac pham CLANNAD la Baba Takahiro o Visual Art's, viec xuat ban nam duoi quyen đieu khien cua Key. Maeda Jun la mot trong ba tac gia viet kich ban chinh cung voi Kai va Suzumoto Yuichi, nhung nguoi đa len ke hoach lam viec voi CLANNAD va viet phan lon cot truyen. Okano Toya la tro ly kich ban. Hinoue Itaru la hoa si chinh cung nhu đam nhiem luon viec thiet ke cac nhan vat. Miracle Mikipon, Mochisuke, Na-Ga va Shinory thay phien cung cap cac hinh ve tren may tinh. Nhac cua visual novel soan boi Maeda Jun, Orito Shinji va Togoshi Magome.
Voi tac pham thu hai cua Key la AIR, Maeda Jun đa thu nhan rang khi đo ong cam thay ong co the viet bat cu thu gi ma ong muon vao cot truyen, tuy nhien sau đo ong thay rang AIR tro nen qua kho đe nguoi choi co the choi va hieu đuoc het y nghia cua no. Chinh vi đieu nay ma Maeda đa tu nhu rang voi tac pham tiep theo cua Key la CLANNAD, ong co nhiem vu phai lam cho no tro nen de dang hon voi moi nguoi nhung van co the truyen đat y nghia. Hay noi cach khac ong muon visual novel nay se lam hai long moi nguoi va ngay lap tuc len ke hoach thuc hien CLANNAD gan nhu ngay sau khi AIR hoan tat. Ngay khi len ke hoach cho CLANNAD, Maeda đa đinh huong rang ong khong muon viet mot cot truyen giong nhu AIR, ma thay vao đo se tap trung vao su gan ket sau tham cua "moi nguoi va noi minh đang song" cung nhu "tinh nguoi". Maeda cung đa noi rang ong đa van dung vuot qua suc cua minh khi thuc hien viet gan het kich ban cho CLANNAD va noi them rang neu co them mot tac pham khac giong nhu CLANNAD nua thi «Đo se la buc tuong ma toi khong the vuot qua them lan nua». Trong khi Maeda bat đau co cam giac la minh đa chuan bi nen kich ban tot thi toan bo nhung nguoi viet kich ban con lai bat đau thuc hien viec xay dung tiep đe đay cot truyen len muc ma Maeda cung khong nghi la se đat toi va Suzumoto cung noi la kich ban cua CLANNAD đa dai ra them gap đoi tu nen kich ban đau. Va vi kich ban tro nen dai hon nen tinh tiet cua visual novel nay "re nhanh" nhieu hon nen cot truyen cung tro nen sau sac hon.
Co nhieu điem giong nhau giua CLANNAD va AIR. Khi kich ban cua Nagisa đuoc viet thi nay sinh mot so tranh cai voi chieu dai kich ban cua co cung nhu no qua tap trung vao nhan vat chinh. Co lo ngai rang mot nhan vat qua noi bat voi mot qua khu bi an se khien cho CLANNAD giong nhu AIR đa tap trung su chu y vao nhan vat Kamio Misuzu. Chu tich cua cong ty Visual Art's tham chi con đe nghi giam su khac nhau giua cac cot truyen rieng cua cac nhan vat cang nhieu cang tot nhung đa hoan toan bi bac bo khi Maeda noi rang nguoi choi se đanh gia tac pham dua tren chieu sau cua kich ban voi nhieu cau chuyen khac nhau cua tung nhan vat, hon nua ket thuc cua visual novel nay la ket thuc co hau. Maeda lo ngai rang chuong After Story voi viec noi truc tiep voi chuong chinh cung nhu qua tap trung vao nhan vat Nagisa se che mat kich ban chinh giong nhu đa tung xay ra voi AIR. Đe tranh viec đo lap lai voi CLANNAD, Maeda đa tap trung vao phan nua đau cua kich ban, chuong School Life voi viec lam cho no tro nen dai va xuc đong voi nguoi choi.


= Lich phat hanh =
Key cong bo vao nam 2001 la se phat hanh CLANNAD trong nam 2002 nhung sau nhieu lan tri hoan, CLANNAD chinh thuc đuoc phat hanh ngay 28 thang 4 nam 2004 voi phien ban gioi han chi choi tren may tinh co o DVD. Phien ban chinh thuc phat hanh trong khoang thoi gian ngan hon 2 thang sau tuc ngay 6 thang 8 nam 2004 va co gia giong nhu ban gioi han. Ca hai ban gioi han va chinh thuc đeu khong đuoc long tieng nhan vat. Ban danh cho he may PlayStation 2 cung đuoc phat trien boi Interchannel đa phat hanh ngay 23 thang 2 nam 2006. Tat ca cac nhan vat đeu đuoc long tieng (tru Okazaki Tomoya) trong ban danh cho he may PlayStation 2. Sau khi cac ban PS2 đa ban đu so luong tieu chuan, mot phien ban re hon cho PS2 hay con biet đen voi ten "Best Version" đuoc ban voi gia chi bang mot nua so voi phien ban đau tren cung he may. Phien ban "Best Version" tren PS2 sau nay đuoc đong goi trong bo "Key 3-Part Work Premium Box" cung voi hai ban tuong ung tren PS2 cua Kanon va AIR, phat hanh ngay 30 thang 7 nam 2009. Phien ban dung tren cac he may di đong nhu SoftBank 3G va đien thoai di đong FOMA san xuat boi Prototype thong qua Visual Art's Motto phat hanh ngay 16 thang 1 nam 2008.
Mot phien ban PC đuoc long tieng đay đu goi la CLANNAD Full Voice đa phat hanh ngay 29 thang 2 nam 2008. Phien ban nay co cac hinh anh moi tuy nhien giong long tieng cac nhan vat tren phien ban cua PlayStation 2 khong thay đoi va Tomoya van khong đuoc long tieng. Prototype cung phat hanh phien ban tren PlayStation Portable (PSP) ngay 29 thang 5 nam 2008 co cac chi tiet giong nhu ban lam moi long tieng đay đu tren PC. Mot phien ban khac cung do Prototype phat hanh tren he may Xbox 360 vao ngay 28 thang 8 nam 2008, co long tieng tat ca cac nhan vat (tiep tuc tru Tomoya ra). He may Xbox 360 đa su dung Xbox Live đe phan phoi truc tuyen chinh thuc drama CD mang ten Official Another Story CLANNAD: On the Hillside Path that Light Watches Over cung đuoc phat hanh boi Prototype. Ban gioi han cua PSP va Xbox 360 co đinh kem cac drama CD phat hanh boi Prototype voi nam cau chuyen rieng biet, con o he may PSP thi cac drama CD đuoc thu tren đia chu khong phai la tai ve truc tuyen nhu Xbox 360. Phien ban co long tieng đay đu (CLANNAD Full Voice) đuoc Key tai phat hanh voi ten CLANNAD vao ngay 31 thang 7 nam 2009 trong mot hop chua nam visual novel khac cua hang nay nhan dip ki niem 10 nam thanh lap Key (Key 10th Memorial Box) va tiep tuc tai phat hanh ngay 28 thang 5 nam 2010 voi mot so nang cap đe co the su dung cho Windows 7 voi ten CLANNAD Memorial Edition. Prototype cung đa phat hanh mot phien ban cua CLANNAD tren he may PlayStation 3. vao ngay 21 thang 4 nam 2011. Ho cung đa phat mot ban cho he may PlayStation 4 vao 14 thang 6 nam 2018 va se phat mot ban cho Nintendo Switch vao 4 thang 7 nam 2019, hai ban nay đeu đuoc cap ngon ngu Tieng Anh va Tieng Nhat.


Cac chuyen the = Sach xuat ban =

Mot cuon sach day tuong đuong tap chi gom 39 trang mang ten pre-CLANNAD đa đuoc xuat ban boi SoftBank Creative vao ngay 15 thang 4 nam 2004. Cuon sach co cac hinh anh trong visual novel, mot so gioi thieu ngan ve nhan vat, cac ban ve phac thao cung ban ve cac y tuong. Mot cuon sach hinh gom 160 trang danh cho nhung nguoi ham mo đuoc xuat ban boi Enterbrain vao ngay 12 thang 10 nam 2004 co cac giai thich chi tiet ve cot truyen, hinh vi tinh, cac to nhac cua phan mo đau va ket thuc phim, cung voi cac bai phong van nhung nguoi tham gia thuc hien CLANNAD. Gan cuoi cuon sach co nhieu phac thao khac nhau cua rat nhieu hoa si khac nhau cho cac nhan vat cua CLANNAD cung ba chuong them cua Official Another Story cung đuoc minh hoa.
Muoi bon mau chuyen minh hoa viet lai tu cot truyen cua CLANNAD đa đang tren tap chi Dengeki G's Magazine cua ASCII Media Works tu thang 9 nam 2004 đen thang 10 nam 2005, co tua đe Official Another Story CLANNAD: On the Hillside Path that Light Watches Over (Official Another Story CLANNAD 光見守る坂道て, Official Another Story CLANNAD: Hikari Mimamoru Sakamichi de) voi 13 chuong thuong va mot chuong them. Cac chuong nay viet boi nhom viet cot truyen tai Key va moi chuong đeu đuoc minh hoa boi hoa si GotoP. Them hai mau truyen nua đuoc them vao khi cac chuong đuoc tap hop lai va xuat ban thanh mot quyen day 103 trang vao ngay 25 thang 11 nam 2005. Tat ca cac mau truyen đeu đuoc tap hop lai va tai xuat ban bang ky thuat so tren SoftBank 3G va đien thoai di đong FOMA boi Prototype cung Visual Art's Motto vao thang 1 nam 2008. Phien ban SoftBank 3G xuat ban moi tuan mot chuong, tre hon ba tuan so voi phien ban tren FOMA, con phien ban tren mau đien thoai AU đa phat hanh het tat ca cac chuong vao mua he nam 2008. Prototype tiep tuc tai phat hanh cac mau truyen ngan nay tren he may cam tay la PlayStation Portable, chung đuoc phat hanh thanh hai tap, moi tap gom tam chuong co ca cac minh hoa cua GotoP. Tap đau tien phat hanh ngay 3 thang 6 nam 2010 va tap thu hai phat hanh ngay 24 thang 6 nam 2010. Cac tap nay đuoc phat hanh nhu nhung "visual novel am quang".
Hai tuyen tap cac tieu thuyet ve cac nhan vat cua CLANNAD do nhieu tac gia khac nhau viet đuoc tap hop lai va xuat ban boi Jive vao thang 9 va thang 12 nam 2004. Tap đau tien cua tuyen tap cac mau truyen ngan đuoc bien soan boi Akizuki Hiro va Misaki Mutsuki mang ten CLANNAD. (くらなと。, CLANNAD.) đa đuoc Harvest phat hanh thang 11 nam 2008 tap thu ba phat hanh vao thang 10 nam 2009. Ba tap khac tong hop cac mau truyen ngan do nhieu tac gia khac nhau viet gom Utatori, Akizuki Hiro, Saika Tasuku va Kodama Shinichiro bien soan va minh hoa boi Wakatsuki Sana, Odawara Hakone, Guma Arai, Arikawa Satoru, Ryuga Sho, Chujo Kagetsu, Fukasaki Kurejin, Shina no Yura va Sakana đa phat hanh voi ten CLANNAD SSS, do Harvest phat hanh trong thoi gian tu thang 6 đen thang 8 nam 2009. Tap đau cua mot bo tieu thuyet khac mang ten CLANNAD Mystery File đa đuoc xuat ban cung boi Harvest trong thang 8 nam 2010, duoi dang bia mem Nagomi. Harvest cung phat hanh mot tieu thuyet khac co ten CLANNAD Magic Hour vao thang 12 nam 2010.


 Cac tap sach  Duoi đay la danh sach cac tap sach va an pham cua CLANNAD xuat ban tai Nhat:


= Manga =

Bo manga đau tien co tua đe CLANNAD Official Comic (CLANNAD オフィシャルコミック, CLANNAD Official Comic) đa đang tren tap chi truyen tranh Comic Rush tu thang 5 nam 2005 đen thang 4 nam 2009. Sau đo tam tap (tankobon) đuoc xuat ban boi Jive tu ngay 7 thang 11 nam 2005 đen ngay 7 thang 3 nam 2009. Cot truyen chuyen the tu phien ban visual novel truoc đo va minh hoa boi Misaki Juri. Bo manga thu hai co tua đe Official Another Story CLANNAD: On the Hillside Path that Light Watches Over (CLANNAD Official Another Story 光見守る坂道て, CLANNAD ~Hikari Mimamoru Sakamichi de~) đa đang tren tap chi Comi Digi + tu ngay 21 thang 6 nam 2007 đen 21 thang 8 nam 2008 boi Flex Comix voi 11 chuong. Cot truyen dua theo ten cua tap hop cac mau truyen ngan đat cho bo manga nay va minh hoa boi Fujii Rino. Tap (tankobon) đau tien cua bo manga thu hai đuoc xuat ban boi cong ty Broccoli vao ngay 21 thang 2 nam 2008 chia thanh hai ban gioi han va ban thuong moi ban co bia khac nhau. Ban gioi han thi ban kem voi mot cuon so nho mau đen voi bieu tuong cua ngoi truong ma cac nhan vat chinh trong truyen hoc đuoc son ben ngoai. Đe ky niem viec phat hanh tac pham, mot buoi gap mat gom nhung nguoi ve truyen tranh cung nhu nhung nguoi thuc hien tac pham đe chup hinh va ky ten vao cac tac pham cua minh cho nguoi ham mo đa dien ra vao ngay 2 thang 3 nam 2008 tai Gamers o Nagoya, Nhat Ban. Tap hai va la tap cuoi cung cua bo manga thu hai gom ca hai ban gioi han va ban chinh thuc phat hanh ngay 20 thang 12 nam 2008.
Bo manga thu ba cua CLANNAD đang tren tap chi Dengeki G's Magazine cua ASCII Media Works tu thang 8 nam 2007. Sau đo no ngung đang tren Dengeki G's Magazine vao thang 7 nam 2009 va chuyen qua đang tiep tren Dengeki G's Festival! Comic, mot nguoi anh em khac cua Dengeki G's Magazine, vao ngay 26 thang 10 nam 2009 trong so thu 8. Cot truyen cung dua vao noi dung cua visual novel va minh hoa boi Shaa. Tap đau tien cua bo manga thu ba nay đuoc phat hanh boi ASCII Media Works thong qua nha xuat ban Dengeki Comics vao ngay 27 thang 2 nam 2008 va tap 3 se phat hanh ngay 18 thang 12 nam 2010. Bo manga thu tu mang ten CLANNAD: Tomoyo Dearest đang tren tap chi truyen tranh danh cho shonen la Dragon Age Pure tu ngay 20 thang 4 đen ngay 20 thang 8 nam 2008, boi Fujimi Shobo. Cot truyen tap trung vao nhan vat Tomoyo cua visual novel CLANNAD va minh hoa boi Sumiyoshi Yukiko. Tap duy nhat cua CLANNAD: Tomoyo Dearest đa phat hanh ngay 9 thang 10 nam 2008
Bon bo truyen tap hop them vao phan cot truyen cua CLANNAD đuoc xuat ban boi nhieu cong ty khac nhau cung nhu viet boi nhieu tac gia khac nhau. Tap truyen tap hop đau tien phat hanh boi Ohzora voi tua đe CLANNAD vao thang 6 nam 2004 thong qua nha xuat ban Twin Heart Comics. Cac tap tiep theo cua bo tap hop nay tiep tuc đuoc xuat ban đen thang 4 nam 2005 bao gom nam tap tat ca. Bo truyen tap hop thu hai chi co mot tap đuoc phat hanh boi cong ty Jive vao ngay 25 thang 1 nam 2005 voi ten CLANNAD Comic Anthology: Another Symphony. Bo truyen tap hop thu ba gom hai tap phat hanh boi Ichijinsha vao ngay 25 thang 6 nam 2004 va 24 thang 7 nam 2004 co ten CLANNAD Comic Anthology (CLANNADコミックアンソロシー, CLANNAD Comic Anthology) mang nhan hieu DNA Media Comics. Tap thu ba trong bo nay đuoc phat hanh tiep rat tre sau đo vao ngay 25 thang 12 nam 2007 (3 nam sau). Tap đau tien cua bo truyen tap hop cuoi cung tap hop cac trang minh hoa theo phong cach 4 hinh mot trang xuat ban boi Enterbrain voi tua đe Magi-Cu 4-koma CLANNAD (クラナト ４コマ マンカ劇場, Magi-Cu 4-koma CLANNAD) vao ngay 25 thang 2 nam 2008 thong qua nha xuat ban MC Comics, tap 10 cua bo nay phat hanh vao ngay 26 thang 8 nam 2009. Moi bo truyen tap hop nay đuoc viet va ve boi rat nhieu nguoi khac nhau, trung binh co khoang 20 nguoi tham gia thuc hien moi tap.


 Cac tap manga  Duoi đay la danh sach cac an pham manga CLANNAD xuat ban tai Nhat:


= Cac drama CD =
Co hai bo drama CD dua tren cot truyen cua CLANNAD đuoc phat hanh. Bo drama CD đau tien do Frontier Works san xuat gom 5 bo đia moi đia tap trung vao mot nhan vat nu chinh cua CLANNAD la Nagisa, Kotomi, Fuko, Kyou va Tomoyo. Bo đia đau tien phat hanh vao ngay 25 thang 4 nam 2007 nhu mot ban gioi han kem theo cac phan them (nhu tranh anh...). Bo đia thu hai đen bo thu nam đuoc phat hanh hang thang tu ngay 25 thang 5 nam 2007 đen ngay 24 thang 8 nam 2007. Bo drama CD thu hai do cong ty Prototype phat hanh voi 4 bo đia. Bo thu nhat đuoc phat hanh vao ngay 25 thang 7 nam 2007. Bo thu hai đen thu tu phat hanh hang thang sau đo, bo cuoi cung phat hanh ngay 24 thang 10 nam 2007. Moi đia CD co cot truyen dua theo cac chuong cua cuon Official Another Story CLANNAD: On the Hillside Path that Light Watches Over. Hoa si GotoP, nguoi minh hoa cho cac mau truyen ngan, cung la nguoi ve minh hoa cho bia cua cac bo drama CD nay.


= Phim =

Toei Animation (cung la cong ty đa thuc hien bo anime Kanon va phim AIR) đa cong bo tai Tokyo Anime Fair la se bat đau san xuat phim hoat hinh cho CLANNAD vao ngay 23 thang 3 nam 2006. Bo phim mang ten CLANNAD The Motion Picture (劇場版 クラナト, Gekijouban CLANNAD), ra mat vao ngay 15 thang 9 nam 2007 voi đao dien la Dezaki Osamu cung la đao dien cho phim AIR, va canh nen ve boi Nakamura Makoto. Noi dung phim tom tat cot truyen chinh cua CLANNAD, tap trung vao nhan vat nu chinh la Furukawa Nagisa. Bo DVD cua phim đuoc phat hanh thanh ba bo la Bo Tong Hop, Bo Đac Biet va Bo Thuong vao ngay 7 thang 3 nam 2008. Sentai Filmworks se phat hanh phien ban co phu đe va long tieng Anh cua phim vao thang 3 nam 2011.


= Cac bo anime =

Vao ngay 15 thang 3 nam 2007, kenh truyen hinh BS-i đa gioi thieu bo anime CLANNAD bang đoan gioi thieu ngan dai khoang 30 giay sau khi ket thuc tap cuoi cua bo anime Kanon lam lai. Bo anime CLANNAD, san xuat boi Kyoto Animation va do Ishihara Tatsuya lam đao dien, nguoi cung đa tung lam viec voi cac tac pham khac cua Key la AIR va Kanon. Anime phat song tu ngay 4 thang 10 nam 2007 đen 27 thang 3 nam 2008 voi 23 tap phim, khi phat hanh DVD thi la 24 tap (23 tap chinh voi 1 OVA), thoi gian phat song đuoc cong bo lan đau tien vao ngay 11 thang 8 nam 2007 tren kenh TBS tai le hoi Anime Festa, cung tai đay tap đau tien đa đuoc chieu đe gioi thieu. Anime nay đuoc phat hanh thanh 8 bo DVD tu ngay 19 thang 12 nam 2007 đen ngay 16 thang 7 nam 2008 boi Pony Canyon, moi bo gom ba tap phim. Tong cong co 24 tap phim voi 23 tap đuoc phat song, trong đo co 22 tap phat thuong xuyen va 1 tap them. Tap cuoi cung đuoc phat hanh nhu mot OVA trong bo DVD thu 8 vao ngay 16 thang 7 nam 2008, lay boi canh o mot the gioi song song khac, noi ma Tomoya va Tomoyo la mot cap giong nhu mot trong nhung ket thuc cua visual novel. Tap OVA nay đuoc gioi thieu ngay 31 thang 5 nam 2008 cho 400 nguoi som nhat đa bo phieu ung ho viec phat hanh tap phim nay. Bo hop đia BD CLANNAD đa đuoc phat hanh vao ngay 30 thang 4 nam 2010.
Sau khi ket thuc 23 tap cua bo anime đau tien, mot đoan gioi thieu ngan khoang 15 giay đa gioi thieu bo anime thu hai mang tua đe CLANNAD ~After Story~. Anime nay cung đuoc thuc hien boi Kyoto Animation va cot truyen dua tren phan thu hai cua visual novel la After Story noi tiep cau chuyen cua nhan vat Nagisa voi 24 tap phim. Nhan vien thuc hien bo anime nay cung la nhung nguoi đa tham gia thuc hien bo đau, va bo anime nay đa phat song tai Nhat Ban tu ngay 3 thang 10 nam 2008 đen ngay 26 thang 3 nam 2009. Trong tong so 24 tap cua CLANNAD ~After Story~ thi 22 tap la phim binh thuong, tap thu 23 la mot tap them va tap cuoi cung la tong hop lai nhung gi noi bat đa xay ra trong ca hai bo anime. Phim cung phat hanh thanh 8 bo DVD tu ngay 3 thang 12 nam 2008 đen ngay 1 thang 7 nam 2009. 8 bo DVD nay co them mot OVA giong nhu bo đau lay boi canh o the gioi song song, nhung lan nay thi Tomoya va Kyou la mot cap. Tap OVA nay đuoc gioi thieu ngay 24 thang 5 nam 2009 cho mot so luong gioi han nguoi xem. Bo hop đia BD CLANNAD ~After Story~ phu đe tieng Anh se đuoc phat hanh vao ngay 20 thang 4 nam 2011 tai Nhat Ban.
Ban quyen phat hanh bo anime CLANNAD tai Bac My đuoc cap cho cong ty Sentai Filmworks, va ADV Films đa tien hanh ban đia hoa va phan phoi se-ri phim truyen hinh cung OVA voi nua đau bo đia chua 12 tap phim kem phu đe tieng Anh, am thanh tieng Nhat va khong co ban long tieng Anh, phat hanh ngay 3 thang 3 nam 2009. Nua bo đia tiep theo chua cac tap con lai ra mat ngay 5 thang 5 nam 2009. Sentai Filmworks tiep tuc đuoc cap ban quyen phat hanh CLANNAD ~After Story~ tai Bac My; Section23 Films đa tien hanh ban đia hoa đe phan phoi bo anime nay cung OVA voi nua đau bo đia kem phu đe tieng Anh, phat hanh vao ngay 20 thang 10 nam 2009. Nua bo đia tiep theo phat hanh vao ngay 8 thang 12 nam 2009. Sentai Filmworks đa tai phat hanh mot bo DVD CLANNAD hoan chinh vao ngay 15 thang 6 nam 2010 voi ban long tieng Anh, san xuat tai Seraphim Digital. Phien ban tieng Anh đa cong chieu vao ngay 25 thang 3 nam 2010 tren kenh Anime Network. Sentai Filmworks cung se tai phat hanh CLANNAD ~After Story~ voi ban long tieng Anh vao ngay 19 thang 4 nam 2011. Sentai Filmworks se tai phat hanh CLANNAD duoi dang Blu-ray vao thang 11 nam 2011.
xxxxphai|250px|nho|Gia đinh Dango trong bai hat Dango Daikazoku ket thuc moi tap cua bo anime đau tien.]]
Bai hat mo đau cua bo anime đau tien la "Mag Mell ~cuckool mix 2007~" thuc hien boi Eufonius la ban hoa am lai tu bai hat "Mag Mell -cockool mix-", von la bai hat đuoc phat hanh tren đia tong hop nhac thu ba cua visual novel, ma chinh no lai la ban hoa am lai tu bai nhac mo đau visual novel la "Megu Meru". Bai hat ket thuc cho bo anime đau tien la bai "Dango Daikazoku" (たんこ大家族, "Dango Daikazoku"  The Big Dango Family, tam dich: Đai gia đinh Dango) do Chata trinh bay. Bai hat "Chiisana Tenohira" co cung giai đieu đa đuoc dung khi ket thuc phan After Story cua visual novel va tap thu 22 cua bo anime CLANNAD ~After Story~. Bo anime thu hai co bai hat mo đau la "Toki o Kizamu Uta" (時を刻む唄, "Toki o Kizamu Uta"  A Song to Pass the Time) co giai đieu giong nhu ban nhac nen "Onaji Takami e" (同し高みへ, "Onaji Takami e"  To the Same Heights) cua visual novel. Bai hat ket thuc cho bo anime thu hai la bai "TORCH", va ca hai bai hat đau va cuoi nay đeu đuoc thuc hien boi Lia. Tat ca cac bai nhac con lai cua ca hai bo anime đeu lay tu nhac trong visual novel CLANNAD trong cac đia nhac bao gom CLANNAD Original Soundtrack, Mabinogi, -Memento-, Sorarado va Sorarado Append. Hinh bia cua hop đia Sorarado Append đuoc su dung lam hinh ket thuc cho bai hat ket thuc cua bo anime thu nhat.


 Long tieng  Duoi đay la danh sach seiyu long tieng cho mot so nhan vat quan trong trong hai loat anime CLANNAD:


= Cac chuong trinh radio =
Chuong trinh radio tren mang gioi thieu cho bo anime CLANNAD mang ten Nagisa to Sanae no Omae ni Rainbow (渚と早苗のおまえにレインホー, Nagisa to Sanae no Omae ni Rainbow) đuoc phat song tu ngay 5 thang 10 nam 2007 đen 3 thang 10 nam 2008, voi 52 chuyen muc. Cac chuyen muc đuoc thuc hien boi Onsen va Animate, voi nguoi dan chuong trinh la Nakahara Mai (nguoi long tieng cho nhan vat Furukawa Nagisa) cung Inoue Kikuko (nguoi long tieng cho Furukawa Sanae), va phat song truc tiep vao moi thu sau hang tuan. Nhung thanh vien tham gia long tieng (seiyu) khac cung xuat hien trong chuong trinh nhu la khach moi gom co Hirohashi Ryo (long tieng cho Kyou), Enomoto Atsuko (long tieng cho Yukine), Kanda Akemi (long tieng cho Ryou), Nakamura Yuichi (long tieng cho Tomoya) va Sakaguchi Daisuke (long tieng cho Youhei). Bo CD ket hop 2 đia đau tien chua 13 chuyen muc đau tien cua chuong trinh radio nay đuoc phat hanh vao ngay 19 thang 6 nam 2008 Bo CD ket hop 2 đia thu hai chua chuyen muc thu 14 đen chuyen muc thu 26 phat hanh ngay 15 thang 10 nam 2008 va bo thu ba phat hanh tiep theo vao ngay 19 thang 11 nam 2008. Bo thu tu va la cuoi cung phat hanh ngay 18 thang 2 nam 2009 chua tat ca cac chuyen muc con lai cua chuong trinh radio nay.
Chuong trinh radio tren mang thu hai gioi thieu cho bo anime CLANNAD ~After Story~ co ten Nagisa to Sanae to Akio no Omae ni Hyper Rainbow (渚と早苗と秋生のおまえにハイハーレインホー, Nagisa to Sanae to Akio no Omae ni Hyper Rainbow) đuoc phat song tu ngay 10 thang 10 nam 2008 đen ngay 10 thang 4 nam 2009 voi 26 chuyen muc. Cac chuyen muc cung đuoc thuc hien boi Onsen va Animate va phat song truc tiep vao thu sau hang tuan. Chuong trinh nay co ba nguoi dan, trong đo co Okiayu Ryotaro, nguoi long tieng cho nhan vat Furukawa Akio trong anime. Bo CD ket hop 2 đia đau tien chua mot nua cac chuyen muc đau phat hanh ngay 18 thang 2 nam 2009, bo ke tiep phat hanh ngay 29 thang 5 nam 2009 voi cac chuyen muc con lai.


Am nhac Visual novel CLANNAD co bon bai nhac chinh đo la: ca khuc chu đe mo đau la "Megu Meru" (メクメル, "Megu Meru"  Mag Mell), ca khuc chu đe ket thuc phan School Life la "-Kage Futatsu-" (－影二つ－, "-Kage Futatsu-"  -Two Shadows-), bai hat chen them la "Ana" va ca khuc ket thuc phan After Story la "Chiisana Tenohira" (小さなてのひら, "Chiisana Tenohira"  Small Palms). Bai hat mo đau va ket thuc phan School Life đuoc trinh bay boi Riya cua nhom Eufonius va bai hat mo đau-ket thuc cua After Story trinh bay boi Lia cua nhom I've Sound. Co sau ban nhac nen cho cac nhan vat gom nam nhan vat chinh va Miyazawa Yukine. Ban nhac cua Nagisa la "Nagisa" (渚, "Nagisa"); bai cua Kyou la "Sore wa Kaze no Yoni" (それは風のように, "Sore wa Kaze no Yoni"  That's Like the Wind); bai cua Kotomi la "Etude Pour les Petites Supercordes"; bai cua Tomoyo la "Kanojo no Honki" (彼女の本気, "Kanojo no Honki"  Her Determination); bai cua Fuko la "Ha~ri Sutafisshu" (は～りぃすたーふぃしゅ, "Ha~ri Sutafisshu"  Hurry, Starfish); cuoi cung la bai cua Yukine mang ten "Shiryoshitsu no Ochakai" (資料室のお茶会, "Shiryoshitsu no Ochakai"  Tea Party in the Reference Room).
Album nhac đau tien la nhac hinh mang ten Sorarado phat hanh thang 12 nam 2003 voi cac bai hat đuoc trinh bay boi Riya. Album thu hai co ten Mabinogi phat hanh cung voi visual novel CLANNAD vao thang 4 nam 2004. Nhac cua visual novel đuoc phat hanh thanh 3 đia vao thang 8 nam 2004 voi 36 bai nhac khac nhau cung voi nhieu ban hoa am lai tu cac ban nhac nen, bai nhac ngan, nhac khong loi va cac bai hat chu đe trong tro choi. Va theo sau album nhac hinh đau tien la album Sorarado Append phat hanh vao thang 12 nam 2004 voi cac bai hat cung đuoc trinh bay boi Riya. Mot album hoa tau lai mang ten -Memento- cung phat hanh vao thang 12 nam 2004 voi 2 đia CD. Album thuc hien cac ban nhac bang piano đa phat hanh vao thang 12 nam 2005 voi ten Piano no Mori co nam ban nhac trong CLANNAD va nam ban nhac trong Tomoyo After ~It's a Wonderful Life~. Moi album phat hanh cho visual novel đeu đuoc đang tren bang xep hang am nhac cua Key.
Mot đia đon thuc hien boi nhom Eufonius cho phim CLANNAD đa đuoc phat hanh thang 7 nam 2007 voi tua đe Mag Mell ~frequency⇒e Ver.~. Đia đon nay chua ban nhac hoa tau lai cua bai nhac mo đau visual novel cung voi nhac khong loi va ban nhac goc. Mot album nhac hinh co tua la Yakusoku đa phat hanh thang 8 nam 2007 do Lia trinh bay, ban khong loi cua bai nhac đo va hai ban nhac nen dung trong phim. Cac ban nhac cua phim đuoc phat hanh vao thang 11 nam 2007. Tat ca cac album cua phim CLANNAD đeu đuoc phat hanh boi Frontier Works. Đia đon phat hanh thang 10 nam 2007 cua bo anime đau tien co ten Mag Mell / Dango Daikazoku, chua hai ban nhac mo đau va ket thuc voi nhieu cach hoa tau khac nhau nhu nguyen ban, rut ngan, khong loi cung voi bai nhac hoa tau lai cua bai "Shojo no Genso" (少女の幻想, "Shojo no Genso"  The Girl's Fantasy) o album Sorarado đuoc trinh bay boi Riya. Đia đon thu hai phat hanh thang 11 nam 2008 cua bo anime thu hai co ten Toki o Kizamu Uta / Torch chua hai ban nhac mo đau va ket thuc đuoc trinh bay boi Lia. Album chua cac ban nhac hoa tau lai bang piano cac bai hat mo đau va ket thuc cua bo anime thu hai phat hanh vao thang 12 nam 2008 voi ten "Toki o Kizamu Uta / Torch" Piano Arrange Disc. Hai đia đon cua bo anime va mot album phat hanh đuoc đang tren bang xep hang am nhac cua Key.


Đon nhan = Đanh gia =
Vao thang 10 nam 2007, tap chi Dengeki G's Magazine đa đang bai cong bo cho viec viec binh chon 50 bishojo game hay nhat. Trong 249 tua game, CLANNAD đa đung nhat voi 114 phieu bau, tiep đo la Fate/stay night voi 78 phieu. Viec phat hanh phien ban tren PlayStation 2 vao nam 2006 đa cong bo tren tap chi ve game la Famitsu, tap chi nay đa cho no so điem tong cong la 26/40 (voi bon tieu chi đuoc chon đe đanh gia mot game la 7, 7, 6 va 6). Mot nam sau, vao thang 9 nam 2008, Dengeki Online to chuc đot khao sat keo dai mot thang danh cho nguoi choi game voi cau hoi: "Tro choi nao đa khien ban cam đong đen bat khoc?". Ket qua, CLANNAD xep vi tri thu hai trong top 10 game, sau Final Fantasy X; ba tro choi khac cua Key la Kanon, AIR va Little Busters! lan luot chiem cac vi tri 5, 7 va 10.
Chuyen the anime cua CLANNAD đa nhan đuoc nhieu su hoan nghenh. Trong khi bo anime đau tien la CLANNAD thi nhan nhieu đanh gia khac nhau tu tich cuc đen hon tap thi bo anime thu hai la CLANNAD ~After Story~ lai nhan đuoc su đanh gia hoan nghenh gan nhu tuyet đoi. Trang web THEM Anime Reviews đa đanh gia so điem cua toan bo loat phim CLANNAD la 4 tren 5, voi nhan xet cua nha phe binh Tim Jones mieu ta bo anime đau tien la «Bo phim gay xuc đong nhat va la bo anime phong theo net ve cua Key tot nhat» va nha phe binh Stig Høgset noi ve bo anime thu hai After Story rang «Co su ket hop hai hoa giua nhung bi kich va cam xuc, rat de dang trong viec xe tim cua ban ra tung manh. Đay la noi ma thoi gian cat canh bay vut len va cho moi nguoi cam nhan đuoc suc manh cua cac tinh cam trong thuc te.». Cac thanh vien cua Anime News Network đa đanh gia bo anime CLANNAD ~After Story~ đat 9,02 tren 10 điem, voi hon 2000 phieu bau va đung đau bang xep hang top 10 anime xuat sac nhat cua ho. Theron Martin cung đua ra ban binh luan tai Anime News Network, ong đanh gia bo anime đau tien la 'B+' va nhan xet rang no su dung phong cach Moe, tuy nhien van noi rang no hap dan đoi voi nhung fan đam me phong cach nay. Martin đa nhan xet ve bo anime thu hai CLANNAD ~After Story~ theo huong tich cuc hon nhieu, ong đa đanh gia no la 'A-'. Martin đa khen ngoi bo anime thu hai la «Co cot truyen tot nhat trong loat CLANNAD», bat đau bang cau «No rat hieu qua trong viec xay dung va giai bay cac tinh cam, cung co chu đe chinh cua toan bo loat phim CLANNAD (su quan trong cua gia đinh) voi nhung hinh anh đinh cao trong viec truyen tai cam xuc.», tham chi ong con noi «Chi co nhung nguoi bat can đoi nhat moi khong bat khoc o mot so điem cao trao nhat cua cot truyen.». Tren trang web DVD Talk, nha phe binh Todd Douglass Jr. đa đanh gia CLANNAD ~After Story~ o hang "Đe cu cao nhat", voi cau: 

“ Hang loat cac tinh cam ma CLANNAD đua ban đi qua co the lam nhut chi bat cu ai. No duyen dang, de thuong, vui nhon, bi an va đau kho, tat ca dien ra cung mot luc. Co rat it cau chuyen co the khien moi nguoi nho va xuc đong lau nhu the. ” Ong đi đen quyet đinh la cot truyen rat "chan thanh", "Đang nho ve moi mat" cung nhu "Co rat it cot truyen co the đat đen cap đo ay".
Phien ban phim anime cung nhan đuoc nhieu đanh gia khac nhau. Tuy nhien tat ca đeu đong y rang hinh anh ma Toei Animation thuc hien khong tap trung vao hieu ung phoi canh nhu Kyoto Animation ma tap trung vao viec mo ta tam trang cua cac nhan vat khac nhau đe đat đuoc nhung hieu ung gay xuc đong manh. Du vay chat luong hinh anh chi đuoc đanh gia la tuong đuong nhu phim anime 5 Centimeters per Second. Noi dung cua phim anime CLANNAD bi đanh gia la chi cho cac nhan vat nu chinh cua loat phim CLANNAD mot vai tro nho tham chi la bi bo qua hoan toan. Cot truyen cua phim cung gap nhieu đanh gia khong tot. Nhu mot nha phe binh đa noi rang noi dung phim hoi nham chan, trong khi nhung nguoi khac cho y kien la noi dung phim chi nham chan đen 2/3 va tap trung cac tinh tiet gay xuc đong manh vao cuoi phim. Cot truyen chi tap trung vao cac cam xuc nhan vat chinh nhung nhung cam xuc đo rat sau lang va đe lai trong long nguoi xem mot an tuong kho phai.


= Doanh so =
Theo bang xep hang cac game danh cho bishojo đuoc ban tai Nhat Ban, ban gioi han cua CLANNAD đa đung hang nhat hai lan tu khi no phat hanh, va lan xep hang thu ba phien ban gioi han danh cho PC đa bi tuot xuong hang thu 46 tren 50. Trong hai tuan đau cua thang 6 nam 2004, no đa nam o hang 40/50. Ban chinh thuc cua CLANNAD danh cho he may PC đa xep hang thu 26. Hai lan xep hang tiep theo thi ban chinh thuc đung o vi tri thu 37 va 41. Ban CLANNAD long tieng co doanh so đa xep hang ba lan lien tiep trong bang xep hang cac game danh cho he may PC toan quoc tai Nhat Ban, sau đo trong khoang tu thang 2 đen thang 8 nam 2008, no lan luot xep hang 7, 20 va 40.
DVD cua hai bo anime cung phim cho doanh so rat cao o cac cua hang. Bo đia DVD ban gioi han đau tien cua CLANNAD đa đung hang ba trong tuan tu 19 thang 12 đen 25 thang 12 nam 2007. Tu bo đia DVD thu hai đen thu nam cua ban gioi han đeu dung hang nhat trong tuan đau tien phat hanh, trong khi bo đia DVD thu sau thi đung hang tu trong tuan tu 21 thang 5 đen 27 thang 5 nam 2008. Hai bo đia DVD thu bay va thu tam đeu đung hang nhat trong tuan đau tien phat hanh. Bo đia DVD thu ba đung thu ba trong bang xep hang cac DVD anime ban chay nhat trong khoang thang 12 nam 2007 đen thang 11 nam 2008. Bo hop đia Blu-ray cua CLANNAD đa đung hang ba trong tuan tu 26 thang 4 đen 2 thang 5 nam 2010 va xep hang thu 13 tuan ke tiep. Bo đia DVD cua phim anime đa đung hang ba trong tuan đau tien phat hanh va rot xuong hang muoi o tuan ke tiep.
Bo đia DVD ban gioi han đau tien cua CLANNAD ~After Story~ co doanh so xep thu hai trong tuan đau tien phat hanh voi 17.521 ban đuoc ban. Bo đia DVD thu hai đen thu tu cua CLANNAD ~After Story~ đung hang nhat trong tuan đau tien phat hanh voi hon 16.000 ban đuoc ban cho moi bo. Bo đia DVD thu nam đen thu bay cung xep hang nhat trong tuan đau tien phat hanh voi hon 14.000 ban moi bo. Bo đia DVD thu tam xep hang nhi trong tuan đau tien phat hanh voi 19.800 ban đuoc ban. Bo đia DVD thu sau đuoc xep hang lai tu ngay 11 thang 5 đen ngay 17 thang 5 nam 2009 voi vi tri thu ba cho danh hieu DVD anime ban chay nhat. Bo đia DVD thu bay đuoc xep hang lai tu ngay 8 thang 6 đen ngay 14 thang 6 nam 2009 voi vi tri thu sau cho danh hieu DVD anime ban chay nhat. Bo đia DVD thu tam đuoc xep hang lai tu ngay 6 thang 7 đen ngay 12 thang 7 nam 2009 voi vi tri thu nam cho danh hieu DVD anime ban chay nhat.


= Anh huong =

Gamania Entertainment đa to chuc mot su kien trong đo co CLANNAD cung hai game truc tuyen (MMOG) nhieu nguoi choi nhat cua ho la Hiten Online va Holy Beast Online. Khoang ngay 26 thang 3 đen 26 thang 6 nam 2008, 2 game nay cho cac nhan vat mac cac trang phuc giong voi bo đong phuc mua đong trong CLANNAD, cung mot nut đe co the goi mot vat nuoi co hinh dang giong chu heo vat nuoi Botan cua Kyou. Cung nhu bat ky game thu nao đat cap đo 20 tro len co quyen tham gia bat tham voi 500 nguoi khac đe co the trung đuoc mot mon đo trong CLANNAD nhu visual novel, hay cac mon đo ngoai đoi thuc lam dua theo visual novel nhu cac tap hinh anh va thong tin, the tro choi co in hinh CLANNAD, khan the thao, anh co lon dan tuong cung nhieu vat dung khac xuat hien trong suot visual novel.
ASCII Media Works va Vridge đa phat hanh mot tua visual novel khac danh cho he may PlayStation 2 mang ten Nogizaka Haruka no Himitsu: Cosplay Hajimemashita (乃木坂春香の秘密 こすふれ、はしめました♥, Haruka Nogizaka's Secret: Cosplaying Has Begun) dua tren cot truyen cua visual novel Nogizaka Haruka no Himitsu. Phat hanh vao thang 9 nam 2008, tro choi cho cac nhan vat mac rat nhieu trang phuc khac nhau dua theo hinh tuong nhan vat trong nam visual novel noi tieng phat hanh boi ASCII Media Works cung nhu ba nhan vat nu chinh trong CLANNAD. Nogizaka Haruka co the nhap vai thanh nhan vat Ichinose Kotomi, Nogizaka Mika co the nhap vai thanh nhan vat Furukawa Nagisa (cho du Mika co toc dai con Nagisa co toc ngan) va Amamiya Shiina co the nhap vai thanh nhan vat Sakagami Tomoyo. Nguoi choi co the xem cac hinh ve nhan vat (CG) chi co trong game nay khi cac nhan vat đi ra ngoai luc nhap vai vao nhan vat trong cac tro choi. Vi du nhu neu Mika nhap vai vao nhan vat Nagisa thi hinh CG co đang an Dango se hien len va cho nguoi choi xem lai bat cu luc nao. Mot điem nua la khi nhan vat chinh nhap vai thanh nhan vat khac thi giong noi cua ho cung se đuoc long tieng theo nhan vat ma ho hoa than vao, vi du nhu khi Shiina nhap vai thanh Tomoyo thi giong noi cua co se đuoc long tieng boi nguoi đa long tieng cho nhan vat Tomoyo la Kuwashima Hoko.
Mot the gioi ao 3D co ten Ai Sp@ce đuoc phat trien boi cong ty phat trien game Headlock cho phep nguoi dung tuong tac voi nhung nu nhan vat chinh trong cac game bishojo nhu CLANNAD, Shuffle! va Da Capo II. Đuoc phat hanh vao thang 10 nam 2008, trong the gioi ao nay moi tro choi se co mot đao rieng va ket noi vao đao chinh ten Akihabara noi ma nguoi su dung se đat chan đen đau tien tu đo se đi đen cac đao khac. Nguoi su dung co the tao ra mot nhan vat avatar theo y minh đe đai dien cho ho trong the gioi ao nay, cung nhu chon mot trong cac nhan vat nu trong cac game đe song chung, đuoc hien thi nhu mot con bup be. Nguoi su dung va nhan vat nu se đi đen mot trong ba "hon đao" tuy thuoc vao noi ma nhan vat nu đa đen. Trang phuc va nha cua cung co the thay đoi theo kieu mua đe the hien phu hop tinh cach cua nguoi su dung.


Hinh anh Cac nhan vat trong CLANNAD tren mot so đo vat thong dung


Đoc them CLANNAD Visual Fan Book. Enterbrain. 2004. ISBN 978-4-757720-25-1.
pre-CLANNAD. SoftBank Creative. 2004. ISBN 4-7973-2723-5.
Dani Cavallaro (2009). Anime and Memory: Aesthetic, Cultural and Thematic Perspectives. McFarland. ISBN 978-0-7864-4112-9.
Oren Ronen (ngay 29 thang 3 nam 2008). Otaku Immersion – The Depiction of the Protagonist in Visual Novels (PDF) (bang tieng Anh). Universitat Tel Aviv. Ban goc (PDF) luu tru ngay 23 thang 7 nam 2011. Truy cap ngay 16 thang 9 nam 2009.


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Clannad (visual novel) tai Wikimedia Commons
CLANNAD cua Cong ty Key (tieng Nhat)
Website cua nguoi ham mo CLANNAD (co them mot so thong tin ve tung loai mat hang) (tieng Nhat)
Website chinh thuc cua phim CLANNAD (tieng Nhat)
Website chinh thuc cua anime CLANNAD (tieng Nhat)
Website chinh thuc cua anime CLANNAD After Story (tieng Nhat)
CLANNAD ({{{type}}}) tai tu đien bach khoa cua Anime News Network (tieng Anh)