Sau rieng Kho qua la giong sau rieng ban đia cua Viet Nam, phan bo chu yeu o Tien Giang. Kho qua cung voi giong sau rieng La queo tung chiem dien tich trong chu yeu o cac huyen Cai Lay, Cai Be, Chau Thanh. Chung tung la mat hang sau rieng quan trong tren thi truong nhung dan bi thay the boi cac giong trong chat luong hon co nguon goc tu Thai Lan nhu Mon Thong hay tu Myanmar nhu Ri6. Giong sau rieng nay co loai qua mang ve ngoai giong trai kho qua.


Nguon goc Nguon goc cua giong trong nay đuoc xem la xuat phat tu cu lao Ngu Hiep. Tuy nhien, mot nguon khac chi ra rang giong trong co nguon goc o Tam Binh, đia phuong nam canh cu lao, chung đa đuoc trong vao nhung nam 1930 boi ong Chanh bai Man. Cho đen nhung nam 1960 giong trong nay moi đuoc bat đau trong tren cu lao Ngu Hiep boi mot nong dan goc Tam Binh ten la Hai Ton. Tu đo, sau rieng Kho qua trong khap cu lao nay.


Mo ta = Cac giong con =
Giong Kho qua gom hai giong nho:

Kho qua xanh: co lop vo qua mau xanh luc.
Hat lep: giong đot bien cua Kho qua xanh.
Kho qua vang: co lop vo qua mau vang va trai co kich thuoc trung binh to hon.


= Cay =
Cay la cay than go co the đat chieu cao len đen 40 m, đoi voi cay trong bang bien phap chiet ghep chung co chieu cao thap hon, khong qua 20 m. Giong Kho qua de trong, sinh truong kha nhanh va than cay thang. Kho qua mang mot so đac điem pho bien cua sau rieng, tuong tu nhu nhieu giong trong khac. Tan cay thap va khi cay con nho thi tan phan bo khien cay trong giong cay thong. Cay chi co the song trong vung khi hau nong am, voi nhiet đo thich hop 22-36 đo C. No can nhieu nuoc nhung khong chiu đuoc ung. Tho nhuong thich hop la đat thit, đat thit phu sa. Cay đuoc trong theo hang thang, cac hang đuoc goi la liep cay. Khong nen trong qua day vi se han che su quang hop. Giua cac liep la muong nuoc chay dai xen lan, doc theo liep cay.


= Hoa =
Hoa co so luong lon, de thu phan va đau trai. Tuy nhien, Kho qua rat kho tu thu phan, do đo nong dan can thiep bang thu phan nhan tao, đuoc goi la quet phan hay quet phan. Hoa bat đau tro vao ban đem trong khoang thoi gian 19 đen 21 gio. Mot nguoi nong dan se dung đen pin đe roi, mot nguoi khac se cam choi nylon quet vao cac chum hoa va quet tu chum hoa nay sang chum hoa khac, đe nhuy phan co the trao đoi. Neu cay qua cao ho se dung nhung thanh choi dai. Truoc khi quet phan, nong dan co the tia bot cac chum hoa o nhung vi tri nhanh qua nho, vi đe thi chung se kho nuoi va giu chat đuoc qua.


= Qua =
Sau khi qua non hinh thanh, nong dan se tien hanh tia bot qua do cac chum qua rat nhieu, chi chua so luong qua non vua phai đe chung co the lon. Thong thuong la tia thua thot doc theo nhanh cho qua dan đeu. Khi qua lon thi dung tre, say chong đay co đinh cac nhanh đe ho tro suc nang cua qua ma nhanh mang. Mot cay co the cho 130-140 trai/nam. Qua Kho qua xanh co trong luong trung binh 1-2,5 kg, Kho qua vang co trong luong trung binh lon hon, khoang 2-2,5 kg. Lop vo qua Kho qua vang day hon lop vo qua Kho qua xanh, nhung ca hai co điem chung la vo mem de tach. Ti le thit qua 16-18%, thit qua co mau vang, thom va ngot, vi đang nhe nhung hot to.
Ten sau rieng Kho qua đuoc nguoi Viet goi do hinh dang cua qua giong trai kho qua.


= Mua vu =
Kho qua co mot mua vu thu hoach thuong vao thang 5, thuong đuoc goi la mua thuan. Tuy nhien, nong dan thuong xu ly canh tac đe co them mot mua vu nua, goi la mua nghich. Đieu nay phu thuoc vao suc khoe cua cay, vi bien phap xu ly se rat khac nghiet. Viec đau tien la don dep lam sach va nhan be mat đat, sau đo đay mu nylon khap vuon cho kin be mat đat. Tiep theo, xiet nuoc bang viec bom nuoc ra khoi cac he thong muong, ranh cho can nuoc. Bang viec ep kho va lam nong be mat đat, phoi hop voi xit thuoc chuyen dung, thuong đuoc nong dan goi la thuoc bong thi cay se ra hoa. Ngoai ra, nong dan se ngan chan viec ra đot non bang viec xit thuoc đot, vi neu cay ra đot no se khong ra hoa. Sau rieng trong mua vu nghich qua co gia ban cao hon mua thuan do it hang nhung cong suc xu ly canh tac se rat lon.


= Benh thuc vat va chua tri =
Điem yeu lon cua Kho qua la de nhiem benh xi mu. Cay de mac benh nay khi suy kiet neu canh tac lay qua qua muc, đac biet neu nong dan canh tac them mua vu nghich trai. Đe co the chay chua, phuong phap chich thuoc đuoc ap dung. Tren than cay, nong dan se đuc mot lo tuong đoi to va sau, nhung phai tranh cham vao loi giua than cay. Sau đo, đau tiem cac ong chich nhua đuoc cam vao đe tiem thuoc cho cay. Thuoc la phan lan dang nuoc. Phan đuoi ong chich la mot lo so keo đe đay nuoc thuoc vao, va ong chich đuoc đat trong nhieu gio cho đen khi thuoc trong ong rut can het.


Thuong mai Kho qua co điem yeu la hot to, phan thit qua qua mong nen mau chong khong the canh tranh voi cac giong qua sau rieng co com day hat lep. Khi thoi tiet that thuong, mua nhieu, thuong dan đen thit qua nhieu nuoc va bi chay nhao khong con chac thit. Qua cung de bi tinh trang com trang va suong com, tuc phan thit qua an khong co mau vang binh thuong ma chi co mau trang va huong vi rat nhat. Voi cac van đe ve chat luong qua, sau rieng Kho qua khong co kha nang xuat khau ra ngoai thi truong Viet Nam. Ngoai ra do nang suat kem, mot cay cho trung binh 130-140 trai/nam, lon hon giong Mon Thong chi cho trung binh 60-80 trai/nam, nhung tong can nang lan gia ca đeu thua kem. Do đo, dien tich trong cho muc đich thuong mai ngay cang thu hep.
Vao nam 2004, gia đuoc thuong lai thu mua tai vuon đoi voi sau rieng Chin Hoa la 18.000 VND/kg thi sau rieng Kho qua xanh chi đuoc mua voi gia 7-8.000 VND/kg. Kho qua cung nhu cac giong sau rieng khac o đong bang song Cuu Long, chung thuong xuyen trai qua tinh trang thi truong "mat mua đuoc gia", co luc "trung mua mat gia". Mot thoi điem vao thang 4 nam 2006, gia Kho qua xanh ban tai vuon la 9-10.000 VND/kg chi sau mot thang đa tut xuong con 5-6.000 VND/kg. Ben canh gia ban va nang suat thap, chi phi vat tu nong nghiep ngay cang cao đoi voi nong dan, nen viec trong cac giong sau rieng kem hieu qua kinh te nhu Kho qua tro nen ton kem. Ngoai phan bon, cay trong can đuoc xit thuoc diet ray đinh ky, thuoc đot, thuoc bong, thuoc duong la, thuoc sau cho bong, thuoc sau cho qua. Do đo, loi nhuan khong bu noi chi phi.
Tu truoc nam 2020, nong dan trong sau rieng thu đuoc loi nhuan rat lon, ve sau do han man lam chet cay, va do khung hoang boi mua dich COVID khien thi truong Trung Quoc đong cua, nen nganh san xuat tro nen kho khan. Kho qua tuy khong phai mat hang xuat khau nhu Mon Thong va Ri6 nhung van chiu cuoc khung hoang chung. Ngay tu khoang nam 2010-2015, nong dan trong sau rieng tung buoc loai bo cac giong chat luong thua kem tren thi truong sau rieng nhu Kho qua, chuyen sang trong cac giong nang suat cao hon.


Xem them Sau rieng Bi
Sau rieng Chuong bo (sau rieng hat lep Tien Giang)
Sau rieng Tu quy
Sau rieng Chin Hoa
Sau rieng Sua hat lep
Sau rieng Cai Mon (sau rieng Sua bo)
Sau rieng ruot đo Sabah
Sau rieng Muoi Con


Chu thich Tham khao Nhieu tac gia (2005). Đia chi Tien Giang, Tap 2. Ban tuyen giao tinh uy Tien Giang va Trung tam Unesco thong tin tu lieu lich su va van hoa Viet Nam.


Lien ket ngoai Ca Linh (ngay 3 thang 9 nam 2023). "Can canh cay sau rieng hon 100 nam o mien Tay". bao Nguoi lao đong. Truy cap ngay 28 thang 11 nam 2023.
Nhu Y (ngay 13 thang 10 nam 2023). "Quy trinh trong va cham soc cay sau rieng cho nang suat cao". bao Dan toc va Phat trien. Truy cap ngay 28 thang 11 nam 2023.
Le Phuong (ngay 12 thang 11 nam 2023). "Ky thuat tao tan va tia canh cho cay sau rieng". bao Đak Nong. Truy cap ngay 28 thang 11 nam 2023.