Tran chien cuoi cung cua thiet giap ham Bismarck dien ra vao ngay 26-27 thang 5 nam 1941 tai vung bien Đai Tay Duong, cach khu vuc Brest cua Phap khoang 300 hai ly (560 km; 350 mi) ve phia tay, giua thiet giap ham Bismarck cua Hai quan Đuc Quoc Xa va cac đon vi khong-hai luc cua Hai quan Hoang gia Anh. Tran chien nay khong co ten chinh thuc du đay la mot tran chien mang tinh quyet đinh giua cac tau chu luc. Cuoc giao tranh nay đa đanh dau su sup đo cua Chien dich Rheinubung, mot no luc đanh chan tuyen van tai Đai Tay Duong toi Anh bang hai tau chu luc cua Đuc, va ket thuc bang viec Bismarck bi ban chim.
Tran chien đuoc chia thanh bon giai đoan chinh. Giai đoan đau tien bat đau vao chieu muon ngay 26 thang 5 bang cac đot khong kich cua hang khong mau ham Ark Royal, đa vo hieu hoa he thong lai cua Bismarck, lam ket banh cua tau o goc re va ngan khong cho Bismarck tron thoat thanh cong. Giai đoan hai dien ra vao đem 26/27 thang 5 bang cac đot giao tranh le te cua cac khu truc ham cua Anh va Ba Lan, va khong gay ra đuoc thiet hai đang ke cho hai ben. Giai đoan 3 bat đau vao sang ngay 27 thang 5, bang cac cuoc tan cong cua thiet giap ham King George V va Rodney cung voi luc luong tuan duong ham ho tro. Sau khoang 100 phut giao chien, thiet giap ham Bismarck chim boi cac tac đong cua đan phao, ngu loi va đuoc thuy thu co tinh đanh đam tau. Thiet giap ham Rodney bi hu hai nhe boi nhung phat đan gan trung tu Bismarck va chop lua qua lon tu cac khau phao cua no. Nguoi Anh chi cuu đuoc hon 100 thuy thu cua Bismarck truoc khi phai rut lui vi phat hien ra tau ngam Đuc trong khu vuc, bo lai hang tram nguoi song sot o phia sau; them nam thuy thu nua đuoc tau ngam Đuc va tau khi tuong cuu song vao ngay hom sau. Trong giai đoan cuoi cung, cac tau chien Anh bi may bay cua Khong quan Đuc Quoc Xa khi đang rut ve can cu, va HMS Mashona đa bi đanh chim trong cuoc khong kich nay.


Boi canh Duoi su chi huy cua Đo đoc Gunther Lutjens, thiet giap ham Bismarck va tuan duong ham hang nang Prinz Eugen, đa khoi hanh ra Đai Tay Duong đe lam nhiem vu tan cong đanh pha cac đoan tau van tai toi Anh. Đoi tau nay bi mot luc luong đuoc tach ra tu Ham đoi Nha cua Hai quan Hoang gia Anh đanh chan, dan đen tran chien o Eo bien Đan Mach vao ngay 24 thang 5. Trong tran đanh, Bismarck đa ban chim tau chien-tuan duong Hood va lam hu hai đang ke thiet giap ham Prince of Wales. Tuy nhien, con tau cung trung mot vien đan truc dien tu thiet giap ham Prince of Wales vao khu vuc mui tau, tao mot lo thung lon va khien hon 2.000 tan nuoc tran vao ben trong, lam hu hai đang ke khoang chua nhien lieu va he thong đong co cua no.

Hai quan Hoang gia Anh nhanh chong huy đong moi tau chien cua ho trong khu vuc vao viec san đuoi Bismarck. Tren đuong rut lui, Prince of Wales hoi quan voi luc luong cua Chuan Đo đoc Frederic Wake-Walker, bao gom hai tuan duong ham hang nang Suffolk va Norfolk, va tiep tuc lam nhiem vu truy đuoi Bismarck. Khoang 18:00 cung ngay, ba con tau giao chien voi Bismarck nhung ca hai ben đeu khong gay đuoc them thiet hai nao cho đoi phuong. Tinh đen thoi điem đo, Hai quan Hoang gia Anh đa huy đong 19 tau chien cac loai tham gia vao cuoc san lung Bismarck, bao gom sau thiet giap ham va tau chien-tuan duong, hai hang khong mau ham va cac đon vi tuan duong ham, khu truc ham khac. Đich than Đo đoc John Tovey, Chi huy truong Ham đoi Nha, truc tiep chi huy luc luong truy đuoi xuat phat tu Anh. Sau khi giao chien voi Prince of Wales, Đo đoc Lutjens cho Prinz Eugen tach ra khoi đoi hinh đe tiep tuc chien dich, va Bismarck se quay ve cang o Brest, Phap đe sua chua nhung hu hai trong tran chien buoi sang. Truoc đem ngay 24 thang 5, mot nhom may bay Fairey Swordfish thuoc Phi đoan 825 cua hang khong mau ham Victorious đa tan cong Bismarck. Bismarck trung mot qua ngu loi trong cuoc tan cong, va suc ep cua vu no, ket hop voi viec Bismarck đang co đong voi toc đo cao, đa lam hong cac mieng thep đuoc thuy thu đoan va tam thoi đe ngan chan nuoc tran vao trong (gay ra boi phat đan cua Prince of Wales vao buoi sang). Con tau phai giam toc đo xuong con con 16 hai ly/gio (30 km/h; 18 dam/gio) đe lam giam luong nuoc tran vao ben trong tau va giup cac đoi sua chua co the khan truong khac phuc lai cac thiet hai cu.
Sang ngay 25 thang 5, Lutjens ra lenh cho con tau tang len toc đo toi đa nham mo rong khoang cach voi cac tau chien Anh. Bismarck nhanh chong bien mat tren man hinh radar cua Suffolk, khien nhom tau Anh phai chuyen huong di chuyen ve phia tay đe tim kiem Bismarck. Tuy nhien, Lutjens khong he biet rang minh đa cat đuoi tau chien Anh thanh cong, nen ong đa cho pha vo im lang đien đai va gui đi nhieu thong điep vo tuyen ve đat lien đe yeu cau ho tro. Cac thong điep nay đa đuoc tinh bao Anh be ma đuoc va đuoc cung cap cho tau chien Anh dung đe đinh vi lai vi tri cua Bismarck. Van đe nhien lieu cung khien viec truy đuoi Bismarck cua nguoi Anh va ban than Bismarck trong cuoc rut chay gap nhieu tro ngai. Do đo, Lutjens đa cho Bismarck duy tri toc đo 21 knot thay vi toc đo toi đa đe tiet kiem nhien lieu. Cac tau chien Anh cua Ham đoi Nha la Prince Of Wales, Repulse, Victorious va nam tuan duong ham cung phai huy bo nhiem vu đe quay ve can cu, chi con lai King George V, Rodney va Norfolk la con đu nhien lieu đe tiep tuc truy đuoi. Chi ham đoi Khu truc ham so 4 cua Đai ta Philip Vian, bao gom nam khu truc ham cua Anh (Cossack, Sikh, Maori va Zulu) va mot khu truc ham cua Ba Lan (Piorun), đuoc lenh tach ra khoi Đoan van tai WS-8B va di chuyen ve ho tro thiet giap ham King George V.
Khoang 10:30 sang ngay 26 thang 5, mot thuy phi co PBY Catalina thuoc Phi đoan 209 cua Bo tu lenh Duyen hai Anh đa phat hien ra Bismarck nho vet dau loang cua no. Con tau cach Brest khoang 1.280 km ve phia tay bac, va voi toc đo hien tai cua Bismarck, no co the tien đu gan ve khu vuc nam trong tam hoat đong cua tau ngam U-boat va Khong quan Đuc Quoc Xa trong vong khong đen mot ngay. Đon vi Anh o gan voi Bismarck nhat la tau chien-tuan duong Renown va nhom tac chien cua hang khong mau ham Ark Royal. Truoc 09:00, hang khong mau ham Ark Royal bat đau phong may bay trinh sat va ho phat hien ra Bismarck nua tieng sau đo. Sau khi nhan đuoc thong tin tu chiec Catalina, Đai ta Vian đa cho Chi ham đoi 4 cua ong tien thang ve Bismarck thay vi gia nhap voi thiet giap ham King George V nhu ban đau.


Luc luong hai ben = Đuc Quoc Xa =
Thiet giap ham Bismarck


= Đong Minh =


 Trong tran chien cuoi cung  Thiet giap ham: Rodney va King George V
Tuan duong ham hang nang: Norfolk va Dorsetshire


 Ho tro, khong tham gia vao tran chien cuoi cung  Chi ham đoi Khu truc ham 14
Khu truc ham Cossack, Sikh, Zulu, Maori (Anh)
Khu truc ham Piorun (Ba Lan)
Luc luong H
Hang khong mau ham Ark Royal
Tau chien-tuan duong Renown
Khu truc ham Mashona, Tartar, Maori


Dien bien = Giai đoan 1: Ark Royal vo hieu hoa Bismarck =

Luc 14:50 ngay 26 thang 5, Ark Royal phong 15 chiec Swordfish lam nhiem vu tan cong Bismarck. Tuy vay, truoc khi xuat kich, cac phi cong Swordfish khong đuoc thong bao rang tuan duong ham Sheffield đa đuoc tach ra đe bam đuoi Bismarck. Ho chi biet la khong co tau chien đong minh nao khac o khu vuc tan cong. Thoi tiet xau đa khien cac phi cong Swordfish nhan dang nham va vo tinh tan cong chiec Sheffield. May man la trong đot đau tien, nhom Swordfish đuoc trang bi loai ngu loi dung kip no tu tinh kieu moi. Chung to ra la thieu hieu qua khi nhieu qua đa bi xit khi đam vao Sheffield, va Sheffield đa ne đuoc nhung qua ngu loi con lai. Sau khi quay tro lai Ark Royal, nhung chiec Swordfish đuoc tai vu trang bang ngu loi voi kip no tiep xuc thong thuong, va đot tan cong thu hai bao gom 15 may bay thuoc Phi đoan 820 đuoc tung ra luc 19:10. Đen 19:50, Luc luong H bi tau ngam U-556 phat hien, nhung U-556 khong the tan cong vi đa dung het so ngu loi hien co, du con tau co mot goc ban rat tot.
Du đuoc Sheffield chi dan cu the ve vi tri cua Bismarck, phai đen 20:30, 15 may bay Swordfish cua Ark Royal moi phat hien ra Bismarck va bat đau tan cong. Bismarck dung phao chinh va dan phao phu đe ban tra cuoc tan cong. Do Swordfish bay rat thap va cham, nen cac phao thu cua Bismarck đa ha phao ban thang xuong mat bien đe tao nhung cot nuoc lon nham đon ha nhung chiec may bay đang tiep can Bismarck. Tuy vay, may bay Anh van cat ngu loi thanh cong, va it nhat ba qua đa đuoc phong trung Bismarck. Mot qua trong so đo phat no o khu vuc đuoi tau va lam ket banh lai cua Bismarck o goc 12° ve phia ben phai. Hu hai do qua ngu loi gay ra nang ne toi muc thuy thu đoan cua Bismarck khong the sua chua đuoc, va con tau bat đau chay theo hinh vong tron, quay đau ve phia cac tau chien Anh đang truy đuoi phia sau.

Sau khi cuoc khong kich ket thuc, Bismarck khai hoa dan phao chinh vao chiec Sheffield. Loat đan đau tien lech khoi Sheffield khoang mot dam, nhung loat thu hai đa phat no ngay xung quanh con tau va khien con tau chim trong mua manh phao, lam ba thuy thu thiet mang va hai nguoi khac bi thuong. Bismarck ban them bon loat nua nhung khong trung đich, va Sheffield nhanh chong xa khoi rut lui. Khoang 22:00, Sheffield gap Chi ham đoi Khu truc ham so 4 cua Đai ta Vian.
Thiet giap ham King George V va Rodney gap nhau vao khoang 18:00 va tien ve cho Bismarck tu huong tay bac; tuan duong ham hang nang Dorsetshire di chuyen tu huong tay; Norfolk va tuan duong ham hang nhe Edinburgh cung tiep can tu phia tay bac nhung di chuyen đoc lap, nhung Edinbrugh phai huy bo nhiem vu truy đuoi vi thieu nhien lieu, nen chi con Norfolk khi con tau thiet lap đuoc vi tri tan cong o huong bac. Trong khi đo, Chi ham đoi 4 cua Đai ta Vian vong ve phia nam, tay nam đe tao đoi hinh tan cong quay roi Bismarck tu đem đen rang sang. Sau khi hoan thanh viec thu hoi may bay, Ark Royal va Luc luong H di chuyen ve huong bac, nhung đa đoi lo trinh ve phia nam trong đem đe giu khoang cach voi Bismarck.
Voi banh lai man trai khong the van hanh hieu qua, Bismarck gio đay đang di chuyen tren mot vong tron rong, khong the thoat khoi luc luong cua Đo đoc Tovey. Mac du viec thieu hut nhien lieu đa lam giam so tau chien san co cua phia Anh, nhung ham đoi Anh van con rat manh, voi hai thiet giap ham va hai tuan duong ham hang nang đang tien thang ve Bismarck. Vao 23:40 ngay 26 thang 5, Đo đoc Lutjens cho gui mot đoan tin ve Bo Tong chi huy Hai quan phia Tay, "Con tau khong the co đong. Chung toi se chien đau toi vien đan cuoi cung. Fuhrer muon nam."


= Giai đoan 2: Khu truc ham cua Vian tan cong =

Luc 22:38 ngay 26 thang 5, khu truc ham Maori va Piorun phat hien ra Bismarck. Piorun lieu linh tan cong đau tien trong su bat ngo cua nguoi Anh. Vao 22:50, thuyen truong cua Piorun - Trung ta Eugeniusz Pławski, đa cho đanh tin hieu đen khong ma hoa toi Bismarck,

Piorun ap sat Bismarck va hai con tau đau phao nhau du doi. Do thoi tiet xau va tam nhin kem nen khong phat đan nao đuoc ban trung, va Piorun sau đo lac khoi Bismarck. Piorun đuoc lenh rut khoi khu vuc truoc khi kip su dung ngu loi do khong con đu nhien lieu đe chay.
Theo sau Piorun la cac cuoc tan cong quay pha don dap keo dai tu 22:38 đen 06:56 sang ngay 27 thang 5. Cac khu truc ham Cossack, Maori, Zulu va Sikh đa ban tong cong muoi sau qua ngu loi vao Bismarck nhung khong qua nao trung đich. Bismarck phan phao manh liet, voi mot qua đan đa cat đut cot ang-ten cua Cossack, va ba qua đan khac no sat khu truc ham Zulu, khien ba thuy thu cua no bi thuong. Đen 02:30, Đo đoc Tovey ra lenh cho cac khu truc ham ban phao sang lien tuc đen 03:00 đe đanh dau vi tri giao tranh cho cac thiet giap ham Anh. Cac cuoc tan cong nay đa gay anh huong xau toi tinh than cua thuy thu Đuc va khien ho cang them met moi hon sau hon bon ngay truc chien lien tuc.
Vao khoang 05:00-06:00, Lutjens ra lenh phong mot thuy phi co Arado 196, đem theo nhat ky hai trinh cua tau cung nhung thuoc phim quay lai cuoc đoi đau voi Hood va nhung tai lieu quan trong khac ve Phap. Tuy nhien, may phong thuy phi co đa ban bi hong boi mot qua đan cua thiet giap ham Prince of Wales vao ngay 24, va chiec thuy phi co sau đo bi đay xuong bien đe tranh nguy co bi phat no trong tran chien. Đen 07:10, Lutjens gui yeu cau mot tau ngam U-Boat co mat tai vi tri cua Bismarck đe chuyen giao tai lieu quan trong. Tau ngam U-556 đuoc giao nhiem vu nay, nhung U-556 khong nhan đuoc tin hieu tren do con tau đang trong trang thai lan. Cong viec sau đo đuoc giao cho tau ngam U-74, nhung khi con tau đen noi thi Bismarck đa chim.


= Giai đoan 3: Bismarck bi đanh chim =
Khi cac tau chien Anh đang dan ap sat vi tri cua Bismarck, Đo đoc Tovey đua ra chi thi cho tran chien sap toi. Đau tien, ong cho tau chien-tuan duong Renown an ngu xung quanh Bismarck trong pham vi 17 dam, khong cho phep con tau tham chien vi Tovey khong muon mao hiem đe lap lai tham hoa nhu đoi voi chiec Hood. Tovey cho thiet giap ham Rodney tien can o khoang cach 14 km cang nhanh cang tot, co quyen tu do di chuyen nhung phai phoi hop voi thiet giap ham King George V. Binh minh ngay 27 thang 5, troi xam xit, tam nhin kem, bien đong manh va gio thoi tu huong tay bac. Do đo, Tovey đa hoan cuoc tan cong vao binh minh đen khi thoi tiet đep hon va cho ham đoi vong ve huong tay bac đe thiet lap đoi hinh tan cong. Tuan duong ham Norfolk la con tau đau tien phat hien ra Bismarck vao sang ngay 27 thang 5. Ban đau do tam nhin kem, nen Norfolk đa khong xac đinh đuoc con tau va đa cho nhay đen tin hieu lien tuc toi khi nhan ra đo la Bismarck. Norfolk nhanh chong vong lai đe lien lac voi ham đoi cua Đo đoc Tovey.

Luc 08:43, hoa tieu tren thiet giap ham King George V phat hien ra Bismarck cach đo 23 km; Rodney no sung đau tien luc 08:47, theo sau boi cac khau phao cua King George V. Do bi hong he thong lai, nen cac khau phao cua Bismarck khong the ban hieu qua do con tau di chuyen mot cach bat on đinh, va bi phuc tap hon boi đieu kien thoi tiet xau. Du vay, luc 08:50, Bismarck phan phao tau chien Anh bang hai thap phao Anton va Bruno. Đen 09:02, Bismarck trung mot loat đan phao 406 mm cua Rodney vao đai chi huy va thap dan ban cua no, lam thiet mang phan lon cac si quan cao cap cua tau, đong thoi hai thap phao Anton va Bruno cung bi vo hieu hoa boi boi loat đan nay. Nua tieng sau, hai thap phao 380 mm con lai cua Bismarck (Caesar va Dora) cung bi pha huy. Norfolk va Dorsetshire thu hep khoang cach va na phap 203 mm vao Bismarck. Vao khoang 09:10, Norfolk ban bon qua ngu loi va Rodney ban sau qua o khoang cach 10 km ve Bismarck, nhung khong đuoc xac nhan ban trung.

Vao 09:31, voi viec Bismarck khong con kha nang chien đau, Trung ta Hans Oels, si quan cap cao nhat cua Bismarck con song sot, đa cho ngung toan bo hoat đong kiem soat thiet hai, mo toan bo cua kin nuoc đe to van hanh o khoang may chuan bi đat thuoc no pha huy tau, va ra lenh bo tau. Oels chay doc con tau đe truyen lai menh lenh tren toi nhung nguoi ma ong gap, toi khi mot vien đan 356 mm tu King George V ban trung phong an phia sau cua Bismarck vao luc 10:00, cuop đi sinh mang cua Oels cung hon tram thuy thu khac đang tap trung o đo. Đai uy Gerhard Junack, si quan cap cao nhat cua to van hanh đong co con song sot, đa cho cai day chay chin phut vao khoi thuoc no trong phong đong co. Do he thong lien lac cua Bismarck đa bi sap nen Junack phai cu mot nguoi đua tin chay len đai chi huy xac nhan lenh cham day chay cho thuoc no. Khong thay nguoi đua tin quay tro lai, Junack đa cham chay day va ra lenh cho đoi ky thuat cua ong roi tau.
Cung trong khoang thoi gian tren, Rodney bat đau ap sat o khoang cach 2,7 km đe ban pha he thong thuong tang cua Bismarck. King George V van duy tri o khoang cach xa đe giup cac vien đan cua tau co goc roi va xuyen tot hon. Luc 10:05, Rodney ban bon qua ngu loi ve phia Bismarck, tuyen bo mot qua ban trung đich.
Khoang 10:15, Rodney va King George V ngung ban, va Bismarck, luc nay đa bi vo hieu hoa hoan toan, nghieng 20° ve ben trai, chim trong bien lua. Du cac tau chien Anh đang roi vao tinh trang thieu nhien lieu tram trong, nhung Bismarck van chua chim. Vao khoang 10 gio 20 phut, Tovey ra lenh cho Dorsetshire tiep can va phong ngu loi vao con tau Đuc, trong khi  King George V va Rodney dan rut khoi khu vuc giao chien. Chiec tuan duong ham phong hai qua ngu loi vao man phai cua Bismarck, trong đo mot qua đa trung đich, roi no vong qua man trai phong tiep mot qua khac cung trung đich. Khoang 10:35, đo nghieng cua Bismarck gia tang đang ke; con tau lat up va chim voi đuoi chim truoc, bien mat khoi mat bien luc 10:40.


= Giai đoan 4: Luftwaffe tan cong =
Do thoi tiet ngay 26 thang 5 rat xau, nen Khong quan Đuc Quoc Xa khong the cat canh ho tro Bismarck. Chi co mot vai chiec Focke-Wulf Fw 200 Condor cat canh lam nhiem vu trinh sat, va phat hien ra thiet giap ham Rodney. Vao ngay 27, mot đoi bay Heinkel He 111 tan cong Luc luong H nhung khong qua bom nao đuoc nem trung. Sang ngay 28, khu truc ham Mashona va Tartar bi may bay Đuc tan cong khi đang tren đuong rut ve Bac Ireland. Luc 09:00, Mashona trung mot qua bom vao phong đong co cua tau, khien 46 thuy thu thiet mang va thuy thu đoan phai bo tau. Khu truc ham Tartar cuu đuoc 184 nguoi song sot va xac cua Mashona bi ban chim boi mot nhom khu truc ham cua Hai quan Hoang gia Canada vao buoi chieu cung ngay.


Giai cuu nguoi song sot Voi hang tram nguoi song sot o tren mat nuoc, Dorsetshire va khu truc ham Maori tien đen gan va tha day thung đe keo nhung nguoi song sot len tau. Vai thuy thu cua Dorsetshire tham chi đa nhay xuong bien đe ho tro đua nhung thuy thu Đuc bi thuong len tau. Tuy nhien, luc 11:40, thuyen truong cua Dorsetshire ra lenh ngung moi no luc giai cuu sau khi mot hoa tieu bao cao phat hien ra mot thu ma ho nghi la tau ngam U-boat. Dorsetshire đa vot đuoc 85 nguoi va Maori đuoc 25 nguoi vao luc chung roi khoi hien truong. Tau chien cua Tovey tro ve Anh voi 110 nguoi song sot cua Bismarck; mot nguoi trong so đo, Gerhard Luttich, đa khong qua khoi vi vet thuong qua nang, va anh đuoc thuy thu đoan cua Dorsetshire to chuc an tang tren bien voi đay đu nghi le cua quan đoi. Tau ngam U-74 cuu đuoc ba nguoi luc 19:30, va hai nguoi nua đuoc tau quan sat khi tuong Sachsenwald cuu vot vao khoang 22:45 ngay 28 thang 5. Tuan duong ham Canarias cua Hai quan Tay Ban Nha cung co mat tai khu vuc sau tran đanh nhung khong tim thay nguoi song sot. Trong tong so thuy thu đoan hon 2.200 nguoi, chi co 114 nguoi song sot.


Sau tran đanh Sau khi Bismarck bi đanh chim, Đo đoc John Tovey đa phat bieu rang, 

Hoi đong Bo Hai quan Hoang gia đa cho gui đi mot buc thu toi nhung ca nhan đa tham gia vao tran đanh nay nhu sau,

Khong hay biet ve so phan cua Bismarck, Bo Tong chi huy Hai quan phia Tay van tiep tuc gui đi nhung thong bao toi Bismarck trong nhieu gio tiep theo, toi khi bao Reuters đua tin tu Anh rang con tau đa bi đanh chim. Vao chieu ngay 27 thang 5, Vien Thu dan đuoc thong bao ve viec Bismarck đa bi đanh chim.


Tham khao = Chu thich =


= Tai lieu tham khao =


= Lien ket ngoai =
Newsreel footage of Bismarck's last battle