Le Duan (7 thang 4 nam 1907 – 10 thang 7 nam 1986) la mot chinh tri gia nguoi Viet Nam, Bi thu Thu nhat Đang Lao đong Viet Nam tu nam 1960 đen nam 1976 va Tong Bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam tu nam 1976 đen nam 1986. Voi tong thoi gian tai nhiem keo dai 25 nam 303 ngay, ong la nguoi nam giu cuong vi đung đau Đang lau nhat trong lich su Đang Cong san Viet Nam.
Sinh ra tai huyen Trieu Phong, tinh Quang Tri, Le Duan tham gia cach mang tu nhung nam 1920 va tro thanh mot trong nhung đang vien đau tien cua Đang Cong san Đong Duong vao nam 1930. Trong thoi gian hoat đong cach mang, ong tung hai lan bi bat va giam giu tai Con Đao, chi đuoc tra tu do sau Cach mang thang Tam nam 1945. Trong Chien tranh Đong Duong, ong giu vai tro lanh đao phong trao cach mang o mien Nam, la Bi thu Trung uong Cuc mien Nam trong giai đoan 1951–1954. Tu giua thap nien 1950, Le Duan la nguoi kien quyet thuc đay đuong loi thong nhat đat nuoc bang đau tranh vu trang. Van kien Đe cuong cach mang mien Nam nam 1956 do ong soan thao tro thanh nen tang chi đao cho chinh sach cua Đang. Nam 1960, ong đuoc bau lam Bi thu Thu nhat, tro thanh nguoi lanh đao thuc te cua Viet Nam trong boi canh Chu tich Ho Chi Minh lui dan ve phia hau truong. Sau khi Ho Chi Minh qua đoi nam 1969, ong giu vai tro đieu hanh toi cao, theo đuoi chien luoc quan su quyet liet trong Chien tranh Viet Nam, ma đinh điem la Chien dich Ho Chi Minh va Su kien 30 thang 4 nam 1975.
Tu nam 1976, tren cuong vi Tong Bi thu, ong tiep tuc duy tri mo hinh kinh te ke hoach hoa tap trung va đay manh cai tao xa hoi chu nghia tren toan quoc. Ve đoi ngoai, Le Duan theo đuoi lap truong đoc lap, kien quyet khong le thuoc vao bat ky cuong quoc nao, đong thoi giu khoang cach voi ca Trung Quoc lan Lien Xo khi can thiet. Tuy nhien, khi cang thang voi Bac Kinh ngay cang gia tang, ong chu truong that chat lien minh chien luoc voi Moskva nhu mot đoi trong. Nam 1978, trong boi canh bi quoc te co lap, Viet Nam đa tang cuong quan he voi Lien Xo va gia nhap Hoi đong Tuong tro Kinh te. Thang 12 cung nam, Le Duan tien hanh can thiep quan su vao Campuchia nham lat đo che đo Khmer Đo – mot đong minh than can cua Trung Quoc – va thiet lap chinh quyen than Viet Nam tai Phnom Penh. Su kien nay keo theo phan ung gay gat tu Trung Quoc, dan đen cuoc chien tranh bien gioi ngan ngay vao thang 2 nam 1979. Trong nhung nam sau đo, truoc khung hoang kinh te keo dai va suc ep cai cach ngay cang gia tang tu noi bo, Le Duan van kien quyet bao ve mo hinh xa hoi chu nghia tap trung va phan đoi moi xu huong "xet lai" hoac cai cach theo huong thi truong. Ong tiep tuc giu chuc Tong Bi thu cho đen khi qua đoi vao ngay 10 thang 7 nam 1986.
Khong lau sau khi Le Duan qua đoi, tai Đai hoi Đang lan thu VI, cong cuoc Đoi Moi đuoc khoi xuong. Nhieu chinh sach do Le Duan đe ra, đac biet trong linh vuc kinh te va to chuc bo may nha nuoc, bi xem xet lai va tung buoc đieu chinh theo huong coi mo va thuc dung hon. Dau vay, anh huong cua ong van con đam net trong nhieu mat cua he thong chinh tri, đac biet la trong viec cung co vai tro lanh đao toan dien cua Đang va xay dung bo may an ninh – kiem soat chat che đoi song xa hoi. Ong đuoc đanh gia la mot trong nhung nhan vat co anh huong lon nhat trong lich su hien đai Viet Nam, khong chi trong giai đoan chien tranh ma ca trong thoi ky thong nhat đat nuoc. Ong gop phan đinh hinh mo hinh chinh tri xa hoi chu nghia đac thu tai Viet Nam, ket hop giua tu tuong Marx–Lenin voi đuong loi cach mang dan toc. Mot so nha nghien cuu trong va ngoai nuoc nhan đinh ong la nha lanh đao co anh huong lon thu hai trong the ky 20 tai Viet Nam, chi sau Ho Chi Minh.


Thieu thoi Le Duan, ten khai sinh la Le Van Nhuan, sinh ngay 7 thang 4 nam 1907 (cung co nguon cho la 1908), tai lang Bich La Đong, tong Bich La, phu Trieu Phong, tinh Quang Tri (nay thuoc xa Trieu Phong, tinh Quang Tri). Gia đinh Le Duan thuoc tang lop lao đong, sinh song chu yeu bang nghe thu cong. Cha la Le Van Hiep, con ut trong mot gia đinh co chin anh chi em, lam nghe tho moc va đuoc biet đen la nguoi thong thao chu Nho, tung thi đo khoa sinh. Me la Vo Thi Đao, xuat than tu mot gia đinh lam nong tai cung đia phuong. Ong noi, Le Van Thong, tung tham gia phong trao Can Vuong chong Phap vao cuoi the ky 19. Le Van Nhuan la con thu ba trong gia đinh co nam nguoi con, song do hai anh trai mat som nen cau tro thanh con trai truong. Vi hoan canh kinh te kho khan, ca nha đa chuyen đen song gan cho Sai o lang Hau Kien lan can, noi đuoc cho la thuan tien hon cho viec muu sinh. Du vay, cuoc song noi đay van rat co cuc, nguoi dan chu yeu lam thue hoac song dua vao cac nghe tieu thu cong nghiep. Ong Hiep tuy co gang lam lung, nhung thu nhap van chi vua đu đe nuoi gia đinh.
Le Van Nhuan đuoc gia đinh cho hoc chu Han tu nho voi cac thay đo trong lang, truoc khi chuyen sang hoc chu Quoc ngu. Nam 1914, khi vua len 7 tuoi, cau bat đau theo hoc tai truong phu Trieu Phong. Trong thoi gian nay, Nhuan thuong theo me đi le o cac chua quanh vung va đac biet yeu thich khong khi thanh tinh noi cua Phat. Cau co the ngoi hang gio đe nghe tung kinh va chiem bai tuong Phat. Du xuat than trong gia đinh ngheo kho va la nguoi duy nhat đuoc đi hoc, Nhuan van danh thoi gian day chu cho em gai. Nam 1920, cau thi đo So hoc yeu luoc voi ket qua kha, tro thanh mot trong so it hoc sinh đia phuong co the tiep tuc theo hoc o cap bac cao hon. Nho tam bang nay, Nhuan đuoc nhan vao Truong Tieu hoc Phap–Viet Quang Tri, noi ap dung chuong trinh giao duc do chinh quyen bao ho thiet ke, ket hop giang day bang tieng Phap lan tieng Viet. Bat chap hoan canh gia đinh chat vat, cau van duy tri thanh tich hoc tap tot, noi bat voi tinh can man va đac biet yeu thich cac mon lich su, van hoc. Trong thoi gian nay, Nhuan thuong tim đoc cac tac pham cua Phan Boi Chau, nguoi co anh huong lon đen tu tuong yeu nuoc cua thanh nien Viet Nam đuong thoi. Nam 1923, cau thi đau bang tieu hoc, tro thanh hoc sinh đau tien cua lang Hau Kien tot nghiep bac nay.


= Phat trien tu tuong cach mang =
Nam 1924, Le Van Nhuan đen Hue đe thi tuyen vao Truong Quoc hoc. Tuy nhien, do mac benh thuong han trong thoi gian on thi, cau khong đat ket qua nhu mong muon va chi đuoc nhan vao hoc du thinh. Sau thoi han sau thang, cau khong đuoc chuyen sang dien hoc chinh thuc va bi buoc phai thoi hoc. Tuy nhien, Nhuan van quyet tam o lai Hue on tap, nuoi hy vong thi lai. Thang 11 nam 1925, chinh quyen thuoc đia Phap to chuc phien toa xet xu Phan Boi Chau, tuyen an tu hinh. Su kien nay đa khoi day lan song phan đoi manh me khap ca nuoc. Tai Hue, hoc sinh cac truong đong loat huong ung phong trao đoi giam an cho cu Phan. Nhuan tich cuc tham gia vao phong trao nay. Nhung trai nghiem tai Hue đuoc cho la đe lai dau an sau sac trong nhan thuc chinh tri va the gioi quan đang thanh hinh cua mot cau thanh nien đang truong thanh.
Sau khi roi Hue, Le Van Nhuan tro ve que nha Quang Tri, nhung khong lua chon gan bo lau dai voi lang que. Cau quyet đinh đi Đa Nang đe tim kiem co hoi lap nghiep. Thoi gian đau, Nhuan lam gia su, sau đo, tu thang 5 nam 1926, chuyen sang lam thu ky tai So Hoa xa Đa Nang. Trong moi truong lao đong cong nghiep, cau bat đau tiep xuc voi phong trao yeu nuoc cua thanh nien tri thuc va cong nhan. Trong thoi gian nay, Nhuan tich cuc tham gia cac hoat đong tuyen truyen tu tuong ai quoc, van đong quan chung tay chay hang ngoai, huong ung phong trao tuong niem Phan Chu Trinh va đoi cai thien đieu kien song cua cong nhan. Sau đo, Nhuan cung mot so bang huu đa thanh lap "Hoi Ai huu Lai xe Trung Ky" voi muc đich tap hop, đoan ket va nang cao y thuc to chuc cua cong nhan. Duoi hinh thuc tuong tro nghe nghiep, hoi thuc chat la mot dien đan đe tuyen truyen tu tuong cach mang. Trong boi canh phong trao yeu nuoc trong nuoc va tren the gioi đang phat trien manh me, Nhuan dan tiep can voi cac tu tuong cach mang quoc te. Thong qua moi quan he voi nhom thanh nien yeu nuoc tai Buu đien Đa Nang va gioi cong nhan đia phuong, cau co co hoi tiep can cac an pham co noi dung chinh tri, nhu Viet Nam hon, Tan the ky, cung nhu cac ban dich tac pham cua Karl Marx, Friedrich Engels, Vladimir Ilyich Lenin. Cung trong thoi gian nay, Le Van Nhuan bat đau su dung bi danh "Le Duan".

Nam 1927, khi tuyen đuong sat Vinh – Đong Ha hoan thanh, Le Duan đuoc đieu ra Ha Noi cong tac, đam nhiem vi tri thu ky tai depot cua So Hoa xa Đong Duong. Du cong viec tuong đoi on đinh, cau khong xem đo la mot đinh huong lau dai, ma coi đo la co hoi đe tiep xuc voi tang lop cong nhan va phong trao cach mang noi đay. Tai Ha Noi, Le Duan song cung hai nguoi ban tai mot can ho thue o ngo Gach, đuong Yen Phu. Hang ngay, cau đi bo đen noi lam viec thuoc khu vuc ga Hang Co. Tu cac moi quan he trong gioi lao đong va thong qua hieu sach Van Khe thu quan tren pho Hang Gai – do Nguyen Tao, mot thanh vien Tan Viet Cach menh Đang, đieu hanh – cau co co hoi nghien cuu them ly luan Marx–Lenin cung nhu kinh nghiem cach mang quoc te thong qua cac an pham nhu Đuong Kach menh cua Nguyen Ai Quoc hay bao Thanh nien. Trong boi canh noi bo Tan Viet chia re, Le Duan cung nhieu đong chi chuyen sang hoat đong trong Viet Nam Thanh nien Cach mang Đong chi Hoi, to chuc do Nguyen Ai Quoc sang lap, co to chuc chat che va đuong loi cach mang ro rang hon. Tai đay, cau đam nhiem cong tac tuyen truyen, van đong quan chung, đac biet la cong nhan nganh đuong sat tai cac khu vuc nhu Ha Noi va Gia Lam. Ngoai gio lam viec, Le Duan tich cuc to chuc cac cuoc sinh hoat bi mat, phat tan truyen đon va ket nap cac cong nhan co tu tuong cach mang vao to chuc.


Su nghiep chinh tri ban đau = Hoat đong cach mang (1930–1945) =
Thang 2 nam 1930, Đang Cong san Viet Nam chinh thuc đuoc thanh lap thong qua viec hop nhat cac to chuc cong san đang hoat đong trong nuoc. Trong boi canh đo, Le Duan tro thanh mot trong nhung đang vien đau tien tai Ha Noi. Sau Hoi nghi Trung uong Đang vao thang 10 nam 1930, ong đuoc phan cong lam Uy vien Ban Tuyen huan Xu uy Bac Ky, phu trach bien soan tai lieu tuyen truyen va pho bien đuong loi cach mang. Đong thoi, ong con tham gia chi đao cac hoat đong van đong va đau tranh cua cong nhan tai mot so trung tam cong nghiep nhu Ha Noi va Hai Phong. Cuoi thang 4 nam 1931, sau cac su kien nhu Khoi nghia Yen Bai va phong trao Xo viet Nghe Tinh, chinh quyen thuoc đia tang cuong đan ap cac phong trao chinh tri. Trong boi canh đo, Le Duan tham gia to chuc cac cuoc bieu tinh tai Hai Phong nhan dip Ngay Quoc te Lao đong va bi luc luong mat tham Phap bat giu. Ong bi ket an 20 nam tu va lan luot bi giam giu tai Son La va sau đo la Con Đao.
Nam 1936, tinh hinh chinh tri tai Phap co su bien đong sau khi Mat tran Binh dan len cam quyen. Truoc ap luc tu chinh quoc, chinh quyen bao ho o Đong Duong buoc phai thi hanh chinh sach an xa, tra tu do cho hang nghin tu nhan chinh tri. Le Duan đuoc tra tu do va tro ve Trung Ky, tiep tuc tim cach noi lai lien lac voi to chuc Đang. Thang 3 nam 1938, đuoc phan cong giu chuc Bi thu Xu uy Trung Ky, phu trach cong tac to chuc va tuyen truyen tai khu vuc mien Trung. Trong cao trao cua Mat tran Dan chu Đong Duong, ong tham gia to chuc nhieu hoat đong cong khai nham đau tranh đau tranh đoi quyen loi dan sinh va cai thien đoi song nguoi lao đong. Giai đoan nay, phuong thuc hoat đong cua ong ket hop giua hinh thuc cong khai va bi mat nham mo rong anh huong cach mang trong xa hoi. Sang nam 1939, sau khi đuoc bau vao Thuong vu Ban Chap hanh Trung uong Đang, Le Duan chinh thuc buoc vao hang ngu lanh đao cao nhat cua Đang.

Tu cuoi nam 1939, sau khi Chien tranh the gioi thu hai bung no, chinh quyen thuoc đia Phap tang cuong cac bien phap đan ap đoi voi cac luc luong chinh tri đoi lap. Chinh sach "hoa binh dan chu" truoc đo bi cham dut, nhieu to chuc cong khai, trong đo co Mat tran Dan chu Đong Duong, bi giai tan. Đang Cong san va cac to chuc lien quan bi đat ngoai vong phap luat. Nhieu đang vien bi bat, he thong to chuc bi gian đoan, buoc phong trao cach mang phai lui vao hoat đong bi mat. Trong boi canh đo, Le Duan tiep tuc duy tri cac co so to chuc cua Đang tai khu vuc mien Trung. Ong giu vai tro lien he voi cac nhom cong nhan, nong dan va thanh nien, đong thoi to chuc khoi phuc he thong co so o cac đia phuong nhu Hue, Đa Nang, Quang Nam va Quang Ngai, von bi anh huong nang ne boi cac chien dich truy quet truoc đo cua chinh quyen thuoc đia. Ben canh đo, ong con đam nhan nhiem vu lien lac giua cac tinh mien Trung va Trung uong, đam bao viec van chuyen tai lieu, truyen đon va chi thi đuoc duy tri thong suot. Đen cuoi nam 1940, sau su kien quan đoi Nhat Ban đuoc phep đo bo vao Đong Duong theo thoa thuan voi chinh phu Vichy, phong trao phan đoi dien ra rai rac o mot so đia phuong. Trong luc đang to chuc hoat đong tai Quang Tri, Le Duan mot lan nua bi bat. Sau qua trinh đieu tra va xet xu, ong bi ket an 10 nam kho sai va bi đay ra Con Đao lan thu hai.
Trong thoi gian bi giam giu, Le Duan cung mot so tu nhan chinh tri tiep tuc duy tri cac hoat đong trao đoi, thao luan chinh tri va giu lien lac trong đieu kien bi mat. Thang 3 nam 1945, khi Nhat Ban tien hanh đao chinh Phap tai Đong Duong va tuyen bo "trao tra đoc lap" cho Viet Nam, cuc dien chinh tri khu vuc bien chuyen đot ngot. Đen cuoi thang 4 nam 1945, he thong thuoc đia cua Phap hoan toan sup đo, keo theo su tan ra cua bo may quan ly nha tu. Trong boi canh đo, Le Duan đuoc mot nhom đong chi to chuc giai thoat khoi noi giam giu. Sau khi đuoc đua ra khoi Con Đao, ong tro ve mien Trung va nhanh chong tham gia vao cac hoat đong chinh tri trong tinh hinh moi. Khi Nhat Ban lam vao the that bai trong Chien tranh the gioi thu hai, ong lien he voi cac co so Đang tai đia phuong đe phoi hop voi Trung uong va cac cap bo chuan bi cho cuoc tong khoi nghia gianh chinh quyen. Du khong truc tiep tham gia cac hoat đong chong Nhat trong phan lon thoi gian do bi giam giu, Le Duan van đuoc phan cong đam nhan nhung vi tri quan trong trong he thong lanh đao cua Đang, dua tren qua trinh hoat đong chinh tri lien tuc tu nhung nam đau va ly lich tung la tu nhan chinh tri lau nam.


= Chien tranh Đong Duong (1945–1954) =

Sau khi Cach mang Thang Tam nam 1945 thanh cong, tinh hinh mien Nam nhanh chong tro nen hon loan. Ngay 23 thang 9 nam 1945, quan đoi Phap, voi su ho tro cua nguoi Anh va luc luong Nhat đau hang, no sung tai chiem Sai Gon. Truoc tinh the đo, Xu uy Nam Bo cung Uy ban Nhan dan Nam Bo to chuc Hoi nghi can bo mo rong khan cap tai ap Cay Mai (Cho Lon), quyet đinh thanh lap Uy ban Khang chien Nam Bo nham chi đao cuoc chien chong Phap. Thang 10 nam 1945, Le Duan đuoc bau lam quyen Truong Xu uy Nam Bo. Ong cung tap the Xu uy chi đao xay dung luc luong vu trang, to chuc chinh quyen cach mang cac cap, phat đong phong trao khang chien toan dan.
Trong boi canh đia hinh phuc tap va su hien dien cua nhieu luc luong vu trang đia phuong nhu Hoa Hao, Cao Đai va Binh Xuyen, mien Nam tro thanh chien truong kho kiem soat. Đe cung co to chuc Đang tai đay, Trung uong cu cac đon vi tu mien Bac vao tang cuong to chuc Đang. Tuy nhien, cac luc luong cong san tai Nam Bo luc nay hoat đong gan nhu đoc lap, đac biet duoi su chi huy cua Tran Van Giau va Nguyen Binh, voi cac chien thuat vuot ngoai đinh huong cua Trung uong. Truoc tinh trang đo, nam 1948, Trung uong cu Le Đuc Tho vao mien Nam nham tang cuong kiem soat va đieu phoi lai hoat đong Xu uy. Tai đay, Le Đuc Tho lan đau gap Le Duan – khoi đau moi quan he chinh tri gan bo lau dai. Cung nhau, ho xay dung mang luoi lanh đao hieu qua đe kiem soat ca cac nhom cong san va phi cong san tai Nam Bo.
Nam 1951, du khong tham du Đai hoi Đang lan thu II, Le Duan van đuoc bau vang mat vao Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam va Bo Chinh tri. Cung thoi điem, nham đap ung yeu cau lanh đao phong trao khang chien, Trung uong Đang quyet đinh thay the Xu uy Nam Bo bang Trung uong Cuc mien Nam. Le Duan tiep tuc đuoc phan cong lam Bi thu, đam nhiem toan dien cong tac chi đao chinh tri va quan su tai khu vuc nay. Viec nay khien ong vao the đoi đau truc tiep voi Nguyen Binh – mot tu lenh quan su co khuynh huong đoc lap trong tu duy chien luoc va tac chien, von khong hoan toan phu hop voi đuong loi chung cua Trung uong. Sau đo, nguoi nay đuoc trieu hoi ve Ha Noi nhung đa tu nan tren đuong đi trong mot su kien đuoc cho la co nhieu uan khuc. Cai chet cua Nguyen Binh đa tao đieu kien cho Le Duan, cung voi Le Đuc Tho va Pham Hung, cung co vung chac vi the lanh đao tai mien Nam.

Nam 1952, Le Duan đuoc trieu tap ra Ha Noi du Hoi nghi Trung uong roi sau đo sang Bac Kinh đieu tri suc khoe. Trong thoi gian o Trung Quoc, ong co co hoi quan sat truc tiep cac chinh sach cai cach ruong đat do chinh quyen Mao Trach Đong trien khai. Khi tro lai Viet Nam nam 1953, ong bay to lo ngai truoc viec mo hinh cai cach tuong tu đang đuoc ap dung tai mien Bac Viet Nam, đac biet sau khi nhan thay nhung he luy xa hoi ma chinh sach nay gay ra tai Trung Quoc. Cung trong thoi điem nay, Le Duan lan đau tiep xuc voi Đai tuong Vo Nguyen Giap, nguoi tre hon ong Duan nhung lai giu vi tri cao hon trong Bo Chinh tri va co moi quan he gan gui voi Chu tich Ho Chi Minh. Cam giac bi "gat ra ben le" ngay cang ro khi ong bi đieu vao vung Lien khu V (tinh Quang Ngai) đe phu trach cong tac huan luyen can bo, xa roi cac chien dich trong điem nhu Đien Bien Phu do tuong Giap truc tiep chi huy. Theo nhan đinh cua su gia Nguyen Thi Lien Hang, moi quan he giua hai nguoi ngay tu đau đa ton tai nhung cang thang tiem an. Viec khong đuoc tham gia vao cac chien dich trong yeu, cung voi su đieu chuyen đuoc mo ta la "gan nhu bi luu đay", khien ong Duan co the đa cam thay bat binh truoc vi the ngay cang noi bat cua Vo Nguyen Giap.


= O lai mien Nam sau Hiep đinh Geneve (1954–1957) =
Sau khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket vao thang 7 nam 1954, Viet Nam tam thoi bi chia cat thanh hai mien. Le Duan đuoc Trung uong cu tro lai mien Nam đe pho bien noi dung thoa thuan, to chuc viec tap ket luc luong va chuan bi cho cuoc tong tuyen cu du kien to chuc vao nam 1956 nham thong nhat đat nuoc. Trong hoi nghi lanh đao khu vuc tai Bac Lieu vao thang 10 nam 1954, ong đa phai giai thich ro nhung gioi han va bat đinh cua Hiep đinh, đong thoi canh bao rang phia My va chinh quyen Ngo Đinh Diem co the se khong thuc hien nghiem tuc cac cam ket ve tong tuyen cu. Du đuoc yeu cau tap ket ra Bac sau khi hoan thanh nhiem vu, Le Duan ba lan gui đien xin o lai mien Nam va chi đen lan thu ba moi đuoc Trung uong chap thuan. Ong quay tro lai Ca Mau bang xuong nho va đuoc nhom can bo than tin nhu Vo Van Kiet ho tong len Ben Tre.
Cuoi nam 1954, Bo Chinh tri quyet đinh giai the Trung uong Cuc mien Nam va tai lap Xu uy Nam Bo, voi Le Duan đuoc phan cong lam Bi thu. Ong to chuc lai co cau lanh đao tai mien Nam bang cach chia khu vuc thanh ba lien tinh khu (Đong, Trung, Tay Nam Bo) va mot khu đac biet la Sai Gon – Cho Lon. Trong thoi gian nay, mac du Trung uong van chu truong uu tien đau tranh chinh tri nham thuc hien Hiep đinh Geneve thong qua con đuong hiep thuong va tong tuyen cu, Le Duan cho rang can chu đong xay dung lai mang luoi to chuc đe ung pho voi kha nang xung đot. Ong tien hanh khao sat nhieu đia phuong, chi đao cung co co so cach mang ca o nong thon va đo thi, đong thoi tim cach đieu phoi hoat đong giua cac nhom đia phuong trong boi canh thieu lien lac truc tiep voi mien Bac.
Nam 1955, Le Duan di chuyen len Sai Gon, đat co so hoat đong bi mat tai so nha 29 đuong Huynh Khuong Ninh, Quan 1. Tai đay, vao thang 8 nam 1957, ong soan thao ban đe cuong chinh tri co ten Đe cuong cach mang mien Nam, trong đo ong đe xuat phuong huong ket hop giua đau tranh chinh tri va đau tranh vu trang nham giai phong mien Nam trong truong hop Hiep đinh Geneve khong đuoc thuc thi đay đu. Be ngoai, ong ung ho chinh sach đau tranh chinh tri hoa binh do Trung uong đe ra, phu hop voi tinh hinh mien Nam va chu truong quoc te. Tuy nhien, noi dung thuc chat nhan manh viec xay dung luc luong quan chung "lam cach mang lat đo My – Diem". Ong phan biet giua đau tranh hop phap kieu cai luong va đau tranh chinh tri cach mang dua vao luc luong quan chung. Le Duan cho rang Đang phai san sang lanh đao quan chung noi day nhu trong Cach mang Thang Tam. Ong chi trich mot so can bo chua hieu ro suc manh quan chung nen chua phat đong đuoc phong trao cach mang đung muc. Tinh hinh mien Nam luc bay gio nhanh chong tro nen phuc tap khi Ngo Đinh Diem trien khai chinh sach đan ap phong trao cong san, truy quet cac to chuc khang chien. Khi tinh hinh an ninh o Sai Gon tro nen rui ro, Le Duan tam thoi rut len Đa Lat an nau trong mot thoi gian ngan, truoc khi tro lai tiep tuc hoat đong.


= Tro ve mien Bac (1957–1960) =

Sau thoi gian hoat đong bi mat o mien Nam, Le Duan đuoc Trung uong trieu hoi ra Ha Noi vao thang 4 nam 1957. Ong di chuyen qua nga Campuchia, Hong Kong va Quang Chau, su dung mot ho chieu Campuchia duoi danh tinh mot nguoi Hoa nham bao đam an toan. Vao thoi điem nay, Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam đang trong qua trinh tim kiem mot nhan su moi cho vi tri lanh đao cap cao, trong boi canh mot so lanh đao ky cuu đang đoi mat voi khung hoang uy tin do cac sai lam trong Cai cach ruong đat va Phong trao Nhan Van – Giai Pham. Le Duan, nguoi khong truc tiep lien quan đen hai chien dich tren, đuoc xem la mot ung cu vien "trung lap" co kha nang thay the, nho ly lich cach mang va kinh nghiem lanh đao o mien Nam.
Sau khi tro ve Ha Noi, Le Duan đa noi len nhu mot nhan vat trung tam trong bo may lanh đao cua Đang Lao đong Viet Nam, khi đuoc bo nhiem lam Quyen Tong Bi thu sau khi Truong Chinh phai tu chuc do nhung sai lam trong cai cach ruong đat. Du Ho Chi Minh tam thoi kiem nhiem chuc vu nay, ong chi giu vai tro tuong trung va dan chuyen giao quyen đieu hanh cho the he lanh đao tre hon nhu Pham Van Đong, Truong Chinh va Le Duan. Theo William J. Duiker, viec Le Duan tro thanh nguoi đuoc chon phan anh tam nhin chien luoc, kha nang to chuc va su tan tuy cua ong trong cong tac cach mang, đac biet la o mien Nam, noi ong đuoc xem nhu "Cu Ho mien Nam". Đong thoi, tu cach la nguoi mien Nam giup ong đai dien cho khu vuc phia Nam vi tuyen 17, trong boi canh thong nhat đat nuoc dan tro thanh uu tien hang đau trong chinh sach cua Ha Noi.
Trong noi bo Đang Lao đong Viet Nam luc nay xuat hien su phan hoa giua hai xu huong lon: mot phe uu tien cung co mien Bac va mot phe chu truong đay manh đau tranh cach mang o mien Nam. Le Duan cung voi Le Đuc Tho va Pham Hung la nhung nguoi tieu bieu cua xu huong thu hai. Ho cho rang viec tang cuong ho tro cho phong trao cach mang mien Nam khong chi can thiet ve mat chien luoc, ma con co the tao ra su gan ket trong Đang, gop phan cung co long tin cua quan chung. Trong boi canh đo, Le Duan tim cach gianh quyen soan thao Nghi quyet 15, van kien quan trong đinh huong chien luoc đoi voi mien Nam. Ban đau, nhiem vu soan thao đuoc giao cho Đai tuong Vo Nguyen Giap. Tuy nhien, do tien đo tri hoan va co the duoi anh huong van đong tu phia Le Duan, Chu tich Ho Chi Minh đa chuyen giao cong viec nay cho ong. Le Duan cung voi Pham Hung đa chinh sua va hoan thien nghi quyet qua hon hai muoi ban du thao.
Tai Hoi nghi Trung uong 15 mo rong, to chuc vao thang 1 nam 1959, Le Duan trinh bay ban du thao cuoi cung. Nghi quyet đe xuat ket hop đau tranh chinh tri va đau tranh vu trang nham chong lai chinh quyen Ngo Đinh Diem, voi lap luan rang Diem đa vi pham Hiep đinh Geneve khi tu choi to chuc tong tuyen cu đe thong nhat đat nuoc. Tuy nhien, đe dung hoa voi quan điem than trong trong Đang, van kien van giu lap truong phong thu, nhan manh rang chi khi bi đan ap bang bao luc, cach mang moi tien hanh vu trang đe tu ve va phan cong. Ngay sau hoi nghi, Le Duan thuc hien mot chuyen đi bi mat vao mien Nam đe khao sat thuc đia. Tai đay, ong ghi nhan tinh trang đan ap ngay cang gia tang cua chinh quyen Sai Gon, đac biet sau khi ban hanh Luat 10/59 – cho phep ap dung hinh phat tu hinh đoi voi bat ky ai bi nghi ngo co hanh vi chong đoi. Nhung ghi nhan nay cung co quan điem cua ong ve tinh tat yeu cua con đuong đau tranh vu trang. Đen thang 5 nam 1959, sau nhieu cuoc thao luan, Trung uong Đang chinh thuc phe chuan viec trien khai Nghi quyet 15 va thanh lap Đoan 559 – đon vi chuyen trach to chuc tuyen van tai quan su chien luoc doc day Truong Son, ve sau đuoc biet đen voi ten goi Đuong mon Ho Chi Minh.


Bi thu Thu nhat (1960–1976) Tai Đai hoi Đang lan thu III nam 1960, Le Duan chinh thuc đuoc bau lam Bi thu Thu nhat Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam (thay cho chuc danh cu la Tong Bi thu, theo mo hinh to chuc cua Đang Cong san Lien Xo). Đay la cuong vi tuong đuong voi chuc vu lanh đao cao nhat cua Đang, khien ong tro thanh nha lanh đao tren thuc te cua Đang, du Chu tich Ho Chi Minh van giu chuc Chu tich Đang. Viec Le Duan đuoc bau vao vi tri nay giup Đang Lao đong Viet Nam tang cuong chi đao truc tiep đoi voi mien Nam, trong boi canh tinh hinh khu vuc nay ngay cang xau đi truoc chinh sach chong cong quyet liet cua chinh quyen Ngo Đinh Diem. Gioi lanh đao Đang lo ngai phong trao cach mang co nguy co bi đay lui hoac mat kiem soat, do đo viec Le Duan — nguoi co kinh nghiem o mien Nam va chu truong đuong loi cung ran — đam nhan vi tri lanh đao đuoc xem la giai phap nham cung co moi lien ket voi cac luc luong cong san tai đay va khoi phuc the chu đong tren chien truong.
Mac du ly do bo nhiem Le Duan lam Tong Bi thu van con la chu đe tranh cai, co nhieu dau hieu cho thay Ho Chi Minh đa ung ho quyet đinh nay. Viec chuyen giao vai tro đieu hanh cho Le Duan cho phep ong rut lui khoi cong viec quan tri thuong nhat, đe tap trung hon vao đoi ngoai, cac van đe cua khoi xa hoi chu nghia va cong viec viet lach. Tuy nhien, Ho Chi Minh van giu vai tro bieu tuong co anh huong trong bo may lanh đao. Cac nhan vat chu chot nhu Le Duan, To Huu, Truong Chinh va Pham Van Đong thuong xuyen "dung com toi" voi Ho Chi Minh đe trao đoi cong viec, phan anh mo hinh lanh đao tap the, trong đo Le Duan luon to ro su ton trong va duy tri uy tin chinh tri cua Ho Chu tich.


= Đinh hinh chien luoc chien tranh mien Nam =
Ngay tu cuoi thap nien 1950, Le Duan đa xac đinh rang cach mang mien Nam khong the gianh thang loi neu chi dua vao đau tranh chinh tri, ma can ket hop voi bao luc vu trang theo huong mot cuoc chien tranh truong ky. Tai Đai hoi Đang lan thu III, Le Duan keu goi thanh lap mot mat tran nhan dan tai mien Nam Viet Nam. Đe xuat nay đuoc Ban Chap hanh Trung uong thong qua, voi nghi quyet xac đinh nhiem vu chung cua cach mang Viet Nam la "đay manh cach mang xa hoi chu nghia o mien Bac đong thoi thuc đay cach mang dan chu nhan dan o mien Nam." Ngay 20 thang 12 nam 1960, ba thang sau Đai hoi, Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam chinh thuc đuoc thanh lap. Theo tuyen bo cua Le Duan, to chuc nay co nhiem vu "tap hop tat ca cac luc luong yeu nuoc nham lat đo chinh quyen Diem [o mien Nam] va tu đo tao đieu kien cho viec hoa binh thong nhat To quoc."

Trong buc thu gui Nguyen Van Linh nam 1961, Le Duan vach ro chien luoc bao gom khoi nghia tung phan, xay dung can cu cach mang, tien hanh chien tranh du kich va cuoi cung la tong khoi nghia voi su ket hop giua luc luong chinh tri va quan su. Theo ong, hinh thai chien tranh nay la "con đuong cach mang kieu Viet Nam". Thoi gian đau, Le Duan đac biet than trong truoc nguy co Hoa Ky can thiep sau neu mien Bac hanh đong qua som. Nam 1962, ong tung chi đao kiem che cac luc luong mien Nam, tranh cac hanh đong gay kich đong nham duy tri chien tranh o muc thap va khong đe My lay co can thiep truc tiep. 
Tuy nhien, sau su kien Vinh Bac Bo thang 8 nam 1964, quan điem cua Le Duan thay đoi ro ret. Dua tren đanh gia rang My đa quyet đinh leo thang, Bo Chinh tri ra chi thi canh bao kha nang My đua quan vao mien Nam, chuyen tu chien luoc "chien tranh đac biet" sang chien luoc "chien tranh cuc bo". Le Duan keu goi toan quoc tang cuong chuan bi san sang chien đau, bao gom ca cac phuong an phong thu mien Bac. Trong thu gui Tuong Nguyen Chi Thanh, ong du bao cuoc chien se "du doi va keo dai hon", nhung khang đinh ban chat xung đot khong thay đoi. Theo ong, chinh quyen Sai Gon khong co đuoc su ung ho thuc chat tu nhan dan, do đo chien tranh du kich ket hop voi cac đot tan cong quy uoc cua Quan Giai phong van la chien luoc chu đao. Du van yeu cau tranh giao tranh quy mo lon noi quan My đong manh, Le Duan bat đau đay manh cac đon đanh gay ton that cho My, nham nang cao tinh than chien đau va lam lung lay y chi chinh tri cua đoi phuong. 
Le Duan cho rang viec My đua quan o at vao mien Nam co the đuoc khai thac ve mat tuyen truyen va chien luoc. Mot mat, no cho phep Ha Noi khang đinh vai tro "chong xam luoc" đe thu hut su ung ho cua nguoi dan ca nuoc, đac biet la thong qua khau hieu "khang chien chong My cuu nuoc"; mat khac, no mo ra co hoi đe gay thuong vong lon, buoc My phai gia tang trien khai quan va tu đo khien xa hoi My ngay cang phan đoi chien tranh. Trong thu gui Trung uong Cuc mien Nam thang 11 nam 1965, ong đat muc tieu tieu diet it nhat 10.000 quan My trong chien dich Xuan–He nam sau, va tu 40.000–50.000 quan trong nhung nam tiep theo. Ong khang đinh: "Quan My bi diet nhieu thi quan Nguy se tan ra nhanh hon; hy vong cua My gianh thang loi bang quan su se bi sup đo; phong trao nhan dan My phan đoi cuoc chien tranh ban thiu cua My o Viet Nam se dang cao". Le Duan cho rang giu quyen chu đong tren chien truong se quyet đinh thang loi, nhung cung đong thoi bac bo kha nang Hoa Ky tan cong mien Bac, vi cho rang đieu nay se dan đen xung đot voi toan bo khoi xa hoi chu nghia.


= Mau thuan noi bo Đang =
Tu giua thap nien 1960, vai tro thuc quyen cua Le Duan ngay cang noi bat trong boi canh Chu tich Ho Chi Minh bat đau suy giam suc khoe. Tu nam 1964, khi Ho Chi Minh lam benh, Le Duan dan tiep quan phan lon cong viec đieu hanh thuong nhat cua Đang. Ong giu vi tri chu chot trong Bo Chinh tri, kiem soat cac co quan trong yeu cua Đang va Nha nuoc, đong thoi xay dung mot he thong an ninh noi bo nham bao đam su trung thanh trong hang ngu lanh đao. Le Duan cung cac đong minh than can nhu Le Đuc Tho, Pham Hung va Nguyen Chi Thanh tung buoc chi phoi viec hoach đinh chinh sach chien luoc trong Đang. Sau khi Ho Chi Minh qua đoi vao ngay 2 thang 9 nam 1969, nguyen tac lanh đao tap the van đuoc duy tri ve mat hinh thuc, nhung Le Duan noi len la nguoi nam quyen lanh đao thuc te trong Bo Chinh tri.
Mot so quan sat vien phuong Tay cho rang tu nam 1965, giua Ho Chi Minh va Le Duan đa xuat hien nhung khac biet trong cach tiep can chinh sach. Le Duan, cung cac cong su than tin, đuoc cho la đa gia tang anh huong va tung buoc lam lu mo vai tro cua Ho Chi Minh cung nhu Thu tuong Pham Van Đong trong qua trinh ra quyet sach. Boi canh chinh tri noi bo Đang Lao đong giai đoan nay noi len cuoc tranh luan gay gat ve chien luoc đoi voi mien Nam. Phe on hoa trong Bo Chinh tri – co nguon cho rang gom ca Ho Chi Minh va Vo Nguyen Giap – chu truong đuong loi "vua đanh, vua đam". Phe on hoa thien ve phuong an tap trung phat trien mien Bac xa hoi chu nghia va tranh đoi đau truc tiep voi My qua som. Mot so tai lieu cung ghi nhan rang vao nam 1963, Ho Chi Minh tung bi mat lien lac voi Ngo Đinh Diem đe tim kiem mot giai phap hoa binh nham thong nhat đat nuoc. Nguoc lai, phe "chu chien" gom Le Duan, Le Đuc Tho va Nguyen Chi Thanh lai to ra cung ran va quyet liet hon. Le Duan tin tuong rang mot loat tong cong kich vao cac đo thi mien Nam se kich đong đuoc tong khoi nghia cua quan chung, dan đen chien thang quyet đinh trong thoi gian ngan.


= Cung co quyen luc =
Sau Đai hoi Đang lan thu III nam 1960, cung voi viec mo rong tham quyen cua Ban Bi thu theo Đieu le Đang moi, Le Duan tung buoc cung co quyen luc va kiem soat nhieu linh vuc trong yeu trong bo may chinh tri bao gom tuyen truyen, giao duc, khoa hoc, cong nghiep va quoc phong. Nhung cong su than tin cua ong cung đuoc đe bat vao cac vi tri chu chot: Le Đuc Tho đung đau Ban To chuc Trung uong – co quan kiem soat toan bo cong tac can bo; Nguyen Chi Thanh phu trach Tong cuc Chinh tri Quan đoi Nhan dan Viet Nam; con To Huu thi đam nhiem mang tu tuong, van hoa va truyen thong đai chung. Le Duan va Le Đuc Tho thiet lap mot he thong kiem soat noi bo nghiem ngat, mang dau hieu cua mot che đo cong an tri. Theo nhan đinh cua Nguyen Thi Lien Hang, ho đa xay dung mot "he thong đang mang tinh đan ap" nham kiem soat toan dien mien Bac va đieu phoi cuoc chien o mien Nam. Le Duan va Le Đuc Tho su dung mang luoi cong an, an ninh quan đoi va cac to chuc quan chung đe kiem soat khong chi can bo ma ca gioi tri thuc, van nghe si va thuong dan.
Tai Hoi nghi Trung uong IX (1963–1964), nhom cua Le Duan chiem uu the. Du vap phai phan ung tu cac can bo phan bien, Đang cuoi cung van thong qua nghi quyet len an "chu nghia xet lai hien đai" va xac đinh đau tranh vu trang la con đuong chu đao. Sau hoi nghi, Le Đuc Tho phat đong mot chien dich chinh huan tu tuong trong toan Đang nham co lap va tran ap cac y kien đoi lap. Mot so can bo trung cap va tri thuc nhu Ung Van Khiem, Bui Cong Trung, Le Liem bi gan mac "xet lai", co "tu tuong huu khuynh", buoc phai hoc tap, tu phe binh, tham chi bien mat khoi đoi song chinh tri. Mot so nha van, van nghe si cung bi cong kich tren bao chi vi co tu tuong "bi quan" hay anh huong tu san.
Sau khi Nguyen Chi Thanh qua đoi đot ngot vao đau thang 7 nam 1967, mot loat can bo bi xem la co tu tuong đoi lap bi bat giu. Cao trao cua qua trinh nay la Vu an Xet lai chong Đang do Le Đuc Tho cung Tran Quoc Hoan chi đao. Dien ra trong nua cuoi nam 1967, chien dich nham đen cac can bo va tri thuc bi cao buoc chiu anh huong cua "chu nghia xet lai" tu Lien Xo, tuc la co quan điem trai nguoc voi đuong loi cung ran ma lanh đao Đang đang theo đuoi trong viec đay manh cuoc chien tranh o mien Nam. Su kien khoi đau la viec bat giu Hoang Minh Chinh, vao thang 7 nam 1967, sau khi ong nay pho bien mot ban bao cao phe phan chu nghia giao đieu va đe xuat mo rong dan chu trong noi bo Đang. Theo su gia Nguyen Thi Lien Hang, Hoang Minh Chinh bi xem la "ke thu so mot" cua Le Duan va nhanh chong tro thanh bieu tuong cua phe đoi lap tri thuc trong Đang. Sau đo, hang chuc can bo cao cap, si quan quan đoi, nha bao, nha ngoai giao va tri thuc – trong đo co nhieu nguoi than Lien Xo hoac tung đuoc đao tao tai Moskva – bi bat giu, giang chuc hoac đua đi "cai tao". Cac co quan an ninh nhu Cuc Bao ve Chinh tri đuoc trao quyen mo rong đieu tra va kiem soat đoi voi ca can bo đang vien lan tang lop tri thuc dan su.
Chien dich thanh trung dien ra đong thoi voi qua trinh chuan bi cho "Tong tien cong va noi day Tet Mau Than" nam 1968 – mot ke hoach ma Le Duan va cac cong su than tin nhu Le Đuc Tho, Pham Hung kien quyet thuc đay, bat chap su hoai nghi tu cac thanh vien khac trong Bo Chinh tri nhu Vo Nguyen Giap hay Truong Chinh. Tuy Vo Nguyen Giap van giu đuoc vi tri do anh huong ca nhan lon, nhieu cong su than tin cua ong bi đieu chuyen hoac ky luat, khien vai tro cua ong trong he thong chinh tri bi thu hep. Trong qua trinh chuan bi cho Tong tien cong Tet Mau Than 1968, ke hoach do Le Duan va Le Đuc Tho soan thao chi đuoc trinh Ho Chi Minh xem xet ve mat hinh thuc. Vo Nguyen Giap gan nhu khong tham gia vao qua trinh nay.


= Tai cau truc chien luoc sau Tet Mau Than =

Chien dich Tet Mau Than đuoc trien khai vao cuoi thang 1 nam 1968, voi cac mui tan cong vao hon 100 đo thi va thi xa tren khap mien Nam. Ve mat quan su, chien dich khong đat đuoc muc tieu mong đoi. Quan Giai phong chiu ton that lon va cac cuoc noi day trong long đo thi khong no ra nhu du đoan. Nhieu co so cach mang bi đanh pha, va phai mat mot thoi gian dai đe khoi phuc. Tuy nhien, xet ve tac đong tam ly va chinh tri, Tet Mau Than đa tao ra hieu ung chien luoc sau rong khi lam chan đong du luan quoc te va khien quyet tam theo đuoi chien tranh cua Hoa Ky suy giam đang ke. 
Truoc nhung ton that nang ne, Bi thu thu nhat Le Duan buoc phai đieu chinh chien luoc theo huong "vua đanh, vua đam". Tuy nhien, su đieu chinh nay vap phai phan ung tu mot so uy vien Bo Chinh tri, trong đo co Đai tuong Vo Nguyen Giap – nguoi đang dan đuoc phuc hoi vai tro trong quan đoi. Nhom nay chu truong giam bot yeu to "đanh", ung ho quay lai chien luoc đau tranh lau dai. Du vay, Le Duan van giu đuoc vai tro lanh đao va đinh huong chu đao, the hien qua Nghi quyet 9 cua Trung uong Cuc mien Nam, trong đo keu goi cac luc luong cong san "lien tuc" phat trien the tan cong chien luoc.
Tuy nhien, cac đot tan cong tiep theo trong nua đau nam 1969, gom cac giai đoan Xuan–He mang mat danh X va H, khong đem lai ket qua ro ret va tiep tuc gay thiet hai lon ve nhan luc cho Quan Giai phong. Ngay 5 thang 4 nam 1969, Trung uong Cuc mien Nam đa phai ban hanh Chi thi so 55, yeu cau cac đon vi truc thuoc khong đuoc mao hiem doc toan bo luc luong vao nhung chien dich quy mo lon. Thay vao đo, chien luoc đuoc đieu chinh theo huong uu tien bao toan luc luong nham phuc vu cho cac chien dich lau dai ve sau. Đen thang 7 nam 1969, Bo Chinh tri va Le Duan co ban chap nhan đinh huong than trong hon do Vo Nguyen Giap đe xuat. Quan điem nay đuoc the che hoa trong Nghi quyet Trung uong 18, tai khang đinh chien luoc chien tranh lau dai, chuyen trong tam hoat đong ve vung nong thon, cung co cac can cu chien khu, phuc hoi luc luong va mo rong dan anh huong chinh tri.


= Mat tran ngoai giao =
Trong nhung nam tiep theo, duoi su chi đao cua Le Duan, chien luoc ba mat tran — quan su, chinh tri va ngoai giao — đuoc ap dung chat che. Tren thuc đia, Quan Giai phong tiep tuc gay suc ep len Quan luc Viet Nam Cong hoa nham lam pha san ke hoach "Viet Nam hoa chien tranh". Chien tranh đuoc to chuc theo huong tieu hao – đanh nho, đanh chac, giu the chu đong chien truong đe lam suy yeu tinh than đoi phuong va phuc vu cho muc tieu ngoai giao. Ve chinh tri, Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam đuoc thanh lap nham tao mot luc luong đoi trong voi chinh quyen Sai Gon. Tren mat tran ngoai giao, cac cuoc đam phan tai Paris đuoc thuc đay voi yeu cau My rut quan vo đieu kien va loai bo vai tro cua Tong thong Nguyen Van Thieu.
Đen cuoi nam 1971, khi quan My đang rut dan va chinh quyen Nixon đoi mat voi ap luc tai tranh cu, Ha Noi quyet đinh mo chien dich tan cong quy mo lon trong nam 1972. Chien dich Xuan – He (phia Hoa Ky goi la Easter Offensive), đuoc phat đong nham tieu diet mot bo phan lon Quan luc Viet Nam Cong hoa, giai phong vung lanh tho chien luoc va tao đon bay tai ban đam phan. Du ban đau đat mot so ket qua nhu chiem đuoc Quang Tri, chien dich khong đat đuoc cac muc tieu đe ra khi quan luc Viet Nam Cong hoa, voi su ho tro hoa luc manh tu My, giu vung nhieu vi tri quan trong. Washington đap tra bang cac đot nem bom tro lai mien Bac (Chien dich Linebacker I), gay thiet hai đang ke.
Sau that bai cua chien dich nam 1972, ca Ha Noi va Washington đeu tim cach tien toi thoa hiep. Cac cuoc đam phan bi mat giua Le Đuc Tho va Henry Kissinger tien trien nhanh chong. Trong ban du thao thang 10 nam 1972, Ha Noi chap nhan mot so nhuong bo, đang chu y nhat la khong con đat đieu kien buoc Tong thong Thieu phai tu chuc truoc khi ky hiep đinh. Đoi lai, Hoa Ky đong y cho phep Quan Giai phong tiep tuc hien dien tai mien Nam sau khi ngung ban. Viec chinh quyen Thieu tu choi ky ket ban du thao đa dan đen Chien dich Linebacker II, con goi la "12 ngay đem", khi My tien hanh oanh tac du doi Ha Noi va Hai Phong bang B-52. Tuy nhien, cac ben sau đo van quay lai ban đam phan va ky Hiep đinh Paris vao ngay 27 thang 1 nam 1973 voi cac đieu khoan co ban khong thay đoi nhieu so voi thoa thuan ban đau.


= Ket thuc chien tranh va thong nhat đat nuoc =
Tu nam 1973, sau khi Hiep đinh Paris đuoc ky ket va quan My rut khoi Viet Nam, Le Duan va cac tuong linh chu chot nhu Van Tien Dung, Tran Van Tra bat đau trien khai ke hoach chuyen hoa tu chien tranh cuc bo sang tong tan cong. Le Duan đanh gia rang mau thuan noi tai cua che đo Sai Gon đa len đen đinh điem, va quan đoi đoi phuong se khong con kha nang tru vung neu bi tan cong đong loat tu nhieu huong. Do đo, ong chu truong "đanh nhanh đe thang nhanh", tranh sa lay vao mot cuoc chien keo dai von co the tao đieu kien cho Hoa Ky quay tro lai can thiep. Đen thang 7 nam 1974, sau khi Hoa Ky cat giam vien tro cho mien Nam, Ha Noi bat đau xem đay la thoi co thuan loi đe pha vo cac rang buoc cua Hiep đinh Paris va đay nhanh mot chien dich quan su tong luc. Gioi lanh đao mien Bac cho rang viec thong nhat đat nuoc som khong chi la cach nhanh nhat đe ket thuc chien tranh, ma con giup Viet Nam cung co vi the chien luoc, tao loi the trong viec đoi pho voi anh huong cua ca Trung Quoc lan Lien Xo trong giai đoan hau chien. 
Ke hoach nay đuoc cu the hoa trong Chien dich Ho Chi Minh, voi su phoi hop hiep đong giua cac binh đoan chu luc tu mien Bac va cac luc luong vu trang đia phuong o mien Nam. Luc luong Quan Giai phong đuoc tai bo tri khan truong đe tao uu the tuyet đoi ve quan so va hoa luc tai cac mat tran chien luoc nhu Tay Nguyen, Hue – Đa Nang va cuoi cung la Sai Gon. Le Duan truc tiep chi đao Bo Chinh tri thong qua quyet đinh khong cho đen mua mua ma tan cong ngay trong thang 3 va thang 4 nam 1975, voi lap luan rang "thoi co co the chi đen mot lan trong đoi". Trong vong 55 ngay, Quan Giai phong lan luot đanh chiem Buon Ma Thuot, Hue, Đa Nang va tien vao Sai Gon ngay 30 thang 4 nam 1975, chinh thuc cham dut su ton tai cua Viet Nam Cong hoa. Khong chi tranh đuoc nguy co sa lay vao mot cuoc chien keo dai, chien thang nay con đuoc đanh gia la đat đuoc voi ton that tuong đoi thap so voi quy mo va toc đo cua chien dich.
Sau khi chien tranh ket thuc, Le Duan khang đinh vai tro lanh đao cua Đang trong bai dien van mung chien thang, nhan manh rang Đang la "nguoi lanh đao duy nhat va toan dien" cua cuoc đau tranh giai phong dan toc. Đong thoi, ong ca ngoi Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam — đuoc thanh lap nam 1969 — vi vai tro chu luc trong viec "giai phong mien Nam". Tuy nhien, chinh quyen nay ton tai khong lau. Nam 1976, nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam đuoc thanh lap, đanh dau viec thong nhat hai mien Nam – Bac duoi mot chinh the duy nhat. Sau chien thang, Le Duan cho trien khai chinh sach thanh loc cac cuu binh va vien chuc cua che đo cu. Khoang 300.000 nguoi bi đua vao cac trai cai tao, ben canh đo la cac "phan tu bat đong chinh kien" bi giam giu tai nhung co so khac. Đong thoi, chinh quyen thuc hien chinh sach tich thu tai san cua cong đong nguoi Hoa, dan đen lan song di cu lon ra nuoc ngoai. Su kien nay sau đo tro thanh mot cuoc khung hoang nhan đao, đuoc biet đen voi ten goi "thuyen nhan Viet Nam".


Tong Bi thu (1976–1986) = Chinh sach kinh te thoi ky hau chien =

Trong nhung nam chien tranh, đieu kien phat trien kinh te o Viet Nam bi han che nghiem trong. Cong nghiep gan nhu khong ton tai o ca hai mien, khien ca Viet Nam Dan chu Cong hoa va Viet Nam Cong hoa đeu phu thuoc vao vien tro quoc te. Linh vuc thiet yeu nhat la ha tang nong nghiep chiu thiet hai nang ne. Tai mien Nam, hau qua chien tranh đe lai đac biet nghiem trong voi khoang 20.000 ho bom, 10 trieu nguoi ti nan, 362.000 thuong binh, 1 trieu goa phu, 880.000 tre mo coi, 250.000 nguoi nghien ma tuy, 300.000 nguoi hanh nghe mai dam va 3 trieu nguoi that nghiep.
Sau nam 1975, gioi lanh đao Viet Nam, đung đau la Tong Bi thu Le Duan, the hien thai đo lac quan ve trien vong tai thiet đat nuoc. Theo ghi nhan tu mot uy vien Trung uong, tinh than luc đo đuoc mo ta la "gio đay chang con gi co the can tro nua". Nam 1976, Le Duan cam ket truoc nhan dan rang trong vong muoi nam, moi gia đinh se so huu mot bo radio, tu lanh va tivi. Ong tin tuong rang viec hoa nhap xa hoi tieu dung cua mien Nam vao nen kinh te mien Bac se dien ra thuan loi. Cung nam, Đai hoi đai bieu toan quoc lan thu IV đe ra muc tieu hoan thanh cai tao xa hoi chu nghia trong hai thap nien. Tuy nhien, nhung ky vong nay nhanh chong bi thuc te kinh te kho khan phu nhan.


 Đinh huong kinh te xa hoi chu nghia  Duoi su lanh đao cua Le Duan, chinh quyen Viet Nam trien khai mot chien luoc phat trien kinh te mang đam mau sac xa hoi chu nghia theo mo hinh Lien Xo, voi muc tieu xay dung mot nen san xuat lon xa hoi chu nghia, thong nhat mo hinh phat trien tren pham vi toan quoc. Đay đuoc xem la "giai đoan thu hai" trong tam nhin cach mang lau dai cua ong Duan, sau khi nhiem vu giai phong mien Nam đa hoan thanh. Trung tam cua chien luoc la chu truong phat trien san xuat lon xa hoi chu nghia tren co so cong huu, ke hoach hoa tap trung va co che kinh te trao đoi hien vat. Nha nuoc chi phoi toan bo nen kinh te, tu phan phoi vat tu, đieu tiet san xuat đen luu thong hang hoa. Co che thi truong bi thu hep. Gia ca, tien te va ty gia đuoc quy đinh hanh chinh va tach roi thuc te thi truong. Tu tuong "lam chu tap the" do Le Duan khoi xuong đong vai tro cot loi, cho rang nhan dan phai la chu the trong san xuat, phan phoi va quan ly nha nuoc. Tu tuong nay đuoc cu the hoa thong qua cac chien dich hop tac hoa nong nghiep va cai tao cong thuong nghiep tu nhan: Nha nuoc thuc đay hinh thanh hop tac xa cap cao, quoc huu hoa toan bo tai san san xuat tu nhan o đo thi va nong thon.
Nham thong nhat he thong tien te va phuc vu muc tieu xay dung nen kinh te theo đinh huong xa hoi chu nghia, chinh quyen Le Duan đa tien hanh ba cuoc đoi tien lon trong giai đoan 1975–1985. Cuoc đoi tien đau tien dien ra ngay 22 thang 9 nam 1975 tai mien Nam, ngay sau khi chien tranh ket thuc. Muc đich chinh la thay the đong tien cua che đo Viet Nam Cong hoa bang đong tien moi cua Chinh quyen Cach mang ("tien giai phong"), voi ty gia 500 đong cu đoi lay 1 đong moi. Cuoc đoi tien thu hai dien ra tren pham vi toan quoc vao ngay 25 thang 4 nam 1978, khi Nha nuoc quyet đinh thong nhat hai loai tien đang luu hanh (tien ngan hang o mien Bac va tien giai phong o mien Nam) thanh mot đong tien chung, đong thoi phuc vu muc tieu cai tao cong thuong nghiep tu ban tu doanh. Cuoc đoi tien lan thu ba đuoc tien hanh ngay 14 thang 9 nam 1985, nam trong chuong trinh cai cach Gia – luong – tien, voi ty le quy đoi 10 đong cu lay 1 đong moi. Tuy nhien, do nhung sai lam trong viec hoach đinh va thuc thi, đac biet la viec khong chuan bi đu luong tien moi va buoc phai in them o at, ke hoach nay đa that bai. Cuoc cai cach nay khong nhung khong kiem che đuoc lam phat ma con đay nen kinh te vao mot vong xoay sieu lam phat trong nhung nam tiep theo.

Trong linh vuc phan phoi, chinh quyen Viet Nam ap dung che đo tem phieu nhu mot cong cu kiem soat kinh te ke hoach hoa. Nguoi dan chi đuoc mua hang tieu dung khi xuat trinh tem phieu tai cac cua hang quoc doanh. He thong nay đuoc van hanh theo lenh hanh chinh thay vi quy luat cung cau, tao nen tinh trang khan hiem hang hoa, xep hang dai va xuat hien thi truong cho đen – noi gia hang hoa cao gap nhieu lan so voi gia chinh thuc. Ngoai ra, mot trong nhung chinh sach đang chu y la chien luoc phat trien "moi huyen 20 van dan", voi muc tieu xay dung moi huyen thanh mot đon vi kinh te tu chu ve nong – cong nghiep. Tuy nhien, ke hoach nay nhanh chong bi đanh gia la thieu kha thi va phi thuc te. Trong khi đo, nha nuoc van duy tri đoc quyen ngoai thuong, cam đoan toan bo hoat đong giao dich ngoai quoc doanh. Ty gia hoi đoai bi duy tri o muc xa roi thuc te, lam te liet cac quan he thuong mai quoc te.
Nam 1975, theo so lieu cua Lien Hop Quoc, thu nhap binh quan đau nguoi hang nam tai Viet Nam chi đat 101 USD, giam con 91 USD vao nam 1980 va chi tang nhe len 99 USD vao nam 1982. Thu tuong Pham Van Đong thua nhan rang thu nhap khong co su cai thien so voi muoi nam truoc. Tinh trang suy dinh duong lan rong. Theo Bo Y te Viet Nam va bao cao cua to International Herald Tribune, khoang 6 trieu nguoi lam vao canh thieu dinh duong nghiem trong, buoc chinh phu phai tim kiem su ho tro tu To chuc Luong thuc va Nong nghiep Lien Hop Quoc (FAO). Chinh sach kinh te thoi Le Duan, cung voi tac đong tu cac cuoc xung đot voi Campuchia (1976–1979) va Trung Quoc (1979), đa khien đoi song nhan dan suy giam đang ke. Theo chi so thu nhap thuc te đuoc tinh tren nen gia sinh hoat nam 1960 (gan gia tri 100), muc thu nhap cua cac ho gia đinh cong nhan va vien chuc nha nuoc o mien Bac nam 1976 chi đat khoang 81,8 điem va giam xuong con 57,8 điem vao nam 1980. Nhu vay, ngay ca nam 1976, thu nhap cung chi đu đap ung khoang 80% muc song cua nam 1960, va đen nam 1980 thi giam xuong con chua đen 60%.


 Ke hoach 5 nam lan II  Ke hoach 5 nam lan II (1976–1980), đuoc khoi xuong tai Đai hoi Đai bieu toan quoc lan thu IV, đat ra ba muc tieu chu yeu. Cu the, ke hoach nhan manh: 

Tap trung phat trien nong nghiep nham tao buoc nhay vot, đay manh cong nghiep nhe
Khai thac cong nghiep nang hien co va xay dung them cac co so moi đe ho tro nong nghiep va cong nghiep nhe
Đong thoi co ban hoan thanh cai tao xa hoi chu nghia o mien Nam.
Gioi lanh đao Viet Nam ky vong đat đuoc cac muc tieu nay thong qua vien tro tu Hoi đong Tuong tro Kinh te (COMECON) va vay von tu cac to chuc quoc te. Đai hoi IV cung xac đinh ro đinh huong xa hoi hoa nong nghiep. Tuy nhien, qua trinh thuc hien gap nhieu kho khan. Theo Vo Chi Cong, Uy vien Bo Chinh tri kiem Chu tich Ban cai tao nong nghiep mien Nam, cac chi tieu đe ra hau nhu khong the hoan thanh truoc nam 1980. Thuc te cho thay đen thoi điem đo, khoang 10.000 trong tong so 13.246 hop tac xa nong nghiep xa hoi chu nghia đa tan ra o mien Nam. Le Thanh Nghi, Uy vien Bo Chinh tri, cong khai chi trich cac can bo co so ve nhung that bai trong cai tao nong nghiep. Viec tap the hoa đa dan toi san luong luong thuc sut giam trong cac nam 1977 va 1978, buoc Hoi nghi Trung uong 6 phai tien hanh đieu chinh chinh sach.

Trong linh vuc cong nghiep nang, chu truong cua lanh đao Đang the hien su thieu nhat quan. Trong ban bao cao chinh tri tai Đai hoi IV, Le Duan tung khang đinh rang trong thoi ky qua đo len chu nghia xa hoi, uu tien se danh cho phat trien cong nghiep nang, nhung phai dua tren nen tang cua nong nghiep va cong nghiep nhe. Tuy nhien, o mot đoan khac cua chinh bao cao nay, ong lai nhan manh vai tro uu tien cua cong nghiep nhe. Ve phia Chinh phu, lap truong cua Pham Van Đong, Chu tich Hoi đong Bo truong, cung khong ro rang hon la bao. Du vay, tren thuc te, cong nghiep nang van chiem ty trong lon trong phan bo von đau tu nha nuoc. Ke hoach 5 nam lan thu hai danh 21,4% von đau tu cho linh vuc nay, ty le nay tang len 29,7% trong ke hoach 5 nam lan thu ba (1981–1985). Nguoc lai, cong nghiep nhe chi nhan lan luot 10,5% va 11,5% von đau tu. Giai đoan 1976–1978, san xuat cong nghiep ghi nhan muc tang truong nhat đinh, song đen nam 1979–1980 đa sut giam nghiem trong. Tinh chung ca ke hoach 5 nam lan thu hai, muc tang truong cong nghiep chi đat 0,1%. Truoc thuc te đo, Hoi nghi Trung uong 6 phe phan quan điem coi so huu nha nuoc la hinh thuc duy nhat đoi voi tu lieu san xuat.


 Khung hoang kinh te va tien đe cho Đoi moi  Đen đau thap nien 1980, nen kinh te lam vao khung hoang nghiem trong: san xuat đinh tre, lam phat tang cao, thieu hut luong thuc va hang hoa tieu dung. Mac du co mot so đe xuat cai cach tu noi bo, Le Duan van giu lap truong kien đinh voi mo hinh xa hoi chu nghia tap trung, phan đoi moi hinh thuc "xet lai" hay "tu dien bien" theo mo hinh cai cach cua Trung Quoc thoi Đang Tieu Binh. Tuy nhien, tai Hoi nghi lan thu 5 Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa V dien ra vao thang 12 nam 1983, Le Duan bat đau thua nhan nen kinh te Viet Nam đang lam vao tinh the kho khan, du tai thoi điem đo, Đang chua co dau hieu se thuc hien cai cach. Tu nam 1979, ong moi bat đau cong khai thua nhan cac sai lam trong chinh sach kinh te do lanh đao Đang va Nha nuoc gay ra.
Cho đen truoc Hoi nghi lan thu 6 Ban Chap hanh Trung uong khoa VI dien ra vao thang 7 nam 1984, cac nha hoach đinh ke hoach van giu vai tro chu đao trong đieu hanh kinh te. Tuy nhien, tai hoi nghi nay, Đang đa cong khai phe phan cac phuong thuc quan ly cu, đong thoi khang đinh rang tu nay nen kinh te quoc dan phai van hanh theo cac "quy luat khach quan". Lan đau tien, moi quan he giua ke hoach va thi truong đuoc đua ra thao luan cong khai. Cung voi đo, vai tro cua kinh te ho gia đinh va kinh te tu nhan đuoc nhin nhan tich cuc hon, mot so muc gia thi truong bat đau đuoc chinh thuc cong nhan va nhan su đieu tiet, ho tro tu phia Đang. Le Duan bay to su ung ho đoi voi nhung cai cach nay tai Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu V nam 1982. Trong cac bai phat bieu, ong nhan manh yeu cau cap bach phai đong thoi cung co ca nen kinh te ke hoach hoa tap trung lan kinh te đia phuong. Trong Bao cao chinh tri, Le Duan thang than thua nhan rang Ke hoach 5 nam lan thu hai đa that bai tren phuong dien kinh te.
Nam 1985, chinh Le Duan la nguoi đua khai niem "kinh te nhieu thanh phan" vao Nghi quyet cua Bo Chinh tri, gop phan đat nen mong cho cong cuoc Đoi moi đuoc chinh thuc khoi xuong tai Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu VI nam 1986. Đay đuoc xem la mot đong gop quan trong nhung it đuoc biet toi cua ong trong qua trinh đoi moi kinh te. Le Duan tung the hien thai đo ung ho cac sang kien cai cach tu co so, noi bat la chinh sach khoan ho o Vinh Phuc do Kim Ngoc khoi xuong. Mac du khong the cong khai bao ve do lo ngai anh huong toi đoan ket noi bo Đang, ong van kin đao bay to su đong tinh va tiec nuoi khi chinh sach nay bi đinh chi. Ban than Le Duan sau đo đa truc tiep đen tham, đong vien Kim Ngoc, an ui rang nhung y tuong đoi moi tien phong thuong gap nhieu tro ngai ban đau. Tuy vay, theo nha nghien cuu Đang Phong, mot so chinh sach mang đam tinh duy y chi do Le Duan khoi xuong, nhu chu truong "lam chu tap the" hay mo hinh "xay dung cap huyen", đa khong mang lai hieu qua nhu ky vong va đe lai nhung he qua tieu cuc đoi voi nen kinh te.
Cac cai cach kinh te dien ra trong giai đoan 1981–1985 nhin chung con roi rac va chua đem lai hieu qua ro ret. Nguyen nhan chinh la do su phan ung tri hoan tu bo may ke hoach hoa cu, cung nhu tam ly de dat va hoang mang cua đoi ngu can bo cac cap. Mac du tu nam 1981 đen 1984, san xuat nong nghiep đa đat muc tang truong đang ke, song chinh phu lai khong tan dung đuoc co hoi nay đe thuc đay san xuat cac yeu to đau vao thiet yeu nhu phan bon, thuoc tru sau, nhien lieu, cung nhu cac mat hang tieu dung phuc vu đoi song nhan dan. Đen nhung nam cuoi thoi ky cam quyen cua Le Duan, đac biet trong giai đoan 1985–1986, nen kinh te roi vao khung hoang nghiem trong. Lam phat phi ma, vuot muc 100% moi nam, khien cho viec hoach đinh va đieu hanh chinh sach kinh te tro nen vo cung kho khan. Đen khi ong qua đoi nam 1986, nen kinh te Viet Nam van o trong tinh trang khung hoang, đat ra yeu cau cap thiet ve đoi moi, dan đen Đai hoi Đang lan thu VI vao cuoi nam 1986 voi chu truong "Đoi moi toan dien".


= Khung hoang nguoi Hoa (1978) =

Sau nam 1975, Le Duan nhanh chong ap dung cac chinh sach cai tao xa hoi chu nghia nham quoc huu hoa tai san va doanh nghiep tu nhan, trong đo cong đong nguoi Hoa – von chiem ty trong lon trong gioi thuong nhan o mien Nam – tro thanh đoi tuong chinh. Khoang 4% dan so Viet Nam luc bay gio la nguoi goc Hoa, voi hon 1,5 trieu nguoi tap trung chu yeu o khu vuc Cho Lon (Thanh pho Ho Chi Minh) va chi khoang 250.000 nguoi song o mien Bac. O mien Nam, Hoa kieu nam giu vi tri kinh te vuot troi: ho kiem soat hon 80% co so san xuat cong nghiep, 100% hoat đong ban buon, hon 50% ban le va 90% xuat nhap khau. Tuy nhien, su ap đao ve kinh te nay khien chinh quyen lo ngai. Ben canh đo, viec nhieu ho gia đinh nguoi Hoa cho treo quoc ky Trung Quoc va anh Mao Trach Đong trong khu vuc Cho Lon cang lam day len nhung nghi ngo rang cong đong nguoi Hoa co the tro thanh "đao quan thu nam" cua Bac Kinh nham gay suc ep hoac pha hoai tu ben trong. Trong boi canh lam phat tang vot (80% vao nam 1977), thieu luong thuc tram trong va cang thang đia chinh tri gia tang, chinh phu Viet Nam ngay cang coi Hoa kieu la moi đe doa đoi voi an ninh quoc gia hon la van đe thuan tuy noi bo.
Bat đau tu nam 1977, chinh phu Viet Nam ap dung chinh sach "thanh loc", buoc nhung cu dan goc Hoa phai quay tro lai phia Trung Quoc. Đinh điem cang thang dien ra vao nam 1978. Sau khi nguoi Hoa o Cho Lon bieu tinh đoi giu quoc tich Trung Quoc, chinh quyen Viet Nam thuc hien chinh sach cung ran: quoc huu hoa triet đe tai san cua ho. Trong cac thang 3 va 4 nam 1978, khoang 30.000 doanh nghiep lon nho cua nguoi Hoa bi quoc huu hoa. Cong đong tu san Hoa kieu bi xoa so ve mat kinh te. Song song voi đo la cac bien phap cuong che khac nhu cuong buc di cu vao vung kinh te moi, buoc phai chon quoc tich Viet Nam hoac ra đi. Nhung chinh sach nay khien khoang 450.000 nguoi Hoa roi bo Viet Nam tu nam 1978–1979, hoac vuot bien sang Trung Quoc, hoac tro thanh thuyen nhan. Rieng trong su kien ai Huu Nghi thang 8 nam 1978, khoang 2.500 nguoi Hoa bi quan đoi va cong an Viet Nam cuong che đua qua bien gioi sang Trung Quoc. Khung hoang nguoi Hoa lam gia tang cang thang trong quan he Viet – Trung. Bac Kinh cao buoc Ha Noi thuc hien chinh sach "diet chung" đoi voi cong đong nguoi Hoa, cho rang chinh quyen Viet Nam co y bien bien ca thanh "phong hoi ngat cua nguoi ngheo". Trung Quoc tuyen bo rang tu 50 đen 70% thuyen nhan nguoi Hoa đa thiet mang tren đuong tron chay. Tuy nhien, con so nay bi thoi phong vi tren thuc te, ty le tu vong đuoc uoc tinh chua đen 10%. Đap tra, Trung Quoc cat toan bo vien tro va ngung quan he thuong mai – von chiem toi 70% tong kim ngach ngoai thuong cua Viet Nam – va tang cuong quan su o bien gioi.


= Chinh sach ton giao =

Ngay tu thoi ky con lam Bi thu Xu uy Nam Ky trong gian đoan chien tranh Đong Duong, Le Duan đa nhan thuc ro vai tro đac thu cua ton giao tai Viet Nam, đac biet la o khu vuc Nam Bo. Trong boi canh khu vuc nay xuat hien nhieu ton giao ban đia nhu Cao Đai va Phat giao Hoa Hao, cong voi su hien dien lau dai cua cac ton giao ngoai nhap nhu Cong giao, Le Duan xac đinh rang ton giao khong chi đon thuan la van đe tin nguong ma con la mot yeu to chinh tri – xa hoi quan trong. Ong đanh gia Cong giao o Nam Bo co "vai đac điem khac hon" so voi mien Bac va mien Trung, trong khi cac giao phai Cao Đai va Hoa Hao tung đong vai tro quan su đoi lap voi luc luong cong san. Tren co so đo, ong chu truong van đong nham phan hoa noi bo cac ton giao, thu hut nhung "tin đo yeu nuoc" ung ho cach mang va co lap nhung phan tu bi xem la "phan đong". 
Chinh sach nay tiep tuc đuoc Le Duan thuc thi sau Hiep đinh Geneve 1954. Cac hoat đong "Cao Đai van", "Hoa Hao van" đuoc đay manh nham mo rong mat tran dan toc thong nhat. Trong giai đoan chien tranh Viet Nam, cac cong đong ton giao đa gop phan lam suy yeu tinh chinh danh cua Viet Nam Cong hoa, tieu bieu qua phong trao Phat giao nam 1963 va cac cuoc bieu tinh cua Cong giao chong chinh quyen Nguyen Van Thieu vao giai đoan sau Hiep đinh Paris 1973. Đang Lao đong Viet Nam duoi su chi đao cua Le Duan duy tri lap truong mem deo voi cac luc luong ton giao, hoan đau tranh giai cap va cai cach ruong đat tai nhung vung co the xay dung lien minh ton giao, phuc vu muc tieu thong nhat đat nuoc. Le Duan cung nhan manh vai tro cua tu do tin nguong trong đoi song tinh than nhan dan, vi du nam 1963, ong khang đinh rang "hanh phuc cua đong bao Thien Chua giao la đuoc tu do tin nguong" va nhan manh niem tin ton giao khong đong nghia voi phan cach mang. 
Sau khi Viet Nam thong nhat vao nam 1975, boi canh chinh tri – xa hoi thay đoi đa dan đen mot su đieu chinh can ban trong chinh sach ton giao cua nha nuoc. Thay vi tiep tuc chinh sach van đong va lien minh thoi chien, nha nuoc chuyen sang cung co quyen luc, thuc hien cai tao xa hoi chu nghia tren toan quoc va han che cac to chuc ton giao đoc lap co kha nang anh huong đen vai tro lanh đao cua Đang. Trong boi canh chinh quyen co gang thiet lap mot nha nuoc xa hoi chu nghia the tuc, nhieu to chuc ton giao bi suy yeu vi bi đat duoi su kiem soat cua Mat tran To quoc va cac to chuc quan chung. Tu do ton giao van đuoc ghi nhan tren danh nghia, nhung bi gioi han duoi ly do chong me tin va bao ve an ninh chinh tri. Nghi đinh 297-CP nam 1977 yeu cau moi hoat đong ton giao phai co su cho phep cua Nha nuoc. Hien phap 1980 tiep tuc bao đam quyen tu do tin nguong nhung kem theo đieu kien khong đuoc loi dung ton giao đe chong lai chinh sach va phap luat cua Nha nuoc.
Đoi voi Phat giao, nha nuoc tien hanh giai the Giao hoi Phat giao Viet Nam Thong nhat do xem đay la mot the luc chinh tri đoi lap, co the tro thanh mot the luc thach thuc vai tro lanh đao cua Đang, đong thoi bat giu cac lanh đao nhu Thuong toa Thich Huyen Quang va Thich Quang Đo. Nam 1981, Giao hoi Phat giao Viet Nam đuoc thanh lap đe thong nhat cac he phai duoi su quan ly cua nha nuoc, mot đong thai đuoc chinh quyen goi la "đoan ket Phat giao" nhung bi gioi chi trich xem la giai phap kiem soat. Đoi voi cac ton giao ban đia co luc luong vu trang truoc đay nhu Cao Đai va Phat giao Hoa Hao, chinh quyen đa giai tan co cau quan su va chinh tri cua ho. Nhieu chuc sac Hoa Hao bi bat hoac quan che. Nam 1978, Hoi Thanh truyen thong cua Cao Đai cung bi giai the va thay the bang mot ban quan tri do nha nuoc hau thuan. Muc tieu la gioi han cac ton giao nay trong pham vi tin nguong thuan tuy, tuy nhien, cac co cau lanh đao moi nay đa khong đuoc nhieu tin đo cong nhan vi cho rang chung vi pham giao luat.
Do co lich su gan bo voi chinh quyen cu va cac to chuc nuoc ngoai, cac dong Thien Chua giao, đac biet la Cong giao va Tin Lanh, bi chinh quyen moi ap dung nhieu bien phap kiem soat nghiem ngat. Đoi voi Cong giao, duoi su lanh đao cua cac nhan vat nhu Tong Giam muc Phaolo Nguyen Van Binh, hang giao pham lua chon đuong huong đoi thoai va hop tac thay vi đoi đau truc tiep. Muc đich cua đuong huong nay la khang đinh vi tri cua Giao hoi nhu mot to chuc ton giao thuan tuy phuc vu xa hoi, tranh cac hoat đong mang tinh chinh tri. Tuy nhien, chinh quyen Le Duan van giu thai đo nghi ngo, va cac bien phap han che van tiep tuc đuoc duy tri trong nhieu nam sau đo. Cac truong hoc, benh vien cua Giao hoi Cong giao bi quoc huu hoa, cac thua sai nuoc ngoai bi truc xuat khoi Viet Nam. Hang tram linh muc cung voi cac quan nhan, vien chuc cua che đo cu bi đua vao cac trai "hoc tap cai tao". Cac hoat đong noi bo nhu bo nhiem linh muc hay xuat ban tai lieu đeu phai đuoc nha nuoc phe duyet. Tuong tu, cac he phai Tin Lanh von co lien he mat thiet voi Hoa Ky cung chiu su giam sat chat che, nhieu muc su va tin đo bi bat giu do nghi ngo co lien he chinh tri voi nuoc ngoai cung bi đua vao trai cai tao.


Đoi ngoai Sau khi tro thanh Bi thu thu nhat, Le Duan đay manh chu truong đau tranh vu trang o mien Nam, khien Viet Nam Dan chu Cong hoa đau thap nien 1960 co xu huong nga ve phia Trung Quoc, nuoc tich cuc ung ho cac phong trao cach mang vu trang tai The gioi thu ba. Cung thoi gian, mau thuan Trung–Xo leo thang do Mao Trach Đong phan đoi manh me "chu nghia xet lai" cua Khrushchyov. Ngoai ra, sau Đai hoi Đang Cong san Lien Xo lan thu XX, Lien Xo theo đuoi chinh sach "chung song hoa binh" voi phuong Tay, khien Mao lo ngai vi mau thuan voi chien luoc cach mang lien tuc ma ong dung đe cung co quyen luc. Cuoc chia re nay dan đen viec Ha Noi chiu anh huong tu hai luong co van đoi lap: Trung Quoc khuyen khich tiep tuc đau tranh vu trang, trong khi Lien Xo nghieng ve giai phap đam phan đe tranh xung đot leo thang thanh chien tranh hat nhan. Moskva uu tien giai phap hoa binh cho van đe Viet Nam, lo ngai rang chien tranh mo rong se lam hai đen loi ich toan cau cua minh. Trong khi đo, đuong loi cach mang triet đe cua Mao Trach Đong, voi trong tam la đau tranh vu trang, lai phu hop voi chien luoc "Tong tien cong va noi day" ma Le Duan đang thai nghen. Su đong đieu nay khien Trung Quoc tro thanh đoi tac chien luoc quan trong cua Ha Noi trong giai đoan đau cua Chien tranh Viet Nam.

Lap truong cua Lien Xo đoi voi Viet Nam chuyen bien ro ret sau khi Khrushchyov bi buoc phai tu chuc vao cuoi nam 1964. Ban lanh đao Lien Xo moi do Leonid Brezhnev đung đau coi đay la co hoi đe tai khang đinh vai tro lanh đao trong phong trao cong san toan cau. Cung thoi điem, viec My đua quan truc tiep vao mien Nam đay chien tranh len quy mo cuc bo, đat ra yeu cau cap thiet ve trang bi hien đai cho Ha Noi.  Truoc yeu cau cap bach đo, Ha Noi chuyen huong sang tang cuong quan he voi Moskva, quoc gia co kha nang cung cap cac loai vu khi hien đai nhu ten lua phong khong, may bay chien đau va phao hang nang. Chuyen tham cua Chu tich Hoi đong Bo truong Aleksey Kosygin toi Ha Noi vao thang 2 nam 1965 đanh dau buoc ngoat trong quan he song phuong Viet – Xo. Tai Ha Noi, Kosygin cam ket ho tro toan dien cho Viet Nam, đac biet la ve mat quan su. Tu đo, vien tro cua Lien Xo tang nhanh, va đen nam 1968 đa vuot Trung Quoc, tro thanh nguon ho tro lon nhat cho Viet Nam. Trong khi đo, Trung Quoc van duy tri vien tro o muc cao, nhung chu yeu la vu khi bo binh, hau can. Bac Kinh cung cu hon 320.000 quan nhan – phan lon la cong binh va phong khong – sang ho tro Ha Noi. Tuy nhien, tu nam 1966, Cach mang Van hoa bung no khien vien tro Trung Quoc bat đau suy giam.


= Ran nut trong quan he Viet – Trung =
Le Duan chu truong can bang quan he voi ca Lien Xo va Trung Quoc nham tranh thu toi đa vien tro quan su, kinh te va ngoai giao, nhung đong thoi kien quyet giu the đoc lap trong hoach đinh chien luoc. Le Duan đac biet phan đoi moi can thiep vao muc tieu thong nhat đat nuoc bang quan su, ke ca tu cac đong minh lon. Ong tung khang đinh voi Ho Chi Minh rang:

“Thua Bac, chung ta muon thang My, thi nhat đinh khong đuoc so My, va cang khong đuoc so Trung Quoc va Lien Xo!”

Le Duan tim cach thuc đay hop tac giua hai cuong quoc, trong khi Ho Chi Minh keu goi đoan ket chong My. Tuy nhien, ca Mao lan Brezhnev đeu to ra nghi ky lan nhau va khong the hien thien chi hop tac cung nhau trong van đe Viet Nam, đac biet trong boi canh cang thang giua hai cuong quoc cong san nay van khong co dau hieu ha nhiet. Ben canh đo, bat đong chien luoc giua Ha Noi va Bac Kinh ngay cang sau sac, đac biet xoay quanh lap truong đoi voi đam phan voi Hoa Ky. Trung Quoc, voi hoc thuyet "truong ky khang chien", phan đoi chu truong hoa đam, cho rang đo la su thoa hiep va bieu hien cua anh huong Lien Xo. Trong khi đo, Lien Xo ung ho chien luoc "vua đanh vua đam", coi đo la cach tiep can thuc dung đe kiem soat xung đot va nang cao vi the quoc te cua Ha Noi, đong thoi tich cuc đong vai tro trung gian tai Hoi nghi Paris. Su khac biet trong quan điem, cung voi lo ngai ve anh huong ngay cang ro cua Trung Quoc, đa khien Ha Noi dan xich lai gan Moskva hon trong cac van đe chien luoc.
Sau chuyen tham Viet Nam cua Aleksey Kosygin nam 1965, Chu An Lai nhan đinh rang Lien Xo co xu huong đieu chinh chinh sach theo huong cai thien quan he voi Hoa Ky, đong thoi du đoan đieu nay co the anh huong tieu cuc đen su ung ho danh cho Ha Noi. Chu An Lai cho rang Lien Xo se ban re Bac Viet đe thoa hiep voi My vi loi ich rieng. Trai voi quan điem đo, tai Đai hoi Đang Cong san Lien Xo lan thu XXIII, Le Duan đa goi Lien Xo la "to quoc thu hai". Đe đap tra, Trung Quoc ngay lap tuc cat giam vien tro cho Bac Viet. Theo ghi nhan tu Đai su quan Lien Xo tai Trung Quoc, đong thai cua gioi lanh đao Bac Kinh đuoc Ha Noi coi la hanh đong thu đich. Le Duan ngay cang than trong truoc y đo can thiep sau cua Bac Kinh. Ong nhieu lan tu choi vien tro co đieu kien tu Trung Quoc, trong đo đang chu y la viec kien quyet bac bo ke hoach đua 2 van quan Trung Quoc vao Viet Nam, coi đay la hanh đong vi pham chu quyen va am muu khong che Ha Noi. Trong cac cuoc gap truc tiep voi lanh đao Trung Quoc, Le Duan luon giu thai đo cung ran. Nam 1963, tai Vu Han, ong đuoc cho la đa đap lai Mao Trach Đong rang Viet Nam đa tung đanh bai quan Nguyen, Minh, Thanh va neu can thiet, se tiep tuc đanh bai bat cu the luc xam luoc nao, ke ca Quan Giai phong Nhan dan Trung Quoc. Tai cuoc gap voi Chu An Lai nam 1971, ong cung khang đinh dut khoat: "Viet Nam la cua chung toi; khong phai cua đong chi". 
Bieu hien cua su cang thang trong quan he Viet – Trung xuat hien ro qua cac nghi thuc ngoai giao. Nam 1965, nhan ky niem 44 nam thanh lap Đang Cong san Trung Quoc, Ha Noi gui cong ham chuc mung co chu ky cua Ho Chi Minh, Pham Van Đong va Le Duan. Tuy nhien tai le ky niem 45 nam dien ra nam 1966, du Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam co gui cong ham nhung khong co lanh đao chu chot nao ky ten chuc mung. Nam 1970, trong boi canh Hoa Ky va Viet Nam Cong hoa mo rong chien su sang Campuchia thong qua Chien dich Campuchia, Le Duan đa thuc hien cac chuyen cong du quan trong toi Lien Xo va Trung Quoc nham tim kiem su hau thuan. Ngay 5 thang 5 nam 1970, ong gap Tong Bi thu Leonid Brezhnev tai Moskva, sau đo đen Bac Kinh va hoi kien Mao Trach Đong vao ngay 11 thang 5. Cac chuyen tham dien ra trong boi canh khu vuc Đong Duong đang cang thang, đac biet sau su thanh lap lien minh giua cac luc luong cach mang Viet Nam, Khmer va Lao. Tai Bac Kinh, mac du cuoc gap dien ra trong khong khi ngoai giao theo nghi thuc, cang thang tiem an giua hai ben van hien huu. Mao Trach Đong gian tiep thua nhan nhung tac đong tieu cuc cua Cach mang Van hoa đoi voi quan he hai nuoc, trong khi Le Duan nhan manh lap truong đau tranh lau dai, song tren thuc te van theo đuoi chien luoc chien tranh quy mo lon. Mao keu goi chuan bi cho mot cuoc chien truong ky, đong thoi thua nhan Viet Nam đa co nhung sang tao rieng trong viec van dung tu tuong cua ong vao thuc tien cach mang.


= Cang thang voi Trung Quoc =

Tu nam 1971, chinh quyen Tong thong Richard Nixon bat ngo phat tin hieu muon binh thuong hoa quan he voi Trung Quoc, coi đay la mot nuoc co ngoai giao chien luoc nham tao the can bang voi Lien Xo, đong thoi tim kiem loi thoat cho cuoc chien đang lam vao be tac tai Viet Nam. Ve phia Trung Quoc, Mao Trach Đong coi Hoa Ky la đoi trong chien luoc can thiet đe chong lai nguy co tu Lien Xo, đac biet sau cac vu đung đo vu trang nghiem trong doc bien gioi Trung – Xo nam 1969. Su xoay truc trong chinh sach đoi ngoai cua Bac Kinh đa khien chinh quyen Le Duan lo ngai sau sac. Tai cuoc hop Bo Chinh tri ngay 16 thang 7 nam 1971, ban lanh đao Đang Lao đong Viet Nam đanh gia chinh sach moi cua Bac Kinh la mot moi đe doa truc tiep đoi voi loi ich quoc gia, vi von đo la mot "qua ngu loi" nham vao Ha Noi. 
Viec Co van An ninh quoc gia Henry Kissinger bi mat tham Bac Kinh vao thang 7 nam 1971, tiep đo la chuyen tham chinh thuc cua Tong thong Richard Nixon toi Trung Quoc vao thang 2 nam 1972, gay ra mot cu soc lon đoi voi Ha Noi. Le Duan cho rang su xich lai giua Washington va Bac Kinh la dau hieu cho thay Trung Quoc san sang đat quan he voi Hoa Ky len tren nghia vu quoc te voi phong trao cach mang, đong thoi co the dung anh huong cua minh đe ep Bac Viet chap nhan mot giai phap hoa binh bat loi. Ha Noi cam thay bi gat ra ngoai cac tinh toan chien luoc cua mot trong nhung đong minh quan trong nhat, va coi hanh đong cua Trung Quoc la đi nguoc lai loi ich cua cuoc khang chien chong My. Truoc tinh hinh đo, chinh quyen Le Duan chu đong thu hep pham vi chia se thong tin quan su voi Trung Quoc, đong thoi giam sat chat che tien trien quan he My – Trung. Tuy nhien, qua trinh xich lai giua Lien Xo va Hoa Ky vao thoi điem đo cung đong vai tro nhu mot nhan to can bang, giup ngan chan nguy co ran nut hoan toan trong quan he Viet – Trung.
Trong cuoc hoi đam voi lanh đao Bac Viet vao thang 5 nam 1973, Thu tuong Chu An Lai khuyen Ha Noi nen tuan thu cac đieu khoan trong hiep đinh Paris, đong thoi "nghi ngoi, cung co luc luong" vi cuoc chien se con keo dai. Trai nguoc voi quyet tam tiep tuc đau tranh cua Viet Nam, Trung Quoc the hien thai đo de dat, đong thoi chuyen trong tam vien tro sang luc luong Khmer Đo o Campuchia. Ngoai ra, Trung Quoc tim cach kim ham tien trinh thong nhat đat nuoc cua Viet Nam bang cach ky ket cac thoa thuan kinh te rieng voi Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam (CHMNVN). Nguyen Huu Tho, lanh đao CHMNVN, nhan đuoc su đoi đai tich cuc tu phia Trung Quoc. Nhung đong thai nay cang khoet sau them bat đong giua Ha Noi va Bac Kinh. Dau vien tro tu Trung Quoc van tiep tuc, quan he song phuong khong đuoc cai thien. Theo su gia Anne Gilks, su kien Sai Gon that thu ngay 30 thang 4 nam 1975 đuoc xem la dau moc cham dut lien minh Viet – Trung, mo đau chuoi dien bien khien quan he hai nuoc roi vao vong xoay nghi ky va đoi đau trong nhung nam sau đo. Trung Quoc von muon giu Viet Nam trong quy đao anh huong cua minh nhu mot nuoc "khong manh, bi chia cat, khong đoc lap va phu thuoc vao Trung Quoc". Nhung chien thang va su thong nhat cua Viet Nam vao nam 1975 đa pha vo hoan toan toan tinh chien luoc đo, đong thoi lam nghieng can can quyen luc tai Đong Nam A theo huong co loi cho Lien Xo.


 Tranh chap chu quyen  Cuoi nam 1973, trong boi canh Chien tranh Viet Nam buoc vao giai đoan quyet đinh, cang thang giua Bac Viet va Trung Quoc khong con gioi han o bat đong chinh tri hay quan điem chien luoc, ma lan rong sang tranh chap lanh tho tren Bien Đong. Trung Quoc vua tim cach can tro Viet Nam khai thac tai nguyen, vua đon phuong ky hop đong dau khi voi cong ty My, to chuc khao sat va tap tran tai Vinh Bac Bo va Bien Đong. Cang thang tiep tuc leo thang vao thang 1 nam 1974, khi Trung Quoc dung vu luc tan cong va đanh chiem toan bo quan đao Hoang Sa tu tay Viet Nam Cong hoa. Chinh quyen Le Duan coi đay la hanh đong đi nguoc nguyen tac hop tac, cho thay Bac Kinh uu tien loi ich chien luoc va yeu sach lanh tho hon la tinh đong chi. Theo mot so hoc gia phuong Tay, su lo ngai cua Bac Kinh khong chi xoay quanh van đe chu quyen lanh tho, ma con bat nguon tu moi quan he ngay cang khang khit giua Ha Noi va Moskva trong boi canh đoi đau Trung–Xo chua co dau hieu ha nhiet. Trung Quoc lo ngai rang viec quan đao Hoang Sa roi vao tay Bac Viet — đong minh than can cua Lien Xo — co the tao đieu kien đe Moskva mo rong anh huong xuong Đong Nam A, tu đo đe doa truc tiep đen vi the chien luoc cua Bac Kinh tai Bien Đong.
Du phan đoi hanh đong quan su, Ha Noi van cho rang cac tranh chap phai đuoc giai quyet tranh chap bang con đuong hoa binh. Trong chuyen tham Trung Quoc thang 9 nam 1975 do Le Duan dan đau, Viet Nam chinh thuc tai khang đinh lap truong ve chu quyen bien đao. Đang Tieu Binh tuyen bo rang Trung Quoc co đay đu bang chung lich su đe khang đinh chu quyen đoi voi Hoang Sa va Truong Sa, nhung hua hen san sang giai quyet tranh chap bang phuong phap hoa binh. Cung trong cuoc hoi đam nay, Đang nhan manh moi đe doa tu "chu nghia ba quyen", ngam chi Lien Xo, va keu goi Ha Noi đung ve phia Bac Kinh. Đap lai, du Le Duan khong đe cap truc tiep đen Lien Xo, nhung nhan manh vai tro cua "cac nuoc xa hoi chu nghia anh em" trong chien thang cua Viet Nam, qua đo gian tiep bac bo loi keu goi lien ket chong Lien Xo. Hai ben ky ket mot so hiep đinh, nhung khong đat đuoc bat ky thoa thuan vien tro nao. Chuyen tham buoc phai ket thuc som do thieu đong thuan.
Ngay 12 thang 5 nam 1977, Chinh phu Viet Nam ra tuyen bo ve lanh hai, vung tiep giap lanh hai, vung đac quyen kinh te va them luc đia, bao gom ca hai quan đao Hoang Sa va Truong Sa, trong khi phia Trung Quoc tuyen bo se gianh lai toan bo Truong Sa "ma khong can đam phan". Đong thoi, cang thang con lan sang khu vuc bien gioi tren bo. Ha Noi cao buoc Bac Kinh nhieu lan xam pham lanh tho, pha moc bien gioi va bat coc dan thuong tai cac tinh Cao Bang – Lang Son. Cac cuoc đam phan bien gioi dien ra nhung khong đat đuoc tien trien đang ke, do Bac Kinh chi muon duy tri hien trang thay vi khoi phuc ranh gioi lich su nhu yeu cau tu phia Viet Nam. Trong boi canh đo, Bac Kinh len tieng cao buoc chinh quyen Le Duan đan ap cong đong nguoi Hoa, con phia Ha Noi khang đinh đay la mot phan trong chinh sach cai to kinh te va quan ly cong dan sau thong nhat. Song song voi cac dien bien tren, Le Duan đa tien hanh thanh trung mot so đang vien bi cho la than Trung Quoc nham loai bo cac anh huong chinh tri bat loi trong noi bo Đang, trong đo noi bat la truong hop Hoang Van Hoan, nguoi ve sau se đao tau sang Trung Quoc.


= Cung co lien minh Viet – Xo =
Thang 10 nam 1975, Le Duan co chuyen tham chinh thuc toi Lien Xo. Ket qua chuyen tham đuoc the hien trong mot thong cao chung, trong đo phia Lien Xo cam ket cu cac chuyen gia co trinh đo sang Viet Nam đe đao tao can bo trong cac linh vuc kinh te, khoa hoc, ky thuat va van hoa. Ngoai ra, Lien Xo cung cam ket cung cap vien tro kinh te va ho tro mot so du an trong điem cua Viet Nam voi cac đieu kien uu đai. Thong cao nhan manh rang moi quan he hop tac giua hai nuoc nam trong "khuon kho hop tac đa phuong giua cac quoc gia xa hoi chu nghia". Du tuyen bo nay thuong đuoc hieu la mot buoc tien toi viec gia nhap Hoi đong Tuong tro Kinh te (COMECON), Viet Nam thoi điem đo van chu đong tu choi, nham duy tri vi the đoc lap va tu chu trong quan he đoi ngoai. Thu tuong Pham Van Đong tham chi con the hien thai đo de dat đoi voi đai su Lien Xo trong le ky niem Cach mang Thang Muoi, đong thoi bac bo mot so chinh sach đoi ngoai quan trong cua Moskva. Du chiu ap luc thuong xuyen tu phia Lien Xo, Viet Nam van giu vung lap truong va lua chon tham gia Quy Tien te Quoc te (IMF) cung Ngan hang The gioi – hai buoc đi khien Lien Xo khong hai long.
Le Duan tiep tuc tham Trung Quoc tu ngay 20 đen 25 thang 11 nam 1977 nham tim kiem them vien tro kinh te. Lanh tu toi cao Cong hoa Nhan dan Trung Hoa khi đo la Hoa Quoc Phong khang đinh quan he song phuong suy giam do khac biet đuong loi. Ong tuyen bo Trung Quoc khong the ho tro Viet Nam do nhung kho khan kinh te noi bo. Đap lai, Le Duan cho rang điem khac biet chu yeu giua hai nuoc nam o cach nhin nhan ve Lien Xo va Hoa Ky. Ngay sau chuyen tham, Tan Hoa Xa đang bai chi trich COMECON, to chuc ma Viet Nam vua nop đon xin gia nhap. Trung Quoc sau đo quyet đinh tam dung tat ca cac du an kinh te tu thang 5 đen thang 7 nam 1978 va rut toan bo chuyen gia khoi Viet Nam. Tong gia tri vien tro Trung Quoc cho Viet Nam trong giai đoan nay đat khoang 300 trieu $.
Tuy nhien, đen nam 1978, trong boi canh can nguon luc đe thuc hien Ke hoach 5 nam lan thu hai, Viet Nam đa đieu chinh lap truong. Cung nam đo, Le Duan va Pham Van Đong ky ket Hiep uoc Huu nghi va Hop tac 25 nam voi Lien Xo. Nho co su bao tro cua Moskva, Viet Nam đa tien hanh can thiep quan su vao Campuchia, dan toi phan ung quan su tu Trung Quoc duoi hinh thuc cuoc chien tranh bien gioi nam 1979. Đe cung co an ninh, Viet Nam đa cho phep Lien Xo su dung mot so can cu quan su nham đoi pho voi moi đe doa tu Trung Quoc. Theo mot so nguon tin, Trung Quoc tung đua ra yeu sach yeu cau Viet Nam cham dut tiep nhan vien tro tu Lien Xo nhu đieu kien tien quyet đe thiet lap hoa binh. O chau A, Viet Nam đong vai tro tuong tu nhu Cuba o My Latinh, tro thanh trung tam hau thuan cho cac phong trao cach mang va la can cu đia cua chu nghia cong san theo mo hinh Lien Xo. Viet Nam ung ho cuoc xam luoc cua Lien Xo vao Afghanistan va nhan vien tro quan su tri gia khoang 3 trieu $ moi ngay.
Tai Đai hoi Đang thu V, Le Duan tai khang đinh lap truong gan bo voi Lien Xo. Ong tuyen bo: "Đoan ket va hop tac voi Lien Xo la nen tang trong chinh sach đoi ngoai cua Đang va Nha nuoc ta". Đong thoi, ong nhan manh rang lien minh nay la "bao đam cho thang loi trong su nghiep bao ve To quoc va xay dung chu nghia xa hoi". Lap truong nay nhan đuoc su ung ho tu phia Moskva khi Mikhail Gorbachyov tuyen bo: "Viet Nam co the tin tuong vao su đoan ket va ung ho cua Lien Xo". Mac du vay, chinh sach đoi ngoai cua Le Duan khong tranh khoi nhung chi trich. Hoang Van Hoan cao buoc ong đa hy sinh chu quyen quoc gia đe đoi lay su bao tro tu Lien Xo. Trong dip Quoc khanh Viet Nam, phai đoan do Vitaly Vorotnikov dan đau đa toi Ha Noi du le va hoi đam voi Le Duan. Sau đo, ong tiep tuc tham du Đai hoi lan thu XXVII cua Đang Cong san Lien Xo va co cuoc gap rieng voi Gorbachyov.


= Moi quan he voi Khmer Đo =
Nam 1951, sau khi Đang Cong san Đong Duong giai the, ba đang cong san rieng biet đuoc thanh lap tai ba nuoc Đong Duong, trong đo co Đang Nhan dan Cach mang Khmer do Viet Nam ho tro. Trong ba đang, phong trao cach mang tai Campuchia đuoc đanh gia la yeu nhat. Khi Viet Nam Dan chu Cong hoa bat đau vien tro quan su chinh thuc cho Khmer Đo vao nam 1970, lanh đao Đang cong san Kampuchea (Khmer Đo) van duy tri thai đo hoai nghi voi Ha Noi. Theo chi thi cua Vo Chi Cong, hai trung đoan quan đuoc đieu sang Campuchia ho tro tac chien. Vo Chi Cong cam ket voi Ieng Sary rang luc luong Viet Nam se rut lui khi luc luong cong san gianh thang loi. Viec quan đoi Viet Nam tham chien khien mot so quan chuc Viet Nam cho rang gioi lanh đao Khmer Đo bat đau co nhung lo ngai nhat đinh. Trao đoi voi Pham Hung, Le Duan cho rang du ton tai mot so khac biet, "chu nghia quoc te va thai đo thuc su" cua hai ben se đam bao su gan ket. Tuy vay, sau khi nghien cuu bao cao cua Vo Chi Cong, Le Duan đanh gia rang "chu nghia quoc te" o Campuchia đang gap tro ngai. Gioi lanh đao Viet Nam thoi điem đo ky vong tinh hinh se cai thien, song thua nhan rang boi canh Campuchia phuc tap hon so voi Lao.
Tinh hinh tro nen cang thang sau nam 1973, khi phe Pol Pot nam quyen kiem soat tuyet đoi Đang Cong san Campuchia. Moi quan he Viet Nam – Khmer Đo nhanh chong xau đi. Du cac luc luong Quan đoi nhan dan Viet Nam tiep tuc đong vai tro đong minh trong cuoc chien chong chinh quyen Lon Nol, ho thuong xuyen bi chinh Khmer Đo tan cong. Đen nam 1976, du quan he hai ben co dau hieu binh thuong hoa, su nghi ky giua gioi lanh đao Viet Nam va Campuchia van tiep tuc gia tang. Cung trong nam nay, lanh đao Viet Nam bao gom Le Duan, Ton Đuc Thang, Truong Chinh va Pham Van Đong đa gui đien chuc mung Pol Pot, Khieu Samphan va Nuon Chea lan luot đam nhan cac vi tri Thu tuong, Chu tich Hoi đong Nha nuoc va Chu tich Quoc hoi Campuchia Dan chu. Đap lai, Khmer Đo gui cong đien chuc mung chinh phu Cong hoa Mien Nam Viet Nam nhan dip ky niem 7 nam thanh lap. Ngay 21 thang 9 nam 1976, đoan đai bieu Hoi Phu nu Viet Nam vieng tham Campuchia – toi cuoi nam đo, gioi lanh đao Khmer Đo cung gui cong van chuc mung Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu IV.
Gioi lanh đao Ha Noi khi đo ky vong rang cac yeu to than Viet Nam se dan chiem uu the trong noi bo Khmer Đo. Niem tin nay đuoc cung co khi đai phat thanh Campuchia thong bao viec Pol Pot tu chuc. Lanh đao Viet Nam, bao gom Le Duan, đanh gia cao dien bien nay. Trong cuoc gap ngay 16 thang 11 nam 1976 voi đai su Lien Xo, Le Duan khang đinh rang Pol Pot va Ieng Sary "đa bi loai khoi quyen luc". Theo đanh gia tu phia Ha Noi, đay la thay đoi tich cuc do hai nhan vat nay đuoc xem la đai dien cho "tap đoan than Trung Quoc" voi chinh sach đoi noi nghiem khac. Nguoc lai, Le Duan bay to su tin tuong vao Nuon Chea, nguoi đuoc xem la "ban tot" cua Viet Nam. Trong boi canh đo, Ha Noi khong chuan bi cho kha nang xay ra đoi đau toan dien voi Phnom Penh, do van giu quan điem cho rang quan he song phuong co the đuoc cai thien. Tuy nhien, theo nha nghien cuu Dmitry Mosyakov thuoc Vien Nghien cuu Phuong Đong, Vien Han lam Khoa hoc Nga, gioi lanh đao Viet Nam đa đanh gia sai hoan toan tinh hinh Campuchia luc bay gio. Tren thuc te, vao thoi điem Le Duan tuyen bo Pol Pot va Ieng Sary bi gat khoi quyen luc, ca hai van duy tri vi the lanh đao tuyet đoi tai Phnom Penh. Du vay, Ha Noi tiep tuc tin rang Campuchia cuoi cung se tro thanh mot quoc gia xa hoi chu nghia, coi trong quan he voi Viet Nam va Lien Xo theo mo hinh đa hinh thanh tai Lao.


 Cang thang leo thang  Mac du nhan đuoc su ung ho tu Lien Xo, Viet Nam van bi gioi lanh đao Campuchia Dan chu đanh gia la quoc gia đoi mat voi nhieu van đe kinh te, xa hoi va co xu huong tranh đoi đau quan su. Nhan thuc nay đa thuc đay Campuchia gia tang cac hanh đong gay han sau nam 1975. Tu ngay 30 thang 4 nam 1977, cac luc luong Campuchia Dan chu bat đau tien hanh cac đot tan cong quy mo lon doc bien gioi Tay Nam Viet Nam. Noi bat trong so đo la vu tham sat Ba Chuc tai tinh An Giang vao thang 4 nam 1978. Bat ngo truoc cac hanh đong nay, Viet Nam tien hanh phan cong đap tra. Mac du cang thang gia tang, Viet Nam van duy tri no luc cai thien quan he. Khi Pol Pot cong khai thua nhan su ton tai cua Đang Cong san Campuchia vao ngay 27 thang 9 nam 1977, Ha Noi đa gui đien chuc mung. Trong cuoc trao đoi ngay 6 thang 10 cung nam voi đai su Lien Xo, Le Duan khong đua ra binh luan truc tiep ve cac hanh đong cua Campuchia, nhung mo ta gioi lanh đao Khmer Đo la luc luong mang "chu nghia dan toc manh me" va chiu anh huong đang ke tu Trung Quoc. Ong đanh gia Pol Pot co xu huong theo chu nghia Trotsky, trong khi xem Ieng Sary la nguoi theo chu nghia dan toc cuc đoan va than Trung Quoc. Tuy vay, Le Duan nhan đinh sai ve Nuon Chea va Son Sen, khi cho rang hai nhan vat nay co lap truong ung ho Viet Nam.
Ngay 31 thang 12 nam 1977, Phnom Penh tuyen bo cat đut quan he ngoai giao voi Ha Noi, yeu cau Viet Nam rut toan bo luc luong ra khoi lanh tho Campuchia nham "khoi phuc bau khong khi huu nghi giua hai nuoc". Trong khi phia Campuchia cao buoc Viet Nam xam luoc, cang thang thuc te lien quan đen quan ngai cua Khmer Đo ve kha nang Ha Noi theo đuoi ke hoach thanh lap mot lien bang Đong Duong do Viet Nam giu vai tro lanh đao. Đen thang 1 nam 1978, quan đoi Viet Nam rut lui, mang theo nhieu tu binh va dan thuong Campuchia ti nan. Tuy vay, chien dich quan su cua Viet Nam khong đat đuoc muc tieu lam giam thai đo đoi đau cua Khmer Đo. Nguoc lai, gioi lanh đao Campuchia coi viec đay lui quan Viet Nam la thang loi lon, so sanh voi chien thang truoc Hoa Ky truoc đo. Chinh quyen Khmer Đo khong co bat ky phan hoi tich cuc nao đoi voi cac no luc ngoai giao tu phia Viet Nam ma tiep tuc to chuc cac cuoc tan cong moi doc bien gioi. Đap lai, Viet Nam bat đau hau thuan cac luc luong noi day chong chinh quyen Pol Pot va chuan bi cho mot chien dich quan su quy mo lon.
Ngay 15 thang 6 nam 1978, Bo Chinh tri quyet đinh cu mot phai đoan do Le Duan dan đau sang Moskva nham trao đoi voi Leonid Brezhnev noi rieng va gioi lanh đao Lien Xo noi chung. Trong cuoc gap voi đai su Lien Xo vao thang 9 cung nam, Le Duan cho biet Viet Nam du kien "giai quyet dut điem van đe [Campuchia] vao đau nam 1979". Ong nhan đinh kha nang Trung Quoc tra đua la thap, do nhung han che ve hau can va cho rang viec tri hoan hanh đong se chi mang lai loi the cho Bac Kinh. Du Trung Quoc sau đo thuc hien chien dich tan cong Viet Nam, muc tieu lai khong phai Campuchia ma la cac tinh bien gioi phia Bac Viet Nam. Theo ke hoach, Viet Nam thanh lap chin tieu đoan gom cac binh si Khmer đao ngu nham ho tro chien dich. Trong khi đo, thong tin ve Sao Pheum – nhan vat ma Viet Nam tim kiem đe lien ket voi luc luong đoi lap Khmer Đo – cho thay ong đa qua đoi ba thang truoc đo. Đen thoi điem nay, Le Duan van đanh gia Nuon Chea la nhan vat than thien voi Viet Nam, bat chap viec ong ta truoc đo co bai phat bieu voi luan đieu chong Viet Nam. Tren thuc te, ca Nuon Chea lan Son Sen van trung thanh voi Pol Pot va tiep tuc đong vai tro lanh đao cua Khmer Đo cho đen tan thap nien 1990.


= Chien tranh bien gioi Tay Nam =

Nhan thay khong con co hoi đam phan, Viet Nam mo cuoc tan cong toan dien vao Campuchia ngay 25 thang 12 nam 1978. Quan đoi Nhan dan Viet Nam huy đong 13 su đoan voi khoang 150.000 binh si, đuoc yem tro boi phao binh va khong quan, tien vao Campuchia tu nhieu huong. Tu tin truoc suc manh cua minh, gioi lanh đao Khmer Đo chu đong đoi đau truc dien voi quan Viet Nam bang loi đanh quy uoc. Tuy nhien, chien thuat nay nhanh chong khien quan Khmer Đo chiu ton that nang, mat khoang mot nua quan so chi trong hai tuan đau giao tranh. Truoc cac that bai lien tiep, phan lon lanh đao Khmer Đo buoc di tan khoi Phnom Penh, rut ve khu vuc rung nui phia tay giap Thai Lan. Ngay 7 thang 1 nam 1979, Quan đoi nhan dan Viet Nam cung Mat tran Đoan ket Dan toc Cuu nuoc Campuchia tien vao Phnom Penh. Ngay hom sau, Cong hoa Nhan dan Campuchia, mot chinh quyen than Viet Nam, đuoc thanh lap. Heng Samrin đam nhan cuong vi nguyen thu quoc gia, con Pen Sovan giu chuc Tong Bi thu Đang Nhan dan Cach mang Khmer. Mac du bi đanh bai, tan quan Khmer Đo van tiep tuc hien hanh chien tranh du kich dua vao su hau thuan cua Trung Quoc. Trong khi quan đoi Viet Nam kiem soat đo thi va cac tuyen giao thong trong yeu, Khmer Đo van chiem giu 10–15% lanh tho, chu yeu o nong thon, va tiep tuc pha hoai co so ha tang va hau can.
Tu nam 1982, trong boi canh Viet Nam bat đau rut bot mot phan luc luong khoi Campuchia do ap luc kinh te trong nuoc va phan ung quoc te, Khmer Đo đa nhanh chong loi dung khoang trong an ninh đe gia tang cac hoat đong vu trang. Nham cung co luc luong va tang tinh chinh danh tren truong quoc te, Khmer Đo lien minh voi hai nhom chong Viet Nam la Mat tran Giai phong Dan toc Khmer (KPNLF) do cuu Thu tuong Son Sann lanh đao va FUNCINPEC – phong trao bao hoang cua Cuu hoang Norodom Sihanouk. Ba luc luong nay hop nhat thanh mot lien minh chinh tri mang ten Chinh phu Lien hiep Kampuchea Dan chu vao thang 6 nam 1982 nham chong lai chinh quyen than Viet Nam. Do quan đoi Cong hoa Nhan dan Campuchia chua đu kha nang kiem soat tinh hinh, Viet Nam van phai tiep tuc duy tri hien dien quan su đe ho tro chinh phu cua tan Thu tuong Hun Sen. Trong chien dich mua kho 1984 – 1985, Viet Nam huy đong khoang 60.000 quan tien hanh tan cong quy mo lon vao cac can cu cua Khmer Đo doc bien gioi Thai Lan. Chien dich đa khien Khmer Đo mat toan bo can cu trong noi đia Campuchia, luc luong bi suy yeu nghiem trong, thieu hut hau can va nhan luc. Tuy nhien, sau khi Viet Nam rut quan hoan toan vao nam 1989, Khmer Đo van tiep tuc duy tri hoat đong o bien gioi va chi thuc su tan ra vao nam 1999.


= Chien tranh bien gioi Viet–Trung =

Ngay 17 thang 2 nam 1979, khi phan lon quan chu luc cua Viet Nam đang tham chien tai Campuchia, Trung Quoc bat ngo đua khoang 120.000 quan tan cong tren toan tuyen bien gioi phia Bac Viet Nam voi tuyen bo "day cho Viet Nam mot bai hoc" nham đap tra viec Viet Nam tien đanh Campuchia. Mot ngay truoc đo, Uy ban Trung uong Đang Cong san Trung Quoc đa trieu tap cac can bo cap cao đe chinh thuc thong bao ve cuoc chien. Trong cuoc hop, Đang Tieu Binh trinh bay muc tieu va tinh toan chien luoc, goi đay la hanh đong "phan kich tu ve" nham trung phat gioi lanh đao Viet Nam, đac biet la "be lu Le Duan". Chu tich Hoa Quoc Phong cung nhan manh Bac Kinh can phai "trung phat" Viet Nam vi đa tro nen "kieu ngao" va theo đuoi vai tro "tieu ba" tai Đong Nam A duoi su hau thuan cua "đai ba" Lien Xo.
Chien dich quan su nhanh chong đuoc trien khai tren toan tuyen bien gioi. Quan đoi Trung Quoc lan luot tan cong va kiem soat cac thi xa trong yeu nhu Lang Son, Lao Cai, Cao Bang cung nhieu thi tran va khu vuc nong thon lan can. Mac du vay, trong qua trinh tien cong, Trung Quoc vap phai su khang cu quyet liet tu cac đon vi quan đoi đia phuong, dan quan va bo đoi chu luc cua Viet Nam. Giao tranh dien ra ac liet voi thuong vong lon tu ca hai phia. Uoc tinh, quan đoi Trung Quoc hung chiu khoang 26.000 thuong vong, trong khi con so phia Viet Nam vao khoang 30.000 nguoi. Đen ngay 16 thang 3 nam 1979, sau hon mot thang giao tranh, Trung Quoc tuyen bo đa hoan thanh muc tieu "trung phat" Viet Nam va bat đau rut quan. Du khong tieu diet đuoc bat ky su đoan chinh quy nao cua Viet Nam, Bac Kinh đa gay ra thiet hai nang ne đoi voi co so ha tang va cac khu dan cu doc bien gioi. Tuy nhien, muc tieu chien luoc lon nhat cua Trung Quoc nham buoc Viet Nam rut quan khoi Campuchia đa khong đat đuoc. Viet Nam van duy tri hien dien quan su tai Campuchia trong suot mot thap ky sau đo, tiep tuc ho tro chinh quyen Cong hoa Nhan dan Campuchia non tre truoc cac cuoc đot kich cua quan Khmer Đo.
Ngay sau khi ket thuc chien dich, cac cuoc đam phan hoa binh giua hai nuoc nhanh chong roi vao be tac. Trong boi canh đo, Hoang Van Hoan, nhan vat thuoc phe than Trung Quoc von bi Le Duan thanh trung, đa tron sang Trung Quoc. Tai Bac Kinh, ong tham du mot cuoc hop bao, cong khai ung ho hanh đong quan su cua Trung Quoc va chi trich chinh quyen Ha Noi. Hoang Van Hoan tuyen bo rang chinh quyen Viet Nam đa đoi xu voi nguoi Hoa con "te hon ca cach Hitler đoi xu voi nguoi Do Thai". Nhung phat bieu nay đa khien ong Hoan bi chinh quyen Le Duan ket an tu hinh vang mat vi toi phan quoc va gop phan đay quan he Viet – Trung đen muc cang thang cuc đo. Đen thang 12 nam 1979, moi kenh đoi thoai chinh thuc bi đinh chi. Hai ben đong thoi gia tang binh luc doc bien gioi: Trung Quoc trien khai khoang 400.000 quan, trong khi Viet Nam duy tri tu 600.000 đen 800.000 quan o mien Bac. Tinh trang đoi đau vu trang keo dai hon mot thap ky, voi cac cuoc đung đo bien gioi quy mo nho dien ra thuong xuyen cho đen khi Viet Nam rut quan khoi Campuchia va boi canh quoc te thay đoi sau su sup đo cua Lien Xo. Nam 1990, hai nuoc bat đau tien trinh binh thuong hoa quan he, cham dut hon muoi nam cang thang va xung đot.


Nhung nam cuoi đoi Vao thoi điem dien ra Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu V nam 1982, ban lanh đao Đang đa tro thanh mot che đo lao tri đung nghia. Nam uy vien quyen luc nhat cua Bo Chinh tri đeu đa ngoai 70: Le Duan 74 tuoi, Truong Chinh 75 tuoi, Pham Van Đong 76 tuoi, Pham Hung 70 tuoi va Le Đuc Tho 72 tuoi. Suc khoe cua Le Duan khi ay đa suy giam ro ret. Ong nhieu lan sang Lien Xo chua benh vao cuoi nhung nam 1970 va đau nhung nam 1980. Co thong tin cho rang vi ly do suc khoe, ong đa khong truc tiep dan đau đoan đai bieu Đai hoi V vieng Lang Chu tich Ho Chi Minh nhu thong le. Hinh anh tai Đai hoi cho thay ong vua gia yeu vua met moi, tham chi gap kho khan khi phat bieu truoc Đai hoi.
Bat chap tinh trang suc khoe, phe canh cua Le Duan va Le Đuc Tho van nam giu quyen luc vuot troi tai Đai hoi V. Thong qua viec kiem soat cong tac nhan su, hai nguoi bo tri cac than tin vao nhung vi tri chu chot trong Ban Chap hanh Trung uong, Ban Bi thu khoa V va Bo Chinh tri khoa V. Nhieu nhan vat on hoa, cac cong su ky cuu cua Chu tich Ho Chi Minh, cung mot so ca nhan than Trung Quoc hoac gan bo voi Truong Chinh đeu bi loai khoi ban lanh đao. Truong hop tieu bieu la Đai tuong Vo Nguyen Giap – mot bieu tuong cach mang – bi buoc rut khoi Bo Chinh tri khong phai vi bat đong tu tuong, ma nham loai bo anh huong ca nhan cua ong trong noi bo Đang. Tuong tu, Nguyen Duy Trinh va Le Thanh Nghi cung bi loai vi lap truong on hoa; Tran Quoc Hoan, Le Van Luong va Nguyen Van Linh mat vi tri do co lien he voi Truong Chinh. O chieu nguoc lai, cac nhan vat quan đoi trung thanh voi đuong loi Le Duan đuoc thang tien, bao gom Đo Muoi, Le Đuc Anh va Đong Si Nguyen. Viec bo nhiem Nguyen Đuc Tam va Nguyen Co Thach cung cho thay anh huong ngay cang gia tang cua Le Đuc Tho. Nho nhung đieu chinh nhan su nay, lien minh giua Le Duan va Le Đuc Tho nam giu the thuong phong tai Ban Bi thu khoa V.

Bao cao chinh tri cua Le Duan tai Đai hoi V mang tinh tu phe binh sau sac, nham truc tiep vao vai tro lanh đao cua chinh ong cung nhu cong tac đieu hanh cua Đang. Trong bai phat bieu, ong chi trich tinh trang tham nhung chinh tri, kinh te va ca che đo lao tri đang ngu tri trong bo may lanh đao. Tren thuc te, Ban Chap hanh Trung uong Đang khi đo chi co duy nhat mot thanh vien duoi 60 tuoi. Giai đoan nay, noi bo Trung uong Đang chung kien su chia re sau sac giua hai xu huong: phe bao thu kien đinh voi mo hinh kinh te ke hoach hoa tap trung va phe thuc dung bat đau keu goi đoi moi phuong thuc đieu hanh. Chinh su phan hoa đo đa đat nen mong cho cong cuoc cai cach kinh te mang ten Đoi Moi, bat đau tu nam 1986, khi Le Duan va cac đong minh bat đau xuc tien nhung buoc đi đau tien nham mo cua thi truong. 
Theo mot so nguon tin, sau Đai hoi, Le Duan đa bi nhoi mau co tim va phai qua Lien Xo đieu tri. Tuy suc khoe suy yeu, ong van tiep tuc đam nhiem cuong vi Tong Bi thu cho đen khi qua đoi tai Ha Noi vao ngay 10 thang 7 nam 1986, huong tho 79 tuoi. Chinh phu to chuc quoc tang trong 5 ngay va lam le truy đieu trong the theo nghi thuc cap cao. Linh cuu ong đuoc an tang tai Nghia trang Mai Dich vao ngay 15 thang 7. Sau khi ong mat, Truong Chinh tam thoi đam nhiem chuc vu Tong Bi thu, song cung som nghi huu va đuoc thay the boi Nguyen Van Linh – nguoi đa đuoc đua tro lai Bo Chinh tri tu nam 1985 – tai Đai hoi Đang Cong san Viet Nam VI dien vao thang 12 cung nam.


Tu tuong Le Duan la mot nha lanh đao mang tu tuong dan toc sau sac, đong thoi kien đinh voi muc tieu xay dung chu nghia xa hoi. Trong thoi chien, ong luon đe cao khau hieu "ngon co đoc lap dan toc gan lien voi chu nghia xa hoi", coi đo la phuong huong chien luoc cua cach mang Viet Nam. Ong nhan manh rang bao ve nen đoc lap quoc gia va xay dung chu nghia xa hoi khong the tach roi nhau va viec phat trien kinh te, chinh tri, van hoa phai đi lien voi nhiem vu bao ve to quoc xa hoi chu nghia. 
Trong hoat đong thuc tien, Le Duan thuong đuoc đanh gia la nguoi thuc dung va linh hoat. Ong chu truong van dung sang tao chu nghia Marx – Lenin, tim kiem con đuong đi len chu nghia xa hoi phu hop voi hoan canh cu the cua Viet Nam, nhat la trong linh vuc nong nghiep. Cach hieu cua Le Duan ve chu nghia xa hoi mang đam tinh quan ly nha nuoc, tap trung cao đo va thien ve đieu hanh tu tren xuong. Theo ong, chu nghia xa hoi phai đuoc xay dung dua tren nguyen tac thong nhat, tap trung va quan ly cao, nhung đong thoi phai gan voi loi ich thiet thuc cua nhan dan. Ong thuong xuyen nhan manh rang cach mang la su nghiep cua quan chung, do đo can bo, đang vien phai cham lo đay đu đoi song cho nhan dan, khong phan biet "ben nay, ben kia", vi tat ca đeu la cong dan nuoc Viet Nam.


= "Ba lan song cach mang" =
Trong khoang thap nien 1960 va 1970, Le Duan đa xay dung va phat trien mot hoc thuyet ma ong goi la "Ba lan song cach mang". Hoc thuyet nay nhan manh rang sau Chien tranh the gioi thu hai, tren the gioi đong thoi ton tai va phat trien manh me ba phong trao cach mang lon (hay ba "lan song") cung tan cong chu nghia đe quoc va chu nghia tu ban. Ba lan song cach mang bao gom: phong trao cach mang xa hoi chu nghia toan cau (tieu bieu la Lien Xo, Trung Quoc va cac nuoc xa hoi chu nghia Đong Au), phong trao đau tranh cua giai cap cong nhan tai cac nuoc tu ban phat trien (cac nuoc Tay Au, My va Nhat Ban) va phong trao giai phong dan toc tai cac nuoc thuoc đia va phu thuoc o chau A, chau Phi va My Latinh, trong đo ong đanh gia Viet Nam la trung tam va la tien phong cua phong trao nay.
Theo Le Duan, ba lan song cach mang nay khong ton tai đoc lap ma tuong tac, bo tro va cong huong thanh mot "suc manh tong hop cua thoi đai", giup phong trao cach mang the gioi chuyen sang the tan cong chien luoc truoc cac the luc đe quoc. Ong lap luan rang Viet Nam la quoc gia duy nhat ma ca ba lan song nay hoi tu đay đu, đac biet trong giai đoan chien tranh Viet Nam. Chien thang cua Viet Nam trong cuoc chien voi nguoi My đuoc Đang Cong san Viet Nam nhan đinh la thang loi khong chi cua dan toc Viet Nam, ma con la bieu tuong cua su thang loi chung cua ba lan song cach mang tren pham vi toan cau, tao đong luc thuc đay cac cuoc đau tranh giai phong dan toc khac va lam suy yeu he thong chu nghia đe quoc. Sau nam 1975, ly thuyet ba lan song cach mang khong chi tro thanh nen tang tu tuong cho chinh sach đoi ngoai cua Viet Nam, ma con đuoc Đang Cong san Viet Nam su dung rong rai đe ly giai vai tro, vi the quoc te cua quoc gia trong khoi cac nuoc xa hoi chu nghia, cac quoc gia thuoc the gioi thu ba va phong trao khong lien ket. Tuy nhien, sau Chien tranh Lanh va đac biet la tu thoi ky Đoi moi (1986) tro đi, khai niem nay it đuoc nhac đen trong cac van kien chinh thuc, do boi canh quoc te va chinh sach đoi ngoai cua Viet Nam co nhieu thay đoi.


= Lam chu tap the =

Le Duan ke thua va phat trien tu tuong Ho Chi Minh ve che đo do nhan dan lam chu, coi đay la nen tang tu tuong chinh tri quan trong. Tu Đai hoi III Đang Lao Đong Viet Nam (1960), ong đa đe cao vai tro lam chu cua nhan dan lao đong. Tai Đai hoi IV, ong xac đinh ro hai nhiem vu trong tam: "phat huy quyen lam chu tap the cua nhan dan" va "nam vung chuyen chinh vo san thong qua viec tang cuong vai tro lanh đao cua giai cap cong nhan va xay dung Nha nuoc vung manh". Theo Le Duan, che đo lam chu khong đon thuan la mot khai niem chinh tri hay kinh te, ma la mot "triet ly đay nhan đao". Viec xay dung che đo lam chu tap the đong nghia voi viec kien tao mot xa hoi trong đo cong đong co to chuc đong vai tro chu the toi cao. He thong quan he xa hoi, theo ong, phai phan anh đay đu vai tro lam chu cua nhan dan tren cac linh vuc chinh tri, kinh te, van hoa va xa hoi. Theo đo, Le Duan đanh gia su lam chu tap the la mot buoc tien moi, sang tao hon tu tuong dan chu xa hoi chu nghia cua Lenin.
Tu tuong lam chu tap the cua Le Duan mang tinh thu bac ro rang: "Đang lanh đao, Nha nuoc quan ly, nhan dan lam chu". Ong khang đinh rang Đang giu vai tro lanh đao toi cao, song khong lam thay nhan dan hoac tuoc đi quyen lam chu cua ho. Tuy nhien, ong nhan manh rang neu thieu su lanh đao cua Đang thi khong the thiet lap va duy tri che đo lam chu tap the xa hoi chu nghia. Du vay, tren thuc te, Le Duan to ra khong ung ho nhung bieu hien cua quyen lam chu vuot ra ngoai khuon kho nha nuoc. Trong mot so truong hop, ong phan đoi cac đe xuat mo rong quyen loi kinh te cho nong dan. Khi mot so can bo đe xuat tai Đai hoi Đang ve viec nang gia thu mua san pham nong nghiep đe tang thu nhap cho nong dan, Le Duan đa chi trich gay gat y kien nay. Đoi voi ong, quyen lam chu tap the chi co the đuoc đam bao trong khuon kho quan ly hanh chinh va tap quyen cua nha nuoc.
Quan điem nay đuoc the che hoa trong Hien phap Viet Nam 1980, noi tu tuong lam chu tap the tro thanh phien ban rieng ve chu quyen nhan dan do Le Duan đe xuat. Theo hien phap, quyen lam chu tap the cua nhan dan đuoc bao đam tren tat ca cac linh vuc thong qua su tham gia vao cong viec nha nuoc va cac to chuc quan chung. Tren ly thuyet, nhung to chuc nay đong vai tro tich cuc trong quan ly nha nuoc, co quyen đe xuat du luat truoc Quoc hoi. Le Duan đac biet nhan manh vai tro cua tap the hoa trong nong nghiep. Theo ong, quyen so huu đat đai phan anh "cuoc đau tranh giua hai con đuong – san xuat tap the va san xuat tu nhan; san xuat xa hoi chu nghia quy mo lon va san xuat nho le, manh mun". Tu đo, ong coi tap the hoa la phuong an tat yeu nham thay the chu nghia tu ban va thuc đay san xuat quy mo lon.
Tuy nhien, đen cuoi nhung nam 1970, mo hinh hop tac xa truyen thong bat đau boc lo han che. Viec khoan san pham trong nong nghiep dan tro thanh thong le va đuoc hop phap hoa vao nam 1981. Đoi voi phe bao thu, đay la mot su nhuong bo, goi nho đen Chinh sach kinh te moi cua Vladimir Ilyich Lenin. Trong khi đo, phe cai cach lai coi chinh sach khoan la phuong thuc thich ung moi đe tiep tuc xay dung chu nghia xa hoi trong đieu kien moi, pha vo ly luan "hai con đuong" ma Le Duan tung khang đinh. Trong thuc te lanh đao, Le Duan cung cho thay su linh hoat nhat đinh khi đieu chinh cac nguyen ly giao đieu. Ong tung tuyen bo rang Viet Nam can "thuc hien hop tac hoa nong nghiep ngay lap tuc, ngay ca khi cong nghiep lon chua đuoc xay dung", boi Viet Nam đang o vao hoan canh đac biet chua tung co. Theo ong, chia khoa cua chu nghia xa hoi khong nam o cong nghiep hoa đon thuan ma o su phan cong lao đong moi, voi cac hop tac xa gan ket chat che voi khu vuc kinh te nha nuoc, tao nen nen kinh te thong nhat duoi su chi đao cua nha nuoc.
Trong bai dien van mung chien thang sau cuoc bau cu Quoc hoi Viet Nam khoa VI nam 1976, Le Duan nhan manh nhiem vu hoan thien chu nghia xa hoi o mien Bac thong qua viec xoa bo hoan toan so huu tu nhan va tan du cua chu nghia tu ban, đong thoi phat đong cai tao xa hoi chu nghia o mien Nam. Tai đay, Đang se tap trung xoa bo tang lop tu san mai ban va nhung "tan du cua giai cap đia chu phong kien". Thuat ngu "tu san mai ban" ma Le Duan su dung đe chi cac tang lop lam giau thong qua buon ban va giao dich voi nguoi phuong Tay. Tuy nhien, ong khong cong khai rang ngoai viec loai bo tu san mai ban va đia chu, chinh quyen moi con huong toi xoa bo toan bo tang lop tu san o mien Nam.


Đoi tu = Ten goi =
Trong qua trinh hoat đong cach mang, Le Duan tung su dung nhieu ten goi khac nhau, tuy theo boi canh cong tac va yeu cau giu bi mat. Ten "Le Duan" đuoc ong dung pho bien tu nhung nam 1930 va tro thanh ten chinh thuc trong cac van kien cua Đang va Nha nuoc. Trong noi bo cach mang va trong dan gian, ong thuong đuoc goi mot cach than mat la "Anh Ba" hoac "Anh Ba Duan", đac biet trong thoi gian cong tac tai mien Nam. Tai Nam Bo, mot so nguoi con goi ong la "Ba Hue", am chi goc gac Trung Ky cua ong.
Mot biet danh khac cua Le Duan la Deux cents bougies, thuong đuoc dich thanh "Ngon đen hai tram nen" hoac "ong Hai tram Bugi", xuat hien trong hoi uc cua Pham Ngoc Thuan va mot so tri thuc, can bo Nam Bo. Biet danh nay đuoc dung đe the hien su tran trong đoi voi "tam nhin xa trong rong cua mot nha hoach đinh chien luoc va sach luoc đau tranh cach mang", voi hinh anh an du ve mot nguon sang ben bi va kien đinh, gan lien voi tinh than đoc lap, tu chu va sang tao cua cach mang Viet Nam.


= Tinh cach =
Le Duan đuoc mo ta la mot nguoi "tram lang nhung nghiem nghi", mot nha to chuc "đang gom", đac biet trong giai đoan chi đao phong trao cach mang o mien Nam nhung nam đau tien cua cuoc chien, va la nguoi "nhiet thanh" voi ly tuong cong san. Phong cach lanh đao cua ong đuoc đanh gia la "khon ngoan", "thuc dung", "tao bao" va "quyet đoan". Trong qua trinh lanh đao, ong thuc đay hinh anh ve mot co che lanh đao tap the trong Đang Lao đong Viet Nam thay vi xay dung hinh thuc sung bai ca nhan. Dau vay, ong van kheo leo duy tri vi tri trung tam quyen luc cua minh va co anh huong đang ke đen qua trinh hoach đinh chinh sach va đinh huong chien luoc cua Đang. Ong đong vai tro chu chot trong viec xay dung bo may nha nuoc Đang tri tap trung o mien Bac, cho phep ong đan ap cac tieng noi bat đong va cung co quyen luc trong noi bo Đang. Theo Vo Van Kiet, Le Duan cung noi bat voi tu duy bien chung va kha nang ra quyet sach trong nhung thoi điem then chot. Ong đuoc cho la đa du bao đung buoc ngoat chien luoc cua My trong chien dich B-52 nem bom Ha Noi nam 1972 va thuc đay noi lai hoa đam Paris. Mot cau noi ma ong đac biet tam đac la cua Napoleon Bonaparte: "On s'engage et [puis] on verra" (tam dich: "Hay cu lam đi, roi thuc te se he lo kha nang lam tiep"), phan anh quan điem nhan manh vai tro cua yeu to chu quan trong viec đinh hinh tien trinh lich su.
Trong đoi song thuong nhat, Le Duan đuoc mo ta la nguoi "gian di", "chan thanh", "gan gui" voi quan chung nhan dan. So huu phong thai nghiem khac va it the hien ca tinh noi bat, ong đuoc cap duoi nhan xet la nguoi "gian di, khong ham danh loi, đia vi, ghet benh pho truong hinh thuc, ghet thoi quan lieu". Theo mot so tu lieu, tu nho Le Duan đa chiu anh huong manh me tu gia đinh va moi truong lang que. Ong đuoc nhan xet la trung thuc va giau long nhan ai, thuong xuyen giup đo nguoi ngheo trong xom, tham chi len mang com va gao chia se voi cu ba hang xom neo đon. Trong sinh hoat thuong ngay, ong giu loi song moc mac, thuong mac ao dai đen, quan trang va đi guoc go, thay vi chay theo phong cach phuong Tay nhu mot so ban be cung trang lua. Khi lam viec tai So Hoa xa Đong Duong o Ha Noi, ong van giu loi an mac đon gian, voi ao vai diem bau va guoc go, nhu ghi chep trong hoi ky cua To Huu. Trong thoi gian hoat đong cach mang, trang phuc cua ong chu yeu la đo ba ba va quan ao ngu, voi so luong rat han che. Quan điem cua Le Duan ve loi song ca nhan the hien ro trong mot phat bieu đuoc ghi lai boi Đai tuong Le Đuc Anh: "Anh nao chi lo thu ven ca nhan thi suot đoi lam no le cho ban than minh!"


= Gia đinh =

Nam 1928, khi đang lam viec tai So Hoa xa Đong Duong o Ha Noi, Le Duan ket hon voi Le Thi Suong, con gai mot gia đinh kha gia o que nha. Đay la mot cuoc hon nhan sap đat theo truyen thong va phai đen tan ngay cuoi, ong moi co dip gap mat vo lan đau. Sau ket hon, hai nguoi song tai Ha Noi va co con trai đau long ten la Le Thach Han, đat theo ten con song que huong Quang Tri. Ba Suong sinh them 3 nguoi con gai la Le Minh Cu, Le Thi Hong va Le Thi Muoi. Trong thoi gian Le Duan hoat đong cach mang va bi giam giu o Con Đao, ba Suong song tai Quang Tri, mot minh cham soc gia đinh trong đieu kien kho khan. Ba đuoc mo ta la nguoi đam đang, am tham ganh vac moi cong viec hau phuong nhu chan nuoi, trong trot va cham lo cha me chong. Du gia đinh co nguoi giup viec, ba van truc tiep lam hau het moi viec, giu vai tro trung tam trong sinh hoat gia đinh. Mot so tai lieu ghi nhan ba tung ho tro chong trong hoat đong bi mat khi con song chung tai Ha Noi.

Trong giai đoan Chien tranh Đong Duong, do phai hoat đong o mien Nam, Le Duan khong con tiep xuc thuong xuyen voi gia đinh cua minh. Nam 1950, trong thoi gian cong tac tai chien khu U Minh, ong ket hon lan thu hai voi Nguyen Thuy Nga, mot nu du kich trong luc luong phu nu cach mang mien Nam. Hon le đuoc to chuc trong vung can cu, co su tham du cua mot so can bo cap cao nhu Le Đuc Tho va Pham Hung. Cuoc hon nhan thu hai nay dien ra trong đieu kien chien tranh, do Le Đuc Tho lam mai moi va Pham Hung lam chu hon. Le Duan tung tuyen bo ba Nga la "tinh yeu đich thuc" cua đoi minh. Voi nguoi vo hai nay, Le Duan co ba nguoi con, trong đo nguoi con gai lon la Le Vu Anh va hai nguoi con trai la Le Kien Thanh, Le Kien Trung.
Sau khi ket hon voi Le Duan, Nguyen Thuy Nga đoi mat voi nhieu kho khan, ca trong đoi song rieng va boi canh chinh tri đuong thoi. Quan he hon nhan giua hai nguoi khong đuoc cong khai rong rai, đac biet sau khi Le Duan giu chuc Bi thu thu nhat cua Đang. Ba khong đuoc gioi thieu la "phu nhan chinh thuc" va tung bi van đong cham dut quan he đe phu hop voi chinh sach mot vo mot chong. Du đuoc ba Le Thi Suong – vo truoc cua Le Duan – chap nhan, ba van vap phai đinh kien tu mot so can bo va gap phan ung tu con rieng cua chong. Trong hoi ky, ba ke nhieu lan bi yeu cau roi khoi nha khi co khach hoac trong dip le nghi. Nam 1957, đe tranh ap luc du luan, ba đua cac con sang Bac Kinh hoc tap khi đang mang thai con ut. Do đieu kien kho khan, cac con lan luot tro ve Viet Nam, con ba tiep tuc hoc tap va cong tac tai Trung Quoc trong hoan canh mot minh. Nam 1960, trong chuyen cong tac cua Le Duan cung Ho Chi Minh va Truong Chinh tai Bac Kinh, ba lan đau xuat hien cong khai ben canh chong trong mot su kien ngoai giao chinh thuc – cung phu nhan cac lanh đao Trung Quoc – theo đe nghi cua Chu tich Ho Chi Minh.
Theo hoi uc cua Le Kien Thanh, du khong phai me ruot, ba Le Thi Suong van danh tinh cam yeu thuong va quan tam đoi voi cac con rieng cua Le Duan voi ba Nguyen Thuy Nga. Ong Thanh mo ta ba la nguoi "nhe nhang, kin đao va khong bao gio the hien su phan biet đoi xu", luon cham soc suc khoe, day do va chuan bi bua an cho ong voi su tan tuy, khong loi than phien.


Di san Le Duan la mot trong nhung nha tu tuong chinh tri co anh huong lon nhat trong lich su Viet Nam hien đai, đac biet trong giai đoan tu giua thap nien 1950 cho đen khi ong qua đoi nam 1986. Ong thuong đuoc đanh gia la nha lanh đao quyen luc va co anh huong lon thu hai trong the ky 20 tai Viet Nam, chi sau Chu tich Ho Chi Minh. Tuy nhien, khong giong Ho Chi Minh – nguoi thuong giu vai tro bieu tuong va co ket dan toc – Le Duan đuoc xem la kien truc su thuc te cua nhieu chinh sach lon, ca trong chien tranh va thoi ky hau thong nhat. Ong la nguoi phat trien hoc thuyet ve "hai nhiem vu chien luoc", trong đo nhan manh su ket hop giua xay dung chu nghia xa hoi o mien Bac va "giai phong mien Nam" bang đau tranh vu trang, mot quan điem đong vai tro trung tam trong đuong loi cua Đang trong suot thap nien 1960–1970.
Theo quan điem chinh thong cua Đang Cong san Viet Nam, ong co đong gop đac biet lon trong viec hoach đinh đuong loi cach mang mien Nam, truc tiep chi đao cac chien dich quan su quyet đinh trong Chien tranh Viet Nam, đong thoi tham gia đinh huong mo hinh phat trien kinh te sau thong nhat. Trong thoi ky truoc va trong chien tranh, Le Duan đuoc ghi nhan la nguoi khoi xuong va thuc đay manh me cuoc đau tranh vu trang nham thong nhat đat nuoc. Van kien Đe cuong cach mang mien Nam cua ong sau nay tro thanh co so cho Nghi quyet 15 (1959), chinh thuc mo đuong cho phong trao đau tranh vu trang. Ong đong thoi giu vai tro chi đao cao nhat đoi voi cac chien dich lon nhu Chien dich Tong tan cong Tet Mau Than (1968) va Chien dich Ho Chi Minh (1975). Tuy nhien, tu tuong va chinh sach cua Le Duan đe lai di san gay nhieu tranh cai. Nhung nguoi ung ho cho rang ong la nha lanh đao cung ran, quyet đoan, co cong lon trong su nghiep thong nhat đat nuoc, bao ve đoc lap dan toc va duy tri đinh huong xa hoi chu nghia trong hoan canh quoc te phuc tap. Trong khi đo, nhieu nha nghien cuu chi trich đuong loi kinh te tap trung quan lieu do ong chi đao đa gop phan dan đen khung hoang kinh te keo dai trong thap nien 1980, đong thoi tao ra bo may hanh chinh tri tre va thieu nang đong, khien xa hoi roi vao tinh trang be tac.
Sau nam 1975, Le Duan chu truong ap dung mo hinh kinh te ke hoach hoa tap trung theo đinh huong xa hoi chu nghia, voi quyet tam đay manh cong nghiep hoa va cai tao xa hoi chu nghia tren toan quoc. Tuy nhien, cac chinh sach mang tinh duy y chi, xa roi quy luat thi truong đa gay ra tinh trang tri tre keo dai: san xuat đinh đon, nang suat thap, phan phoi hang hoa khong đap ung nhu cau tieu dung, trong khi co che khuyen khich gan nhu khong ton tai. Trong nong nghiep, he thong hop tac xa hoat đong kem hieu qua; phan phoi tem phieu pho bien nhung khong đu cung ung hang hoa thiet yeu. Tinh trang thieu thon va suy dinh duong lan rong, buoc Viet Nam phai tiep nhan vien tro luong thuc tu quoc te. Cac bien phap cai tao xa hoi nhu xay dung vung kinh te moi va trai cai tao dan đen bien đong dan cu quy mo lon. Cung voi đo, lan song vuot bien cuoi thap nien 1970 tao ra hien tuong "thuyen nhan", lam mat đi mot bo phan nhan luc co ky nang va tri thuc. Chinh sach cung ran đoi voi cong đong Hoa kieu bao gom quoc huu hoa tai san va cuong che di cu, tuy giup nha nuoc loai bo anh huong kinh te cua tang lop tu san nguoi Hoa – von chi phoi thi truong o nhieu nuoc Đong Nam A – nhung cung gay ra đut gay mang luoi thuong mai, lam tram trong them khung hoang kinh te va khien quan he Viet – Trung leo thang dan đen chien tranh bien gioi nam 1979. Tuy nhien, trong giai đoan cuoi đoi, Le Duan đa bat đau the hien su linh hoat nhat đinh. Nam 1985, ong đua khai niem "kinh te nhieu thanh phan" vao nghi quyet cua Bo Chinh tri, đat nen mong so khai cho cong cuoc Đoi Moi. Khi ong qua đoi nam 1986, nen kinh te Viet Nam van đang trong khung hoang sau sac, đat ra yeu cau cap thiet ve đoi moi toan dien tu duy va co che đieu hanh.


Tang thuong Le Duan đuoc trao tang mot so huan chuong va danh hieu tu nha nuoc Viet Nam va mot so quoc gia xa hoi chu nghia. Nam 1986, chi it ngay truoc khi qua đoi, ong đuoc trao tang Huan chuong Sao Vang, huan chuong cao quy nhat cua Nha nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam.
Tren phuong dien quoc te, ong đuoc trao Giai thuong Hoa binh Quoc te Lenin "vi su nghiep cung co hoa binh giua cac dan toc" cua Lien Xo vao nam 1980. Ngoai ra, ong con nhan đuoc Huan chuong Lenin (1982) tu Lien Xo, Huan chuong Klement Gottwald cua Tiep Khac (1982), Huan chuong Jose Marti cua Cuba (1982), Huan chuong Karl Marx cua Cong hoa Dan chu Đuc (1982), Huan chuong Vang Quoc gia cua Lao, ben canh mot so phan thuong tu cac nuoc xa hoi chu nghia khac nhu Campuchia, Mong Co, Ba Lan, Hungary va Bulgaria.


Cuoc chu Chu thich Thu muc = Sach =


= Tap chi nghien cuu =


= Chuyen đe =
Tran Minh The; Nguyen Quang Phi, bien tap (2017). Tong Bi thu Le Duan Mot tu duy sang tao lon cua cach mang Viet Nam. Ba Ria – Vung Tau: So Van hoa va The thao tinh Ba Ria – Vung Tau.


= Tai lieu luu tru =
Archiv Kancelare Prezidenta Republiky (ngay 17 thang 1 nam 2015), Rad Klementa Gottwalda – za budovani socialisticke vlasti: Seznam nositelu podle matriky nositelu [Huan chuong Klement Gottwald – vi su nghiep xay dung To quoc xa hoi chu nghia: Danh sach nguoi đuoc trao theo so đang ky] (PDF) (bang tieng Sec), Praha: Archiv KPR, fond KPR, Evidencni knihy k udelovani statnich vyznamenani


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Le Duan tai Wikimedia Commons
 Trich dan lien quan toi Le Duan tai Wikiquote
Le Duan (Vietnamese politician) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Le Duan tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Le Duan tren IMDb 
Tong hop cac bai phat bieu cua Le Duan:
Le Minh Nghia; va đong nghiep, bien tap (2007). Le Duan Tuyen tap (Tap 1) (PDF). Ha Noi: Nha xuat ban: Chinh tri Quoc gia - Su that.
Le Minh Nghia; va đong nghiep, bien tap (2007). Le Duan Tuyen tap (Tap 2) (PDF). Ha Noi: Nha xuat ban: Chinh tri Quoc gia - Su that.