Bui Đinh Hac (4 thang 6 nam 1934 – 1 thang 7 nam 2023) la mot đao dien đien anh Viet Nam, nguyen Cuc truong Cuc Đien anh. Ong tung la mot thanh vien cua Hoi đong Tham đinh Trung uong va Chu tich Hoi đong duyet phim quoc gia. Ong đuoc trao tang giai thuong Ho Chi Minh đot III (2007) va danh hieu Nghe si nhan dan đot 1 (1984).


Tieu su Bui Đinh Hac sinh ngay 4 thang 6 nam 1934 tai xa Hien Quan, huyen Tam Nong, tinh Phu Tho. Thang 11 nam 1953, ong tim đen Đinh Hoa, Thai Nguyen, đia điem lien lac cua nganh Đien anh Cach mang Viet Nam ke tu sau khi Ho Chi Minh ky sac lenh thanh lap Doanh nghiep quoc gia chieu bong va chup anh Viet Nam. Ke tu đay, ong bat đau su nghiep lam phim đien anh cua minh.
Tu nam 1968, ong đa đuoc đuoc bau lam Uy vien Ban chap hanh Hoi Lien hiep van hoc nghe thuat Viet Nam. Ong con tung đam nhiem Pho Tong thu ky Hoi Đien anh Viet Nam khoa 1 trong 15 nam (1969–1983). Nam 1976, ong đuoc bo nhiem lam Pho Giam đoc roi Giam đoc Hang phim Tai lieu Khoa hoc Trung uong. Sau đo, ong lan luot đam nhiem Pho Cuc truong, Pho tong giam đoc Lien hiep đien anh, roi Cuc truong Cuc Đien anh.
Ong qua đoi vao ngay 1 thang 7 nam 2023 tai Benh vien Huu nghi sau thoi gian bi tai bien mach mau nao va viem phoi.


Su nghiep đien anh Ong tung tot nghiep truong Đien anh Quoc gia tai Ha Noi. Nam 1960, ong tiep tuc theo hoc khoa Đao dien phim truyen tai VGIK (Đai hoc Đien anh Quoc gia Lien Xo), va tot nghiep vao nam 1964. Tac pham đau tay cua ong la bo phim tai lieu "Phong canh Ha Noi". Nam 1959, voi bo phim tai lieu Nuoc ve Bac Hung Hai, ong đa gianh đuoc Huy chuong vang tai Lien hoan phim quoc te Moskva lan thu 1. Đay la giai thuong quoc te đau tien cua Đien anh Viet Nam. Nam 1967, ong tham gia thuc hien bo phim Vi Tuyen 17 - Chien tranh nhan dan cua đao dien nguoi Phap Joris Ivens.


= Phim ve Nguyen Van Troi =
Ngay 15 thang 10 nam 1964, nha yeu nuoc tre tuoi Nguyen Van Troi bi chinh quyen Viet Nam Cong hoa xu ban. Đay la mot trong nhung hinh tuong tieu bieu ve nguoi chien si cach mang Viet Nam thoi bay gio, đa gay xuc đong cho rat nhieu nguoi. Bo phim tai lieu "Anh Nguyen Van Troi song mai" cua Bui Đinh Hac đa bat đau khoi quay trong boi canh đo. Tu lieu đe quay phim luc bay gio la vo cung it, đac biet la khong co đoan phim quan trong luc Nguyen Van Troi bi xu ban o phap truong. Bui Đinh Hac đa gui thu đi rat nhieu nguoi o nhieu quoc gia, va may man đuoc mot nha quay phim ngoai quoc mang đen tang. Ket hop đoan phim ngan nhung quy gia o phap truong va nhung thuoc phim quay o mien Bac Viet Nam, bo phim đa tao nen đuoc hieu ung vo cung manh me o thoi điem bay gio. Bo phim đa gianh đuoc giai bac tai Lien hoan phim quoc te Moskva nam 1965.
Tuy nhien sau khi hoan thanh xong bo phim, đao dien Bui Đinh Hac van cam thay khong đu thoa man voi phim tai lieu khi the loai nay bi gioi han boi nhieu mat, khong the the hien ra noi tam nhan vat nhu ong mong muon. Vi vay ong cung đao dien Ly Thai Bao quyet đinh tiep tuc bat tay vao lam mot bo phim đien anh ve cung đe tai. Trong qua trinh viet kich ban, ong đa nhan đuoc tac pham "Song nhu anh" tu nha bao Thai Duy (nha van Tran Đinh Van) ghi chep lai theo loi cua chi Phan Thi Quyen, vo moi cuoi cua Nguyen Van Troi. Bui Đinh Hac va đoan lam phim đa hoan thien kich ban theo tac pham nay. Thoi điem thuc hien bo phim chi la khoang thoi gian ngan sau cai chet cua Nguyen Van Troi cung bo phim tai lieu tren, vi vay nhan dan Viet Nam đa nho rat ro guong mat cua Nguyen Van Troi. Đo cung la ly do ma đoan lam phim đa bo rat nhieu thoi gian đe tim kiem mot dien vien co guong mat gan giong nhat voi hinh tuong goc đe vao vai nhan vat. Sau khi cong chieu vao nam 1966, bo phim đa nhan đuoc bang khen tai Lien hoan phim quoc te Moskva lan thu 5.
Ca 2 bo phim ve Nguyen Van Troi do Bui Đinh Hac đao dien đeu gianh đuoc Bong sen vang danh cho the loai phim tuong ung tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 1 dien ra vao nam 1970.


= Phim ve Ho Chi Minh =
Sau Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu 4 dien ra vao nam 1976, Bui Đinh Hac đa lam bo phim "Bai ca dang Bac" dua tren nhung loi ca ngoi cua cac đai bieu quoc te danh cho Chu tich Ho Chi Minh. Đe ky niem 90 nam ngay sinh cua co Chu tich, vao nam 1978, Bui Đinh Hac đuoc giao nhiem vu thuc hien bo phim tai lieu "Nguyen Ai Quoc đen voi Lenin". Sau khi đen hau het cac thu vien, bao tang, vien luu tru phim tai Lien Xo, đen tham nhieu nhan chung đe co đuoc nhung chat lieu chan thuc nhat, Bui Đinh Hac cung đoan lam phim đa tim đuoc rat nhieu tu lieu đe phuc vu cho bo phim. Tinh đen thoi điem cong chieu, đay la bo phim co nhieu tu lieu lich su quy gia nhat.
Nam 1980, nhan dip ky niem 90 nam ngay sinh cua Bac Ho, ong tiep tuc thuc hien bo phim thu hai ve Ho Chi Minh mang ten "Đuong ve To quoc". Bo phim khong chi la tap hop nhung tu lieu quy ve Ho Chi Minh ma con đuoc Vemiseva, nu đao dien phim "Ten Nguoi la Ho Chi Minh" đanh gia: "Đay la nhung sang tao rat moi cua đien anh Viet Nam đoi voi the loai phim tai lieu tren the gioi". Ca 2 bo phim "Nguyen Ai Quoc đen voi Le-nin" va "Đuong ve To quoc" đeu đa nhan đuoc Bong sen vang danh cho phim tai lieu tai Lien hoan phim Viet Nam nam 1980.
10 nam sau bo phim đau tien ve Ho Chu tich, Bui Đinh Hac bat tay vao lam phim "Ho Chi Minh – Chan dung mot con nguoi" va ra mat nam 1990, ky niem 100 nam ngay sinh cua Bac Ho. Bo phim tiep tuc nhan ve mot Bong sen vang cho phim tai lieu tai Lien hoan phim Viet Nam nam 1990. Đay la mot trong nhung bo phim đien anh ve đe tai Ho Chi Minh đuoc đanh gia cao, thuong đuoc Đai Truyen hinh Viet Nam phat song vao dip ngay sinh hoac ngay mat cua ong. Nam 2007, bo phim đuoc phat hanh duoi dang VCD. Nam 2013, bo phim đuoc phat song tren truyen hinh Lao nhan dip 123 nam ngay sinh Ho Chi Minh.


= Phim đe tai va boi canh chien tranh =
Nam 1970, Bui Đinh Hac bat đau khoi quay bo phim Đuong ve que me. Kich ban cua bo phim do ong cung nghe si Banh Chau cung nhau bien soan. Bo phim đuoc dua tren su kien co that ve Tran Lang Vay (trong phim đoi thanh "lang Van"). Bo phim chinh thuc ra mat tai Viet Nam vao nam 1971, khi giai đoan 2 cua cuoc Chien tranh Đong Duong đang trong thoi ky ac liet. Đen thang 8 nam 1973, bo phim đuoc cong chieu tai Hungary. Đay la mot trong nhung bo phim đuoc đanh gia cao cua Bui Đinh Hac, khong chi gianh đuoc 2 giai thuong tai lien hoan phim quoc te ma con chien thang 4 hang muc danh cho phim truyen đien anh tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2, bao gom Bong sen vang.
Nam 1973, Bui Đinh Hac tiep tuc hop tac voi nha bien kich Banh Chau trong bo phim thu hai mang ten "Hoa Thien ly". Trong bo phim, ong đa su dung nhung hinh anh tu lieu ve nhung tran bao lut trong nam 1971. Tuy khong đat đuoc giai thuong cao tai cac lien hoan phim, đay cung la bo phim đuoc đanh gia cao ve đe tai nong thon va la phim Viet Nam co luong nguoi xem cao nhat nam 1973.
Nam 1998, Bui Đinh Hac bat đau thuc hien bo phim "Ha Noi 12 ngay đem" đe ki niem chien thang Đien Bien Phu tren khong. Chi phi bo phim mat hon 7 ty đong va đuoc thuc hien trong 7 nam. Bien kich cho bo phim gom nha bien kich Nguyen Thi Hong Ngat, nha van Huu Mai va nha van Chu Lai. Quay chinh cho bo phim chinh la đao dien Bui Trung Hai, con trai cua Bui Đinh Hac. Đay la tac pham đien anh đau tien cua Viet Nam su dung ki xao va cong nghe hien đai cua nuoc ngoai. Bo phim chinh thuc đuoc cong chieu tai Viet Nam vao nam 2002 va đa đuoc cu đi tham du nhieu lien hoan phim quoc te nhu Lien hoan phim Cairo (Cairo International Film Festival, Ai Cap), Fukuoka (Nhat Ban), New Delhi (An Đo) vao nam 2003, Lien hoan phim Locarno (Thuy Si), Vesoul (Vesoul International Film Festival, Phap), Binh Nhuong (Pyongyang International Film Festival, Trieu Tien) vao nam 2004, Lien hoan phim Fajr (Fajr International Film Festival, Tehran, Iran) va Laguna Tenerife (Tay Ban Nha) vao nam 2005.
Nam 2009, trong tuan le phim ky niem 90 nam thanh lap truong Đien anh Quoc gia Lien bang Nga, voi tu cach la cuu hoc sinh cua VGIK, tac pham Ha Noi 12 ngay đem cua Bui Đinh Hac đa đuoc chon lam 1 trong 12 bo phim đuoc cong chieu mien phi.


= Vinh danh =
Nam 1984, Bui Đinh Hac đuoc nha nuoc Viet Nam phong tang danh hieu Nghe si nhan dan trong đot phong thuong danh hieu đau tien. Nam 2007, ong đa đuoc trao Giai thuong Ho Chi Minh ve van hoc nghe thuat trong đot trao giai thu 3 nho 5 bo phim tai lieu bao gom Anh Nguyen Van Troi song mai, Ho Chi Minh - Chan dung mot con nguoi, Nuoc ve Bac Hung Hai, Nguyen Ai Quoc đen voi Lenin, Đuong ve To Quoc va 2 phim truyen nhua bao gom Nguyen Van Troi, Đuong ve que me. Ngoai ra, ong con nhan đuoc Huan chuong Khang chien hang Nhat va Huan chuong Lao đong hang Nhat.


Tac pham = Phim tai lieu =


= Phim truyen =


Giai thuong va đe cu Đoi tu Vo Bui Đinh Hac la bien đao mua Nguyen Thi Hien, nguoi goc Vinh. Ba la mot Pho Giao su, Tien si va đuoc nha nuoc phong tang danh hieu Nghe si nhan dan o linh vuc mua vao nam 1997 trong đot phong thuong danh hieu thu 4. Ba nhan đuoc Giai thuong Nha nuoc nam 2001 va Giai thuong Ho Chi Minh nam 2023. Con trai ong ba la đao dien Bui Trung Hai, anh đuoc nha nuoc phong tang danh hieu Nghe si uu tu nam 2012.


Tham khao = Ghi chu =


= Tham khao =


Nguon Lien ket ngoai Bui Đinh Hac tren IMDb