Ao, quoc hieu la Cong hoa Ao, la mot quoc gia khong giap bien nam tai Trung Au. Quoc gia nay tiep giap voi Cong hoa Sec va Đuc ve phia bac, Hungary va Slovakia ve phia đong, Slovenia va Y ve phia nam, va Thuy Si va Liechtenstein ve phia tay. Lanh tho cua Ao co dien tich 83.879 km2 (32.386 dam vuong Anh). Đia hinh Ao co rat nhieu nui, nam trong day Anpo; chi 32% cua quoc gia nam duoi 500 m (1.640 ft), va điem cao nhat la 3.798 m (12.461 ft). Ao bao gom chin tieu bang lien bang (Bundeslander), mot trong so đo la Vien, thu đo va thanh pho lon nhat cua Ao. Phan lon dan so noi phuong ngu Bayern cua tieng Đuc lam tieng ban đia, va tieng Đuc trong dang tieu chuan la ngon ngu chinh thuc cua quoc gia nay, nguoi Đuc cung la dan toc ban đia tai đay. Cac ngon ngu chinh thuc khac la tieng Hungaria, tieng Burgenland Croatia va tieng Slovene.
Ao ban đau noi len nhu mot phien hau quoc vao khoang nam 976 va phat trien thanh mot cong quoc va đai cong quoc. Vao The ky 16, Ao bat đau đong vai tro la trung tam cua Quan chu Habsburg va la chi nhanh co so cua nha Habsburg - mot trong nhung trieu đai hoang gia co anh huong nhat trong lich su. La mot thanh pho co, no la mot thanh phan chinh va la trung tam hanh chinh cua Đe che La Ma Than thanh. Đau The ky 19, Ao thanh lap Đe quoc Ao, tro thanh mot cuong quoc va la luc luong hang đau cua Lien bang Đuc, nhung theo đuoi lo trinh rieng đoc lap voi cac quoc gia Đuc khac sau that bai trong Chien tranh Ao-Pho nam 1866. Nam 1867, theo thoa hiep voi Hungary, Che đo quan chu kep Ao-Hungary đuoc thanh lap.
Ao tham gia vao Chien tranh the gioi thu nhat duoi thoi Hoang đe Franz Joseph sau vu am sat Thai tu, nguoi ke vi ngai vang Đe quoc Ao-Hung. Sau that bai va su tan ra cua Che đo quan chu, Cong hoa Ao-Đuc đuoc tuyen bo voi y đinh lien minh voi Cong hoa Weimar, nhung cac cuong quoc Đong minh khong ung ho nha nuoc moi nay va no van khong đuoc cong nhan. Nam 1919, Cong hoa Ao thu nhat tro thanh nuoc ke thua hop phap cua Ao. Nam 1938, Adolf Hitler goc Ao, nguoi tro thanh Thu tuong cua Đuc Quoc Xa, đa thuc hien đuoc viec sap nhap Ao nho su kien Anschluss. Sau that bai cua Đuc Quoc xa vao nam 1945 va mot thoi gian dai bi Đong minh chiem đong, Ao đuoc tai lap thanh mot quoc gia dan chu co chu quyen va tu quan, đuoc goi la nen Cong hoa thu hai.
Ao la mot nen dan chu đai nghi voi Tong thong Lien bang đuoc bau truc tiep lam nguyen thu quoc gia va Thu tuong la nguoi đung đau chinh phu lien bang. Cac khu vuc đo thi lon cua Ao bao gom Vien, Graz, Linz, Salzburg va Innsbruck. Ao lien tuc đuoc xep hang trong top 20 quoc gia giau nhat the gioi tinh theo GDP binh quan đau nguoi. Đat nuoc nay đa đat đuoc muc song cao va nam 2018 đuoc xep hang thu 20 tren the gioi ve Chi so Phat trien Con nguoi. Vien lien tuc đung trong top thanh pho quoc te ve cac chi so chat luong cuoc song.
Nen Cong hoa thu hai tuyen bo trung lap vinh vien trong cac van đe chinh tri đoi ngoai vao nam 1955. Ao la thanh vien cua Lien Hop Quoc tu nam 1955 va gia nhap Lien minh chau Au nam 1995. No đong vai tro chu nha cua OSCE va OPEC va la thanh vien sang lap cua OECD va Interpol. Ao cung đa ky Hiep đinh Schengen vao nam 1995, va thong qua đong tien chung euro vao nam 1999.


Ten goi Ten goi cua nuoc Ao trong tieng Viet bat nguon tu tieng Trung. Ten tieng Anh cua Ao la Austria. Bang tieng Trung, Austria phien am thanh "Ao di li" (theo pinyin), chu Han viet la "奧地利" (Ao Đia Loi). Ten goi "Ao" trong tieng Viet la goi tat cua "Ao Đia Loi". Ten tieng Đuc cua Ao la Osterreich, co nghia la "Đong Quoc" (Oster - East - "Đong", reich - Realm - "Quoc").
Ten tieng Anh cua nuoc Ao (Austria) de gay nham lan voi quoc hieu cua nuoc Uc (Australia). Do vay o Ao co mot cau kha pho bien ma nguoi dan hay noi voi du khach la "No kangaroos in Austria" (Khong co chuot tui o Ao).


Lich su Vung đat Trung Au ngay nay la Ao đuoc đinh cu vao thoi tien La Ma boi nhieu bo lac nguoi Celt. Vuong quoc Noricum cua nguoi Celt sau đo đa bi Đe che La Ma tuyen bo chu quyen va lap thanh mot tinh. Petronell-Carnuntum ngay nay o mien đong Ao la mot doanh trai quan trong đa bien thanh pho thu phu o noi đuoc biet la tinh Thuong Pannonia. Carnuntum la nha cua 50.000 nguoi trong gan 400 nam.


= Thoi ky Trung Co =
Sau khi Đe che La Ma sup đo, khu vuc nay đa bi nguoi Bavaria, Slav va Avar xam chiem. Charlemagne, vua cua nguoi Frank, đa chinh phuc khu vuc nay vao nam 788, khuyen khich thuc dan hoa va truyen ba Kito giao. La mot phan cua Đong Francia, cac khu vuc cot loi hien bao gom Ao đa đuoc truyen lai cho nha Babenberg. Khu vuc nay đuoc goi la marchia Orientalis va đuoc trao cho Leopold cua Babenberg vao nam 976.

Ghi chep đau tien ve ten Ao la tu nam 996, khi đo, no đuoc viet la Ostarrichi, đe cap đen lanh tho cua Babenberg. Nam 1156, Privilegium Minus nang Ao len vi the mot lanh đia cua cong tuoc. Vao nam 1192, nguoi Babenberg cung đa gianh đuoc lanh đia xu Styria. Voi cai chet cua Frederick II vao nam 1246, dong doi Babenberg đa bi dap tat.
Ket qua la, Ottokar II cua Bohemia đa nam quyen kiem soat hieu qua cac lanh đia cong tuoc cua Ao nhu Styria va Carinthia. Trieu đai cua ong đa cham dut sau that bai tai Durnkrut duoi tay cua Rudolph I cua Đuc vao nam 1278. Sau đo, cho đen The chien thu nhat, lich su cua Ao phan lon la lich su cua trieu đai cam quyen, nha Habsburgs.
Vao The ky 14 va The ky 15, nha Habsburg bat đau thu thap cac tinh trong vung lan can cua lanh đia cong tuoc Ao. Nam 1438, Cong tuoc Albert V cua Ao đuoc chon lam nguoi ke vi cha vo cua minh, Hoang đe Sigismund. Mac du ban than Albert chi tri vi trong mot nam nhung tu đo, moi hoang đe cua Đe che La Ma than thanh đeu la nguoi nha Habsburg (chi co mot ngoai le).
Nha Habsburg cung bat đau tich luy lanh tho cach xa cac vung đat cha truyen con noi. Nam 1477, hoang tu nuoc Ao Maximilian, con trai duy nhat cua Hoang đe Frederick III ket hon voi nguoi thua ke Maria xu Burgundy, do đo co quyen so huu hau het Ha Lan. Nam 1496, con trai Philipp Đep trai ket hon voi Juana I cua Castilla, nguoi thua ke cua Castilla va Aragon, do đo nha Habsburg cung so huu Tay Ban Nha va cac phan cua Y, Chau Phi va Tan The gioi cua no.
Nam 1526, sau tran Mohacs, Bohemia va mot phan cua Hungary khong bi Ottoman chiem đong đa nam duoi su cai tri cua Ao. Su banh truong cua Ottoman vao Hungary đa dan đen xung đot thuong xuyen giua hai đe che, đac biet ro rang trong Chien tranh dai tu 1593 đen 1606. Nguoi Tho Nhi Ky đa xam nhap vao Styria gan 20 lan, trong đo mot so nguoi đuoc trich dan la "đot, cuop va lay hang ngan no le ". Vao cuoi thang 9 nam 1529, Suleiman the Magnificent đa phat đong Cuoc vay ham Vien lan thu nhat, ket thuc khong thanh cong, theo cac nha su hoc Ottoman, voi nhung tran tuyet roi cua mot mua đong đau nam.


= The ky 17 va 18 =

Trong trieu đai dai cua Leopold I (1657-1705) va sau khi phong thu thanh Vien thanh cong chong lai nguoi Tho Nhi Ky nam 1683 (duoi su chi huy cua Quoc vuong Ba Lan John III Sobieski), mot loat cac chien dich mang lai ket qua la hau het Hungary chuyen sang do Ao kiem soat voi Hiep uoc Karlowitz nam 1699.
Hoang đe Charles VI đa tu bo nhieu loi ich ma đe che đa đat đuoc trong nhung nam truoc, phan lon la do su e ngai cua ong truoc su tuyet ton sap xay ra cua Nha Habsburg. Charles san sang đua ra nhung loi the cu the trong lanh tho va quyen han đe đoi lay su cong nhan Sac lenh thuc dung đe đua con gai Maria Theresa tro thanh nguoi thua ke. Voi su troi day cua nuoc Pho, thuyet nhi nguyen Ao Pho bat đau o Đuc. Ao đa tham gia cung voi Pho va Nga trong phan chia Ba Lan lan đau tien va thu ba (vao nam 1772 va 1795).


= The ky 19 =

Ao sau đo đa tham gia vao mot cuoc chien tranh voi nuoc Phap cach mang, luc đau rat khong thanh cong voi nhung that bai lien tiep duoi tay Napoleon, dan đen su ket thuc cua Đe quoc La Ma Than thanh cu vao nam 1806. Hai nam truoc, Đe quoc Ao đuoc thanh lap. Tu nam 1792 đen nam 1801, nguoi Ao đa phai chiu 754.700 thuong vong. Nam 1814, Ao la mot phan cua luc luong Đong minh đa xam chiem Phap va cham dut Chien tranh Napoleon.
Đe quoc Ao noi len tu Đai hoi Vien nam 1815 voi tu cach la mot trong bon cuong quoc thong tri luc đia va la mot cuong quoc đuoc cong nhan. Cung nam đo, Lien bang Đuc (Deutscher Bund) đuoc thanh lap duoi su lanh đao cua Ao. Do cac cuoc xung đot xa hoi, chinh tri va quoc gia chua đuoc giai quyet, cac vung đat cua Đuc đa bi rung chuyen boi cac cuoc cach mang nam 1848 nham tao ra mot nuoc Đuc thong nhat.

Cac kha nang khac nhau khac nhau đoi voi mot nuoc Đuc thong nhat la: mot nuoc Đai Đuc hoac Đai Ao hoac chi la Lien bang Đuc ma khong co Ao. Vi Ao khong san sang tu bo cac lanh tho noi tieng Đuc cua minh đe tro thanh Đe che Đuc nam 1848, vuong mien cua đe che moi đuoc thanh lap đa đuoc trao cho Quoc vuong Pho Friedrich Wilhelm IV. Nam 1864, Ao va Pho đa cung nhau chien đau chong lai Đan Mach va bao ve su đoc lap khoi Đan Mach cua cac lanh tho cong tuoc Schleswig va Holstein. Tuy nhien, vi hai nuoc khong the đong thuan ve cach quan ly hai lanh tho cong tuoc tren, dan toi Chien tranh Ao-Pho nam 1866. Bi đanh bai boi Pho trong Tran Koniggratz, Ao phai roi khoi Lien minh Đuc va khong con tham gia vao chinh tri Đuc.
Thoa hiep Ao-Hung nam 1867, Ausgleich, đa tao nen mot nen quan chu song đoi Ao–Hung giua Đe quoc Ao va Vuong quoc Hungary, duoi thoi Franz Joseph I. Su cai tri cua Ao-Hung cua đe che đa sac toc nay bao gom nhieu nhom sac toc Slavo khac nhau nhu nguoi Croatia, nguoi Sec, nguoi Ba Lan, nguoi Rusyn, nguoi Serb, nguoi Slovak, nguoi Slovene va nguoi Ukraine cung nhu cac cong đong lon nguoi Y va nguoi Rumani.
Do đo, viec cam quyen Ao-Hungary ngay cang tro nen kho khan trong thoi đai cac phong trao dan toc noi len, đoi hoi su phu thuoc đang ke vao mot canh sat mat mo rong. Tuy nhien, chinh phu Ao đa co gang het suc đe chap nhan mot so khia canh: vi du nhu Reichsgesetzblatt, xuat ban luat va phap lenh cua Cisleithania đuoc ban hanh bang tam ngon ngu; va tat ca cac nhom quoc gia đuoc huong cac truong hoc bang ngon ngu cua ho va su dung tieng me đe cua ho tai cac co quan nha nuoc.

Nhieu nguoi Ao thuoc tat ca cac nhom xa hoi khac nhau nhu Georg Ritter von Schonerer đa thuc đay Chu nghia dan toc Đuc manh me voi hy vong cung co mot ban sac dan toc Đuc va sap nhap Ao vao Đuc. Mot so nguoi Ao nhu Karl Lueger cung su dung Chu nghia dan toc Đuc nhu mot hinh thuc cua chu nghia dan tuy đe tiep tuc cac muc tieu chinh tri cua rieng ho. Mac du cac chinh sach cua Bismarck đa loai tru Ao va nguoi Ao noi tieng Đuc khoi Đuc, nhung nhieu nguoi Ao theo Chu nghia dan toc Đuc đa than tuong ong ta va mac nhung bong hoa ngo mau xanh, đuoc biet đen la loai hoa yeu thich cua Hoang đe Đuc Wilhelm I trong đoi giay cua ho, cung voi mau nuoc hoa, mau đo va mau vang), mac du ca hai đeu bi cam tam thoi tai cac truong hoc o Ao, nhu mot cach the hien su bat man đoi voi đe che đa sac toc.
Viec Ao bi loai khoi Đuc khien nhieu nguoi Ao gap van đe voi ban sac dan toc va khien Nha lanh đao Dan chu Xa hoi Otto Bauer tuyen bo rang đo la "cuoc xung đot giua tinh cach Ao va Đuc cua chung ta." Đe quoc Ao-Hung gay cang thang sac toc giua Nguoi Ao Đuc va cac nhom dan toc khac. Nhieu nguoi Ao, đac biet la nhung nguoi lien quan đen cac phong trao dan toc Đuc, mong muon cung co mot ban sac dan toc Đuc va hy vong rang đe che se sup đo, cho phep sap nhap Ao voi Đuc.
Rat nhieu nguoi theo chu nghia dan toc Đuc cua Ao đa nhiet tinh chong lai sac lenh ngon ngu cua Bo truong Kasimir Ba tuoc Baden nam 1897, khien cac ngon ngu đong chinh thuc cua Đuc va Sec o Bohemia va yeu cau cac quan chuc chinh phu moi phai thong thao ca hai ngon ngu. Đieu nay co nghia trong thuc te rang cong vu dan su hau nhu chi thue nguoi Sec, boi vi hau het nhung nguoi Sec thuoc tang lop trung luu noi tieng Đuc nhung khong co nhieu nguoi Đuc noi đuoc tieng Sec. Su ung ho cua cac chinh tri gia va giao si Cong giao theo thuyet giao hoang nam quyen tuyet đoi cho cai cach nay đa kich hoat su phat đong cua phong trao "Xa roi Rome" (tieng Đuc: Los-von-Rom), đuoc khoi xuong boi nhung nguoi ung ho Schonerer va keu goi cac Kito huu "nguoi Đuc" roi khoi Giao hoi Cong giao La Ma.


= The ky 20 =

Khi ky nguyen Hien phap thu hai bat đau o Đe quoc Ottoman, Ao-Hung đa co co hoi sap nhap Bosnia va Herzegovina vao nam 1908. Vu am sat Thai tu Franz Ferdinand tai Sarajevo vao nam 1914 boi mot nguoi Serb goc Bosnia Gavrilo Princip đa đuoc cac chinh tri gia va tuong linh hang đau cua Ao su dung đe thuyet phuc hoang đe tuyen chien voi Serbia, cham ngoi cho chien tranh the gioi thu nhat, dan đen su giai the cua Đe quoc Ao-Hung. Hon mot trieu binh si Ao-Hung đa chet trong The chien I.
Vao ngay 21 thang 10 nam 1918, cac thanh vien Đuc đuoc bau cua Reichsrat (quoc hoi cua Ao) đa hop tai Vien voi tu cach la Quoc hoi lam thoi cua nha nuoc Ao Đuc (Provisorische Nationalversammlung fur Deutschosterreich). Vao ngay 30 thang 10, hoi nghi thanh lap Cong hoa Ao Đuc bang cach bo nhiem mot chinh phu, đuoc goi la Staatsrat. Chinh phu moi nay đa đuoc Hoang đe moi tham gia quyet đinh đinh chien theo ke hoach voi Y nhung đa khong thuc hien.
Đieu nay đe lai trach nhiem ket thuc cua cuoc chien, vao ngay 3 thang 11 nam 1918, chi danh cho hoang đe va chinh phu cua ong. Vao ngay 11 thang 11, hoang đe đuoc co van boi cac bo truong cua chinh phu cu va moi, tuyen bo ong se khong tham gia vao cong viec cua nha nuoc nua; vao ngay 12 thang 11, Ao Đuc, theo luat, tuyen bo minh la mot nuoc cong hoa dan chu va la mot phan cua nuoc cong hoa moi cua Đuc. Hien phap, đoi ten Staatsrat thanh Bundesregierung (chinh phu lien bang) va Nationalversammlung thanh Nationalrat (hoi đong quoc gia) đuoc thong qua vao ngay 10 thang 11 nam 1920.

Hiep uoc Saint-Germain nam 1919 (Hiep uoc Trianon voi Hungary nam 1920) đa xac nhan va cung co trat tu moi o Trung Au, đen mot muc đo lon đa đuoc thiet lap vao thang 11 nam 1918, tao ra cac quoc gia moi va thay đoi cac quoc gia khac. Cac bo phan noi tieng Đuc cua Ao tung la mot phan cua Ao-Hung đa bi giam xuong thanh mot quoc gia hon loan co ten Cong hoa Ao Đuc (tieng Đuc: Republik Deutschosterreich). Mong muon ve Anschluss (sap nhap Ao vao Đuc) la mot y kien pho bien đuoc chia se boi tat ca cac nhom xa hoi o ca Ao va Đuc. Vao ngay 12 thang 11, Ao Đuc đuoc tuyen bo la mot nuoc cong hoa voi Karl Renner thuoc đang Dan chu Xa hoi lam thu tuong lam thoi. Cung ngay, mot hien phap tam thoi đa soan thao tuyen bo rang "Ao Đuc la mot nuoc cong hoa dan chu" (Đieu 1) va "Ao Đuc la mot phan khong the thieu cua đe che Đuc" (Đieu 2). Hiep uoc Saint Germain va Hiep uoc Versailles cam lien minh giua Ao va Đuc. Cac hiep uoc cung buoc Ao Đuc phai đoi ten thanh "Cong hoa Ao", tu đo dan đen Đe nhat Cong hoa Ao.
Hon 3 trieu nguoi Ao noi tieng Đuc đa song ben ngoai Cong hoa Ao moi voi tu cach la thieu so o cac quoc gia moi đuoc thanh lap hoac mo rong cua Tiep Khac, Nam Tu, Hungary va Y. Chung bao gom cac tinh Nam Tyrol (đa tro thanh mot phan cua Y) va Bohemia thuoc Đuc (Tiep Khac). Tinh trang cua Bohemia thuoc Đuc (Sudetenland) sau đo đa đong mot vai tro trong viec cham ngoi cho The chien thu hai.
Tinh trang cua Nam Tyrol la mot van đe con sot lai giua Ao va Y cho đen khi no đuoc chinh thuc giai quyet vao nhung nam 1980 voi mot muc đo tu tri tuyet voi đuoc chinh phu quoc gia Y trao cho no. Giua nam 1918 va 1919, Ao đuoc goi la Nha nuoc Ao Đuc (Staat Deutschosterreich). Cac cuong quoc Entente khong chi cam Ao Đuc hop nhat voi Đuc, ma ho con tu choi ten Ao Đuc trong hiep uoc hoa binh đuoc ky ket; do đo, no đa đoi thanh Cong hoa Ao vao cuoi nam 1919.
Bien gioi giua Ao va Vuong quoc cua nguoi Serb, Croat va nguoi Slovene (sau đo la Nam Tu) đa đuoc đinh cu voi Carinthian Plebiscite vao thang 10 nam 1920 va phan bo phan lon lanh tho cua Vuong quoc Carinthia thuoc Ao-Hung cu cua Ao cho Ao. Đieu nay đat bien gioi tren day nui Karawanken, voi nhieu nguoi Slovene con lai o Ao.


= Thoi ky giua hai The chien va The chien II =

Sau chien tranh, lam phat bat đau pha gia đong Krone la tien te cua Ao. Vao mua thu nam 1922, Ao đuoc cap mot khoan vay quoc te đuoc giam sat boi Hoi Quoc Lien. Muc đich cua khoan vay la ngan chan pha san, on đinh tien te va cai thien tinh trang kinh te chung cua Ao. Khoan vay nay co nghia la Ao đa chuyen tu mot quoc gia đoc lap sang nam duoi kiem soat cua Hoi Quoc Lien. Nam 1925, đong Schilling ra đoi va thay the đong Krone voi ty le 10.000: 1. Sau đo, no đuoc đat biet danh la "đo la Alps" do tinh on đinh cua no. Tu nam 1925 đen 1929, nen kinh te đa đat muc cao ngan truoc khi gan nhu sup đo sau ngay thu Ba đen toi.
Đe Nhat Cong hoa Ao ton tai đen nam 1933 khi Thu tuong Engelbert Dollfuss su dung cai ma ong goi la "Quoc hoi tu đong cua", đa thiet lap mot che đo chuyen quyen co xu huong theo chu nghia phat xit Y. Hai đang lon tai thoi điem nay, Đang Dan chu Xa hoi va Đang Bao thu đeu co quan đoi ban quan su; Schutzbund cua Đang Dan chu Xa hoi hien đa bi tuyen bo la bat hop phap, nhung van hoat đong khi cuoc noi chien no ra.
Vao thang 2 nam 1934, mot so thanh vien cua Schutzbund đa bi xu tu. [61] Đang Dan chu Xa hoi bi đat ra ngoai vong phap luat va nhieu thanh vien cua no đa bi cam tu hoac di cu. [60] Vao ngay 1 thang 5 nam 1934, nhung nguoi Phat xit Ao đa ap đat mot hien phap moi ("Maiverfassung") nham cung co quyen luc cua Dollfuss nhung vao ngay 25 thang 7, ong ta đa bi am sat trong mot no luc đao chinh cua Đuc Quoc xa. [62] [63]

Nguoi ke vi cua ong Kurt Schuschnigg thua nhan Ao la mot "quoc gia Đuc" va nguoi Ao la "nguoi Đuc tot hon" nhung mong muon Ao van đoc lap. Ong tuyen bo trung cau dan y vao ngay 9 thang 3 nam 1938, đuoc to chuc vao ngay 13 thang 3, lien quan đen su đoc lap cua Ao khoi Đuc. Vao ngay 12 thang 3 nam 1938, Đuc quoc xa Ao tiep quan chinh phu, trong khi quan đoi Đuc chiem đong đat nuoc, đieu nay ngan can cuoc trung cau dan y cua Schuschnigg. Vao ngay 13 thang 3 nam 1938, Anschluss cua Ao đuoc tuyen bo chinh thuc. Hai ngay sau, Hitler von sinh ra o Ao tuyen bo cai ma ong ta goi la "thong nhat" đat nuoc que huong cua minh voi "phan con lai cua Đe che Đuc" o quang truong Heldenplatz, Vien. Ong to chuc mot cuoc trung cau y dan xac nhan lien minh voi Đuc vao thang 4 nam 1938.
Cuoc bau cu quoc hoi đuoc to chuc tai Đuc (bao gom ca Ao bi sap nhap gan đay) vao ngay 10 thang 4 nam 1938. Đo la cuoc bau cu cuoi cung cua Reichstag trong thoi ky phat xit, va co hinh thuc trung cau dan y mot van đe ve viec cu tri co chap thuan mot danh sach Reichstag 813 thanh vien cua đang Quoc xa cung nhu su sap nhap gan đay cua Ao (Anschluss). Nguoi Do Thai va Gypsy khong đuoc phep bo phieu. Ty le cu tri trong cuoc bau cu chinh thuc la 99,5%, voi 98,9% phieu bau "co". O Ao, que huong cua Adolf Hitler, 99,71% tong so cu tri la 4.484.475 đa chinh thuc đi bo phieu voi ty le ung ho la 99,73%. Mac du hau het nguoi Ao thich Anschluss nhung o mot so vung cua Ao, binh linh Đuc khong phai luc nao cung đuoc chao đon bang hoa va niem vui, đac biet la o Vien, noi co Do Thai đong nhat cua Ao. Tuy nhien, mac du tuyen truyen va thao tung va gian lan bao quanh ket qua thung phieu, van co su ho tro thuc su lon đe Hitler hoan thanh Anschluss vi nhieu nguoi Đuc tu ca Ao va Đuc đa thay su thong nhat tat ca nguoi Đuc hop nhat thanh mot nha nuoc le ra đa phai đuoc thuc hien tu truoc.

Vao ngay 12 thang 3 nam 1938, Ao bi sap nhap vao Đe che thu ba va khong con la mot quoc gia đoc lap. Viec Aryan hoa su giau co cua nguoi Ao Do Thai bat đau ngay lap tuc vao giua thang 3 voi giai đoan đuoc goi la "hoang da" (tuc la ngoai vong phap luat), nhung đa som đuoc cau truc hop phap va quan lieu đe tuoc đoat bat ky tai san nao cua nguoi Do Thai. Đuc quoc xa đa đoi ten Ao vao nam 1938 thanh "Ostmark" cho đen nam 1942, khi no đuoc đoi ten mot lan nua va đuoc goi la "Alpine va Danubian Gaue" (Alpen-und Donau-Reichsgaue).

Mac du nguoi Ao chi chiem 8% dan so cua Đe che thu ba, mot so nguoi Đuc quoc xa noi bat nhat la nguoi Ao ban đia nhu Adolf Hitler, Ernst Kaltenbrunner, Arthur Seyss-Inquart, Franz Stangl va Odilo Globocnik,k]], cung nhu hon 13% SS va 40% nhan vien tai cac trai huy diet cua Đuc quoc xa. Vien sup đo vao ngay 13 thang 4 nam 1945 trong cuoc tan cong Vien cua Lien Xo, ngay truoc khi su sup đo hoan toan cua Đe tam Quoc xa. Cac cuong quoc Đong minh xam luoc, đac biet la nguoi My, đa len ke hoach cho "Chien dich phao đai nui cao" đuoc cho la cua mot quoc gia, phan lon đa dien ra tren đat Ao o vung nui thuoc day nui Alps phia đong. Tuy nhien, no khong bao gio thanh hien thuc vi su sup đo nhanh chong cua Đe tam Đe che.
Karl Renner va Adolf Scharf (Đang Xa hoi Ao [Dan chu Xa hoi va Xa hoi Cach mang]), Leopold Kunschak (Đang Nhan dan Ao [Đang Nhan dan Xa hoi Kito giao cu)), va Johann Koplenig (Đang Cong san Ao) tuyen bo ly khai khoi Đe che thu ba boi Tuyen ngon Đoc lap ngay 27 thang 4 nam 1945 va thanh lap mot chinh phu lam thoi o Vien duoi thoi Thu tuong Renner cung ngay voi su chap thuan cua Hong quan chien thang va đuoc Joseph Stalin hau thuan. (Ngay nay đuoc đat ten chinh thuc la ngay sinh nhat cua nuoc Đe nhi Cong hoa.) Vao cuoi thang 4, hau het mien tay va mien nam Ao van nam duoi su cai tri cua Đuc Quoc xa. Vao ngay 1 thang 5 nam 1945, hien phap lien bang nam 1929 đa bi nha đoc tai Dollfuss cham dut vao ngay 1 thang 5 nam 1934 lai đuoc tuyen bo hop le.
Tong so tu vong quan su tu 1939 đen 1945 uoc tinh la 260.000. Nan nhan Holocaust Do Thai tong cong 65.000. Khoang 140.000 nguoi Ao Do Thai đa roi khoi đat nuoc vao nam 1938. Hang ngan nguoi Ao đa tham gia vao cac toi ac nghiem trong cua Đuc Quoc xa (hang tram ngan nguoi chet trong trai tap trung Mauthausen-Gusen), mot su that đuoc Thu tuong Franz Vranitzky cong nhan chinh thuc vao nam 1992.


= Thoi đai đuong đai =

Giong nhu Đuc, Ao đuoc chia thanh cac khu vuc cua My, Anh, Phap va Lien Xo va đuoc quan ly boi Uy ban Đong minh cua Ao. Theo du bao trong Tuyen bo Moscow nam 1943, mot su khac biet tinh te đa đuoc nhin thay trong cach đoi xu cua Ao boi quan Đong minh. Chinh phu Ao bao gom cac đang Dan chu Xa hoi, Bao thu va Cong san (cho đen nam 1947), va cu tru tai Vien, đuoc bao quanh boi khu vuc Lien Xo, đa đuoc cac Đong minh phuong Tay cong nhan vao thang 10 nam 1945 sau khi mot so nghi ngo rang Renner co the la con roi cua Stalin. Do đo, viec thanh lap mot chinh phu Tay Ao rieng biet va phan chia đat nuoc đa tranh đuoc. Ao noi chung đuoc đoi xu nhu thuc the ban đau bi Đuc xam chiem va giai phong boi quan Đong minh.
Vao ngay 15 thang 5 nam 1955, sau cac cuoc đam phan keo dai trong nhieu nam va chiu anh huong cua Chien tranh Lanh, Ao đa gianh lai đoc lap hoan toan bang cach ky ket Hiep uoc Nha nuoc Ao voi Bon cuong quoc chiem đong. Vao ngay 26 thang 10 nam 1955, sau khi tat ca quan đoi chiem đong đa roi đi, Ao tuyen bo "tinh trung lap vinh vien" cua minh bang mot đao luat cua quoc hoi. Ngay nay la ngay Quoc khanh cua Ao.

He thong chinh tri cua nen Đe nhi Cong hoa dua tren hien phap nam 1920 va 1929, đuoc gioi thieu lai vao nam 1945. He thong nay đuoc đac trung boi Proporz, co nghia la hau het cac chuc vu co tam quan trong chinh tri đuoc chia đeu giua cac thanh vien cua Đang Dan chu Xa hoi Ao (SPO) va Đang Nhan dan Ao (VP). "Cac van phong" cua cac nhom loi ich voi tu cach thanh vien bat buoc (vi du: đoi voi cong nhan, doanh nhan, nong dan) đa tang len tam quan trong đang ke va thuong đuoc tu van trong quy trinh lap phap. Vi vay hau nhu khong co luat nao đuoc thong qua ma khong phan anh su đong thuan rong rai.
Ke tu nam 1945, viec đieu hanh thong qua mot chinh phu đoc đang đa xay ra hai lan: 1966-1970 (OVP) va 1970-1983 (SPO). Trong tat ca cac thoi ky lap phap khac, mot lien minh lon cua SPO va OVP hoac mot "lien minh nho" (mot trong hai va mot đang nho hon) đa cai tri đat nuoc.
Kurt Waldheim, mot si quan Wehrmacht trong The chien thu hai bi cao buoc toi ac chien tranh, đuoc bau lam Tong thong Ao tu nam 1986 đen nam 1992.
Sau mot cuoc trung cau dan y nam 1994, khi đo su đong y đat đuoc phan lon hai phan ba, quoc gia nay đa tro thanh thanh vien cua Lien minh chau Au vao ngay 1 thang 1 nam 1995.
Cac đang lon SPO va OVP co y kien trai nguoc ve tinh trang khong lien ket quan su cua Ao: Trong khi SPO cong khai ung ho vai tro trung lap, OVP lap luan ve viec tich hop manh me hon vao chinh sach an ninh cua EU; ngay ca mot thanh vien NATO trong tuong lai cung khong bi loai tru boi mot so chinh tri gia OVP (vi du: Tien si Werner Fasslabend (VP) nam 1997). Tren thuc te, Ao đang tham gia Chinh sach đoi ngoai va an ninh chung cua EU, tham gia vao cac nhiem vu gin giu hoa binh va tao dung hoa binh, va đa tro thanh thanh vien cua "Đoi tac vi hoa binh" cua NATO; hien phap đa đuoc sua đoi cho phu hop. Ke tu khi Liechtenstein gia nhap Khu vuc Schengen vao nam 2011, khong mot quoc gia lang gieng nao cua Ao thuc hien kiem soat bien gioi đoi voi no nua.


Đia ly Khoang 60% nuoc Ao la đoi nui, gom mot phan cua nui Alpen ve phia đong. O Oberosterreich va Niederosterreich la vung nui Bohmen chay dai đen Cong hoa Sec va Bayern (Đuc), o bien gioi phia đong la nui Karpaten. Ngon nui cao nhat o Ao la Grossglockner (con goi la Großglockner, cao 3.797 m) o Hohe Tauern. Cac đong bang lon nam ve phia đong doc theo song Danube, truoc het la vung Aplenvorland va luu vuc Vien cung nhu phia nam vung Steiermark.


= Khi hau =

Khi hau kho dan đi tu tay sang đong va tro thanh khi hau luc đia o cac vung phia đong va đong nam nuoc Ao. Mua đong voi nhieu tuyet đa đem lai cho nganh du lich them mot mua thu hai. Thoi gian co anh nang mat troi lau hon o mien bac nuoc Đuc tu 10 đen 20 phan tram.
Nui cao nhat cua Ao la Großglockner (3.798 m) trong vung nui Hohe Tauern thuoc day nui Anpo, tiep theo sau đay la Wildspitze voi 3.774 m va Weißkugel (3.738 m). Đia the nui non co tam quan trong lon trong du lich. Ao co rat nhieu vung du lich cho cac mon the thao mua đong va trong mua he la cho cac mon the thao nhu leo nui.


= Song va ho =

Ho lon nhat Ao la ho Neusiedler See trong Burgenland, 77% cua dien tich tong cong la 315 km² thuoc nuoc Ao, tiep theo đo la Attersee (46 km²) va Traunsee (24 km²) trong Oberosterreich (Thuong Ao). Nhieu ho trong Ao la điem du lich mua he quan trong, đuoc biet đen nhieu nhat la cac ho nhu Worthersee, Millstatter See, Ossiacher See va Weißensee.
Phan lon nuoc Ao (80.566 km²) đuoc thoat nuoc qua song Donau vao Bien Đen, gan mot phan ba o đong nam qua song Mur, Drau, va sau đo tiep tuc qua Donau vao Bien Đen, mot so vung nho o phia tay qua song Rhein (2366 km²) vao Bien Đai Tay Duong va o phia bac qua song Elbe (918 km²) vao Bien Bac.
Nhung nhanh lon cua song Donau la (tu tay sang đong):

Lech, Isar, va Inn. Nhung song nay đo vao song Donau o Bayern, thoat nuoc cho vung Tirol. Song Salzach đo vao song Inn thoat nuoc cho vung Salzburg (tru vung Lungau va mot so khu vuc vung Pongau).
Traun, Enns, Ybbs, Erlauf, Pielach, Traisen, Wienfluss va Fischa thoat nuoc cho cac vung phia nam cua song Donau gom vung Thuong Ao, Steiermmark, Ha Ao va Wien.
Muhl Lon va Muhl Nho, Rodl, Arst, Kamp, Gollersbach va Rußlau cung nhu Thay o bien gioi phia bac va Maren o bien gioi phia đong thoat nuoc cho cac vung phia bac cua song Donau gom Thuong Ao va Ha Ao.
Song Mur thoat nuoc cho vung Lungau o Salzburg va vung Steiermark. Song nay đo vao song Drau o Kroatien, tiep tuc thoat nuoc cho vung Karnten va đong Tirol. O Kroatien, song Drau đo vao song Donau tai bien gioi voi Serbien. Song Rhein thoat nuoc cho phan lon vung Vorarlberg, song nay chay qua ho Bodensee va sau đo đo vao Bien Bac. Song Lainsitz la song nho khong co y nghia, nhung lai la song duy nhat cua Ao thoat nuoc tu Ha Ao qua Tschechien đo vao song Elbe.


= He đong thuc vat =
Do co nhieu đia hinh khac nhau nen he thuc vat va đong vat ao rat đa dang. Trong nhung thap nien vua qua 6 vuon quoc gia va nhieu cong vien tu nhien đuoc thanh lap đe bao ve cac chung loai đong thuc vat. 


 Thuc vat  Theo So bao ve moi truong lien bang, he thuc vat co tong cong khoang 2.950 loai, ke ca nhung loai đa tuyet chung va bien mat, trong đo co 1.187 loai (40,2 %) nam trong sach đo.


 Đong vat  Nuoc Ao co khoang 45.870 loai đong vat, trong đo 98,6% la đong vat khong xuong song. Vi nhieu nguyen nhan khac nhau nen 10.882 loai đang bi đe doa, trong đo 2.804 loai nam trong sach đo.


Chinh tri = He thong =

Ao, theo Hien phap lien bang nam 1920, tiep tuc co hieu luc tu sau 1945, la mot nuoc cong hoa đai nghi lien bang gom 9 bang. Tong thong la nguyen thu quoc gia đuoc bau truc tiep voi nhiem ky 6 nam. Thu tuong la nguoi đung đau chinh phu, đuoc tong thong bo nhiem theo ty le đa so trong Vien Quoc gia. Chinh phu co the bi bai nhiem thong qua bieu quyet bat tin nhiem cua Vien Quoc dan. Bau cu tong thong va Quoc hoi tung bat buoc o Ao, nhung đieu nay đa bi bai bo tu nam 1982 đen nam 2004.
Quoc hoi la co quan lap phap luong vien, gom Vien Quoc dan va Vien Lien bang. Vien Quoc dan gom 183 nghi si đuoc bau truc tiep theo he thong đai dien ty le, voi nhiem ky nam nam. Nguong bau cu 4% đuoc đua ra nham ngan can mot phan tan qua lon cua cac đang trong Vien Quoc dan. Vien Lien bang đuoc cu ra tu cac nghi vien bang. Vien Quoc dan la vien chiem uu the trong Quoc hoi. Vien Lien bang thuong chi co quyen tri hoan quyet đinh cua Vien Quoc dan, co the bi mat hieu luc boi Nghi đinh kien quyet (Beharrungsbeschluss) cua Vien Quoc dan.


= Đang phai chinh tri =

Tu khi Cong hoa Ao đuoc thanh lap, nen chinh tri o Ao chiu anh huong cua 2 đang lon la Đang Nhan dan Ao (Osterreichische Volkspartei – OVP) co đuong huong Thien chua giao bao thu (truoc Chien tranh the gioi thu hai co ten la Đang Thien chua giao-Xa hoi) va Đang Xa hoi Dan chu Ao (Sozialdemokratische Partei Osterreichs – SPO) co ten truoc đay la Đang Cong nhan Xa hoi chu nghia Ao - Sozialistische Arbeiterpartei Osterreichs. Ca hai đang đa co tu thoi quan chu va đuoc tai thanh lap sau khi thu đo Vien đuoc giai phong vao thoi gian cuoi cua Chien tranh the gioi thu hai trong thang 4 nam 1945. Trong hai giai đoan 1945 – 1966 va 1986 – 1999 hai đang nay cung cam quyen o Ao trong "lien minh lon" mac du co the gioi quan trai nguoc nhau.
Xu huong chinh tri thu ba, nho hon rat nhieu, thuoc đuong huong quoc gia dan toc Đuc, tap trung trong thoi đe Nhat cong hoa trong Đang Nhan dan Đai Đuc (Großdeutsche Volkspartei), trong đe Nhi cong hoa la Lien minh Đoc lap va sau đay la trong Đang Tu do Ao (Freiheitliche Partei Osterreichs – FPO).
Đang Cong san Ao cung đa co vai tro chinh tri trong nhung nan đau cua đe Nhi cong hoa, the nhung tu thap nien 1960 vi la đang nho nhat nen đa khong con co tam quan trong tren binh dien lien bang nua. Tuy vay Đang Cong san Ao van con co so phieu đang ke trong nhieu cuoc bau cu đia phuong, vi du nhu tai thanh pho Graz.
Trong thap nien 1980 he thong đang phai chinh tri cung nhac nay bat đau tan vo. Mot mat la do su xuat hien cua Đang Xanh (Ao) tren chinh truong o phia canh ta va mat khac la do Đang Tu do Ao chuyen sang đuong huong dan tuy khuynh huu (right populism). Tach ra tu đang nay la Dien đan Tu do (Liberales Forum), lai bien mat tren truong chinh tri ngay sau đo. Lien minh Tuong lai Ao (Bundnis Zukunft Osterreich – BZO) thanh lap trong nam 2005 đanh dau su chia re lan thu hai cua Đang Tu do Ao.
Sau cuoc bau cu tong thong đuoc to chuc vao thang 10 nam 2006, Đang Dan chu Xa hoi (SPO) noi len la đang manh nhat, va Đang Nhan dan Ao (OVP) đung thu hai, mat khoang 8% so phieu bau truoc đo. Luat phap nghiem cam bat ky mot trong hai đang chinh hinh thanh lien minh voi cac đang nho hon. Vao thang 1 nam 2007, Đang Nhan dan va Đang Dan chu Xa hoi đa thanh lap mot lien minh lon voi nha dan chu xa hoi Alfred Gusenbauer lam Thu tuong. Lien minh nay đa tan ra vao thang 5 nam 2008.
Cuoc bau cu vao thang 9 nam 2008 tiep tuc lam suy yeu ca hai đang chinh (SPO va OVP) nhung cung nhau ho van nam giu 70% phieu bau, voi Đang Dan chu Xa hoi nam giu hoi nhieu hon đang kia. Ho lai thanh lap mot lien minh voi nhau va Werner Faymann cua Đang Dan chu Xa hoi nam giu chuc vi Thu tuong.
Trong cuoc bau cu lap phap nam 2013, Đang Dan chu Xa hoi đa nhan đuoc 27% so phieu va 52 ghe trong Quoc hoi; Đang Nhan dan xep thu hai voi 24% phieu bau va 47 ghe, do đo 2 đang nay cung nhau chiem giu đa so ghe trong Quoc hoi. Đang Tu do đa nhan đuoc 40 ghe va 21% so phieu bau, trong khi Đang Xanh nhan đuoc 12% phieu bau va 24 ghe.
Sau khi Lien minh lon tan ra vao mua xuan nam 2017, mot cuoc bau cu nhanh chong đuoc to chuc vao thang 10 cung nam. Đang Nhan dan Ao (OVP) voi lanh đao tre moi la Sebastian Kurz đa noi len nhu la đang lon nhat trong Quoc hoi, gianh 31,5% phieu bau va 62 tren tong so 183 ghe. Đang Dan chu Xa hoi (SP Dem) đung thu hai voi 52 ghe va 26,9% phieu bau, tiep sau đo la Đang Tu do Ao (FPO), voi 51 ghe va 26% phieu bau. OVP đa quyet đinh thanh lap mot lien minh moi voi FPO, va Sebastian Kurz đa tuyen the nham chuc thu tuong vao ngay 18 thang 12 nam 2017.


= He thong phap luat =
Co so cua luat dan su Ao la Bo luat dan su Ao (Allgemeines burgerliches Gesetzbuch – AGB) tu 1 thang 6 nam 1811, đuoc tu chinh sau rong trong giao đoan 1914 – 1916 duoi anh huong cua phong trao "Truong phai lich su Đuc" (German Historical School of Law). Mai đen nam 1970 moi co nhieu sua đoi lon tiep theo, đac biet la trong luat gia đinh. Nhieu phan lon cua luat dan su đuoc quy đinh ngoai Bo luat dan su, trong đo la nhieu luat đac biet đuoc ban hanh sau khi Ao "ket noi" voi nuoc Đuc Quoc xa nam 1938 va van con co hieu luc sau nam 1945 voi cac phien ban đa đuoc tu chinh tay tru quoc xa, vi du nhu luat hon nhan, bo luat thuong mai va luat co phieu.
Luat hinh su đuoc quy đinh trong Bo luat hinh su hien đai tu ngay 23 thang 1 nam 1974. Ngoai cac hinh phat bo luat con quy đinh nhung bien phap phong chong (đua nhung pham nhan co tiem nang tai pham, can phai cai tri hay khong binh thuong ve tam than vao trong cac trai tuong ung), ca hai chi đuoc tuyen xu khi pham toi tu thoi gian co quy đinh trong luat (nguyen tac khong hoi to). An tu hinh đa bi huy bo.
Luat ve von tu ban, doanh nghiep va kinh te chiu anh huong cua viec tiep nhan cac luat le cua Lien minh chau Au nam 1995 va cua cac chi thi (luat le khung), quy đinh (cac luat co the đuoc ap dung truc tiep) cua Lien minh chau Au duoi su cong tac cua Ao tu khi gia nhap va cung nhu la cac phan quyet cua Toa an chau Au. Trong truong hop hoai nghi thi luat cua cong đong đuoc uu tien.
Toa an dan su va hinh su bao gom toa an tinh (Bezirksgericht), toa an tieu bang (Landesgericht), toa an lien bang (Oberlandesgericht) va toa an toi cao la cap phan xu cao nhat.


= Quan su =

Đoc bai chinh ve he thong quan su Ao
Viec bao ve đat nuoc bang quan su dua tren nghia vu quan su pho thong cho tat ca cac cong dan nam trong đo tuoi tu 17 đen 50. Phu nu co the tinh nguyen gia nhap quan đoi. Trong nam 2012, chi tieu quoc phong cua Ao tuong ung voi khoang 0,8% GDP, thuoc vao trong so nhung ngan sach thap nhat tren the gioi. Quan đoi hien co khoang 26.000 binh si, trong đo co khoang 12.000 nguoi tham du. La nguoi đung đau nha nuoc, Tong thong Ao đuoc bo nhiem lam Tong tu lenh cua Bundesheer (Luc luong vu trang Ao). Bo truong Quoc phong chi huy luc luong vu trang Ao.
Nhan luc cua luc luong vu trang Ao (tieng Đuc: Bundesheer) chu yeu dua vao nghia vu quan su. Nam gioi đu 18 tuoi phai thuc hien nghia vu quan su bat buoc trong vong sau thang. Nhung nguoi trong đo tuoi nghia vu nhung lai tu choi khong tham gia quan đoi vi ly do luong tam co the phuc vu trong cac nganh dan su (Zivildienst) đe thay the. Thoi gian phuc vu la 12 thang va tu ngay 1 thang 1 nam 2006 la 9 thang.
Ke tu khi ket thuc Chien tranh Lanh, va quan trong hon la viec loai bo "Buc man sat" truoc đay đa tach Ao khoi cac nuoc lang gieng Đong Au (Hungary va Tiep Khac cu), quan đoi Ao đa ho tro toi đa nguon luc cho Bo đoi bien phong Ao voi no luc ngan chan dong nguoi nhap cu bat hop phap tu 2 quoc gia lang gieng. Su ho tro nay cham dut khi Hungary va Slovakia gia nhap Khu vuc Schengen cua EU trong nam 2008, qua đo Ao buoc phai bai bo cac bien phap kiem soat bien gioi vi AO cung la mot thanh vien cua khu vuc nay. Mot so chinh khach đa keu goi tiep tuc that chat su kiem soat đoi voi vung bien gioi, nhung tinh hop phap cua no đa gay nen rat nhieu tranh cai. Theo hien phap Ao, luc luong vu trang chi co the đuoc trien khai trong mot so truong hop han che, chu yeu đe bao ve đat nuoc va cuu tro trong truong hop khan cap quoc gia, chang han nhu khi xay ra thien tai.


= Chinh sach tai chinh =
Ngan sach quoc gia 2005 du tinh chi 64,001 ti Euro va thu 58,866 ti Euro, tuc boi chi 5,135 ti Euro hay 2,1% cua GDP. Nho vao boi thu thue ngoai du đoan nen thieu hut đuoc du tinh la chi vao khoang 1,6 đen 1,7% tong san pham noi đia.
No quoc gia nam 2005 đat muc cao nhat tu truoc đen nay voi tong cong 154,86 ti Euro. Sau đay, theo du tinh tong so no se giam dan xuong con 154,5 (2006) va 154,2 ti Euro (2007). Ti le no trong nam 2005 la 64,3% cua GDP, đung hang thu 18 trong Lien minh chau Au. Vao thoi điem gia nhap Lien minh chau Au, ti le no cua nuoc Ao con chiem đen 69,2% cua GDP. Nho vao tang truong lien tuc cua GDP ma phan lon la do xuat khau tang nhanh sau khi gia nhap Lien minh chau Au, đac biet la khi Lien minh chau Au đuoc mo rong, nen ti le no đa giam đi đoi chut o nhung nam sau đo. Tuy vay, đen nam 2017, ti le no đa đat muc 81.7% GDP.
Ao chi đat tieu chuan Masstricht (no nhieu nhat la 60% cua GDP) lan cuoi cung vao nam 1992 – truoc khi gia nhap Lien minh chau Au nam 1995.


= Ngoai giao =
Đoc bai chinh ve Đuong loi ngoai giao Ao
Voi chinh sach trung lap, tu giua the ky XX nuoc Ao tu xem noi phan gioi giua 2 the luc lon đoi dien cua Tay Au va Đong Au. Vi the chinh sach ngoai giao thuong bao ham cac bien phap gop phan tang cuong su on đinh trong khu vuc va hop tac tao cac quan he Đong-Tay moi. Tu khi khoi Đong Au tan ra, phuong an nay khong con hieu luc nua. Nam 1995 Ao tro thanh thanh vien cua Lien minh chau Au va vi the tren thuc te khong con trung lap nua ma chi khong co lien minh ve quan su.
Vien, ben canh New York va Geneve, la tru so thu ba cua van phong Lien Hop Quoc, vi the ma nguyen to ngoai giao nay co gia tri cao trong truyen thong. Tren 50.000 nguoi Ao phuc vu duoi Co cua Lien Hop Quoc, la quan nhan, quan sat vien quan su, canh sat dan su va chuyen gia dan su tren toan the gioi. Ngoai cac co quan cua Lien Hop Quoc, tai Vien con co tru so cua nhieu to chuc quoc te, trong đo co Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te (tu 1957 tai Vien), To chuc An ninh va Hop tac chau Au, To chuc cac nuoc xuat khau dau mo cung nhu la nhieu to chuc phi chinh phu khac.


= Phan cap hanh chinh =

Ao la mot nha nuoc lien bang gom chin bang. Cac bang đuoc chia thanh cac quan (Bezirke) va cac thanh pho theo luat đinh (Statutarstadte). Cac huyen đuoc chia thanh cac đo thi (Gemeinden). Thanh pho theo luat đinh co nang luc đuoc cap cho ca quan va huyen. Cac tieu bang khong chi la cac đon vi hanh chinh ma con co mot so co quan lap phap khac voi chinh quyen lien bang, vi du nhu cac van đe ve van hoa, cham soc xa hoi, thanh thieu nien, bao ve thien nhien, san ban, xay dung va quy hoach. Trong nhung nam gan đay, no đa đuoc thao luan xem con phu hop voi viec duy tri 10 nghi vien hay khong.
Chin bang cua Ao nhom lai thanh ba nhom bang. Nhom bang la vung cap mot cua Lien minh chau Au. Đay khong phai la mot cap hanh chinh. Viec phan nhom chi nham muc đich thong ke.

Moi tieu bang đuoc chia thanh nhieu quan (Bezirk). Tieu bang cua Ao đong thoi la mot đon vi vung cap hai cua Lien minh chau Au.


= Lanh tho ben ngoai =
Kleinwalsertal la mot trong cac lanh tho ben ngoai cua nuoc Ao. Tuy thuoc Ao (bang Vorarlberg) va ve mat đia ly giap ranh voi bang nay nhung chi co the đen đuoc Kleinwalsertal bang đuong bo xuyen qua nuoc Đuc. Mot lanh tho ben ngoai khac la Jungholz trong vung Tirol, tuy thuoc Ao nhung cung nam trong nuoc Đuc.
Nam trong nuoc Ao la lang Samnaun cua Thuy Si, ca mot thoi gian dai chi co the đen đuoc bang đuong bo xuyen qua nuoc Ao. Hien nay tuy đa co đuong bo đen Samnaum chi nam tren lanh tho cua Thuy Si nhung lang nay van la mot vung phi thue quan.


Kinh te Trong nam 2001 co 3.420.788 nguoi lam viec tai 396.288 co so lao đong. San giao dich chung khoan lon nhat o Ao la San giao dich chung khoan Vien voi ATX la chi so chung khoan lon nhat. 


= So lieu co ban =
Tong san pham quoc gia (2016): 43,724 USD (đung thu 14 the gioi)
Tong san pham quoc gia tren đau nguoi (2016): 49,080 USD (đung thu 22 the gioi)
Tong san pham quoc noi (2016): 387.299 USD (đung thu 29 the gioi va đung thu 13 chau Au)
5% cua tong san pham quoc noi lien quan truc tiep hoac gian tiep đen cac mon the thao mua đong.
Thanh phan:

Cong nghiep: 33%
Nong nghiep: 2%
Dich vu: 65%
Thanh phan lao đong:

Cong nghiep: 27%
Nong nghiep: 1%
Dich vu: 68%
Ty le that nghiep:

7,0% (4,5% theo cach tinh cua EU)


= Cac nganh kinh te =

Khoang 85% dien tich Ao đuoc su dung trong nong nghiep (45 %) va lam nghiep (40 %). Nong nghiep Ao co co cau rat nho va đang co gang chuyen mon hoa vao cac san pham co chat luong cao vi ap luc canh tranh đa tiep tuc tang tu khi Lien minh chau Au đuoc mo rong. Nguoi nong dan Ao tang cuong san xuat theo cach nong nghiep sach (nong nghiep sinh hoc, khong dung hoa chat, phan bon hoa hoc...). Voi ty le vao khoang 10%, Ao co ty le cac co so san xuat nong nghiep sach cao nhat trong Lien minh chau Au.
Ruou vang la mot san pham nong nghiep xuat khau quan trong cua Ao. Nuoc nhap khau chinh, ben canh Thuy Si va Hoa Ky, la nuoc Đuc, chiem 2/3 tong luong.
Nho vao dien tich rung lon ma lam nghiep cung la mot yeu to quan trong, cung cap nguyen lieu cho nganh cong nghiep che bien go va cong nghiep giay. Go la nguyen lieu cung đuoc xuat khau, đac biet la đi đen vung Nam Au. Nguoc lai, san ban va ngu nghiep tuong đoi khong quan trong va thuong chi hoat đong cho thi truong trong nuoc hay chi la thu tieu khien.
Ao co mot nen cong nghiep hien đai va nang suat cao. Cong nghiep khu vuc quoc gia phan lon đa đuoc tu nhan hoa (OMV AG, Voestalpine AG, VA Technologie AG, Steyr Daimler Puch AG, Austria Metall AG). Stey-Daimler-Puch đuoc ban cho tap đoan Magna, VA Tech cho Siemens AG va Jenbacher Werke cho General Electric.
Dich vu chiem phan lon nhat trong kinh te Ao, đac biet la do nganh du lich, thuong mai va ngan hang đong gop. Cho đen ngay nay ngan hang Ao van con huong uu the tu luat bao ve bi mat ngan hang rat nghiem khac cua Ao. Sau khi gia nhap Lien minh chau Au, tinh vo danh cua tai khoan tuy bi huy bo nhung cac co quan nha nuoc chi đuoc phep kiem tra tai khoan khi co lenh cua toa.


= Giao thong =

Ha tang co so giao thong, ke ca giao thong đuong bo lan giao thong đuong sat, đeu chiu nhieu anh huong cua đia the nam tren day nui Apls va ve mat khac la vi tri trung tam trong Trung Au. Giao thong qua day nui Alps đoi hoi phai co nhieu ham xuyen nui va cau chiu đung đuoc đieu kien thoi tiet khac nghiet. Vi co vi tri ngay trong trung tam chau Au nen Ao la mot nuoc qua canh, đac biet la cho huong bac-nam va bac-đong nam va tu khi buc man sat đuoc mo cua la cho huong đong-tay. Đieu nay cung co nghia la thuong phai mo rong đuong giao thong, ngay trong cac khu vuc nhay cam ve sinh thai, viec hay dan đen phan đoi trong quan chung.
Đe co the giai quyet đuoc su can bang giua kinh te va sinh thai, nuoc Ao đa co nhieu bien phap ma đa mang lai cho quoc gia nay vai tro tien phong trong lanh vuc bao ve moi truong, đac biet la trong lanh vuc xe co gioi. Cac đao luat quy đinh trong moi mot xe co gioi đeu phai co bo xuc tac giam thieu khi thai ra đoi o Ao tuong đoi som so voi cac quoc gia khac. Tren nhieu đoan đuong nhat đinh chi cho phep luu hanh xe tai gay it tieng on. The nhung do nhieu quy đinh lai bi bai bo nen nguoi dan trong mot so vung nhat đinh nhu trong vung đong bang song Inn cam nhan la bi cac co quan đieu hanh giao thong trong nuoc va quoc te bo mac.


 Giao thong đuong bo  Xem: he thong đuong sa o Ao.
Mang luoi giao thong Ao bao gom

2.000 km đuong cao toc va đuong nhanh
10.000 km đuong uu tien (truoc kia la đuong lien bang)
24.000 km đuong tieu bang (Landstraße)
70.000 km đuong lang (Gemeidestraßen).
Mang luoi đuong sa phan lon thuoc ve nha nuoc. Tren đuong cao toc va đuong nhanh o to va xe tai phai tra tien.


 Đuong sat  Đoc bai chinh ve Lich su đuong sat Ao
Phan lon đuong sat la do Cong ty Đuong sat lien bang Ao (Osterreichische Bundesbahn – OBB) van hanh, la cong ty đuong sat lon nhat Ao. Mot phan nho đuong sat khong thuoc lien bang, mot phan do tu nhan va mot phan khac do cac tieu bang so huu.
S-Bahn (tau nhanh) hien nay chi co trong cac vung chung quanh Vien va Salzburg nhung hien đa co ke hoach phat trien he thong S-Bahn cho cac thanh pho Graz, Linz va Insbruck.
Vien la thanh pho Ao duy nhat co mot mang luoi tau đien ngam. Mot vai ben tau đien trong thanh pho Linz đuoc xay ngam. Tau đien co trong cac thanh pho Vien, Graz, Linz, Innsbruck va Gmunden. Ngoai ra tai lang Serfaus trong Tirol con co mot tau chay tren đem khong khi, thinh thoang cung con đuoc goi la tau đien ngam nho nhat the gioi.


 Đuong thuy  Đuong thuy quan trong nhat khong nhung trong chuyen cho hanh khach ma con cho giao thong hang hoa la song Donau (Đoc đuong thuy Donau). Giao thong chuyen cho hanh khach đa đuoc thuc đay tu thoi trieu đai Habsburg voi DDSG la cong ty giao thong đuong thuy noi đia lon nhat the gioi thoi bay gio. The nhung hien nay giao thong chuyen cho hanh khach chi chu yeu phuc vu cho nganh du lich, tren song Donau cung nhu tren song Inn va cac ho lon. Twin-City-Liner lien ket Vien voi Bratislava vua đuoc thanh lap la mot ket noi giao thong tien loi cho nhung nguoi phai đi lam xa. Thuong thi giao thong đuong thuy chi hoat đong trong nua nam mua he. Trong giao thong hang hoa gan nhu chi co song Donau la đuoc su dung. Đuong thuy Donau đa đuoc tang gia tri su dung len nhieu nho vao viec xay dung Kenh đao Rhein-Main-Donau cho giao thong qua canh tu Bien Bac xuong Bien Đen. Cac cang hang hoa duy nhat cua Ao la Linz, Enns, Krems va Vien.


 Giao thong đuong khong  Đoc bai chinh ve Giao thong đuong khong Ao
Hang hang khong quoc gia lon nhat la Austrian Airlines Group (Austrian Airlines, Lauda Air, Austrian Arrows, Slova Airlines). Tu 2003, voi Niki, nuoc Ao cung đa co mot hang hang khong gia re. Ben canh đo, InterSky cung la mot hang hang khong gia re trong vung voi san bay chinh la Friedrichshafen (Đuc). Cac hang hang khong trong vung khac la Welcome Air va Air Alps.
Cang hang khong quan trong nhat la Cang hang khong Wien-Schwechat, ben canh đo Graz (Cang hang khong Graz-Thalerhof), Linz (Cang hang khong Linz-Horsching), Klagenfurt (Cang hang khong Klagenfurt), Salzburg (Salzburg Airport W. A. Mozart) va Innsbruck (Cang hang khong Innsbruck) đeu co cac đuong bay quoc te. Hai cang hang khong quoc te phuc vu cho vung Vorarlberg la Altenrhein (Thuy Si) va Friedrichshafen (Đuc). Chi co tam quan trong đia phuong la 49 san bay, trong đo co 31 san bay khong co đuong bang trai nhua đuong va trong so 18 san bay con lai co đuong bang trai nhua đuong chi co 4 san bay la co đuong bang dai hon 914 met. Co tam quan trong ve lich su trong so đo la san bay Wiener Neustadt va san bay Aspern. Đay la cac san bay đau tien cua Ao ma san bay Aspern tu thoi điem khanh thanh nam 1912 cho đen khi Chien tranh the gioi thu nhat bung no nam 1914 đa la san bay lon nhat va hien đai nhat chau Au. Them vao đo la nhieu san bay cua Khong quan Ao vi du nhu tai Wiener Neustadt, Zeltweg, Aigen/Ennstal, Langenlebarn/Tulln.
Nuoc Ao cung đat tam quan trong quoc te trong nganh hang khong nho vao viec sap nhap viec kiem tra tang khong luu cao (tu 28.500 feet hay 9.200 met) cua 8 quoc gia Trung Au (Ao, Bosna va Hercegovina, Cong hoa Sec, Croatia, Hungary, Y, Slovenia va Slovakia). Chuong trinh đuoc goi la CEATS (Central European Air Traffic Services) du đinh đat mot trung tam kiem tra cho toan bo vung khong luu cao Trung Au (CEATS Upper Area Control Centre – CEATS UAC) tai Fischamend,ve phia đong cua Schwechat.


= Cung cap nang luong =
Đoc bai chinh ve Kinh te nang luong Ao


 Nang luong đien  Nang luong đien đuoc san xuat phan nhieu (gan 60%) tu suc nuoc, tu cac nha may thuy đien canh song Donau, Enns, Drau va nhieu nha may thuy đien nho khac cung nhu tu cac nha may co ho chua nuoc nhu Karprun hay Malta. Đe co the cung cap đu nang luong trong thoi gian cao điem nhieu nha may nhiet đien (tuoc bin) se đuoc van hanh. Khoang 2% nang luong đien đuoc san xuat tu nang luong gio, chu yeu trong vung phia đong nhieu gio cua Ao.
Đien tu nha may đien hat nhan khong đuoc san xuat do co luat cam (Atomsperrgesetz). Trong nhung nam cua thap nien 1970 nha may đien hat nhan Zwentendorf mac du đuoc xay dung nhung chua tung đi vao hoat đong theo ket qua cua cuoc trung cau dan y vao nam 1978.


 Cung cap khi đot va dau  Ve cung cap khi đot, Ao phu thuoc nhieu vao nuoc ngoai. Mac du trong Ao cung co khi đot, chu yeu tai Marchfeld va Weinviertel, nhung chi đu cung cap tron 20% nhu cau khi đot hang nam cua Ao. Nuoc Nga la nguon cung cap khi đot chinh, la noi ma Ao tu 1968 la nuoc chau Au đau tien nam ve phia tay cua Buc man sat mua khi đot.
Vao thoi điem nam 2003 A Rap Xe Ut la nuoc cung cap dau chinh cho Ao. Nha may loc dau duy nhat nam tai Schwechat va do OVM AG van hanh.


= He thong cuu cap =
Moi mot hinh thuc phuc vu cuu cap o Ao thuong co trung tam đieu hanh rieng. Tat ca cac so đien thoai cuu cap đeu co the đuoc goi khong ton tien tai moi mot đien thoai cong cong. Cac so đien thoai cuu cap đeu thong nhat tren toan nuoc Ao, "122" cho cuu hoa, "133" cho canh sat va "144"cho cuu thuong. Ngoai ra con co the goi khong ton tien cac so đien thoai cuu cap khac nhu so đien thoai cuu cap toan Lien minh chau Au "112".


 Cuu hoa  Đoc bai chinh ve He thong cuu hoa tai Ao
He thong cuu hoa Ao gan nhu hoan toan dua tren luc luong cuu hoa tinh nguyen. Chi trong 6 thanh pho lon nhat cua Ao la co luc luong cuu hoa chuyen nghiep. Phong chay va chua chay thuoc tham quyen cua tung tieu bang trong khi phong chong tai hoa thuoc tham quyen cua lien bang, nhung co trach nhiem thuc hien ben canh quan đoi thong qua luc luong ho tro phong chong tai hoa (Katastrophenhilfsdienst) cung la luc luong cuu hoa.


 Cuu thuong  Đoc bai chinh ve He thong cuu thuong o Ao
Luc luong cuu thuong (Rettungsdienst) đuoc thong bao khi xay ra tai nan co nguoi bi thuong. Hoi Chu thap đo Ao chiu trach nhiem cuu thuong đac biet la trong vung nong thon. Ben canh đo, cac to chuc khac nhu Lien hiep Samarit Cong nhan (Arbeiter-Samarit-Bund), To chuc giup đo tai nan Johannit (Johanniter-Unfall-Hilfe), He thong benh vien Dong tu Malta Ao (Malteser Hospitaldienst Austria) va Chu thap Xanh đeu co truc cuu cap. Trong Vien, nhiem vu nay đuoc chia se giua luc luong cuu thuong thanh pho va cac to chuc giup đo. Truc thang cuu thuong đong vai tro rat quan trong trong he thong cuu thuong Ao. Đat nuoc nay co mat đo truc thang cuu thuong cao nhat the gioi. Hiep hoi cuu thuong đuong khong Christophorus (Christophorus Flugrettungsverein) so huu 16 chiec truc thang cuu thuong bao phu toan dien tich nuoc Ao, ben canh đo, đac biet la trong cac vung du lich, la nhieu dich vu tu nhan.


= Du lich =

Đoc bai chinh: Du lich o Ao
Trong nuoc cong nghiep Ao, du lich la nganh kinh te quan trong nhat. 1/3 viec lam trong Ao phu thuoc truc tiep hay gian tiep vao du lich.


= Khoa hoc =
Nuoc Ao, đac biet la trong nhung nam đau cua the ky XX, đa la mot quoc gia dan đau ve khoa hoc va đa mang lai nhieu thien tai nhu nhung nguoi sang lap mon vat ly luong tu Wolfgang Pauli va Erwin Schrodinger, nguoi thanh lap mon phan tich tam ly Sigmund Freud, cha đe cua nganh tam ly thu vat Konrad Lorenz, nha che tao o to Ferdinand Porsche, nha phat minh Viktor Kaplan, nguoi mo đuong cho nganh nhiet đong luc hoc Ludwig Boltzmann, nguoi kham pha ra cau truc cua benzene Johann Josef Loschmidt, nguoi phat hien ra cac nhom mau Karl Landsteiner cung nhu la cac nha kinh te Carl Menger va Friedrich August von Hayek.


Nhan khau = Dan cu =
Thang 4 nam 2024, Cuc Thong ke Lien bang Ao uoc tinh dan so cua Ao la 9.170.647 nguoi. Dan so cua Vien vuot 2 trieu nguoi, chiem mot phan tu dan so cua Ao.


= Di dan va nhap cu =
Ngay nay, nuoc Ao, mot trong nhung nuoc giau cua the gioi, la mot nuoc di dan đen. The nhung trong lich su khong phai luc nao cung co tinh trang nay. Vao thoi ky cong nghiep hoa, mac du co nhieu cuoc di dan noi đia lon tu Bohmen va Mahren, nhung tu sau 1918 cho đen Chien tranh the gioi thu hai đa co nhieu nguoi Ao di dan ra nuoc ngoai hon la nguoi tu cac nuoc khac di dan vao Ao.
Tu khi co tang truong nhanh chong ve kinh te va thinh vuong bat đau tu thap nien 1950, viec đa lam cho nuoc Ao tro thanh mot nuoc giau co va thinh vuong, can can di dan lai bi đao nguoc. Nhieu lao đong đuoc tuyen lua tu nuoc ngoai đa nhap cu vao nuoc Ao, dong nguoi ty nan đen Ao, vi du nhu tu nuoc thuoc Nam Tu cu, trong thoi gian xay ra chien tranh tai ban đao Balkan va ngay cang co nhieu nguoi ty nan tu Tho Nhi Ky đen chau Au noi chung va đen Ao noi rieng.

Vao thoi ky cong nghiep hoa tu khoang nam 1850 bat đau co nhung ghi chep đau tien ve viec di dan ra khoi nuoc Ao. The nhung vao thoi điem đo con co nhieu vung đat thuoc Ao ma ngay nay đa tro thanh quoc gia đoc lap hay thuoc cac quoc gia khac.
Giua 1876 va 1910 tron 3,5 trieu nguoi (theo mot so tai lieu khac la đen 4 trieu nguoi) đa roi bo nuoc quan chu Ao vi that nghiep va hy vong se tim đuoc nhung đieu kien sinh song tot hon o noi khac. Gan 3 trieu nguoi trong so đo đi đen Hoa Ky, 358.000 nguoi chon Argentina la que huong thu hai, 158.000 nguoi đen Canada, 64.000 nguoi đen Brasil va 4.000 nguoi đen Australia.
Chi rieng nam 1907 đa co nua trieu nguoi Ao roi bo que huong. Phan đong nhung nguoi di dan la tu vung Galicja trong Ba Lan va Ukraina ngay nay. Mot lan song di dan moi bat đau voi cuoc khung hoang kinh te the gioi tu nam 1929 va tiep tuc tang len trong nhung nam 1930 bat on ve chinh tri khi moi đe doa Quoc xa tro thanh hien thuc va bat buoc nhieu nguoi phai di dan đi trong nam 1938, phan đong la nguoi Do Thai va nhung nguoi bi Quoc xa truy na. Cung nam trong so đo la mot phan lon tinh hoa khoa hoc va van hoa trong thoi gian nay cua nuoc Ao.
Trong cac thap nien 1960 va 1970, do thieu lao đong nen nhieu doanh nghiep đa truc tiep tuyen chon lao đong tu nuoc ngoai. Rat nhieu gia đinh cua nhung nguoi lao đong nay hien nay đang sinh song voi the he thu hai hay thu ba trong nuoc Ao. Mot lan song lon nguoi ty nan đa vao nuoc Ao trong nhung nam cua thap nien 1990 vi chien tranh o ban đao Balkan.
Ty le nguoi nuoc ngoai chiem 9,8% hay 814.000 nguoi cua dan so Ao, trong đo tron 227.400 nguoi xuat xu tu cac quoc gia thuoc Lien minh chau Au (trong đo khoang 104.000 nguoi tu nuoc Đuc). Tron nua so nguoi nhap cu va cac the he sau đo sinh song trong vung đo thi Vien, noi tap trung khoang 1/4 dan so nuoc Ao. Phan con lai phan tan chu yeu trong cac vung đong dan cu, chiem ty le khoang tu 10% đen 20%. Trong mot so vung nong thon, ty le nguoi nhap cu nam trong khoang tu 0 đen 5%. Trong thoi gian vua qua, hang nam co khoang 30.000 đen 40.000 nguoi đuoc nhan quoc tich Ao (trong đo khoang 28,5% sinh tai Ao), con so nay đa giam đi tu nam 2005.
Nguoi dan đinh cu lau dai tu cac quoc gia khong thuoc Lien minh chau Au đen chu yeu tu cac nuoc thuoc Nam Tu cu (Serbia va Montenegro, Croatia, Bosna va Hercegovina va Cong hoa Bac Macedonia – tong cong chiem tron 70% nhung nguoi co quyen đinh cu lau dai tai Ao), tu Tho Nhi Ky (khoang 20%), Romania (khoang 3,5%), Cong hoa Nhan dan Trung hoa (khoang 1,2%) cung nhu la tu Bulgaria, Ai Cap, An Đo, Lien bang Nga, Philippines, Hoa Ky, Ukraina, Thai Lan va Iran. Con so tong cong vao thoi điem ngay 31 thang 7 nam 2006 la 477.185 nguoi.
Mot hien tuong moi xuat hien trong nhung nam gan đay la nguoi lao đong tu Đuc. Nhung nguoi nay thuong la lao đong theo thoi vu trong nhung vung du lich, đac biet la trong Tirol voi cac nghe nghiep nhu đau bep, hau ban hay don dep. Nhieu nguoi trong so đo đen Ao vi ho đa khong the tim đuoc viec lam trong nuoc Đuc hay nhan thay rang co hoi tim viec lam o Ao tot hon. Mot dang nhap cu khac cua nguoi Đuc la con so ngay cang tang cua nhung nguoi tot nghiep đai hoc o Ao va khong tro ve que huong nua. Trong linh vuc nhung nguoi tot nghiep đai hoc co the nhan thay mot dong nguoi nhap cu nguyen la nhan vien cua cac truong đai hoc Đuc (đac biet la trong linh vuc y hoc nhung cung co nhieu trong cac bo mon ve xa hoi). Luat le ve thue thu nhap cung la mot nguyen nhan cho viec di cu sang Ao, vi du nhu quan chuc bong đa Franz Beckenbauer hay nguoi đua o to Ralf Schumacher.


= Đo thi =


= Ngon ngu =
Tieng Đuc la ngon ngu chinh thuc va la tieng me đe cua khoang 95% dan cu. Ben canh đo con tieng Slav va cac ngon ngu khac cua cac dan toc thieu so. Nhung dan cu nguoi Hung, nguoi Sloven va nguoi Croat lau đoi o Ao co quyen đuoc dung tieng me đe cua minh trong truong hoc va giao thiep voi chinh quyen. Tieng Croat va tieng Sloven la cac tieng chinh thuc bo sung o cac tinh hanh chanh va toa an vung Steiermark, Burgenland va Karnten.


= Ton giao =
Trong lich su, Ao la mot quoc gia Cong giao khi la trung tam cua quan chu Habsburg. Vao the ky 16, nhieu nguoi Ao cai đao sang Tin Lanh (đac biet la giao hoi Luther) khi phong trao Khang Cach lan rong khap chau Au. Tuy nhien, nen quan chu Habsburg tien hanh Phan Cai cach va đan ap Tin Lanh tu nam 1527. Tu thap nien 1970, Kito giao (ngoai tru Chinh thong giao Đong phuong) co xu huong suy giam va nhung ton giao moi noi len, đac biet la o Vien.
So luong tin đo Kito giao đang co xu huong suy giam, đen nam 2017 chi con 57,9% nguoi dan tu nhan minh theo Cong giao va 3,4% theo Tin lanh, giam đang ke so voi nam 2001.


= Binh đang nam nu va quyen con nguoi =
Quyen binh đang nam nu đuoc ghi trong Hien phap Ao. Nhung truong hop ngoai le hinh thanh trong lich su la nghia vu quan su cho phai nam va quy đinh ve nghi huu. Hien nay phu nu Ao con đuoc phep ve huu som hon phai nam 5 nam (truong hop ngoai le: nhan vien nha nuoc). Vi viec nay trai voi quy đinh co ban cua Lien minh chau Au nen theo quy đinh đuoc ghi trong hien phap, đo tuoi ve huu cua phu nu se đuoc tung buoc nang len ngang bang voi nam gioi trong nam 2027.
Trong gan nhu tat ca cac linh vuc, tien luong trung binh cua nguoi phu nu đeu thap hon nam gioi (ngoai le: nhan vien nha nuoc). Đieu nay ve mot mat la do quyen binh đang khong đuoc thuc hien mot cach triet đe trong thuc te va mat khac la do nhieu nguoi phu nu lam viec it gio hon va vi the gan nhu khong co kha nang vuon len trong su nghiep. Cac vi tri lanh đao phan lon la do nam gioi nam giu.
Chinh phu Ao đa co rat nhieu bien phap khuyen khich phu nu. Neu nhu trinh đo nghiep vu tuong đuong nhau nguoi phu nu se đuoc uu tien lua chon cho cac viec lam trong co quan nha nuoc – mac du ti le that nghiep cua nam gioi cao hon. The nhung nhung bien phap nay khong mang lai tac dung cao trong thuc te. Con so chinh thuc cua nguoi that nghiep trong nuoc Ao nam 2004 bao gom 2/3 nam gioi va 1/3 phu nu.
Trong nhung nam vua qua đa co mot vai vu hanh hung cua canh sat đoi voi nguoi co nguon goc tu chau Phi gay xon xao trong du luan. Hai trong so cac vu nay, Marcus Omofuma va Seibane Wague, đa dan đen tu vong. Cac to chuc bao ve quyen con nguoi nhu Amnesty International đa phan đoi cach xu phat nhe danh cho nhung nguoi pham toi van đuoc tiep tuc phuc vu trong nganh canh sat.
Ve quyen tu do ngon luan, toa an Ao trong nhung nam vua qua đa co nhieu phan quyet danh cho nha bao khong đung vung truoc Toa an chau Au. Toa an Ao đa bi che trach rang trong viec can nhac giua quyen cua mot chinh tri gia (bi xuc pham) va quyen tu do ngon luan trong truyen thong đai chung toa đa khong chu y đen quyen tu do ngon luan mot cach đay đu.


= Giao duc va đao tao =
Đoc bai chinh: He thong truong hoc tai Ao
He thong giao duc tai Ao do cap lien bang chiu trach nhiem, vi the la cac loai truong cung nhu chuong trinh đao tao đeu thong nhat tren toan nuoc Ao. Tat ca tre em đang cu tru tai Ao đeu phai đi hoc 9 nam, bat đau khi tron 6 tuoi.
Cac thanh pho Ao co truong đai hoc la thu đo Vien (8), cac thu phu tieu bang Linz (4), Salzburg (3), Graz (4), Innsbruck (3) va Klagenfurt cung nhu la Leoben va Kremas. Truong đai hoc thuc hanh (Fachhochschule) nhu la mot chon lua khac cua hinh thuc đao tao đai hoc đa ton tai o Ao tu 1994.
Giao duc mam non (goi la Kindergarten trong tieng Đuc), mien phi o hau het cac tieu bang, đuoc cung cap cho tat ca tre em trong đo tuoi tu ba đen sau tuoi va khong mang tinh bat buoc. Quy mo moi lop hoc toi đa la khoang 30 tre em, moi lop thuong đuoc cham soc boi mot giao vien co trinh đo va mot tro ly.
Giao duc tieu hoc, hoac Volksschule, keo dai trong bon nam, bat đau tu khi tre len sau tuoi. Quy mo lop hoc toi đa la 30 hoc sinh, nhung co the thap toi 15. Noi chung, mot lop hoc se đuoc giang day boi mot giao vien trong suot bon nam va moi quan he on đinh giua giao vien va hoc sinh đuoc coi la quan trong cho moi đua tre. Thoi gian đi hoc thong thuong la tu 8 gio sang đen 12 gio trua hoac 1 gio chieu, voi gio nghi giai lao la nam hoac muoi phut sau moi tiet hoc. Tre em se phai lam bai tap ve nha hang ngay ngay tu nam đau tien. Khong co gio an trua, voi tre em tro ve nha đe an. Tuy nhien, do so luong cac ba me lam viec tang len, cac truong tieu hoc đang tang cuong cung cap cac dich vu cham soc truoc gio hoc va buoi chieu.


Van hoa Đoc bai chinh ve Van hoa Ao
Van hoa la mot đe tai rong lon o Ao: Trong tat ca cac thoi ky đeu hinh thanh nhieu cong trinh xay dung quan trong ma trong so đo nhieu cong trinh thuoc ve di san the gioi cua UNESCO. Trong the ky XVIII va the ky XIX Vien la mot trung tam hang đau cua cuoc song am nhac, khong nhung chi đuoc the hien trong con so rat nhieu ten tuoi cac nhac si va nha soan nhac gan bo voi đat nuoc ma con trong con so lon cac nha hat opera, nha hat va nha hoa nhac van con ton tai cho đen ngay nay, cung nhu trong nhung thuyen thong am nhac đa dang nhu buoi hoa nhac nam moi hay rat nhieu le hoi. Them vao đo la mot truyen thong nha hat lau đoi. The nhung trong lanh vuc am thuc Ao cung co mot truyen thong rong lon, đuoc the hien vi du nhu trong van hoa cua cac quan ca phe o Vien hay qua nhieu mon an đac trung cua đat nuoc. Nam 2003 thanh pho Graz đa la thu đo van hoa cua chau Au.


= Am nhac =
Am nhac co đien van co tam quan trong cho đen ngay nay trong van hoa Ao. Nuoc Ao co nhieu nha soan nhac đuoc nhieu nguoi biet đen. Thuoc vao trong so nhung nha soan nhac noi tieng nhat, ngoai nhung nguoi khac, la nguoi con cua thanh pho Salzburg Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Franz Schubert, Anton Bruckner, Johann Strauß (cha), nguoi đuoc xem la mot trong nhung nguoi sang lap nen waltz cua Vien, va Johann Strauß (con), "vua waltz". Nhung nguoi yeu am nhac cua the ky XX cung biet đen Gustav Mahler, Arnold Schonberg, Alban Berg va Anton von Webern. Tiep noi truyen thong nay tu am nhac co đien la nhieu nha nhac truong danh nhac noi tieng nhu Erich Kleiber, Herbert von Karajan, Karl Bohm, Nikolaus Harnoncourt hay Franz Welser-Most.
Buoi hoa nhac nam moi cua Wiener Philharmoniker noi tieng đuoc truyen đi đen 44 quoc gia tren the gioi va vi the vao buoi sang nam moi ngay 1 thang 1 đen voi gan mot ti nguoi.


= Nha hat =
Đat nhieu thanh cong trong lanh vuc nha hat, ngoai nhung nguoi khac la Max Reinhardt, Karl Farkas, Curd Jurgens, Maximilian Schell, Romy Schneider, Senta Berger, Oskar Werner, O. W. Fischer, Otto Schenk, Klaus Maria Brandauer, Martin Kusej.


= Phim =
Đoc bai chinh: Đien anh Ao
Nhung nha đao dien phim noi tieng cua Ao la Barbara Albert, Ruth Beckermann, Florian Flicker, Robert Dornhelm, Nikolaus Geyrhalter, Michael Glawogger, Wolfgang Gluck, Michael Haneke, Jessica Hausner, Michael Kreihsl, Fritz Lang, Bady Minck, Franz Novotny, Peter Patzak, Otto Preminger, Stefan Ruzowitzky, Anja Salomonowitz, Hubert Sauper, Ulrich Seidl, Gotz Spielmann, Josef von Sternberg, Erich von Stroheim, Hans Weingartner, Virgil Widrich, Billy Wilder.
Đoc them: Lien hoan phim tai Ao, Lich su đien anh Ao


= Van hoc =
Đoc bai chinh ve Van hoc Ao
Thuoc vao trong so nhung nha van noi tieng nhat cua Ao la Franz Grillparzer, Joseph Roth, Johann Nestroy, Robert Musil, Karl Kraus, Friedrich Torberg, Felix Mitterer, Thomas Bernhard va Peter Handke, cung nhu la nha van nu đa nhan Giai Nobel ve hoa binh Bertha von Suttner va nha van nu nhan Giai Nobel ve van hoc nam 2004 Elfriede Jelinek.


= The thao =
Mon the thao đuoc nguoi Ao ua chuong nhat la chay ski, tiep theo sau đo la bong đa va chay xe đap. The nhung đi dao hay leo nui ngay cung đuoc ua thich hon trong moi lua tuoi.
Do đia the đia ly nen trong nhieu bo mon the thao mua đong nuoc Ao thuoc trong so nhung quoc gia dan đau cua the gioi. The thao mua đong rat đuoc ua chuong o Ao va cac chuong trinh truyen hinh ve the thao mua đong co rat nhieu khan gia, đac biet la cac giai thi đau ve truot tuyet. Cac van đong vien the thao truot tuyet noi tieng trong nhung nam vua qua la Hermann Maier, Renate Gotschl, Michaela Dorfmeister, Alexandra Meissnitzer, Benjamin Raich, Michael Walchhofer va Rainer Schonfelder. Cac nha truot ski đat nhieu thanh tich trong lich su la Toni Sailer, Karl Schranz, Franz Klammer, Stephan Eberharter hay Annemarie Moser-Proll.
Ao cung thuong đat nhieu thanh tich đang ke trong cac bo mon the thao mua he hay trong nhung bo mon the thao co the đuoc choi trong suot ca nam. The nhung ngoai tru bong đa, cac bo mon the thao nay khong đuoc nguoi dan ua thich nhieu nhu the thao mua đong.
Nhung van đong vien đoat giai The van hoi mua he (2004):

Roman Hagara, Hans-Peter Steinacher (thuyen buom Tornado)
Kate Allen (Ba mon phoi hop - Triathlon)
Markus Rogan (Boi)
The thao trong cac cau lac bo hay hiep hoi đuoc đanh gia cao trong Ao. Trong mot so lang hay thanh pho hon nua nguoi dan luyen tap the thao tich cuc trong cac cau lac bo hay hiep hoi. Truoc nhat la bong đa, đac biet la o tai Vien, bo mon the thao co truyen thong lau đoi, va sau đo la mot vai bo mon the thao it đuoc biet đen hon co nhieu nguoi tham gia. Hypo Osterreich thuoc hang đau cua the gioi trong bong nem nu cung nhu la Chrysler Vienna Vikings trong bong bau duc nghiep du.
Cac đoi the thao co nhieu thanh tich:

Austria Wien, Rapid Wien (Bong đa)
EC KAC, EC VSV (Khuc con cau tren bang)
Danube Dragons, Chrysler Vikings, Tyrolean Raiders (Bong bau duc - American football)
Mon the thao pho bien nhat o Ao la bong đa, đuoc đieu hanh boi Hiep hoi bong đa Ao. Đoi tuyen bong đa quoc gia Ao tung la the luc o tren the gioi va tung gianh vi tri thu 4 tai World Cup 1934, thu 3 tai World Cup 1954. Tuy nhien, gan đay bong đa Ao đa khong đuoc thanh cong trong cac giai đau quoc te. Ao tung đong to chuc Giai vo đich bong đa chau Au 2008 voi Thuy Si. Giai đau bong đa quoc gia cua Ao la Austria Bundesliga, bao gom cac CLB bong đa nhu SK Rapid Wien, FK Austria Wien, Red Bull Salzburg va Sturm Graz.


= Truyen thong đai chung =
Đoc bai chinh ve truyen thong đai chung trong Ao
Đai truyen hinh nha nuoc cua Ao la ORF (Osterreichischer Rundfunk) voi cac kenh ORF 1 va ORF 2 cung nhu la hai kenh TW1 va ORF SPORT PLUS cung chia se mot bang tan phat song. Cac đai tu nhan quan trong nhat la ATV, goTV, Puls TV.
ORF co ba kenh phat thanh toan Ao: kenh phat thanh tin tuc va van hoa O1, kenh am nhac O3 va đai phat thanh FM4. Cac đai phat thanh tu nhan quan trong nhat va đuoc ua thich nhat la KroneHit, Radio Energy trong Vien va Antenne tren toan nuoc Ao.
Nha xuat ban Mediaprint phat hanh to nhat bao đuoc ua thich nhat Ao, Kronen Zeitung, cung nhu la cac bao đuoc ua thich NEWS, Profil va Kurier va vi the la nha xuat ban co nhieu quyen luc nhat Ao. Cac nhat bao khac la Der Standard, Die Presse va Salzburger Nachrichten.


= Thong tin =
Mac du co nhieu đieu kien kho khan ve đia hinh nhung Ao van co mot mang luoi vien thong tot. Tren thuc te toan bo lanh tho lien bang đeu đuoc ket mang cho đien thoai co đinh va đuoc phu song cho đien thoai di đong. Cac dich vu nhu UMTS hien chi hoat đong trong cac vungđong dan cu nhung đuoc mo rong lien tuc. Thuoc trongso cac nha cung ung dich vu truyen thong lon nhat la Telekom Austria, Mobilkom Austria, Drei, T-Mobile va Tele2.
Internet van toc cao that ra đeu co trong toan nuoc Ao. Nha van hanh mang on nhat la Austria Telekom. Cac nha cung ung dich vu khac hien đang co gang xay dung mang luoi cao toc rieng. Phan lon cac mang nay nam trong cac trung tam đong dan cu.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Oostenrijkse Pagina van de minister-president
officiele website van Oostenrijk
foto's van Oostenrijk Luu tru ngay 7 thang 7 nam 2019 tai Wayback Machine