Hoang Van Thai (ten that la: Hoang Van Xiem, 1 thang 5 nam 1915 – 2 thang 7 nam 1986) la Đai tuong Quan đoi nhan dan Viet Nam va la mot trong nhung tuong linh co anh huong quan trong trong su hinh thanh va phat trien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam; nguoi co cong lao lon trong cuoc chien chong thuc dan Phap va anh huong lon trong cuoc chien chong đe quoc Mi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ong la Tong Tham muu truong đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam, gop cong trong nhieu chien dich quan trong nhu Chien dich Bien gioi thu đong 1950, Tran Đien Bien Phu (1954), Chien dich Tet Mau Than (1968), Chien dich nam 1972, Chien dich Ho Chi Minh. Ong cung la nhan vat chinh tri cao cap cua Viet Nam, tung giu chuc Thu truong Bo Quoc phong Viet Nam, Tu lenh Quan giai phong mien Nam, Pho chu nhiem Uy ban Ke hoach Nha nuoc, Đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa VII, Uy vien Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa III, IV, V.
Hoang Van Thai tung tham gia xay dung ke hoach va truc tiep chi đao nhieu chien dich lon cua Quan đoi nhan dan Viet Nam suot tu khi thanh lap vao nam 1944 đen giua nam 1986. Ong cung đuoc xem la tac gia cua he thong ky hieu to chuc đon vi quan đoi nhan dan Viet Nam theo ky hieu bang chu cai, va đong gop nhieu tai lieu nghien cuu ve lich su, hoc thuyet va chien luoc quan su cho cong tac huan luyen quan đoi.


Than the va nhung hoat đong cach mang đau tien Hoang Van Thai sinh ngay 1 thang 5 nam 1915 tai thi tran Tien Hai, huyen Tien Hai, tinh Thai Binh (nay la xa Tien Hai), tinh Hung Yen Cha cua ong la Hoang Van Thuat, tung lam Tong su cua tong Đai Hoang.
Tu nho Hoang Van Xiem đuoc cho la mot hoc sinh cham chi, ham hoc hoi. Tot nghiep bang tieu hoc Phap Viet loai uu, tuy nhien do hoan canh gia đinh kho khan nen vao nam 13 tuoi, Xiem đa phai bo hoc đi lam thue roi đi lam tho cat toc. Nam 15 tuoi, chung kien cuoc noi day cua nhan dan Tien Hai huong ung phong trao Xo Viet Nghe Tinh, ong bat đau chiu anh huong ve phong trao Cong san.
Nam 18 tuoi, Hoang Van Xiem đi lam phu tho o mo than Hong Gai (Quang Ninh) sau đo lam phu tho tai mo thiec Tinh Tuc (Cao Bang). Tai đay, ong đuoc nhung nguoi ban phu mo gioi thieu ve Chu nghia Cong san. Tham gia cac hoat đong bai cong va chong lai su boc lot cua chu mo, ong bi đuoi viec va tro ve que vao nam 1936.
Luc nay, phong trao Mat tran Nhan dan Phan đe Đong Duong đang phat trien. Von co kinh nghiem tham gia to chuc đoan the cua cac phu mo, ong van đong cac thanh nien trong lang thanh lap Đoan Thanh nien Dan chu, to chuc cac hoi o đia phuong nhu: hoi hieu, hoi tuong te, hoi đa bong, hoi nhac am, hoi đoc bao... Mot can bo cong san la Nguyen Trung Khuyen đuoc cu ve đe truc tiep huong dan hoat đong.
Voi danh nghia mo lop day nhac am, ong tap hop cac thanh nien tham gia hoat đong đoan the. Chi sau vai thang so hoc vien trong lang phat trien nhanh. Hoi tuong te len toi 170 hoi vien do ong Luong Thuy lam Hoi truong, Hoang Van Xiem lam Thu ky. Qua cac hoat đong đo, ong cung cac ban bi mat rai truyen đon, van đong nhan dan chong suu cao thue nang, chong bat phu bat linh, đau tranh đoi quyen tu do dan chu. Do nhung hoat đong tich cuc cua minh, ong đuoc chu y va đuoc gioi thieu ket nap vao Đang Cong san Đong Duong thang 3 nam 1938.
Thang 4 nam 1938, chinh phu Mat tran binh dan (Phap) đo. Chinh quyen thuc dan Phap đan ap phong trao Mat tran Dan chu Đong Duong. Nhung nguoi hoat đong trong phong trao đeu bi truy bat hoac phai rut vao hoat đong bi mat, trong đo co ca Hoang Van Xiem. Mai đen thang 9 nam 1940, do bi chi điem, ong bi chinh quyen thuc dan Phap bat giai ve phu Kien Xuong giam giu. Loi dung viec bao lanh tai ngoai cho ngay xet xu, ong đuoc to chuc bo tri bi mat thoat ly khoi đia phuong, rut ve hoat đong o vung Hiep Hoa, Lang Giang (Bac Giang).


Xay dung quan đoi thoi tien khoi nghia Vung Hiep Hoa - Lang Giang luc đo đuoc nhung nguoi Cong san xay dung thanh mot vung can cu nam ngoai tam kiem soat cua nguoi Phap. Khi ve đay, Hoang Van Xiem đuoc bo tri tham du lop huan luyen quan su ngan ngay va đuoc Hoang Quoc Viet, Tran Đang Ninh giang ve chinh tri. Thang 3 nam 1941, ong đuoc cu len Bac Son (Lang Son) đe tang cuong cho Đoi du kich Bac Son va toi thang 4 nam 1941, ong đuoc phan cong lam chi huy mot tieu đoi du kich Bac Son.
Ngay 19 thang 5 nam 1941, Mat tran Viet Nam đoc lap đong minh, goi tat la Viet Minh, đuoc thanh lap. Đoi du kich Bac Son đuoc đoi ten thanh Trung đoi Cuu quoc quan thu nhat. Đe tang cuong luc luong chi huy, thang 9 nam 1941, ong lay bi danh la Quoc Binh cung voi cac ong Hoang Minh Thao, Đam Quang Trung, Vu Lap đuoc to chuc cu đi hoc tai truong Quan su Lieu Chau, Trung Quoc. Thoi gian hoc tap o truong, ong cu lam truong đoan hoc vien Viet Nam tai đay. 

Cuoi nam 1943, ong đa truc tiep gap nha cach mang Ho Chi Minh, bay gio moi vua đuoc Tuong Gioi Thach tra lai tu do. Cuoi thang 9 nam 1944, Ho Chi Minh tro ve Viet Nam, sau đo mot thang, Hoang Van Xiem cung ve nuoc voi bi danh moi la Hoang Van Thai, mot cai ten theo ong đen tan cuoi đoi.
Bay gio, cac lanh đao Viet Minh quyet đinh thanh lap mot luc luong vu trang đuoc to chuc chat che va hieu qua hon. Mot chi thi thanh lap đa hinh thanh đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan, voi 34 đoi vien la cac trung đoi truong, tieu đoi truong hoac đoi vien đuoc chon loc tu cac đon vi Cuu quoc quan va cac đoi du kich đon le khac cua Viet Minh ma Hoang Van Thai la mot trong so đo. Ong đuoc phan cong phu trach tinh bao va ke hoach tac chien. Tai buoi le thanh lap Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan ngay 22 thang 12 nam 1944, ong la nguoi cam la co ma sau nay tro thanh Quoc ky Viet Nam Dan chu Cong hoa.

Luc moi thanh lap, ong đuoc phan cong phu trach cong tac tuyen truyen va binh van cua đoi. Trong tran đon Na Ngan, ong la nguoi cam co sau chien thang.
Sau Tran Phai Khat, Na Ngan, uy tin cua đoi len cao, tang them nhieu đoi vien va phat trien len hon 100 nguoi. Ong đuoc giao cong tac trinh sat va lap ke hoach tac chien chuan bi đanh đon Đong Mu, chau Bao Lac (nay thuoc xa Xuan Truong, huyen Bao Lac, Cao Bang). Tuy nhien, truoc khi tran đanh dien ra vao ngay 4 thang 2 nam 1945, ong đuoc phan cong cung mot nhom đoi vien tien ve Nam Ti (nay thuoc xa Phuong Tien, huyen Vi Xuyen, Ha Giang đe xay dung co so.
Thang 3 nam 1945, ong chi huy nhom đoi vien, khi đo đa phat trien len đen hon 100 nguoi, tien ve xay dung co so o Cho Đon (Bac Kan). Bay gio, Nhat đao chinh Phap tai Đong Duong, luc luong Phap đon tru tai đay bi tan ra va tim cach đao thoat sang huong Trung Quoc. Cac can bo Viet Minh, voi su giup đo cua cac đoi vien Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan, đa nhanh chong xay dung chinh quyen moi, to chuc huan luyen quan su. Sau đo, ong nhan đuoc lenh cua ong Vo Nguyen Giap ban giao đia ban cho cac can bo Viet Minh đia phuong va tiep tuc đua cac đoi vien chuyen xuong Cho Chu (Tuyen Quang), ho tro cac can bo Viet Minh to chuc chinh quyen moi cap xa, huyen cua, đong thoi huan luyen quan su cho luc luong tu ve chien đau va cac can bo đoan the.
Thang 4 nam 1945, Hoi nghi Quan su Bac Ky quyet đinh sap nhap Viet Nam tuyen truyen giai phong quan, Cuu quoc quan va cac luc luong vu trang khac thanh Viet Nam Giai phong quan, đong thoi cho thanh lap Truong Quan chinh khang Nhat. Ngay 15 thang 5 nam 1945, Viet Nam Giai phong quan ra mat dan chung tai Cho Chu. Đen thang 6 nam 1945, Truong Quan chinh khang Nhat đuoc thanh lap tai Tan Trao, ong đuoc phan cong lam hieu truong đau tien cua truong, phu trach cong tac đao tao can bo quan su cho luc luong vu trang cua Viet Nam Giai phong quan, đat nen mong he thong đao tao can bo quan su Viet Nam sau nay.
Nhan chi thi tu Tong bo Viet Minh ve viec gianh chinh quyen va mo rong vung kiem soat đe chuan bi cho Quoc dan Đai hoi o Tan Trao, ngay 13 thang 8 nam 1945, ong chi huy mot so đon vi Giai phong quan ho tro Viet Minh gianh chinh quyen tai Luc An Chau, sau đo, ngay 17 thang 8, tiep tuc chi huy Giai phong quan đanh chiem cac đon Nhat tai tinh ly Tuyen Quang, ho tro luc luong Viet Minh gianh chinh quyen tai đay.
Ngay 23 thang 8 nam 1945, Hoang Van Thai cung mot so đon vi Giai phong quan tien ve Ha Noi, bay gio đa nam trong quyen kiem soat cua Viet Minh. Trong buoi le Đoc lap ngay 2 thang 9 nam 1945, Hoang Van Thai cung voi cac đoi vien Giai phong quan tham gia cong tac giu gin an ninh cho buoi le.


Tu sau Cach mang thang Tam toi 1954 = Thanh lap Bo Tham muu =
Tuy Hoi nghi Quan su Bac Ky quyet đinh thanh lap Viet Nam Giai phong quan va quy đinh thanh lap co quan tham muu cho Uy ban Khang chien toan quoc đe chi huy lanh đao cac đon vi vu trang cua Viet Minh, nhung do tap trung cong tac cuop chinh quyen nen co quan nay chua kip to chuc. Ngay 7 thang 9 nam 1945, Chu tich Chinh phu Lam thoi Ho Chi Minh ra chi thi thanh lap Bo Tham muu va chi đinh Hoang Van Thai lam Tham muu truong, voi loi can dan: "Chinh phu lam thoi đa quyet đinh to chuc Bo Quoc phong nay Đoan the lap Bo Tham muu đe chi huy, đieu hanh luc luong vu trang trong ca nuoc. Bo Tham muu la co quan quan su co mat cua đoan the, la co quan quan trong cua quan đoi, co nhiem vu: to chuc, huan luyen quan đoi cho gioi; to chuc nam đich, nam ta ro rang, bay muu ke khon kheo; to chuc chi huy thong suot, bi mat nhanh chong, kip thoi, chinh xac đe đanh thang moi ke thu, bao ve cach mang".. Voi chi thi nay, tren thuc te, Hoang Van Thai đa tro thanh vi Tong Tham muu truong đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam khi chi voi 30 tuoi va ngay 7 thang 9 ve sau tro thanh ngay truyen thong cua Bo Tong Tham muu Quan đoi nhan dan Viet Nam.
Tuy la mot can bo phu trach cong tac trinh sat va tac chien, nhung ong chua co nhieu kinh nghiem trong linh vuc tham muu quan su. Biet đuoc ban khoan đo, Ho Chi Minh can dan rang "Bay gio chua co kinh nghiem, chua hieu biet ve cong tac tham muu, co kho khan đay, nhung phai co gang vua lam vua hoc, co quyet tam lam thi kho may cung lam đuoc, the nao ta cung xay dung đuoc mot nganh tham muu vung manh, tai can, xung đang voi dan toc Viet Nam muu tri, sang tao va anh hung bat khuat, đe bao ve đoc lap cua To quoc, tu do cua dan toc..."
Đe thuc hien nhiem vu, ngay chieu 7 thang 9, Hoang Van Thai trieu tap mot cuoc hop 8 nguoi, gom Hoang Van Thai, Hoang Đao Thuy, Hoang Minh Đao, Mai Huu Thao, Nguyen Van Trang, Vu Van Them, Nghiem Xuan Hoa, Đo Van Sang, tai mot phong nho o Phu Thong su đe ban nhung viec truoc mat can lam ngay. Nhung nguoi tham du cuoc hop ve sau la nhung hat nhan nong cot đe xay dung Bo Tham muu.
Ngay khi cac co quan Bo Tham muu con chua to chuc xong, nguoi Phap đa no sung tai chiem Nam Bo vao ngay 23 thang 9 nam 1945. Hoang Van Thai vua lo viec to chuc vua lam cong tac tham muu tac chien, chi đao co quan Bo Tham muu to chuc luc luong chien đau, đieu đong can bo chi huy tu mien Bac vao đe kip thoi chi vien cho chien truong mien Nam. Ben canh đo, tu khoang trung tuan thang 10 nam 1945, co cau to chuc co quan tham muu buoc đau đuoc hinh thanh cung voi su phan cong phan nhiem trong noi bo tung bo phan va moi quan he hop đong giua bo phan nay voi bo phan khac. Phong Tac chien - Đo ban do Hoang Van Thai, Tham muu truong, truc tiep lam Truong phong; Phong Tinh bao do Hoang Minh Đao lam Truong phong; Phong Quan luc do Tran Van Lu lam Truong phong; Phong Thong tin lien lac do Hoang Đao Thuy lam Truong phong va Van phong quan ly hanh chinh do Nguyen Van Trang phu trach.


= Đam nhiem cuong vi Tong tham muu truong =
Ngay 2 thang 3 nam 1946, Chinh phu Lien hiep Khang chien Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc thanh lap. Co quan quan ly quan su la Bo Quoc phong đuoc to chuc gom Van phong va 10 Cuc chuyen mon, do ong Phan Anh giu chuc Bo truong. Co quan chi huy quan su la Uy ban Khang chien toan quoc đuoc đoi ten thanh Toan quoc khang chien Uy vien hoi, goi tat la Quan uy hoi, do Vo Nguyen Giap lam Chu tich. Hoang Van Thai đuoc Quoc hoi phe chuan chuc vu Tong Tham muu truong. Bo Tham muu đuoc chuyen truc thuoc Quan uy hoi, đoi thanh Bo Tong Tham muu, đuoc to chuc thanh cac Phong, gom Phong 1 (Nhan su), Phong 2 (Tinh bao), Phong 3 (Tac chien), Phong 4 (Quan nhu), Phong 5 (Thong tin) v.v.
Ngay 22 thang 5 nam 1946, Ve quoc đoan đuoc đoi ten thanh Quan đoi Quoc gia Viet Nam, chinh thuc tro thanh quan đoi chinh quy, đat duoi su chi huy tap trung thong nhat cua Bo Tong tham muu. Bay gio, mac du Hiep đinh so bo va Tam uoc 14 thang 9 đeu đuoc ky va co hieu luc, nhung quan Phap lien tuc gay suc ep đe tao co dung vu luc đe tai chiem Đong Duong cua Phap. Tren cuong vi Tong Tham muu truong Quan đoi Quoc gia Viet Nam, Hoang Van Thai chi đao cong tac to chuc thong nhat bien che quan đoi, xay dung luc luong vu trang va ban vu trang dan quan o nong thon va tu ve o đo thi, chuan bi chien tranh. Đen cuoi nam 1946, co khoang 1 trieu dan quan tu ve đa đuoc to chuc va huan luyen quan su, chuan bi san sang khi cac bien phap ngoai giao that bai.
Ngay 20/11/1946 ong Hoang Van Thai, nguyen Tong Tham muu truong Quan su Uy vien Hoi, đuoc cu lam Cuc truong Cuc Quan huan (thay Phan Phac) kiem chi huy Quan đoi Tiep phong Viet Nam (thay Le Thiet Hung). Khi quan Phap gay han o Hai Phong, tren cuong vi Tong Tham muu truong, Hoang Van Thai đa truc tiep chi đao mat tran Hai Phong tu ngay 20 đen 27 thang 11 nam 1946. Khi Khang chien toan quoc bung no tai Ha Noi, Hoang Van Thai cung voi Tong chi huy Vo Nguyen Giap la nhung nguoi phe duyet ke hoach tac chien cua Tu lenh Mat tran Ha Noi Vuong Thua Vu, xay dung the tran lien hoan va khu vuc tac chien nham kim giu, tieu hao quan Phap trong thanh pho trong thoi gian 2 thang, đu thoi gian on đinh chinh quyen va quan đoi cho khang chien lau dai.
Sau khi lam nguoi Phap that bai trong chien luoc đanh nhanh thang nhanh, đe xay dung mot luc luong chu luc manh, ngay 26 thang 8 nam 1947, mot đai đoan chu luc đuoc thanh lap lay ten la Đai đoan Đoc Lap va Tong Tham muu truong Hoang Van Thai đuoc cu kiem chuc Đai đoan truong. Tuy nhien, vao ngay 7 thang 10 nam 1947, nguoi Phap mo Chien dich Lea tan cong len can cu đia Viet Bac hong tieu diet đau nao khang chien. Cac đon vi du đinh tap trung đe to chuc đai đoan phai phan tan tro lai ve cac mat tran. Tong Tham muu truong Hoang Van Thai đuoc phan cong kiem Chi huy truong Mat tran đuong so 3, gop phan khong nho cho cuoc phan cong thang loi trong Chien dich Viet Bac Thu-Đong 1947.
Ngay 20 thang 1 nam 1948, Hoang Van Thai đuoc thu phong ham Thieu tuong, tro thanh mot trong so nhung vi tuong đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam, ben canh Đai tuong Vo Nguyen Giap, Trung tuong Nguyen Binh, va cac thieu tuong Le Thiet Hung, Nguyen Son, Chu Van Tan, Hoang Sam, Tran Tu Binh, Van Tien Dung, Le Hien Mai, Tran Đai Nghia.
Thang 9 nam 1950, Hoang Van Thai kiem chuc Tham muu truong chien dich Bien Gioi, truc tiep chi huy đanh tran đot pha Đong Khe tren đuong so 4, mo cua bien gioi Viet - Trung, mo đau cho chien dich bien gioi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tu 28 thang 5 đen 20 thang 6 nam 1951, Hoang Van Thai tham gia chi huy chien dich Ha Nam Ninh.


= Tham muu cac chien dich trong Chien tranh Đong Duong =

Cac chien dich Đai tuong Hoang Van Thai đa tham gia voi tu cach la Tham muu truong va la Đang uy vien chien dich cua quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa (cung voi Đai tuong Vo Nguyen Giap lam tu lenh) trong khang chien chong Phap bao gom:

Chien dich Viet Bac (thu đong 1947)
Chien dich Bien gioi (thang 9 – 10, nam 1950)
Chien dich Trung Du (thang 12 nam 1950)
Chien dich Đong Bac (nam 1951)
Chien dich Đong Bang (thang 5 nam 1951)
Chien dich Hoa Binh (thang 12 nam 1951)
Chien dich Tay Bac (thang 9 nam 1952)
Chien dich Thuong Lao (thang 4 nam 1953)
Chien dich Đien Bien Phu (thang 3 – 5 nam 1954)


= Chien dich Đien Bien Phu =

Trong mot đong thai cua chien luoc Đong Xuan 1953 – 1954, Thieu tuong Van Tien Dung, Đai đoan truong kiem Chinh uy Đai đoan 320, bat ngo đuoc trieu ve Viet Bac giu chuc vu Tong Tham muu truong Quan đoi nhan dan Viet Nam. Thieu tuong Hoang Van Thai đuoc phan cong nhiem vu Pho Tong Tham muu truong. Tren thuc te, ong đuoc bi mat giao kiem Tham muu truong Chien dich Đien Bien Phu, bay gio mang mat danh Tran Đinh. Ngay 26 thang 11 nam 1953, ong dan đau đoan can bo đi truoc cua Bo Tu lenh tien phuong cua Bo Tong tu lenh len đuong đi Tay Bac.
Ngay 30 thang 11, đoan đen Na San, ong chu truong cho đoan dung lai mot ngay đe nghien cuu tap đoan cu điem ma nguoi Phap vua rut bo vao thang 8 du tran cong kich cua Quan đoi nhan dan Viet Nam đa khong đat muc đich. Chinh nhung nghien cuu thuc đia ban đau nay đa giup chuan bi kinh nghiem rat nhieu cho cac tran đanh sau nay. Ngay 6 thang 12, đoan đen Chi huy so đau tien tai hang Tham Pua va bat tay vao viec nghien cuu đe ra cach đanh. Sang ngay 12 thang 1, đoan Bo Tu lenh chien dich cua Đai tuong Vo Nguyen Giap cung đen noi.
Nhu hau het cac chi huy Viet Nam va co van Trung Quoc khi đo, Tham muu truong Hoang Van Thai cung ung ho phuong cham "đanh nhanh thang nhanh", du ong đa ban khoan: "Lam the nao đe đua phao vao tran đia khi ta chu truong đanh som, đanh nhanh ma chua kip lam đuong cho xe keo phao? Lam the nao đe han che tac dung cua may bay, phao binh, giam bot thuong vong khi ta đanh lien tuc ca ban ngay?". Tuy nhien, la mot nguoi linh, ong đa ra lenh cho cac đon vi rut ve vi tri tap ket theo đung chi thi cua Tong tu lenh, mot quyet đinh ma lich su đa chung minh su đung đan cua no.
Thang loi cua chien dich Đien Bien Phu mang đam viec tao the, to chuc hau can, thay đoi chien thuat. Sau chien dich nay, Hiep đinh Geneve ve Đong Duong đuoc ky ket, đat dau cham het cho su co mat cua nguoi Phap o Viet Nam sau hon 80 nam.


Giai đoan 1954 – 1975 = Tai to chuc quan đoi chinh quy =
Sau khi quan Phap đau hang tai Đien Bien Phu, thang 7 nam 1954, Hoang Van Thai đuoc trieu tap ve Viet Bac đe đam nhan chuc vu Tong Tham muu truong thay cho tuong Van Tien Dung chuyen sang nhan nhiem vu Truong Đoan Đai bieu Quan đoi nhan dan Viet Nam tham du Hoi nghi Trung Gia. Ong giu nhiem vu nay cho đen het nam 1954, đen khi tuong Van Tien Dung thoi lam Truong đoan Quan đoi nhan dan Viet Nam trong Uy ban lien hiep đinh chien trung uong va tro lai chuc vu Tong Tham muu truong.
Sau khi tiep quan mien Bac, ong la mot trong nhung nguoi quan trong nhat quyet đinh cong tac tai to chuc quan đoi chinh quy. Ngay 10 thang 4 nam 1958, ong đuoc bo nhiem kiem chuc Chu nhiem Tong cuc Quan huan theo Sac lenh 61/SL cua Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, đam nham viec "...chi đao cong tac huan luyen quan su đoi voi can bo va chien si cac binh chung trong toan quan, chi đao cong tac cac nha truong cua quan đoi va chi đao cong tac huan luyen cac luc luong hau bi."
Ngay 31 thang 8 nam 1959, ong đuoc thang quan ham Trung tuong (ong thuc ra đa đuoc phong vuot cap Thuong tuong nhung ong tu choi), tro thanh mot trong bon Trung tuong đuoc phong đot 2. Nam 1960, ong đuoc bau vao Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa III, đuoc phan cong kiem them chuc vu Chu nhiem Uy ban The duc the thao đau tien cua Chinh phu (tuong đuong chuc vu Bo truong Bo Van hoa, The thao va Du lich hien nay). Nam 1961, ong đuoc cu đi hoc o Hoc vien quan su cap cao Bac Kinh (Trung Quoc).


= Tang cuong cho mat tran mien Nam =
Thang 3 nam 1965, quan My đo bo vao Đa Nang, đanh dau su kien khoi đau cua chien luoc Chien tranh cuc bo voi su tham chien truc tiep cua quan đoi My tai mien Nam Viet Nam. Đanh gia muc đo nghiem trong cua đong thai nay, Bo Tong Tu lenh Quan đoi nhan dan Viet Nam quyet đinh cu mot trong nhung can bo cao cap nhat đe nam giu đia ban sat can gioi tuyen la Quan khu V. Thang 8 nam 1966, Trung tuong, Pho Tong tham muu truong Hoang Van Thai đuoc bo nhiem lam Tu lenh kiem Chinh uy Quan khu V.
Voi nhung kinh nghiem thu đuoc tai Quan khu V, nam 1967, sau khi My tang cuong so quan tai mien Nam Viet Nam len gap nhieu lan, Trung uong Đang va Bo Tong tu lenh Viet Nam Dan chu Cong hoa quyet đinh cu ong vao Nam giu chuc Pho Bi thu Trung uong Cuc, Pho Bi thu Quan Uy Mien, kiem Tu lenh Quan Giai phong mien Nam voi bi danh Muoi Khang.
Trong thoi ky nay, Hoang Van Thai la tu lenh Chien dich Loc Ninh (27/10 – 10/12/1967); Tu lenh chien dich Tay Ninh (17/8 – 28/9/1968). Ong la nguoi chi đao va chi huy truc tiep luc luong Quan Giai phong mien Nam trong nhieu chien dich quan trong nhu su kien Tet Mau Than, cung nhu Chien dich Xuan he 1972, la nguoi chi huy chinh va truc tiep tai chien truong mien Nam trong toan bo thoi gian quan đoi My tham chien.


= Đam nhiem Thu truong Bo quoc phong =
Sau khi quan My rut khoi Viet Nam, thang 1 nam 1974, Hoang Van Thai đuoc trieu hoi ra Bac nhan chuc vu Thu truong Bo Quoc phong, kiem Pho Tong Tham muu truong Thu nhat, Uy vien thuong vu Đang uy Quan su Trung uong. Thang 4 cung nam, ong đuoc thang quan ham Thuong tuong. Nam 1976 ong đuoc giao them cong viec cua mot thu truong thuong truc la kiem nhiem Pho chu nhiem Uy ban ke hoach nha nuoc.
La mot chi huy giau kinh nghiem tren chien truong mien Nam, Hoang Van Thai tung đuoc phan cong vai tro Pho Chu tich thu nhat Hoi đong chi vien, tap trung chi đao chi vien kip thoi cho cac chien truong. Voi chuc vu Pho Tong Tham muu truong Thu nhat, ong thuc te đam nhiem vai tro Tong Tham muu truong lan thu 3, thay cho tuong Van Tien Dung bi mat vao Nam đe truc tiep chi huy chien truong.


= Tu lenh cac chien dich trong Chien tranh Viet Nam =
Cac chien dich lon trong chien tranh Viet Nam ong đa tham gia voi tu cach la Tu lenh chien dich bao gom:

Chien dich Loc Ninh (27 thang 10 – 10 thang 12 nam 1967)
Su kien Tet Mau Than (30 – 31 thang 1 nam 1968)
Chien dich Tay Ninh (17 thang 8 – 28 thang 9 nam 1968)
Chien dich Xuan he 1972 (chien dich tong hop) (nam 1972)


Sau nam 1975 Sau nam 1975, Hoang Van Thai van tiep tuc giu vai tro Thu truong Bo Quoc phong, kiem Pho Tong Tham muu truong Thu nhat, Uy vien thuong vu Đang uy Quan su Trung uong, Uy vien Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam. Ong cung đuoc đe bat tro thanh thanh vien Bo chinh tri, nhung ong tu choi đe tap trung vao hoat đong nghien cuu lich su quan su.
Nam 1980, ong đuoc phong ham Đai tuong, đuoc phan cong cong tac chi đao tong ket chien tranh, chi đao cong tac nha truong quan đoi va cong tac to chuc can bo. Giai đoan nay ong đa tap trung nghien cuu va hoan thanh nhieu tac pham tai lieu co gia tri ve qua trinh xay dung va phat trien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam.


Qua đoi Nua nam truoc ky Đai hoi Đang Cong san Viet Nam VI, mot ky đai hoi đuoc du đoan se co nhung thay đoi lon, mot so loi đon cho rang Hoang Van Thai co nhieu kha nang se đuoc nhan chuc Bo truong quoc phong thay cho tuong Van Tien Dung, va co the tro thanh Chu tich Hoi đong An ninh Quoc gia đau tien cua Viet Nam. Tuy nhien, vao 5 gio 7 phut sang ngay 2 thang 7 nam 1986, ong đot ngot gap mot con đau tim, du đa đuoc đua toi Quan y vien 108 nhung van khong kip cuu chua, tho 71 tuoi (chuc vu Chu tich Hoi đong An ninh Quoc gia trong thuc te cung khong he đuoc Đai hoi VI lap ra nhu loi đon). Sau khi mat, ong đuoc an tang tai Nghia trang Mai Dich, Ha Noi.


Lich su thu phong quan ham Mot so nhan đinh, đanh gia Voi nhung cong hien cua minh, Hoang Van Thai đuoc cac tuong linh đuong thoi đanh gia cao.
Trong bai bao tua đe "Đai tuong Hoang Van Thai – vi tuong tai nang, đuc đo, nguoi hoc tro uu tu cua Chu tich Ho Chi Minh" cua Bao Tap chi Cong san, Nguyen Huy Hieu viet ngay 27/4/2015 Tuong nho Đai tuong Hoang Van Thai, Co Thu tuong Pham Van Đong, đa khang đinh:

– Trong bai "Vi tuong đuc đo cua Quan đoi nhan dan Viet Nam" cua Bao Thai Binh, Duong Hong Anh viet ngay 30 thang 4 nam 2015. "Noi ve pham chat cua Đai tuong Hoang Van Thai, co Tong Bi thu Nguyen Van Linh viet: 

– Trong bai bao tua đe "Vi tuong tham muu loi lac" cua Bao Thanh Nien online, Ngo Vuong Anh viet ngay 9 thang 2 nam 2014: Sinh thoi, Đai tuong Vo Nguyen Giap đa đanh gia ve tuong Hoang Van Thai:

– Trong bai bao tua đe "Đai tuong Hoang Van Thai – vi tuong tai nang, đuc đo, nguoi hoc tro uu tu cua Chu tich Ho Chi Minh" cua Bao Tap chi Cong san, Nguyen Huy Hieu viet ngay 27/4/2015: Co Tong Bi thu Nguyen Van Linh đa đanh gia:

– Trong bai bao tua đe "Đai tuong Hoang Van Thai voi cach mang Viet Nam" cua Bao Thai Binh, Nguyen Van Quang viet ngay 26 thang 4 nam 2015: "Đai tuong Vo Nguyen Giap sau nay đa noi:

– Trong bai "Van nguyen ven nguoi linh thoi binh lua" cua Dien Đoan Doanh nghiep, Thuong tuong, Giao su Hoang Minh Thao trich phong van ve Xep hang tuong linh Viet Nam hien đai :

– Trong bai bao tua đe "Vi tuong tham muu loi lac" cua Bao Thanh Nien online, Ngo Vuong Anh viet ngay 9 thang 2 nam 2014: Tu thoi con o Chien khu Viet Bac, mot so Chien si "Viet Nam moi" (nhung si quan nguoi Nhat o lai Viet Nam theo Viet Minh khang chien chong Phap) trong Bo Tong tham muu đa nhan xet ve tuong Hoang Van Thai:


Khen thuong va vinh danh Đai tuong Hoang Van Thai đuoc nha nuoc Viet Nam va mot so nuoc xa hoi chu nghia khac trao tang nhieu huan, huy chuong:


= Huan chuong, huy chuong Viet Nam =
 Huan chuong Sao Vang (truy tang nam 2007). Huan chuong Ho Chi Minh. Huan chuong Quan cong hang Nhat, Ba. Huan chuong Chien thang hang Nhat. Huan chuong Khang chien hang Nhat. Huan chuong Chien si giai phong hang Nhat, Nhi, Ba. Huan chuong Chien si ve vang hang Nhat, Nhi, Ba. Huy chuong Quan ky quyet thang.


= Huy hieu Viet Nam =
Huy hieu Chien si Đien Bien
Huy hieu Toan thang 1975
Huy hieu Chien dich Ho Chi Minh


= Huan, huy chuong nuoc ngoai =
 Huan chuong co đo  Huy chuong "Tang cuong hop tac quan su" Huy chuong ky niem 40 nam chien thang Ve quoc vi đai 1945 – 1985 Huy chuong chien si chong Phat xit – Tiep Khac Huy chuong "Tang cuong hop tac quan su" – Ba Lan Huy chuong tu do Lao Huy chuong ky niem "60 nam chien thanh lap Quan đoi nhan dan Mong Co"


= Ten đuong =

Ten ong đuoc đat ten cho nhieu tuyen đuong tai cac thanh pho, thi xa, thi tran: Đa Nang, Ha noi, Đong hoi, Quy Nhon,Đien Bien Phu, Huyen Tien hai, Buon ma thuot, Pleiku...


= Nha tuong niem, truong hoc =
Ngay 21 thang 12 nam 2010, tai xa Tay An, huyen Tien Hai, tinh Thai Binh, Uy ban nhan dan huyen Tien Hai cung gia đinh Đai tuong Hoang Van Thai đa to chuc le tuong niem va khoi cong xay dung cong trinh cap nha nuoc "Khu tuong niem Đai tuong Hoang Van Thai" va toi nam 2012 khanh thanh tren con đuong Hoang Van Thai cua xa. Cong trinh đuoc xay dung tren dien tich 2.055,4 m2, tong kinh phi la hon 6 ty đong. Quy mo xay dung gom cac hang muc nha tuong niem chinh, nha truyen thong, nha khach va cac hang muc khac, la noi trung bay hinh anh co Đai tuong, gia đinh va que huong.
Ten ong đuoc đat cho mot truong trung hoc pho thong tai Tien Hai, Thai Binh.


Đoi tu Than phu cua Đai tuong Hoang Van Thai la cu Hoang Van Thuat (1883 – 13 thang 5 nam 1945), la mot thay giao day chu Nho, tung lam Tong su cua tong Đai Hoang, qua đoi trong Nan đoi nam At Dau 1945 o Thai Binh. Than mau la cu ba Nguyen Thi Noi (1883 – 20 thang 2 nam 1964).
Gia đinh ong co 8 anh em: Hoang Van Cau (đa hy sinh), Hoang Van Thuy (1915 – 1955) (do bi co quan tinh nghi la Viet Nam Quoc Dan Đang nen ong đa tu tu), Hoang Van Xiem (1917 – 1986), Hoang Van Thiem (1920 – 1995), Hoang Van Chieu (1924 – 2014), Hoang Thi Hoi (1923 – 2017), Hoang Thi Dan (1926 – 2008), Hoang Si Luu (1930 – 1986).


= Vo va cac con =

Nguoi vo đau tien cua Đai tuong Hoang Van Thai la ba Luong Thanh Binh, nguoi xa Tay An, huyen Tien Hai, tinh Thai Binh, cung tham gia hoat đong cach mang voi ong tai đia phuong tu nam 1939. Ong ba ket hon vao nam 1939. Giua nam 1940, ong bi Phap bat giu nhung nho su giup đo cua ba Binh moi tron thoat đuoc, phai thay ten đoi ho, chuyen len Bac Giang hoat đong. Ong ba that lac nhau mai đen đau nam 1946 moi tim đuoc thong tin. Ve sau, ba Binh lam can bo Ban To chuc Trung uong Đang Cong san Viet Nam. Ong ba co voi nhau 2 nguoi con:
Hoang Minh Diep (1940), con gai, Thuong ta Quan đoi nhan dan Viet Nam
Hoang Quoc An (1964), con trai, Thuong ta Quan đoi nhan dan Viet Nam

Nguoi vo thu hai cua ong la ba Đam Thi Loan, Trung ta Quan đoi nhan dan Viet Nam. Ba la nguoi dan toc Tay, mot trong ba nu chien si đau tien cua Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan luc moi thanh lap va cung la mot trong hai nguoi keo co trong Le Đoc lap to chuc tai Quang truong Ba Đinh ngay 2 thang 9 nam 1945. Ong ba lay nhau vao ngay 15 thang 9 nam 1945 va sinh đuoc 6 nguoi con:
Hoang Quoc Trinh (1946), con trai, Trung ta Quan đoi nhan dan Viet Nam, cuu giam đoc Cong ty Chuyen giao Cong nghe Quoc gia.
Hoang Minh Tuyet (1947), con gai, nguyen giam đoc vien vac xin, Vien Pasteur.
Hoang Minh Nguyet (1949), con gai
Hoang Minh Chau (1951), con gai, Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam, Pho Giao su, Tien si, Thay thuoc nhan dan, cuu bi thu Đang uy, pho giam đoc Benh vien Trung uong Quan đoi 108, mot trong nhung bac si hang đau nganh tim mach cua Viet Nam.
Hoang Quoc Hung (1953), con trai, Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam, cuu Tong Giam đoc Cong ty xuat nhap khau tong hop Van Xuan, Bo Quoc phong.
Hoang Minh Phuong (1954), con gai, Đai uy, Duoc si Quan đoi nhan dan Viet Nam, cuu Tong giam đoc Cong ty duoc Sandoz – Thuy Si tai Viet Nam.


= Cong tac va nang khieu khac =

Đai tuong Hoang Van Thai tung giu chuc vu Chu nhiem Uy ban The duc The thao đau tien cua Viet Nam tu nam 1960 đen 1965.
Ong con la mot nguoi yeu am nhac va la mot nhac cong, co tai keo nhi tu nho. Thoi tre, ong tung thoi ken trong ban nhac le va cung tung sang tac mot so nhac pham tan nhac ma đien hinh la bai hat "Phat co nam tien" sang tac nam 1944, đem truoc buoi le thanh lap Đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan.
Ong thanh thao tieng Trung, tieng dan toc Tay, Nung va mot chut tieng Phap, tieng Nga, tieng Anh.


Tac pham Đai tuong Hoang Van Thai tham gia viet va bien tap nhieu tac pham, bai viet, tai lieu tong ket, nghien cuu ve lich su va hoc thuyet quan su Viet Nam.

May van đe ve chi huy va tham muu (1983)
Cuoc tan cong chien luoc Đong Xuan 1953 – 1952 (1985)
May van đe ve tong ket chien tranh va viet lich su (1985)


Xem them Đam Thi Loan
Phat co nam tien
Pho Hoang Van Thai (Ha Noi)


Chu thich Lien ket ngoai Hoang Van Thai Luu tru ngay 19 thang 9 nam 2016 tai Wayback Machine tren Tu đien bach khoa Viet Nam
Pho Hoang Van Thai Luu tru ngay 19 thang 1 nam 2012 tai Wayback Machine