Foot (phat am gan nhu giong mien Bac "phut"; so nhieu tieng Anh la feet; ky hieu la ft hoac dau phay tren đau ′; tieng Viet co khi dich la bo) la mot đon vi đo chieu dai, trong mot so he thong khac nhau, bao gom he đo luong Anh va he đo luong My. Chieu dai ma no mo ta co the khac nhau theo tung he thong, nhung no đeu khoang tu mot phan tu đen mot phan ba cua met. Đon vi foot su dung pho bien nhat ngay nay la foot quoc te. Co 3 feet trong mot yard va 12 inch trong mot foot.


Đinh nghia = Foot quoc te =
Vao nam 1958 Hoa Ky va cac nuoc trong Khoi Thinh vuong chung Anh đa đinh nghia chieu dai cua yard quoc te la 0,9144 met. Do đo, foot quoc te đuoc đinh nghia la bang voi 0,3048 met (tuong đuong voi 304,8 milimet).
Ky hieu chuan quoc te cua foot la "ft" (xem ISO 31-1, Phu luc A). Trong mot so truong hop, foot con đuoc bieu thi voi mot dau phet (dau phay tren), tuong tu nhu mot dau luoc, va inch voi mot dau ngoac kep. Vi du, 5 feet 2 inch ky hieu thanh 5'2″. Cach su dung nay co the gay nen nham lan, vi dau ' va dau " cung la ky hieu chuan quoc te cho phut goc va giay goc.


= Foot đo đac cua Hoa Ky =
Foot đo đac cua Hoa Ky đuoc đinh nghia chinh xac la 1200/3937 met, xap xi 0,30480061 m. No chi đuoc dung voi nhung đo đac dung trong cac đo đac cua Co quan Đo đac Đat va Bo bien Hoa Ky. No lon hon foot quoc te 610 nm.
Foot đo đac Hoa Ky đuoc dung boi nhung nha đo đac đat đai va nhung nguoi chuyen ve ban đo cho du an va ban đo. Moi bang co quy đinh ve loai foot nao đuoc dung trong đo đac o bang đo. Su khac nhau la rat đang chu y khi chuyen đoi toa đo tren He thong Toa đo Phang cua bang đo.


Nguon goc lich su Đon vi foot đuoc dung trong đo đac đuoc su dung trong hau nhu tat ca cac nen van hoa va thuong đuoc chia thanh 12, đoi khi la 10 inch/ngon cai hoac thanh 16 finger/ngon tay. Foot tieu chuan đau tien đuoc biet đen la tu nen van minh Sumer, khi đo đinh nghia ve foot đuoc ghi tren mot buc tuong vua Gudea cua thanh Lagash vao khoang nam 2575 TCN. Mot so nha khoa hoc suy đoan rang foot cua Đe quoc Anh dua vao mot đon vi đo cua Ai Cap qua nguoi Hy Lap, va sau đo mot foot lon hon đuoc dung boi nguoi La Ma.
Nhieu nguoi tin rang chuan goc cua foot la chieu dai cua mot ban chan nguoi (trong tieng Anh foot la "ban chan"). Đieu nay co ve đung, nhung khi nhung nha cam quyen đia phuong va nhung nha cai tri quoc gia bat đau đo đac va đinh nghia su đo luong, chang co ban chan cua nguoi nao co the đuoc dung lam goc. Trong nhung vung nong nghiep va khong co thuoc đo chuan, nhieu đon vi đo luong thuc su dua vao chieu dai cua mot bo phan nao đo cua con nguoi (hoac nhu so dien tich cay đuoc mot ngay). Theo y nghia đo, ban chan nguoi chinh la nguon goc cua đon vi đo luong goi la "foot" va cung la đinh nghia chieu dai trong mot thoi gian dai. Đe tranh xich mich va phuc vu thong thuong, nhieu lang đa quyet đinh chon chieu dai chuan va thong bao rong rai cho moi nguoi. Đe co the su dung đong thoi nhieu đon vi chieu dai khac nhau dua tren nhung bo phan khac nhau cua co the nguoi va đon vi "tu nhien" khac, nhung đon vi khac nhau đa đuoc đinh nghia lai thanh boi so cua nhau, tu đo cac chieu dai khong con tuong ung voi cac tieu chuan "tu nhien" goc nua. Tien trinh tieu chuan hoa quoc gia bat đau o Scotland vao nam 1150 va o Anh vao nam 1303, nhung nhieu tieu chuan đia phuong khac đa ton tai o ca hai nuoc nay tu rat lau truoc đo.
Co nguoi tin rang su đo luong mot foot Anh bat nguon tu vua Henri I cua Anh, nguoi co ban chan dai 12 inch, va mong muon chuan hoa đon vi đo luong o Anh. Tuy nhien đieu nay co ve khong đung, vi co nhung ghi chep ve nhung tu ngu đa đuoc su dung khoang 70 nam truoc khi ong ra đoi (Laws Æthelstan). No di nhien khong loai tru kha nang tieu chuan cu nay đa đuoc đinh nghia lai ("đinh co") theo ban chan cua nguoi cai tri. Thuc ra, co bang chung rang kieu quy trinh nay la kha pho bien vao thoi xa xua. Noi cach khac, mot ong vua moi co the co gang ap đat mot tieu chuan moi cho mot đon vi đa ton tai, nhung chang phai chan cua ong vua nao cung dai bang voi đon vi đo ngay nay.
Chieu dai mot ban chan trung binh vao khoang 9,4 inch (240 mm) đoi voi nguoi Au Chau hien nay. Khoang 99,6% đan ong Anh co ban chan ngan hon 12 inch. Đa tung co mot no luc đe "giai thich" nhung inch "bi thieu" la do nguoi ta khong đo chan tran, ma đo khi mang giay, do đo co the them vao tu 1 đen 2 inch chieu dai. No tuong đong voi kieu đo thuong dung o nhung noi xay dung, o đo nguoi ta thuong sai buoc trong khi mang giay, chu khong bo chung ra ma đi chan khong.
Tuy nhien đa co ghi chep ve nhung đinh nghia tu thoi xua ve inch dua tren chieu rong (khong phai chieu dai) cua ngon tay cai đa đong vai tro mot chuan rat chinh xac vao thoi đo. Mot trong so nay dua tren so đo trung binh tu ba nguoi đan ong co kich co khac nhau, do đo tao nen mot đo chinh xac va đong nhat đang ngac nhien tren khap đat nuoc ma khong can phai co mot nha thong tri nao ra tay. No cho thay it nhat la tu the ky 12 chieu dai chinh xac cua mot foot thuc su dua tren inch, khong con co giai thich nao khac. Vi chieu dai nay kha gan voi chieu dai cua phan lon ban chan, co ca giay, nen cho phep viec su dung nhung đoi giay đe đo khi khong co dung cu đo chinh xac. Kieu đo khong chinh xac nay se tang them đo sai lech khi dung voi cac boi so cua no, do đo no khong bao gio đuoc dung trong đo đac va xay dung nhung cong trinh phuc tap hon.


Xem them Đon vi đo luong
Lich su đo luong
He thong đo luong
Khoi luong va đo luong
He đo luong Anh
He đo luong My
He đo luong quoc te


Tham khao Lien ket ngoai http://www.knowledgedoor.com/1/Library_of_Units_and_Constants/Group_Index/foot_group.html