Phuong hoang (con đuoc goi la Phung hoang; tieng Trung gian the: 凤凰, phon the: 鳳凰 fenghuang; tieng Nhat: 鳳凰 ho-o; tieng Trieu Tien: 봉황 bonghwang) nguyen thuy la cac con chim trong than thoai cua nguoi dan khu vuc Đong A chiu anh huong cua nen van minh Trung Hoa, ngu tri tren tat ca cac loai chim khac. Truoc đay, con trong đuoc goi la Phuong con con mai đuoc goi la Hoang, nhung ngay nay thi su phan biet đuc, cai đa gan nhu khong con va Phuong cung Hoang đa đuoc tron lan vao nhau thanh mot thuc the giong cai, goi la phuong hoang, đe cho no co the ghep cap voi long (rong), la con vat mang y nghia cua giong đuc. Nguoi Han thuong su dung thanh ngu "Con chau rong" nhu la dau hieu cua viec nhan dang theo chung toc. Phuong hoang con đuoc goi la "con ke"? (鶤雞 kwangai tieng Quang Đong kunji quan thoai) do đoi khi no đuoc dung thay cho con ga trong Can Chi. Tai the gioi phuong Tay, chang han nhu nguoi noi tieng Anh, thuong goi no la Chinese phoenix (phuong hoang Trung Quoc) hoac Asian phoenix (phuong hoang Chau A) đe phan biet no voi phuong hoang phuong tay (phoenix thuong đuoc dich sang tieng Viet la "phuong hoang"), mac du trong kha giong nhau, khai niem cua con vat than thoai nay khong giong khai niem tuong đuong trong van hoa cua nguoi Viet hay Trung Quoc.


Bieu hien Mieu ta pho bien la Phuong Hoang đang tan cong con ran bang mong vuot cua no voi đoi canh dang rong. Nguoi ta ta Phuong Hoang voi cac đac điem la loai vat co đau ga, ham en, co ran, lung rua, đuoi ca va canh khong tuoc voi 5 mau va cao 6 thuoc. Con co mot vai nguoi ta rang Phuong Hoang co phan giong chim tri nhu co đau ga, mo nhan, co hac, vay ca va đuoi cong. No tuong trung cho 6 thien the ma ngay nay co the hieu nom na la: đau la troi, mat la Mat Troi, lung la Mat Trang, canh la gio, chan la đat va đuoi la cac hanh tinh. Long cua no đai dien cho mau sac cua ngu hanh, bao gom: đen, trang, đo va xanh vang.


Nguon goc Hinh anh ve phuong hoang đa xuat hien tai Trung Quoc cach đay rat lau, thong thuong trong cac mieng ngoc va tren cac totem (vat to) may man. No la totem cua cac bo lac mien Đong thoi co đai o Trung Quoc. Cac thuyet ngay nay cho rang no co the la hinh anh đai dien cho mot loai chim lon thoi tien su, tuong tu nhu đa đieu, kha pho bien o Trung Hoa tien su. Co nguoi cho rang, phuong hoang la hien than cua loai chim thuy to (khung long dang chim).
Trong thoi ky nha Han (khoang 2.200 nam truoc), phuong hoang đuoc su dung nhu la bieu tuong cua huong nam, đuoc the hien duoi dang con trong (phuong, 鳳) va con mai (hoang, 凰) quay mat vao nhau. No cung đuoc su dung đe bieu thi cho hoang hau (hay cac phi tan) khi trong cap đoi voi rong la bieu thi cua vua hay hoang đe. No đai dien cho quyen luc ma Thuong đe ban cho hoang hau. Neu hinh anh phuong hoang đuoc su dung đe trang tri nha cua thi no la bieu tuong cho long trung thanh va su trung thuc cua nhung nguoi song trong ngoi nha đo.Ngoai ra loai phuong hoang gan lien voi loai cau Ngo Đong.
Trong van hoa Viet Nam chim Lac la hinh anh khoi thuy va dan đuoc phat trien thanh hinh tuong Phuong Hoang nhu ngay nay qua cac thoi ky phong kien tuong trung cho uoc mo vuot khong gian bat chap giong to thu thach, vuon len voi cao rong nhu khat vong muon đoi chinh phuc bau troi.


Y nghia Phuong hoang co y nghia tich cuc. No la bieu tuong cua đuc hanh va ve duyen dang, thanh nha. Phuong hoang cung bieu thi cho su hoa hop am duong. Theo truyen thuyet, phuong hoang chi xuat hien vao thoi thai binh, va se an minh trong thoi loan lac. Phuong la đe tai trang tri pho bien o Viet Nam, thuoc moi linh vuc nghe thuat.
La hoa than cua Au Co la quoc mau cua dan toc Viet Nam trong truyen thuyet con rong chau tien. Au Co la mot tien nu, con gai mot vi than nui nao đo ma khong phai la Đe Lai cua Than Nong Thi. Nang đi khap bon phuong đe giup đo va chua tri cho nhung nguoi đang lam benh va gap kho khan. Nang co long tu bi va co tai ve y thuat. Mot ngay no, mot con quai vat lam nang so hai. Nang lien bien thanh mot con phuong hoang ma bay đi. Lac Long Quan, la than rong tu bien ca, thay nang đang gap nguy hiem lien cam lay cuc đa va giet ten quai vat. Sau đo tinh yeu đa nay no giua hai nguoi va ho cuoi nhau. Au Co sinh ra mot boc trung co 100 nguoi con đo la to tien nguoi Viet.
Tai Trung Hoa thoi co đai, co the tim thay hinh anh cua phuong hoang trong cac trang tri cua cac đam cuoi hay cua hoang toc, cung voi rong. Đieu nay la do nguoi Trung Quoc coi rong va phuong hoang la bieu tuong cho quan he hanh phuc giua chong va vo, mot kieu an du khac cua am va duong.


Su dung ngay nay "Phuong trao" (鳳爪), mot mon an trong am thuc Quang Đong, la chan ga nau lan voi đau đen.
"Phuong" hay "Hoang" la mot trong so cac ten goi cua con gai (tuong tu nhu "Long" danh cho con trai).
"Long phuong thai" (龍鳳胎) la cau đe bieu thi mot cap con trai, gai song sinh.
Phuong Hoang cung la ten goi cua mot huyen o phia tay tinh Ho Nam, Trung Quoc, truoc đay la mot sanh (廳 hay 厅).
Tai Trieu Tien, no tung đuoc su dung trong hinh ve tren huy hieu cua hoang gia hay cua tong thong.
Chu tuoc, mot trong Tu tuong, đoi khi cung bi nham lan la Phuong hoang, trong khi tren thuc te chung la hai thuc the khac nhau.
Hai con chim Phuong Hoang cuon vao nhau - bieu tuong cua đai truyen hinh Đai Loan.


Trong dan gian Phuong, hay Phuong hoang, Phung, la mot trong 4 tu linh theo tin nguong dan gian Viet Nam va cac nuoc A Đong khac. Phuong co mo dieu hau dai, mao tri, vay ca chep, mong chim ung, đuoi cong... Cac bo phan cua phuong đeu co y nghia cua no: đau đoi cong ly va đuc hanh, mat tuong trung cho mat troi, Mat Trang, lung cong bau troi, canh la gio, đuoi la tinh tu, long la cay co, chan la đat. Nhu vay no tuong trung cho bau troi, khi no bay hoac mua (phuong vu) la tuong trung cho su hoat đong cua vu tru. Vi the phuong la hinh tuong cua thanh nhan, cua hanh phuc. Neu rong co yeu to duong, tuong trung cho vua chua thi phuong lai co yeu to am nen tuong trung cho hoang hau va nguoi đan ba đep.


Xem them Rong
Than thoai Trung Quoc
Phuong hoang (phuong Tay)
Huma (than thoai) tuc chim thien đuong trong than thoai Ba Tu.
Phuong Hoang đuong trong Binh Đang vien o Uji (Vu Tri), Nhat Ban
Tu linh


Chu thich Lien ket ngoai Phuong hoang