Once la mot bo phim nhac kich cua Ireland phat hanh nam 2007, đuoc viet va đao dien boi John Carney. Lay boi canh tai Dublin thuoc Cong hoa Ireland, bo phim do hai nhac cong Glen Hansard va Marketa Irglova thu vai chinh. Ca hai truoc đo tung cung nhau trinh dien duoi nghe danh The Swell Season, đeu sang tac va trinh bay tat ca bai hat goc trong phim.
Thuc hien voi kinh phi chi 112.000 euro (150.000 đo-la My), phim la mot thanh cong lon, khi thu ve trung binh loi nhuan phong ve cao tai Hoa Ky. Phim con đuoc cac nha phe binh đanh gia cao va gianh nhieu giai thuong nhu giai Independent Spirit Award cho "Phim nuoc ngoai xuat sac nhat". Nhac pham "Falling Slowly" cua Hansard va Irglova con thang Giai Oscar cho ca khuc trong phim hay nhat nam 2007, voi phan nhac phim nhan đuoc mot đe cu giai Grammy.


Noi dung Mot nguoi hat rong trac 30 tuoi nguoi Dublin ("Chang trai", do Glen Hansard thu vai) hat va choi guitar tren Đuong Grafton, mot con pho mua sam tai Dublin. Anh phai vat lon voi nhieu gian nan đe bieu dien tren pho. Bi am nhac cua anh lam cho quyen ru, mot co gai cam gio ban hoa nhap cu vo danh tre tuoi nguoi Cong hoa Sec ("Co gai", do Marketa Irglova thu vai) bat chuyen ve bai hat cua anh. Mung ro khi biet anh co the sua chiec Hoover (mot nhan hieu may hut bui tai Anh Quoc va Ireland), co nai ni anh sua lai chiec may đa hu cua co.
Ngay hom sau co tro lai cung chiec may hut bui va tiet lo minh cung la mot nhac cong. Tai mot cua hang nhac cu ma co hay đen choi duong cam, anh day co choi mot trong nhung bai hat cua anh ("Falling Slowly"); ho choi nhac va hat cung nhau. Anh moi co đen cua hieu cua cha minh đe sua chiec may; tren chuyen xe buyt, anh tra loi cau hoi cua co ve noi dung cua cac bai hat: mot nguoi ban gai lau nam đa lua doi anh roi bo đi ("Broken Hearted Hoover Fixer Sucker Guy").
Tai cua hang, co gap cha cua anh (Bill Hodnett). Chang trai dan Co gai đen phong minh, nhung khi anh xin co nan lai mot đem, co cam thay bi xuc pham va bo ve. Ngay hom sau, ca hai nhanh chong lam lanh, khi ho hao huc sang tac, dien tap va thu am nhieu bai hat trong tuan. Co gai tap lai loi mot bai hat cua Chang trai (co đat ten la "If You Want Me"), tu hat lai luc đi tren đuong hay tai mot bua tiec, khi moi nguoi trinh bay tung hung (co bao gom "Gold").
Ca hai tiep tuc tan tinh nhau. Chang trai cu nghi va sang tac ("Lies") ve co ban gai cu (Marcella Plunkett), nguoi đa doi đen Luan Đon. Co gai thuc giuc anh gianh lai co ay. Đuoc Co gai moi ve dung bua toi, Chang trai biet đuoc co đa co mot đua con con chap chung (Kate Haugh) va song cung me (Danuse Ktrestova). Khi anh quyet đinh doi đen Luan Đon, anh muon thuc hien mot ban thu thu cac bai hat cua minh va nho Co gai thu am no cung minh. Ho xoay xo tien bac va danh thoi gian tai phong thu.

Anh biet đuoc co đa ket hon voi mot nguoi chong tai Cong hoa Sec. Khi Chang trai hoi lieu co con yeu chong minh khong, co tra loi bang tieng Sec "Miluju tebe", nhung ben len tu choi dich lai nhung gi minh noi (cho du khong đuoc dich trong phim, cum tu tren co nghia la "Anh moi la nguoi toi yeu."). Sau khi tai lap mot ban nhac cung nhung nguoi hat rong khac (Gerard Hendrick, Alaistair Foley, Hugh Walsh), ho nhanh chong gay đuoc an tuong tu ky su thu am Eamon (Geoff Minogue) voi bai hat đau tien ("When Your Mind's Made Up"). Trong gio nghi vao buoi sang hom đo, Co gai tim thay mot chiec đan duong cam trong phong thu trong va choi mot trong nhung sang tac cua co ("The Hill"). Khi Chang trai hoi Co gai đen Luan Đon cung anh, co đua bon truoc khi ca hai quay ve thuc tai.
Sau khi hoan thanh buoi thu am suot đem, ho đi bo ve nha. Truoc khi chia tay, Co gai tiet lo minh đa noi chuyen voi chong va anh ta se đen o cung co tai Dublin. Chang trai hoi co lieu co the o cung anh mot đem cuoi o Dublin hay khong; co gai cho rang moi chuyen roi se "hanky-panky", nghia la mot "y tuong toi", nhung sau đo lai đong y khi Chang trai nai ni. Sau cung, anh khong the tim đuoc co ay đe noi loi tu biet truoc chuyen bay. Chang trai choi ban thu thu cho cha minh, nguoi gui tien cho anh đe đinh cu tai Luan Đon. Truoc khi đen san bay, Chang trai mua tang Co gai mot chiec đan duong cam va đat chuyen phat đen nha cua co, sau đo goi lai cho ban gai cu, nguoi mung ro vi anh sap đen cung co. Chong cua Co gai (Senan Haugh) sau cung đen Dublin va đoan tu cung co.


Dien vien chinh San xuat Hai dien vien chinh, Hansard va Irglova, đeu la nhung nhac cong chuyen nghiep. Đao dien Carney, tay bass cu trong ban nhac The Frames cua Hansard, đa nho nguoi ban lau nam cua minh đe chia se cac giai thoai ve nguoi hat rong va sang tac cac bai hat cho phim, nhung lai nham vai nam chinh cho dien vien Cillian Murphy, nguoi tung la mot nhac cong rock suyt ky đuoc hop đong truoc khi chuyen sang dien xuat. Murphy cung suyt la mot trong nhung nha san xuat cua phim nhung đa tu choi dien xuat cung Irglova (Irglova sinh 28 thang 2 nam 1988, luc đo chi moi 17 tuoi) va cam thay khong đu kha nang trinh bay cac bai hat co quang rong cua Hansard. Cac nha san xuat phim va nguon tai chinh khac cung len tieng tu choi. Carney sau đo nho Hansard, nguoi tung duy nhat thu vai phu cua nhac cong Outspan Foster trong bo phim nam 1991 The Commitments. Hansard ban đau tu choi, so minh khong the thuc hien đuoc nhung sau khi uoc đinh lien quan toan phan trong giai đoan thuc hien mot du an phim kinh phi thap va than tinh, anh đa đong y.
Phim đuoc san xuat voi mot so tien nho, khoang 75% kinh phi đuoc Bord Scannan na hEireann (The Irish Film Board) đau tu voi mot phan tien cua chinh Carney. Đao dien gui luong cua minh cho hai dien vien chinh va hua se tra mot phan tien cuoi cung cho moi nguoi neu phim thanh cong. Ghi hinh voi đoan lam phim trong 17 ngay, cac nha lam phim phai tiet kiem chi phi bang viec su dung anh sang tu nhien va quay tai nha cua ban be. Canh tiec tung am nhac đuoc quay tai can ho cua Hansard, voi nhung nguoi ban rieng cua anh trong vai nhung nhac cong va nguoi du tiec—me cua anh, Catherine Hansard, cung tham gia đon ca ngan. Cac canh đuong pho tai Dublin đuoc quay ma khong xin phep; vi đuoc quay bang ong may dai nen khong nhieu nguoi nhan ra ho đang lam phim. Ong may dai cung giup cac dien vien khong chuyen thu gian va quen đi chiec may quay, voi nhieu đoan thoai đuoc ho ung khau, nhu trong canh quay nhan vat Co gai noi tieng Sec cung Chang trai, Hansard cung khong biet co ay đang noi gi va phan ung mot cach tu nhien.
Trong khi ghi hinh, Carney co du đoan ve tinh cam dien ra giua hai dien vien chinh, goi Hansard va Irglova la Bogart va Bacall cua anh. Ca hai tro thanh nguoi tinh cua nhau ngoai đoi thuc, cung nhau tham gia luu dien quang ba doc Bac My va song cung nhau trong can ho o Dublin cua Hansard. Hansard, nguoi trac 40 tuoi, biet đen Irglova 6 nam truoc khi thuc hien phim va cu "bao minh rang co ay chi la mot đua tre" khi Irglova chi moi 19 tuoi trong thoi gian đong phim. Sau đo, Hansard khang đinh ho khong con la mot cap nua, khi "chi la nhung nguoi ban tot". Hansard va Irglova đeu kha hai long voi cai ket cua hai nhan vat chinh. Hansard tung chia se "Co mot nha phan phoi Hoa Ky đoi cai ket va muon chung toi hon nhau, toi khong he co hung thu thuc hien va quang ba no chut nao". Ca hai đeu khang đinh minh khong muon theo đuoi nghiep dien vien va đa nhan lai vai dien nay trong tap phim "In the Name of the Grandfather" cua The Simpsons.


Am nhac Album nhac phim đuoc phat hanh ngay 22 thang 5 nam 2007 tai Hoa Ky va tai Ireland vao 4 ngay sau đo. Mot phien ban tuyen chon đuoc phat hanh ngay 4 thang 12 nam 2007 tai Hoa Ky voi 2 bai hat bo sung va mot DVD đinh kem voi nhung man trinh dien truc tiep va phong van ve bo phim. Cac bai hat bo sung la hai phien ban the hien lai cua Van Morrison: "And the Healing Has Begun" cua Hansard va "Into the Mystic" cua Hansard va Irglova.
Cac phien ban khac nhau cua nhung bai hat xuat hien trong phan nhac phim tung đuoc phat hanh vao nam 2006 trong cac album truoc đay cua The Frames (The Cost) va Hansard cung Irglova (The Swell Season). Mot phien ban cu cua bai hat "Say It to Me Now" xuat hien tu album nam 1995 cua The Frames Fitzcarraldo. "All the Way Down" xuat hien lan đau trong album cung ten cua nhac cong The Cake Sale do Gemma Hayes gop giong. Bai hat "Gold" đuoc viet boi ca si kiem sang tac nhac nguoi Ireland Fergus O'Farrell va đuoc Interference trinh bay.


= Tiep nhan =
Album mo đau tai Irish Albums Chart o vi tri thu 20, vuon đen vi tri thu 15 trong tuan ke đen. Sau khi gianh giai Oscar, album đat ngoi đau bang, trong khi "Falling Slowly" vuon đen ngoi A quan. Tai Hoa Ky, album đat đen vi tri thu 10 tren Billboard Albums Soundtracks, thu 27 tren Billboard 200, đat ngoi A quan tren Soundtracks Chart va vi tri thu 4 tren Independent Chart.
Tai giai Grammy 2008, phan nhac phim nhan đuoc mot đe cu cho "Album nhac phim xuat sac nhat", gianh Giai cua Hoi phe binh phim Los Angeles cho Am nhac xuat sac nhat va xep thu 2 trong danh sach "25 album nhac phim kinh đien moi (1983–2008)" cua Entertainment Weekly. Bai hat "Falling Slowly" đuoc đe cu cho "Ca khuc thuoc the loai phim đien anh, truyen hinh hoac cac phuong tien truyen thong" (đe lo ve tay "Love You I Do") va thang Giai Oscar cho ca khuc trong phim hay nhat. Viec đe cu bai hat nay cho giai Oscar tung gay ra tranh cai, vi no tung xuat hien vao nam 2006 trong mot CD do ban nhac The Frames phat hanh, cung nhu trong phim Beauty in Trouble va đuoc bieu dien boi cap đoi nay trong mot so buoi bieu dien o chau Au. Vien Han lam ket luan vi bai hat đuoc sang tac rieng cho bo phim va viec xuat hien o noi cong cong truoc đay, trong thoi gian bo phim đang đuoc quay, voi so luong khong đang ke nen van đu tu cach đe cu.


= Danh sach bai hat =
Tat ca cac ca khuc đuoc viet boi Glen Hansard, ngoai tru noi đuoc ghi chu.


Phat hanh Mot phien ban tho cua phim đuoc Galway Film Fleadh duyet vao ngay 15 thang 7 nam 2006, nhung sau đo bi nhieu lien hoan phim chau Au uy tin tu choi. Du vay, khi đa hoan thanh, phim gianh đuoc mot chan tai Lien hoan phim Sundance ngay 20 thang 1 nam 2007 va Lien hoan phim Dublin vao thang 2 nam 2007.
Phim đuoc trinh chieu tai rap o Ireland vao ngay 23 thang 3 nam 2007, sau đo đuoc phat hanh gioi han tai Hoa Ky vao ngay 16 thang 5 nam 2007. Sau hai tuan phat hanh tai Hoa Ky va Canada, phim dan đau bang xep hang phong ve indieWIRE voi gan 31.000 USD thu ve o moi đia điem. Tinh đen ngay 28 thang 3 nam 2009, Once thu ve gan 9.5 trieu đo-la My tai Bac My va hon 20 trieu đo-la My tren toan cau.
Once đuoc phat hanh tren DVD tai Hoa Ky vao ngay 18 thang 12 nam 2007, va tai Anh Quoc ngay 25 thang 2 nam 2008, voi đinh dang Blu-ray ngay 16 thang 2 nam 2009. Phim đuoc phat hanh đoc quyen tren Amazon voi đinh dang Blu-ray ngay 1 thang 4 nam 2014.


= Đanh gia chuyen mon =
Once nhan đuoc nhung loi tan thuong tu phia cac nha phe binh đien anh. Tren trang mang Rotten Tomatoes, phim nhan đuoc 97% đanh gia tich cuc, cung so điem trung binh 8.3/10, voi dong nhan xet "Mot cau chuyen duyen dang va quyen ru ve tinh yeu va am nhac, Once đa nang cao chuan muc cho dong phim nhac kich đuong đai. Cung phong canh cua Dublin, Once cung hai huoc va tuoi moi". Phim con đat muc "tan duong rong rai" tren trang Metacritic voi so điem 88/100. Steven Spielberg cho rang Once "cho toi đu cam hung đe tru vung nam con lai".
Trong lan phat hanh vao thang 3 nam 2007 tai Ireland, Caroline Hennessy tu RTE cho phim 4/5 sao va goi đay la "mot bau vat khong ngo đen", đong thoi đe cao phan dien xuat va am nhac cua hai dien vien chinh, cho rang ho "trang trai ban than tot o ca hai vai tro". Michael Dwyer tu The Irish Times goi phim "loi cuon mot cach khong cuong lai đuoc" va đe bat viec "Carney neu ro van đe ma khong thuc hien qua suc". 2 thang sau đo, Ebert & Roeper, Richard Roeper va Michael Phillips đeu cho nhung phan hoi tich cuc. Phillips goi đay la "đieu quyen ru nhat ma toi tung xem trong ca nam", "Brief Encounter cua the ky 21", la bo phim nhac kich yeu thich nhat cua anh ke tu Stop Making Sense 1984 va cho rang "Đay co the la bo phim nhac kich xuat sac nhat cua the he".
Trong hai lan cong chieu tai Lien hoan Phim vao nam 2007, phim đeu gianh giai thuong cua khan gia. Phim tiep tuc gianh giai Independent Spirit Award cho "Phim nuoc ngoai xuat sac nhat". Nam 2008, phim xep thu 3 trong danh sach "25 phim lang man xuat sac nhat trong 25 nam gan đay".
Nhieu nha phe binh đien anh Bac My liet phim vao danh sach phim xuat sac cua nam:


Chuyen the san khau Phim đuoc chuyen the thanh vo nhac kich Once, xuat hien lan đau tai New York Theatre Workshop ngay 6 thang 11 nam 2011. Kich ban đuoc chuyen the boi Enda Walsh va đuoc đao dien san xuat boi John Tiffany.
Vao thang 2 nam 2012, vo nhac kich đuoc chuyen sang nha hat Bernard B. Jacobs Theatre cua Broadway, đuoc mo man tu ngay 18 thang 3 nam 2012. Đuoc đao dien boi John Tiffany, dan dien vien bao gom Steve Kazee trong vai Chang trai va Cristin Milioti trong vai Co gai cung boi canh va trang phuc do Bob Crowley đam nhan. Chuong trinh nhan đuoc nhung phan hoi tich cuc, khi The Outer Critics' Circle, Drama League, The New York Drama Critics' Circle va The Tony Awards đeu liet Once la "Vo nhac kich xuat sac nhat".
Phan san xuat phien ban Broadway cua Once đuoc đe cu cho 11 Giai Tony, bao gom "Nhac kich xuat sac nhat", "Nam chinh xuat sac nhat" (Steve Kazee), "Nu chinh xuat sac nhat" (Cristin Milioti), "Nu dien vien gop mat xuat sac nhat" va "Chi đao xuat sac nhat". Ngay 10 thang 6 nam 2012, phim gianh 8 giai Tony, co bao gom "Nhac kich xuat sac nhat", "Chi đao xuat sac nhat", "Nam chinh xuat sac nhat" va "Kich ban xuat sac nhat".


Tham khao Lien ket ngoai Trang mang chinh thuc cua Once tai Anh Quoc
Trang mang chinh thuc cua Once tai Hoa Ky
Once tren Internet Movie Database
Once tai Rotten Tomatoes
Once tai Metacritic
Once tai AllMovie
Once (phim) tai TCM Movie Database