Friedrich Wilhelm Viktor Abert von Hohenzollern, Wilhelm II cua Pho va Đuc, (27 thang 1 nam 1859 – 4 thang 6 nam 1941) la vi Hoang đe (Kaiser) cuoi cung cua Đe quoc Đuc, đong thoi cung la vi Quoc vuong cuoi cung cua Vuong quoc Pho, tri vi tu nam 1888 cho đen nam 1918. Ong la mot trong nhung nhan vat chu chot trong lich su chau Au vao the ky 20, va nhung chinh sach cua ong đong vai tro quyet đinh đoi voi su bung no cua cuoc Chien tranh the gioi lan thu nhat. Thuo thieu thoi, ong lam vao su mau thuan gay gat đoi voi song than cua ong, va đac biet la me cua ong - Vuong nu Victoria, con gai ca cua Nu vuong Victoria nuoc Anh. Ong len noi ngoi luc đa gan 30 tuoi va hai nam sau đo ong cach chuc Thu tuong Otto von Bismarck do bat đong voi chinh sach ngoai giao khon kheo cua Bismarck. Wilhelm II thuc hien chinh sach co lap nuoc Đuc, tao đieu kien cho Nga lien minh voi Phap vao nam 1894. Ong la nguoi co chu nghia quan phiet va chu nghia dan toc cung voi mong muon xay dung luc luong hai quan manh nham đua nuoc Đuc tro thanh cuong quoc hang đau the gioi.
Wilhelm II la mot trong nhung danh nhan lich su co suc hut lon nhat đoi voi hau the. La nguoi co tinh cach mau thuan, ong mong muon tro thanh mot vi vua - chien binh loi lac nhung lai yeu ot. Thua huong Đe quoc Đuc hung manh, ong quyet tam mo mang nen van hoa, nghe thuat, nhac kich va kien truc, voi khong it thanh cong. Chinh sach nay khien ong tu coi minh la vi "Hoang đe hieu hoa" (Friedenskaiser). Tuy khong thich nguoi Do Thai nhung vi Hoang đe khoan dung mot nhom doanh nghiep Do Thai boi le ong nhan thay tam quan trong cua ho. Voi tinh khi khac thuong, ong thuong noi the nay nhung lai lam the khac. Ong cung khuech truong xay dung luc luong Hai quan Đuc, va cuoc chay đua hai quan giua Đe quoc Đuc va Đe quoc Anh chinh la mot nhan to quan trong dan đen quan he ngoai giao toi te giua chinh phu 2 nuoc. Cho đen nam 1914, nuoc Đuc đa co nen kinh te vuot troi so voi Anh, va lon manh hon bat ky mot liet cuong nao khac - mot thanh tuu lay lung cua trieu đai Wilhelm II. Trong khi ay chinh sach co lap nuoc Đuc cua ong gap mot hau qua la nuoc Anh lien minh voi Nga va Phap, mac du Đe quoc Ao-Hung ung ho Đuc. Wilhelm II cung thiet lap lien minh voi Đe quoc Ottoman cua nguoi Tho Nhi Ky.
Du co nguoi to cao ong la ke gay ra cuoc Chien tranh the gioi thu nhat, thuc chat ong đa khong it lan ngan can su bung no va tiep dien cua cuoc chien nay ke tu khi xay ra nhung mam mong cua no, va ca luc no đang tiep dien. Trong chien tranh, vai tro Tong tu lenh toi cao cua ong chi con la danh nghia, bi cac tuong linh Đuc chi phoi. Do su phoi hop kem cua đong minh va nhung sai lam ve chien luoc quan su cua minh, cac chien dich cua Đuc nham đanh nhanh, thang nhanh đeu pha san. Nam 1918, quan Anh, Phap, My phan cong tren khap mat tran, đong thoi cach mang no ra chong lai che đo Wilhelm. Wilhelm buoc phai thoai vi vao nam 1918 va sang Ha Lan ti nan. Ke tu nam 1920, ong sinh song tai nha rieng o Doorn tren đat khach que nguoi. Khi ay, ong van luon khao khat ve nuoc khoi phuc nen quan chu, nhung khi nhan thay Đuc Quoc xa khong muon đieu nay xay ra, ong cat đut quan he voi chinh phu Đuc Quoc xa vao nam 1934, va ong van an tri tai Ha Lan cho đen khi qua đoi vao nam 1941 trong cuoc Chien tranh the gioi lan thu hai.


Đau đoi = Sinh thanh va than the =
Hoang ton Wilhelm la con truong cua Hoang tu Friedrich Wilhelm nuoc Pho (ve sau la Hoang đe Friedrich III) va Vuong nu Victoria cua Anh (thuong đuoc biet đen voi cai ten Vicky trong noi bo gia đinh). Ong sinh tai Cung đien Kronprinzenpalais o kinh đo Berlin vao ngay 27 thang 1 nam 1859. Cac van ban va tai lieu lich su cua Đuc sau nay cho thay rang trong ca sinh cua Victoria đa xay ra mot so truc trac va keo đen hang gio khi đua be so sinh đang o tu the sinh nguoc. Ve sau cung chinh vi su kien nay đa đe lai cho Wilhelm di tat suot đoi ben canh tay trai. Cac đanh gia y te hien đai đa ket luan tinh trang thieu oxy khi sinh cua Wilhelm la do tu the sinh ngoi mong va dung qua nhieu chloroform khien ong bi ton thuong nao tu muc đo nhe va bieu hien la sau nay o hanh vi hieu đong, that thuong va kha nang chu y han che, kha nang xa hoi bi suy giam. Chan thuong đam roi than kinh canh tay nay đa dan đen chung Erb bi liet va tinh trang co the khong tuong đong o canh tay trai ngan hon tay phai khoang 6 inch (15 cm). Nhan thay đieu nay, trong nhung buc anh sau nay Wilhelm chup, ong đieu co gang che giau đi canh tay trai va lam noi bat hon o canh tay phai. Ve sau, cac nha su hoc đa cho rang khuyet tat nay anh huong rat nhieu đen su phat trien cam xuc cua ong trong đo tuoi truong thanh.


Tuoi tre cua Wilhelm II = Thieu thoi =

La chau trai đau tien cua Victoria cua Anh, Wilhelm tu nho đa đuoc tiep xuc voi cac thanh vien đuong thoi trong Vuong that Anh. Nam 1863, ong đuoc đua đen Anh đe co mat trong đam cuoi cua con trai ca cua Nu vuong Victoria, nguoi ma ong goi la cau, Bertie (sau nay la Quoc vuong Edward VII) va Alexandra cua Đan Mach trong trang phuc truyen thong cua nguoi Scotland. Trong buoi le, Vuong tu Alfred, khi đo moi muoi tam tuoi, đuoc giao nhiem vu đe mat va đam bao su trat tu cho Wilhelm bon tuoi. Alfred đuoc Wilhelm goi bang cau. Su tinh nghich va tinh nang đong cua ong đa gay nhieu phien toai cho Alfred, trong buoi le nay Wilhelm đa đe doa va can Alfred khi co gang kiem che tinh nang đong nay cua ong. Nu vuong Victoria đa bo lo co hoi chung kien vu viec nay. Đoi voi cac thanh vien trong gia đinh, Nu vuong duong nhu yeu men Wilhelm hon ca, trong mat cua Victoria cua Anh, ba thuong đanh gia chau minh la "mot đua tre thong minh, than yeu, ngoan ngoan va la niem yeu thich tuyet voi cua Vicky yeu quy cua ta".
Me cua ong, Thai tu phi Victoria, bi am anh boi canh tay co tat cua ong, ba thuong tu trach ban than va khang khang rang ong sau nay phai tro thanh mot tay đua cu khoi. Y nghi cua Victoria rang Wilhelm, voi tu cach la nguoi thua ke ngai vang, khong the cuoi ngua la đieu khong the chap nhan đuoc đoi voi ba. Cac bai hoc cuoi ngua đa bat đau khi Wilhelm len tam tuoi va la mot van đe ve suc ben đoi voi ong. Trong nhieu lan, khi đuoc đat len lung ngua, Wilhelm lien tuc la khoc nhung bat buoc phai hoc tung buoc nho trong viec đieu khien ngua. Thoi gian nay, bat chap nhung giot nuoc mat cua vi Hoang ton va nhung cu truot nga het lan nay đen lan khac, me ong, Victoria van kien quyet va cuoi cung sau nhieu tuan nhu vay ong đa co the giu đuoc thang bang va đieu khien ngua thuan thuc.

Wilhelm, tu sau tuoi, đa đuoc kem cap va chiu anh huong lon tu nguoi thay 39 tuoi, Georg Ernst Hinzpeter. Sau nay ong đa viet rang "thuc su la mot nguoi thay tot. Lieu ong ay co phai la gia su phu hop voi toi hay khong, toi khong dam quyet đinh. Nhung nhung đau kho đa gay ra cho toi trong nhung lan cuoi ngua, chac chan thuoc ve loi cua than mau toi." Khi con la mot thieu nien, ong đa đuoc giao duc o Kassel tai Friedrichsgymnasium. Vao thang 1 nam 1877, khi hoc xong trung hoc va vao ngay sinh nhat thu muoi tam cua minh, ong nhan đuoc mot mon qua tu ba ngoai, Nu vuong Victoria la huan chuong Order of the Garter. Wilhelm so huu tri thong minh nhanh nhen, nhung đieu nay thuong bi lu mo boi tinh khi nong nay cua chinh ong. Sau nhung nam o Kassel, ong đa trai qua bon nhiem ky tai Đai hoc Bonn đe nghien cuu luat va chinh tri. Wilhelm tro thanh thanh vien cua Quan đoan đoc quyen Borussia Bonn.
La mot hoang ton cua Vuong toc Hohenzollern, Wilhelm ngay tu khi con nho đa đuoc tiep xuc voi xa hoi quan phiet cua tang lop quy toc Pho. Đieu nay đa co anh huong rat lon đen ong va khi truong thanh, Wilhelm hiem khi bi bat gap mac thuong phuc. Nen van hoa quan su sieu nam tinh cua Pho trong thoi ky nay đa đong khung nhieu vao ly tuong chinh tri va cac moi quan he ca nhan cua ong. Hoang ton rat nguong mo cha ong, Thai tu Friedrich, nguoi đa đuoc con trai minh nhin bang mot tinh yeu va su kinh trong sau sac. Vi the cua cha nhu mot nguoi anh hung trong cac cuoc chien tranh thong nhat đa phan lon giup cung co cho thai đo cua ong tu khi con tre va cung nhu sau nay; nhung quan he tinh cam chat che giua cha va ong khong đuoc khuyen khich trong xa hoi chinh tri Đuc vao thoi điem đo. Song, khi tiep xuc voi cac đoi thu chinh tri cua Thai tu Frederick, Wilhelm bat đau co nhieu cam xuc xung quanh hon đoi voi cha minh, nhan thay anh huong cua me ong đoi voi cha, mot nhan vat ma ong cho rang đang le phai so huu tinh đoc lap va suc manh nam tinh. Hoang ton Wilhelm cung than tuong ong noi cua minh, Hoang đe Wilhelm I, ong la mot hinh mau trong nhung no luc sau nay đe nuoi duong su sung bai nguong mo cua Hoang đe Đuc đau tien la "Wilhelm I Đai đe". Tuy nhien, ong co mot moi quan he khong tot đep voi me cua minh.


= Giao duc =

Wilhelm chong lai nhung no luc cua cha me ong va đac biet la me, Cong chua Victoria, đe giao duc ong theo tinh than chu nghia tu do cua Anh. Thay vao đo, ong đong y voi su ung ho cua cac gia su đoi voi che đo cai tri chuyen quyen, va dan dan tro nen pho bien o Pho mot cach triet đe duoi anh huong cua no. Do đo, ong tro nen xa lanh voi cha me, nghi ngo ho đat loi ich cua nuoc Anh len hang đau hon la Đuc va Pho. Wilhelm I, xem chau trai minh, đuoc giao duc chu yeu boi Cong chua Victoria đa truong thanh. Khi Wilhelm gan 21 tuoi, Hoang đe quyet đinh đa đen luc chau trai cua ong nen bat đau giai đoan quan su chuan bi cho ngai vang. Ong đuoc bo nhiem lam trung uy cho Trung đoan Can ve đau tien đong tai Potsdam. "Trong đoi Ve binh" Wilhelm noi, "Toi thuc su tim thay gia đinh, ban be, so thich cua minh—moi thu ma toi co cho đen thoi điem đo đeu phai lam ma khong co." Khi con la mot cau be va mot sinh vien, cach cu xu cua ong rat lich su va de men; nhung voi tu cach la mot si quan quan đoi sau nay, ong đa bat đau đi đung nghiem khac va noi nang tho lo bang giong đieu ma ong cho la phu hop voi mot si quan Pho.
Theo nhieu cach, Wilhelm la nan nhan cua vi tri thua ke va nhung muu đo cua thu tuong đuong thoi, Otto von Bismarck. Khi Wilhelm o đo tuoi đoi muoi, Bismarck co gang tach ong khoi cha me (nhung nguoi phan đoi Bismarck va cac chinh sach cua ong) voi mot so it thanh cong. Bismarck đa len ke hoach su dung hoang ton tre tuoi nhu mot vu khi chong lai cha me đe duy tri su thong tri chinh tri cua rieng minh. Wilhelm do đo đa phat trien mot moi quan he bat on voi cha me ong, nhung đac biet la voi me ong, mot cong chua nguoi Anh. Trong mot lan boc phat vao thang 4 nam 1889, Wilhelm tuc gian am chi rang "mot bac si nguoi Anh đa giet cha toi, va mot bac si nguoi Anh đa lam que canh tay toi - đo la loi cua me toi, nguoi ma đa khong cho phep mot bac si nguoi Đuc nao tham gia vao suc khoe hoac gia đinh truc he cua ba ay".
Khi con tre, Wilhelm đa yeu mot trong nhung nguoi em ho minh la Elisabeth cua Hessen va Rhein. Nhung đa bi ba tu choi va tiep đo đa ket hon voi gia đinh Hoang gia Nga (Romanov). Nam 1880, ong đinh hon voi Auguste Victoria xu Schleswig-Holstein (thuong đuoc goi la "Dona"). Hai nguoi ho ket hon vao ngay 27 thang 2 nam 1881, va keo dai trong bon muoi nam cho đen khi ba qua đoi vao nam 1921. Trong khoang thoi gian muoi nam, tu nam 1882 đen nam 1892, Augusta Victoria sinh đuoc bay nguoi con, sau con trai va mot con gai.
Bat đau tu nam 1884, Bismarck bat đau ung ho viec Wilhelm I cu chau trai cua minh đi lam nhiem vu ngoai giao, mot đac an bi tu choi đoi voi Thai tu Frederick. Nam đo, Wilhelm đuoc cu đen Nga o St.Petersburg đe tham du le mung tuoi cua Tsesarevich Nicholas, muoi sau tuoi (sau nay la Nikolai II). Hai nam sau, ong đuoc ong noi, Wilhelm I đua đen gap Hoang đe Franz Joseph I cua Ao-Hungary. Nam 1886, cung nho Herbert von Bismarck, con trai cua Thu tuong, Wilhelm bat đau đuoc đao tao hai lan mot tuan tai Bo Ngoai giao. Wilihelm cung la mot trong nhung thanh vien đai dien cho Đuc tham du le ky niem - Đai le Vang cua Nu vuong Victoria cua Lien hiep Anh tai Luan Đon.


Hoang đe nuoc Pho Ngay 9 thang 3 nam 1888, ong noi cua ong, Wilhelm I qua đoi tai Berlin va cha ong len ngoi voi vuong hieu la Frederick III, Hoang đe Đuc. Tuy nhien, ong đa trai qua mot can benh ung thu vom hong khong the chua khoi va đa danh tat ca 99 ngay trong trieu đai đau tien cua minh đe chong choi voi can benh nay truoc khi ong qua đoi. Vao ngay 15 thang 6 cung nam, Wilhelm voi tu cach mot Hoang Thai tu len ke vi lam Hoang đe Đuc va Vua nuoc Pho o tuoi 29. Thoi tre ong mac du la mot nguoi rat nguong mo Otto von Bismarck, nhung tinh thieu kien nhan đac trung cua ong đa som đua ong vao cuoc xung đot voi Bismarck, nhan vat thong tri khi thanh lap đe quoc cua ong. Wilhelm phan đoi chinh sach đoi ngoai can trong cua Bismarck, thich su banh truong manh me va nhanh chong đe bao ve "vi tri mat troi" cua nuoc Đuc. Hon nua, vi Wilhelm quyet tam cai tri cung nhu tri vi khong giong nhu Wilhelm I. Trong khi la thu cua hien phap hoang gia trao quyen hanh phap cho hoang đe, truoc đo Wilhelm I đa bang long đe lai viec quan ly cho Bismarck. Nhung xung đot ban đau giua Wilhelm va te tuong cua ong đa som đau đoc moi quan he giua hai nguoi nay. Bismarck tin rang Wilhelm la mot nguoi nhe nhang va co the bi thau tom, va ong to ra it ton trong cac chinh sach cua Wilhelm vao cuoi nhung nam 1880. Su chia re cuoi cung giua quan chu va chinh khach xay ra ngay sau no luc cua Bismarck nham thuc hien mot đao luat chong Chu nghia xa hoi sau rong vao đau nam 1890.


Tri vi = Mau thuan voi Bismarck =

Wilhelm bi cao buoc la bac bo "chinh sach đoi ngoai hoa binh" cua Bismarck va thay vao đo am muu voi cac tuong linh cap cao đe lam viec "co loi cho mot cuoc chien tranh xam luoc". Bismarck noi voi mot phu ta, "Nguoi thanh nien đo muon chien tranh voi Nga, va muon rut kiem ngay lap tuc neu anh ta co the. Toi se khong can thuoc ve phe nao ca." Bismarck, sau khi gianh đuoc đa so su ung ho trong Quoc hoi vao chinh sach cua minh đa quyet đinh thuc đay thong qua luat lam cho cac Bo luat Chong Chu nghia Xa hoi cua ong tro thanh vung chac. Phan lon Đang Bao thu Đuc va Đang Tu do Quoc gia ung ho viec đua ra cac đao luat co mot loi the vung vang, voi mot ngoai le: quan đoi co quyen truc xuat nhung ke kich đong Xa hoi chu nghia.
Khi cuoc tranh luan dien ra, Wilhelm ngay cang quan tam nhieu hon đen cac van đe xa hoi, đac biet la viec đoi xu voi nhung cong nhan mo đa đinh cong nam 1889. Ong thuong xuyen tranh luan voi Bismarck trong hoi đong đe lam ro vi tri cua minh trong chinh sach xa hoi. Nhung Bismarck hoan toan khong đong y voi cac chinh sach ung ho lien đoan lao đong cua ong va tim cach pha vo cac chinh sach đo. Bismarck, cam thay bi ap luc va khong đuoc đanh gia cao boi vi Hoang đe tre tuoi nay, Bismarck đa tu choi ky mot tuyen bo lien quan đen viec bao ve nguoi lao đong cung voi Wilhelm nhu theo yeu cau cua Hien phap Đuc.
Trong khi Bismarck truoc đay đa bao tro cho đao luat an sinh xa hoi mang tinh buoc ngoat, thi đen nam 1889–90, ong đa phan đoi du doi su gia tang cua lao đong co to chuc. Đac biet, ong phan đoi viec tang luong, cai thien đieu kien lam viec va đieu chinh quan he lao đong. Hon nua, chinh phu lien minh chuyen đoi ma Bismarck đa co the duy tri tu nam 1867, cuoi cung đa mat đa so ghe trong Reichstag. Su đo vo quan he cuoi cung giua Bismarck va Che đo quan chu chuyen che xay ra khi Bismarck tim kiem đa so nghi vien moi sau khi Kartell cua ong ta bi bo phieu tu quyen do su that bai cua Luat chong xa hoi chu nghia. Cac quyen luc con lai trong Reichstag la Đang Trung tam Cong giao va Đang Bao thu.
Trong hau het cac he thong nghi vien, nguoi đung đau chinh phu phu thuoc vao su tin nhiem cua đa so nghi vien va co quyen thanh lap lien minh đe duy tri đa so nguoi ung ho. Tuy nhien, trong mot nen quan chu chuyen quyen, thu tuong cung khong the đu kha nang đe tro thanh ke thu cua quan vuong vi ho co rat nhieu cach theo y minh đe am tham ngan chan cac muc tieu chinh sach cua thu tuong. Vi nhung ly do nay, Wilhelm tin rang ong co quyen đuoc thong bao truoc khi Bismarck bat đau cac cuoc đam phan lien minh voi phe đoi lap.
Sau mot cuoc tranh cai đa xay ra tai đien trang cua Bismarck ve viec ong bi cao buoc la khong ton trong che đo quan chu. Bismarck, lan đau tien bi cuon vao mot cuoc khung hoang ma ong khong the xoay so đe co loi cho ban than va tham chi ong đa viet mot la thu tu chuc đe chi trich su tham gia cua Wilhelm vao ca chinh sach đoi ngoai va đoi noi, nhung la thu nay chi đuoc cong bo sau khi Bismarck qua đoi.
Le khai mac Reichstag vao ngay 6 thang 5 nam 1890, Wilhelm tuyen bo rang van đe cap bach nhat la ''viec mo rong hon nua du luat lien quan đen viec bao ve nguoi lao đong''. Vi vay, vao nam 1891, Reichstag đa thong qua Đao luat Bao ve Nguoi lao đong, trong đo cai thien đieu kien lam viec, bao ve phu nu va tre em va đieu chinh quan he lao đong.


= Cach chuc Bismarck =
Truoc nhung loi yeu cau cua Wilhelm, Thu tuong Otto von Bismarck quyet đinh tu chuc vao nam 1890, o tuoi 75. Bismarck đuoc thay the boi Leo von Caprivi lam Thu tuong Đuc va Bo truong kiem Tong thong Pho. Trong chinh sach đoi ngoai, Bismarck đa đat đuoc su can bang loi ich mong manh giua Đuc, Phap va Nga - hoa binh đa o trong tam tay va Bismarck đa co gang giu no theo cach đo bat chap tinh cam ngay cang tang cua nguoi dan đoi voi Anh (lien quan đen cac thuoc đia) va đac biet la chong lai Nga. Voi viec Bismarck bi cach chuc, nguoi Nga mong đoi mot su đao nguoc chinh sach o Berlin, vi vay ho nhanh chong đat đuoc thoa thuan voi Phap, bat đau mot qua trinh ma đen nam 1914, phan lon la co lap Đuc. 

Trong nhung nam sau đo, Bismarck đa tao ra "Bismarck myth"; quan điem (ma mot so nha su hoc lap luan đa đuoc xac nhan boi cac su kien sau đo) rang yeu cau cua Wilhelm đoi voi viec tu chuc cua Bismarck đa pha huy bat ky co hoi nao ma Đe quoc Đuc tung co ve mot chinh phu on đinh va hoa binh quoc te. Theo quan điem nay, Wilhelm goi đo la "The New Course" tuc khi con tau cua nha nuoc Đuc đi chech huong mot cach nguy hiem, no đa truc tiep dan đen su tan sat cua The chien thu nhat va thu hai.

Khi bo nhiem Caprivi va sau đo la Hohenlohe, Wilhelm đa bat tay vao "Lo trinh moi" trong lich su, trong đo ong hy vong se gay anh huong truc tiep đen quyet đinh cua chinh phu. Nuoc Đuc trong thoi đai nay, co mot đieu ro rang giua su khac biet ton tai giua Hoang đe va nguoi hau chinh tri (am chi Thu tuong Đuc) trong "Ky nguyen Wilhelmine". Cac thu tuong nay la cong chuc cap cao chu khong phai la chinh khach day dan kinh nghiem nhu Bismarck truoc đay. Wilhelm muon loai tru su xuat hien cua mot khac nhu Bismarck, nguoi ma ong thuong cam ghet va goi la "mot ke giet nguoi gia hu hong".
Ve sau, khi nghi huu va cho đen cuoi đoi, Bismarck đa tro thanh nguoi chi trich gay gat cac chinh sach cua Wilhelm, nhung tren thuc te neu khong co su ho tro cua Wilhelm, rat it co hoi đe Bismarck co anh huong quyet đinh đen chinh sach.
Vao đau the ky 20, Wilhelm bat đau tap trung vao chuong trinh nghi su thuc su cua minh: thanh lap Hai quan Đuc co the sanh ngang voi Anh va cho phep Đuc tuyen bo minh la mot cuong quoc the gioi. Ong ra lenh cho cac nha lanh đao quan đoi cua minh đoc cuon sach cua Đo đoc Alfred Thayer Mahan ''Anh huong cua suc manh bien đoi voi lich su'', va danh hang gio đe ve phac thao nhung con tau ma ong muon đong. Bulow va Bethmann Hollweg - nhung thu tuong trung thanh cua ong, cham soc cac van đe đoi noi va cac quyet đinh đuoc cho la ''lap di'' cua Wilhelm tai thoi điem nay đa bat đau lan truyen nhu mot su bao đong cho cac thu tuong chau Au.


Tinh cach Cac nha su hoc đa thuong xuyen nhan manh vai tro cua tinh cach Wilhelm II trong viec đinh hinh trieu đai cua ong. Theo, Thomas Nipperdey ket luan rang:

...ong ay co nang khieu, voi su hieu biet nhanh chong, đoi khi xuat chung va cung co so thich ve cong nghe, ky thuat, cong nghiep, khoa hoc hien đai nhung đong thoi cung hoi hot, voi vang, bon chon, khong the thu gian, khong co bat ky muc đo nghiem tuc nao sau sac hon, khong co bat ky mong muon lam viec cham chi hoac no luc đe nhin thay moi thu đen cung, khong co bat ky cam giac tinh tao nao ve su can bang va ranh gioi, hoac tham chi đoi voi thuc te va cac van đe thuc te khong the kiem soat va hiem co kha nang hoc hoi tu kinh nghiem hay tuyet vong đe đuoc vo tay va thanh cong - nhu Bismarck đa noi tu rat som trong cuoc đoi minh, ong ay muon moi ngay đeu la sinh nhat cua minh—lang man, đa cam, khong chac chan va kieu ngao, voi su tu tin va ham muon the hien vo cung. Khi con la mot hoc vien thieu nien - nguoi khong bao gio co giong đieu cua cac si quan va dung cam muon đong vai lanh chua toi cao, đay so hai hoang mang ve mot cuoc song đon đieu khong co bat ky su đa dang nao, va khong muc đich, benh hoan trong long cam thu cua ong ay đoi voi nguoi me nguoi Anh cua minh.

Nha su hoc David Fromkin noi rang Wilhelm co moi quan he yeu ghet voi nuoc Anh. Theo Fromkin "ngay tu đau, phe nua Đuc cua Wihelm đa co chien tranh voi phe nua Anh. Ong ay cuc ky ghen ti voi nguoi Anh, muon tro thanh nguoi Anh, muon tro thanh nguoi Anh gioi hon nguoi Anh, đong thoi ghet ho va buc boi vi ong khong bao gio co the đuoc ho chap nhan hoan toan".
Langer va cac cong su đa tung nhan manh nhung hau qua quoc te tieu cuc ve tinh cach that thuong cua Wilhelm: "Ong ta tin vao vu luc, va su song sot cua nhung nguoi khoe nhat'' trong chinh tri trong nuoc cung nhu đoi ngoai... William khong thieu thong minh, nhung thieu on đinh, nguy trang cho su bat an sau sac cua minh bang cach noi chuyen venh vao va cung ran. Wilhelm thuong xuyen roi vao tram cam va cuong loan. Su bat on ca nhan cua ong đuoc the hien qua nhung sai sot trong chinh sach. Ong khong quan tam nhieu đen viec đat đuoc cac muc tieu cu the, nhu truong hop cua Bismarck va cung nhu viec khang đinh y chi cua minh.


= Thai đo đoi voi đao Hoi =
Wilhelm II co quan he than thien voi Hoi giao. Ong tu mo ta minh la "ban" voi "300 trieu nguoi Mo ha met giao". Sau chuyen đi đen kinh đo Constantinople (ma ong đa đen tham ba lan - mot ky luc bat bai đoi voi bat ky quan vuong chau Au nao) vao nam 1898, Wilhelm đa viet cho Nicholas II rang, 

Neu toi đen đo ma ban than khong thuoc ve bat ky ton giao nao ca, chac chan toi đa tro thanh nguoi Mo ha met giao!

đe đoi pho voi su canh tranh chinh tri giua cac giao phai Co đoc đe xay dung cac nha tho va tuong đai lon hon va hoanh trang hon, đieu nay đa khien cac giao phai nay to ra sung bai than tuong va khien nguoi Hoi giao roi bo su điep Co đoc.


= Chu nghia bai Do Thai =
Theo Lamar Cecil ket luan:

Wilhelm khong bao gio thay đoi, va trong suot cuoc đoi minh, ong tin rang nguoi Do Thai phai chiu trach nhiem nghiem trong, phan lon thong qua su noi bat cua ho tren bao chi Berlin va trong cac phong trao chinh tri canh ta, vi đa khuyen khich phan đoi su cai tri cua ong. Đoi voi ca nhan nguoi Do Thai, tu cac doanh nhan giau co va cac nha suu tap nghe thuat lon đen nhung nguoi cung cap hang hoa trang nha trong cac cua hang o Berlin, ong rat quy trong, nhung ong đa ngan can cac cong dan Do Thai co su nghiep trong quan đoi va đoan ngoai giao va thuong xuyen su dung ngon tu lang ma chong lai ho.

Nam 1918, Wilhelm đe xuat mot chien dich chong lai "Nguoi Do Thai-Bolshevik" o cac nuoc Baltic, trich dan vi du ve nhung gi nguoi Tho Nhi Ky đa lam voi nguoi Armenia vai nam truoc đo.
Vao ngay 2 thang 12 nam 1919, Wilhelm viet thu cho Thong che August von Mackensen, to cao viec thoai vi cua chinh minh la "su xau ho sau sac nhat, ghe tom nhat tung gay ra cho mot nguoi trong lich su, nguoi Đuc đa tu lam cho chinh ho... bi bo lac nuoi duong va lua doi cua Judah... Đung bao gio nguoi Đuc quen đieu nay, cung nhu khong đuoc nghi ngoi cho đen khi nhung ky sinh trung nay bi tieu diet va bi tieu diet khoi đat Đuc!". Wilhelm tin rang nguoi Do Thai la mot "moi phien toai ma nhan loai phai thoat khoi bang cach nay hay cach khac." Ong noi "Toi tin rang đieu tot nhat se bang khi ga!".


Nhung moi quan he La chau cua Nu vuong Victoria, Wilhelm la anh ho đoi mot cua vi vua tuong lai George V cua Vuong quoc Anh, cung nhu Vuong hau Marie cua Romania, Maud cua Na Uy, Victoria Eugenie cua Tay Ban Nha va Hoang hau Alexandra cua Nga. Nam 1889, em gai cua ong, Sophie, ket hon voi Constantine I cua Hy Lap trong tuong lai. Wilhelm tuc gian khi em gai minh đa cai đao Luther sang Chinh thong giao Hy Lap; ve sau do quan he bat on giua em gai, ong đa cam Sophia nhap canh vao Đuc trong vai nam sau đo.

Cac moi quan he gay tranh cai nhat cua Wilhelm la voi cac moi quan he cua ong voi nguoi Anh. Wilhelm tung khao khat su chap nhan cua ba minh, Nu vuong Victoria, va nhung nguoi con lai trong gia đinh ba. Mac du thuc te la Victoria cua Anh luon ay đoi xu voi ong mot cach lich su va te nhi, nhung nhung nguoi than khac cua ong phan lon lai tu choi chap nhan ong ay.
Ong co mot moi quan he đac biet toi te voi chu Bertie cua minh, Than vuong xu Wales (ve sau la Vua Edward VII). Ve ban than Wilhelm, ong luon muon moi nguoi xem va cung nhu đoi xu voi minh nhu mot vi vua. Giua nam 1888 va 1901, Wilhelm tung phan no voi chu cua minh, Than vuong xu Wales vi ly do mac du la nguoi thua ke ngai vang cua Anh, nhung lai đoi xu voi Wilhelm khong phai nhu mot vi vua tri vi, ma chi đon thuan la mot nguoi chau khac. Edward, Than vuong xu Wales khong đuoc long nguoi chau Wilhelm, ong tung đuoc Wilhelm goi mot cach cham biem la "con cong gia" đi cung voi tuoc vi cua ong. Bat đau tu nhung nam 1890, Wilhelm đa đen Anh tham du Tuan le Cowes tren Đao Wight va thuong thi đau voi chu cua minh trong cac cuoc đua du thuyen. Vo cua Edward, Alexandra - cong chua cua Đan Mach, cung khong ua Wilhelm. Ngay ca khi ong chua len ngoi vao thoi điem đo, Alexandra cam thay tuc gian ve viec quan Pho chiem giu Schleswig-Holstein tu que huong cua ba vao nhung nam 1860, va cung kho chiu vi cach đoi xu cua Wilhelm voi me minh. Mac du co quan he khong tot voi nhung nguoi than o Anh, khi nhan đuoc tin Nu vuong Victoria qua đoi tai Nha Osborne vao thang 1 nam 1901, Wilhelm lap tuc đen Anh va o ben giuong ba khi ba qua đoi, va ong van du tang le. Sau nay, ong cung co mat trong đam tang cua Vua Edward VII vao nam 1910.
Nam 1913, Wilhelm to chuc mot đam cuoi xa hoa o Berlin cho co con gai duy nhat cua minh, Viktoria Loise. Trong so cac khach moi trong đam cuoi co anh em ho cua ong la Sa hoang Nicholas II cua Nga va Vua George V, va vo cua George, Vuong hau Mary.


Đoi ngoai Chinh sach đoi ngoai cua Đuc duoi thoi Wilhelm II đa phai đoi mat voi mot so van đe đang ke. Co le van đe ro rang nhat la ong la mot nguoi thieu kien nhan va chu quan trong cac phan ung cua minh thuong bi anh huong manh boi tinh cam va su boc đong. Ca nhan ong khong đu trang bi đe đieu hanh chinh sach đoi ngoai cua Đuc theo mot lo trinh hop ly. Ngay nay nguoi ta đa cong nhan rong rai rang nhung hanh đong ngoan muc khac nhau ma ong thuc hien tren pham vi quoc te thuong đuoc gioi tinh hoa chinh sach đoi ngoai cua Đuc khuyen khich mot phan, chang han nhu buc đien Kruger nam 1896, trong đo Wilhelm chuc mung Tong thong Paul Kruger vi đa ngan can Cong hoa Transvaal truoc khi bi thon tinh boi Đe che Anh trong Cuoc đot kich Jameson. Du luan Anh đa kha ung ho Wilhelm trong 12 nam đau tien ong len ngoi, nhung no đa tro nen toi te vao cuoi nhung nam 1890. Trong Chien tranh the gioi thu nhat, ong tro thanh muc tieu trung tam cua tuyen truyen chong Đuc cua nguoi Anh va hien than cua mot ke thu đang ghet.

Wilhelm đa gieo rac noi lo so ve mot nguy co ma ong đang co gang thu hut cac nha cam quyen chau Au khac ma ho phai đoi mat khi xam luoc Trung Quoc đuoc it cac nha lanh đao khac chu y đen. Wilhelm đa su dung chien thang cua Nhat Ban trong Chien tranh Nga-Nhat đe co gang kich đong noi so hai o phia tay ve nguy co ma ho phai đoi mat truoc neu Nhat Ban hoi sinh. Ong tuyen bo se lien minh voi Trung Quoc đe đanh chiem phia tay. Duoi thoi ong, nuoc Đuc đa đau tu vao viec cung co cac thuoc đia cua minh o Chau Phi va Thai Binh Duong, nhung rat it thu đuoc loi nhuan va tat ca đeu bi mat trong Chien tranh the gioi thu nhat. O Tay Nam Phi (nay la Namibia), mot cuoc noi day cua nguoi ban xu chong lai su cai tri cua Đe quoc Đuc đa dan đen Cuoc diet chung Herero va Namaqua, mac du cuoi cung Wilhelm đa ra lenh dung lai.
Mot trong so it lan Wilhelm thanh cong trong linh vuc ngoai giao ca nhan la vao nam 1900, ong ung ho cuoc hon nhan cua Tong cong tuoc Franz Ferdinand cua Ao voi Nu ba tuoc Sophie Chotek, trai voi mong muon cua Hoang đe Franz Joseph I cua Ao. Vao nam 1913, khi con gai ong la Viktoria Luise ket hon voi Cong tuoc xu Braunschweig đa giup han gan ran nut giua Vuong toc Hanover va Vuong toc Hohenzollern sau khi Pho sap nhap Hanover vao nam 1866.


= Bai phat bieu Hun nam 1900 =
Phong trao Nghia Hoa Đoan - mot cuoc noi day chong ngoai bang o Trung Quoc, đa bi mot luc luong quoc te gom quan Anh, Phap, Nga, Ao, Y, My, Nhat va Đuc dap tat vao nam 1900. Bai dien van tu biet cua Wilhelm voi nhung nguoi linh theo tinh than cua nguoi Huns đa tro thanh mot bai hung bien ruc lua cua ong the hien ro ve tam nhin đoi voi Đuc nhu mot trong nhung cuong quoc. Co hai phien ban cua bai phat bieu. Bo Ngoai giao Đuc đa ban hanh mot phien ban đa đuoc chinh sua, đam bao bo qua mot đoan đac biet gay buc xuc. Phien ban đa chinh sua la:

Nhung nhiem vu tuyet voi o nuoc ngoai đa roi vao tay Đe quoc Đuc moi, nhung nhiem vu lon hon nhieu nguoi đong huong cua toi mong đoi. Đe quoc Đuc, ve ban chat cua no, co nghia vu ho tro cong dan cua minh neu ho đat chan đen vung đat nuoc ngoai... Mot nhiem vu lon lao đang cho chung ta [o Trung Quoc]: chung ta phai tra thu nhung bat cong oan nghiet đa gay ra. Nguoi Trung Quoc đa đao lon luat phap cua cac quoc gia; ho đa che nhao su thieng lieng cua su than, nghia vu cua long hieu khach theo cach chua tung co trong lich su the gioi. Đieu đang phan no hon la toi ac nay đa đuoc thuc hien boi mot quoc gia tu hao ve nen van hoa lau đoi cua minh. The hien đuc hanh cua Pho xua. Hay the hien minh la Co đoc nhan trong niem vui chiu đung đau kho. Co the danh du va vinh quang theo cac bieu ngu va canh tay cua chung ta. Hay cho ca the gioi mot tam guong ve su dung cam va ky luat. Chung ta biet ro rang chung ta phai chien đau chong lai mot ke thu xao quyet, dung cam, vu trang tot va tan ac. Khi ai trong cac đong chi gap ho, hay biet đieu nay: khong co tu binh nao se đuoc đua ra. Tu nhan se khong bi bat. Hay van đong vu khi cua đong chi đe trong mot ngan nam khong co nguoi Trung Quoc nao dam nhin nguoi Đuc bang mat thuong. Duy tri ky luat. Cau mong phuoc lanh cua Chua o voi chung ta, nhung loi cau nguyen cua ca mot quoc gia va nhung loi chuc tot đep cua toi se đi cung cac đong chi, moi nguoi va moi nguoi. Mo đuong đen nen van minh mot lan va mai mai! Bay gio cac đong chi co the khoi hanh! Xin vinh biet cac đong chi!

Phien ban chinh thuc đa bo qua đoan van sau đay trong bai phat bieu cua no:

Neu cac đong chi gap phai ke thu, ke thu se bi đanh bai! Khong co tu binh nao se đuoc đua ra! Tu nhan se khong bi bat! Ai roi vao tay cac đong chi la bi giet. Cung giong nhu mot nghin nam truoc, nguoi Huns duoi thoi Vua Attila cua ho đa tao nen ten tuoi cho chinh ho, mot đieu ma tham chi ngay nay khien ho duong nhu hung manh trong lich su va truyen thuyet, co the ten tuoi cua nguoi Đuc đuoc cac đong chi khang đinh theo cach đo o Trung Quoc ma khong nguoi Trung Quoc nao co the lai dam tro mat nhin mot nguoi Đuc.

Thuat ngu "Hun" sau đo đa tro thanh đien hinh đuoc ua chuong trong tuyen truyen chien tranh chong Đuc cua phe Đong minh trong Chien tranh the gioi thu nhat.


= Khung hoang Maroc va Vu be boi Eulenberg =
Mot trong nhung sai lam ngoai giao cua duoi thoi cua ong la đa cham ngoi cho Cuoc khung hoang Maroc nam 1905. Wilhelm đa co mot chuyen tham ngoan muc toi Tangier, o Maroc vao ngay 31 thang 3 nam 1905. Ong đa hoi đam voi đai dien cua Maroc, Quoc vuong Abdelaziz cua Maroc va tuyen bo ung ho chu quyen cua Sultan—mot tuyen bo co the coi la mot loi thach thuc khieu khich đoi voi anh huong cua Phap o Maroc. Sau đo, Wilhelm đa tu choi mot loat cac cai cach chinh phu do Phap đe xuat va moi cac cuong quoc lon tren the gioi đen mot hoi nghi đe tu van cho ong ve nhung cai cach can thiet.
Su hien dien cua Wilhem đuoc coi la su khang đinh loi ich cua Đuc o Maroc, đoi lap voi loi ich cua Phap. Trong bai phat bieu cua minh, ong tham chi con đua ra nhung nhan xet ung ho nen đoc lap cua Maroc, va đieu nay dan đen mau thuan voi Phap von đang mo rong loi ich thuoc đia cua minh o Maroc, va toi Hoi nghi Algeciras, phan lon nham co lap Đuc o chau Au.

Trong nhung nam 1906–1909, nha bao Maximilian Harden cua đang Xa hoi đa cong bo nhung cao buoc ve hoat đong đong tinh luyen ai lien quan đen cac bo truong, can than, si quan quan đoi, ban be va co van than can nhat cua Wilhelm, Hoang tu Philipp zu Eulenberg. Theo Robert K. Massie:Đong tinh luyen ai chinh thuc bi đan ap o Đuc.... Đay la mot toi hinh su, co the bi phat tu, mac du luat phap hiem khi đuoc vien dan hoac thuc thi. Tuy nhien, chinh loi buoc toi co the khuay đong su phan no ve đao đuc va mang lai su huy hoai xa hoi. Đieu nay đac biet đung o cac cap cao nhat cua Xa hoi. Ket qua la nhieu nam xay ra nhieu vu be boi, xet xu, tu chuc va tu tu đuoc cong bo rong rai. Harden, giong nhu mot so cap tren cua Bo quan su va Ngoai giao, đa phan no voi viec Eulenberg chap thuan đoi tuong Anh-Phap, va cung khuyen khich Wilhelm tu minh cai tri. Vu be boi dan đen viec Wilhelm bi suy nhuoc than kinh, va cach chuc Eulenberg va nhung nguoi khac trong nhom cua ong khoi toa an. Quan điem cho rang Wilhelm la mot nguoi đong tinh bi kim nen sau sac đa ngay cang đuoc cac hoc gia ung ho va mac du ong chua bao gio xac nhan bat ky tinh cam nao voi Eulenberg. Cac nha su hoc đa lien ket vu be boi Eulenberg voi mot su thay đoi co ban trong chinh sach cua Đuc nham nang cao tinh hieu chien quan su cua nuoc nay va cuoi cung đa gop phan vao Chien tranh The gioi thu nhat.


Chay đua vu trang hai quan voi Anh Quyet đinh theo đuoi chinh sach xay dung hai quan theo quy mo lon cua Wilhelm trong thoi ky nay đa co anh huong rat nhieu đen cac truong quoc te. Va mot luc luong hai quan hung manh đuoc xem la du an trong tam nhat cua ong. Wilhelm co mot su nguong mo lon lao voi Hai quan Hoang gia Anh - đuoc xem la luc luong lon nhat the gioi luc bay gio. Ong tung tam su voi chu cua minh, Edward, Than vuong xu Wales, rang uoc mo cua ong la mot ngay nao đo se co mot "ham đoi cua rieng minh". Su that vong cua ong truoc su the hien kem coi cua ham đoi Đuc trong buoi duyet binh tai le ky niem Kim cuong cua Nu vuong Victoria, ket hop voi viec ong khong co kha nang gay anh huong cua Đuc o Nam Phi sau khi gui đien tin Kruger, dan đen viec Wilhelm thuc hien nhung buoc dut khoat trong viec xay dung mot ham đoi đe sanh ngang voi nhung nguoi anh em ho nguoi Anh cua ong. Ong keu goi su phuc vu cua si quan hai quan nang đong, Ngai Alfred von Tirpitz, nguoi đuoc ong bo nhiem lam nguoi đung đau cua Van phong Hai quan Hoang gia Đuc vao nam 1897. 

Tirpitz đa cho ra đoi thu đuoc goi la "Ly thuyet rui ro" hay Ke hoach Tirpitz, theo đo Đuc co the buoc Anh phai tuan theo cac yeu cau cua Đuc tren truong quoc te thong qua moi đe doa gay ra boi mot dan chien xa manh tap trung o Bien Bac. Tirpitz đuoc su ung ho het minh trong viec ung ho cac du luat hai quan ke tiep nam 1897 va 1900, theo đo hai quan Đuc đuoc xay dung đe canh tranh voi Đe quoc Anh. Viec mo rong hai quan theo cac hanh đong cua ham đoi cuoi cung đa dan đen nhung cang thang tai chinh nghiem trong o Đuc vao nam 1914, vi vao nam 1906, Wilhelm đa cho hai quan cua ong đong loai thiet giap ham dreadnought lon va đat tien. Đe quoc Anh rat phu thuoc vao tu hao uu the hai quan cua ho va phan ung cua nuoc nay la bien Đuc tro thanh ke thu cua minh. 

Nam 1889, Wilhelm to chuc lai quyen kiem soat cap cao nhat cua hai quan bang cach thanh lap Noi cac Hai quan (Marine-Kabinett) tuong đuong voi Noi cac Quan su Đe quoc Đuc truoc đay hoat đong nhu nhau cho ca luc quan va hai quan. Nguoi đung đau Noi cac Hai quan chiu trach nhiem ve viec thang chuc, bo nhiem, đieu hanh va ra lenh cho cac luc luong hai quan. Thuyen truong Gustav von Senden-Bibran đuoc bo nhiem lam nguoi đung đau đau tien va giu nguyen nhu vay cho đen nam 1906. Che đo đo đoc hien tai cua Đe quoc bi bai bo, va trach nhiem cua no đuoc phan chia giua hai to chuc. Mot vi tri moi đa đuoc tao ra, tuong đuong voi tu lenh toi cao cua quan đoi: Tong tu lenh toi cao cua Bo Hai quan, hay Oberkommando der Marine, chiu trach nhiem ve viec trien khai tau, chien luoc va chien thuat. Pho đo đoc Max von der Goltz đuoc bo nhiem vao nam 1889 va giu chuc vu cho đen nam 1895. Viec xay dung va bao tri tau cung nhu tiep te la trach nhiem cua Quoc vu khanh Van phong Hai quan Đe quoc (Reichsmarineamt), chiu trach nhiem truoc Thu tuong Đe quoc va co van cho Reichstag ve cac van đe hai quan. Nguoi đuoc bo nhiem đau tien la Chuan Đo đoc Karl Eduard Heusner, ngay sau đo la Chuan Đo đoc Friedrich von Hollmann tu nam 1890 đen nam 1897. Moi nguoi trong so ba nguoi đung đau nay đeu bao cao rieng cho Wilhelm. Va ngoai viec mo rong ham đoi, Kenh đao Kiel đuoc khai truong vao nam 1895, tao đieu kien cho viec di chuyen giua Bien Bac va Bien Baltic đa dien ra nhanh hon.


Nghe thuat va Khoa hoc Duoi thoi tri vi cua Wilhelm, ong nhiet tinh quang ba nghe thuat va khoa hoc cung nhu giao duc cong cong va phuc loi xa hoi. Ong đa tai tro cho Hiep hoi Kaiser Wilhelm đe thuc đay nghien cuu khoa hoc; no đuoc tai tro boi cac nha tai tro tu nhan giau co va nha nuoc va bao gom mot so vien nghien cuu ve khoa hoc ung dung va thuan tuy. Hoc vien Khoa hoc Pho đa khong the tranh khoi ap luc cua ong va mat quyen tu chu khi buoc phai ket hop cac chuong trinh moi ve ky thuat va trao hoc bong moi trong linh vuc khoa hoc ky thuat do mon qua tu hoang đe vao nam 1900.
Wilhelm ung ho cac nha hien đai hoa khi ho co gang cai cach he thong giao duc trung hoc cua Pho - von la truyen thong cung nhac, theo chu nghia tinh hoa, đoc đoan ve mat chinh tri, va khong thay đoi boi su tien bo cua khoa hoc tu nhien. Voi tu cach la Nguoi bao ve cha truyen con noi cua Dong doi Thanh John, ong đa khuyen khich nhung no luc cua Dong Co đoc nham đat nen y hoc Đuc len vi tri hang đau trong thuc hanh y te hien đai thong qua he thong benh vien, va cac truong đieu duong, cac vien duong lao tren khap Đe quoc Đuc. Va ong cung tiep tuc la Nguoi bao ve cua Lenh ngay ca sau nam 1918, vi vi tri nay ve co ban thuoc ve nguoi đung đau Ha vien Hohenzollern.


Chien tranh the gioi thu nhat Wilhelm la ban cua Franz Ferdinand cua Ao - Thai tu Đe quoc Ao - nguoi đa bi am sat vao ngay 28 thang 6 nam 1914. Truoc đo, ong tung đe nghi ho tro Ao-Hungary trong viec tieu diet Ban tay đen - to chuc bi mat am muu giet nguoi, va trung phat su dung vu luc cua Ao chong lai nguon goc cua phong trao - Serbia. Wilhelm muon o lai Berlin cho đen khi cuoc khung hoang đuoc giai quyet, nhung thay vao đo ong thuong đi du ngoan Bien Bac hang nam vao ngay 6 thang 7 nam 1914 va thuong xuyen co gang đe theo doi cuoc khung hoang thong qua đien tin, va khi Toi hau thu cua Ao-Hung đuoc giao cho Serbia, ong đa voi va tro ve Berlin vao ngay 28 thang 7 đe đoc ban sao thu tra loi cua nguoi Serbia va viet tren đo:

Mot giai phap tuyet voi—va chi trong 48 gio! Đay la đuoc nhieu hon nhung gi co the mong đoi. Mot chien thang lon ve mat đao đuc cho Vienna; nhung voi no, moi ly do cho chien tranh, va Đai su Giesl tot hon nen o lai Belgrade mot cach yen lang. Tren tai lieu nay, le ra toi khong nen ra lenh đieu đong.

Khong ro Hoang đe, cac bo truong va tuong linh Ao-Hung đa thuyet phuc đuoc Franz Joseph I cua Ao ky tuyen chien chong lai Serbia nhu the nao. Nhung he qua truc tiep la Nga đa bat đau tong đong vien tan cong Ao đe phong thu Serbia.


= Thang 7 nam 1914 =

Vao đem ngay 30 thang 7 nam 1914, khi đuoc nhan mot tai lieu noi rang Đe quoc Nga se khong huy bo viec huy đong luc luong cua minh, Wilhelm đa viet mot bai binh luan dai bao gom nhung noi dung sau:

... Vi toi khong con nghi ngo gi nua rang Anh, Nga va Phap đa đong y voi nhau—biet rang cac nghia vu hiep uoc cua chung toi buoc chung toi phai ho tro Ao—su dung xung đot Ao-Serb nhu mot cai co đe tien hanh mot cuoc chien tieu diet chong lai chung toi... Tinh huong tien thoai luong nan cua chung ta ve viec giu đuc tin voi vi Hoang đe gia nua va danh gia đa bi loi dung đe tao ra mot tinh huong cho nuoc Anh cai co ma ho đang tim cach tieu diet chung ta voi ve ngoai gia tao cua cong ly voi ly do rang ho đang giup đo nuoc Phap va duy tri Can bang quyen luc noi tieng o Chau Au, tuc la đanh bat tat ca cac Quoc gia Chau Au vi loi ich cua chinh ho chong lai chung ta.

Cac nha su hoc nguoi Anh gan đay tuyen bo rang Wilhelm II thuc su tuyen bo, "Su tan nhan va nhu nhuoc (am chi chinh phu Anh) se bat đau cuoc chien tranh kinh hoang nhat tren the gioi, voi muc đich la tieu diet nuoc Đuc. Boi vi khong con co the nghi ngo gi nua, Anh, Phap va Nga đa đong muu đe chong lai mot cuoc chien tranh tieu diet chong lai chung toi (am chi nuoc Đuc)".

Khi biet ro rang Đuc se xay ra chien tranh tren hai mat tran va Anh se tham chien neu Đuc tan cong Phap thong qua Bi trung lap, Wilhelm hoang so đa co gang chuyen huong cuoc tan cong chinh chong lai Nga. Khi Helmuth von Moltke noi voi ong ay rang đieu nay la khong the, Wilhelm noi: "Chu cua anh se cho toi mot cau tra loi khac! Tai bien gioi nam 1914 giua Phap va Đuc, mot cuoc tan cong o phan phia nam cua Phap co the bi chan lai boi phao đai cua Phap doc bien gioi. Tuy nhien, Wilhelm đa ngan chan bat ky cuoc xam luoc nao cua Ha Lan.


= Thoi ky bat đau =

Vao ngay 1 thang 8 nam 1914, Wilhelm đa co mot bai phat bieu ve chien tranh truoc mot đam đong lon. Hom thu Hai, ong tu Potsdam đap may bay tro ve Berlin va ban hanh lenh cua hoang gia trieu tap Quoc hoi. Vao ngay hom sau - ngay 19 thang 8 nam 1914, Wilhelm du đoan rang Đuc se thang trong cuoc chien. Ong noi "Ta tin tuong chac chan rang, voi su giup đo cua Chua, su dung cam cua Quan đoi va Hai quan Đuc va su đong long khong gi co the khuat phuc cua nhan dan Đuc trong nhung gio phut nguy hiem đo, chien thang se ton vinh chinh nghia cua chung ta."


= Shadow-Kaiser =
Quyen luc va vai tro cua Wilhelm trong thoi chien đa ngay cang giam. Bo chi huy cap cao tiep tuc voi chien luoc cua minh ngay ca khi ro rang la ke hoach Schlieffen đa that bai. Đen nam 1916, Đuc đa thuc su tro thanh mot che đo đoc tai quan su duoi su kiem soat cua Thong che Paul von Hindenburg va Tuong Erich Ludendorff. Ngay cang xa roi thuc te va qua trinh ra quyet đinh chinh tri, Wilhelm bo trong giua chu nghia phong thu va ve mot giac mo chien thang, phu thuoc vao van may cua quan đoi cua minh. Tuy nhien, ong van giu quyen toi cao trong cac van đe bo nhiem chinh tri va chi sau khi nhan đuoc su đong y cua ong, nhung thay đoi lon đoi voi chi huy cap cao moi co the đuoc thuc hien. Wilhelm ung ho viec cach chuc Helmuth von Moltke the Younger vao thang 9 nam 1914 va thay the la Erich von Falkenhayn. 

Nam 1917, Hindenburg va Ludendorff quyet đinh rang Bethman-Hollweg khong con đuoc ho chap nhan lam Thu tuong nua va keu goi Kaiser Wilhelm bo nhiem nguoi khac. Khi đuoc hoi ho se chap nhan ai, Ludendorff gioi thieu Georg Michaelis, mot nguoi ma ong hau nhu khong biet. Mac du vay, Wilhelm đa chap nhan loi đe nghi. Vao thang 7 nam 1917, khi nghe tin nguoi anh ho George V cua ong đa đoi ten vuong toc cua Hoang gia Anh thanh Windsor, Wilhelm nhan xet rang ong du đinh xem vo kich Nhung nguoi vo vui ve cua Saxe-Coburg-Gotha cua Shakespeare. Co so ho tro cua Wilhelm sup đo hoan toan vao thang 10 đen thang 11 nam 1918 trong quan đoi, chinh phu dan su, va trong du luan Đuc khi Tong thong Woodrow Wilson noi ro rang che đo quan chu phai bi lat đo truoc khi chien tranh ket thuc. Nam đo cung chung kien ​​Wilhelm bi om va tren toan the gioi Dich cum Tay Ban Nha bung phat, mac du Hoang đe sau đo đa may man song sot.


Thoai vi Wilhelm đang o tru so Quan đoi Đe quoc o Spa, tai Bi khi cac cuoc noi day o Berlin va cac trung tam khac khien ong bat ngo vao cuoi nam 1918. Cuoc noi loan giua hang ngu cua Hai quan Đe quoc Đuc cua ong, hai quan đe quoc, đa khien ong vo cung kinh ngac. Sau khi Cach mang Đuc bung no, Wilhelm khong the quyet đinh co nen thoai vi hay khong. Cho đen thoi điem đo, ong chap nhan rang minh co the se phai tu bo vuong mien hoang gia Đuc va van hy vong giu đuoc vuong quyen cua Pho. Tuy nhien, đieu nay la khong the theo hien phap đe quoc. Ong nghi rang tri vi nhu mot hoang đe trong mot lien minh ca nhan voi Pho. Tren thuc te, hien phap đa đinh nghia đe quoc la mot lien minh cua cac quoc gia duoi quyen tong thong thuong truc cua Pho. Do đo, vuong mien hoang gia đuoc ket thong voi vuong mien cua Pho, co nghia la Wilhelm khong the thoai vi viec cai tri nuoc Đuc ma khong tu ca viec cai tri Pho.
Hy vong cua Wilhelm ve viec giu lai it nhat mot trong nhung quyen luc cua minh đa đuoc tiet lo la khong thuc te khi, voi hy vong duy tri che đo quan chu trong boi canh bat on cach mang ngay cang gia tang, Maximilian xu Baden tuyen bo Wilhelm tu bo ca hai tuoc hieu vao ngay 9 thang 11 nam 1918. Chinh Max đa bi buoc phai tu chuc sau đo cung ngay, khi ro rang rang chi Friedrich Ebert, lanh đao cua Đang Dan chu Xa hoi cua Đuc, moi co the thuc hien quyen kiem soat mot cach hieu qua. Cuoi ngay hom đo, mot trong nhung quoc vu khanh cua Ebert, Philipp Scheidemann, thanh vien Đang Dan chu Xa hoi, đa tuyen bo nuoc Đuc la mot nuoc cong hoa.
Wilhelm đong y thoai vi chi sau khi nguoi thay the Ludendorff, Tuong Wilhelm Groener, đa thong bao voi ong rang cac si quan va nguoi cua quan đoi se hanh quan tro lai trong trat tu tot duoi su chi huy cua Hindenburg, nhung chac chan se khong chien đau đe gianh lay ngai vang cua Wilhelm. Su ung ho cuoi cung va manh me nhat cua che đo quan chu đa bi pha vo, va cuoi cung, ngay ca Hindenburg, mot nguoi theo chu nghia quan chu suot đoi, sau khi tham do y kien ​​cac tuong linh cua minh, buoc phai khuyen Hoang đe tu bo vuong mien. Vao ngay 10 thang 11, Wilhelm vuot bien bang tau hoa va luu vong o Ha Lan trung lap. Sau khi ky ket Hiep uoc Versailles vao đau nam 1919, Đieu 227 quy đinh ro rang ve viec truy to Wilhelm "vi toi toi cao chong lai đao đuc quoc te va su ton nghiem cua cac hiep uoc", nhung chinh phu Ha Lan đa tu choi dan đo ong. Vua George V đa viet rang ong coi nguoi em ho ong la "toi pham vi đai nhat trong lich su", nhung phan đoi đe xuat "treo co Wilhelm" cua Thu tuong David Lloyd George. O Anh, co rat it su sot sang trong viec truy to. Vao ngay 1 thang 1 nam 1920, trong cac vong tron chinh thuc o Luan Đon đa tuyen bo rang Vuong quoc Anh se "hoan nghenh viec Ha Lan tu choi giao cuu kaiser đe xet xu," va am chi rang đieu nay đa đuoc chuyen đen chinh phu Ha Lan thong qua cac kenh ngoai giao.

Mot binh luan noi: "Viec trung phat cuu kaiser va cac toi pham chien tranh khac đang khien Vuong quoc Anh lo lang. Tuy nhien, ve hinh thuc, chinh phu Anh va Phap du kien ​​se yeu cau Ha Lan dan đo cuu kaiser". Ha Lan se tu choi tren co so cac đieu khoan hien phap lien quan đen vu viec va sau đo van đe se đuoc huy bo. Yeu cau dan đo se khong dua tren mong muon thuc su cua cac quan chuc Anh la đua kaiser ra xet xu, theo thong tin co tham quyen, nhung đuoc coi la hinh thuc can thiet đe ''cuu lay the dien'' cua cac chinh tri gia, nhung nguoi đa hua se thay rang Wilhelm bi trung phat vi toi ac cua minh."
Tong thong Woodrow Wilson cua Hoa Ky phan đoi viec dan đo, cho rang viec truy to Wilhelm se gay mat on đinh trat tu quoc te va lam mat hoa binh.
Wilhelm lan đau tien chuyen đen đinh cu tai Lau đai Amerongen vao ngay 28 thang 11, ong đa đua ra tuyen bo thoai vi muon mang khoi ca vuong trieu Pho va đe quoc, do đo chinh thuc cham dut su cai tri 500 nam cua Nha Hohenzollerns đoi voi Pho. Chap nhan thuc te rang Wilhelm đa mat ca hai vuong mien quyen luc cua minh vi ly do tot, ong tu bo quyen cua minh đoi voi "ngai vang cua Pho va ngai vang cua Hoang gia Đuc đuoc ket noi voi no." Ong cung giai phong binh linh va quan chuc cua minh o ca Pho va đe quoc - nhung nguoi đa the trung thanh voi ong. Wilhelm sau đo đa mua mot ngoi nha o nong thon tai thanh pho Doorn o Ha Lan đuoc goi la Huis Doorn, va chuyen đen vao ngay 15 thang 5 nam 1920. Đay la ngoi nha ong song trong phan con lai cua cuoc đoi minh. Cong hoa Weimar đa cho phep Wilhelm di chuyen hai muoi ba toa xe lua chua đo đac, hai muoi bay goi hang chua đu loai, mot mang o to va mot toa khac, ra khoi Cung đien Moi o Potsdam.


Luu vong Nam 1922, Wilhelm xuat ban tap đau tien cua hoi ky—mot tap sach rat mong chu yeu khang đinh ong khong co toi trong viec khoi xuong cuoc Đai chien, va bao ve hanh vi cua ban than trong suot thoi gian tri vi cua minh, đac biet la trong cac van đe chinh sach đoi ngoai. Trong hai muoi nam con lai cua cuoc đoi, ong tiep đai cac vi khach va thu nhap thong tin ve cac su kien o chau Au. Ong đe rau va đe bo ria mep noi tieng cua minh ru xuong, ap dung phong cach rat giong voi nhung nguoi anh em ho cua minh la George V va Sa hoang Nicholas II. Ngoai ra, ong cung hoc tieng Ha Lan va phat trien thien huong khao co khi cu tru tai Corfu Achilleion, khai quat tai đia điem cua Đen Artemis o Corfu - mot niem đam me ma ong đa giu lai trong cuoc song luu vong cua minh. Ong đa mua lai noi o Hy Lap cu cua Hoang hau Elisabeth sau khi ba bi sat hai vao nam 1898. Ong cung phac thao ke hoach cho cac toa nha lon va thiet giap ham khi cam thay buon chan. Khi song luu vong, mot trong nhung niem đam me lon nhat cua Wilhelm la san ban, va ong đa giet hang nghin con vat, ca thu lan chim. Phan lon thoi gian cua ong đuoc danh cho viec chat go va hang ngan cay đa bi chat trong thoi gian ong o Doorn.


= Su giau co =

Wilhelm II đuoc coi la nguoi giau nhat nuoc Đuc truoc nam 1914. Sau khi thoai vi, ong van giu đuoc khoi tai san đang ke. Mot so thong tin cho rang can it nhat 60 toa xe lua đe cho đo đac, tac pham nghe thuat, đo su va bac cua ong tu Đuc đen Ha Lan. Kaiser đa giu lai luong tien mat du tru đang ke cung nhu mot so cung đien. Sau nam 1945, cac khu rung, trang trai, nha may va cung đien cua Vuong toc Hohenzollern o nhung noi tro thanh pho Đong Đuc đa bi tich thu va hang nghin tac pham nghe thuat đuoc đua vao cac bao tang quoc doanh.


Quan điem ve chu nghia Quoc xa Vao đau nhung nam 1930, Wilhelm ro rang hy vong rang nhung thanh cong cua Đang Quoc xa Đuc se kich thich su quan tam đen viec khoi phuc che đo quan chu, voi chau trai ca cua ong la Kaiser moi. Nguoi vo thu hai cua ong, Himent, đa chu đong kien ​​nghi voi chinh phu Đuc Quoc xa thay cho chong minh. Tuy nhien, Adolf Hitler, ban than la mot cuu binh cua Quan đoi Đe quoc Đuc trong Chien tranh The gioi thu nhat, khong cam thay gi ngoai su khinh bi đoi voi nguoi ma ong đo loi cho that bai lon nhat cua nuoc Đuc va nhung loi thinh cau đa bi phot lo. Wilhelm ngay cang khong tin tuong vao Hitler va đieu tran ve vu giet vo cua cuu Thu tuong Kurt von Schleicher trong vu Đem cua nhung con dao dai (Night of the Long Knives), Wilhelm noi, "Chung ta đa khong con song duoi che đo phap quyen va moi nguoi phai chuan bi cho kha nang Đuc Quoc xa se lan toi va don ho vao tuong!."
Wilhelm cung kinh hoang tai Kristallnacht, ngay 9–10 thang 11 nam 1938, Wilhelm noi rang "Toi vua noi ro quan điem cua minh voi Auwi (August Wilhelm, con trai thu tu cua Wilhelm) truoc su chung kien ​​cua nhung nguoi anh em cua no. Auwi co gan noi rang đong y voi nhung nguoi Do Thai Pogrom va hieu ly do tai sao ho lai đen. Khi toi noi voi no rang bat ky nguoi đan ong tu te nao cung se mo ta nhung hanh đong nay nhu nhung dau hieu cua hoa thi, Auwi to ra hoan toan tho o. Auwi hoan toan lac long voi gia đinh chung toi". Wilhelm cung noi rang, "Lan đau tien, toi cam thay xau ho khi la mot nguoi Đuc." 

"Co mot nguoi đon đoc, khong gia đinh, khong con cai, khong Chua... Anh ta xay dung quan đoan, nhung khong xay dung mot quoc gia. Mot quoc gia đuoc tao ra boi gia đinh, ton giao, truyen thong: no đuoc tao nen tu trai tim cua nhung nguoi me, su khon ngoan cua nhung nguoi cha, niem vui va su hao huc cua nhung đua con... Trong vai thang, toi đa tin vao Chu nghia xa hoi dan toc. Toi nghi đo nhu mot con sot can thiet. Va toi hai long khi thay rang, gan lien voi no trong mot thoi gian, mot so nguoi Đuc khon ngoan nhat va xuat chung nhat. Nhung tung nguoi mot, anh ta đa bi loai tru hoac tham chi bi giet chet... Anh ta khong đe lai gi ngoai mot loat cac bang đang xa hoi đen! Nguoi đan ong nay co the mang ve nha nhung chien thang cho nhan dan chung ta moi nam, ma khong mang lai vinh quang hay nguy hiem. Nhung nuoc Đuc cua chung ta, mot quoc gia cua cac nha tho va nhac si, cua cac nghe si va chien si, ong ay đa tao nen mot quoc gia cuong loan va an dat, chim trong đam đong va dan đau boi hang nghin ke doi tra hoac cuong tin."

Sau Cuoc tan cong Ba Lan, đem ve chien thang cho Đuc truoc Ba Lan vao thang 9 nam 1939, phu ta cua Wilhelm, Tuong von Dommes, đa viet thu thay mat cho Hitler, noi rang Ha vien Hohenzollern "van trung thanh" va luu y rang chin Hoang tu Pho (mot con trai va tam nguoi chau) đong quan o phia truoc, ket luan "vi hoan canh đac biet buoc phai cu tru o nuoc ngoai trung lap, Be ha phai đich than tu choi đe đua ra loi nhan xet noi tren. Vi vay, Hoang đe đa buoc toi toi thong gia."
Wilhelm vo cung nguong mo thanh cong ma Hitler co the đat đuoc trong nhung thang đau cua Chien tranh the gioi thu hai, va đich than gui mot buc đien chuc mung khi Ha Lan đau hang vao thang 5 nam 1940. Ong viet "Thua ngai, toi xin chuc mung ngai va hy vong rang duoi su lanh đao tuyet voi cua ngai, Che đo quan chu cua Đuc se đuoc khoi phuc hoan toan." Khong an tuong, Hitler noi voi Linge, nguoi hau can cua ong, "That la mot ten ngoc!". Khi Paris that thu mot thang sau, Wilhelm gui mot buc đien khac: "Duoi an tuong sau sac ve su đau hang cua nuoc Phap, toi xin chuc mung cac ngai va tat ca cac luc luong vu trang Đuc ve chien thang phi thuong do Chua ban tang voi nhung loi cua Kaiser Wilhelm I Đai đe nam 1870" va "That la moi su kien thay đoi qua thoi gian cua Đuc Chua Troi!. Tat ca trai tim nguoi Đuc đeu tran ngap nhip đieu cua Leuthen, ma nhung nguoi chien thang Leuthen, nhung nguoi linh cua Vua vi đai đa hat: Bay gio, xin cam ta tat ca Chua cua chung ta!". Phan ung cham tre cua Hitler đuoc cho la khong te nhat va khong đap lai su nhiet tinh cua cuu Hoang đe. Trong mot buc thu gui cho con gai cua minh la Viktoria Luise, Cong tuoc phu nhan xu Brunswick, ong ay đa viet mot cach đac thang, "Entente Cordiale cua Uncle Edward VII đa tro thanh vo ich."
Trong mot buc thu thang 9 nam 1940 gui cho mot nha bao My, Wilhelm ca ngoi nhung cuoc chinh phuc ban đau nhanh chong cua Hitler la "mot su lien tiep cua nhung đieu ky dieu", nhung cung nhan xet rang "nhung vi tuong lanh đao xuat sac trong cuoc chien nay đen tu truong cua toi, ho đa chien đau duoi quyen chi huy cua toi trong The chien voi tu cach la trung uy, đoi truong va cac chuyen gia tre. Đuoc giao duc boi Schlieffen, ho đa đua nhung ke hoach ma ong ay đa vach ra duoi thoi toi vao thuc te theo cung lo trinh nhu chung toi đa lam vao nam 1914." Sau cuoc chinh phuc Ha Lan cua nguoi Đuc vao nam 1940, Wilhelm đa đen tuoi gia va ong đa rut lui hoan toan khoi cuoc song chinh tri. Vao thang 5 1940, Wilhelm tu choi loi đe nghi tu Winston Churchill ti nan o Anh, va đuoc cho rang ong thich đuoc mat tai Huis Doorn.


Wilihelm, nuoc Anh va Do Thai Trong nam cuoi đoi cua minh tai Doorn, Wilhelm bang ly do nao đo ma ong van luon tin Đuc van la mot đat nuoc cua che đo quan chu va Co đoc giao va tin rang Đe quoc Anh la đat nuoc cua chu nghia tu do Co đien va do đo la cua Satan va Antichrist. Ong cho rang gioi quy toc Anh đa bi "cac Freemasons (Hoi Tam Điem) lay nhiem hoan toan boi Juda". Wilhelm tung khang đinh "nguoi dan Anh phai đuoc giai phong khoi Antichrist, Juda. Chung ta phai đuoi Juda ra khoi nuoc Anh cung nhu no đa bi đuoi ra khoi Luc đia."
Ong cung tin rang cac Freemasons va nguoi Do Thai đa gay ra ca hai cuoc chien tranh the gioi va đang nham đen mot đe che the gioi đuoc cung cap boi vang cua Anh va My, nhung Wilhelm noi "ke hoach cua Juda đa bi pha tan thanh tung manh va chinh ho đa bi quet ra khoi Luc đia Chau Au!". Luc đia Chau Au bay gio, Wilhelm viet, "cung co va khep minh khoi anh huong cua nguoi Anh sau khi nguoi Anh va nguoi Do Thai bi loai bo! Ket qua se la "Hoa Ky cua Chau Au!"  Trong mot buc thu nam 1940 gui cho em gai minh, Cong chua Margaret, ong viet: "Ban tay cua Chua đang tao ra mot the gioi moi va lam nen nhung đieu ky dieu... Chung ta đang tro thanh Hoa Ky cua Chau Au duoi su lanh đao cua Đuc, mot Luc đia Chau Au thong nhat." Ong noi them: "Nguoi Do Thai đang bi đay ra khoi vi tri bat chinh cua ho o tat ca cac quoc gia, nhung nguoi ma ho đa huong toi su thu đich trong nhieu the ky."

Ngoai ra, vao nam 1940, sinh nhat lan thu 100 cua me Wilhelm. Bat chap moi quan he rat rac roi, ong đa viet cho mot nguoi ban, "Hom nay la sinh nhat lan thu 100 cua me toi! Khong co thong bao nao ve no! Khong co 'Dich vu Tuong niem' hoac... uy ban đe ghi nho cong viec tuyet voi cua ba cho... phuc loi cua nguoi dan Đuc cua chung toi... Khong ai thuoc the he moi biet bat cu đieu gi ve ba ay." 


Cuoi đoi Ong chet vi tac mach phoi o Doorn, Ha Lan, vao ngay 4 thang 6 nam 1941, o tuoi 82, chi vai tuan truoc khi phe Truc xam luoc Lien Xo. Bat chap su thu han ca nhan đoi voi che đo quan chu, Hitler đa muon đua thi the cua Wilhelm tro lai Berlin đe lam le tang cap nha nuoc, vi Hitler cam thay rang mot đam tang nhu vay, voi viec ban than đong vai tro la nguoi thua ke ngai vang, se rat huu ich đe khai thac va tuyen truyen. Tuy nhien, y muon cua Wilhelm rang thi hai cua ong se khong đuoc tro ve Đuc tru khi che đo quan chu đuoc khoi phuc lan đau tien sau đo đuoc tiet lo va đuoc ton trong mot cach mien cuong. Chinh quyen chiem đong cua Đuc Quoc xa đa to chuc mot đam tang quan su nho voi chi vai tram nguoi co mat. Nhung nguoi đua tang co Thong che August von Mackensen, mac hoan toan trong bo quan phuc Imperial Hussars cu, Đo đoc Wilhelm Canaris, Đai ta General Curt Haase, Tuong Ha Lan Friedrich Christiansen, va Chinh uy Ha Lan Arthur Seyss -Inquart, cung mot so co van quan su khac. Tuy nhien, viec Wilhelm khang khang rang chu Van va than khi cua Đang Quoc xa khong đuoc trung bay trong đam tang cua ong đa bi phot lo, vi cuoi cung no đa van xuat hien trong cac buc anh đam tang do mot nhiep anh gia nguoi Ha Lan chup.
Wilhelm đuoc chon cat trong mot lang mo tren khuon vien cua Huis Doorn tu đo đa tro thanh noi hanh huong cua nhung nguoi theo chu nghia quan chu Đuc, nhung nguoi tu tap o đo hang nam vao ngay gio cua ong đe bay to long kinh trong đoi voi vi Hoang đe cuoi cung cua Đe quoc Đuc.


Anh huong Co ba xu huong đa đac trung cho viec viet ve Wilhelm II. Đau tien, cac nha van lay cam hung tu trieu đinh coi ong ta la mot nguoi tu vi đao va la mot anh hung, thuong chap nhan mot cach thieu than trong nhung loi bien minh đuoc đua ra trong hoi ky cua chinh ban than. Thu hai, co nhung nguoi đanh gia Wilhelm hoan toan khong the đam đuong nhung trach nhiem lon lao cua vi tri cua minh, mot nguoi cai tri qua lieu linh đe đoi pho voi quyen luc. Thu ba, sau nam 1950, cac hoc gia sau nay đa tim cach vuot qua nhung đam me cua đau the ky 20 va co gang mieu ta mot cach khach quan ve Wilhelm va su cai tri cua ong.
Vao ngay 8 thang 6 nam 1913, mot nam truoc khi cuoc Đai chien bat đau, The New York Times đa xuat ban mot phu luc đac biet danh cho le ky niem 25 nam ngay Kaiser gia nhap. Dong tieu đe bieu ngu co noi dung: "Kaiser, 25 nam mot nha cam quyen, đuoc ca ngoi la Nguoi tao hoa binh truong". Cau chuyen kem theo goi ong la "nhan to vi đai nhat cho hoa binh ma thoi đai chung ta co the the hien", va ghi nhan Wilhelm la nguoi thuong xuyen giai cuu chau Au khoi bo vuc chien tranh. Cho đen cuoi nhung nam 1950, nuoc Đuc duoi thoi Kaiser cuoi cung đuoc hau het cac su gia mo ta la mot che đo quan chu gan nhu tuyet đoi. Tuy nhien, mot phan, đay la mot su lua doi co chu y cua cac cong chuc Đuc va cac quan chuc đuoc bau chon. Vi du, cuu Tong thong Theodore Roosevelt cho rang Wilhelm nam quyen kiem soat chinh sach đoi ngoai cua Đuc vi Hermann Speck von Sternburg, đai su Đuc tai Washington va la mot nguoi ban ca nhan cua Roosevelt đa trinh bay voi Tong thong nhung thong điep tu Thu tuong Bernhard von Bulow nhu the đo la nhung thong điep đen tu Wilhelm. Cac nha su hoc sau nay đa ha thap vai tro cua ong, cho rang cac quan chuc cap cao thuong xuyen lam viec sau lung ong. Gan đay hon, nha su hoc John CG Rohl đa mieu ta Wilhelm la nhan vat chu chot trong viec tim hieu su lieu linh va su sup đo cua Đe quoc Đuc. Do đo, nguoi ta van lap luan rang tau Kaiser đong mot vai tro quan trong trong viec thuc đay cac chinh sach banh truong cua ca hai quan va thuc dan, nguyen nhan khien moi quan he cua Đuc voi Anh tro nen xau đi truoc nam 1914.


Con cai Wilhelm ket hon vao ngay 27 thang 2 nam 1881 voi Cong chua Auguste Viktoria cua Schleswig-Holstein. Ho co đuoc 7 nguoi con.

Sau khi vo chet, vao nam 1922 ong lay ba cong chua goa chong Hermine von Schonaich-Carolath, va khong co con.


Danh hieu va tuoc vi 27 thang 1 nam 1859 – 18 thang 1 nam 1871: Vuong ton Đien ha Wilhelm cua Pho.
18 thang 1 nam 1871 – 9 thang 3 nam 1888: Hoang ton Đien ha Wilhelm cua Đuc va Pho.
9 thang 3 nam 1888 – 15 thang 6 nam 1888: Hoang Thai tu va Vuong Thai tu Đien ha Wilhelm cua Đuc va Pho.
15 thang 6 nam 1888 – 9 thang 11 nam 1918: Be ha Hoang đe Đuc, Quoc vuong nuoc Pho.
Danh hieu đay đu cua Wilhelm II la Hoang thuong va Vuong thuong Be ha Wilhelm Đe Nhat, trong an đien cua Thien Chua, Hoang đe nguoi Đuc va Vua cua nuoc Pho, Ngai Ba tuoc cua Brandenburg, Tu tuoc cua Nuremberg, Ba tuoc cua Hohenzollern, Quan cong cua Schlesien va Glatz, Đai Quan cong cua Ha Rhein va Posen, Quan cong cua Sachsen, cua Westfalen, cua Engern, cua Pommern, Pommern, Luneburg, Holstein va Schleswig, cua Magdeburg, cua Bremen, cua Geldern, Kleve, Julich va Berg, Cong tuoc cua nguoi Wenden va Kaschuben, cua Crossen, Lauenburg va Mecklenburg; Quan ba cua Hessne va Thuringen; Bien canh hau tuoc cua Thuong va Ha Lausitz; Than vuong cua Orange, Than vuong cua Rugen, cua Đong Friesland, cua Paderborn va Pyrmont, cua Halberstadt, Munster, Minden, Osnabruck, Hildesheim, cua Verden, Cammin, Fulda, Nassau va Moers; Quan ba cua Henneberg; Ba tuoc cua Mark, cua Ravensberg, cua Hohenstein, Tecklenburg va Lingen, cua Mansfeld, Sigmaringen va Veringen; Huan tuoc Frankfurt.


Gia pha Xem them Chu nghia Wilhelm
Pha he cac vua Đuc - ong co lien quan đen moi vi vua khac cua nuoc Đuc
Cau lac bo Hoang gia Yacht
Lien minh Hai quan (Đuc)


Chu thich  Ghi chu   Chu giai  Tu lieu tham khao

MacDonogh, Giles. The Last Kaiser: William the Impetuous, London: Weidenfeld & Nicolson, 2001. ISBN 978-1-84212-478-9
Cecil, Lamar. Wilhelm II: Prince and Emperor, 1859–1900, Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1989. ISBN 0-8078-1828-3 online edition
Cecil, Lamar. Wilhelm II: Emperor and Exile, 1900–1941, (1996). ISBN 0-8078-2283-3 online edition,
McLean, Roderick R. "Kaiser Wilhelm II and the British Royal Family: Anglo-German Dynastic Relations in Political Context, 1890–1914." History 2001 86(284): 478–502. Issn: 0018-2648
Rohl, John C. G., and Nicholaus Sombart, eds. Kaiser Wilhelm II: New Interpretations − the Corfu Papers, Cambridge: Cambridge University Press, 1982 (reprinted 2005).
Rohl, John C. G. Young Wilhelm: The Kaiser's Early Life, 1859–1888, (Cambridge University Press, 1998)
Rohl, John C. G. The Kaiser's Personal Monarchy, 1888–1900, (Cambridge University Press, 2004); 1310pp excerpt and text search ISBN 978-0-521-81920-6
Rohl, John C. G.. The Kaiser and His Court: Wilhelm II and the Government of Germany, (Cambridge University Press, 1994. ISBN 0-521-40223-9


Đoc them Lien ket ngoai The German Emperor as shown in his public utterances
My Memoirs: 1878–1918 by William II, London: Cassell & Co., 1922.
My Memoirs: 1878–1918 by William II, London: Cassell & Co. 1922.
The German emperor's speeches: being a selection from the speeches, edicts, letters, and telegrams of the Emperor William II
Commemorative Silk Bookmark of William II from 1913
The Last Kaiser by Giles MacDonogh: The Life of Wilhelm II
Fall of Eagles BBC series
Chisholm, Hugh, bien tap (1911). "William II (Germany)" . Encyclopædia Britannica (an ban thu 11). Cambridge University Press.
William II tried to stop the bombing of Belgrade History of the Last Days before the day of fate, documentary by German Historian Guido Knopp, February 1999, as History of Ultimatum to Serbia repeated.