Đau rong, đau khe, đau xuong rong hay đau canh (tieng Anh: Winged bean, Goa bean, Asparagus pea,...) (danh phap hai phan: Psophocarpus tetragonolobus) la mot loai cay thuoc ho Đau (Fabaceae). Hau het cac bo phan cua loai cay nay đeu đuoc su dung trong am thuc Đong A. Đau rong đuoc biet đen nhu la "su ket hop cua ho than cuon" vi no bao ham cac đac điem cua cac loai khac nhau nhu đau non, đau vuon, rau chan vit, nam, đau tuong, gia đo va ca khoai tay. Trong cac loai thuc vat, đau rong la loai cay tat ca cac bo phan cua no đeu co the an đuoc.


Pham vi va moi truong song = Nguon goc =
Đau rong đuoc cho la co nguon goc tu Papua New Guinea vi đay la noi co su đa dang giong loai nhat cua loai nay. Tuy nhien, phan lon lich su cua loai cay nay đeu khong ro. Mot so nha khoa hoc cho rang Đong Nam A la nguon goc cua loai cay nay. Mot so nguoi thi lai cho rang nguon goc cua loai cay nay nam o cac đao thuoc Indonesia, noi co nhieu chung đau rong ton tai. Mot so nguoi cung cho rang nguon goc nam o Mauritius. Du bat ke nguon goc cua no o đau thi đau rong van đuoc tim thay tren khap Đong Nam A, Nam A va Chau Phi nhiet đoi tu thoi co đai. 


= Pham vi va moi truong song =
Đau rong thuong song o cac vung nhiet đoi nhu Đong Nam A, Papua New Guinea, cac đao o Thai Binh Duong va Chau Phi. Cay thuong phat trien tai cac vung am ap va am uot tren vung khi hau nhiet đoi. Đo cao ma loai nay thuong sinh song la nam trong khoang tu 0-2000m. Nhiet đo sinh truong thich hop cua đau rong la nam trong khoang tu 18-30°C voi luong mua hang nam ma loai nay sinh song la vao khoang tu 900-4000 mm va thuong sinh song o nhung vung co mua kho bang hoac it hon 6 thang.


= Thuong mai =
Loai nay đuoc trong thuong mai o quy mo nho. Vi toan bo bo phan cua loai cay nay đeu co the an đuoc nen cho phep cac bo phan khac nhau đuoc ban o tren thi truong. Ngay nay, đau rong đuoc tap trung nhieu nhat o chau A, Đong Nam A va Chau Phi nhiet đoi. Ngoai ra, loai nay cung đuoc trong o Uc, Nam My, Trung My va o Hawaii va Florida o Hoa Ky. 
Vo cua qua đau rong la bo phan đuoc tieu thu nhieu nhat cua cay, đac biet la o chau A. Nhung phan nhu la, than cay, hoa, hat va re cu đeu co gia tri ve mat dinh duong va đeu đuoc su dung đe lam thuc pham. Hoa đau rong co the đuoc su dung đe tron lam salad. Hat đau rong thi co the đuoc su dung nhu đau tuong. Con la cua đau rong thi đuoc su dung nhu rau chan vit. Trong 100 gram la đau rong tuoi thi co chua 45 mg vitamin C.


= Trong trot =
Đau rong thuong phat trien tot trong moi truong nong am va co luong mua cao. Thuong nhay cam voi suong gia. Loai cay nay co the phat trien trong nhieu loai đat khac nhau. Tuy nhien, loai cay nay rat nhay cam va khong the phat trien tot trong moi truong đat ngap nuoc hoac co đo pH duoi 5,5. Đau rong co the phat trien o đat ngheo dinh duong, đat cat va đat set ma khong can phan bon vi vi khuan song trong re cua loai nay co the bat giu phan lon khi nito va bien chung thanh dang co the đuoc su dung boi thuc vat. Co khoang hon 500 loai đau rong đa đuoc thu thap o Thai Lan, voi Bangladesh la 200 loai va hon 100 loai o Indonesia. 
O mien Bac, thoi gian gieo trong thich hop cho đau rong la vao tu cuoi thang 7 đen đau thang 8. Cay se ra hoa va cho ra trai tu thang 10-12. Neu cham soc ki thi co the keo dai mua vu đen thang 3-4 nam sau. Tai mien Nam, thoi gian trong trot thich hop cho loai cay nay la tu mua vu Xuan vao thang 2-3 va mua vu Thu tu thang 8-9.


= Benh =


 Rep  Rep la mot loai sinh vat co kich thuoc khoang tu 1,5-2 ly co hinh dang gan giong nhu mot qua trung, co mau xam nhat, co the co canh va thuong thi ca rep truong thanh va rep non thuong bu bam vao cac bo phan non cua cay đau rong (nu hoa, trai non, la non,...) đe chich hut nhua cua cay va thuong thi chung rat it di chuyen. Loai rep nay sinh san rat nhanh va lien tuc, khien cho cac bo phan non cua đau rong bi lao hoa va kho heo dan đen viec nang suat bi giam đi rat nhieu.


 Benh đom la  Benh đom la la mot loai benh kha pho bien tren cay đau rong thuong gay hai tren la đau rong va đoi khi la o tren than cay hoac qua. Benh nay la do loai nam Ascochyta pisi gay ra va thuong thi loai nam nay se ton tai trong đieu kien nong am. Benh đom la thuong se gay ra cac trieu chung tren cay nhu: La se co vet hinh tron co mau nau, tren vet se co nhieu hat nho co mau đen,.... Khi benh tien trien nang thi se khien cho viec quang hop cua cay bi giam đi va cay se phat trien kem.


Đac điem sinh hoc = Đac điem sinh hoc =
 Đau rong la loai than thao leo va la cay đa nien nho co cu to o duoi đat. Neu đuoc dung gian thi đau rong co the bo cao len tren 3 m. La cua đau rong co 3 la chet va moi la chet thuong dai tu 8-15 cm. Hoa cua loai nay thuong co mau xanh nhat nhung đoi khi cung co mau trang va moi hoa thuong rong tu 2,5-3,5 cm. Trai đau rong co bon canh va thuong dai khoang tu 15-30 cm va rong khoang 3 cm, Khi qua đa chin thi phan vo se vo ra va giai phong ra tu 3-21 hat cua chung. Hot gan nhu hinh cau, co mau sac co the tu vang, trang, nau hay đen tuy theo chung đau rong. Hot co the nang đen 3 gram va co kich thuoc tu 2-2,5 cm. Đay la loai cay rat de trong, chi can gieo hat kho la day leo se moc len va phat trien. Đau rong sinh truong va phat trien chu yeu o nhung nuoc nhiet đoi va can nhiet đoi.


= Ham luong dinh duong =
Trong đau rong co chua luong khoang chat đu cho nhu cau cua co the, tieu bieu nhu sat, đong, mangan, calci, phosphor va magnesi. Đau rong cung la mot nguon cung cap muoi folat trong co the, trong 100 g đau rong thi co chua 66 mg cac muoi folat. Ngoai ra, đau rong cung co chua mot luong thiamin, pyridoxin (vitamin B6), niacin va cac amino acid nhu lysin,...


= Tac dung phu =
Tuy nhien, trong đau rong cung co chua purin nen khong thich hop voi nhung nguoi bi benh gut (gout). Ngoai ra, khi an đau rong can ket hop voi viec uong nuoc vi trong đau rong co chua acid oxalic co the gay ra tinh trang bi soi tiet nieu.


Tac dung = Cai thien he mien dich =
Trong đau rong co chua rat nhieu chat dinh duong va khoang chat co loi cho he mien dich, tieu bieu nhu vitamin C va vitamin A . Hai loai vitamin nay giup cai thien he mien dich va co the lam giam thieu đuoc nguy co bi nhiem trung va cac loai benh tat.


= Cai thien suc khoe ve mat =
Ham luong thiamin co trong đau rong co the giup ngan ngua cac van đe ve thi luc nhu benh tang nhan ap va đuc thuy tinh the. Ngoai ra, thiamin cung co the cai thien tin hieu co va than kinh, đieu đo quan trong cho cac ket noi tu mat vao nao.


Su dung O cac tinh Nam Bo Viet Nam thi đau rong đuoc trong rong rai va đuoc su dung đe lam ra cac mon an.
Mon đon gian nhat voi đau rong la xao. Đau tien la can phai tuoc bo xo va rua sach đau rong, sau đo se cat xeo qua, cat bo phan đau va đem luoc so voi nuoc soi voi mot chut muoi, sau đo se đem vao ro đe rao nuoc. Tiep theo la cho dau vao chao, nem nem them gia vi va cho them mot chut hanh ngo. Co the xao đau rong them voi thit bo, thit heo hoac nam. Neu nhu la xao voi nam thi can phai xao o hai chao rieng biet. Sau đo la se cho hon hop nam, đau rong vao đao so. 
Đau rong con co the đuoc dung đe nau canh chua. Nguyen lieu đuoc su dung la ca, me va đau rong. Cach che bien thi tuong tu nhu nau canh chua ca. Khi nuoc soi len thi se cho đau rong đa cat thanh mieng vao. Mon canh chua nay se co mui vi chua tu me va vi ngot tu đau rong.
Đau rong non co the đuoc dung đe an luoc hoac an song va cham voi nuoc mam, ca kho hoac thit kho. Trong thuc đon cua nhung nha hang sang trong thi đau rong se đuoc tron chung voi sot mayonnaise đe lam ra mon salad khai vi.
Hat đau rong co the đuoc su dung nhu đau nanh đe lam nguyen lieu che bien ra bot dinh duong, hat cung co the đuoc ep lay dau thuc vat hoac rang xay hat đe lam ra mot loai thuc uong co huong vi tuong tu ca phe. Mot so giong cua đau rong co phan cu lon đen muc co the đuoc su dung đe an chin hoac an song o chau A.


Tu nguyen Ten chi "Psophocarpus" trong ten khoa hoc cua đau rong (Psophocarpus tetragonolobus) mang nghia la "trai cay on ao" vi mot so loai thuc vat trong chi nay co vo qua tao ra tieng on khi chung tach ra va giai phong hat cua chung. Phan "tetra" trong ten loai "tetragonolobus" mang nghia la so 4 va no đe cap đen bon mat cua đau rong.


Anh Xem them Cay ho đau


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Psophocarpus tetragonolobus tai Wikimedia Commons
 Du lieu lien quan toi Đau rong tai Wikispecies
Đau rong tai Tu đien bach khoa Viet Nam