Amadeus la mot phim đien anh chinh kich co trang cua My nam 1984 do Milos Forman đao dien va Peter Shaffer viet kich ban, chuyen the tu vo kich Amadeus cua Peter Shaffer. Noi dung cua vo kich lay boi canh tai Vienna, Ao vao nua sau cua the ki 18, la mot cau chuyen tieu su hu cau ve Wolfgang Amadeus Mozart. Am nhac cua Mozart đuoc phat rat nhieu trong nhac nen phim. Noi dung phim noi ve su đo ki tai nang cua nha soan nhac nguoi Y Antonio Salieri voi Mozart duoi trieu đai cua Hoang đe Joseph II.
Amadeus nhan đuoc tong cong 53 đe cu giai thuong khac nhau va gianh chien thang 40 giai, trong đo co tam giai Oscar (bao gom Phim hay nhat), bon giai BAFTA, bon giai Qua cau vang, va mot giai cua Hiep hoi Đao dien Hoa Ky (DGA). Tinh đen nam 2017, đay la phim gan đay nhat gianh đuoc nhieu hon mot đe cu tai hang muc giai Oscar cho nam dien vien chinh xuat sac nhat. Nam 1998, Vien phim My xep phim o hang thu 53 trong danh sach 100 phim hay nhat.


Noi dung Vao mua đong nam 1823, mot nguoi đan ong ten la Antonio Salieri vua đuoc đua vao nha thuong đien sau khi tu sat bat thanh, it nhat la sau khi nhung nguoi hau nghe thay loi thu toi cua ong ve viec đa giet chet Wolfgang Amadeus Mozart. Cha xu Vogler khi ay đuoc cu đi tim hieu ve loi thu toi cua Salieri. Salieri hoi tuong ve thoi tho au cua ong vao nhung nam 1760, khi ong muon tro thanh mot nha soan nhac, trai voi y nguyen cua cha ong. Ong đa the voi Chua se trung thanh voi Ngai neu nhu Ngai bien ong thanh mot nha soan nhac tai ba. Khong lau sau đo, cha ong đot ngot qua đoi, Salieri coi đo la dau hieu cua Chua đa chap nhan loi thinh cau cua ong. Nam 1774, Salieri đa tro thanh nha soan nhac rieng cua Hoang đe Joseph II o Vien. Bay nam sau, tai mot buoi tiec nham vinh danh nha tai tro cua Mozart, Than vuong-Tong giam muc cua Salzburg, Salieri ngo ngang khi phat hien ra thien tai sieu viet Mozart lai la mot nguoi tuc tiu va co tinh cach tre con. Salieri, mot nguoi ngoan đao, chang the hieu noi tai sao Chua lai ban phat mon qua quy gia cho Mozart ma khong phai ong ta, ket luan rang Chua đang su dung tai nang cua Mozart đe che nhao su tam thuong cua ong. Salieri quyet tam tu bo Chua va the se tra thu Ngai bang cach pha huy Mozart.
Trong khi đo Chung nghien ruou cua Mozart đang tu tu tan pha suc khoe, gia đinh, va ca su nghiep cua Mozart, bat chap su ra đoi khong ngung cua nhung tac pham đinh cao cua anh. Salieri thue mot co hau gai gia vo lam nguoi giup viec cua Mozart va qua đo biet đuoc Mozart đang viet mot vo opera dua tren vo kich Đam cuoi cua Figaro ma Hoang đe đa cam bieu dien. Khi Mozart đuoc goi vao đe giai thich, anh đa thuyet phuc đuoc Hoang đe cho phep cong chieu vo Opera cua chinh minh, bat chap su phan đoi cua chinh Salieri va cac quan chuc trong trieu đinh. Nhung tin du ap đen voi Mozart khi anh nghe tin cha anh đa qua đoi. Anh đa viet Don Giovanni nhu mot cach giai toa noi sau muon cua minh. Salieri nhan ra anh huong cua cha cua Mozart trong vo opera đo va nghi ra mot ke hoach: Ong đong gia thanh cha cua Mozart hien hon ve va yeu cau mot khuc cau hon, sau đo tim cach giet chet Mozart sau khi tac pham đuoc hoan thanh va bieu dien no trong chinh đam tang cua Mozart, vo nhu đo la do chinh Salieri viet nen. Cung luc đo, Emanuel Schikaneder, mot nguoi ban cua Mozart, đe nghi anh viet mot vo opera cho nha hat cua anh ta. Mozart kien quyet viet vo opera trong khi vo anh, Constanze, khuyen chong minh nen hoan thanh khuc cau hon truoc. Sau mot tran cai nhau, Constanze quyet đinh bo đi cung voi Karl, con cua hai nguoi.
Vo opera moi nhat cua Mozart, Cay sao than, đa dien ra thanh cong tot đep, nhung Mozart sau nhieu ngay lam viec lao luc, đa bat tinh ngay giua buoi bieu dien. Salieri đua Mozart ve va giup đo anh tiep tuc sang tac Khuc cau hon voi su huong dan cua Mozart, luc nay chi co the nam tren giuong. Buoi sang hom sau, Mozart cam on Salieri, Salieri thua nhan Mozart la nha soan nhac tai gioi nhat ong tung biet đen. Constanze luc nay cung đa ve nha, co yeu cau Salieri roi khoi nha minh. Constanze đa khoa lai phan ban thao cua khuc cau hon, nhung Mozart cung luc ay đa qua đoi vi kiet suc. Mozart đuoc đua ra khoi thanh Vien va đuoc chon trong mot ngoi mo tap the vo danh, giua mot con bao.
Tro lai vao hien tai, Cha Vogler, trong con soc tot đo, khong the tha thu cho Salieri, nguoi luc ay đa đi đen ket luan rang Chua "nhan tu" tha pha huy con nguoi Mozart con hon la chia se cho Salieri vinh quang cua Ngai. Salieri, trong con me sang, hua se cau nguyen va tha thu cho Cha Vogler, va ca nhung ke toi đo khac, nhu la mot vi "thanh bao ho". Ket thuc bo phim, Salieri đuoc đat len xe lan va đua đi qua nha thuong đien, cung luc đo tieng cuoi cua Mozart vang vong khap noi.


Phan vai San xuat Trong cuon tieu su mang ten Beginning, Kenneth Branagh cho biet ong la mot trong nhung ung vien cuoi cung cho vai Mozart, nhung sau đo đa roi bo du an khi Forman quyet đinh lam phim voi mot dan dien vien nguoi My. Đe hoa than vao vai Mozart, dien vien Tom Hulce phai tap luyen choi piano nam gio moi ngay. Co nguon tin cho biet Hulce đa su dung tam trang that thuong cua John McEnroe lam nguon cam hung đe mieu ta mot Mozart rat kho đoan truoc.
Meg Tilly đuoc tuyen vai vo cua Mozart la Constanze, nhung co đa bi rach mot day chang o chan ngay truoc khi phim khoi quay. Co đuoc thay the boi dien vien Elizabeth Berridge. Simon Callow, nguoi thu vai Mozart trong vo kich san khau goc Amadeus o Luan Đon cung đuoc chon vao vai Emanuel Schikaneder, nguoi viet loi nhac kich cua The Magic Flute.
Qua trinh quay phim dien ra tai cac đia điem o Prague va Kromeriz. Trong qua trinh quay tai Prague đoan lam phim đuoc bao ho tu canh sat mat. Đac biet la Forman đa co the quay cac phan canh o Nha hat Count Nostitz, Prague, noi hai vo opera cua Mozart la Don Giovanni va La clemenza di Tito ra mat hai the ki truoc. Mot vai canh đuoc quay tai Barrandov Studios. Trong qua trinh quay Forman cung hop tac voi nha bien đao mua nguoi My Twyla Tharp.


Đon nhan = Đanh gia chuyen mon =
Sau khi cong chieu, Amadeus đuoc gioi phe binh đanh gia rat cao. Tinh đen ngay 5 thang 7 nam 2018, Amadeus nhan đuoc 94% luong đong thuan tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, dua tren 86 bai đanh gia, voi điem trung binh la 8.7/10. Tren trang Metacritic, phim nhan so điem 93 tren 10, dua tren 12 bai nhan xet, chu yeu la nhung loi khen ngoi. Cung tinh đen ngay 5 thang 7 nam 2018, Amadeus đuoc nhung nguoi yeu phim cham 8,3/10 điem tai trang web đien anh IMDb, đung thu 82 trong top 250 phim co điem cao nhat cua trang web nay.


= Giai thuong va đe cu =
Nam 1985, Amadeus nhan đuoc 11 đe cu Oscar, trong đo co hai đe cu nam dien vien chinh xuat sac nhat cho Hulce va Abraham lan luot cho cac vai Mozart va Salieri. Phim đoat 8 tuong vang Oscar, gom cac hang muc lon: Phim hay nhat, đao dien xuat sac nhat (Forman), nam dien vien chinh xuat sac nhat (Abraham), kich ban chuyen the xuat sac nhat (Shaffer) va cac giai phu nhu thiet ke san xuat xuat sac nhat, thiet ke phuc trang đep nhat, hoa trang xuat sac nhat va hoa am hay nhat. Phim co hai đe cu nhung khong gianh chien thang la dung phim xuat sac nhat va quay phim xuat sac nhat. Amadeus, The English Patient, The Hurt Locker, Nghe si va Birdman la nhung tac pham thang phim hay nhat chua bao gio lot vao top 5 doanh thu phong ve cua tuan ke tu khi thong ke xep hang bat đau vao nam 1982. Phim cung nhan đuoc bon đe cu Qua cau vang (Hulce va Abraham tiep tuc cung nhau nhan đe cu dien xuat) va đoat bon giai, trong đo co giai danh cho Forman, Abraham, Shaffer va phim chinh kich hay nhat. Dien vien Jeffrey Jones con nhan mot đe cu Qua cau vang cho nam dien vien đien anh phu xuat sac nhat.


Tham khao Lien ket ngoai Amadeus tren Internet Movie Database
Amadeus tai TCM Movie Database
Amadeus tai AllMovie
Amadeus tai Rotten Tomatoes
Amadeus tai Box Office Mojo
Phan tich Amadeus – vo kich va bo phim
Kich ban Amadeus