Tu hinh, an tu hinh hay an tu (tieng Anh: capital punishment, judicial homicide, execution, death sentence, death penalty) la viec hanh quyet mot nguoi theo mot quy trinh luat phap. Nhung nguoi bi an tu hinh đuoc goi la tu tu.
Đai hoi đong Lien Hop Quoc đa thong qua, trong nam 2007, 2008, 2010, 2012 va nam 2014, cac nghi quyet khong rang buoc keu goi đinh chi tu hinh toan cau, nham cuoi cung bai bo. Tai cac quoc gia thanh vien EU, theo Hiep uoc Lisbon, Đieu 2 cua Hien chuong cac Quyen Can ban cua Lien minh chau Au cam hinh phat tu hinh. Ngoai ra, hoi đong chau Au, ma co 47 quoc gia thanh vien, cam cac quoc gia thanh vien ap dung luat tu hinh. Nguoc lai, nhieu quoc gia nhu Trung Quoc, Hoa Ky, Nhat Ban, Singapore, Han Quoc... van se duy tri an tu hinh voi muc đich tao hinh phat đu suc ran đe voi cac loai toi pham nghiem trong, nham đam bao an ninh chung cho xa hoi. Hon 65% dan so the gioi song tai cac quoc gia noi co an tu hinh, va 4 quoc gia đong dan nhat the gioi (Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, An Đo, Hoa Ky va Indonesia) van đang ap dung hinh phat tu hinh va se khong xoa bo no trong mot tuong lai gan.
Tinh đen đau nam 2016, 65 quoc gia van con hinh phat tu hinh, 103 quoc gia đa hoan toan bai bo hinh phat nay, 6 nuoc bai bo cho nhung toi thong thuong (chi tuyen tu hinh voi nhung toi đac biet nhu toi pham chien tranh, toi phan quoc, giet nguoi hang loat), va 30 nuoc van con an tu hinh nhung đa lau khong ap dung.


Tu nguyen Chu "tu hinh" co nguon goc tu Han Viet 死刑 (pinyin: sixing), co nghia la hinh phat chet.


Mot so cach tu hinh An tu hinh hien nay Tinh đen đau nam 2016, 65 quoc gia van con luat tu hinh, 103 quoc gia đa hoan toan bai bo an phat nay, 6 nuoc bai bo cho nhung toi thong thuong (chi duy tri an tu hinh trong nhung truong hop đac biet nhu toi ac chien tranh, phan quoc), va 30 con an tu hinh nhung đa lau khong ap dung trong thuc te.
Trong mot so cac quoc gia co an tu hinh, no chi đuoc dung cho toi giet nguoi va toi lien quan đen chien tranh. Trong mot so quoc gia khac, nhu Trung Quoc, Indonesia, Malaysia, Singapore, A Rap Xe Ut, Viet Nam... no con đuoc ap dung cho cac toi bat bao đong nhu buon lau ma tuy va tham nhung... Noi chung, viec quy đinh an tu hinh danh cho toi danh nao tuy thuoc vao nhu cau an ninh va muc nghiem trong cua cac loai toi danh tai quoc gia đo.
Vi du nhu Singapore co nhung quy đinh tu hinh rat nghiem khac đoi voi toi pham ma tuy. Cu the nhung đoi tuong mang theo cac chat sau voi khoi luong tuong ung se bi ket an tu hinh: heroin (tu 15 g tro len), cocaine (tu 30 g tro len), morphine (tu 30 g tro len), hashish (tu 200 g tro len), methamphetamine (tu 250 g tro len), can sa (tu 500 g tro len) va thuoc phien (tu 1.200 g tro len). Voi nhung quy đinh nghiem khac bac nhat the gioi ve kiem soat ma tuy, nguoi Singapore tu hao voi ti le nghien ma tuy tai nuoc ho thap hon rat nhieu so voi cac quoc gia khac.


= Tranh luan =
To chuc An xa quoc te khuyen khich cac quoc gia bai bo an tu hinh, Đai hoi đong Lien Hop Quoc đa thong qua, trong nam 2007, 2008, 2010, 2012 va nam 2014, cac nghi quyet khong rang buoc keu goi đinh chi tu hinh toan cau, nham cuoi cung bai bo. Tai cac quoc gia thanh vien EU, theo Hiep uoc Lisbon, Đieu 2 cua Hien chuong cac Quyen Can ban cua Lien minh chau Au cam hinh phat tu hinh. Ngoai ra, hoi đong chau Au, ma co 47 quoc gia thanh vien, cam cac quoc gia thanh vien ap dung luat tu hinh.
Nguoc lai, nhieu quoc gia tuyen bo se duy tri an tu hinh voi muc đich tao hinh phat đu suc ran đe voi cac loai toi pham nghiem trong, nham đam bao an ninh chung cho xa hoi. Lap luan nay dua tren cac phan tich sau:

Neu dua vao Đieu 3 "Tuyen ngon quoc te ve nhan quyen" (rang "Moi nguoi đeu co quyen song, tu do va đuoc bao ve an toan") đe dien giai rang viec su dung hinh phat tu hinh la vi pham nhan quyen thi dien giai đo la vo ly. Boi vi, neu tu hinh mot ai đo tuc la "vi pham quyen song" va phai xoa bo ban an nay, thi đong thoi chinh phu cac nuoc cung phai xoa bo cac trai giam toi pham vi khi giam giu mot ai đo cung la su vi pham "quyen tu do".
Mat khac, khoan 2 Đieu 6 cua Cong uoc quoc te ve cac quyen dan su va chinh tri nam 1966 quy đinh: "O nhung quoc gia chua xoa bo hinh phat tu hinh thi chi đuoc phep ap dung đoi voi nhung toi nghiem trong nhat…". Đieu nay cho thay, cong uoc thua nhan o nhung quoc gia khac nhau, tuy theo đieu kien cu the ma co the duy tri hinh phat tu hinh "voi nhung toi nghiem trong nhat", va the nao la "nhung toi nghiem trong nhat" cung khong co khai niem cu the ma đo la noi bo moi quoc gia tu quyet đinh.
Tinh nhan đao cua phap luat phai dung hoa loi ich cua xa hoi va loi ich cua nguoi pham toi. Viec đe cao loi ich cua nguoi pham toi ma quen đi loi ich cua toan xa hoi khong the xem la thoa man nguyen tac nhan đao cua phap luat. Mot nguoi pham toi rat nghiem trong, gay thiet hai đac biet nghiem trong va con tiep tuc đe doa đen su an toan cua xa hoi, thi viec nhan đao đoi voi toi pham chinh la vo nhan đao đoi voi toan the cong đong xa hoi.


Bao cao nam 2017 To chuc An xa Quoc te bao cao, nam 2016, co 1.032 vu tu hinh đuoc ghi nhan, nhung con so thuc su se cao hon nhieu (do nhieu nuoc khong cong bo so lieu hoac thong ke khong đay đu), con so nay giam 37% so voi nam truoc. Benin va Nauru huy bo luat tu hinh. Tong cong 141 nuoc đa huy bo luat tu hinh hoac đa lau khong thi hanh no nua. Đoi voi Viet Nam, theo du lieu Bo Cong an tu thang 8 nam 2013 đen 30 thang 6 nam 2016 co 429 nguoi bi xu tu hinh, va nhu vay tro thanh nuoc co so an tu hinh nhieu thu 3 sau Trung Quoc va Iran.


Xem them Tu hinh o Viet Nam


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Death penalty tai Wikimedia Commons
Tu hinh tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Capital punishment (law) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Co nen giu an tu hinh?: BBC Viet ngu
Chuong 26: Thi hanh hinh phat tu hinh Luat so 19/2003/QH11 cua Quoc hoi: Bo luat To tung Hinh su, ban hanh ngay 10/12/2003