Keo dua la mot loai keo đac san co nguon goc tu tinh Ben Tre, Viet Nam. Keo đuoc che bien tu nguyen lieu chinh la com dua, đuong va mach nha. Đay la loai keo đac san va la mot nghe thu cong truyen thong mang đam van hoa xu so. Tai Viet Nam co rat nhieu vung trong dua nhung Ben Tre chinh la noi ra đoi va phat trien nganh nghe che bien keo dua.


Lich su hinh thanh Keo dua Ben Tre co nguon goc tu huyen Mo Cay. Theo cac tu lieu suu tam đuoc thi nguoi đau tien lam ra keo la ba Nguyen Thi Ngoc, sinh nam 1914, cu ngu tai khu pho 1, thi tran Mo Cay. Keo dua luc đo co ten la keo Mo Cay. Vao nam 1970, Nguyen Thi Vinh, sinh nam 1945, cu ngu tai thi xa Ben Tre, thay đoi moi cach che bien keo. Ba thanh lap co so san xuat keo dua Thanh Long, co so đau tien o thi xa Ben Tre, va tu đo tao ra ten keo dua Ben Tre. Nguyen lieu lam keo dua gom: nuoc cot dua, mach nha, đuong (truoc kia nguoi ta dung đuong thung nhung ngay nay dung đuong cat). Mach nha đuoc chat loc tu chat đuong cua hat nep khi đuoc u cho len mam.
Nhung thong tin tren khong the đuoc coi la chinh xac. Nhu trong Xiem La quoc lo trinh tap luc co đoan:
“Tieu lich nam 1172, Phat lich nam 2353, nam Ngo, Hoang thuong len ngoi nam thu 2, thang 5 [Tay lich 4/4 đen 2/5 nam 1810]. Su đoan do Quoc vuong Viet Nam Gia Long sai đen đa toi thanh Bangkok. Đoan su phan hai nhom, nhom thu nhat đen đieu tang Quoc vuong truoc, mang theo le phung gom 100 tam lua ‘Kwain Ko’ [Quang Chau], 100 tam vai trang ‘Tang Kia’ [Đong Kinh], 5 hop sap ong, 5 hop đuong cat, 10 hop keo dua, 10 hop đuong phen tat ca cac mon đeu đat truoc linh vi...”
Nhu vay co the thay keo dua đa co truoc nam 1810 chu khong phai tan nam 1914 nhu thong tin tren.


Quy trinh lam keo dua Lam đuong mach nha
Muon lam keo ngon, khau chon nguyen lieu rat quan trong. Thoc nep dung đe nau mach nha phai la nep tot, hat to chin đeu. Đe nay mam thoc phai đuoc tuoi bang nuoc mua sach roi đem nau lay mach nha. Tho nau mach nha phai la tho lanh nghe đieu luyen. Dua kho lua trai "ram vang" moi vua hai xuong. Vi trai dua moi bat đau kho nay co huong vi đac trung, nuoc cot co đo ngot thanh. Đuong nau keo phai chon loai đuong moi, co mau vang tuoi


Quy trinh lam keo dua qua anh Sen keo 
Nguyen lieu lam keo dua phai la dua kho, loai dua hau nhu con nuoc dua ben trong rat it va hau nhu khong con, com dua phai day, co đo beo cao va mau trang, khong len mong dua hay bi "trang an". Tiep theo dung mot dung cu lot vo dua, lay com dua va cho vao may xay nho. Cho tat ca com dua xay nhuyen vao mot cai bao va dung may ep lay nuoc cot dua. Phan nuoc cot dua sau khi ep ra co the cho them nguyen lieu phu vao nhu: sau rieng, la dua, socola, dau va nhat thiet phai cho mach nha vao. Tat ca cho vao mot cai chao roi cho len bep, khuay lien tuc đeu tay. Ngay xua, khi lam keo dua, nguoi dan Nam Bo phai dung tay khuay lien tuc ben bep lua, neu khong khuay, phan nuoc dua khi sen se đac lai va "chet". Ngay nay, may moc đa ho tro ho trong khau nay. Ho đo mat suc hon, nhung phan giu lua cho phan sen keo
cung rat cong phu, vi lua lon:sen keo se kho khan, lua nho: keo se rat long. Khi phan nuoc cot co đac va chuyen mau, nguoi ta se cho len gian khuon ma khuon đa đuoc boi tron mot lop dau dua đe chong dinh. Dung dao cat ra lam nhieu phan theo kich thuoc đinh san. Tai khau nay, nguoi ta co the phoi tron hoac cho them nguyen lieu lan cuoi vao đe keo co nhieu mui vi khac nhau nhu: đau phong gia nhuyen, phoi mau xanh la keo dua la dua roi hoa vao keo sau rieng. Hay cho thanh keo nua mau trang, nua mau đen la keo dua sau rieng socola, v..v..Đay la hien tuong giao luu va tiep bien van hoa trong nghe thuat am thuc rat sang tao đe đap ung so thich cua nhieu đoi tuong khach hang, đe co the mo rong thi truong. Phan cuoi cung la goi keo trong mot lop banh trang hay con goi la giay tan mong phia ben ngoai. Banh trang nay an đuoc va co tac dung hut am cho keo. Goi bao bi bang banh giay va cho vao hop la hoan tat cong đoan lam keo dua.


Gia tri truyen thong Tu nguon nguyen lieu dua rat phong phu cua Ben Tre, cong them tai kheo leo cua nguoi che bien, nguoi xu dua đa biet tang them gia tri van hoa, gia tri cua lao đong thu cong truyen thong vao san pham đe lam cho trai dua khong chi la nguon nguyen lieu tho ma no đa đuoc nang gia tri len nhieu lan. O đay yeu to van hoa trong san pham thu cong đa lam nen gia tri kinh te, gop phan cai thien va nang cao đoi song cho nguoi dan xu dua. Mat khac, chinh nho co su phat trien kinh te nhu vay ma nghe thuat thu cong truyen thong lai đuoc tran trong, gin giu va khong ngung phat trien.


Gia tri kinh te Cac co so san xuat keo dua đa khong ngan ngai đau tu bac ty đe đoi moi cong nghe san xuat keo truyen thong, tao nen nhieu mau ma, kieu dang ngay cang hap dan khach hang. Theo truyen thong san xuat xua nay cac co so san xuat keo dua luon xem trong chat luong, chu tin, khong su dung chat bao quan, đuong hoa hoc va cac chat cam khac nham khang đinh thuong hieu cua minh. Nho vay keo dua Ben Tre đa co mat o cac thi truong trong ca nuoc va con xuat khau sang nhieu quoc gia Chau A, Chau Au va Chau My.


Keo dua tren the gioi Khong rieng gi Viet Nam, tai Trung Quoc va Thai Lan cung co keo dua. The nhung, theo cac nha kinh te, keo dua cua Trung Quoc va Thai Lan la hang nhai.
, quy trinh che bien va huong vi hoan toan khac Viet Nam. Vu viec tranh chap ban quyen va thuong hieu keo dua noi tieng nhat la su kien nam 1998, doanh nghiep Hai To (Pham Thi To - Ben Tre) sang Trung Quoc kien mot co so san xuat đa nhai keo dua "Ben Tre" tai đao Hai Nam va đa thang kien.


Keo dua trong ca dao Ben Tre dua ngot song dai
Noi cho Mo Cay co keo noi danh
Keo Mo Cay vua thom vua beo
Gai Mo Cay vua kheo vua ngoan
Anh đay hoi thiet cung nang
La trai Thanh Phu cuoi nang đuoc chang?


Chu thich Tham khao Viet Nam noi chon binh yen - 1001 đia danh - Tinh Ben Tre - Nha xuat ban Cong nghiep nam 1998.
Thang tram keo dua Ben Tre