Higuchi Ichiyo (樋口 一葉, Higuchi Ichiyo  2 thang 5 nam 1872 – 23 thang 11 nam 1896) la but hieu cua nha van nguoi Nhat Higuchi Natsu (樋口 奈津, Higuchi Natsu). Ba la mot trong nhung nha van quan trong đau tien thoi Minh Tri (1868 – 1912) va la nha van nu chuyen nghiep đau tien cua van chuong hien đai Nhat Ban. Voi so truong la truyen ngan, nghiep van du kha ngan ngui vi tuoi đoi ba khong dai (24 tuoi) nhung cac tac pham cua Higuchi Ichiyo đa co nhung anh huong nhat đinh đen nen van hoc Nhat Ban va ba van đuoc cong chung đang gia cao đen ngay nay.


Tieu su Ten khai sinh cua ba la Higuchi Natsu. Ba sinh ra o Tokyo trong mot gia đinh von lam nong goc tu Kofu, Yamanashi. Cha ba đa vat lon đe mua tuoc vi samurai quen nhung lai thanh cong coc vi he thong giai cap bi xoa bo duoi thoi Minh Tri.
Nam 1881, khi ba 9 tuoi, ba tot nghiep tieu hoc Oume va tot nghiep thu khoa sau 2 nam. Nam 14 tuoi, ba bat đau hoc thi ca co đien o Haginoya, mot trong nhung truong day lam tho danh gia nhat nho vao tu tuong tien bo cua nguoi cha. Tai đay, hang tuan co nhung tiet hoc ve tho cua cac thi si thoi Heian va cac bai giang ve van hoc Nhat. Xuat than binh dan lam ba luon cam thay lac long voi cac hoc sinh đen tu cac gia đinh giau co khac. Khong nhung the, ba con bi can thi, nho con va toc thua. Tuy nhien, khong vi vay ma nang khieu cua ba bi anh huong.
Y đinh viet van cua Higuchi Ichiyo bat đau thanh hinh khi ba bat đau viet nhat ky mot cach nghiem tuc. Cuon nhat ky mieu ta su tu ti, e de va cai ngheo cua gia đinh dan tro nen day đen hang tram trang.


Su nghiep van hoc Sau khi cha mat nam Ichiyo 17 tuoi, hon uoc cua Ichiyo va Shibuya Saburo bi huy bo do gia đinh ba lam vao canh no nan, khong kham noi mon tien cuoi qua cao theo yeu cau cua nha trai. Ba, me va em gai lam may va, giat muon va nhieu cong viec khac đe kiem song qua ngay. Sau khi chung kien ban hoc cua minh - Miyake Kaho - thanh danh, Higuchi quyet chi tro thanh nha van đe phu giup gia đinh. But hieu Ichiyo (一葉 Nhat Diep) đuoc ba su dung tu nam 1891 co nghia la "mot chiec la", am chi đen cong lau đon đoc ma Bo đe Đat Ma dung đe vuot song Duong Tu.
Nhung truyen đau tien ra đoi khoang cua ba chiu nhieu anh huong tu tho ca thoi ki Heian, voi tinh tiet va phat trien nhan vat thi it ma cam xuc tu tuong thi nhieu. Tuy nhien, đen truyen Umoregi ("Su mo nhat") đang tren tap chi Miyako no Hana ("Hoa thu đo") nam 1892, ba moi bat đau đuoc cong nhan la mot nha van moi hua hen.
Nam 1893, ba me con Higuchi Ichiyo chuyen đen song o gan khu đen đo Yoshiwara khet tieng o Tokyo. Thoi gian song tai noi nay đa cung cap cho ba chat lieu cho cac truyen ngan sau nay nhu Takekurabe (nghia la "So vai", ban dich cua An Nhien la "Mot mua tho dai"). Trong giai đoan van nghiep chin mui (1894 – 1896), ba khong chi chiu anh huong tu trai nghiem song gan khu đen đo, suy nghiem ve than phan phu nu ma con tu Saikaku Ihara, mot nha van song o the ky 17 voi tu tuong đua ca nhung nhan vat thap kem, hen mon vao van chuong cua minh. Nhung truyen trong giai đoan nay gom co "Otsugomori" (Ngay cuoi nam), "Nigorie" (Khe nuoc đuc), "Wakare-michi" (Nhung nga re), "Jusan'ya" (Đem muoi ba) and "Takekurabe" (Mot mua tho dai). Hai truyen sau đuoc xem la nhung ang van hay nhat cua ba.
Ve cuoi đoi, ba mac benh lao giong nhu cha va anh trai minh nen đa mat ngay 23 thang 11 nam 1896, huong duong 24 tuoi. Tuy cuoc đoi ngan ngui, ba đa đe lai mot luong tac pham đang ke. Tat ca la 21 tap tieu thuyet ngan va gan 4000 bai tho tanka. Ngoai ra ba con co mot tap sach day phu nu viet thu (nhan đe Tsuzoku shokanbun, co gia tri van hoc đang ke) cung nhu mot so tuy but. Đo la chua ke tap nhat ky ba ghi chep moi viec xay ra tu tuoi 15 cho đen luc cuoi đoi.


Nhung nhan vat co vai tro quan trong voi tac gia = Cha ba =
Ong la nguoi đa phat hien tai nang cua Higuchi Ichiyo va cho ba theo hoc lam tho nham phat huy nang khieu cua ba.


= Nakarai Tosui =
Nha van va nha bao to Mainichi, Nakarai Tosui đa nhan Higuchi Ichiyo lam đe tu va ba bat đau viet tieu thuyet nam ba 19 tuoi. Ong la nguoi lap nen tap chi Musashino, noi ma ba đang nhung sang tac đau tay nhu "Anh đao đem", "Mua thang nam", "Dai day that ong tay ao". Ba đem long yeu Nakarai nhung tinh cam cua ba khong đuoc đen đap. Ben canh đo, do nhung đieu tieng rieng tu xung quanh Nakarai Tosui ma hai nguoi cat đut lien lac nhau, vi the Higuchi bi mat cam hung sang tac suot mot thoi gian dau cho ten tuoi ba đa đuoc hai tap chi danh tieng đe y toi (Miyako no Hana va Bungakkai) va cac truyen cua ba ("Umoregi", "Akatsukiyo", "Yuki no Hi") lan luot đuoc đang va gay tieng vang nhat đinh tren hai tap chi nay. 


= Tap chi Bungakukai =
Nho lam viec ben nhung nha van chiu anh huong van hoc ngoai quoc cua nhom tap chi Bungakukai (文學界, van cac hoc gia) nhu Kitamura Tokoku (1868-1894), Shimazaki Toson (1872-1943), Ueda Bin (1874-1916)… ma ba co co hoi phat trien kha nang cua minh cung voi von lieng van hoc co đien Nhat Ban va van hoc can đai thoi Edo đuoc hoc tu truoc nua.


Tac pham chon loc "Anh đao đem" (闇桜, Musashino 3/1892）
"Giot suong chia ly" (別れ霜, "Kaishin" 4/1892）
"Dai day that ong tay ao" (たま欅, Musashino 4/1892）
"Mua thang nam" (五月雨, Musashino 7/1892）
"Kyodzukue" (経つくえ, Koyo Shimpo 10/1892）
"Su mo nhat", "Cuoc đoi vui chon" (うもれ木, Miyako no Hana 11/1892）
"Đem trang đo" (暁月夜, Miyako no Hana 2/1893）
"Ngay tuyet" (雪の日3/1893 Bungakukai）
"Tieng đan" (琴の音, Bungakukai 12/1893）
"Hanagomori" (花こもり, Bungakukai 2/1894）
"Đem toi" (暗夜, Bungakkai 7/1894）
"Ngay cuoi nam" (大つこもり, Bungakukai 12/1894）
"Mot mua tho dai" (たけくらへ, Bungakukai 1/1895 – 1/1896）
"Nokimoru Tsuki" (軒もる月Mainichi Shimbun 4/1895）
"May troi đi" (ゆく雲, Taiyou 5/1895）
"Ve sau" (うつせみ, Dokubai Shimbun 8/1895）
"Khe nuoc đuc" (にこりえ, Bungei Kurabu 9/1895）
"Đem muoi ba" (十三夜, Bungei Kurabu 12/1895）
"Đua tre nay" (この子, Nippon naikatei 1/1896年）
"Nhung nga re" (わかれ道, Kokumin notomo 1/1896)
"Urashi" (裏紫,Shinbundan 2/1896）
"Warekara" (われから, Bungei Kurabu 5/1896）


= Ban dich tieng Viet =
Mot mua tho dai (Phuong Nam Book & Hoi nha van gom nam truyen "Anh đao đem", "Đem muoi ba", "Khe nuoc đuc", "Mot mua tho dai".


Vinh danh Nam 2004, hinh anh ba đuoc đua vao to tien menh gia 5000 yen Nhat. Ba tro thanh nguoi phu nu thu ba đuoc vinh danh tren mot to tien, sau Thien hoang Jingu (1881) va Murasaki Shikibu (2000). Vi hinh hai nhan vat kia chi la hinh ve, ba la phu nu đau tien đuoc đua hinh chinh thuc len tien Nhat. Nhung truyen noi tieng nhat va ke ca cuoc đoi ba cung đuoc chuyen the thanh phim.


Chu thich Tham khao Robert Lyons Danly. A study of Higuchi Ichiyo. Yale University, 1980.
Robert Lyons Danly. In the Shade of Spring Leaves: The Life and Writings of Higuchi Ichiyo. New Haven: Yale University Press, 1981.
Yukiko Tanaka. Women writers of Meiji and Taisho Japan: their lives, works and critical reception, 1868-1926. McFarland, 2000.
HIGUCHI ICHIYO (樋口一葉): Nha van nu chuyen nghiep đau tien cua Nhat Ban


Lien ket ngoai Tac pham cua Higuchi Ichiyo tren Aozora Bunko (tieng Nhat)
J'Lit | Tac gia: Higuchi Ichiyo | Books from Japan Luu tru ngay 24 thang 6 nam 2021 tai Wayback Machine (tieng Anh)
Higuchi Ichiyo's grave (tieng Anh)