Trong thien van hoc, moi truong lien sao (ISM) chi moi truong vat chat ton tai trong khong gian giua cac he sao trong mot thien ha. Cac dang vat chat nay bao gom khi o dang ion, nguyen tu, phan tu, cung nhu bui va tia vu tru. No chua đay trong khong gian lien sao va hoa tron dan dan vao khong gian lien thien ha. Nang luong chiem trong cung mot the tich, trong dang cua buc xa đien tu, đuoc goi la truong buc xa lien sao. Moi truong nay đong vai tro quan trong trong viec quan sat va nghien cuu thien van ngay nay.
Ngay 25 thang 8 nam 2012, tau tham do Voyager 1 la vat the nhan tao đau tien ra ngoai moi truong lien sao. Plasma va bui lien sao se đuoc nghien cuu cho đen ngay ket thuc su menh, uoc tinh la nam 2025. Voyager 2 ra ngoai moi truong lien sao vao ngay 5 thang 11 nam 2018.


Tong quan Moi truong lien sao bao gom cac khi gas lien sao va bui lien sao.


= Khi gas =

Khoang 99% moi truong lien sao la khi gas o cac dang, cu the: hon 70% la hydro, 28% heli, va khoang 1.5% la cac nguyen to nang. Chung ton tai o ca cac dang đon nguyen tu, phan tu cung nhu bi ion hoa voi mat đo rat loang, chi khoang vai hat tren mot cm³.
Khi mot ngoi sao moi đuoc sinh ra, chung phat xa mot luong lon tia cuc tim, ion hoa toan bo vung khi gas bao quanh no, tao thanh cac đam hydro ion hoa.
Cac đam may H ion hoa nay phat sang khi o gan cac ngoi sao nong tu 25.0000 K tro len, tao thanh nhung tinh van phat xa voi anh sang đo đac trung cua hydro o day Balmer.


= Bui lien sao =
Khac voi khai niem "bui" thong thuong, bui lien sao la cac hat vat chat vo cung nho, voi kich thuoc chua toi 1 μm, xap xi voi buoc song anh sang ma con nguoi co the thay đuoc. Nhan cua chung co the la silicat, carbon hay hop chat sat, voi hinh dang khong xac đinh.
Bui vu tru hap thu anh sang phat ra tu cac ngoi sao va cac thien the khac lam đo sang cua chung giam đi trung binh mot cap tren mot kiloparsec trong mat phang thien ha. Anh sang tu cac ngoi sao truyen đi co the bi đam bui nay chan hoan toan neu chung đu day, tao thanh cac tinh van toi, vi du nhu tinh van Đau Ngua. Anh sang mau xanh lam bi phan tan nhieu hon trong cac đam bui nay, do đo anh sang chung ta quan sat đuoc đa phan gom nhieu gam mau đo hon, tuong tu nhu voi Mat Troi luc hoang hon.


Đam may phan tu Đam may phan tu la cac cum khi gas va bui voi nhiet đo rat thap, chi khoang 10-30 đo K. Do đo hau het hydro đeu ton tai o dang phan tu (H2). Kich thuoc cua cac đam may nay rat đa dang, co the tu vai nam anh sang đen hon 600 nam anh sang va khoi luong co the đat toi hang trieu M☉. Mat đo vat chat o đay rat cao (so sanh voi cac vung khac), chi co the đuoc tao thanh o nhiet đo cuc thap, neu khong nhiet đo cua khoi khi se lam gian no nong đo vat chat. Cac đam may nay con đuoc goi la "vuon uom sao" do no chua rat nhieu cac thanh phan tho can thiet đe tong hop cac sao va he sao (hau het la hydro va bui). Cac ngoi sao thuong đuoc sinh ra trong cac vung tinh van toi, do mat đo vat chat tai đay day đac hon ca.
Cac phan tu hydro khong the phat hien truc tiep bang buc xa hong ngoai hay vo tuyen thong thuong, ma đuoc suy luan thong qua carbon monoxide (CO).
Hien nguoi ta đa phat hien đuoc hang tram loai phan tu trong cac đam may nay, tu nhung chat co ban nhu NH3, CH, OH cho đen nhung phan tu phuc tap nhu ethanol (C2H5OH), tham chi la đuong.


Xem them Nhat quyen
Đam may phan tu


Chu thich Tu lieu tham khao Lien ket ngoai Freeview Video 'Chemistry of Interstellar Space' William Klemperer, Harvard University. A Royal Institution Discourse by the Vega Science Trust.
The interstellar medium: an online tutorial
http://www.outerspacecentral.com/ism_page.html
http://casswww.ucsd.edu/archive/public/tutorial/ISM.html