Tatyana Mikhailovna Lioznova (Nu. Ten tieng Nga: Татьяна Михайловна (Моисеевна) Лиознова, sinh ngay 20 thang 07 nam 1924, mat ngay 29 thang 09 nam 2011), la mot đao dien đien anh Lien Xo. Ba la Giao su đai hoc linh vuc đien anh, đao dien noi tieng voi bo phim truyen hinh Muoi bay khoanh khac mua xuan (1973).
Trong nha nuoc Xo Viet, ba la Đang vien Đang Cong san Lien Xo, Nghe si nhan dan Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga, Nghe si Nhan dan Lien Xo, Huan chuong Cach mang Thang Muoi Lien Xo.


Thoi tre va hoc tap Tatiana Mikhailovna Lioznova sinh ra tai thu đo Moskva trong mot gia đinh Do Thai. Cha la Moisei Alexandrovich Lioznov (1894-1941), ky su, nha kinh te, va me la Ida Izrailevna Lioznova, tho may. Nam 1941, bo cua ba hy sinh trong Chien tranh Ve quoc, hai me con song cung nhau bang cong viec det, may, trong xuong cat o Moskva cua me. Tatyana vua giup me lam viec, vua hoc tap đay đu.
Sau khi ket thuc thoi trung hoc, ba nhap hoc Đai hoc Hang khong Moskva, nhung đa nghi hoc chi sau mot hoc ky. Nam 1943, ba nhap hoc truong VGIK - Vien Đien anh Quoc gia Gerasimov. Khi hoc o VGIK, ba tung bi đanh gia khong tot boi cac giang vien, khi cho rang luc đo (nam 1943, ba 19 tuoi) trai nghiem khong phu hop nganh hoc, nhung ba đa thuyet phuc cac giang vien đe tiep tuc đuoc hoc, tung lam tro ly đao dien ho tro san xuat bo phim Ve binh tre (Молодая гвардия) (1948).
Nam 1949, sau khi tot nghiep VGIK, ba đuoc phan ve lam viec tai Hang phim Gorky, nhung ngay lap tuc bi đay ra khoi hang. Sau đo ba tro ve nha phu giup me cat va may quan ao trong vai nam tiep theo.


Su nghiep Nam 1953, Tatyana đuoc quay tro lai lam viec trong Hang phim Gorky, phu trach cac bo phim thanh thieu nien. Su nghiep cua ba o vi tri nay chiem phan lon cuoc đoi cong tac, lien tuc cho đen nam 1982. Tu nam 1953, ba cung lam tro ly đao dien cho Sergei Gerasimov va Boris Buneev, va cung la đao dien thu hai trong bo phim đau tay cua Stanislav Rostotsky: Trai đat va con nguoi (Земля и люди) (1955).
Tu nam 1957 đen 1986, ba quay phim tai truong quay voi vai tro giam đoc san xuat. Nam 1958, ba san xuat bo phim đau tien cua minh, Ky uc con tim (Память сердца) (1958), dua tren kich ban cua Gerasimov va Makarova, nguoi cung đong vai nu chinh trong phim. Nam 1963, bo phim Chinh phuc bau troi (Им покоряется небо) đa đuoc phat hanh, danh rieng tuong niem cac phi cong chet trong qua trinh luyen tap, thu nghiem. Cung nam, bo phim đa nhan đuoc giai nhat Canh vang tai Lien hoan phim quoc te ve hang khong va vu tru o Deauville, Phap. Nam 1967, bo phim Ba cay duong tren đuong Plyushchikha (Три тополя на Плющихе) đuoc phat hanh. Mot nam sau, ba nhan đuoc giai nhat tai Lien hoan quoc te Mar del Plata, Argentina, giai thuong đong luc thuc đay cho phan anh tinh the thuc su ve cac su kien cua cuoc song con nguoi, cho su hon nhan chung thuy.
Trong su nghiep cua minh, Tatyana co phong cach the hien nhung cau chuyen mo, nhung canh gan gui ve mat tam ly va nhung ban nhac sau sac. Đac biet tu Ba cay duong tren đuong Plyushchikha (1967), mot bo phim đinh đam cua thap nien 1960, đen bo phim cuoi cung cua ba, Karnaval (Карнавал) (1981).
Bai hat Tenderness, mot OST, do Aleksandra Nikolayevna Pakhmutova sang tac đuoc lan rong va yeu thich trong cong đong đa gop phan ket hop voi bo phim, khien cho bo phim truyen hinh cam đong Ba cay duong tren đuong Plyushchikha (1967) tro nen pho bien rong rai. Dien xuat cua cap đoi dien vien Tatiana Doronina va Oleg Yefremov đuoc đanh gia la mot kiet tac. Cau chuyen ve mot tinh yeu gan nhu nay no cua mot tai xe taxi va mot phu nu nong dan đa ket hon đa chiem đuoc cam tinh cua nguoi xem Lien Xo, tuong tu nhu bo phim Casablanca nhan đuoc tinh yeu cua nguoi My.
Nam 1973, Tatyana đa hoan thanh bo phim truyen hinh dai 12 tap Muoi bay khoanh khac mua xuan dua tren tieu thuyet cung ten Muoi bay khoanh khac mua xuan cua nha van Yulian Semyonov, đuoc pho bien rong rai. Bo phim tro nen kinh đien khi đuoc phat song nhieu lan trong bon muoi nam, gom cac dien vien gao coi nhu nhan vat chinh Vyacheslav Vasilyevich Tikhonov, Oleg Pavlovich Tabakov. Mot so nhan vat trong phim tro thanh nhung nhan vat van hoa nhac pop. Đoi voi bo phim nay, Tatyana đa đuoc trao tang Huan chuong Cach mang Thang Muoi. Đay cung la mot trong nhung bo phim nuoc ngoai đuoc chieu o Viet Nam thoi thap nien 80, đuoc đong đao nguoi xem yeu quy.
Tu 1975 đen 1980, ba day o VGIK. Cung voi Lev Kulidzhanov, ba giam sat mot xuong đao dien va dien xuat moi. Nam 1980, ba đa quay mot bo phim truyen hinh hai phan trong the loai phim truyen hinh xa hoi Chung toi, nhung nguoi ky ten (Мы, нижеподписавшиеся).
Nam 1981, Tatyana san xuat bo phim Karnaval (1981). Đay la bo phim trong mot the loai hoan toan khac - mot vo nhac kich bi hai, đuoc thuc hien dua tren mot cau chuyen bi lang quen cua nha van Anna Rodionova, nguoi đong viet kich ban. Bai hat trong bo phim Hay goi cho toi (Позвони мне, позвони) cua Robert Ivanovich Rozhdestvensky va Maxim Dunaevsky đa tro thanh ban hit pho bien rong rai khap Lien Xo. Tac pham Karnaval (1981) cua Tatyana co kich ban ve mot nguoi phu nu voi giac mo hoai bao vung thanh thi, gap phai nhieu đieu kho khan, va cuoi cung tro ve song cung me, mieu ta net giong cuoc đoi cua ba, đeu mat bo tu tre, song mot minh voi me.
Tac pham cuoi cung cua Tatyana la bo phim truyen hinh tu tuong chong My trong giai đoan cuoi cua Chien tranh lanh, Thao luan ket thuc the gioi (Конец света с последующим симпозиумом) (1986) dua tren vo kich cua Arthur Kopit. Phim du kien gom ba phan, nhung do nhung thay đoi nhanh chong trong thoi ky nay, bo phim chi đuoc chieu mot lan vao đau thang 03 nam 1987 va khong con đuoc phat song tiep.
Ben canh viec sang tao phim, Tatyana con danh nhieu no luc va thoi gian đe giang day, đao tao hoc sinh sinh vien đien anh. Trong so cac sinh vien cua Giao su Tatyana co rat nhieu nha lam phim noi tieng ngay nay. Ba la thanh vien cua Hoi cac nha quay phim Lien Xo. Đuoc biet đen nhu mot nguoi no luc khong met moi, ba đuoc trao tang danh hieu Nghe si Nhan dan Lien Xo vao nam 1984.


Cuoc đoi ca nhan Tatyana song đoc than ca đoi. Ba khong lay chong, nam 1960, ba nhan co be Lyudmila Lisina, con gai cua Vasily Koloshenko - nguoi ban than thiet, nuoi nang co be truong thanh. Ba la nguoi Do Thai, thanh vien cua Uy ban Chong chu nghia phuc quoc Do Thai Lien Xo tu nam 1983 cho đen khi Uy ban giai tan nam 1994. Nhung nam thoi ky Lien Xo tan ra, voi cuoc đoi gan bo voi đat nuoc, tam hon cua ba đa ton thuong lon.
Tatyana Lioznova qua đoi vao ngay 29 thang 09 nam 2011 tai Moscow o tuoi 88 sau mot thoi gian dai bi benh. Ba đuoc hoa tang, chiec binh đung tro cot đuoc chon cat tai nghia trang Donskoy, Moscow trong cung mot ngoi mo voi me.
Tatyana đuoc đong đao nguoi nguong mo. Trong buc đien chia buon đuoc đang tai tren website cua Chinh phu Nga nam 2011, Thu tuong Putin viet: Su ra đi cua đao dien Lioznova la ton that lon cua nen van hoa Nga. Nguoi phu nu la thuong nay se van con mai trong ky uc chung ta.
Ngay 20 thang 07 nam 2020, Google đa to chuc ky niem 96 nam ngay sinh cua Tatyana Loiznova tai Google Doodle, cong bo tren internet Nga.


Cac bo phim Cac bo phim đuoc Tatyana san xuat duoi dang đao dien trong su nghiep cua minh:


= Đao dien =
Trung Quoc giai phong (Освобождённый Китай) (1950). Vai tro tro ly đao dien.
Ky uc con tim (Память сердца) (1958).
Evdokia (Евдокия) (1961).
Chinh phuc bau troi (Им покоряется небо) (1963).
Sang som (1965).
Ba cay duong tren đuong Plyushchikha (Три тополя на Плющихе) (1967).
Muoi bay khoanh khac mua xuan (Семнадцать мгновений весны) (1973); phim truyen hinh.
Chung toi, nhung nguoi ky ten (Мы, нижеподписавшиеся) (1981).
Karnaval (1981), ten goc tieng Nga la Карнавал.
Hoi nghi ket thuc the gioi (Конец света с последующим симпозиумом) (1986).


= Vai tro khac =
Đong thoi bien kich Karnaval (1981) va Hoi nghi ket thuc the gioi (1986).
Tham gia phim tai lieu VGIK: giang vien va sinh vien ve đien anh (ВГИК: Педагоги и студенты говорят о профессии), nam 1979; phim tai lieu Lich su gan đay: Muoi bay khoanh khac mua xuan sau 25 nam (Новейшая история. Семнадцать мгновений весны 25 лет спустя), nam 1998.
Nhan vat trong phim luu tru: phim tai lieu Bi mat đien anh Lien Xo. Karnaval (Тайны советского кино. Карнавал), nam 2012.


Giai thuong Nghe si danh du Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga (18 thang 8 nam 1969) - vi thanh tich trong linh vuc đien anh Lien Xo.
Nghe si nhan dan Cong hoa Xa hoi chu nghia Xo viet Lien bang Nga (04 thang 09 nam 1974) - vi cong hien linh vuc đien anh Lien Xo.
Nghe si nhan dan Lien Xo (26 thang 09 nam 1984) - vi cong hien linh vuc đien anh Lien Xo.
Giai thuong Nha nuoc cua anh em nha Vasiliev, Xo viet Lien bang Nga (23 thang 12 nam 1976), bo phim truyen hinh dai tap xuat sac Muoi bay khoanh khac mua xuan (1973).
Huan chuong Cong trang To quoc, bac III (20 thang 7 nam 1999) - vi cong hien đien anh.
Huan chuong Cong trang To quoc, bac IV (20 thang 7 nam 2009) - vi cong hien đien anh trong nuoc va nhieu nam hoat đong sang tao.
Huan chuong Danh du Lien bang Nga (09 thang 03 nam 1996) - vi phuc vu cong hien khong ngung nghi.
Huan chuong Cach mang Thang Muoi, huan chuong cao quy thu hai cua Lien Xo (28 thang 06 nam 1982) - vi cong hien cho dich vu san xuat phim truyen hinh Lien Xo va sang tao ra bo phim Muoi bay khoanh khac mua xuan.
Huan chuong Co đo Lao đong.
Huan chuong Huu nghi cac dan toc.
Giai đac biet cua Tong thong Lien bang Nga (12 thang 6 nam 2000) Vi nhung đong gop noi bat cho su phat trien cua đien anh Nga.
Giai nhat Lien hoan phim Deauville, danh rieng cho chu đe hang khong va vu tru hoc (1963), bo phim Ho chinh phuc bau troi (Им покоряется небо))
Giai thuong cuc Hoi đong Đien anh Cong giao quoc te (1968) tai Lien hoan phim quoc te Mar del Plata, bo phim Three Poplars in Plyushcikha.
Lien hoan phim Lien Xo 1981, Giai nhat We, the Undersigned (1981).
Lien hoan phim Lien Xo 1982, Giai nhat Carnaval (1981).


Chu thich = Ghi chu =


= Nguon truc tuyen =


Tham khao S.M.Semenov, chu bien va N. I. Shadrina, R. V. Pigarev, Татьяна Михайловна Лиознова // Кто есть кто в современной культуре (Tatyana Mikhailovna Lioznova // Ai la ai trong van hoa đuong đai). Nha xuat ban Moscow 2006 - 2007. Tieng Nga. ISBN 5-93696-007-3, ISBN 5-93696-010-2.
Микаэл Таривердиев. Я просто живу. Автобиография. — М.: Эксмо, 2011. — С. 130. — 384 с. (tieng Nga) — ISBN 978-5-699-51595-0.
Theimer Nepomnyashchy, Catharine (2002). "The Blockbuster Miniseries on Soviet TV: Isaev-Stierliz, the Ambiguous Hero of Seventeen Moments in Spring" (PDF). The Soviet and Post-Soviet Review. Quyen 29. BRILL. tr. 257–276. ISSN 1075-1262. Ban goc (PDF) luu tru ngay 6 thang 4 nam 2012. Truy cap ngay 22 thang 7 nam 2020.


Lien ket ngoai Tatyana Mikhailovna Lioznova tren IMDb 
Lioznova's on her 80th birthday: Jewish Happiness Befell Me
Imperishable Moments of Tatyana Lioznova