Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan la ten cua đoi quan chu luc cua Mat tran Viet Minh tu thang 12 nam 1944 đen thang 5 nam 1945. Đay la to chuc quan su cung voi Cuu quoc quan đuoc xem la tien than cua Quan đoi nhan dan Viet Nam. Ngay thanh lap Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan, 22 thang 12, sau nay đa đuoc chon lam ngay truyen thong cua Quan đoi nhan dan Viet Nam.


Hinh thanh Giua nam 1944, chinh quyen Mat tran Viet Minh phat trien manh o vung Cao - Bac - Lang, tan dung loi the do Phap - Nhat chu y ghim nhau o Đong Duong, chu yeu o cac vung đo thi quan trong, nen chua the thuc hien tran ap o vung nui bien gioi. Tuy vay, du đa co nhung đoi du kich vu trang, nhung hoat đong tuyen truyen chinh tri cua can bo Viet Minh van chua hoan toan ket hop đuoc voi hoat đong vu trang, khi đo van mang nang tinh đia phuong, thieu thong nhat, nen chua phat huy tac dung gay dung co so lan rong, nhat la voi nhung vung van con nam trong vung kiem soat, du la long leo, cua nguoi Phap.
Trong boi canh đo, lanh tu Viet Minh Ho Chi Minh nhan đinh neu chi co tuyen truyen chinh tri se kho thanh cong, vi vay ong đa ra chi thi ve viec thanh lap mot luc luong vu trang chu luc, nong cot lay tu cac can bo chinh tri, đoi vien du kich nang no. Ho Chi Minh chi đinh ong Vo Nguyen Giap đam nhiem cong viec thanh lap luc luong vu trang tap trung. Sau khi đuoc đong chi Vo Nguyen Giap va Le Quang Ba thong bao ke hoach thanh lap to chuc vu trang lay ten "Đoi Viet Nam Giai phong quan", Nguoi đa them hai tu "Tuyen truyen" đe thanh ten goi hoan chinh "Đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan".
Tren co so đo, thang 9 nam 1944, mot so can bo chinh tri va đoi vien du kich cua Viet Minh, tap hop thanh 3 đoi vu trang tap trung cua Tam Kim, Hoa Tham, Chi Kien, đa đuoc trieu tap du lop huan luyen 20 ngay tai rung Khuoi Co (cach đeo Cao Bac khoang 6 km) do cac ong Vo Nguyen Giap va Hoang Sam lam giang vien.. Giua thang 12 nam 1944, mot chi thi viet tay, đe trong vo bao thuoc la, cua lanh tu Ho Chi Minh gui cho ong Vo Nguyen Giap. Noi dung chi thi nhu sau:


= Chi thi thanh lap Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan =
1. Ten: Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan nghia la chinh tri trong hon quan su. No la đoi tuyen truyen. Vi muon hanh đong co ket qua thi ve quan su, nguyen tac chinh la nguyen tac tap trung luc luong, cho nen, theo chi thi moi cua Đoan the, se chon loc trong hang ngu nhung du kich Cao - Bac - Lang, so can bo va đoi vien kien quyet, hang hai nhat va se tap trung mot phan lon vu khi đe lap ra đoi chu luc.
Vi cuoc khang chien cua ta la cuoc khang chien cua toan dan can phai đong vien toan dan, vu trang toan dan, cho nen trong khi tap trung luc luong đe lap mot đoi quan đau tien, can phai duy tri luc luong vu trang trong cac đia phuong cung phoi hop hanh đong va giup đo ve moi phuong dien. Đoi quan chu luc trai lai co nhiem vu diu dat can bo vu trang cua cac đia phuong, giup đo huan luyen, giup đo vu khi neu co the đuoc, lam cho cac đoi nay truong thanh mai len.
2. Đoi voi cac đoi vu trang đia phuong: Đua can bo đia phuong ve huan luyen, tung cac cac bo đa huan luyen đi cac đia phuong, trao đoi kinh nghiem, lien lac thong suot, phoi hop tac chien.
3. Ve chien thuat: Van dung loi đanh du kich, bi mat, nhanh chong, tich cuc, nay Đong, mai Tay, lai vo anh, khu vo tung.
Đoi Viet Nam Tuyen truyen giai phong quan la đoi quan đan anh, mong cho chong co nhung đoi đan em khac.
Tuy luc đau quy mo cua no con nho, nhung tien đo cua no rat ve vang. No la khoi điem cua Giai phong quan, no co the đi suot tu Nam chi Bac, khap đat nuoc Viet Nam chung ta.


Thanh lap Đoi đuoc thanh lap ngay 22 thang 12 nam 1944 tai khu rung nam giua hai tong Tran Hung Đao va Hoang Hoa Tham (nay thuoc tinh Cao Bang). Quan so ban đau đuoc chia thanh 3 tieu đoi, trong đo Vo Nguyen Giap chi huy chung; Hoang Sam đuoc chon lam đoi truong; Xich Thang, tuc Duong Mac Thach, lam chinh tri vien, Hoang Van Thai phu trach tinh bao va ke hoach tac chien; Lam Cam Nhu, tuc Lam Kinh, phu trach cong tac chinh tri; Loc Van Lung tuc Van Tien lam quan ly. Vu khi ban đau co 2 sung thap (sung ngan 10 vien), 17 sung truong, 14 ma tau.


Hoat đong Sau khi thanh lap đoi đa đanh thang hai tran đau tien o Phai Khat va Na Ngan (Cao Bang). Sau 2 tran nay, quan so tang len thanh đai đoi, Hoang Sam lam đai đoi truong, con Xich Thang lam chinh tri vien.
Đoi đa tao ra mot khu vuc co co so cach mang rong lon o Hoa An, Nguyen Binh (Cao Bang), Ngan Son, Cho Ra (Bac Kan)...
Sau khi Nhat đao chinh Phap ngay 9 thang 3 nam 1945, Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan chia thanh nhieu mui, co mui thoc xuong phia nam đanh chiem Ngan Son, Cho Ra, Phu Thong, Cho Đon, Na Ri (Bac Kan), Chiem Hoa (Tuyen Quang), co mui tien cong That Khe, Binh Gia (Lang Son), lai co mui nguoc len bien gioi Viet - Trung ha mot loat đon trai tu Trung Khanh đen Bao Lac roi phat trien sang phia Ha Giang. Cuoi thang 3, đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan đa gap Cuu quoc quan o Cho Chu (Thai Nguyen).
Ngay 15 thang 5 nam 1945, tai Cho Chu, Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan hop nhat voi Cuu quoc quan va mot so đon vi du kich thanh luc luong quan su thong nhat, lay ten la Viet Nam Giai phong quan.


Muoi loi the danh du cua đoi vien Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan Danh sach cac đoi vien đau tien Trong so 34 can bo, chien si cua đoi co 29 nguoi la dan toc thieu so. Cu the, dan toc Tay: 19, dan toc Nung: 8, dan toc Mong: 1, dan toc Dao: 1; con lai 5 nguoi dan toc Kinh.


Chu thich Tham khao Lich su Quan su Viet Nam, Tap 8, Nha xuat ban Chinh tri Quoc gia, 2000.
Nhung chang đuong lich su, Vo Nguyen Giap, Nha xuat ban Van hoc, 1977.


Xem them Nguoi liet si đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam
Cac đoi vien đau tien cua Đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan
25 chien sy nguoi Cao Bang trong 34 chien si Đoi VNTTGPQ
Vo Van Luan-nguoi đoi vien giai phong quan nam xua