Lang tac tuong Bao Ha la lang nghe đieu khac, son mai truyen thong đa ton tai tren 500 nam tai xa Đong Minh, huyen Vinh Bao, thanh pho Hai Phong. Lang nghe đuoc duy tri va phat trien đen ngay nay; tro thanh nghe co truyen đoc đao; gan voi nhieu hoat đong van hoa, du lich vung Đong bang song Hong. Lang tac tuong Bao Ha đa co hon nua thien nien ky chuyen tac tuong Phat, đuoc coi la cai noi cua nghe tac tuong Viet Nam. Nam 2007, lang tac tuong Bao Ha đuoc cong nhan la lang nghe truyen thong.


Lich su hinh thanh va phat trien = Truyen thuyet ve to nghe =
Vao the ky thu XV, khi nha Minh đo ho Viet Nam (1407 – 1427) đa bat thanh nien trai trang đua ve Trung Quoc lam viec tai cac xuong san xuat, xay dung lang tam, đen đai... trong đo co Nguyen Cong Hue, nguoi lang Bao Ha. Trong hon 10 nam phuc dich tai xu nguoi, Nguyen Cong Hue đa hoc đuoc mot so nghe đe kiem song, trong đo co nghe tac tuong, son mai. Ngay khi đuoc hoi huong, Nguyen Cong Hue đa truyen lai nghe cho dan lang. Khi ong mat, dan lang Bao Ha lap mieu, tac tuong tho va ton ong la to su nghe.


= Thoi ky phong kien =
Trong thoi ky phong kien, nghe tac tuong Bao Ha luon đuoc duy tri va phat trien, noi tiep khap xu Đong, co nhieu nghe nhan gioi đuoc trieu đinh trong dung, đa tung tac ngai vang cho vua, nhieu nghe nhan đuoc cac trieu đai Viet Nam sac phong nhu: Hoang tin đai phu ky tai hau To Phu Vuong, Dieu Nghe Ba To Phu Luat,  Phung thi tac tuong cuc, chuyen luu ung vu, cuc pho nam tuoc Hoang Đinh Uc...
Cung xuat phat tu nghe tac tuong, tac con roi, nghe mua roi can cua Bao Ha ra đoi va phat trien cho đen ngay nay.


= Tu nam 1945 đen nay =
Sau nam 1945, khi Viet Nam danh chinh quyen, Bao Ha van duy tri va phat trien nghe. Hien nay, Bao Ha co gan 1.000 ho lam nghe, trong đo co tren 200 ho tac tuong voi 20 xuong san xuat. San pham lang nghe ngay cang đa dang, phong phu hon, ben canh cac san pham truyen thong (tuong phat, tuong thanh, con roi...) co them nhieu cac san pham moi phu hop voi thoi đai nhu cac san pham tho cung (ban tho, cau đoi...), tuong lon nho cac loai, nhung buc tuong đuong đai, tranh son mai... Hang nam, lang nghe đong gop 40% gia tri san xuat cong nghiep đia phuong. Cac san pham khong chi phuc vu cho thi truong trong nuoc con xuat khau sang nhieu nuoc Đong Au. Đong thoi tro thanh mot điem du lich "Du khao đong que" o ngoai thanh Hai Phong.


Mot so o = Tuong Đuc Linh Lang Đai Vuong =
Tuong Đuc Linh Lang Đai Vuong , hoang tu Hoang Chan đong thoi la mot danh tuong thoi Ly, do chinh Thanh su nghe Nguyen Cong Hue tac. Buc tuong đuoc tho tai mieu Bao Ha (con goi la mieu Ba Xa), trong tu the ngoi tren ngai, tay cam van tu co the đung len ngoi xuong. Đay la buc tuong đoc đao, đa tren 500 tuoi, tuong cao 1,6 m bang đung voi kich thuoc cua Hoang Chan, la su ket hop cua nghe thuat tac tuong voi nghe thuat mua roi, đuoc coi la co vat xu Đong, đong thoi la buc tuong hiem gap (đoc nhat vo nhi) trong so nhung buc tuong hien co o Viet Nam.


= Tuong To nghe =
Tuong ong To nghe la su ket hop giua tuong Phat, tuong Thanh va tuong chan dung do nghe nhan To Phu Luat tac . Co tai lieu cho rang đay la buc chan dung tu tac cua to nghe Nguyen Cong Hue khi tuoi đa cao.
Pho tuong cao gan mot met, ngoi tren be, dang ve oai phong vua mang dang dap cua "Lao tien giang tran", nhung gian di, phuc hau, gan gui nhu mot lao nong Viet Nam. Đoi mat sang tinh anh "thong tue khac thuong", tu the cua mot nguoi lao đong đang nghi ngoi nhung rat ung dung.


= Tuong Phat ba 24 tay =
Tuong Phat ba 24 tay cua nghe nhan Đao Van Đam đat huy chuong vang tai Hoi cho Quoc te Lai Xich, Cong Hoa Dan chu Đuc.


Quy trinh tao san pham = Nguyen lieu =
Nguyen lieu chinh cua san pham lang nghe la go va son. Go thuong dung la go mit, doi, xoan, sung... Đe tao ra nhung san pham chat luong, go đuoc chon phai đam bao chac, it cong venh, it ran nut, khong mot, deo min, de cham va đanh bong. Son chu yeu la song (nhua cua cay son), tu son song che thanh son phu, son đieu va son thi.


= Cong cu san xuat =
Đe tao ra mot san pham cac nghe nhan phai dung đen hang chuc cong cu nhu: Dung cu so che tao dang san pham (cua, riu, bua, bao tay...); dung cu tao net san pham gom hang chuc loai đuc khac nhau; dung cu lam nhan tac pham (bao lan, dao ve, đuc chech, đa mai, đa giap...) va dung cu son (thep son, but ve)


= Quy trinh đieu khac va hoan thien san pham =
Đe tao ra san pham phai trai qua cac buoc: nghien cuu mau, chon nguyen lieu, tao dang, dap mau, đuc vo, đuc ha, đuc chi tiet, got, nao, đanh giay giap, tao bong, lap rap va gan cac chi tiet, son hom, son trum kin, son thi, son phu, son cam, dan bac vang va trang tri...


Chu thich Lien ket ngoai Lang tac tuong Bao Ha, Nha xuat ban Hai Phong, 2008, Bui Quang Đao.
Ve Bao Ha ngam nghe tac tuong Luu tru ngay 24 thang 6 nam 2016 tai Wayback Machine VTC14
Nghe thuat tac tuong Bao Ha Luu tru ngay 15 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine
Lang chuyen "thoi hon"cho tuong cac đinh, chua mien Bac
Lang nghe nua thien nien ky chuyen tac tuong Phat