Ho Thanh Hai (tieng Trung: 青海湖, binh am: Qinghai hu) hay ho Koko Nor (tu ten goi trong tieng Mong Co) la ho lon nhat Trung Quoc, đong thoi la ho nuoc man lon thu hai the gioi. Ho Thanh Hai cung la ho rong nhat khong co he thong thoat nuoc ra ngoai tai Trung Quoc. Nguoi Trung Quoc xua xep ho Thanh Hai la Tay Hai trong Tu Hai cung voi ho Baikal (Bac Hai), bien Hoa Đong (Đong Hai) va bien Đong (Nam Hai).
Ho toa lac tren đo cao 3.205 m-3.260 m so voi muc nuoc bien tren bon đia cua cao nguyen Tay Tang, thuoc đia phan huyen Hai Yen, chau tu tri Dan toc Tang Hai Bac, cach thu phu tinh Thanh Hai la thanh pho Tay Ninh khoang 100 km ve phia tay. Co 23 song va suoi đo nuoc vao ho Thanh Hai.
Theo so lieu cua Uy ban thoi tiet tinh Thanh Hai nam 2007 thi dien tich ho la 4.489 km² (1.733 dam vuong), (mot vai tai lieu cho rang ho rong 4.635 km²), bi thu hep lai trong suot the ky XX nhung lai mo rong ra ke tu nam 2004 va chu vi la 360 km (220 dam Anh). Muc nuoc trung binh trong ho la 21 m, toi đa đat 32,8 m. Dung tich chua nuoc đat 1.050 km³. Bon mat cua ho đeu co nui cao bao quanh. Phia bac la Đai Thong Son, phia đong la Nhat Nguyet Son, phia tay la Tuong Bi Son con phia nam la Thanh Hai Nam Son.
Du cho nuoc ho man, nhung ho co rat nhieu ca, trong đo co loai hoang ngu (湟鱼). Toa đo cua ho la 37°B 100°Đ. Ho Thanh Hai bi kep giua Hai Nam va Hai Bac cua chau tu tri Tay Tang o đong bac Thanh Hai. Ho toa lac tai điem giao cat cua nhieu con đuong di cu cua cac loai chim di tru xuyen quan chau A. Nhieu loai su dung ho Thanh Hai nhu la điem trung chuyen trong khi di cu. Do đo, đay la mot tam điem cua su quan tam tren toan cau ve dich cum gia cam H5N1, do mot su bung phat lon o đay co the gieo rac virus cum khap chau A va chau Au. Mot vai con bung phat nho H5N1 đa đuoc xac đinh o ho nay. Tai goc đong bac la cac "đao chim" (đao chim coc va đao trung), la noi khu bao ton chim thuoc Khu bao ve thien nhien ho Thanh Hai ke tu nam 1997. Ho thuong đong bang 3 thang lien tuc vao mua đong.

Đoi khi nhung nguoi hanh huong trong khu vuc cung đi vong quanh ho. Przhevalsky uoc tinh phai mat khoang 8 ngay đi ngua hay 15 ngay đi bo đe co the đi vong quanh ho, nhung nhung nguoi hanh huong noi rang phai mat khoang 18 ngay tren lung ngua hay 23 ngay đi bo đe đi vong quanh ho
Co mot đao o phia tay ho voi mot thanh đuong va mot vai vien tu kho hanh goi la "Mahadeva, Trai Tim cua Ho" (mTsho snying Ma ha de wa) tung la mot tu vien Phat giao. Nguoi ta khong su dung thuyen trong mua he, chi khi nao mat ho bi đong bang trong mua đong thi cac thay tu moi co the vao đat lien hay nhung nguoi hanh huong moi co the đen tham vieng thanh đuong - phan nhieu trong so nay đen tu Mong Co. Dan du cu mieu ta kich thuoc hon đao nay nhu sau: "neu buoi sang con de me bat đau gam co xung quanh ho theo chieu kim đong ho con con de con gam theo chieu nguoc chieu kim đong ho thi chung chi gap nhau vao buoi đem, chi ra hon đao nay lon the nao."


Phan chia nho Truoc thap nien 1960, co 108 song nuoc ngot chay vao ho, nhung vao thoi điem nam 2003 thi 85% cac cua song đa kho can, bao gom ca song nhanh lon nhat cua ho la song Buha. Trong khoang thoi gian tu nam 1959 toi nam 1982, muc nuoc rut xuong trung binh hang nam la 10 cm, đuoc đao nguoc lai cung voi toc đo 10 cm/nam trong thoi gian tu nam 1983 toi nam 1989, nhung ke tu đo toi nay thi no lai lien tuc rut xuong. Vien Han lam Khoa hoc Trung Quoc thong bao vao nam 1998 rang ho lai bi đe doa mot lan nua trong viec mat dien tich be mat do chan tha gia suc thai qua, cai tao đat va cac nguyen nhan tu nhien. 

Dien tich be mat cua ho đa giam 11,7% trong giai đoan tu nam 1908 toi nam 2000. La ket qua cua no, hay do su chuyen đong cua cac con cat, cac phan đay ho nam cao đa bi lo ra, hang loat cac ho nho đa bi tach roi ra khoi phan chinh con lai cua ho. Trong thap nien 1960, ho rong 48,9 km² voi ten goi Gahai (尕海) đa xuat hien tai phan phia bac cua ho Thanh Hai. Trong thap nien 1980, ho Sa Đao (沙岛) đa tach ra o phia tay bac, chiem dien tich 19,6 km², trong khi ho Hai Yen (海晏) o phia đong bac chiem dien tich 112,5 km². Mot ho con khac rong 96,7 km² cung đa tach ra nam 2004. Ngoai ra, ho Thanh Hai hien nay cung đang chia tach ra thanh khoang 5-6 ho nho o ven bo. Dien tich be mat đa giam xuong khoang 312 km² trong ba thap nien gan đay.


Ten goi Lien ket ngoai Photos
Satellite photos


Ghi chu