Ba Nguyen Phuoc Đai (6 thang 2 nam 1924 – 10 thang 10 nam 2013), nhu danh Nguyen Quynh Anh, la mot luat su va nu chinh khach Viet Nam Cong hoa, cuu Nghi si va Pho Chu tich Thuong nghi vien Viet Nam Cong hoa.
Xuat than o Tra Vinh, ba Nguyen Phuoc Đai theo hoc Đai hoc nganh Luat tai Phap va sau đo ve nuoc tham gia cac hoat đong ve tu phap tai mien Nam Viet Nam. Duoi thoi Đe Nhi Cong hoa, ba la mot trong nhung nghi si đoi lap voi chinh quyen Tong thong Nguyen Van Thieu. Ben canh đo, ba Nguyen Phuoc Đai con tham gia mot so phong trao phan đoi chien tranh Viet Nam.
Sau ngay 30 thang 4 nam 1975, ba Nguyen Phuoc Đai o lai Viet Nam va tham gia mot so hoat đong dan su trong nuoc, trong đo co viec mo mot nha hang ngay tai van phong luat cua ba truoc đay. Ba tung đuoc nha nuoc Viet Nam tang thuong Huan chuong Khang chien chong My hang Ba; ngoai ra con la Pho Chu tich Hoi Nguoi cao tuoi Viet Nam trong nhiem ky đau tien cua Hoi nay tu nam 1995 đen nam 2001.


Tieu su = Than the va hoc van =
Nguyen Quynh Anh sinh ngay 6 thang 2 nam 1924 tai huyen Tieu Can, tinh Tra Vinh, Nam Ky, Lien bang Đong Duong trong mot gia đinh tri thuc. Ba la con cua Bac si Nguyen Van Nha, hanh nghe o Tra Vinh. Vao nam 1934, ba theo gia đinh sang Nhat Ban sinh song va hoc tap. Đen nhung nam cuoi thap nien 1930, ba đuoc gui vao hoc noi tru o Truong Nu Trung hoc Mac Mahon do gia đinh ba ra Con Đao theo su cong tac cua than phu ba. Nam 1941, Nguyen Quynh Anh theo ong ngoai sang Phap, đinh cu o Montpellier va đen nam 1951 ba tot nghiep Tu tai va Cu nhan Luat tai Phap.


= Hanh nghe luat su =
Nam 1952, Nguyen Quynh Anh ve Sai Gon va gia nhap Luat su đoan Toa Thuong tham quoc gia Sai Gon. Vao thoi ky nay, ba đuoc coi la mot luat su ky cuu, noi tieng, nhat la viec ba tham gia bao chua trong mot vu an co ten "Co Quon đot chong" khi giup bi cao đuoc giam nhe hinh phat va sau đo đuoc toa tha bong; vu an nay tham chi sau đo con đuoc chuyen the thanh mot tuong cai luong va đuoc gioi thuong buon mien Nam luc đo xuat ban thanh nhung cahier (tap ghi) nho in sau cau vong co voi tua đe Co Quon đot chong va ban rong o cac ben xe, ben tau va cac noi cong cong.
Uy tin cua ba trong gioi tri thuc va binh dan giup ba đuoc tin nhiem giu nhieu vi tri quan trong trong cac to chuc đoan the mien Nam luc đo. Nam 1952, nha bao But Tra sang lap Hoi Phu nu Viet Nam va lam Chu tich, ba Tung Long lam Tong Thu ky va ba Nguyen Phuoc Đai lam Uy vien Phap ly cua Hoi nay. Ve sau to chuc nay sap nhap vao Phong trao Phu nu Lien đoi cua Tran Le Xuan vao nam 1959. Ngay 27 thang 9 nam 1963, ba tham gia cuoc bau cu Quoc hoi khoa III cua Viet Nam Cong hoa va đac cu Dan bieu khu vuc Sai Gon – Cho Lon. Tuy vay, ba chi lam Dan bieu đuoc mot thoi gian ngan thi xay ra vu đao chinh lat đo nen Đe Nhat Cong hoa vao cuoi nam 1963. Sau đo, ba tam thoi roi chinh truong, tro lai hanh nghe luat su.

Sau khi Dan bieu Tran Van Van bi am sat vao cuoi nam 1966, ba đuoc Đoan luat su phan cong nhiem vu bao chua cho bi cao Vo Van En (Em), von la mot đac cong Viet Cong. Ket qua la En bi tuyen an tu hinh nhung sau đo đuoc Tong thong Nguyen Van Thieu giam an thanh tu chung than tai Nha tu Con Đao theo yeu cau cua ba goa phu cua ong Van. Sau su kien 30 thang 4 nam 1975, En cung cac đong đoi đuoc tha tu do. Vo Van En nhan danh hieu Anh hung Luc luong vu trang Nhan dan vao nam 2018. Ngoai ra, vao thang 3 nam 1970, Nguyen Phuoc Đai co tham gia bao chua mot vu an chinh tri, bi cao la Dan bieu Tran Ngoc Chau o Toa an Quan su Mat tran Vung III Chien thuat tai Sai Gon.


= Su nghiep chinh tri =
Trong thoi gian dien ra cuoc tuyen cu nam 1967, ba quyet đinh ra tranh cu bang cach gia nhap lien danh Troi Viet cua Nghi si Huynh Van Cao roi đac cu chuc Nghi si Thuong nghi vien Phap nhiem I vao ngay 3 thang 9 nam 1967, nhung lai thuoc nhom bat tham co nhiem ky 3 nam. Đau nam 1969, ba đuoc chinh quyen Nguyen Van Thieu moi tham gia mot phai đoan tri thuc nhan si mien Nam tham chinh thuc mot so nuoc chau A, chau Au va chau My voi muc đich lam cho the gioi hieu them ve mien Nam va chinh the Viet Nam Cong hoa. Đoan đuoc cac chinh phu than Viet Nam Cong hoa nhu Nhat Ban, Bi, Y, Tay Đuc, Ha Lan, Phap, Anh va My đon tiep tran trong nhung khong vuot qua khuon kho ngoai giao. Ngay khi vua đat chan đen Paris, ba co dip mo mot cuoc hop bao tai Thuong vien Phap chu yeu nham van đong giai phap cham dut chien tranh Viet Nam. Cac thanh vien cua đoan tro ve Sai Gon đeu lan luot tham gia chinh phu Thieu hoac đung vao tap hop đang phai cua Thieu. Chi co hai nguoi van đung ngoai chinh quyen la ba va Dan bieu Ly Qui Chung. Trong buoi chieu đai đoan tai Dinh Gia Long sau chuyen đi, ba đuoc Tong thong Thieu chinh thuc moi tham gia chinh phu nhung ba đa kheo leo tu choi.
Trong cuoc bau cu ban phan Thuong nghi vien nam 1970, ba hop tac cung cuu Trung tuong Tran Van Đon lap lien danh đoi lap goi la Dan toc Hoa binh nhung khi lien danh sap sua đang ky ung cu thi phat hien Dan bieu Ly Qui Chung co van đe ve đieu kien tuoi nen lien danh du kien khong thanh. Rieng ba van muon tiep tuc ra tranh cu ben thanh lap mot lien danh khac mang ten Cai Nha khong co nam dan bieu co mat trong danh sach truoc nhung roi đa that bai. Đen nam 1973, ba đac cu tro lai trong cuoc bau cu Thuong nghi vien Phap nhiem II va len lam Pho Chu tich Thuong nghi vien Viet Nam Cong hoa cho đen ngay 30 thang 4 nam 1975. Ngoai ra, ba cung tung chi trich kich liet cuoc bau cu tong thong bi cho la mang tinh đoc dien cua ong Thieu vao nam 1971 va noi voi cuu Thieu tuong Đo Mau rang:

"La nguoi Cong giao, toi cang thay xau ho khi thay trong ngay bau cu tai Sai Gon chi thay co quan đoi, cong an va canh sat, va cac ong Cha ba So đi bau cho Thieu, con nhan dan thi tay chay. Tu đay toi cham dut lap truong ung ho ong Thieu".
Trong hoat đong phan chien, Nguyen Phuoc Đai tham gia vao Ban Chap hanh Phong trao Phu nu Viet Nam đoi quyen song do nu luat su Ngo Ba Thanh sang lap kiem Chu tich, con ba Đai đong vai tro đong Chu tich đac trach Phap ly. Cac lanh đao phong trao thuong xuyen đung ra van đong quan chung nhan dan, to chuc nhieu cuoc bieu tinh đoi hoa binh, chong chien tranh, chong chinh quyen Nguyen Van Thieu o Sai Gon va cac đo thi mien Nam. Khi ba Ngo Ba Thanh bi bat vao thang 8 nam 1971, chi vai ngay sau luat su Nguyen Phuoc Đai đa đuoc cu lam quyen Chu tich, Xu ly thuong vu Ban Chap hanh Trung uong trong thoi gian ba Thanh bi giam giu.


= Sau nam 1975 =
Sau bien co 30 thang 4 nam 1975, ba khong ra đinh cu o nuoc ngoai voi con chau ma tiep tuc o lai Viet Nam. Do co nhung đong gop trong thoi ky đau tranh truoc ngay 30 thang 4 nam 1975 ma ba đuoc chinh quyen nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam tang thuong Huan chuong Khang chien chong My hang Ba. Vao nam 1975, ba đung ra thanh lap Cau lac bo suc khoe ngoai troi Tao Đan Nguyen Du tai Quan 1, thanh pho Ho Chi Minh va lam Hoi truong, đa tap trung đuoc nhieu nguoi tap luyen the duc moi sang. Ba đuoc coi la nu tri thuc đau tien van đong thanh lap mo hinh Cau lac bo suc khoe ngoai troi, hoat đong cua ba đuoc coi la đa đem lai loi ich suc khoe cho nguoi cao tuoi. Nam 1997, Quan 1 đuoc nhan Huan chuong Lao đong hang Ba ve phong trao noi tren.
Sau nam 1975, toan bo he thong tu phap cua mien Nam đeu bi giai the, nen trong gioi luat su khong con nhieu nguoi con co the hanh nghe chuyen mon ve luat phap đuoc nua. Sau Đoi Moi, ba chuyen nghe mo mot quan an ngay tai Thu vien noi đat Van phong luat su cu cua ba tai so 84A đuong Nguyen Du, Quan 1 va quan an nay co ten goi tieng Phap la La Bibliotheque de Madame Dai. Ba kiem cac nhiem vu nhu chu quan, đau bep, tiep vien chinh; thuc khach đen quan ba phan đong la nguoi nuoc ngoai đen du lich hay tham do chuyen lam an đau tu o Viet Nam. Lan đen tham Viet Nam, Tong thong Phap Francois Mitterrand cung đa đen tham quan an noi tren.
Vao nam 1994, ba Đai tham gia sang lap truong đai hoc dan lap đau tien o Thanh pho Ho Chi Minh la Truong Đai hoc Van Lang. Đoi voi linh vuc phap luat, luat su Nguyen Phuoc Đai co thoi gian đuoc moi cong tac trong Ban Bien gioi Chinh phu, Trung tam Trong tai Quoc te Viet Nam va la Uy vien Ban Chap hanh Hoi Luat gia Viet Nam khoa VIII (1993 – 1999).
Ngay 10 thang 5 nam 1995, tai Đai hoi thanh lap Hoi Nguoi cao tuoi Viet Nam, ba Nguyen Phuoc Đai đuoc bau lam Pho Chu tich Hoi va giu chuc vu đen nam 2001. Ba cung đuoc bau lam Uy vien Đoan Chu tich, Uy ban Trung uong Mat tran To quoc Viet Nam khoa IV (1994 – 1999), khoa V (1999 – 2004).


= Cuoi đoi =
Nam 2002, ba đuoc Uy ban Mat tran To quoc Viet Nam Thanh pho Ho Chi Minh đua vao Trung tam Duong lao Thi Nghe (thuoc So Lao đong, Thuong binh va Xa hoi Thanh pho Ho Chi Minh) sinh song do hoan canh kho khan va neo đon. Ba qua đoi vi tuoi cao, suc yeu va benh tat vao ngay 10 thang 10 nam 2013, huong tho 89 tuoi.


Đoi tu Luat su Nguyen Phuoc Đai la tin huu Cong giao. Vao nam 1947, ba lap gia đinh voi Bac si Nguyen Phuoc Đai, nguyen la Giam đoc Benh vien Sai Gon truoc nam 1975. Ba thong thao nhieu ngoai ngu nhu tieng Phap, tieng Đuc, tieng Anh va tieng Nhat.


Chu thich Ghi chu

Nguon tham khao


Đoc them Huynh Ba Thanh, Ky uc nhan vat, Nxb. Tre, TP. Ho Chi Minh, 2002.


Lien ket ngoai Anh chup Dan bieu Tran Ngoc Chau va ba Nguyen Phuoc Đai