Đen Quan Thanh, ten chu la Tran Vu Quan, co tu đoi Ly Thai To (1010 - 1028), tho Huyen Thien Tran Vu, la mot trong bon vi than đuoc lap đen tho đe tran giu bon cua ngo thanh Thang Long khi xua (Thang Long tu tran). Noi đay cung tung la mot trong bon Đao quan lon cua Đao giao o Thang Long.
Đen Quan Thanh nam ben canh Ho Tay, cung voi chua Kim Lien va chua Tran Quoc tao nen su hai hoa trong kien truc canh quan va trong van hoa tin nguong đoi voi ca khu vuc phia Tay Bac cua Ha Noi. Đen toa lac tai so 190 pho Quan Thanh, phuong Quan Thanh, quan Ba Đinh, thanh pho Ha Noi.


Lich su Đen đuoc xay dung vao đau thoi nha Ly. Tung trai qua nhieu đot trung tu vao cac nam 1618, 1677, 1768, 1836, 1843, 1893, 1941 (cac lan trung tu nay đuoc ghi lai tren van bia). Đot trung tu nam Đinh Ty nien hieu Vinh Tri thu 2 tuc đoi vua Le Hy Tong. Trinh Tac uy cho con xuat cua kho đe di tao Tran Vu Quan va pho tuong Thanh Tran Vu. Nghe nhan truc tiep chi huy đuc tuong Thanh Huyen thien Tran Vu la Vu Cong Chan. Ong cho đuc tuong Huyen thien Tran Vu bang đong hun, thay cho pho tuong bang go truoc đo. Nam Canh Thinh 2 (1794) đoi vua Quang Toan, vien Đo đoc Tay Son la Le Van Ngu cho đuc chiec khanh đong lon.
Vua Minh Mang nha Nguyen khi ra tuan thu Bac Thanh cho đoi ten đen thanh Chan Vu quan (真武觀). Ba chu Han nay đuoc tac tren tran cong tam quan. Tuy nhien, tren buc hoanh trong Bai đuong van ghi la Tran Vu quan (鎮武觀). Nam 1842, vua Thieu Tri đen tham đen va ban tien đuc vong vang đeo cho tuong Tran Vu. Đen đuoc cong nhan di tich lich su-van hoa cap quoc gia đot đau nam 1962.
Co the thay nguoi xua chap nhan ca hai cach viet va goi la Tran Vu quan va Đen Quan Thanh. Quan la Đao Quan va la noi tho tu cua Đao Giao, cung nhu chua la cua Phat giao.
Thanh Tran Vu la mot hinh tuong ket hop nhan vat than thoai Viet Nam (ong Thanh đa giup An Duong Vuong tru ma trong khi xay dung thanh Co Loa) va nhan vat than thoai Trung Quoc Tran Vu (vi Thanh coi giu phuong Bac).


Kien truc Tuong truyen đen co tu đoi Ly Thai To (1010-1028). Nhung theo Vu Tam Lang trong cuon Kien truc co Viet Nam, thi đen đuoc khoi dung nam 1012.
Theo Vu Tam Lang thi đen đuoc di doi ve phia Nam ho Tay trong đot mo rong Hoang thanh Thang Long nam 1474 cua vua Le Thanh Tong, nhung dien mao đuoc tu sua vao nam 1836-1838 đoi vua Minh Mang. Cac bo phan kien truc đen sau khi trung tu bao gom tam quan, san, ba lop nha tien te, trung te, hau cung. Cac mang cham khac tren go co gia tri nghe thuat cao. Bo cuc khong gian thoang va hai hoa. Ho Tay phia truoc mat tien tao nen bau khong khi mat me quanh nam.
Ngoi chinh đien (bai đuong) noi đat tuong Tran Vu co 4 lop mai (4 hang hien). Chinh giua la buc hoanh phi đe "Tran Vu Quan". Hai tuong hoi co khac cac bai tho ca ngoi ngoi đen va pho tuong Tran Vu cua cac tac gia thoi nha Nguyen nhu Nguyen Thuong Hien, Vu Pham Ham... Nha Tien te co kham tho va an thu cung tuong tho nghe nhan đuc tuong Tran Vu, Luan Quan Cong Vu Cong Chan.


Pho tuong than Huyen Thien Tran Vu Pho tuong than Huyen Thien Tran Vu đuoc đuc bang đong đen vao nam Vinh Tri thu 2 (1677), đoi Le Hy Tong .
Tuong cao 3,96m, chu vi 8m, nang 4 tan toa tren tang đa cam thach cao 1,2m. Tuong co khuon mat vuong chu đien nghiem nghi nhung binh than, hien hau voi đoi mat nhin thang, rau dai, toc xoa khong đoi mu, mac ao đao si ngoi tren buc đa voi hai ban chan đe tran. Ban tay trai cua tuong đua len ngang nguc bat an thuyet phap, ban tay phai up len đoc kiem, kiem chong tren lung rua nam giua hai ban chan, quanh luoi kiem co con ran quan tu duoi len tren. Rua, ran va kiem la bieu trung cua Huyen Thien Tran Vu.
Theo nhu su tich đuoc ghi chep o đen thi Huyen Thien Tran Vu la than tran quan phuong Bac đa nhieu lan giup nuoc Viet đanh đuoi ngoai xam. Lan thu nhat vao đoi Hung Vuong thu 6 đanh giac tu vung bien tran vao, lan thu hai vao đoi Hung Vuong thu 7 đanh giac Thach Linh... Trong ban ghi chep con co chi tiet Huyen Thien Tran Vu giup dan thanh Thang Long tru ta ma va yeu quai, giup An Duong Vuong tru tinh ga trang xay thanh Co Loa, diet Ho ly tinh tren song Hong đoi Ly Thanh Tong...
Pho tuong Huyen Thien Tran Vu la mot cong trinh nghe thuat đoc đao, đanh dau ky thuat đuc đong va tai nghe cua cac nghe nhan Viet Nam cach đay 3 the ky.


Hinh anh Xem them Thang Long tu tran
Thang Long tu quan
Đen Bach Ma
Đen Voi Phuc
Đen Kim Lien


Tham khao Lien ket ngoai