Co Ung (chu Han: 顧雍; 168-243) la thua tuong thu hai cua nuoc Đong Ngo thoi Tam Quoc trong lich su Trung Quoc.


Than the Co Ung tu la Nguyen Than (元歎), nguoi đat Ngo o Ngo Quan. To 5 đoi cua ong la Co Phung lam Thai thu Dinh Xuyen nha Đong Han.


Su nghiep = Thoi Ton Sach =
Co Ung thoi tre theo hoc danh si Thai Ung, đuoc Thai Ung khen ngoi. Ong noi tieng o Giang Đong nho gioi chu nghia va đanh đan.
Nam 199, Co Ung đuoc quan đia phuong tien cu voi Ton Sach. Ton Sach cho ong lam Huyen truong huyen Hop Phi. Sau đo ong đoi sang lam huyen truong cac huyen Lau, Khuc A, Thuong Ngu, đeu co thanh tich cai tri.
Đia ban cua Ton Sach co 6 quan thuoc Duong chau (Lu Giang, Ngo Quan, Coi Ke, Đan Duong, Du Chuong, Cuu Giang), nhung voi trieu đinh Đong Han o Hua Xuong do Tao Thao nam thuc quyen chi thua nhan Ton Sach lam thai thu Coi Ke. Ton Sach tu minh quan ly ca sau quan nen phong Co Ung lam chuc "Thua" o quan Coi Ke thay Ton Sach quan ly đia hat. Ong co cong quet sach giac cuop lon nho trong quan, nho đo nhan dan đuoc an cu lac nghiep.


= Thoi Ton Quyen =
Ton Sach mat, Co Ung pho tro Ton Quyen. Ton Quyen đuoc Tao Thao phong lam Thao lo tuong quan. Sau may nam lam Coi Ke thua, Co Ung đuoc Ton Quyen phong lam Ta tu ma.
Ho Co la dong ho lon va danh gia o Giang Đong. Đe tranh thu ho Co, Ton Quyen ga con gai Ton Sach cho con trai truong cua Co Ung. Khi ong đon me đen kinh, Ton Quyen tu minh đen chao mung.
Nam 220, Tao Phi (con Tao Thao) cuop ngoi nha Han lap ra nha Nguy. Ton Quyen co mau thuan voi Luu Bi (vi viec chiem Kinh chau giet Quan Vu) nen quay sang hang Tao Nguy, đuoc phong vuong. Ton Quyen lap nuoc đat nien hieu Hoang Vu, phong Co Ung lam Đai ly (phu trach tu phap), Phung thuong (te le va quan ly tong that) roi Thuong thu lenh (nguoi quan ly moi cong viec hanh chinh cua Ngo vuong).
Co Ung đuoc Ton Quyen phong lam Duong Toai huong hau, sau đo thang lam Le Lang hau.
Nam 225, Thua tuong Ton Thieu qua đoi. Ton Quyen phong Co Ung lam thua tuong. Dich Trung Thien nhan đinh rang viec cho Co Ung va sau đo la Luc Ton lam quan đau trieu cho thay su thoa hiep cua ho Ton voi quy toc si phu ban đia, vi ca hai đeu la nguoi cua cac dong ho lon tai Giang Đong.


 Mem mong can vua  Co Ung hieu ca tinh cua Ton Quyen, vi vay thuong khong ra mat phan đoi gay gat nhu Truong Chieu ma lua loi noi kheo leo, tranh gay mat mat  cho chu cua minh, mac du ong cung khong a dua lay long ma van co chu kien rieng nhu ho Truong. Khi thay Ton Quyen lam đieu khong phai, ong khong can ngan truoc mat quan than ma viet bieu dang len. Ton Quyen nhan ra sai sot ben sua chua, nhung van giu đuoc the dien Ngo vuong, khong bi mat mat voi cac quan.
Tuy cach lam viec cua Co Ung khac voi Truong Chieu (hoa nha hon), nhung ong co nhung chu kien trong cong viec cung giong Truong Chieu. Cong Ton Uyen o Lieu Đong thuoc nuoc Tao Nguy toi đat quan he voi Đong Ngo, Ton Quyen muon sai su đi phong chuc cho Uyen đe loi keo cung đanh Nguy. Truong Chieu quyet liet phan đoi va Co Ung cung co chung y kien voi Truong Chieu. Ton Quyen khong nghe, ket qua Cong Ton Uyen tro mat giet hai su than Đong Ngo.
Ton Quyen thich dung hinh phat nang voi nhan dan. Truong Chieu ra suc phan đoi. Ton Quyen khong muon nghe, hoi y kien ong. Co Ung noi rang:

Phap lenh duong nhu đa qua nhieu roi. Hinh phat duong nhu cung qua nhieu roi. Toi cung nghe tram ho keu ca nhu Truong Chieu.
Ton Quyen ben sai nguoi sua phap luat, giam bot hinh phat.
Co Ung thuong đi vao dan gian đe tim hieu nhung cho tot va chua tot trong chinh sach cai tri. Khi co viec, Ton Quyen thuong truc tiep gap ong ban bac. Ong co viec can tau cung truc tiep gap Ton Quyen khong sai ai khac đi thay, va cung khong tu y cong khai bay to chinh kien ve viec nuoc tru phi ong noi chuyen rieng voi Ton Quyen. Co Ung lam thua tuong rat an y va đuoc long Ton Quyen.


 Moi com ma chon nguoi tai  Co Ung la nguoi tram tinh, ngam giup nguoi khac khong ke cong lao cua minh. Co nhung nguoi tai đuoc ong tien cu ma ho khong biet, be ngoai moi nguoi nghi rang đo la su anh minh cat nhac cua Ton Quyen. Ton Quyen muon đe bat ai thuong sai toi nha Co Ung đe ong xem thu. Neu Co Ung ung ai thuong noi chuyen vui ve va giu nguoi đo o lai an com; neu thay khong lam đuoc thi noi it va khong giu lai an com. Ton Quyen biet cach lam xu the cua ong, thuong hoi nguoi đinh đe bat xem co đuoc Co Ung moi lai an com khong. Neu nguoi đo tau co thi lap tuc đuoc bo nhiem, con khong thi Ton Quyen xem lai y đinh cua minh.


 Giu minh khien quan than khong uong ruou  Ton Quyen thich ruou, hop cac quan uong that say. Ca Truong Chieu va Co Ung đeu khong đong tinh. Nhung trong khi Truong Chieu bo ra xe đi ve va lo ve tuc gian thi Co Ung van ngoi ngay ngan khong noi nang bua bai nhu nhung nguoi khac. Ong la nguoi khong bao gio uong ruou, tac phong chung chac, quan ao luon nghiem chinh. Đieu đo lam Ton Quyen nhan ra dung y can ngan cua ong. Su nghiem nghi cua ong khien Ton Quyen e ngai. Nhung nguoi du tiec thay Co Ung giu minh nghiem can cung thay ngai, khong dam qua chen. Ton Quyen thay vay noi rang noi nao co Co Ung thi o đo khong ai vui ve tiec ruou đuoc.
Mot lan khac, Co Ung va chau la Co Đam (顧譚) du tiec cuoi cua chau gai cua Ton Quyen voi chau ho ngoai cua Co Ung. Trong tiec Đam uong say bi ti, hanh đong vo le truoc mat Ton Quyen va quan khach. Co Ung thay vay gian lam, hom sau goi Đam vao trach phat mot hoi roi quay mat đi, bat Đam đung phat ca buoi roi moi tha cho ve.


 Tri toi La Nhat  La Nhat (呂壹) la toi yeu cua Ton Quyen, đuoc phong lam Hieu uy. La Nhat tinh tinh tan nhan, chap phap mot cach nghiem khac va khoc liet, lai con loi dung quyen hanh ham oan cho nhieu đai than.. La Nhat con đinh hai ca Co Ung, nhung co Ta Hoanh (謝厷) can rang neu Co Ung mat chuc Thua tuong thi nguoi thay the nhat đinh la Phan Tuan. La Nhat biet Phan Tuan cam ghet minh nen bo viec nay. Sau Ton Quyen biet đuoc La Nhat chuyen quyen, ben bat toi va giao cho Co Ung tham tra. Co Ung luc tra xet van giu thai đo on hoa điem tinh, Hoai Tu (懷叙) thay vay co loi che trach, nhung Co Ung noi quan đai than thi phai chap phap nghiem minh. Tham tra xong, Co Ung hoi La Nhat: "Ong con gi đe noi khong ?" La Nhat khong noi gi, chi dap đau lay ta.


Qua đoi Nam 243, Co Ung qua đoi, tho 76 tuoi. Ong lam thua tuong Đong Ngo tat ca 19 nam, la nguoi o ngoi vi thua tuong lau nhat trong ca ba nuoc thoi Tam Quoc. Ton Quyen cu Luc Ton len thay ong.


Trong Tam Quoc dien nghia Co Ung la nhan vat phu trong tieu thuyet Tam Quoc dien nghia cua La Quan Trung. Ong đuoc mo ta mo nhat hon cac van than khac nhu Truong Chieu, Gia Cat Can va đuoc thang chuc thua tuong sau khi Ton Quyen co vuong hieu.


Xem them Sai Ung
Ton Quyen
Truong Chieu
Ton Thieu


Tham khao Chu Thieu Hau (2003), Tong tap luoc truyen cac Te tuong trong lich su Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Le Đong Phuong (2007), Ke chuyen Tam Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Trinh Phuc Đien, Kha Vinh Quyet, Duong Hieu Xuan (2006), Tuong soai co đai Trung Hoa, tap 1, Nha xuat ban Lao đong.


Chu thich