Chien tranh Whisky (tieng Anh: Whisky War), con goi la Cuoc chien Ruou (Liquor Wars), la mot cuoc đoi đau gia vo va tranh chap bien gioi chinh thuc giua Đan Mach va Canada đoi voi Đao Hans. Tu nam 1978 đen nam 2022, hon đao Hans đa tro thanh su bat đong giua hai quoc gia nay.
Ngay 14 thang 6 nam 2022, Bo Su vu Toan cau Canada (Global Affairs Canada) ra thong cao rang cac van đe phan chia ranh gioi đat lien tren đao Hans đa đuoc nhat tri. Hiep đinh phan đinh bien gioi se co hieu luc sau khi đuoc nghi vien ca hai nuoc, cung nhu co quan lap phap cua lanh tho Nunavut, phe chuan.


Boi canh Đao Hans nam o trung tam eo bien Kennedy, giua Đao Greenland va Đao Ellesmere. Ton tai mot đuong li thuyet ngay giua eo bien, đi qua hon đao. Canada va Đan Mach đeu khong the đat đuoc thoa thuan ve đao Hans vao nam 1973, khi ma cac nuoc nay ki ket mot hiep uoc bien gioi, roi đe lai mot khoang trong trong tinh hinh bien gioi cua no.


Xung đot va giai quyet hoa binh Nam 1984, binh linh Canada "khieu khich" Đan Mach bang cach cam quoc ki cua nuoc nay tren đao, roi đe lai mot chai ruou whisky xuat xu Canada. Cung nam, Bo truong Van đe Greenland cua Đan Mach cung đich than đen hon đao, mang theo quoc ki Đan Mach, mot chai ruou Cognac va mot la thu ghi ro "Chao mung đen voi Đao Đan Mach" (Velkommen Til den danske ø). Hai nuoc tien hanh lan luot cam co cua minh len đao va đoi chac nhung đo uong co con. Nhung la co cu cung đuoc gap lai mot cach đang hoang va kinh trong. Cung đa co mot so quang cao cua Google đuoc su dung đe "quang ba cac tuyen bo cua ho". Mac du co thai đo rat nghiem tuc, nhung tat ca cac hanh đong đeu đuoc thuc hien mot cach than thien.

Ca hai quoc gia đa cung nhat tri ve mot quy trinh vao nam 2005 nham giai quyet van đe nay, va cuoi cung đa on đinh vao nam 2022.
Cuoc tranh chap bien gioi nho nay thuong đuoc coi la hai huoc giua hai nuoc, cac cu dan cung the hien su hai huoc cua ho. Bat chap tinh chat chinh thuc nghiem trong cua van đe, cach thuc ma xung đot đuoc dien ra cung la rat nhe nhang, đieu nay the hien qua khoang thoi gian can thiet đe giai quyet tranh chap. Ca hai quoc gia đeu co quan he rat than thien va con cung la thanh vien sang lap cua NATO. Hau nhu khong co thay đoi đang ke nao ngoai tong dien tich đat đai cua hai nuoc nay. Ket qua cung co tac dung phu la đa tao cho Canada va Đan Mach mot đuong bien gioi tren bo voi nhau, co nghia la ca hai quoc gia nay khong con bien gioi voi chi mot quoc gia khac (tuc Hoa Ky voi Canada; Đuc voi Đan Mach).


Dong thoi gian Nam 1980–1983 – Cong ty Dome Petroleum cua Canada nghien cuu xung quanh hon đao.
Nam 1984 – Tom Høyem, Bo truong Greenland Đan Mach, thue truc thang đen đao, cam mot la co va đat mot cai chai ruou o đo.
Nam 1988 – Xuong cano tuan tra Bac Bang Duong cua Đan Mach HDMS Tulugaq đen đao, dung u đa hinh thap, đat mot cot co va quoc ki Đan Mach tren đao.
Nam 1995 – Si quan lien lac Đan Mach va cac nha trac đia bay đen, đat cot co va nhung la co khac.
Cuoi thang 8 nam 1997 – Xuong cano tuan tra Bac Bang Duong cua Đan Mach HDMS Agpa co gang tiep can hon đao, nhung buoc phai quay đau cach đao 241 km (150 dam) do bang qua day.
Nam 2001 – Keith Dewing va Chris Harrison, cac nha đia chat cua Cuc Khao sat Đia chat Canada, nhung nguoi đang lap ban đo phia bac Đao Ellesmere, đa bay bang truc thang đen đao.
Ngay 13 thang 8 nam 2002 – Thanh tra ham HDMS Vædderen cua Đan Mach đen dung mot u đa hinh thap, cot co va la co moi, cung nhu tim thay la co cam nam 1988 bi mat tich va la co cam nam 1995 đa thanh tung manh.
Ngay 1 thang 8 nam 2003 – Đoan thuy thu cua khinh ham HDMS Triton cua Đan Mach đa cap ben hon đao va thay the quoc ki Đan Mach mot lan nua.
Ngay 13 thang 7 nam 2005 – Nhung nguoi linh Canada đo bo len đao, đat mot điem đanh dau bang đa truyen thong cua nguoi Inuit (goi la Inukshuk) cung mot tam bang va quoc ki Canada.
Ngay 20 thang 7 nam 2005 – Nhu mot đong thai mang tinh bieu tuong, Bo truong Quoc phong Canada Bill Graham đa đat chan len hon đao nay.
Ngay 25 thang 7 nam 2005 – Mot quan chuc chinh phu Đan Mach thong bao Đan Mach se gui thu phan đoi toi Canada.
Ngay 25 thang 7 nam 2005 – Pho thu tuong Greenland, Josef Motzfeldt, tuyen bo Canada chiem đong hon đao, rang cac chuyen gia nen xac đinh hon đao nay đa thuoc ve quoc gia nao.
Ngay 28 thang 7 nam 2005 – Đai su Đan Mach tai Canada đang mot bai bao tren to Ottawa Citizen ve quan điem cua Đan Mach ve van đe Đao Hans.
Ngay 4 thang 8 nam 2005 – Xuong cano tuan tra Bac Bang Duong cua Đan Mach HDMS Tulugaq đuoc đieu tu Can cu hai quan Grønnedal đen Đao Hans đe khang đinh chu quyen cua Đan Mach. Chiec xuong du kien se đen noi trong thoi gian ba tuan ke tu thoi gian nay.
Ngay 8 thang 8 nam 2005 – Cac to bao Đan Mach đua tin Canada muon mo cac cuoc đam phan lien quan đen tuong lai cua Đao Hans. Thong tin nay đuoc hoan nghenh boi Thu tuong Đan Mach Anders Fogh Rasmussen, ong đa tuyen bo "Đa đen luc ngung cuoc chien nay. No khong co cho đung trong mot the gioi hien đai va quoc te. Cac quoc gia nhu Đan Mach va Canada phai co kha nang tim ra mot giai phap hoa binh trong mot chang han nhu truong hop nay."
Ngay 16 thang 8 nam 2005 – Theo Bo truong Ngoai giao Đan Mach Per Stig Møller, Đan Mach va Canada đa đong y mo lai cac cuoc đam phan lien quan đen tuong lai cua Đao Hans. Đan Mach se ngay lap tuc bat đau khao sat đia chat trong khu vuc, va Per Stig Møller se gap nguoi đong cap Canada Pierre Pettigrew tai thanh pho New York vao giua thang 9. Neu ho khong đat đuoc thoa thuan, ca hai chinh phu đa đong y đe trinh tranh chap len Toa an Cong ly Quoc te o Den Haag. Chinh phu Greenland đong y voi đuong loi hanh đong nay. Ve viec chiec xuong cano tuan tra HDMS Tulugaq cua Đan Mach ma sau đo đang tren đuong toi Đao Hans, ngai Bo truong noi "Toi đa chi thi cho con xuong đi đen đo, nhung ho se khong vao bo xe co [Canada] va thay the no bang mot la co moi đau. Đay se la mot [hanh vi] hoi tre con giua hai đong minh NATO."
Ngay 20 thang 8 nam 2005 – Bo truong Ngoai giao Canada, Pierre Pettigrew, tuyen bo yeu sach cua Canada đoi voi hon đao nay co co so vung chac trong luat phap quoc te va co kha nang se khong bi cham dut truoc toa an quoc te. "Chu quyen cua chung toi đoi voi hon đao co mot nen tang rat vung chac", ngai Bo truong noi trong mot cuoc phong van qua đien thoai voi mot nha bao cua to Canadian Press.
Ngay 19 thang 9 nam 2005 – Theo Bo truong Ngoai giao Canada Pierre Pettigrew, Canada va Đan Mach đa nhat tri ve mot quy trinh giai quyet tranh chap ve hon đao. Pettigrew va nguoi đong cap Đan Mach, Per Stig Møller, đa gap nhau tai New York vao ngay nay. Pettigrew cho biet hai nuoc se lam viec cung nhau "đe giai quyet van đe nay va đua no ve qua khu." Tuy nhien Pettigrew van nhac lai rang Canada co chu quyen đoi voi hon đao nay.
Ngay 16 thang 8 nam 2006 – Mot nha đia chat hoc o Vancouver nhan đuoc giay phep tham do đao Hans tu chinh phu Canada.
Ngay 17 thang 3 nam 2007 – Cac nha khoa hoc tu Đai hoc Toronto va Đai hoc Ky thuat Đan Mach cong bo ke hoach lap đat mot tram thoi tiet tu đong tren đao, vao mua he nam 2007.
Ngay 4 thang 5 nam 2008 – Mot nhom cac nha khoa hoc quoc te đen tu Uc, Canada, Đan Mach va Anh đa lap đat mot tram thoi tiet tu đong tren đao Hans.
Ngay 11 thang 4 nam 2012 – Đe xuat cho Canada va Đan Mach chia tach lanh tho Đao Hans.
Ngay 29 thang 11 nam 2012 – Canada va Đan Mach đat đuoc mot thoa thuan ve bien gioi chinh xac giua ho, mac du khong xac đinh bien gioi gan Đao Hans.
Ngay 23 thang 5 nam 2018 – Canada va Đan Mach cong bo mot luc luong đac nhiem chung nham giai quyet tranh chap tren Đao Hans.
Thang 2 nam 2019 – Nha đia chat nguoi Canada John Robins đuoc chinh phu Canada cap cho yeu cau tham do khoang san đoi voi Đao Hans nhu mot phan trong no luc giup đo viec Canada tuyen bo chu quyen.
Ngay 12 thang 9 nam 2019 – Chinh phu Greenland quyet đinh chap thuan đong cua tam thoi Đao Hans đoi voi cac đon xin giay phep tham do khoang san. Su chap thuan nay dua tren mot thoa thuan giua Canada va Đan Mach. Do đo, nha đia chat nguoi Canada John Robins cung đa bi chinh phu Canada đinh chi giay phep tham do khoang san cua minh đoi voi Đao Hans. Andreas G. Jensen nguoi Đan Mach cung bi Vuong quoc Đan Mach tu choi đon xin phep tham do khoang san do thoa thuan đong cua nay.
Ngay 10 thang 6 nam 2022 – Canada va Đan Mach thoa thuan mot đuong bien gioi qua hon đao, phan chia no giua lanh tho Nunavut thuoc Canada va quoc gia hop thanh ban tu tri thuoc Đan Mach la Greenland.
Ngay 14 thang 6 nam 2022 – Ke hoach phan chia hon đao giua hai quoc gia chinh thuc cuoi cung cung đa đuoc cong khai.


Tham khao