Edward xu Angouleme (27 thang 1 nam 1365 – k. 20 thang 9 nam 1370) la mot vuong ton cua nuoc Anh. Cau tung đung thu hai trong danh sach ke vi ngai vang Vuong quoc Anh truoc khi qua đoi. Edward sinh ra tai Angouleme va la con trai ca cua Edward, Than vuong xu Wales va Joan, Nu ba tuoc xu Kent. Qua dong doi cua cha me minh, cau la thanh vien cua Vuong toc Plantagenet. Ngay Edward ra đoi, ong noi va cha cau cung cac quoc vuong khac, trong đo co ca vua Charles V cua Phap đa to chuc nhieu su kien long trong đe an mung su ra đoi cua Edward.
Edward qua đoi khi moi 5 tuoi, đe lai nguoi em trai Richard xu Bordeaux moi 3 tuoi la nguoi thu hai trong danh sach ke vi. Sau khi cha cau la Hac vuong tu qua đoi vao nam 1376, Richard tro thanh tru quan cua Edward III va ke vi vao nam sau. Richard lap tuc ra lenh lam mot đai tuong niem cho ngoi mo cua anh trai minh. Ngoi mo nay tung đuoc ong di doi sang vi tri khac. Richard co the đa goi nho lai nguoi anh trai va me cua minh bang cach mo ta ho tren tam tranh ghep luong cuc Wilton Diptych.


Cuoc đoi = Ra đoi =

Edward sinh ra tai Chateau d'Angouleme, Angouleme, vao thoi điem nay đay la mot phan cua Cong quoc Aquitaine. Cai ten Edward xu Angouleme la mot cai ten đuoc đat dua tren lanh tho nhac đen noi sinh, la cach đat ten pho bien o nuoc Anh vao the ky 14. Qua truc he cua cha minh la Edward Hac vuong tu, cau la thanh vien cua Vuong toc Plantagenet va la chau trai thu hai, nhung la nguoi chau lon nhat con song cua vi vua đuong nhiem nuoc Anh, Edward III. Edward co quan he ho hang voi Vuong toc Valois tu vuong that Phap qua ba noi cua minh la Philippa xu Hainault. Me cau, nu cong tuoc Joan xu Kent, la co ho cua cha cau.
Ngay sinh cua Edward van con la mot van đe gay tranh cai. Trong phan tieu su ve cha Edward cua cuon Dictionary of National Biography (tam dich: Tu đien tieu su quoc gia), nam sinh cua Edward đuoc cho la 1363, 1364 hoac 1365, dua tren ba bien nien su đuong thoi, bao gom ca bien nien su cua Jean Froissart. Mot la thu do Joan xu Kent gui cho Edward III vao ngay 4 thang 2 nam 1365 co thong bao rang hoang tu Edward sinh vao ngay 27 thang 1. Do đo, đay la ngay sinh đuoc su dung nhieu nhat. Tin tuc ve su ra đoi cua hoang tu Edward đa đuoc "vi vua ong hoan hi đen muc nha vua đa ban cho nguoi đua tin, John Delf, mot khoan tien hang nam bang bon muoi bang Anh suot đoi."
Edward đuoc rua toi tai Chateau d'Angouleme vao thang 3 nam 1365. Cha cau rat thich su xa hoa nen muon thong qua le rua toi cua Edward nham cho nguoi Aquitaine ban xu thay rang ong la mot "vi quan vuong đich thuc". Tai le rua toi la su co mat cua hon 154 lanh chua va 706 hiep si, ngoai ra con co ghi chep cho thay so luong ngua đuoc tham gia len toi 18.000, cung voi đo la hon 400 bang Anh đa đuoc chi ra chi đe danh rieng cho viec mua sap nen. Le rua toi cua Edward cung đuoc to chuc bang "nhung giai đau long lay." Mot trong nhung cha đo đau cua Edward la Giam muc Jean de Crois. Cai ten ma Hac vuong tu chon cho con trai ca đa đuoc đat cho ba vi vua Anh sau nay, va con tro thanh mot cai ten pho bien voi ham y chinh tri vao thoi điem Edward va em trai đuoc sinh ra. Vao trieu đai nha York, đay la nhung cai ten pho bien nhat.


= Qua đoi =

Sau khi trai qua nhung con đau dai dang lau ngay, Edward qua đoi vi benh dich hach, mac du thoi gian chinh xac ma cau qua đoi đa khong đuoc biet toi. Tuy vay, thoi điem thang 1 nam 1371 thuong la khoang thoi gian đuoc chap nhan su dung rong rai. Ban bien nien su Wigmore nam 1370 cho biet Edward qua đoi "vao khoang ngay le Thanh Michael [29 thang 9]"; đay đuoc xem la ngay thang chinh xac.
Hac vuong tu đa biet tin ve su qua đoi cua con trai sau khi ong tro ve tu cuoc vay ham Limoges. Ong đau buon tan sau đay long. Su ra đi cua con trai ca la mot noi đau kho "tham thiet" đoi voi Hac vuong tu va Joan xu Kent, va đieu nay chi khien gia tang muc đo nghiem trong benh tinh cua Hac vuong tu. Tuy vay, con trai ho đa tro nen danh tieng voi mot nhan vat giong nhu Đang Gie-su va trong thoi tho au cua cau, cac nha su hoc to ra "rat san long nhin thay hat giong nhung pham chat cao quy đo đa phan biet cha va ong noi cau, đieu ma em trai Edward la Richard II khong co đuoc." Sau đo, Hac vuong tu tro ve Anh cung Joan va Vuong ton Richard vao nam 1371, roi chinh ong cung qua đoi vao nam 1376 vi mot can benh lam suy nhuoc co the trong nhieu nam.
Truoc khi Hac vuong tu va gia đinh sang Anh, ong đa nho em trai cua minh la John xu Gaunt chiu trach nhiem sap xep đam tang cua Edward. Đam tang dien ra o Bordeaux va co su tham du cua tat ca cac nam tuoc xu Gascony va Poitou. Thi the cua Edward đuoc khai quat vao nam 1388 hoac 1389 va đuoc van chuyen tro lai Anh theo lenh cua Richard II boi Robert Waldby, Giam muc xu Aire. Vao thoi điem nay, Edward đuoc chon cat tai mot đia điem đuoc goi la "Chilterne Langley," con co ten khac la Children Langley, la mot tu vien thuoc quyen so huu cua lang Kings Langley. Tu giua nhung nam 1540 đen nam 1607, tu vien Kings Langley bi hu hai, va Edward đa đuoc chon cat lai tai Nha tho Austin Friars vao nam 1598.
Trong khi Richard khong the nho ro ve Edward, ong van "goi nho ve [anh trai minh] voi mot tinh cam ngoan đao." Do đo, Edward co the đa đuoc nhac đen trong Wilton Diptych, mot tam tranh ghep mo ta Richard quy goi truoc Đuc me Đong trinh va đua tre (co the tuong trung cho Joan xu Kent va Edward). Hien tam tranh ghep đang đuoc trung bay tai Bao tang Quoc gia Luan Đon.


= Di san =

Viec Edward qua đoi khi con nho đa gay ra su mat mat tinh than lon lao cho ca Richard va cha me cau. Su gia Alison Weir cho biet, ke tu khi Hac vuong tu tro ve Anh sau khi Edward qua đoi, "ong ta đa tro thanh mot nguoi đan ong suy sup." Su qua đoi cua Edward cung co tac đong đang ke đen lich su nuoc Anh. Vao thoi gian Edward con song, đa ton tai moi lo ngai viec John xu Gaunt tuyen bo ngai vang. Qua đo, Nghi vien Anh đa thong qua Đao luat nam 1368 cho phep nhung đua tre sinh ra o cac vung thuoc Anh o Phap đuoc thua ke ngai vang Anh, co the vi Đao luat nam 1351 quy đinh quyen cong dan Anh cua Edward va Richard van chua đu đe đam bao quyen ke vi cua hai anh em. Sau khi vua Edward III qua đoi va Richard II len ngoi, nuoc Anh đa tranh khoi mot che đo nhiep chinh do John xu Gaunt lanh đao. Tuy nhien, cong tuoc xu Gaunt van duy tri mot vi tri co anh huong cua minh trong nhung nam sau đo, va John nam quyen nhu mot nhiep chinh tren thuc te cho đen thang 1 nam 1380.

Mac du chi moi muoi tuoi vao thoi điem len ngoi, cuoi nhung nam 1390, Richard II đa bat đau giai đoan ma cac nha su hoc coi la thoi ky "chuyen che". Vao thoi điem Edward qua đoi, nuoc Anh đang trong cuoc chien trong Chien tranh Tram Nam do Edward III la nguoi khoi xuong. Richard II đa no luc đe cham dut chien tranh nhung khong thanh cong do cac đai than cua ong phan đoi, cung voi đo la viec nguoi Phap tu choi thua nhan chinh thuc su thua cuoc bang cach chuyen giao đat đai cho nguoi Anh. Nam 1399, Richard bi giam trong Thap Luan Đon va thoai vi đe ung ho nguoi em ho cua minh, vi Ba tuoc xu Derby. Sau khi Richard qua đoi vao ngay 14 thang 2 nam 1400, dong doi truc he cua vuong toc Plantagenet tuyet tu.


Chu thich Tham khao Thu muc