Go la mot dang ton tai vat chat co cau tao chu yeu tu cac thanh phan co ban nhu: xenluloza (40-50%), hemixenluloza (15-25%), lignin (15-30%) va mot so chat khac. No đuoc khai thac chu yeu tu cac loai cay than go.
Go đong vai tro thiet yeu trong đoi song con nguoi tu hang ngan nam nay. No đuoc su dung lam nhien lieu, vat lieu xay dung, che tao cong cu, vu khi, đo noi that va giay. Ngoai nhung ung dung truyen thong, go hien nay con đuoc su dung đe san xuat cellulose tinh che va cac san pham tu cellulose nhu giay bong kinh (cellophane) va cellulose acetate.
Tinh đen nam 2020, tru luong rung phat trien toan cau uoc tinh khoang 557 ty m³. Nho kha nang tai tao doi dao va tinh trung hoa carbon go ngay cang đuoc chu trong nhu mot nguon nang luong tai tao đay tiem nang. Trong nam 2008, luong go khai thac đat khoang 3,97 ty m³. Go chu yeu đuoc su dung đe san xuat đo noi that va xay dung.


Lich su Vao nam 2011, mot kham pha tai tinh New Brunswick, Canada đa xac đinh đuoc nhung loai thuc vat co go xuat hien som nhat, co nien đai khoang 395 đen 400 trieu nam truoc.
Go co the biet đuoc tuoi bang cach đo luong cacbon trong no. Đoi voi mot so loai cay, nguoi ta con co the xem xet cac vong cay đe biet đuoc tuoi cua go.
Tu bao đoi nay, con nguoi đa su dung go cho nhieu viec khac nhau. Go đuoc dung đe đot lam nhien lieu, đe xay dung nha cua, lam cong cu, vu khi, đo noi that, bao bi, đo trang tri va giay. Nguoi ta đa tim thay nhung cong trinh xay dung bang go co nien đai hang chuc nghin nam.
Ngay nay, nguoi ta su dung go nhieu hon trong xay dung nho ket hop voi thep va đong.
Vong cay co the cho ta biet nhieu đieu ve khi hau trong qua khu. Bang cach quan sat đo rong cua vong cay va luong đong vi, ta co the đoan đuoc khi hau nhu the nao khi cay bi đon ha.


Cung so voi mem Go thuong đuoc chia thanh hai loai la go mem va go cung.  Go tu cay la kim nhu cay thong la go mem, con go tu cay hai la mam nhu cay soi la go cung. Tuy nhien, ten goi nay co the gay hieu lam vi mot so loai go la rong mem hon go la kim. Vi du, go bac (go cung) lai mem hon bat ky loai go mem nao. Nguoc lai, mot so loai go mem nhu go thuy tung lai cung hon nhieu loai go cung.
Đac tinh cua go phu thuoc rat nhieu vao loai cay va cach no sinh truong. Cay khac nhau se cho go co mat đo khac nhau. Go co mat đo cao thuong se cung va ben hon.


Thanh phan hoa hoc Moi loai cay co thanh phan go khac nhau, nhung nhin chung go gom khoang 50% cacbon, 42% oxy, 6% hydro, 1% nito va 1% cac nguyen to khac nhu canxi, kali, natri, magie, sat va mangan. Ngoai ra, go cung co mot luong nho luu huynh, clo, silic, phot pho va cac nguyen to khac.
Ngoai nuoc, go co ba thanh phan chinh la cellulose (chiem khoang 41–43%), hemixenluloza (khoang 20% đen 30%) va lignin (khoang 23% đen 27%). Ba thanh phan nay lien ket voi nhau nhu mang luoi, tao nen đo ben cho go. Lignin va hemixenluloza co lien ket đac biet, kho tach roi. Nganh cong nghiep giay su dung cac phuong phap hoa hoc đe tach lignin khoi cellulose, tu đo san xuat ra giay.
Ve mat hoa hoc, go cung va go mem khac nhau o thanh phan cua lignin. Co hai chat quan trong giup go cung tro nen cung cap la ruou sinapyl va ruou coniferyl. Chat lam cho go mem cung cap hon đuoc tao thanh tu ruou coniferyl.


Cong dung cua go = San xuat =
Tu nam 2000 đen nam 2021, luong go tron đuoc khai thac tren toan cau đa tang tu 3,5 ty m³ len 4 ty m³. Trong nam 2021, go dung lam nhien lieu la san pham đuoc su dung nhieu nhat, chiem gan mot nua (49%) tong san luong voi 2 ty m³. Go tron la kim dung cho cong nghiep đung thu hai voi 30% (1,2 ty m³) va go tron khong la kim dung cho cong nghiep chiem 21% (0,9 ty m³). Chau A va chau My la hai khu vuc san xuat go tron lon nhat, cung cap lan luot 29% va 28% san luong toan cau. Chau Phi va Chau Au co ty le tuong đuong nhau, khoang 20-21%. Chau Đai Duong san xuat 2% con lai.


= Nhien lieu =
Tu xa xua, con nguoi đa su dung go đe đot lua. Ngay nay, nhieu nguoi o cac vung nong thon van dung go đe đun nau. Go cung đuoc ua chuong hon go mem vi no it khoi va chay lau hon. Nhieu nguoi thich lap đat bep cui hoac lo suoi trong nha vi no mang lai cam giac am ap va sang trong.


= Bot giay =
Go bot giay la loai go đuoc trong voi muc đich chuyen dung đe san xuat giay.


= Xay dung =

Tu xa xua, con nguoi đa su dung go đe dung nha, đong thuyen va lam noi tru an. Cho đen cuoi the ky 19, hau het thuyen be đeu đuoc lam tu go. Ngay nay, go van la vat lieu pho bien trong đong thuyen. Truoc khi co he thong ong nuoc hien đai, nguoi ta cung su dung go du đe lam ong dan nuoc.
Loai go dung cho cong trinh xay dung o Bac My thuong goi la go xe. Thoi Trung co o chau Au, go soi la lua chon cho moi cong trinh bang go nhu dam, tuong, cua va san nha.


 Go ky thuat  Go ky thuat la loai vat lieu đuoc tao ra tu viec lien ket cac soi go, dam bao, manh vun go voi nhau bang keo hoac chat ket dinh. Loai go nay so huu nhieu uu điem vuot troi so voi go tu nhien nhu: chong moi mot, cong venh, co ngot hieu qua, đong thoi co the đap ung đa dang cac yeu cau ve đo ben, kha nang chiu tai cho tung muc đich su dung cu the.


= Đo noi that va đo dung =
Tu xa xua, con nguoi đa su dung go đe lam nhieu đo dung trong nha nhu ghe, giuong, ban. Go cung đuoc dung đe lam can cho cac dung cu nhu dao, keo, cua. Ngoai ra, go con đuoc su dung đe lam cac vat dung an uong nhu đua, muong, nia.


= Khac =
Nganh cong nghiep go đang co nhieu buoc phat trien moi. Cac nha khoa hoc đang tim ra nhieu cach su dung keo lignin moi, lam bao bi thuc pham co the tai che, thay the lop cao su bang go, san xuat vat lieu y te chong vi khuan va tao ra loai vai hoac vat lieu tong hop co đo ben cao.


Nien đai hoc thu moc Nien đai hoc thu moc (tieng Anh: dendrochronology hoac tree-ring dating) la phuong phap khoa hoc xac đinh nien đai cua cay go theo đung so nam chung sinh song. Cung voi viec xac đinh tuoi cay, đieu nay co the cung cap du lieu cho nganh khi hau hoc, ho tro nghien cuu ve khi hau va đieu kien khi quyen trong cac giai đoan khac nhau trong lich su tu vong go hang nam. Thuat ngu tieng Anh cua nien đai hoc thu moc la dendrochronology, bat nguon tu tieng Hy Lap co đai δενδρον - dendron, nghia la "cay", va χρονος - khronos, nghia la "thoi gian" va -λογια (-logia) co nghia la "nghien cuu ve".
Nien đai hoc thu moc rat huu ich đe xac đinh tuoi chinh xac cua cay go, đac biet la nhung mau qua gan đay nen khong su dung phuong phap xac đinh nien đai bang carbon phong xa, ket qua cua phuong phap carbon-14 co sai so la cac khoang thoi gian rat lon. Đe biet chinh xac ngay cay chet, can phai thu mau đay đu đen sat vo cay, đieu ma hau het go che bien khong co. No cung cung cap du lieu ve thoi gian cua cac su kien va toc đo thay đoi trong moi truong (noi bat nhat la khi hau) va ca trong go đuoc tim thay trong khao co hoc hoac cac tac pham nghe thuat va kien truc. No cung đuoc su dung đe kiem tra nien đai carbon phong xa đe hieu chinh tuoi carbon phong xa.
Su phat trien moi cua cay than go xay ra o tuong tang, mot loai mo phan sinh gan vo cay. Toc đo tang truong cua cay thay đoi theo mot mo hinh co the du đoan đuoc trong suot ca nam đe đap ung voi nhung thay đoi khi hau theo mua, dan đen cac vong tang truong de thay đuoc. Moi vong go hang nam đanh dau mot chu ky hoan chinh cua cac mua hoac mot nam trong vong đoi cua cay. Du lieu tu nien đai hoc thu moc con đuoc dung đe hieu chinh cho phuong phap carbon phong xa chinh xac đen 13.910 nam truoc. Mot phuong phap moi dua tren viec đo luong su bien đoi cua cac đong vi oxy trong moi vong go hang nam va cach nay đuoc su dung tren cac mau khong phu hop voi phuong phap nien đai thu moc vi co qua it hoac cac vong qua giong nhau.


Go la rong Go la rong la cac san pham go tu nhien khai thac tu thuc vat la rong. Go la rong co cau tao phuc tap hon go la kim, cac thanh phan cau tao chu yeu: mach go, te bao mo mem xep doc than cay, tia go, soi go, quan bao doc, ong dan nhua, cau tao lop.
Thanh phan hoa hoc cua go la rong gom: xenlulo chiem 41-49%, hemixellulo chiem 20-30%, lignhin chiem 16-25%, ngoai ra con co mat cua mot so chat chiet xuat. Thanh phan cac nguyen to la sap xi nhau, tuong tu go la kim khong phu thuoc vao loai cay: C 49-50%; O 43-44%; H ≈ 6%; N ≈1%.


Khai thac go Khai thac go đong vai tro thiet yeu trong viec cung cap nguyen lieu cho nhieu san pham thiet yeu ma con nguoi su dung tren toan cau. Go đuoc ung dung rong rai trong cac linh vuc nhu xay dung nha cua, cong trinh, san xuat đo noi that, giay va tham chi la nguon nang luong.
Nghe khai thac go tiem an nhieu rui ro va nguy hiem cho nguoi lao đong. Theo thong ke tai Hoa Ky, đay luon la mot trong nhung nganh cong nghiep co ty le tai nan cao nhat. Vien An toan va Suc khoe Nghe nghiep Quoc gia (NIOSH) đa cong nhan khai thac go la linh vuc uu tien trong Chuong trinh Nghien cuu Nghe nghiep Quoc gia (NORA). Muc tieu cua NORA la xac đinh va đe xuat cac giai phap nham cai thien đieu kien an toan va suc khoe cho nguoi lao đong trong nganh khai thac go.
Nam 2008, nganh khai thac go ghi nhan 93 truong hop tu vong tren tong so 86.000 cong nhan, tuong ung voi ty le tu vong la 108,1 nguoi chet tren 100.000 cong nhan. Con so nay cao hon 30 lan so voi ty le tu vong trung binh cua cac nganh nghe khac.


Xem them Nganh xay dung go
Tho moc
Nghe moc
Khac go
Khai thac go
Cay than go
Go xay dung
Go song va go say
Nha go
Cau go
Danh sach cay cho go nhom 1 o Viet Nam
Tat ca cac trang co tua đe chua "go"


Chu thich Tham khao