Vu tham sat nguoi Ba Lan o Volhynia va Đong Galicia (tieng Ba Lan: rzez wołynska, nghia: giet choc Volhynia; tieng Ukraina: Волинська трагедія, bi kich Volyn) la mot phan cua hoat đong thanh loc sac toc thuc hien tai vung đat Ba Lan bi Đuc quoc xa chiem đong, do Bo tu lenh Bac cua Quan đoi khang chien Ukraina (tieng Ukraina: Украінська Повстанська Армія, УПА, Ukrayins’ka Povstans’ka Armiya, UPA) thuc hien o vung Volhynia (Reichskommissariat Ukraine) va Bo tu lenh Nam cua UPA o Đong Galicia (Chinh phu chung), bat đau tu thang 3 nam 1943 va keo dai cho đen cuoi nam 1944 .
Đinh điem cua vu tham sat dien ra la ngay 11 thang 7 nam 1943 va tiep dien trong thang 7 va thang 8. Hau het cac nan nhan la phu nu va tre em. Nhung hanh đong cua UPA cuop đi sinh mang cua khoang 35.000 - 60.000 nguoi Ba Lan o Volhynia va khoang 25.000-40.000 nguoi o Đong Galicia, tong so tu 76.000 đen 106.000 nan nhan thuong vong theo nha su hoc Ba Lan Grzegorz Motyka .
Cac vu giet choc truc tiep lien he đen cac chinh sach cua phe Bandera trong To chuc Quoc dan Ukraina (tieng Ukraina: Організація Украінських Націоналістів, Orhanizatsiya Ukrayins'kykh Natsionalistiv hay ОУН, tieng Anh: OUN-B, Organization of Ukrainian Nationalists) va canh quan su cua no la Quan đoi khang chien Ukraina (UPA), theo muc tieu đat ra tai Hoi nghi lan thu hai cua OUN-B tu ngay 17 đen 23 thang 2 nam 1943 (hoac thang 3 nam 1943) lam tat ca nhung gi đe thanh trung nhung thu phi Ukraine ra khoi nha nuoc Ukraine trong tuong lai . Khong chi han che cac hoat đong cua ho o viec tay rua thuong dan Ba Lan, UPA con muon xoa tat ca cac dau vet ve su hien dien cua Ba Lan trong khu vuc . Cac nha su hoc Timothy Snyder va Jeffrey Burds nhan thay cac vu tham sat nhu la mot phan cua mot cuoc chien tranh dan su đa chieu trong vung lanh tho cua Đuc chiem đong, ma nguoi Ba Lan phai ung pho voi cac cuoc tan cong cua Ukraina .
Nam 2008, cac vu tham sat do luc luong dan toc chu nghia Ukraina chong lai sac toc Ba Lan o Volhynia va Đong Galicia đa đuoc Vien Tuong niem Quoc gia Ba Lan (tieng Ba Lan: Instytut Pamieci Narodowej – Komisja Scigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, IPN; tieng Anh: Institute of National Remembrance) cua Ba Lan mo ta la "mang nhung đac điem rieng cua mot cuoc diet chung" .
No đuoc coi la cai "ap xe kho lanh trong moi quan he giua Ba Lan va Ukraina", đac biet la khi con co khoet them. Thuong vien Ba Lan đa đe nghi Ha vien tuyen bo ngay 11 thang 7 la Ngay toan quoc tuong niem nan nhan vu tham sat . Trong khi đo tai Ukraina thi nhan vat chinh Stepan Bandera đuoc canh huu (đac biet la Pravyi Sektor) ton la Anh hung Ukraina, ten đuoc đat cho nhieu đuong pho o cac thanh pho o tay Ukraina. Hoi đong thanh pho Kiev ngay 07/07/2016 đa bieu quyet 87 tren 10 ung ho đe nghi cua thi truong Vitali Klitschko đoi ten Đai lo Moskva (Московський проспект) thanh Đai lo Stepan Bandera .


Boi canh Cang thang Ba Lan - Ukraina co lich su vai tram nam, lien quan đen van đe lanh tho, ton giao va xa hoi , đac biet la cuoc Khoi nghia Khmelnytsky the ky 17, đa đe lai trong ky uc tam quoc gia cua ca hai ben . Trong khi quan he khong phai la luon luon hai hoa, nguoi Ba Lan va Ukraina tuong tac voi nhau tren moi cap đo dan su, kinh te, va chinh tri trong suot hang tram nam.
Voi su gia tang cua chu nghia dan toc trong the ky 19, sac toc cua nguoi dan đa tro thanh mot van đe, va nhung cuoc xung đot no ra mot lan nua sau Chien tranh the gioi thu nhat. Ca nguoi Ba Lan va Ukraina tuyen bo chu quyen vung lanh tho Volhynia va Đong Galicia. Nhung cuoc xung đot chinh tri leo thang tai Đe nhi Cong hoa Ba Lan trong khoang thoi gian giua hai cuoc chien, đac biet la trong nhung nam 1930 do ket qua cua mot chu ky trong hoat đong ban quan su cua To chuc Quoc dan Ukraina (tieng Ukraina: Організація Украінських Націоналістів, Orhanizatsiya Ukrayins'kykh Natsionalistiv hay ОУН), thanh lap tai Ba Lan, va bi nha nuoc đan ap sau đo . Trung phat tap the lan ra toi hang ngan nguoi, chu yeu la nong dan vo toi, lam tram trong them tinh trang thu đich giua nha nuoc Ba Lan va nguoi dan Ukraina .
Luc bat đau Chien tranh the gioi thu hai, voi cuoc xam luoc va sap nhap lanh tho cua Lien Xo o khu vuc đo trong thoi ky 1939-1941 (xem Cuoc tan cong Ba Lan, 1939), cac chien binh dan toc cuc đoan Ukraina, khong tin tuong ve tham vong lanh tho cua Ba Lan, thay co hoi đe lam sach nguoi Ba Lan ra khoi lanh tho lich su đuoc xem la cua nguoi Ukraina, va chinh xac la đe tra thu cho viec "Ba Lan hoa" ma nha nuoc Ba Lan sau tai lap đa gay ra o Ukraina. Vu giet choc nguoi Ba Lan o Volhynia va Đong Galicia bat đau ngay sau vu sap nhap lanh tho cua Lien Xo, tiep tuc trong thoi ky chiem đong cua Đuc, va tiep tuc ca sau khi Lien Xo tai chiem mien tay Ukraina vao nam cuoi cung cua cuoc chien.


So luong nan nhan = Thuong vong nguoi Ba Lan =
So nguoi chet trong so thuong dan bi sat hai trong vu tham sat Volhynia van đang đuoc nghien cuu. It nhat 10% nguoi Ba Lan o Volhynia đa bi UPA giet chet trong thoi gian nay. Tuong ung "thuong vong Ba Lan chiem khoang 1% dan so truoc chien tranh cua Ba Lan tren vung lanh tho noi UPA đa hoat đong va 0,2% toan bo dan so nguoi Ba Lan o Ukraine va Ba Lan." Łossowski nhan manh rang tai lieu đo con xa su that, vi trong nhieu truong hop khong co nguoi song sot đe sau đo co the lam chung.
Cac cuoc xam luoc cua Lien Xo va Đuc Quoc xa o vung đat mien đong Ba Lan truoc chien tranh, cac vu tham sat cua UPA, va viec Lien Xo xua đuoi nguoi Ba Lan sau chien tranh, tat ca đa gop cho viec loai bo tuong ho su hien dien cua nguoi Ba Lan trong khu vuc. Nhung nguoi con lai roi Volhynia chu yeu la sang tinh lan can Lublin. Sau chien tranh, nhung nguoi song sot di chuyen xa hon ve phia tay đen vung Ha Silesia. Tre mo coi Ba Lan tu Volhynia đuoc giu o mot so trai tre mo coi, voi trai lon nhat o quanh Krakow. Mot so lang Ba Lan tai Volhynia va Đong Galicia khong con ton tai nua va chi la đong đo nat.
Co mot su đong thuan chung giua cac nha su phuong Tay va Ba Lan rang thuong vong do UPA gay ra cho Ba Lan o Volhynia trong pham vi tu 35.000 đen 60.000 . Theo Ivan Katchanovski thi "can duoi cua cac uoc tinh [35.000] la đang tin cay hon, so voi nhung uoc tinh cao hon thuong dua tren gia đinh rang nguoi dan Ba Lan trong khu vuc it co kha nang bi tieu diet do ket qua cua chinh sach diet chung cua Đuc Quoc xa so voi cac vung khac cua Ba Lan va so voi dan so Ukraina cua Volhynia" .
Władysław Siemaszko va con gai Ewa Siemaszko đa ghi nhan 33.454 nan nhan Ba Lan, trong so đo co 18.208 đuoc biet đen voi ten ho . Thang Bay 2010 Ewa Siemaszko tang con so la 38.600 nan nhan ghi nhan, va 22.113 đuoc biet đen voi ten ho . Nha xa hoi hoc Piotrowski cho rang cac hanh đong cua UPA dan đen mot so luong uoc tinh 68.700 nguoi chet o Wołyn Voivodeship . Theo Per Anders Rudling thi UPA giet khoang 40.000 - 70.000 nguoi Ba Lan o vung nay .
So thuong dan Ba Lan bi giet o Đong Galicia đuoc cho la giua 20.000 - 25.000 , 25.000  va 30.000 - 40.000 .
Uoc tinh tong so nan nhan Ba Lan o Volhynia va Đong Galicia, theo Niall Ferguson la tu 60.000 - 80.000 , G. Rossolinski-Liebe la 70.000 - 100.000 , John P. Himka la 100.000 . Motyka uoc khoang 80.000 - 100.000 nguoi cho thoi ky 1943-1947 .


= Thuong vong nguoi Ukraina =
Thuong vong nguoi Ukraina duoi ban tay cua nguoi Ba Lan đuoc uoc tinh khoang 2.000 - 3.000 o Volhynia . Cung voi nhung nguoi thiet mang trong cac linh vuc khac, so thuong vong nguoi Ukraina la giua 11.000 va 15.000 , voi so luong lon trong so ho la o Đong Galicia va o noi ngay nay la Ba Lan. Cac con so bao gom nhung nguoi đa chet nhu la mot phan cua su đan ap cua cong san trong thoi hau chien o Ba Lan .
Theo Kataryna Wolczuk thuong vong Ukraina cho tat ca cac khu vuc bi anh huong boi cuoc xung đot, đuoc uoc tinh tu 10.000 đen 30.000 tu nam 1943 đen nam 1947 . Theo Motyka, tac gia cua mot chuyen khao co ban ve UPA , uoc tinh 30.000 thuong vong la khong co co so. So nguoi Ukraina chet cung bao gom ca truong hop xay ra trong viec tai đinh cu bat buoc thoi hau chien nguoi Ukraina thieu so o Ba Lan cua chinh quyen cong san trong Chien dich Vistula .
Timothy Snyder cho rang co the la UPA đa giet nhieu nguoi Ukraina nhu no đa lam voi nguoi Ba Lan, nhung nguoi Ukraina đia phuong đa khong tuan thu hinh thuc cua chu nghia dan toc cua OUN va đuoc coi la ke phan boi . Trong vong mot thang ke tu khi bat đau cuoc tham sat, cac đon vi tu ve Ba Lan phan ung muc đo; tat ca cac cuoc xung đot dan đen nguoi Ba Lan tra thu dan Ukraina . Theo Motyka, so nan nhan Ucraina la co 2.000 - 3.000 o Volhynia va giua 11.000 - 15.000 trong tat ca cac vung lanh tho bao phu boi cuoc xung đot . Cung co nhung hanh đong tan bao cua du kich Lien Xo va canh sat Đuc, nhu la mot phan cua xung đot trong The chien thu hai, lam tang so thuong vong. G. Rossolinski-Liebe đua ra con so nguoi Ukraina (ca thanh vien OUN-UPA lan thuong dan) bi giet boi nguoi Ba Lan trong va sau The chien thu hai la co 10.000 - 20.000 .


Trach nhiem To chuc Quoc dan Ukraina OUN, trong đo canh quan su la Quan đoi khang chien Ukraina UPA, la luc luong thuc hien loai tru, ke ca bang vu luc neu can, cac thanh to phi-Ukraina ra khoi cac linh vuc xa hoi va kinh te cho mot quoc gia Ukraina trong tuong lai .
Vao nam 1929 OUN đa thong qua "Muoi đieu ran" (Decalogue) cho tat ca cac thanh vien phai tuan theo. Đieu ran nay noi "Đung ngan ngai đe thuc hien cac hanh đong nguy hiem nhat" va "Hay đoi xu voi ke thu cua dan toc voi long cam thu va su tan nhan" .
Quyet đinh thanh loc sac toc khu vuc phia đong song Bug đa đuoc Quan đoi noi day Ukraina thuc hien vao đau nam 1943. Thang 3/1943, OUN-B (cu the la Mykola Lebed ) đat ra ban an tu hinh tap the cho tat ca nguoi Ba Lan song trong cac cuu phan phia đong cua Đe nhi Cong hoa Ba Lan, va mot vai thang sau đo cac đon vi đia phuong cua UPA đuoc lenh hoan thanh cac hoat đong trong su voi vang . Cac quyet đinh lam sach dan Ba Lan khoi lanh tho xac đinh tien trinh cac su kien trong tuong lai.
Theo Timothy Snyder, su thanh loc sac toc Ba Lan đuoc quyet đinh boi phe Bandera cuc đoan trong OUN-B, chu khong phai la cua phe Melnyk cua to chuc đo, hay cac to chuc chinh tri hay ton giao Ukraina khac. Cac nha đieu tra Ba Lan cho rang cac lanh đao trung uong OUN-B quyet đinh vao thang 2 nam 1943, đe đay tat ca nguoi Ba Lan ra khoi Volhynia, nham co đuoc mot "lanh tho dan toc thuan tuy" cho thoi ky hau chien. Trong so nhung nguoi đung đang sau quyet đinh nay, co Dmytro Klyachkivsky, Vasyl Ivakhov, Ivan Lytvynchuk, va Petro Oliynyk .
Bao luc sac toc cang tram trong hon voi tuyen truyen bang cac ap phich va to roi, kich đong nguoi Ukraina giet nguoi Ba Lan va tuong tu ca nguoi Do Thai, nguoi Nga (Judeo-Muscovite) .


Su hoa giai Su thua nhan chinh thuc vu thanh loc sac toc van con la mot van đe tranh cai cua cac su gia va lanh đao chinh tri giua Ba Lan va Ukraina. Co cac no luc đang đuoc tien hanh đe mang lai su hoa giai giua Ba Lan va Ukraina lien quan đen su kien bi tham nay.
Phia Ba Lan đa thuc hien cac buoc theo huong hoa giai. Nam 2002 tong thong Aleksander Kwasniewski bay to su hoi tiec ve chuong trinh tai đinh cu, đuoc goi la Chien dich Vistula, noi rang "Chien dich Vistula khet tieng la mot bieu tuong cua nhung hanh đong ghe tom gay ra boi chinh quyen cong san đoi voi cong dan Ba Lan goc Ukraina." Ong lap luan rang "Chien dich Vistula la su tra thu cho viec giet nguoi Ba Lan cua Quan đoi noi day Ukraina" trong 1943-1944, la "nguy bien va phi đao đuc khong the chap nhan", nhu no goi la "nguyen tac ve toi loi tap the." 
Chinh phu Ukraina thi van chua ban hanh mot loi xin loi . Ngay 11/07/2003, cac tong thong Aleksander Kwasniewski va Leonid Kuchma đa tham du mot buoi le đuoc to chuc tai lang Volhynia o Pavlivka (truoc đay goi la Poryck) , noi đuoc đat mot tuong đai đe ghi nho. Tong thong Ba Lan noi rang, la khong cong bang khi đo loi toan bo cho đat nuoc Ukraina ve nhung hanh đong khung bo nay, va rang "Dan toc Ukraina khong the bi đo loi ve vu tham sat gay ra đoi voi nguoi Ba Lan. Khong co quoc gia nao la toi loi... No luon luon la cua nhung nguoi cu the, nguoi phai chiu trach nhiem ve toi ac".
Đong thai moi nhat, la ngay 04/07/2016 mot nhom 45 chinh tri gia Ba Lan đang hoat đong hoac nghi, trong đo co cuu Tong thong Lech Walesa, Aleksander Kwasniewski, va Bronislaw Komorowski, ban hanh mot buc thu toi Ukraina xin tha thu cho nhung thiet hai gay ra boi nguoi Ba Lan trong cuoc xung đot . Buc thu la loi phuc đap cho loi phat bieu tuong tu đua ra mot thang truoc, cua cac chinh khach khac nhau o Ukraina, trong đo co cuu Tong thong Leonid Kravchuk va Viktor Yushchenko .
Tuy nhien đieu nay khong co nghia rang đa het nhung thu nhu Oleh Tyahnybok noi "They took their automatic guns on their necks and went into the woods, and fought against the Muscovites, Germans, Jews and other scum who wanted to take away our Ukrainian state." .


Van đe toi ac diet chung Viec coi su kien nay la "diet chung" hay "thanh loc sac toc" la đieu tranh luan. Su gia Per Anders Rudling cho rang muc tieu cua OUN-UPA khong phai đe tieu diet tat ca nguoi Ba Lan, ma la đe xoa sach chung toc khac trong vung đe đat đuoc mot quoc gia thuan chung. No nham đen ngan chan su lap lai nhu thoi ky 1918-1920 khi Ba Lan đe bep Ukraina đoc lap, cung nhu luc luong "Polish The Home Army" đang no luc khoi phuc lai nuoc Cong hoa Ba Lan trong bien gioi truoc nam 1939 cua no .
Theo Ivan Katchanovski, nhung vu giet nguoi hang loat nguoi Ba Lan o Volhynia cua UPA khong the đuoc phan loai nhu la mot cuoc diet chung vi khong co bang chung cho thay UPA nham đen tieu diet toan bo hoac đang ke mot phan cua dan toc Ba Lan. Hanh đong cua UPA chu yeu gioi han trong mot vung tuong đoi nho va so luong nguoi Ba Lan thiet mang chiem mot phan rat nho dan so Ba Lan truoc chien tranh tren lanh tho noi UPA hoat đong, va cua toan dan Ba Lan tai Ba Lan va Ukraina .
Vien Tuong niem Quoc gia Ba Lan đieu tra cac toi ac cua UPA chong lai nguoi Ba Lan o Volhynia, Galicia, va tinh Lubelskie truoc chien tranh, đa thu thap hon 10.000 trang tai lieu va van ban. Cac cuoc tham sat đa đuoc uy vien Uy ban Cong to Piotr Zajac phan loai la co đac tinh cua mot cuoc diet chung. Theo Zajac, "khong nghi ngo rang cac toi ac chong lai nhan dan sac toc Ba Lan co tinh cach diet chung" . Ngoai ra, Vien Tuong niem trong mot bai bao xuat ban noi rang:

Cuoc tham sat Volhynia co tat ca cac đac điem cua cuoc diet chung đuoc liet ke trong Cong uoc Lien Hop Quoc ve Ngan ngua va Trung phat Toi ac Diet chung nam 1948, trong đo xac đinh diet chung nhu mot hanh đong "pham toi voi y đinh đe tieu diet, toan bo hoac mot phan, mot quoc gia, sac toc, nhom chung toc hoac ton giao, hay tuong tu" .
Ngay 15/07/2009 Sejm nuoc Cong hoa Ba Lan nhat tri thong qua mot nghi quyet ve "so phan bi tham cua nguoi Ba Lan o vung đat phia đong bien gioi" (Eastern Borderlands). Loi van nghi quyet noi rang thang 7 nam 2009 đanh dau ky niem 66 nam "su khoi đau cua cac hanh đong chong Ba Lan cua To chuc Quoc dan Ukraina va Quan đoi noi day Ukraina tren vung lanh tho Đong Ba Lan. Vu giet nguoi hang loat đac trung boi thanh loc sac toc voi nhan hieu cua toi ac diet chung". Ngay 07/07/2016 Thuong vien Ba Lan đa thong qua nghi quyet goi cac vu tham sat nay la cuoc diet chung .


Chi dan Tham khao Xem them Timothy Snyder. (2003). The Causes of Ukrainian-Polish Ethnic Cleansing 1943, The Past and Present Society: Oxford University Press.
Timothy Snyder. (2003). The Reconstruction of Nations, New Haven: Yale University Press. ISBN 0-300-09569-4
Piotrowski, Tadeusz (2000). Genocide and Rescue in Wolyn. McFarland. ISBN 0-7864-0773-5.
Niedzielko, Romuald (2007). Kresowa ksiega sprawiedliwych 1939–1945. O Ukraincach ratujacych Polakow poddanych eksterminacji przez OUN i UPA (bang tieng Ba Lan). Warszawa: IPN. ISBN 978-83-60464-61-8.


Lien ket ngoai (tieng Anh) (tieng Ba Lan) (tieng Ukraina) Volhynia massacre. Truth and Remembrance — Institute of National Remembrance
(tieng Ba Lan) The Polish Institute of National Membrance, Ewa Siemaszko, Balance of the crimeEwa Siemaszko
(tieng Ba Lan) Pictures from massacres. Association Commemorating Victims of the Crime of Ukrainian nationalists Luu tru ngay 11 thang 8 nam 2009 tai Wayback Machine
(tieng Ukraina) / (tieng Ba Lan) Volhynia and Eastern Galicia 1943–1944. Documents of State Committee on Archives of Ukraine Luu tru ngay 30 thang 10 nam 2018 tai Wayback Machine
(tieng Ukraina) Tragedy of Volhynia 1943–1944. Documents of State Committee on Archives of Ukraine Luu tru ngay 30 thang 10 nam 2018 tai Wayback Machine
To resolve the Ukrainian Question Once and for all: the ethnic cleansing of Ukrainians in Poland 1943–1947, written by Yale historian Timothy Snyder Luu tru ngay 16 thang 5 nam 2011 tai Wikiwix
Kost Bondarenko, "The Volyn Tragedy: Echoes Through Decades" in Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), February 15–21, 2003.
(tieng Ukraina) Volyn Discussion (a list of articles)
(tieng Ba Lan) a Polish website of Swiatowy Zwiazek Zołnierzy Armii Krajowej
An abbreviated preface to the monographic book of Władysław Siemaszko and Ewa Siemaszko, November 2000.