Hang hay hang đong la mot khoang trong tu nhien đu lon trong long đat . Khong co an đinh chat che ve kich thuoc cua khoang trong, nhung nguoi ta coi khoang trong la hang khi mot nguoi co the ra vao đuoc, mac du khong co chi đinh ro rang ve tam voc nguoi đo.
Hang hoc la tu đuoc dung đe chi vung đat co nhieu khoang trong voi kich thuoc cua hang va nho hon hang - tuc hoc.
Hang luon la hang co cac cua o it nhat hai đau hang, va co the đi qua roi thoat khoi hang ma khong can quay lai.


Su hinh thanh Phan lon cac hang đuoc hinh thanh do qua trinh kien tao đia chat cua Trai Đat tu cach đay hang trieu nam. Do su bien đoi cua vo Trai Đat keo theo hang loat su đut gay va hoat đong tao nui, cung nhu su phun trao cua cac nui lua đa hinh thanh ra cac day nui.
Trong cac khoi nui thi thanh phan vat lieu co the rat khac nhau, trong đo co nhung phan de bi phong hoa co the hoa tan vao nuoc ngam va bi cuon đi, đe lai khoang trong giua cac phan chua bi phong hoa. Qua hang trieu nam, khoang trong lon dan, roi tuy theo tinh trang ket cau khoi vom ma vom sup xuong, hoac đu chac đe tao ra hang đa.


Phan loai Hang đa voi: thuong goi la karst, la loai hang đuoc hinh thanh trong cac khoi nui đa voi do su bao mon hoa hoc, trong đo nuoc co chua axit carbonic tham hoac chay qua gay ra hoa tan calci trong đa voi. Hau het hang trong tu nhien la hang karst trong nui đa voi.
Hang ong dung nham: la loai hang đuoc hinh thanh do dung nham nui lua khi phun trao bao phu len nhung lop đat đa co truoc thuoc loai de phong hoa hon. Ve sau đa de phong hoa bi rua troi, đe lai nhung khoang trong trong long no.
Hang phong hoa: Loai hang đuoc hinh thanh do su xoi mon cua cac dong chay mang theo tram tich qua cac loai đa. Chung co the hinh thanh trong bat ky loai đa nao, ke ca đa cung nhu đa granite. Dong chay o đay thuong la dong nuoc hoac dong khong khi. Su xoi mon boi gio thoi qua cac khoi đa co the tao ra hang gio.
Hang bien: Loai hang đuoc hinh thanh do qua trinh bao mon cua song bien len nhung nui đa o ven bo bien.
Hang song bang: Loai hang đuoc hinh thanh boi dong chay cua nuoc lam tan bang trong va ben duoi cac song bang. Hang song bang chi đen nhung hang đong nam hoan toan trong khoi bang, khac voi hang bang la nhung hang đong co nen đa bi đong bang quanh nam.
Hang Talus: La khoang trong đuoc hinh thanh ngau nhien boi su sup đo cua mot khoi luong đat đa lon chong len nhau, thuong thay o chan cac vach đa cung voi đa vun.
Hang Anchialin: Đay la loai hang o ven bien, khong giap bien nhung đuoc ket noi ngam voi đai duong, thuong chua nuoc lo hoac nuoc man.


Su phan bo Cac hang đong phan bo tren toan the gioi, mac du mat đo cac hang đong đa đuoc kham pha nghieng nhieu ve nhung quoc gia ma hoat đong tham hiem hang đong đa tro nen pho bien. Do đo, cac hang đong đa kham pha tap trung nhieu o Chau Au, Chau A, Bac My va Chau Đai Duong, nhung lai thua thot o Nam My, Chau Phi va Nam Cuc.


Nhung ky luc ve hang = Hang dai nhat: =
Hang đong co tong chieu dai lon nhat đa đuoc khao sat la hang Mammoth o Kentucky, My voi chieu dai len toi 685,6 km.
Hang đong dai nhat o duoi nuoc va đung thu 2 ve tong chieu dai la Sistema Sac Actun o Yucatan, Mexico, dai 335 km.


= Hang sau nhat: =
Hang đong sau nhat tinh tu điem thap nhat đen cua cao nhat cua hang la hang Veryovkina o Abkhazia va  Gruzia, voi đo sau len đen 2.204 m.
Truc hang thang đung sau nhat đuoc biet sau 603 m thuoc hang đong Vrtoglavica o Slovenia.
Ho ngap nuoc sau nhat tung đuoc kham pha la vuc Hranice o Cong hoa Sec sau 404 m.


= Hang lon nhat: =
Hang đong lon nhat the gioi la hang Son Đoong o Bo Trach, Quang Binh, Viet Nam, thuoc he thong hang Phong Nha - Ke Bang dai it nhat 9 km (đa khao sat va đo đac 4,6 km), cao trung binh 80 m, ca biet co nhung buong hang cao đen 200 m va rong đen hon 140 m. Hang đong moi đuoc khao sat cu the va liet ke la hang lon nhat vao thang 4/2009 boi nhom tham hiem thuoc Hiep hoi Hang đong Hoang gia Anh. Truoc đo, ky luc nay thuoc ve hang Huou o vuon quoc gia Gunung Mulu (Sarawak, Borneo, Malaysia).
Ky luc ve buong hang lon nhat thuoc ve buong hang Sarawak cung thuoc vuon quoc gia Gunung Mulu (Sarawak, Borneo, Malaysia). Buong hang nay la mot khoang trong lon co kich thuoc xap xi 700 x 400 x 80 m.
He thong hang lon nhat the gioi tinh theo the tich la he thong hang đong Clearwater voi the tich tinh toan la xap xi 3.800.000 m 3.


Khao co hoc va vai tro cua Hang đoi voi xa hoi Xuyen suot qua trinh phat trien cua lich su loai nguoi, ngay tu buoi so khai, nhung con nguoi nguyen thuy đa su dung cac hang đong lam noi o, che cho cho ban than truoc mua, gio, bao, đe tranh thu du..., va ho cung đa dung hang lam noi chon cat nhung nguoi chet.
Mot minh chung ro rang la nhieu nguoi nguyen thuy đa dung hang Niah (Sarawak, Malaysia) lam noi cu ngu cua minh cach đay hon 40.000 nam.
Chinh vi la noi cu tru cua loai nguoi tu xa xua cho nen hang đong co the la noi luu giu nhieu chung tich ve loai nguoi co đai. Cho nen hang la nhung di chi khao co rat co gia tri.


Mot so hang đong noi tieng = Viet Nam =
Hang Đau Go
Hang Sung Sot
Hang En
Hang đong Trang An
Hang Con Moong
Hang Son Đoong


= The gioi =
Hang đa Van Cuong o Trung Quoc.
Tham Khoun Xe la hang karst dang luon dai tren 14 km tren dong Se Bangfai o huyen Boualapha tinh Khammouan mien trung Lao 
Tham Luang Nang Non (tieng Thai: ถำหลวงนางนอน nghia chu la "Đong lon cua Quy Ba đang ngu") la hang karst o tinh Chiang Rai, Thai Lan. Tai đay nam 2018 dien ra su kien Cuoc giai cuu hang Tham Luang.


Tham khao Xem them Hang đong Viet Nam
Đong
Mo


Lien ket ngoai