Trong nhieu thap ky, tren quan điem chinh tri, Cong hoa nhan dan Trung Hoa tung đuoc biet đen la mot thuc the chinh tri đong nghia voi Trung Quoc luc đia. Ve mat lich su, cai ten đo bao ham nhung giai đoan lich su gan đay nhat trong lich su Trung Quoc noi tiep sau cac che đo phong kien keo dai hang nghin nam va nen Cong hoa. Ky nguyen chinh thuc khoi đau tai Trung Quoc vao ngay 1 thang 10 nam 1949, sau mot chien thang toan dien trong Noi chien Trung Quoc, Mao Trach Đong tuyen bo thanh lap nha nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa tren Quang truong Thien An Mon. Ky nguyen hien đuoc goi la Lich su Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Vi the, giai đoan lich su nay keo dai tu nam 1949 đen hien nay va bao gom ca nhung thap ky tranh chap chinh tri, kinh te va cai cach xa hoi, cung nhu nhieu phong trao gay anh huong ca ben trong cung nhu tren pham vi quoc te.


Qua đo sang Chu nghia Xa hoi cua Mao Trach Đong (1949-1976) Sau cuoc Noi chien Trung Quoc (國共内戰) va thang loi cua cac luc luong Mao Trach Đong (毛澤東) truoc Quoc Dan Đang (國民黨) cua Tuong Gioi Thach (蔣介石), khien Tuong phai bo chay toi Đai Loan(台灣), Mao Trach Đong tuyen bo thanh lap nha nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa ngay 1 thang 10 nam 1949. Muc tieu đau tien cua Mao la thay đoi toan bo he thong so huu đat đai va nhung cuoc cai cach ruong đat rong lon. He thong so huu đat theo kieu chu đat phong kien Trung Quoc cu cung nhung nguoi nong dan lam thue đuoc thay the boi mot he thong phan chia cong bang hon co chu y toi nhung nguoi nong dan ngheo kho. Mao nhan manh toi cuoc đau tranh giai cap, 1953 ong đa thuc đay thuc hien nhieu chien dich tieu diet tang lop chu đat va tu san cu. Đau tu nuoc ngoai cung bi bai bo.
Mao Trach Đong tin rang chu nghia xa hoi se gianh chien thang truoc moi ly thuyet xa hoi khac. Sau thanh cong cua Ke hoach Nam nam dua tren khuon mau Xo viet voi nen kinh te quan ly tap trung hoa hoan toan, Mao Trach Đong đua ra nhung du an đay tham vong ve Đai nhay vot nam 1957, bat đau mot qua trinh chua tung co nham tap trung hoa san xuat tai cac vung nong thon. Cung voi cac vu thien tai, su cham dut vien tro kinh te tu phia Lien Xo va mot he thong quan ly san xuat cuc tho so, Đai nhay vot ket thuc voi nan đoi, trong thoi gian đo 20 trieu nguoi đa chet vi nan đoi hoac thieu an. Su that bai cua Mao voi cuoc Đai nhay vot khien ong mat dan quyen luc trong chinh phu, quyen luc roi vao tay Luu Thieu Ky va Đang Tieu Binh.
O thoi Mao Trach Đong, su thong nhat va chu quyen cua Trung Quoc lan đau tien trong khoang thoi gian mot the ky đa đuoc đam bao, va nhung su phat trien ha tang, cong nghiep, cham soc y te, cung nhu giao duc, đa lam tang tieu chuan song cua nguoi dan thuong Trung Quoc. cac chien dich nhu Đai nhay vot va Cach mang Van hoa chu yeu co muc đich thuc đay su phat trien va "thanh loc" nen van hoa, du nhung hau qua cua hai chien dich đo la to lon ca ve kinh te va con nguoi, chung van đe lai mot "nen tang" cho qua trinh xay dung va phat trien kinh te ve sau nay. Cac con so thong ke ve so nguoi chet do cac chien dich cua Mao Trach Đong, co nguyen nhan tu cac tham hoa thien nhien, nan đoi va cac hau qua hon loan chinh tri khac trong thoi cam quyen cua Tuong Gioi Thach.
Đe cung co tinh chinh thong chu nghia xa hoi va tieu diet cac "nhan to cu" cua Trung Quoc, cung luc ay đat đuoc mot so muc đich chinh tri, Mao Trach Đong đa bat đau cho thuc hien Cach mang Van hoa nam 1967. Chien dich nay anh huong toi moi mat đoi song Trung Quoc. Cac nhom Hong Ve Binh hang ngay đi ho khau hieu va ke lai cac cau noi cua Mao Trach Đong, cung nhu truy quet cac "tan du lac hau" tren cac đuong pho va nhieu cong dan bi coi la phan cach mang. Giao duc va van tai cong cong hau nhu bi đinh chi toan bo. Nhieu lanh đao chinh tri noi bat gom ca Luu Thieu Ky va Đang Tieu Binh, bi thanh trung va bi coi la "nhung ke theo tu ban". Chien dich nay chi hoan toan cham dut cung voi cai chet cua Mao Trach Đong nam 1976.


Su noi len cua Đang Tieu Binh va cac cuoc Cai cach Kinh te (1976-1989) Cai chet cua Mao Trach Đong keo theo cuoc đau tranh gianh quyen luc giua Be lu bon ten, Hoa Quoc Phong, va Đang Tieu Binh. Cuoi cung, Đang Tieu Binh len nam quyen lanh đao toi cao Trung Quoc vao nam 1980. Tai phien hop toan the lan thu ba cua Đai hoi toan quoc Đang cong san Trung Quoc lan thu 11, Đang Tieu Binh bat đau đua Trung Quoc theo con đuong Cai cach Khai phong (改革開放), cac chinh sach nay bat đau bang viec phi tap the hoa nong thon, tiep đo la cac cai cach trong cong nghiep nham muc tieu giam quan ly tap trung tu chinh phu trong linh vuc nay. Ve van đe di san cua Mao Trach Đong, Đang Tieu Binh đua ra cau noi noi tieng "7 phan tot, 3 phan xau", va tranh len an Mao. Đang Tieu Binh bao ve y tuong ve Cac đac khu kinh te (SEZ's), nhung vung cho phep đau tu nuoc ngoai đuoc rot truc tiep ma khong bi can tro hay quan ly tu phia chinh phu, hoat đong dua tren he thong tu ban. Đang Tieu Binh nhan manh tam quan trong cua cong nghiep nhe coi đo la buoc đem can thiet cho viec phat trien nhung nganh cong nghiep nang cua đat nuoc.
Nhung nguoi ung ho cai cach đua ra bang chung ve su phat trien o muc đo cao o cac linh vuc tieu dung va xuat khau cua nen kinh te, su hinh thanh mot tang lop trung luu thanh thi chiem toi 15% dan so, muc song cao hon (the hien qua su tang truong ngoan muc cua muc GDP tren đau nguoi, chi tieu tieu dung, tuoi tho, ty le biet chu, va tong muc san xuat luong thuc) va o muc rong lon hon la cac quyen con nguoi va tu do cho nguoi dan thuong Trung Quoc, coi đo la minh chung cho su thanh cong cua cac cuoc cai cach.
Du tieu chuan cuoc song đa đuoc cai thien ro ret trong thap ky 1980, nhung cuoc cai cach cua Đang Tieu Binh van bi chi trich rong rai. Nhung nguoi bao thu cho rang mot lan nua Đang Tieu Binh lai mo cua Trung Quoc cho nhung đieu xau xa tu ben ngoai, va nguoi dan qua thien ve tu duy vat chat, trong khi nhung nguoi theo chu truong tu do chi trich Đang Tieu Binh ve lap truong cung ran cua ong trong linh vuc chinh tri. Cac luc luong tu do đa bat đau bay to thai đo phan khang bang nhieu cach khac nhau chong lai the luc lanh đao, va đa dan toi Su kien Thien An Mon nam 1989 khien chinh phu Trung Quoc bi quoc te len an. Nhung chi trich ve cac cuoc cai cach kinh te, ca trong va ngoai Trung Quoc cho rang cai cach đa gay ra bat binh đang giau ngheo, o nhiem moi truong, tham nhung tran lan, that nghiep tang cao, cung voi đo la tinh trang gian tho tai cac doanh nghiep nha nuoc lam an kem hieu qua cung nhu cac anh huong van hoa xau khac. Vi the ho tin rang van hoa Trung Hoa đa bi sai lac, nguoi ngheo tro thanh mot tang lop vo hy vong ben duoi, va rang su on đinh xa hoi đang bi đe doa. Ho cung tin rang nhieu cuoc cai cach chinh tri, nhu nhung đong thai chuan bi cho nhung cuoc bau cu toan dan, đa khong bao gio tro thanh hien thuc. Du co nhung quan điem trai nguoc nhu vay, hien nay quan điem thong thuong cua nguoi dan voi Mao đa co mot so cai thien, it nhat cung o be ngoai; nhung hinh anh ve Mao va cac chu đe lien quan toi Mao đa tro thanh mot thu mot, thuong đuoc su dung tren cac mat hang moi. Tuy nhien, con đuong hien đai hoa va tien toi cai cach kinh te theo huong thi truong ma Trung Quoc đa bat đau theo đuoi tu đau thap ky 1980 co le khong the đao nguoc. Tham chi nhung nguoi chi trich nhung cai cach kinh te cung khong muon quay tro lai voi cuoc song hai thap ky truoc kia, du sao van can phai đua ra mot so bien phap sua đoi nham giam bot cac anh huong tieu cuc tren cac van đe xa hoi, mot ket qua khac cua cac cuoc cai cach hien tai.


Su phat trien cua quyen luc kinh te o the he thu ba (1989-2002) Sau vu Thien An Mon, Đang Tieu Binh rut ve hau truong. Trong khi van nam quyen kiem soat toi cao, ong chuyen quyen luc sang the he lanh đao thu ba cho Giang Trach Dan. Du bi cam van thuong mai tu ben ngoai, tang truong kinh te đa mot lan nua đat muc cao vao giua thap nien 1990. Cac cai cach kinh te vi mo cua Giang Trach Dan phat trien hon nua hoc thuyet "Chu nghia xa hoi kieu Trung Quoc" cua Đang Tieu Binh. Cung luc đo, giai đoan cam quyen cua Giang Trach Dan cung la thoi gian phat trien cua nan tham nhung trong moi linh vuc đoi song. That nghiep o muc cao khi cac doanh nghiep nha nuoc kem hieu qua bi đong cua don đuong cho cac lien doanh moi, ca trong nuoc va nuoc ngoai, lam an hieu qua hon. He thong an sinh xa hoi kem coi truoc kia đuoc đat truoc mot thu thach that su. Giang Trach Dan cung chu tam toi nhung phat trien khoa hoc va cong nghe trong linh vuc tham hiem vu tru. Đe đap ung đuoc nhu cau tieu thu cua mot so dan đong đao, Đap Tam Hiep đuoc xay dung, keo theo mot so luong đong đao nhung ke ung ho lan chi trich. O nhiem moi truong đa tro thanh mot van đe nghiem trong khi thu đo Bac Kinh luon phai hung chiu cac tran bao cat hau qua cua viec sa mac hoa.
Thap nien 1990 cung chung kien su tro lai cua hai thuoc đia nuoc ngoai, Hong Kong tu tay nguoi Anh nam 1997, va Ma Cao tu Bo Đao Nha nam 1999. Hong Kong va Ma Cao tiep tuc đuoc huong quyen tu chu lon, va co he thong kinh te đoc lap cua rieng minh. Giang Trach Dan va Tong thong My Bill Clinton đa co nhung cuoc vieng tham cap quoc gia lan nhau, nhung Quan he Trung-My đa nay sinh nhieu bat đong lon trong giai đoan cuoi thap ky nay. Hoa Ky đa nem bom nham vao Đai su quan Trung Quoc tai Belgrade nam 1999 do cac thong tin tinh bao sai lech. Ben trong Hoa Ky, Cox Report cho rang Trung Quoc đa an trom nhieu thong tin quan su toi mat tu Hoa Ky. Va vao nam 2001, mot may bay do tham Hoa Ky đa va cham voi mot may bay chien đau Trung Quoc, khien dan chung nuoc nay tuc gian va cam ghet Hoa Ky.
Tren linh vuc chinh tri, Trung Quoc mot lan nua lai bi len an vi cam đoan Phap Luan Cong nam 1999. Nhung nguoi phan khang cua phong trao tinh than nay ngoi im lang ben ngoai Trung Nam Hai, yeu cau đoi thoai voi nhung nha lanh đao Trung Quoc. Giang Trach Dan coi đo la su đe doa đoi voi đoc quyen chinh tri cua Đang Cong san Trung Quoc, va đat ra ngoai vong phap luat tat ca moi nhom đoi lap, trong khi su dung cac thong tin đai chung đe tuyen truyen rang đo la su tho cung ma quy.

Trai lai, cac chinh sach kinh te cua Thu tuong Chu Dung Co khien Trung Quoc van giu đuoc on đinh va phat trien trong cuoc Khung hoang tai chinh chau A. Tang truong kinh te đat muc binh quan 8% mot nam, giam sut nam 1998 do hau qua nhung tran lu lut tai song Duong Tu. Sau mot thap ky đam phan, cuoi cung Trung Quoc đa đuoc chap nhan gia nhap To chuc Thuong mai The gioi. Tieu chuan song cua nguoi dan đa đuoc cai thien nhieu voi su tai xuat hien cua tang lop trung luu, du ho chenh lech giua nong thon va thanh thi van con la van đe. Su chenh lech giau ngheo giua phia Đong va phia Tay tiep tuc noi rong, buoc chinh phu phai đua ra chuong trinh "phat trien phia Tay", voi cac du an đay tham vong nhu Đuong sat Thanh Hai-Tay Tang. Chi phi giao duc đang o muc cao hon bao gio het. Tham nhung tiep tuc lan tran du cac chien dich chong tham nhung cua Thu tuong Chu Dung Co đa tuyen an tu hinh nhieu quan chuc.


Cong hoa Nhan dan Trung Hoa (2002-2013) Cuoc khung hoang lon nhat tang lop lanh đao moi cua Trung Quoc do Ho Cam Đao lanh đao phai đoi mat trong the ky 21 la van đe ve suc khoe cong đong voi đai dich SARS. Lap truong cua Trung Quoc trong cuoc chien chong khung bo khien nuoc nay tro nen gan gui hon voi Hoa Ky, nhung đa bi chi trich khi đan ap nhung nguoi theo chu nghia ly khai tai Tan Cuong. Kinh te tiep tuc tang truong o muc hai con so va su phat trien tai cac vung nong thon đa tro thanh muc tieu quan trong cua chinh phu. Kiem duyet thong tin va vi the chinh tri cung nhu tuong lai Đai Loan van con chua chac chan. Kinh te tiep tuc tang truong khi Hong Kong va Thuong Hai ngay cang mo rong va Bac Kinh to chuc thanh cong The van hoi Mua he 2008.


Cong hoa Nhan dan Trung Hoa hien nay (2013-hien nay) Ngay 15 thang 11 nam 2012, Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Trung Quoc khoa 18 đa tien hanh phien hop đau tien sau đai hoi Đang Cong san lan thu 18 va quyet đinh bau Tap Can Binh lam Tong Bi thu BCH Trung uong Đang Cong san Trung Quoc, Chu tich Quan uy Trung uong Trung Quoc. Ngay 14 thang 3 nam 2013, ong đuoc bau lam Chu tich nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, ket thuc qua trinh chuyen giao quyen luc o quoc gia đong dan nhat the gioi.
Tap Can Binh la nguoi ung ho phat trien kinh te thi truong, nhung kha than trong ve cai cach chinh tri; phat trien Trung Quoc voi viec duy tri su lanh đao cua đang cong san va viec can thiet duy tri on đinh xa hoi. Quan điem chung cua Tap Can Binh ve nguoi lam "quan" la: "Moi can bo chinh quyen can phai luon luon ghi nho: quyen luc cua chinh quyen nhan dan bat nguon tu nhan dan, phai đai bieu cho loi ich cua nhan dan, phai vi nhan dan muu loi ich".
Chien dich cai cach chong tham nhung mang ten "Đa ho diet ruoi" do Chu tich Tap Can Binh phat đong nhan đuoc khen ngoi cua nhan dan Trung Hoa, nhung do cac luc can tu khung hoang kinh te nen uy tin chinh tri cua Tap Can Binh đang bi thach thuc.
Toi đau the ky 21, voi tren 1,3 ty dan, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đa tro thanh mot nhan to quan trong trong tuong lai the gioi. Nam 2015, Trung Quoc đa vuot Hoa Ky đe tro thanh nen kinh te lon nhat the gioi tinh theo suc mua tuong đuong. Nuoc nay đang tiep tuc theo đuoi Giac mong Trung Quoc, muc tieu la tro thanh sieu cuong so 1 the gioi, gianh lai đia vi ma van minh Trung Hoa tung co đuoc trong qua khu.


Tham khao Xem them Bang thoi gian Lich su Trung Quoc
Lich su cac nuoc va quoc gia hien nay
Lich su Hong Kong
Lich su Ma Cao


Lien ket ngoai