Luu Ba On (chu Han: 劉伯溫, 1310-1375), ten that la Luu Co (劉基), ten tu la Ba On (伯溫), thuy hieu Van Thanh (文成); la nha van, nha tho va la cong than khai quoc nha Minh trong lich su Trung Quoc. Ong la mot trong nhung nhan vat co nhieu huyen thoai, la nguoi đa đe cao tu tuong "Quan buc, dan phan", đong thoi la tac gia tan van "Mai cam gia ngon" noi tieng nham đa kich gioi "thong tri thoi nat"..


Than the va su nghiep Luu Ba On la nguoi huyen Thanh Đien (nay la huyen Van Thanh), tinh Chiet Giang. Ong sinh ra trong mot gia đinh Nho hoc tung co truyen thong chien đau dung cam chong lai quan xam luoc Nguyen Mong truoc đay. Nho sieng hoc, đam me đoc sach, ong som lau thong kinh su, van chuong, binh phap va thien van. Đuong thoi co cau khen ong la: Thong binh phap ai hon Ton Vo - Gioi thien van phai ke Luu Co.
Luu Ba On đa la mot thieu nien đac chi, nen tha thiet muon tan trung gop suc voi trieu đinh nha Nguyen, đe lam nen nhung su nghiep oanh liet. Nam Nguyen Thong thu nhat đoi Nguyen Thuan Đe (1333), ong thi đo Tien si, đuoc bo nhiem lam quan. Nhung luc bay gio đang cuoi trieu nha Nguyen, quan truong rat hu bai, quan vien đeu tham o, ca xa hoi đang lung lay sap sup đo. Du vay, Luu Ba On van mot mat tu lay minh lam guong, luon giu thanh liem, mot mat đau tranh thang thung voi bon tham quan o lai. Nhung ong ra lam viec chang bao lau, thi bi nguoi chung quanh ghet, tim cach giem pha va bai xich, đua đi cho khac. It lau sau, do ong viet đon to cao vien giam sat ngu su khong lam tron trach nhiem, nen đac toi voi thuong cap bi đuoi ve nha. 


= Pho ta Chu Nguyen Chuong =
Nam thu muoi chin nien hieu Chi Chinh trieu đai nha Nguyen (cong nguyen nam 1359), Chu Nguyen Chuong lanh đao mot toan quan khan đo truoc sau chiem linh đuoc Chu Ky, Cu Chau va Xu Chau, cung nhu truoc sau đa tieu diet nhung cu điem quan su bi co lap cua quan Nguyen o phia Đong Nam. Luc luong quan su o trieu nha Nguyen o Triet Đong đa hoan toan bi tieu diet. Hau het cac đia phuong o Triet Đong đeu đuoc binh đinh xong. Chu Nguyen Chuong phan khoi, ra suc quy tu cac phan tu tri thuc, cac nhan si noi tieng o cac đia phuong. Ong hy vong so nguoi nay se phu ta cho minh hoan thanh su nghiep lon, giup minh mo rong đia ban, on đinh trat tu xa hoi. 
Luu Ba On la nguoi rat co danh vong o Triet Đong, tat nhien cung la nguoi đuoc Chu Nguyen Chuong moi ve giup cho ong ta. Nhung do tu tuong cua Luu Ba On phan đoi quan khoi nghia khan đo, va xem ho la “đao tac”. Do vay, khi Chu Nguyen Chuong phai nguoi đen moi ong ra phu ta, thi ong đa tim loi khon kheo đe tu choi. Đen khi Ho Đai Hai đanh chiem đuoc Xu Chau, mot lan nua lai mang le vat trong hau, nhieu tien bac đen moi Luu Co, nhung ong lai dung loi uyen chuyen tu choi mot lan nua, khong chiu quy thuan. Ve sau, vien Tong che xu Chau la Ton Viem viet mot buc thu dai đen may nghin chu, phan tich nhieu mat loi hai va noi ro se xoa bo het nhung chuyen cu đa qua, yeu cau ong xuat son đe vua bao toan đuoc tinh menh cua ban than va gia đinh, vua co the lam quan đe chung lo viec thien ha. Cung mot luc đo, cac bang huu cua Luu Ba On cung viet thu đoc thuc, nen ong moi nhan loi moi cua Chu Nguyen Chuong. 
Luu Ba On  đen Ung Thien khong bao lau, đuoc Chu Nguyen Chuong trieu kien. Chu Nguyen Chuong dung le thuong khach đe tiep đai ong, roi lai sai nguoi đua ong vao o tai Le Hien Quan. Luu Ba On thay Chu Nguyen Chuong đoi voi minh rat thanh tam thanh y, nen tu cho rang minh đa gap đuoc minh chua. Cho nen ong lien dang len cho Chu Nguyen Chuong ban "Thoi vu thap bat sach" (tuc 18 sach luoc van dung trong tinh the đuong thoi), phan tich ca tinh hinh ben trong lan ben ngoai. Ong đat ke hoach xay dung đat nuoc va tieu diet trieu nha Nguyen, cung nhu phuong cham tao tru nhung thanh phan tiem loan khac. Chu Nguyen Chuong nghe qua ke hoach cua Luu Co thi vui mung ngoai suc tuong tuong, ben giu ong o lai ben minh đe cung ban nhung ke hoach co mat, va ton xung ong la “Lao Tien sinh” hoac “Truong Luong cua nha Han” va cat ngay len chuc Quang Van quan Hoc si. 
Luu Ba On tro thanh mot muu si tai ba cua Chu Nguyen Chuong, giup Chu Nguyen Chuong lan luot đanh bai cac tap đoan quan phiet khac nhu Tran Huu Luong va Truong Si Thanh, nhieu lan bien nguy thanh an. Cac chien thang quan trong o thanh Thai Binh, An Khanh, Giang Chau, ho Ba Duong chong Tran Huu Luong, o Kien Đuc chong lai Truong Si Thanh, cung nhu viec quy hang Phuong Quoc Tran va nhieu the luc đia phuong khac đeu do Luu Ba On bay muu tinh ke. Đac biet tai ho Ba Duong, ong cung voi Chu Nguyen Chuong truc tiep chi huy cuoc chien va đa mot lan cuu thoat Chu Nguyen Chuong khoi bi đan phao cua quan đich ban trung. Chu truong cua Luu Ba On la "đanh Tran Huu Luong truoc roi moi tieu diet Truong Si Thanh sau" vi ong nhan xet rang Truong Si Thanh la nguoi thu đong, chi biet bo bo giu lay lanh đia cua minh, trong khi tap đoan Tran Huu Luong la mot the luc hieu chien, nguy hiem va vi vay can phai thanh toan ong ta truoc đe diet tru hau hoa. Chien luoc nay đa to ra đung đan va chung to Luu Ba On hieu rat ro ban chat cua ke đich.
Ban than Tran Huu Luong, sau khi bi đanh bai o Giang Chau, biet minh thua la do muu ke cua Luu Ba On, đa than rang:

Nam 1367, ong lai bay muu cho Chu Nguyen Chuong chiem Son Đong, Ha Nam, roi tien đanh kinh đo cua nha Nguyen la Đai Đo (nay la Bac Kinh), khien vua Nguyen Hue Tong (1333-1370) thao chay, trieu Nguyen sup đo.
Khi đai cuoc đa đinh xong, Luu Ba On đuoc giu chuc Ngu su trung thua kiem Thai su lenh, tuoc Thanh Y ba (诚意伯). Ke tu đo ong cung voi Tong Liem(1310-1381) giup vua che đinh moi cong viec, tu khoa cu, hinh phap cho đen le nhac...


= Mau thuan voi Ly Thien Truong =
Thang tu lich nha Ha, tuc nien hieu Hong Vu nguyen nien (1368), trong dip bac phat Trung Nguyen thang loi, chiem đuoc Son Đong va Ha Nam. Chu Nguyen Chuong tu Ung Thien (Nam Kinh) đi Bien Luong (Khai Phong), đe đai hoi cac tuong bac phat, nghien cuu chien cuoc va bo tri nhung buoc đanh chiem Đai Đo cua nha Nguyen. Nha vua đe Luu Ba On va Ly Thien Truong o lai giu Nam Kinh. 
Luc bay gio Luu Ba On đang giu chuc Ngu Su Trung Thua, tuc mot truong quan tai Ngu Su Đai, co nhiem vu lanh đao cac giam sat ngu su đe phat hien nhung hanh vi phi phap, trai luat cua cac quan lai. Luu Ba On cho rang cuoi hai trieu Tong va Nguyen do ky cuong khong nghiem, nen dan đen bi mat thien ha. Do vay ong yeu cau cac ngu su quan phai chu y phat hien nhung hanh vi trai phap luat cua quan lai, va phai thuc tam tra xet đe xu ly. Bat luan nguoi vi pham phap luat co quyen the đen đau, co chuc tuoc cao đen đau cung mac. Neu nhung can than co nhiem vu tuc truc bao ve trieu đinh ma pham phap, thi ong truoc tien bao cao len cho Hoang Thai Tu biet, roi moi đinh theo phap luat ma tri toi. Moi nguoi đeu khiep so truoc viec chap phap nghiem khac cua Luu Ba On, nen khong dam vi pham phap luat mot cach bua bai. 
Trong thoi gian nay, Ly Thien Truong co mot nguoi than tin la Ly Ban đang giu chuc Đo Su tai Trung Thu tinh bi pham phap va bi ket toi chem. Ly Thien Truong ben ra mat xin toi cho Ly Ban, nhung Luu Ba On voi mot thai đo nghiem chinh, chap phap bat vi than, san sang đon nhan nguy hiem, khong đe y gi toi chuyen xin xo cua Ly Thien Truong. Do đay la mot su kien quan trong, nen Luu Ba On theo thong le viet so bao len voi Chu Nguyen Chuong, cho hoang đe phe chuan xong thi moi đem Ly Ban ra chem. 
Nhung su kien nay đa khien Ly Thien Truong co su đo ky voi Luu Ba On. Ly Thien Truong nguyen la nguoi đuoc Chu Nguyen Chuong thu nhan đua vao lam thu ky Mac phu sau khi ong cu binh chang bao lau. Thoi Chu Nguyen Chuong xung vuong nuoc Ngo, Ly Thien Truong đuoc cu lam Ta tuong quoc. Sau khi Chu Nguyen Chuong xung đe, ong ta lai đuoc cu lam Ta thua tuong. Trong trieu đinh, ong ta luon luon la nguoi đung hang đau. Sau khi Ly Ban bi giet, Ly Thien Truong co y tra thu. Vao thang bay nhuan, khi Chu Nguyen Chuong tu Khai Phong tro ve Nam Kinh, Ly Thien Truong đa cuc luc phi bang Luu Ba On. Nam đo troi han han, ong ta bao do Luu Ba On chem Ly Ban duoi đan đao vo, nen troi cho la bat kinh, tuc gian, khien cuoc đao Vo mat hien linh. Ngoai ra, mot so nguoi khac von đang bat man Luu Ba On, cung đua nhau noi xau ong. Luu Ba On dang so xin tu quan.


= Tu quan va qua đoi =
Sau thay Minh Thai To (Chu Nguyen Chuong) rap tam ham hai cong than, thang 8 nam Hong Vu thu nhat (khoang thang 10 nam 1368), ong dang so xin tu quan, nhung mai đen nam 1371, ong moi đuoc ve nghi sau khi tu choi ngoi vi thua tuong. Cung trong dip đo, Chu Nguyen Chuong đa hoi y kien Luu Ba On ve cac "ung cu vien" thua tuong nhu la Ly Thien Truong, Ho Duy Dung, Duong Hien, Uong Quang Duong va ca chinh Luu Ba On. Ba On đa trinh bay nhung phan tich, kien giai cua minh ve ban chat, tinh cach, tai nang cua moi nguoi va cho rang tat ca đeu khong thich hop lam Thua tuong (ke ca ong). Chu Nguyen Chuong cho rang Luu Ba On qua cau toan, nhung thuc te cho thay nhung nhan đinh cua Luu Ba On la chinh xac, ca Ly, Ho, Duong va Uong sau nay đeu gay rac roi tham chi la tai hoa cho trieu đinh nha Minh.
Sau khi tu quan, ong ve vung thon da song an dat voi the tu la Vuong thi va hai con la Luu Lien va Luu Canh, tuyet đoi tranh day dua voi quan truong va gioi quan lai, tham chi con yeu cau ban be chi goi minh đon gian la "Ba On" hay "Ba On huynh" chu đung đe cap đen chuc tuoc cua minh. Ong cung khong thich đuoc moi nguoi khen tang ve nhung chien cong khi xua. Tuy nhien, voi ban tinh cuong truc, liem chinh, Luu Ba On khong hoan toan co the bo ngoai nhung su viec chuong tai gai mat cua cuoc đoi. Mot lan no, ong thay bon đao binh Minh Duong noi loan tai Đam Duong, giet nguoi cuop cua, tan hai ba tanh trong khi bon quan lai đia phuong so bi trach toi nen khong dam bao cao tinh hinh. The la Luu Ba On đa nho con trai minh la Luu Lien viet tau chuong gui cho trieu đinh yeu cau trung tri bon chung. Phe canh cua Ho Duy Dung đa loi dung viec nay đe viet mot tau chuong vu cho Luu Ba On toi am muu xay mo đia tai Đam Duong đe loi dung vuong khi o đay muu chuyen bat chinh va sai Tuan Kiem ty chiem đat, xua đuoi dan chung đe lay đay xay mo, khien dan chung noi loan. Chu Nguyen Chuong nghe qua rat buc tuc nen đa ha chieu chi cat het bong loc cua ho Luu. Biet la co nguoi muon hai minh, nhung truoc tinh hinh phe đang cua Ho Duy Dung chiem linh trieu đinh Luu Ba On khong the tu thanh minh cho minh ma buoc phai đen "nhan loi" truoc mat Chu Nguyen Chuong đe tranh hoa sat than. Chu Nguyen Chuong thay vay nen cung bo qua khong truy cuu nua.
Sau lan đo, Luu Ba On don ve o han tai kinh đo va đong cua o li trong nha, khong tiep xuc voi ai đe tranh tao co cho Ho Duy Dung vu hai. Tuy nhien, truoc tinh hinh thoi cuoc ngay cang toi te, nhat la khi biet Ho Duy Dung đa đuoc vua thang len lam Thua tuong, Luu Ba On buon rau ma chang bao lau sinh benh. Ong noi:

Cau noi đo lot đen tai Ho Duy Dung, khien Ho cang cam tuc va quyet tam tru dap Ba On. Qua phan uat truoc nan quyen than long hanh, benh tinh cua ong cang luc tro nen nguy kich. Chu Nguyen Chuong thay the khong khoi thuong cam nen đa đich than viet bieu van goi đen Ba On va phai su gia ho tong ong tro ve que nha. Co đieu, benh cua Luu Ba On khong he thuyen giam va chi mot thang sau đo (nam 1375) ong qua đoi, huong tho 66 tuoi. Co thuyet cho rang Ho Duy Dung đa sai thay thuoc cua minh mang đoc duoc đen hai chet Luu Ba On, vi truoc luc Luu chet, ong noi rang khi uong thuoc cua Ho Duy Dung mang đen thi thay trong bung co mot vat cung nhu đa, to bang nam tay.
Du bi ham hai va bac đai, Luu Ba On van mot long trung thanh voi trieu đinh nha Minh. Luc lam chung, Luu Ba On đa goi cac con trai Luu Lien va Luu Canh đen đen, đua tac pham "Thien van thu" cho Lien va mot ban tau chuong ban luan ve the su, phuong phap tri nuoc cho Canh. Ong dan Lien va Canh rang Ho Duy Dung chuyen quyen bao nguoc the nao cung gap tai hoa, vi vay sau khi Ho va phe đang bi diet tru thi Lien va Canh hay đem ban tau chuong cung "Thien van thu" đen dang cho Chu Nguyen Chuong. Đung nhu Luu Ba On du đoan, khi Ho Duy Dung va be đang nam het quyen hanh, long quyen phach loi, nen bi Chu Nguyen Chuong nghi ngo. Nghi an Luu Ba On bi ha đoc cung đuoc cho đieu tra lai. Truoc tinh hinh đo, Ho Duy Dung đa am muu lam phan nhung bi bai lo, the la ong ta cung toan bo phe đang bi Chu Nguyen Chuong xu tu. Luc nay, Chu lai nho đen Luu Ba On. Luu Lien va Luu Canh nhan co hoi đo đa vao cung, dang "Thien van thu" cung ban tau chuong cua cha minh cho nha vua. Nhan thay tam huyet cua vi lao than trung thanh, Chu Nguyen Chuong cam đong noi:

Đe tri an long trung thanh va đong gop cua Luu Ba On, nam 1380 Chu Nguyen Chuong đa ha lenh cho con chau cua Luu Co đuoc huong tuoc loc truyen tu đoi nay qua đoi khac cua tuoc Thanh y Ba (诚意伯). Sau nay, vua Minh Vu Tong cung đa khen tang Luu Ba On la "Đo giang sach si vo song, khai quoc van than đe nhat" (nha muu luoc co mot khong hai đa giup cho trieu đinh vuot song binh đinh thien ha, cung la bac van than khai quoc đung hang đau), ban thuy hieu cho ong la Van Thanh (文成). Minh The Tong vao nam Gia Tinh thu 10 (1531) cho ong đuoc tho trong Thai Mieu cung voi khai quoc cong than khac nhu Tu Đat.


Tac pham Tac pham cua Luu Ba On co Thanh Y Ba van tap, gom 20 quyen , trong đo noi bat la phan ban ve muu luoc quan su, ma tieu bieu la quyen Bach chien ky luoc, neu len mot tram loai hinh tac chien trong moi đieu kien, đuoc gioi quan su đanh gia cao.
Trong Lich su Van hoc Trung Quoc (tap 3) co gioi thieu vai tac pham tieu bieu cua Luu Ba On, tom luoc nhu sau:


= Tan van =
Bai "Mai cam gia ngon" (Loi nguoi ban cam): thong qua cuoc noi chuyen giua nguoi ban cam va tac gia, bang giong van sac sao, sinh đong, manh me; truyen đa vach tran va cong kich su thoi nat cua tang lop thong tri...
Bai "Tung phong cac ky": loi van đieu luyen, mieu ta thanh cong hinh tuong va am thanh cua cay thong nui, rat xac thuc va sinh đong...
Tap Uc Li tu, gom 18 chuong (195 thien), bang the van ngu ngon, đuoc viet vao đoi Nguyen, khi ong con o an.
Trong "Loi tua", khi noi đen y đo sang tac cua tac gia, Tu Nhat Quy viet: "co le vi ong muon uon nan cai sai lam cua trieu Nguyen, nen goi ra ma noi". Sach Lich su Van hoc Trung Quoc cung co loi binh:

"Trong tap Uc Li tu, chu yeu tac gia đung tren lap truong bao ve loi ich cua tang lop thong tri, đe gieo rac nhieu nhung thu, nhu tu tuong thong tri, quan niem đao đuc, quan điem đinh menh theo phong kien...Tuy nhien trong đo co khong it truyen ngu ngon đa boc tran đuoc hanh vi toi ac boc lot va lua gat nhan dan cua tang lop thong tri, cong kich su thoi nat, bat luc va long tham khong đay cua ho, nhu chuyen Duong thu gia (Nguoi nuoi khi), Duong Phong gia (Nguoi nuoi ong)...Ve mat nghe thuat, trong Uc Li tu, moi bai thuong ngan gon, noi dung sinh đong, ngon tu gian đon, tu nhien va đeu co kha nang đung đoc lap vi chi đuoc lien ket nhau qua loi ban cua nhan vat Uc Li Tu.


= Tho ca =
Nhin chung, loi tho moc mac, hao phong, hung hon mang phong cach tho co, lam khoi day dong tho phuc co sau nay. Sach Lich su Van hoc Trung Quoc đanh gia:

"Nho gan gui nhan dan, nen trong cac tac pham tho ca cua ong o thoi ki đau, co khong it bai phan anh đuoc hien thuc xa hoi, cam thong đuoc noi thong kho cua nhan dan. Nhu bai Mai ma tu, Bac thuong cam hoai, Tang Chu Tong Đao; ong khong nhung chi trich gay gat nhung quan lai đia phuong chiem đoat gao cuu te, vu cho dan lanh la ke cuop; ma con vach hanh vi tran toi ac, thoi hay đan ap cua chung, lam nguy hai đen tinh mang va tai san cua nhan dan. Điem noi bat nua la, qua tho ca, ong đa chi ra mot chan ly cuoc song "quan buc, dan phan"... 


Bach chien Ky luoc va Thien van thu "Bach chien Ky Luoc" la mot bo sach truoc tac ve ly luan quan su cua Luu Ba On. Cu the, đo la ban tong hop va nhan xet cua ong sau khi đoc "Vo Kinh" , đong thoi con tap hop them nhieu tai lieu quan su khac tu thoi Tien Tan cho toi Ngu Đai Thap Luc Quoc cung voi mot so kien giai rieng dua tren kinh nghiem thuc tien cua minh. Trong tac pham, Luu Ba On đa cuc luc phe phan thai đo hieu chien va phan đoi viec lam dung binh luc. Ong cung đe cao cac mat chien luoc, chien thuat va chu truong khi song trong yen on phai nho đen hoi nguy nan, khi song trong binh yen phai nho đen hoi loan lac, "ben trong phai chan chinh van đuc, ben ngoai phai cung co vo bi". Ong cung chu truong tranh gay thu chuoc oan đong thoi nhan manh viec ly gian, phan hoa quan đich đe tien toi be đua tung chiec. Đong thoi, trong xay dung quan đoi, phai thuong phat cong minh, vua khen thuong ket hop voi trung phat, giao duc va tao dung long tin noi binh si. Luu Ba On cung neu ra nhieu tinh huong quan su khac nhau cung cac phuong huong tac chien mot cach linh hoat, co đong; trong tung van đe quan su, ong đa nhin tu goc đo tuong phan giua cac su vat đe giai thich ro rang ve cac nguyen tac dung binh.
"Thien van thu" la mot tac pham ban ve thien van va nhan su, đuc ket tu kinh nghiem thuc tien quan su cung nhu tu viec tri quoc nhieu nam cua Luu Ba On. Ca "Thien van thu" cung "Bach chien Ky luoc" đeu đuoc Chu Nguyen Chuong xep vao dang "tai lieu toi mat", cam luu hanh ben ngoai. Đang tiec, đen nay ca hai bo sach đa bi that lac, chi con mot so ban chep tay luu truyen trong dan gian ma thoi.


Huyen thoai "Luu Co truyen" trong bo Minh su khong ghi chep gi ve thuat phong thuy cua ong. Nhung dan gian thi lai luu truyen rat nhieu chuyen, nhu chuyen Luu Co chon đat xay cung đien (chep trong "Anh liet truyen"), hay chuyen ong cung cac thay phong thuy huyen Hai Diem ban luan ve long mach o Trung Quoc (chep trong "Lac dao tu ngu") v.v...
Đe cap đen van đe nay, sach Bi an cua phong thuy co loi binh:

"Luu Co ve an dat o que, nghe noi ong bi Ho Duy Dung sai thay thuoc đau đoc ma chet. Trong con mat cac thay phong thuy, Luu Co la bac thay ve than co dieu toan, la nhan vat đe lai dau an trong lich su phong thuy. Voi mot "than nhan" nhu vay ma khong hieu lam an the nao, đe đen noi cuoi đoi, bi bat hanh, tham chi bi đau đoc ma chet? Xem ra, thuat phong thuy khong cuu noi con nguoi.
Sau khi co loi ban tuong tu, hai tac gia la Đai ta Tran Ngoc Thuan & Tran Thanh Loan đa ket luan rang: 

"Luu Ba On, luc gia bi that sung, bi benh tat va bi đau đoc chet, Nhan sinh kho tranh thien menh, the su suy vi nhan vo thap toan.Qua đo cho rang ong chan canh đoi chan canh vua toi bac tinh đa nghi cho bac trung than cuu quoc. Quyet chi đi ve coi thien thu lanh su thoi gian gian".


Thieu binh ca Luu Ba On tung luu lai mot quyen sach tap hop nhung loi tien đoan cua minh co ten la "Thieu binh ca" (燒餅歌). Quyen sach nay viet ve nhung su kien ma ong tin la se xay ra vao 800 nam ke tu khi nha Minh thanh lap.
Giai thoai truyen lai rang, co mot lan Chu Nguyen Chuong an banh nuong. Sau khi can mot mieng, ong cho chiec banh vao mot cai bat roi đay lai va hoi Luu Ba On xem trong bat la thu gi. Luu đai than bam ngon tay roi thua: "Nua nhu mat troi, nua nhu trang, vua đuoc kim long can mot mieng, đo chinh la banh nuong". Sau khi mo chiec bat ra, qua nhien đo chinh la chiec banh nuong ma Chu Nguyen Chuong vua can do. Tu sau viec nay, Hoang đe ho Chu cang them trong dung va tin tuong Luu Ba On.
Co lan, Chu Nguyen Chuong yeu cau Luu Ba On boi mot que cho giang son Đai Minh, hoi rang nha Minh lieu co the vinh vien hung thinh hay khong. Truoc menh lenh ay, Ba On xin nha vua ban cho kim bai mien tu roi viet mot bai "Thieu binh ca". Chu Nguyen Chuong xem xong, mot loi cung khong noi.
Nam 1375, Luu Ba On qua đoi o tuoi 65. Sau nay, ong đuoc Minh Vu Tong truy phong lam Thai su đe tuong nho cong lao đoi voi Đai Minh. Nhung du đoan trong bai "Thieu Binh Ca" cua Ba On tien lieu nhung viec xay ra ke tu luc Minh Thai To Chu Nguyen Chuong lap quoc cho toi khi Thanh trieu tuyet diet. Nhung do nhung "thien co" ay co lien quan truc tiep toi nhieu thay đoi lon trong lich su, nen đai than ho Luu khong the noi qua ro rang.
Tuy nhien, chi ven ven 20 nam sau, nhung thay đoi trong cuc dien chinh tri nha Minh đa tro thanh minh chung cho thay tien tri cua Luu Ba On qua thuc ung nghiem. "Thieu Binh Ca" đa du đoan chinh xac hang loat su kien nhu chien dich Tinh nan, su bien Tho Moc Bao, Minh Anh Tong phuc vi, nan hoan quan, Ly Tu Thanh khoi nghia, Sung Trinh tu van, Ngo Tam Que đau hang quan Thanh.
Mot so cau tho trong đo con chi đich danh cac nhan vat co tam anh huong.
Vi du nhu cau "tam nghin quy nu" (八千女鬼) khi ghep Han Tu lai se tao thanh chu "Nguy" (魏), am chi hoan quan Nguy Trung Hien ham hai trung luong, khien trieu đinh đai loan.
Hay nhu cau "moc ha nhat đau lieu, muc thuong nhat đao nhat mau đinh" co the ghep lai thanh ba chu "Ly Tu Thanh".
Tuong tu nhu vay, cau "binh an tran thu hao que hoa" co chu "que" trong ten cua Ngo Tam Que.
Mot so cau tho khac con nhac toi nien hieu cua cac vi Hoang đe hoac phong hao cua cac chu hau.
Vi nhu Minh Thanh To Chu Đe luc chua len ngoi đuoc phong lam Yen Vuong, sau khoi binh Tinh Nan nen co cach goi la "yen tu phi lai". Ma cau "nhat vien son ha vinh lac binh" co nhac toi nien hieu "Vinh Lac" duoi thoi Chu Đe.
Mot so cau tho khac lai am chi ve cac moc thoi gian: Ty nhu "tuong truyen con ngoc ke long đuong" am chi su kien Anh Tong phuc vi; "Bon tau mai hoa thuong cuu trong" nhac toi viec Sung Trinh treo co tu van tren Moi Son…
Phan sau cua "Thieu Binh Ca" cung đuoc viet duoi hinh thuc đoi thoai, du đoan nhung su kien xay ra 200 nam sau khi Minh treu sup đo (duoi thoi nha Thanh).
Đieu nay khien cho hau the cang them tram tro than phuc truoc tai du lieu cua vi đai than đuoc menh danh la "than co dieu toan" ay.


Nhan  đinh Ve mat quan su, Luu Ba On đuoc moi nguoi goi la nha chien luoc, co the so sanh voi Truong Tu Phong. Ve mat chinh tri, ong đuoc moi nguoi goi la nha tu tuong, sanh đuoc voi Gia Cat Khong Minh. Trong van hoc su, ong đuoc moi nguoi xem la mot nha tho tru danh cuoi đoi nha Nguyen đau đoi nha Minh. Ong la tien Si trieu nha Nguyen, đuoc moi ra lam quan, nhung đa tu choi su tien cu cua So Tai, đe tro thanh mot vi khai quoc nguyen huan cua trieu nha Minh. Ong la nguoi co tai dung binh nhu than, đoan viec rat sang suot. Nhung đoi voi su hoai nghi cua nha vua thi đanh chiu bo tay.


Sach tham khao chinh So nghien cuu Van hoc thuoc Vien Khoa hoc Xa hoi Trung Quoc to chuc bien soan, Lich su Van hoc Trung Quoc (tap 3). Ban dich do nxb Giao duc Viet Nam an hanh, 1995, tr.195-198.
Nguyen Hien Le, Đai cuong Van hoc su Trung Quoc. Nha xuat ban Tre, 1997.
Trinh Van Thanh, Thanh ngu đien tich danh nhan tu đien (quyen I), Sai Gon, 1966, tr. 724.
Vuong Ngoc Đuc (chu bien), Bi an cua phong thuy. Tran Đinh Hien dich tu nguyen ban tieng Trung Quoc. Nha xuat ban Van hoa Thong tin, 1996.
Tran Ngoc Thuan & Tran Thanh Loan, muc tu "Luu Ba On" in trong Nhung nen van minh the gioi. Nha xuat ban Van hoa Thong tin, 1995, tr. 564-565.
Tang Du (chu bien) Thap đai Tung thu, Muoi Đai muu luoc gia Trung Quoc. Nha xuat ban Thanh nien, 1999. Nguoi dich: Phong Đao.


Chu thich