Rishi Sunak (; sinh ngay 12 thang 5 nam 1980) la mot chinh tri gia nguoi Anh goc An Đo tung la Thu tuong Vuong quoc Anh tu nam tu thang 10 nam 2022 đen thang 7 nam 2024. Sau cuoc tong tuyen cu nam 2024 , ong tro thanh Lanh đao phe đoi lap. La mot đang vien cua Đang Bao thu, ong đa la nghi si Quoc hoi Anh đai dien cho Richmond (Yorks) ke tu nam 2015, tung giu chuc vu Bo truong tai chinh Anh tu nam 2020 đen nam 2022, truoc đay la Bo truong phu trach ngan kho Anh tu nam 2019 đen nam 2020.
Sinh ra o Southampton trong gia đinh Hindu Punjabi, cha me ong đa lon len o Cong đong nguoi An Đo o Đong Nam Phi, Sunak đa tot nghiep Vien đai hoc Winchester. Sau đo, ong đoc triet hoc, chinh tri va kinh te (PPE) tai Vien đai hoc Lincoln, Oxford, va sau đo lay bang thac si tu Đai hoc Stanford o California voi tu cach la Hoc gia Fulbright. Trong khi hoc tai Stanford, anh gap nguoi vo tuong lai cua minh Akshata Murty, con gai cua N. R. Narayana Murthy, ty phu doanh nhan nguoi An Đo, nguoi thanh lap Infosys. Sunak va Murthy la nhung nguoi giau nhat o Anh, voi tong tai san tri gia 730 trieu bang Anh tinh đen nam 2022. Sau khi tot nghiep, ong lam viec cho Goldman Sachs va sau đo la đoi tac cua quy đau co cac cong ty Quan ly quy đau tu cho tre em va Theleme Partners.
Sunak đuoc bau vao Ha vien đai dien khu vuc bau cu Richmond (Yorks) o Bac Yorkshire trong cuoc tong tuyen cu 2015, ke nhiem Lanh đao Đang Bao thu William Hague. Ong phuc vu trong chinh phu thu nhi cua Theresa May voi chuc vu Thu truong phu trach chinh quyen đia phuong cua Nghi vien. Ong đa bo phieu ba lan ung ho Thoa thuan rut khoi Brexit cua May. Sau khi thang 5 tu chuc, Sunak la nguoi ung ho chien dich cua Boris Johnson đe tro thanh lanh đao Đang Bao thu. Sau khi Johnson đuoc bau va bo nhiem lam Thu tuong, ong đa bo nhiem Sunak lam Tong thu ky Ngan kho. Sunak thay the Sajid Javid lam Bo truong Bo Tai chinh sau khi ong tu chuc vao thang 2 nam 2020.
Sunak đuoc bau vao Ha vien cho Richmond (Yorks) o North Yorkshire tai cuoc tong tuyen cu nam 2015. Ong phuc vu trong chinh phu thu hai cua ba Theresa May voi chuc vu Thu truong cua Nghi vien ve Chinh quyen đia phuong. Ong đa ba lan bo phieu ung ho thoai thuan rut khoi Lien minh chau Au (Brexit) cua ba May. Sau khi ba May tu chuc, Sunak la nguoi ung ho chien dich tranh cu cua Boris Johnson đe tro thanh lanh đao đang Bao thu. Sau khi Johnson đuoc bau va bo nhiem lam Thu tuong, ong đa bo nhiem Sunak lam Bo truong phu trach ngan kho. Sunak thay the Sajid Javid lam Bo truong tai chinh sau khi ong nay tu chuc vao thang 2 nam 2020.
Voi tu cach la bo truong tai chinh, Sunak la nguoi noi bat trong cac phan ung tai chinh cua chinh phu đoi voi đai dich COVID-19 va cac tac đong kinh te cua no, bao gom cac ke hoach duy tri chuong trinh "the Coronavirus Job Retention and Eat Out to Help Out". Giua vu be boi cua Partygate, ong đa tro thanh bo truong tai chinh đau tien trong lich su Anh bi xu phat vi vi pham phap luat khi con đuong chuc sau khi đuoc ban hanh mot thong bao phat co đinh vi vi pham cac quy đinh COVID-19 trong khi khoa cua. Ong tu chuc Bo truong Tai chinh vao ngay 5 thang 7 nam 2022, trich dan su khac biet ve chinh sach kinh te giua ong va Johnson trong đon tu chuc.
Vao ngay 8 thang 7 nam 2022, ong tuyen bo ung cu đe thay the Johnson trong cuoc bau cu lanh đao đang Bao thu. Vao ngay 20 thang 7, ong đa tham do y kien ​​đau tien giua cac nghi si Đang Bao thu, va hien đang canh tranh trong mot cuoc bo phieu qua buu đien cua cac thanh vien đang chong lai Liz Truss. Sunak thua Truss 81,326 - 60,399 phieu trong vong cuoi bau cu lanh đao Đang Bao Thu vao ngay 6 thang 9 nam 2022. Sau khi ba Truss tu chuc vao ngay 20 thang 10 nam 2022, ong mot lan nua tranh cu lanh đao đang Bao thu va đuoc bau vao ngay 24 thang 10 nam 2022. Ong nham chuc Thu tuong Vuong quoc Anh vao ngay 25 thang 10 nam 2022 va la thu tuong da mau goc A đau tien va cung la thu tuong tre tuoi nhat cua Vuong quoc Anh.


Đau đoi Sunak sinh ngay 12 thang 5 nam 1980, ong xuat than trong mot gia đinh goc An Đo. Sunak đa tiet lo rang khi con nho, ong muon tham gia bo phim Chien tranh giua cac vi sao. Ong theo hoc Truong Stroud, mot truong du bi o Romsey, va sau đo hoc tai Cao đang Winchester khi con la mot cau hoc sinh, tro thanh hieu truong cua truong. Ong lam boi ban trong mot quan ca ri o Southampton trong ky nghi he cua minh. Ong hoc triet hoc, chinh tri va kinh te tai Đai hoc Lincoln,Oxford, tot nghiep hang nhat nam 2001. Trong thoi gian hoc đai hoc, ong đa thuc tap tai Tru so Chien dich Bao thu va gia nhap Đang Bao thu. Nam 2006, Sunak lay bang Thac si Quan tri Kinh doanh tai Đai hoc Stanford voi tu cach la Hoc gia Fulbright. Khi o Stanford, ong gap nguoi vo tuong lai Akshata Murty, con gai cua ty phu An Đo N. R. Narayana Murthy cua Infosys.


Su nghiep chinh tri Sunak gia nhap Đang Bao thu vao nam 2010. Ong đuoc chon lam ung cu vien Đang Bao thu cho Richmond (Yorks) vao thang 10 nam 2014, đanh bai Wendy Morton. Chiec ghe truoc đay do William Hague, cuu lanh đao đang, tung giu nhieu chuc vu trong noi cac duoi thoi David Cameron, nam giu. Chiec ghe nay la mot trong nhung chiec ghe an toan nhat cua Đang Bao thu o Vuong quoc Anh va đa đuoc đang nay nam giu trong hon 100 nam. Cung nam đo, Sunak la nguoi đung đau Đon vi Nghien cuu Dan toc Da đen va Dan toc thieu so (BME) cua to chuc tu van trung tam Trao đoi Chinh sach, noi ong đa đong viet mot bao cao ve cac cong đong BME o Vuong quoc Anh. Ong đuoc bau lam nghi si cho khu vuc bau cu tai cuoc tong tuyen cu nam 2015 voi đa so la 19.550 (36,2%). Trong quoc hoi 2015–2017, ong la thanh vien cua Uy ban Lua chon Moi truong, Luong thuc va Nong thon.
Sunak đa ung ho chien dich thanh cong đe Vuong quoc Anh roi Lien minh Chau Au trong cuoc trung cau dan y ve tu cach thanh vien Lien minh Chau Au vao thang 6 nam 2016. Nam đo, ong viet bao cao cho Trung tam Nghien cuu Chinh sach (mot to chuc tu van cua Thatcherite) ung ho viec thanh lap cac cang tu do sau Brexit, va nam sau ong viet bao cao ung ho viec thanh lap thi truong trai phieu ban le cho cac doanh nghiep vua va nho. . Sau khi Cameron tu chuc, Sunak tan thanh Michael Gove trong cuoc bau cu lanh đao Đang Bao thu nam 2016, va sau đo tan thanh ung cu vien thanh cong Theresa May sau khi Gove bi loai o vong bo phieu thu hai.
Sunak đa tai đac cu tai cuoc tong tuyen cu nam 2017 voi đa so tang len la 23.108 (40,5%). Nam 2017, Sunak đa mo ta tam quan trong va su mong manh cua co so ha tang duoi bien cua Anh. Sunak đa tai đac cu tai cuoc tong tuyen cu nam 2019 voi đa so tang len la 27.210 (47,2%).


= Quoc hoi Thu truong Ngoai giao phu trach chinh quyen đia phuong (2018–2019) =
Sunak đuoc bo nhiem vao mot vi tri cap bo truong trong chinh phu thu hai cua thang 5 voi tu cach la Thu truong Ngoai giao cua Quoc hoi phu trach Chinh quyen Đia phuong trong cuoc cai to noi cac nam 2018. Sunak đa bo phieu cho thoa thuan rut tien Brexit cua May trong ca ba lan va bo phieu chong trung cau dan y lan thu hai ve bat ky thoa thuan rut tien nao. Thoa thuan rut tien cua May đa bi Quoc hoi bac bo ba lan, dan đen viec May tuyen bo tu chuc vao thang 5 nam 2019.
Sunak ung ho Boris Johnson trong cuoc bau cu lanh đao Đang Bao thu nam 2019 va đong viet mot bai bao voi cac nghi si Robert Jenrick va Oliver Dowden đe benh vuc Johnson trong chien dich tranh cu vao thang 6.


= Covid–19 =
Ke hoach Kinh te Mua đong đuoc Sunak đua ra vao ngay 24 thang 9 nam 2020. Muc đich cua tuyen bo la cong bo cac bien phap nham tiep tuc ho tro thuc đay phuc hoi kinh te sau tac đong cua đai dich COVID-19. Ke hoach nham thuc đay hon nua phuc hoi kinh te trong khi van duy tri viec lam va cac doanh nghiep đuoc coi la kha thi. Sau lan khoa thu hai o Anh vao ngay 31 thang 10 nam 2020, chuong trinh đa đuoc gia han đen ngay 2 thang 12 nam 2020; tiep theo la vao ngay 5 thang 11 bang mot lan gia han đen ngay 31 thang 3 nam 2021. Vao ngay 17 thang 12, chuong trinh tiep tuc đuoc gia han đen ngay 30 thang 4 nam 2021. Trong ngan sach Vuong quoc Anh nam 2021 đuoc cong bo vao ngay 3 thang 3 nam 2021, Sunak xac nhan rang chuong trinh đa đuoc gia han mot lan nua đen ngay 30 thang 9 nam 2021.
Vao thang 10 nam 2021, Sunak đua ra tuyen bo ngan sach thu ba va cung la tuyen bo cuoi cung cua minh, trong đo co nhung loi hua chi tieu đang ke lien quan đen khoa hoc va giao duc. Ngan sach đa tang ho tro trong cong viec thong qua he thong Tin dung toan cau bang cach tang tro cap cong viec them 500 bang moi nam va giam ty le giam dan sau khau tru thue tu 63% xuong 55%. £560 trieu đau tu đa đuoc cong bo cho Sach trang Nang cap. Nhieu thong bao se đuoc đua ra trong ngan sach đa đuoc xem truoc truoc ngay lap ngan sach, khien Ha vien chi trich va tuc gian. Đap lai nhung loi chi trich, Sunak cho biet ngan sach "bat đau cong viec chuan bi cho mot nen kinh te moi".
Vao thang 4 nam 2022, giua vu be boi Partygate, Sunak đa bi canh sat đua ra mot thong bao phat co đinh khi phat hien ong đa pham toi theo quy đinh cua COVID-19 khi tham du bua tiec sinh nhat cua Johnson vao ngay 19 thang 6 nam 2020. Canh sat cung đa đua ra 125 thong bao phat co đinh cho 82 ca nhan khac, bao gom ca Johnson va vo Carrie Symonds, tat ca đeu xin loi va tra tien phat. Sau khi nhan tien phat, Sunak cho biet ony "vo cung xin loi" vi nhung ton thuong do ong tham gia bua tiec gay ra va anh ton trong quyet đinh phat anh cua canh sat.


Thu tuong (2022–2024) Sau khi Truss tu chuc, Sunak, voi tu cach la lanh đao cua Đang Bao thu, tro thanh thu tuong vao ngay 25 thang 10 nam 2022, sau khi nhan loi moi thanh lap chinh phu cua Vua Charles III. Ong la thu tuong khong phai nguoi da trang, nguoi Anh goc A va nguoi theo đao Hindu đau tien cua Vuong quoc Anh. Trong bai phat bieu đau tien cua minh voi tu cach la thu tuong, Sunak đa hua ve "su chinh truc, tinh chuyen nghiep va trach nhiem giai trinh" va noi rang "chung ta se tao ra mot tuong lai xung đang voi nhung hy sinh ma rat nhieu nguoi đa lam va lap đay hy vong vao ngay mai va moi ngay sau đo." Ve nguoi tien nhiem cua minh, Sunak noi rang Truss "khong sai" khi muon cai thien toc đo tang truong, nhung thua nhan rang "đa mac mot so sai lam" va viec ong đuoc bau lam thu tuong mot phan la đe sua chua chung. Ong hua se "đat su on đinh kinh te va niem tin vao trung tam cua chuong trinh nghi su cua chinh phu nay".

Sunak bat đau bo nhiem noi cac cua minh vao ngay 25 thang 10 nam 2022. Jeremy Hunt van giu chuc Bo truong Tai chinh, chuc vu ma ong đuoc bo nhiem tu nguoi tien nhiem Liz Truss sau khi Kwasi Kwarteng bi cach chuc vao ngay 14 thang 10. Dominic Raab cung đuoc bo nhiem lai lam Pho Thu tuong va Bo truong Tu phap, mot vai tro ma ong đa đuoc giao duoi thoi Thu tuong Boris Johnson. James Cleverly van giu chuc Bo truong Ngoai giao voi Suella Braverman tro lai lam Ngoai truong cho Bo Noi vu, mot vai tro ma truoc đo ba đa tu chuc trong Bo Truss. Ben Wallace van la Bo truong Bo Quoc phong, mot vai tro ma truoc đay ong đa đam nhan trong cac bo Johnson va Truss. Michael Gove tro lai voi tu cach la Bo truong Nang cap, mot vai tro ma ong đa bi Johnson sa thai, va Grant Shapps bi giang cap tu Bo truong Noi vu xuong Bo truong Ngoai giao ve Chien luoc Kinh doanh, Nang luong va Cong nghiep. Penny Mordaunt van la Lanh đao cua Ha vien va Chu tich Hoi đong.Cac cuoc bo nhiem quan trong khac bao gom Simon Hart voi tu cach la Bo truong Tai chinh cua Nghi vien va Truong ban quan tri cua Ha vien, Nadhim Zahawi voi tu cach la chu tich đang, Oliver Dowden voi tu cach la Thu tuong cua Cong quoc Lancaster, Therese Coffey voi tu cach la Bo truong Moi truong, Mel Stride voi tu cach la Bo truong Viec lam va Luong huu va Mark Harper trong vai Bo truong Giao thong van tai.
Sunak bi chi trich vi bo nhiem Gavin Williamson va Dominic Raab vao noi cac. Ca hai đeu bi buoc toi bat nat, mot cao buoc ma ca hai đeu phu nhan. Williamson sau đo đa tu chuc, trong khi tam khieu nai đang đuoc đieu tra chinh thuc ve cac cao buoc chong lai Dominic Raab. Sunak cung bi chi trich vi đa đua Braverman tro lai noi cac, mac du truoc đo co đa tu chuc vi vi pham Bo luat Bo truong. Sunak noi rang viec bo nhiem ong vao chinh phu la nham phan anh mot "đang thong nhat". Vao ngay 29 thang 1 nam 2023, Sunak sa thai Zahawi, noi rang co van đao đuc Laurie Magnus đa phat hien ra mot "vi pham nghiem trong" đoi voi bo luat cap bo. Phan quyet cua Sunak đa bi nghi ngo vi ban đau đa bo nhiem lai Zahawi, va cung co nhung cau hoi ve viec lieu Sunak co nen sa thai anh ta som hon hay khong.


= Nga va Ukraina =
Xem them: Chien tranh Nga–UkrainaSau vu no ten lua nam 2022 o Ba Lan, Sunak đa gap tong thong Hoa Ky Joe Biden va co bai phat bieu ve vu no. Sau đo, ong đa gap tong thong Ukraine Volodymyr Zelensky trong chuyen tham đau tien cua ong toi Kyiv va cam ket vien tro cho Ukraine 50 trieu bang Anh.
Sunak ung ho Ukraine chong lai viec Nga xam luoc nuoc nay va ung ho cac bien phap trung phat kinh te đoi voi Nga, nhung phan đoi su can thiep quan su cua Anh vao Ukraine.
Sau khi gap tong thong Ukraine Volodymyr Zelenskyy trong chuyen tham đau tien cua ong toi Kyiv vao thang 11 nam 2022, Sunak noi: "Toi tu hao ve cach Vuong quoc Anh sat canh voi Ukraine ngay tu đau. Va toi o đay hom nay đe noi rang Vuong quoc Anh va cac đong minh cua chung toi se tiep tuc sat canh voi Ukraine, khi nuoc nay chien đau đe cham dut cuoc chien tranh man ro nay va mang lai mot nen hoa binh cong bang. Trong khi cac luc luong vu trang cua Ukraine thanh cong trong viec đay lui cac luc luong Nga tren bo, dan thuong đang bi nem bom da man tu tren khong. Hom nay chung toi đang cung cap he thong phong khong moi, bao gom sung phong khong, radar va thiet bi chong may bay khong nguoi lai, đong thoi tang cuong ho tro nhan đao cho mua đong lanh gia, khac nghiet phia truoc."


Tu chuc Sau Cuoc tong tuyen cu Anh nam 2024, Đang Bao thu that bai ,ong tu chuc Thu tuong vao ngay 5 thang 7, Keir Starmer cua Cong Đang Anh đuoc bo nhiem lam Thu tuong, cham đut 14 nam cam quyen cua Đang Bao thu


Đoi ngoai Vao thang 7 nam 2022, trong thoi gian tranh cu vi tri lanh đao Đang Bao thu, ong đa goi Trung Quoc la "moi đe doa lau dai lon nhat" đoi voi Vuong quoc Anh, đong thoi noi them rang "Ho tra tan, giam giu va nhoi so chinh nguoi dan cua ho, ke ca o Tan Cuong va Hong Kong, la trai voi quy đinh cua phap luat". ve nhan quyen cua ho. Va ho đa lien tuc gian lan nen kinh te toan cau theo huong co loi cho ho bang cach đan ap đong tien cua ho." Ong cao buoc Trung Quoc ung ho tong thong Nga Vladimir Putin va rang ho đang "an cap cong nghe cua chung toi va xam nhap vao cac truong đai hoc cua chung toi". Sunak đa lam diu thai đo cua minh sau khi tro thanh thu tuong, goi đat nuoc la "thach thuc he thong" thay vi "moi đe doa" va rang phuong Tay se "quan ly su canh tranh gay gat nay, bao gom ca ngoai giao va can du".
Sunak mo ta A Rap Xe Ut la "đoi tac" va "đong minh", nhung noi rang chinh phu Anh khong bo qua nhung vi pham nhan quyen o A Rap Xe Ut. Theo Sunak, "Hoan toan đung khi" chinh phu Anh "tham gia voi cac đoi tac va đong minh cua chung toi tren khap the gioi khi chung toi suy tinh cach tot nhat đe đam bao an ninh nang luong cho đat nuoc nay."
Trong thoi gian lam thu tuong cua minh, Sunak đa phan đoi ke hoach cua tong thong Hoa Ky Joe Biden nham đua ra muc thue kinh doanh toan cau toi thieu 21%.
Sunak cung ung ho viec cong nhan Jerusalem la thu đo cua Israel.


Cuoc song ca nhan Vao thang 8 nam 2009, Sunak ket hon voi Akshata Murty, con gai cua N. R. Narayana Murthy va Sudha Murty. Bo vo cua anh la nguoi sang lap cong ty cong nghe Infosys ma Murty so huu co phan. Sunak va Murty gap nhau khi hoc tai Đai hoc Stanford o Hoa Ky; ho co hai con gai, Krishna (sinh nam 2011) va Anoushka (sinh nam 2013). Ho so huu mot so ngoi nha, bao gom Kirby Sigston Manor o lang Kirby Sigston, North Yorkshire, mot ngoi nha mews o Earl's Court o trung tam London, mot can ho tren Đuong Old Brompton, Nam Kensington va mot can ho ap mai tren Đai lo Ocean o Santa. Monica, California. Vao thang 4 nam 2022, co thong tin cho rang Sunak va Murty đa chuyen khoi can ho phia tren so 10 Pho Downing đe đen mot ngoi nha moi đuoc tan trang lai o Tay London vi ly do gia đinh. Vao thang 10 nam 2022, gia đinh Sunak tiep tuc cu tru tai ngoi nha chinh thuc cu cua ho o so 10 Pho Downing, lan nay voi tu cach la thu tuong va đao nguoc xu huong bat đau tu nam 1997 la cac thu tuong song trong can ho 4 phong ngu o so 11 Pho Downing.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc