Luong Son Ba – Chuc Anh Đai la mot truyen thuyet Trung Quoc ve chuyen tinh đep nhung đay bi kich cua mot đoi trai gai, Luong Son Ba (梁山伯) va Chuc Anh Đai (祝英台) hay con đuoc viet tat la Luong Chuc, tu ten goi cua hai nguoi ma truyen thuyet nay đuoc biet đen trong tieng Trung la 梁山伯與祝英台, binh am: Liang Shanbo yu Zhu Yingtai, hay viet tat la "梁祝", Liang – Zhu). Truyen thuyet Trung Hoa nay thuong đuoc so sanh voi cau chuyen tinh yeu Romeo va Juliet cua nuoc Anh.
Sau thanh pho tai Cong hoa nhan dan Trung Hoa đa cong tac tu nam 2004 đe chinh thuc đe nghi UNESCO cong nhan truyen thuyet nay la Di san van hoa phi vat the the gioi, voi du kien đe trinh nam 2006 thong qua Bo van hoa Trung Quoc.


Tong quan Cau chuyen nay bat nguon tu thoi nha Đong Tan (317–420).
Mot thieu nu ten la Chuc Anh Đai, nguoi Thuong Ngu, Chiet Giang, vua thong minh vua xinh đep, rat thich đoc sach nen noi got cac huynh đe hoc tap tho van. Mac du bi cha me phan đoi, Chuc Anh Đai van quyet tam cai trang thanh con trai đe đen hoc tai mot ngoi truong o Hang Chau ten la Nghi Son. Tren đuong, nang tinh co gap go mot thu sinh that tha, hoc van xuat chung, pham chat hon nguoi la Luong Son Ba, đen tu Coi Ke.
Hai nguoi ket nghia lam huynh đe va cung đen truong Nghi Son bai su. Tuy o cung nhau ba nam, cung nhau đoc sach, o chung mot phong nhung Luong Son Ba chua bao gio nghi ngo Chuc Anh Đai la con gai. Chang chi mot long hoc tap, the nhung Anh Đai thi lai dan dan co tinh cam sau sac voi chang. Mot ngay, Anh Đai nhan đuoc thu tu Chuc Gia bao nang phai ve nha gap. Nang khong co cach nao tu choi va cung khong dam noi ra su that voi Son Ba, ben đem bi mat cua minh tiet lo cho Su Mau o truong va nho Su Mau chuyen mieng ngoc cho Son Ba lam tin vat đinh tinh. Doc đuong Luong Son Ba tien Chuc Anh Đai, nang đa nhieu lan am chi minh la nu nhi va co tinh cam voi Son Ba nhung chang van khong nhan ra. Cuoi cung, Anh Đai noi rang se thu xep đe Luong Son Ba cuoi Cuu muoi - em gai cua minh, hy vong Son Ba som ngay toi Chuc Gia trang xem mat. Thuc chat, Cuu muoi chinh la Chuc Anh Đai. Khi Su Mau chuyen tin vat cho Son Ba, chang moi hieu ra moi chuyen, ben nhanh chong toi Chuc Gia Trang tim Anh Đai. Tai đay, hai nguoi đa sang to tinh cam cua minh.
Mac du ho yeu nhau say đam, nhung Anh Đai đa bi cha me hua ga cho con trai mot gia đinh quyen quy ten la Ma Van Tai (馬文才). Ma Van Tai la con trai cua thai thu, co tinh cach hong hach ngang nguoc, thich y quyen hiep yeu, bung da nham hiem tham đoc, muu mo xao quyet, đa nhieu lan co y chia re đoi uyen uong Luong Son Ba – Chuc Anh Đai. Cung luc, khi Son Ba ngo y cau hon, cha me Anh Đai khong chap thuan loi cau hon cua Son Ba vi cho rang nha ho Luong qua ngheo nen khong mon đang ho đoi. Do qua phien muon trong mot thoi gian dai, Luong Son Ba đa lam benh nang va sau đo mat tai noi lam viec khi đang lam tri huyen tai huyen Ngan.
Vao ngay Chuc Anh Đai phai lay Ma Van Tai, nang yeu cau kieu hoa phai đi qua con đuong co chon cat Son Ba, neu khong tha chet cung se khong buoc vao nha ho Ma. Khi đoan đon dau đi ngang qua mo Luong Son Ba, mot tran cuong phong noi len ngan can đoan nguoi đi tiep. Chuc Anh Đai roi kieu hoa đen truoc mo Luong Son Ba đe cung te. Nang quy xuong khoc thuong tham thiet va nguyen y cung Son Ba song chet khong cach roi. Bong phan mo Luong Son Ba co vet nut, dan dan mo ra. Chuc Anh Đai đi vao trong đo. Sau đo đot nhien may đen bien mat, troi quang may tanh, tu trong mo, mot đoi ho điep rat đep quan quyt ben nhau va cung bay đi, luon quanh khom hoa tuoi.


Ghi chep lich su Ghi chep som nhat ve truyen thuyet nay co vao cuoi thoi nha Đuong. Trong Tuyen that chi, tac gia Truong Đoc vao khoang nhung nam 850–880 co viet:

Truyen thuyet nay cung đuoc ghi chep lai trong nhieu tai lieu chinh thuc khac, nhu Ngan huyen chi (鄞縣志), Ninh Ba phu chi (寧波府志) va Nghi Hung Kinh khe tan chi.


Tranh cai Cac chung cu:
1. Theo khao chung cua cac nha su hoc nghien cuu ve thoi Nguy – Tan, cau chuyen "Luong Chuc" khoi nguon tai thi tran Ma Huong, huyen Nhu Nam, tinh Ha Nam. Tai đay hien con nhung di tich nhu mo Luong Chuc, Luong gia trang, Chuc gia trang, Ma gia trang, thu vien Hong La Son, mo cua Trau Đong – thay Luong Chuc,...
2. Nha nghien cuu van hoa Luong Chuc tai Nghi Hung, Giang To – ong Lo Hieu Nong thi lai cho rang, ban ghi chep bang chu viet ve cau chuyen Luong Chuc xuat hien som nhat tai Nghi Hung. Nhieu chuyen gia trong gioi hoc thuat, gioi su hoc, du lich nhan đinh rang: Tu "Ti lang chi" cua Tong Ham Thuan đen tieu thuyet truyen ky cua Phung Mong Long thoi Minh, đeu co ghi chep va cac chung cu cho thay, Luong Son Ba va Chuc Anh Đai la nguoi Nghi Hung.
Mo Luong Chuc o Nhu Nam khong giong cac noi khac – la mot ngoi mo chung. Tai đay co hai ngoi mo rieng, trong anh ngoi mo o xa la cua Luong Son Ba, va gan hon la mo Chuc Anh Đai
3. Chuyen gia nghien cuu van hoa Luong Chuc, Chu tich Hoi lien hiep van hoc khu Ngan Chau thanh pho Ninh Ba – ong Ma Thua Chieu noi, theo nghien cuu cua ong đoi voi quyen Ngan Chau huyen chi, thi Luong Son Ba la nguoi Ngan Chau, va Chuc Anh Đai la nguoi Thuong Ngu.
4. Trong Nghia Trung Vuong mieu ky cua tri phu Minh Chau (Ninh Ba ngay nay) thuoc trieu Tong Ly Mau Thanh ghi chep: Luong Son Ba sinh vao mung 1 thang 3 am lich nam 352 Cong nguyen, qua đoi vao ngay 16 thang 8 am lich nam 373, chua tung ket hon. Chuc Anh Đai ket hon vao mua xuan nam 374, mieu Luong Son Ba (con goi la mieu Nghia Trung Vuong) xay dung vao nam 397. Sau nay, cac ghi chep quan trong khac con co "Ly Tu Khanh ket nghia Huynh Trinh Nu" cua Phung Mong Long, trieu Minh va "Chuc Anh Đai tieu truyen" cua Thieu Kim Buu, trieu Thanh. Ket cuoc đoi uyen uong kho menh hoa buom cung co trong "Chuc Anh Đai tieu truyen".
5. Thang 7 nam 1997, nguoi ta phat hien mot ngoi mo co tu đoi Tan trong mieu tho Luong Son Ba o Ninh Ba, vi tri, qui cach va đo tuy tang cua ngoi mo đeu trung khop voi than phan huyen lenh huyen Ngan va noi an tang cua Luong Son Ba ghi chep trong sach su. Đay đuoc cho la tu lieu, hien vat đang tin cay.
6. Thap nien 50 cua the ky 20, khi sang tac tieu thuyet Luong Son Ba va Chuc Anh Đai, nha van noi tieng Truong Han Thuy tung dua vao truyen thuyet dan gian, khao chung ra muoi noi khoi nguon cua cau chuyen "Luong Chuc": Thanh pho Ninh Ba tinh Chiet Giang, TP Nghi Hung tinh Giang To, TP Khuc Phu tinh Son Đong, huyen Thanh Thuy tinh Cam Tuc, huyen Thu Thanh tinh An Huy, TP Ha Giang tinh Ha Bac, huyen Gia Tuong tinh Son Đong, TP Giang Đo tinh Giang To, thi tran Bo Chau tinh Son Tay va TP To Chau tinh Giang To.
7. Truoc mat, đa phat hien 17 di tich lien quan đen Luong Chuc, bao gom 6 noi hoc tap, 10 ngoi mo va 1 ngoi mieu. Tuy nhien, cac chuyen gia cho rang, noi hoc tap cua Luong Chuc đuoc hinh thanh sau khi chiu anh huong tu truyen thuyet dan gian, nen khong the chung minh noi khoi nguon.
Cac cau chuyen khac nhau:
Hien nay, hon 10 đia phuong o Trung Quoc đeu tranh nhau tu xung la que huong cua Luong Chuc, trong đo, co nhung noi tung lam van ban xin đuoc cong nhan di san van hoa the gioi. Truyen thuyet "Luong Chuc" đa tro thanh mieng moi beo bo cho nganh du lich, noi nao cung muon gianh, chua ke nhieu nguoi con cat cong bien khao, to ve đe tim cach chung thuc.
Tai Ninh Ba, Chiet Giang, tuong truyen Luong Son Ba la huyen lenh cua Ngan Chau, vi đac toi voi cac nha quyen quy, bi ham hai đen chet, ba tanh đa xay cho anh mot ngoi mo lon. Con Chuc Anh Đai la hiep nu thoi Minh, chuyen cuop cua nguoi giau chia cho nguoi ngheo, sau nay cung bi bon quy toc ket hop voi tham quan o lai sat hai. Đe tuong nho hai nguoi, dan chung đia phuong đa an tang ho chung phan mo, xem nhu ket hon... duoi am phu. Ngan Chau hien con bao ton ngoi mo chung va nha cua Luong Chuc.
Con tai Nhu Nam lai ke rang, vao trieu Tan, Luong Son Ba hoc chung voi Chuc Anh Đai trong ba nam, nhung van khong phat hien than phan nu nhi cua co. Truoc luc lam chung, Luong Son Ba yeu cau nguoi nha an tang cho minh tai ven đuong noi kieu hoa cua Chuc Anh Đai se đi qua, đe minh trong thay co thanh hon. Sau khi hay tin, Chuc Anh Đai mac ao tang xuat gia, khi kieu hoa đi ngang ngoi mo cua Luong Son Ba, co yeu cau đuoc xuong kieu cung te, nhan luc moi nguoi khong chu y, co đa tu van bang cach đap đau vao cay lieu. Hai nguoi đuoc chon mo rieng, chu khong an tang chung. Hien nay, tai Nhu Nam co "Đai Tu tu" đuoc cho la noi Luong Chuc hoc tap, con goi la "nui Hong La". Theo truyen thuyet, noi đay tung co "Hong La thu vien". Tren nui Hong La, cai gieng ma Luong Chuc lay nuoc trong truyen ke van con, ben canh gieng co tam bia đa khac chu "Gieng Luong Chuc".
Ngoai ra con co bon phien ban "Luong Chuc" khac, va duong nhu moi noi đeu co nhung dau tich rieng, vi the đen nay nguoi ta van chua the xac đinh đau la que huong, khoi nguon chuyen tinh Luong Chuc.


Nghe thuat Truyen thuyet nay đa đuoc mo phong thanh cac phien ban đia phuong cua hi kich Trung Quoc truyen thong, chang han Luong Chuc trong hi kich Thieu Hung va Lieu am ky (柳蔭記) trong hi kich Tu Xuyen. Phien ban trong Thieu Hung kich đa đuoc chuyen the thanh phim mau nam 1953  tai Trung Quoc voi Pham Thuy Quyen (范瑞鹃) vai Luong Son Ba, Vien Tuyet Phan (袁雪芬) vai Chuc Anh Đai. Gioi thieu bo phim nay do Bo Van hoa va Uy ban quan su va chinh tri Đong Hoa thuc hien đa dien ra tren que huong cua Chuc Anh Đai o Thuong Ngu.
Cau chuyen cung truyen cam hung cho su ra đoi cua Luong Chuc tieu đe cam hiep tau khuc (梁祝小提協奏曲), mot sang tac danh cho violong va dan nhac. No đuoc cac nha soan nhac Trung Quoc la Ha Chiem Hao (何占豪) va Tran Cuong (陈钢) sang tac nam 1958.
Ban concerto nay dai gan khoang 30 phut va la mot trong nhung tac pham kinh đien cua nen am nhac Trung Quoc hien đai. Trong thap nien 1970, đai truyen hinh TVB cua Hong Kong đa cho viet phong theo truyen thuyet nay cac đoan tieu khuc am nhac, voi Đam Bach Tien va Susanna Kwan the hien cac đoan xuong am cho cac phan nhac thu do Co Gia Huy viet.
It nhat co 2 phim đien anh đa su dung no cho phan nhac chu đe cua minh: The Lovers , do Tu Khac lam đao dien va Duong Thai Ny cung Ngo Ky Long thu vai tai Hong Kong nam 1994; va The Butterfly Lovers ,, mot phim truyen hoat hinh do Tsai Min-chin đao dien va cac dien vien Elva Siao, Rene Liu va Jacky Wu Jing thu vai tai Đai Loan nam 2004.
Nam 1981, Jann Paxton, khi đo lam viec trong chuong trinh nghe thuat nha hat tai Đai hoc Old Dominion o Norfolk, Virginia, đa đuoc cac sinh vien Trung Quoc gioi thieu cho biet ve Luong Chuc tieu đe cam hiep tau khuc.
Paxton đa cam nhan nguon cam hung tu ban concerto nay va truyen thuyet nguyen ban cua no đen muc ong đa hinh thanh ra mot vo ba le đu dai dua tren cau chuyen nay va co gang thu đuoc cac quyen bieu dien han che đoi voi ban tong pho tu nhung nguoi so huu no tai Trung Quoc.
Sang tac va dan dung cua Randy Strawderman va Jann Paxton (ong thiet ke luon ca canh dung va trang phuc), vo ba le Butterfly Lovers (Ho điep tinh nhan) đa đuoc Nhac vien North Carolina (NCSA) tai Winston-Salem, Bac Carolina cong dien chinh thuc lan đau tien o Hoa Ky vao mua xuan nam 1982 tai nha hat Agnes DeMille nhu la mot phan cua gala vu đieu mua xuan cua truong nay.
Cac vai chinh, Luong Son Ba va Chuc Anh Đai, do hai sinh vien cua truong nay la Sean Hayes va Alicia Fowler the hien. Cau chuyen cua Paxton giu nguyen phien ban kinh đien cua Trung Quoc voi su bo sung mot vai nhan vat phu. Vo ba le cung đa đuoc trinh dien theo kieu "nha hat hop đen" va su dung cac loai đo dung san khau bang vai khac nhau cung nhu cac thay đoi trong trang phuc.
Dua tren chuyen tinh nay, xuong phim Thieu Thi (Shaw Brothers studio) cung đa san xuat phim Love Eterne (Tinh yeu vinh cuu) , do Ly Han Tuong đao dien, cac dien vien Lang Ba vai Luong Son Ba va Lac Đe vai Chuc Anh Đai nam 1962.
Thang 5 nam 2001, mot nhom sinh vien cua Đai hoc Oxford đa thanh lap Cong ty san xuat kich Luong Chuc, viet lai toan bo cau chuyen thanh vo kich hien đai va trinh dien no bang tieng Anh.
Nam 1999. Đai Loan cho ra mat bo phim truyen hinh cung ten Luong Son Ba – Chuc Anh Đai voi dan dien vien tre đep đen tu Đai Loan va Hong Kong do La Chi Tuong va Luong Tieu Bang thu vai. Bo phim đa lay đi nhieu nuoc mat cua khan gia, tao nen mot con sot khong nhung o Đai Loan ma con lan toa ra mot so nuoc khac.
Nam 2007, mot bo phim truyen hinh mang ten Luong Son Ba – Chuc Anh Đai do hang Guangzhou Broadcasting Network san xuat đuoc phat song tren kenh GZTV cua đai cung nhu kenh VTV3 cua Đai Truyen hinh Viet Nam. Phim co hai dien vien Ha Nhuan Đong thu vai Luong Son Ba va Đong Khiet thu vai Chuc Anh Đai.


Cac phien ban Viet Nam = Hai kich =
Trong cuon Paris by Night 80 cua Trung tam Thuy Nga, hai nghe si Hoai Linh va Chi Tai hoa than hai nhan vat nay.


= Cai luong =
Phi Nhung va Manh Quynh the hien qua vo cai luong cung ten, Trung tam Thuy Nga phat hanh nam 2001; The loai Ho Quang


Xem them Hoa Moc Lan


Tham khao "'Butterfly Lovers' to bid for Intangible World Heritage" (ngay 15 thang 6 nam 2004) Tan Hoa xa.
"China to seek world heritage listing of 'butterfly lovers' story" (ngay 14 thang 6 nam 2004) Newsgd.com (thanh vien cua Tap đoan Nhat bao Nam Phuong).


Lien ket ngoai (tieng Viet)Thien tinh su co the tro thanh Di san van hoa phi vat the the gioi
Tieu su van tat cua Truong Đoc, tac gia Tuyen that chi
Thong tin ve vi tri ngay nay cua đat Ngan va Mau
(tieng Anh)Ho điep tinh nhan – Vo kich Trung Quoc bang tieng Anh do cac sinh vien cua Đai hoc Oxford the hien Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2005 tai Wayback Machine