Cuu (danh phap hai phan: Ovis aries) con đuoc goi la truu, chien, muc duong, de đong la mot loai gia suc trong đong vat co vu thuoc Ho Trau bo. Đay la mot trong nhung loai gia suc đuoc con nguoi thuan hoa som nhat đe nuoi lay long, thit, sua, mo va da. Đan cuu tren the gioi hien nay la tren 1 ty con. Cuu co nhieu kha nang đuoc thuan hoa tu loai hoang da mouflon cua chau Au va chau A. Mot trong nhung đong vat đuoc thuan hoa som nhat đe phuc vu cho muc đich nong nghiep nhu lay len, thit va sua.
Long cuu la loai soi đong vat đuoc su dung rong rai nhat, va thuong đuoc thu hoach bang cach cat long. Thit cuu đuoc goi la cuu to khi lay tu cac con nho va thit cuu khi lay tu cac con gia hon. Cuu van la mot loai gia suc cung cap thit va long quan trong cho đen ngay nay, va nguoi ta cung lay da, sua va đong vat cho nghien cuu khoa hoc. Giong cuu lay thit noi tieng la cuu Lincoln (Anh). Cuu con phan bo o Mong Co, Tay Tang, Trung A, chau Đai Duong. Giong cuu lay long tot nhat la cuu Merino. Cuu la loai de tinh, co the an cac loai co kho can, ua khi hau kho, khong chiu am uot. Nuoi nhieu o nhung noi kho han, hoang mac va nua hoang mac, đac biet la vung can nhiet.
Tai Viet Nam co nuoi cuu o vung đoi thuoc tinh Ninh Thuan.


Thuc an Cuu la đong vat co vu an rat nhieu co. Hau het chung gam co va an cac loai co kho khac, tranh cac phan thuc vat co go nhieu so voi de. Ca cuu va de dung moi va luoi cua chung đe chon nhung phan thuc vat de tieu hoa va co nhieu dinh duong. Tuy nhien, cuu chan tha tot o khu vuc đong co trong khi de lai khong thich hop. Giong nhu tat ca đong vat nhai lai, cuu co mot he tieu hoa phuc tap gom bon ngan, cho phep chung phan huy cellulose tu than, la va hat thanh cac carbohydrat đon gian hon. Khu chan tha cuu, thuc vat đuoc nhai thanh khoi đuoc goi la Bolus (tieu hoa), khoi nay sau đo đuoc đua vao da co thong qua da to ong. Da co chua khoang 19 đen 38 lit noi len men thuc an.
Cac sinh vat len men bao gom vi khuan, nam va protozoa. (cac sinh vat quan trong khac trong da co con co vi khuan co, chung tao ra metan tu cacbon dioxide.) Bolus đuoc đua tro lai mieng theo đinh ky cho viec nhai lai va tiep them nuoc bot. Nhai lai la mot thich nghi cho phep đong vat nhai lai an co nhanh vao buoi sang, va sau khi nhai hoan toan va chung tieu hoa thuc an sau đo trong ngay. Đieu nay an toan hon chan tha gia suc, vi chung phai ha thap đau trong khi an nen de bi cac đong vat an thit tan cong, trong khi nhai lai thi khong.
Trong khi len men, da co sinh ra khi va khi nay phai thai ra ngoai. Su roi loai cua co quan, nhu thay đoi che đo an bat ngo co the gay ra tinh trang tu vong do sung len khi khi bi đong trong da co, do su đong kinh cua phan đuoi co that cua thuc quan khi tiep xuc voi bot hoac chat long. Sau khi len men trong da co, thuc an đi vao da to ong va da la sach; cac thuc an đac biet nhu ngu coc co the bo qua da co hoan toan. Sau khi qua 3 ngan đau, thuc an đi vao da la sach đe ket thuc qua trinh tieu hoa truoc khi hap thu qua ruot. Da la sach la co quan duy nhat trong 4 ngan tuong tu nhu bao tu nguoi, va đoi khi đuoc goi la "bao tu that".
Cuu co che đo hoat đong ban ngay, an tu sang đen toi, thinh thoang dung lai đe nghi ngoi va nhai lai. Đong co ly tuong cho cuu nhu co, Ho Đau va forb. Cac loai đat nuoi cuu rat khac nhau tu đong co lay hat va vung đat ban đia cai tao tu đat kho. Cac loai cay co đoc pho bien đoi voi cuu co mat khap noi tren the gioi, va bao gom (khong gioi han) cherry, soi, ca chua, thuy tung, đai hoang, khoai tay, đo quyen.

Cuu la đong vat an chu yeu la co, khong giong nhu de va huou thich cac tan la cao hon. Voi mat hep hon nhieu, cac loai cay cho cuu an rat gan mat đat va chung co the voi toi đe an nhanh hon gia suc khac. Vi ly do đo, nhieu muc đong su dung cach nuoi chan tha luan phien đe co thoi gian hoi phuc. Nghich ly la cuu co ca hai yeu to la nguyen nhan va la giai phap phat tan cac thuc vat xam lan. Do lam xao đong trang thai cua bai co, cuu va cac loai gia suc khac co the mo đuong cho cac loai thuc vat xam lan.
Tuy nhien, cuu cung an cac loai xam lan nay nhu cheatgrass, leafy spurge, kudzu va spotted knapweed qua cac loai ban đia nhu cay ngai đang, lam cho chan tha cuu hieu qua đoi voi viec bao ton đong co. Nghien cuu đuoc tien hanh o quan Imperial, California so sanh co cuu voi thuoc diet co nham khong che co linh lang. 3 thu nghiem đa chung minh rang chan tha cuu hieu qua nhu thuoc diet co trong viec khong che co dai vao mua đong. Cac nha con trung hoc cung so sanh cuu chan tha voi thuoc tru sau đoi voi viec kiem soat con trung trong mua đong đoi voi co linh lang. Trong thu nghiem nay, cuu lam cong tac kiem soat con trung hieu qua nhu thuoc tru sau.

Khac voi thuc an gia suc, thuc an chinh cua cuu trong mua đong la co kho. Kha nang phat trien tot cua chung thuong tren cac đong co tuy theo giong, nhu tat ca cuu co the ton tai theo che đo an nay. Trong mot so khau phan an cua cuu cung bao gom cac khoang chat, hoac tron voi luong it hoac salt lick.
Nguon nuoc uong la nhu cau co ban cua cuu. Luong nuoc can cho cuu bien đong theo mua va loai va chat luong thuc pham ma chung tieu thu. Khi cuu an nhieu trong cac thang đau tien va co mua (ke ca suong, khi cuu an vao sang som), cuu can it nuoc hon. Khi cuu an nhieu co kho thi chung can nhieu nuoc. Cuu cung can uong nuoc sach, va co the khong uong neu nuoc co tao hoac chat can.
Cuu la mot trong so it đong vat đuoc nuoi đe lay thit ngay nay nhung chua bao gio đuoc chan nuoi pho bien đe lay thit. Mac du co mot phong trao phat trien cac thuc chan nuoi thay the, mot ty le lon bo, heo va gia cam van đuoc san xuat trong cac đieu kien nhu the. Nguoc lai, chi co mot so cuu thuong xuyen cho an ngu coc nong đo cao, it giu trong trai. Đac biet o cac quoc gia cong nghiep hoa, cac nha san xuat cuu co the vo beo cuu truoc khi giet mo. Nhieu nha nhan giong cuu cho cuu cai an voi mot ty le lon ngu coc nham tang su thu tinh. Cuu cai co the đuoc vo beo trong thoi ky mang thai lam tang trong, 70% tang truong cua cuu xay ra trong 5 đen 6 tuan cuoi cua thai ky.
Tuy nhien, viec vo beo qua muc cuu cai trong ky đau mang thai co the lam han che su phat trien cua thai nhau, han che su phat trien cua thai o nhung ky sau.] Nguoc lai, chi khi cuu cai cho con bu hoac cuu om yeu can vo beo thi moi cho an ngu coc. Thuc an cho cuu phai đuoc tinh theo cong thuc đac biet, nhu hau het gia suc, gia cam, heo, va tham chi la de, thuc an chua nhieu đong co the gay chet cuu. Nguy hiem tuong tu đoi voi cac khoang chat bo sung nhu salt lick..


Ton giao, van hoa Đem cuu la ho tro pho bien trong giac ngu cua phuong Tay
Cuu đen la thuong đuoc goi nhung thanh vien ky quac khong the tranh cai trong mot nhom cua phuong Tay
Trong ton giao:
So cuu đuc (ton giao Ai Cap co đai, ton giao Canaanite co đai, ton giao Phoenician co đai, Judaism, ton giao Hy Lap co đai,...)
Nguoi chan cuu: Abraham, Isaac, Jacob, Moses, vua David, nha tien tri Hoi giao Muhammad
Đuoc dung lam le vat hien te trong Do Thai giao
Chua Giesu la vi muc tu nhan lanh, chien la mot yeu to trong bieu tuong Kito giao ve su ra đoi cua Chua Giesu
Phim anh: Shaun the Sheep
Van hoc:
Thanh ngu: Soi đoi lot cuu-The Wolf in Sheep's Clothing (bat nguon tu bai giang cua Chua Giesu trong Tan Uoc cua KitO Giao: Coi chung cac tien tri gia, đen voi ban trong trang phuc cuu, nhung ben trong ho la nhung con soi hung du)
Tieu thuyet: Animal Farm (Trai suc vat cua George Orwell), A Wild Sheep Chase (Cuoc san cuu hoang cua Haruki Murakami)
Tho: The Lamb (Con cuu non cua William Blake)
Am nhac:
Van đieu thieu nhi: Little Bo-Peep, Baa, Baa Black Sheep, Mary Had a Little Lamb
Nhac co đien: Sheep may safely graze (Johann Sebastian Bach)
Nhac rock: Sheep (nhom nhac Pink Floyd)


Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai American Sheep Industry
Sheep Industry (Queensland)
Canadian Sheep Federation
National Sheep Association (UK)
New Zealand Sheepbreeders Association
Sheep magazine, all articles available free online
View the sheep genome in Ensembl
"Sheep" . Encyclopædia Britannica (an ban thu 11). 1911.