Kim Thanh Than (gian the: 金圣叹; phon the: 金聖歎; binh am: Jin Shengtan; Wade–Giles: Chin Sheng-t'an, 1608/1610? - 17 thang 8 nam 1661), ten that Kim Vi (金喟), la mot nha van, nha phe binh van hoc theo loi an tuong cua Trung Quoc, đuoc nguoi đoi sau menh danh la "Vua cua the loai van bach thoai Trung Quoc". Ong noi tieng la 1 nguoi đoc rong, uyen bac nhung tinh tinh cuong ngao, di ki, thuong noi trong thien ha co 6 bo sach tai tu (luc tai tu thu): Nam Hoa kinh, Ly Tao, Su ky Tu Ma Thien, tho luat cua Đo Phu, Thuy hu va Tay suong ky.


Tieu su Nam sinh cua Kim Thanh Than chua đuoc xac đinh, co nguoi noi nam 1608, co nguoi noi 1610,, chi biet vao khoang cuoi thoi Minh, đau thoi Thanh, mat vao nam Thuan tri thu 18 đoi Thanh The To (1661). Ong co ten khai sinh la Truong Thai, lon len moi đoi sang ho Kim. Ong la nguoi Truong Chau, tinh Giang To.
Thoi thanh nien, ong bi hong trong ki thi Tue, lai đo đau ki thi khoa sau khi đoi ten thanh Nhan Thuy (人瑞). Nhung luc nay nha Minh đa mat, ong dut bo y đinh lam quan.
Bay gio o đat Giang To, co huyen lenh Ngo la Nhiem Duy Tan la ke ha hiep dan. Nam 1661, nhan luc vua Thanh la Thuan Tri bang ha, cac quan lai, than si đeu phai đen mieu khoc te, cac hoc sinh đen to cao viec lam phi phap cua huyen lenh ho Nhiem, gui tau dang len tuan phu Chau Quoc Tri. Nhung Chu cau ket voi Nhiem, bat lien 5 hoc sinh. Hom sau cac hoc sinh lai đen quoc tu giam keu khoc, bi bat them 30 nguoi, trong đo co Kim Thanh Than. Lai đung luc vung Giang Nam đang co giac cuop, cac hoc sinh tren lien bi khep vao toi phu hoi voi giac, ket an tu hinh, tich bien gia san. 
Truoc khi tho hinh, ong than tho: "Chem đau thi đau đon lam, tich bien thi the tham lam, the ma ngo đau Thanh Than lai gap canh nay, ki la lam thay!". Roi cuoi ma chiu chet.
Truong truyen ong co nho nguc tot đem thu ve cho vo con truoc khi bi xu. Nguc tot trinh len quan. Ngo trong thu co loi phi bang, quan mo ra xem thi bat cuoi vi thay may dong: "Gui con: dua muoi ma an voi đau vang thi co vi nhu la ho đao, neu phep nay ma đuoc luu truyen thi ta chang con han chi nua".


33 luc khoai cua Kim Thanh Than Trong cuon "The importance of Living" cua Lam Ngu Đuong co nhac lai ve 33 luc khoai cua Kim Thanh Than, đay cung la bai tan van noi tieng suot kim co cua Trung Quoc, đuoc ghi chung trong bai phe binh tuong Tay suong ky.
33 đoan van nho nay cho thay triet ly song duy khoai cua Kim Thanh Than. Ong kham pha cho chung ta thay rang trong cuoc song nay co the tim thay nhung luc khoai qua nhung chuyen that đon gian.
Tac gia ke rang nhan luc ngoi buon trong mot ngoi mieu co cung mot nguoi ban, nhin mua roi lien mien ben ngoai ma nho lai nhung phut vui trong đoi song, gom lai thanh "33 luc khoai". Trich vai đoan:

Thu 1: Thang bay mua he, mat troi ngung o giua troi, khong co gio ma cung khong co may, san truoc san sau huc len nhu lo lua, khong mot con chim nao bay lai. Mo hoi đo khap minh, chay nhu suoi. Com don san truoc mat ma an khong đuoc. Bao trai chieu đe nam tren đat, nhung chieu uot nhep, ruoi bay lai đau o co o mui, đuoi khong đi. Đuong luc khong biet lam sao thi bong may đen keo toi, sam no vang nhu tram van tieng trong tieng ken cua đao quan. Mai nha nuoc xoi nhu thac. Mo hoi ngung chay, đat sach nhu quet, ruoi bay đi het, an com đuoc. Vay chang khoai lam sao?
Thu 4: Luc ranh roi khong biet lam gi, sap đat lai đo vat trong mot cai ruong cu, bong thay hang chuc hang tram van khe cu moi cua nhung nguoi thieu no. Nguoi con song, ke đa chet, nhung toan la vo hy vong đoi lai đuoc tien. Khong cho ai hay, toi gom lai, cham lua đot het, ngang len nhin troi cao khong gon mot đam may. Vay chang khoai lam sao?
Thu 10: Mo cua so cho con ong bay ra. Vay chang khoai lam sao?
Thu 11: Thay chiec dieu đut day. Vay chang khoai lam sao?
...


Tac pham Kim Thanh Than co sang tac tho, van, hop lai thanh "Thanh Than toan tap". Nho nhung bai van bach thoai co gia tri suot kim co, ong đuoc ton xung la "Vua cua van bach thoai Trung Quoc".
Ong con la nguoi hieu đinh sach tai gioi, nhung cuon "Tay suong ky", "Thuy hu" đuoc ong hieu đinh lai va tu y cat bo nhung đoan khong co gia tri ("Thuy hu" bi ong cat het 30 phan sau, ke tu đoan cac hao han Luong Son Bac quy phuc trieu đinh), đuoc nguoi đoi ton xung.
Nhung thinh hanh nhat cua ong co le la nhung bai binh giang.
Nhung sach "Tay suong ky", "Thuy hu"... khi in ra thuong them phan binh giang cua ong, goi la "Thanh Than ngoai thu".
Ngoai ra con co "Đuong tai tu thi", "Ta Truyen" la nhung sach phe binh co gia tri.


Chu thich va tham khao Kim Thanh Than phe binh tho Đuong - Tran Trong San bien dich, nxb Tong hop tp Ho Chi Minh in nam 1990.


Xem them Luc tai tu thu
That tai tu thu
Thuy hu
Su ky


Lien ket