Vitamin C, hay acid ascorbic la mot chat dinh duong thiet yeu cho cac loai linh truong bac cao, va cho mot so nho cac loai khac. Su hien dien cua ascorbic la can thiet trong mot loat cac phan ung trao đoi chat trong tat ca cac đong vat va cay coi va đuoc tao ra trong co the boi hau nhu tat ca cac co the sinh vat, loai tru loai nguoi, khi, ca heo do thieu enzyme đac hieu xuc tac chuyen hoa Glucose thanh Vitamin C. Đay la mot chat đuoc moi nguoi biet đen rong rai la mot vitamin ma thieu no thi se gay ra benh scorbut cho con nguoi..


Nguon goc Vitamin C co nhieu trong cac loai rau qua tuoi cui trang nhu cam, chanh, quyt, (Ham luong vitamin C trong rau qua phan phoi khong đeu, co nhieu o lop vo hon o ruot, o la nhieu hon o cuong va than rau) va co ham luong cao trong rau xanh, đac biet la bong cai xanh, tieu, khoai tay, cai brussel,rau cai, ca chua, cai xoong, cam, quyt, chanh, buoi…
Trong thien nhien, vitamin C co trong hau het cac loai rau qua tuoi. Thong thuong, cac loai rau qua trong o noi đay đu anh sang co ham luong vitamin C cao hon. Neu tinh so mg vitamin C co trong 100g rau qua an đuoc (mg%) theo "Bang thanh phan hoa hoc thuc an Viet Nam" (Nha xuat ban Y hoc - 1972) thi no co nhieu nhat trong rau ngot (185 mg%), sau đo la can tay (150 mg%), rau mui (140 mg%), kinh gioi (110 mg%), rau đay (77%mg), sup lo, rau thom, su hao, rau diep, rau muong... Trong cac loai qua thi nhieu nhat la thanh tra (177 mg%), sau đo la buoi (95 mg%), thi (81 mg%), oi (62 mg%), nhan (58 mg%), đu đu chin (54 mg%), quyt, cam, chanh, vai, dua...


Tinh chat Vitamin C o dang tinh the trang, rat de tan trong nuoc,tan trong ethanol 96  kho tan trong ruou,thuc te khong tan trong ether va clorofom, khong tan trong cac dung moi huu co, ton tai đuoc o 100 °C trong moi truong trung tinh va acid, bi oxy hoa boi Oxi trong khong khi va cang bi oxy hoa nhanh khi co su hien dien cua Fe va Cu


Roi loan lien quan đen vitamin C = Thieu vitamin C =
Khong nhu hau het cac loai đong vat khac, co the nguoi khong the tu san xuat vitamin C. mot benh do thieu hut vitamin C đa đuoc nhieu sach vo mo ta la benh scorbut (scurvy). Cac trieu chung kinh đien cua benh nay gom: chay mau nuou rang, cham lanh vet thuong, cac vet tham tim rong tren da (mang xuat huyet duoi da, dan gian thuong goi la "vet ma can"). Them vao đo la su de bi nhiem trung, hysteria va tram cam cung la nhung tieu chuan chan đoan.
Benh Scurvy đa anh huong đen rat nhieu benh nhan Ai Cap, La Ma va Thanh Rome co đai. Benh nay gan lien voi lich su The gioi vi ty le cung cap vitamin C khong đay đu trong nhung chien dich quan su va trong cac cuoc hanh trinh tren bien dai ngay. Đa co nhung giai đoan lich su ma benh scurvy lan tran rong khap nhu mot benh dich. Tu nam 1556 đen 1857, đa co 114 dich scurvy đuoc bao cao suot trong cac thang mua đong, luc ma khong the cung cap đay đu nguon rau xanh. Cac chien binh tren cac cuoc hai trinh dai ngay con bi anh huong nang ne hon.
Mot so nha tham hiem, nhu Jacques Cartier nam 1856, đa nhan thay rang an mot so loai thuc an nao đo co the lam giam đuoc tinh trang benh. Ong đa cung thuy thu đoan an loai cay la kim van sam; mot so thuy thu đoan khac an cam, chanh, chanh la cam, …. Nam 1742, Jame Lind, mot bac si nguoi Scotland, đa viet mot bai thao luan chinh thuc đau tien ve kha nang gay benh scurvy do thieu hut dinh duong. Theo kinh nghiem cua Lind, ong cho biet cac benh nhan scurvy co the phuc hoi sau khi cho dung nuoc cam. Mac du co mot so nha tham hiem đa ung ho nhung kham pha cua Lind – nhu thuy thu đoan cua thuyen truong Jame Cook đa hoan toan tranh đuoc scurvy trong 3 cuoc hanh trinh dai ngay tren bien tu 1768 đen 1779 – Thuy quan Anh quoc van chua chap nhan viec su dung nuoc cam chanh cho cac thuy thu mai đen nam 1804, tuc 62 nam sau nhung kham pha cua Lind. Xu huong ngay nay nguoi ta chap nhan che đo dinh duong toan dien nho nhieu kham pha moi ve vai tro quan trong cua vitamin va khoang chat, trong đo co vitamin C.
Vitamin C đuoc đinh nghia la "yeu to chong scorbus", đuoc Albert Szent-Gyorgyi phan lap nam 1928. Gan 70 nam sau, cac nha nghien cuu đa kham pha ra nhieu loi ich cua vitamin C tren suc khoe. Ngay nay mac du benh scurvy hiem gap trong xa hoi chung ta, thieu hut vitamin C o muc đo can lam sang va muc đo gioi han duoi cung kha pho bien, đac biet la o nguoi gia.
Thieu vitamin C gay ra benh scorbut, voi bieu hien:

Nguoi lon: viem loi, chay mau chan rang; tu mau duoi mang xuong, đom xuat huyet, tang sung hoa o nang long. Neu khong đieu tri co the tu vong do chay mau o at hoac do thieu mau cuc bo co tim.
Tre con bu: thuong do che đo an nhan tao, bi chay mau duoi mang xuong, nhat la chi duoi; de chay mau duoi da; vet thuong lau lanh.


= Thua vitamin C =
Vitamin C tuy it tich luy nhung neu dung lieu cao lau ngay, co the tao soi oxalat (do dehydroascorbic chuyen thanh acid oxalic), hoac soi than urat, co khi ca hai loai soi tren; đi long, roi loan tieu hoa; giam đo ben hong cau.
Dung vitamin C lieu cao keo dai o thai phu gay tang nhu cau bat thuong ve vitamin C o thai (vi vitamin C qua rau thai) dan đen benh scorbut som o tre so sinh.


Co che tac dung Acid ascorbic bi oxy hoa cho acid dehydroascorbic; đay la phan ung oxy hoa khu thuan nghich, qua đo Vitamin C tac dung nhu mot đong yeu to (cofactor), tham gia vao nhieu phan ung hoa sinh trong co the, nhu: 

Hydroxyl hoa,
Amid hoa;
Lam de dang su chuyen prolin, lysin sang hydroxyprolin va hydroxylysin (trong tong hop collagen);
Giup chuyen acid folic thanh acid folinic trong tong hop carnitin;
Tham gia xuc tac oxy hoa thuoc qua microsom (cytochrom P450) gan;
Giup dopamin hydroxyl hoa thanh nor-adrenalin;
Giup de hap thu sat do khu Fe3+ thanh Fe2+ o da day, đe roi de hap thu o ruot.
O mo, Vitamin C giup tong hop collagen, proteoglycan va cac thanh phan huu co khac o rang, xuong, noi mo mao mach.
Trong thien nhien, Vitamin C co mat cung vitamin P (vitamin C2). Vitamin P lai co tinh chong oxy hoa, nen bao ve đuoc Vitamin C; hon nua Vitamin P con hiep đong voi Vitamin C đe lam ben vung thanh mach, tang tao collagen, uc che hyaluronidase va cung Vitamin C, Vitamin E, β-caroten va selen, tham gia thanh thai goc tu do co hai trong co the.


Tac đong co loi Chuc nang chu yeu cua vitamin C la su san xuat collagen, mot protein chinh cua co the. Đac biet, vitamin C giup noi ket mot phan cua phan tu amino acid proline đe hinh thanh hydroxyproline. Ket qua la, su cau truc nen collagen rat on đinh. Collagen khong nhung la mot protein rat quan trong trong viec lien ket cac cau truc co the voi nhau (mo lien ket, sun khop, day chang, vv..), vitamin C con het suc can thiet cho su lanh vet thuong, su manh khoe cua nuou rang, va ngan ngua cac mang bam o da.
Them vao đo, vitamin C con co chuc nang mien dich, tham gia san xuat mot so chat dan truyen than kinh va hormon, tong hop carnitine, hap thu va su dung cac yeu to dinh duong khac. Vitamin C cung la mot chat dinh duong chong oxy hoa rat quan trong.


Chuc nang mien dich Nhieu nguoi đa xac nhan Vitamin C lam tang cuong he thong mien dich, đac biet trong ngan ngua va đieu tri cam cum thong thuong. Tuy nhien, mac du co nhieu nghien cuu lam sang va thuc nghiem ket qua thuan loi, nguoi ta van con tranh cai nhau kich liet ve hieu luc cua Vitamin C. theo mot quan điem ve sinh hoa, Vitamin C đong mot vai tro thiet yeu trong nhieu co che mien dich. Su nhiem trung nhanh chong lam suy giam luong du tru Vitamin C trong cac bach cau, nhat la Lymphocyte, va thieu hut Vitamin C
Vitamin C hoat đong nhu mot chat chong oxy hoa trong moi truong nuoc cua co the – ca noi bao lan ngoai bao. Đay la phuong cach bao ve đau tien cua Vitamin C. Trong khi đo vitamin E la mot chat chong oxy hoa tan trong mo. Vitamin C cung hoat đong cung voi cac enzyme chong oxy hoa khac nhu glutathione peroxidadase, catalase, va superoxide dismutase. Vitamin C con ho tro cho Vitamin E trong vai tro chong oxy hoa trong co the, do vay tang cuong hieu luc cua Vitamin E.
Cung voi Vitamin C va E, glutathione đam đuong vai tro chong đo va ngan ngua cac ton thuong do cac goc tu do. Nhung ca the bi thieu glutathione di truyen (do thieu men tong hop) co thuong ton te bao tang đang ke. Cac te bao hong cau, bach cau va mo than kinh bi anh huong nhieu nhat. Hau qua la vo hong cau, giam chuc nang bach cau, thoai hoa mo than kinh.
Tren cac ca the bi giam tong hop glutathione, đe tang cuong kha nang chong oxy hoa, nguoi ta thuong dung cac chat chong oxy hoa nhu glutathione, 2-mercaptopropionyl-glycin, Vitamin E, Vitamin C, va N-acetylcysteine (NAC), trong đo Vitamin C va NAC co ich loi nhieu nhat. Cac nghien cuu đa cho thay Vitamin C lam giam ton thuong te bao tren cac benh nhan thieu glutathione di truyen hieu qua hon va chi phi thap hon NAC. Voi lieu 500 mg moi ngay, Vitamin C đam bao duy tri nong đo phu hop glutathione hong cau.


Dang hien co Vitamin C hien co rat nhieu dang – tinh the, bot, vien nhong, vien nen, vien nen phong thich hen gio,… Thuc te Vitamin C trong cac dang nay khac nhau. Acid ascorbic la dang re tien va đuoc su dung rong rai nhat. Cac dang đem cho Vitamin C nhu muoi Natri, magnesium, Calcium, Kali ascorbate. Cac dang đem nay đuoc dung chu yeu vi đoi khi acid ascorbic anh huong đen da day. Mat han che cua cac dang nay rat hiem, nhu dang muoi Natri ascorbate anh huong len mot so benh nhan nhay cam voi Natri (nhu suy than). Hau het cac dang Vitamin C thuong mai đeu co nguon goc tu ngu coc. Đoi voi nhung nguoi nhay cam voi ngu coc nen su dung Vitamin C co nguon goc khac, nhu tu cay co sagu (sago-palm).
Gan đay mot dang moi la C ester (Ester-C) bat đau tham nhap vao thi truong. Theo cac nha san xuat, Ester la mot mac xich giua cac đon vi lap lai trong cong thuc Ester-C giup cho viec hap thu va su dung cua co the. Tuy nhien cac nghien cuu ve hap thu chua cho thay dang nay tot hon. Đong thoi Ester-C con đat gap 3 lan so voi dang thuong.
Su dung Vitamin C cung voi bioflavonoid co the lam tang kha nang hap thu, nhung voi đieu kien ham luong bioflavonoid trong san pham phai đang ke (khi ham luong bioflavonoid lon hon hoac bang ham luong Vitamin C thi su hap thu cua Vitamin C tang len đang ke). Noi chung thi, dang đon gian va kinh te nhat, phu hop cho moi nguoi nhat đon gian la acid ascorbic.


Ung dung lam sang Đa co hang loat nghien cuu trong phong thi nghiem, tren lam sang va trong cong đong chung to tinh huu ich khi su dung vitamin C qua rat nhieu cach: giam ty le ung thu, tang cuong kha nang mien dich, bao ve co the chong o nhiem va thuoc la, thuc đay qua trinh han gan vet thuong, tang tuoi tho, giam nguy co đuc thuy tinh the. Cac nghien cuu con cho thay su dung vitamin C huu ich cho rat nhieu tinh trang suc khoe cua co the nho đac tinh chong oxy hoa va tang cuong kha nang mien dich cua no. Do đo, vitamin C la mot thanh phan quan trong khong the thieu cua hau het cac che pham bo sung dinh duong va moi chuong trinh dinh duong khac.


Chi đinh va lieu dung = Chi đinh =
Phong va chua benh scorbut, cac chung chay mau do thieu vitamin C, tang suc đe khang trong nhiem khuan, nhiem đoc, met moi, thai nghen, thieu mau, di ung, nguoi nghien thuoc nghien ruou…


= Lieu dung =
Uong 0,2 - 0,5 gam/ngay (khong nen vuot qua 1 gam/ngay)
Tre em dung lieu ½ lieu nay, nen chia thanh nhieu lan trong ngay.


Vitamin C va cac benh ly lien quan = Mot so benh ly va tinh trang suc khoe ma vitamin C ho tro nhu =
Hen suyen,
Xo vua đong mach,
Roi loan mien dich,
Ung thu,
Benh nam Candida,
Gion mao mach (giam suc ben thanh mach),
Đuc thuy tinh the,
Cam cum,
Lanh vet thuong,
Loan san đot song co,
Benh Crohn,
Benh mach vanh,
Đai thao đuong,
Cham,
Met moi,
Benh tui mat,
Viem loi rang,
Tang nhan ap (Glaucoma),
Chan thuong the thao,
Viem gan,
Herpes simplex,
Herpes zoster,
Tang huyet ap,
Phat ban,
Vo sinh,
Nhiem trung,
Thoai hoa vong mac,
Man kinh,
Loet da,
Sa van 2 la,
Viem xuong khop,
Benh Parkinson,
Benh viem nha chu,
Loet da day,
Benh đong mach ngoai bien,
Benh xo cung rai rac (benh Charcot),
Tien san giat,
Viem khop dang thap.


= Hen suyen va cac truong hop di ung khac =
Hen suyen thuong phat trien nhieu o tre em va nguoi tre hon 20 tuoi. Ty le benh ngay cang gia tang, do nhieu nguyen nhan, nhu: tang stress đoi voi he mien dich (do tang cac chat hoa hoc đoc hai trong khong khi, nuoc, thuc pham, …), tre nhu nhi dut sua som va an dam som bang thuc an ran, dung nhieu gia vi trong thuc an, them vao đo la cac ky thuat lai tao di truyen cac giong cay trong hinh thanh nen nhung loai thuc pham co nhieu kha nang gay di ung.
Mot so nghien cuu chung to thieu hut Vitamin C trong thuc pham va trong mau la mot yeu to nguy co đoc lap cua hen suyen. Con cua nhung nguoi nghien thuoc la co nguy co hen suyen cao hon nhung đua tre khac, do thuoc la lam can kiet nguon Vitamin C va E o phoi), va trieu chung hen tiep tuc tiep dien đen tuoi truong thanh voi moi truong ngay cang o nhiem boi cac chat oxy hoa. Su dung che pham bo sung Vitamin C giup giam nguy co nay.
Tai phoi, ve mat sinh ly, Vitamin C đong vai tro chat chong oxy hoa chu chot tren be mat khi đao, thuc hien vai tro chong đo va ngan chan cac ton thuong do cac chat oxy hoa noi sinh lan ngoai sinh, đac biet la Oxide Nitric.
Ve phuong dien lam sang, nhung benh nhan hen suyen co nhu cau Viatmin C cao hon nhung nguoi khac trong cong đong. Tu nam 1973 đa co 11 nghien cuu lam sang ve vai tro cua Vitamin C tren hen suyen. 7 trong so đo chung to Vitamin C cai thien đang ke cac thong so ho hap va cac trieu chung suyen.
Lieu cao Vitamin C huu ich cho cac benh nhan hen suyen nho lam giam nong đo Histamine, va tat nhien hieu qua tot cho cac tinh trang di ung khac. No đuoc xem nhu la mot chat khang Histamine tu nhien, co nhieu loi điem noi bat, bao gom ca tinh an toan, va gan đay nguoi ta con phat hien ra tinh uc che mien dich cua Histamine. Trong giai đoan đau cua đap ung mien dich, Histamine khuech đai đap ung nay bang cach lam tang tinh tham thanh mach va tang co co tron, nho đo gia tang dong yeu to mien dich vao khu vuc bi viem nhiem. Tiep sau đo, Histamine lai ngan chan su tap trung bach cau vao khu vuc viem trong no luc ngan chan đap ung mien dich.
Vitamine C khang Histamine nho nhieu co che. Đac biet no ngan chan su phong thich Histamine tu cac bach cau va tang cuong hieu qua giai đoc cua Histamine. Mot nghien cuu gan đay khao sat tac đong khang Histamine cua Vitamin C su dung ngan han va dai han va hieu qua cua no tren chuc nang bach cau đa nhan trung tinh o nhung nguoi khoe manh. Trong nghien cuu dung Vitamin C dai han, lieu 2 g/ngay. Mau mau luc đoi lay vao 2 tuan đau va tuan thu 6 luc ket thuc cho thay nong đo Vitamin C mau tang cao đang ke trong khi nong đo Histamine giam 38%. Kha nang hoa ung đong bach cau trong cac phan ung viem tang 19%, giam đen 30% sau khi ngung dung Vitamin C. Tuy nhien nhung thay đoi nay đeu co lien quan đen nong đo Histamine. Kha nang hoa ung đong bach cau lon nhat khi nong đo Histamine nho nhat. Đoi voi viec su dung Vitamin C ngan han, nguoi ta khong thay co su thay đoi nao ve nong đo Histamine mau va kha nang hoa ung đong bach cau 4 gio sau khi dung lieu Vitamin C duy nhat. Do vay nghien cuu nay khuyen cao nhung nguoi co xu huong de bi di ung hay nhiem trung nen su dung Vitamin C dai han qua cac che pham bo sung Vitamin C.


= Xo vua đong mach, Tang cholesterol mau, va Tang huyet ap =
Hang loat nghien cuu trong cong đong đa chung to viec su dung che đo dinh duong giau Vitamin C lam giam đang ke nguy co tu vong do nhoi mau co tim va đot quy (va nhieu nguyen nhan khac, bao gom ca ung thu).
Mot trong nhung nghien cuu chi tiet nhat phan tich viec su dung Vitamin C tren 11.348 nguoi truong thanh trong 5 nam, đuoc chia thanh 3 nhom: (1) Nhap it hon 50 mg Vitamin C moi ngay qua thuc pham; (2) Nhap nhieu hon 50 mg/ngay (khong dung thuoc); va (3) Hon 50 mg/ngay qua thuc pham cong voi thuoc bo sung (tinh bang mg). Ket qua cho thay tu suat cua nhom nhap tren 50 mg/ngay thap hon tu suat trung binh cua nguoi truong thanh đen 48% ve cac benh tim mach va tu suat toan bo. Ve mat lam sang, đieu nay tuong ung voi su keo dai tuoi tho o nam 5 – 7 nam va o nu 1 – 3 nam.
Lam cach nao Vitamin C co the lam giam nguy co benh tim mach? Truoc tien no hoat đong nhu mot chat chong oxy hoa, ke đen no cung co su vung chac cau truc collagen cua thanh đong mach, giam nong đo cholesterol toan phan mau, giam huyet ap, tang nong đo HDL-cholesterol, uc che su ket tap tieu cau.
Cac ton thuong oxy hoa cua LDL-cholesterol đong vai tro trung tam trong su hinh thanh xo vua đong mach. Vitamin C ngan chan su oxy hoa LDL het suc huu hieu, ngay ca đoi voi nguoi hut thuoc la. Hon nua, vi vitamin C phuc hoi va tai tao Vitaqmin E tu dang bi oxy hoa trong co the, nen no tang cuong hieu luc chong oxy hoa cua Vitamin E.


= Cholesterol =
Nhieu nghien cuu va quan sat lam sang cho thay nong đo Vitamin C ty le thuan voi nong đo Cholesterol toan phan va nong đo HDL-cholesterol mau. Mot trong nhung nghien cuu tieu chuan nhat đa xac đinh nong đo Vitamin C mau cang cao thi nong đo LDL, Triglyceride cang thap đong thoi nong đo HDL cang cao. Loi ich cua HDL tren cac benh ly tim mach la rat to lon. Cu moi 0.5 mg Vitamin C tang len trong 100 mL mau tuong ung voi tang HDL 14.9 mg/100 ml o nu va 2.1 mg/100 ml o nam. Cu tang HDL 1% thi nguy co benh tim mach giam 4%. Ngay ca nhung nguoi binh thuong khoe manh co che đo dinh duong tot, nong đo Vitamin C mau binh thuong viec cung cap them Vitamin C qua che pham bo sung van co loi, tuy nhieu hieu luc nay co nguong gioi han. Nguong gioi han nay vao khoang thap hon 215 mg/ngay cho nu va 345 mg/ngay cho nam.


= Huyet ap. =
Cac nghien cuu lam sang va cong đong chung to nong đo Vitamin C mau ty le nghich voi huyet ap; nghia la cang nhap nhieu Vitamin C thi huyet ap cang giam. Hang loat nghien cuu so bo cho thay hieu qua giam huyet ap nhe cua Vitamin C (vi du giam 5 mm Hg) tren cac benh nhan tang huyet ap trung binh.
Mot trong nhung cach ma Vitamin C giup duy tri huyet ap trong gioi han binh thuong la thuc đay bai tiet Chi. Su phoi nhiem Chi man tinh do o nhiem moi truong, bao gom ca nuoc uong, co lien quan đen tang huyet ap va tang tu suat cac benh tim mach. Nhung vung dan su dung nuoc mua co nong đo Chi cao trong nuoc uong, va dan cu vung nay co nguy co cao huyet ap. Hon nua, nuoc mua con co nong đo calcium va magnesium thap – hai chat khoang nay het suc quan trong trong viec bao ve chong tang huyet ap.


= Cau noi mach vanh =
Trong benh vien thuong it su dung Vitamin C bo sung, mac du kha nang thieu hut Vitamin C rat cao o cac benh nhan nhap vien. Đe minh hoa cho nhu cau bo sung Vitamin C trong benh vien, mot nghien cuu phan tich tinh trang Vitamin C tren cac benh nhan phau thuat noi tat mach vanh. Nong đo Vitamin C huyet tuong tut xuong 70% 24 gio sau phau thuat va con duy tri o muc thap nay 2 tuan hau phau. Nguoc lai, nong đo Vitamin E va Carotenoid khong thay đoi đang ke, co le do chung la cac Vitamin tan trong mo nen đuoc co the tich tru lau dai. Su can kiet nguon du tru Vitamin C lam suy yeu kha nang chong đo benh tat do cac goc tu do, nhiem trung, han gan vet thuong tren cac benh nhan nay. Do đo, Vitamin C bo sung la het suc can thiet cho cac benh nhan trong giai đoan hoi phuc sau mo noi chung va hau phau cau noi mach vanh noi rieng.


= Ngan ngua ung thu =
Vitamin C đam nhiem nhieu chuc nang quan trong trong bao ve co the chong ung thu, bao gom hoat đong chong oxy hoa va bao ve cau truc te bao (gom DNA) tranh cac ton thuong. Vitamin C cung giup co the đuong đau voi o nhiem moi truong, tang cuong chuc nang mien dich, uc che su hinh thanh cac hop chat sinh ung trong co the.
Cac bang chung dich te hoc ve vai tro bao ve co the chong ung thu cua vitamin C la khong the choi cai. An nhieu vitamin C thuc su lam giam nguy co cua tat ca cac dang ung thu, gom ung thu phoi, đai trang, ung thu vu, co tu cung, thuc quan, khoang mieng, va ung thu tuy. Điem mau chot tu tat ca cac nghien cuu nay la khang đinh mot lan nua moi nguoi can phai su dung nguon thuc pham giau vitamin C hay cac che pham bo sung vitamin C. Hau het cac nghien cuu nay tap trung vao kha nang ngan ngua ung thu cua vitamin C, carotene hay nhung duong chat tuong tu trong thuc pham ma it chu y đen cac che pham bo sung.


= Ung thu phoi =
Trong 11 khao sat ve vai tro chong ung thu phoi cua Vitamin C, 9 khao sat cho thay giam nguy co ung thu voi lieu cao. Nam trong so nay ket qua kha ro rang, va bon trong đo chung minh rang Vitamin C huu hieu hon ca beta-carotene. Gladys Block, mot tac gia đi tien phong trong phong trao su dung chat chong oxy hoa ngan ngua ung thu tai My, đa viet rang: "Nhung nghien cuu gan đay cho thay Vitamin C la mot yeu to bao ve chong ung thu phoi đoc lap va huu hieu con hon ca beta-carotene nhu đa tung đe cap truoc đay".


= Ung thu mieng, thuc quan va da day =
7 tren 8 nghien cuu ve ung thu vom mieng cho thay an it vitamin C la yeu to nguy co cao. Nhung nguoi an it nhat vitamin C hang ngay co nguy co ung thu vom mieng cao gap 2 lan so voi nguoi an nhieu nhat. Ket qua cung tuong tu tren ung thu thuc quan. Trong khi đo 16/16 nghien cuu cho thay viec su dung nhieu vitamin C hang ngay co hieu qua đang ke trong bao ve chong ung thu da day. Ung thu da day co lien quan mat thiet voi mot so hop chat sinh ung đuoc biet nhu nitrosamine. Nitrosamine sinh ra nhieu khi an cac dang thit hun khoi. Vitamin C uc che đang ke su hinh thanh nitrosamine.
Ung thu vu
Mot phan tich hoi cuu ve vai tro cua cac yeu to dinh duong tren ung thu vu ket luan rang "Vitamin C la mot yeu to bao ve huu hieu nhat giup co the chong lai cac yeu to nguy co ung thu vu". Nong đo vitamin C con quan trong hon ca acid beo bao hoa, beta-carotene va vitamin E.


= Ung thu co tu cung =
Nguy co bi ung thu CTC tang len đot ngot khi luong Vitamin C nhap vao giam sut. Phu nu an vao it hon 88 mg Vitamin C moi ngay co nguy co ung thu CTC cao gap 4 lan so voi nhung nguoi an vao nhieu hon. Nhung truong hop loan san CTC (mot dang tien ung thu) va ung thu bieu mo tai cho co luong nhap va nong đo Vitamin C mau thap hon nhung phu nu CTC binh thuong. Nhu vay su nhap Vitamin C khong đay đu la mot yeu to nguy co đoc lap đoi voi loan san CTC va ung thu bieu mo tai cho CTC.


= Ung thu tuy =
6 trong 7 nghien cuu chung to nhap nhieu Vitamin C giup giam nguy co mac ung thu tuy tang. Nguy co ung thu nay tang gap 2,6 lan o nhung nguoi nhap it hon 70 mg Vitamin C moi ngay so voi nhung nguoi nhap nhieu hon 159 mg/ngay.


= Ung thu đai trang =
Vai tro bao ve cua Vitamin C trong ung thu đai trang đuoc chung minh qua 6/8 nghien cuu, hau het lam giam nguy co 2 lan. Theo Vien Ung Thu hoc Quoc gia Hoa Ky, Vitamin C con lam giam su hinh thanh cac hop chat sinh ung do vi khuan o đai trang tao ra.


= Đieu tri ung thu =
Xu huong chung cua đieu tri ung thu rat kho chap nhan viec su dung vitamin C va cac che pham bo sung dinh duong tuong tu. Tuy nhien, van đe truoc het la chung ta hay mo rong the gioi quan đau oc va thay đoi quan điem, đe dan dan lam mat đi nhung phan ung cho rang che pham dinh duong la khong khoa hoc.
Nam 1976, Bac si Linus Pauling, mot trong nhung nha khoa hoc noi tieng nhat cua the ky 20 voi 2 lan đoat giai Nobel, đa đua Vitamin C len vu đai khoa hoc khi bao cao ket qua nghien cuu cua ong cung voi Bac si Ewan Cameron. Pauling va Cameron đa cho nhung benh nhan ung thu giai đoan cuoi su dung Vitamin C 10 g/ngay. 16 trong so 100 benh nhan nay đa song sot sau hon 1 nam.
Tiep sau đo, Cameron đa thuc hien mot nghien cuu tuong tu tren mot mau lon hon, 1826 benh nhan ung thu giai đoan cuoi. 294 benh nhan đuoc dung Vitamin C lieu cao (10 g/ngay). 1532 benh nhan con lai xem nhu nhom chung. Ket qua phan tich cho thay nhung benh nhan đuoc su dung acid ascorbic co thoi gian song them gap đoi so voi nhom chung (343 ngay so voi 180 ngay).
Nhieu nha phe binh van chua cong nhan nhung ket qua cua Pauling va Cameron. Theo ho, cac nghien cuu nay khong phai la nghien cuu mu đoi, nen ket qua khong đam bao. Mot so nghien cuu kiem chung đa bac bo ket luan cua hai ong. Du sao đi nua, viec su dung Vitamin C trong ung thu la co loi, truoc het vi no bu đap vao nong đo bi thieu hut tren nhung benh nhan nay, đong thoi no con lam tang cuong kha nang mien dich cua co the.


= Đuc thuy tinh the =
Nhung nguoi bi đuc thuy tinh the, nguoi co nguy co hinh thanh đuc thuy tinh the va thoai hoa vong mac can co che đo dinh duong giau Vitamin C va E, selenium, carotene. Ben canh đo, cac chat chong oxy hoa nay lam cham tien trinh đuc thuy tinh the va cai thien thi luc. Nong đo Vitamin C trong mau binh thuong vao khoang 0,5 mg/100 ml mau, nguoc lai trong cac tuyen thuong than, tuyen yen, nong đo Vitamin C cao gap 100 lan, con trong gan, lach, thuy tinh the: gap 20 lan. Co the phai su dung kha nhieu nang luong đe bom Vitamin C nguoc gradient nong đo tu mau vao cac co quan nay. Do đo chung ta can phai cung cap nhieu Vitamin C moi ngay nham nang cao nong đo trong mau, giam bot su chenh lech nong đo giua mau va cac mo hoat đong.


= Cam lanh thong thuong =
Nhieu nghien cuu đa đuoc thuc hien đe khao sat vai tro cua Vitamin C tren cam cum, đac biet la kha nang tang cuong he mien dich. Đa 20 nam troi qua ke tu khi Linus Pauling viet Vitamin C va Cam cum (dua tren quan điem cua ong va hang loat nghien cuu chung to Vitamin C co the lam giam cac trieu chung nang lan thoi gian nhiem benh), nguoi ta van con tranh luan ve hieu qua lam sang cua no.
Hien nguoi ta khuyen cao su dung Vitamin C cho cac truong hop nhiem trung cap tinh, đac biet la o nguoi lon tuoi. Mac du chi voi lieu thap, Vitamin C cung co the lam cai thien đang ke cac trieu chung lam sang. Nen su dung Vitamin C tren tat ca cac benh nhan lon tuoi nhiem khuan ho hap cap.


= Đai thao đuong =
Vi insulin ho tro su van chuyen Vitamin C vao te bao, nen hau het cac benh nhan benh đai thao đuong bi thieu Vitamin C noi bao neu khong đuoc cung cap Vitamin C lieu cao cho du co đuoc su dung che đo an đay đu Vitamin C nhu nguoi binh thuong. Benh nhan đai thao đuong đon gian can nhieu Vitamin C hon, va Vitamin C lieu cao la hoan toan can thiet trong đieu tri benh đai thao đuong. Lieu dung thong thuong trong truong hop nay la 1.000 – 3.000 mg/ngay chia 2 - 3 lan.
Thieu hut Vitamin C noi bao am i, man tinh dan đen hang loat van đe trong đai thao đuong, nhu tang tinh tham thanh mach, giam su lanh vet thuong, tang cholesterol mau, suy giam he thong mien dich. Hon nua, đai thao đuong lam tang su hinh thanh goc tu do. Vitamin C giup co the kiem soat đuong, hoat đong cua goc tu do, giam su tich tu sorbitol noi bao, va uc che su gan ket cua glucose voi protein (su glycosyl hoa). Su tich tu sorbitol va su glycosyl hoa co lien quan rat nhieu đen cac bien chung cua đai thao đuong, nhat la cac bien chung ve mat va than kinh.


= Sorbitol va cac bien chung đai thao đuong =
Sorbitol la mot san pham phu đuoc hinh thanh trong qua trinh chuyen hoa glucose duoi su ho tro cua men aldose reductase. O nhung nguoi khong bi đai thao đuong, mot khi sorbitol sinh ra se đuoc tiep tuc chuyen hoa thanh fructose nho men polyol-dehydrogenase. Su chuyen hoa thanh fructose nay giup sorbitol đuoc tong xuat ra khoi te bao khi nong đo tang cao. Nhung khong may la nhung benh nhan đai thao đuong nong đo đuong huyet tang cao nen sorbitol tich tu ngay cang nhieu trong te bao va đong vai tro chu yeu len su phat trien cac bien chung. Chung ta co the hieu vai tro đo thong qua viec xem xet su lien quan giua sorbitol va su hinh thanh đuc thuy tinh the. Thuy tinh the mac du khong co mach mau nuoi nhung lai la mot mo chuyen hoa tich cuc va bien đoi khong ngung suot cuoc đoi. Tang đuong huyet gay tang tich tu sorbitol tu glucose. Vi sorbitol hau nhu khong tham qua mang thuy tinh the va thieu men polyol-dehydrogenase nen sorbitol tich tu voi nong đo ngay cang cao, va nong đo nay khong thuyen giam ngay ca khi glucose mau ve binh thuong. Ket qua la nuoc bi keo vao trong te bao trong thuy tinh the đe duy tri su can bang ap suat tham thau. Khi nuoc bi keo vao trong, te bao phai phong thich nhieu phan tu nho nhu amino acid, inositol, glutathione, Niacin, Vitamin C, Mg va K đe can bang ap suat tham thau. Đay la nhung phan tu bao ve the thuy tinh tranh cac ton thuong, thieu chung the thuy tinh tro nen nhay cam hon, cac soi protein mong manh bi mat đo trong suot va đuc thuy tinh the hinh thanh.
Cac thuoc chuyen dung uc che tich tu sorbitol thuong co nhieu đoc tinh. Nguoc lai, Vitamin C het suc an toan va huu hieu trong viec giam nong đo sorbitol. Co the su dung Vitamin C lieu thap 100 mg hang ngay, nhung thuong nguoi ta dung 1.000 mg/ngay co the binh thuong hoa nong đo sorbitol trong te bao hong cau, trong mot nghien cuu ngau nhien, mu đoi 30 ngay.


= Uc che su Glycosyl hoa =
Su glycosyl hoa la su gan ket glucose voi protein, dan đen nhung thay đoi ve cau truc va chuc nang cua nhieu protein trong co the. O benh nhan đai thao đuong co su glycosyl hoa qua muc cua albumin va cac protein cua hong cau, cua the thuy tinh va cua bao myelin (bao soi than kinh). Su glycosyl hoa nay lam bien đoi cau truc va chuc nang cua cac te bao va mo lien quan va gop phan rat lon vao su hinh thanh cac bien chung cua đai thao đuong. Vi du, cac phan tu LDL bi glycosyl hoa (co nong đo cao tren benh nhan đai thao đuong) se khong đuoc gan ket voi LDL receptor hoac ngan chan su tong hop cholesterol o gan. Ket qua benh nhan đai thao đuong đien hinh bi tang cholesterol mau va tang nguy co xo vua đong mach đang ke.
May thay, Vitamin C lieu cao (1 - 3 g/ngay) lam giam đang ke su glycosyl hoa protein (co the giam 33% albumin bi glycosyl hoa).


Tham khao Lien ket ngoai Healing Thresholds — Nghien cuu ve vitamin C trong đieu tri benh tu ky. Luu tru ngay 26 thang 11 nam 2007 tai Wayback Machine tai healingthresholds.com
Bang sang che Hoa Ky so 5.278.189 — "Prevention and treatment of occlusive cardiovascular disease with ascorbate and substances that inhibit the binding of lipoprotein (a)", Cac nha phat minh: Matthias W. Rath va Linus C. Pauling
Vitamin C Luu tru ngay 1 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine tai Cuc Tieu chuan Thuc pham Anh quoc
Naidu K.A (2003). "Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview". Nutrition journal. Quyen 2. tr. 7. doi:10.1186/1475-2891-2-7. PMID 14498993.{{Chu thich tap chi}}:  Quan ly CS1: DOI truy cap mo nhung khong đuoc đanh ky hieu (lien ket)
Nhu cau ve vitamin C: Loi ich suc khoe toi uu voi qua lieu
For Doctors: Preparation of Vitamin C IV's — cua Andrew W. Saul, PhD. tai doctoryourself.com
Information regarding treatment of the Bird Flu with massive doses of ascorbate. — by Robert Cathcart, M.D. at orthomed.com