Rabindranath Tagore  (tieng Bengal: রবীনদরনাথ ঠাকুর,  , ten phien am la Ra-bin-đra-nat Ta-go, ten khai sinh Rabindranath Thakur, 7 thang 5 nam 1861 – 7 thang 8 nam 1941, biet danh: Gurudev, Kabiguru, va Biswakabi) la mot nha tho Bengal, triet gia Ba La Mon, nhac si va nha dan toc chu nghia nguoi An Đo đuoc trao Giai Nobel Van hoc nam 1913, tro thanh nguoi chau A đau tien đoat giai Nobel. Ong con la tac gia cua bai Quoc ca An Đo (Jana Gana Mana) va Bangladesh (Amar Sonar Bangla). Quoc ca cua Sri Lanka lay cam hung tu cac tac pham cua ong.
Tagore đa bat đau su nghiep khi moi 8 tuoi. Nam muoi sau tuoi, ong đa phat hanh nhung bai tho đang ke đau tien cua minh duoi but danh Bhanusimha ("Su tu Mat troi"), đuoc chinh quyen van hoc thu giu nhu nhung tac pham kinh đien đa mat tu ​​lau. Đen nam 1877, ong đa hoan thanh nhung truyen ngan va phim truyen hinh đau tien, đuoc xuat ban duoi ten that cua minh. La mot nguoi theo chu nghia nhan van, pho quat, quoc te va chong chu nghia dan toc hang hai, ong đa to cao An Đo thuoc Anh va ung ho đoc lap khoi Anh. Di san cua ong cung ton tai trong to chuc do ong thanh lap, Đai hoc Visva-Bharati.
Tagore đa hien đai hoa nghe thuat cua nguoi Bengal bang cach bo qua cac hinh thuc co đien cung nhac va chong lai su khat khe ve ngon ngu. Tieu thuyet, cau chuyen, bai hat, bo phim khieu vu va tieu luan cua ong the hien tinh than dan toc va dan chu sau sac, tinh than nhan van cao ca va tinh chat tru tinh triet li nong đuom. Gitanjali (Cung cap bai hat), Gora (Cong bang) va Ghare-Baire (Nha va The gioi) la nhung tac pham noi tieng nhat cua ong, va nhung cau tho, truyen ngan va tieu thuyet cua ong đa đuoc hoan nghenh, chu nghia tu nhien, va chiem nghiem khong tu nhien. Cac tac pham cua ong đuoc hai quoc gia chon lam quoc ca: Jana Gana Mana cua An Đo va Amar Shonar Bangla cua Bangladesh. Quoc ca Sri Lanka đuoc lay cam hung tu tac pham cua ong. 


Tieu su = Gia đinh =

Ho ban đau cua gia đinh Tagore la Kushari. Gia đinh Tagore la nhung nguoi Rarhi Brahmin va ban đau thuoc ve mot ngoi lang ten la Kush o quan ten la Burdwan o Tay Bengal. Nha viet tieu su Rabindra Kumhat Mukhopadhyaya đa viet trong trang thu hai cua tap đau tien cua cuon sach co ten "Rabindrajibani O Rabindra Sahitya Mitcheshika" rang, "Nguoi Kushari la hau due cua Deen Kushari, con trai cua Bhatta Narayana; Kush (o Burdwan zilla) boi Maharaja Kshitisura, ong tro thanh thu linh cua lang va đuoc biet đen voi cai ten Kushari." 


= Thoi tho au =
Tagore sinh tai Kolkata, Tay Bengal, An Đo trong mot gia đinh đang cap Ba La Mon tri thuc truyen thong o nhieu linh vuc. Bay gio, Calcutta la trung tam gioi tri thuc cua An Đo. Cha ong la Debendranath Tagore, mot nha triet hoc va hoat đong xa hoi noi tieng, tu lau ong muon con minh tro thanh luat su nhung Tagore khong thich. Du vay Tagore van đuoc hun đuc trong mot moi truong van hoa rat uu viet. Khi đi hoc, ong đuoc hoc tat ca tren moi linh vuc nhung ong thich nhat tho ca, tieu thuyet va kich.


= Shelaidaha: 1878–1901 =

Nam 1890, sau khi truong thanh, Tagore bat đau quan ly đien trang rong lon cua cha ong minh tai Shelaidaha (ngay nay la mot vung cua Bangladesh); ong, vo va cac con chuyen đen đo vao nam 1898. Tagore đa phat hanh tap tho Manasi (1890), mot trong so nhung tac pham noi tieng nhat cua ong. Ong đa thu thap hau het cac khoan tien thue đat va chuc phuc cho dan lang, nhung nguoi lan luot ton vinh ong bang nhung bua tiec thinh thoang dung com kho va sua chua. Ong gap Gagan Harkara, qua đo ong lam quen voi Baul Lalon Shah, nguoi co nhung bai hat dan gian anh huong rat lon đen Tagore. Tagore đa lam viec đe pho bien cac bai hat cua Lalon. Thoi ky 1891–1895, thoi ky Sadhana cua Tagore, đuoc đat theo ten mot trong nhung tap chi cua ong, la mot trong nhung tac pham co an tuong lon nhat cua ong; trong nhung nam nay, ong đa viet hon mot nua cau chuyen Galpaguchchha gom ba tap. Nhung cau chuyen mia mai va nghiem trong cua no đa kiem tra su ngheo kho đay thach thuc cua mot vung nong thon ly tuong hoa o Bengal.


= Chuyen đen Santiniketan: 1901–1932 =

Nam 1901, Tagore chuyen đen Santiniketan đe tim mot đao trang voi phong cau nguyen bang đa cam thach. Cha ong mat nam 1905. Ong nhan đuoc cac khoan thanh toan hang thang nhu mot phan cua tai san va thu nhap cua minh tu Maharaja o Tripura, ban đo trang suc cua gia đinh ong, ngoi nha go ben bo bien o Puri va 2.000 rupee vo chu trong tien ban quyen sach. Ong đa co đuoc nhung nguoi đoc tieng Bengal va nuoc ngoai nhu nhau; ong đa xuat ban Naivedya (1901) va Kheya (1906) va dich tho thanh tho tu do. Ong đa tu choi tuoc Hiep si (knight) cua Hoang gia Anh đe phan đoi cuoc Tham sat Jallianwala Bagh tai Amritsar nam 1919 ma linh Anh đa na sung vao nhom thuong dan tu tap khong vu trang, giet hon 500 nguoi đan ong, phu nu va tre em vo toi.
Quan điem ve giao duc dan đua ong thanh lap truong cua minh, goi la Brahmacharyashram (brahmacaryasrama, trung tam giu gioi Pham hanh, brahmacarya), tai Santiniketan o Tay Bengal nam 1901, noi cha ong đe lai manh đat cho ong lam tai san. Sau nam 1921, truong nay tro thanh Đai hoc Vishwa-Bharti va đat duoi quyen quan ly cua chinh phu An Đo tu nam 1951.


= Cuoi đoi: 1932–1941 =

Trong nhung nam cuoi đoi, Tagore đa danh nhieu thoi gian hon cho khoa hoc. Su ton trong cua ong đoi voi cac đinh luat khoa hoc va su kham pha cua ong ve sinh hoc, vat ly va thien van hoc đa truyen cam hung cho tho ong, trong đo the hien chu nghia tu nhien rong lon va tinh chan thuc. Ong đua qua trinh khoa hoc, tuong thuat cua cac nha khoa hoc vao cac cau chuyen trong Se (1937), Tin Sangi (1940) va Galpasalpa (1941). 5 nam đo cua ong đuoc đanh dau bang noi đau man tinh va hai thoi gian dai bi benh. Nhung đieu nay bat đau khi Tagore mat y thuc vao cuoi nam 1937; Ong đa bi hon me va gan chet mot thoi gian. Đieu nay đa đuoc tiep noi vao cuoi nam 1940 boi mot hien tuong tuong tu, tu đo ong khong bao gio hoi phuc. Tho tu nhung nam thang đinh cu nay la mot trong nhung tac pham hay nhat cua ong. 
Sau mot thoi gian đau đon keo dai, Tagore qua đoi vao ngay 7 thang 8 nam 1941, o tuoi tam muoi; ong qua đoi khi o trong mot phong tren lau cua biet thu Jorasanko ma ong đa lon len. Ngay đo van con đuoc nho đen. A. K. Sen, anh trai cua uy vien bau cu đau tien, đa nhan đuoc mot bai tho tu Tagore vao ngay 30 thang 7 nam 1941, đo la bai tho cuoi cung cua ong.


Cac cuoc gap go cua Tagore Co rat nhieu nha van, hoc gia, kich tac gia,... thuong xuyen đen nha Tagore đe đam luan van đe, to chuc hoa nhac, dien kich... Trong khoang thoi gian tu nam 1878 đen nam 1932, Tagore đa đat chan toi hon 30 quoc gia tren nam luc đia. Vao nam 1930, tai mot hoi nghi dien ra o Đuc, Tagore đa gap go va noi chuyen voi nha khoa hoc Albert Einstein. 

Ngoai ra, Tagore cung đuoc biet đen tai Viet Nam qua chuyen tham Viet Nam vao nam 1929, đuoc pho bien qua gioi bao chi.


Tac pham Đuoc biet đen chu yeu ve nhung bai tho cua minh, Tagore đa viet tieu thuyet, tieu luan, truyen ngan, phim truyen hinh, va hang ngan bai hat. Trong van xuoi cua Tagore, truyen ngan cua ong co le đuoc đanh gia cao nhat; ong thuc su co cong voi viec bat nguon tu phien ban tieng Bengal cua the loai nay. Cac tac pham cua ong thuong đuoc chu y vi tinh chat nhip nhang, lac quan va tru tinh. Nhung cau chuyen nhu vay chu yeu muon tu cuoc song cua nhung nguoi binh thuong. Ong viet tu truyen. Cuoc tro chuyen ngan cua ong voi Einstein, "Luu y ve ban chat cua thuc te", đuoc đua vao nhu mot phu luc cho phan sau. Nhan dip sinh nhat lan thu 150 cua Tagore, mot tuyen tap (co ten Kalanukromik Rabindra Rachanabali) trong tong so cac tac pham cua ong hien đang đuoc xuat ban bang tieng Bengal theo thu tu thoi gian. Đieu nay bao gom tat ca cac phien ban cua moi tac pham va đien vao khoang tam muoi tap. 
Nam 2011, Nha xuat ban Đai hoc Harvard đa hop tac voi Đai hoc Visva-Bharati đe đanh dau ky niem 150 nam ngay sinh cua Tagore bang mot tac pham cua ong.


= Kich =
Kinh nghiem cua Tagore voi kich bat đau khi ong muoi sau tuoi, voi anh trai Jyotirindranath. Ong đa viet tac pham kich tinh đau tien cua minh khi ong hai muoi tuoi - Valmiki Pratibha, đuoc bieu dien tai biet thu cua Tagore. Tagore tuyen bo rang cac tac pham cua ong đa tim cach noi ro "vo kich cua cam giac chu khong phai hanh đong". Nam 1890, ong đa viet Visarjan (ban chuyen the tu tieu thuyet Rajarshi cua ong), đuoc coi la bo phim hay nhat cua ong. Trong ngon ngu goc cua tieng Bengal, cac tac pham nhu vay bao gom cac o phu phuc tap va cac đoan đoc thoai mo rong. Sau đo, cac bo phim cua Tagore đa su dung cac chu đe triet hoc va ngu ngon nhieu hon.


= Truyen ngan =

Tagore bat đau su nghiep cua minh bang truyen ngan vao nam 1877, khi ong chi moi muoi sau tuoi voi "Bhikharini" ("Nguoi phu nu an xin"). Voi đieu nay, Tagore đa phat minh mot cach hieu qua the loai truyen ngan tieng Bengal. Bon nam tu 1891 đen 1895 đuoc goi la thoi ky "Sadhana" cua Tagore (đuoc đat ten theo mot trong nhung tap chi cua Tagore). Thoi ky nay co chua mot trong nhung cau chuyen hay nhat cua Tagore, mang lai hon mot nua cau chuyen trong Galpaguchchha gom ba tap, ma ban than no la mot tap hop cua tam muoi bon cau chuyen. Nhung cau chuyen nhu vay thuong the hien su phan anh cua Tagore ve moi truong xung quanh, ve nhung y tuong hien đai va thoi trang, va ve nhung cau đo tam tri thu vi (ma Tagore thich thu nghiem tri tue cua minh). Tagore thuong lien ket nhung cau chuyen đau tien cua minh (chang han nhu nhung cau chuyen cua thoi ky "Sadhana") voi su phan khich cua suc song va tinh tu phat; nhung đac điem nay co moi lien he mat thiet voi cuoc song cua Tagore tai cac ngoi lang chung, trong so nhung noi khac, Patisar, Shajadpur va Shilaida trong khi quan ly cac vung đat rong lon cua gia đinh Tagore. O đo, ong đa theo doi cuoc song cua nhung nguoi ngheo va dan thuong o An Đo. Nhieu truyen Galpaguchchha đuoc viet trong thoi ky Sabuj Patra cua Tagore tu 1914 đen 1917, cung đuoc đat theo ten cua mot trong nhung tap chi ma Tagore bien tap va đong gop rat nhieu.


= Tieu thuyet =
Tren binh dien quoc te, Gitanjali (tieng Bengal:গীতাঞজলি) la tap tho noi tieng nhat cua Tagore, ong đa đuoc trao giai thuong Nobel ve van hoc nam 1913. Tagore la nguoi đau tien khong phai nguoi chau Au nhan giai thuong Nobel ve van hoc va khong phai la nguoi chau Au thu hai nhan giai thuong Nobel sau Theodore Roosevelt.
Ben canh Gitanjali, cac tac pham đang chu y khac bao gom Manasi, Sonar Tori ("Thuyen vang"), Balaka ("Ngong hoang" - tua đe la mot phep an du cho cac linh hon di cu).
Sau nay, voi su phat trien cua nhung y tuong thi ca moi o Bengal - nhieu nguon goc tu nhung nha tho tre đang tim cach pha vo phong cach cua Tagore - Tagore tiep thu nhung khai niem tho moi, cho phep ong phat trien them mot ban sac đoc đao. Vi du ve đieu nay bao gom Chau Phi va Camalia, mot trong nhung bai tho sau nay đuoc biet đen nhieu hon.


= Nhung bai hat =

Tagore la mot nha soan nhac tai ba voi khoang 2.230 bai hat. Cac bai hat cua ong đuoc biet đen voi ten Rabindrasangit ("Nhung bai hat cua Tagore"), no hoa nhap mot cach troi chay vao van hoc cua ong, hau het cac bai tho hay cac phan cua tieu thuyet, truyen hay vo kich đeu đuoc viet loi. Nam 1971, Amar Shonar Bangla tro thanh quoc ca cua Bangladesh. No đa đuoc viet - tro treu thay - đe phan đoi su Phan chia vung Bengal nam 1905 doc theo đuong xa: cat đut phan lon nguoi Hoi giao Đong Bengal khoi Tay Bengal do An Đo giao thong tri la đe ngan chan mot cuoc tam mau trong khu vuc. Tagore đa xem phan vung nay la mot ke hoach xao quyet đe ngan chan phong trao đoc lap, va ong nham muc đich khoi day su thong nhat cua nguoi Bengal va chu nghia cong san tar. Jana Gana Mana đuoc viet bang shadhu-bhasha, mot dang tieng Phan cua tieng Bengal, va la ban đau tien trong nam kho tho cua bai thanh ca Brahmo Bharot Bhagyo Bidhata ma Tagore sang tac. No đuoc hat lan đau tien vao nam 1911 tai mot phien hop tai Calcutta cua Quoc hoi An Đo va đuoc Hoi đong lap hien cua Cong hoa An Đo thong qua vao nam 1950 lam quoc ca cua no.


Su nghiep chinh tri Tagore phan đoi chu nghia đe quoc va ung ho nhung nguoi theo chu nghia dan toc An Đo, va nhung quan điem nay lan đau tien đuoc tiet lo trong Manast. Ong đa van đong phong trao Swadeshi; ong đa khien trach no trong The Cult of the Charkha, mot bai tieu luan soi noi nam 1925. Ong keu goi quan chung tranh su đan ap va thay vao đo tim kiem su tu giup đo va giao duc, va ong thay su hien dien cua chinh quyen Anh la mot "trieu chung chinh tri cua benh xa hoi cua chung ta". Ong đa duy tri quan điem rang, ngay ca đoi voi nhung nguoi o muc cuc đoan cua ngheo đoi, "khong the co cau hoi ve cach mang mu quang"; tot hon la no la mot "nen giao duc on đinh va co muc đich."
Quan điem nhu vay đa lam phan no nhieu nguoi. Ong đa thoat khoi nhieu vu am sat va suyt thiet mang boi nhung nguoi nuoc ngoai An Đo trong thoi gian o trong mot khach san o San Francisco vao cuoi nam 1916; am muu that bai khi nhung ke am sat ong tranh cai nhau. Tagore đa viet nhung bai hat ton sung phong trao đoc lap cua An Đo. Hai trong so cac tac pham mang tinh chinh tri hon cua Tagore, "Chitto Jetha Bhayshunyo" ("Truong hop tam tri khong so hai") va "Ekla Chalo Re", ve sau đuoc Gandhi ua chuong.


Anh huong va di san Hang nam, nhieu su kien vinh danh Tagore: Kabipranam, ky niem ngay sinh cua ong, đuoc to chuc boi cac nhom rai rac tren toan cau; Le hoi Tagore hang nam đuoc to chuc tai Urbana, Illinois (Hoa Ky); Rabindra Path Parikrama, cuoc đi bo hanh huong tu Kolkata đen Santiniketan; va nhung bai tho cua ong, đuoc to chuc vao nhung ngay ky niem quan trong. Van hoa cua nguoi Bengal co nhieu di san: tu ngon ngu va nghe thuat đen lich su va chinh tri. Amartya Sen coi Tagore la mot "nhan vat o đia vi cao chot vot", mot "nha tu tuong đuong đai co lien quan sau sac va nhieu mat". Ban goc tieng Bengal cua Tagore, nam 1939 Rabindra Rachanavali, đuoc phong thanh la mot trong nhung kho tang van hoa vi đai nhat cua quoc gia, va ong đuoc gioi thieu trong mot vai tro khiem ton hop ly: "nha tho vi đai nhat An Đo đa tung san sinh".
Danh tieng cua Tagore vang khap chau Au, Bac My va Đong A. Ong la nguoi đong sang lap Truong Đai hoc Dartington, mot to chuc hop tac tien bo; O Nhat Ban, ong đa anh huong đen nhung nhan vat nhu nguoi đoat giai Nobel Yasunari Kawabata. O Viet Nam thoi thuoc đia, Tagore đa co vu tinh than hoat đong khong ngung nghi cua nha van va nha bao cap tien Nguyen An Ninh. Cac bai bao cua Tagore đa đuoc dich sang tieng Anh, tieng Ha Lan, tieng Đuc, tieng Tay Ban Nha va cac ngon ngu chau Au khac cua nha khoa hoc nguoi Sec Vincenc Lesny, nguoi đoat giai Nobel Phap Andre Gide, Nha tho Nga Anna Akhmatova, cuu Thu tuong Tho Nhi Ky Bulent Ecevit, va nhung nguoi khac. Tai Hoa Ky, cac bai giang cua Tagore, đac biet la cac bai giang nam 1916-1917, đa đuoc tham du rong rai va đuoc hoan nghenh nhiet liet. Mot so tranh cai lien quan đen Tagore, co the la hu cau, đa pha huy su noi tieng va doanh so cua ong o Nhat Ban va Bac My sau cuoi nhung meme nam 1920, ket luan voi "nhat thuc toan phan" cua ong ben ngoai xu Bengal. Tuy nhien, mot su ton kinh tiem an cua Tagore đa đuoc phat hien boi mot Salman Rushdie đang kinh ngac trong chuyen đi đen Nicaragua.


Trong van hoa đai chung Trong bo phim tieng Bengal cua Sukanta Roy, Chhelebela (2002), Jisshu Sengupta đong vai Tagore.
Trong bo phim tieng Bengal cua Bandana Mukhopadhyay Chirosakha He (2007) Sayandip Bhattacharya đong vai Tagore.
Trong bo phim tai lieu tieng Bengal cua Rituparno Ghosh, Jeevan Smriti (2011) Samadarshi Dutta đong vai Tagore.
Trong bo phim tieng Bengal cua Suman Ghosh, Kadambari (2015) Parambrata Chatterjee đong vai Tagore.


Xem them Gia đinh Tagore
Debendranath Tagore
Rathindranath Tagore


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


Nguon = So cap =


= Thu cap =
Bai viet

Sach

Khac


= Van ban =
Thought Relics, Internet Sacred Text Archive


Đoc them Lien ket ngoai Gitanjali hoac tai [1] (tieng Anh)
Mot so tac pham cua Tagore tai Du an Gutenberg (tieng Anh)
Tam tinh hien dang Luu tru ngay 15 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine, ban dich The Gardener cua Đo Khanh Hoan (hoac tai [2] Luu tru ngay 1 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine) (đen bai 67)
Tuyen duong cua Vien Han lam Thuy Đien
Đai hoc Vishwa-Bharti