Malcolm Timothy Gladwell CM (sinh ngay 3 thang 9 nam 1963) la mot nha bao, tac gia, va dien gia goc Canada sinh ra tai Anh. Ong la mot cay but cua bao The New Yorker tu nam 1996. Tinh đen hien tai, ong đa viet 5 cuon sach: Điem Bung Phat: Lam the nao nhung đieu nho be tao nen khac biet lon lao?(2000); Trong Chop Mat: Suc manh cua viec nghi ma khong can suy nghi (2005); Nhung Ke Xuat Chung: Cai nhin moi la ve nguon goc cua thanh cong (2008); Chu Cho Nhin Thay Gi: Lat tay nhung goc khuat trong cuoc song xa hoi (2009) - đay la mot tap hop cua cac bai bao Malcolm tam đac nhat; va David va Goliath: Cuoc đoi đau kinh đien va nghe thuat đon nga nhung ga khong lo (2013). Tat ca nam cuon sach đeu tro thanh Best-Seller - nam trong danh sach Ban Chay Nhat cua The New York Times. Ben canh đo, ong cung la nguoi chu tro cua podcast (cuoc hoi đam) Xet lai Lich su.
Sach va bai viet cua Gladwell thuong tiep can va giai quyet vao nhung moi lien he đay bat ngo, an sau nhung su viec trong xa hoi va cac nghien cuu khoa hoc xa hoi. Ong cung thuong xuyen đao sau, mo rong y nghia, ung dung cua cac nghien cuu li thuyet, hoc thuat, đac biet la trong linh vuc xa hoi hoc, tam ly hoc, va tam ly hoc xa hoi. Gladwell đuoc trao cho Huan chuong Canada - Huan chuong cao quy thu hai cua Canada vao ngay 30 thang 6 nam 2011.


Thoi nien thieu Gladwell sinh ra o Southampton, Hampshire, Anh. Me cua ong la Joyce Gladwell, mot nha tam ly sinh ra tai Jamaica. Cha cua ong la Graham Gladwell la mot giao su toan hoc tu Kent, Anh.
Gladwell tung cho biet, me ong đong vai tro guong mau cua mot tac  gia đoi voi chinh ong. Khi ong len 6, gia đinh ong chuyen tu Southampton toi Elmira, Ontario, Canada.
Ngay tu đau, cha cua Gladwell đa nhan ra con trai minh la mot cau be tu duy đoc lap đoc đao, va đay tham vong. Khi Malcolm 11 tuoi, cha cua ong - mot giao su Toan hoc va Ky thuat tai truong Đai hoc cua Waterloo, đa cho phep con trai minh lang thang xung quanh khuon vien truong đai hoc minh giang day. Chinh đieu ay đa thoi bung niem ham đoc sach va su yeu thich thu vien cua cau be. Vao mua xuan nam 1982, Gladwell thuc tap tai Trung tam Bao chi Quoc gia Hoa Ky tai Washington, D. C. Ong tot nghiep nganh Lich su cua Đai hoc Trinity, Toronto, nam 1984.


Su nghiep Điem so tot nghiep cua Gladwell tai truong đai hoc khong đuoc tot cho lam, nhu Gladwell tung đe cap: "đai hoc khong phai la... quang thoi gian hieu qua đe nang cao tri thuc đoi voi ban than toi"), vi vay ong quyet đinh đi vao nganh quang cao. Sau khi bi khuoc tu boi tat ca cac cong ty quang cao minh ung tuyen, ong chap nhan vi tri viet bao tai to The American Spectator va chuyen đen bang Indiana. Sau đo, ong đa viet cho to Insight on the News, tap chi thuoc ve Giao hoi Thong nhat cua Sun Myung Moon. Nam 1987, Gladwell bat đau phu trach mang kinh doanh va khoa hoc cho to Washington Post, ong lam viec tai to bao nay cho đen nam 1996. Trong mot bai viet giai thich ve quy tac 10.000 gio ma ong đe cap trong a, Gladwell viet: "toi tung la mot ke het thuoc chua o thoi điem bat đau, va toi cam thay minh giong nhu mot chuyen gia o thoi điem cuoi cung. Phai mat đen 10 nam - chuan la quang thoi gian dai nhu the đay."
Khi Gladwell bat đau lam tai to The New Yorker vao nam 1996, ong muon "khai pha cac nghien cuu hoc thuat hien tai cho nhung đieu an sau ben trong van vat (insights), tong quat thanh li luan, huong đi hoac la truyen cam hung". Chu đe đau tien ma ong đuoc giao viet la ve thoi trang. Thay vi viet ve thoi trang cao cap, Gladwell đa chon mot nguoi đan ong san xuat ao thun, ong viet: "viec viet ve mot nguoi san xuat ra chiec ao thun gia 8 đo se thu vi hon so voi viec viet ve mot bo canh gia 100000 đo. Y toi la, ban va toi co the san xuat mot bo canh gia tram ngan đo, nhung viec san xuat mot chiec ao thun 8 đo – no kho khan hon nhieu."
Gladwell tro nen noi tieng voi hai bai viet tren to New Yorker nam 1996: "Điem Bung Phat" va "The Coolhunt" Hai bai viet sau nay đa tro thanh nen tang cho cuon sach đau tien cua Gladwell: Điem Bung Phat (The Tipping Point) - quyen sach mang ve cho ong 1 trieu đo. Ong van tiep tuc viet cho The New Yorker. Vao thang 7 nam 2015, ong la chu đe đuoc đe cap nhieu lan trong ban tin New Yorker cua Henry Finder. Gladwell cung tung la mot bien tap vien cho to Grantland, mot bao the thao đien tu, trang web đuoc tao boi cuu binh luan vien cua ESPN - Bill Simmons.


Tac pham Sau su thanh cong cua Gladwell voi 5 cuon sach ke tren. Vao thang 10 nam 2019, ong đa cho ra mat cuon sach thu 6 voi tua đe tieng Viet la: Đoc Vi Nguoi La: Đieu ta nen biet ve nhung nguoi khong quen biet. Hien nay ca sau cuon sach đa đuoc dich va xuat ban chinh thuc boi NXB The Gioi va đuoc cung cap boi Alpha Books.
Khi đuoc hoi ve qua trinh viet sach, ong noi: "Co hai đieu toi quan tam tuong đuong. Mot la thu thap nhung cau chuyen thu vi, va đieu kia la thu thap cac nghien cuu thu vi. Con thu ma toi đang tim kiem la nhung gi tuong đong giua chung".


= Điem Bung Phat =
Cam hung đau tien cho cuon sach đau tay Điem Bung Phat đen tu đot an xa toi pham bat ngo o thanh Pho New York. Ong muon cuon sach co mot suc hap dan lon hon chu khong chi la toi pham, va ong đa tim ra cach viet ve hien tuong nay bang cach giai thich mot hien tuong tuong tu qua lang kinh cua dich te hoc. Khi Gladwell la mot phong vien cua to Washington Post, ong tung phu trach chu đe ve đai dich AIDS. Ong bat đau chu y đen chu đe "cac benh dich la la nhu the nao", va tu đo ong nhan ra mot nha dich te hoc "co mot goc nhin khac ve the gioi". Thuat ngu "điem bung phat" cung xuat phat tu nganh dich te hoc, đo la thoi điem khi virus đat đen luong nhat đinh - luong toi han va bat đau lay lan o mot ty le cao hon nhieu.


= Chu Cho Nhin Thay Gi? =
Đay la cuon sach thu tu cua Gladwell đuoc xuat ban vao ngay 20 nam 2009. Chu Cho Nhin Thay Gi la tap hop nhung bai phong su ma Gladwell tam đac nhat tren to The New Yorker tu khi ong tro thanh mot nha bao nam 1996. Điem tuong đong giua cac bai viet tuong nhu chang điem chung gi nay la: Gladwell đang dan dat chung ta nhin the gioi qua con mat cua nhung nguoi khac, tieu bieu nhat la duoi goc nhin cua mot giong loai khac - mot chu cho.


= Đoc Vi Nguoi La =
Cuon sach thu sau cua Gladwell đuoc coi la chuyen phieu luu tri tue kinh đien, thu ma đa tro thanh thuong hieu cua ong. Trong cuon sach nay, Gladwell đem toi mot hanh trinh đay thu thach va đa chieu cho nguoi đoc khi cung ong xem xet lai lich su, tam ly va cac vu xi cang đan hien huu tren cac phuong tien đai chung. Ke tu sau cuon sach David va Goliath, ong moi lai cho ra đoi mot cuon sach huong dan nghet tho trong nhung thoi đai hon mang.


= Cac bai phong su le =
Trong mot bai viet thang 7 nam 2002 tren to The New Yorker Gladwell đa đua ra khai niem ve "Tai nang Huyen thoai" (The Talent Myth) ma cac cong ty va to chuc cho la khong chinh xac. Nghien cuu nay đieu tra cac ky thuat quan ly va quan tri khac nhau ma cac cong ty - ca cac cong ty chien thang va thua cuoc, đa su dung. Ong cho rang quan niem sai lam duong nhu la do quan ly va đieu hanh đa qua voi vang trong phan loai nhan vien khi chua co đu ho so, thong tin ve qua trinh lam viec va do đo quyet đinh qua som. Nhieu cong ty tin tuong vao quyet đinh thuong luong va thang chuc cho cac nhan vien "ngoi sao" hon han cac nhan vien khac. Tuy nhien, voi su gia tang nhanh chong cua nhung nguoi lao đong thieu kinh nghiem va thieu su đanh gia sau sat ve su the hien khi lam viec, su thang chuc thuong thuc hien khong chinh xac, đua nhan vien vao nhung vi tri ma ho khong nen co va giup nhung nhan vien đa giau kinh nghiem lai cang giau kinh nghiem. Ong cung chi ra rang theo he thong nay, nhung nguoi co tinh cach yeu ban than, nhung nguoi nhan cach ai ky, co nhieu kha nang leo len thang bac cao trong to chuc va xa hoi. Co hai loai ai ky, loai thu nhat thay thoa man hon khi đat thanh tuu va it tu trach khi that bai so voi nguoi khac; loai thu hai thay minh luon luon yeu kem. Chinh vi the ho leo đuoc len thang bac cao, va khi đat đuoc vi tri cao, ca hai loai nguoi ai ky nay se tro thanh cac nha quan ly toi te nhat va he thong tang thuong cho cac "ngoi sao" se lam cong ty tro nen toi te hon. Gladwell cho rang cac cong ty đat thanh cong dai han nhat la nhung cong ty đat viec khen thuong bang trai nghiem len tren het moi thu va đoi hoi thoi gian dai hon đe thang chuc cho nhan vien.


Đon nhan cua cong chung = Tich cuc =
Điem Bung Phat nam trong bang xep hang nhung tua sach hay nhat the ky đanh gia boi khach hang tren trang Amazon.com, bang xep hang cua The A.V. Club, The Guardian, va The Times. No cung la cuon sach Phi hu cau ban chay thu 5 trong thap ky cua Barnes and Nobles.
Cuon Trong Chop Mat (Blink) nam trong nhung cuon sach ban chay nhat nam 2005 cua tap chi Fast Company. No cung cuon Phi hu cau đuoc đoc gia yeu thich thu 5 tren Amazon va lot top cac cuon sach Phi hu cau hay nhat cua The Christian Science Monitor nam 2005. Khong chi la cuon sach thoi vu, no cung lot vao top 50 cuon sach đuoc đoc gia yeu thich nhat thap ky cua Amazon.
Nhung Ke Xuat Chung la cuon sach ban chay nhat theo to New York Times trong 11 tuan lien va la 1 trong 10 cuon hay nhat đanh gia boi tap chi Time va to San Francisco Chronicle nam 2008.
Trong bai review cuon Trong Chop Mat - Blink, The Baltimore Sun goi Gladwell la "nha bao thuan chat My nhat ke tu Tom Wolfe". Farhad Manjoo tai to Salon mo ta cuon sach la "mot niem vui that su. Nam trong tac pham hay nhat cua Gladwell, Trong Chop Mat tran ngap nhung su that sau sac đang ngac nhien ve the gioi cua chung ta, va chinh ban than chung ta." To The Economist goi Nhung Ke Xuat Chung la "mot tac pham loi cuon chua đung thong điep he trong". David Leonhardt đa viet trong New York Times Book Review: "Trong mot the gioi sach Phi hu cau rong lon, Malcolm Gladwell gan nhu la tai nang duy nhat ton tai đen hom nay" va Nhung Ke Xuat Chung "buoc ban phai suy nghi nghien ngam nhung ly thuyet đay sang tao cua no nhieu ngay sau đo". Ian Sample nhan xet tren to The Guardian: "Mang lai voi nhau, cac manh tao thanh mot choi ho so cua Gladwell nghe thuat. Đo la chieu sau cua minh đe nghien cuu va ro rang trong lap luan cua minh, nhung no la chieu rong cua đoi tuong, ong ap dung cho chinh minh đo la that su an tuong."


= Tieu cuc =
Gladwell đuoc nhung nha phe binh mieu ta nhu mot tac gia co thien huong đon gian hoa. The New Republic goi chuong cuoi cung cua Nhung ke xuat chung la "khong the bi lay chuyen boi bat cu suy nghi phan bien nao" va cho rang Gladwell tin vao "mot giai thoai hoan hao chung minh cho mot quy luat ky quac". Gladwell cung đa bi chi trich cho ong nhan manh vao bang chung giai thoai (anecdotal evidence) hon nghien cuu đe ho tro ket luan cua minh. Maureen Tkacik va Steven Pinker khong thua nhan va thach thuc tinh toan ven trong cach tiep can cua Gladwell. Ngay ca khi Steven Pinker ca ngoi ve phong cach viet va noi dung cua Gladwell, tom luoc ve Gladwell nhu "mot tieu thien tai - ke đa vo thuc chung minh đuoc su may rui cua ly thuyet thong ke", Pinker cung cao buoc Gladwell nhu "ke mac loi suy luan hai anh đao nhung giai thoai, nguy bien post-hoc va phan đoi gia" trong cuon Nhung Ke Xuat Chung.
Mot sai lam cua Gladwell la nham khai niem "vecto rieng" (eigenvalue) thanh "igon value", Pinker chi trich su thieu chuyen mon nay nhu sau: "toi se đat ten cho loi nay la "Van đe Igon Value": khi mot tac gia viet ve mot van đe chuyen mon va can phong van chuyen gia, anh ta thuong co khuynh huong nhan xet khai quai lai theo kieu gian đon sao rong, cun hoac sai lam." Mot cay but cua to The Independent, bat loi Gladwell đua ra nhung su that ngam hieu qua "de thay". To The Register phe phan Gladwell lap luan dua tren moi lien he va tuong đong qua yeu va binh luan rang Gladwell co "ac cam voi thuc te", ho viet them: "Gladwell đa gay dung su nghiep bang cach đua ra nhung su that gian đon, sao rong cho nguoi khac, to ve no voi ngon tu hoa my va voi cac phuong phap khoa hoc an tuong." Đong quan điem, to The New Republic goi ong la "Tac gia viet Truyen co tich co Luong hau hinh nhat nuoc My". Cach tiep can van đe cua Gladwell con đuoc cham biem boi trang web truc tuyen "The Malcolm Gladwell Book Generator".

Nam 2005, Gladwell nhan đuoc 45 nghin đo tu viec dien thuyet. Nam 2008, ong co "khoang 30 bai phat bieu mot nam — nhieu bai đang gia hang chuc ngan đo la, mot so bai mien phi", theo mot ho so o tap chi New York. Nam 2011, ong co 3 buoi noi chuyen voi cac doanh nhan trong tour dien thuyet đen vung Ba bang đuoc to chuc boi Ngan hang My. Cac chuong trinh, đuoc mang ten "Dien đan cac doanh nghiep nho cua Ngan hang My: Cuoc noi chuyen voi Malcolm Gladwell" ("Bank of America Small Business Speaker Series: A Conversation with Malcolm Gladwell"). Paul Starobin, viet trong Columbia Journalism Review: "mau chot cua toan bo su kien co le nam o cho la no đa tao ra đuoc soi day ket noi giua mot thuong hieu mo nhat (ngan hang My) va mot thuong hieu đay loi cuon (mot nha bao đuoc biet đen nhu hinh mau cua nhung đieu thu vi)". Mot bai viet cua Clara Jeffrey tren to Washington Post đat ra nhung cau hoi: "Malcolm Gladwell - Phat ngon vien moi cua Ngan hang My?" Bien tap vien Clara Jeffrey cua to Mother Jones cho rang cong viec Gladwell lam cho Bank of America la mot "buoi pho bay te hai ve mat đao đuc". Sau đo, Gladwell đinh chinh ong khong he biet Bank of America lai "khoe khoang ve nhung cuoc noi chuyen cua minh" cho đen khi to Atlantic Wire gui mail cho ong. Gladwell noi:"Vua qua, toi co mot buoi noi chuyen ve su đoi moi voi nhung doanh nhan o Los Angeles, đuoc tai tro boi Bank of America. Nhung doanh nhan thich thu voi bai noi chuyen va yeu cau toi cung thao luan tai hai su kien nho khac - tai Dallas va su kien o D.C ngay hom qua. Khong co gi khac biet voi bat ky buoi bieu dien nao khac. Đo la chung muc moi thu. Toi chua tung đuoc yeu cau lam bat cu đieu gi khac va chua bao gio tuong tuong ve đieu gia khac."Nam 2012, chuong trinh 60 Phut cua CBS đa quy ket nguyen do cua xu huong ep nhung đua con 5 tuoi hoc lai lop mau giao (thuat ngu tieng Anh la "redshirting") cua cac bac cha me nguoi My nham giup con đat loi the trong truong mau giao chinh la vi cuon Nhung Ke Xuat Chung cua Gladwell.


Giai thuong va vinh danh 2005 to Time đua ten Gladwell vao danh sach 100 nguoi co anh huong nhat the gioi.
2007 Giai thuong Phong su Xuat sac nhat ve cac Van đe Xa hoi cua Lien hiep Xa hoi hoc My
2007 bang danh du cua truong Đai hoc cua Waterloo.
2011 bang danh du cua Đai hoc Toronto


Ghi chu Tham khao