18 thon vuon trau, hoac goi ngan la 18 thon hay Vuon Trau, ten chu la Thap bat phu vien hay Thap bat phu luu vien, la mot ten goi dung đe chi đia danh cua mot vung đat, ma nay bao gom đia gioi cua huyen Hoc Mon, Quan 12 va mot phan huyen Cu Chi, Thanh pho Ho Chi Minh.


Lich su hinh thanh Theo cac nha nghien cuu, Muoi tam thon vuon trau hinh thanh do qua trinh di dan đau the ky 17. Trong qua trinh sinh co lap nghiep, tu nam 1698 đen 1731, nong dan noi đay đa lap ra 6 thon đau tien, tu đo đen nam 1802, phat trien them 12 thon.
Trinh Hoai Đuc đa chep trong Gia Đinh thanh thong chi nhu sau:

O ve phia tay cach tran 52 dam ruoi. Đia the xung yeu, nam ngay tren đuong bo thong suot vao Cao Mien, đat đao Quang Oai o đay đe canh giu. Khi truoc co 18 thon phu giu noi ay, dan cu o đay rat đong đuc, tao thanh mot cho lon o mien nui. Dan noi đay đeu co san nghiep, phan nhieu la vuon trau, ho thuong ganh trau đi bo tung nhom 3, 4 muoi nguoi xuong ban o hai cho Sai Gon va Ben Nghe. Noi đay con nhieu rung ram, cop du thuong hay bat nguoi an thit nen co cau: Hung du nhu cop Vuon Trau.
Vao nam 1782, quan Tay Son đa co tran giao tranh ac liet voi quan chua Nguyen tai vung Vuon Trau. Tien quan Tay Son bi phuc kich, Ho gia Pham Ngan - mot sung than cua Thai Đuc Hoang đe Nguyen Nhac bi tuong Tran Cong Chuong cua canh quan Hoa Nghia - đa phan la nguoi Hoa, giet chet. Vua Thai Đuc tuc gian, ben ra lenh tham sat nguoi Hoa tai Gia Đinh.
Tuy lan luot thuoc quyen quan hat cua tong Binh Duong, huyen Tan Binh, tran Phien An (1698-1808); roi tong Duong Hoa, huyen Binh Duong, phu Tan Binh, tran Phien An (1808-1832) roi tinh Phien An (1832-1836); roi tong Duong Hoa thuong, huyen Binh Duong, phu Tan Binh, tinh Gia Đinh (tu 1836), tham chi tung la noi đat tri so cua Nha mon huyen Binh Duong mot thoi gian; nhung tren thuc te, Muoi tam thon vuon trau đeu tu quan va nam ngoai vung kiem soat cua chinh quyen nha Nguyen.
Do đac điem tho nhuong tot, phu hop voi cay trau, cong voi kinh nghiem cua cac di dan, Muoi tam thon vuon trau tro thanh noi chuyen canh va cung cap trau cho khap Nam Ky luc tinh. Thuo ban đau, Muoi tam thon vuon trau con hoang son, co cay ram rap va nhieu thu du, đac biet la ho. Tuong truyen thoi đay, ho (nguoi dan kieng ky, nen goi la "ong ba muoi") van thuong đi tren đuong lang giua ban ngay, con ban đem thi tha suc tung hoanh quay pha, vi vay moi co cau "du nhu cop Muoi tam thon vuon trau". Moi luc đi ban trau, cac nha vuon thuong phai nhap toan len đen ba, bon muoi nguoi gong ganh đem trau ve ban tan Sai Gon, Ben Nghe. Tuy vay, đen đau the ky 19, Muoi tam thon vuon trau đa tro thanh mot vung dan cu tru mat voi nhung phien cho trau sam uat. Cac vuon trau noi lien tiep xanh bat tan. Nghe nuoi ngua, nuoi ga choi o đay kha noi tieng.


Can cu chong Phap va khoi nghia Muoi tam thon vuon trau 1885 Đen nam 1841, Muoi tam thon vuon trau thuoc ve quyen quan hat cua huyen Binh Long, phu Tan Binh, tinh Gia Đinh. Tuy vay, đia the Muoi tam thon vuon trau thoi nay van kha hiem hoc: phia sau la bung Tam Lac menh mong, co lap đau nguoi, nuoc ngap ngang lung va rung lien tiep len tan Cao Mien, Lao. Đay la vung cu ngu ly tuong cua nhung nguoi dan luu tan tu cac tinh mien Trung, mien Bac vao, song ngoai vung kiem soat cua chinh quyen. Đa phan, ho đeu gioi vo nghe, song gan bo, đoan ket voi nhau chong ap buc cung nhu thu du...
Sau khi Phap chiem thanh Gia Đinh, roi mo rong chiem 3 tinh mien đong Nam Ky. Nam 1862, Phap đa chia lai đia gioi hanh chinh. Huyen Binh Long thuoc phu Tay Ninh, tinh Gia Đinh. Cung trong thoi gian đo, nghia quan Truong Đinh - Truong Quyen (1859–1867) tung đat 1 can cu lien lac chong Phap tai vung co ten la Ba Điem (nay la xa Ba Điem). Nguyen Anh Thu cung lay đay la can cu phat đong khoi nghia chong Phap vao nam 1871.
Ngay khi chiem đuoc 3 tinh mien đong Nam Ky, Đai uy Lucien de Grammont  đuoc cu lam Giam đoc ban xu su vu huyen Binh Long (tieng Phap: directeur des Affaires indigenes, binh dan goi nom na la Chu quan) va Tran Tu Ca đuoc cu lam phu ta. Do de Grammont thuong khong co mat tai nhiem so, nen ve mat thuc te Tran Tu Ca nam quyen cai tri truc tiep vung nay va đong tai dinh quan o Tan Son Nhi. Do lap cong đac luc, Phap nhanh chong thang ham cho Tran Tu Ca thanh Tri huyen (1871) roi Đoc phu su (1879). Loi dung chuc quyen nen Đoc phu Ca lam quyen tan ac, vo vet nguoi dan noi đay tham te. Vo va hai con cung buc ap dan đen tan khoc.
Nam 1879, Phan Van Hon, mot nong dan gioi vo, muu tri, tinh cach hao phong, ngay thang, đuoc dan trong vung cu lam Huong quan, trong coi viec an ninh trong lang, nen dan trong vung con goi ong la Quan Hon. Do ong thuong đung ra benh vuc cho dan chong lai cuong hao ac ba, Đoc phu Ca vu cho ong toi loan nen bat ong giao Phap đay ra Con Đao chiu an 5 nam tu. Sau khi ra tu, ong cung Nguyen Van Qua (hay Hoa), nguoi Đuc Hoa, am tham chuan bi guom, dao, mac va bi mat chieu tap mot so nghia quan cho co hoi khoi nghia chong lai ap buc. Dan chung qua bat man vi bi boc lot tan nhan nen theo Quan Hon rat nhieu.
Vao đem 30 rang mung mot tet nam At Dau (tuc ngay 8 rang ngay 9 thang 2 nam 1885), Phan Van Hon, Nguyen Van Qua cung hon ngan nghia quan chia lam ba mui, tan cong vao dinh huyen Binh Long, giet chet Đoc phu Tran Tu Ca, beu đau tren cot đen truoc cho Hoc Mon.
Sau cuoc khoi nghia 1885, Phap đoi ten huyen Binh Long thanh quan Hoc Mon, chia thanh 4 tong: Long Tuy Thuong, Long Tuy Ha, Long Tuy Trung va Binh Thanh Trung.


Khang chien gianh đoc lap Nam 1930, khi Đang Cong san Đong Duong (ĐCS) ra đoi thi Muoi tam Thon vuon trau đuoc chon lam hau cu, noi nuoi duong cac can bo lanh đao, cat giau tai lieu bi mat cua ĐCS. Trong khoang thoi gian nam 1930 đen 1940, dan chung Muoi tam Thon vuon trau đa bao ve, che giau, nuoi nang nhieu nguoi cong san: Nguyen Van Cu, Phan Đang Luu, Ha Huy Tap, Vo Van Tan, Nguyen Thi Minh Khai, Hoang Quoc Viet, Le Duan... Trung uong ĐCS đa to chuc o đay ba cuoc hop quan trong. Thang 3 nam 1937 Trung uong ĐCS hop hoi nghi mo rong kiem điem tinh hinh, ban chu truong bien phap cu the, nhat la cong tac mat tran va cong tac đau tranh hop phap đe đay manh phong trao cach mang tai ap Tien Lan. Cung tai ap nay, thang 3 nam 1938, Trung uong ĐCS hop hoi nghi toan the kiem điem uu khuyet điem ve cac mat cong tac: xay dung Đang, to chuc quan chung, xay dung mat tran va đe ra nhung chu truong cu the nham phat huy thang loi đa gianh đuoc, đua phong trao đau tranh dan chu len mot buoc nua. Tu ngay 6 đen ngay 8 thang 11 nam 1939, hoi nghi Trung uong ĐCS lan thu 6 khai mac tai ap Tay Bac Lan - Muoi tam Thon vuon trau voi su tham gia cua Nguyen Van Cu (Tong bi thu), Le Duan, Phan Đang Luu, Vo Van Tan... Hoi nghi đa ban toan dien cac chu truong cua ĐCS trong tinh hinh moi. Đem 23 thang 11 nam 1940, khoi nghia Nam Ky bung no tai ca mot vung rong lon nong thon Nam Bo. Dan chung Muoi tam Thon vuon trau tu vu trang bang gay goc, giao mac đanh vao cac co quan hanh chinh cua thuc dan Phap. Do đieu kien chua chin muoi, cuoc khoi nghia nay đa that bai. Thuc dan Phap dung truong ban ngay tai thi tran Hoc Mon - cho nga ba Giong. Tai đay, nhieu can bo cua ĐCS: Nguyen Van Cu, Vo Van Tan, Phan Đang Luu, Nguyen Thi Minh Khai... đa bi xu tu.
Ngay nay Hoc Mon van con nhung di tich lich su ghi dau nhung giai đoan lich su khi nguoi dan Hoc Mon cung nguoi dan Nam Bo đau tranh voi Phap, My đe gianh đoc lap, nhu: "Bia cam thu" o Cau Xang.


Ten goi va vi tri cua 18 thon vuon trau Khoi thuy, tu nam 1698 đen 1731, nong dan noi đay đa lap ra 6 thon đau tien la:

Tan Thoi Nhut
Tan Thoi Nhi
Tan Thoi Trung
Tan Phu
Thuan Kieu
Xuan Thoi Tay
Trong qua trinh phat trien, dan cu o đay đa lap moi hoac chia tach đe lap them mot so thon nua. Trinh Hoai Đuc đa 2 lan nhac đen đia danh Vuon Trau trong Gia Đinh Thanh Thong chi va co ghi vung nay co 18 thon phu giu nhung lai khong ghi lai cu the ten 18 thon. Sach "Đai Nam nhat thong chi", phan "Luc tinh Nam Viet" cung co nhac đen đia danh Vuon Trau voi 18 thon nhung cung khong ke ten. Theo Hua Hoanh, ban an cua Toa an Gia Đinh xu vu Quan Hon khoi nghia, giet vo chong Đoc phu Ca, co ke ten 18 thon lien he phai boi thuong so tai san thiet hai do cuoc khoi nghia nay gay ra. Tuy nhien ong chi liet ke 17 thon la:

Binh Hung
Vinh Loc
Tan Thoi Thuong
Tan Đong Thuong
Trung Chanh (Quan Tre)
Tan Thong Tan
Tan Thong Tay
Tan Thoi Tam
Tan Thoi Nhi
Tan Thoi Tu
Tan Đong
Tan Thanh
Tan Đong Trung
Xuan Hoa
Binh Hung Đong
Binh Nhan
My Hanh
Trong quyen "Lich su truyen thong đau tranh cach mang cua Đang bo va nhan dan huyen Hoc Mon" (xuat ban 1991) co ghi lai ten 18 thon nay, nhung khong ro can cu xac đinh vi tri. Cac ten nay đeu đuoc ghi nhan lien ke nhau trong Gia Đinh Thanh Thong chi, phan 74 thon phuong ap cua tong Duong Hoa.

My Toan
Tan Phu (Gia Đinh Thanh Thong chi ghi la "Tan Phu, giap Tay")
Tan Thoi Binh
Tan Thoi Đong
Tan Thoi Tay
Tan Thoi Trung
Tan Thoi Nhut
Tan Thoi Nhut Tay (Gia Đinh Thanh Thong chi ghi la "Tan Thoi Nhut, giap Tay")
Tan Thoi Nhi
Tan Thoi Nhi Tay
Tan Thoi Tam
Tan Thoi Tu
Thuan An (Gia Đinh Thanh Thong chi ghi la "Thanh An")
Thuan Kieu
Trung Hoa
Tu Chanh Giao Đuc
Xuan Thoi
Xuan Thoi Tay
Tuy vay, danh sach nay lai thieu mot so thon nam trong cung pham vi nhu Trung Chanh va Trung Chanh Tay. Vi the, co gia thuyet cho rang 18 thon chi mang tinh uoc le va rat co the so luong thon nhieu hon the.


Chu thich Lien ket ngoai Trang sach tai Nha xuat ban Van hoa - Van nghe Luu tru ngay 19 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine