Du hanh khong gian hay phi hanh vu tru la chuyen bay bang cach phong ten lua đi vao khong gian vu tru. Du hanh khong gian gom tau khong gian co nguoi hoac khong co nguoi. Cac chuyen du hanh khong gian co nguoi bao gom chuong trinh Soyuz cua Nga, chuong trinh tau con thoi cua Hoa Ky, cung nhu cac chuyen đua nguoi len Tram Vu tru Quoc te. Cac phi vu du hanh khong gian khong co nguoi bao gom cac tau tham do khong gian thoat khoi suc hut cua Trai Đat, cung nhu cac ve tinh nhan tao bay quanh Trai Đat. Cac tau tham do khong gian hoac đuoc đieu khien tu mat đat thong qua tin hieu đien tu hoac đuoc lap trinh tu đong.
Du hanh khong gian đuoc su dung trong tham hiem khong gian, va ca trong cac hoat đong thuong mai nhu du lich vu tru va vien thong ve tinh. Viec su dung phi thuong mai bo sung cho cac chuyen bay vu tru bao gom đai quan sat vu tru, ve tinh trinh sat va cac ve tinh quan sat Trai Đat khac.
Du hanh khong gian co the đat đuoc voi cac loai he thong phong khac nhau, thong thuong bang cach phong ten lua, cung cap luc đay ban đau đe vuot qua luc hap dan va đay tau vu tru khoi be mat Trai Đat. Khi o trong khong gian, chuyen đong cua tau vu tru   - ca khi khong đuoc gan va khi bi đay   - đuoc nghien cuu trong linh vuc nghien cuu đuoc goi la đong luc hoc thien van. Mot so tau vu tru ton tai trong khong gian vo thoi han, mot so tau tan ra trong qua trinh tai nhap khi quyen va mot so khac tiep can be mat hanh tinh hoac mat trang đe ha canh hoac gay tac đong.


Lich su Đe xuat ly thuyet đau tien ve du hanh vu tru su dung ten lua đa đuoc nha thien van hoc va nha toan hoc nguoi Scotland William Leitch đua ra trong mot bai tieu luan nam 1861 "Hanh trinh xuyen khong gian". Noi tieng hon (mac du khong đuoc biet đen rong rai ben ngoai nuoc Nga) la tac pham cua Konstantin Tsiolkovsky, "Исследование мировых пространств реактивными приборами"(Kham pha khong gian vu tru bang cac thiet bi phan luc), xuat ban nam 1903.
Tac pham ve che tao ten lua cua Tsiolkovsky khong đuoc đanh gia cao trong suot cuoc đoi cua ong, nhung ong đa anh huong đen Serge Korolev, nguoi tro thanh nha thiet ke ten lua chinh cua Lien Xo duoi thoi Joseph Stalin, đe phat trien ten lua đan đao xuyen luc đia đe mang vu khi hat nhan lam bien phap đoi pho voi may bay nem bom cua Hoa Ky. Cac dan xuat cua ten lua R-7 Semyorka cua Korolev đa đuoc su dung đe phong ve tinh Trai Đat nhan tao đau tien tren the gioi, Sputnik 1, vao ngay 4 thang 10 nam 1957 va sau đo la nguoi đau tien quay quanh Trai Đat, Yuri Gagarin trong tau Vostok 1, vao ngay 12 thang 4 nam 1961.
Du hanh khong gian đa tro thanh mot kha nang ky thuat voi cong trinh cua an pham cua Robert H. Goddard vao nam 1919 trong bai viet cua ong Phuong phap đat đen đo cao cuc đo. Viec ong ap dung voi de Laval cho ten lua nhien lieu long đa cai thien hieu qua đu đe viec đi lai giua cac hanh tinh tro nen kha thi. Ong cung đa chung minh trong phong thi nghiem rang ten lua se hoat đong trong chan khong vu tru;   Du sao, tac pham cua ong khong đuoc cong chung coi trong. No luc cua ong nham bao đam mot hop đong cua Quan đoi cho mot vu khi phong ten lua trong The chien thu nhat đa bi that bai do hiep đinh đinh chien ngay 11 thang 11 nam 1918 voi Đuc. Lam viec voi su ho tro tai chinh tu nhan, ong la nguoi đau tien phong ten lua nhien lieu long vao nam 1926. Cac bai bao cua Goddard co anh huong lon đen quoc te trong linh vuc cua ong.
Trong chien tranh the gioi thu hai, cac ten lua dan đuong đau tien, V-2 đa đuoc phat trien va su dung lam vu khi boi Đe tam Quoc xa. Trong chuyen bay thu nghiem vao thang 6 nam 1944, mot ten lua nhu vay đa bay vao vu tru o đo cao 189 kilomet (102 hai ly), tro thanh vat the đau tien trong lich su loai nguoi lam nhu vay. Vao cuoi The chien II, hau het đoi ten lua V-2, bao gom ca nguoi đung đau la Wernher von Braun đa đau hang Hoa Ky, va đa bi truc xuat đe lam viec voi cac ten lua cua My tai Co quan Ten lua đan đao cua quan đoi. Cong viec nay tren cac ten lua nhu Juno I va Atlas cho phep phong tau ve tinh Explorer 1 đau tien cua My vao ngay 1 thang 2 nam 1958 va nguoi My đau tien tren quy đao, John Glenn trong Friendship 7 vao ngay 20 thang 2 nam 1962. La giam đoc cua Trung tam bay khong gian Marshall, Von Braun giam sat viec phat trien mot loai ten lua lon hon co ten Saturn, cho phep My gui hai nguoi đau tien, Neil Armstrong va Buzz Aldrin, len Mat trang va quay tro lai tau Apollo 11 vao thang 7 nam 1969. Đong thoi, Lien Xo đa bi mat thu nhung khong phat trien đuoc ten lua N1, nghia la ho khong co kha nang đua con nguoi len Mat Trang.


Cac giai đoan = Phong len =
Ten lua la phuong tien duy nhat hien co kha nang đat quy đao quay quanh Trai Đat hoac xa hon. Cac cong nghe phong tau vu tru khong ten lua khac van chua đuoc che tao, hoac van thieu toc đo quy đao. Mot vu phong ten lua cho mot chuyen bay vu tru thuong bat đau tu mot san bay vu tru (cosmodrome), co the đuoc trang bi cac to hop be phong đe phong ten lua thang đung, va đuong bang đe cat canh va ha canh may bay cua tau san bay va tau vu tru co canh. San bay vu tru can nam cach xa noi o cua con nguoi vi ly do an toan va tieng on. ICBM co cac phuong tien phong đac biet khac nhau.
Mot vu phong ten lua thuong đuoc gioi han trong cac cua so phong nhat đinh. Cac cua so nay phu thuoc vao vi tri cua cac thien the va quy đao lien quan đen vi tri phong. Anh huong lon nhat thuong la su quay cua chinh Trai Đat. Sau khi phong, quy đao thuong đuoc đat trong cac mat phang tuong đoi on đinh o mot goc co đinh voi truc Trai Đat va Trai Đat quay trong quy đao nay.
Mot be phong la mot cau truc co đinh đuoc thiet ke đe đay cac phuong tien bay. No thuong bao gom mot thap phong va ranh lua. No đuoc bao quanh boi cac thiet bi đuoc su dung đe dung len, nhien lieu va bao tri cac phuong tien phong. Truoc khi phong, ten lua co the nang hang tram tan. Tau con thoi Columbia, tren STS-1, nang 2.030 tan (4.480.000 lb)   luc cat canh.


= Len toi khong gian =
Đinh nghia đuoc su dung pho bien nhat cua khong gian ben ngoai la moi thu nam ngoai đuong Karman, dai 100 kilomet (62 mi) phia tren be mat Trai Đat. My đoi khi đinh nghia vu tru nhu tat ca moi thu vuot qua 50 dam (80 km) theo đo cao.
Đong co ten lua la phuong tien duy nhat hien nay đe tiep can khong gian vu tru. Đong co may bay thong thuong khong the đen khong gian nay do thieu oxy. Đong co ten lua đay nhien lieu đay ra đe cung cap luc đay ve phia truoc tao ra đu delta-v (thay đoi ve van toc) đe đat toi quy đao.
Đoi voi cac he thong phong gom phi hanh đoan, he thong thoat hiem thuong đuoc trang bi đe cho phep cac phi hanh gia chay thoat trong truong hop khan cap.


 Lua chon thay the  Nhieu cach đe tiep can khong gian ngoai đong co ten lua đa đuoc đe xuat. Y tuong nhu thang may khong gian, va tethers trao đoi moment nhu rotovators hoac skyhooks đoi hoi vat lieu moi manh me hon nhieu so voi bat ky hien đang đuoc biet. Cac thiet bi phong đien tu nhu vong khoi đong co the kha thi voi cong nghe hien tai. Y tuong khac bao gom may bay ten lua ho tro / spaceplanes nhu Reaction Engines Skylon (hien đang trong giai đoan phat trien som), scramjet powered spaceplanes, va RBCC powered spaceplanes. Phong len dung sung đa đuoc đe xuat cho viec chuyen hang hoa.


= Roi khoi quy đao =

Tau vu tru đat đuoc mot quy đao kin la khong can thiet cho cac chuyen đi tren mat trang va lien hanh tinh. Cac phuong tien khong gian đau tien cua Nga đa đat đuoc đo cao rat lon ma khong đi vao quy đao. NASA đa can nhac viec phong cac tau vu tru Apollo truc tiep vao quy đao Mat Trang nhung đa ap dung chien luoc đau tien đi vao quy đao đo xe tam thoi va sau đo thuc hien đot nhien lieu sau mot so vong quay quy đao rieng biet đe đay tau vu tru len quy đao Mat Trang. Đieu nay chi phi nhien lieu bo sung vi điem cuc vien cua quy đao đo xe phai đu cao đe ngan chan su tai nhap khi quyen trong khi đay truc tiep co the co mot điem cuc can thap tuy y vi no se khong bao gio đat toi đuoc.
Tuy nhien, cach tiep can quy đao đo xe đa đon gian hoa rat nhieu ke hoach nhiem vu Apollo theo nhieu cach quan trong. No mo rong đang ke cac cua so phong, tang co hoi phong thanh cong mac du co su co ky thuat nho trong qua trinh đem nguoc. Quy đao đo xe la mot "cao nguyen nhiem vu" on đinh, đa cho phi hanh đoan va nguoi đieu khien co vai gio đe kiem tra ky tau vu tru sau nhung cang thang cua viec phong truoc khi thuc hien chuyen bay dai tren Mat Trang; phi hanh đoan co the nhanh chong quay tro lai Trai Đat, neu can thiet, hoac mot nhiem vu quy đao Trai Đat thay the co the đuoc tien hanh. Quy đao đo xe cung cho phep cac quy đao dich chuyen tranh cac phan day đac nhat cua vanh đai buc xa Van Allen.
Cac nhiem vu Apollo đa giam thieu muc phat hieu suat cua quy đao đo xe bang cach giu đo cao cua no cang thap cang tot. Vi du, Apollo 15 su dung quy đao đo xe thap bat thuong (ngay ca đoi voi cac nhiem vu Apollo) la 92,5 hai ly đen 91,5 hai ly (171   km đen 169 km) noi co luc can khi quyen đang ke. Nhung no đa đuoc khac phuc mot phan bang cach đay lien tuc hydro tu giai đoan thu ba cua Saturn V, va trong moi truong hop co the chap nhan đuoc trong thoi gian ngan.
Cac nhiem vu robot khong yeu cau kha nang huy bo hoac giam thieu phong xa va boi vi cac be phong hien đai thuong xuyen đap ung cac cua so phong "tuc thoi", cac tau tham do khong gian len Mat trang va cac hanh tinh khac thuong su dung phuong phap đay truc tiep đe toi đa hoa hieu suat. Mac du mot so co the dung lai trong thoi gian ngan trong chuoi phong, chung khong hoan thanh mot hoac nhieu quy đao đo xe đay đu truoc khi chung đot chay cac ten lua đe toi quy đao thoat khoi Trai Đat.
Luu y rang toc đo đe thoat khoi thien the giam theo đo cao so voi thien the đo. Tuy nhien, no la mot nhien lieu hieu qua hon cho mot ten lua đe đot nhien lieu cua no cang gan mat đat cang tot; xem hieu ung Oberth va tai lieu tham khao. Đay la mot cach khac đe giai thich ve hinh phat hieu suat lien quan đen viec thiet lap điem cuc can an toan cua quy đao đo xe.
Cac ke hoach cho cac nhiem vu phi hanh gia vu tru lien hanh tinh trong tuong lai thuong bao gom lap rap phuong tien cuoi cung tren quy đao Trai Đat, nhu tau vu tru Orion cua NASA va tau song song Kliper / Parom cua Nga.


Tham khao Lien ket ngoai Basics of Spaceflight
Uses of Nanotechnology in Spaceflight
International Spaceflight Museum
Robert H. Goddard--Pioneer of Space Flight Luu tru ngay 5 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine
ALTA-SPACE Luu tru ngay 8 thang 8 nam 2018 tai Wayback Machine