Hanh tinh la thien the quay xung quanh mot hang tinh hay mot tan tich sao, co đu khoi luong đe no co hinh cau hoac hinh gan(can bang thuy tinh) cau do chinh luc hap dan cua no gay nen, co khoi luong duoi khoi luong gioi han đe co the dien ra phan ung hop hach (phan ung nhiet hach) cua deuteri, va đa hut sach mien lan can quanh no nhu cac vi the hanh tinh.
He Mat Troi co tam hanh tinh, xep theo thu tu khoang cach tu gan nhat cho đen xa nhat so voi mat troi la Sao Thuy, Sao Kim, Trai Đat, Sao Hoa, Sao Moc, Sao Tho, Sao Thien Vuong, Sao Hai Vuong (Sao Diem Vuong tung đuoc xep vao nhom nay nhung hien tai bi loai ra do khong đap ung đuoc tieu chi thu ba trong đinh nghia cua IAU 2006). Tu nam 1992, hang nghin hanh tinh quay xung quanh ngoi sao khac ("hanh tinh ngoai He Mat Troi" hay "hanh tinh ngoai he") trong Ngan Ha đa đuoc kham pha.


Tu nguyen Hanh tinh (行星) la tu goc Han, theo nghia đen la "ngoi sao chuyen đong", khac voi hang tinh  chi nhung "ngoi sao đung yen" nhu mat troi. Tren nguyet san 察世俗每月統記傳 Sat the tuc moi nguyet thong ky truyen ky thang 8, 9 (ky chung cho hai thang 8 va 9) nam Binh Ty, nien hieu Gia Khanh nam thu 21 (Tay lich nam 1816) co bai 論行星 Luan hanh tinh. Theo bai viet nay thi co bay ngoi sao lon đi xung quanh mat troi(Luc nay thi Hai vuong tinh chua đuoc kham pha). Trai Đat (trong bai viet đuoc goi la 地 đia) la mot trong bay ngoi sao đo. Vi bay ngoi sao nay đeu đi xung quanh mat troi nen đuoc goi chung la hanh tinh. Cung theo bai viet nay, nguoi ta đa phat hien ra them bon ngon sao lon khac nua, ca bon ngoi sao đeu thuoc loai sao hanh tinh. Bon sao hanh tinh moi phat hien ra đuoc noi đen trong bai viet la bon tieu hanh tinh Ceres, 2 Pallas, 3 Juno, 4 Vesta. (Tac gia bai viet khong phan biet hanh tinh voi tieu hanh tinh nen bon tieu hanh tinh nay đuoc goi la cac hanh tinh).


Lich su Y niem ve cac hanh tinh đa gan lien voi lich su cua no, tu nhung ngoi sao lang thang tuong trung cho cac vi than cua nguoi xua cho đen cac thien the giong Trai Đat cua thoi đai khoa hoc. Khai niem hanh tinh đa đuoc mo rong cho cac thien the khong chi o trong he Mat Troi, ma cho hang tram hanh tinh khac nam ngoai he Mat Troi. Nhieu su mo ho xuat phat tu viec đinh nghia hanh tinh đa gay ra rat nhieu tranh cai khoa hoc.
Trong thoi ki co đai, cac nha thien van hoc đa chu y toi nhung điem sang xac đinh di chuyen bang qua bau troi nhu the nao so voi cac ngoi sao khac. Nguoi Hy Lap co đai goi nhung đom sang nay la "πλανητες αστερες" (planetes asteres: nhung ngoi sao lang thang) hay đon gian la "πλανητοι" (planetoi: nhung nguoi đi lang thang). Thoi Hy Lap co đai, Trung Hoa co đai, Babylon va hau het cac nen van minh trung co, đeu tin tuong mot cach tuyet đoi rang Trai Đat la trung tam cua vu tru va moi "hanh tinh" quay xung quanh Trai Đat. Ly do cho su nhan thuc nay la cac ngoi sao va cac hanh tinh hien len va di chuyen quanh mot vong tron quanh Trai Đat moi ngay, va su nhan thuc nay dua tren cam nhan chung la Trai Đat la mot vat the ran va on đinh, no khong di chuyen ma đung im.


= Babylon =

Nen van minh đau tien đuoc biet đen rang co mot ly thuyet ve cac hanh tinh la nen van minh Babylon, thuoc vung Mesopotamia o thien nien ky mot va hai truoc Cong nguyen. Tai lieu thien van hoc ve hanh tinh co nhat đuoc tim thay cua nguoi Babylon la Ban ghi Kim Tinh cua Ammisaduqa, mot ban sao chep o the ky VII truoc Cong nguyen ve cac quan sat cua chuyen đong cua Sao Kim co le đa đuoc ghi lai tu đau thien nien ky thu hai truoc Cong nguyen. Cac nha chiem tinh hoc Babylon cung la nhung nguoi đat nen tang cho su hinh thanh chiem tinh hoc phuong Tay. Cac ban ghi Enuma anu enlil đuoc viet trong thoi Tan Assyria o the ky VII truoc Cong nguyen, ket hop mot danh sach cac điem va su lien he cua chung voi nhieu hien tuong thien van bao gom chuyen đong cua cac hanh tinh.
Nguoi Sumer, to tien cua nguoi Babylon, đuoc coi la mot trong nhung nen van minh đau tien va đuoc cong nhan la đa phat minh ra chu viet, it nhat cung đa nhan ra Sao Kim vao khoang nam 1500 TCN. Ngay sau đo, hanh tinh ben trong khac la Sao Thuy va cac hanh tinh ben ngoai nhu Sao Hoa, Sao Moc va Sao Tho đa đuoc cac nha thien van Babylon nhan ra. Chung la nhung hanh tinh đuoc biet đen truoc khi phat minh ra kinh vien vong.


= The gioi Hy Lap co đai =

Ban đau nguoi Hy Lap khong gan su linh thieng cho cac hanh tinh nhu nguoi Babylon. Truong phai Pytagor, o the ky V va VI TCN đa tu phat trien mot ly thuyet hanh tinh rieng cua ho, theo đo Trai Đat, Mat Troi, Mat Trang va cac hanh tinh quay quanh mot "Ngon lua Trung tam" tai tam vu tru. Pythagoras hoac Parmenides đa lan đau tien đong nhat sao hom va sao mai (Sao Kim) voi nhau.
Trong the ky III truoc Cong nguyen, Aristarchus cua Samos đe xuat mot he nhat tam, theo đo Trai Đat va cac hanh tinh khac quanh xung quanh Mat Troi. Tuy nhien, thuyet đia tam van thong tri cho đen tan cuoc Cach mang Khoa hoc. "Co che Antikythera" la mot dang may tinh tuong tu đuoc đua ra đe tinh toan vi tri tuong đoi cua Mat Troi, Mat Trang, va cac hanh tinh khac khi cho mot ngay xac đinh.
Đen the ky I truoc Cong nguyen, trong thoi ky đinh cao cua Hy Lap co đai, nhung nguoi Hy Lap đa tu phat trien cho ho cac so đo toan hoc đe tien đoan vi tri cua cac hanh tinh. Nhung so đo nay, tren co so hinh hoc hon la cac thuat toan cua nguoi Babylon, tham chi đa troi hon han nhung ly thuyet cua nguoi Babylon ve su phuc tap va tinh hoan thien, đa tinh đen hau het cac quan sat ve chuyen đong thien van tu Trai Đat bang mat thuong. Cac ly thuyet nay đat đen su mieu ta đay đu nhat trong tac pham Almagest (Suu tap lon) do Ptolemy viet vao the ky II. Su hoan thien cua mo hinh Ptolemy đa thay the moi nghien cuu thien van hoc truoc đo va đa thong tri trong cac van ban thien van cua phuong Tay trong 13 the ky sau. Đoi voi nguoi Hy Lap va La Ma, co bay hanh tinh đuoc biet đen, va moi hanh tinh phai quay quanh Trai Đat tuan theo nhung đinh luat to hop dua tren mo hinh cua Ptolemy. Xep theo thu tu tang dan tu Trai Đat (thu tu Ptolemy): Mat Trang, Sao Thuy, Sao Kim, Mat Troi, Sao Hoa, Sao Moc, va Sao Tho


= An Đo co đai =

Nam 499, nha thien van An Đo Aryabhata đa đe xuat mot mo hinh hanh tinh trong đo chuyen đong cua cac hanh tinh tuan theo quy đao elip hon la quy đao tron. Mo hinh cua Aryabhata cung ket hop mieu ta ro rang su quay cua Trai Đat quanh truc cua no, va dua vao đieu nay ong đa giai thich su nhin thay cac ngoi sao di chuyen ve phia tay tren bau troi. Mo hinh nay đa đuoc cac nha thien van hoc An Đo the he sau chap nhan rong rai. Nhung nguoi đi theo tu tuong cua Aryabhata tap trung rat nhieu o mien nam An Đo, tai đay cac nguyen ly cua ong ve hien tuong ngay va đem tren Trai Đat, đa đuoc noi tiep va phat trien thanh cac mo hinh thu cap ve Trai Đat.
Nam 1500, Nilakantha Somayaji o truong toan hoc va thien van hoc Kerala, đa sua đoi mo hinh cua Aryabhata trong tac pham Tantrasangraha cua ong. Trong mot tac pham khac cua ong, Aryabhatiyabhasya, mot bai binh luan ve tac pham Aryabhatiya cua Aryabhata, ong đa phat trien mot mo hinh he hanh tinh theo đo Sao Thuy, Sao Kim, Sao Hoa, Sao Moc, Sao Tho quay quanh Mat Troi, va Mat Troi lai quanh quay Trai Đat, tuong tu nhu he thong Tycho đuoc Tycho Brahe đe xuat sau đo vao cuoi the ky XVI. Moi nha thien van hoc o truong Kerala đa đi theo mo hinh he hanh tinh cua Nilakantha Somayaji.


= The gioi Hoi Giao =

O the ky XI, su kien Sao Kim đi ngang qua Mat Troi đa đuoc Avicenna quan sat, va ong khang đinh rang: it nhat mot vai lan Sao Kim o phia duoi Mat Troi. Vao the ky XII, Ibn Bajjah đa quan sat thay "hai hanh tinh nhu la hai điem đen tren be mat Mat Troi", ma sau đo vao the ky XIII đuoc nha thien van Qotb al-Din Shirazi o đai quan sat Maragheh vung Maragha nhan ra la Sao Thuy va Sao Kim đi ngang qua Mat Troi.


= Thoi ky Phuc Hung =

Nam hanh tinh co tu thoi co đai, đuoc nhin thay bang mat thuong, đa co mot tac đong quan trong trong than thoai, vu tru ton giao, va thien van hoc co. Tuy nhien, theo tien trinh ve su hieu biet khoa hoc, viec hieu thuat ngu "hanh tinh" đa thay đoi tu mot vat gi đo di chuyen tren bau troi (so voi cac ngoi sao co đinh) đen mot thien the quay quanh Trai Đat (hoac đuoc tin la nhu vay tai thoi điem đo), vao the ky XVI la nhung thien the quay quanh Mat Troi khi thuyet Nhat tam cua Copernicus, cung nhung nguoi ung ho Galileo va Kepler đa co nhung anh huong lon.
Tu đo Trai Đat đuoc liet ke vao danh sach cac hanh tinh, Trong khi Mat Troi va Mat Trang bi loai ra. Ban đau, khi cac ve tinh đau tien cua Sao Moc va Sao Tho đuoc kham pha ra vao the ky XVII, cac thuat ngu "hanh tinh" va "ve tinh" đa đuoc su dung thay the lan nhau đuoc - nhung sau đo viec su dung thuat ngu thu hai (đe chi chung) đa tro nen thinh hanh o nhung the ky sau. Cho đen tan giua the ky XIX, so luong cac "hanh tinh" tang len nhanh chong do viec kham pha ra mot thien the bat ki quay quanh Mat Troi đa đuoc cong đong cac nha khoa hoc them vao danh sach cac hanh tinh.


= The ky XIX =

Trong the ky XIX cac nha thien van bat đau nhan ra rang cac thien the đuoc kham pha thoi đo đa đuoc phan loai nhu la cac hanh tinh trong hon mot nua the ky (nhu Ceres, Pallas, va Vesta), chung rat khac so voi cac hanh tinh truyen thong khac. Nhung thien the nay nam trong cung mot vung khong gian giua Sao Hoa va Sao Moc (vanh đai tieu hanh tinh), va co khoi luong rat nho; do đo chung đuoc phan loai lai thanh "cac tieu hanh tinh". Cung do thieu nhung đinh nghia chinh thuc ve hanh tinh, mot "hanh tinh" co the hieu la bat ki mot thien the "lon" nao quay quanh Mat Troi. Mat khac co mot khoang cach kich thuoc kinh ngac giua cac tieu hanh tinh va cac hanh tinh, va su gia tang so luong cac "hanh tinh moi" duong nhu đa ket thuc khi Herschel kham pha ra Sao Thien Vuong vao nam 1846, va cac nha thien van cam thay can mot đinh nghia ro rang hinh thuc ve hanh tinh.


= The ky XX =

Tuy nhien, vao the ky XX, Sao Diem Vuong (Pluto) đa đuoc kham pha ra. Sau nhung quan sat ban đau dan đen su tin tuong no lon hon Trai Đat, thien the nay ngay lap tuc đuoc coi la hanh tinh thu chin. Nhung quan sat ki luong ve sau cho thay no co kich thuoc thuc su la nho hon: nam 1936, Raymond Lyttleton đe xuat la Sao Diem Vuong co the la mot ve tinh đa thoat ra tu Sao Hai Vuong, va Fred Whipple đa đe xuat vao nam 1964 rang Sao Diem Vuong la mot sao choi. Tuy the, Sao Diem Vuong van lon hon moi tieu hanh tinh đa đuoc biet đen va duong nhu khong ton tai mot thien the nao lon hon no nua, nen Sao Diem Vuong van đuoc coi la mot hanh tinh cho đen tan nam 2006. 

Nam 1992, cac nha thien van hoc Aleksander Wolszczan va Dale Frail loan bao đa tim thay hai hanh tinh quay xung quanh mot sao xung, đo la PSR B1257+12 B va C. Kham pha nay đuoc cong nhan rong rai ve su xac đinh chinh xac đau tien ve mot he hanh tinh quay xung quanh mot ngoi sao khac. Sau đo, vao ngay 6 thang 10 nam 1995, Michel Mayor va Didier Queloz o đai hoc Geneva cong bo xac đinh đuoc mot hanh tinh ngoai he Mat Troi quay quanh mot ngoi sao thong thuong o dai chinh (51 Pegasi).
Su kham pha ra cac hanh tinh ngoai he Mat Troi đa dan đen su nhap nhang trong viec đinh nghia mot hanh tinh, o điem ma mot hanh tinh co the tro thanh mot ngoi sao. Rat nhieu hanh tinh ngoai he Mat Troi co khoi luong gap nhieu lan khoi luong Sao Moc, gan bang voi mot thien the sao goi la "sao lun lau". Cac sao lun nau đuoc cong nhan rong rai la cac ngoi sao do co kha nang đot chay nhien lieu deuterium, mot đong vi nang hon cua hydro. Trong khi cac ngoi sao nang hon 75 lan Sao Moc co the đot chay hydro, thi cac ngoi sao chi bang 13 lan khoi luong Sao Moc co the đot chay deuterium. Tuy nhien, deuterium kha hiem, va moi sao lun nau co the đa đot het deuterium tu rat lau truoc khi chung đuoc phat hien ra, lam cho chung kho co the phan biet đuoc voi cac hanh tinh sieu nang.


= The ky XXI =

Trong suot nua cuoi the ky XX, su kham pha ra nhieu thien the ben trong He Mat Troi va cac thien the lon khac xung quanh cac ngoi sao khac, đa nay sinh tranh cai ve ban chat cua mot hanh tinh. Đa co su bac bo đac biet ve viec lieu mot thien the co the xem la mot hanh tinh neu no la mot thanh vien phan biet đuoc trong so khac cua vanh đai tieu hanh tinh, hoac neu no đu lon đe tao ra nang luong nho phan ung đot chay nhiet hat nhan cua deuterium.
So luong cac nha thien van đe nghi rut Sao Diem Vuong ra khoi danh sach hanh tinh đa tang len đang ke, tu khi co rat nhieu thien the co kich thuoc gan bang voi no đuoc tim thay trong cung mot vung cua He Mat Troi (vanh đai Kuiper) tu thap nien 1990 đen đau thap nien 2000. Sao Diem Vuong chi la mot thien the nho trong tap hop hang nghin thien the trong vanh đai nay.
Mot trong so chung bao gom Quaoar, Sedna, va Eris đa tung đuoc cong bo truoc đai chung nhu la hanh tinh thu muoi, tuy vay đa khong nhan đuoc su cong nhan rong rai cua cong đong khoa hoc. Su kien kham pha ra Eris, mot thien the nang hon 27% so voi khoi luong Sao Diem Vuong, la mot vi du đien hinh.
Đoi mat voi van đe nay, Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU) đa co ke hoach đat ra đinh nghia hanh tinh, va đieu nay đa đuoc đua ra nam 2006. So luong cac hanh tinh giam xuong con tam thien the rat lon ma co quy đao sach (Sao Thuy, Sao Kim, Trai Đat, Sao Hoa, Sao Moc, Sao Tho, Sao Thien Vuong, Sao Hai Vuong), va mot lop moi cac hanh tinh lun đuoc đua ra, ban đau gom ba thien the (Ceres, Pluto va Eris).


 Đinh nghia hanh tinh ngoai he Mat Troi  Nam 2003, nhom cong tac ve cac Hanh tinh ngoai he Mat Troi cua Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU) đa cong bo mot đinh nghia ve cac hanh tinh đuoc ket hop voi đinh nghia sau, hau het tap trung vao cac thien the co ranh gioi nam giua cac hanh tinh va cac sao lun nau:

Cac thien the voi khoi luong that su duoi khoi luong gioi han đe xay ra phan ung hop hach deuterium (tinh toan hien tai la voi khoi luong 13 lan khoi luong Sao Moc cho cac thien the co cung pho bien đong vi nhu Mat Troi) ma quay quanh mot ngoi sao hay tan tich cua ngoi sao la "hanh tinh" (cho du chung đuoc hinh thanh nhu the nao). Khoi luong va kich thuoc nho nhat cho cac thien the ngoai he Mat Troi đuoc coi la mot hanh tinh co the giong nhu voi cac hanh tinh trong He Mat Troi.
Cac thien the can sao voi khoi luong that su nam tren khoi luong gioi han cho phan ung hop hach cua deuterium la cac "sao lun nau", khong lien quan gi đen su hinh thanh hay vi tri cua chung.
Cac thien the troi tu do trong cac cum sao tre voi khoi luong duoi khoi luong cho phan ung hop hach cua deuterium khong la "cac hanh tinh", nhung la cac "sao can lun nau" (hoac mot ten goi gan giong nhat gi đo).
Đinh nghia nay tu đo đa đuoc cac nha thien van su dung rong rai khi cong bo cac kham pha ra cac hanh tinh ngoai he Mat Troi trong cac tap chi chuyen nganh. Mac du mang tinh tam thoi, no van la mot đinh nghia co hieu qua cho nghien cuu cho đen khi co mot đinh nghia lau ben hon đuoc chinh thuc cong nhan. Tuy nhien, no khong giai quyet đuoc cac tranh cai ve gioi han duoi cho khoi luong, va do đo no đinh huong mot cach ro rang cho nhung tranh luan ve cac thien the ben trong He Mat Troi. Đinh nghia nay cung khong binh luan ve trang thai cua cac hanh tinh quay quanh sao lun nau nhu 2M1207b. Mot sao can lun nau la mot thien the voi khoi luong hanh tinh đuoc hinh thanh thong qua su suy sup cua đam may hon la su boi tu. Su phan biet giua mot sao can lun nau va mot hanh tinh la chua ro rang; cac nha thien van đuoc chia ra lam hai phe đe xem xet lieu tien trinh hinh thanh cua mot hanh tinh co lien quan đen su phan loai va đinh nghia hanh tinh hay khong.


 Đinh nghia nam 2006  Tro ngai ve gioi han duoi đa đuoc đua ra thao luan trong suot đai hoi nam 2006 cua Đai hoi đong IAU. Sau nhieu tranh cai va đa co mot đe nghi bi bac bo, hoi đong đa bo phieu thong qua mot nghi quyet ve đinh nghia hanh tinh trong He Mat Troi nhu sau:

Mot thien the ma (a) quay xung quanh Mat Troi, (b) co khoi luong đu lon đe luc hap dan cua chinh no vuot qua cac luc vat the ran sao cho no co dang can bang thuy tinh (gan hinh cau), (c) đa don sach mien lan can quanh quy đao cua no.
Theo đinh nghia nay, He Mat Troi đuoc coi la co tam hanh tinh. Cac thien the thoa man đay đu hai đieu kien đau nhung khong thoa man đieu kien thu ba (nhu Pluto, Makemake va Eris) đuoc phan loai thanh cac hanh tinh lun, va cho thay chung cung khong phai la cac ve tinh tu nhien cua cac hanh tinh khac. Ban đau mot uy ban cua IAU đa đe xuat mot đinh nghia co ke đen mot so lon cac hanh tinh ma khong đe cap đen đieu kien (c). Sau nhieu thao luan, hoi đong đa quyet đinh thong qua đe cu cho nhung thien the nay đuoc phan loai thanh cac hanh tinh lun.
Đinh nghia nay co co so tren cac ly thuyet hinh thanh hanh tinh, trong đo ban đau cac phoi hanh tinh đa don sach mien lan can quanh quy đao cua chung khoi cac thien the nho hon. Nha thien van hoc Steven Soter mieu ta:

San pham cuoi cung cua mot đia boi tu thu cap la mot luong nho cac thien the tuong đoi lon (cac hanh tinh) trong cac quy đao khong cat nhau hoac cong huong, khien cho chung khong the va cham voi nhau. Cac tieu hanh tinh va cac sao choi, bao gom cac KBO [cac thien the vanh đai Kuiper], khac voi cac hanh tinh vi chung co the va cham voi nhau va voi cac hanh tinh.
Sau khi ket thuc cuoc bo phieu cua IAU 2006, đa co mot tranh cai va tranh luan ve đinh nghia nay, va nhieu nha thien van hoc đa tuyen bo rang ho se khong su dung đinh nghia nay. Mot phan chu yeu trong nhung tranh cai nay la ve đieu kien (c) (quy đao sach) khong nen đua vao đinh nghia, va cac thien the đuoc phan loai thanh cac hanh tinh lun co the la mot phan trong mot đinh nghia rong hon ve hanh tinh. Theo thu tu tang dan khoang cach đen Mat Troi, cac vat the nhin chung đuoc cac nha thien van hoc đong thuan la hanh tinh lun gom Ceres, Orcus, Sao Diem Vuong, Haumea, Quaoar, Makemake, Gonggong, Eris va Sedna.
Ben ngoai cong đong khoa hoc, Sao Diem Vuong đa co mot y nghia van hoa quan trong trong nhieu the he cong chung khi xem no la mot hanh tinh ke tu khi phat hien ra no nam 1930. Su kham pha ra Eris đa đuoc thong bao rong rai tren cac phuong tien truyen thong nhu no la mot hanh tinh thu muoi va do đo su phan loai lai ba thien the thanh cac hanh tinh lun đa thu hut rat nhieu su chu y cua truyen thong va cong chung.


= Cac phan loai cu =
Bang duoi liet ke Cac thien the trong He Mat Troi đa tung đuoc xem la cac hanh tinh:


Trong than thoai va ten goi Nguoi phuong Tay đat ten cho cac hanh tinh xuat phat tu ten goi thong dung cua nguoi La Ma, hau het bat nguon tu cach goi cua nguoi Hy Lap va Babylon. Theo nguoi Hy Lap co đai, hai thien the sang nhat Mat Troi va Mat Trang đuoc goi lan luot la Helios va Selene; hanh tinh o xa nhat goi la Phainon, nguoi chieu sang; sau đo la Phaethon, "anh sang"; hanh tinh đo đuoc goi la Pyroeis, "lua"; hanh tinh sang nhat la Phosphoros, "nguoi giu anh sang"; va hanh tinh cuoi cung đuoc goi la Stilbon, nguoi hy vong. Nguoi Hy Lap cung đat ten cac hanh tinh theo ten cua cac vi than trong đen tho cac vi than, muoi hai vi than tren đinh Olympus: Helios va Selene la ten cua cac hanh tinh va cua cac than, Phainon đuoc danh cho Cronus, mot Titan la cha cua 12 vi than Olympus; Phaethon danh cho Zeus, con cua Cronus va la nguoi đa ha be ngai vang cua Cronus; Pyroeis danh cho Ares, con trai cua Zeus va la than chien tranh; Phosphorus đuoc gan voi Aphrodite, vi than tinh yeu; va cuoi cung la Hermes, vi than đua tin va la than tri tue va hoc van, đuoc danh cho ten goi Stilbon.
Thuc su viec nguoi Hy Lap gan ten cac vi than cua ho cho cac hanh tinh la hoan toan muon tu nguoi Babylon. Ten goi Phosphorus trong van hoa Babylon la danh cho than tinh yeu cua ho, than Ishtar; Pyroeis danh cho than chien tranh, Nergal, Stilbon cua than thong thai Nabu, va Phaethon la ten goi danh cho than toi cao Marduk. Co rat nhieu su giong nhau trong cach đat ten cac vi than cua nguoi Hy Lap va nguoi Babylon. Vi du, than chien tranh Nergal cua nguoi Babylon đuoc nguoi Hy Lap đong nhat voi than Ares. Tuy nhien, khong giong nhu Ares, than Nergal con la than cua benh dich va đia nguc.
Ngay nay, nguoi phuong Tay biet ten cac hanh tinh la tu ten cua 12 vi than tren đinh Olympus. Trong khi nguoi Hy Lap hien đai van su dung ten goi co xua cho cac hanh tinh, thi trong nhung ngon ngu chau Au khac, do su anh huong cua Đe quoc La Ma va Nha tho Thien Chua giao, đa su dung ten goi theo La Ma (hay Latinh) hon la su dung ten goi cua nguoi Hy Lap. Nguoi La Ma, giong nhu nguoi Hy Lap, la thuoc ve chung nguoi An-Au, co chung mot van hoa tho than duoi nhung ten goi khac nhau nhung thieu đi nhung trang viet mieu ta giau truyen thong ma van hoa tho ca Hy Lap đa gan cho ten goi cac than cua ho. Trong cuoi thoi ky Cong hoa La Ma, nhung nha van La Ma đa muon rat nhieu tu van hoc mieu ta cua nguoi Hy Lap va đem ap dung cho than thoai cua ho, đe chi ra noi ma chung tro len hau nhu khong phan biet đuoc. Khi nguoi La Ma nghien cuu thien van hoc Hy Lap, ho đa đat ten cac hanh tinh theo nhu ten cua cac vi than trong tin nguong cua ho: Mercurius (cho Hermes), Venus (Aphrodite), Mars (Ares), Iuppiter (Zeus) va Saturnus (Cronus). Khi nhung hanh tinh ve sau đuoc phat hien them ra o the ky XVIII va 19, cach đat ten nhu tren lai tiep tuc đuoc dung: Uranus (Ouranos) va Neptunus (Poseidon). 
Mot so nguoi La Ma, theo niem tin co the co nguon goc o Mesopotamia nhung phat trien o Ai Cap thuoc Hy Lap tin rang bay vi than ma cac hanh tinh mang ten đa thuc hien nhung cuoc dich chuyen theo gio đe tim kiem nhung su vu tren Trai Đat. Thu tu dich chuyen bao gom Sao Tho, Sao Moc, Sao Hoa, Mat Troi, Sao Kim, Sao Thuy, Mat Trang (tu hanh tinh xa nhat đen hanh tinh gan nhat)). Do vay ngay đau tien bat đau voi Sao Tho (hay luc 1 gio), ngay thu hai bat đau voi Mat Troi (gio thu 25), sau đo la Mat Trang (gio thu 49), Sao Hoa, Sao Thuy, Sao Moc va Sao Kim. Tu moi ngay đuoc đat ten theo cac vi than ma gio bat đau tuong ung voi ho, len đay cung la thu tu cua cac ngay trong tuan theo lich La Ma sau khi chu ky ngay cho đuoc tu bo - va van con đuoc dung trong nhieu ngon ngu hien đai.. Chu nhat (Sunday), thu Hai (Monday) va thu Bay (Saturday) đuoc phien dich truc tiep tu nhung ten goi La Ma nay. Trong tieng Anh nhung ngay khac đuoc đoi ten theo sau Tiw, (Tuesday) Woden (Wednesday), Thunor (Thursday), va Frige (Friday), đay la nhung than Anglo-Saxon đuoc xem la tuong đuong lan luot voi Mars, Mercury, Jupiter, va Venus.
Do Trai Đat chi đuoc chap nhan rong rai la mot hanh tinh vao the ky XVII, nen khong co mot ten goi truyen thong nao cua cac vi than danh cho no. Nguon goc ten goi Earth tu mot tu Anglo-Saxon o the ky thu VIII la erda, co nghia la nen hay đat va lan đau tien đuoc su dung trong van ban la ten goi cua mot hinh cau giong Trai Đat co le vao khoang nam 1300. Đo cung la ten goi hanh tinh duy nhat trong tieng Anh khong bat nguon tu than thoai Hy Lap hay than thoai La Ma. Rat nhieu ngon ngu thoi La Ma đa su dung tu terra (hoac mot vai bien the cua no) voi y nghia mieu ta vung đat kho (nguoc lai voi bien). Tuy vay, cac ngon ngu khong thuoc ngu he La Ma su dung rieng ten goi cua nhung ngon ngu đo cho Trai Đat. Nguoi Hy Lap van dung ten goi goc, Γη (Ge hay Yi); ngu he Đuc, gom ca tieng Anh, su dung nhieu bien the cua tu trong tieng Đuc co ertho, "nen," ma co the thay trong tieng Anh la Earth, tieng Đuc Erde, tieng Ha Lan Aarde, va tieng Scandinavia Jorde.
Nhung nen van hoa ngoai chau Au su dung he thong ten goi hanh tinh rieng. An Đo su dung mot he thong ten goi dua tren Navagraha, gan ten bay hanh tinh la Surya cho Mat Troi, Chandra cho Mat Trang, va Budha, Shukra, Mangala, Brhaspati va Shani lan luot cho Sao Thuy, Sao Kim, Sao Hoa, Sao Moc, va Sao Tho va su thang giang cua giao điem Mat Trang lan luot la Rahu (La Hau) va Ketu (Ke Đo). Trung Hoa va cac nuoc thuoc Đong A chiu anh huong ve mat van hoa-lich su (nhu Nhat Ban, Han Quoc va Viet Nam) su dung ten goi cho cac hanh tinh dua tren Ngu hanh: Thuy (Sao Thuy/Thuy Tinh), Kim (Sao Kim/Kim Tinh), Hoa (Sao Hoa/Hoa Tinh), Moc (Sao Moc/Moc Tinh) va Tho (Sao Tho/Tho Tinh).


Su hinh thanh Hien tai chung ta van chua biet thuc su cac hanh tinh đa hinh thanh nhu the nao. Theo ly thuyet hien nay thi chung đuoc hinh thanh tu su suy sup cua mot tinh van thanh mot đia mong gom khi va bui. Mot tien sao hinh thanh tai tam, bao xung quanh no la mot đia tien hanh tinh quay xung quanh. Thong qua su boi tu (mot qua trinh va cham dinh) cac hat bui trong đia dan dan tich tu lai thanh mot vat the co khoi luong lon hon. Su tap trung cuc bo cac khoi luong nay đuoc goi la cac "vi hanh tinh", va chung lam gia tang qua trinh boi tu bang cach hut them cac vat chat xung quanh boi luc hap dan cua chung. Cac tap trung nay tro len đac hon cho đen khi chung suy sup lai duoi anh huong cua hap dan đe hinh thanh len tien hanh tinh. Sau khi mot hanh tinh đat đen mot đuong kinh lon hon đuong kinh cua Mat Trang cua Trai Đat, no bat đau tich luy mot bau khi quyen đuoc mo rong, tang nhanh toc đo bat cac vi hanh tinh bang tro luc khi quyen.

Khi mot tien sao phat trien toi khi no bat đau thuc hien cac phan ung trong loi cua no đe tao thanh mot sao, đia tien sao bi thoi bay đi boi "su boc hoi quang hoc", boi gio sao, su keo Poynting-Robertson va cac hieu ung khac. Sau đo van con rat nhieu đia tien hanh tinh quay xung quanh ngoi sao hoac quay xung quanh nhau, nhung theo thoi gian rat nhieu trong so chung se va cham voi nhau, hoac la hinh thanh len mot hanh tinh lon hon hoac giai phong vat chat cho nhung tien hanh tinh lon hon hoac bi cac hanh tinh hap thu. Nhung thien the nay tro len đu nang se bat hau het vat chat roi vao vung quy đao lan can cua chung đe tro thanh hanh tinh. Trong khi đo, cac tien hanh tinh nao tranh đuoc cac va cham co the se tro thanh cac ve tinh tu nhien cua cac hanh tinh thong qua qua trinh bat giu bang luc hap dan, hoac o trong cac vanh đai cua cac thien the đe tro thanh hoac la hanh tinh lun hoac la cac thien the nho trong he mat troi.
Cac va cham manh cua cac vi hanh tinh nho hon (cung nhu phan ra phong xa) se nung nong hanh tinh đang hinh thanh, lam cho no bi tan chay it nhat la mot phan. Phan cau truc ben trong cua hanh tinh bat đau phan chia theo khoi luong, va phat trien mot loi voi mat đo lon nhat. Cac hanh tinh đat đa nho hon mat hau het bau khi quyen cua chung do su boi tu nay, nhung nhung khi bi mat đi co the đuoc thay the boi khi thoat ra tu lop vo ngoai cung va tu cac va cham voi cac sao choi. (Cac hanh tinh nho hon se mat đi bat ki bau khi quyen nao chung nhan đuoc thong qua nhieu co che thoat.)
Cung voi su kham pha va quan sat cac he hanh tinh xung quanh mot ngoi sao khac, đieu nay đa mo ra kha nang tim hieu ki luong tham chi la sua đoi lai nhung quan niem cua chung ta ve su hinh thanh cua hanh tinh. Muc đo cua tinh kim loai - mot thuat ngu thien van hoc đe mieu ta su co mat cua cac nguyen to hoa hoc voi nguyen tu so lon hon 2 (heli) - bay gio co the dung đe phat hien lieu mot ngoi sao se co he hanh tinh quay xung quanh hay khong. Tu đo nguoi ta nghi rang cac sao giau kim loai co kha nang chua he hanh tinh cao hon so voi cac sao ngheo kim loai.


Ben trong He Mat Troi Theo Hiep hoi Thien van Quoc te (International Astronomical Union), 8 hanh tinh sau đay đuoc chap nhan nhu hanh tinh chinh thuc cua He Mat Troi:

Sao Thuy ()
Sao Kim ()
Trai Đat () - cung voi ve tinh cua no la Mat Trang
Sao Hoa () - cung voi 2 ve tinh cua no la Deimos va Phobos
Sao Moc () - cung voi 79 ve tinh cua no
Sao Tho () - cung voi 82 ve tinh cua no
Sao Thien Vuong (, ) - cung voi 27 ve tinh cua no
Sao Hai Vuong () - cung voi 14 ve tinh cua no
Sao Moc la hanh tinh lon nhat gap 318 lan khoi luong Trai Đat, trong khi đo Sao Thuy la nho nhat bang 0,055 lan khoi luong Trai Đat.
Cac hanh tinh trong He Mat Troi co the đuoc chia ra thanh cac loai dua theo thanh phan cua chung:

Hanh tinh đat đa: Cac hanh tinh giong voi Trai Đat, voi phan lon thanh phan cua chung đuoc cau tao tu đa. Sao Thuy, Sao Kim, Trai Đat va Sao Hoa. Voi khoi luong bang 0,055 lan khoi luong cua Trai Đat, Sao Thuy la hanh tinh đat đa nho nhat (va la hanh tinh nho nhat) trong He Mat Troi, trong khi Trai Đat la hanh tinh đat đa lon nhat.
Hanh tinh khi khong lo (hanh tinh kieu Moc Tinh): Cac hanh tinh voi thanh phan chu yeu tu vat chat dang khi va co khoi luong lon hon rat nhieu so voi cac hanh tinh đat đa: Sao Moc, Sao Tho, Sao Thien Vuong, Sao Hai Vuong. Sao Moc la hanh tinh lon nhat trong He Mat Troi, bang 318 lan khoi luong Trai Đat, sau đo la Sao Tho voi khoi luong 95 lan khoi luong Trai Đat.
Hanh tinh bang đa khong lo, bao gom Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong, la nhom con cua cac hanh tinh khi khong lo, đuoc phan biet voi cac hanh tinh khi khong lo boi khoi luong thap hon cua chung (chi bang 14 va 17 lan khoi luong Trai Đat), va đa mat gan het hydro va heli trong bau khi quyen cua chung cung voi mot ti le lon đa va bang.


Cac hanh tinh ngoai He Mat Troi Hanh tinh ngoai he lan đau tien đuoc phat hien va cong nhan la mot hanh tinh quay quanh mot ngoi sao thuong nam trong dai chinh, cong bo phat hien vao ngay 6 thang 10 nam 1995, khi Michel Mayor va Didier Queloz o Đai hoc Geneva thong bao đa xac đinh đuoc mot hanh tinh ngoai he Mat Troi quay quanh sao 51 Pegasi.
Hanh tinh nho nhat tung phat hien đa đuoc tim thay quay xung quanh mot tan du sao đa can kiet nhien lieu goi la sao xung, đo la PSR B1257+12. Đa co gan mot ta hanh tinh ngoai he Mat Troi đuoc tim thay co khoi luong tu 10 đen 20 lan khoi luong Trai Đat, vi du chung quay quanh cac sao Mu Arae, 55 Cancri va GJ 436. Nhung hanh tinh nay đa đuoc đat cho ten hieu la cac Sao Hai Vuong boi vi chung co khoi luong xap xi voi Sao Hai Vuong (17 lan khoi luong Trai Đat). Mot loai hanh tinh ngoai he Mat Troi moi khac đo la "Sieu Trai Đat", voi kha nang la cac hanh tinh đat đa lon hon Trai Đat nhung nho hon Sao Hai Vuong va Sao Thien Vuong. Cho toi nay, 6 hanh tinh co kha nang la hanh tinh sieu Trai Đat đa đuoc phat hien: Gliese 876 d, gan bang 6 lan khoi luong cua Trai Đat, OGLE-2005-BLG-390Lb va MOA-2007-BLG-192Lb, cac hanh tinh bang đa lanh leo đuoc kham pha nho hieu ung vi thau kinh hap dan, COROT-Exo-7b, mot hanh tinh voi đuong kinh đuoc uoc luong bang khoang 1,7 lan đuong kinh cua Trai Đat, (khien no tro thanh hanh tinh sieu Trai Đat nho nhat đuoc phat hien va đo đac), nhung no lai co ban kinh quy đao chi la 0,02 AU, đieu nay co nghia la be mat cua no co the bi tan chay tai nhiet đo 1000-1500 °C, va hai hanh tinh quay quanh mot sao lun đo gan Mat Troi la Gliese 581. Gliese 581 d co khoi luong gan bang 7,7 lan khoi luong Trai Đat, trong khi Gliese 581 c co khoi luong bang 5 lan Trai Đat va ban đau đuoc nghi la co kha nang la hanh tinh đat đa đau tien đuoc tim thay nam trong vung o đuoc cua mot ngoi sao. Tuy nhien, cac nghien cuu chi tiet hon tiet lo ra rang no qua gan ngoi sao me đe co the o đuoc, va hanh tinh xa hon trong he nay, Gliese 581 d, lai lanh hon nhieu so voi Trai Đat, neu co the o đuoc tren no thi bau khi quyen cua no phai chua luong khi nha kinh can thiet đe tao ra mot moi truong đu am. 

Van con chua ro rang mot khi cac hanh tinh lon đuoc phat hien ra lieu co giong voi cac hanh tinh khi khong lo trong He Mat Troi hay khong hay chung lai la mot loai hoan toan khac chua đuoc biet đen, giong nhu hanh tinh amonia khong lo hoac hanh tinh cacbon. Đac biet, mot vai hanh tinh moi đuoc phat hien, goi la cac hanh tinh nong kieu Sao Moc, co quy đao cuc gan voi ngoi sao me, va quy đao gan tron. Do đo chung nhan đuoc rat nhieu buc xa sao hon nhung hanh tinh khi khong lo trong He Mat Troi, va cac nha thien van đa đat ra cau hoi lieu chung co giong voi cac kieu hanh tinh đa biet hien nay hay khong. Cung ton tai mot lop cac hanh tinh nong kieu Sao Moc, goi la cac hanh tinh Chthonic (hanh tinh đia nguc), theo đo quy đao cua hanh tinh qua gan ngoi sao nen bau khi quyen cua chung bi thoi bay hoan toan boi buc xa cua sao. Trong khi đa co nhieu hanh tinh nong kieu Sao Moc đa đuoc phat hien đang trong qua trinh mat đi bau khi quyen, cho đen nam 2008, chua mot hanh tinh Chthonic đuoc phat hien.
Đe quan sat đuoc chi tiet hon cac hanh tinh ngoai He Mat Troi se phai can nhung thiet bi the he moi, bao gom cac kinh thien van khong gian. Hien tai hai tau COROT va Kepler đang tim kiem cac hanh tinh ngoai he Mat Troi nho vao hieu ung thay đoi đo sang cua cac ngoi sao do hanh tinh đi ngang qua. Mot vai du an đa đuoc đe xuat đe che tao mot day cac kinh thien van khong gian đe tim cac hanh tinh ngoai he Mat Troi voi khoi luong xap xi khoi luong Trai Đat. Chung bao gom cac du an cua NASA, Tau tim kiem cac hanh tinh đat đa (Terrestrial Planet Finder), va Nhiem vu giao thoa ke khong gian (Space Interferometry Mission), va PEGASE cua CNES. Nhiem vu nhung the gioi moi (New Worlds Mission) la mot thiet bi lien hop voi Kinh thien van khong gian James Webb. Pho thu đuoc đau tien tu cac hanh tinh ngoai he đuoc thong bao vao thang 2 nam 2007 (cua (HD 209458 b va HD 189733 b). Tan suat xuat hien cac hanh tinh đat đa la mot trong cac tham bien cua phuong trinh Drake uoc luong so luong nen van minh ngoai Trai Đat ton tai trong thien ha cua chung ta.


Cac thien the co khoi luong hanh tinh Vat the co khoi luong hanh tinh, PMO, hay planemo la mot thien the voi khoi luong nam trong khoang khoi luong đinh nghia cho hanh tinh - vi du nhu voi khoi luong lon hon cac vat the nho, va nho hon khoi luong cua mot sao lun nau co phan ung hat nhan o loi hoac nho hon khoi luong mot ngoi sao. Theo đinh nghia moi hanh tinh la cac thien the co khoi luong hanh tinh nhung muc đich cua thuat ngu la đe mieu ta cac thien the khong thoa man nhung đac điem cua mot hanh tinh, chang han nhu cac hanh tinh troi tu do khong quay quanh mot ngoi sao, hoac cac thien the đuoc hinh thanh thong qua qua trinh suy sup đam may hon la su boi tu ma đoi khi đuoc goi la cac sao can lun nau.


= Hanh tinh lun =

Truoc khi co quyet đinh vao thang 8 nam 2006, mot vai thien the đa đuoc cac nha thien van hoc đe xuat - trong giai đoan thao luan lan đau cua IAU - nhu la hanh tinh. Tuy vay vao nam 2006 mot vai thien the đa đuoc phan loai lai thanh cac hanh tinh lun, la cac thien the khac voi cac hanh tinh. Hien tai IAU cong nhan co 5 hanh tinh lun trong He Mat Troi: Ceres, Sao Diem Vuong (Pluto), Haumea, Makemake va Eris. Mot vai thien the khac nam trong vanh đai tieu hanh tinh va vanh đai Kuiper đang đuoc xem xet phan loai, va co the se co them 50 thien the nua đuoc phan loai. Co khoang 200 thien the đa đuoc kham pha va quan sat đay đu trong vanh đai Kuiper. Cac hanh tinh lun co chung rat nhieu đac điem voi hanh tinh, mac du vay chung van con nhung điem khac biet - theo đo chung khong tro thanh noi troi trong quy đao cua chung. Theo đinh nghia, moi hanh tinh lun la thanh vien cua cac quan the lon hon. Ceres la thien the lon nhat trong vanh đai tieu hanh tinh, trong khi Sao Diem Vuong, Haumea, va Makemake la cac thanh vien cua vanh đai Kuiper va Eris la thanh vien cua đia phan tan. Cac nha khoa hoc nhu Mike Brown tin rang som hay muon se co tren 40 thien the ngoai Sao Hai Vuong đuoc phan loai thanh cac hanh tinh lun theo nhu đinh nghia cua IAU gan đay.


= Hanh tinh troi tu do, hay hanh tinh lang thang =

Mot so mo phong may tinh ve su hinh thanh he hanh tinh va ngoi sao goi ra rang mot vai vat the voi khoi luong hanh tinh co the bi vang vao khong gian lien sao. Mot so nha khoa hoc tranh luan rang nhung thien the lang thang nhu vay đuoc tim thay trong khong gian sau tham nen đuoc phan loai thanh "hanh tinh", mac du mot so khac thi đe nghi chung nen đuoc xep vao cac sao co khoi luong thap.


= Cac sao can lun nau =

Cac ngoi sao hinh thanh thong qua su suy sup hap dan cua cac đam khi, nhung nhung thien the nho hon cung co the hinh thanh nho su suy sup hap dan. Cac thien the khoi luong hanh tinh hinh thanh theo cach nay đoi khi đuoc goi la cac sao can lun nau. Cac sao can lun nau co the troi noi tu do nhu Cha 110913-773444, hoac quay xung quanh mot thien the lon nhu 2MASS J04414489+2301513.
Trong mot thoi gian ngan cua nam 2006, cac nha thien van tin rang ho đa tim thay mot he đoi nhung thien the nhu vay, đo la Oph 162225-240515, đuoc nhung nguoi phat hien ra mieu ta la "planemo", hoac "vat the voi khoi luong hanh tinh". Tuy nhien, nhung phan tich gan đay ve cac thien the đa xac đinh đuoc rang khoi luong cua chung co the lon hon 13 lan Sao Moc, khien chung tro thanh cap sao lun nau.


= Hanh tinh ve tinh va hanh tinh vanh đai =
Mot vai ve tinh lon voi kich thuoc tuong đuong hoac lon hon Sao Thuy, vi du cac ve tinh Galileo cua Sao Moc va Titan. Alan Stern đa lap luan rang vi tri khong nen la van đe va chi xet đen nhung thuoc tinh đia vat ly trong đinh nghia hanh tinh, va ong đe xuat thuat ngu hanh tinh ve tinh cho cac thien the kich thuoc hanh tinh nhung lai quay quanh mot hanh tinh khac. Cung giong nhu vay, Stern cho rang đoi voi cac thien the kich thuoc hanh tinh trong vanh đai tieu hanh tinh hoac vanh đai Kuiper cung len la nhung hanh tinh.


Cac thuoc tinh Mac du moi hanh tinh co cac đac trung vat ly rieng biet, nhung cung co mot lop rong su tuong đong giua chung. Mot trong vai nhung đac tinh nay, nhu cac vanh đai hoac cac ve tinh tu nhien, chi moi quan sat đuoc o cac hanh tinh trong He Mat Troi, trong khi mot so khac cung co đoi voi cac hanh tinh ngoai he Mat Troi.


= Đac trung đong luc =


 Quy đao  Theo cac đinh nghia hien tai, moi hanh tinh phai quay quanh mot ngoi sao; do vay moi "hanh tinh lang thang" đeu bi loai tru. Trong He Mat Troi, moi hanh tinh quay tren quy đao trong cung huong voi chieu tu quay cua Mat Troi (nguoc chieu kim đong ho khi nhin tu cuc bac cua Mat Troi). It nhat co mot hanh tinh ngoai he Mat Troi, WASP-17b, đa đuoc tim thay la no quay tren quy đao nguoc huong voi chieu tu quay cua ngoi sao me. Chu ky mot vong quay cua hanh tinh tren quy đao đuoc goi la chu ky thien van hay nam thien van cua hanh tinh đo. Mot nam cua hanh tinh phu thuoc vao khoang cach tu no đen ngoi sao; hanh tinh cang xa ngoi sao cua no, khong nhung khoang cach chuyen đong cua no cang lon hon, ma con van toc tren quy đao cua no cung cham hon, do no bi anh huong cua truong hap dan cua ngoi sao. Boi vi khong mot quy đao hanh tinh nao la tron tuyet đoi, nen khoang cach đen ngoi sao cung thay đoi lien tuc trong "nam" cua no. Điem gan ngoi sao nhat đuoc goi la can điem quy đao (điem can nhat trong He Mat Troi), trong khi khoang cach xa nhat goi la vien điem quy đao (điem vien nhat). Khi hanh tinh tien gan đen can điem quy đao, van toc cua no tang len khi the nang cua no bien đoi thanh đong nang, giong nhu mot vat roi tu do o tren Trai Đat gia toc khi no roi xuong; khi hanh tinh đen gan vien điem quy đao, van toc cua no giam, giong nhu mot vat tren Trai Đat đuoc nem len tren chuyen đong cham dan khi no len đen đinh cua đuong chuyen đong.
Quy đao cua moi hanh tinh đuoc mo ta boi mot tap hop cac tham so quy đao:

Đo lech tam cua mot quy đao mieu ta quy đao cua mot hanh tinh bi gian dai ra bao nhieu. Cac hanh tinh voi đo lech tam nho se co quy đao tron hon, trong khi hanh tinh voi đo lech tam lon se co quy đao giong hinh elip hon. Cac hanh tinh trong He Mat Troi co đo lech tam rat nho, nen chung co quy đao gan nhu tron. Cac sao choi va cac vat the trong vanh đai Kuiper (cung nhu mot so hanh tinh ngoai he Mat Troi) co đo lech tam rat lon, do đo chung co quy đao voi hinh elip rat det.

Ban truc lon la khoang cach tu hanh tinh tai vien điem quy đao đen điem giua cua đuong kinh dai nhat cua quy đao elip cua no (xem hinh). Khoang cach nay khong giong voi khoang cach tu ngoi sao trung tam đen vien điem quy đao do ngoi sao me khong nam chinh xac tai tam quy đao cua hanh tinh.
Đo nghieng quy đao cua mot hanh tinh cho biet su nghieng cua mat phang quy đao voi mot mat phang tham chieu. Trong He Mat Troi, mat phang tham chieu la mat phang quy đao cua Trai Đat, goi la mat phang hoang đao. Đoi voi cac hanh tinh ngoai he Mat Troi, mat phang tham chieu nay la mat phang bau troi hay mat phang cua bau troi, la mat phang cua tia nhin cua nguoi quan sat tu Trai Đat Tam hanh tinh trong He Mat Troi đeu nam rat gan mat phang hoang đao; trong khi cac sao choi va cac vat the trong vanh đai Kuiper nhu Sao Diem Vuong co mat phang quy đao rat nghieng so voi hoang đao. Cac điem ma quy đao hanh tinh cat mat phang tham chieu goi la điem nut len va điem nut xuong. Kinh đo cua điem nut len la goc giua kinh đo so 0 cua mat phang tham chieu voi điem nut len cua quy đao. Acgumen cua can điem (hay cua điem can nhat trong He Mat Troi) la goc giua điem nut len cua hanh tinh voi điem gan nhat cua ngoi sao (can điem).


 Đo nghieng truc quay  Cac hanh tinh cung co truc quay nghieng voi đo nghieng khac nhau; truc quay nghieng mot goc voi mat phang quy chieu cua mat phang chua xich đao ngoi sao. Đieu nay lam cho luong anh sang nhan đuoc o moi ban cau thay đoi theo mua trong nam; khi ban cau bac nam xa ngoi sao, thi ban cau nam lai nam gan sao va nguoc lai. Tu đo moi hanh tinh trai qua cac mua khac nhau; va thay đoi thoi tiet theo chu ky quay trong mot nam. Thoi điem mot ban cau nam gan nhat hoac xa nhat so voi ngoi sao đuoc goi la điem chi. Moi hanh tinh co hai điem chi trong mot chu ky quay tren quy đao; khi mot ban cau o thoi điem ha chi, luc đo ngay nay co thoi gian dai nhat, ban cau kia o thoi điem đong chi, va ngay nay co thoi gian ngan nhat. Su thay đoi luong anh sang va nhiet nhan đuoc o moi ban cau tao ra su thay đoi hang nam đoi voi cac mua đoi voi moi ban cau. Đo nghieng truc quay cua Sao Moc kha nho, cho nen su thay đoi giua cac mua la rat it. Mat khac, Sao Thien Vuong lai co truc quay nghieng rat lon (97,77°) lam cho mot ban cau luon nhan đuoc anh sang Mat Troi trong mot nua chu ky quy đao va tuong ung ban cau kia thi lai nam trong bong toi. Đoi voi cac hanh tinh ngoai he Mat Troi, truc quay nghieng la đieu chua đuoc biet chac chan, nhieu nguoi nghi rang hau het cac hanh tinh nong kieu Sao Moc hoan toan khong co truc quay nghieng do ket qua cua su qua gan voi ngoi sao me.


 Su tu quay  Hanh tinh quay xung quanh mot truc tuong tuong đi qua tam cua no. Chu ky tu quay cua hanh tinh goi la ngay cua no. Hau het cac hanh tinh trong He Mat Troi tu quay theo cung huong voi huong chuyen đong cua no tren quy đao, huong nguoc chieu kim đong ho khi nhin tu cuc bac cua Mat Troi, trong khi Sao Kim va Sao Thien Vuong lai la ngoai le, chung tu quay theo chieu kim đong ho, mac du đo nghieng truc quay cua Sao Thien Vuong rat lon khien cho su phan biet cuc nao la cuc "bac" tro len kho khan va lam cho kho xac đinh đuoc no quay theo chieu kim đong ho hay nguoc chieu kim đong ho. Du theo quy uoc nao, Sao Thien Vuong co su quay nghich hanh tuong đoi voi quy đao cua no.
Su tu quay cua hanh tinh co the đuoc dan ra boi mot vai yeu to trong qua trinh hinh thanh hanh tinh. Mo men đong luong toan phan co the suy ra tu mo men đong luong cua tu vat the boi tu đong gop vao hanh tinh. Su boi tu khi o cac hanh tinh khi khong lo cung đong gop vao mo men đong luong. Cuoi cung, trong suot giai đoan cuoi cua su hinh thanh hanh tinh, mot qua trinh ngau nhien cua đia boi tu tien hanh tinh co the ngau nhien thay đoi truc quay cua hanh tinh. Co su thay đoi lon trong đo dai ngay giua cac hanh tinh, trong khi mot vong tu quay cua Sao Kim mat gan 243 ngay Trai Đat, thi cac hanh tinh khi khong lo chi mat co vai gio. Chu ky tu quay cua cac hanh tinh ngoai he Mat Troi cung khong đuoc ro rang; tuy nhien đoi voi cac hanh tinh kieu Sao Thuy thi viec qua gan ngoi sao me cua chung khien chung bi khoa thuy trieu đoi voi ngoi sao (quy đao cua chung đong bo voi su tu quay cua chung). Đieu nay co nghia la chung luon huong mot mat ve phia ngoi sao, va mat nay luon luon la ban ngay, nguoc lai mat kia luon la ban đem.


 Su sach cua quy đao  Đac trung quy đao đinh ro cua mot hanh tinh đo la su lam sach mien lan can cua no. Đe mot hanh tinh co đuoc mien lan can sach thi no phai co khoi luong đu lon đe hut toan bo hoac đay vang moi thien the nho (vi hanh tinhh) trong quy đao cua no. Theo đo, quy đao cua hanh tinh quanh ngoi sao đuoc tach biet ro rang, trai nguoc voi tren cung quy đao cua mot thien the co nhieu thien the voi cung kich thuoc (vi du nhu quy đao cua Trai Đat bi rat nhieu sao choi cat qua, hoac quy đao cua Sao Hai Vuong va Pluto cat nhau; nhung so sanh ve khoi luong thi Trai Đat va Sao Hai Vuong lon hon rat nhieu so voi chung). Đac trung nay đa tro thanh mot đieu kien bat buoc trong phan đinh nghia chinh thuc cua IAU vao thang 8 nam 2006. Su gioi han nay đa loai tru cac thien the đa tung la hanh tinh nhu Sao Diem Vuong, Eris va Ceres, va phan loai chung thanh hanh tinh lun. Mac cho toi nay gioi han nay chi ap dung cho cac hanh tinh trong He Mat Troi, mot so he hanh tinh ngoai he Mat Troi đa đuoc tim thay voi chung co cho thay su lam sach quy đao dien ra trong đia boi tu bao quanh ngoi sao.


= Cac đac tinh vat ly =


 Khoi luong  Mot đac tinh vat ly đinh ro cua hanh tinh đo la khoi luong đu lon đe cho chinh luc hap dan cua no thang đuoc luc lien ket đien tu giua cac phan tu, lam cho hanh tinh đat đen trang thai can bang thuy tinh. He qua la moi hanh tinh đeu co dang cau hoac phong cau. Nho hon gioi han khoi luong nay, vat the co the co hinh dang bat ki, nhung neu lon hon gioi han nay, cho du hanh tinh co cac thanh phan hoa hoc nao đi chang nua, luc hap dan se hut moi thu huong ve khoi tam khien cho vat the tro thanh hinh cau.
Khoi luong cung la mot thuoc tinh co ban đe cac hanh tinh co the phan biet đuoc so voi cac ngoi sao. Gioi han khoi luong tren cho cac hanh tinh la gan 13 lan khoi luong cua Sao Moc, vuot qua gioi han nay chung co the đu đieu kien thich hop cho phan ung hop hach. Ngoai Mat Troi, khong mot thien the nao co khoi luong lon hon gioi han nay ton tai trong He Mat Troi; tuy nhien mot so hanh tinh ngoai he Mat Troi co khoi luong gan voi gioi han nay. Tu đien hanh tinh ngoai he Mat Troi liet ke mot vai hanh tinh co khoi luong rat gan gioi han tren: HD 38529c, AB Pictorisb, HD 162020b, va HD 13189b. Mot so thien the voi khoi luong cao hon gioi han nay cung đuoc liet ke ra, va chung thoa man cho đieu kien xay ra phan ung hop hach, cho nen chung đuoc mieu ta phu hop hon khi phan loai thanh sao lun nau.
Hanh tinh nho nhat tung đuoc biet, ngoai tru cac hanh tinh lun va cac ve tinh, đo la PSR B1257+12 a, mot trong nhung hanh tinh ngoai he Mat Troi đau tien đuoc phat hien, đa đuoc tim thay nam 1992 trong quy đao xung quanh mot sao xung. Khoi luong cua no gan bang mot nua cua Sao Thuy.


 Su phan lop cau truc ben trong  Moi hanh tinh bat đau su ton tai cua chung trong trang thai long hoan toan; trong buoi đau hinh thanh, cac vat chat đam đac hon, nang hon chim xuong ve phia tam, con nhung vat chat nhe hon thi nam lai tren be mat. Do vay moi hanh tinh co su phan lop ben trong bao gom mot loi hanh tinh bao xung quanh boi cac lop phu long hoac ran. Cac hanh tinh đat đa đuoc boc voi lop tren cung cung goi la lop vo, nhung trong cac hanh tinh khi khong lo lop phu chi đon gian hoa tan dan vao cac lop may va khi o ben tren. Cac hanh tinh đat đa chua mot loi bao gom cac nguyen to tu tinh nhu sat va niken, va cac lop phu silicat. Nguoi ta tin rang Sao Moc va Sao Tho co cac loi đa va kim loai bao boc xung quanh boi cac lop phu hydro kim loai. Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong, voi kich thuoc nho hon, chua cac loi đa bao boc xung quanh boi nuoc, amonia, metan va cac chat de bay hoi (bang). Hoat đong cua chat long ben trong nhung hanh tinh lam dien ra qua trinh đia đong luc tao ra tu truong cua hanh tinh.


 Khi quyen  Moi hanh tinh trong He Mat Troi đeu co khi quyen do khoi luong lon cua chung lam cho hap dan đu manh đe giu cac hat khi gan be mat hanh tinh. Cac hanh tinh khi khong lo voi khoi luong lon đu đe giu mot luong lon cac khi nhe nhu hydro va heli trong bau khi quyen cua chung, trong khi cac hanh tinh nho hon đe mat hau het nhung khi nay vao khong gian. Thanh phan cua khi quyen Trai Đat rat khac so voi cac hanh tinh do co rat nhieu qua trinh cua su song đa thai vao hanh tinh nhung phan tu oxy tu do. Co mot hanh tinh duy nhat trong He Mat Troi ve thuc chat khong co bau khi quyen, đo la Sao Thuy, ma hau het, nhung khong phai toan bo, khi quyen đa bi thoi bay vao khong gian boi gio Mat Troi.
Bau khi quyen hanh tinh bi anh huong boi su thay đoi đo lon nang luong nhan đuoc tu Mat Troi hoac tu ben trong hanh tinh, dan đen su hinh thanh cac he thong thoi tiet đong luc nhu xoay thuan nhiet đoi (tren Trai Đat), bao bui lon - hanh tinh (tren Sao Hoa), va xoay nghich kich thuoc Trai Đat tren Sao Moc (goi la Vet Đo Lon), va cac lo hong trong bau khi quyen (tren Sao Hai Vuong). It nhat mot hanh tinh ngoai he Mat Troi, HD 189733 b, đa đuoc cho la co nhung he thoi tiet nhu vay, giong nhu Vet Đo Lon nhung lon hon hai lan.
Nhung hanh tinh nong kieu Moc Tinh đa đuoc chi ra la đang bi mat đi bau khi quyen vao trong khong gian do buc xa cua ngoi sao me, giong đuoi cua cac sao choi. Nhung hanh tinh nay co nhung nhiet đo khac nhau rat lon giua phia ban ngay va ban đem lam xuat hien nhung con gio sieu thanh, mac du phia ngay va đem cua HD 189733b hien len co nhiet đo kha giong nhau, am chi rang bau khi quyen cua hanh tinh đuoc phan bo lai mot cach hieu qua nang luong tu ngoi sao xung quanh hanh tinh.


 Tu quyen  Mot đac trung quan trong cua cac hanh tinh đo la momen tu noi tai cua chung ma lam cho sinh ra tu quyen. Su co mat cua tu truong cho thay rang hanh tinh van con nhung hoat đong đia chat. Noi cach khac, cac hanh tinh tu tinh co cac dong vat chat dan đien o ben trong chung, lam tao ra tu truong cho hanh tinh. Nhung truong nay lam thay đoi ro ret tuong tac cua hanh tinh voi gio sao. Mot hanh tinh tu tinh tao ra xung quanh chung mot khoang trong gio sao goi la tu quyen, khien cho gio sao khong the tham nhap vao hanh tinh. Tu quyen co the lon hon rat nhieu so voi hanh tinh. Nguoc lai, nhung hanh tinh phi tu tinh chi co tu quyen nho sinh ra tu tuong tac cua ion quyen voi gio sao, va khong the bao ve hanh tinh mot cach hieu qua đuoc.
Trong tam hanh tinh trong He Mat Troi, chi co Sao Kim va Sao Hoa la thieu tu quyen. Them vao đo, ve tinh Ganymede cua Sao Moc cung co tu quyen. Tu truong cua hanh tinh tu tinh cua Sao Thuy la yeu nhat, va khong đu kha nang đe chong lai gio Mat Troi. Tu truong cua Ganymede lon hon gap vai lan, va cua Sao Moc la manh nhat trong He Mat Troi (rat manh đen noi no anh huong nghiem trong đen suc khoe cua cac phi hanh gia trong tuong lai đoi voi cac nhiem vu đua nguoi len ve tinh cua Sao Moc). Tu truong cua cac hanh tinh khi khong lo khac (trong He Mat Troi) co cuong đo gan bang cua Trai Đat, nhung momen tu cua chung thuong lon hon. Truc tu truong cua Sao Thien Vuong va Sao Hai Vuong bi nghieng manh tuong đoi so voi truc quay va lech ra khoi tam cua hanh tinh.
Nam 2004 mot đoi cac nha thien van o Hawaii đa quan sat mot hanh tinh ngoai he Mat Troi quay xung quanh sao HD 179949, va hanh tinh nay hien len nhu la mot vet đen tren be mat cua ngoi sao me. Ho đa đua ra gia thiet la tu quyen cua hanh tinh đang truyen nang luong len be mat cua sao, lam nhiet đo be mat ngoi sao đa tung cao la 14.000 đo tang them 750 đo nua.


= Cac đac tinh thu cap =

Mot vai hanh tinh hoac hanh tinh lun trong He Mat Troi (nhu Sao Hai Vuong va Sao Diem Vuong) co chu ky quy đao cong huong voi cac thien the khac hoac voi cac vat the nho hon (đieu nay cung hay xay ra voi cac ve tinh tu nhien). Ngoai tru Sao Thuy va Sao Kim khong co ve tinh tu nhien, cac hanh tinh khac trong He Mat Troi đeu co ve tinh tu nhien. Trai Đat co mot, Sao Hoa co hai, va cac hanh tinh khi khong lo co rat nhieu ve tinh trong nhung "he thong giong hanh tinh" phuc tap. Nhieu ve tinh cua cac hanh tinh khi khong lo co cac đac tinh tuong tu voi cac hanh tinh đat đa va cac hanh tinh lun, va mot so đa đuoc nghien cuu voi kha nang co ton tai su song tren đo (đac biet la Europa).
Bon hanh tinh khi khong lo cung co cac vanh đai hanh tinh quay xung quanh voi kich thuoc thay đoi va cau truc phuc tap. Cac vanh đai chu yeu la to hop cua bui hoac cac hat vat chat, nhung co the chua nhung ve tinh rat nho ma luc hap dan cua chung tao nen hinh dang va duy tri cau truc cua chung. Mac du nguon goc cua cac vanh đai hanh tinh van chua đuoc biet chinh xac, chung đuoc cho la ket qua cua cac ve tinh tu nhien roi vao gioi han Roche cua hanh tinh me va bi xe toac ra boi luc thuy trieu.
Chua co mot đac tinh thu cap nao đuoc quan sat xung quanh cac hanh tinh ngoai he Mat Troi. Tuy nhien thien the sao can lun nau Cha 110913-773444, đuoc mieu ta la hanh tinh lang thang, đuoc cho la co mot đia tien hanh tinh nho quay xung quanh.


Xem them Danh sach he hanh tinh-ve tinh
Hanh tinh ngoai he Mat Troi
Khoa hoc hanh tinh


Chu thich Dan chung Lien ket ngoai Hanh tinh tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Hanh tinh tai Tu đien bach khoa Viet Nam. Tai đay chua cap nhat viec Sao Diem Vuong đuoc xep hang lai thanh hanh tinh lun nam 2006.
Website cua IAU
NASA: Tap chi anh
NASA: Planet Quest – Exoplanet Exploration Luu tru ngay 25 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine
Minh hoa so sanh kich thuoc cua cac hanh tinh voi nhau, voi Mat Troi va cac ngoi sao khac
Planetary Science Research Discoveries (Website giao duc voi cac bai co hinh minh hoa)