Moc Thanh (tieng Trung: 沐晟, 1368-1439), tu Canh Mau (景茂), la mot đai than cua nha Minh đuoc giao nhiem vu cai quan khu vuc Van Nam tu nam 1398, sau khi anh trai la Moc Xuan chet cung nam nay. Thanh la nguoi tung đem quan hop cung Truong Phu sang đanh nuoc Đai Ngu cua cha con Ho Quy Ly cung nhu đanh bai Gian Đinh đe va Trung Quang đe sau đo. Lan cuoi cung đua quan sang cuu Vuong Thong nam 1427 bi quan Đai Viet do Pham Van Xao va Trinh Kha chi huy đanh bai tai cua ai Le Hoa, khu vuc keo tu thanh pho Lao Cai sang huyen Ha Khau ngay nay. Nhu nhan xet cua Minh su, Moc Thanh noi nghiep cha, anh; nhung nguoi trung dung; nen du kha nang dung binh cua ban than khong đuoc tot, nhung van đuoc trong dung vi long trung thanh cung nhu­ uy tin cua ho Moc tai Van Nam, mot vung đat xa kinh thanh.


Gia the Moc Thanh la con trai thu hai cua Kiem Ninh vuong Moc Anh (沐英) (1345-1392), nguoi Hoi, cong than khai quoc nha Minh nguyen goc la nguoi huyen Đinh Vien, tinh An Huy. Moc Thanh tinh cach giong cha, thich đoc sach va than trong trong loi an tieng noi, nen rat đuoc Chu Nguyen Chuong (Minh Thai To sau nay) quy men. Moc Thanh tham gia vao quan đoi cua Chu Nguyen Chuong, thang dan len hau quan đo đoc phu thiem su, roi ta đo đoc, tuoc Tay Binh hau (nam 1399), tran giu Van Nam.
Do co cong trong viec đanh nha Ho, Moc Thanh đuoc phong lam Kiem quoc cong vao nam 1408. Khi Minh Nhan Tong len ngoi, phong them ham Thai pho va ban an Chinh Nam tuong quan, van cho tran giu Van Nam. Ngay 18 thang 3 nam Chanh Thong thu 4 (1439) đoi Minh Anh Tong, Moc Thanh chet tren đuong tro ve sau khi xuat quan đan ap cac dan toc thieu so tai Van Nam, đuoc truy tang Đinh Vien vuong, thuy Trung Kinh. Xac Thanh đuoc đua ve Nam Kinh, tang tai huyen Giang Ninh, huong Truong Ninh, phia bac nui Quan Am.
Thanh co vo ho Trinh, co mot con trai la Moc Ban, khi Thanh mat Ban con nho tuoi, song o kinh đo nha Minh, nen viec tran giu Van Nam do Đinh Bien ba Moc Ngang (con trai thu ba cua Moc Anh) đam nhan. Ke tu khi Moc Anh tran thu Van Nam (nam 1381) cho toi đoi Kiem quoc cong Moc Thien Ba (1628), khi nha Minh sap mat, thi ho Moc đa tran thu Van Nam toi 247 nam.


Chien tran tai Viet Nam = Lan mot =
Nam 1400, Ho Quy Ly cuop ngoi nha Tran roi nhuong ngoi cho con la Ho Han Thuong, dang bieu bao nha Minh la nha Tran khong con nguoi noi doi tong đuong. Nam 1403, Bui Ba Ky, ti tuong cua Tran Khat Chan, chay sang to cao cha con Quy Ly giet vua, cuop nuoc, lai co Tran Thiem Binh tu nhan la con chau nha Tran nen thang 4 nam 1406, Minh Thanh To sai su gia ho tong Tran Thiem Binh ve nuoc đe lam vua, bi Ho Han Thuong sai nguoi đon đuong giet đi. Chu Đe lay co sai Moc Thanh cung Chu Nang (朱能) đem quan tan cong Đai Ngu.
Thang 9 nam 1406, Chinh Di pho tuong quan Tay Binh hau Moc Thanh đem quan tu đuong Mong Tu (ten huyen, thuoc phu Lam An (nay la chau tu tri Hong Ha) thuoc tinh Van Nam, Lam An tiep giap voi ai Le Hoa chau Quy Hoa nha Ho (nay la Lao Cai)), tien quan đanh quan ai Phu Lenh (thuoc tinh Tuyen Quang), keo thang đen song Thao con Chu Nang tu Quang Tay tien sang, nhung vi Chu Nang chet doc đuong nen Truong Phu thay the. Hai canh quan nay hop lai tai song Bach Hac (ten goi mot đoan cua song Hong, thuoc đia phan huyen Bach Hac, tinh Son Tay cu. Song nay phia tren giap voi song Thao, song Đa, phia duoi thong voi song Phu Luong.)
Thang 12 nam 1406, quan Minh do Truong Phu va Moc Thanh chi huy đanh pha đuoc thanh Đa Bang (xa Co Phap, huyen Tien Phong, tinh Son Tay cu), nhan đa thang the xuoi dong chiem lay Đong Đo.
Thang 2 nam 1407, Moc Thanh đanh cho quan nha Ho thua to o song Moc Hoan. Quan nha Ho rut lui, giu cua bien Đai An. Thang 6 cung nam, quan Minh bat đuoc cha con Ho Quy Ly; Moc Thanh cung Truong Phu rut quan ve nuoc va nam 1408 đuoc phong la Kiem quoc cong, bong loc 3.000 thach.


= Lan hai =
Thang 12 nam 1408, Moc Thanh lam Chinh Di tuong quan, đem 4 van quan tu Van Nam, Quy Chau, Tu Xuyen sang cung Lu Nghi hoi quan o Bo Co chinh phat Gian Đinh đe, bi quan cua Gian Đinh đe đanh thua, phai chay toi thanh Co Long, Lu Nghi cung tham tan thuong thu Luu Tuan chet tran. Sau đo ong đuoc cuu thoat ve thanh Đong Quan.
Thang 7 nam 1409, do quan Minh thua, Anh quoc cong Truong Phu lai đuoc cu đem 47.000 quan tu Chiet Giang, Giang Tay, Phuc Kien, Ho Quang, Quang Đong, Quang Tay sang. Thang 6 nam 1412, Truong Phu va Moc Thanh dan quan tien đanh Nghe An, gap quan cua Nguyen Suy va Đang Dung o ben Yen Mo, hai ben đanh nhau. Nguyen Suy va Nguyen Canh Di chay truoc ra bien, quan cua Đang Dung bi co lap, khong co cuu vien, cung phai dung thuyen nho vuot ra bien đe tron.
Thang 6 nam 1413, Thanh cung Truong Phu đanh Hoa Chau. Thang 4 nam 1414, sau khi đanh bai Trung Quang đe, ong cung Truong Phu rut quan ve nuoc.


= Lan ba =

Vuong Thong bi quan cua Le Loi vay khon o Đong Quan lien cap bao. Nha Minh cu Moc Thanh cung Lieu Thang đem quan sang cuu. Khoang 18 thang Chin nam Đinh Dau (1427), Chinh Nam tuong quan thai pho Kiem quoc cong Moc Thanh cung tham tuong Hung An ba Tu Hanh va Tan Ninh ba Đam Trung lam ta huu pho tuong quan, theo đuong Van Nam, tien đen đong o cho Le Hoa (棃花市) tuc cua ai Le Hoa. Ai Le Hoa (梨花隘), sau đuoc goi la ai Lien Hoa (蓮花隘), nay thuoc đia phan huong Lien Hoa Than (Ghenh Lien Hoa, ghenh hoa sen) huyen Ha Khau chau Hong Ha tinh Van Nam Trung Quoc.
Quan cua Moc Thanh cam cu voi quan do cac tuong Pham Van Xao va Trinh Kha chi huy nhung toi thang Muoi cung nam Đinh Dau, nghe tin Lieu Thang tu tran ngay 20 thang Chin am lich, nen phai rut quan. Trinh Kha nhan đa đang sac ben, tung quan ra đanh pha. Moc Thanh chi kip mot nguoi mot ngua chay thoat.
An Nam truyen trong Minh su chep: 沐晟軍至水尾, 造船將進, 聞通已議和, 亦引退, 賊乘之, 大敗 (Moc Thanh quan chi Thuy Vi, tao thuyen tuong tien, van Thong di nghi hoa, diec dan thoai, tac thua chi, đai bai) nghia la "Moc Thanh keo quan đen Thuy Vi, lam thuyen be, sua soan đe chuc tien quan. Đuoc tin Thong đa nghi hoa, Thanh cung rut lui. Đich thua thang đo ra đanh. Thanh thua to.'". Theo Minh thuc luc, ngay 26 thang Muoi nam Đinh Mui (tuc ngay 14 thang 11 nam 1427), Moc Thanh cung thuoc ha chay toi Cao Trai, Thuy Vi thi bi quan Lam Son phuc kich ca tren song lan tren bo, phai vat va lam lai thuyen moi đi tiep đuoc. Hien nay, tai huong Đai Trai huyen Kim Binh chau Hong Ha, (tiep giap huong Lien Hoa Than), co ton tai cac đia danh la Cao Gia trai (Gaojiazhai 高家寨) va Thuy Vi (Shuiwei 水尾). Theo Đai Viet su ky toan thu: Sau ngay 15 thang Muoi nam Đinh Dau (3 thang 11 nam 1427), canh quan Minh huong Quang Tay cua Thoi Tu, Hoang Phuc bi đanh tan, vua Le Loi cho ap giai 1 chi huy va 3 thien ho cua quan Minh bi bat, cung sac thu, an tin cua Lieu Thang đa tu tran toi cho canh quan Van Nam cua Moc Thanh. Moc Thanh trong thay hoang so thu quan thao chay. Nghia quan Lam Son cua Pham Van Xao, Trinh Kha thua thang tien đanh truy kich lien tiep thang hai tran Lanh Thuy Cau (冷水溝) va Đan Xa (丹舍), chem hon 1 van thu cap, bat song hon 1 nghin ten va hon 1 nghin con ngua. Quan Minh con bi chet đuoi doc theo suoi Lanh Cau va song Le Hoa giang, Moc Thanh mot minh chay thoat. Đia danh Lanh Thuy Cau (suoi nuoc lanh, 冷水沟) đau nguon con suoi chay vao song Hong, thuoc Man Chuong xa khu cua tran Ha Khau, nam đoi dien phia bac đen Thuong Lao Cai (chau Thuy Vi xua (水尾)), co the la noi dien ra tran Lanh Cau (冷溝) ket thuc thang loi khoi nghia Lam Son, đuoc Nguyen Trai viet trong Binh Ngo đai caoː (冷溝之血杵漂，江水為之嗚咽；丹舍之屍山積，野草為之殷紅。) "Suoi Lanh Cau, mau chay thanh song, nuoc song nghen ngao tieng khoc. Thanh Đan Xa, thay chat thanh nui, co noi đam đia mau đen." Đia danh Đan Xa, co the ngay nay đuoc bien đoi thanh ten goi Cam Long Tinh (甘龙井) hay Can Long Tinh (干龙井), la ten goi cua thon Ganlongjing cua huong Lien Hoa Than huyen Ha Khau chau Hong Ha tinh Van Nam Trung Quoc.
Nam 1428, sau khi quan Minh rut ve nuoc, Vuong Thong cung Tran Tri, Ma Anh, Phuong Chinh, Son Tho, Ma Ky đeu bi giam vao nguc, tich thu gia san nhung Moc Thanh, Tu Hanh, Đam Trung thi khong bi Minh Tuyen Tong hoi toi, mac du bon Thanh cung bi trieu than Bac Kinh hac toi.


Ghi chu