Cong chua Mai Hoa (Maria Flora), la mot cong chua nha Le trung hung, con gai cua Hoang đe Le Anh Tong va la chi gai cua Hoang đe Le The Tong cua Đai Viet. Tuong truyen la be tren cua Tu vien Dong Đuc Me Vo Nhiem đau tien tai Viet Nam, đa nho anh huong cua ban than khien nhieu nguoi nhap đao trong giai đoan đau khi Cong giao truyen vao Viet Nam.


Ten goi Truoc khi co ten thanh la Mai Hoa, cong chua con co ten goi la cong chua Chiem ("cong chua Chiem Thanh") , cuoi hoang tu QUAN HOANG do ba la con gai mot ba phi nguoi Chiem Thanh đuoc vua tuyen vao cung, hay cong chua Che, vi ba giup mo mang nghe trong va khai thac che tai đia phuong.Vi sau nay đuoc đat ten thanh la Maria, nen goi la Mai Hoa (Maria Flora).


Cuoc đoi Ba la con cua Hoang đe Le Anh Tong (1556-1573) va la chi gai cua Hoang đe Le The Tong (1573-1599)'.
Khi vua cha chay tron vao Nghe An va bi Trinh Tung đuoi theo bat va giet chet, luc 42 tuoi (1573), vua Le The Tong la con len ngoi. Vi vua em nay len ngoi luc 7 tuoi, nen ba voi than phan chi gai, đuoc cu lam nhiep chinh. La nguoi co nhieu the luc nhung cong chua cung noi tieng đuc đo, thuy mi va co long bac ai. Du duoi su kem cap cua chua Trinh, cong chua hau nhu khong he co quyen giai quyet viec nuoc, nhung Mai Hoa van đuoc nhan dan ca ngoi.
Ba lam nhiep chinh cho đen khi vua Le The Tong truong thanh, chinh thuc tiep nhan ngoi vi cua trieu Le. Vi phai cang đang viec quoc gia đai su, vi trach nhiem voi nha Le, nen đen ngoai 30 tuoi, cong chua van chua nghi đen hanh phuc rieng cua minh.
Ba la nguoi rat yeu ton giao. Thoi gian nhiep chinh, mot trong nhung mong muon cua ba la chan hung ton giao.
Bi anh huong boi cha minh la Hoang đe Le Anh Tong – mot nguoi rat co cam tinh voi Cong giao, ba đa nhieu lan sai nguoi mang thu sang tan An Đo, Ma Cao moi cac giao si vao truyen đao tai nuoc nay. Nhung giao si đuoc cong chua moi sang Viet Nam la Alfonsa de Costa va Joao Gonsalvez de Sa, đeu đuoc cong chua đon tiep nong hau, tham chi cap nha rieng cho o.


Chuyen tinh cua cong chua mai hoa va quan hoang Trong cuon Cuoc chu du thien ha (Historia y vioje del mundo), giao si Pedro Ordonez de Cevallos ke chuyen đuoc vua Le tiep đai trong thi tai trieu đinh.


= Hoan canh =
Nam 1590, con tau cua giao si Pedro khi đi qua khu vuc bien Đong thuoc Thai Binh Duong thi gap mot tran bao va dat vao vung bien phia Bac. Giao si Pedro va nhung nguoi đi tren tau đuoc đua ve kinh đo An Truong – Thanh Hoa đe dien kien Hoang đe Le The Tong.
Giao si Pedro sinh tai Jean, mien Andalouise, Tay Ban Nha. Khi con be đa co oc mao hiem. Lon len, ong đi lam linh muc va tung đi qua nhieu nuoc phuong Tay, qua đat Thanh va nhung vung Phi chau nhu Guinea, Congo roi vong sang Tan The gioi.
Cuoc đoi cua cha Pedro đay chat phieu luu mao hiem. Trong mot lan đua xac Đuc Giam muc vung Chili ve Tay Ban Nha, qua Cuba, tau bi đam nhung may man song sot, cha Pedro lai qua Mexico đe lay tau tro lai Nouvelle Grenade, nhung giua đuong lai chang may gap tran bao lon, tau lai dat vao vung Acenia. Nam 1590, cha Pedro đi qua Trung Hoa, Ao mon, vong sang Nhat Ban roi tu Nhat Ban đi Quang Đong. Nhung tren đuong đi gap bao, thuyen lai troi dat vao vung cua Bang ngay nay.
Quan linh trieu đinh tran giu o đo thay the lien bat ca đoan nguoi tren thuyen, đua toi quan so tai trinh dien. Gap quan, tat ca nhung nguoi tren tau đeu quy lay, chi tru cha Pedro. Ong chi nga mu cui chao mot cach lich lam.
Cha Pedro dang nguoi cao dao, thanh thoat, guong mat tuan tu, cuong nghi, dang đi co ve cua mot quy toc chau Au. Voi ve ngoai đo, cong them voi viec nhat quyet khong chiu chao menh quan trieu Le cua ong đa khien cac quan nghi cha Pedro co the la hoang tu cua mot nuoc chau Au nao đo.


= Gap go =
Ngay cha Pedro yet kien vua Le The Tong đung vao dip 24/12/1590. Gap Hoang đe Đai Viet, cha Pedro cung chi bai goi trai đe kinh chao. Vua Le The Tong thay the khong he gian ma con tiep đon cha Pedro rat than tinh. Vua Le co noi voi cha Pedro: "Ngai hay đi gap cong chua Ngoc Hoa, chi gai ta. Cong chua rat thich nghe nhung su tich ton giao. Cong chua ngoc Hoa la nguoi ta yeu kinh nhu me. Vi vay ngai đung lam đieu gi phat long cong chua, se khien ta noi gian".
Cong chua tiep cha Pedro vao ngay 28/12/1590 voi nghi le trang trong. Cong chua thay giao si đep trai, ngo y muon ket toc xe duyen nhung Pedro tra loi rang ong la linh muc Cong giao nen phai giu luat đoc than.
Buoi gap đau tien, cha Pedro đa ke cho cong chua nghe rat nhieu ve su ra đoi cua chua Giesu, ve Đuc me Maria. Trong khi cha Pedro tang cong chua rat nhieu vat quy, thi cong chua hoi tham rat can ke ve tuoi tho, ve cuoc đoi va nhung chuyen vuot đai duong mao hiem cua cha. Chi trong mot buoi, cong chua đa coi cha Pedro la mot nguoi ban than tinh. Khi chia tay, cong chua noi: "Moi ngay, cha hay vao cung tham ta mot lan va tro chuyen voi cha".
Tuy biet luat le ton giao la the, nhung sau mot thoi gian gap go, tinh cam cua cong chua danh cho cha Pedro ngay cang lon, khien ba đa gat bo moi quy đinh thong thuong cua luat le phong kien va luat le ton giao, ngo loi cau hon voi cha Pedro:

"Thay hay o lai đay ket ban voi toi va truyen đao o xu so nay, đung ve co huong nua. Thuc tinh toi ngo y cung thay, la vi toi rat quy men thay ngay khi đuoc gap thay, vi thay to ra lich thiep, thong minh, trang nha. Toi thuc long muon ket hon cung thay. Toi nhat đinh chon thay lam chong toi".
Khong chi ngo loi voi cha Pedro, cong chua con ngo y voi vua Le The Tong va nho vua tac thanh. Rat yeu quy nguoi chi gai cua minh, vua Le đa goi cha Pedro vao va noi: "Ta rat muon chung ta se tro thanh mot gia đinh".
Viec cong chua ngo loi cau hon voi cha Pedro khien ong vo cung kho xu. Nhung cha Pedro van quyet tu choi thinh tinh ay. Ca ba lan đuoc cong chua ngo loi, ong đeu noi: "Toi đa khan luat linh muc song cuoc đoi đoc than. Xin cong chua hieu cho đieu đo". Co mot so nguoi đong hanh khuyen cha Pedro hay chap nhan loi cau hon cua cong chua, đe loi dung moi quan he nay tao đieu kien cho cac giao si sau nay vao truyen đao. Nhung cha Pedro khong đong y. Ong khong cho phep minh pha vo loi khan nguyen cua ong truoc Chua.
Tuy van ngay ngay vao tro chuyen voi cong chua, nhung cha Pedro cung lam cho cong chua hieu đuoc nhung quy tac cua mot linh muc. Ong ke ve Chua cho cong chua nghe moi ngay va lay anh tuong Chua ra tang cong chua. Dan dan, cong chua hieu va khong con bat ep cha Pedro cuoi minh nua.
Mot ngay, ba goi cha Pedro đen, nuoc mat lung trong: "Toi đa thua y đinh cua toi voi thay va toi van yeu thay. Nhung neu thay thay luat Chua đa day giao si khong đuoc lay vo thi thoi, ta khong nen cuong luat Chua. Thay khong the ket ban đoi voi toi, nhung toi xin đuoc ket ban đao voi thay va xin nhap đao đe cung tho phung Chua nhu thay. Tu nay chung ta khong noi chuyen đoi nua, chi noi chuyen đao ma thoi".


= Chia ly =
Quyet đinh theo đao cua cong chua đa đen tai chua Trinh. Chua Trinh rat gian du vi cho rang đo la am muu cua nha Hau Le muon loi dung cac the luc ben ngoai đe lay lai quyen luc. Bang thu đoan cua minh, chua Trinh đa tich bien tai san va yeu cau truc xuat cha Pedro.
Biet minh sap phai roi khoi Viet Nam, cha Pedro đa nhanh chong truyen đao cho cong chua va nhung cung nu trong cung. Cha đa rua toi cho cong chua va đat ten thanh cho cong chua la Maria. Tu đo nguoi ta goi cong chua la cong chua Mai Hoa. Le rua toi cho cong chua dien ra ngay 22 thang 5 nam 1591.
Sau khi nhap đao, cong chua Mai Hoa xin vua Le mot khu đat đe xay tu vien. Ngay 26/7/1591, le khanh thanh tu vien dien ra va đuoc đat ten la Dong Đuc Ba vo nhiem nguyen toi.
Cha Pedro chinh la nguoi cu thanh le đau tien o đay, truoc khi ong bi đua ra cua Bang va truc xuat khoi lanh tho Viet Nam nua thang sau đo. Cong chua Mai Hoa song trong tu vien đen cuoi đoi, vua tho phung Chua, vua ap u moi tinh rieng khong thanh voi vi giao si nguoi Tay Ban Nha ma ba đa đem long thuong nho.


Cong qua Cong chua Mai Hoa đa thiet lap tai kinh đo An Truong, Van Lai Sach (nay la xa Phuc Lap, ben bo ta ngan song Chu, phia duoi đap Bai Thuong, Thanh Hoa) mot nu tu vien Đuc Me Vo Nhiem Nguyen Toi vao ngay 26 thang 7 nam 1591, co 51 chi dong, va lam be tren tai đo cho đen chet. O khu đat co đo An Truong nay van con co nhung đia danh nhu Gieng Gia To, Xom Gia To va mot cho goi la Nen Tho, co le đe nho on cong chua. Tai đay cung co ba mieu tho ba ma cac tin đo thuong chi cung hoa chu khong cung xoi thit.
Nho anh huong tot lanh cua cong chua Mai Hoa, khoang 100 nguoi trong hoang toc va phi tan cung nu đa theo đao. Cung nho cong chua Mai Hoa, ba than mau chua Nguyen, em trai, em gai cua chua Nguyen, va ca ba Thai Hau (me cua cong chua Mai Hoa) đeu đa đuoc linh muc Da Costa rua toi.
Mai Hoa Cong chua đuoc tho o Phu Mai Hoa, thon Bo Vi, xa Khanh Thinh, huyen Yen Mo, tinh Ninh Binh.


Nhan vat nghe thuat Cuoc đoi Mai Hoa cong chua đa đuoc đoi sau xay dung trong mot so vo cai luong va kich mang ten Cong chua Mai Hoa.


Chu thich