Tau tuan duong hang nhe la mot kieu tau tuan duong, mot loai tau chien hai quan co kich co tu nho đen trung binh. Thuat ngu nay đuoc rut ngan tu cum tu "tau tuan duong boc thep nhe", mo ta mot tau chien nho mang mot so đo vo giap tuong tu nhu mot tau tuan duong boc thep, bao gom đai giap va san tau boc thep. Truoc đo, cac tau tuan duong nho thuoc vao kieu tau tuan duong bao ve, chi co đuoc lop san tau đuoc boc thep.


Lich su Vao cuoi the ky 19, tau tuan duong đuoc phan loai thanh hang nhat, hang nhi va hang ba dua vao kha nang. Tau tuan duong hang nhat tieu bieu thuong la tau tuan duong boc thep, voi đai giap hong, va chung thuong kho phan biet voi nhung thiet giap ham tien-dreadnought co nho. Tau tuan duong hang nhi va hang ba nhe hon, re tien hon va nhanh hon, thuong chi co san tau boc thep va cac ham than bao ve thay vi luon tau boc thep, va thuong đuoc biet đen nhu la tau tuan duong bao ve. Nhung chiec tau tuan duong nho van hanh bang hoi nuoc đau tien đuoc che tao cho Hai quan Hoang gia Anh Quoc la chiec HMS Mercury đuoc ha thuy vao nam 1878. Nhung chiec tau tuan duong bao ve hang nhi va hang ba nhu vay dan dan tien hoa, tro nen nhanh hon, vu khi manh hon va đuoc bao ve tot hon.
Đuc co uu the dan đau trong thiet ke tau tuan duong hang nhe trong nhung nam 1890, che tao mot lop cac tau tuan duong nhanh, đuoc hai quan cac nuoc khac bat chuoc. Nhung chiec nay van hanh bang noi hoi đot than va đong co hoi nuoc chuyen đong qua lai, va phu thuoc mot phan vao su sap xep cac ham than nhu la su bao ve. Viec ap dung noi hoi ong nuoc đot dau va đong co turbine hoi nuoc đa khien cho nhung tau tuan duong cu nay nhanh chong tro nen lac hau. Hon nua, he thong đong luc moi khien khong the dua vao viec bao ve bang cac ham than, von đa đuoc dau thay the, nen phai ap dung mot hinh thuc bao ve hong nao đo. Nhom Bristol thuoc lop tau tuan duong Town (1909) tro thanh thiet ke đot pha tu cac kieu truoc đo, voi đong co turbine hoi nuoc đot than va dau hon hop, vo giap bao ve hong day 51 mm (2 inch) cung nhu la san tau. Do đo, theo đinh nghia, chung la nhung tau tuan duong boc thep cho du trong luong re nuoc chi co 4.800 tan; kieu tau tuan duong hang nhe đa ra đoi. Nhung tau tuan duong hang nhe hien đai đau tien thuoc lop Arethusa (1911) co noi hoi đot toan bo bang dau va su dung đong co nhe can kieu tau khu truc đe co the đat đuoc toc đo 53,7 km/h (29 knot).


Chien tranh The gioi thu nhat Trong Chien tranh The gioi thu nhat, tau tuan duong hang nhe Anh tieu bieu thuong mang hai khau phao 152 mm (6 inch) va co the đen tam khau 100 mm (4 inch), hoac mot dan phao đong nhat toan co phao 152 mm (6 inch) tren tau co trong luong re nuoc khoang 5.000 tan, trong khi tau tuan duong hang nhe Đuc phat trien trong chien tranh tu co phao 105 mm (4,1 inch) len muc 150 mm (5,9 inch).
Sau chien tranh, thuat ngu "tau tuan duong hang nhe" moi đuoc Hiep uoc Hai quan London nam 1930 chinh thuc đua ra. Đo la nhung tau tuan duong trang bi phao co nong 155 mm (6,1 inch) hoac nho hon, trong khi tau tuan duong hang nang đuoc đinh nghia trang bi phao cho đen co 203 mm (8 inch). Trong ca hai truong hop, chung khong the vuot qua trong luong 10.000 tan.


Chien tranh The gioi thu hai Trong thoi ky Chien tranh The gioi thu hai, tau tuan duong hang nhe đuoc trang bi phao trong khoang 127 mm (5 inch), nhu đoi voi lop tau tuan duong phong khong Atlanta, cho đen 155 mm (6,1 inch), mac du thong dung nhat la co 152 mm (6 inch). Tau tuan duong hang nang thuong trang bi phao co 203 mm (8 inch). Trong nhung nam ngay truoc chien tranh, do nhung gioi han cua Hiep uoc Hai quan London khien khong the tao ra mot thiet ke tau tuan duong hang nang can bang ben trong trong luong cho phep, mot so luong lon tau tuan duong hang nhe đa đuoc che tao voi trong luong 10.000 tan va co tu 12 đen 15 phao 152 mm (6 inch), hau nhu tuong tu voi tau tuan duong hang nang.
Viec che tao tau tuan duong hang nang bi đinh chi tai Anh, Phap va Y vao giua nhung nam 1930. Tuy nhien, viecThe Chien II bung no đa cho phep cac quoc gia bo qua Hiep uoc London va vuot qua gioi han 10.000 tan. Cho đen cuoi chien tranh, nhung tau chien đuoc xep lop la "tau tuan duong lon" cua Hai quan My co trong luong re nuoc len đen xap xi 30.000 tan (lop tau tuan duong lon Alaska), trong khi tau tuan duong hang nhe van giu o muc 10.000 tan, mac du đoi khi len đen 12.000 hoac 13.000 tan. Đa so cac tau tuan duong ten lua đieu khien co trong luong re nuoc tuong tu: 10.000 tan cho Ticonderoga, 12.000 tan cho Slava va 28.000 tan cho Kirov.


Tau tuan duong hang nhe ngay nay Bon tau tuan duong hang nhe hien van con ton tai nhu la tau bao tang, va mot chiec hien van đang đuoc cho hoat đong thuong truc: chiec BAP Almirante Grau cua Hai quan Peru. Bon chiec đuoc bao quan nhu nhung tau bao tang bao gom: HMS Belfast (1938) tai London, HMS Caroline (1914) tai Belfast, USS Little Rock tai Buffalo, New York, va chiec hien đai hon Colbert cua Phap tai Bordeaux. Nhung chiectuong tu bao gom cac tau tuan duong bao ve Rang Đong tai St Petersburg va USS Olympia tai Philadelphia, Pennsylvania, cung nhu phan mui cua chiec Puglia tai Y.


Cach xep lop cua Hai quan Hoa Ky Trong Hai quan Hoa Ky, tau tuan duong hang nhe đuoc mang ky hieu luon CL, trong khi tau tuan duong hang nang la CA. Ca tau tuan duong hang nang va hang nhe đeu đuoc đanh so theo mot so hieu tuan tu CL/CA chung sau nam 1931, nhung co mot so con so bi mat. Sau khi xuat hien ten lua đieu khien danh trang bi cho tau noi trong nhung nam 1950, moi tau tuan duong chi trang bi thuan tuy hai phao con lai, bat ke co nong, đeu đuoc đat ten la "tau tuan duong hai phao" voi ky hieu luon CA, trong khi cac tau tuan duong trang bi ten lua đieu khien, noi chung van giu lai mot so kieu phao, mang ky hieu luon moi CG. Trong viec sap xep lai ham đoi nam 1975, moi tau tuan duong hai phao đeu đuoc cho rut khoi hoat đong cua ham đoi.


Xem them Tu lieu lien quan toi Light cruisers tai Wikimedia Commons

Tau tuan duong
Tau tuan duong bao ve
Tau tuan duong boc thep
Tau chien-tuan duong
Tau tuan duong hang nang


Chu thich Lien ket ngoai British Light Cruisers of the First World War
German Light Cruisers of the First World War
World War 2 Cruisers