Le Chieu Thong (chu Han: 黎昭統 1765 – 1793) hay Le Man Đe (chu Han: 黎愍帝), ten that la Le Duy Khiem (黎維), khi len ngoi lai đoi ten la Le Duy Ky (黎維祁), la vi hoang đe thu 16 va la hoang đe cuoi cung cua Hoang trieu Le nuoc Đai Viet, giu ngoi tu cuoi thang 7 am lich nam 1786 toi đau thang 1 am lich  nam 1789.
Le Duy Ky la chau đich ton cua vua Le Hien Tong, ong len ngoi trong boi canh quan Tay Son tu phuong Nam tran chiem Bac Ha, lat đo chua Trinh. Trieu đai cua ong chung kien su thay đoi lon tu viec ket thuc cac đoi chua Trinh, đen su phat trien cua nha Tay Son, va viec cau vien nha Thanh đem quan sang đanh Quang Trung voi hy vong tro lai ngai vang.


Truoc khi ke vi = Mac nan cung cha =
Cha cua Duy Khiem la Hoang thai tu Le Duy Vy, con cua vua Le Hien Tong (o ngoi 1740–1786), me la Man Thai hau. Truoc khi Trinh Doanh chet, The tu Trinh Sam co hiem khich sau nang voi Duy Vi. Sau khi len noi ngoi chua, thang 12 nam Tan Suu (1771), Sam bay muu ham hai va giet Duy Vi trong nguc. Le Duy Khiem cung hai em la Le Duy Tru va Le Duy Chi đeu bi bat đem giam cam o nguc Đe Lanh. Nam đo, Duy Khiem moi 6 tuoi. Chu cua Duy Khiem (em Duy Vi) la Duy Can đuoc lap lam Thai tu do su can thiep cua Trinh Thai phi (me Trinh Sam).
Thang 10 nam Nham Dan (1782), sau khi Trinh Sam mat, binh linh tam phu lam loan, truat the tu Trinh Can, lap the tu Trinh Khai (Trinh Tong), tuc la loan kieu binh. Quan linh cung mo nguc ruoc ba con cua Duy Vi ve cung. Nam đo Duy Khiem 17 tuoi, o trong nguc tong cong 11 nam.


= Đuoc lap ke vi =
Duy Khiem tro ve cung, ngoi thai tu cua Duy Can bi đe doa. Trinh Thai phi von ung ho Duy Can so Duy Can mat ngoi thai tu, ben sai hoan quan la Liem Tang  đen bat ep Duy Khiem sang chau, đe toan bi mat giet đi. Duy Khiem tu choi khong đuoc, khoc ma ra đi.
Khi đi đuong, quan tuan sat ngan lai. Vi the cac quan linh la het am i, yeu cau tra cuu nguoi lap muu lam hai Thai ton. Quan linh lung tim Liem Tang khong đuoc, ngo la Duy Can chu muu. Luc ay, Duy Can đang chau Trinh Thai phi, nghi truong đe ngoai cua phu đuong, quan si đeu đap pha tan nat. Duy Can so, phai thay đoi quan ao đi len ve cung. Duy Khiem thoat nan.
Trinh Khai biet viec nay la do thai phi gay ra, ben du quan si thoi lam huyen nao, roi ha lenh cho bay toi trong trieu xin nha vua Hien Tong lap Duy Khiem lam Hoang thai ton,(皇太孫) lai bat Duy Can lam to bieu nhuong ngoi thai tu.
Thang gieng nam 1783, Duy Khiem voi cuong vi la chau truong, đuoc ong noi lap lam Hoang thai ton, con chu Duy Can bi truat lam Sung Nhuong cong. Luc ay Duy Khiem 18 tuoi.


Đuoc Nguyen Hue đua len ngoi Thang 7 am lich nam Binh Ngo (1786), Nguyen Hue voi chieu bai phu Le diet Trinh đa mang quan ra Bac Ha đanh đo Trinh Khai. Quyen binh khi đo o ca trong tay Nguyen Hue. Vua Hien Tong phong cho Nguyen Hue la Nguyen soai Phu chinh Duc van Uy quoc cong, sau đo ga con gai thu 21 la cong chua Le Ngoc Han cho Nguyen Hue. Khi đo Bac Ha roi loan, long nguoi tan mat, vua Le yeu hen nhu nhuoc, chua Trinh thi đa bi đanh đo, tao ra khoang trong quyen luc. Tuy nhien, Nguyen Hue ra Bac Ha lan nay la lan đau, gioi si phu Bac Ha, do tu tuong chinh thong nen con rat nghi ky va nhin chung co thai đo chong đoi voi quan Tay Son. Phia nam quan Nguyen Anh van con quay roi, khong co Nguyen Hue thi khong ai đam đuong đuoc. Nguyen Hue thay chua the cung co đuoc vung chac quyen luc cua minh o Bac Ha, nen đa quyet đinh khong xung đe ma đe nha Le tiep tuc giu ngoi vua. Quyen phe lap o ca trong tay Nguyen Hue la đieu ca ong lan nha Le đeu y thuc đuoc. Vua Hien Tong truoc khi chet dan lai Duy Khiem (Chieu Thong):

"Ta chi som toi se trut bo ganh nang, bay gio lo lang viec nuoc la o minh chau, chau phai nghi lay. Binh linh xu khac (tuc xu Đang Trong) con đong o đay, ve viec truyen noi ngoi vua la viec trong đai, can phai thuong luong ban bac voi nguyen soai (tuc Nguyen Hue), cho nen lam tat".
Ve viec chon nguoi noi ngoi, Nguyen Hue đau tien tham khao y kien vo la cong chua Ngoc Han. Cong chua Le Ngoc Han khen Duy Can la nguoi hien, nhung sau đo do y kien tu cac hoang toc nha Le, Ngoc Han xin lai voi Nguyen Hue lap Duy Khiem. Nguyen Hue đong y, đua Duy Khiem len ngoi vua. Vua moi đoi ten la Duy Ky, đat nien hieu la Chieu Thong. Nam đo Chieu Thong 21 tuoi.


No luc cung co hoang quyen Thang 8 nam Binh Ngo (1786), Nguyen Nhac ra Thang Long roi bat ngo cung Nguyen Hue bo vao Nam ma khong he bao cho Chieu Thong. Chieu Thong khong đu uy tin va tai nang đe khoi phuc lai vuong quyen, dan đen canh "hao muc cac noi chiem giu chau quan, chieu tap binh ma, đeu muon danh nghia "bao ve"; nhung hang vo lai đanh giet lan nhau, trong nuoc thanh ra roi loan". Them vao đo, du đang cua ho Trinh la Trinh Bong lai noi len, đuoc vua trieu ve trieu, dan dan lan at quyen hanh cua vua. Chieu Thong cung hieu đuoc đay la co hoi khoi phuc lai hoang quyen chinh thong cua nha Le. Thang Chin nam Binh Ngo Chieu Thong nam thu nhat (1786), truoc yeu cau phong vuong cua Trinh Bong, vua cu tuyet va noi:

Tuy nhien, truoc ap luc tu trieu than cung luc luong quan đoi ung ho Trinh Bong do Đinh Tich Nhuong chi huy keo tu Hai Duong ve Thang Long, Chieu Thong buoc phai nhuong bo va phong cho Bong la Nguyen soai, Tong quoc chinh, Yen Đo vuong. Tuy nhien, ban than Trinh Bong cung khong nam đuoc thuc quyen, viec quyet đoan nam ca o trong tay nguoi thuc su nam giu quan đoi la Đinh Tich Nhuong. Tich Nhuong von la tuong vo bien, dan đen viec cai tri cang roi loan hon: "Ngay giua ban ngay, thu ha ra suc cuop boc dan cu gan kinh thanh, khong co hieu lenh ngan cam. Moi nguoi đeu cho la khong con hy vong gi ca". Trong khi đo, Chieu Thong mot mat tu đe phong cho ban than, mot mat bi mat xuong chieu can vuong, cu nguoi vao Nghe An tham do y đinh cua tran thu Nghe An la Nguyen Huu Chinh.
Tinh trang "bang mat ma khong bang long" giua Chieu Thong va Trinh Bong the hien qua su kien bo nhiem va đat ten goi quan lai sau đo. Chieu Thong tim cach nam lay binh quyen, nhung Đinh Tich Nhuong, cau ket voi Hoang Phung Co, muon tieng đem quan tu Son Tay ve bao ve kinh thanh, gay ap luc buoc nha vua phai tro lai he thong cai tri cu truoc kia voi quyen hanh thuc su nam ca trong tay chua Trinh.
Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc nhan xet:

Mau thuan giua cung vua va phu chua len đen đinh điem va bung phat thanh bao luc vao thang 11 nam Binh Ngo (1786), sau su kien Duong Trong Khiem. Khiem la mot trong nhung nguoi ung ho manh me viec khoi phuc quyen hanh cua chua Trinh va đuoc Trinh Bong đen đap bang chuc coi giu bo Ho, trong coi ve tai chinh, thue khoa. Tuy nhien, do lo so nha vua khoi phuc lai quyen luc, Khiem xui Trinh Bong lam viec phe lap. Bong nghe theo, sai Nguyen Mau Ne va Bui Nhuan đang đem đem quan vao cung khuyet. Hoang Phung Co nghe tin, so bi mang tieng xau cung phe voi quan tao phan, đem quan chan Mau Ne. Mau Ne khong dam đanh, buoc phai lui quan.
Sau su kien đo, Chieu Thong chinh thuc co chieu thu cho Nguyen Huu Chinh keu goi đem quan can vuong. Chinh von la tay gian hung, bo nha Le theo Tay Son, roi lai dan Tay Son ra Bac Ha, nhung cung khong đuoc Tay Son tin tuong. Khi Nguyen Nhac va Nguyen Hue roi Thang Long vao nam đa khong cho Chinh biet. Chinh phai chay theo ve, roi đuoc bo lam tran thu Nghe An, cung la viec bat đac di. Đen đay, Chinh tiep đuoc mat chi, thay la co hoi khong the bo qua, lap tuc truyen đi cac noi, lay danh nghia nha Le mo quan, trong "khoang muoi ngay, mo hon đuoc mot van linh". Chinh đem quan tien ra Bac, nhanh chong đap tan moi khang cu cua Trinh Bong va Đinh Tich Nhuong, đuoc Chieu Thong đich than ra khoi thanh đon tiep.


Nguyen Huu Chinh nam quyen Thang 12 nam Binh Ngo, Chieu Thong thu nhat (1786), sau khi Nguyen Huu Chinh đanh tan quan ho Trinh, vao Thang Long, Chieu Thong ben bo dung Chinh la Đai Tu đo, phong tuoc Bang Trung cong. Chieu Thong tu đay dua ca vao Huu Chinh. Chinh nam binh quyen, dan dan ep Chieu Thong ca trong viec bo nhiem quan chuc, sap đat chinh su. Cuong muc chep: 

Chieu Thong lai tim cach giet Chinh, nhung Vu Trinh can ngan, moi thoi. Chinh phong thanh biet chuyen, tu đo bo luon ca le trieu yet. Tuy nhien, Chinh van giu danh nghia ton phu vua Le. Sau đo, cung bo ha la Hoang Viet Tuyen, Chinh lan luot diet cac the luc chong đoi nha Le o Bac Ha nhu Duong Trong Khiem, Hoang Phung Co, Trinh Bong va Đinh Tich Nhuong.
Thang 11 nam Đinh Mui Chieu Thong thu hai (1787), quan Tay Son do Vu Van Nham chi huy tan cong Bac Ha. Chieu Thong sai Nguyen Huu Chinh đem quan chong cu, nhung trong tran đanh lon tren song Thanh Quyet, bi Van Nham đanh tan. Huu Chinh va Huu Du chi kip đem vai tram quan chay ve Thang Long.
Thang 12 nam đo, Van Nham keo quan toi Thang Long, Chieu Thong nghe loi Huu Chinh, bo Thang Long chay đi Kinh Bac. Luc đi, thi ve va cac bay toi tan mat bo tron het. Vua lai phai cho nguoi sang nho Huu Chinh đi ho gia. Khi vua đen Kinh Bac, tran thu la Nguyen Canh Thuoc, von đa bi mat đau hang Tay Son, đong cua thanh cao benh khong đon. Vua cung Huu Chinh qua đo song Nguyet Đuc, đi theo chi con sau, bay nguoi, lai bi bon vo lai cuop mat ao bao. Tinh canh het suc the tham. Khi Chieu Thong toi huyen Yen Dung moi đuoc tri huyen huyen ay giup đo, xin ho gia, roi dan dan khoi phuc lai đuoc luc luong o man Cao Bang, Thai Nguyen.
Sau đo, Nguyen Van Hoa, bo tuong cua Van Nham, đuoi kip quan nha Le. Chieu Thong than chinh cam quan ngu chien, nhung thua tran, Nguyen Huu Du chet tai tran, Nguyen Huu Chinh bi bat giai ve kinh, roi bi Van Nham xu tu, quan nha vua tan vo, Duong Đinh Tuan ho ve vua chay sang trai Son Loc. Cac bay toi khac đeu tan tac het.


Cau vien Man Thanh Sau đo, Chieu Thong lan quat chay tron quan Vu Van Nham o man bac song Nguyet Đuc, khi thi o huyen Gia Đinh, luc lai đi Chi Linh, Thuy Đuong, Vi Hoang. Nham lai kieu ngao, tiem quyen, co y đo phan Tay Son. Thang Tu nam Mau Than (1788), Nguyen Hue lai ra bac, vao thanh Thang Long, bat giet Vu Van Nham, cho Ngo Van So cai quan binh quyen, đat Le Duy Can lam giam quoc coi viec tho cung ton mieu nha Le. Chieu Thong chay ra Kinh Bac lan thu hai.
Truoc kia, khi thai hau la me vua đen Cao Bang, bi cac the luc cat cu đia phuong uy hiep, bay toi nha Le la Đoc đong Nguyen Huy Tuc, phien than Đich quan cong Hoang Ich Hieu, tung than Le Quynh va Nguyen Quoc Đong bao ve thai hau va con trai Chieu Thong qua cua ai Thuy Khau chay sang Long Chau nha Thanh, gap Tong đoc Luong Quang Ton Si Nghi va Tuan phu Quang Tay Ton Vinh Thanh cau xin cuu vien.
Nha Thanh ben nhan dip đay đinh thon tinh luon An Nam. Cuong muc viet:

Vua Thanh thuan cho, Ton Si Nghi ben đieu đong quan 4 tinh Quang Đong, Quang Tay, Van Nam va Quy Chau keo sang Đai Viet, sai Le Quynh, Nguyen Quoc Đong ve tau lai voi Chieu Thong. Vua bay gio moi biet, ben sai Tham tri chinh su Le Duy Đan va Han lam hieu thao Tran Danh An đi đuong tat len đon quan nha Thanh.
Quan Thanh sang, quan Tay Son khong đon đanh ma bo Thang Long lui ve giu Tam Điep. Thang 10 nam Mau Than (1788), quan Thanh do Ton Si Nghi chi huy đua Chieu Thong ve Thang Long. Nha Thanh phong cho Chieu Thong lam An Nam quoc vuong. Ke tu đay, Chieu Thong tin tuong hoan toan vao nha Thanh. Du tro lai ngoi vua, Chieu Thong thuc su chi la bu nhin cua quan Thanh. Viec chu yeu cua vua luc đo la luan cong nhung nguoi ho gia va tri toi nhung nguoi theo Tay Son. Ngoai ra, viec trong ngoai đeu trong tay Si Nghi.
Cuong muc nhan xet:


Chet tren xu nguoi Thang Gieng nam Ky Dau (1789), Quang Trung keo quan ra Bac Ha, chi mot tran quet sach 29 van quan Thanh, Chieu Thong phai theo bai quan chay ve Trung Quoc. Chieu Thong lai tiep tuc xin nha Thanh cho quan cuu vien. Nha Thanh, phan so Quang Trung, phan vua Can Long đa gia (78 tuoi) ngan ngam viec chinh chien, chi hua hao voi Chieu Thong ma khong cho quan. Than vuong nha Thanh la Phuc Khang An hua giup quan cho Chieu Thong, nhung lai tau voi vua Thanh Can Long rang Chieu Thong khong con muon tro ve. Thang Tu nam đo, theo loi tau cua Hoa Than va Phuc Khang An, Can Long phong Nguyen Hue la An Nam quoc vuong va nhan tiep su cua nha Tay Son.
The nhung, Chieu Thong van chua thoi mong phuc quoc. Cuong muc chep:

Thang 5 nam Nham Ty, tuc nam Can Long thu 57 (1792), con trai chet, Chieu Thong that vong va chan nan, lam benh roi qua đoi ngay 16 thang 10 (am lich) nam 1793 tai Yen Kinh. Nha Thanh chon ong theo nghi thuc tuoc cong.
Nam 1802, sau khi Nguyen Anh len ngoi Hoang đe, mo đau thoi ky nha Nguyen, đa cho su gia sang thong hieu va quy phuc nha Thanh. Nhan đo, cac bay toi nha Hau Le dang bieu xin tro ve nuoc. Nam 1804, vua Gia Khanh nha Thanh cho phep đua linh cuu vua Le, Thai hau va con trai Chieu Thong ve nuoc. Thang 11 cung nam, tang nha vua o lang Ban Thach (nay la xa Xuan Quang, huyen Tho Xuan, tinh Thanh Hoa).


Gia quyen Cha: Duy Vy tuc Huu Tong Man hoang đe
Me: Thiep Nguyen Thi tuc Man Thai hau
Phoi ngau: Man Hoang quy phi Nguyen Thi Kim
Con cai: vua sinh đuoc 2 nguoi con mot trai, mot gai, truong la Thuyen mat som o Bac quoc, nu la Ngoc Nga o lai Bac quoc khong co con.


Phe phan Le Chieu Thong bi gioi lam su đoi sau phe phan gay gat. Cac tac gia Ngo gia van phai trong tieu thuyet Hoang Le nhat thong chi viet:

Tuy nhien, nha Nguyen do Nguyen Anh thanh lap sau đo, lai nhin nhan kha rong luong voi Chieu Thong, boi Nguyen Anh cung tung cau vien quan ngoai quoc (Xiem La va Phap) đe chong Tay Son, va chinh Nguyen Anh đa cho thuyen cho 50 van can gao ra bac đe tro giup quan Thanh chong Tay Son. Hoang đe Tu Đuc co loi phe ve Chieu Thong, đai y noi: 


Trong van hoa đai chung Ghi chu Lien ket ngoai Le Chieu Thong tai Tu đien bach khoa Viet Nam