Kien truc su (chu Han: 建筑师; binh am: Jianzhushi; phien am: kien truc su; tam dich: nguoi thay co chuyen mon ky thuat va tham my ve kien tao cau truc) la nguoi thong qua viec phan tich nhu cau su dung đe lap y tuong thiet ke ve khong gian, hinh thuc, giai phap cung nhu cau truc cong trinh nham tao ra su lien ket giua con nguoi voi cac cong trinh xay dung đo.
Tai mot so quoc gia phuong Đong, Kien truc su đuoc xem nhu mot nganh nghe đac thu phuc tap vi co yeu cau cao ve nhan thuc trach nhiem va đao đuc nghe nghiep. Đoi luc, Kien truc su bi nham lan voi Ky su Kien truc.


Nguon goc Đe cap đau tien đuoc biet đen cua tu kien ​​truc la αρχιτεκτων (binh am: Architeccton, phien am: arkhitecton) xuat hien vao the ky thu 5 truoc cong nguyen, do nha su hoc nguoi Hy Lap - Herodotos mo ta đuong ham Eupalinos: “Kien truc su thiet ke cong trinh nay la Megarian Eupalinos, con trai cua Naustrophos”. Tu nay bao gom αρχι (phien am: archi, dich nghia: nguoi chi huy truong truoc tien) va τεκτων (phien am: tekton, dich nghia: nguoi tho lam nghe moc va xay dung).
Qua nhieu thoi ky, tu Kien truc su đuoc chinh thuc hinh thanh do su ket hop cua Architectus trong tieng Latin va Architeccton (phien am: arkhitecton) trong tieng Hy Lap tao ra Architekton (phien am: arkhitekton) nghia la nguoi tho ky thuat chinh.

Đinh nghia ve tu Kien truc su  con đuoc đinh nghia trong ghi chep thu 259 trong Politique de Platon (Chinh cuong cua Platon), tam dich:Kien truc su (αρχιτεκτω) la nguoi tho chi huy truong va khong truc tiep lam cac cong viec chan tay nhu tho moc hay tho xay (εργατικος, phien am: ergaticos) ma se chi đao cho nhung nguoi nay xay dung cong trinh.Tuy vay, Hy Lap khong han la noi đau tien đuoc biet đen ve su xuat hien cua Kien truc su. Kien ​​truc su đuoc ghi nhan lau đoi nhat trong lich su la Imhotep - tac gia cong trinh kien ​​truc Khu phuc hop Saqqara (thuoc tinh Giza ngay nay) va đong thoi la co van cua pharaon Djoser vao khoang nam 2630 đen 2611 truoc Cong nguyen.Trong tieng Han, tu kien truc (chu Han: 建筑, binh am: Jianzhu) đuoc xem la su hop thanh tu kien tao (chu Han: 助攻 hay 建, binh am: Zhugong hay Jian, tam dich: su sang tao ra cai moi) va cau truc (chu Han: 结构 hay 筑, binh am: Jiegou hay Zhu, tam dich: su bo tri sap xep hop ly). Vi the, Kien truc su (chu Han: 建筑师, binh am: Jianzhushi) co the hieu la nguoi co chuyen mon ky thuat va tham my cao, đu đe kien tao khong gian cong trinh voi cau truc moi la va đep mat. Sau, đinh nghia tieng Han ve tu Kien truc su du nhap sang Viet Nam roi thong dung trong đai chung.

Trong suot thoi co đai va trung đai lich su, viec thiet ke xay dung cong trinh kien ​​truc đuoc thuc hien phan lon boi cac nghe nhan che tac go va đa, roi theo qua trinh, ho tro thanh nhung bac thay ve tham my cung nhu ky thuat xay dung. Cho đen thoi hien đai, khong co su phan biet ro rang giua Kien ​​truc su va Ky su kien truc. Tai vung chau Au, chuc danh Kien ​​truc su va Ky su Kien truc chu yeu la cac bien ngu dung đe chi cung mot nguoi va đuoc su dung thay the cho nhau. O cac quoc gia chau A, Kien truc su va Ky su Kien truc đuoc đao tao cung nganh nhung khac phan nganh hoac chuyen nganh nghiep vu. Chuong trinh đao tao Kien truc su chu trong manh me ve phat trien tu duy tham my va phan tich hanh vi nguoi dung, trong khi Ky su Kien truc tap trung phat trien kha nang phan tich cong nang kien truc, bo tri va dien hoa cong trinh.

Co y kien ​​cho rang, nhung điem chung trong su phat trien đoc lap cua toan hoc, my thuat va cong nghe ky thuat la cot loi đe phat trien kien ​​truc chuyen nghiep, khac biet voi nhung nguoi tho thu cong che tac chan tay. Cu the, giay khong đuoc thong dung đe ve tai cac nuoc chau Au cho đen cuoi the ky 15 nhung ngay cang tro nen pho bien o đau the ky 16. But chi đuoc su dung nhieu hon đe ve vao khoang nam 1600. Su ra đoi cua cac ban mo phong khong gian cung phuong thuc phoi canh tuyen tinh va nhung đoi moi nhu su dung phep chieu đe mo phong ba chieu theo hai chieu đa giup cac kien truc su thoi bay gio kien toan nhieu yeu to cua cong trinh kien truc, bao gom: tinh chinh xac, tham mi khong gian, su bo tri ket cau chiu luc,... Tuy nhien, cho đen the ky 18, nhu cau ve thuong thuc tham my khong đuoc chu trong nhieu vi cac nguyen do nhu chien tranh, bao hoa xay dung,... phan lon cac toa nha đuoc xay dung boi nhung tho thau thu cong qua thiet ke co san, ngoai tru nhung du an lon hoac cong trinh cua nguoi co suc anh huong.


Vai tro va Nhiem vu Trong nghe kien truc su, yeu cau kien ​​thuc ve ky thuat, moi truong, quan ly, xay dung va su hieu biet ve kinh doanh cung quan trong khong kem tu duy thiet ke. Tuy nhien, thiet ke đong vai tro cot loi đe ket noi cac thuc the con lai. Mot kien ​​truc su lam viec theo yeu cau cua khach hang ve cac yeu to cong nang, tham my,... Đoi luc, ho đam nhan phan cong viec xin cap phep xay dung lien quan đen bao cao kha thi cua du an, đanh gia tac đong moi truong, phan tich cong trinh qua kien thuc cau truc va khong gian,... Trong suot du an, tu len ke hoach cho đen khi hoan thanh, kien ​​truc su thuong đieu phoi mot nhom thiet ke, bao gom cac Ky su Kien truc, Ky su Ket cau, Ky su Co khi va Van hanh may moc, Ky su Đien - Đien tu va cac chuyen gia khac đuoc thue boi khach hang hoac chinh kien ​​truc su, nham tang tinh hoan thien cua du an. Thong thuong, nhung Ky su phoi hop voi Kien truc su cang chat che thi cong trinh xay dung cang hoan thien.


= Vai tro va Nhiem vu cua Kien truc su =


 Tong quan  Kien truc su, sau khi đuoc khach hang thue hoac moi, co trach nhiem tao ra mot (hoac nhieu) y tuong thiet ke, nham đap ung cac yeu cau cua khach hang, đong thoi thiet lap đinh huong mot co so vat chat phu hop nhu cau su dung. Thong thuong, cac Kien truc su gap truc tiep khach hang đe xac đinh ro rang cac yeu cau đoi voi cong trinh (hoac du an) se lap phuong an thiet ke, tu đo đua ra ban tom tat đay đu ngay tu giai đoan len y tuong, nham giam thieu rui ro o giai đoan thi cong xay dung.
Phan lon, cac đe xuat thiet ke đuoc mong đoi la su thoa man nhu cau thuong thuc tham my va bo tri cong nang. Tuy thuoc vao đia điem lanh tho, thoi gian xay dung, tai chinh, van hoa vung mien cung nhu đieu kien thi cong san co ma phuong an thiet ke hoan thien o muc đo chinh xac va ban chat kien truc cung se khac nhau.
Mot phan quan trong cua thiet ke la kien ​​truc su thuong tham khao y kien ​​cua cac ky su, nha khao sat va cac chuyen gia khac trong suot qua trinh thiet ke, đam bao rang cac yeu to nhu ket cau va đieu hoa khong khi, anh sang, am thanh đuoc phoi hop chat che trong cung mot tong the. Viec kiem soat va lap ke hoach chi phi xay dung cung la mot phan cua cac cuoc tham van nay.


 Tai cac vung lanh tho  Nhiem vu cua Kien truc su la chuyen đoi nhu cau su dung cua nguoi dung vao cac giai phap mat bang, khong gian, ki thuat cua cong trinh; đong thoi tu van đe cai tao va đe xuat thiet lap nen cong nang moi cho cong trinh xay dung nhung van đam bao tinh de dang thi cong ket cau. Cac Kien truc su cung du đoan su phat trien cua mot cong trinh (hay du an xay dung) bang cach thiet ke quy hoach cua vung, cua khu dan cu, khu cong nghiep va canh quan đo thi. 
Ben canh đo, kien truc su phai la nguoi co tu duy to chuc tham my nghe thuat, đong thoi biet nam bat cac thong tin can thiet nham đem lai ve đep hoan hao cho tac pham kien truc. Kien truc su cung cap cac giai phap ve kien truc (cong nang, tham my cung nhu giai phap ky thuat) cho cac đoi tuong khach hang co nhu cau xay dung o cac linh vuc khac nhau.
O cac quoc gia phuong Tay, hau het cac cong trinh dan dung đuoc co quan phap quyen quy đinh thiet ke theo kieu mau, nham nang cao tinh đong bo theo vung mien. Vi vay, cac Kien truc su o đay chu yeu tap trung vao cai tao cong trinh (hoac du an) xay dung.
Cac Kien truc su o Chau A va Chau My phan lon hanh nghe o linh vuc quy hoach moi truong, canh quan đo thi va noi that dan dung.
O Viet Nam, cac Ky su Kien truc va Cu nhan Thiet ke phai can thoi gian thuc tap it nhat 03 nam trong linh vuc cu the, hoac tu nghiep chuong trinh đao tao mo rong đe tro thanh Kien truc su. Đoi luc, Kien truc su bi nham lan voi cac Ky su Kien truc vi su tuong đong ve tinh chat cong viec. Tuy nhien, Kien truc su phan lon su dung thoi gian đe phan tich, nghien cuu va đua ra phuong an phu hop thong qua thiet ke, quy hoach, trien khai xay dung canh quan - noi that,... dua tren cac co so ve tieu chuan, quy chuan nham đam bao tinh tham my cho cong trinh. Trong khi cac Ky su Kien truc phan lon lam cong tac trien khai he thong cong nang, phong thuy, he thong sinh hoat va tinh phu hop chung cua cong trinh trong tap hop đo thi, cong nghiep, cong cong.
Tai moi thoi điem cong viec, kien ​​truc su bao cao cho khach hang nhung bien đoi can thiet trong phuong an thiet ke.


= Phuong tien cong viec =
Truoc đay, cac kien ​​truc su đa su dung cac ban ve  đe minh hoa va đua ra cac đe xuat thiet ke. Trong khi cac ban phac thao khai niem van đuoc su dung rong rai boi cac kien ​​truc su,  cong nghe may tinh hien đa tro thanh tieu chuan cua nganh.  Tuy nhien, thiet ke co the bao gom viec su dung anh, anh ghep, ban in, tranh ghep, cong nghe quet 3D va cac phuong tien khac trong san xuat thiet ke. Cang ngay, phan mem may tinh cang đinh hinh cach lam viec cua cac kien ​​truc su. Cong nghe BIM cho phep tao ra mot toa nha ao phuc vu nhu mot co so du lieu thong tin đe chia se thong tin thiet ke va toa nha trong suot vong đoi cua thiet ke, xay dung va bao tri toa nha.  Thuc te aoCac bai thuyet trinh (VR) đang tro nen pho bien hon đe hinh dung cac thiet ke cau truc va khong gian noi that theo quan điem.
Viec phoi hop cac khia canh khac nhau lien quan đen muc đo giao tiep chuyen biet cao, bao gom cong nghe may tinh tien tien nhu BIM ( xay dung mo hinh thong tin ), CAD va cac cong nghe dua tren đam may.


= Quyen va nghia vu =
Quyen va nghia vu cua kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc đuoc quy đinh cu the tai Đieu 32 Luat kien truc 2019 (co hieu luc phap luat tu ngay 01/7/2020) nhu sau:


 Ve cac quyen cua kien truc su đuoc bao đam:  Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen quy đinh tai khoan 1 Đieu 32 Luat kien truc 2019 cu the duoi đay:
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen thuc hien dich vu kien truc.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen đuoc bao ho quyen so huu tri tue theo quy đinh cua phap luat ve so huu tri tue.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen yeu cau chu đau tu cung cap thong tin, tai lieu lien quan đen nhiem vu thiet ke kien truc đuoc giao.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen yeu cau chu đau tu, nha thau thi cong xay dung thuc hien đung thiet ke kien truc đuoc duyet.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen tu choi thuc hien yeu cau trai phap luat cua chu đau tu.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen tu choi nghiem thu cong trinh, hang muc cong trinh khong đung thiet ke kien truc đuoc duyet, khong đung tieu chuan, quy chuan ky thuat.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co quyen yeu cau chu đau tu thuc hien đung hop đong.


 Ve cac nghia vu ma kien truc su can thuc hien bao gom:  Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co cac nghia vu quy đinh tai khoan 2 Đieu 32 Luat kien truc 2019 duoi đay:
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co nghia vu tuan thu Quy tac ung xu nghe nghiep cua kien truc su hanh nghe.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co nghia vu phat trien nghe nghiep lien tuc.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co nghia vu giam sat tac gia trong qua trinh thi cong xay dung cong trinh.
Kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co nghia vu thuc hien đung cam ket voi chu đau tu theo hop đong.
Nhu vay, theo quy đinh cua phap luat thi cac kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc co cac quyen va nghia vu đuoc neu cu the ben tren. Cac chu the la kien truc su co chung chi hanh nghe kien truc can đuoc đam bao quyen loi cua minh va can thuc hien đung cac nghia vu đuoc phap luat quy đinh cu the.


Linh vuc hoc tap tu nghiep o nhieu loai Kien truc su khac nhau thong qua cac linh vuc hoc tap va tu nghiep rieng biet.

Kien truc su Quy hoach Đo thi đuoc đao tao tai cac nganh ve Kien truc Quy hoach, Kien truc Đo thi hoac cac phan nganh hay chuyen nganh ve Quy hoach Đo thi, Kien truc Dan cu, Kien truc Quy hoach Dan cu, Cong cong...
Kien truc su Cong nghiep đuoc đao tao tai cac nganh ve Kien truc Cong nghiep, Kien truc Cong nghe Ky thuat hoac tham gia tu nghiep bo sung khi đang la Ky su Cong nghiep.
Kien truc su Cong trinh tham gia đao tao tai cac nganh ve Cong trinh Xay dung tong hop.
Kien truc su Canh quan đuoc đao tao tai cac nganh ve Kien truc Canh quan, hoac cac phan nganh hay chuyen nganh ve Canh quan, Đo thi, Canh quan Xay dung,...
Kien truc su Noi that đuoc đao tao tai cac nganh ve Kien truc Noi that, hoac cac phan nganh hay chuyen nganh ve Noi that, Cong nghe Ky thuat Kien truc Noi that,..


Tham khao