kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Đon đien la mot loai trang trai co quy mo lon, thuong o vung nhiet đoi hay ban nhiet đoi trong nhung loai cay cong nghiep nhu bong gon, thuoc la, ca phe, che, mia, cao su, cay lay go hoac cay an trai. Nhan cong đon đien thuong theo dang hop đong ngan han hoac dai han tuy tinh chat cong viec,sinh song va lam viec tai đon đien.
Đon đien chu yeu cung cap hang co gia tri tren thuong truong chu khong phai đe tieu thu trong pham vi sinh hoat hang ngay.
Đon đien ca phe, che, hat tieu, ca cao la mot trong nhung tieu bieu cua loai nay.


Anh huong xa hoi Đe cung ung nhan cong cho đon đien voi quy mo to lon, nan no le gan lien voi su phat trien cua nen kinh te đon đien nhat la o chau My. He thong đon đien phat trien manh nhat vao thoi ky thuoc đia o chau Phi va chau A.
Thoi can đai, nhan cong đon đien thuong song trong hoan canh "ban no le" hoac ta đien. Phu đon đien phai lam cho toi khi man han giao keo đe tra no.


Đon đien o Viet Nam = Đon đien quan su truoc the ky 19 =
Tai Viet Nam đon đien truoc the ky 19 la mot thuc the khac trang trai canh tac. Đon đien thoi phong kien đung ra la mot to chuc quan đoi do chinh quyen thanh lap đe đua linh đen khai khan đat hoang cung bao ve vung đat moi roi dan mo them dan đen lap nghiep sau. Trong truong hop đo thi đon đien khong thuoc so huu cua rieng ai ma la co cau sap nhap đat bien thuy, mot phuong thuc huu hieu trong cuoc Nam tien cua dan Viet.
Le thiet lap đon đien co tu trieu Hong Đuc va phat trien dan đen thoi Trinh-Nguyen phan tranh thi cang đac dung. Cac chua Nguyen đeu tan dung phep đon đien đe mo rong bo coi trong cuoc Nam tien.
Sang thoi nha Nguyen co lenh cac quan phai xuc tien khai hoang va phat trau bo cung nong cu cho dan khan hoang. Moi "đon đien đoi" la 10 nguoi. Thuong dan nao mo đuoc hon 10 nguoi thi cho lam cai trai va mien suu dich.


= Đon đien nong nghiep sau the ky 19 =
Sau khi nguoi Phap đen lap nen đo ho thi đon đien la mot đon vi kinh doanh lay loi. Cay ca phe la mot loai cay cong nghiep đau tien đuoc trong o Viet Nam duoi dang đon đien bat đau tu nam 1888 o Ke So, Bac Ky. Đon đien cay che thi mai đen nam 1924 moi bat đau hoat đong o vung Cao nguyen Trung Ky gom cac tinh Kontum, Pleiku, Darlac va Đong Nai Thuong.
Cay cong nghiep đac dung nhat trong tren đon đien o Viet Nam la cay cao su Hevea brasiliensis, đau tien đem trong o Nam Ky nam 1879 roi đua vao canh tac lon hon bat đau tu nam 1909. Đen nam 1919 thi dien tich cay cao su đat 15.850 ha, san xuat 3.500 tan cao su.
Đen đau thap nien 1940 tren toan coi Đong Phap thi o Nam Ky dien tich cao su tang len thanh 103.000 ha cung 28.600 ha o Cao Mien. Nguon lao đong lam viec tren cac đon đien cao su la khoang 70.000 phu, tuc goi la "cu-li" phuc dich. Dan phu thuong đuoc mo tu nhung thanh phan ngheo o Bac va Trung Ky roi đua vao Nam lam viec dai han, gan nhu o dang no le hay tu nhan, an luong 30 đen 40 xu moi ngay. Van nan nguoi phu bi cai phu va chu đon đien nguoc đai cung nhu cach mo phu gian tra la mot yeu to trong cuoc xach đong chinh tri o Viet Nam thoi Phap thuoc nhu trong vu am sat Bazin cua Viet Nam Quoc dan Đang.


Chu thich Xem them Chan đang
Nam 1481 la mot nam trong lich Julius.


Su kien 3 thang 5 - Mehmed II, Sultan cua Đe quoc Ottoman chet va con trai cua ong Bayezid II ke vi.
21 thang 5 - Christian I, Vua Đan Mach va Na Uy chet va con trai ong la John noi ngoi (1481-1513).
29 thang 8 - John II cua Bo Đao Nha bat đau tu minh cai tri.
10 thang 9 - Alphonso II cua Napoli chiem lai thanh pho Otranto


Sinh Mat Tham khao
Damian Joseph McGinty, Jr. (sinh ngay 9 thang 9 nam 1992) la mot ca si kiem dien vien nguoi Ireland đen tu Derry, Bac Ireland. McGinty đa tung trinh dien hon mot thap ky va tro thanh mot trong nhung thanh vien cua nhom Celtic Thunder bon nam lien tiep ke tu khi anh chi moi 14 tuoi. Vao ngay 21 thang 8 nam 2011, McGinty đa thang cuoc thi The Glee Project cua kenh Oxygen, giup anh nhan đuoc mot vai dien phu trong bay tap phim lien tiep cua bo phim truyen hinh Glee tren kenh Fox.


Cuoc song đoi thuong va su nghiep McGinty đuoc sinh ra tai Derry, Bac Ireland, la con trai cua Damian McGinty, Sr., va Joanne McGinty. Anh đa trinh dien hon mot thap ky, thang cuoc thi am nhac đau tien khi chi moi 6 tuoi. Nam 2006, McGinty lai tiep tuc gianh chien thang o mot cuoc thi khac va thuc hien mot album tu thien. Album sau đo đa đen tay nha san xuat cua Celtic Thunder, Sharon Browne va đao dien am nhac Phil Coulter, nguoi đa moi McGinty đen trinh dien vao chuong trinh đau tien cua ho. Damian sau đo đa chap nhan loi moi khi chi moi 14 va cung nhom đi luu dien khap nuoc My va Canada. Nam 2011, thong tin cho biet rang McGinty đa roi khoi nhom Celtic Thunder, va gianh chien thang chuong trinh thuc te cua đai Oxygen, The Glee Project, giup anh nhan đuoc mot vai phu trong bay tap phim cua Glee, trinh chieu tren kenh Fox. McGinty đa tro thanh mot trong 12 ung cu vien cua The Glee Project, đanh bai 40,000 đoi thu qua mot buoi thu vai tren MySpace. Say khi lot vao top 12, anh lai gap kho khan trong viec đang ky thu tuc lam visa. Trong man trinh dien cuoi cung cua The Glee Project, McGinty đa hat ca khuc "Beyond the Sea", đuoc nha san xuat cua Glee, Ryan Murphy cho rang anh co the dien tot đuoc vai chinh. Murphy đong thoi cung cho rang nhan vat cua anh cung co the tro thanh mot nhan vat nam chinh tuong tu nhu Finn Hudson, thu vai boi Cory Monteith.
Sau khi thang The Glee Project, McGinty đa cung Cameron Mitchell xuat hien trong mot video đac biet cua kenh Oxygen, ca hai cung song ca bai hat cua Michael Buble, "Haven't Met You Yet". Mitchell đong thoi cung chinh la nguoi đa cuu McGinty khong bi loai khoi chuong trinh khi anh đa tu minh rut ra khoi cuoc thi. McGinty sau đo đa xuat hien trong Glee lan đau tien voi tap thu tu cua mua 3, "Pot o' Gold", thu vai Rory Flanagan, mot sinh vien trao đoi nuoc ngoai, nguoi song cung voi gia đinh cua nhan vat Brittany S. Pierce.


Danh sach đia nhac = Đia ghi hinh truc tiep cua Celtic Thunder =
Celtic Thunder (2008)
Act Two (2008)
Take Me Home (2009)
It's Entertainment! (2010)
Christmas (2010)
Heritage (2011)
Storm (2011)


= Album nhac phim cua Glee =

Glee: The Music, The Christmas Album Volume 2
Glee: The Music, Volume 7


Su nghiep đien anh Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Website chinh thuc cua Celtic Thunder
Damian McGinty tren IMDb 
Tieu su cua Damian McGinty tren website cua The Glee Project
Damian McGinty tren Facebook
Damian McGinty tren Twitter
Giai thuong Kovalevskaia la giai thuong thuong nien danh tang cho nhung tap the, ca nhan nu khoa hoc gia xuat sac, nham ton vinh nhung tap the, ca nhan la cac nu khoa hoc co thanh tich xuat sac trong nghien cuu va ung dung khoa hoc vao thuc tien cuoc song, đem lai nhieu loi ich tren cac linh vuc - kinh te, xa hoi va van hoa.
Giai thuong mang ten nha nu toan hoc goc Nga, Kovalevskaya (1850 – 1891).
Mot giai thuong khac, giai thuong Sofia Kovalevskaya, đuoc trao tang boi Quy Alexander von Humboldt tai Đuc.


Su ra đoi Quy Sophia Kovalevskaia đuoc thanh lap do sang kien va su đong gop ve tai chinh cua ba GS.TS Ann Koblitz - nguoi My va chong ba la GS.TS Neal Koblitz. Ba đa tung sang Lien Xo hoc tap, viet luan an tien si ve nha nu toan hoc Nga Kovalevskaia. Luan an cua ba đa đuoc đanh gia cao va đuoc in thanh sach. Ba đa quyet đinh dung so tien nhuan but cua cuon sach nay va van đong them su ung ho cua mot so nha khoa hoc o My đe lap ra Quy Sophia Kovalevskaia. Muc đich cua Quy la đong vien, khuyen khich hoat đong nghien cuu khoa hoc cua phu nu o nhung nuoc đang phat trien duoi hinh thuc trao Giai thuong Kovalevskaia cho cac nha khoa hoc nu xuat sac thuoc linh vuc khoa hoc tu nhien.
Quy đa ho tro cho 8 nuoc đang phat trien la: Peru, El Salvador, Nicaragua, Mexico, Cuba, Nam Phi, Mozambic va Viet Nam. Tu nam 1985, Giai thuong Kovalevskaia bat đau đen voi cac nha khoa hoc nu o Viet Nam.
Cho đen nam 2016, tai Viet Nam, giai thuong đa đuoc trao cho 45 ca nhan va 18 tap the cac nha khoa hoc nu xuat sac, tieu bieu trong linh vuc khoa hoc tu nhien.
Hien nay tai Viet Nam, Le trao Giai thuong nay do Hoi Lien hiep Phu nu Viet Nam thuc hien. Ba Nguyen Thi Binh, nguyen Pho chu tich nuoc Viet Nam la chu tich Uy ban giai thuong Kovalevskaia Viet Nam tu nam 1985 đen nam 2016. Hien nay GS. TS Nguyen Thi Doan, nguyen Pho chu tich nuoc Viet Nam la chu tich Uy ban giai thuong Kovalevskaia Viet Nam


Danh sach nhung ca nhan, tap the đuoc nhan giai thuong = Viet Nam =
Tinh đen het nam 2020, tai Viet Nam, đa co 21 tap the va 50 ca nhan đuoc trao giai. Ba Tran Van Khanh (sinh nam 1973) la nha khoa hoc tre nhat đuoc nhan giai trong lich su giai thuong Kovalevskaia tai Viet Nam.


= Nam Phi =
2014: Beth Nyambura Kiratu (Toan thuan tuy, Đai hoc Nairobi) va Theresia Marijani (Toan Ung dung, Đai hoc Dar es Salaam).


= Cuba =
2011: Sofia Behar Jequın (Khoa Toan va Khoa hoc May tinh, Đai hoc Havana), Kalyanne Fernandez Suarez (Vien Khoa hoc Nong nghiep), Tania Farias Pi ~ Neira va Aramis Rivera Denis (Vien Khoa hoc Vat lieu, Đai hoc Havana).
2009: Aurora Perez Martinez (Vat ly, Vien Đieu khien hoc, Toan va Vat ly), Aurora Perez Gramatges (Hoa hoc, Vien Cong nghe va Khoa hoc ung dung), Mailing Alvarez Vera (vi sinh, Vien Y hoc Nhiet đoi Pedro Kouri).
2007: Edelsys Codorniu Hernandez (Hoa hoc, Vien Cong nghe Ung dung), Ana Esther Cabal va Angelina Diaz Gonzalez (hinh anh y te, Trung tam Cong nghe Ung dung va Phat trien hat nhan), Hortensia Maria Rodriguez va Margarita Suarez Navarro (Hoa hoc, Đai hoc Havana)


Chu thich Lien ket ngoai Giai thuong Kovalepxkaia Luu tru ngay 7 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine
Scaptia beyonceae la mot loai ruoi trau đuoc phat hien tai Vung cao nguyen Atherton o phia bac Đong Queensland, Uc. Loai nay đa đuoc kham pha nam 1981 nhung khong đuoc phan loai khoa hoc cho đen nam 2011, thoi điem ma Scaptia beyonceae đuoc đat theo ten cua nghe si thu am kiem dien vien nguoi My Beyonce Knowles.


Hinh dang Scaptia beyonceae co mot đom vang noi bat tren bung duoi, đuoc tao boi mot bo long vang day đac va đay cung chinh la nguon cam hung cho ten goi cua loai ruoi nay. Loai ruoi phan chi Plinthina S. beyonceae đa đuoc phat hien lan đau tien vao nam 1981 cung voi hai loai phan chi khong ten khac; nhung cho đen nam 2011, loai nay moi đuoc chinh thuc cong nhan boi nha nghien cuu khoa hoc cua CSIRO, Bryan Lessard. Theo Lessard, du loai nay bi con nguoi xem la gay hai, nhung đa so loai ruoi trau co vai tro quan trong trong viec thu phan va trong cay. Loai ruoi nay hut mat tu mot vai loai cay nhu grevillea, cay tra va cay bach đan.
Khac voi mau xet nghiem nam 1981, loai ruoi nay chi thu thap đuoc hai lan khac nhau. Ca ba mau xet nghiem cua Scaptia beyonceae đeu la con cai.


Đat ten Viec đat ten cho nhung loai đong vat phai tuan theo nhung quy đinh cua Uy ban quoc te ve Danh muc Đong vat hoc (ICZN). Quy đinh cua ICZN co cho phep nhung loai đong vat co quyen đat ten theo nhung nguoi đuoc ton kinh, trong đo co nguoi noi tieng. Nhung loai đong vat khac đuoc đat ten theo nhung nguoi noi tieng gom Hyla stingi, mot loai ech đat ten theo ca si Sting; Pachygnatha zappa, mot loai nhen đat ten theo ca si kiem nguoi viet nhac Frank Zappa; va ba loai bo canh cung tu loai Agathidium gom A. bushi, A. cheneyi va A. rumsfeldi đuoc đat ten theo cac chinh tri gia gom George W. Bush, Dick Cheney va Donald Rumsfeld.


Chu thich Tham khao Images from CSIRO's ScienceImage Luu tru ngay 28 thang 2 nam 2021 tai Wayback Machine
Quy Nhi đong Lien Hop Quoc viet tat la UNICEF (tieng Anh: United Nations International Children's Emergency Fund) la mot quy cuu te đuoc thanh lap boi Đai hoi đong Lien Hop Quoc ngay 11 thang 12 nam 1946.
Nam 1953, Lien Hop Quoc thay ten cua no tu Quy Khan cap Nhi đong Quoc te Lien Hop Quoc (tieng Anh: United Nations International Children's Emergency Fund) ma đuoc biet duoi ten tieng Viet la Co quan Cuu tro Nhi đong Lien Hop Quoc, nhung no van đuoc goi tat theo tu chu đau UNICEF bat nguon tu ten cu.


Lich su Hoat đong Quy Nhi đong Lien Hop Quoc đa thuc hien mot so hoat đong sau:


Cac ngay le quoc te ve tre em Cac ngay le quoc te va nam hanh đong ve tre em, trong đo phan lon do Lien Hop Quoc ban hanh trong cac Nghi quyet đuoc Đai hoi đong thong qua.


Ban đieu hanh Hang nam vao thang Tu hoac thang Nam, Hoi đong Kinh te va Xa hoi Lien Hop Quoc (ECOSOC) bau tu cac thanh vien Lien Hop Quoc tu nam khu vuc, đe chon ra cac thanh vien cua Ban đieu hanh UNICEF.
Thanh vien moi đuoc bau bat phuc vu tu đau nam duong lich voi nhiem ky ba nam. Moi nam chi bau mot so luong nhat đinh thanh vien moi vao Ban chap hanh, đe đam bao tinh lien tuc cua kinh nghiem đieu hanh. Phan phoi luong uy vien cho 5 khu vuc, neu trong bang.
Cac thanh vien Ban đieu hanh UNICEF gan đay:


Giam đoc đieu hanh Đai su thien chi quoc te Đai su thien chi quoc te đang con hoat đong


Cac nuoc va vung co co quan UNICEF Cac nuoc va vung lanh tho co co quan UNICEF


Xem them Tham khao Lien ket ngoai Quy Nhi đong Lien hop quoc (UNICEF) tai Viet Nam
Roger Federer tro thanh Đai su thien chi cua UNICEF Luu tru ngay 21 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine (2006)
Đai su thien chi cua UNICEF
Fanpage tren Facebook
Trung tam Internet Viet Nam (hay VNNIC, viet tat tu ten tieng Anh: Vietnam Internet Network Information Center) la mot đon vi truc thuoc Bo Thong tin va Truyen thong, nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam đuoc thanh lap chinh thuc vao ngay 28 thang 04 nam 2000. Theo đo, Trung tam Internet Viet Nam chiu trach nhiem quan ly ve ten mien Internet trong lanh tho Viet Nam cung nhu thong ke ve tinh hinh su dung Internet tai Viet Nam.
VNNIC la noi thiet lap, quan ly, khai thac hai ha tang trong yeu cua mang Internet Viet Nam la He thong may chu ten mien DNS (Domain Name System) quoc gia va Tram trung chuyen Internet quoc gia (VNIX) nam giu su song con cua ca he thong mang Internet Viet Nam.


To chuc hoat đong Phong ban:

Phong To chuc - Hanh chinh;
Phong Tai chinh - Ke toan;
Phong Hop tac - Quan ly tai nguyen;
Phong Ke hoach - Đau tu;
Phong Phat trien dich vu;
Phong Ky thuat;
Phong Đieu hanh - Khai thac.
Chi nhanh:

Chi nhanh tai Thanh pho Ho Chi Minh
Chi nhanh tai Thanh pho Đa Nang


Mot so du luan ve qua trinh hoat đong cua VNNIC Tinh trang đau co ten mien Internet Viet Nam van la mot van đe buc xuc xa hoi tuy nhien VNNIC đuoc cong chung cho la đa lam ngo khong bao ve tai nguyen quoc gia mot cach triet đe.
Vu viec ong Vu Thai Ha kien VNNIC đa cho thay nhieu bat on trong viec quan ly Internet cua VNNIC. Cu the vu viec, vao ngay 17/1/2006, trang web www.000.com.vn cua ong Vu Thai Ha, giam đoc cong ty Ecomnet đuoc VNNIC canh bao co chua cac noi dung khong lanh manh. VNNIC đa yeu cau ong Ha go bo mot so noi dung đuoc cho la trai phap luat trong cuoc hop cung ngay, tuy nhien ong Ha tuyen bo la khong thuc hien đuoc vi van đe mat quyen kiem soat. Ong Ha đa xin VNNIC đoi so DNS nhung to chuc nay khong chap nhan. Ngay sau đo, ong Ha đam đon kien VNNIC.


Tham khao Xem them Internet tai Viet Nam
Ten mien Viet Nam
Bo Thong tin va Truyen thong (Viet Nam)
Nha cung cap dich vu Internet
Nha đang ky ten mien Viet Nam


Lien ket ngoai whois cua IANA ve.vn Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine
Trung tam Internet Viet Nam (VNNIC)
Nguoi Anh (tieng Anh: English, tieng Anh co: Ænglisc) la mot dan toc va la nhom dan toc ban đia Anh (England), co nguon goc tu ban đao Jutland (Đan Mach) cung khu vuc mien Bac nuoc Đuc ngay nay, voi ngon ngu chinh la tieng Anh. Danh tinh cua nguoi Anh bat nguon tu thoi đau Trung Co, khi ho đa đuoc biet đen trong tieng Anh co la Anglecynn. Anh bay gio la mot quoc gia thuoc Vuong quoc Anh, va đa so nguoi dan Anh o Anh la cong dan cua Vuong quoc Anh. Ten dan toc England bat nguon tu nguoi Angles, mot nhom nguoi German đen tu mien Bac Đuc.
Trong lich su, dan so Anh co nguon goc tu mot so nhom nguoi gan giong nhau ve mat di truyen - ban đau la nguoi Briton (hoac Brython), cac bo toc German toi đinh cu tai khu vuc, bao gom ca nguoi Angles, nguoi Saxon va nguoi Jute, goi chung la nguoi Anglo-Saxon, nhung nguoi đa sang lap ra nuoc Anh (tu tieng Anh co: Englaland), va sau nay la nguoi Đan Mach, nguoi Norman va cac nhom dan toc khac. Theo Đao luat Lien minh nam 1707, trong đo Vuong quoc Anh đa tro thanh mot phan cua Vuong quoc Anh.
Nguoi Anh đong vai tro trung tam trong su hinh thanh cua Đe quoc Anh, nguon goc cua tieng Anh, nguoi Anh co nhung anh huong lon toi su phat trien cua the gioi hien đai voi nhung phat minh, sang kien đong gop cho the gioi. Nuoc Anh la khoi nguon cua cuoc Cach mang Cong nghiep đa thay đoi lich su the gioi hien đai.


Tham khao
Hoi lo, hay mai lo, đut lot, la hanh vi đua tien, hoac vat pham co gia tri, hoac nhung loi ich vat chat hoac tinh than, hoac nhung thu khac khien cho nguoi nhan cam thay hai long, đe mong muon nguoi nhan giup đo minh thuc hien hanh vi trai phap luat.


Xem them To chuc Minh bach Quoc te
Tham nhung


Tham khao Lien ket ngoai
Hau mon (tieng Anh: Anus) la mot co quan cua he tieu hoa. No đong thoi cung nam o đoan cuoi cua he tieu hoa. Hau mon nam o giua hai mong. No đuoc dung đe phong thich chat can ba đuoc goi la phan cua co the ra ngoai.
Hau mon la phan cuoi cua ruot gia, co chieu dai khong qua 5 cm, ket noi voi phan cuoi cua ruot ket. Chuc nang chinh cua ruot ket la tai hap thu nuoc tu thuc an đa qua xu ly o da day, đe khi đen hau mon se chuyen thanh phan.
Ong hau mon đuoc cau tao bang hai loai co vong, lop co vong phia ngoai luon đong khit lo hau mon cho đen khi co nhu cau đi đai tien. Ngoai ra con co mot he thong mach mau va than kinh rat phong phu, cac tinh mach o trong vach hau mon thuong phinh gian tao nen nhung bui tri.
Nhung co vong nay quan quanh hau mon va truc trang. Co trong la mot phan cua thanh ruot ket va la loai co vo cam. Co ngoai nam duoi lop bi hau mon, co nhieu soi than kinh cam giac va van đong, giup giu chat phan va hoi co trong truc trang. No cung se tu đong co lai khi co vat la tu ben ngoai xam nhap hau mon, phan xa nay nam ngoai kha nang kiem soat cua y chi va lo hau mon chi mo ra khi co mot ap luc đe an lien tuc.


Tham khao
Phan (hay thuong đuoc goi mot cach tho tuc la cut) la san pham cuoi cua qua trinh tieu hoa thong qua hau mon cua nguoi hay đong vat. Phan la chat can ba hinh thanh tu thuc an, hay noi cach khac thuc an con thua lai, khong can thiet hoac co hai cho co the, sau giai đoan tieu hoa se tro thanh phan đe phong thich khoi co the. Phan co nhieu ung dung, nhu la phan bon hoac chat bo sung cho đat trong nong nghiep, nhu mot nguon nhien lieu, vat lieu xay dung, hoac cho cac muc đich y te (cay ghep phan hay phuong phap tri lieu vi khuan phan trong truong hop phan nguoi).
Tieu chay thuong do mot loai virus hoac đoi khi do thuc pham nhiem ban gay ra. Trong truong hop it gap hon, đay co the la dau hieu cua mot tinh trang roi loan khac, chang han nhu benh viem ruot hoac hoi chung ruot kich thich.Tao bon la tinh trang nhu đong ruot khong xay ra thuong xuyen hoac kho khan trong viec đi đai tien keo dai trong vai tuan hoac lau hon. Benh nhan co the nhan biet thong qua viec co it hon 3 lan đi đai tien trong tuan, tao bon cung đuoc xac đinh o nhung nguoi đi đai tien nhieu lan trong ngay, nhung phan nho hoac cung.


Dang ton tai Phan đa so la o dang ran. Cac truong hop phan co dang long thuong nguyen nhan la do co the co mang benh hoac so ruot. Trieu chung san xuat ra phan long lien tuc đuoc goi la tieu chay. Phan thuong co mui thoi, co luc "chua" (thuong la phan long) đoi luc lai rat hang.
Moi ngay, mot nguoi truong thanh thai ra ngoai khoang 150g phan. trong đo 65% la nuoc, 35% la chat ran gom cac san pham bai tiet nhu cac chat hoa tan trong ether (15%), hop chat co nito (5%), cac chat vo co (15%), xac vi sinh vat, thuc pham khong tieu hoa đuoc...


San xuat phan bon tu phan Tham khao Lien ket ngoai A FAQ site on feces
Liver biochemistry Luu tru ngay 27 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine
MedFriendly's Article on Feces
Nhong la pha thu ba cua con trung bien thai hoan toan.
Hinh thai ben ngoai, nhong co đay đu cac phan nhu: đau, nguc, bung va cac phan phu nhu: rau, chan, canh... giong nhu sau truong thanh, nhung cac phan phu con ngan, mem va luon luon xep gon ve mat bung, chua co lo mieng va lo hau mon.


Phan loai Can cu vao cach sap xep cac phan phu nguoi ta phan thanh 3 dang nhong chinh.

Nhong tran (exarate): la dang co cac phan phu khong dinh lien vao bung co the, co the cu đong đuoc nhu nhong cua bo canh mang, bo canh cung va mot so loai thuoc bo hai canh (nhu quang, thieu trung muoi).
Nhong mang (obtecta): la dang co cac phan phu dinh lien vao mat bung cua co the, co mang mong bao boc, nhung mat thuong van nhan biet đuoc chung nhu nhong cua bo canh vay (nhu buom), va mot so loai thuoc bo hai canh.
Nhong boc (coarctate): o mot so loai thuoc bo Hai canh nhu ruoi...


Chuc nang Nhong khong an uong ma song nho chat dinh duong du tru tu pha sau non. Nhin be ngoai co ve nhu nhong khong hoat đong. Nhung thuc chat o pha nhong co su bien đoi sau sac ca ben ngoai lan ben trong co the đe bien thanh con trung truong thanh. Chuc nang chu yeu cua pha nhong la: tieu mo va phat sinh mo, tieu bien cac co quan au trung va hinh thanh cac co quan truong thanh (tu cac te bao đia mam). Nho cac bien đoi rat co ban nay, nhin be ngoai co ve yen tinh nhung thanh trung tu nhong chui ra khac han.


Su dung Nhong chu yeu đuoc dung lam thuc an.
Trong nghien cuu vong đoi sinh thai
Đanh gia kha nang phat dich benh cua cac loai con trung gay hai.


Thanh ngu Tran nhu nhong


Xem them Ken
Pha truong thanh
Sau non


Hinh anh Chu thich Tham khao
Xa lach hay con goi cai beo, cai tai beo (danh phap khoa hoc: Lactuca sativa) la loai thuc vat co hoa thuoc ho Cuc đuoc nha thuc vat L. mo ta khoa hoc lan đau nam 1753. No thuong đuoc trong lam rau an la, đac biet trong mon xa lat, banh mi kep, ham-bo-go va nhieu mon an khac.
Ngoai ra no con đuoc goi la rau diep, đuoc biet đen tu thoi xa xua vi đac tinh giai khat, tinh khiet va giup an than cua no. Ten cua no bat nguon tu loai nuoc trang đuc (cao su) chay ri ra tu than cay rau sau khi đuoc cat
Loai Lactuca sativa gom cac loai nhu:

Iceburg Lettuce hay Iceberg/crisphead (Xa lach My): Lop la ben ngoai xanh hon va lop la ben trong trang hon. Loai nay pho bien nhat vi co ket cau la gion, mui vi nhe nhang va co nhieu nuoc. No la mot nguon chua nhieu chat choline (mot chat amin tu nhien, C5H15NO2, thuong đuoc xep vao loai vitamin B complex, va la thanh phan cua nhieu phan tu sinh hoc quan trong khac, chang han nhu acetylcholine va lecithin).
Romaine Lettuce hoac Cos Lettuce (Xa lach Romaine, rau diep): Co la xanh đam va dai. No co ket cau la gion va huong vi đam đa hon cac loai khac. La mot nguon chua nhieu vitamin A, C, B1 va B2, va axit folic.
Butterhead Lettuce (Xa lach mo): Đay la loai xa lach co la lon va đuoc sap xep "long leo", va rat de dang tach ra tu than cua no. No co ket cau la mem hon, voi huong vi ngot ngao so voi ho hang cua no.
Loose-leaf Lettuce (Xa lach lo lo): Nhu ten goi cua no, loai nay co la sap xep roi rac, co tang la rong va xoan. No co huong vi nhe va ket cau la hoi gion.
Celtuce (Rau diep ngong): La cay mau xanh, thinh thoang co the la tia, phien la thuon dai va khong phang. La co the an song đuoc hoac luoc qua. Than thang co vo mau trang, phan ben trong mem, chua nhieu dinh duong, co the an đuoc thong qua luoc, nau canh, nuong hoac xao.


Hinh anh Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Lactuca sativa tai Wikispecies