Khoi nghia Jeju (Hangul: 제주 4·3 사건, Hanja: 濟州四三事件, Han Viet: Te Chau tu tam su kien, nghia la 'su kien 3 thang 4 tai Jeju') la mot cuoc khoi nghia tren đao Jeju tai Han Quoc keo dai tu ngay 3 thang 4 nam 1948 đen 13 thang 5 nam 1949.
Nguyen nhan truc tiep dan đen khoi nghia la cuoc bau cu du kien vao ngay 10 thang 5 nam 1948 theo ke hoach cua Uy ban Lam thoi Lien Hop Quoc tai Trieu Tien (UNTCOK) nham hinh thanh mot chinh phu moi cho toan the Trieu Tien. Tuy nhien, bau cu chi đuoc len ke hoach to chuc tai mien nam cua ban đao đang nam duoi quyen kiem soat cua UNTCOK. Lo ngai bau cu se lam tang them ly tan, cac chien binh du kich cua Đang Lao đong Nam Trieu Tien (SKLP) phan ung kich liet, tan cong canh sat đia phuong va cac to chuc thanh nien huu khuynh tren đao Jeju.
Mac du hai ben đeu dinh liu đen cac hanh đong tan bao, song phuong thuc ma chinh phu mien Nam su dung đe đap ap cac phien quan la đac biet tan nhan. Ket qua la khoang 30.000 nguoi thiet mang do khoi nghia, chiem khoang 10% dan so cua đao. Khoang 40.000 nguoi khac phai sang Nhat Ban lanh nan. Trong cac thap nien sau khoi nghia, chinh phu đan ap hung bao hoat đong ky niem su kien bang cach thuc trung phat nghiem khac. Đen nam 2006, chinh phu Han Quoc cuoi cung ta loi vi vai tro cua ho trong cac cuoc tan sat. Mac du chinh phu đong thoi hua hen boi thuong, song đen nam 2017 van chua thuc hien đieu nay.


Boi canh Sau khi Nhat Ban đau hang Đong Minh vao ngay 15 thang 8 nam 1945, 35 nam Nhat Ban cai tri Trieu Tien ket thuc. Trieu Tien sau đo bi phan chia tai vi tuyen 38° Bac, Lien Xo đuoc uy thac o phia bac vi tuyen con Hoa Ky đuoc uy thac o phia nam. Trong thang 9 nam 1945, Trung tuong John R. Hodge lap mot chinh phu quan su đe quan ly khu vuc mien nam, bao gom đao Jeju. Trong thang 12 nam 1945, Hoa Ky hop voi Lien Xo va Anh Quoc hop đe cung quan tri. Tuy nhien, do thieu nhat tri, Hoa Ky đua "van đe Trieu Tien" ra Lien Hop Quoc đe đe ban luan them. Vao ngay 14 thang 12 nam 1947, Lien Hop Quoc thong qua Nghi quyet 112, keu goi tong tuyen cu vao ngay 10 thang 5 nam 1948 duoi su giam sat cua UNTCOK.
Lo ngai se mat anh huong tai nua phia bac cua Trieu Tien neu tuan thu nghi quyet, Lien Xo bac bo nghi quyet cua Lien Hop Quoc va tu choi cho UNTCOK tiep can mien bac ban đao. Tuy the, UNTCOK van thuc hien tong tuyen cu, du chi tai nua phia nam cua ban đao. Lien Xo phan ung bang cach to chuc mot cuoc bau cu tai mien bac vao ngay 25 thang 8 nam 1948.


Cac su kien dan đen khoi nghia = Thi uy Sam-Il =
Cu dan Jeju bat đau khang nghi bau cu mot nam truoc khi no dien ra. Đac biet quan tam ve viec ban đao bi phan chia vinh vien, Đang Lao đong Nam Trieu Tien (SKLP), mot đang anh em voi Đang Cong san Trieu Tien o mien Bac, lap ke hoach tap hop vao ngay 1 thang 3 nam 1947 đe len an bau cu va đong thoi to chuc ky niem Phong trao đoc lap 1 thang 3. Mot no luc cua chinh phu quan su nham giai tan đam đong chi khien co them nhieu cu dan Jeju ra ngoai ung ho thi uy. Trong mot no luc tuyet vong nham binh on đam đong huyen nao, binh si Hoa Ky va canh sat Han Quoc ban canh cao phia tren đau ho. Mac du cac phat sung binh on thanh cong nhung nguoi thi uy, song mot phat đan ban trung va lam chet mot em be sau tuoi


= Su kien nha tu Chong-myon =
Trong ngay 8 thang 3 nam 1947, mot đam đong khoang mot nghin nguoi thi uy tap hop truoc nha tu Chong-myon, yeu cau phong thich cac thanh vien SKLP bi chinh phu bat giam trong Thi uy Sam-Il. Khi nhung nguoi thi uy bat đau nem đa va sau đo la xong vao nha tu, canh sat ben trong ban vao ho trong tinh trang hoang so, khien 5 nguoi thiet mang. Đap lai, cac thanh vien SKLP va nhung nguoi khac keu goi chinh phu quan su thuc hien hanh đong chong cac canh sat vien khai hoa vao đam đong. Song thay vao đo, co them 400 canh sat vien đuoc đua tu đai luc ra đao, cung voi mot to chuc chong ta khuynh cap tien goi la Hoi Thanh nien Tay Bac, đe giup duy tri trat tu. Mac du hai nhom đeu su dung cac chien thuat bao luc va tho bao trong hanh đong đan ap cu dan đia phuong, song hanh đong cua Hoi Thanh nien Tay Bac mang tinh khung bo sat suon. (Merrill, 155; Deane 58; Johnson, 99). Nhan thay 20% dan so Jeju (60.000 nguoi) la thanh vien SKLP va 80% phan tram con lai co cam tinh voi SKLP, su xuat hien cua ca to chuc huu khuynh cap tien nay va luc luong quan canh khien cang thang tai Jeju đot ngot gia tang.


= Tong đinh cong thang 2 nam 1948 =
Khi ngay tong tuyen cu 10 thang 5 nam 1948 đen gan, cac nha lanh đao cua SKLP cung ran hon trong hanh đong phan đoi su tham du cua UNTCOK vao cong viec cua Trieu Tien. Trong thang 1 nam 1948, thu linh cua đang la Pak Hon Yong keu goi cac thanh vien cua SKLP o phia nam vi tuyen 38° Bac phan đoi bau cu bang bao luc. Tai Jeju, cac thanh vien SKLP phan ung loi keu goi nay bang cach tan cong cac co so cua chinh phu va chien đau voi canh sat trong xung đot cong khai. Nhung cuoc đung đo giua cac du kich quan SKLP voi to chuc huu khuynh va canh sat tiep tuc đen thang 3 nam 1948.


Khoi nghia = 3 thang 4 nam 1948 =
Mac du cac cuoc đung đo tren đao Jeju dien ra tu đau nam 1947, song ngay 3 thang 4 nam 1948 đuoc ghi nho la ngay khoi nghia Jeju chinh thuc bat đau. Mot so nguon cho rang khoi nghia xay ra khi quan canh "khai hoa vao mot cuoc thi uy ky niem nguoi Trieu Tien đau tranh khang Nhat" kich đong khoi nghia quan chung. Tuy nhien, cac nguon khac khong đe cap ve su kien tuan hanh nay, va cho rang SKLP đa len ke hoach truoc ve tan cong vao ngay 3 thang 4 nam 1948.  Du kich đong hay khong thi vao ngay 3 thang 4 nam 1948, khoang 500 du kich quan SKLP cung voi 3.000 cam tinh vien tan cong khoang mot nua trong so 24 đon canh sat tren đao, giet chet 30 canh sat vien. (Merrill, 167; Deane 55).
Nguoi chi huy luc luong canh sat tren đao la Trung tuong Kim Ik-ryeo no luc nham ket thuc khoi nghia trong hoa binh bang cach đam phan voi phien quan. Ong hop vai lan voi thu linh phien quan Kim Dal-sam cua SKLP song hai ben đeu khong nhat tri ve cac đieu khoan. Chinh phu muon phien quan đau hang hoan toan, con phien quan yeu cau canh sat đia phuong giai tru quan bi, mien nhiem toan bo quan chuc tren đao, cam chi cac to chuc thanh nien ban quan su tren đao va tai thong nhat ban đao Trieu Tien.
Giao tranh tiep tuc sau khi đam phan that bai, Chinh phu quan su đap tra hoat đong du kich bang cach trien khai cac đai đoi canh sat, moi đai đoi co 1.700 nguoi, tu cac tinh mien nam đen Jeju. Giao tranh tiep tuc qua ngay bau cu 10 thang 5. Trong tuan le bau cu, cac du kich quan "cat đuong day đien thoai, pha cau, va chong đa chan đuong bo nham lam gian đoan thong tin." Phong hoa khong thuong xuyen, thi uy bao luc va tan cong cac co so cua chinh phu pha hoai huu hieu cuoc bau cu. 


= Bau cu bi mat thang 8 nam 1948 va khoi nghia Yosu =
Mac du cac hoat đong du kich suy yeu trong cac thang mua he nam 1948, song chung hoi phuc sau khi Lien Xo to chuc bau cu o phia bac vi tuyen 38° Bac đe thanh lap nuoc Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien. Cung voi cuoc bau cu nay, nhung nguoi cong san to chuc "bau cu bi mat" cho nhung ai o phia nam vi tuyen song muon tham gia bau cu, trong đo co đao Jeju.  Mac du co tranh luan ve ty le đi bau trong cac cuoc bau cu nay, song chung thanh cong nhat đinh trong viec khuyen khich luc luong quan su SKLP. Trong nhung thang sau bau cu, tinh hinh tro nen xau đi, cac quan chuc Han Quoc quyet đinh phai Trung đoan 14, đong gan thanh pho cang Yeosu tai mien nam đen đao Jeju nham giup đo cac no luc phan du kich. Tuy nhien, cac binh si nay khong muon "tan sat nhan dan Jeju" nen ngay khi chuan bi xuat phat đa quay sang tien hanh khoi nghia vao ngay 20 thang 10 nam 1948. Tong thong Han Quoc moi đac cu la Ly Thua Van xau ho truoc su kien nay, do đo ong cho tang cuong cac no luc cua chinh phu nham dap tat khoi nghia. Ngay 17 thang 11 nam 1948, Ly Thua Van tuyen bo thiet quan luat nham binh loan. Trong giai đoan nay, canh sat Han Quoc tham gia cac hanh đong tan bao, mot bao cao mo ta su kien vao ngay 14 thang 12 nam 1948 tai mot lang nho cua Jeju khi canh sat Han Quoc tan cong lang, bat giu nhieu nam nu thanh thieu nien, hiep dam tap the cac nu thanh thieu nien trong hai tuan le va hanh quyet ho cung cac nam thanh nien.
Đen cuoi nam 1948, cac chien thuat tan nhan va cac chien dich đan ap hieu qua đa giup giam so luong du kich quan xuong chi con 300.


= Tan cong Tet 1949 cua SKPL va chien dich tiet tru =
Ngay 1 thang 1 nam 1949, du kich quan phat đong cuoc tan cong cuoi cung chong canh sat Han Quoc. Ho tan cong tai Odong-ni va thanh pho Jeju, song bi canh sat Han Quoc đay lui va phai triet thoai vao vung đoi nui noi đia cua đao. Canh sat Han Quoc truy kich cac du kich quan va tiep tuc thuc hien cac hanh đong tan bao, nhu tan sat dan lang. Chinh phu Han Quoc luc nay kien quyet tieu diet tan quan du kich SKLP, ho phat đong mot chien dich tiet tru trong thang 3 nam 1949. Trong chien dich, 2.345 du kich quan va 1.668 thuong dan bi giet. Do chien dich co hieu qua, Han Quoc to chuc bau cu tren đao Jeju đe lap cac ghe trong cua đao trong Quoc hoi; đao Jeju tu đo nam duoi tham quyen thuc te va phap ly cua Han Quoc.


Hoa Ky can du Tai thoi điem khoi nghia, đao nam duoi quyen soat cua Chinh phu Quan su Luc quan Hoa Ky tai Trieu Tien. Chi mot so luong nho nguoi My hien dien tren đao. Jimmie Leach đuong thoi la mot đai uy trong Luc quan Hoa Ky, la mot co van cho So canh sat Han Quoc va tuyen bo rang co sau nguoi My tren đao, trong đo co ban than ong ta, va rang ho co the ghe hai may bay do tham L-4 va hai tau quet thuy loi cu đuoc cai hoan thanh tau tuan duyen, co phi hanh đoan la nguoi Trieu Tien. Hanh đong đan ap tan bao cac cuoc khang nghi cua canh sat va quan đoi quoc gia duoi quyen kiem soat cua chinh phu Hoa Ky do James A. Casteel lanh đao, nguoi chi huy luc luong an ninh Jeju, khien hang nghin nguoi thiet mang, pha huy nhieu lang tren đao, va co them cac cuoc khoi nghia tai đai luc. Thay vi giai quyet nguyen nhan cua van đe la canh sat khai hoa vao dan thuong, quan đoi Hoa Ky trien khai đen Jeju nhanh chong ket luan rang đay la mot cuoc khoi nghia cong san va tuyen bo Jeju la mot "đao đo". Đen mua xuan nam 1949, bon tieu đoan Luc quan Han Quoc đen va tham gia cung canh sat va hoi vien Hoi Thanh nien Tay Bac đan ap tan nhan cac cuoc khang nghi. Lien quan nhanh chong tieu diet hoac vo hieu hoa hau ket cac luc luong phien quan con lai. Ngay 17 thang 8 nam 1949, ban lanh đao cua phong trao tan vo sau khi thu linh chu chot cua phien quan la Yi Tuk-ku bi ha sat. Quan đoi Hoa Ky sau đo goi viec pha huy hoan toan lang Jungsangan - tai hoa lon nhat trong su kien - la mot "chien dich thanh cong".
Uy ban Quoc gia ve Đieu tra su thuc su kien ngay 3 thang 4 tai Jeju ket luan rang Chinh phu Quan su Luc quan Hoa Ky tai Trieu Tien va To chuc co van quan su Trieu Tien chiu trach nhien ve su kien do no xay ra duoi quyen cai quan cua chinh phu quan su va mot thuong ta cua Hoa Ky co trach nhiem đoi voi luc luong an ninh tai Jeju. Sau khi Chien tranh Trieu Tien bung phat, Hoa Ky nam quyen chi huy quan đoi Han Quoc. Chuan tuong William Lynn Roberts chi huy cac binh si Hoa Ky tai Jeju.
Truyen thong Hoa Ky đua ra tai lieu va cong khai vu tan sat song quan đoi Hoa Ky khong can thiep. Ngay 13 thang 5 nam 1949, Đai su Hoa Ky tai Han Quoc đanh đien đen Washington, D.C. rang cac phien quan Jeju va cac cam tinh vien cua ho "bi giet, bi bat, hoac bi cai đao." Stars va Stripes tuong thuat ve su đan ap tan bao cua quan đoi Han Quoc đoi voi cuoc khoi nghia, đia phuong ung ho phien quan, cung nhu phien quan tra thu cac đoi thu huu khuynh đia phuong.


Hau qua Mot trong cac đao luat chinh thuc đau tien cua Quoc hoi Han Quoc la thong qua Đao luat Phan quoc vao nam 1948, cung voi cac bien khac đe phi phap hoa Đang Lao đong Nam Trieu Tien. Trong gan nam muoi nam sau khoi nghia, nguoi Han Quoc se bi trung phat bang cach đanh dap, tra tan va an tu dai han neu đe cap đen su kien khoi nghia Jeju. Su kien hau nhu bi chinh phu lo đi. Nam 1992, chinh phu cua Tong thong Roh Tae Woo niem phong mot đong tren nui Halla, la noi phat hien cac hai cot cua cac nan nhan bi tan sat.
Thang 10 nam 2003, Tong thong Roh Moo-hyun ta loi voi nhan dan Jeju vi đan ap tan bao khoi nghia, phat bieu rang "Do cac quyet đinh phi phap cua chinh phu, nhieu cu dan vo toi cua Jeju phai chiu nhieu thuong vong va nha cua bi tan pha." Roh Moo-hyun co loi xin loi đau tien voi tu cach tong thong Han Quoc ve tan sat nam 1948. Trong thang 3 nam 2009, Uy ban Chinh ly viec qua khu xac nhan phat hien rang "It nhat 20.000 nguoi bi giam cam do tham gia khoi nghia quan chung tai Jeju, Yeosu va Suncheon, hoac bi cao buoc la phan tu cong san, bi tan sat trong khoang 20 nha tu tren toan quoc," khi Chien tranh Trieu Tien bung phat.
Uy ban bao cao co 14.373 nan nhan, 86% duoi ban tay cua luc luong an ninh va 13,9% duoi ban tay cua phien quan, va uoc tinh rang tong so thiet mang cao đen 30.000 nguoi. Khoang 70% trong so 230 lang tren đao bi đot trui va tren 39.000 ngoi nha bi pha huy. Trong so 400 lang truoc khoi nghia chi 170 la con lai. Nam 2008, thi the cua cac nan nhan bi tan sat đuoc phat hien trong mot ngoi mo tap the gan San bay quoc te Jeju.


Trong truyen thong đai chung Jiseul la mot bo phim Han Quoc vao nam 2012 ve cac cu dan Jeju trong khoi nghia.
Nha van nguoi Nhat goc Han Sok Pok Kim viet tieu thuyet Kazanto (đao nui lua) ve su kien; tac pham cua ong gay tranh luan tai Han Quoc va ong bi tu choi nhap canh vao nuoc nay hai lan (nam 1980 va 2015).


Xem them Bodo League massacre
History of South Korea
List of massacres in South Korea
Chien tranh Trieu Tien
Tamna
Dark tourism


Tham khao Đoc them Merrill, John (1989). Korea: The Peninsular Origins of the War. University of Delaware Press. ISBN 0-87413-300-9. "Examines the local backdrop of the war, including large-scale civil unrest, insurgency and border clashes before the North Korean attack in June, 1950."