Đai kien tuong la danh hieu đuoc trao tang cho cac ky thu co vua manh boi Lien đoan Co vua The gioi (FIDE). Tru danh hieu Vo đich Co vua The gioi, đay la danh hieu cao nhat ma mot ky thu co the đat đuoc.
Mot khi đa đat đuoc, danh hieu nay đuoc giu vinh vien, tru khi co gian lan thi danh hieu se đuoc thu hoi. Trong cac van ban chinh thong, "Đai kien tuong" thuong đuoc viet tat la "GM"
(Grandmaster);  cung voi cac danh hieu FIDE  nho hon la "IM" la "Kien tuong quoc te (International Master); "FM" la "Kien tuong FIDE" (FIDE Master) va "CM" la "Kien tuong ung vien" (Candidate Master). Cum tu "Đai kien tuong quoc te" ("IGM" - viet tat cua "International Grandmaster") cung đuoc su dung, thuong trong cac van ban cu.
GM, IM, FM la nhung danh hieu mo cho ca ky thu nam va nu. Vao nam 1978, nha vo đich co vua nu Nona Gaprindashvili tro thanh ky thu nu đau tien đat danh hieu "Đai kien tuong", thong qua mot quyet đinh đac biet cua FIDE. Ky thu nu đau tien thuc su đat danh hieu đai kien tuong nho vao ket qua thi đau la Zsuzsa Polgar vao nam 1991. Tu nam 2000, phan lon top 10 nu đeu đat danh hieu "Đai kien tuong".
Mot danh hieu khac chi danh cho nu, "Đai kien tuong nu" (WGM) cung thuong đuoc su dung. Danh hieu nay đuoc trao cho ky thu nu đat trinh đo cao hon "Kien tuong FIDE" (FM) nhung thap hon "Kien tuong Quoc te" (IM).
FIDE trao tang danh hieu "Đai kien tuong" (GM) cho cac tac gia hoac nguoi giai co the (xem Danh sach cac Đai kien tuong Co the). Lien đoan Co vua qua thu tin Quoc te (International Correspondence Chess Federation) trao tang danh hieu "Đai kien tuong Co vua qua thu tin" (ICCGM – International Correspondence Chess Grandmaster).
Phan lon cac đai kien tuong la nam gioi, nhung 40 ky thu nu đa đuoc trao danh hieu GM tinh đen nam 2022, trong tong so khoang 2000 kien tuong.
Trong bai viet, GM đuoc viet tat đe chi "Đai kien tuong", IM chi "Kien tuong Quoc te".


Lich su Cum tu "Đai kien tuong" đuoc su dung lan đau la o bai bao nam 1938 cua Bell's Life, đe cap đen Wiliam Lewis la "Đai kien tuong trong qua khu cua chung ta". Lewis sau đo đe cap đen Philidor la mot Đai kien tuong. Cum tu nay sau đo cung đuoc su dung voi mot vai ky thu khac.


= Khoang cuoi the ky 19, đau the ky 20 =
 
Tai giai Ostend nam 1907, cum tu "Đai kien tuong" ("Großmeister" trong tieng Đuc) đuoc su dung. Giai đau đuoc chia lam hai phan: Giai Vo đich (the Championship) va giai Kien tuong (the Masters). Giai Vo đich danh cho cac ky thu đa tung vo đich mot giai đau quoc te truoc đo. Siegbert Tarrasch vo đich giai nay, vuot qua Carl Schlechter, Dawid Janowski, Frank Marshall, Amos Burn va Mikhail Chigorin. Nhung ky thu nay đeu đuoc coi la Đai kien tuong.
Giai San-Sebastian 1912 đuoc vo đich boi Akiba Rubinstein la mot giai nham xac đinh cac Đai kien tuong. Rubinstein vo đich voi 12½/19 điem. Đong hang hai la Aron Nimzowitsch va Rudolf Spielmann.
Vi mot vai ly do, tai Giai Co vua St.Petersburg 1914, danh hieu "Đai kien tuong" đuoc chinh thuc trao tang boi Tsar Nicholas II, mot trong nhung nguoi tai tro giai đau. Sa hoang Tsar Nicholas đe nhi trao tang danh hieu cho 5 ky thu:Emanuel Lasker, Jose Raul Capablanca, Alexander Alekhine, Siegbert Tarrasch, va Frank Marshall (lan luot la 3 Nha Vo đich Co vua The gioi, 2 ky thu cuoi la 2 nguoi đa that bai trong tran tranh chuc Vo đich The gioi truoc Lasker). Đieu nay đuoc đe cap đen trong bai viet cua Robert Lewis Taylor vao 15 thang 6 nam 1940, bai viet cua "The New Yorker" va cuon tu truyen cua Marshall "My 50 Years of Chess".


= Nhung cach su dung khong chinh thuc va cach su dung o Lien Xo truoc 1950 =
Truoc 1950, cum tu "Đai kien tuong" thuong đuoc biet đen khong chinh thuc dung đe chi cac ky thu đat đang cap the gioi. Lien đoan Co vua The gioi (FIDE) đuoc lap tai Paris nam 1924 nhung khong đat ra cac tieu chuan ve danh hieu "Đai kien tuong".
Nam 1927, Lien đoan Co vua Lien bang Xo viet sang lap danh hieu "Đai kien tuong cua Lien bang Xo Viet" cho nhung ky thu Lien Xo. Thoi ky nay, cac ky thu Lien Xo khong tham du cac tran đau nam ngoai lanh tho Lien Xo. Danh hieu nay bi bai bo nam 1931, sau khi đuoc trao cho Boris Verlinsky, ky thu danh chuc vo đich tai Giai Vo đich Co vua Lien Xo. Danh hieu nay đuoc trao tang tro lai vao nam 1935 cho Mikhail Botvinnik – Đai kien tuong chinh thuc đau tien cua Lien Xo. Verlinsky khong đuoc trao lai danh hieu nay.


= Danh hieu chinh thuc (Tu 1950 tro đi) =

Khi FIDE đuoc tai lap sau Chien tranh The gioi II, FIDE đat ra cac quy đinh ve cac danh hieu quoc te. Danh hieu đuoc trao tang thong qua nghi quyet cua Uy ban the FIDE General Assembly and the Qualification. FIDE trao tang danh hieu Đai kien tuong nam 1950 cho 27 ky thu. Đo la nhung ky thu:

Nhung ky thu hang đau thoi bay gio: Vo đich the gioi Mikhail Botvinnik va nhung ky thu đu tieu chuan tham du Giai Candidates (xep hat giong) nam 1950: Isaac Boleslavsky, Igor Bondarevsky, David Bronstein, Max Euwe, Reuben Fine, Salo Flohr, Paul Keres, Alexander Kotov, Andor Lilienthal, Miguel Najdorf, Samuel Reshevsky, Vasily Smyslov, Gideon Stahlberg va Laszlo Szabo.
Nhung ky thu van song nhung đa qua thoi đinh cao, đuoc cong nhan la đat đang cap the gioi:: Ossip Bernstein, Oldrich Duras, Ernst Grunfeld, Borislav Kostic, Grigory Levenfish, Geza Maroczy, Jacques Mieses, Viacheslav Ragozin, Akiba Rubinstein, Friedrich Samisch, Savielly Tartakower va Milan Vidmar.
Vi FIDE khong truy tang danh hieu "Đai kien tuong" nen nhung ky thu mat truoc nam 1950, bao gom nhung Nha Vo đich The gioi Wihelm Steinitz, Emanuel Lasker, Jose Capablanca va Alexander Alekhine, khong đuoc nhan danh hieu nay.


 Đieu le nam 1953  Viec trao tang danh hieu voi nhung đieu le cu đa gay ra mot so van đe lien quan đen chinh tri. Efim Bogoljubov, ky thu di cu tu Lien Xo sang Đuc đa khong đuoc moi trong buoi le trao tang danh hieu "Đai kien tuong" đau tien cua FIDE, du ong choi 2 tran trong Giai Vo đich Co vua The gioi voi Alekhine. Ong đuoc trao tang nam 1951 do mot buoi bo phieu kin voi 8/13 phieu tan thanh viec nay. Nam Tu ung ho quyet đinh đo nhung tat ca nhung nuoc Xa hoi chu nghia con lai đeu khong tan thanh. Nam 1953, FIDE huy bo nhung quy đinh cu, cho du đieu khoan quy đinh trao tang danh hieu cho nhung ky thu co tuoi van đuoc giu lai. Nhung quy đinh moi ve danh hieu "Đai kien tuong Quoc te" cua FIDE thoa man mot trong cac tieu chuan sau::

Vo đich The gioi.
Ky thu đu tieu chuan tham gia giai Candidates. Hoac ky thu the cho ky thu vang mat va đat đuoc it nhat 50% so điem.
Ky thu vo đich mot giai đau quoc te thoa man cac đieu kien đac biet hoac ky thu đung thu hai trong hai giai đau quoc te trong vong 4 nam. Cac giai đau nay phai co it nhat 11 vong voi it nhat 7 ky thu tham du, 80% la "Đai kien tuong Quoc te" hay "Kien tuong Quoc te". Đong thoi 30% so ky thu tham du phai la Đai kien tuong co quyen tham du giai Candidates hoac tung tham gia giai nay trong vong 10 nam.
Ky thu chung to đuoc nang luc cua minh ngang bang voi cac Đai kien tuong trong cac tran đau hoac giai đau quoc te. Danh hieu nay đuoc trao tang boi Uy ban Chung nhan neu co đuoc su tan thanh cua it nhat 5 thanh vien.


 Đieu le nam 1957  Sau khi FIDE đat ra cac đieu le 1953, co mot so y kien cho rang cac đieu le nay khong thuc su phu hop. Do đo FIDE tien hanh sua đoi cac quy đinh. Đai hoi FIDE o Vien nam 1957 đat ra cac đieu le moi, đuoc goi la he thong FAV, đuoc chap thuan boi cac trong tai quoc te Giovanni Ferrantes (Y), Alexander (co le la Conel Hugh O'Donel Alexander) va Giancarlo Dal Verme (Y). Voi cac đieu le nam 1957, danh hieu "Đai kien tuong Quoc te" cua FIDE đuoc tu đong trao tang voi:

Vo đich The gioi.
Bat cu ky thu nao gianh quyen tham du giai Candidates tu giai Interzonal, ke ca neu khong tham gia giai Candidates vi bat cu ly do nao.
Bat cu ky thu nao gianh quyen tham du giai Candidates tu giai Interzonal nhung khong đuoc tham du vi gioi han so ky thu toi đa tham du voi mot lien đoan co vua.
Bat cu ky thu nao tham du giai Candidates va gianh it nhat 33+1⁄3 so điem toi đa.
Cac ky thu cung đuoc Đai hoi FIDE trao tang danh hieu nay neu đuoc Uy ban Chung nhan gioi thieu. Su gioi thieu đuoc dua tren hieu suat thi đau trong mot giai đau voi mot so điem nhat đinh tuy theo so Đai kien tuong va Kien tuong tham du giai đau đo.


 Đieu le nam 1965  Cac moi lo ngai day len khi cac đieu le 1957 qua long leo. Tai Đai hoi FIDE nam 1961, GM Milan Vidmar cho rang cac đieu le nay "khien mot so ky thu khong that su xuat sac đuoc nhan danh hieu nay". Tai Đai hoi 1964 o Tel Aviv, mot tieu ban đa đuoc lap voi muc đich thay đoi cac đieu le. Tieu ban nay đe nghi viec tu đong trao danh hieu can phai bi huy bo va yeu cau co mot su thay đoi ve thanh phan trong Uy ban Chung nhan. Mot vai đai bieu tan thanh cac đe nghi cua tieu ban, bao gom GM Miguel Najdorf, nguoi cho rang cac đieu le hien tai se dan đen mot su lam phat cac danh hieu. Tai Đai hoi FIDE 1965 o Wiesbaden, FIDE đua ra cac quy đinh chuan ve cac danh hieu. Cac đieu le ve danh hieu "Đai kien tuong Quoc te" la

1. Bat cu Nha Vo đich The gioi nao cung đuoc tu đong trao tang danh hieu Đai kien tuong.
2a. Bat cu ky thu nao gianh đuoc it nhat 40% so điem trong tran đau tu ket tai giai Candidates.
2b. Gianh đuoc it nhat mot so điem nhat đinh trong mot giai đau bao gom 55% so điem truoc cac Đai kien tuong va 75% truoc cac Kien tuong va 85% truoc cac ky thu con lai (mot chuan Đai kien tuong)
Đe thoa man yeu cau 2b, ung vien phai danh mot chuan Đai kien tuong trong mot giai đau loai 1a hay 2 chuan trong vong 3 nam voi 2 giai đau loai 1b, hoac 1 giai loai 2a va 1 giai loai 1b.
Loai giai đau bao gom:

1a - Co it nhat 16 ky thu, it nhat 50% la GM, it nhat 70% la IM
1b - Co it nhat 12 ky thu, it nhat 33+1⁄3 la GM va 70% la IM
2a - Co it nhat 15 ky thu, it nhat 50% la IM
2b - Tu 10 đen 14 ky thu, it nhat 50% la IM.
Vi cac danh hieu FIDE la mai mai, cac GM hoac IM khong đuoc tinh neu ky thu đo khong co mot ket qua GM hoac IM trong mot giai đau trong vong 5 nam.
Ngoai ra, khong co nhieu hon 50% cong 1 ky thu cung quoc tich trong mot giai đau gom tu 10 đen 12 ky thu, hoac khong co 50% cong 2 ky thu cung quoc tich trong giai đau lon hon.
74 danh hieu GM đa đuoc trao trong giai đoan 1951 va 1968. Trong khoang thoi gian nay, 10 danh hieu GM đuoc trao nam 1965 nhung chi 1 vao nam 1966 va 1968.


 Đieu le nam 1970  Cac đieu le trao tang cac danh hieu 1970 cua FIDE đuoc rut ra tu su đe xuat "Dorazil", đuoc trinh bay tai Olympiad Co vua thu 19. Đe xuat nay đuoc tien si Wilfried Dorazil (sau nay la pho chu tich FIDE) va cac thanh vien trong uy ban gom Đai kien tuong Svetozar Gligoric va Giao su Arpad Elo cung nhau ban bac. Cac đe xuat nay sau đo đeu đuoc thong qua.
Thuc chat, đe xuat nay đuoc giao su Elo xay dung dua tren he thong Elo do chinh ong phat minh ra. Voi viec moi ky thu co mot he so Elo rieng đanh gia trinh đo cua chinh minh, viec phan loai cac giai đau cung tro nen de dang hon, dua tren trung binh he so Elo cua cac ky thu. Vi du, mot giai đau thuoc loai 1 neu trung binh Elo cua cac ky thu nam trong khoang 2251-2275. Tuong tu, giai đau loai 2 thuoc khoang 2276-2300. Giai đau thuoc loai cang cao thi cang co nhieu ky thu manh tham du
Mot yeu to quan trong khac trong viec trao tang cac danh hieu la cac ky thu phai vuot qua mot so điem nhat đinh đe chung to ho o muc Đai kien tuong (GM) hoac Kien tuong (IM). Điem đuoc tinh bang phan tram cua so điem gianh đuoc voi so điem toi da tru đi mot so thich hop, do đo phan anh thuc luc cua mot ky thu.
Nguoi to chuc giai đau co the ap dung ti le phan tram nay cho giai đau cua rieng ho va đua ra mot so điem nhat đinh ma ky thu can phai đat đuoc neu muon co ket qua Đai kien tuong hoac Kien tuong (đuoc coi la mot chuan Đai kien tuong)

Đe đat đuoc danh hieu Đai kien tuong, mot ky thu phai gianh đuoc 3 chuan GM trong 3 nam, ngoai tru truong hop neu so tran đau trong mot giai đau cua mot ky thu khong it hon 30 tran, khi đo co the chi can 2 chuan Đai kien tuong đe đuoc trao danh hieu. Cung co nhung truong hop ngoai le khi he thong tinh điem phai thay đoi đe phu hop, nhu voi cac giai đau đong đoi.
Đe xuat nay bao gom nhieu luat le va quy đinh, bao gom:

Quy đinh ve tieu chuan cua mot giai đau.
Quy đinh ve tieu chuan cua ky thu co đu tu cach tham du mot giai đau.
Quy đinh ve nhung ky thu chua đuoc xep hang (chua co he so Elo).
Quy đinh ve viec đang ky tham du mot giai đau cua FIDE.
Cac quy tac tinh toan ap dung cho he thong Elo, phan loai giai đau,...


Cac quy đinh hien nay Cac yeu cau đe tro thanh mot Đai kien tuong la kha phuc tap. Mot ky thu phai co he so Elo it nhat 2500 (mac du ho khong can phai co Elo tren 2500 đe giu danh hieu Đai kien tuong vi danh hieu nay la vinh vien). Hon nua, phai co it nhat 2 chuan Đai kien tuong tu tong cong it nhat 27 tran đau trong mot giai đau (gom cac Đai kien tuong co quoc tich khac) truoc khi đuoc FIDE trao tang danh hieu. Ngoai ra, neu mot ky thu gianh đuoc chuc vo đich trong cac giai sau: Vo đich Co vua The gioi Nu va Vo đich Co vua Tre The gioi hoac Vo đich Co vua The gioi danh cho nguoi cao tuoi thi đuoc đac cach phong danh hieu "Đai kien tuong".
Nhung quy đinh hien nay co the đuoc tra cuu trong so tay huong dan cua FIDE (FIDE Handbook).


Lam phat danh hieu Nam 1972, chi co 88 Đai kien tuong tren toan the gioi voi 33 Đai kien tuong đen tu Lien Xo. Tuy nhien, hien tai co đen hon 1000 Đai kien tuong tren bang xep hang cua FIDE. Nigel Short la ky thu đung thu 3 tren the gioi vao nam 1989 voi he so Elo 2650. Vao the ky 21, muc Elo 2650 chi đu đe lot vao top 100; ky thu đung thu 3 tren the gioi thuong co muc Elo vao khoang 2790 tro len. Thang 7 nam 2011, ca ba ky thu đung đau the gioi đeu co muc Elo tren 2800. Mot phan nguyen nhan la do hien nay co nhieu giai đau hon tren khap the gioi voi phi đi lai re hon. Cac ky thu Đong Au va Lien Xo cung khong bi gioi han nhu o thap nien 1990 nua. Ngoai ra, cac ky thu co the đat chuan Đai kien tuong hoac chuan Kien tuong trong cac giai đau ma so tran đau qua it, khien viec danh chuan tro nen de dang hon.
Thang 12 nam 2008 chung kien con so ky luc voi 1192 Đai kien tuong va 2916 Kien tuong khien FIDE can nhac viec nen đat them danh hieu "Đai kien tuong Cao cap" (Elite Grandmaster). Mot danh hieu khong chinh thuc khac la "Sieu Đai kien tuong" (Super Grandmaster) thuong đuoc chi cac ky thu co he so Elo tren 2700.
Su can đoi giua so luong cac Đai kien tuong, Kien tuong va nhung ky thu khac tro nen nho đi do ngay cang co nhieu nguoi choi co tren khap the gioi co he so Elo hon. Mot thanh vien trong Uy ban Danh hieu FIDE va Xep hang cho rang hien nay nhung nguoi choi co yeu co the co đuoc he so FIDE de dang hon nen viec so sanh Đai kien tuong voi cac ky thu khac khong con nhieu y nghia nua.


Xem them Danh sach cac Đai kien tuong tre nhat
So sanh giua cac ky thu hang đau trong lich su
Danh sach cac Đai kien tuong
Danh sach nu đai kien tuong co vua
Sieu Đai kien tuong
Danh hieu FIDE
Than đong co vua


Tham khao Sunnucks, Anne (1970), The Encyclopaedia of Chess, St. Martins Press, ISBN 978-0-7091-4697-1


Lien ket Reqirements for FIDE Titles, from the FIDE Handbook
FIDE Top Players Luu tru ngay 24 thang 7 nam 2018 tai Wayback Machine


Chu thich