Athens (ten trong tieng Anh, phien am: A-then, tieng Hy Lap: Αθηνα, đa Latinh hoa: Athina) la thu đo va thanh pho lon nhat cua Hy Lap, la mot trong nhung thanh pho co nhat the gioi voi lich su đuoc ghi chep it nhat la 10000 nam.
Ngay nay, Athens la thanh pho lon thu 8 chau Au va đang nhanh chong tro thanh mot trung tam kinh doanh hang đau o trong Lien minh chau Au. Dan so thanh pho Athens la 3,3 trieu nguoi va dan so vung đo thi la 3,8 trieu, lam trung tam cua cuoc song chinh tri, van hoa, cong nghiep, tai chinh, kinh te o Hy Lap. Noi thanh thanh pho co dien tich 39 km² con vung đo thi co dien tich 412 km².
Athens co đai la mot thanh bang hung manh. La mot trung tam nghe thuat, hoc thuat va triet hoc, la đia điem co Hoc vien Han lam cua nha van hao Platon va vuon Lyceum cua nha van hao Aristotle. Athens cung la noi sinh cua Socrates, Pericles, Sophocles va nhieu nha triet hoc, nha van, nha chinh tri cua the gioi co đai. Athens đuoc xem nhu la cai noi cua nen Van minh phuong Tay va la noi sinh cua khai niem dan chu, phan lon la do anh huong cua nhung thanh tuu chinh tri va van hoa cua thanh pho nay trong cac the ky 5 va 4 truoc Cong nguyen đoi voi phan con lai cua luc đia chau Au.
Di san cua thoi ky co đai van con hien hien o trong thanh pho, qua mo ta cua mot so tuong đai va cong trinh nghe thuat; đuoc biet đen nhat la Đen Parthenon o tren Acropolis, nhu la mot điem noi bat su thi cua nen van minh phuong Tay. Thanh pho nay cung luu giu nhieu tuong đai La Ma va Byzantine, cung nhu mot so nho cac tuong đai Ottoman con lai the hien be day lich su cua thanh pho nay qua cac thoi ky lich su đay bien đong. Nhung cong trinh noi bat cua thoi ky hien đai cung gop mat o thanh pho nay, co thoi gian xay dung nam 1830 (thoi gian thanh lap nha nuoc Hy Lap), the hien o Quoc hoi Hy Lap (the ky 19) va Bo tam Athens (Thu vien, Truong đai hoc va Vien Academia).
Athens la thanh pho đang cai The van hoi hien đai đau tien vao nam 1896, va 108 nam sau thanh pho lai la chu nha cua The van hoi mua He.


Tu nguyen Trong tieng Hy Lap co đai, ten cua thanh pho la Αθηναι (Athenai, phat am [a.tʰɛː.nai] trong tieng Attic co đien) la mot tu so nhieu. Trong tieng Hy Lap cu, nhu la tieng Hy Lap Homer, ten nay co dang so it, Αθηνη (Athene). Co the no đuoc dien đat trong dang so nhieu sau đo, nhu la Θηβαι (Thebai) va Μυκηναι (Μukenai). Tu nay co the khong co nguon goc tu tieng Hy Lap hay An-Au, va co the no la tan du cua goc Tien Hy Lap cua Attica. Vao thoi co đai, nguoi ta tranh luan rang ten nay co nguon goc tu nu than bao ho Athena (tieng Attic Αθηνα, Athena, tieng Ionian Αθηνη, Athene, va Dorian Αθανα, Athana) hay Athena lay ten theo thanh pho nay. Nhung hoc gia hien đai nay thuong đong y rang vi nu than nay lay ten theo ten thanh pho, vi đuoi -ene pho bien trong ten cua cac khu vuc, nhung hiem co trong ten nguoi. Trong thoi Trung Co, ten cua thanh pho lai đuoc dung theo dang so it la Αθηνα. Tuy nhien, sau su thanh lap cua nha nuoc Hy Lap hien đai, va mot phan la do chu nghia bao thu cua ngon ngu viet, Αθηναι [aˈθine] lai tro thanh ten chinh thuc cua thanh pho va keo dai đen khi su tu bo Katharevousa dien ra trong nhung nam 1970, khi Αθηνα, Athina, tro thanh ten chinh thuc.


Dan so Đia ly = Đia chat =

Athens trai dai doc theo vung đong bang trung tam Attica, no thuong đuoc goi la Bon đia Athens hay Bon đia Attica (tieng Hy Lap: Λεκανοπεδιο Αττικης). Vung bon đia đuoc bao quanh boi 4 day nui lon: Nui Aigaleo o phia tay, Nui Parnitha o phia bac, Nui Pentelicus o phia đong bac va Nui Hymettus o phia đong. Qua nui Aegaleo la đong bang Thriasia, tao thanh phan mo rong cua đong bang trung tam ve phia tay. Vinh Saronic nam o phia tay nam. Nui Parnitha la ngon nui cao nhat trong bon ngon nui (1.413 m (4.636 ft)), va đa đuoc tuyen bo la mot vuon quoc gia.
Athens đuoc tao ra boi mot so đoi. Lycabettus la mot trong nhung đoi cao nhat cua thanh pho va cung cap noi ngam toan bo vung bong đia Attica. Đia mao hoc cua Athens đuoc cho la mot trong nhung noi phuc tap nhat tren the gioi ve nhung ngon nui cua no tao ra mot hien tuong nghich nhiet, va cung voi kho khan cua chinh phu Hy Lap trong viec quan ly o nhiem, tao ra nhung van đe ve o nhiem khong khi ma thanh pho nay phai đoi mat. Van đe nay khong chi co tai Athens; vi du, Los Angeles va Thanh pho Mexico cung phai chiu van đe ve nghich nhiet tuong tu.
Song Cephissus, suoi Ilisos va Eridanos la nhung dong song lich su tai Athens.


= Moi truong =

Cuoi nhung nam 1970, viec o nhiem cua Athens đa co suc pha hoai lon ma theo Bo truong Bo Van hoa Hy Lap khi đo, Constantine Trypanis, "...nhung chi tiet đuoc cham khac tren nam chiec cot tuong cua Erechteum đa bi thoai hoa nghiem trong, trong khi mat cua tuong nguoi đua ngua o mat phia tay cua Parthenon đa bi xoa." Mot loat bien phap đa đuoc thuc hien boi chinh quyen thanh pho suot nhung nam 1990 giup cho chat luong khong khi đuoc cai thien; su xuat hien cua khoi (hay nefos la tu ma nguoi Athens su dung đe goi no) tro nen it pho bien hon.
Cac bien phap đuoc thuc hien boi chinh quyen Hy Lap suot thap nien 1990 đa cai thien chat luong khong khi tai bon đia Attica. Tuy nhien, o nhiem khong khi van la mot van đe đoi voi Athens, đac biet la trong nhung ngay he nong nhat. Vao cuoi thang 6 nam 2007, vung Attica xay ra mot so đam chay, bao gom đam chay đa thieu chay mot phan lon cua vuon quoc gia đuoc trong rung tai nui Parnitha, noi đuoc đanh gia la đac biet quan trong cho viec duy tri chat luong khong khi tot tai Athens suot nam. Thiet hai cua vuon quoc gia đa dan đen nhung lo lang ve viec dung cai thien chat luong khong khi cua thanh pho.
Nhung co gang lon ve viec quan ly chat thai đa đuoc thuc hien trong thap nien 2000 (đac biet la nha may đuoc xay tren hon đao nho Psytalia) đa cai thien chat luong nuoc tai vinh Saronic, va bay gio moi nguoi co the boi đuoc tai vung nuoc bien cua Athens. Vao thang 1 nam 2007, Athens đoi mat voi mot van đe ve quan ly chat thai khi bai thai cua no gan Ano Liosia, mot vung ngoai o Athens, đat toi toi đa suc chua. Cuoc khung hoang lang xuong vao giua thang 1 khi chinh quyen bat đau mang rac thai toi mot bai thai tam thoi.


 Khi hau  Athens co khi hau can nhiet đoi thao nguyen (phan loai khi hau theo Koppen BSh), voi thoi gian đuoc chieu dai sang trong suot ca nam (2.884 gio nang moi nam tai tram khi tuong Thision, 1961-1990) va voi so luong mua lon chu yeu xay ra tu giua thang muoi đen giua thang tu, luong mua con lai thua thot trong mua he va thuong co dang mua phun suong hoac cac con bao. Do nam o vi tri suon khuat mua cua nui Parnitha, khi hau cua Athens kho hon nhieu so voi phan con lai cua khu vuc chau Au Đia Trung Hai. Cac vung ngoai o mien nui phia Bac, co mot mo hinh hoi khac biet ve khi hau, voi nhiet đo thuong thap hon. Suong mu day đac hiem xay ra o trung tam thanh pho nhung thuong xuyen hon o phia đong, sau day nui Hymettus.


= Vi tri =


 Cac khu vuc  Khu tu quan Athens, trungg tam thanh pho cua Athens, đuoc chia thanh mot so quan: Omonoia, Syntagma, Exarcheia, Agios Nikolaos, Neapolis, Lykavittos, Lofos Strefi, Lofos Finopoulou, Lofos Filopappou, Pedion Areos, Metaxourgeio, Aghios Kostantinos, Larissa Station, Kerameikos, Psiri, Monastiraki, Gazi, Thission, Kapnikarea, Aghia Irini, Aerides, Anafiotika, Plaka, Acropolis, Pnyka, Makrygianni, Lofos Ardittou, Zappeion, Aghios Spyridon, Pangrati, Kolonaki, Dexameni, Evaggelismos, Gouva, Aghios Ioannis, Neos Kosmos, Koukaki, Kynosargous, Fix, Ano Petralona, Kato Petralona, Rouf, Votanikos, Profitis Daniil, Akadimia Platonos, Kolonos, Kolokynthou, Quang truong Attikis, Lofos Skouze, Sepolia, Kypseli, Aghios Meletios, Nea Kypseli, Gyzi, Polygono, Ampelokipoi, Panormou-Gerokomeio, Pentagono, Ellinorosson, Nea Filothei, Ano Kypseli, Tourkovounia-Lofos Patatsou, Lofos Elikonos, Koliatsou, Thymarakia, Kato Patisia, Treis Gefyres, Aghios Eleftherios, Ano Patisia, Kypriadou, Menidi, Prompona, Aghios Panteleimonas, Pangrati, Goudi va Ilisia.

Omonoia, Quang truong Omonoia, (tieng Hy Lap: Πλατεια Ομονοιας) la quang truong co nhat o Athens. Xung quanh no la cac khach san va noi ban đo an nhanh, va con co ga tau su dung cho Metro Athens va Ilektrikos, đuoc goi la ga Omonoia. Quang truong nay chu yeu đuoc dung đe ky niem chien thang the thao, nhu lan sau chien thang cua quoc gia trong Euro 2004 va giai đau Eurobasket 2005.
Metaxourgeio (tieng Hy Lap: Μεταξουργειο) la mot khu dan cu o Athens. Khu nay nam o phia bac cua trung tam lich su cua Athens, giua Kolonos o phia đong va Kerameikos o phia tay, and north of Gazi. Metaxourgeio thuong đuoc mieu ta la mot khi chuyen đoi. Sau mot thoi ky dai bi bo hoang o cuoi the ky 20, khu vuc nay co đuoc danh tieng la mot khu vuc nghe thuat va thoi trang sau khi nhieu phong tranh, bao tang, nha hang va quan ca phe đuoc mo cua. [1] Su co gang cua đia phuong đe lam đep đa tang them cam giac nghe thuat. Co nhung tac pham vo danh chua nhung chich dan va phat bieu trong ca tieng Anh va tieng Hy Lap co o khap khu nay, vi du nhu cau "Nghe thuat vi nghe thuat" (Τεχνη τεχνης χαριν). Viec trong cay o nhung khu vuc cong cong cung khien khu vuc nay đep hon.


Chinh phu va chinh tri Athens tro thanh thu đo cua Hy Lap nam 1834, truoc đo thu đo la Nafplion, thu đo lam thoi ke tu nam 1829. Khu tu quan (Thanh pho) Athens cung la thu phu cua vung Attica. Thuat ngu Athens co the đe cap đen khu tu quan Athens, vung Đai Athens, hay đoan bo khu vuc đo thi cua Athens.


= Quan he quoc te va anh huong =


 Thanh pho ke nghia  Athens ket nghia voi:


 Đoi tac  Belgrade, Serbia (1966)
 Paris, Phap (2000)
 Ljubljana, Slovenia
 Naples, Y


 Cac đia điem đat ten theo Athens  Hoa Ky


Lich su Su hien dien co nhat cua con nguoi o Athens la tai hang đong Schist, co nien đai giua thien nien ky thu 11 va thien nien ky thu 7 TCN. Athens đa lien tuc co nguoi đinh cu trong it nhat 7000 nam.
Toi nam 1400 TCN noi đay đa tro thanh mot trung tam quan trong cho nen van minh Mycenae va Acropolis tung la noi co phao đai Mycenae chinh, nhung tan tich cua no van co the đuoc thay tu cac phan cua buc tuong thanh Cyclopean. Khong giong nhu cac trung tam Mycenae khac, nhu la Mycenae va Pylos, nguoi ta chua ro lieu Athens co bi pha huy vao khoang nam 1200 TCN, mot su kien thuong đuoc cho la do su xam luoc cua nguoi Dorian, va nguoi Athens van luon cho rang ho la nguoi Ionian "thuan khiet" khong co lien quan đen nguoi Dorian. Tuy nhien, Athens, giong nhu nhieu noi đinh cu thoi đai đo đong khac, đa bi suy thoai kinh te trong khoang 150 nam sau đo.

Cac di chi mai tang Thoi đai đo sat, tai Kerameikos va cac đia điem khac, cho thay rang tu nam 900 TCN tro đi Athens la mot trung tam thuong mai va thinh vuong hang đau trong khu vuc. Vi tri dan đau cua Athens co the do vi tri trung tam cua no trong the gioi Hy Lap, thanh luy kien co cua no tren khu vuc Acropolis va no de dang tiep can voi bien, đieu nay giup no co loi the hon so voi nhung đoi thu canh tranh tai đat lien nhu Thebes va Sparta.

Vao the ky thu 6 TCN, tinh trang bat on xa hoi lan rong đa dan toi nhung cai cach cua Solon. Đieu nay cuoi cung đa mo đuong cho Cleisthenes khoi đau che đo dan chu vao nam 508 TCN. Toi luc nay Athens đa tro thanh mot cuong quoc hai quan voi mot ham đoi lon, va đa giup đo cho cuoc noi day cua nhung thanh bang Ionian chong lai su cai tri cua Ba Tu. Trong cac cuoc Chien tranh Hy Lap-Ba Tu tiep theo, Athens, cung voi Sparta, lanh đao lien minh cac thanh bang Hy Lap ma cuoi cung đa đay lui đuoc quan Ba Tu, gianh mot chien thang quyet đinh o Marathon vao nam 490 TCN, va tai Salamis nam 480 TCN. Tuy nhien, đieu nay khong ngan can đuoc viec Athens bi chiem va cuop pha hai lan boi quan Ba Tu trong vong mot nam, sau mot cuoc khang cu đay anh dung tai Thermopylae boi nguoi Sparta va nhung nguoi Hy Lap khac dan đau boi Vua Leonidas, sau khi ca Boeotia va Attica roi vao tay nguoi Ba Tu.
Cac thap nien tiep theo đuoc biet đen la thoi vang son cua nen dan chu Athens, trong thoi gian nay Athens tro thanh thanh pho dan đau cua Hy Lap co đai, voi nhung thanh tuu van hoa cua no đat nen mong cho nen van minh Phuong Tay. Cac nha viet kich Aeschylus,Sophocles va Euripides đa đat đuoc thanh tuu trong thoi ky nay, cung nhu cac nha su hoc Herodotus va Thucydides, bac si Hippocrates, va triet gia Socrates. Duoi su huong dan cua Pericles, nguoi đa quang ba nghe thuat va dan chu, Athens bat tay vao mot chuong trinh xay dung Acropolis cua Athens đay tham vong (bao gom Parthenon), cung nhu xay dung đe che thong qua Lien minh Delos. Ban đau đuoc coi la mot hiep hoi cua cac thanh pho Hy Lap đe tiep tuc cuoc chien chong lai nguoi Ba Tu, lien minh nay nhanh chong tro thanh phuong tien cho nhung tham vong hoang gia cua Athens. Nhung cang thang đuoc tao ra đa dan đen Chien tranh Peloponnesus (431–404 TCN), trong đo Athens bi đanh bai boi đoi thu Sparta.
Đen giua the ky thu 4 TCN, Vuong quoc Macedonia o phia bac Hy Lap tro nen noi troi trong cac van đe cua Athens. Nam 338 TCN quan đoi cua Philip II đanh bai lien minh cua mot so thanh pho cua Hy Lap, trong đo co Athens va Thebes tai Tran Chaeronea, cham dut su đoc lap cua Athens. Sau đo, duoi thoi Rome, Athens đuoc trao cho trang thai mot thanh pho tu do vi cac truong hoc o đay đuoc nguong mo rong rai. Hoang đe La Ma Hadrian, trong the ky thu 2 SCN, xay dung mot thu vien, phong tap the duc, mot đuong dan nuoc hien nay van đuoc su dung, mot so đen tho va khu bao ton, mot cay cau va tai tro kinh te cho su hoan thanh cua Đen tho Zeus Olympia.
Vao cuoi Hau ky co đai, thanh pho trai qua su suy thoai, sau đo phuc hoi lai trong nua cuoi cua thoi ky Trung Đe quoc Đong La Ma, trong the ky thu 9 đen the ky thu 10, va tro nen tuong đoi thinh vuong trong thoi Thap tu chinh, do đuoc loi tu giao thuong voi Y. Sau Thap tu chinh thu tu Cong tuoc Athens đuoc thanh lap. Nam 1458 thanh pho nay bi Đe quoc Ottoman xam chiem va buoc vao mot thoi ky suy thoai keo dai.

Theo sau Chien tranh gianh đoc lap Hy Lap va su thanh lap cua Vuong quoc Hy Lap, Athens đuoc chon la thu đo cua nha nuoc Hy Lap đoc lap nam 1834, phan lon boi yeu to lich su va tinh cam. Vao thoi điem đo no la mot thi tran co kich thuoc khiem ton đuoc xay dung xung quanh chan Acropolis. Vua đau tien cua Hy Lap, Otto cua Bavaria, đa uy quyen cho cac kien ​​truc su Stamatios Kleanthis va Eduard Schaubert thiet ke mot thanh pho hien đai phu hop voi thu đo cua mot nha nuoc.
Quy hoach hien đai lan đau tien cua thanh pho bao gom mot tam giac đuoc xac đinh boi Acropolis, nghia đia co Kerameikos va cung đien moi cua vua Bavarian (bay gio la tru so cua Chinh phu Hy Lap), đe lam noi bat su lien tuc giua Athens hien đai va co đai. Chu nghia tan co đien, phong cach quoc te cua ky nguyen nay, la phong cach kien truc ma qua đo nhung kien truc su Bavaria, Phap va Hy Lap nhu Hansen, Klenze, Boulanger hoac Kaftantzoglou đa thiet ke nhung toa nha cong cong quan trong đau tien cua thu đo moi. Nam 1896, Athens la chu nha to chuc The van hoi hien đai lan đau tien. Trong nhung nam 1920 mot so nguoi ti nan Hy Lap bi truc xuat khoi Tieu A sau Chien tranh Hy Lap-Tho Nhi Ky, lam tang dan so cua Athens; tuy nhien đac biet nhat la sau The chien II, va tu nhung nam 1950 va 1960, dan so cua thanh pho bung no va Athens trai qua mot su mo rong dan dan.
Trong nhung nam 1980 khoi tu nha may va so luong xe co tang cao, cung nhu thieu cho trong do tac nghen, va tro thanh mot thach thuc quan trong nhat cua thanh pho. Mot loat cac bien phap chong o nhiem đuoc thuc hien boi chinh quyen thanh pho trong nhung nam 1990, ket hop voi viec cai thien co so ha tang cua thanh pho (bao gom xa lo Attiki Odos, su mo rong tau đien ngam Athens, va san bay quoc te Athens), giup giam đang ke o nhiem va bien Athens thanh mot thanh pho đa chuc nang hon. Nam 2004 Athens to chuc The van hoi mua he 2004.


Van hoa = Trung tam khao co hoc =
Thanh pho la mot trung tam nghien cuu khao co hoc the gioi. Cung voi cac to chuc quoc gia, nhu Đai hoc Athens va Cong đong Khao co hoc, co nhieu bao tang khao co hoc bao gom Bao tang khao co hoc quoc gia, Bao tang Cyclades, Bao tang Van khac, Bao tang Đe quoc Đong La Ma va Cong giao, cung nhu bao tang tai Agora co, Acropolis, Kerameikos, va Bao tang khao co hoc Kerameikos. Thanh pho nay cung co phong thi nghiem Demokritos danh cho khoa hoc khao co hoc, cung voi cac co quan khao co hoc vung va quoc gia tao thanh Cuc Van hoa Hy Lap.
Athens co 17 Vien khao co hoc nuoc ngoai noi ho tro va phat trien nghien cuu cua nhung hoc gia tu cac quoc gia. Do đo, Athens co hon mot ta cac thu vien khao co hoc va ba phong thi nghiem chuyen ve khao co hoc, va no la noi to chuc hang tram bai giang, hoi nghi va chuyen đe ve khao co hoc, cung nhu hang ta trien lam moi nam. Vao bat cu thoi điem nao đeu co hang tram hoc gia va nha nghien cuu quoc te ve moi khia canh cua khao co hoc tai thanh pho.


= Đieu khac =
Co the thay nhieu buc tuong đieu khac khap thanh pho. Ngoai nhung tac pham tan co đien boi Leonidas Drosis tai Vien han lam Athens (Plato, Socrates, Apollo, Athena), nhung buc tuong noi bat khac bao gom Theseus boi Georgios Fytalis tai Thiseion, cua nhung nguoi yeu Hy Lap Lord Byron, George Canning va William Gladstone, buc tuong Theodoros Kolokotronis cuoi ngua boi Lazaros Sochos o truoc Nha Quoc hoi cu, tuong Ioannis Kapodistrias, Rigas Feraios va Adamantios Korais tai truong đai hoc, Evangelos Zappas va Konstantinos Zappas tai Zappeion, Ioannis Varvakis tai vuon quoc gia, "nguoi pha go" boi Dimitrios Filippotis, tuong Alexandros Papagos cuoi ngua tai quan Papagou va tuong nguoi đau tranh cho đoc lap Hy Lap tai Pedion tou Areos. Mot danh thang quan trong cung la mo cua Chien si Vo danh tai Syntagma.


= Bao tang =

Nhung bao tang quan trong nhat Athens bao gom:

Bao tang khao co hoc quoc gia, bao tang khao co hoc lon nhat quoc gia, va mot trong nhung bao tang khao co hoc quan trong nhat the gioi, vi no chua mot bo suu tap lon ve thoi co đai; nhung vat the tai đay co nien đai trai dai trong quang thoi gian hon 5.000 nam, tu thoi Thoi đai đo đa moi muon đen thoi Hy Lap thuoc La Ma;
Bao tang Benaki voi mot van bo suu tap chinh bao gom Đe quoc Đong La Ma co đai, thoi ky Ottoman, nghe thuat Trung Quoc, van van;
Bao tang Đe quoc Đong La Ma va Cong giao, mot trong nhung bao tang nghe thuat Đe quoc Đong La Ma quan trong nhat;
Bao tang Hoa te hoc, co mot bo suu tap tien xu co đai va hien đai;
Bao tang Nghe thuat Cyclades, la noi co mot bo suu tap nghe thuat Cyclades lon, bao gom nhung buc tuong đa cam thach trang nho;
Bao tang Acropolis Moi, mo cua nam 2009, va thay the bao tang cu tai Acropolis. Bao tang moi đa co đo pho bien đang ke; gan mot trieu nguoi ghe tham chi trong khoang thoi gian mua he tu thang 6 đen thang 10 nam 2009. Cung co mot so bao tang tu nhan nho hon ve van hoa va nghe thuat Hy Lap.
Bao tang Khao co hoc Kerameikos, mot bao tang trung bay cac hien vat tu noi chon cat Kerameikos. Hau het nhung đo gom va cac vat khac co lien quan đen suy nghi cua nguoi Athens ve cai chet va the gioi ben kia, qua nhieu thoi ky.
Bao tang Do Thai Hy Lap, mot bao tang mo ta lich su va van hoa cua cong đong nguoi Do Thai Hy Lap.


= Du lich =
Athens đa la mot điem đen pho bien voi du khach tu thoi co đai. Trong thap ky truoc, co so ha tang va tien ich xa hoi cua thanh pho đa đuoc cai thien, mot phan la nho thanh cong cua no khi đuoc chon la đia điem to chuc The van hoi mua he 2004. Chinh phu Hy Lap, đuoc ho tro boi EU, đa tro cap nhieu du an co so ha tang nhu san bay quoc te Eleftherios Venizelos hien đai, su mo rong cua he thong Metro Athens, va xa lo Attiki Odos moi.
Athens đuoc chon la thanh pho đang ghe tham thu 3 Chau Au nam 2015 boi European Best Destination. Hon 240.000 đa binh chon.


 The van hoi   = The van hoi mua he 1896  =

Nam 1896 mang lai su hoi sinh cua The van hoi hien đai, boi nguoi đan ong Phap Pierre de Coubertin. Nho nhung no luc cua ong, Athens Nho nhung no luc cua minh, Athens đa đuoc trao giai The van hoi Olympic hien đai đau tien. Nam 1896, thanh pho nay co dan so la 123.000 nguoi va su kien nay đa gop phan nang cao thu hang quoc te cua thanh pho. Trong nhung đia điem đuoc su dung cho The van hoi nay, san van đong Kallimarmaro, va Zappeion la nuhunxg noi quan trong nhat. Kallimarmaro la ban sao cua cac san van đong Athens co đai, va la san van đong lon duy nhat (co suc chua 60.000) đuoc lam hoan toan bang đa cam thach tu nui Penteli, giong voi vat lieu dung đe xay dung Parthenon.


 = The van hoi Mua he 1906  =

The van hoi Mua he 1906 đuoc to chuc tai Athens.


Giao thong Athen co cac dang van tai đa dang, hinh thanh nen mot mang luoi van tai cong cong lon nhat Hy Lap. He thong van tai cong cong (mass transit) gom buyt phuc vu trung tam đo thi, mang luoi tau đien va xe đien, ket noi voi cac ngoai o phia nam voi trung tam thanh pho.


= Van tai bang xe buyt =
Ethel (tieng Hy Lap: ΕΘΕΛ) (Etaireia Thermikon Leoforeion), hoac Thermal Bus Company, la nha van tai bang buyt chinh o Athens. He thong nay gom khoang 300 tuyet xe buyt bao phu toan vung đo thi Athens, voi so nhan vien 5.327, va 1.839 xe buyt. Trong so 1.839 xe buyt thi co 416 chay bang khi thien nhien nen, nen la he thong xe buyt su dung khi thien nhien lon nhat chau Au.
Ngoai cac loai xe buyt tren dung khi thien nhien va dung dau diesel, khu vuc noi o cua Athens cung con cac xe buyt đien. He thong xe buyt nay do xe buyt đien vung Athens-Pireaus van hanh, hay ILPAP (tieng Hy Lap: ΗΛΠΑΠ), gom co 22 tuyen voi 1.137 nhan vien. Tat ca 366 xe buyt đien đeu đuoc trang bi song hanh cung he thong su dung diesel đe su dung trong truong hop mat đien.
Xe buyt ket noi vung va quoc te đuoc cung cap boi KTEL tu hai ben xe buyt lien thanh pho, ben xe buyt Kifissos A va ben xe buyt Liosion B, ca hai đeu nam o vung tay bac thanh pho. Kifissos cung cap ket noi ve phia Peloponnese va Attica, trong khi Liosion đuoc su dung đe đen nhung đia điem xa nhat ve phia bac cua vung đat lien.


= Metro Athens =

Metro Athens thuong đuoc biet đen tai Hy Lap la Attiko Metro (tieng Hy Lap: Αττικο Mετρο) va no cung cap giao thong cong cong khap Vung Đo thi Athens. Ngoai muc đich chinh cua no la van tai, no con la noi chua nhung co vat tim thay khi đang xay dung he thong nay. Metro Athens co 387 nhan vien van hanh va gom hai trong ba tuyen metro cua Athens; bao gom tuyen Đo (tuyen 2) va Xanh (tuyen 3), đuoc xay phan lon vao nhung nam 1990, voi phan ban đau mo cua vao thang 1 nam 2000. Tat ca cac tuyen đeu chay ngam hoan toan đoi tau gom 42 tau voi 252 xe trong he thong, hang ngay đuoc lap đay boi 550.000 hanh khach.
Tuyen Đo (tuyen 2) chay tu ga Anthoupoli đen ga Elliniko va co quang đuong tong cong la 17,5 km (10,9 mi). Tuyen nay ket noi vung ngoai o phia tay Athens voi vung ngoai o phia đong nam qua trung tam Athens. Tuyen nay ket noi voi cac ga tuyen Xanh (tuyen 1) tai Attiki va ga Quang truong Omonoia. Tuyen nay cung đuoc ket noi voi tuyen Xanh (tuyen 3) tai ga Quang truong Syntagma va đuoc ket noi voi xe đien tai Quang truong Syntagma, Sygrou-Fix va ga Agios Ioannis.
Tuyen Xanh (tuyen 3) chay tu cac vung ngoai o phia tay, tu Agia Marina đen ga Egaleo, qua cac ga trung tam Monastiraki va Syntagma đen đai lo Doukissis Plakentias tai vung ngoai o Halandri phia đong bac, đi qua quang đuong 16 km (10 mi), sau đo đi len mat đat va toi san bay quoc te Eleftherios Venizelos, su dung ha tang đuong sat ngoai o va keo dai quang đuong them 39 km (24 mi). Lan mo rong mua xuan 2007 tu phia tay Monastiraki, toi Egaleo, ket noi mot so trung tam thu vui ve đem chinh cua thanh pho, gom cac trung tam o Gazi (ga Kerameikos) voi Psirri (ga Monastiraki) va trung tam thanh pho (ga Syntagma). Tuyen nay đang đuoc mo rong ve cac vung ngoai o phia tay nam cua Athens, toi cang va trung tam cua Piraeus. Cac ga moi se bao gom ga Agia Barvara, Koridallos, Nikaia, Maniatika, Piraeus va Dimotiko Theatro. Vie xay dung se đuoc hoan thanh nam 2017, ket noi cang Piraeus la cang lon nhat Hy Lap voi san bay lon nhat Hy Lap la san bay quoc te Athens.


 Tau đien (ISAP)  Khong đuoc van hanh boi cong ty Metro Athens, la ISAP (tieng Hy Lap: ΗΣΑΠ), tuyen cua Cong ty tau đien, đa phuc vu giao thong đuong sat co ban tai Athens nhieu nam. Hien nay no la Tuyen xanh la cay (tuyen 1) cua he thong Metro Athens nhu đuoc hien thi trong ban đo, va khong giong nhu tuyen đo va tuyen xanh nuoc bien, ISAP co nhieu phan noi tren tuyen đuong cua no. Ban đau no la tuyen metro tu Piraeus đen Kifisia; chay qua 22 ga, voi mot he thong co chieu dai 25,6 km (15,9 mi), 730 nhan vien van hanh mot đoi tau gom 44 tau va 243 toa xe. So luong khach cua ISAP la 600.000 moi ngay.
Tuyen xanh la cay (tuyen 1) hien nay đi qua 24 ga, va la tuyen co nhat trong he thong metro Athens metro va phan lon đi noi, ket noi cang Piraeus voi vung ngoai o Kifissia o phia bac. Tuyen nay đuoc du kien keo dai toi Agios Stefanos, mot vung ngoai o 23 km (14 mi) ve phia bac Athens.
He thong Đuong sat Đo thi Athens đuoc quan ly boi ba cong ty; bao gom ISAP (tuyen 1), Attiko Metro (tuyen 2 & 3), con tau đi ngoai o, Proastiakos đuoc coi la tuyen 4.


= Xe đien =

Xe đien SA Athens van hanh mot đoi 35 phuong tien giao thong kieu Sirio đo tai 48 ga, co 345 nhan vien voi trung binh 65.000 hanh khach moi ngay. He thong xe đien trai dai tong cong 27 km (17 mi) va bao phu muoi vung ngoai o Athens. He thong nay chay tu quang truong Syntagma toi vung ngoai o Palaio Faliro phia tay nam, noi cac tuyen chia lam hai nhanh; nhanh thu nhat chay doc theo bo bien Athens ve vung ngoai o Voula o phia nam, trong khi nhanh con lai huong ve phia quan Piraeus cua Neo Faliro. He thong nay bao phu phan lon bo bien Saron. Đang co du kien mo rong ve cang thuong mai lon Piraeus. Su mo rong ve Piraeus se bao gom 12 ga moi, tang tong chieu dai he thong đuong xe đien them 5,4 km (3 mi), va cung co he thong giao thong tong hop.


= San bay quoc te Athens =

Athens co San bay quoc te Athens (ATH), nam o gan thi tran Spata, o phia đong đong bang Messoghia, khoang 35 km (22 mi) ve phia đong Athens. San bay nay đuoc trao giai "San bay Chau Au cua nam 2004", voi muc đich la mot trung tam hang khong mo rong cua Đong Nam Au va đuoc xay dung trong 51 thang, voi chi phi 2,2 ty euro. Co 14.000 nhan vien lam viec tai đay.
Co the đen san bay bang metro, tau ngoai o, xe buyt đen cang Piraeus va taxi. San bay nay co the chua 65 may bay ha canh va cat canh moi gio, voi cac cau len may bay bay, 144 quay check-in va ga đon khach rong 150.000 m2 (1.614.587 foot vuong) main; va khu vuc thuong mai rong 7.000 m2 (75.347 foot vuong) bao gom cac quan ca phe, cua hang mien thue, va mot bao tang nho.
Nam 2014, san bay nay co hanh khach 15.196.369 ghe tham, tang len 21,2% so voi nam 2013. Trong so 15.196.369 hanh khach đo, 5.267.593 hanh khach bay noi đia, va 9.970.006 hanh khach bay quoc te. Ngoai suc chua hanh khach cua no, ATH co tong cong 205.294 chuyen bay nam 2007, hay xap xi 562 chuyen bay moi ngay.


= Xa lo =

Hai xa lo chinh cua Hy Lap bat đau tai Athens, bao gom A1/E75, đi qua khu vuc đo thi cua Athens tu Piraeus, toi phia bac đen thanh pho lon thu hai cua Hy Lap, Thessaloniki; va đuong A8/E94 đi ve phia tay, toi Patras, hop nhat voi đuong GR-8A. Truoc khi hoan thanh nhung xa lo nay hau het cac phuong tien su dung đuong GR-1 va GR-8.
Khu vuc đo thi Athens co he thong xa lo cua cong ty xa lo thu phi Attiki Odos (ma: A6). Phan chinh cua no mo rong tu vung ngoai o cong nghiep Elefsina o phia tay toi san bay quoc te Athens; con co hai đuong vanh đai, bao gom đuong vanh đai Aigaleo (A65) va đuong vanh đai Hymettus (A64) o phia tay va phia đong Athens. Đuong cua Attiki Odos co tong chieu dai 65 km (40 mi), khien no tro thanh he thong xa lo đo thi lon nhat Hy Lap.

Xa Lo:
A1/E75 N (Lamia, Larissa, Thessaloniki)
A8 (GR-8A)/E94 W (Elefsina, Corinth, Patras)
A6 W (Elefsina) E (San bay)
Đuong quoc lo:
GR-1 Ν (Lamia, Larissa, Thessaloniki)
GR-8 W (Corinth, Patras)
GR-3 N (Elefsina, Lamia, Larissa)


Giao duc Nam tren Đuong Panepistimiou, khu truong so cu cua Đai hoc Athens, Thu vien Quoc gia, va Vien han lam Athens tao thanh "Bo ba Athens" đuoc xay vao the ky 19. Hau het nhung khu lam viec cua đai hoc đa đuoc chuyen đen mot khu truong so to hon va hien đai hon nhieu nam o vung ngoai o Zografou phia đong thanh pho. Vien cao hoc thu hai tai thanh pho la Đai hoc Cong nghe Quoc gia Athens, đuoc thanh lap tai Đuong Patission. Đay la vi tri vao ngay 17 thang 11 nam 1973, hon 13 hoc sinh bi giet va hang tram nguoi bi thuong tai truong trong noi day Truong Bach khoa Athens, chong lai hoi đong tu van quan đoi thong tri quoc gia nay tu ngay 21 thang 4 nam 1967 đen ngay 23 thang 7 nam 1974.
Cac truong đai hoc khac tai Athens bao gom Đai hoc Kinh te va Kinh doanh Athens, Đai hoc Panteion, Đai hoc Nong nghiep Athens va Đai hoc Piraeus. Co tong cong muoi mot truong cao hoc đuoc nha nuoc tro cap nam o vung đo thi cua Athens, theo thu tu thoi gian bao gom: Truong Nghe thuat Athens (1837), Truong Cong nghe Quoc gia Athens (1837), Đai hoc va Kapodistria Athens (1837), Đai hoc Nong nghiep Athens (1920), Đai hoc Kinh te va Kinh doanh Athens (1920), Đai hoc Khoa hoc Xa hoi va Chinh tri Panteion (1927), Đai hoc Piraeus (1938), Vien Giao duc Cong nghe Piraeus (1976), Vien Giao duc Cong nghe Athens (1983), Đai hoc Harokopio (1990), Truong Giao duc Su pham va Cong nghe (2002). Cung co mot so truong cao đang tu, theo cach ho goi tai Hy Lap, vi viec thanh lap đai hoc tu bi cam theo hien phap. Nhieu trong so đo đuoc cong nhan boi mot nuoc ngoai hoac đai hoc nhu la Cao đang Hoa Ky Hy Lap va Co so Athens cua Đai hoc Indianapolis.


Tham khao Lien ket ngoai Cityofathens.gr - City of Athens official website
EIE.gr - Page on Archaeology of the City of Athens in the National Hellenic Research Foundation website
Ancients.info - Athenian Owl coins in Numis website
Kronoskaf.com - Simulation of Athens in 421 BC
Zoomable Athens Panorama Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
Athens PhotoStream Luu tru ngay 16 thang 7 nam 2010 tai Wayback Machine
http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/cn_vakv/euro/nr040819111400/dt121228131422/view