Tran chien đao Rennell (Tieng Nhat: レンネル島沖海戦) la tran hai chien dien ra tu ngay 29 đen 30 thang 1 nam 1943 o khu vuc Nam Thai Binh Duong giua đao Rennell va Guadalcanal phia nam quan đao Solomon. Đay la tran hai chien lon cuoi cung trong Chien dich Guadalcanal giua Hai quan Hoa Ky va Hai quan Đe quoc Nhat Ban thoi ky Chien tranh the gioi thu hai.
Trong tran đanh nay, cac oanh tac co phong ngu loi Nhat Ban, đe bao ve cho cuoc triet thoai cua quan Nhat ra khoi Guadalcanal, đa mo nhieu cuoc khong kich trong hai ngay vao cac chien ham Hoa Ky o phia nam đao nay. Trong khi đo, cac chien ham Hoa Ky đong tai vi tri nay ngoai viec chan đanh bat ky tau Nhat nao gan khu vuc nay con đam nhan nhiem vu bao ve đoan tau van tai đua linh My tang vien đen đao.
Sau nhung tran khong kich cua may bay Nhat, Hai quan Hoa Ky mat mot tuan duong ham hang nang, mot khu truc ham bi thuong nang va cac chien ham con lai buoc phai rut khoi phia nam quan đao Solomon. Viec Hai quan Hoa Ky bi đay lui trong tran hai chien nay đa giup phia Nhat Ban triet thoai thanh cong linh Nhat tren đao Guadalcanal vao ngay 7 thang 2 nam 1943, chinh thuc cham dut chien dich keo dai 6 thang tren đao.


Hoan canh Ngay 7 thang 8 nam 1942, luc luong Đong Minh (chu yeu la Hoa Ky) đa đo bo len Guadalcanal, Tulagi va nhom đao Nggela (thuong đuoc goi la nhom đao Florida) thuoc quan đao Solomon. Cuoc đo bo nay nham muc đich đap tan ke hoach cua nguoi Nhat bien quan đao nay thanh can cu đe doa tuyen đuong van tai giua Uc va Hoa Ky, đong thoi cung chiem luon quan đao đe lam noi xuat phat cho cac chien dich co lap can cu chinh cua hai quan Nhat la Rabaul va yem tro cho quan Đong Minh trong Chien dich New Guinea. Cuoc đo bo nay đa chinh thuc mo đau cho Chien dich Guadalcanal keo dai 6 thang sau đo.
No luc tang vien cuoi cung cua quan Nhat cho Guadalcanal (sau nhieu that bai trong viec đay lui quan Đong Minh khoi đao truoc đo) la Tran hai chien Guadalcanal vao đau thang 11 nam 1942. Tu đo, Hai quan Nhat chi co the tiep te cho luc luong tren đao mot cach han che bang cac đoan tau chuyen van, thuong la khu truc ham hoac tau ngam vao ban đem đe tranh may bay Đong Minh, đuoc Đong Minh goi la "Toc hanh Tokyo". Viec tiep te va bo sung luc luong khong đu khien cho tu ngay 7 thang 12 nam 1942, moi ngay co trung binh 50 linh Nhat chet vi suy dinh duong, benh tat hoac cac cuoc tan cong cua quan Đong Minh. Ngay 12 thang 12 nam 1942, Hai quan Nhat đe nghi bo Guadalcanal. Ban đau Luc quan Nhat phan đoi voi hi vong van con co the tai chiem Guadalcanal nhung đen ngay 31 thang 12, Bo Tong tu lenh Đe quoc Nhat Ban bang su phe chuan cua Thien Hoang Hirohito đa đong y triet thoai toan bo quan Nhat ra khoi đao va thiet lap mot tuyen phong thu moi cho quan đao Solomon tai New Georgia.
Cuoc triet thoai đuoc mang ten Chien dich Ke (ケ号作戦) va du tinh bat đau tu ngay 14 thang 1 nam 1943. Mot yeu to quan trong đe đam bao su thanh cong cua chien dich la chiem uu the tren khong. Tu ngay 28 thang 1 nam 1943, khong quan Nhat gia tang hoat đong đe ngan chan khong quan va cac chien ham Đong Minh pha hong giai đoan cuoi cua ke hoach triet thoai. Quan Đong Minh nham tuong chien dich Ke la mot no luc moi cua quan Nhat nham tai chiem Guadalcanal. Cung thoi điem nay, Đo đoc William Halsey, Jr., chi huy truong quan Đong Minh tai mat tran Nam Thai Binh Duong bi cac thuong cap gay ap luc buoc phai thay the Trung đoan Thuy quan luc chien so 2 đa chien đau tai Guadalcanal tu thang 8 bang linh luc quan. Halsey nhan đo muon cung luc thay the quan tai Guadalcanal đong thoi ngan chan hai quan Nhat yem tro cho cuoc tan cong moi cua quan Nhat. Ngay 29 thang 1 nam 1943, Halsey đua nam luc luong đac nhiem đen nam quan đao Solomon đe bao ve đoan chuyen van ham va chan đanh bat ky chien ham Nhat nao trong khu vuc. Nam luc luong đac nhiem nay co tong cong hai tau san bay, hai tau san bay ho tong, ba thiet giap ham, 12 tuan duong ham va 25 khu truc ham.
Đoan chuyen van ham đuoc goi la Nhom Đac nhiem 62.8, bao gom bon tau cho quan va bon khu truc ham. Luc luong truc tiep bao ve đoan chuyen van va đi đau la Luc luong Đac nhiem 18 (Task Force 18 - TF 18) chi huy boi Chuan đo đoc Robert C. Giffen bao gom ba tuan duong ham hang nang USS Wichita, Chicago va Louisville, ba tuan duong ham hang nhe Montpelier, Cleveland va Columbia, hai tau san bay ho tong Chenango va Suwannee va tam khu truc ham. Ky ham cua TF 18 la chiec Wichita. Luc luong đac nhiem tau san bay, chu luc la chiec USS Enterprise o vi tri phia sau TF 18 va TG 62.8 khoang 400 km (250 dam). Cac chien ham con lai cach sau đo khoang 240 km (150 dam). Đo đoc Giffen cung chiec Wichita va hai tau san bay ho tong vua tro ve tu Bac Phi sau khi tham gia Chien dich Bo đuoc. Con chiec Chicago cung vua tro lai chien đau sau khi hoan tat viec sua chua nhung hu hong gap phai tai Tran chien đao Savo sau thang truoc đo.


Dien bien chien dich = Dien bien ban đau =

Đe bao ve đoan chuyen van hieu qua hon, TF 18 đuoc giao nhiem vu gap bon khu truc ham, đong tai Tulagi, vao luc 21 gio ngay 29 thang 1 đe thuc hien mot cuoc ra soat quanh khu vuc "The Slot" phia bac Guadalcanal ngay hom sau đe bao ve cho viec do hang cua cac chuyen van ham tai Guadalcanal. Tuy nhien cac tau san bay ho tong do Đai ta Ben Wyatt chi huy di chuyen qua cham (18 hai ly - 33 km/gio) nen Giffen khong the theo kip lich trinh, do đo ong phai buoc long đe cac tau san bay ho tong nay lai phia sau voi hai khu truc ham vao luc 14 gio ngay 29 thang 1 va bam theo lich trinh voi luc luong con lai o van toc 24 hai ly (44 km/gio).
Lo ngai ve kha nang cac tau ngam Nhat tan cong theo nhu canh bao cua tinh bao Đong Minh, Giffen sap xep cac tuan duong ham va khu truc ham theo đoi hinh chong tau ngam chu khong phai đoi hinh chong khong kich. Cac tuan duong ham di chuyen song song theo hai hang doc, cach nhau moi chiec 2,3 km (2.500 dam) voi lan luot Wichita, Chicago va Louisville ben phai con Montpelier, Cleveland va Columbia ben trai. Sau khu truc ham tao thanh mot hinh ban nguyet đuong kinh 3,2 km (2 dam) phia truoc đoan tuan duong ham.
Cac tau ngam Nhat (hoac thuy phi co) đa phat hien luc luong cua Giffen tren đuong đi va gui bao cao ve tong hanh dinh hai quan. Chieu ngay 29 thang 1, theo bao cao cua cac tau ngam, 16 oanh tac co Mitsubishi G4M "Betty" (thuoc Lien đoan Bay 705) va Mitsubishi G3M "Nell" (thuoc Lien đoan Bay 701) trang bi ngu loi cat canh tu Rabaul tan cong đoan tau cua Giffen. Tren đuong đi, mot chiec G3M gap van đe đong co phai quay ve. Chi huy Lien đoan 705 la Đai uy Nakamura Tomo con chi huy Lien đoan 701 la Thieu ta Hagai Joji.


= Ngay 29 thang 1 =

Khi mat troi lan, TF 18 huong ve phia tay bac. O vi tri 80 km (50 dam) phia bac đao Rennell va 260 km (160 dam) phia nam Guadalcanal, nhieu chien ham cua Giffen bang radar đa phat hien nhieu may bay khong xac đinh cach đoi hinh 97 km (60 dam) ve phia tay. Do phai giu im lang vo tuyen, Giffen đa khong đua bat ky menh lenh nao ve cac đoi tuong khong xac đinh đo. Khi mat troi lan, cac may bay tuan tra cua TF 18 tu cac tau san bay ho tong buoc phai ha canh do troi toi, khien cho cac tau chien cua Giffen khong con đuoc bao ve o tren khong.
Cac may bay ma radar bat đuoc tin hieu chinh la 31 oanh tac co phong ngu loi Nhat Ban, luc nay đang tap trung o phia nam TF 18 đe co the tan cong tu huong đong va bang cach nay giau minh trong man đem con nguoc lai cac chien ham cua Giffen lai lo ro hinh dang qua hoang hon cua chan troi phia tay. Cac may bay cua Lien đoan 705 tan cong truoc tien vao luc 19 gio 19 phut tuy nhien tat ca ngu loi phong ra đeu khong trung đich ma con mat mot may bay boi hoa luc phong khong tu cac tau chien cua Giffen.
Tin rang cuoc tan cong đa ket thuc, Giffen lenh cho cac tau chien cua minh bo loi di chuyen zigzag va tiep tuc huong ve Guadalcanal voi lo trinh va van toc nhu cu. Trong khi đo, mot trinh sat co Nhat Ban bat đau tha phao sang va phao đen đe đanh dau lo trinh va van toc cua TF 18 cho cac oanh tac co cua Hagai co the tan cong.
Luc 19 gio 38 phut, cac may bay cua Lien đoan 701 phong hai ngu loi đanh trung tuan duong ham Chicago, lam cho no bi thuong nang va sau đo la dung bat đong cong voi ngap nuoc nang. Mot trai ngu loi khac trung tuan duong ham Wichita nhung khong phat no. Đoi lai phia Nhat mat hai may bay do hoa luc phong khong va Lien đoan truong Hagai (thuoc mot trong hai may bay tren) cung tu tran trong cuoc tan cong nay. Luc 20 gio 8 phut, Giffen lenh cho cac tau cua minh xoay huong, giam van toc xuong con 15 hai ly (28 km/gio) va ngung hoa luc phong khong. Cac may bay Nhat Ban khong con co the dua vao anh lua đau nong phao phong khong đe phat hien cac tau chien nen roi khoi khu vuc vao luc 23 gio 55. Trong man đem, chiec Louisville ra suc keo chiec Chicago roi khoi khu vuc tran đanh ve huong nam va đuoc ho tong boi cac chien ham con lai cua TF 18.


= Ngay 30 thang 1 =

Halsey ngay lap tuc tien hanh cac bien phap đe bao ve chiec Chicago, lenh cho cac hang khong mau ham ho tong luon phai duy tri may bay tuan tra, luc luong đac nhiem Enterprise ho tro cho viec tuan tra tren va đua chiec tau dat Navajo thay cho Louisville lam nhiem vu keo Chicago ve vao luc 8 gio. Tu buoi sang cho đen 14 gio chieu, nhieu trinh sat co Nhat Ban đa tiep can TF 18. Mac du bi cac may bay tuan tra Hoa Ky đuoi đanh, cac trinh sat co nay cung đa kip ghi nhan va bao cao lai vi tri cua chiec Chicago. Luc 12 gio 15, mot luc luong gom 11 oanh tac co phong ngu loi cua Lien đoan bay 751 Nhat Ban, can cu tai Kavieng va bay ngang Buka đa đuoc trien khai đe tan cong chiec tuan duong ham đang bi thuong. Mot quan sat vien bo bien nguoi Uc tai quan đao Solomon đa canh bao quan Hoa Ky ve cac oanh tac co tren va uoc tinh khi chung đen muc tieu la 16 gio. Tuy nhien, Halsey thay vi giu luc luong manh bao ve Chicago đa lenh cho cac tuan duong ham con lai đe chiec Chicago o lai phia sau va huong ve Efate tai New Hebrides. Cac tau chien khoi hanh luc 15 gio, chi đe lai sau khu truc ham bao ve Chicago va Navajo.
Vao luc 15 gio 40 phut, tau san bay Enterprise luc nay cach chiec Chicago 69 km đa phong muoi chien đau co lam nhiem vu tuan tra quanh chiec tuan duong ham bi thuong nay. Bon chien đau co trong qua trinh tuan tra đa phat hien va ban roi mot chiec oanh tac co Nhat lam nhiem vu trinh sat. 14 phut sau, radar cua Enterprise phat hien ra dau hieu nhung chiec oanh tac co Nhat đang bay đen nen chiec tau san bay nay đa phong len them muoi chien đau co nua. Trong khi đo, cac tau san bay ho tong gap van đe trong viec cat canh cac may bay nen đa khong tham gia vao tran đanh cho đen tan khi no ket thuc.

Ban đau, cac oanh tac co Nhat du tinh tan cong Enterprise nhung sau đo đa chuyen huong sang Chicago khi bi sau chien đau co tuan tra đuoi đanh. Mot so oanh tac co khac cua Lien đoan 751 bi bon chien đau co Hoa Ky va hoa luc phong khong tu cac khu truc ham quanh Chicago chan đanh. Hai oanh tac co bi ban ha khi chua kip lam gi, sau chiec khac cung so phan sau đo nhung đa kip phong ngu loi. Trong bon chiec oanh tac co G4M con lai, mot chiec mat mot đong co nhung van quay ve đuoc can cu, mot chiec ha canh tai Munda, New Georgia va ba chiec con lai đen san bay Ballale tai quan đao Shortland.
Mot ngu loi đanh trung buong đong co truoc cua khu truc ham USS La Vallette, giet chet 22 thuy thu va lam chiec tau bi thuong nang. Chicago bi trung đen bon ngu loi, mot qua noi cau tau va ba qua vao khu vuc đong co. Ham truong Ralph O. Davis cua Chicago ra lenh bo tau, chiec tau chim phan đuoi truoc khi chim hoan toan 20 phut sau đo, keo theo cai chet cua 62 thuy thu. Navajo va cac khu truc ham khac đa cuu song đuoc 1.049 nguoi tu chiec Chicago. Cac oanh tac co Nhat du tinh tan cong lan cuoi cung nhung khong tim đuoc vi tri cac tau Hoa Ky. Toan bo chien ham con lai cua TF 18 trong đo co La Vallette đuoc chiec Navajo keo ve cang Espiritu Santo ma khong gap su co gi them. Khu truc ham La Vallette đuoc sua chua cho đen tan ngay 6 thang 8 nam 1943.


Ket qua Phia Nhat Ban đa phong đai ket qua cua cuoc tan cong la đa đanh chim đen mot thiet giap ham va ba tuan duong ham. Trong khi đo phia Hoa Ky co che giau cong chung viec tuan duong ham Chicago bi chim va Đo đoc Chester Nimitz doa "ban" bat ky si quan duoi quyen nao tiet lo viec viec nay cho bao chi. Giffen bi Halsey va Nimitz chi trich nang ne ve that bai nay trong bao cao ve kha nang tac chien cua Giffen giai đoan đo. Mac du vay đieu nay khong anh huong đen su nghiep cua Giffen khi ong đuoc giao chi huy cac luc luong đac nhiem thiet giap ham va tuan duong ham Đong Minh đen tan nam 1944 va con đuoc thang ham Pho Đo đoc.
Ve muc tieu van chuyen binh linh cua phia Hoa Ky, do cac may bay Nhat ban đoi pho voi TF 18, cac chuyen van ham Đong Minh đa hoan thanh suon se viec thay quan cho luc luong Thuy quan luc chien con lai tai Guadalcanal. Cac luc luong đac nhiem con lai cua hai quan Đong Minh, bao gom hai luc luong đac nhiem tau san bay, chot tai Bien San Ho va chuan bi đon chan mot cuoc tan cong moi cua quan Nhat phia nam quan đao Solomon.
Tren thuc te, thay vi đo quan tiep vien nhu Đong Minh du đoan, quan Nhat đa triet thoai thanh cong khoi Guadalcanal mot cach bi mat trong vong ba đem giua ngay 2 va 7 thang 2 nam 1943 khi TF 18 rut lui khien cho luc luong hai quan con lai cua Đong Minh cuc ky it oi. Chi đen khi chien dich thanh cong, quan Đong Minh moi nhan ra y đinh thuc su cua quan Nhat. Tuy nhien đieu nay cung chinh thuc cham dut Chien dich Guadalcanal voi thang loi hoan toan thuoc ve Đong Minh va bat đau giai đoan phan cong cua ho tren chien truong Thai Binh Duong.


Chu thich = Ghi chu =
a. ^  Kusaka la chi huy truong Khong Ham đoi 11, đong tai Rabaul, bao gom cac Lien đoan bay 701, 705 va 751 đa tham gia vao tran đanh.b. ^  Mac du ba tau san bay Hoa Ky mang theo nhieu hon 14 chien đau co, tuy nhien 14 la so chien đau co thuc su tham gia vao tran đanh. c. ^  Cuoc tan cong cua cac may bay Nhat vao hai ngay 29 va 30 thang 1 co the đa lam chet mot thuy thu tren tuan duong ham Montpelier.d. ^  Thiet hai nhan luc cua quan Nhat trong tran nay uoc tinh dua vao so nguoi chet trong muoi hai oanh tac co bi ban ha ma moi oanh tac co Mitsubishi G4M va Mitsubishi G3M thuong co so luong phi hanh đoan tu nam đen bay nguoi.


= Trich dan =


= Nguon tham khao =


Lien ket ngoai