Trung Bo (hay con goi la mien Trung) la khu vuc đia ly nam o phan giua đat lien cua Viet Nam, noi Bac Bo voi Nam Bo. Hien nay, Trung Bo la mien co dien tich lon nhat trong 3 mien tai Viet Nam voi 151.234 km². Trung Bo co nhieu đoi nui lan sat ra bien, chia cat cac đong bang nho hep. Khi hau va phan lon đat đai thuong khac nghiet hon hai mien con lai. Trung Bo đuoc chia thanh 3 khu vuc la vung Bac Trung Bo, vung Duyen hai Nam Trung Bo va vung Tay Nguyen; voi trung tam la thanh pho Hue va thanh pho Đa Nang. Tuy vao ngu canh, mot phan cua Bac Trung Bo cung voi vung Bac Bo đuoc goi chung la Mien Bac Viet Nam; Tay Nguyen, Duyen hai Nam Trung Bo, phan con lai cua Bac Trung Bo cung voi vung Nam Bo đuoc goi chung la Mien Nam Viet Nam.
Trung Bo nam o vi tri chuyen tiep giua Bac Bo va Nam Bo. Ngoai hai xu Thanh – Nghe, Trung Bo chung kien qua trinh Nam tien cua nguoi Viet dien ra tren lanh tho tung thuoc nuoc Cham Pa co. Cac xung đot quan su va ranh gioi chia cat Viet Nam trong mot so thoi ky lich su nhu thoi Trinh – Nguyen phan tranh va Chien tranh Viet Nam cung nam tren Trung Bo.
Thoi Phap thuoc, Trung Bo la mot xu bao ho lay ten la Trung Ky, von co tu thoi vua Minh Mang cua Nha Nguyen. Ten goi Trung Bo ra đoi tu thoi Đe quoc Viet Nam nam 1945. Trung Bo con đuoc goi la Trung Phan (1948–1975) duoi thoi Quoc gia Viet Nam va Viet Nam Cong hoa.


Đia ly = Vi tri, đia hinh =
mien Trung Viet Nam (Trung Bo) co phia Bac giap khu vuc Đong bang song Hong va Trung du va mien nui phia Bac; phia Nam giap cac tinh Binh Phuoc, Đong Nai va Ba Ria – Vung Tau vung Nam Bo; phia Đong giap Bien Đong; phia Tay giap 2 nuoc Lao va Campuchia. Dai đat mien Trung đuoc bao boc boi nhung day nui chay doc bo phia Tay va suon bo bien phia Đong, vung co chieu ngang theo huong Đong - Tay hep nhat Viet Nam (khoang 50 km) va nam tren đia ban tinh Quang Binh.
Đia hinh mien Trung gom 3 khu vuc co ban la Bac Trung Bo, Tay Nguyen va Duyen hai Nam Trung Bo.
Bac Trung Bo bao gom cac day nui phia Tay. Noi giap Lao co đo cao trung binh va thap. Rieng mien nui phia Tay tinh Thanh Hoa co đo cao tu 1000 - 1500m. Khu vuc mien nui Nghe An - Ha Tinh la đau nguon cua day Truong Son co đia hinh rat hiem tro, phan lon cac nui cao nam rai rac o đay. Cac mien đong bang co tong dien tich khoang 6.200 km², trong đo đong bang Thanh Hoa do nguon phu sa tu song Ma va song Chu boi đap, chiem gan mot nua dien tich va la đong bang rong nhat cua Trung Bo.
Tay Nguyen co dien tich khoang 54.473,7 km², nam ve phia tay day Truong Son. Co phia Tay giap 2 nuoc Lao va Campuchia, phia Đong giap khu vuc Duyen hai Nam Trung Bo va phia Nam giap khu vuc Đong Nam Bo. Đia hinh Tay Nguyen đa dang, phuc tap, chu yeu la cao nguyen voi nui cao o đo cao tu 250 - 2500m.
Duyen hai Nam Trung Bo thuoc khu vuc can giap bien. Đia hinh o đay bao gom đong bang ven bien va nui thap, co chieu ngang theo huong Đong - Tay (trung binh 40 – 50 km), han hep hon so voi Bac Trung Bo va Tay Nguyen. Co he thong song ngoi ngan va doc, bo bien sau voi nhieu đoan khuc khuyu, them luc đia hep. Cac mien đong bang co dien tich khong lon do cac day nui phia Tay trai doc theo huong nam tien dan ra sat bien va co huong thu hep dan dien tich lai. Đong bang chu yeu do song va bien boi đap, khi hinh thanh nen thuong bam sat theo cac chan nui.
Xet chung, đia hinh Trung Bo co đo cao thap dan tu khu vuc mien nui xuong đoi go trung du, xuoi xuong cac đong bang phia trong dai con cat ven bien roi ra đen cac đao ven bo.
mien Trung nuoc ta co dien tich con cat lon trai dai tu tinh Quang Binh đen tinh Binh Thuan.


= Cac song va ho chinh =

Cac dong song lon o mien Trung chu yeu đuoc bat nguon tu day Truong Son va đo ra bien Đong.

Song Huong (tuc Huong Giang): Bat nguon tu day Truong Son Đong, dai 30 km đoan tu Bang Lang đen cua Thuan An, chay qua quan Phu Xuan va Thuan Hoa o thanh pho Hue, sau đo hop luu voi dong Huu Trach tai nga ba Bang Lang. Song Huong la dong song noi tieng trong thi ca, nhac hoa cua Viet Nam. Dong song la mot mach nguon, mot bieu tuong cua van hoa Hue.
Song Han: La con song nam o Thanh pho Đa Nang. Song Han bat đau tu nga ba song giua quan Cam Le, quan Hai Chau va quan Ngu Hanh Son toi vinh Đa Nang, tai cho giap ranh giua quan Hai Chau va quan Son Tra. Song co dong chay tu Nam len Bac. Song Han voi chieu dai khoang 7,2 km. Chieu rong cua song khoang 900 – 1.200m, đo sau trung binh 4 - 5m.
Song Ma: chay qua Thanh Hoa, voi đong bang song Ma rong nhat Trung Bo.
Song Lam: Bat nguon tu Nam Can (Lao), dai 513 km, chay qua Nghe An theo huong Tay Bac - Đong Nam, đo ra bien Đong tai cua Hoi.
Song Ba (con goi la song Đa Rang): Bat nguon tu day nui Ngoc Linh (Kon Tum), dai 300 km, dien tich luu vuc la 13.000 km², chay qua Gia Lai va Phu Yen roi đo ra bien Đong qua cua Đa Dien.
Song Thach Han: Bat nguon tu day Truong Son, dai 154 km, dien tich luu vuc gan 3000 km², hop thanh boi hai con song chinh la song Quang Tri va song Cam Lo roi đo ra bien Đong qua cua Viet.
Song Ngan Sau: Bat nguon tu day nui Truong Son, dai 131 km, chay qua đia ban giap ranh cua 2 tinh Ha Tinh va Quang Binh, la chi luu chinh cua song La.
Song Tra Khuc: Bat nguon tu nui Đac To Ron, dai 120 km, la hop nuoc cua 4 dong song (song Re, song Xa Lo, song Rinh, song Tang), đo ra bien Đong qua cua Đai.
Song Ben Hai: Bat nguon tu day Truong Son, dai 100 km, chay doc theo vi tuyen 17° Bac tu Tay sang Đong roi đo ra bien Đong qua cua Tung.
Song Thu Bon: Bat nguon tu nui Ngoc Linh (giap gioi hai tinh Quang Nam va Kon Tum), dai 95 km, chay tren đia phan tinh Quang Nam.
Song Gianh: Bat nguon tu day Truong Son, dai 90 km, chay tren đia phan tinh Quang Binh roi đo ra Bien Đong qua cua Gianh.
Song Nhat Le: Bat nguon tu nui U Bo (day nui Truong Son), dai 85 km, chay qua đia phan tinh Quang Binh roi đo ra Bien Đong qua cua Nhat Le.
Cac ho o khu vuc mien Trung chu yeu la ho nhan tao đuoc xay dung đe giu nuoc cung cap cho cho cac vung phat trien nong nghiep.

Ho Xuan Huong: Nam giua trung tam Thanh pho Đa Lat, xung quanh ho co rung thong va cac bai co.
Ho Than Tho: La ho nuoc tu nhien thuoc thanh pho Đa Lat, sau nam 1975 ho Than Tho con mang ten ho Suong Mai.
Ho Lak: La ho nuoc tu nhien lon nhat tinh Đak Lak, dai uon bao quanh thi tran Lac Thien (nay la thi tran Lien Son), rong tren 5 km² va thong voi con song Krong Ana.
Ho Ayun Ha: La ho nuoc nhan tao thuoc tinh Gia Lai, co dien tich 37 km², chieu dai 25 km, noi rong nhat 5 km.


= Khi hau =

Khi hau Trung Bo đuoc chia ra lam hai khu vuc chinh la Bac Trung Bo va Duyen hai Nam Trung Bo.
Khu vuc Bac Trung Bo (bao gom toan bo phia bac đeo Hai Van). Vao mua đong,  tuy gio mua đong co cuong đo suy yeu hon so voi khu vuc Bac Bo nhung gio nay tran theo huong đong bac mang theo hoi nuoc tu bien vao nen toan khu vuc chiu anh huong cua thoi tiet lanh kem theo mua. Đay la điem khac biet voi thoi tiet kho hanh vao mua đong vung Bac Bo. Đen mua he khong con hoi nuoc tu bien vao nhung co them gio mua tay nam (con goi la gio Lao) thoi nguoc len gay nen thoi tiet kho nong, vao thoi điem nay nhiet đo ngay co the len toi tren 40 đo C, trong khi đo đo am khong khi lai rat thap.
Vung Duyen hai Nam Trung Bo (bao gom khu vuc đong bang ven bien Nam Trung Bo thuoc phia Nam đeo Hai Van). Gio mua đong bac khi thoi đen đay thuong suy yeu đi do bi chan lai boi day nui Bach Ma. Vi vay khi ve mua he khi xuat hien gio mua Tay Nam thoi manh tu vinh Thai Lan va tran qua day nui Truong Son se gay ra thoi tiet kho nong cho toan bo khu vuc.
Đac điem noi bat cua khi hau Trung Bo la co mua mua va mua kho khong cung xay ra vao mot thoi ky trong nam cua hai vung khi hau Bac Bo va Nam Bo.


= Mua lu =
Thua Thien Hue la mot trong cac tinh co luong mua nhieu nhat o Viet Nam voi luong mua trung binh nam vuot tren 2.600mm, co noi len đen 4.000mm. Co cac trung tam mua lon nhu khu vuc tay A Luoi - Đong Ngai (đo cao 1.774m) co luong mua trung binh nam tu 3.400 - 5.000mm, khu vuc Nam Đong - Bach Ma - Phu Loc co luong mua trung binh nam tu 3.400 - 5.000mm. Đong bang duyen hai Thua Thien - Hue co luong mua it nhat, nhung trung binh nam cung tu 2.700 - 2.900mm.
Hang nam co tu 200 - 220 ngay mua o cac vung nui, 150 - 170 ngay mua o khu vuc đong bang duyen hai. Vao mua mua, moi thang co 16 - 24 ngay mua. Nhung đot mua keo dai nhieu ngay tren dien rong thuong gay ra lu lut lon.
Đia hinh phia Tay tu Ha Tinh đen Thua Thien - Hue bao gom cac day nui cao. Cac dong song o đay co dong chay theo huong Tay Bac - Đong Nam đo ra bien thuong co long song hep, đo doc lon, dien tich luu vuc nho nen voi luong mua tuong đoi lon trut xuong se sinh ra lu lut len nhanh va gay lut loi cho cac khu vuc đong bang thap phia Đong. Vi du nhu song Huong - song Bo, co đo cao đau nguon la 1.318m, dai tren 100 km va dien tich luu vuc 2.690 km², chay gan theo huong Bac Nam đo ra bien o cua Thuan An. Vi toan bo dien tich luu vuc song Huong co tren 80% la đoi nui, khu vuc đong bang con lai đa phan o muc thap hon so voi muc nuoc bien, nen hau het se bi ngap khi co lu tren bao đong cap 3 (tuong ung 3,5m).
Voi luong mua chiem 68 - 75% luong mua trong nam, se phat sinh lu lut lon va gay thiet hai san xuat, tai san, tinh mang cu dan, tac đong tieu cuc đen moi truong sinh thai. Nguoc lai, trong mua it mua thi nuoc lai khong đu cung cap cho sinh hoat va san xuat cua mot so đia phuong trong vung.
Mua mua lu o Bac Trung Bo thuong xay ra tu thang 7 đen thang 10, o vung Duyen hai Nam Trung Bo thuong xay ra tu thang 10 đen thang 12. Nhung tran lu lut lon đa xay ra o mien Trung vao cac nam: 1952, 1964, 1980, 1983, 1990, 1996, 1998, 1999, 2001, 2003. 2020... Co luc xay ra lu chong len lu nhu cac đot lu thang 11, 12 nam 1999; thang 10, 11 nam 2010 va moi đay mien Trung vua trai qua con lu lich su (10/2020).


Lich su mien Trung Viet Nam trong lich su đa đuoc goi bang cac ten khac nhau nhu Trung Ky (la ten goi do vua Minh Mang đat ra cho phan giua cua Viet Nam ke tu nam 1834), An Nam (theo cach goi cua nguoi Phap) va Trung phan (thoi Viet Nam Cong hoa).
Tay Nguyen thuong đuoc gop vao Trung Bo, đoi khi co tai lieu goi vung nay bang ten ghep mien Trung - Tay Nguyen. Ten goi Trung Bo đuoc dung sau khi vua Bao Đai thanh lap co quan hanh chinh cap vung cao hon tinh vao nam 1945, thay cho ten goi Trung Ky goi nho thoi ky bi Phap đo ho, va con đuoc cac tai lieu chinh thuc cua chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa su dung. Ten goi nay cung đuoc nhieu nguoi su dung cho đen ngay nay.
Ngoai ra con co mot danh xung khac la Trung phan, phat xuat tu viec vao nam 1949, Quoc truong Bao Đai cho thanh lap co quan hanh chinh cap Phan, voi chuc nang tuong đuong cap Bo nam 1945. Ve sau, chinh phu Viet Nam Cong hoa cung thuong dung danh xung nay cho đen tan khi sup đo vao nam 1975. Sac lenh so 143-A/TTP cua Phu Tong thong Viet Nam Cong hoa ngay 23/10/1956 đa quy đinh goi Bac Viet, Trung Viet, Nam Viet tuong ung la Bac Phan, Trung Phan, Nam Phan. Tay Nguyen đuoc Viet Nam Cong hoa goi la Cao nguyen Trung phan (truoc đo goi la Cao nguyen Mien Nam). Theo Sac lenh so 147-A/NV cua Tong thong Viet Nam Cong hoa ngay 24/10/1956 thi Trung Phan gom Cao nguyen Trung phan va Trung nguyen Trung phan.


Cac đon vi hanh chinh Trung Bo bao gom 11 tinh, thanh pho, đuoc chia lam 2 tieu vung:

Bac Trung Bo gom co 4 tinh va 1 thanh pho
Nam Trung Bo gom co 5 tinh va 1 thanh pho
Khoi nui Bach Ma, noi co đeo Hai Van đuoc coi la ranh gioi giua Bac va Nam Trung Bo.
Truoc khi thuc hien sap nhap tinh, vung Duyen hai Nam Trung Bo co khi đuoc goi tat la Nam Trung Bo, khien cho nhieu nguoi hieu la Nam Trung Bo va Tay Nguyen la hai vung rieng biet, dan đen mot so tai lieu cung co cach goi nhu vay.
Hien tai, vung Trung Bo co dien tich 151.234 km² (ty le 45,5% so voi tong dien tich ca nuoc) voi so dan 26.460.660 nguoi (ty le 27,4% so voi tong dan so ca nuoc), mat đo dan so binh quan 175 nguoi/km².


Danh sach cac tinh thanh thuoc Trung Bo Van hoa Trung Bo, ngoai tru cac tinh Thanh Hoa, Nghe An va Ha Tinh, đay tung la noi đinh cu cua cac tieu vuong quoc Cham. Vi vay đac điem can ban van hoa vung mien chu yeu mang dau tich cua van hoa Cham Pa. Nhieu di san van hoa huu the con ton tai tu thoi đo đen nay nhu thap Cham o Hue, thap Đoi Lieu, Coc Thuong, Nui Rua o Quang Nam, Đa Nang đuoc xem nhu nhung đai dien tieu bieu cho cac giai đoan phat trien nghe thuat va kien truc đoi voi lich su cua nen van hoa Trung Bo.
So sanh voi 2 vung Bac Bo va Nam Bo thi Trung Bo the hien ro net la mot vung đem mang tinh trung gian. Noi đay phan nao đa chiu su anh huong tu cac yeu to tu nhien la nui non, bien, song ngoi, cac đam va đong bang, vao trong cac thanh to van hoa vung. The hien qua cac loai hinh van hoa, tap tuc xa hoi noi chung va cuoc song trong cac lang, xa đong bang ven bien noi rieng. Cac lang nghe nong nghiep, ngu nghiep, thu cong, co hoat đong đan xen, ho tro nhau. Đien hinh la cac ngay le cung đinh cua lang nghe nong nghiep va đong thoi la le cung ca ong cua lang nghe đanh ca, phan do vung Trung Bo gom co nhung tieu đong bang nho hep, bam sat vao cac chan nui ven bien.
Khi hau quanh nam trong vung khong đuoc thuan loi va tinh chat van hoa vung mien chiu su chi phoi manh cua đieu kien tu nhien von luon khac nghiet nay. Tuy van hoa Trung Bo co nhung đac điem rieng biet voi cac vung khac, nhung xuat phat tu he thong đia ly lien mot dai, lai co moi quan he tuong ho giua cac vung mien trong lich su phat trien nen vua co tinh đac trung lai vua tuong đong voi nen van hoa chinh the.


Kinh te = Đac điem chung =
Kinh te mien Trung voi su tap trung la 5 tinh kinh te trong điem, co nhieu loi the ve vi tri chien luoc bao gom nguon nhan luc, 17 cang bien, 15 khu kinh te, 22 khu cong nghiep, 2 khu che xuat, 8 san bay, 2 xa lo xuyen Viet, hanh lang kinh te Đong Tay va nhung du an hang chuc ty USD. Tuy nhien, hien nay cac tiem nang san co đo van chua phat huy đuoc loi the kinh te vung mien noi chung khi cac tinh, thanh đeu co nhung uu the nhung chua đuoc quy hoach tong the, đang con ton tai su phat trien lao đong san xuat manh mun, tu phat. Cac cang bien nuoc sau Vung Ang - Son Duong (Ha Tinh), Chan May (Thua Thien Hue), Tien Sa (Đa Nang), Ky Ha (Quang Nam) va Dung Quat (Quang Ngai) khong đuoc hoat đong het cong suat toi đa. Cac khu cong nghiep - che xuat đang trong tinh trang thieu vang cac doanh nghiep trong va ngoai nuoc tru trong va quan tam đau tu.


= Vung kinh te trong điem =

Cac khu vuc kinh te trong điem cua mien Trung gom 5 tinh/thanh: thanh pho Đa Nang (hat nhan), thanh pho Hue, Quang Nam, Quang Ngai, Binh Đinh voi tong dien tich khoang 27.884 km², dan so nam 2006 vao khoang 6,2 trieu nguoi va du bao đen 2025 la 8,15 trieu nguoi . Cac khu vuc kinh te nay khong chi co vai tro la đong luc thuc đay su phat trien kinh te - xa hoi cua khu vuc mien Trung va Tay Nguyen ma con co vi tri quan trong trong chien luoc phat trien kinh te - xa hoi ca nuoc ve đia ly, kinh te, chinh tri, van hoa va an ninh quoc phong. La mat tien cua tieu vung song Mekong, tu đay co the giao thuong voi cac nuoc nhu Lao, Campuchia, Thai Lan, Myanma va xa hon la cac nuoc Nam A va vung Tay Nam Trung Quoc qua cac truc hanh lang Đong - Tay, quoc lo 9, đuong 14, đuong 24, đuong 19.
Nam 1994, Chinh phu phe duyet du an cang bien nuoc sau va Khu cong nghiep Dung Quat đa ra đoi vung kinh te trong điem keo dai tu Lien Chieu (Đa Nang) đen Dung Quat (Quang Ngai), hinh thanh truc phat trien cong nghiep va du lich doc theo vung duyen hai tu Đa Nang đen Dung Quat cung voi chuoi đo thi đang phat trien trai dai 558 km theo bo bien, gom Hue, Đa Nang, Hoi An, Tam Ky, Quang Ngai, Quy Nhon va cac khu kinh te lon nhu Chan May - Lang Co, Chu Lai, Dung Quat, Nhon Hoi. Sau đo 2 nam (nam 1996) du an cang bien nuoc sau va Khu cong nghiep thuong mai - du lich va dich vu Chan May ra đoi dan đen su phat trien vung kinh te trong điem ra đen Thua Thien Hue. Tiep đen nam 2004, viec phe duyet du an cang bien nuoc sau va Khu kinh te Nhon Hoi dan đen su mo rong vung kinh te trong điem ve phia Nam đen Binh Đinh.


= Du lich =

Tu nam 1993, khi co đo Hue va tiep đo la đo thi co Hoi An, My Son, nha nhac cung đinh Hue, vuon quoc gia Phong Nha-Ke Bang lan luot đuoc cong nhan la di san van hoa the gioi đa tao ra mot dang ve moi cho su phat trien nganh du lich mien Trung. Noi đay con co tren 80 di tich lich su, van hoa đa đuoc xep hang, nhieu bai bien đep nhat Viet Nam va mot so he sinh thai đien hinh nhu đam pha, vung cat, san ho.
Gan voi hanh lang kinh te Đong - Tay boi cac cua khau quoc te tren bien gioi Viet Nam - Lao gom co cua khau Cau Treo (Ha Tinh), cua khau Cha Lo (Quang Binh), cua khau Lao Bao (Quang Tri), cua khau Đac Oc (Quang Nam), cua khau Bo Y (Kon Tum); Cac bai tam, vinh đep doc bien mien Trung; Cac di san van hoa vat the va phi vat the, di san thien nhien phuc vu viec tham quan - nghien cuu (tu Phong Nha đen Hue, Hoi An, My Son...); Nhung thuong hieu am thuc mien Trung tap trung vao cac mon an Hue va đac biet la cac mon an đac san bien; Nhung trung tam mua sam, san xuat hang luu niem đap ung nhu cau mua ban cua du khach; Cac le hoi đuoc nghien cuu va mo rong trong nhieu đia phuong. Chinh la nhung đieu kien đa tro thanh chuoi san pham du lich thu hut su phat trien kinh te cho toan vung.
Tong nguon von đau tu cho kinh te du lich mien Trung va Tay Nguyen cho đen nam 2005 la 240,6 trieu USD va cho giai đoan đau tu phat trien tiep theo tu nam 2006 đen nam 2010 la 1.131 trieu USD.
Du lich mien Trung, du khach se co co hoi tan huong nhung bai bien tuyet đep nhu bai bien Sam Son, Cua Lo, Thien Cam, Nhat Le, Cua Tung, Thuan An, Canh Duong, Lang Co, My Khe, Ca Na, Cua Đai, Quy Nhon, Nha Trang, Mui Ne (Phan Thiet). Bai bien My Khe (Đa Nang) con đuoc tap chi uy tin hang đau cua My, Forbes chon la mot trong 6 bai bien quyen ru nhat hanh tinh. Vinh Nha Trang (Khanh Hoa) va vinh Lang Co (Thua Thien Hue) la 2 trong so 3 vinh bien cua Viet Nam đuoc ket nap vao CLB cac vinh bien đep nhat the gioi. Vinh bien con lai la vinh Ha Long (Quang Ninh) nam o mien bac Viet Nam. Du lich song nuoc la mot trong nhung net quyen ru cua mien Trung, du khach co the xuoi theo dong song Huong, ngam canh sac đep va tinh lang nhu tranh thuy mac. Pho co Hoi An - mot trong 10 điem dung chan tuyet voi nhat chau A do tap chi Smart Travel Asia binh chon. Mot đia điem ly tuong du lich mien Trung nua la Đai noi kinh thanh Hue, đac biet sinh đong voi canh sac Đai noi trong anh đen đem. Nganh du lich mien Trung mang ca su hien đai va nang đong, ket hop trong đo la nhung net van hoa truyen thong dan gian, dan toc.


Danh lam thang canh = Khu vuc duyen hai mien Trung =
Bai bien Sam Son: Thuoc phuong Sam Son, tinh Thanh Hoa. Bai bien Sam Son do nguoi Phap khai thac tu nam 1906 va đa nhanh chong tro thanh noi nghi mat cua Đong Duong.
Bai bien Cua Lo: Thuoc thi xa Cua Lo, tinh Nghe An. Bai bien Cua Lo la mot trong nhung bai tam đep o Viet Nam, nam giua quan the du lich - van hoa cua xu Nghe.
Nga ba Đong Loc: Nam o giao điem cua tinh lo so 5 va quoc lo 15, thuoc loi phan huyen Can Loc, tinh Ha Tinh. Trong nhung nam chien tranh, nga ba Đong Loc la cua ngo giao thong tu mien Bac va đuong mon Ho Chi Minh.
Thien Cam: Nam o huyen Cam Xuyen, tinh Ha Tinh. Tu đau the ky XX, nguoi Phap đa cho xay dung Thien Cam thanh mot khu nghi mat.
Vuon quoc gia Phong Nha - Ke Bang (di san thien nhien the gioi): Thuoc huyen Bo Trach, tinh Quang Binh. Đay la mot phan cua khu vuc nui đa voi co nhat o chau A đuoc tao lap tu hon 400 trieu nam truoc. Nam 2003, Phong Nha - Ke Bang đuoc UNESCO cong nhan la Di san The gioi, la Di san the gioi thu nam cua Viet Nam.
Đia đao Vinh Moc: Thuoc huyen Vinh Linh, tinh Quang Tri. Đia đao Vinh Moc đuoc đao trong vong 2 nam. He thong đuong ham co tong chieu dai gan 2 km, chia thanh 3 tang. Đia đao đuoc thiet ke nhu mot lang duoi mat đat voi 94 can ho gia đinh, co gieng nuoc ngot, hoi truong, nha ho sinh, phong phau thuat, bep Hoang Cam.
Kinh thanh Hue: Nam o bo bac song Huong va thuoc đia phan quan Phu Xuan, thanh pho Hue. Tong the di tich nay đa đuoc UNESCO cong nhan la di san van hoa the gioi.
Bao tang đieu khac Champa: Xay dung tu nam 1915 duoi su bao tro cua Vien nghien cuu Vien Đong Phap tai Viet Nam. Bao tang đieu khac Cham xay phong theo mo tip cua cac kien truc Champa.
Ngu Hanh Son: Thuoc phuong Hoa Hai, quan Ngu Hanh Son, thanh pho Đa Nang. Ngu Hanh Son gom co 5 ngon: Thuy Son va Moc Son o phia đong, Tho Son, Kim Son, Hoa Son o phia tay.
Di san van hoa Thanh đia My Son: Thuoc xa Duy Phu, huyen Duy Xuyen, tinh Quang Nam. My Son la thanh đia An Đo giao cua vuong quoc Champa. Nhung đen tho mot bo Linga hoac hinh tuong cua than Siva, la Đang bao ho cua cac dong vua Champa.
Pho co Hoi An: Thuoc thanh pho Hoi An, tinh Quang Nam. La mau tieu bieu ve mot cang thi truyen thong Đong Nam A trong giai đoan the ky XV - XVI.
Bai bien My Khe: Bai bien nay thuoc thon Co Luy, xa Tinh Khe, Thanh pho Quang Ngai. No cach trung tam thanh pho Quang Ngai 12 km ve phia Đong, nam ben canh song Kinh. My Khe nam tren quoc lo 24B, cach cang Dung Quat 16 km va gan cang Sa Ky. Bai bien nay cach khu chung tich Son My 3 km - noi xay ra vu tham sat My Lai đa tung lam chan đong du luan the gioi.
Ghenh Rang Tien Sa: Nam cach trung tam thanh pho Quy Nhon khoang 3 km ve huong đong nam. Thang canh Ghenh Rang trai dai doc bo bien, uon luon hang cay so, nuoc bien trong xanh. Noi đay co bai Đa Trung (voi vo so hon đa tron nhan nhu trung chim khong lo) la quan the son thach con goi la Bai tam Hoang Hau (Nam Phuong Hoang Hau tung đen tam o đay), dau vet tan cung phia đong cua day nui Xuan Van. Ngoai ra, noi đay con mo nha tho Han Mac Tu nam tren đoi Thi Nhan va Lau Bao Đai (mot nha nghi ba tang, mat huong ra bien, đa bi pha huy trong chien tranh).
Bai Mon - Mui Đien: La mot mui đat nho ra bien tu mot nhanh cua day Truong Son, huong thang ra bai Mon, thuoc đia phan xa Hoa Tam, thi xa Đong Hoa, tinh Phu Yen, Viet Nam.
Vinh Van Phong: Thuoc huyen Van Ninh, tinh Khanh Hoa, cach thanh pho Nha Trang khoang 80 km ve phia bac. Vinh Van Phong đuoc Hiep hoi Bien the gioi cong nhan la mot trong bon vinh co vi tri du lich bien ly tuong nhat hien nay.
Bai bien Đai Lanh: Thuoc đia phan huyen Van Ninh, tinh Khanh Hoa, cach Nha Trang khoang 80 km. La mot trong nhung bai bien co ve đep thien nhien bac nhat.
Khu bao ton bien Hon Mun: Nam o phia nam vinh Nha Trang, thanh pho Nha Trang, tinh Khanh Hoa.
Thap Po Nagar: Nam ben cua song Cai va Quoc lo 1, thuoc phuong Vinh Phuoc, phia bac thanh pho Nha Trang.
Thap Po Klong Garai: La ten goi chung cho mot cum thap Cham hung vi va đep nhat con lai o Viet Nam, phung tho vua Po Klong Garai.
Mui Ne: La ten mot lang chai, cach trung tam thanh pho Phan Thiet 20 km. Mui Ne co nhieu bai bien nguyen thuy, chua co su khai thac cua con nguoi, canh quan hung vi, moi truong thien nhien trong lanh.


= Khu vuc cao nguyen mien Trung =
Ho Xuan Huong: Nam tai trung tam thanh pho Đa Lat. Ho đuoc mang ten Xuan Huong tu nam 1953, la nu si tho Nom Ho Xuan Huong nguoi Viet Nam the ky thu XIX.
Thung lung Tinh Yeu: Nam cach trung tam thanh pho Đa Lat chung 5 km ve phia bac.
Ga Đa Lat: Tuyen đuong sat noi Đa Lat voi Thap Cham (Tourcham), khanh thanh nam 1938 va đuoc đanh gia la nha ga đep nhat Đong Duong luc bay gio.
Thien vien Truc Lam Đa Lat: Toa lac ben ho Tuyen Lam tren nui Phuong Hoang, thuoc phuong 3 thanh pho Đa Lat. Chua do hoa thuong Thich Thanh Tu tao dung tu đau thap nien 90.
Nha tho chinh toa Kon Tum: La mot nha tho Cong giao thuoc phuong Thong Nhat, thanh pho Kon Tum. Đo la mot nha tho go voi loi kien truc Roman ket hop voi kien truc nha san cua nguoi Ba Na. Nha tho do cac co linh muc nguoi Phap cho xay dung vao nam 1913.
Bien ho To Nung: Nam o xa Bien Ho, thanh pho Pleiku, tinh Gia Lai. Bien ho To Nung nguyen la mot mieng nui lua ngung hoat đong đa hang tram trieu nam.
Cong vien đia chat Đak Nong: La mot cong vien đia chat co dien tich 4.760 km², trai dai tren đia ban 5 huyen: Krong No, Cu Jut, Đak Mil, Đak Song, Đak Glong va thanh pho Gia Nghia thuoc tinh Đak Nong, Viet Nam.
Nha mo Tay Nguyen: Ton tai o hau het cac tinh khu vuc Tay Nguyen. Nha mo Tay Nguyen đuoc xay cat theo phong tuc tang le, co trang tri nhieu tuong go.


Hinh anh Trung Bo Xem them Đia ly Viet Nam
Bac Bo
Nam Bo


Chu thich trang Lien ket ngoai Quyet đinh so 61/2008/QĐ-TTg ngay 09 thang 5 nam 2008 cua Thu tuong Chinh phu Viet Nam phe duyet Quy hoach tong the phat trien kinh te - xa hoi Dai ven bien mien Trung Viet Nam.
Quyet đinh so 25/2008/QĐ-TTg ngay 05 thang 2 nam 2008 cua Thu tuong Chinh phu Viet Nam ve viec ban hanh mot so co che, chinh sach ho tro phat trien kinh te - xa hoi đoi voi cac tinh vung Tay Nguyen đen nam 2010.