Chung cu co le la tu Han Viet cua tu 鍾居, chi noi song tu hop cua nhieu nguoi. Chung cu hay Khu chung cu la nhung khu nha bao gom nhieu ho dan sinh song ben trong cac can ho, co he thong cong trinh ha tang su dung chung. Chung cu thuong xuat hien nhieu o cac đo thi. Chung cu la tu Han Viet do nguoi Viet tao ra chu khong phai chung cu nhu co thuyet noi đoc nham cua tu chung cu. Trong tieng Trung, ho dung chu cong ngu 公寓, tuong tu tieng Anh la apartment building. Chung cu 衆居, nghia: Noi song đong đuc. Ben trong cac can ho co the co đo noi that đay đu hoac chua co đo va gia chu co the tu lua chon đe trang tri ngoi nha cua minh theo đung y tuong cua cac thanh vien trong gia đinh. Chung cu thuong xuat hien o nhung noi dan cu đong đuc nhu thanh pho lon, thi tran hay cac khu cong nghiep. Can ho chung cu chinh la nhung can ho trong cac khu chung cu hay con goi la cac toa nha chung cu.


Thuat ngu Thuat ngu "chung cu" đuoc ua chuong o Bac My (tuy nhien o mot so thanh pho o Canada, "can ho" đuoc dung cho cac đon vi trong mot ngoi nha chua hai hoac ba đon vi, thuong mot tang). O Vuong quoc Anh, thuat ngu "chung cu" thuong dung trong linh vuc chuyen nghiep ve bat đong san va kien truc, trong khi thuat ngu "can ho" khac, nhung khong đoc quyen, đe chi mot can ho o mot tang duy nhat (do đo goi la can ho "chung cu").
O mot so quoc gia, thuat ngu "đon vi" la mot thuat ngu tong quat hon, am chi ca "chung cu" va cac "suite" cho thue kinh doanh. Thuat ngu "đon vi" thuong chi dung trong ngu canh cu the cua mot toa nha.
"Mixed-use buildings" ket hop su dung thuong mai va su dung cu tru trong cung mot cau truc. Thuong thi toa nha đa dung bao gom cac doanh nghiep o tang duoi (thuong la cac cua hang ban le o tang tret huong ra đuong va cac tang ngam ho tro) va "chung cu" cu tru o cac tang cao hon.


= Theo hinh thuc so huu nha =

Luat Tenement (luat ve tai san) xuat phat tu thoi ky phong kien, noi ve quyen so huu lau dai đoi voi đat đai hoac quyen thu tien thue. Thuat ngu nay thuong ket hop voi cum "Messuage hoac Tenement", nham chi toan bo đat đai, nha cua va cac tai san lien quan trong mot bat đong san.
Tai Hoa Ky, mot so nguoi song trong can ho so huu can ho cua ho duoi hai hinh thuc: hop tac xa nha o (cu dan so huu co phan trong cong ty so huu toa nha) hoac chung cu (cu dan so huu can ho va chia se quyen so huu cac khu vuc chung). Phan lon can ho nam trong cac toa nha thiet ke danh cho nha o, nhung mot so ngoi nha lon cu co the đuoc chia thanh can ho. Tu "apartment" thuong dung đe chi can ho cho thue thuoc so huu cua chu toa nha, khac voi chung cu.
Tai Anh va xu Wales, mot so chu can ho cung so huu co phan trong cong ty nam giu quyen so huu vinh vien toa nha va thue can ho dai han, goi la "chia se quyen so huu vinh vien". Cong ty so huu vinh vien thu tien thue đat hang nam tu cac chu can ho va co the phat trien hoac ban toa nha theo quy đinh phap luat. Tai Scotland, viec thue dai han bat đong san nha o truoc đay hiem gap va hien nay khong con.


= Theo kich thuoc toa nha =

Cac toa nha chung cu la nhung toa nha đa tang co ba hoac nhieu hon cac can ho trong cung mot ket cau. Loai toa nha nay co the đuoc goi la toa nha chung cu, khu can ho, khu can ho chung cu, khoi can ho, toa chung cu, hoac đoi khi la khoi biet thu (o Anh), đac biet neu no bao gom nhieu can ho cho thue. Toa nha chung cu cao tang thuong đuoc goi la thap cu tru, thap can ho, hoac khoi can ho o Uc.
Toa nha choc troi đuoc đinh nghia ve chieu cao khac nhau trong cac khu vuc hop phap khac nhau. No co the chi la muc đich cu tru, trong truong hop nay con goi la khoi thap, hoac co the bao gom cac chuc nang khac nhu khach san, van phong, hoac cua hang. Khong co su phan biet ro rang giua khoi thap va toa nha choc troi, mac du toa nha co nam muoi tang tro len thuong đuoc xem la toa nha choc troi. Kha nang xay dung cac toa nha choc troi tro nen kha thi sau khi thang may (lift) va vat lieu xay dung re hon va phong phu hon xuat hien. He thong ket cau cua chung thuong đuoc lam bang be tong cot thep va thep.
Toa nha thap va toa nha trung tang co it tang hon, nhung gioi han khong luon ro rang. Emporis đinh nghia toa nha thap la "cau truc đuoc bao quanh va co chieu cao duoi 35 met [115 feet], chia thanh cac tang đeu nhau." Thanh pho Toronto đinh nghia toa nha trung tang la toa nha co tu 4 đen 12 tang.


= Theo tung quoc gia =
Trong Tieng Anh My, can ho thue thuoc so huu cua mot chu va cho thue nhieu nguoi, con can ho chung cu đuoc so huu rieng le nhung van phai tra phi bao tri. Can ho chung cu co the đuoc cho thue nhu can ho thue. Toa nha hop tac la hinh thuc khac, noi cu dan so huu co phan thay vi can ho rieng va cung phai tra phi hang thang. Hinh thuc nay pho bien o New York va cac đo thi lon khac tai My.
Trong Tieng Anh Anh, tu thong thuong la "flat", nhung apartment đuoc su dung boi cac nha phat trien bat đong san đe chi cac "can ho" đat đo o cac khu vuc cu tru sang trong va đat đo, vi du nhu cac khu vuc nhu Belgravia va Hampstead tai Luan Đon. O Scotland, no đuoc goi la khoi can ho hoac, neu đo la mot toa nha đa cat truyen thong, thi goi la Nha đa nguyen, mot thuat ngu mang nghia tieu cuc tai noi khac.
O An Đo, tu "flat" đuoc su dung đe chi cac nha nhieu tang co thang may.
Trong Tieng Anh Uc va Tieng Anh New Zealand, truyen thong su dung thuat ngu flat (tuy nhien cung ap dung cho bat ky tai san cho thue nao), va gan đay cung su dung thuat ngu unit hoac apartment. O Uc, unit am chi cac can ho, chung cu hoac tham chi ca cac ngoi nha lien ke. Thuat ngu "unit", "flat" va "apartment" thuong đuoc su dung thay the cho nhau. Toa nha choc troi moi thuong đuoc tiep thi voi ten goi "apartment", do tu "flats" mang y nghia thong thuong. Thuat ngu "condominium" hoac "condo" it đuoc su dung o Uc mac du co nhung no luc tiep thi tu cac nha phat trien.
Trong Tieng Anh Malaysia, "flat" thuong chi khoi nha hai phong ngu, khong thang may, khong tien ich, thuong nam tang, va co cho đau xe ngoai troi, trong khi apartment la thuat ngu tong quat hon va co the bao gom ca cac chung cu sang trong.
Trong tieng Anh su dung tai Nhat, cac loanword (Wasei-eigo) su dung thuat ngu apartment (apaato) đe chi nhung can ho thu nhap thap va mansion (manshon) đe chi cac can ho cao cap; nhung ca hai thuat ngu nay đeu am chi cai ma nguoi noi tieng Anh hieu la mot can ho. Thuat ngu "mansion" tuong tu voi "khoi biet thu" trong tieng Anh Anh, chi nhung toa nha chung cu danh tieng tu thoi ky Victoria va Edwardian, thuong co ve ngoai hoa my va can ho rong rai voi đac điem kien truc cua thoi ky đo. "


= Cac loai va đac điem =


= Can ho Studio =
Cac can ho nho nhat thuong đuoc goi la can ho studio, can ho hieu suat hoac can ho đoc than o Hoa Ky va Canada, hoac can ho studio tai Vuong quoc Anh. Chung thuong gom mot phong lon chinh đong vai tro phong khach, phong an va phong ngu ket hop, thuong con kem theo gian bep va phong tam rieng. O Han Quoc, thuat ngu "mot phong" (wonroom) thuong chi can ho studio.
Bedsit la phien ban tai Vuong quoc Anh cua cho o phong đon: mot phong ngu ket hop phong sinh hoat, thuong khong co bep va chia se phong tam. Bedsit khong tu chu nen khong đuoc goi la can ho hoac chung cu nhu trong bai viet nay su dung thuat ngu. Thuong no la mot phan cua nhung gi chinh phu Vuong quoc Anh goi la mot Nha o nhieu cu tru.


= Can ho san vuon (Hoa Ky) =
Merriam-Webster đinh nghia can ho san vuon trong Tieng Anh My la "mot can ho đa tang thap co dien tich co hoac vuon rong." Cac toa chung cu thuong đuoc xay dung xung quanh san mo mot phia. Can ho san vuon co mot so đac điem chung voi Nha Thanh Pho: moi can ho co loi vao rieng, hoac chia se loi vao đo thong qua bac cau thang va le tan ket noi voi cac đon vi khac phia tren va/hoac phia duoi. Khong giong nhu nha thi tran, moi can ho chi nam tren mot tang. Cac toa can ho san vuon thuong khong cao hon ba tang, thuong khong co thang may. Tuy nhien, cac toa chung cu "san vuon" đau tien tai New York, My, xay dung vao đau the ky 20, cao toi nam tang. Mot so toa can ho san vuon co mot gara đau mot xe duoi moi can ho. Cac khuon vien noi that thuong đuoc trang tri canh quan.


= Can ho san vuon (Vuong Quoc Anh) =

Tu đien Oxford English Dictionary đinh nghia "can ho trong vuon" trong tieng Anh Anh la "can ho o tang ham hoac tang tret co tam nhin ra khu vuon hoac bai co", mac du no thua nhan rang viec nhac đen tam nhin ra vuon co the chi la mot uoc luong. "Can ho co san vuon" co the đon gian la mot cach dien đat thong tuc cho tang ham. Cac ngoi nha pho lon theo phong cach Georgian hoac Victorian thuong co mot khong gian khai quat ben duoi mat truoc goi la "khu vuc," đuoc bao quanh bang lan can bang gang. Tang thap nhat nay thuong chua nha bep, noi lam viec chinh cua nguoi hau, voi "loi vao cua nguoi buon ban" thong qua cau thang trong khu vuc đo. Tang "tret thap hon," cach dien đat khac, đa đuoc chung minh la phu hop đe chuyen đoi thanh mot "can ho san vuon" đoc lap. Trong tieng Anh My, sap xep nay đoi khi đuoc goi la "tang ham Anh".


= Can ho tang ham =
Thuong nam o tang duoi cung cua toa nha.


= Can Ho gac xep =
La mot đon vi o gac mai cua toa nha, thuong đuoc chuyen đoi tu khong gian danh cho nguoi hau gia đinh. Cac can ho nay co đac điem la cac buc tuong nghieng, co the lam han che khong gian su dung; viec đi len cau thang trong cac toa nha khong co thang may va cac buc tuong nghieng co the lam cho can ho gac xep khong đuoc ua chuong bang cac đon vi o tang duoi. Tuy nhien, do can ho nay nam o tang tren cung cua toa nha, chung co the cung cap tam nhin tot nhat va yen tinh hon do thieu hang xom o phia tren.


= Can ho phu =
Khi mot phan cua ngoi nha đuoc chuyen đoi đe danh cho thanh vien gia đinh cua chu so huu, can ho tu chu nay co the đuoc goi la "can ho cho me chong", "phong phu", hoac "phong ba ngoai", mac du nhung đon vi nay (đoi khi vi pham phap luat) thuong đuoc thue boi nguoi thue nha thong thuong thay vi nguoi than cua chu so huu. O Canada, chung thuong nam o duoi ngoi nha chinh va do đo đuoc goi la "can ho tang ham". Thuat ngu khac la "đon vi o phu", co the la mot phan cua ngoi nha chinh hoac la mot cau truc đung rieng tren khu đat cua no.


= Can ho salon =
Can ho salon la mot thuat ngu lien quan đen cac can ho đoc quyen xay dung nhu mot phan cua cac toa nha đa gia đinh o Belgrade va mot so thi tran khac o Yugoslavia trong nhung thap ky đau cua the ky 20. Cau truc cua cac can ho bao gom phong cho nam o vi tri trung tam voi chuc nang ket hop giua phong an va mot hoac nhieu khu vuc salon. Hau het cac can ho nay đuoc xay dung o Belgrade (Serbia), cung voi cac vi du đau tien ve can ho thuong đuoc goi la 'can ho salon', voi khai niem ve to chuc khong gian va chuc nang sau đo lan rong đen cac trung tam đo thi lon khac o Yugoslavia.


= Maisonette =
Maisonette (phien am tu maisonnette, tieng Phap co nghia "ngoi nha nho" va ban đau cung đuoc su dung trong tieng Anh, nhung đa khong con) khong co đinh nghia cu the, tuy nhien theo OED, đo la "mot phan cua toa nha song rieng, thuong tren nhieu tang va co loi vao rieng tu ben ngoai." So voi can ho thong thuong, maisonette thuong co nhieu tang hon, voi cau thang ben trong dan tu tang loi vao len tang tren (hoac duoi trong mot so truong hop). Đay la sap xep pho bien trong nha o Anh sau Chien tranh (đac biet la nha o cong đong) đe giam chi phi va tao nen ve kieu nha lien ke truyen thong ma nhieu nguoi dan đa quen thuoc. No cung cho phep can ho, ngay ca khi tiep can bang loi đi chung, co cua so o ca hai ben cua toa nha.
Maisonette co the bao gom cac can ho Tyneside, gom cap can ho mot tang trong mot ngoi nha lien ke hai tang. Điem đac biet la chung co hai cua ra đuong pho rieng biet, moi cua dan vao mot can ho duy nhat. "Maisonette" cung ap dung cho can ho loai cottage, hay con đuoc goi la 'can ho bon trong mot khoi', kieu nha pho bien o Scotland.


= Can ho 2 tang =

Hau het can ho chi nam tren mot tang, vi vay goi la "can ho phang". Mot so it co hai tang, noi voi nhau bang cau thang ben trong, giong nhu nhieu ngoi nha. Thuat ngu goi loai can ho nay la "maisonette", nhu đa neu tren. Mot so loai nha o tai Vuong quoc Anh, ca cong cong va tu nhan, đuoc thiet ke duoi dang can ho chia tang kep. O muc cao hon, can ho penthouse co the co nhieu hon mot tang, tao nen khong gian va sang trong. Cac đon vi 2 tang trong cac cong trinh xay dung moi thinh thoang đuoc goi la "nha lien ke" o mot so quoc gia (tuy khong thuong o Anh).


= Cac toa nha nho voi mot so can nha mot tang =

Thuat ngu "Duplex" am chi đen hai đon vi rieng biet ke nhau ngang, co tuong chia cach chung, hoac ke nhau doc, co tang tran-san chung.
Mieu ta duplex co the thay đoi theo vung o My, nhung thuong co hai đen bon can nha voi mot cua va thuong hai cua truoc sat nhau nhung rieng biet—goi la 'duplex', chi so luong đon vi, khong phai so tang, vi o mot so khu vuc chung thuong chi co mot tang. Nhom hon hai đon vi co ten tuong ung (Triplex, v.v.). Nhung toa nha co ba tang goi la triplex.
O Hoa Ky, hinh thuc đia phuong đa phat trien, xem kien truc dan gian. O Milwaukee, "nha bang doc Ba Lan" hoac "ngoi nha gac len" la ngoi nha nho đa đuoc nang len đe tao tang ham cho can ho rieng biet, sau đo đat xuong, tro thanh cap can ho khiem ton. O Mien Nam nhiet đoi, toa nha chung cu nho hinh hop goi la "dingbat", thuong co nha đe xe o duoi, đa xuat hien tu nhung nam 1950.
O Vuong quoc Anh, thuat ngu "duplex" thuong ap dung cho can ho co hai tang (co cau thang noi bo), khong co can nao o tang đat. Nhung can ho nhu vay thuong thay trong nha o thue gia re, trong toa nha chung cu do co quan đia phuong xay dung, hoac tren cac đon vi ban le o tang đat, noi chung co the do nguoi su dung đon vi ban le o lai hoac cho thue rieng. Toa nha co hai can nha voi tuong doc chung goi la "semi-detached", hoac thong tuc la "nua". Hinh thuc xay dung nay pho bien va đuoc xay dung ban đau chu khong phai sau khi chuyen đoi.


= Can ho gac xep =
Dang can ho nay phat trien tai Bac My vao giua the ky 20. Thuat ngu ban đau chi mot khong gian song đuoc tao ra trong cac toa nha cong nghiep cu, thuong tu the ky 19. Cac can ho lon nhu nay đuoc ua chuong boi cac nghe si va nhac si tim cho o tai cac thanh pho lon (vi du nhu New York) va lien quan đen viec chiem dung bat hop phap nhung toa nha khong su dung o cac phan đo nat cua nhung thanh pho nhu vi tri ngoi cho khong thue.
Cac can ho gac xep thuong nam trong cac nha kho va nha may cu bi bo hoang sau khi quy đinh quy hoach va đieu kien kinh te giua the ky 20 thay đoi. Nhung can ho nay tao nen loi song bohemian moi va đuoc thiet ke khac biet hoan toan so voi cac khong gian song đo thi thong thuong, thuong bao gom cac atelier va xuong lam viec. Khi nguon cung cac toa nha cu phu hop can kiet, nha phat trien đa xay dung cac toa nha moi voi cung tham my nhung muc đo thanh cong khac nhau.
Mot khong gian cong nghiep, nha kho hoac thuong mai chuyen đoi thanh can ho thuong đuoc goi la gac xep, tuy mot so gac xep hien đai đuoc xay dung theo thiet ke.


= Can ho cong đong =
Tai Nga, can ho cong đong ("коммуналка") la mot phong voi bep va phong tam chung. Thuong co nam can ho-phong nhu mot cum, co mot phong bep va phong tam chung va cua rieng, chiem mot tang trong biet thu tien cach mang. Truyen thong, phong thuoc chinh quyen va đuoc giao cho mot gia đinh trong thoi gian ngan.


= Can ho dich vu =
Can ho dich vu la khong gian song danh cho cu tru bao gom dich vu don dep thuong xuyen do đai ly cho thue cung cap. Can ho dich vu phat trien tu đau the ky 20 va tung thinh hanh trong nhung nam 1920 va 30. Chung đuoc thiet ke đe ket hop tot nhat giua can ho cao cap va tu quan ly, thuong la phan bo sung cua mot khach san. Tuong tu nhu viec luu tru dai han tai khach san sang trong, cu dan co the su dung cac tien nghi bo sung nhu dich vu don phong, giat ui, dich vu an uong va khac khi can.
Mot đac điem cua cac toa nha chua can ho dich vu la noi that long lay voi phong tam xa hoa nhung khong co khu bep hoac khu vuc giat ui trong tung can ho. Phong cach song nay tro nen thinh hanh khi nhieu nguoi tang lop thuong luu nhan thay ho khong the tra luong nhieu nhan vien o sau The chien thu nhat va thich cuoc song "khoa cua va đi" ma can ho dich vu khach san cung cap. Mot so toa nha đa đuoc cai tao voi tien nghi tieu chuan trong moi can ho, nhung cac khu can ho dich vu tiep tuc đuoc xay dung. Gan đay, nhieu khach san đa mo rong mo hinh kinh doanh truyen thong cua ho bang cach xay dung cac khu can ho dich vu rieng trong toa nha cua ho - co quyen so huu tu do (freehold) hoac thue (leasehold).


= Tien nghi =

Can ho co the thue đa co noi that, hoac trong đe nguoi thue tu sap xep đo đac. Can ho dich vu tien loi cho luu tru ngan han, đa trang bi đo noi that va dung cu nha bep, cung dich vu nguoi hau.
Co so giat ui co the chung hoac rieng tung can ho. Tien ich nhu nuoc, suoi am va đien co the chung hoac tinh rieng. Hop đong thue thuong gioi han so nguoi o.
O tang tret hoac xung quanh toa nha, co hop thu tung can ho. Co chuong tuong đuong cho moi can ho. Rac đuoc xu ly tuy theo kich thuoc toa nha.


= Phan loai đa dang =

Tai cac khu đo thi, can ho gan khu trung tam downtown mang lai loi the ve viec tiep can cong viec va/hoac giao thong cong cong. Tuy nhien, gia tren moi foot vuong thuong cao hon đang ke so voi khu vuc ngoai o.
Cac can ho phong đon tiep theo la cac can ho mot phong ngu, voi mot phong ngu rieng biet đuoc ngan cach boi cua noi bo. Tiep đen la cac can ho hai phong ngu, ba phong ngu, va cu tiep tuc nhu vay. Cac can ho co hon ba phong ngu thuong hiem.
Can ho nho thuong chi co mot cua vao. Con cac can ho lon thuong co hai cua vao, co the la cua phia truoc va cua phia sau, hoac tu mot cau truc đo xe ngam hoac cau truc đinh kem khac. Tuy theo thiet ke cua toa nha, cac cua vao co the noi truc tiep voi ben ngoai hoac khu vuc chung ben trong, chang han nhu hanh lang hoac phong le tan.
Tai nhieu thanh pho My, kieu chung cu phong cach one-plus-five voi toa nha cao tang co khung go đa tro nen pho bien sau khi International Building Code đuoc sua đoi vao nam 2009; nhung toa nha nay thuong bao gom bon tang khung go đat tren mot san be tong va đuoc cac nha phat trien ua chuong do mat đo dan so cao va chi phi xay dung tuong đoi thap.


Cac vi du lich su = My thuoc thoi tien Columbus =
Cac dan toc Puebloan o khu vuc ngay nay la mien Tay Nam cua Hoa Ky đa xay dung cac ngoi nha lon co nhieu phong, mot so tham chi co đen hon 900 phong, tu the ky 10.
Trong thanh pho Teotihuacan thuoc giai đoan Classic cua Mesoamerican, can ho khong chi la cach tieu chuan đe o cho dan so hon 200.000 nguoi trong thanh pho, ma con the hien su phan bo tai san đong đeu kha đang chu y cho ca thanh pho, tham chi con theo tieu chuan thoi đai. Đang chu y, can ho đuoc cu dan su dung chung, khac voi xa hoi tien hien đai khac, noi can ho thuong chi danh cho tang lop thap hon, nhu o truong hop cua insulae thoi co La Ma.


= La Ma Co đai =

Trong La Ma Co đai, insulae (đoc so insula) la cac toa nha can ho lon danh cho tang lop thap va trung binh cua nguoi La Ma. Tang mat đat đuoc dung cho cua hang tabernae va doanh nghiep, trong khi khong gian song nam o cac tang cao hon. Cac toa nha can ho o La Ma va cac thanh pho thuoc đe quoc La Ma khac co the len đen muoi tang hoac tham chi nhieu hon, va mot so con co hon 200 bac thang. Mot so hoang đe, bat đau tu Augustus (nam 30 TCN - 14 sau CN), đa co gang đat gioi han cho toa nha nhieu tang la 20–25 m, nhung chi đat đuoc han che hon. Tang duoi thuong đuoc su dung cho cua hang hoac gia đinh giau co, trong khi tang tren thuong cho thue cho tang lop thap hon. Tai lieu Oxyrhynchus Papyri cho thay rang co ca toa nha bay tang o cac thi tran tinh le, chang han trong truong hop cua Hermopolis vao the ky 3 o Ai Cap La Ma.


= Ai Cap co đai va Trung co =
Trong thoi ky Trung co A Rap-Islamic, thu đo Ai Cap Fustat (Cairo co) chua nhieu toa nha chung cu cao tang, co mot so toa cao toi bay tang va đuoc cho la co the chua hang tram nguoi. Vao the ky 10, nha du ky Al-Muqaddasi mieu ta chung giong nhu thap chuong, va noi rang đa so dan so Fustat song trong nhung toa nha chung cu nhieu tang nay, moi toa chua hon 200 nguoi. Vao the ky 11, Nasir Khusraw mieu ta mot so toa nha chung cu nay co toi muoi bon tang, voi cac vuon mai tren tang cao nhat co ken nuoc đuoc kich bang banh xe nuoc đe tuoi tieu.
Vao the ky 16, thu đo Cairo cung co cac toa nha chung cu cao tang, trong đo hai tang duoi cung đuoc su dung cho muc đich thuong mai va luu tru, va cac tang cao hon đuoc cho thue cho nguoi thue.


= Yemen =

Cac toa nha chung cu cao tang đuoc xay dung tai thanh pho Shibam cua Yemen vao the ky 16. Nhung ngoi nha o Shibam đeu đuoc lam tu gach đat, nhung khoang 500 ngoi trong so chung la cac ngoi nha thap, cao tu 5 đen 11 tang, voi moi tang co mot hoac hai can ho. Shibam đa đuoc goi la "Manhattan cua sa mac". Mot so trong so chung cao toi hon 100 foot (30 m), la cac toa nha chung cu gach bun cao nhat tren the gioi cho đen ngay nay.


= Trung Quoc co đai =
O mien nam Trung Quoc, nguoi Hoa Kieu đa su dung cau truc song cong đong co thiet ke đe de dang phong thu, gom lang tuong Weilongwu (围龙屋) va Tulou (土楼). Loai thu hai la nhung toa nha đat lon, đuoc bao quanh va cung cap su bao ve, co tu ba đen nam tang va co the o đen tam muoi ho gia đinh.


Cac vi du hien tai = Anh Quoc =
Tai Luan Đon, vao thoi điem đieu tra dan so nam 2011, 52% tong so nha o la can ho. Nhieu trong so nay la ket qua chia nho tu cac ngoi nha kieu Georgian hoac Victorian. Cung co nhieu can ho đuoc xay dung nhu cac can ho thuoc can ho hoi đong. Sau Chien tranh the gioi thu hai, nhieu toa nha choc troi đuoc xay dung. Mot so trong so nay đa bi pha huy va thay the bang cac toa nha thap tang hoac khu đinh cu nha o.
Vao cuoi the ky 19 va đau the ky 20, y tuong ve can ho cham chap đuoc chap nhan trong tang lop trung luu Anh Quoc. Thay vi theo tieu chuan pho bien cua cac ngoi nha gia đinh, nguoi Anh thuong song trong ngoi nha rieng biet. Nhung nguoi song trong can ho thuong đuoc coi la tang lop thap hon va di chuyen nhieu, vi du nhu thue "can ho tren cua hang" theo hop đong thue cua thuong nhan. Tai Luan Đon va hau het vung lanh tho Anh, nguoi co kha nang tai chinh thuong chiem ca ngoi nha rieng, ngay ca khi đo chi la mot can nha lien ke nho. Nguoi lao đong ngheo tiep tuc thue phong trong cac ngoi nha chat choi, thuong co mot hoac nhieu gia đinh chung mot phong.
Trong the ky 19, voi su gia tang tai san va dan so, y thuc thay đoi. Su phat trien đo thi va dan so tang khien tang lop trung va thuong luu can nhieu lua chon nha o sang tao hon đe duy tri can ho pied-a-terre tai thu đo. Cach tiep can truyen thong voi ngoi nha thi tran ngoi nha thi tran Luan Đon tro nen đat đo hon đe duy tri. Đoi voi đoc than va phu nu chua lap gia đinh, viec thue can ho biet thu hien đai ngay cang pho bien hon.


= Scotland =

O Scotland, thuat ngu "tenement" khong mang y tieu cuc nhu o nhung noi khac, chi đon gian la cac toa nha chung cu co cau thang chung va thieu thang may, đac biet la nhung toa xay truoc nam 1919. Cac chung cu tenement đa va van đang đuoc o boi nhieu tang lop va nhom thu nhap khac nhau. Ngay nay, chung đuoc mua boi nhieu loai nguoi, tu cac chuyen gia tre đen nguoi cao tuoi huu tri, va ca chu nha o xa thuong cho sinh vien thue sau khi ho roi khoi ky tuc xa cua truong. National Trust for Scotland co Tenement House o Glasgow la mot vien bao tang ngoi nha lich su gioi thieu ve cuoc song trong chung cu tenement nhu thoi xa xua.
Trong the ky 19, chung cu tenement tro thanh hinh thuc chinh cua nha o moi tai cac thanh pho cong nghiep cua Scotland, mac du chung đa pho bien tai Old Town cua Edinburgh tu the ky 15, voi chieu cao tu muoi đen muoi mot tang va mot so truong hop co muoi bon tang. Xay dung tu đa cat hoac đa granite, chung thuong co ba đen nam tang, moi tang co hai đen bon can ho. (Trong khi o Anh, cac thanh pho cong nghiep thuong ua thich cac ngoi nha noi tiep bang gach.) Cac chung cu tenement đuoc xay dung thanh tung day nha, moi loi vao đuoc goi la "close" hoac "stair" - ca hai đeu chi loi đi chung đen cac can ho rieng le. Cac bac cau thang va sanh thuong la khong gian chung, va truyen thong la cu dan luan phien quet don san va, đac biet o Aberdeen, luan phien su dung tien nghi giat o khu vuon sau nha. Hien nay, viec lam sach cac khu vuc chung thuong đuoc giao cho mot đai ly quan ly.
O Glasgow, noi co so luong chung cu tenement toi đa cua Scotland, cac du an cai tao đo thi trong nhung nam 1950, 1960 va 1970 đa ket thuc tinh trang o chuot cua thanh pho, chu yeu la cac chung cu tenement cu đuoc xay vao đau the ky 19, noi cac gia đinh mo rong song chung trong đieu kien chat hep. Chung đa đuoc thay the bang cac toa nha cao tang, trong vai thap ky, tro thanh noi toi pham va ngheo đoi. Glasgow Corporation đa no luc đe cai thien tinh hinh, đac biet thanh cong voi City Improvement Trust, đa san phang cac khu o chuot cua pho co, thay the chung bang mot con pho truyen thong, van la mot phong canh an tuong. (City Halls va Cleland Testimonial la mot phan cua ke hoach nay.) Chinh phu quoc gia đa ho tro sau The chien I voi cac Đao luat Nha o nham cung cap "ngoi nha phu hop cho nhung nguoi anh hung". Cac khu vuon ngoai o dua tren mo hinh Anh, nhu Knightswood, đa đuoc thanh lap. Nhung khu nay qua đat đo, vi vay mot loai chung cu tenement hien đai, ba tang cao, mai ngoi va xay bang đa nhan tao, đa đuoc gioi thieu va mot chuong trinh giai toa khu o chuot đa bat đau đe lam sach cac khu nhu Calton va Garngad.
Sau The chien II, đa co ke hoach tham vong hon, đuoc goi la Bruce Plan, đe di doi hoan toan khoi cac khu o chuot va xay dung cac du an nha o tang trung hien đai o ngoai o thanh pho. Tuy nhien, chinh phu trung uong tu choi tai tro ke hoach nay, thay vao đo ua thich giam dan so thanh pho va xay dung mot loat cac Thanh pho moi. Nhu mot lan nua, cac yeu to kinh te khien nhieu tien ich trong cac ke hoach "Thanh pho moi" khong bao gio đuoc xay dung trong cac khu vuc nay. Nhung du an nha o nay, con đuoc goi la "schemes", nen đuoc coi la khong thanh cong; nhieu du an, nhu Castlemilk, chi la cac khu nha nghi xa trung tam thanh pho, khong co cua hang va quan ruou ("vung hoang co cua so", nhu Billy Connolly tung noi). Cuoc song o cac toa nha cao tang cung bat đau voi hoai vong lon - Moss Heights, đuoc xay dung trong nhung nam 1950, van rat đang khao khat - nhung sau đo gap ap luc kinh te. Nhieu toa nha cao tang sau nay đuoc thiet ke kem chat luong va xay dung re tien va su an danh cua chung gay ra mot so van đe xa hoi. Viec pha huy cac toa nha cao tang đe xay dung cac du an nha o hien đai đa dan đen mot so truong hop tai hien lai khai niem ve chung cu tenement.
Nam 1970, mot nhom tu Đai hoc Strathclyde đa chung minh rang cac chung cu tenement cu ve co ban van con tot, va co the đuoc cai to bang viec thay the he thong cap nuoc hien đai va phong tam. Co quan đa thuc hien nguyen tac nay lan đau tien vao nam 1973 tai Old Swan Corner, Pollokshaws. Sau đo, cac "Khu Hanh đong Nha o" đa đuoc thiet lap đe tai thiet cac khu o chuot. Sau đo, cac chung cu tenement so huu tu nhan đuoc huong su tro giup cua chinh phu trong viec "lam sach đa", tiet lo mot lop đa cat mau mat ong sau lop vo tenement ma truoc đay đuoc cho la mau xam. Chinh sach pha huy chung cu tenement ngay nay đuoc xem la thieu tam nhin, lang phi va chu yeu khong thanh cong. Nhieu chung cu tenement toi nhat cua Glasgow đa đuoc nang cap thanh nhung noi o tot đep trong nhung nam 1970 va 1980 va chinh sach pha huy đuoc xem la đa pha huy nhung vi du tot ve phong cach kien truc đuoc đanh gia cao. Glasgow Housing Association đa tiep quan hang ton kho nha o cong cong tu hoi đong thanh pho vao ngay 7 thang 3 nam 2003, va đa bat đau mot chuong trinh pha huy va lam sach tri gia 96 trieu bang Anh đe xoa bo nhieu can ho tang cao.


= Hoa Ky =

Nam 1839, toa nha chung cu đau tien tai Thanh pho New York ra đoi va nhanh chong tro thanh noi sinh song cua toi pham, ke bat chinh va thanh thieu nien vi pham phap luat. Cac toa nha tenement cung voi chu nha tan nhan con noi tieng vi tang gia thue đat đo. Cuon sach "How the Other Half Lives" đe cap đen khu pho tenement voi ten "Blind Man's Alley", đuoc đat ten theo su kien. Hoc ham toi tam o đay tung chua cong đong nguoi an xin mu mat, la nhung nguoi thue nha cua ong chu nha cung mu la Daniel Murphy. Ong Murphy, đa tich luy tai san tu toa nha va khu nha xung quanh, nhung cuoi cung ong cung tro nen mu mat va chia se kho khan cua nhung nguoi bat hanh ma ong tu choi cai thien. Tham chi khi bi Uy ban Y te Đo thi buoc phai sua va lam sach toa nha te nhat, ong van tiep tuc mac du bi phan đoi quyet liet. Ong bao chua voi lap luan đac trung rang ong đa lam di chuc va kieu tang cua ong đang cho o nghia trang. Mac du loi keu goi đay đau đon, thu vi la tuc gian cua ong khong phai vi viec lang phi cho nguoi thue nha ma vi ong khong tin vao nguoi xay dung. Ong đa đung ve su đanh gia cua minh đoi voi nguoi thue nha. Nhieu nha hoat đong, nhu Upton Sinclair va Jacob Riis, đa thuc đay cac cai cach trong cu tru tenement. Ket qua la, Đao luat Nha chung cu Tieu bang New York đa đuoc thong qua vao nam 1901 đe cai thien đieu kien. Cac cai tien khac đa tiep tuc. Nam 1949, Tong thong Harry S. Truman ky ket Đao luat Nha o nam 1949 đe lam sach khu nha o chuot va xay dung lai cac đon vi nha o cho nguoi ngheo.
The Dakota (1884) la mot trong nhung toa nha can ho sang trong đau tien tai New York. Tuy nhien, phan lon van la cac can ho thue.
Cac phat trien quan trong trong thiet ke kien truc toa nha can ho đa xuat phat tu nhung nam 1950 va 1960. Trong so nay co cac thiet ke đot pha tai 860-880 Lake Shore Drive Apartments (1951), New Century Guild (1961), Marina City (1964) va Lake Point Tower (1968).
Tai Hoa Ky, thuat ngu "tenement" thuong đuoc ap dung cho cac toa nha can ho thue gia re va co ban o cac khu vuc co hon cua thanh pho lon. Nhieu trong so cac toa nha can ho nay la "walk-ups" khong co thang may, va mot so co cac tien nghi tam chung, tuy đieu nay ngay cang it pho bien. Thuat ngu long "dingbat" đuoc su dung đe mieu ta cac toa nha can ho đo thi gia re tu nhung nam 1950 va 1960 voi cac mat tien đoc đao va thuong ky quac đe phan biet chung voi cac toa nha xung quanh. Chung thuong đuoc xay tren chan sat, voi bai đau xe o duoi.


= Canada =

Can ho đa tro nen pho bien o Canada, đac biet tai cac trung tam đo thi nhu Vancouver, Toronto, Ottawa, Montreal va Hamilton tu nhung nam 1950 đen 1970. Đen nhung nam 1980, nhieu toa chung cu đa can ho đuoc xay dung duoi dang can ho chung cu thay vi can ho thue - ca hai loai nay hien rat pho bien. O Toronto va Vancouver, cac toa chung cu cao tang đa lan toa khap thanh pho, tao nen buc tranh chan troi cho ca ngoai o chinh. Su manh me cua thi truong can ho chung cu o Toronto va Vancouver dua tren su khan hiem đat. Ty suat loi nhuan trung binh o Khu vuc Đai Toronto cho quy 3 nam 2015 đat muc thap nhat trong 30 nam: trong quy 3 nam 2015, ty suat nay đat 3.75%, giam tu 4.2% trong quy 2 nam 2015 va giam hon 50% so voi muc 6.3% ghi nhan trong quy 3 nam 2010.


= Uc =
O Uc, cac toa nha chung cu thuong do mot to chuc quan ly toa nha (goi la "to chuc quan ly toa nha chung cu") đieu hanh. Cac chu so huu phai tra mot khoan phi hang thang đe duy tri cac khu vuc chung. Hau het can ho o đay đuoc so huu theo hinh thuc "quyen so huu chung cu". Theo luat phap Uc, tat ca cac toa nha chung cu phai co chieu cao tu san đen tran it nhat la 2.4m, đieu nay phan biet chung voi cac toa nha van phong.
Lich su xay dung toa nha chung cu o Uc kha moi me. Truoc đo, nhung ngoi nha lien ke la cach giai quyet ban đau cho van đe mat đo dan so, nhung phan lon nguoi Uc van song trong cac ngoi nha đoc lap. Viec xay dung bat ky can ho nao đa bi cam trong Quoc hoi Queensland theo Đao luat Ngan ngua Chia Lo Đat Qua Muc nam 1885.
Nhung toa nha chung cu som nhat xuat hien tai cac thanh pho lon nhu Sydney va Melbourne, nhu mot phan ung đoi voi gia tri đat đai tang nhanh. Ca hai thanh pho nay đeu co nhung toa nha chung cu con ton tai lau đoi nhat cua Uc, bao gom toa nha Kingsclere o Potts Point va The Canterbury Flats o St Kilda. Nhieu nguoi cho rang toa nha Melbourne Mansions tren đuong Collins (hien đa pha huy), xay dung vao nam 1906, danh cho cu dan giau co, la toa nha chung cu som nhat. Hien nay, nhung toa nha chung cu tu cung cap lau đoi nhat con sot lai o khu vuc St Kilda, bao gom Fawkner Mansions (1910), Majestic Mansions (1912, hoat đong nhu nha tro) va The Canterbury (1914 - toa nha chua can ho con ton tai lau nhat). Toa nha Kingsclere, xay dung vao nam 1912, đuoc cho la toa nha chung cu som nhat o Sydney va van con ton tai.
Trong giai đoan giua hai cuoc chien the gioi, cac toa nha chung cu đuoc xay dung tiep tuc o Melbourne, Sydney va Brisbane. Tuy nhien, sau The chien II, chung bi coi la khong pho bien va chi danh cho nguoi ngheo. Sydney va Gold Coast la cac ngoai le, noi viec xay dung chung cu tiep tuc nhieu nam.
O cac thanh pho khac, chung cu chu yeu la nha o cong, đac biet o Melbourne va Sydney. Trong nhung nam 1980, Brisbane va Perth thay su xuat hien cua cac toa nha chung cu hien đai ven song.
Vao nhung nam 1990 o Melbourne, xu huong moi la xay dung chung cu ma khong can tam nhin đep bat đau pho bien. Viec tai su dung cac kho va toa nha van phong cu cung tro nen thinh hanh, va xu huong nay sau đo mo rong ra cac thanh pho khac nhu Brisbane va Sydney.
Mac du nho hon ve quy mo, nhung thanh pho khac nhu Canberra, Darwin, Townsville, Cairns, Newcastle, Wollongong, Adelaide va Geelong đa bat đau xay dung cac can ho tu nhung nam 2000.
Hien nay, cac toa nha dan cu nhu Eureka Tower va Q1 đuoc xem la trong so nhung toa cao nhat cua đat nuoc.


= Han Quoc =
Đen nam 2019, hau het nguoi dan Han Quoc sinh song trong cac can ho chung cu. Tu nhung nam 1980, so luong cu dan chung cu đa tang đot pha, va voi viec gia tang on đinh cua so luong can ho, chung cu đa tro thanh bieu tuong cu tru ma hon mot nua dan so Han Quoc đang o.
Chung la loai nha pho bien nhat o cac thanh pho nho va trung binh cua Han Quoc, va tham chi ngay nay, chung cung pho bien o cac vung nong thon va vung xa xoi. Nguyen nhan la do cac cong ty xay dung nho va trung binh co cong nghe, nhung thieu von đe xay dung cac du an lon o cac thanh pho lon. Cac can ho o vi tri tot thuong co gia cao hon, đac biet la cac du an do cac cong ty xay dung lon thuc hien, cung voi so luong ho gia đinh lon. Tham chi, cac can ho cung loai trong cung mot du an cung khong co gia giong nhau. Van đe nhu quyen huong anh sang va tam nhin khien cac can ho o tang thap thuong re nhat, va gia cang tang khi cang len cao. Ngoai ra, gia cung thay đoi dua tren cac đieu kien khac nhu huong nha, vi du nhu huong nam, đong, tay va bac. Cac can ho o tang cao huong ve phia nam co gia đat nhat. Mua ban va cho thue can ho chung cu thuc te la tai san lon va on đinh nhat ma cac gia đinh tang trung tai Han Quoc so huu, tuong trung cho tinh trang xa hoi cua gia đinh đo va quyet đinh su hai long trong cuoc song. Vi vay, nguoi dan Han Quoc phan ung rat nhay ben voi gia can ho chung cu.


= Viet Nam =


 Bao tri Chung Cu  Nguyen tac bao tri chung cu đuoc quy đinh tai đieu 32, Thong tu 02/2016/TT-CP nhu sau:

Chu so huu nha chung cu co trach nhiem bao tri phan so huu rieng va đong gop kinh phi bao tri phan so huu chung cua nha chung cu đe duy tri chat luong cua nha o va bao đam an toan trong qua trinh su dung.
Viec bao tri phan so huu rieng khong đuoc lam anh huong đen phan so huu rieng cua cac chu so huu khac va cac he thong cong trinh, thiet bi thuoc so huu chung, su dung chung cua nha chung cu.
Viec bao tri phan so huu chung cua nha chung cu co muc đich đe o va nha chung cu co muc đich su dung hon hop nhung khong phan chia rieng biet đuoc phan so huu chung cua khu can ho va khu van phong, dich vu, thuong mai đuoc thuc hien theo ke hoach bao tri do hoi nghi nha chung cu thong qua va theo quy trinh bao tri toa nha, quy trinh bao tri thiet bi đa đuoc lap theo quy đinh cua Quy che nay.
Viec bao tri phan so huu chung cua nha chung cu co muc đich su dung hon hop ma phan chia rieng biet đuoc phan so huu chung cua khu can ho va khu van phong, dich vu, thuong mai đuoc thuc hien theo nguyen tac sau đay:
Đoi voi phan so huu chung cua khu can ho va phan so huu chung cua ca toa nha thi cac chu so huu thuc hien bao tri theo ke hoach đa đuoc hoi nghi nha chung cu thong qua va quy trinh bao tri đa đuoc lap, tru truong hop co hu hong đot xuat do thien tai, hoa hoan gay ra;
Đoi voi phan so huu chung cua khu van phong, dich vu, thuong mai thi chu so huu khu chuc nang nay thuc hien bao tri theo quy trinh bao tri toa nha va quy trinh bao tri he thong thiet bi đa đuoc lap theo quy đinh.
Viec bao tri phan so huu chung cua cum nha chung cu do cac chu so huu, nguoi su dung cum nha chung cu thuc hien.
Chu so huu, Ban quan tri nha chung cu chi đuoc thue ca nhan, đon vi co đu đieu kien, nang luc tuong ung voi cong viec can bao tri theo quy đinh đe thuc hien bao tri.


 Thue chung cu  Thue can ho chung cu hien nay đang het suc pho bien, gia thue tuy thuoc vao du an cung nhu thi truong chung cua Bat đong san đong thoi la tac đong lon đen tu nen kinh te. Đi thue chung cu la giai phap ma nhieu nguoi chua đu kha nang so huu can ho đang lua chon.
Đe tranh bi lua đao, nguoi đi thue can ho truoc khi đat coc nen kiem tra ro so đien thoai nguoi cho thue tren cac  cong cu tim kiem, đac biet hoi tham nhung nguoi hang xom lan can can ho đe biet chac can ho chinh chu. Ngoai ra ban co the đe nghi xem CMND/Can cuoc đe xac đinh đung chu cho thue va canh giac lua đao, đoc ky hop đong đat coc cung nhu hop đong cho thue.


Xem them Nha cong cong
Nha o cong cong
Nha cong vu
Nha o xa hoi


Chu thich