Trong co hoc chat luu, nghich ly la tra mieu ta hien tuong khi cac mau nho cua la tra trong tach tra dich chuyen ve trung tam va đay cua tach (hoac coc, chen) tra sau khi khuay hon la bi đay ve phia thanh cua tach, nhu đuoc thay trong may ly tam long xoay oc. Su hinh thanh cua cac dong chay phu trong kenh ho hinh vanh khuyen đa đuoc nghien cuu boi Joseph Boussinesq vao đau nam 1868. Su dich chuyen cua cac hat gan đay tai khuc luon ben trong dong song đa đuoc khao cuu bang thuc nghiem boi A.Ya.Milovich vao nam 1913. Albert Einstein đa lan đau tien giai thich bang nhung lap luan tren co so vat ly trong mot bai bao đang nam 1926 trong đo ong giai thich nguyen nhan xoi mon cua bo song, va bac bo đinh luat Baer.


Giai thich Khi ta quay chat long se khien no quay xung quanh trong long tach. Đe duy tri đuong cong nay, can mot luc huong ve tam (tuong tu nhu su cang cua soi day khi quay vong mot vat buoc vao soi day). Đieu nay co đuoc la do gradient ap suat huong ra ngoai (ben ngoai ap suat cao hon ben trong).
Tuy nhien, gan đay va thanh phia ngoai, chat long bi cham lai do ma sat voi coc. Mac du co luc gia (quan tinh) ly tam nhung yeu hon va khong thang đuoc gradient ap suat, do vay nhung su chenh lech ap suat nay tro len quan trong hon đoi voi dong thuy luc. Đay đuoc goi la lop bien (boundary layer) hay cu the hon la lop Ekman.
Luc quan tinh ly tam phu thuoc vao van toc quay cua ca khoi chat long dan đen su phat trien mot gradient ap suat huong ra ngoai ben trong chat long, o đo ap suat cao hon doc theo mep thanh hon la o giua. Bieu hien nay tu no chinh la su hinh thanh cua mot be mat tiep xuc khong khi-nuoc hinh chao. Gradient ap suat cung cap cac luc huong tam can thiet cho chuyen đong tron khi cong tong tren toan bo chat long quay.
Tuy nhien, trong pham vi cac lop bien noi su quay cua chat long bi lam cham lai boi ma sat va cac hieu ung nhot, luc huong tam do gradient ap suat chiem uu the hon cac luc quan tinh tu su quay, va tao ra mot dong chay phu (dong chay thu cap, secondary flow) huong ve ben trong lop bien. Dong chay hoi tu ve đay cua tach tra (noi quan sat thay cac mau tra nam gan nhau) va chay nguoc len tren be mat. Len cao hon, dong nuoc gap bien gioi tiep xuc nuoc-khong khi va chay nguoc xuong. Cac mau qua nang đe co the bi đay len va nam lai o giua tach tra. Ket hop voi dong nuoc chinh đang quay, se quan sat thay cac mau la tra chuyen đong tron xoay oc ve đay tach tra.


Ung dung Hien tuong nay đa đuoc ung dung đe phat trien mot ky thuat moi dung đe loc te bao hong cau tu huyet tuong, nghien cuu he thong ap suat khi quyen, va trong qua trinh lam bia (brewing beer) đe tach ra can ba bia trong luc khuay.


Xem them Đinh luat Baer
Lop Ekman
Dong chay phu


Tham khao Lien ket ngoai Highfield, Roger (ngay 14 thang 1 nam 2008). "Dr Roger's Home Experiments". The Daily Telegraph. Ban goc luu tru ngay 9 thang 12 nam 2012. Truy cap ngay 28 thang 12 nam 2008.
Sethi, Ricky J. (ngay 30 thang 9 nam 1997). "Why do particles move towards the center of the cup instead of outer rim?". MadSci Network. Truy cap ngay 29 thang 12 nam 2008.
Booker, John R. "Student Notes - Physics of Fluids - ESS 514/414" (PDF). Department of Earth and Space Sciences, University of Washington. ch. 5.8 p. 48. Truy cap ngay 29 thang 12 nam 2008. See also figure 25 in figures.pdf
Stubley, Gordon D. (ngay 31 thang 5 nam 2001). "Mysteries of Engineering Fluid Mechanics" (PDF). Mechanical Engineering Department, University of Waterloo. Ban goc (PDF) luu tru ngay 6 thang 2 nam 2009. Truy cap ngay 29 thang 12 nam 2008.
Einstein's 1926 article online and analyzed on BibNum Luu tru ngay 12 thang 7 nam 2020 tai Wayback Machine (click 'Telecharger' for English).