Xe tang hang trung I-Go Kieu 89 (八九式中戦車 イ号, Hachikyushiki chusensha I-go) la mot kieu xe tang hang trung đuoc Luc quan Đe quoc Nhat Ban su dung trong chien đau tu nam 1932 đen nam 1942 tai chien truong Trung Quoc, Nac Mon Kham va nhieu chien truong khac. Kieu 89B la kieu xe tang dung đong co diesel đau tien tren the gioi đuoc san xuat voi so luong lon. Xe tang đuoc trang bi mot khau phao nong ngan 57 mm voi nhiem vu pha huy cong su be tong ngam va cong su ne. No to ra hieu qua trong cac tran đanh tai Trung Quoc va Man Chau, khi ma Quan đoi Cach mang Quoc dan chi co 3 tieu đoan xe tang gom mot so xe tang Vickers, tang hang nhe cua Đuc PzKpfw I va xe tang sieu nhe cua Y CV33. Kieu 89 la mot kieu xe tang hang trung đuoc thiet ke trong thap nien 1920 voi muc đich la yem tro bo binh, do đo no khong co lop giap va hoa luc bang voi the he tang trong thap nien 1940; va đa đuoc xem la loi thoi vao thoi điem tran Khalkhin Gol voi Lien Xo vao nam 1939. Ten ma thiet ke "I-Go" đen tu ky tu katakana [イ] co nghia "đau tien" va chu Han 号 co nghia la "so". Ten thiet ke nay đoi khi đuoc phien am thanh "Yi-Go".


Lich su phat trien Kieu 89 đuoc phat trien tu du an xe tang hang nhe noi đia đau tien bat nguon tu xuong vu khi ky thuat Osaka nam 1925. Kieu nguyen mau ban đau co phao chinh nam o trung tam va cac phao phu o đau va đuoi, giong nhu kieu xe Char 2C cua Phap. Tuy nhien do kieu nguyen mau ban đau co khoi luong qua lon (đen 18 tan) đa lam cho Bo Tong tham muu Luc quan khong hai long va yeu cau moi đuoc đat ra la phai co mot kieu xe tang nhe hon. Thang 3 nam 1927, hang Vickers ban cho Luc quan Nhat nguyen mau kieu C. Trong qua trinh thu nghiem Vickers Mark C, đong co xang gay chay khien cho cac ki su Nhat Ban cho su dung đong co diesel trong kieu xe tang moi. Thang 4 nam 1929, thiet ke xe tang hang nhe moi đa hoan thanh va đat ten la Kieu 89. Kieu 89 sau đo đuoc xep vao loai tang hang trung vi co khoi luong hon 10 tan sau mot so sua đoi.
Vi xuong vu khi luc quan Sagami khong đu kha nang đe san xuat xe tang hang loat voi so luong lon, hop đong san xuat nay đuoc giao cho Tap đoan Cong nghiep Hang nang Mitsubishi. Viec san xuat bat đau vao nam 1931 va Kieu 89 nhanh chong tro thanh tang chien đau chu luc cua Luc quan Đe quoc Nhat Ban.
Mac du Kieu 89 đuoc luc quan đanh gia cao, co mot so van đe nho đe đuoc sua chua, đac biet la mot khoang ho duoi lop giap xung quanh phao chinh tren cac mau đau tien khien sung truong co the ban vao thap phao. Sau khi đuoc bat đau san xuat, Kieu 89 tiep tuc đuoc cai thien va ket qua la nhieu phien ban đa ra đoi.


Thiet ke Kieu 89 co mot to lai gom 4 nguoi (chi huy/phao thu, nap đan, lai xe va xa thu).
Thap phao Kieu 89 đuoc trang bi phao Kieu 90 57mm va co hai sung may 6,5mm, mot cai nam tren thap phao va huong ve phia sau, mot cai nam o đang truoc than xe. Phao 57 mm co nong sung dai 0,85m (L14.9), goc ban tu -15 đen+20 đo, goc goc phuong vi 20 đo, toc đo vien đan 380m/giay (1.200 ft/giay) va kha nang xuyen thep 20 mm o khoang cach 500 m (0.8 in/550 yd).
Thay vi xai lop giap bang sat nhu o Kieu 87, cac nha thiet ke đa su dung thep tam cua cong ty Nihon Seikosho (JSW). Kieu giap nay thuong goi la "thep Niseko", lay tu ten viet tat Nihonseikosho.
Đong co va bo truyen đong đuoc đat o phia sau than xe. He thong treo co 9 banh chiu tai nho voi banh đem phia tren va rang banh xich phia sau. Bo che hoa khi cua đong co (ban đau la Daimler, sau đo Misubishi) đuoc che tao tren co so đong co hang khong. Bo phan truyen đong, đuoc che boi man thep, bao gom 10 banh nang moi ben va 5 truc (con) lan. Cac mat xich ma crom lien ket voi nhau boi cac khop chot đuoc khong che bang cac co cau đinh. Chua tinh đen viec xe tang co cau tao truyen thong, no đa tro nen loi thoi so voi cac xe tang cua thap nien 1930 voi nhuoc điem ve giap va đo co đong. Lai xe kiem tho may phai đieu khien đong thoi voi 3 ban đap va 5 tay gat. Mot so chiec đuoc trang bi them hai đen pha đe chien đau vao ban đem va he thong lien lac radio Kieu 94 Mk 4 Hei (mau 1934) voi gioi han khoang cach lien lac la 0,97 km.


Lich su hoat đong Kieu 89 đuoc su dung cho nhiem vu yem tro bo binh trong Chien tranh Trung-Nhat. No xuat hien cung voi bo binh Nhat trong Su kien Man Chau, trong Tran Thuong Hai nam 1932 va ca trong Luc luong Đo bo Đac biet Hai quan. Khau phao nong ngan 57 mm to ra hieu qua trong viec tieu diet cac u sung may va lop giap 15 mm (0.59 in) tuy khong day nhung đu suc truoc hoa luc cua vu khi nhe cam tay. Toc đo tuong đoi thap 25 km/gio (16 mph) khong phai la van đe trong cac loai chien dich nay.
Nam 1933, Luc quan Nhat thanh lap đon vi thiet giap đoc lap đau tien voi ba trung đoan trang bi I-Go Kieu 89, moi trung đoan gom hai đai đoi voi 10 tang/đai đoi. Ba trung đoan khac đuoc thanh lap vao nam 1934. Kieu 89 đa đuoc su dung trong nhieu tran đanh tai Trung Quoc sau nam 1937.


= Tran Khalkhin Gol (Nac Mon Kham) =
Đem ngay 2 thang 7 nam 1939, trong tran Khalkhin Gol (Nac Mon Kham), Quan đoan Xe tang so 1, duoi su chi huy cua trung tuong Masaomi Yasuoka đa to chuc cuoc phan cong nham vao Lu đoan 11 Xe tang va Lu đoan 7 Thiet giap cua Hong quan Lien Xo. Quan đoan 1 bao gom hai trung đoan 3 va 4; trong đo trung đoan 3 co 26 chiec Kieu 89, 4 chiec Kieu 97, 7 chiec xe tang sieu nhe Kieu 94 va 4 chiec xe tang sieu nhe Kieu 97, trung đoan 4 co 35 chiec Kieu 95, 8 chiec Kieu 89 va 3 chiec xe tang sieu nhe Kieu 94. Tai Nac Mon Kham, xe tang hang trung Kieu 97 la kieu xe tang moi, va chu yeu van o cac đon vi tai chinh quoc cung nhu luc luong quan Nhat đon tru tai Man Chau.
Trung đoan xe tang so 3 sau khi vuot qua tran đia phao binh đa tiep tuc đanh bai đuoc luc luong bo binh co gioi cua Hong quan đe chiem đuoc cao điem Hong quan bo lai. Tuy nhien, đen 21 gio, Hong quan bat đau phao kich vao vi tri đo khien trung đoan 3 phai tai bo tri lai đang sau muc tieu.
Trong khi đo Trung đoan xe tang so 4 tien đen muc tieu duoi con mua giong khien nguoi Nga khong the thay ho nhung cac vi tri cua quan Nga lai bi phoi bay ra. Tuy nhien, khi đen gan phong tuyen, sam chop đa lam quan Nga trong thay nhung chiec xe tang Kieu 95 đang tien đen, phong tuyen Hong quan ngay lap tuc khai hoa bang đai lien, sung coi, phao, xe tang BT-7 va phao chong tang. Tuy nhien, vi pham vi qua gan, cac phao thu Nga khong the bo tri cac nong sung cua ho đu thap đe tan cong xe tang nen đa khong trung muc tieu do đo nhung xe tang nay đa xuyen thung phong tuyen Nga hon 900m. Đi qua sau vao phong tuyen Nga va bi co lap, trung đoan xe tang so 4 phai di chuyen them vai km nua đe gap lai bo binh Nhat.
Trung đoan 4 đa su dung tong cong 1.100 qua đan phao 37mm va 129 qua đan phao 57mm, 16.000 vien đan sung may. Trong so 73 xe tang hang nhe va trung cua Nhat tham gia cuoc tan cong nay, 13 chiec đa bi đan phao Nga pha huy hoan toan, 14 chiec đuoc sua chua sau khi đua ve đai tu va 17 chiec khac thi sua chua ngay tren chien truong. Phia Lien Xo tong ket rang Quan đoan xe tang so 1 Nhat Ban đa vuot qua đuoc phong tuyen do Lu đoan Thiet giap so 9 va Trung đoan Bo binh 129 cua Lien Xo tran giu va tien đen tran đia phao cua nguoi Nga.


= Cac chien truong khac =
Đen nam 1942, Kieu 89 đa gan nhu khong con tham gia chien đau nhung mot so chiec van co mat trong giai đoan đau cua cuoc Chien tranh Thai Binh Duong nhu trong tran Philippines.


Cac phien ban Kieu 89A I-Go Ko (八九式中戦車（甲型）, Kieu 89A I-Go Ko)
Mau san xuat ban đau voi đong co xang 118 ma luc va co mot sung may o ben phai than xe. Kieu thiet ke nay chi co the đat đen toc đo 15,5 km/gio va ngoai ra con bi han che hoat đong trong mua đong khac nghiet o mien bac Trung Quoc. 220 chiec đa đuoc san xuat.

Kieu 89B I-Go Otsu (八九式中戦車（乙型）, Kieu 89B I-Go Otsu)
Kieu 89A đa đuoc thay the bang Kieu 89B Otsu trang bi đong co diesel 120 ma luc lam mat bang khong khi Mitsubishi A6120VD tu nam 1934. Mau cai tien co thiet ke thap phao moi voi thay đoi ve hinh dang mai vom cho viec thong hoi va ra vao, sung may đuoc bo tri o ben trai than xe. Nhieu tam thep boc o phia truoc than xe đuoc thay the bang mot tam thep boc day va doc đe bao ve tot hon cho lai xe. Tuy nhien, su khac biet lon nhat giua hai kieu nay la đong co diesel Mitsubishi 6 xy-lanh lam mat bang khong khi, co nhieu tien bo hon, do đong co xang de boc chay va diesel hieu qua hon ve kinh te. Tong cong 189 chiec 189 Otsu đa đuoc san xuat. Phien ban Kieu 89B Otsu cung la kieu xe tang su dung đong co diesel đuoc san xuat hang loat đau tien tren the gioi.


Chu thich Tham khao Coox, Alvin D. (1985). Nomonhan, Japan Against Russia, 1939 (Two volumes). Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-1160-7.
Foss, Christopher (2003). Great Book of Tanks: The World's Most Important Tanks from World War I to the Present Day. Zenith Press. ISBN 0760314756.
Zaloga, Steven J. (2007). Japanese Tanks 1939-45. Osprey. ISBN 978-1-84603-091-8.
Miller, David (2000). The illustrated directory of tanks of the world. Zenith Press. ISBN 978-0760308929.


Lien ket ngoai WWII vehicles
OnWar.com: Type 89A Kieu 89B
Anh tai military.cz
Xe tang hang trung Kieu 89 tai howstuffworks.com
Taki's Imperial Japanese Army Page Luu tru ngay 5 thang 12 nam 2017 tai Wayback Machine