Luu Khanh Đam (Han Tu : 劉慶覃, ? - 1136) la mot đai than nha Ly trong lich su Viet Nam, phuc vu trong cac đoi vua Ly Nhan Tong va Ly Than Tong.


Tieu su Theo Đai Nam nhat thong chi, Luu Khanh Đam la nguoi thon Yen Lang, quan Cuu Chan (Thanh Hoa ngay nay). Cuoi đoi, ong ve song o huyen Hung Nhan (Hung Ha, Thai Binh ngay nay) va mat tai đo.
Theo van bia chua Huong Nghiem (Ha Noi), nam 1077, sau khang chien chong Tong, thien su Đao Dung nho Luu Khanh Đam sua chua, Luu Khanh Đam sau đo chuyen lai loi cho Thai uy Ly Thuong Kiet. Su kien tren chung minh thoi gian nay Luu Khanh Đam đa tro thanh quan lai trieu đinh hoac la thuoc quan cua Ly Thuong Kiet.
Đen cuoi thoi Ly Nhan Tong, Luu Khanh Đam giu chuc Thai uy. Thang 12 nam 1127, Nhan Tong om nang, truoc khi bang ha đa trieu kien Luu Khanh Đam vao cung đe pho thac. Nam 1128, Thai tu Ly Duong Hoan len ngoi vua, tuc Ly Than Tong, cho Le Ba Ngoc thay ong lam Thai uy. Đen nam 1129 thi lai tro lai chuc cu.
Thang 3 nam 1136, Luu Khanh Đam qua đoi, sau Le Ba Ngoc mot nam. Duong Anh Nhi cung qua đoi cung nam. Thua dip nha Ly mat nhieu tru cot, nam 1137, Chan Lap tan cong Đai Viet.
Luu Khanh Đam co em trai la Luu Ba, cung la mot đai than nha Ly.


Qua đoi Đai Viet su ky toan thu hai lan chep Luu Khanh Đam qua đoi vao nam 1136 va 1161, đay la mot truong hop đac biet trong lich su Viet Nam:

Binh Thin, Thien Chuong Bao Tu nam thu 4 (1136), (Tong Thieu Hung nam thu 6)... Thang 3, Thai uy Luu Khanh Đam chet.
Tan Ty, Đai Đinh nam thu 22 (1161), (Tong Thieu Hung nam thu 31)... Thang 11,... Thai uy Luu Khanh Đam chet.
Mot so nha nghien cuu ung ho quan điem Luu Khanh Đam mat nam 1136 va cho rang nguoi mat nam 1161 la Luu Ba, em trai Luu Khanh Đam.


Tranh cai Vao thoi gian Đai le 1000 nam Thang Long – Ha Noi, Tap chi Hon Viet so 31 ra thang 1 nam 2010 đa cho đang bai viet Mot tu lieu vua đuoc phat hien ve 1000 nam Thang Long – Ha Noi, Luu Khanh Đam (989 – 1058): Nguoi xuong xuat viec doi đo trong đo đua ra mot so thong tin:

Luu Khanh Đam que o lang Luu Xa, huyen Ngu Thien, lo Long Hung (nay la thon Luu Xa, xa Canh Tan, huyen Hung Ha, tinh Thai Binh).
Luu Khanh Đam sinh nam 989 va mat nam 1058.
Luu Khanh Đam ten that la Luu Đam, co em trai la Luu Đieu hay Luu Khanh Đieu.
Luu Đam la con cua Luu Ngu que Ai Chau (Thanh Hoa). Luu Ngu la quan nha Tien Le.
Luu Đam cung em trai Luu Đieu lam quan nha Tien Le, theo pho Ly Cong Uan len ngoi.
Luu Đam đe xuat viec doi đo ra Thang Long.
Luu Khanh Đam ba lan đanh bai quan Tong.
Luu Khanh Đam xin ve tri si va mat vao thoi Ly Thanh Tong.
Nhung luan điem tren đa gay ra nhung tranh luan gay gat. Tap chi Hon Viet sau đo đa xuat hien hai bai viet Luu Khanh Đam la hau sinh lam gi co chuyen xuong xuat viec doi đo cua Nguyen Tan Vinh va Co hay khong su kien Luu Khanh Đam xuong xuat viec Ly Cong Uan doi đo? cua Đao Xuan Anh. Bao đien tu Phap Luat thanh pho Ho Chi Minh cung đang bai viet Mot nham lan can noi cua Hoang Tien. Cac bai viet tren đeu noi nhung y sau:

Khong co nhan vat Luu Ngu.
Khong co ghi chep trong su sach ve viec anh em Luu Khanh Đam tham gia vao viec ton Ly Cong Uan len ngoi vua.
Luu Khanh Đam la nguoi song trong thoi Ly Thai Tong (1028-1054), Ly Thanh Tong (1054-1072) va Ly Nhan Tong (1072-1128).
Em trai cua Luu Khanh Đam la Luu Ba.
Luu Khanh Đam chua he sinh ra khi Ly Cong Uan len ngoi vua.
Luu Khanh Đam sinh nam 1032.
Bai viet trich cau noi cua Luu Đam dung tu "Long Thanh" đe chi thanh Đai La, đay la chi tiet sai.
Cac tac gia bai viet ... Nguoi xuong xuat viec doi đo đa su dung sai tu lieu van bia va đua tu lieu khong co chung thuc.
Tuy đa bi chi ra nhieu cho sai, nhung vao nam 2014, o xa Canh Tan, huyen Hung Ha van to chuc "Le tuong niem 956 nam ngay huy nhat Thai pho Luu Đieu... la nguoi đa het long pho Ly Cong Uan len ngoi vua va dang ke doi đo tu Hoa Lu len thanh Thang Long". Đong thoi ten goi cua Luu Khanh Đam va Luu Ba bi nhieu sach bao chep thanh Luu Đam, Luu Đieu (hay Luu Khanh Ba).


Tuong nho Luu Khanh Đam đuoc tho tai nha cu, nay thuoc thon Luu Xa, xa Canh Tan, huyen Hung Ha, tinh Thai Binh. Đen tho Luu Khanh Đam đuoc goi la Đen Luu Tiet đo su, ngay nay goi la Đen Luu Xa hay Đen Song Luu. Gan đen la chua Bao Quoc do em trai ong Luu Ba xay dung sau khi đanh thang quan Tong.
Ten Luu Khanh Đam đuoc đat cho mot con đuong kha đep o quan Long Bien, thanh pho Ha Noi tu Cong vien Long Bien đen pho Mai Chi Tho. Ten ong đuoc đat cho mot truong Mam non va truong Trung hoc Co so o xa Canh Tan, huyen Hung Ha, tinh Thai Binh.


Chu thich Tham khao Đai Viet su ky toan thu


Lien ket ngoai Le ky niem 1025 nam Thai uy Luu Khanh Đam va Thai pho Luu Đieu