Akira (Nhat: アキラ, Akira) la mot bo anime đien anh cyberpunk hau tan the nam 1988 cua Nhat Ban do Otomo Katsuhiro đao dien, Suzuki Ryohei va Kato Shunzo san xuat, va đuoc Otomo va Hashimoto Izo bien kich, dua tren manga cung ten nam 1982 cua Otomo. Bo phim co kinh phi san xuat la 700 trieu yen (5,5 trieu đo la My), tro thanh bo anime co kinh phi lon thu hai tai thoi điem đo (cho đen khi bi Dich vu giao hang cua phu thuy Kiki vuot qua vao nam sau).
Lay boi canh phan đia đang nam 2019, Akira ke ve cuoc đoi cua Kaneda Shotaro, thu linh cua mot bang bosozoku ma nguoi ban thoi tho au cua cau, Shima Tetsuo, vo tinh linh hoi đuoc niem đong luc sau mot tai nan xe may, tro thanh mot moi đe doa kho luong đen toan the quan đoi trong boi canh đay hon loan va bat on o mot sieu đo thi tuong lai gia tuong đay lon xon Neo-Tokyo. Hau het cac thiet ke va boi canh nhan vat đeu đuoc chuyen the tu manga, cot truyen lai co su khac biet đang ke va khong tich hop nhieu phan cua nua cuoi manga. Phan soundtrack cua bo phim chu yeu dua vao nhac gamelan truyen thong cua Indonesia cung nhu nhac No Nhat Ban, đuoc Yamashiro Shoji sang tac va Yamashirogumi Geinoh thuc hien.
Akira cong chieu tai Nhat Ban vao ngay 16 thang 7 nam 1988 boi Toho. No đuoc phat hanh vao nam sau tai Hoa Ky boi nha phan phoi phim hoat hinh tien phong Streamline Pictures. No đa thu hut đuoc su ung ho cua nguoi ham mo cuong nhiet quoc te sau nhieu lan đuoc bieu dien tren san khau va phat hanh VHS, cuoi cung thu ve hon 80 trieu đo la My tu viec ban hang trieu bang đia hinh tren toan the gioi. No đuoc cac nha phe binh đanh gia la mot trong nhung bo phim hoat hinh va phim đien anh khoa hoc vien tuong vi đai nhat tung đuoc thuc hien, cung nhu la mot buoc ngoat quan trong trong lich su hoat hinh Nhat Ban. Đay cung la mot bo phim quan trong cua the loai cyberpunk, đac biet la tieu the loai cyberpunk Nhat Ban, cung nhu hoat hinh danh cho nguoi lon. Bo phim đa co mot tac đong đang ke đen van hoa đai chung tren toan the gioi, mo đuong cho su phat trien cua anime va van hoa đai chung Nhat Ban trong van hoa phuong Tay cung nhu anh huong đen nhieu tac pham hoat hinh, truyen tranh, phim đien anh, am nhac, truyen hinh va tro choi đien tu.


Cot truyen Vao ngay 16 thang 7 nam 1988, mot điem ky di đa pha huy phan lon thanh pho Tokyo. Đen nam 2019, Tokyo đa đuoc xay dung lai. Hien đuoc biet đen la Neo-Tokyo, no bi anh huong boi bong ma tham nhung, cac cuoc bieu tinh chong chinh phu, khung bo, va xung đot giua cac bang nhom va đang tren bo vuc sup đo. Trong mot cuoc xung đot quy mo lon, Kaneda Shotaro voi ban tinh hung hang đa lanh đao bang nhom bosozoku noi loan chong lai bang nhom Clown đoi thu. Nguoi ban than nhat cua Kaneda la Shima Tetsuo đa vo tinh đam xe may vao Takashi, mot sieu nang luc gia (nguoi co kha nang ngoai cam) đa tron thoat khoi phong thi nghiem cua chinh phu voi su ho tro cua mot to chuc khang chien. Vu tai nan đa đanh thuc sieu nang luc cua Tetsuo, thu hut su chu y cua mot du an bi mat cua chinh phu do Đai ta cua Luc luong Phong ve Nhat Ban Shikishima chi đao. Đuoc sieu nang luc gia Masaru tro giup, Shikishima đa bat lai Takashi, đua Tetsuo đi cung va bat bo ca Kaneda cung voi bang nhom cua cau.
Shikishima va truong nhom nghien cuu cua ong, Tien si Onishi, phat hien ra rang Tetsuo so huu nang luc tam linh manh me tuong tu nhu Akira, sieu nang luc gia đuoc cho la đa huy diet ca Tokyo. Sieu nang luc gia đong nghiep cua Takashi la Kiyoko đa bao truoc cho Shikishima biet ve su huy diet sap xay ra o Neo-Tokyo. Tuy nhien, quoc hoi cua Neo-Tokyo bac bo nhung lo ngai cua Shikishima, buoc ong phai can nhac viec giet Tetsuo đe ngan chan mot đai tham hoa khac.
Trong khi đo, Tetsuo tron thoat khoi benh vien, đanh cap chiec xe may cua Kaneda, va đa len ke hoach chay tron khoi Neo-Tokyo voi ban gai cua anh, Kaori. Bang nhom Clown phuc kich ho, nhung sau mot tran đon du doi, ho đuoc bang nhom cua Kaneda giai cuu. Tuy nhien, trong luc noi chuyen voi Kaneda, Tetsuo bong dung bi đau đau du doi va nhin thay nhung ao giac ki la. Sau khi bat tinh, cau đuoc đua tro lai benh vien. Kaneda gia nhap chi bo khang chien cua Kei sau khi nghe len đuoc ke hoach giai cuu Tetsuo va cac sieu nang luc gia khac cua ho.
Tai benh vien, cac sieu nang luc gia đoi đau voi Tetsuo, cau đa chong tra quyet liet bang suc manh tam linh cua minh va bo tron. Suc manh tam linh nay bat đau khien cau tro nen cao ngao va mat on đinh. Kaneda, Kei, va nhom khang chien đot nhap vao benh vien va bi cuon vao cuoc chien ngan chan Tetsuo cua Shikishima va cac sieu nang luc gia. Cau đa đanh bai tat ca bon ho voi suc manh tam linh vuot troi va bo tron khoi benh vien sau khi ep Kiyoko tiet lo la cau co the nhan đuoc su tro giup tu Akira, nguoi đang đuoc đong xac o ben duoi cong truong xay dung San van đong Olympic.
Kei va Kaneda thoat khoi su giam giu cua quan đoi nho su giup đo cua Kiyoko. Shikishima tien hanh mot cuoc đao chinh chong lai chinh phu Neo-Tokyo va chi đao tat ca cac luc luong quan đoi tieu diet Tetsuo. Tetsuo quay tro lai noi tung la hang o cua bang đang, quan bar Harukiya, đe lay thuoc phien nham co the đieu khien đuoc suc manh cua minh. Cau tan sat ca nhan vien pha che cua quan va pha huy quan bar. Khi nhung nguoi ban cu cua cau la Yamagata va Kai đen va đoi đau voi cau, cau giet Yamagata mot cach tan nhan truoc mat Kai; Kaneda đuoc Kai ke lai nhung gi đa xay ra va the se tra thu cho nguoi ban minh. Tetsuo hoanh hanh khap Neo-Tokyo, đen kho luu tru đong lanh cua Akira ben duoi san van đong. Kiyoko đa lien ket tam linh voi Kei đe chien đau voi Tetsuo, nhung cau đanh bai co mot cach de dang va khai quat di hai cua Akira. Kaneda đa su dung sung truong laser đe chien đau voi Tetsuo trong mot tran đau tay đoi, va Shikishima đa su dung vu khi khong gian đe ban vao cau, nhung ca hai đeu khong the ngan can đuoc.
Shikishima va Kaori đen gan san van đong va bat gap Tetsuo đang đau đon tot cung; Shikishima đe nghi đua Tetsuo tro lai benh vien, chua lanh vet thuong va giup kiem soat nang luc cua cau, trong khi Kaori co gang kiem che Tetsuo. Tuy nhien, Kaneda chay toi noi va mot lan nua lai đau tay đoi voi Tetsuo. Tetsuo khong the kiem soat đuoc suc manh cua minh va bien thanh mot khoi thit khong lo, hap thu toan bo vat chat, nuot chung Kaneda va tieu diet Kaori. Cac sieu nang luc gia buoc phai thuc tinh Akira đe ngan chan no. Sau khi đoan tu voi nhung nguoi ban cua minh, Akira tao ra mot điem ky di khac keo Tetsuo va Kaneda vao mot khong gian khac. Cac sieu nang luc gia dich chuyen Shikishima đen noi an toan khi điem ky di pha huy Neo-Tokyo khong khac gi đai tham hoa truoc đo xay ra o Tokyo. Ho cung đong y giai cuu Kaneda du biet truoc hau qua la ho se khong the nao quay tro lai chieu khong gian nay.
Tai điem ky di, Kaneda đuoc trai nghiem thoi tho au cua Tetsuo va cac sieu nang luc gia, ke ca ky uc Tetsuo ngay xua thuong dua dam vao Kaneda, va cach nhung đua tre sieu nang luc gia đuoc đao tao va bien đoi truoc khi Tokyo bi huy diet. Cac sieu nang luc gia đua Kaneda tro ve the gioi, bao cho anh biet la Akira se đua Tetsuo đen noi an toan kem theo mot thong tin la Kei đang phat trien sieu nang luc.
Điem ky di bien mat, va nuoc lu nhan chim ca thanh pho. Onishi bi phong thi nghiem đo ap xuong nguoi va chet khong lau sau đo. Kaneda phat hien ra rang Kei va Kai van song sot va ho lai xe roi khoi đong đo nat, trong khi Shikishima ngam binh minh. Con Tetsuo thi đa tro thanh mot dang ton tai khong xac đinh vao cuoi bo phim.


Dien vien long tieng Đon nhan = Đanh gia chuyen mon =
Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, phim nhan 90% điem đong thuan dua tren 48 bai đanh gia, đat so điem trung binh la 7,62/10. Cac chuyen gia cua trang web nhat tri rang: "Akira đam mau va bao luc mot cach khung khiep, nhung hieu ung hoat hinh di thuong va đong nang tuyet đoi cua no đa gop phan thiet lap tieu chuan cho anime hien đai."
Bamboo Dong cua Anime News Network khen ngoi DVD cua Phien ban Gioi han vi phu đe tieng Anh đuoc "dich mot cach xuat sac" va phan long tieng Anh đang đuoc tuyen duong, "ban dich tieng Anh đuoc dich rat sat va cac dien vien long tieng long cam xuc vao trong loi thoai". Raphael See cua THEM Anime tan duong "nhung hieu ung đac biet đang kinh ngac va hoat hinh ro rang, sac net" cua bo phim. Chris Beveridge nhan xet ve hieu ung am thanh tieng Nhat, đieu nay mang đen "am truong chuyen tiep phat huy hieu qua khi can thiet. Đoi thoai đuoc bo cuc hop ly, voi mot so thoi điem quan trong đuoc đinh huong su dung mot cach hoan hao". Janet Maslin cua The New York Times khen ngoi cac hinh ve nghe thuat cua Otomo, noi rang "cac buc hoa cua Neo-Tokyo ve đem rat phuc tap va chi tiet đen muc tat ca cac cua so cua tung toa nha choc troi khong lo đeu co ve gi đo khac biet. Va nhung phong canh đem nay ruc sang voi mau sac tinh te, ruc ro ". Richard Harrison cua The Washington Post nhan xet ve nhip đo cua bo phim, noi rang tac gia "đa rut gon nguyen tac cua truyen tranh đe đam bao tinh mach lac, mac du no co mot chut yeu to khong tron ven cua "Back to the Future phan II" đoi voi cau chuyen. Đieu đo hau nhu khong quan trong, vi bo phim chuyen đong voi đong nang ma ban se cam thay gan bo voi no nhu the no la cuoc đoi ban".
Variety khen ngoi "thiet ke chi tiet va giau tri tuong tuong cua tuong lai voi hieu ung Dolby bung no tren nhac nen" nhung chi trich "hinh ve chuyen đong cua con nguoi hoi cung". Kim Newman cua Empire khen ngoi "hoat anh sang ruc, khong co bat cu mot canh nao đuoc may tinh ho tro". Dave Kehr cua  Chicago Tribune hoan nghenh "y tuong phim hoat hinh đac sac cua Otomo: Phuong tien giao thong chay đe lai nhung vet sang mong cung nhu ro ga suot ca đem, va chuoi nhung giac mo đa su dung tot moi kha nang cua moi truong trung gian đe tao ra tang tang lop lop hon loan va goc nhin bi bop meo". Helen McCarthy cua 500 Essential Anime Movies tuyen bo rang anime "van tuoi moi va thu vi, de dang giu vung vi the cua no so voi cac san pham cua hai thap ky co su tien bo ky thuat vuot bac". Trong khi đo, vao thang 2 nam 2004, Dan Persons cua Cinefantastique đa liet bo phim vao danh sach "10 Phim Hoat hinh phai xem", chi đon gian đe cap la "bo phim đa thay đoi moi thu."


= Anh huong cua bo phim =
Akira hien đuoc coi la mot trong nhung bo phim hoat hinh đien anh hay nhat moi thoi đai va đa thuc đay su pho bien phim hoat hinh đien anh o My va noi chung, ben ngoai Nhat Ban noi rieng. No van đuoc nguong mo vi hinh anh đac biet cua no. Trong cuoc binh chon nam 2005 cua Channel 4 ve 100 phim hoat hinh hay nhat moi thoi đai bao gom ca đien anh va truyen hinh, Akira đung o vi tri thu 16. Trong danh sach 500 phim hay nhat moi thoi đai cua tap chi Empire, Akira đung o vi tri thu 440. No cung mot lan nua xuat hien trong danh sach 100 Bo phim hay nhat cua đien anh the gioi cua tap chi Empire. IGN cung xep no vi tri thu 14 trong danh sach 25 phim hoat hinh hay nhat moi thoi đai. Anime Akira cung lot vao danh sach 5 DVD anime hang đau cua tap chi TIME. Bo phim cung xep thu 16 trong danh sach 50 phim hoat hinh đien anh hay nhat cua Time Out  va đung thu 5 trong danh sach 50 bo phim hoat hinh đien anh hay nhat cua Total Film. Bo phim đa đuoc tap chi Wizard's Anime xep hang nhat trong danh sach "50 Anime hang đau đuoc phat hanh tai Bac My" vao nam 2001. No đuoc xep thu 4 trong danh sach "10 Phim hoat hinh hay nhat danh cho nguoi lon" cua The Hollywood Reporter nam 2016. Roger Ebert cua Chicago Sun-Times đa chon Akira la "Video đuoc chon trong tuan" vao nam 1992 tren Siskel & Ebert and the Movies.
Akira cung đuoc coi la mot trong nhung bo phim khoa hoc vien tuong hay nhat moi thoi đai. No đuoc xep thu 22 trong danh sach cac bo phim khoa hoc vien tuong va ky ao hay nhat theo The Guardian, va đuoc tich hop trong danh sach 50 bo phim khoa hoc vien tuong hay nhat cua Film4, va đung thu 27 trong danh sach 50 bo phim khoa hoc vien tuong cua Complex. Phelim O'Neill cua The Guardian đa so sanh tam anh huong cua Akira đen the loai khoa hoc vien tuong voi hai bo phim Blade Runner va 2001: A Space Odyssey cua Stanley Kubrick. Akira đuoc coi la mot bo phim mang tinh buoc ngoat cua the loai cyberpunk, đac biet la the loai cyberpunk Nhat Ban. Vien phim Anh mo ta Akira đa đat nen mong cho the loai cyberpunk, cung voi Blade Runner va Neuromancer. Rob Garratt cua South China Morning Post goi Akira la mot trong nhung "ao mong cua khoa hoc vien tuong co tam anh huong nhat tung đuoc hien thuc hoa" tren man anh, sanh ngang voi tam anh huong cua Blade Runner. Akira cung đuoc ghi nhan la buoc đot pha cua phim hoat hinh danh cho nguoi lon, chung minh cho khan gia toan cau thay rang hoat hinh khong chi la san pham danh cho tre em.
Akira đuoc nhieu nha phe binh coi la mot bo phim hoat hinh mang tinh buoc ngoat, mot bo phim co tam anh huong nhieu đen nghe thuat trong the gioi anime sau khi đuoc phat hanh. Nhieu hoa si minh hoa trong nganh cong nghiep manga cho rang bo phim co anh huong quan trong. Chang han, mangaka Kishimoto Masashi hoi tuong lai cam giac bi me hoac boi phong cach nghe thuat cua ap phich bo phim va muon bat chuoc phong cach đo cua Otomo Katsuhiro. Bo phim đa co mot tac đong đang ke đen van hoa đai chung tren toan the gioi. Bo phim đa mo đuong cho su pho bien cua anime cung nhu van hoa đai chung Nhat Ban toi phuong Tay. Akira đuoc coi la tien than cua lan song cong đong nguoi ham mo anime thu hai bat đau vao đau nhung nam 1990 va đa thu hut đuoc su quan tam cua nguoi ham mo cuong nhiet ke tu đo. No đuoc ghi nhan la đa thiet lap boi canh cho hang loat thuong hieu anime đinh đam nhu Pokemon, Dragon Ball va Naruto tro thanh hien tuong van hoa toan cau. Theo The Guardian, "bo anime đinh đam nam 1988 đa day cho cac nha lam phim phuong Tay nhung y tuong moi trong loi dan chuyen, va giup cac nha lam phim hoat hinh phat trien".
Akira đa co anh huong đen rat nhieu tac pham trong linh vuc hoat hinh, truyen tranh, đien anh, am nhac, truyen hinh va tro choi đien tu. No đa truyen cam hung cho mot lan song cac tac pham cyberpunk cua Nhat Ban, bao gom loat manga va anime nhu Ghost in the Shell, Battle Angel Alita, Cowboy Bebop, va Serial Experiments Lain, cac bo phim nguoi đong Nhat Ban nhu Tetsuo: The Iron Man, va cac tro choi đien tu nhu Snatcher cua Kojima Hideo va Metal Gear Solid, va Final Fantasy VII cua Squaresoft. Ben ngoai Nhat Ban, Akira đuoc coi la co tam anh huong lon đen cac bo phim Hollywood nhu Ma tran, Dark City, Kill Bill, Suc manh vo hinh, Looper Ky si bong đem, Nhan luc sieu nhien, Inception, va Godzilla, chuong trinh truyen hinh nhu Batman Beyond, Cau be mat tich, va cac tro choi đien tu nhu Switchblade cua Core Design,  loat tro choi Half-Life cua Valve. va Remember Me cua Dontnod Entertainment. John Gaeta đa trich dan Akira la nguon cam hung nghe thuat cho hieu ung vien đan thoi gian trong bo phim Ma tran. Akira cung đuoc ghi nhan la bo phim co tam anh huong đen thuong hieu đien anh Chien tranh giua cac vi sao, bao gom ca bo ba phim tien truyen va phim truyen hinh va đien anh Clone Wars. Todd McFarlane đa trich dan Akira la bo phim co tam anh huong đen loat phim hoat hinh Spawn cua HBO. Akira cung đa anh huong đen cac tac pham cua cac nhac si nhu Kanye West, nguoi đa bay to long tham kinh đoi voi Akira trong video am nhac "Stronger", va Lupe Fiasco, album Tetsuo & Youth cua ong đuoc đat theo ten cua Shima Tetsuo. Chiec xe may lam nen ten tuoi cua Kaneda cung xuat hien trong bo phim Ready Player One cua Steven Spielberg, va tro choi đien tu Cyberpunk 2077 cua CD Projekt. Nha phat trien tro choi đien tu Deus Ex: Mankind Divided, Eidos Montreal cung bay to long tham kinh bang ap phich cua bo phim xuat hien trong tro choi.
Khi Tokyo đuoc chon đang cai The van hoi Mua he 2020 trong qua trinh đau thau nam 2013, mot so binh luan vien cho rang Akira đa du đoan đuoc su kien trong tuong lai. Nam 2017, Akira đa đuoc gioi thieu trong mot so chuong trinh quang ba Olympic Tokyo. Vao thang 2 nam 2020, trong Đai dich COVID-19 va 147 ngay truoc The van hoi, mot canh o Akira keu goi huy bo The van hoi 2020 (147 ngay truoc su kien) đa dan đen mot xu huong truyen thong xa hoi keu goi huy bo The van hoi 2020. The van hoi mua he cuoi cung đa bi hoan lai đen nam 2021, thay vi bi huy bo hoan toan.


= Giai thuong =
Nam 1992, Akira gianh giai Man bac tai Lien hoan phim Amsterdam Fantastic.
Akira la mot trong bon bo phim đuoc đe cu cho giai thuong "Phim hoat hinh hay nhat" tai Le trao giai American Anime Awards nam 2007, nhung no đa that bai truoc Final Fantasy VII: Advent Children.
Johnny Yong Bosch, dien vien long tieng cua Kaneda trong ban long tieng Anh cua Pioneer, đa đuoc đe cu Nam dien vien chinh xuat sac nhat va Nam dien vien chinh xuat sac nhat cho hang muc Phim hai tai American Anime Awards, nhung lan luot đe thua hai dien vien long tieng Naruto va Persona la Vic Mignogna va Dave Wittenberg.


Tro choi đien tu Nam 1988, Taito phat hanh mot tro choi phieu luu Akira cho Famicom đoc quyen tai Nhat Ban. Mot tro choi Akira khac cho nen tang Atari Jaguar, Super NES, Genesis va Sega CD đa tung đuoc phat trien, nhung đa bi huy cung voi trien vong cua mot tua Akira khac cho may choi game cam tay Game Boy va Game Gear. International Computer Entertainment đa san xuat mot tro choi đien tu dua tren Akira cho nen tang Amiga va Amiga CD32 vao nam 1994. Cung voi viec phat hanh DVD vao nam 2002, Bandai đa phat hanh Akira Psycho Ball, mot trinh mo phong pinball cho PlayStation 2.


Phim nguoi đong chuyen the Ke tu nam 2002, Warner Bros. đa mua lai ban quyen đe tao ra mot phien ban phim nguoi đong cua Akira nhu mot thoa thuan bay con so. Tuy nhien, viec lam lai phim nguoi đong đa phai trai qua nhieu lan that bai trong qua trinh san xuat, voi it nhat nam đao dien va muoi nha bien kich khac nhau lan luot tham gia va roi khoi du an. Đen nam 2017, Taika Waititi đuoc chi đinh lam đao dien cho bo phim nguoi đong chuyen the. Warner Bros. đa len lich phat hanh bo phim vao ngay 21 thang 5 nam 2021, va qua trinh quay phim đuoc len ke hoach bat đau tai California vao thang 7 nam 2019. Tuy nhien, Warner Bros. đa tam dung vo thoi han tac pham ngay truoc khi khoi quay vi Waititi đa chon đao dien cho bo phim Thor: Love and Thunder, phan tiep theo cua Thor: Tan the Ragnarok ma ong cung đa đao dien.


Chu thich Lien ket ngoai Trang web cua My (do Wayback Machine luu tru)
Akira tren Internet Movie Database
"Akira" (bang tieng Nhat). Japanese Movie Database. Ban goc luu tru ngay 21 thang 8 nam 2007. Truy cap ngay 19 thang 7 nam 2007.
Akira (film) tai tu đien bach khoa cua Anime News Network
Mathijs, Ernest; Mendik, Xavier (2011). "Akira (p. 11)". 100 Cult Films. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-84457-571-8.  Mathijs, Ernest; Mendik, Xavier (2011). "Akira (p. 11)". 100 Cult Films. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-84457-571-8.  Mathijs, Ernest; Mendik, Xavier (2011). "Akira (p. 11)". 100 Cult Films. London: Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-84457-571-8.