Dominica,ten đay đu la Thinh vuong chung Dominica (tieng Anh: Commonwealth of Dominica),la mot quoc đao trong vung Bien Caribe. Quoc gia nay la mot phan cua chuoi đao Windward trong quan đao Lesser Antilles o Bien Caribe. Thu đo Roseau nam o phia tay cua hon đao. Nhung nguoi hang xom gan nhat cua Dominica la hai vung lanh tho cau thanh cua Lien minh chau Au, ca hai đeu la cac tinh hai ngoai cua Phap: Guadeloupe o phia tay bac va Martinique o phia nam-đong nam. Dominica bao gom dien tich đat lien la 750 km2 (290 dam vuong Anh), va điem cao nhat la Morne Diablotins, o đo cao 1.447 m (4.747 ft) Dan so la 71.293 nguoi theo đieu tra dan so nam 2011.
Hon đao đuoc nguoi Arawak đen tu Nam My đinh cu vao the ky thu nam. Nguoi Kalinago đa thay the nguoi Arawak vao the ky thu 15. Nguoi ta cho rang Christopher Columbus đa đi qua hon đao vao Chu Nhat, ngay 3 thang 11 nam 1493. Sau đo, hon đao nay đa bi nguoi chau Au xam chiem, chu yeu la nguoi Phap tu nhung nam 1690 đen nam 1763. Nguoi Phap đa buon ban no le tu Tay Phi đen Dominica đe lam viec tren cac đon đien ca phe. Anh đa chiem đong vao nam 1763 sau Chien tranh Bay nam va dan dan đua tieng Anh tro thanh ngon ngu chinh thuc. Hon đao nay gianh đuoc đoc lap nhu mot nuoc cong hoa vao nam 1978.
Dominica đuoc menh danh la "Hon đao thien nhien cua vung Caribe" vi moi truong tu nhien cua no. Đay la hon đao tre nhat o Lesser Antilles va van đang đuoc hinh thanh boi hoat đong đia nhiet-nui lua, bang chung la suoi nuoc nong lon thu hai the gioi, đuoc goi la Ho Boiling. Hon đao co rung mua nhiet đoi tuoi tot tren nui va la noi sinh song cua nhieu loai thuc vat, đong vat va chim quy hiem. Co nhung vung cay bui kho can o mot so vung ven bien phia tay, nhung luong mua lon lai xay ra o vung đat lien. Vet sisserou, con đuoc goi la vet amazon đe quoc, đang bi đe doa nghiem trong va chi đuoc tim thay o Dominica. Đay la loai chim quoc gia cua hon đao va đuoc in tren quoc ky, khien Dominica tro thanh mot trong hai quoc gia co chu quyen duy nhat co quoc ky chinh thuc co mau tim. Quoc gia nay la thanh vien cua Khoi thinh vuong chung, Lien hop quoc, To chuc cac quoc gia chau My, To chuc quoc te Phap ngu, To chuc cac quoc gia Đong Caribe va Phong trao khong lien ket.


Ten goi Trong tieng Latinh ten cua quoc gia nay co nghia la "Chu Nhat", đo la ngay hon đao đuoc Cristoforo Colombo kham pha. Ten cua Dominica thoi tien Colombo la Wai'tu kubuli, co nghia "nguoi co ta cao". Nguoi tho dan Kalinago tren hon đao, thuong bi goi sai thanh nguoi 'Carib', co mot vung lanh tho giong voi vung lanh tho danh rieng cho nguoi da đo cua Canada. Vi hon đao nay đa trai qua mot giai đoan chiem đong cua Phap va nam giua hai lanh tho hai ngoai cua Phap (Guadeloupe o phia bac va Martinique o phia nam), nen thinh thoang no đuoc goi la "Dominica thuoc Phap". No cung co ten hieu "Hon đao thien nhien cua vung Caribe" vi ve đep tu nhien chua bi xam pham.
Nguoi Carib goi hon đao la Wai‘tu kubuli, co nghia la "Co the co ay cao" (Tall is her body).
Christopher Columbus, đa đat ten cho hon đao la Dominica, theo thuat ngu tieng Latin dies Dominica co nghia la Chu Nhat, ngay ma ong lan đau tien nhin thay no vao thang 11 nam 1493.
Ten cua Dominica đuoc phat am nhan manh vao chu i thu hai, theo cach phat am tieng Tay Ban Nha cua ten cua no do Christopher Columbus đat cho.
Ten goi tuong tu voi Cong hoa Dominica đa khien mot so nguoi o Dominica ung ho viec đoi ten đe thiet lap ban sac rieng cua minh.


Lich su = Lich su đia chat =
Dominica lan đau tien noi len tu bien trong ky Oligocene cach đay khoang 67 trieu nam, khien noi đay tro thanh mot trong nhung hon đao Caribe cuoi cung đuoc hinh thanh do hoat đong nui lua.


= Thoi ky tien thuoc đia va buoi đau tiep xuc voi nguoi chau Au =
Cu dan ban đia truoc thoi ky thuoc đia cua Dominica la nguoi Carib Đao, nhung nguoi đuoc cho la đa đuoi nguoi Arawak truoc đo đi. Tuy nhien, đay co the la mot quan niem sai lam mot phan vi cac cau chuyen cua to tien Kalinago đe cap đen hai nhom cung ton tai va ket hon voi nhau. Nguoi Arawak khong phai la nhom ban đia chinh. Nguoi ta tin rang truoc ho la mot nhom nguoi da đo co đai đa đen vao cuoi thoi ky Pleistocene muon.
Nam 1493, Christopher Columbus lan đau tien phat hien ra hon đao nay trong chuyen hanh trinh thu hai cua minh đen chau My. Vi ong nhin thay hon đao vao mot ngay Chu Nhat (ngay 3 thang 11 nam 1493), Columbus đa đat ten cho hon đao la Dominica (tieng Latin co nghia la 'Chu Nhat'). Mot so  thuc dan Tay Ban Nha đa đinh cu o đay. Nhung khi nhung nha tham hiem va nguoi đinh cu chau Au đen khu vuc nay, nhung nguoi ti nan ban đia tu cac đao xung quanh đa đinh cu tai Dominica va đay nhung nguoi đinh cu Tay Ban Nha ra đi. Thay vao đo, nguoi Tay Ban Nha tap trung vao Đao chau My đau tien ma ho thanh lap, Hispaniola, mot hon đao chung voi Haiti. Hispaniola sau đo đuoc đoi ten thanh Cong hoa Dominica.


= Thuoc đia cua Phap =

Tay Ban Nha khong may thanh cong trong viec thuc dan hoa Dominica. Nam 1632, Compagnie des Iles de l'Amerique cua Phap tuyen bo chu quyen đoi voi Dominica va cac "Petites Antilles" khac, nhung khong co su chiem đong thuc te nao dien ra. Tu nam 1642 đen nam 1650, nha truyen giao nguoi Phap Raymond Breton đa tro thanh du khach chau Au thuong xuyen đau tien đen hon đao nay.
Nam 1660, nguoi Phap va nguoi Anh đa nhat tri rang Dominica va St. Vincent khong nen đuoc đinh cu, ma thay vao đo se đuoc đe lai cho nguoi Carib nhu mot lanh tho trung lap. Tuy nhien, tai nguyen thien nhien cua noi nay đa thu hut cac đoan tham hiem cua nhung nguoi lam nghe lam nghiep nguoi Anh va nguoi Phap, nhung nguoi bat đau khai thac go. Nam 1690, nguoi Phap đa thanh lap cac khu đinh cu co đinh đau tien cua ho. Nhung nguoi đon go nguoi Phap tu Martinique va Guadeloupe bat đau dung trai go đe cung cap go cho cac đao cua Phap va ho dan tro thanh nhung nguoi đinh cu lau dai. Ho đa đua nhung nguoi chau Phi đau tien bi bat lam no le tu Tay Phi đen Dominique, theo cach goi cua ho bang tieng Phap.
Nam 1715, mot cuoc noi loan cua nhung nguoi nong dan da trang ngheo o phia bac Martinique, đuoc goi la La Gaoule, đa khien nhung nguoi đinh cu di cu đen phia nam Dominique, noi ho lap nen nhung trang trai nho. Trong khi đo, cac gia đinh nguoi Phap va nhung nguoi khac tu Guadeloupe đinh cu o phia bac. Nam 1727, vi chi huy nguoi Phap đau tien, M. Le Grand, đa nam quyen kiem soat hon đao voi mot chinh quyen co ban cua Phap. Dominique chinh thuc tro thanh thuoc đia cua Phap va hon đao đuoc chia thanh cac quan hoac "khu". Nguoi Phap đa phat trien nong nghiep đon đien o Martinique va Guadeloupe, noi ho trong mia voi nhung cong nhan chau Phi bi bat lam no le. O Dominique, ho dan phat trien cac đon đien ca phe. Do nan buon ban no le xuyen Đai Tay Duong, dan so noi chung chu yeu bao gom no le nguoi Phi da đen.
Nam 1761, trong Chien tranh Bay nam o chau Au, mot cuoc tham hiem cua Anh chong lai Dominica, do Andrew Rollo chi huy, đa chinh phuc hon đao nay va mot so đao Caribe khac. Nam 1763, Phap thua cuoc chien va nhuong hon đao cho Anh theo Hiep uoc Paris. Cung nam đo, Anh thanh lap mot hoi đong lap phap, chi co đai dien la nhung nguoi thuc dan chau Au. Tieng Phap van la ngon ngu chinh thuc, nhung tieng Creole Antilles, phat trien tu tieng Phap, đuoc hau het nguoi dan su dung.
Nam 1778, nguoi Phap, voi su hop tac tich cuc cua nguoi dan, bat đau chiem lai Dominica. Đieu nay đa ket thuc vao nam 1783 theo Hiep uoc Paris thu hai, trao tra hon đao cho Anh kiem soat, nhung nguoi dan tren đao, đac biet la nhung nguoi đuoc coi la gens de couleur libres (nghia đen la 'nhung nguoi da mau tu do'), đa chong lai cac han che cua Anh. Nguoi Anh van giu quyen kiem soat trong suot cac cuoc xam luoc cua Phap vao nam 1795 va 1805, cuoc đau tien dien ra trong thoi ky Cach mang Haiti, gianh đuoc đoc lap cho Haiti (truoc đay la Saint-Domingue, thuoc đia Caribe giau co nhat cua Phap).


= Thuoc đia cua Anh =

Anh thanh lap mot thuoc đia nho vao nam 1805. Anh su dung Dominica nhu mot phan cua hoat đong buon ban no le xuyen Đai Tay Duong, theo đo no le đuoc nhap khau va ban lam lao đong tren cac đao nhu mot phan cua hoat đong buon ban bao gom san xuat va van chuyen đuong va ca phe nhu cac loai cay trong hang hoa sang chau Au. Đon đien no le đuoc ghi chep tot nhat tren đao la Đon đien Hillsborough, noi co 71 no le nam va 68 no le nu. Gia đinh Greg rat đang chu y: Thomas Hodgson, anh re, so huu mot tau cho no le, va Thomas Greg cung con trai John Greg la đong so huu cac đon đien mia o Dominica. Vao thang 1 nam 1814, 20 no le đa bo tron khoi Hillsborough. Ho đuoc ghi nhan la đa bi bat lai va bi phat 100 roi đoi voi nam va 50 roi đoi voi nu. Nhung no le đuoc cho la đa noi rang mot trong nhung nguoi cua ho đa chet trong benh vien đon đien, va ho tin rang anh ta đa bi đau đoc.
Nam 1831, phan anh su tu do hoa cac thai đo chung toc chinh thuc cua nguoi Anh, Du luat Đac quyen Brown đa trao cac quyen chinh tri va xa hoi cho nhung nguoi da đen tu do (chu yeu la nhung nguoi da mau tu do, thuong la nguoi lai, co to tien la nguoi chau Phi va chau Au). Voi Đao luat bai bo che đo no le nam 1833, Anh đa cham dut che đo no le tren toan đe che cua minh, ngoai tru o An Đo.
Cung voi tu do la quyen bau cu. Nam 1835, ba nguoi đan ong goc Phi đau tien đuoc bau vao hoi đong lap phap cua Dominica. Nhieu no le tu cac đao thuoc đia cua Phap lan can la Guadeloupe va Martinique đa chay tron đen Dominica. Nam 1838, Dominica tro thanh thuoc đia đau tien cua Tay An thuoc Anh co co quan lap phap đuoc bau do đa so nguoi chau Phi kiem soat. Hau het cac nha lap phap nay đeu la nhung nguoi da mau tu do va la nhung nguoi nong dan nho hoac thuong gia truoc khi che đo no le bi bai bo. Quan điem kinh te va xa hoi cua ho khac voi loi ich cua tang lop chu đon đien nguoi Anh giau co va nho be. Phan ung truoc moi đe doa đuoc nhan thay đoi voi quyen luc cua ho, nhung nguoi chu đon đien đa van đong hanh lang đe co su cai tri truc tiep hon cua Anh.
Nam 1865, sau nhieu cuoc đau tranh va cang thang, van phong thuoc đia đa thay the hoi đong bau cu bang mot hoi đong gom mot nua thanh vien đuoc bau va mot nua đuoc bo nhiem. Nhung nguoi chu đon đien, nhung nguoi lien minh voi cac nha quan ly thuoc đia, đa qua mat cac nha lap phap đuoc bau trong nhieu lan. Nam 1871, Dominica tro thanh mot phan cua British Leeward Islands. Quyen luc chinh tri cua hoi đong bau cu dan bi xoi mon. Chinh quyen thuoc đia Vuong that đuoc tai lap vao nam 1896.


Chinh tri Dominica la mot nuoc theo che đo dan chu nghi vien ben trong Khoi thinh vuong chung. Tong thong la nguyen thu quoc gia, quyen luc hanh phap nam trong tay Noi cac, do Thu tuong lanh đao. Quoc hoi Dominica gom 32 thanh vien Quoc hoi, 21 nguoi la nghi vien thong qua bau cu va 9 nguoi la cac nha lanh đao đia phuong, Chu tich Quoc hoi va Bo truong Tu phap đuong nhien la thanh vien thu 2 trong tong so 32 ghe cua Quoc hoi.
Khong giong cac cuu thuoc đia khac cua Anh trong vung, Dominica chua tung la mot vuong quoc thinh vuong chung (Commonwealth realm) voi Quan chu Anh la nguyen thu quoc gia cua ho, boi vi nuoc nay đa tro thanh mot nen cong hoa đoc lap. Dominica la mot thanh vien đay đu cua Cong đong Caribe (CARICOM) va To chuc cac quoc gia đong Caribe (OECS). Dominica cung la mot thanh vien cua Toa an Toi pham Quoc te voi mot Thoa thuan Mien tru Song phuong bao ve cho quan đoi Hoa Ki (nhu đuoc quy đinh trong Đieu 98).


Đia ly Dominica la mot đao quoc va la quoc gia khong co bien gioi trong vung bien Caribe, phia cuc nam Quan đao Leeward. Kich thuoc quoc gia nay khoang 754 km² (291 dam vuong). Thu đo la Roseau.
Dominica phan lon bao phu boi rung mua va la noi co ho soi lon thu hai the gioi. Dominica cung co rat nhieu thac nuoc, song, suoi. Mot so loai thuc vat va đong vat du đa tuyet chung tren cac hon đao lan can van đuoc tim thay trong nhung khu rung Dominica. Trang thai nui lua cua hon đao va su thieu vang cac bai bien cat khien Dominica tro thanh mot đia điem lan bien noi tieng. Dominica cung la quoc gia co nhieu vung bao ve, gom ca Cong vien quoc gia Cabrits.
Dominica đang co tranh cai tu lau voi Venezuela ve viec Venezuela tuyen bo chu quyen vung bien quanh Isla Aves (Đao Chim), mot hon đao nho cach 70 dam (110 km) phia tay đao Dominica.


Kinh te Kinh te Dominica phu thuoc vao ca du lich va nong nghiep. Bon muoi phan tram lao đong Dominica lam viec trong linh vuc nong nghiep, xuat khau nong nghiep chinh cua Dominica gom thuoc la, chuoi, rau, cam quyt, cui dua, dau dua, va dau tinh chat nhu dau nguyet que. Cac nganh cong nghiep cua đat nuoc, ngoai du lich, gom xa phong, đo noi that, be tong đuc san, va giay dep. Dominica đuoc huong loi the co mot truong y hai ngoai, Đai hoc Ross, tai thi tran phia bac Portsmouth. Khoang 900 sinh vien đang song va hoc tap tai Portsmouth.

Kinh te Dominica co ty le ngheo kho (30%), that nghiep (23%) cao, va muc GDP tren đau nguoi thap (US$5.400). Kinh te Dominica đa bi anh huong manh vi cac van đe trong nganh cong nghiep chuoi. Toan bo nen kinh te bi tac đong khi thoi tiet lam thiet hai san luong thu hoach chuoi, hay khi gia chuoi giam. Lien minh chau Au dan bai bo uu đai tiep can thi truong cua san pham chuoi tu nuoc nay khien nhu cau giam sut. Đoi mat voi đieu đo, chinh phu Dominica đa tu nhan hoa cong nghiep chuoi. Tuong tu, chinh phu tim cach đa dang hoa nen kinh te va bai bo cac bien phap kiem soat gia ca trong no luc nham cai thien nen kinh te phat trien cham chap. Chinh phu cung tim cach phat trien du lich, đac biet la du lich sinh thai. Vi thieu mot cang hang khong quoc te cung nhung bai bien cat, đac điem tu nhien voi nhieu rung mua nhiet đoi cung nhu canh quan thien nhien đep đe đuoc bao ve tot chinh la nhung uu the phat trien du lich sinh thai quoc gia. Qua vay, can nho rang trong so toan bo nhung hon đao vung Caribe, Dominica la noi duy nhat Christopher Columbus van co the nhan ra đuoc.
Tinh đen nam 2016, GDP cua Dominica đat 524 USD, đung thu 184 the gioi va đung thu 11 khu vuc Caribe.


Nhan khau Hau nhu toan bo 70.000 nguoi dan Dominica hien nay đeu la con chau cua nhung nguoi no le, đuoc cac chu đon đien thuc dan đua toi đay tu the ky XVIII. Tuy nhien, Dominica la mot trong so it hon đao vung Đong Caribe co mot so dan la nguoi da đo Carib thoi tien Columbo, khoang 3000 nguoi trong so đo song o bo bien phia đong hon đao tren lanh tho cua rieng ho. Chua toi 200 nguoi tren hon đao nay la nguoi da trang.
Toc đo tang truong dan so Dominica rat thap, chu yeu vi su di cu toi nhung noi phat trien hon Anh Quoc, Hoa Ky, hay Canada. Tieng Anh la ngon ngu chinh thuc cua Dominica va đuoc su dung rong rai; tuy nhien, vi co lich su đo ho cua Phap, "Patois", mot loai ngon ngu creole dua tren tieng Phap, la tieng me đe cua 80% dan Dominica va đay la mot trong nhung ly do khien Dominica gia nhap Cong đong cac nuoc noi tieng Phap (Francophonie). Khoang 80% dan so theo Thien chua giao, du trong nhung nam gan đay mot so Nha tho tin lanh đa đuoc thanh lap.


Van hoa Dominica la noi sinh song cua nhieu toc nguoi. Trong lich su ton tai cua nhieu bo toc tho dan o đay, chi bo toc Carib con sot lai khi nhung nguoi đinh cu chau Au đau tien toi hon đao. Nhung nguoi đinh cu Phap va Anh đeu tuyen bo chu quyen voi hon đao nay, va đa nhap khau no le tu Chau Phi. Nhung nguoi Carib ban xu co mot khu danh rieng đe tiep tuc song theo cach truyen thong. Su hoa tron cac nen van hoa nay la mot yeu to quan trong cua Dominica.
Nha van noi tieng Jean Rhys sinh ra va lon len tai Dominica. Hon đao nay đa đuoc gian tiep mieu ta trong cuon sach noi tieng nhat cua ba, Wide Sargasso Sea. Nguoi ban cua Rhys, nha hoat đong chinh tri va tac gia Phyllis Shand Allfrey, đa viet cuon tieu thuyet, The Orchid House ISBN 0-8135-2332-X, tai Dominica.
Tho ngu Dominica bao gom ca Cocoy va Patois Phap. "Cocoy", chu yeu la ngon ngu pha tron giua tieng Anh London do nguoi đinh cu Anh mang sang va kieu phat am chau Phi. Cocoy chu yeu đuoc dung o vung phia đong bac đao. Tieng patois Phap đuoc dung nhieu hon co nguon goc tu nhung nguoi đinh cu Phap song o cac hon đao Guadeloupe va Martinique lan can.


Xem them Vien thong Dominica
Quan he nuoc ngoai Dominica
Quan đoi Dominica
Van tai Dominica
Am nhac Dominica
Danh sach nhan vat Dominica
Hiep hoi huong đao sinh Dominica


Tham khao = Chu thich =


Lien ket ngoai Tin tuc
Latest news from Dominica Luu tru ngay 4 thang 7 nam 2021 tai Wayback Machine
Chi dan
Dominica's history & culture Luu tru ngay 6 thang 11 nam 2015 tai Wayback Machine
Videos and Photos of Dominica, above and under the waves
Du lich

Official tourism website
Dominica World Creole Music Festival Luu tru ngay 18 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine
In-depth travel & tourism site
Travel and tourism guide for Dominica Luu tru ngay 10 thang 4 nam 2014 tai Wayback Machine
Dominica's Radio Stations Luu tru ngay 12 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine
Anh
mydominica.org: Extensive photographs of Dominica's towns, villages, landscape and scenery Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
pembo13.com: Some photographs from around Dominica Luu tru ngay 29 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine
Scuba Diving photos Luu tru ngay 7 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine