Kien vang (danh phap hai phan: Oecophylla smaragdina) la mot loai kien cay đuoc tim thay o cac vung nhiet đoi chau A va Uc. Chung lam to tren cay bang cach dung to do au trung cua chung tao ra đe cuon cac la voi nhau.
Loai kien nay co mau đo hoac vang nhat. Au trung đuoc con nguoi bat đe che bien lam thuc an cho chim, ca canh va duoc pham truyen thong o Thai Lan va Indonesia.


Mo ta Kien tho va kien tho chinh hau het co mau cam. Kien tho dai 5–7 milimet (0,20–0,28 in); chung cham soc au trung va rep vay đe lay dich ngot. Kien tho chinh dai 8–10 milimet (0,3–0,4 in), voi đoi chan dai, khoe va ham duoi lon. Chung tim kiem thuc an, xay va mo rong to. Kien chua thuong dai 20–25 milimet (0,8–1,0 in) va thuong co mau nau xanh, ten đat cho loai nay la smaragdina (tieng Latin: emerald).


Phan bo va moi truong song Kien vang phan bo rong o vung nhiet đoi chau A va Uc, pham vi cua chung keo dai tu An Đo qua Indonesia va Philippines đen Lanh tho Bac Uc va Queensland o Uc. Chung la mot loai song tren cay, lam to giua nhung tan la cay. To đuoc xay dung vao ban đem, kien tho chinh ket to o ben ngoai va kien tho phu hoan thien cau truc ben trong. Đan kien co the co nhieu to tren mot cay hoac to co the trai rong tren nhieu cay lien ke; cac to co the len toi nua trieu ca the kien. Trong mot truong hop, mot đan chiem 151 to phan bo tren 12 cay. Moi đan co mot con chua duy nhat o mot trong nhung to nay va con chau cua no đuoc mang đen cac to khac cua đan. Tuoi tho trung binh cua mot đan truong thanh co the la 8 nam.


Sinh thai hoc Chi Kien vang thuoc loai nay la bo phan quan trong cua he sinh thai tren tan cay o vung nhiet đoi am. To cua chung đuoc kien tho xay dung, voi nhung chiec la đuoc bao ve va đuoc đan lai voi nhau bang to do au trung tao ra. Đau tien, mot đan kien xep doc theo mep cua mot chiec la xanh va can lay mot chiec la gan đo, keo hai chiec la lai voi nhau, tu mep nay sang mep kia. Nhung con kien tho khac tung con mot mang mot con au trung trong mieng, lan luot ap đau bung cua au trung vao tung mep la. Đieu nay tao ra mot đuong khau bang nhung soi to min gan chat cac la lai voi nhau. Nhieu chiec la hon đuoc gan theo cach tuong tu nhu the đe mo rong to.
Kien vang an con trung va cac đong vat khong xuong song khac, con moi cua chung chu yeu la bo canh cung, ruoi va bo canh mang. Chung khong đot nhung co vet can rat đau, chung co the tiet ra cac chat gay kich ung tu bung. O loai kien vang cac cau than thuy rau đuoc nhin thay tung cum, đay duong nhu la mot đac điem chung o nhieu loai Bo Canh mang nhu kien va ong mat. O Singapore, cac to kien thuong đuoc tim thay o cay tra lam chieu va cay nhau, cay du kien bang mat hoa, đoi lai nhung cay nay nhan đuoc su bao ve khoi con trung an thuc vat. O Indonesia, cac loai cay đuoc ho tro boi to kien vang bao gom chuoi, dua, co dau, cay cao su, cacao, tech, mit, xoai, choi moi tia, parkia speciosa, archidendron pauciflorum, bon bon, chom chom, syzygium aqueum va coc.
Kien cung san rep cay, con trung vay va cac loai canh mang khac đe an dich ngot ma cac loai nay tao ra, đac biet la o cac tan cay đuoc lien ket boi day leo. Chung xua đuoi cac loai kien khac khoi cac phan cua tan cay noi ma cac loai con trung hut nhua cay sinh song. Mot moi lien he khac cua kien vang la voi au trung cua mot so loai buom xanh. O Uc, Arhopala micale, Arhopala madytus va Arhopala centaurus la nhung loai cong sinh bat buoc va chi xuat hien o cac vung thuoc cac quoc gia noi kien vang sinh song. Nhung noi tru an co the đuoc kien vang xay dung thanh to cua chung se đuoc bao ve.
Mot so loai nhen nhay, chang han nhu Myrmecophily cung voi Cosmophasis bitaeniata, san kien tren cay xanh bang cach bat chuoc mui hoa hoc đe đanh lua. Đay la mot vi du ve su bat chuoc chung tin hieu. Cai trang thanh mot trong so cac con kien, nhen nhay vao to cua kien đe an au trung va đe trung doc theo to kien, va cung la đe nhen con co the de dang tiep can au trung kien. Nhen nhay Myrmaplata plataleoides cung la loai bat chuoc kien. Loai nhen nay bat chuoc mot cach truc quan, thong qua cac bo phan co the co lai đe tao ra ao giac ve cau truc co the cua loai canh mang. No cung co hai đom đen mo phong đoi mat o hai ben đau. Loai nhen nay con đanh cap kien cai đe lay mui cua to kien. Mac du vay, chung thuong tranh xa to kien vang.


Su dung Au trung va nhong đuoc thu thap va che bien thanh thuc an cho chim va moi cau ca o Indonesia, đuoc su dung trong y hoc co truyen Trung Quoc va An Đo, đong thoi đuoc dung lam mon an ngon o Thai Lan va cac nuoc khac.
O Java, Indonesia, au trung va nhong cua loai kien vang đuoc goi la kroto va đuoc thu hoach voi muc đich thuong mai đe su dung lam thuc an cho chim canh va lam moi cau ca. Loai chim canh rat pho bien o Java va au trung kien cung cap mot che đo an can bang tot ve protein, khoang chat va vitamin. Kroto co the đuoc mua tu cac cua hang thu cung hoac co the đuoc thu hai tuoi tu vung nong thon. Đe lam moi cho ca, au trung đuoc tron voi trung ga, ngo, đau va mat ong.
O mot so vung cua An Đo, kien vang truong thanh đuoc su dung trong y hoc co truyen nhu mot phuong thuoc chua benh thap khop, va mot loai dau lam tu chung đuoc su dung đe đieu tri nhiem trung da day va lam thuoc kich thich tinh duc. O Thai Lan va Philippines, au trung va nhong đuoc an va đuoc ho mo ta la co huong vi nhu kem, qua chua va chanh.
O mot so noi trong pham vi phan bo cua loai kien nay, cac đan kien đuoc su dung nhu mot hinh thuc kiem soat sau benh gay hai tu nhien. Cac loai cay trong đuoc bao ve theo cach nay bao gom đau đua, hat đieu, cay co mui, xoai, dua, ca cao va ca phe. Ghi chep lau đoi nhat ve viec su dung loai kien vang đe kiem soat sau benh gay hai la viec su dung chung o Trung Quoc vao nam 304 Cong nguyen đe kiem soat sau benh tren cay an qua co mui.
Kien rat hung du đoi voi con nguoi: o Sri Lanka, do viec thu hoach qua "đau đon" nen viec đe kien vang bao ve ca phe đa bi loai bo.


Thu vien anh Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Oecophylla smaragdina tai Wikimedia Commons