Indira Priyadarsini Gandhi (Devanagari: इनदिरा परियदरशिनी गानधी; IPA: [ɪndɪraː prɪjədərʃɪniː gaːndʰiː]; ten thoi tre la Indira Priyadarshini Nehru, sinh ngay 19 thang 11 nam 1917, mat ngay 31 thang 10 nam 1984) la Thu tuong An Đo tu 19 thang 1 nam 1966 đen 24 thang 3 nam 1977, va lan thu hai tu ngay 14 thang 1 nam 1980 cho đen khi bi am sat ngay 31 thang 10 nam 1984.
La con gai cua thu tuong đau tien, Jawaharlal Nehru, va la me cua mot thu tuong khac, Rajiv Gandhi, Indira Gandhi la mot trong nhung chinh khach noi bat nhat sau khi An Đo gianh đoc lap. Ba khong co quan he ho hang gi voi Mahatma Gandhi.


Thieu thoi Gia toc Nehru thuoc giai cap Brahmin o bang Jammu, o Kashmir va o Delhi. Ong noi cua Indira la mot luat su giau co o Allahabad thuoc bang Uttar Pradesh. Ong la mot trong so nhung thanh vien quan trong nhat cua Đang Quoc Đai An Đo trong thoi ky tien Gandhi, la nguoi soan thao ban Bao cao Nehru, su lua chon cua nhan dan cho the che chinh tri tuong lai cua An Đo đoi nghich voi the che cua Anh. Cha cua ba, Jawaharlal Nehru la mot luat su tri thuc, cung la nha lanh đao đuoc yeu thich trong Phong trao Đoc lap An Đo. Nguoi vo tre cua ong, Kamala, sinh ha Indira Priyadarshini Nehru vao thoi điem Nehru gia nhap phong trao đoc lap cung voi Mahatma Gandhi.
Lon len trong su cham soc cua nguoi me van thuong benh tat va xa cach gia đinh ben noi, Indira phat trien ban nang tu ve va tinh cach đon đoc. Indira thuong bat hoa voi cac ba co (chi em cua cha), đang ke nhat la voi Vijayalakshmi Pandit (nu chu tich đau tien cua Đai hoi đong Lien Hop Quoc), nhung tranh chap nay đuoc ho đem theo vao chinh truong.
Indira Priyadarshini Nehru thanh lap phong trao Vanara Sena cho thanh thieu nien, thu giu mot vai tro tuy nho nhung co nhieu anh huong trong Phong trao Đoc lap An Đo, to chuc nhung cuoc phan khang va dieu hanh, cung nhu ho tro cac chinh khach đang Quoc Đai pho bien cac an pham nhay cam va tai lieu bi cam đoan. Theo mot giai thoai, Indira đa giau mot van kien quan trong trong cap sach đe đem ra khoi ngoi nha bi canh sat theo doi can mat, đo la ban phac thao khoi xuong cuoc cach mang vao đau thap nien 1930.

Nam 1934, me co, Kamala Nehru, bi quat nga boi benh lao phoi sau mot thoi gian dai chua tri. Khi ay Indira 17 tuoi, va chua bao gio co co hoi huong khong khi đam am cua gia đinh trong suot thoi nien thieu. Co theo hoc tai nhung truong noi tieng cua An Đo, Au chau va Anh Quoc nhu Santiniketan va Oxford (Somerville College), nhung thanh tich hoc tap yeu kem đa khong giup co co đuoc mot van bang nao. Trong nhung nam song o Anh va Au chau đai luc, Indira gap Feroze Gandhi, mot thanh vien tich cuc cua đang Quoc Đai. Ho ket hon vao nam 1942, ngay truoc luc khoi xuong Phong trao Bat phuc tung Dan su An Đo (Quit India Movement) – mot cuoc cach mang toi hau va rong khap phat đong boi Mahatma Gandhi va đang Quoc Đai. Đoi vo chong moi cuoi bi giam giu trong vai thang vi dinh liu đen phong trao. Sau khi ket hon, Indira Priyadarshini Nehru đoi ho theo ho Gandhi cua nha chong. Nam 1944, Rajiv Gandhi chao đoi, hai nam sau la Sanjay Gandhi.
Suot trong giai đoan hon loan nam 1947 khi nguoi Anh chia cat luc đia nay thanh hai quoc gia: An Đo va Pakistan, Gandhi giup to chuc nhung trai ti nan cung nhu cung ung viec cham soc y te cho hang trieu nguoi ti nan đen tu Pakistan. Đo la hoat đong xa hoi đau tien cua co, va la kinh nghiem quy bau cho nhung giai đoan kho khan sap đen.
Gandhi va chong đen đinh cu tai Allahabad, o đay Feroze cung luc lam viec cho mot nhat bao cua đang Quoc Đai va mot cong ty bao hiem. Cuoc song hon nhan co mot khoi đau tot, nhung tro nen toi te khi Gandhi đen song tai Delhi đe giup đo cha co, luc ay la Thu tuong đuong chuc, đang song co đoc trong mot moi truong đay ap luc. Co tro nen nguoi than tin, thu ky va nguoi cham soc cha co. Hai cau con trai song voi me, nhung dan da co song biet lap voi Feroze mac du hai nguoi van con rang buoc voi nhau boi hon nhan.
Nam 1951 khi cuoc tong tuyen cu đen gan, Gandhi đieu hanh cac chien dich tranh cu cho ca Nehru va Feroze. Feroze khong hoi y kien Nehru khi ra tranh cu, ngay ca khi đac cu Feroze cung chon song tai mot ngoi nha rieng o Dehli. Feroze mau chong phat trien danh tieng cua minh nhu la mot chien si chong tham nhung, phat hien mot vu tai tieng quan trong o cong ty bao hiem quoc doanh dan đen viec tu chuc cua bo truong tai chinh, mot phu ta cua Nehru.
Tai đinh điem cua tinh trang cang thang, Gandhi va chong quyet đinh ly hon. Tuy nhien, nam 1958, sau khi tai đac cu, Feroze mac benh tim, can benh đa han gan cuoc hon nhan cua ho. Đen song voi chong o Kashmir va giup chong hoi phuc, gia đinh Gandhi ngay cang gan ket hon. Nhung Feroze qua đoi ngay 8 thang 11 nam 1960 khi Indira đang đi cung Nehru trong mot chuyen vieng tham nuoc ngoai.


Vuon đen Quyen luc Trong nam 1959 va 1960, Gandhi ra tranh cu va đac cu Chu tich Đang Quoc Đai An Đo. Khong co bien đong nao trong nhiem ky nay. Ba cung đam trach viec quan ly nhan su cho cha. Vi Nehru thuong lon tieng chi trich chu truong gia đinh tri, ba khong ra tranh cu trong ky bau cu nam 1962.

Nehru tu tran ngay 24 thang 5 nam 1964. Theo loi khan nai cua tan Thu tuong Lal Bahadur Shastri, Gandhi ra tranh cu va bat đau tham chinh, đuoc bo nhiem Bo truong Thong tin va Phat thanh. Ba đen Madras khi bao đong bung no o nhung tieu bang mien nam khong su dung tieng Hindi chong lai viec tieng Hindi đuoc chon lam quoc ngu. Ba noi chuyen voi cac vien chuc đia phuong, xoa diu su gian du cua cac thu linh cong đong va đon đoc cong cuoc tai thiet khu vuc bi anh huong. Shastri va cac bo truong cao cap to ra boi roi vi o the thu đong, du co le hanh đong cua Gandhi khong nham vao Shastri cung khong nham nang cao uy tin chinh tri cua ba. Nhieu nhan xet cho rang Gandhi it quan tam đen cac chuc nang hanh chinh cua mot bo truong, nhung to ra khon kheo trong giao tiep voi cong chung, lao luyen trong nghe thuat chinh tri va biet cach vun đap cho minh hinh anh thu hut cua mot chinh khach.
Khi cuoc chien An Đo-Pakistan bung no nam 1965, Gandhi đang trong ky nghi o thanh pho bien đia Srinagar. Du đa đuoc quan đoi canh bao ve su tham nhap cua luc luong noi day Pakistan đa ke can thanh pho, Gandhi tu choi di chuyen đen Jammu hoac Dehli. Ba trieu tap chinh quyen đia phuong va hoan nghenh su quan tam cua cac phuong tien truyen thong trong no luc tran an dan chung. Shastri qua đoi tai Tashkent, chi vai gio sau khi ky hoa uoc voi Tong thong Pakistan Ayub Khan qua trung gian hoa giai cua Lien Xo.
Shastri tung đuoc đe cu vi muc tieu đong thuan, san bang khoang cach giua canh ta va canh huu cung nhu ngan chan Morarji Desai, mot chinh tri gia co khuynh huong bao thu rat đuoc long dan. Gandhi la ung cu vien đuoc hau thuan boi cac nhom quyen loi va nhung nhan vat trung gian co nhieu anh huong tren cac khu vuc trong nuoc, ho nghi rang ba la nguoi de bi đieu khien.
Trong cuoc bau phieu cua Đang Quoc Đai, Gandhi đanh bai Morarji Desai voi so phieu 355 – 169 đe tro thanh thu tuong thu ba cua An Đo va la phu nu đau tien đam nhan chuc vu nay.


An ninh Hat nhan va Cach mang Xanh Trong cuoc chien nam 1971, Hoa Ky goi Đe That Ham đoi đen Vinh Bengal nhu la mot loi canh cao An Đo cho su dung nan diet chung dien ra o Đong Pakistan (nay la Bangladesh) nhu la cai co đe tan cong Tay Pakistan (nay la Pakistan), nhat la đoi voi lanh tho đang tranh chap Kashmir. Đong thai nay khien An Đo cang xa lanh the gioi thu nhat va thuc đay Thu tuong Gandhi dan dat chinh sach ngoai giao va an ninh quoc gia theo huong moi. Nhung ho tro chinh tri va quan su tu Hiep uoc Huu nghi va Hop tac Ho tuong ky voi Lien Xo truoc đo gop phan đang ke vao chien thang cua An Đo trong cuoc chien nam 1971.
Gandhi cung cho đay manh chuong trinh hat nhan quoc gia vi An Đo cam nhan moi đe doa hat nhan tu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa cung nhu nhung quyen loi cua hai sieu cuong co the xung đot voi su on đinh va nen an ninh cua An. Ba moi tan Tong thong Pakistan Zulfikar Ali Bhutto đen Shimla du cuoc hop thuong đinh keo dai mot tuan. Sau nhung kho khan ban đau, hai nha lanh đao ky ket Thoa hiep Shimla, rang buoc hai quoc gia nay phai giai quyet tranh chap Kashmir bang thuong thao va cac bien phap hoa binh.
Nam 1974, An Đo thuc hien thanh cong mot thi nghiem hat nhan duoi mat đat ke can ngoi lang Pokhran trong sa mac o Rajasthan. Mac du mieu ta cuoc thi nghiem la vi "muc đich hoa binh", tu nay An Đo tro thanh cuong quoc hat nhan.
Ke hoach đoi moi nong nghiep va cac tro giup cua chinh phu khoi đau tu thap nien 1960 giup An Đo thoat khoi tinh trang thieu hut luong thuc trien mien, roi dan da thang du trong san xuat lua mi, lua gao, soi, sua va bat đau xuat khau thuc pham va đa dang hoa san pham nong nghiep. Tien trinh nay đuoc biet đen duoi ten cuoc Cach mang Xanh. Đong thoi, cuoc Cach mang Trang đuoc tien hanh nham phat trien cong nghiep san xuat sua voi muc tieu kiem che nan suy dinh duong, nhat la trong tre em.


Tinh trang khan truong Sau su uy nhiem manh me cua cu tri trong nam 1971, chinh phu Gandhi đoi dien voi nhieu van nan nghiem trong. Cau truc noi tai cua Đang Quoc Đai lung lay sau nhieu cuoc ly khai, khien đang hoan toan phu thuoc vao kha nang lanh đao cua Gandhi đe kiem phieu trong cac ky bau cu. Cuoc Cach mang Xanh đa thay đoi cuoc song cua đong đao nguoi dan thuoc giai tang thap trong xa hoi An Đo, nhung khong đat đuoc toc đo, cung khong đuoc tien hanh theo cung cach nhu đa hua. Con so viec lam đang gia tang cung khong đu đe kim che nan that nghiep theo sau su tri tre kinh te toan cau gay ra boi nhung bien phap triet đe ve dau hoa cua OPEC.
Von đa bi cao buoc la co khuynh huong chuyen quyen, nay Gandhi su dung the đa so tai quoc hoi đe tu chinh Hien phap nham tuoc khoi tay cac tieu bang mot so quyen luc von danh cho ho trong he thong lien bang. Đa hai lan chinh phu trung uong ap đat Quyen cai tri cua Tong thong chieu theo Đieu 356 cua Hien phap tuyen bo cac tieu bang duoi quyen cua đang đoi lap la "roi loan va khong luat phap" đe gianh quyen kiem soat tai nhung bang nay. Cac vien chuc dan cu va cac cong so bat binh truoc anh huong ngay cang gia tang cua Sanjay Gandhi, hien la co van chinh tri than can cho Gandhi, the cho cua nhung nguoi nhu P. N. Haksar, nha chien luoc đa giup Gandhi thang tien trong chinh truong. Nhung nhan vat noi tieng tung la cac chien si đau tranh cho tu do cua An Đo nhu Jaya Prakash Narayan, Ram Manohar Lohia va Acharya Jivatram Kripalani đeu du hanh len mien Bac, tich cuc đang đan chong chinh phu Gandhi.
Thang 6 nam 1975, Toa Thuong tham bang Allahabad buoc toi thu tuong đuong nhiem đa su dung cong chuc cho chien dich bau cu cua ba va cho cong tac cua đang Quoc Đai. Tren nguyen tac, phan quyet nay xem cuoc bau cu la gian lan va toa an ra lenh truc xuat Gandhi khoi Quoc hoi cung nhu cam ba tranh cu trong vong sau nam.

Gandhi khang an; cac đang đoi lap to chuc nhung cuoc tu tap đong đao keu goi ba tu chuc. Cac nghiep đoan đinh cong va cac cuoc tu tap phan khang lam te liet nhieu tieu bang. Lien minh Janata cua J.P. Narayan keu goi canh sat bat tuan thuong lenh neu bi buoc phai ban vao đam đong khong vu trang. Su that vong cua cong chung gia tang do kinh te suy thoai va do thai đo tho o cua chinh phu. Mot đam đong khong lo bao vay toa nha Quoc hoi va tu dinh cua Gandhi o Dehli yeu cau ba cu xu đung muc va tu chuc.
Thu tuong Gandhi khuyen Tong thong Fakhruddin Ali Ahmed cong bo tinh trang khan truong, tuyen bo cac cuoc đinh cong va tu tap phan khang la tao ra tinh trang "hon loan trong nuoc". Ahmed la đong minh chinh tri lau đoi, va o An Đo tong thong thuong hanh đong theo loi khuyen cua thu tuong. Ngay 26 thang 6 nam 1975, tinh trang khan truong đuoc ban hanh chieu theo Đieu 352 cua Hien phap.
Ngay ca khi quoc hoi chua kip phe chuan Cong bo Tinh trang Khan truong, Gandhi keu goi canh sat va quan đoi pha vo cac cuoc đinh cong va phan khang, ra lenh bat giu cac thu linh đoi lap ngay trong đem. Nhieu nguoi trong so ho tung ngoi tu thoi thuoc đia Anh trong thap nien 1930 va 1940. Canh sat đuoc giao quyen thiet lap gioi nghiem va giam giu khong han che, trong khi cac phuong tien truyen thong đai chung bi kiem duyet truc tiep boi Bo Thong tin va Phat thanh. Cac cuoc bau cu bi hoan vo thoi han, chinh quyen nhung tieu bang khong o duoi quyen kiem soat cua đang Quoc Đai bi giai tan.
Thu tuong thuc đay thong qua mot loat cac du luat va tu chinh hien phap ma khong co nhieu tranh luan. Đang luu y la mot no luc tu chinh hien phap khong chi đe bao ve thu tuong luc đuong chuc ma con ngan can moi su truy to thu tuong sau khi roi nhiem so. Ro rang la Gandhi đang co bao ve minh khoi bi truy to mot khi tinh trang khan truong bi thu hoi.
Gandhi thuc đay Tong thong Fakhruddin Ali Ahmed ban hanh sac luat ma khong thong qua Quoc hoi, cho phep ba – va Sanjay – cai tri bang sac lenh. Inder Kumar Gujral, Bo truong Thong tin va Truyen thanh, tu chuc đe phan đoi Sanjay đa can thiep vao chuc trach cua ong.
Tinh trang Khan truong keo dai 19 thang. Trong giai đoan nay, bat ke nhung xung đot chinh tri, đat nuoc trai qua nhung tien bo đang ke trong linh vuc kinh te va cong nghiep, chu yeu la do cham dut đuoc nhung cuoc đinh cong o nha may, bai khoa o truong hoc va kim che cac nghiep đoan va hiep hoi sinh vien. Đong bo voi su xuat hien cua cac loai bieu ngu o khap moi noi "Baatein kam, kaam zyada" (Noi it Lam nhieu) la gia tang san xuat va cai cach hanh chinh. Nhiet tam cua cac vien chuc chinh phu giup kiem che nan tron thue, mac du tinh trang tham nhung van tiep tuc ton tai. San pham cong nghiep va nong nghiep gia tang đang ke nho chuong trinh hanh đong 20 điem cua Gandhi; loi tuc gia tang va vi the cua nen tai chinh quoc gia đuoc nang cao trong cong đong quoc te. Nhu the, gioi trung luu đo thi cam thay đuoc đen bu cho nhung bat binh trong chinh su.
Cung luc la mot chien dich manh tay đuoc tien hanh nham loai tru nhung nguoi chong đoi nhu giam cam va tra tan hang ngan nha hoat đong chinh tri; dep sach nhung khu nha o chuot o vung Jama Masjid thuoc Dehli theo lenh cua Sanjay, khien hang nguoi thiet mang va hang tram ngan nguoi tro nen vo gia cu dan đen tinh trang cac khu nha o chuot phat trien tran lan khap thu đo; chuong trinh ke hoach hoa gia đinh buoc hang ngan ong bo cat ong dan tinh do đieu hanh toi khien cong chung phan no phan khang lai moi no luc ke hoach hoa gia đinh mai cho đen the ky 21.
Nam 1977, do nhan đinh sai ve uy tin cua minh, Gandhi to chuc bau cu va that bai tham hai truoc Đang Janata. Đang Janata đang đat duoi quyen lanh đao cua Desai, đoi thu lau đoi cua Gandhi, va Narayan, nha lanh đao tinh than cua đang. Janata tuyen bo ky bau cu la co hoi sau cung cho nguoi dan An chon lua giua "dan chu va chuyen quyen". Trai voi moi du đoan, đac biet o phuong Tay, Gandhi khiem nhuong đong y rut lui.


That sung, giam cam, va hoi sinh Desai nham chuc thu tuong va Neelam Sanjiva Reddy tro thanh tong thong An Đo. Gandhi mat ghe o quoc hoi va nhan ra rang ba khong con viec lam, loi tuc va tu dinh. Đang Quoc Đai bi phan hoa, nhung nguoi tung ung ho ba nhu Jagjivan Ram bo sang đang Janata. Đang Quoc Đai (Gandhi) nay chi con la mot nhum đoi lap nho o Quoc hoi. Do nhung tranh chap noi bo, chinh phu lien hiep Janata to ra khong đu uy tin đe kiem soat tinh the, Bo truong Noi vu Choudhary Charan Singh ra lenh tong giam Indira va Sanjay Gandhi dua tren mot so cao buoc khong chinh đang. Tuy nhien, viec bat giu va xet xu keo dai khien hinh anh mot phu nu yeu đuoi bi nguoc đai lam thay đoi tinh cam cua cong chung va la nhan to dan đen su hoi sinh chinh tri cho Gandhi.
Cac thanh phan trong Chinh phu lien hiep Janata đa gan ket voi nhau do cam ghet Gandhi, nhung khi tu do đuoc hoi phuc chinh phu lai lun sau trong nhung tranh chap noi bo đen noi khong ai quan tam đen nhung nhu cau thiet yeu cua ba. Gandhi lien tan dung tinh the đe bien thanh loi the. Ba khoi su dien thuyet truoc cong chung, khon kheo nhan loi ve nhung sai sot đa pham trong thoi ky Khan truong, va tim kiem su ung ho tu nhung nhan vat đuoc ton trong nhu Vinoba Bhave. Thang 6 nam 1979, Desai phai tu chuc, Singh đuoc tong thong bo nhiem vao chuc thu tuong.
Singh co gang thanh lap chinh phu voi lien minh Janata cua ong nhung khong gianh đuoc the đa so. Su kien Charan Singh chap nhan thuong thao voi Gandhi đe tim kiem su hau thuan cua cac dan bieu thuoc đang Quoc Đai khien nhieu nguoi tuc gian vi cho rang Singh khong ngan ngai ve van đoi thu chinh tri lon nhat cua lien minh Janata. Sau mot thoi gian ngan, Gandhi rut lai su ung ho ban đau, Tong thong Reddy giai tan Quoc hoi, quyet đinh to chuc bau cu trong nam 1980. Đang Quoc Đai cua Gandhi tro lai cam quyen voi đa so ap đao.
Indira Gandhi đuoc tang Giai thuong Hoa binh Lenin (cho nam 1983–1984). Nam 1985, ba đuoc nha nuoc Viet Nam truy tang Huan chuong Sao Vang vi nhung đong gop trong viec thuc đay phat trien kinh te va ngoai giao cua hai nuoc Viet Nam – An Đo, tro thanh nguoi phu nu nuoc ngoai duy nhat đuoc tang thuong huan chuong nay.


Chien dich Blue Star va vu Am sat Trong nhung nam cuoi đoi, Gandhi vuong mac vao nhieu kho khan lien quan đen tieu bang Punjab khi noi nay ung ho manh me đang phai cua nguoi Sikh. Mot thu linh ton giao đia phuong, Jarnail Singh Bhindranwale đuoc chi bo đang Quoc Đai hau thuan va xem ong la mot su thay the cho đang Akali Dal, nhung Bhindranwale bi chi trich kich liet nhu mot ke cuc đoan va chu truong ly khai khi cac hoat đong cua nguoi nay tro nen bao đong. Thang 9 nam 1981, Bhindranwale bi bat giu tai Amritsar, nhung đuoc tra tu do 25 ngay sau đo vi thieu chung cu. Bhindranwale rut ve can cu đia o Mehta Chowk voi Guru Nanak Niwas ben trong khu vuc biet lap cua Đen Vang (Harmandir Sahib - ngoi đen linh thieng nhat cua nguoi theo đao Sikh).
Boi roi vi su banh truong suc manh quan su cua nhom Bhindrawale, ngay 3 thang 6 nam 1984, Gandhi cho phep quan đoi tan cong Đen Vang đe truc xuat Bhindranwale va đong bon. Hau qua la Bhindranwale bi giet, ngoi đen bi tan pha nang ne, nhieu di tich ton giao bi hu hai. Bien co nay gay nen su phan no đoi voi nhieu nguoi Sikh vi đieu ho xem la mot su xuc pham đoi voi noi tho phung thieng lieng nhat cua ho. Ke tu đo, nguoi theo đao Sikh o An Đo coi ba Indira Gandhi phai chiu trach nhiem cho tham kich đam mau tren.
Sau vu viec, cac co van cua ba Indira đe nghi nu thu tuong loai bo het cac thanh vien đoi can ve, ve si co nguon goc la nguoi Sikh vi ly do an ninh. Ba Indira đa khuoc tu loi đe nghi nay vi nhieu nguoi than can đa theo ba hang chuc nam ke tu khi len nam quyen.
Cac co van đe nghi ba mac ao chong đan moi khi ra ngoai, ngoi tren xe chong đan va co đoi ngu bac si, y te luon tuc truc 24/24.
Ba Indira mien cuong mac ao chong đan nhung nhieu lan tu coi ra vi ly do khong thoai mai. Đoi ngu y te cung phai tranh xa tam mat ba.
Ngay 31 thang 10 nam 1984, hai nguoi Sikh thuoc toan can ve cua Gandhi, Satwant Singh va Beant Singh, am sat ba ngay trong khu vuon cua Tu dinh Thu tuong tai so 1 đuong Safdarjung o New Dehli. Luc ay, Gandhi đang dao buoc noi chuyen voi dien vien nguoi Anh Peter Ustinov trong mot cuoc phong van nhu la mot phan cua bo phim tu lieu thuc hien cho truyen hinh Ireland. Khi buoc qua chiec cong nho, ba cui chao theo phong tuc An, Satwant va Beant đang đung gac, hai nguoi lien no sung. Gandhi tu tran khi đang tren đuong đen benh vien.
Indira Gandhi đuoc hoa tang ngay 3 thang 11, tai Shakti Sthal, gan Raj Ghat (noi hoa tang Mahatma Gandhi).
"Neu toi chet ngay hom nay, tung giot mau cua toi se tiep them sinh luc cho quoc gia va dan toc An Đo vi đai", đo la cau noi cuoi cung truoc cong chung cua ba Indira, mot ngay truoc khi ba bi am sat.
Sau cai chet cua Gandhi, nhung cuoc bao đong chong nguoi Sikh bung no khap New Delhi khien hang ngan nguoi thiet mang va nhieu nguoi khac mat nha cua.
Trong suot cuoc đoi minh, Indira Gandhi khong chi thay đoi đat nuoc An Đo ma con lam thay đoi quoc gia Pakistan ke can.


Gia toc Nehru-Gandhi Luc đau, Sanjay đuoc chon la nguoi thua ke Indira, nhung sau khi Sanjay thiet mang trong mot tai nan phi co, ba co thuyet phuc nguoi con trai truong, Rajiv Gandhi, tu bo cong viec cua mot phi cong hang khong dan dung đe buoc vao chinh truong vao thang 1 nam 1981. Sau khi me chet, Rajiv tro thanh thu tuong; đen thang 5 nam 1991, ong bi am sat, lan nay do cac thanh vien cua to chuc Ho Tamil. Vo goa cua Rajiv, Sonia Gandhi, sinh truong tai Y, lanh đao mot lien minh voi thanh phan chinh la đang Quoc Đai đen chien thang bat ngo trong ky bau cu nam 2004, loai bo Atal Behari Vajpayee va Lien minh Quoc gia Dan chu khoi chinh quyen.
Sonia Gandhi tu choi co hoi tro thanh thu tuong nhung van duy tri quyen kiem soat bo may quyen luc cua đang Quoc Đai; Tien si Manmohan Singh đuoc chon đe lanh đao chinh phu. Cac con cua Rajiv, Rahul Gandhi va Priyanka Gandhi, đa khoi đau su nghiep chinh tri. Vo goa cua Sanjay Gandhi, Maneka Gandhi, sau khi chong chet, đa tach khoi anh huong cua nhac mau, cung voi con trai, Varun Gandhi, hoat đong tich cuc voi tu cach la thanh vien cua đang BJB đoi lap.
Can luu y rang Indira Gandhi va cac thanh vien Gia toc Nehru-Gandhi khong co quan he ho hang gi voi Mohandas Gandhi, du ong la mot nguoi ban cua gia đinh.


Xem them Jawaharlal Nehru
Rajiv Gandhi
Sonia Gandhi
Gia toc Nehru-Gandhi


Tham khao Ved Mehta, A Family Affair: India Under Three Prime Ministers (1982) ISBN 0-19-503118-0
Katherine Frank, Indira: the life of Indira Nehru Gandhi (2002) ISBN 0-395-73097-X


Lien ket ngoai Obituary, NY Times, 1 thang 11 nam 1984 Assassination in India: A Leader of Will and Force; Indira Gandhi, Born to Politics, Left Her Own Imprint on India
Remembering Indira Gandhi Luu tru ngay 17 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Nehru-Khan-Gandhi Dynasty