San van đong Azteca (tieng Tay Ban Nha: Estadio Azteca; phat am tieng Tay Ban Nha: [esˈtaðjo asˈteka]) la mot san van đong bong đa nam o Thanh pho Mexico, Mexico. Đay la san nha cua cau lac bo bong đa Club America, Cruz Azul, va đoi tuyen bong đa quoc gia Mexico. San van đong nam o đo cao 2.200 m (7.200 feet) so voi muc nuoc bien. Voi suc chua chinh thuc la 87.523 cho ngoi, đay la san van đong lon nhat o Mexico. Tinh đen nam 2018, san van đong cung la san nha cua Cruz Azul. National Football League (NFL) co mot tran đau tai San van đong Azteca moi mua nhu la mot phan cua Giai đau quoc te cua ho.
Đuoc coi la mot trong nhung san van đong bong đa noi tieng va mang tinh bieu tuong nhat tren the gioi, đay la san van đong đau tien to chuc hai tran chung ket cua Giai vo đich bong đa the gioi, trong tran chung ket World Cup 1970, Brasil đanh bai Y 4–1, va trong tran chung ket World Cup 1986, Argentina đanh bai Tay Đuc 3–2. San van đong cung la noi dien ra tran đau vong tu ket giua Argentina va Anh khi Diego Maradona đa ghi ca hai ban thang noi tieng la "Ban tay cua Chua" va "Ban thang the ky". San van đong cung dien ra "Tran đau cua The ky", khi Y đanh bai Tay Đuc voi ti so 4–3 trong hiep phu o vong ban ket. Ngoai ra, no đuoc len ke hoach đe to chuc cac tran đau trong World Cup 2026.
San van đong cung la đia điem chinh cho mon bong đa tai The van hoi Mua he 1968 va Giai vo đich bong đa nu the gioi 1971.


Lich su San van đong Azteca đuoc thiet ke boi cac kien ​​truc su Pedro Ramirez Vazquez va Rafael Mijares Alcerreca va đuoc khoi cong vao nam 1961. Tran đau khanh thanh la giua Club America va Torino F.C. vao ngay 29 thang 5 nam 1966, voi suc chua 107.494 khan gia. Ban thang đau tien đuoc ghi boi Arlindo Dos Santos nguoi Brasil va ban thang thu hai đuoc ghi boi Jose Alves nguoi Brasil; sau đo, nguoi Y go hoa lai, ket thuc voi ty so hoa 2–2. Tong thong Mexico Gustavo Diaz Ordaz thuc hien qua đa đau tien va chu tich FIFA Sir Stanley Rous la nguoi chung kien.
He thong chieu sang hien đai đuoc khanh thanh vao ngay 5 thang 6 nam 1966, voi tran đau đem đau tien dien ra giua đoi bong Tay Ban Nha Valencia C.F. va Necaxa. Ban thang đau tien cua tran đau đuoc ghi boi cau thu nguoi Honduras Jose Cardona cho Valencia. Roberto Martinez, hay con goi la Cana Brava, tro thanh nguoi Mexico đau tien ghi ban thang trong san van đong sau khi ghi ban cho Necaxa. Ket qua la chien thang 3–1 cho Valencia.
Nam 1978, san van đong đa to chuc tran chung ket Cup bong đa Lien chau My giua America va Boca Juniors cua Argentina, va đuoc to chuc tran chung ket mot lan nua vao nam 1991 giua America va Club Olimpia cua Paraguay.

San van đong Azteca cung la noi Pele va Diego Maradona (trong Giai vo đich bong đa the gioi 1970 va 1986) nang cao chiec cup lan cuoi (Cup Jules Rimet va Cup FIFA World Cup hien tai tuong ung).
San van đong Azteca cung đa đuoc su dung cho cac buoi bieu dien am nhac trong suot lich su cua san. Michael Jackson (5 buoi dien ban het ve vao nam 1993), U2 (nam 2006 va 2011), Luis Miguel (nam 2002), Elton John, Mana, Juan Gabriel, Gloria Estefan, Jaguares, Lenny Kravitz, *Nsync, Hanson, Ana Gabriel, va The Three Tenors đeu đa tro thanh mot phan cua canh tuong chinh cua san van đong. San van đong cung đa đuoc su dung cho cac su kien chinh tri, bao gom ca viec tong thong Mexico Felipe Calderon ket thuc chien dich vao nam 2006, cung nhu cac su kien ton giao, chang han nhu hoi nghi cua Nhan Chung Gie-ho-va va su xuat hien cua Giao hoang Gioan Phaolo II vao nam 1999.
Vao thang 4 nam 2017, đa co thong bao rang bat đau tu thang 7 nam 2018, Cruz Azul se tam thoi chuyen đen Azteca do San van đong Azul sap bi pha huy. Theo chu so huu cau lac bo Guillermo Alvarez, ho co ke hoach xay dung mot san van đong tu nhan moi, co the mat khoang ba đen bon nam.
San van đong du kien ​​se to chuc cac tran đau trong khuon kho Giai vo đich bong đa the gioi 2026 dien ra o Hoa Ky, Mexico va Canada. Đay se la lan thu ba Azteca to chuc cac tran đau tai World Cup nhu cac tran đau nam 1970 va 1986 dien ra tai san van đong nay. Ngoai ra, san hien đang canh tranh cho tran đau khai mac voi San van đong SoFi o Los Angeles nhu mot đia điem kha thi khac cho tran đau.


= Ke hoach cai tao 2015–19 =

San van đong đa đuoc cai tien va sua chua dan dan, bao gom viec thay the cho ngoi trong san van đong cung nhu lap đat cac bang quang cao đien tu. Vao thang 5 nam 2015, cac bang LED Panasonic hien đai đa đuoc lap đat o đau phia bac va phia nam cua san van đong, thay the cac bang phosphor đuoc lap đat vao nam 1998.
Vao thang 2 nam 2015, mot ke hoach cai tao rong lon đa đuoc cong bo voi y đinh rang viec hoan thanh du an trung voi le ky niem 50 nam thanh lap san van đong va ky niem 100 nam thanh lap cua Club America vao nam 2016, cung nhu viec xay dung mot trung tam thuong mai ben ngoai san van đong se đuoc hoan thanh mot thoi gian vao nam 2019. Co thong tin rang Grupo Televisa, chu so huu cua san van đong, đa chap thuan mot cuoc đau thau lien doanh tu cac cong ty phat trien tu nhan IQ Real Estate va Alhel. Trung tam, đuoc đat ten la "Foro Azteca", đuoc cho la bao gom mot trung tam mua sam, khong gian van phong, hai khach san, khong gian giai tri moi va cho đau xe cho 2.500 xe hoi. Viec cai tao san van đong đuoc len ke hoach theo hai giai đoan: giai đoan đau tien la pha bo nha hang va cho ngoi o khan đai phia đong phia duoi va xay dung mot khu vuc khach san moi voi khong gian an uong va tiec, va giai đoan thu hai la xay dung cac hop truyen thong moi va cac hop bau troi rieng o quay tren phia tay. Viec cai tao san van đong đuoc hoan thanh vao thang 11 nam 2016. Suc chua cuoi cung đa giam xuong con 87.000 cho ngoi do ket qua cua viec cai tao.


Ten goi Ten "Azteca" la mot su ton vinh đoi voi di san Aztec cua Thanh pho Mexico. San van đong hien thuoc so huu cua tap đoan truyen thong đa phuong tien Televisa cua Mexico, tap đoan truyen thong co su canh tranh gay gat voi TV Azteca co ten tuong tu. Mac du co rat it hoac khong co su nham lan giua san van đong va mang truyen hinh (chi moi ra đoi 4 nam truoc vao nam 1993), Televisa đa chinh thuc đoi ten san van đong thanh San van đong Guillermo Canedo vao ngay 20 thang 1 nam 1997, đe tuong nho Guillermo Canedo de la Barcena, mot nha đieu hanh mang hang đau, cuu chu tich Lien đoan bong đa Mexico, va la thanh vien noi bat cua uy ban đieu hanh FIFA đa qua đoi ngay hom đo. Cung nhu tinh huong tuong tu voi Candlestick Park khong con ton tai o San Francisco, Hoa Ky va nhung cai ten đuoc tai tro cua no, mot so it ben ngoai Televisa tu lay ten moi va hau het cong chung co le khong nghi ve quyen so huu cua san van đong (it hon nhieu su canh tranh cua Televisa/Azteca) va tiep tuc đe cap đen San van đong Azteca theo ten ban đau (va hien tai) cua no. Sau khi hai nguoi con trai cua Canedo bat đau quan tam đen TV Azteca vao nam 1998, Televisa lang le quay tro lai chi goi no la San van đong Azteca.
Đuoc biet đen mot cach thong tuc voi biet danh "Coloso de Santa Ursula", trong tieng Anh co nghia la "Colossus of Saint Ursula", do cau truc lon cua no va Santa Ursula dung đe chi vung ngoai o noi co san van đong.


Ra vao San đuoc phuc vu boi ga Azteca tren tuyen Đuong sat nhe Xochimilco. Tuyen nay la mot phan mo rong cua he thong tau đien ngam Thanh pho Mexico, bat đau tai ga Tau đien ngam Tasquena va ket thuc o Ga đuong sat nhe Xochimilco.
Ve co san cho đen thoi điem bat đau tu phong ve o phia truoc san van đong, nam ve phia loi ra tu ga Azteca. Gia khoi điem chi tu 100 peso Mexico (khoang 5 đo la My vao nam 2016) va co the len đen 500 peso Mexico (khoang 26 đo la My vao nam 2016) cho cac tran đau co tam co cao hon.


Đai ky niem va đai tuong niem Mot tam bang đong ky niem "Tran đau cua the ky" giua Y va Tay Đuc, cung nhu "Ban thang cua The ky" cua Diego Maradona vao luoi Anh.
Ngoai ra con co mot tam bang ky niem voi ten cua nguoi ghi ban thang đau tien trong tran đau khai mac va trong tran đau đau tien dien ra vao ban đem.


Cac su kien the thao = World Cup 1970 =


= World Cup 1986 =


= Cup lien đoan chau luc 1999 =


= Bong bau duc My =
Vao ngay 15 thang 8 nam 1994, San van đong Azteca to chuc tran đau American Bowl truoc mua giai giua Houston Oilers va Dallas Cowboys, tran đau van giu ky luc ve so luong khan gia nhieu nhat tai bat ky tran đau NFL nao, voi 112.376 nguoi du khan. Houston Oilers đa gianh chien thang voi ty so 6–0.
Vao ngay 2 thang 10 nam 2005, tran đau thuong ky quoc te đau tien trong lich su cua NFL đuoc dien ra tren san van đong giua San Francisco 49ers va Arizona Cardinals. Tran đau ket thuc voi chien thang 31–14 cho Cardinals. San đa lap ky luc ve so luong khan gia đong nhat đen tham du mot tran đau NFL theo mua thong thuong voi 103.467 nguoi, nhung ky luc nay se bi pha vo vao nam 2009.
Vao ngay 21 thang 11 nam 2016, Oakland Raiders đa to chuc mot tran đau tren san nha cung voi Houston Texans trong khuon kho NFL International Series trong tran đau đau tien co ten la NFL Mexico Game. Đay la tran Monday Night Football đau tien đuoc to chuc ben ngoai Hoa Ky. Tran đau co 76.743 khan gia du khan trong San van đong Azteca đa đuoc cai tao lai.
Vao ngay 19 thang 11 nam 2017, Raiders co tran đau voi Patriots tai san van đong.
Kansas City Chiefs du kien co tran đau voi Los Angeles Rams tai san van đong vao ngay 19 thang 11 nam 2018. Tuy nhien, do đieu kien mat san kem do cac su kien gan đay gay ra, cung nhu mua, NFL đa huy bo su kien va chuyen no đen san nha cua Rams, Đau truong Tuong niem Los Angeles.
Kansas City Chiefs đa đau voi Los Angeles Chargers vao ngay 18 thang 11 nam 2019, voi Chargers đuoc chi đinh la đoi "nha".


= Buoi hoa nhac =
Vao ngay 12 thang 3 nam 1983, Menudo la ban nhac đau tien ban het ve mot buoi hoa nhac ca nhan tai san van đong voi su tham du cua hon 100.000 nguoi.
Vao cac ngay 29, 31 thang 10 va 7, 9 va 11 thang 11 nam 1993, Michael Jackson ket thuc chuyen luu dien Dangerous World Tour voi 5 buoi dien chay ve tai san van đong nay, voi tong so 500.000 nguoi.
Vao ngay 14 va 15 thang 2 nam 1997, Gloria Estefan bieu dien tai san van đong.
Vao ngay 16 thang 6 nam 2000, Los Temerarios bieu dien tai San van đong Azteca lan đau tien trong su nghiep cua ho, trong mot buoi hoa nhac đa chay ve voi suc chua toi đa, hon 87.000 nguoi đa tham du. Buoi hoa nhac nay đa đuoc quay truc tiep.
Ban nhac rock Ireland U2 đa bieu dien tai san van đong vao ngay 15 va 16 thang 2 nam 2006 cho chuyen luu dien Vertigo Tour cua ho voi 141.278 nguoi tham du chuong trinh.
Vao ngay 11, 14, 15 thang 5 nam 2011, ban nhac rock Ireland U2 đa bieu dien trong chuyen luu dien 360° Tour, ghi điem la buoi hoa nhac co nhieu nguoi tham du nhat trong chuyen luu dien voi tong so nguoi tham du la 282.978 nguoi.
Vao ngay 8 thang 5 nam 2012, Paul McCartney bieu dien tai San van đong Azteca lan đau tien trong su nghiep cua minh, trong mot buoi hoa nhac khong ban het ve cho 53.000 nguoi.
Vao ngay 16 thang 4 nam 2016, Vicente Fernandez đa bieu dien buoi hoa nhac chia tay cua minh, mang ten "UN AZTECA EN EL AZTECA, ADIOS A UN GRANDE", truoc luong khan gia chay ve tai san van đong voi su tham du cua hon 100.000 nguoi.
Vao ngay 11 va 12 thang 10 nam 2018, Shakira đa bieu dien cho khoang 200.000 nguoi ham mo voi chuyen luu dien El Dorado World Tour cua co.


= Su kien Co đoc giao =
Muc su nguoi Nigeria T. B. Joshua đa to chuc mot cuoc thap tu chinh Co đoc giao keo dai hai ngay, thu hut khoang 150.000 nguoi trong ca hai ngay.
Tu ngay 13 đen ngay 14 thang 12 nam 2013, Nhan Chung Gie-ho-va to chuc cac buoi hoi hop đe tuong nho long sung kinh ton giao cua ho voi mot loat cac buoi bieu dien trong cac canh cua cac đoan Kinh thanh, cac chu đe xa hoi-đuong đai va le rua toi cua Co đoc giao, trong đo moi ngay ghi nhan su tham gia cua 105.000 tin đo, trong so ma vao Chu nhat, thoi gian truc xuat ky luc la 10 phut vi ly do cac su kien đa len lich khac va đen luot 2.000 nguoi tham gia đa chuyen tam don dep sau moi su kien.


= Dich vu tang le =
Le tang cong khai cho dien vien hai Mexico noi tieng Roberto Gomez "Chespirito" Bolanos đa đuoc to chuc tai Azteca vao ngay 30 thang 11 nam 2014, voi su tham du cua 40.000 khan gia. Chespirito tung la co đong vien lau nam cua Club America.


Xem them Danh sach san bong đa tai Mexico


Tham khao Đoc them "Magical memories live on in the vaunted Azteca" Luu tru ngay 10 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine – fifaworldcup.com – FIFA


Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua San van đong Azteca