Bo xa huong hay bo xa (danh phap hai phan: Ovibos moschatus) la loai đong vat co vu duy nhat trong chi Ovibos thuoc ho Trau bo song o Bac Cuc tu thoi ky bang ha cach đay gan 200.000 nam, noi tieng voi bo long day va mui manh me phat ra tu con đuc. Mui cua chung đuoc su dung đe hap dan con cai trong mua giao phoi. Bo xa huong song chu yeu song o Bac Cuc bao gom phia Bac Canada va Greenland, va mot so cac quan the nho o Thuy Đien, Xibia, Na Uy va Alaska.


Lich su Chung đuoc cho la loai đong vat ky bang ha song o vung Bac My cach đay 200.000 - 90.000 nam. Cuoi thoi ky bang ha, giai đoan Holocen chung dan di chuyen khap luc đia Bac My, sang ca Greenland, tai cac khu vuc lanh gia đay tuyet.


Phan bo Bo xa huong co nguon goc o khu vuc vung Bac Cuc thuoc Canada, Greenland, va Hoa Ky. Tuy nhien, o Alaska cuoi the ky 19, đau the ky 20 gan nhu chung đa khong con ton tai. Su suy giam nguyen nhan la do tinh trang san ban qua muc, nhung mot nguyen nhan khac đuoc cho la do viec bien đoi khi hau o đay. Tuy nhien, chung đa đuoc tim thay voi mot so it o Đao Nunivak (phia Tay Alaska) vao nam 1935. Chung cung đuoc tim thay o cac khu vuc đao thuoc Bac Au, bao gom Thuy Đien, day nui Dovrefjell (Na Uy), cac đao phia Bac Nga, khu vuc ban đao Taymyr cua Siberia va tu Đao Ellesmere keo dai qua mien Đong Canada. Tai tinh Quebec, bo xa huong gan nhu la tuyet chung, nhung đa dan phuc hoi sau khi chung đuoc bao ve nghiem ngat. Uoc tinh hien nay co khoang 80.000 toi 125.000 con,, rieng tai đao Banks o Canada đa co 68.788 con..
Trong suot mua he, bo xa huong song o cac khu vuc am uot, nhu cac thung lung song va di chuyen len cac vung nui cao hon vao mua đong. Thuc an cua chung bao gom co lieu Bac cuc, đia y va reu duoi lop tuyet. Khi thuc an doi dao, chung an cac loai co mong nuoc va dinh duong hon. Bo xa huong co the du tru mot luong chat beo rat lon truoc khi mang thai nham cung cap sua cho cac con cua chung va đe thich nghi voi tinh trang khan hiem thuc an. Cac moi đe doa toi chung, ngoai khi hau thi con co cac loai đong vat an thit khac bao gom soi Bac Cuc, gau xam Bac My va gau Bac Cuc hay gau mat ngan khong lo (mot loai đa tuyet chung).


Hanh vi Bo xa huong song thanh tung đan khoang tu 12-24 vao mua đong va 8-20 vao mua he. Con đuc co vai tro thong tri trong đan, khang đinh su thong tri cua minh bang cach khac nhau. Co the la viec gam thet, dam chan xuong đat, hoac dung cap sung cua no đe đuoi theo tan cong doa mot con trong đan.

Mua giao phoi cua bo xa huong vao thang 6 đen thang 7. Mot con bo đuc co the giao phoi voi nhieu con cai. Cac con đuc trong đan co the tranh chap ve quyen giao phoi. Mot so con đuc cung co the chon cach roi đan đe tim kiem đan moi hoac chon cach song đon đoc, nhung khi co nguy hiem, no co the quay lai đan đe cung nhau chong lai ke thu. Cac con đuc quyet đinh huong di chuyen cua đan, nhung khi con cai trong đan co thai, thi con cai se đuoc quyet đinh huong đi, khoang cach va ke ca la noi nghi chan cua đan. Thoi gian thai cua bo cai la tu 8 - 9 thang, be con đuoc đe tu thang 4 - 6 va co the đi đuoc sau khoang mot tieng. Trong hai thang đau tien, chung phu thuoc vao nguon sua me, sau đo chung se đuoc tap an cac loai thuc vat. Nhung nam thoi tiet qua khac nghiet, nguon thuc an khan hiem thi bo xa huong se khong giao phoi nua.
Mot hanh vi đac biet cua bo xa huong la viec phong thu truoc nhung ke san moi. Khi gap ke san moi, đan bo xa huong se nhanh chong di chuyen len nhung khu vuc cao hon. Cac con bo đuc khoe manh se huong ra ngoai, tao thanh mot vong cung hinh ban nguyet đe bao ve cho cac con bo yeu va be con o ben trong.


Mo ta Đay la loai đong vat lien quan chat che toi cuu va de hon so voi bo nen đa đuoc xep rieng trong chi rieng. Bo xa huong co chieu cao tu 1,1 - 1,5 m (4 – 5 ft), dai 1,35 - 2,0 m (4,4 - 6,6 ft) đoi voi con cai va 2,0 đen 2,5 m (6,6 - 8,2 ft) đoi voi con đuc. Chung co cai đuoi ngan (chi khoang 10 cm) an duoi lop long day. Trong luong cua mot con bo xa huong truong thanh khoang tu 180 – 410 kg (400 - 900 lb) voi tuoi tho tu 12 - 20 nam. Chung co mot cai đau lon cung bo long day, thuong đuoc so sanh voi bo rung bizon nhung chi bang mot nua ve kich thuoc. Tuy nhien, co mot so con bo xa huong o vuon thu co the nang thoi 650 kg (1.400 lb). Bo xa huong co mot bo long day hai lop voi lop long day mau đen xam, nau ben ngoai dai gan cham đat va mot lop long lot ben trong. Nho lop long day, chung co the chiu đuoc nhiet đo lanh gia len toi am 40 đo C. Mot so it nhung con bo xa huong co bo long mau trang cung đuoc tim thay o Khu bao ton chim di tru vinh Queen Maud (Bac Canada)


Tinh trang Trong lich su, tinh trang san ban đa khien so luong bo xa huong giam nhung đa dan phuc hoi nho cac bien phap nghiem cam chat che. Hau nhu chung khong co moi đe doa nao lon ngoai nhung bien đong tu khi hau, cung voi vai đong vat an thit. Mot so khu vuc tap trung nham bao ve so luong loai bo xa huong trong tu nhien nhu Cong vien quoc gia Đong Bac Greenland, Khu bao ton thien nhien Arnangarnup Qoorua, Khu du tru sinh quyen Maniitsoq Caribou va khu bao ton thien nhien o Kangerlussuaq.
Bo xa huong đuoc nuoi o mot so vung lanh gia, cung cap luong thit, sua va long đe san xuat soi. San pham len đuoc san xuat tu long bo xa huong mem mai, giu nhiet tot va mang gia tri kinh te cao.


Tham khao Lien ket ngoai Robert G. White Large Animal Research Station at the University of Alaska Fairbanks
Alex Trebek and John Teal's Reintroduction of Muskox to Alaska Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
Jork Meyer, "Skull measurements as a field tool for sex determination in muskoxen (Ovibos moschatus) from East Greenland" (Geschlechterverhaltnis bei Schadeln des Moschusochsen (Ovibos moschatus) in Ostgronland) Beitrage zur Jagd- und Wildtierforschung 29 (2004): 187–192.
The New Student's Reference Work/Musk-Ox
Ovibos moschatus Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine tren Mammal Species of the World, phien ban 3
Bo xa huong tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Bo xa huong 180708 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).
Bo xa huong tai Encyclopedia of Life
Zimmermann (1780). "Ovibos moschatus". Sach Đo IUCN cac loai bi đe doa. Phien ban 2012.2. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te.