Thien ha xoan oc la mot kieu thien ha đuoc phan loai ban đau boi Edwin Hubble trong cuon sach The gioi Tinh van (The Realm of the Nebulae) viet nam 1936 va do vay la mot phan trong day Hubble. Cac thien ha xoan oc chua mot đia phang, quay gom cac sao, khi va bui, va mot vung tap trung rat nhieu ngoi sao tai trung tam thien ha goi la cho phinh. Thien ha xoan oc con đuoc bao xung quanh boi nhieu quang cua cac sao, ma nhieu trong so chung tap trung trong cac quan tinh cau.
Goi la thien ha xoan oc boi vi chung co cac cau truc nhanh xoan oc (thuong la hai nhanh) mo rong tu tam ra đia thien ha. Cac nhanh xoan oc chinh la noi đang dien ra su hinh thanh sao va chung sang hon vung đia xung quanh boi vi co cac ngoi sao tre, nong loai OB nam trong nhung nhanh xoan oc nay.
Gan mot nua cac thien ha đa đuoc quan sat co cac thanh phan phu them voi dang cau truc dang thanh (bar-like structure), mo rong tu cho phinh trung tam đen noi bat đau cua cac nhanh xoan oc. Dai Ngan Ha cua chung ta cung đuoc xac nhan gan đay (trong thap nien 1990) la thien ha xoan oc co thanh, mac du cau truc dang thanh nay rat kho đuoc phat hien do vi tri cua he Mat Troi trong đia thien ha. Chung cu thuyet phuc nhat cho su ton tai cua thanh la tu khao sat gan đay Luu tru ngay 8 thang 5 nam 2021 tai Wayback Machine, thuc hien boi Kinh vien vong Khong gian Spitzer, ve cac ngoi sao trong tam Ngan Ha.
Cung voi cac thien ha vo đinh hinh, thien ha xoan oc chiem khoang xap xi 60% so thien ha trong vu tru gan xung quanh chung ta. Chung hau het đuoc tim thay trong nhung vung co mat đo thap va rat hiem gap tai trung tam cua cac quan tu thien ha.


Cau truc Cac thien ha xoan oc chua bon thanh phan rieng biet:

Mot đia phang, quay quanh tam chua cac ngoi sao (hau het la moi đuoc sinh ra) va vat chat lien sao trong đo de thay cac nhanh xoan oc
Mot cho phinh o trung tam chua cac sao, chu yeu la sao gia, cho phinh nay tuong tu nhu mot thien ha elip
Mot su phan bo sao hinh thanh
Mot quang thien ha gan hinh cau chua cac ngoi sao, bao gom rat nhieu quan tinh cau (hay cum sao cau)
Lo đen sieu khoi luong tai tam cua cho phinh
Mot quang thien ha vat chat toi co hinh dang gan cau
Cac thanh phan nay thay đoi khac nhau tuy theo khoi luong, đo trang va kich thuoc cua cac thien ha xoan oc.


= Nhanh xoan oc =

Nhanh xoan oc la nhung vung chua sao mo rong tu tam cua thien ha xoan oc khong thanh va thien ha xoan oc co thanh. Đay la nhung vung dai, mong co hinh xoan oc va dua vao đo ma cac nha thien van đat ten thanh cac thien ha xoan oc. Do vay, mot cach tu nhien, su phan loai khac nhau cua cac thien ha xoan oc dua vao su khac biet cua cau truc cac nhanh xoan oc nay. Vi du, cac thien ha Sc va SBc, co cac nhanh xep "rat thua" voi nhau, trong khi cac thien ha Sa va SBa co cac nhanh cuon chat vao nhau (tham chieu tu day Hubble). Ngoai ra, cac nhanh xoan oc chua rat lon cac ngoi sao tre, nong (do mat đo khong gian lien sao rat lon va toc đo san sinh sao nhanh), cung la mot đac điem đang chu y cua cac nhanh xoan oc.


= Cho phinh thien ha =
Cho phinh la mot nhom sao khong lo, voi mat đo cac sao trong vung nay la lon. Thuat ngu nay thuong noi đen cac nhom ngoi sao đuoc tim thay hau het trong cac thien ha xoan oc.
Su dung phan loai cua Hubble, cho phinh cua cac thien ha Sa thuong chua cac sao gia, đo loai II (population II), voi thanh phan kim loai thap. Hon the nua, cho phinh cua cac thien ha loai Sa va SBa thuong co kich thuoc lon. Nguoc lai, cho phinh cua cac thien ha loai Sc va SBc lai nho hon, va chua cac sao xanh, tre, loai I. Mot so cho phinh co tinh chat tuong tu voi cac thien ha elip (khi chung co khoi luong va đo sang thap), va mot so chi đon gian la hien len voi mat đo cao hon tai trung tam cua đia thien ha, va co tinh chat tuong tu nhu đia thien ha.
Nhieu cho phinh đuoc cho la chua mot lo đen sieu khoi luong tai tam cua chung. Cac lo đen chua bao gio đuoc quan sat mot cach truc tiep, nhung đa co nhieu chung cu cho su ton tai cua chung. Trong thien ha cua chung ta, co mot thien the goi la Sagittarius A* đuoc tin rang chinh la mot lo đen sieu khoi luong. Cung co mot tuong quan chat che giua khoi luong cua lo đen va su phan tan van toc cua cac ngoi sao trong cho phinh, goi la tuong quan M-sigma.


Cac vi du đien hinh Xem them = Thanh phan =


= Phan loai =


= Khac =


Tham khao Lien ket ngoai Giudice, G.F.; Mollerach, S.; Roulet, E. (1994). "Can EROS/MACHO be detecting the galactic spheroid instead of the galactic halo?". Physical Review D. Quyen 50. tr. 2406–2413. doi:10.1103/PhysRevD.50.2406. Truy cap ngay 4 thang 2 nam 2007.{{Chu thich tap chi}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Stephens, Tim (ngay 6 thang 3 nam 2007). "AEGIS survey reveals new principle governing galaxy formation and evolution". UC Santa Cruz. Ban goc luu tru ngay 11 thang 3 nam 2007. Truy cap ngay 24 thang 5 nam 2006.
Spiral Galaxies @ SEDS Messier pages
SpiralZoom.com Luu tru ngay 6 thang 3 nam 2019 tai Wayback Machine,  an educational website about Spiral Galaxies and other spiral formations found in nature.  For high school & general audience.
Spiral Structure explained Luu tru ngay 8 thang 6 nam 2019 tai Wayback Machine