Alexiad (tieng Hy Lap: Αλεξιας, đa Latinh hoa: Alexias) la mot tac pham lich su trung co đuoc viet vao khoang nam 1148, boi nha su hoc va cong chua Đong La Ma Anna Komnene, con gai cua Hoang đe Alexios I Komnenos. Trong Alexiad, Anna mo ta lich su chinh tri va quan su cua Đe quoc Đong La Ma duoi thoi tri vi cua cha minh, la mot Hoang đe Đong La Ma, bien no tro thanh nguon tai lieu tham khao ve Byzantium giai đoan Trung ky Trung Co. Alexiad cho biet ve su tuong tac cua Đe quoc Đong La Ma voi Cuoc thap tu chinh thu nhat va neu bat nhung nhan thuc trai nguoc nhau ve phuong Đong va phuong Tay vao đau the ky 12. Tac pham nay đuoc viet theo dang tieng Hy Lap thanh Athena mang tinh gia tao va cho thay nhan thuc cua Đong La Ma ve cac cuoc Thap tu chinh.


Noi dung Alexiad đuoc chia thanh 15 quyen va phan đe tua; pham vi cua no đuoc gioi han trong thoi gian tri vi cua Alexios, do đo no co the mieu ta rat đay đu va chi tiet. Anna Komnene cung cap tu lieu ve mot trong nhung thoi ky hoat đong tich cuc nhat trong giai đoan cuoi thoi Trung Co, đac biet la moi quan he chinh tri giua Đe quoc Đong La Ma va cac cuong quoc Tay Au. Alexiad van la mot trong so it nguon su lieu chinh ghi lai phan ung cua Đong La Ma đoi voi Đai ly giao nam 1054 va cuoc Thap tu chinh thu nhat, cung nhu cung cap tu lieu truc tiep ve su suy giam anh huong van hoa Đong La Ma o ca phia Đong va Tay Au.
Theo Peter Frankopan, noi dung cua Alexiad đuoc chia thanh nam loai chinh:
1. Cac cuoc tan cong chong lai Đe quoc Đong La Ma cua nguoi Norman, duoi su lanh đao cua thu linh Robert Guiscard (Quyen 1–6):

Quyen 1 noi ve viec Alexios tro thanh tuong linh va nham chuc Domestikos ton Scholon. No cung thao luan ve qua trinh chuan bi cho cuoc xam lang cua nguoi Norman. Quyen 2 noi ve cuoc day loan thoi Komnenos.
Quyen 3 noi ve su kien Alexios len ngoi Hoang đe (1081), cac van đe noi bo voi gia toc Doukas, va quan Norman vuot qua bien Adriatic.
Quyen 4 noi ve cuoc chien tranh chong lai nguoi Norman (1081 - 1082).
Quyen 5 cung noi ve cuoc chien tranh chong lai nguoi Norman (1082 - 1083), va cuoc đung đo đau tien cua ho voi "nhung ke di giao".
Quyen 6 noi ve su cham dut cuoc chien voi nguoi Norman (1085) va cai chet cua Robert Guiscard.
2. Nhung moi quan he giua Đong La Ma voi nguoi Tho (Quyen 6 - 7, 9 - 10, va 14 - 15):

Quyen 7 noi ve cuoc chien tranh chong lai nguoi Scythia (1087 - 1090).
Quyen 9 noi ve cac chien dich thao phat nguoi Tzachas va dan vung Dalmatia (1092 - 1094), va am muu phan nghich cua Nikephoros Diogenes (1094).
Quyen 10 noi ve cuoc chien tranh chong lai nguoi Cuman va su khoi đau cua cuoc Thap tu chinh thu nhat (1094 - 1097).
Quyen 14 noi ve nguoi Tho, nguoi Frank, nguoi Cuman va nguoi Manichea (1108 - 1115).
Quyen 15 noi ve nhung chuyen vien chinh cuoi cung - Bogomils - Cai chet cua Alexios (1116 - 1118).
3. Nguoi Pecheneg xam nhap vung bien cuong phia bac Đong La Ma (Quyen 7 - 8):

Quyen 8 noi ve viec cham dut chien tranh Scythia (1091) va cac am muu phan loan chong lai Hoang đe.
4. Cuoc Thap tu chinh thu nhat va phan ung cua Đong La Ma (Quyen 10 - 11):

Quyen 11 cung noi ve cuoc Thap tu chinh thu nhat (1097 - 1104).
5. Cac cuoc tien cong bien gioi Đong La Ma cua Bohemond I xu Antiochia, con Robert Guiscard (Quyen 11 - 13)

Quyen 12 noi ve cac xung đot trong nuoc va chuan bi cho cuoc xam luoc lan thu hai cua nguoi Norman (1105 - 1107).
Quyen 13 noi ve am muu tao phan cua Aaron va cuoc xam luoc lan thu hai cua nguoi Norman (1107 - 1108).
Mac du Anna Komnene tuyen bo ro rang y đinh cua minh muon ghi chep cac su kien chan thuc, van ton tai su thien vi ve cac van đe quan trong. Xuyen suot noi dung cua Alexiad, Anna Komnene luon nhan manh Alexios la mot "vi hoang đe Kito giao đac biet" ve mat đao đuc, cung nhu đuoc ca ngoi ve mat chinh tri, kha la pho bien. Frankopan thuong so sanh thai đo ung xu cua Alexios trong tac pham cho đen but luc mang đam truyen thong cua the loai tieu su cac vi thanh, trong khi đoi chieu no voi buc chan dung tieu cuc noi chung hoac su vang mat hoan toan cua nhung nguoi ke vi John II va Manuel I. Anna ban ve nguoi Latinh, (Norman va "Frank"), coi ho nhu nhung ke man ro. Su ky thi nay con mo rong sang nguoi Tho va dan Armenia. Alexiad cung len tieng chi trich Ioannes II Komnenos vi vu ke vi ngai vang (thay the Anna) sau cai chet cua Alexios. Theo quan điem cua nguoi đoc hien đai, su mau thuan trong viec mieu ta cac su kien quan su va nhung bat hanh cua Đe che - mot phan la do nhung anh huong van hoc va nhat la Homer - co ve nhu hoi phong đai va rap khuon. Bat chap nhung van đe đo, George Ostrogorsky van nhan manh đen tam quan trong cua Alexiad trong vai tro cua mot nguon su lieu chinh yeu.


Chu đe chung Chu đe chinh cua Alexiad la cuoc Thap tu chinh lan thu nhat, va xung đot ton giao. Anna Komnene ghi lai cac nhom nguoi khac nhau tham gia vao cuoc thap tu chinh, va nhac đen ten goi cua ho la "Celt", "Latinh", va "Norman". Ba con noi ve cha minh, Alexios Komnenos mot cach chi tiet, va nhung cuoc chinh phuc cua ong trong suot thoi ky tri vi cua ong trong nhung nam tu 1081 - 1118. Ba lam đieu nay bang cach gioi thieu "quan điem Đong La Ma" cua Thap tu quan. Mot so nha su hoc đa nhan thay than thoai Hy Lap co anh huong đen tac pham cua ba, nhu Lenora Neville đa tung noi: "Su bieu thi tinh cach cua Alexios nhu mot thuyen truong khon kheo leo lai đe che xuyen qua nhung con bao dai dang voi su dung dung va long dung cam manh me lam nho lai Odysseus." 


Van phong Alexiad ban đau đuoc viet bang tieng Hy Lap khoang nam 1148, va lan đau tien đuoc Possinus bien tap vao nam 1651.
Anna Komnene đa mieu ta chinh xac ban than minh trong nguyen ban va cong khai thua nhan cam xuc va y kien cua minh đoi voi mot so su kien, đi nguoc lai dang thuc đien hinh cua nganh su hoc. Ba trong khac biet rat nhieu so voi cac nha su hoc van xuoi Hy Lap, va vi the cuon sach nay ban đau đa đuoc đon nhan tich cuc, nhung sau đo đa bi mang ra phe binh. Alexiad gay hap dan nhieu su gia vi tren thuc te la Anna đa viet no theo mot đinh dang khac han chuan muc cua thoi đai. Anna Komnene la nu su gia nguoi Hy Lap duy nhat trong thoi đai cua ba, va gioi su hoc quan tam đen viec tin tuong rang van phong cua ba đa chiu nhieu đieu tieng boi vi ba la phu nu. Mac du đa gop ca ban than trong lich su va nhung pham chat khac lam cho van phong cua ba co su khac biet so voi su sach đien hinh cua thoi đai, Alexiad cua Anna Komnene đuoc xem nhu mot quyen su "thuan tuy".


Anh huong Tac pham cua Anna Komnene la mot nguon thong tin chinh yeu noi ve phu hoang Alexios I cua Đe quoc Đong La Ma. Ba bat tay vao viec bien soan Alexiad khi đa o vao đo tuoi 55. Luc con song, ba cho to chuc mot đao Thap tu quan phu giup cha minh trong su khinh thuong hanh đong cua ho chong lai đe che sau khi ho cuop boc cac vung đat vua tai chiem khac va gap that bai trong viec trao tra cac vung lanh tho thuoc quyen chiem huu cua Basileus ma ho hua se tra lai cho ong. Ba đa xem Thap tu quan ma ba hay goi la nguoi Celt, Latinh va Norman, nhu nhung ke man ro that hoc. Du vay, Anna tuyen bo rang ba đa mieu ta ho bang cai nhin trung lap. Mot so nha su hoc tin rang tac pham cua ba co y thien vi vi nhung cam xuc đoi voi Thap tu quan, va cach ma ba đe cao phu hoang nhu the nao.


Gioi tinh va tac gia = Nghi van ve tac gia =
Đa co nhieu cuoc tranh luan ve viec cuon Alexiad co đung la do chinh Anna Komnene viet nen hay khong, voi mot hoc gia noi rang nguyen van tac pham cung cap rat it nhan xet co goi y đen gioi tinh cua tac gia hay bat ky khia canh nao khac trong xuat than cua ho, ngoai mot vai đe cap ro rang. Đieu nay đa khien mot so hoc gia lap luan rang Alexiad khong phai do mot nguoi phu nu viet ra ma la boi mot tac gia nam khac. Niem tin nay, đuoc Howard-Johnston đua ra, tap trung chu yeu vao cac đoan van quan su cua Alexiad, va cho thay rang Anna chi lam moi cong viec bien soan tu nhung ban ghi chu ngoai chien truong cua chong minh, do đo Howard-Johnston cho đoi ten tac pham thanh "Alexiad cua Nicephoros".
Tuy vay, phan lon đeu đong y rang Anna Komnene moi chinh la tac gia. Nhung loi đe cap cu the trong sach ve su đinh hon cua ba, vai tro cua ba voi tu cach la mot nguoi vo va phan binh luan ve su khiem ton cua nu gioi co suc anh huong đen tac pham cua ba đa khien tac gia Alexiad "kho co the nao nham lan đuoc" đung la cua Anna, theo mot so nguoi cho biet. Ba chac han đa viet ve cac van đe quan su, vi co the đuoc thap tung theo chan phu hoang trong cac chien dich quan su. Nhieu hoc gia tin rang chi tiet tuyet voi ve đoi song gia đinh va phong cach nha binh cua phu hoang, ket hop voi nhung kinh nghiem ca nhan cua rieng ba va phan đe cap đam chat nu tinh, cung cap mot truong hop ro ret cho tac gia quyen Alexiad la cua ba.


= Đai dien gioi tinh =
Trong Alexiad, Anna Komnene mieu ta sinh đong cac đinh kien ​​ve gioi tinh theo mot cach duy nhat. Giong nhu nhung nguoi tuong nhiem nam cua minh, ba mo ta đac điem phu nu theo khuon mau đien hinh, nhu "de khoc loc va tro nen hen nhat khi gap nguy hiem". Tuy the, bat chap đieu nay, phu nu trong Alexiad chang bao gio khoc, ngoai tru đam tang cua Alexios, ma su đau buon la phan ung van hoa phu hop. Tuong tu nhu vay, khong mot nhan vat nu nao lai hanh đong mot cach hen nhat. Ba chi ra gioi tinh cua minh bang mot cach tuong tu khi nhac đen nhung giot nuoc mat cua minh trong luc đang viet mot so su kien. The nhung, ngay lap tuc, ba thong bao cho đoc gia rang ba se ngung khoc đe tro lai đung voi nghia vu viet su cua minh, mot tinh tiet ma ba đa lap lai hai lan trong phan ke chuyen. Bang cach lam nhu vay, ba đa the hien mong muon kiem soat cac khia canh thuoc ve nu tinh vi nen van hoa cua minh. Noi chung, Anna quan tam đen chinh ban than bang tri tue, ma ba quy cho ca nam lan nu, va cho phep phu nu tich cuc thoat khoi vai tro gioi tinh ve mat xa hoi trong Alexiad. Thai đo ca nhan cua ba, cung voi su thieu vang cac nguon tai lieu co the sanh đuoc tu cac tac gia nu cung thoi, tat ca đa khien cho Alexiad đuoc mot so nguoi coi la nguon su lieu ngheo nan đe su dung khi đua ra đanh gia muc đo trung binh cua phu nu tai Byzantium cam nhan ve cuoc Thap tu chinh lan thu nhat.


= Gioi tinh va van phong =
Phong cach viet su cua Anna Komnene hoi khac thuong la do gioi tinh cua ba. Cach viet nay đang luu y o cho la no bao gom ca thien lich su ve nhung hanh đong cua phu hoang trong cuoc Thap tu chinh lan thu nhat va nhung phan ung cua ba đoi voi mot so su kien nay. Nhung y kien ​​va binh luan cua Anna ve cac su kien đac biet trong mot van ban lich su khac đuoc cho la do gioi tinh cua ba ca ve mat tich cuc lan tieu cuc. Su giai thich ve cac du kien lich su cua ba đuoc biet đen nhu mot bo sach "lich su gioi tinh", co nghia la ca lich su cua Alexos va cua chinh Anna đeu thong qua van phong đac biet cua tac pham, đieu nay khong thay o cac tac gia nam. Trong luc su gia nguoi Anh nghien cuu ve thoi La Ma co đai Edward Gibbon đa thay chuyen ke nay "mang đam net gioi tinh" đe lo ra "trong tung trang sach thoi kieu cang cua mot nu tac gia", voi mot so hoc gia đong y voi ong, cac hoc gia khac cho rang van phong nay chi co the la cua nguoi thay thong thai Mikhael Psellos tung day Anna hoi nho. Mot so khac con đi xa hon nua khi đua ra gia thuyet la Anna đa su dung cuon bien nien su Chronographia cua Psellos lam kieu mau cho cach thuc ke chuyen cua rieng minh trong bo su Alexiad va mang đam van phong cua thay minh hon nua, goi y rang đo khong phai la do gioi tinh cua ba ma la anh huong cua ba, đa dan đen kieu van phong nay trong toan bo tac pham.
Anna Komnene đuoc coi la di thuong trong thoi đai cua ba ve tinh manh liet ma ba ket hop voi loi ke chuyen va cam xuc cua rieng minh, du ba khong đe cap đen tat ca cac chi tiet ca nhan, nhu tren thuc te la ba co toi bon đua con. Đoi voi mot so nguoi, su ket hop khong binh thuong cua loai van phong nay voi viec thieu thong tin ca nhan, ve mat gioi tinh đuoc hoa hop boi su thieu vang cac ly tuong nu quyen hien đai, ma khong can quan tam đen viec đat cau hoi ve đia vi xa hoi cua ba bang cach ke chuyen cua ban than minh, mac du mo ta cua ba ve phu nu khong phu hop voi cac tac gia nam song cung thoi. Thay vao đo, van phong cua Anna co the đuoc hieu ro tu he thong đuc tin cua ba la tri thong minh va tinh tao nha lam triet tieu gioi tinh ve tam quan trong, va do đo Anna khong xem bo su cua minh nham vuot qua bat ky vai tro gioi tinh nao can thiet.


Hoan thanh ban thao va tom luoc Duoi đay la danh sach cac ban thao co chua mot phan hay toan bo noi dung cua Alexiad.


Xuat ban pham Anna Comnena (2004). The Alexiad. E.R.A Sewter bien dich. Penguin Classics. ISBN 0-14-044958-2.
Anne Comnene, Alexiade (Regne de l'Empereur Alexis I Comnene). Collection Bude. 1967 [1937–45].
Anna Comnena. Alexiad. Elizabeth S. Dawes bien dich. Fordham University. Ban goc luu tru ngay 14 thang 8 nam 2014. Truy cap ngay 17 thang 10 nam 2017. {{Chu thich sach}}: Đa bo qua |website= (tro giup)


Chu thich Tham khao Brians, Paul (ngay 18 thang 12 nam 1998), "Anna Comnena: The Alexiad", Washington State University, Ban goc luu tru ngay 2 thang 4 nam 2013, truy cap ngay 17 thang 10 nam 2017.
Brown, R. Allen (1984), The Normans, London: St. Martins, ISBN 0312577761.
Connor, Carolyn L. (2004), Women of Byzantium, New Haven: Yale University Press, ISBN 0300186460.
Frankopan, Peter (2009), "Introduction", Alexiad, E. R. A. Sewter bien dich , London: Penguin, ISBN 0140455272.
Frankopan, Peter (2002), "Perception and Projections of Prejudice:  Anna Comnena, the Alexiad and the First Crusade", trong Susan B. Edgington; Sarah Lambert (bien tap), Gendering the Crusades, New York: Columbia University Press, ISBN 0231125992.
Gibbon, Edward (1994), The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, London{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket).
Gouma-Peterson, Thalia (1996), "Engendered Category or Recognizable Life: Anna Komnene and Her Alexiad", Byzantinische Forschungen, 23: 25–34.
Halsall, Paul (thang 2 nam 2001), "Bibliography, Anna Comnena: The Alexiad", Medieval Sourcebook, Fordham University, Ban goc luu tru ngay 19 thang 8 nam 2012, truy cap ngay 17 thang 10 nam 2017.
Hill, Barbara (1996), "A Vindication of the Rights of Women to Power by Anna Komnene", Byzantinische Forschungen, 23.
Howard-Johnston, J. (1996), "Anna Komnene and the Alexiad", Alexios I Komnenos, Papers of the Second Belfast Byzantine International Colloquium, 14–ngay 16 thang 4 nam 1989, Belfast, ISBN 0853895813{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket).
Neville, Leonora (2013), "Lamentation, History, and Female Authorship in Anna Komnene's Alexiad", Greek, Roman, and Byzantine Studies, 53: 192–218.
Ostrogorsky, George (1969), History of the Byzantine State , New Brunswick: Rutgers University Press, ISBN 0813511984.
Reese, Lyn, "Anna Comnena", Women in World History Curriculum.
Reinsch, Diether R. (2000), "Women's Literature in Byzantium? – The Case of Anna Komnene", trong Thalia Gouma-Peterson (bien tap), Anna Komnene and Her Times, Thomas Dunlap bien dich, New York: Garland, ISBN 0815338511.
Shlosser, Fransziska E. (1990), "Byzantine Studies and the History of the Crusades: The Alexiad of Anna Comnena as Source for the Crusades", Byzantinische Forschungen, 15: 397–406.