Bo Phu du (danh phap khoa hoc: Ephemeroptera), hay con thieu than, con vat vo, la mot bo thuoc nhom Palaeoptera, cung voi bo Chuon chuon. Bo nay co hon 3000 loai tren toan the gioi, đuoc chia lam 400 chi trong 42 ho.


Đac điem Phu du la nhom con trung tuong đoi nguyen thuy, the hien mot so đac điem co xua co le đa hien dien o nhung con trung bay đau tien. Au trung cua phu du song trong nuoc ngot va chi song o moi truong nuoc sach, khong bi o nhiem. Bo Phu du song trong nuoc, co the song tu 1 đen 3 nam, sau khi lot xac len bo chung chi co the song trong vai gio ngan ngui.


Phan loai Duoi đay la ban phan loai truyen thong cua Peters va Campbell (1991), trong tac pham Con trung cua Uc (Insects of Australia)
Phan bo Pannota

Sieu ho Ephemerelloidea
Ephemerellidae
Leptohyphidae
Tricorythidae
Sieu ho Caenoidea
Neoephemeridae
Baetiscidae
Caenidae
Prosopistomatidae
Phan bo Schistonota

Sieu ho Baetoidea
Siphlonuridae
Baetidae
Oniscigastridae
Ameletopsidae
Ametropodidae
Sieu ho Heptagenioidea
Coloburiscidae
Oligoneuriidae
Isonychiidae
Heptageniidae
Sieu ho Leptophlebioidea
Leptophlebiidae
Sieu ho Ephemeroidea
Behningiidae
Potamanthidae
Euthyplociidae
Polymitarcydae
Ephemeridae
Palingeniidae


Hinh anh Tai Viet Nam = Chu ky sinh truong =
Mot so loai thuoc bo phu du sinh truong trong moi truong tu nhien o vung song Hong o cac huyen nhu Khoai Chau, Van Giang, Viet Nam, đuoc nguoi dan đia phuong goi la con vat vo, vo vo hay con vo. Khi truong thanh con vo to bang con chau chau nhung trang muot, canh mong tang, bay vat vo o mat nuoc. Au trung cua con vo song trong nuoc, sau khi truong thanh, con vo chi song đuoc vai tieng nen chung đuoc coi la quan quan chet yeu. Ca thang vat vo len lot xac vai ngay, đe trung roi chet. Trung nhanh chong no thanh au trung roi roi lai tro ve đay song tiep tuc lap lai chu ky sinh truong cho ngay đuoc ngoi len mat nuoc lot xac. Thoi xua hai ben song Hong con ram rap, hoang so, toi mua con vat vo xuat hien rat nhieu, co nhung đam co map me bo song con vat vo đau kin. Mua xuat hien con vat vo cung la thoi điem cac loai chim troi, chim nuoc tha ho kiem an, no bung. Cac loai ca san moi o song Hong cung xuat hien nhieu hon.


= Khai thac gia tri kinh te =
Vat vo truong thanh chi song vai gio, vi the dan ven dong song Hong muon thu hoach chung phai cho toi gan cuoi mua xuan khi thoi tiet thay đoi ro net (thu hoach theo mua(. Khi xua dan ven dong song Hong bat an va coi la mot mon an/thuc pham la mieng sau mot nam. Gio đay vi su đo thi hoa lan moi truong song bi thu hep vi o nhiem khien so luong sut giam thi vat vo đuoc ban lam mon an/thuc pham đac san. Khi đuoc nhieu thuc khach phat hien lam ra nhieu mon đac san, an bo duong, tot cho suc khoe thi gia ban vat vo tang đen cao chot vot. Thong thuong, con vat vo mua ngay tai ben thuyen dao đong 300.000-350.000 đong/kg, ra toi cho nguoi ban le ban gia 400.000-500.000 đong/kg. Con vat vo khi vao nha hang đac san che bien thi co gia 1 trieu đong/kg, an mot đia vat vo đa ton toi 200.000-300.000 đong.


= Trong van hoa =

Trong van hoa thi cac loai phu du hay thieu than co y nghia an du. Phu du hay chi ve su khong co gi, chang quan trong ("tien bac la phu du"), roi kiep phu du hay đoi phu du chi ve kiep song, đoi nguoi nho be phieu dat, phieu linh. Thieu than nghia la thieu chay than xac bang ngon lua, la canh tuong quen thuoc khi nhung con con trung nho lao vao anh đen, ngon lua tu đo chi su thi mang vo ich, quay cuong, ngay nay thuong vi von voi nhung nguoi choi ma tuy đen huy hoai than xac (thieu than bay lac) hay nhung nguoi ham loi ca tin, me muoi lao vao tro đen đo, đa cap. Thieu than đuoc nhac đen trong bai hat "Giong nhu con thieu than lao vao tro vui the gian, giong nhu con ong vang thich tinh ai mat ngot" va bai hat co ten "Con thieu than" cua Lam Chan Khang. Dan gian Viet Nam muon hinh anh con thieu than đe dien ta su ngu dot cua con nguoi, khi qua đam me nhung thoi quen co hai cho minh va nguoi khac đe roi đanh mat chinh minh ma song trong đau kho lam me. Trong van hoa dan gian Viet Nam con co cau chuyen "Su tich con thieu than".


Chu thich Tham khao Bo Phu du tai Encyclopedia of Life
Bo Phu du tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Bo Phu du 100502 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).
McDunnough (1926). "Phu du [[Pentagenia robusta]]". Sach Đo IUCN cac loai bi đe doa. Phien ban 2012. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te. {{Chu thich web}}: Tua đe URL chua lien ket wiki (tro giup)
Tillyard (1933). "Phu du [[Tasmanophlebi lacus-coerulei]]". Sach Đo IUCN cac loai bi đe doa. Phien ban 2012. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te. {{Chu thich web}}: Tua đe URL chua lien ket wiki (tro giup)
"Phu du [[Acanthometropus pecatonica]]". Sach Đo IUCN cac loai bi đe doa. Phien ban 2012. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te. 1996. {{Chu thich web}}: Tua đe URL chua lien ket wiki (tro giup)
Tree of Life info for Ephemeroptera
Mayfly Central tren trang khoa con trung hoc, Đai hoc Purdue
Bibliography of the Ephemeroptera F-G Michael D. Hubbard, luu tru 13/12/2007
The Incredible World of Mayflies Tyler Kalmuck, 23/4/2010
[1] Luu tru ngay 16 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine - Tai lieu tham khao tai Vien khoa hoc

Ban mau:Ephemeroptera