Donald Duck, hay Vit Donald, cung đuoc goi pho bien la vit Đo-nan la mot nhan vat hu cau trong phim hoat hinh va truyen tranh cua hang Walt Disney. Donald la mot chu vit trang hinh nguoi co mo va chan mau vang-cam. Chu thuong xuat hien voi ao va mot chiec mu "thuy thu" nhung khong mac quan (ngoai tru nhung luc Donald đi boi).
Theo tap phim hoat hinh "Donald Gets Drafted" (1942), ten đay đu cua Donald Duck la Donald Fauntleroy Duck (tu "Fauntleroy" co le am chi chiec mu thuy thu cua chu, mot bo phan khong the thieu cua bo quan ao Fauntleroy). Trang web chinh thuc cua Disney cung đa cong bo ten cua chu la Donald Fauntleroy Duck. Sinh nhat cua Donald đuoc cong nhan chinh thuc vao ngay 9 thang 6 nam 1934. Đo la ngay ma bo phim hoat hinh co su xuat hien lan đau tien cua chu đuoc ra mat. Nhung trong tap "The Three Caballeros", ngay sinh nhat cua Donald Duck lai đuoc nhac đen mot cach đon gian la "Thu sau ngay 13". Trong tap "Donald's Happy Birthday" (ngan), sinh nhat cua Donald nham vao ngay 13 thang 3.
Mac du kha de dai, đac điem noi bat cua Donald lai la tinh tinh nong nay va bop chop cua chu. Đoi khi, Donald con đuoc mo ta la mot chu vit xao quyet, hay thich nhao bang nguoi khac (voi mot muc đo nhieu hon ca cac nhan vat khac nhu Goofy hay Chuot Mickey).
Giong noi noi tieng cua Donald, mot trong nhung giong noi de nhan biet nhat trong hoat hinh, cho đen nam 1985 đa đuoc thuc hien boi nghe si long tieng Clarence "Ducky" Nash. Nho giong noi nua ro nua khong nay ma hinh anh cua Donald đa in sau vao tam tri khan gia va đa giup cho ca hai (Donald va Nash) tro nen noi tieng. Tu nam 1985 tro ve sau, Donald đuoc long tieng boi Tony Anselmo, nguoi đa đuoc chinh Nash huan luyen.


Donald trong phim hoat hinh Bai chinh: Donald Duck trong phim hoat hinh
Donald Duck đa xuat hien trong nhieu phim hoat hinh Disney co đien trong mot vai nam bat đau tu nam 1934. Trong boi canh cot truyen cho nhung phim hoat hinh rat noi tieng ve Mickey Mouse ngay cang tro nen kho viet hon, Walt đa cho Donald Duck "noi nong" vao giup suc. Donald la mot nhan vat đoc đao theo mot cach khac han Mickey Mouse vi chu co the tro nen noi gian bat thinh linh, đieu ma Mickey khong bao gio lam. Trong khi hinh anh Mickey đuoc xay dung nhu la mot chu chuot thien hao, Donald la mot chu vit tot co khuynh huong de mat binh tinh khi bi kich đong. Nhung con noi gian "co ban quyen" cua chu đa luon đuoc khan gia mong đoi, va Walt đa khong bao gio that bai trong viec truyen đat chung đen cho ho.


= Lich su =
Su nghiep hoat hinh cua Donald bat đau voi phim hoat hinh "The Wise Little Hen" trong loat phim "Silly Symphony". Trong đo, Donald đa "vao vai" mot nhan vat phu. Su xuat hien lan thu hai cua Donald đuoc đanh dau boi phim hoat hinh trang đen "Orphan's Benefit". Cung tu đo ma tinh khi nong nay cua Donald đa đuoc hinh thanh. Nhung phim hoat hinh tiep theo voi su co mat cua Donald đuoc "dan nhan" la hoat hinh cua Mickey Mouse (co hinh mat Mickey xuat hien nhu la ngoi sao chinh). Nhung vi tieng tam cua Donald ngay cang lon, chu đa co loat phim hoat hinh cho rieng minh, voi hinh mat cua chu xuat hien nhu ngoi sao chinh.


Donald trong truyen tranh Trong khi nhung bo phim hoat hinh ve Donald đuoc yeu chuong rong rai o My va khap the gioi, nhung tap truyen tranh xuat ban hang thang hoac hang tuan ve chu lai đuoc nhieu ban đoc chau Au ua thich, đac biet la o Na Uy va Phan Lan, ngoai ra con co Đan Mach, Đuc, Y, Ha Lan va Thuy Đien. Phan lon nhung tap truyen nay đuoc san xuat va xuat ban boi chi nhanh cong ty Walt Disney tai Y va boi nhom truyen thong Egmont o Đan Mach, Na Uy, Phan Lan va Thuy Đien.
Theo Inducks, mot kho du lieu khong lo ve truyen tranh Disney khap the gioi, truyen tranh My, Y, Đan Mach đa đuoc in lai o cac nuoc sau: Uc, Ao, Bi, Brasil, Bulgaria, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, Colombia, Cong hoa Sec, Đan Mach (Đao Faroe), Ai Cap, Estonia, Phan Lan, Phap, Đuc, Hy Lap, Guyana, Hungary, Iceland, An Đo, Indonesia, Israel, Y, Latvia, Litva, Mexico, Ha Lan, Na Uy, Ba Lan, Bo Đao Nha, Romania, Nga, A Rap Xe Ut, Slovenia, Tay Ban Nha, Thuy Đien, Thai Lan, Tho Nhi Ky, Anh Quoc, My, Nam Tu cu. Tai phan lon nhung nuoc nay, truyen van con đang đuoc xuat ban.
Ngoai ra, truyen tranh ve Vit Donald con đuoc xuat ban o Viet Nam trong tap chi truyen tranh Disney song ngu "Donald va ban huu".


= Su phat trien đau tien =
Trong an ban nam 1931 cua Disney, co ten la "Mickey Mouse Annual", mot nhan vat ten la Donald Duck đa đuoc đe cap đen, va đa xuat hien trong gioi truyen tranh lan đau tien vao nam 1934, trong mot truyen (đang tren bao) đuoc ve dua tren cot truyen cua tap phim ngan "The Wise Little Hen". Trong nhung nam sau đo, Donald đa co xuat hien mot vai lan trong nhung tranh truyen Disney, va đen nam 1936, Donald đa tro thanh mot trong nhung nhan vat đuoc ua chuong nhat trong loat truyen tranh "Silly Symphonies". Ted Osborne la nguoi viet kich ban nguyen goc cho nhung truyen nay, va Al Taliaferro la hoa si cua ong. Osborne va Taliaferro cung đa gioi thieu mot vai nhan vat ho tro cua Donald, bao gom may đua chau cua chu la Huey, Dewey, va Louie.Vao nam 1937, mot nha xuat ban Y mang ten Mondadori đa sang tac truyen ve Vit Donald đau tien danh cho tap chi chuyen ve tranh truyen. Tap truyen 18 trang, kich ban cua Federico Pedrocchi, đa the hien Donald nhu la mot nhan vat hanh đong thay vi chi đon thuan la mot nhan vat hai huoc.
Nha xuat ban Fleetway o Anh cung đa bat đau cho xuat ban nhung quyen truyen tranh co mat chu vit.


= Phat trien boi Taliaferro =

Nhung cot tranh vui thuong nhat tren bao ve Donald Duck, đuoc ve boi Taliaferro va viet boi Bop Karp đa bat đau xuat hien o My vao ngay 2 thang 2 nam 1938; Nhung cot tranh Chu Nhat đa ra mat sau đo mot nam. Taliaferro va Karp đa tham chi sang tac ra mot so luong nhan vat lon hon nua cho the gioi cua Donald Duck. Chu co mot con cho moi giong St. Bernard ten la Bolivar, va mot gia đinh co them nguoi anh em ho Gus Goose va ba noi Elvira Coot, hai ban gai canh tranh lan nhau la Donna va Daisy Duck. Taliaferro đa tao cho Donald mot chiec xe rieng, đo la chiec Belchfire Runabout đoi 1934, trong mot truyen nam 1938.


= Phat trien boi Carl Barks =

Nam 1942, nha xuat ban Western Publishing bat đau cho sang tac nhung truyen tranh đau tien cua ho ve Donald va cac nhan vat Disney khac. Bob Karp đa đong gop cong suc vao truyen đau tien trong so nay, co tua đe "Donald Duck Finds Pirate Gold". Tuy nhien, mot nha xuat ban moi đong nghia voi đoi ngu hoa si moi, ho chinh la: Carl Barks va Jack Hannah. Sau nay, Barks đa tiep tuc sang tac nhung truyen voi noi dung san tim kho bau giong nhu "Donald Duck Finds Pirate Gold".
Chang bao lau sau, Barks đa đam nhiem hoan toan viec phat trien truyen tranh cua Donald, ong kiem luon phan kich ban va minh hoa. Duoi ngoai but cua ong, nhan vat Donald Duck trong truyen tranh ngay cang tro nen khac han voi "nguoi anh em" Donald Duck trong hoat hinh: co mau phieu luu mao hiem va co tai an noi tot hon, đong thoi tinh tinh bat thuong cua chu cung đuoc cai thien đi phan nao. Black Pete la nhan vat duy nhat trong truyen tranh cua Mickey Mouse đa xuat hien trong the gioi Donald Duck moi cua Barks.
Barks đa đat Donald vao thanh pho Duckburg, noi co nhung nhan vat đuoc Barks sang tao them nhu Gladstone Gander (1948), Gyro Gearloose (1952), Bac Scrooge McDuck (1947), Magica de Spell (1961), Flintheart Glomgold (1956), the Beagle Boys (1951), April, May va June (1953), Hang xom Jones(1944) va John D. Rockerduck (1961). Phan lon nhan vat cua Taliaferro đa đuoc Barks giu lai, bao gom Huey, Dewey, va Louie. Ong đa đat Donald trong nhung kich ban ve gia đinh cung nhu phieu luu, va Bac Scrooge đa tro thanh mot trong nhung nhan vat ua thich nhat cua ong bat cap voi Donald. Scrooge ngay cang đuoc yeu men, va đen nam 1952, nhan vat nay đa co truyen tranh rieng cua minh. Vao thoi điem nay, Barks đa tap trung het no luc cua minh đe viet truyen ve Scrooge McDuck. Su xuat hien cua Donald chu yeu đuoc tap trung vao cac yeu to hai. Trong nhieu truyen, Donald đuoc đuc ket thanh mot phu ta bat đac di cho Scrooge, đi tham hiem cung ong bac giau co nay khap qua đat.


= Nhung su phat trien ve sau =

Co rat nhieu tac gia tren khap the gioi tiep tuc tan dung hinh anh Donald trong truyen tranh cua ho. Vi du, cac hoa si cua Disney Studio la nhung nguoi truc tiep san xuat truyen cho thi truong chau Au. Hai trong so ho, Dick Kinney va Al Hubbard đa sang tao nen nguoi anh em ho moi cua Donald, Fethry Duck.
Hai hoa si khac nguoi My la Vic Lockman va Tony Strobl đa truc tiep sang tac truyen tranh My va nghi ra mot nhan vat moi, Moby Duck. Strobl la mot trong nhung hoa si Disney ve nhieu nhat cua moi thoi đai. Ong đa ve rat nhieu truyen tu nhung cot truyen cua Barks sau khi ong nay ve huu. Vao nhung nam 1990 va đau nhung nam 2000, cac kich ban nay đuoc ve lai boi mot hoa si Ha Lan ten la Daan Jippes.
Nha xuat ban Y Mondadori đa cho ve nhieu truyen đuoc xuat ban rong rai o chau Au. Ho cung đa gioi thieu nhieu nhan vat moi (ma hien nay đeu rat noi tieng o chau Au) đen voi đoc gia. Mot vi du tieu bieu la "ban than khac" (alter-ego) cua Donald, mot nguoi hung co ten Paperinik (tieng Y), sang tao boi Guido Martina va Giovan Battista Carpi.
Giogio Cavazzano va Carlo Chendi đa tao ra Honkey Go-Kart (tieng Y la Umperio Bogarto), mot tham tu voi cai ten ro rang la đuoc nghi ra đe nhai ong Humphrey Bogart. Ho cung sang tao nen O.K Quack, chu vit ngoai hanh tinh đen Trai Đat tren mot chiec phi thuyen co dang nhu đong xu. Sau khi bi that lac phi thuyen, O.K Quack đa lam ban voi Scrooge, đe roi đuoc ong cho phep luc tim kho bac cua minh đe tim lai chiec phi thuyen bi mat tich.
Romano Scarpa la mot nguoi co nhieu anh huong đoi voi cac hoa si Disney Y. Ong tao ra Brigitta McBridge, mot co vit rat yeu quy Scrooge. Mac du su quan tam cua co khong bao gio đuoc ong đap lai, co vit van luon co gang. Scarpa cung hay cho xuat hien Dickie Duck, mot đua chau gai cua Glittering Goldie (mot co vit nhieu kha nang la nguoi yeu cua Scrooge thoi ong ta tim vang o Klondike) va Kildare Coot, mot đua chau cua Grandma Duck.
Hoa si nguoi Y Corrado Mastantuono đa sang tao nen Bum Bum Ghigno, mot chu vit hoai nghi, tho lo va hoi xau xi, rat hay xuat hien voi Donald va Gyro.
Hoa si My William van Horn cung đa gioi thieu mot nhan vat moi: Rumpus McFowl, mot con vit gia va beo, thuong an nhieu va it lam viec, đuoc nhac đen lan đau tien nhu la mot nguoi anh em ho cua Scrooge. Ve sau nay, Scrooge moi tiet lo cho cac chau cua minh biet rang Rumpus thuc ra chinh la mot nguoi anh em cung cha khac me cua ong. Rot cuoc, Rumpus cung đa kham pha ra đieu đo.
Trong khi lam viec cho nha bien tap Đan Mach Egmont, hoa si Daniel Brance va hai nha viet kich ban Paul Halas va Charlie Martin đa tao ra Sonny Seagull, mot đua tre mo coi thich lam ban voi Huey, Dewey va Louie, va đoi thu cua no la Mr. Phelps.
Hoa si ve truyen tranh ve Vit Donald nhieu nhat hien nay la Victor Arriagada Rios, đuoc biet đen nhieu hon duoi cai ten Vicar. Victor Arriagada Rios co mot xuong ve rieng cua minh. O đo ong cung voi cac phu ta đa ve nhung truyen goi tu Egmont. Vicar đa sang tao nen nhan vat Oono, mot cong chua thoi tien su đen Duckburg vao nhung nam 1990 bang co may thoi gian cua Gyro.
Hoa si noi tieng va đuoc yeu thich nhat hien nay la Keno Don Rosa. Ong ta bat đau lam truyen Disney vao nam 1987 cho nha xuat ban Gladstone. Sau đo la thoi ki ngan ngui ong lam viec cho mot nha bien tap Ha Lan truoc khi chuyen han sang viet va ve truyen cho Egmont. Don đa sang tac rat nhieu truyen ve Scrooge McDuck, đieu nay đa giup ong gianh đuoc hai giai thuong Eisner. Tuy vay, khong phai tat ca nhung nguoi ham mo Barks đeu thich truyen cua ong, nhieu nguoi cho rang ong đang pha huy the gioi ma Barks đa can than xay dung nen.
Nhung hoa si tieu bieu khac sang tac ve Donald la Freddy Milton va Daan Jippes. Ho đa tao ra nhung tap truyen 18 trang, ma theo nhieu chuyen gia, la co the so sanh voi cac truyen cua Barks.
Hoa si Nhat Shiro Amano đa ve Donald Duck trong tieu thuyet hinh (dua tren tro choi đien tu cung ten cua Squaresoft) Kingdom Hearts cua ong.


Cong vien chu đe Disney Vit Donald đong mot vai tro quan trong trong nhieu cong vien giai tri cua Disney trong suot nhung nam qua. Nguoi tham quan co the nhin thay anh o nhieu điem tham quan va chuong trinh o cong vien hon ca chuot Mickey. Anh đa xuat hien tai cac điem tham quan nhu Animagique, Mickey Mouse Revue, Mickey's PhilharMagic, Disneyland: The First 50 Magical Years, Gran Fiesta Tour Starring the Three Caballeros va phien ban cap nhat cua "It's a Small World". Anh cung đuoc coi la mot nhan vat hay gap go va chao hoi moi nguoi trong cong vien.


Xuat hien = Phim ngan chon loc =


= Phim dai tap =


= Phim truyen hinh nhieu tap =
DuckTales (1987–1990, nhan vat đinh ky)
Donald Duck Presents (bien soan ngan truoc đo)
Donald's Quack Attack (bien soan ngan truoc đo)
Bonkers (1993–1995, khach moi)
Quack Pack (1996–1997)
Mickey Mouse Works (1999–2000)
House of Mouse (2001–2003)
Mickey Mouse Clubhouse (2006–2016)
Mickey Mouse (2013–2019)
Mickey and the Roadster Racers/Mickey Mouse Mixed-Up Adventures (2017–2021)
DuckTales (2017–2021)
Legend of the Three Caballeros (2018)
Mickey Go Local (2019)
The Wonderful World of Mickey Mouse (2020–2023)
Mickey Mouse Funhouse (2021–2025)
Mickey Mouse Clubhouse+ (2025-nay)


= Tro choi đien tu =


= Hoa si minh hoa đang chu y =


Đoc them Andrae, Tom (2006). Carl Barks and the Disney Comic Book: Unmasking the Myth of Modernity. Univ. Press of Mississippi. ISBN 1-57806-857-6.
Blitz, Marcia (1979). Donald Duck. New York City: Harmony Books. ISBN 0-517-52961-0.
O'Brien, Flora (1984). Judith Schuler (bien tap). Walt Disney's Donald Duck: 50 Years of Happy Frustration. Tucson, AZ: HPBooks. ISBN 0-89586-333-2.
Piepenbring, Dan (2019). T he Book That Exposed the Cynical Politics of Donald Duck. The New Yorker.
Watts, Steven (2013). The Magic Kingdom: Walt Disney and the American Way of Life. University of Missouri Press. ISBN 978-0-8262-1379-2.


Tham khao Lien ket ngoai Donald Duck tren IMDb
Donald Duck tai Don Markstein's Toonopedia. Archived tu ban goc ngay 10 thang 4 nam 2016.
Malone, Patrick (bien tap). "Donald Duck". The Encyclopedia of Disney Animated Shorts (web site). Ban goc luu tru ngay 19 thang 1 nam 2010.
Donald Duck comic strip reprints tai Creators Syndicate