Pyrocephalus obscurus la danh phap khoa hoc cua mot loai chim thuoc bo Se trong ho Đop ruoi bao chua đuoc tim thay tren khap Nam My va mien Nam Bac My. Mau đo son la mot đac điem giup chung tro nen noi bat so voi nhung loai cung ho. Chim trong co đinh đau, nguc cung phan bung đo tuoi voi canh va đuoi mau nau; trong khi chim mai co mau nau sam nen de bi nham lan voi Sayornis saya. Khi hot, Pyrocephalus obscurus phat ra am thanh pit pit pit pi-tro-o-o-iiii-tro-o-o. Am thanh nay thuong co giai đieu khac nhau, đong vai tro quan trong trong viec thiet lap lanh tho rieng. Loai nay ua thich nhung vung đat ven song lan moi truong ban mo, an con trung va san moi ngay trong khi đang bay. Qua trinh thay long cua chung thuong bat đau vao mua ha va dien ra trong vai thang.
Ve mat to chuc xa hoi, Pyrocephalus obscurus co loi song đon phoi ngau, nhung thinh thoang lai tham gia giao phoi ngoai đoi. Trong mot vai truong hop, nhung ca the mai con thuc hien ky sinh nuoi duong, khi đe trung trong to cua mot ca the khac. To cua loai chim nay nong, trong trai, co dang hinh cai chen. Trung cua chung co mau trang xen lan vai đom nau. Trong mua sinh san, ap trung, con trong se nuoi va cham con mai. Thoi ky sinh san keo dai tu thang 3 đen thang 6. Moi lua trung chua tu hai đen ba qua. Chim non moi lot long se đuoc ca bo me cung nuoi duong. Sau 15 ngay, nhung con chim non nay se đu long đu canh đe san sang roi to.
Loai nay đuoc mo ta lan đau tien vao cuoi nhung nam 1830 trong cac chuyen tham hiem cua Charles Darwin. Nam 2016, cac nha khoa hoc thay đoi nguyen tac phan loai chi Pyrocephalus, tach mot so phan loai cua Pyrocephalus obscurus thanh nhung loai rieng biet, trong đo co ca chim đop ruoi San Cristobal von khong con ton tai. Do so luong ca the van con dao đong tu vai trieu đen vai chuc trieu nen Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te coi Pyrocephalus obscurus la mot loai it đuoc quan tam, bat chap con so nay đang dan suy giam do tac đong cua viec mat moi truong song.


Phan loai hoc Ho Đop ruoi bao chua la mot nhom cac loai thuoc bo Se hien dien duy nhat o chau My. Cac thanh vien cua ho nay đa phan đeu co mau sac khong may noi troi. Trong đo, phan ho Fluvicolinae bao gom cac chi Pyrocephalus, Contopus, Empidonax va Sayornis. Co the chung tung thuoc ve mot to tien chung voi chi Contopus hoac Xenotriccus, nhung vi ly do nao đo ma bi phan nhanh ra. Ve mat hinh thai hoc, Pyrocephalus co lien quan chat che nhat voi Sayornis. Tuy nhien, phan tich di truyen lai chi ra rang chi chim nay co lien quan chat che hon voi Fluvicola.
Mo ta đau tien ve Pyrocephalus obscurus do John Gould đe xuat vao nam 1839. Ong cung la cha đe cua chi Pyrocephalus ma ta biet ngay nay. Gould đinh danh loai moi phat hien cua minh la Pyrocephalus obscurus, dua vao cac mau vat ma Charles Darwin mang ve trong chuyen hai hanh thu hai cua tau HMS Beagle, keo dai tu nam 1831 đen 1836. Loai nay sau đo đuoc nha đong vat hoc nguoi Anh George Robert Gray đinh danh la Pyrocephalus rubinus vao nam 1840, dua tren mau vat khac cua Darwin lay tu quan đao James. Nam 2016, mot nghien cuu di truyen phan tu đa thay đoi nguyen tac phan loai cua loai, tach ra mot so loai moi va tai đinh danh loai nay la Pyrocephalus obscurus. Truoc khi nghien cuu, Pyrocephalus obscurus đuoc coi la mot chi đon loai, nhung ngay nay, cac nha phan loai hoc (bao gom Hiep hoi Sinh vat hoc Quoc te) đa tach ba trong so cac phan loai cua chung ra thanh nhung loai rieng biet. Đo la chim đop ruoi Darwin, chim đop ruoi San Cristobal va chim đop ruoi đo tuoi.
Ten chi Pyrocephalus trong tieng Hy Lap co nghia la "đau lua" hoac "đau ngon lua". Danh phap hai phan obscurus trong tieng Latin co nghia la "toi" hoac "sam". Ten thong thuong cua loai nay bat nguon tu mau sac ruc ro cung nhu moi quan he cua chung trong ho Đop ruoi bao chua, von phan anh ro net thong qua che đo an giau con trung.


= Phan loai =

Truoc kia, nhieu hoc gia cho rang Pyrocephalus obscurus co tu 11 đen 13 phan loai (đoi khi cung mot noi). Tuy vay, mot nghien cuu di truyen phan tu vao nam 2016 đa xac nhan con so nay la chin, đong thoi tach ba phan loai ban đau ra thanh nhung loai rieng biet (P. nanus—chim đop ruoi Darwin, P. dubius—chim đop ruoi San Cristobal, P. rubinus—chim đop ruoi đo tuoi), cung nhu loai bo mot phan loai khong hop le (P. major). Vai cong trinh nghien cuu van cho rang ten khoa hoc cua Pyrocephalus obscurus la Pyrocephalus rubinus, trong khi Pyrocephalus rubinus lai la ten khoa hoc cua loai chim đop ruoi đo tuoi. Chim đop ruoi đo son co kha nang la đa tien hoa vao khoang 1,15 trieu nam truoc, tach ra khoi mot so loai tren quan đao Galapagos vao thoi điem cach nay 820 nghin nam. Sau đo, khoang 560 nghin nam truoc, cac phan loai cua loai nay o Nam My chinh thuc hop nhat lai. Đen 310 nghin nam tiep theo, cac ca the o Bac My lai tach ra tu cac ca the o Nam My, tao ra mot phan loai moi.
Co chin phan loai đuoc biet đen rong rai. Giua chung co su khac nhau chu yeu ve mau, đo bao hoa mau cua bo long con trong va mau, so luong vet cua con mai. Ranh gioi đia ly cua mot so phan loai van chua đuoc xac đinh ro rang:

P. o. obscurus (Gould, 1839) la phan loai chi đinh, phan bo o vung Lima thuoc mien Tay Peru.
P. o. mexicanus (Sclater, 1859) thuong sinh song o mien Nam Texas, Hoa Ky, keo dai ve phia nam đen mien Trung va mien Nam Mexico. Sac đen tren phan than tren cua chung noi troi hon bat ky ca the chi em nao khac trong loai. Tai nhung phan co mau đo tren than the, con trong thuong khong co bat ky đuong van nao. Phan loai nay đuoc đat ten theo đat nuoc Mexico.
P. o. saturatus (von Berlepsch va Hartert, 1902) đuoc tim thay o vung Đong Bac Colombia, mien Tay va mien Bac Venezuela, Guyana cung nhu mien Bac Brazil. Con mai co phan bung mau hong. Saturatus co nghia la "mau sac long lay" trong tieng Latinh.
P. o. blatteus (Bangs,1911) song chu yeu o phia Đong Nam Mexico, Belize va phia bac Guatemala. Phan than tren cua chung hoi nhat mau, bu lai phan than duoi đo hon so voi phan loai chi đinh, nhung lai thieu mot it sac cam. Ngoai ra, phan loai nay cung nho hon so voi cac phan loai khac tren khap Mexico. Blatteus co nghia la "sac tim" trong tieng Latin.
P. o. flammeus (van Rossem, 1934) phan bo tap trung o vung Tay Nam Hoa Ky va Tay Bac Mexico. Phan than tren nhat mau, hoi xam, phan duoi co sac cam noi bat hon so voi phan loai chi đinh. Nhung ca the trong thuong co cac đuong van mau cam o đinh đau va nguc, trong khi o nhung ca the mai, nhung đuong van nay it thay hon. Flammeus co nghia la "sac hoa" trong tieng Latin.
P. o. ardens (Zimmer, 1941) đuoc tim thay o phia bac Peru, vung cuc đong Piura, Cajamarca va Amazonas. Chung co mau sac "đo ruc". Mat truoc noi đinh đau cua con mai co mau hong phot. Ardens co nghia la "ruc chay" trong tieng Latin.
P. o. cocachacrae (Zimmer, 1941) phan bo chu yeu o Tay Nam Peru đen cuc bac Chile. So voi phan loai chi đinh thi o cac ca the trong, lop long cua chung nau hon, phan than duoi đo nhat hon, trong khi bo phan nay o cac ca the mai sam mau hon. Vung sinh song chu yeu cua P. o. cocachacrae la quan Cocachacra o Peru.
P. o. piurae (Zimmer, 1941) song o mien Tay Colombia, trai dai ve phia nam đen Tay Bac Peru. Ten cua phan loai nay dua theo ten tinh Piura o Peru.
P. o. pinicola (Howell, 1965) đuoc tim thay o mien Đong Honduras va Đong Bac Nicaragua. So voi P. o. blatteus, phan loai nay nho hon. Nhung neu so ve nhung ca the mai, phan than duoi cua P. o. pinicola co mau cam đam hon. Do noi sinh song ua thich cua phan loai nay nam trong nhung trang co thong nen chung moi co ten la Pinicola, tam dich la "cu dan cay thong" tu tieng Latin.


Hinh thai hoc Pyrocephalus obscurus la mot loai chim nho. Ve kich thuoc, loai chim nay dai 13 đen 14 cm (5,1 đen 5,5 in) theo chieu tu đau đen đuoi va dai 7,8 cm (3,1 in) theo chieu tu đau canh đen than co the. Khoi luong cua chung dao đong tu 11 đen 14 g (0,39 đen 0,49 oz) va sai canh co the len đen 24 đen 25 cm (9,4 đen 9,8 in). Đay la loai di hinh gioi tinh rat ro ret. Con trong co mau đo tuoi, bo long mau nau sam, trong khi con mai đuoc bao phu boi mau nau xam, voi phan bung mau hong đao va phan tren canh mau xam. Tuy tung ca the ma mau đo cua loai chim nay co the khac nhau, nhung pho bien van la đo son, đo tuoi hoac mau cam. O nhung ca the trong, đinh đau, nguc va phan than duoi co mau đo, con vung truoc mat, gay, long che tai, canh, phan than tren cung voi đuoi lai co mau nau hoac nau đen. Con mai co đinh đau mau xam cung long che tai, canh va đuoi mau xam. Long bay va long bao phu o canh co mau xam nhat, tao hieu ung tuong phan mau sac. Cac long tren mat co mau sang hon. Phan bung co mau trang, nhung đo nhat dan xuong phia duoi. Nhung ca the tien truong thanh o ca hai gioi co hinh dang tuong đong voi chim mai truong thanh, nhung van co đoi chut khac biet. Cu the, phan bung chim trong co mau đo sang hon nhieu, trong khi chim mai lai co mau vang nhat. Bo long cua loai chim nay hoan khong đoi mau trong suot ca nam o ca hai gioi trong, mai lan nhung ca the tien truong thanh. Ben canh đo, chung con co mot nhum long mong tren đinh đau, co the dung len khi can thiet. Con trong trong noi bat hon so voi cac loai khac, nhung con mai de bi nham lan voi Sayornis saya do mau sac nau xam cua chung.
Long vu lau ngay đuoc thay the bang qua trinh thay long. Qua trinh nay mat khoang 62 đen 79 ngay, thuong bat đau vao thang 7 va keo dai đen thang 9. Nhieu ca the Pyrocephalus obscurus chi thay long sau khi đa di cu đen nhung vung khi hau am hon. Viec thay long dien ra kha cham so voi cac loai chi em khac trong ho cua chung. Boi neu qua trinh nay dien ra nhanh, long vu moi se khong đat chat luong tot nhat, tu đo can tro viec bay luon. Đieu nay anh huong rat lon đen mot loai an tren khong nhu Pyrocephalus obscurus. Ben canh đo, tung co nhan đinh cho rang cac dang mua gio mua gay tac đong đen viec thay long. Tuy nhien, mot nghien cuu nam 2013 đa bac bo nhan đinh nay. Thay vao đo, cac hieu ung chenh lech thoi gian dua tren vi đo lai đong vai tro quan trong hon trong viec lua chon thoi gian thay long.


= Tieng hot =
Theo nha đieu hoc David Sibley, khi Pyrocephalus obscurus đau tren canh, chung phat ra tieng hot co dang pit pit pit pi-tro-o-o-iiii-tro-o-o, trong khi Phong nghien cuu chim choc, truc thuoc Đai hoc Cornell lai cho rang am thanh ay co dang chinh-ktinh-o-le-tinh-ko, voi trong tam nam o am tiet cuoi cung. Cung theo to chuc nay, khi bay luon tren nhung tan cay hoac khi cat tieng hot goi bay, nhung ca the trong thuong phat ra giai đieu pit-pit-pri-iii-iiin. Ben canh đo, mot am thanh khac co dang piiii-zzzz cung xuat hien khi chung reo goi nhau. Ngoai ra, am thanh piii-un-t thuong vang len khi loai chim nay tim kiem thuc an, hoac khi cac ca the trong muon bay to thai đo thu nghich lan nhau. Khi giao phoi, con mai co the phat ra am thanh co dang t-giiiii-t-giiiii-t-giiiii.

Tieng hot cua Pyrocephalus obscurus đong vai tro quan trong trong qua trinh xay dung lanh tho. Khi đau tren canh, con trong chi hot đung mot giai đieu, nhung giai đieu ay co the thay đoi khi chung can truyen đat cac y đinh khac nhau. Tieng hot cua con trong đuoc chia lam hai phan: phan đau tien luon thay đoi, phan thu hai gom bon yeu to. Trong đo, phan đau tien thuong keo dai hon truoc luc binh minh, hoac khi loai chim nay hoan thanh viec xay to. Nhung ca the trong dung phan nay trong giai đieu hot đe pho truong pham chat uu tu cua ban than cho ban tinh tiem nang, đong thoi bieu lo muc đo thu nghich voi nhung con chim trong khac, cung nhu muc đo manh liet trong viec bao ve lanh tho. Khac voi chim trong, chim mai khong hot lien tuc. Tai cac vung đo thi, van đe o nhiem tieng on cung phan nao tac đong đen chat luong tieng hot cua loai chim nay. Co mot so luong lon ca the o thanh pho Mexico thuong hot lon va lau hon khi tieng on xung quanh tang len. Chim đop ruoi đo son khong hot quanh nam. Nhung ca the song o Arizona hay Texas chi hot tu cuoi thang 2 đen thang 7.
Ben canh viec hot, Pyrocephalus obscurus con tao cac am thanh nhu bung mo. Chim trong bung mo xen ke trong luc hot, trong khi chim mai thuong bung mo khi quan sat nhung man bay luon tan tinh cua chim trong. Ngoai ra, khi chuyen canh hoac pho truong lanh tho (du viec nay hiem khi xay ra hon), canh cua loai vat nay thuong phat ra am thanh vu vu.


Moi truong song va su phan bo Vung phan bo cua Pyrocephalus obscurus bao phu gan nhu toan bo Mexico, trai dai theo huong bac ve phia Tay Nam Hoa Ky va trai dai ve phia nam đen nhieu vung khac nhau thuoc Trung My, mot phan cua Tay Bac va Trung Tam Nam My. O phia bac, vung phan bo cua loai chim nay cung keo dai đen tan Canada. Nhung ca the o Bac My hau het la chim di tru. Chung chi di cu đen ria cua khu vuc, trong khi nhung ca the song o Nam My, đac biet la nhung ca the song xa hon ve phia nam co the di cu đen tan cac vung cuc bac cua Amazonia Legal. Đieu nay cho thay đay la loai chim co xu huong tru đong o nhung khu vuc co nhiet đo khong xuong thap hon −1 °C (30 °F). Quang đuong di tru cua Pyrocephalus obscurus co the len toi 4.000 km (2.500 mi). Nhung ca the song tai Bac My thuong di cu vao cuoi thang 8 va quay tro ve trong khoang tu thang 2 đen thang 4. Kha nang di tru tao tien đe quan trong cho qua trinh thuoc đia hoa rong khap luc đia chau My cua loai chim nay.
Chim đop ruoi đo son ua thich nhung khu vuc mo. Chung thuong song tren cac tan cay hoac cac cay bui o trang co, bui ram, đat nong nghiep, rung ngap nuoc hay tham chi sa mac, nhung thuong o gan khu vuc co nuoc. Pham vi sinh song cua loai chim nay co the đat đen đo cao 3.000 m (9.800 ft). Mot nghien cuu o Arizona đa phat hien ra rang noi sinh san chu yeu cua Pyrocephalus obscurus la cac loai cay thuoc chi Duong hoac cay mesquite, ngoai tru Populus fremontii. Trong khi đo, noi lam to ua thich cua chung la cac tan cay go nhu Salix gooddingii, vi nhung tang cay thap thuong la noi xam lan cua cay co ga.


Tap tinh Pyrocephalus obscurus thuong song đon đoc, đoi khi tao thanh bay nho khong qua nam ca the vao mua đong. Chung danh phan lon thoi gian đau tren cay va chi ha canh tren mat đat khi bat con trung. Loai chim nay thuong khong nhay, thich bay xung quanh va it khi luon trong khong trung.


= Sinh san va lam to =
Ve mat to chuc xa hoi, Pyrocephalus obscurus la loai đon phoi ngau. Tuy nhien, thinh thoang chung cung tham gia giao phoi ngoai đoi. Ca con trong lan con mai đeu giao phoi voi nhung ca the khac ngoai ban đoi cua chung. Mot nghien cuu nam 2002 cho thay 11% chim non sinh ra la tu giao phoi ngoai đoi. Ngoai ra, loai chim nay con co thoi quen ky sinh nuoi duong. Trong đo, con mai đe trung trong to cua mot ca the cung loai khac. Co đen 9,5 đen 19% so luong chim non sinh ra nho ket qua cua qua trinh nay. Con mai thuong danh phan lon thoi gian song xa to. Đieu nay cho phep con mai khac đen đe trung khi chung vang mat. Đay đon gian la mot dang ky sinh, vi to cua cap chim bi ky sinh khong co loi. Mac du vay, đoi voi nhung ca the lang nhang, đieu nay co the tao ra tinh thich ung ve mat di truyen. Theo đo, khi mot con trong giao phoi voi nhieu ca the mai khac nhau, neu sau đo nhung ca the mai ay đe trung vao nhung chiec to khac, thi kha nang trung von co nguon goc tu tinh dich cua con trong đo tro ve voi chinh no se tang len. Đieu nay giup ban tinh cua con trong đo phai trai qua giai đoan mang thai von ton nhieu nang luong, đong thoi cho phep con mai khac bo qua giai đoan nuoi con nho vao viec giao trung cua minh cho ca the khac cham soc ho. Ben canh đo, mot con trong co the cho phep mot con mai ky sinh trong to cua no đe đoi lay viec giao phoi. Pyrocephalus obscurus cung thuong xuyen bi nhung ca the Molothrus ater ky sinh nuoi duong. Trong mua sinh san, con trong se thanh lap lanh tho cung nhu xong xao bao ve khu vuc đo. Luc ay, long tren đinh đau va đuoi cua chung se xu len. Đoi khi chim trong cung vua xu đuoi vua bung mo. Chung se đuoi bat ky ca the trong nao dam ben mang đen lanh tho cua minh. Chim non moi lot long cung ho tro bo me xua đuoi cac loai chim khac. Trong mua sinh san, con trong se tan tinh ban tinh bang cach khoe long tren đinh đau va long vu tren nguc, vua vay đuoi, vua bay luon chap chon va hot cho chim mai.

Khi tim đuoc ban tinh, con trong se chon mot noi thich hop cho con mai xay dung to. To cua Pyrocephalus obscurus co dang hinh cai chen, nong, đuoc lop bang nhieu canh cay nho cung cac vat lieu mem, lot bang long chim. Xung quanh to phu đia y, ben chat voi nhau bang to nhen. Con mai rung lac co the đe tao hinh chiec to. Ngay ca sau khi hoan thanh, nhung ca the mai van se tim them nhung vat lieu cach đien khac, chang han nhu cac phan cua than cay, toc, long hoac soi day đe bo sung vao chiec to cua chung. Kich thuoc trung binh cua mot chiec to la khoang 64–76 mm (2,5–3,0 in) theo chieu ngang, cao 25–51 mm (0,98–2,01 in), voi đo sau tu mep đen đay la 25 mm (0,98 in). Vi tri đat to cach mat đat 6 ft (1,8 m), thuong nam giua hai nhanh cay. Co khoang 12% so luong to se đuoc Pyrocephalus obscurus tai su dung. Nhung chiec to cu co the bi chinh loai chim nay trom vat lieu nham phuc vu cho qua trinh xay to moi.
Thoi ky đe trung bat đau vao thang 3 va keo dai đen thang 6. Chim mai đe trung mot lan moi ngay vao luc binh minh. Kich thuoc trung binh cua nhung qua trung la 17 mm (0,67 in) × 13 mm (0,51 in), can nang trung binh la 1,6 g (0,06 oz), chiem khoang 11% khoi luong co the chim me. Trung co mau trang xin, o phan đinh to hon gom nhieu đom mau nau lon xep thanh hinh vong hoa. Mau sac cua cac qua trung khong he co đinh. Ty du, nhung đom tren trung co the xuat hien nhieu hon, trong khi phan vo se co mau kem, mau ram nang hoac nau. Thuong thi to cua loai chim nay chua hai hoac ba qua trung, nhung đoi khi co the len đen bon qua. Thoi gian ap trung keo dai tu 13 đen 15 ngay. Trong thoi gian ay, bat chap con mai khong đoi hoi đuoc cho an, con trong van se bon thuc an cho no. Viec nay đoi khi kem theo đieu kien giao phoi. Khi o trong to, chim mai rat an can, vi con non sinh ra rat yeu ot nen khong co kha nang chong đo. Luc đo, ca bo lan me đeu se cung nhau cho con non an. Chim bo đam nhiem viec san soc con non con chim me thi lo xay to moi. Đang chu y, loai chim nay co the su dung lai chiec to cua minh trong cung mot mua, nhung đieu nay khong pho bien boi co mot nghien cuu cho thay rang co 12% so to đuoc tai su dung khi va chi khi cap chim thanh cong trong viec nuoi duong con non cua chung. Viec tai su dung to gop phan tiet kiem thoi gian va nang luong, cho du thi thoang phai đanh đoi bang viec bi ky sinh trung xam nhap. Chim non mo mat bon ngay sau khi no va san sang roi to sau 15 ngay. Tuy nhung con non nay đeu đuoc nuoi duong đe tach khoi bo me cung mot thoi điem, nhung mot so ca the van roi to som hon so voi anh chi em cua chung. Ngoai ra, neu co xao tron, chim non hon 11 ngay tuoi se voi va roi bo to. Thuong thi nhung ca the mai se sinh hai lua moi nam. Mac du vay, trong vai truong hop, chung co the sinh đen ba lua.


= Kiem an =

Mac du chua co nghien cuu ky luong ve thanh phan chinh xac trong che đo an uong cua Pyrocephalus obscurus, nhung loai chim nay chu yeu an con trung nhu ruoi, chau chau va bo canh cung. Chung thuong bat con moi trong khong trung ngay sau khi bay vut ra tu mot nhanh cay. Ben canh đo, đay con la mot loai san moi co hoi. Quan sat chi ra chung an ca nho, nhung khong ro tung an co cay hoa la hay chua. Ngoai ca thi ong cung la mot con moi cua loai chim nay. Khi an, chung se mua ra nhung bo phan kho tieu cua con trung sau đo nuot lai duoi dang vien. Trong khi cho con moi, chung se đau tren nhung nhanh cay mong, quay đuoi len xuong. Chim đop ruoi đo son danh khoang 90% thoi gian hoat đong trong ngay cua minh o tren canh cay, trong khi 4–11% thoi gian con lai la dung đe san đuoi con moi. Khi con moi lo dien, chung ngay lap tuc bay vut khoi cho đau va đuoi theo. Neu nhung con con trung may man thoat nan trong lan san bat đau tien, loai chim nay se bay nhanh het kha nang đe chop cho bang đuoc. Chien loi pham thu đuoc se bi nen nat bet truoc khi đua vao bung. Thinh thoang, Pyrocephalus obscurus con bat con trung ngay tren mat đat, hoac o đo cao 3 m (9,8 ft) so voi mat đat. Chung hiem khi san bat con moi tren mat nuoc.


= Kha nang sinh ton =
Nguoi ta van biet rat it ve moi đe doa cua Pyrocephalus obscurus. Vai bao cao bat thuong tung luu y đen cac loai qua thuoc chi Aphelocoma hoac đe cap đen viec mot nhom chim non bi kien lua an thit. Ca the đuoc ghi nhan song lau nhat co tuoi tho nam nam ruoi. Tuy nhien, nhung so lieu ve tuoi tho cung nhu nguyen nhan tu vong van con kha it. Trong mot nghien cuu đuoc thuc hien o Texas, Hoa Ky, ty le trung ma chim me sinh ra song sot đen khi tro thanh con non dao đong tu 59 đen 80%. Trong đo, o nhung chiec to nuoi con bat thanh, co đen phan nua chua trung va nua trong so nay la chim moi chao đoi. Co hai nguyen nhan ly giai cho đieu nay: thu nhat, chim bo hoac chim me bo to; thu hai, trung bi hong. Mot nghien cuu tuong tu o Ecuador cho thay ty le trung đuoc nuoi thanh cong chi tu 20 đen 59%.
Cac loai ky sinh cung la mot yeu to anh huong đen loai chim nay. Trong đo, ve Dermanyssus la tac nhan chu yeu. Mac du vay, mot nghien cuu nam 2008 cho thay nhung con ve khong gay tac đong nhieu đen su thanh bai cua qua trinh ap trung va viec tai su dung to khong he khien so luong loai ky sinh nay tang len. Chim non van co the chao đoi va lon len ngay trong nhung chiec to co ve Dermanyssus sinh song, trong khi nhung chiec to lan can chang he nuoi đuoc con non nao ca, bat chap nhung chiec to nay khong bi ve ky sinh. Rieng loai ruoi, tuy khong truc tiep ky sinh nhung chung co the đe trung trong to cua Pyrocephalus obscurus nham cung cap noi tru an cho au trung doi.
Mac du cac chung benh cua Pyrocephalus obscurus van chua đuoc nghien cuu ky, nhung nguoi ta van nam ro cac benh gay anh huong len loai chim đop ruoi Galapagos. Theo đo, nhung chung benh nay thuong gay hai toi cac loai ho hang khac cua chim đop ruoi San Cristobal. Co the ke đen mot so can benh du nhap, tac đong tieu cuc đen loai nay nhu sot ret gia cam, benh Marek, benh ga ru va nhieu benh khac. Ben canh đo, virus thuy đau va chung loet dieu chim (gay ra boi loai trung roi ruot non) cung phan nao la nguyen nhan khien cho cac loai chi em cua chim đop ruoi Galapagos roi vao tinh trang tuyet chung.


Moi quan he voi con nguoi Pyrocephalus obscurus la đoi tuong yeu thich cua nhung nguoi ua ngam chim. Tuy nhien, chung it khi đuoc nuoi nhot nhu mot loai thu cung vi nhung con trong đa phan se phai mau đi trong đieu kien giam cam. Đay co the la tac đong cua che đo dinh duong, vi viec duy tri mau đo tuoi o loai chim nay đoi hoi mot luong đang ke cac phan tu zeaxanthin tien chat mau vang, trai qua qua trinh chuyen hoa đe tro thanh sac to đo. Zeaxanthin hoat đong nhu mot chat chi thi cua tinh thich ung di truyen đoi voi ban tinh tiem nang. Boi nhung ca the trong thuong ap dung che đo an giau sac to đe co mau sac so nham the hien kha nang sinh ton cung nhu tim kiem thuc an.
To chuc National Audubon Society co tru so tai Tucson, Arizona tung cho ra mat mot an ban tap chi mang ten loai chim nay.


Tinh trang Do sinh song trong pham vi rong cung so luong loai lon, dao đong tu 5.000.000 đen 50.000.000 ca the nen Pyrocephalus obscurus đuoc Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te xep vao nhom loai it quan tam. Tuy nhien, so luong ca the cua loai nay đang giam dan. Tinh tu nam 1966 đen nam 2007, moi nam so luong ca the suy giam trung binh 1,7%. Tinh rieng o tieu bang Texas, Hoa Ky, ti le suy giam dao đong o muc 2,6% moi nam. Loai chim nay ngay cang tro nen hiem gap va co dau hieu di cu sang cac khu vuc moi nhu Florida va Oklahoma, bat chap o mien nam California, so luong ca the loai tung rat phong phu. Ben canh đo, quan the loai o Arizona đang gia tang voi ti le 2,2% moi nam. Ngoai ra, Pyrocephalus obscurus cung dan thich nghi voi cau truc xa hoi loai nguoi, bieu hien ro net bang viec chung xay to ngay cang nhieu trong cac cong vien va san golf. Tuy nhien, đieu nay co the dan đen qua tai khi ma su hien dien ngay cang nhieu cua nhung ca the Molothrus ater đa tao ra su canh tranh trong nguon thuc an giua cac ca the chim non o ca hai loai, đong thoi đat to cua Pyrocephalus obscurus vao tinh trang bi đe doa cao hon. Mot moi lo ngai lon khac la viec mat moi truong song, đac biet tai cac khu vuc ven song. Doc theo Thung lung ha luu song Colorado, khi nhung thay đoi trong cong tac quan ly nuoc cung voi nguon đat ven song, von la đia hat sinh truong cua loai cay bong bi tan pha đa gian tiep thu hep đi noi sinh san va tim kiem thuc an cua loai chim nay.
Chim đop ruoi San Cristobal, loai đac huu cua Quan đao Galapagos, tung đuoc coi la mot phan cua loai, đa tuyet chung vao khoang nhung nam 1987 va 2012. Trong khi đo, chim đop ruoi Darwin, cung tung la mot phan cua loai, hien đang la mot loai sap nguy cap theo đanh gia cua Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


Lien ket ngoai Vermilion Flycatcher Overview, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology Bao cao ve loai Pyrocephalus obscurus tai Phong nghien cuu chim choc, Đai hoc Cornell
Du lieu ve Pyrocephalus rubinus tai USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
Stamps tai bird-stamps.org
Thu vien anh ve Pyrocephalus obscurus tai VIREO (Đai hoc Drexel)
Ban đo pham vi tuong tac cua Pyrocephalus obscurus tai Ban đo sach đo cua IUCN