Chien tranh Han-So (漢楚爭雄 Han So tranh hung, 楚漢戰爭 So Han chien tranh, 楚漢相爭 So Han tuong tranh hay 楚漢春秋 So Han Xuan Thu, 206–202 TCN) la thoi ky sau thoi đai nha Tan o Trung Hoa. Trong thoi ky nay, cac quy toc chu hau cu va cac quan phiet moi noi len tu cac vung đat khac nhau o Trung Hoa sau su sup đo cua nha Tan va tao nen hai phai kinh đich nhau ro ret. Mot ben do Luu Bang, von co tuoc phong la Han vuong, lanh đao; con ben kia do Hang Vu, tu xung Tay So ba vuong, thong linh. Ngoai ra con co mot so đao quan rieng re do mot vai vi vuong khac co đia vi thap hon, hoac cac đao nghia quan đoc lap, cung co tham chien trong thoi gian nay. Cuoc chien đa ket thuc voi thang loi hoan toan thuoc ve Luu Bang, nguoi sau nay đa len ngoi hoang đe va thiet lap nen nha Han.
Ca Luu Bang (sinh nam 256 TCN) va Hang Vu (sinh nam 232 TCN) đeu la nhung nguoi sinh truong tren phan đat thuoc tinh Giang To ngay nay, von thuoc đat So (bi nuoc Tan thon tinh nam 223 TCN) truoc thoi Tan Thuy Hoang thong nhat Trung Quoc vao nam 221 TCN. Hang Vu va Luu Bang cung nhu to tien cua ho von la than dan cu cua nuoc So giai đoan cuoi thoi Chien Quoc. Hai nhan vat nay la nhung nguoi lanh đao đi đau trong viec tieu diet nha Tan nhung ngay sau đo cung chinh ho khoi đau cho cuoc tranh hung noi bo cua nguoi đat So thoi hau Tan. Xet cho cung, du Luu Bang hay Hang Vu chien thang sau cuoc tranh hung thi đeu co the coi la cuoc phuc thu thanh cong cua So truoc Tan vay.


Can nguyen cua cuoc chien Nha Tan đa thon tinh cac nuoc chu hau phia đong đe thong nhat mot Trung Hoa đau tien. Tuy nhien, su thong nhat chinh tri chua mang lai ket qua ngay lap tuc trong viec hop nhat nhung nguoi dan tu nhung nuoc khac nhau tren đat Trung Hoa. O mot vai nuoc nho cu, su mong muon đoc lap cua nhung nuoc nay van con. Đay khong phai la van đe lon lam cho nha Tan thuong xuyen phai cung co vai tro thong tri cua minh trong mot thoi gian dai o Trung Hoa. Tuy nhien, luat phap ha khac nha Tan đa khong đuoc phan lon nhan dan ung ho va chap nhan. Khi Tan Thuy Hoang con song, do uy vu cua ong qua lon nen nhung nguoi chong đoi du rat uat han nhung cung chi dung lai o nhung hanh đong am sat, song đeu khong thanh. Sau khi Thuy Hoang qua đoi, con la Nhi The von đa khong co đu uy tin lai thi hanh chinh sach tan bao hon cha. Vi the ngay lap tuc dan ngheo đa noi day va nguoi đau tien phat co chong Tan la Tran Thang (nam 209 TCN). Nhieu noi đa noi day khoi nghia huong ung va nha Tan đa nhanh chong sup đo chi sau 15 nam hop nhat.
Khi nha Tan sup đo, nhieu nhom nghia quan đa tap hop nhung nguoi dan đia phuong lai đe ung ho ho duoi ngon co cua nuoc cu. Ket qua la Trung Hoa khi đo lai bi chia thanh nhieu nuoc nho, nhieu nuoc van giu ten tu thoi Chien Quoc voi lanh tu thuong la nhung nguoi tu cac gia đinh quy toc cu.
Vao thoi gian nay, tuong lai cua Trung Hoa van rat mo mit. Mot vai nguoi, đac biet la hau due cua nhung gia đinh quyen luc cua nhung nuoc chu hau cu thoi Chien Quoc cho rang, mot Chien Quoc moi rat co the lai xuat hien va Trung Hoa lai co the bi chia cat boi nhung vuong trieu khac nhau. Tuy nhien, phan lon nguoi dan đa rat met moi vi nhung cuoc chien lien mien va hy vong vao mot luc luong manh me co the ket thuc chien tranh.
Trong so cac vi vuong nay thi nguoi manh nhat la Hang Vu, nguoi lanh đao quan đoi nuoc So, va cung đuoc su kham phuc cua nhieu nhom quan khac sau tran Cu Loc (鉅鹿之戰) va tro thanh nguoi lanh đao cac nhom quan, mac du quyen luc cua nuoc So tren danh nghia van nam trong tay So Nghia đe. Nam 206 TCN, đinh menh cua Trung Hoa gan nhu đa nam trong tay cua Hang Vu. Tuy nhien, mac du la mot nha lanh đao quan su tai ba, Hang Vu van la nguoi thieu kha nang ve chinh tri. Khi đa co vi tri trong viec tao dung co đo moi sau nha Tan, Hang Vu đa mac mot so sai lam sau:

Thu nhat, sau khi buc hang so đong quan đoi Tan (khoang 200.000 quan) Hang Vu đa nhan tam tan sat tat ca bon ho. Phan lon trong so ho đen tu đat Quan Trung (關中) nuoc Tan. Voi viec lam nay, Hang Vu đa lam cho dan chung o Quan Trung cam ghet, va sau nay ho đa quay sang ung ho cho Luu Bang trong cuoc chien chong lai Hang Vu.
Thu hai, Hang Vu đa giet So Nghia đe (So Hoai vuong), nguoi lanh đao tren danh nghia cua cuoc khoi nghia chong Tan. Voi viec lam nay, Hang Vu đa bi mac toi giet vua. Đieu nay lam cho nhieu nguoi quay sang chong lai ong.
Thu ba, Hang Vu đa đanh gia thap su nguy hiem cua Luu Bang. Mac du đa co co hoi đe tru bo Luu Bang, quan su Pham Tang cung thuc giuc, nhung Hang Vu đa khong lam.
Thu tu, Hang Vu đa uu tien ban thuong cho nhung nguoi truc tiep theo minh đanh Tan; đoi xu kem hon voi nhung nguoi co cong đanh Tan nhung khong quy phuc minh. Đieu nay lam nhieu thu linh nghia quan va dong doi chu hau cu tuc gian. Mot vai vi vuong khac đa som bat binh chong lai ong. Nhung nguoi nay ve sau cung quay sang ben Luu Bang đe chong lai ong.
Ly do cuoi cung la ly do truc tiep gay ra Han So tranh hung.


Vi the chinh tri khi bat đau cuoc chien Nam 206 TCN, trieu đai nha Tan cham dut. Trong chien tranh chong Tan, cac quoc gia thoi Chien Quoc cu: Te, So, Yen, Han, Trieu, Nguy đuoc tai lap đe lam lien minh đanh Tan hung manh. Tuy nhien tung quoc gia lai theo đuoi muc đich rieng, giua cac nuoc nay va trong noi bo mot so nuoc cung hinh thanh mau thuan giua cac luc luong moi thanh lap.
Tai nuoc Te, khi Tran Thang noi day thi nguoi trong ho xa cua vua Te truoc kia la Đien Đam huong ung, tu lap lam Te vuong. Khi Đien Đam đi cuu Nguy bi tu tran, nguoi trong nuoc lap em Te vuong Kien  la Đien Gia len ngoi. Em Đien Đam la Đien Vinh mang quan ve đanh đuoi Đien Gia, lap con Đam la Thi len ngoi Te vuong. Gia chay sang So. Hang Luong keu goi Te hoi quan đanh Tan, Vinh ra đieu kien So phai giet Gia. Hang Luong khong nghe nen Đien Vinh khong chiu ra quan.
Tai Nguy, sau khi Nguy vuong Cuu chong Tan chet , em la Bao chay sang So, đuoc Hang Luong giup quan ve lay lai đat Nguy. Nhung Bao khong theo giup Hang Vu đanh quan chu luc cua Tan.
Tai Trieu, sau khi đuoc Hang Vu giai vay o tran Cu Loc, hai tuong chu chot la Truong Nhi va Tran Du mau thuan vi Nhi cho rang Du khong het suc cuu vien cho thanh bi vay ngat. Mat khac, cac tuong Tu Ma Ngang, Than Duong cung theo Truong Nhi, tach khoi quan Trieu vuong Yet, tu nhap theo quan tay tien cua Hang Vu đe tien than.
Tai Yen, Han Quang von theo lenh cua Trieu vuong Vu Than la nguoi khoi nghia đau tien theo Tran Thang đi lay Yen, đuoc nguoi Yen ton lap. Quang khong huong ung Hang Vu nhung tuong Yen la Tang Đo cung tu mang quan ban bo theo So.
Chi co nuoc Han nho yeu nhat va it tham vong nhat, Han Thanh la dong doi nuoc Han đuoc con chau cong than cu la Truong Luong tai lap va đuoc nuoc So (Hang Luong) ho tro quan ve đanh Tan lay lai nuoc Han nhung gap nhieu kho khan. Han vuong đe tuong tai Truong Luong đi giup Luu Bang nen Bang vao Quan Trung truoc, do đo Hang Vu khong bang long voi vua Han.
Nuoc So la luc luong đanh Tan manh nhat, giua cac tuong cung co su canh tranh. Theo loi giao uoc cua So Hoai vuong, nguoi nao trong so cac vuong dan quan vao đuoc Quan Trung truoc, thi se đuoc lam vua Quan Trung. Hoai vuong nghe theo loi mot so be toi than can, sai Luu Bang đi thang đuong phia tay vao Tan, khong gap cac canh quan manh, con Hang Vu thi đi đuong phia bac, phai đoi pho voi quan chu luc cua Tan do Chuong Ham chi huy. Mat khac, Hang Vu lai chi đuoc lam pho tuong cho Tong Nghia, bi Nghia ghim quan 46 ngay bat đong nen quan So đi cang cham.
Ket qua Luu Bang tien vao Ham Duong truoc. Moi nguoi o thanh Ham Duong đeu ung ho Luu Bang, vi ong cung đa đoi xu voi ho cong bang va nhan tu hon nha Tan truoc kia. Hon 1 thang sau Hang Vu dan đai quan hung hau vao thanh Ham Duong gap Luu Bang, Luu Bang thay rang kho co the chong đoi đuoc nen đa nhuong bo rut lui.


= Su phan phong cua Hang Vu =
Hang Vu vao Ham Duong, giet vua Tan đa hang la Tu Anh, đot cung A Phong con xay do. Dong ho nha Tan va dan Tan bi giet rat nhieu khien ho that vong. Hang Vu phan phong chu hau nhu sau:

Cuu tuong nuoc Tan Chuong Ham lam Ung vuong, cai tri tu Ham Duong sang phia tay, đong đo o Phe Khau.
Truong su Tu Ma Han xua lam quan coi nguc o Lich Duong von co on voi Hang Luong; nen đuoc lap lam Tac vuong, cai tri tu phia đong Ham Duong cho đen song Hoang Ha, đong đo o Lich Duong.
Đo uy Đong E truoc đa khuyen Chuong Ham đau hang nuoc So, cho nen đuoc lam Đich vuong, cai tri đat Thuong Quan, đong đo o Cao No
Nguy vuong Bao bi đoi lam Tay Nguy vuong, cai tri đat Ha Đong, đong đo o Binh Duong.
Than Duong o Ha Khau la thu ha tin cay cua Truong Nhi, đa lay đuoc quan Ha Nam, va đong quan So tren Hoang Ha, cho nen đuoc lap lam Ha Nam vuong, đong đo o Lac Duong.
Han vuong Thanh van o đat cu, đong đo o Duong Đinh.
Tuong nuoc Trieu Tu Ma Ngang đa lay đuoc Ha Noi va đa co nhieu lan lap cong, cho nen đuoc lap lam An vuong, cai tri đat Ha Noi, đong đo o Trieu Ca.
Trieu vuong Yet bi đoi lam Đai vuong.
Thua tuong nuoc Trieu Truong Nhi theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Thuong Son vuong cai tri đat Trieu đong đo o Tuong Quoc.
Đuong Duong quan Anh Bo lam tuong nuoc So, thuong lap cong đau trong quan đoi, cho nen đuoc lap lam Cuu giang vuong, đong đo o Luc
Ngo Nhue lam lenh o Ba Duong, thuong đoc suat Bach Viet đe giup chu hau, lai theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Hanh Son vuong, đong đo o đat Trau.
Cung Ngao lam tru quoc nuoc So đuoc phong lam Lam Giang vuong, đong đo o Giang Lang.
Yen vuong Han Quang bi đoi lam Lieu Đong vuong.
Tuong nuoc Yen la Tang Đo đa theo So cuu Trieu, sau đo lai theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Yen vuong, đong đo o đat Ke.
Te vuong Thi bi đoi lam Giao Đong vuong.
Tuong nuoc Te la Đien Đo đa cung Hang Vu cuu Trieu sau đo lai theo Hang Vuong vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Te vuong, đong đo o Lam Tri.
Đien An la chau cua Te vuong Kien truoc kia (thoi Chien Quoc). Khi Hang Vu vuot qua song cuu Trieu, Đien An đa lay lai đuoc may thanh o Te Bac roi đem binh đau hang Hang Vu, cho nen đuoc lap lam Te Bac vuong, đong đo o Bac Duong.
Luu Bang đuoc lap lam Han vuong, cai tri đat Ba, đat Thuc va đat Han Trung, đong đo o Nam Trinh.
Hang Vu tu lap lam Tay So Ba Vuong, cai tri chin quan, đong đo o Banh Thanh.
Đien Vinh đa may lan khong nghe theo Hang vuong lai khong chiu đem binh theo So đanh Tan cho nen khong đuoc phong đat. Thanh An quan Tran Du bo tuong an ma đi, khong theo Hang Vu vao Quan Trung, nhung nghe noi ong la nguoi hien, co cong voi nuoc Trieu, lai nghe tin ong ta luc bay gio o Nam Bi cho nen phong cho ba huyen o xung quanh đay. Tuong cua Phien Quan la Mai Quyen lap đuoc nhieu cong, cho nen đuoc phong thap van ho hau.
Trong nuoc So, Hang Vu oan So Hoai vuong nen ton len lam Nghia đe (hoang đe tren danh nghia) va gan nhu la đay ai vua nay song luu đay toi mot noi xa xoi, roi sai nguoi giet đi. Noi chung, trong cuoc phan phong Hang Vu đa gianh lay moi thu tot nhat cho minh va nhung nguoi đi theo. Hon the nua, nhieu vi tuong, nhung nguoi nghi rang ho co the tro thanh vuong cua mot nuoc nao đo nhung Hang Vu đa khong đe y đen ho nen bat man voi Hang Vu.


= Phan ung cua chu hau phia đong =
Đien Vinh lam phu chinh cho Đien Thi nghe tin Hang Vu đa đoi vua Te la Thi đi Giao Đong, va lap tuong nuoc Te la Đien Đo lam Te vuong, lien noi gian, khong cho Te vuong Thi đi Giao Đong, roi giu lay nuoc Te va đon đanh Đien Đo. Đien Đo bo chay sang So, Te vuong Thi so Hang Vuong nen bo tron ve nuoc minh la Giao Đong. Đien Vinh tuc gian, đuoi theo, giet Te vuong Thi o Tuc Mac, tu lap lam Te vuong, đem quan ve huong tay, giet vua Te Bac la Đien An, lam vua ca Tam Te.
Vinh giao an tuong quan cho tuong o Luong la Banh Viet, ra lenh chong So. Tran Du ngam sai thu ha đen muon quan Đien Vinh đanh Truong Nhi o Trieu. Te vuong bang long, ben sai quan đi đen Trieu. Tran Du đem tat ca quan cua ba huyen cung hop suc voi Te vuong đanh Thuong Son, pha tan quan cua Thuong Son vuong. Truong Nhi bo chay theo hang Han. Tran Du đon Yet, truoc đay bi cai phong lam Đai vuong, đua ve lam Trieu vuong. Yet ben lap Tran Du lam vuong đat Đai. Du o lai Trieu giup Yet.
Chi co Tang Đo theo Hang Vu la nguoi duy nhat thang the. Tang Đo ve nuoc Yen, muon đuoi Han Quang đi Lieu Đong, nhung Quang khong nghe, Tang Đo giet Quang o Vo Chung va lay luon đat cua Quang đe lam vuong.
Han vuong Thanh khong co quan cong, Hang Vuong khong cho ve nuoc, đua ve Banh Thanh va giang chuc lam hau, sau đo Hang Vuong lai sai nguoi giet đi


Luu Bang đong tien, that bai o Banh Thanh Luu Bang von chi đuoc phong o đat Ba, đat Thuc xa xoi, nhung nho đut lot cho Hang Ba la chu Hang Vu đe xin ho nen đuoc phong them đat Han Trung giau co, đong dan hon, gan Tam Tan hon. Đo la co so đe ong tap hop luc luong đanh tro ve phia đong.
Đe che mat cac nuoc Tam Tan, khi vao Han Trung, Luu Bang cho đot đuong san đao la con đuong duy nhat tu Tam Tan vao Han Trung khien cac nuoc nay khong chu y toi minh. Theo tien cu cua Tieu Ha va Ha Hau Anh, Luu Bang đua Han Tin, mot binh si bat man ben So sang, lam đai tuong. Han Tin gia cach sai nguoi đi sua đuong san đao, von mat rat nhieu cong suc thoi gian, khien Tam Tan yen tri rang quan Han con lau moi ra đuoc cua ai. Nhung thuc ra Han Tin dan đai quan đi theo đuong Tran Thuong đanh up nuoc Ung. Chuong Ham tro tay khong kip, phai rut ve co thu o Phe Khau. Cac nuoc Đich, Tac cung bi đanh bat ngo, Tu Ma Han va Đong E đau hang. Tu cau chuyen nay đoi sau co cau thanh ngu minh tu san đao, am đo Tran thuong đe noi đen ke duong Đong kich Tay cua Han Tin.
Sau khi giet Han vuong Thanh, Hang Vu phong nguoi cua minh la Trinh Xuong lam Han vuong. Han vuong sai Truong Luong đi đua thu cho Hang vuong, noi: "Han vuong khong đuoc đoi xu nhu loi giao uoc cho nen muon lay Quan Trung, nay đuoc nhu loi giao uoc cu thi thoi, khong dam đem quan sang huong đong nua". Lai nghe tin Đien Vinh đanh cac chu hau do minh phong o Te, Hang Vu lai nghe theo loi đanh lac huong cua Truong Luong, mang đai quan len phia bac đanh Te ma khong chu y đen Luu Bang đang lan toi o phia tay.
Luu Bang, Han Tin ranh tay mang quan sang đong, lan luot đanh va thu hang mot loat cac chu hau ma khong gap phai su phan khang lon nao cua phia So: Han (Trinh Xuong), An (Tu Ma Ngang), Nguy (Nguy Bao), Ha Nam (Than Duong) va Trieu (Trieu Yet). Ban đau Tran Du cam quyen o Trieu khong chiu theo Han, ra đieu kien Han phai giet ke tu thu la Truong Nhi moi ve hang. Luu Bang ben tim nguoi giong Nhi, giet lay đau đua cho Du. Du bang long hoi quan.
Luu Bang đuoc tin So Nghia đe bi Hang Vu giet, lai lay co đe tang Nghia đe đe đanh So, tap trung cac chu hau đuoc 56 van quan, ram ro tien vao kinh đo Tay So la Banh Thanh. Theo su tien cu cua Truong Luong, Luu Bang lap nguoi con chau nuoc Han khac la Han Tin lam Han vuong.
Nam 205 TCN, Hang vuong đem quan ve huong bac, đen Thanh Duong, Đien Vinh cung đem binh đen giao chien. Đien Vinh đanh khong lai, chay đen Binh Nguyen. Dan Binh Nguyen giet Đien Vinh. Hang Vu ben đem quan đi theo phia bac, san phang va đot thanh quach nha cua cua nuoc Te, chon song tat ca quan linh cua Đien Vinh đau hang, tan sat rat nhieu. Nguoi Te hop nhau lai lam phan. Vi vay, em cua Đien Vinh la Đien Hoanh thu thap đuoc may van linh Te đa đi tron tu truoc, noi day o Thanh Duong, lap con Vinh la Quang len ngoi Te vuong. Hang vuong vi vay phai dung lai, đanh may tran, nhung khong ha đuoc.
Hang vuong nghe tin quan Han vao Banh Thanh, ben sai cac tuong đanh nuoc Te, con minh thi đem ba van tinh binh đi ve huong nam do đat Lo qua thanh Ho Lang. Thang 4, quan Han đeu đa vao Banh Thanh, thu cua cai chau bau, gai đep, ngay nao cung đat tiec ruou hoi hop linh đinh. Hang vuong ben đem quan ve huong tay, sang som đi qua Tieu huyen, đanh quan Han, roi keo ve huong đong đen Banh Thanh. Giua trua, Hang Vu pha tan quan Han; quan Han đeu bo chay, xo nhau nhay xuong song Coc va song Tu. Hang vuong giet hon muoi van quan Han, quan Han đeu bo chay sang huong nam ve phia nui. Quan So lai truy kich đen phia đong Linh Bich tren song Tuy Thuy. Quan Han rut lui bi quan So đanh rao riet, giet rat nhieu. Hon muoi van quan Han đeu nhay xuong song Tuy Thuy. Theo Su ky: nuoc song vi vay khong chay đuoc.
Luu Bang bi quan So vay chat, nho may man troi noi gio loc lam roi loan quan So nen chay thoat cung hai con nho. Nhung cha va vo Han vuong (La Tri) bi quan So bat.


Han So giang co Sau khi quan So đai thang o Banh Thanh, cac chu hau con song đeu bo Han theo So. Tu Ma Han, Đong E, Nguy Bao lan luot ve theo Hang Vu. Tran Du phat hien Truong Nhi con song, biet minh bi lua cung xui vua Trieu theo So. Đien Hoanh, Đien Quang nuoc Te thay quan Han thua to cung xin bai binh giang hoa voi nuoc So. The ben So lai manh len.
Nhung noi bo ben So van khong yen. Tran Binh so toi Hang vuong hoi ve chuyen An vuong Tu Ma Ngang lam phan ma Binh co trach nhiem nen theo hang Han. Cuu Giang vuong Anh Bo von đuoc Hang Vu ra lenh phoi hop đanh Han cuu Banh Thanh nhung Bo cao benh khong đi, bi Hang Vu trach. Luu Bang ben sai nguoi đen du Bo ve Han. Bo ben mang đat Cuu Giang theo Han. Hang Vu sai Long Thu mang quan tien vao Cuu Giang, đanh bai Bo. Bo bo chay ve phia Tay theo Luu Bang. Hang Vu phong Chu An tran thu đat cua Anh Bo.
Hang Vu nhan đa thang loi o Banh Thanh mang quan đanh Luu Bang. Bang đuoc tiep vien quan va luong cua Tieu Ha (huy đong ca thanh thieu nien tong quan đe co vai chuc van nguoi) tu Quan Trung ra, tap hop luc luong o Huynh Duong, thanh the lai manh. Han vuong dung Han Tin lam chi huy, đon đanh bai quan So o giua đat Kinh va đat Sach.
Sau đo Han vuong lai dung ke dan nuoc vao thanh Phe Khau, lam ngap thanh. Ung vuong Chuong Ham co thu lau ngay, khong chong đuoc, ben tu sat. Tam Tan hoan toan thuoc ve Han.
Nguy Bao mang nuoc Nguy theo So phan Han. Han vuong sai Han Tin mang quan đi đanh Nguy.


Chien cong cua Han Tin = Diet Nguy =
Thang 8 nam 205 TCN Luu Bang phong Han Tin lam ta thua tuong đe đanh Nguy. Nguy vuong Bao đem nhieu binh đen Bo Ban chan cua song Lam Tan. Han Tin dan them nghi binh, bay thuyen be nhu muon vuot qua song Lam Tan; nhung ky thuc dung phuc binh đi đuong đat Ha Duong, dung thung go đe cho quan vuot qua song, đanh up lay đat An Ap. Nguy vuong Bao ca so voi đem binh quay ve An Ap đon đanh Tin nhung khong lai, bi bai nang do hai canh quan An Ap va Lam Tan cung tien đanh. Han Tin lien bat Bao cam tu, binh đinh đat Nguy, lap thanh quan Ha Đong.
Nguy Bao bi giai ve Huynh Duong, chiu than phuc Luu Bang nhung bi giu lai khong đuoc ve cai tri o Nguy nua.


= Binh đinh Đai, Trieu, thu hang nuoc Yen =
Han Vuong sai Truong Nhi cung voi Han Tin đem binh sang Đong đi đanh nuoc Trieu, nuoc Đai. Đai vuong Tran Du o lai Trieu giup Trieu Yet nen đe thu ha la Ha Duyet lam thua tuong trong coi.
Thang 9 nhuan nam 205 TCN, Han Tin pha quan nuoc Đai, bat đuoc Ha Duyet o đat U Du. Sau khi Tin lay đuoc nuoc Nguy pha đuoc nuoc Đai, Han vuong lien sai nguoi thu lay tinh binh cua Tin đem đen Huynh Duong đe chong So.
Han Tin va Truong Nhi cam vai van quan moi mo đi đanh Trieu. Vua Trieu va Tran Du nghe tin quan Han sap toi, ben tu tap quan o Tinh Hinh. Ly Ta Xa khuyen Tran Du co thu, chia quan đanh chen đuong van tai luong cua quan Han va đe cuu ung lan nhau, nhung Du khong nghe.
Han Tin sai nguoi sang tham thinh, biet muu cua Ly Ta Xa khong đuoc dung, ben đem quan thang xuong. Nua đem truyen lenh xuat phat. Tin chon 2.000 quan ky trang bi nhe, đi theo đuong tat len lut sang noi theo doi quan Trieu.
Con đai quan thi Han Tin sai mot van nguoi đi truoc bay tran quay lung ra song, đo la cach bay tran toi ky. Quan Trieu o xa nhin thay coi thuong.
Quan Trieu mo cua luy, đanh nhau to. Han Tin, Truong Nhi vo bo co trong chay đen đao quan gan song. Đao quan gan song re ra, đon lay ho, roi quay lai chien đau du doi. Quan Trieu qua nhien bo thanh ra tranh lay co trong cua quan Han, đuoi theo Han Tin, Truong Nhi. Sau khi Han Tin, Truong Nhi đa nhap vao đao quan o gan song thi quan Han đeu lieu chet chien đau khong the nao đanh bai đuoc. Hai nghin quan ky ma Tin đa cho đi tu truoc cho đen khi quan Trieu bo luy trong đe đuoi theo đe lay co trong cua Han, lien ruoi nhanh vao trong thanh, nho tat ca co xi cua Trieu đe dung hai nghin la co đo cua Han. Quan Trieu đa khong thang khong bat đuoc quan cua Tin, muon quay tro ve đon, nhung trong thanh toan la co đo cua Han thi ca so, cho rang quan Han đa bat đuoc tuong cua Trieu vuong roi. Quan si hon loan bo chay. Tuong Trieu chem cung khong ngan đuoc. Quan Han hai ben ap lai, pha tan quan Trieu, chem Tran Du tren song Chi Thuy, bat Trieu Vuong Yet va Ly Ta Xa.
Han Tin theo loi khuyen cua Ly Ta Xa, cho su sang du hang nuoc Yen. Vua Yen Tang Đo theo hang Han. Tin lai sai su bao voi Han vuong, xin lap Truong Nhi lam Trieu Vuong đe cai tri va vo ve nuoc nay. Vua Han ung thuan, ben lap Truong Nhi lam Trieu vuong.


= Luu Bang khon đon, cuop quan Han Tin =
Nuoc So may lan sai ky binh vuot qua song Hoang Ha đanh gianh lai Trieu. Trieu vuong Truong Nhi va Han Tin đi đi lai lai vua chong quan So, vua binh đinh not cac thanh ap o Trieu va đieu binh đen giup Han Vuong.
Trong khi Han Tin lien tuc thang tran thi Luu Bang lai lien tiep bai tran. Hang Vu don đai quan vao vay đanh Luu Bang o Huynh Duong. Han vuong xay đuong ong ra đen Hoang Ha đe lay thoc o Ngao Thuong, chong nhau voi Hang vuong hon mot nam. Hang vuong may lan đua quan cuop đuong ong cua Han, quan Han thieu luong thuc. Hang Vu vay quan Han. Han vuong xin giang hoa va cat đat tu Huynh Duong đen phia tay cho Han, nhung Hang vuong khong nghe.
Luu Bang ben dung ke cua Tran Binh, cho Tran Binh bon van can vang đe ly gian vua toi So. Su gia nuoc So mac muu Tran Binh nen đua tin sai cho Hang Vu. Do đo, Hang Vu nghi ngo quan su Pham Tang, nguoi đuoc Hang Vu ton la A phu. Pham Tang khuyen Hang Vu lay Huynh Duong nhung khi thay minh bi ngo vuc ben noi gian, cao benh, xin ve huu. Khi chua ve đen Banh Thanh thi chet. Quan So ton that mot muu tuong gioi.
Quan Han bi cat đut đuong luong thuc, rat nguy cap, Luu Bang sai Ky Tin đong gia minh, ngoi xe vang gia cach ra đau hang đe lua quan So. Quan So cung nhau chay đen phia đong thanh đe xem vua Han. Nho vay, Luu Bang thoat ra cua tay voi vai chuc quan ky va bo tron, nhung van đe Chu Ha, Nguy Bao, Han vuong Tin va Tung Cong o giu Huynh Duong. Cac tuong va binh si khong đi theo đuoc đeu o lai trong thanh. Chu Ha va Tung Cong giet Nguy Bao vi Bao tung phan Han. Luu Bang chay thoat, gap đuoc Anh Bo, cung vao Thanh Cao.
Luc đo, tuong cam quan o Luong la Banh Viet đa theo Han, vuot qua song Tuy Thuy đanh tan quan So, lay Ha Bi. Hang Vu đang muon truy kich Luu Bang lai phai đem binh ve huong đong đanh Banh Viet. Sau khi đanh quan Banh Viet thua chay, Hang Vu lai đem binh ve huong tay pha đuoc thanh Huynh Duong, bat song ca Chu Ha, Tung Cong va Han vuong Tin. Chu Ha va Tung Cong khong chiu hang nen bi giet, Han vuong Tin bi giam.
Hang vuong lai keo toi bao vay Thanh Cao rat gap. Thang 6 nam 204 TCN, Luu Bang khong chong noi, bo thanh vuot vong vay ra khoi Thanh Cao, vuot qua song Hoang Ha, chi co mot minh Ha Hau Anh cung đi, toi đia phan do Truong Nhi va Han Tin cai quan.
Đen noi, sang som, Luu Bang tra xung la su than nha Han, phi ngua vao trong thanh Trieu. Truong Nhi, Han Tin chua day, Luu Bang vao trong phong ngu, cuop an tin va binh phu, dung co mao đe trieu tap cac tuong, thay đoi chuc vi cac tuong ma Truong, Han đa sap đat. Tin va Nhi thuc day, moi biet la Han vuong đa đen. Luu Bang sau khi đoat quan cua hai nguoi lien ra lenh cho Truong Nhi giu lay đat Trieu, phong Han Tin lam tuong quoc, thu gom quan o Trieu đi đanh Te.


= Pha Te, diet vien binh So =
Tin đem quan sang đanh Te, chua vuot qua ben song Binh Nguyen thi nghe tin su than cua Han vuong la Lich Tu Co đa thuyet phuc đuoc nuoc Te đau hang. Han Tin muon dung lai. Muu si Khoai Triet ban voi Han Tin nen đanh up lay Te, khong nen đe cong trang roi vao tay cua Lich Tu Co. Tin cho la phai, theo ke cua Triet, mang binh vuot qua song Hoang Ha.
Nuoc Te đa nghe loi Lich Tu Co chap thuan hang Han nen khong phong bi. Tin nhan đo đanh up quan Te o Lich Ha va keo thang đen kinh thanh Lam Tri. Vua Te la Đien Quang cho rang Lich Tu Co lua minh nen nau Lich Sinh trong vac dau roi tron đen đat Cao Mat, sai su đen nuoc So đe cau cuu. Sau khi đa binh đinh Lam Tri, Han Tin đuoi theo Te vuong Quang đen đat Cao Mat. Hang vuong sai Long Thu lam tuong, đem quan đen cuu Te. Đien Quang cung Long Thu hop quan đe đanh nhau voi Tin.
Long Thu khong nghe theo loi khuyen nen an binh đi keu goi dan Te phan Han o cac thanh ma nong voi bay tran hai ben song Tuy Thuy đe đoi đau. Han Tin đang đem sai nguoi lam hon mot van bao đo đay cat chan lay thuong luu dong song. Sau đo Tin đem quan qua nua chung đanh Long Thu, gia vo thua, quay lung bo chay ve. Long Thu mac muu đuoi theo qua song. Han Tin cho nguoi pha cac bao đung cat, nuoc song chay ao ao, đai quan cua Long Thu qua nua khong qua đuoc. Long Thu va so quan ben nay it oi bi co lap, quan Tin lien xoc toi đanh gap, giet chet Long Thu. Bo phan quan cua Long Thu ben kia song thay tuong chet bo chay toan loan. Te vuong Quang chay tron. Han Tin lien mang quan đuoi theo đen đat Thanh Duong, bat song tat ca linh So.


Thien ha ve Han = Hang vuong luong đau tho đich =
Sau khi đa nam đuoc quan cua Han Tin, uy the Han vuong lai manh. Theo loi khuyen cua Trinh Trung, Luu Bang đap thanh cao, đao hao cho sau co thu khong đanh nhau voi quan So, roi sai Lu Quan va Luu Gia đem 2 van quan va vai tram quan ky vuot ben Bach Ma, vao đat So cung voi Banh Viet đanh pha quan So phia tay đat Yen, đat Quach, roi lay lai hon muoi thanh đat Luong.
Luc bay gio Banh Viet cam quan o đat Luong, qua lai quay roi hau phuong cua Hang Vu, cat đut đuong luong thuc cua quan So. Nam 203 TCN, Hang Vu giao cho Tao Cuu, Tu Ma Han va Đong E giu Thanh Cao, dan chi can co thu trong 15 ngay khong giao chien voi quan Han đe minh đi đanh Banh Viet o đat Luong.
Hang Vu ben len đuong đanh cac thanh Tran Luu, Ngoai Hoang đeu lay đuoc. Quan Han khieu chien mang nhiec 6 ngay, Tao Cuu noi gian cho binh vuot song Tu Thuy, quan si ra song lien bi quan Han đanh up thua to. Tao Cuu, Tu Ma Han va Đong E đeu tu đam co chet tren song Tu Thuy.
Hang Vu đanh Luong đen Tuy Duong, nghe tin quan Tao Cuu bi thua, ben đem quan tro ve, giai vay đuoc cho tuong Chung Ly Muoi o phia đong Huynh Duong. Nghe tin Han Tin đanh tan vien binh cua Long Thu cuu Te, Hang vuong lo lang sai Vu Thiep đen lam thuyet khach khuyen Tin phan Han nhung Tin khong nghe. Muu si duoi truong la Khoai Triet cung ra suc thuyet phuc Tin phan Han đe nam lay Te, Yen, Trieu phia bac, chia ba thien ha voi Luu, Hang nhung Han Tin khong no phan Luu Bang. Tin sai nguoi ve xin phong lam Te gia vuong (vua lam thoi o đat Te). Luu Bang đinh khong cho nhung nghe theo loi Tran Binh, Truong Luong nen bang long phong chuc đe lay long Han Tin.


= Hoa uoc Hong Cau =
Luu Bang va Hang Vu tiep tuc cam cu chua phan thang bai. Hai ben gap nhau o Quang Vu noi chuyen. Hang Vu muon mot minh khieu chien voi Han vuong. Han vuong ke 10 toi Hang Vu, Hang Vu tuc gian ban trung Luu Bang. Bang bi thuong vao bung nhung gia cach chi bi thuong o ngon chan đe yen long quan si.
Han vuong co đi ra truoc hang quan benh cang nang them, chay vao Thanh Cao. Khi khoi benh lai tro ve trong quan, đong o Quang Vu. Binh si o Quan Trung lai ra theo rat đong.
Luc bay gio Banh Viet cam quan o đat Luong, luon qua lai lam quan So kho cuc, cat đut luong thuc cua quan So. Hang Vu may lan đanh bon Banh Viet thi Te vuong Han Tin lai tien quan đanh So. Hang Vu khong the mot minh chong lai ba phia, đanh cung Han vuong giao uoc chia khoang giua thien ha, cat đat tu Hong Cau ve phia tay la cua Han; tu Hong Cau ve phia đong la cua So. Hang vuong tra lai cha va vo Han vuong. Sau đo hai ben tro ve.


= Tran cuoi o Cai Ha =
Luc đo đat đai tren toan coi Trung Hoa, 7 nuoc chu hau cu thi 6 nuoc đa ve Han. Luc luong giua Han va So luc đo đa rat chenh lech. Han vuong muon đem quan ve phia tay nhung theo ke cua Tran Binh va Truong Luong, lien boi uoc tien quan đuoi Hang Vu đen phia nam thanh Duong Ha. Han vuong hen voi Han Tin va Banh Viet cung hop nhau đe đanh So, nhung khi quan Han vuong đen Co Lang thi van khong gap quan cua Han Tin, Banh Viet. Quan So đanh quan Han thua to. Luu Bang lai vao thanh co thu.
Luu Bang dung ke cua Truong Luong, hua phong đat cho Han Tin va Banh Viet nen hai nguoi mang quan đen.
Trong khi đo tuong Han la Luu Gia vao đat So vay đat Tho Xuan. Han vuong sai su gia trieu tuong So moi hang la Chu An, đieu đong quan o Cuu Giang đi theo quan Luu Gia, Anh Bo lam co dan Thanh Phu.
Nam 202 TCN, Luu Bang cung quan cua chu hau đanh quan So thang Hang Vu mot tran quyet liet o Cai Ha. Han Tin cam 30 van quan, Khong tuong quan o canh trai, Phi tuong quan o canh phai, Luu Bang o phia sau, Chu Bot, Sai Vu o sau lung Luu Bang. Quan cua Hang Vu vao khoang 10 van. Han Tin đanh đau tien khong thang noi, rut lui. Khong tuong quan va Phi Tuong quan đem quan đen giup. Quan Han qua đong nen quan So khong thang noi. Han Tin nhan luc ay lai tien len đanh quan So đai bai o Cai Ha phai rut vao thanh.
Hang vuong đong quan o trong thanh Cai Ha, binh it, luong het. Quan Han va quan chu hau bo vay may vong. Đang đem, Hang vuong nghe quan Han o bon mat đeu hat giong So, Hang vuong tuong Han đa lay đuoc So ben pha vay bo chay, quan So thua to. Luu Bang sai Quan Anh đuoi theo. Hang Vu chay đen O Giang đinh thi cung đuong. Co nguoi muon đon sang song ve Giang Đong nhung Hang vuong khong nghe vi xau ho voi nguoi Giang Đong nen tu van o tran O Giang. Nuoc Tay So mat.

Luu Bang len ngoi hoang đe, lap ra nha Han.


Chu thich Tham khao Su Ky Tu Ma Thien, cac thien: 

Hang Vu ban ky
Cao To ban ky
Tran Thiep the gia
Luu hau the gia
Hoai Am hau liet truyen
Kinh Bo liet truyen
Truong Nhi - Tran Du liet truyen


Lien ket ngoai Su ky Tu Ma Thien Luu tru ngay 16 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine