Thu tuong Nhat Ban, ten chinh thuc tu tieng Nhat la Noi cac Tong ly Đai than (内閣総理大臣 (ないかくそうりたいしん), Naikaku Sori Daijin), la nguoi đung đau Noi cac cua Nhat Ban. Thu tuong do Thien hoang bo nhiem sau khi đuoc Quoc hoi chi đinh trong so thanh vien va phai đuoc Chung nghi vien tin nhiem. Thu tuong co quyen bo nhiem, mien nhiem cac Bo truong. Thu tuong đuong nhiem la Ishiba Shigeru.
Tai nhung quoc gia khac va Viet Nam, chuc vu nay van thuong đuoc goi la Thu tuong Nhat Ban hay goi tat la Thu tuong. O Nhat Ban, tu Thu tuong (首相 (しゅしょう) (Thu tuong), Shusho) hay Tong ly (総理 (そうり) (Tong ly), Sori) tuy khong chinh thuc nhung van đuoc nguoi dan Nhat Ban dung pho bien do ten chinh thuc kha dai.


Đai cuong Thu tuong Nhat Ban la nguoi đung đau Noi cac ma co quan hanh chinh thuoc ve Đieu 66, Khoan 1 cua Hien phap. Ong la mot trong nhung nguoi đung đau Truong tam quyen, bo nhiem va cach chuc cac Bo truong cua Nha nuoc (Đieu 68 cua Hien phap), trinh cac du luat len Quoc hoi thay mat Noi cac, bao cao ve cac van đe nha nuoc chung va quan he ngoai giao, đong thoi chi đao va giam sat cac co quan hanh chinh (Đieu 72 cua Hien phap) va co quyen chi huy va giam sat cao nhat đoi voi Luc luong Phong ve (Luat Luc luong Phong ve). Ong cung la nguoi đung đau Van phong Noi cac va mot so to chuc hanh chinh khac, va cac to chuc nay thuoc quyen quan ly truc tiep cua Thu tuong.
Trong Hien phap hien hanh cua Nhat Ban, khong co đieu khoan nao quy đinh nguyen thu quoc gia cua Nhat Ban, va co mot cuoc tranh luan trong ly thuyet hien phap ve viec ai la nguyen thu quoc gia cua Nhat Ban. Đa so cac gia thuyet cho rang Thu tuong, nguoi đai dien cho Noi cac voi tu cach la nguoi đung đau nha nuoc hoac co quan hanh chinh, nguoi co quyen ky ket cac hiep uoc, quyen bo nhiem va bai nhiem cac co quan đai dien ngoai giao va noi chung la xu ly cac moi quan he ngoai giao. Trong thong le quoc te, Thien hoang đuoc coi nhu nguyen thu quoc gia.


Đe cu Thu tuong phai la mot thuong dan (Đieu 66, Khoan 2 cua Hien phap). Thu tuong cua Nhat Ban đuoc đe cu boi ca hai vien cua Quoc hoi Nhat Ban (bau cu Thu tuong/đe cu nguoi lanh đao) (Đieu 67 cua Hien phap). Cho viec đo, moi vien tien hanh mot cuoc bau cu duoi he thong hai vong bau cu. Neu ca hai vien chon ra hai nguoi khac nhau, thi mot uy ban hon hop tu hai vien se đuoc cu ra đe đong y mot ung cu vien chung. Tuy nhien neu ca hai vien đeu khong đong y trong muoi ngay thi cuoi cung quyet đinh cua Chung Nghi vien se đuoc uu tien. Do đo, tren ly thuyet Chung Nghi vien la co quan co tieng noi cuoi cung trong viec quyet đinh nguoi đuoc đe cu nam giu ghe Thu tuong. Thien hoang bo nhiem Thu tuong nhu mot hanh đong cong nhan chinh thuc (Đieu 6 cua Hien phap)。
Thu tuong phai tu chuc neu nhu Chung Nghi vien thong qua mot cuoc bo phieu bat tin nhiem hoac that bai trong mot cuoc bo phieu tin nhiem, ngoai tru Chung Nghi vien bi giai tan trong vong 10 ngay. Thu tuong cung phai tu chuc sau moi lan tong tuyen cu Chung Nghi vien, ngay ca truong hop đang cua ong chiem đa so trong vien. Van phong Noi cac theo truyen thong đuoc nam giu boi nguoi đung đau đang chiem đa so trong quoc hoi ngoai tru truong hop hiem hoi cua Hata Tsutomu hay la Murayama Tomiichi, Hosokawa Morihiro...


Vai tro Vai tro cua Thu tuong đuoc quy đinh trong Hien phap Nhat Ban đuoc thong qua vao nam 1947.

Đieu khien va giam sat cac bo phan thuoc hanh phap.
Chu toa cac buoi hop cua Chinh phu.
Đe cu va bai mien cac Bo truong.
Cho phep viec thi hanh phap luat đoi voi cac Bo truong.
Đong ky ten, cung voi cac bo truong tuong ung, cac luat va chi thi cua chinh phu.
Tong tu lenh cua cac Luc luong Phong ve.


Cac dau hieu Lich su Sau cuoc Minh Tri Duy tan, he thong Thai chinh quan, đuoc su dung trong giai đoan Nara, đuoc su dung nhu la mot chinh the cua nha nuoc Nhat Ban. Cac the luc chinh tri cua nguoi đung đau cua ho, Thai Chinh Đai Than va nhung nguoi can ve cua ong, Ta Đai than va Noi Đai than mang đay tham vong la thuong xuyen mau thuan voi cac vi tri khac nhu la Sangi. Trong nhung nam 1880, Ito Hirobumi, luc đo la mot trong cac Sangi, bat đau xem xet viec cai cach cac to chuc nha nuoc. Vao nam 1882, Ito va nhung nguoi nhan vien cua ong, Ito Miyoji va Saionji Kinmochi, cong du toi chau Au va nghien cuu cac hien phap trong cac nuoc quan chu lap hien, Đe quoc Anh va Đe quoc Đuc. Sau khi quay tro ve Nhat, Ito van đong lap ra mot Hien phap va mot he thong nha nuoc hien đai va thuyet phuc nhung the luc bao thu ung ho du đinh cua ong.
Vao 22 thang 12 nam 1885, Sac lenh Thai chinh quan so 69 đuoc ban hanh, bai bo he thong Thai chinh quan va thiet lap chuc vu Noi cac Tong ly Đai than cung voi Noi cac Nhat Ban.


Noi o va lam viec chinh thuc Phu Thu tuong (総理大臣官邸 (Tong ly Đai than Quan đe), Sori Daijin Kantei), goi tat la Kantei (官邸 (Quan đe), Kantei) la noi o lam viec chinh thuc cua thu tuong. Đia điem cua noi nay nguyen goc đuoc su dung tu 1929 đen 2002. Ve sau, mot toa nha moi đuoc xay dung va tro thanh van phong moi cua Thu tuong vao nam 2002. Van phong cu cua Thu tuong đuoc chuyen thanh mot noi o moi cho quan chuc voi ten goi Cong đe.


Cach goi = Viet tat =
Ke tu khi he thong Noi cac đuoc thanh lap, ten viet tat cua Thu tuong noi chung la tong ly đai than (総理大臣, tong ly đai than), nhung ngoai ra, cac chu viet tat va ten goi thong thuong la Tong ly (総理) va Thu tuong (首相) cung đuoc su dung. Te tuong (宰相) đoi khi đuoc su dung nhu mot tu đong nghia.


= Ten tieng Anh =
Ten tieng Anh chinh thuc la 「Prime Minister」. Ban dich tieng Anh nay đa đuoc su dung mot cach khong chinh thuc nhu mot ban dich tieng Anh cua 「太政大臣」(Thai chinh Đai than) ngay ca truoc khi he thong Noi cac ra đoi. Tuy nhien, ban dich tieng Anh hien tai khong giong trong qua khu, va ban dich sang tieng Đuc la 「Minister President of State」(Bo truong Chu tich nuoc) cung đa đuoc su dung trong qua khu.


Cac ghi nhan = Qua trinh cong tac =


= Đo dai nhiem ky =


= Ket thuc nhiem ky do benh tat =


= Am sat =


= Lien quan đen Toa an Quan su Quoc te vung Vien Đong =


= Lien quan đen cac phien toa hinh su =


= Chuc vu =


 Lap phap   Hanh phap   Xu mat vien   Tu phap   Luc quan va Hai quan   Trong Hoang cung  = Hoc van =
 


= Xuat than =


= Ho hang ba con =


= Bo nhiem lai =


= Thay phien nhau =


= Khac =


= Cac Thu tuong theo đang =
（Nam sau ten Thu tuong la nam ong nham chuc）

Ngoai ra, mot so thanh vien cua Chung Nghi vien la thanh vien cua nhom nghi si Ha vien (chang han nhu Hoa dieu hoi cua Konoe Fumimaro).


Cac cuu Thu tuong Nhat Ban con song Tinh đen ngay 1 thang 8 nam 2025 tuc nam Lenh Hoa thu 7, co 11 cuu Thu tuong con song, cuu Thu tuong gia nhat la Murayama Tomiichi, tre nhat la Kishida Fumio va cuu Thu tuong qua đoi gan đay nhat la Abe Shinzo vao ngay 8 thang 7 nam 2022 o tuoi 67. Duoi đay la danh sach cac cuu Thu tuong con song đuoc xep theo thu tu nhiem ky:


Xem them Danh sach Thu tuong Nhat Ban
Chinh tri Nhat Ban
Lich su Nhat Ban
Thien hoang
Quoc hoi Nhat Ban


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Prime ministers of Japan tai Wikimedia Commons

Prime Minister of Japan and His Cabinet. Official website.
(tieng Nhat) List of Japanese cabinets.