Sap ong (Cera alba) la mot chat sap tu nhien đuoc ong mat thuoc chi Apis san sinh ra.  Sap co dang hinh "vay" boi 8 tuyen san sinh sap trong phan đoan bung cua ong tho, con ong thai bo chung ben trong hoac tai to ong. Ong tho thu thap va su dung chung tao thanh lo to ong luu tru mat ong, bao ve au trung va nhong ben trong to ong. Ve mat hoa hoc, sap ong bao gom chu yeu cac este cua axit beo va nhung alcohol mach dai khac nhau.
Sap ong đuoc ung dung lau đoi trong linh vuc thuc pham va huong lieu cua con nguoi. Vi du, sap đuoc dung nhu chat trang men, chat tao ngot hoac nhu nguon nhiet. Sap ong co the an đuoc, theo nghia co đoc tinh khong đang ke tuong tu bo thuc vat va đuoc chap nhan su dung cho thuc pham o hau het quoc gia va Lien minh Chau Au theo so E E901. Tuy nhien, monoeste sap trong sap ong thuy phan kem trong ruot nguoi va đong vat huu nhu, vi vay gia tri dinh duong khong đang ke. Mot vai loai chim, nhu chim hut mat, co the tieu hoa sap ong. Sap ong la che đo dinh duong chinh cua au trung sau buom sap nho.


San xuat Sap đuoc hinh thanh do ong tho, ong tiet ra tu tam tuyen phan chieu san sinh sap o ben trong manh bung (tam chan bung hoac mang cua tung đoan co the) tren cac đoan bung 4 đen 7. Kich co nhung tuyen sap nay phu thuoc vao tuoi ong tho va sau nhieu lan bay hang ngay, nhung tuyen nay bat đau bi teo dan.
Sap moi ban đau trong suot va khong mau, tro nen mo đuc sau khi nhai va pha tron voi phan hoa cua ong tho xay to. Ngoai ra, sap dan nga mau vang hoac nau do sap nhap dau phan hoa va keo ong. Vay sap co kich thuoc khoang 3 mm (0,12 in) va day 0,1 mm (0,0039 in); can khoang 1100 vay đe tao ra mot gam sap.
Ong mat su dung sap ong đe xay dung lo to ong trong đo ong non đuoc nuoi bang mat ong va te bao phan hoa bi gioi han đe bao quan. Đoi voi nhung con ong tao sap tiet ra chat sap, nhiet đo moi truong trong to ong phai tu 33 °C đen 36 °C (91 °F đen 97 °F).
Luong mat ong đuoc ong su dung đe san xuat sap van chua đuoc xac đinh chinh xac. Cuon sach, San xuat Sap ong, Thu hoach, Che bien va San pham, cho biet 1 pound sap ong đuoc su dung đe chua 22 pound mat ong.  Theo thu nghiem nam 1946 cua Whitcomb, 6,66 đen 8,80 pound mat ong san luong 1 pound sap. Mot nghien cuu khac uoc tinh co 24 đen 30 pound mat ong đuoc san sinh tren moi pound sap.


Qua trinh Khi nguoi nuoi ong trich xuat mat ong, ho cat chom sap tu moi lo tang to ong bang dao hoac may. Mau sac bien đoi tu gan trang đen nau nhat, nhung thuong la mau vang, tuy thuoc vao đo thuan khiet, khu vuc va loai hoa do ong thu thap. Sap tu ro bay to ong mat co khuynh huong toi hon sap ong tu tang to ong. Tap chat tich tu nhanh hon trong ro bay to ong. Do cac tap chat, sap phai đuoc đua ra truoc khi su dung tiep. Phan con lai đuoc goi la keo can.
Sap co the đuoc loc sach hon bang cach nung nong trong nuoc. Giong nhu sap dau mo, no co the đuoc lam mem bang pha loang voi dau khoang hoac dau thuc vat đe khien chung kha thi hon o nhiet đo phong.


Đac tinh vat ly Sap ong la mot loai sap ben chac đuoc hinh thanh tu hon hop mot so hop chat.

Cong thuc hoa hoc gan đung cua sap ong la C15H31COOC30H61. Thanh phan chinh la palmitate, palmitoleate va este oleate cua alcohol beo chuoi dai (30–32 cacbon), voi ty le triacontanyl palmitate CH3(CH2)29O-CO-(CH2)14CH3 đen axit cerotic CH3(CH2)24COOH, hai thanh phan chinh, 6:1. Sap ong đuoc phan loai tong quat thanh loai chau Au va phuong Đong. Gia tri xa phong hoa thap hon (3–5) sap ong chau Au va cao hon (8–9) sap ong phuong Đong.
Sap ong co pham vi nhiet đo nong chay tuong đoi thap tu 62 đen 64 °C (143,6 đen 147,2 °F). Neu sap ong đuoc nung nong tren 85 °C (185,0 °F) xay ra bien đoi mau. Điem boc chay cua sap ong la 204,4 °C (399,9 °F). Khoi luong rieng tai 15 °C la 958 kg/m³ đen 970 kg/m³.
Sap ong thien nhien: de vo khi gap lanh; ket dinh chat o nhiet đo thuong; nut gay khi kho va co hinh hot. Ty trong o 15 °C (59 °F) tu 0,958 đen 0,975, sap nong chay o nhiet đo 98 đen 99 °C (208,4 đen 210,2 °F) so voi nuoc 15,5 °C (59,9 °F) la 0,822. Mem hon khi giu trong tay va nong chay o 62 đen 66 °C (143,6 đen 150,8 °F); đong đac o 60,5 đen 63 °C (140,9 đen 145,4 °F).


Su dung Sap ong co ung dung đa dang trong đo chu yeu đuoc ong su dung đe xay tang to ong. Ngoai cach loai ong su dung, con nguoi đa dung sap ong pho bien va đa dang. Sap ong loc sach va tay trang đuoc dung trong san xuat thuc pham, my pham va duoc pham. Ba loai san pham sap ong chinh la vang, trang va sap ong nguyen chat. Sap ong vang la san pham tho thu đuoc tu to ong, sap ong trang đuoc tay trang hoac loc tu sap ong vang, con sap ong nguyen chat la sap ong vang đuoc xu ly bang alcohol. Trong pha che thuc pham, sap dung lam chat phu cho pho mat; bang cach đong kin khong khi, bao ve tranh hu hong (tang truong khuon đuc). Sap ong cung co the đuoc dung nhu chat phu gia thuc pham E901, voi luong nho hoat đong nhu tac nhan trang men, giup ngan ngua mat nuoc hoac dung bao ve be mat mot so loai trai cay. Vien nang gelatin mem va lop phu vien thuoc cung co the su dung E901. Sap ong cung la thanh phan pho bien trong keo cao su tu nhien.
Su dung sap ong trong chat duong da va my pham cung ngay cang tang. Mot nghien cuu tai Đuc đa phat hien ra sap ong chat luong hon cac loai kem chong nhiem trung da tuong tu (thuong la kem chua dau khoang nhu mo dau hoa) khi su dung theo quy trinh. Sap ong dung lam chat ket dinh trong my pham nhu son moi, son bong moi, kem duong da, thuoc sap, kem duong am, phan mat, phan ma hong va but ke mat. Sap ong cung la thanh phan quan trong trong sap vuot ria va pomade, khien toc tro nen bong muot va sang bong.

Sap ong tu lau đuoc dung che tao nen, rat de chay va chat lieu truyen thong nay đuoc quy đinh dung che tao nen Paschal hay "nen Phuc Sinh". Nguoi ta khuyen khich che tao nhieu cay nen hon nua đuoc dung trong phung vu cua Giao hoi Cong giao La Ma. Sap ong cung la thanh phan lam nen đuoc lua chon trong Chinh thong giao Đong phuong.
Sap ong la mot thanh phan trong sap xuong, đuoc su dung trong qua trinh phau thuat đe kiem soat mau chay tu be mat xuong; xi đanh giay va đanh bong đo go co the su dung ca sap ong nhu mot thanh phan, hoa tan trong nhua thong hoac đoi khi pha tron voi dau lanh hoac dau trau; sap mo hinh cung co the dung sap ong nhu mot thanh phan; sap ong tinh khiet cung co the dung nhu sap van truot huu co. Sap ong pha tron voi rosin, co the đong vai tro chat ket dinh gan phien lau voi cau truc ben trong hop squeeze. Su dung đe lam nhua cay Cutler, mot chat ket dinh đuoc dung đe gan can vao luoi dao. Sap ong su dung o Đong Au đe trang tri trung; dung đe viet, thong qua nhuom can mau, tren trung batik (nhu trong pysanky) va đe lam trung đinh cuom. Sap ong đuoc dung trong nhac cu go đe tao ra be mat tren trong luc lac cho cuon ngon tay. Sap dung nhu mot thanh phan chat ket dinh đuc bang kim loai cung voi vat lieu ket dinh polyme khac. Sap ong đa tung đuoc dung trong che tao xi lanh đia hat. Sap ong van co the đuoc dung đe niem phong van ban phap luat hoac sac lenh Hoang gia va giay da hoc thuat nhu đat mot phe chuan con dau đoat giai cua truong đai hoc sau khi hoan thanh hoc vi ket khoa hoc.


Trong lich su Sap ong la mot trong nhung chat deo đau tien đuoc su dung, cung voi cac polyme tu nhien khac nhu gutta-percha, sung, mai rua va son canh kien. Trong hang nghin nam, sap ong đa co loat ung dung trai rong; phat hien trong lang mo Ai Cap, trong xac tau Viking đam va trong tan tich van minh La Ma. Sap ong khong bao gio hong, co the nung nong va su dung lai. Trong lich su, su dung sap ong:

Nen - cay nen sap ong nguyen ven co xua nhat phia bac nui Alps phat hien trong nghia trang nguoi Alemanni thuoc Oberflacht, Đuc, khoang the ky VI/VII SCN.
Trong san xuat my pham.
Chat lieu mo hinh đuc kim loai tu mo hinh sap (cire perdue)
Phien sap dung cho nhieu muc đich viet chu khac nhau.
Ve tranh sap mau, vi du chan dung xac uop Fayum
Che tao cung ten
Gia co, bao quan chi may, thung chao, day giay, van van.
La thanh phan cua sap niem phong.
Gia co va ngan chan ong say phoi nhac gio tach ra va nut gay.
Đinh hinh ong thoi cua đan didgeridoo va phim đan kutiyapi - mot loai đan luyt hinh thuyen cua Philippines.
La chat tram kin hoac chat boi tron cho đan vien trong nap va đau đan sung cam tay.
On đinh thuoc no quan su Torpex - truoc khi thay the bang san pham dau mo.
Trong san xuat batik o Java.
Tram rang nha khoa co xua.


Tham khao Lien ket ngoai The chemistry of bees Luu tru ngay 27 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine Joel Loveridge, School of Chemistry, University of Bristol [accessed November 2005]