Tran Kolubara (Tieng Đuc: Schlacht an der Kolubara, Tieng Serbia: Kolubarska bitka, Колубарска битка) la tran đanh dien ra giua Đe quoc Ao-Hung va Serbia vao thang 11 va thang 12 nam 1914 tai mat tran Serbia trong Chien tranh the gioi thu nhat. Tran đanh mo man vao ngay 16 thang 11 khi quan Ao-Hung do Đai tuong Oskar Potiorek chi huy mo đot tan cong lan thu ba vao Serbia trong nam 1914 va đen đuoc song Kolubara sau khi đa chiem đuoc thi tran Valjevo co vi tri chien luoc, buoc quan Serbia phai rut lui. Linh Serbia rut khoi thu đo Beograd va đe cho quan Ao-Hung chiem thanh pho nay vao ngay 29 va 30 thang 11. Ngay 2 thang 12, quan Serbia mo cuoc phan cong tren toan bo cac mat tran trong su bat ngo hoan toan cua Ao-Hung va do đo sau sau ngay đa gay thuong vong nang ne cho quan Ao-Hung, chiem lai đuoc Valjevo va Uzice va don quan Ao-Hung co cum ve trung tam Beograd. Chi huy truong Tap đoan quan so 5 Ao-Hung Liborius Ritter von Frank bao cao voi Potiorek rang quan Ao-Hung khong the tru lai lau o Beograd va ket qua la đen ngay 14 va 15 thang 12, quan Ao-Hung bo Beograd va rut lui ve nuoc va quan Serbia tai chiem lai thu đo cua minh vao ngay hom sau.
Ket thuc tran đanh ca Ao-Hung va Serbia đeu chiu ton that nang ne voi moi ben co hon 20.000 quan tu tran tuy nhien chien thang đa thuoc ve Serbia khi ma Ao-Hung khong đat đuoc muc đich loai Serbia ra khoi vong chien sau khi ket thuc nam 1914. Ngay 22 thang 12, ca Potiorek va von Frank đeu bi cach chuc va hai tap đoan quan so 5 va 6 cua Ao-Hung đuoc hop nhat lai thanh Tap đoan quan so 5 voi quan so 95.000 quan.


Boi canh = Chien tranh the gioi thu nhat bung no =
Nguyen nhan truc tiep dan đen viec Đe quoc Ao-Hung tuyen chien voi Serbia cung nhu cua Chien tranh the gioi thu nhat la vu am sat thai tu Ao-Hung Franz Ferdinand tai Sarajevo, Bosna. Ngay 28 thang 6 nam 1914, khi thai tu Franz Ferdinan bi mot so thanh vien cua To chuc Ban tay đen thuc hien ke hoach am sat tai Sarajevo. Ao-Hung đa gui toi hau thu cho Serbia vao ngay 23 thang 7 voi nghi ngo Beograd len ke hoach cho cuoc am sat. Toi 25 thang 7, Serbia gui toi hau thu đen đai su Ao-Hung quyet tam hoa giai cuoc xung đot nhung Ao-Hung van khong chap thuan va tuyen bo cat đut quan he ngoai giao voi Serbia. Ngay 28 thang 7 nam 1914, Ao-Hung tuyen chien voi Serbia va trong cung ngay hom đo nguoi Serbia đa pha huy toan bo cac cay cau bac qua song Sava va Danube đe ngan viec Ao-Hung su dung chung đe tan cong nuoc nay. Mot ngay sau đo, Beograd bi phao kich, Chien tranh the gioi thu nhat chinh thuc bung no.
Chien su tai khu vuc Đong Au cua Chien tranh the gioi thu nhat cung bat đau tu cuoc tan cong Serbia cua Đe quoc Ao-Hung vao đau thang 8 nam 1914. Quan so Ao-Hung tham gia tan cong Serbia chi vao khoang 200.000 quan so voi uoc tinh 308.000 quan ban đau, do phan lon Tap đoan quan so 2 cua Ao-Hung đa phai đua sang mat tran Ba Lan đoi đau voi Nga. Bon muoi phan tram (40%) luc luong tren la nguoi Nam Slavo sinh song tren lanh tho Ao-Hung. Điem manh cua quan đoi Ao-Hung la co nhieu sung truong hien đai va co so sung may va phao gap đoi quan đoi Serbia, ben canh đo co nhieu đan duoc hon va kha nang van tai tot hon. Co so ha tang cong nghiep cua Ao-Hung cung cao hon Serbia.
Trong khi đo, phia Serbia neu tong đong vien đay đu se co 450.000 quan. Luc luong chinh đoi đau voi Ao-Hung la bon tap đoan quan 1, 2, 3 va Uzice, tong quan so 180.000 nguoi. Quan đoi Serbia cung chi đang trong qua trinh hoi phuc sau Cac cuoc chien tranh Balkan, cuoc chien đa cuop đi sinh mang 36.000 linh Serbia va 55.000 nguoi khac bi thuong nang, bang cach tuyen quan tu cac vung đat moi chiem đuoc. Ve vu khi, quan đoi nuoc nay thieu hut ve phao va đang trong giai đoan bo sung đan duoc. Linh Serbia cung thieu ca cac trang bi co ban, nhieu linh moi tuyen mo tham chi khong đuoc trang bi giay va nhieu đon vi khong co đong phuc tru ao choang tieu chuan va mu truyen thong Serbia goi la sajkaca. Sung truong cung trong tinh trang thieu hut voi uoc tinh khi quan đoi Serbia đuoc tong đong vien toan bo, co khoang 50.000 linh Serbia se khong đuoc trang bi gi ca. Đo la chua ke mot bo phan quan đoi nuoc nay con phai đuoc su dung cho nhiem vu chong cac cuoc noi day cua nguoi Albania va moi đe doa tu Bulgaria. Loi the cua Serbia so voi Ao-Hung la nhieu nguoi linh thuoc quan đoi nuoc nay la cuu binh trong Cac cuoc chien tranh Balkan nen co nhieu kinh nghiem chien đau va đuoc huan luyen tot hon. Tinh than nguoi linh Serbia cung cao hon, bu đap cho su thieu hut ve vu khi so voi đoi phuong.
Tong chi huy cac luc luong Ao-Hung tham gia tan cong Serbia la Đai tuong Oskar Potiorek, nguoi đa khong the bao ve đuoc cho Thai tu Franz Ferdinand trong su kien am sat tai Sarajevo. Quan đoi Serbia đuoc đat duoi su chi huy tren danh nghia cua Thai tu Alexander, con tren thuc te la Tong tham muu truong, Thong che Radomir Putnik, nguoi đa co kinh nghiem lanh đao quan đoi nuoc nay trong cuoc chien tranh Balkan. Cac Đai tuong Petar Bojovic, Stepa Stepanovic va Pavle Jurisic Sturm lan luot la chi huy truong ba tap đoan quan 1, 2 va 3 cua Serbia.


= Tran Cer va Tran Drina =
Vao thang 8 nam 1914, cuoc tan cong đau tien cua Đe quoc Ao-Hung vao lanh tho Serbia đa hoan toan bi đanh bai sau tran Cer, chien thang đau tien cua khoi quan su phe Hiep uoc truoc phe Lien minh trung tam trong Chien tranh the gioi thu nhat. That bai nay la mot su si nhuc voi ca nhan Potiorek, nguoi ma truoc khi tran đanh dien ra đa du đoan Ao-Hung se de dang đanh bai Serbia va goi linh Serbia la "nhung ke chan lon." Mac du vay, ong van tiep tuc đuoc giao nhiem vu se mo mot cuoc tan cong moi vao Serbia trong thang 9 voi su ran đe "khong đuoc phep đe co bat ky rui ro nao co the dan đen that bai lan nua." Trong khi đo ve phia Serbia, nuoc nay chiu ap luc cua Nga phai cam chan cang nhieu cang tot linh Ao-Hung tai Balkan nen quan đoi Serbia co su tro giup cua du kich quan Chetnik đa tran vao Bosnia vao thang 9 nhung đa bi đay lui sau mot thang giao tranh (đay goi la Tran Drina). Tuong Bojovic bi thuong trong tran nay nen tuong Zivojin Misic đa thay the ong tro thanh chi huy truong Tap đoan quan so 1 Serbia.


= Ke hoach tan cong Serbia lan thu ba cua Ao-Hung =
Armeeoberkommando (Bo tu lenh quan đoi Ao-Hung - AOK) biet rang mot khi Serbia chua bi đanh bai, nuoc nay se la "cai nem" chen vao giua cac nuoc Lien minh Trung tam, cu the khien cho tuyen đuong sat Berlin–Baghdad noi lien Đuc va Tho Nhi Ky khong the hoan thanh. AOK cung nhan đinh mot khi Serbia bi tieu diet, cac quoc gia đang tuyen bo trung lap nhu Bulgaria, Romania va Hy Lap se tham gia cuoc chien ve phe Lien minh Trung tam va đieu nay cung ngan khong cho Y mo mat tran khac chong lai Ao-Hung. Tuy nhien AOK van do du trong viec tan cong Serbia lan thu ba.
Thang 9 nam 1914, linh Ao-Hung phat hien mot ban đo tai mot hieu sach đa bi bo hoang tai Semlin mang tua đe "Su phan chia moi lai chau Au". Ban đo nay co nguon goc tu mot to bao Nga va đuoc ban mot cach rong rai tai Serbia mo ta đuong bien gioi chau Au sau chien tranh: Đuc se bi chia lam lien bang mien bac va mien nam con Đe quoc Ao-Hung se bi xoa so, phan phia đong đua lai cho Nga, Romania, nguoi Sec va nguoi Hungary con phan phia nam se đuoc chia giua Serbia va Y. Truoc nguy co tan ra cua Đe quoc Ao-Hung, đich than Hoang đe Ao-Hung Franz Joseph đa cho phep tan cong Serbia lan thu ba vao đau thang 10 nam 1914.
Sau khi đay lui quan đoi Serbia ra khoi Bosnia vao thang 9, quan đoi Ao-Hung bat đau tai to chuc lai chuan bi cho cuoc tan cong moi vao Serbia truoc mua đong. Potiorek mot lan nua đuoc bo nhiem lam tong tu lenh toan bo luc luong Ao-Hung va truc tiep chi huy Tap đoan quan so 6 con tuong Liborius Ritter von Frank đuoc giao chi huy Tap đoan quan so 5. Tong quan so Ao-Hung la 450.000 quan, so voi 400.000 quan cua Serbia. Vao giua thang 10, Ao-Hung tung ra mot cuoc tan cong vao huong tay bac Serbia va Potiorek mot lan nua the hien su tu tin. "Cac ban, nhung nguoi linh cua Tap đoan quan so 5 va 6, Muc tieu cua chung ta trong cuoc chien nay đa gan đat đuoc – ke thu sap bi đanh bai hoan toan. Chien dich ba thang cua chung ta đa đi đen hoi ket – đieu duy nhat con phai lam bay gio la đap tan su khang cu cuoi cung cua ke thu truoc mua đong nam nay."
Potiorek du tinh hai mui tan cong vao phia bac va phia tay Serbia; Tap đoan quan so 5 se chiem Valjevo va huong đen song Kolubara tu phia bac trong khi Tap đoan quan so 6 lay cao nguyen Jagodnja lam ban đap se đanh vao suon cac đon vi Serbia tai Kolubara tu phia nam. Muc tieu chinh cua Potierek la thanh pho Nis o đong nam Serbia; Nis đa tro thanh thu đo thoi chien cua Serbia tu thang 7 nam 1914 va la mot trung tam quan trong cho quan su ve mat giao thong, đong thoi con la noi trung chuyen đan phao san xuat đuoc cua nha may đat tai Kragujevac gan đo. Đanh chiem đuoc Nis đong nghia voi viec Ao-Hung chia cat đuoc quan đoi Serbia thanh hai phan.
Ve phia Serbia, quan đoi nuoc nay cung đa kiet suc va mat tinh than. Ngay 27 thang 10 nam 1914, chi huy truong Tap đoan quan so 2 Serbia Stepanovic gui đien tin cho Putnik than phien rang tap đoan quan cua ong khong co đu đan phao đe phong thu lai quan Ao-Hung va ong xin đuoc tu chuc chi huy truong; Putnik tu choi loi loi đe nghi nay va lenh cho toan bo cac đon vi Serbia phai ra suc khang cu quan Ao cang lau cang tot truoc khi rut lui. Chien luoc nay to ra hieu qua trong giai đoan mua he nhung mua lon va lien tuc vao thang 9 va đau thang 10 khien cho đuong sa o Serbia tro nen lay loi, toan bo cac thung lung tai vung tay bac Serbia đeu bi ngap nuoc nen viec chuyen quan, vu khi va tiep van tro nen cuc ky kho khan. Du vay, đay cung la uu the cua Serbia khi thong che Putnik đa noi voi co van than can nhat cua minh: "Toan bo chien luoc cua toi cot yeu o cho la đat "thu bun đac san cua Serbia" vao giua chien tuyen va tuyen tiep van cua ke thu."
Potiorek nhan ra đuoc tinh hinh kho khan ma quan đoi Serbia đang phai ganh chiu nen tin tuong cuoc tan cong lan nay se đua ong đen mot thang loi quyet đinh. Tai Vienna va Sarajevo, cac quan chuc Ao-Hung đa bat đau ban ve viec chiem đong va phan chia Serbia, bien nhieu vung lanh tho nuoc nay thanh "mon qua" đe loi keo cac nuoc trung lap Balkan tham gia phe Lien minh Trung tam, cu the la đua vung Timocka Krajina cho Romania va vung Macedonia, đong nam Serbia cho Bulgaria. Ao-Hung du tinh sap nhap toan bo khu vuc phia tay song Morava, bao gom cac thanh pho Scutari (Shkoder) va Durazzo (Durres) phia bac Albania. Nguoi Serbia sinh song tai phia tay Morava se bi truc xuat va nguoi Ao se đen the cho. Ludwig Thalloczy, mot quan chuc trong Bo Tai chinh Ao-Hung đe nghi "Tay Au hoa manh me nguoi Serbia" mot cach nhanh chong sau khi chiem đuoc Serbia.


= Cuoc tan cong Serbia lan thu ba va thang loi buoc đau cua Ao-Hung =

Ngay 31 thang 10, tap đoan quan so 5 Ao-Hung tran xuong khu vuc giua hai song Sava va Drina trong khi tap đoan quan so 6 đi ve phia tay vuot song Drina đen vung cao nguyen Jagodnja. Cuoc tan cong lan thu ba cua Ao-Hung vao Serbia bat đau tu ngay 6 thang 11 nam 1914 voi hoa luc phao binh ban pha hang loat cac thi tran doc theo bien gioi. Ngay 7 thang 11, hai tap đoan quan nay vuot song Drina. Quan Serbia mac du bi ap đao ve quan so va thieu hut đan duoc đa chong tra kich liet nhung sau cung cung buoc phai co su rut lui chien luoc đe bao toan luc luong. Tap đoan quan so 3 Serbia rut ve con đuong dan đen song Jadar đe chan đa tien quan cua Ao-Hung đen Valjevo, con Tap đoan quan so 1 rut ve phia nam vao sau trong noi đia con Tap đoan quan Uzice thi co ngan quan Ao-Hung vuot song Drina.
Ngay 8 thang 11, quan Ao-Hung tan cong Tap đoan quan so 2 Serbia gan nui Cer va tien sau vao sau tuyen đau cua Serbia đuoc 1,6 km, sau đo đao hao duoi chan nui. Tap đoan quan so 2 đuoc lenh cam chan quan Ao-Hung cang lau cang tot va khi tinh the tro nen xau đi se rut ve bo huu song Dobrava đe giu con đuong đen Valjevo. O nhung noi khac, quan Ao-Hung khoet vao khoang trong giua hai tap đoan quan so 1 va 3 cua Serbia va buoc quan Serbian phai rut lui. Cuoi ngay hom đo, chinh phu Serbia đa phai co cuoc hop voi Bo chi huy Toi cao lien quan đen viec tinh hinh chien su đang ngay cang xau đi. Thong che Putnik nhan manh đieu quan trong la quan đoi Serbia phai giu đuoc Kolubara va cac thi tran lan can va trong truong hop khong lam đuoc đieu đo, Serbia nen thiet lap mot nen hoa binh rieng re voi Ao-Hung. Tuy nhien thu tuong Serbia Nikola Pasic đa bac bo phuong an nay va thuc giuc quan đoi Serbia phai khang cu manh me hon nua. Pasic doa tu chuc neu Serbia phai đam phan hoa binh voi Ao-Hung. Cuoc hop cham dut khi ca chinh phu lan Bo chi huy Toi cao Serbia đeu đong y se tiep tuc chien đau.
Thong che Putnik chi ra rang tuyen tiep van cua Ao-Hung se bi keo dai qua muc khi quan đoi Ao-Hung ngay cang đi sau vao lanh tho Serbia trong khi Serbia van con giu đuoc cac tuyen đuong sat o trong noi đia nuoc nay. Ngay 10 thang 11, tu Jadar, ong đua ra mot lenh rut lui, cu the la rut Tap đoan quan so 2 ve Ub va tai bo tri hai tap đoan quan so 1 va so 3 tai phia bac va phia tay Valjevo. Trong khi đo, Tap đoan quan Uzice đuoc giao nhiem vu bao ve thi tran ma tap đoan quan nay mang ten. Quan Ao-Hung gay ap luc quyet gianh đuoc tuyen đuong sat Obrenovac–Valjevo va phai mat nhieu thoi thoi gian truoc su khang cu cua Serbia. Trong đieu kien bun lay cua cac con đuong tai Serbia, quan Ao-Hung van đua đuoc phao hang nang vao chien truong la đieu hoan toan nam ngoai kha nang du đoan Putnik. Phao binh Ao-Hung nhanh chong phao kich vao cac vi tri cua quan Serbia ben kia song Drina gay thuong vong lon. Tinh than linh Serbia von đa giam sut do thieu quan ao am va đan duoc cung nhu kiet luc do rut lui ngay cang sau vao noi đia gio đay cang toi te hon nua. Putnik gio đay nhan ra rang minh phai tap hop lai quan đoi Serbia moi mong co the khang cu hieu qua quan Ao-Hung. Ong ra lenh bo thanh pho Valjevo va quan Serbia rut ve co thu tai song Kolubara. Tren đuong triet thoai, linh Serbia phai pha huy toan bo cac cay cau va đuong day đien thoai đe khong roi vao tay quan Ao-Hung, cung nhu đe tang toc đo cua cuoc triet thoai, hau het vu khi hang nang đa phai bi bo lai. Truoc tinh hinh ngay cang nguy ngap va linh Serbia thieu tram trong phao, đan duoc cung nhu hang tiep lieu, thu tuong Pasic đa phai cau xin su giup đo cua khoi Hiep uoc bang cach gui đien tin cho cac nhan vien ngoai giao cua Serbia o nuoc ngoai. Nga va Vuong quoc Anh bay to su thong cam nhung khong giup đo, rieng co Phap cung cap cho Serbia đan duoc va hang tiep lieu.
An mung lon đa dien ra o Vienna khi linh Ao-Hung tien vao Valjevo ngay 15 thang 11. Viec chiem đuoc Valjevo khien cho Ao-Hung tin rang Serbia đa gan bi đanh bai. Hoang đe Franz Joseph khen ngoi Potiorek vi chien tich đanh chiem thi tran nay, va nhieu thanh pho cua đe quoc đa phong Potiorek lam cong dan danh du va tham chi o Sarajevo con co con đuong mang ten ong. ac du đa suy yeu, quan đoi Serbia cung nam giu nhung loi the nhat đinh. Chien thuat "vuon khong nha trong" ma nguoi Serbia ap dung trong khi rut lui khien cho viec tien quan cua Ao-Hung gap nhieu kho khan. Quan linh Serbia đa kiet suc nhung cac vi tri phong thu cua ho quanh Kolubara đa đuoc chuan bi tu nhieu thang truoc đo. Ke hoach rut lui đung luc cua Putnik cung lam giam thieu thuong vong cho quan đoi Serbia. Sau cung, đieu kien đia ly tai vung tay bac Serbia thuan loi cho phong thu hon la tan cong khi quan tan cong khong the loi dung bat ky yeu to gi đe giau minh va cac dong song đuoc bao quanh boi đia hinh đoi nui. Vao thang 10, quan Serbia cung co vi tri phong thu tai cac day nui Jeljak va Maljen đe cho đon quan Ao-Hung, vi tri ma tu đo ho co the kiem soat toan bo cac con đuong đen thanh pho Kragujevac. Đuong vao thanh pho Nis, thu đo thoi chien cua Serbia, cung đuoc tang cuong phong thu. Đoi đau voi cac vi tri phong thu đuoc bo phong tot cong voi đieu kien đia hinh di chuyen kho khan khien cho quan Ao-Hung khong con cach nao khac phai hanh quan mot cach cuc nhoc qua cac vung que Serbia trong tinh trang khong co he thong thong tin lien lac.


Dien bien = Ngay 16 đen ngay 26 thang 11 nam 1914 =

Quan Ao-Hung tien đen Kolubara vao ngay 16 thang 11 va mo cuoc tan cong vao cac vi tri phong thu cua quan Serbia vao ngay hom sau. Chien su dien ra ac liet trong suot nam ngay sau đo trong đieu kien mua to va co ca tuyet roi. Ca hai ben đeu chiu thuong vong nang ne va nhieu quan linh bi chung thuong ton do lanh gia va chung ha than nhiet.
Ao-Hung con mo mot cuoc tan cong khac vao Lazarevac, mot thi tran co vi tri chien luoc nam ngay phia nam Beograd ma neu chiem đuoc se su dung đuoc tuyen đuong sat Mladenovac đe đanh vao canh suon quan phong thu Beograd. Xa hon ve huong nam, quan Ao-Hung tan cong Tap đoan quan so 1 va mac sai lam tan cong vao suon phai đuoc phong thu tot hon nen khong tien len đuoc. Su gia David Jordan viet rang neu quan Ao-Hung tan cong vao noi giao nhau giua Tap đoan quan so 1 va Tap đoan quan Uzice thi đa co the chia tach trung quan Serbia va tien thang đen song Morava ma khong gap khang cu. Tap đoan quan so 1 Serbia nhan thay viec co the cam cu cac cuoc tan cong sap đen tro nen kho hon va nhanh chong cung co suon trai cua minh.
Trong đem ngay 18 thang 11, linh Ao-Hung di chuyen vao vi tri đe co the mo cuoc tan cong nua vao sang hom sau, voi muc tieu chinh la pha vo tuyen phong thu cua Tap đoan quan so 2 Serbia đang tap trung chu yeu quanh Lazarevac va đay lui Tap đoan quan so 1 Serbia ve Gornji Milanovac. Ao-Hung đong thoi cung tan cong cac vi tri quanh lang Covka va Vrace Brdo đang đe doa canh suon cua ho. Linh Ao-Hung co đuoc the đung vung chac tai Vrace Brdo đem ngay 19 thang 11 va sau đo chiem đuoc cao điem tu tay quan Serbia o vi tri xa hon ve phia nam. Tap đoan quan so 1 Serbia buoc phai rut lui vao ngay sau đo, cho phep quan Ao-Hung tien theo truc đuong chinh đen Kragujevac. Potiorek tin rang Putnik co ve đang muon du quan Ao-Hung tien sau vao lanh tho Serbia đe sau đo bao vay va tan cong canh suon nhung ong đa tinh toan chinh xac rang quan đoi Serbia khong đu suc đe tien hanh mot cuoc tan cong kieu nhu vay.
Ao-Hung tiep tuc tan cong Tap đoan quan so 1 Serbia vao ngay 21 thang 11 va buoc quan Serbia phai rut lui sau nhieu tran giao tranh. Linh Ao-Hung sau đo tien ve huong nui Maljen va chiem đuoc noi nay sau ba ngay.Linh Serbia buoc phai rut lui va nho Potiorek khong cho truy kich ma cuoc rut lui dien ra trong trat tu. Tuy co đat đuoc nhung ket qua kha quan nhung thuong vong qua cao cong voi cuong đo chien su va đia hinh hiem tro khien cho linh Ao-Hung cung kiet suc. Trong khi Tap đoan quan so 1 Serbia rut lui thi Tap đoan quan so 2 va so 3 van chong cu ac liet. Đieu nay khien cho Potiorek phai cung co cac vi tri quanh Lazarevac, thi tran ma quan Ao-Hung muon chiem đe su dung lam ban đap tan cong thanh pho Kragujevac trong khi canh phai cua ong se tien xuong thung lung Tay Morava. Potiorek tin rang minh đang chiem uu the đa lenh cho quan minh truy đuoi linh Serbia thuoc Tap đoan quan so 2 va so 3 va du đoan hai tap đoan quan so 1 va Uzice se đuoc đieu đen Beograd va Lazarevac, tai đo hai tap đoan quan nay se bi bao vay tieu diet. Giao tranh ac liet dien ra tai ngoai o Lazarevac ket thuc voi viec linh Serbia nhieu lan đay lui cac cuoc tan cong cua Ao-Hung du thieu đan duoc. Quan Serbia nhanh chong can kiet đan phao va thong che Stepanovic xin Bo chi huy Toi cao cho phao binh cua Tap đoan quan so 2 doi ve tuyen sau do viec thieu hoa luc phao lam cho binh linh duoi quyen ong mat tinh than ma lai khong ho tro gi đuoc cho viec phong thu Lazarevac. Putnik chi thi cho Stepanovic van phai giu phao binh o lai va tran an Stepanovic rang nguoi Nga se gui đan phao đen. Stepanovic tuy hoai nghi ve viec tiep van cua quan Nga nhung van tuan lenh cap tren.
Đen ngay 24 thang 11, Potiorek tu tin du đoan Serbia se som bi đanh bai trong vai ngay toi cho nen bo nhiem Stjepan Sarkotic lam toan quyen Serbia sau khi nuoc nay bi chiem. Bang hoa luc phao lien tuc, quan Ao-Hung đay xa quan Serbia ra khoi Covka va Vrace Brdo vao ngay 25 thang 11. Mot ngay sau, linh Ao-Hung du tinh vuot song Kolubara tai điem giao giua song nay va song Sava nhung linh Serbia mau chong phan cong va gay ra thuong vong đen 50% quan so Ao-Hung, buoc Ao-Hung phai dung cuoc tan cong. Ngay 27 thang 11, linh Serbia tai chiem thanh cong Covka va Vrace Brdo.


= Beograd that thu =

Mac du quan Serbia đa chong cu manh me va gay nhieu thuong vong cho đoi phuong, thong che Putnik bat đau cam thay lo ngai la cac phong tuyen cua minh đa bi keo cang qua muc. Ong du tinh bat đau mot cuoc rut lui chien luoc khac, trong đo co viec bo Beograd. Đem ngay 26-27 thang 11, Tap đoan quan so 6 Ao-Hung tong tan cong tren toan tuyen va tien ngay cang sau hon vao lanh tho Serbia. Khong đu suc phong thu tren tuyen phong thu đa qua dai, Bo chi huy Toi cao Serbia quyet đinh bo Beograd. Thanh pho đuoc di tan vao ngay 29 va 30 thang 11. Ngay 1 thang 12, linh Ao-Hung tien vao Beograd va o Vienna mot lan nua nhieu cuoc an mung lai dien ra.
Nhung nguoi dan Serbia cung chay theo quan đoi va mot luong lon nguoi đa đo ve Nis, noi ma tin Beograd that thu đuoc đon nhan mot cach rat binh than, do đay la đieu đa đuoc du đoan truoc ngay tu đau cuoc chien. Albin Kutschbach, mot nhan vien ngoai giao Đuc tai Nis bao cao so nguoi ti nan đen đay ngay cang đong va mac du nhieu nguoi đa đuoc đua xuong phia nam, van con 60.000 nguoi o lai thanh pho. Đuc quoc cung bay to niem vui voi viec Beograd that thu va gui đien mung đen cac nha lanh đao Ao-Hung. Ao-Hung xac đinh rang cuoc chien voi Serbia se som cham dut va bat đau chuan bi cho viec chiem đong nuoc nay. Vao ngay 2 thang 12 nam 1914, ngay ky niem 66 nam ngay đang quang cua hoang đe Franz Joseph, Potiorek đa bao cao voi hoang đe rang ong đa "đat cac thi tran va phao đai Beograd duoi chan Be Ha".


= Serbia tong phan cong =
Ca Potiorek va Putnik đeu nhan ra tuyen tiep van cua Ao-Hung đa keo dai qua xa. Do đo, vao ngay 1 thang 12, Potiorek lenh cho Tap đoan quan so 6 Ao-Hung dung lai đe đoi Tap đoan quan so 5 bao đam tuyen tiep van cua no phia đong đuong xe lua Valjevo, do đo toan bo cac hoat đong quan su cua Ao-Hung dung lai trong mot thoi gian ngan. Chi huy truong Tap đoan quan so 1 Serbia, tuong Misic, nhan co hoi đo cho lui sau đon vi cua minh 19 km tu tuyen đau  va bao đam binh linh duoi quyen minh co co hoi nghi ngoi. Quan đoi Serbia tap trung lai quanh nui Rudnik, noi ho nhan đuoc hang tiep van ma cac nuoc đong minh đa hua hen, thong qua tuyen đuong sat Nis–Salonika. Putnik gio đay đa lay lai niem tin ve viec quan đoi cua ong co the tien hanh phan cong. Ngay 2 thang 12, ong ha lenh tong phan cong va thong bao cho cac si quan Serbia biet rang muc đich cua cuoc tong phan cong nay nham lam tang cuong si khi toan quan. Vua Serbia, Peter I, du đa 70 tuoi van cam sung truong tham gia chien đau trong cuoc tong phan cong. Cuoc phan cong gay bat ngo hoan toan cho Ao-Hung khi ma vao thoi điem Serbia phan cong, Ao-Hung đang to chuc mot cuoc dieu binh lon qua cac đuong pho Beograd. Gio đay đen luot cac phong tuyen Ao-Hung bi keo cang qua muc va trong boi canh khi ma Potiorek moi chi bat đau cung co canh trai, cac vi tri tuyen đau phong thu cuc ky long leo. Potiorek biet rang đe giu cho cuc dien chien truong khong bi đao chieu, ong phai ngan khong cho Tap đoan quan so 1 Serbia đen đuoc đuong phan thuy giua hai con song Kolubara va Morava. Tuy nhien Serbia đa phat hien ra đuoc điem yeu cot tu cua Ao-Hung: linh Ao-Hung khong he đuoc chuan bi cho viec chong phan cong, nhat la khi ho đat phao binh o qua xa tuyen đau dan đen khong the phao kich yem tro cho quan phong thu. Quan đoi Serbia đa đuoc nghi ngoi va tai tiep van tien ve huong Beograd. Đem ngay 2 thang 12, Tap đoan quan so 1 Serbia choc thung đuoc phong tuyen Ao-Hung va vao sau vai km, bat song nhieu tu binh va gay thuong vong lon cho quan Ao-Hung. Trong khi đo, hai tap đoan quan so 2 va so 3 chiem đuoc nhieu cao điem quan trong con tap đoan quan Uzice gap khang cu manh nhung cung đay lui đuoc quan Ao-Hung.
Thanh cong buoc đau cua cuoc phan cong đa lam tang si khi cua binh linh Serbia len rat nhieu, đung nhu mong đoi cua Putnik. Quan đoi Ao-Hung khong đu thoi gian hoi phuc khi Serbia lai tan cong vao sang hom sau nen đem hom đo đa buoc phai rut chay. Ngay 6 thang 12, đai su Anh tai Serbia thong bao chi chinh phu Anh rang cuoc phan cong cua quan Serbia đang "dien ra mot cach tuyet voi". Cung trong ngay nay, trung quan va suon phai Ao-Hung tan vo, buoc binh linh cua ho phai thao chay bo lai vu khi. Tuy nhien, Ao-Hung van co tang cuong su kiem soat quanh Beograd. Ngay 7 thang 12, quan Ao-Hung tan cong suon phai cua quan Serbia tai ngoai o thanh pho.
Ngay 8 thang 12, quan Ao-Hung rut chay ve the Uzice va Valjevo. Quan Serbia đoan rang quan Ao-Hung đa phai đao hao vung chac nhung tren thuc te quan Ao-Hung chua he xay dung đuoc bat ky he thong phong thu nao. Ao-Hung ra suc cung co viec phong thu Valjevo bang ca viec bo tri phao binh tuy nhien vi thieu chuan bi truoc nen cac ngon đoi bao quanh thi tran khong he đuoc phong thu ky. Quan Serbia nhan ra đieu đo nen lan luot đanh chiem cac ngon đoi nay va tu đo bao vay quan Ao-Hung ma chi chiu ton that nho. Tap đoan quan so 3 Serbia sau đo đa vuot qua phong tuyen cua Tap đoan quan so 6 Ao-Hung tai nui Suvobor va tan cong Valjevo. Tai Nis, đai su Bulgaria tai Serbia bao cao ve nuoc: "Tu sang nay, nhung tin tuc kho tin nhat tu chien truong đang lan truyen va nhu rot mat vao tai nguoi Serbia." Theo đo, trong vong ba đen bon ngay, Serbia đa bat song mot si quan cap tuong cung 49 si quan Ao-Hung khac va 20.000 linh Ao-Hung, cung voi chiem đuoc 40 khau đai bac va mot luong quan cu khong lo. Vao ngay 9 thang 12, cac cuoc phan cong cua Ao-Hung quanh Beograd cung that bai va quan Ao-Hung buoc phai rut co cum ve trung tam thanh pho. Mot nguoi linh Ao-Hung phai thot len rang: "Chung toi khong the tin rang gio đay nguoi Serbia đang theo sat got chung toi khi ma chung toi vua moi la nguoi chien thang." Ngay 10 thang 12, linh Serbia chiem đuoc ha luu song Drina, buoc phan lon linh Ao-Hung con song sot phai thao chay qua song. Linh Serbia truy kich cho đen khi đoi phuong vuot song Sava va Danube đen đuoc Banat tai Hungary. Chi mot so it linh Ao-Hung song sot ve đuoc Bosnia.
Ngay 13 thang 12, tuong von Frank bao cao voi Potiorek tinh the khong cho phep quan Ao-Hung o lai Beograd lau hon đuoc nua. Potiorek buoc long phai cho rut quan khoi thanh pho. Linh Ao-Hung rut khoi Beograd ngay 14 va 15 thang 12 va rut ve nuoc nho su yem tro cua cac tien phong đinh tren song Sava va song Danube. Quan Serbia tro lai Beograd vao ngay 15 thang 12 va chi sau mot ngay đa gianh lai hoan toan quyen kiem soat thanh pho.


Ket qua Tran đanh ket thuc voi thang loi quyet đinh thuoc ve Serbia. Mot chi thi đuoc Bo chi huy Toi cao Serbia đua ra ngay 16 thang 12 đa tuyen bo: "Viec tai chiem Beograd đa chinh thuc cham dut cuoc phan cong vi đai va tuyet voi cua quan đoi ta. Ke thu đa bi tan cong, bi phan tan, bi đanh bai va phai roi khoi đat nuoc ta mai mai." Franz Conrad von Hotzendorf, Tong tham muu truong Quan đoi Đe quoc Ao-Hung noi that bai truoc Serbia la mot "cu set tu phia nam". Ao-Hung hoan toan khong đat đuoc bat ky mot muc tieu nao đat ra truoc tran đanh nay: Serbia chua bi loai khoi vong chien, Bulgaria chua chiu gia nhap Lien minh Trung tam va khong giu đuoc Romania o the trung lap. Cac su gia Ao-Hung ket luan that bai ve tay Serbia đa lam "suy giam nghiem trong uy tin va su tin tuong đoi voi nen quan chu nhi nguyen". Tran đanh nay, giong nhu Tran Cer truoc kia, giup cho Serbia thu hut đuoc su chu y cua du luan the gioi va nhieu nguoi ngoai quoc đa đen nuoc nay vao cuoi nam 1914 đe cung chien đau voi quan đoi Serbia. Nha bao Đuc Maximilian Harden đa viet: "Serbia đa hoi sinh tu nam mo tai chien truong Kosovo. Tu song Kolubara, đat nuoc nay đa co đuoc dung khi cho mot trong nhung tran đanh vi đai nhat trong suot the ky."
Trong tran nay thuong vong cua Ao-Hung la 225.000 nguoi, bao gom 30.000 nguoi chet, 173.000 nguoi bi thuong va 41.000 cho đen 70.000 linh bi bat lam tu binh. Co đen 200 si quan Ao-Hung bi bat va Ao-Hung con mat 130 khau đai bac, 70 sung may hang nang va mot luong lon quan cu. Serbia cung chiu thuong vong nang ne voi 22.000 nguoi chet, 91.000 nguoi bi thuong va 19.000 bi mat tich hoac bi bat lam tu binh. Bao chi phuong Tay đa kinh hoang chung kien nhung toi ac ma linh Ao-Hung gay ra cho thuong dan Serbia, bao gom ca phu nu va tre em. William Shepard, mot nha bao My, đa xac nhan minh tan mat chung kien it nhat 18 thi tran bi bo lai hoan toan va toan bo vung tay bac Serbia gan nhu khong con nguoi o.
Đai tuong Misic, chi huy truong Tap đoan quan so 1 Serbia, đuoc phong ham Thong che (Tieng Serbia: vojvoda, вoјвода) sau tran đanh. Nguoc lai tuong Potiorek bi cach chuc tong chi huy cac luc luong Ao-Hung tai Balkan vao ngay 22 thang 12 vi đa đe that bai mot cach nhuc nha. Quyet đinh nay theo nhu đuoc bao cao đa khien Potiorek tu sat. Chuc vu cua ong đuoc thay the bang Đai cong tuoc Ao Eugen, nguoi đuoc ky vong se "đem lai anh hao quang cho quan đoi Habsburg nhu thoi cua vuong cong Eugen". Chi huy truong Tap đoan quan so 5 Ao-Hung Liborius Ritter von Frank cung bi cach chuc va thay the bang Karl Tersztyanszky von Nadas, nguoi nam quyen chi huy Quan đoan IV Ao-Hung trong Tran Cer. Hai tap đoan quan so 5 va 6 cua Ao-Hung đuoc hop nhat lai thanh Tap đoan quan so 5 voi quan so 95.000 quan.
Tieu thuyet "Mot thoi chet choc" (Vrijeme smrti) cua nha van Serbia Dobrica Cosic đuoc lay boi canh xoay quanh tran đanh nay. Tieu thuyet nay đa đuoc chuyen the thanh mot vo kich san khau vao nam 1983, ten la "Tran Kolubara".


Chu thich = Ghi chu =
a. ^  Viec tham van cac tu binh Serbia cho thay nhieu linh Serbia khong đuoc cho an cung nhu tra luong đay đu ke tu luc chien tranh xay ra. Mot so tu nhan con che nhao Thu tuong Serbia Nikola Pasic la nguoi "đa dan đat nuoc đen canh chien tranh" va noi ve viec ho bi cac "si quan tan bao" hanh ha. Nhung bao cao ket qua tham van nhu tren đa khien Potiorek tin rang quan đoi Serbia đang gan sup đo.b. ^  Noi dung buc đien tin: "Chung toi chua nhan đuoc đan phao; ke thu đang phao kich cac chien hao cua chung toi nhung chung toi khong the đap tra. Nhung nguoi linh duoi quyen toi đang hi sinh duoi lan đan va toi khong co quan du phong đe thay the ho, va khong co đan phao đe giam thieu thuong vong. Toi cam thay minh that bat tai va vo dung, toi xin đuoc tu chuc."c. ^  Herwig đua ra con so 70.000 tu binh con con so cua Michael Hickey la 41.000 tu binh.


= Trich dan =


= Nguon tham khao =