Ngoc trai (Han-Viet: 珍珠, tran chau) la mot vat hinh cau, cung đuoc mot so loai vat tao ra, chu yeu la loai than mem (nhuyen the) nhu con trai. Ngoc trai đuoc su dung lam đo trang suc va cung đuoc tan thanh bot đe dung trong my pham. Ngoc trai đuoc đanh gia la mot loai đa quy va đuoc nuoi va thu hoach đe lam đo trang suc. Nganh Đong y cho rang tran chau co vi hoi ngot tinh binh vao đuoc kinh tam can than, co tac dung phoi hop chua kinh phong, an than, giai đoc, tan man may o mat, tro ngai tuan hoan nuoc mat, u tai, xay xam...


Lich su Truoc the ky 20, mo ngoc trai la cach pho bien nhat đe thu hoach ngoc trai. Cac tho lan thuong bat so/trai tu đay bien hoac đay song va kiem tra tung con mot đe tim ngoc. Khong phai tat ca so/trai tu nhien đeu tao ra ngoc. Thong thuong mot me 3 tan trai/so chi tim đuoc 3 hoac bon con co vien ngoc hoan hao. Viec mo ngoc o Viet Nam đuoc nhac đen nhieu trong su sach, co le noi tieng nhat đuoc neu trong tuyen ngon đoc lap Binh Ngo Đai Cao cua Nguyen Trai, trong đo Nguyen Trai đa to cao viec quan xam luoc nha Minh đa boc lot dan Viet Nam bang viec bi buoc phai xuong bien mo ngoc trai đe cong nop cho nha Minh.
Tuy nhien, ngay nay hau nhu tat ca ngoc trai trang suc la ngoc trai nuoi. Thong thuong vat la cay vao con so/trai la manh vo con trai đuoc đanh bong cung voi mot manh nho mo cua con trai khac vao co quan sinh duc cua con trai đe lam xuc tac tao ngoc. Nhung con so ngoc o Bien Nam va Tahiti thuong song sot qua lan khai thac ngoc đau tien va đuoc cay nhan to hon va đuoc tha lai xuong nuoc them 2-3 nam nua.
Phuong phap san xuat ngoc nuoi Mikimoto đuoc phat trien boi mot nhom cac nha khoa hoc thuoc Đai hoc Tokyo giua nam 1907-1916 va cong nghe nuoi cay nay khong đuoc Mikimoto đang ky ban quyen. Nhom nghien cuu do Nishikawa va Tatuhei Mise lanh đao. Nishikawa đuoc cap ban quyen cong nghe nam 1916 va cuoi con gai cua Mikimoto. Mikimoto đa co the su dung cong nghe nay sau khi ban quyen het han vao nam 1935. Sau khi ban quyen đuoc cap nam 1916, em trai cua Tatsuhei la nguoi đau san xuat lua ngoc trai thuong mai đau tien tren loai trai Akoya. Mitsubishi ngay lap tuc ap dung cong nghe nay đoi voi loai trai Nam Hai nam 1917 o Philippines, va sau đo o Buton va Palau. Mitsubishi la nguoi đau tien san xuat ngoc trai nuoi o Bien Nam mac du đen nam 1931 lua ngoc trai thuong mai đau tien moi đuoc san xuat thanh cong. Cong nghe nay đuoc ap dung cho san xuat thuong mai cho loai ngoc đen Tahiti thap nien 1970.


Đac điem tu nhien Đo bong cua ngoc trai phu thuoc vao đo phan xa va đo khuc xa anh sang tu nhung lop trong mo va đo đep cua hat ngoc ty le thuan voi đo day va nhieu cua lop trong mo nay. Su phat tan ngu sac ma mot so loai ngoc tao ra la do su chong lan len nhau cua cac lop lien tuc nhau lam tan xa anh sang chieu vao be mat. Ngoc trai thuong co mau trang, đoi khi co mau kem hoac phot hong va co the nhuom mau vang, xanh la cay, nau, tim hoac đen.


Ngoc trai nuoc ngot va nuoc man Ngoc trai gom hai loai: trai nuoc ngot va trai nuoc bien. Ngoc trai nuoc ngot đuoc loai trai song o ho, song va nhung noi nuoc ngot khac tao ra. Phan lon ngoc trai nuoi nuoc ngot ngay nay đuoc Trung Quoc san xuat. Nguoc lai, ngoc trai nuoc man đuoc nhung con điep, hau bao song o cac vinh bien tao ra. Akoya, Tahiti, Nam Hai la ba loai ngoc trai nuoc man chu yeu. O Viet Nam, ngoc trai đuoc nuoi cay o đao Co To (Quang Ninh), Nha Trang (Khanh Hoa), Phu Quoc...


Ngoc trai tu nhien va ngoc trai nuoi = Qua trinh tao ngoc =

Ngoc trai nuoi va ngoc trai tu nhien khac nhau o cach tao ngoc mot cach tu nhien hay co su can thiep cua con nguoi. Trong ca hai cach, su hinh thanh cua ngoc trai nhu sau: Ngoc trai đuoc hinh thanh ben trong than the loai nhuyen the (lop Hai vo). Đay la cach phan xa lai đe tu chua lanh cac vet thuong cua loai nhuyen the bang cach tiet ra chat bao boc di vat bang nhung lop cacbonat calci (CaCO3) duoi dang chat khoang aragonit hoac calcit (ca hai dang la dang ket tinh cua cacbonat calci) đuoc dinh voi nhau boi mot hop chat huu co giong chat sung goi la conchiolin. Su ket hop cua cacbonat calci va conchiolin đuoc goi la xa cu. Niem tin thong thuong rang mot hat cat chui vao trong vo se đong vai tro cua tac nhan kich thich tao ngoc nhung tren thuc te thi su kich thich đo thuong hiem khi xay ra. Tac nhan kich thich đien hinh thuong la cac chat huu co, ky sinh trung hoac tham chi nhung ton hai lam chuyen cho lop mang ao sang phan khac cua than the con vat. Cac vat la hoac chat huu co chui vao ben trong vo đong vat than mem khi no he vo ra an hoac ho hap. Ngoc trai nuoi đuoc tao ra bang cach cay mot mieng bieu mo mang ao cung voi cac hot lam bang vo trai đa che tac thanh hinh dang mong muon (chinh xac la loai trai Coc, vo rat day khoang 10 mm hoac hon, la loai trai nuoc ngot song o song Mississippi) đuoc đua vao bo phan sinh duc cua con trai bang dung cu cay đac biet đua vao theo hinh dich dac đe con trai khong the đao thai vat cay ra đuoc.


= Ngoc trai tu nhien =
Thanh phan ngoc trai tu nhien chu yeu la xa cu. Nguoi ta cho rang ngoc trai tu nhien tao ra do nhung đieu kien tinh co khi co mot vat la nho ben ngoai hoac hat cat chui vao ben trong con so, trai va nam luon trong đo. Bi kich thich boi vat la nay, con trai tao ra mot lop xa cu bao boc lay hat cat xam nhap đo. Qua trinh nay lap đi lap lai nhieu nam va tao ra vien ngoc.


= Ngoc trai nuoi =
Ngoc trai nuoi (ngoc trai co nhan va khong nhan hay co nhan mo) va ngoc nhan tao co the phan biet đuoc voi ngoc tu nhien bang cach kiem tra X quang. Nhan cua hat ngoc nuoi đuoc tao ra boi con nguoi va vien ngoc co hinh dang cua nhan ma nguoi ta cay vao. Sau khi vien hat đuoc nguoi ta cay vao, con trai, so se tao ra mot vai lop xa cu tren be mat vien hat nay truoc khi no đuoc lay ra 6 thang sau đo. Khi đuoc kiem tra bang X quang, nhan cua hat ngoc nuoi se lo ra mot cau truc khac voi cau truc cua ngoc tu nhien. Nhan cua vien ngoc nuoi se lo ra mot tam đac khong co cac vong đong tam chong len nhau trong khi nhan cua ngoc trai tu nhien gom co cac vong xuyen chong len nhau. Mot vien ngoc tu nhien co tam xa cu đac hoac 100% tran chau. Ngoc tu nhien cung co hinh dang tu nhien, kieu vien hinh tron hiem khi thay.


= Gia tri cua ngoc trai tu nhien =
Ngoc trai tu nhien co gia tri la loai đo trang suc quy hiem. Gia tri thuc cua ngoc trai tu nhien tuong đuong voi đa quy va phu thuoc vao kich co, hinh dang va chat luong cua hat ngoc. Ngoc trai tu nhien đang tro nen ngay cang hiem hon do nguoi ta bat trai va so đe nuoi. Do đo, co hoi đe mo ra ngoc tu nhien ngay cang hiem hoi. Phan lon nhung vien ngoc tu nhien đuoc ban cho nhung nha suu tap va hiem khi đuoc dung lam đo trang suc nhu day chuyen.


= Nguon goc cua ngoc trai tu nhien =
Cac loai ngoc trai tu nhien truoc đay đuoc tim thay khap noi tren the gioi. Ngay nay, viec san xuat ngoc trai tu nhien chi gioi han o cac bien ngoai khoi Bahrain. Uc cung la mot trong nhung nuoc duy tri đoi tau lan mo trai ngoc. Cac tho lan mo trai cua Uc lan bat nhung con so ngoc trai đe nuoi cay ngoc trai. Me so trai ngoc bat đuoc tuong tu nhu so so đuoc bat thoi mo so tu nhien truoc đay. Do đo, so luong đang ke ngoc trai tu nhien van đuoc tim thay o vung bien An Đo Duong thuoc Uc.
Ngoc trai co the đuoc tim thay o bien, cac vung nuoc ngot lon.


= Cac loai ngoc trai tu nhien khac nhau =

Ngoc trai đen, thuong goi la ngoc trai đen Tahiti, đuoc đanh gia cao vi chung hiem thay. Viec san xuat ngoc đen bang nuoi cay mang lai san luong thap hon va khong the san xuat hang loat do loai so, trai nay co suc khoe kem, kho song sot va con so, trai thuong đao thai vat la chui vao tu nhien hay do con nguoi cay vao. Truoc khi co trai ngoc nuoi, ngoc trai đen hiem hoi va đuoc đinh gia rat cao voi ly do đon gian la con so/trai it khi tao ra ngoc đen cung nhu do loai so/trai nay hiem khi tao ngoc.
Ngoc trai đen quy hiem hon ngoc trai nuoc ngot Trung Quoc cung nhu ngoc trai Akoya cua Nhat Ban va Trung Quoc vi the cung co gia tri cao hon. Tuy nhien ngoc trai Nam Hai con hiem va co gia tri cao hon ca ngoc trai đen. Đieu nay đon gian la do loai trai Pinctada margaritifera tao ngoc đen co so luong nhieu hon so voi loai trai Pinctada maxima tao ngoc Nam Hai, loai nay rat hiem gap o cac đam pha ma thuong phai lan xuong mot so it vi tri o tang nuoc sau. Ngoc trai đen đuoc tao tu loai trai Pinctada margaritifera khong phai la loai ngoc trai Nam Hai mac du chung thuong bi mo ta nham lan la ngoc trai đen Nam Hai. Do chua co mot đinh nghia chinh thuc ve ngoc trai tu loai trai đen nen nhung loai ngoc trai nay đeu đuoc xem la ngoc trai Tahiti đen. Đinh nghia chinh xac cua CIBJO va GIA ve ngoc trai Nam Hai la loai ngoc trai đuoc tao ra tu loai trai tao ngoc Pinctada maxima. Mau sac cua vien ngoc Nam Hai cung chinh la mau sac cua con trai Pinctada maxima mang vien ngoc đo, đo co the la mau trang, bac, hong, vang, kem hay la mot su ket hop ngau nhien cua nhung mau co ban nay, bao gom ca nhung sac mau cau vong cua lop xa cu tren chinh lop vo cua con trai.Ngoai ra hien nay con co ca ngoc trai nhieu mau sac nhu:hong,xanh,...


Vien ngoc trai lon nhat Vien ngoc trai lon nhat tu truoc đen nay la tu Philippines vao nam 1934. Vien ngoc nay nang 14 lb (6,4 kg) khi no đuoc mot nguoi tho lan Hoi giao Philippines vo danh tim ra tai ngoai khoi cua đao Palawan. Sau nay, mot nguoi tu truong Palawan đa tang no cho Wilbur Dowell Cobb nam 1936 lam qua tang đe tra on đa cuu song con trai minh. Đau tien vien ngoc nay đuoc goi la "Tran chau cua Allah (Thuong đe)" va ten chinh thuc cua no hien nay la "Vien tran chau Lao Tu". Theo đinh gia nam 2006, vien tran chau nay co gia tri 61.850.000 USD.


Ngoc oc Con oc co ngoc đep va con đat gia hon vien ngoc trai neu cung kich thuoc. Ngoc oc đep nhat phai ke đen ngoc oc Giac (mot loai oc lon 4–6 kg co vo mong, mau vang). Ngoc oc thuong co van rat đep mau vang, thuong co hinh tron va la ngoc tu nhien. Ngoc oc Giac đuoc cac nha suu tap ua thich va co gia vai tram trieu đong Viet Nam voi vien ngoc co đuong kinh khoang 18 mm. Ngoc oc rat hiem nen kho kiem tren thi truong. Ngoc oc Giac thuong gap o bien Kien Giang.


Thu vien anh Xem them Ammolite — another organic gemstone formed primarily of fossil aragonite mollusk shells.
Baroque pearl
Broome
Conch pearl, non-nacreous pearls
Melo melo pearl, non-nacreous pearls
Xa cu
Scallop pearl, non-nacreous pearls
Con trai


Tham khao Lien ket ngoai The History of Pearls. PBS Pearl History Special.
UT Geological Department on Pearls
A list of the world's famous pearls Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine
Pearls and Pearling life Luu tru ngay 5 thang 11 nam 2012 tai Wayback Machine by Edwin Streeter
George Frederick Kunz Book of the Pearl Luu tru ngay 12 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine Book available in html and in pdf from the Gem and Diamond Foundation