Sealand (), ten chinh thuc la Than vuong quoc Sealand (tieng Anh: Principality of Sealand) la mot vi quoc gia nam tren phao đai bien Roughs o bien Bac, cach bo bien Suffolk 12 km. Phao đai nay đuoc xay dung nhu mot be sung phong khong cua nguoi Anh trong The chien II.
Ke tu nam 1967, phao đai Roughs, khi đo ngung hoat đong, đa bi chiem đong boi gia đinh va cong su cua Paddy Roy Bates, nguoi cho rang đay la mot quoc gia đoc lap co chu quyen. Bates đa tich thu no tu mot nhom cac đai phat thanh hai tac vao nam 1967 voi y đinh thiet lap đai phat thanh cua rieng minh tai đia điem nay. Ong đa co gang thanh lap mot quoc gia vao nam 1975 voi viec soan thao hien phap quoc gia va thiet lap cac bieu tuong quoc gia khac.
Mac du đuoc mo ta la quoc gia nho nhat the gioi, Sealand khong đuoc chinh thuc cong nhan boi bat ky quoc gia co chu quyen nao, bat chap tuyen bo cua chinh phu Sealand rang no đa đuoc Anh Quoc va Đuc cong nhan tren thuc te. Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat Bien, co hieu luc tu nam 1994, tuyen bo rang: "Cac đao, cong trinh va cau truc nhan tao khong co vi the cua cac đao. Chung khong co lanh hai cua rieng chung va su hien dien cua chung khong anh huong đen viec phan đinh cua lanh hai, vung đac quyen kinh te hoac them luc đia." Ke tu nam 1987, Sealand nam trong vung lanh hai cua Vuong quoc Anh.
Paddy Roy Bates chuyen vao đat lien khi ong gia đi va phong con trai ong, Michael Bates, lam nhiep chinh. Ong qua đoi vao thang 10 nam 2012 o tuoi 91. Michael song o Suffolk, noi ong va cac con trai cua minh đieu hanh mot doanh nghiep cau ca cua gia đinh co ten la Fruits of the Sea.


Lich su = Phao đai Roughs =
Vao nam 1943, trong The chien II, phao đai Roughs (đoi khi đuoc goi la Thap Roughs) đuoc Vuong quoc Anh xay dung, la mot trong nhung Phao đai Maunsell, chu yeu đe bao ve cac tuyen đuong van chuyen quan trong trong cac cua song gan đo chong lai may bay phong loi cua Kriegsmarine (Đuc Quoc xa). No bao gom mot co so phao noi voi cau truc thuong tang gom hai thap rong đuoc noi voi nhau bang mot san ma tren đo cac cau truc khac co the đuoc them vao. Phao đai đuoc keo đen mot vi tri phia tren bai cat Rough. No co khoang cach 7 hai ly (13 km) tu bo bien Suffolk, ben ngoai tuyen bo 6 km cua Vuong quoc Anh va do đo, nam trong vung bien quoc te. Cong trinh nay đa bi chiem giu boi 150 nhan vien Hai quan Hoang gia trong suot The chien II.


= Su chiem giu va thanh lap =
Thap Roughs đa bi chiem đong vao thang 2 va thang 8 nam 1965 boi Jack Moore va con gai Jane. Vao ngay 2 thang 9 nam 1967, phao đai bi chiem boi Thieu ta Paddy Roy Bates, mot phat thanh vien cua đai phat thanh hai tac Anh, nguoi đa đay mot nhom phat thanh vien cuop bien vao cuoc canh tranh. Bates du đinh phat song đai phat thanh cuop bien cua minh - đuoc goi la Đai phat thanh Essex - tu nen phao đai. Mac du co cac thiet bi can thiet, no chua bao gio bat đau viec phat song.
Bates tuyen bo su đoc lap cua Thap Roughs va coi đo la "Than vuong quoc Sealand". Nam 1968, cac cong nhan nguoi Anh đa xam nhap vao lanh hai ma Bates tuyen bo la cua minh đe phuc vu mot chiec phao đieu huong gan san ga. Michael Bates (con trai cua Paddy Roy Bates) đa co gang hu doa cac cong nhan bang cach ban phat sung canh cao tu phao đai. Vi Bates la mot đoi tuong đang chu y cua nguoi Anh vao thoi điem đo, ong đa đuoc trieu tap toi toa an o Anh ve toi ban sung sau vu viec. Nhung khi toa an phan quyet rang phao đai (ma Bates hien đang goi la "Sealand") nam ngoai gioi han lanh tho cua Anh, nam ngoai gioi han 3 hai ly (6 km) cua nuoc nay, vu viec khong the tien hanh. Nam 1975, Bates đa soan thao mot ban hien phap cho Sealand, tiep theo la quoc ky, quoc ca, tien te va ho chieu.


 Vu tan cong nam 1978  Vao thang 8 nam 1978, Alexander Achenbach, nguoi tu nhan minh la Thu tuong Sealand, đa thue mot so linh đanh thue nguoi Đuc va Ha Lan va lanh đao mot cuoc tan cong vao Sealand trong khi Bates va vo đang o Anh. Achenbach khong đong y voi Bates ve ke hoach bien Sealand thanh mot khach san va song bac sang trong voi cac doanh nhan nguoi Đuc va Ha Lan. Sau đo luc luong cua Achenbach xong vao Sealand bang tau cao toc, mo to nuoc va may bay truc thang roi bat Michael, con trai cua Bates, lam con tin. Bang vu khi đuoc cat tru tren phao đai, Michael thanh cong tai chiem đuoc Sealand va bat giu Achenbach cung nhom linh đanh thue. Achenbach, mot luat su nguoi Đuc co ho chieu Sealand, bi buoc toi phan quoc Sealand va bi giam giu tru khi ong nay tra cho Sealand 75.000 Mac Đuc (hon 35.000 Đo la My hoac 23.000 Bang Anh). Sau đo, Đuc đa cu mot nha ngoai giao tu đai su quan London toi Sealand đe đam phan ve viec tha Achenbach. Roy Bates chap thuan đe nghi nay sau vai tuan đam phan va sau đo tuyen bo rang chuyen tham cua nha ngoai giao đa cau thanh su cong nhan tren thuc te cua Đuc đoi voi Sealand.


= Đam chay nam 2006 =
Vao chieu ngay 23 thang 6 nam 2006, Thap Roughs bi chay do mot su co ve đien. Mot may bay truc thang cuu ho cua Khong quan Hoang gia Anh đa đua mot nguoi đen benh vien Ipswich, truc tiep tu phao đai. Xuong cuu sinh Harwich đa o ben Thap Roughs cho đen khi đam chay đuoc dap tat. Tat ca cac ton that đa đuoc khoi phuc vao thang 11 nam 2006.


= Cai chet cua nha sang lap =
Roy Bates bi benh Alzheimer trong nhieu nam va qua đoi o tuoi 91 vao ngay 9 thang 10 nam 2012. Michael, con trai ong, tro thanh Than vuong ke nhiem cha. Vo cua Roy Bates la ba Joan Bates, đa mat trong mot vien duong lao Essex o tuoi 86 vao ngay 10 thang 3 nam 2016, bon nam sau cai chet cua chong minh.


Tinh trang phap ly Tuyen bo rang Sealand la mot quoc gia đoc lap co chu quyen dua tren su giai thich ve quyet đinh nam 1968 cua toa an Anh, trong đo nguoi ta cho rang Thap Roughs nam trong vung bien quoc te va do đo nam ngoai tham quyen cua toa an trong nuoc.
Nam 1987, Anh mo rong lanh hai tu 3 đen 12 hai ly (6 đen 22 km). Sealand hien nam trong vung bien cua Anh. Vuong quoc Anh la mot trong 165 ben tham gia Cong uoc Lien hop quoc ve Luat bien (co hieu luc tu nam 1994), trong đo neu trong Phan V, Đieu 60, rang "Đao nhan tao, cong trinh va cau truc khong co vi the cua cac đao, chung khong co lanh hai cua rieng minh va su hien dien cua chung khong anh huong đen viec phan đinh lanh hai, vung đac quyen kinh te hoac them luc đia." Theo y kien ​​cua hoc gia luat John Gibson, co rat it kha nang Sealand se đuoc cong nhan la mot quoc gia vi đay la mot cong trinh nhan tao.


Su quan ly Bat ke đia vi phap ly cua no, Sealand đuoc quan ly boi gia đinh Bates nhu the no la mot thuc the co chu quyen đuoc cong nhan va ho la nguoi cai tri hoang gia, cha truyen con noi. Roy Bates tu phong minh la "Than vuong Roy" va vo minh la "Vuong phi Joan". Con trai cua ho đuoc goi la "Hoang tu Hoang gia Michael" va đuoc gia đinh Bates goi la "Than vuong nhiep chinh" tu nam 1999. Trong vai tro nay, ong đam nhiem ca hai chuc vu Nguyen thu quoc gia va Nguoi đung đau chinh phu Sealand.
Tai mot hoi nghi vi quoc gia do Đai hoc Sunderland to chuc nam 2004, nguoi đai dien cho Sealand la James, con trai cua Michael Bates.
Hien phap cua Sealand đuoc thanh lap vao nam 1974. No bao gom mot loi mo đau va bay đieu. Loi mo đau khang đinh su đoc lap cua Sealand, cac đieu luat lien quan đen vi the cua Sealand voi tu cach la mot che đo quan chu lap hien, trao quyen cho van phong chinh phu, vai tro cua mot thuong vien tu van, viec bo nhiem, chuc nang cua mot toa an tu van, bo nhiem vu khi ngoai tru boi cac thanh vien cua mot "Ve binh vung bien" đuoc chi đinh.
He thong phap luat cua Sealand tuan theo Thong luat cua Anh va cac đao luat duoi hinh thuc nghi đinh đuoc ban hanh boi quan chu. Sealand đa cap "ho chieu gia tuong" (theo thuat ngu cua Hoi đong Lien minh chau Au), khong co gia tri đoi voi du lich quoc te va giu ky luc Guinness ve "khu vuc nho nhat khang đinh vi the quoc gia". Khau hieu cua Sealand la E Mare Libertas (Tu bien, Tu do). No xuat hien tren cac vat pham Sealand - nhu tem, ho chieu va tien xu - va la tieu đe cua quoc ca Sealand. Ban quoc ca đuoc sang tac boi Basil Simonenko nguoi London va khong co loi. Nam 2005, ban quoc ca đa đuoc Dan nhac Giao huong Đai phat thanh Slovakia ghi am lai va phat hanh tren CD National Anthems of the World, Vol. 7: Qatar - Syria.


Kinh te Sealand đa tham gia vao mot so hoat đong thuong mai, bao gom phat hanh tien xu va tem buu chinh va thanh lap mot co so luu tru Internet ngoai khoi, hoac "thien đuong du lieu". Sealand cung xuat ban mot to bao truc tuyen, Tin tuc Sealand. Ngoai ra, mot so van đong vien nghiep du "đai dien" cho Sealand trong cac su kien the thao, bao gom cac su kien đoc đao nhu Giai vo đich nem trung the gioi, ma đoi cua Sealand đa vo đich vao nam 2008.


= Tien xu va tem =

Vai chuc đong tien Sealand khac nhau đa đuoc đuc tu nam 1972. Đau nhung nam 1990, nhom nguoi Đuc cua Achenbach cung san xuat mot đong tien, co hinh giong nhu ''Thu tuong Seiger''. Đon vi tien te cua Sealand la ''Dollar Sealand'', co gia tri ngang bang voi đong đo la My. Sealand lan đau tien phat hanh tem buu chinh vao nam 1969 va phat hanh vao nam 1977. Khong co tem nao đuoc san xuat cho đen nam 2010. Sealand khong phai la thanh vien cua Lien minh Buu chinh The gioi, do đo, đia chi ben trong cua no la mot hop thu buu đien o Ipswich, Anh. Khi mot vat pham đuoc gui đen van phong chinh phu va khach du lich cua Sealand, no se đuoc đua đen Sealand. Sealand chi co mot đia chi đuong pho, The Row.


= HavenCo =

Nam 2000, su chu y tren toan the gioi đa huong ve Sealand sau khi thanh lap mot thuc the moi co ten HavenCo, mot thien đuong du lieu, nam quyen kiem soat chinh thap Roughs. Ryan Lackey, đong sang lap cua Haven va la nguoi tham gia chinh o nuoc nay, đa roi HavenCo trong hoan canh khac nghiet vao nam 2002, voi ly do bat đong voi gia đinh Bates ve quan ly cong ty. Trang web HavenCo đa hoat đong ngoai tuyen vao nam 2008.


The thao Sealand khong đuoc cong nhan boi bat ky co quan the thao quoc te lon nao va dan so cua no khong đu đe duy tri mot đoi gom toan bo nhung nguoi Sealand trong bat ky mon the thao đong đoi nao. Tuy nhien, Sealand tuyen bo co cac van đong vien quoc gia chinh thuc, bao gom ca nhung nguoi khong đen tu Sealand. Nhung van đong vien nay tham gia vao cac mon the thao khac nhau, chang han nhu curling, bong đa, đau kiem, bong ban va đien kinh, mac du tat ca cac đoi cua no thi đau ngoai nuoc.
Sealand tuyen bo rang van đong vien chinh thuc đau tien cua ho la Darren Blackburn o Oakville, Ontario, Canada. Blackburn đa đai dien cho Sealand tai mot so su kien the thao đia phuong, bao gom ca marathon va cac cuoc đua ngoai đuong. Nam 2004, van đong vien leo nui Slader Oviatt mang co Sealand len đinh Muztagh Ata. Cung trong nam 2007, Michael Martelle đai dien cho Than vuong quoc Sealand trong Giai vo đich Kung Fu the gioi, đuoc to chuc tai thanh pho Quebec, Canada; mang danh hieu Athleta Principalitas Bellatorius (Van đong vien va nha vo đich vo thuat chinh), Martelle đa gianh đuoc hai huy chuong bac, tro thanh van đong vien Sealand đau tien xuat hien tren buc vo đich the gioi.
Vao nam 2008, Sealand đa to chuc mot su kien truot van voi Church va East đuoc tai tro boi Red Bull.
Nam 2009 va 2010, Sealand đa cu cac đoi tham gia mot so giai đau cau lac bo nem đia bay o Vuong quoc Anh, Ireland va Ha Lan. Ho đung thu 11 tai giai Vuong quoc Anh toan quoc vao nam 2010.
Ngay 22 thang 5 nam 2013, nha leo nui Kenton Cool đa cam mot la co Sealand len đinh nui Everest.
Nam 2015, van đong vien chay Simon Messenger đa đai dien Sealand chay nua chang marathon (21.1 km) đe thuc hien thu thach "vong quanh the gioi trong 80 lan chay" cua minh.
Thang 8 nam 2018, van đong vien boi loi chuyen nghiep Richard Royal tro thanh nguoi đau tien boi mot chang đuong 12 km tu Sealand vao đat lien, thoi gian boi het 3 gio 29 phut. Truoc gio boi, ong Royal đa co chuyen tham toi Sealand đe xin con dau tren ho chieu. Tu tren ghe thuy thu truong (bosun's chair), ong nhay xuong nuoc va ra hieu bat đau boi. Ong hoan thanh chang boi tai bai bien Felixstowe, hat Suffolk. Than vuong Michael đa ban Huan chuong Quan luc cua Than vuong Sealand cap bac Officer cho ong Richard Royal sau đo.


= Bong đa =

Lien đoan bong đa Sealand la mot thanh vien cua NF-Board, mot lien đoan bong đa cho cac quoc gia khong đuoc cong nhan va cac quoc gia khong phai la thanh vien cua FIFA. No quan ly đoi tuyen bong đa quoc gia Sealand. Vao nam 2004, đoi tuyen quoc gia đa tham gia tran đau quoc te đau tien voi đoi tuyen bong đa quoc gia Quan đao Aland, va hoa 2 – 2.


Ghi chu Tham khao Đoc them Lien ket ngoai Official website
Principality of Sealand tai Wayback Machine (toan bo luu tru)
Sealand National Anthem Luu tru ngay 30 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine – MIDI file on nationalanthems.info
Blueprint of the platform Luu tru ngay 19 thang 3 nam 2023 tai Wayback Machine
First International Football Match
In Living Memory Series 16 Episode 1 (Radio 4 programme)