Cuoc bao vay Đai su quan Iran la mot su kien chinh tri, ngoai giao va khung bo bat đau tu ngay 30 thang 4 va ket thuc vao ngay 5 thang 5 nam 1980, sau khi mot nhom gom sau nguoi đan ong co vu trang xong vao Đai su quan Iran tai so 16 đuong Princes Gate, quan Nam Kensington, Luan Đon. Cac tay sung nguoi A Rap Iran đa bat giu 26 nguoi lam con tin, bao gom cac nhan vien đai su quan, mot so du khach va mot si quan canh sat lam nhiem vu an ninh o đai su quan. Ho yeu sach chinh phu Iran phai tra tu do cho cac tu nhan DRFLA o Khuzestan va yeu cau chinh phu Anh phai đua ho roi khoi Anh mot cach an toan. Chinh phu Anh va Iran kien quyet khong thoa hiep voi khung bo, va đa huy đong luc luong an ninh bao vay đai su quan. Nam con tin đa đuoc tha tu do nho su thuong luong cua canh sat Anh, đoi lai ho phai đap ung mot vai yeu cau nho cua cac ke tan cong, vi du nhu viec phat song truc tiep nhung yeu sach cua nhung ke tan cong tren truyen hinh nuoc Anh.
Đen ngay thu sau cua cuoc bao vay, cac tay sung ngay cang mat kien nhan vi cac yeu sach cua ho khong đuoc chinh phu Anh đap ung trong thoi han. Toi hom đo, ho đa sat hai mot con tin va nem xac anh ta ra cua đai su quan. Luc luong Tac chien Đuong khong Đac biet (SAS), mot đon vi đac nhiem cua Luc quan Anh đa đuoc đieu đong đe tien hanh Chien dich Nimrod, chien dich giai cuu con tin va tai chiem đai su quan. Cuoc đot kich tao bao keo dai 17 phut, cac đac nhiem SAS đa giai cuu thanh cong cac con tin trong đai su quan va ban chet nam trong so sau tay sung DRFLA. Thanh vien duy nhat cua DRFLA bi bat trong cuoc đot kich đa phai chiu an tu 27 nam o Anh.
Chien dich Nimrod đuoc coi la lan ra mat cong chung đau tien cua luc luong đac nhiem SAS va đa giup cung co danh tieng cua Thu tuong Margaret Thatcher va chinh phu Anh. Sau cuoc đot kich, so luong đon đang ky vao SAS đa gia tang đot bien, đong thoi ho cung nhan đuoc nhieu loi moi hop tac trao đoi kinh nghiem chien đau cua cac chinh phu nuoc ngoai. Toa đai su quan Iran bi hu hong nang trong cuoc tan cong va chi đuoc mo cua tro lai vao nam 1993. Truyen thong Anh đa tuong thuat truc tiep cuoc đot kich cua luc luong SAS tren song phat thanh va song truyen hinh, giup ghi lai mot trong nhung thoi khac hao hung nhat trong lich su cua nuoc Anh, va đa tao đa thang tien su nghiep cho nhieu nha bao lien quan. Su kien nay đa tro thanh chu đe cua nhieu bo phim tai lieu va cac tac pham hu cau, bao gom nhieu bo phim ngan va phim truyen hinh. 


Boi canh = Đong co =

Nhung ke bat coc con tin la thanh vien cua Mat tran Cach mang Dan chu Giai phong Arabistan (DRFLA), nhung nguoi A Rap Iran ung ho viec thanh lap mot nha nuoc A Rap tu tri o khu vuc phia nam cua tinh Khuzestan cua Iran, noi sinh song cua mot so bo phan nguoi A Rap thieu so. Khuzestan cung la noi co nguon du tru dau mo tru phu, nen no đuoc coi la nguon tai san lon cua Iran va đuoc khai thac, phat trien boi cac cong ty đa quoc gia duoi thoi tri vi cua quan chu Shah.
Theo Oan Ali Mohammed, viec đan ap phong trao chu quyen cua nguoi A Rap la nguyen nhan dan đen viec anh ta muon tan cong Đai su quan Iran o Luan Đon. Ke hoach nay đuoc lay cam hung tu Cuoc khung hoang con tin nam 1979 o Iran, su kien cac nhan vien cua đai su quan My o Tehran bi nhung nguoi bieu tinh than Cach mang Hoi giao bat lam con tin.


= Cac tay sung =
Oan Ali Mohammed, lanh đao nhom vu trang, đa cung ba thanh vien khac cua DRFLA đa su dung ho chieu Iraq đe đen Anh. Ho đen Luan Đon vao ngay 31 thang 3 nam 1980 va thue mot can ho o quan Earl's Court, Tay Luan Đon. Theo loi khai cua nguoi song sot, cac thanh vien DRFLA đa "tinh co gap nhau tren chuyen bay." Trong nhung ngay tiep theo, nhom DRFLA ngay cang đong them, co luc len đen hang chuc nguoi.
Oan Ali Mohammed la mot nguoi A Rap 27 tuoi đen tu Khuzestan. Anh tung theo hoc tai Đai hoc Tehran, noi anh bat đau qua trinh hoat đong chinh tri. Oan bi SAVAK, luc luong canh sat mat cua Shah, bat giam va theo Oan, qua trinh tra tan cua SAVAK trong thoi gian bi giam giu đa gay nen nhieu vet seo the chat va tinh than trong anh. Cac thanh vien khac trong nhom cua Oan bao gom Shakir Abdullah "Faisal" Radhil - phu ta cua Oan, Shakir Sultan "Hassan" Said, Themir Moammed "Abbas" Hussein, Fowzi Badavi "Ali" Nejad, va Makki Hanoun "Makki" Ali, thanh vien tre tuoi nhat nhom.
Vao ngay 30 thang 4, nhom cua Oan bao voi chu nha rang ho se đen tham quan Bristol trong mot tuan truoc khi quay ve nuoc, sau đo ho tra lai can ho cho chu nha va sap xep đo đac gui ve Iraq. Ho roi toa nha luc 09:30 (BST) ngay 30 thang 4. Thay vi đen Bristol nhu đa noi, nhom nguoi nay đa đen tru so cua Đai su quan Iran. Tren đuong đi, ho mang theo cac khau sung tieu lien va sung luc, cung nhieu đan duoc va luu đan. So vu khi nay chu yeu co xuat xu tu Lien Xo, đuoc cho la đa đuoc nhap lau vao Anh trong mot tui đo ngoai giao cua Iraq. Khoang 11:30, gan hai gio sau khi roi can ho cho thue, sau nguoi đa co mat tai Đai su quan Iran.
Theo mot nghien cuu nam 2014 ve Chien tranh Iran-Iraq, nhung ke tan cong đa đuoc chinh phu Iraq "tuyen dung va huan luyen" nhu mot phan cua chien dich lat đo chong lai Iran, bao gom ca viec tai tro vu khi cho mot so phong trao ly khai tai Iran.


Dien bien = Ngay mot: 30 thang 4 =

Khoang 11:30 ngay 30 thang 4, sau thanh vien DRFLA co vu trang đa xong vao toa Đai su quan Iran o đuong Princes Gate, quan Nam Kensington. Cac tay sung nhanh chong khong che Trevor Lock, mot canh sat an ninh thuoc Luc luong An ninh Ngoai giao (DPG) cua So Canh sat Thu đo. Lock luc đo đang mang theo mot khau sung luc o xoay Smith & Wesson co nong .38 calibre, nhung đa đuoc ong giau kin trong nguoi va quyet đinh khong rut ra đe ban tra do bi ap đao ve hoa luc. Du bi kham xet ky luong, nhung cac tay sung khong tim ra khau sung cua ong. Lock cung tu choi đe nghi coi ao khoac cua cac tay sung voi ly do muon "giu gin hinh anh" cua mot vien canh sat. Ngoai ra, Lock con tu choi đe nghi cung cap đo an trong suot thoi gian dien ra cuoc bao vay, lo so rang cac tay sung se phat hien ra khau sung cua ong neu ong phai su dung nha ve sinh.
Du phan lon nhung nguoi co mat trong đai su quan đeu bi bat, nhung ba nguoi đa kip tron thoat; hai nguoi đa treo ra khoi cua so tang tret va nguoi thu ba đa treo qua lan can tang 1 đe chay sang toa Đai su quan Ethiopia o ben canh. Nguoi thu tu, ong Gholam-Ali Afrouz - tham tan đai su quan va la quan chuc ngoai cap cao nhat cua Iran co mat luc đo - đa co gang treo qua cua so tang 1 đe tron thoat, nhung bi thuong trong qua trinh nay va ong nhanh chong bi bat. Afrouz va 25 con tin khac sau đo đuoc đua đen mot can phong tren tang hai. Phan lon con tin la nhan vien đai su quan, chu yeu la cong dan Iran, va mot so nhan vien nguoi Anh. Nhung con tin con lai, tru Lock, la khach tham quan. Ong Afrouz moi nam giu chuc vu tham tan chua đay mot nam, sau khi nguoi tien nhiem cua ong bi cach chuc sau cuoc Cach mang Hoi giao. Abbas Fallahi, mot nguoi quan gia truoc cach mang, đuoc Afrouz bo nhiem lam nguoi gac cua. Mot trong nhung nhan vien nguoi Anh bi bat la Ron Morris, đen tu Battersea, va ong đa lam viec cho đai su quan o nhieu vi tri khac nhau tu nam 1947.
Trong qua trinh dien ra vu viec, canh sat va truyen thong Anh đa xac đinh đuoc danh tinh cua vai con tin khac. Mustapha Karkouti la mot nha bao đua tin ve cuoc khung hoang tai Đai su quan Hoa Ky o Tehran va đa co mat tai đai su quan đe phong van Abdul Fazi Ezzati, tuy vien van hoa. Muhammad Hashir Faruqi, mot nha bao khac, cung đen đai su quan đe phong van Afrouz cho mot bai bao ve Cach mang Iran. Simeon "Sim" Harris va Chris Cramer, hai nhan vien cua BBC, đang o đai su quan đe co gang xin thi thuc đen Iran đe đua tin ve hau qua cua cuoc cach mang nam 1979, sau nhieu no luc khong thanh cong.
Canh sat Anh nhanh chong co mat tai hien truong ngay sau khi nhan đuoc nhung bao cao đau tien ve vu no sung, va trong vong 10 phut, bay si quan DPG đa tap trung o ngoai đai su quan. Ho sau đo lap đoi hinh bao vay đai su quan, nhung phai rut lui sau khi bi mot tay sung xuat hien o cua so đe doa no sung. Pho Canh sat truong John Dellow đen noi gan 30 phut sau đo va tiep nhan quyen chi huy chien dich. Dellow cho lap so chi huy tam thoi tren chiec xe cua ong, truoc khi chuyen đen Truong May va Hoang gia o cuoi đuong Princes Gate va sau đo chuyen ve mot truong mau giao o so 24 Princes Gate. Dellow đa cho trien khai đon vi chien thuat D11, cac xa thu ban tia cua So Canh sat Hoang gia va cac si quan trinh sat. Mot to đam phan canh sat do Thanh tra truong Max Vernon lanh đao, đa lien lac đuoc voi Oan thong qua mot he thong đien thoai da chien đuoc đua qua cua so đai su quan, va đuoc ho tro boi mot nha đam phan ngoai giao va mot bac si tam ly. Vao luc 15:15, Oan đua ra yeu cau đau tien cua DRFLA, tra tu do cho 91 nguoi A Rap bi giam giu trong cac nha tu o Khuzestan, đong thoi đe doa se cho no tung đai su quan cung cac con tin o trong neu đieu nay khong đuoc thuc hien truoc trua ngay 1 thang 5.
Mot so luong lon nha bao đa co mat tai hien truong va nhanh chong đuoc tap trung tai mot khu vuc nam o mat tien phia tay cua đai su quan. Nhung nguoi dan Iran cung tap trung xung quanh đai su quan đe bieu tinh phan đoi hanh đong cua DRFLA đen khi cuoc bao vay ket thuc. Mot so chi huy canh sat đoc lap đa đuoc thanh lap đe ngan chan nhung cuoc bieu tinh lon, va mot vai cuoc đung đo bao luc đa dien ra giua cac đon vi canh sat va nguoi bieu tinh. Ngay sau khi co thong tin ve su viec, Chinh phu Anh đa thanh lap uy ban khan cap COBRA (Cabinet Office Briefing Rooms). COBRA bao gom cac bo truong, cong chuc va cac co van cap cao, trong đo co cac đai dien cua canh sat va luc luong vu trang Anh. Uy ban đuoc chu tri boi Bo truong Bo Noi vu William Whitelaw vi Thu tuong Anh Margaret Thatcher vang mat. Chinh phu Iran sau đo cao buoc chinh phu Anh va My đa tai tro cho cac tay sung trong cuoc tan cong đe tra thu cho su kien tai Đai su quan Hoa Ky o Tehran. Vi khong nhan đuoc su hop tac tu Iran va sau khi nhan đuoc bao cao tinh hinh tu Bo truong Whitelaw, Thatcher đa quyet đinh ap dung luat phap cua Anh len khu vuc đai su quan cua Iran. Luc 16:30, cac tay sung tha con tin đau tien, Frieda Mozaffarian. Mozaffarian co suc khoe khong đuoc tot khi cuoc bao vay dien ra, nen Oan đa yeu cau cu bac si vao toa đai su đe đieu tri cho co, nhung bi canh sat Anh tu choi. Cac con tin khac đa cung nhau đanh lua Oan rang Mozaffarian đang mang thai, nen Oan đa mien cuong tha tu do cho Mozaffarian sau khi tinh trang cua co ay ngay mot xau đi.


= Ngay hai: 1 thang 5 =

Cuoc hop cua uy ban COBRA tiep tuc dien ra suot đem va đen sang thu nam ngay 1 thang 5. Trong khi đo, So chi huy Luc luong Tac chien Đuong khong Đac biet (SAS) đa huy đong hai đon vi SAS tu Herefird đen điem cho o Doanh trai Regent's Park. Cac thanh vien SAS đuoc trien khai thuoc Đai đoi B cua Trung đoan SAS 22, va cung voi cac chuyen gia ky thuat tu đai đoi khac, ho mang theo luu đan khi ga CS, luu đan choang, thuoc no va trang bi tieu chuan la sung tieu lien Heckler & Koch MP5 va sung luc Browning Hi-Power. Trung ta Michael Rose, Trung đoan truong Trung đoan 22, đa đen truoc đoi cua ong va phoi hop voi Pho Canh sat truong Dellow. Vao khoang 03:30 ngay 1 thang 5, mot đoi SAS di chuyen vao toa nha so 14 Princes Gate o ben canh đai su quan, noi ho đuoc thong bao ve ke hoach "hanh đong ngay lap tuc" cua Rose se som đuoc thuc hien. Cac nhom SAS đuoc lenh cho ben ngoai, va đen khi ban chi huy thong nhan ke hoach tan cong cuoi cung, ho se xong vao toa nha tieu diet cac tay sung va giai cuu con tin.
Sang som ngay 1 thang 5, cac tay sung yeu cau mot con tin goi đien thoai ban tu đai su quan toi tru so cua hang thong tan BBC. Trong cuoc goi nay, Oan đa truc tiep noi chuyen voi mot nha bao BBC, xac đinh ro thong tin to chuc cua ho va hua se đam bao an toan cho cac con tin khong phai goc Iran, nhung ong tu choi khong cho BBC noi chuyen voi bat ky con tin nao khac. Canh sat sau đo đa cat toan bo đuong day đien thoai tu đai su quan, buoc cac tay sung chi co the lien lac voi ben ngoai thong qua chiec đien thoai da chien cua canh sat. Sau khi ngu day, Chris Cramer, mot con tin va la chuyen vien am thanh cua BBC, bat đau co dau hieu om nang. Anh va ba con tin khac đa thao luan rang mot trong so ho phai ra đuoc ben ngoai, va đe lam đuoc đieu nay, Cramer đa phong đai mot cach thuyet phuc cac trieu chung cua can benh nay toi cac tay sung. Đong nghiep cua Cramer, Sim Harris, bi bat goi lien lac toi canh sat Anh va thuong luong đua mot bac si vao trong đai su quan. Canh sat Anh tu choi, thay vao đo, ho yeu cau Harris thuyet phuc Oan tha tu do cho Cramer. Cuoc đam phan giua Harris, Oan va canh sat keo dai gan het buoi sang, va Cramer đuoc tra tu do vao luc 11:15. Anh nhanh chong đuoc đua đen benh vien bang xe cap cuu, va mot vai si quan canh sat cung đuoc cu đi theo đe thu thap loi khai cua Cramer.
Khi thoi han thuc hien yeu cau cua Oan vao trua ngay 1 thang 5 đen gan, canh sat Anh tin rang cac tay sung khong co đu kha nang đe tien hanh moi đe doa cho no tung đai su quan, nen đa thuyet phuc Oan đong y voi thoi han moi la 14:00 cung ngay. Trong buoi chieu, Oan thay đoi yeu cau cua minh, yeu cau truyen thong Anh phai phat tuyen bo ve su bat binh cua nhom, đong thoi yeu cau cac đai su cua ba quoc gia A Rap đam phan voi nhom đe giup ho roi khoi Vuong quoc Anh an toan ngay sau khi tuyen bo tren đuoc phat đi.
Khoang 20:00, Oan bi kich đong boi nhung tieng on phat ra tu Đai su quan Ethiopia o ben canh. Tieng on đo xuat phat tu nhung chiec may khoan, đang đuoc cac ky thuat vien khoan vao tuong đe cai thiet bi nghe len vao. Khi vien canh sat Trevor Lock bi cac tay sung chat van ve tieng on tren, ong đa noi doi rang đo la do chuot tao ra. Uy ban COBRA đa ra chi thi tao ra cang nhieu nhieu tieng on xung quanh đai su quan Iran cang tot đe che đi am thanh cua tieng may khoan, va yeu cau cong ty British Gas khoan mot đuong ong gia o con đuong lien ke, voi li do la sua chua đuong ong dan khi đot. Yeu cau nay sau đo bi huy bo sau khi no kich đong tam ly bat on cua cac tay sung trong đai su quan. COBRA sau đo lien lac toi Co quan Hang khong Anh va San bay Heathrow o Luan Đon, yeu cau huong dan cac may bay bay đen san bay phai bay qua đai su quan o đo cao thap.


= Ngay ba: 2 thang 5 =
Luc 09:30 ngay 2 thang 5, Oan xuat hien tai cua so tang mot cua đai su quan, yeu cau cung cap quyen truy cap vao he thong vien tin, von đa bi canh sat cat cung voi đuong day đien thoai vao ngay 1 thang 5, va đe doa se giet ong Abdul Fazi Ezzati, tuy vien van hoa. Canh sat tu choi va Oan đa chia sung vao Ezzati, roi đay ong qua phong, va yeu cau đuoc noi chuyen voi ai đo o BBC co quen biet voi Sim Harris. Canh sat đa moi Tony Crabb, gam đoc đieu hanh cua BBC Television News va la sep cua Harris. Oan tiep tuc đua ra nhung đoi hoi cua minh voi Crabb; đuoc roi khoi Anh an toan, đuoc đam phan voi ba đai su nuoc A Rap, va yeu cau BBC phat đi tuyen bo ve su menh cua nhung ke bat giu con tin. Van phong Đoi ngoai va Thinh vuong chung đa lien lac toi đai su quan cua Algeria, Jordan, Kuwait, Lebanon, Syria va Qatar thong qua kenh lien lac khong chinh thuc, đe hoi xem lieu đai su cua ho co san sang noi chuyen voi nhung ke bat giu con tin hay khong. Đai su Jordan ngay lap tuc tu choi va nam nguoi con lai cho biet ho se hoi y kien chinh phu cua ho. BBC đa phat đi ban tuyen bo cua Oan vao buoi toi cung ngay, nhung Oan khong hai long va cho rang ban tuyen bo đo đa bi BBC cat xen đi.
Trong khi đo, canh sat đa xac đinh đuoc danh tinh cua nguoi quan gia đai su quan va tuc toc đua ong đen so chi huy tien phuong đe hop ban voi cac si quan cap cao cua quan đoi va canh sat. Nguoi quan gia noi rang cua truoc cua đai su quan đuoc gia co bang thep an ninh, cac cua so o tang tret va tang mot đuoc lap kinh chong đan theo đe xuat cua cac đon vi đac nhiem SAS khi ho đuoc moi kiem tra an ninh đai su quan vai nam truoc đo. Ke hoach đot nhap vao đai su quan bang cach pha cua truoc va cua so tang tret buoc phai loai bo va quan đoi Anh bat đau suy nghi đen cac kha nang khac.


= Ngay bon: 3 thang 5 =
Tuc gian vi BBC đua tin sai su that ve yeu cau cua minh vao toi hom truoc, Oan đa lien lac toi to đam phan cua canh sat vao khoang 06:00 va cao buoc chinh phu Anh đa lua doi anh. Oan yeu cau đuoc noi chuyen voi mot đai su nguoi A Rap, nhung đuoc cac nha đam phan canh sat noi rang Van phong Đoi ngoai van đang thu xep viec đo. Nhan ra thu đoan tri hoan cua canh sat Anh, Oan đe doa cac con tin nguoi Anh se la nhung nguoi cuoi cung đuoc tha vi su lua doi cua chinh phu Anh, va Oan se ban chet mot con tin neu Tony Crabb khong đuoc đua đen đai su quan. Khoang 15:30, Crabb moi đen đuoc khu vuc đai su quan, gan muoi gio sau khi yeu cau cua Oan đuoc đua ra, va đieu đo khien ca Oan va Sim Harris kha buc boi. Oan tiep tuc đua ra mot tuyen bo tiep theo toi Crabb thong qua Mustapha Karkouti, mot nha bao cung đang bi bat lam con tin trong đai su quan. Đai dien canh sat Anh hua tuyen bo nay se đuoc phat tren ban tin tiep theo cua BBC, đoi lai Oan phai tha tu do cho hai con tin nua. Cac con tin tu quyet đinh rang hai nguoi đuoc tha se la Hiyech Kanji va Ali-Guil Ghanzafar; Kanji luc đo đang mang thai va nguoi thu hai Ghanzafar đuoc tha vi tieng ngay ngu to cua ong, khien nhung con tin khac khong ngu đuoc vao ban đem va khien nhung tay sung rat kho chiu.
Khoang 23:00, mot nhom SAS đa đi trinh sat mai nha cua đai su quan. Ho phat hien ra mot cai gieng troi va mo khoa no thanh cong. Cai gieng nay co the đuoc su dung nhung mot loi vao cua mui xung kich, neu ho đuoc lenh xong vao toa nha. Vai đoan day thung sau đo đuoc buoc san vao cac cot ong khoi đe linh SAS co the su dung đe leo vao toa nha trong cuoc đot kich sap toi.


= Ngay nam: 4 thang 5 =
Trong ngay 4 thang 5, Van phong Đoi ngoai Anh tiep tuc to chuc mot cuoc hop voi cac nha ngoai giao A Rap, voi hy vong thuyet phuc đuoc ho đen đai su quan cua Iran va đam phan voi cac tay sung DRFLA. Cuoc hop do Doughlas Hurd, Quoc vu khanh ve Chau Au, chu tri va ket thuc trong be tac. Cac nha ngoai giao A Rap khang đinh rang chi khi nguoi Anh đam bao đuoc mot loi thoai an toan khoi Anh cho cac tay sung, thi moi co đuoc mot ket qua tot đep, nhung chinh phu Anh kien quyet khong xem xet va cung cap bat ky đuong thoat nao trong bat ky truong hop nao. Karkouti, mot con tin đuoc Oan su dung lam trung gian đe chuyen nhung yeu cau cua han toi canh sat vao ngay 3 thang 5, ngay mot om yeu va len con sot vao buoi toi, dan đen nhung y kien cho rang canh sat đa tam thuoc vao đo an đuoc gui vao đai su quan. Ban than John Dellow đa can nhac y tuong nay va đa xin y kien tu cac bac si ve kha nang thanh cong cua no, nhung cuoi cung cung bac bo y tuong vi "khong the thuc hien đuoc."
Cac si quan SAS tham gia vao chien dich, bao gom Chuan tuong Peter de la Billiere, Giam đoc SAS, Trung ta Rose, Trung đoan truong Trung đoan SAS 22, va Thieu ta Hector Gullan, chi huy cua đoi đot kich, đa danh ca ngay đe đieu chinh ke hoach tan cong cua ho.


= Ngay sau: 5 thang 5 =
Oan đanh thuc Lock vao luc binh minh, cho rang co ke đot nhap vao đai su quan va bat Lock đi kiem tra xung quanh, nhung khong tim thay bat ky ke xam nhap nao. Khi troi sang, Oan goi Lock đen kiem tra cho phinh ra o tren buc tuong ngan cach đai su quan Iran va đai su quan Ethiopia ben canh. Tren thuc te, cac chuyen vien canh sat đa go bo vai vien gach o ben tuong đai su quan Ethiopia đe gan thiet bi nghe len va phuc vu viec pha tuong xong vao cho cuoc đot kich sap toi, dan đen viec cau truc buc tuong bi suy yeu va phinh ra. Mac du Lock tran an Oan rang Lock khong tin canh sat se ap vao toa nha, nhung Oan van cho rang nguoi Anh "đang am muu gi đo" va cho chuyen cac con tin nam xuong mot can phong o duoi sanh. Cang thang tiep tuc gia tang trong suot buoi sang va đen 13:00, Oan noi voi canh sat rang han se giet mot con tin tru khi Oan co the noi chuyen voi mot đai su A Rap trong vong 45 phut. Luc 13:40, Lock lien lac toi canh sat Anh rang cac tay sung đa đua Abbas Lavasani, truong phong bao chi cua đai su quan, xuong  tang duoi va đang chuan bi hanh quyet anh ta. Lavasani, mot nguoi ung ho manh me Cach mang Iran nam 1979, đa nhieu lan khieu khich cac tay sung DRFLA trong suot cuoc bao vay. Theo Lock, Lavasani noi rang "neu ho đinh giet mot con tin, [Lavasani] muon đo la anh ta." Đung 13:45, 45 phut sau yeu cau noi chuyen voi đai su nguoi A Rap cua Oan, ba tieng sung vang len tu ben trong toa đai su quan.
Whitelaw voi va quay tro lai Whitehall tu mot buoi hop o Slough cach đo khoang 30 km, 19 phut sau khi co bao cao ve cac phat sung trong đai su quan. Ong nhan đuoc ban tom tat ve ke hoach tan cong cua SAS tu tuong de la Billiere, voi muc thuong vong ve con tin co the len đen 40%. Sau khi can nhac ki cang, Whitelaw ra lenh cho cac đon vi SAS chuan bi tan cong toa nha trong thoi gian ngan. Trung ta Rose nhan đuoc menh lenh tren luc 15:50, va đen 17:00, cac nhom SAS đa vao vi tri đoi lenh tan cong. Canh sat Anh đa moi mot imam tu Nha tho Hoi giao Regent's Park luc 18:20, voi lo so rang cuoc đam phan sap đi đen "điem khung hoang" va yeu cau vi imam thuyet phuc cac tay sung. Them ba phat sung nua đuoc ban ra trong qua trinh đam phan cua vi imam voi Oan. Oan sau đo thong bao rang mot con tin đa bi giet, va nhung nguoi con lai se bi giet trong 30 phut nua tru khi nhung yeu cau cua han đuoc đap ung. Vai phut sau, thi the cua Lavasani đuoc quang ra truoc cua đai su quan. Dua vao ket qua kham nghiem phap y so bo tai hien truong, mot chuyen vien y te uoc tinh rang Lavasani đa chet it nhat mot gio truoc đo, nen Lavasani khong the la nan nhan cua ba phat sung gan đay nhat. Đieu nay khien canh sat tin rang co hai con tin đa bi sat hai, nhung tren thuc te, chi co Lavasani bi ban chet.
Sau khi thu hoi đuoc thi the cua Lavasani, David McNee, Canh sat truong So Canh sat Thu đo, đa lien lac toi Bo Noi vu đe yeu cau cap toan bo quyen quan ly chien dich cho Quan đoi Anh dua theo cac đieu khoan cua Luat Vien tro Quan su cho Chinh quyen Dan su (MACA). Whitelaw chuyen yeu cau toi Thu tuong Thatcher, va đuoc thu tuong đong y ngay lap tuc. Do đo, John Dellow, si quan canh sat cap cao tai co mat tai khu vuc đai su quan, đa ky giao quyen kiem soat chien dich cho Trung ta Rose luc 19:07, uy quyen cho Rose ra lenh tan cong theo quyet đinh cua ong. Trong khi đo, cac nha đam phan tiep tuc thuong luong voi Oan. Ho đua ra nhung yeu cau nhuong bo đe đanh lua Oan va ngan khong cho han giet them con tin, va cau them thoi gian đe cac đon vi SAS hoan thanh buoc chuan bi cuoi cung cho cuoc đot kich.


Chien dich Nimrod Hai đoi đac nhiem SAS, Đoi Đo va Đoi Xanh, đuoc lenh tien hanh mot cuoc tan cong vao đai su quan luc 19:20, duoi mat danh Chien dich Nimrod. Theo ke hoach, cac toan SAS cua hai đoi se xong vao toa nha tu moi phia mot cach đong thoi:

Đoi 1 (Đoi Đo) se đua mot khoi thuoc no lon qua lo gieng troi, va se kich no đe tao su hon loan toi đa cho cac tay sung trong toa nha. Ho se xong vao toa nha tu cau thang mai đe kiem soat tang ba va tang bon;
Đoi 2 (Đoi Đo) se đu day tu mai nha xuong ban cong phia sau cua so tang hai va mot;
Đoi 3 (Đoi Xanh) se dung thuoc no đe pha cua so tang mot o mat tien đai su quan va treo vao trong thong qua ban cong toa nha;
Đoi 4 (Đoi Xanh) se tiep can qua khu vuon phia sau đai su quan, dung thuoc no pha cua va quet qua toan bo tang tret cung khu vuc cau thang;
Đoi 5 (Đoi Xanh) se xong vao tang tret bang cua sau va tien xuong tang ham;

Khoang 19:20, Chien dich Nimrod đuoc trien khai. Du vay, dien bien cuoc tan cong ban đau nhanh chong gap van đe khi Trung si Tom Morrell - chi huy Đoi 2, bi mac ket vao soi day leo o khu vuc cua so tang hai. Trong khi co gang thao day cho Morrell, mot nguoi linh SAS đa vo tinh đap vo kinh cua so. Tieng cua so vo đa khien Oan giat minh, luc nay đang o tang mot noi chuyen voi cac nha đam phan canh sat, va buoc Oan phai ngat may đi đieu tra. Nhan ra chien dich đa co the bi bai lo, Thieu ta Gullan truyen đi menh lenh "Go! Go! Go!" luc 19:23, ra lenh toan bo cac đoi SAS tong tan cong vao toa nha. 
Đoi 1 bat đau kich no khoi thuoc no đuoc tha xuong tu gieng troi, lam rung chuyen toan bo toa nha va tao nhieu cot khoi day đac. Lo so se lam anh huong toi tinh mang cua Morrell, nen Đoi 3 o tang tret phia sau đai su quan đa khong su dung thuoc no đe pha cua so, thay vao đo, ho đa dung bua pha cua va xong vao đai su quan. Trong khi đo, linh ban tia cua canh sat o ben ngoai lien tuc ban khi ga CS vao ben trong toa nha.

Trong khi Morrell đang treo lung lang tren day, Đoi 3 cua Trung si John McAleese bat đau pha cua so boc thep o ban cong mat tien toa nha đe mo đuong tan cong. Khoi va lua boc ra du doi qua cua so, va linh SAS tiep tuc pha no nhieu cua so khac cua tang mot va nem luu đan choang vao trong nha. Vu no đa lam Sim Harris, luc đo đang nap o ben trong thu vien, hoang so vao lao ra ngoai ban cong phia truoc toa nha. Man tron thoat cua Harris qua lan can đay khoi đa đuoc cac nha bao va phong vien tap trung o phia truoc đai su quan truyen hinh truc tiep. Harris treo qua ban cong cua Đai su quan Ethiopia va đuoc cac nhan vien canh sat o đo cuu song. Vu no gay ra boi nhung qua luu đan choang lam chay cac rem cua, va lua boc ra du doi qua cac o cua so ben duoi nguoi linh SAS bi ket tren day, lam Morrell bi bong đang ke. Voi su giup đo cua đong đoi, Morrell đa cat đuoc day, khien anh nga xuong ban cong ben duoi, nhung van đung day va dan Đoi 2 xong vao toa nha.  
Khi Đoi 2 tran vao hanh lang tang mot, Trung si Tommy Palmer đa đuoi theo va ban chet mot tay sung đang co gang bo tron vao phong ben canh. Khi Oan tien ve phia cua so, Lock đa rut khau sung luc ra nham ban chet Oan, nhung bi Oan phat hien. Khi hai nguoi đang vat lon voi nhau tren san nha, hai linh SAS xong vao phong. Ho het lon cho Lock tranh ra xa va ngay sau khi Lock quang minh ra khoi Oan, hai nguoi linh đa ban mot loat đan dai, giet chet Oan.   
Ba tay sung khac khi biet ve vu tan cong đa xa sung bua bai vao cac con tin đang tap trung tai phong vien tin tren tang hai, khien nhan vien su quan Ali Akbar Samadzadeh thiet mang va hai nguoi khac bi thuong. Truoc khi linh SAS xong vao can phong, ho đa vut vu khi ra ngoai cua so va đau hang linh Anh. Theo cac nhan chung song sot, linh SAS đa ban chet hai tay sung sau khi bat nhung nguoi nay đung day đau hang va quay mat vao tuong. Tay sung con lai trong phong, Shakir Abdullah Radhil va tay sung thu sau, Fowzi Badavi Nejad, tiep tuc tra tron trong nhom con tin đe tim cach tron thoat ra ben ngoai. Trong khi đo, Đoi 4 va Đoi 5 tien hanh pha cua đe kiem soat tang tret va tang ham cua đai su quan.

Đen 19:29, sau khi xac nhan toan bo con tin đa đuoc giai cuu, đac nhiem SAS bat đau lap mot vanh đai bao ve tu tang hai đen tang tret cua toa nha, va cac con tin đuoc dan ra khu vuon phia sau đe kiem tra. Khi đang di tan con tin, linh SAS phat hien ra Shakir Abdullah Radhil đang tra tron trong nhom con tin, tay nam chat mot qua luu đan. Radhil bi Trung si Pete Winner, chi huy Đoi 5, đanh nga xuong cau thang, truoc khi bi hai binh si SAS khac ban chet tai cho. 
Cuoc đot kich keo dai 17 phut va co su tham gia cua 30-35 linh đac nhiem SAS. Mot con tin thiet mang va hai con tin khac bi thuong trong cuoc đot kich. Linh SAS đa tieu diet nam tay sung va tay sung thu sau, Nejad, bi phat hien khi cac con tin đuoc kiem tra o ngoai khu vuon. Sau khi đuoc Sim Harris xac nhan danh tinh, Nejad nhanh chong bi khong che va bat giu. 


= Con tin =


= Thu pham =


Ket qua Sau khi toa đai su quan cua Iran đuoc giai phong, Trevor Lock đuoc ca ngoi nhu mot nguoi anh hung. Vi su dung cam trong sau ngay giam giu va cong lao trong viec ho tro tieu diet thu linh Oan Ali Mohammed cua nhom khung bo, Lock đuoc trao thuong Huan chuong George - huan chuong dan su cao quy thu hai cua nuoc Anh. Ngoai ra, Lock đuoc tang thuong danh hieu Freedom of the City of Luan Đon va đuoc vinh danh trong Vien Thu dan. Nha su hoc canh sat Michael J. Waldren đa vi su kien nhan trong viec su dung khau sung luc cua Trevor Lock voi nhan vat George Dixon trong loat phim truyen hinh nhieu tap Dixon of Dock Green, cho rang "đo la mot vi du đien hinh ve suc manh cua Dixon." Hoc gia Maurice Punch cung đe cao su nhan nai trong hanh đong cua Lock, hoan toan tuong phan voi chien thuat cuc ky chu đong va manh liet cua đac nhiem SAS trong suot sau ngay đo. Mot hoc gia khac, Steven Moysey, nhan manh ve su khac biet giua cuoc bao vay Đai su quan Iran va su kien o Pho Balcombe vao nam 1975, trong đo canh sat đa thuong luong đe bon thanh vien cua To chuc Quan đoi Lam thoi Cong hoa Ireland đau hang ma khong can đen su can thiep cua quan đoi. Tuy nhien, su kien nay da dan đen nhung cai to va nang cap đang ke ve trang thiet bi cua canh sat, đe ho co đu kha nang ngan chan va đoi pho voi cac vu viec tuong tu trong tuong lai.
Trung si Tommy Palmer đuoc trao thuong Huan chuong Dung cam cua Nu hoang (QGM) vi đong gop cua ong trong cuoc đot kich. Khi đang truy đuoi tay sung o hanh lang tang mot, khau MP5 cua Palmer đa bi ket đan, nhung ong đa kip rut khau sung luc ra va ban chet tay sung đang chuan bi rut luu đan nem vao trong can phong đay con tin Iran-Anh. Sau khi Chien dich Nimrod ket thuc, Trung si Tom Morrell đuoc đua vao Benh vien St Stephen's o Fullham đe chua tri nhung vet bong o chan, gay ra boi boi lua khi Morrell bi mac ket o cua so tang hai. Morrell phuc hoi nhanh chong va xuat vien khong lau sau đo.

Chinh phu Iran đa gui loi chuc mung va cam on toi chinh phu Anh vi "nhung su kien tri cua luc luong canh sat Anh trong vu bat giu con tin phi ly tai Đai su quan." Iran cung cho tuong niem hai con tin thiet mang trong su kien tren va tuyen bo ho la nhung nguoi tu vi đao cho Cach mang Iran.
Sau khi Chien dich Nimrod ket thuc, canh sat bat đau cuoc đieu tra ve vu bat giu, cai chet cua hai con tin va nam tay sung, va cach tien hanh cuoc đot kich cua đac nhiem SAS. Trang thiet bi cung vu khi cua linh SAS đa đuoc thu lai đe mang đi kiem tra va trong ngay hom sau, nhung nguoi linh tham gia vao chien dich đa đuoc canh sat phong van rat lau tai Hereford. Theo canh sat Anh, luc đo ho nhan đuoc bao cao đay tranh cai ve cai chet cua hai tay sung DRFLA tai phong vien tin, noi cac con tin nam bi giam giu. Nhung nguoi song sot đa khai rang ho đa thuyet phuc nhung tay sung nay đau hang, va trong cac đoan phim truyen hinh đuoc phong vien Anh ghi lai, cac tay sung đa nem vu khi ra ngoai cua so va cam mot la co trang đau hang. Hai linh SAS lien quan toi viec ban chet hai tay sung đa đau hang trong phong vien tin đeu qua quyet rang truoc khi no sung, ho thay tay cua nhung nguoi nay đeu co voi lay vu khi o trong phong. Boi tham đoan sau khi xem xet bang chung đa đi đen phan quyet cuoi cung rang hanh đong cua nhung nguoi linh SAS nay la chinh đang ("giet nguoi mot cach hop phap").
Fowzi Nejad la tay sung DRFLA duy nhat song sot trong cuoc đot kich. Sau khi bi nhan dien, Nejad bi mot linh SAS loi đi. Nguoi linh nay co y đinh đua Nejad tro lai toa nha đe ban chet anh ta, va đuoc cho la đa thay đoi suy nghi sau khi đuoc mot nguoi đong đoi (Robin Horsfall) nhac rang ho đang đuoc truyen hinh truc tiep. Nejad sau bi canh sat Anh bat giu va bi ket an tu chung than. Nejad đuoc an xa vao nam 2005.
Do la mot cong dan nuoc ngoai nen theo luat phap thong thuong, Nejad phai đuoc truc xuat ve nuoc ngay lap tuc. Tuy vay, Toa an Nhan quyen Chau Au đa cho rang Đieu 3 cua Cong uoc Chau Au ve Nhan quyen đa ngan cam viec truc xuat trong truong hop nguoi cong dan đo co kha nang bi tra tan hoac xu tu hinh tai que huong cua ho. Nejad đuoc tha tu do vao nam 2008 va đuoc phep o lai Vuong quoc Anh, nhung khong đuoc ti nan chinh tri. Bo Noi vu Anh đa đua ra mot tuyen bo rang "Chung toi khong cap quy che ti nan cho nhung ke khung bo bi ket an. Muc đich cua chung toi la truc xuat moi nguoi cang nhanh cang tot nhung luat yeu cau chung toi rang truoc tien phai co đuoc su đam bao rang nguoi bi trao tra se khong phai đoi mat voi cai chet." Du đa ngoi tu 27 nam va khong con đuoc coi la moi đe doa cua xa hoi, nhung Trevor Lock van phan đoi viec tha tu do cho Nejad va đa viet tam thu gui cho Bo Noi vu. Chinh phu Anh tin rang Nejad chac chan se bi xu tu neu ho truc xuat Nejad ve Iran, do đo ho đa cho Nejad o lai Anh. Nejad hien đang sinh song o phia nam Luan Đon voi mot danh tinh moi.


Anh huong Truoc nam 1980, Luan Đon tung la noi xay ra nhieu vu khung bo lien quan đen chinh tri Trung Đong, trong đo co vu am sat ong Qadhi Abdullah al-Hajjri - cuu Thu tuong Cong hoa Yemen va vu tan cong vao mot chiec xe khach cho cac nhan vien cua hang hang khong El Al cua Israel. Mac du con co vai vu tan cong rieng le khac lien quan đen van đe Trung Đong va Bac Phi trong vai nam tiep theo sau vu đai su quan Iran, noi bat nhat la vu sat hai nu canh sat Yvonne Fletcher trong đai su quan Libya nam 1984, nha su hoc Jerry White tin rang su kien o đai su quan Iran "đa đanh dau su ket thuc cua mot san khau giai quyet cac rac roi o Trung Đong keo dai ba nam o Luan Đon."
Cuoc đot kich cua luc luong đac nhiem SAS, đa đuoc truyen hinh truc tiep vao gio cao điem cua toi thu Hai cua ngay le ngan hang va đuoc hang trieu nguoi, chu yeu o Vuong quoc Anh, xem, khien no tro thanh mot trong nhung thoi khac lich su quan trong nhat trong lich su nuoc Anh. Hai hang thong tan BBC va ITV đeu phai huy phat cac chuong trinh theo lich cua ho, va BBC phai ngung phat truc tiep tran chung ket cua Giai vo đich Bida the gioi đe chieu ket cuc cua cuoc đot kich. Su kien nay cung la đon bay thang tien lon cho su nghiep cua nhieu nha bao Anh. Kate Adie, phong vien truc ban cua BBC tai đai su quan khi cuoc tan cong cua SAS bat đau, tiep tuc đua tin ve phien toa xet xu Nejad va sau đo đua tin ve cac vung chien su tren khap the gioi va cuoi cung tro thanh Truong Van phong Thong tin cua BBC News. David Goldsmith va nhom phong vien cua ong, nhung nguoi chiu trach nhiem ve viec ghi lai su kien phia sau đai su quan, đuoc trao tang giai thuong cua Vien Han lam Nghe thuat Đien anh va Truyen hinh Anh Quoc cho hang muc Tin tuc xuat sac nhat. Chien dich Nimrod đuoc coi la "mot thanh cong gan trong moi mat." Margaret Thatcher sau nay ke lai rang ba đa đuoc nhung loi chuc mung o bat cu noi nao ba đen trong nhung ngay tiep theo, va nhan đuoc tin nhan ung ho va chuc mung tu cac nha lanh đao the gioi khac. Tuy nhien, vu viec đa lam cang thang hon moi quan he von đa cang thang giua Anh va Iran sau Cach mang Hoi giao o Iran. Vai quan chuc cua chinh phu Iran tuyen bo rang cuoc su kien đai su quan Iran o Luan Đon đuoc giat day boi chinh phu Hoa Ky đe gay ap luc voi ho sau vu Khung hoang con tin o Tehran, va vinh danh nhung con tin bi giet la nhung nguoi tu vi đao.
Chien dich Nimrod đa đua luc luong đac nhiem SAS noi tieng thoi Chien tranh The gioi thu hai ra ngoai anh sang. Bo tu lenh cua cac trung đoan SAS du khong hai long ve viec "ra mat cong chung," nhung su kien nay đa giup SAS thoai khoi ket cuc bi giai tan va tranh đuoc nhung to cao ve viec su dung nguon luc mot cach lang phi. Sau cuoc đot kich, so luong đon đang ky vao SAS gia tang mot cach chong mat. Du Trung đoan SAS 22 chi nhan đang ky tu nhung ca nhan đang phuc vu trong Luc luong Vu trang Anh, nhung SAS van con hai trung đoan khac la Trung đoan SAS 21 va 23 cua Luc luong Noi đia Anh. Hai trung đoan nay đa nhan đuoc hang tram đon đang ky, vuot xa cac ket qua tuyen quan tu nhung nam truoc đo. Theo Tuong de la Billiere, nhung nguoi nop đon nay "tin chac rang ho se đuoc cap mot chiec mu Balaclava va mot khau sung tieu lien o ngay ban đang ky đe ho co the tu thuc hien mot cuoc đot kich vao đai su quan theo kieu cua rieng ho." Ngoai ra, SAS cung nhan đuoc nhieu loi moi hop tac huan luyen voi cac quoc gia đong minh va nhung quoc gia phu hop voi loi ich cua nguoi Anh. Chinh phu Anh sau đo đa cho phep cac quoc gia nuoc ngoai "muon" luc luong SAS đe ho tro cac vu bao vay hoac cac vu khung bo, đong thoi, cac quan chuc chinh phu Anh cung tin rang moi quan he tot voi SAS la "mot" trong thoi gian đo. Mac du tro nen noi tieng tren toan the gioi, nhung SAS van khong đuoc quang ba rong rai trong Chien tranh Falklands nam 1982 vi ho khong tien hanh nhieu chien dich đang ke, va theo đo la trong Chien tranh Vung Vinh 1990-1991.
Phan ung cua chinh phu Anh voi vu viec tren, cung voi quyet đinh su dung vu luc đe cham dut bao luc đa cung co uy tin cua Chinh phu Bao thu noi chung va Thu tuong Margaret Thatcher noi rieng. Nhieu nguoi tin rang ket qua cua cuoc bao vay la minh chung cho chinh sach khong nhuong bo voi khung bo cua chinh phu Anh va "khong co noi nao ma hieu qua cua cach phan ung voi khung bo nay đuoc the hien hieu qua hon."
Toa đai su quan Iran bi hu hai đang ke trong cuoc đot kich ngay 5 thang 5, phan lon la do đam chay gay ra. Hon mot thap ky sau, chinh phu Anh va Iran đi đen thoa thuan chung, theo đo Vuong quoc Anh se sua chua lai đai su quan cua Iran o Luan Đon, va Iran se chiu trach nhiem sua chua lai đai su quan cua Anh o Tehran, von bi pha hong nang ne trong Cach mang Hoi giao nam 1979. Đai su quan Iran đuoc mo cua tro lai vao thang 12 nam 1993.


Trong van hoa đai chung Su kien o Đai su quan Iran, luc luong SAS va Chien dich Nimrod đa tro thanh chu đe cua nhieu bo phim tai lieu, phim truyen hinh thuc te va cac tac pham van hoc khac nhau, nhu bo phim Who Dares Wins vao nam 1982 va 6 Days vao nam 2017. Cuoc vay ham đuoc minh hoa trong tro choi đien tu The Regiment vao nam 2006, va Tom Clancy's Rainbow Six Siege – mot tro choi ban sung chien thuat tap trung vao boi canh chien tranh chong khung bo.  Luc luong SAS cung đuoc nhac đen trong bo tieu thuyet Rainbow Six, sau đuoc chuyen the thanh mot serie tro choi noi tieng. Đai su quan Iran cung thuong xuyen đuoc đe cap toi trong bo phim truyen hinh nhieu tap Ultimate Force (2002–2008). Ngoai ra, hang san xuat đo choi Palitoy đa cho ra mat mo hinh nhan vat (figure) moi cua bo Action Man, mac đo đen va đeo mat na phong đoc, y het nhu nhung nguoi linh SAS đa xong vao đai su quan cua Iran vao nam 1980.


Xem them Danh sach vu khung bo o Luan Đon
Luc luong Tac chien Đuong khong Đac biet (SAS)


Tham khao = Chu thich =


= Tai lieu tham khao =