Cuu Dorset Phan Lan la mot giong cuu nha co nguon goc tu Phan Lan, chung la giong cuu long trang đuoc hinh thanh tu su lai tao giua giong cuu Dorset (nua mau) va giong cuu Phan Lan (nua mau). Ca the cuu noi tieng nhat cua giong nay chinh la chu cuu Dolly la đong vat đau tien đuoc hinh thanh bang nhan ban vo tinh, cuu Dolly chinh la chu cuu thuoc giong cuu Dorset Phan Lan.


Đac điem chung Tran chung phang, xuong mui loi ra, chung co ho nuoc mat, mom cua chung mong, moi hoat đong, rang cua sac, nho đo chung co the gam đuoc co moc thap va but đuoc nhung la than cay mem mai, hop khau vi tren cao đe an. Chung co thoi quen đi kiem an theo bay đan, tao thanh nhom lon tren đong co. Trong da chung co nhieu tuyen mo hoi va tuyen mo hon de. Boi the chung bai tiet mo hoi nhieu hon va cac co quan ho hap tham gia tich cuc hon vao qua trinh đieu tiet nhiet. Mo mo duoi da cua chung phat trien tot hon de va nguoc lai o cac co ben trong cua chung co it tich luy mo hon de.


Chan nuoi Chung co tinh bay đan cao nen de quan ly, chung thuong đi kiem an theo đan nen viec cham soc va quan ly rat thuan loi. Chung cung la loai de nuoi, mau lon, it ton cong cham soc. So voi chan nuoi bo thi chung la vat nuoi de tinh hon, thuc an cua chung rat đa dang, thuc an cua chung la nhung loai khong canh tranh voi luong thuc cua nguoi. Chung la đong vat co vu an rat nhieu co. 
Hau het chung gam co va an cac loai co kho khac, tranh cac phan thuc vat co go nhieu. Chung co che đo hoat đong ban ngay, an tu sang đen toi, thinh thoang dung lai đe nghi ngoi va nhai lai. Đong co ly tuong cho chung nhu co va cay ho Đau. Khac voi thuc an gia suc, thuc an chinh cua chung trong mua đong la co kho.
Chung la loai an tap, co the an đuoc nhieu loai thuc an bao gom thuc an tho xanh cac loai nhu: rom co tuoi, kho, rau, cu qua bau bi cac loai, phe phu pham cong nong nghiep va cac loai thuc an tinh bo sung nhu cam gao ngu coc. Moi ngay chung co the an đuoc mot luong thuc an 15-20% the trong. Chung can mot luong thuc an tinh theo vat chat kho bang 3,5% the trong. Voi nhu cau 65% vat chat kho tu thuc an tho xanh (0,91 kg) va 35% vat chat kho tu thuc an tinh (0,49 kg). Khi cho chung an loai thuc an tho xanh chua 20% vat chat kho va thuc an tinh chua 90% vat chat kho.
Nguon nuoc uong la nhu cau co ban cua chung. Luong nuoc can cho chung bien đong theo mua va loai va chat luong thuc pham ma chung tieu thu. Khi chung an nhieu trong cac thang đau tien va co mua (ke ca suong, khi chung an vao sang som), chung can it nuoc hon. Khi chung an nhieu co kho thi chung can nhieu nuoc. Chung cung can uong nuoc sach, va co the khong uong neu nuoc co tao hoac chat can. Trong mot so khau phan an cua chung cung bao gom cac khoang chat, hoac tron voi luong it.


Cham soc Sau khi cho phoi giong 16-17 ngay ma khong co bieu hien đong duc lai la co the cuu đa co chua, Can cu vao ngay phoi giong đe chuan bi đo đe cho cuu (thoi gian mang thai cua cuu 146-150 ngay) nham han che cuu so sinh bi chet; Co the boi duong them thuc an tinh va rau co non cho cuu co chua nhung tuyet đoi tranh thuc an hoi moc; Khi co dau hieu sap đe (bau vu cang, xuong sua, sut mong, am ho sung to, dich nhon chay ra, cao boi san…) nen nhot o chuong rieng co lot o rom va chan dat gan, tranh đoi doc.
Thong thuong cuu me nam đe nhung cung co truong hop đung đe, tot nhat nen chuan bi đo đe cho cuu; Sau khi đe cuu me tu liem cho con. Tuy nhien, van phai lay khan sach lau kho cho cuu con, nhat la o mieng va mui cho cuu con de tho. Lay chi sach buoc cuong ron (cach ron 4–5 cm), cat cuong ron cho cuu con va dung con Iod đe sat trung; Giup cuu con so sinh đung day bu sua đau cang som cang tot (vi trong sua đau co nhieu khang the tu nhien); Đe xong cho cuu me uong nuoc thoai mai (co pha đuong 1% hoac muoi 0.5%).
Cuu con trong 10 ngay đau sau khi đe cuu con bu sua me tu do; Tu 11-21 ngay tuoi cuu con bu me 3 lan/ngay, nen tap cho cuu con an them thuc an tinh va co non, ngon; 80-90 ngay tuoi co the cai sua. Giai đoan nay phai co co tuoi non, ngon cho cuu con đe kich thich bo may tieu hoa phat trien (đac biet la da co) va bu đap luong dinh duong thieu hut do sua me cung cap khong đu; Cuu sinh truong va phat trien nhanh, manh o giai đoan nay.


Cuu noi tieng Chu cuu Dolly la đong vat co vu đau tien đuoc nhan ban vo tinh tren the gioi . No đuoc tao ra boi Ian Wilmut, Keith Campbell va cac cong su tai Vien Roslin o Edinburgh, Scotland. Chu cuu Dolly đuoc tao ra tu te bao sinh duong truong thanh ap dung phuong phap chuyen nhan. Viec tao ra Dolly đa chung to rang mot te bao đuoc lay tu nhung bo phan co the đac biet co the tai tao đuoc ca mot co the hoan chinh. Đac biet hon, đieu nay chi ra, nhung te bao soma đa biet hoa va truong thanh tu co the đong vat duoi mot so đieu kien nhat đinh co the chuyen thanh nhung dang toan nang (pluripotent) chua biet hoa va sau đo co the phat trien thanh nhung bo phan cua co the con vat .
Dolly la ket qua cua mot qua trinh nghien cuu lau dai cua Vien Roslin duoi su tai tro cua Chinh phu Anh. Viec tao Dolly su dung cong nghe chuyen nhan te bao soma, trong đo nhan te bao tu mot te bao truong thanh (lay tu mot con cuu cai giong nay) đuoc chuyen sang mot noan bao chua thu tinh (tuc te bao trung đang phat trien - lay tu mot con cuu cai giong cuu mat đen- Blackface). Te bao lai sau đo đuoc kich thich phan chia bang phuong phap soc đien va phat trien sang dang phoi bao (blastocyst) roi đuoc cay vao tu cung cua mot con cuu thu ba. Sau khi đuoc sinh ra, Dolly giong het me la giong cuu Dorset Phan Lan ve ca hinh dang lan tinh tinh.
Trong nhung nam truoc đo, nhom nghien cuu đa thanh cong trong viec nhan ban cuu tu te bao phoi . Tuy nhien, đo hoan toan khong phai la mot buoc đot pha khi ma truoc đo đa co hang loat cac sinh vat đuoc tao ra tu mo phoi, ke tu nam 1958 voi loai ech Xenopus laevis.. Cuu Dolly la sinh vat nhan ban đau tien đuoc tao ra tu mot te bao đong vat truong thanh. Tuy vay, qua trinh nhan ban lai co hieu suat rat thap: tu 277 qua trung thi chi co 29 phoi đuoc tao thanh, trong đo chi co ba con cuu đuoc sinh ra va co duy nhat Dolly song sot. Viec tao ra Dolly đa đuoc đanh dau nhu mot buoc tien quan trong trong su phat trien cua sinh hoc hien đai.
Vao 14 thang 2 nam 2003, Dolly đa đuoc tiem mot mui tiem gay chet khong đau đon (cai chet em ai) nham thoat khoi benh phoi đang tro nen tram trong . Thong thuong mot con cuu giong Finn Dorset nhu Dolly co vong đoi tu 12 đen 15 nam, tuy nhien Dolly chi song đuoc đen 7 tuoi. Mot kiem tra truoc đo cho thay, no đa mac mot loai ung thu phoi goi la Jaagsiekte, mot benh thuong gap o cuu gay ra boi loai Retrovirus JSRV . Nhung nha khoa hoc o Roslin phat bieu rang ho khong nghi la co moi lien quan giua benh tat va viec Dolly la mot con vat nhan ban, va nhung con cuu khac trong đan cung chet vi benh tuong tu . Tuy nhien, mot so nguoi tin rang tac nhan gay ra cai chet cua Dolly la viec no đuoc sinh ra voi bo gene cua mot con cuu 6 tuoi, tuong đuong voi tuoi cua con cuu Finn Dorset khi đuoc dung đe nhan ban. Co so cua y kien nay la viec phat hien ra rang telomere (đoan cuoi cua DNA) cua Dolly rat ngan, ma đieu nay đuoc coi nhu ket qua cua qua trinh lao hoa .


Chu thich