Le Cong Hanh (chu Han: 黎公衡; 24 thang 2 nam 1606-7 thang 7 nam 1661) la mot quan lai thoi Hau Le (Le Trung Hung). Ong đuoc ton xung la ong to nghe theu co truyen tai Viet Nam.


Nhung ghi chep trong tai lieu Theo than pha cua ho Bui Tran(裴陳) goc Mac o Quat Đong thi Le Cong Hanh von thuoc dong doi nha Mac. Nam 1546, Mac Hien Tong bang ha, trieu đinh nha Mac no ra bien loan. Quan Nam trieu nhan co hoi nha Mac suy yeu, nhieu lan tien quan ra Bac đanh pha. Hoang that nha Mac tan tac khap noi, Quy phi Bui Thi Ban đua Mac Phuc Đang (con thu cua Mac Hien Tong) chay tranh loan ve đinh cu o thon Quat Đong, ve sau đoi thanh ho Bui va ho Tran, lap nen chi ho Bui Tran o Quat Đong.
Le Cong Hanh chinh ten la Tran Quoc Khai (陳國概), sinh ngay 18 thang Gieng nam Binh Ngo(tuc ngay 24 thang 2 nam 1606), tai lang Quat Đong, huyen Thuong Phuc, phu Thuong Tin, tran Son Nam (nay la thon Quat Đong, xa Quat Đong, huyen Thuong Tin, Ha Noi). Mac Phuc Đang la con ba Bui Thi Ban ve lanh nan o lang Quat Đong. Tai đay, Mac Phuc Đang sinh con la Mac Phuc Đo. Mac Phuc Đo lai la ong noi cua Tran Quoc Khai. Vi ong đuoc cho lam con nuoi cua mot nguoi ho Bui trong lang, nen con co ten la Bui Quoc Khai (裴國概), sau đoi ten thanh Cong Hanh (公衡).
Tuong truyen, tu nho ong đa co tieng ham hoc va hay chu. Lon len, ong thi đo Tien si (vao khoang trieu vua Le Than Tong hoac Le Chan Tong). Sau khi ra lam quan, ong đuoc trieu đinh bo dung vao cac chuc vu tu bien quan đen trieu đinh, thang dan len hang Thuong thu, tung đuoc cu đi su nha Minh. Do lap đuoc nhieu cong trang, ong đuoc trieu đinh ban cho Kim tu Vinh Loc Đai phu, chuc Ta thi lang bo Cong, tuoc Thanh Luong hau, đuoc vua ban quoc tinh. Do đo ma ong co ten Le Cong Hanh.
Ong mat ngay 12 thang Sau nam Tan Suu (7/7/1661),tho 56 tuoi, đuoc trieu đinh truy tang ham Thuong thu Thai bao Luong Quan cong. Ngay gio hang nam cua ong đuoc xem la le gio to nghe cua nhung lang sinh song bang nghe theu tai Viet Nam.


Ong to nghe theu Truoc the ky 18, nguoi Viet đa biet nghe theu va lam long tu lau. Su cu tung ghi vao thoi Tran, vua quan quen dung đo theu va long. Nam 1289, vua Tran đa gui tang vua Nguyen mot đem voc đo theu chi vang, mot tam tham gam vien nhieu. Thang Gieng nam Quy Ty (1293), Tran Phu trong đoan su nha Nguyen sang Đai Viet co nhan xet: "Ve pham ham cua cac quan Đai Viet, ai cao ai thap cu nhin vao long ma phan biet. He la khanh tuong thi đi ba cay long xanh, bac thap hon thi đi hai long, roi mot long. Con nhu long tia thi chi co nhung nguoi trong hoang toc moi đuoc dung".
Tuy vay, nghe theu o Đai Viet truoc the ky XVIII con đon so, quanh quan voi nhung mau chi ngu sac va chi kim tuyen, lam nhung mat hang phuc vu cho vua, quan, cho nha chua (theu mu, mang, trieu phuc, nghi mon, co phuon...). Trong ngoi mo co đao đuoc o Van Cat, Nam Ha, co nien đai khoang the ky 18, nguoi ta thay: ben canh cai quat, co mot tui trau bang gam theu kim tuyen, mot tui đung thuoc lao cung bang gam theu kim tuyen. Đen thoi Bui Cong Hanh, ong đuoc cho la đa day cho nguoi lang Quat Đong nhung ky thuat theu va lam long tan tien hon ma ong đa tiep thu đuoc trong chuyen đi su sang Trung Quoc. Tu đo, nghe theu va lam long tro nen phat trien hon, lan dan ra nhieu lang nghe tren khap ca nuoc. Đe ghi nho cong đuc cua ong, nguoi dan lang nghe tai Thuong Tin lap nen Đen Ngu Xa (do dan 5 xa lap). Trong đen co tam bia Vu Du Tien su bi ky ghi lai su tich cua to nghe theu. Ngoai ra con con co mot so đen tho khac nhu nhu đinh Tu Thi o so 4 pho Yen Thai, quan Hoan Kiem, hoac đen tho o pho Hang Long (nay thuoc khu vuc đuong Nam Bo) nay khong con,, đinh lang Nhi Khe tho To nghe tien Le Cong Hanh...
Le gio to nghe cua nhung lang sinh song bang nghe theu tai Viet Nam thuong đuoc to chuc vao ngay gio hang nam cua ong. Chi rieng tai Hue, le te To su nghe theu Le Cong Hanh tai pho Cam Tu - Hue lai đuoc to chuc vao ngay 22 thang Gieng am lich hang nam va ngay mong 4 thang Sau am lich la ngay ky to.


Chu thich Tham khao Ta Phong Chau, Nguyen Quang Vinh, Nghiem Đa Van. Truyen cac nganh nghe. Nha xuat ban Lao đong, Ha Noi, 1977