Chien dich Pedestal (tieng Y: Battaglia di Mezzo Agosto, Tran chien giua thang Tam), đuoc nguoi dan Malta goi la Il-Konvoj ta' Santa Marija (Santa Maria Convoy, Đoan van tai Santa Maria), la mot chien dich tiep van đao Malta cua Hai quan Hoang gia Anh vao thang 8 nam 1942 trong Chien tranh The gioi thu hai. Malta la mot can cu tien tieu quan trong cua nguoi Anh tai khu vuc Đia Trung Hai, cung cap ban đap cho cac đon vi tau mat nuoc, tau ngam va may bay Anh đe tan cong, đanh pha cac tuyen van tai trong yeu cua Đuc-Y toi Libya, noi nhan tiep te cho cac đon vi phe Truc chien đau tai Bac Phi. Nen tu nam 1940 toi nam 1942, quan đoi phe Truc đa co gang bao vay phong toa Malta bang khong quan va hai quan. Du gap nhieu ton that nang ne, nguoi Anh đa thanh cong trong viec cung cap đu nguon tiep te cho nguoi dan va quan đon tru o Malta đe tiep tuc khang cu trong giai đoan cuoi cua nam 1942. Mat hang tiep te quan trong nhat cua Chien dich Pedestal la nhien lieu, chu yeu đuoc van chuyen tren tau SS Ohio - mot tau cho dau cua Hoa Ky nhung đuoc van hanh boi thuy thu đoan cua Anh. Đoan van tai khoi hanh tu Anh vao ngay 3 thang 8 nam 1942, va đi qua Eo bien Glbraltar vao Đia Trung Hai vao đem ngay 10 thang 8.
Phe Truc đa no luc ngan chan đoan van tai hon 50 tau nay bang viec su dung thuy loi, may bay nem bom, xuong E-Boat cua Đuc, xuong MS va MAS cua Y, va cho tau ngam phuc kich. Hon 500 thuy thu Thuong gia, Hai quan Hoang gia va phi cong Anh thiet mang trong chien dich, va chi co nam trong tong so 14 tau van tai ban đau cap ben Grand Harbour o Malta. Đay la mot chien thang chien luoc, nhung đat gia, đoi voi nguoi Anh. Viec tau SS Ohio đa mang đen nguon nhien lieu quy gia, cac tau ngam Anh cap ben thanh cong va cac may bay Supermarine Spitfire bo sung tu hang khong mau ham Furious đa giup tang cuong kha nang chien đau cua Malta đe chong lai cac đoan van tai cua phe Truc trong nhung thang tiep theo. Nguoi Y buoc phai đieu chinh lai lo trinh van tai cua ho ra xa khoi Malta, giup nguoi Anh co them thoi gian đe thuc hien cac cuoc tan cong bang khong quan va hai quan. No luc phong toa Malta cua Đuc va Y nhanh chong sup đo sau thang loi cua Anh o El Alamein (23 thang 10 - 11 thang 11 nam 1942) va quan Đong Minh đo bo vao Bac Phi (8-16 thang 11 nam 1942), giup quan Đong Minh thiet lap them nhieu can cu tren bo cho may bay đe ho tong cac đoan van tai cua ho o Đia Trung Hai.


Boi canh = Cac chien dich cua phe Đong Minh =
Thang 6 nam 1940, quan đoi Đong Minh mo Chien dich Sa mac Tay keo dai gan ba nam nham chong lai cac luc luong cua Y đuoc ho tro boi Quan đoan Phi Chau va cac đon vi khong quan cua Đuc Quoc Xa. Đen cuoi nam 1940, 21 tau van tai voi hon 160.000 tan Anh (160.000 t) hang hoa đuoc chuyen đen Malta ma khong gap ton that, va cung cap đu nguon tiep te cho hon đao nay trong vong bay thang. Tu thang 1 nam 1941 toi thang 8 nam 1942, 46 tau van tai chuyen cho 320.000 tan Anh (330.000 t) đa cap ben Malta, voi 25 tau đa bi đanh chim, va co tong cong 31 đot tiep te bang tau ngam. Khi Đuc va Y bat đau chuoi chien dich phong toa Malta, nguoi Anh đa cho tien hanh 19 chien dich chuyen cho may bay bang hang khong mau ham toi Malta. Tu thang 8 nam 1940 toi cuoi thang 8 nam 1942, 670 may bay Hawker Hurricane va Supermarine Spitfire đa cat canh tu cac hang khong mau ham Anh o phia tay Đia Trung Hai va bay đen Malta đe bo sung suc chien đau cho hon đao. Nhieu đon vi bay cua Khong luc Sa Mac Tay (DAF) đa dung Malta lam điem dung chan cho cac chien dich o Bac Phi.
Malta la mot can cu tien tieu quan trong cua khong quan, hai quan va tau ngam Anh trong cac chien dich đanh chan đoan van tai Phat xit. Tu ngay 1 thang 6 toi ngay 31 thang 10 nam 1941, quan đoi Anh đa đanh chim khoang 220.000 tan Anh (220.000 t) hang hoa cua Đuc va Y tren Đia Trung Hai, voi 94.000 tan Anh (96.000 t) hang hoa bi đanh chim boi Hai quan Hoang gia Anh, va 115.000 tan Anh (117.000 t) hang hoa đuoc đanh chim boi Khong quan Hoang gia (RAF) va Khong luc Hai quan Anh (FAA). Cac tau cho hang đi đen chau Phi chiem 90% so tau bi đanh chim tai Đia Trung Hai va cac đon vi đong quan o Malta chiu trach nhiem cho khoang 75% so tau hang bi may bay đanh chim. Truoc moi đe doa nay, quan đoi Đuc-Y đa tien hanh bao vay, đanh pha va phong toa hon đao bang khong quan vao nam 1941 va 1942. Đen cuoi thang 7 nam 1941, muc thiet hai ve may bay cua Anh tai Malta đa tang len 17 chiec/tuan, va so nhien lieu con lai tren đao chi đu cho may bay tiem kich hoat đong, nen viec đieu đong cac đoi bay nem bom va phong loi cho cac chien dich tan cong la mot kho khan đang ke.


= Malta, 1942 =
Chien dich Julius, mot ke hoach tiep te cho Malta bang hai đoan tau van tai song song (mot đoan xuat phat tu Gibraltar trong Chien dich Harpoon va tu Alexandria trong Chien dich Vigorous) đa gap that bai. Chi co hai tau van tai cua Harpoon cap ben Malta thanh cong, trong khi đoan Vigorous buoc phai huy bo chien dich. Vao thang 8, khau phan hai tuan o Malta cho mot nguoi la 400 gam đuong, 200 gam chat beo, 300 gam banh mi va 400 gam thit bo muoi. Mot cong nhan nam truong thanh co luong calo tieu thu hang ngay la 1.690 calo, trong khi đo phu nu va tre em la 1.500 calo. Đe giai quyet van đe luong thuc, cu dan Malta đa đong loat giet mo gia suc tren đao đe giam nhu cau nhap khau thuc an gia suc va chuyen đoi đat chan nuoi thanh đat trong trot; he thong Victory Kitchens đa đuoc lap ra đe phan phoi thit cho cu dan tren đao.

Malta se buoc phai đau hang neu nguon nhien lieu, thuc pham va trang thiet bi khong đuoc giao đen truoc thang 9. Thieu tuong Keith Park - tu lenh cac đon vi khong quan o Malta tu thang 7, đa gui tin canh bao ve Anh rang nguon nhien lieu cho may bay tren đao chi đu đe su dung trong vai tuan. Bo Hai quan Anh đa đieu đong nhieu tau ngam cho cac nhiem vu van chuyen nhien lieu may bay, đan phong khong va ngu loi qua cac hanh lang phong toa vao Malta nhu mot phuong an tam thoi đe giai quyet van đe hoat đong bay tren đao. Đe nhat Đai than Hai quan Albert Alexander va Thuy su Đo đoc Dudley Pound - Tu lenh Hai quan Hoang gia, đa hop ban voi Thu tuong Winston Churchill ve van đe song con cua Malta rang:... mot tham hoa co anh huong đau tien đoi voi Đe quoc Anh, va co le [se] la mot anh huong chi tu ve lau dai đoi voi viec bao ve Thung lung Song Nile.
... va đe xuat chuan bi mot chien dich van tai moi tu Gibraltar, voi mot so luong tau ho tong lon chua tung co đuoc đieu đong tu Ham đoi Vien Đong va Ham đoi Nha, von đa co san cac tau du phong ke tu khi tuyen van tai Bac Cuc bi dung hoat đong sau tham hoa PQ 17.


= Bo tu lenh phe Truc =
Co cau chi huy cua phe Truc tai Đia Trung Hai đuoc tap trung o cap tren va bi phan nho o cac cap thap hon. Benito Mussolini đa đoc chiem quyen lanh đao cac luc luong vu trang Y tu nam 1933 bang cach tu minh nam giu cac chuc vu Bo truong Bo Chien tranh, Bo truong Bo Hai quan va Bo truong Bo Khong quan cua Y. Thong che Khong quan Đuc Quoc Xa Albert Kesselring,  Tu lenh Toi cao Khong quan phia Nam (Oberbefehlshaber Sud) va du la toan quyen chi huy luc luong mat đat Đuc tai Mat tran Đia Trung Hai, Kesselring khong he co tham quyen trong cac chien dich cua phe Truc o Bac Phi hoac trong hoat đong to chuc cac đoan tau van tai đen Libya. Tu thang 11 nam 1941, Kesselring đa dung tham quyen cua minh đe tien hanh mot so chien dich hai quan o Đai Trung Hai voi tu cach la Chi huy tren danh nghia cua Bo Tu lenh Hai quan Y. Nhung do Bo Tu lenh Hai quan Y nam trong bo may chi huy cua Hai quan Đuc Quoc Xa, va moi quan he đay mau thuan giua bo chi huy Khong quan Đuc Quoc Xa (Luftwaffe) va Hai quan Đuc Quoc Xa (Kriegsmarine), đa can tro cac chien dich phoi hop hieu qua cua Đuc va Y o Đia Trung Hai. Kesselring thuc te chi co quyen đieu phoi trong viec len ke hoach cho cac chien dich lien quan Đuc-Y va co quyen su dung Khong quan Hoang gia Y (Regia Aeronautica) đe bao ve cac đoan van tai toi Bac Phi. Trong khi đo, Hai quan Hoang gia Y (Regia Marina) lai co gang ngan chan va khong cho phep nguoi Đuc can thiep vao cac chien dich cua ho.


Ke hoach va su chuan bi cua hai ben = Ke hoach cua phe Đong Minh =


 Chien dich Pedestal  Viec len ke hoach cho Chien dich Pedestal bat đau đuoc Bo Hai quan Anh tien hanh vao cuoi thang 7 nam 1942, duoi su chi đao cua Pho Đo đoc Neville Syfret, cac Chuan Đo đoc Lumley Lyster va Harold Burrough, va Ban tham muu Hai quan. Sau khi thiet giap ham Nelson va Rodney quay tro ve Scapa Flow tu Freetown, Tay Phi, Syfret đa chon Nelson lam soai ham cua ong cho Chien dich Pedestal, va Syfret đa to chuc mot cuoc hop pho bien chien dich toi toan bo cac si quan cap cao va thuyen truong cac tau vao ngay 29. Ngoai Pedestal, mot vai chien dich nho khac đa đuoc chuan bi đe tien hanh đong thoi voi Pedestal. Theo ke hoach, 14 tau van tai cac lai se đuoc huy đong vao chien dich, voi nhan to quan trong nhat la tau cho dau SS Ohio - tau cho dau nhanh va lon duy nhat hien co, đuoc phia Hoa Ky cho muon va van hanh boi thuy thu đoan nguoi Anh. Phong truong hop Ohio bi đanh chim cung 12.000 tan dau, 13 tau van tai con lai đa đuoc bo sung them cac thung phuy dau. Đoan van tai đuoc bao ve boi ba hang khong mau ham, hai thiet giap ham, bay tuan duong ham, 32 khu truc ham, bay tau ngam, luc luong ho tong lon nhat tung đuoc tap hop.
Toan bo đoi tau đuoc đinh danh la Luc luong F (Force F), trong đo: đoan van tai va ho tong xuat phat tu Anh đuoc đat la Luc luong P (Force P), nhom tac chien cua hang khong mau ham Victorious, Argus đuoc đat la Luc luong M (Force M), nhom tac chien chien cua hang khong mau ham Eagle (xuat phat tu Gibraltar) đuoc đat la Luc luong J (Force J), nhom tac chien cua hang khong mau ham Indomitable (xuat phat tu Freetown) la Luc luong K (Force K). Khi Chien dich Berserk đuoc tien hanh, toan bo nhom tac chien hang khong mau ham se đuoc tap hop thanh Luc luong G (Force G); nhom tau tiep lieu, bao gom tau RFA Brown Ranger va Dingledale, đuoc ho tong boi bon khinh ham va mot tau keo vien duong, se đuoc đinh danh la Luc luong R; va cac đon vi ho tong con lai se đuoc tap hop thanh Luc luong W (Force W). Luc luong X (Force X) se đam nhiem vai tro ho tro tam gan o Malta. Khi Luc luong X tien vao Đia Trung Hai, mot so tau se đuoc tach ra tu Luc luong F va tap hop thanh Luc luong Z (Force Z), co nhiem vu ho tong hai tau van tai đa cap ben Malta trong Chien dich Harpoon, voi đinh danh la Luc luong Y (Force Y), tu Malta ve Gibraltar trong Chien dich Ascendant.
Hang khong mau ham Victorious đuoc bien che tong cong 16 may bay Fairey Fulmar cua Phi đoan 809 va 884, va sau may bay Sea Hurricane cua Phi đoan 885; Indomitable mang tong cong muoi may bay Grumman Martlet cua Phi đoan 806, 24 may bay Sea Hurricane cua Phi đoan 800 va 880, va 14 may bay Fairey Albacore cua Phi đoan 831 va 827; Eagle mang theo 16 may bay Sea Hurricane cua Phi đoan 801 va 813. Malta co tong cong nam may bay Martin Baltimore, sau may bay PRU Spitfire va nam may bay trinh sat Wellington Mk VIII. Nhieu đoi bay đa đuoc đieu đong tam thoi ve Ai Cap đe gia tang quan so ho tro, nang tong so may bay cua Anh trong khu vuc len hon 100 chiec Spitfire, 36 chiec Beaufighter, 30 chiec Beaufort, ba chiec Wellington, hai chiec Liberator, hai chiec Baltimore va ba may bay Albacore va Swordfish cua Khong luc Hai quan Anh.

Sau buoi hop thong thuong, Chuan Đo đoc Burrough đa gap A. G. Venables - chi huy truong đoan tau van tai va cac thuyen truong tau van tai tren soai ham cua ong, HMS Nigeria, đe thong bao rieng cho ho. Mot cuoc hop tuong tu đa đuoc to chuc voi cac chuyen vien đien đai cua cac tau van tai đe giai thich ve cac quy trinh thu tuc thong tin lien lac cua ham đoi. Đoan van tai gom 14 tau đuoc đinh danh la WS.21S, va moi thuyen truong cac tau trong đoan đuoc nhan mot phong bi đe ben ngoai la "Khong đuoc mo cho đen 08:00 gio ngay 10 thang 8", đi kem voi mot to thong điep ca nhan đuoc đich than Đe nhat Đai than Hai quan Albert Alexander đe rang "Chuc may man." Đoan van tai bat đau khoi hanh tu Song Clyder vao đem ngay 2/3 thang 8, đuoc ho tong boi tuan duong ham Nigeria, Kenya va cac khu truc ham, đen điem tap ket voi cac nhom tau khac vao buoi sang hom sau.
Đoan van tai WS.21S bao gom cac tau sau:

Tau cho hang: MV Empire Hope, MV Dorset, MV Wairangi, MV Rochester Castle, Waimarama, Brisbane Star, MV Port Chalmers, Almeria Lykes, Santa Elisa, MV Clan Ferguson, MV Glenorchy, Melbourne Star, MV Deucalion;
Tau cho dau: SS Ohio;
Ho tong (tu Anh đen Gibraltar): Keppel, Malcolm, Amazon, Venomous, Wolverine


 Chien dich Bellows  Khong lau truoc khi khoi hanh tu Scapa Flow, hang khong mau ham Furious đuoc Bo Hai quan chon đe tien hanh Chien dich Bellows, co nhiem vu tiep van may bay cho Malta (đuoc goi khong chinh thuc la Club Run), song song voi Chien dich Pedestal. Tuy nhien, viec khoi hanh cua Furious đa bi tri hoan hai ngay do gap van đe ky thuat. Sau van đe đuoc khac phuc, Furious khoi hanh ve Malta voi 38 may bay Spitfire va tuan duong ham Manchester. Nhom cua Furious tap hop cung đoan van tai chinh vao ngay 1 thang 8 nam 1943, ba ngay truoc khi Chien dich Pedestal đuoc bat đau.


 Chien dich Berserk va Ascendant  Ngay 31 thang 7, thiet giap ham Nelson va Rodney, hang khong mau ham Victorious va Argus, tuan duong ham Sirius va cac khu truc ham roi Scapa Flow va tap hop voi nhom tac chien cua Eagle tu Gibraltar va nhom tac chien cua Indomitable tu Freetown, đe tien hanh buoi tap tran co mat danh la Chien dich Berserk. Chien dich đuoc to chuc tai khu vuc nam giua Quan đao Azore va Gibraltar tu ngay 6 toi ngay 9 thang 8, bao gom hoat đong huan luyen phong khong cho tau van tai, đoi huong di chuyen khan cap, thay đoi đoi hinh di chuyen, lien lac bang co hieu va he thong đien bao khong day tam ngan (W/T). Nguy co an ninh ve viec lien lac truc tiep qua he thong W/T đa đuoc cac chi huy Đong Minh chap nhan va theo Đo đoc Andrew Cunningham, đoan van tai đa đat đuoc nhieu hieu qua "tuong đuong voi hieu qua cua mot đon vi ham đoi." Cac đon vi may bay đuoc huan luyen tien hanh cac đot khong kich mo phong vao chieu ngay 8 thang 8, đe giup cac nhom van hanh radar hoat đong hieu qua va tang cuong nhan biet ngoai hinh may bay cho cac to đoi phong khong. Trong buoi tap nay, Phi đoan 804 cua hang khong mau ham Argus đuoc đanh gia la chua đu kha nang chien đau, nen phi đoan cung Argus đuoc lenh quay tro ve Anh.
Cung thoi điem voi Chien dich Pedestal, Chien dich Ascendant cung đuoc tien hanh, voi nhiem vu chinh la đua tau Troilus va Orari, hai tau van tai duy nhat cap ben Malta trong Chien dich Harpoon vao thang 6 cung nam, tu Malta ve Gibraltar duoi su ho tong cua khu truc ham Badsworth va Matchless (Luc luong Y). Cac tau se đuoc nguy trang bang ky hieu san tieu chuan cua Hai quan Hoang gia Y va se khoi hanh tu Malta vao đem ngay 2/3 thang 8 ve phia nam Lampedusa, đi qua ban đao Cap Bon, bam sat bo bien Tunisia ve Kenh Galita va tu đo đi đen Gibraltar.


= Ke hoach va su chuan bi cua phe Truc =


 Ke hoach  Nguoi Đuc va Y đa chuan bi cac ke hoach mot cach đoc lap, nhung van co su hop tac o mot muc đo nhat đinh, vi du nhu Quan đoan Khong luc II (Fliegerkorps II) cua Luftwaffe o Sicily đa phoi hop voi bo tu lenh Khong quan Hoang gia đia phuong trong viec lap ke hoach, nhung ho lai tien hanh cuoc tan cong mot cach rieng biet.
Trong khi đo, Bo Tu lenh Hai quan Y (Supermarina) đa can nhac đen bon truong hop ve mot chien dich ho tong sap toi cua Anh la:

Quan Đong Minh se dung suc manh hai quan cua ho đe bao ve mot đoan van tai;
Ham đoi chu luc cua Đong Minh se xuat kich đe kich đong mot đot giao chien voi ham đoi Y, tao đieu kien cho đoan van tai đi qua an toan;
Quan Đong Minh se huy đong mot luc luong ho tong manh me đe bao ve đoan van tai đi qua eo bien o phia bac Pantelleria thay vi đi ve phia tay vao Eo bien Skerki;
Quan Đong Minh se huy đong luc luong hang khong mau ham đe khong kich cac san bay o Sardinia đe mo đuong cho đoan van tai đi qua.
Khong quan Hoang gia Y co tong cong 328 may bay (90 may bay phong loi, 62 may bay nem bom, 25 may bay nem bom bo nhao va 151 may bay tiem kich) va Luftwaffe co 456 may bay (328 may bay bo nhao, 32 may bay nem bom hang trung va 96 may bay tiem kich). Nguoi Đuc đa huy đong them 20 may bay Junkers Ju 88 cua Quan đoan Khong luc X (Fliegerkorps X) đong o Crete ve Sicily vao ngay 11 thang 8, va tam chiec Ju 88 nua tu Crete trong cung ngay sau khi chung hoan thanh nhiem vu ho tong o Aegean.
Hai quan Hoang gia Y co bon thiet giap ham, 13 tuan duong ham, 21 khu truc ham, 28 xuong cao toc phong loi va 64 tau ngam, nhung hau het cac tau chu luc đeu khong đuoc hoat đong vi thieu nhien lieu va khong luc ho tro. Hai quan Y chi đuoc cung cap 12.000 tan nhien lieu vao thang 6, tuong đuong voi 20% muc tieu thu nhien lieu cua cac đoan tau van tai, va cac thiet giap ham Y phai tiep nhien lieu cho cac tau nho hon. Vi thieu nhien lieu, Mussolini đa noi voi Hitler rang ho chi co the đanh chan đoan tau van tai Malta bang tau ngam va may bay tren bo. Supermarina đa đieu đong Hai đoi Tuan duong ham so 3 cua Pho Đo đoc Angelo Paroma, bao gom tuan duong ham Gorizia, Bolzano,Trieste va bay khu truc ham, va Hai đoi Tuan duong ham so 7 cua Pho Đo đoc Luigi Sansonetti, bao gom tuan duong ham Eugenio di Savoia, Raimondo Montecuccoli va Muzio Attendolo va nam khu truc ham, cong them 18 tau ngam, 19 xuong cao toc phong loi (sau xuong MS va 13 xuong MAS); trong khi đo nguoi Đuc co ba tau ngam va bon xuong S-boat. Do bi thieu hut may bay tiem kich đe ho tong tau mat nuoc, may bay nem bom va may bay phong loi, Mussolini đa uu tien su dung may bay chien đau lam may bay nem bom ho tong va ho tro luc luong mat nuoc. Thong che Kesselring tu choi yeu cau cung cap may bay ho tro cho ham đoi Y, vi ban than ho cung khong đu may bay tiem kich.

Kesselring nghi ngo ve viec cac tuan duong ham hang nang cua Y co the đat đuoc thanh cong ngay ca khi co khong quan yem ho va cho rang nguoi Y đa lay co thieu nhien lieu. Chuan Đo đoc Eberhard Weichold, tuy vien quan su Hai quan Đuc Quoc Xa tai Rome, đa gui kien nghi rang Luftwaffe nen cung cap may bay yem tro tren khong cho tau chien Y. Nguyen soai Ugo Cavallero, Tong tham muu truong Quan đoi Y, cung mong muon cac tau mat nuoc Y co co hoi tham gia vao chien dich, nhung Supermarina khong muon tung cac tau chu luc cua ho vao tran chien ma khong co may bay ho tro. Chien thuat đanh chan cua phe Truc se tuong tu nhu chien thuat tung đuoc ho ap dung trong Chien dich Harpoon cua nguoi Anh vao thang 6 nam 1942; ho se mo mot đot trinh sat đuong khong phoi hop dien rong o phia tay Đia Trung Hai vao ngay 11 va 12 thang 8, may bay tan cong cua phe Truc se truc chien san o Sicily va Sardinia; tau ngam Y-Đuc, tau phong loi va thuy loi đuoc phe Truc su dung triet đe đe tao thanh mot lop hang rao phong thu lien tiep. Bon lop phong thu nay se gay phan tan đoan van tai cua nguoi Anh va sau đo se bi luc luong tuan duong ham va khu truc ham Y tan cong tieu diet. 22 may bay nem bom phong loi, khoang 125 may bay nhem bom bo nhao va tiem kich ho tong, va 40 may bay nem bom hang trung se đuoc su dung trong mot cuoc tan cong đong bo. Nguoi Y uu tien may bay cho viec tieu diet cac hang khong mau ham Anh đau tien, đe ngan chan chung tung may bay can thiet khi đoi tau mat nuoc cua Y ap sat đoan van tai cua Anh. Hai quan phe Truc co 19 tau ngam o phia tay Đia Trung Hai, chin chiec trong so đo đong quan o phia bac Algeria; 10 tau khac se cho san o khu vuc giua Fratelli Rocks va cua eo bien Skerki, mot vai chiec se dan tran o phia tay bac Cap Bon đe phoi hop voi may bay tan cong. Mot tau ngam cua Y se tuan tra san o phia tay Malta, mot chiec ngoai khoi Navarino cua Hy Lap va ba chiec nua cach đao Crete khoang 161 km ve phia tay-tay nam.
Tu thang 6 nam 1940 toi thang 4 nam 1942, Hai quan Hoang gia Y đa rai khoang 2.320 qua thuy loi tai khu vuc giua Cap Granitola, nam o cuoi phia tay nam Sicily va Pantelleria, 1.020 qua giua Pantelleria va Ras el Mustafa, Tunisia, 6.880 qua tai khu vuc giua Quan đao Aegadian va Cap Bon, va 1.040 qua o giua vung bien Bizerte va Keith Rock. Nguoi Y du tinh se rai them mot bai thuy loi nua o ngoai khoi Cap Bon vao đem ngay 11/12 thang 8, ngay truoc khi đoan van tai Anh đi qua khu vuc nay. Đem ngay 12/13 thang 8, 13 xuong MAS, sau xuong MS va bon xuong S-boat đa truc chien san o phia nam Marettimo va ngoai khoi Cap Bon, va sau đo di chuyen ve Pantelleria. Hai đoi Tuan duong ham so 3 va 7 se đong cach Pantelleria khoang 120 dam ve phia bac vao buoi chieu ngay 12 thang 8, sau đo di chuyen trong đem ve phia nam Pantelleria đe tan cong nhung gi con lai cua đoan tau Anh truoc binh minh. Cac si quan phe Truc tin rang ho se co đu may bay đe ap đao hoan toan cac đon vi bay cua nguoi Anh o Malta. Neu co mot đoan tau van tai Đong Minh khoi hanh tu Ai Cap, chung se bi đanh chan boi Hai đoi Tuan duong ham so 8 đong o Navarino, Hy Lap, nhung Hai đoi 8 đa đuoc lenh di chuyen vao Bien Ionian vao ngay 12 thang 8 đe ho tro cho Hai đoi 3.


 Su chuan bi  Cac nha hoach đinh phe Truc hoan toan khong co đu thong tin ve ke hoach cua nguoi Anh, nhung ho co kien thuc kha ro rang ve đoi hinh va lo trinh di chuyen cua phe Đong Minh o Đia Trung Hai. Co quan tinh bao Abwher đa gui bao cao cho Kesselring vao ngay 5 thang 8 rang phe Đong Minh đang chuan bi cho mot chien dich tiep van Malta lon tu phia tay, phoi hop đong thoi voi cuoc tan cong o Mersa Matruh, Ai Cap cua ho. May bay nem bom Đong Minh o Malta đuoc cho la se tan cong tau chien Y, trong khi cac đon vi tiem kich se lam nhiem vu khong yem cho đoan van tai đi qua Eo bien Sicily. Nguoi Đuc cung coi đo se la mot moi đe doa voi Crete neu đoan van tai cap ben Malta, nen Kesselring đa cho tang cuong cac đon vi khong quan Đuc đong o Sicily va Crete, va cho đieu chuyen may bay tu Crete ve Sardinia and Sicily. Fliegerkorps II đa cat giam hoat đong bay cua ho va thiet lap can cu moi o Elmas, Sardinia đe tiep nhan cac đot tiep vien cua Fliegerkorps X o phia đong Đia Trung Hai. Vao sang ngay 8 thang 8, mot bao cao đuoc gui đen voi noi dung la mot hang khong mau ham lop Argus va bon khu truc ham đa cap ben Gibraltar va cac đac vu cua Abwher lien tuc ghi nhan rang co rat nhieu hoat đong van tai dien ra o Eo bien Gibraltar vao đem ngay 8/9 thang 8. Đen ngay 10 thang 8, 220 may bay cua Luftwaffe đa co mat o Sicily cung voi 300 may bay cua Khong quan Hoang gia Y va 150 may bay Y khac đuoc tap hop o Sardinia.
Cac tau ngam Y đuoc lenh tap hop thanh ba hang rao tuan tra đe đanh chan đoan van tai. Vao ngay 12 thang 8, Kesselring bat đau thao luan voi Bo tu lenh cap cao cua Y (Comando Supremo) ve viec phoi hop luc luong phe Truc cho chien dich sap toi. Trong buoi sang, Kesselring bao cao rang Luftwaffe hoan toan cam ket se thuc hien viec ho tong cho may bay nem bom, nhung khong the ho tro cho cac tau Y, va đe nghi ho tro rai thuy loi nhung viec nay đa đuoc Hai quan Hoang gia Y tien hanh tu truoc. Viec Khong quan Đuc Quoc Xa khong the cung cap may bay yem tro tren khong cho ham đoi Y đa lam gia đang ke co hoi đanh chan ham đoi nguoi Anh.
Trong cuoc hop vao buoi chieu cung ngay, van đe ham đoi mat nuoc tiep tuc đuoc đua ra đe thao luan. Do moi đe doa bi may bay Anh đong o Malta tan cong la rat lon, Nguyen soai Cavallero đa đi đen quyet đinh rang ong khong the mao hiem toan bo ham đoi Y neu khong co su ho tro đay đu cua may bay Đuc. Buoi hop đa thong nhat rang, tau ngam Y se tan cong đon đau đoan van tai tai khu vuc Quan đao Algier va Balearic, xuong phong loi se phuc kich tai khu vuc Cap Bon va Pantelleria, va nhung gi con lai cua ham đoi van tai se đuoc Hai đoi Tuan duong ham so 3 va 7 ket lieu. Trung tuong Rino Corso Fougier, Tham muu truong Khong quan Hoang gia Y, đa bao cao rang ong co 40 may bay chien đau va may bay nem bom hien đai va ngay hom truoc (ngay 11 thang 8), 101 may bay đa đuoc chuyen tu Y đen Sardinia va Sicily, nang tong so may bay truc chien len cua nguoi Y len 247 chiec, nhung Fougier khong bat đau cac cuoc tan cong cho đen ngay 13 thang 8. Ngoai ra, co them 20 may bay nem bom tam xa tu Crete, 10 may bay phong loi tu Grosseto đa đuoc huy đong ve Sardinia. Tai Sicily, 15 đoi bay đang nghi ngoi sau cac chien dich truoc đo đa đuoc bao đong va tiep nhan them sau may bay tiem kich tam xa Bf 110 tu Chau Phi.


Dien bien = Ngay 9/10 thang 8 =

Luc luong R roi Gibraltar vao ngay 9 thang 8, chuan bi hoi quan voi đoan van tai o phia nam Majorca; Luc luong F đi qua Eo bien Gibraltar trong đem khong trang va nhieu suong mu vao đem ngay 10 thang 8. Du thoi tiet xau nhu vay, ham đoi Anh van bi cac đac vu Abwher o bo bien Gibraltar va Ceuta phat hien. Tinh bao Anh nhanh chong giai ma đuoc cac đoan tin đuoc đac vu Abwher gui ve so chi huy, va nam ro đuoc cach phia Đuc-Y tiep nhan thong tin va ke hoach đanh chan đoan van tai cua ho. Vao khoang 08:00 ngay 10 thang 8, may bay trinh sat cua Đuc phat hien ra đoan van tai, va bao cao luc 12:45 rang đoan tau đang cach Algiers khoang 130 km ve phia bac.
Luc 17:00, may bay trinh sat cua Vichy Phap bao cao phat hien ra hai hang khong mau ham, hai thiet giap ham, hai tuan duong ham, 14 khu truc ham va 12 tau van tai cach Oran 93 km ve phia bac. May bay trinh sat cua Đuc bao cao luc 19:00 rang co mot đoan van tai gom hai thiet giap ham, hai hang khong mau ham, hai tuan duong ham, 14 khu truc ham va 12 tau van tai đang di chuyen theo huong đong, cach Oran 102 km ve phia bac-đong bac. Cuoi chieu ngay 10 thang 8, Kesselring va Supermarina đuoc thong tin rang co mot ham đoi gom 40-50 tau, co the co hai hang khong mau ham va 19 tau van tai, đang o phia tay Đia Trung Hai, di chuyen ve huong đong voi toc đo khoang 13 đen 14 kn (24 đen 26 km/h; 15 đen 16 mph). Đoan tau nay đuoc cho la se o phia nam Majorca luc 06:00 ngay 11 thang 8 va cung thoi điem đo o phia nam Sardinia vao ngay 12. Fliegerkorps II đuoc đat vao tinh trang san sang chien đau va Fliegerkorps X đuoc lenh tien hanh bay do tham o phia đong Đia Trung Hai sau binh minh ngay 11 thang 8.


= Ngay 11 thang 8 =
Du co nguy co bi tau ngam Đuc-Y tan cong, ba tuan duong ham va 26 khu truc ham đa hoan thanh viec tiep dau tu tau cho dau Dingledale va Brown Ranger vao binh minh ngay 11 thang 8. Đoan van tai hien đang o phia nam Quan đao Balearic, tren lo trinh đi ve Cap Bon, va vao khoang 06:20, đoan van tai bi mot tau ngam U-boat phat hien. Luc 08:15, may bay trinh sat cua Luftwaffe bao cao vi tri đoan van tai đang cach Algiers khoang 176 km ve phia tay bac; 15 phut sau, mot chiec Ju 88 đuoc lenh bam đuoi đoan van tai o đo cao 6.100–7.300 m va tien hanh nhiem vu đo đen cuoi ngay. Đen trua, đoan van tai cach Majorca khoang 139 km ve phia nam, di chuyen ve phia đong theo đoi hinh zigzag. Furious bat đau phong may bay tu khoang 12:30 đen 15:15, voi 38 chiec Spitfire thuc hien chuyen bay dai 555 đen 584 nmi (1.028 đen 1.082 km; 639 đen 672 mi) toi Malta, roi con tau quay tro ve Gibraltar cung đoi ho tong.

Giai ma Enigma cho biet vao luc 11:55, cac tuan duong ham hang nhe Eugenio di Savoia, Raimondo Montecuccoli, Muzio Attendolo thuoc Hai đoi Tuan duong ham so 7 o Cagliari đa đuoc Supermarina ra lenh co mat tai vi tri chien đau truoc hai gio tu 18:00, cung voi cac tuan duong ham hang nang Gorizia, Bolzano va Trieste thuoc Hai đoi Tuan duong ham so 3 o Messina, va tau ngam Y đa truc chien o phia bac Bizerte luc 13:00. Ba tau ngam cua phe Truc đuoc nhin thay roi Cagliari luc 20:45, va nguoi Anh đuoc thong tin rang luc 18:00, Hai đoi Tuan duong ham so 7 cung 17 khu truc ham, đa di chuyen ve phia đong, va Hai đoi Tuan duong ham so 3 đa khoi hanh tu Messina va Napoli. Tinh bao Đong Minh con bat đuoc thong tin rang su xuat hien cua đoan van tai đuoc Tap đoan quan thiet giap Chau Phi (Panzerarmee Afrika) cho la moi đe doa lon toi Tobruk. Kesselring tin rang se co mot cuoc đo bo o bo bien Bac Phi va ong đa ra lenh san sang ngan chan mot cuoc đo bo tiem tang cua Đong Minh vao ngay 12. Khong quan Chau Phi (Luftgau Afrika) du đoan se co mot cuoc đo bo o Tripoli vao ngay 13 hoac 14 thang 8. Luc 08:00, tau ngam U-73 phat hien ra ham đoi cua Anh o ngoai tam ban, đuoc theo sau boi mot nhom tau khac co hang khong mau ham HMS Eagle. U-73 thu hep khoang cach con khoang 370 m va ban bon qua ngu loi ve phia Eagle. Eagle trung tron bon qua ngu loi vao luc 13:15 va bi chim cach phia nam Mui Salinas 130 km, 150 km ve phia bac Algiers, chi trong vong bon phut sau khi bi ban trung. Khu truc ham Lookout, Laforey va tau keo Jaunty đa cuu đuoc 929 nguoi, 231 nguoi cung 16 chiec Sea Hurricane đa chim theo con tau. Luc 14:30, mot chiec Ju 88 thuoc Lien đoan Trinh sat 122 (Aufklarungsgruppe 122), đa thuc hien phi vu bay trinh sat va theo doi ham đoi nguoi Anh o đo cao qua muc đo cao chiec Sea Hurricane co the đanh chan. 27 may bay nem bom Ju 88 va ba may bay phong loi He 111 cua Luftwaffe bat đau tan cong luc 20:56, khi đoan van tai đang cach Sardinia khoang 370 km. Cuoc tan cong that bai khi khong con tau Anh nao bi hu hai va hai chiec Ju 88 bi ban ha. Trong đem ngay 11, cac san bay da chien cua Đuc o Sardinia đa bi khong kich boi cac đon vi bay B-24 Liberator va Beaufighter, pha huy mot nha chua va nhieu may bay khac.


 Đem, ngay 11/12 thang 8  Đem ngay 11/12 thang 8, Hai đoi Tuan duong ham so 3 va 7, cung 17 khu truc ham cua Y đa roi cang Cagliari, Messina va Napoli đe giao chien voi ham đoi Anh. Bo chi huy Malta sau đo đa gui mot menh lenh toi mot chiec may bay nem bom Wellington đang lam nhiem vu rai phao sang ve viec dan đuong cho mot đoi nem bom B-24 Liberator, thuc chat la đe đanh lua ham đoi Y. Tuy nhien, Supermarina đa huy bo chien dich đanh chan truoc khi nguoi Anh kip gui menh lenh đi vi ho khong co khong luc ho tro.
Luc 00:20, thong qua giai ma Enigma, tinh bao Anh nam bat đuoc thong tin rang tinh bao Y đa phat hien ra bon tuan duong ham va 10 khu truc ham Anh va nghi rang mot phan cua đoan tau van tai co the đang tien đen phia đong Đia Trung Hai. Enigma cung cho biet rang Fliegerkorps II đa gui menh lenh toi cac đon vi cac may bay tiem kich cua Khong đoan Tiem kich 77 (Jagdgeschwader 77 - JG 77) tai Elmas, Sardinia, ve viec chuan bi tan cong mot đoan tau van tai tai khu vuc Eo bien Sicily vao rang sang ngay 12 thang 8. Fliegerkorps II đuoc lenh phoi hop voi cac may bay cua Regia Aeronautica o Sicily va Sardinia, tung ra cac đot may bay tiem kich ho tro tan cong đoan tau van tai.

Tinh bao Anh ket luan rang đoan van tai va luc luong ho tong hung manh cua chung đa khien bo chi huy phe Truc lo so ve mot cuoc đo bo bat ngo o đau đo tai Bac Phi hoac Crete. Phe Truc đa gia đinh rang neu đao Crete la muc tieu, thi cuoc đo bo se dien ra truoc ngay 14 thang 8. Ngoai ra, ho đa cho tang cuong bo phong o khu vuc Benghazi–Tripoli cua Libya, va mot phi đoi Messerschmitt Bf 109 va may bay nem bom tam xa đong tai Derna đa đuoc lenh san sang di chuyen toi Benghazi hoac Tripoli duoi su ho tro cua may bay van tai Ju-52. Tap đoan quan thiet giap Chau Phi đa to chuc san nhieu phan đoi nho đe chong lai cuoc đo bo va đa cho di chuyen luc luong đen đong quan o Sollum–Mersa Matruh đe bao ve bo bien phia đong Tobruk. Luc 07:00, toan bo tuyen van tai đi tu Bac Phi đen Y va Aegean đeu đuoc cho ngung hoat đong va đen chieu muon cung ngay, tinh bao Anh đuoc biet rang Luftwaffe đoan se co cuoc đo bo vao Tripoli vao ngay 13 hoac 14 thang 8. May bay tiem kich va may bay nem bom đa đuoc tiep vien tu Sicily va thong qua Enigma, nguoi Anh đa thu đuoc mot buc đien tu Thong che Đe che (Reichsmarschall) Hermann Goring, Tong tu lenh cua Luftwaffe, rang Luftwaffe ... se tien hanh chien dich voi muc tieu hang đau la tieu diet đoan van tai cua nguoi Anh ... Viec tieu diet đoan van tai nay co mot tam quan trong mang tinh quyet đinh.
va cac cuoc tan cong se nham thang vao cac hang khong mau ham va tau van tai cua nguoi Anh. Luc 00:54, khu truc ham Wolverine, cung bon khu truc ham khac, đa tach ra khoi nhom ho tong Furious đe tien hanh nhiem vu san ngam. Radar cua Wolverine phat hien ra mot tau ngam đoi phuong cach vi tri hien tai khoang cach 4.900 yd (4.500 m). Đoi khu truc ham tang toc va hoa tieu cua Wolverine phat hien ra tau ngam Dagabur cua Y o khoang cach tam 700 yd (640 m). Wolverine tong thang vao con tau ngam đang noi tren mat nuoc voi toc đo 27 kn (50 km/h; 31 mph), khien Dagabur gay đoi va chim voi toan bo thuy thu đoan.


= Ngay 12 thang 8 =


 Buoi sang  May bay Ju 88 cua Đuc tiep tuc bam đuoi đoan van tai Anh luc 05:00 va vao 06:10, Indomitable đa phong may bay Martlet đe ban ha chiec trinh sat nay, voi bon chiec Sea Hurricane va Fulmar đuoc phong tu Victorious va Furious, nhung chung khong the leo len đo cao va bat kip toc đo cua Ju 88. Luc 09:15, khi đoan van tai đang cach Sardinia khoang 240 km ve phia nam-tay nam, thi phat hien ra 19 may bay nem bom Ju 88 cua Khong đoan Đa nhiem so 1 (Lehrgeschwader 1 - LG 1) o khoang cach 46 km. Bon chiec bi may bay Anh đanh chan va ban roi, va hai chiec khac đuoc hoa luc phong khong tuyen bo ban ha, đoi lai Khong luc Hai quan Anh mat mot may bay. Đoi bay Đuc sau đo bao cao đa gay thiet hai nang cho đoan van tai Anh, nhung thuc te khong mot tau hang nao cua Anh bi trung bom, va them ba may bay trinh sat cua Y cung bi ban ha trong cuoc tan cong. Cung thoi điem đo, mot nhom may bay nem bom Beaufighter đang tien hanh nhiem vu khong kich o Sardinia thi phat hien ra Hai đoi Tuan duong so 7 cua Y đang neo đau trong khu vuc va đa gui thong tin đen ham đoi Anh. Hai đoi 7 đa khoi hanh tu Cagliari qua bien Tyrrhenian luc 08:10 ngay 11 thang 8, đuoc ho tong boi khu truc ham Maestrale, Oriani va Gioberti, đen điem hen voi tuan duong ham Attendolo tu Napoli.
Cung trong sang ngay 12, tuan duong ham Trieste khoi hanh tu Genoa ve Napoli voi khu truc ham Fuciliere va tau phong loi Ardito đe hoi quan voi Hai đoi 3. Pho Đo đoc Angelo Paroma đa cho Hai đoi 3 đa roi Messina som cung voi tuan duong ham Gorizia, Bolzano va sau khu truc ham sau khi nhan đuoc tin hieu tu U-83 rang bon tuan duong ham va muoi khu truc ham cua Anh (MG 3) đa đuoc phat hien o gan đao Crete. Đoi tau Y tap trung o ngoai khoi Palermon, cach Ustica 110 km ve phia bac, va di chuyen ve phia nam theo hai hai đoan rieng biet, dan đau boi hai tau phong loi Climene va Centauro. Moi đong tinh tren đeu đuoc cac may bay trinh sat Anh phat hien va vao luc 18:54, mot chiec Martin Baltimore bao cao thay tau chien Y tap ket tai Napoli. Du vay, Thieu tuong Keith Park o Malta van khong he lo lang va khong cho may bay cua ong xuat kich toi khi đoan van tai Anh bat đau chiu nhung ton that đau tien; nam may bay nem bom Wellington đa đuoc cu đi truy tim ham đoi Y, 15 may bay phong loi Beaufort va 15 may bay tiem kich Beaufighter đuoc đat vao trang thai san sang chien đau.
Đot tan cong quy mo nhat nham vao ham đoi Anh dien ra vao tam trua boi cac may bay cat canh tu Sardinia:

Đot 1: bao gom muoi may bay nem bom Savoia-Marchetti SM.84 thuoc Lien đoan Nem bom 38 (38° Gruppo BT), tam may bay tiem kich Fiat CR.42 gan bom cua Lien đoan Tiem kich 24 (24° Gruppo CT) va đuoc ho tong boi 14 may bay Macchi C.202 Folgore.
Đot 2: theo sau đot 1 nam phut, đuoc tien hanh boi chin may bay nem bom Savoia-Marchetti SM.79 va muoi chiec SM.84 tan cong đoan van tai tu ben phai, đuoc ho tong boi 21 may bay tiem kich Reggiane Re.2001, 21 chiec SM.79 va 12 chiec Re.2001 se tan cong tu ben trai, tat ca đeu nham vao cac con tau van tai. Đot thu hai đa xuat kich tre 15 phut do khong đu nhan vien ky thuat co khi cho cac may bay Re.2001, nen chi co 31 chiec co the cat canh đuoc.
Đot 3: đuoc tien hanh boi mot cap may bay Re.2001G/V đuoc goi la Sezione Speciale (Phi tuan Đac biet). Moi chiec du tinh đuoc lap bom xuyen giap tam thap 630 kg, nhung đuoc thay the boi bom mat đat. Chung se bay kem mot chiec SM.79 mang bom 1.000 kg va đuoc đieu khien bang song vo tuyen đac biet boi Chuan tuong Ferdinando Raffaelli - Truong Phong 5 (Phong nghien cuu ky thuat quan su) cua Bo Tham muu Khong quan Hoang gia Y, tu mot chiec Cant Z1007. Đot nay đuoc ho tong boi nam may bay tiem kich Fiat G.50 thuoc Lien đoan Tiem kich 24 (24° Gruppo CT).
Hai đot tan cong đau tien khong đat đuoc nhieu hieu qua do vap phai hoa luc phong khong manh me cua nguoi Anh, voi khong mot qua bom va qua ngu loi nao đuoc nem trung muc tieu. Trong đot tan cong thu ba, chiec SM.79 bi đut song ket noi voi chiec Z1007 cua tuong Raffaelli va đam vao Mui Khenchela o Algeria, thay vi đam vao hang khong mau ham Anh nhu ke hoach. Đoi Sezione Speciale, do bi nhan dang nham la may bay Sea Hurricane, đa ap sat tau chien Anh thanh cong va cat trung hai qua bom vao hang khong mau ham Victorious, mot qua trong so no phat no khien sau thuy thu thiet mang va hai nguoi khac bi thuong.

Phoi hop voi đot hai va đot ba cua nguoi Y la 37 may bay nem bom Ju 88 thuoc Khong đoan Nem bom 54 (Kampfgeschwader 54) va Khong đoan nem bom 77 (Kampfgeschwader 77), cat canh tu Sicily va đuoc ho tong boi 21 chiec Bf 109. Nguoi Đuc đa lam nhieu radar cua nguoi Anh o Malta nen toan bo đoi bay Đuc, tru bon chiec phai quay tro lai do loi ky thuat, đa qua mat thanh cong bon chiec Fulmar lam nhiem vu đanh chan. Đoi bay nay đa lam hu hai nang tau van tai Deucalion, buoc con tau phai tach ra khoi đoan van tai voi su ho tong cua khu truc ham HMS Bramham. Du đa tung mot so luong lon may bay vao cuoc tan cong, bao gom 117 may bay Y va 58 may bay Đuc, ho chi lam hu hai nhe hang khong mau ham Victorious va tau van tai Deucalion. Hoa luc phong khong cua Anh đa khien nhieu đoi bay Y phai cat bom va ngu loi som, nhung chung co the quay tro lai Sardinia đe tiep te, bo sung nhien lieu đe chuan bi tan cong lan nua. Mot chiec Cant Z1007 va vai may bay khac cua Luftwaffe tiep tuc bam đuoi theo doi đoan van tai Anh.
Giai ma Enigma cua nguoi Anh cho biet vao luc 18:30 ngay 12 thang 8, mot nhom S-boat đa khoi hanh tu Porto Empedocle o Sicily đen Cap Bon va se hoat đong trong khu vuc cho đen khoang 04:30 ngay 13 thang 8. Luc 21:45, tinh bao Anh thu đuoc ban bao cao cua Fliegerkorps II co tiet lo rang cac chi huy phe Truc nghi co 51 tau Anh o Đia Trung Hai, bao gom hai hang khong mau ham, hai thiet giap ham, bay tuan duong ham va 20 khu truc ham, Nguoi Đuc lam tuong rang ham đoi nay co mot hang khong mau ham lop Yorktown cua Hoa Ky, nhung ho đa xac đinh chinh xac hai thiet giap ham Rodney va Nelson. Đoan van tai đuoc cho la co 13 tau van tai, cho theo 105.000 tan Anh (107.000 t) va đuoc bao ve boi 10-16 may bay chien đau va co he thong phong khong đang ke. Tau ngam Y, Brin, khi đang co gang ap sat đoan van tai thi bi luc luong khu truc ham tan cong va phai rut lui. Luc 09:30, tau ngam Giada bi may bay nem bom Short Sunderland tan cong khien con tau bi hu hai nhe o ngoai khoi Algiers, va bi hu hai nang hon boi cuoc tan cong cua mot chiec Sunderland khac luc 13:34.


 Buoi chieu  Luc 16:30, tau ngam Emo cua Y tiep can đoan van tai va vao vi tri đe tan cong hang khong mau ham cua nguoi Anh. Khi con cach muc tieu khoang 2.000 m (2.200 yd), đoan van tai bat ngo đoi huong khien Emo phai chuyen muc tieu, ban bon qua ngu loi va lan xuong. Đoan van tai tiep tuc đoi huong khien bon qua ngu loi đeu truot, va Emo bi hoa tieu tu khu truc ham Tartar phat hien. Khu truc ham Lookout tach khoi đoan va nhanh chong tien ve vi tri co kinh tiem vong troi len, nhung thuc chat đo la kinh tiem vong cua tau ngam Avorio va Avorio phai lan khan cap đe tranh Lookout; đen 17:40, Lookout quay tro ve đoi hinh chinh. Luc 16:49, tau ngam Cobalto bi khu truc ham Ithuriel tan cong bang min chong ngam, buoc con tau phai noi len va bi Ithuriel huc chim luc 17:02. Ithuriel mat hai thuy thu sau khi hai nguoi nay treo vao trong chiec tau ngam đe giu cho tau noi, hai thuy thu Y mat tich va nhung nguoi con lai đa đuoc nguoi Anh cuu song. Do chiu hu hong nang boi cu đam va mat he thong Asdic trong qua trinh đo, Ithuriel đuoc lenh quay tro ve Gibraltar đe sua chua. Đe lam giam thieu moi đe doa cua tau ngam Y, Đo đoc Syfret đa ra lenh cho hai khu truc ham o hai ben canh đoan van tai, cu muoi phut thi tha bom chim mot lan đe tau ngam Y khong dam tiep can ham đoi cua ong. 

Cac đon vi bay cua Regia Aeronautica o Sardinia đa tap hop đuoc đoi bay tan cong gom tam may bay nem bom bo nhao Cr.42, chin may bay ho tong Re.2001 va them chin chiec SM.79 xuat phat tu Decimomannu. Đoi SM.79 khong tim thay muc tieu va mot chiec Re.2001 bi may bay cua Phi đoan 806 ban ha. Khi đoan van tai đi qua vi tuyen 10, 105 may bay o Sicily đuoc lenh san sang xuat kich theo ba đot khac nhau. Tuy nhien, ho khong co may bay ho tong, do toan bo so may bay Re.2001 thuoc Lien đoan Tiem kich so 2 (2° Gruppo CT) đa roi Sicily đe ho tong cac đoi bay tu Sardinia va đa ha canh o Sardinia. Do đo, cac đoi bay nem bom va phong loi đuoc lenh bay ve Pantelleria đe phoi hop voi Lien đoan Nem bom 51. Tai thoi điem đo, đoi bay Fulmar tu hang khong mau ham Victorious đa đanh chan va ban ha thanh cong mot chiec SM.79 cua Y đang theo doi ham đoi Anh, nhung khong tim ra chiec Cant Z1007 con lai. Fliegerkorps II du đuoc lenh phoi hop voi khong quan Y, nhung ca hai ben đeu hoat đong đoc lap. Lien đoan I cua Khong đoan Nem bom Bo nhao so 3 (I Gruppe, Sturzkampfgeschwader 3), đa đuoc đieu đong tu Trapani đen Elmas, voi tong cong 20 may bay nem bom bo nhao Ju 87 đuoc ho tong boi may bay tiem kich Bf 109.


 Buoi toi  Luc 18:35, may bat đau tan va nhung chiec Ju 87 cua Y thuoc Lien đoan Nem bom 102 bat đau tan cong ham đoi Anh. Nhom Ju 87 nay đa bi radar cua Anh phat hien o khoang cach 40 nmi (46 mi; 74 km), va ba chiec Martlet, 12 chiec Sea Hurricane va ba chiec Fulmar đuoc lenh xuat kich đanh chan, nhung chung vap phai đot khang cu cua cac đoi bay tiem kich ho tong MC.202 va Bf 109. Đoi nem bom/phong loi kheo leo lach qua cac top may bay Anh va tan cong mot cach bai ban, nhung chiec Ju 87 lan luot bo nhao vao tung con tau trong khi đoi may bay phong loi to chuc tan cong thanh ba đot. Mot qua bom đuoc nem suyt trung thiet giap ham Nelson, trong khi đo hang khong mau ham Indomitable trung hai qua bom 2.200 lb (1.000 kg) vao cuoi đuong bang, khien 50 thuy thu thiet mang va 59 nguoi bi thuong, va lam con tau that toc xuong con 17 kn (31 km/h; 20 mph). Đen 20:30 cung ngay, thuy thu đoan cua Indomitable đa khac phuc đuoc ve van toc 28,5 kn (52,8 km/h; 32,8 mph), nhung đuong bang cua tau đa bi hong qua nang nen toan bo so may bay phai ha canh xuong chiec Victorious.

Trong khi Indomitable đang quan quai thi con tau tiep tuc bi cac top may bay phong loi SM.79 cua Y tan cong. Tuy nhien, chung vap phai hoa luc phong khong du doi cua tau Charybdis, Lookout, Lightning va Somali. Chi co 12 chiec SM.79 cat đuoc ngu loi thanh cong o khoang cach 3.000 yd (1,7 mi; 2,7 km); mot qua trong so đo nem trung đuoi cua khu truc ham Foresight, vo hieu hoa con tau va Foresight đuoc đanh đam vao ngay hom sau. Đot tan cong cuoi cung đuoc tien hanh boi 12 chiec SM.79 va 28 chiec Ju 87, nhung khong gay đuoc bat ky thiet hai nao cho đoi tau Anh, đoi lai ho mat hai chiec Ju 87 va hai chiec khac bi hu hai. Sau khi may bay Y quay tro ve Pantelleria, chung bi tan cong đanh pha boi ba may bay Beaufighter. Cuoc tan cong đa pha huy mot kho nhien lieu cua Luftwaffe, ban chay mot chiec Ju 52, lam hong hai chiec SM.79 va mot chiec SM.84, va khien mot phi cong Y tu tran. Cac đoi bay Đuc-Y bao cao rang ho đa gay thiet hai cho mot hang khong mau ham, mot tuan duong ham, mot khu truc ham va mot tau van tai co lon, trong khi đo nguoi Anh tuyen bo đa ban ha 39 may bay Đuc-Y.
Viec mat Eagle cung 16 may bay va Indomitable hu hai nang khien 47 may bay cua tau khong the xuat kich, đa lam giam so luong may bay truc chien cua Anh xuong con tam chiec Sea Hurricane, ba chiec Martlet va muoi chiec Fulmar. Đo đoc Syfret quyet đinh se cho Luc luong Z đoi huong ve phia tay va tien ve Eo bien Skerki luc 19:15, nhung đa cho tien hanh luc 18:55 đe kip đua Indomitable ra khoi tam hoat đong cua may bay đoi phuong. Thiet giap ham Rodney sau đo gap truc trac ve noi hoi nen toan bo Luc luong Z phai giam toc đo xuong con 18 kn (33 km/h; 21 mph) đe Rodney co the bat kip. Dua vao bao cao ve so may bay Đuc-Y tham gia tan cong trong ngay, Syfret tin rang se khong con mot đot tan cong nao khac o Eo bien Skerki tu truoc nua đem đen muon nhat la sau binh minh. 40 phut sau khi Luc luong Z đoi huong, mot may bay trinh sat cua Luftwaffe đa phat hien ra ham đoi cua Burrough, luc nay đang cach Malta khoang 250 nmi (290 mi; 460 km) va khong co may bay ho tro. Bon chiec Fulmar lam nhiem vu ho tro đa quay tro ve can cu đe tiep lieu, voi mot chiec bi ban ha va mot chiec khac bi may bay Đuc ban hong nhe. Luc 18:55, đoi tau con lai, duoi su chi huy cua Đo đoc Burrough tiep tuc lo trinh ve Malta voi su ho tro cua Luc luong X (xuat phat tu Malta); Luc luong R đoi huong di chuyen ve phia tay Đia Trung Hai va se ho tro khi can thiet, toi khi đuoc lenh quay tro ve Gibraltar.


 Đem, ngay 12/13 thang 8  Khoang 20:00, đoan van tai xep thanh đoi hinh hai hang doc đe đi qua Eo bien Skerki, hang ben phai do tuan duong ham Kenya dan đau va Manchester di chuyen o giua, hang ben trai đuoc tuan duong ham Nigeria dan đau va Cairo o giua, voi muoi khu truc ham di chuyen o vong ngoai va xung quanh hai hang. Nam tau ngam Y đa phuc san va vao luc 19:38, tau ngam Dessie ban bon qua ngu loi ve phia mot tau van tai o khoang cach 1.800 m va nghe thay ba tieng no lon. Tieng no nay thuc chat xuat phat tu nhung qua ngu loi đuoc tau ngam Axum ban trung tuan duong ham Nigeria, Cairo va tau cho dau Ohio. Ohio bi thung mot lo lon co dien tich 7,0 m × 7,9 m o ben man phai, tao đam chay lon; thuy thu đoan nhanh chong dap tat đam chay va đua con tau ve van toc 7 kn (8,1 mph; 13 km/h). Do Nigeria bi hu hai rat nang, Đo đoc Burrough phai chuyen co ham sang khu truc ham Ashanti, va cho bon khu truc ham o lai đe bao ve cac con tau bi hong, khien ham đoi van tai mat đi mot nua so tau ho tong. Đo đoc Syfret sau đo cho tach tuan duong ham Charybdis va hai khu truc ham Eskimo va Somali tu Luc luong Z ve ho tro cho Luc luong X. Tuan duong ham Cairo bi đanh đam boi khu truc ham Derwent do bi hong nang đen muc khong the cuu tau, va Nigeria đuoc lenh quay tro ve Gibraltar voi cac khu truc ham Derwent, Wilton va Bicester.

Luc 20:35, radar cua Anh phat hien ra 30 may bay nem bom Ju 88 cua KG 54 va KG 77, bay may bay He 111 tu KG 26 va đuoc ho tong boi sau may bay tiem kich Bf 110 thuoc Khong đoan Tiem kich Hang nang 26 (Zerstorergeschwader 26 - ZG 26), đang tien thang ve vi tri cua ham đoi Anh. Sau may bay Beaufighter thuoc Phi đoan 248 xuat hien đe đanh chan nhung bi ban nham boi cac to đoi phong khong Anh. Khu truc ham Ashanti va Penn xa khoi bao ve man tay cua đoan van tai, va du mat troi đa lan luc 20:10, đieu đo cung khong ngan chan đuoc đot tan cong cua may bay Đuc. Tau van tai Brisbane Star trung mot qua ngu loi vao mui tau, khien no chung lai giua bien, va khoi phuc đuoc ve van toc 5 kn (5,8 mph; 9,3 km/h). Tau van tai Clan Ferguson trung ngu loi va chim sau khi ham chua đan cua tau phat no, tau van tai Rochester Castle bi hu hai nhe va tau Empire Hope bi đanh đam boi mot khu truc ham Anh do thiet hai nang vuot qua kha nang sua chua. Luc 21:05, tau ngam Y Alagi ban bon qua ngu loi ve phia tuan duong ham Kenya, mot qua trong so đo phat no o phan đuoi ben phai cua Kenya du con tau đa đanh lai het co. Du Kenya van đu kha nang bat kip đoan van tai, nhung Luc luong Z chi con duy nhat chiec Manchester chua bi hu hai. Tau ngam Y Bronzo bao cao rang ho đa ban chim tau van tai Deucalion, thuyen truong cua tau ngam Alagi bao cao ban ha tau van tai Empire Hope, lam hu hai chiec Kenya va noi them rang... tu goc khoang 180 đo đen 140 đo, chung toi co the thay mot day tau lien tiep đang chim trong bien lua, voi nhung con tau đang boc chay hoac chim ... Mot con tau boc chay sau đo phat no.
Luc 23:56, đoan van tai vong ve phia nam Quan đao Zembra va huong ve Kelibia đe tranh cac bai thuy loi, voi đoi hinh van con lon xon. Ba khu truc ham lam nhiem vu quet min dan đau đoan, theo sau la hai tuan duong ham Kenya, Manchester va hai tau cho hang. Tuan duong ham Charybdis va hai khu truc ham Eskimo va Somali van con cach đoan van tai khoang vai gio di chuyen, va khu truc ham Ashanti đuoc lenh tang toc len bao ve khu vuc trung tam đoan van tai. Ba khu truc ham con lai phu trach chin tau van tai con song sot, va khu truc ham Bramham đuoc lenh quay tro lai bao ve đoan tau sau khi tau van tai Deucalion bi ban chim. Vao 00:40, đoan van tai bi tan cong boi bon xuong cao toc phong loi thuoc Hai đoan III cua Đuc va 13 xuong cao toc phong loi thuoc Chi ham đoi 18° MAS, 2° MS va 20° MAS cua Y, trong 15 đot lien tuc. Radar cua cac xuong thuoc Chi ham đoi 18° MAS phat hien ra đoan van tai Anh o phia đong nam Pantelleria. Ban đau, cac xuong Y tan cong vao đoi tau dan đau đoan van tai, nhung bi ban tra ac liet va khong qua ngu loi nao đuoc phong trung. Sau đo ho chuyen sang tan cong cac tau van tai.

Đoan van tai Anh nhanh chong bi ngon hai đang o Cap Bon chieu sang lam lo vi tri, luc đo đang cach bo bien khoang 10 nmi (12 mi; 19 km). Xuong S-58 va S-59 cua Đuc phat hien ra con tau đau tien luc 00:20 va tan cong. S-58 bi hu hai va phai rut ve Port Empedocle, trong khi  đo S-59 tuyen bo ban chim mot tau van tai o vi tri cach Cap Bon khoang 5 nmi (5,8 mi; 9,3 km) ve phia đong bac, nhung khong co tau nao ban chim o vi tri đo theo bao cao cua Anh. Luc 01:02, gan Ras Mustafa, xuong MS 16 va MS 22 tan cong va ban trung mot qua ngu loi vao tuan duong ham Manchester. Qua ngu loi ban trung khoang noi hoi, khoang chua nhien lieu va ham đan cua tau, lam hong han ba trong so bon truc đong co va khien Manchester nghieng 12°, sau đo đuoc thuy thu đoan khac phuc xuong con 5°. Tau van tai Waimarama, Almeria Lykes va Glenorchy đi vong qua Manchester va nhanh chong tut khoi đoi hinh. Du he thong đien cua Manchester đa đuoc phuc hoi va khoang 170 nguoi bi thuong đa đuoc chuyen qua khu truc ham Pathfinder, nhung vao luc 05:00, Đai ta Harold Drew - thuyen truong cua Manchester, đa quyet đinh đanh đam tau va cho nguoi cua ong boi vao bo bien Tunisia.
Tu 03:15 đen 04:30, xuong phong loi Y đa phuc kich va ban chim cac tau van tai Wairangi, Almeria Lykes, Santa Elisa va Glenorchy khi nhung tau nay đang đi đuong tat đe bat kip voi nhom chinh. Rochester Castle cung bi trung ngu loi nhung may man tron thoat voi van toc 13 kn (15 mph; 24 km/h) va bat kip đoan tau chinh luc 05:30 cung voi tuan duong ham Charybdis va khu truc ham Eskimo, Somali, nang tong so tau ho tong len hai tuan duong ham va bay khu truc ham xung quanh ba tau van tai Rochester Castle, Waimarama va Melbourne Star. Tau cho dau Ohio va đoi ho tong rieng di chuyen cach đo khong xa voi toc đo cham, cach đo xa hon la tau van tai Port Chalmers cung hai khu truc ham. Tau Dorset di chuyen đoc lap va Brisbane Star thi bam sat bo bien Tunisia, san sang di chuyen het toc luc ve Malta khi troi toi. Khi cuoc tan cong ket thuc vao luc 07:30, Đo đoc Burrough đa cho khu truc ham Eskimo va Somali đi ho tro chiec Manchester nhung đa qua muon, chung chi kip cuu vot nhung nguoi song sot chua kip boi vao bo va sau đo quay tro ve Gibraltar.


= Ngay 13 thang 8 =


 Buoi sang  Vao cuoi chieu ngay 12, may bay trinh sat Anh phat hien ra mot nhom tuan duong ham cua Y ap sat ham đoi Anh tu huong nam, cach điem cuc tay Sicily khoang 80 nmi (150 km; 92 mi). Đen 01:30 ngay 13, nhom nay đa quay ve huong đong va di chuyen doc đuong bo bien phia bac Sicily. Mot so tau trong nhom nay đa đuoc lenh quay tro lai cang va so con lai tiep tuc đi qua eo bien Messina đe gia nhap Hai đoi Tuan duong ham so 8. Vao luc 07:25, tau ngam Anh Unbroken phat hien ra cac tuan duong ham Y cua Hai đoi 8 qua kinh tiem vong, đang đi ve phia bac cac đao Filicudi va Panarea. Chung di chuyen voi toc đo 20 kn (37 km/h; 23 mph), đuoc tam khu truc ham ho tong va hai may bay CANT Z.506 khong tro. Unbroken chi nang kinh tiem vong trong thoi gian ngan đe tranh bi tau chien Y phat hien, roi ha kinh xuong đe vao vi tri chien đau.

Luc 08:05, đoi tuan duong ham Y giam toc đo xuong 18 kn (33 km/h; 21 mph) đe Gorizia phong thuy phi co cua tau, va sau đo khu truc ham Fuciliere bao cao đa na đan vao mot kinh tiem vong troi len cach vi tri cua ho 450 yd (410 m). Cac khu truc ham cua Y bat đau san tim tau ngam đoi phuong theo cac tin hieu ma may Asdic thu đuoc, va ba chiec trong so đo đa đi vao pham vi 1.000 yd (910 m) cua Unbroken. Sau khi đoi cac khu truc ham đi qua, Unbroken ban bon qua ngu loi va cho lan xuong đo sau 80 ft (24 m); sau khoang hai phut, thuy thu đoan cua Unbroken nghe thay ba vu no lon, moi cai cach nhau khoang 15 giay. Hoa tieu cua tuan duong ham Gorizia va Bolzano phat hien ra vet ngu loi va cho co đong ne tranh khan cap. Gorizia ne kip nhung Bolzano thi khong, va Bolzano trung mot qua ngu loi vao phan mui tau. Thuy thu đoan cua tuan duong ham Muzio Attendolo khong he hay biet ve canh bao cua Gorizia va Bolzano, va hoa tieu cua ho cung khong nhin thay vet ngu loi. Chi khi phat hien ra Bolzano trung ngu loi thi Muzio Attendolo moi bat đau co đong, nhung đa qua muon; mot qua ngu loi ban trung phan tren cua Muzio Attendolo va suyt lam đut phan mui tau ra khoi than. Unbroken tiep tuc lan sau xuong 120 ft (37 m) va tien hanh chay tham, trong khi đo cac khu truc ham Fuciliere va Camica Nera co gang tiep can con tau ngam. Vao 08:45, Unbroken bi phat hien va bi tan cong bo 105 qua bom chim đuoc tha tu hai khu truc ham trong suot 45 phut, nhung nhung qua bom đuoc cai đo sau qua nong nen khong gay thiet hai đang ke cho Unbroken. Tuan duong ham Gorizia va Trieste sau đo đuoc hai khu truc ham ho tong ve Messina, va nam chiec o lai đe bao ve Bolzano va Muzio Attendolo bang cach tha bom chim mot cach đinh ky.
Du phan mui bi ban gan roi khoi than, nhung Muzio Attendolo khong chiu thuong vong ve nhan mang. Con tau sau đo đuoc keo ve Messina voi toc đo on đinh 5 kn (5,8 mph; 9,3 km/h), nhung phan mui tau đa bi đut ra tren đuong đi, va cap ben luc 18:54. Bolzano trung ngu loi vao giua than tau, vo hieu hoa sau đong co o phong may, lam ngap khoang chua đan va boc chay du doi. Bolzano đuoc ui mac can o Panarea va lua chay đen het ngay tiep theo. Sau hon mot thang sua chua, no đuoc keo ve Napoli. Sau hon 10 tieng lan duoi bien, Unbroken noi len va tro ve Malta an toan.

Luc 07:00, đoan van tai con cach Malta 120 nmi (220 km; 140 mi) va đuoc cac may bay trinh sat Đuc-Y theo doi sat sao. Di chuyen mot đoan phia sau nhom chinh la hai tau van tai Dorset va Port Chalmers voi hai khu truc ham va hai chiec khac o phia tay. Brisbane Star di chuyen ve Vinh Hammamet o phia nam Pantelleria va đuoc bao ve boi sau tau ngam Anh. Đen 09:15, Fliegerkorps II huy đong 26 may bay nem bom Ju 88, 16 may bay Ju 87 cung tam may bay Bf 109 va tam chiec Bf 110 ho tong, tan cong đoan tau Anh theo nhieu đot rieng le. Muoi chiec Ju 88 thuoc Lien đoan II cua LG 1 đa nem bom suyt trung chiec tau cho dau Ohio va đanh trung chiec Waimarama, tao ra mot vu no du doi đen muc đa ban ha mot chiec Ju 88. Khu truc ham Ledbury chi giai cuu đuoc 27 nguoi giua bien lua tran ngap khoi, trong tong so 107 thanh vien cua tau. Chiec Waimarama chay tan khoc đen muc cac manh vun chay đa lan sang chiec Melbourne Star gan đo, khien nhieu thuy thu cua Melbourne Star hoang so ma bo tau nhay xuong bien, va đa đuoc khu truc ham Ledbury cuu song. Luc 09:23, tam chiec Ju 87 "Stuka" cua Y va muoi chiec MC.202 ho tong đa tan cong đoan van tai. Mot chiec Stuka bi ban roi va đam trung tau cho dau Ohio, mot chiec khac bi ban roi xuong bien va nguoi Anh mat mot chiec Spitfire. Rochester Castle gap thiet hai nhe boi mot bom nem suyt trung, Dorset hong nang nen thuy thu đoan đa phai bo tau. Port Chalmers cung bi trung bom trong cuoc tan cong va vao 11:25, nam may bay phong loi SM.79 ho tong boi 14 chiec MC.202 đa tan cong Port Chalmers va đanh trung mot qua ngu loi vao may cat day min ngam o man phai tau. Mot chiec SM.79 cung bi ban ha trong cuoc tan cong va hai khu truc ham đuoc lenh o lai đe ho tro cac con tau bi hong nang.


 Buoi chieu  Nhung thanh phan con lai cua đoan van tai hoi quan đuoc voi bon tau quet min va bay xuong motor quet min thuoc Chi ham đoi Quet min 17 cua Luc luong Ho tong Malta luc 14:30. Melbourne Star, Port Chalmers va Rochester Castle cap ben Grand Harbour (Cang Valletta) luc 16:30 va hang hoa nhanh chong đuoc thao do xuong ben. Mot cuoc khong kich khac đuoc tien hanh vao luc chang vang boi 14 chiec Ju 87, đanh chim tau van tai Dorset nhung buoc phai rut lui khi ham đoi Anh đa đi vao ban kinh bao ve 80 nmi (150 km; 92 mi) o Malta. Khu truc ham Penn co gang keo Ohio vao cang nhung do Ohio bi nghieng qua nang, nen day cap keo đa bi đut, va Ohio tiep tuc trung them mot qua bom khac vao đung khu vuc bi hu hong nang boi ngu loi truoc đo, lam hong hoan toan phan song tau cua Ohio. Trong khi đo Brisbane Star đa thoat khoi su san lung cua tau ngam Đuc va tiep can vung bien Malta thanh cong voi phan mui tau đa bi hong nang. Luc luong X đuoc lenh quay ve Gibraltar luc 16:00 cung voi tuan duong ham Charybdis, Kenya va nam khu truc ham; Fliegerkorps II đa co gang het suc toi đa đe ngan chan ham đoi quay tro ve can cu, thanh ra khien đoi tau van tai cap ben thanh cong. Luc luong X bi tan cong boi 35 chiec Ju 88 va 13 chiec Ju 87, nhung chi co mot qua bom đuoc nem suyt trung chiec Kenya. Khong quan Hoang gia Y to chuc tan cong voi 15 may bay nem bom va 20 may bay phong loi vao cuoi chieu, nhung khong thu lai ket qua gi. Luc luong X tap ket cung Luc luong Z va cap ben Gibraltar an toan. Khu truc ham Eskimo va Somali, cung voi nhung nguoi song sot cua tuan duong ham Manchester, la hai tau cuoi cung cap ben Malta, vao 17:30 ngay 15 thang 8.


= Chien dich MG 3 va MG 4 =
O phia đong Đia Trung Hai, nguoi Anh đa cho tien hanh chien dich moi nhu co đinh danh la MG 3, khi đoan van tai MW 12 gom ba tau van tai đa roi Port Said luc chang vang ngay 10 thang 8. Cac tau van tai đuoc ho tong boi hai tuan duong ham, muoi khu truc ham va hai tau ho tong co nho. Them mot tau van tai nua đuoc ho tong boi hai tuan duong ham va ba khu truc ham, đa roi Haifa vao 03:00 ngay 11 thang 8. Hai luc luong nay tap hop vao sang som ngay 11 va di chuyen theo huong tay ve Alexandria, roi quay nguoc lai. Tau ngam Đuc U-83 bao cao đa thay bon tuan duong ham va muoi khu truc ham Anh đang hien dien o vung bien Crete, va đoan tin nay đa đuoc mot thuy phi co Sunderland cua Anh chan đuoc. Supermarina tin rang nguoi Anh đang tien hanh mot chien dich hanh quan lon o phia đong Đia Trung Hai va đa cho tang cuong Hai đoi Tuan duong ham so 8 ve Navarino.
Rang sang ngay 12 thang 8, may bay Đuc phat hien ra đong tinh tren cua nguoi Anh, Kesselring gui thong bao ve So chi huy Fliegerkorps X rang co bon tau van tai, sau tuan duong ham va mot so luong khu truc ham o toa đo 33°40' Bac, 28°34' Đong, di chuyen theo huong đong bac o van toc 12 kn (14 mph; 22 km/h). Kesselring cho rang đoan van tai nay co the la tro lua bip cua tinh bao Anh, nhung ong khong loai tru kha nang đay la mot đoan tiep van Malta that, nen Fliegerkorps X đa đuoc lenh bay trinh sat toan bo khu vuc đong Đia Trung Hai vao sang ngay 12 thang 8, do đo nguoi Đuc khong con may bay đe ho tro cho tau chien Y. Vao đem ngay 12/13 thang 8, tuan duong ham Arethusa, Cleopatra va bon khu truc ham đa tien hanh Chien dich MG 4, chien dich phao kich cac san bay da chien o Maritsa, va mot toan linh đac cong Anh đa đuoc tau ngam Anh tha vao khu vuc cua song Simeto o Catania tai vung duyen hai phia đong Sicily, đe lam nhiem vu pha hoai he thong cot đien cao the. Hai đoi Tuan duong ham so 8 van luu lai cang va nguoi Đuc đa đieu mot khu truc ham ve khu vuc đe ho tro nguoi Y. Chien dich MG 4 đa lam tri hoan tuyen van tai giua Y va Hy Lap, nhung Chien dich MG 3 đa khong thanh cong trong viec thu hut su chu y cua Đuc-Y khoi Chien dich Pedestal.


= Ngay 14-15 thang 8 =
Chieu ngay 14 thang 8, Brisbane Star cap cang Valletta voi su khong tro cua cac đoi bay Spitfire. Tau cho dau Ohio đuoc mot đoi tau kep xung quanh va đay vao Grand Harbour, va cac thuy thu cua tau Santa Eliza đa tinh nguyen van hanh cac khau đoi phong khong trong khi thuy thu cua Ohio ho tro đua tau vao cang. Suc nang cua  Ohio lien tuc khien cap keo bi đut; trong đo con tau lien tuc bi 20 may bay Đuc nem bom tan cong, lam hong banh lai, tao mot lo hong o đuoi tau va san tau cua Ohio bi hu hai nang. Ohio sau đuoc hai khu truc ham Ledbury va Penn kep hai ben, tau quet min Rye đay Ohio tu phia sau va giup phan đuoi tau đuoc on đinh. Cac cuoc khong kich khien qua trinh keo gap nhieu gian đoan, nhung nhanh chong đuoc thiet lap lai voi va khu truc ham Bramham thay the Ledbury lam nhiem vu ho tro trong suot qua trinh con lai. Ohio cap ben Grand Harbour luc 09:30 ngay 15 thang 8 trong su ho reo cua nguoi dan Malta. Dau tu Ohio đuoc bom vao hai tau cho dau co nho hon la Boxall va Plumleaf, va đong thoi, nuoc cung đuoc bom vao Ohio đe giup tau khong bi hong ket cau. Ngay sau khi nhung lit dau cuoi cung đuoc bom khoi Ohio, con tau cho dau chim xuong đay bien nong.Hang hoa tu nhung tau van tai con lai đuoc thao do voi su tro giup cua hon 3.000 binh si đon tru va sau đo đuoc van chuyen toi cac kho luu tru. Trong qua trinh thao do va van chuyen, nhieu hang hoa đa bi cac binh si Anh, nhan vien cau cang, canh sat va nguoi dan Malta lay cap.


Ket qua Bao cao cua Đuc vao ngay 17 thang 8 ghi rang toan bo tau van tai qua Đia Trung Hai đeu đa bi đanh chim va khong chiec nao đen đuoc đich cua chung (đuoc cho la o Ai Cap). Nguoi Anh du mat 13 tau cac loai, bao gom chin tau van tai, mot hang khong mau ham (Eagle), hai tuan duong ham (Manchester va Cairo) va mot khu truc ham (Foresight), nhung so tau con lai đa cuu song Malta. Su xuat hien cua hon 29.000 tan hang hoa tong hop cung xang dau, dau hoa va nhien lieu diesel, đa cung cap cho Malta đu nguon luc đe tiep tuc chien đau trong hon muoi tuan. Trong khi bo may tuyen truyen cua phe Truc lien tuc đua ra nhung tuyen bo sai su that ve ket qua cua ho trong tran đanh, thi cac bao cao cua Kriegsmarine lai noi khac. Viec đe bon tau van tai va mot tau cho dau cap ben Malta đuoc Hai quan Đuc Quoc Xa cho la "khong thoa đang," vi chung đa giup tang cuong kha nang chien đau cua Malta va đieu nay se anh huong đen cac tuyen tiep te cua phe Truc trong "giai đoan quyet đinh cua cuoc chien gianh lay Bac Phi." Supermarina cung đua ra ket luan tuong tu va Đai tuong Giuseppe Santoro, pho tham muu truong cua Regia Aeronautica, đa viet rang nguoi Anh đa đat đuoc thanh cong chien luoc khi đua Malta đi vao hoat đong tro lai "trong giai đoan cuoi cua cuoc chien o Ai Cap."

Cuoi nam 1942, Chuan Đo đoc Eberhard Weichold đa tom luoc đuoc quan điem cua Kriegsmarine rang,.... Trong mat cua nhung quan sat vien, nhung ton that cua nguoi Anh đai dien cho mot chien thang lon cua phe Truc, nhung tren thuc te, su that lai hoan toan khac, vi ho đa khong ngan can đuoc luc luong Anh, trong đo co nam tau buon, cap ben Valetta.... Nho nhung nguon tiep te moi nay, gio đay Malta co the tiep tuc chien đau trong vai tuan, tham chi la vai thang neu can thiet. Moi đe doa chinh, la nguy co cac tuyen van tai tiep te toi Bac Phi bi khong kich, van con hien huu. Đe đat đuoc muc tieu nay, khong co cai gia nao la qua cao, va tu quan điem nay, chien dich cua nguoi Anh, bat chap moi ton that, khong phai la mot that bai, ma la mot that bai chien luoc ngay tu đau cua phe Truc, va hau qua cua no se đuoc nhan thay vao mot ngay nao đo...
Nam 1994, nha su hoc James Sadko cho rang Pedestal la mot tham hoa ve mat chien thuat đoi voi nguoi Anh va co quy mo tuong đuong voi tham hoa cua Đoan van tai PQ 17. Vao nam 2000, Richard Woodman nhan xet Pedestal la mot thang loi chien luoc, giup nang cao tinh than cua nguoi dan va binh si đon tru o Malta, giup tranh đuoc mot nan đoi va mot that bai khong the tranh khoi. Đen nam 2002, nha nghien cuu nguoi Y Giorgio Giorgerini viet rang nguoi Y đa đat đuoc nhung thanh cong nhat đinh trong Pedestal; tau ngam Y đa ap dung đuoc nhung chien thuat tan cong hieu qua hon va đieu đo giup ho đanh chim đuoc mot tuan duong ham va hai tau van tai, ban hong hai tuan duong ham va tau cho dau Ohio. Cung trong nam 2002, Jack Greene va Alessandro Massignani ket luan đay la chien thang cuoi cung cua phe Truc o Đia Trung Hai, nhung la ve mat chien thuat chu khong phai ve mat chien luoc. Hoat đong van tai cua phe Truc đa phai hoan lai trong thoi gian dien ra Chien dich Pedestal, mot phan la do tau cho quan Ogaden bi tau ngam Anh Porpoise ban chim o ngoai khoi Derna vao ngay 12 thang 8. Sau Pedestal, tau van tai Đuc-Y buoc phai thuc hien nhung chuyen hai trinh xa va lau hon vi ho phai mo rong khoang cach khoi Malta.


= Thuong vong =

Nam 2003, Ian Malcolm đua ra con so thuong vong ve nhan mang la 160 thuy thu tren Eagle, 132 thuy thu cua Manchester, 52 thuy thu cua Nigeria, 50 cua Indomitable, Cairo co 24, Foresight mat nam thuy thu va Kenya mat ba nguoi. Hai quan Thuong gia mat 83 nguoi tren Waimarama, 18 nguoi tren Clan Ferguson, bay nguoi tren Glenorchy, Melbourne Star mat nam nguoi, Santa Elisa mat bon, va Deucalion, Ohio, Brisbane Star đeu mat mot nguoi. Nam 2010, Milan Vego uoc tinh co khoang 350 thuy thu Anh tu tran, hai tuan duong ham cua Y (Bolzano va Muzio Attendolo) bi vo hieu hoa toi het chien tranh, hai tau ngam Y (Cobalto va Dagabur) bi ban chim, tau ngam Y Giada va tau E-Boat S-58 cua Đuc bi hu hai.
Fliegerkorps II đa thuc hien tong cong 650 phi vu bay trong Chien dich Pedestal tu ngay 11 toi ngay 14 thang 8, tuyen bo ban ha 12 may bay Anh va thiet hai 18 may bay. Tong thiet hai cua phe Truc la 62 may bay, 42 may bay Y va 19 may bay Đuc, bao gom ca nhung chiec bi pha huy tren mat đat hoac bi ban nham. Hai quan Hoang gia va Khong luc Hai quan Hoang gia Anh tuyen bo ban ha 74 may bay đoi phuong, nhung thuc te ho đa ban ha 42 may bay, trong đo co 26 may bay cua Y va 16 may bay cua Đuc. Khong luc Hai quan Hoang gia Anh mat 13 may bay trong chien đau va 16 chiec Sea Hurricane chim theo hang khong mau ham Eagle, Khong quan Hoang gia mat mot chiec Beaufighter, nam chiec Spitfire va mot thuy phi co Sunderland. Thiet hai qua lon đa khien phe Đong Minh khong dam mao hiem tung ra mot đot tiep van lon toi Malta cho đen thang 11 nam 1942, sau khi nguoi Anh tai chiem thanh cong cac san bay o Ai Cap va Libya.


Dien bien tiep theo Tu ngay 16 toi ngay 18 thang 8, hang khong mau ham HMS Furious tiep tuc tien hanh cac đot van chuyen may bay tu Gibraltar va đa cho 29 chiec Spitfires cat canh ve Malta (Chien dich Baritone). Trong thang 9 va thang 10, nhiem vu tiep te đuoc giao cho cac đon vi tau ngam Anh. Trong thang 8, du Malta van bi bao vay, 35% tong so hang hoa đuoc tau van tai Đuc-Y chuyen qua Đia Trung Hai đen Bac Phi đa bi mat; khi Malta đuoc pha vay vao cuoi thang 9, luc luong Đong Minh đa pha huy thanh cong 100.000 tan Anh (101.605 t) hang hoa cua phe Truc tren Đia Trung Hai, trong đo co khoang 24.000 tan Anh (24.385 t) nhien lieu quy gia cho Rommel, khien cac đon vi Đuc-Y chien đau o Ai Cap roi vao tinh trang khan hiem tiep te, va gop phan dan đen su thanh cong cua Tran El Alamein lan hai (23 thang 10 đen 11 thang 11) va Chien dich Torch (8-16 thang 11). Tau ngam Anh va cac đon vi may bay phong loi Bristol Beaufort, voi su tro giup cua cac đoi bay Bristol Beaufighter, đa thuong xuyen ban pha cac đoan van tai cua phe Truc, đac biet la tau cho dau. Cuoi thang 11 nam 1942, nguoi Anh tien hanh Chien dich Stoneage, mot đoan tau gom bon tau van tai khoi hanh tu Alexandria toi Malta ma khong gap thiet hai đang ke (ngoai tru tuan duong ham Arethusa bi trung ngu loi, khien 155 thuy thu thiet mang va đuoc keo quay tro ve cang). Luc luong K đuoc tai lap o Malta, va nam tau đa đuoc cu đi lam nhiem vu ho tong trong Chien dich Portcullis va đoan van tai đa cap ben Malta binh an vo su. Cac đon vi ngu loi co nguoi lai Chariot sau đo đa đuoc xuat kich tu Malta va tu cuoi thang 12 nam 1942 toi thang 1 nam 1943, bon đoan van tai, Quadrangle A, B, C va D, đa van chuyen thanh cong hon 200.000 tan Anh (203.209 t) hang hoa toi Malta.


Tuyen duong Đe vinh danh su dung cam cua nhan dan Malta trong nhung nam thang bi bao vay cung nhue bi khong kich trong suot quang thoi gian dien ra cuoc chien o Đia Trung Hai, Malta đa đuoc Vua George VI trao thuong Huan chuong Chu Thap George vao ngay 15 thang 4 nam 1942, bon thang truoc Chien dich Pedestal. Pho Đo đoc Syfret trao thuong Huan chuong Bath Đe nhi Đang (Knight Commander of the Order of the Bath) vi "su dung cam va quyet tam trong viec dan dat mot đoan van tai quan trong toi Malta truoc cac cuoc tan cong khong ngung nghi ca ngay lan đem cua tau ngam, may bay va tau mat nuoc cua đoi phuong." Thuyen truong tau SS Ohio, Dudley Mason, đuoc trao thuong Huan chuong Chu Thap George, vi đa the hien "su chuyen nghiep va dung cam o muc cao nhat, va nho vao long quyet tam cua ong, bat chap su đanh tra du doi va dai dang nhat cua ke thu, con tau cung voi loai hang hoa gia tri nhat, đa đen đuoc Malta an toan." Nhieu si quan, thuy thu va cac thuyen truong cua Hai quan Hoang gia va Hai quan Thuong gia, đuoc trao thuong cac huan chuong khac nhau, tu Huan chuong Phuc vu Xuat sac đen Bang khen, vi su dung cam trong viec ho tong cac tau van tai toi Malta. Hai thanh vien cua Hai quan Thuong gia Hoa Ky, Frederick August Larsen, Jr. va Francis A. Dales, đuoc trao thuong Huan chuong Phuc vu Xuat sac Hai quan Thuong gia vi su dung cam "vuot qua nhung gi đuoc yeu cau" khi đang lam nhiem vu tren tau Santa Elisa va Ohio. Chien dich Pedestal la đe tai cua bo phim trang đen nam 1953 cua Anh, Malta Story, bao gom cac canh quay xen ke ve Ohio trong chien dich thuc voi cac canh quay đuoc dung theo kich ban.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Tham khao =


 Sach  Đoc them Bradford, Ernle (2003) [1985]. Siege: Malta 1940–1943 . London: Hamish Hamilton. ISBN 978-0-85052-930-2.
Castillo, Dennis Angelo (2006). The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. tr. 193–215. ISBN 978-0-31332-329-4.
Crabb, Brian James (1998). In Harm's Way: The story of HMS Kenya. A Second World War Cruiser. Paul Watkins. ISBN 978-1-900289-02-3.
Crabb, Brian James (2014). Operation Pedestal. The story of convoy WS21S in August 1942. Shaun Tyas. ISBN 978-1-907730-19-1.
Hastings, Max (2021). Operation Pedestal: The Fleet That Battled to Malta, 1942. HarperCollin. ISBN 978-0-06-298015-1.
Hogan, George (1978). Malta: The Triumphant Years, 1940–1943. London: Hale. ISBN 978-0-7091-7115-7.
Holland, James (2004). Fortress Malta: An Island Under Siege, 1940–1943. London: Cassell Military. ISBN 978-0-304-36654-5.
Jellison, Charles A. (1985). Besieged: The World War II Ordeal of Malta, 1940–1942. Lebanon, NH: University of New Hampshire Press. ISBN 978-1-58465-237-3.
Kemp, Paul (1999). The Admiralty Regrets: British Warship Losses of the 20th Century. Stroud: Sutton Publishing. ISBN 978-0-7509-1567-0.
McAulay, Lex (1989). Against All Odds: RAAF Pilots in the Battle for Malta, 1942. London: Hutchinson. ISBN 978-0-09-169570-5.
Moses, Sam (2006). At All Costs: How a Crippled Ship and Two American Merchant Marines Turned the Tide of World War II. New York: Random House. ISBN 978-0-345-47674-6.
Pearson, Michael (2004). The Ohio and Malta: The Legendary Tanker That Refused to Die. Barnsley: Pen and Sword Books. ISBN 978-1-84415-031-1.
Santoro, G. (1957) [1950]. L'aeronautica italiana nella seconda guerra mondiale [The Italian Air Force in WWII] (PDF). Quyen I (an ban thu 2). Milano-Roma: Edizione Esse. OCLC 900980719. Ban goc (PDF) luu tru ngay 20 thang 1 nam 2016. Truy cap ngay 4 thang 2 nam 2016.
Smith, Peter C. (1974). The Battles of the Malta Striking Forces. London: Allan Lane. ISBN 978-0-7110-0528-0.
Spooner, Tony (1996). Supreme Gallantry: Malta's Role in the Allied Victory, 1939–1945. London: Cassell Military. ISBN 978-0-7195-5706-4.
Thomas, David A. (2000). Malta Convoys. Barnsley: Pen and Sword Books. ISBN 978-0-85052-663-9.
Wade, Frank (2005). A Midshipman's War: A Young Man in the Mediterranean Naval War, 1941–1943 (an ban thu 2). Victoria, BC: Trafford. ISBN 978-1-4120-7069-0.
Williamson, Gordon (2009). Kriegsmarine Coastal Forces. Oxford: Osprey. ISBN 978-1-84603-331-5.


Lien ket ngoai The Supply of Malta
Operation Pedestal and SS Ohio save Malta
Times of Malta: Sta Marija Convoy Surviving Crewmen for Malta Reunion, Fiona Galea Debono; 15 July 2002
Times of Malta: Survivor from Sta Marija Convoy tells his experience by Fiona Galea Debono, 13 August 2006
Battaglia di Mezzo Agosto: Plancia di Commando (bang tieng Y)
ADM 199/1242 Catalogue entry for the official reports on the operation, held by The National Archives
ADM 199/1243 Catalogue entry for the official reports on the operation, held by The National Archives
Newsreel: The Battle of the Convoys Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Newsreel: Malta Convoy – Further Pictures Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Newsreel: Malta Convoy Battle Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Operation Pedestal
Documentary: Malta Convoy, courtesy of the IWM