Tong thong Phap, hay Tong thong Cong hoa, ten chinh thuc la Tong thong Cong hoa Phap (tieng Phap: President de la Republique francaise), la nguyen thu quoc gia cua Phap va tong tu lenh Luc luong Vu trang Phap. Tong thong la chuc vu cao nhat cua Phap. Chuc nang, nhiem vu, quyen han cua tong thong va quan he cua tong thong voi thu tuong va Chinh phu đa thay đoi theo thoi gian tuy theo cac ban hien phap ke tu khi chuc vu đuoc thanh lap duoi nen Đe Nhi Cong hoa.
Tong thong la Đong Vuong cong Andorra, tong chi huy Bac đau Boi tinh, Huan chuong Cong trang quoc gia va giao si danh du Tong lanh vuong cung thanh đuong Thanh Gioan Laterano nhung mot so tong thong đa tu choi danh hieu nay trong qua khu.
Tong thong đuong nhiem la Emmanuel Macron, ong nham chuc vao ngay 14 thang 5 nam 2017 va đuoc tai cu nhiem ky thu hai vao ngay 7 thang 5 nam 2022.


Lich su Chuc vu tong thong Phap đuoc đe xuat lan đau tien trong cuoc Cach mang thang Bay, khi co đe nghi Gilbert du Motier de La Fayette lam tong thong. Ong do du va nhuong lai trong trach cho Louis-Phillipe, nguoi đa đang quang quoc vuong cua nguoi Phap vao nam 1830.
Duoi nen Đe Nhi Cong hoa, tong thong la nguyen thu quoc gia đuoc bau truc tiep. Tong thong đau tien la Louis-Napoleon Bonaparte, chau trai cua Napoleon Bonaparte. Bonaparte giu chuc tong thong cho đen khi ong tien hanh mot cuoc đao chinh va đang quang Hoang đe Phap vao nam 1852.
Duoi nen Đe Tam Cong hoa, tong thong ban đau kha quyen luc theo chu y cua phe bao hoang khi hien phap đuoc ban hanh vao nam 1875: phe bao hoang du tinh rang mot thanh vien cua mot trong hai nhanh cua vuong that se tro thanh tong thong va thanh lap mot che đo quan chu lap hien. Tuy nhien, phe cong hoa thang cu trong cuoc bau cu Vien Dan bieu nam 1877 sau khi Tong thong Patrice de MacMahon giai tan Vien Dan bieu va buoc MacMahon phai tu chuc vao nam 1879. Jules Grevy ke nhiem MacMahon va nhuong lai quyen luc cho nghi vien, thiet lap mot the che đai nghi ton tai cho đen khi Charles de Gaulle len lam tong thong vao nam 1959.
Duoi nen Đe Tu Cong hoa đuoc thanh lap sau Chien tranh the gioi thu hai, tong thong tiep tuc la mot chuc vu chu yeu mang tinh nghi le.
Hien phap Phap nam 1958 thanh lap nen Đe Ngu Cong hoa va tang cuong đang ke quyen luc cua tong thong. Cuoc trung cau y dan nam 1962 sua đoi hien phap, quy đinh tong thong đuoc bau truc tiep bang hinh thuc pho thong đau phieu chu khong phai do mot đai cu tri đoan bau ra. Cuoc trung cau y dan ve hien phap nam 2000 rut ngan nhiem ky cua tong thong tu bay nam thanh nam nam. Sua đoi hien phap nam 2008 quy đinh tong thong khong đuoc giu chuc vu qua hai nhiem ky lien tiep.


Bau cu = Gioi han nhiem ky =
Ke tu cuoc trung cau y dan ve bau cu tong thong 1962, tong thong đuoc bau truc tiep bang hinh thuc pho thong đau phieu; truoc đo, tong thong do mot đai cu tri đoan bau ra. Nhiem ky cua tong thong đuoc giam tu bay nam xuong con nam nam sau cuoc trung cau y dan ve hien phap nam 2000. Cuoc bau cu tong thong đau tien cho nhiem ky nam nam đuoc to chuc vao nam 2002 va Tong thong Jacques Chirac đuoc tai cu nhiem ky thu hai. Ong đa co the ra tranh cu vao nam 2007 do luc đo khong co gioi han nhiem ky.
Sua đoi hien phap 2008 quy đinh tong thong khong đuoc giu chuc vu qua hai nhiem ky lien tiep. Truoc đo, Francois Mitterrand va Jacques Chirac la hai tong thong duy nhat giu chuc vu hai nhiem ky tron ven. Emmanuel Macron la tong thong thu tu (sau de Gaulle, Mitterrand va Chirac) đuoc tai cu nhiem ky thu hai vao nam 2022.


= Quy trinh bau cu =
Buoc bau cu tong thong đuoc to chuc bang he thong bau cu hai vong: neu khong co ung cu vien nao nhan đuoc qua nua so phieu bau trong vong đau thi hai ung cu vien co so phieu bau cao nhat se vao vong hai. Tan tong thong tuyen the nham chuc trong mot buoi le long trong đuoc goi la le trao quyen (passation des pouvoirs).
Ung cu vien tong thong phai co chu ky đe cu (parrainages) cua it nhat 500 quan chuc dan cu đia phuong, chu yeu la thi truong cua it nhat 30 tinh hoac lanh tho hai ngoai cua Phap va khong qua 10% trong so quan chuc đuoc đen tu cung mot tinh hoac lanh tho hai ngoai. Moi quan chuc chi đuoc đe cu mot ung cu vien.


Nhiem vu va quyen han Nen Đe Ngu Cong hoa theo ban tong thong che va tong thong Phap kha quyen luc so voi hau het cac nguyen thu quoc gia chau Au khac. Tong thong la nguyen thu quoc gia, co nhiem vu phan xu hoat đong cua cac co quan chinh phu. Tong thong co anh huong va quyen luc đang ke, nhat la trong linh vuc an ninh quoc gia va chinh sach đoi ngoai. Quyen han lon nhat cua tong thong la quyen bo nhiem thu tuong. Tuy nhien, tong thong thuong phai bo nhiem mot thu tuong co the gianh đuoc su ung ho cua Ha vien Phap vi Ha vien co quyen bo phieu bat tin nhiem Chinh phu. Quyen han cua tong thong đoi voi chinh phu tuy thuoc mot phan vao su ung ho cua Ha vien:

Khi đang cua tong thong khong chiem đa so tai Ha vien thi tong thong phai chia se quyen luc voi thu tuong cua phe đoi lap va bi han che quyen luc ve đoi noi.
Khi đang cua tong thong chiem đa so tai Ha vien, tong thong co the tich cuc tac đong đen chinh sach cua chinh phu va tuy y bo nhiem, mien nhiem thu tuong.
Tong thong co nhung quyen han sau đay:

Đe nghi Nghi vien xem xet lai du luat hoac đe nghi Hoi đong Bao hien xem xet tinh hop hien cua du luat;
Trieu tap ky hop bat thuong cua Nghi vien neu Chinh phu hoac it nhat qua nua so ha nghi si yeu cau;
Giai tan Ha vien mot lan moi nam sau khi tham khao y kien cua thu tuong, chu tich Ha vien va chu tich Thuong vien;
Quyet đinh trung cau y dan ve đieu uoc quoc te va mot so du luat theo đe nghi cua Chinh phu hoac Nghi vien;
Thong linh Luc luong Vu trang Phap va chu tri cac hoi đong, uy ban quoc phong cap cao;
Chu tri Hoi đong Bo truong;
Bo nhiem thu tuong va bo nhiem, mien nhiem cac bo truong theo đe nghi cua thu tuong;
Bo nhiem cac chuc danh dan su, quan su voi su đong y cua Hoi đong Bo truong;
Bo nhiem ba thanh vien Hoi đong Bao hien;
Quyet đinh đam phan, phe chuan đieu uoc quoc te;
Tiep nhan đai su cua nuoc ngoai va cu đai su;
Quyet đinh an xa;
Thi hanh cac bien phap khan cap sau khi tham khao y kien cua thu tuong, chu tich Ha vien, chu tich Thuong vien va chu tich Hoi đong Bao hien.


Quyen mien tru va bai nhiem Tong thong đuoc huong quyen mien tru trong suot nhiem ky cua minh: tong thong khong the bi trieu tap ra lam chung truoc toa an hoac co quan hanh chinh, khoi to, đieu tra hoac truy to dan su. Tuy nhien, thoi hieu bi đinh chi trong nhiem ky cua tong thong va viec đieu tra, truy to co the đuoc tien hanh som nhat la mot thang sau khi tong thong het nhiem ky. Tong thong khong phai chiu trach nhiem ca nhan ve hanh đong chinh thuc cua minh, tru phi bi truy to truoc Toa an Hinh su Quoc te hoac bi Nghi vien bai nhiem. Nghi vien hop lien tich thanh Toa an cap cao theo đe xuat cua mot trong hai vien đe xem xet bai nhiem tong thong trong truong hop tong thong xao lang nhiem vu cua minh. Quyet đinh bai nhiem phai đuoc it nhat hai phan ba so ha nghi si va thuong nghi si bieu quyet tan thanh


Ke nhiem va khuyet tong thong Trong truong hop tong thong qua đoi, tu chuc hoac bi bai nhiem thi chu tich Thuong vien giu quyen tong thong. Alain Poher la nguoi duy nhat giu quyen tong thong va đa giu quyen tong thong hai lan: lan đau tien vao nam 1969 sau khi Charles de Gaulle tu chuc va lan thu hai vao nam 1974 sau khi Georges Pompidou qua đoi.
Cuoc bau cu tong thong moi phai đuoc to chuc som nhat la 20 ngay va cham nhat la 35 ngay ke tu ngay khuyet tong thong. Vong đau va vong hai cua cuoc bau cu tong thong co the cach nhau toi đa 15 ngay, tuc la chu tich Thuong vien chi co the giu quyen tong thong trong thoi gian toi đa la 50 ngay.
Quyen tong thong khong đuoc giai tan Ha vien, trung cau y dan hoac tien hanh sua đoi hien phap. Trong truong hop khuyet chu tich Thuong vien thi Chinh phu thuc hien nhiem vu cua cua tong thong, đuoc mot so hoc gia ve hien phap giai thich la thu tuong giu quyen tong thong hoac cac thanh vien noi cac theo thu tu bo nhiem neu thu tuong khong lam viec đuoc. Tren thuc te, Thuong vien thuong se chi đinh mot chu tich Thuong vien moi neu khuyet chu tich Thuong vien nen viec thu tuong giu quyen tong thong hiem khi xay ra.


Noi o va lam viec chinh thuc Đien Elysee la noi o va lam viec chinh thuc cua tong thong. Nhung dinh thu, biet thu khac cua tong thong bao gom:

Lau đai Rambouillet, la biet thu cua tong thong tu nam 1896 đen nam 2009 va hien la mot di tich quoc gia;
Phao đai Bregancon, la noi nghi duong chinh thuc cua tong thong tu nam 1986 va hien la mot di tich quoc gia.
La Lanterne, la noi nghi duong chinh thuc cua tong thong tu nam 2007.


Luong bong Muc luong cua tong thong đuoc xac đinh bang cach so sanh voi bac luong cua nhung quan chuc cap cao nhat cua Phap. Ngoai ra, tong thong đuoc tra phu cap cu tru la 3% va phu cap chuc nang la 25% ngoai luong va tro cap cu tru. Muc luong va cac khoan phu cap bang muc luong cua thu tuong va cao hon 50% so voi muc luong cao nhat cua cac thanh vien khac cua chinh phu. Muc luong hien tai cua tong thong la 142.000 euro moi nam. Tien luong va tro cap cu tru cua tong thong phai chiu thue thu nhap. 
Nguyen tong thong đuoc huong luong huu tron đoi theo bac luong cua Tham chinh vien, đuoc cap ho chieu ngoai giao va la thanh vien Hoi đong Bao hien. Nguyen tong thong cung đuoc cap nha cong vu, ve tau hoa đoi voi chuyen đi cong tac chinh thuc va che đo canh ve.


Xem them Danh sach nguyen thu quoc gia Phap


Tham khao Đoc them How Powerful Is France's President? A primer from the Council on Foreign Relations
John Gaffney. Political Leadership in France: From Charles de Gaulle to Nicolas Sarkozy (Palgrave Macmillan; 2012), ISBN 978-0-230-36037-2. Explores mythology and symbolism in French political culture through a study of the personas crafted by de Gaulle and his five successors.


Lien ket ngoai Website chinh thuc