Apollo 8 (21–27 thang 12 nam 1968) la tau vu tru co nguoi lai đau tien thoat khoi pham vi anh huong cua luc hap dan Trai Đat va la chuyen bay co phi hanh đoan đau tien đi toi Mat Trang. Cac nha du hanh vu tru đa di chuyen vong quanh quy đao Mat Trang muoi lan ma khong thuc hien ha canh, va sau đo an toan ve lai Trai Đat. Ba phi hanh gia gom Frank Borman, James Lovell va William Anders la nhung nguoi đau tien đi đen nua khong nhin thay cua Mat Trang va chung kien hien tuong Trai Đat moc.
Su menh đuoc phong vao ngay 21 thang 12 nam 1968 nhu nhiem vu co nguoi lai thu hai trong chuong trinh Apollo cua Hoa Ky (Apollo 7 la nhiem vu đau tien va chi bay đen quy đao Trai Đat). Đay la chuyen bay thu ba va phi vu phong co nguoi lai thu nhat cua ten lua đay Saturn V, cung nhu la chuyen bay vao vu tru co phi hanh đoan đau tien đuoc phong tu Trung tam Vu tru Kennedy, nam lien ke voi Tram khong quan Mui Kennedy o Florida.
Theo ke hoach ban đau, Apollo 8 se la chuyen bay thu nghiem co nguoi lai thu hai cua Mo-đun Mat Trang Apollo (LM) va mo-đun chi huy toi mot quy đao Trai Đat tam trung hinh elip vao đau nam 1969. Tuy nhien, do LM van chua san sang đe bay, NASA đa thay đoi ke hoach su menh thanh chuyen bay tren quy đao Mat Trang chi su dung mo-đun chi huy, voi ngay phong la thang 12 nam 1968. Phi hanh đoan cua Jim McDivitt, von đang trong qua trinh huan luyen đe thuc hien chuyen bay thu nhat len quy đao Trai Đat tam thap cua mo-đun Mat Trang đau tien, đuoc bo nhiem cho Apollo 9, con phi hanh đoan cua Borman thi đoi sang bay tren Apollo 8. Quyet đinh nay khien đoi cua Borman mat đi hai toi ba thang huan luyen va chuan bi so voi ke hoach ban đau, đong thoi thay the viec huan luyen mo-đun Mat Trang theo ke hoach thanh huan luyen đieu huong chuyen tiep Mat Trang.
Apollo 8 mat 68 gio đe đi tu Trai Đat đen Mat Trang. Phi hanh đoan đa bay vong quanh thien the nay muoi lan sau hai muoi gio. Trong khoang thoi gian đo, ho phat song buoi truyen hinh Đem vong Le Giang sinh va đoc muoi cau đau tien cua Sach Sang The. Vao thoi điem ay, đay la chuong trinh TV co nhieu luot xem nhat. Su thanh cong cua su menh Apollo 8 đa mo đuong cho Apollo 10 va, cung voi Apollo 11 vao thang 7 nam 1969, hoan thanh muc tieu đua con nguoi len Mat Trang truoc khi ket thuc thap ky do Tong thong Hoa Ky John F. Kennedy đe ra. Phi hanh đoan Apollo 8 quay lai Trai Đat vao ngay 27 thang 12 nam 1968 voi cu ha canh xuong Bac Thai Binh Duong. Tap chi Time đa vinh danh ho la "Nhan vat cua nam" 1968 vao thoi điem tro ve.


Boi canh Cuoi thap nien 1950 đau thap nien 1960, Hoa Ky tham gia vao Chien tranh Lanh, mot cuoc canh tranh đia chinh tri voi Lien Xo. Ngay 4 thang 10 nam 1957, Lien Xo phong ve tinh nhan tao đau tien mang ten Sputnik 1. Thanh cong bat ngo nay đa khoi day noi lo ngai va tri tuong tuong tren khap the gioi. No khong chi chung minh rang Lien Xo co kha nang phong vu khi hat nhan xuyen luc đia, ma con thach thuc nhung tuyen bo cua My ve uu the quan su, kinh te va cong nghe. Phi vu phong đa gay ra khung hoang Sputnik va mo đau Cuoc chay đua vao vu tru.
Tong thong John F. Kennedy tin rang, viec Hoa Ky vuot troi hon cac quoc gia khac khong chi vi loi ich quoc gia cua chinh Hoa Ky, ma nhan thuc ve suc manh cua nuoc nay it nhat cung quan trong nhu nang luc thuc te. Do đo, ong khong the chap nhan viec Lien Xo tien bo hon minh trong linh vuc tham hiem khong gian. Ong quyet tam rang Hoa Ky nen canh tranh va tim kiem mot thach thuc nham toi đa hoa co hoi chien thang.
Lien Xo so huu ten lua đay hang nang hon, đong nghia Kennedy can phai chon mot muc tieu vuot qua kha nang cua the he ten lua hien co, thu ma ca Hoa Ky va Lien Xo đeu se bat đau tu vi tri nhu nhau – mot đieu gi đo ngoan muc, ngay ca khi no khong the đuoc khang đinh tren co so quan su, kinh te hay khoa hoc. Sau khi tham khao y kien ​​​​cua cac chuyen gia va co van, ong cuoi cung đa chon du an đua nguoi len Mat Trang va mang anh ta tro lai Trai Đat. Du an nay co ten goi la Du an Apollo.
Mot quyet đinh som va quan trong trong su menh la viec ap dung chien luoc điem hen quy đao Mat Trang, theo đo mot phi thuyen chuyen dung se ha canh tren be mat ve tinh tu nhien cua Trai Đat. Vi ly do nay, tau vu tru Apollo co ba thanh phan chinh: mot mo-đun chi huy (CM) voi cabin danh cho ba phi hanh gia, đay la phan duy nhat quay tro lai Trai Đat; mot mo-đun dich vu (SM) đe cung cap luc đay, đien nang, oxy va nuoc cho mo-đun chi huy; va mot mo-đun Mat Trang hai tang, bao gom tang ha canh (descent stage) đe ha canh xuong Mat Trang va tang cat canh (ascent stage) đe đua cac phi hanh gia tro lai quy đao thien the nay. Cau hinh đo co the đuoc phong boi ten lua Saturn V, chiec van đang trong giai đoan phat trien vao luc ay.


Co cau = Phi hanh đoan chinh =

Ngay 20 thang 11 nam 1967, NASA chinh thuc cong bo phi hanh đoan cho chuyen bay Apollo co nguoi lai thu ba theo phan cong ban đau, voi Frank Borman lam Chi huy, Michael Collins lam Phi cong Mo-đun Chi huy (CMP) va William Anders lam Phi cong Mo-đun Mat Trang (LMP). Thang 7 nam 1968, Collins đuoc thay the boi Jim Lovell sau khi ong bi thoat vi đia đem co va can phai thuc hien phau thuat. Apollo 8 la phi hanh đoan duy nhat trong so cac nhiem vu truoc ky nguyen tau con thoi ma nguoi chi huy khong phai la thanh vien giau kinh nghiem nhat: Lovell chi bay hai lan truoc đo tren Gemini VII va Gemini XII. Đay cung la truong hop đau tien chi huy cua nhiem vu truoc đo (Lovell tren Gemini XII) khong bay voi tu cach chi huy.
Tinh đen thang 6 nam 2024, James Lovell la phi hanh gia Apollo 8 cuoi cung con song. Frank Borman va William Anders lan luot qua đoi vao ngay 7 thang 11 nam 2023 va ngay 7 thang 6 nam 2024.


= Phi hanh đoan du phong =

Phi hanh đoan du phong cung đuoc cong bo cung ngay voi phi hanh đoan chinh, trong đo co Chi huy Neil Armstrong, CMP Lovell va LMP Buzz Aldrin. Khi NASA tai bo nhiem Lovell vao đoi chinh, Aldrin đa đoi sang vi tri CMP va Fred Haise đuoc đua vao lam LMP du phong. Armstrong sau nay tro thanh chi huy cho su menh Apollo 11, voi Aldrin lam LMP va Collins lam CMP. Haise cung phuc vu voi tu cach LMP trong phi hanh đoan du phong cua Apollo 11 va phi hanh đoan chinh thuc cua Apollo 13.


= Nhan su ho tro =
Trong cac du an Mercury va Gemini, moi su menh đeu co mot phi hanh đoan chinh va du phong. Đoi voi Apollo, se co them mot phi hanh đoan ho tro. Đoi ho tro đam nhan nhiem vu duy tri ke hoach bay, danh sach kiem tra, cac quy tac co ban cua su menh va đam bao rang đoi chinh cung nhu đoi du phong se đuoc thong bao ve moi su thay đoi. Ho đa phat trien cac thu tuc trong thiet bi mo phong, đac biet la cho tinh huong khan cap, đe đoi chinh va đoi du phong co the thuc hanh va thanh thao chung trong qua trinh huan luyen mo phong. Đoi voi Apollo 8, phi hanh đoan ho tro bao gom Ken Mattingly, Vance Brand va Gerald Carr.
Lien lac vien khoang vu tru (capsule communicator, viet tat la CAPCOM) la mot phi hanh gia tai Trung tam Kiem soat Su menh o Houston, Texas, nguoi duy nhat lien lac truc tiep voi phi hanh đoan chuyen bay. Đoi voi Apollo 8, cac CAPCOM la Michael Collins, Gerald Carr, Ken Mattingly, Neil Armstrong, Buzz Aldrin, Vance Brand va Fred Haise.
Cac đoi kiem soat su menh luan phien lam ba ca, moi ca do mot giam đoc chuyen bay chi huy. Cac giam đoc cua Apollo 8 la Clifford E. Charlesworth (đoi Green), Glynn Lunney (đoi Black) va Milton Windler (đoi Maroon).


= Huy hieu su menh va tin hieu goi =

Kieu dang tam giac cua huy hieu tuong trung cho hinh dang cua CM Apollo. Tren no co hinh mot con so 8 mau đo bao vong quanh Trai Đat va Mat Trang, phan anh ca so va tinh chat vong quanh Mat Trang cua su menh. Phia duoi so 8 la ten ba thanh vien phi hanh đoan. Thiet ke ban đau cua huy hieu do Jim Lovell phat trien; nguoi ta cho rang ong đa phac thao no khi ngoi o ghe sau cua chuyen bay T-38 tu California đen Houston ngay khi hay tin Apollo 8 đuoc tai chi đinh thanh mot su menh quay quanh Mat Trang.
Phi hanh đoan muon đat ten cho tau vu tru cua minh nhung khong đuoc NASA chap nhan. Ho co the đa chon Columbiad, ten cua khau phao khong lo dung đe phong phuong tien vu tru trong cuon tieu thuyet nam 1865 Tu Trai Đat đen Mat Trang cua Jules Verne. CM Apollo 11 đuoc đat ten Columbia mot phan vi ly do đo.


Chuan bi = Lich trinh su menh =

Ngay 20 thang 9 nam 1967, NASA ap dung ke hoach bay buoc cho cac su menh Apollo, voi buoc cuoi cung la ha canh len Mat Trang. Apollo 4 va Apollo 6 la su menh loai "A", cac cuoc thu nghiem phuong tien phong Saturn V su dung mo-đun chi huy va dich vu (CSM) khong nguoi lai Block I tren quy đao Trai Đat. Apollo 5 la su menh loai "B", thu nghiem LM tren quy đao. Apollo 7, len lich vao thang 10 nam 1968, se la su menh loai "C", chuyen bay co phi hanh đoan tren quy đao Trai Đat cua CSM. Cac nhiem vu tiep theo trong tuong lai phu thuoc vao muc đo san sang cua LM. Apollo 8 đuoc len ke hoach la su menh loai "D", thu nghiem LM tren quy đao Trai Đat tam thap vao thang 12 nam 1968 cung voi James McDivitt, David Scott va Russell Schweickart, trong khi phi hanh đoan cua Borman se thuc hien su menh loai "E", thu nghiem LM nghiem ngat hon trong mot quy đao Trai Đat tam trung hinh elip tren Apollo 9 vao đau nam 1969. Su menh loai "F" kiem tra CSM va LM tren quy đao Mat Trang, con su menh loai "G" se la muc tieu cuoi cung, đo bo len Mat Trang.

Viec san xuat LM đa bi cham tien đo, va khi LM-3 cua Apollo 8 đen Trung tam Vu tru Kennedy (KSC) vao thang 6 nam 1968, hon mot tram khiem khuyet nghiem trong đuoc phat hien khien cho Bob Gilruth, Giam đoc Trung tam Tau vu tru co Nguoi lai (MSC), va nhung nguoi khac ket luan rang khong co kha nang LM-3 se bay vao nam 1968. That vay, viec giao hang đa co nguy co phai doi sang thang 2 hoac thang 3 nam 1969. Thuc hien theo ke hoach bay buoc ban đau co nghia la phai tri hoan su menh loai "D" va cac chuyen bay tiep theo, đong thoi đe doa muc tieu đo bo len Mat Trang truoc khi ket thuc nam 1969 cua chuong trinh. George Low, Giam đoc Van phong Chuong trinh Tau vu tru Apollo (Manager of the Apollo Spacecraft Program Office), đa đe xuat mot giai phap vao thang 8 nam 1968 đe giu cho chuong trinh đi đung huong bat chap su cham tre cua LM. Vi chiec CSM tiep theo (đinh danh "CSM-103") se san sang truoc ba thang so voi LM-3, nen mot phi vu chi danh cho CSM co the đuoc tien hanh vao thang 12 nam 1968. Thay vi lap lai chuyen bay su menh loai "C" cua Apollo 7, CSM nay co the đuoc gui toi Mat Trang, voi kha nang đi vao quy đao thien the nay va quay tro lai Trai Đat. Phi vu moi se cho phep NASA thu nghiem cac quy trinh ha canh len Mat Trang ma le ra phai đoi đen Apollo 10, hay su menh loai "F" theo lich trinh. Su menh loai "E" tren quy đao Trai Đat tam trung cung se khong con can thiet. Cuoi cung, chi co su menh loai "D" la phai hoan lai va ke hoach ha canh len Mat Trang vao giua nam 1969 van co kha nang đung tien đo.
Ngay 9 thang 8 nam 1968, Low thao luan y tuong nay voi Gilruth, Giam đoc Chuyen bay Chris Kraft va Giam đoc Đieu hanh Phi hanh đoan Donald Slayton. Sau đo, ho bay đen Trung tam Chuyen bay Khong gian Marshall (MSFC) o Huntsville, Alabama đe gap go Giam đoc KSC Kurt Debus, Giam đoc Chuong trinh Apollo Samuel C. Phillips, Rocco Petrone va Wernher von Braun. Kraft coi đe xuat nay la kha thi tu lap truong cua kiem soat chuyen bay; Debus va Petrone đong y rang chiec Saturn V tiep theo la AS-503 co the san sang truoc ngay 1 thang 12; va von Braun tin tuong cac van đe ve dao đong pogo (pogo oscillation) gay ra cho Apollo 6 đa đuoc khac phuc. Hau het moi nha quan ly cap cao tai NASA đeu đong y voi su menh moi nay. Ho cho rang su tin tuong vao ca phan cung va nhan su, cung voi kha nang cua mot chuyen bay vong quanh Mat Trang se mang lai đong luc tinh than đang ke. Nguoi duy nhat can thuyet phuc la Truong quan ly NASA James E. Webb. Co đuoc su ung ho hoan toan tu co quan, Webb đa phe chuan su menh nay. Apollo 8 chinh thuc đuoc thay đoi tu su menh loai "D" thanh su menh quay quanh quy đao Mat Trang loai "C-Prime".
Voi su thay đoi trong ke hoach su menh cua Apollo 8, Slayton đa hoi McDivitt lieu ong co con muon tien hanh phi vu nay khong. McDivitt tu choi; phi hanh đoan cua ong đa danh rat nhieu thoi gian đe chuan bi thu nghiem LM, va đo la đieu ma ong van muon thuc hien. Slayton sau đo quyet đinh hoan đoi đoi chinh va đoi du phong cua cac nhiem vu D va E. Viec lam nay cung đong nghia hoan đoi tau vu tru, buoc phi hanh đoan cua Borman su dung CSM-103, trong khi phi hanh đoan cua McDivitt se su dung CSM-104 vi no khong the san sang vao thang 12. David Scott khong hai long ve viec tu bo CM-103, cuoc thu nghiem ma ong đa giam sat chat che, cho CM-104, mac du ca hai đeu gan nhu giong het nhau. Anders cung khong may hao hung voi viec tro thanh LMP tren mot chuyen bay khong co LM. Thay vao đo, Apollo 8 se mang theo test article (tam dich la "mo hinh thu nghiem") LM, mot nguyen mau boilerplate mo phong chinh xac trong luong va đo can bang cua LM-3.
Them mot ap luc nua len chuong trinh Apollo trong viec thuc hien muc tieu đo bo vao nam 1969 la su menh Zond 5 cua Lien Xo, phi vu đa đua mot so sinh vat song bay xung quanh Mat Trang va mang chung tro ve Trai Đat vao ngay 21 thang 9. Co suy đoan trong noi bo NASA va gioi bao chi rang Lien Xo nhieu kha nang đang chuan bi phong cac phi hanh gia nham thuc hien mot su menh vong quanh Mat Trang tuong tu truoc cuoi nam 1968. Ngoai nhung moi lo ngai tren, cac ve tinh trinh sat cua My con quan sat thay mot mo hinh N1 đang đuoc đua toi be phong tai Baykonur vao ngay 25 thang 11 nam 1967.

Vao đem truoc ngay phong, Charles Lindbergh va vo la Anne Morrow Lindbergh đa đen tham cac thanh vien cua Apollo 8, hien đang song trong khu nha o phi hanh đoan tai Trung tam Vu tru Kennedy. Ho ke ve viec truoc khi bat đau chuyen bay nam 1927, Lindbergh đa dung mot đoan day đe đo khoang cach tu New York đen Paris tren qua đia cau va tu đo tinh ra luong nhien lieu can thiet cho chuyen bay. Tong luong nhien lieu ma ong mang theo chi bang 1/10 nhung gi ma Saturn V se đot chay moi giay. Ngay hom sau, gia đinh Lindbergh theo doi phi vu phong Apollo 8 tu mot con cat gan đo.


= Thiet ke lai Saturn V =
Ten lua Saturn V dung cho Apollo 8 co đinh danh la AS-503, hay mau "thu 03" cua ten lua Saturn V ("5") đuoc su dung trong chuong trinh Apollo-Saturn ("AS"). Khi dung len ben trong Toa nha Lap rap Phuong tien vao ngay 20 thang 12 nam 1967, nguoi ta suy đoan rang ten lua se nham phuc vu cho mot nhiem vu thu nghiem khong nguoi lai tren quy đao Trai Đat mang theo boilerplate mo-đun chi huy va dich vu. Apollo 6 đa gap phai mot so van đe lon trong chuyen bay vao thang 4 nam 1968, bao gom dao đong pogo nghiem trong o tang thu nhat, hai truc trac đong co tang thu hai, va tang thu ba khong the đanh lua lai tren quy đao. Neu chua đam bao rang nhung van đe nay đa đuoc khac phuc, cac truong quan ly NASA se khong the bien minh cho viec mao hiem thuc hien mot nhiem vu co phi hanh đoan đen khi cac chuyen bay thu nghiem khong nguoi lai bo sung chung minh su san sang cua Saturn V.

Cac nhom tu MSFC đa bat tay vao giai quyet van đe. Moi quan tam hang đau la dao đong pogo, thu khong chi can tro hieu suat đong co ma con co the tac dung luc g đang ke len phi hanh đoan. Mot đoi đac nhiem gom cac nha thau, đai dien co quan NASA va cac nha nghien cuu MSFC ket luan rang đong co rung o tan so tuong tu nhu tan so ma chinh tau vu tru rung đong, gay ra hieu ung cong huong lam phat sinh dao đong trong ten lua. Mot he thong su dung khi heli nham hap thu bot nhung rung đong nay đa đuoc lap đat.
Van đe quan trong khong kem la su co o ba đong co trong chuyen bay. Cac nha nghien cuu nhanh chong xac đinh rang đuong dan nhien lieu hydro bi ro ri đa nut khi tiep xuc voi chan khong, gay mat ap suat nhien lieu o đong co so hai. Khi co che ngat tu đong co gang đong van hydro long va tat đong co so hai, no vo tinh ngat oxy long cua đong co so ba do noi day sai. Ket qua la đong co so ba bi hong trong vong mot giay sau khi đong co so hai tat. Đieu tra sau hon cho thay van đe tuong tu đoi voi đong co tang thu ba – đuong day đanh lua bi loi. Nhom nghien cuu đa sua đoi đuong day đanh lua va ong dan nhien lieu voi hy vong tranh đuoc nhung van đe tuong tu trong cac phi vu phong tuong lai.
Nhung giai phap đa đuoc cac nhom tien hanh kiem tra vao thang 8 nam 1968 tai MSFC. Ho lap đat cac thiet bi hap thu va cham cho tang IC cua Saturn đe lam ro cach giai quyet đoi voi van đe dao đong pogo, trong khi tang Stage II cua Saturn đuoc trang bi them cac đuong dan nhien lieu đa sua đoi nham chung minh kha nang chong ro ri va vo trong đieu kien chan khong. Sau khi cac truong quan ly cua NASA tin rang moi van đe đeu đuoc giai quyet, ho đa phe chuan cho mot su menh co phi hanh đoan su dung AS-503.
Tau vu tru Apollo 8 đuoc đat len tren ten lua vao ngay 21 thang 9. Chiec ten lua nay đa thuc hien mot hanh trinh cham rai dai 3 dam (4,8 km) toi be phong tren mot trong hai xe van chuyen banh xich (crawler-transporter) khong lo cua NASA vao ngay 9 thang 10. Qua trinh thu nghiem tiep tuc dien ra trong suot thang 12 cho đen truoc ngay phong, bao gom nhieu cap đo thu nghiem san sang khac nhau tu ngay 5 đen ngay 11 thang 12. Cuoc thu nghiem cuoi cung ve bien phap nham giai quyet cac van đe dao đong pogo, đuong dan nhien lieu bi nut va đuong đanh lua kem dien ra vao ngay 18 thang 12, ba ngay truoc lich phong.


Su menh = Tom tat thong so =

La tau vu tru co phi hanh đoan đau tien quay quanh nhieu hon mot thien the, ban ke hoach cua Apollo 8 gom hai bo thong so quy đao khac nhau, đuoc phan tach bang thao tac phong chuyen tiep Mat Trang (TLI). Cac su menh Mat Trang Apollo se bat đau voi quy đao đau (parking orbit) Trai Đat hinh tron danh nghia co đo cao khoang 100 hai ly (185,2 km). Đoi voi Apollo 8, quy đao ban đau ma phi thuyen đuoc phong vao co vien điem 99,99 hai ly (185,18 km) va can điem 99,57 hai ly (184,40 km), cung đo nghieng 32,51° so voi xich đao va chu ky quy đao dai 88,19 phut. Viec thoat khi thuoc phong đa tang vien điem them 6,4 hai ly (11,9 km) trong 2 gio, 44 phut va 30 giay o quy đao đau.
Tiep theo la qua trinh đot chay phong chuyen tiep Mat Trang cua tang thu ba S-IVB trong 318 giay, giup tang toc mo-đun chi huy va dich vu nang 63.650 lb (28.870 kg) cung test article LM nang 19.900 lb (9.000 kg) tu van toc quy đao la 25.567 foot tren giay (7.793 m/s) đen van toc chuyen tiep 35.505 ft/s (10.822 m/s), lap ky luc ve toc đo cao nhat so voi Trai Đat ma con nguoi tung du hanh. Toc đo nay thap hon mot chut so voi van toc thoat ly cua Trai Đat la 36.747 foot tren giay (11.200 m/s), nhung no se đua Apollo 8 vao quy đao Trai Đat hinh elip keo dai, đu gan Mat Trang đe bi hap dan boi trong luc cua thien the nay.
Theo ke hoach, quy đao Mat Trang tieu chuan cho cac su menh Apollo la quy đao tron danh nghia nam o đo cao 60 hai ly (110 km) phia tren be mat. Quy đao Mat Trang luc phi thuyen lan đau đi vao co dang elip voi perilune 60,0 hai ly (111,1 km) va apolune 168,5 hai ly (312,1 km), nghieng 12° so voi xich đao Mat Trang. Phi thuyen sau đo chuyen đong theo quy đao hinh tron o đo cao 60,7 nhan 59,7 hai ly (112,4 nhan 110,6 km) voi chu ky 128,7 phut. Nguoi ta phat hien anh huong cua nong đo khoi luong (mass concentration, hay "mascon") Mat Trang len quy đao lon hon so voi du đoan ban đau; trong muoi quy đao Mat Trang keo dai hai muoi gio, khoang cach quy đao bi nhieu loan len toi 63,6 nhan 58,6 hai ly (117,8 nhan 108,5 km).
Apollo 8 đa đat đuoc khoang cach toi đa toi Trai Đat la 203.752 hai ly (234.474 dam phap đinh; 377.349 kilomet).


= Phi vu phong va phong chuyen tiep Mat Trang =

Apollo 8 đuoc phong vao 12:51:00 UTC (07:51:00 Gio chuan mien Đong) ngay 21 thang 12 nam 1968, su dung ba tang cua Saturn V đe đi len quy đao Trai Đat. Tang thu nhat S-IC ha canh xuong Đai Tay Duong o toa đo 30°12′B 74°7′T, con tang thu hai S-II ha canh o toa đo 31°50′B 37°17′T. Tang thu ba S-IVB đa đua tau vu tru vao quy đao Trai Đat va van đuoc ket noi đe thuc hien qua trinh đot chay TLI nham đua phi thuyen vao đuong bay toi Mat Trang.
Sau khi phuong tien đat đen quy đao Trai Đat, ca phi hanh đoan va nhung nguoi đieu khien chuyen bay o Houston đeu danh 2 gio 38 phut tiep theo đe kiem tra hoat đong va kha nang san sang cho TLI cua tau ​​vu tru. Viec van hanh đung cach tang thu ba S-IVB cua ten lua đong vai tro rat quan trong, va trong cuoc thu nghiem khong nguoi lai gan nhat, no đa khong the đanh lua lai sau lan đot chay nay. Collins la CAPCOM đau tien lam nhiem vu. Vao luc 2 gio 27 phut 22 giay sau khi phong, ong đa phat thanh qua radio, "Apollo 8. You are Go for TLI". Thong tin lien lac nay co nghia Kiem soat Su menh đa chinh thuc cho phep Apollo 8 đi toi Mat Trang. Đong co S-IVB đanh lua đung thoi điem va thuc hien qua trinh đot chay TLI mot cach hoan hao. Trong nam phut tiep theo, toc đo cua tau vu tru tang tu 7.600 đen 10.800 met tren giay (25.000 đen 35.000 ft/s).

Sau khi S-IVB đua su menh huong toi Mat Trang, cac mo-đun chi huy va dich vu – phan con lai cua phi thuyen Apollo 8 – tach khoi tang ten lua nay. Tiep theo, phi hanh đoan quay tau vu tru lai đe chup anh S-IVB va thuc hanh bay theo đoi hinh voi tang ten lua đa qua su dung. Luc phi hanh đoan quay tau vu tru, ho đa co cai nhin đau tien ve Trai Đat khi đang roi khoi que nha – khoanh khac nay đanh dau lan đau tien con nguoi co the nhin thay toan bo hanh tinh xanh cung mot luc. Borman lo lang viec S-IVB đang o qua gan CSM va đe nghi voi Trung tam Kiem soat Su menh rang phi hanh đoan can thuc hien thao tac tach roi. Kiem soat Su menh truoc tien đe xuat huong tau vu tru ve phia Trai Đat va su dung cac đong co đay nho cua he thong đieu khien phan luc (reaction control system, RCS) tren mo-đun dich vu đe tang van toc them 1,1 ft/s (0,34 m/s) theo huong roi khoi Trai Đat, nhung Borman khong muon mat dau S-IVB. Sau khi thao luan, phi hanh đoan va Kiem soat Su menh quyet đinh đot chay theo huong Trai Đat đe tang toc đo them 7,7 ft/s (2,3 m/s). Thoi gian can thiet đe chuan bi va thuc hien đot chay bo sung khien phi hanh đoan cham mot gio so voi nhiem vu cua ho o tren tau.
Nam gio sau khi phong, Kiem soat Su menh đa gui mot lenh toi S-IVB yeu cau no xa het luong nhien lieu con lai đe lam thay đoi đuong đi. S-IVB, cung voi test article tren no, khong gay them moi nguy hiem nao cho Apollo 8. No đi qua quy đao Mat Trang va tien vao mot quy đao 0,99 nhan 0,92 đon vi thien van (148 nhan 138 Gm) vong quanh Mat Troi, voi đo nghieng 23,47° so voi mat phang xich đao cua Trai Đat va chu ky la 340,80 ngay. Tang ten lua nay đa tro thanh mot vat the vo chu va se tiep tuc quay quanh Mat Troi trong nhieu nam neu khong đuoc thu hoi.
Phi hanh đoan Apollo 8 la nhung nguoi đau tien đi qua vanh đai buc xa Van Allen, von keo dai toi 15.000 dam (24.000 km) tinh tu Trai Đat. Cac nha khoa hoc du đoan rang viec đi qua vanh đai mot cach nhanh chong voi toc đo cao cua tau vu tru se gay ra lieu luong buc xa khong qua mot lan chup X quang nguc, hay 1 miligray (mGy; trong mot nam, con nguoi trung binh nhan đuoc 2 đen 3 mGy tu buc xa nen). Đe ghi lai lieu luong buc xa thuc te, moi thanh vien phi hanh đoan đeu đeo May đo Lieu buc xa Ca nhan (Personal Radiation Dosimeter) đe truyen du lieu ve Trai Đat, cung nhu ba may đo lieu luong phim thu đong (passive film dosimeter) cho thay luong buc xa tich luy ma phi hanh đoan đa trai qua. Khi ket thuc su menh, cac thanh vien phi hanh đoan đa hung chiu lieu buc xa trung binh la 1,6 mGy.


= Đuong bay toi Mat Trang =
Cong viec chinh cua Lovell voi tu cach Phi cong Mo-đun Chi huy la hoa tieu. Mac du Kiem soat Su menh thuong thuc hien tat ca cac tinh toan đieu huong thuc te, song van can mot thanh vien phi hanh đoan thanh thao viec đieu huong đe cac phi hanh gia co the quay tro lai Trai Đat trong truong hop mat lien lac voi Houston. Lovell đieu huong bang cach su dung kinh luc phan đuoc tich hop trong tau vu tru đe quan sat sao, tu đo đo goc giua mot ngoi sao va đuong chan troi cua Trai Đat (hoac Mat Trang). Nhiem vu nay gap bat loi do co mot đam may manh vun lon xung quanh tau vu tru khien cho viec phan biet cac ngoi sao tro nen kho khan.
Đen bay gio sau khi bat đau su menh, phi hanh đoan đa cham so voi ke hoach bay khoang 1 gio 40 phut vi gap van đe khi di chuyen ra xa S-IVB va nhung kho khan trong viec quan sat sao cua Lovell. Tau vu tru đuoc cac phi hanh gia đat vao che đo Kiem soat Nhiet Thu đong (Passive Thermal Control, viet tat la PTC), con goi la "barbecue roll" (tam dich: "lon vong barbecue"), theo đo con tau se xoay khoang mot lan moi gio quanh truc dai đe đam bao phan bo đeu nhiet tren be mat phi thuyen. Duoi anh nang truc tiep, mot so be mat ben ngoai cua tau vu tru co the nong len đen hon 200 °C (392 °F), trong khi cac phan trong bong toi se la −100 °C (−148 °F). Nhiet đo nay co the khien tam chan nhiet bi nut va lam no đuong dan thuoc phong. Boi vi khong the đat đuoc cu lon vong hoan hao nen tau vu tru đa quet nen mot hinh non khi quay. Phi hanh đoan phai thuc hien nhung đieu chinh nho sau moi 30 phut đe tranh hinh non ngay cang lon hon.

Lan đieu chinh giua chang đau tien dien ra luc 11 gio sau khi bat đau chuyen bay. Phi hanh đoan đa thuc hon 16 gio. Truoc khi phong, NASA quyet đinh rang it nhat mot thanh vien phi hanh đoan phai luon tinh tao đe giai quyet cac van đe co the phat sinh. Borman bat đau ca ngu đau tien nhung ong kho yen giac đuoc vi tieng radio khong ngung va tieng on tu may moc. Thu nghiem duoi mat đat cho thay đong co service propulsion system (SPS) co kha nang nho se phat no khi đot chay trong thoi gian dai, tru khi buong đot cua no đa đuoc "trang" (coat) truoc bang cach đot chay đong co trong thoi gian ngan. Lan đot hieu chinh đau tien nay chi keo dai 2,4 giay va giup tang van toc them khoang 20,4 ft/s (6,2 m/s) theo huong thuan hanh (huong đang di chuyen). Su thay đoi nay nho hon so voi du đinh 24,8 ft/s (7,6 m/s), nguyen nhan la do mot bong bong khi heli trong cac đuong ong oxy hoa đa gay ra ap suat thuoc phong thap bat ngo. Phi hanh đoan phai su dung cac đong co đay RCS nho đe bu đap su thieu hut. Hai lan đieu chinh giua chang theo ke hoach sau đo bi huy vi nguoi ta cho rang quy đao cua Apollo 8 đa hoan hao.
Khoang mot gio sau khi bat đau ca ngu, Borman đuoc co quan kiem soat mat đat cho phep uong thuoc ngu Seconal, tuy nhien no khong co nhieu tac dung. Borman cuoi cung ngu thiep đi va sau đo tinh day voi cam giac om yeu. Ong oi hai lan va bi tieu chay tung con, khien tau vu tru chua đay nhung khoi nho chat non mua va phan ma phi hanh đoan đa phai don dep het muc co the. Borman ban đau khong muon moi nguoi biet ve van đe y te cua minh, nhung Lovell va Anders cho rang ho can phai thong bao Kiem soat Su menh. Phi hanh đoan quyet đinh su dung Thiet bi Luu tru Du lieu (Data Storage Equipment, viet tat la DSE), co the ghi am giong noi va thuc hien phep đo tu xa roi chuyen chung toi Kiem soat Su menh voi toc đo cao. Sau khi thu lai mo ta ve tinh trang benh cua Borman, cac phi hanh gia yeu cau Kiem soat Su menh kiem tra đoan ghi am, trong đo ho "muon co đanh gia ve cac binh luan đa noi".
Phi hanh đoan Apollo 8 va nhan vien y te cua Kiem soat Su menh đa to chuc mot cuoc hop tai phong đieu khien trong o tang hai (co hai phong đieu khien giong het nhau o Houston nam tren tang hai va tang ba, nhung moi nhiem vu chi su dung mot trong hai can phong). Nhung nguoi tham gia hoi nghi ket luan rang khong co gi đang lo ngai va benh cua Borman hoac la cum da day, nhu Borman nghi, hoac la do phan ung voi thuoc ngu. Cac nha nghien cuu hien nay tin rang ong đa mac hoi chung thich ung voi khong gian (space adaptation syndrome), hoi chung nay anh huong đen khoang 1/3 so phi hanh gia trong ngay đau tien o tren vu tru khi he thong tien đinh cua ho thich nghi voi tinh trang khong trong luong. Hoi chung nay chua tung xay ra tren cac tau vu tru truoc đay (Mercury va Gemini) boi vi nhung phi hanh gia đo khong the di chuyen tu do trong cabin nho hep cua phi thuyen. Khong gian tang len trong cabin mo-đun chi huy Apollo giup phi hanh gia tu do di chuyen hon, gop phan gay ra cac trieu chung say khong gian (space sickness) cho Borman va sau đo la phi hanh gia Rusty Schweickart trong chuyen bay Apollo 9.

Giai đoan du hanh cua chuyen bay khong co nhieu su kien quan trong, ngoai tru viec phi hanh đoan kiem tra hoat đong va đuong đi cua tau ​​vu tru. Trong khoang thoi gian nay, NASA đa len lich phat song truyen hinh vao luc 31 gio sau khi phong. Phi hanh đoan Apollo 8 su dung mot chiec camera nang 2 kilogam (4,4 lb) chi phat o dang đen trang bang ong Vidicon. Camera nay co hai thau kinh, mot thau kinh goc rat rong (160°) va mot thau kinh tele (9°).
Trong buoi phat song đau tien nay, phi hanh đoan đa thuc hien mot chuyen tham quan tau vu tru va co gang cho nguoi xem thay Trai Đat xuat hien nhu the nao tu khong gian. Tuy nhien, nhung kho khan khi nham thau kinh goc hep ma khong co su tro giup cua man hinh đe hien thi nhung gi no đang nhin vao khien viec quay Trai Đat la bat kha thi. Ngoai ra, neu khong co bo loc thich hop, hinh anh Trai Đat se bi bao hoa boi bat ky nguon sang nao. Cuoi cung, tat ca nhung gi phi hanh đoan co the cho nhung nguoi đang theo doi o mat đat xem chi la mot đom sang. Sau khi phat song đuoc 17 phut, vong quay cua tau vu tru đa đua chiec ang-ten gain cao ra khoi tam nhin cua cac tram thu tren Trai Đat. Đuong truyen ket thuc voi canh Lovell chuc mung sinh nhat me cua minh.
Luc nay, phi hanh đoan đa bo hoan toan ca ngu theo sap xep. Lovell ngu sau 32,5 gio bay – ba tieng ruoi truoc ke hoach. Lat sau, Anders cung ngu sau khi uong mot vien thuoc. Phi hanh đoan khong the quan sat Mat Trang trong phan lon hanh trinh toi đo. Co hai yeu to khien thien the nay gan nhu khong the nhin thay tu ben trong tau vu tru: ba trong so nam cua so bi mo do thoat khi dau tu keo silicon, va tu the can thiet cua phi thuyen cho viec kiem soat nhiet thu đong. Phai đen khi phi hanh đoan đi ra phia sau Mat Trang, ho moi co the nhin thay no lan đau tien.
Apollo 8 thuc hien buoi phat song truyen hinh thu hai sau 55 gio bay. Lan nay, phi hanh đoan đa trang bi cac bo loc danh cho camera tinh đe thu lai hinh anh Trai Đat qua thau kinh tele. Mac du kho nham muc tieu vi phai đieu khien toan bo tau vu tru, phi hanh đoan van co the truyen toi Trai Đat nhung buc anh truyen hinh (television picture) đau tien ve hanh tinh xanh. Ho danh thoi gian truyen tai đe mo ta Trai Đat, ve nhung gi co the nhin thay đuoc va mau sac cua no. Qua trinh truyen phat keo dai 23 phut.


= Pham vi anh huong cua Mat Trang =

Vao khoang 55 gio 40 phut trong chuyen bay va 13 gio truoc khi đi vao quy đao Mat Trang, phi hanh đoan Apollo 8 đa tro thanh nhung nguoi đau tien cham đen vung anh huong hap dan cua mot thien the khac. Noi cach khac, tac đong cua luc hap dan Mat Trang len Apollo 8 đa tro nen manh hon so voi Trai Đat. Vao thoi điem ay, Apollo 8 cach Mat Trang 38.759 dam (62.377 km) va co toc đo 3.990 ft/s (1.220 m/s) so voi thien the nay. Khoanh khac lich su đo it đuoc phi hanh đoan quan tam vi ho van đang tinh toan quy đao cua minh so voi be phong tai Trung tam Vu tru Kennedy. Ho se tiep tuc lam nhu vay cho đen khi thuc hien lan đieu chinh giua chang cuoi cung đe chuyen sang he quy chieu dua tren huong ly tuong cho lan đot chay đong co thu hai đuoc tien hanh tren quy đao Mat Trang.
Su kien lon cuoi cung truoc khi thuc hien thao tac Đi vao Quy đao Mat Trang (Lunar Orbit Insertion, viet tat la LOI) la lan đieu chinh giua chang thu hai. Lan đieu chinh nay đuoc tien hanh theo huong nghich hanh (nguoc voi huong di chuyen) va lam tau ​​vu tru cham đi 2,0 ft/s (0,61 m/s), giup giam hieu qua khoang cach gan nhat ma tau vu tru se bay qua Mat Trang. Đung 61 gio sau khi phong, khi đang o cach Mat Trang khoang 24.200 dam (38.900 km), phi hanh đoan đa đot chay RCS trong 11 giay. Luc nay ho se vuot qua Mat Trang o khoang cach 71,7 dam (115,4 km) tinh tu be mat.
Sau 64 gio bay, phi hanh đoan bat đau chuan bi cho thao tac Đi vao Quy đao Mat Trang 1 (LOI-1). Thao tac nay can đuoc thuc hien mot cach hoan hao, va do co hoc quy đao nen ho phai tien hanh o nua khong nhin thay cua Mat Trang, ngoai tam lien lac voi Trai Đat. Sau khi Kiem soat Su menh tham do y kien ​​ve quyet đinh "go/no go", phi hanh đoan đuoc thong bao vao gio thu 68 rang ho đa chon Go va "hay cuoi con chim tot nhat ma chung toi co the tim thay". Lovell tra loi: "Chung toi se gap lai cac anh o phia ben kia", va lan đau tien trong lich su, con nguoi du hanh phia sau Mat Trang, noi khong the lien lac vo tuyen voi Trai Đat. Frances "Poppy" Northcutt, nguoi phu nu đau tien trong bo phan kiem soat su menh cua NASA va đa giup tinh toan quy đao quay tro lai Trai Đat cho nhiem vu nay, ke lai cam giac khi Apollo 8 lan đau tien đi ra phia sau Mat Trang trong mot cuoc phong van: "Khoang thoi gian đo cuc ky cang thang đoi voi đoi cua toi, noi chung thi đo cung la mot giai đoan rat cang thang do mat tin hieu. Mot bi an to lon đang dien ra o ngay phia sau Mat Trang. Ban thi khong biet chuyen gi đang xay ra va khong ai o đay co the lam gi ca cho toi khi chung toi nhan đuoc phan hoi tu ho".
Khi chi con muoi phut truoc LOI-1, phi hanh đoan bat đau kiem tra lan cuoi he thong tau vu tru va đam bao rang moi cong tac đeu o đung vi tri. Vao thoi điem đo, ho đa co đuoc cai nhin đau tien ve Mat Trang. Ho bay qua phia khong co anh sang, va chinh Lovell la nguoi nhin thay nhung tia nang đau tien chieu xien len be mat. Lan đot chay LOI chi cach đo hai phut nen phi hanh đoan co rat it thoi gian đe ngam canh.


= Quy đao Mat Trang =
Đong co SPS đuoc đanh lua luc 69 gio, 8 phut va 16 giay sau khi phong va đot chay trong 4 phut 7 giay, đua tau vu tru Apollo 8 vao quy đao quanh Mat Trang. Cu đot chay ay đuoc phi hanh đoan mo ta la bon phut dai nhat trong cuoc đoi ho. Neu khong đot chay đung khoang thoi gian, phi thuyen co the đi vao mot quy đao Mat Trang hinh elip cao hoac tham chi bi nem vao vu tru. Neu no keo dai qua lau, phi thuyen se co rui ro đam vao thien the nay. Sau khi chac chan rang tau vu tru đang hoat đong, cuoi cung phi hanh đoan cung co co hoi nhin ngam Mat Trang, noi ma ho se bay quanh trong 20 gio tiep theo.
Tren Trai Đat, Kiem soat Su menh van tiep tuc cho đoi. Neu phi hanh đoan khong đot chay đong co hoac qua trinh đot chay khong keo dai trong khoang thoi gian du đinh, ho se xuat hien som hon tu phia sau Mat Trang. Vao ngay chinh xac thoi điem đa tinh toan, tin hieu đuoc truyen ve tu tau vu tru va cho thay no đang o quy đao 193,3 nhan 69,5 dam (311,1 nhan 111,8 km) quanh Mat Trang.

Sau khi bao cao ve tinh trang phi thuyen, Lovell đa đua ra mo ta đau tien ve be mat ve tinh tu nhien cua Trai Đat nhu sau:Ve co ban thi Mat Trang co mau xam, khong mau sac; no giong nhu vua thach cao hoac mot loai cat bai bien xam. Chung ta co the nhin thay kha nhieu chi tiet. Sea of Fertility o đay trong khong noi bat nhu nhin tu Trai Đat. Khong co nhieu su tuong phan giua no va cac mieng ho xung quanh. Cac ho va cham đeu đuoc mai giua thanh hinh tron. Chung co kha nhieu, mot so cai thi moi hon. Co rat nhieu ho trong giong nhu – đac biet la nhung cai tron – trong nhu bi thien thach hoac mot loai vat the bay nao đo ban trung. Ho va cham Langrenus kha lon; o giua no co mot hinh non. Mat ben trong ho co dang them, gom khoang sau hoac bay bac thang khac nhau tren đuong đi xuong.

Lovell tiep tuc mo ta ve đia hinh ma ho đang bay qua. Mot trong nhung nhiem vu chinh cua phi hanh đoan la do tham cac đia điem ha canh tren Mat Trang đuoc len ke hoach trong tuong lai, đac biet la Mare Tranquillitatis, bai đap du kien cua Apollo 11. Thoi điem phong Apollo 8 đa đuoc lua chon đe mang lai đieu kien anh sang tot nhat cho viec kiem tra đia điem. Ngoai ra, nguoi ta con lap đat may quay phim o cua so cua tau vu tru nham ghi lai Mat Trang ben duoi o muc mot khung hinh moi giay. Bill Anders danh phan lon thoi gian trong 20 gio tiep theo đe chup nhieu anh nhat co the ve cac muc tieu đang quan tam. Đen khi ket thuc nhiem vu, phi hanh đoan đa chup hon 800 buc anh tinh 70 mm va 700 foot (210 m) phim đong (movie film) 16 mm.
Trong suot mot gio tau vu tru giu lien lac voi Trai Đat, Borman lien tuc hoi du lieu cua SPS trong nhu the nao. Ong muon đam bao rang đong co đang hoat đong va co the đuoc su dung đe quay tro lai Trai Đat som hon neu can thiet. Ong cung yeu cau phi hanh đoan phai nhan đuoc quyet đinh "go/no go" truoc khi đi qua phia sau Mat Trang tren moi vong quy đao.
Khi xuat hien tro lai trong lan thu hai đi ra phia truoc Mat Trang, phi hanh đoan đa lap đat thiet bi đe phat song hinh anh be mat thien the nay. Anders mo ta ve nhung ho va cham ma ho đang bay qua. Vao luc ket thuc quy đao thu hai, cac phi hanh gia thuc hien thao tac đot chay LOI-2 cua SPS trong 11 giay đe lam tron quy đao thanh 70,0 nhan 71,3 dam (112,7 nhan 114,7 km).
Xuyen suot hai quy đao tiep theo, phi hanh đoan tiep tuc kiem tra tau vu tru cung nhu quan sat va chup anh Mat Trang. Trong lan đi qua thu ba, Borman đoc mot loi cau nguyen nho cho nha tho cua minh. Ong co ke hoach tham gia buoi le tai Nha tho Tan giao St. Christopher's gan Seabrook, Texas, nhung lai khong the đen do chuyen bay Apollo 8. Mot ky su va cung la giao dan tai Kiem soat Su menh, Rod Rose, đe nghi Borman nen đoc loi cau nguyen; loi cau nguyen nay co the đuoc ghi am va sau đo phat lai trong buoi le.


= Trai Đat moc va buoi phat song Sang The =

Khi tau vu tru xuat hien tu phia sau Mat Trang trong lan thu tu bay qua mat truoc, phi hanh đoan tro thanh nhung nguoi đau tien tan mat chung kien hien tuong ​​"Trai đat moc" trong lich su loai nguoi. Truoc đo, vao ngay 23 thang 8 nam 1966, tau quy đao Lunar Orbiter 1 cua NASA đa chup lai buc anh Trai Đat moc đau tien tu vung lan can Mat Trang. Anders nhin thay Trai Đat nho len tu phia sau chan troi Mat Trang va phan khich keu goi nhung nguoi khac, đong thoi chup lai mot tam hinh đen trang. Anders yeu cau Lovell đua phim mau va sau đo chup Trai Đat moc, mot buc anh noi tieng hien nay, ve sau đuoc tap chi Life binh chon la mot trong 100 buc anh cua the ky.
Do su đong bo chuyen đong quay cua Mat Trang quanh Trai Đat nen noi chung, viec nhin thay Trai Đat moc tu be mat Mat Trang la khong the. Nguyen nhan la boi, khi nhin tu bat ky vi tri nao noi be mat thien the nay, Trai Đat van gan nhu o vi tri cu tren bau troi, hoac la phia tren, hoac la phia duoi đuong chan troi. Trai Đat moc thuong chi co the nhin thay khi bay quanh quy đao Mat Trang va tai cac vi tri be mat đuoc chon gan ria Mat Trang (lunar limb), noi su binh đong nhe nhang đua hanh tinh xanh len tren va xuong duoi đuong chan troi Mat Trang.
Anders tiep tuc chup anh trong khi Lovell đam nhan viec đieu khien phi thuyen đe Borman co the nghi ngoi. Mac du tau vu tru kha chat choi va on ao, Borman van co the ngu đuoc trong hai quy đao va thuc day đinh ky đe đat cau hoi ve tinh trang hien tai. Borman tro nen hoan toan tinh tao khi nghe thay cac thanh vien phi hanh đoan cua minh mac loi. Ho bat đau khong hieu cau hoi va phai yeu cau lap lai cau tra loi. Borman nhan ra rang moi nguoi đeu đa vo cung met moi vi khong đuoc ngu ngon giac trong hon ba ngay qua. Ong ra lenh cho Anders va Lovell đi ngu, đong thoi huy bo phan con lai cua ke hoach bay lien quan đen viec quan sat Mat Trang. Ban đau Anders phan đoi va noi rang minh van on, nhung Borman khong he bi lung lay. Anders cuoi cung đanh chap thuan voi đieu kien Borman se bo tri camera đe tiep tuc chup nhung buc anh tu đong ve Mat Trang. Borman cung nho rang đa co ke hoach phat song truyen hinh lan thu hai va du kien se co rat nhieu nguoi xem, do đo ong muon phi hanh đoan phai tinh tao. Trong hai quy đao tiep theo, Anders va Lovell ngu trong khi Borman ngoi cam lai.

Buoi truyen hinh thu hai đuoc bat đau khi cac phi hanh gia bay vong quanh Mat Trang lan thu chin. Borman gioi thieu phi hanh đoan, sau đo moi thanh vien đa đua ra an tuong cua minh ve be mat Mat Trang va bay to cam giac khi quay xung quanh thien the nay. Borman mo ta no la "mot vung đat hu vo rong lon, hiu quanh, cam ky". Tiep theo, sau khi tro chuyen ve nhung gi ho đang bay qua, Anders noi rang phi hanh đoan co mot thong điep muon gui đen tat ca moi nguoi tren Trai Đat. Moi thanh vien tren tau đeu đoc mot đoan cau chuyen sang the trong Kinh Thanh tu Sach Sang The. Borman ket thuc buoi phat song bang viec chuc moi nguoi tren Trai Đat mot Le Giang sinh vui ve. Thong điep cua ong duong nhu tom tat nhung cam xuc ma ca ba phi hanh gia đang co tu vi tri thuan loi nay tren quy đao Mat Trang. Borman noi: "Va tu phi hanh đoan cua Apollo 8, chung toi ket thuc voi loi chuc ngu ngon, chuc may man, chuc Giang sinh vui ve va cau Chua phu ho tat ca cac ban – tat ca cac ban tren hanh tinh Trai Đat thien lanh".
Nhiem vu duy nhat con lai cua phi hanh đoan vao luc nay la thuc hien phong chuyen tiep Trai Đat (trans-Earth injection, viet tat la TEI), von đuoc len lich 2,5 gio sau khi ket thuc buoi truyen hinh. TEI la cu đot chay quan trong nhat cua chuyen bay, vi bat ky su co nao lien quan toi viec SPS khong đanh lua đuoc se khien phi hanh đoan mac ket trong quy đao Mat Trang voi rat it hy vong thoat ra. Cung nhu lan đot chay truoc, phi hanh đoan phai thuc hien thao tac o phia tren nua khong nhin thay cua Mat Trang, noi ngoai tam lien lac voi Trai Đat. Cu đot chay dien ra vao đung thoi điem. Phep đo tu xa cua tau vu tru đa đuoc thu lai khi no tai xuat hien tu phia sau Mat Trang luc 89 gio, 28 phut va 39 giay, chinh xac voi thoi điem tinh toan. Khi noi lai lien lac am thanh, Lovell bao cao: "Xin đuoc thong bao, o đay co mot ong gia Noel". Ken Mattingly, CAPCOM vao thoi điem đo, tra loi: "Đa xac nhan, cac anh la nhung nguoi biet ro nhat ma". Tau vu tru bat đau hanh trinh quay tro lai Trai Đat vao ngay 25 thang 12, đung ngay Le Giang sinh.


= Tai can chinh thu cong ngoai ke hoach =
Lat sau, Lovell tan dung thoi gian ranh roi đe thuc hien mot so quan sat đieu huong, trong đo ong đieu khien mo-đun đe xem cac ngoi sao khac nhau bang cach su dung ban phim may tinh. Ong đa vo tinh xoa mot so bo nho cua no, khien cho thiet bi đo luong quan tinh (inertial measurement unit, viet tat la IMU) chua du lieu chi ra rang mo-đun đang co cung huong tuong đoi nhu truoc khi cat canh; IMU sau đo đa kich hoat đong co đay đe "chinh sua" tu the cua mo-đun.
Khi phi hanh đoan phat hien ly do may tinh thay đoi tu the cua mo-đun, ho nhan ra minh se phai nhap lai du lieu đe may tinh biet huong thuc te cua tau vu tru. Lovell mat muoi phut đe tim ra nhung con so phu hop bang cach su dung đong co đay nham can chinh cac ngoi sao Rigel va Thien Lang, va them 15 phut nua đe nhap du lieu đung vao may tinh. Muoi sau thang sau, trong su menh Apollo 13, Lovell se thuc hien thu cong viec tai can chinh tuong tu trong nhung đieu kien nguy ngap hon sau khi IMU cua mo-đun phai tat đe tiet kiem nang luong.


= Tro ve Trai Đat va tai tham nhap =

Chang đuong tro ve Trai Đat chu yeu la thoi gian đe phi hanh đoan thu gian va giam sat tau vu tru. Neu nhu cac chuyen gia ve quy đao đa tinh toan chinh xac moi thu, tau vu tru se quay tro lai bau khi quyen hai ngay ruoi sau TEI va lao xuong Thai Binh Duong.
Vao buoi chieu Le Giang sinh, phi hanh đoan đa thuc hien buoi phat song truyen hinh thu nam. Lan nay, ho đua khan gia tham quan tau vu tru va gioi thieu ve cuoc song trong khong gian cua phi hanh gia. Khi ket thuc buoi phat song, ho tim thay mon qua nho cua Slayton trong tu thuc an: mot bua toi ga tay that co nhan nhoi, đuoc đung trong cung loai tui chuyen cho quan đoi o Viet Nam.
Mot bat ngo khac cua Slayton la mon qua gom ba chai ruou brandy nho (miniature), nhung Borman đa ra lenh phi hanh đoan đe yen cho đen khi ha canh. Chung van khong đuoc mo, tham chi cho đen nhieu nam sau chuyen bay. Ngoai ra con co nhung tang pham nho tu vo cua phi hanh đoan. Ngay hom sau, vao khoang 124 gio sau khi phong, lan truyen hinh thu sau va cuoi cung đa chieu nhung hinh anh video đep nhat ve Trai Đat cua su menh trong bon phut phat song. Sau hai ngay binh lang, phi hanh đoan bat đau chuan bi cho buoc tai tham nhap. May tinh se đieu khien qua trinh nay va tat ca nhung gi ho phai lam la đat tau vu tru o tu the đung, voi đau cun (blunt end) huong ve phia truoc. Trong truong hop may tinh bi loi, Borman san sang tiep quan.

Viec tach khoi mo-đun dich vu đa giup mo-đun chi huy chuan bi cho qua trinh quay tro lai bang cach đe lo tam chan nhiet va loai bo khoi luong khong can thiet. Mo-đun dich vu se boc chay trong khi quyen theo ke hoach. Sau phut truoc khi đat đen đinh khi quyen, phi hanh đoan nhin thay Mat Trang nho len tren đuong chan troi cua Trai Đat đung nhu cac chuyen gia quy đao đa tinh toan. Khi mo-đun cham vao bau khi quyen mong ngoai cung, cac phi hanh gia nhan thay xung quanh phi thuyen đang dan tro nen mu mit do plasma phat sang hinh thanh ben ngoai tau vu tru. Mo-đun bat đau ham lai va su giam toc đat đen đinh điem o muc 6 trong luc tieu chuan (59 m/s2). Voi viec may tinh đieu khien qua trinh ha canh bang cach thay đoi tu the cua tau vu tru, Apollo 8 đa đi len trong choc lat nhu mot hon đa bi nem thia lia truoc khi lao xuong đai duong. O đo cao 30.000 foot (9,1 km), du ham (drogue parachute) đuoc trien khai giup on đinh tau vu tru, theo sau la ba chiec du chinh o đo cao 10.000 foot (3,0 km). Vi tri ha canh cua tau vu tru theo bao cao chinh thuc la 8°8′B 165°1′T o Bac Thai Binh Duong, phia tay nam Hawaii luc 15:51:42 UTC ngay 27 thang 12 nam 1968.

Khi phi thuyen roi xuong mat nuoc, nhung chiec du keo con tau len va lat nguoc no lai; tu the nay đuoc goi la Stable 2. Trong thoi gian cho ba qua bong bay noi đieu chinh tau vu tru, Borman đa non mua do bi mot con song cao 10 foot (3,0 m) vui dap. Khoang sau phut sau khi roi xuong, mo-đun chi huy đuoc đieu chinh ve huong binh thuong (Stable 1) nho he thong dung thang bang tui bom hoi (inflatable bag uprighting system). Nguoi nhai đau tien cua tau san bay USS Yorktown đen noi sau khi ha canh 43 phut. 45 phut sau, phi hanh đoan đa an toan tren san đap cua tau Yorktown.


Di san = Y nghia lich su =
Apollo 8 dien ra vao cuoi nam 1968, khoang thoi gian chung kien ​​nhieu bien đong o Hoa Ky va phan lon the gioi. Mac du trong nam đo toan cau đa trai qua ​​nhung vu am sat chinh tri, tinh trang bat on tren đuong pho chau Au va chau My cung nhu Mua xuan Praha, tap chi Time van chon phi hanh đoan Apollo 8 lam Nhan vat cua nam 1968, qua đo cong nhan ho la nhung nguoi co anh huong nhieu nhat đen cac su kien trong nam truoc. Ho la nhung nguoi đau tien roi khoi pham vi anh huong hap dan cua Trai Đat va quay xung quanh mot thien the khac. Ho đa song sot sau mot nhiem vu ma ngay ca phi hanh đoan cung đanh gia la chi co 50/50 co hoi thanh cong hoan toan. Suc anh huong cua Apollo 8 đuoc tom gon trong buc đien tin tu mot nguoi la ma Borman đa nhan sau nhiem vu, voi noi dung đon gian: "Cam on Apollo 8. Cac anh đa cuu van nam 1968".

Mot trong nhung phuong dien noi tieng nhat cua su menh la buc anh Trai Đat moc ma phi hanh đoan đa chup trong lan thu tu bay vong quanh quy đao Mat Trang. Đay la lan đau tien con nguoi chup đuoc mot buc anh nhu vay khi thuc su o đang sau camera; nguoi ta xem no la mot trong nhung nguon cam hung cho Ngay Trai Đat đau tien vao nam 1970. Tap chi Life đa chon Trai Đat moc la buc thu nhat trong so 100 buc anh lam thay đoi the gioi.
Phi hanh gia Apollo 11 Michael Collins tuyen bo, "Y nghia lich su to lon cua Eight [Apollo 8] la tren tat thay"; trong khi nha su hoc khong gian Robert K. Poole coi Apollo 8 la su menh co nhieu y nghia lich su nhat trong tat ca cac su menh Apollo. Đay cung la nhiem vu đuoc gioi truyen thong đua tin rong rai hang đau ke tu Mercury-Atlas 6, chuyen bay tren quy đao đau tien cua My vao nam 1962. Co khoang 1.200 nha bao đua tin ve su menh, trong đo chuong trinh phat song cua BBC đuoc chieu o 54 quoc gia bang 15 ngon ngu khac nhau. Theo to Pravda cua Lien Xo, Chu tich chuong trinh Interkosmos Boris Nikolaevich Petrov đa mo ta chuyen bay la mot "thanh tuu noi bat ve khoa hoc va cong nghe vu tru cua My". Uoc tinh rang mot phan tu so nguoi con song vao thoi điem đo đa xem – truc tiep hoac tre – buoi truyen phat vao Đem vong Giang sinh trong quy đao thu chin cua Mat Trang. Cac chuong trinh phat song cua Apollo 8 ve sau gianh đuoc Giai Emmy, vinh du cao nhat do Vien Khoa hoc va Nghe thuat Truyen hinh trao tang.
It lau sau đo, mot nguoi theo chu nghia vo than ten Madalyn Murray O'Hair đa gay ra tranh cai khi khoi kien NASA ve viec đoc Sach Sang The. O'Hair muon toa an cam cac phi hanh gia My – toan bo đeu la nhan vien chinh phu – cau nguyen cong khai trong khong gian. Mac du vu kien đa bi Toi cao Phap vien Hoa Ky bac bo, nhieu kha nang la do thieu tham quyen xet xu trong khong gian vu tru, no van khien NASA to ra de dat ve van đe ton giao trong suot phan con lai cua chuong trinh Apollo. O su menh Apollo 11, Buzz Aldrin đa tu cu hanh Thanh le cua phai Truong lao tren be mat Mat Trang sau khi ha canh; trong nhieu nam, ong han che đe cap cong khai su viec va chi noi đen van đe nay mot cach gian tiep vao thoi điem đo.

Nam 1969, Bo Buu đien Hoa Ky phat hanh tem buu chinh (catalog Scott #1371) ky niem chuyen bay vong quanh Mat Trang Apollo 8. Con tem co chi tiet buc anh Trai Đat moc tren Mat Trang noi tieng do Anders chup vao Đem vong Giang sinh cung dong chu, "In the beginning God ..." (tam dich: "Ban đau, Chua ..."), nhung loi đau tien trong Sach Sang The. Thang 1 nam 1969, chi 18 ngay sau khi phi hanh đoan tro ve Trai Đat, ho đa xuat hien trong chuong trinh truoc tran đau cua Super Bowl III. Tai đo, cac phi hanh gia cung đoc Loi The Trung thanh truoc khi nghe si ken trumpet Lloyd Geisler cua Dan nhac Giao huong Quoc gia Washington trinh dien bai quoc ca.


= Vi tri phi thuyen =
Thang 1 nam 1970, tau Apollo 8 đuoc chuyen đen Osaka, Nhat Ban đe trung bay o gian hang cua Hoa Ky tai trien lam toan cau Expo '70. Hien Bao tang Khoa hoc va Cong nghiep Chicago đang trung bay phi thuyen cung voi bo suu tap vat dung ca nhan tu chuyen bay do Lovell hien tang va bo đo vu tru ma Frank Borman đa mac. Bo đo vu tru Apollo 8 cua Jim Lovell đuoc trung bay cong khai tai Trung tam Du khach thuoc Trung tam Nghien cuu Glenn cua NASA, con bo đo vu tru cua Bill Anders đuoc trung bay tai Bao tang Khoa hoc o Luan Đon, Vuong quoc Anh.


= Trong van hoa đai chung =
Su menh Apollo 8 van luon đuoc mo ta va nhac đen duoi nhieu hinh thuc, bao gom ca phim tai lieu va tieu thuyet. Nhieu buoi truyen hinh khac nhau va đoan phim 16 mm do phi hanh đoan Apollo 8 quay lai đa đuoc NASA bien soan va phat hanh trong bo phim tai lieu nam 1969 Debrief: Apollo 8 voi nguoi dan chuong trinh Burgess Meredith. Ngoai ra, vao nam 2003, Spacecraft Films cung đa phat hanh mot bo DVD ba đia chua tat ca cac chuong trinh truyen hinh va phim 16 mm cua NASA lien quan đen su menh, bao gom toan bo cac buoi truyen phat tu khong gian, canh huan luyen va phi vu phong, cung nhu hinh anh đong đuoc thuc hien trong chuyen bay. Cac phim tai lieu khac con co "Race to the Moon" (2005) – nam trong mua 18 cua chuong trinh American Experience – va In the Shadow of the Moon (2007). Thang 12 nam 2018, tap phim Apollo's Daring Mission trong series Nova cua mang PBS đuoc phat song, đanh dau đot ky niem 50 nam chuyen bay.
Trong album nam 1994 The Songs of Distant Earth, Mike Oldfield đa su dung giong đoc cua Anders cho đoan cat "In The Beginning".
Trong tap phim "1968" cua miniseries nam 1998 From the Earth to the Moon, cac phan cua su menh xuat hien duoi dang kich tinh hoa. Tang S-IVB cua Apollo 8 cung đong vai tro la vi tri cua mot thiet bi ngoai hanh tinh trong tap phim "Conflict" thuoc series UFO vao nam 1970. Qua trinh đi vao quy đao Mat Trang cua su menh con đuoc trinh bay chi tiet bang cac đoan thu am thuc te trong bai hat "The Other Side" thuoc album nam 2015 The Race for Space cua ban nhac Public Service Broadcasting.
Nam 2018, phim tai lieu First to the Moon: The Journey of Apollo 8 đuoc phat hanh. Noi dung phim ke ve su menh Apollo 8 va gioi thieu cac buoi phong van voi phi hanh đoan chuyen bay.


Xem them Danh sach cac su menh toi Mat Trang


Ghi chu Tham khao Bai viet nay ket hop tai lieu thuoc pham vi cong cong tu website hay thu muc thuoc NASA.


= Thu muc =


Lien ket ngoai "Apollo 8" tren Encyclopedia Astronautica
Jackson, Albert A. (Mua đong 2008–2009). "The Essence of the Human Spirit: Apollo 8" [Ban chat cua tinh than con nguoi: Apollo 8] (PDF). Horizons (Ban tin, AIAA Houston Section). Quyen 34 so 1. Reston, Virginia: American Institute of Aeronautics and Astronautics (AIAA). tr. 24–28. Luu tru (PDF) ban goc ngay 9 thang 10 nam 2022. Truy cap ngay 1 thang 7 nam 2013. Bai viet ve ky niem lan thu 40 cua Apollo 8
Đa phuong tien
Apollo 8: Go for TLI Bo phim nam 1969 cua NASA tren Internet Archive
Debrief: Apollo 8 Bo phim nam 1969 cua NASA tren Internet Archive
"Apollo 07 and 08 16mm Onboard Film (1968)" Đoan phim tho tu cac su menh Apollo 7 va 8 tren Internet Archive
Apollo 8 Around the Moon and Back Video YouTube nam 2018