Vien bao tang hay ngan gon la bao tang, la noi trung bay va luu giu tai lieu, hien vat co lien quan đen mot hoac nhieu linh vuc nhu lich su, van hoa cua mot dan toc hay mot giai đoan lich su nao đo. Muc đich cua vien bao tang la giao duc, hoc tap, nghien cuu va thoa man tri to mo tim hieu ve qua khu. Nhieu bao tang cong cong cung cap nhung vat pham nay cho cong chung xem thong qua cac cuoc trien lam co the la vinh vien hoac tam thoi. Cac bao tang lon nhat nam o cac thanh pho lon tren the gioi, trong khi hang nghin bao tang đia phuong ton tai o cac thanh pho, thi tran va khu vuc nong thon nho hon. Cac bao tang co nhieu muc đich khac nhau, tu bao ton va tai lieu cho bo suu tap cua ho, phuc vu cac nha nghien cuu va chuyen gia đen phuc vu cong chung. Muc tieu cua viec phuc vu cac nha nghien cuu khong chi la khoa hoc, ma con nham phuc vu cong chung.
Co nhieu loai bao tang, bao gom bao tang nghe thuat, bao tang lich su tu nhien, bao tang khoa hoc, bao tang chien tranh va bao tang tre em. Theo Hoi đong Bao tang Quoc te (ICOM), co hon 55.000 bao tang o 202 quoc gia.
Tieng Viet đau the ky 20 con dung danh tu vien tang co đe chi nhung co so nay.


Muc đich Muc đich cua cac bao tang hien đai la thu thap, bao quan, giai thich va trung bay cac hien vat co y nghia nghe thuat, van hoa hoac khoa hoc cho viec nghien cuu va giao duc cua cong chung. Tu goc đo khach truy cap hoac cong đong, muc đich nay cung co the phu thuoc vao quan điem cua moi nguoi. Mot chuyen đi đen bao tang lich su đia phuong hoac bao tang nghe thuat thanh pho lon co the la mot cach giai tri va thu vi đe danh ca ngay. Đoi voi cac nha lanh đao thanh pho, mot cong đong bao tang đang hoat đong co the đuoc coi la thuoc đo suc khoe van hoa hoac kinh te cua thanh pho, va la mot cach đe tang su tinh te cua cu dan thanh pho. Đoi voi mot chuyen gia bao tang, bao tang co the đuoc coi la mot cach đe giao duc cong chung ve su menh cua bao tang, chang han nhu quyen dan su hoac chu nghia moi truong. Tren tat ca, bao tang la kho kien thuc. Nam 1829, yeu cau cua James Smithson ve viec tai tro cho Vien Smithsonian, tuyen bo rang ong muon thanh lap mot to chuc "đe tang cuong va pho bien kien thuc".

Cac bao tang lich su tu nhien vao cuoi the ky 19 the hien mong muon khoa hoc trong viec phan loai va giai thich the gioi. Muc đich cua viec thu thap tat ca cac vi du cho tung linh vuc kien thuc đe nghien cuu va trung bay. Khi cac truong cao đang o My phat trien vao the ky 19, ho đa phat trien cac bo suu tap lich su tu nhien cua rieng minh đe sinh vien cua ho su dung. Vao 1/4 cuoi the ky 19, nghien cuu khoa hoc trong cac truong đai hoc đa chuyen sang nghien cuu sinh hoc o cap đo te bao, va cac nghien cuu tien tien đa chuyen tu bao tang sang phong thi nghiem cua truong đai ho. Trong khi nhieu bao tang lon, chang han nhu Vien Smithsonian, van đuoc coi la trung tam nghien cuu thi nghien cuu lai khong con la muc đich chinh cua hau het cac vien bao tang. Trong khi co, mot cuoc tranh luan đang dien ra ve muc đich dien giai bo suu tap cua bao tang, thi đa co mot su menh nhat quan la bao ve va gin giu hien vat van hoa cho cac the he tuong lai. Nhieu cong suc, chuyen mon va chi phi đuoc đau tu vao no luc bao quan đe lam cham phan huy cac tai lieu, đo tao tac, tac pham nghe thuat va cac toa nha đa cu. Tat ca cac bao tang đeu trung bay nhung đo vat quan trong đoi voi mot nen van hoa. Nhu nha su hoc Steven Conn viet, "Viec tan mat nhin thay su vat o mot noi cong cong, xung quanh la nhung nguoi khac co cung trai nghiem voi mot phien ban nao đo, co the lam cho chung ta cam thay bi me hoac."
Muc đich cua bao tang khac nhau giua cac to chuc. Mot so ung ho giao duc hon bao ton, hoac nguoc lai. Vi du, vao thap nien 1970, Bao tang Khoa hoc va Cong nghe Canada ung ho giao duc hon viec bao quan cac đo vat cua ho. Ho đa hien thi cac đoi tuong cung nhu chuc nang cua chung. Mot cuoc trien lam co mot may in lich su ma mot nhan vien đa su dung cho khach tham quan đe tao ra cac ky vat trong bao tang.  Mot so bao tang tim cach tiep can nhieu đoi tuong, chang han nhu bao tang quoc gia hoac tieu bang, trong khi nhung bao tang khac co nhung đoi tuong cu the, nhu LDS Bao tang Lich su Nha tho hoac cac to chuc lich su đia phuong. Noi chung, cac vien bao tang thu thap cac đo vat co y nghia tuan thu tuyen bo su menh cua ho đe bao ton va trung bay.

Mac du hau het cac bao tang khong cho phep tiep xuc vat ly voi cac hien vat lien quan, nhung co mot so bao tang co tinh tuong tac va khuyen khich cach tiep can thuc hanh nhieu hon. Nam 2009, Hampton Court Palace, cung đien cua Henry VIII, o Anh đa mo cua phong hoi đong cho cong chung đe tao ra mot moi truong tuong tac cho du khach. Tuy nhien, thay vi cho phep du khach cam nam nhung đo vat 500 nam tuoi, bao tang đa tao ra cac ban sao, cung nhu trang phuc sao chep. Cac hoat đong hang ngay, quan ao lich su va tham chi su thay đoi nhiet đo khien du khach chim trong an tuong ve cuoc song o Tudor co the đa tung nhu the nao.


= Đinh nghia cua cac to chuc bao tang chuyen nghiep lon =
Cac to chuc chuyen nghiep ve bao tang lon tren the gioi đua ra mot so đinh nghia ve bao tang la gi va muc đich cua chung. Cac chu đe chung trong tat ca cac đinh nghia la cong ich va viec cham soc, bao quan va giai thich cac bo suu tap.
Đinh nghia hien tai cua Hoi đong Bao tang Quoc te ve bao tang (đuoc thong qua vao nam 1970): "Bao tang la mot to chuc phi loi nhuan, vinh vien phuc vu xa hoi va su phat trien cua no, mo cua cho cong chung. , nghien cuu, truyen đat va trung bay di san vat the va phi vat the cua nhan loai va moi truong cua no cho cac muc đich giao duc, hoc tap va thuong thuc."


Phan loai Khong co tieu chuan ro rang nao ve cac loai hinh bao tang. Ngoai ra, canh quan bao tang đa tro nen rat đa dang, đen muc co the khong đu su dung cac danh muc truyen thong đe hieu đuoc toan bo su đa dang rong lon hien co tren khap the gioi. Tuy nhien, co the huu ich neu phan loai cac bao tang theo nhieu cach khac nhau duoi nhieu goc đo. Cac vien bao tang co the thay đoi tuy theo quy mo, tu cac to chuc lon đen cac to chuc rat nho tap trung vao mot đoi tuong cu the, chang han nhu mot đia điem cu the, mot nguoi đang chu y hoac mot khoang thoi gian nhat đinh. Cac bao tang cung co the dua tren nguon tai tro chinh: chinh phu trung uong hoac lien bang, cac tinh, khu vuc, cac truong đai hoc; thi tran va cong đong; tro cap khac; khong tro cap va tu nhan.
Vien bao tang đuoc chia lam ba nhom chinh:

Vien bao tang chuyen đe (chu đe): Phu thuoc vao đac điem cua hien vat (ky thuat, khoa hoc tu nhien, lich su, nghe thuat, van hoc, am nhac, san khau, cong nghe...)
Vien bao tang cap đia phuong hoac cap quoc gia: Trong đo thu thap, giu gin va bao ve cac tai lieu lich su, cac tac pham nghe thuat, cac tac pham mau muc cua cong nghiep, nong nghiep, khoang san, thuc vat va cac hien vat khac trong linh vuc kinh te, lich su, dan toc hoc v.v.
Vien bao tang tuong niem: Đuoc su dung cho cac su kien lich su hoac cac nha hoat đong quoc gia, nha van, hoa si, nghe si, nhac cong lon v.v.
Ngoai ra vien bao tang con đuoc phan chia theo hien vat trung bay: loai co hien vat co đinh va loai co hien vat tam thoi.


= Khung phap ly cua bao tang =


 Cong va tu  Cac bao tang tu nhan đuoc to chuc boi cac ca nhan va đuoc quan ly boi mot hoi đong va cac vien chuc bao tang, nhung cac bao tang cong đuoc tao ra va quan ly boi chinh quyen lien bang, tieu bang hoac đia phuong. Chinh phu co the thue bao tang thong qua hanh đong lap phap nhung bao tang van co the la tu nhan vi no khong thuoc chinh phu. Su khac biet quy đinh quyen so huu va trach nhiem phap ly đoi voi viec cham soc cac bo suu tap.


 Phi loi nhuan va loi nhuan  To chuc phi loi nhuan co nghia la mot to chuc đuoc phan loai la mot cong ty tu thien va đuoc mien nop hau het cac loai thue va so tien ma to chuc kiem đuoc đuoc đau tu vao chinh to chuc đo. Tien do bao tang tu nhan tao ra vi loi nhuan đuoc tra cho chu so huu hoac co đong cua bao tang.


 Theo chu the đieu hanh  Uy thac la mot cong cu phap ly trong đo nhung nguoi đuoc uy thac quan ly tai san cua uy thac vi loi ich cua bao tang theo mong muon cu the cua nha tai tro. Đieu nay mang lai loi ich ve thue cho nha tai tro va cung cho phep nha tai tro kiem soat cach phan phoi tai san.


Đac điem bo tri hien vat Đe co giai phap kien truc đung đan cho cong trinh bao tang, trien lam va cac vi tri trung bay, can phai chu y đen cac đac điem sau:

Xac đinh đuoc đac tinh cac vat trung bay cung voi viec nghien cuu ti mi hinh dang, kich thuoc, vat lieu, vi tri trong khong gian cua chung v.v.
Xac đinh đung tuan tu trung bay va kha nang chieu sang đe gay chu y
Đac điem va chuc nang hay anh huong cua cong trinh
Thoi gian trien lam


Xem them = Vien bao tang lon tren the gioi =
Bao tang Louvre, Paris
Vien bao tang Anh, London
Metropolitan Museum of Art, New York
National Gallery, London
Vien bao tang Vatican
Trung tam Georges-Pompidou, Paris
Bao tang Orsay, Paris
Bao tang
Bao tang Nghe thuat Hien đai, New York
Bao tang Prado, Madrid


= Viet Nam =
Bao tang Lich su Viet Nam
Bao tang Dan toc hoc Viet Nam
Bao tang My thuat Viet Nam 
Bao tang Nghe thuat đieu khac Cham Đa Nang


Tham khao Đoc them Bennett, Tony (1995). The Birth of the Museum: History, Theory, Politics. London: Routledge. ISBN 978-0-415-05387-7. OCLC 30624669.
Conn, Steven (1998). Museums and American Intellectual Life, 1876–1926. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 0-226-11493-7.
Cuno, James (2013). Museums Matter: In Praise of the Encyclopedic Museum. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-10091-3.
Findlen, Paula (1996). Possessing Nature: Museums, Collecting, and Scientific Culture in Early Modern Italy. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-20508-1.
Marotta, Antonello (2010). Contemporary Milan. ISBN 978-88-572-0258-7.
Murtagh, William J. (2005). Keeping Time: The History and Theory of Preservation in America. New York: Sterling Publishing Company. ISBN 0-471-47377-4.
Rentzhog, Sten (2007). Open air museums: The history and future of a visionary idea. Stockholm and Ostersund: Carlssons Forlag / Jamtli. ISBN 978-91-7948-208-4
Simon, Nina K. (2010). The Participatory Museum. Santa Cruz: Museums 2.0
van Uffelen, Chris (2010). Museumsarchitektur (bang tieng Đuc). Potsdam: Ullmann. ISBN 978-3-8331-6033-2. – also available in English: Contemporary Museums – Architecture History Collections. Braun Publishing. 2010. ISBN 978-3-03768-067-4.
Yerkovich, Sally (2016). A Practical Guide to Museum Ethics. Lanham: Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-3164-1.
"The Museum and Museum Specialists: Problems of Professional Education, Proceedings of the International Conference, 14–15 November 2014" (PDF). St. Petersburg: The State Hermitage Publishers. 2015. Ban goc (PDF) luu tru ngay 10 thang 5 nam 2017. Truy cap ngay 6 thang 12 nam 2016.


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Museums tai Wikimedia Commons
International Council of Museums
Museums of the World Luu tru ngay 4 thang 11 nam 2021 tai Wayback Machine
VLmp directory of museums
Museums tren DMOZ