Me hay com me la mot gia vi truyen thong trong am thuc Viet Nam co vi chua gat va thom đac trung, thuong đuoc lam tu com nguoi hoac bun va co xuat xu tu mien Bac Viet Nam. Com me bo duong, giau đam, vitamin, acid lactic, khong chi tuong tro cho mot so mon an tro nen thom ngon, đac biet, ma con co nhung loi ich nhat đinh đoi voi suc khoe con nguoi.
Me đuoc bay ban theo dang lam san o cho tai cac hang ban đu thu đo kho, rau dua, gia vi; hoac nhu mot gia vi kem theo khi nguoi đi cho mua thit so che ve nau nhua man hay thit chan gio lon thui. Nguoi noi tro cung khong qua kho khan đe co the lam mot hu me va nuoi tai nha cho su dung lau dai. La mot vi trong 5 vi co ban cua am thuc nguoi Viet, me luon khang đinh đuoc gia tri khac biet cua no so voi nhung thu gia vi qua chua khac.


Thanh phan va đac điem Me la com hoac bun đuoc u len men co vi chua. Qua trinh len men nay nho mot loai vi khuan ki khi, bien tinh bot va đuong thanh acid lactic. Chinh loai acid nay tao nen vi chua cua me.
Trong com me se bao gom cac thanh phan nhu con me, vi khuan len men, nam men, acid lactic.
Trong đo, con me la mot loai tuyen trung huu ich co ten khoa hoc Panagrellus redivivus, kich thuoc rat nho nhung van co the quan sat bang mat thuong. Chung bo ngo nguay tren be mat com trong hu cung nhu thanh hu va cac dung cu. Thuc an cua con me se la nam men. Con me co ham luong protein cao, co chuc nang ho tro dinh duong cho con nguoi. Tuy nhien, con me thuc chat khong đong vai tro cot yeu trong qua trinh len men cua com hay bun, ma chi bao hieu cho con nguoi biet chat luong cua com me co đat chuan hay khong.


Lam me va nuoi me Gay me khong can nhieu cong đoan nhung đoi hoi nguoi lam phai co kinh nghiem. Me thuong đuoc nuoi trong cac hu me, la cac lo thuy tinh hay hu sanh, su, vua đam bao sach se vua tham my. Tuy nhien, lo thuy tinh đuoc ua chuong hon do de dang kiem tra me bang mat thuong. Neu chon hu sanh, su thi phai muc len moi lan kiem tra, de khien me nhiem khuan, bi hu, moc va khong bao quan đuoc lau.
Co rat nhieu cach gay me:
1- Cho mot chen com nguoi va mot it nuoc đuong vao mot lo thuy tinh sach, roi đay that kin. Sau hon mot tuan la co me đe su dung.
2- Dung nuoc com. Khi nau com, chat lay mot bat nuoc com, đe nguoi. Sau đo cho vao lo, đay kin lai.
Cung giong nhu muoi dua cai, neu muon me nhanh chua, co the cho mot it me co san vao lo me moi gay. Đieu can phai nho la đong nap lo that kin vi đay la loai vi khuan ki khi.
Me co the đuoc lam voi bun. Cach lam me tu bun co the noi la nhanh nhat va cho thanh pham ngon, kho hu vi tu ban than bun la bot gao đe tro chua nhe roi lai đuoc lam chin trong nuoc soi. Tuy nhien do nhieu ly do (co the ca van đe cam giac, neu nhin soi bun chua phan huy het trong com me), viec lam me bang bun khong đuoc thong dung nhu bang com nguoi.
Đe me ton lai đuoc lau, can phai cung cap thuc an cho vi khuan trong dung cu nuoi me, nhat la sau khi lay mot phan me đe su dung. Thuong thi cho them mot chen com nguoi vao. Nho la phai phu kin com bang me co trong dung cu nuoi.


Ung dung = Cac mon an su dung com me =

Com me đuoc lay ra khoi hu đung, tan min, loc qua ray đe loai bo nhung hat com chua đuoc phan huy (co the them chut nuoc khuay len truoc cho de loc) đe lay đuoc thanh pham dang nuoc sanh đac, trang đuc, chua thom, su dung trong vo so cac mon an cua am thuc Viet Nam trai khap ba mien. Mot danh sach co the khong bao gio đay đu thuong đuoc biet đen bao gom cac mon om, lau, cha nuong, canh chua v.v.
Rieng va me la hai loai gia vi co tinh đoi nguoc trong đo rieng thi thom, cay nong thuoc tinh nong; me lai thanh, chua thuoc tinh mat, khi ket hop voi nhau chung lai tao ra mot su hoa quyen bat ngo, đuoc dung trong nhieu mon an khac nhau nhu cac mon cha nuong, mon om, mon goi. Đien hinh trong đo la cha ca kieu cha ca La Vong, cha thit heo nuong rieng me, vit nuong rieng me, ca tram, ca qua nuong rieng me, luon om rieng me.
Cac mon lau, canh lay mui vi chua thom cua com me co the ke đen tom cang nhung lau chua com me, lau cua đong, lau oc buou com me, oc nau đau phu chuoi xanh (oc nau gia ba ba), thit trau com me, chuot đong nau chua com me, lau ga com me, canh mong toi nau chua.
Cac mon canh ca nau chua su dung com me, rat thuong đuoc biet đen voi ten goi canh ca giam me, canh chua ca linh, canh ca doc mung, canh chua com me bong so đua, ca loc nau me, canh chua ca ro com me, canh chua ca đuoi com me.
Me cung đuoc su dung đe pha che thanh nuoc cham cho cac mon an, thuong ket hop voi sa, ot, rieng, toi. Cac mon su dung nuoc cham com me pho bien bao gom goi nhech cham com me, ca lang nuong cham com me dam ot, ca chach nuong cham com me, oc luoc trong nuoc com me hoac luoc cham com me sa ot.


= Ung dung khac =
Me con thuong đuoc su dung lam thuc an nuoi ca bot (nhung khong su dung com me ma chi lay con me), ket hop voi mot vai nguyen lieu khac lam moi cau ca tra) v.v.


San pham thay the Trong nhung thoi điem bat kha khang (chang han tai cong đong nguoi Viet hai ngoai) khi khong the co com me lam gia vi cho cac mon an đac trung can com me (nhu mon gia cay), sua chua khong đuong co the đuoc su dung đe thay the.


Hinh anh Chu thich