Đai ta la danh xung cap bac quan ham si quan cao cap, chi duoi cap bac tuong linh trong luc luong quan su cua nhieu quoc gia. Trong mot so quoc gia co luc luong quan su nho hon, chang han nhu cua Monaco hoac Thanh Vatican, Đai ta la cap bac cao nhat.


Tu nguyen Thong thuong, danh xung Đai ta trong tieng Viet đuoc dung đe chuyen ngu cho cac cap bac sau trong he thong quan ham cac luc luong vu trang quoc gia tren the gioi.

Colonel: Luc quan va Khong quan My, Luc quan Phap va Luc quan Anh
Captain: Hai quan Anh, Hai quan My
Capitain de vaisseau: Hai quan Phap
Group Captain: Khong quan Anh
Polkovnik (Полковник): Luc quan Nga
Kapitan 1-go ranga (Капитан 1-го ранга): Hai quan Nga
Daxiao (大校): Quan Giai phong Nhan dan Trung Quoc
Tuy nhien, cac tai lieu phuong Tay thuong xep cap bac Đai ta trong Luc luong vu trang nhan dan Viet Nam  vao phan hang OF-6 trong He thong cap bac quan su khoi NATO. Phan hang nay xep tren phan hang OF-5 - tuong đuong cap bac Colonel cua luc quan phuong Tay. Nhieu tai lieu Anh ngu dung thuat ngu Senior colonel đe chi cap bac Đai ta trong luc luong vu trang nhan dan Viet Nam, nham so sanh su tuong đuong voi cap bac Brigadier (OF-6) trong Luc quan Anh. Tuong tu, thuat ngu Senior captain cung đuoc dung đe chi rieng cap bac Đai ta Hai quan cua Viet Nam, tuong đuong cap bac Commodore cua Hai quan Anh. Đay đeu la nhung cap bac tuong đuong Chuan tuong nhung khong đuoc xep vao hang tuong linh.


Cap bac Đai ta tai Viet Nam = Truoc khi gianh đuoc đoc lap =
Truoc thap nien 1940, nguoi Viet thuong goi nom na cac si quan Phap co danh xung Colonel (bao gom ca Colonel va Lieutenant-colonel) la quan nam, theo cap hieu 5 vach (con goi la lon, goc tu chu galon trong tieng Phap) cua cac si quan nay. Trong mot so truong hop, cac si quan mang cap bac Lieutenant-colonel con đuoc goi la quan nam khoanh trang, do tren cap hieu co cac vach vang - trang xen ke, nham đe phan biet voi cac si quan mang cap bac Colonel von co cap hieu 5 vach đong mau.
Đau thap nien 1940, khi quan Nhat tien vao Đong Duong thuoc Phap, danh xung Đai ta xuat hien trong tieng Viet dung đe chi cap bac Taisa (大佐) cua Luc quan Đe quoc Nhat Ban, đuoc xem la tuong đuong voi cap bac Colonel trong Luc quan Phap. Cung trong thoi ky nay, danh xung Trung ta cung bat đau đuoc dung đe chi cap bac Chusa (中佐) cua Nhat Ban va đuoc xem la tuong đuong voi cap bac Lieutenant-colonel cua Phap.


= Viet Nam Dan chu Cong hoa (1945-1975) =
Sau khi Cach mang thang 8 thanh cong, chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc thanh lap. Mot trong nhung moi quan tam cua chinh quyen Viet Nam non tre la xay dung mot luc luong quan đoi quoc gia đe bao ve thanh qua nen đoc lap vua gianh đuoc. Ngay 22 thang 4 nam 1946, Sac lenh so 33/SL đuoc ban hanh, an đinh cac cap bac, quan phuc, phu hieu, cap hieu cho luc quan cua toan quoc. Theo đo, cap Đai ta đuoc xep la cap cao nhat cua si quan bac Ta, chi duoi bac Tuong; đong thoi cung quy đinh chuc vu chi huy cua si quan cap Đai ta la Đai đoan truong hoac Đai đoan pho. Cap hieu Đai ta cung đuoc quy đinh la 3 lon vang va 1 sao vang tren nen đo.
Sau khi chien tranh bung no, chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa rut ve cac chien khu đe tiep tuc chi đao khang chien. Ngay 15 thang 2 nam 1948, Sac lenh so 131/SL đuoc ban hanh, theo đo, cap bac Đai ta đuoc phan thanh 2 hang: Hang Nhat va hang Nhi. Bon ngay sau, 7 can bo quan su đuoc phong quan ham Đai ta hang Nhat gom Vu Hien – Truong phong Tac chien kiem quyen Tong tham muu pho; Pham Trinh Can – quyen Cuc truong Cuc Quan phap; Vu Van Can – Cuc truong Cuc Quan y; Tran Du Chau – Cuc truong Cuc Quan nhu; Le Khac – Cuc truong Cuc Cong binh; Phan Tu Lang – Cuc truong Cuc Quan chinh; va Hoang Minh Thao – Tu lenh pho Lien khu 3.
Cap bac Đai ta Cong an nhan dan Viet Nam lan đau tien đuoc quy đinh boi Nghi đinh 331/TTG ngay 1 thang 9 nam 1959, quy đinh he thong cap bac Cong an nhan dan vu trang. Cap hieu Đai ta co 4 sao, 2 vach.
Ba nam sau, Phap lenh 34/LCT ngay 20 thang 7 nam 1962 quy đinh them he thong cap bac Canh sat nhan dan.


= Quoc gia Viet Nam (1950-1954) =


= Viet Nam Cong hoa (1955-1975) =
Trong Quan đoi Viet Nam Cong hoa nam 1964, cap Đai ta thuong đam nhiem cac chuc vu Su đoan truong hoac Su đoan pho, co khi la Tu lenh Quan đoan hay binh chung, đuoc xep vao hang si quan cao cap, duoi cap Thieu tuong & tren cap Trung ta. Tu sau cuoc chinh ly cua tuong Nguyen Khanh nam 1964, quan ham Chuan tuong hay con goi la tuong mot sao đuoc đat ra đe phong cho mot so Đai ta co cong trong cac cuoc đao chinh, bay gio cap Đai ta moi xep sau cap Chuan tuong.
Mot so Đai ta noi bat:

Hoang Thuy Nam (?-1961), Truong phai đoan lien lac cua chinh quyen Sai Gon tai Uy hoi Quoc te Kiem soat đinh chien.
Le Quang Tung (-1963), Tu lenh Luc luong Đac biet
Ho Tan Quyen, Tu lenh Hai quan (1959 – 1963)
Nguyen Xuan Vinh, Tu lenh Khong Quan (1958–1962)
Pham Ngoc Thao, tinh bao
Nguyen Van Đong, nhac si


= Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam (1976-nay) =

Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam, Đai ta Cong an nhan dan Viet Nam la quan ham si quan cao cap duoi cap tuong linh va la cap bac si quan cap ta cao nhat trong Quan đoi nhan dan Viet Nam va Cong an nhan dan Viet Nam voi cap hieu 4 ngoi sao vang, 2 vach vang.
Trong he thong quan ham cua Quan đoi nhan dan Viet Nam giai đoan 1982 - 1992 quan ham Thuong ta bi bai bo, theo đo nhung si quan cap Thuong ta đuoc mac nhien nang thanh Đai ta voi quan ham co 3, 2 vach. Tu nam 1992 quan ham thuong ta đuoc khoi phuc, theo đo quan ham Đai ta tro lai voi 4 sao, 2 vach.
Cung trong giai đoan nay, Phap lenh ve luc luong An ninh nhan dan Viet Nam ngay 2 thang 11 nam 1987, quy đinh he thong cap bac An ninh nhan dan khong co bac Thuong ta. Luc nay, cap hieu Đai ta An ninh nhan dan co 3 sao, 2 vach.
Nam 1989, Phap lenh ve luc luong Canh sat nhan dan Viet Nam ngay 28 thang 1 nam 1989 quy đinh lai he thong cap bac Canh sat nhan dan tuong tu nhu he thong cap bac An ninh nhan dan (tuc la cung khong co bac Thuong ta).
Nam 1992, 2 Phap lenh sua đoi lai, khoi phuc cap bac Thuong ta đoi voi he thong cap bac cua An ninh nhan dan va Canh sat nhan dan. Luc nay Đai ta co 4 sao thay vi 3 sao nhu truoc nam 1992.
Tu nam 1998, 2 ngach An ninh nhan dan va Canh sat nhan dan su dung thong nhat mot he thong cap hieu nhu ngay nay. Cap hieu Đai ta Cong an nhan dan Viet Nam co 4 sao vang, 2 vach vang.
Đen nam 1999, theo Luat si quan Quan đoi nhan dan Viet Nam thi Đai ta Quan đoi nhan dan Viet Nam la bac quan ham cao nhat cua quan nhan giu chuc vu Su đoan truong, Tinh đoi truong va tuong đuong, do Bo truong Bo Quoc phong ky quyet đinh phong. Đai ta cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam tren Thuong ta (3 sao, 2 vach) va duoi Thieu tuong Quan đoi nhan dan Viet Nam (1 sao).
Đoi voi Cong an, Đai ta Cong an nhan dan Viet Nam tren Thuong ta (3 sao, 2 vach) va duoi Thieu tuong Cong an nhan dan Viet Nam (1 sao). Si quan cao cap giu cap bac ham nay thuong đam nhiem cac chuc vu tu Giam đoc Cong an tinh, thanh pho truc thuoc Trung uong (tru 2 thanh pho lon la Ha Noi, Thanh pho Ho Chi Minh), Vu truong, Cuc truong đen Pho Giam đoc Cong an thanh pho Ha Noi, Thanh pho Ho Chi Minh, Tu lenh canh ve.

Mot so nhan vat noi bat

Hoang Đao Thuy, Tu lenh đau tien cua Binh chung Thong tin Lien lac.
Ha Van Lau, Thu truong Bo Ngoai giao
Le Huu Thuy, tinh bao
Nguyen Van Tau, tinh bao, Chinh uy Lu đoan 316 đac cong biet đong
Đinh Thi Van, tinh bao
Nguyen Van Bay, Anh hung luc luong vu trang nhan dan, mot trong muoi chin phi cong Viet Nam đat cap "Ach" (Aces) trong khang chien chong My
Nguyen Thanh Trung, phi cong nem bom Dinh Đoc Lap
Pham Ngoc Thao, tinh bao
Ha Minh Tri - Nguoi am sat hut Tong thong Viet Nam Cong hoa Ngo Đinh Diem vao ngay 22 thang 2 nam 1957
Đang Tinh, Chinh uy Binh đoan Truong Son
Hoang Xuan Vinh, xa thu ban sung, nguoi mang ve tam huy chuong vang đau tien cho Viet Nam tai The van hoi Mua he 2016
Pham Hung-Co Chu tich Hoi đong Bo truong nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam, mang quan ham Đai ta Cong an nhan dan Viet Nam


= Cap hieu Đai ta Viet Nam qua cac thoi ky =
Lich su

Hien tai


Chuan tuong va Đai ta trong Luc luong vu trang nhan dan Viet Nam Cap bac Chuan tuong khong đuoc quy đinh trong he thong quan ham Luc luong vu trang nhan dan Viet Nam. Quan ham Đai ta trong Luc luong vu trang nhan dan Viet Nam (4 sao cap ta) mac du khong đuoc xep vao cap tuong linh, nhung van đuoc xem la tuong đuong cap bac Chuan tuong o cac quoc gia co cap bac nay. Cac tai lieu phuong Tay thuong xep cap bac Đai ta trong Luc luong vu trang nhan dan Viet Nam  vao phan hang OF-6 trong He thong cap bac quan su khoi NATO. Phan hang nay xep tren phan hang OF-5 - tuong đuong cap bac Colonel cua luc quan phuong Tay. Nhieu tai lieu Anh ngu dung thuat ngu Senior colonel đe chi cap bac Đai ta trong luc luong vu trang nhan dan Viet Nam, nham so sanh su tuong đuong voi cap bac Brigadier (OF-6) trong Luc quan Anh. Tuong tu, thuat ngu Senior captain cung đuoc dung đe chi rieng cap bac Đai ta Hai quan cua Viet Nam, tuong đuong cap bac Commodore cua Hai quan Anh. Đay đeu la nhung cap bac tuong đuong Chuan tuong nhung khong đuoc xep vao hang tuong linh.


Nhung cap bac tuong đuong Đai ta Viet Nam tren the gioi Nhung quoc gia co Đai ta la si quan cao cap nhat Trong mot so co cau to chuc quan su tren the gioi, ma khong co cap tuong linh va khong co co quan cap tren quan ly ngoai chinh phu cua quoc gia đo (chang han nhu nguyen thu quoc gia voi tu cach la tong tu lenh tren danh nghia), cap bac Đai ta la quan ham si quan cao cap nhat cua nhung nuoc nay. Mot so vi du đuoc neu ra duoi đay (sap xep ten cac quoc gia theo thu tu Bang chu cai tieng Anh)

Antigua va Barbuda (quan so 170 nguoi)
Costa Rica (quan so khoang 8,000 nguoi)
Iceland (quan so 100 nguoi, nhiem vu chinh la gin giu, đam bao an ninh)
Libya (Tong tu lenh cac luc luong vu trang – Đai ta Muammar Gaddafi cho đen nam 2011)
Monaco (Co 2 nhanh phuc vu voi khoang 250 nhan luc)
Suriname (quan so 1,800 nguoi) (du lieu đen ngay 19/07/2020)
Thanh Vatican (quan so 110 nguoi – Ve binh Thuy Si)


Mot so hinh anh quan ham Đai ta tren the gioi Xem them Quan ham
Thieu tuong
Chuan tuong
Thuong ta


Tham khao