Nam gioi hay đan ong, canh may rau la tu chi gioi tinh đuc cua loai nguoi. Đan ong thuong đuoc dung đe chi mot nguoi nam gioi truong thanh, con truoc khi truong thanh, nam gioi thuong đuoc goi la con trai.
Giong nhu hau het cac loai đong vat co vu đuc khac, bo gen cua đan ong thua huong mot dau X nhiem sac the tu me va mot Y nhiem sac the tu bo. Thai nhi nam tao ra luong noi tiet to androgen lon hon va luong estrogen nho hon so voi thai nhi nu. Su khac biet ve so luong tuong đoi cua cac noi tiet to sinh duc nay la nguyen nhan dan đen su khac biet ve sinh ly giup phan biet nam va nu. Trong tuoi day thi, cac hormone kich thich san xuat androgen dan đen su phat trien cua cac đac điem sinh duc thu cap, do đo the hien su khac biet lon hon giua hai gioi. Tuy nhien, van co nhung truong hop ngoai le đoi voi mot so nam thai giam hoac di tat co quan sinh duc (lien gioi tinh).


Sinh hoc O nguoi, gioi tinh cua mot ca the đuoc xac đinh tai thoi điem thu tinh boi vat chat di truyen mang trong te bao tinh trung. Neu mot te bao tinh trung mang nhiem sac the X thu tinh voi trung, con cai thuong se la nu (XX). Mat khac, neu mot te bao tinh trung mang nhiem sac the Y thu tinh voi trung, thi con cai thuong se la nam (XY). Yeu to quyet đinh thuc su la gen SRY, thuong đuoc tim thay tren nhiem sac the Y. Nhung nguoi co cau truc di truyen hoac sinh ly khong ro rang đuoc goi la lien gioi tinh. The di boi nhiem sac the gioi tinh, chang han nhu hoi chung XYY, cung co the xay ra.
Giong nhu hau het cac loai đong vat co vu đuc khac, bo gen cua đan ong thuong thua huong nhiem sac the X tu me minh va mot nhiem sac the Y tu cha minh. Thai nhi nam tao ra luong noi tiet to androgen lon hon va luong estrogen nho hon so voi thai nhi nu. Su khac biet ve so luong tuong đoi cua cac steroid sinh duc nay la nguyen nhan chu yeu gay ra su khac biet ve sinh ly đe phan biet nam va nu.
Con nguoi the hien luong hinh gioi tinh o nhieu đac điem, trong đo co nhieu đac điem khong lien quan truc tiep đen kha nang sinh san, mac du hau het cac đac điem nay đeu co vai tro trong viec hap dan gioi tinh. Hau het cac bieu hien cua luong hinh gioi tinh o nguoi đuoc tim thay o chieu cao, can nang va cau truc co the, mac du luon co nhung vi du khong tuan theo khuon mau tong the. Vi du, đan ong co xu huong cao hon phu nu, nhung co rat nhieu nguoi o ca hai gioi co chieu cao trung binh cua loai.
Đac điem sinh duc so cap (hay co quan sinh duc) la nhung đac điem co tu khi sinh ra va khong the thieu trong qua trinh sinh san. Đoi voi nam gioi, cac đac điem gioi tinh chinh bao gom duong vat va tinh hoan. Đac điem gioi tinh thu cap la nhung đac điem xuat hien trong tuoi day thi o nguoi. Nhung đac điem nhu vay đac biet ro rang trong cac đac điem kieu hinh luong hinh ve gioi tinh đe phan biet giua cac gioi, nhung — khong giong nhu cac đac điem gioi tinh chinh — khong truc tiep la mot phan cua he thong sinh san. Cac đac điem gioi tinh phu danh rieng cho nam gioi bao gom:

Long mat;
Long nguc;
Đoi vai rong mo;
Thanh quan mo rong (con đuoc goi la qua tao cua Adam); va
Giong noi tram hon đang ke so voi giong cua tre em hoac phu nu.


= He sinh san =
He thong sinh san cua nam gioi bao gom co quan sinh duc ben ngoai va ben trong. Co quan sinh duc ngoai cua nam gioi bao gom duong vat, nieu đao nam va biu, trong khi co quan sinh duc trong cua nam gioi bao gom tinh hoan, tuyen tien liet, mao tinh hoan, tui tinh, ong dan tinh, ong phong tinh va tuyen voi tinh.
Chuc nang cua he thong sinh san nam la san xuat tinh dich, mang tinh trung va do đo thong tin di truyen co the ket hop voi trung trong nguoi phu nu. Vi tinh trung đi vao tu cung cua phu nu va sau đo đi tiep vao ong dan trung đe thu tinh voi trung phat trien thanh thai nhi, he thong sinh san cua nam gioi khong đong vai tro can thiet trong suot qua trinh mang thai. Nghien cuu ve sinh san nam va cac co quan lien quan đuoc goi la nam khoa.


= Hormone gioi tinh =
O đong vat co vu, cac hormone anh huong đen su phan hoa va phat trien gioi tinh la noi tiet to androgen (chu yeu la testosterone), kich thich su phat trien sau nay cua buong trung. Trong phoi thai chua phan hoa gioi tinh, testosterone kich thich su phat trien cua cac ong dan Wolffian, duong vat va đong cac nep gap am ho vao biu. Mot loai hormone quan trong khac trong viec phan hoa gioi tinh la hormone chong Mullerian, chat nay uc che su phat trien cua cac ong dan Mullerian. Đoi voi nam gioi trong đo tuoi day thi, testosterone cung voi gonadotropin do tuyen yen tiet ra se kich thich qua trinh sinh tinh.


= Suc khoe =
Mac du nhin chung nam gioi mac nhieu benh giong nhu phu nu, nhung ho mac nhieu benh hon mot chut so voi phu nu. Nam gioi co tuoi tho thap hon va ty le tu tu cao hon so voi nu gioi.


Tinh duc va gioi tinh Tinh duc va su hap dan cua nam gioi khac nhau o moi nguoi, va hanh vi tinh duc cua mot nguoi đan ong co the bi anh huong boi nhieu yeu to, bao gom khuynh huong phat trien, tinh cach, giao duc va van hoa. Trong khi phan lon nam gioi la tinh duc khac gioi, mot so thieu so đang ke la đong tinh luyen ai hoac Song tinh. Mot so nguoi đan ong xac đinh la hau het la thang (mostly straight).
Mot ty le nho nhung nguoi đuoc chi đinh la nu khi sinh co the xac đinh la nam (thuong đuoc goi la nam chuyen gioi). Nguoc lai, mot so nguoi đuoc chi đinh la nam khi sinh co the xac đinh la nu (thuong đuoc goi la chuyen gioi nu). Mot so nguoi đuoc chi đinh la nam khi sinh cung co the đuoc xac đinh la khong phai nhi nguyen. Cung co nhung nguoi chuyen gioi co the xac đinh la nu hoac nam.


Nam tinh Nam tinh la mot tap hop cac thuoc tinh, hanh vi va vai tro lien quan đen con trai va nam gioi. Mac du nam tinh đuoc xay dung ve mat xa hoi, mot so nghien cuu chi ra rang mot so hanh vi đuoc coi la nam tinh co anh huong ve mat sinh hoc. Nam tinh bi anh huong ve mat sinh hoc hoac xa hoi o muc đo nao la chu đe tranh luan. No khac voi đinh nghia ve gioi tinh nam sinh hoc, vi ca nam va nu đeu co the bieu hien cac đac điem nam tinh.
Cac tieu chuan ve nam tinh hay nam tinh khac nhau giua cac nen van hoa va giai đoan lich su khac nhau. Mac du cac dau hieu ben ngoai cua nam tinh trong khac nhau o cac nen van hoa khac nhau, nhung co mot so khia canh chung trong đinh nghia cua no giua cac nen van hoa. Trong tat ca cac nen van hoa trong qua khu, va van con giua cac nen van hoa truyen thong va khong phai phuong Tay, ket hon la su phan biet ro rang va pho bien nhat giua thoi trai tre va thoi ky nam gioi. Vao cuoi the ky 20, mot so pham chat truyen thong gan lien voi hon nhan (chang han nhu "ba chu P" bao ve, cung cap va sinh san) van đuoc coi la dau hieu cua viec đa đat đuoc tuoi đan ong.
Nhan chung hoc đa chi ra rang nam tinh tu no co đia vi xa hoi, giong nhu su giau co, chung toc va tang lop xa hoi. Vi du, trong van hoa phuong Tay, nguoi co nam tinh cao hon thuong mang lai đia vi xa hoi cao hon. Nhieu tu tieng Anh nhu đuc hanh va duong vat (tu goc An-Au vir nghia la con nguoi) phan anh đieu nay.
Mo hinh Parsons đuoc su dung đe đoi chieu va minh hoa cac quan điem cuc đoan ve vai tro gioi. Mo hinh A mo ta su tach biet hoan toan giua vai tro nam va nu, trong khi Mo hinh B mo ta su xoa bo hoan toan cac rao can giua cac vai tro gioi.


Binh đang nam nu Trong lich su loai nguoi, sau khi che đo mau he tan lui, hau het cac nen van hoa đa theo che đo phu he, voi su đe cao cac quyen loi cua nam gioi. Theo đo nam gioi luon la nhung nguoi lanh đao bo lac, dan toc, quoc gia v.v. va moi cua cai đeu truyen cho con trai voi y nghia "quyen huynh the phu". Quan niem Nho giao tai cac nuoc phuong Đong cung nhan manh them vai tro thong tri tuyet đoi cua nam gioi, "nhat nam viet huu, thap nu viet vo". 
Hien nay nen van minh nhan loai đang huong toi binh đang nam nu voi su đe cao quyen binh đang trong xa hoi cua nu gioi tuong đuong nam gioi. Tuy nhien đo la ve mat phap luat, con nhung đac điem tu nhien ve gioi tinh đuoc hinh thanh qua hang trieu nam tien hoa thi khong thay đoi, vi vay nam gioi van chiem uu the trong xa hoi so voi nu gioi:

Nam gioi co xu huong hanh đong nhanh chong, quyet đoan, trong khi phu nu co xu huong thu đong, bi cam xuc chi phoi.
Phu nu yeu hon nam gioi ve the chat, boi vi trong hang trieu nam tien hoa phu nu khong thuc hien nhiem vu yeu cau cao ve the chat nhu nam gioi (phu nu chi hai luom, trong khi nam gioi phai đi san thu hoac chien đau đe bao ve bo lac).
Chuc nang nao: phu nu noi nhieu hon, trong khi nam gioi đuoc đinh huong nhieu hon cho hanh đong. Nam gioi hoc cac mon khoa hoc tu nhien (can tu duy logic hoc) tot hon, con phu nu tu duy ngon ngu tot hon do ho noi nhieu hon. Tuy nhien khi sang tac van hoc, von can ket hop tinh ngon ngu voi tinh logic thi nam gioi van vuot troi hon (vi du: trong 28 giai Nobel van hoc đuoc trao trong giai đoan 1990-2018, co 21 nguoi la nam va chi co bay nguoi la nu).
Phu nu luon co xu huong tim kiem mot nguoi đan ong manh me đe đat đuoc su bao ve
Nam gioi co tinh than san sang đoi mat voi thu thach cao hon phu nu.
Mot so đac điem khac co the ke đen nhu: Đan ong co the đoc cac ban huong dan ky thuat va giai ma chung de dang hon phu nu; đan ong co xu huong tu suy nghi đe tim giai phap cho van đe thay vi ton thoi gian đe trao đoi no voi ban be, cha me va nguoi than nhu đoi voi phu nu; đan ong it quan tam đen nhung van đe nho nhat nhu thoi trang, phong cach an mac nhu la phu nu; phu nu de thay đoi quan điem boi tac đong ben ngoai trong khi đan ong kien đinh hon trong quan điem va cam xuc cua ho ve bat cu đieu gi.
Theo nghien cuu cua Kinda B. Coffman va Christine L. Exley, hai giao su tro giang tai Truong Kinh doanh Harvard, nhin chung cac nha tuyen dung tai My thich tuyen nam gioi hon, khong phai vi ho co thanh kien ​​hoac thich phan biet đoi xu voi phu nu, ma vi đan ong co hieu qua lam viec trung binh tot hon o mot so linh vuc nhat đinh, nhat la linh vuc lien quan đen the chat va tu duy logic
Quyen luc va su kiem soat la đong co xa hoi thuc su đang sau viec phan chia cac vai tro gioi tinh, thong qua phan cong lao đong. Khong chi đon gian la su khac biet ve quan niem xa hoi, cac đac điem tu nhien đem lai uu the cho nam gioi (suc khoe, tu duy logic, muc đo tap trung tri oc đeu tot hon phu nu), van thuong thay xu the nam gioi noi troi ro ret trong cac cong viec phuc tap nhu nha lanh đao, nha khoa hoc, nghe nhan... Ngay ca voi nhung cong viec thuong đuoc danh cho phu nu nhu nau an, cac ca nhan noi bat nhat (đau bep chuyen nghiep) van thuong la đan ong.


Vai tro gioi tinh Lich su nhan loai đen ngay nay van đuoc đanh dau boi su thong tri cua nam gioi trong chinh tri, gia đinh, khoa hoc... Nhieu ton giao tren the gioi thuyet giao ve su thong tri cua nam gioi. Ve mat sinh hoc, nam gioi co nhung uu the ve the chat va tri tue so voi nu gioi, do đo so luong cac nhan vat xuat chung la nam gioi luon vuot troi so voi nu gioi. Theo thong ke, ti le thien tai tren the gioi bao gom cac nha khoa hoc, nha van, chinh tri gia, hoa si, nha soan nhac... đeu nghieng vuot troi ve phia nam gioi.
Co nhieu vai tro chi danh rieng cho nam gioi. Vi du nhu chuc vi Giao hoang trong Giao hoi Cong giao Roma chi danh rieng cho nam gioi hay cac vi tri toi cao la quoc vuong cua mot quoc gia (vua trong truong hop la nam) thoi phong kien trong cac quoc gia theo che đo quan chu lap hien thuong đuoc uu tien cho nam gioi. Hoac nhung cong viec chi nam gioi moi co the lam đuoc nhu hoan quan (thai giam)...
Hinh mau nguoi đan ong tot hay mot chang trai tot, mot nguoi tot la thuat ngu đuoc nhac đen nhieu trong cong luan noi chung, trong xa hoi, bao chi va trong van hoa đai chung mo ta mot nguoi nam truong thanh hoac thanh nien voi nhung đac điem tinh cach than thien, tot bung nhung khong qua quyet đoan, lan at trong boi canh cua mot moi quan he voi mot nguoi phu nu.
Ngay 19 thang 11 hang nam la Ngay Quoc te Nam gioi.


Tieng Viet Trong tieng Viet co nhieu tu dung đe chi nam gioi. Đe goi khai quat co the co cac tu "nam", "đan ong"; goi nam gioi con tre tuoi co the la "con giai", "con trai", "giai" "nam thanh nien"; goi nguoi cao tuoi co the dung cac tu "ong gia", "cu gia", "lao gia"; noi ve nam gioi voi y nghia hoi mia mai, teu tao co the goi "đuc rua", "đuc"; goi trong tuong quan voi nu gioi va co chut ngu nghia van chuong co the goi la "phai manh" hay "đang may rau".
Trong xung ho ngoi thu ba, nam gioi đuoc goi bang cac tu "thang", "thang ay", "đuc", "rua", "cau", "ong", "bo", "chu", "bac" v.v.


Xem them Con trai
Quy ong
Phong tinh
Phu he


Chu thich