Thuc vat ngap man hay con goi cay ngap man la cac loai cay go va cay bui song trong cac vung nuoc man ven bien trong vung nhiet đoi va can nhiet đoi, chu yeu giua vi đo 25° Bac va 25° Nam. Cac đo man khac nhau tao ra nhieu loai thay đoi tu nuoc lo đen nuoc man (30 đen 40 ppt), đen cac moi truong co đo man lon hon gap 2 lan đo man nuoc bien (đen 90 ppt), tai đay ham luong muoi co đac boi su boc hoi.
Co mot so loai cay go va cay bui thich nghi voi moi truong nuoc man. Khong phai tat ca cac loai đeu thich nghi, mac du thuat ngu "thuc vat ngap man" co the đuoc dung đe chi tat ca chung, hoac theo nghia hep hon, no chi dung cho ho thuc vat ngap man la Rhizophoraceae (ho Đuoc), hoac đac biet hon la chi Rhizophora.
Thuc vat ngap man hinh thanh mot moi truong song nuoc man cua rung cay than go va rung cay bui hay con goi la rung ngap man. Rung ngap man thuong phan bo o vung ven bien tich tu cac tram tich hat min va chung co vai tro bao ve cac vung đat boi tac đong cua song nang luong cao. Co the gap chung o cac cua song va doc theo cac bo bien thong thoang. Thuc vat ngap man chiem khoang 3/4 bo bien nhiet đoi.


Phan bo Tren the gioi, trong so hon 250.000 loai thuc vat co mach thi chi co khoang 110 loai thuc vat la đac trung cho tham cay ngap man, đieu nay cho thay đay la mot moi truong khac nghiet cho cac loai thuc vat. Tai mot khu vuc ngap nuoc man, se kho co the thu thap đuoc đen 30 loai, va o mot so đia điem, đac biet la đia điem ven vung can nhiet đoi va cac manh đat moi hinh thanh, co the co chi co 1 hoac 2 loai. Tat ca cac loai cay ngap man cua the gioi la cay lau nam, va khong loai nao co the phat trien hoac la sinh song o noi co su đong bang hoac noi nhiet đo nuoc lanh theo mua. Do đo, cac yeu to nhiet đo đa han che kha nang huong cuc cua loai rung nay.
An Đo va Malaysia đuoc xem la hai khu vuc co nhieu loai cay ngap man phong phu va co chat luong. Cac cay go quan trong nhat la mam (hay mam), đuoc, vet, ban, da (Ceriops). Mam trang (mam luoi đong) (Avicemnia alba) va ban trang (Sorineratia alba) phat trien theo huong bien, con mam quan (Avicennia lanata) va mam đen (Avicennia officinalis) huong ve phia đat lien. Thuc vat ngap man phong phu nhat o Đong Nam A la tai Malaysia, Thai Lan, Viet Nam vi noi đay mua lon, nhieu phu sa, it song gio.
Cac loai cay ngap man đa tien hoa tu nhung thuc vat tren can khac nhau mot cach biet lap, ca o nhung loai mot la mam, hai la mam va duong xi. Trong so nhung loai cay ngap man thi đuoc đo (R. mangle) la loai pho bien nhat, moc doc theo bo bien Thai Binh Duong cua chau My tu 28 đo vi Bac o Baja California toi Sonora Tay bac Nam My va quan đao Galapagos, o phia đong cua chau My tu cuc nam Florida toi mien nam Brazil, va đen vung nhiet đoi Tay Phi. O Cuu the gioi (cac chau luc Au-A-Phi), vet du (Bruguiera gymnorrhiza) la loai đac biet pho bien rong rai, phan bo tu Đong Phi đen mien đong Uc, trong cac luu vuc song o Thai Binh Duong, va quan đao Luu Cau o chau A. Ngoai ra, da va trang (Kandelia candel), mam cung la nhung loai rat pho bien o nhung khu vuc nay.


= Cay ngap man o Viet Nam =

Chi rieng o Viet Nam đa co khoang 37 loai cay ngap man khac nhau, trong đo Đong bang song Cuu Long co so luong va chung loai cay ngap man đa dang nhat.


Đac điem đac trung Nhung đieu kien tu nhien noi cay ngap man sinh song thuoc khac nghiet nhu: Oxy trong đat bun lay thuong thap, tuy ngap nuoc thuong xuyen nhung nuoc ngot khan hiem, đo man cao tu 30.000 toi 40.000 ppm đoi voi nuoc bien binh thuong, va len đen 90.000 ppm o nhung khu vuc ma muoi bi co đac do hien tuong boc hoi cua nuoc (đo man cua nuoc uong hang ngay thuong vao khoang 100 ppm).
Tuy nhien, cay ngap man đa đac biet phat trien nhung kha nang đe cho phep chung phat trien trong nhung đieu kien nhu vay.


= Re =
He thong re cua cay ngap man giup cay đung vung trong moi truong đat bun mem bang cach moc huong xuong tu than cay va hay phat trien theo phuong ngang duoi mat đat.
Hoat đong ho hap cua cay rung ngap man đuoc thuc hien thong qua nhung lo thong khi (nhung khoang mo nho tren than hoac re). Mot vai loai cay ngap man đa phat trien nhung he thong re chuyen dung đe đam bao cac lo thong khi nam phia tren muc nuoc thuy trieu hay bun (von gay thieu oxy).
Mot vai loai cay ngap man phat trien re khi sinh, con goi la re co nhung lo thong khi ngoi thang len tu lop đat bun nuoc. Mot vai re khi sinh trong giong nhu ong tho cua tho lan va thuong vuon len khoi mat nuoc hoac bun khoang 30 cm (nhu re cua cay mam). Nhung re khi sinh khac, khi đa vuon cao khoi mat nuoc hoac bun, co the gap lai va quay nguoc tro lai long đat, con goi la re chan Nom, cay ban (nhu re cua cay đuoc, cay da).
Mot so loai cay ngap man phat trien he thong re giup tru đo cho than cay, noi co cac lo thong khi nam tren mat nuoc hoac bun.
Re cay rung ngap man chu yeu la re chong. Chi co cay mam la re tho.


= Kha nang chiu man =

Cay rung ngap man co the thich nghi cao đe phat trien trong nhung moi truong nhiem man. Nhung loai cay ngap man khac nhau su dung mot hoac ket hop nhung qua trinh sau đe thich nghi voi nhung đieu kien nhiem man:
Ngan chan - mot so loai cay ngap man co he thong re voi đac tinh khong tham cao, đong vai tro nhu nhung bo loc chi cho phep nuoc ngam qua va muoi bi giu lai ben ngoai;
Loai tru - mot so loai cay ngap man co the loai thai muoi tu than chinh thong qua nhung tuyen muoi tren la do vay la cua nhung loai nay thuong co vi man;
Tich luy - mot so loai cay ngap man tich luy nhung luong muoi du thua vao vo cay hoac la cay cua chung.


= Nuoc ngot bi gioi han =
Vi nuoc ngot co the khan hiem o nhung khu vuc cay rung ngap man sinh song, chung đa phat trien nhung cach thuc nham han che luong nuoc boc hoi qua la cay. Mot so loai cay ngap man co the han che viec mo nhung lo tho (cac lo nho tren la cho viec trao đoi khong khi), trong khi nhung loai khac co the thay đoi huong nghieng cua la đe tranh anh nang gay gat giua trua.


= Hat giong =
Cay rung ngap man sinh ra nhung hat giong đuoc goi la nhung tru mam von đuoc thich nghi đe tang cuong kha nang tai sinh trong nhung đieu kien đac biet cua rung ngap man.
Tru mam phat trien ngay tren cay me cua rung ngap man. O mot so loai tru mam se đuoc giu lai o trai cho đen khi trai chin va roi khoi cay. O nhung loai khac, nhung tru mam moc xuyen qua trai khi van con o tren cay va đat đuoc mot kich co đang ke truoc khi roi xuong nuoc.
Mot so tru mam co kha nang noi vi the khi chung roi xuong khoi cay, chung se troi theo nuoc ra xa truoc khi chung tim đuoc mot cho thich hop đe phat trien.


= Su phan ranh gioi tu nhien =
Moi loai cay ngap man co nhung đac tinh rieng va moc tot nhat o nhung khu vuc nhat đinh doc theo bo bien. Đieu nay co the la nguyen nhan chinh tai sao o mot so bo bien co the quan sat thay su phan đinh ranh gioi tu nhien, voi mot so loai nhat đinh song o gan bien (o khu vuc nuoc sau va chay manh hon) va mot so loai khac song o gan bo hon (o khu vuc nuoc nong va chay em diu hon).


Gieo trong Khi trong cay ngap man, đieu quan trong la phai phu thuoc vao đieu kien tu nhien cua khu vuc, vi mot so loai cay ngap man co the khong song đuoc do nhung đieu kien tu nhien tai khu vuc đo khong phu hop - vi the viec trong nhung loai nay se khong co ket qua.
Vi du: mot so loai cay ngap man thich nuoc nong, mot so khac thich nuoc sau hon. Mot vai loai cay ngap man thich đieu kien dong chay em diu, trong khi mot so khac co the chiu đuoc nhung đieu kien khac nghiet hon. Mot vai loai thich bun mem, trong khi mot so lai ua bun chat cung. Mot so loai lai ua nuoc ngot, trong khi nhung loai khac co the chiu đuoc nuoc rat man.
Chinh vi vay khi trong cay ngap man, đieu quan trong la hieu đuoc đieu kien cua khu vuc va trong loai cay thich hop cho khu vuc đo.


Xem them Cay chiu man
Rung ngap man
Cay ngap nuoc


Tham khao Tuan Vo Quoc, Natascha Oppelt, Patrick Leinenkugel, Claudia Kuenzer: Remote Sensing in Mapping Mangrove Ecosystems - An Object-based Approach. In: Remote Sensing. 5(1), 2013, 183-201, doi:10.3390/rs5010183.
Claudia Kuenzer, Andrea Bluemel, Steffen Gebhardt, Quoc Tuan Vo, Stefan Dech: Remote Sensing of Mangrove Ecosystems: A Review. In: Remote Sensing. 3(5), 2011, ISSN 2072-4292, 878–928, doi:10.3390/rs3050878.
Tuan Vo Quoc, Claudia Kuenzer, Quang Minh Vo, Florian Moder, Natascha Oppelt: Review of Valuation Methods for Mangrove Ecosystem Services. In: Ecological Indicators. 23, 2012, ISSN 1470-160X, 431–446, doi:10.1016/j.ecolind.2012.04.022.
Pham Trong Thinh 2011: Management of Natural Resources in the Coastal Zone of Soc Trang Province - Mangroves of Soc Trang 1965 - 2007. Deutsche Gesellschaft fur Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH project Management of Natural Resources in the Coastal Zone of Soc Trang Province.
Saenger, Peter (2002). Mangrove Ecology, Silviculture, and Conservation. Kluwer Academic Publishers, Dordrecht. ISBN 1-4020-0686-1.
Hogarth, Peter J. (1999). The Biology of Mangroves. Oxford University Press, Oxford. ISBN 0-19-850222-2.
Thanikaimoni, Ganapathi (1986). Mangrove Palynology UNDP/UNESCO and the French Institute of Pondicherry, ISSN 0073-8336 (E).
Tomlinson, Philip B. (1986). The Botany of Mangroves. Cambridge University Press, Cambridge, ISBN 0-521-25567-8.
Teas, H. J. (1983). Biology and Ecology of Mangroves. W. Junk Publishers, The Hague. ISBN 90-6193-948-8.
Plaziat, J.C., et al. (2001). "History and biogeography of the mangrove ecosystem, based on a critical reassessment of the paleontological record". Wetlands Ecology and Management 9 (3): pp. 161–179.
Sato, Gordon; Riley, Robert; et al. Growing Mangroves With The Potential For Relieving Regional Poverty And Hunger WETLANDS, Vol. 25, No. 3 – September 2005
Jayatissa, L. P., Dahdouh-Guebas, F. & Koedam, N. (2002). "A review of the floral composition and distribution of mangroves in Sri Lanka". Botanical Journal of the Linnean Society 138: 29–43.
Warne, K. (February 2007). "Forests of the Tide". National Geographic pp. 132–151
Aaron M. Ellison (2000) "Mangrove Restoration: Do We Know Enough?" Restoration Ecology 8 (3), 219–229 doi: 10.1046/j.1526-100x.2000.80033.x
Agrawala, Shardul; Hagestad; Marca; Koshy, Kayathu; Ota, Tomoko; Prasad, Biman; Risbey, James; Smith, Joel; Van Aalst, Maarten. 2003. Development and Climate Change in Fiji: Focus on Coastal Mangroves. Organisation of Economic Co-operation and Development, Paris, Cedex 16, France.
Barbier, E.B., Sathirathai, S., 2001. Valuing Mangrove Conservation in Southern Thailand. Contemproary Economic Policy. 19 (2) 109–122.
Bosire, J.O., Dahdouh-Guebas, F., Jayatissa, L.P., Koedam, N., Lo Seen, D., Nitto, Di D. 2005. How Effective were Mangroves as a Defense Against the Recent Tsunami? Current Biology Vol. 15 R443-R447.
Bowen, Jennifer L., Valiela, Ivan, York, Joanna K. 2001. Mangrove Forests: One of the World's Threatened Major Tropical Environments. Bio Science 51:10, 807–815.
Jin-Eong, Ong. 2004. The Ecology of Mangrove Conservation and Management. Hydrobiologia. 295:1-3, 343–351.
Glenn, C. R. 2006. "Earth's Endangered Creatures" (Online). Truy cap 4/28/2008 at http://earthsendangered.com.
Lewis, Roy R. III. 2004. Ecological Engineering for Successful Management and Restoration of Mangrove Forest. Ecological Engineering. 24:4, 403–418.
Kuenzer, C., Bluemel A., Gebhardt, S., Vo Quoc, T., and S. Dech. 2011. "Remote Sensing of Mangrove Ecosystems: A Review". Remote Sensing 3: 878-928; doi:10.3390/rs3050878
Lucien-Brun H. 1997. Evolution of world shrimp production: Fisheries and aquaculture. World Aquaculture. 28:21–33.
Twilley, R. R., V.H. Rivera-Monroy, E. Medina, A. Nyman, J. Foret, T. Mallach, and L. Botero. 2000. Patterns of forest development in mangroves along the San Juan River estuary, Venezuela. Forest Ecology and Management.
Vo Quoc, T., Kuenzer, C., Vo Quang, M., Moder, F., and N. Oppelt, 2012. "Review of Valuation Methods for Mangrove Ecosystem Services". Journal of Ecological Indicators, 23: 431-446


Chu thich Lien ket ngoai http://issuu.com/greeneducation4all/docs/adjusted_design_mangroves_manual_vi
Rhizophoraceae tren DMOZ
Mangrove forests tren DMOZ