Tac ke lun quan đao Virgin (Sphaerodactylus parthenopion) la mot trong hai loai tac ke mang danh hieu "loai bo sat nho nhat tren the gioi" (loai kia la tac ke lun Jaragua S. ariase). No đuoc tim thay tren ba hon đao trong quan đao Virgin thuoc Anh: Virgin Gorda, Tortola, va đao Moskito. S. parthenopion đuoc phat hien vao nam 1964 va đuoc cho rang la ho hang gan cua loai tac ke lun Sphaerodactylus nicholsi song o Puerto Rico gan đo. No chia se chung vung phan bo voi tac ke nho vay lon (S. macrolepis) von sinh song tren cac la cay muc. Trai voi S. macrolepis, S. parthenopion sinh song tren cac suon đoi kho hon mac du chung cung ua thich cac khu vuc am uot nam duoi cac tang đa vi chung thieu cac co che ngan chan viec mat nuoc – mot van đe hoc bua do kich thuoc qua nho cua con vat.
Tac ke lun quan đao Virgin co mau nau sam o mat lung – thuong đi kem voi nhung vet lom đom sam mau. Trung binh, chieu dai cua chung la khoang 18 mm (0,71 in) tinh tu mom toi lo huyet va kich thuoc gan nhu nho bang đong 10 xu Hoa Ky. Con vat co can nang toi đa chi chung 0,15 g (0,0053 oz). Tai vung sau mat va tren đinh co co nhung van mau nhat, đay la mot đac điem nhan dang loai tac ke nay. Mau sac cua con đuc va con cai khong co gi khac biet nhau, trong khi con cai thi to hon con đuc mot chut. Khi rung hay đut đuoi thi đuoi cua con vat co the tu moc lai đuoc. Khong co nhieu thong tin ve đac điem sinh hoc cung nhu quan the cua loai vat nay đuoc biet đen.


Phan loai Tac ke lun quan đao Virgin đuoc phat hien vao mua he nam 1964 boi nha sinh hoc Richard Thomas khi ong đang tren mot chuyen đi thu hoach tai mot sinh canh rung kho o suon đoi thuoc đao Virgin Gorda tai quan đao Virgin thuoc Anh. Mau goc cua Sphaerodactylus parthenopion, MCZ 77211, la mot con tac ke cai bat đuoc vao ngay 12 thang 8 nam 1964 tai suon đoi o tren vinh Pond. Tong cong 8 paratype đa đuoc thu thap tren đao Virgin Gorda va chung đuoc dung đe nghien cuu va tong ket cac đac tinh cua loai sinh vat moi nay.
Loai nay đuoc phan vao chi Sphaerodactylus hay "tac ke lun" khong chi vi kich thuoc ti hon ma con vi mau sac đac trung tren đinh đau cua chung. Nhung chiec vay tren đau chung kha nho nhung co song o giua vay va xep đe len nhau o mat tren voi cung mot mau đen tuyen. Đong thoi o phan trung cua mat tren thi khong co vay dang hot va khong co nhung vet mau o vung ba vai va vung xuong chau, xuong cung.
Mac du co kha nhieu khac biet ve đac điem hinh dang, S. parthenopion lai co the la ho hang gan nhat voi loai tac ke lun S. nicholsi. Giong nhu S. parthenopion, loai S. nicholsi cung co kich co rat nho – that vay chung la loai tac ke lun đac huu nho nhat o Puerto Rico. Vung phan bo cua mot loai tac ke lun khac, S. townsendi nam giua va phan cach hai loai tac ke lun noi tren, đieu nay cho thay co the S. townsendi xuat hien chi sau khi cac loai S. parthenopion va S. nicholsi đa hinh thanh boi qua trinh tien hoa phan huong.


Mo ta Tac ke lun quan đao Virgin la mot trong nhung loai đong vat co mang oi nho nhat (bao ham 23 nghin loai bo sat, chim va thu), voi kich thuoc trung binh tinh tu đau mom đen lo huyet la 18 mm (0,71 in) va can nang toi đa la 0,15 g (0,0053 oz), tuy nhien co nhung ca the chi nang 0,043 g (0,0015 oz) va can nang trung binh vao khoang 0,117 g (0,0041 oz). Loai đong vat co mang oi duy nhat đuoc biet đen co kich thuoc nho hon tac ke lun Virgin la loai tac ke lun Jaragua S. ariasae voi chieu dao 16 mm (0,63 in) va can nang toi đa la 0,14 g (0,0049 oz).

Thong thuong, tac ke lun quan đao Virgin co mau nau sam o vung lung va mat tren cua chan, xen ke voi nhung đom roi rac co mau sam hon. Đong thoi, o phia truoc mat, tai goc mui cua con vat cung co mot hang vay sam mau (mac du o mot so ca the cac vay nay khong hien ro). O moi ben than minh va ngay phia sau mat con vat co mot van hep, ria sam co mau nau vang chay qua thai duong va mo dan o gan goc đau. O vung cham, phia đinh đau va sau mat co mot van hinh bau duc, ria sam va cung co mau nau vang chay tu ben nay qua ben kia cua đau va đoi khi dinh lien voi hai van nam phia sau mat. Nhung vay nau sam o mat lung chay qua mat bung va mo dan tai đo, mac du o bung van con nhieu vay giu đuoc phan vien sam. Mat bung co mau xam nhat hay mau kem. Đuoi con vat gan nhu co mau nau vang voi nhung cum van ngan mau sam. Phan co co nhung van mau sam va nhat o hai ben than minh.
Tac ke lun Virgin khong co hien tuong di hinh gioi tinh, đieu nay co nghia la con đuc va con cai co dien mao giong nhau; tuy nhien kich thuoc trung binh cua con cai co lon hon con đuc mot chut (chieu dai tu đau mom đen goc đuoi cua con cai la 18 mm (0,71 in) so voi con đuc la 16 mm (0,63 in). Mom cua con vat co chieu dai trung binh va tu chu khong nhon. Đuoi cua chung cung co the moc lai khi rung.

Vay o lung con vat thuong nho, sac, co song, xep đe len nhau va phang, trong khi vung co hong va nguc co song. Vay hinh tron đuoc tim thay o đinh đau va phia truoc co, trong khi vay o giua co thi giong nhu o lung. O giua lung co hien tuong vay nho bat thuong va tap trung đong đuc, tuy nhien nhung vay nay khong co hinh tron. O mat tren cua đuoi, vay cung nhu o lung, trong khi o mat duoi cua đuoi thi vay nhan tron, hinh tron, va to dan ve phia giua đuoi. Vay mat bung nhin chung tron, nhan va cung xep đe len nhau.
So luong vay o mat lung tinh tu nach đen hang dao đong tu 30 đen 35 cai, tinh trung binh ra la 32 vay. So vay mat bung nam o đuong giua bung trong khoang nhu tren dao đong tu 20 đen 29 voi con so trung binh la 28. So vay o giua than trung binh la 52 cai, dao đong tu 50 toi 55. Thong thuong con vat co hai vay mui va 1-3 vay giua mui. Co chung 2-3 (thuong la 3) vay nam trong phan tu moi tren đen mat. O ngon thu tu cua ban chan phai, co chung 8 hay 9 (thuong la 9) tam mong giup tang cuong ma sat cho tac ke co the đu bam tren cay, tren tuong ma khong bi rot. Vay o vung sinh duc kha nho va chi mo rong đen vung đui, co so luong tu 3-5 vay theo chieu dai va 11-13 vay theo chieu ngang.


= So sanh voi cac loai tac ke gan gui khac =

Loai S. nicholsi o Puerto Rico nang hon va to hon tac ke lun quan đao Virgin S. parthenopion, dai 20 đen 22 mm (0,8 đen 0,9 in) tinh tu đau mom toi goc đuoi. Kich thuoc vay cua con vat cung co khac biet, phan anh trong viec so sanh so luong vay đem đuoc giua 2 loai. S. nicholsi co 19-24 vay mat lung tinh tu nach toi hang, trong khi S. parthenopion co tu 30-35 vay. Đong thoi S. nicholsi chi co 34-42 vay o vung giua co the so voi 50-55 vay o S. parthenopion, va so luong vay mat lung tinh tu nach toi hang chi co khoang 21-26 cai so voi 26-29 cai o S. parthenopion. S. nicholsi thong thuong co 1 vay giua mui so voi 2 vay thuong thay o nhieu ca the S. parthenopion. Vay vung sinh duc cung lon hon o ca the đuc cua S. nicholsi. Ve mau sac, ca S. nicholsi va S. parthenopion kha giong nhau, nhung S. nicholsi thuong co nhung hoa van hinh luoi liem o đau, giao thoa voi nhung van o sau mat, trai voi van hinh bau duc cua S. parthenopion tach roi voi vay sau mat. Đong thoi, van sau mat cua S. nicholsi chay đen tan đuoi chu khong chi dung dai o cuoi co. Van mat lung o hai ben hong cua S. nicholsi hoi tu lai voi nhau hinh thanh mot hoa van hinh chu U hay chu Y o vung chau. Đai đa so cac tac ke S. nicholsi co hoa van o vung ba vai bao ham 2 cham nho mau nhat bao quanh boi vung da mau đen.
Loai tac ke nho vay lon S. macrolepis co kich thuoc lon hon rat nhieu so voi S. parthenopion, dai 25 đen 30 mm (0,98 đen 1,18 in) tinh tu đau mom toi goc đuoi va cung co vay lon hon. Theo Thomas, S. macrolepis co nhung van sam o hai ben hong va cac đom o mat lung tren mau nen nau vang hay nau nhat o voi hai đom tron vien đen đam (đoi voi con cai) hay mot co the co mau vang nau tuyen voi it đom tron va vung đau co cac van hinh gon song lan tan tuong phan voi mau nen la xam, vang hay cam tuyen (o con đuc).


Phan bo va moi truong song Loai nay ban đau chi đuoc tim thay tren đao Virgin Gorda, sau đo, no đuoc tim thay tren cac đao Tortola va đao Mosquito. Dai phan bo cua no đoi khi tren toan quan đao Virgin thuoc Anh, mac du cuoc tim kiem đau tien cua Thomas khong tim thay bat cu tieu ban nao o Tortola, Anegada, hoac cac đao nho khac, cung nhu khong co tren cac đao Virgin thuoc Hoa Ky nhu Saint Croix, Saint Thomas, va Saint John. Su phan bo cua chung đuoc xem la bat thuong do su tach biet cac loai co quan he gan gui cua no nhu S. nicholsi o Puerto Rico, mot loai khac Puerto Rican Crested Toad (Bufo lemur), co dai phan bo bao gom tren ca hai đao van chua tach ra.
Tac ke lun quan đao Virgin thich song o cac rung bui ram kho thuong xen lan voi xuong rong va cay co gai tren cac suon đoi đa. No tung đuoc tim thay o ngay ngan nuoc bien, mac du khong phai tren bai bien trong đam rac rong bien hoac trong cac đong rac dua muc trong đoi tich tu rac doc bai bien, giong nhu loai lon hon va pho bien hon la S. macrolepis cung song chung dai phan bo cua no. Cung khong giong nhu cac loai tac ke lon, chung khong tap hop thanh "bay" trong rac la, nhung chi đuoc tim thay khong pho bien duoi cac tan đa, la cac vi moi truong am hoac am trung binh trong hoc sinh thai kho cua chung.


Sinh thai va hanh vi Giong nhu cac loai tac ke lun khac, rat it thong tin ve đac điem sinh thai va hanh vi cua tac ke lun Virgin đuoc cac nha khoa hoc biet đen. Do kich thuoc nho dan toi ti le dien tich be mat tren the tich lon, tac ke lun quan đao Virgin đuoc cho rang de nhay cam voi viec mat nuoc qua da va vi vay kha nang ton tai trong nhung đieu kien moi truong ban kho han cua chung đang đuoc quan tam nghien cuu.
O đay, trai voi cac loai than lan sinh song o cac bai cat tai hoang mac, tac ke lun quan đao Virgin khong co cac đac điem thich nghi giup ngan ngua su mat nuoc voi toc đo tuong tu nhu đoi voi cac loai than lan song o cac noi am thap. Chi xet rieng ve kich thuoc, tac ke lun Virgin mat nuoc nhanh hon đen 70% so voi cac loai tac ke lon song cung noi. Tuy nhien, con vat van ton tai đuoc nho sinh song o nhung vi moi truong co đo am cao – ngay ca trong đieu kien moi truong tong quat o trang thai tuong đoi kho – bang viec đieu chinh vong đoi sinh san sao cho trung luon no vao thoi điem mua nhieu va đo am cao, đong thoi hoat đong cua con vat cung giam thieu toi đa trong nhung khoanh khac kho nong nhat trong ngay.


Bao ton Hien gioi khoa hoc chi co rat it thong tin ve loai tac ke nay nen khong the nao đoan đinh chinh xac ve so luong ca the cua chung trong tu nhien. Loai vat nay đuoc đanh gia la hien dien o muc đo "thong thuong vua phai" mac du viec tim kiem chung rat kho do kich thuoc qua nho va mau sac giup con vat de nguy trang. Phan bo cua loai tac ke lun nay o quan đao Virgin thuoc Anh co ve nhu la tuong đoi han che, va viec phat trien đat đai co the anh huong tieu cuc đen chung.
Vao đau nam 2011, tac ke lun quan đao Virgin bat đau thu hut su chu y cua cong luan khi nha ti phu Richard Branson cong bo ke hoach du nhap mot loai vuon cao đang bi đe doa tuyet chung o Madagascar vao đao Moskito nham gay giong trong đieu kien nuoi nhot loai vuon cao nay đe bao ton chung. Tuy nhien, cac nha sinh hoc cung nhu du luan nhanh chong bay to lo ngai ve hau qua xay ra đoi voi cac loai ban đia o đao nay neu du nhap vuon cao vao đao. Đac biet, nguoi ta lo so rang tac ke lun quan đao Virgin – đuoc đanh gia la mot trong nhung loai bo sat hiem nhat – se bi vuon cao tieu diet hoan toan tren đao nay do đac tinh hung han cung nhu thoi an tap cua vuon cao. Mot so nha nghien cuu khac quan ngai ve viec vuon cao co the phat trien qua muc hoac mang cac mam benh la vao đao. Lanh đao cua bo phan đanh gia tac đong moi truong cua Richard Branson thua nhan rang viec du nhap vuon cao phai đuoc tien hanh het suc can than, ngay tu truoc khi ke hoach đuoc cong bo. Ve loai tac ke lun quan đao Virgin, Branson cho rang khong can phai lo ngai vi vuon cao chu yeu an thuc vat va hiem khi an tac ke. Tuy nhien, sau đo Branson thay đoi y kien va noi rang "Toi se giu bon vuon cao trong cac khu vuc kin đong thoi chung toi se đua nhung chuyen gia toi đe tien hanh nhung khao sat sau hon ve tac ke va nhat la loai tac ke lun. Neu nhu nhung nghien cuu nay cho thay nhung moi nguy hai that su đoi voi tac ke, chung toi se nhot vuon cao trong cac khu vuc kin."


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =


Lien ket ngoai Tac ke lun quan đao Virgin 819265 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS). Truy cap ngay 20 thang 9 nam 2012.
Tac ke lun quan đao Virgin tai Encyclopedia of Life
Tac ke lun quan đao Virgin tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Sphaerodactylus parthenopion tai Reptarium.cz Co so du lieu lop Bo sat