Pham Duy (5 thang 10 nam 1921 – 27 thang 1 nam 2013), ten khai sinh Pham Duy Can la nhac si, nhac cong, ca si, nha nghien cuu am nhac lon cua Viet Nam. Ong đuoc nhieu nguoi đanh gia la nhac si lon nhat cua nen tan nhac Viet Nam  voi luong sang tac đo so cung nhu đa dang ve the loai, trong đo co rat nhieu ca khuc tro nen kinh đien va quen thuoc voi nguoi Viet. Nhac cua ong thuong su dung nhung yeu to nen tang cua am nhac co truyen Viet Nam ket hop voi nhung ky thuat, cau truc cua nhac han lam Tay phuong, tao nen mot phong cach rieng voi nhieu tac pham lon co tinh đot pha, giau anh huong đoi voi cac nhac si thuoc nhieu the he. Ong cung la nguoi khoi xuong, đinh huong nhieu trao luu, phong cach moi me cho nen tan nhac Viet. Ngoai sang tac va bieu dien, ong con co nhung cong trinh khao cuu ve am nhac Viet Nam co gia tri. Ong tung giu chuc giao su nhac ngu tai Truong Quoc gia Am nhac Sai Gon. Ong con đuoc coi nhu mot nha van voi 4 tap hoi ky đuoc gioi phe binh đanh gia cao ve gia tri van hoc lan gia tri tu lieu. Voi hon 70 nam su nghiep, trai qua nhieu giai đoan lich su quan trong cua đat nuoc, ong đuoc coi la "cay đai thu" cua nen am nhac Viet Nam. Tuy vay ben canh đo, cac quan điem nhin nhan ve ong cung khac biet, chu yeu la do cac van đe chinh tri.
Khoi đau su nghiep am nhac trong ganh hat Đuc Huy voi vai tro pho quan ly va ca si hat luu đong. Tung tham gia Chien tranh Đong Duong đen nam 1951, sau đo ong roi khoi chien khu roi vao mien Nam Viet Nam đe hoat đong am nhac. Pham Duy la ten tuoi lon va đay anh huong tai mien Nam Viet Nam voi nhung hoat đong tich cuc danh cho ca am nhac va chinh tri, va nhung hoat đong nay con tiep dien sau giai đoan 1975, khi ong di tan sang Hoa Ky. Vi ly do chinh tri, nhac cua ong bi cam hoan toan tai mien Bac Viet Nam sau 1954, va toan Viet Nam sau 1975.
Nam 2005, sau nhieu lan ve tham que huong, ong chinh thuc tro ve Viet Nam song va tu đo, mot so ca khuc cua ong moi bat đau đuoc phep pho bien lai. Tinh cho toi thang 1 nam 2014, co 244 ca khuc đuoc cap phep luu hanh (trong so đo co 53 ca khuc ngoai quoc do ong đat loi Viet), trong so khoang hon 2000 ca khuc do ong sang tac hoac viet loi.


Tieu su Pham Duy Can sinh ngay 5 thang 10 nam 1921 (5 thang 9 (nhuan) nam Tan Dau) tai Nha ho sinh so 40 Rue Takou (nay la Pho Hang Cot), Ha Noi trong mot gia đinh van nghiep. It lau sau khi ong ra đoi, gia đinh ong don tu pho Ma May (Rue des Pavillons Noirs - pho Quan Co Đen) xuong pho Hang Dau (Rue Felloneau), Ha Noi.
Cha ong la Pham Duy Ton, thuong đuoc coi nhu la nha van xa hoi đau tien cua nen Van hoc Moi đau the ky XX. Anh cua ong la Pham Duy Khiem, giao su – thac si, cuu Đai su Viet Nam Cong hoa tai Phap, van si Phap van, tac gia nhung cuon Legendes des terres sereines, Nam et Sylvie, De Hanoi a Lacourtine.
Luc nho ong la cau be hieu đong, tinh tinh "vang mang, bat can đoi", tuy vay lai thich dien kich, lam tro, va me nhac. Ong biet dung guitar, mandolin đe choi nhac Tay Au, ben canh đo con tiep thu cac nhac đieu dan ca mien Bac, hay nhung bai ca Hue nhu Nam Ai, Nam Binh, Tu Đai Canh... Ngoai nen van hoa mang tinh nhan ban cua Phap, ong con đuoc tiep xuc voi van hoa co truyen, qua cac tac pham cua cha Pham Duy Ton, hay cuon "Tuc ngu phong dao" cua nguoi anh ho Nguyen Van Ngoc.
Ve hoc hanh chinh quy, Pham Duy chi co bon nam tieu hoc va mot nam trung hoc, nhung nhung bai hoc trong sach Quoc van giao khoa thu, Luan ly giao khoa thu đa in đam trong tam hon ong truoc khi buoc vao xa hoi, hinh thanh cho ong quan niem ve "đuc đo cua con nguoi Viet Nam" ma ong nhan manh la "con nguoi o nong thon", chu khong phai o thanh thi. Ong hoc vo long tai truong Hang Thung, hoc Tieu hoc tai truong Hang Voi (Truong Amiral Courbet, nay la truong Nguyen Du). Tinh ong nghich ngom, hoc khong gioi, thuong hay bi phat. Đen nam 13 tuoi (1934), vao đuoc lop nhat, ong moi hoc gioi dan, tro thanh mot trong nhung hoc sinh uu tu cua lop, nhat la mon đoc tho tieng Phap.
Nam 1936, sau khi thi truot vao Truong Buoi, ong vao hoc truong Trung hoc tu thuc Thang Long. Thay day ong tai truong co Vo Nguyen Giap, Tran Van Tuyen, Phan Anh, Khuat Duy Tien... Trong cac ban cung lop co Quang Dung. Ve hoc luc ong đung thu nhi trong lop. Mot nam hoc trung hoc giup ong hap thu them nhung cai hay cai đep cua nen van chuong Phap, cua Victor Hugo, Andre Chenier, Alfred de Vigny, Bernadin de Saint Pierrre...
Nam 1937, anh cua ong la Pham Duy Khiem khong cho ong hoc tai truong Thang Long nua ma bat ong hoc nghe, vao Truong Bach Nghe (Truong Ky nghe Thuc hanh Ha Noi). Truong co hai nganh la go va sat, ong hoc nganh sat (nguoi, tien, ren). Hoc chua het mot nien khoa thi nam 1938 ong bi đuoi hoc vi đanh nhau, vi pham ky luat.


Hoat đong Nam 1938, sau khi nghi hoc, ong xin lam viec o hieu sua radio tai pho Hang Gai, Ha Noi. Cuoi nam 1939 thi đi Mong Cai lam viec o Nha May đien, lam tho ren roi coi lo than, sau 5 thang bi benh nam phoi phai vao nha thuong chua benh. Cuoi thang 5/1940 ong ve Ha Noi đinh đau quan lam linh tho sang Phap nhung do Phap bi thua tran nen y đinh khong thanh.
Khoang thang 6/1940, nghe loi be ban, ong theo hoc du thinh hoi hoa tai truong Cao đang My thuat Đong Duong, hoc thay To Ngoc Van, cung lop voi Bui Xuan Phai, Phan Ke An, Vo Lang... Tuy nhien, ong som nhan ra minh khong co niem đam me that su đoi voi hoi hoa.
Mua thu nam 1941 ong nghi hoc, ve Hung Yen song voi me, chi tai nha anh trai Pham Duy Nhuong, đang lam thay giao tai đay. Mot nguoi anh ho xa nen la Ninh, lam nghe luc su tai Toa an, đa đua ong vao lam thu ky. Sau mot thoi gian ong bo viec ve lam con nuoi cua Tuan phu Le Đinh Tran, lo viec kem hoc cho 2 em nho. Sau ong Tran đuoc thang lam Tong đoc, đi tran nham tinh Kien An, Pham Duy cung đi theo.
Nam 1943 ong đi trong coi đon đien cua gia đinh Tong đoc Le Đinh Tran tai Yen The, Bac Giang. Mot thoi gian sau me ong keu ong ve Ha Noi đe tham gia Ganh hat Đuc Huy đang thanh lap. Ganh hat bieu dien ra mat tai Hai Phong roi Nam tien, co luc bieu dien o Campuchia.
Viec song o nhieu noi, trai qua nhieu hoan canh song khac nhau cung la nhung chat lieu quan trong giup ich cho su nghiep am nhac cua Pham Duy sau nay. Cung voi giai đoan lang thang vo đinh nay, ong cung dan nhan ra niem đam me am nhac cua minh. Pham Duy tu may mo hoc nhac co đien, roi tap sang tac. Trong cuoc đoi cua minh, ong chua tung hoc chinh quy mot truong lop am nhac nao.
Nam 1944, ong thanh ca si hat tan nhac trong ganh hat cai luong Đuc Huy – Charlot Mieu (Ngo Nhat Huy). Thoi ky hat rong, Pham Duy đuoc gap go nhieu ten tuoi lon nhu thi si Luu Trong Lu, nhac si Le Thuong, Le Xuan Ai, Van Đong... va nhac si Van Cao, nguoi sau nay tro thanh ban than thiet trong đoi song lan trong am nhac. Ngoai viec cung Van Cao la ca cac chon an choi thi ong cung giup đo cho Van Cao trong viec soan nhac, cung Van Cao sang tac tac pham Ben xuan va Suoi mo.
Nam 1942, ong khoi nghiep sang tac nhac voi tac pham hoan chinh đau tay la "Co hai mo", pho tu tho Nguyen Binh, trong thoi ky phong trao Tan nhac bat đau no ro.
Ngay 9 thang 3 nam 1945, Nhat đao chinh Phap. Chieu ngay 10 thang 3, khi ganh hat Đuc Huy đang luu dien o Ca Mau, ong cung hai nguoi trong ganh hat bi mat tham Phap bat vao tu do treo co Nhat, nhung đen toi thi đuoc binh linh Nhat tra tu do. Giua nam 1945 Pham Duy tu gia ganh hat Đuc Huy đen o nho nha mot nguoi ban tai khu Dakao (Tan Đinh), Sai Gon. Ong sinh song, đi hat tai Sai Gon roi gia nhap Thanh nien Tien phong, lam cong tac van nghe roi vao đoi Vo trang Tuyen truyen. Thang 10/1945, sau khi quan Phap lam chu Sai Gon, ong roi Tan Đinh ra Bac, ve Ha Noi.
Đau nam 1946 ong tham gia mot lop huan luyen quan su cap toc roi sau đo đuoc đua vao mien Nam tham gia khang chien. Ong đuoc đua vao chien khu Ba Ria - Vung Tau lam cong tac thong tin, lien lac va tiep van. Đau mua Thu nam 1946 ong bi thuong nhe o canh tay va đuoc phep ve Bac. Ong o Hue mot thoi gian roi ve Ha Noi khoang cuoi thang 10/1946.
Ngay 19/12/1946 Toan quoc khang chien. Ngay 20 thang 12 ong ra Ha Đong, lam viec tai Đai Phat thanh bi mat; sau đo tham gia Đoan Van nghe Giai phong tai Son Tay roi đi phuc vu van nghe qua Phuc Yen, Vinh Yen, Viet Tri, Phu Tho, Tuyen Quang, Yen Bai, Lao Cai. Ong o lai Lao Cai, cung voi Van Cao, Ngoc Bich, lam viec tai phong tra Quan Bien Thuy (mot co so tinh bao). Sau đo it lau ong cung Ngoc Bich đen Bac Can (qua Yen Bai, Tuyen Quang, Thai Nguyen) khoang thang 10/1947, roi quay lai Thai Nguyen; luc nay hai ong lam viec cho Cuc Chinh tri, la can bo van nghe voi cap bac đai uy. Cuoi 1947 hai ong tu Thai Nguyen qua Bac Giang, sau đo tham gia đoan van nghe do Hoang Cam thanh lap, luu dien tai Bac Giang, Cao Bang, Lang Son nam 1948. Sau khi khong con la van nghe si cua Cuc Chinh tri thi 2 nguoi đi Bac Giang, Bac Ninh, Phuc Yen, Son Tay ve Ha Đong.
Sau khoang 2 thang, nghe loi Tran Van Giau, ca hai vao Thanh Hoa đe vao Nam. Nhung tai Thanh Hoa, Pham Duy tham gia Đoan Van nghe Quan đoi Lien khu IV, truc thuoc Trung đoan 304 (co su tham gia cua Thai Hang). Sau khi đinh hon voi Thai Hang, Pham Duy cung mot so nghe si đi phuc vu thuc te tai Nghe An, Ha Tinh roi Binh - Tri - Thien (đi đuong rung, đong bang va quay ve bang đuong bien).
Ve lai Thanh Hoa nam 1949, Pham Duy cuoi Thai Hang, nguoi chu tri hon le la tuong Nguyen Son. Sau đo ca 2 vo chong ra Viet Bac (đi qua Hoa Binh, Vinh Yen, Thai Nguyen, Bac Can) nam 1950, tham du Đai hoi Van hoa Toan quoc. Sau đo Pham Duy va vo tu bo, thoat ly khoi cac đoan van nghe quan đoi va quay ve lai Thanh Hoa.
Ngay 1 thang 5 nam 1951 đai gia đinh Pham Duy-Thai Hang chia lam 3 nhom tu Thanh Hoa "dinh te" ve Ha Noi. Ngay 9 thang 6 nam 1951 di cu (bang may bay) vao Nam, sinh song tai Sai Gon. Cuoi nam 1951, bi mot so nhac si ghen ti to cao la co quan he voi Viet Minh, ong cung voi Le Thuong va Tran Van Trach bi bat giam o kham Catinat, Sai Gon trong 120 ngay. Nam 1953, ong qua Phap hoc du thinh hai nam ve am nhac, tai đay, ong choi than voi Tran Van Khe, nguoi sau nay tro thanh giao su dan nhac noi tieng. Hai nam sau, ong ve Viet Nam thi đat nuoc đa chia cat sau hiep đinh Geneve. Tu đo, ong o mien Nam tiep tuc sang tac va bieu dien trong ban hop ca Thang Long cung voi Thai Thanh, Hoai Nam, Hoai Bac, Hoai Trung tai phong tra Đem mau hong. Thoi gian nay ong cung co nhung hoat đong trong nganh san khau va thong tin đai chung, nhu viet nhac kich, viet nhac cho phim va cong tac voi đai Phat thanh.
Nam 1956, xay ra vu ngoai tinh giua ong va ca si Khanh Ngoc, la vo cua nhac si Pham Đinh Chuong va đong thoi cung la em vo cua Pham Duy , vu viec tro thanh mot đe tai gay xon xao tren cac bao chi Sai Gon va ca Ha Noi. Đay la "moi tinh cam", "ca gan" luon lam ong "buon rau khi phai nhac lai" vi đa lam buon long nguoi vo, nguoi em vo, va vi biet rang nhung đo vo kia khong the han gan đuoc". Sau vu tai tieng tren, ong khong con hop tac voi ban hop ca Thang Long nua. Trong luc tinh than suy sup, ong đi vao moi tinh đac biet voi Alice, con gai cua Helen – tinh nhan cu cua ong. Đay la moi tinh "giua hai tam hon", "khong đung cham the xac", đuoc xay dung trong 10 nam va chinh la nguon cam hung lon đe ong viet nen nhieu tac pham nhac tinh gia tri, nhu Chi chung đo thoi, Thuong tinh ca,....
Gia đinh ong chuyen đen can nha nho o cu xa Chu Manh Trinh o nga tu Phu Nhuan, noi co nhieu gia đinh nghe si toi o, nhu gia đinh Nguyen Manh Con, Nam Chau, Duyen Anh, Ho Anh, Anh Ngoc, Tran Ngoc, Hoang Nguyen, Minh Trang, Kim Tuoc. Khong con hop tac voi ban Thang Long, Pham Duy vao lam viec o Trung tam Đien anh. Thoi gian nay ong hay lui toi quan Chua (La Pagode), gap go Vu Khac Khoan, Cung Tram Tuong, Vo Đuc Dien, Mac Thu, Ta Ty, Le Ngo Chau... Ong đuoc Vo Đuc Dien va cac ban be giup đo đi mot chuyen tu Sai Gon ra vi tuyen 17 đe hoan thanh not truong ca Con đuong cai quan.
Thap nien 1960, sau khi Viet Nam Cong hoa đuoc nhieu quoc gia tren the gioi cong nhan, cung voi cac ban nghe si khac, Pham Duy đuoc cu đi Philippines, Nhat Ban, Thai Lan đe gioi thieu van nghe Viet Nam. Va voi it nhieu kinh nghiem bang giao, ong thuong co mat trong nhung buoi đon tiep cac phai đoan van nghe nuoc ngoai, nhu đoan vu trong cua Han Quoc, đoan Moral Rearmement cua My... Nho đo, ong co dip trao đoi tai lieu am nhac voi cac van nghe si nuoc ngoai.
Nam 1965, ong tham gia phong trao Du ca voi Nguyen Đuc Quang, Giang Chau, Ngo Manh Thu,... đi nhieu noi tai mien Nam Viet Nam đe pho bien cac ca khuc noi len than phan cua tuoi tre thoi đo.
Nam 1966, ong đuoc van phong Giao duc Van hoa cua Bo Ngoai giao My moi sang nuoc nay, tai đay ong đuoc moi tham quan cac đai truyen hinh, nhac hoi, đen o trong gia đinh nghe si The Beers Family, Petersburg. Ong đuoc đai Channel 13 voi Steve Addiss va Bill Crofut, moi tham gia chuong trinh dan ca cua Pete Seeger, nhac si phan chien so mot cua Hoa Ky. Bon nam sau ong lai qua Hoa Ky lan nua đe lam co van cho Bo thong tin Hoa Ky đe "giai đoc du luan My". Tai đay ong moi biet them thong tin ve vu Tham sat My Lai, va phan ung cua ong la ca khuc ''Ke chuyen đi xa''. Ong cung hat nhieu ca khuc phan chien tai cac show truyen hinh, san khau o My.
Cuoi thap nien 1960, ban nhac gia đinh "The Dreamers" cua cac con ong ra đoi, ong cung ban nay đi bieu dien tai cac phong tra, nha hang Sai Gon. Đay cung la thoi gian bang Cassette thinh hanh, giup ong co đuoc nhieu khoan thu nhap tu tien tac quyen, tro nen giau co.
Tu 1970 - 1975, voi nhieu dien bien lon dien ra tai Viet Nam, đoi song cung nhu cong viec cua ong cung co nhieu bat on. Ngay 17 thang 4 nam 1975, đai phat thanh cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam cho đang tuyen bo tu hinh vang mat Pham Duy va hai nguoi khac vi thai đo chong cong. Nhung ngay cuoi thang 4 nam 1975, truoc viec quan Giai phong mien Nam vao Sai Gon, Pham Duy quyet đinh đua gia đinh di tan ra nuoc ngoai. Ngay 28 thang 4, ong va vo, hai con gai đuoc may bay cua My đem đi .
Trai qua nhieu kho khan cua hanh trinh di tan, ong va gia đinh cung on đinh, cu ngu tai Thanh pho Midway, Quan Cam, California. Thoi ky nay ong van tiep tuc sang tac, bieu dien va to chuc cung nhu tham gia cac đem nhac ve minh.
Nam 1990, ong bat đau viet hoi ky, khi hoan tat chia lam 4 cuon.
Nam 1999, vo ong la ba Thai Hang qua đoi, su kien nay khien ong bi cao huyet ap phai đi nam benh vien mot thoi gian dai. Sau nam nay, ong quyet đinh thuc hien nhung chuyen ve tham que huong sau 25 nam xa cach.
Thang 5 nam 2005, ong chinh thuc tro ve Viet Nam, mua nha song tai Quan 11, Thanh pho Ho Chi Minh cung cac con trai Duy Quang, Duy Cuong. Thang 7 cung nam, lan đau tien ke tu nam 1975, 9 bai hat cua ong đuoc cap phep pho bien. Thoi ky nay ong van hoat đong am nhac, tuy suc khoe đa co dau hieu giam sut, nhieu benh đuoc phat hien ra.
Ngay 27 thang 1 nam 2013, sau mot thoi gian nam vien, ong qua đoi, mot thang sau cai chet cua con ca ong la ca si Duy Quang. Tang le cua ong đuoc to chuc tai nha rieng va ong đuoc an tang tai Cong vien Nghia trang Binh Duong vao ngay 3 thang 2 nam 2013.


Gia đinh Gia đinh Pham Duy co nhieu nguoi trong lanh vuc nghe thuat, ngoai nguoi cha Pham Duy Ton va anh trai Pham Duy Khiem la nhung nha van co tieng, con co anh thu Pham Duy Nhuong cung la nhac si, tac gia ca khuc Ta ao Van Quan. Mot nguoi anh ho cua ong la hoc gia Nguyen Van Ngoc, tac gia cuon Tuc ngu phong dao. Hoc gia Tran Trong Kim tung nhan ong lam con nuoi.
Đen khi lap gia đinh, ngoai vo ong la ca si Thai Hang, con co em vo la danh ca Thai Thanh, anh em vo la cac nhac si Pham Đinh Chuong (Hoai Bac), nghe si Pham Đinh Sy, ca si Pham Đinh Viem tuc (Hoai Trung) cua ban hop ca Thang Long. Ong co tam nguoi con (Duy Quang, Duy Minh, Duy Hung, Duy Cuong, Thai Hien, Thai Thao, Duy Đuc, Thai Hanh) va cac con ong đeu đuoc ong huong dan theo nghiep nhac, đeu co thanh cong trong linh vuc cua minh: con trai ca la ca si Duy Quang, roi đen nhac si hoa am Duy Cuong, con gai la cac ca si Thai Hien, Thai Thao.
Ngoai ra co the ke đen con re cua ong la ca si Tuan Ngoc (chong cua Thai Thao), la con trai cua nhac si Lu Lien; vi the ong va nhac si Lu Lien la thong gia. Cac chau vo cua ong nhu ca si Y Lan (con gai cua Thai Thanh), va Mai Huong (con gai Pham Đinh Sy).
Ong tung vuong vao scandal ngoai tinh voi em dau la ca si Khanh Ngoc, la vo cua nhac si Pham Đinh Chuong (vo Pham Duy la ca si Thai Hang, chi ruot cua Pham Đinh Chuong). Đieu nay đa khien hon nhan cua Pham Đinh Chuong tan vo. Du luan len tieng, khan gia cam ghet khien Khanh Ngoc phai cham dut su nghiep ca sy, xuat ngoai sang My con Pham Duy thi mat tinh than mot thoi gian, roi lai đap tra cong luan bang su gan li voi ban nhac "Toi con yeu, toi cu yeu!". Khi vu an tinh giua Pham Duy va Khanh Ngoc xay ra thi cum tu "an che Nha Be" cung đuoc nhac đen nhieu đe chi nhung cuoc tinh vung trom


Su nghiep = Ca si =
Pham Duy bat đau su nghiep am nhac voi vai tro ca si hat Tan nhac trong ganh hat Cai luong Đuc Huy - Charlot Mieu. Ganh hat nay đua ong đi nhieu mien tren đat nuoc, giup ong mo mang tam mat, ngoai ra khien ong tro thanh mot nhan to quan trong trong viec pho bien tan nhac đen cac vung. Voi giong hat đieu luyen, đam chat Viet cua minh, ong đa đua ten tuoi cac nhac si nhu Đang The Phong, Van Cao đi khap đat nuoc Viet Nam. Trong bai bao Tai Tu Pham Duy đe gioi thieu ca si Pham Duy, đang tren to Revue Radio Indochine so 47, ra ngay Tet duong lich nam 1944, Nguyen Van Con đa khac hoa:

"... Nguoi thieu nien nay voi guong mat gay om, mot cap mat hien tu va mo mang sau cap kinh trang, voi cach cu chi khoan thai va nha nhan, đo la Pham Duy(...) Co le trong tieng hat cua Pham Duy, chung ta thay mot cai gi hoi xa xam, buon tui, phai chang đoi cua nghe si nhu đay nhung su nho nhung, thuong tiec, đoi cho, ma tieng hat Pham Duy la tieng long thon thuc (...) Moi lan Pham Duy len ca hat tai Đai Vo Tuyen la moi lan cac thinh gia xa gan đeu lang yen đe thu huong nhung su diu dang trong treo, nhu thanh đieu em ai (...) Bai Buon tan thu ma Pham Duy hat len co le ai cung nhan thay su cam đong cua mot tam hon mong moi nguoi xa xoi (...) đua cai bai Buon tan thu toi nhung tam hon mong moi (...)
... Nhung noi ve nghe thuat, thi co le Pham Duy la mot tai tu thu nhat hat nhung bai am nhac cai cach voi mot giong hoan toan Viet Nam, co nhieu tai tu cu tuong lam rang ho ca hat nhung am nhac moi, tuc la phai co mot giong Au My, that la sai lam (...) Pham Duy lai con la mot nghe si rat co luong tam nha nghe truoc khi hat, truoc khi bieu dien, Pham Duy rat cham chu tap duot nhung bai hat (...)"
Voi giai đoan nay, nhac si Van Cao goi Pham Duy la "ke du ca đa gieo nhac buon cua toi khap chon". Ong tung hat rieng cho vua Bao Đai nghe trong mot chuyen luu dien o Phan Rang. Khi đa theo khang chien, voi cay đan guitar, Pham Duy tiep tuc đem giong hat cua minh phuc vu anh em chien si, ma theo Ta Ty, tieng hat Pham Duy luc nay "mang mot am huong khac, mot noi dung khac, o đo, Duy khong con la ke đung ngoai hat cho nguoi khac nghe, ma no chinh la tieng thet oai hung cua mot the he thanh nien đa y thuc đuoc vai tro cua minh trong lich su".
Thoi gian khi đa vao nghe sang tac, Pham Duy cung duy tri cong viec ca hat cua minh, mot cach khong đeu đan. Tieng hat cua ong tung đuoc phat tren cac đai truyen thanh, truyen hinh lon tren Nam Viet cung nhu the gioi. Ong đi hat rong cung James Durst, Pete Seeger trong cac chuong trinh giao luu van hoa Viet My, hay cac chuong trinh nhac phan chien, phong trao du ca. Ben canh đo, Pham Duy con tu thau am nhung bang nhac Tuc ca, Tam ca, Via he ca, Nguc ca va trong giai đoan đau luu vong o Hai ngoai, la hat rong trong nhom nhac Gia đinh Pham Duy, cung voi Thai Hang, Thai Hien.


= Sang tac =

Tuy la ca si co đuoc nhieu thanh cong đac biet, nhung su nghiep chinh va quan trong nhat cua Pham Duy la sang tac, bat đau tu ca khuc Co hai mo, neu khong tinh cac ca khuc nghich ngom, truyen mieng, hay cac ca khuc đat loi cho nhac ngoai quoc tu thuo thieu nien.


 Thoi ky tien chien va Chien tranh Đong Duong  Ca khuc đau tay cua Pham Duy la Co hai mo, mot ca khuc pho tu tho Nguyen Binh. Toi nam 1944, ong cho ra đoi bai Guom trang si, mot ca khuc gan voi su tich ho Hoan Kiem, va la ca khuc đau tien đuoc ong viet ca loi lan nhac.
Thoi khang chien Nam bo (1945–1946) ong choi than voi Van Cao, ngoai viec cung ra vao chon an choi, ong va Van Cao con giup nhau trong phuong dien sang tac; Ong cung Van Cao cung cung nhau lam nhung ca khuc nhu Ben xuan, Suoi mo. Thoi gian đau cua su nghiep, o trong vung khang chien, ong sang tac nhieu o the loai hung ca: Guom trang si, Chinh phu ca, Thu chien truong, Chien si vo danh, No xuong mau... Ben canh đo la nhung bai nhac tinh lang man đau tay: Co hai mo, Cay đan bo quen, Khoi tinh Truong Chi, Tinh ky nu, Tieng buoc tren đuong khuya....
Nam 1947, Pham Duy bat đau sang tac nhac mang am huong dan ca, ma theo ong: "Toi nghi rang toi la nguoi Viet Nam, neu toi muon đuoc goi la mot nhac si Viet Nam, thi toi phai lam nhac dan ca. Đo la chuyen rat gian di... Toi phai khoi su sang tac cua toi bang nhung ban nhac mang tinh than Viet Nam va voi chat lieu cua Viet Nam nua", tu đo cho ra đoi the loai ma ong goi la "Dan ca moi",: Nho nguoi thuong binh (1947), Dan do, Ru con, Mua đong chien si, Nho nguoi ra đi, Nguoi linh ben te, Tieng hat song Lo, Nuong chieu... Nhung bai nay đuoc ong sang tac dua tren 2 tieu chi:

Net nhac van dung am giai ngu cung co huu nhung ap dung nhac thuat chuyen he lam cho giai đieu khong nam chet trong mot ngu cung nao đo nhu trong dan ca co ma chay dai tren nhieu he thong ngu cung khac nhau;
Loi ca tuy nam trong the tho luc bat, nhung co nhieu khi đuoc bien the, do đo tiet đieu cung theo am tiet cua loi ca ma tro nen phong phu hon.
Ve noi dung, nhac Pham Duy o giai đoan khang chien chu yeu la nhung bai nhac hung, nhac vui, thuong mang tinh chat lac quan: Ganh lua, Đuong ra bien ai..., hay ca ngoi khang chien, ca ngoi cong lao cua Ho Chi Minh nhu Ben ni ben te, Ngon trao quay sung, Đuong ve que. Tu nam 1948, ong bat đau khai thac them đe tai ve su gian kho cua cuoc khang chien. Đe tai nay la chu đe chinh trong nhung ca khuc: Bao gio anh lay đuoc đon tay (sau đoi thanh Que ngheo), Ba me Gio Linh, Ve mien Trung, Muoi hai loi ru..., mang nhung cau chuyen, hinh anh cua chon thon que va noi gian kho cua nguoi dan que trong thoi chien tranh.

Nhung bai hat nay tuy đuoc quan chung yeu thich va pho bien rong rai, nhung do noi ve su bi, su kho va co chat "lang man tieu tu san" ma Pham Duy bat đau bi su chi trich cua cap tren thoi khang chien. Sau nhieu lan bi khien trach, ong quyet đinh roi chien khu ve thanh pho. Trong 2 nam sua soan ve thanh roi ve Sai Gon đinh cu (1951–1952), ong khong sang tac gi ngoai viec pho cau ca dao thanh bai dan ca la Nu tam xuan, va pho bai tho Tieng sao thien thai cua The Lu thanh mot ban tango, đe đap ung nhu cau hat đoi cua chi em Thai Thanh, Thai Hang.
Nam 1952, Tinh hoai huong ra đoi tai Sai Gon, khoi xuong cho khuynh huong sang tac "Tinh ca que huong": "Sau khi noi len vinh quang va nhoc nhan cua dan toc voi nhac khang chien, bay gio toi đi vao tinh tu que huong.." Ca khuc tiep theo la Tinh ca; hai bai nay đuoc nhan dan yeu thich va nam trong nhung tac pham tieu bieu nhat noi ve que huong..
Pham Duy tiep noi the loai "Tinh ca que huong" bang mot the loai ma ong goi la "Tinh tu dan toc", bat đau tu nam 1954, voi bo ba Ba me que, Em be que, Vo chong que, đuoc xay dung bang nhac thuat dan ca truoc đay, nhung bai nay pho bien tai mien Nam va theo Pham Duy: "no đuoc cac lop nhac si tre nhu Hoang Thi Tho, Lam Phuong, Duy Khanh, Tran Thien Thanh tuc Nhat Truong... huong ung đe soan ra nhung bai ma ho goi la dan ca mambo bolero".
Giai đoan nay ong van tiep tuc voi cac bai dan ca moi: Đo ai, Nu tam xuan, Ngay tro ve, Nguoi ve, Tinh ngheo... Ben canh đo la Thuyen vien xu, Vien du, Hen ho noi ve su chia lia que huong, chia lia đoi lua trong nhung ngay đat nuoc Viet Nam sap sua chia đoi boi hiep đinh Geneve.. Ngoai ra con co nhung ca khuc lay cam hung tu thien nhien: Xuan ca, Da lai huong, Xuan thi...


 Thoi Chien tranh Viet Nam  Tu sau Hiep đinh Geneve cho đen nam 1975, do hoan canh chinh tri, su nghiep cua Pham Duy chu yeu phat trien o mien Nam Viet Nam. Đay la giai đoan ruc ro, quan trong va co anh huong lon trong su nghiep cua ong, voi su đi sau vao cac chu đe tinh cam, tam tu, ben canh đo la cac đe tai moi me cung nhu nhung ca khuc co van vuong toi chinh tri.
Trong thoi gian du hoc Phap (1952–1954), ong thai nghen ban truong ca đau tien cua minh, voi y phan đoi chia đoi đat nuoc. Sau khi du hoc, ong ve Viet Nam tiep tuc sang tac, ngoai mot so bai mang am huong dan ca, ong tiep tuc đi sau vao nhac tinh yeu đoi lua, qua nhieu cung bac hanh phuc, đau kho, nho thuong: Đung xa nhau, Ngay đo chung minh, Tim nhau, Thuong tinh ca, Kiep nao co yeu nhau, Mua roi, Đuong em đi, Con gi nua đau.... Va tu đo đi sau hon vao viec khai thac nhung trang thai tam tuong, voi nhung bai hat noi ve "Tinh yeu - Su đau kho - Cai chet", ba đieu quan trong nhat luc đo cua ong, nhung ca khuc quan trong cua giai đoan nay co the ke đen Nuoc mat roi, Đuong chieu la rung, Ta on đoi, Mot ban tay.
Trong thoi ky đat nuoc đa chia đoi, Pham Duy khong tranh khoi chiu anh huong tu cac van đe chinh tri. Nam 1956, ong soan bai Chao mung Viet Nam đe ca ngoi che đo moi, ong goi viec lam nay la vi "bon phan cong dan". Sau đo bat đau nhung tac pham phuc vu cho Vu Van hoa, nhu ca kich Chim long (1955), noi dung ca ngoi tu do va len an su rang buoc, am chi su khac nhau cua hai che đo đang ton tai tren đat nuoc Viet Nam.
Thoi ky nay, ngoai nhung khuc tinh ca hay nhung ca khuc chinh tri, ong con tao ra cac chum 10 ca khuc mang nhung chu đe đoc đao ve tam linh - tam tuong nhu Đao ca, Tam ca, ve xa hoi nhu Tuc ca, Via he ca, Tam phan ca, ve tuoi tho nhu Be ca,... Đa phan nhan đuoc su đon nhan cua cong chung, tuy nhien, cung co nhung the loai gay nhieu tranh cai vi dung ngon ngu qua binh dan nhu Via he ca hay dung tuc, nhu "Tuc ca".
Nam 1963, ong khoi su sang tac ban truong ca Me Viet Nam, đay la truong ca thu hai sau Con đuong cai quan hoan tat truoc đo vai nam. Đay đuoc coi nhu hai tac pham lon va thanh cong khong chi trong tac pham cua ong, ma con trong nen am nhac Viet.
Nam 1973, luc Phong trao Nhac tre len cao, ong cung voi ca si Thanh Lan va nhac si Ngoc Chanh đi du Đai hoi am nhac Quoc te tai Tokyo, Nhat Ban. Tuoi biet buon cua ong đuoc lot vao vong chung ket. Thap nien 1970 voi su tham gia van nghe cua cac con Duy Quang, Thai Hien, ong co them nhung tinh ca nhe nhang lang man thich hop voi tuoi thanh nien, sinh vien nhu Tra lai em yeu, Con đuong tinh ta đi, Tha nhu giot mua.... Ngoai viec tu sang tac nhac va loi, ong cung khong quen pho tho nguoi khac thanh nhung tac pham đuoc đong đao nguoi yeu men, nhu nhung bai Ngay xua Hoang thi, Đua em tim đong hoa vang, tap nhac "Đao ca" (pho tho Pham Thien Thu), Tha nhu giot mua, co Bac ky nho nho, Em hien nhu Ma-soeur (pho tho Nguyen Tat Nhien), Tien em, Mua thu Paris (pho tho Cung Tram Tuong)...Va ben canh đo, ong con đat loi Viet cho nhung ca khuc nuoc ngoai, đo la nhung bai nhac moi cua "phong trao nhac tre", hay nhung ban nhac xua hon, va ca nhac ban co đien. Nhieu ca khuc do ong đat loi đuoc coi la thanh cong nhu Da khuc (Stanchen cua Schubert), Mo mong (Dreaming cua Schumann), Khi xua ta be (Bangbang)...
Mot the loai cung mang lai thanh cong cho ong trong giai đoan chien tranh nuoc Viet, đo la nhung ca khuc noi ve tam tu cua nguoi dan, nguoi linh trong cuoc chien tranh Viet Nam nhu Ky vat cho em, Khi toi ve, Tinh khuc tren chien truong toi te, nhung ca khuc mang tinh phan chien nhu Giot mua tren la, Chuyen hai nguoi linh, Tham goi ten nhau, Tuong nhu con nguoi yeu. Ong cung tham gia Phong trao du ca Viet Nam voi nhieu ca khuc noi bat nhu Viet Nam Viet Nam, Tra lai toi tuoi tre, Du ca mua xuan, va xuat ban voi phong trao nay tap nhac Hoan ca bao gom cac the loai: Binh ca, Nu ca, Đong dao. Pham Duy cung la nguoi ung ho va tham gia phong trao nhac tre, khoi đau voi viec soan loi Viet cho cac ca khuc tieng ngoai quoc.


 Thoi ky ly huong  Nam 1975, ong Nguyen Đac Xuan la nguoi tung đuoc Truong ban van hoa van nghe To Huu giao vao Sai Gon đe moi ong Pham Duy o lai sang tac, nhung nhac sy đa roi đi truoc khi ong Xuan toi noi.
Pham Duy roi Viet Nam vao ngay 27 thang 4 nam 1975 bang cach ra bien theo tau hai quan My. Trong 30 nam xa que huong, su nghiep am nhac cua ong van tiep tuc phat trien qua nhieu đe tai, the loai moi, tuy rang luc nay nhac cua ong bi cam o Viet Nam, chi pho bien trong cong đong o hai ngoai. Giai đoan đau, co mot thoi gian ong cung cac con va ca si Khanh Ly đi hat tai cac trai tam cu cho nguoi Viet luu vong. Ong cung cho in sang cac bang nhac, soan sach day nhac đe kiem tien. Sau khi đu von lieng va tu tin, ong ru Steve Addiss, Bill Crofut, James Durst...đi hat rong tai cac quan ca phe, truong Đai hoc, cau lac bo o cac thanh pho My . Sau đo ong thanh lap ganh hat Gia đinh Pham Duy (The Pham Duy family singers), bat đau mo cac chuong trinh ca nhac cung nhu nhan loi moi đi dien tai cac su kien am nhac.
Pham Duy cung bat đau giai đoan sang tac moi cua minh tu nhung ngay đau o My. Tac pham gan nhu xuyen suot thoi ky nay, la to khuc Bay chim bo xu, thai nghen tu nam 1975 va hoan tat nam 1990, gom 18 khuc nhac dai ngan, an du ve hinh anh cua nhung nguoi Viet phai roi bo đat nuoc va hy vong vao tuong lai đoan tu, qua hanh trinh ra đi va tro ve cua đan chim. Khi tra loi phong van ve van đe ty nan Đong Duong, ong noi: "Toi sinh ra đe hat ve nuoc toi! Nuoc toi đau roi?".
Nhung sang tac cua Pham Duy trong thoi ky đau o hai ngoai co the chia lam hai đe tai chinh:

Noi ve hanh trinh luu vong o hai ngoai cua nguoi Viet, voi Ty nan ca. Gom nhung ca khuc viet ve tinh canh, tam trang cua nguoi Viet luu vong: Nguyen ven hinh hai, Ta tron Cong hay ta chong Cong, Co phai toi la nguoi que huong ruong bo giong noi khinh, Hat tren đuong tam dung, Nguoi Viet cao quy, Ta la gio muon phuong, Dau chan tren tuyet, Que huong con đo,... đe tai Thuyen nhan: Hat Tren Đuong Vuot bien, tam tu nguyen vong cua nguoi xa xu: Lap bien va troi,O Ben Nha Em Khong Con Đung Đoi cho Anh, Loi Nguoi Thieu Phu Viet Nam, Giai Thoat Cho Em, Tra Lai Chong Toi, Nhu la long toi,...
Ve su mat tu do o trong nuoc, voi Nguc ca, pho tu tap tho Hoa đia nguc cua Nguyen Chi Thien: Hat Cho Nguoi O Lai, Giac Mo Khung Khiep, Hoa Đia Nguc, Tu Vuon Len Nguoi Tu Nguoi Xuong Vuon, Đang Đay Toi, Ngay 19 Thang 5, Xua Ly Bach, Nhung Thieu Nhi Đien Hinh Che Đo... co noi dung đa kich, len an manh me chinh phu nuoc Viet Nam.
Nam 1982, theo loi ke cua ong, "đa co mot su kien lam cho tam hon toi lang xuong" va khien ong dung sang tac cac bai hat đa kich nha nuoc Viet Nam Đo la viec đuoc đoc tap tho chuyen tay cua thi si Hoang Cam tu Viet Nam. Tu đo ong cho ra đoi Hoang Cam ca gom nhung bai pho tu tho Hoang Cam. Hoang Cam ca cung nhen nhom mot giai đoan moi trong nhac cua ong o hai ngoai, đo la viec ong tu bo dan nhung ca khuc mang tinh chat đau thuong vien xu hay đa kich che đo chinh tri tai Viet Nam, chuyen sang sang tac nhung ban tinh ca.
Đen nam 1988, viec chien tranh lanh ket thuc va "vi cuoc di cu cua nguoi Viet Nam đa toi mot giai đoan moi", Pham Duy ben tinh toi viec sang tac nhac cho nam 2000, "Chon đe tai nay, toi khong con chay theo cai nhat thoi ma đi tim cai vinh cuu. Du rang truoc đay nhung xu huong tro ve noi tam cung đa lo ra trong nhung bai hat soan cho ngoai vat. Tu nay tro đi, đoi voi toi, co le toi phai bo quen cac loai nhac tinh cam va nhac xa hoi đe đi toi nhac tam linh". Thoi ky nay co cac tac pham chinh: Truong ca Han Mac Tu (cuoi nam 1993), la loai "nhac sieu thuc" pho tu nhung bai tho cua Han Mac Tu. Thien ca, voi phu đe Hat Tren Đuong Ve ra đoi đe "hi vong moi nguoi Viet Nam tro ve voi ba đao goc". Va Rong ca, gom 10 bai: La cuoc "thong dong đi tren con đuong dan toi nhung nam 2000", voi nhung tam su cua nguoi tinh gia (Nguoi tinh gia tren đau non), voi y nguyen hoa giai qua khu (Ngu ngon mua xuan), chon chat qua khu trong Mo phan the ky, hua hen tro ve trong Hen em nam 2000, đat nhung van đe cho the ky moi (Me nam 2000), va cai nhin lac quan hon vao đoi song: Nang chieu ruc ro. Theo Pham Duy, nhac si Trinh Cong Son chinh la nguoi giup ong pho bien Rong ca tai Viet Nam, qua mot bang cassette xach tay.
Ngoai nhung đe tai chinh tren, Pham Duy cung khong quen soan nhung ban nhac ve tinh yeu đoi lua nhu Nghin nam van chua quen, Roi đay anh se đua em ve nha... Ong cung bat đau soan Huong ca va Minh hoa Kieu, nhung tac pham se đuoc hoan thanh sau khi ong tro ve Viet Nam.
Cung trong nam 1988, ong cung con trai Pham Duy Cuong thanh lap PDC MUSICAL PRODUCTIONS, tro thanh nguoi đau tien đua nhac Viet vao đia Compact Disc.


 Tro ve Viet Nam đinh cu toi cuoi đoi  Sau nhieu lan ve tham que huong,. Pham Duy chinh thuc tro ve đinh cu tai Viet Nam ngay 17 thang 5 nam 2005, voi su cho phep cua chinh phu Viet Nam. Su kien nay đuoc truyen thong trong nuoc lan hai ngoai quan tam đac biet. Bao chi Viet Nam nhan xet đo la "nhip cau noi que huong voi nguoi Viet xa xu", "niem vui thong nhat long nguoi", con Pham Duy noi cuoc tro ve nay la "la rung ve coi". Ben canh đo, su kien nay con gap phai su phan đoi cua mot so nguoi Viet hai ngoai, vi ho cho rang ong đa "ve phe cong san".
Ong Nguyen Đac Xuan tung chat van Pham Duy ve nhung quyet đinh cua ong trong qua khu. Hoi nam 1996, hang đem ong Xuan lien he qua đien thoai thi co lan ong đa hoi la "Anh Pham Duy co khi nao anh nghi rang anh co toi voi đat nuoc khong?". Pham Duy tra loi: 

Co chu, minh cung co chu nhung do hoan canh. Minh biet chu va bay gio minh cung phai lam cai gi đo đe bu đap lai cai toi đo cua minh. Đung tren the cua nguoi Khang chien minh la co toi.
Pham Duy cam thay đau buon khi nhin vao thuc te cua nhung nhac si hai ngoai khac nhu Pham Đinh Chuong, Lam Phuong, Hoang Thi Tho. Cho đen khi ho chet nguoi ta van con đay han thu voi đat nuoc, do đo ong thay can phai ve Viet Nam. Pham Duy cung chia se rang nhac si o Viet Nam "suong hon o My".
Cong ty co phan Van hoa Phuong Nam va Hang phim Phuong Nam cung nhan dip nay, đa đung ra mua ban quyen toan bo nhac pham cua Pham Duy trong vong 10 nam voi gia hon 400 nghin đola .
Nam 2006, Pham Duy cung hang phim Phuong Nam to chuc đem nhac mang ten "Ngay tro ve" tai nha hat Hoa Binh, Thanh pho Ho Chi Minh. Ong đuoc moi lam nguoi dan chuong trinh dan dat va ke chuyen suot liveshow; đem nhac to chuc quy mo hoanh trang, đuoc cong chung đon nhan nhiet liet. Mot so nhan vat đa phan đoi su đon nhan nay, trong đo co nha bao Nguyen Luu voi bai "Khong the tung ho" đang tren bao Đau tu. Tuy nhien bai viet cua Nguyen Luu vap phai su phan đoi cua nhieu đoc gia, bi cho la mac nhieu "sai lam ngay ngo", va nhung "lo hong kien thuc chet nguoi". Hang phim Phuong Nam cung phan hoi bai viet nay bang mot bai bao, trong đo noi dung phan lon đe cai chinh nhung kien thuc sai lam trong bai cua Nguyen Luu.. Sau đo bao Đau tu đa thong bao cham dut tranh luan ve van đe nay.
Nhieu đem nhac Pham Duy khac voi quy mo lon tiep tuc dien ra: Con đuong tinh ta đi (ngay 12 thang 11 nam 2009), Mo giac mong dai (thang 7 nam 2010) tai nha hat Hoa Binh to chuc boi Hang phim Phuong Nam, nhung đem gioi thieu Minh hoa Kieu tai mien Bac.. Thang 3 nam 2009, đem "Ngay tro ve" đa to chuc thanh cong o nha hat lon, Ha Noi, noi ong sinh ra, "Xong buoi dien, toi moi thuc su la nguoi ve huu" - ong phat bieu .
Ngay 18 thang 8 nam 2011, ban lien lac ho Pham tai Thanh pho Ho Chi Minh va cong ty TNHH ho Pham Phuong Nam to chuc đem nhac Ho Pham voi chu đe "Moi trai tim - mot tam long" cung moi ong va nhac si Pham Tuyen toi tham du.
Nam 2013, ong qua đoi tai TP Ho Chi Minh.


= Đao dien đien anh, nha phe binh phim =
Nam 1956, xay ra vu ngoai tinh giua ong va ca si Khanh Ngoc la vo cua em vo ong la nhac si Pham Đinh Chuong, vu viec tro thanh mot đe tai gay xon xao tren cac bao chi Sai Gon va ca Ha Noi. Đay la "moi tinh cam", "ca gan" luon lam ong "buon rau khi phai nhac lai" vi đa lam buon long nguoi vo, nguoi em vo, va vi biet rang nhung đo vo kia khong the han gan đuoc". Trong cuon Hoi ky Pham Duy (tap 3), ong viet: "Su buong tha khong kiem che trong sang tac cung nhu trong đoi song hang ngay đay toi vao mot cuoc tinh đang le toi nen tranh. Thanh thuc ma noi, toi muon tranh cung khong đuoc. Vi nhu cau cua cong tac đien anh, toi song qua gan gui voi nguoi vo cua em vo, đoi khi con phai song chung o Hong Kong hay Manila đe hoan tat cuon phim".
Sau vu tai tieng tinh ai noi tren va bi chi trich nang ne, Pham Duy dung hop tac voi ban nhac hop ca Thang Long va chuyen sang lam viec o Trung tam đien anh. Pham Duy lam đao dien bo phim Hai nguoi me theo loi moi cua ong Đo Ba The - Giam đoc Đong Phuong films. Đen nay khong ai biet bo phim Hai nguoi me thanh cong đen đau va Pham Duy co tiep tuc đao dien bo phim nao nua khong.
Ngoai ra, ong con la cay but phe binh đien anh. Sau vai nam du hoc o Phap va xem nhieu bo phim xuat sac cua đien anh the gioi o Trung tam van hoa Phap tai Sai Gon, Pham Duy lua chon hau het nhung tac pham lon đa ra đoi truoc đo nhieu nam đe viet bai binh nhu Ke cap xe đap (đao dien Vittorio De Sica), Cong dan Kane, Xo nhau đi tim vang (Charlie Chaplin), Bac si Caligari (đao dien Robert Wiene), Ao mong lon (đao dien Jean Renoir)...


= Kiem duyet nhan than, tac pham =
 
 
 
Nhac Pham Duy tung pho bien rong rai khap đat nuoc Viet Nam tu nam 1942–1954 va đuoc su đon nhan lon cua quan chung va ca chinh quyen Viet Nam. Nhung tu khi ong to ra bat phuc voi chinh quyen cach mang va roi bo cuoc khang chien chong Phap, đa co nhieu nhin nhan khat khe ve ong dan đen viec cam hat, cam noi ve Pham Duy – nhac Pham Duy tu sau nam 1954 tai mien Bac, va viec ong vuot bien sang My đa khien Nha nuoc Viet Nam đua ong vao danh sach hai nguoi bi cam toan bo ve nhan than tren toan nuoc Viet Nam tu sau 1975. Vao ngay 17 thang 4 nam 1975, mot ban tin tren đai phat thanh giai phong tuyen bo "tu hinh vang mat" ba nguoi trong đo co Pham Duy

Tai mien Bac Viet Nam truoc 1975
Theo hoi ky cua Pham Duy thi lenh cam nhac cua ong bat đau tu bai Ben cau bien gioi, ra đoi nam 1947; bai nay bi chi trich la co thu tinh cam uy mi buon ba, lam nan long chien si. Sau khi đuoc Nguyen Xuan Khoat thong bao lenh cam, Pham Duy roi bo cach mang ve mien Nam.
Ban đau tai cac dien đan van nghe con co nhung cuoc ban cai ve viec cho hay khong cho hat nhac Pham Duy, nhung sau khi Pham Duy roi bo khang chien khu thi dut khoat cam hoan toan. Tu đo, nhac Pham Duy bi liet vao danh sach cam, ten tuoi cua ong bi đem ra phe phan. Ong cung bi nghi ngo co lien he voi tinh bao My (CIA)
Nhac si Đo Nhuan la nguoi huong ung nhiet tinh viec nay, ong đac biet to ra coi thuong am nhac cua Pham Duy. Trong cac bai viet nam 1958 va 1969, Đo Nhuan goi viec sinh vien mien Bac pho bien bai Tim nhau cua Pham Duy la "rai tuyen truyen", Đo Nhuan goi bai hat đo la "dam o".

Tai Viet Nam tu 1975 đen 2005
Sau ngay thong nhat đat nuoc, Tran Van Khe tu Phap co ve hoi To Huu ve vu Pham Duy, To Huu noi: "Bo khuc giua, lay khuc đau va khuc đuoi", nghia la van nen pho bien nhac Pham Duy sau khi bo het nhung bai sang tac thoi chien tranh Viet Nam. Nhung roi nhac Pham Duy van bi cam tren ca nuoc, ban luan ve tac pham cua Pham Duy cung bi cam. Ong cung voi Hoang Thi Tho la hai nhac si đac biet nhat bi cam ve nhan than.
Tuy vay, khoang 30 nam, van thay vai nguoi viet ve Pham Duy. Trong cuon Nhung bai viet tien bo cong khai tren bao chi Sai Gon tu 1954 – 1975 co cho đang lai mot phan trich đoan cua cuon Pham Duy đa chet nhu the nao. Hay nhu thi si Che Lan Vien cung nhac toi Pham Duy trong mot bai bao ten "Hoi Ky" đang tai tap chi Song Huong ngay 22 thang 6 nam 1986:

"Tat ca ve coi, khong mat mat gi u? Co chu, mat Pham Duy! Chung ta tiec lam, vi anh co tai lon. Nhung chung ta lam sao đuoc! Anh ay bo chung ta, chu chung ta đau co bo anh."
Bai viet cua Che Lan Vien ket thuc bang đoan:

"Vang chi co truong hop anh Pham Duy la...la khong can coi vay thoi. Chu hinh nhu hau het, la rung đeu ve coi ca va moc len thanh coi nua."
Nha bao Nguyen Phuc Long trong bai "Cong va toi" đang tren bao Đoan ket, so 393 ra thang 7 nam 1987, co nhac đen Pham Duy, sau mot loat ten tuoi ma ong cho la "phan boi", nhung van co cong cho van hoa nuoc nha nhu Tran Ich Tac, Le Trac, Pham Thai, Pham Quynh, Nguyen Van Vinh, Pham Duy Khiem, Vo Phien va nhom Tu Luc Van Đoan:

"Trong linh vuc ca nhac, Pham Duy, "con nguoi cua phan boi", bi nhan dan ta khinh bi cung đa co cai may man la đe lai cho chung ta mot so bai hat giau tinh dan ca va tru tinh nhat la nhung bai đuoc ong ta sang tac trong thoi ky đi theo khang chien – 1946 - 1949."
Đen nam 1994, bao chi Viet Nam moi co mot bai thien y voi Pham Duy. Đo la bai tho "Ve thoi" ma nha van Luu Trong Van, con trai nha tho Luu Trong Lu, gui len to Tuoi tre chu nhat, co đe chu "Tang P.D." ben canh. Nhac si Nguyen Van Ty đa pho nhac bai nay. Roi sau đo chinh Pham Duy cung pho nhac voi ten "Tram nam ben cu". Theo Pham Duy, đay la bai tho lam ong nghi nhieu toi viec ve tham Viet Nam, ma nam 2001 ong đa thuc hien.
Trong khoang thoi gian nhac Pham Duy bi cam nay van co nhung ca si trinh dien nhac Pham Duy va tham chi cho ra ban thu am, trong đo noi bat nhat co the ke đen Le Dung, nguoi đuoc coi la diva lon nhat trong nuoc. Le Dung đa cho thu am mot so bai hat cua Pham Duy nhu Nghin trung xa cach, Mo khuc... va ba đa cho phat hanh trong cac album Ky niem vang son, Da khuc cua ba. Đieu nay đa khien ba gap rac roi khong it voi chinh quyen.

Sau 2005
Tu sau 2005, Pham Duy tro ve Viet Nam va cac nhac pham cua ong đuoc pho bien lai dan tung đot mot duoi hinh thuc cap phep luu hanh. Tinh cho toi khi ong mat, chi khoang 100 ca khuc, tuc 1/10 luong sang tac đuoc nha nuoc cho phep pho bien, đieu nay khien nhung nguoi yeu nhac cua ong cam thay tiec nuoi cho mot nghe si tai nang nhung lien đoi nhieu đen chinh tri. Ong tung đich than gui thu cho chu tich Truong Tan Sang sau khi gap vo chong chu tich nuoc o Ha Noi trong chuong trinh 'Xuan Que Huong', voi noi dung mong muon ""tat ca cac tac pham am nhac [cua Pham Duy]...tu thoi tien Khang chien... đen nay đuoc cho phep bieu dien tren que huong" tru cac tac pham "Chinh quyen thay khong phu hop". Pho bien nhac Pham Duy cung la đieu đuoc nhieu nhan vat o nhieu gioi len tieng ung ho, trong đo co su gia Duong Trung Quoc, ca si Anh Tuyet, nha nghien cuu Nguyen Đac Xuan, giao su tien si am nhac Tran Van Khe.


Phan loai tac pham Cac sang tac cua Pham Duy co the chia ra lam nhieu loai:

Nhac thieu nhi: Sang tac cho tre em nhu Em be que (sang tac truoc nam 1975), Ong trang xuong choi; Thang Bom co cai quat mo, Chu be bat đuoc con cong (pho nhac tu đong dao); Mot đan chim nho; Be bat de; Đua be đen truong;Be, cay đan, ngoi nha xinh, đoi co.
Nhac khang chien: Sang tac trong thoi ky khang chien chong Phap, ngoai nhung tac pham ca ngoi khang chien nhu Xuat quan, Nhac tuoi xanh, Guom trang si, Ben ni ben te..., con lai la nhung bai noi len tam trang cung nhu chia se nhung đau thuong mat mat cua nguoi dan đang sau cuoc chien: Ba me Gio Linh, Muoi hai loi ru, Chien si vo danh....
Nhac que huong, tu tinh dan toc: Mot phan quan trong trong su nghiep cua ong, gom nhung bai ca ngoi, tu tinh voi que huong đat nuoc va dan toc. Nhieu bai hat mang nhung hinh anh rat quen thuoc voi mien đong que Viet Nam: con trau, đong lua, cai cay, co ganh lua... Nhieu bai rat quen thuoc voi nguoi Viet: Tinh ca, Ve mien Trung, Tinh hoai huong, Ba me que, Vo chong que...
Nhac tinh đoi lua: Tinh yeu la mot đe tai lon trong cuoc đoi cung nhu trong su nghiep sang tac cua Pham Duy. Nhac tinh đoi lua co khoi luong nhieu nhat trong kho nhac đo so cua ong, co the ke nhung bai đuoc gioi tre trong nam ngoai bac hat nhu Hen ho, Co hong, Ngay đo chung minh, Cay đan bo quen, Phuong yeu, Kiep nao co yeu nhau, Đung xa nhau, Mua roi, Đuong em đi, Toi con yeu toi cu yeu, Tra lai em yeu, Giet nguoi trong mong...
Nhac tam tu: Ngoai viet ve tinh yeu trai gai, tinh yeu que huong, thi nhung su suy tuong cao sieu hay nho nhung buon nan van vo cung đuoc Pham Duy ghi lai thanh nhac, co the ke đen Đuong chieu la rung, Ben cau bien gioi, Chieu ve tren song, Da lai huong, Vien du... Hay nhung bai noi len tam trang phan uat truoc noi chien, cam khai truoc the thoi nhu: Huyen su ca mot nguoi mang ten Quoc.
Truong ca: Nhung tac pham lon khien ong co mot đia vi chac chan trong nen tan nhac Viet Nam: Con đuong cai quan, Me Viet Nam, Han Mac Tu, sau nay la Minh hoa Kieu, ban truong ca dai nhat va hoan thanh lau nhat cua ong.
Rong ca: Gom 10 bai sang tac nam 1988: Nguoi tinh gia tren đau non, Hen em nam 2000, Me nam 2000, Mo phan the ky, Ngu ngon mua Xuan, Nang chieu ruc ro, Bai hat nghin thu, Trang gia, Ngua hong, Rong khuc.
Đao ca: Gom 10 bai, pho tho cua Pham Thien Thu vao thap nien 1970: Phap than, Đai nguyen, Chang dung si va con ngua vang, Quan the am, Mot canh mai, Loi ru bu mom nang niu, Qua suoi may hong, Giot chuong cam lo, Chap tay hoa, Tam xuan.
Thien ca: Gom 10 bai, sang tac vao thap nien 1980: Thinh khong, Vong, The thoi, Khong ten, Xuan, Chieu, Nguoi tinh, Ran, Thien đang đia nguc, Nhan qua.
Tam ca: Gom 10 bai, tho than ve nhung xao tron trong cuoc song nguoi dan mien Nam thoi Đe Nhat Cong hoa Viet Nam sup đo: Toi uoc mo (tho Thich Nhat Hanh), Đe lai cho em (tho Nguyen Đac Xuan), Tieng hat to, Ngoi gan nhau, Giot mua tren la, Mot canh cui kho, Ke thu ta (y tho Nhat Hanh), Ru nguoi hap hoi, Toi bao toi mai ma toi khong nghe, Hat voi toi. Ngoai ra con nhieu bai khac cung theo huong Tam ca nhu Nhung gi se đem theo ve coi chet, Toi con yeu toi cu yeu.
Nhac phan chien (Tam phan ca): Sang tac sau Tet Mau Than: Toi khong phai go đa, Nhan danh (tho Tam Hang), Bi hai kich (tho Thai Luan), Đi vao que huong (tho Hoa Đat Nang), Nguoi linh tre, Ba me phu sa... Ngoai ra con mot so bai sang tac cho phong trao du ca.
Tuc ca, via he ca: Gom nhung bai ca mang tinh chat xa hoi, co hinh thuc binh dan (Via he ca) hay dung tuc (Tuc ca), noi dung noi len cac van đe chinh tri, xa hoi va đoi song luc bay gio.
Ben canh nhung the loai ke tren, con co To khuc Bay chim bo xu, Ti nan ca noi ve tam trang va su kho nhoc cua nguoi ly huong; Hoang Cam ca pho nhung bai tho cua thi si Hoang Cam; Huong ca sang tac khi ong ve o Viet Nam, va tap cuoi cung la Di khuc, bao gom 10 ca khuc pho tho cua thi si Bich Khe.


= Truong ca =
Truong ca la mot the loai quan trong trong su nghiep Pham Duy, va cung đe nhan manh vai tro cua ong trong nen am nhac Viet Nam von khong co nhieu truong ca thanh cong. Ban truong ca đau tien cua ong la Con đuong cai quan, viet tu nam 1954 toi 1960, cung voi Me Viet Nam lien sau đo, la hai tac pham đuoc quan tam lon va coi la thanh cong nhat cho toi nay. Truong ca dai nhat va cung đuoc ong thuc hien lau nhat la Minh hoa Kieu, chi moi hoan thanh va xuat ban gan đay va chua co nhieu nha nghien cuu noi ve no.


 Con đuong cai quan  Nhung dong nhac đau tien cua truong ca nay đuoc ong sang tac nam 1954 tai Paris, ngay khi Hiep đinh Geneve vua ky ket đe phan đoi su chia cat đat nuoc. Phan con lai đuoc soan sau đo 6 nam, hoan tat nam 1960. Cho đen nay đay van la truong ca đuoc nhieu nguoi biet đen nhat cua Pham Duy.
Noi dung truong ca noi ve mot cuoc du hanh tu mien Bac Viet Nam, qua mien Trung Viet Nam, đen mien Nam Viet Nam cua mot nguoi du khach, tren con đuong cai quan, hay la "con đuong đat nuoc noi lien long dan". Chuyen đi ay bat đau tu Ai Nam Quan cho đen mui Ca Mau, tu ngay lap quoc cho đen ngay hoan thanh, đi trong lich su nhung cung la trong long nguoi dan đe noi lien đat nuoc, noi lien long dan, ma đi toi đau nguoi lu khach cung đuoc dan chung mien đo đon chao.
Theo nhieu nguoi, truong ca "Con đuong cai quan" đa chung to co the đem yeu to nhac Viet Nam truyen thong ket hop voi nhac giao huong phong cach Tay phuong ma khong lam mat tinh cach Viet. Truong ca đuoc phat song rat nhieu lan tren Đai Phat thanh Sai Gon voi giong Thai Thanh, Kim Tuoc, Thai Hang – Duy Khanh, Nhat Truong, Tran Ngoc va ban nhac Hoa Xuan đe tro nhung giai đieu quen thuoc nhat cua Viet Nam. Nhieu sinh vien o nhieu noi đa dung tac pham nay thanh mot hoat canh. Sau nay, khi nhac Pham Duy đa bi cam tai Viet Nam, đai truyen hinh Binh Duong van thuong mo mot vai đoan hoa tau ngan trong truong ca luc chuyen tiep chuong trinh.


 Me Viet Nam  Tac pham nay ruc ro khong kem truong ca Con đuong cai quan. Me Viet Nam soan nam 1964 va hoan thanh trong nam đo, ca tung hinh anh nguoi me to quoc hay nhung ba me đien hinh trong lich su.
Truong ca gom 4 phan: Đat me, Nui me, Song me va Bien me, tuong trung cho cac giai đoan cua ba me: tu tuoi tre mau mo đen kien cuong sat đa roi thi rong luong bao dung. Khi sang tao hinh anh nguoi me trong truong ca nay, tac gia co y đi tim "mau so chung" cua dan toc. Tac pham nay co phong cach dan ca voi giong khoan ho va đieu ru con ma giai đieu va loi, theo Georges Etienne Gauthier trong cuon Mot nguoi Gia Na Đai voi nhac Pham Duy, đa đat toi trinh đo "toan thien".
Ve su pho bien, truong ca "Me Viet Nam" co le khong đuoc rong rai nhu "Con đuong cai quan", nhung van rat đuoc nhieu nguoi yeu thich qua nhung giong cua Thai Thanh, Kim Tuoc, Thai Hang – Duy Khanh, Nhat Truong, Tran Ngoc va ban nhac Hoa Xuan.


 Han Mac Tu  Truong ca nay đuoc sang tac ben My vao nam 1994, dua vao 9 bai tho cua Han Mac Tu. Truong ca gom ba phan: Tinh que, Trang sao va Ave Maria, ma tac gia đa co y dien ta tam trang cua Han Mac Tu qua giai đieu cua minh. Do sang tac ben My va chi hat ben My, cong voi giai đieu mang nhieu phong cach Tay phuong nen truong ca nay khong pho bien tai Viet Nam bang hai truong ca tren, tuy vay van đuoc xem la thanh cong voi giong hat Tuan Ngoc, Thai Hien, Duy Quang, Thai Thao.


 Bay chim bo xu  Theo Pham Duy, "Con đuong cai quan" mang tinh chat ta thuc, "Me Viet Nam" mang tinh chat tuong trung, "Han Mac Tu" mang tinh chat sieu hinh, thi "Bay chim bo xu" mang tinh chat an du.
Truong ca nay co the cho la mot thanh cong cua Pham Duy, du chi o hai ngoai. Khoi soan nam 1975, hoan tat nam 1985, thu thanh nam 1990, voi cac giong ca Kim Tuoc, Vu Anh, tac pham nay gom 16 đoan khuc (co the la 16 bai hat rieng) noi ve mot bay chim, ma moi con chim an du cho mot hang nguoi, mot so phan khac nhau... ma chinh nhat la chim quyen, lay cam hung tu tich Thuc Đe. Chim quyen roi bo thon Đoai, trai qua bao nhieu viec, bao nhieu lan hoa than, roi chet noi xu nguoi, nhung tu đong tro tan ay, chim quyen lai tai sinh đe ve lai thon Đoai.


 Minh hoa Kieu  Nhu ten cua no, tac pham nay co y minh hoa lai truyen Kieu cua Nguyen Du, đe the hien long kinh trong cua tac gia voi nha đai thi hao. Đay la tac pham rat dai vi gom gan het nhung loi tho trong Truyen Kieu. "Minh hoa Kieu" chia ra lam bon phan, bon giai đoan cua Thuy Kieu: phan mot Kieu gap Đam Tien, biet đuoc so phan long đong cua minh; phan hai Kieu gap Kim Trong, tinh yeu nay no nhung biet la khong tron ven; phan ba la giai đoan kho nhuc cua Thuy Kieu; phan bon Kieu gap Tu Hai, phan nay tac gia chua soan xong.
Theo Pham Duy, đay la tac pham ong bo cong nhieu nhat (sang tac nhung nam cuoi the ky XX va đau the ky XXI). Tac pham đuoc the hien đau tien voi giong Duy Quang, Tuan Ngoc, Thai Hien, Ai Van, Thanh Ngoan, Thai Thao, Anh Dung,...
Thang 3 nam 2009, ong cho biet đa hoan thanh Minh hoa Kieu, ong co nhieu buoi dien thuyet tai Ha Noi ve đe tai nay.


Pho nhac, đat loi Pham Duy đuoc xem la mot trong so it nhac si Viet Nam gioi ve nghe thuat pho nhac vao tho va đat loi cho ca khuc nuoc ngoai va nhac ban co đien.
Nhung tac pham tho pho nhac thanh cong nhat cua ong co the ke đen "Ngam ngui" (tho Huy Can - nha tho Huy Can tung gui loi cam on ong ve viec giup bai tho nay noi tieng); "Đua em tim đong hoa vang ", "Ngay xua Hoang Thi" (tho Pham Thien Thu); "Ao anh sut chi đuong ta" (trich Mau tim hoa sim cua Huu Loan); "Tien em" (tho Cung Tram Tuong); "Đung bo em mot minh" (tho Minh Đuc Hoai Trinh); "Kiep nao co yeu nhau" (tho Minh Đuc Hoai Trinh); "Ty ba" (tho Bich Khe); "Van tho sau rung", "Tieng thu" (tho Luu Trong Lu); "Tinh cam" (tho Hoang Cam); "Em hien nhu Masoeur", "Tha nhu giot mua", "Hai nam tinh lan đan" (tho Nguyen Tat Nhien)...
Nhieu ca khuc nuoc ngoai nho ong đat loi Viet ma tro nen pho bien o Viet Nam, nhu "Em đep nhat đem nay" (La plus belle pour aller danser), "Khi xua ta be" (Bang bang), "Tinh cho khong" (L'amour c'est pour rien), "Tuyet roi" (Tomber la neige), "Tieng cuoi trong đem" (La nuit), "Nhung mua nang đep" (Seasons in The Sun), "Chuyen tinh" (Where Do I Begin - nhac phim Love Story cua Andy Williams),... Ngoai ra ong con đat loi cho dan ca va nhac khieu vu - nhu "Vu nu than gay" (La Cumparsita), "Caminito" - cua nhieu nuoc tren the gioi.
Tiep đen la nhung tac pham nhac ban co đien, von la loai nhac kho hoa nhap, thi ong cung voi tieng hat Thai Thanh đa de dang đua đen so đong dan chung: "Da khuc" (Nachtliches Standchen cua Franz Schubert), "Dong song xanh" (An der schonen blauen Donau op. 314 cua Johann Strauss II), "Moi tinh xa xua" (bai so 15 trong "16 bai waltz cho piano" hay Celebre Valse cua Johannes Brahms)...


Ca si the hien Nguoi đuoc coi la thanh cong nhat voi nhac Pham Duy cho đen nay la Thai Thanh. Thai Thanh hat nhac Pham Duy tu nhung ngay đau ong sang tac, ba đa bieu dien va ghi am hang tram bai. Tu nhung ca khuc cho que huong nhu Tinh ca, Nho nguoi thuong binh, Nguoi ve, Ve mien Trung, Que ngheo, Tinh hoai huong,..., nhung bai co am đieu phuc tap nhu Đuong chieu la rung, Chieu ve tren song... đen tinh ca đoi lua nhu Ngay xua Hoang Thi, Nghin trung xa cach, Kiep nao co yeu nhau, Tra lai em yeu, Đung xa nhau... giong hat cua ba, voi phong cach han lam tren chat lieu dan ca, rat phu hop voi loai tan nhac xay dung tren hoi tho nhac dan toc cua Pham Duy. Nhac Pham Duy - giong Thai Thanh đa la su ket hop tieu bieu nhat cua tan nhac Viet Nam suot nhieu thap ky.
Sau Thai Thanh, phai noi đen ca si Duy Quang, con trai Pham Duy va cung la mot trong nhung nguoi trinh bay nhieu ca khuc cua Pham Duy nhat. Duy Quang bat đau hat tu nhung ca khuc danh cho sinh vien, pho tho Nguyen Tat Nhien. Thoi gian sau bien co 1975, ong tiep tuc hat nhung ca khuc ve tinh yeu, than phan, tam linh, va ca nhac mang yeu to chinh tri. Đen khi Thai Thanh ngung hoat đong, Duy Quang la nguoi đa tiep tuc dong nhac Pham Duy voi vai tro tru cot cua nhung đem nhac Pham Duy, va cung la giong hat chinh cua cac đia hat Nguc ca, Thien ca, Kieu ca.
Ngoai hai danh ca tren, con nhieu ca si the hien thanh cong cung nhu gat hai ten tuoi tu dong nhac Pham Duy nhu Duy Khanh voi nhung bai đam mau dan ca: Nho nguoi thuong binh, Ba me phu sa, Ve mien Trung, Con đuong cai quan, me Viet Nam, Ngay tro ve,... Danh ca Anh Ngoc voi nhung ban nhac tien chien, nhac chien tranh cung nhu tinh ca đoi lua trong cac chuong trinh thu phat tren đai Sai Gon, đac biet ong cung la nguoi đau tien trinh bay ban nhac Tinh ca đen voi cong chung. Nu danh ca Khanh Ly cung co rat nhieu ca khuc Pham Duy thanh cong nhu Xuan Thi, Khoi tinh Truong Chi, Con gi nua đau, 54-75, Ben Ni Ben No...; Le Thu thi co Thuyen vien xu, Ngam ngui, Nuoc mat mua thu, Mo khuc... gan nhu đong đinh voi ten tuoi cua ba. Tuan Ngoc la giong hat lon cua giai đoan sau 1975 cung kip đe lai dau an lon trong dong nhac Pham Duy voi Tien em, Hen ho, Kiep nao co yeu nhau, Nang chieu ruc ro, Trang sao rot rung.... Julie Quang voi Mua thu chet, Yeu tinh tinh Nu, Huyen thoai tren mot vung bien; Elvis Phuong voi Ao anh sut chi đuong ta, Ky vat cho em, Tam su gui ve đau, Tinh ho, Yeu em vao coi chet, Con quy lay chua, Con chut gi đe nho, Vet thu tren lung ngua hoang; Khanh Ha voi Nghin trung xa cach, Nha Trang ngay ve, Kiep nao co yeu nhau, Thai Hien thi noi danh khoang thap nien 1970 voi nhung bai nhac Pham Duy sang tac cho "tuoi o mai" va sau 1975 voi rat nhieu ban thu cho nhung ca khuc Pham Duy it nguoi hat. Ha Thanh voi Hoa xuan. Thanh Thuy voi Pho buon. Kim Tuoc, Quynh Giao, Mai Huong, hat nhung bai nhac ban co đien đuoc gioi thuong ngoan đanh gia cao. Danh ca Le Dung trong nuoc, tuy rang hoat đong trong giai đoan nhac Pham Duy bi cam nhung cung đa cho ra đoi "chui" mot vai ban nhac tinh cua Pham Duy nhu Mo khuc, Nghin trung xa cach va đuoc đanh gia tot. Gan đay co cac ca si Ngoc Anh voi Giet nguoi trong mong, Bich Lien, Mong Thuy,... thuong hat nhung ca khuc Pham Duy o hai ngoai.
Sau khi nhac Pham Duy đuoc cap phep tai Viet Nam, thi nhung ca si tre trong nuoc nhu My Linh, Quang Linh, Nguyen Thao, Quang Dung, Đuc Tuan,... la nhung nguoi thuong bieu dien trong nhung đem nhac Pham Duy cung nhu thu am nhac Pham Duy.  


 Vinh danh nhac si Pham Duy  Đac biet, Trung tam Thuy Nga đa tung thuc hien đe vinh danh dong nhac cua ong: 

Paris By Night 19: Tac pham va Con nguoi Pham Duy
Paris By Night 30: Pham Duy 2 - Nguoi tinh
Paris By Night 73: Song ca đac biet - The Best of Duets


Nhan xet Danh muc tac pham = Nhac pham =
Đe xem đay đu danh sach cac sang tac cua Pham Duy, xem Nhac Pham Duy.


= Tap nhac đa in =


= Sach giao khoa, su lieu =
Luoc khao ve dan nhac Viet Nam. Sai Gon: Hien đai, 1970. Xuan Thu tai ban, Hoa Ky, 1991.
Music of Viet Nam. Carbondale, IL, Hoa Ky: S.I.U, 1975.
Tu hoc guitare (3 tap). Midway City, CA, Hoa Ky: Pham Duy Enterprises, 1976.
Hoi ky (3 tap). Midway City, CA, Hoa Ky: PDC Productions, 1989, 1990, 1991.
Ngan loi ca. Midway City, CA, Hoa Ky: PDC Productions, 1987, 88.
Đuong ve dan ca. Los Alamitos, CA, Hoa Ky: Xuan Thu, 1990.
"Nua the ky tan nhac" (bai bao), Nguyet san Van Hoc, Hoa Ky.
"Nhung nam đau cua tan nhac" (bai bao), Tap san Hop Luu - CA, Hoa Ky, 1994.
Tan nhac Viet Nam thoi ky đau - PNC, Viet Nam, 2005.


Viet ve Pham Duy Nhac

Trong bai hat "Sai Gon niem nho khong ten" cua nha tho Nguyen Đinh Toan co đoan:
Sai Gon oi! Thoi het roi nhung ngay hat nho nhau
Nho Pham Duy voi tinh ca sau
Mat le roi khoc thuo ban đau
Con gi đau...
Sach

Mot nguoi Gia Na Đai va nhac Pham Duy, Georges-Etienne Gauthier
Pham Duy - Con đo noi buon, Ta Ty
Pham Duy đa chet nhu the nao, Nguyen Trong Van
Con đuong tinh su Viet Nam qua hai the he: Pham Duy - Trinh Cong Son, tac gia Ha Anh Tuan
Nua the ky Pham Duy, Xuan Vu
Hoi ky Pham Duy, Pham Duy
Hanh trinh Pham Duy qua dong lich su, Jason Gibbs
Tinh dan toc trong am nhac Pham Duy va tinh ban Duy - Khe, Tran Van Khe
Tieu luan, bao chi

Pham Duy, đai luc si; Pham Duy voi ngan loi ca - Nguyen Sa
Van Cao - Pham Duy: Tran Gian Va Tien Canh - Thuy Khue
His Music Links The Generations - Los Angeles Times
Pham Duy The Nghiem Viet Nhac - Latina Musica Contemporanea Del Mundo
Nghe thuat pho tho vao nhac - Pham Quang Tuan
Viet ve Pham Duy - Nguyen Đinh Toan
Con đuong cai quan - Georges-Etienne Gauthier
Pham Duy, Vietnam's Music Man - Ngoc Bich
Van Cao - Pham Duy: Hai con nguoi, mot moi tinh - Pham The Đinh
Pham Duy va tieng hat que huong - Giao Chi
Pham Duy va toi - Ngo Đong
Pham Duy, Con en đua thoi - Co Ngu
Pham Duy - Nhac si vuot thoi gian - Nguyen Ngoc Son
Tinh hien thuc trong ca tu cua Pham Duy - Tran Huu Thuc
Pham Duy nguoi nghe si tu do - Đo Xuan Kien


Chu thich & tham khao Pham Duy, Hoi ky
Georges-Etienne Gauthier, Mot nguoi Gia Na Đai va nhac Pham Duy Luu tru ngay 4 thang 10 nam 2022 tai Wayback Machine, Vo Phien dich, bao Bach Khoa (Sai Gon), 1970-1972
Ta Ty, Pham Duy - con đo noi buon
Xuan Vu, Nua the ky Pham Duy Luu tru ngay 6 thang 10 nam 2014 tai Wayback Machine, 22 chuong, 1994


Xem them Nhac Pham Duy


Lien ket ngoai Trang web Pham Duy