Thien hoang Chieu Hoa (昭和天皇 (Chieu Hoa Thien hoang), Showa tenno, (1901-04-29)29 thang 4, 1901 - (1989-01-07)7 thang 1, 1989), huy danh la  Hirohito (裕仁 (Du Nhan), Hirohito), la vi Thien hoang thu 124 cua Nhat Ban theo danh sach Thien hoang truyen thong. Ong la Thien hoang tu nam 1926 đen 1989, co thoi gian tri vi dai hon bat cu mot Thien hoang nao khac trong lich su Nhat Ban, va la vi Thien hoang cuoi cung ung ho su than thanh hoa cho hoang đe cua Nhat Ban. Trong cuoc đoi ong đa chung kien khong it su kien quan trong trong lich su nuoc Nhat.
Mac du đuoc biet toi ben ngoai Nhat Ban voi ten rieng Hirohito, cac tai lieu cua Nhat Ban hien nay chi su dung ten Thien hoang Chieu Hoa đe noi toi ong vi Chieu Hoa vua la nien hieu duy nhat trong thoi gian Thien hoang o ngoi, va cung la thuy hieu sau khi qua đoi cua ong. Tai Nhat Ban viec su dung ten rieng (Hirohito) đe noi toi vi Thien hoang bi cho la mot hanh đong pham thuong.
Chieu Hoa la trieu đai lau dai nhat trong lich su Nhat Ban. Trong thoi ky nay, xa hoi Nhat co su thay đoi lon lao. Truoc thoi Chieu Hoa, Nhat Ban đa tro thanh mot đat nuoc giau manh nho cuoc Duy Tan Minh Tri đuoc thuc hien tu cuoi the ky XIX - đau the ky XX. Tuy nhien Nhat van con la mot nha nuoc nong nghiep voi cac co so cong nghiep van con han che. Trong nhung nam 1930, viec quan su hoa nuoc Nhat đa dan toi viec Nhat Ban xam luoc Trung Quoc, chau A - Thai Binh Duong va tham gia Chien tranh the gioi thu hai. Thien hoang Chieu Hoa, voi tu cach la nguoi đung đau quoc gia va quan đoi Nhat, đa tuyen bo nuoc Nhat đau hang vo đieu kien truoc quan Đong Minh vao ngay 15 thang 8 nam 1945.
Thien hoang Hirohito song vao thoi ky đac biet quan trong thu hai trong lich su can đai Nhat Ban, sau cuoc Duy Tan cua Thien hoang Minh Tri nam xua. Sau chien tranh, Thien hoang bat tay vao viec tai thiet Nhat Ban trong khi đat nuoc bi chiem đong. Ngay 3 thang 11 nam 1946, Hien phap moi cua Nhat đuoc ban bo. Hiep uoc co hieu luc vao ngay 3 thang 5 nam 1947, đa quy đinh Thien hoang chi la "Bieu tuong cua quoc gia, va cho su hoa hop cua dan toc", chu khong co quyen luc chinh tri. Cong cuoc tai thiet đa khien Nhat Ban tro thanh mot quoc gia dan chu voi muc đo đo thi hoa cao va la mot trong cac quoc gia đung đau the gioi ve cong nghiep va khoa hoc ky thuat. Su phuc hoi "than ky" cua nuoc Nhat thoi bay gio đa khien cho cac nuoc khac thuc su ngac nhien va nguong mo.
Ngoai ra, ong cung la mot nha nghien cuu sinh hoc thuc hien mot so cong trinh ve sinh vat hoc bien. Ong qua đoi nam 1989 va Hoang thai tu Akihito len noi ngoi, lay nien hieu la Binh Thanh.


Thieu thoi Hoang ton Hirohito sinh ra tai cung Thanh Son (Aoyama) o thu đo Tokyo, la con trai ca cua Hoang thai tu Yoshihito va Thai tu phi Sadako, sau nay la Trinh Minh Hoang hau. Thuo be, ong co tuoc hieu la Than vuong Michi (迪宮 (Đich cung), Michi no miya).
Muoi tuan sau khi chao đoi, Hirohito bi đua ra khoi trieu đinh va giao cho Ba tuoc Kawamura Sumiyoshi cham soc, nguoi đa nuoi nang ong nhu chau noi. Luc 3 tuoi, Hirohito va anh trai Yasuhito đuoc đua tro lai trieu đinh khi Kawamura qua đoi – đau tien đen dinh thu hoang gia o Numazu, Shizuoka, sau đo quay lai Cung đien Aoyama. Hoang tu Hirohito hoc tieu hoc tai he tieu hoc cua truong Gakushuin tu nam 1908 đen nam 1914. Bat đau tu nam 1914, ong đuoc giao duc tai mot truong cua Hoang gia danh cho thai tu đe sau nay nhan trong trach tri vi đat nuoc.
Trong nam 1912, o tuoi 11, Hirohito đuoc đua vao Quan đoi Đe quoc Nhat Ban voi tu cach la Thieu uy va trong Hai quan Đe quoc Nhat Ban cung voi tu cach la Thieu uy. Ong cung đuoc ban tang Huan chuong Hoa cuc. Khi ong noi cua ong, Thien hoang Minh Tri qua đoi vao ngay 30 thang 7 nam 1912, cha cua Hiorhito la Thai tu Yoshihito len ngoi Thien hoang, lay nien hieu la Đai Chinh, Hirohito luc nay tro thanh Tru quan ke vi ngai vang. Ngay 2 thang 11 nam 1916, Hirohito chinh thuc đuoc phong lam Hoang thai tu (Togu-gogakumonsho); tuy nhien mot nghi le tan phong khong hoan toan can thiet cho viec xac nhan ong la nguoi thua ke hoang vi.
Sau khi tot nghiep nam 1921, Hirohito thuc hien chuyen vieng tham chau Au trong vong sau thang, đen Vuong quoc Anh, Phap, Y, Ha Lan va Bi. Voi chuyen vieng tham nay, ong tro thanh thanh vien đau tien cua Hoang gia Nhat Ban đi ra ben ngoai nuoc Nhat.
Thien hoang Đai Chinh luc bay gio đau om ve than kinh. Vi the, ngay sau khi tro ve Nhat Ban, Hirohito đa tro thanh nhiep chinh quan bach, đich than đam đuong viec trieu chinh thay phu hoang. Hirohito thay mat phu hoang đieu hanh trieu chinh. Trong thoi gian ong chap chinh, nhieu su kien quan trong đa dien ra:

Trong Hiep uoc bon đai đe quoc (四ヵ国条約, Yonkakoku Joyaku) đuoc ky ket vao ngay 13 thang 12 nam 1921, Nhat Ban, Hoa Ky, Vuong quoc Anh va Phap chap nhan giu nguyen hien trang o Thai Binh Duong, ngoai ra Nhat Ban va Vuong quoc Anh đa nhat tri lien minh giua hai nuoc chinh thuc đuoc cham dut.
Hiep uoc Hai quan Washington đuoc ky ket vao ngay 6 thang 2 nam 1922.
Ngay 28 thang 8 nam 1922, quan đoi Đe quoc Nhat hoan toan rut khoi cuoc can thiep vao Siberia. (xem them bai Noi chien Nga)
Ngay 1 thang 9 nam 1923, thu đo Tokyo bi tran Đai đong đat Kanto tan pha.
Luat tong tuyen cu đuoc thong qua vao ngay 5 thang 5 nam 1925. Theo đieu luat nay, tat ca nhung nam gioi o đo tuoi tren 25 đeu co quyen đi bau cu.


Gia quyen Ngay 26 thang 1 nam 1924, Hoang tu Hirohito ket hon voi Nu vuong Nagako, con gai ca cua Vuong tuoc Kuni Kuniyoshi đong thoi la em ho xa cua ong. Ho co hai nguoi con trai va nam nguoi con gai:

Noi than vuong Shigeko, tuoc hieu thuo be la Teru no miya (照宮成子 (Chieu Cung Thanh Tu), teru no miya Shigeko), con goi la Noi than vuong Teru, sinh ngay 9 thang 12 nam 1925 – mat ngay 23 thang 7 nam 1961; ket hon vao ngay 10 thang 10 nam 1943 voi Vuong tuoc Higashikuni Morihiro (6 thang 5 nam 1916 – 1 thang 2 nam 1969), con trai truong cua Vuong tuoc Higashikuni Naruhiko va vo la Vuong phi Toshiko, cuu Noi than vuong Yasu - con gai thu tam cua Thien hoang Minh Tri, tro thanh Vuong phi Shigeko. Ba mat đia vi thanh vien Hoang gia vao ngay 14 thang 10 nam 1947;
Noi than vuong Sachiko, tuoc hieu thuo be la Hisa no miya (久宮祐子 (Cuu Cung Huu Tu), hisa no miya Sachiko), con goi Noi than vuong Hisa sinh ngay 10 thang 9 nam 1927 – mat ngay 8 thang 3 nam 1928;
Noi than vuong Kazuko, tuoc hieu thuo be la Taka no miya (孝宮和子 (Hieu Cung Hoa Tu), taka no miya Kazuko), tuc cuu Noi than vuong Taka, sinh ngay 30 thang 9 nam 1929 – mat ngay 28 thang 5 nam 1989; ngay 21 thang 5 nam 1950 ket hon voi Takatsukasa Toshimichi (26 thang 8 nam 1923 – 27 thang 1 nam 1966), con trai truong cua Nobusuke; va la con nuoi cua Naotake.
Noi than vuong Atsuko, tuoc hieu thuo be la Yori no miya (順宮厚子 (Thuan Cung Hau Tu), yori no miya Atsuko), sinh ngay 7 thang 3 nam 1931; ket hon ngay 10 thang 10 nam 1952 voi Ikeda Takamasa (sinh ngay 21 thang 10 nam 1927) - con trai truong cua cuu Hau tuoc Ikeda Nobumasa;
Hoang Thai tu Akihito, tuoc hieu thuo be la Tsugu no miya (継宮明仁 (Ke Cung Minh Nhan), tsugu no miya Akihito), nen con goi la Than vuong Tsugu, sau tro thanh Thien hoang thu 125 cua Nhat voi nien hieu Heisei. Ngai sinh ngay 23 thang 12 nam 1933; ket hon ngay 10 thang 4 nam 1959 voi Shoda Michiko (sinh ngay 20 thang 10 nam 1934) - con gai truong cua Shoda Hidesaburo - cuu chu tich cua Cong ty Nisshin Flour Milling;
Than vuong Masahito, tuoc hieu thuo be la Yoshi no miya (義宮正仁 (Nghia Cung Chinh Nhan), yoshi no miya Masahito), sinh ngay 28 thang 11 nam 1935, sau co tuoc hieu Hitachi no miya (常陸宮, Hitachi no miya) tu ngay 1 thang 10 nam 1964, con goi Than vuong Hitachi; ket hon ngay 30 thang 9 nam 1964 voi Tsugaru Hanako (sinh ngay 19 thang 7 nam 1940) - con gai thu tu cua cuu Ba tuoc Tsugaru Yoshitaka;
Noi than vuong Takako, tuoc hieu thuo be la Suga no miya (清宮貴子 (Thanh Cung Quy Tu), suga no miya Takako), tuc cuu Noi than vuong Suga, sinh ngay 2 thang 3 nam 1939; ket hon ngay 3 thang 3 nam 1960 voi Shimazu Hisanaga - con trai cua cuu Hau tuoc Shimazu Hisanori. Ho co mot đua con trai ten la Yoshihisa.
Voi cuoc cai cach Hoang gia Nhat do My thuc hien vao thang 10 nam 1947, Noi than vuong Higashikuni phai roi khoi Hoang gia. Cac Noi than vuong Kazuko, Atsuko va Takako thi phai roi khoi Hoang gia theo nhung đieu khoan trong Bo luat Hoang gia Nhat vao thoi điem ho ket hon.


Len ngoi Thien hoang Ngay 25 thang 12 nam 1926, Hirohito len noi ngoi phu hoang Yoshihito vua moi qua đoi. Nguoi ta noi Thai tu Hirohito đa nhan đuoc quyen thua ke ngoi bau (senso). Ong lay nien hieu la "Chieu Hoa" (Showa), ket thuc  Đai Chinh. Vai ngay sau, co Thien hoang Yoshihito đuoc đat thuy hieu la "Đai Chinh Thien hoang". Theo truyen thong Nhat Ban, nguoi ta khong đuoc noi đen ten that cua vi Thien hoang moi, ma chi đuoc goi la "Thien hoang Be ha" (天皇陛下, tenno heika), hoac ngan gon hon la "Be ha" (陛下, heika). Khi viet, Thien hoang đuoc chinh thuc goi la "Kim thuong Thien hoang" (今上天皇, kinjo tenno).
Vao thang 11 nam 1928, Hirohito chinh thuc len ngoi Thien hoang sau le sokui, tuc la "le tan phong" hay "le đang quang" (Showa no tairei-shiki); nhung nghi le chinh thuc nay giong nhu mot su khang đinh voi cong chung rang Hoang gia đa truyen đoi Tam Chung Than Khi (Sanshu no Jingi) tu nhieu the ky nay,.
Phan đau tien cua trieu đai Hirohito dien ra trong boi canh khung hoang tai chinh va su gia tang quyen luc cua quan đoi trong chinh phu thong qua ca cac bien phap phap ly va ngoai phap luat. Quan đoi Đe quoc Nhat Ban va Hai quan Đe quoc Nhat Ban nam giu phu quyet quyen luc trong viec thanh lap noi cac tu nam 1900. Tu nam 1921 đen nam 1944, đa xay ra 64 vu bao luc chinh tri rieng biet.
Hirohito thoat khoi vu am sat trong gang tac boi mot qua luu đan đuoc nem boi mot nha hoat đong cho phong trao đoc lap Trieu Tien, Lee Bong-chang, tai Tokyo vao ngay 9 thang 1 nam 1932, trong Su co Sakuradamon.
Mot truong hop đang chu y khac la vu am sat Thu tuong Inukai Tsuyoshi mang tu tuong on hoa vao nam 1932, đanh dau su ket thuc cua su kiem soat dan su đoi voi quan đoi. Su co ngay 26 thang 2, mot no luc đao chinh quan su, dien ra vao thang 2 nam 1936. No đuoc thuc hien boi cac si quan Quan đoi cap duoi cua phe Kodoha, nhung nguoi co đuoc su ung ho cua nhieu si quan cap cao trong đo co Yasuhito, Hoang tu Chichibu, mot trong nhung anh trai cua Hirohito. Cuoc noi day nay xay ra do phe quan phiet mat đi su ung ho chinh tri trong cuoc bau cu. Cuoc đao chinh dan đen viec sat hai mot so quan chuc cap cao cua chinh phu va quan đoi.
Khi Canh sat truong Aide-de-camp Shigeru Honjo thong bao cho ong ve cuoc noi day, Hirohito ngay lap tuc ra lenh dap tat cuoc noi day va goi cac si quan la "ke noi loan". " (boto). Ngay sau đo, ong ra lenh cho Bo truong Luc quan Yoshiyuki Kawashima đan ap cuoc noi day trong vong mot gio. Ong yeu cau Honjo bao cao cu sau 30 phut. Ngay hom sau, khi đuoc Honjo cho biet rang bo chi huy cap cao đa đat đuoc rat it tien bo trong viec tieu diet quan noi day, Hoang đe noi voi ong rang "Ban than toi, se lanh đao Su đoan Konoe va khuat phuc ho." Cuoc noi day đa bi đan ap theo lenh cua ong vao 29 thang 2.


Huyen thoai than thanh Thien hoang Theo Hien phap Nhat Ban 1889, Thien hoang Chieu Hoa co nhieu quyen hanh. Quyen luc cua Thien hoang can cu tren than tich la Hoang đe Nhat Ban thuoc dong doi cua Thien Chieu Đai Than (Amaterasu-omikami) xua nay cai quan nuoc Nhat. Do nguon goc linh thieng nay, dan Nhat nhan Thien hoang nhu mot vi than linh. Tuy nhien, tren thuc te, quyen luc Thien hoang co tinh cach tuong trung hon la thuc quyen. La hoang đe trong che đo quan chu lap hien, Thien hoang khong tham du vao cac quyet đinh chinh tri va tach biet han, khong cong khai phat bieu chinh kien nao ca ve quoc su. Thong le la Thien hoang nhat the phe chuan cac chinh sach do cac gioi chuc ben chinh phu soan ra. Nhung luat ban hanh đeu nhan danh Thien hoang, nhung Thien hoang Chieu Hoa thuc te khong can du vao nhung quyet đinh đo.


Vai tro trong Chien tranh the gioi thu hai Trong thoi ky đau tri vi cua Thien hoang Chieu Hoa, quan đoi Hoang gia Nhat Ban đa gianh đuoc anh huong chinh tri đang ke. Nam 1931 va 1932, Quan Quan Đong (đon vi quan đon tru o vung Man Chau cua Trung Quoc) đa chiem Man Chau Quoc ma khong can su chap thuan truoc cua chinh phu Nhat Ban. Ve mat ca nhan, Thien hoang thinh thoang van lo ra ve khong hai long ve quyen luc ngay cang tang cua quan đoi. Chang han nhu thang 2 nam 1936 ong đa ha lenh đan ap cac si quan quan đoi cap tien đang noi day chong chinh phu dan su o Tokyo. Du quan điem nhu the, Thien hoang Chieu Hoa van it co hanh đong ngan chan viec quan đoi Nhat Ban đang dan tien đen mot cuoc chien toan dien voi Trung Quoc xay ra nam 1937 (Chien tranh Trung-Nhat thu hai). Viec Thien hoang xuat hien truoc cong chung voi bo quan phuc, theo doi dien tap quan su hoac duyet quan tren con bach ma cua minh cang lam tang them su ung ho chien tranh cua nhan dan Nhat.
Mot cuon nhat ky cua quan thi ve Kuraji Ogura noi rang ong mien cuong phat đong chien tranh chong lai Trung Quoc vao nam 1937 vi ho đa đanh gia thap suc manh quan su cua Trung Quoc va Nhat Ban nen than trong trong chien luoc cua minh. Ve van đe nay, Ogura viet Hirohito noi rang "mot khi ban đa bat đau (mot cuoc chien), no khong the de dang dung lai giua chung ... Đieu quan trong la khi nao ket thuc chien tranh" va "nguoi ta nen than trong khi bat đau mot cuoc chien, nhung mot khi đa bat đau thi phai tien hanh mot cach triet đe."
Tuy nhien, theo Herbert Bix, moi quan tam chinh cua Hirohito duong nhu la kha nang xay ra mot cuoc tan cong cua Lien Xo khi ong đat cau hoi voi tham muu truong, Hoang tu Kan'in Kotohito, va bo truong quan đoi, Sugiyama Hajime, ve thoi gian can thiet đe đe bep su khang cu cua Trung Quoc va lam the nao ho co the chuan bi cho tinh huong xay ra su tham chien cua Lien Xo. Dua tren phat hien cua Bix, Hirohito khong hai long truoc nhung cau tra loi lang tranh cua Hoang tu Kan'in ve ban chat cua cac ke hoach du phong nhu vay nhung tuy nhien van chap thuan quyet đinh chuyen quan đen mien Bac Trung Quoc.
Vao thang 7 nam 1939, Hirohito tranh cai voi anh trai minh, Hoang tu Chichibu, ve viec co nen ung ho Hiep uoc chong Quoc te Cong san hay khong, va khien trach Bo truong quan đoi, Seishiro Itagaki. Nhung sau thanh cong cua quan đoi Đuc o Chau Au, Hirohito đa đong y tham gia lien minh. Vao ngay 27 thang 9 nam 1940, be ngoai la duoi su lanh đao cua Hirohito, Nhat Ban đa tro thanh đoi tac ky ket cua Hiep uoc ba ben voi Đuc va Y hinh thanh Phe Truc. Cac muc tieu can đat đuoc đa đuoc xac đinh ro rang: tu do tiep tuc chinh phuc Trung Quoc va Đong Nam A, khong gia tang luc luong quan su cua My hoac Anh trong khu vuc va su hop tac cua phuong Tay "trong viec mua lai hang hoa can thiet cho Đe quoc cua chung ta".
Vao ngay 5 thang 9, Thu tuong Konoe đa đe trinh mot cach khong chinh thuc ban du thao quyet đinh cho Hirohito, chi mot ngay truoc Hoi nghi Hoang gia ma tai đo no se chinh thuc đuoc thuc thi.
Viec banh truong cua quan đoi Nhat Ban trong thap nien 1930 đa dan đen viec Nhat Ban tham chien vao cuoc Chien tranh the gioi thu hai thang 12 nam 1941, khi cac may bay chien đau cua Nhat Ban đa bat ngo tan cong ham đoi hai quan Hoa Ky o Tran Chau Cang tai Hawaii. Du Thien hoang Chieu Hoa đa khong sot sang trong viec quyet đinh tham chien, ong cung đa hai long boi mot loat cac chien cong cua quan đoi Nhat Ban sau chien thang Tran Chau Cang va ong đa phat trien mot moi quan he vung vang voi tuong Tojo Hideki, Bo truong Chien tranh. Đen đau mua He nam 1945, sau khi Đuc đau hang Đong Minh, that bai duong nhu la đieu sap xay ra đoi voi quan Nhat. Chinh phu Nhat Ban đa chia re sau sac giua cac lanh đao quan đoi va hai quan va cac quan chuc dan su Nhat Ban, nhung nguoi muon thuong luong cho hoa binh. Thien hoang co ve nhu nghieng ve phia phe chu hoa nhung ong khong đung ra hoa giai be tac giua phe chu chien va phe chu hoa cho đen giua thang 8, sau khi Hoa Ky đa tha hai qua bom nguyen tu xuong cac thanh pho Hiroshima va Nagasaki va Lien Xo tuyen chien voi Nhat Ban. Thu tuong Nhat Ban Suzuki Kantaro đa hoi y kien Thien hoang Chieu Hoa lieu Nhat co nen tiep tuc chien đau, va ong đa quyet đinh chap nhan yeu cau cua Đong Minh "đau hang vo đieu kien" bao gom trong Tuyen bo Potsdam ban hanh thang 7. Thien hoang Chieu Hoa đa pha vo tien le im lang cua Thien hoang truoc đay va đa thong bao su đau hang cua Nhat Ban tren đai phat thanh phat ngay 15 thang 8 nam 1945 (gio Nhat Ban).
Chieu Hoa va cac co van cua minh so rang ong co the bi xet xu ve toi ac chien tranh, đa co đat ong o xa cac moi lien he voi su lanh đao quan su thoi chien. Nhung Douglas MacArthur, tuong My đac trach chi huy cac luc luong chiem đong cua Đong Minh đa cam thay rang viec đat Thien hoang vao đung cuong vi se giup giai quyet on thoa su dan chu hoa cua Nhat Ban. MacArthur đa thay o vi Nhat hoang nay la mot bieu tuong cua su on đinh va hoa hop co gia tri đoi voi dan Nhat va ong đam bao rang Thien hoang Chieu Hoa se khong bi truy to o phien toa xet xu toi pham chien tranh bat đau nam 1946.
Truoc khi cac phien toa xet xu toi ac chien tranh thuc su đuoc trieu tap, Bo chi huy toi cao Luc luong Vien chinh Đong minh, Bo phan cong to quoc te (IPS) va cac quan chuc Nhat Ban đa lam viec o hau truong khong chi đe ngan gia đinh Hoang gia bi truy to ma con đe gay anh huong đen chinh quyen va loi khai cua cac bi cao đe đam bao rang khong co ai lien quan đen Hirohito. Cac quan chuc cap cao trong gioi toa an va chinh phu Nhat Ban hop tac voi Tong hanh dinh Đong minh trong viec lap danh sach cac toi pham chien tranh, trong khi nhung ca nhan bi bat giu nhu nghi pham "Loai A" va bi giam giu đa long trong the se bao ve chu quyen cua ho truoc moi vet nho trach nhiem chien tranh co the xay ra.  Do đo, "nhieu thang truoc khi Toa an Tokyo bat đau, cap duoi cao nhat cua MacArthur đa lam viec đe quy trach nhiem cuoi cung cho Tran Tran Chau Cang toi Tojo Hideki" bang cach cho phep "cac nghi pham hinh su chinh phoi hop cau chuyen cua ho đe Hirohito đuoc thoat khoi cao trang." Theo John W. Dower, "Chien dich thanh cong nay nham mien tru trach nhiem chien tranh cho Hirohito la khong co gioi han. Hirohito khong chi đuoc coi la vo toi truoc bat ky hanh đong chinh thuc nao co the khien ong phai chiu cao buoc la toi pham chien tranh, ong ta đa bi bien thanh mot nhan vat gan nhu thanh thien, nguoi tham chi khong chiu trach nhiem đao đuc ve chien tranh." Theo Bix, "Nhung bien phap thuc su phi thuong cua MacArthur nham cuu Hirohito khoi bi xet xu nhu mot toi pham chien tranh đa co tac đong lam sai lech lau dai va sau sac đen hieu biet cua nguoi Nhat ve cuoc chien đa mat." 


Vai tro va hinh anh sau chien tranh Trong mot no luc hoi sinh nen quan chu, thang 1 nam 1946, Thien hoang Chieu Hoa đa thong bao tren đai truyen thanh rang ong khong thua nhan than thoai rang Thien hoang la than thanh. Nam 1947, ong đa cong bo mot ban hien phap sua đoi cho Nhat Ban do luc luong chiem đong Hoa Ky soan va đa đuoc Quoc hoi Nhat Ban thong qua, theo đo chu quyen đuoc giao cho nhan dan va quy đinh Thien hoang chi la mot bieu tuong cua dan toc.
Giua thoi ky 1946 va 1951 Thien hoang Chieu Hoa đa đi khap Nhat Ban, tham cac truong hoc, nha may, ham mo va cac noi cong cong khac đe khao sat su tien bo cua cong cuoc tai thiet đat nuoc sau chien tranh va đa gianh đuoc su ne phuc cua dan chung đoi voi thiet che quan chu. Bao chi quoc gia Nhat Ban, lan đau tien đuoc cho phep chup anh hoang gia, đa mo ta hoang gia la nong am va gan gui, thich thu cuoc song binh thuong cua giai cap trung luu. Cuoc đieu tra cong luan thap nien 1950 đa cho ket qua thai đo tich cuc chung cua cong chung đoi voi Thien hoang.

Trong suot quang đoi con lai cua minh, Hirohito la mot nhan vat tich cuc trong đoi song Nhat Ban va thuc hien nhieu nhiem vu thuong gan lien voi mot nguyen thu quoc gia theo hien phap. Ong va gia đinh duy tri su hien dien manh me truoc cong chung, thuong xuyen to chuc cac cuoc dao choi cong cong va xuat hien truoc cong chung tai cac su kien va nghi le đac biet. Vi du, vao nam 1947, Thien hoang đa co chuyen tham cong khai toi Hiroshima va co bai phat bieu truoc đam đong đong đao nham khuyen khich nguoi dan thanh pho. Đia vi va hinh anh cua ong tro nen tich cuc manh me o Hoa Ky.

La mot vi hoang đe cua mot nuoc dan chu, ong đa tiep tuc bay to cac chinh kien rieng cua minh nhung khong gay anh huong chinh thuc len cac cong viec cua chinh phu. Ong thuc hien nhung cong viec le nghi theo quy đinh cua ban hien phap nam 1947 nhu lam chu toa khi khai mac va be mac quoc hoi; tiep cac đai su nuoc ngoai trinh quoc thu; tham du cac su kien quoc gia bao gom The van hoi Tokyo 1964 va Trien lam Quoc te 1970. Ong cung đong vai tro quan trong trong viec xay dung lai hinh anh ngoai giao cua Nhat Ban, ra nuoc ngoai gap go nhieu nha lanh đao nuoc ngoai, trong đo co Nu hoang Elizabeth II (1971) va Tong thong Gerald Ford (1975). Ong khong chi la vi Thien hoang tri vi đau tien đi ra ngoai Nhat Ban ma con la nguoi đau tien gap Tong thong Hoa Ky. Nam 1971, Thien hoang Chieu Hoa đa đi mot vong 7 nuoc chau Au va tro thanh vi Thien hoang đang tri vi đau tien đi ra nuoc ngoai. Trong cac chuyen đi nay ong gap phai cuoc bieu tinh thu đich o cac nuoc chau Au. Ong đuoc đon tiep than thien hon trong chuyen tham Hoa Ky nam 1975. Tuy nhien, nghi van ve trach nhiem cua ong trong vai tro cua Nhat Ban trong Chien tranh the gioi thu hai van con manh me.
Trong nam 1971 (Chieu Hoa 46), Hirohito lai đen tham bay quoc gia chau Au, bao gom Vuong quoc Anh, Ha Lan va Thuy Si, trong 17 ngay tu 27 thang 9 đen 14 thang 10. Trong truong hop nay, mot chiec may bay đac biet Douglas DC-8 cua Japan Airlines đa đuoc su dung khong giong nhu chuyen tham truoc đo bang tau. Mac du khong đuoc tinh la mot chuyen tham nhung vao thoi điem đo, Hirohito đa ghe qua Anchorage, Alaska nhu mot điem dung chan va gap Tong thong Hoa Ky Richard Nixon tu Washington, DC, tai Nha chi huy quan đoi quan Alaska o Can cu Luc luong Elmendorf Air.
Cuoc hoi đam giua Thien hoang Hirohito va Tong thong Nixon ngay tu đau đa khong đuoc len ke hoach, boi ban đau điem dung o My chi nham tiep nhien lieu đe tham chau Au. Tuy nhien, cuoc gap đa đuoc quyet đinh mot cach voi vang theo yeu cau cua Hoa Ky. Mac du phia Nhat Ban đa chap nhan yeu cau, Bo truong Ngoai giao Fukuda Takeo đa goi đien cong khai cho đai su Nhat Ban tai Hoa Ky Ushiba Nobuhiko, nguoi đa thuc đay cac cuoc đam phan, noi rang "đieu đo se gay cho toi rat nhieu rac roi. Chung toi muon sua chua nhan thuc cua ben kia." Vao thoi điem đo, Bo truong Ngoai giao Fukuda lo lang rang cuoc hoi đam cua Tong thong Nixon voi Hirohito se đuoc su dung đe sua chua moi quan he Nhat - My đang xau đi, va ong lo ngai rang tien đe cua he thong bieu tuong hoang đe co the dao đong.


= Cong du Chau Au =

Co mot chuyen tham som, voi nhung trao đoi sau sac cua hoang gia o Đan Mach va Bi, va o Phap ho đuoc chao đon nong nhiet. Tai Phap, Hirohito đoan tu voi Edward VIII, nguoi đa thoai vi vao nam 1936 va gan nhu đang song luu vong, va ho tro chuyen mot luc. Tuy nhien, cac cuoc bieu tinh đa đuoc to chuc o Anh va Ha Lan boi cac cuu chien binh tung phuc vu tai mat tran Đong Nam A trong The chien thu hai va cac nan nhan dan su cua su chiem đong tan bao o đo. O Ha Lan, nguoi ta nem trung song va binh nuoc. Su phan đoi gay gat đen muc Hoang hau Nagako, nguoi thap tung Hirohito, bi kiet suc. Tai Vuong quoc Anh, nhung nguoi bieu tinh đung im lang va quay lung lai khi xe cua Hirohito đi qua ho trong khi nhung nguoi khac đeo gang tay mau đo đe tuong trung cho nguoi đa chet. Tap chi cham biem Private Eye đa su dung loi noi mia mai mang tieng phan biet chung toc đe chi chuyen tham cua Hirohito ("nasty Nip in the air").
O Tay Đuc, chuyen tham cua nha vua Nhat Ban đa vap phai su phan đoi thu đich cua phe cuc ta, nhung nguoi tham gia coi Hirohito la bieu tuong cho Đe quoc Đai Đong A mot thoi tuong đuong voi Adolf Hitler va goi ong la "Hirohitler ", va thuc đay mot cuoc thao luan so sanh rong rai hon ve ky uc va nhan thuc ve toi ac chien tranh cua phe Truc. Cac cuoc phan đoi chuyen tham cua Hirohito cung len an va neu bat nhung gi ho cho la su đong loa cua ca Nhat Ban va Tay Đuc trong va tao đieu kien cho no luc chien tranh cua My chong lai chu nghia cong san o Viet Nam.
Lien quan đen nhung phan đoi va phan đoi nay, Thien hoang Hirohito khong ngac nhien khi nhan đuoc bao cao truoc tai cuoc hop bao ngay 12 thang 11 sau khi tro ve Nhat Ban va noi rang "Toi khong nghi co the bo qua su chao đon đo" tu moi quoc gia. Ngoai ra, tai cuoc hop bao sau le ky niem đam cuoi vang cua ho ba nam sau, cung voi Hoang hau, ong đa đe cap đen chuyen tham chau Au nay la ky niem thu vi nhat cua ong trong 50 nam.


= Cong du Hoa Ky =

Nam 1975, Hirohito đen tham Hoa Ky trong 14 ngay tu 30 thang 9 đen 14 thang 10, theo loi moi cua Tong thong Gerald Ford. Chuyen tham la su kien đau tien nhu vay trong lich su Hoa Ky-Nhat Ban. Quan đoi, Hai quan va Khong quan Hoa Ky cung nhu Thuy quan luc chien va Canh sat bien đa vinh danh bang nay tham nom. Truoc va sau chuyen tham, mot loat vu tan cong khung bo o Nhat Ban la do cac to chuc canh ta chong My nhu Mat tran vu trang chong Nhat Ban Đong A gay ra.
Sau khi đen Williamsburg vao ngay 30 thang 9 nam 1975, Thien hoang Hirohito o lai Hoa Ky trong hai tuan. Cuoc gap chinh thuc voi Tong thong Ford dien ra vao ngay 2 thang 10. Vao ngay 3 thang 10, Hirohito đa đen tham Nghia trang Quoc gia Arlington. Vao ngay 6 thang 10, Thien hoang Hirohito va Hoang hau Nagako đa đen tham Pho Tong thong va ba Rockefeller tai nha cua ho o Quan Westchester, New York.
Trong bai phat bieu tai bua tiec chieu đai cap nha nuoc tai Nha Trang, Hirohito đoc: "Cam on Hoa Ky đa giup tai thiet Nhat Ban sau chien tranh". Trong thoi gian o Los Angeles, ong đa đen tham Disneyland, va chup mot buc anh tuoi cuoi ben canh Chuot Mickey đa to điem tren cac to bao, va nguoi ta ban tan ve viec mua mot chiec đong ho hinh chuot Mickey. Hai loai tem ky niem va to tem đa đuoc phat hanh vao ngay ho tro ve Nhat Ban, đieu nay chung to chuyen tham la mot cong viec quan trong. Đay la chuyen tham cuoi cung cua Thien hoang Chieu Hoa toi Hoa Ky. Cuoc hop bao chinh thuc do Thien hoang va Hoang hau to chuc truoc va sau chuyen tham cung đanh dau buoc đot pha.


= Cuoi đoi =
Trong nhung nam thang cuoi đoi, nguoi ta thuong thay ong ngoi o cho ngoi Thien hoang o cac tran thi đau vat sumo, can than ghi chep nhung nguoi thua va nguoi thang. Ong đa viet nhieu sach ve sinh hoc hai duong, mot đe tai suot đoi ong quan tam. Thien hoang Chieu Hoa qua đoi vao luc 6 gio 33 phut sang ngay 7 thang 1 nam 1989 sau mot thoi gian om đau dai, huong tho 87 tuoi. Thai tu Akihito len thay, đat nien hieu la Binh Thanh. Le quoc tang cua ong đuoc to chuc vao ngay 24 thang 2 va ong đuoc an tang tai Nghia trang Hoang gia Musashi.


= Nghien cuu sinh vat bien =

Hirohito rat quan tam va co hieu biet sau sac ve sinh vat bien, va Cung đien Hoang gia co mot phong thi nghiem ma tu đo Hirohito đa xuat ban mot so bai bao trong linh vuc nay duoi ten ca nhan cua minh la "Hirohito". Đong gop cua ong bao gom viec mo ta hang chuc loai Hydrozoa moi đoi voi khoa hoc.


= Đen Yasukuni =
Hirohito duy tri su tay chay chinh thuc đoi voi Đen Yasukuni sau khi tiet lo voi ong rang hai cot toi pham chien tranh Loai A đa đuoc bi mat cat giu sau khi tai thiet sau chien tranh. Cuoc tay chay nay keo dai tu nam 1978 cho đen khi ong qua đoi va đuoc tiep tuc boi nhung nguoi ke nhiem ong, Akihito va Naruhito.
Vao ngay 20 thang 7 nam 2006, Nihon Keizai Shimbun đang mot bai bao tren trang nhat ve viec phat hien ra mot ban ghi nho neu chi tiet ly do Hirohito ngung đen tham Yasukuni. Ban ghi nho do cuu giam đoc Co quan ho gia đinh hoang gia Tomohiko Tomita luu giu, lan đau tien xac nhan rang viec cat giu hai cot 14 toi pham chien tranh hang A o Yasukuni la ly do dan đen viec tay chay. Tomita đa ghi lai chi tiet noi dung cuoc tro chuyen cua minh voi Hirohito vao nhat ky va so ghi chep. Theo ban ghi nho, vao nam 1988, Hirohito bay to su khong hai long sau sac truoc quyet đinh cua Đen Yasukuni đua toi pham chien tranh Loai A vao danh sach nhung nguoi chet vi chien tranh đuoc vinh danh o đo bang cach noi: "Tai mot thoi điem nao đo, toi pham Loai A đa đuoc ton tho, bao gom Matsuoka va Shiratori. Toi nghe noi Tsukuba hanh đong co tinh toan." Tsukuba đuoc cho la am chi Fujimaro Tsukuba, cuu linh muc Yasukuni vao thoi điem đo, nguoi đa quyet đinh khong cat giu toi pham chien tranh mac du đa nhan đuoc danh sach tu si chien tranh do chinh phu bien soan vao nam 1966. "Con trai cua Matsudaira, linh muc hien tai đang nghi gi?" "Matsudaira rat mong muon hoa binh, nhung đua tre khong hieu đuoc tam long cua cha me. Đo la ly do tai sao toi khong đen tham ngoi đen ke tu đo. Đay la tam long cua toi." Matsudaira đuoc cho la am chi đen Matsudaira Yoshitami, nguoi quan ly lon cua Hoang gia ngay sau khi The chien thu hai ket thuc. Con trai ong, Nagayoshi, ke vi Tsukuba Fujimaro lam linh muc truong cua Yasukuni va quyet đinh cat giu toi pham chien tranh vao nam 1978. Nagayoshi Matsudaira qua đoi nam 2006, đieu ma mot so nha binh luan đa suy đoan la ly do phat hanh ban ghi nho.


Xem them Gyokuon-hoso
Chu nghia dan toc Nhat Ban
Chu nghia quan phiet Nhat Ban
Đe quoc Nhat Ban
The Sun—mot bo phim tieu su ve Thien Hoang.


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Hirohito biography and timeline Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2016 tai Wayback Machine at the Rotten Library
Reflections on emperor Hirohito's death