Matthew Calbraith Perry (10 thang 4 nam 1794– 4 thang 3 nam 1858, New York) la Pho Đe đoc cua Hai quan Hoa Ky. Ong đuoc biet đen trong lich su vi đa chi huy hai đoan Đong An (East India Squadron) đen đat nuoc Nhat Ban đe buoc nuoc nay phai mo cua thong thuong voi nuoc ngoai sau hon 200 nam nuoc nay thuc hien chinh sach be quan toa cang cua Mac Phu Tokugawa.
Sach tieng Viet đau the ky 20 co phien am ten cua ong la Đe đoc Ba Ly.


Tieu su Matthew Calbraith Perry sinh ngay 10 thang 4 nam 1794 tai South Kingston, la con trai cua Đai ta Hai quan Christopher R. Perry va la em trai cua Pho đe đoc Oliver Hazard Perry, nguoi đuoc menh danh la "Nguoi hung cua Tran ho Erie" trong Chien tranh Hoa Ky - Anh Quoc (1812).


= Giai đoan 1809 - 1820 =

Su nghiep cua cha anh đa som anh huong đen Matthew Perry. Nam 1809, ong chinh thuc tro thanh mot Hoc vien Hai quan (Midshipman), va buoc đau đuoc phan cong lam viec tren tau USS Revenge. Duoi su chi huy cua anh trai, ong đa tham chien trong Tran ho Erie voi tu cach la mot si quan hai quan tap su tren soai ham Lawrence, sau đo la soai ham Niagara.
Su nghiep cua Perry đuoc tiep tuc tren mot so tau chien, quan trong nhat la tau USS President, von đa gianh đuoc chien thang ngan ngui truoc mot tau cua Anh, HMS Little Belt, ngay truoc khi cuoc chien tranh nam 1812 chinh thuc tuyen bo. Khi đo, ong đuoc bo nhiem lam mot tro ly cua Pho Đe đoc John Rodgers. Sau mot thoi gian ngan, ong đuoc chuyen sang tau USS United States, va đa chung kien nhung tran chien nho trong chien tranh sau đo, ke tu khi con tau bi mac ket tai cang o New London, Connecticut.
Sau khi Hiep uoc Ghent đuoc ky ket, ket thuc cuoc xung đot, ong phuc vu tren nhieu tau chien khac nhau o Đia Trung Hai. Matthew Perry con phuc vu duoi truong Pho Đe đoc William Bainbridge trong Chien tranh Barbary lan thu hai. Sau đo ong phuc vu trong vung bien Chau Phi tren tau USS Cyane suot cuoc tuan tra ngoai Liberia trong nhung nam 1819-1820. Sau cuoc hanh trinh nay, ong đuoc gui đen đe đan ap cuop bien va viec buon ban no le o Tay An Đo. Thoi gian nay, trong khi cap ben tai mot cang tai nuoc Nga, ong nhan đuoc loi moi lam viec trong Hai quan Đe quoc Nga, nhung ong đa tu choi.


= Giai đoan 1820 – 1840 =
Vao nam 1763, nguoi Anh kiem soat vung Florida, đung cham voi quyen loi cua nguoi Tay Ban Nha, von cho rang khu vuc Florida Keys la mot phan cua Cuba va Bac La Habana. Nguoi My thi nham đen Key West (con co ten goi Cayo Hueso trong tieng Tay Ban Nha), đuoc xem nhu la "Gibraltar cua phuong Tay" vi no bao ve bo phia bac cua eo bien Florida rong 145 km - tuyen đuong nuoc sau giua Đai Tay Duong va Vinh Mexico.
Nam 1815, thong đoc Tay Ban Nha o La Habana chuyen nhuong đao Key West cho Juan Pablo Salas o vung Saint Augustine. Sau khi Florida đuoc nhuong lai cho Hoa Ky, Salas đa ban lai cho mot thuong gia nguoi My la John W. Simonton voi gia $2.000 vao nam 1821. Simonton van đong chinh phu My cho thiet lap mot can cu hai quan o Key West, ca hai đeu tan dung loi the vi tri chien luoc cua no va mang lai luat le va trat tu cho khu vuc nay.
Bay gio, Perry đang la thuyen truong tau USS Shark, mot loai thuyen buom doc đuoc trang bi 12 khau sung. Ngay 25 thang 3 nam 1822, ong đua tau Shark đen Key West đe cam la co My, tuyen bo chinh thuc Key West thuoc chu quyen cua Hoa Ky. Cai ten "Cayo Hueso" đuoc đoi thanh "Đao Thompson" theo lenh cua Bo truong Hai quan Smith Thompson va ben cang "Port Rodgers" theo ho cua mot vi Chu tich Hoi đong Uy vien Hai quan giau ten.
Tu nam 1826 đen 1827, Perry la mot thuyen truong chien ham cho Pho Đe đoc Rodgers. Sau đo ong tro ve Charleston, tieu bang Nam Carolina lam nhiem vu phong thu bo bien vao nam 1828, va nam 1830 đuoc giao quyen chi huy chien ham USS Concord (mot loai tau chien nhe). Ong đa trai qua bon nam tu 1833 đen 1837, la si quan thu hai cua Xuong Hai quan New York (sau nay la Xuong đong tau Hai Quan Brooklyn) đuoc thang chuc Đai ta Hai quan vao cuoi cuoc thao dien quan su nay.
Matthew Perry đa to ra rat quan tam đen viec đao tao trong hai quan, Ong nhiet thanh ho tro xay dung mot he thong hoc viec đe đao tao thuy thu moi, va giup thiet lap cac chuong trinh giang day cho Hoc vien Hai quan Hoa Ky. Ong la mot nguoi ung ho va đe xuong cong tac hien đai hoa hai quan. Sau khi đuoc thang cap Đai ta Hai quan, ong đuoc cu giam sat viec đong chiec tau frigate hoi nuoc thu hai cua Hai quan Hoa Ky, USS Fulton. Ong cung đuoc bo nhiem lam thuyen truong cua USS Fulton ngay sau khi no hoan thanh. Ngoai ra, ong con to chuc binh đoan cac ky su hai quan đau tien cua nuoc My va truong day xa kich đau tien cua hai quan My o Sandy Hook trong khi chi huy tau Fulton vao nhung nam 1839-1841 tren bo bien New Jersey. Vi nhieu le đo, ong menh danh la "Cha đe cua Hai quan hoi nuoc" cua Hoa Ky.


= Thang phong Đe đoc =

Matthew Perry đuoc phong ham Commodore vao thang 6 nam 1840, khi Bo truong Hai quan chi đinh ong la si quan chi huy cua Xuong đong tau Hai quan New York. Can biet rang Hai quan Hoa Ky khong co cap bac cao hon Đai ta Hai quan (Navy Captain) cho đen tan nam 1862, vi vay cap bac Commodore (tuong đuong Pho đe đoc ngay nay) thuc su co tam quan trong đang ke. Theo thong le bay gio, trong Luc quan va Hai quan Hoa Ky, khi đang thuc thi cac nhiem vu quan trong, cac si quan thuong đuoc mang cac cap bac tam thoi cao hon cap bac thuong truc cua ho. Tuy nhien, sau khi ket thuc nhiem vu, ho se mang tro lai cap bac thuong truc. Du vay, đoi voi cac si quan chi huy đa mang đen cap bac Commodore thuong đuoc giu cap bac nay vinh vien, va Perry khong phai la ngoai le.
Trong suot nhiem ky tai Brooklyn, Perry song o Khu B o Admiral's Row, mot toa nha van con đen ngay nay, du đang bi đe doa pha huy boi Cong ty Phat trien Xuong đong tau Hai quan Brooklyn. Nam 1843, Perry nam quyen chi huy Ham đoi chau Phi (African Squadron) voi nhiem vu ngan chan viec buon ban no le theo Hiep uoc Webster-Ashburton cho đen nam 1844.


= Chien tranh My - Mexico =
Nam 1845, nhiem ky chi huy Hai đoan Chu luc (Home Squadron) cua Pho Đe đoc David Connor đa ket thuc. Tuy nhien, cac quan chuc chinh phu Hoa Ky hieu đuoc rang khong nen thay đoi vi tri chi huy khi Chien tranh My-Mexico bung no. Nhiem ky cua Connor đuoc tiep tuc va Matthew Perry, nguoi đuoc xem la ung vien sang gia đe ke nhiem Connor, đuoc bo nhiem lam Pho chi huy truong thu nhat (second-in-command) va truc tiep chi huy tau USS Mississippi. Ong chi huy phan đoi cua minh chiem đuoc thanh pho Mexico cua Frontera, uy hiep Tabasco va tham gia vao cuoc vien chinh Tampico. Ong phai tro lai Norfolk, Virginia đe sua chua va tiep te cho tau cua minh va o lai đo cho đen tan sau khi cuoc đo bo tai Veracruz dien ra.
Thoi gian Matthew Perry tro lai Hoa Ky cung chinh la luc ong nhan đuoc quyet đinh bo nhiem ong thay the Connor trong vai tro chi huy cua Hai đoan Chu luc. Ong tro lai va chi huy hai đoan ho tro cuoc bao vay Veracruz tu phia bien. Sau khi Veracruz that thu, chi huy luc luong Luc quan Hoa Ky, tuong Winfield Scott đa chuyen quan sau hon vao vung noi đia va Perry đuoc giao nhiem vu tan cong cac thanh pho cang con lai cua Mexico. Perry tap hop cac phan đoi cua minh lai thanh Ham đoi Mosquito va chiem đuoc Tuxpan vao thang 4 nam 1847. Trong thang 7 nam 1847, ong đich than dan quan tan cong Tabasco, dan đau mot luc luong gom 1.173 linh đo bo len thanh pho.


Cuoc vien chinh cua Perry: Mo cua Nhat Ban, 1852-1854 Truoc khi toi vung Vien Đong, Matthew Perry co đoc va nghien cuu kha nhieu tai lieu đe tim hieu ve chinh quyen Mac Phu cua Nhat Ban. Nghien cuu cua ong tham chi con bao gom viec tham khao nhieu tac pham cua nha Nhat Ban hoc noi tieng Philipp Franz von Siebold, nguoi đa song tren đao Dejima cua nguoi Ha Lan đuoc 8 nam truoc khi lui ve Leiden o Ha Lan.


= Tien le =

Truoc thoi điem ham đoi cua Matthew Perry đen Nhat Ban đa co mot so cuoc tham hiem bang tau do Hai quan My to chuc:

Tu 1797-1809, mot so tau chien My tien hanh viec buon ban o Nagasaki duoi co Ha Lan, theo yeu cau cua nguoi Ha Lan boi cuoc xung đot chong lai nguoi Anh trong cuoc chien tranh Napoleon. Nhat Ban theo chinh sach be quan toa cang đa han che cac hoat đong ngoai thuong chi danh cho Ha Lan va Trung Quoc vao thoi gian đo.
Nam 1837, Charles W. King, mot doanh nhan My o Quang Chau, co mot co hoi mo cua thuong mai bang cach co gang đua tra lai ba thuy thu nguoi Nhat bi đam tau vai nam truoc tren bo bien Washington tro ve Nhat Ban (trong đo co Otokichi). Ong đen kenh Uraga voi Morrison, mot tau buon My khong vu trang. Con tau bi tan cong nhieu lan, va khoi hanh tro ve ma khong hoan thanh đuoc nhiem vu.
Nam 1846, Trung ta Hai quan (Commander) James Biddle đuoc Chinh phu Hoa Ky gui đen đe mo cua thuong mai, neo trong vinh Tokyo voi hai tau, trong đo co mot tau chien đuoc trang bi 72 khau phao, nhung loi đe nghi ve mot hiep đinh thuong mai cua ong khong thanh cong.
Nam 1849, Đai ta Hai quan James Glynn khoi hanh đi đen Nagasaki va thuc hien đam phan thanh cong đau tien giua mot nguoi My voi chinh phu Nhat Ban. James Glynn đe nghi voi Quoc hoi Hoa Ky rang cac cuoc đam phan mo cua Nhat Ban se đuoc ho tro bang mot cuoc bieu duong luc luong quan su, do đo đa mo đuong cho cuoc vien chinh cua Perry sau nay.


= Đot vieng tham đau tien, 1852-1853 =

Nam 1852, Matthew Perry bat đau khoi hanh tu Norfolk (Virginia) đen Nhat Ban, chi huy Hai đoan Đong An (East India Squadron) nham muc đich tim kiem mot hiep uoc thuong mai voi Nhat Ban. Ong cho đau bon con tau Mississippi, Plymouth, Saratoga, Susquehanna o thuy đao Uraga gan Edo (Tokyo ngay nay) vao ngay 8 thang 7 nam 1853. Truoc khi tien hanh cuoc hanh trinh nay, ong nghien cuu can than ve cac cuoc gap go truoc đay giua chinh phu Nhat Ban voi cac tau thuyen phuong Tay va nhung gi ong đuoc biet ve van hoa phan chia cap bac phong kien trong xa hoi Nhat Ban. Ong gap nguoi đai dien cua Mac phu Tokugawa va đuoc khuyen nen toi Nagasaki, noi co su thuong mai han che voi Ha Lan va la noi duy nhat ma chinh phu Nhat Ban cho phep khai thuong voi nguoi nuoc ngoai vao thoi gian đo (xem Toa quoc).


= Moi đe doa vu luc va đam phan =

Khi vua đat chan đen Nhat Ban, Matthew Perry đa ra lenh cho ham đoi cua minh huong thang truc tiep toi thu đo Edo, va bo tri huong sung vao thi tran Uraga. Truoc hanh vi trang tron cua cac chien ham My, chinh quyen Nhat Ban đa ra lenh yeu cau ham đoi cua My phai roi bo khoi khu vuc nay nhung đa bi Perry bac bo. Nguoc lai, ong yeu cau chuyen thu cua Tong thong Millard Fillmore gui cho chinh phu Nhat Ban, va đe doa su dung vu luc neu cac tau thuyen cua Nhat Ban xung quanh ham đoi My khong chiu giai tan.
Loi đe doa cua Matthew Perry đuoc gui cho nguoi Nhat bang cach gui cho ho mot la co trang (ham y buoc ho phai đau hang) va mot buc thu trong đo noi voi ho rang trong truong hop ho chon cach chong lai thi neu thay can thiet thi nguoi My se tieu diet het toan bo tau thuyen co y xam pham. Tau cua Perry đuoc trang bi hai phao Paixhans voi đan no, co suc cong pha lon voi moi loat đan khai hoa. Thuat ngu "Hac Thuyen" (tieng Nhat: 黒船, kurofune) tu đo ve sau o Nhat Ban thuong đuoc tuong trung cho moi đe doa đoi voi cong nghe phuong Tay.
Sau khi Nhat Ban đong y nhan quoc thu cua Tong thong My, Perry cap ben tai Kurihama (Yokosuka ngay nay) vao ngay 14 thang 7 nam 1853, gui quoc thu cho su gia va roi khoi vung bo bien Trung Quoc, hua se tro lai khi co cau tra loi cua Mac Phu Tokugawa.
Cau tra loi cua Mac Phu thuc hien ngay sau khi ham đoi Perry roi đi. Ngay sau đo, Mac Phu ra lenh cho xay dung mot cong su phong thu o Odaiba trong vinh Tokyo đe bao ve Edo nham tranh khoi cac cuoc xam nhap cua hai quan My.


= Đot vieng tham thu hai, 1854 =

Matthew Perry tro lai vao thang 2 nam 1854 voi so luong tau gap đoi, thay rang cac su gia đa chuan bi mot hiep uoc đap ung hau nhu tat ca moi yeu cau trong thu cua Fillmore. Vao ngay 31 Thang 3 nam 1854, Perry chinh thuc ky ket Hiep uoc Kanagawa voi Mac Phu. Ong cho ham đoi cua minh khoi hanh voi suy nghi thoa thuan đa đuoc thuc hien voi đai dien cua trieu đinh ma khong biet rang thoa thuan tren thuc ra đuoc thuc hien voi Tuong quan cua Mac Phu, nguoi thong tri toi cao tren thuc te o Nhat Ban luc bay gio.

Tren đuong đen Nhat Ban, Perry neo đau tai Co Long o Formosa (Đai Loan ngay nay), trong 10 ngay. Perry va toan bo thuy thu tren tau đa đo bo vao Formosa va đieu tra tiem nang khai thac cac mo than o đay. Trong ban bao cao cua minh, ong nhan manh rang viec chiem giu Formosa se cung cap mot đia điem trung gian thuan tien cho viec thuong mai voi đai luc. Ngoai ra Formosa con co kha nang phong thu vung chac. No co the phuc vu nhu la mot can cu tham do nhu Cuba đa lam cho nguoi Tay Ban Nha o chau My. Chiem Formosa co the giup nuoc My chong lai su đoc quyen voi cac cuong quoc chau Au o cac tuyen đuong thuong mai chinh. Tong thong Franklin Pierce đa tu choi loi đe nghi nay, nhan xet viec tieu hao tai nguyen đe so huu mot hon đao xa xoi, heo lanh thuc su khong can thiet va đieu quan trong nhat la ong khong the nhan đuoc su đong y cua Quoc hoi.


= Tro lai Hoa Ky, 1855 =
Khi Perry tro ve Hoa Ky vao nam 1855, Quoc hoi đanh gia cao cong viec cua ong tai Nhat Ban va đa bo phieu danh cho ong mot phan thuong xung đang la 20.000 đola. Perry su dung mot phan so tien nay đe chuan bi va xuat ban mot ban bao cao ve chuyen tham hiem gom ba tap, voi tua đe Bai tuong thuat ve cuoc tham hiem cua ham đoi My đen vung bien Trung Quoc va Nhat Ban. Ong cung đuoc đua vao danh sach thang cap Đe đoc sau khi ve huu (khi suc khoe cua ong bat đau suy giam) nhu la phan thuong cho cong viec phuc vu o Vien Đong. Tuy nhien, benh viem khop nang lam ong phai chiu đau đon thuong xuyen, ong đa khong co co hoi nhan đuoc cap bac danh du nay khi ve huu.


= Nhung nam cuoi đoi =

Perry danh nhung nam cuoi đoi cua ong đe chuan bi cho viec cong bo cac tac pham cua minh viet ve nhung chuyen tham hiem Nhat Ban, thong bao hoan thanh vao ngay 28 thang 12 nam 1857. Hai ngay sau đo, ong đuoc mien nhiem cac chuc vu Hai quan. Ong qua đoi khi đang cho quyet đinh vao ngay 4 thang 3 nam 1858 tai thanh pho New York, do can benh thap khop đa lay lan đen tim cung voi su bien chung phuc tap cua benh gut.
Ban đau, thi the cua ong đuoc chon cat trong ham mo tren phan đat cua nha tho St Mark o quan Bowery thanh pho New York, phan con lai đuoc chuyen đen Đao Nghia Trang o Newport, Đao Rhode vao ngay 21 Thang 3 nam 1866, cung voi nguoi con gai cua minh la Anna qua đoi nam 1839.


Ham đoi cua Perry Vao ngay 8 thang 7 nam 1853 Perry dan đau bon chiec tau chien thuoc ham đoi Đong An Đo cua Hai quan Hoa Ky xuat hien ngoai khoi Uraga o vinh Edo, Nhat Ban. Bon chiec tau chien đo bao gom:

Tau chi huy: Susquehanna (USS Susquehanna) hoan thanh tai Xuong đong tau Hai quan Brooklyn vao ngay 24 thang 12 nam 1850. Ngung hoat đong tai Xuong đong tau Hai quan Brooklyn ngay 14 thang 1 nam 1868, cho đen khi ngay 27 thang 9 nam 1883 ban lai cho thanh pho New York (E. Stannard) thao do lam tau cu.
Tau chien kieu banh ngoai: toc đo 10 km/h, chieu dai đuong nuoc 76 met, tai trong 3,824 tan, thuy thu đoan 300 nguoi.
Trang bi: 3 cong gan phao 10-inch, 6 cong gan phao 8-inch.
"Mississippi" (USS Mississippi) hoan thanh tai Xuong đong tau Hai quan Philadelphia vao ngay 22 thang 12 nam 1841. Ngay 14 thang 3 nam 1863 mac can bi pha huy tai Cang Hudson, tieu bang Louisiana.
Tau chien kieu banh ngoai: toc đo 8 km/h, chieu dai đuong nuoc 70 m, tai trong 3,230 tan, thuy thu đoan 380 nguoi
Trang bi: 2 cong gan phao 10-inch, 8 cong gan phao 8-inch.
"Plymouth" (USS Plymouth) hoan thanh tai Xuong đong tau Hai quan Boston vao ngay 3 thang 4 nam 1844. Ngay 20 thang 4 nam 1861 bi quan đoi Hop Bang mien Nam nuoc My đot chay va đanh đam tai Xuong đong tau Hai quan Norfolk.
Thuyen buom: toc đo khong ro, chieu dai đuong nuoc 45 met, tai trong 889 tan, thuy thu đoan 60 nguoi
Trang bi: 8 cong gan phao 10-inch, 18 cong gan phao 32 pao.
"Saratoga" (USS Saratoga) hoan thanh tai Xuong đong tau Hai quan Portsmouth vao ngay 26 thang 7 nam 1842. Hoat đong ngay 4 thang 1 nam 1843. Ngay 8 thang 8 nam 1888 tau ngung hoat đong chuyen thanh thuyen huan luyen cua truong đao tao hang hai cho đen ngay 14 thang 8 nam 1907 thi ban lai cho cong ty Boston.
Thuyen buom: toc đo khong ro, chieu dai đuong nuoc 45 met, tai trong 896 tan, thuy thu đoan 210 nguoi
Trang bi: 4 cong gan phao 10-inch, 18 cong gan phao 32 pao.


La co Perry va di san Mot ban sao cua la co My Perry đang đuoc trung bay tai đai tuong niem tren tau USS Missouri (BB-63) o Tran Chau Cang, Hawaii. No đuoc gan vao vach ngan ben trong đia điem ma nguoi Nhat đa ky ket van kien đau hang tai ben cang ben canh con tau. La co đuoc đua tu Bao tang Hoc vien Hai quan Hoa Ky đen Nhat Ban đe tham du le đau hang cua nguoi Nhat va đuoc trung bay trong dip nay theo yeu cau cua tuong Douglas MacArthur, nguoi co quan he ho hang voi Perry. Mot so hinh anh cua le ky ket cho thay la co nay đa bi treo nguoc (ngoi sao o goc tren ben phai). Mieng vai cua la co lich su rat mong nen nguoi quan ly Bao tang đa cho khau mot lop vai bao ve vao la co, khien cho chi nhin thay la co tu mat trai. Hien nay, la co đuoc bao quan tai Hoc vien Hai quan Hoa Ky o Annapolis, Maryland.
Cach bai tri ngoi sao tren la co nay khac voi la co 31 ngoi sao tieu chuan đuoc su dung ve sau. La co cua Perry co nam cot chua 5 ngoi sao va cot cuoi cung co 6 ngoi sao. Khi no lan đau tien đuoc keo len o vinh Tokyo vao nam 1853-1854, la co 5x5+6 cua Perry la la co duy nhat co kieu bai tri sao nhu vay. Ngay nay, mot ban sao cua la co lich su nay co the đuoc nhin thay tren boong tau đau hang (Surrender Deck) cua đai tuong niem tren chien ham Missouri o Tran Chau Cang. Ban sao nay cung đuoc đat trong cung vi tri tren cac vach ngan cua tang hien, noi la co đuoc thuyen truong Carpenter Fred Miletich keo len lan đau vao sang ngay 2 thang 9 nam 1945.


Tuong niem Tai noi sinh cua ong, Newport, Đao Rhode, co mot bang tuong niem tai Nha tho Trinity, Newport, va mot buc tuong Perry tai Cong vien Touro do John Quincy Adams Ward thiet ke va xay dung vao nam 1869 sau tuong đuoc co con gai cua ong khanh thanh. Thi the Perry đuoc chon cat tai nghia trang Đao Newport, gan cha me va anh trai. Ngoai ra con co gian trung bay va bo suu tap nghien cuu lien quan đen cuoc song cua ong tai Bao tang Chien tranh Hai quan va truong Cao đang tai Hoi Lich su Newport.
Cong vien Perry o Kurihama, Nhat Ban trong đo co mot đai tuong niem lam bang đa nguyen khoi (khanh thanh ngay 14 thang 7 nam 1901) nam tai vi tri ma luc luong cua Perry đo bo. Trong cong vien co mot bao tang nho nham ky niem su kien nam 1854. Vao cua tu do, va vien bao tang mo cua tu 10:00-04:00, bay ngay mot tuan.
Truong Tieu hoc va Trung hoc Matthew C. Perry nam gan san bay Quan đoan Linh thuy Đanh bo o Iwakuni, Nhat Ban.
Tau khu truc lop Perry cua Hai quan My (mua vao nhung nam 1970 va 1980) đuoc đat theo ten nguoi anh cua Perry, Pho Đe đoc Oliver Hazard Perry.
Ngay 2 thang 12 nam 2008, Bo truong Hai quan Donald C. Winter thong bao con tau thu chin cua lop Lewis va Clark cua tau cho hang kho, đan duoc se đuoc đat ten USNS Matthew Perry (T-ake-9) lay theo ten cua Pho Đe đoc Perry.


Mieu ta trong truyen thong Cau chuyen ve viec mo cua Nhat Ban cua Perry la nguon cam hung cho cuon tieu thuyet Pacific Overtures cua Stephen Sondheim va John Weidman.
Nam dien vien Richard Boone đong vai Pho Đe đoc Perry trong bo phim Vo si đao mang tinh tieu thuyet hoa cao nam 1981.
Cuoc hanh trinh cua ham đoi Pho Đe đoc Perry la mot phan gian tiep cua mot chuong trong series anime Rurouni Kenshin, va trong tap đau tien cua anime Hikaru no Go. Mot so series anime khac co noi đen su xuat hien cua Perry trong mot thoi gian ngan la Bokusatsu Tenshi Dokuro-chan. Manga Fruits Basket cung đe cap đen su kien nay trong khi nhan vat chinh đang hoc. Anime Sayonara Zetsubou Sensei mo ta Pho Đe đoc Perry nhu la mot "nguoi nuoc ngoai luon gap kho khan, la nguoi khong hai long bang cach mo cac cang va can phai mo tat ca moi thu".
Trong loat anime, Samurai Champloo, trong tap "Bong chay mau xanh", mo ta mot nhan vat hu cau co ten la "Đo đoc Joy Cartwright" nguoi thach đau choi tro bong chay (Yakyu) voi nguoi dan đia phuong Nhat Ban đe thiet lap moi quan he thuong mai. Nhan vat nay đuoc đat theo ten Joy Alexander Cartwright ("cha đe cua bong chay") va ro rang la hinh mau cua Pho Đe đoc Perry.
Đot vieng tham Nhat Ban cua Perry cung đuoc đe cap đen trong bo phim Sword of the Beast nam 1965 cua Hideo Gosha.
Con tau vu tru co toc đo nhanh hon anh sang trong cuon tieu thuyet Homeward Bound đuoc đat ten la Pho Đe đoc Perry.
Bo manga Rozen Maiden bay to su trung thanh voi Perry thong qua con mat cua nhan vat Suiseiseki.
Popotan co mot so tai lieu tham khao lien quan đen Perry trong suot series cua bo anime nay.
Bo phim truyen hinh Taiga Ryomaden cua NHK nam 2010, lay boi canh ve thoi ky Bakumatsu, mieu ta Perry la mot chi huy quan su kien đinh, ham doa va la nguoi co the chinh phuc Mac Phu bat kha chien bai thong qua su đam phan lo mang. Vai Perry do nam dien vien Timothy Harris đong.


Xem them Chinh sach ngoai giao phao ham
Lich su Nhat Ban
Minh Tri Duy Tan
Lich su van thu luu tru Yokohama


Chu thich Tham khao Cullen, Louis M. (2003). A History of Japan, 1582-1941: Internal and External Worlds. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-82115-X (cloth) ISBN 0-521-529918-2 (paper)
Griffis, William Elliot. (1887). Matthew Calbraith Perry: A Typical American Naval Officer. Boston: Cupples and Hurd.
Hawks, Francis. (1856). Narrative of the Expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan Performed in the Years 1852, 1853 and 1854 under the Command of Commodore M.C. Perry, United States Navy. Washington: A.O.P. Nicholson by order of Congress, 1856; originally published in Senate Executive Documents, No. 34 of 33rd Congress, 2nd Session. [reprinted by London:Trafalgar Square, 2005. ISBN 1-84588-026-9 (paper)]
Sewall, John S. (1905). The Logbook of the Captain's Clerk: Adventures in the China Seas. Bangor, Maine: Chas H. Glass & Co. [reprint by Chicago: R.R. Donnelly & Sons, 1995] ISBN 0-548-20912-X


Đoc them Perry, Matthew Calbraith. (1856). Narrative of the expedition of an American Squadron to the China Seas and Japan, 1856. Luu tru ngay 19 thang 5 nam 2017 tai Wayback Machine New York: D. Appleton and Company. [digitized by University of Hong Kong Libraries, Digital Initiatives, "China Through Western Eyes." Luu tru ngay 13 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai A short timeline of Perry's life
Perry -- 90% name recognition among primary school students in Japan, 2008. (tieng Nhat)
Perry Visits Japan: A Visual History
Matthew Calbraith Perry memorial at Find a Grave.