Giuse Maria Trinh Nhu Khue (11 thang 12 nam 1898 – 27 thang 11 nam 1978) la mot hong y thuoc Giao hoi Cong giao Roma va la hong y tien khoi cua Viet Nam. Khau hieu Giam muc cua ong la Hay theo Thay.
Trinh Nhu Khue sinh ra tai Ha Nam trong mot gia đinh co than phu day chu Han. Tu nho ong đa co chi huong tu tri, sau khoang thoi gian dai tu hoc, nam 1933, ong đuoc phong chuc linh muc. Sau khi tro thanh linh muc, ong lan luot giu nhieu vai tro khac nhau nhu linh muc pho xu Khoan Vi, Giao su Tieu chung vien Hoang Nguyen, pho xu roi chinh xu Ham Long. Do co long sung kinh đac biet Đuc Ba Maria, ong ghep them ten thanh cua minh tro thanh Giuse Maria.
Thang 4 nam 1950, Toa Thanh Vatican bo nhiem linh muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue lam Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Ha Noi (đia phan Ha Noi). Le tan phong Giam muc cho Tan Giam muc đuoc to chuc vao ngay 15 thang 8 cung nam tai Nha tho Lon Ha Noi.
Nam 1960, cung voi su thanh lap hang giao pham Viet Nam, Trinh Nhu Khue tro thanh Tong Giam muc Tien khoi cua Tong giao phan Ha Noi. Chua đay 3 nam sau, ngay 2 thang 6 nam 1963, ong bat ngo phong chuc Tong Giam muc pho voi quyen ke vi cho linh muc Giuse Maria Trinh Van Can.
Cuoi thang 4 nam 1976, Giao hoang Phaolo VI tuyen bo vinh thang Tong Giam muc Trinh Nhu Khue la Hong y In pectore (tuc "trong nguc/trai tim" trong tieng Latinh) va cong bo vao ngay 24 thang 5 cung nam. Trinh Nhu Khue la Hong y nguoi Viet đau tien, mang tuoc vi Hong y Linh muc nha tho San Francesco di Paola ai Monti. Ong cung đuoc bo nhiem lam thanh vien Thanh bo Phung tu va Ky luat Bi tich. Sau khi sang Vatican lan luot bau hai tan Giao hoang, ngay 27 thang 11 nam 1978, ong đot ngot qua đoi vi nhoi mau co tim.


Than the va nhung nam đau tu nghiep Giuse Trinh Nhu Khue sinh ngay 11 thang 12 nam 1898 tai lang Trang Due, xa Trang An, huyen Binh Luc, tinh Ha Nam, thuoc Tong giao phan Ha Noi, la con trai truong trong mot gia đinh Cong giao co 10 anh chi em. Than phu ong, Trinh Nhu Thanh la mot nho sinh, tung du đinh tham gia thi cu tai truong thi Nam Đinh nhung bi trieu đinh cam thi. Vi vay, Trinh Nhu Thanh ve mo truong day chu Han, đong thoi lam chanh truong giao xu kiem chuc vu ly truong. Than mau ong dang tien cau be Khue cho Ba Maria tu thuo moi sinh. Do co long sung kinh đac biet Đuc Ba Maria, cau be Khue đuoc ghep them ten thanh Maria, mang ten thanh Giuse Maria.
Len 6 tuoi, cau be Khue hoc khai tam chu Han va to ra rat nhanh le, it lau sau đa đoc đuoc sach truyen Tu đao bang chu Nom. Than phu cau phan đoi y tuong tu tri nhung ba noi cau can thiep va than phu đong y cho cau đi theo con đuong tu nghiep. Thay cau be Khue co chi huong đi tu, linh muc chinh xu ten Thong quyet đinh nhan cau lam con nuoi va gioi thieu cho vao tu tap tai Tieu chung vien Hoang Nguyen. Sau khi man khoa, Trinh Nhu Khue tro thanh mot thay giang, đuoc phan cong ve Nha tho Ham Long. Linh muc chinh xu giao xu Ham Long la Depaulis gioi thieu cho thay giang Khue vao hoc tiep tai truong Puginier, mot truong tu thuc Cong giao do cac tu si Dong La San đieu hanh. Sau khi ket thuc khoa hoc, thay Khue tiep tuc con đuong tu hoc bang viec vao Đai chung vien Ke So hoc triet hoc. Trinh Nhu Khue đuoc nhan xet la thong minh va cham hoc. Cuoi nam hoc thu hai, chung sinh Khue do mac chung benh nhuc đau nen quyet đinh ve duong benh tai nha xu cua linh muc Thong. Nhan đuoc tin, linh muc Depaulis lai goi chung sinh Trinh Nhu Khue đen Ha Noi đe san soc.
Ngay 20 thang 5 nam 1925, Giao hoang Pio XI thiet lap Kham su Toa Thanh tai Viet Nam va cu Giam muc Constantino Ayuti lam Kham su đai dien Toa Thanh. Thay giang Giuse Trinh Nhu Khue đuoc Giam muc Tong Toa Ha Noi Pierre Gendreau Đong đe cu lam thong ngon cho Kham su Toa Thanh Ayuti, thap tung vi Giam muc nay nay đi kinh luoc. Trinh Nhu Khue thap tung Kham su Toa Thanh nhieu chuyen đi muc vu va rat thong thao tieng Phap, nen ho tro Kham su Ayuti mot cach đac luc. Kham su Toa Thanh ngo y gui thay giang Khue du hoc Phap, tuy vay, ong khong nhan. Trong thoi ky nay, vao moi buoi chieu, Kham su Toa Thanh cung Trinh Nhu Khue tan bo tai pho phuong Ha Noi.
Sau khi Kham su Ayuti qua đoi tai Sai Gon ngay 29 thang 7 nam 1928, thay giang Trinh Nhu Khue tro ve Ha Noi va đi giup xu Ke Noi. Linh muc chanh xu von kho tinh, co rat nhieu luot thay giang đe ho tro nhung đeu khong hai long. Tuy vay, linh muc nay lai hai long voi thay giang Khue nen chi mot nam sau, Trinh Nhu Khue đuoc goi ve Đai chung vien Ke So hoc than hoc.


Thoi ky linh muc (1933–1950) Ngay 1 thang 4 nam 1933, tai Ke So, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Ha Noi (quen goi la Đia phan Ha Noi) Pierre Gendreau Đong phong chuc linh muc cho thay giang Giuse Trinh Nhu Khue va bo nhiem vi tan linh muc lam linh muc pho giao xu Khoan Vi. Trong thoi gian đam trach vai tro nay, linh muc Khue to chuc nhieu hoat đong ton giao noi bat nhu lap đoan Nghia binh cua thieu nhi, to chuc cac le trong, ruoc kieu Ba Maria, tham vieng an ui giao dan, đac biet quan tam đen nhung nguoi kho khan. Sau mot nam o Khoan Vi, linh muc Khue đuoc thuyen chuyen ve lam Giao su Tieu chung vien Hoang Nguyen va ong đa day hoc tai chung vien nay trong vong 7 nam. Nhieu chung sinh an tuong ve trinh đo va long yeu men ba Maria cua linh muc Trinh Nhu Khue. Trong thoi ky nay, linh muc Khue tung co y đinh gia nhap dong Phuoc Son, tuy vay y đinh khong thanh. Nam 1941, ong gia nhap dong ba Phanxico va đuoc Giam muc Đai dien Tong Toa Ha Noi bo nhiem ve nhan chuc vu linh muc pho giao xu Ham Long, tro giup cho linh muc chinh xu la linh muc Depaulis (Huong). Thoi ky nay, nan đoi nang ne đa xay ra o mien Bac Viet Nam vao nam 1945, linh muc Nhu Khue đa cung nhieu nguoi tich cuc tham gia cac hoat đong cuu đoi. Trong thoi gian nay, ong con cu hanh nghi thuc Rua toi cho 3.000 nguoi. 
Nam 1947, linh muc Depaulis ve Phap, linh muc Giuse Trinh Nhu Khue đuoc chon lam linh muc chinh xu giao xu Ham Long, mot giao xu lon cua Ha Noi. Voi cuong vi chinh xu, ong đa cho thanh lap mot to chuc đoan the lay ten "Đao binh Đuc Me", con goi la "Đao Binh Xanh". Trong thoi ky nay, Trinh Nhu Khue đe cao tinh ky luat trong binh đoan ong đa thiet lap va luon ho tro nhung nguoi muon tim hieu giao ly. Ngay 12 thang 8 nam 1948, linh muc Khue cong bo thanh lap Legio Mariae Viet Nam, voi chi 6 hoi vien ban đau. Thang 2 nam 1950, mot linh muc nguoi Viet moi đuoc thu phong đa đuoc Giam muc đia phan thuyen chuyen ve phu giup linh muc Khue, đo la linh muc Giuse Maria Trinh Van Can. Ve sau nay, ca hai vi linh muc chinh va pho xu đeu tro thanh nhung vi Hong y cua Giao hoi Cong giao Viet Nam.


Thoi ky Đai dien Tong Toa Ha Noi (1950–1960) = Bo nhiem va tan phong =

Ngay 18 thang 4 nam 1950, Toa Thanh loan bao thong tin bo nhiem linh muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue, hien đang la linh muc chinh xu giao xu Ham Long, lam Giam muc hieu toa Synaus, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Ha Noi. Giam muc Khue la vi Giam muc nguoi Viet thu 7 cua Giao hoi Cong giao Viet Nam. Voi chuc vu Đai dien Tong Toa Đia phan Ha Noi, Giam muc Khue cung tro thanh Giam muc nguoi Viet đau tien lanh nhan chuc vu nay o Đia phan. Linh muc pho xu Giuse Maria Trinh Van Can đuoc Tan Giam muc chon lam thu ky Toa Giam muc. 
Nhan đinh ve vai tro Giam muc Đia phan Ha Noi, Trinh Nhu Khue cho rang, viec đon nhan trach nhiem quan ly đia phan khi thoi the đang hiem nguy va đen toi la mot trach nhiem nang ne. Ong cho rang khap noi đieu tan ve ca tinh than va vat chat, nhat la ve tinh than. Noi ve tuong lai, Giam muc tan cu Ha Noi đanh gia đo la nhung ngay bap benh va đay tinh đe doa, khong tuoi sang, nhieu dau hieu bao truoc vien canh u am đang lo ngai.
Trong Thu chung đau tien gui giao dan Đia phan Ha Noi vao ngay 22 thang 7 nam 1950, Trinh Nhu Khue viet ve nhung đau kho trong thoi điem thuc tai, su giup đo tin huu cua ba Maria, cung nhu huong dan chi tiet cac linh muc đia phan ve viec dang đia phan cung nhu giao xu cho Trai tim vo nhiem Nguyen Toi ba Maria. Ngoai ra, ong cung thong bao ve viec le tan phong chuc Giam muc cho minh du kien to chuc tai Roma, nhung sau đo, vi mot so bat tien, ong khong the đen Roma cu hanh nghi thuc tan phong. Truoc đo, tan Giam muc du tinh đuoc tan phong vao ngay 1 thang 10, le kinh Teresa thanh Lisieux, mot vi Thanh cua Giao hoi Cong giao.
Le tan phong Giam muc cho Tan Giam muc Đai dien Tong Toa Ha Noi đa dien ra vao ngay 15 thang 8 nam 1950 tai Nha tho Lon Ha Noi do Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem Tađeo Le Huu Tu chu phong voi hai Giam muc phu phong la Giam muc Phero Maria Pham Ngoc Chi, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Bui Chu va Giam muc Francisco Gomez de Santiago, OP – Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong. Giam muc Tan cu Trinh Nhu Khue xem viec đuoc tan phong vao le Đuc Me Hon xac len troi la mot on ong đuoc lanh nhan. Do co long sung kinh đac biet ba Maria, ong ghep them ten thanh cua minh tro thanh Giuse Maria.


= Muc vu truoc di cu nam 1954 =
Sau le tan phong, tan Giam muc Trinh Nhu Khue gui thu chung thu 2 đen giao dan đia phan vao ngay 8 thang 9 nam 1950. Trong thu, ong đe cap đen viec tao mot nha nguyen nho ho tro cac linh muc "Cam phong" – suy niem rieng tu voi Thien Chua. Ong cung cho biet cac linh muc nen sieng nang thuc hien viec nay. Giam muc Khue cung đe cap: tuy cong viec con nhieu, nhung nhan tin bao Giao hoang se cong bo tin đieu Đuc Me Hon xac len troi lam cho ong vui mung, phan khoi, nen quyet đinh đi đen Roma cuoi thang 9 va cho biet nham muc đich tham du buoi le quan trong, cam ta Me Maria cung nhu tiep kien Giao hoang. Truoc đo, vi khong the hoan thanh y đinh sang Roma đe truyen chuc, Trinh Nhu Khue du đinh se đen vieng tham noi nay nhan dip Giao hoang cong bo sac lenh cong nhan mot so tin huu tu đao vao hang ngu Chan phuoc vao nam 1951. Trong thu chung so 2, Giam muc Ha Noi cung loan bao ong đen Lo Đuc va Fatima nham keu goi su phu tro cua ba Maria cho đia phan, đong thoi mang mot tuong Đuc Me Fatima đa lam phep ve đia phan. Đinh kem thu chung nay la thu thanh lap Hoi Trinh nu Đuc Me Chua Troi voi muc đich lap mot hoi cung cap tien bao tro cho cac chung sinh đang tam dung viec hoc theo mo hinh chau Au. Đieu le quy đinh, be tren đia phan chinh la giam đoc chung cua hoi trong đia phan. Trong thu đinh kem cung co nhieu quy đinh va chi tiet khac nhau.
Mot thang sau ngay tan phong, Trinh Nhu Khue vieng tham Roma voi muc đich cam ta Toa Thanh. Đong thoi, trong chuyen đi nay, Giam muc Khue cung tham gia va thuc hien cac cong viec muc vu khac nhu tham du le tuyen tin Đuc Me Hon xac len troi vao ngay 1 thang 11, tham vieng cac thanh đia noi tieng ve ba Maria la Đuc Me Lo Đuc, Đuc Me Fatima đe cau nguyen cung nhu ghe tham Dublin o Ireland, noi sang lap phong trao Legio Mariae đe hoc tap, ap dung o Viet Nam. Trong thoi gian vieng tham nay, Giam muc đia phan Ha Noi viet Thu chung so 3 gui cho toan the hang giao si cung nhu giao dan Ha Noi, trong thu, Giam muc Khue đe cap đen viec ly do quyet đinh đen Roma cua minh, nhan xet ve long thanh kinh cua giao dan đoi voi Me Maria. Ngoai ra, noi dung thu nay, Trinh Nhu Khue loan bao thanh lap Hoi Đuc Ba Len Loi cho toan the Đia phan tu quy mo truoc đo o Nha tho Ham Long, voi muc đich cau nguyen, xin le cho Viet Nam, xin cac on ich khac, quan trong la on chet lanh. Cuoi thu, ong loan bao đen cac giao dan rang ba Maria co the giup đo ho trong hoan canh đay lo lang va đau thuong hien tai.
Ngay 10 thang 3 nam 1951, Trinh Nhu Khue cho gui thu chung so 4 đen giao dan, noi dung thu chinh yeu khai mo Nam Thanh, ban on Toan xa cho tin huu trong nam 1951 tai Đia phan Ha Noi, theo quyet đinh chung cua giao hoi Hoan vu. Trong thu, ong nhan đinh thoi điem hien tai tran lan su vo đao va ngap tran toi loi, chinh vi the khuyen nhu giao dan hay an nan sam hoi. Hon mot tuan sau đo, ngay 19 thang 3, Giam muc Khue tiep tuc gui Thu Chung thu 5 cho toan the tin huu Đia phan Ha Noi. Noi dung chinh trong thu, ong loan bao ve viec ton kinh Thanh Giuse lam quan thay đia phan va dang đia phan cho ong thanh nay. Noi ve ly do hinh thanh y đinh ve viec nay, Trinh Nhu Khue cho biet y đinh đa đen tu vi tien nhiem la Giam muc Phaolo Phanxico Phuoc va nay ong hoan thanh. Nhan dip ton kinh Giuse, ong nhac nho giao dan thuc hien cac nghi thuc quen lam theo truyen thong: đoc kinh cau Giuse moi tuan vao ngay thu tu, lam viec thang Giuse mot cach sot sang, mung cac le ve Giuse mot cach long trong. Ngoai ra, Giam muc Khue cung loan bao, tuan theo chi thi tu Toa Thanh ve viec to chuc moi nam mot ngay tre em voi quy đinh giao dan se cau nguyen va ho tro tien cua tro giup hoi Thanh Nhi (hoi Tieu nhi) cung nhu nhat ky truyen giao đe ho tro viec truyen giao. Sau khi hop voi cac linh muc co lien quan, cho rang moi ngay mot nam la it, Giam muc Khue cong bo ngay nay to chuc vao ngay 15 hang thang lam ngay ho tro truyen giao, con ngay tre em to chuc moi thang vao ngay thu tu đau tien. Trong thu, ong cung cong bo nghi thuc dang đia phan cho Thanh Giuse vao ngay 3 thang 4 nam 1951, đong thoi nhac nho cac linh muc khai mo nhieu nghi thuc khac nhau cho giao dan tham du truoc ngay cu hanh nghi thuc nay. Trong thu chung so 6 đuoc viet ngay 8 thang 5, Giam muc Trinh Nhu Khue quyet đinh quy đinh hoa viec quan ly tai san cua giao xu, cung nhu cach thuc khai bao rieng ve tai san cua ca nhan linh muc. Trong thu nay, ong cung quy đinh ve bon phan cac linh muc cu hanh le giup Nha chung. Cac đieu le nay đuoc an đinh va co hieu luc chinh thuc vao ngay 1 thang 6 nam 1951.
Voi Thu chung so 7 gui giao dan Đia phan Ha Noi đe ngay 13 thang 6 nam 1951, Trinh Nhu Khue loan bao va he thong hoa lai cac truong đao tao tu si cua đia phan. Cu the, ong trao lai quyen quan ly Đai chung vien cho Hoi Linh muc Xuan Bich, tieu chung vien ve Ha Noi, đat ten la Tieu chung vien Pio XII, Trang Tap tam quyet mo o Hoang Nguyen, muon hoc tai đay can bang bo tuc hoac cac bang tuong đuong, con duoi bac nay se hoc tai cac truong tu thu thuoc cac giao xu. Trong thu, vi Giam muc đia phan Ha Noi cung bay to su tran tro cua minh ve van đe lam sao co đu linh muc nhu long mong uoc cua cac linh muc va giao dan. Chinh vi the, Trinh Nhu Khue keu goi cac tang lop giao huu hay cau nguyen, ho tro đe ngay cang co nhieu nguoi theo con đuong tu tri. Nham muc đich loan bao tin mong muon cac tang lop giao dan thanh lap Đao binh Đuc Ba Maria (Legio Mariae), Trinh Nhu Khue viet thu chung so 8 ngay 19 thang 6. Hoi đoan nay nham muc đich cung Giao hoi Cong giao chong lai ma quy va su the tuc hoa. Trong phan phu luc thu chung nay, Trinh Nhu Chung viet chi tiet ve hoi đoan: giang giai nguon goc hoi đoan, co cau to chuc, cac hoat đong, co hieu,... Ve Tieu chung vien Pio XII, nam 1952, Giam muc Khue tien hanh mua lai mot khu nha mang ten Lacordaire (nay la Benh vien Lao Trung Uong) o gan san Quan Ngua đe chung vien su dung. Viec thiet lap tieu chung vien moi nay cung la đe thay the tieu chung vien Hoang Nguyen bi đinh chi vi chien tranh. Linh muc Tong Đai diem Phero Nguyen Huy Mai đuoc bo nhiem lam Giam đoc Tieu Chung vien.
Thang 7 nam 1951, Trinh Nhu Khue quyet đinh phan chia Đia phan Ha Noi ra thanh 29 giao hat đe tien quan li. Tinh Ha Đong co 12 đia hat, Ha Nam 9 đia hat, Nam Đinh 5 đia hat, Hoa Binh 3 đia hat. Noi ve viec phan chia đia phan, Trinh Nhu Khue cho biet ong chia theo ranh gioi hanh chinh, moi đia hat tranh nam o cac tinh khac nhau, cac phu huyen cung đuoc xem xet đe tranh phai lien ket cac giao xu khac phu huyen. Tru so moi đia hat, ong quy đinh rang noi đay phai de tu hop, co lich su lau đoi. Ban du đinh phan chia nay, ong mong đuoc cac linh muc đong gop y kien.
Trong khuon kho thu chung so 10 gui tin huu đia phan Ha Noi đe ngay 20 thang 9 nam 1951, Trinh Nhu Khue cho thanh lap lap Ban cuu te va Quy cuu te đia phan vao thang 9 cung nam voi muc đich ho tro cac hoan canh kho khan trong thoi ky chien tranh đay gian kho. Ong quyet đinh chon ngay 10 hang thang lam Ngay cuu te Đia phan Ha Noi, nham muc đich quyen tien cho cac quy cuu te cua tung giao xu cung nhu đia phan. Đe quy đuoc nhieu đong gop, Giam muc Khue keu goi moi tang lop tin huu cung chung tay đong gop, ho tro cac hoan canh kho khan bang cach trich dan cac cau chuyen Kinh Thanh. Trong thu, Trinh Nhu Khue cung nhan nhu loi an ui đen cac hoan canh đang kho khan, đong vien ho trong đoi, tin cay Thien Chua đe tung buoc vuot qua kho khan. Trong thoi ky nay, ong cung cho cung co nhieu hoi đoan Cong giao nhu Hoi Đuc Trinh nu Me Chua Troi, Hoi tro cap cho chung vien, Hoi Đuc Ba len troi, Đao binh Đuc Ba Maria,...
Tuan tu ngay 21 đen ngay 28 thang 10 nam 1951, Giam muc Trinh Nhu Khue kinh luoc cac giao xu thuoc tinh Nam Đinh. Chuyen kinh luoc ket thuc bang le ta on ket thuc Tuan Đai xa, theo hoat đong chung cua Giao hoi Cong giao tren toan the gioi. Tu ngay 5 đen ngay 10 thang 11 nam 1951 tai Ha Noi, cac Giam muc Đong Duong nhom hop, đong thoi ky thu chung mang noi dung phan tich su xung khac giua giao hoi va cong san. Giam muc Trinh Nhu Khue cung ky thu nay. Giam muc Trinh Nhu Khue co cuoc gap voi Thu tuong Quoc gia Viet Nam Nguyen Van Tam vao sang 22 thang 10 nam 1952.
Nhung ngay lan song di cu bung no, Trinh Nhu Khue ra hinh phat "treo chen" cac linh muc di cu, bo lai giao dan. Nho bien phap nay, đia phan Ha Noi du co đia điem ra Hai Phong đe di cu rat thuan loi cung chi co khoang 6 tren 20 van giao dan va 100 tren tong so 168 linh muc vao Nam, ty le thap hon nhieu so voi cac đia phan khac. Ong cung la mot trong so it Giam muc con lai o mien Bac sau nam 1955.


= Sau thoi điem giao dan di cu tu 1954 đen 1957 =
Linh muc Giuse Maria Nguyen Tung Cuong đuoc Giam muc Trinh Nhu Khue chon lam Quan ly Nha Chung Đia phan Ha Noi. Khi neu len cam nghi voi linh muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang, Giam muc Khue bay to ong khong hai long linh muc Sang luon luon xin loi va hai long ve linh muc Cuong, von "cung đau", phu hop khi tranh luan voi chinh quyen mang lai loi ich cho Đia phan. Ve sau, chinh Giam muc Khue đe nghi Toa Thanh chon linh muc Nguyen Tung Cuong lam Giam muc chinh toa Giao phan Hai Phong.
Nam 1954, giao dan mien Bac Viet Nam di cu o at vao Nam, chi rieng Đia phan Ha Noi tuong đoi "on đinh" vi vi Giam muc đia phan quyet đinh o lai mien Bac, nen giao dan cung giao si quyet đinh o lai cung. Giam muc Khue cung đua cac linh muc giao su, cac linh muc gioi o lai quanh minh hoac o cac đia ban quan trong, nhu cac linh muc Giuse Maria Trinh Van Can, Phaolo Giuse Pham Đinh Tung, Phaolo Le Đac Trong. Sau ngay tiep quan thu đo, Giam muc Trinh Nhu Khue tiep kien Thu tuong Viet Nam Pham Van Đong, trong cuoc gap ong neu ro mong muon se chung minh cho the gioi thay rang, chinh the Cong san va Cong giao đeu co the chung song. Thu tuong Pham Van Đong hoan nghenh thai đo nay. Y kien chung song co le anh huong tu linh muc Pham Han Quynh, von du hoc chau Au, tung đi tham mo hinh "chung song" tai Syracuse, Italia. Ngay 3 thang 12 nam 1954, Giam muc Trinh Nhu Khue co cuoc gap voi chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa Ho Chi Minh o biet đien. Tu sau ngay Ha Noi đuoc chinh quyen moi tiep quan, nhan thay viec hoc hoi giao ly Cong giao bi đinh tre, Giam muc Khue cho khai mo lop hoc giao ly cho cac giao dan voi muc đich cung co niem tin. Lop hoc ban đau to chuc tai truong Dung Lac, sau đo day tai truong Thanh Mau đen nam 1971. Tieu chung vien Pio XII (thanh lap nam 1952, thay the Tieu chung vien Hoang Nguyen) va ca Đai chung vien Xuan Bich di cu vao mien Nam, voi hy vong sau tong tuyen cu se tro ve. Tuy vay, voi nhung bien đong chinh tri, mong muon nay bat thanh. Đe thay the Tieu chung vien di cu, Giam muc Khue thiet lap tan tieu chung vien Gioan tai Trang Tap cu, do linh muc Giuse Kieu Nang Loi va sau nay do Phaolo Giuse Pham Đinh Tung lam Giam đoc. Ve cac chung sinh đa man khoa tieu chung vien hoac co bang Tu Tai, Giam muc Khue cho thiet lap mot truong Than hoc tai truong Dung Lac. Tieu chung vien va truong Dung Lac bi ngung hoat đong vao nam 1960.
Trong hoan canh Đia phan Hai Phong va Bac Ninh thieu Giam muc quan ly, thang 2 nam 1955, Kham su Toa Thanh John Dooley cho moi linh muc Phero Maria Khuat Van Tao va đe nghi ong nay lam Giam muc Giam quan. Linh muc Tao tu choi loi moi. Giam muc Trinh Nhu Khue khi biet tin co y kien ve viec nay: Nhan đi thoi may ra "con keo đuoc it linh muc o lai. Keo cham ve ho đi het mat ma kho khan đay". Ngay 15 thang 2 nam 1955, Van phong Toa Giam muc Ha Noi, đai dien la linh muc Giuse Tran Quang Tinh ra thong cao nhac nho giao dan ve viec giu đao, khuyen khich ho sieng nang thuc hien cac viec thuc hanh Cong giao đe them long kinh Thien Chua. Thong cao cung nhac nho cac linh muc can nho cac van đe ve giu đao cho giao dan. Cuoi thu, thong tin Giao hoang gui loi chuc Tet đuoc cong bo, Toa giam muc cung keu goi yeu men va trung thanh voi Giao hoang. Thang 3 cung nam, vi co thai đo tieu cuc voi Đai hoi Nhung nguoi Cong giao Yeu To Quoc, Yeu Hoa Binh, Giam muc Khue bi uy ban nhan dan thanh pho Ha Noi moi ra lam viec. Cung trong nam nay, Pham Van Đong co cuoc gap voi Giam muc Trinh Nhu Khue va đe nghi ong viet mot la thu ngan chan viec di cu. Giam muc Khue sau đo khong thuc hien viec viet la thu theo đe nghi tren.
Linh muc Phero Pham Ba Truc tham gia tich cuc vao cac phong trao Cong giao yeu nuoc. Khi ong qua đoi ngay 5 thang 10 nam 1954, cac tin đon ve viec ong bi đinh chi tac vu linh muc lan rong. Trong buc thu gui đen Kham su Toa Thanh Dooley ngay 5 thang 9 nam 1955, Giam muc Trinh Nhu Khue xac nhan rang linh muc Pham Ba Truc tham gia phong trao yeu nuoc voi phep cua Giam muc tien nhiem Chaize Thinh con linh muc Vu Xuan Ky co the tu y ra đi. Trong thu, vi Giam muc Ha Noi xac nhan rang ong va vi tien nhiem chua bao gio đinh chi tac vu linh muc cua linh muc Pham Ba Truc cung nhu Vu Xuan Ky. Chieu ngay 4 thang 11 nam 1955, nhom Cong giao cap tien to chuc da hoi tai Nha hat Lon Ha Noi. Trong chuong trinh nay, linh muc Ho Thanh Bien ca ngoi su phat trien cua Giao hoi Cong giao tai Tiep Khac. Phai đoan Cong giao Tiep Khac tham Viet Nam gom co 5 nguoi: ong Rostielav Petta – Uy vien Chu tich đoan cua Đang Cong giao Binh dan, 3 linh muc, trong so đo 1 linh muc đa bi đinh chi thi hanh muc vu va mot nguoi khac. Giam muc Trinh Nhu Khue chi cho phep phai đoan cu hanh le tai Nha tho Cua Bac voi tu cach le rieng. Viec khong đuoc hanh le tai Nha tho Lon Ha Noi khien chinh quyen Bac Viet Nam khong hai long, ho cho to chuc cac buoi hop đe phan đoi Giam muc Khue va cac linh muc ho cho la phan đong.
Sau 5 nam khong viet Thu Chung gui tin huu Đia phan Ha Noi, Trinh Nhu Khue viet thu chung so 11 đe ngay 18 thang 7 nam 1956 noi ve long yeu thuong. Trong thu, ong phan tich can ke bang nhung trich dan Kinh Thanh va cac cau chuyen Cong giao noi ve nhung luan điem chinh nhu: đuc tinh yeu nguoi, gioi ran Yeu nguoi, day than ai trong Hoi Thanh, Hy sinh – cua nuoi Tinh yeu va anh chiu nan. Nhin chung, qua Thu Chung nay, Giam muc Khue tha thiet keu goi giao dan hay tuan theo loi Thien Chua day: Hay yeu thuong nhau. Đay cung la thu chung cuoi cung cua Giam muc Trinh Nhu Khue, vi ly do hoan canh nen ve sau nay Toa Giam muc Ha Noi chi con co the ra thong cao van tat. La thu nay anh huong vuot ngoai bien gioi Đia phan Ha Noi, lan đen toan Giao hoi Cong giao mien Bac. Đe lam theo buc thu nay, nhieu noi cac linh muc to chuc cac buoi sam hoi cong khai voi muc đich co đia điem đe giao dan xin loi nhau neu đa tung đau to nhau trong thoi cai cach ruong đat va tra lai tai san tung bi lay tu cac gia đinh đia chu. Đay la la thu muc vu cuoi cung cua Giam muc Trinh Nhu Khue. Nhung la thu muc vu nay đeu bi kiem duyet va gay kho de, tu sau thu muc vu so 11, chi con lai cac thong cao tu toa giam muc Ha Noi. Trong thoi gian sua sai chinh sach cai cach ruong đat, voi khong khi coi mo, Giam muc Khue danh thoi gian đi kinh ly khap cac xu ho cua đia phan Ha Noi ke ca cac xu giao dan nguoi Muong. Nhung chuyen tham muc vu trong thoi ky chien tranh gap nhieu kho khan: Nhieu chuyen đi xe tien tram xe Giam muc gap min, nhung chuyen tham muc vu đa len lich phai huy bo. Nhat ki muc vu Trinh Nhu Khue ghi chep lai ti mi: Ngay 10 thang 11 nam 1956 đinh đi Mac Thuong, khong vao đuoc; Ngay 29 thang 11 nam 1956, khong đi tham Khoan Vy, Cong Xa, Phu Đa nhu đa đinh truoc". Nhung dong cuoi cung trong quyen nhat ky muc vu cua Giam muc Khue ke ve ngay 16 thang 4 nam 1957: hoi 14 gio tro ve Ha Noi, qua Phu Ly; đen Ngo Tu Vong bi kham giay va bi tuoc giay. Ke tu luc nay, Trinh Nhu Khue chi đuoc o trong Toa Giam muc va khong đuoc phep roi khoi đo. Chia se ve nhung kho khan cua Giam muc Khue, Giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Sang sau nay cho biet rang ca hai vi Hong y ho Trinh đeu lay san thuong Toa Giam muc la noi đi dao đe ren luyen than the va suy tu đen noi co han mot vong bau duc vet chan tren san thuong va goi đo la vong chan Đuc Hong y. Thang 7 nam 1957, chinh quyen trieu tap Giam muc Ha Noi va mot so linh muc Ha Noi đen Toa Thi chinh đe thao luan ve sac lenh ton giao moi. Nhieu tieu ban đuoc lap ra, thanh phan gom co hai linh muc va mot vai can bo. Lanh đao Cong giao cap tien Ngo Tu Ha đuoc phan vao cung nhom voi Giam muc Khue.
Trong mot lan tiep kien thu tuong Viet Nam Pham Van Đong, thu tuong đe nghi lap mot uy ban lam soi day lien lac giua Nha Nuoc va Giao hoi Cong giao. Nhan đuoc loi đe nghi nay, Giam muc Trinh Nhu Khue đe cu linh muc Thu ky Pham Han Quynh lam đai dien phia Giao hoi va Thu tuong chi đinh luat su Nguyen Thanh Vinh, mot giao dan Cong giao mien Nam tap ket ra Bac đong vai tro đai dien phia Nha nuoc. Tuy vay, Giam muc Khue khong đong tinh voi viec chon ong Vinh, va đe nghi thu tuong bo nhiem nhan vat khong phai la tin huu Cong giao, do đo su viec vi the ma bat thanh. Co y kien cho rang thai đo cua Giam muc Trinh Nhu Khue gay kho khan va lam lo co hoi bac đuoc nhip cau cam thong giua hai phia. Sau cung thi Uy ban Lien lac nhung nguoi Cong giao yeu To quoc Hoa binh đuoc thiet lap. Đung đau to chuc la linh muc Vu Xuan Ky, thuoc đia phan Ha Noi, cung tham gia con co linh muc khac thuoc đia phan la Nguyen Tat Nien. Ca hai linh muc nay bi Giam muc Khue đinh chi thi hanh tac vu linh muc.
Ngay 25 thang 3 nam 1957, tai nha nguyen Fatima thuoc khuon vien Toa Tong Giam muc, Trinh Nhu Khue cho mo lop đao tao giao dan lam cong tac truyen giao voi ten goi "Giang bon vien". Le khai mo lop hoc con co su tham gia cua linh muc Tong đai dien Gioan Lasan Nguyen Van Vinh, cac linh muc Phero Nguyen Van Thong, Giuse Nguyen Ngoc Oanh va chung sinh Phanxico Xavie Nguyen Van Sang cung đong đao giao dan. Lop nay đuoc giao cho linh muc Nguyen Ngoc Oanh quan ly. Tuy vay, gan hai nam sau, ngay 31 thang 1 nam 1959, linh muc Vinh đi tu con linh muc Thong va mot so giao dan bi đua đi cai tao. Rieng linh muc Nguyen Ngoc Oanh bi quan thuc. Tu đo, viec day hoc giao ly chi con bo hep trong cac giao xu, qua viec quan ly cua cac ong trum, ba quan hoac cac giao ly vien voi cac viec đon gian la day kinh, bon thuoc long.
Trong thoi ky kho khan, Giam muc Trinh Nhu Khue cung goi cac nu tu Dong Men Thanh Gia Ha Noi đen Toa Giam muc chep kinh đe phuc vu cho cong tac giang day giao ly tham lang cua cac cong tac vien tai giao xu. Ong cung tham gia soan thao kinh, bon nham cung cap tai lieu giang day. Cac ban thao cua Giam muc Khue đuoc cac nu tu chep lai, đong cuon, phan phat cho cac cong tac vien. Viec giau kin cac tai lieu nay sau khi nhan tu Toa Giam muc cung gap kho khan, đoi luc tai lieu bi tich thu.


= Cac hoat đong tu nam 1958 đen nam 1960 =
Trong thong cao so 7 nam 1958 đe ngay 15 thang 8 phat đi tu Toa giam muc Ha Noi, thay loi Giam muc Trinh Nhu Khue, linh muc Bi thu Nguyen Ngoc Oanh viet thong cao ve viec ton sung va dang minh cho trai tim Me. Trong thu, giam muc Khue keu goi moi tin huu Cong giao thuoc Đia phan chuan bi tam hon, rong hon la ca cac giao xu đe thuc hien nghi thuc hien dang cho trai tim Me (ba Maria, nguoi Cong giao ton kinh goi la Đuc Me). Thong cao nay cung khuyen khich moi nguoi đoc cac kinh Mau Tam đay kho nao va Vo Nhiem Nguyen Toi đinh kem trong ban thu va keu goi cau nguyen cho hoa binh the gioi, nguoi co toi biet hoan cai va su tu do cua Giao hoi Cong giao. Cac on an xa khi đoc cac kinh nguyen neu tren đuoc Giam muc Khue an đinh vao ngay 15 thang 9, mot thang sau khi phat hanh thong cao. Thong cao so 8 cung nam đe ngay 26 thang 9 do linh muc bi thu Oanh viet nhac nho giao dan Ha Noi hoc lai ve cac kinh Cong giao đe tham gia cac ky thi kinh trong Đia phan Ha Noi. Vi quan ly đia phan cung nhac cac giao huu đa đam nhan cac vai tro la ong trum, ba quan can quan tam day do cac tre em ve đao Cong giao. Giam muc Khue cung gui cac linh muc mot bo sach le tieng Viet đe ho đoc cho giao dan, nhung khong đuoc đe giao dan su dung, vi giao dan co sach rieng la Chung ta cung dang Thanh Le.
Trong thong cao so 7 nam 1959 đe ngay 24 thang 1 nam 1959, Linh muc Bi thu Nguyen Ngoc Oanh thay loi Giam muc Trinh Nhu Khue yeu cau cac giao xu trong giao phan Be mac Nam Thanh Đuc Me Lo Đuc trong chin ngay cuoi, tu ngay 10 đen ngay 18 thang 2 nam 1959 va loan bao Nam Thanh kinh Đuc Me rieng cua Đia phan tu ngay 18 thang 2 nam 1959 đen ngay 18 thang 2 nam 1960. Giam muc Khue cung loan thong cao nhan tuong Đuc Me o Quang truong Nha tho Lon la tuong Đuc Me Ha Noi va dang nha tho Cua Bac la nha tho Đuc Me Ha Noi. Trong thong cao van tat so 8 đe ngay 27 thang 1, Toa giam muc loan tin Giao hoang Gioan XXIII đa quyet đinh keo dai Nam Thanh Đuc Me Lo Đuc đen thang 12 nam 1959 va doi le Đuc Me Lo Đuc tu ngay 11 sang ngay 12 thang 2 chi rieng nam 1959. Đau thang 2 nam 1959, thong cao so 10 đe ngay 2 thang 2 khuyen khich cac tin huu thuc hien cac hoat đong đao đuc Cong giao, đoc cac sach bao noi ve ba Maria, khuyen nghi cac linh muc cat nghia cho giao dan ve su ton sung Trai tim vo nhiem nguyen toi cua Me Maria va mot so thay đoi nghi le Cong giao. Giam muc Trinh Nhu Khue soan kinh Đuc Me Ha Noi, moi goi giao dan lam đon xin nhan Đuc Me la quan thay thanh pho va ong ky đon thinh cau Toa Thanh. Ngay 18 thang 2 nam 1959, ong khai mac Nam thanh Đuc Me Ha Noi.
Ngay 21 thang 2 nam 1959, sau khi Toa Thanh Vatican cong bo nhieu huan lenh ve cach du Thanh le, ve viec hat trong nha tho, ve đan, ve chuong nha tho,... Toa giam muc Ha Noi cong bo mot so quy đinh ve cach tham du thanh le Cong giao va hat le trong nha tho. Thoi ky nay, thanh nhac su dung trong le nghi Cong giao con bang tieng Latinh. Thong cao nay tu Toa giam muc ho tro, huong dan giao dan tham gia le nghi cach huu ich hon. Sau Đai hoi Thanh Mau to chuc tai Sai Gon thang 2 nam 1959, Kham su Toa Thanh va Giam muc Trinh Nhu Khue va mot so linh muc đuoc trieu tap đen So canh sat đe lam viec vao cuoi thang 4 cung nam. Ly do cua cac cuoc tham van Kham su, Giam muc Đia phan va ca cac linh muc giao xu tai Ha Noi nay la vi ho đa phat tan thong điep cua Giao hoang Gioan XXIII bay to su đau buon cua ong khi cac giao si, tu si, giao dan o mien Bac Viet Nam gap nhieu kho khan.
Bang thong cao đe ngay 3 thang 3 nam 1959, Giam muc Trinh Nhu Khue cong bo va nhac nho cac giao dan Đia phan Ha Noi ve nhung ngay le kinh ba Maria trong giai đoan thang 3 đen thang 5 nam 1959. Ong cung cho pho bien kinh Lay Đuc Me Ha Noi trong thu muc vu so 14 nam 1959 ky ngay 19 thang 3 cung nam. Ngay 24 thang 3, Toa Giam muc Ha Noi ra thong cao ve Nam Ky niem 300 nam hai giam muc thua sai đau tien đen Viet Nam. Noi dung thu nhac nho ve nhung phan su cau giao huu, linh muc đe nhan on Toan xa.
Bang thong cao ngay 6 thang 4, Toa Giam muc va Giam muc Khue đa chi đinh giao dan thuc hien nghi thuc dang gia đinh cho Trai Tim Me đay kho nao va Vo Nhiem Nguyen Toi. Ban thong cao cung đinh kem ban kinh Gia đinh dang minh cho Trai tim Me. Bon ngay sau đo, Toa Giam muc đa cho pho bien Kinh Thanh Gia do Giao hoang Pio XII bien soan, voi ban dich đa đuoc Giam muc Khue chap thuan. Toa giam muc keu goi giao dan sieng nang đoc kinh nay.
Bon thang sau đo, ngay 13 thang 6 cung nam, Bi thu cua Giam muc Khue la linh muc Nguyen Ngoc Oanh thua lenh Giam muc Trinh Nhu Khue viet trong thong cao ngay 13 thang 6, thong bao đen giao dan rang Toa Thanh chap nhan thinh nguyen xin đat ba Maria lam quan thay Thanh pho Ha Noi. Thong cao nay cung thong bao đen giao dan đia phan noi dung chi tiet cac sinh hoat ton giao do Giam muc Khue quyet đinh cung nhu cu hanh nhan dip xay ra su kien nay. Nua thang sau đo, ngay 30 thang 6, Trinh Nhu Khue khai mo tuan tam nhat mung le Đuc Me Ha Noi. Ngay 18 thang 4 khi kieu đen tuong Đuc Me Ha Noi, đoc kinh Đuc Me Ha Noi, ong cu hanh nghi thuc "xin phep" Me Maria goi thanh pho Ha Noi la thanh pho Đuc Me. Thong cao so 24 đe ngay 15 thang 6 loan tin Toa Thanh đa chap thuan cho Đia phan Ha Noi mung co le lien quan đen ba Maria vao cac ngay chu nhat. Toa giam muc cung nhac nho giao si, giao dan chuan bi mung cac đai le nay.
Ngay 2 thang 7 nam 1959, Giam muc Trinh Nhu Khue nhac ve ke hoach hien dang Đia phan Ha Noi cho Trai Tim Đuc Me. Trong thu thong cao nay, ong loan bao ve su kien tren, đong thoi cong bo ban kinh Dang ho, xu, đia phan cho Me. Trong ban phu cao cung ngay, Giam muc Khue cho đinh kem bien ban ky nhan đa thuc hien nghi thuc hien dang, đong thoi gioi thieu ve Hoi trai Tim sau tham va Ven sach Đuc Me Maria. Ngoai ra, cung trong ngay nay, Giam muc Trinh Nhu Khue cung đa chuan thuan ban kinh Kinh Dong Men Thanh Gia dang dong cho Trai Tim Me. Kinh nay chinh thuc đuoc pho bien trong dong tu nay tu ngay 15 thang 8 cung nam.
Nhan ngay le kinh thanh J.M Vianney, bon mang cac linh muc, Toa giam muc Ha Noi đa viet thong cao nhac nho giao huu ve viec ton kinh ba Maria trong đia phan. Ban thong cao cung đe cap đen ban van nghi thuc dang hien đia phan cua Giam muc Khue cho moi nguoi đuoc biet. Thong cao ngay 29 thang 9, Giam muc Khue tiep tuc nhac nho cac giao huu tuan giu đoi song đao đuc. Nhan dip nay, ong cung ban nang quyen đac biet cho cac linh muc, đe ho co kha nang cu hanh Bi tich Them Suc cho đong đao giao huu, voi mong muon nhung nguoi đa đu tuoi đe đuoc nhan nghi thuc nay se lanh nhan trong nam 1959. Giam muc Khue cung keu goi linh muc quan tam va chu y đen viec đao tao giao ly, kinh bon cho giao dan. Ve viec đao tao chung sinh, sau khi Tieu chung vien Thanh Gioan va truong Dung Lac đong cua vao nam 1960, Giam muc Khue cho đao tao bi mat cac chung sinh qua hinh thuc day hoc nhom do mot so linh muc đam nhan. Giua thang 4 nam 1960, voi mong muon Thanh Giuse ho tro trong nhung luc kho khan, Giam muc Khue chon vi thanh nay lam thanh bao tro cho Đai chung vien Ha Noi.
Giam muc Trinh Nhu Khue cung noi tieng voi nhung buoi le phong chuc "chui". Le tan phong Giam muc cho Giam muc tan cu Đa Minh Đinh Đuc Tru (Hat Đai dien Tong Toa Thai Binh) do ong chu su ngay 25 thang 3 nam 1960 cung la ngoai le. Tan Giam muc Đa Minh Tru gia lam ong đap xich lo tu Thai Binh len Ha Noi gap Giam muc Chu phong Trinh Nhu Khue trong buong ao. Nghi le dien ra chi co hai nguoi. Sau đo Giam muc Đinh Đuc Tru lai đap xe sang Bui Chu tan phong Giam muc "chui" cho tan Giam muc Giuse Maria Pham Nang Tinh trong mot chiec thuyen chai. Giam muc tan cu Tru phai len đen vao buoi đem đe tranh cac canh sat theo doi giam muc Khue. Ngay 16 thang 7 nam 1960, voi thu chung so 11 nam 1960, thay loi Giam muc Trinh Nhu Khue, linh muc Thu ky Nguyen Ngoc Oanh nhac nho cac giao huu chu y đen viec cam ta Thien Chua. Ong cung nhac nho ve cac on ich, cac kinh bon Cong giao lien quan đen chu đe nay.
Đen ngay 24 thang 11 nam 1960, Toa Thanh thiet lap hang giao pham Viet Nam. Giam muc Tong toa Giuse Maria Trinh Nhu Khue đuoc thang lam Tong Giam muc Tien khoi cua Tong giao phan Ha Noi. Ong la vi Tong giam muc đo thanh Tong giao phan Ha Noi đau tien xuat than tu chinh giao phan nay.


Thoi ky Tong Giam muc Ha Noi (1960–1978) = Chuc vi Tong Giam muc =
Nam 1960, cung voi su thanh lap Hang giao pham Viet Nam, Hat Đai dien Tong Toa Ha Noi tro thanh Tong giao phan, Giam muc Trinh Nhu Khue tro thanh Tong Giam muc Tien khoi cua Tong giao phan Ha Noi, đung đau Giao tinh Ha Noi. Thong cao ve thong tin nay, linh muc Tong Đai dien Trinh Van Can thong bao cho giao huu trong thu so 1 cua Toa Tong giam muc Ha Noi đen ngay 13 thang 1 nam 1961. Thu loan tin ngay 11 thang 2 cung nam, Tong Giam muc Khue se cu hanh nghi le ta on. Thu chung so 6 nam 1962 ky ngay 25 thang 4 nam 1962 loan tin Tong giam muc Khue đa an đinh thang 8 duong lich la thang kinh Trai Tim Me Maria. Nham cau nguyen cho Cong đong Vatican II, Tong giam muc Khue moi goi giao huu cau ngyen cho cong đong nay, cho phep cu hanh hai le, cac le nghi chau Thanh The trong the. Vi nhan đinh Chua Thanh Than la tac nhan tac đong trong Cong đong, ong cho khai mo tuan chin ngay (cuu nhat) đe cac giao huu cau nguyen, xin on Thanh Than. Ngoai ra, ong cung nhac nho ve nhung ich loi khi cau nguyen cung Thanh Tam. Thu chung noi ve cac cong viec nay đe ngay 13 thang 5 nam 1962, do linh muc Nguyen Ngoc Oanh thay loi Tong giam muc Khue. Viec cau nguyen cho cong đong cung mot lan nua đuoc nhac đen trong thu chung ngay 10 thang 11 nam 1963.
Nhan đinh ve tinh hinh cac giam muc Cong giao tai mien Bac Viet Nam, to The Catholic Advocate trong so ra ngay 16 thang 8 nam 1962 thong tin cac giam muc tu do song tai cac Toa giam muc, tuy vay can xin phep neu muon thi hanh cac cong viec muc vu o cac đia phuong, trong khi giay phep nay khong đuoc cap nua. Nam 1963, chinh quyen Viet Nam khong cho phep bat ky Giam muc Cong giao nao tham du Cong đong trong phien khoang đai dien ra cung nam. Bao cao ngay 8 thang 10 nam 1964 cua Catholic News Service cho biet tinh đen ngay nay, đa co tat ca ba lan ngan can tu chinh quyen.
Chua đay ba nam sau khi tro thanh Tong giam muc Ha Noi, ngay 2 thang 6 nam 1963, Tong Giam muc Trinh Nhu Khue bat ngo phong chuc Tong Giam muc pho voi quyen ke vi cho linh muc Giuse Maria Trinh Van Can. Le tan phong đuoc cu hanh tai Nha tho Lon Ha Noi. Ly do đuoc đua ra theo thong cao cua toa Tong Giam muc Ha Noi ngay 3 thang 6 nam 1963 la: 

Ngay 4 thang 6 nam 1963, Toa Tong giam muc Ha Noi đa ra thong cao ve su qua đoi cua Giao hoang Gioan XXIII. Trong ban thong cao nay, Tong giam muc Trinh Nhu Khue đe nghi cac cau nguyen va dang le mo cho co giao hoang, cung nhu cau nguyen cho Giao hoi tim đuoc giao hoang ke vi. Thang 11 nam 1963, trong thong cao so 17 nam 1963, linh muc Nguyen Ngoc Oanh thay loi Tong giam muc Khue huong dan cac linh muc ve viec cung cap Thanh The cho cac benh nhan. Trong cung nam, bang thong cao so 20, Tong giam muc nhac nho viec day hoc cac bai kinh va y nghia cua viec nay trong Tong giao phan. Tong giam muc Trinh Nhu Khue đa gui mot buc thu ngan đen cac linh muc va giao dan Tong giao phan Ha Noi vao ngay 11 thang 2 nam 1966 voi chu đe ve cau nguyen. Ong cho rang viec cau nguyen khong chi the hien qua viec đoc kinh lon tieng, ma con ve viec huong long tri đen Thien Chua cung nhu lam viec lanh. Tong giam muc Khue cung nhac đen viec hoc, on luyen va thi giao ly, theo thong le cua giao phan; va trong thu nay cung nhu neu thong tin ve viec thay đoi quy tac phung tu Cong giao, cho phep đoc cac bai đoc va Thanh Kinh bang tieng ban ngu nham giup cac giao dan co the nghe hieu. Giam muc Khue cung ghi ro cac quy tac cho linh muc khi thuc hien sua đoi phung tu nay. Thang 8 nam 1967, nguoi đung đau tuan bao Anglican Francis James đa quyet đinh gui tien ho tro đen hai mien Viet Nam. So tien nay đen tu su đong gop cua moi nguoi va su dung vao muc đich phi quan su. Trong đot nhan tien đau tien, Tong giam muc Khue nhan đuoc 224 đo la My, trong khi đot sau ong nhan đuoc 3.360 đo la. Song song voi hai đot chuyen tien tren, Mat tran Giai phong nhan lan luot 392 va 5.600 đo la; phia Sai Gon nhan đuoc 2.240. Khi co su lo lang ve viec so tien tren đuoc (mien Bac) su dung đe chong lai phia quan đoi Uc o mien Nam, ong James nhan đinh kho co kha nang vi Tong giam muc Ha Noi su dung tien vao muc đich nay. Nhan dip mot tram nam le hien dang Hat Đai dien Tong Toa Tay Đang Ngoai cho Đuc Me Maria, Giao hoang Phaolo VI đa gui thu ca nhan đen Tong giam muc Trinh Nhu Khue. Buc thu ra đoi ngay 1 thang 11 nam 1968.
Thang 10 nam 1972, so tien 700 USD đuoc gui đen Tong giam muc Ha Noi Trinh Nhu Khue, nguon đen tu cac giao si va giao dan Oakland nham ho tro nhung đau kho do chien tranh gay ra. Ngoai so tien nay, 350 USD đuoc gui cho Tong giam muc Nguyen Van Binh voi muc đich tuong tu. Cung trong nam nay, sau mot thoi gian dai, Tong giam muc Khue đuoc cho gap mot linh muc nguoi My. Linh muc nay ten Bury, cung la vi linh muc ngoai quoc đau tien cu hanh le Cong giao o mien Bac trong suot thoi gian 25 nam. Nhan đinh cua Bury ve Tong giam muc Ha Noi la Giao hoang Gioan cua Viet Nam, voi voc dang map map va tu te. Bang thong cao so 2 nam 1973 đe ngay 9 thang 3, linh muc Tran Van Mai thay loi Tong giam muc Khue nhac nho cac linh muc ve van đe giai toi chung.
Tong giam muc Trinh Nhu Khue chinh thuc thoat khoi canh quan thuc keo dai 25 nam vao nam 1974. Tuy suc khoe kem, nhung Tong Giam muc Khue van tiep tuc đieu hanh giao hoi tai mien Bac. Thang 5 nam 1974, ong đuoc Toa Thanh moi du Thuong Hoi đong Giam muc the gioi, nhung voi ly do suc khoe, ong đa cu Tong Giam muc pho Giuse Maria Trinh Van Can đi thay cung voi linh muc thu ky Phanxico Xavie Nguyen Van Sang thap tung. Ngay 25 thang 1 nam 1975, Tong giam muc Trinh Nhu Khue va Tong giam muc pho Trinh Van Can co cuoc yet kien Thu tuong Viet Nam Dan Chu Cong Hoa Pham Van Đong. Ngoai Thu tuong Đong, trong cuoc gap con co Pho Chu nhiem Van phong Phu Thu tuong Nguyen Van Ngoc va ong Pham Quang Hieu, đai dien Ban Ton giao. Trong cuoc gap, Tong giam muc Khue chuyen loi Giao hoang Phaolo VI cam on chinh quyen Viet Nam đa tao đieu kien cho cac giao si tham gia Thuong Hoi đong Giam muc. Ong Thu tuong bay to vui mung ve su đong gop cua nguoi Cong giao Viet Nam. Thang 6 nam 1975, Tong giam muc đa luu y ve thong cao cua Hang Giao pham Cong giao Viet Nam ve viec ton kinh to tien va anh hung liet si. Trong thu, Tong giam muc cho phep giao dan thuc hien nhung cu chi va hanh đong nham bay to long ton kinh, nhung đong thoi luu y giao dan ve cac truong hop cu the nen va khong nen lam va du phan vao cac su kien nay.


= Thang tuoc Hong y =
Đanh gia cao nhung no luc cua vi Tong Giam muc Ha Noi, sau khi Viet Nam thong nhat, ngay 28 thang 4 nam 1976, Giao hoang Phaolo VI chon Tong Giam muc Trinh Nhu Khue lam Hong y in pectore. Hong y Trinh Nhu Khue la Hong y đau tien cua Viet Nam, voi tuoc vi Hong y linh muc nha tho San Francesco di Paola ai Monti. Nha tho hieu toa đuoc chi đinh boi Giao hoang vao ngay 26 thang 5 nam 1976, hai ngay sau cong nghi thang hong y. Truoc đo, khi Giao hoang Phaolo VI chon hai hong y in pectore. Mot so nhan đinh đon đoan Giam muc Frantisek Tomasek, Giam quan Tong Toa Tong giao phan Prague, đa đuoc Giao hoang chon. Nhan đinh cung cho rang dua vao viec bay to su xuc đong voi hoan canh cua giao hoi Cong giao tai Viet Nam, co the Giao hoang đa nghi đen Tong giam muc Phaolo Nguyen Van Binh cua Tong giao phan Sai Gon đang bi quan thuc tai gia.
Viec đoi chiec mu hong y tren đau vi Tong giam muc Ha Noi trong cong nghi thang Hong y ngay 24 thang 5 nam 1976 gay nhieu bat ngo cho moi nguoi, vi ong la mot trong hai hong y in pectore trong lan cong bo danh sach cac tan hong y chi mot thang truoc. Viec hoan cong bo chinh thuc Tan Hong y Viet Nam la nham muc đich cho vi Hong y co the đuoc cap phep roi Viet Nam đen Roma va cong bo chinh thuc tai buoi le. Thuc te, ong đuoc chinh quyen chap thuan cho xuat canh vao thoi han gan chot, đen Vatican vao đem truoc mat nghi. Sau khi chinh quyen Viet Nam va Toa Thanh đat thoa thuan thang Tong giam muc Khue tuoc vi hong y, vi tan chuc đa đen Roma chi mot đem truoc ngay dien ra cong nghi. Muc đich cua viec thuong thao nay la Toa Thanh muon chac chan cac sinh hoat ton giao tai Tong giao phan khong bi can tro khi Tong giam muc Khue đuoc thang Hong y. Mot so nguoi than can nhan đinh quyet đinh thang tuoc hong y cho Tong giam muc Ha Noi la tin hieu cua Toa Thanh Vatican danh cho chinh quyen Ha Noi rang ho van đang quan tam cac giao huu Cong giao o Viet Nam.
Do chuyen đi gap, tan Hong y khong co thoi gian may đo pham phuc đo cua hong y. Vi vay, trong nghi thuc đo mu brietta đo, Hong y tan cu van mac pham phuc tim danh cho hang giam muc. Truoc nghi thuc thang tuoc vi cua hong y Khue, Hong y Quoc vu khanh Jean Villot cong bo thong tin va gioi thieu voi nhung nguoi du le Hong y in pectore Trinh Nhu Khue. Hong y Tan cu sau đo tien len thuc hien phan nghi thuc. Giao hoang Phaolo VI dang rong canh tay đon Trinh Nhu Khue truoc nghi thuc đoi mu cho ong. Sau khi tan hong y tam roi phong hop, mot phu ta tai Vatican đa trao cho ong ao cassock, đai lung va mu zucchetto đo – pham phuc mang mau sac đai dien tuoc hong y. Khoang it ngay cong nghi, ong đa co thoi gian tro chuyen ngan voi cac đai dien Cong giao đen tu Hoa Ky. Ong nhan manh đen viec cau nguyen cho cac nguoi ti nan goc Viet Nam va ban phuoc lanh cho nhung nguoi ti nan đang song tai Hoa Ky. Thong tin đuoc đang tai tren to Catholic Transcript ngay 4 thang 6 cung nam, Toa Thanh chinh thuc bo nhiem ong lam thanh vien Thanh bo Phung tu va Ki luat Bi tich thuoc Giao trieu Roma. Thong tin tu nguon Vatican xac nhan viec bo nhiem nay co hieu luc tu ngay dien ra cong nghi, 24 thang 5. Cung trong ngay 4 thang 6, Giao hoang co bai phat bieu rieng khi tiep kien hong y Trinh Nhu Khue, tong giam muc pho Trinh Van Can va cac giao dan.
Sau khi tro ve Viet Nam, Hong y Khue tiep kien thu tuong Pham Van Đong vao ngay 31 thang 8 cung nam. Trong mot bao cao mat gui tu Roma đen Cuc cac van đe Khu vuc Chau Au va Chau A cua Bo Ngoai giao Hoa Ky, co nhan đinh viec Hong y Khue đuoc chon lam Hong y đa đuoc Vatican thao luan voi chinh quyen Viet Nam hai nam truoc đo, trong boi canh Vatican co gang xay dung moi quan he voi Viet Nam. La thu nhan đinh rang sau khi tan hong y đen Roma, đe giu bi mat đen tan cung, vi tan cu khong đuoc cho mac trang phuc hong y.


= Tham du Thuong Hoi đong, Mat nghi Hong y =
Cuoi thang 8 nam 1976, 170 nha lanh đao ton giao tai Hoa Ky ky ten ung ho sang kien cua Clergy and Laity Concerned, qua đo gui thu va loi moi 7 nha lanh đao ton giao Viet Nam, trong đo co Hong y Trinh Nhu Khue va Tong giam muc Nguyen Van Binh đen tham Hoa Ky. To chuc nay la to chuc lien ton thanh lap voi muc đich ban đau la phan đoi su can du cua Hoa Ky vao cuoc chien o Viet Nam. Tuy vay, bo Ngoai giao Hoa Ky khong chap nhan cap thi thuc cho nguoi Viet Nam. Thang 12 nam 1976, linh muc Canada Andre Gelinas, thuoc dong Ten bi truc xuat khoi Viet Nam sau thang truoc đo len tieng cao buoc Tong giam muc Nguyen Van Binh đa cong tac voi chinh quyen theo tu tuong Cong san, gay ra bat đong giua nhung tin đo Cong giao. Linh muc Gelinas cho biet cac giam muc Viet Nam phan hoa thanh hai khuynh huong: khong khoan nhuong theo phia Hong y Trinh Nhu Khue va cong tac voi chinh quyen ma đai dien la tong giam muc Nguyen Van Binh. Linh muc nay cho rang khuynh huong nay lam cho giao si va giao dan bat an. Song song voi viec chi trich Tong giam muc Binh, linh muc nay bay to su ung ho voi quan điem va hanh đong cua hong y Trinh Nhu Khue.
Thang 2 nam 1977, Nu tu Tobin, thanh vien to chuc Church Women United, mot nhom hoat đong lien ton giao gui loi moi hai vi chuc sac Cong giao Viet Nam la Hong y Trinh Nhu Khue va Tong giam muc Nguyen Van Binh đen Hoa Ky nham muc đich mo ta viec tai thiet Viet Nam va thao luan ve tu do ton giao o Viet Nam. Toa thanh Vatican đe nghi Hoi đong Giam muc Viet Nam cho hai thanh vien tham gia Thuong Hoi đong Giam muc The gioi to chuc cuoi thang 9 nam 1977. Tong giam muc Nguyen Van Binh va Hong y Trinh Nhu Khue đuoc cho phep đen Roma đe tham du su kien nay. Trong thoi gian nay, co nhan đinh tu Roma rang Tong giam muc Binh khong dam đung len phan ung lai chinh quyen tu tuong Cong san bang Hong y Trinh Nhu Khue. Hong y Khue đuoc nhac đen la đa khong tham gia bo phieu, mac du chinh quyen Viet Nam đa dung loa huong vao Toa giam muc keu goi ong đi bo phieu. Ngay 10 thang 9 nam 1977, ong cung Tong Giam muc Phaolo Nguyen Van Binh tham gia Thuong Hoi đong Giam muc The gioi. Truoc khi tham du Thuong Hoi đong, ong va Tong giam muc Binh đuoc phep tham vieng Tong giam muc Phanxico Xavie Nguyen Van Thuan trong tu. Tong Thu ky Thuong Hoi đong Giam muc tai xac nhan voi su tham du cua hai nghi phu nguoi Viet Nam vao ngay 29 thang 9 cung nam. Trong khuon kho Thuong Hoi đong, Giao hoang Phaolo to chuc le ky niem sinh nhat thu 80 cua minh. Ong chon ra 10 hong y đai dien cho tat ca cac chau luc cung đong te thanh le nay. Hong y Khue la mot trong so muoi vi đuoc chon.
Giao hoang Phaolo VI đa co cuoc gap va tro chuyen rieng voi ba giam muc Viet Nam vao ngay 9 thang 12 nam 1977. Ba vi nay gom Hong y Khue, Tong giam muc pho Ha Noi Giuse Maria Trinh Van Can va Tong giam muc Thanh pho Ho Chi Minh Nguyen Van Binh. Phat bieu trong mot cuoc gap voi ba giao si tren cung trong mot cuoc gap thang 12 nam 1977, giao hoang cho rang the gioi đa lang quen Viet Nam, khi khao khat chien tranh đa qua đi va khi đat nuoc nay đang tai thiet.
Ngay 6 thang 8 nam 1978, Giao hoang Phaolo VI qua đoi. Hong y đoan gap kho khan khi lien lac voi vi hong y Ha Noi, khi moi quan he giua Toa Thanh va Hong y Khue. Tuy vay, đen ngay 14 thang 8 cung nam, nguon tin Vatican xac nhan Hong y Khue se đuoc phep tham gia Mat nghi Hong y. Cung trong khoang thoi gian nay, ong đon tiep đoan đai dien Hoa Ky đen nghien cuu va lam viec cung chinh quyen Viet Nam do Tong Giam muc Hannan dan đau. Hong y Khue cung co cuoc gap voi ong nay. Trong khuon kho cuoc gap, hong y xac nhan cac thuc hanh tin nguong đuoc cho phep tai Viet Nam. Cac nha tho Cong giao cung đuoc phep mo cua.
Sau khi Giao hoang qua đoi, Hong y Khue sang Roma du tang le va voi tu cach thanh vien trong Hong y đoan, ong du mat nghi Hong y bau Giao hoang moi la Giao hoang Gioan Phaolo I. Nhung chua kip ve lai Viet Nam, tan Giao hoang qua đoi va Hong y Khue o lai Vatican đe tiep tuc tham gia mat vien bau Giao hoang – va lan nay la Giao hoang Gioan Phaolo II vao ngay 16 thang 10. Nhu vay, Hong y Trinh Nhu Khue la nguoi đau tien cua Viet Nam đa tham du hai lan bau Giao hoang. Ong cung la mot trong hai hong y cao tuoi nhat tham du Mat nghi nam 1978.


= Qua đoi =

Ngay 25 thang 11 nam 1978, Hong y Khue ve đen Ha Noi. Toi ngay 26 thang 11, ong cu hanh thanh le va chu su chau Thanh the o Nha tho Lon Ha Noi. Toi ngay 27, ong đot ngot qua đoi, tho 80 tuoi, sau 28 nam tren cuong vi Giam muc va hon 2 nam voi tuoc vi Hong y. Cau noi cuoi cung cua ong truoc khi tu gia coi đoi la: Chiu le. Cai chet bat ngo cua vi Hong y lam ro len nhung nghi van, nhung phap y khang đinh ong bi nhoi mau co tim. Nguyen nhan cai chet đuoc loan bao tren cac phuong tien truyen thong Cong giao nhu Vatican Radio la tai phat benh viem phoi. Theo mot trong nhung thanh vien cua To chuc Dich vu Cuu tro Cong giao tung ghe tham vi Hong y truoc đo khong lau xac nhan co hong y song o mot nha xu nho ngoai thanh Ha Noi. Nhac nho ve co hong y, giao hoang Phaolo VI nhan đinh ong la mot hong y kien cuong va trung thanh. Co hong y la đai dien duy nhat cua Giao hoi Viet Nam trong hong y đoan va cung la mot trong tam vi hong y đen tu A chau. Sau khi Hong y Khue qua đoi, hong y đoan con 124 vi, voi 109 vi duoi 80 tuoi co quyen tham gia Mat nghi.
Trong nhung cuon sach phat hanh cua tac gia Lucien Gregoire, ong nay trich dan Hong y Trinh Nhu Khue qua đoi vi ung thu te bao tuyen vung da day, trung hop voi can benh ghi tren giay chung tu cua Hong y Valerian Gracias, cung qua đoi sau Mat nghi Hong y thang 8 nam 1978. Mot Hong y khac la Hong y nguoi Trung Quoc Phaolo Vu Ban cung qua đoi, voi ly do benh tim sau mat nghi, du rang nguoi than can cua Hong y nay cho biet ong chua tung co tien su benh tim va yeu cau kham nghiem tu thi. Tac gia Lucien Gregoire viet trong hai quyen sach cua minh la Murder in the Vatican: The CIA and the Bolshevik Pontiff va Murder by the Grace of God: The CIA and Pope John Paul I đeu trich dan nhung viec nay va rieng trong quyen sach thu hai ke tren, ong nay cho rang nhung Hong y nay duong nhu la nan nhan trong Mat nghi Hong y nam 1978.
Le tang cua Hong y Trinh Nhu Khue đuoc to chuc vao ngay 30 thang 11 do Tong Giam muc ke vi Giuse Maria Trinh Van Can chu su cung đong te voi 11 Giam muc, 50 linh muc. Hai van giao dan đa đen quang truong Đuc Me Ha Noi tien đua. Mo phan co Hong y đat tai gian chinh nha tho chinh toa Ha Noi, ngay duoi bac tam cap giua nha tho dan len cung thanh, đo cung la uoc nguyen cua ong, nhac nho khi giao dan len ruoc le, đat chan len phan mo cua ong thi hay nho đen ong va cau nguyen.
Sau khi Trinh Nhu Khue qua đoi hon 20 nam, nam 2000, ten ong đuoc đat lam ten đuong o huyen Binh Chanh, Thanh pho Ho Chi Minh. Con đuong nay dai 2,6 km, von la mot đuong xe lua cu thuoc tuyen đuong sat Sai Gon – My Tho ngay xua.


Nhan đinh Viet trong sach Nhan vat Cong giao Viet Nam (tap 4) – Cac vi Giam muc mot thoi đa qua (1933 – 1995), Le Ngoc Bich đua ra nhan đinh ve Hong y Trinh Nhu Khue nhu sau: 

Bai bao Vietnam's cardinal expected in Rome tren to Catholic News Agency so ngay 15 thang 8 nam 1978 co nhan đinh:


Tong truyen Hong y – Tong Giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue, đuoc tan phong Giam muc nam 1950, duoi thoi Giao hoang Pio XII, boi:

Chu phong: Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem Tađeo Le Huu Tu.
Hai vi Phu phong: Giam muc Phero Maria Pham Ngoc Chi, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Bui Chu va Giam muc Francisco Gomez de Santiago, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong.
Hong y – Tong Giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue la Chu phong nghi thuc truyen chuc cho cac Giam muc:

Nam 1959, Phaolo Bui Chu Tao, co Giam muc chinh toa Giao phan Phat Diem.
Nam 1960, Đa Minh Maria Đinh Đuc Tru, co Giam muc chinh toa Giao phan Thai Binh.
Nam 1960, Phero Nguyen Huy Quang, co Giam muc chinh toa Giao phan Hung Hoa.
Nam 1963, Giuse Maria Trinh Van Can, co Hong y – Tong Giam muc đo thanh Tong giao phan Ha Noi.
Nam 1963, Phaolo Giuse Pham Đinh Tung, co Hong y – Tong Giam muc đo thanh Tong giao phan Ha Noi.
Nam 1971, Phero Maria Nguyen Van Nang, co Giam muc chinh toa Giao phan Vinh.
Nam 1975, Đa Minh Maria Le Huu Cung, co Giam muc chinh toa Giao phan Bui Chu.
Hong y – Tong Giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue la Phu phong nghi thuc truyen chuc cho Giam muc:

Nam 1952, Paul Leon Seitz Kim, co Giam muc chinh toa Giao phan Kon Tum.


Tom tat chuc vu Thu tu bo nhiem – Tan phong Giam muc Ghi chu Tham khao Thu muc Lien ket ngoai Thong cao ve viec cam phong – Ngay 10/6/1959, Tong giao phan Ha Noi.
Thong cao cua Toa Giam Muc ve gia đinh va viec hoc kinh bon, Tong giao phan Ha Noi.