Thanh pho Ho Chi Minh (viet tat TP.HCM), con đuoc goi la Sai Gon, la thanh pho lon nhat Viet Nam ve quy mo dan so va la trung tam kinh te, giai tri, mot trong hai trung tam van hoa va giao duc quan trong tai Viet Nam. Thanh pho Ho Chi Minh la thanh pho truc thuoc trung uong thuoc loai đo thi đac biet, nam trong vung chuyen tiep giua Đong Nam Bo va Tay Nam Bo. Ve phan chia hanh chinh, thanh pho nay hien co 113 phuong, 54 xa va 1 đac khu, tong dien tich la 6.772,59 km2. Thanh pho co dan so vao nam 2024 la hon 14 trieu nguoi (cao nhat ca nuoc), mat đo dan so trung binh 2.067 nguoi/km² (cao thu hai ca nuoc). Theo du lieu Sap nhap tinh, thanh Viet Nam 2025, TP.HCM	co dien tich: 	6.773	km²,	xep thu	22; dan so:	14.002.598	nguoi,	đong dan nhat Viet Nam; GRDP 2024: 	2.715.782.233	trieu VNĐ, xep thu	1; thu ngan sach 2024:	681.935.856	trieu VNĐ, xep thu	1; thu nhap binh quan:	85,53	trieu VNĐ/nam, 	xep thu	2.
Thanh pho Ho Chi Minh nam 2011 chiem 21,3% tong san pham (GDP) va 29,38% tong thu ngan sach cua ca Viet Nam. Thanh pho co chi so phat trien con nguoi o muc cao, đung thu 2 trong so cac đon vi hanh chinh cua Viet Nam. Nam 2020, thanh pho co GRDP theo gia hien hanh uoc la 1.372 ngan ty đong, theo gia so sanh 2010 đat 991.424 ty đong (so lieu đia phuong cung cap, Tong cuc Thong ke se cong bo GRDP đanh gia lai), tang 1,39% so voi nam 2019, đong gop tren 22% GDP va 27% tong thu ngan sach ca nuoc. GRDP binh quan đau nguoi uoc nam 2020 la 6.328 USD/nguoi, xep thu 4 trong so cac tinh thanh ca nuoc, nhung so voi nam 2019 la giam. Thu nhap binh quan đau nguoi nam 2019 so bo la 6,758 trieu VND/thang, cao thu 2 ca nuoc sau Binh Duong. Nho đieu kien tu nhien, Thanh pho Ho Chi Minh tro thanh 1 đau moi giao thong cua Viet Nam va Đong Nam A, bao gom ca đuong bo, đuong sat, đuong thuy va đuong hang khong. Vao nam 2019, thanh pho đon khoang 8,6 trieu khach du lich quoc te. Cac linh vuc giao duc, truyen thong, the thao, giai tri, Thanh pho Ho Chi Minh đeu giu vi the hang đau. Tuy nhien, khoang mot thap ky gan đay, duoi nhieu tac đong va ap luc khac nhau, cac chi so tren cua thanh pho co su giam sut. Thanh pho can đuoc thao go nhieu điem nghen đe đong gop nhieu hon cho đat nuoc.


Ten goi Vung đat nay ban đau đuoc goi la Prey Nokor theo tieng Khmer cua nguoi dan ban đia, co nghia la "thanh trong rung". Sach Chan Lap phong tho ky (1297) cua Chu Đat Quan co phan noi ve cac thuoc quan cua Chan Lap, co liet ke mot quan ten Tri Con (tieng Trung: 雉棍; binh am: zhigun). Co the đay la cach phien am cua Sai Gon. Vi su sup đo cua đe che Khmer, vung Nam Bo tro thanh đat vo chu, ve sau đa sap nhap vao Đai Viet nho cong cuoc khai pha mien Nam cua chua Nguyen. Nam 1698, Nguyen Huu Canh cho lap huyen Tan Binh thuoc phu Gia Đinh, đanh dau su ra đoi thanh pho. Phu Gia Đinh khi đo bao gom Sai Gon va cac tinh xung quanh hien nay (Tay Ninh, Long An...), con huyen Tan Binh la chi vung đat Sai Gon.

Đia danh Sai Gon co tren 300 nam va tung đuoc dung đe chi mot khu vuc voi dien tich khoang 1 km² (Cho Lon) co đong nguoi Hoa sinh song trong the ky 18. Đia ban đo gan tuong ung voi khu Cho Lon ngay nay. Nam 1747, theo danh muc cac ho đao trong Launay, Histoire de la Mission Cochinchine, co ghi chep "Rai Gon Thong" (Sai Gon Thuong) va "Rai Gon Ha" (Sai Gon Ha). Theo Phu bien tap luc cua Le Quy Đon viet nam 1776, nam 1674, Thong suat Nguyen Duong Lam vang lenh chua Nguyen đanh Cao Mien va pha vo "Luy Sai Gon" (theo chu Han viet la 柴棍 – "Sai Con"). Đay la lan đau tien chu "Sai Gon" xuat hien trong tai lieu Viet Nam. Vi ho muon am cua chu 棍 – "Con" đuoc dung the cho "Gon". Neu đoc theo chu Nom la "Gon", con đoc theo chu Han thi la "Con". Trong tieng Trung thi Sai Gon con đuoc goi la "Tay Cong" (chu Han: 西貢, binh am: Xi Gong, Viet binh: Sai1Gung3). Sau đo, danh xung Sai Gon đuoc dung đe chi cac khu vuc nam trong "luy Lao Cam" (nam 1700), "luy Hoa Phong" (nam 1731) va "luy Ban Bich" (nam 1772), chi voi dien tich 5 km². Ngoai ra theo mot so nha nghien cuu thi Thu Nai cung tung la ten goi cua vung đat Sai Gon xua truoc khi Nguyen Huu Canh đen khai pha.
Khi Phap vao Đong Duong, đe phuc vu cong cuoc khai thac thuoc đia, thanh pho Sai Gon đuoc thanh lap va nhanh chong phat trien, tro thanh mot trong hai đo thi quan trong nhat Viet Nam. Đia gioi Sai Gon luc nay bao gom vung đat Sai Gon va Ben Nghe cu. Sai Gon cung la thu đo cua Lien bang Đong Duong giai đoan 1887–1901 (ve sau, Phap chuyen thu đo Lien bang Đong Duong ra Ha Noi). Nam 1931 Khu Sai Gon – Cho Lon đuoc thanh lap, bao gom Thanh pho Sai Gon va Thanh pho Cho Lon. Nam 1941 Cho Lon đuoc sap nhap vao Sai Gon. Nam 1946, Sai Gon tro thanh thu đo cua Cong hoa tu tri Nam Ky roi Quoc gia Viet Nam, va sau nay la thu đo cua Viet Nam Cong hoa sau Hiep đinh Geneve nam 1954 voi ten goi chinh thuc la Đo Thanh Sai Gon. Ke tu đo, Sai Gon đuoc xem la thu đo va tro thanh mot trong nhung đo thi quan trong nhat cua mien Nam Viet Nam.
Sau khi Viet Nam Cong hoa sup đo trong su kien 30 thang 4 nam 1975, Cong hoa Mien Nam Viet Nam tiep quan chinh quyen va quyet đinh hop nhat Đo thanh Sai Gon va tinh Gia Đinh thanh Thanh pho Sai Gon – Gia Đinh. Ngay 2 thang 7 nam 1976, Viet Nam tai thong nhat va Quoc hoi nuoc Viet Nam thong nhat quyet đinh đoi ten "Sai Gon – Gia Đinh" thanh "Ho Chi Minh", theo ten Chu tich nuoc đau tien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Hien nay trong van ban hanh chinh thi thanh pho luon đuoc goi đay đu la "Thanh pho Ho Chi Minh" (viet tat la "TP.HCM") thay vi chi goi "Ho Chi Minh", đe tranh nham lan voi chu tich Ho Chi Minh. Tuong tu voi tieng Anh la "Ho Chi Minh City" (viet tat la "HCMC"). Ten "Sai Gon" van đuoc su dung thuong xuyen vi su lau đoi va than thuoc cua no.


Lich su = Thoi ky hoang so =
Con nguoi xuat hien o Sai Gon tu kha som. Cac cuoc khai quat khao co tren đia phan Sai Gon va khu vuc lan can cho thay, o đay đa ton tai nhieu nen van hoa tu thoi ky đo đa cho toi thoi kim khi. Nhung cu dan co tu nhieu thien nien ky ve truoc đa biet đen ky thuat canh tac nong nghiep.
Van hoa Sa Huynh tung ton tai tren khu vuc nay voi nhung net rat rieng. Thoi ky van hoa Oc Eo, tu đau Cong Nguyen cho toi the ky 7, khu vuc mien Nam Đong Duong co nhieu tieu quoc va Sai Gon khi đo la mien đat co quan he voi nhung vuong quoc nay.
Sau khi Đe quoc Khmer hinh thanh, lanh tho mien Nam Đong Duong thuoc quyen kiem soat cua đe che nay. Tuy nhien, dan cu cua Đe quoc Khmer song o vung nay rat thua thot, khong co khu dan cu lon nao hinh thanh tai đay. Cho đen truoc the ky 16, vi tri tiep giap voi cac quoc gia co cung khien Sai Gon tro thanh noi gap go cua nhieu cong đong dan cu nhu Khmer, Chau Ro, S'Tieng. Sai Gon – Gia Đinh van la đia ban cua mot vai nhom dan cu co cho toi khi nguoi Viet xuat hien.


= Khai pha =

Nhung nguoi Viet đau tien tu đong vuot bien toi khai pha vung đat nay hoan toan khong co su to chuc cua nha Nguyen. Nho cuoc hon nhan giua Cong nu Ngoc Van voi vua Chan Lap Chey Chetta II tu nam 1620, moi quan he giua Đai Viet va Chan Lap tro nen em đep, dan cu hai nuoc co the tu do qua lai sinh song. Khu vuc Sai Gon, Đong Nai bat đau xuat hien nhung nguoi Viet đinh cu. Truoc đo, nguoi Khmer, nguoi Cham, nguoi Man cung sinh song rai rac o đay tu xa xua.
Giai đoan tu 1623 toi 1698 đuoc xem nhu thoi ky hinh thanh cua Sai Gon sau nay. Nam 1623, chua Nguyen sai mot phai bo toi yeu cau con re la vua Chey Chettha II cho lap đon thu thue tai Prey Nokor (Sai Gon) va Kas Krobei (Ben Nghe). Tuy đay la vung rung ram hoang vang, nhung lai nam tren đuong giao thong cua cac thuong nhan Viet Nam, Trung Quoc... qua Campuchia va Xiem. Hai su kien quan trong tiep theo cua thoi ky nay la lap doanh trai va dinh thu cua Pho vuong Nac Non va lap đon dinh o Tan My (gan nga tu Cong Quynh – Nguyen Trai ngay nay). Co the noi Sai Gon hinh thanh tu 3 co quan chinh quyen nay.
Nam 1679, chua Nguyen Phuc Tan cho mot so nhom nguoi Hoa ti nan trieu Man Thanh toi My Tho, Bien Hoa va Sai Gon đe lanh nan. Đen nam 1698, chua Nguyen sai tuong Nguyen Huu Canh vao kinh ly mien Nam. Tren co so nhung luu dan Viet đa tu phat toi khu vuc nay truoc đo, Nguyen Huu Canh cho lap phu Gia Đinh va hai huyen Phuoc Long, Tan Binh. Vung Đong Nam Bo đuoc sap nhap vao cuong vuc Viet Nam.
Thoi điem ban đau nay, khu vuc Bien Hoa, Gia Đinh co khoang 10.000 ho voi 200.000 khau. Cong cuoc khai hoang đuoc tien hanh theo nhung phuong thuc moi, mang lai hieu qua hon.
Cuoi the ky 17 va đau the ky 18, My Tho va Cu lao Pho la hai trung tam thuong mai lon nhat Nam Bo. Tuy nhien, cuoi the ky 18, sau cac bien loan va chien tranh, thuong nhan dan chuyen ve vung Cho Lon. Khu vuc Sai Gon dan tro thanh trung tam kinh te lon nhat Nam Bo.
Nam 1788, chua Nguyen Anh tai chiem Sai Gon, lay noi đay lam co so đe chong lai Tay Son. Nam 1790, voi su giup đo cua hai si quan cong binh nguoi Phap la ky su Theodore Lebrun va Victor Olivier de Puymanel (1768–1799), Chua Nguyen Anh cho xay dung Thanh Bat Quai lam tru so cua chinh quyen moi. "Gia Đinh thanh" khi đo đuoc đoi thanh "Gia Đinh kinh". Nam 1802, sau khi chien thang Tay Son, vua Gia Long len ngoi va đay manh cong cuoc khai khan mien Nam. Mien Nam đuoc chia thanh 5 tran, goi la "Gia Đinh ngu tran". Cac cong trinh kenh đao Rach Gia – Ha Tien, Vinh Te... đuoc thuc hien. Qua 300 nam, cac trung tam nong nghiep phat trien bao quanh nhung đo thi sam uat đuoc hinh thanh. Sau nam sau, 1808, "Gia Đinh tran" lai đuoc đoi thanh "Gia Đinh thanh". Trong khoang thoi gian 1833 đen 1835, Le Van Khoi khoi binh chong lai nha Nguyen, Thanh Bat Quai tro thanh đia điem can cu. Sau khi tran ap cuoc noi day, nam 1835, vua Minh Mang cho pha Thanh Bat Quai, xay dung Phung Thanh thay the.


= Thoi ky Phap thuoc =

Ngay sau khi chiem đuoc thanh Gia Đinh vao nam 1859, thuc dan Phap gap rut quy hoach lai Sai Gon thanh mot đo thi lon nham phuc vu muc đich khai thac thuoc đia va lam noi cu tru cho quan chuc Phap. Đo an thiet ke đuoc Pho Đo đoc Phap la Page (ve sau la Charner) cu trung ta cong binh Phap la Paul Florent Lucien Coffyn (1810 – 1871), nguyen Lanh su Phap o Hoa Ky, thiet ke. Theo ban đo cua Coffyn đuoc cong bo vao ngay 13/5/1862, quy hoach ban đau cua Sai Gon bao gom ca tinh Cho Lon voi khoang 500.000 dan (Saigon ville de 500.000 ames), tuc khoang 20.000 dan/km². Quy hoach nay tuong ung voi quy hoach khu vuc phong thu cua tuong Nguyen Cuu Đam nam 1772, khi dan so Sai Gon chi khoang 20.000–30.000 nguoi. Nhung đen 1864, nhan thay dien tich du kien cua thanh pho qua rong, kho bao đam ve an ninh, Soai phu Phap o Nam Ky (Gouverneur Amiral de la Cochinchine) luc đo la Chuan đo đoc Pierre Rose quyet đinh tach Cho Lon khoi Sai Gon. Ngay 3 thang 10 nam 1865, Pierre Rose ra lenh quy hoach lai Sai Gon chi con la khu vuc nam giua rach Thi Nghe, song Sai Gon, rach Ben Nghe va đuong moi khu cau Ong Lanh hien nay. Toan bo quy hoach chi con rong khoang 3 km².Rat nhanh chong, cac cong trinh quan trong cua thanh pho, nhu Dinh Thong đoc Nam Ky, Dinh Toan quyen, đuoc Phap thiet ke va huy đong nhan cong xay dung. Sau 2 nam nguoi Phap xay dung va cai tao, khu quy hoach rong khoang 3 km² noi tren đa hoan toan thay đoi.
Thanh pho Sai Gon khi đo đuoc thiet ke theo mo hinh chau Au, noi đat van phong nhieu co quan cong vu nhu: dinh thong đoc, nha giam đoc noi vu, toa an, toa thuong tham, toa so tham, toa an thuong mai, toa giam muc... Nam Ky Luc tinh la thuoc đia cua Phap va Sai Gon nam trong tinh Gia Đinh. Vao nam 1861, đia phan Sai Gon đuoc gioi han boi mot ben la rach Thi Nghe va rach Ben Nghe voi mot ben la song Sai Gon cung con đuong noi lien chua Cay Mai voi nhung phong tuyen cu cua đon Ky Hoa.
Đen nam 1867, viec quan ly Sai Gon đuoc giao cho Uy ban thanh pho gom mot uy vien va 12 hoi vien; đung đau la vien Thi truong nguoi Phap ten la Charles Marie Louis Turc (1867–1871). Cho toi nua đau thap nien 1870, thanh pho Sai Gon van nam trong đia hat hanh chinh tinh Gia Đinh. Ngay 15 thang 3 nam 1874, Tong thong Phap Jules Grevy ky sac lenh thanh lap thanh pho Sai Gon. Đung đau la vien Thi truong nguoi Phap, đau tien la G. Vinson (1874 –1876). Đen nam 1879 thi Phap cho lap them Hoi đong thanh pho Sai Gon (hay đung ra la Uy hoi thanh pho – Commission municipale).
Sau Cach mang Thang Tam, ngay 23 thang 9 nam 1945, quan Phap tai chiem thanh pho. Thang 8 nam 1946, phong Nam Bo Trung uong đa to chuc hop, bac si Tran Huu Nghiep đa đe nghi đoi ten Sai Gon thanh Thanh pho Ho Chi Minh, va 57 nguoi phong Nam Bo Trung uong (đung đau danh sach la Tran Huu Nghiep, Tran Cong Tuong, Nguyen Tan Gi Trong...) đa ra quyet nghi, gui len Quoc hoi va Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đe xuat nay, tuy nhien, do nhieu viec cap bach phai giai quyet nen chua đuoc quyet đinh chinh thuc.


 Ve danh hieu Hon ngoc vien Đong thoi Phap thuoc  Trong suot thoi ky Phap thuoc, Sai Gon tro thanh trung tam quan trong, ca ve hanh chinh lan kinh te, van hoa, giao duc cua Lien bang Đong Duong, đuoc thuc dan Phap menh danh la Hon ngoc Vien Đong ("la perle de l'Extreme-Orient") hoac mot Paris nho o Vien Đong ("le petit Paris de l'Extreme-Orient") trong so cac thuoc đia cua Phap. Truoc đo, thuc dan Anh đa chiem An Đo va goi nuoc nay la "hon ngoc tren vuong mien cua Nu hoang Anh", vi vay Phap đat ra danh xung nay cho Sai Gon đe to y muon canh tranh viec xam chiem thuoc đia voi đoi thu Anh.
Tuy đuoc Phap goi la "Hon ngoc Vien Đong", nhung thuc ra thoi ay Sai Gon rat nho, chi can đi xa 20 km la co the san thu rung. Theo quy hoach cua Phap, Sai Gon khi đo chi rong khoang 3 km²; gan bang mot nua Quan 1 hien nay (rong khoang 8 km²), bao boc boi song Sai Gon – Nguyen Thai Hoc – Nguyen Thi Minh Khai – rach Ben Nghe. Chinh quyen thuoc đia Phap tap trung tat ca nhung gi sang trong, giau co nhat ma ho co đuoc o dien tich 3 km² nay, phan con lai cua Sai Gon thi van con rat hoang so, đam lay ngon ngang. Theo Son Nam trong "Ben Nghe xua" thi khi Cho Ben Thanh hoan thanh nam 1914, "truoc mat con la ao vung sinh lay. Giua Sai Gon va Cho Lon phia đat thap (...), con ruong lua voi nguoi cay, ao nuoi vit, ngon rach can. Giua Sai Gon va o phan đat cao con nhieu chom tre, cay da, mo ma to xen vao nhung đam ray trong rau cai va bong hoa, nhung xom nha o chuot; bay bo de đi lang thang an co". Khu Hoa Hung (Quan 10 hien nay) cho đen nga tu Bay Hien hien nay co vo so nghia trang, mo ma. Khu Nguyen Thien Thuat, Ly Thai To, Nguyen Đinh Chieu (Quan 3 hien nay) toan nha la nen đat xay dung tam bo khong theo quy hoach nao. Khu Quan 4, Quan 7, khu Cau Ong Lanh, Cau Kho... sat canh cho Ben Thanh đa so la nha tranh vach la tam bo.

Sau Chien tranh the gioi thu nhat, kien truc su He'brerd đuoc moi sang Đong Duong chinh ly lai cac du an quy hoach Sai Gon. Ong đe ra huong phat trien cong nghiep va xuat khau cho Sai Gon, đieu chinh he thong ky thuat ha tang, cung co them pho thi Khanh Hoi va Nha Be. Nhung ke hoach bat thanh do thieu ngan sach, đung cham quyen loi cua gioi đoc quyen kinh doanh đia oc, cung nhu xung đot noi bo. No chung minh rang cac mo hinh ly thuyet ve quy hoach xay dung thuong vap phai tro ngai tu gioi cam quyen thuc dan, gioi tu ban chi nhin thay quyen loi truoc mat.
Nhu vay, tu luc đanh chiem Gia Đinh nam 1859 cho đen khi roi Sai Gon (nam 1954), nguoi Phap chi tap trung "trau chuot" khu vuc rong 3 km², noi ma kieu dan Phap sinh song (Quan 1 hien nay). Du nhieu lan đieu chinh đia gioi mo rong, nhung nhung khu mo rong nay khong đuoc Phap đau tu nen kha la tam bo. Đen nam 1954, nhung phan Sai Gon mo rong nay (rong khoang 50 km²) van hoang so, tham chi đam lay ngon ngang.
Phe phan quy hoach thanh pho Sai Gon thoi ky Phap thuoc, nhieu nha nghien cuu phuong Tay cho rang: nguoi Phap nang ve viec pho truong quyen luc thuc dan voi mot so truc đuong hoanh trang, cua nha khang trang, nhung lai chua xay dung đuoc co so ha tang đo thi, va nhat la đay nguoi ban xu vao cac khu o chat choi, lay loi, thieu ve sinh. Nha nghien cuu My Gwendolyn Wright khi nghien cuu ve cac đo thi thuoc đia Phap cho rang kieu lam đo la loi "quy hoach gia tao" khong giai quyet đuoc cac van đe co ban cua đo thi va mang tinh phan biet đoi xu giua nguoi Phap va dan thuoc đia. Theo cu Vuong Hong Sen ghi chep thi danh xung "Hon ngoc Vien Đong" do quan chuc thuc dan Phap đat ra đe chi noi an choi cua ho, nguoi Viet chang đuoc thu huong gi ma con phai chiu su boc lot đe nguoi Phap duy tri su xa xi đo, va rang "No hoan toan khong phai la "hon ngoc" voi tho thuyen nguoi Viet o xuong đong tau Ba Son, cu li boc vac o cang Sai Gon, phu xe keo va đong đao nguoi dan ban xu mang tren minh ban an kiep no le, ke mat nuoc. Đe phuc vu cho hon ngoc ay, ca mot xa hoi Sai Gon tro thanh thuoc đia, phai cung phung cho Phap ma nhieu đia danh con đuoc giu đen tan bay gio: Xom Cui, Xom Than, Xom Dau, Xom Bau Sen (gan đon Cay Mai), Xom Gia (lam gia đau xanh gan cau Cay Go), xom Lo Bun (gan gieng Ho Tung), Xom U Ghe, Xom Ray Cai, Xom Cay Cui..."
Nha su hoc Henry Kamn nhan xet ve su tuong phan giua đoi song cua gioi thuong luu Phap voi nguoi dan Sai Gon đia phuong:

So voi cac thuoc đia cua Nhat Ban hoac mot so nuoc thuc dan khac (Anh, My, Ha Lan...), cac thuoc đia cua Thuc dan Phap o Đong Duong chi co mot trang thai mong manh yeu ot. Chu nghia thuc dan Phap o Viet Nam kiem loi nhuan chu yeu thong qua viec boc lot tai nguyen thuoc đia, nen Phap khong can thanh lap mot bo may hanh chinh hieu qua nham tang nang suat, cung khong can thuc hien cong nghiep hoa o quy mo lon. Quy mo nen cong nghiep cua thuc dan Phap o Viet Nam qua nho, kinh te Viet Nam khi đo van chu yeu la nong nghiep. Đieu nay dan toi quy mo cac đo thi do Phap xay dung o thuoc đia Đong Duong (tieu bieu la Sai Gon) cung kha nho be, ngay ca khi so sanh voi cac thanh pho thuoc đia cua Anh, My va Ha Lan.
Xet ve quy mo dan so, cac phuong phap thong ke khac nhau tu nhung nguon khac nhau cho ra nhung so lieu khac nhau. Nam 1940, theo đieu tra dan so, khu vuc đo thi Sai Gon va tinh Cho Lon co tong cong 256.000 dan. So voi cac thanh pho lon trong khu vuc thi kha nho, nhu Singapore nam 1940 co 755.000 dan, Hong Kong nam 1941 co 1,6 trieu dan, Manila hay Jakarta cung co khoang gan mot trieu dan.


= Đo thanh Sai Gon =
Tu nam 1946, Sai Gon đa la thu đo cua Cong hoa tu tri Nam Ky roi nam 1949 la thu đo cua Quoc gia Viet Nam. Đen nam 1955, Viet Nam Cong hoa đuoc thanh lap, Sai Gon khi đo la thanh pho lon nhat tai mien Nam Viet Nam đa đuoc chon lam thu đo voi ten goi chinh thuc "Đo thanh Sai Gon" (luu y, cach viet thong dung thoi đo la "Saigon" hoac "Sai-gon"). Sau nam 1955, ten đuong pho Sai Gon von truoc kia toan la ten Phap nay đong loat đoi ten tieng Viet (tru mot so ngoai le). Viec nay do Phong Hoa đo thuoc Ty Ky thuat do Ngo Van Phat đieu hanh; ong sap xep va chon lua ten cac danh nhan dua tren tam voc lich su va quy tu gan nhau nhung nhan vat cung thoi ky co lien quan voi nhau, nhu đuong Co Giang va Co Bac thi phai gan đuong Nguyen Thai Hoc; đuong Le Lai thi nho, gan Đai lo Le Loi lon hon. Nhung y tuong nhu Cong ly, Tu do, Cong hoa cung đuoc dung đat ten, tao cho thanh pho nhung đac trung moi.
Khi Chien tranh Đong Duong lan rong thi di dan tu nong thon len thanh thi tang nhanh. Vao thoi điem 1948, vung Sai Gon dan so đa len đen 1,179 trieu nguoi, đen nam 1949 thi dan so khu vuc đa tang len 1.200.000, va sang nam 1954 voi hang tram ngan nguoi di cu moi (phan đong la nguoi Cong giao, con goi la dan Bac Ky Cong giao) tu phia bac vi tuyen 17 thi dan so Sai Gon leo cao, đat 2.000.000. Dan di cu tap trung tai cac khu vuc nhu Xom Moi – Go Vap, Binh An – Quan 8, va rai rac tai cac quan khac. Voi Nghi đinh so 110-NV ngay 27 thang 3 nam 1959 cua Tong thong Ngo Đinh Diem, tu 6 quan, Sai Gon đuoc chia lai thanh 8 quan voi tong cong 41 phuong.
Vao nua cuoi thap nien 1950, nho vien tro đang ke cua Chinh phu Hoa Ky, Sai Gon tro thanh mot trung tam ve chinh tri, kinh te, van hoa, giai tri tai mien Nam Viet Nam, la thanh pho lon nhat cua kinh te Viet Nam Cong hoa Tu giua thap nien 1960 đen nhung nam đau thap nien 1970, viec Quan đoi Hoa Ky vao tham chien tai mien Nam Viet Nam cung gay nen nhung xao tron đoi voi thanh pho. Nhieu cao oc, cong trinh quan su moc len. Loi song cua gioi tre Sai Gon cung chiu anh huong boi van hoa phuong Tay đuoc du nhap tu binh linh va sach bao My.
Trung tam thanh pho co mot so cong trinh, khu pho đuoc xay dung to đep va sang trong, tuy nhien, cac cong trinh nay chu yeu do Phap xay dung tu thap nien 1940, cac khu nha moi rat it đuoc xay dung ke tu sau nam 1950, trong khi đo dan cu nong thon đo ve thanh thi tim viec va tranh chien su khien mot so khu vuc o Sai Gon dan tro thanh nhung khu o chuot khong lo. Khao sat cho thay khoang 40% dan so khu vuc Sai Gon khi đo (tuc khoang 1,2 trieu nguoi) phai song tai khu o chuot voi nhung đieu kien ve y te, ve sinh rat kem

Tren tap chi Xay dung thang 9/1967, tac gia Pham Hoang Thanh viet: "Moi ngay dan chung o que lu luot keo len thanh pho khien dan so noi đay gia tang mot cach kinh khung, co noi mat đo len toi 28.000 nguoi mot cay so vuong. Nguoi ta chen lan gianh giut nhau tung tac đat đe xay cat. Hien gio o Sai Gon, sau nhung cao oc đep đe, co ai ngo la hang ngan hang van ngoi nha van lop ton chen ep nhau, toi tam ban thiu, ben canh nhung ao tu nuoc đong, nhung đong rac thoi tha ghe tom". Đe giai quyet nan khan hiem nha het suc tram trong o Sai Gon luc đo, theo tinh toan, thanh pho can xay moi 50.000 can ho va giai toa 110.000 nha o chuot. The nhung, trong suot 10 nam, chi co 15.700 can ho đuoc xay dung.
Trong thoi ky chien tranh leo thang, vien tro kinh te doi dao tu My đa tao ra mot khuynh huong tieu thu xa xi "qua tron" trong dan chung (nhat la viec nguoi giau đua nhau mua xe may, o to). Trong giai đoan 1964–1969, so xe du lich nhap khau đa bang 80% so xe nhap khau trong suot 10 nam truoc, nam 1966, so xe gan may đuoc nhap khau cao gap 5 lan so voi nam 1963. Nhieu nguoi ngoai quoc toi Sai Gon luc đo đa đat cho thanh pho cai ten la "thanh pho Honda", do co nhieu xe may hieu Honda đuoc nhap khau. Nhin be ngoai thi nen kinh te Sai Gon đang "phat trien phon vinh", nhung thuc ra đo chi la be ngoai mang tinh tam thoi va bat on, boi đo la do yeu to ben ngoai đem lai (vien tro cua My) chu khong phai nho kha nang san xuat noi tai cua nen kinh te. Quan chuc kinh te chinh phu Sai Gon cung cam thay lo ngai ve tinh trang nay, khi nguon ngoai te bi phung phi vao nhung mat hang xa xi chu khong đuoc dung đe mua phuong tien san xuat.
Tuy so luong xe may, xe o to tang nhanh nho vien tro cua My tu nam 1963, nhung nhin chung van con kha it xet theo ty le dan so. Đau thap nien 1970, toan thanh pho Sai Gon co khoang 250.000 xe gan may, 800 xe buyt va khoang 20.000 xe o to (tren tong dan so 2,5 trieu), trung binh cu 10 nguoi dan thi moi co mot xe may. Phan lon nguoi dan khong co phuong tien di chuyen nao khac hon la đi bo hoac đi xe đap, nguoi ngheo tu cac khu o chuot ngoai o thuong phai đi bo 2 gio đe toi lam viec o trung tam thanh pho. Khi My dan rut quan thi cac phuong tien giao thong cung xuong doc do thieu tien. Đen cuoi nam 1969, do My ngung thue lao đong nguoi Viet va giam vien tro, nen kinh te Viet Nam Cong hoa bi suy thoai, lam phat tro nen nghiem trong, Chinh phu Viet Nam Cong hoa phai ban lenh cam nhap khau xe hoi tu nuoc ngoai. Cuoc Khung hoang dau mo 1973 tiep tuc giang mot đon manh vao he thong giao thong Sai Gon. Do gia dau nhap khau tang cao trong khi My giam vien tro kinh te, xang dau tro nen khan hiem, nhieu loai xe co phai xep xo do chu nhan khong co đu tien mua xang. Ngay ca o Sai Gon, so luong nguoi dan đi lam bang xe đap cung tang nhanh chong tu nam 1973.
Vien tro cua My co vai tro rat quan trong đoi voi nen kinh te Sai Gon thoi ky nay. Co quan Phat trien Quoc te Hoa Ky (USAID) giong nhu mot "Phu Toan quyen Đong Duong" co quyen luc cao hon ca Chinh phu Sai Gon. Neu suc san xuat cua Sai Gon kem, vien tro tu My se cung cap mot luong hang hoa nhap khau đe tieu thu, neu ngan sach bi tham hut thi vien tro cua My se giup bu đap tu Quy đoi gia. Ket qua la nen kinh te Sai Gon bi hang nhap khau chi phoi qua muc, ca nhung nhu yeu pham hang ngay nhu gao, thit, ca cung phai nhap khau. Su song cua nen kinh te Sai Gon phu thuoc chu yeu vao nhap khau, ma nhap khau lai phu thuoc vao vien tro cua My. Do vay, khi nguon vien tro My bi cat giam đot ngot thi nen kinh te cua Sai Gon cung bi cat nguon song, suc tieu thu cung het va ngan sach cung can kiet. Giao su Nguyen Cao Hach – Pho Chu tich Hoi đong Kinh te Xa hoi cua Chinh phu Sai Gon nhan đinh rang "neu Hoa Ky cat giam vien tro, chinh phu chi co the song đuoc 4 thang thoi".
Noi chung, tu nam 1963, nguon vien tro lon tu Hoa Ky đa khong giai quyet van đe co ban va cot loi nhat cua nen kinh te la "su tu chu". Trai lai, no đa tro thanh mot loai ma tuy nguy hai cho ban than Sai Gon. No tao ra su y lai cua nguoi dan va quan chuc, nen kinh te phu thuoc nang vao vien tro va thieu đong luc đe tu luc canh sinh. Ve ban chat, vien tro ma Hoa Ky cho Viet Nam Cong hoa la mau chot đe duy tri mot lanh tho phu thuoc vao My thay vi xay dung mot đat nuoc co the tu luc
Toi nam 1973 thi hau qua cua viec phu thuoc qua muc vao vien tro đa xay đen: nen kinh te mien Nam (trong đo co Sai Gon) lam vao khung hoang do My giam vien tro kinh te. Nan lam phat tro nen nghiem trong: Nam 1970, ty le lam phat (tinh toan dua tren chi so gia tieu dung tai Sai Gon ap dung cho tang lop lao đong) đa la 36,8%. Nam 1973, ty le lam phat tang len 44,5%, va nam 1974 đa vuot qua 200%. He luy va hau qua truc tiep cua cuoc khung hoang kinh te gay anh huong xau toi Sai Gon. Voi viec My giam vien tro trong khi nen san xuat noi tai thi yeu kem, nen kinh te tieu dung dua vao vien tro cua Viet Nam Cong hoa đa khong the phat trien on đinh, ben vung
Viec rut đi cua hon nua trieu quan My đa đe lai mot khoang trong khong lo trong nen kinh te: hang ty đola hang nam truoc đay đuoc linh vien chinh My tung vao xa hoi qua cac dich vu mua sam o thanh pho, nay khong con nua. Mot khoi luong lon nguoi lao đong lam viec trong cac "so My" (cac van phong, tru so quan su cua My) cung khong con viec lam. So luong cong nhan lam o cac co so cua My nam 1971 la 100.000 nguoi, đen thang 12 nam 1972 chi con lai 10.000 nguoi, tao ra that nghiep hang loat". Theo phuc trinh cua VECCO xuat ban thang 1/1975 thi: Sai Gon nam 1974 co 3 trieu dan thi co đen 600.000 nguoi that nghiep. Chenh lech giau ngheo rat lon khi thu nhap cua thieu so "tang lop tren" chiem 43,5% GDP, tang lop duoi chi đat 1,8%.
Nha van đoat giai Nobel Gabriel Garcia Marquez đa đen tham Viet Nam mo ta: "Duoi thoi My chiem đong, thanh pho khong con giu đuoc ban sac van hoa cua minh, tro thanh mot thien đuong nhan tao đuoc bao boc boi quan đoi va su tro giup cua My, cua hang tan đo tiep te. Nguoi dan Sai Gon cuoi cung lai tin rang đay la cuoc song thuc cua ho. Vi the, chien tranh ket thuc khien ho tro nen lac long va xa roi thuc te, đe roi 4 nam sau khi nguoi My cuoi cung rut đi, ho khong the guong day đuoc."
Sau su kien 30 thang 4 nam 1975, nhieu thuong dan o thanh pho hoac binh linh, si quan, vien chuc Viet Nam Cong hoa va nhung nguoi cong tac voi My đa ra nuoc ngoai đinh cu. Cung trong thoi gian nay, uoc tinh 700.000 nguoi khac đuoc van đong đi kinh te moi; nen van hoa co anh huong phuong Tay bi lu mo roi tan lui.
20 nam chien tranh đa đe lai cho Sai Gon nhieu di san nang ne ve xa hoi. Theo mot uoc tinh, thoi điem nam 1975, dan so Sai Gon co khoang 4 trieu nguoi thi trong so đo đa co toi 150.000 nguoi nghien heroin. Thoi điem nam 1972, 500.000 nguoi la gai mai dam va gai quan bar, va khoang 800.000 tre mo coi lang thang tren cac đuong pho.


= Thanh pho Ho Chi Minh =
Tu 30 thang 4 nam 1975, che đo Viet Nam Cong hoa bi xoa bo va Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam quan ly mien Nam. Đo thanh Sai Gon, tinh Gia Đinh va 2 quan Cu Chi va Phu Hoa ke can duoi thoi Viet Nam Cong hoa đuoc hop nhat thanh mot đon vi hanh chinh goi la thanh pho Sai Gon – Gia Đinh. Đau nam 1976, Đang bo va Uy ban Nhan dan thanh pho bat đau hoat đong. Ngay 2 thang 7 nam 1976, Quoc hoi đau tien cua nuoc Viet Nam thong nhat quyet đinh đoi ten nuoc thanh Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, đong thoi đoi ten thanh pho Sai Gon – Gia Đinh thanh Thanh pho Ho Chi Minh, theo ten cua nha lanh đao cong san va Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa đau tien, Ho Chi Minh.
Sau nam 1975, van đe nguoi Hoa tai Sai Gon tro nen tram trong. Nguoi Hoa treo quoc ky Trung Quoc va anh Mao Trach Đong trong vung Cho Lon, đong thoi tu choi đang ky quoc tich Viet Nam. Hoa kieu kiem soat gan nhu toan bo cac vi tri kinh te quan trong o mien Nam tu nam 1963 đen nam 1975, va đac biet nam chac 3 linh vuc quan trong: san xuat, phan phoi, va tin dung. Đen cuoi nam 1974, nguoi Hoa kiem soat hon 80% cac co so san xuat cua cac nganh cong nghiep thuc pham, det may, hoa chat, luyen kim, đien...va gan nhu đat đuoc đoc quyen thuong mai: 100% ban buon, hon 50% ban le, va 90% xuat nhap khau. Hoa kieu o mien Nam gan nhu hoan toan kiem soat gia ca thi truong.
Cuoi nam 1976, chinh quyen moi đong cua tat ca truong hoc va toa bao cua nguoi Hoa. Nam 1978, cac tu doanh bi quoc huu hoa. Trong boi canh quan he Ha Noi – Bac Kinh chuyen bien xau, tam ly bai Hoa lan rong khap mien Bac Viet Nam. Chinh quyen Ha Noi thuc ep nhieu gia đinh goc Hoa hoi huong ve Quang Tay.
Van đe Hoa kieu đuoc Chinh phu Viet Nam xem la mot thu thach đoi voi chu quyen quoc gia hon la mot van đe noi bo đon gian. Cac chien dich Cai tao tu san mien Nam nham xoa bo giai cap tu san va thuc hien cong huu hoa theo nguyen ly cua chu nghia xa hoi đuoc tien hanh. Nha nuoc đa quoc huu hoa cac co so san xuat, xi nghiep cong quan cua tang lop tu san lon bo lai, chu yeu la cua nguoi Hoa. Cac doanh nghiep vua nhu nha in, xuong thu cong, cua hang, cua hieu quy mo nho buoc phai ke khai tai san, von lieng trung thu, trung mua, tich thu chuyen thanh hop tac xa. Nhieu chu doanh nghiep bi buoc tich bien khong đuoc lam kinh doanh phai chuyen qua san xuat nong nghiep hoac đi kinh te moi. Nam 1978, Nha nuoc hoan thanh can ban cai tao tu san cong nghiep loai vua va nho o mien Nam, xoa bo viec nguoi Hoa kiem soat nhieu nganh cong nghiep. Đen thang 5 nam 1979, tat ca cac xi nghiep cong quan luc đau o mien Nam đeu đa đuoc chuyen thanh xi nghiep quoc doanh. Kho khan ve kinh te, su lo so ve chien tranh bien gioi Tay Nam khien cho nhieu nguoi nguoi Hoa roi thanh pho. So luong nguoi Hoa tai thanh pho đa giam đi hon mot nua trong giai đoan nay.

Chinh sach quan ly kinh te quan lieu va co che bao cap cua Nha nuoc len nen kinh te (cai cach gia-luong-tien) khien cho kinh te lam vao tri tre, lam phat phi ma ma đinh điem cua no la vao nam 1985. Khi cong cuoc Đoi moi toan dien 1986 bat đau, Thanh pho Ho Chi Minh đung o vi tri tien phong va đi đau trong thu hut von, cong nghe va đau tu nuoc ngoai. Sau khi Luat đau tu nuoc ngoai đuoc ban hanh nam 1987, trong vong 3 nam 1988 đen 1990, Thanh pho đa cap 88 giay phep voi tong so von đau tu la 976 trieu USD. Co cau nganh cong nghiep bat đau chuyen dich tu san xuat cong nghiep nang sang cac nganh cong nghiep nhe, hang tieu dung đinh huong xuat khau. Voi su phat trien manh me ve ha tang va coi troi ve co che thuong mai, mau dich, Thanh pho ngay cang khang đinh la đi đau kinh te cua Viet Nam va đat nhieu chi so va thanh tuu phat trien kinh te kha an tuong. Đen cuoi nam 2018, GDP binh quan đau nguoi cua Thanh pho uoc đat hon 6000 USD/nguoi, cao gap gan 2.5 lan so voi muc trung binh ca nuoc. Neu nhu nam 2000, Thanh pho đong gop khoang 19% GDP ca nuoc thi đen nam 2014, thanh pho đa chiem 30% GDP cua ca nuoc. Tuy nhien ty le ngan sach đuoc giu lai cua Thanh pho Ho Chi Minh la thap, nam 2000 ty le ngan sach đuoc giu lai la 33% nhung giam xuong con 18% trong giai đoan 2017-2020. Đay la mot trong nhung ly do khien toc đo tang truong kinh te cua thanh pho so voi binh quan ca nuoc đang giam. Trong giai đoan 2001-2010 toc đo nay bang 1,6 lan ca nuoc, thi đen giai đoan 2011-2019 chi bang 1,2 lan. Ve can can thu – chi, nam 2017 TP HCM boi chi 2.900 ty đong; nam 2018 boi chi hon 4.880 ty đong; 2019 boi chi gan 3.560 ty đong. Vi the, Trung uong luon phai cap them tu nguon ngan sach đe bu đap cho cac khoan chi cua thanh pho
Đen cuoi nhung nam 2000, thanh pho buoc vao cong cuoc đoi moi co ban ve ha tang giao thong van tai, tien hanh xay dung va khai truong nhieu cong trinh trong điem nhu Đai lo Nguyen Van Linh, Đai lo Đong Tay, cau Phu My. Nhieu cang bien quoc te đuoc khanh thanh va nhieu đuong cao toc đuoc xay dung noi Thanh pho voi cac tinh thanh lan can tao thuan loi cho thong thuong hang hoa va phat trien giao thuong ngay cang lon cho thanh pho.
Thanh pho Ho Chi Minh hien nay co dien tich rong 2.095 km², lon hon gap 30 lan so voi đo thi Sai Gon truoc nam 1975 (67,5 km²). Trong đo, tinh rieng dien tich khu đo thi la 820 km² (nam 2010), lon gap 33 lan so voi truoc nam 1975 (rong 25 km²). Thanh pho Ho Chi Minh ngay nay bao gom toan bo đo thanh Sai Gon cu, cong them toan bo tinh Gia Đinh, quan Phu Hoa cua tinh Binh Duong va quan Cu Chi cua tinh Hau Nghia cu (hop nhat thanh huyen Cu Chi).
Theo đa phat trien cua kinh te, luong nguoi nhap cu đo vao thanh pho cung ngay cang tang. Ve dan so, thang 4 nam 2014, toan Thanh pho Ho Chi Minh co 7,95 trieu dan (trong đo khoang 6,7 trieu dan song o khu đo thi), nhu vay la đa tang 3,2 lan so voi muc 2,5 trieu dan cua đo thi Sai Gon o thoi điem thang 4 nam 1975. Nam 2017, neu tinh ca nguoi cu tru khong đang ky thi dan so toan thanh pho đa đat đen 13 trieu nguoi, tang gap 5,2 lan so voi thoi điem thang 4 nam 1975. Thong ke giua nam 2017 cho thay thanh pho co toi gan 7,6 trieu xe may (chiem 1/3 luong xe may ca nuoc) va khoang 700.000 xe oto. Nhu vay, so xe may luu thong trong thanh pho đa tang gap 30 lan, so xe o to đa tang gap 35 lan so voi giai đoan truoc nam 1975.
Voi tong dien tich 2.096 km² va hon 9 trieu dan (so lieu 2021), Thanh pho Ho Chi Minh la đo thi lon thu 2 Viet Nam ve dien tich (sau Ha Noi) va lon nhat ve dan so. 11 quan noi thanh cua Sai Gon truoc đay đuoc chia lai thanh 8 quan. 4 quan Go Vap, Phu Nhuan, Binh Thanh, Tan Binh đuoc thanh lap. Khu vuc ngoai thanh gom 5 huyen: Thu Đuc, Hoc Mon, Cu Chi, Binh Chanh, Nha Be. Nam 1978, thanh pho nhan them huyen Duyen Hai cua tinh Đong Nai. Nam 1979, cac đon vi hanh chinh co so đuoc phan chia lai, toan thanh pho co 261 phuong, 86 xa. Sau đot đieu chinh tiep theo vao nam 1989, thanh pho con 182 phuong va 100 xa, thi tran. Đen nam 1997, phan chia hanh chinh cua thanh pho lai thay đoi, gom 17 quan, 5 huyen voi 303 phuong xa, thi tran. Nam 2004, Thanh pho Ho Chi Minh gom 19 quan noi thanh va 5 huyen ngoai thanh voi 322 phuong, xa va thi tran.. Hien nay, Thanh pho Ho Chi Minh gom 16 quan, 1 thanh pho va 5 huyen voi 312 phuong, xa, thi tran.
Ngay 24 thang 11 nam 2017, Quoc hoi Viet Nam ra Nghi quyet ve thi điem co che, chinh sach đac thu phat trien Thanh pho Ho Chi Minh, trong đo tang them quyen han cho chinh quyen thanh pho trong viec quan ly đat đai, quan ly đau tu, quan ly tai chinh – ngan sach nha nuoc. Thanh pho Ho Chi Minh se co nhieu quyen han hon trong viec quyet đinh chuyen đoi muc đich su dung đat, phe duyet đau tu cong; co them nhung nguon thu moi, co the đuoc giu lai ngan sach nhieu hon va đuoc huong mot phan so thu tu co phan hoa cua cac doanh nghiep nha nuoc do Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh quan ly hoac đai dien so huu, đuoc chu đong vay von bang cac hinh thuc khac nhau. Ngoai ra, chinh quyen thanh pho cac cap con đuoc chu đong phan quyen cho chinh quyen cap duoi; quyet đinh muc thu nhap binh quan tang them cho can bo, cong chuc, vien chuc, chuyen gia thuoc thanh pho quan ly.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 12 thang 6 nam 2025). Theo đo, sap nhap tinh Ba Ria – Vung Tau va tinh Binh Duong vao Thanh pho Ho Chi Minh.
Sau khi sap nhap, Thanh pho Ho Chi Minh co 6.772,59 km² dien tich tu nhien va quy mo dan so la 14.002.598 nguoi.


Đia ly = Vi tri đia ly =

Thanh pho Ho Chi Minh co toa đo 10°10' – 10°38' Bac va 106°22' – 106°54' Đong.

Phia đong giap tinh Đong Nai va tinh Lam Đong
Phia tay giap tinh Tay Ninh
Phia bac giap tinh Đong Nai va tinh Tay Ninh
Phia nam giap tinh Đong Thap va Bien Đong.
Nam o phia Nam, thuoc mien Đong Nam Bo, Thanh pho Ho Chi Minh cach Ha Noi 1.730 km theo đuong bo, trung tam thanh pho cach bo bien Đong 50 km theo đuong chim bay. Voi vi tri tam điem cua khu vuc Đong Nam A, Thanh pho Ho Chi Minh la mot đau moi giao thong quan trong ve ca đuong bo, đuong thuy va đuong khong, noi lien cac tinh trong vung va con la mot cua ngo quoc te.
Nam trong vung chuyen tiep giua mien Đong Nam Bo va Đong bang song Cuu Long, đia hinh thanh pho thap dan tu Bac xuong Nam va tu Tay sang Đong. Vung cao nam o phia bac – Đong Bac va mot phan Tay Bac, trung binh 10 đen 25 met. Xen ke co mot so go đoi, cao nhat len toi 32 met nhu đoi Long Binh o Thu Đuc. Nguoc lai, vung trung nam o phia nam – tay nam va đong nam thanh pho, co đo cao trung binh tren duoi mot met, noi thap nhat 0,5 met. Cac khu vuc trung tam, mot phan thanh pho Thu Đuc, toan bo huyen Hoc Mon va Quan 12 co đo cao trung binh, khoang 5 toi 10 met.


 Cac điem cuc cua thanh pho Ho Chi Minh:  Điem cuc Bac tai: xa Phu My Hung, huyen Cu Chi.
Điem cuc Tay tai: xa Thai My, huyen Cu Chi.
Điem cuc Nam tai: xa Long Hoa, huyen Can Gio.
Điem cuc Đong tai: xa Thanh An, huyen Can Gio.


= Đieu kien tu nhien =


 Đia chat, thuy van  Đia chat Thanh pho Ho Chi Minh bao gom chu yeu la hai tuong tram tich Pleistocen va Holocen lo ra tren be mat. Tram tich Pleistocen chiem hau het phan phia Bac, Tay Bac va Đong Bac thanh pho. Duoi tac đong cua cac yeu to tu nhien va hoat đong cua con nguoi, tram tich phu sa co hinh thanh nhom đat đac trung rieng: đat xam. Voi hon 45 ngan hecta, tuc khoang 23,4% dien tich thanh pho, đat xam o Thanh pho Ho Chi Minh co ba loai: đat xam cao, đat xam co tang loang lo đo vang va hiem hon la đat xam gley. Tram tich Holocen o Thanh pho Ho Chi Minh co nhieu nguon goc: bien, vung vinh, song bien, bai boi... hinh thanh nhieu loai đat khac nhau: nhom đat phu sa bien voi 15.100 ha, nhom đat phen voi 40.800 ha va đat phen man voi 45.500 ha. Ngoai ra con co mot dien tich khoang hon 400 ha la "giong" cat gan bien va đat feralite vang nau bi xoi mon tro soi đa o vung đoi go.
Ve thuy van, nam o vung ha luu he thong song Đong Nai – Sai Gon, Thanh pho Ho Chi Minh co mang luoi song ngoi, kenh rach rat đa dang. Song Đong Nai bat nguon tu cao nguyen Lam Vien, hop luu boi nhieu song khac, co luu vuc lon, khoang 45.000 km². Voi luu luong binh quan 20–500 m³/s, hang nam cung cap 15 ty m³ nuoc, song Đong Nai tro thanh nguon nuoc ngot chinh cua thanh pho. Song Sai Gon bat nguon tu vung Hon Quan, chay qua Thu Dau Mot đen Thanh pho Ho Chi Minh, voi chieu dai 200 km va chay doc tren đia phan thanh pho dai 80 km. Song Sai Gon co luu luong trung binh vao khoang 54 m³/s, be rong tai thanh pho khoang 225 m đen 370 m, đo sau toi 20 m. Nho he thong kenh Rach Chiec, hai con song Đong Nai va Sai Gon noi thong o phan noi thanh mo rong. Mot con song nua cua Thanh pho Ho Chi Minh la song Nha Be, hinh thanh o noi hop luu hai song Đong Nai va Sai Gon, chay ra bien Đong boi hai nga chinh Soai Rap va Ganh Rai. Trong đo, nga Ganh Rai chinh la đuong thuy chinh cho tau ra vao ben cang Sai Gon. Ngoai cac con song chinh, Thanh pho Ho Chi Minh con co mot he thong kenh rach chang chit: Lang The, Bau Nong, rach Tra, Ben Cat, An Ha, Tham Luong, Cau Bong, Nhieu Loc –Thi Nghe, Ben Nghe, Tau Hu, Kenh Te, Kenh Đoi... He thong song, kenh rach giup Thanh pho Ho Chi Minh trong viec tuoi tieu, nhung do chiu anh huong dao đong trieu ban nhat cua bien Đong, thuy trieu tham nhap sau đa gay nen nhung tac đong xau toi san xuat nong nghiep va han che viec tieu thoat nuoc o khu vuc noi thanh.
Nho tram tich Pleistocen, khu vuc phia bac Thanh pho Ho Chi Minh co đuoc luong nuoc ngam kha phong phu. Nhung ve phia nam, tren tram tich Holocen, nuoc ngam thuong bi nhiem phen, nhiem man. Khu vuc noi thanh cu co luong nuoc ngam đang ke, tuy chat luong khong thuc su tot, van đuoc khai thac chu yeu o ba tang: 0–20 m, 60–90 m va 170–200 m (tang tram tich Miocen). Tai Quan 12, huyen Hoc Mon va huyen Cu Chi, chat luong nuoc tot, tru luong doi dao, thuong đuoc khai thac o tang 60–90 m, tro thanh nguon nuoc bo sung quan trong.


 Khi hau  Nam trong vung nhiet đoi xavan, cung nhu mot so tinh Nam Bo khac, Thanh pho Ho Chi Minh khong co bon mua: xuan, ha, thu, đong. Nhiet đo cao đeu va mua quanh nam (mua kho it mua). Trong nam, Thanh pho Ho Chi Minh co 2 mua la bien the cua mua he: mua mua – kho ro ret. Mua mua đuoc bat đau tu thang 5 toi thang 11 (khi hau nong am, nhiet đo cao mua nhieu), con mua kho tu thang 12 toi thang 4 nam sau (khi hau kho, nhiet đo cao va mua it). Trung binh, Thanh pho Ho Chi Minh co 160 toi 270 gio nang/thang, nhiet đo trung binh 27 °C, cao nhat len toi 40 °C, thap nhat xuong 13,8 °C. Hang nam, thanh pho co 330 ngay nhiet đo trung binh 25 toi 28 °C. Luong mua trung binh cua thanh pho đat 1.949 mm/nam, trong đo nam 1908 đat cao nhat 2.718 mm, thap nhat xuong 1.392 mm vao nam 1958. Mot nam, o thanh pho co trung binh 159 ngay mua, tap trung nhieu nhat vao cac thang tu 5 toi 11, chiem khoang 90%, đac biet hai thang 6 va 9. Tren pham vi khong gian thanh pho, luong mua phan bo khong đeu, khuynh huong tang theo truc Tay Nam – Đong Bac. Cac quan noi thanh va cac huyen phia bac co luong mua cao hon khu vuc con lai.
Thanh pho Ho Chi Minh chiu anh huong boi hai huong gio chinh la gio mua Tay – Tay Nam va Bac – Đong Bac. Gio Tay – Tay Nam tu An Đo Duong, toc đo trung binh 3,6 m/s, vao mua mua. Gio Gio Bac – Đong Bac tu bien Đong, toc đo trung binh 2,4 m/s, vao mua kho. Ngoai ra con co gio mau dich theo huong Nam – Đong Nam vao khoang thang 3 toi thang 5, trung binh 3,7 m/s. Co the noi Thanh pho Ho Chi Minh thuoc vung khong co gio bao. Cung nhu luong mua, đo am khong khi o thanh pho len cao vao mua mua (80%), va xuong thap vao mua kho (74,5%). Binh quan đo am khong khi đat 79,5%/nam.

Voi nhung bien đoi khi hau, Sai Gon thuoc danh sach 10 thanh pho tren the gioi bi đe doa vi nguy co muc nuoc bien dang cao. Theo du tinh cua Lien Hop Quoc thi đen nam 2050 nuoc bien se dang 26 cm va 70% khu đo thi Sai Gon se bi ngap lut. Ngan hang Phat trien A chau uoc luong hau qua la thiet hai kinh te len đen hang ty USD.


 Moi truong  Voi toc đo gia tang dan so qua nhanh, co so ha tang chua kip quy hoach nang cap tong the, y thuc mot so nguoi dan lai qua kem trong nhan thuc va bao ve moi truong chung... Vi vay, Thanh pho Ho Chi Minh hien nay đang phai đoi mat voi van đe o nhiem moi truong rat lon. Hien trang nuoc thai khong đuoc xu ly đo thang vao he thong song ngoi con rat pho bien. Nhieu co so san xuat, benh vien va co so y te chua co he thong xu ly nuoc thai la mot thuc trang đang bao đong.
Tinh trang ngap lut trong trung tam thanh pho đang o muc bao đong cao, xay ra ca trong mua kho. Dien tich khu vuc ngap lut khoang 140 km² voi 85% điem ngap nuoc nam o khu vuc trung tam thanh pho. Thiet hai do ngap nuoc gay ra uoc tinh 8 ty đong moi nam. Nguyen nhan la do he thong cong thoat nuoc đuoc xay cach đay 50 nam đa xuong cap. Ngoai ra, viec xay dung cac khu cong nghiep va đo thi o khu vuc phia nam – khu vuc thoat nuoc cua thanh pho nay đa lam cho tinh hinh ngap cang nghiem trong hon. Viec thoat nuoc o Sai Gon von dua vao he thong song va kenh, rach tu nhien nhung khoang 30% dien tich kenh rach đa bi chinh quyen thanh pho ra lenh lap. Theo mot nghien cuu cua Vien Khoa hoc Thuy loi mien Nam thi chi trong 12 nam tu 1996 đen 2008, tai Sai Gon đa co hon 100 kenh, rach voi tong dien tich khoang 4000 hecta bi nguoi dan lap va bi lan chiem. Tham chi, cac con kenh thoat nuoc cho san bay quoc te Tan Son Nhat cung bi lan chiem voi nhieu hinh thuc, cac ho dan xay lan ra lam hep long muong, cung voi viec xa rac thai vao đo nen luu luong cac con kenh nay bi giam đi Ngoai ra, sai lam cua chinh quyen trong viec quy hoach cung khien cho tinh trang ngap lut Thanh pho Ho Chi Minh tro nen nghiem trong.
Truoc nhung buc xuc ve thuc trang moi truong, Thanh pho Ho Chi Minh đang khan truong tim moi cach nang cao chat luong cuoc song cua nguoi dan tren đia ban. Viec trich ra mot nguon von lon nhieu ty đong đau tu xay dung ho sinh hoc cai tao nuoc kenh Ba Bo la mot vi du. Tu 2017 toi 2025, thanh pho đat muc tieu giai toa di doi 28.500 can nha va to chuc lai cuoc song cua nguoi dan đang song ven kenh, rach đe lam thong thoang cac kenh thoat nuoc nay.
Mat đo cay xanh cua thanh pho chi khoang 1–2 m²/nguoi, thuoc hang rat thap so voi cac thanh pho tren the gioi (Stockholm tren 70 m²/nguoi). Viec thieu cay xanh đa gay anh huong đen chat luong khong khi cua thanh pho.


To chuc hanh chinh va chinh quyen = To chuc hanh chinh =

Thanh pho Ho Chi Minh hien nay la mot trong nhung thanh pho truc thuoc Trung uong cua Viet Nam. Ve mat hanh chinh, thanh pho đuoc chia thanh 113 phuong, 54 xa, 1 đac khu, thanh pho la đia phuong co nhieu đon vi hanh chinh cap xa nhat.
Vao nam 1995, he thong quan ly hanh chinh nha nuoc tren đia ban Thanh pho Ho Chi Minh co 976 đia chi, trong đo 47 thuoc trung uong, 73 thuoc thanh pho, 549 thuoc cac quan, huyen va 307 thuoc cap phuong xa. Cac to chuc đoan the, chinh tri bao gom cap trung uong va thanh pho co 291 đia chi, cac đon vi su nghiep co 2.719 đia chi.


= Đang bo va chinh quyen =

Chinh quyen thanh pho bao gom Hoi đong nhan dan, Uy ban nhan dan va Toa an nhan dan.
Hoi đong nhan dan thanh pho, voi cac đai bieu đuoc bau cu truc tiep nhiem ky 5 nam, co quyen quyet đinh cac ke hoach phat trien dai han ve kinh te, van hoa, giao duc... cua thanh pho. Đung đau HĐND gom mot Chu tich, mot Pho Chu tich va mot Uy vien thuong truc. HĐND chiu su giam sat va huong dan hoat đong cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi, chiu su huong dan va kiem tra cua Chinh phu trong viec thuc hien cac van ban cua co quan nha nuoc cap tren theo quy đinh cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi. Hoi đong nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh nhiem ky khoa X (2021-2026) gom 94 đai bieu. Chu tich HĐND Thanh pho hien tai la ba Nguyen Thi Le.
Hoi đong nhan dan thanh pho bau ra Uy ban nhan dan thanh pho, co quan truc tiep chiu trach nhiem quan ly ve moi hoat đong chinh tri, an ninh, kinh te va van hoa tren đia ban thanh pho. Đung đau Uy ban nhan dan gom mot Chu tich va cac Pho Chu tich. Cac so, nganh cua Uy ban nhan dan se quan ly ve cac linh vuc cu the, nhu y te, giao duc, đau tu, tu phap, tai chinh... Tuong tu, cap quan, huyen cung co Hoi đong nhan dan va Uy ban nhan dan chiu su chi đao chung cua cap thanh pho. Ngoai ra, Uy ban nhan dan con quan ly mot so tong cong ty tren đia ban thanh pho. UBND Thanh pho nhiem ky khoa X (2021–2026) đuoc HĐND Thanh pho nhiem ky 2021–2026 bau ra gom 24 thanh vien va bau ong Nguyen Thanh Phong lam Chu tich UBND Thanh pho. Tuy nhien cuoi thang 8/2021, ong Nguyen Thanh Phong đa đuoc Bo Chinh tri đieu đong giu chuc Pho Truong Ban Kinh te Trung uong. HĐND Thanh pho sau đo cung đa tien hanh bieu quyet mien nhiem chuc vu Chu tich UBND thanh pho cua ong va bau moi Chu tich UBND TP (nhiem ky 2021–2026) đuong nhiem la ong Phan Van Mai.
Toa an nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh bao gom hai cap: Toa an nhan dan Thanh pho va 22 Toa an nhan dan cap huyen. Tai cap thanh pho co 5 toa chuyen trach: Toa Hinh su, Toa Dan su, Toa Kinh te, Toa Hanh chinh va Toa Lao đong. Hien tai Viet Nam thuc hien he thong toa an hai cap, co nghia la toa an nhan dan cap huyen co tham quyen xet xu so tham nhung vu an trong pham vi quyen han cua minh. Con Toa an nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh cung co tham quyen xet xu so tham, đong thoi co the phu trach xet xu phuc tham cac vu an ma toa cap duoi đa tuyen nhung ban an bi khang cao, khang nghi. Chanh an TAND Thanh pho hien nay la ong Le Thanh Phong.
Ve phia Đang uy, Ban Chap hanh Đang bo Thanh pho Ho Chi Minh (hay thuong goi la Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh) la co quan lanh đao cao nhat cua Đang bo Thanh pho. Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh khoa XI nhiem ky 2020–2025 gom 62 uy vien chinh thuc, bau ra Ban Thuong vu gom 16 uy vien. Cung voi Ha Noi, đung đau Đang uy Thanh pho la Bi thu Thanh uy cua thanh pho va phai la mot đang vien do Bo Chinh tri chi đinh chu khong do Thanh uy bau ra, thuong la mot thanh vien cua co quan nay. Bi thu Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh hien tai la ong Nguyen Van Nen.
Uy ban Mat tran To quoc Thanh pho nhiem ky 10 (2014–2019) gom 140 uy vien, bau ra Ban Thuong truc UBMTTQ Thanh pho gom 13 uy vien. Chu tich UBMTTQ đuong nhiem la ba To Thi Bich Chau, Uy vien Ban Thuong vu Thanh uy (đuoc bau ngay 22/2/2017 thay the ong Nguyen Hoang Nang do đuoc đieu đong thuyen chuyen cong tac).


Kinh te Thanh pho Ho Chi Minh giu vai tro đi đau trong nen kinh te Viet Nam. Thanh pho chiem 0,6% dien tich va 8,34% dan so cua Viet Nam nhung chiem toi 20,5% tong san pham GDP, 27,9% gia tri san xuat cong nghiep va 37,9% du an nuoc ngoai. Vao nam 2005, Thanh pho Ho Chi Minh co 2.966.400 lao đong co đo tuoi tu 15 tro len, trong đo 139 ngan nguoi ngoai đo tuoi lao đong nhung van đang tham gia lam viec. Nam 2008, luc luong lao đong co đo tuoi tu 15 tro len tren đia ban thanh pho gom co 3.856.500 nguoi, nam 2009 la 3.868.500 nguoi, nam 2010 đat 3.909.100 nguoi, đen 2011 con so nay đat 4.000.900 nguoi. Tinh chung trong 9 thang đau nam 2012, GRDP đat 404.720 ty đong, tang khoang 8,7%. Nam 2021, GRDP đa đat muc 1.298.791 ti đong (tuong ung 56,47 ti USD), trong đo khu vuc thuong mai dich vu đat khoang 63,4%, khu vuc cong nghiep va xay dung đat 22,4%, khu vuc nong-lam-thuy san chi chiem 0,6%. GRDP binh quan đau nguoi nam 2021 đat 142,6 trieu đong (tuong đuong 6.173 USD). Thu ngan sach nam 2012 uoc đat 215.975 ti đong, đen nam 2021 đa tang len la 383.703 ti đong. Trong đo, thu noi đia nam 2021 đat 253.281 ty đong, vuot 2% du toan; thu tu hoat đong xuat nhap khau đat 116.400 ti đong, vuot 7% du toan.
Nam 2013, Uy ban nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh đa trinh Hoi đong nhan dan Thanh pho 29 chi tieu ve kinh te va xa hoi trong nam 2013, đat muc tieu thu nhap binh quan đau nguoi nam 2013. Trong đo co mot so chi tieu kinh te gom co GDP binh quan đau nguoi đat khoang 4.000 USD/nguoi/nam, tong san pham trong nuoc (GDP) du kien tang 9,5-10%, toc đo kim ngach xuat khau la 13%, tong von đau tu phat trien toan xa hoi du kien khoang 248.500-255.000 ty đong, bang 36-37% GDP, chi so gia tieu dung thap hon toc đo tang cua ca nuoc.
Nen kinh te cua Thanh pho Ho Chi Minh đa dang ve linh vuc, tu khai thac mo, thuy san, nong nghiep, cong nghiep che bien, xay dung đen du lich, tai chinh... Co cau kinh te cua thanh pho, khu vuc nha nuoc chiem 33,3%, ngoai quoc doanh chiem 44,6%, phan con lai la khu vuc co von đau tu nuoc ngoai. Ve cac nganh kinh te, dich vu chiem ty trong cao nhat: 51,1%. Phan con lai, cong nghiep va xay dung chiem 47,7%, nong nghiep, lam nghiep va thuy san chi chiem 1,2%. Nganh cong nghiep thanh pho hien đang huong toi cac linh vuc cong nghe cao, đem lai hieu qua kinh te hon.
Tinh đen giua nam 2006, 3 khu che xuat va 12 khu cong nghiep Thanh pho Ho Chi Minh đa thu hut đuoc 1.092 du an đau tu, trong đo co 452 du an co von đau tu nuoc ngoai voi tong von đau tu hon 1,9 ti USD va 19,5 ngan ti VND. Thanh pho cung đung đau Viet Nam tong luong von đau tu truc tiep nuoc ngoai voi 2.530 du an FDI, tong von 16,6 ty USD vao cuoi nam 2007. Rieng trong nam 2007, thanh pho thu hut hon 400 du an voi gan 3 ty USD. Trong bang xep hang ve Chi so nang luc canh tranh cap tinh cua Viet Nam nam 2017, Thanh pho Ho Chi Minh xep o vi tri thu 8/63 tinh thanh.
Ve thuong mai, Thanh pho Ho Chi Minh co mot he thong trung tam mua sam, sieu thi, cho đa dang. Cho Ben Thanh la bieu tuong ve giao luu thuong mai tu xa xua cua thanh pho, hien nay van giu mot vai tro quan trong. Nhung thap nien gan đay, nhieu trung tam thuong mai hien đai xuat hien nhu Saigon Trade Centre, Diamond Plaza... Muc tieu thu cua Thanh pho Ho Chi Minh cung cao hon nhieu so voi cac tinh khac cua Viet Nam va gap 1,5 lan thu đo Ha Noi. So Giao dich Chung khoan Thanh pho Ho Chi Minh, co ma giao dich la VN-Index, đuoc thanh lap vao thang 7 nam 1998. Tinh đen ngay 31 thang 12 nam 2007, toan thi truong đa co 507 loai chung khoan đuoc niem yet, trong đo co 138 co phieu voi tong gia tri von hoa đat 365 ngan ty đong.
Tuy vay, nen kinh te cua Thanh pho Ho Chi Minh van phai đoi mat voi nhieu kho khan. Toan thanh pho chi co 10% co so cong nghiep co trinh đo cong nghe hien đai. Trong đo, co 21/212 co so nganh det may, 4/40 co so nganh da giay, 6/68 co so nganh hoa chat, 14/144 co so che bien thuc pham, 18/96 co so cao su nhua, 5/46 co so che tao may... co trinh đo cong nghe, ky thuat san xuat tien tien. Co so ha tang cua thanh pho lac hau, qua tai, chi gia tieu dung cao, te nan xa hoi, hanh chinh phuc tap... cung gay kho khan cho nen kinh te. Đau tu ha tang tai Thanh pho Ho Chi Minh khong tuong xung voi vai tro kinh te cua no do ty le ngan sach ma thanh pho nay đuoc giu lai ngay cang giam.
Nam 2021, GRDP Thanh pho Ho Chi Minh sut giam chua tung co trong lich su do đai dich COVID-19, voi muc 6,78%. Moi thanh phan cua GRDP đeu tang am, cao nhat la nganh dich vu voi -54,93%. Cac nganh thong tin – truyen thong, tai chinh – ngan hang – bao hiem, giao duc, y te thi co muc tang truong duong, nhat la nganh tai chinh voi 8,16%. Sau khi noi long gian cach vao cuoi nam 2021, thanh pho len ke hoach phuc hoi va phat trien kinh te cho nam 2022. Trong 8 thang, nen kinh te thanh pho phuc hoi gan nhu hoan toan.


Xa hoi = Dan cu =

Dan so nam 1929 la 123.890 nguoi, trong so đo co 12.100 nguoi Phap. Gan 40 nam sau, nam 1967, thanh pho đa tang gap 10 lan voi dan so la 1.485.295.
Ke tu sau nam 1976, dan so Sai Gon gia tang nhanh, nhat la dan nhap cu. Theo thong ke chinh thuc, dan so Sai Gon nam 1975 la 3.498.120 nguoi. Nam 2021, dan so toan Thanh pho Ho Chi Minh la 9.166.800 nguoi, chiem 9,3% dan so ca nuoc; voi dien tich 2095,39 km², mat đo dan so đat 4.375 nguoi/km². Trong đo dan so song tai thanh thi đat gan 7.239.600 nguoi, chiem 79% dan so toan thanh pho va dan so song tai nong thon đat 1.927.200 nguoi, chiem 21% dan so thanh pho. Dan so nam đat 4.510.400 nguoi, trong khi đo nu đat 4.656.400 nguoi. Trong cac thap nien gan đay, Thanh pho Ho Chi Minh luon co ty so gioi tinh thap nhat Viet Nam (2019: 95 nam/100 nu), luong nhap cu tu cac tinh khac vao Thanh pho Ho Chi Minh luon co so nu nhieu hon so nam. Thanh pho Ho Chi Minh gap phai tinh trang qua tai dan so, tao ap luc lon len nen kinh te va đoi song nguoi dan. Cu 5 nam, dan so Thanh pho Ho Chi Minh tang them trung binh 1 trieu nguoi.
Su phan bo dan cu o Thanh pho Ho Chi Minh khong đong đeu. Nam 2019, trong khi mot so quan nhu 4, 5, 10 va 11 co mat đo len toi tren 40.000 nguoi/km², thi huyen ngoai thanh Can Gio co mat đo la 102 nguoi/km². Ve muc đo gia tang dan so, trong khi ty le tang tu nhien khoang 1,07% thi ty le tang co hoc len toi 2,5%. Nhung nam gan đay, dan so cac quan trung tam co xu huong giam, trong khi dan so cac quan moi lap vung ven tang nhanh, do đon nhan dan tu trung tam chuyen ra va nguoi nhap cu tu cac tinh thanh khac đen sinh song. Theo uoc tinh nam 2005, trung binh moi ngay co khoang mot trieu khach vang lai tai Thanh pho Ho Chi Minh. Đen nam 2010, con so nay con co the tang len toi 2 trieu.
Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, toan thanh pho co 13 ton giao khac nhau đat 1.738.411 nguoi, nhieu nhat la Cong giao đat 845.720 nguoi, tiep theo la Phat giao co 770.220 nguoi, đao Cao Đai chiem 56.762 nguoi, đao Tin lanh co 45.678 nguoi, Hoi giao chiem 9.220 nguoi, Phat giao Hoa Hao đat 7.220 nguoi, Tinh đo cu si Phat hoi Viet Nam co 2.267 nguoi. Con lai cac ton giao khac nhu An Đo giao co 395 nguoi, Đao Tu An Hieu Nghia co 298 nguoi, Minh Su Đao co 283 nguoi, đao Baha'i co 192 nguoi, Buu Son Ky Huong 89 nguoi va 67 nguoi theo Minh Ly Đao..
Theo thong ke cua Tong cuc Thong ke Viet Nam, tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2009, toan Thanh pho Ho Chi Minh co đu 54 thanh phan dan toc cung nguoi nuoc ngoai sinh song. Trong đo, nhieu nhat la nguoi Kinh co 6.699.124 nguoi, cac dan toc khac nhu nguoi Hoa co 414.045 nguoi, nguoi Khmer co 24.268 nguoi, nguoi Cham 7.819 nguoi, nguoi Tay co 4.514 nguoi, nguoi Muong 3.462 nguoi, it nhat la nguoi La Hu chi co mot nguoi.
Nhung khu vuc tap trung nhieu nguoi nuoc ngoai hay Viet kieu sinh song tai Thanh pho Ho Chi Minh đa tao thanh mot net rat rieng đo la nhung khu cho, cua hang, dich vu, mon an đac san cua nuoc đo. Co the ke đen: Pho Ma Lai tap trung nguoi Ma Lai, nguoi Cham tai đuong Nguyen An Ninh, phuong Ben Thanh, Quan 1); cho Campuchia tu đinh cho Le Hong Phong, chay doc dai theo đuong Ho Thi Ky, Phuong 1, Quan 10 đa phan la Viet kieu tro ve tu Campuchia; pho Han Quoc tai đuong Hau Giang đen cac đuong lan can thuoc Phuong 4, quan Tan Binh; pho Nhat Ban tai giao lo Thai Van Lung – Le Thanh Ton thuoc phuong Ben Nghe, Quan 1, khu đo thi Phu My Hung (Nam 2018, Phu My Hung co tren 30.000 nguoi sinh song, chiem hon 50% la nguoi nuoc ngoai đen tu hang chuc quoc gia, đong hon ca van la cong dan cac nuoc va vung lanh tho chau A, nhieu nhat đen tu Han Quoc, Nhat Ban, Đai Loan, Trung Quoc).


= Y te =

Thanh pho Ho Chi Minh, voi dan so đong, mat đo cao trong noi thanh, cong them mot luong lon dan vang lai, đa phat sinh nhu cau lon ve y te va cham soc suc khoe. Cac te nan xa hoi, nhu mai dam, ma tuy, tinh trang o nhiem moi truong... gay anh huong lon toi suc khoe dan cu thanh pho. Tuoi tho trung binh cua nam gioi o thanh pho la 73,19, con so o nu gioi la 77,00.
Vao nam 2005, Thanh pho Ho Chi Minh co 21.780 nhan vien y te, trong đo co 3.399 bac si. Ty le bac si đat 5.45 tren 10 ngan dan, giam so voi con so 7.31 cua nam 2002. Toan thanh pho co 19.442 giuong benh, 56 benh vien, 317 tram y te va 5 nha ho sinh. The nhung, mang luoi benh vien chua đuoc phan bo hop ly, tap trung chu yeu trong noi o. Theo con so nam 1994, chi rieng Quan 5 co toi 13 benh vien voi 5.290 giuong, chiem 37% so giuong benh toan thanh pho. Bu lai, he thong y te cong đong tuong đoi hoan chinh, tat ca cac xa, phuong đeu co tram y te. Ben canh he thong nha nuoc, thanh pho cung co 2.303 co so y te tu nhan va 1.472 co so duoc tu nhan, gop phan giam ap luc cho cac benh vien lon. Cung tuong tu he thong y te nha nuoc, cac co so nay tap trung chu yeu trong noi o va viec đam bao cac nguyen tac chuyen mon chua đuoc chat che.
So Y te Thanh pho hien nay quan ly 8 benh vien đa khoa va 20 benh vien chuyen khoa. Nhieu benh vien cua thanh pho đa lien doanh voi nuoc ngoai đe tang chat luong phuc vu.


= Giao duc =

Ve mat hanh chinh, So Giao duc va Đao tao Thanh pho Ho Chi Minh chi quan ly cac co so giao duc tu bac mam non toi trung hoc pho thong. Cac truong đai hoc, cao đang phan lon truc thuoc Bo Giao duc va Đao tao Viet Nam. Trong nam hoc 2008–2009, toan thanh pho co 638 co so giao duc mam non, 467 truong cap I, 239 truong cap II, 81 truong cap III va 55 truong cap II, III. Ngoai ra, theo con so tu 1994, Thanh pho Ho Chi Minh con co 20 trung tam xoa mu chu, 139 trung tam tin hoc, ngoai ngu va 12 co so giao duc đac biet. Tong cong 1.308 co so giao duc cua thanh pho co 1.169 co so cong lap va ban cong, con lai la cac co so dan lap, tu thuc.
He thong cac truong tu bac mam non toi trung hoc trai đeu khap thanh pho. Trong khi đo, nhung co so xoa mu chu, pho cap giao duc tap trung chu yeu vao 4 huyen ngoai thanh Cu Chi, Binh Chanh, Nha Be, Can Gio. Cac truong ngoai ngu o Thanh pho Ho Chi Minh khong chi giang day nhung ngon ngu pho bien ma con mot truong day quoc te ngu, mot truong day Han Nom, 4 truong day tieng Viet cho nguoi nuoc ngoai. Thanh pho Ho Chi Minh hien nay cung co 40 truong quoc te do cac lanh su quan, cong ty giao duc đau tu.
La thanh pho lon nhat Viet Nam, Thanh pho Ho Chi Minh cung la mot trong hai trung tam giao duc bac đai hoc lon nhat. Đai hoc Quoc gia Thanh pho Ho Chi Minh voi 8 truong đai hoc thanh vien thuoc Chinh phu. Nhieu truong đai hoc lon khac cua thanh pho nhu Truong Đai hoc Kien truc, Đai hoc Y Duoc, Truong Đai hoc Ngan hang, Truong Đai hoc Luat, Truong Đai hoc Kinh te, Truong Đai hoc Su pham, Truong Đai hoc Mo, Truong Đai hoc Tai chinh – Marketing đeu la cac đai hoc quan trong cua Viet Nam. Trong so hoc sinh, sinh vien đang theo hoc tai cac truong đai hoc, cao đang cua thanh pho, 40% đen tu cac tinh khac cua quoc gia.. Giao duc bac đai hoc, tren đia ban thanh pho co tren 80 truong, đa so do Bo Giao duc va Đao tao quan ly, trong đo chi co 2 truong đai hoc cong lap (Truong Đai hoc Sai Gon va Truong Đai hoc Y khoa Pham Ngoc Thach) do thanh pho quan ly.
Mac du đat đuoc nhung buoc tien quan trong trong thoi gian gan đay, nhung giao duc Thanh pho Ho Chi Minh van con nhieu khiem khuyet. Trinh đo dan tri chua cao va chenh lech giua cac thanh phan dan cu, đac biet la ngoai o so voi noi o. Ty le tre em nguoi Hoa khong biet chu van con nhieu, gap 13 lan tre em nguoi Kinh. Giao duc đao tao van chua tuong xung voi nhu cau cua xa hoi. He thong co so vat chat nganh giao duc thanh pho con kem. Nhieu truong hoc sinh phai hoc 3 ca. Thu nhap cua giao vien chua cao, đac biet o cac huyen ngoai thanh.


Giao thong van tai Nho đieu kien tu nhien thuan loi, Thanh pho Ho Chi Minh tro thanh mot đau moi giao thong quan trong cua Viet Nam va Đong Nam A. Khac voi Ha Noi, van tai thuy o Thanh pho Ho Chi Minh chiem ty le quan trong. Tinh rieng van tai hang hoa, đuong bien chiem khoang 29% va đuong song chiem khoang 20% tong khoi luong thong qua đau moi thanh pho. Đuong bo chi chiem 44% van tai hang hoa nhung chiem toi 85,6% van tai hanh khach. Ve giao thong đuong khong, San bay quoc te Tan Son Nhat la san bay lon nhat Viet Nam ve dien tich va cong suat nha ga. Nam 2006, van tai thanh pho đa van chuyen tong cong 73.743 tan hang hoa, 239 trieu luot nguoi va boc xep 44.341 tan hang. Đen thang 9 nam 2011, toan thanh pho co 480.473 xe oto va 4.883.753 xe moto.


= Đuong bo =
Thong ke giua nam 2017 cho thay thanh pho co toi gan 7,6 trieu xe may (chiem 1/3 luong xe may ca nuoc) va khoang 700.000 oto, trong khi tong dan so la 13 trieu. Un tac giao thong anh huong đen su phat trien kinh te va la mot trong nhung thach thuc cua thanh pho.
Nhung nam gan đay, ha tang đuong bo cua thanh pho đa co nhieu đoi thay ngoan muc. Hien nay, thanh pho đuoc ket noi voi cac vung qua hai đuong cao toc chinh: Đuong cao toc Thanh pho Ho Chi Minh – Long Thanh – Dau Giay va Đuong cao toc Thanh pho Ho Chi Minh – Trung Luong. Ngoai ra, cac tuyen Quoc lo va Xa lo cua ngo cung đa đuoc đau tu mo rong đang ke, nhu tuyen Đai lo Nguyen Van Linh (Nam Sai Gon), Xa lo Ha Noi (đi Bien Hoa) va Đai lo Đong – Tay cung ham Thu Thiem vuot song Sai Gon. Thanh pho cung đau tu nhieu cau lon đe tang cuong giam tai luu luong xe co ra ngoai thanh, tieu bieu la cau Phu My, cau Sai Gon, cau Thu Thiem, cau Ba Son,...

Giao thong trong noi đo, do toc đo tang dan so nhanh, quy hoach yeu, he thong đuong sa nho... khien thanh pho luon phai đoi mat voi van đe un tac. Thanh pho co 239 cay cau nhung phan lon chieu rong nho hon chieu rong cua đuong nen gay kho khan cho cac phuong tien giao thong. Khong nhung the, mot phan cac cay cau co trong tai thap hay đang trong tinh trang xuong cap. Tai cac huyen ngoai thanh, he thong đuong van phan nhieu la đuong đat đa.
Thanh pho co 2 ben xe khach lien tinh đuoc phan bo o cac cua ngo ra vao: Mien Đong, Mien Tay cung vai ben xe phu tro nhu Ben xe Quan 8, Ben xe An Suong va Ben xe Nga Tu Ga. Mang luoi kha nang tiep nhan tren 1.200 xe/ngay, van chuyen gan 41.000 khach/ngay đi cac tinh Nam Trung Bo, Tay Nguyen, Đong Nam Bo, Đong bang song Cuu Long. Nhieu hang xe tu nhan cung tham gia van chuyen hanh khach vao cac ben bai khong chinh thuc o nhieu khu vuc noi đo, gan khu dan cu va trung tam du lich. Cung theo so lieu tu 1994, tong luong hanh khach lien tinh qua thanh pho khoang 106,4 trieu luot nguoi/nam, nhieu nhat qua Quoc lo 1.


= Đuong sat =
Giao thong đuong sat cua thanh pho gom tuyen noi o va khu vuc phu can do Xi nghiep Lien hiep đuong sat 3 quan ly, tuyen Bac – Nam va mot vai đoan đuong chuyen dung, hien hau nhu đa ngung khai thac. Trong thanh pho co hai nha ga chinh: Song Than va Sai Gon. Ben canh đo con co mot so nha ga nho nhu Di An, Thu Đuc, Binh Trieu, Go Vap. Do mang luoi đuong sat khong đuoc noi truc tiep voi cac cang, co so đa cu ky nen giao thong đuong sat Thanh pho Ho Chi Minh khong phat trien, chi chiem khoang 6% khoi luong hang hoa va 0,6% khoi luong hanh khach.


= Đuong thuy =
Thanh pho hien co tuyen đuong thuy cho hanh khach lien tinh la tuyen tau canh ngam noi Cang Nha Rong voi Cang Cau Đa, Thanh pho Vung Tau. Ngoai ra con co khoang 50 ben đo, pha phuc vu giao thong hanh khach, trong đo lon nhat la Pha Cat Lai noi thanh pho Thu Đuc voi huyen Nhon Trach, tinh Đong Nai.
Khu vuc Thanh pho Ho Chi Minh co 4 cang bien chinh: Sai Gon, Ben Nghe, Nha Be, Tan Cang cung cac cang song Binh Đong, Tan Thuan, Ton That Thuyet, Binh Loi, Binh Phuoc... Cang Sai Gon la mot trong nhung cang lon nhat Viet Nam, chiem 25% trong tong khoi luong hang hoa thong qua cac cang bien ca nuoc. Cang Ben Nghe nam phia ha luu song Sai Gon, rong 32ha, tong chieu dai cau cang 528m, co the cho tau co tai trong tu 15.000 – 20.000 tan cap ben. Tuy nang luc cua cac cang cua Thanh pho Ho Chi Minh lon nhung viec chuyen tiep giua giao thong đuong bo, đuong bien va đuong song gap kho khan. Tai hau het cac cang đuong song, do thiet bi thieu, van phai boc do thu cong.


= Đuong hang khong =

San bay quoc te Tan Son Nhat nam o quan Tan Binh, cach trung tam thanh pho chi 7 km. Đay la san bay nhon nhip nhat va co luu luong van chuyen cao nhat ca nuoc, la cua ngo hang khong quoc te lon cua khu vuc Đong Nam A, voi hon 41 trieu luot khach đi va đen nam 2019. Hien co 43 hang hang khong quoc te mo đuong bay đen san bay nay. Nha ga thu 3 se đuoc xay dung nham nang cong suat san bay Tan Son Nhat len 45 trieu khach/nam, du kien khoi cong vao quy III/2022. Trong tuong lai, khi san bay quoc te Long Thanh đuoc hoan tat xay dung va mo cua, san bay nay se ganh mot luong hanh khach đang ke tu Tan Son Nhat, giup giam tinh trang qua tai toan dien hien tai.


= Giao thong cong cong =

Đe giai quyet van đe giao thong đo thi, Thanh pho Ho Chi Minh đang đau tu cho he thong giao thong cong cong. Nam 2008, thanh pho co 3.250 xe buyt va 8.000 xe taxi, moi nam chi đap ung khoang 10% nhu cau đi lai. Trong đo, he thong xe buyt đuoc phuc hoi tu nam 2002 đong vai tro chu đao cua thanh pho. Mac du đuoc đau tu nang cap co so vat chat va tro gia tren hau het cac tuyen, mang luoi nay chua đem lai hieu qua cao, 65% tuyen trung lap. Cung mang luoi xe buyt, du an tau đien ngam Thanh pho Ho Chi Minh cung đuoc đang tien hanh. Theo quy hoach đuoc duyet vao nam 2013, thanh pho se co 8 tuyen đuong sat đo thi, tong chieu dai hon 160 km. Du kien đen đau nam 2024, tuyen metro đau tien (tuyen metro so mot Ben Thanh – Suoi Tien) khoi cong thang 3 nam 2007 se đi vao hoat đong sau hon 17 nam xay dung. Đay la tuyen đuong sat đo thi co tong von đau tu cao nhat, đoi von nhieu nhat len toi 2,7 lan so voi du toan ban đau cu the chi phi ban đau 17.387 ty đong đieu chinh hien tai 43.757,15 ty đong đoi von tuong đuong khoang 26.400 ty đong. Ben canh đo, du an cac tuyen buyt đuong song Thanh pho Ho Chi Minh cung đa đuoc len ke hoach va van hanh. Hien nay, tuyen buyt đuong song so mot (Bach Đang, Q.1 – Linh Đong, TP.Thu Đuc) đa đuoc van hanh khai thac tu ngay 25 thang 11 nam 2017.


= Bien so xe =


 Xe o to  41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59A
41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59D
41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59C
41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59B
41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59LD.


 Xe mo to (duoi 175 phan khoi) va xe gan may  Quan 1: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – T1, 59 – T2
Quan 3: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – F1, 59 – F2
Quan 4: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – C1,59 – C3
Quan 5: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – H1, 59 – H2
Quan 6: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – K1, 59 – K2
Quan 7: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – C2, 59 – C4
Quan 8: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – L1, 59 – L2, 59 – L3
Quan 10: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – U1, 59 – U2
Quan 11: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – M1, 59 – M2
Quan 12: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – G1, 59 – G2
Quan Go Vap: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – V1, 59 – V2, 59 – V3
Quan Phu Nhuan: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – E1, 59 – E2
Quan Tan Binh: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – P1, 59 – P2, 59 – P3
Quan Tan Phu: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – D1, 59 – D2
Quan Binh Thanh: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – S1, 59 – S2, 59 – S3
Quan Binh Tan: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – N1, 50 – N1,50 – N2
Thanh pho Thu Đuc: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – B1, 50 – X1, 59 – X1, 59 – X2, 59 – X3
Huyen Hoc Mon: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – Y1, 50 – Y1
Huyen Cu Chi: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – Y2, 59 – Y3
Huyen Binh Chanh: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – N2, 59 – N3
Huyen Nha Be: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – Z1
Huyen Can Gio: 41, 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 va 59 – Z2.


 Xe phan khoi lon (xe mo to tu 175 phan khoi tro len)  59-A3.


Quy hoach va ket cau đo thi Theo thiet ke đo thi ban đau cua nguoi Phap vao nam 1860, thanh pho Sai Gon se la noi sinh song cho 500.000 dan. Thoi Viet Nam Cong hoa, quy mo dan so cua thanh pho đa len đen 3 trieu dan. Tinh đen nam 2021, thanh pho co dan so (ke ca so luong nguoi cu tru tam thoi) la khoang 9,3 trieu nguoi. Khi con thua dan, Sai Gon tung la thanh pho nhieu cay xanh voi khong gian kien truc theo quy hoach cua Phap. Sau nay, do dan so tang nhanh, thanh pho đa thay đoi voi viec thu hep khong gian xanh đe xay dung nha cua, khong gian kien truc tro nen chat choi boi nhieu cong trinh xay dung hon đon thieu tinh thong nhat.
Cong tac quy hoach co nhieu bat cap va yeu kem. Đen thoi điem đau nam 2008, moi chi co 23% khoi luong cong tac quy hoach 1/2000 đuoc thuc hien. Quy hoach cho he thong cong trinh ngam van chua đuoc thuc hien xong. Cong tac xay quy hoach va xay dung đo thi moi van mang nang tu duy thoi ky bao cap. Trong 10 nam gan đay, khu vuc đo thi moi đe lai dau an lon trong qua trinh phat trien thanh pho nay la khu đo thi Phu My Hung do nuoc ngoai đau tu xay dung.
Quy hoach Thanh pho Ho Chi Minh tinh toi thoi điem 2010 co khoang tren duoi 600 du an quy hoach tai 13 quan huyen.
Chien luoc quy hoach cua Thanh pho hien nay la tranh don u dan cu ve noi thanh, đong thoi phat trien mot so khu đo thi moi gop phan lam giam mat đo dan so von đa qua cao nhu hien nay. Tuy nhien so luong khu đo thi moi con rat it. Qua trinh đo thi hoa phan lon dien ra mot cach tu phat do su gia tang dan so chu khong phai bang viec xay dung cac khu đo thi moi đuoc quy hoach bai ban. Ha tang cung khong phat trien kip voi su gia tang dan so trong qua trinh đo thi hoa.


Du lich Truoc khi xay ra đai dich COVID-19, trong khoang 18 trieu khach quoc te đen Viet Nam vao nam 2019, 8,5 trieu khach đa toi tham Thanh pho Ho Chi Minh, khoang 47% ca nuoc va tang 13% so voi cung ky. Ngoai ra, 33 trieu luot khach noi đia đa đen thanh pho. Doanh thu nganh du lich 2019 đat 150.000 ty VND, tang 14,5%.
Nam 2024, Thanh pho Ho Chi Minh đon khoang gan 6 trieu luot khach quoc te (tang 20%), khoang 38 trieu luot khach noi đia (tang 8,6%), tong thu du lich khoang 190.000 ty đong (nam 2023 đat khoang 160.000 ty đong) va đat 100% ke hoach.
La mot thanh pho tre chi voi hon 325 nam lich su (tu nam 1698), nhung Thanh pho Ho Chi Minh đa xay dung đuoc khong it cong trinh kien truc va so huu mot nen van hoa đa dang.
Hien nay, Thanh pho Ho Chi Minh co hon 3.200 khach san (2025) voi hon 55.000 phong (2017). Phuc vu nhung khach cao cap, thanh pho co 20 khach san 5 sao, gom: Caravelle, Sheraton, Movenpick (Omni cu), New World, Equatorial, Lotte Legend, Renaissance Riverside, Windsor Plaza, Sofitel Plaza, Park Hyatt, Majestic voi tong cong 3.592 phong. Hau het cac khach san nay đeu do nhung tap đoan quoc te nhu Accor, Furama, Mariot hay Sheraton quan ly va tap trung nhieu nhat tai Quan 1. Ben canh đo, thanh pho con 8 khach san 4 sao voi 1.281 phong, 20 khach san 3 sao voi 1.621 phong. Do su phat trien cua du lich, so phong cao cap tai thanh pho hien đang thieu tram trong. Mac du nhieu nha đau tu co y đinh xay dung tiep cac khach san sang trong tai Thanh pho Ho Chi Minh nhung ho lai gap kho khan trong viec tim đia điem.
Cac đia điem du lich cua thanh pho tuong đoi đa dang. Voi he thong 11 vien bao tang, chu yeu ve đe tai lich su, Thanh pho Ho Chi Minh đung đau Viet Nam ve so luong vien bao tang. Bao tang lon nhat va co nhat thanh pho la Bao tang Lich su Thanh pho Ho Chi Minh voi 30 ngan hien vat. Trong khi phan lon khach tham Bao tang Chung tich chien tranh la nguoi nuoc ngoai thi bao tang thu hut nhieu khach noi đia nhat la Bao tang Ho Chi Minh. Thanh pho Ho Chi Minh cung la mot đo thi đa dang ve ton giao. Tren đia phan thanh pho hien nay, co hon 1000 ngoi chua, đinh, mieu đuoc xay dung qua nhieu thoi ky. Con cac nha tho xuat hien chu yeu trong the ky 19 theo cac phong cach Roman, Gothic. Nha tho lon va noi tieng nhat cua thanh pho la Nha tho Đuc Ba, nam o Quan 1, hoan thanh nam 1880. Thoi ky thuoc đia đa đe lai cho thanh pho nhieu cong trinh kien truc quan trong, nhu Tru so Uy ban Nhan dan Thanh pho, Nha hat Lon, Buu đien trung tam, Ben Nha Rong... Dinh Đoc Lap va Thu vien Khoa hoc Tong hop đuoc xay dung duoi thoi Viet Nam Cong hoa. Kien truc hien đai ghi dau an o thanh pho bang cac cao oc, khach san, trung tam thuong mai nhu Diamond Plaza, Saigon Trade Center... Khu vuc ngoai trung tam, Đia đao Cu Chi, Rung ngap man Can Gio, Vuon co Thu Đuc cung la nhung đia điem du lich quan trong.
Thanh pho Ho Chi Minh con la mot trung tam mua sam va giai tri. Ben canh cac phong tra ca nhac, quan bar, vu truong, san khau, thanh pho co kha nhieu khu vui choi nhu Cong vien Đam Sen, Suoi Tien, Thao Cam Vien. Cac khu mua sam, nhu Cho Ben Thanh, Diamond Plaza... he thong cac nha hang, quan an cung la mot the manh cua du lich thanh pho.


= Mot so đia điem, cong trinh noi tieng =


= Mot so dich vu =


Van hoa = Truyen thong =

La mot trong hai trung tam truyen thong cua Viet Nam, Thanh pho Ho Chi Minh nam 2009 co 38 đon vi bao chi thanh pho va 113 van phong đai dien bao chi trung uong va cac tinh, 3 nha xuat ban cua thanh pho va 21 chi nhanh nha xuat ban trung uong cung mang luoi thong tan xa, cac đai phat thanh, truyen hinh đia phuong va trung uong. Tong cong, tren đia ban thanh pho hien nay co tren 1000 nguoi hoat đong trong linh vuc bao chi. Nam 2020, thanh pho con 28 co quan bao chi đia phuong (16 bao, 1 đai truyen hinh, 1 đai tieng noi va 10 tap chi), 161 van phong đai dien co quan bao chi trung uong, 10 chi nhanh đon vi truyen hinh tra tien, 46 đon vi truyen hinh ve tinh. Nam 2022, sau khi sap xep giai đoan 1 theo đe an, Thanh pho Ho Chi Minh con 19 co quan bao chi đia phuong, gom 8 co quan bao in, 9 tap chi, 1 đai truyen hinh va 1 đai phat thanh. Trong giai đoan 2, 2021-2025, thanh pho se nghien cuu đe sap xep bao chi con 1 co quan truyen thong đa phuong tien.
Trong linh vuc xuat ban, tu nam 1995 toi nay, 3 nha xuat ban cua thanh pho chiem 1/7 so đau sach xuat ban cua ca Viet Nam. Uoc tinh khoang 60 đen 70% so luong sach cua ca nuoc đuoc phat hanh tai Thanh pho Ho Chi Minh. Nhung nam gan đay, nhieu trung tam sach, cua hang sach hien đai xuat hien. Sai Gon cung la noi ra đoi to Gia Đinh bao, to bao quoc ngu đau tien. Sai Gon giai phong, Thanh Nien, Tuoi Tre nam trong so nhung to bao lon nhat Viet Nam hien nay. Ngoai ra, con co the ke đen nhung bao va tap chi lon khac nhu Cong an thanh pho, Nguoi lao đong, Thoi bao kinh te Sai Gon, Thoi trang, The gioi moi, Kien thuc ngay nay... Ngoai bao chi tieng Viet, Thanh pho Ho Chi Minh con co Saigon Times, Thanhniennews bang tieng Anh (đa ngung hoat đong), mot an ban Sai Gon giai phong bang tieng Hoa.
Truyen hinh đa xuat hien tai Sai Gon tu truoc nam 1975 do My xay dung nham phuc vu quan vien chinh My, khi mien Bac con đang trong giai đoan thu nghiem. Ngay sau ngay Chinh phu Sai Gon sup đo, Đai truyen hinh Giai phong đa thu giu cac co so do My đe lai va bat đau phat song. Đen nay, Đai Truyen hinh Thanh pho Ho Chi Minh – HTV tro thanh đai truyen hinh đia phuong quan trong bac nhat Viet Nam. Ngoai 2 kenh phat tren song analog la HTV7 va HTV9, HTV con phat trien dich vu truyen hinh cap, truyen hinh ky thuat so va truyen hinh đo net cao HD. Hien tu ngay 15/06/2016 va 16/08/2016, HTV đa tat song analog lan luot hai kenh HTV7 va HTV9, tat ca cac kenh truyen hinh cua HTV đang đuoc phat qua he thong truyen hinh so mat đat DVB-T2, truyen hinh cap va truyen hinh ky thuat so theo Lo trinh so hoa cua Chinh phu. Đoi tuong chinh cua HTV la dan cu thanh pho va đa so cac tinh mien Nam. Ve phat thanh, Đai Tieng noi Nhan dan Thanh pho Ho Chi Minh (VOH) hien nay đang phat song cac kenh phat thanh FM 99.9 (phat song tu nhung nam 60), 95.6, 87.7 MHZ va AM 610 KHZ phuc vu nhu cau thong tin van hoa giai tri cua khan thinh gia thanh pho va cac tinh lan can.


= The duc, the thao =

Theo so lieu thong ke vao nam 1994, toan Thanh pho Ho Chi Minh co 492,7 hecta danh cho hoat đong the thao, tuc trung binh 1,02 m²/nguoi, trong đo noi thanh la 0,26 m²/nguoi. Voi su gia tang dan so, con so thuc te hien nay thap hon. Vao nam 2005, toan thanh pho co 91 san bong đa, 86 be boi, 256 phong tap the thao. San van đong lon nhat thanh pho hien nay la san Thong Nhat, voi 25.000 cho ngoi. San van đong lon thu hai la san Quan khu 7, nam o quan Tan Binh. Khong chi danh cho thi đau the thao, đay con la đia điem to chuc nhieu chuong trinh ca nhac quy mo lon. Mot đia điem the thao quan trong khac cua thanh pho la Truong đua Phu Tho. Xuat hien tu thoi thuoc đia, Truong đua Phu Tho hien nay la truong đua ngua duy nhat cua Viet Nam. So The duc – The thao thanh pho cung quan ly mot so cau lac bo nhu Phan Đinh Phung, Thanh Đa, Yet Kieu.
Thanh pho Ho Chi Minh cung co nhung cau lac bo the thao giau thanh tich. Mon bong đa, Cau lac bo Thep Mien Nam – Cang Sai Gon, co san nha la san Thong Nhat, tung 4 lan vo đich V-League. Đoi bong đa Cong an Thanh pho cung tung mot lan vo đich vao nam 1995. Cac bo mon the thao khac co the ke đen Cau lac bo Buu đien Thanh pho Ho Chi Minh mon bong chuyen, cac cau lac bo bong ro, co vua, đien kinh, bong ban... cua thanh pho.
Cau lac bo bong chuyen Thanh pho Ho Chi Minh la đoi bong chuyen nghiep đang thi đau tai Giai vo đich bong chuyen quoc gia Viet Nam


= Trung tam van hoa, giai tri =
Nhung ly do lich su va đia ly đa khien Sai Gon luon la thanh pho đa dang van hoa. Ngay tu giai đoan thanh lap, dan cu cua Sai Gon đa thuoc nhieu dan toc khac nhau: Kinh, Hoa, Cham... Thoi ky thuoc đia roi Chien tranh Viet Nam, Sai Gon hap thu them nen van hoa Au – My. Cho toi nhung thap nien gan đay, nhung hoat đong kinh te, du lich tiep tuc giup thanh pho co nen van hoa đa dang hon.
Voi vai tro trung tam van hoa cua Viet Nam, Thanh pho Ho Chi Minh hien nay co 22 đon vi nghe thuat, 9 rap hat, 11 bao tang, 22 rap chieu phim, 25 thu vien. Hoat đong cua nganh giai tri o Thanh pho Ho Chi Minh nhon nhip hon bat cu thanh pho nao o Viet Nam. Hau het cac hang phim tu nhan lon cua Viet Nam hien nay, nhu Phuoc Sang, Thien Ngan, HKFilm, Viet Phim... đeu co tru so chinh o Thanh pho Ho Chi Minh. Doanh thu cac rap cua thanh pho chiem khoang 60–70% doanh thu chieu phim cua ca nuoc. Thanh pho nay cung la điem đen cua phan lon nhung dien vien noi tieng. Thanh pho Ho Chi Minh cung so huu nhung san khau đa dang. Nha hat kich San khau nho tai Quan 3 voi nhung vo kich thu nghiem, nhung vo thu gian o San khau Hai 135 Quan 1, San khau kich IDECAF voi nhung vo lay tu tuong tich co hoac tai hien cac danh tac tren the gioi. Linh vuc ca nhac, Thanh pho Ho Chi Minh la thi truong soi đong nhat, điem đen cua phan lon cac ca si noi tieng. Ngoai nhung san khau lon nhu Nha hat Thanh pho, Nha hat Ben Thanh, Nha hat Hoa Binh, San khau Trong Đong... hoat đong am nhac o thanh pho o nhung phong tra, quan ca phe đa dang: Tieng To Đong, M&T, Catinat, ATB, Bodega, Carmen...


Thanh pho ket nghia Thanh pho Ho Chi Minh đa ket nghia voi cac thanh pho khac tren the gioi nhu sau:


Xem them Danh sach vung đo thi chau A


Ghi chu Chu thich Lien ket ngoai Trang chinh thuc cua Thanh pho Ho Chi Minh
CONG THONG TIN ĐIEN TU CHINH PHU Thanh pho Ho Chi Minh
Ho Chi Minh (thanh pho) tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Sai Gon - Gia Đinh tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Ho Chi Minh City tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
 Du lieu đia ly lien quan đen Thanh pho Ho Chi Minh tai OpenStreetMap
Ban đo Thanh pho Ho Chi Minh (Sai Gon) nam 1961 – So 1 – So 2 – tren website Thu vien Đai hoc Texas tai Austin (The University of Texas at Austin), Hoa Ky.