Bach Long Vi (chu Hanː 白龍尾, nghia: đuoi rong trang; ten cu: Vo Thuy, Da Oanh) la mot đao, đong thoi la mot đac khu thuoc thanh pho Hai Phong, Viet Nam. Đay la đao xa bo nhat trong vinh Bac Bo, nam o khoang giua vinh, cach Hon Dau (Hai Phong) 110 km, cach đao Ha Mai (Van Đon, Quang Ninh) 70 km va cach mui Đai Giac tren đao Hai Nam (Trung Quoc) 130 km. Đao nam tren mot trong tam ngu­ truong lon cua vinh, co vi tri quan trong trong chien luoc phat trien kinh te, an ninh - quoc phong bien cua Viet Nam o vinh Bac Bo cung nhu trong phan đinh vinh Bac Bo.
Trong Ban đo Stielers Handatlas 1891 ghi ten đao la Nachtigal (tieng Đuc: Chim da oanh). Tren cac ban đo cua Anh va mot so cua Phap thi ghi ten đao la Nightingale (Chim da oanh). Cac ten nay tuong ung voi ten đao truoc nhung nam 1950, đao Da Oanh (tieng Trung: 夜莺岛; binh am: Yeying Dao).


Đia ly Đao Bach Long Vi co dang hinh tam giac, dai 3 km (huong đong bac - tay nam), rong 1,5 km (tay bac - đong nam) voi chu vi khoang 6,5 km. Đao co dien tich khoang 1,78 km² o muc trieu cao nhat va khoang 2.33 km² o muc trieu thap nhat. Đia hinh tren đao la mot dai đoi cao nhung kha thoai voi 62,5% dien tich đat co goc doc duoi 5°. Quanh đao la vung bai trieu va bai bien voi dien tich khoang 1,3 km², chu yeu hinh thanh tu them đa goc bi mai mon boi song. Co nhieu mom đa ngam va ranh ngam sat bo đao. Khi hau cua đao co hai mua chinh: mua mua dien ra tu thang 5 đen thang 8 con mua kho keo dai tu thang 10 đen thang 3. Nhiet đo khong khi trung binh khoang 23,3 °C; luong mua trung binh nam la 1.031 mm. Trung binh thi khoang mot đen hai con bao tran qua đao moi nam.


= Đia chat =
Tren binh đo kien truc kien tao, khu vuc Bach Long Vi nam tren mot khoi nang huong Đong Bac - Tay Nam, tai canh Tay Bac cua be tram tich Kainozoi Song Hong, o vi tri tiep giap ve phia Đong voi be noi luc Bac Vinh Bac Bo. Đao đuoc cau tao tu  tram tich He tang Phu Thuy Chau tuoi Oligocen day khoang 200m va He tang Hoa Mi, tuoi Miocen giua - Pliocen day 55 - 60m, phu bat chinh hop len he tang Phu Thuy Chau. Cac tram tich luc nguyen hai he tang nay phan lop, xen nhip cat ket, bot ket va set ket, nghieng oan ve phia Bac – Tay Bac. Tram tich bai bien chu yeu cuoi, san, cat cacbonat, phan bo tap trung o phia Nam, co thanh phan co hoc rat thay đoi theo mat cat ngang bai, doc cung bo va bien đoi theo mua gio, phan anh su thay đoi tuong quan boi - xoi do đong luc song theo mua. Tram tich hien đai vung bien ven bo gom co nhom vun tho va nhom nguon goc sinh vat (san ho, than mem v.v.). Tram tich vun tho cacbonat thanh phan cuoi, soi, san, cat  phan bo tu đoi trieu cho đen đo sau 10 - 15m, phu thanh lop mong khong lien tuc tren be mat nen đa goc va tap trung o phia TN va TB đao. Tu đo sau 25 - 30m tro ra, cat luc nguyen chiem uu the .


Tu nguyen Ten đao Bach Long Vi (白龍尾) co nghia la "đuoi rong trang". Mot so truyen thuyet cho rang khi nguoi Viet moi lap nuoc đa bi giac ngoai bang, Ngoc Hoang sai Rong Me mang theo mot đan Rong Con xuong ha gioi giup nguoi Viet đanh giac. Thuyen giac tu ngoai bien ao at tien vao bo vua luc đan Rong toi ha gioi. Đan Rong lap tuc phun ra lua thieu chay thuyen giac, mot phan nha Chau Ngoc dung thanh mot buc tuong đa sung sung lam cho thuyen giac đam phai ma vo tan, chan đung buoc tien cua ngoai bang.
Sau khi giac tan, thay canh mat đat thanh binh, cay coi tuoi tot, con nguoi noi đay lai can cu, chiu kho, đoan ket giup đo nhau, Rong Me va Rong Con khong tro ve troi ma o lai ha gioi, noi vua dien ra tran chien đe muon đoi bao ve con dan Đai Viet. Vi tri Rong Me đap xuong la Ha Long; noi Rong Con đap xuong la Bai Tu Long va noi đuoi đan rong quay nuoc trang xoa la Bach Long Vi.
Tuy nhien, truyen thuyet nay duong nhu ung voi ban đao Bach Long Vi (co đia the tua nhu đuoi rong) o phia Nam tinh Quang Tay Trung Quoc von co lich su lau đoi hon nhieu. Sau khi ban đao nay bi cat cho Trung Quoc theo Hiep uoc Phap Thanh 1887 thi ten Bach Long Vi đuoc đat lai cho đao Vo Thuy  (Bach Long Vi bay gio).


Lich su Cho đen tan đau the ki 20 thi van chua co dan cu song tren đao ma chi co ngu dan ghe vao tru bao. Vi khong tim đuoc nguon nuoc nen con nguoi khong đinh cu va đao con co ten Vo Thuy ("khong co nuoc"). Ngoai ra đao con co ten la Hai Bao (do bien co nhieu bao ngu) hoac Phu Thuy Chau ("vien ngoc noi tren mat nuoc").
Nam 1887, thuc dan Phap va nha Thanh ky Cong uoc Phap-Thanh 1887 phan chia lai đuong bien gioi giua Bac Ky va Trung Hoa. Đao Bach Long Vi nam ve phia tay kinh tuyen 105°43'Đ (kinh tuyen Paris lam goc) nen thuoc ve xu Bac Ky. Cung theo hiep uoc nay thi toan bo ban đao Bach Long Vi von lau đoi hon rat nhieu đa bi cat cho Trung Quoc nen ten Bach Long Vi đuoc đat lai cho đao nay. Nam 1920, dan tu Quang Yen (Bac Ky) va Hai Nam (Trung Quoc) bat đau keo toi đay sau khi nguoi ta phat hien nguon nuoc ngot o phia nam đao. Nam 1937, vua Bao Đai phai 12 nguoi đen đao đe lap đon canh phong va xay dung che đo ly truong. Thoi Phap thuoc, lo trinh tuan tra đinh ki cua Phap khoi đau tai vinh Ha Long đen Co To, Bach Long Vi, vong quanh quan đao Hoang Sa, quay lai doc bo bien Trung Ky roi ket thuc o Cat Ba.
Đen thoi The chien 2, Nhat đao chinh Phap o Đong Duong va tuoc khi gioi cua quan linh Bao Đai đong tren đao. Nam 1946, Phap quay tro lai Đong Duong va khoi phuc lai che đo cai tri tren đao.
Nam 1949, Quoc dan đang Trung Quoc thua tran chay ra đao Đai Loan va chiem đao Bach Long Vi. Thang 7 nam 1955, Quan Giai phong Nhan dan Trung Quoc tan cong quan Quoc dan đang va kiem soat đao nay.
Ngay 16 thang 1 nam 1957, Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep thu đao tu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Cung trong ngay nay, Thu tuong Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa ky Nghi đinh so 49/TTg quy đinh đao Bach Long Vi la xa truc thuoc Uy ban nhan dan thanh pho Hai Phong.
Cuoi nam 1965, Khong quan Hoa Ky tang cuong nem bom mien Bac Viet Nam khien toan bo dan cu cua đao phai so tan ve đat lien. Suot tu đo đen tan nam 1992 thi đao nay chi co quan đon tru la Tieu đoan 152 (sau nay la Trung đoan 952 Vung I hai quan).
Ngay 9 thang 12 nam 1992, Chinh phu Viet Nam ra Nghi đinh so 15/NĐ/CP thanh lap huyen Bach Long Vi thuoc thanh pho Hai Phong. Ngay 26 thang 2 nam 1993, Hai Phong to chuc đua 62 thanh nien xung phong va mot so ho ngu dan đau tien ra đao. Ngay 27 thang 7 nam 1994, Thu tuong Chinh phu Viet Nam ky quyet đinh so 379/TTg phe duyet Luan chung kinh te ky thuat tong the xay dung huyen đao Bach Long Vi thanh mot đon vi hanh chinh cap huyen phat trien kinh te - quoc phong - xa hoi toan dien, mot trung tam dich vu hau can nghe ca cua ngu truong vinh Bac Bo. Nghi quyet so 32/NQ-TW cua Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam (khoa IX) giao Bo Thuy san va Tong cuc Du lich (Viet Nam) nghien cuu xay dung đao Bach Long Vi som tro thanh trung tam che bien va dich vu hau can nghe ca cho cac tinh ven bien Bac Bo.
Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa thuoc thanh pho Hai Phong nam 2025. Theo đo, sap xep toan bo dien tich tu nhien, quy mo dan so cua huyen Bach Long Vi thanh đac khu co ten goi la đac khu Bach Long Vi.


Kinh te Nam 2005, gia tri san xuat theo gia thuc te cua huyen Bach Long Vi la 48,67 ty đong Viet Nam, trong đo cao nhat la thuong mai (21,1 ty đong, rieng hang tieu dung ho ca the chiem 13 ti) va cong nghiep che bien (8 ty đong).
He thong au thuyen, cau cang, tram,...co the đap ung gan hai muoi nghin luot tau đanh bat thuy hai san tren vinh Bac Bo vao neo đau tranh bao, mua ban hai san, tiep dau, luong thuc, nuoc ngot. Tren đao co truong mam non, truong tieu hoc, benh vien, chua,...Hien nguoi ta con trien khai xay dung ho chua nuoc ngot, he thong thuy loi, xay dung trai san xuat giong bao ngu,...


Khu bao ton bien Khu bao ton bien Bach Long Vi đuoc Thu tuong Chinh phu Viet Nam ky Quyet đinh so 2630/QĐ-TTg thanh lap vao ngay 31 thang 12 nam 2013 đe bao ve cac đoi tuong gom: he sinh thai ran san ho, he sinh thai rong bien - co bien, bai giong, bai đe va cac loai thuy sinh vat sinh song tai khu vuc khu bao ton. Ca voi va ca heo co the song quanh đao. Khu bao ton co pham vi la vung đat lien tren đao va ven bo bien co ranh gioi ben ngoai xac đinh theo đuong noi cac điem loi cua đuong đang sau 30 m, co vi đo trai tu 20º07'35" đen 20º08'36" vi Bac va kinh đo trai tu 107º42'20" đen 107º44'15" kinh Đong. Tong dien tich khu bao ton bien Bach Long Vi la 27.008,93 ha, trong đo 2.570,15 ha thuoc pham vi bao ve nghiem ngat.
Đa dang sinh hoc
Vung bien đao Bach Long Vi  đa ghi nhan đuoc tong so 1.502 loai sinh vat, trong đo co 1.090 loai sinh vat bien, 367 loai thuc vat tren can va 45 loai chim, luong cu va bo sat. Ran san ho quanh đao Bach Long Vi co 94 loai, thuoc loai tot nhat o mien Bac, đo phu truoc đay nhieu cho đat toi 90% vao nam 1993, đen nam 1998 - 1999 chi con 30 - 50% va hien nay o muc thap hon. Khu he ca bien co toi 451 loai đa đuoc đuoc phat hien. Nhieu loai đong, thuc vat co gia tri kinh te cao. Co 28 loai thuoc loai loai quy hiem đuoc ghi trong Sach Đo Viet Nam đang co nguy co bi tuyet chung hoac co gia tri ve khoa hoc va sinh thai. Đien hinh la: Phong ba (Argusia argentea), Coc đo (Lumnitzera littorea), Ran rao thuong (Ptyas korros), San ho lo đinh Đai Loan (Acropora formosa), Bao ngu (Haliotis diversicolor), Oc đun đuc (Tectus pyramis), Trai ve nu (Pteria penguin), ca Heo buou lung An Đo duong (Sousa chinensis chinensis), đoi moi (Eretmrochelys  imbricata), rua da (Dremochelys  coriacea)...


Hanh chinh Huyen Bach Long Vi truoc kia khong phan chia thanh cac đon vi hanh chinh cap xa, thay vao đo chinh quyen cap huyen truc tiep quan ly ve moi mat.
Sau khi chuyen thanh đac khu, Bach Long Vi la 1 trong 114 đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc thanh pho Hai Phong.


San vat Bao ngu Bach Long Vi


Ghi chu Tham khao