Gulf Stream (cung voi phu luu mo rong ve phia bac la hai luu Bac Đai Tay Duong) la mot dong hai luu am va chay nhanh o Đai Tay Duong bat nguon tu Vinh Mexico, chay qua eo bien Florida va toi bien phia đong cua Hoa Ky, roi chuyen huong ve phia đong gan vi đo 36°B (Bac Carolina) va di chuyen ve Tay Bac Chau Au voi ten goi hai luu Bac Đai Tay Duong. Qua trinh luu thong manh o phia tay lam cho Gulf Stream tro thanh hai luu chay nhanh ve huong bac tu bo bien phia đong cua Bac My. O quanh toa đo 40°0′B 30°0′T, dong chay chia lam hai phu luu: hai luu Bac Đai Tay Duong (hai luu o phia bac) va hai luu Canary (hai luu o phia nam, chay tuan hoan o Tay Phi).
Gulf Stream tac đong đen khi hau cua cac khu vuc ven bien o Bo Đong Hoa Ky tu Florida đen đong nam Virginia (gan vi đo 36°B) va o muc đo rong hon la khi hau cua Tay Bac Au. Cac nha chuyen mon nhat tri rang khi hau Tay Bac Au am hon cac khu vuc khac co cung vi đo it nhat mot phan la do dong hai luu Bac Đai Tay Duong manh. Đay la mot phan cua dong hai luu Bac Đai Tay Duong. Su hien dien cua Gulf Stream dan đen su phat trien cua đu loai xoay thuan manh, ca trong khi quyen lan đai duong.


Lich su Hanh trinh kham pha Gulf Stream cua nguoi chau Au bat đau tu chuyen tham hiem nam 1512 cua Juan Ponce de Leon, đe roi no đuoc cac tau cua Tay Ban Nha su dung đe luu thong tu Caribe đen Tay Ban Nha. Mot ban tom tat nhat ky hanh trinh cua Ponce de Leon vao ngay 22 thang 4 nam 1513 co ghi chep: "Mot dong hai luu ma du cho co gio lon nhung ho lai chang the tien ve phia truoc ma phai lui lai, va duong nhu ho đang luu thong thuan loi; cuoi cung, ho biet rang dong hai luu ay manh hon gio."
Nha khoa hoc kiem nha lap quoc nguoi My Benjamin Franklin đa danh su quan tam đen cac mo hinh luu thong o Bac Đai Tay Duong. Nam 1768, trong luc Franklin đang o Anh thi nghe đuoc mot loi phan nan ky la tu Uy ban Hai quan Thuoc đia: "Vi sao cac goi hang cua Anh xuat phat tu Anh đen New York lai mat nhieu tuan hon so voi thoi gian trung binh ma mot tau buon cua My đen Newport, Rhode Island, bat chap cac tau buon roi khoi Luan Đon va phai đi doc theo song Thames, roi men theo chieu dai cua eo bien Manche truoc khi giong buom vuot Đai Tay Duong, trong khi cac goi hang lai đuoc van chuyen tu Falmouth o Cornwall?
Franklin co hoi anh ho Timothy Folger (mot thuyen truong tau san ca voi o đao Nantucket) đe tim cau tra loi. Folger giai thich rang cac tau buon thuong xuyen vuot dong hai luu - đuoc xac đinh nho quan sat tap tinh cua ca voi, đo nhiet đo cua nuoc va thay đoi mau nuoc - trong khi cac thuyen truong goi thu đi theo chieu nguoc lai. Franklin đa nho Folger phac thao đuong đi cua dong hai luu tren ban đo Đai Tay Duong va ghi chu them ve cach tranh dong hai luu khi giong buom tu Anh đen My. Roi Franklin chuyen ban đo cho Anthony Todd (thu ky cua Buu đien Anh). Ban đo Gulf Stream cua Franklin đuoc in vao nam 1769 tai Luan Đon, song no bi đa so cac thuyen truong nguoi Anh ngo lo. Mot ban sao cua ban đo đuoc in o Paris vao khoang nam 1770–1773, con an ban thu ba đuoc Franklin xuat ban o Philadelphia vao nam 1786.


Đac điem Hai luu Gulf Stream co đac điem la chay manh ve huong Tay, chu yeu do ung suat cua gio. Nam 1958, nha hai duong hoc Henry Stommel luu y, "thuc ra co rat it nuoc tu Vinh Mexico chay vao dong hai luu". Nguoc lai, hai luu Bac Đai Tay Duong chu yeu chiu su đieu khien cua luan chuyen nhiet muoi. No chua dong nuoc am chay ve phia đong bac qua Đai Tay Duong lam cho Tay Au va đac biet la Bac Au am ap va on hoa hon so voi binh thuong.


Hinh thanh va cach luu thong Mot dong song nuoc bien (co ten goi la Hai luu Bac Xich đao Đai Tay Duong) chay ve phia tay ngoai khoi bo bien Trung Phi. Khi dong hai luu nay tuong tac voi bo bien phia đong bac cua Nam My, no se chia thanh hai nhanh. Mot nhanh đi vao bien Caribe, con nhanh kia la hai luu Antilles chay ve phia bac va đong cua Tay An. Hai nhanh nay noi lai phia bac cua eo bien Florida.
Gio mau dich thoi ve phia tay vung nhiet đoi, con gio Tay on đoi thi thoi ve phia đong o vi đo trung binh. Kieu gio nay gay ung suat len be mat đai duong can nhiet đoi voi đo rot am tren phia bac Đai Tay Duong. Ket qua la can bang Sverdrup dich ve phia xich đao.
Do viec bao ton đo xoay tiem nang ma gio dich chuyen ve phia bac gay ra o ngoai vi phia tay cua day nui can nhiet đoi va đo xoay tang len tuong đoi cua nuoc chay ve huong bac, nen su van chuyen đuoc can bang boi dong hai luu hep, chay manh ve huong cuc. Dong chay nay đi doc theo bien gioi phia tay cua luu vuc đai duong, lon hon tac đong cua ma sat voi dong hai luu bien phia tay va đuoc goi la dong hai luu Labrador. Viec bao ton đo xoay tiem nang con gay ra nhung khuc re doc theo Gulf Stream, ma đoi khi chung bi đut gay khi vi tri cua Gulf Stream thay đoi, tao thanh cac xoay nuoc am va lanh rieng biet. Qua trinh tong the nay (con goi la su tang cuong phia tay) lam cho cac dong hai luu bien phia tay cua cua luu vuc đai duong (chang han nhu Gulf Stream) manh hon cac dong hai luu bien phia đong.
Ket qua la dong hai luu Gulf Stream tro thanh dong hai luu manh. No van chuyen nuoc voi ty le 30 trieu met khoi/giay (30 sverdrup) qua eo bien Florida. Khi dong chay qua phia nam Newfoundland, ty le nay tang len 150 sverdrup. Luu luong cua Gulf Stream nho hon tong luu luong cua moi con song đo ra Đai Tay Duong cong lai (0,6 sverdrup). Tuy nhien, no lai yeu hon hai luu vong Nam Cuc. Voi cuong đo va đo gan cua Gulf Stream, cac bai bien doc theo Bo Đong Hoa Ky co the de bi ton thuong hon truoc nhung điem muc nuoc lon di thuong; chung tac đong đang ke đen ty le xoi mon bo bien.
Gulf Stream thong thuong rong 100 km (62 mi) va sau tu 800 đen 1.200 m (2.600 đen 3.900 ft). Van toc cua dong hai luu đat muc toi đa o gan be mat, voi toc đo thuong roi vao khoang 2,5 m/s (5,6 mph). Khi chay ve phia bac, nuoc am ma Gulf Stream se trai qua qua trinh lam mat bay hoi. Khau lam mat do gio đieu khien; gio di chuyen luot tren mat nuoc gay ra bay hoi, lam mat nuoc, tang đo man va mat đo cua no. Khi bang bien hinh thanh, muoi bi đay khoi tang bang, qua trinh ay đuoc goi la loai bo nuoc muoi. Hai qua trinh nay cho ra nuoc đac va lanh hon (hay chinh xac hon thi nuoc van o dang long o nhiet đo thap hon). O Bac Đai Tay Duong, nuoc đac đen muc no bat đau chim xuong duoi lop nuoc it man hon va it đac hon (qua trinh đoi luu tu nhien tuong tu nhu mot cay đen lava). Dong khi luu lanh va đac nay manh theo chieu xuoi, tro thanh mot phan cua Nuoc sau Bac Đai Tay Duong, mot dong chay ve phia nam. Rat it rong bien nam ben trong dong hai luu, mac du rong bien nam thanh tung cum o phia đong cua dong chay.
Thang 4 nam 2018, hai nghien cuu đuoc cong bo tren tap chi Nature cho thay Gulf Stream chay yeu nhat trong it nhat 1.600 nam qua.


Tac đong cuc bo Gulf Stream co tac đong đen khi hau cua ban đao Florida . Phan ngoai khoi bo bien Florida, con goi la Hai luu Florida, duy tri nhiet đo nuoc trung binh toi thieu la 24 °C (75 °F) vao mua đong. Gio đong di chuyen tren vung nuoc am nay se đua khong khi am tu hai luu Gulf Stream vao đat lien, giup giu nhiet đo tren toan bang on hoa hon nhung noi khac tren khap Đong Nam Hoa Ky vao mua đong. Ngoai ra, đo gan cua Gulf Stream voi Nantucket, Massachusetts lam tang them tinh đa dang sinh hoc cua no, boi vi đay la gioi han cua gioi thuc vat ca phia bac lan phia nam, the nen Nantucket am hon vao mua đong so voi đat lien.
Hai luu Bac Đai Tay Duong cua Gulf Stream cung voi cac dong khi luu am tuong tu giup giu nhiet am hon cho Ireland va bo tay cua Vuong quoc Anh so voi bo đong. Tuy nhien, su khac biet ro ret nhat nam o quan đao ven bien phia tay Scotland. Tac đong đang luu y cua Gulf Stream va gio tay manh đen chau Au xay ra doc theo bo bien Na Uy. Vung phia bac cua Na Uy nam gan Bac Cuc, noi phan lon bi bang va tuyet che phu vao mua đong. Tuy nhien, gan nhu toan bo bo bien Na Uy van khong co bang va tuyet quanh nam. Hieu ung am len ma Gulf Stream mang lai đa giup phat trien va duy tri cac khu đinh cu kha lon tren bo bien Bac Na Uy, ke ca Tromsø (thanh pho lon thu ba o phia bac Vong Bac Cuc). He thong thoi tiet ma hai luu Gulf Stream lam am tien cham vao Bac Au, đong thoi lam am khi hau sau day nui Scandinavi.


Du đoan tuong lai Kha nang Gulf Stream ngung chay đa đuoc mot so an pham tin tuc đua tin. Bao cao đanh gia thu 6 cua IPCC co nhac cu the đen van đe nay va nhan thay rang dua tren cac du bao mo hinh va kien thuc ly thuyet, Gulf Stream se khong ngung chay khi khi hau am len. Mac du Gulf Stream đuoc du đoan se cham lai do hai luu AMOC yeu đi, nhung no se khong ngung chay, ngay ca khi AMOC co ngung chay chang nua. Tuy nhien, su cham lai nay co tac đong đang ke, gom co muc nuoc bien dang doc theo bo bien Bac My, giam luong mua o cac vi đo trung binh, thay đoi mo hinh luong mua manh quanh chau Au va vung nhiet đoi cung nhu cac con bao manh hon o Bac Đai Tay Duong.


Tac đong đen hinh thanh xoay thuan Su tuong phan giua nuoc am va nhiet đo doc theo ria Gulf Stream thuong lam tang cuong đo cua cac xoay thuan, xoay thuan nhiet đoi hoac cac loai xoay thuan khac. Đieu kien thuong đe hinh thanh bao nhiet đoi la nhiet đo nuoc tren 26,5 °C (79,7 °F). Su hinh thanh xoay thuan nhiet đoi dien ra pho bien tren Gulf Stream, đac biet la vao thang 7. Bao di chuyen ve phia tay qua vung bien Caribe roi di chuyen theo huong bac va quay nguoc ve phia bo đong Hoa Ky hoac đi theo huong tay bac va đo bo vao Vinh Mexico. Nhung con bao nhu vay co the tao gio manh va gay thiet hai lon o cac khu vuc ven bien Đong Nam Hoa Ky. Bao Sandy nam 2012 la mot vi du gan đay ve mot con bao quet qua Gulf Stream va manh len.
Nhung xoay thuan ngoai nhiet đoi manh đuoc chung minh la manh len đang ke doc theo vung front nong do Gulf Stream gay ra vao mua đong. Xoay thuan can nhiet đoi cung co xu huong ra đoi gan Gulf Stream. Khoang 75% truong hop trong nhung he thong nhu vay đa đuoc ghi nhan tu nam 1951 đen nam 2000, chung hinh thanh gan dong hai luu am mau, voi hai hoat đong đinh thuong nien dien ra vao thang 5 va thang 10. Nhung xoay thuan trong đai duong tu hinh thanh duoi Gulf Stream keo dai toi đo sau 3.500 m (11.500 ft) duoi be mat đai duong.


Chu thich Đoc them Lien ket ngoai Ban đo hien tai cua Gulf Stream