Ngo Đinh Nhu (7 thang 10 nam 1910 – 2 thang 11 nam 1963) la mot nha luu tru va chinh tri gia nguoi Viet Nam. Ong noi tieng vi danh nghia la vi co van chinh tri quan trong cho anh trai ong la Tong thong Ngo Đinh Diem trong Chinh phu Viet Nam Cong hoa o mien Nam Viet Nam, tuy nhien thi hau het cac tai lieu lich su đeu nhan đinh ong moi thuc su la nguoi đe ra moi chu truong, chinh sach cua nen Đe Nhat Cong hoa Viet Nam. Ong la Tong bi thu Đang Can lao Nhan vi, cung la nguoi đe xuong Thuyet Nhan vi cua Đang nay.
Truoc khi tham gia chinh truong, ong đuoc đanh gia la mot nha luu tru co chuyen mon tot va tung lam viec o So Luu tru va Thu vien Đong Duong (tu nam 1938), ong giu cac vai tro la Chu toa Hoi đong Cuu nguy Chau ban va Co van Ky thuat (1942-1944), Pho giam đoc So Luu tru va Thu vien Đong Duong (1945), va tung la Giam đoc Nha Luu tru Cong van va Thu vien toan quoc o Ha Noi (tu thang 8 nam 1945).
Theo Cao Xuan Vy, mot nguoi rat than can voi Ngo Đinh Nhu, nam 1963, ong va Ngo Đinh Diem bat đau tim cach đam phan voi ben Viet Nam Dan chu Cong hoa o mien Bac ve hoa binh va tai thong nhat. Thang 11 nam 1963, sau mot loat cac vu bieu tinh bat bao đong đe phan đoi cua Phat giao gay ra nhung bat on nghiem trong, Ngo Đinh Nhu đa bi ban chet cung nguoi anh Ngo Đinh Diem trong mot cuoc đao chinh do tuong linh quan đoi to chuc đuoc Hoa Ky ung ho.


Tieu su = Giai đoan truoc nam 1945 =
Ong sinh ngay 7 thang 10 nam 1910 tai lang Phuoc Qua, tong Cu Chanh, huyen Huong Thuy, phu Thua Thien (nay thuoc phuong Phuoc Vinh, thanh pho Hue); que quan o lang Đai Phong, huyen Le Thuy, tinh Quang Binh. Cha ong la Ngo Đinh Kha, Thuong thu Bo Le duoi trieu vua Thanh Thai cua nha Nguyen.
Khac voi hai nguoi anh cua minh la Ngo Đinh Khoi va Ngo Đinh Diem, von xuat than Nho hoc va ra lam quan cho nha Nguyen, Ngo Đinh Nhu lai theo Tay hoc. Nam 1938, ong tot nghiep nganh luu tru tai lieu co (archiviste paleographe) cua Truong phap đien quoc gia (Ecole nationale des chartres) o Paris, Phap.
Nam 1938, tro ve Viet Nam voi hai bang Luu tru – Co tu va cu nhan khoa hoc, Ngo Đinh Nhu đuoc nhan vao lam viec tai So Luu tru va Thu vien Đong Duong (Ha Noi) voi chuc danh Quan thu vien pho hang ba. Ngay trong nam đau lam viec Ngo Đinh Nhu đa đuoc Giao đoc So Luu tru va Thu vien Đong Duong luc bay gioi la Paul Boudet đanh gia la mot "luu tru vien co tu tre đay trien vong" vi theo Paul Boudet, Ngo Đinh Nhu đa "hoi tu đuoc cung mot luc van hoa truyen thong khong the thieu trong vai tro cua mot Quan thu vien Luu tru Hoang trieu va mot kha nang hoan hao ve nghe nghiep nho co hoc thuc uyen bac va vung chac cho to chuc Luu tru va Thu vien An Nam va Luu tru cua Hoang trieu".
Ngo Đinh Nhu đa cong tac voi Paul Boudet cho ra đoi cac tap 2,3 va 4 cua bo sach Đong Duong phap che toan tap va chiu trach nhiem chinh trong viec đua tai lieu luu tru ra trung bay, trien lam. Chinh su đam me nghe nghiep cua Ngo Đinh Nhu đa khien Paul Boudet chap nhan ke hoach sap xep lai tai lieu cac vuong trieu phong kien Viet Nam. Nam 1942, Ngo Đinh Nhu đuoc đe bat lam nguoi thanh lap co quan Luu tru va thu vien Trung Ky o Hue nham to chuc lai tai lieu cua nha Nguyen. Ngo Đinh Nhu đa đe ra ke hoach ton tao, bao quan nhung tai lieu co gia tri quan trong đoi voi cong tac luu tru o Viet Nam. Thang 2-1942, Ngo Đinh Nhu đe xuat ke hoach cuu nguy tai lieu Chau ban đang đuoc cat giu o Noi cac, ke hoach đuoc Tran Van Ly – Tong ly Ngu tien Van phong trieu đinh Hue trinh tau len vua Bao Đai va đuoc phe chuan. Sau đo, Ngo Đinh Nhu đuoc vua Bao Đai phe chuan lam Chu tich Hoi đong cuu nguy Chau ban. Trong 3 nam (1942-1944), voi vai tro Chu tich hoi đong va co van ky thuat, Ngo Đinh Nhu đa tham gia vao viec tap trung gin giu tai lieu cua 5 nguon Quoc su quan, Tang thu lau, Noi cac, Vien Co mat va Thu vien Bao Đai vao co quan Luu tru va Thu vien cua Nam trieu. Rieng đoi voi so Chau ban o Noi cac, duoi su chi đao cua Ngo Đinh Nhu, đa đuoc thong ke, luu tru tren ke va sap đat co so thu tu, đong thoi đa lam ra đuoc ba ban thong ke bang chu Han va chu Quoc ngu. Cho đen nay, so tai lieu tren van đuoc bao quan trong kho luu tru.
Cung trong thoi gian tu 1942-1944, voi chuc danh Quan thu vien Luu tru va thu vien Trung Ky, Ngo Đinh Nhu đa thuc hien tot cac nhiem vu: Thong ke tat ca tai lieu cua cac kho khac nhau; to chuc va sap xep hop ly; va to chuc bao quan trong mot kho duy nhat trong đieu kien bao quan tot. Ong đa to chuc viec luu giu Moc ban trieu Nguyen. So moc ban nay hien đang bao quan tai Trung tam Luu tru Quoc gia IV - Đa Lat, Lam Đong (xua va nay van la Biet đien Tran Le Xuan - Khu Di tich cua TP. Đa Lat).
Co the noi, trong thoi gian lam cong tac luu tru van thu (1938-1944), Ngo Đinh Nhu đa co nhung đong gop đoi voi hoat đong luu tru o Viet Nam, mot hoat đong van con moi me o thoi bay gio. Ngo Đinh Nhu to ra la mot con nguoi co kha nang va cham chu vao viec chuyen mon mot cach "thuan tuy", khong mang toi chinh tri. Voi nang luc va su đam me nghe nghiep, cung su hau thuan tu gia đinh co quan he mat thiet voi che đo thuc dan Phap va trieu đinh nha Nguyen, con đuong cong danh cua Ngo Đinh Nhu lien tuc phat trien manh. Chi trong 6 nam, ong ta đuoc thang hang tu Co van quan thu hang Ba len Co van quan thu hang Nhat. Tu co van quan thu tro thanh Quan thu So Luu tru va Thu vien cua Toa Kham su Trung ky o Hue nam 1943, mot toc đo thang tien rat nhanh.


= Giai đoan 1945-1954 =

Sau Cach mang thang Tam, Ngo Đinh Nhu đuoc Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa cu lam Giam đoc Nha Luu tru cong van va Thu vien toan quoc tai Ha Noi (Sac lenh so 21, ky ngay 8 thang 9 nam 1945 cua Chinh phu Lam thoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa do Bo truong Bo Noi vu Vo Nguyen Giap ky). Nhung sau đo quan he giua Viet Minh va cac đang phai khac xau đi, nguoi anh cua ong la Ngo Đinh Khoi bi Viet Minh xu ban vi bi nghi ngo co y đinh bat lien lac voi đai dien cua tuong De Gaulle nham tai lap chinh quyen thuoc đia o mien Trung Viet Nam (truoc đo, du kich Viet Minh bat đuoc mot toan biet kich Phap, thu đuoc tai lieu mat la chi thi cua tuong De Gaulle cho thay nhom biet kich Phap nay đinh lien lac voi Ngo Đinh Khoi nham chiem linh cac cong so va tai lap chinh quyen thuoc đia Phap o mien Trung Viet Nam). Nguoi anh khac la Ngo Đinh Diem bi bat giam, sau đo đuoc tha va đuoc Viet Minh moi tham gia chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, nhung Ngo Đinh Diem tu choi.
Nam 1946, Ngo Đinh Nhu cung voi Hoang Ba Vinh trong nhom Cong giao ma Nhu đang tap hop, chay ve Phat Diem – khu an toan cua Cong giao thoi đo. An nau o Phat Diem it ngay, Ngo Đinh Nhu chay vao Thanh Hoa, nho linh muc xu đao o đay che giau, gioi thieu ket ban voi Tran Kim Tuyen. Tai đay, Ngo Đinh Nhu tham gia vao cac to chuc chinh tri Cong giao, đuoc Phap hau thuan chong lai chinh phu khang chien cua Viet Minh.
Nam 1950, khi Ngo Đinh Diem sang My van đong chinh tri, Ngo Đinh Nhu cung Buu Duong, Ngo Van Thuy, Ly Van Lap ket hop thuyet Nhan Vi (Personalism) cua Emmannuel Mouriers voi triet ly cua Thien Chua giao hinh thanh chu thuyet Duy linh Nhan vi, hay thuyet Nhan vi A Đong nham hau thuan cho anh trai. Tren nen tang thuyet Nhan vi (Personnalism) cua nha tri thuc Thien Chua giao nguoi Phap, Emmanuel Mouniers, ket hop voi nhung bai thuyet giang giao ly cua cac giam muc Cong giao, Ngo Đinh Nhu cung cac linh muc hoa tron them mot so tu tuong tu giao ly Thien Chua Giao, thuyet nhan ban cua Khong Tu, vai net cua chu nghia tu do cung voi chu nghia Duy Linh đe hinh thanh chu thuyet vua triet ly vua chinh tri goi la chu nghia Nhan Vi. Ve can ban chu thuyet nhan vi đe cao ca nhan con nguoi, lay con nguoi lam trung tam. Nhan Vi la vi the cua con nguoi, la trung tam trong moi tuong quan voi đong loai, thien nhien va Thuong đe. Ca nhan la trung tam đe phuc vu, co y nghia hon cac thuc the khac nhu dan toc, nhan loai, hay nhu cau vat chat. Con nguoi co phan xac va phan hon, ma linh hon la cot loi vi no la "mot loai linh thieng, vo hinh, bat tu va bat diet". Ve mat triet hoc, hoc thuyet nay trien khai co he thong nhung pham tru ton giao cua thuyet Duy Linh chiu anh huong lon tu giao ly Thien Chua giao. Đen nam 1951, khi Nhu roi Đa Lat xuong Sai Gon khai niem Can Lao đuoc them vao ve thu hai cua ly thuyet đe co the thu hut đong đao quan chung va cong khai pho bien tren tuan bao Xa hoi. Tuy nhien, chu thuyet cua Ngo Đinh Nhu khong co anh huong rong rai trong gioi tri thuc Viet Nam đuong thoi. Đay la mot no luc đang ke nham xay dung nen tang tu tuong cho hoat đong chinh tri cua ong va nguoi anh trai Ngo Đinh Diem.
Nam 1953, nham tao luc luong cho Ngo Đinh Diem, Ngo Đinh Nhu cung Tran Van Đo, Tran Chanh Thanh, Nguyen Tang Nguyen, Tran Trung Dung xin phep Buu Loc – đang lam Thu tuong Chinh phu Quoc gia Viet Nam luc đo, cho ra đoi mot luc luong tho thuyen lay ten la "Tong Lien Đoan Lao Cong" dua theo mo hinh cua luc luong tho thuyen Thien Chua giao Phap. Vao thang 9/1953, Ngo Đinh Nhu tiep tuc to chuc hoi nghi "Đai đoan ket", đoi hoi hoa binh cho Viet Nam gom cac đoan the chinh tri va cac giao phai. Song song đo, Nhu bi mat cho ra đoi đang "Can Lao Nhan Vi Cach mang". Nam 1954, Ngo Đinh Nhu cang đay manh chu thuyet Nhan vi trong xa hoi mien Nam, đong thoi đua no thanh nen tang tu tuong cua cac to chuc do ong ta sang lap, nham hau thuan chinh tri cho anh trai. Chu thuyet nay va cac luc luong chinh tri do Ngo Đinh Nhu lap ra sau đo tro thanh nen tang tu tuong va co so chinh tri cua chinh quyen Ngo Đinh Diem.


= Giai đoan 1954-1963 =
Thang 6-1954, truoc khi Hiep đinh Geneve ve cham dut chien tranh, lap lai hoa binh o Viet Nam đuoc ky ket, Ngo Đinh Diem đuoc Bao Đai chi đinh ve Sai Gon lam Thu tuong chinh phu Quoc gia Viet Nam do Bao Đai lam Quoc truong.
Ngay 2 thang 9 nam 1954, Đang Can lao Nhan vi chinh thuc thanh lap voi nong cot la cac to chuc, luc luong chinh tri Cong giao đuoc thanh lap tu sau cach mang thang Tam nam 1945, nhu: Lien đoan Cong giao, Thanh nien Cong giao, Xa hoi Cong giao,... Thanh phan cua đang nay chu yeu la chuc sac va tin đo Cong giao trong so dan di cu va cong chuc cung si quan trung cao cap trong quan đoi, voi so luong đang vien len toi 70 ngan nguoi. Ban Chap hanh Trung uong co cac uy vien: Tran Trung Dung, Nguyen Tang Nguyen, Ly Trung Dung, Ha Đuc Minh, Tran Quoc Buu, Vo Nhu Nguyen, Le Van Đong do Ngo Đinh Nhu lam Tong bi thu. Cuong linh va tuyen ngon cua Đang Can lao cho thay ro vai tro cua no cung nhu cua Ngo Đinh Nhu đoi voi chinh quyen Viet Nam cong hoa. Duoi su giup đo cua nguoi My, Đang Can lao Nhan vi phat trien nhanh chong, tham nhap vao hang ngu quan đoi, cong chuc, tri thuc va ca gioi kinh doanh va tro thanh chinh đang lon nhat thoi bay gio.
Nam 1955, sau khi giai quyet xong nhung "rao can" la cac phe phai đoi lap o chinh truong mien Nam, tro thu cho Ngo Đinh Diem thuc hien phe truat Bao Đai, Ngo Đinh Nhu chi đao thanh lap them to chuc Phong trao Cach mang Quoc gia do Tran Chanh Thanh lam chu tich.
Hai to chuc nay duoi su chi đao cua Ngo Đinh Nhu, đa đieu khien tat ca cac co quan, đoan the tu trung uong đen đia phuong cua trong bo may cua chinh quyen Ngo Đinh Diem ky đon theo mau viet san boi nho Bao Đai, va suy ton Ngo Đinh Diem, voi noi dung: "Len an Bao Đai la ten ban nuoc; Đong thanh đoi truat phe Bao Đai; Suy ton va the trung thanh voi Ngo Thu tuong", đong thoi truc tiep tham gia cuoc bo phieu gian lan truat phe Bao Đai.
Sau cuoc "đao chinh" Bao Đai "thanh cong", Ngo Đinh Nhu tiep tuc chi đao hai to chuc nay tham gia cuoc bau cu Quoc hoi lap phap khoa I. Ket qua sau cuoc bau cu, hai to chuc nay chiem hon 90% so ghe đai bieu trong quoc hoi. Vi vay, ngay 20-10-1955, ban Hien phap – van ban luat cao nhat, chinh thuc cho ra đoi che đo Viet Nam cong hoa do Ngo Đinh Diem lam Tong thong, đuoc quoc hoi thong qua mau chong.
Ben canh mot bo phan hoat đong cong khai, Ngo Đinh Nhu đua phan lon đang vien Đang Can lao tham gia hoat đong ngam trong cac to chuc nhu: "Thanh nien Cong hoa" do Ngo Đinh Nhu lam thu linh; "Phong trao Phu nu Lien đoi", "Thanh nu Cong hoa" do Tran Le Xuan lanh đao; "So Nghien cuu chinh tri – xa hoi" do Tran Kim Tuyen, Tong Thu ky Đang Can lao, đung đau; Luc luong đac biet do Le Quang Tung đung đau. Cac to chuc nay tuy theo vi tri, khong chi truc tiep tham gia vao guong may chinh quyen Viet Nam cong hoa, ma con co nhiem vu theo doi, giam sat hoat đong cua cac to chuc chinh tri va xa hoi khac.
Tao dung co so phap ly cho che đo Viet Nam cong hoa, Ngo Đinh Nhu truc tiep tham gia soan thao Hien phap – van ban luat cao nhat cua che đo. Do đo, ban Hien phap nay, chiu anh huong cua tu tuong Duy linh - Nhan vi, cung voi su khang đinh quyen luc toi cao cua Tong thong. Ban soan thao đa đua vao Hien phap nhung nhung quy đinh tap trung quyen hanh vao Tong thong.
Voi chuc vi chinh thuc la Dan bieu Quoc hoi nhung Ngo Đinh Nhu chua bao gio buoc chan đen toa nha lap phap đe tham du sinh hoat "nghi truong", cung nhu lam trach nhiem dan cu ma chi ngoi tai Dinh Đoc Lap voi vai tro co van chinh tri ben canh tong thong. Danh xung co van chinh tri cua Ngo Đinh Nhu chua bao gio la mot chuc vu chinh thuc trong chinh quyen nhu chuc co van đuoc cong khai hoa va qui che hoa cua My, Anh. Ngo Đinh Nhu đuoc goi la "co van", vi vai tro la nguoi than can ben canh Tong thong Ngo Đinh Diem va thuong xuyen đuoc ong nay tham van. Voi vai tro la "co van chinh tri" ben canh Tong thong, Ngo Đinh Nhu tro thanh bo nao cua che đo, noi khai sinh va đieu khien tat ca moi sach luoc cua quoc gia. Voi cai be ngoai khon kheo, te nhi va kin đao, ong to ra phuc tung nguoi anh Tong thong, nhung quyen hanh thuc su lai nam trong tay co van chinh tri Ngo Đinh Nhu.
Voi co so đo, Ngo Đinh Nhu thao tung bo may che đo Viet Nam cong hoa. Cac hoi ky cua cac tuong linh, nhan vat cua che đo Sai Gon đa cho thay, o mien Nam Viet Nam khong co đieu gi ma Nhu khong dam lam: rinh rap cong su vien, bat bo mot cach đoc đoan nhung nguoi tinh nghi la đoi lap, vu khong, xuyen tac va thang tay thu tieu đoi lap, lung đoan kinh te.


 Buon ban ma tuy va dung tung cho toi pham  Co bac o Nam Viet Nam noi chung va o Sai Gon noi rieng, duoi che đo Sai Gon tro thanh mot van nan lan tran khap noi. Đai the gioi – Trung tam co bac cua Sai Gon co thoi sanh ngang voi cac song bac lon cua the gioi nhu Lasvegas, Monaco... Nhung no lai la mot nguon thu lon cua chinh quyen va la noi kiem an beo bo cho nhung nguoi co chuc quyen, co the luc. Tu nam 1950 tro đi, viec cai quan cac song bac o Đai the gioi do Bay Vien (than tin cua Bao Đai) nam quyen. Nhung cung voi viec Bao Đai bi ha be, Bay Vien cung mat quyen kiem soat đoi voi Đai the gioi. Ban đau, đe to ra xoa bo cac tan tich, te nan, Ngo Đinh Diem cho thuc hien mot chien dich triet bo co bac, thuoc phien... Ong ta ra lenh đot het cac dung cu hut xach, đong cua cac song bac o Sai Gon.
Tuy nhien khong bao lau sau, Đai the gioi lai mo cua tro lai. Khong ai khac, nguoi thay the Bay Vien lam "bao ke" cho cac hoat đong ma tuy, mai dam, co bac tai Sai Gon chinh la Ngo Đinh Nhu. Đong co cua hanh đong nay la Ngo Đinh Nhu co mot khoan tien kha kha đe duy tri hoat đong cua cac co quan tinh bao va mat vu duoi quyen.
Ngoai ra tu nam 1958, Ngo Đinh Nhu bat đau to chuc van chuyen thuoc phien tu Lao ve Sai Gon đe tieu thu mot phan tai đay, phan con lai đuoc van chuyen sang Marseille, Phap. Bonaventure Francisci (nguoi thuoc bang đang Marseille – mot tap đoan toi pham quoc te) va Ngo Đinh Nhu đa hinh thanh mot co che lam an rat chat che. Francisci van chuyen thuoc phien đen Sai Gon cho cac o hut cua Nhu bang cac may bay cua minh. Cac may bay nay nam duoi cai lot la Hang Hang khong Thuong mai Lao. Dua vao quyen luc cua minh trong chinh phu Sai Gon, Ngo Đinh Nhu đam bao cho cac may bay cho đay thuoc phien nay khong bi ai kiem tra phien toai trong cuoc hanh trinh.
Trong nam 1961-1962, Ngo Đinh Nhu con huy đong Đoi van tai so 1 cua rieng minh đi van chuyen thuoc phien. Đoi bay nay cua Ngo Đinh Nhu von chuyen dung cho viec hoat đong tinh bao tren khong. Ngoai viec to chuc van chuyen thuoc phien ve Sai Gon cho cac con nghien hut, Nhu cung khuyen khich viec bien Sai Gon thanh mot điem trung chuyen thuoc phien tu Lao sang Marseille. Thuoc phien tu Lao qua Sai Gon sang Marseille se đuoc che bien thanh bach phien chat luong cao đe ban cho cac trum ma tuy o My.
Theo cuon sach "Vu am sat Ngo Đinh Diem va J.F. Kennedy" cua Bradley S. O'Leary & Edward Lee viet: "Cho nen, ve can ban, tap đoan Marseille, Mafia My, va chinh quyen Ngo Đinh Diem đa bien thanh nhung đoi tac lam an cua nhau trong mang luoi ma tuy toan cau. Co nghia la tien ti – tien tan – chay vao tui nguoi nao co dinh dang, di nhien la the. Va nguon suoi manh me khong ngung phat sinh ra tien bac va suc manh nay chinh la Ngo Đinh Nhu".


 That the va bi am sat  Tuy nhien, do nhung hoat đong chinh tri cua minh, ong bi xem la co trach nhiem cho su sup đo cua nen Đe Nhat Cong hoa, đac biet la viec tran ap Phat giao trong bien co Phat giao, 1963 khien chinh phu Viet Nam Cong hoa mat uy tin va bi phan hoa.
Ngay 23/8/1963 tuong Le Van Kim cho Rufus Phillips, Giam đoc Uy ban Hoa Ky ve Phat trien Nong thon, biet co 1426 tu si Phat giao bi bat. Tat ca chat no va vu khi tim thay trong cac chua la đuoc gai vao. Dan chung tin rang Quan luc Viet Nam Cong hoa đang giu trach nhiem đan ap Phat tu va đang chuyen du luan sang chong đoi quan đoi trong khi quan đoi chi hanh đong nhu con roi trong tay Co van Ngo Đinh Nhu, nguoi đa lua gat quan đoi trong viec ban hanh thiet quan luat. Cac lanh đao quan đoi nhu tuong Ton That Đinh va Tran Van Đon, khong biet gi ve cac ke hoach tan cong chua Xa Loi va cac chua khac. Chien dich đo thuc hien boi Luc luong Đac biet cua Đai ta Le Quang Tung va canh sat da chien theo lenh bi mat cua Ngo Đinh Nhu. Ngo Đinh Nhu hien nam quyen kiem soat, va Tuong Đon đang nhan lenh truc tiep tu ong ta. Neu tinh hinh nay khong sua chua va neu dan chung khong đuoc biet su that, quan đoi se bi te liet mot cach nghiem trong trong cuoc chien chong Cong.
Anh em Ngo Đinh Diem-Ngo Đinh Nhu bat đau bat đong tu đau nam 1963. Vi tran thua nang cua quan đoi Viet Nam cong hoa tai tran Ap Bac, khi đo tai Nam Viet Nam đa co 12.000 co van quan su My. Gioi quan su My kinh ngac va lien tuc che bai kha nang quan su cua cac tuong Viet Nam Cong Hoa va đoi đe cac tuong My chi huy cac cuoc hanh quan hon hop. Thuong nghi si Mansfield, nguoi von ung ho chinh quyen Ngo Đinh Diem trong nhieu nam truoc, đa lam ban phuc trinh len Tong thong My voi ket luan nghiem khac đoi voi chinh phu Diem. Ngo Đinh Nhu to ra bat man ve viec chinh quyen Viet Nam cong hoa hoan toan phai nghe theo nhung khuyen cao quan su cua nguoi My nen quyet đinh tim huong đi moi. Ong co y đinh yeu cau My rut bot co van quan su ve nuoc va tim cach tiep xuc voi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Nguoi ta đanh gia rang viec nay la quyet đinh rieng cua Ngo Đinh Nhu, con Ngo Đinh Diem khong co đuoc su uyen chuyen ve chinh tri nhu vay.
Ngo Đinh Nhu nhan thay su đe doa cua nguoi My đoi voi anh em ong nen muon tim loi thoat va tim cach bi mat thuong thuyet voi chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa o Ha Noi. Linh muc Cao Van Luan va giao su Buu Hoi đa xac nhan la đa tung thay Ngo Đinh Nhu tho lo y đinh nay.

Vao thang 5/1963, to Washington Post tiet lo thong tin tu đai su Phap tai Sai Gon xac nhan y đinh cua Ngo Đinh Nhu muon My rut đi mot nua co van quan su. Do nhung y đinh moi cua Ngo Đinh Nhu, My bat đau tim cach thay the Ngo Đinh Diem, cat mot nua vien tro cho chinh quyen Sai Gon. Thang 7/1963, đai su My Nolting, nguoi bi xem la qua bao che cho chinh quyen Ngo Đinh Diem, bi thay the. Cung luc đo no ra bien co Phat giao, 1963 lam chinh phu Sai Gon cang lung lay. Nguoi My đa ung ho mot so tuong linh Viet Nam cong hoa lat đo tong thong Ngo Đinh Diem.
Đem 21 thang 8 nam 1963, Ngo Đinh Nhu ra lenh cho hang tram linh dung sung, luu đan va luu đan cay tan cong chua Xa Loi, hon 100 nha su đa bi bat va đem giam o mot noi khac. Trong cuoc phong van ngay hom sau, ky gia Halberstam mo ta vo ong Nhu la ba Tran Le Xuan "đang o trong trang thai hon ho, noi lien thoang nhu mot nu sinh sau buoi nhay đam". Ba tuyen bo rang chinh quyen đa nghien nat nhom "Phat tu Cong san" va cho biet đay la "ngay vui nhat trong đoi toi ke tu ngay chung toi đanh tan quan Binh Xuyen nam 1955." Ve su tu thieu cua Hoa thuong Thich Quang Đuc, ba Xuan con cham dau vao lua khi phat bieu: "Cu đe cho ho (cac nha su) boc chay va chung toi se vo tay", va "Toi se vo tay khi thay mot buoi trinh dien thit nuong nha su khac". Nhung phat bieu thieu can nhac va qua khich cua ba nhu rot them dau vao tinh hinh cang thang luc đo.
Cha vo cua ong Nhu la Tran Van Chuong, đai su cua chinh phu Ngo Đinh Diem tai Washington luc bay gio, đa tu chuc đe phan đoi thai đo đan ap Phat giao cua anh em Diem - Nhu. Trong mot cuoc phong van tren phuong tien truyen thong, Ngo Đinh Nhu đa phan ung bang cach the se giet bo vo, tuyen bo vo minh cung se tham gia. Ngo Đinh Nhu noi: "Toi se cat đau lao ta. Toi se treo lao ta o giua quang truong va đe lao ay treo lung lang o đo. Vo toi (Tran Le Xuan) se that nut treo co vi co ay tu hao la nguoi Viet Nam va co ay la mot nguoi yeu nuoc"
Me vo ong Nhu thi du đoan rang neu anh em Diem, Nhu va Tran Le Xuan khong som chay khoi Viet Nam thi tat ca se bi giet Tap đoan Oram, cong ty PR Madison Avenue đuoc thue đe quang ba hinh anh cua Ngo Đinh Diem o My voi gia 3.000 đola moi thang, nhung ho đa phai cham dut hop đong ngay trong thang 10/1963 voi ly do: hinh anh cua chinh phu Ngo Đinh Diem o My đa toi te đen noi khong gi co the cuu van đuoc.
Ngay 1 thang 11 nam 1963, cac tuong linh đa thuc hien cuoc đao chinh quan su lat đo tong thong Ngo Đinh Diem. Ngo Đinh Nhu va nguoi anh phai chay tron vao nha tho Cha Tam. Ngay 2 thang 11 nam 1963, Hai anh em Ngo Đinh Diem va Ngo Đinh Nhu bi đai uy Nguyen Van Nhung giet bang luoi le va sung luc trong chiec xe boc thep M-113, theo lenh cua tuong Duong Van Minh khi chiec xe đang tren đuong toi Bo Tong tham muu Quan luc Viet Nam Cong hoa. Theo chung nhan cua bac si Huynh Van Huon, la nguoi đa tien hanh vu kham nghiem thi anh em Ngo Đinh Diem - Ngo Đinh Nhu bi ban tu sau gay ra phia truoc. Thi the Ngo Đinh Diem co nhieu vet bam, chung to đa bi hanh hung truoc khi bi ban. Con thi the Ngo Đinh Nhu thi bi đam nhieu nhat, ao rach nat va đay mau.
Ngo Đinh Diem va Ngo Đinh Nhu đuoc chon o nghia trang Mac Đinh Chi (vi tri o đuong Đien Bien Phu cat voi đuong Hai Ba Trung, ngay nay la Cong vien Le Van Tam). Ao quan cua Ngo Đinh Diem hinh hop, ao quan cua Ngo Đinh Nhu co nap tron. Mot nhan chung thoi ky nay giai thich vi nguoi than cua hai ong đi mua voi quan tai nen chi mua đuoc mot chiec hang tot danh cho ong Ngo Đinh Diem, con chiec hang vua danh cho ong Ngo Đinh Nhu. Trong khoang thap nien 1980, do nhu cau phat trien đo thi trong noi đo Sai Gon, nghia trang Mac Đinh Chi đuoc di doi ve nghia trang Lai Thieu (Nghia trang Nhan dan so 6B) ngay nay. Hien tai, mo Ngo Đinh Diem va Ngo Đinh Nhu chinh thuc đat tai nghia trang Lai Thieu. Mo hai nguoi nam hai ben mo me - ba Pham Thi Than. Ngoai ra, mo Ngo Đinh Can cung đuoc doi ve gan đo.


Gia đinh rieng Ngo Đinh Nhu ket hon voi Tran Le Xuan nam 1943 va co voi nhau 4 nguoi con, 2 trai 2 gai.

Ngo Đinh Le Thuy (1945): qua đoi vao nam 1967 trong mot tai nan xe hoi.
Ngo Đinh Trac (1949): qua đoi vao nam 2022 do tai bien mach mau nao.
Ngo Đinh Quynh (1952)
Ngo Đinh Le Quyen (1959): thiet mang trong mot tai nan giao thong tai Roma nam 2012.


Hinh anh trong van hoc va đien anh Hinh anh ong Ngo Đinh Nhu đuoc the hien qua mot nhan vat trong tieu thuyet Ong co van: Ho so mot điep vien cua nha van Huu Mai, va đuoc phac hoa qua mot nhan vat trong bo phim Van bai lat ngua, kich ban cua Nguyen Truong Thien Ly.


Nhan xet Tuong Cao Van Vien, trong mot cuoc phong van cuoi đoi, đa co nhan đinh ve Ngo Đinh Nhu cung nhu so sanh Ngo Đinh Nhu voi Ngo Đinh Diem nhu sau: 

Thuc luc cua đang Can Lao Nhan Vi - chinh đang do Ngo Đinh Nhu lap ra, cung đuoc Cao Van Vien nhan xet:

Đo Mau – mot nguoi tung o ben canh nha Ngo Đinh, trong hoi ky đa viet : 


Tac pham Les moeurs et les coutumes des Annamites du Tonkin au xviie siecle (Nhung phong tuc va tap quan cua nguoi An Nam o Đang Ngoai the ky XVII), luan van o Ecole nationale des chartes, 1938.
Tung Phong, Chinh đe Viet Nam, Nha xuat ban Đong Nai, Sai Gon, 1964. (Co nguoi cho Tung Phong la Ngo Đinh Nhu, cung co nguoi cho Tung Phong la Le Van Đong. Hien nay, ai la tac gia that su cua Chinh đe Viet Nam van chua đuoc xac đinh thong nhat.)
Trong khoang thoi gian tu thang 2 nam 1938 đen giua nam 1942, cong tac voi Paul Boudet va Remi Bourgeois bien soan va xuat ban cac tap 2, 3 va 4 cua bo Đong Duong phap che toan tap (Recueil general de la Legislation et de la Reglementation de l’ Indochine).


Chu thich Lien ket ngoai Ngo Dinh Nhu (Vietnamese political leader) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Đao Thi Dien. Ngo Đinh Nhu - Nha luu tru Viet Nam thoi ky 1938-1946/Ngo Đinh Nhu, the Vietnamese archivist during the period of 1938 to 1946 Luu tru ngay 16 thang 1 nam 2014 tai Wayback Machine. Tap chi Nghien cuu va Phat trien, so 6-7 (2013).
Buttinger, Joseph (1967). Vietnam: A Dragon Embattled. New York City: Praeger.
Clymer, Kenton J. (2004). The United States and Cambodia, 1870–1969: From Curiosity to Confrontation. Routledge. ISBN 978-0-415-32332-1.
Currey, Cecil B. (1999). Victory at Any Cost: the genius of Viet Nam's Gen. Vo Nguyen Giap. Washington, D.C.: Brassey. ISBN 1-57488-194-9.
Dommen, Arthur J. (2001). The Indochinese Experience of the French and the Americans: Nationalism and Communism in Cambodia, Laos, and Vietnam. Bloomington, Indiana: Indiana University Press. ISBN 0-253-33854-9.
Gettleman, Marvin E. (1966). Vietnam: History, documents and opinions on a major world crisis. Harmondsworth, Middlesex: Penguin Books.
Halberstam, David; Singal, Daniel J. (2008). The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-6007-4.
Hammer, Ellen J. (1987). A Death in November: America in Vietnam, 1963. New York City: E. P. Dutton. ISBN 0-525-24210-4.
Hatcher, Patrick Lloyd (1990). The suicide of an elite: American internationalists and Vietnam. Stanford, California: Stanford University Press. ISBN 0-8047-1736-2.
Hickey, Gerald Cannon (2002). Window on a War: An Anthropologist in the Vietnam Conflict. Lubbock, Texas: Texas Tech University Press. ISBN 0-89672-490-5.
Isaacs, Arnold R. (1983). Without Honor: Defeat in Vietnam and Cambodia. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-3060-5.
Jacobs, Seth (2006). Cold War Mandarin: Ngo Dinh Diem and the Origins of America's War in Vietnam, 1950–1963. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield. ISBN 0-7425-4447-8.
Jones, Howard (2003). Death of a Generation: how the assassinations of Diem and JFK prolonged the Vietnam War. New York City: Oxford University Press. ISBN 0-19-505286-2.
Karnow, Stanley (1997). Vietnam: A history. New York City: Penguin Books. ISBN 0-670-84218-4.
Langguth, A. J. (2000). Our Vietnam: the war, 1954–1975. New York City: Simon & Schuster. ISBN 0-684-81202-9.
Maclear, Michael (1981). Vietnam:The ten thousand day war. New York City: Methuen. ISBN 0-423-00580-4.
Miller, Edward (thang 10 nam 2004). "Vision, Power and Agency:The Ascent of Ngo Dinh Diem". Journal of Southeast Asian Studies. Quyen 35 so 3. Singapore: Cambridge University Press. tr. 433–458. doi:10.1017/S0022463404000220.
Moyar, Mark (2006). Triumph Forsaken: The Vietnam War, 1954–1965. New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-86911-0.
Olson, James S. (1996). Where the Domino Fell. St. Martin's Press. ISBN 0-312-08431-5.
Osborne, Milton (1994). Sihanouk: Prince of Light, Prince of Darkness. Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin. ISBN 1-86373-642-5.
Porter, Gareth (2005). Perils of Dominance: Imbalance of Power and the Road to War in Vietnam. Los Angeles: University of California Press. ISBN 0520940407.
Prochnau, William (1995). Once upon a Distant War. New York City: Vintage. ISBN 0-8129-2633-1.
Scigliano, Robert (1964). South Vietnam: Nation Under Stress. Boston, Massachusetts: Houghton Mifflin.
Shaplen, Robert (1966). The Lost Revolution: Vietnam 1945–1965. London: Andre Deutsch.
Sheehan, Neil (1988). A Bright Shining Lie: John Paul Vann and America in Vietnam. New York City: Random House. ISBN 0-679-72414-1.
Truong Nhu Tang (1986). Journal of a Vietcong. London: Cape. ISBN 0-224-02819-7.
Tucker, Spencer C. (2000). Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social and Military History. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. ISBN 1-57607-040-9.