Đai Viet duoi trieu nha Tran đa co mot cuoc tan cong quan su vao nha Nguyen vao nam 1313, đoi vua Tran Anh Tong.


Nguyen nhan Theo su lieu Viet, do quan lai bien gioi nha Nguyen la Trieu Giac cho quan bat bo thuong nhan nguoi Viet o chau Tu Lang, cuop tai san, tai san bi cuop đuoc uoc tinh tuong đuong mot lo vang, va chiem hon mot nghin khoanh ruong. Trong 2 nam 1311-1312, quan lai bien gioi nha Nguyen đa 5 lan cuop boc nguoi Viet o lo Thai Nguyen bat 5.000 nguoi lam tu nhan đua sang nha Nguyen. Vua nha Tran đa nhin nhan cac hanh đong xay ra tai bien gioi la lan chiem, quyet đinh dung quan đoi đe giai quyet.
Ben canh đo, tu nam 1293, nha Nguyen đa co chi thi ra suc tich tru nguon luc cho mot cuoc xam luoc quy mo lon vao Đai Viet, bao gom chien thuyen, vu khi, thach luong, thuc an cho ngua, muoi,... Tuy vi nhieu ly do nen viec nay bi tri hoan, bao gom viec Hot Tat Liet bang ha nam 1294, nhung viec tich tru kho tang tai vung lanh tho bien gioi voi Đai Viet khien nha Tran khong ngung lo lang.


Luc luong Đai Viet huy đong luc luong 30.000 quan, trong đo co 3.000 ky binh. Theo su lieu Trung Quoc la hon 3 van quan cung hon 2.000 ky binh.
Luc luong quan Nguyen khong ro co bao nhieu.


Dien bien Nam 1313, quan Viet tan cong vao Van Đong thuoc chau Tran Yen đot pha cac kho tang, sau đo rut lui.
Tiep sau đo, Đai Viet chia quan lam 3 đao tan cong cac xu Loi Đong, Tri Đong va chau Quy Thuan, chau Duong Loi, va đong quan o cac noi đo. Trong đo, đich than vua nha Tran chi huy canh quan chiem đong chau Duong Loi.
Quan lai nha Nguyen cap bao len hoang đe cua ho ve viec Đai Viet xam chiem đat đai va yeu cau đuoc ho tro.
Thang 4, quan Viet can quet o chau Duong Loi, giet 2.000 nguoi đe tra thu. Mot so tai lieu ghi nhan rat nhieu tu binh bi mang đi.
Nha Nguyen đinh nghi hoi quan Ho Quang phan cong.
Vua Nguyen phai hai vien quan la A Ly On Sa va Luu Nguyen Hanh đen Ho Quang đieu tra tinh hinh, su viec đuoc tau lai vua Nguyen. Cho mai khong thay su than Đai Viet đen, vua Nguyen phai ho lam su than đen Đai Viet. Ho mang thu sang hoi Đai Viet ve xung đot vua xay ra. Luu Nguyen Hanh trach:
"Truoc kia, nha Han đat ra chin quan, danh giao hoa cua Trung Quoc đa tran lan toi. Huong chi, An Nam đoi voi Trung Quoc, nao la dang đia đo, nao la nop le cong, danh phan tren duoi đa phan minh, Trung Quoc đoi voi An Nam, thi ban cho mot cach đay đan khong ke đen viec đap lai đon so, cai on hue yen uy nguoi phuong xa that la het suc. Nhu the thanh trieu co phu bac gi quy quoc đau! The ma bay gio sao lai tu nhien gay ra su khong yen lanh, dung suc ngong cuong đe mo rong bo coi. Tuy noi rieng ve đat o du thon, thi viec quan he rat nho, nhung noi chung ve du đo nha nuoc, thi quan he rat to. Hon nua, nhung nguoi bi giet, bi cuop đeu la nhung dan, nhung ho đa ghi vao so cua trieu đinh. Vay nguoi chu truong lam viec ay khong ro la ai?"
Vua Tran Anh Tong von co thai đo thang than trung tri hanh đong lan chiem lanh tho nhung tra loi mot cach bien minh: "Đay la nhung nguoi nho mon o ngoai bien gioi tu lam viec khong yen lanh, nuoc toi biet the nao đuoc viec ay?".


Ket qua Truoc suc ep yeu cau lui quan cua vua nha Nguyen, vua Tran Anh Tong đanh chap nhan nhuong bo dan quan ve. Cuoc tan cong cua nha Tran đa đat đuoc muc tieu trung phat, đong thoi pha vo cong cuoc chuan bi xam luoc cua nha Nguyen qua viec huy hoai nhieu kho tang quan su. Cuoc tan cong thanh cong nho chien luoc đanh phu đau va hoat đong tham bao, hieu ro tinh hinh nha Nguyen luc nay đang phai đoi mat voi noi loan trong nuoc.


Ghi chu Tham khao = Sach =
Chau Hai Đuong (2018). An Nam truyen: Ghi chep ve Viet Nam trong chinh su Trung Quoc xua. Sach Tao Đan.
Luu Van Loi (2007). Nhung đieu can biet ve đat, bien, troi Viet Nam. NXB Thanh nien.
Nguyen Luong Bich (2003). Luoc su ngoai giao Viet Nam cac thoi truoc. NXB Quan đoi nhan dan.
Nguyen The Long (2005). Bang giao Đai Viet: Trieu Tran, Ho. NXB Van hoa-thong tin.
Tran Xuan Sinh (2003). Thuyet Tran: su nha Tran. NXB Hai Phong.
Viet su thong giam cuong muc, Tap 6. NXB Van Su Đia. 1957.