Le Van Duyet (1763 hoac 1764 – 28 thang 8 nam 1832) con goi la Ta Quan Duyet, la mot nha chinh tri, nha quan su lon trong lich su Viet Nam. Ong la mot trong cac chi huy chinh cua quan đoi chua Nguyen Anh trong cuoc chien voi Tay Son. Khi chien tranh ket thuc va nha Nguyen đuoc thanh lap, ong tro thanh mot đai than, phuc vu hai trieu vua Gia Long (tuc Nguyen Anh) va Minh Mang.
Ong noi ong la nguoi goc Quang Ngai, vao Tien Giang lap nghiep nen ong sinh ra tai Tien Giang. Le Van Duyet gia nhap quan đoi Gia Đinh, cung chua Nguyen Anh chong lai nha Tay Son tu nam 1781. Ong cam quan thang nhieu tran lon, nen nhanh chong thang tien trong hang ngu cua quan Gia Đinh toi chuc chi huy Ta Quan vao thoi điem cuoc chien ket thuc. Sau khi nha Nguyen thanh lap, ong tro thanh mot vi quan, tuong quan giu nhieu chuc vu quan trong cua trieu đinh, nhieu lan cong can o ca phia Bac thanh va hai lan đuoc cu lam Tong tran Gia Đinh Thanh.
Viec cai tri cua ong đa gop cong lon giup on đinh va phat trien khu vuc Nam ky, khien cho vung nay tu mot khu vuc chiu anh huong nang ne cua chien tranh thanh mot khu vuc binh yen va giau co. Them vao đo, Le Van Duyet phan đoi viec noi ngoi cua Minh Mang đong thoi bao ve cac tin đo Cong giao khoi chinh sach be quan toa cang va trong Nho giao cua nha vua. Nhung viec nay đa khien ong thuong xuyen xung đot voi nha vua va dan đen viec trieu đinh đa hach toi va cho pha mo sau khi Le Van Duyet mat. Vi viec nay, nguoi con nuoi cua ong la Le Van Khoi đa noi day chong lai trieu đinh. Sau khi cuoc noi day bi dap tat, Le Van Duyet tiep tuc bi truy toi đen mai đoi Thieu Tri thi vu an moi đuoc xet lai, va ong moi đuoc phuc hoi danh du.


Tieu su Le Van Duyet, con goi la Ta Quan Duyet, sinh nam 1763 hoac 1764 tai vam Tra Lot, thuoc lang Hoa Khanh, huyen Kien Phong, tinh Đinh Tuong, ve sau goi la xa Hoa Khanh thuoc huyen Cai Be, tinh My Tho (nay la tinh Tien Giang).
Ong noi cua Le Van Duyet la Le Van Hieu tu lang Bo Đe, huyen Chuong Nghia (Mo Đuc), tinh Quang Ngai vao đay sinh song. Sau khi Le Van Hieu qua đoi vi dich benh thien thoi, cha ong la Le Van Toai roi vung Tra Lot đen ngu tai vung Rach Gam, lang Long Hung, huyen Kien Hung, tinh Đinh Tuong, ve sau goi la xa Long Hung thuoc huyen Chau Thanh, tinh My Tho (nay la tinh Tien Giang). 

Le Van Toai co tat ca bon nguoi con trai Le Van Duyet la con truong, co 5 nguoi em. Su cu mo ta ong la nguoi thap be, nhung lai co suc manh hon nguoi, ong sinh ra la nguoi lien gioi tinh va khong phai chiu hoan khi lam quan tung đuoc coi la mot trong "ngu ho tuong" o Gia Đinh.


Su nghiep = Theo Chua Nguyen, chong Tay Son =
Nam 1780, mot lan chua Nguyen Phuc Anh bi quan Tay Son đanh đuoi chay đen Tra Lot, co ngu tai nha ong Le Van Toai. Cam on cuu mang, Le Van Duyet đuoc Chua Nguyen tuyen dung lam thai giam, lanh nhiem vu bao ve cung quyen. Luc bay gio, ong vua tron 16 tuoi.
Theo sach Quoc trieu su toat yeu thi trong tran đanh tai Đong Van, ong bi quan Tay Son bat, nhung sau đo tron ve đuoc. Thang 11 (am lich) nam 1784, ong gap lai Nguyen Phuc Anh, roi gan bo chat che voi vi chua nay, trong đo co hai lan ong ho gia sang Xiem (Thai Lan).
Nam Đinh Mui (1787), Nguyen Anh ve lai Gia Đinh, Le Van Duyet xin cho chieu mo binh linh va thuoc theo Ta quan.
Thang 11 (am lich) nam 1793, Le Van Duyet đuoc Nguyen Anh phong cap tu thuoc noi cai đoi len lam thuoc noi ve uy, vi "tuy sinh ra la nguoi (thai) giam, (nhung la) nguoi manh du ma đanh gioi, co cong tung chinh". Ke tu đo, Chua Nguyen thuong ban viec binh voi Le Van Duyet. Nam Đinh Ty (1797) Le Van Duyet đoi lam Ve uy ve Đieu vu, roi doi lam Than sach quan Ta đon chanh thong tran thu thanh Dien Khanh. Nam Ky Mui (1799), theo Nguyen Anh đi đanh Quy Nhon, quan đen đon Đam Thuy (Nuoc Ngot) đot kho luong ke đich, chem đuoc tuong Tay Son la Đoan Luong Giang va đem đau ay đen nop Anh o Cu Mong, tieng quan ca vang.
Thang 11 (am lich) nam 1800, ong đuoc cu theo Tiet che Nguyen Van Thanh đi giai vay thanh Quy Nhon. Hai ong hop quan đanh thang mot tran lon, nhung sau đo nay sinh hiem khich. Cung sach tren chep: ...Thanh hay uong ruou, luc gan ra tran, cam ho rot ruou, rot cho Duyet mot chen va noi rang: "Uong ruou đe them suc manh". Ong Duyet noi: "Ai tanh hay so moi uong ruou đe cho them suc manh, con nhu toi thoi truoc mat khong coi (đo la) tran du, can chi phai uong ruou". Thanh co y then, tu đo gian Duyet.
Thang Gieng (am lich) nam 1801, chua Nguyen sai cac tuong la Nguyen Van Truong, Tong Phuoc Luong đi truoc, Vo Di Nguy va Le Van Duyet theo sau, đanh chiem cua bien Thi Nai (tran Thi Nai nam 1801)). Khi lam tran, tuong Vo Di Nguy bi trung đan chet, ong Duyet cang gang suc đanh. Nguyen Anh thay tuong si chet nhieu qua, sai tam lui quan nhung Le Van Duyet khong chiu, lieu chet đanh pha gan het binh thuyen Tay Son. Tran ay đuoc khen la "vo cong đe nhat" cua nha Nguyen  va la "vo cong lon nhat" cua Le Van Duyet . Le Van Duyet đa thang thuy quan Tay Son, lai tien quan len bo đanh o 2 cau Đong Giang, Tan Hoi, lien đanh vo đuoc, bat song đuoc Đo đoc Tay Son la Nguyen Ba Phong.
Thang 4 (am lich) cung nam, ong theo chua Nguyen ra đanh Phu Xuan. Truoc đo, Nguyen Anh do du giua viec cuu quan o thanh Binh Đinh hay đanh ra Phu Xuan, Le Van Duyet ban ke đanh Phu Xuan truoc. Thang sau, đai binh vao cua Tu Hien, ong va Le Chat pha đuoc đon quan Tay Son o Quy son (tuc nui Linh Thai), bat song đuoc Pho ma Nguyen Van Tri va Đo đoc Phan Van Sach. Đen ngay 3 thang 5 (tuc ngay 15 thang 6 nam 1801), ong cung chua Nguyen tien vao noi thanh Phu Xuan sau khi đanh tan đoi thuy quan cua nha Tay Son, khien Vua Canh Thinh phai thao chay ra Bac.
Sau đo, chua Nguyen sai Tiet che Le Van Duyet (co Le Chat dan quan đi thuyen theo) đem quan bo vao Quang Nam, Tong Viet Phuoc (hay Phuc) đem quan thuy, chia đuong vao cuu thanh Binh Đinh. Đen Quang Ngai, Tong Viet Phuoc đanh nhau voi quan Tay Son va bi giet. Duyet va Chat noi tiep đoc quan đanh thang Tay Son va bat đuoc tuong Nguyen Van Khoi, Ho Van Tu. Xet cong, chua Nguyen phong cap Đo thong che Ta dinh quan Than sach la Le Van Duyet lam Đo thong che quan cong chuong Ta dinh quan Than sach. Đo thong che Ta đon quan Ngu lam la Le Chat lam Đo thong che Ta đon. Le Van Duyet sau đo khong kip cuu quan cong Vo Tanh va Le bo Ngo Tung Chau. Vi luong het, hai ong đeu đa tuan tiet vao cuoi thang 5 (am lich) nam 1801.
Tuong Tay Son la Tran Quang Dieu va Vo Van Dung tai chiem thanh Binh Đinh. Le Van Duyet bay ke khong tan cong ma cho binh mai phuc cac noi hiem yeu đoi quan Tay Son vao Nam tiep vien se phuc kich. Tu sau khi Tong Viet Phuoc bi Tay Son giet, Le Van Duyet cang đanh cang quyet liet, khi hanh quan ai hoi lui la đem chem ngay, khong rong tha ai. Moi khi thang tran giet het giac, noi rang đe lam le te Tong Viet Phuoc. Nguyen Anh lo Duyet giet hai qua, du ran Duyet.
Ngay mung 1 thang 5 nam Nham Tuat (tuc 31 thang 5 nam 1802), chua Nguyen Phuc Anh len ngoi tai Phu Xuan, đat nien hieu la Gia Long. Le Van Duyet đuoc phong lam "Kham sai Chuong Ta Quan dinh Binh Tay tuong quan, tuoc quan cong" đe cung voi Le Chat đem bo binh ra Bac truy diet vua quan nha Tay Son. Theo phoi hop con co binh thuyen do tuong Nguyen Van Truong chi huy. Đen thang 6 (am lich), thi quan bo sang Linh giang (tuc song Gianh o Quang Binh) roi hiep voi quan thuy đanh lay Nghe An, Thanh Hoa, va Thang Long. Đen luc ay, nha Tay Son ke nhu bi diet.


= Lam đai than nha Nguyen =


 Duoi trieu Gia Long  Nam Gia Long thu 2 (1803), Le Van Duyet tau rang khi xua Nguyen Anh đa hua voi tuong si he lay lai đuoc kinh thanh (Hue) thi se cho binh si ve nghi ngoi, ma nay Anh đa lay đuoc kinh thanh lan Bac Ha, neu khong thi hanh thi se lam mat chu tin va loan nhan tam nguoi Nam Ha. Gia Long khong chap nhan.
Thang 3 (am lich) nam 1803, Le Van Duyet pha tan cuoc noi day cua nguoi dan thieu so o Đa Vach (Quang Nghia, nay la Quang Ngai), đuoc vua khen thuong. Thang 8 (am lich) nam đo, cha ong – Le Van Toai đuoc vua cho moi ra Hue ban khan ao. Khi Gia Long ra Bac, Le Van Duyet đuoc giao chuc Cam y ve cai đoi đe giu kinh. Ong noi Duyet la Le Van Hieu đuoc tang chuc Cam y ve cai co, cha la Le Van Toai chuc Chuong co.
Nam 1808, lai sai Le Van Duyet mang quan đen Đa Vach. Thay Pho quan co Le Quoc Huy, vi nhieu hai qua, nen dan moi noi day. Le Van Duyet ben xin lenh chem chet vien quan nay, tu đo Quang Nghia lai đuoc yen.
Nam 1809, Tham luan Nguyen Van Tai vi bi Le Van Duyet quo trach nen to cao ong toi muu phan. Sau khi xet hoi, Nguyen Van Tai bi toi vu cao va bi xu tu. Nguyen do cung vi tinh tinh Le Van Duyet nghiem khac, tuong si duoi quyen khong ai dam nhin mat, quan chuc đong lieu cung so set. Chi co Le Chat la tuong than can, thuong hay ban bac viec trieu chinh.
Thang 6 (am lich) nam 1812, vua cho trieu tong tran Gia Đinh thanh Nguyen Van Nhon ve, cu Le Van Duyet vao thay (kiem linh ca 2 tran Binh Thuan, Ha Tien) va cho Truong Tan Buu lam pho tong tran, Ngo Nhan Tinh lam hiep (tong) tran.
Thang 2 (am lich) nam 1813, nhan lenh vua, Le Van Duyet va hiep tran Ngo Nhan Tinh đem 13.000 quan thuy đua Nac Chan ve nuoc Chan Lap (Campuchia ngay nay). Tai đay, ong thay quan Xiem cu dom ngo Chan Lap, ben xin Gia Long cho đap thanh Nam Vang cho vua nuoc nay o (truoc đo o thanh La Bich), đap thanh Lo Yem đe tru luong, đong thoi luu binh o lai bao ho (Nguyen Van Thoai đuoc cu o lai). Tat ca đeu đuoc vua nghe theo .
Tro ve Gia Đinh Thanh, Le Van Duyet thi hanh nhieu chinh sach cai tri va tran ap toi pham.
Nam 1815, Le Van Duyet đuoc chi trieu ve kinh đe ban nghi ve ngoi thai tu. Khi ay, Nguyen Huynh Đuc thay ong lam tong tran va Trinh Hoai Đuc lam hiep tran.
Thang 4 (am lich) nam 1816, vua ra lenh thau an cua Nguyen Van Thanh, giam Nguyen Van Tuyen (con ong Thanh) vao nguc, vi ong Tuyen co lam mot bai tho bi Le Van Duyet (von co hiem khich voi ong Thanh tu truoc) mat tau, cho la co y muu phan. Duyet sau đo vi cac moi hiem khich ma thuc ep xet xu cha con Thanh. Tham tri bo Lai Tran Van Tuan bao rang: Trung quan (Nguyen Van Thanh) voi Ta quan (Le Van Duyet) la nguoi đong cong cong the, Trung quan ngay nay nhu the thi ong ngay sau the nao? Duyet nghe loi noi ay cung hoi buon, thoi khong tuc gian Thanh nua.
Sang thang 5 (am lich) nam đo, dan thieu so o Đa Vach lai noi day, Tran thu Phan Tan Hoang đanh bi thua. Gia Long lai sai Le Van Duyet đem quan toi đan ap. Le Van Duyet nhan đo xin đap luy dai, đem linh 6 co đong thu goi la đao quan Binh Man (luy nay ngoai luy trong tre, duoi đao hao tiep giap phu Thang Binh tinh Quang Nam, Nam đen Đong Xanh, giap phu Hoai Nhon tinh Binh Đinh, đia gioi dai 37.497 truong).
Nam 1817, xet cong than Vong Cac, am thu cho con thua tu Le van Duyet la Le Van Yen lam Kieu ky đo uy.
Thang Gieng (am lich) nam 1819, Le Van Duyet nhan menh đi kinh luoc cac vung: Thanh Hoa, Nghe An va Thanh Binh (nay đoi la Ninh Binh). Vi cac noi ay thuong mat mua, sinh ra nhieu trom cuop, quan so tai khong kiem che đuoc. Đen noi, ong dang so ve trieu "noi viec kho cua dan, xin tha thue cho dan, lai phai lua quan tran đe an tap dan", đuoc vua y cho . O Thanh Hoa, ong nhan Le Van Khoi lam con nuoi. Ong Khoi nguyen la nguoi o Cao Bang, vi khoi binh chong Nguyen, bi quan quan đuoi đanh, phai chay vao Thanh Hoa, gap ong Duyet đang lam Kinh luoc o đay, ben xin ra đau thu . Nhung nguoi phan loan ra hang đuoc Le Van Duyet cho xin thu nap (nguoi que o Thanh Hoa hon 420 nguoi đat lam co Thanh Thuan, nguoi que Nghe An hon 480 nguoi đat lam co An Thuan).
Thang 9 (am lich), vua trieu Le Van Duyet ve trieu. Sang thang 12 (am lich), Gia Long cho đoi ong va Thuong thu bo Le Pham Đang Hung vao cung lanh di chieu, ton Nguyen Phuc Đam len ngoi (tuc vua Minh Mang) đong thoi cho ong Duyet cai quan quan 5 dinh Than sach.
Cung trong nam nay, theo Vu Man tap luc cua tuong Nguyen Tan va Viem Giao trung co ky cua Cao Xuan Duc, thuan theo loi tau cua Le Van Duyet, Vua cho xay Truong luy (Tinh Man truong luy), dai xap xi 200 km, bat đau tu huyen Tra Bong (Quang Ngai) đen huyen An Lao (Binh Đinh), đe phong ngu cac cuoc noi day cua nguoi thieu so o đay .


 Duoi trieu Minh Mang  Nam 1820, Minh Mang cu Le Van Duyet vao Nam lam tong tran Gia Đinh thanh lan thu hai, thay cho Nguyen Huynh Đuc vua mat hoi thang 9 (am lich) nam 1819. Tat ca cac viec thang giang quan lai, day loi tru hai, viec thanh, muu ke ngoai bien, đeu đuoc tien nghi lam viec. Nhung nguoi Thanh Nghe, Bac Thanh ra hang Duyet truoc kia (co Thanh Thuan va An Thuan) đuoc cho theo vao Gia Đinh Thanh đe ong sai khien. Thuoc ha than tin cua Le Van Duyet la Tran Nhat Vinh, đang lam Tham hiep Thanh Hoa cung đuoc cho vao Gia Đinh giu Thiem su Hinh bo.
Minh Mang moi len ngoi, goi la quoc hieu, cam viec tang le. Khi ay cha Le Van Duyet qua đoi, trieu đinh đac cach cho Duyet che ao so gau đe tang cha, lam le xong thi mac lai ao quoc hieu. Vua tang cha Duyet ham Thong che.
Luc bay gio, o nuoc Chan Lap co thay tu ten Ke (su Ke) van đong dan noi day, cuop pha nhieu noi thuoc tran Phien An. Quan tran la Đao Van Ly can ngan khong đuoc. Khi ong Duyet đen, ben cu pho tong tran Huynh Cong Ly đem quan đi đanh, đuoi quan su Ke chay ve Chan Lap. Thang 9 (am lich) nam ay, su Ke xua quan vay ham thanh Nam Vang, lam vua nuoc ay phai đua thu sang cao cap. Xem thu, Le Van Duyet lien sai thong che Nguyen Van Tri đem quan sang cuu vien, đen thang 10 (am lich) thi giet đuoc su Ke va đanh tan quan noi day.
Cung vao thang 9 (am lich) nam đo, pho tong tran Huynh Cong Ly tham lam trai phep, bi quan nhan to cao hon muoi viec. Le Van Duyet đem viec ay tau len. Sau khi tra an, Huynh Cong Ly bi khep vao toi chet (1821) . Kham sai chuong dinh linh Trung quan pho tuong thu ly an vu la Truong Tan Buu linh chuc Pho tong tran thanh Gia Đinh.
Nam thu 3 (1822), đac cach tang me Duyet la Nguyen Thi lam phu nhan, ban cho sac cao truc.
Thang 10 (am lich) nam 1822, vua sai Le Van Duyet đieu đong quan va dan (đuoc hon 39.000 nguoi) đe tiep tuc đao kenh Vinh Te (đen thang 5 am lich nam 1824 thi xong).
Nam 1822, su gia nuoc Anh la John Crawfurd ghe Gia Đinh đe xin Tong tran cho ra Hue gap vua Minh Mang. Nha vua sau đo tu choi. Crawfurd cung nhan ra su đo ky cua cac quan trieu đinh đoi voi Le Van Duyet. Ho đac biet muon biet lieu Le Van Duyet co tu y mo quoc thu ra xem truoc khi giao cho trieu đinh hay khong.
Nam 1823, su gia Mien Đien la Gibson đuoc vua Ava phai đen Viet Nam đe thiet lap ngoai giao nham co lap Xiem. Su đoan đuoc Le Van Duyet tiep đon tai Gia Đinh. Trieu đinh sau đo tu choi va cho nguoi đua su đoan Mien Đien ve nuoc. Trong dip nay, Gibson đac biet chu y toi hinh thuc hanh hinh toi pham bang cach cho voi giay, đuoc quan Tong tran su dung thuong xuyen. Gibson đanh gia quan Tong tran la nguoi cuc ky ha khac va chuyen quyen.
Thang 8 (am lich) nam 1823, ong ve kinh [Hue] chau, Pho tong tran Truong Tan Buu quyen linh an vu Tong tran, nhung Tan Buu om nen Tien quan Tran Van Nang lam Pho tong tran thay.
Cung thoi gian, thi ve Tran Van Tinh tu Gia Đinh ve kinh ngam bao cao toi trang cua Tran Nhat Vinh, thuoc ha than can cua Le Van Duyet. Le Van Duyet sau khi biet tin, vao chau, đoi chem Tran Van Tinh neu khong se tra an va tu chuc Tong tran.
Nam 1824 (Tet Nguyen Đan Giap Than), vua cho Le Van Yen (Kieu ky đo uy, con noi doi Duyet) lam Pho ma đo uy, lay Truong cong chua thu 10 la Ngoc Ngon. Sau đo, Le Van Duyet ve o luon Gia Đinh cho đen cuoi đoi.
Nam 1824, Chan Lap xin dang đat 3 phu la Loi-kha-vat, Chan Xam, Mat Luat cho Nguyen Van Thoai. Le Van Duyet đe nghi chi nhan Chan Xam, Mat Luat.
Thang 11 (am lich), Thi đoc hoc si Tran Van Tuan bi an giao giam hau, vi loi tau cua ong. Truoc đay, ong Tuan đi cong can o Chan Lap, đuoc nguoi Chan Lap tin yeu; đen khi ve lai Gia Đinh, nguoi Chan Lap van thuong qua lai đua đo va hoi tham. Sau, nhan bat đuoc la thu cua vua Chan Lap gui cho ong Tuan, Le Van Duyet ben đem viec ay chieu theo luat "Giao thong ngoai canh" (tuc luat ngoai giao voi nuoc ngoai) ma tau len.
Nam 1824, xay ra vu an My Đuong - Tong Thi Quyen do Duyet mat tau. Vua sai bat Tong Thi đong cui giai đen cho Duyet đem dim chet đi.
Khi Le Chat (Tong tran Bac Thanh) va Le Van Duyet (Tong tran Gia Đinh Thanh) cung vao Hue chau, ca hai ban nhau rang ho la ke vo bien it hoc, nay thoi binh nen xin tu chuc. Minh Mang khong cho.
Nam thu 6 (1825), Minh Mang cho vo Duyet la Đo Thi Phan 1000 quan tien. (Đo Thi la cung nu, luc đau trung hung vua ban cho Duyet).
Nam 1827, Xiem đanh Van Tuong, Chao Anouvong thua chay sang Nghe An xin nha Nguyen giup. Le Van Duyet đe nghi thau nhan va tro giup binh luc cho Van Tuong, san sang đoi đau Xiem. Minh Mang bac bo. Tu đo, tau chuong ve chuyen bien gioi Nghe An chi trich luc nhung chuyen quan yeu cho Duyet.
Cung nam 1827, Le Van Duyet vao kinh chau, Minh Mang phong cho cha Duyet la Le Van Toai ham Đo thong che nhat pham, me la Nguyen Thi nhat pham phu nhan. Duyet thuong lap 1 đoi thuoc binh cho vo la Đo Thi Phan, đat 3 Cai đoi lam sach phong bien que quan. Bo Binh noi la vi pham luat le, Minh Mang cuoi noi rang tram voi Le Van Duyet ha co le nao đau, cho lam nhu the. Trieu đinh cung nhan đinh Le Van Duyet co uy danh rat lon o phuong Nam, su Xiem rat so va hay hoi tham "Le cong manh khoe khong?" khi sang nuoc ta.
Nam 1828, thuoc ha cu cua Le Van Duyet la Tran Nhat Vinh bi bat giam. Theo trieu đinh, Tran Nhat Vinh la nguoi nhanh nhen đuoc Duyet tin dung. Nhat Vinh la nguoi rat hiem giao, lai tham ban cay the kinh doanh viec rieng, tham chi cuop vo nguoi, do nha nguoi, chiem tai san cua nguoi, ai cung so nguoc đoc khong dam phat giac. Trieu đinh sai nguoi bi mat đieu tra va bat toi Vinh roi bao cho Duyet. Tran Nhat Vinh sau đo bi xu chem.
Nam 1826, Tong tran Bac Thanh Le Chat chet, trieu đinh bai bo tran Bac Thanh. Le Van Duyet xin cho bai bo tran Gia Đinh. Minh Mang chua cho.
Đem 30 thang 7 nam Nham Thin (tuc 28 thang 8 nam 1832), Chuong Ta Quan lanh Gia Đinh Tong tran Le Van Duyet mat tai chuc, tho 69 tuoi. Sau đo, Trieu đinh truy tang ong chuc "Ta van cong than đac tan Trang vo tuong quan – Ta Quan đo thong phu chuong phu su, Thai bao Quan Cong", thuy la "Oai Nghi".


Vu an Le Van Duyet = Luoc ke =

Sau khi Le Van Duyet mat, Minh Mang cho bai chuc tong tran Gia Đinh thanh, va đoi 5 tran ra thanh 6 tinh, la: Gia Đinh, Bien Hoa, Vinh Long, Đinh Tuong, An Giang va Ha Tien . Lai đat cac chuc tong đoc, tuan phu, bo chinh, an sat, lanh binh nhu cac tinh o ngoai Bac. Đen khi Bach Xuan Nguyen đen lam bo chinh tai Phien An (tuc tinh Gia Đinh), noi rang phung mat chi truy xet viec rieng cua Le Van Duyet, roi đoi hoi chung cu, đong thoi tri toi cac toi to cua ong Duyet. Vi viec nay, con nuoi ong Duyet la Le Van Khoi ben khoi binh chong lai (xem cuoc noi day Le Van Khoi).
Nhan đuoc tin cao cap, Minh Mang lien sai quan đi đanh dep, đong thoi ban trach Le Van Duyet đa "che cho quan phi đang, đe gay nen bon loan" . Tuy nhien, mot so tai lieu cho rang Minh Mang von co thu han lau ngay voi Le Van Duyet, co the vi:

Ong Duyet khong ung ho viec Minh Mang len ngoi ma ung ho con cua Hoang tu Canh khi Gia Long bang ha.
Le Van Duyet nhieu lan lam quyen, hoac lam sai y trieu đinh , đac biet la sau khi Gia Long qua đoi.
Le Van Duyet it hoc, ban chat quan vo nong nay, noi nang coc loc, chang biet chieu đon y Vua, khi tau đoi thuong khong vua y Minh Mang
Ong Duyet to y ung ho cac nha truyen đao Thien Chua chau Au lam nghich y Minh Mang.
Ong Duyet đuoc huong quyen "nhap trieu bat bai" (vao trieu khong phai lay) tu thoi Gia Long, nen sau nay ong khong lay Minh Mang. Đieu nay đa lam vua kho chiu .
Theo tac gia Huynh Minh, du khong ua nhung Minh Mang chua the lam gi Le Van Duyet, vi cong lao va uy quyen cua ong qua lon . Cho nen sau khi trieu đinh dep xong cuoc noi day Le Van Khoi (1835), nhan Phan Ba Đat o Đo sat Vien dang so ke toi Ta Quan, Minh Mang lien du cho đinh than nghi xu. Noi cac la Ha Van Quyen, Nguyen Tri Phuong, Hoang Quynh dang so toi trang cua Le Van Duyet. Đen khi nghi an xong, co bay toi nen tram (chem), hai toi nen giao (that co), mot toi phai sung quan (tu tien bat bien binh đong thuyen).
Bay đieu đang lam toi xu tram (chem):

Sai nguoi rieng đi Mien Đien ket ngoai giao.
Xin tong thuyen Anh Cat Loi đen thanh đe to co.
Xin giet thi ve Tran Van Tinh đe khoa mieng nguoi.
Khang so giu lai nguoi đuoc tuyen trieu đieu bo quan vien.
Cay be đang xin tang tho cho Le Chat.
Chua rieng giay đong an vua san.
Goi ma cha la lang, noi voi nguoi xung la "co".
Hai đieu đang xu toi giao (that co):

Co xin dung nap Mien Đien đe thoa viec lam bay.
Noi voi nguoi rang xin đuoc tho phu tien co cau "Tran Kieu hoang bao".
An dang len, nhung nguoi nguyen nghi tram quyet đeu đoi lam tram giam hau, nhung đua tre duoi 15 tuoi tam giam lai. Nhung tre be khong biet gi thi tha khong bat. Phat no 13 đua đan ba, đeu tha ca. Viec chem xac cung khong thi hanh. Lang Binh ho phu Tran Huy Phac xin nhung the thiep con chau Duyet đeu xu tram quyet. Quang Yen ho phu Le Duc Đuc tau xin nhung đua pham 16 tuoi tro len, đeu xin đem giet đi. Binh Phu Tong đoc Vu Xuan Can, Ninh Thai Tong đoc Hoang Van Tram cung xin y đinh nghi, lai noi rang hoac nen lay cong bu toi, cham chuoc quyet đinh the nao ra tu on troi.
Sau đo, Minh Mang ra du co đoan rang:

Toi Le Van Duyet nho tung cai toc ma ke cung khong het, noi ra đau long, du co bua quan quach ma giet thay cung la đang toi. Song nghi han chet đa lau va đa truy đoat quan tuoc, xuong kho trong ma, chang can gia hinh chi cho uong cong. Vay cho Tong đoc Gia Đinh đen cho ma han cuoc bo num mo san bang mat đat va khac đa dung bia o tren viet to may chu: "Quyen yem Le Van Duyet phuc phap xu" (Cho nay la noi hoan quan Le Van Duyet chiu hinh phat)…
Sau đo, lenh đuoc thuc hien theo nhu loi du. Ngoai ra, mo cha me ong o Long Hung (nay thuoc Chau Thanh, Tien Giang) cung bi đuc bo tuoc hieu khac tren bia.
Theo Đai Nam thuc luc: Mau Tuat, Minh Menh nam thu 19 [1838], xay ra vu viec Nguyen Van Quang am muu vuot nguc cung Le Van Son, chau ho cua Le Van Duyet. Vu viec bi phat hien, bon ho bi bat giet. Nhung nguoi ba con cua Le Van Duyet đang bi giam: bi giet hoac đi luu đay o Cao Bang: "Le Van Yen chuan cho tu chet, Le Van Te, Le Van Phuoc, Le Van Than, Le Van An, Le Hao, Le Van Sam, Le Van Doanh đeu chem ngay, con con cua Le Van Yen la Le Van Dien, Le Van Minh, con cua Le Van Te la Le Van Hop, Le Van Dung tam tha cho toi chet, phat đi an tri o Cao Bang".


= Đuoc phuc hoi danh du =

Nam Tan Suu (1841) Vua Thieu Tri len ngoi, ban lenh tha toi cac than thuoc cua Le Chat va Le Van Duyet .
Thang 2 (am lich) nam đau Tu Đuc (1848), Đong Cac đai hoc si Vo Xuan Can dang so xin luc dung nhung con chau cua Nguyen Van Thanh, Le Van Duyet va Le Chat. Loi tau lam Vua cam đong, ben cho con chau ong Thanh lam Chanh đoi,, cho chau Van Duyet la Đien lam chu quan Cai đoi.
Tu Đuc nam thu 2 (1849), đinh than xin rua toi cho Le Van Duyet. Cap tra khu vuc mo cua Le Van Duyet cho nguoi chau (goi Van Duyet bang ong chu bac) la Le Van Nien trong coi. Mo cha me Le Van Duyet o thon Long Thinh cung đeu cho tu sua.
Tuy nhien, mai đen nam thang 4 (am lich) nam 1868, nha vua moi chinh thuc ban lenh truy phuc chuc ham cho Nguyen Van Thanh (la Chuong trung quan Đai tuong quan Quan cong) va Le Van Duyet (la Chuong Ta Quan Đai tuong quan), đong thoi cho tho trong mieu Trung hung cong than o Hue .


Nhan xet khai quat Khong chi co tai quan su, Le Van Duyet con la mot nha chinh tri. Lam tong tran Gia Đinh Thanh hai lan (lan 1: 1812-1816, lan 2: 1820 -1832), ong đa thuc hien chinh sach tri an tot, va co cong lon trong viec giu gin an ninh cho xu so. Ong cho đap đuong, đao kenh, cung co thanh luy, lap hai co quan tu thien la "Anh hai" va Giao duong ...Đong thoi ong cung co cach ung xu kheo leo, rong rai đoi voi nhung nguoi phuong Tay đen buon ban o Sai Gon. Bay gio, nhieu nguoi kinh phuc, goi ong la "Ong Lon Thuong", hay " Đuc Thuong Cong"... Mot vai nuoc lan can cung to ra kieng ne ong .


Thong tin lien quan = Đoi tu =

Đen nam 17 tuoi thi ong moi hoan đe chinh thuc lam thai giam. Thuo tre, ong thich đa ga, nuoi ga choi. Ngoai ra, ong cung la nguoi sanh thuong thuc hat boi va thuong tu tay cam chau. Co the tu chat yeu đuoi co phan hoi nu tinh khien ong bi Minh Mang đat chu chui boi tren mo rang "lai cai" (quyen yem).
Sau nay, do ong lap đuoc nhieu cong lao, khi len ngoi, Gia Long đa ga mot nguoi cung nhan ten la Đo Thi Phan (hay Phan) ve lam vo ong, du ong la thai giam.
Con trai ca cua Le Van Phong (em trai Le Van Duyet) la Le Van Yen (hoac Yen) đuoc cho lam con thua tu Le Van Duyet. Nam Minh Menh thu 5 (1824) Yen lay Cong chua Ngoc Ngon, nam 1835 vu an Le Van Duyet phat ra, Yen bi xu tu.


= Voi vu an oan Tong Thi Quyen =
Sach Đai Nam chinh bien liet truyen (So tap, Quyen 2) chep: 

Nam Minh Mang thu nam (1824), co nguoi bi mat to cao rang My Đuong thong dam voi me ruot la Tong thi (Quyen). Tong thi vi the thi dim nuoc cho chet, con My Đuong thi phai giao tra het an tin va day thao, đong thoi bi giang xuong lam thu dan, con trai con gai chi đuoc bien chep phu o phia sau so ton that...
Luc bay gio co tin đon nguoi mat tau la Le Van Duyet. Tuy nhien, co nguoi lai cho rang đay la muu sau cua nha vua nham lam mat uy tin ong, đong thoi ly gian ong voi phe ung ho "dong truong" noi ngoi (tuc ung ho Hoang ton Đan, ten that la Nguyen Phuc My Đuong, con Hoang tu Canh).


= Ngoi mo cua ta quan =

Nha nghien cuu Huynh Minh, trong sach Gia Đinh xua cho biet: "Theo loi cac co lao, ngoi mo tai Gia Đinh Binh Hoa xa la ngoi mo chon bang hinh sap, con hai cot that thi ve an tang tai lang Long Hung, thuoc tinh Đinh Tuong. (Tien Giang ngay nay)" Tuy nhien, thang 4 nam 2006, sau mot cuoc khao sat ong Ly Viet Dung đa đua ra ket qua nguoc lai.


= Dung tuong =
Ngay 4 thang 2 nam 2008, tuong Ta Quan Le Van Duyet đa đuoc đat trang trong tai đien tho tai Lang Ong (so 1 đuong Vu Tung, co cong Tay tai so 126 đuong Le Van Duyet, phuong 1, quan Binh Thanh, Thanh pho Ho Chi Minh). Tuong đuoc đuc bang đong nguyen chat, cao 2,65 m, nang 3 tan do nha đieu khac Pham Van Hang thuc hien. Đay la y tuong cua tap chi Xua & nay va Hoi Khoa hoc lich su Viet Nam trong chuong trinh Đuc tuong đong cho lang Ong.


= Giao thiep voi ngoai quoc =


 Anh  Nam 1822, đai su nuoc Anh John Crawfurd tren hanh trinh đi su Xiem va Cochin China [Viet Nam] đa ghe Sai Gon va co cuoc gap voi quan Tong tran thanh Gia Đinh.Crawfurd đuoc biet rang vua nuoc Cochin China hien đang o Hue, con Chao-Kun [Ta Quan?], vi Thong đoc Lower Cochin China [Nam Ky], thi đang o Saigun. Crawfurd nong long đuoc gap vi quan o Saigun đo, boi ngoai tru Kachao [Ke Cho] o Tonquin [Đong Kinh], thi [Sai Gon] la noi giau co nhat vuong quoc nay.
Ngay 2 thang 9 nam 1822, đoan hon 30 nguoi cua Crawfurd đuoc dan đi gap Tong tran Le Van Duyet, Crawfurd va mot so nguoi đuoc cho bang nam con voi. Noi tiep khach trong thanh Phien An qua đon so neu so voi cho cua nguoi Hoa. Nguoi Viet Nam co tuc tiep khach tren may cai ban thap (bo van ngua), trai chieu hoa len tren, quan lon thi ngoi hang đau, quan nho ngoi lan luot phia sau. O giua sanh đuong la mot bo ban hoi cao hon may cai khac, danh cho quan Tong tran. Đoan cua Crawfurd đuoc moi ngoi ghe, ben phai quan Tong tran. Ngoi ben trai quan Tong tran la vi Pho tong tran [Truong Tan Buu], vi quan gia khoang 70 tuoi trong đang kinh va đep lao. Quan Tong tran nghe đon la mot thai giam, nhung khong cong khai, ong ta khong co rau; tuy nhien, nguoi Viet du co thich đe rau thi khong qua ram rap. Tieng noi cua quan Tong tran nho nhe va kha giong giong nu nhung khong de nhan ra. Luc nay, vi Tong tran đa 58 tuoi, ve mat soi noi va thong minh, ong ta hoi thap be va gay, nhung hoat bat va khong thay co the bi khuyet tat gi. Co đieu, ong ta đa rung kha nhieu rang. Ong ay cung an mac gian di voi bo đo lua va chiec khan quan đau mau đen. Crawfurd tang qua cho Tong tran, ong ay tu choi, rat khac biet voi cac vi quan tham lam o Xiem. Mot lan nua, vi Tong tran lai đoi hoi phai co thu cua vua Anh gui cho vua Viet, boi vi chi co vua moi gui thu cho vua. Neu chi co thu cua Toan quyen An Đo [mot vi quan] thi ong ay chi giup chuyen no cho vi quan Tuong binh [Mandarin of Elephants], nguoi kiem nhiem Ngoai giao o Hue. Vi quan Tuong binh nay co the la Chuong Tuong quan kiem quan ly Thuong bac su vu Nguyen Đuc Xuyen. Quan Tong tran tham chi con khong mo thu cua Toan quyen Hastings ra xem ma chi nho so qua phong bi roi tra lai Crawfurd. Ngoai ra, vi Tong tran con moi đoan Crawfurd xem mot buoi bieu dien đau nhau giua voi va cop. Crawfurd đuoc tang trau, heo, ga vit, heo quay.. đoi lai, Crawfurd bi mat tang quan Tong tran thuoc sung.
Nguoi Cochin China rat me đa ga (choi ga). Ong Tong tran, choi đa ga hai lan mot thang va moi nhieu quan chuc tham du.

Tai Hue, ngay 12 thang 10 nam 1822, khong co cuoc gap mat nha vua nao đuoc to chuc cho đoan cua Crawfurd. Ong đuoc cho phep quay lai Đa Nang bang đuong bo đe tham quan. Truoc khi roi Hue, Crawfurd đen phu cua vi quan Tuong binh (kiem Ngoai giao) đe thuong thao lan cuoi. Quan Tuong binh đa chat van Crawfurd mot so đieu ve cuoc ghe tham Sai Gon nhu: Crawfurd tu nguyen dang thu cua Toan quyen Anh cho Tong tran [Le Van Duyet] hay la ong ta [Le Van Duyet] ep? Va rang: Khong ai đuoc phep xem thu cua nha vua truoc khi no đuoc trinh len ngai ay ca. Crawfurd nhan ra su ghen ghet cua trieu đinh đoi voi quan Tong tran thanh Gia Đinh. Theo tim hieu cua Crawfurd, Le Van Duyet khong chi la nhan vat đung đau ca nuoc ve đang cap va quyen luc, ma con o su cung ran, tai nang va liem chinh cua ong ta. Viec Le Van Duyet phai roi kinh đo đe đi tran thu Gia Đinh la mot mat mat lon, khien nhung quan chuc tham lam khong con bi ai kiem che. Minh Mang co nhien đo ki voi uy danh cua quan Tong tran.


 Mien Đien  Viec giao thiep voi Mien Đien (hoac Dien Đien, vuong quoc Ava) la mot trong nhung bang co đau tien ma nha Nguyen dung đe ket toi chem va that co Le Van Duyet.

Đai Nam Thuc luc va Liet truyen chep:Quy mui, nam Minh Menh thu 4 [1823], mua đong, quoc vuong nuoc Dien Đien sai su đen thong hieu.
Khi truoc Tong tran Gia Đinh la Le Van Duyet sai thuoc ha la Nguyen Van Đo đi thuyen buon sang cac nuoc ben ngoai nuoc Hong Mao tim mua đo binh dung, bi gio bat đen tran Đao Quai nuoc Dien Đien. Vua Mien Đien sai boi than la Hop Thoi Thong Thu Nhi Mieu Ty Chi-Tu-Gia Tha đem quoc thu va pham vat đen dang, xin nuoc ta tuyet giao voi nuoc Xiem. Su gia đen Gia Đinh, Duyet cho dich thu ay ra tau len, viec giao cho đinh than ban, khuoc loi xin ay tra ca le cong.

Sai Quan co Nguyen Van Uan va Chanh tuan hai đo dinh Hoang Trung Đong đem binh thuyen va mang luong tien 6 thang, đua su gia đen đia đau Dien Đien thi ve. Lai sai bo Le đem viec ay bao cho nuoc Xiem. Nguoi Xiem gui thu đen ta.Trong quyen sach cua minh, John Crawfurd cung ghi lai tuong trinh cua su gia Mien Đien khi đen Viet Nam. Su gia Mien Đien la Gibson, co cha la nguoi Anh, đa tuong thuat kha chi tiet ve hanh trinh va cac su kien o Gia Đinh Thanh luc ay. Đoi voi Le Van Duyet, Gibson đuoc truc tiep gap mat va trao đoi nhieu lan....Ngay 12 thang 6 nam 1823, [Tran Nhat Vinh] vien thu ky cua quan Tong tran đen cho su đoan đe hoi tinh hinh dich thuat quoc thu va trao thu moi du tiec o dinh thu Tong tran. Su đoan đuoc gap Le Van Duyet, luc ay khoang 50-60 tuoi, voc nguoi nho nhung linh hoat, dang dap cua nguoi cuu binh. Quan Tong tran von nguoi goc Mitho, theo pho ta co vuong Gialong. Ong tung luu vong o Xiem voi Gialong. Sau nhieu cong trang, ong leo len cac cap bac cao hon. Ong đuoc kinh ne boi nguoi dan Viet Nam va kinh so boi nguoi Kambojans va Siam...
Ngay 10 thang 8, su đoan thay rang cu moi tuan lai co 3 hoac 4 pham nhan bi hanh quyet. Quan Tong tran rat nghiem khac trong viec thuc thi cong ly, khong cho phep ai thoat toi. Ngai cho rang nhung ke toi nhan đo khong co ich gi cho xa hoi ma chi la ganh nang. Vi quan đua su đoan tu Can Gio len Sai Gon, vua bi ket toi nhan hoi lo va tham nhung. Ong ta bi tich thu tai san va hai vo chong bi đong gong co. Ong quan nay an chan tien luong cua cong nhan đao kenh Ha Tien, va tong tien nong dan lang ben canh. Tong so tien đo chua toi 1.000 quan tien. Khi đi qua cho vao buoi chieu đe xem voi bieu dien, su đoan thay cho hanh hinh 3 pham nhan hoi sang, van con may cai gong nam đo...
...su đoan co buoi hoi đam voi quan Tong tran. Ong cho biet viec ong ve kinh la vi su menh bang giao nay, ong muon no đuoc thuc hien va nha vua Minh Mang hiem khi nao hanh đong trai voi loi khuyen cua ong...
Quan Tong tran duong nhu co đay đu thong tin ve ket qua cuoc chien cua hoang đe Napoleon Bonaparte, nhat la tran Waterloo va cai chet cua ong ay o St. Helena. Quan Tong tran thuong xot cho Napoleon va noi cho cac vien quan Viet Nam rang, sai lam duy nhat cua Napoleon la ong ay co tham vong qua to lon. Va sau khi lam cho the gioi hon loan bang nhung cuoc chien, Napoleon chang mang lai đieu gi tot đep cho nuoc Phap. Quan Tong tran ca ngoi nguoi Anh, nhung lai cho rang ho cung qua đoi tham vong...
Trong thoi gian nay, su đoan gap phai hai vu viec tan khoc cho thay su nghiem khac va chuyen quyen cuc lon cua quan Tong tran. Mot vien quan thuoc đoan tuy tung ve kinh voi quan Tong tran đen xin ong cho minh đuoc đi sau vai ngay do vo benh, quan Tong tran tuc gian voi loi cau xin, lap tuc sai linh keo vien quan ra cong chem đau ngay tuc khac. Cung luc ay, mot vien quan khac, nguoi goc Tonquin, lam giam sat viec đao kenh Athien, đen chao hoi quan Tong tran. Quan Tong tran truoc đo đa nghe mot so đieu khong tot ve hanh vi cua vien quan nay, trong khi vien quan chua kip lay xong 4 lay theo le, quan Tong tran ra lenh keo vien quan ra cho hanh hinh...
Quan Tong tran Le Van Duyet va hai vi quan nguoi Phap Vanier va Cheneaux thi lai ung ho lien minh voi Mien Đien...Trong trieu đinh nha Nguyen, khong mot ai co đu thong minh tru ngai Tong tran Le Van Duyet, nguoi thuong hay cuoi truoc su ngu xuan cua cac vi quan khac. Tham chi Le Van Duyet con goi y nhe nhang nha vua Minh Mang ve y đinh hoang đuong cua nha vua, boi thuc te thi Minh Mang cung chi la mot chu hau cua hoang đe Trung Hoa ma thoi...
Hien nay, đao Cong giao van đuoc cong khai ton tho o phan mien nam cua đat nuoc, noi nguoi theo đao đuoc bao ve va khich le boi Tong tran Tai-kun...


Đuong pho Tu thoi Phap thuoc, o thi xa Vinh Yen thuoc tinh Vinh Yen cu (ngay nay la thanh pho Vinh Yen thuoc tinh Vinh Phuc) co mot tuyen pho mang ten la pho Le Van Duyet. Sau khi tiep quan Vinh Yen vao nam 1954, chinh quyen moi đa cho đoi ten pho nay thanh ten moi la pho Tan Lap, nay goi la pho Le Xoay.
Tu nam 1929, tai Sai Gon, chinh quyen thuoc đia cung cho đat ten đuong Le Van Duyet cho mot con đuong nho o phia sau cho Tan Đinh. Đen nam 1955 thi đoi ten thanh đuong Ma Lo cho đen nay.
O Thanh pho Ho Chi Minh truoc nam 1975 (khi đo la thanh pho Sai Gon va tinh Gia Đinh) co toi hai con đuong mang ten Le Van Duyet. Ngay 14 thang 8 nam 1975, đuong Le Van Duyet cua đo thanh Sai Gon cu đoi thanh đuong Cach Mang Thang Tam; con đuong Le Van Duyet cua tinh Gia Đinh cu (nay thuoc đia ban quan Binh Thanh) cung bi đoi ten va nhap chung voi đuong Đinh Tien Hoang (đoan tu cau Bong đen Lang Ong Ba Chieu), tuy nhien đa đuoc đoi lai thanh Le Van Duyet vao ngay 11 thang 7 nam 2020.
Ngoai ra truoc nam 1976, Quan 3 con co mot phuong mang ten Le Van Duyet, ngay nay la đia ban cac phuong 10 va 11.

Ten đuong Le Van Duyet von co tu truoc nam 1975 nhung van đuoc giu nguyen, khong bi thay đoi thanh ten khac cho đen ngay nay tai mot so thanh pho, thi xa, thi tran o mien Nam va mien Trung nhu Bac Lieu, My Tho, Tra On (thuoc Vinh Long), Lai Thieu (thuoc Binh Duong), Phuoc Long (thuoc Binh Phuoc).
Hien nay, tai Bac Lieu co mot con đuong mang ten ong tai phuong 3, thanh pho Bac Lieu. Tai thi xa La Gi, Phan Thiet, tu nam 2009 co đuong Le Van Duyet, tu đuong Ton Đuc Thang đen đuong Kinh te moi Tan An, dai 2200m x rong 8m. O thanh pho Bien Hoa, Đong Nai, đuong so 11 Khu cong nghiep Bien Hoa I noi tu Cu lao Pho đen Nga ba Vung Tau đuoc đoi thanh đuong Le Van Duyet nam 2012. Thanh pho Ba Ria co mot tuyen đuong mang ten Le Van Duyet o phia bac phuong Long Toan, song đang con bi chia cat thanh nhieu đoan roi nhau.
Đa Nang cung co con đuong ten Le Van Duyet chay doc song Han thuoc quan Son Tra.


Xem them Minh Mang
Nguyen Van Thanh
Le Chat
Le Van Khoi
Cuoc noi day Le Van Khoi
Noi day o Đa Vach thoi Nguyen


Sach tham khao Quoc su quan Trieu Nguyen, Quoc trieu su toat yeu (Phan Chinh bien, ban dich). Nha xuat ban Van hoc, 2002.
Quoc su quan Trieu Nguyen, Đai Nam thuc luc (Tap 2). Nha xuat ban Giao duc, 2007.
Quoc su quan trieu Nguyen, Đai Nam liet truyen (toan tap). Nha Xuat Ban Thuan Hoa.
Viet Nam Su Luoc, Tran Trong Kim, Nha xuat ban Van hoa Thong tin.
Pham Van Son, Viet su tan bien (Quyen IV). Tu sach su hoc Viet nam xuat ban, Sai Gon, 1961.
Vuong Hong Sen, Sai Gon nam xua. Nha xuat ban Thanh pho Ho Chi Minh, 1991.
Son Nam, Lang Ong Ba Chieu va Le hoi van hoa dan gian. Nha xuat ban Tre, 2009.
Huynh Minh, Gia Đinh xua. Nha xuat ban Thanh Nien in lai nam 2001.
Nguyen Q. Thang-Nguyen Ba The, Tu đien nhan vat lich su Viet Nam. Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, 1992.
Trinh Van Thanh, Thanh ngu, đien tich, danh nhan tu đien (quyen 1), Sai Gon, 1966.
Nguyen Khac Thuan, Viet su giai thoai (Tap 8). Nha xuat ban Giao duc, 1999.
Tran Nam Tien chu bien, Hoi đap lich su Viet Nam (Tap 3). Nha xuat ban Tre, 2007.
Hoang Lai Giang, Le Van Duyet. Nha xuat ban Van hoa Thong tin, 1999.
Le Vinh Bon, TONG TRAN LE VAN DUYET VA NHUNG CONG TRINH CON LAI. Nha xuat ban Van hoa Thong tin Quang Ngai, 2012.


Chu thich = Tham khao =
Nguyen Khac Thuan (1999), "45 giai thoai the ki XIX", Viet su giai thoai., quyen 8, Nha xuat ban Giao duc, tr. 55, OCLC 418946985{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: ref trung mac đinh (lien ket) Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)
Quoc su quan trieu Nguyen (1889). Đai Nam chinh bien liet truyen. Quyen Quyen 22, Truyen cac quan, Muc XIX. Ban dich cua Vien Su hoc, Tap 2 (Chinh bien So tap), 1993, noi xuat ban: Nha xuat ban Thuan Hoa. tr. 373. OCLC 30726858.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: đia điem (lien ket) Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)


Lien ket ngoai TONG TRAN LE VAN DUYET VA NHUNG CONG TRINH CON LAI - Hoc gia Le Vinh Bon
Mo ta quan Le Van Duyet hien o đau? Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Bi kich cua Ta quan Le Van Duyet