Đen Đong Xam la mot quan the di tich co quy mo kha lon tu thoi nha Nguyen, nay thuoc xa Hong Thai, huyen Kien Xuong, tinh Thai Binh. Đen tho Trieu Vu Đe (tuc Trieu Đa) nuoc Nam Viet va phu nhan Trinh thi (theo truyen thuyet cua lang Đong Xam thi la Hoang hau cua Trieu Đa) va tho to nghe lang cham bac truyen thong Nguyen Kim Lau. Viec lap đen tho nay xuat phat tu mot truyen thuyet hu cau, bat nguon tu viec vung nay truoc kia co ten la Chan Đinh (trung ten voi huyen Chan Đinh - tinh Ha Bac - Trung Quoc, que huong cua Trieu Đa). Huyen Chan Đinh (tinh Thai Binh) chi moi đuoc lap ra vao thoi Le Thanh Tong, gan 1700 nam sau thoi Trieu Đa, nen khong the co chuyen hoang hau cua Trieu Đa la nguoi o đay nhu truyen thuyet mo ta. Cac dich gia Đai Nam nhat thong chi (Phan Trong Điem va Đao Duy Anh) khi hieu đinh đa chi ra: “Cung la do nham huyen Chan Đinh o Trung Quoc la que cua Trieu Đa voi Chan Đinh o đay (tinh Thai Binh) ma nhieu noi lap mieu tho Trieu Đa”)
Nam 1990, đen đuoc Bo Van hoa Thong tin xep hang Di tich lich su van hoa cap quoc gia.


Kien truc Trung tam cua cum di tich đen Đong Xam la mot tong the kien truc đo so voi gan 10.000m2 xay dung voi nhieu cong trinh kien truc nhu vong lau, thuy toa, hoanh ma, san te (san chau), toa Tien te, phuong đinh (tuc toa Trung te), toa đien tho, hau cung, nha tho to nghe cham bac Nguyen Kim Lau,...
Thuy toa la mot ngoi nha hinh luc lang gom sau cua vom quay ra cac huong, tu đay co the ngam đuoc toan canh san te va cac đuong thuyen đua tap nap tren song khi co le hoi.
Toa Tien te cua ngoi đen la mot toa đai đinh gom 5 gian rong, voi quy mo đo so co chieu cao toi 13m va kieu dang kien truc be the it gap o cac di tich khac.
Noi lien toa Tien te toi hau cung la toa đien Trung te đuoc kien truc theo kieu Phuong đinh. Mat bang o khu vuc nay đuoc cac nghe nhan xu ly cuc ky hop ly, tu ba gian cua toa Tien te đuoc rut lai mot gian chinh giua lam nen cua toa Phuong đinh.
Toa Hau cung cua đen đuoc cau truc thanh hai bo phan lien hoan la toa đien nam gian, noi voi gian trung tam la phan chuoi vo đuoc ton cao mat bang đe đat kham gian. Phia hien ngoai Hau cung đuoc bai tri hai hoa bang nhung đai tu, cuon thu, cau đoi cung he thong y mon go cham. He thong canh cua khay soi o ba gian trung tam cua toa hau cung đuoc cham thung voi đe tai bat buu, hoa van, day la, chu trien tren 12 o cua cua Hau cung.
Kham gian đat tai Hau cung la mot tac pham đoc đao mang net đac thu cua lang nghe cham bac, đong, sat. Kham gian đuoc phong kin bang nhung la đong cham thung voi cac đe tai khac nhau nhu tu linh, tu quy... Trong kham tho đat tuong Trieu Vu Đe va Hoang hau Trinh thi, co tuong to tuong đuong nguoi that va đeu đuoc đuc bang đong kham vang, bac, thiep bac,...


Gia tri nghe thuat Đen Đong Xam co the xem nhu mot tap đai thanh cua nghe thuat cham khac go, đa, kim loai, đap vua cua Viet Nam thoi Nguyen.


Le hoi đen Đong Xam Le hoi đuoc to chuc tu mong 1-3 thang 4 Am lich. Mo đau le hoi la đam ruoc ba Trinh thi len đen Đuc thanh Trieu vao chieu 30 thang 3 am lich. Sau khi te, nguoi ta ruoc tuong Đuc ba len kieu ve đen, toi đen, tuong Đuc ba đuoc đat ben canh tuong Đuc thanh Trieu trong suot may ngay hoi. Hoi tan, dan lang lai to chuc ruoc ba hoan cung.
Hoi đen Đong Xam thuong co nhieu le thuc, nhieu tro choi, tro dien, tro đua tai cuon hut trai gai trong vung tham gia nhu: đau roi, đau vat, hat cheo, hat ca tru,...
Soi noi nhat la cuoc thi đua thuyen cua thanh nien tren song Vong. Trong thoi gian dien ra le hoi, cac san pham cham bac cua lang cung đuoc trung bay va ban lam lam đo luu niem cho du khach đe gioi thieu va quang ba them ve nghe truyen thong nay.


Xem them Trieu Đa
Mieu Nam Viet Vuong
Nha Trieu
Nam Viet
To nghe


Tham khao