Sinh hoc phan tu la mot phan nganh sinh hoc nham nghien cuu co so phan tu cua cac hoat đong sinh hoc ben trong va giua cac te bao, bao gom qua trinh tong hop, bien đoi, co che, va tuong tac phan tu. Nghien cuu cau truc hoa hoc va vat ly cua cac đai phan tu đuoc goi la sinh hoc phan tu.
Sinh hoc phan tu lan đau tien đuoc mo ta la mot phuong phap tiep can tap trung vao nen tang cua cac hien tuong sinh hoc, nham kham pha cau truc va cac tuong tac cua nhung phan tu sinh hoc, va cach nhung tuong tac nay giai thich cac hien tuong cua sinh hoc.

Nam 1945, thuat ngu "sinh hoc phan tu" đuoc su dung boi nha vat ly William Astbury. Su phat trien trong linh vuc sinh hoc phan tu xay ra kha muon do co the sinh vat la mot he thong phuc tap, va cach tiep can đon gian va thuan tien nhat la su dung cac vi khuan va the thuc khuan chi co the đua ra thong tin ve qua trinh sinh hoc co ban. Vao nam 1953, hai nha khoa hoc tre luc bay gio ten Francis Crick va James Watson lam viec tai đon vi Hoi đong Nghien cuu Y khoa, phong thi nghiem Cavendish, Cambridge (nay la Phong thi nghiem Sinh hoc Phan tu MRC), đa tao ra mot mo hinh mach xoan kep cua DNA. Mo hinh moi nay đa thay đoi toan bo cau truc DNA ma ho đa đe xuat truoc đo dua tren cac nghien cuu đuoc thuc hien boi Rosalind Franklin va Maurice Wilkins. Sau mo hinh cau truc DNA, cac nghien cuu cua hai nha khoa hoc tap trung chu yeu vao muc tieu tim ra DNA ben trong cac vi sinh vat, thuc vat, va đong vat khac.
Sinh hoc phan tu khong chi đon gian la nghien cuu cac phan tu va su tuong tac cua chung. Noi chinh xac hon, sinh hoc phan tu la tap hop cac ky thuat đuoc phat trien ke tu khi linh vuc nay moi bat đau, cho phep cac nha khoa hoc tim hieu ve cac qua trinh phan tu. Mot ky thuat đang chu y đa cach mang hoa linh vuc nay la phan ung chuoi polymerase (tieng Anh: Polymerase Chain Reaction hay PCR), đuoc phat trien vao nam 1983. PCR la mot phan ung khuech đai mot luong nho DNA, va đuoc su dung trong nhieu trong cac nganh khoa hoc.

Luan thuyet trung tam cua sinh hoc phan tu cho rang dong thong tin chay theo mot chieu tu DNA đen mRNA roi đen protein. Qua trinh phien ma, dich ma va sao chep DNA tuan theo quy luat nay. Mot ngoai le phat hien thay o mot so virus mang RNA, co qua trinh goi la phien ma nguoc, tao ra mot ban sao DNA tu RNA he gen cua chung.
Sinh hoc phan tu đong mot vai tro quan trong trong su hieu biet ve cau truc, chuc nang, va qua trinh kiem soat noi moi ben trong cac te bao. Tat ca nhung tri thuc tren đeu co the đuoc su dung đe phat trien cac loai thuoc va phuong phap chan đoan benh moi, va hieu ro hon ve cac qua trinh sinh ly cua te bao. Mot so nghien cuu lam sang va lieu phap y te phat trien tu sinh hoc phan tu đuoc su dung trong lieu phap gen. Trong khi đo, viec su dung sinh hoc phan tu hoac sinh hoc te bao phan tu trong y hoc hien nay đuoc goi la y hoc phan tu.


Lich su Sinh hoc phan tu la su giao thoa giua nganh di truyen hoc va hoa sinh. O the ky 20 khi di truyen hoc va hoa sinh vua hinh thanh va bat đau phat trien, ca hai linh vuc ro rang đeu no luc tim cach xac đinh cac co che phan tu giup tao nen nen tang cho cac chuc nang quan trong cua te bao. Nhung tien bo trong sinh hoc phan tu co lien quan chat che đen su phat trien cua cac cong nghe moi va su toi uu hoa trong ca hai linh vuc di truyen hoc va hoa sinh. Sinh hoc phan tu đa đuoc lam sang to boi cong trinh nghien cuu cua nhieu nha di truyen hoc va hoa sinh, va do đo lich su cua phan nganh nay phu thuoc vao su hieu biet cua cac nha khoa hoc nay va nhung thi nghiem cua ho.

Co the noi, tat ca kien thuc hien tai cua sinh hoc phan tu đeu bat đau tu hien tuong bien nap o vi khuan. Nam 1928, Frederick Griffith, đa quan sat thay hien tuong bien đoi tu vi khuan nay sang vi khuan khac ma ngay nay đuoc goi la bien nap, va o thoi điem đo, ong khong the tim ra ly do đe giai thich su viec nay. Do đo, nguoi ta con goi ong la nha vi sinh vat hoc. Mai cho đen nam 1944, ba nha khoa hoc Oswald Avery, Colin Macleod va Maclyn McCarty, đa chung minh toan bo hien tuong bien nap o vi khuan. Vao nam 1930, hai nam sau thi nghiem cua Griffith, sinh hoc phan tu đuoc thanh lap nhu mot phan nganh khoa hoc chinh thuc. Tuy nhien, thuat ngu “sinh hoc phan tu” van chua ton tai cho đen nam 1938 khi nha khoa hoc Warren Weaver, nguoi đang lam viec voi tu cach la giam đoc linh vuc Khoa hoc Tu nhien tai Quy Rockefeller, đat ten phan nganh nay la sinh hoc phan tu.
Sau mot loat cac thi nghiem đuoc trai dai sang nhieu nam, nhung nha nghien cuu sinh hoc phan tu moi ket luan đuoc rang DNA la vat chat di truyen co ban gay ra cac bien đoi di truyen. Thanh phan co ban cua DNA chua bon nucleobase la -  Adenin (A), Guanin (G), Thymine (T), va Cytosine (C). Dua tren thanh phan hoa hoc va thong tin tu tinh the hoc tia X đuoc thuc hien boi Maurice Wilkins va Rosalind Franklin, cau truc ADN đa đuoc đe xuat boi James Watson va Francis Crick. Tuy nhien, truoc khi Watson va Crick đe xuat cau truc DNA, vao nam 1950, nha khoa hoc nguoi Ao Erwin Chargaff, đa đe xuat mot ly thuyet hay quy luat ma ngay nay đuoc goi la quy luat Chargaff. Quy luat neu rang ty le cua Adenin voi Thymine va Guanin voi Cytosine la bang nhau.

Quy luat Chargaff:
Nguyen van: "Chargaff's rule stated that DNA from any species of any organism should have a 1:1 stoichiometric ratio of purine and pyrimidines (i.e., A+G=T+C) and, more specifically, that the amount of guanine should be equal to cytosine and the amount of adenine should be equal to thymine. This pattern is found in both strands of the DNA".Tam dich: "Quy luat Chargaff neu rang DNA tu bat ky loai sinh vat nao đeu phai co ty le phan cuc la 1:1 giua purine va pyrimidine (tuc la A + G = T + C) va đac biet hon, so luong guanine phai bang cytosine, va so luong adenine phai bang thymine. Mo tip nay đuoc tim thay o ca hai mach cua DNA".Linh vuc di truyen hoc ra đoi nhu mot no luc nham tim hieu cac co che phan tu cua di truyen gen va cau truc cua mot gen. Gregor Mendel đa đi tien phong trong cong viec nay vao nam 1866 khi ong lan đau tien viet cac quy luat di truyen dua tren cac nghien cuu cua minh ve phep lai giao phoi o cay đau. Mot trong nhung quy luat di truyen la quy luat phan li. Quy luat nay phat bieu rang cac ca the luong boi co hai alen cho mot gen cu the se truyen mot trong cac alen nay cho con cai cua chung.  Do co vai tro quan trong trong linh vuc di truyen hoc, cac nghien cuu ve di truyen gen thuong đuoc goi la di truyen Mendel.
Mot cot moc quan trong trong phan nganh sinh hoc phan tu la viec tim ra cau truc cua DNA. Cong viec nay bat đau vao nam 1869 boi Friedrich Miescher, mot nha hoa sinh nguoi Thuy Si, nguoi đau tien đe xuat mot cau truc goi la nuclein, ma ngay nay chung ta biet la deoxyribonucleic acid, hay DNA. Ong đa phat hien ra chat hoa hoc nay bang cach nghien cuu cac thanh phan co trong mu dinh tren bang dan ca nhan, va ghi nhan cac đac tinh đoc đao cua "chat chua phosphorus". Mot nguoi đong gop quan trong khac cho mo hinh DNA la Phoebus Levene, nguoi đa đe xuat "mo hinh polynucleotide" cua DNA vao nam 1919 dua tren ket qua cua cac thi nghiem sinh hoa cua ong tren nam men. Vao nam 1950, Erwin Chargaff đa mo rong nghien cuu cua Levene va lam sang to mot so đac tinh quan trong cua nucleic acid. Thu nhat, trinh tu cua nucleic acid tren cac loai khac nhau. Thu hai, tong nong đo cua purine (A va G) luon bang tong nong đo cua pyrimidine (C ​​va T) va đieu nay bay gio đuoc goi la quy luat Chargaff. Nam 1953, James Watson va Francis Crick cong bo cau truc xoan kep cua DNA dua tren cong trinh tinh the hoc tia X do Rosalind Franklin va Maurice Wilkins thuc hien. Watson va Crick mo ta cau truc cua DNA va phong đoan ve anh huong cua cau truc đoc đao nay đoi voi co che nhan ban DNA. Sau cung, J. D. Watson va F. H. C. Crick đa đuoc trao giai Nobel nam 1962, cung voi Maurice Wilkins, vi đa đe xuat mot mo hinh ve cau truc cua ADN.
Thoi gian troi qua, vao nam 1964, Kjeld Marker va Frederick Sanger đa phat hien ra mot RNA van chuyen amioacyl đac biet o E.coli, đuoc goi la RNA van chuyen N-formyl-methionyl va giai thich rang phan tu nay đong mot vai tro trong co che đac biet cua qua trinh keo dai mach khi te bao dich ma. Ong đa đuoc trao giai Nobel thu hai vi đa tim ra trinh tu hoan chinh bao gom 5400 nucleotide tren mach đon DNA cua the thuc khuan Phi X174.
Vao nam 1961, cac nha khoa hoc đa chung minh đuoc rang khi mot gen ma hoa thanh protein, ba base lien tiep cua DNA cua gen se chi đinh tung amini acid ke tiep cua protein. Do đo, ma di truyen la ma bo ba, trong đo moi bo ba (đuoc goi la codon) chi đinh mot amino acid cu the. Hon nua, cac nghien cuu chi ra rang cac codon khong chong cheo voi nhau trong trinh tu DNA va moi trinh tu đuoc đoc tu mot điem bat đau co đinh.
Trong giai đoan 1962–1964, thong qua viec su dung cac the thuc khuan mang đot bien gay tu chet co đieu kien, cac nha sinh hoc phan tu đa đat đuoc nhung tien bo co ban trong viec hieu biet ve cac chuc nang va tuong tac cua cac protein đuoc su dung trong qua trinh sao chep, sua chua, va tai to hop DNA, va trong viec hinh thanh cac cau truc phan tu.


Thi nghiem Griffith Nam 1928, Frederick Griffith, đa phat hien đoc tinh cua phe cau khuan khi loai vi trung nay khien chuot trong phong thi nghiem tu vong. Dua tren di truyen Mendel, tu tuong đuoc dung pho bien vao luc bay gio, viec chuyen gen chi co the xay ra tu te bao me sang te bao con. Griffith đua ra mot ly thuyet khac voi ly luan rang su chuyen gen cung co the xay ra giua cac thanh vien cua cung mot the he, va qua trinh nay đuoc goi la chuyen gen ngang (tieng Anh: Horizontal Gene Transfer hay HGT). Ngay nay, hien tuong nay đuoc goi la bien nap.
Trong thi nghiem cua minh, Griffith đa đe cap đen loai phe cau khuan Streptococcus pneumoniae. Loai vi khuan nay co hai chung khac nhau: mot loai co đoc tinh va bo nhan smooth (S), va mot loai trung tinh khong đoc va nham rough (R). Nhin bang mat thuong, dong S co ve ngoai lap lanh do su hien dien cua mot loai polysaccharide đac trung o vo boc tao thanh boi polymer cua glucuronic acid va glucose. Nho su hien dien cua lop polysaccharide, he thong mien dich cua vat chu khong the phat hien vi khuan, va đieu nay giup sinh vat nay co the phat đoc va giet chet vat chu. Trong khi đo, loai trung tinh khong đoc R con lai, do thieu vo boc chua lop polysaccharide, nen loai nay co ve ngoai san sui va xin mau.
Su hien dien cua vo boc o phe cau khuan co the đuoc xac đinh thong qua di truyen hoc. Chung S va R co the ton tai o nhieu dang khac nhau nhu S-I, S-II, S-III,... va tuong ung la R-I, R-II, R-III, v.v. Tat ca cac phan nhom cua chung S va R neu tren đuoc phan loai dua vao loai khang nguyen khac nhau ma chung tao ra.


Thi nghiem Hershey-Chase Thi nghiem cua Alfred Hershey va Martha Chase đa xac nhan DNA la vat chat di truyen khien chuot cua trong thi nghiem Griffith bi nhiem đoc cua phe cau khuan va tu vong. Thi nghiem nay con đuoc goi la thi nghiem may xay sinh to do hai nha khoa hoc lien tuc dung loai xay sinh to thuong đuoc su dung nha bep nhu mot thiet bi chinh. Trong thi nghiem cua minh, Hershey va Chase su dung E.coli va the thuc khuan, va ket qua đa chung minh rang DNA cua the thuc khuan, sau khi lay nhiem vao te bao vi khuan, co chua tat ca thong tin can thiet đe tong hop cac the thuc khuan đoi con chau. Hai nha khoa hoc đa đanh dau lop vo protein cua the thuc khuan bang đong vi phong xa luu huynh. Trong khi đo, DNA cua the thuc khuan đuoc đanh dau bang đong vi phong xa phosphorus. Sau đo, hai mau the thuc khuan tach biet lan luot đuoc cho vao hai ong nghiem khac nhau. Sau khi tron the thuc khuan bi nhiem phong xa va E.coli o trong ong nghiem, hai mau đuoc u o đieu kien thich hop nham khien cho the thuc khuan co the chuyen vat chat di truyen (protein hoac DNA) sang te bao E.coli. Tiep theo, hon hop vi khuan va the thuc khuan đuoc đua vao may xay sinh to đe tron hoac khuay đong nham tach the thuc khuan ra khoi te bao E.coli. Toan bo hon hop đuoc ly tam. Phan can ben duoi đay ong nghiem co chua te bao E.coli đuoc giu lai va kiem tra, con phan loai chat long đuoc loai bo. Sau khi kiem tra te bao E.coli chi chua đong vi phong xa phot pho, đieu nay cho thay vat chat di truyen đuoc bien nap la DNA chu khong phai la protein.
DNA cua the thuc khuan sau khi bien nap se đuoc tich hop vao DNA cua E.coli. Do đo, phan DNA cua E.coli bi nhiem phong xa thuc chat la cua the thuc khuan. Khi vi khuan tiep tuc phat trien va sinh san, đoan DNA đot bien nay co the đuoc truyen lai cho the he tiep theo, va tu đay, ly thuyet ve tai nap gen đa ra đoi. Tai nap la mot qua trinh trong đo DNA cua vi khuan co chua mot đoan ADN cua the thuc khuan, va đoan DNA nay se đuoc truyen cho the he vi khuan tiep theo. Đong thoi, tai nap co the đuoc xem la mot vi du cua hoat đong chuyen gen ngang.


Sinh hoc phan tu hien đai Khi xa hoi loai nguoi đang dan buoc đen giua nhung nam 20 cua the ky 21, sinh hoc phan tu cung đang buoc vao thoi ky hoang kim nho vao su phat trien cua khoa hoc ky thuat. Cac cong nghe moi đang cho phep theo doi cac qua trinh sinh hoc o cap đo nguyen tu o thoi gian thuc. Ngay nay, cac nha sinh hoc phan tu co the truy cap vao kho du lieu trinh tu DNA cua cac loai đo so voi mot muc chi phi hop ly, va đieu nay đa tao đieu kien phat trien cac phuong phap chinh sua gen moi o cac sinh vat khac ben canh sinh vat mo hinh. Tuong tu nhu vay, cac nha sinh hoc phan tu tong hop se thuc đay qua trinh san xuat cong nghiep cac tieu va đai phan tu  thong qua viec phat trien cac con đuong trao đoi chat ngoai sinh trong cac dong te bao nhan so va nhan thuc khac nhau.
Du lieu trinh tu sinh hoc ngay cang co gia ca phai chang hon khien cho no su dung trong nhieu linh vuc khoa hoc khac nhau. Đieu nay hua hen se thuc đay su phat trien cua cac nganh cong nghiep o cac quoc gia đang phat trien, va giup tang kha nang cac nha nghien cuu tu nhan co the tiep can đuoc thong tin can thiet cho nhung thuc nghiem cua hoc. Ngoai ra, cac thi nghiem chinh sua gen dung cong nghe CRISPR-Cas9 hien co the đuoc thuc hien tren cac sinh vat moi boi cac cong ty tu nhan voi gia duoi 10.000 đo la, va đieu nay se giup thuc đay cho su phat trien cua viec ung dung cong nghe nay vao cac linh vuc cong nghiep va y te.


Quan he voi cac phan nganh sinh hoc khac Xet ve đinh nghia:
Sinh hoc phan tu la nghien cuu ve co so phan tu cua cac hien tuong sinh hoc, tap trung vao nhung qua trinh tong hop, bien đoi, co che, hay tuong tac phan tu.
Hoa sinh la nghien cuu ve cac chat hoa hoc va cac qua trinh quan trong xay ra trong co the sinh vat. Cac nha hoa sinh tap trung chu yeu vao vai tro, chuc nang, va cau truc cua cac đai phan tu nhu protein, lipid, cacbohydrate, va nucleic acid.
Di truyen hoc la nghien cuu ve cach nhung khac biet ve mat di truyen anh huong đen cac sinh vat. Di truyen hoc co gang du đoan cach cac đot bien, cac gen rieng le, va cac tuong tac di truyen co the anh huong đen bieu hien gen va qua trinh tao nen mot kieu hinh.
Khi cac nha khoa hoc thuc hanh nhung ky thuat cu the cho nghien cuu sinh hoc phan tu, ho se thuong ket hop cac ky thuat nay voi nhieu phuong phap khac tu phan nganh di truyen hoc va hoa sinh. Phan lon sinh hoc phan tu la nghien cuu đinh luong, va trong thoi gian gan đay, mot luong lon cong viec đa đuoc thuc hien bang cach su dung cac ky thuat khoa hoc may tinh nhu trong tin sinh hoc va sinh hoc tinh toan. Di truyen phan tu, hay viec nghien cuu ve cau truc va chuc nang cua gen, la mot trong nhung linh vuc phu noi bat nhat cua sinh hoc phan tu ke tu đau nhung nam 2000. Sinh hoc phan tu cung cap thong tin cho cac phan nganh sinh hoc khac theo ca hai cach truc tiep va gian tiep. O cach truc tiep, sinh hoc phan tu nghien cuu tuong tac cua cac phan tu va nhung ket qua gat hai đuoc sau nay giup mo rong kien thuc cho cac phan nganh nhu sinh hoc te bao hay sinh hoc phat trien. O cach gian tiep, cac ky thuat trong sinh hoc phan tu đuoc ung dung đe tim cac đac tinh lich su cua cac quan the hoac loai, va nhung thong tin co đuoc tu viec lam nay giup phong phu them kien thuc trong linh vuc sinh hoc tien hoa nhu di truyen hoc quan the va phat sinh chung loai hoc. Ngoai ra, cung co mot truyen thong lau đoi ve viec nghien cuu cac phan tu sinh hoc o cap đo thap nhat (hay o cap đo phan tu) trong phan nganh ly sinh hoc.


Cac ky thuat trong sinh hoc phan tu = Nhan ban phan tu =

Nhan ban phan tu la mot ky thuat đuoc su dung đe phan lap va chuyen chuoi DNA mong muon vao mot tac nhan (hay con goi la vector) plasmid. Cong nghe DNA tai to hop nay đuoc phat trien lan đau tien vao nhung nam 1960. Trong ky thuat nay, trinh tu DNA ma hoa cho mot protein mong muon se đuoc nhan ban bang phan ung chuoi polymerase (PCR) hoac cac enzym gioi han đe tro thanh mot plasmid (vector bieu hien). Vector plasmid thuong co it nhat 3 thanh phan đac biet: vi tri bat đau sao chep (điem ori), cac vi tri tao dong (tieng Anh: Multiple Cloning Site hay MCS), va marker chon loc (thuong la cac gen giup khang cac loai khang sinh). Ngoai ra, nam o vi tri nguoc dong cua MCS la vung gen khoi đong va vi tri bat đau qua trinh phien ma nham giup đieu hoa su bieu hien cua gen đuoc nhan ban.
Sau khi đuoc tong hop, plasmid co the đuoc đua vao te bao vi khuan hoac đong vat. Viec đua ADN vao te bao vi khuan co the đuoc thuc hien bang cach bien nap thong qua hap thu DNA tran, hay tiep hop thong qua tiep xuc giua te bao, hoac tai nap thong qua vector virus. Viec đua DNA vao te bao nhan thuc, chang han nhu te bao đong vat, bang cac phuong phap vat ly hoac hoa hoc đuoc goi la qua trinh chuyen nap. Co nhieu ky thuat chuyen nap khac nhau nhu chuyen nap calcium phosphate, đien phan, vi tiem, hay chuyen nap liposome. Plasmid co the đuoc tich hop vao bo gen cua te bao chu va tao nen hien tuong chuyen nap on đinh. Đong thoi, plasmid cung co the ton tai đoc lap voi bo gen cua te bao chu va đuoc bieu hien tam thoi, va hien tuong nay đuoc goi la chuyen nap thoang qua.
Khi DNA ma hoa cho mot protein mong muon nam ben trong te bao, protein đo hien co the đuoc bieu hien. Nhieu yeu to khac nhau, chang han nhu tuong tac giua chat xuc tien cam ung voi vung gen khoi đong hay cac tin hieu te bao cu the, giup qua trinh tong hop protein mong muon xay ra o mot muc đo cao. Sau khi qua trinh nay hoan tat, mot luong lon protein co the đuoc chiet xuat tu te bao vi khuan hoac te bao nhan thuc. Protein luc nay co the đuoc mang đi đe kiem tra hoat đong xuc tac trong nhieu tinh huong khac nhau. Ngoai ra, protein co the đuoc ket tinh đe co the nghien cuu cau truc bac ba cua no, hoac, trong nganh duoc pham, co the nghien cuu hoat tinh cua cac loai thuoc moi đoi voi protein.


= Phan ung chuoi polymerase =
Phan ung chuoi polymerase (PCR) la mot ky thuat đe sao chep DNA co tinh ung dung cao. Ky thuat PCR cho phep sao chep hoac sua đoi mot trinh tu DNA cu the theo nhung cach đa đuoc đinh san. Phan ung nay cuc ky cong hieu, va trong đieu kien hoan hao co the khuech đai mot phan tu DNA tro thanh 1,07 ty phan tu trong vong chua đay hai gio. PCR co nhieu ung dung, bao gom nghien cuu bieu hien gen, phat hien vi sinh vat gay benh, phat hien đot bien gen, va đua đot bien vao đoan DNA. Ky thuat PCR co the đuoc su dung đe đua cac vi tri enzyme gioi han vao cac đau cua phan tu DNA, hoac đe kich thich đot bien cua mot base cu the tren đoan DNA thong qua phuong phap gay đot bien co đinh huong. PCR cung co the đuoc su dung đe xac đinh xem mot đoan DNA cu the co đuoc tim thay trong thu vien DNA bo sung (cDNA) hay khong. PCR co nhieu bien the, nhu PCR phien ma nguoc (RT-PCR) đe khuech đai RNA, va gan đay la PCR đinh luong cho phep đo luong chinh xac so phan tu DNA hoac RNA.


= Đien di tren gel =

Đien di tren gel la mot ky thuat tach cac phan tu theo kich thuoc cua chung bang cach su dung gel agarose hoac polyacrylamide. Ky thuat nay la mot trong nhung cong cu chinh cua sinh hoc phan tu. Nguyen tac co ban cua ky thuat nay la cac đoan DNA voi kich thuoc co the đuoc tach ra bang cach cho dong đien chay qua gel. Boi vi khung xuong cua DNA chua cac nhom phosphate mang đien tich am, nen DNA se di chuyen qua gel agarose ve phia đau duong cua dong đien. Protein cung co the đuoc phan tach dua tren kich thuoc bang cach su dung gel SDS-PAGE, hoac dua tren kich thuoc va đien tich cua chung bang cach su dung phuong phap đien di tren gel 2D.


= Phuong phap xet nghiem Bradford =
Thu nghiem Bradford la mot ky thuat sinh hoc phan tu cho phep đinh luong nhanh chong va chinh xac cac phan tu protein bang cach su dung cac đac tinh đoc đao cua mot loai thuoc nhuom co ten la Coomassie Brilliant Blue G-250. Coomassie Blue trai qua mot su chuyen đoi mau sac co the nhin thay tu mau nau đo sang mau xanh lam sang khi lien ket voi protein. O trang thai đien tich duong (cation), cau truc cua thuoc nhuom khong on đinh va co buoc song nen la 465 nm va tao ra mau nau đo. Khi Coomassie Blue lien ket voi protein trong dung dich axit, buoc song nen chuyen sang 595 nm va thuoc nhuom tao ra mau xanh lam sang. Protein trong xet nghiem lien ket voi mau xanh lam Coomassie trong khoang 2 phut va phuc hop protein-thuoc nhuom co cau truc on đinh trong khoang mot gio, mac du nguoi ta khuyen cao rang cac phep đo đo hap thu đuoc thuc hien trong vong 5 đen 20 phut sau khi bat đau phan ung. Sau đo, nong đo cua protein trong xet nghiem Bradford co the đuoc đo bang may quang pho ma khong can mot thiet bi đat tien nao khac.
Phuong phap nay đuoc phat trien vao nam 1975 boi Marion M. Bradford, va đa cho phep đinh luong protein nhanh va chinh xac hon đang ke so voi cac phuong phap truoc đo nhu quy trinh Lowry hay xet nghiem biuret. Khong giong nhu cac phuong phap truoc đay, xet nghiem Bradford khong de bi nhieu boi mot so phan tu khong phai protein, bao gom ethanol, Natri chloride, hay Magnesi chloride. Tuy nhien, phuong phap nay de bi anh huong boi cac chat đem kiem manh, chang han nhu sodium dodecyl sulfate (SDS).


= Cac phuong phap tham va hybridization probe (probe) cac đai phan tu =
Cac thuat ngu Northern (phuong bac), Western (phuong tay), va Eastern (phuong đong) co nguon goc ban đau la tu mot tro đua trong phan nganh sinh hoc phan tu khi cac nha khoa hoc đat ten nham choi chu voi thuat ngu Southern blotting (phuong phap tham Southern), sau khi ky thuat đuoc Edwin Southern mo ta đe lai tao DNA bi tham. Patricia Thomas, nha phat trien phuong phap tham ARN ma sau đo đuoc goi la Northern blot (phuong phap tham Northern), thuc su khong su dung thuat ngu nay.


 Phuong phap tham Southern  Phuong phap tham Southern đuoc đat theo ten nguoi phat minh ra ky thuat nay la nha sinh vat hoc Edwin Southern. Đay la mot phuong phap đe probe hay tham do su hien dien cua mot chuoi DNA cu the trong mot mau hon hop DNA. Cac mau DNA truoc hoac sau khi cat bang enzyme gioi han (endonuclease gioi han) se đuoc phan tach bang phuong phap đien di tren gel va sau đo đuoc chuyen sang mang loc bang cach tham nho vao hien tuong mao dan. Sau đo, mang loc nay đuoc tiep xuc voi mot đau do DNA đuoc đanh dau co chua trinh tu gen co the lai ghep voi đoan DNA quan tam thong qua nguyen tac bo sung. Phuong phap tham Southern ngay nay it đuoc su dung hon trong cac phong thi nghiem khoa hoc do su uu viet hon cua cac ky thuat khac, chang han nhu PCR, đe phat hien cac trinh tu DNA cu the tu cac mau DNA. Tuy nhien, phuong phap nay van đuoc su dung cho mot so ung dung, chang han nhu đo so ban sao gen bien đoi o chuot bien đoi gen hoac trong ky thuat tao dong te bao goc phoi bang phuong phap gen knockout.


 Phuong phap tham Northern  Phuong phap tham Northern đuoc su dung đe nghien cuu su hien dien cua cac phan tu RNA cu the nham so sanh tuong đoi giua mot tap hop cac mau RNA khac nhau. Ve co ban, ky thuat nay la su ket hop giua phuong phap đien di tren gel cua RNA bien tinh voi phuong phap tham. Trong qua trinh nay, RNA đuoc phan tach dua tren kich thuoc va sau đo đuoc chuyen đen mang loc truoc khi đuoc tham do thong qua nguyen tac bo sung voi mot trinh tu quan tam đuoc đanh dau. Ket qua co the đuoc hinh dung thong qua nhieu cach khac nhau tuy thuoc vao chat đanh dau đuoc su dung. Tuy nhien, hau het ket qua đuoc nhin thay la cac dai đai dien cho kich thuoc cua RNA đuoc phat hien trong mau. Cuong đo cua cac dai nay lien quan đen so luong RNA muc tieu trong cac mau đuoc phan tich. Quy trinh nay thuong đuoc su dung đe nghien cuu thoi điem va muc đo bieu hien gen bang cach đo luong RNA đo hien dien trong cac mau khac nhau voi gia đinh rang khong xay ra qua trinh đieu hoa sau phien ma va cac muc RNA thong tin phan anh muc ty le cua protein tuong ung đuoc san xuat. Phuong phap nay la mot trong nhung cong cu co ban nhat đe xac đinh thoi điem va đieu kien mot so gen nhat đinh đuoc bieu hien trong cac mo song


 Phuong phap tham Western  Phuong phap tham Western la mot ky thuat ma cac protein cu the co the đuoc phat hien tu mot hon hop cac protein. Ky thuat nay co the đuoc su dung đe xac đinh kich thuoc cua cac protein co lap, cung nhu đe đinh luong su bieu hien cua chung. Trong phuong phap tham Western, cac protein lan đau tien đuoc phan tach theo kich thuoc trong mot lop gel mong đuoc kep giua hai tam thuy tinh, va ky thuat nay đuoc goi la SDS-PAGE. Cac protein trong gel sau đo đuoc chuyen sang mang polyvinylidene fluoride (PVDF), nitrocellulose, nylon, hoac cac mang ho tro khac. Mang loc nay sau đo co the đuoc tham do bang cac dung dich khang the. Cac khang the lien ket cu the voi protein quan tam sau đo co the đuoc hinh dung bang nhieu ky thuat khac nhau, bao gom cac pham mau, chat phat quang hoa hoc, hoac chat phong xa tu chup. Thong thuong, cac khang the đuoc đanh dau bang cac enzyme. Khi mot chat nen phat quang hoa hoc đuoc tiep xuc voi enzyme, to hop nay co the đuoc phat hien. Su dung ky thuat tham Western hong chi cho phep phat hien ma con cho phep phan tich đinh luong. Cac phuong phap tuong tu voi phuong phap nay co the đuoc su dung đe nhuom truc tiep cac protein cu the trong te bao song hoac cac phan mo


 = Phuong phap tham Eastern  =
Phuong phap tham Eastern đuoc su dung đe phat hien cac bien đoi sau qua trinh dich ma cua protein. Trong ky thuat nay, protein tham tren mang PVDF hoac nitrocellulose đuoc ket hop voi cac chat nen cu the nham tham do cac sua đoi cua protein sau dich ma.


= Ky thuat ADN microarray =

Mot DNA microarray hay DNA chip la mot tap hop cac điem đuoc gan vao mot gia đo vung chac nhu kinh hien vi, va trong moi điem chua mot hoac nhieu đoan oligonucleotide DNA soi đon. Cac day hay array giup đat mot so luong lon cac điem rat nho (đuong kinh 100 micromet) tren mot mat kinh duy nhat. Moi điem co mot phan tu đoan DNA bo sung cho mot chuoi ADN đon. Mot bien the cua ky thuat nay cho phep bieu hien gen cua mot sinh vat o mot giai đoan phat trien cu the. Trong ky thuat nay, RNA trong mo đuoc phan lap va chuyen đoi thanh DNA bo sung  (cDNA) đuoc đanh dau. cDNA nay sau đo đuoc lai voi cac đoan tren day, va hinh anh cua qua trinh lai co the đuoc ghi lai. Vi nhieu day co the đuoc tao thanh boi cac đoan gen giong nhau, đieu nay đac biet huu ich đe so sanh su bieu hien gen cua hai mo khac nhau, chang han nhu mo khoe manh va mo ung thu. Ngoai ra, nguoi ta co the đo nhung gen nao đuoc bieu hien va bieu hien đo thay đoi nhu the nao theo thoi gian hoac voi cac yeu to khac. Co nhieu cach khac nhau đe che tao cac day; pho bien nhat la cac chip silicon, cac lam kinh hien vi voi cac điem co đuong kinh ~ 100 micromet, cac day đuoc tinh chinh, va cac day voi cac điem lon tren be mat mot tam mang voi nhieu lo (macroarrays). Co the co tu 100 điem đen hon 10,000 tren mot day nhat đinh. Day cung co the đuoc tao bang cac phan tu khac ngoai DNA.


= Oligonucleotide đac hieu alen =
Oligonucleotide đac hieu alen (tieng Anh: Allele-specific oligonucleotide hay ASO) la mot ky thuat cho phep phat hien cac đot bien co so đon le ma khong can dung đen ky thuat PCR hoac đien di tren gel. Cac mau do ngan (chieu dai khoang 20–25 nucleotide) đuoc đanh dau va cho tiep xuc voi DNA muc tieu khong phan manh. Qua trinh lai xay ra voi đo đac hieu cao do chieu dai cua cac đau do tuong đoi ngan, va tham chi mot su thay đoi cua mot base đon le se can tro qua trinh lai. DNA muc tieu sau đo đuoc rua sach nham loai bo cac mau do đuoc đanh dau khong lai. DNA muc tieu sau đo đuoc phan tich đe tim ra su hien dien cua mau do thong qua phong xa hoac huynh quang. Trong thi nghiem nay, cung nhu trong hau het cac ky thuat sinh hoc phan tu khac, mot nhom kiem soat phai đuoc su dung đe chac chan rang thi nghiem thanh cong.
Trong sinh hoc phan tu, cac quy trinh va cong nghe lien tuc đuoc phat trien va cac cong nghe cu hon bi loai bo. Vi du, truoc khi xuat hien ky thuat đien di tren gel (agarose hoac polyacrylamide) cho DNA, kich thuoc cua cac phan tu DNA thuong đuoc xac đinh bang toc đo lang trong gradient đuong sucrose, mot ky thuat cham, ton nhieu cong suc, va đoi hoi thiet bi đo đat tien. Va truoc ky thuat gradient đuong sucrose, may đo đo nhot đa đuoc su dung đe đo kich thuoc phan tu DNA. Đoi khi, viec hieu biet cac cong nghe cu la can thiet vi cac ky thuat nay co the tro nen huu ich khi giai quyet mot van đe moi khac ma cac cong nghe moi hon khong the lam đuoc.


Tham khao Sinh hoc phan tu cua te bao. Le Đuc Trinh. Nha xuat ban Khoa hoc va Ky thuat, 2001, 264tr
Sinh hoc phan tu cua ung thu vom hong GS. VS. TSKH. Đai Duy Ban cong ty Daibio. Nha xuat ban Khoa hoc va ky thuat, 2003 - 115 trang


Lien ket ngoai Cac cong cu dung trong nghien cuu sinh hoc phan tu