Tieng Livonia (tieng Latvia: livo kel hay randakel) la mot ngon ngu Finn. Đay la mot ngon ngu tuyet chung, nguoi cuoi cung noi tieng Livonia nhu tieng me đe đa mat nam 2013. No co quan he gan voi tieng Estonia. Khu vuc ban đia cua Nguoi Livonia la bo bien Livonia, phia bac cua ban đao Kurzeme, tai Latvia.
Vai nguoi Livonia đang hoc ngon ngu nay voi muc đich phuc hoi no, nhung vi nguoi Livonia la mot dan toc nho, nen co hoi đe dung tieng Livonia bi han che. To bao Estonia Eesti Paevaleht tung thong bao sai rang Viktors Bertholds, nguoi đa mat vao 28 thang 2 nam 2009, la nguoi noi tieng Livonia ban ngu cuoi cung. Tuy nhieu, co nguoi cho rang, mot so nguoi noi tieng ban ngu con sot lai, trong đo co Grizelda Kristina. Kristina mat nam 2013. Mot bai viet cong bo boi To chuc cac Ngon ngu bi Đe doa nam 2007 ghi nhan rang chi co 182 nguoi Livonia va sau nguoi trong đo noi đuoc tieng ban ngu.
Ngon ngu nay đuoc day o cac truong đai hoc o Latvia, Estonia va Phan Lan, giup lam tang so luong nguoi noi tieng Livonia nhu ngon ngu thu hai.


Lich su Vao the ky XIX, khoang 2.000 van noi tieng Livonia; nam 1852, so nguoi Livonia la 2.394. Nhieu su kien lich su đa dan đen su tuyet chung cua no:

The ky XIII, 30.000 nguoi noi tieng Livonia.
Su xam luoc cua nguoi German: khoang nam 1200, Anh em kiem si Livonia va hiep si Teuton chinh phuc Livonia, dan đen su canh trang giua cac the luc nay va Đat Tong giam muc Riga.
1522: Su xuat hien cua cai cach.
1557: Su xam luoc cua Nga.
1558-1583: Chien tranh Livonia. Nguoi Nga, nguoi Thuy Đien, nguoi Đan Mach, nguoi Litva va nguoi Ba Lan tranh gianh nhau Livonia.
1721: Hiep uoc Nystad. Livonia va Kurzeme tro thanh cac tinh cua Đe quoc Nga.
1918: Thanh lap Latvia; tieng Livonia tai pho bien.
Chien tranh the gioi thu II va Lien Xo: Cach ly hoa tieng Livonia.
Tuyet chung ngay 6 thang 6 nam 2013.
To tien nguoi Livonia đinh cu o Livonia vao nua đau cua thien nien ky mot truoc Cong Nguyen, co le doc theo song Daugava. The ky 13, ho sinh song tai nhung hat cua Estonia nhu Alempois, Jogentagana Jarva, Laanemaa, Mohu, Nurmekund, Sakala, Ugandi, va Vaiga tai phia bac, va canh song Daugava tai phia nam. Su đinh cu cua nguoi Livonia tai Curonia cung bat đau luc nay. Nhung vung đat cua nguoi Livonia bi the luc Hiep si Teuton chiem. Cuoc xam luoc nay dan voi su sut giam nghiem trong so nguoi noi tieng Livonia, toan bo đat cua nguoi Livonia co nguoi Latvia sinh song, khien tieng Latvia dan lan at tieng Livonia. Uoc tinh rang vao thoi gian nguoi German xam luoc, co 30.000 nguoi Livonia. Vao the ky XIX, so nguoi noi giong Kurzeme đuoc uoc tinh nhu sau: 2.074 nam 1835, 2.324 nam 1852, 2.390 nam 1858, 2.929 nam 1888. Theo đieu tra dan so Lien Xo nam 1989, co 226 nguoi Livonia, va mot nua ho noi tieng Livonia.


Ngu am = Nguyen am =
Tieng Livonia co 8 nguyen am:

/ɨ/ khong nhan thi tro thanh [ə].
Tat ca nguyen am co the dai hoac ngan. Nguyen am ngan đuoc viet nhu ban tren; nguyen am dai đuoc them dau "ˉ" o tren, vi du, [æː] = a. He thong nguyen am đang chu y o điem co stød giong nhu tieng Đan Mach.


= Phu am =
Tieng Livonia co 23 phu am:

/n/ tro thanh [ŋ] khi đung truoc /k/ hay /ɡ/.


Bang chu cai Bang chu cai Livonia ket hop giua bang chu cai cua Latvia va Estonia.
A/a, A/a, A/a, A/a, B/b, D/d, D/d, E/e, E/e, F/f, G/g, H/h, I/i, I/i, J/j, K/k, L/l, L/l, M/m, N/n, N/n, O/o, O/o, O/o, O/o, O/o, O/o, P/p, R/r, R/r, S/s, S/s, T/t, T/t, U/u, U/u, V/v, Z/z, Z/z


Mot so cau va tu thuong dung Xin chao! – Terints!
Chuc ngon mieng! – Jovvo siemnaigo!
Chao buoi sang! – Jova uomog! / Jovvo uomogt!
Mot ngay tot lanh! – Jova pava! / Jovvo pauvo!
Chao buoi toi! – Jovvo iedo!
Cam on! – Tienu!
Chuc mung nam moi! – Vondzist Udaigasto!
mot – iks
hai – kaks
ba – kuolm
bon – nela
nam – viz
sau – kuz
bay – seis
tam – kodoks
chin – idoks
muoi – kim


Chu thich