Con đuong huu nghi Sec - Ba Lan (tieng Sec: Cesta cesko-polskeho pratelstvi, tieng Ba Lan: Droga Przyjazni Polsko-Czeskiej) la mot con đuong mon trong day nui Karkonosze (Giant Mountains). Con đuong chay o ca hai ben bien gioi Sec- Ba Lan, doc theo suon nui chinh, đi qua tat ca cac đinh cua rang nui nay. Viec bao tri đuong mon nay đuoc thuc hien boi cac nhan vien cua ca hai cong vien quoc gia lien ke: Vuon quoc gia Karkonosze cua Ba Lan va Vuon quoc gia Krkonose cua Sec. Con đuong đuoc đanh dau mau đo va cac bien hieu chu yeu la song ngu. Điem bat đau nam o Szrenica va điem cuoi la đeo Okraj / Pomezni boudy. Chieu dai cua đuong mon la khoang 30 km; muc đo kho la vua phai. Con đuong mon đan cheo mot phan voi nhung con đuong truot tuyet.


Lich su = Ly lich =
Cho đen thoi Trung co, khu vuc đinh cao cua Karkonosze van con chua đuoc khai pha. Nhung nguoi đau tien kham pha no la nhung tho san kho bau đang tim vang va nhung nguoi chan cuu. Vao the ky 18, viec treo len Snezka / Sniezka kha pho bien, mac du cac hinh thuc du lich co to chuc đa xuat hien vao nua sau cua the ky 19, cung voi đuong sat đen Jelenia Gora, Szklarska Poreba va Karpacz. Truoc thoi điem đo, Karkonosze, Sniezka / Schneekoppe đa đuoc Johann Wolfgang von Goethe chinh phuc. Trong thoi ky đo, nhieu tup leu cua nguoi chan cuu đa đuoc xay dung, đuoc goi bang tieng Đuc la Baude va bouda bang tieng Sec. Mot so chung đa đuoc phat trien sau đo thanh cac tup leu tren nui, ton tai đen bay gio, vi du Lucni Bouda. Do cuoc cach mang cong nghiep va thoi ky du lich thinh vuong, đi bo đuong dai tro nen pho bien. Đay la khoang thoi gian, khi toan bo mang luoi đuong va đuong mon khoang 300 km, đuoc xay dung o ca hai vung Silesian va Bohemian tren nui. Toan bo y tuong đuoc hinh thanh, thuc hien va quan ly boi hai cau lac bo leo nui, Riesengebirgenverein cua Ao va Riesengebirgenverein cua Đuc. Tat ca cac loi đi chinh va đuong mon, bao gom ca nhung con đuong trong khu vuc nui cao, đa đuoc xay dung truoc The chien thu nhat. Con đuong mon, sau nay đuoc goi la Đuong mon huu nghi Ba Lan-Sec, đuoc hoan thanh truoc cuoi the ky 19.


= Lich su cua đuong mon =
Con đuong đuoc mo vao ngay 16 thang 6 nam 1961, la ket qua cua hiep uoc Tiep Khac - Ba Lan lien quan đen du lich va quan he song phuong. Nguoi ta co the đi bo doc theo bien gioi bang con đuong nay, nhung van can mot so thu tuc giay to (vi du nhu chung minh thu va giay to chung minh noi luu tru). Khach du lich chi co the vao đuoc con đuong mon nay tu Sec hoac Ba Lan. Trong nhung nam 1970 va 1980, nhung nguoi bat đong chinh kien Ba Lan va Sec đa gap nhau tren con đuong nay, bao gom Jacek Kuron va Vaclav Havel. Voi viec thi hanh luat quan su o Ba Lan vao ngay 13 thang 12 nam 1981, con đuong nay đa bi đong cua, sau đo đuoc mo lai vao nam 1984. Nghich ly thay, mac du tinh huu nghi giua hai quoc gia đuoc tuyen bo, tuyen đuong mon lai la chu đe cua mot so van đe chinh thuc: chinh quyen Sec tuyen bo rang tuyen đuong xam pham lanh tho Sec 2 met. Cac chuyen đi đen đinh Snezka chi co the đuoc thuc hien neu du khach đi cung huong dan vien đuoc chinh quyen đia phuong phe duyet (bao gom ca quan đoi va dan quan). Sau Chia cat Tiep Khac nam 1993, ten đuong đuoc đoi thanh Đuong mon huu nghi Ba Lan-Sec va cac quy đinh đa giam đang ke: cac điem kiem tra thuong khong hoat đong nghiem ngat nhu truoc, chi thi thoangco cac cuoc kiem tra ngau nhien tren bien gioi. Khi Hiep uoc Schengen đuoc ky ket vao nam 2007, tat ca cac tram kiem soat bien gioi đa bi bai bo. Tuy nhien, bat ky nguoi nao qua bien gioi phai mang theo giay to tuy than hop le (chung minh thu, ho chieu). 


Mo ta tuyen đuong = Tu Szrenica đen Przełecz Karkonoska =
Con đuong mon bat đau tu Szrenica, giao voi Đuong mon Sudeten, con đuong bat đau tu Swieradow-Zdroj trong Day nui Jizera, day nui tiep theo va chay ve phia đong doc theo suon nui chinh đen Sniezka, đinh cao nhat cua day.
No đi qua đinh cao thu hai cua day la Wielki Szyszak - đinh nui co hinh dang na na chiec mu bao hiem. Đuoc bao phu bang mat đa granit, đoan đuong đuoc nang cao ro ret so voi cac đinh khac cua day nui, la doc cao nhat va mang đac điem đia hinh nui đac trung nhat. Sau đo, đuong mon cham bien gioi phia tren cua Sniezne Kotły, hai thung lung hau bang ha. Thap radio o noi nay la cot moc đac biet ke tu thoi điem no đuoc xay dung. Sniezne Kotly co canh quan thien nhien đep nhat tren toan bo khu vuc Lower Silesia. Con đuong mon đi qua Łabski szczyt - noi bat nguon cua song Labe o phia Sec, sau đo chay doc theo đinh cua mot thung lung hau bang ha khac, Wielki Kocioł Jagniatkowski. Nhung cai ten nay hoan toan la tieng Ba Lan. Cuoi cung, con đuong mon dan đen Przełecz Karkonoska, chia Karkonosze thanh phan phia tay va phia đong.


= Tu Przełecz Karkonoska đen đeo Okraj =

Đuong đeo la mot nga ba cua nhung con đuong mon ngan cung nhu nhung con đuong truot tuyet. Con đuong trai nhua, bang qua đeo la mot trong nhung con đuong doc nhat o Ba Lan. Mac du chat luong đuong bang ben phia Ba Lan tuong đoi kem, no lai la muc tieu cua nhung nguoi đi xe đap leo nui. Co hai tup leu tren nui: Sec - Spindlerova Bouda va Ba Lan - Odrodzenie. Nam 1936, sau nay, Odrodzenie tro thanh tai san cua nguoi Do Thai, đa bi Đuc quoc xa tich thu va chuyen thanh nha tro cho cac thanh vien cua Đoan thanh nien Hitlerjugend, sau đo đoi thanh khach san cho cac si quan Đuc quoc xa. Co the đi toi đuong đeo nay bang xe hoi va xe buyt tu phia Sec.
Tu đo, tren đuong đen Sniezka, con đuong mon xuyen qua đinh Smogornia va dan qua con doc co voi nhung bui thong tren nui tu tu ru xuong tang đa Słonecznik. O ben trai la mot thung lung hau bang ha sau, voi ho Wielki Staw va Maly Staw o phia duoi, co the đi vao bang mot con đuong xuong doc, đuoc đanh dau mau xanh. Gan cac ho, co hai tup leu tren nui: Samotnia va Strzecha Akademicka. Sau đo, con đuong mon bang qua cao nguyen Rownia pod Sniezkad voi cac thung lung o ca hai ben. Tai đoan nay, Con đuong Huu nghi giao nhau voi mot so đuong quan trong đen cac thi tran chinh nhu: Spindleruv Mlyn va Karpacz. Tai tup leu tren nui Slaski Dom, noi truoc đay tung la tram kiem soat bien gioi, con đuong mon dan len đen đinh Sniezka; đay la đoan đuong duy nhat lien quan đen viec leo len doc cao. Khach du hanh co the tranh đoan đuong kho đi nay bang cach chon Droga Jubileuszowa, (Đuong Jubilee), con đuong đa cuoi co the đi bang xe hoi va xe tai nho. Mac du cac loi tat bi cam doc theo toan bo đuong mon, noi nay van cuc ky nguy hiem do mat đat đam lay. Sau khi vuot qua đinh, đuong đeo chay song song voi bien gioi phia Sec, đo la noi đuong mon khong chay truc tiep vao đuong bien gioi.
Con đuong mon ket thuc o đeo Okraj.
Ban đo đuong mon truc tuyen: lien ket


Đia danh Con đuong mon chay qua cac đinh sau:

Szrenica (tieng Đuc: Reiftrager ), 1.362 met (4.469 ft), tram cap treo o đinh tu Szklarska Poreba
Łabski Szczyt (tieng Đuc: Veilcheinstein ) 1.476 met (4.843 ft)
Wielki Szyszak (tieng Sec: Vysoke Kolo, tieng Đuc: Hohes Rad ),
Smielec (tieng Sec: Velky Sisak, tieng Đuc: Große Sturmhaube ), 1.424 met (4.672 ft)
Czeskie Kamienie (tieng Sec: Muzske kameny, tieng Đuc: Mannsteine ), 1.416 met (4.646 ft)
Slaskie Kamienie (tieng Sec: Divci kameny, tieng Đuc: Madelsteine ), 1.414 met (4.639 ft)
Przełecz Karkonoska, 1.198 met (3.930 ft) tach hai phan cua day nui
Mały Szyszak (tieng Sec: Maly Sisak, tieng Đuc: Kleine Sturmhaube ),
Smogornia (tieng Đuc: Mittagsberg ), 1.489 met (4.885 ft)
Snezka (niezka, Schneekoppe), 1.602 met (5.256 ft), đinh cao nhat, tram đinh cua cap treo tu Pec pod Snezkou
Czarna Kopa (tieng Sec: Svorova hora, tieng Đuc: Schwarze Koppe )
Okraj 1.046 met (3.432 ft) - hoan thanh


Đuong vao Con đuong co the ra vao bang cap trep tu Szklarska Poreba, Karpacz va Spindleruv Mlyn. No đuoc mo ca nam, mac du mot so phan cung nhu cac tuyen lien ket co the bi đong cua vao mua đong do tuyet lo. Doc theo đuong mon co hon 10 nut giao voi cac đuong mon khac, dan đen cac thi tran, tram xe buyt va đuong sat o ca hai quoc gia Sec va Ba Lan. Nhung tup leu tren nui mo cua tren đuong mon hoac trong vung lan can, chu yeu la cung cap dich vu giai khat va mot so phuc vu phuc vu cho cac nhom co to chuc. Tuyen đuong đuoc bao đam voi hang rao doc theo vuc tham (Sniezne Kotły, Mały Staw va Wielki Staw), cac thiet bi ho tro leo nui khac, chu yeu la day xich, co san o nhung phan kho đi nhat. Tuyen đuong nam duoi sac lenh cua Cong vien Quoc gia Karkonosze, theo đo, viec đi bo ra khoi nhung con đuong mon đuoc đanh dau, loi tat va cam trai tho so bi cam  va bi phat. Con đuong đuoc đanh dau ro rang, mac du cac dau hieu Ba Lan cho thay khoang cach tinh bang gio, nhung dau hieu Sec - tinh bang km. 


Tai lieu tham khao