Lucy Ware Hayes (nhu danh Webb; 28 thang 8 nam 1831 –  25 thang 6 nam 1889) la vo cua Cuu Tong thong Hoa Ky thu 19 Rutherford B. Hayes đong thoi cung giu chuc vu Đe Nhat Phu nhan Hoa Ky tu nam 1877 đen nam 1881. Ngoai ra, ba cung la Đe Nhat Phu nhan Ohio thu 29 va 32.
Ba la nguoi đau tien đuoc goi voi danh xung "Đe nhat Phu nhan" kiem Đe Nhat Phu nhan đau tien co bang đai hoc đong thoi Lucy cung chinh la nguoi đa khoi xuong cho truyen thong tim trung trong vuon cua Nha Trang vao ngay le Phuc sinh. Luc sinh thoi, Lucy đuoc nhan đinh la co loi song chu nghia binh đang tien bo hon so voi cac Đe nhat Phu nhan tien nhiem. Voi loi suy nghi binh đang đo, Lucy đa lien tuc bao ve quyen loi cua nhung nguoi My goc Phi tu truoc va ca sau cuoc Noi chien Hoa Ky, đieu đo đuoc the hien bang viec ba đa moi nhac si chuyen nghiep nguoi My goc Phi đau tien xuat hien tai Nha Trang.
Cac nha su hoc đa đat biet danh cho ba la "Lemonade Lucy" (Lucy Nuoc chanh) boi su ung ho nhiet tinh cua ba đoi voi Phong trao đieu đo (phong trao chong lai viec tieu dung cac chat kich thich co con); tuy nhien biet danh nay khong đuoc nhac đen va su dung khi ba con song. Va chong ba, Rutherford cung chinh la nguoi đa ban hanh viec cam su dung ruou trong Nha Trang.


Thieu thoi Lucy Webb sinh ra vao ngay 28 thang 8, 1831 tai Chillicothe, bang Ohio. Cha me cua ba la bac si James Webb va Maria Cook. Ba co hai nguoi anh va ca hai cung noi nghiep cha tro thanh cac bac si y khoa.
Nam 1833, cha cua Lucy đen nha cua gia đinh ong tai Lexington, Kentucky đe giai phong 15-20 no le ma ong đuoc thua ke tu nguoi di cua minh. Va tai thoi điem đo, mot tran dich benh ta xay ra va James đa tinh nguyen o lai đe cham soc nhung nguoi benh. Khong may man thay, ngay sau đo, ong cung nhiem benh ta va qua đoi. Ban be cua Maria - me cua Lucy - đa khuyen gia đinh ve viec nen ban no le thay vi giai phong ho, tuy nhien ba đa tra loi rang minh tha lam cong viec giat giu đe kiem tien thay vi ban no le.
Cha cua Maria tuc la ong ngoai cua Lucy, Isaac Cook, cung la mot nguoi theo phong trao đieu đo va ong đa khuyen khich Lucy ky cam ket kieng ruou khi ba con tre.
Nhung nguoi trong gia đinh Webb đeu la nguoi theo Phong trao Giam ly.


Giao duc Nam 1844, gia đinh cua ba chuyen đen Delaware, Ohio. Nhung nguoi anh trai cua Lucy đa đang ky theo hoc tai truong Đai hoc Wesley bang Ohio. Mac du phu nu khong đuoc cho phep hoc tai ngoi truong nay, tuy nhien Lucy van đang ky vao chuong trinh du bi đai hoc cua truong. Va theo ghi nhan, đa tung co mot bao cao đuoc ky boi hieu pho cua  truong Đai hoc Wesley bang Ohio vao nam 1845 đa cho rang hanh kiem cua ba la "khong co gi đe che trach".
Vai thang sau đo, Lucy đuoc chuyen đen hoc tai truong Cao đang Nu sinh Wesley tai Cincinnati bang Ohio va tot nghiep vao nam 1850. Đoi voi phu nu đuong thoi, ba la mot co gai tre co hoc thuc khac thuong.
Trong khoang thoi gian tai cao đang, Lucy đa viet rat nhieu bai luan ve cac van đe xa hoi cung nhu ton giao. Va mot trong so đo co mot bai tieu luan mang tua đe la "Lieu viec đi du lich vao ngay Sa-bat co phu hop voi cac nguyen tac Co đoc giao khong?".


Noi chien Hoa Ky Khi tin tuc đau tien ve su kien Tran đon Sumter lan truyen đen vung Cincinnati, Lucy đa co thai đo ung ho đoi voi cuoc chien nay. Ba cam thay rang neu ba co mat tai đon quan su Sumter voi đon vi quan su la nhung nguoi phu nu thi co le ho đa khong đau hang. Su nhiet tinh cua ba đa khuyen khich Rutherford nhap ngu voi tu cach la thieu ta trong Đoi quan tinh nguyen so 23 cua bang Ohio. Va ba cung thuong xuyen - đoi khi cung me va cac con, đen tham chong minh. Ba cung ho tro anh minh la bac si Joe Webb đe cham soc nhung nguoi benh.
Vao thang 9 nam 1862, Rutherford bi thuong trong tran chien o Middleton, Maryland. Tuy nhien do su nham lan ve giay to nen ba nghi rang ong nhap vien o Washington nen Lucy đa tuc toc đen thu đo cua Hoa Ky đe ho tro ong. Cuoi cung, ba cung tim đuoc chong minh tai Maryland va sau hai tuan duong benh, ca hai đa quay tro lai bang Ohio bang xe lua cung voi nhung binh linh bi thuong khac.
Sau khi Rutherford tro lai lam viec tai trung đoan cua minh, Lucy đa thuong xuyen đen trai quan đoi cua ong. Ba ho tro nhung nguoi bi thuong, co vu tinh than cung nhu an ui nhung nguoi linh đang nam xuong. Ba luon đam bao cho su tiep te cua nhung nguoi dan mien Bac voi quan đoi Lien minh. Lucy cung thuong tham gia cung me minh tai cac trai quan đoi va anh trai Joe cua ba cung la bac si phau thuat cua trung đoan. Nhung nguoi linh tai Luc luong Bo binh Tinh nguyen bang Ohio so 23 đa đat cho ba mot biet danh triu men la "Me Lucy" vi su ho tro cung nhu phuc vu tan tinh cua ba. Cuu Tong thong Hoa Ky William McKinley luc hai muoi tuoi, đa tung danh hang gio cua minh đe đot lua trai vi Lucy đang ngoi gan đo.
Joe, đua con so sinh cua ca hai đa khong may man qua đoi trong khi ca gia đinh đang tap trung tai mot trai quan đoi.


Hon nhan Lucy gap Rutherford B. Hayes lan đau tien tai Truong Đai hoc Wesley bang Ohio. Tai thoi điem đo, ba chi moi 14 tuoi con Rutherford thi 23 tuoi. Me cua Rutherford đa hi vong rang ca hai se đen đuoc voi nhau nhung vao luc đay, Rutherford lai cho rang Lucy "chua đu lon đe yeu".

Ngay 30 thang 12 nam 1852, ca hai chinh thuc tro thanh vo chong voi mot đam cuoi đon gian đuoc to chuc tai nha me cua Lucy o Cincinnati.


Đe Nhat Phu nhan Ohio Khi Rutherford đang trong nhiem ky Thong đoc Ohio, Lucy thuong cung chong ba ghe tham cac trai giam, trai giao huan danh cho tre em cung nhu benh vien danh cho nguoi tam than va cac co so danh cho nguoi bi cam điec.
Nam 1870, Lucy va nhung nguoi ban cua minh đa thanh lap mot trai tre mo coi cua quan đoi tai Xenia, Ohio.
Rutherford ban đau đa quyet đinh khong tiep tuc tranh cu vi tri Thong đoc Ohio lan thu ba vao nam 1873 nen ca gia đinh đa chuyen đen Spiegel Grove. Can nha nay đuoc nguoi chu cua Rutherford, Sardis Birchard xay cat tu nhieu nam truoc voi y đinh cho ho o. Sau nay, noi đay cung tro thanh thu vien tong thong đau tien.
Tuy nhien vao nam 1875, Rutherford đa thay đoi y nghi va quyet đinh tro lai tham gia tranh cu va thanh cong gianh đuoc vi tri Thong đoc Ohio mot lan nua. Chien thang đay gian nan nay đa tao ra cho ong mot tieng vang lon tren toan quoc. Thang 6 nam 1876, ong chinh thuc đuoc Đang Cong hoa tien cu đe tranh cu vi tri Tong thong Hoa Ky.
Trong cac nhiem ky cua ong, Lucy đa đong gop mot vai tro rat lon cho chinh quyen cua chong ba. Ba thuong xuyen van đong cac co quan lap phap tieu bang quyen gop cung nhu tai tro đe xay dung va phat trien nhung ngoi truong, trai tre mo coi va cac vien tam than.
Đua con ut cua ca hai đuoc đat theo ten cua tuong Manning F. Force, sinh ra va mat vao nam 1873 khi gia đinh ba đang sinh song tai Spiegel Grove.


Đe Nhat Phu nhan Hoa Ky Cuoc bau cu Tong thong nam 1876 đuoc cho la mot trong nhung cuoc bau cu gay tranh cai nhat trong lich su đat nuoc. Vi ket qua tranh cu bi tri hoan đen tan nam thang sau Ngay bau cu vao ngay 1 thang 3 nam 1877. Su tri hoan nay đa dan đen viec ca gia đinh Hayes len tau đen Washington ma khong biet lieu rang ong co đac cu vi tri tong thong hay khong. Ngay 2 thang 3, khi ca gia đinh đang o gan Harrisburg, ho đa cuoi cung cung đa nhan đuoc tin tu Quoc hoi rang ong chinh thuc tro thanh Tong thong Hoa Ky thu 19 va đieu đo cung co nghia rang Lucy chinh thuc tro thanh Đe Nhat Phu nhan Hoa Ky.
Trong nhung ngay đau nhiem ky cua Rutherford, quan đoi mien Bac đa thanh cong chiem đong mien Nam Hoa Ky va Ky nguyen Tai thiet chinh thuc ket thuc.
Ngay 31 thang 12 nam 1877, Lucy cung chong minh la Tong thong Rutherford đa to chuc mot đam cuoi bac đe ky niem tai Nha Trang.
Voi tu cach la Đe Nhat Phu nhan, Lucy ung ho viec hoan thanh Đai tuong niem Washington.
Khi tre em o Washington bi cam tim trung Phuc sinh trong khuon vien Đien Capitol, ba đa moi chung su dung bai co cua Nha Trang đe tim trung vao thu Hai sau Le Phuc sinh. Va tu đo đa hinh thanh nen truyen thong tim trung trong vuon Nha Trang vao Ngay le Phuc sinh.
Lucy đuoc mo ta nhu la mot nguoi ban cua Đe Nhat Phu nhan khac. Trong nhiem ky cua ba, Lucy đa đen tham Sarah Polk, vieng tham cu dinh Mount Vernon cua Martha Washington cung nhu Montpelier, ngoi nha cua Dolley Madison. Ben canh đo, Lucy con nho Julie Tyler ho tro tiep khach tai Nha Trang va co thai đo rat than thien voi Julia Grant. Ngoai ra, ba cung to ra rat than thien voi cac Đe Nhat Phu nhan tuong lai bao gom Lucretia Garfield, Ida McKinley va Helen Herron Taft.
Khi Nha Trang uy thac treo cac buc hoa cua cac cuu tong thong, Lucy đoi hoi nhung buc tranh cua Martha Washington va Dolley Madison cung đuoc treo luon. Buc chan dung chinh thuc cua ba đuoc thuc hien boi hoa si Daniel Huntington do Hiep hoi Phu nu Co đoc giao On hoa uy quyen.
Vao sinh nhat lan thu 48 cua minh, Rutherford đa viet thu cho Lucy, ong bay to rang "Cuoc song cua anh voi em that hanh phuc--that thanh cong--vuot ra ngoai nhung du đoan, anh nghi ve em voi mot long biet on đay yeu thuong ma anh khong biet phai dien ta nhu the nao.".
Sau khi Rutherford hoan thanh xong nhiem ky tong thong cua minh, ca gia đinh Hayes đa tro ve can nha Spiegel Grove cua ho tai Fremont, Ohio vao nam 1881.


Cuoi đoi Tro ve bang Ohio sinh song sau khi roi khoi Toa Bach Oc, Lucy đa tham gia vao Quan đoan Cuu tro Phu nu (đuoc thanh lap nam 1883), to chuc lop hoc giao ly Chu nhat, tham du cac cuoc đoan tu cua Bo binh tinh nguyen bang Ohio so 23 va tiep đai cac vi khach quy đen tham Spiegel Grove. Ba cung tro thanh Chu tich cua Hiep hoi Truyen giao Phu nu Tai gia đuoc thanh lap voi Nha tho Giam ly. Đong thoi voi tu cach chu tich, cuu Đe nhat Phu nhan cung keu goi đuoc su quan tam đen cuoc song cua nhung manh đoi ngheo kho tai thanh thi cung nhu la nhung nguoi My goc Phi bi tuoc quyen bo phieu tai mien Nam nuoc My. Ba cung len tieng phe phan va phan đoi che đo đa the cua Giao hoi Mac Mon. Tuy nhien, khi đuoc Susan B. Anthony đe nghi cu cac đai bieu tu Hoi Truyen giao Tai gia đen giao luu trong mot cuoc hop cua Hoi đong Phu nu Quoc te, ba đa tu choi.
Lucy Webb Hayes đa danh tam nam cuoi đoi cua minh đe sinh song tai Spiegel Grove. Va vai ngay sau khi đot quy, ba trut hoi tho cuoi cung o tuoi 57 vao ngay 25 thang 6 nam 1889. Nhung tam quoc ky My đa đuoc treo nua cot tren khap đat nuoc đe ton vinh ba.
Khoang ba nam sau cai chet cua Lucy, chong cua ba, Rutherford cung qua đoi va đuoc chon cat ben canh ba. Nam 1915, hai cot cua ca hai đuoc di chuyen đen Spiegel Grove. Ben duoi ho cung la noi chon cat cua chu cho Gryme va hai con ngua ten Old Whitey va Old Ned cua ca hai.


Di san Lucy Hayes la Đe nhat Phu nhan trong thoi ky chuyen tiep quan trong trong lich su Hoa Ky the ky XIX. Cac xu huong kinh te chinh cua nhung nam 1870 bao gom su gia tang cua cac doanh nghiep quoc gia, su thay đoi cua cac trung tam nong nghiep va su phat trien cua can can thuong mai thuan loi cho Hoa Ky. Su di tan nhanh chong cua nguoi dan tu nong thon len thanh thi cung lam cho đoi song xa hoi co nhung thay đoi lon.

Emily Apt Geer chia se rang,Mot nha hoat đong nu quyen the ky 20 co le tiec ve viec Lucy Hayes khong ung ho cho quyen bau cu cua phu nu, nhung neu đieu nay xay ra thi no se bi mau thuan voi chuan muc xa hoi va quan niem cua ba voi vai tro cua mot nguoi vo chinh tri. Tuy nhien, Lucy Hayes đa đieu hanh đat nuoc voi tu cach la mot nguoi đung đau va nguoi quan ly gia đinh, su ton sung va ton trong ma gia đinh co danh cho co, no luc giup đo nguoi khac, su quan tam chan thanh đen chinh tri va muc đo hoc van cua co, se la mot hua hen tot cho vi the tuong lai cua nhung nguoi phu nu trong tang lop xa hoi va tri thuc cua My.
Spiegel Grove đuoc quan ly boi Ohio History Connection va đuoc mo cua cho moi nguoi tham quan.
Hayes đuoc vinh danh voi mot tac pham đieu khac bang đong co kich thuoc nhu nguoi that ben trong Đai tuong niem Chien si va Thuy thu tai hat Cuyahoga o Cleveland, Ohio.


Chu thich Tham khao Đe Nhat Phu nhan Hoa Ky
Rutherford B. Hayes
Martha Washington
Julia Grant
Lucretia Garfield


Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Rutherford B. Hayes va Lucy Webb Hayes
Lucy Ware Webb Hayes - Trang web tieu su chinh thuc cua Nha Trang
Thu ve Noi chien Hoa Ky cua Lucy Hayes Luu tru ngay 19 thang 2 nam 2012 tai Wayback Machine
Lucy Hayes tai C-SPAN's First Ladies: Influence & Image