Đa Nhi Con (Phon the: 多爾袞; gian the: 多尔衮; tieng Man: ᡩᠣᡵᡤᠣᠨ, Mollendorff: Dorgon, Abkai: Dorgon; 17 thang 11 nam 1610– 31 thang 12 nam 1650), Ai Tan Giac La, con goi Due Trung Than vuong (睿忠親王), la mot chinh tri gia, Hoang tu va la mot Nhiep chinh vuong co anh huong lon trong thoi ki đau nha Thanh.
Tu khi Đai Thanh nhap quan, ong giu ngoi vi Đai Thanh Hoang phu Nhiep Chinh vuong (大清皇父摄政王), toan quyen nhiep chinh trieu chinh duoi thoi Thanh The To Thuan Tri Hoang đe, co đuoc vinh hanh mien quy lay khi dien kien. Bang tai nang vuot troi cua minh, ong đa giup quan Thanh thuan loi vao Son Hai quan tan cong quan Ly Tu Thanh va đanh dep cac the luc nha Nam Minh, đat nen mong vung chac cho trieu đai nha Thanh thong nhat Trung Hoa. Vi anh huong qua lon, sau khi chet ong tham chi đuoc truy tang thuy hieu Nghia Hoang đe (義皇帝), khien Thuan Tri Đe phai lay 3 lay truoc mo phan.
Đa Nhi Con la 1 trong 2 vi Nhiep Chinh vuong trong suot lich su cua trieu Thanh, nguoi kia la Tai Phong, than phu cua Tuyen Thong Đe Pho Nghi.


Than the Đa Nhi Con sinh gio Dan, ngay 25 thang 10 (am lich) nam Van Lich thu 40 (1612), tai Hach Đo A Lap, Man Chau (nay la Tan Tan, tinh Lieu Ninh). Ong la con trai thu 14 cua thu linh nguoi Nu Chan No Nhi Cap Xich, va la con thu hai cua ong voi A Ba Hoi, O Lap Na Lap thi, con gai Boi lac Man Thai, mot trong nhung sung thiep cua No Nhi Cap Xich. Ong co hai nguoi anh em ruot la A Te Cach (anh trai, thu 12) va Đa Đac (em trai, thu 15). Hoang Thai Cuc, nguoi ma sau nay tro thanh Hoang đe, la anh trai thu 8 va la nguoi anh cung cha khac me cua Đa Nhi Con. Nhu nhung nguoi anh em cua minh, Đa Nhi Con bat đau dung ho Ai Tan Giac La vao khoang nam 1616, khi cha ong len ngoi Đai Han Hau Kim. Me ong tuy khoi đau chi la mot Trac Phuc tan, nhung lai rat đuoc No Nhi Cap Xich sung ai. Ca ba anh em Đa Nhi Con đeu co đuoc su uu ai đac biet cua Đai Han.
Nam Thien Menh thu 5 (1620), thang 9, No Nhi Cap Xich phe truat vi tri Tru quan cua Đai Boi lac Đai Thien, thay vao đo ong ra phong A Man, Mang Co Nhi Thai, Hoang Thai Cuc, Đuc Cach Loai, Nhac Thac, Te Nhi Cap Lang, A Te Cach, Đa Đac va Đa Nhi Con lam Hoa Thac Ngach chan (和硕额真), cung nhau thao luan quoc chinh. Cung su kien ay, Ke phi Con Đai bi to cao quan he ai muoi voi Đai Thien ma bi huu bo, Trac phi A Ba Hoi vao khoang thoi gian nay đuoc lap lam Chinh phi, su thuong goi Thanh Thai To Đai phi. Trong khi đo, Đai Thien bi dem pha tu thong me ke, lai con nghe loi vo thu ma nguoc đai con trai Thac Thac, cung lien tro thanh đe tai cong kich cua phe chong đoi, khien đia vi cua ong ta trong long No Nhi Cap Xich cang thap.
Vao thoi điem nay, Đa Nhi Con chi moi 8 tuoi, nhung nam đuoc 15 Ta linh (moi Ta linh co 300 ho). Trong chu vi Thai cat khi ay, Đa Nhi Con thuoc dien nam thuc luc nhieu nhat. Tuy nhien vi chua thanh nien, lai khong phai con trai ut, nhung chuyen bien chinh tri thoi Thien Menh đeu khong co bong dang Đa Nhi Con. Nhu nam đau Thien Menh, A Te Cach cung Đa Đac co the dien kien No Nhi Cap Xich dang le mung, thi Đa Nhi Con lai khong tham du. Cung trong khoang thoi gian truoc khi No Nhi Cap Xich qua đoi, Đa Nhi Con đuoc phong Boi lac, nhung thoi điem cu the khong ro rang.


Thoi ky Hoang Thai Cuc = Hau Kim đai tuong =
Nam Thien Menh thu 11 (1626), No Nhi Cap Xich chet nhung chua kip chi đinh nguoi ke vi. Ong ta chi moi kip giao cho nguoi vo A Ba Hoi sung ai cua minh quyen lanh đao 3 ky truc tiep lanh đao đe chia cho 3 nguoi con cua ba, lan luot la A Te Cach cung Đa Nhi Con o Chinh Hoang ky, mot phan Tuong Hoang ky cho Đa Đac. Bang nhung thu đoan chinh tri, vi Hoang tu thu 8 Hoang Thai Cuc đa tranh thu đuoc su ung ho cua cac thu linh bo lac len ngoi Đai han. Tuong truyen, ngay sau khi len ngoi, Hoang Thai Cuc đa hop cung voi cac vi Đai Boi lac lon tuoi, buc Đai phi A Ba Hoi phai tu sat voi ly do theo di chuc cua cha, muon tuan tang cung ba. Cac anh em Đa Nhi Con luc nay con qua nho, bat luc truoc tinh hinh, xem nhu mat han quyen ke vi. Tuy nhien, ong xac đinh tam nen minh an nhan, dung chien cong đe xay dung lai the luc, cho thoi co đe đoat lai ngoi vi Đai han. Chinh thai đo an nhan cua Đa Nhi Con đa giup ong thoat khoi hang loat vu thanh trung cua anh minh.
Nam Thien Thong thu 2 (1628), khoang 2 nam sau khi cha me đeu chet, Đa Nhi Con tuy gia Hoang Thai Cuc tien cong bo toc Sat Cap Nhi cua Mong Co. Trong tran nay, Đa Nhi Con lap đai cong, pha cuong đich o Ngao Muc Lang (敖穆楞), đuoc Hoang Thai Cuc ban my hieu Mac Nhi Can Đai Thanh (墨爾根代青, tieng Man: ᠮᡝᡵᡤᡝᠨᠳᠠᠢᠼᠢᠨ, Mollendorff: mergen daicin, nghia la "thong minh co tri", "thao vat").
Nam thu 3 (1629), Đa Nhi Con lai cung Hoang Thai Cuc đot nhap Long Tinh quan cua nha Minh, cung Boi lac Mang Co Nhi Thai đanh ha thanh Han Nhi Trang (汉儿庄), tien quan đen Thong Chau, ap sat Bac Kinh. Ben canh đo, Đa Nhi Con con đanh bai Vien Sung Hoan va To Đai Tho o Quang Cu mon, tieu diet quan Minh tiep vien tu Son Hai quan o Ke Chau.
Nam thu 5 (1631), thang 7, Hoang Thai Cuc theo trieu Minh thiet lap Luc bo, Đa Nhi Con đuoc menh chuong quan cong viec bo Lai. Cung trong nam đo, Đa Nhi Con tham gia Tran Đai Lang Ha, dan đen toan thang cua quan Hau Kim. Truyen thuyet ke lai, Đa Nhi Con tu minh đau tranh anh dung, To Đai Tho tinh toan cho dang Cam Chau hoa hoan, nhung Đa Nhi Con cung A Ba Thai gia vo thua, du quan Minh xuat thanh tieu diet, tu đo đanh tan tac quan Minh. Lien sang nam sau (1632), Đa Nhi Con tong chinh, tiep tuc tien đanh Sat Cap Nhi.
Nam thu 6 (1633), Hoang Thai Cuc trung cau y kien cua cac đai than ve viec đanh Minh trieu, Trieu Tien, Sat Cap Nhi, nen đanh đia phuong nao truoc. Đa Nhi Con đa kien nghi đanh Minh truoc, va y kien đo cua Đa Nhi Con nhanh chong đuoc anh trai đong y. Nhung khi ay, trong chu bo Mong Co than phuc Hau Kim, duy co Sat Cap Nhi cua Lam Đan han van thuong chong đoi. Đe thuc su lay đuoc Minh trieu, nay nghe Lam Đan han qua đoi, Hoang Thai Cuc quyet tam tieu diet Sat Cap Nhi. The la nam Thien Thong thu 9 (1635), Đa Nhi Con suat tinh binh van nguoi, chieu an bo thuoc Sat Cap Nhi. Lan nay tien quan, tien trien thuan loi, truoc sau chieu hang đuoc Na Moc Chung - Phuc tan goa phu cua Lam Đan han. Khi xua, Lam Đan han tung co đuoc Ngoc ty truyen quoc tu nha Nguyen, tren co khac 4 chu ["Che cao chi bao"; 制诰之宝]. Đa Nhi Con đem ngoc ty ve dang cho Hoang Thai Cuc, quan than lien xin Hoang Thai Cuc theo cac Đai han trieu Nguyen tien hanh quan lam thien ha, đang co tro thanh Hoang đe.


= Đai Thanh Than vuong =

Nam Thien Thong thu 10 (1636), thang gieng, Đa Nhi Con suat chu Boi lac vao, thinh Hoang Thai Cuc xung Đe. Nam ay, Hoang Thai Cuc xung Đe o Thinh Kinh, đoi quoc hieu thanh Đai Thanh, sua nien hieu thanh Sung Đuc.
Luan cong hanh phong, Đa Nhi Con xung vao hang thu nhat. Tuy vay, nham đe phong anh huong cua anh em Đa Nhi Con, Hoang Thai Cuc thu lai quyen lanh đao 2 Hoang ky von rat trung thanh voi No Nhi Cap Xich đang thuoc quyen lanh đao cua anh em Đa Nhi Con, voi ly do đay la nhung Ky thuoc quyen Hoang đe. Đe xoa diu, ong ta đoi lai 2 Bach ky von trung thanh voi minh va phong cho Đa Nhi Con lam Hoa Thac Due Than vuong (和碩睿親王), la hang thu 3 trong Luc vuong. Nam ay, Đa Nhi Con 24 tuoi. Phong hieu "Due" nay, co Man van la 「mergen」, y la "Thong tue", "Hien triet". Nhan thay thoi co van chua chin muoi, Đa Nhi Con đanh nuot han. Ong nhan nhin theo pho Hoang đe tien hanh Nam chinh Bac chien, thu phuc Trieu Tien, chinh phat Mong Co, nhieu lan đem quan đanh nha Minh. Sau đo, A Te Cach vi mot so toi nho ma bi đoat binh quyen o Tuong Bach ky, ky quyen cung bi giam đi đang ke, Đa Nhi Con mot minh lam đai Ky chu cua Tuong Bach ky.
Nam Sung Đuc thu 2 (1637), thang gieng, Hoang Thai Cuc lenh Đa Nhi Con cong đanh đao Giang Hoa, bat giam Trieu Tien quoc vuong la Trieu Tien Nhan To cung nguoi nha. Cung nam thang 4, Đa Nhi Con ap giai Chieu Hien The tu Ly Uong cung vo, Phung Lam đai quan Ly Hao cung vo, va 182 tuy tung quan vien, nguoi nha, đeu đen Thinh Kinh.
Nam thu 3 (1638), Hoang Thai Cuc thao phat Khach Nhi Khach, Đa Nhi Con đuoc menh bao ve Thinh Kinh. Trong thoi gian đo, Đa Nhi Con tu sua thanh Lieu Đong, lai xay dung đai đao tu Thinh Kinh đen Lieu Ha. Ngay 23 thang 8 cung nam, Hoang Thai Cuc menh Due Than vuong Đa Nhi Con lam ["Phung menh Đai tuong quan"], Nam chinh Minh trieu, lan nay Nam chinh vay ham 36 toa thanh, chieu hang 6 toa thanh, thang 17 tran va thu đuoc nguoi-vat đen 260.000. Khoang nam thu 6 đen thu 7 (1641 - 1642), xay ra Tran Tung Cam (松锦之战), hai ben Minh-Thanh hoi quan đai chien. Thanh quan khoi điem lay Đa Nhi Con, Te Nhi Cap Lang dan quan cam đau, sau Hoang Thai Cuc tu minh dan quan chi vien. Quan Minh gan 2 nam cam cu phai vo tran, Hong Thua Tru cung To Đai Tho phai dang thanh đau hang. Tu tran chien nay, Thanh trieu đa co đa ve sau chinh phat Đai Minh.
Sau khi lap lien tiep quan cong, Đa Nhi Con cung chu y gay dung the luc cua minh. Do đuoc giao quan ly bo Lai, Đa Nhi Con tien cu nhieu tam phuc, nhu Hi Phuc (希福), Pham Van Trinh, Bao Thua Tien (鲍承先). Can cu Đa Nhi Con kien nghi, Hoang Thai Cuc lai đoi voi chinh the lan nua lam mot đai cai cach, ap dung Bat nha quan che. Ngoai ra, van than vo tuong, tap tuoc giang tuoc, hay viec chu bo Mong Co thay dong đoi due, tat ca đeu roi vao tay Đa Nhi Con xu ly. Thoi điem Hoang Thai Cuc vua qua đoi, hai Bach ky do anh em ong lanh đao đa mo rong dan tu 50 Ta linh (tuc khoang 15.000 nguoi) len đen 65 Ta linh (khoang 19.500 nguoi), chiem hon 31% quan so cua Bat ky.


Thoi ky Thuan Tri = Pho ta Au Đe =
Nam Sung Đuc thu 8 (1643), ngay 9 thang 8 (tuc ngay 21 thang 9 duong lich), Hoang Thai Cuc đot ngot qua đoi o Thinh Kinh. Sinh thoi, ong ta chua chi đinh ai lam Tru quan, va đieu nay gay nen tranh đau Hoang vi trong hoang that Đai Thanh.
Ngay 14 thang 8 (am lich) cung nam, Le Than vuong Đai Thien, Trinh Than vuong Te Nhi Cap Lang, Du Than vuong Đa Đac cung Due Than vuong Đa Nhi Con đen Sung Chinh đien, tien hanh thao luan xem ai se ke vi. Cuoi cung mau thuan tap trung o hai phe, Đa Nhi Con va Tuc Than vuong Hao Cach - con truong cua Hoang Thai Cuc. Vao thoi điem đo, Le Than vuong Đai Thien tuy van con song, song the luc hai Hong ky cua ong đa som suy yeu. Ong ta tuoi tac cao, som đa khong hoi trieu chinh, ben canh đo hai đua con trai co tai la Nhac Thac cung Tat Cap Lan đeu qua đoi, con lai Thac Thac khong đuoc Đai Thien yeu, con ut Man Đat Hai tuy co chom no tai hoa nhung the luc qua yeu. Ve tu cach lan van đe nguoi ke vi, Đai Thien khong đuoc so đong ung ho.
Trong khi đo voi the luc lon, uy vong cao, lai co su ung ho cua hai Bach ky ma minh lam chu, Đa Nhi Con tro thanh mot ung vien lon cho ngoi vi Hoang đe. Ben canh đo, Hao Cach tuy la nguoi thieu quyet đoan lai nong nay, the luc chi gom 61 Ta linh, nhung lai co đuoc su ung ho cua hai vi Đai Boi lac khac la Đai Thien va Te Nhi Cap Lang. Luc luong cua 3 nguoi hop lai co khoang 145 Ta linh, gom 43.500 nguoi. Cong them anh huong do cong lao cua Hoang Thai Cuc qua lon va bi phan đoi boi cac đai than cua hai Hoang ky luc bay gio la Sach Ni, Đo Nhi Cach, Ngao Bai va At Tat Long. So di cac đai than cua hai Hoang ky duy tri ung lap Hao Cach, la đe trieu Thanh sau đo co thu tu cha truyen con noi, cung duy tri đuoc đia vi hai Hoang ky trong Bat ky. Tuy vay, trong Chinh Hong ky, Chinh Lam ky cung Chinh Hoang ky cung co nguoi ung ho Đa Nhi Con, khien cho ong nhu ho them canh. Con co mot nguoi cung khong the khong noi đen, la Trinh Than vuong Te Nhi Cap Lang, ky chu cua Tuong Lam ky.
Tuy Te Nhi Cap Lang la dong doi Vien chi Tong that (cha la Thu Nhi Cap Te, em cua No Nhi Cap Xich), khong co kha nang tranh Đe vi, song uy tin va the luc cua Te Nhi Cap Lang, cong them đia vi cua Tuong Lam ky cung khien ong ta co tieng noi lon, truong hop Te Nhi Cap Lang nga ve ai thi nguoi đo se co kha nang cao ke vi. Truoc tinh the đo, Quan vuong A Đat Le, Boi tu Thac Thac khuyen Đa Nhi Con tu lap lam Hoang đe. Tuy co the luc lon, nhung Đa Nhi Con khong co quyen ke vi vi hai Hoang ky đai than cuc liet phan đoi. Đe duy tri va chun buoc, Đa Nhi Con đanh chap nhan giai phap thoa hiep la pho lap con thu 9 cua Hoang Thai Cuc moi 6 tuoi la Phuc Lam len ngoi Hoang đe, lay nien hieu la Thuan Tri. Due Than vuong Đa Nhi Con va Trinh Than vuong Te Nhi Cap Lang đong phu chinh.
Tren thuc te, du la "Đong phu chinh", nhung Trinh Than vuong Te Nhi Cap Lang du la mot tuong linh quan su tai gioi nhung lai khong quan tam nhieu đen chinh tri, ong co xu huong thoa hiep va on hoa hon la nam trieu chinh, do đo Đa Nhi Con ngay cang đoc quyen, khi viet chieu thu cung đe ten Đa Nhi Con len truoc. Đe bao ton the dien cung nhu chua đuong lui, Đa Nhi Con lap tuc giet hai nguoi khuyen minh tu lap, la A Đat Le va Thac Thac. Ben canh đo, Đa Nhi Con cung theo đa tru bo phe phai cua Hao Cach, lam rong đuong thuc hien quyen cai tri cua minh thong qua vi Hoang đe nho tuoi.


= Chinh phat Trung Nguyen =
Nam Thuan Tri nguyen nien (1644), Tong binh Son Hai quan la Ngo Tam Que đe nghi quan Thanh lien minh nham đanh lai quan Ly Tu Thanh, nguoi thong qua khoi nghia nong dan đanh bai nha Minh. Nhan thay đay la mot co hoi ngan vang đe tham nhap Trung nguyen, Đa Nhi Con hoi đap lai loi keu goi. Thang 4, Thuan Tri Đe lam ngu Đoc Cung đien, bai Đa Nhi Con lam Đai tuong quan, ban cho Đai tuong quan sac an, Đa Nhi Con chi huy quan Thanh tien vao quan ai, hop binh voi Ngo Tam Que đanh bai Ly Tu Thanh.
Ly Tu Thanh luc nay moi biet tinh the nghiem trong, tu minh dan quan đen Son Hai quan đanh Ngo Tam Que. Khi đo, Ngo Tam Que đa phai ra su gia đen gap Đa Nhi Con cau vien, nhung noi dung buc thu la muon quan đanh lai, chu tuyet nhien khong đa đong viec hang quan Thanh. Truoc tinh the đo, Đa Nhi Con ngoai mat đong y trieu tap đai than muu si thuong nghi, mot mat phai su gia ve Thinh Kinh đieu binh chu luc. Ben canh đo, Đa Nhi Con lai mot phuong dien co y tri hoan toc đo tien quan, buc bach Ngo Tam Que phai thoa hiep đieu kien chieu hang. Boi vi chuyen qua khan cap, Ngo Tam Que chi phai đap ung yeu cau cua Đa Nhi Con.
Ngay 21 thang 4 nam ay, Ly-Ngo xay ra Đai chien Son Hai quan (山海关大战). Đa Nhi Con truoc tinh the đo khong voi vang, đe cho quan Ngo gan nhu vo tran, lien tuc phai su gia hoi xin quan Thanh vien tro, thi ong moi phat binh tien vao Son Hai quan. Khi tien vao chien tran, Đa Nhi Con yeu cau quan Ngo phai đanh voi quan Ly, đe hai ben suy yeu, moi bat đau đong y cho quan Bat ky tran vao truy sat. Nhu vay, quan Ly tan tac chay ve Bac Kinh, quan Ngo chi con thoi thop quy hang quan Thanh vo đieu kien, Đa Nhi Con khong he ton cong suc gi, loi dung noi loan o Trung nguyen khien Đai Thanh co loi lon nhat trong cuc dien. Thang 5 nam ay, quan Thanh tien vao Bac Kinh.
Sau khi chiem đuoc thanh Bac Kinh, Đa Nhi Con nghiem cam đanh cuop, đinh chi cao đau, ben canh đo con cho phat tang Sung Trinh Đe, do đo thu đuoc hao cam tu si phu nguoi Han. Thang 6 nam ay, Đa Nhi Con nhanh chong thuong nghi cac Vuong, Đai than, đe nghi doi đo tu Thinh Kinh đen Bac Kinh. Su kien Thanh trieu doi đo đen Bac Kinh đa đanh dau tinh hop phap cua trieu đinh nay voi nguoi Han, tien gan đen qua trinh thong nhat Trung Nguyen, hung ba Cuu Chau.
Ngay 20 thang 8 nam ay, bat đau tien hanh qua trinh doi đo, đen thang 9 la đen Bac Kinh. Ngay khi đen Tu Cam Thanh, Thuan Tri Đe ton Đa Nhi Con lam Hoang thuc phu Nhiep Chinh vuong (皇叔父攝政王), ban thuong mac Mang Trieu y bang long chon, lai lenh cho Le bo vi Đa Nhi Con ma che sach bao, ngoai ra con đac ban mot mu long chon mau đen co 13 vien Đong chau. Khi lam le đang quan o Hoang Cuc mon (皇極門), Thuan Tri Đe cho soan bia ghi cong tich cua Đa Nhi Con tuyen cao thien ha, sach ban tuoc hieu ["Nhiep Chinh vuong"], tu đo đia vi cua Đa Nhi Con ap đao chu Vuong trong trieu Thanh, hon xa nguoi đong phu chinh la Te Nhi Cap Lang, nguoi đuoc ban ton hieu ["Phu Chinh vuong"].
Ben canh đo, voi ly do thien ha con chua yen, Đa Nhi Con sai cac tuong nha Minh tiep tuc đi đanh dep cac the luc nha Nam Minh va quan khoi nghia chong Thanh duoi su kiem soat cua ong, đieu nay cho thay Đa Nhi Con rat khon kheo trong viec "dung Han tri Han", khong ton cong cua nguoi Bat ky ma van nam đuoc thien ha mot cach gat gao nhat. Giao uoc lien minh thuc chat bi xoa bo, khong lau sau, khi cac the luc chong Thanh bi dep yen ve co ban, ong phong cac tuong linh nha Minh đau hang chuc quan cua nha Thanh, buoc cao nua đau that bim, hop thuc hoa quyen thong tri cua nha Thanh tren toan coi Trung Hoa. Cung voi bien phap nay, ong buoc tat ca moi nguoi dan Han duoi quyen kiem soat cua nha Thanh đeu phai cao đau that bim, tuan tu đong hoa voi nguoi Man. Nhung noi chong đoi, ong cho thuc hien nhung bien phap tan sat đe buoc nguoi dan phai quy phuc. Uy quyen cua Đa Nhi Con tro nen tot đinh, khi ong chi can loi dung mot the co ma de dang lay đuoc ca giang son Trung Hoa ve cho nha Thanh.


= Hoang phu cua Đai Thanh =

Tu khi tro thanh Hoang thuc phu Nhiep Chinh vuong, Đa Nhi Con nhan đuoc cac an đien vuot muc Than vuong thong thuong. Ben canh ["Nghi truong"; 儀仗] tuy gia co nguoi dan đuong cung mot so luong lon quan vien rieng, con he khi Nhiep Chinh vuong đi san, xuat su nghenh chien, Vuong cong quy toc đeu quy phuc cho chi, lai con "Liet ban quy đua". Neu hoi Vuong phu, tat ca đeu phai đua đen tan phu mon. Moi phung Tet Nguyen Đan, hay cac dip co le Trieu ha long trong trong cung, cac vuong cong đai than sau khi trieu bai Thuan Tri Đe, thi đeu đen trieu bai Đa Nhi Con. Khi đen trieu, Đa Nhi Con co the ngoi kieu vao trong Ngo Mon roi moi xuong, trong khi cac vi Vuong cong Boi lac khac theo thong le đeu phai dung ngoai Ngo Mon.
Nam Thuan Tri thu 3 (1646), thang 5, Đa Nhi Con cho rang Thuan Tri Đe giu Ti thu trong cung, moi khi minh can viec quan gap lai phai vao cung hoi đen Ti thu rat la khong tien, do đo thu Hoang đe ti thu vao phu cua minh. Tu đay, cac chung loai, nghi thuc cua Đa Nhi Con đeu y het Hoang đe, đeu la 20 loai, chi khac mot chut o so luong, trong khi đo nghi thuc cua Phu chinh vuong Te Nhi Cap Lang chi 15 loai, cung chung minh khoang cach cua Đa Nhi Con đa tren Te Nhi Cap Lang nhieu va rat gan voi Hoang đe.
Tu nam thu 4 (1647), quan vien trong thu tau phai xung đay đu [Hoang thuc phu Nhiep Chinh vuong], neu con xung "Cuu vuong gia" hoac luoc đi ngan gon thi đeu bi khien trach. Ben canh đo, Đa Nhi Con cung tu nam nay vao trieu ha đa khong con hanh le quy bai voi Thuan Tri Đe nua. Voi the luc lon manh nay cua minh, ong tung buoc thau tom đoc quyen, nhan đo hach toi Te Nhi Cap Lang tung ung ho Tuc Than vuong Hao Cach, lenh đinh chi phu chinh.
Nam thu 5 (1648), ong đuoc gia phong tro thanh Hoang phu Nhiep Chinh vuong (皇父攝政王). Tu đay, nghi le, can ve ma Đa Nhi Con su dung, tat ca đeu lay quy chuan cua Hoang đe. Vi danh xung ["Hoang phu"] nay, nguoi đoi tuong truyen ong đa cuoi Hieu Trang Van Hoang Hau - sinh mau cua Thuan Tri Đe va khi ay đang la Hoang thai hau. Thuyet phap nay xuat phat tu nha tho thoi Thanh so la Truong Hoang Ngon (张煌言) khi ong ta đe cap trong 10 đau tho "Kien di cung tu" (建夷宫词), trong đo co 1 bai noi: ["Thuong tho thuong vi hop nhi ton, Tu Ninh cung li lan doanh mon. Xuan cung tac nhat tan nghi chu, thai le cung phung Thai hau hon"] (Nguyen van: 上寿觞为合而尊，慈宁宫里烂盈门。春宫昨日新仪注，太礼恭逢太后婚). Tuy nhien gia thuyet nay van con đuoc tranh cai, tro thanh mot trong 4 bi an lon cua nha Thanh.
Nam thu 7 (1650), thang 8, Đa Nhi Con truy ton nguoi me đe Đai phi Na Lap thi lam Hieu Liet Vu Hoang hau, phoi huong cung No Nhi Cap Xich o Thai Mieu.


Qua đoi Nam thu Thuan Tri thu 7 (1650), ngay 9 thang 12 (am lich), gio Tuat, Đa Nhi Con đot ngot qua đoi trong mot chuyen đi san tai Khach Lat thanh (nay la Thua Đuc, tinh Ha Bac), khi 39 tuoi. Thuan Tri Đe nghe tin, đich than mac phuc tang, đung ngoai Đong Truc mon (東直門) khoang 5 dam ma nghenh đon di the Đa Nhi Con ve.
Voi đia vi va quyen luc cua minh, Đa Nhi Con đuoc quan than đe nghi Thuan Tri Đe ton phong thuy hieu lan mieu hieu nhu mot Hoang đe du khong phai la to tien truc he cua nha vua hay truong boi o hang thua ke cao hon, va đieu nay chi xay ra duy nhat mot lan o nha Thanh. Mieu hieu cua ong la Thanh Tong (成宗), con thuy hieu cua ong la Mau Đuc Tu Vien Quang Nghiep Đinh Cong An Dan Lap Chinh Thanh Kinh Nghia Hoang đe (懋德修遠廣業定功安民立政誠敬義皇帝). Ngay ca Thuan Tri Đe đa phai lay ba lan truoc mo phan cua Đa Nhi Con. Đa Nhi Con 15 tuoi chung kien me ruot bi buc tu, bi tuoc mat quyen ke vi Đai Han. Ca đoi ong luon nhan nhin đe tim cach đoat lai ngoi vi Hoang đe nhung chua thuc hien đuoc thi đa qua đoi. Du vay, khi tro thanh Nhiep chinh vuong va chiem đuoc Bac Kinh, ong đa tu cho phep minh su dung nhung nghi ve long trong, von chi danh cho Hoang đe. Tat ca nhung đieu nay lam cho vi vua tre Thuan Tri Đe het suc khong hai long. Vi vay, chi 1 nam sau khi ong qua đoi (1651), nhung the luc chong lai Đa Nhi Con, đung đau la cuu đong phu chinh vuong, Trinh Than vuong Te Nhi Cap Lang, von bi Đa Nhi Con tuoc quyen Phu chinh, đa lien he cac Vuong, đai than chong đoi Đa Nhi Con đe tung buoc hach toi ong. Đau tien, la xet A Te Cach toi trang, sau đo khoi phuc đia vi cua cac đai than thuoc hai Hoang ky, nhung nguoi chong đoi Đa Nhi Con.
Sau đo, Te Nhi Cap Lang lien ket cung 3 vi Than vuong khac, la Ton Than vuong Man Đat Hai, Đoan Trong Than vuong Bac Lac (博洛) va Kinh Can Than vuong Ni Kham cung tien cung, đong thoi trinh cho Thuan Tri Đe mot danh sach dai cac toi cua Đa Nhi Con, bao gom 14 đieu, la: bi mat may Hoang bao (tuyet đoi chi dung cho Hoang đe); bay muu cuop ngai vang; tu phong lam Hoang phu; ham hai va chiem đoat the thiep cua Hao Cach... Sau khi suy tinh, to cao trang nay đuoc tung ra, chieu cao khap thien ha, Đa Nhi Con tu vi tri ton quy nhat đot nhien roi xuong vuc tham.
Thuong so tau hach toi ghi đai luoc:

Nhieu nguoi tin rang Đa Nhi Con đa sap đat cuoc chien gianh quyen luc voi Thuan Tri khi Hoang đe đa sang tuoi truong thanh, nen khi cac the luc chong Đa Nhi Con gianh đuoc quyen luc, Thuan Tri Đe đa tuoc moi danh hieu cua Đa Nhi Con va con đanh vao ca quan tai. Ban than Đa Nhi Con khong co hau due, thua tu la lay Đa Nhi Bac - con trai thu 5 cua nguoi em Đa Đac ma ke thua, sau khi Đa Nhi Con bi hach toi thi Đa Nhi Bac bi cuong che quy tong tich.
Nam Can Long thu 30 (1765), Thanh Cao Tong đa quyet đinh truy phuc Đa Nhi Con, xoa bo moi to cao va phuc nguyen tuoc Hoa Thac Due Than vuong, viec nay chinh thuc hieu luc vao nam Can Long thu 43 (1778), va Đa Nhi Con đuoc truy phuc Hoa Thac Due Than vuong, thuy la Trung (忠), phoi huong than vi vao Thai Mieu nhu mot đai cong than cua trieu Thanh. Con chau thua tu khi truoc cua ong, hau due Đa Nhi Bac, đuoc menh thua tuoc Due Than vuong, voi nguoi đau tien la Thuan Dinh. Hien nay, mo cua ong đuoc goi la Cuu vuong mo (九王墳), nam o ngoai Đong Truc mon, Bac Kinh. Mo co dien tich 200.000 met vuong, huong Bac-Nam, phia Nam co mot cay cau, co tuong vay va Huong đien, đeu theo quy chuan cua mot Than vuong. Tu nam 1954, mat bang cua mo phan đa bi san bang.


Gia quyen = The thiep =
Đa Nhi Con khi con song cuoi va nap nhieu the thiep. Xa hoi Nu Chan thoi Hau Kim, thinh hanh che đo "Mot chong, nhieu vo, nhieu thiep", nen nhung vi [Ke Phuc tan] đeu nhu cach goi "Vo ke" o Viet Nam, đeu la chinh that, nhung khong phai sau khi vo ca mat moi goi nhu vay, ma gan nhu la mot dang Binh the. Ben canh đo, Y Tinh Đai Quy phi sau khi tai gia Hoang Thai Cuc, co nuoi duong mot nu tu Mong Co [Thuc Sai; 淑侪] (cung co the la con gai cua Lam Đan han) đuoc hua ga cho Đa Nhi Con. Hai nguoi o Sung Đuc nam thu 5 (1640) thanh hon, nhung sau đo Thuc Sai khong đuoc ghi lai cu the nua, khong ro đa bo hay mat som ma khong luu lai tren danh sach the thiep Đa Nhi Con.


= Hau due =
Truong nu: Đong Nga (東莪), do Trac Phuc tan Ly thi sinh ra, con gai than sinh đoc nhat.
Duong tu: Đa Nhi Bac (多爾博), con trai thu nam cua Đa Đac, me la Ke Phuc tan Đat Triet - chi/em gai cua Kinh Hieu Nghia Hoang hau. Nam 1650 tap tuoc Due Than vuong, 1 nam sau cach tuoc quy tong. Nam 1657 phong lam Đa La Boi lac.


Trong van hoa đai chung Xem them Quy toc nha Thanh
Hieu Trang Van Hoang hau
Te Nhi Cap Lang
Nhiep chinh


Chu thich Tham khao Chanh, Tran Van (2006). Tu đien Lich su Trung Hoa. Nha xuat ban Thanh nien.
Dai, Yingcong (2009), The Sichuan Frontier and Tibet: Imperial Strategy in the Early Qing, Seattle and London: University of Washington Press, ISBN 978-0-295-98952-5.
Dennerline, Jerry (2002), "The Shun-chih Reign", trong Peterson, Willard J. (bien tap), Cambridge History of China, Vol. 9, Part 1: The Ch'ing Dynasty to 1800, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 73–119, ISBN 0-521-24334-3
Elliott, Mark C. (2001), The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China, Stanford: Stanford University Press, ISBN 0-8047-4684-2.
Elman, Benjamin A. (2001), A Cultural History of Civil Examinations in Late Imperial China, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-21509-5.
Elman, Benjamin A. (2002), "The Social Roles of Literati in Early to Mid-Ch'ing", trong Peterson, Willard J. (bien tap), Cambridge History of China, Vol. 9, Part 1: The Ch'ing Dynasty to 1800, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 360–427, ISBN 0-521-24334-3.
Fang, Chao-ying (1943b), "Sarhuda", trong Hummel, Arthur W. (bien tap), Eminent Chinese of the Ch'ing Period (1644–1912), Washington: United States Government Printing Office, tr. 632.
Finnane, Antonia (1993), "Yangzhou: A Central Place in the Qing Empire", trong Cooke Johnson, Linda (bien tap), Cities of Jiangnan in Late Imperial China, Albany, NY: SUNY Press, tr. 117–50.
Gong, Baoli 宫宝利 (2010), Shunzhi shidian 顺治事典 ["Events of the Shunzhi reign"] (bang tieng Trung), Beijing: Zijincheng chubanshe 紫禁城出版社 ["Forbidden City Press"], ISBN 978-7-5134-0018-3.
Ho, Ping-ti (1962), The Ladder of Success in Imperial China: Aspects of Social Mobility, 1368–1911, New York: Columbia University Press, ISBN 0-231-05161-1.
Kuhn, Philip A. (1990), Soulstealers: The Chinese Sorcery Scare of 1768, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, ISBN 0-674-82152-1.
Larsen, E. S.; Numata, Tomoo (1943), "Meng Ch'iao-fang", trong Hummel, Arthur W. (bien tap), Eminent Chinese of the Ch'ing Period (1644–1912), Washington: United States Government Printing Office, tr. 572.
Man-Cheong, Iona D. (2004), The Class of 1761: Examinations, State, and Elites in Eighteenth-Century China, Stanford: Stanford University Press, ISBN 0-8047-4146-8.
Mote, Frederick W. (1999), Imperial China, 900–1800, Cambridge, Mass.: Harvard University Press.
Naquin, Susan (2000), Peking: Temples and City Life, 1400–1900, Berkeley and Los Angeles: University of California Press, ISBN 0-520-21991-0.
Oxnam, Robert B. (1975), Ruling from Horseback: Manchu Politics in the Oboi Regency, 1661–1669, Chicago and London: University of Chicago Press, ISBN 0-226-64244-5.
Rawski, Evelyn S. (1998), The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions, Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, ISBN 0-520-22837-5.
Rossabi, Morris (1979), "Muslim and Central Asian Revolts", trong Spence, Jonathan D.; Wills, John E., Jr. (bien tap), From Ming to Ch'ing: Conquest, Region, and Continuity in Seventeenth-Century China, New Haven and London: Yale University Press, tr. 167–99, ISBN 0-300-02672-2{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach bien tap vien (lien ket).
Roth Li, Gertraude (2002), "State Building Before 1644", trong Peterson, Willard J. (bien tap), Cambridge History of China, Vol. 9, Part 1:The Ch'ing Dynasty to 1800, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 9–72, ISBN 0-521-24334-3.
Struve, Lynn (1988), "The Southern Ming", trong Frederic W. Mote; Denis Twitchett; John King Fairbank (bien tap), Cambridge History of China, Volume 7, The Ming Dynasty, 1368–1644, Cambridge: Cambridge University Press, tr. 641–725, ISBN 0-521-24332-7
Wakeman, Frederic (1985), The Great Enterprise: The Manchu Reconstruction of Imperial Order in Seventeenth-Century China, Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, ISBN 0-520-04804-0. In two volumes.
Wakeman, Frederic (1975), "Localism and Loyalism During the Ch'ing Conquest of Kiangnan: The Tragedy of Chiang-yin", trong Frederic Wakeman, Jr.; Carolyn Grant (bien tap), Conflict and Control in Late Imperial China, Berkeley: Center of Chinese Studies, University of California, Berkeley, tr. 43–85, ISBN 0-520-02597-0.
Wakeman, Frederic (1984), "Romantics, Stoics, and Martyrs in Seventeenth-Century China", Journal of Asian Studies, 43 (4): 631–65, doi:10.2307/2057148.
Wills, John E. (1984), Embassies and Illusions: Dutch and Portuguese Envoys to K'ang-hsi, 1666–1687, Cambridge (Mass.) and London: Harvard University Press, ISBN 0-674-24776-0.
Wu, Silas H. L. (1979), Passage to Power: K'ang-hsi and His Heir Apparent, 1661–1722, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, ISBN 0-674-65625-3.
Zarrow, Peter (2004a), "Historical Trauma: Anti-Manchuism and Memories of Atrocity in Late Qing China", History and Memory, 16 (2): 67–107, doi:10.1353/ham.2004.0013.
Zarrow, Peter (trans.) (2004b), "Qianlong's inscription on the founding of the Temple of the Happiness and Longevity of Mt Sumeru (Xumifushou miao)", trong Millward, James A.; va đong nghiep (bien tap), New Qing Imperial History: The Making of Inner Asian Empire at Qing Chengde, London and New York: RoutledgeCurzon, tr. 185–87, ISBN 0-415-32006-2.
Zhou, Ruchang [周汝昌] (2009), Between Noble and Humble: Cao Xueqin and the Dream of the Red Chamber, edited by Ronald R. Gray and Mark S. Ferrara, translated by Liangmei Bao and Kyongsook Park, New York: Peter Lang, ISBN 978-1-4331-0407-7.