Tieng Trung Quoc tieu chuan, tieng Han tieu chuan hoac tieng Trung hien đai (tieng Trung: 現代標準漢語, am Han Viet: Hien đai tieu chuan Han ngu), trong giao tiep thuong ngay trong tieng Viet thuong chi goi đon gian la tieng Trung hoac tieng Hoa (cach goi trong phuong ngu tieng Viet mien Nam), la dang tieng Trung đuoc tieu chuan hoa, đong vai tro la ngon ngu chinh thuc duy nhat tai Trung Quoc, la ngon ngu chinh thuc de facto tai Đai Loan. Đay cung la mot trong 4 ngon ngu chinh thuc tai Singapore.
Cach phat am cua tieng Trung Quoc tieu chuan dua tren tieng Bac Kinh, nhung tu vung đuoc lay rong khap tu cac phuong ngu đuoc noi o mien Bac, Trung va Tay Nam cua Trung Quoc (la khu vuc đa dang cac phuong ngu đuoc biet đen duoi ten chung la Quan thoai). Ngu phap cua tieng Trung Quoc tieu chuan dua tren cac tac pham van hoc hien đai xac đinh nen bach thoai (dang van viet tieng Han dua tren van noi hien đai).
Nhu cac phuong ngon khac, Han ngu tieu chuan la ngon ngu co thanh đieu đuoc to chuc thien ve chu đe ngu va la ngon ngu chu-đong-tan, khac voi đa so cac ngon ngu Han-Tang khac. So voi cac phuong ngon mien nam, Han ngu tieu chuan co nhieu phu am đau hon va it nguyen am, phu am cuoi va thanh đieu hon. Boi viec hien huu cua nhieu tu ghep, Han ngu tieu chuan la ngon ngu phan tich tinh.
Tieng Trung Quoc tieu chuan tai Trung Quoc đai luc đuoc goi la tieng Pho thong (普通话 Pho thong thoai), tai Đai Loan đuoc goi la Quoc ngu (國語), tai Singapore va nhieu noi khac tai Đong Nam A đuoc goi la tieng Hoa (華語 Hoa ngu). Ben canh mot so khac biet ve phat am va tu vung, Pho thong thoai đuoc viet bang chu Han gian the (cung voi binh am cho viec giang day) trong khi Quoc ngu đuoc viet bang chu phon the (chu am phu hieu cho viec hoc tap).


Ten goi Trong tieng Trung Quoc, phuong ngon tieu chuan nay mang cac ten goi nhu:

Pho thong thoai (普通话; 普通話; 'tieng pho thong') tai Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, Hong Kong va Ma Cao;
Quoc ngu (國語; 'ngon ngu quoc gia') tai Đai Loan;
Hoa ngu (华语; 華語; 'tieng Hoa') tai Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippines va nhung noi khac o Đong Nam A; va
Han ngu (汉语; 漢語; 'tieng nguoi Han') tai My va nhung noi co Hoa kieu khac.
Han ngu tieu chuan cung đuoc goi chung chung la "tieng Trung Quoc", đang chu y la cach goi "Trung van" 中文; Zhongwen va "Trung Quoc thoai" 中国话; 中國話; Zhongguo hua. Nhin chung, theo thong ke, nguoi ta đa dung hon 20 cach đe goi thu tieng nay.


= Pho thong thoai va Quoc ngu =
Ten goi Quoc ngu tung đuoc cac thu linh nguoi Man su dung đe goi ngon ngu cua ho, nhung hoi nam 1909 Bo hoc thoi Nha Thanh chinh thuc dung danh xung nay đe chi Quan thoai, voi chuc nang cua mot lingua franca, đuoc tao thanh dua tren cac phuong ngon phuong bac Trung Quoc. Trieu đinh tuyen bo Quan thoai se đong vai tro la "Quoc ngu" moi.
Khai niem Pho thong thoai cung co mot lich su dai, dau khong mang tinh chinh thuc. Hoi nam 1906, khai niem nay đa đuoc Chu Van Hung (朱文熊) ghi lai đe phan biet dang thuc tieng Trung Quoc tieu chuan hien đai nay voi van ngon va cac phuong ngon khac.
Theo mot so nha ngon ngu hoc đau the ky XX, Pho thong thoai theo ly thuyet thi khac biet so voi Quoc ngu. "Pho thong thoai" la phuong ngon pho bien tren ca nuoc, trong khi "Quoc ngu" đe cap đen tinh phap ly cua ngon ngu nay.
Theo cach hieu pho bien thoi đo, thi hai khai niem nay khac nhau. Quoc ngu đuoc hieu la dang van viet chinh thong, kha gan voi van ngon. Nguoc lai, pho thong thoai dung đe chi "tieng pho thong cua nguoi hien đai", la dang khau ngu đuoc theo quy uoc lam lingua franca trong su dung.
Anh huong tu cach su dung khai niem Pho thong thoai cua hoc gia ta khuynh nhu Cu Thu Bach va Lo Tan khien chinh phu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa thong qua viec su dung khai niem nay đe chi tieng Quan thoai vao nam 1956. Truoc đo, chinh quyen Trung Quoc đai luc su dung cung luc ca hai khai niem nay.
Tai Đai Loan, quoc ngu tiep tuc đuoc dung chinh thuc đe chi Han ngu tieu chuan.


= Hoa ngu =
Hoa ngu, tuc "tieng noi nguoi Hoa", y nghia ban đau chi đon gian la "tieng Trung Quoc", va đuoc cong đong nguoi Hoa hai ngoai su dung đe đoi lap voi tieng nuoc ngoai. Qua thoi gian, nhu cau tieu chuan hoa cac phuong ngon Han ngu trong cac cong đong nay dan đen viec "Hoa ngu" dung đe chi rieng Quan thoai.
Ten nay cung nham tranh viec su dung truc tiep hai khai niem kha tuong đong la Pho thong thoai va Quoc ngu, khien co the bi ap đat tinh cam chinh tri cho phia Cong hoa Nhan dan Trung Hoa hay Trung Hoa dan quoc. Viec su dung khai niem Hoa ngu cung noi len Quan thoai cung khong thuong la ngon ngu quoc gia hay ngon ngu pho bien o quoc gia so tai ma cong đong Hoa kieu sinh song.


= Han ngu =
Han ngu, tuc "tieng noi cua nguoi Han", la thuat ngu chung khac đe chi tieng Trung Quoc. Tuy nhien, "Han ngu" mang hai y nghia khac nhau va co the gay nham lan:

Han ngu tieu chuan;
Tat ca phuong ngon Han ngu đuoc nguoi Han noi.
Han ngu, cung voi Han toc (汉族; 漢族), la khai niem tuong đoi hien đai; chung xuat hien cung voi su đi len cua chu nghia dan toc Trung Quoc vao the ky XIX va the ky XX. Mot khai niem co lien quan voi Han ngu la Han tu (汉字; 漢字; 'chu Han').


He thong chu viet Su khac biet giua Han ngu tieu chuan voi tieng Bac Kinh va tieng Quan thoai Hien nay, tai Trung Quoc, "tieng Quan thoai" đuoc dung lam ten goi cua mot phuong ngon tieng Han. Phuong ngon nay con đuoc goi la tieng phuong Bac, phuong ngon phuong Bac. Noi bo phuong ngon quan thoai khong hoan toan đong nhat ma co su khac biet ve ngu am, ngu phap, tu vung, phuong ngon quan thoai lai co the chia ra thanh cac phuong ngon khac nhau. Tieng Bac Kinh la mot trong so cac phuong ngon cua tieng quan thoai. Mac du ngu am cua Han ngu tieu chuan la dua tren ngu am cua tieng Bac Kinh, tu vung cua Han ngu tieu chuan chu yeu la đuoc lay tu tu vung cua tieng quan thoai nhung Han ngu tieu chuan khong phai la tieng Bac Kinh, Han ngu tieu chuan cung khong phai la mot phuong ngon khac cua tieng quan thoai.
Ngu am cua Han ngu tieu chuan dua tren ngu am cua tieng Bac Kinh nhung khong phai toan bo ngu am cua tieng Bac Kinh đeu đuoc thu nhan lam ngu am cua Han ngu tieu chuan, mot bo phan ngu am cua tieng Bac Kinh khong đuoc đua vao trong Han ngu tieu chuan. Tu vung cua Han ngu tieu chuan chu yeu la lay tu tu vung cua tieng quan thoai nhung khong phai toan bo tu vung cua tieng quan thoai đeu đuoc thu nhan lam tu vung cua Han ngu tieu chuan, co nhung tu cua tieng quan thoai khong đuoc chon lam tu ngu cua Han ngu tieu chuan. Tu vung cua Han ngu tieu chuan khong chi đuoc lay tieng quan thoai, co mot so tu cua Han ngu tieu chuan đuoc lay tu cac phuong ngon khac cua tieng Han.


Tham khao Lien ket ngoai So đo binh am Han ngu
Tham Quynh: Tieng Quan Thoai va Bac Kinh
Ngon ngu noi pho thong