Phim cam la nhung bo phim khong co tieng đong hoac loi thoai đong bo voi hinh anh, đo co the la cac bo phim đuoc chieu hoan toan khong co am thanh hoac nhung bo phim đuoc chieu kem voi am thanh tao ra ben ngoai (tu dan nhac, nguoi đoc thoai, bo phan tao tieng đong hoac cac phan thu am tach roi).
Ki nguyen phim cam hay đien anh cam đuoc bat đau tu khi anh em Lumiere khai sinh ra nen đien anh hien đai vao nam 1895 va bat đau suy tan nhanh chong sau su ra đoi cua bo phim co tieng đong bo đau tien, The Jazz Singer (1927).


Lich su phim cam = Ky thuat đien anh ra đoi =
Tu giua the ki 19, mot so nha phat minh đa tap trung vao viec ghi lai cac hinh anh chuyen đong. Nam 1888, Etienne-Jules Marey, mot nguoi Phap đa đua ra phuong phap chup anh voi toc đo nhanh (nhieu khung hinh mot giay), đat co so cho su ra đoi cua ky thuat đien anh. Tai Hoa Ky, nha sang che noi tieng Thomas Edison cung bat đau lanh đao viec thiet ke Kinetoscope, mot thiet bi cho phep nguoi xem quan sat cac hinh anh chuyen đong lien tiep. Nam 1895, Anh em Lumiere đa đanh dau buoc ngoat cua qua trinh nay khi cho ra đoi Cinematographe, thiet bi cho phep quay va trinh chieu cac đoan phim ghi lai hinh anh chuyen đong.


= Phim cam xuat hien =
Ngay 28 thang 12 nam 1895 tai Paris, trong tang ham cua Phong An Đo (Salon Indien) cua quan ca phe Grand Cafe, Anh em Lumiere đa to chuc buoi trinh chieu rong rai co thu tien nhung đoan phim ghi lai bang thiet bi cinematographe. Buoi chieu bao gom 10 cuon phim rat ngan (moi cuon dai 17 met) trong đo co nhung đoan phim noi tieng nhu la Sortie de l'usine Lumiere a Lyon (Buoi tan ca cua nha may Lumiere o Lyon) va l'Arroseur arrose (Tuoi cay). Buoi trinh chieu nay cho đen nay đuoc coi nhu thoi điem đanh dau su ra đoi cua nen đien anh noi chung va phim cam noi rieng.
Trong chung mot thap nien tiep theo, phat minh cua nha Lumiere tro nen noi tieng va đuoc đem đi trinh chieu hoac bat chuoc o khap the gioi. Hang nghin đoan phim ngan quay lai nhung canh sinh hoat đoi thuong đuoc thuc hien đe phuc vu cho cac buoi trinh chieu trong cac hoi cho hoac cac tiem ca phe. Nha đien anh tien phong Georges Melies cung bat đau thu nghiem viec ap dung cac ky thuat dan dung cua san khau cho cac đoan phim đe tao nen cac bo phim đien anh thuc su, bo phim Le Voyage dans la Lune (1902) cua Melies voi nhung ky thuat dung phim đot pha nay đa thanh cong vang doi va mo đuong cho viec ap dung Ky xao đien anh.


= Su banh truong cua đien anh =
Tu nam 1905 đen nam 1910, đien anh, tu cho chi la mot tro giai tri moi la, đa dan phat trien thanh mot nganh cong nghiep thuc su, cong nghiep đien anh. Tai Phap, anh em nha Pathe va Leon Gaumont bat đau san xuat hang loat cac bo phim hai ngan, voi cac dien vien nhu Rigadin, Boireau va Leonce Perret. Max Linder, ngoi sao phim hai đau tien trong lich su đien anh (voi bo phim Max et sa belle, 1910) cung xuat than tu nhung bo phim kieu nay, Max Linder chinh la nguon cam hung lon cho Vua he Charlie Chaplin.
Tai Hoa Ky, voi tham vong ba chu nen cong nghiep moi ra đoi, Thomas Edison, sau cuoc chien ve ban quyen, đa gianh lay hau het cac bang phat minh quan trong nhat ve ky thuat đien anh va qua đo tro thanh nguoi co the luc nhat, co quyen gay suc ep voi toan bo cac cong ty đien anh o bo Đong nuoc My. Đe đoi pho voi tinh trang nay, nhieu nha đien anh đa roi bo Đong đen California đe xay dung nhung nen tang đau tien cho trung tam đien anh lon nhat the gioi sau nay o Hollywood. Chinh tai Hollywood, đien anh My đa phat trien bung no va chung kien su xuat hien cua nhung nha đien anh lon đau tien nhu D.W. Griffith.


= Nghe thuat thu bay =

Tu nam 1908, khong dung lai o muc mot nganh cong nghiep giai tri đon thuan, cac nha đien anh bat đau phat trien nhung bo phim tro thanh cac tac pham nghe thuat thuc su. Voi nhung no luc sang tao cua nhung đao dien tien phong nhu Georges Melies hay D.W. Griffith, cac bo phim đa chuyen bien dan tu nhung phim tai lieu quay canh đoi thuc đon thuan tro thanh cac bo phim đien anh co noi dung va cot truyen thuc su. Qua trinh nay đuoc đanh dau bang su ra đoi cua bo phim L'Assassinat du duc de Guise (1908) o Phap va đac biet la The Birth of A Nation (1915) o My. Ngon ngu đien anh bat đau hinh thanh, cac the loai phim dan dan đuoc phan biet ro rang voi nhung loat phim hinh su noi tieng nhu Fantomas (1913) cua Louis Feuillade hay Dr. Mabuse, der Spieler (1922) cua Fritz Lang.
Tai Đe quoc Nga, Yevgeni Bauer tro thanh nha đien anh lon nhat cua nuoc nay truoc Cach mang Thang Muoi voi nhung ky thuat quay đot pha nhu cac canh quay dai (long take) hay di chuyen may quay thay vi co đinh mot cho. Đien anh Đan Mach cung bat đau phat trien cac bo phim nghe thuat thuc su, tieu bieu la cac tac pham cua Urban Gad nhu l'Abime (1910). Voi truyen thong lau đoi ve nghe thuat bieu dien, nhung nguoi Y cung nhanh chong đi đau trong viec phat trien nghe thuat đien anh voi cac bo phim lich su nhu Gli ultimi giorni di Pompei (1908) cua Luigi Maggi hay Cabiria (1914) cua Giovanni Pastrone.


= Ky nguyen vang cua phim cam =
Sau mot giai đoan khung hoang vi chien tranh giai đoan 1914 - 1918, cac bo phim cam bat đau đuoc san xuat hang loat, đong thoi voi no la su vuon len cua nhieu nen đien anh moi. Lien Xo noi len nhu mot nen đien anh giau suc sang tao voi đai dien tieu bieu la đao dien huyen thoai Sergei Eisenstein, tac gia cua Chien ham Potyomkin (Броненосец Потёмкин, 1925), mot trong nhung bo phim cam xuat sac nhat.
Tai Hoa Ky, Hollywood bat đau tro thanh kinh đo cua đien anh My va the gioi, khu cong nghiep đien anh nay khong chi thu hut cac tai nang đien anh cua nuoc My ma con la điem đen cua cac nghe si đien anh noi tieng cua chau Au nhu Stroheim va Sternberg cua Ao, Lubitsch cua Đuc hay Mauritz Stiller cua Thuy Đien. Tuy vay tru cot cua cac hang phim My luc nay van la nhung ngoi sao ban đia nhu cac đao dien D.W. Griffith, Cecil B. DeMille, King Vidor hay cac dien vien noi tieng Charlie Chaplin, Buster Keaton va Harold Lloyd.


= Phim cam bien mat =
Hang Warner Bros. cua Hollywood la cong ty đi đau trong viec nghien cuu ap dung ky thuat thu tieng đong bo. Nam 1926 cong ty nay cho ra đoi bo phim Don Juan khi lan đau tien phan nhac đuoc ghep truc tiep vao cuon phim. Va đen nam 1927, chinh Warner Bros. đa ra mat cong chung The Jazz Singer, bo phim co tieng đau tien trong lich su đien anh.
Voi su xuat hien cua viec thu tieng đong bo, cac bo phim cam dan dan bien mat khoi cac rap chieu bong ngay giai đoan đau thap nien 1930 (tru mot so nen cong nghiep đien anh nhu Nhat Ban). Phim cam ngung san xuat cung đong nghia voi su lui tan cua mot loat ngoi sao phim cam von khong the bat kip voi xu huong đien anh moi, chi co mot so nguoi tiep tuc thanh cong va tro thanh nhung huyen thoai thuc su cua đien anh the gioi, đo la Charlie Chaplin, Laurel va Hardy hay Anh em nha Marx.


Ky thuat phim cam = Intertitle =
Vi cac bo phim cam khong co tieng đong hoac loi thoai đong bo vi vay đe dan chuyen hoac thoai o nhung canh phim quan trong, nguoi ta su dung cac bia cung co ghi chu goi la intertitle (bang noi đe). Vi tam quan trong cua cac intertitle, nhung bia cung nay đuoc thuc hien kha cau ki ve mat tham my, nhat la phong chu, khuon hinh, va tro thanh mot bo phan khong the thieu cua cac cong đoan san xuat phim cam.


= Nhac song va am thanh =
Thong thuong đe cac bo phim cam tro nen sinh đong, trong qua trinh chieu phim thuong co mot ban nhac song đi kem đe bieu dien cac đoan nhac o cac canh phim can thiet. Ngay buoi chieu đau tien cua anh em Lumiere đa co su xuat hien cua mot nhac cong piano. Nhac song nhanh chong tro thanh bo phan khong the thieu cua moi bo phim, voi cac rap phim nho thuong nhac song chi đuoc thuc hien boi 1 nhac cong piano, con o nhung rap chieu bong lon, hien đai, thuong nguoi ta bo tri ca mot nhom nhac hoac đoi khi la mot dan nhac thuc su đe bieu dien đong thoi voi bo phim. Vao giai đoan phat trien nhat cua ky nguyen phim cam, cong nghiep đien anh tham chi đa tro thanh nganh cong nghiep tuyen dung nhieu nhac cong nhat.
Ben canh nhac song, cac nha đien anh cung tim cach them thoai hoac loi hat bang cac nghe si bieu dien truc tiep tai rap. Co the ke toi nhung fitas cantatas, cac vo operetta đuoc thu hinh cua đien anh Brasil thoi ki đau, trong đo cac ca si hat ngay sau man anh cac bai hat co tren phim. Phim cam Nhat Ban lai đuoc đac trung boi cac benshi, nhung nguoi dan chuyen co mat truc tiep o rap đe đoc cac đoan thoai hoac cac đoan dan chuyen can thiet, voi cac bo phim nuoc ngoai, nhung benshi lai đong vai tro nguoi phien dich. Chinh su noi tieng cua cac benshi ma phim cam van tiep tuc đuoc san xuat trong thap nien 1930 o Nhat Ban.


= Toc đo khung hinh =
Cho đen khoang nam 1925, phan lon phim cam co toc đo khung hinh (frame rates) cham hon toc đo khung hinh cua cac phim co tieng sau nay, thuong la tu 16 cho toi 23 khung hinh mot giay, tuy thuoc hang va nam san xuat (toc đo pho bien cua phim co tieng la 24 khung hinh mot giay).


= Ky thuat dien xuat =
Vi khong co am thanh hoac thoai vi vay ky thuat dien xuat trong cac bo phim cam đac biet chu trong ngon ngu hinh the va bieu hien ve mat cua dien vien. Chinh vi ly do nay ma cac bo phim hai tro thanh the loai pho bien trong ky nguyen phim cam hon la cac bo phim tinh cam do viec truyen đat cam xuc hoac y tuong hai huoc toi khan gia la de dang hon. Cung chinh vi su khac biet nay nen khi phim co tieng xuat hien, rat nhieu dien vien ngoi sao khong the lam quen voi viec vua dien xuat hinh the vua đoc thoai đa nhanh chong tro nen loi thoi va bi quen lang.


Cac nhan vat quan trong cua phim cam = Đao dien =
Yevgeni Bauer
Tod Browning
Charlie Chaplin
Cecil Blount DeMille
Germaine Dulac
John Ford
Louis Feuillade
Abel Gance
D.W. Griffith
Alice Guy
Buster Keaton
Fritz Lang
Paul Leni
Leo McCarey
Georges Melies
Friedrich Wilhelm Murnau
Fred Niblo
Leonce Perret
Mack Sennett
Victor Sjostrom
Erich von Stroheim
Robert Wiene
Sergei Eisenstein


= Dien vien =
Roscoe "Fatty" Arbuckle
John Barrymore
Louise Brooks
Lon Chaney
Charlie Chaplin
Douglas Fairbanks
Greta Garbo
John Gilbert
Lillian Gish
Laurel va Hardy
Buster Keaton
Max Linder
Harold Lloyd
Alla Nazimova
Mary Pickford
Max Schreck
Gloria Swanson
Hector Mann
Rudolph Valentino


Cac bo phim lon cua thoi ki phim cam Das Kabinett des Doktor Caligari (1920, phim Đuc) cua Robert Wiene
Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens (1922, phim Đuc) cua Friedrich Wilhelm Murnau
Sunrise (1927, phim My) cua Friedrich Wilhelm Murnau
The General (1927, phim My) cua Buster Keaton
Metropolis (1927, phim Đuc) cua Fritz Lang
Thoi đai tan ky (Modern Times 1936, phim My) cua Charlie Chaplin
Kœnigsmark (1923, phim Phap) cua Leonce Perret
The Kid (1921, phim My) cua Charlie Chaplin
Chien ham Potyomkin (Броненосец Потёмкин, 1925, phim Lien Xo) cua Sergei Eisenstein


Tham khao Lien ket ngoai Silent movie (motion picture) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Silentera.com - Trang web ve thoi đai phim cam