Nguoi Dayak  hoac Dyak hoac Dayuh la nhung dan toc ban đia cua Borneo. Đay la nhom dan toc voi hon 200 tieu nhom dan toc song ven song va đoi, chu yeu o noi đia mien Trung va mien Nam cua Borneo, voi phuong ngu, phong tuc, luat, lanh tho va van hoa rieng. Ngon ngu Dayak đuoc phan loai nhu mot phan cua ngu he Nam Đao o chau A. Dan toc Dayak theo tin nguong thuyet vat linh; tuy nhien, nhieu nguoi đa cai đao sang Hoi giao va tu the ky XIX đa co su chuyen đoi hang loat sang Kito giao.

.


Ngon ngu Nguoi Dayak khong chi noi mot ngon ngu. Cac ngon ngu ban xu cua ho thuoc ve phan loai chung thuoc Ngu toc Ma Lai-Đa Đao va cac nhom ngon ngu Borneo va Sabahan đa dang (ke ca Land Dayak), va cac ngon ngu Ibanic cua nhanh ngon ngu Malayic. Hau het nguoi Dayaks ngay nay su dung song ngu, ngoai ngon ngu me đe cua ho, ho thao tieng Malay hoac Indonesia, tuy thuoc vao quoc gia xuat xu cua ho.
Nhieu ngon ngu o Borneo la đac huu (co nghia la chung khong đuoc noi o đau khac). Nguoi ta uoc tinh rang khoang 170 ngon ngu va tieng đia phuong đuoc noi tren đao va mot so chi đuoc su dung boi vai tram nguoi, do đo đat ra mot nguy co nghiem trong cho tuong lai cua nhung ngon ngu va di san lien quan.


Ton giao va le hoi Ton giao ban đia Dayak đa đuoc đat ten la Kaharedan, va co the đuoc cho la mot dang vat linh.
Ten đuoc đat ra boi Tjilik Riwut vao nam 1944 trong nhiem ky cua ong la mot cu dan thuoc đia Ha Lan o Sampit, Dutch East Indies. Vao nam 1945, trong thoi ky chiem đong cua Nhat Ban, nguoi Nhat đa goi Kaharedan la ton giao cua nguoi Dayak. Trong trat tu moi trong che đo Suharto nam 1980, Kaharedan đuoc đang ky nhu mot hinh thuc cua An Đo giao o Indonesia, vi nha nuoc Indonesia chi cong nhan 6 hinh thuc ton giaotuc la Hoi giao, Tin lanh, Cong giao La Ma, An Đo giao, Phat giao va Nho giao tuong ung. Su hop nhat cua Kaharedan voi An Đo giao khong phai do su tuong đong trong he thong than hoc, ma do thuc te rang Kaharedan la niem tin lau đoi nhat o Kalimantan. Khong giong nhu su phat trien o Kalimantan cua Indonesia, Kaharedan khong đuoc cong nhan la ton giao o ca vung Borneo va Brunei cua Malaysia, do đo he thong tin nguong Dayak truyen thong đuoc biet đen nhu mot hinh thuc cua hoat hinh dan gian hoac tin nguong ngoai giao o phia ben kia bien gioi Indonesia.
Nghien cuu tot nhat va van con vuot troi ve ton giao Dayak truyen thong o Kalimantan la nghien cuu cua Hans Scharer, Ngaju Ton giao: Quan niem ve Thien Chua giua mot dan toc Nam Borneo; ban dich cua Rodney Needham (The Hague: Martinus Nijhoff, 1963). Viec thuc hanh Kaharedan khac nhau tu nhom nay sang nhom khac, nhung cac phap su, chuyen gia trong chuyen bay ngay ngat đen cac linh vuc khac, la trung tam cua ton giao Dayak, va phuc vu đe ket hop cac coi Thien đuong (the gioi thuong luu) va trai đat, va tham chi ca the gioi ben duoi, vi du, chua lanh benh cho nguoi benh bang cach lay linh hon cua ho đang tren đuong đen vung đat chet cua nguoi chet, đong hanh va bao ve linh hon cua mot nguoi chet tren đuong đen đia điem thich hop cua ho o the gioi Thuong, chu tri đoi moi hang nam va le hoi tai sinh nong nghiep,... Cac nghi thuc chet la cong phu nhat khi mot quy toc (kamang) chet. Vao nhung dip ton giao đac biet, tinh than đuoc cho la se tham du le ky niem, mot dau hieu cua su ton vinh va ton trong qua khu cua to tien va phuoc lanh cho mot tuong lai thinh vuong.


Xa hoi va phong tuc Cong đong Dayak gom hang tram sac toc khac nhau cu tru rai rac khap đao Borneo. Phan lon nguoi Dayak song bang nghe lam ruong lua nuoc ven song, lam ray, trong co tren nhung ngon đoi thap. Ho cung lam cac nghe thu cong, nghe gom, nghe det tho cam, nghe đuc, san bat, chai luoi. Nam gioi dan toc Dayak thuong ngay coi tran đong kho (tieng Dayak la sirat), con le hoi ho se đoi mu gan long chim va ao gile tho cam. Trang phuc cua phu nu Dayak thay đoi tuy theo vung, nhung đeu la nhung bo vay lam tu tho cam đuoc trang hoang bang nhung hoa van ruc ro. Ho đeo ca nhung chiec mu trang tri cau ky vao nhung dip đac biet. Phu nu Dayak thuong cang dai tai minh bang nhung chiec vong kim loai nang.
Theo truyen thong, nhieu the he dan toc Dayak cung sinh song trong nhung can nha san co chieu dai hon 50m, co suc chua tu 30 – 40 gia đinh va đuoc cham khac hoa van ti mi. Nhung ngoi nha dai cung la noi nguoi Dayak tu hop, bay le vat dang cung, đanh trong khua chieng, nhay mua trong cac le hoi truyen thong. Nhung ngoi nha dai cung la noi nguoi Dayak tu hop, bay le vat dang cung, đanh trong khua chieng, nhay mua trong cac le hoi truyen thong. Ve mat nghe thuat, nguoi Dayak noi tieng voi vu đieu ngajat, lay cam hung tu cuoc chien cua cac chien binh. Ho cung sang tao ra nhieu loai nhac cu truyen thong khac nhau.


Tham khao Đoc them Victor T King, Essays on Bornean Societies (Hull/Oxford, 1978).
Benedict Sandin, The Sea-Dayaks of Borneo before White Rajah Rule (Luan Đon 1967).
Eric Hansen, Stranger in the Forest: On Foot Across Borneo, (Penguin, 1988), ISBN 0-375-72495-8.
Hans Scharer, Ngaju Religion: The Conception of God among a South Borneo People; translated by Rodney Needham (The Hague: Martinus Nijhoff, 1963).
Norma Youngberg, The Queen's Gold (TEACH Services, 2000)
Judith M. Heimann, The Airmen and the Headhunters: A True Story of Lost Soldiers, Heroic Tribesmen and the Unlikeliest Rescue of World War II, (Harcourt, 2007), ISBN 978-0-15-101434-7
Jean Yves Domalain, Panjamon: I Was a Headhunter, (Publisher: William Morrow, January 1973), ISBN 0-688-00143-2, ISBN 978-0-688-00143-8
Peter Goullart, River of the White Lily, (Luan Đon, John Murray, 1965), ISBN 0-7195-0542-9
Raymond Corbey. Of jars and gongs: Two keys to Ot Danum Dayak cosmology (Leiden: Zwartenkot Art Books 2016)
Syamsuddin Haris. Desentralisasi dan otonomi daerah: desentralisasi, demokratisasi & akuntabilitas pemerintahan daerah (Yayasan Obor Indonesia, 2005)


Lien ket ngoai Tribal peoples are fighting huge hydro-electric projects that are carving up the island's rainforest Luu tru ngay 5 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine
The J. Arthur and Edna Mouw papers at the Hoover Institution Archives focuses on the interaction of Christian missionaries with Dayak people in Borneo.
The Airmen and the Headhunters Documentary produced by the PBS Series Secrets of the Dead
Dayak-culture: pictures and videos Luu tru ngay 18 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine