Mata Hari la nghe danh cua Margaretha Geertruida (1876 – 1917) la mot vu nu nguoi Ha Lan, nguoi lam điep vien hai mang cho cac đe quoc Phap va Đuc trong Chien tranh the gioi thu nhat (1914 - 1918). Mata Hari bi Phap xu ban ve toi lam gian điep nam 1917.


Gia đinh Margaretha Geertruida Zelle sinh ngay 7 thang 8 nam 1876 tai Leeuwarden , Ha Lan . Ba la con ca trong so 4 nguoi con cua Adam Zelle (1840–1910) va nguoi vo đau tien Antje van der Meulen (1842–1891) cua ong. Co co ba nguoi em trai; Johannes Hendriks, Arie Anne va Cornelis Coenraad. Co đuoc gia đinh triu men goi la "M'greet".  Bat chap nhung khang đinh truyen thong rang Mata Hari mot phan la nguoi Do Thai,  Malaysia,  hoac Java, tuc la nguoi goc Indonesia, cac hoc gia ket luan rang co khong co to tien Do Thai hoac goc A va ca cha me co đeu la nguoi Ha Lan. Cha co so huu mot cua hang ban mu, đau tu vao nganh cong nghiep dau mo, va tro nen giau co đu đe mang đen cho Margaretha va cac anh chi em cua co mot thoi tho au xa hoa  bao gom cac truong hoc danh rieng cho đen nam 13 tuoi 
Ngay sau khi cha cua Margaretha pha san vao nam 1889, cha me co ly hon, va me co qua đoi nam 1891.  Cha co tai hon tai Amsterdam vao ngay 9 thang 2 nam 1893 voi Susanna Catharina ten Hoove (1844–1913). Gia đinh tan vo, Margaretha đuoc gui đen song voi cha đo đau cua co, ong Visser, o Sneek . Sau đo, co hoc đe tro thanh mot giao vien mau giao o Leiden, nhung khi hieu truong bat đau tan tinh co mot cach ro rang, co đa bi cha đo đau cua minh loai bo khoi hoc vien. Vai thang sau, co tron đen nha chu cua minh o The Hague.


Đong An Ha Lan Margaretha Geertruida Zelle sinh ngay 7 thang 8 nam 1876 tai Leeuwarden , Ha Lan . Ba la con ca trong so 4 nguoi con cua Adam Zelle (1840–1910) va nguoi vo đau tien Antje van der Meulen (1842–1891) cua ong.  Co co ba nguoi em trai; Johannes Hendriks, Arie Anne va Cornelis Coenraad. Co đuoc gia đinh triu men goi la "M'greet".  Bat chap nhung khang đinh truyen thong rang Mata Hari mot phan la nguoi Do Thai,  Malaysia,  hoac Java, tuc la nguoi goc Indonesia, cac hoc gia ket luan rang co khong co to tien Do Thai hoac goc A va ca cha me co đeu la nguoi Ha Lan. Cha co so huu mot cua hang ban mu, đau tu vao nganh cong nghiep dau mo, va tro nen giau co đu đe mang đen cho Margaretha va cac anh chi em cua co mot thoi tho au xa hoa  bao gom cac truong hoc danh rieng cho đen nam 13 tuoi 
Ngay sau khi cha cua Margaretha pha san vao nam 1889, cha me co ly hon, va me co qua đoi nam 1891. Cha co tai hon tai Amsterdam vao ngay 9 thang 2 nam 1893 voi Susanna Catharina ten Hoove (1844–1913). Gia đinh tan vo, Margaretha đuoc gui đen song voi cha đo đau cua co, ong Visser, o Sneek . Sau đo, co hoc đe tro thanh mot giao vien mau giao o Leiden, nhung khi hieu truong bat đau tan tinh co mot cach ro rang, co đa bi cha đo đau cua minh loai bo khoi hoc vien. Vai thang sau, co tron đen nha chu cua minh o The Hague.
Cuoc hon nhan nhin chung la mot su that vong.  Rudolf la mot nguoi nghien ruou va lam dung the chat Margaretha, nguoi ma anh ta đo loi cho su thieu thang tien cua minh. Ong cung cong khai giu vo le , mot thong le đuoc xa hoi chap nhan o Đong An thuoc Ha Lan luc bay gio. Margaretha tam thoi bo roi anh, chuyen đen song voi Van Rheedes, mot si quan Ha Lan khac. Co đa nghien cuu van hoa Indonesia day đac trong vai thang va gia nhap mot vu đoan đia phuong trong thoi gian đo. Trong thu tu voi nguoi than o Ha Lan vao nam 1897, ba tiet lo nghe danh cua minh la Mata Hari, tu co nghia la "mat troi" trong tieng Malay đia phuong (nghia đen la "con mat cua ban ngay"). 
Truoc su thuc giuc cua Rudolf, Margaretha quay lai voi anh ta, nhung hanh vi cua anh ta khong thay đoi. Co tim cach thoat khoi hoan canh cua minh bang cach nghien cuu van hoa đia phuong.  Nam 1899, con cai cua ho bi om nang do cac bien chung lien quan đen viec đieu tri benh giang mai do cha me mac phai,  mac du gia đinh cho rang ho đa bi đau đoc boi mot ten đay to xau tinh. Jeanne song sot, nhung Norman đa chet. Mot so nguon  cho rang mot trong nhung ke thu cua Rudolf co the đa đau đoc bua an toi cua ho đe giet ca hai đua con cua ho. Sau khi chuyen ve Ha Lan, cap đoi chinh thuc ly than vao ngay 30 thang 8 nam 1902. Cuoc ly hon tro thanh cuoi cung vao nam 1906, va Margaretha đuoc trao quyen giam ho Jeanne. Rudolf đuoc yeu cau ve mat phap ly đe tra tien cap duong nuoi con, đieu ma anh ay chua bao gio lam. Mot lan khi Jeanne đen tham Rudolf, anh quyet đinh khong tra co lai cho me. Margaretha khong co đu nguon luc đe chien đau voi hoan canh va chap nhan no, tin rang mac du Rudolf la mot nguoi chong bao hanh, nhung anh van luon la mot nguoi cha tot. Jeanne sau đo qua đoi o tuoi 21, co the do cac bien chung lien quan đen benh giang mai.


Lam vu nu Nam 1903, Zelle chuyen đen Paris , noi co bieu dien nhu mot nguoi cuoi ngua trong rap xiec voi nghe danh Lady MacLeod, truoc su phan đoi cua MacLeod Ha Lan. Loay hoay kiem song, co cung đong vai nguoi mau cua mot nghe si. 
Đen nam 1904, Mata Hari bat đau noi len nhu mot vu cong ky la. Co la nguoi cung thoi voi cac vu cong Isadora Duncan va Ruth St. Denis , nhung nguoi đi đau trong phong trao khieu vu hien đai ban đau, vao khoang đau the ky 20, đa tim đen chau A va Ai Cap đe lay cam hung nghe thuat. Gabriel Astruc tro thanh đai ly đat phong ca nhan cua co. 
Lang nhang, tan tinh va pho truong co the mot cach cong khai, Mata Hari đa thu hut khan gia cua minh va thanh cong chi sau mot đem ke tu buoi dien đau tien cua co tai Musee Guimet vao ngay 13 thang 3 nam 1905.  Co tro thanh tinh nhan lau nam cua nha cong nghiep trieu phu Lyon Emile Etienne Guimet, nguoi đa thanh lap Bao tang. Co đong gia nhu mot cong chua Java cua mot linh muc đuoc sinh ra theo đao Hindu, gia vo nhu đa đam minh trong nghe thuat mua linh thieng cua An Đo tu khi con nho. Co đa bi chup anh rat nhieu lan trong thoi ky nay, khoa than hoac gan nhu vay. Mot so hinh anh nay đa đuoc MacLeod co đuoc va cung co ho so cua anh ta trong viec giu quyen nuoi con gai cua ho. 

Mata Hari đa mang mot phong cach vo tu khieu khich len san khau trong tiet muc cua co, đieu nay đa nhan đuoc su tan thuong rong rai. Phan đoan noi tieng nhat trong hanh đong cua co ay la su lot xac dan dan ve trang phuc cho đen khi co ay chi đeo mot mieng dan nguc nam ngoc va mot so đo trang tri tren canh tay va đau. Ba chua bao gio đuoc nhin thay đe nguc tran vi co ay tu y thuc ve viec co bo nguc nho. Co ay đa mac mot chiec tat bo sat co the co mau tuong tu voi mau da cua chinh minh, nhung sau đo đa bi bo qua. 
Mac du nhung tuyen bo cua Mata Hari ve nguon goc cua co la hu cau, nhung viec cac nghe si giai tri o thoi đai cua co sang tao ra nhung cau chuyen đay mau sac ve nguon goc cua ho la mot phan cua chuong trinh. Hanh đong cua co đa thanh cong vi no đa nang vu đieu khieu dam len mot đia vi đang kinh hon va do đo đa tao ra mot nen tang moi trong mot phong cach giai tri ma Paris sau nay đa tro nen noi tieng the gioi. Phong cach va thai đo tu do đa khien co tro thanh mot phu nu noi tieng, cung nhu su hao huc cua co khi trinh dien trong nhung bo quan ao ho hang va ky la. Co chup nhung buc anh khieu khich va hoa minh vao gioi giau co. Vi hau het nguoi chau Au vao thoi điem đo khong quen thuoc voi Đong An thuoc Ha Lan, Mata Hari đuoc coi la mot nguoi ky la, va nguoi ta cho rang nhung tuyen bo cua co la that. Mot nha bao Phap rat nhiet tinh đa viet tren mot to bao o Paris rang Mata Hari "rat giong meo, cuc ky nu tinh, Mot nha bao o Vienna đa viet sau khi xem mot trong nhung buoi bieu dien cua co rang Mata Hari "cao va manh khanh voi ve uyen chuyen cua mot loai đong vat hoang da, voi mai toc xanh đen" va khuon mat cua co "tao nen mot an tuong nuoc ngoai ky la."
Vao khoang nam 1910, vo so ke bat chuoc đa xuat hien. Cac nha phe binh bat đau cho rang su thanh cong va nhung net choi loi cua Mata Hari noi tieng la do chu nghia trung bay re tien va thieu gia tri nghe thuat. Mac du co ay tiep tuc len lich cho cac su kien xa hoi quan trong tren khap chau Au, co ay đa bi cac to chuc van hoa nghiem tuc coi thuong vi la mot vu cong khong biet nhay.

Su nghiep cua Mata Hari sa sut sau nam 1912. Vao ngay 13 thang 3 nam 1915, co đa bieu dien trong buoi bieu dien cuoi cung trong su nghiep cua minh. Co ay bat đau su nghiep cua minh tuong đoi muon voi mot vu cong va đa bat đau tang can. Tuy nhien, vao thoi điem nay, co đa tro thanh mot cung nu thanh cong , đuoc biet đen nhieu hon vi su goi cam va kheu goi hon la ve đep cua co . Co co cac moi quan he voi cac si quan quan đoi cap cao, cac chinh tri gia va nhung nguoi khac o cac vi tri co anh huong o nhieu quoc gia. Cac moi quan he va lien lac cua co voi nhung nguoi đan ong quyen luc thuong xuyen đua co qua cac bien gioi quoc te. Truoc Chien tranh the gioi thu nhat , ba thuong đuoc coi la mot nghe si va mot nguoi phong tung tu do, nhung khi chien tranh đen gan, co bat đau bi mot so nguoi coi la mot nguoi phu nu ngo nguoc va lang nhang , va co le la mot ke quyen ru nguy hiem.


Gian điep Trong Chien tranh the gioi thu nhat , Ha Lan van giu thai đo trung lap. La mot nguoi Ha Lan, Zelle co the tu do vuot qua bien gioi quoc gia. Đe tranh chien truong, co ay đa đi du lich giua Phap va Ha Lan qua Tay Ban Nha va Anh, va nhung chuyen đong cua co ay chac chan thu hut su chu y. Trong chien tranh, Zelle đa tham gia vao moi quan he lang man-tinh duc rat manh liet voi Đai uy Vadim Maslov, mot phi cong Nga 23 tuoi phuc vu cho nguoi Phap, nguoi ma co goi la tinh yeu cua đoi minh. Maslov la mot phan cua Luc luong Vien chinh Nga 50.000 manh đuoc cu đen Phuong dien quan Tay vao mua xuan nam 1916. 
Vao mua he nam 1916, Maslov bi ban ha va bi thuong nang trong mot tran khong chien voi quan Đuc, mat trai bi mat thi luc, đieu nay khien Zelle phai xin phep đen tham nguoi yeu bi thuong tai benh vien noi anh đang o gan tien tuyen. .  La mot cong dan cua mot quoc gia trung lap, Zelle thuong khong đuoc phep đen gan chien truong. Zelle đa đuoc gap boi cac đac vu tu Cuc Deuxieme , nhung nguoi noi voi co rang co se đuoc phep gap Maslov neu co đong y lam gian điep cho Phap. 

Truoc chien tranh, Zelle đa đong vai Mata Hari vai lan truoc Thai tu Wilhelm, con trai ca cua Wilhelm II va tren danh nghia la mot tuong linh cao cap cua Đuc o Mat tran phia Tay. Cuc Deuxieme tin rang co co the co đuoc thong tin bang cach du do Thai tu ve nhung bi mat quan su. Tren thuc te, su tham gia cua ong la rat it va chinh su tuyen truyen cua chinh phu Đuc đa quang ba hinh anh cua Thai tu nhu mot chien binh vi đai, nguoi ke vi xung đang cho cac quoc vuong Hohenzollern, nhung nguoi đa đua nuoc Pho tro nen hung manh va hung manh. Ho muon tranh cong khai rang nguoi đan ong đuoc ky vong la Kaiser tiep theo la mot tay an choi đuoc chu y boi thoi trang hoa, tiec tung va nghien ruou, nguoi đa danh mot phan thoi gian khac đe ket giao voi cac chinh tri gia cuc huu , voi y đinh co đuoc cha cua minh. tuyen bo mat tri va bi ha be.
Khong biet rang Thai tu khong lien quan nhieu đen viec đieu hanh Tap đoan quan Thai tu hay Tap đoan quan so 5 , Cuc Deuxieme đe nghi Zelle mot trieu franc neu co co the du do anh ta va cung cap cho Phap thong tin tinh bao tot ve cac ke hoach cua Đuc.  Viec Thai tu, truoc nam 1914, chua bao gio chi huy mot đon vi lon hon mot trung đoan, va bay gio đuoc cho la chi huy ca mot quan đoi va mot tap đoan quan cung mot luc le ra la manh moi cho thay vai tro cua ong trong quyet đinh cua Đuc. -san xuat chu yeu la hu danh. Nguoi lien lac cua Zelle voi Cuc Deuxieme la Đai uy Georges Ladoux, nguoi sau nay noi len nhu mot trong nhung nguoi to cao chinh cua co. 
Vao thang 11 nam 1916, no đang đi du lich bang tau hoi nuoc tu Tay Ban Nha khi tau cua no ghe cang Falmouth cua Anh . Tai đay, co bi bat va đua đen London, noi co bi tham van rat lau boi Ngai Basil Thomson , tro ly uy vien tai New Scotland Yard phu trach chong gian điep. Ong đa ke lai đieu nay trong cuon sach Nhung nguoi theo đuoi nam 1922 cua minh , noi rang cuoi cung ba đa nhan vao lam viec cho Cuc Deuxieme. Ban đau bi giam tai đon canh sat Cannon Street , sau đo co đuoc tha va o tai khach san Savoy . Ban ghi đay đu cua cuoc phong van co trong Kho luu tru Quoc gia cua Anh va đa đuoc phat song, voi Mata Hari doEleanor Bron , tren đai đoc lap LBC vao nam 1980.  Khong ro la co ay đa noi doi vao dip nay, tin rang cau chuyen khien co ay nghe co ve hap dan hon, hay lieu cac nha chuc trach Phap đang su dung co ay theo cach nhu vay nhung khong thua nhan co ay do. truoc su boi roi va phan ung du doi quoc te ma no co the gay ra. 
Vao cuoi nam 1916, Zelle đen Madrid , tai đay co gap Thieu ta Arnold Kalle, tuy vien quan su Đuc va hoi lieu ong co the sap xep mot cuoc gap voi Thai tu hay khong.  Trong giai đoan nay, Zelle duong nhu đa đe nghi chia se bi mat cua Phap voi Đuc đe đoi lay tien, mac du đieu nay la vi long tham hay mot no luc đe thiet lap mot cuoc gap voi Thai tu Wilhelm van chua ro rang. 
Vao thang 1 nam 1917, Thieu ta Kalle truyen cac thong điep vo tuyen đen Berlin mo ta nhung hoat đong huu ich cua mot điep vien Đuc mang mat danh H-21, tieu su cua nguoi nay trung khop voi Zelle đen muc ro rang la Đac vu H-21 chi co the la Mata Hari.  Cuc Deuxieme chan cac tin nhan va tu thong tin chung co, xac đinh H-21 la Mata Hari. Cac tin nhan nam trong mot mat ma ma tinh bao Đuc biet đa bi nguoi Phap pha vo , cho thay rang cac tin nhan nay co nguyen nhan la Zelle bi quan Phap bat giu. 
Tuong Walter Nicolai, giam đoc IC (si quan tinh bao) cua Quan đoi Đuc, đa to ra rat kho chiu vi Mata Hari đa cung cap cho ong ta khong co thong tin tinh bao xung đang voi ten goi, thay vao đo ban cho nguoi Đuc nhung tin đon ve đoi song tinh duc cua cac chinh tri gia va tuong linh Phap, va quyet đinh cham dut cong viec cua co ay bang cach tiet lo co ay la gian điep cua Đuc cho nguoi Phap.


= Xet xu =

Vao thang 12 nam 1916, Cuc thu hai cua Bo Chien tranh Phap đe Mata Hari co đuoc ten cua sau điep vien Bi. Nam nguoi bi tinh nghi nop tai lieu gia va lam viec cho quan Đuc, trong khi nguoi thu sau bi tinh nghi la điep vien hai mang cho Đuc va Phap. Hai tuan sau khi Mata Hari roi Paris đe toi Madrid, điep vien hai mang đa bi quan Đuc xu tu, trong khi 5 ten con lai tiep tuc hoat đong. Su phat trien nay la bang chung cho Cuc thu hai rang ten cua sau điep vien đa đuoc Mata Hari truyen đat cho quan Đuc. 

Vao ngay 13 thang 2 nam 1917, Mata Hari bi bat trong phong cua minh tai Khach san Elysee Palace tren đai lo Champs Elysees o Paris. Co bi đua ra xet xu vao ngay 24 thang 7, bi buoc toi lam gian điep cho Đuc, va hau qua la gay ra cai chet cua it nhat 50.000 binh si. Mac du tinh bao Phap va Anh nghi ngo co lam gian điep cho Đuc, nhung ca hai đeu khong the đua ra bang chung chac chan chong lai co.Mot co gai điem? Co, nhung mot đac điem, khong bao gio!
-  Cum tu đuoc gan cho Mata Hari trong phien toa.Nguoi tham van chinh cua Zelle, nguoi đa nuong co khong ngung, la Đai uy Pierre Bouchardon; sau đo anh ta đa truy to co ay tai phien toa xet xu.  Bouchardon đa co the thiet lap rang phan lon tinh cach Mata Hari đa đuoc phat minh, va khong phai la mot cong chua Java, Zelle thuc su la nguoi Ha Lan, ma anh ta se su dung lam bang chung ve tinh cach đang ngo va khong trung thuc cua co tai phien toa xet xu. Zelle thua nhan voi Bouchardon rang co đa nhan 20.000 franc tu mot nha ngoai giao Đuc va nguoi tinh cu đe boi hoan cho nhung đo đac bi chinh quyen Đuc lay đi cua co. Bouchardon tuyen bo rang đay thuc chat la khoan thanh toan cho co vi toi lam gian điep cho Đuc. Trong khi đo, Ladoux đa chuan bi mot vu kien chong lai nguoi đac vu cu cua minh bang cach đua moi hoat đong cua co ay ra ngoai anh sang xau nhat co the, đi xa hon la tham gia vao viec gia mao bang chung.


= Scapegoat =
Vao nam 1917, nuoc Phap đa bi rung chuyen nang ne boi Nhung cuoc tan cong vi đai cua Quan đoi Phap vao mua xuan nam 1917 sau that bai cua Cuoc tan cong song Nivelle cung voi mot lan song tan cong lon, va vao thoi điem đo nhieu nguoi tin rang nuoc Phap co the chi đon gian la sup đo do ket qua cua chien tranh kiet que. Vao thang 7 nam 1917, mot chinh phu moi duoi quyen cua Georges Clemenceau đa len nam quyen, hoan toan cam ket chien thang trong cuoc chien. Trong boi canh nay, viec co mot điep vien Đuc ma moi thu xay ra trong cuoc chien cho đen nay đeu co the bi đo loi la thuan loi nhat cho chinh phu Phap, khien Mata Hari tro thanh vat te than hoan hao, đieu nay giai thich tai sao vu viec chong lai co đuoc cong khai toi đa o Phap. bao chi, va dan đen tam quan trong cua co ay trong chien tranh bi phong đai rat nhieu. Nha su hoc Canada Wesley Wark đa tuyen bo trong mot cuoc phong van nam 2014 rang Mata Hari khong bao gio la mot điep vien quan trong va chi lam vat te than cho nhung that bai quan su cua Phap ma co ay khong lien quan gi đen, noi ro: "Ho can mot vat te than va co ay la muc tieu đang chu y đe lam vat te than . "  Tuong tu nhu vay, nha su hoc nguoi Anh Julie Wheelwright tuyen bo: "Co ay thuc su khong truyen lai bat cu đieu gi ma ban khong the tim thay tren cac to bao đia phuong o Tay Ban Nha."  Wheelwright tiep tuc mo ta Zelle la "... mot nguoi phu nu đoc lap, mot nguoi ly hon, mot cong dan cua mot quoc gia trung lap, mot nguoi hau toa va mot vu cong, đieu nay khien co ay tro thanh vat te than hoan hao cho nguoi Phap, nhung nguoi sau đo đang thua tran. Co ay đuoc coi la mot vi du ve nhung gi co the xay ra neu đao đuc cua ban qua long leo.
Zelle đa viet mot so la thu cho Đai su Ha Lan tai Paris, khang đinh co vo toi. "Cac moi quan he quoc te cua toi la do cong viec cua toi voi tu cach la mot vu cong, khong co gi khac .... Boi vi toi thuc su khong lam gian điep, đieu khung khiep la toi khong the tu ve."  Khoanh khac khung khiep va đau long nhat đoi voi Mata Hari trong phien toa xay ra khi nguoi yeu cua co la Maslov - gio đay đa tro thanh mot nguoi đan ong chan nan vi mat đoi mat trong tran chien - tu choi lam chung cho co, noi voi co rang anh ta khong quan tam neu. co ay co bi ket an hay khong.  Co thong tin cho rang Zelle đa ngat xiu khi biet rang Maslov đa bo roi co. 
Luat su bao chua cua co, luat su quoc te ky cuu Edouard Clunet,  phai đoi mat voi nhung kho khan bat kha thi; anh ta bi tu choi cho phep kiem tra cheo cac nhan chung cua cong to hoac truc tiep kiem tra cac nhan chung cua chinh minh.  Bouchardon su dung viec Zelle la phu nu đe lam bang chung cho toi loi cua minh, noi: "Khong ngai ngung, quen voi viec loi dung đan ong, co ay la kieu phu nu sinh ra đe lam gian điep."  Zelle thuong đuoc mieu ta la mot nu tu han , mot nguoi phu nu nguy hiem, quyen ru, nguoi su dung tinh duc cua minh đe de dang thao tung đan ong, nhung nhung nguoi khac lai nhin nhan co khac: theo cach noi cua cac nha su hoc My Norman Polmer va Thomas Allen, co "ngay tho va de dang bi lua ”, mot nan nhan cua đan ong hon la mot nan nhan. 
Mac du cac ban tin sau khi hanh quyet co ay khang đinh co ay đa thua nhan lam gian điep cho Đuc, Mata Hari khong thua nhan đieu đo. Co khang đinh trong suot thu thach cua minh rang co chua bao gio la mot điep vien Đuc. Tai phien toa xet xu, Zelle kich liet khang đinh rang co co thien cam voi Đong minh va tuyen bo tinh yeu nong nan cua co đoi voi nuoc Phap, que huong nuoi cua co. Vao thang 10 nam 2001, cac tai lieu đuoc tiet lo tu kho luu tru cua MI5 (phan tinh bao cua Anh) đa đuoc mot nhom nguoi Ha Lan, Quy Mata Hari, su dung đe yeu cau chinh phu Phap minh oan cho Zelle khi ho lap luan rang cac tai lieu MI5 chung minh co khong co toi. nhung cao buoc ma co ay đa bi ket an. Mot phat ngon vien cua Quy Mata Hari lap luan rang hau het Zelle la mot điep vien cap thap, nguoi khong cung cap bi mat cho ben nao, noi ro: "Chung toi tin rang co đu nghi ngo lien quan đen ho so thong tin đuoc su dung đe ket toi co ay. - mo ra vu an. Co the co ay khong hoan toan vo toi, nhung co ve nhu ro rang co ay khong phai la gian điep bac thay co thong tin khien hang nghin binh si thiet mang, nhu đa đuoc tuyen bo."


= Bi bat va hanh quyet =
Ngay 13 thang 2 nam 1917, sau khi tro lai Paris mot thang, Mata Hari bi bat voi ly do la điep vien cua Đuc. Đai uy Ladou đa phu nhan hoan toan viec ong đa trao nhiem vu cho Mata Hari. Sau 4 thang tham van, mac du thieu nhung bang chung co suc thuyet phuc, toa an quan su cua Phap van tuyen an tu hinh Mata Hari voi toi danh lam gian điep cho Đuc va đo loi cho co la vi co ma muoi bay tau chien cua lien quan bi chim, gan mot su đoan quan bi thiet mang. Ngay 15 thang 10 nam 1917, Mata Hari bi hanh quyet.


= Di tich va giai mat nam 2017 cua Phap =
Co the cua Mata Hari khong đuoc xac nhan boi bat ky thanh vien gia đinh nao va theo đo đuoc su dung đe nghien cuu y te. Đau cua co đuoc uop va luu giu trong Bao tang Giai phau o Paris. Nam 2000, cac nha luu tru phat hien ra rang no đa bien mat, co the som nhat la vao nam 1954, theo nguoi phu trach Roger Saban, trong qua trinh di doi bao tang. Đau cua co ay van bi mat tich. Ho so tu nam 1918 cho thay bao tang cung nhan đuoc phan con lai cua thi the, nhung khong co hai cot nao sau nay co the đuoc tinh đen. 
Phien toa niem phong cua Mata Hari va cac tai lieu khac lien quan, tong cong 1.275 trang, đa đuoc Quan đoi Phap giai mat vao nam 2017, mot tram nam sau khi co bi hanh quyet.


Di san = Trung bay tai bao tang =

Bao tang Frisian (tieng Ha Lan: Fries Museum) o Leeuwarden, Ha Lan, co mot "Phong Mata Hari". Trong trien lam co hai cuon so luu niem ca nhan cua co va mot tam tham phuong Đong theu hinh nhung buoc chan trong đieu mua quat cua co.  Toa lac tai thi tran que huong cua Mata Hari, bao tang noi tieng voi cong trinh nghien cuu ve cuoc đoi va su nghiep cua cong dan noi tieng the gioi Leeuwarden. Trien lam lon nhat tu ​​truoc đen nay cua Mata Hari đa đuoc khai mac tai Bao tang Friesland vao ngay 14 thang 10 nam 2017, mot tram nam sau khi ba qua đoi.

Noi sinh cua Mata Hari nam trong toa nha o Kelders 33. Toa nha bi thiet hai do khoi va nuoc trong mot tran hoa hoan vao nam 2013, nhung sau đo đa đuoc khoi phuc lai. Kien truc su Silvester Adema đa nghien cuu cac ban ve cu cua mat tien cua hang đe tai tao lai no nhu khi Adam Zelle, cha cua Mata Hari, co mot cua hang ban mu o đo. Nam 2016, mot trung tam thong tin ( belevingscentrum ) đuoc thanh lap trong toa nha trung bay cac vat luu niem cua Mata Hari.


= Trong van hoa đai chung =
Y tuong ve mot vu cong ky la lam điep vien hai mang chet nguoi su dung suc manh quyen ru cua minh đe moi nhung bi mat quan su tu nhieu nguoi tinh cua co ay đa khien Mata Hari tro thanh nguyen mau lau dai cua nu gioi . 
Cuoc đoi cua ba đa truyen cam hung cho mot so bo phim, bao gom:

Mata Hari (1920)
Mata Hari (1927), mot san pham cua Đuc
Mata Hari (1931), mot bo phim đien anh Hollywood voi su tham gia cua Greta Garbo
Trong bo phim hai lang man Cafe Society nam 1939 , nu dien vien nguoi My goc Phi Lillian Yarbo đong vai Mattie Harriett, đuoc nguoi phu trach chuyen muc tin đon cua Allyn Joslyn thue đe theo doi hai nhan vat chinh cua phim, Fred MacMurray va Madeleine Carroll .
Mata Hari, Đac vu H21 (1964)
Trong Casino Royale gia mao James Bond nam 1967 , Joanna Pettet đong vai Mata Bond, đuoc cho la con gai cua James Bond va Mata Hari
Trong bo phim hai Up the Front nam 1972 cua Anh , Zsa Zsa Gabor đong vai Mata Hari
Mata Hari (1981), phim truyen hinh dai tap
"Mata Hari; The Magic Camera", mot tap cua Fantasy Island (1982)
Mata Hari (1985)
Mata Hari (2016)
Mata Hari (2017), phim ngan
Mata Hari: The Naked Spy (2017)
Mata Hari (2017), mot bo phim truyen hinh Nga-Bo Đao Nha dai 12 tap, voi su tham gia cua Vahina Giocante trong vai chinh
Trong bo phim The King's Man (2021), Mata Hari đuoc the hien la mot trong nhung đac vu cua Sheperd (cung voi Gavrilo Princip va Rasputin) do nu dien vien nguoi Ao Valerie Pachner thu vai .
Cuoc đoi cua Mata Hari cung truyen cam hung cho it nhat nam vo nhac kich:

Mata Hari nam 1967, voi su tham gia cua Pernell Roberts va Marisa Mell
Mata Hari , cua Lene Lovich , Judge Smith , va Les Chappell, cong chieu lan đau tien vao nam 1982 tai Nha hat Lyric, Hammersmith;
Mata! , voi loi va nhac cua Stuart Brayson, đa đuoc Cong chieu The gioi tai Nha hat Lon Blackpool vao thang 6 nam 1995
Mata Hari at the Moulin Rouge , cua Frank Wildhorn , ra mat tai Seoul, Han Quoc vao thang 3 nam 2016
One Last Night with Mata Hari , đuoc viet boi Craig Walker voi phan am nhac cua John Burge, ra mat tai Trung tam Nghe thuat Bieu dien Isabel Bader, o Kingston, Ontario , vao thang 1 nam 2017.
Trong tieu thuyet Harriet the Spy nam 1964 , Mata Hari đuoc than tuong boi Harriet M. Welsch, muoi mot tuoi, chinh co la mot điep vien .
Nam 1995, ca si nguoi Israel Ofra Haza phat hanh đia đon mang ten "Mata Hari". 
Vao thang 2 nam 2016, Nha hat Ballet Quoc gia Ha Lan đa cong chieu vo ba le hai tiet muc mang ten Mata Hari , voi Anna Tsygankova nhay vai Mata Hari, bien đao cua Ted Brandsen va am nhac cua Tarik O'Regan . 
Nam 2017, vo opera Mata Hari cua nghe si hat boi Peter Peers va nha soan nhac Matt Marks đa đuoc cong chieu lan đau tai Lien hoan Nguyen mau o New York.  Vao thang 8 nam 2018, no cung đuoc san xuat boi West Edge Opera, voi Tina Mitchell đam nhan vai chinh. 
Vao nam 2019, ca si kiem nhac si nguoi Anh Frank Turner đa phat hanh mot bai hat ve Mata Hari, mang ten "Eye of the Day", trong album No Man's Land cua anh ay . 
Nam 2021, Azerbaijan tham gia Eurovision Song Contest voi bai hat " Mata Hari ", do Samira Efendi bieu dien .


Chu thich Đoc them Marijke Huisman, Mata Hari (1876–1917): de levende legende, a good Dutch historical review. Editing House Verloren at Hilversum, Netherlands, ISBN 90-6550-442-7.
Shipman, Pat Femme Fatale: A Biography of Mata Hari Weidenfeld & Nicolson, 2007, ISBN 0-297-85074-1 ISBN 978-0-297-85074-8 (USA edition: Femme Fatale: Love, Lies, and the Unknown Life of Mata Hari William Morrow, 2007, ISBN 0-06-081728-3 ISBN 978-0-06-081728-2)


Lien ket ngoai Chuyen nu điep vien noi tieng nhat lich su nhan loai