Thoi gian Mat Troi la mot loai thang đo thoi gian dua tren y tuong la khi Mat Troi o tren điem cao nhat tren bau troi (cua Trai Đat hay cua hanh tinh khac trong He Mat Troi) giua ban ngay thi luc đo đuoc lay moc la giua trua (12 gio vao 135° kinh Đong)


Thoi gian Mat Troi thuc Thoi gian Mat Troi thuc hay thoi gian Mat Troi bieu kien la thang đo thoi gian dua hoan toan tren đong ho Mat Troi, trong đo 12h trua chinh la luc Mat Troi nam o điem cao nhat tren bau troi. Đay la co so đe xay dung ngay Mat Troi bieu kien, đo la khoang thoi gian giua hai lan Mat Troi đi qua điem cao nhat tren bau troi đia phuong thien đinh.

Ngay Mat Troi bieu kien dai hon ngay sao. Ly do la khi hanh tinh quay tron mot vong quanh truc cua no đoi voi nen sao, thi cung luc no đa di chuyen tren quy đao đuoc mot goc nho, va vi tri cua Mat Troi đa thay đoi tren nen sao. Đieu nay khien nguoi quan sat tren hanh tinh can quay them goc nho đung bang goc ma hanh tinh đa di chuyen tren quy đao đe lai đuoc nhin thay Mat Troi tren kinh tuyen cua minh. Nhu vay khoang thoi gian dai them cua ngay Mat Troi chinh la khoang thoi gian can đe hanh tinh tu quay quanh truc mot goc bang goc (so voi nen sao) ma no đa di chuyen đuoc tren quy đao trong mot ngay.
Ngay Mat Troi bieu kien la mot khoang thoi gian khong co đinh, co the thay đoi tu ngay nay qua ngay khac trong nam. Đo la do quy đao cua hanh tinh quanh Mat Troi khong thuc su la đuong tron ma la đuong elip va hanh tinh khong thuc su chuyen đong tron đeu tren quy đao. Theo đinh luat Kepler ve chuyen đong cua hanh tinh tren quy đao, hanh tinh di chuyen nhanh hon khi no gan Mat troi va cham hon khi no o xa Mat troi. Đieu nay nghia la goc đi đuoc tren quy đao trong mot ngay, ty le voi chenh lech thoi gian giua ngay Mat Troi thuc va ngay theo sao, se lon hon tai điem can nhat va it hon tai điem vien nhat. Suy ra tai điem can nhat, ngay Mat Troi thuc dai ra, va tai điem vien nhat, ngay nay ngan lai.
Đoi voi Trai Đat, do truc cua Trai Đat nghieng so voi mat phang quy đao cua no quanh Mat troi, đuong đi cua Mat troi tren thien cau (đuong hoang đao) nghieng so voi mat phang xich đao cua Trai Đat. Khi Mat troi đi qua hai điem phan (giao điem cua mat phang hoang đao va mat phang xich đao), hinh chieu cua chuyen đong nay tren xich đao se cham nhat. Khi Mat troi đi qua hai điem chi (len cao nhat phia bac va xuong thap nhat ve phia nam so voi xich đao), hinh chieu cua chuyen đong Mat troi tren xich đao se la nhanh nhat. Do đo ngay Mat troi bieu kien se ngan hon vao cac ngay 26-27 thang 3, 12-13 thang 9 va dai hon vao cac ngay 18-19 thang 6 nam 20-21 thang 12. Nhung ngay nay lech đi mot chut so voi cac ngay phan va ngay chi thuc do đieu chinh theo toc đo nhanh/cham cua Trai Đat tai cac điem can nhat va vien nhat.


Thoi gian Mat Troi trung binh Thoi gian Mat Troi trung binh đuoc tinh theo trung binh cua thoi gian mat troi va dung đe tinh thoi gian cho đong ho nhan tao, sao cho tat ca cac ngay Mat Troi trung binh co đo dai bang nhau la 24h (86.400 giay). Chenh lech giua đo dai cua mot ngay Mat troi bieu kien va đo dai mot ngay Mat troi trung binh dao đong tu ngan hon 22 giay cho đen dai hon 29 giay. Vi cac ngay dai hoac ngan thuong đi lien nhau nen khoang thoi gian chenh lech nay đuoc tich luy lai, va co the len toi som hon 17 phut hoac cham hon 14 phut. Vi cac chu ky nay la tuan hoan nen khong co su tich luy chenh lech thoi gian qua 1 nam.
Moi lien he giua thoi gian Mat Troi trung binh va thoi gian Mat Troi thuc đuoc mo ta chinh xac qua phuong trinh thoi gian. Trong mot nam, gio xac đinh theo vi tri Mat troi co the nhanh hon gio đong ho toi 16 phut 33 giay (vao khoang 31 thang 10 hoac 1 thang 11 duong lich) hoac cham hon đen 14 phut 6 giay (vao ngay 11 hoac 12 thang 2).
Tuong tu, thoi điem Mat Troi o thien đinh co the khong trung vao 12h trua. Tren Trai Đat, thoi điem nay co the bi lech khoang 15 phut, con tren Sao Hoa, hanh tinh co quy đao meo hon, thoi điem nay co the bi lech toi 1h.
Khoang thoi gian Mat Troi quay moc lien tiep giua hai lan la 24h(1 ngay)


Xem them Thoi gian đia phuong trung binh


Tham khao Lien ket ngoai Sunrise and sunset and maximum sun altitude, all year long, anywhere
Tempometer; calculation help to set a clock to the sun.
The Order of the Sun. Everything about consciously timing to the sun.