Lich Di Co (chu Han: 酈食其, 268 TCN - 204 TCN), thuong phien am la Lich Tu Co, thuong goi la Lich Sinh la bien si du thuyet cuoi thoi nha Tan va thoi Han So trong lich su Trung Quoc. Ong theo giup Luu Bang đanh đo su cai tri cua nha Tan va chong Tay So Ba vuong Hang Vu.


Than the Lich Sinh nguoi lang Cao Duong, huyen Tran Luu. Ong ham đoc sach, nha ngheo khong co nghe gi kiem an nen lam nguoi coi cong o lang. Du ong khong co đia vi cao nhung nhung nguoi hien tai trong huyen khong ai dam sai bao coi thuong ong. Nguoi trong huyen đeu goi ong la nguoi cuong.


Giup Luu Bang đanh Tan Nam 209 TCN, Tran Thang khoi nghia chong lai nha Tan. Sau khi Tran Thang chet, Hang Luong va Luu Bang huong ung. Cac tuong cua Tran Thang va Hang Luong đi đanh Tan qua lang Cao Duong que ong may chuc nguoi. Lich Di Co hoi cac vien tuong thay ho đeu la nhung nguoi cau ne, tu phu nen ong giau minh khong ra giup.
Nam 207 TCN, Luu Bang va Hang Vu cam quan đi đanh Tan. Khi đo Lich Di Co đa ngoai 60 tuoi. Luu Bang đi đen ngoai thanh Tran Luu nhung chua ha đuoc thanh. Ky si o duoi co Luu Bang ten la Thich la nguoi o trong lang Lich Di Co. Lich Sinh gap Thich va nho tien cu. Thich noi rang Luu Bang khong thich nho si va đoi xu khong tot, nhung ong nhat đinh khong nghe. Thich lam theo.
Luu Bang đen Cao Duong dung lai o nha tram, sai nguoi moi Lich Sinh. Lich Sinh đen yet kien đung luc Bai cong đang ngoi xom tren giuong, sai hai nguoi con gai rua chan. Lich Sinh vao chi vai dai ma khong lay, noi:

Tuc ha muon giup Tan đanh chu hau sao? Hay la muon cam đau chu hau đanh bai Tan?
Luu Bang noi gian noi:

Thang khon nan! Thien ha đeu kho cuc vi nha Tan đa lau roi, cho nen chu hau moi keo nhau đi đanh Tan. Sao may lai bao tao giup Tan đanh chu hau?
Lich Sinh noi:

Neu tuc ha that tinh muon hop be đang, tap hop nghia binh giet nha Tan vo đao thi khong nen ngoi xom ma tiep bac truong gia.
Luu Bang ben thoi khong rua chan, đung day, sua ao, moi Lich Sinh ngoi ghe tren, xin loi va hoi ke ha thanh Tran Luu. Ong noi:

Tuc ha cam toan quan o hop thu mot đao binh tan loan khong đay mot van nguoi ma muon đanh thang vao nuoc Tan manh, đo la cai nguoi ta noi "So vao mieng ho" đay. Tran Luu la noi then chot cua thien ha, giao thong voi bon phia, khong co gi hiem tro, trong luc nay trong thanh lai chua nhieu thoc. Than quen quan lenh o đay, xin đuoc phep bao ong ta đau hang tuc ha. Neu ong ta khong nghe, tuc ha đem binh đanh, toi se lam noi ung.
Luu Bang ben sai ong đi thuyet phuc tuong giu thanh, con minh đem quan theo. Tuong nha Tan nghe theo loi thuyet cua Lich Di Co, đau hang Luu Bang, nho vay Luu Bang lay đuoc thoc lua cua nha Tan đe lai. Luu Bang ben phong Lich Di Co lam Quang Da quan.
Ong tien cu em la Lich Thuong voi Luu Bang, đuoc Luu Bang cho lam tuong cung đi đanh Tan.


Ban ke chong So Nha Tan mat, Han vuong Luu Bang va So Ba vuong Hang Vu cung tranh gianh thien ha.
Nam 204 TCN, Hang Vu vay đanh Luu Bang o Vinh Duong rat du. Luu Bang lo lang, cung Lich Di Co ban cach lam yeu luc luong cua So. Di Co noi:

Ngay xua, vua Thang đanh Kiet, phong con chau Kiet o đat Ky. Vua Vu vuong đanh Tru phong con chau Tru o đat Tong. Nay nha Tan bo đieu đuc nghia, tieu diet con chau sau nuoc, khien cho ho khong co tac đat cam dui. Neu đai vuong qua thuc lap lai đuoc con chau sau nuoc, ho nhan đuoc an roi thi vua toi, tram ho tat ca đeu mang on đuc khong ai khong no nuc ham mo đao nghia cua đai vuong, thi đai vuong quay mat ve huong nam xung ba, nuoc So nhat đinh phai khep ao đen chau.
Luu Bang nghe theo, sai ong đi khac an. Di Co chua đi thi Truong Luong o vao yet kien. Nghe tin Luu Bang chuan bi lap lai con chau 6 nuoc, Truong Luong can rang:

Đai vuong khoi phuc sau nuoc, lap lai con chau Han, Nguy, Yen, Trieu, Te, So thi nhung ke du si trong thien ha đeu tro ve tho vua cua ho, theo than thich cua ho, quay ve voi nhung nguoi quen thuoc cua ho, voi mo ma ong cha cua ho, vay đai vuong con nho ai ma lay đuoc thien ha nua? Neu nuoc So ma manh nhat thi sau nuoc đuoc lap nen se lai chiu khuat ma theo So. Nhu vay đai vuong lam sao ma bat ho than phuc minh đuoc?
Luu Bang lien sai tieu huy ngay cac an, khong lam theo ke cua ong nua.
Han vuong Luu Bang thuong bi Hang Vu thuong bi nguy khon o Vinh Duong, Thanh Cao, muon bo Thanh Cao, đi ve phia Đong, đong o đat Cung đat Lac đe chong quan So. Lich Di Co hien ke:

Quan So lay Vinh Duong, khong lo giu Ngao Thuong ma lai đem quan đi ve huong Đong, sai nhung quan linh bi đay chia nhau giu Thanh Cao. Đo la troi cho nha Han vay. Xin tuc ha mau mau tien quan đanh Vinh Duong, giu thoc lua Ngao Thuong, chen lay cai hiem cua Thanh Cao, chan con đuong Thai Hang, chiem cua ai Phi Ho, giu ben Bach Ma đe to cho chu hau thay cai the manh ve đia hinh thi thien ha biet ho ve voi ai. Trong luc nay cac nuoc Yen va Trieu đa binh đinh roi, chi con nuoc Te la chua lay đuoc. Đien Quang chiem cu mot nuoc Te rong ngan dam, Đien Gian cam hai muoi van quan đong o Lich Thanh, dong doi ho Đien hung manh, lai dua vao bien, co cac song Ha, song Te che cho, phia Nam gan nuoc So. Nguoi Te hay thay đoi doi tra, tuc ha tuy phai đao quan may chuc van, nhung chua the trong vong mot nam vai thang ma pha đuoc. Toi xin phung chieu, thuyet phuc vua Te, khien nuoc Te theo Han lam cai rao giau phia Đong cua Han.
Luu Bang khen hay, ben lam theo ke cua ong, giu kho thoc Ngao Thuong va sai ong đi du thuyet vua Te.


Thuyet Te ve Han, bi Han tranh cong Lich Di Co đen nuoc Te, noi voi Te vuong Đien Quang:

Nha vua co biet thien ha se ve đau khong?
Khong biet!
Neu nha vua biet thien ha se ve đau thi co the co đuoc nuoc Te, neu khong biet thien ha se ve đau thi se khong giu đuoc nuoc Te.
Vay thien ha se ve đau?
Ve Han.
Tai sao ong lai noi the?
Han vuong cung Hang vuong ra suc quay mat ve huong Tay đe đanh Tan. Theo giao uoc, ai vao Ham Duong truoc thi nguoi ay đuoc lam vuong. Han vuong vao Ham Duong truoc, Hang vuong boi uoc khong cho Han vuong lam vuong o đay ma cho lam vuong o Han Trung... Hang vuong mang cai tieng boi uoc, giet Nghia đe, nguoi ta lap đuoc cong thi Hang vuong khong he nho, nguoi ta pham toi thi Hang vuong khong he quen... Thien ha lam phan... Cho nen ke si trong thien ha se theo ve Han vuong, cai đo, co the ngoi ma tinh đuoc, Han Vuong đem quan tu đat Thuc va đat Han, binh đinh Tam Tan, vuot qua Tay Ha, cam binh o Thuong Đang, xuong Tinh Hinh giet Thanh An Quan, phia Bac Nguy lay ba muoi hai thanh. Đo la binh cua Xi Vuu, khong phai suc con nguoi lam đuoc ma la cai phuc cua troi. Nay Han vuong đa giu đuoc lua cua Ngao Thuong, chan loi Thanh Cao hiem tro, giu ben Bach Ma, chan suon nui Thai Hang, nam lay cua ai Phi Ho. Thien ha ai theo sau thi se bi mat truoc. Nha vua nen mau mau theo hang Han vuong truoc đi! Nhu the thi xa tac nuoc Te co the giu đuoc, neu khong hang Han vuong thi cai canh nguy vong co the đung ma đoi no đen.
Te vuong Đien Quang cho la phai, ben nghe loi Lich Sinh, rut quan phong giu o Lich Ha ve, cung Lich Sinh suot ngay đem uong ruou say.
Trong khi đo Han Tin cung đa nhan lenh Luu Bang đi đanh Te, nghe tin Lich Sinh đa dung cach thuyet phuc ma lay đuoc hon bay muoi thanh cua Te, muon dung lai. Muu si cua Han Tin la Khoai Triet khuyen Tin nen đanh up lay nuoc Te đe lap cong. Han Tin nghe theo, đang đem đua binh vao binh nguyen, đanh up nuoc Te.
Vua Te la Đien Quang nghe tin quan Han đa đen, cho rang Lich Sinh đa lua minh, ben goi ong đen noi:

Neu nha nguoi co the lam cho quan Han dung lai thi ta se cho nha nguoi song. Neu nguoi lam khong đuoc thi ta se nau nha nguoi.
Lich Di Co noi:

Lam viec lon thi khong xet viec nho, gap cai đuc lon thi khong nhuong va tu choi, sao ong khong lam lai con noi the?
Te vuong Quang ben sai mang ong bo vao vac nau chet, roi đem binh bo chay ve huong đong. Khong lau sau, Han Tin pha vien binh So đen cuu Te, bat giet Te vuong Quang.
Nam 195 TCN, khi phong cac hau va cac cong than, Luu Bang nho đen Lich Di Co, cho nen con cua Lich Di Co la Lich Gioi (酈疥) may lan cam binh, tuy cong chua đang phong hau nhung vi cha co cong nen nha vua phong Gioi lam Cao Luong hau (高粱侯), ve sau lai đoi lam Vu Toai hau.


Xem them Luu Bang
Han Tin
Đien Hoanh
Đien Quang
Truong Luong
Lich Thuong


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Lich Sinh, Luc Gia liet truyen
Cao To ban ky
Luu hau the gia


Chu thich