Co quam mao Nhat Ban (Nipponia nippon), tieng Nhat goi la Toki (トキ, Toki), ten chu Han la chu lo (朱鷺), tuc "co son đo", la mot loai chim trong ho Ho Co quam (Threskiornithidae) va la loai duy nhat trong chi Nipponia. Chung tung sinh song o khu vuc rong lon keo dai tu Trung Hoa sang Nhat Ban, Trieu Tien va vung Vien Đong cua Nga, nhung đa co thoi gan nhu bi tuyet diet va nay chi con tap trung chu yeu o cac tinh Thiem Tay cua Trung Quoc va đao Sado cua Nhat Ban.


Đac điem hinh dang va sinh thai Co quam mao Nhat Ban co chieu dai chung 79 cm, nang 1,8 kg, voi đac điem nhan dang la mao long o sau đau, mat va chan co mau đo, mo cong dai mau đen. Con truong thanh khong sinh san co mau trang trong khi con co sinh san co mau xam tai đau, co, uc va vai. Thuc an cua co quam mao Nhat Ban la cua, ech nhai, ca nho (chu yeu la ca chach bun), oc sen va mot so loai than mem va bo canh cung khac. Chung sinh song tai cac vung đat am uot, vung đat nong nghiep co nhieu thuc an va co nhieu cay cao đe lam to. Đen mua lanh, chung chuyen sang kiem an tai cac ruong lua, bo song va ho nuoc, gan khu dan cu; cac hoat đong cua con nguoi duong nhu khong anh huong nhieu đen chung. Noi chung, chung song o cac vung đat co đo cao 700m vao mua đong, sau chuyen len 1.200m vao mua sinh san. Cac khu vuc sinh san thuong co đo cao 470-1.300m, nhung nhung vung sinh san toi uu thuong co đo cao thap hon, co le do co nguon thuc an phong phu hon.
Mua sinh san cua co quam mao Nhat Ban tu thang 2 đen thang 6. Mot to thuong co 2-4 trung va thoi gian ap no la 28 ngay. Chim non roi to sau 40 ngay va truong thanh vao đo tuoi 2-4.


Nguy co tuyet chung Trong qua khu, co quam mao Nhat Ban phan bo nhieu o Nhat Ban, Trung Quoc, vung Vien Đong cua Nga, va cung xuat hien o Trieu Tien va Đai Loan. Tuy nhien so luong cua chung sut giam manh tu the ky 19 va hien nay phan lon co quam đa bien mat trong thien nhien. Nguyen nhan cho viec nay la nan san bat qua đo (đe lay long) va moi truong song bi thu hep do tan pha rung cung nhu su dung nhieu chat hoa hoc đoc hai trong canh tac nong nghiep. Đo la chua ke đen viec thieu hut nguon nuoc vao mua lanh tai cac vung sinh song con lai von co he thong thuy van rat han che.
Con co quam mao Nipponia nippon cuoi cung co nguon goc Nhat Ban song trong thien nhien đa chet o tuoi 36 vao thang 10 nam 2003 va Nhat Ban đa phai nhap co quam cung loai o Trung Quoc đe tiep tuc ke hoach phuc hoi giong loai nay. O Trung Quoc, ban đau nguoi ta cung tuong giong co quam mao nay đa tuyet diet; nhung đen nam 1981, sau 3 nam tim kiem 7 ca the co quam (3 truong thanh, 4 non) đuoc nhan dien o tinh Thiem Tay.


Cac no luc bao ton Tai Nhat Ban va Trung Quoc nguoi ta đa thuc hien cac du an gay giong nhung ca the co quam nuoi nhot đe bao ton giong loai. Chung đuoc đua vao danh sach cac loai can đuoc bao ve o Trung Hoa, va suot nhieu nam Trung Hoa đa no luc gay giong va bao ve chung. Cho đen nam 2002, co tong cong 130 quan the co quam sinh song o Trung Hoa. Trung tam nghien cuu o Tay Bac tinh Thiem Tay đa cho sinh san đuoc 26 ca the co quam bang cac bien phap ap tu nhien lan nhan tao. Vao ngay 31 thang 7 nam 2002, 5 trong so bay con co quam con đa no trong mot trung tam nuoi ap o tay bac Thiem Tay. Đay đuoc xem la ky luc ve so luong co con đuoc ap no. Cha me cua cac con non nay đuoc tuyen chon trong so 60 cap co nuoi trong trung tam nghien cuu. Vao cuoi nam 2014, đa co khoang 2.000 ca the co quam sinh song tai tinh Thiem Tay.
O Nhat Ban, vao nam 1981, nguoi ta đa tim bat đuoc 5 ca the co quam con song trong tu nhien đe gay giong tang so luong tai trung tam bao ton co quam o Sado. Tuy nhien no luc that bai va tat ca đa chet ma khong sinh san ra con noi doi, trong đo con cuoi cung chet vao nam 2003. Nhat Ban sau đo đa phai nhap nhung ca the co quam tu Trung Hoa đe tiep tuc no luc phuc hoi loai nay trong tu nhien. Vao ngay 25 thang 9 nam 2008, trung tam bao ton co quam o Sado đa tha 10 con co quam vao thien nhien đe phuc hoi quan the cua chung trong tu nhien, va đay la lan đau tien chung đuoc tha vao tu nhien tinh tu nam 1981.
Vao ngay 23 thang 4 nam 2012, nguoi ta xac nhan ba con co quam non đa no tren đao Sado thuoc tinh Niigata, đay la lan đau tien loai chim nay đuoc ghi nhan la đa no trong tu nhien sau 36 nam. Mot trong so chung roi to vao ngay 25 thang 5, đay la lan roi to đau tien sau 38 nam.
Ben canh viec gay giong, chinh quyen đia phuong Sado cung yeu cau cac nong dan thuc hien nhung bien phap canh tac than thien voi loai co quam (dung nhieu phan bon huu co thay cho phan hoa hoc, xay dung cac ao đam tao ra moi truong nuoc...). Đoi lai ho se nhan đuoc su ho tro ve tai chinh tu chinh phu.
Hien tai, cac quan the co quam lon đang sinh song o đao Sado thuoc tinh Niigata cua Nhat Ban; va tai cac huyen Duong, Tay Huong, Thanh Co, Ninh Thiem, Chu Chi thuoc tinh Thiem Tay cua Trung Hoa.
Tai Han Quoc, co quam mao đo o ban đao Trieu Tien mang ten 따오기 von rat pho bien. Dan Trieu Tien con co mot bai đong dao mang ten loai vat nay. Nhung sau đo so luong ngay mot suy giam. Nam 1979, tai khu vuc phi quan su DMZ la lan cuoi cung nguoi ta ghi nhan đuoc su xuat hien cua giong co nay o ban đao Trieu Tien. Nam 2008, tai cuoc gap lanh đao cap cao Han – Trung, chu tich Trung Quoc khi ay la Ho Cam Đao tang cho phia Han Quoc mot đoi co quam mao đo, Han Quoc đa thanh lap "Trung tam phuc hoi Co quam mao đo" tai mot khu phuc hop đat ngap nuoc tu nhien o Changnyeong, bat đau cong tac gay giong nhan tao. Đen nam 2013, chu tich nuoc Trung Quoc Tap Can Binh lai tang cho phia Han Quoc them mot đoi nua. Bang su no luc cua trung tam phuc hoi, đen nay so luong co quam mao đo o Han Quoc đa len đen con so 363 con. Ngay 22 thang 5 nam 2019, nhan dip ky niem ngay Đa dang sinh hoc quoc te, Bo moi truong, Bo thuy hai san Han Quoc va chinh quyen tinh Gyeongsang Nam đa tha 40 con co quam mao đo ve lai tu nhien. Co quam mao đo nam trong danh muc cac giong chim đuoc bao ho cap 2, va nam o vi tri 198 trong danh sach cac giong loai di san tu nhien o Han Quoc.


Noi gay giong Mot so noi nuoi gay giong loai chim nay bao gom:

 Trung tam bao ton co quam o huyen Duong tinh Thiem Tay, voi 153 ca the co quam vao cuoi nam 2009
 楼観台トキ繁殖センター, huyen Chu Chi, 255 ca the (2011)
 Trung tam tai du nhap co quam huyen Ninh Thiem, 30 ca the (2009)
 Vuon bach thu Bac Kinh, huyen Tay Thanh, Bac Kinh, 33 ca the (2009)
 Khu bao ton cap quoc gia Đong Trai, huyen La Son, Ha Nam), 80 ca the (2011)
 Vung ngap nuoc Ha Chu, huyen Đuc Thanh, Ho Chau, Chiet Giang, 71 ca the (2011)
 Trung tam bao ton co quam Sado, 109 ca the
 Tram tai du nhap co quam Sado, 40 ca the
 佐渡市トキふれあい施設, 3 ca the
 Trung tam nuoi giong va phan tan co quam Nagaoka, Niigata, 15 ca the
 Cong vien Đong vat Tama, tai Hino, Tokyo, 14 ca the
 Vuon bach thu Ishikawa, tai Nomi, Ishikawa, 18 ca the
 Trung tam nuoi giong va phan tan co quam Izumo, Shimane, 12 ca the
 Trung tam phuc hoi co quam 牛浦, Changnyeong, Gyeongsang Nam, 19 ca the


Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai The Japanese, or crested, ibis (Nipponia nippon) tren Encyclopædia Britannica
Co quam mao Nhat Ban tai Encyclopedia of Life
Co quam mao Nhat Ban tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Co quam mao Nhat Ban 174955 tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).
Temminck (1835). "Nipponia nippon". Sach Đo IUCN cac loai bi đe doa. Phien ban 2013. Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te.
Threskiornithidae of Japan - 日本のトキ科 China - 中国的鹮 Taiwan - 台彎的䴉科
Nipponia nippon (Temminck, 1835) (ten chap nhan) Catalogue of Life: 23rd June 2015