Tiep quan Thu đo Ha Noi, hoac Giai phong thu đo theo cach goi tren cac van kien chinh tri Viet Nam, la su kien dien ra tu luc 08 gio ngay 10 thang 10 nam 1954, khi cac đon vi Quan đoi Nhan dan Viet Nam tien vao 2 cua o Ha Noi, tiep nhan ban giao chinh quyen tu Quoc gia Viet Nam va mot so co so quan su Phap. Su kien nay đuoc coi la ket qua truc tiep cua Hoi nghi Trung Gia va đanh dau thoi khac ket thuc Chien tranh Đong Duong ve hien trang, đong thoi khoi đong tien trinh 2 nam thi hanh Hiep đinh Geneve 1954.


Lich su Ngay 1/8/1954, Hiep đinh Geneve ket thuc chien tranh đuoc an đinh. Viet Nam Dan chu Cong hoa gianh uu the, đuoc quyen kiem soat Ha Noi va cac tinh thanh phia Bac vi tuyen 17 thay Quoc gia Viet Nam. Can cu theo Hiep đinh Geneve, Viet Nam tam thoi chia thanh 2 khu tap ket quan su phi quoc gia đe cho tong tuyen cu thong nhat nam 1956. Quan đoi Nhan dan Viet Nam tap ket o phia Bac vi tuyen 17, cac luc luong vien chinh Phap va Quan đoi Quoc gia Viet Nam tai phia Nam vi tuyen 17. Tap ket dan su theo hinh thuc tu nguyen, cac hoat đong vui choi giai tri va du lich cua thuong dan đuoc tu do đen het nam 1956.
Cung theo Hiep đinh, Ha Noi nam trong khu vuc tap ket 80 ngay cua quan Phap. Phap va Viet Nam đam phan ve cac phuong an tiep quan thu đo tai Phu Lo tu 15/9/1954 đen 20/9/1954.
Bo Chinh tri va Ban Bi thu Trung uong Đang Lao đong Viet Nam cu Vo Nguyen Giap, Le Van Luong, Xuan Thuy, To Huu truc tiep lanh đao va chi đao cong tac tiep quan Thu đo. Ngay 17/9/1954, Uy ban Quan chinh Thanh pho Ha Noi đuoc thanh lap đe tiep quan va quan ly thanh pho. Hoi đong Chinh phu cong bo cac chinh sach đoi voi thanh thi moi tiep quan, "chinh sach đoi voi ton giao, cac đieu ky luat cua bo đoi, can bo va nhan vien cong tac khi vao thanh pho moi tiep quan; Bo Tong tu lenh ra lenh cho cac đon vi bo đoi ve tiep quan Ha Noi phai giu vung trat tu an ninh cua thanh pho, bao ve nhan dan, bao ve ngoai kieu, phai triet đe chap hanh cac chinh sach va ky luat ma Chinh phu đa đe ra, phai luon luon nang cao canh giac, san sang đap tan moi am muu khieu khich cua bon pha hoai".
Ngay 30/9/1954, tai Hoi nghi Trung Gia, đai dien quan chinh Viet Nam va Phap ky Hiep đinh chuyen giao Ha Noi ve quan su; ngay 2/10, ky Hiep đinh chuyen giao Ha Noi ve hanh chinh. Theo đo, nguyen tac chuyen giao la đam bao trat tu, an toan, khong đuoc pha hoai va khong lam gian đoan cac hoat đong cua đoi song thanh pho. Theo cac van ban đa đuoc ky ket, tu ngay 2 đen 5/10/1954, cac đoi hanh chinh, trat tu cua Viet Nam Dan chu Cong hoa vao thanh pho, chuan bi tiep quan cac co quan, cong so, cac cong trinh cong cong. 422 can bo, nhan vien đoi hanh chinh va 158 cong an co vu trang cua đoi trat tu đa kiem ke va giai quyet cac cong viec chuan bi nhan ban giao tu phia Phap va Quoc gia Viet Nam, lap xong cac bien ban đe ban giao vao ngay 7/10/1954.


Dien bien Ve mat phap ly, thoi điem sau Hiep đinh Geneve, Ha Noi van giu vai tro thu phu Bac phan Quoc gia Viet Nam, vi the cac hoat đong hanh chinh van do Quoc gia Viet Nam quan, chinh phu Phap chi hien dien bang vai co so quan su va cac to chuc cuu te hoac ton giao. Truoc ngay 10 thang 10 nam 1954, đai dien chinh quyen Ha Noi (Quoc gia Viet Nam) va luc luong Phap tai Đong Duong đa tien hanh cac hoat đong vieng mo tu si cung nhung co so quan su trong đia hat Ha Noi đe uy lao, đong thoi chuan bi cac phuong an thuyen chuyen xuong phia Nam vi tuyen 17.
Luc luong tuan tra cuu ho Phap tai đong bang song Hong đuoc lenh cho nhan su va khi tai cua chinh quyen Quoc gia Viet Nam toi điem tap ket la Hai Phong đe chuyen len tau lon đua vao Sai Gon, trach nhiem nay khong gom cac thanh phan dan su. Đong thoi, phia Phap cung chap thuan cung cap phuong tien co gioi va cho can bo chien si Viet Nam Dan chu Cong hoa ve tiep quan Ha Noi, Hai Phong va mot so thanh thi phia Bac, ke ca cho can bo Viet Minh tu Nam Bo ra Bac, nhung kem đieu kien phia Viet Nam Dan chu Cong hoa phai chuyen het tu binh Phap va Quoc gia Viet Nam xuong cac thanh thi đong bang.
Đoi voi phia Viet Nam Dan chu Cong hoa, viec tiep quan Ha Noi đong nghia khang đinh tinh chinh danh phap ly cua chinh quyen, vi tu luc nay Viet Nam Dan chu Cong hoa moi co đia điem tap trung đuoc cac co quan trung uong thay vi phan tan rat kho quan nhu o Viet Bac. Ngay 19/9/1954, Ho Chu tich gap cac chien si xuat sac thuoc Đai đoan quan Tien Phong tai san Đen Gieng (quan the Đen Hung) đe đong vien. Đay la luc luong trong yeu đuoc giao trach nhiem ve tiep quan thu đo, gom Trung đoan Thu Đo va cac đon vi quan chinh quan y le te khac. Cung tai Đen Gieng, Bac Ho co mot tuyen ngon noi tieng: "Cac Vua Hung đa co cong dung nuoc, Bac chau ta phai cung nhau giu lay nuoc".
Trong ngay 10 thang 10, đai dien uy ban quan su Quan đoi Nhan dan Viet Nam vao Ha Noi đa co cuoc tiep xuc voi cac đai dien chinh quyen Quoc gia Viet Nam tai Bac phan đe nhan ban giao truoc su chung kien cua phai vien Uy ban giam sat thi hanh Hiep đinh Geneve. Ha Noi tam thoi đat o tinh trang quan quan va gioi nghiem, chi can bo va quan nhan đuoc tuy tien ra cong lo. Sau ngay 10 thang 10, quyen han cua Quoc gia Viet Nam chi tu vi tuyen 17 tro xuong phia Nam, Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan trach nhiem hanh chinh tu vi tuyen 17 ra Bac. Cac hoat đong cuu te va quan su van đuoc tu do tien hanh phi gioi han cho đen nam 1956, nhung giua cac ben khong đuoc phep đe xay ra bat ki xung đot vu trang nao.

Ngay 1 đen ngay 4/10/1954, Trung uy Ngo Quoc Trung nhan Giay uy nhiem cua Bo Tong tham muu va Ban Lien lac Bac Bo giao nhiem vu tien ve tiep quan thu đo Ha Noi, mo đuong cho cac canh quan co the de dang tien ve Ha Noi.

Ngay 5/10/1954, Trung uy Ngo Quoc Trung đuoc đieu đi xe jeep cung mot đoan sy quan tien ve Ha Noi đe chinh thuc tiep quan toan bo Ha Noi
Ngay 6/10/1954, cac toan quan Phap rut khoi quan Van Đien. Đay la quan đau tien o ngoai thanh đuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan. Cung ngay, quan Phap rut khoi thi xa Ha Đong va o phia Bac, Phap rut ve Doc La, cach Yen Vien 3 km.
Ngay mong 7 thang 10, nhieu đon vi Quan đoi nhan dan Viet Nam tham gia tiep quan Thu đo, theo nhieu đuong tien ve Ha Noi.
Chieu 8 thang 10, mot so đon vi Quan đoi nhan dan Viet Nam tien sat vanh đai Đe La Thanh, Nhat Tan, Cau Giay, Nga Tu So, Bach Mai va Vinh Tuy. Trong khi đo, quan Phap rut khoi Yen Vien.
Sang ngay 9/10/1954, Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan 4 quan Quang Ba, Cau Giay, Nga Tu So va Quynh Loi, tiep theo la Đai ly Hoan Long. Quan đoi nhan dan Viet Nam theo nhieu đuong, tu ngoai thanh tien vao tiep quan Ha Noi, chia lam nhieu canh quan tien vao nam cua o chinh roi toa ra cac khu. Lan luot, ho tiep quan nha ga Ha Noi, phu Toan quyen cu, khu Đon Thuy, khu Bo Ho, Bac Bo phu.
16 gio ngay 9/10/1954, nhung nguoi linh Phap cuoi cung rut qua cau Long Bien; quan dan Viet Nam Dan chu Cong hoa hoan toan kiem soat thanh pho. Sang 10/10/1954, Uy ban Quan chinh thanh pho va cac đon vi quan đoi nhan dan gom co bo binh, phao binh, cao xa, co gioi,… chia lam nhieu canh lon mo cuoc hanh quan tien vao Ha Noi. Nhan dan va chinh quyen Ha Noi cung Quan đoi nhan dan Viet Nam đa tiep quan tuyet đoi an toan va nhanh gon toan bo cac vi tri quan su cua Phap o Ha Noi: san bay Bach Mai, san bay Gia Lam, Đon Thuy, khu Thanh (Citadel), nhung vi tri co tam quan trong đac biet. Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan 129 cong so, cong trinh loi ich cong cong, xi nghiep, benh vien, truong hoc…, trong đo co phu Toan quyen cu, phu Thu hien Bac Viet (Bac Bo phu cu), So Mat tham Lien bang Đong Duong, nhung co quan đau nao, trong yeu cua Phap.
8 gio ngay 10/10/1954: Canh quan phia Tay, xuat phat tu "Quan Ngua" (nay la Cung thi đau the thao Quan Ngua). Đo la nhung chien si bo binh cua Trung đoan Thu Đo, dan đau la Trung đoan truong – Anh hung Quan đoi Nguyen Quoc Tri. Đoan đi qua cac đuong Kim Ma, Nguyen Thai Hoc, Cua Nam, Hang Bong, Hang Đao, Hang Ngang,… đen 9 gio 45 phut thi vao đong trong "Thanh co Ha Noi" bang Cua Đong.
8 gio 45 phut: Canh quan phia Nam, thuoc 2 Trung đoan 88 va 36 xuat phat tu "Viet Nam hoc xa" (khu vuc Đai hoc Bach khoa bay gio), tien qua pho Bach Mai, pho Hue,… vong quanh ho Hoan Kiem, roi tro lai, theo hai huong đong va tay cua pho Tran Hung Đao, vao đong quan o cac khu vuc "Đon Thuy" (Benh vien 108, Benh vien Huu Nghi) va "Đau Xao" (Cung van hoa Huu Nghi).
9 gio 30 phut: Đoan co gioi va phao binh, cung chi huy "tiep quan Ha Noi", do Chu tich Uy ban Quan quan Vuong Thua Vu, va Pho chu tich Tran Duy Hung dan đau, xuat phat tu san bay Bach Mai, đi đen Nga tu Vong, sang Nga tu Trung Hien, theo đuong Bach Mai, pho Hue, qua Bo Ho, đi đuong Hang Đao, Hang Ngang, qua cho Đong Xuan, len Hang Giay, vuon hoa Hang Đau… vao "Thanh co Ha Noi" bang Cua Bac. Voi hai đuong tien binh tu man Tay va man Nam, sang 10-10-1954, Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa vao tiep quan Thu đo, chi bang va qua hai cua o, la: O Cau Giay (tuc: O Thanh Bao), va: O Cau Den (tuc: O Yen Tho, o Thinh Yen). Trong đo,tai o Cau Giay, Trung uy Ngo Quoc Trung nhan nhiem vu tiep quan o nay.
15 gio ngay 10/10/1954, hang van nhan dan Thu đo Ha Noi du le thuong ki do Uy ban Quan chinh thanh pho to chuc. Sau 9 nam, la co Viet Nam Dan chu Cong hoa chinh thuc đuoc keo len tai Cot co Ha Noi. Coi Nha hat Thanh pho noi len, hang chuc van quan dan Ha Noi đa trang nghiem du le chao co do uy ban quan chinh to chuc tai san van đong Cot Co. Tai buoi le chao co nay, Chu tich Uy ban Quan chinh Vuong Thua Vu đoc loi keu goi cua Chu tich Ho Chi Minh gui đong bao Thu đo nhan ngay giai phong:


Anh huong = Truyen thong =
Theo truyen thong Viet Nam, Giai phong Thu đo mang mot y nghia cuc ki to lon, mo ra mot thoi ky moi het suc ve vang trong lich su ngan nam van hien cua Thang Long - Đong Đo - Ha Noi o thoi đai Ho Chi Minh. Giai phong Thu đo la mot thanh tuu to lon trong su nghiep giai phong dan toc, xay dung va bao ve To quoc. Thu đo Ha Noi hoan toan thoat khoi ach thong tri cua luc luong đe quoc nuoc ngoai. Nhan dan lao đong cua Thu đo đuoc lam chu van menh cua minh, phan khoi bat tay vao xay dung xa hoi moi, xa hoi xa hoi chu nghia.


= Nghe thuat =
Đien anh

Am nhac

Van chuong


Xem them Hoi nghi Trung Gia


Phu chu Tham khao