Nguyen thu quoc gia la nguoi đung đau mot quoc gia.
Trong mot so quoc gia, nguyen thu kiem trach nhiem đung đau co quan hanh phap. Tuy nhien, hien nay ngoai mot vai nguyen thu quoc gia nhu Tong thong Hoa Ky, Tong thong Indonesia,… cung la nguoi đung đau chinh phu, hau het cac nguyen thu quoc gia khac chi giu mot chuc vu danh du voi nhung quyen luc han che nhu đai dien quoc gia trong cac nghi le quan trong, phong thuong cac tuoc ham cao cap, ki cac sac lenh va tuyen bo tinh trang chien tranh.


The che hien phap Mot quoc gia đoc lap thong thuong co mot nguyen thu quoc gia va quyet đinh pham vi quyen hanh phap hoac cac chuc nang đai dien chinh thuc cua nguyen thu đo. Theo quy đinh ve nghi thuc, nguyen thu cua mot quoc gia đoc lap va co chu quyen thuong đuoc xac đinh la nguoi ma, theo hien phap cua quoc gia đo, la quan vuong tri vi trong truong hop che đo quan chu, hoac tong thong trong truong hop cong hoa.
Trong cac hien phap nha nuoc (luat co ban) thiet lap cac he thong chinh tri khac nhau, co the chia nguyen thu quoc gia thanh bon loai chinh:

The che đai nghi, voi hai mo hinh nho đuoc chia ra:
The che tieu chuan, trong đo nguyen thu quoc gia, ve mat li thuyet, nam giu cac quyen hanh phap quan trong, nhung quyen luc nay đuoc thuc thi dua tren su tham van bat buoc cua nguoi đung đau chinh phu (vi du: Vuong quoc Anh, An Đo, Đuc).
The che phi hanh phap, trong đo nguyen thu quoc gia khong co hoac chi nam giu rat it quyen hanh phap, chu yeu đam nhan vai tro nghi le va mang tinh bieu tuong (vi du: Thuy Đien, Nhat Ban, Israel).
The che ban tong thong, trong đo nguyen thu quoc gia chia se cac quyen hanh phap quan trong voi nguoi đung đau chinh phu hoac noi cac (vi du: Nga, Phap).
The che tong thong, trong đo nguyen thu quoc gia cung la nguoi đung đau chinh phu va nam giu moi quyen hanh phap (vi du: Hoa Ky).
Trong mot đon vi lien bang hoac mot lanh tho phu thuoc, vai tro tuong tu đuoc thuc hien boi nguoi đam nhiem chuc vu tuong ung voi nguyen thu quoc gia. Vi du, tai moi tinh cua Canada, vai tro nay do pho thong đoc đam nhan, trong khi o hau het cac Lanh tho hai ngoai thuoc Anh, quyen han va nhiem vu thuoc ve thong đoc. Đieu nay cung ap dung cho cac bang cua Uc, cac bang cua An Đo, v.v. Chang han, van ban Luat Co ban cua Hong Kong quy đinh nguoi đung đau co quan hanh phap la lanh đao cua đac khu hanh chinh, đong thoi giu vai tro la nguoi đung đau chinh phu. Tuy nhien, nhung nguoi đung đau nha nuoc phi chu quyen nay thuong co vai tro han che hoac khong co vai tro trong cac van đe ngoai giao, tuy thuoc vao tinh trang, cac quy đinh, cung nhu thong le cua cac lanh tho lien quan.


= The che đai nghi =
Mo hinh chuan
Trong the che đai nghi, nguyen thu quoc gia thuong mang tinh bieu tuong, trong khi quyen hanh phap thuc te thuoc ve nguoi đung đau chinh phu va noi cac – nhung nguoi chiu trach nhiem truoc co quan lap phap. Đe duy tri quyen luc, nguoi đung đau chinh phu phai đuoc su ung ho cua đa so nghi vien; nguoc lai, co quan lap phap co quyen bo phieu bai nhiem chinh phu hoac buoc giai tan nghi vien. Co che nay đam bao hanh phap chiu trach nhiem hien đinh truoc lap phap, đong thoi duy tri tinh hop phap trong viec tu van va thuc thi quyet đinh thay mat nguyen thu quoc gia.
Trong che đo quan chu lap hien, tinh hop phap cua nguyen thu quoc gia khong thong qua bau cu thuong xuat phat tu su chap thuan mac nhien cua nhan dan thong qua cac đai dien đuoc bau cu. Vi du, trong Cach mang Vinh quang, Nghi vien Anh đa thuc hien tham quyen cua minh đe bo nhiem cac Quoc vuong Mary II va William III lam đong quan vuong. Tuong tu, viec thoai vi cua Edward VIII yeu cau su phe chuan tu moi trong sau Vuong quoc Thinh vuong chung noi ong tri vi. Trong cac che đo quan chu co hien phap thanh van, vai tro quoc chu đuoc thiet lap theo quy đinh cua hien phap va co the bi bai bo thong qua quy trinh dan chu đe sua đoi hien phap. Tuy nhien, trong nhieu truong hop, cac quy trinh sua đoi nay phai đoi mat voi nhung rao can thu tuc nghiem ngat, nhu đuoc quy đinh trong Hien phap Tay Ban Nha.
Nguoc lai, o cac nuoc cong hoa nghi vien (nhu An Đo, Đuc, Ao, Y va Israel), nguyen thu quoc gia thuong mang danh hieu tong thong. Chuc nang cua tong thong trong cac he thong nay phan lon mang tinh nghi le va tuong trung, khac biet ro ret so voi vai tro cua tong thong trong cac che đo tong thong hoac ban tong thong, noi tong thong thuong nam giu quyen hanh phap đang ke.
Co nhieu bien the ve vai tro cua nguyen thu quoc gia trong the che đai nghi. Cac hien phap lau đoi thuong trao cho nguyen thu quoc gia quyen han lon hon trong viec thuc thi quyen luc. Mot so he thong đai nghi lau đoi thuc chat trao quyen tuong tu che đo tong thong hoac ban tong thong, đoi khi thieu nguyen tac dan chu hien đai nhu trach nhiem giai trinh truoc quoc hoi. Thuc te, quan chu thuong co quyen tuyen chien ma khong can su chap thuan cua quoc hoi
Vi du, theo hien phap nam 1848 cua Vuong quoc Sardinia, va sau đo la Vuong quoc Y, ban Statuto Albertino, viec quoc hoi phe chuan chinh phu do quan chu bo nhiem chi la thong le, chu khong phai la yeu cau bat buoc theo quy đinh cua phap luat.
Vi du ve cac nguyen thu quoc gia trong the che đai nghi su dung quyen luc lon hon binh thuong, hoac do hien phap khong ro rang hoac trong tinh huong khung hoang hien phap, bao gom quyet đinh cua Vua Leopold III cua Bi ve viec đau hang quan đoi Đuc xam luoc vao nam 1940 thay mat cho quoc gia cua ong, trai voi y muon cua chinh phu. Cho rang trach nhiem cua ong đoi voi quoc gia, theo loi the đang quang, yeu cau ong hanh đong, ong tin rang quyet đinh cua chinh phu ong la sai lam khi chon chien đau thay vi đau hang, va se gay ton hai cho Bi. (Quyet đinh cua Leopold gay ra tranh cai lon. Sau The chien II, Bi đa to chuc mot cuoc trung cau dan y đe cho phep ong tiep tuc quyen luc va nghia vu quan vuong, nhung do su tranh cai keo dai, ong cuoi cung đa thoai vi.) Cuoc khung hoang hien phap cua Bi vao nam 1990, khi nguyen thu quoc gia tu choi ki vao mot du luat cho phep pha thai, đa đuoc giai quyet khi noi cac nam quyen cong bo luat nay trong khi ong bi coi la "khong the tri vi" trong suot hai muoi bon gio.


= The che phi đieu hanh =
Nguyen thu quoc gia hoan toan bi loai tru khoi quyen hanh phap: Ho khong so huu bat ki quyen luc hanh phap li thuyet nao hoac vai tro nao, ngay ca ve mat hinh thuc, trong chinh phu. Do đo, cac chinh phu cua cac quoc gia nay khong đuoc goi theo kieu truyen thong cua cac nguyen thu quoc gia trong mo hinh nghi vien nhu His/Her Majesty's Government hoac His/Her Excellency's Government. Trong pham vi chung nay, co the ton tai cac bien the ve quyen han va chuc nang.
Hien phap Nhat Ban (日本国憲法, Nihonkoku-Kenpo) đuoc soan thao duoi su chiem đong cua Đong minh sau The chien II va nham thay the he thong quan phiet va che đo quan chu gan nhu tuyet đoi truoc đo bang mot he thong dan chu tu do kieu nghi vien. Hien phap ro rang trao toan bo quyen hanh phap cho Noi cac, do Thu tuong chu tri (cac đieu 65 va 66) va chiu trach nhiem truoc Quoc hoi (cac đieu 67 va 69). Thien hoang đuoc đinh nghia trong hien phap la "bieu tuong cua Nha nuoc va su đoan ket cua nhan dan" (đieu 1), va đuoc cong nhan rong rai tren the gioi la nguyen thu quoc gia cua Nhat Ban. Mac du Thien hoang chinh thuc bo nhiem Thu tuong vao chuc vu, nhung đieu 6 cua hien phap yeu cau ong phai bo nhiem ung cu vien "theo chi đinh cua Quoc hoi", ma khong co quyen tu choi bo nhiem. Thien hoang giu vai tro nghi le, khong co quyen quyet đinh đoc lap lien quan đen viec cai tri Nhat Ban.
Ke tu khi thong qua Luat Co ban nam 1974 o Thuy Đien, quan chu cua Thuy Đien khong con giu nhieu chuc nang nguyen thu quoc gia theo mo hinh nghi vien nhu truoc đay, nhu trong Luat Co ban nam 1809. Ngay nay, Chu tich Riksdag (Chu tich Quoc hoi) bo nhiem (sau khi co cuoc bo phieu tai Riksdag) thu tuong va cham dut nhiem vu cua ho sau khi co cuoc bo phieu bat tin nhiem hoac tu chuc tu nguyen. Cac thanh vien Noi cac đuoc bo nhiem va cach chuc theo quyet đinh duy nhat cua thu tuong. Cac đao luat va nghi đinh đuoc cong bo boi hai thanh vien Noi cac ki chung "Thay mat Chinh phu" va chinh phu—chu khong phai vua—la ben ki ket cao nhat đoi voi cac hiep uoc quoc te. Cac chuc nang chinh thuc con lai cua nguyen thu quoc gia, theo menh lenh hien phap hoac theo thong le khong thanh van, bao gom mo phien hop hang nam cua Riksdag, tiep nhan cac đai su nuoc ngoai va ki thu gioi thieu cho cac đai su Thuy Đien, chu tri uy ban tu van đoi ngoai, chu tri hoi đong Noi cac đac biet khi thu tuong moi nham chuc va đuoc thu tuong thong bao ve cac van đe quoc gia.
Nguoc lai, moi lien he duy nhat cua Tong thong Ireland voi chinh phu Ireland la thong qua mot buoi thong bao chinh thuc do Taoiseach (nguoi đung đau chinh phu) cung cap cho tong thong. Tuy nhien, tong thong khong co quyen truy cap vao tai lieu va moi quyen tiep can cac bo truong đeu thong qua Bo Taoiseach. Tuy nhien, tong thong co quyen luc du tru han che, chang han nhu chuyen mot du luat toi Toa an Toi cao đe kiem tra tinh hop hien, quyen nay đuoc su dung theo quyet đinh cua tong thong.
Nguyen thu quoc gia cong hoa khong hanh phap cuc đoan nhat la Tong thong Israel, nguoi khong co quyen luc du tru nao. Quyen luc nghi le it oi ma tong thong so huu la trao quyen thanh lap chinh phu, phe chuan viec giai tan Knesset do thu tuong đe nghi, va an xa toi pham hoac giam an.


= The che đieu hanh =
Mot so nuoc cong hoa nghi vien nhu Nam Phi, Botswana va Kiribati ket hop vai tro nguyen thu quoc gia voi nguoi đung đau chinh phu theo kieu tong thong. Tuy nhien, tong thong – nguoi đung đau hanh phap – van phu thuoc vao tin nhiem quoc hoi nhu he thong nghi vien. Mac du la bieu tuong quoc gia, tong thong chu yeu đam nhan vai tro tuong tu thu tuong, voi đieu kien phai la thanh vien cua co quan lap phap, tham gia phien tra loi chat van va tranh bo phieu bat tin nhiem.


= The che ban tong thong =
The che ban tong thong ket hop đac điem cua che đo tong thong va nghi vien, yeu cau chinh phu chiu trach nhiem truoc ca tong thong va quoc hoi. Tai Phap, Thu tuong do Tong thong bo nhiem nhung phai gianh đuoc su ung ho cua Quoc hoi; trong truong hop Tong thong va Quoc hoi thuoc phe đoi lap, hien tuong “cung chung quan tri” (cohabitation) xay ra, voi Tong thong đam nhiem an ninh va đoi ngoai, con Thu tuong phu trach noi chinh va kinh te.
Mot so quoc gia tien hoa theo huong ban tong thong hoac hoan toan tong thong. Vi du, hien phap Cong hoa Weimar quy đinh tong thong đuoc bau cu pho thong voi quyen hanh phap vuot troi, li thuyet chi danh cho truong hop khan cap, va noi cac do tong thong bo nhiem nhung phai chiu trach nhiem truoc Reichstag. Ban đau, tong thong chu yeu mang tinh bieu tuong voi Reichstag giu vai tro chu đao, nhung bat on chinh tri keo dai đa lam tang viec su dung quyen khan cap cua tong thong. Đen nam 1932, quyen luc chuyen giao cho Tong thong Paul von Hindenburg, nguoi co quyen cach chuc va tu bo nhiem thu tuong ma khong can su tin nhiem cua Reichstag, dan đen viec bo nhiem Adolf Hitler lam Thu tuong ma khong tham van Reichstag.


= The che tong thong =
Luu y: Trong mot he thong chinh tri kieu "tong thong che", nguyen thu quoc gia khong nhat thiet phai mang chuc danh "tong thong". Thuat ngu "tong thong che" đuoc dung đe chi bat ki nguyen thu quoc gia nao nam giu quyen hanh phap thuc su va khong phu thuoc truc tiep vao co quan lap phap đe duy tri nhiem ki.
Mot so hien phap hoac đao luat co ban quy đinh rang nguyen thu quoc gia khong chi mang tinh bieu tuong ma con la nguoi đung đau hanh phap, hoat đong đoc lap voi co quan lap phap. He thong nay, đuoc goi la “tong thong che” hoac “mo hinh đe che”, cho phep nguyen thu quoc gia hoan toan chiu trach nhiem đoi voi cac quan chuc hanh phap, co quyen bo nhiem hoac mien nhiem ho ma khong can tham van y kien quoc hoi. Mot so he thong tong thong, mac du khong yeu cau trach nhiem giai trinh tap the cua chinh phu truoc quoc hoi, van đoi hoi phe duyet ca nhan đoi voi cac thanh vien noi cac va trao quyen phe truat tong thong cho quoc hoi (vi du, Hoa Ky). Trong truong hop nay, qua trinh tranh luan chu yeu tap trung vao viec xac nhan bo nhiem chu khong phai phe duyet toan bo noi cac, do đo co che trach nhiem giai trinh khong hoat đong nhu trong he thong nghi vien.
Cac he thong tong thong la mot đac điem noi bat cua hien phap o chau My, bao gom ca hien phap cua Argentina, Brazil, Colombia, El Salvador, Mexico va Venezuela; đieu nay thuong đuoc cho la do anh huong manh me cua Hoa Ky trong khu vuc, va do Hien phap Hoa Ky đa đong vai tro la nguon cam hung va hinh mau cho cac cuoc chien tranh gianh đoc lap o My Latinh vao đau the ki 19. Hau het cac tong thong o cac quoc gia nay đuoc lua chon bang cac phuong tien dan chu (bau cu truc tiep hoac gian tiep pho thong); tuy nhien, giong nhu tat ca cac he thong khac, mo hinh tong thong cung bao gom nhung nguoi tro thanh nguyen thu quoc gia bang cac phuong tien khac, đac biet la thong qua che đo đoc tai quan su hoac đao chinh, nhu thuong thay o My Latinh, Trung Đong va cac che đo tong thong khac. Mot so đac điem cua he thong tong thong, chang han nhu mot nhan vat chinh tri manh me, chiem uu the voi mot co quan hanh phap chiu trach nhiem truoc ho, chu khong phai co quan lap phap, cung co the đuoc tim thay trong cac che đo quan chu chuyen che, quan chu lap hien va che đo mot đang (vi du: Cong san), nhung trong hau het cac truong hop đoc tai, cac mo hinh hien phap đuoc tuyen bo cua ho chi đuoc ap dung tren danh nghia chu khong phai trong li thuyet hoac thuc tien chinh tri.


= The che đon đang =
Tai mot so nha nuoc Mac - Lenin (duoi anh huong cua Lien Xo va cac cong hoa Xo viet), quyen luc thuc su tap trung vao đang duy nhat hop phap, khong ton tai chuc danh nguyen thu quoc gia chinh thuc. Thay vao đo, nguoi đung đau co quan lap phap đuoc xem la nguyen thu quoc gia ve mat ca nhan. O Lien Xo, vi tri nay mang cac tuoc hieu nhu Chu tich Uy ban Chap hanh Trung uong, Chu tich Đoan Chu tich Xo viet Toi cao, hoac Chu tich Ban Chap hanh Trung uong Đang (đoi voi Nga Xo viet giai đoan 1956–1966), va co the khong do nha lanh đao de facto nam giu – nhu truong hop Nikita Khrushchev, von khong đung đau Xo viet Toi cao nhung giu chuc Bi thu Thu nhat cua Đang va Chu tich Hoi đong Bo truong.
Tinh trang nay co the dan đen bien đoi the che, đien hinh o Trieu Tien, khi sau nhiem ki cua Kim Nhat Thanh, chuc vu tong thong bi bo trong va vi tong thong qua co đuoc truy tang danh hieu “Lanh tu Vinh vien”. Quyen luc thuc te chuyen giao cho con trai ong, Kim Chinh Nhat, va chuc vu tong thong đuoc thay the (tu ngay 5/9/1998) cho muc đich nghi le boi Chu tich Đoan Chu tich Hoi nghi Nhan dan Toi cao, trong khi vi tri lanh đao đang – Chu tich Uy ban Quoc phong – đuoc tuyen bo la “vi tri cao nhat cua nha nuoc”.
Tai Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, theo hien phap hien hanh cua quoc gia, chuc vu Chu tich nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa phan lon mang tinh nghi le voi quyen luc han che. Tuy nhien, ke tu nam 1993, theo thong le, chuc vu Chu tich nuoc đong thoi do Tong Bi thu Đang Cong san Trung Quoc nam giu, nguoi lanh đao toi cao trong he thong đon đang. Chuc vu Chu tich nuoc chinh thuc đuoc coi la mot thiet che cua nha nuoc chu khong phai la mot vi tri hanh chinh; ve mat li thuyet, Chu tich nuoc phuc vu theo su uy nhiem cua Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc, co quan lap phap, va khong đuoc trao quyen hop phap đe tu minh thuc hien cac hanh đong hanh phap.


= Van đe voi viec phan loai =
Mac du cac pham tru phan loai ro rang van ton tai, đoi khi rat kho đe xac đinh mot nguyen thu quoc gia cu the thuoc ve pham tru nao. Tren thuc te, viec phan loai nguyen thu quoc gia vao pham tru nao đuoc đanh gia khong dua tren li thuyet ma dua tren thuc tien hoat đong cua ho.
Su thay đoi hien phap o Liechtenstein vao nam 2003 đa trao cho nguyen thu quoc gia, Vuong cong đuong nhiem, cac quyen hien đinh bao gom quyen phu quyet đoi voi luat phap va quyen mien nhiem nguoi đung đau chinh phu va noi cac. Tuong tu, cac quyen ban đau đuoc trao cho Tong thong Hi Lap theo hien phap Cong hoa Hi Lap nam 1974 đa đua Hi Lap đen gan hon voi mo hinh ban tong thong cua Phap.
Mot truong hop phuc tap khac ton tai o Nam Phi, noi Tong thong thuc chat đuoc bau boi Nghi vien (co quan lap phap), do đo, ve nguyen tac, tuong tu nhu mot nguoi đung đau chinh phu trong he thong nghi vien, nhung đong thoi, tong thong cung đuoc cong nhan la nguyen thu quoc gia. Cac chuc vu tong thong cua Nauru va tong thong cua Botswana cung tuong tu ve mat nay voi chuc vu tong thong cua Nam Phi.


Vai tro Nguyen thu quoc gia la vi tri hien đinh cao nhat cua mot quoc gia co chu quyen. Vai tro cua nguyen thu co the bao gom mot so hoac toan bo chuc nang quyen luc, tuy thuoc vao quy đinh hien phap, nhung khong phai luc nao cung nam quyen luc toi cao trong đieu hanh đat nuoc. Viec đam nhan chuc vu nay thuong đuoc đanh dau bang nghi le cong khai trang trong nhu le nham chuc tong thong hoac le đang quang quan chu.


= Vai tro bieu tuong =
Nguyen thu quoc gia ngay nay giu vai tro quan trong nhu bieu tuong song cua nha nuoc; trong che đo quan chu di truyen, hinh anh quan chu bieu trung cho su lien tuc cua quoc gia. Vi du, Quan chu Canada đuoc coi la hien than cua nha nuoc va la bieu tuong cua long trung thanh, su thong nhat va quyen uy.
Chan dung chinh thuc cua nguyen thu quoc gia thuong đuoc trung bay tai cac co quan chinh phu va cong trinh cong cong, theo truyen thong tu thoi trung co nham cung co moi lien he bieu tuong giua cong chung va chinh quyen. Tuy nhien, thong le nay co the bi lam dung, dan đen viec nguyen thu quoc gia tro thanh bieu tuong chu đao cua quoc gia va gay ra hien tuong sung bai ca nhan, vuot len tren cac bieu tuong quoc gia khac nhu quoc ki.
Cac hinh thuc the hien pho bien khac la tren đong xu, tem buu chinh va cac loai tem khac, va tien giay, đoi khi chi bang mot dong nhac đen hoac chu ki; va cac đia điem cong cong, đuong pho, tuong đai va cac thiet che nhu truong hoc đuoc đat theo ten cua cac nguyen thu quoc gia đuong nhiem hoac tien nhiem. Trong cac che đo quan chu (vi du: Bi), tham chi co the co mot thong le gan tinh tu "hoang gia" theo yeu cau dua tren su ton tai trong mot so nam nhat đinh. Tuy nhien, cac ki thuat chinh tri nhu vay cung co the đuoc su dung boi cac nha lanh đao ma khong co cap bac chinh thuc la nguyen thu quoc gia, ngay ca cac lanh đao đang - va cac nha lanh đao cach mang khac ma khong co uy nhiem chinh thuc cua nha nuoc.
Nguyen thu quoc gia thuong tiep đon cac khach nuoc ngoai quan trong, đac biet la cac nguyen thu quoc gia đen tham. Ho đam nhan vai tro chu nha trong chuyen tham cap nha nuoc, va chuong trinh co the bao gom viec cu hanh quoc thieu boi mot ban nhac quan đoi, duyet đoi ngu quan su, trao đoi qua tang chinh thuc va tham du quoc yen tai dinh thu chinh thuc cua chu nha.
Đoi voi cac nguyen thu quoc gia khong nam giu quyen hanh phap, thuong co mot muc đo kiem duyet nhat đinh tu chinh phu chiu trach nhiem chinh tri (chang han nhu nguoi đung đau chinh phu). Đieu nay co nghia la chinh phu bi mat phe duyet chuong trinh nghi su va cac bai phat bieu, đac biet la khi hien phap (hoac luat tuc) ganh chiu toan bo trach nhiem chinh tri bang cach trao quyen bat kha xam pham cho vuong mien (tren thuc te cung ap đat su tuoc đoat quyen luc chinh tri) nhu o Vuong quoc Bi ngay tu đau; trong mot che đo quan chu, đieu nay tham chi co the đuoc mo rong o mot muc đo nao đo cho cac thanh vien khac cua vuong trieu, đac biet la nguoi thua ke ngai vang.
Sau đay la danh sach cac vi du tu cac quoc gia khac nhau ve cac đieu khoan chung trong luat, hoac chi đinh mot chuc vu la nguyen thu quoc gia hoac xac đinh muc đich chung cua no:
Vi du 1 (che đo quan chu lap hien): Khoan 1, Đieu 56 cua Hien phap Tay Ban Nha nam 1978 quy đinh:
Nha vua la nguyen thu quoc gia, bieu tuong cua su thong nhat va tinh ben vung cua quoc gia. Nha vua phan xu va đieu hoa hoat đong thuong xuyen cua cac thiet che, đam nhan vai tro đai dien cao nhat cua Nha nuoc Tay Ban Nha trong quan he quoc te, đac biet la voi cac quoc gia thuoc cong đong lich su cua minh, va thuc hien cac chuc nang đuoc Hien phap va luat phap trao cho.
Vi du 2 (che đo quan chu lap hien vang mat): Đieu 2 cua Đao luat Hien phap New Zealand nam 1986 quy đinh:
(1) Quoc vuong voi tu cach la nguoi đung đau Nha nuoc New Zealand, va se đuoc biet đen bang tuoc hieu va danh xung hoang gia đuoc cong bo theo tung thoi điem.
(2) Toan quyen do Quoc vuong bo nhiem la đai dien cua Quoc vuong tai New Zealand.
Vi du 3 (che đo quan chu lap hien khong nam quyen hanh phap): Đieu 1 cua Hien phap Nhat Ban quy đinh:
Thien hoang la bieu tuong cua Nha nuoc va cua su thong nhat cua Nhan dan, co đuoc vi tri cua minh tu y chi cua nhan dan, noi quyen luc toi cao thuoc ve.
Vi du 4 (cong hoa nghi vien): Tieu đe II, Đieu 87 cua Hien phap Y quy đinh:
Tong thong Cong hoa la Nguyen thu quoc gia va đai dien cho su thong nhat quoc gia.
Vi du 5 (cong hoa nghi vien): Đieu 67 cua Hien phap Iraq nam 2005 quy đinh:
Tong thong Cong hoa la Nnguyen thu quoc gia va la bieu tuong cua su thong nhat cua đat nuoc va đai dien cho chu quyen cua đat nuoc. Tong thong đam bao viec tuan thu Hien phap va bao ve nen đoc lap, chu quyen, thong nhat va su an toan lanh tho cua Iraq, theo cac quy đinh cua Hien phap.
Vi du 6 (cong hoa ban tong thong): Tieu đe II, Chuong I, Đieu 120 cua Hien phap Bo Đao Nha quy đinh:
Tong thong Cong hoa đai dien cho Cong hoa Bo Đao Nha, đam bao nen đoc lap quoc gia, su thong nhat cua nha nuoc va hoat đong đung đan cua cac thiet che dan chu, va la ex officio Tong tu lenh Luc luong Vu trang.
Vi du 7 (cong hoa tong thong): Chuong IV, Muc 1, Đieu 66 cua Hien phap Đai Han Dan Quoc quy đinh:
(1) Tong thong la nguyen thu quoc gia va đai dien cho Nha nuoc truoc cac quoc gia nuoc ngoai.
(2) Tong thong co trach nhiem va nghia vu bao ve nen đoc lap, toan ven lanh tho va tinh lien tuc cua Nha nuoc va Hien phap.
Vi du 8 (cong hoa ban tong thong): Chuong VI, Đieu 77 cua Hien phap Litva quy đinh:
Tong thong Cong hoa la Nnguyen thu quoc gia.
Tong thong đai dien cho Nha nuoc Litva va thuc hien moi đieu ma Hien phap va luat phap giao pho.
Vi du 9 (cong hoa ban tong thong): Chuong 4, Đieu 80, Khoan 1-2 cua Hien phap Lien bang Nga quy đinh:

Tong thong Lien bang Nga la nguyen thu quoc gia.
Tong thong Lien bang Nga la nguoi bao đam Hien phap Lien bang Nga va cac quyen va tu do cua con nguoi va cong dan. Theo thu tuc đuoc quy đinh boi Hien phap Lien bang Nga, ong (ba) se ap dung cac bien phap đe bao ve chu quyen cua Lien bang Nga, nen đoc lap va su toan ven cua Nha nuoc, va se đam bao su phoi hop hoat đong va tuong tac cua cac co quan chinh quyen Nha nuoc.
Vi du 10 (cong hoa tong thong): Muc 87 (Phan thu hai, Chuong 1) cua Hien phap Argentina quy đinh rang:
Quyen hanh phap cua Quoc gia se đuoc trao cho mot cong dan voi tuoc hieu "Tong thong cua Quoc gia Argentina".


= Vai tro hanh phap =
Tai phan lon cac quoc gia, du la cong hoa hay quan chu, quyen hanh phap đuoc trao, it nhat la tren danh nghia, cho nguyen thu quoc gia. Trong cac he thong tong thong, nguyen thu quoc gia la nguoi đung đau hanh phap de facto (tren thuc te). Theo cac he thong nghi vien, quyen hanh phap đuoc thuc thi boi nguyen thu quoc gia, nhung tren thuc te đuoc thuc hien theo loi khuyen cua noi cac va cac bo truong. Đieu nay tao ra cac thuat ngu nhu "Chinh phu cua Quoc vuong Be ha" va "Chinh phu cua Ngai Toan quyen". Cac vi du ve he thong nghi vien trong đo nguyen thu quoc gia chi la nguoi đung đau hanh phap tren danh nghia bao gom Uc, Ao, Canada, Đan Mach, An Đo, Y, Na Uy, Tay Ban Nha va Vuong quoc Anh.
Sau đay la cac vi du tu hien phap cua cac quoc gia khac nhau, minh hoa cac quy đinh chung ve viec phan bo quyen hanh phap:
Vi du 1 (che đo quan chu lap hien): Theo Đieu 12 cua Hien phap Đan Mach nam 1953:
Tuan theo cac gioi han đuoc quy đinh trong Đao luat Hien phap nay, Nha vua co quyen luc toi cao trong tat ca cac van đe cua Vuong quoc, va Ngai se thuc thi quyen luc toi cao đo thong qua cac Bo truong.
Vi du 2 (che đo quan chu lap hien vang mat): Theo Chuong II, Muc 61 cua Đao luat Hien phap Khoi Thinh vuong chung Uc nam 1900:
Quyen hanh phap cua Khoi Thinh vuong chung đuoc trao cho Nu vuong va đuoc thuc thi boi Toan quyen voi tu cach la đai dien cua Nu vuong, va bao gom viec thi hanh va duy tri Hien phap nay, va luat phap cua Khoi Thinh vuong chung.
Vi du 3 (cong hoa nghi vien): Theo Đieu 26 (2) cua Hien phap Hi Lap nam 1975:
Quyen hanh phap se đuoc thuc thi boi Tong thong Cong hoa va Chinh phu.
Vi du 4 (cong hoa nghi vien): Theo Đieu 53 (1) cua Hien phap An Đo:
Quyen hanh phap cua lien bang đuoc trao cho Tong thong va se đuoc thuc thi boi Tong thong truc tiep hoac gian tiep thong qua cac quan chuc cap duoi theo Hien phap.
Vi du 5 (cong hoa ban tong thong): Theo Chuong 4, Đieu 80, Khoan 3 cua Hien phap Nga:
Tong thong Lien bang Nga, theo Hien phap Lien bang Nga va luat lien bang, se xac đinh cac muc tieu co ban cua chinh sach đoi noi va đoi ngoai cua Nha nuoc.
Vi du 6 (cong hoa tong thong): Theo Tieu đe IV, Chuong II, Muc I, Đieu 76 cua Hien phap Brazil:
Quyen hanh phap đuoc thuc thi boi Tong thong Cong hoa, voi su ho tro cua cac Bo truong Quoc gia.
Vi du 7 (cong hoa tong thong): Đieu 2, Muc 1 cua Hien phap Hoa Ky quy đinh:
Quyen hanh phap se đuoc trao cho mot Tong thong Hop chung quoc Hoa Ky.
Mot so it truong hop ngoai le ma nguyen thu quoc gia tham chi khong phai la nguoi đung đau hanh phap tren danh nghia - va noi quyen hanh phap toi cao theo hien phap đuoc trao mot cach ro rang cho mot noi cac - bao gom Cong hoa Sec, Ireland, Israel, Nhat Ban va Thuy Đien.


= Vai tro ngoai giao =
Mac du nhieu hien phap, đac biet la tu the ki 19 tro ve truoc, khong đe cap ro rang đen nguyen thu quoc gia theo nghia chung đuoc su dung trong mot so hiep uoc quoc te ngay nay, cac chuc danh tuong ung voi vi tri nay van đuoc cac quoc gia khac cong nhan la nguyen thu quoc gia. Trong che đo quan chu, nha vua/nu vuong thuong đuoc hieu la nguyen thu quoc gia. Cong uoc Vien ve Quan he Ngoai giao, đuoc xay dung dua tren tap quan lau đoi, hoat đong dua tren tien đe rang nguoi đung đau phai bo ngoai giao (vi du: đai su hoac kham su) cua quoc gia cu đi đuoc uy nhiem cho nguyen thu quoc gia cua quoc gia tiep nhan.
Nguyen thu quoc gia uy nhiem (tuc la chinh thuc phe chuan) cac đai su cua nuoc minh (hoac nhung nguoi đung đau phai bo ngoai giao tuong đuong hiem hon, chang han nhu cao uy hoac kham su Toa Thanh) thong qua viec gui thu uy nhiem chinh thuc (va Thu trieu hoi khi ket thuc nhiem ki) cho cac nguyen thu quoc gia khac va nguoc lai, nhan thu tu cac đoi tac nuoc ngoai cua ho. Neu khong co su uy nhiem đo, nguoi đung đau phai bo ngoai giao khong the đam nhan vai tro cua minh va nhan đuoc vi the ngoai giao cao nhat. Vai tro cua nguyen thu quoc gia ve van đe nay đuoc phap đien hoa trong Cong uoc Vien ve Quan he Ngoai giao nam 1961, ma tinh đen nam 2017 đa co 191 quoc gia co chu quyen phe chuan.
Tuy nhien, co nhung đieu khoan trong Cong uoc Vienna rang mot đai dien ngoai giao cap thap hon, chang han nhu mot đai bien lam thoi, đuoc cong nhan boi bo truong bo ngoai giao (hoac tuong đuong). 


= Vai tro quan su =
Voi tu cach la nguoi nam giu quyen hanh phap toi cao, nguyen thu quoc gia thuong đuoc hien đinh hoac theo thong le đuoc xac đinh la Tong tu lenh (Commander-in-Chief) cua luc luong vu trang (Armed Forces) quoc gia, nam giu vi tri cao nhat trong he thong chi huy quan su (military chains of command).
Trong cac the che quan chu lap hien hoac cong hoa nghi vien, nguyen thu quoc gia, tren phuong dien de jure (phap li), co the nam giu quyen chi huy toi cao đoi voi luc luong vu trang. Tuy nhien, theo thong le (quy uoc bat thanh van) hoac quy đinh phap luat thanh van, viec thuc thi quyen luc nay thuong đuoc thuc hien theo su tu van cua cac bo truong co trach nhiem, dan đen viec quyen quyet đinh de facto (tren thuc te) ve cac hoat đong quan su thuoc ve mot co quan/ca nhan khac. Bat ke quyen luc thuc te ra sao, nguyen thu quoc gia van đam nhiem cac nghi le lien quan đen luc luong vu trang va đoi khi xuat hien trong quan phuc, đac biet pho bien trong cac che đo quan chu, noi phoi ngau cua quan chu va cac thanh vien hoang toc cung co the mac trang phuc tuong tu. Đay thuong la dip duy nhat nguyen thu cua mot quoc gia dan chu on đinh xuat hien trong trang phuc quan su đoi voi quan đoi.
Trong cac che đo đoc tai quan su hoac cac chinh phu đuoc thiet lap thong qua đao chinh quan su (coups d'etat), vi tri Tong tu lenh (commander-in-chief) mang tinh chat đuong nhien, do toan bo quyen luc trong the che nay đeu xuat phat tu viec su dung suc manh quan su. Trong mot so truong hop, khoang trong quyen luc phat sinh tu chien tranh co the tao đieu kien cho nguyen thu quoc gia vuot ra khoi khuon kho vai tro hien đinh thong thuong.


= Vai tro lap phap =
Theo thong le, nguyen thu quoc gia, đac biet trong cac he thong nghi vien, nhu mot phan cua vai tro mang tinh bieu tuong, se đam nhiem viec khai mac cac ky hop thuong nien cua co quan lap phap. Vi du đien hinh la le khai mac quoc hoi (state opening of parliament) voi bai phat bieu tu ngai vang (speech from the throne) tai Vuong quoc Anh. Ngay ca trong cac he thong tong thong, nguyen thu quoc gia cung thuong trinh bay bao cao chinh thuc truoc co quan lap phap ve tinh hinh đat nuoc, chang han nhu thong điep lien bang (state of the union address) tai Hoa Ky, hay thong điep quoc gia (state of the nation address) tai Cong hoa Nam Phi.
Tai phan lon cac quoc gia, quy đinh chung la moi du luat đuoc thong qua boi mot hoac ca hai vien cua co quan lap phap đeu can đuoc nguyen thu quoc gia ky ban hanh đe chinh thuc co hieu luc phap luat. O mot so quoc gia, vi du nhu Vuong quoc Anh, Vuong quoc Bi va Cong hoa Ireland, nguyen thu quoc gia tren danh nghia đuoc xem la mot bo phan cau thanh cua co quan lap phap. Tuy nhien, trong đa so cac he thong nghi vien, nguyen thu quoc gia thuong khong co quyen phu quyet viec ki ban hanh du luat đa đuoc nghi vien thong qua; hanh đong ki phe chuan (assent) cua nguyen thu quoc gia chu yeu mang tinh hinh thuc, xac nhan rang du luat đa đuoc thong qua theo đung trinh tu va thu tuc luat đinh. Hanh đong ki ban hanh du luat thanh luat mot cach chinh thuc đuoc goi la su cong bo luat (promulgation). Tai cac quoc gia quan chu, thu tuc nay đoi khi đuoc goi la su phe chuan cua hoang gia (royal assent).
Trong mot so he thong nghi vien, nguyen thu quoc gia van đuoc trao mot so quyen han nhat đinh mang tinh tuy nghi lien quan đen cac du luat. Cac quyen nay bao gom: Quyen phu quyet du luat cho đen khi co quan lap phap (thong qua cac vien) xem xet lai va thong qua lan thu hai; quyen tri hoan viec ki ban hanh du luat; hoac quyen đinh chi du luat vo thoi han (thuong thay o cac quoc gia con duy tri đac quyen hoang gia, tuy nhien quyen nay rat hiem khi đuoc su dung); quyen chuyen du luat đen toa an đe tham đinh tinh hop hien; hoac quyen đua du luat ra trung cau dan y.
Trong truong hop nguyen thu quoc gia đong thoi nam giu vi tri nguoi đung đau co quan hanh phap, ho co kha nang kiem soat ve mat chinh tri cac bien phap hanh phap can thiet đe trien khai luat. Neu thieu cac bien phap nay, luat đa đuoc cong bo co the khong đuoc thuc thi tren thuc te, tham chi co the bi bo quen trong nhieu nam hoac vinh vien.


= Trieu tap va giai tan co quan lap phap =
Nguyen thu quoc gia thuong đuoc trao quyen trieu tap va giai tan co quan lap phap quoc gia. Trong phan lon cac he thong nghi vien, quyen nay thuong đuoc thuc hien theo đe nghi cua nguoi đung đau chinh phu. Tuy nhien, o mot so he thong nghi vien va mot so he thong tong thong, nguyen thu quoc gia co the thuc hien quyen nay mot cach đoc lap. Mot so quoc gia quy đinh nhiem ki co đinh cho co quan lap phap, khong cho phep to chuc bau cu truoc thoi han (vi du, Đieu II, Muc 3 cua Hien phap Hoa Ky). O cac he thong khac, mac du thuong co nhiem ki co đinh, nguyen thu quoc gia van co tham quyen giai tan co quan lap phap trong nhung tinh huong nhat đinh. Khi nguoi đung đau chinh phu mat tin nhiem tai co quan lap phap, mot so nguyen thu quoc gia co the tu choi yeu cau giai tan co quan lap phap, qua đo buoc nguoi đung đau chinh phu phai tu chuc.
Trong the che cong hoa, nguyen thu quoc gia ngay nay thuong đuoc goi la tong thong, tuy nhien, mot so quoc gia đa hoac đang su dung cac tuoc hieu khac. Cac tuoc hieu pho bien đuoc su dung trong cac che đo quan chu bao gom Hoang đe/Hoang hau hoac Quoc vuong/Nu vuong, ben canh đo con co nhieu tuoc hieu khac nhu Đai Cong tuoc, Vuong cong, Tieu vuong (Emir) va Sultan.
Mac du tuoc hieu "tong thong" va cac tuoc hieu trong che đo cong hoa la pho bien nhat cho vi tri nguyen thu quoc gia, o mot so che đo mang đam tinh dan toc chu nghia, nha lanh đao co the ap dung, mot cach chinh thuc hoac de facto (tren thuc te), mot danh xung rieng biet, thuong mang nghia "lanh tu" trong ngon ngu ban đia. Vi du đien hinh la truong hop cua Adolf Hitler, nguoi đung đau duy nhat cua Đang Cong nhan Đuc Quoc gia Xa hoi chu nghia (Đang Quoc xa), đong thoi kiem nhiem ca chuc vu nguyen thu quoc gia va nguoi đung đau chinh phu Đuc tu nam 1934 đen 1945, voi danh xung "Fuhrer" (nghia la "Lanh tu").


= Cac truong hop tam quyen va ngoai le =
Trong truong hop nguyen thu quoc gia khong the thuc hien nhiem vu vi bat ki li do nao, cac quy đinh hien phap thuong cho phep chuyen giao tam thoi quyen han cho mot ca nhan hoac mot tap the đuoc chi đinh. Trong cac nen cong hoa, tuy thuoc vao quy đinh cua hien phap hoac cac bien phap ung pho đuoc đua ra, nguoi tam thoi đam nhan vai tro nay co the la pho tong thong, nguoi đung đau chinh phu, co quan lap phap hoac chu tich co quan lap phap. Trong cac che đo quan chu, vai tro nay thuong đuoc giao cho mot nhiep chinh hoac mot hoi đong nhiep chinh. Vi du, tai Hoa Ky, Pho Tong thong se hanh đong trong truong hop tong thong mat nang luc hanh vi, trong khi tai Vuong quoc Anh, quyen luc cua Quan chu co the đuoc uy quyen cho cac co van nha nuoc khi Quan chu o nuoc ngoai hoac khong the thuc hien nhiem vu. Đang chu y, ca hai đong nguyen thu cua Andorra đeu khong cu tru tai quoc gia nay; moi nguoi đuoc đai dien boi mot đai bieu, mac du cac đai bieu nay khong mang tuoc hieu chinh thuc.
Trong nhung tinh huong đac biet nhu chien tranh, bi chiem đong, cach mang hoac đao chinh, cac thiet che hien phap, bao gom ca vi tri nguyen thu quoc gia (von mang y nghia bieu tuong quan trong), co the bi suy yeu thanh hinh thuc hoac bi đinh chi hoat đong đe nhuong cho cho mot thiet che khan cap (vi du nhu che đo đoc tai theo kieu La Ma co đai) hoac bi xoa bo boi mot chinh quyen "lam thoi" moi, chang han nhu mot tap the kieu junta, hoac bi loai bo boi luc luong chiem đong, vi du nhu mot thong đoc quan su (mot vi du thoi ky đau la Harmost cua Sparta).


= Nguoi đung đau chung cua nhieu quoc gia =
Trong giai đoan đau cua thoi ki can đai o chau Au, mot ca nhan thuong đong thoi la quan chu cua nhieu quoc gia đoc lap. Thuat ngu che đo quan chu hon hop (composite monarchy) đuoc su dung đe mo ta cac truong hop ma cac quoc gia nay đuoc cai tri hoan toan rieng biet. Trong cac thuat ngu đuong thoi, lien minh ca nhan (personal union) the hien su phoi hop giua cac chinh phu it hon so voi lien minh thuc su (real union). Mot vi du hien tai la mot trong hai đong nguyen thu cua Andorra đong thoi la Tong thong Phap.
Can phan biet cac hinh thuc lien minh nay voi cac thuc the sieu quoc gia (supranational entities). Cac thuc the sieu quoc gia khong phai la quoc gia va khong đuoc đinh nghia boi mot che đo quan chu chung, mac du chung co the (hoac khong) co mot chuc vu cao nhat mang tinh bieu tuong, chu yeu la ve mat nghi le, vi du nhu chuc danh Nguoi đung đau Khoi Thinh vuong chung (hien do Quan chu Anh nam giu, nhung khong đuoc quy đinh phap li danh rieng cho Quan chu Anh) hoac chuc danh Nguoi đung đau Lien minh A Rap (ton tai tu ngay 14 thang 2 đen ngay 14 thang 7 nam 1958, do Vua Iraq nam giu trong thoi gian ton tai ngan ngui cua lien bang Hashemite giua Iraq va Jordan).


= Cac Vuong quoc Thinh vuong chung =
Cac quoc gia Vuong quoc Thinh vuong chung (Commonwealth realms) co chung mot quan chu, hien tai la Vua Charles III. Tai cac quoc gia nay, ngoai tru Vuong quoc Anh, mot Toan quyen (Governor-general) đuoc bo nhiem boi Quan chu, thuong theo đe nghi cua thu tuong cua quoc gia đo (tuy nhien, đoi khi viec bo nhiem dua tren ket qua bo phieu cua nghi vien quoc gia, nhu truong hop cua Papua New Guinea va Quan đao Solomon). Toan quyen đong vai tro la đai dien cua Quan chu va thuc thi hau het cac đac quyen hoang gia theo tham quyen hien đinh. Tai Uc, Vua Charles III thuong đuoc coi la nguyen thu quoc gia, do Toan quyen va cac Thong đoc bang đuoc xac đinh la "đai dien" cua ong. Tuy nhien, do Toan quyen thuc hien hau het cac chuc nang vuong that cap quoc gia, trong cac cuoc thao luan chinh tri va tren truyen thong,  Toan quyen đoi khi đuoc nhac đen nhu la nguyen thu quoc gia. Mot su khong chac chan tuong tu, du o muc đo thap hon, cung ton tai o Canada ve viec ai—Quan chu, Toan quyen, hay ca hai—nen đuoc coi la nguyen thu quoc gia. New Zealand, Papua New Guinea va Tuvalu đeu quy đinh ro rang rang Quan chu la nguyen thu quoc gia cua ho (mac du hien phap cua Tuvalu neu ro "bat ki tham chieu nao trong luat phap đen Nnguyen thu quoc gia cung bao gom tham chieu đen Toan quyen"). Trong cac chuyen tham cap nha nuoc va chinh thuc, cac Toan quyen thuong đuoc đoi xu nhu nguyen thu quoc gia; tai Lien hop quoc, ho đuoc huong quy che nguyen thu quoc gia ben canh Quan chu.


Tinh hop phap Chuc vu nguyen thu quoc gia co the đuoc thiet lap theo nhieu cach khac nhau va dua tren nhieu nguon tinh hop phap khac nhau.


= Thong qua hu cau hay thong qua sac lenh =
Quyen luc co the xuat phat tu vu luc, nhung tinh chinh danh chinh thuc thuong đuoc thiet lap, tham chi thong qua cac tuyen bo ke thua mang tinh hu cau (vi du: Tuyen bo gia mao ve dong doi tu mot trieu đai truoc đo). Đa co nhung truong hop chu quyen đuoc trao thong qua hanh đong co chu y, ngay ca khi đi kem voi cac quy tac ke vi (nhu trong truong hop phan chia trieu đai). Cac su trao quyen chu quyen nhu vay thuong mang tinh ep buoc, pho bien trong boi canh tu quyet đuoc trao sau cac cuoc noi day dan toc chu nghia. Mot vi du đien hinh la vi vua cuoi cung cua trieu đai Attalid thuoc Vuong quoc Pergamon thoi Hi Lap hoa, nguoi đa thong qua di chuc đe lai lanh tho cua minh cho Rome nham tranh mot cuoc chinh phuc tham khoc.


= Theo su sap đat cua Chua =
Duoi che đo than quyen, đia vi than thanh đuoc cong nhan chuyen hoa thanh quyen luc tran the dua tren luat than thanh, co the bieu hien duoi dang quyen luc toi cao cua than thanh đung tren nha nuoc, tao cong cu anh huong chinh tri cho gioi giao si. Su phan chia quyen luc than quyen co the gay tranh cai, nhu trong cuoc xung đot bo nhiem giua Giao hoang va Hoang đe La Ma Than thanh, khi quyen luc the tuc tim cach kiem soat viec bo nhiem cac giao si chu chot nham đam bao su ung ho cua quan chung, qua đo cung co tinh chinh danh cua minh bang cach ket hop nghi thuc xuc dau trong le đang quang.


= Bang bau cu =
Viec bau cu thuong la phuong thuc hien đinh đe lua chon nguyen thu quoc gia tai cac nuoc cong hoa va mot so che đo quan chu, thong qua hinh thuc truc tiep (pho thong đau phieu), gian tiep (do co quan lap phap hoac đai cu tri đoan nhu He thong Đai cu tri Hoa Ky thuc hien), hoac nhu mot đac quyen đoc ton. Đac quyen nay cho phep nguyen thu cac quoc gia quan chu thanh vien trong lien bang tu bau ra nguyen thu lien bang, đien hinh nhu Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat va Malaysia – noi Hoi đong Ton vuong gom quan chu cac bang bau Tong thong va Quoc vuong. Tuong tu, Giao hoang – nguyen thu Vatican – đuoc Hong y đoan (gom cac hong y duoi 80 tuoi do tien nhiem bo nhiem) bau chon thong qua mat nghi Hong y.


Mot so danh xung Viet dung đe chi vi tri Nguyen thu quoc gia Ngoai ra con mot so danh xung nguyen thu đuoc xem la tuong đuong voi danh hieu Hoang đe, nhu:

Sultan = Vua Tho Nhi Ky, vua o mot so nuoc Hoi giao;
Emir = Tieu vuong (Hoi giao);
Shah = Vua Ba Tu;
Padishah = Vua Ba Tu, vua Tho Nhi Ky;
Kaiser = Danh hieu cua cac Hoang đe La Ma Than thanh, cung nhu cac Hoang đe Ao va Hoang đe Đuc sau nay;
Va 2 danh hieu danh cho 2 nha đoc tai o chau Au:

Fuhrer = (chi dung cho Hitler);
Duce (chi dung cho Mussolini);


Cac vi nguyen thu tren the gioi Đe tra cuu nhanh cac vi nguyen thu đuong nhiem, xin xem Danh sach lanh tu quoc gia.
Đe tra cuu ve cac vi cuu nguyen thu, xin xem danh sach theo tung nuoc, thi du:

Anh: Quan chu Anh
An Đo: Tong thong An Đo
Campuchia: Quoc vuong Campuchia
Canada: Toan quyen Canada
Đuc: Tong thong Đuc
Han Quoc: Tong thong Han Quoc
Viet Nam: Chu tich nuoc Viet Nam
Hoa Ky: Tong thong Hoa Ky
Nga: Tong thong Nga
Nhat Ban: Thien hoang Nhat Ban
Phap: Tong thong Phap
Uc: Toan quyen Uc


Xem them Nguoi đung đau chinh phu


Chu thich