Nui Lao Quan (tieng Trung: 老君山, binh am Han ngu: Laojun shan, Tu Han Viet: Lao Quan son, tieng Anh: The Laojun Mountain), ten goc la nui Canh That (景室山), mot ngon nui nam o phia Đong Nam huyen Loan Xuyen, thuoc đia cap thi Lac Duong, tinh Ha Nam, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, voi đo cao 2.217 m, đinh chinh cua nui Phuc Nguu (伏牛山), day nui Tan Linh. Danh xung cua nui Lao Quan la Thien Ha danh son (天下名山).
Nui Lao Quan la mot điem thu hut khach du lich cap quoc gia AAAAA, đon vi bao ve di tich van hoa quan trong, đong thoi danh lam thang canh tinh Ha Nam, mot cong vien đia chat quoc gia, khu bao ton thien nhien quoc gia, cong vien đia chat the gioi. Đay la thanh đia Đao giao o mien Bac Trung Quoc, đai dien noi bat cua van hoa canh quan đong bang Trung Nguyen.
Ten goi cua nui Lao Quan đuoc đat theo ten va la noi an cu cua Lao Tu. Đinh nui xay dung he thong kien truc Đao giao, noi linh thieng va đac biet cua triet hoc va ton giao nay. Vao nam 2014, buc tuong đong Lao Tu o nui Lao Quan đuoc Guinness ghi nhan la Tuong đong cao nhat the gioi cua Lao Tu.


Lich su hinh thanh Ten goi cu cua nui Lao Quan la Canh That, mot đinh nui tuyet đep trong day Phuc Nguu 800 ly, Canh That cung la ngon nui cao nhat Phuc Nguu. Sau đo nui đuoc đoi ten thanh Lao Quan vi Đao to Lao Tu cua Đao giao o an tren ngon nui. Canh quan tu nhien va đia chat sinh thai cua nui mang tinh quan trong cap the gioi.
Nui Lao Quan co hon hai ngan nam tram nam lich su ve van hoa Đao giao. Trong thoi Đong Chu, Lao Tu (571-471 TCN) đen đay đe an dat, ong đuoc đong nhat voi Thai Thuong Lao Quan. Trong than thoai Đao giao, Thai Thuong Lao Quan giang sinh thanh Lao Tu Nha Chu, viet Đao Đuc Kinh, đuoc Đao giao ton la Giao chu, Đao to. Ve sau, vao thoi Bac Nguy, roi đen Trinh Quan (貞觀), mieu Thiet đinh Lao Quan (铁顶老君庙) đuoc xay dung, Đuong Thai Tong Ly The Dan đa đat ten ngon nui la nui Lao Quan, đua nui tro thanh dong chinh va la noi linh thieng cua Đao giao chinh thong.
Nguoi ta noi rang: Nam huu Vo Đang Kim đinh, Bac huu Lao Quan Thiet đinh. Cung đe cap đen nui Vo Đang o Ho Bac, nui Lao Quan o Ha Nam, đeu thuoc vung Trung Nguyen, nhan manh vai tro quan trong cua nui Lao Quan.
Nui Lao Quan nay thuoc huyen Loan Xuyen, Lac Duong. Trong qua khu, vi tri nui tung thuoc huyen Lo Thi, vung Tam Mon Hiep hoac co đo Lac Duong trong mot thoi gian dai. Nui đuoc ghi lai trong Bien chu Lich su Lo Thi: Đen Lao Quan đuoc xay dung tren nui trong thoi Trieu Bac Nguy, nhu mot đai tuong niem. Đen đuoc trung tu boi lenh cua Đuong Thai Tong, giam sat thi cong boi Ngac Quan cong Uat Tri Kinh Đuc. Ngoi đen Lao Quan đuoc thi cong bang keo va ngoi sat, mai lam tu ton. Luc nay la nam thu 11 Trinh Quan nguyen nien.

Đen thoi Minh, vi tri cua đen Lao Quan cang đuoc chu trong. Vao nam 19 Van Lich nguyen nien Minh Than Tong, nui Lao Quan đuoc thanh chi menh danh la Thien Ha danh son (天下名山), ngon nui noi tieng ca nuoc. Trong so cac ngoi mieu đen hien co, mieu Lao Quan la ngoi đen cao nhat. Huyen lenh Lo Thi đa viet Đang Canh That son phu, loi mo đau ghi: Du chi Lo Thi, van canh co nui, nguy nga ben troi, tuc truyen noi Lao Tu o, mang ten cua ong. The hien ro su yeu quy cua nguoi thoi đo cho nui Canh That noi Lao Tu cu tru.
Nam 1644, Thuan Đe Ly Tu Thanh chiem linh Bac Kinh, Sung Trinh Đe Chu Do Kiem treo co tu tu, Hoang thai tu Chu Tu Lang 16 tuoi roi vao tay Ly Tu Thanh. Quan đoi Đai Thuan đa toi Son Hai quan đanh Ngo Tam Que, thua tran truoc Ngo Tam Que va quan Thanh cua Đa Nhi Con. Sau khi bai tran đa rut ve Bac Kinh roi roi thu đo, đi qua huyen Loan Xuyen, vung nui Lao Quan. Theo Minh su, Thuan Đe tu tu nam 1645. Đoi voi Thai tu Chu Tu Lang, nhung nghien cuu moi thap nien 90 đa nhan đinh ong tron len nui Lao Quan, cai trang va tro thanh đao si trong đen 30 nam, cho đen khi qua đoi. Duoi nui Lao Quan co mot ngoi mo đuoc cho la mo Chu Tu Lang.
Nam 1997, Quoc vu vien đa phe chuan viec thanh lap khu bao ton thien nhien quoc gia, trong đo co nui Phuc Nguu, đat nui Lao Quan vao danh sach Cong vien đia chat quoc gia, Cong vien đia chat the gioi. Vao ngay 11 thang 9 nam 2010, Dien đan quoc te ve van hoa Lao Tu đa ket thuc thanh cong tai Khu thang canh nui Lao Quan, huyen Loan Xuyen. Hon mot tram chuyen gia nghien cuu noi tieng tu Trung Quoc, Nhat Ban, Han Quoc, Bi va cac quoc gia khac đa tham du dien đan.
Ngay 9 thang 1 nam 2012, thang canh nui Lao Quan đuoc Cuc Du lich Quoc gia Trung Quoc xep vao danh sach Thang canh loai AAAAA, đia điem du lich cap quoc gia thu hut khach tham quan.
Vao ngay 25 thang 4 nam 2017, Le hoi Hanh huong Tien canh đa đuoc to chuc tai nui Lao Quan, Lac Duong, Ha Nam. Truoc buc tuong Lao Tu cao nhat the gioi tai Vuon Van hoa Lao Tu, hang tram nguoi Đao giao tu moi huong vao nui đe ton tho Đao to Lao Tu. Nam 2020, nui Lao Quan xep hang 55 trong so 100 khu nghi mat mua he noi tieng Trung Quoc.


Đia ly va tu nhien = Vi tri đia ly =
Nui Lao Quan cach đia li quan Lac Long, Lac Duong khoang 150 km ve phia Tay Nam, la đinh chinh cua day nui Phuc Nguu. Tu tram xe buyt Cam Vien (锦远) cua Lac Duong (con đuoc goi la tram xe buyt đuong dai), đi xe buyt đua đon đen huyen Loan Xuyen, xuong xe o giao lo nui Lao Quan, sau đo chuyen sang xe đia phuong đe đen vung ngam canh. San bay quoc te gan nhat la Tan Trinh Trinh Chau o thanh pho Trinh Chau, cach Lac Long, Lac Duong 170 km, ve phia Đong.


= Khi hau =
Nui Lao Quan co khi hau gio mua on đoi, nhiet đo trung binh hang nam la 12,4 °C, anh nang mat troi hang nam la 2.103 gio, thoi gian khong co suong gia la 198 ngay va luong mua trung binh hang nam la 872,6 mm. Luong mua hang nam cao nhat toi 1.386,6 mm va it nhat la 403,3 mm.


= Đia hinh =
Trai qua cac ky nguyen dai, đia chat cua nui Lao Quan đuoc bao quan tot. Đia hinh ghi lai qua trinh phat trien cua nguon goc va cac cau truc đia chat khac cach đay 1,9 ty nam. Bien đoi bao gom nut, phan tan, boi tu, tap hop, va cham, va kien tao đat đa cua ria phia Nam vung đat co xua Bac Trung Quoc.
Nui Lao Quan bi chi phoi boi nhung ngon nui va thung lung thap trung binh voi nhung gon song lon. No thuoc tieu vung phia Tay Ha Nam cua khu vuc đia tang Bac Trung Quoc. Nui nam ben tieu vung nui Hung Nhi (熊耳山), tieu vung Phuc Nguu.


Canh quan van hoa = Thang canh =
Nui Lao Quan la mot trong nhung danh lam thang canh cot loi cua Cong vien Đia chat Quoc gia Phuc Nguu. Nhung ngon nui nhieu cay coi va đep nhu tranh ve la đanh gia Ha Nam noi chung, vung Phuc Nguu noi rieng. Vung nui Lao Quan co nhung con suoi tran ra tu cac vet nut tren đa o khap moi noi. Co hon muoi thac nuoc an trong nhung khu rung tuoi tot, nhung dong nuoc trong vat roi xuong tu đinh cua cac vach đa cao hang chuc met. Sau con mua, nui Lao Quan đuoc bao quanh boi nhung đam may va suong mu. Vung may va suong mu đuoc xem nhu bien may đep va mat troi moc. Khu thang canh nui Lao Quan co dien tich rat lon va chu yeu đuoc chia thanh Khu thang canh nui Lao Quan chinh o giua, Khu danh lam thang canh Thung lung mo uoc (西部的追梦谷景区) o phia Tay va Khu thang canh Trai Cau (寨沟) o phia Đong.
Co sau khu canh quan du lich o nui Lao Quan, 179 điem thu hut tham quan va cac cong trinh bao gom: cung Thai Thanh (太清宫), vien Thap Phuong (十方院), đien Linh Quan (灵官殿), đien Lam Tho (淋醋殿), vong tron Muc Duong (牧羊圈), đien Cuu Kho (救苦殿), lau Truyen Kinh (传经楼), đien Quan Am (观音殿), đien Tam Thanh (三清殿) va đen Lao Quan (老君庙).


= Van hoa Lao Tu =
Theo Su ky Tu Ma Thien, Lao Tu sinh ra lon len o nuoc So, nay thuoc vung Ha Nam. Lao Tu lam thu ky vien, quan giu sach trong thu vien Nha Chu. Ve sau, ong roi khoi vi tri, len nui Canh That o an cho đen khi qua đoi. Cac cong trinh kien truc, canh quan van hoa tren nui Lao Quan cung boi the ma ra đoi. Vuon van hoa Lao Tu (老子文化苑) la mot noi linh thieng đe ke thua va truyen đat nhung suy nghi cua Lao Tu, trong đo đac biet la Đao đuc kinh.
Vao nam 2009, đia cap thi Lac Duong đa xay dung mot buc tuong Lao Tu bang đong o nui Lao Quan đe tuong nho Lao Tu, gop phan tao ra mot bau khong khi van hoa o Lac Duong. Buc tuong Lao Tu bang đong nay đuoc lam bang 288 mieng đong thiec, nang 258 tan, co chieu cao 59 met va than 38 met. No ap dung phong cach kien ​​truc, thiet ke dung hinh cua Nha Han. Buc tuong đong cua Lao Tu o nui Lao Quan đa đuoc đua vao Sach ky luc Guinness nam 2014: buc tuong đong Lao Tu cao nhat cua the gioi.


Phim anh va tho ca Đoi voi nui Lao Quan, trong lich su co nhung bai phu, thi ca ve đia điem nay, ngon nui tran đay khi chat, hung vi va mot hinh anh thieng lieng khong bao gio sup đo. Nha tho Vuong Tam Giam đa viet mot bai tho Nui Lao Quan:Van linh nhat van trung,
Thu lai thu gian thanh.
Phac dien nghenh thuy sac,
Hoi chuyen biet tuyen thanh.
Kim đinh khuynh tu khi,
Thach lam dat tien phong.
Tham gian giai tinh tich,

Giap điep bat tri danh.
Bo phim truyen hinh vo thuat gia tuong tien hiep Thanh Van Chi đuoc chuyen the tu tieu thuyet tien hiep noi tieng Tru Tien voi su tham gia cua Ly Dich Phong, Trieu Le Dinh, Duong Tu cung nhom TFBOYS, boi canh quay tai huyen Loan Xuyen, xung quanh nui Lao Quan va đong Ke Quan (鸡冠洞), tinh Ha Nam. Thanh Van Chi đa thu hut su chu y tu nguoi ham mo boi tieu thuyet Tru Tien va nhung dien vien noi bat.


Chu thich = Ghi chu =


= Nguon truc tuyen =


= Thu muc =
Bien chu Lich su Lo Thi, huyen Lo Thi, đia cap thi Tam Mon Hiep, tinh Ha Nam, Trung Quoc.
Huyen lenh Lo Thi Cao Xuat Tac (高出作). Đang Canh That son phu (登景室山赋). Thoi Trieu Minh.
Truong Đinh Ngoc, Minh su.
Tu Ma Thien, Su ky Tu Ma Thien. Duong Hien Ich va Gladys Duong (1974), Records of the Historians. Hong Kong: Commercial Press. In lai boi University Press of the Pacific, 2002. Chua tieu su cua Khong tu va Lao tu. ISBN 978-0835106184.
Đia chi Ha Nam, tieu muc phong canh Phuc Nguu, Lao Quan son.


Lien ket ngoai Nui Lao Quan