Tong Kham Tong (chu Han: 宋欽宗; 23 thang 5, 1100 - 14 thang 6, 1161), ten that la Trieu Đan (赵亶), Trieu Huyen (赵烜) hay Trieu Hoan (赵桓), la vi Hoang đe thu chin va cung la hoang đe cuoi cung cua vuong trieu Bac Tong trong lich su Trung Quoc.
Trieu Hoan la con trai truong cua Tong Huy Tong Trieu Cat voi ba Hien Cung hoang hau. Ong len ngoi nam 1126 sau khi vua cha la Tong Huy Tong thoai vi vi so hai luc luong manh me cua nha Kim. Kham Tong lanh đao quan dan Tong đay lui quan Kim trong mot thoi gian ngan, va loai bo cac gian than thoi vua cha, lam trong sach trieu chinh. Tuy nhien vao cuoi nam nay, khi quan Kim đanh vao Bien Kinh lan thu hai, quan Tong đa that bai, Thai thuong hoang va Hoang đe cung phan lon hoang toc nha Bac Tong bi Kim bat lam tu binh, chi co Khang vuong Trieu Cau la thoat đuoc, ve sau lap ra vuong trieu Nam Tong.
Tong Kham Tong tro thanh tu binh cua Kim va phai song trong hoan canh co cuc va bi hanh ha. Ong qua đoi vao nam 1161, thi hai đuoc chon cat o Kim chu khong đuoc trieu đinh Nam Tong đon ve.


Lam hoang thai tu Hoang tu Trieu Đan la con trai truong cua Huy Tong hoang đe voi hoang hau đau tien la Vuong thi; chao đoi vao ngay 23 thang 5 nam 1100, tuc ngay At Dau thang 4 AL nam Nguyen Phu thu ba đoi Tong Huy Tong tai đien Khoi Ninh. Khi đo cha ong vua len ngoi chua đay nua nam. Ban đau ong đuoc đat ten la Đan, nhan phong tuoc Han quoc cong. Đen thang 6 AL cung nam, đuoc tien phong Kinh Trieu quan vuong.
Nam 1102, Huy Tong đoi ten Trieu Đan thanh Trieu Huyen, cuoi nam đo chinh thuc cai thanh Hoan. Nam 1103, ong đuoc tan phong lam Đinh vuong. Nam 1111, đuoc vao hoc o Tu Thien đuong. Nam 1113, gia phong thai bao. Thang 2 AL nam 1115, Huy Tong ha chieu lap ong lam Hoang thai tu. Thang 6 nam 1116, ong thanh hon voi Chu thi, con gai Vu Khang quan tiet đo su Chu Ba Tai. Trong mat Huy Tong thi nguoi em thu ba cua Trieu Hoan la Van vuong Trieu Khai (趙楷) moi la nguoi co khi chat phu hop voi ngoi hoang đe. Trieu Khai tu nho la đa chung to minh la nguoi co tai khi du thi khoa cu va đo trang nguyen. Tuy vay, Huy Tong khong muon viec phe truong lap thu co the gay nen hau qua khong tot sau nay, them nua lai co hoan quan Luong Su ra suc can gian va bao ve nen Trieu Hoan bao toan đuoc ngoi thai tu. Luc bay gio thai te Vuong Phu khong đuoc long thai tu, nen co y lap Van vuong Khai. Ly Bang Ngan đem viec tau len, do đo Vuong Phu mat chuc.
Bay gio trieu đinh nha Tong đang gap phai su uy hiep cua nuoc Kim nguoi Nu Chan. Truoc kia Tong ky ket voi Kim hiep uoc lien minh tren bien, hop suc diet Lieu, nham thu phuc 16 chau Yen, Van ma Hau Tan Cao To Thach Kinh Đuong đa dang cho Khiet Đan the ky 10. Tuy nhien quan Tong xuat chien bat loi, nguoi Kim thua co chiem đuoc đat Yen, chi tra cho Tong vung Yen Kinh va 6 chau. Do Tong thu nhan hang tuong Truong Giac o Binh chau, Kim lay viec đo ma gay chien. Thang 11 nam 1125, Kim Thai Tong lenh cho Ta Da, Niem Mot Hat chia quan lam hai canh tan cong Thai Nguyen, Yen Son. Bay gio quan Kim đa ap sat song Hoang Ha, Huy Tong hoang hot muon bo tron khoi kinh đo. Thai thuong thieu khanh Ly Cuong ban voi cap su trung Ngo Man xin vua nhuong ngoi cho thai tu, Ngo Man thay viec ay khong tien, chi xin thai tu giam quoc. Ly Cuong chich mau ma viet tau trinh len, xin theo le Đuong Tuc Tong o Linh Vu xua kia, xin nha vua nhuong ngoi cho thai tu.
Ngay 15 thang 1 nam 1126, Huy Tong phong thai tu lam Khai Phong Muc. Ngay 17 thang 1, Huy Tong xuong chieu cho thai tu tuc vi hoang đe, ban than tu xung Giao chu Đao Quan thai thuong hoang đe doi sang cung Long Đuc, hoang hau Trinh thi la Thai thuong hoang hau. Thai tu vao cung cam, khoc loc tu choi, Huy Tong khong theo. Ngay 18 thang 1, Trieu Hoan len ngoi hoang đe, tuc la Tong Kham Tong


Lam hoang đe = Chong Kim lan thu nhat =
Kham Tong dung thieu te Ly Bang Ngan lam Long Đuc cung su, Thai Du la Thai bao, Ngo Man la Mon ha thi lang. Lai ra chieu đai xa, thuong chu quan; lap thai tu phi Chu thi lam hoang hau. Tien phong Ly Cuong lam thi lang bo Binh, Canh Nam Trong lam Thiem thu Khu mat vien su,
Luc bay gio nguoi Kim tan cong rat gap: Oat Li Bat vay ham phu Đuc Tin, Niem Mot Hat vay Thai Nguyen, Kham Tong ha chieu cho Kinh Đong, Hoai Tay cac noi đua quan ve ho ve. Đau nam 1126, Oat Li Bat tu Thang Am tan cong Tuan chau. Noi thi Luong Phuong Binh dan quan ra chong, toan quan tan ra, Phuong Binh bo chay thao than. Kham Tong ha chieu than chinh, theo co su Chan Tong đen Thien Uyen truoc kia, cu Ngo Man, Ly Cuong đi theo, nhung thuc chat thi chi la noi mieng ma thoi. Cung trong ngay hom đo, dung Ngo Man lam tri Xu mat, Thuong thu bo Lai Ly Chuyet lam Đong tri. Ngay khi đuoc tin Tuan chau that thu, Thuong hoang thu don hanh trang, chay ve phia đong theo huong cua Thong Tan.
Kham Tong lai dung Ly Cuong luu thu Đong Kinh. Luc bay gio Bach Thoi Trung, Ly Bang Ngan đe nghi xa gia lui ve Tuong, Đang; Ly Cuong kien quyet phan đoi, xin quyet co thu. Kham Tong co ve vung tam hon, quyet đinh o lai va thang Cuong lam Thuong thu huu thua. Ong bai chuc Thai te cua Bach Thoi Trung, cat nhac Ly Bang Ngan len thay, dung Truong Bang Xuong lam Thieu te, Trieu Da Mon ha thi lang, Vuong Hieu Đich la Trung thu thi lang, Thai Mau Thuong thu Ta thua.
Chua toi ngay ram thi quan Kim đa vuot song, nhanh chong tien toi tay bac Bien Kinh; Kham Tong ha lenh cho cac lo can vuong. Khi đo xa gia cua Thuong hoang đa tu Bac chau ve Nam Kinh. Su Kim la Ngo Hieu Dan đen hoi viec chua chap Truong Giac, Kham Tong noi đo la viec cua trieu truoc, khong nen nhac đen; phan đong cac đai than đe nghi cu than vuong, te tuong đen trai quan Kim cau hoa, Kham Tong sai Ly Chuyet đi su, Ly Cuong cho rang Chuyet co the lam hong viec, xin đi thay, Kham Tong giu lai. Oat Li Bat ra đieu kien: nop 500 van lang vang, 5000 van lang bac, bo ngua 10.000 con, vua Tong goi vua Kim la bac, cat đat ba tran Ha Gian, Trung Son, Thai Nguyen.
Luc đo quan Kim đanh Hao, Tran Kieu, Phong Khau, Ve chau cac cua. Ly Cuong len thanh đoc chien, chuan bi bao cat, vu khi giu thanh, lai đoc quan si đem đa tu trong nha Thai Kinh ra chan cong. Kham Tong sai su đen khich le quan si, ai nay đeu hoan ho. Quan Tong đanh tu gio Mao đen gio Mui, quan Kim khong tien len đuoc, lai bi tap kich tu phia sau, thiet hai hon 1000 nguoi nen phai lui. Luc đo Ly Chuyet tro ve bao nhung đoi hoi cua nguoi Kim; Kham Tong trieu te tuong đen ban. Ly Bang Ngan, Truong Bang Xuong xin Kham Tong thuan theo, Ly Cuong phan đoi. Rot cuc Kham Tong theo loi Bang Ngan, thu gom vang bac cung chi đuoc 20 van lang vang, 4 van lang bac; khong đu so nguoi Kim yeu cau, phai xin gia han; lai trao đia đo ba tran cho Kim va dang the thu, xung nuoc bac nuoc chau; cu Truong Bang Xuong va Khang vuong Trieu Cau sang trai Kim lam con tin.
Tuy nhien khong lau sau Kham Tong lai dao đong, chuan bi xa gia đe cung hau cung chay ve phia nam. Ly Cuong goi Cam ve quan cung ho: "Nguyen tu thu!" Roi lai tau rang gia quyen cua Cam ve quan đeu o kinh thanh, mot khi roi khoi thi long nguoi ly tan, giua đuong chang may co bien thi kho thoat khoi ky binh cua Kim. Kham Tong moi quyet đinh o lai. Nguoi Kim pha huyen Vu Duong, tri huyen Tuong Hung To tuan tiet. Nhung bay gio lai co Ma Trung đua quan tu Kinh Tay ve cuu, đanh thang quan Kim mot tran o ngoai cua Thuan Thien, mo đuong cho quan can vuong cac noi keo ve: Pham Quynh đua quan tu Đong Lai ve kinh, Chung Su Đao, Dieu Binh Trong đieu quan tu Kinh Nguyen, Tan Phong đen cuu vien... Kham Tong nghe Su Đao đen, lap tuc sai Ly Cuong ra uy lao. Khi Su Đao vao trieu kien, tau rang Nu Chan quan it vao sau se khong tru lau. Kham Tong ben phong cho ong ta lam Đong tri Khu mat vien su, Kinh Ki Ha Bac Ha Đong tuyen phu su. Tu khi cac lo can vuong keo đen, quan Kim khong dam ngong cuong cuop boc nua.
Thang 2 AL, Ly Cuong đanh quan Kim o cua Canh Duong, gianh đuoc mot tran thang. Ly Cuong lai hien ke cho quan an ngu ben song va nhung con đuong hiem, vay đich ma khong đanh; đoi khi het luong chung phai rut, thi quan Tong cu đuoi theo thu lai đat đai, diet sach mot tran đe chung khong dam đen nua. Co Dieu Binh Trong nhat quyet dan 10.000 quan tap kich vao trai Kim, nhung quan Kim dung ke nhu quan Tong vao tran roi cho phuc binh ra đanh. Quan Tong đai bai, Binh Trong mat tich. Chung Su Đao ban rang ngay mai hay đanh nua, goi la ke xuat ki bat y, nhung Ly Bang Ngan lai tim co ngan can nen ke hoach khong đuoc tien hanh.
Trieu đinh lai sai su đen cho Kim, noi khong cat đat nua. Oat Li Bat gian qua, trach cu Khang vuong va Truong Bang Xuong. Bang Xuong so qua đen phat khoc, duy Khang vuong van khong to ra so set gi ca. Oat Li Bat nghi ngo than phan cua Khang vuong, sai Vuong Nhue vao thanh đoi cu nguoi khac đen thay va hoi toi đanh len. Ly Bang Ngan đo het toi loi cho Ly Cuong khien ong bi bai chuc. Thai hoc sinh Tran Đong quy o truoc cua xin Kham Tong dung lai Ly Cuong. Quan dan trong thanh hon 10.000 nguoi đuoc tin cung keo đen ngoai cua Tuyen Đuc reo ho. Gap Ly Bang Ngan, ho mang chui khong thoi, Bang Ngan kho khan lam moi thoat đuoc. Kham Tong đanh phai sai Canh Nam Trong nen tuyen bo y chi dung lai Ly Cuong, dan chung bao noi thi truyen chi tai sao khong thay tam hoi, chac la bon chung khong ua Ly Cuong, vi the xong vao giet hang chuc ten noi thi. Kham Tong đanh phai sai Thuong thu bo Ho Nhiep Xuong ra truyen chi phuc chuc cho Ly Cuong thi tinh hinh moi yen.
Trieu đinh tinh toi viec giet noi thi hom truoc, Vuong Thoi Ung đe nghi bat giam toan bo Thai hoc sinh. Kham Tong khong theo, sai Duong Thoi đen uy lao, khuyen ho chuyen tam hoc sinh khong lam loan nua. Lay Tu Xu Nhan lam Trung thu thi lang, Vu Van Hu Trung lam Thiem thu Khu mat vien su. Lai cu con thu nam cua Thuong hoang la Tuc vuong Xu đen trai Kim thay cho Khang vuong Cau. Luc bay gio Oat Li Bat do het luong va bi đanh riet, nen du chua đu so vang bac cung phai tha Khang vuong va Truong Bang Xuong roi rut quan ve bac. Ly Cuong, Chung Su Đao muon truy đuoi theo, nhung Ly Bang Ngan lai ngan tro, đanh thoi.


= Tieu diet gian than =
Khi Kham Tong moi len ngoi, co thai hoc sinh Tran Đong dang thu ke toi bon gian than Thai Kinh, Đong Quan, Vuong Phu, Luong Su Thanh, Chu Mien, Ly Ngan, goi la 6 ten giac, xin giet đi; Kham Tong vi moi len ngoi con nhieu viec nen chua đe y toi. Tet Nguyen đan, Ngo Man va Ly Cuong đeu dang so xin giet Vuong Phu. Kham Tong ha chieu, đay Phu ra Vinh chau, nhung ngam sai nguoi đuoi theo giet chet. Lai ban chet cho Ly Ngan, cach chuc Chu Mien đuoi ve que. Ve sau Kham Tong lai theo y Tran Đong, giet chet gian than Luong Su Thanh.
Sau khi nguoi Kim rut đi khong lau, Ly Bang Ngan bi đan hac va mat chuc. Kham Tong lay Truong Bang Xuong lam Thai te kiem Mon ha thi lang, Ngo Man lam Thieu te kiem Trung thu thi lang, Ly Cuong lam tri Khu mat, Canh Nam Trong va Ly Chuyet la Thuong thu Ta Huu thua; lai bai quan cua Chung Su Đao, đay ra bien ai.
Niem Mot Hat sai nguoi đen đoi so bac con thieu, nha Tong bat giu su than. Mot Hat gian qua, kap tuc đieu quan nam ha, đanh tan canh quan cua Luu Quang The roi bao vay Thai Nguyen; cong pha Uy Thang quan, tuong giu thanh Ly Thuc ra hang. Lai them luc luong chong Tong o Binh Duong dan đuong cho nguoi Kim vao Nam Bac quan, pha phu Long Đuc, tri phu Truong Xac va thu ha tuan tiet. Đo la vao thang 3 nam 1126.
Quan Kim lai đanh toi Cao Binh. Kham Tong menh Chung Su Đao lam Tuyen phu su Ha Bac, cung Dieu Co, Chung Su Trung ra suc phong bi 3 tran. Chung Su Trung ra quan đuoi đuoc nguoi Kim ve phia bac, cac tuong con lai cung ra suc co thu, tinh hinh tam yen. Kham Tong bai chuc cua cac đai than theo phai chu hoa la Ly Chuyet, Truong Bang Xuong va Vu Van Hu Trung. Theo tien cu cua Ngo Man, ong lay Tu Xu Nhan lam Thai te kiem Mon ha thi lang, Đuong Khac lam Trung thu thi lang, Ha Vi Thuong thu Huu thua, Hua Han lam Đong tri Xu mat vien su. Tu Xu Nhan la nguoi chu chien, kien quyet khong cat ba tran, con Đuong Khac lai theo phe chu hoa. Luc đo Oat Li Bat cong đanh Ha Gian va Thai Nguyen, nhung bi nguoi Tong chong tra quyet liet, phai dan quan ve.
Kham Tong con chuan bi ruoc thuong hoang ve kinh su, cu Tu Xu Nhan lam Le nghi su, cung Ly Cuong đen Nam Kinh đon thanh gia. Thuong hoang gui thu hoi ve viec cai cach, trach viec cach chuc bon Thai Kinh, Đong Quan. Lai co tin đon rang thuong hoang muon vao thang cung cam, tuc la co y tro lai ngoi vi, bon noi thi khuyen Kham Tong phai phong bi, ong khong theo. Khi thuong hoang toi Nam Kinh, Ly Cuong thay mat ra tra loi nhung cau hoi cua thuong hoang, hoa giai moi nghi ngo giua hai cung.
Thang 4 AL, Thuong hoang va thai hau ve toi kinh su. Luc nay tinh hinh chien su o phia bac co khoi sac: quan Tong gianh lai Long Đuc phu va Uy Thang quan, huyen Tho Duong. Quan Kim ben sai nguoi toi Tay Ha, hua cat bon quan, yeu cau Tay Ha giup minh đanh Tong. Do đo nguoi Ha cho quan vuot Hoang Ha, pha thanh Tran Uy, tuong Chu Chieu tu chien. O trieu đinh nha Tong, đai than hac toi cha con Thai Kinh va Đong Quan hai dan hai nuoc, Kham Tong ben đay Kinh ra Đam chau, cho hai con cua Kinh la Du va Tieu đuoc tu sat, lai đay con chau ho Thai đi xa, đay Đong Quan đen Cat Duong quan roi cho nguoi đuoi theo, giet chet. Con giet ca Luong Phuong Binh, Trieu Luong Tu, Chu Mien.... Thai Kinh ve sau do u buon ma chet o Đam chau.


= Chong Kim lan thu hai =
Quan Kim lai vay Thai Nguyen. Thang 5 AL, Chung Su Trung giao chien voi nguoi Kim o huyen Du Thu va tu tran, Kham Tong cho Dieu Co va Ly Cuong đen giai vay Thai Nguyen. Nguoi Kim thua thang tan cong Binh Đa, Dieu Co lui ve Long Đuc. Ly Cuong đuoc tin, giang chuc Dieu Co, phong Giai Tien lam che tri su, đong quan o Ha Duong, chuan bi xe chien, ngua chien roi tien ra Ha chau chong giac. Tuy nhien do cac tuong duoi quyen cham chap luoi bieng, nen cac canh quan đau that bai duoi tay nguoi Kim. Nha tong đuoc tin thua tran, ben bai chuc Ly Cuong, dung Chung Su Đao thay the, đo la vao thang 8 AL. Phe chu hoa lai noi len, xin cat ba tran cho nguoi Kim.
Su nuoc Kim la Tieu Trong Cung Trieu Luan bi Tong bat giu, ben bay ke cho nha Tong hay lien lac voi Da Luat Du Đo khoi binh khang Kim, khoi phuc nuoc Lieu, hua se tro giup. Ngo Man tin la thuc, lien xin Kham Tong tha su Kim tro ve, lai con lien ket voi nguoi Lieu la Nha Ly. Su ve bao tin len Niem Mot Hat ve ke hoach cua nguoi Tong. Mot Hat bao len Kim Thai Tong. Vua Kim tuc gian, lenh Niem Mot Hat, Oat Li Bat chia quan lam hai đuong đanh Tong. Trong trieu, Tu Xu Nhan va Ngo Man bat hoa, đanh nhau giua trieu; Kham Tong ben bai chuc Tu Xu Nhan, Ngo Man, Hua Han; trong dung phe chu hoa: Đuong Khac lam Thieu te kiem Trung thu thi lang, Tran Qua Đinh lam Thuong thu Huu thua, Nhiep Xuong Đong tri Xu mat.... Thang 9 AL, Niem Mot Hat đanh manh vao phu Thai Nguyen. Tri phu Truong Hieu Thuan khong chong noi va bi bat. Ly Cuong bi ngon luan đan hac vi gay oan voi Kim lien bi đay lam tri Duong chau. Cac đai than Luu Giac, Ho An Quoc keu xin cho Cuong cung bi giang chuc.
Bay gio cac đao quan do Truong Thuc Da, Tien Cai đeu đinh vao chi vien cho kinh su. Nhung Canh Nam Trong va Đuong Khac chu hoa, nen lai lenh quan tuong cac noi khong đuoc khinh đong, con sai su toi trai Kim xin đuoc hoa nghi. Thang 10 AL, quan Kim lai pha phu Chan Đinh, Chung Su Đao giao chien o Tinh Hinh cung bi thua. Nguoi Kim sai Vuong Nhue đen Bien Kinh trach viec Tong trieu that tin. Luc nay nguoi Kim đanh sang Trung Son, ha Phan chau, Lan chau Binh Đinh quan chuan bi vuot song. Kham Tong kinh hai, lai theo loi Đuong Khac, trieu Chung Su Đao ve kinh, it lau sau Su Đao qua đoi. Lai dung Pham Not len thay coi giu Luong Ha, sai Vuong Van đi su đong y cat đat, Hoang Ngac đi thuyen đen kinh đo nuoc Kim đe xin hoa, Niem Mot Hat đoi Tong phai cu Khang vuong Cau toi lam con tin. Quan Kim biet nha Tong bac nhuoc nen van cu tan cong. Ho vao phu Binh Duong, Hoai Đuc quan. Niem Mot Hat ap sat Hoang Ha, tuyen phu su Triet Ngan Cau dan 10.000 binh ra chong. Mot Hat dung ke khua chieng mua trong, quan Tong hoang so chay het đi. Quan Kim ben vuot song. Cac tuong Duong An Anh, Tong Đao, Vuong Tuong... bo thanh ma chay; Vinh An quan va Trinh chau đeu hang Kim. Vuong Van đi su tro ve, bao rang nguoi Kim khong noi gi đen tam tran ma bao cat Luong Ha, chia song đe tri. Đinh than tranh cai mot tran, cuoi cung Kham Tong theo loi Vuong Van, cu Khang vuong Cau đi su, hua cat đat, dang ton hieu cho vua Kim co 18 chu, goi bac xung chau. Tuy nhien Khang vuong lai quyet đinh o lai Tuong chau, khong đen trai Kim nua.
Trieu Tong cu tiep Phung Giai, Ly Nhuoc Thuy đen cho Niem Mot Hat. Khi ho đen noi, nguoi Kim cha them đe y toi. Oat Li Bat đoi co su than khac, Kham Tong muon cu Canh Nam Trong, Nhiep Xuong, chung đun đay trach nhiem cho nhau. Cuoi cung Kham Tong cu Nam Trong đi gap Oat Li Bat, Nhiep Xuong gap Niem Mot Hat. Nhiep Xuong đi đen Giang chau, bi quan dan trong thanh giet chet; Canh Nam Trong cung bi truy đuoi lien cat rau vut ao chay đen Tuong chau. Kham Tong dung Ton Pho lam Đong tri Xu mat, Tao Phu Thiem thu Xu mat vien su.
Quan Kim pha Hoai chau, giet tri chau Hoac An Quoc, tien đen chan thanh Bien Kinh. Đuong Khac khong co ke nao, lay viec nha Đuong tu thoi Thien Bao ve sau cung co nhieu lan trung hung đuoc sau khi mat kinh đo, khuyen Kham Tong hay doi đo ve Lac Duong, nhung co Truong Thuc Da đua quan toi cuu vien va can ngan. Nguoi Kim lai đanh Thien Loi mon, Thong che Dieu Huu Trong chet tran. Vao thang nhuan, Đuong Khac cung Kham Tong tuan thanh, quan dan oan han Đuong Khac, lien đo xo vao tan cong. Khac so qua xin tu chuc, Kham Tong ben dung Ha Trac lam Thuong thu huu pho xa kiem Trung thu thi lang. Lo quan can vuong cua Ho Truc Nhu keo đen, bi nguoi Kim đanh bai va bi giet, chi con lo quan cua Truong Thuc Da. Kham Tong phong ong lam Thiem thu Xu mat vien su. Thuc Da cung Pham Quynh cuc luc ngan chan quan Kim, lai khuyen Kham Tong doi đo ve Tuong Duong, ong khong theo.
Quan Kim nhieu lan tan cong vao cac cua trong thanh Bien Kinh, quan Tong chiu mot so thiet hai. Ben ngoai, nguoi Kim cung pha đuoc nhieu chau quan o Ha Bac. Ve sau nguoi Kim đanh mot tran lon vao thanh, Luc giap binh ra chong va bi đanh tan tac. Bay gio co Quach Kinh tu xung biet dung phap thuat co the đanh lui quan Kim, nay Thuc Da buoc Kinh ra tran. Kinh lien mo cua Tuyen Hoa, khong giao chien voi quan Kim ma bo tron. Quan Kim thua thang đanh manh vao thanh, vao Nam Huan Mon, thong che Dieu Huu Trong tu chien, Luu Dien Khanh cung bi chet; ngoai ra con co Ha Khanh Ngon, Tran Khac Le, Hoang Kim Quoc... Thanh Bien Kinh bi vo. Đo la ngay 25 thang 11 nhuan nam Tinh Khang thu nhat, tuc 9 thang 1 nam 1127.
Quan dan va ve si trong thanh hon 100.000 nguoi hua nhau giet su than trieu Kim, đoi gap thien tu. Kham Tong phai len lau uy du. Ve si Tuong Tuyen muon dung vu luc đuoi ho đo, nhung La Hao Van ngan lai. Kham Tong lenh Ha Trac va Te vuong Hu toi trai Kim ban viec nghi hoa. Niem Mot Hat đoi đich than thuong hoang phai ra gap. Kham Tong nuoc mat la cha, quyet đinh đi thay thuong hoang. Đau thang 12, xa gia cung Ha Trac, Tran Qua Đinh, Ton Pho cung đen trai Kim. Nguoi Kim đoi nop ngan van lang vang, hai ngan van lang bac, lua mot ngan van tam; va giu tat ca cac đai than lai, chi tha Kham Tong ve. Kham Tong tro ve thanh, khoc ma noi

Te tuong hai cha con ta roi.
Sau đo ong sai Tran Qua Đinh, Triet Ngan Chat cat đat Ha Đong, Ha Bac cho Kim, la lenh Au Duong Tuan keu goi cac chau quan đau hang. Tuan khong phuc, bi nguoi Kim bat giai ve Yen Kinh.


= Bi bat lam tu binh =
Tet Nguyen đan nam Tinh Khang thu 2, Kham Tong trieu yet thai thuong hoang đe o cung Dien Phuc, sai Te vuong Hu va Canh vuong Ki đi su sang Kim. Chieu cat Luong Ha đa ban xuong tu lau, nhung dan Luong Ha phan lon khong phuc, do vay nguoi Kim chi co đuoc Thach chau. Nguoi Kim cu nguoi sang nhan vang lua nhung voi đoi hoi qua lon, trieu đinh nha Tong khong sao thu gom đu đuoc. Toi mung 10, Kim lai sai nguoi đen đoi va bat Kham Tong sang ban lai. Ha Trac, Ly Nhuoc Thuy khuyen Kham Tong nen đi. Kham Tong ben đe Ton Pho giup thai tu giam quoc, con minh cung Ha Trac va Ly Nhuoc Thuy sang trai Kim. Co Truong Thuc Da, Ngo Cach, Đuong Khac đeu can ngan, Kham Tong khong nghe. Ngay 11, Kham Tong xa gia ra khoi thanh, hen 5 ngay sau se ve. Khi xa gia toi cong thanh, dan chung ua ra giu lay xin vua o lai. Pham Quynh rut kiem ra đe doa, chem chet may nguoi. Khi Kham Tong đen trai Kim, Niem Mot Hat bat giu ong lai va đoi trieu Tong nop đu so tien cong. Thai hoc sinh Tu Quy đen trai Kim đe ruoc vua ve, bi nguoi Kim giet chet.
Cat đia su Luu Hop bi nguoi Kim buc bach viec lap vua khac, Hop khong chiu roi tu sat. Ngay Binh Dan thang 2 AL, tuc 20 thang 3, Kim Thai Tong ha chieu phe thuong hoang va Kham Tong xuong lam thu nhan. Sai nguoi vao thanh tu cua Nam Huan, ep cac đai than lap vua ho khac. Ngay 21 thang 3, Pham Quynh ep thuong hoang Huy Tong, hoang hau cung phi tan, cung nu tat tat len xe toi trai Kim, ep noi thi Đang Thuat ghi ro ten tung nguoi trong tong that, so phi tan o hau cung, cong them ghi chep cua Tu Binh Triet phu doan Khai Phong thi đuoc hon 3000 nguoi. Ton Pho suat bach lieu đe nghi cho thai tu len ngoi, nguoi Kim khong theo.
Nguoi Kim buc thuong hoang trieu hoang hau, thai tu đen. Ton Pho giu thai tu lai khong cho đi, nhung cuoi cung cung khong ngan đuoc nguoi Kim. Nguoi Kim ep hai vua mac Ho phuc, Ly Nhuoc Thuy om Kham Tong ma khoc roi chui mang quan giac nen bi giet. Niem Mot Hat, Oat Li Bat đoi Vuong Thoi Ung vao ban viec lap vua moi, y cua nguoi Kim la lap Truong Bang Xuong, nhieu đai than nhu Ton Pho, Truong Thuc Da, Truong Tuan, Trieu Đinh, Ho Dan đeu khong chiu ghi ten. Co Ngu su trung thua Tan Coi ban ruoc vua cu ve, nguoi Kim lien bat giam Tan Coi. Sau đo Truong Bang Xuong đuoc phong lam So đe o Trung Nguyen, Bac Tong diet vong (960 - 1127).


Cuoc song o Kim Thang 3 AL, nguoi Kim sau khi lap Truong Bang Xuong thi chuan bi đua tong that trieu Tong len bac. Đau thang 4, Oat Li Bat chia 2 vua Huy, Kham lam hai đoan ap giai ve Kim. Truong Bang Xuong mac ao bao xam, đoi mu đo đen đua mien. Oat Li Bat đua thuong hoang, thai hau va than vuong cung me đe cua Khang vuong Cau la Vi Hien phi khoi hanh tu Hot chau. Niem Mot Hat đua Kham Tong, Chu hau, thai tu cung Ha Trac, Ton Pho, Truong Thuc Da, Tran Qua Đinh, Tan Coi đi tu Trinh chau. Thang 7 nam đo, hai vua Tong bi giam giu o Yen Kinh. Ngay 21 thang 8 nam 1128, ho bi giai toi kinh đo nuoc Kim va bi ep mac đo vai tho đen lay o mieu Kim Thai To A Cot Đa roi len đien Can Nguyen yet kien vua Kim. Kim Thai Tong ha chieu, phong Trieu Cat lam Hon Đuc cong, Trieu Hoan lam Trong Hon hau. Thang 10 nam đo, 2 vua Tong bi doi toi Han chau. Thang 7 AL nam 1130, bi doi sang thanh Ngu Quoc.
Trong khi đo tai mien nam, em ong la Khang vuong Trieu Cau duoi su ung ho cua cac đai than đa len ngoi hoang đe vao ngay 12 thang 5, tuc la Cao Tong cua Nam Tong, dieu ton Kham Tong la Hieu Tu Uyen Thanh hoang đe. Ngay 4 thang 6 nam 1135, Hon Đuc cong benh mat o thanh Ngu Quoc. Thang 2 AL nam 1141, khi Tong - Kim xuc tien nghi hoa, Kim Hi Tong ha lenh thang Hon Đuc cong lam Thien Thuy quan vuong, Trong Hon hau lam Thien Thuy quan cong. Mua xuan nam 1142, hai nuoc ky Thieu Hung hoa nghi, lay Hoai Ha lam ranh gioi, giang son trieu Tong đen đo chi con 15 lo. Ngay 1 thang 5 nam 1142, Kim cho me Cao Tong la Vi thai hau đem thi hai Huy Tong ve nuoc an tang. Khi thai hau khoi hanh, Thien Thuy quan cong chay theo xe, xin ve noi ho voi Cao Tong đe cho minh ve, hua chi can ngoi Thai At cung su, khong đoi hoi gi hon, thai hau đong y. Tuy nhien Cao Tong nghe viec nay, to ra khong vui, va đen cuoi đoi Kham Tong cung khong đuoc ve nuoc.
Theo quyen Đai Tong Tuyen Hoa di su, thang 6 AL nam 1156, vua Kim luc đo la Hai Lang vuong Hoan Nhan Luong ep ong cung vua Lieu cu la Da Luat Dien Hi phai cuoi ngua. Thien Thuy quan cong than the von suy nhuoc, vua len ngua thi khong tru noi, bi nga ngua; con Da Luat Dien Hi quen cuoi ngua, đen đo nhan co hoi tim đuong bo tron, lien bi ki binh Kim ban chet. Nam 1161 tin tuc nay moi đuoc bao cho trieu đinh Nam Tong. Trieu đinh Nam Tong lam le tang, truy mieu hieu cho ong la Kham Tong, thuy hieu la Cung Van Thuan Đuc Nhan Hieu hoang đe (恭文順德仁孝皇帝).
Tuy nhien di hai cua Kham Tong van con o nuoc Kim. Sang thoi Kim The Tong - Tong Hieu Tong. Nam 1171, nhan viec Tong su sang, vua Kim hoi ve viec ruoc di the ve, Tong su xin ve nuoc bao lai. Kim cho them mot thoi gian, thay Tong khong co hoi am, ben cho tang Kham Tong o Cung Lac theo le quan nhat pham.


Danh sach cac Te tuong thoi Kham Tong Ly Bang Ngan: 1126
Truong Bang Xuong: 1126 - 1127


Nhan đinh Trong giai đoan tri vi ngan ngui Kham Tong to ra la nguoi chiu kho sieng nang, song can kiem. Tuy vay ong to ra yeu đuoi trong cuoc chien chong Kim va phai tra gia bang viec mat nuoc va cai chet noi đat khach que nguoi.


Gia quyen = Hau phi =

Nhan Hoai hoang hau Chu thi (仁懷皇后 朱氏, 1102 - 1127), nguoi Bien Kinh, con gai cua Chi vu khang quan Tiet đo su Chu Ba Tai (朱伯材). Khi Kham Tong con la Thai tu thi Chu thi đa đuoc lap lam Đong cung Hoang thai tu phi chinh vi Tru phi. Nam 1125, Kham Tong hoang đe đang co, ke thua đai thong lien sac phong Chu thi lam Chinh cung Hoang hau, truy phong Chu Ba Tai lam An Binh quan vuong (恩平郡王). Ba dung mao xinh đep, thien tu my mieu, tinh tinh lai vo cung hien luong, on nhu hoa nha nen rat đuoc Tong Kham Tong sung hanh. Ngoai ra, ba con co tai hoi hoa, thi ca, that hiem co vi Hoang hau nao đuoc nhu ba. Trong loan Tinh Khang, Chu hoang hau bi bat len phuong Bac, quan Kim ep ba phai mac trang phuc cua nguoi Kim va ra lenh cho ba phai đi tam. Nhuc nha uat han, ba nhay xuong nuoc ma tu sat. Ba đuoc Kim The Tong khen ngoi la "hoai thanh ly khiet, đac nhat di trinh, chung tuy đoc tinh, bat khuat ky tiet", tuc la biet giu tiet trinh, bat khuat truoc giac, ban thuy Tinh Khang quan Trinh Tiet phu nhan (靖康郡贞节夫人). Sau khi len ngoi, Tong Ninh Tong truy ton Chu hoang hau la Nhan Hoai hoang hau (仁懷皇后), hop tho voi Tong Kham Tong o Thai mieu, sau đo doi vao Canh Linh cung (景靈宮).
Chu Than Đuc phi (朱慎德妃; 1110 - 1142), em gai cua Nhan Hoai hoang hau, su sach khong ghi chep gi ve ba, chi biet ba cung bi bat trong loan Tinh Khang, sinh mot trai mot gai , ket cuc khong ro
Tai nhan Trinh Khanh Van (才人鄭慶雲) , sinh Trieu Huan.
Tai nhan Han Tinh Quan (才人韓靜观), sinh mot nguoi con trai nhung mat som, khong ro cha đua be, bi bat lam thiep cho Than vuong Hoan Nhan Gia Bao (完颜斜保).
Tai nhan Luu Nguyet Nga (才人劉月娥)
Tai nhan Lo Thuan Thuc (才人盧順淑) , bi bat lam thiep cho Than vuong Hoan Nhan Gia Bao (完颜斜保).
Tai nhan Ha Phuong Linh (才人何鳳齡)
Tai nhan Đich Ngoc Huy (才人狄玉輝; 1114 - ?), nho tuoi nhat trong hau cung Kham Tong , bi lam nhuc ma mang thai, sinh đuoc mot con gai
Phu nhan Thich Tieu Ngoc (夫人戚小玉)
Phu nhan Trinh Nguyet Cung (夫人鄭月宮)
Phu nhan Tuong Truong Kim (夫人蔣長金)
Phu nhan Bao Xuan Điep (夫人鮑春蝶)
Cung nu Ve Mieu Nhi (宮女衛貓兒), Tao Dieu Uyen (曹妙婉), Bac Nhu Manh (卜女孟), Tich Tan Si (席進士), Trinh Xao (程巧), Du Ngoan Nguyet (俞玩月), Hoang Can (黄勤) đeu đam đau xuong nuoc ma tu sat đe tranh bi lam nhuc, mat cung nam voi Chu hoang hau


= Con cai =


 Hoang tu  Hoang thai tu Trieu Kham (赵谌; 1117 - 1128?), me la Chu hoang hau, đuoc phong Sung quoc cong boi ong noi la Tong Huy Tong, Kham Tong len ngoi phong lam Thai tu, bi quan Kim giet
Trieu Can (赵谨; 1127 - ?), me la Chu Đuc phi, sinh o phuong Bac, ve sau khong ro
Trieu Huan (赵训; 1129 - ?), me la Trinh Tai nhan, sinh o phuong Bac, ve sau khong ro


 Cong chua  Nhu Gia Cong chua (柔嘉公主; 1121 - ?), me la Chu hoang hau, ve sau bi bat đen Ngu Quoc thanh , ket cuc khong ro
Trieu thi Cong chua (趙氏公主), khong ro ten, me la Chu Đuc phi


Tham khao Thuong Thanh, Chinh su Trung Quoc qua cac trieu đai, 350 vi hoang đe noi tieng, Nha xuat ban Van hoa - Thong tin
Tong su
Kim su
Tuc tu tri thong giam


Chu thich