Knud Sweynsson (, tieng Anh co: Cnut cyng, tieng Na Uy co: Knutr inn riki, mat ngay 12 thang 11 nam 1035), con đuoc goi la Knud Đai đe hay Canute, la vua cua Đan Mach, Anh va Na Uy. Tuy nhien, sau cai chet cua nhung nguoi ke vi trong vong mot thap ky cua chinh minh va cuoc chinh phuc nuoc Anh cua nguoi Norman vao nam 1066, di san nay đa bi mat. Ong đuoc vien dan pho bien trong boi canh truyen thuyet ve vua Knud va thuy trieu, noi rang ong la mot vi quan vuong si me tin rang ong co suc manh sieu nhien, trai voi truyen thuyet ban đau mieu ta mot vi vua khon ngoan đa khien trach cac trieu than cua ong.
La mot hoang tu Đan Mach, Knud đa gianh đuoc ngai vang nuoc Anh vao nam 1016 sau hang the ky hoat đong cua nguoi Viking o tay bac chau Au. Scotland đa đe trinh cho ong vao nam 1017. Sau đo, ong hop nhat hoang trieu Anh va Đan Mach. Kund đa tim cach bao ve co so quyen luc nay bang cach hop nhat nguoi Đan Mach va tieng Anh duoi su rang buoc ve van hoa cua cai va phong tuc, cung nhu thong qua su tan bao. Sau mot thap ky xung đot voi cac đoi thu o Scandinavia, Kund đa gianh đuoc vuong mien cua Na Uy tai Trondheim vao nam 1028. Thanh pho Sigtuna cua Thuy Đien đa bi Knud nam giu.
Knud so huu cac giao phan cua Anh va Giao phan luc đia Đan Mach, voi mot yeu sach đuoc đua ra boi Tong giao phan Đe che La Ma cua Hamburg-Bremen, la mot nguon co uy tin va đon bay lon trong Giao hoi Cong giao va trong so cac ong trum cua Christendom (đang chu y la nhung nhuong bo nhu gia cua ao bao cua cac giam muc cua ong, mac du ho van phai đi lai đe co đuoc ao bao, cung nhu phi cau đuong ma nguoi dan cua ong phai tra tren đuong đen Roma).
Sau chien thang nam 1026 truoc Na Uy va Thuy Đien, va tren đuong tro ve tu Roma, noi ong đa tham du le đang quang cua Hoang đe La Ma than thanh, Knud, trong mot la thu viet vi loi ich cua nguoi dan cua minh, đuoc coi la "Vua cua toan Anh va Đan Mach va nguoi Na Uy va mot so nguoi Thuy Đien". Cac vi vua Anglo-Saxon đa su dung danh hieu "vua cua nguoi Anh". Nha su hoc thoi trung co Norman Cantor goi ong la "vi vua co anh huong lon nhat trong lich su Anglo-Saxon".


Thoi tre Knud la con trai cua hoang tu Đan Mach Sweyn Forkbeard, la con trai va la nguoi ke vi cua vua Harald Bluetooth va do đo xuat than tu mot dong doi cai tri Scandinavia tap trung vao su thong nhat cua Đan Mach. Ca noi sinh va ngay sinh cua ong đeu khong đuoc biet. Harald Bluetooth, ong noi cua Knud, la vua Đan Mach tai thoi điem Kito giao hoa Đan Mach; ong tro thanh vi vua đau tien cua Scandinavia chap nhan Kito giao.
Hau nhu khong co bat cu đieu gi đuoc biet chac chan ve cuoc đoi cua Knud cho đen nam ong la mot phan cua quan đoi Scandinavia duoi thoi cha ong, vua Sweyn, trong cuoc xam luoc nuoc Anh vao mua he nam 1013. Đo la đinh điem cua mot cuoc đot kich cua nguoi Viking qua nhieu thap ky. Sau khi ha canh xuong Humber, vuong quoc roi xuong tay nguoi Viking mot cach nhanh chong, va gan cuoi nam, Vua Æthelred đa tron sang Normandy, đe Sweyn Forkbeard chiem huu nuoc Anh. Vao mua đong, Forkbeard đang trong qua trinh cung co vuong quyen cua minh, voi Knud phu trach ham đoi va can cu cua quan đoi tai Gainsborough.
Sau khi Sweyn Forkbeard mat sau vai thang lam vua, nguoi Viking va nguoi dan Danelaw ngay lap tuc bau Knud lam vua o Anh. Tuy nhien, gioi quy toc Anh đa co mot cai nhin khac, va Witenagemot đa nho lai Æthelred tu Normandy. Nha vua đuoc khoi phuc đa nhanh chong lanh đao mot đoi quan chong lai Knud, nguoi đa chay tron cung quan đoi cua minh đen Đan Mach, doc theo con đuong cat xen con tin ma ho đa bat va bo roi ho tren bai bien tai Sandwich. Knud đa đen Harald va đuoc cho la đa đua ra đe nghi ho co the co mot vuong quyen chung, mac du đieu nay khong tim thay su uu ai voi anh trai cua ong. Harald đuoc cho la đa đe nghi Knud chi huy luc luong cua minh cho mot cuoc xam luoc khac cua Anh, voi đieu kien ong khong tiep tuc nhan manh yeu sach cua minh. Trong moi truong hop, Knud đa thanh cong trong viec che tao mot ham đoi lon đe tien hanh mot cuoc xam luoc khac.


Xam chiem nuoc Anh Trong so cac đong minh cua Đan Mach co Bolesław I Dung cam, Cong tuoc Ba Lan (sau nay len ngoi vua) va co ho hang voi hoang gia Đan Mach. Ong cho mot so quan đoi Ba Lan muon, co kha nang la mot cam ket đuoc thuc hien cho Knud va Harald vao mua đong đe đua me cua ho tro lai trieu đinh Đan Mach. Ba đa đuoc cha cua ho gui đi sau cai chet cua vua Thuy Đien Eric Huy hoang vao nam 995, va cuoc hon nhan cua ong voi Sigrid Ngao man, me cua nu hoang Thuy Đien. Gia thu nay đa hinh thanh mot lien minh manh me giua nguoi ke vi ngai vang cua Thuy Đien, Olof Skotkonung, va nhung nguoi cai tri Đan Mach, nhung nguoi đong đao cua ong. Nguoi Thuy Đien chac chan la mot trong nhung đong minh trong cuoc chinh phuc nuoc Anh. Mot pho ma khac cua hoang gia Đan Mach, Eirikr Hakonarson, la Trondejarl (Ba tuoc Lade) va đong cai tri Na Uy, voi Sweyn Haakonsson cua Na Uy, duoi quyen chu quyen cua Đan Mach ke tu Tran chien Svolder, vao nam 999. tham gia vao cuoc xam luoc đa đe con trai Hakon cai tri Na Uy, voi Sweyn.
Vao mua he nam 1015, ham đoi cua Knud len đuong sang Anh voi mot đoi quan Đan Mach co le 10.000 nguoi trong 200 chien truong. Knud đung đau mot loat nguoi Viking tu khap Scandinavia. Luc luong xam luoc la tham gia vao cuoc chien thuong xuyen va gan gui voi nguoi Anh trong muoi bon thang toi. Thuc te tat ca cac tran chien đa đuoc chien đau chong lai nguoi con trai ca cua Æthelred, Edmund Ironside.


= Dung chan o Wessex =
Theo ban thao Bien nien su Peterborough, mot trong nhung nhan chung chinh cua Bien nien su Anglo-Saxon, đau thang 9 nam 1015 "[Knud] đa đen Sandwich, va cuop boc o Dorset va Wiltshire va Somerset", bat đau mot chien dich voi su du doi chua tung thay ke tu thoi Alfred Đai đe. Mot đoan tu Encomium cua Emma cung cap mot hinh anh ve đoi tau cua Knud:

O đo co rat nhieu loai khien, ma ban co the tin rang quan đoi cua tat ca cac quoc gia đeu co mat.... Vang toa sang tren mui tau, bac cung loe len tren nhung con tau co hinh dang khac nhau.... Vi ai co the nhin vao nhung con su tu cua ke thu, khung khiep voi anh sang cua vang, [...] đe doa voi nhung khuon mat vang,... nhung nguoi tren nhung con bo tren nhung con tau đe doa cai chet, sung cua chung toa sang Vang, ma khong cam thay so gi cho vua cua mot the luc nhu vay? Hon nua, trong cuoc tham hiem vi đai nay, khong co no le, khong co nguoi đan ong nao thoat khoi canh no le, khong co nguoi đan ong thap hen, khong co nguoi đan ong yeu đuoi do tuoi tac; vi tat ca đeu cao quy, tat ca đeu manh me voi suc manh cua tuoi truong thanh, tat ca đeu phu hop voi bat ky loai chien đau nao, tat ca cac ham đoi lon nhu vay, rang ho khinh miet toc đo cua ky binh.


= Bao vay London =

Edmund Ironside đa co the tam thoi giai cuu London, đanh đuoi ke thu va đanh bai ho sau khi vuot qua song Thames tai Brentford. Chiu ton that nang ne, ongrut ve Wessex đe tap hop quan linh moi, va nguoi Đan Mach lai đua London vao vong vay, nhung sau mot cuoc tan cong khong thanh cong khac, ho đa rut vao Kent duoi su tan cong cua nguoi Anh, voi tran chien tai Otford. Luc nay, Eadric Streona đa tiep kien Vua Edmund va Knud đi thuyen ve phia bac qua cua song Thames đen Essex, va đi tu ben tau len song Orwell đe tan pha Mercia.


Vua Anh Knud đa cai tri nuoc Anh trong gan hai thap ky. Su bao ve ma ong cho muon đoi voi nhung nguoi đot kich Viking, nhieu nguoi trong so ho duoi quyen chi huy cua anh ta đa khoi phuc su thinh vuong ngay cang suy yeu ke tu khi noi lai cac cuoc tan cong cua nguoi Viking trong nhung nam 980. Đoi lai, nguoi Anh cung giup ong thiet lap quyen kiem soat phan lon Scandinavia.

Trong tran chien Nesjar, nam 1016, Olaf Haraldsson đa đanh bai vuong quoc Na Uy tu nguoi Đan Mach. Đo la vao mot khoang thoi gian sau khi Erikr roi Anh va cai chet cua Svein khi rut lui ve Thuy Đien, co the co y đinh tro ve Na Uy voi quan tiep vien, con trai cua Erikr, Hakon cung đen đe cung cha va ho tro Knud o Anh.
Knud thuong đuoc nho đen nhu mot vi vua khon ngoan va thanh cong cua nuoc Anh, mac du quan điem nay mot phan co the la do ong đoi xu tot voi Giao hoi, nguoi giu ky luc lich su. Duoi trieu đai cua minh, Knud đa tap hop cac vuong quoc Anh va Đan Mach, va cac dan toc Scandinavic va Saxon đa chung kien ​​mot thoi ky thong tri tren khap Scandinavia, cung nhu trong Quan đao Anh. Cac chien dich cua ong o nuoc ngoai co nghia la cac bang cua quyen luc toi cao cua nguoi Viking đa đuoc xep chong len nhau đe ung ho nguoi Anh, bien nhung mui nhon cua nhung cuoc chien dai huong ve Scandinavia. Ong đa khoi phuc Luat cua Vua Edgar đe cho phep hien phap cua Danelaw va cho hoat đong cua nguoi Scandinavia noi chung.


Vua Đan Mach Harald II qua đoi nam 1018, va Knud đa đen Đan Mach đe khang đinh su ke vi cua hoang gia, noi ro y đinh ngan chan cac cuoc tan cong chong lai nuoc Anh trong mot la thu nam 1019. Co ve nhu co nhung nguoi Đan Mach đoi lap voi ong, va mot cuoc tan cong ma ong thuc hien voi nhung nguoi Wend xu Pomerania co the co lien quan đen viec nay. Trong cuoc tham hiem nay, it nhat mot trong nhung nguoi Anh cua Knud, Godwin, duong nhu đa gianh đuoc su tin tuong cua nha vua sau mot cuoc đot kich vao ban đem, ca nhan ong đa lanh đao chong lai mot cuoc bao vay Wend.
Co le Knud đa nam giu ngai vang Đan Mach mot cach on đinh. Ong quay tro lai Anh vao nam 1020. Ong bo nhiem Ulf Jarl, chong cua chi gai ong Estrid Svendsdatter, lam nhiep chinh cua Đan Mach, tiep tuc giao cho ong con trai cua minh boi vuong hau Emma, ​​Harthacnut, nguoi ma ong đa phong thai tu cho vuong quoc cua minh. Voi cai chet cua Olof Skotkonung vao nam 1022, đa co ly do cho mot bieu hien ve suc manh cua Đan Mach o vung Baltic. Jomsborg (đuoc cho la o tren mot hon đao ngoai khoi Pomerania), co le la muc tieu cua cuoc tham hiem cua Knud.


= Hanh trinh đen Roma =

Phu hop voi vai tro la mot vi vua Kito giao, Knud noi rang ong đa đen Roma đe an nan toi loi cua minh, đe cau nguyen cho su cuu chuoc cua cac toi loi cua minh, va đe thuong luong voi Giao hoang ve viec giam chi phi cua ao bao cho cac tong giam muc nguoi Anh va đe giai quyet su canh tranh giua cac tong giao phan Canterbury va Hamburg-Bremen vi su vuot troi so voi cac giao phan Đan Mach. Ong cung tim cach cai thien cac đieu kien cho khach hanh huong, cung nhu thuong nhan, tren đuong đen Roma.
Chuyen tham cua Knud đen Roma la mot chien thang. Trong cau tho cua Knutsdrapa, Sigvatr Þorðarson ca ngoi Knud, vi vua cua ong, la "than yeu voi Hoang đe, gan gui voi Peter". Trong thoi cua Christendom, mot vi vua đuoc coi la co thien cam voi Thien Chua co the mong đoi đuoc cai tri mot vuong quoc hanh phuc. Ong chac chan o mot vi tri manh me hon, khong chi voi Giao hoi va nguoi dan, ma con trong lien minh voi cac đoi thu phia nam cua ong, ong co the ket thuc cuoc xung đot cua minh voi cac đoi thu o phia bac. La thu cua ong khong chi noi voi nhung nguoi đong huong ve nhung thanh tuu cua ong o Roma, ma con ve nhung tham vong cua minh trong the gioi Scandinavia khi tro ve nha.


Vua Na Uy va mot phan Thuy Đien Trong buc thu nam 1027, Knud tu coi minh la vua cua "nguoi Na Uy va mot so nguoi Thuy Đien" - chien thang cua ong truoc nguoi Thuy Đien cho thay Helgea la dong song o Uppland chu khong phai la o phia đong Scania - trong khi vua Thuy Đien đa thuc hien mot cuoc noi loan. Knud cung tuyen bo y đinh tien toi Đan Mach đe bao đam hoa binh giua cac vuong quoc Scandinavia, phu hop voi ban mieu ta cua John xu Worcester rang vao nam 1027, Knud thay mot so nguoi Na Uy bat man va gui cho ho so tien vang va bac đe nhan đuoc su ung ho cua ho tren ngai vang.
Nam 1028, sau khi tro ve tu Roma qua Đan Mach, Knud len đuong tu Anh đen Na Uy va thanh pho Trondheim, voi mot đoi tau gom nam muoi chiec tau. Olaf Haraldsson đa đung xuong, khong the thuc hien bat ky cuoc chien nao, vi cac quy toc cua ong đa chong lai ong vi xu huong tan tinh vo cua ho đe phu phep. Knud len ngoi vua Anh, Đan Mach va Na Uy cung nhu mot phan cua Thuy Đien.


Quan he voi nha tho Hanh đong cua Knud nhu mot ke chinh phuc va su đoi xu tan nhan cua ong đoi voi trieu đai bi lat đo đa khien ong ta tro nen kho chiu voi Giao hoi. Ong đa la mot nguoi theo Kito giao truoc khi tro thanh vua. Moi quan he coi mo cua ong voi mot nguoi vo le, Ælfgifu xu Northampton, nguoi vo kheo leo cua ong, nguoi ma Knud phong la vuong hau phuong bac cua minh khi ong cuoi Emma xu Normandy, nguoi đuoc phong hoang hau o phia nam voi mot đien trang o Exeter, la mot cuoc xung đot khac voi giao huan cua Giao hoi. Trong mot no luc đe hoa giai chinh minh voi cac giao hoi cua minh, Knud đa tu bo tat ca cac nha tho va tu vien tieng Anh la nan nhan cua su cuop boc cua nguoi Viking va đo đay kho bac cua ho. Ong cung xay dung nhung nha tho moi va la mot nguoi bao tro tha thiet cua cac cong đong tu vien. Que huong Đan Mach cua ong la mot quoc gia Kito giao đang tren đa phat trien, va mong muon nang cao ton giao van con moi me. Vi du, nha tho đa đau tien đuoc ghi nhan đuoc xay dung o Scandinavia la o Roskilde, c. 1027, va nguoi bao tro cua no la chi gai cua Knud, Estrid.


Qua đoi Knud qua đoi vao ngay 12 thang 11 nam 1035. Tai Đan Mach, ong đuoc Harthacnut ke vi, con đuoc goi la Knud III. Me cua ong, hoang hau Emma, ​​truoc đay cu tru tai Winchester cung voi mot so nguoi hau cua con trai ba, đa chay tron đen Bruges o Flanders, duoi ap luc cua nhung nguoi ung ho con trai khac cua Knud sau Svein, boi Ælfgifu xu Northampton: Harold Harefoot - nhiep chinh o Anh giai đoan 1035-1037 (nguoi tiep tuc len ngoi vua Anh nam 1037, tri vi cho đen khi qua đoi nam 1040). Hoa binh cuoi cung o Scandinavia đa đe Harthacnut tu do gianh lay ngai vang vao nam 1040 va gianh lai vi tri cua me minh. Ong đa mang lai vuong mien cua Đan Mach va Anh mot lan nua cho đen khi qua đoi vao nam 1042. Đan Mach roi vao thoi ky roi loan voi cuoc đau tranh quyen luc giua ke gia danh ngai vang Sweyn Estridsson, con trai cua Ulf va vua Na Uy, cho đen khi Magnus qua đoi vao nam 1047. Su ke thua cua nuoc Anh đa nhanh chong tro lai dong doi Anglo-Saxon.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Nguon =


= Đoc them =


Lien ket ngoai Canute (Knud) Đai đe – Tu chien binh Viking đen Vua cua Anh
The gioi Viking (tieng Đan Mach) – Canute Đai đe (Knud den Store)