Thanh The Tong (chu Han: 清世宗, 13 thang 12 nam 1678 – 8 thang 10 nam 1735), phap hieu Pha Tran Cu Si, Vien Minh Cu Si, Tay Tang ton vi Van Thu Hoang đe (文殊皇帝), la vi hoang đe thu nam cua nha Thanh (Trung Quoc), tri vi tu nam 1722 đen 1735. Ong dung nien hieu Ung Chinh (雍正) trong suot thoi gian 13 nam tri vi, nen cac su gia thuong goi ong la Ung Chinh Đe (雍正帝).
La mot vi hoang đe sieng nang, can kiem va chong tham nhung quyet liet, muc tieu cua Ung Chinh la tao ra mot trieu đinh hieu qua voi chi phi thap nhat. Cac chinh sach cua ong đa mo đuong cho su thinh tri gan 150 nam tiep theo cua Đai Thanh. Cuoi đoi ong, quoc kho hay con du nhieu. Ve đoi ngoai, tiep noi vua cha Khang Hi, Ung Chinh su dung cac bien phap quan su manh me đe giu gin vi the cua Đai Thanh đoi voi cac nuoc lan bang. Trieu đai cua ong đuoc xem la chuyen che, hieu qua va manh me. Tuy nhien, viec Ung Chinh thong tri bang ban tay sat khien hinh tuong trong dan gian cua ong khong đuoc tot, co nhung loi đon gay anh huong toi uy tin cua nha vua va nguoi ke vi ong nhu Hoang đe Can Long khong phai la con ong ma la nguoi Han. Su phan cam cua nhan dan đoi voi ong con đuoc the hien qua loi đon rang ong bi mot thich khach đam chet va bi cat lay thu cap.
Mac du trieu đai cua Ung Chinh ngan hon nhieu so voi cha minh (Khang Hi Đe tri vi 61 nam) va con trai (Can Long Đe tri vi 60 nam), su ra đi đot ngot cua ong lai la do khoi luong cong viec nang ne cua ong mang lai. Ung Chinh đa tiep noi mot thoi ky hoa binh va thinh vuong cho Nha Thanh, khong co ong thi khong co cai goi la Khang Can thinh the. Ung Chinh đa ngan chan te nan tham nhung va cai cach viec quan ly tai chinh cua đat nuoc. Thoi ong cung bat đau thanh lap Quan co xu, mot co quan co anh huong lon đen đe che Thanh trong tuong lai.


Tuoi tre Thanh The Tong Ung Chinh ten huy la Dan Chan (chu Man:ᡳᠨ ᠵᡝᠨ, chu Han: 胤禛, binh am: In Jen), sinh vao gio Dan ngay 30 thang 10 (am lich) nam Khang Hi thu 17 (1678) o Vinh Hoa cung trong Tu Cam Thanh, Bac Kinh. Ong la con trai thu 4 trong so nhung nguoi con truong thanh cua Thanh Thanh To Khang Hi Hoang đe. Me la Hieu Cung Nhan hoang hau O Nha thi, thuoc Tuong Hoang ky Man Chau. Bay gio, Hieu Cung Hoang hau chi la cung nhan, xuat than lai rat thap (Bao y), theo quy che khong đuoc tu nuoi con, vi vay Dan Chan vua đay thang đa đuoc đua đen cho Hieu Y Nhan hoang hau Đong Giai thi cham soc. Hieu Y Nhan Hoang hau von la con gai cua Nhat đang cong Đong Quoc Duy, chat nu cua Hieu Khang Chuong Hoang hau, tung sinh mot Hoang nu nhung khong may mat som.
Nam Khang Hi thu 22 (1683), Dan Chan khi đo 6 tuoi, đuoc chi đen Thuong Thu phong đoc sach. Su pho cua Dan Chan la Truong Anh cho hoc Tu thu, Ngu kinh, lai cho Tu Nguyen Mong giang day Man van. Quan he mat thiet voi Dan Chan nhat la Co Bat Đai (顾八代), Dan Chan nhan xet ong "Pham hanh đoan chinh, hoc thuat thuan chinh". Suot thoi thieu nien va thanh nien cua Dan Chan nhan đuoc su quan giao nghiem khac tu Phu hoang va Su pho. Khang Hi Đe cho rang viec chi nuoi nang cac Hoang tu trong Hoang cung se tao sai lam, do đo ong đa cho cac Hoang tu, ke ca Tu a ca Dan Chan, tiep xuc voi the gioi ben ngoai, va ban ra mot he thong giao duc nghiem khac cho cac Hoang tu. Mai khi sau nay len ngoi, Dan Chan thuong ke lai viec Khang Hi Đe nuoi day ong rat chu đao. Khang Hi Đe quy men Dan Chan vi biet giu le nghia, gioi chu Han, chu Man, hieu rong kinh su va tho ca. Nhung Hoang đe khong hai long voi tinh hap tap va tam trang khong on đinh cua Dan Chan. Khang Hi tung đanh gia Dan Chan luc nho la "Hi no bat đinh", thuong bao Dan Chan "cho nong voi va nen kien nhan", nen sau nay Ung Chinh treo mot tam bien đe cau nay trong phong rieng đe tu ran minh khong đuoc quen.
Hoang tu Dan Chan đa cung cha minh vi hanh nhieu lan o cac vung, tinh xung quanh kinh thanh Bac Kinh, cung nhu ve phia Nam xa xoi. Khi truong thanh, ong đuoc cu lam Chu soai cua Chinh Hong ky trong suot cuoc chien tranh lan thu 2 giua Đai Thanh voi Han quoc Chuan Cat Nhi.
Nam Khang Hi thu 35 (1696), Dan Chan theo Khang Hi chinh phat Cat Nhi Đan, chuong quan Chinh Hong ky đai doanh . Chien dich lan nay Dan Chan khong truc tiep tham gia, nhung ong rat quan tam đen tran chien. Dan Chan con lam "Lan cu tu son đai duyet" cung "Cong thanh hoi loan cung tung nhi thu"  đe tan duong thanh tuu dung binh cua Phu hoang. Khong nhung vay, Dan Chan con toi Tuan Hoa tam an phung đien te tu Hieu Trang Van Hoang hau.
Nam Khang Hi thu 37 (1698), Tu a ca Dan Chan đuoc phong tuoc vi [Đa La Boi lac; 多羅貝勒]. Nam thu 39 (1699), nam 23 tuoi, Dan Chan theo Khang Hi thi sat Vinh Đinh Ha, kiem nghiem chat luong cong trinh. Nam 25 tuoi, Dan Chan thi tong Phu hoang tuan du Ngu Đai Son. 1 nam sau lai thi tong nam tuan Giang Chiet.
Nam Khang Hi thu 43 (1704), song Duong Tu va song Hoang Ha gay ra mot trong nhung tran lu lon nhat trong lich su Trung Quoc. Kinh te va đoi song cua nhan dan xung quanh cac vung nay bi đe doa nghiem trong. Dan Chan đuoc Khang Hi cu đen voi tu cach la kham sai đai than cua Hoang đe cung voi Hoang thap tam tu la Dan Tuong đe giup đo cac nan dan vung phia Nam Trung Quoc. Quoc kho luc nay đang can kiet do cac khoan no khong tra tu cac quan lai va quy toc, do đo trieu đinh khong đu tien đe đoi pho voi nan lu. Dan Chan đa phai thuc hien chinh sach thu gom ngan quy tu cac thuong gia giau co o phuong Nam. Nhung no luc nay cua ong bao đam tien cuu te đuoc phan bo va cac nan dan khong bi đoi.
Nam Khang Hi thu 46 (1708), Khang Hi Đe ban Vien Minh Vien cho Dan Chan. Thang 11, Dan Chan cung thinh Phu hoang đen Vien Minh Vien du yen tiec. Tu 1707 đen 1722, Khang Hi Đe đen Vien Minh Vien tong cong 12 lan.


Len ngoi = Tranh đoat Tru vi =

Nam Khang Hi thu 47 (1708), Khang Hi Đe lan đau phe truat Thai tu Dan Nhung. Trong qua trinh đe cu tan Thai tu, Dan Chan kien tri kien nghi phuc vi cho Dan Nhung, đong thoi cung Hoang bat tu Dan Tu co quan he tot đep.
Nam Khang Hi thu 48 (1709), Khang Hi Đe phuc lap Dan Nhung tro lai lam Hoang thai tu, cung nam đo Hoang tu tu Dan Chan đuoc chinh thuc phong tuoc hieu Ung Than vuong (雍親王). Bat đau tu đay, cac Hoang tu bat đau keo be canh, tranh đoat lap muu voi Tru vi bat đau gia tang.
Hoang thai tu Dan Nhung sau khi đuoc phuc vi, quyet đinh keo be phai nham cung co vi tri cho minh, đieu nay khien Khang Hi Đe lan nua that vong, ma quyet đinh phe truat Thai tu vao nam thu 50 (1711), va ha lenh bat ki ai khuyen phuc lap Dan Nhung đeu se bi tri toi.
Đieu nay đa dan đen su phan chia trong trieu đinh nham tranh gianh vi tri Thai tu bi bo trong, su chia re giua nhung nguoi ung ho Hoang tam tu Dan Chi, Dan Chan, Hoang bat tu Dan Tu va Hoang thap tu tu Dan Trinh (em ruot cua Dan Chan). Trong so cac hoang tu tren, Dan Tu đuoc su ung ho nhieu nhat tu cac quan lai. Dan Tu cung Dan Trinh "Hu hien ha si", lien lac nhan si khap noi, rat co y đo. Vi đieu nay ma Dan Tu đa bi Khang Hi trach cu. Hoang thap tu tu Dan Trinh vao nam Khang Hi thu 57 (1718) đuoc phong "Phu Vien Đai tuong quan vuong", xuat chinh Tay Bac, chi huy hai đao quan Thanh on đinh the cu Tay Tang, danh tieng cang ngay cang len cao, co kha nang tranh đoat Tru vi. Hoang tam tu Thanh Than vuong Dan Chi vang menh vo long Duong Trai qua, xung quanh tu tap mot đam nguoi co hoc thuc. Ong cung co da tam tranh đoat Tru vi, đen noi sau khi Dan Nhung bi phe truat, ong luon tu cho minh la Tru quan tiep theo. Khi Khang Hi mat vao thang 11 nam 1722, viec phan chia quyen vi ngai vang chi con lai ba Hoang tu, sau khi Dan Tu chuyen sang ung ho Hoang thap tu tu Dan Trinh, đo la: Dan Chi, Dan Chan va Dan Trinh.
Dan Chan gioi ve tri quoc, hieu đuoc giau tai. Ong ton sung Phat giao, tu xung "Thien ha đe nhat nhan nhan", giu hoa khi voi cac huynh đe, ben canh đo lai lien ket chat che voi nhung nguoi co the luc nhu Long Khoa Đa va Nien Canh Nghieu, thu phuc nhan tam. Đong thoi, ong con chu y the hien su hieu thuan đoi voi Khang Hi Đe, dang len Ban đo Tay Tang do chinh ong ve, gianh đuoc su tin tuong cua Khang Hi.
Nam Khang Hi thu 60 (1721), Dan Chan nhan ki niem 60 nam đang co cua Khang Hi Đe, huong Thinh Kinh te cao to lang. Hoi kinh tham gia Cong si thi hoi bai thi phuc tra su vu, Đong chi tuan menh đai Khang Hi Đe nam giao te thien. Nam sau, thanh tra kinh thanh, lien ket hai thuong kho, lai van menh Đong chi te thien. Viec nay đoi voi Dan Chan rat trong đai, mot la boi vi ong nhieu lan tuy tung tuan du, ra ngoai lam thay chinh vu, khien cho ong co co hoi hieu biet cac noi kinh te san vat, song nui thuy loi, phong tuc dan gian, ton giao tin nguong, lay đuoc dan su truc tiep tu lieu, hai la quan sat Khang Hi Đe xu ly chinh su, khao tra đia phuong hanh chinh cung lai tri, ren luyen xu ly chinh su nang luc. Hai phuong dien nay đoi voi ngay sau Dan Chan xu ly quoc su đeu co y nghia thuc te rat lon.


= Len ngoi chinh thong =
Nam Khang Hi thu 61 (1722), con trai thu tu cua Dan Chan la Hoang Lich tron 12 tuoi, Khang Hi Đe đen Vien Minh Vien du tiec dung thien. Sau khi Can Long đang co, "Cao Tong Thuan Hoang đe" co ghi chep lai, Khang Hi Đe vi Hoang Lich ma đen Vien Minh Vien du tiec, con khen sinh mau Hoang Lich la nguoi co phuc. Nhung trong "Thanh To Nhan Hoang đe thuc luc" lai khong co ghi chep gi ve viec Khang Hi Đe yeu thich me con Hoang Lich hay sach phong The tu, Phuc tan gi đe ban thuong.
Ngay 13 thang 11 (tuc ngay 20 thang 12 duong lich), Khang Hi Đe bang ha o Suong Xuan vien.
Ngay 20 thang 11 (tuc ngay 27 thang 12 duong lich), theo di chieu, Hoang tu tu Ung Than vuong Dan Chan ke vi. Bat đau sang nam (1723) dung nien hieu la Ung Chinh (雍正). Chu [Ung Chinh], xuat phat tu chu "Ung", nghia la "hoa thuan"; va chu "Chinh", nghia la "ngay thang" hay "chinh thong".
Ngay lap tuc sau khi len ngoi, Ung Chinh Đe đa chon ra cac quan co đai than vao Quan Co vien, bao gom: Hoang bat tu Dan Tu, Hoang thap tam tu Dan Tuong, Truong Đinh Ngoc, Ma Ve va Long Khoa Đa. Dan Tu đuoc phong lam Liem Than vuong, con Dan Tuong đuoc phong lam Di Than vuong, ca hai đeu đuoc giu nhung vi tri cao trong trieu.
Ung Chinh con đac biet đua Hoang Que, Hoang Hoan (con trai cua Dan Nhung) va Vinh Kinh (chau noi Dan Nhung) vao cung nuoi duong, nhan lam Duong tu. Đay cung la sau khi Can Long Đe len ngoi chinh mieng thua nhan.


= Tranh luan ve viec len ngoi =

Hien nay trong gioi Thanh su ton tai hai phai. Phai ung ho Ung Chinh len ngoi hop phap bao gom cac hoc gia nhu Phung Nhi Khang, Duong Khai Tieu, Ngo Tu Luong, Su Tung..., trong đo noi bat nhat la Phung Nhi Khang. Phai ung ho Khang Hi đinh truyen vi cho Hoang tu Dan Trinh nhung bi Dan Chan dung thu đoan bat chinh đe chiem đoat bat đau tu nha su hoc đat nen mong cho Thanh su la Manh Sam, sau đen Hua Tang Trong, Vuong Trung Han, Đoi Dat, Duong Tran...
Vao thoi điem Khang Hi Đe qua đoi, Hoang tu thu 14 la Dan Trinh luc nay la "Phu Vien Đai tuong quan" (撫遠大將軍), đang phai chinh chien o chien truong Tay Bac. Mot so nha su hoc cho rang, viec nay la đe huan luyen kha nang cam quan cua Hoang đe tuong lai; mot so khac lai cho rang viec nay nham bao đam chuyen len ngoi trong hoa binh cua Dan Chan.  Mot thuc te hien nay đuoc biet đen đo la, luc đo Dan Chan cung đa tranh chuc vi nay voi muc tieu thong qua đo tranh ngoi Thai tu (phe Thai tu Dan Nhung cung dang thu xin chuc nay), nhung khong thanh. Sau khi Dan Trinh đam nhiem chuc vu nay, muu si cua Ung Than Vuong đa kien nghi voi ong nen chuan bi san binh luong o Đai Loan đe sau nay cat cu tao phan.
Tu khi len ngoi, Ung Chinh thay đoi nhieu lan cach noi ve viec nhung nguoi chung kien viec truyen ngoi. Long Khoa Đa đuoc coi la co menh đai than duy nhat, nhung sau nay đen khi Long bi xu toi, chinh Ung Chinh lai noi rang: "Ngay Thanh to thang ha, Long Khoa Đa khong co mat truoc ngu tien, the ma con dam bia đat chuyen mang chuy thu đen đe phong bat trac." Hoc gia Tan Huy nhan xet, cach noi "tam nguoi thu menh" (Long Khoa Đa va bay vi hoang tu) la "hoan toan bia đat."
Cac truyen dan gian cho rang Ung Chinh đa thay đoi di chieu cua vua cha bang cach them dau vao va sua đoi ki tu. Tuy nhien, van đe nay co ban khong thanh lap, vi nhu nhung gi đuoc biet hien nay, di chieu đuoc viet sau khi Khang Hi qua đoi va nguoi đung ra soan la Long Khoa Đa. Ke ca Phung Nhi Khang, hoc gia hang đau ung ho Ung Chinh, cung đong y điem nay.
Trong ban tom tat tieu su toan dien nhat ve Hoang đe Ung Chinh cua hoc gia Phung Nhi Khang, tac gia đa nhin nhan viec ke ngoi cua Ung Chinh bang mot nhan quan moi me. Phung Nhi Khang viet rang van con mot so nghi ngo tu di chieu bi that lac hay ngay đuoc ban hanh, song đa so cac luan điem chung to rang Ung Chinh đa thanh cong trong viec len ngai vang mot cach hop le, dau cho ong cung đa co su dung quan đoi trong mot so truong hop can thiet.
Ngoai ra, Phung Nhi Khang cung cho rang: 

Ngoai ra, hoc gia Phung Nhi Khang cho rang Khang Hi đa pham mot sai lam to lon khi đe cac con cua minh lao vao tro choi chinh tri qua nhieu, va đac biet la trong hoan canh chiec ghe Thai tu bi bo trong, do đo mot cuoc quyet chien gianh ngoi vua, bao gom ca viec chiem đoat neu co the, la mot ket qua khong the tranh khoi trong lich su phong kien Trung Hoa. Vi the, tham chi se la mot sai lam to lon hon nua khi đanh gia mot nha cai tri đon gian thong qua cach ma ong ta đat đen quyen luc. Co mot đieu chac chan la sau nay Hoang đe Ung Chinh đa bao đam rang qua trinh chuyen giao quyen luc cho nguoi ke vi minh dien ra thuan loi, khong nhu truong hop cua chinh ong.


Cung co quyen luc = Tieu diet cac Hoang tu khac =
Do su len ngoi cua ong co nhieu đieu nghi van, Ung Chinh đa nhan thay su đo ky va tranh chap tu cac Hoang tu con lai.
Dan Thi, Hoang truong tu tiep tuc bi giam cam tai gia. Dan Nhung, Phe Thai tu mat 2 nam sau khi Ung Chinh Đe len ngoi, du viec ho bi giam cam khong phai do Ung Chinh ma do Khang Hi Đe. Viec kho khan nhat chinh la phai chia re nhom cua Hoang tu Dan Tu (bao gom Dan Tu; Hoang tu thu 9 Dan Đuong, Hoang tu thu 10 Dan Nga; va cac thuoc ha), va chia cat Dan Trinh nham cat đut lien minh nay. Dan Tu, nguoi nam giu chuc Thuong thu Bo Cong, va tuoc Liem Than vuong, đuoc theo doi rat ky boi Ung Chinh. Dan Đuong đuoc cu toi Thanh Hai đe ho tro quan đoi, nhung thuc chat la chiu su cai quan thuoc ha cua Ung Chinh la Tuong quan Nien Canh Nghieu. Dan Nga bi tuoc bo moi quyen vi vao thang 5 nam 1724, va bi đay đi phuong bac toi vung Noi Mong. Hoang tu thu 14 la Dan Trinh, em ruot cua Ung Chinh, thi bi đay đen canh giu tam lang cua cac Tien hoang.
Trong nhung nam đau tien duoi su cai tri cua Ung Chinh, su ung ho ong đa tang len ro ret. Dan Tu va Dan Đuong, nhung nguoi tung ung ho Dan Trinh len vi tri ngoi bau, đa bi tuoc het moi quyen vi va bi giam cam trong nguc cho đen chet vao nam 1727.


= Vu an Nien Canh Nghieu va Long Khoa Đa =
Nien Canh Nghieu la tam phuc cua Ung Chinh mot thoi gian dai truoc khi ong buoc len ngai vang va la anh trai ruot cua sung phi Đon Tuc Hoang quy phi. Vao nam 1723, khi Ung Chinh goi em cua minh, Dan Trinh, quay tro ve tu Tay Bac, ong đa chi đinh Nien đen thay the vi tri nay. Tinh hinh bien gioi Tan Cuong luc nay van rat roi ren, do đo o đay rat can mot vien tuong gioi. Tuy nhien, sau mot vai cuoc chinh phuc thanh cong, Nien đa bat đau tha hoa khi nhan hoi lo đe thang quan tien chuc. Nien noi tieng voi loi song vuong gia ngang bang voi nha vua. Nhin thay truoc vien canh khong tot tu Nien, Ung Chinh đa ra mot chi du giang chuc Nien xuong lam tuong quan cua Hang Chau phu. Tuy nhien, van tiep tuc nhung hanh đong ngong cuong, Nien đa nhan đuoc toi hau thu tu Ung Chinh, va sau đo đa phai tu sat bang thuoc đoc vao nam 1726.
Long Khoa Đa (am Man: Longkodo) la thong soai toan bo quan đoi thanh Bac Kinh vao thoi điem Ung Chinh len ngoi. Sau đo, Long Khoa Đa bat đau bi ghet bo tu nam 1728 va chet khi bi giam cam tai gia.


Tri vi = Ton giao =
Khac voi vua cha, Ung Chinh tan cong manh me vao đao Thien Chua.. Ong cam đao ca nuoc, chi tru Bac Kinh. The la, 300 nha tho bi pha. Viec nay la do Ung Chinh thay bat man khi nguoi Man Chau dan cai theo đao Thien Chua, trong khi nha vua muon nguoi Man Chau phai tho troi đat to tong vi theo ong cho rang tung dan toc co cac tin nguong khac nhau.


= Nhung cai cach =


 Vu an muu phan  Sau khi tro thanh Hoang đe Đai Thanh, Ung Chinh đa cho giam sat chat che hoat đong cua cac quan lai cap duoi va đong thoi cho tich thu cac truyen đon ma ong cho la gay anh huong xau cho che đo cua minh, đac biet la nhung nguoi phan Thanh phuc Minh. Noi bat trong so đo la truong hop cua Tang Tinh, mot nho sinh thi hong mang anh huong nang ne tu tuong cua hoc gia Lu Luu Luong o the ky XVII. Vao thang 10 nam 1728, Tang đa kich đong Nhac Chung Ky, tuong quan cua 2 tinh Thiem Tay – Cam Tuc va la chau đoi thu 21 cua Nhac Phi, lam phan voi ly do Man Thanh la con chau nha Kim, co ly đau con chau Nhac Phi lai tho con chau nha Kim. Ong ta con đua ra mot ban danh sach dai vach toi cua Ung Chinh, bao gom ca viec giet Hoang đe Khang Hi va ha sat cac anh em đe gianh ngoi. Nhac Chung Ky so hai lien đem thu cua Tang Tinh nop cho Ung Chinh.
Trong thoi Nha Thanh, viec "phan Thanh phuc Minh" đuoc chinh quyen xem la rat nghiem trong va hinh phat rat tan khoc. Lu Luu Luong cung con trai ca la Lu Bao Trung va mon sinh la Nghiem Hong Quy đeu bi mo quan tai ra bam xac, con thu Lu Nghi Trung bi chem đau tich bien, nguoi nha bi đay ra Ninh Co thap lam no le đoi đoi. Giai quyet vu an nay, cuoi cung Ung Chinh Đe đa cho bat Tang Tinh ve thanh Bac Kinh đe xet xu. Tuy nhien nha vua khong giet Tang Tinh, ma cho nguoi đoi xu tu te, con cho Tang Tinh vao xem minh phe duyet tau chuong, sau đo Tang Tinh vi cam an đuc cua Ung Chinh đa tu mang chinh minh, con đi khap noi reu rao, viet nhung bai ca ngoi cong đuc cua nha vua. Ung Chinh xem đay la mot trong nhung viec đac y nhat trong đoi vi đa "cai tao đuoc ke khong mang long than phuc", đay đuoc xem la mot đoan thien co ky van, khi Hoang đe lai co lay long phan tac.
Tuy nhien, Tang Tinh đa bi Can Long Đe, con trai Ung Chinh, chem đau voi ly do Hoang đe khong thuong luong voi phan tac.


 Chong tham nhung  Ung Chinh Đe đuoc xem la mot trong so it Hoang đe that su cham chi trong lich su Trung Hoa. Ong thuong danh ca ngay đoc va giai quyet cac tau chuong cho toi đem. Ong cam ghet tham nhung va trung phat nghiem khac cac quan vien khi ho vi pham cac quy tac tren.
Sau khi Khang Hi Đe qua đoi, quoc kho ton ngan 2716 van lang (con so thuong đuoc noi đen tren truyen thong hoac bo phim noi tieng Vuong trieu Ung Chinh la khong đung đan). Nam cuoi Ung Chinh, ton ngan 3453 van lang. Mac du Ung Chinh đa co nhung cai cach tang cuong nguon thu thue cua trieu đinh, nhung trong thoi ong tri vi, so tien nay chu yeuhao ton do quan phi qua ton kem.
Ung Chinh Đe cho thanh lap cac ban kham sai gom cac đai than tu trung uong hoac cac quan vien đia phuong co nang luc đi kiem tra cac tinh, huyen. Tra ra quan vien nao co dinh liu tham o thi lap tuc cach chuc, thay the bang mot thanh vien trong ban kham sai. Cac quan vien bi cach chuc thi nhau khai ra nhung nguoi tien nhiem đa lam tham hut ngan kho, viec nay đa lam hang tram quan vien bi cach chuc. Tham chi, nhung quan vien tuy đa tu nhiem nhung bi phat hien co tham o trong luc tai vi cung bi trung phat. Thoi đo, tham quan khi bi phat hien co tham o thuong hay tu sat đe bao toan cho nguoi nha van đuoc huong phuc loi, vi theo ho thi "hoa khong đen nguoi nha". Nhung Ung Chinh thi quyet tam chong tham nhung đen cung, quan vien tham o đa tu sat thi nha vua chang nhung tich thu tai san cua chung, ma ong con bat nguoi nha chung phai lam viec lao dich ca đoi đe tra no cua ong cha, theo nha vua lam nhu vay la đe canh tinh tham quan rang neu bi ong tra ra thi "con chau đoi sau cung khong ngoc len đuoc". Đe ngan chan tham nhung, Ung Chinh cho bo đi nhung loai "phi tra nuoc" ma cac quan vien thuong dung đe bon rut cong quy.
Ben canh nhung bien phap nghiem ngat, Ung Chinh con đat ra "Duong liem ngan", mot so tien lon lay tu so du hang nam trong quoc kho đe thuong cho cac quan. Tien duong liem cua huyen lenh that pham la tu 400 đen 2,000 luong bac, con cua mot vien Tong đoc la vao khoang 10,800 luong bac, gap 100 lan bong loc hang nam. Nhung viec lam nay cua Ung Chinh Đe đa cai thien tinh hinh tai chinh cua đe quoc, thu nhap gia tang, đen luc ong mat ngan kho đa co toi 5,000 van luong.


 Cai cach che đo  Vi la Hoang đe đoc tai nen Ung Chinh muon ban than phai la nguoi kiem soat toi cao cua đe quoc, đe đuoc nhu the Ung Chinh đa cho hoan thien che đo "mat chiet". Mat chiet la viec trao đoi thong tin giua Hoang đe va than tu thong qua mot chiec hop đuoc khoa kin co 2 chia khoa, mot chiec do quan vien can trinh tau giu, mot chiec do Hoang đe giu, khong co nguoi thu 3 biet đuoc. Cac than tu mat tau cho nha vua bao gom nhieu noi dung nhu cac van đe lien quan đen đai su đat nuoc đen viec to cao cac quan vien khac, viec nay chi co ban than va Hoang đe biet, co noi sai cung khong sao vi đay la cong van khong chinh thuc khong đuoc luu lai, nen cac quan vien rat tich cuc mat tau. Thoi Nha Thanh, than tu dang tau phai viet bang hai ban, mot tieng Han va mot tieng Man, lai phai thong qua nhieu kenh sang loc. Thong qua mat chiet, than tu co the viet ngan gon tau len truc nha vua ma khong lam lo thoi gian. Tuy nhien chi co mot so quan vien đuoc nha vua chi đinh moi co quyen mat tau, đe tranh viec ham oan cho nguoi khac. Tuy nhien đe tranh viec bi tieu nhan lua gat, Ung Chinh đa co mot so quy đinh khi su dung mat chiet: nha vua co gang lang nghe tu khap noi chu khong phai mot phia, lay y kien cua nhieu nguoi đe co phan đoan chinh xac; neu co nguoi bi to cao, Ung Chinh cho phep ho tu bien giai nhung khong tiet lo ten nguoi to cao ho đe bao đam khong ham oan nguoi tot. Viec ap dung mat chiet giup he thong tai mat cua Ung Chinh trong khap đe quoc đuoc tang nhanh, viec gi nha vua cung đuoc biet mot cach nhanh chong, Hoang đe ngoi trong Tu Cam Thanh ma nam đuoc viec thien ha, chinh thuc tro thanh đau nao cua đat nuoc.


 Dung nguoi theo viec  Ung Chinh tung noi: "Tri thien ha, dung nguoi la viec co ban, viec khac chi la vun vat". Theo quan niem xua, nhan tai phai bao gom hai mat "đuc" va "tai", trong đo "đuc" đuoc xem trong hon tai. Nguoi co đuc đo ma kem coi trong cong viec van đuoc ngoi cao hon nguoi co tai ma nhan cach co ti vet, viec nay dan đen quan vien vo dung, nguoi co tai thi khong đuoc cat nhac. Ung Chinh khong bam theo khuon mau đo, nha vua rat thich cau noi cua Ngac Nhi Thai: "Viec co nhanh cham, de kho; nguoi co mem cung, ngan dai", nen nha vua chu truong ngoai tai va đuc thi dung nguoi truoc het phai nhin viec. Chu Thuc, hoc van tot, lam nguoi hien hoa lai thanh liem chinh truc, Ung Chinh cho lam thay cua Can Long. Ly Ve, tinh luu manh tho lo nhung bao dan nhanh nhen, Ung Chinh cho đi bat cuop. Tri huyen Ngo Kieu la Thuong Tam Lac, tuy liem khiet nhung nhu nhuoc khong hang hai, Ung Chinh cho đoi lam hoc quan, khong lo viec dan su. Ung Chinh dung nguoi, lay so truong bo so đoan, khien nguoi ta doc suc, phat huy tai nang, mot vi quan chu tam thuong khong bao gio lam đuoc nhu vay.


 Van hoa  Trong tam thuc nguoi Han, tuy nguoi Man đa chiem đuoc giang son cua ho, nhung van phai quay ve hoc tap van hoa cua nguoi Han, đieu nay lam gioi tri thuc nguoi Han xem thuong giai cap thong tri Man Chau la man ro vo van hoa. Ca Khang Hi va Ung Chinh đeu hieu muon cai tri đuoc đat nuoc nay phai hoc tap van hoa Han va cung ban van hoa voi ho.
Đe lam đieu nay, Ung Chinh cho ton Khong tu len mot đia vi chua tung co. Ung Chinh cho ton to tien nam đoi cua Khong tu len lam Vuong, con quy bai truoc tuong Khong tu. Truoc nay Đe vuong chi phai quy truoc troi đat to tong, Ung Chinh lam vay đa ton Khong tu len ngang voi troi đat va to tien cha me minh, khong gi ton quy bang. Ung Chinh con cho sua lai cach xung ho, khi đen gap cac Nho si o truong Thai hoc dung la "bai phong thinh giao" chu khong phai la "quang lam chi đao", the hien su ton trong đoi voi phan tu tri thuc. Ung Chinh co lan cho hoi si tu the nao la "le nghia liem si", nha vua cho rang: biet nghi van le tiet, biet thoai lui nhuong nhin chi la "tieu le"; biet than trong thu tin, can than trong viec lam va loi noi chi la "tieu nghia"; thi hanh giao hoa dan chung, thuan hoa phong tuc, day nguoi trong thien ha la than phai tan trung, la con phai tan hieu, moi la "đai le"; luon thanh thuc lo viec cong, thang than chinh truc, khien nguoi đoi khong đang khong tu, chung suc chung long vuot kho, moi la "đai nghia". Loi nay đa khien si tu khap thien ha phai than phuc. Thong qua nhung viec nay, Ung Chinh đa lay long đuoc nguoi đoc sach khap thien ha, cung co vung chac giang son cua Đai Thanh.
Ben canh viec su dung Nho giao cho viec tri nuoc, Ung Chinh cung ton trong Đao giao va đac biet la Phat giao. Ong thuong đam đao voi cac tang si, nho vay co đuoc kien thuc kha rong ve Thien tong. Ong con lay đao hieu la Cu si Vien Minh hay Cu si Hoa Pha Tran, tu minh lap phap đan trong đai noi, chieu tap tang si trong ca nuoc ve du. Ong con đang đan thuyet phap va đat phap danh cho con minh la Hoang Lich cung cac đai than Truong Đinh Ngoc va Ngac Nhi Thai. Co lan, khi roi viec nuoc, Ung Chinh đa sai hoa si ve tranh ong mac tang phuc cua cac lat–ma Mat tong Tay Tang.
Cuoi đoi Ung Chinh, đac biet la sau khi Di Than vuong Dan Tuong mat (1730), nha vua cang them mo đao, cho mo nhieu tiec chay trong cung hon truoc.


 Mo rong ve phia Tay Bac  Giong nhu vua cha Khang Hi, Ung Chinh su dung cac bien phap quan su manh me đe giu gin vi the cua Đai Thanh o Ngoai Mong Co. Khi Tay Tang bi xau xe boi noi chien vao khoang 1727–28, Ung Chinh đa co can thiep quan su. Đe chuan bi cho chien dich Tay Tang, Ung Chinh giao cho Nien Canh Nghieu 23 van đai quan chong lai nguoi Chuan Cat Nhi (tuc Han quoc Zunghar), quan chi co 8 van. Luc đau, mac du quan Thanh đong hon nhung van khong the đanh bai ke thu nhanh nhen hon. Tuy nhien quan Thanh đa sau đo đa tan cong đon luong thuc cua quan Chuan Cat Nhi va đanh bai ho. Chien dich nay tieu ton het 8 tram van luong bac. Cuoi đoi Ung Chinh, ong lai sai tuong đem 1 van quan chinh phat Chuan Cat Nhi. Quan Thanh bai tran o ho Khoton nam 1731, khien Đai Thanh phai đoi mat voi nguy co mat kiem soat toan bo Mong Co. May cho nguoi Thanh la nam 1732, bo toc Khach Nhi Khach đong minh cua ho đa đanh bai Chuan Cat Nhi.
Sau cai cach nam 1729, ngan kho tang len toi 6 ngan van luong vao nam 1730, vuot qua ky luc đuoc lap vao thoi Khang Hi, tuy nhien cuoc chien o Thanh Hai va cac xung đot bien gioi van la ganh nang cho ngan kho. Chi đe bao ve bien gioi, trieu đinh phai ton 10 van luong moi nam. Tong kinh phi cho cac chien dich moi nam la 1 ngan van luong. Vao nam 1735, chi phi cho cac chien dich đa chiem phan nua ngan kho, đieu nay lam Ung Chinh nghi đen viec giang hoa va đinh bien gioi voi Chuan Cat Nhi.


 Cac thanh tuu khac  Nam 1729, ong ra mot khau du nghiem cam viec hut madak, mot thu thuoc phien do nguoi phuong Tay mang vao Trung Quoc. Thanh trieu đa tro thanh mot vuong trieu vung manh va thanh binh, ngoai ra ong cung cho xay dung lai Cung đien Mua he Can Thanh. Ong ban hanh mot di chieu gia cho nguoi ke vi nham tranh lap lai bi kich cua cha ong.
Ung Chinh Đe rat tin tuong vao nguoi Han va su dung nhieu quan vien nguoi Han trong chinh quyen cua minh. Ca Ly Ve va Đuong Van Kinh đeu giup trieu đinh cai quan cac vung phia nam Trung Quoc. An Thai cung phuc vu cho Ung Chinh trong viec cai quan cac vung mien nam. Ong cung noi tieng vi đa thu het quyen luc cua cac vi hoang tu cua 5 ky con lai va thong nhat toan bo bat ky duoi su lanh đao duy nhat cua ong, thong qua viec lap ra "Bat vuong nghi chinh" (八王依正).
Giong nhu Khang Hi Đe, Ung Chinh Đe cung dung suc manh quan đoi đe bao ve vi the thien trieu truoc nhung the luc ben ngoai nhu Mong Co, va khi Tay Tang bi chia cat boi cuoc noi chien tu nam 1717–1728, ong đa rut toan bo quan đoi, chi đe lai mot vien quan Nha Thanh va cac đon vi đon tru đe bao ve bien gioi thien trieu. Tuy nhien, cung can nho rang Ung Chinh đa cai cach lai che đo thue ma vao thoi điem đo nen khong co chinh sach uu đai cho giai cap thuong luu va ap dung che đo thue đat moi cho cac chu đat.


Qua đoi Nam Ung Chinh thu 13 (1735), thang 5, nguoi Mieu o Quy Chau phan loan, Hoang đe sai Ha Nguyen Sinh lam Duong Uy Tuong quan, linh 4 tinh quan binh đi chinh phat. Cung luc đo, Hoang đe sai Qua Than vuong Dan Le, Hoang tu tu Hoang Lich, Hoang ngu tu Hoang Tru, Đai hoc si Ngac Nhi Thai, Truong Đinh Ngoc xu ly Mieu Cuong su vu.
Ung Chinh Đe khong ua xa hoa, nhung hay đen cac vuon tuoc tru ngu, đac biet la Vien Minh Vien do ong đich than xay dung, đe tranh nong buc ma thuong o tai Cuu Chau Thanh Yen (九洲清宴), Tu Nghi thu phong (四宜书屋) va Van Phuong An Hoa (万方安和). Theo Thuc luc ghi lai, Ung Chinh Đe vao nam thu 13 (1735), ngay 21 thang 8 co nhiem benh, nhung van cu lam viec.
Đen ngay 23 thang 8 (am lich), Hoang đe benh tinh chuyen bien. Bao Than vuong Hoang Lich cung Hoa Than vuong Hoang Tru đem ngay hau benh ben giuong. Buoi toi 8 gio, Đai hoc si Ngac Nhi Thai, Đai hoc si Truong Đinh Ngoc đen Ung Chinh Đe phong ngu, cung phung thuong ngu but than thu rang:"Menh Hoang tu tu Bao Than vuong Hoang Lich lam Hoang thai tu, tuc Hoang đe vi.".
Đe tranh su kien Cuu vuong đoat Tru thoi Khang Hi Đe, ban than Ung Chinh Đe đa quyet đinh chi cong bo nguoi ke vi vao phut chot. Ung Chinh Đe cho viet ten nguoi ke vi vao hai to giay, mot to giau trong mot cai hop, cai hop sau đo đuoc đe sau tam bien Chinh Đai Quang Minh (chu Han: 正大光明) trong Can Thanh cung. Mot to Hoang đe giu ben minh. Khi Ung Chinh Đe bang ha, cac đai than se lay hai to giay so sanh voi nhau, neu ten nguoi ke vi trong hai to giay giong nhau thi nguoi ay chinh la Hoang đe tiep theo cua Đai Thanh. Tu đo, sang lap len "Bi mat kien Tru" che đo noi tieng cua Nha Thanh.
Nua đem gio Ty, Hoang đe bang ha, huong nien 58 tuoi. Va nguoi đuoc chon la Hoang tu tu Hoang Lich, len ngoi tuc Thanh Cao Tong Can Long Đe.
Can Long Đe ton mieu hieu cho cha la The Tong, thuy hieu la Kinh Thien Xuong Van Kien Trung Bieu Chinh Van Vu Anh Minh Khoan Nhan Tin Nghi Due Thanh Đai Hieu Chi Thanh Hien Hoang đe (敬天昌運建中表正文武英明寬仁信毅睿聖大孝至誠憲皇帝), thuong xung The Tong Hien Hoang đe (chu Man:ᡧᡳᡯ᠊ᡠ᠊ᠩᡨᡝᠮᡤᡝᡨᡠᠯᡝᡥᡝᡥᡡᠸᠠᠩᡩᡳ, phien am: sidzung temgetulehe huwangdi).
Ngay 2 thang 3 nam Can Long thu 2 (1737), đua linh cuu Ung Chinh Đe vao khu Tay Thanh Mo, 120 km ve phia tay nam thanh Bac Kinh, tang o Thai Lang (泰陵; ten duoi thoi Nha Thanh la Elhe Munggan).


Đanh gia = Nhan xet chung =
Nhieu su gia thoi nay đanh gia cao Ung Chinh. Ho cho rang su lau dai cua Nha Thanh la mot che đo ngoai lai (su lau dai cua cac trieu đai khac thuong chi keo dai đuoc mot tram nam) hoan toan nho vao cac cai cach cua Ung Chinh. Tuy nhien van co su chi trich vao su tan nhan cua ong. Thi du đien hinh la truong hop Ung Chinh thanh tru Nien Canh Nghieu va Long Khoa Đa, nhung nguoi ma thieu ho thi Ung Chinh đa chang the len ngoi va ngoi vung ngai vang nhung ngay đau.


= Vai tro lich su =
Đuoc đanh gia la mot vi Hoang đe nghiem khac va tan tuy, Ung Chinh đa xay dung mot vuong trieu vung manh dua tren viec chi tieu mot cach thap nhat. Cung giong nhu vua cha Khang Hi, Hoang đe Ung Chinh dung suc manh quan đoi đe bao ve vi the cua thien trieu. Bi cac nha nghien cuu lich su cho rang đa cuop ngoi, su cai tri cua ong bi coi la chuyen quyen, nhung hieu qua va manh me, mac dau trieu đai ong ngan va mo nhat hon Khang Hi va Can Long sau nay, cai chet đot ngot cua ong co le mot phan la do nhung cong viec qua suc ma ong phai thuc hien. Ung Chinh Đe tiep tuc thoi đai cua su thanh binh va thinh vuong cua Đai Thanh, vi ong đa han che nan tham nhung, lang phi va cai cach hanh chinh kinh te mot cach triet đe. Mac du noi tieng mot nguoi tiet kiem, Ung Chinh đa đong gop mot phan vao viec xay dung Cung đien Mua he, tuc Vien Minh Vien, mot kiet tac trong lich su trieu đai Nha Thanh.
Đai truyen hinh Trung Quoc CCTV–1 đa trinh chieu mot phim truyen hinh ve lich su Trung Quoc nam 1997, trong đo co đe cap đen Hoang đe Ung Chinh, chu yeu tap trung vao mat tich cuc cua ong, va lap truong cung ran cua ong ve viec chong tham nhung, mot van đe khong moi trong xa hoi.


= Cai chet =
Hoang đe Ung Chinh cai tri Trung Quoc chi trong 13 nam. Ong đot ngot qua đoi vao nam 1735 khi moi 58 tuoi. Ban than su sach đuong thoi cung khong ghi ro nguyen nhan cai chet, vi vay cai chet cua ong đa tro thanh đe tai ban tan trong nhieu nam.
Cac truyen dan gian ke rang ong đa bi am sat boi La Tu Nuong (吕四娘), con gai cua La Luu Luong (吕留良), nguoi ma ca gia đinh đa bi xu tu trong vu an van chuong noi tieng chong lai Nha Thanh. Mot gia thuyet khac co ve thuc te hon, đo la Ung Chinh đa chet vi dung thuoc qua lieu vao thoi điem đo, vi ong cho rang cac loai duoc lieu quy nay se giup ong keo dai tuoi tho.


Gia quyen Than phu: Thanh Thanh To Khang Hi Hoang đe
Than mau: Hieu Cung Nhan hoang hau, ton hieu [Nhan Tho Hoang thai hau; 仁壽皇太后]


= Hoang hau =

Hieu Kinh Hien Hoang hau O Lat Na Lap thi (28 thang 6 nam 1681 – 29 thang 10 nam 1731), cha la Noi đai than Phi Duong Co (費揚古). Nam 1691, nhap tiem đe lam Chinh that cua Ung Chinh Đe; Nam 1722, sach lap lam Hoang hau, la Hoang hau đuoc sach lap duy nhat cua Ung Chinh Đe.

Hieu Thanh Hien hoang hau Nuu Ho Loc thi (1 thang 1 nam 1693 – 2 thang 3 nam 1777), con gai cua Tu pham Đien nghi Lang Tru (凌柱). Nguyen la Cach cach cua Ung Chinh Đe o tiem đe; Ung Chinh Đe ke vi, đuoc đac cach sach phong lam Hi phi (熹妃); than mau cua Tu A ca Hoang Lich, tuc Can Long Đe. Can Long Đe len ngoi, tan ton ba lam Sung Khanh Hoang thai hau (崇慶皇太后). Ba chua tung lam Hoang hau khi con song, qua đoi moi đuoc truy phong la Hoang hau.


= Hoang quy phi =
Đon Tuc Hoang quy phi Nien thi (Khoang 1695 – 27 thang 12 nam 1725), cha la Tuan phu Nien Ha Linh (年遐齡); em gai cua Nien Canh Nghieu; Sung phi cua Ung Chinh Đe. Ban đau la Trac Phuc tan cua Ung Than vuong; sau khi Ung Chinh Đe len ngoi đuoc sach phong Quy phi; Luc ba lam benh nang, đuoc Ung Chinh Đe tan phong lam Hoang quy phi. Cung nam, ba qua đoi.
Thuan Y Hoang quy phi Canh thi (1689 – 17 thang 12 nam 1784), cha la Quan linh Canh Đuc Kim (耿德金). Nam 1703, ba nhap tiem đe lam Cach cach cua Ung Chinh Đe; Nam 1723, sach phong lam Du tan (裕嬪); sau thang Du phi (裕妃). Nam 1737, Can Long Đe đang co, ton ba lam Hoang khao Du Quy phi (皇考裕貴妃); Can Long Đe tiep tuc tan phong ba lam Hoang khao Du Hoang quy phi (皇考裕皇貴妃) trong lan mung tho thu 89 cua ba (1778). Sinh ha Hoang Tru.


= Thi thiep =
Phi
Te phi Ly thi (1676 – 1737),  con gai cua Tri phu Ly Van Huy (李文輝). La Cach cach cua Ung Chinh Đe o tiem đe, sau thang Trac Phuc tan. Sach phong Te phi (齊妃) sau khi Ung Chinh Đe len ngoi.
Khiem phi Luu thi (1714 – 1767), con gai cua Quan linh Luu Man (劉滿). Khong ro khi nao hau ha, lan đau đe cap đa la Quy nhan. Nam 1733, sinh ha Hoang Chiem nen đuoc phong Khiem tan (謙嬪); sau Can Long Đe tan ton lam Hoang khao Khiem phi (皇考 謙妃);
Ninh phi Vo thi (? – 1734) cha la Tri chau Vo Tru Quoc (武柱國). Khong ro vao hau Ung Chinh Đe khi nao. Nam Ung Chinh thu 12 (1734), qua đoi khi đang la Ninh phi (寧妃).
Tan
Mau tan Tong thi (1677 – 1730), con gai cua Chu su Kim Tru (金柱). Nguyen la Cach cach cua Ung Chinh Đe o tiem đe. Ha sinh cho Ung Chinh Đe 2 hoang nu nhung đeu chet yeu; Ung Chinh Đe len ngoi sach phong lam Mau tan (懋嬪).
Cac thi thiep khac
Quach Quy nhan (郭貴人) (? – 1786). Nam 1723, phong Thuong tai, nam 1729 tan phong Quy nhan. Mat vao gio Ty ngay 11 thang Gieng nam Can Long thu 51 (1786).
Ly Quy nhan (李貴人) (? – 1760). Đuoc phong Quy nhan nam 1729. Mat vao ngay 28 thang 4 nam Can Long thu 25 (1760).
Hai Quy nhan (海貴人) (? – 1761). Nam 1725, phong Thuong tai; nam 1735 tan phong Quy nhan. Mat vao thang 12 nam Can Long thu 26 (1761).
Truong Quy nhan (張貴人) (? – 1735). Nhap cung lam Thuong tai; nam 1735 tan phong Quy nhan. Mat vao ngay 21 thang 4 nam Ung Chinh thu 13 (1735).
An Quy nhan (安貴人) (? – 1749). Nhap cung nam 1729. Mat vao nam Can Long thu 14 (1749).
Lao Quy nhan (老贵人) (? – 1736). Sinh ra muon nhat la vao nam Thuan Tri thu 10 (1653), vao nhung nam Khang Hy đuoc chon vao cung, phong lam Thuong tai, nhung chua tung “phung ngu”. Sau khi The Tong len ngoi, vi ba đa cao tuoi, nen đuoc tan phong lam Quy nhan theo le thuong, goi la “Lao Quy nhan”, đa tung nuoi duong con trai thu nam cua The Tong la Hoa Thac Hoa Cung Than vuong Hoang Tru. Vao nam Ung Chinh thu 8 (1730) tung mac benh nang, cuoi cung vao gio Ngo ngay 26 thang 4 nam Can Long thu nhat (1736) thi qua đoi.
Ly Thuong tai (李常在) (? – 1787). Tro thanh Đap ung nam 1730; Thang Thuong tai nam 1732. Mat vao thang 3 nam Can Long thu 52 (1787).
Na Thuong tai (那常在) (? – 1735). Mat vao cuoi nam Ung Chinh thu 13 (1735).
Ma Thuong tai (馬常在) (? – 1768). Tro thanh Đap ung roi thang Thuong tai nam 1730. Mat vao ngay 11 thang 4 nam Can Long thu 33 (1768).
Xuan Thuong tai (春常在) (? – 1765). Tro thanh Thuong tai nam 1735. Mat vao nam Can Long thu 30 (1765).
Cao Thuong tai (高常在) (? – 1732). Tro thanh mot Đap ung nam 1729; thang Thuong tai nam 1730. Mat vao khoang thang 7 đen cuoi thang 12 nam Ung Chinh thu 10 (1732).
Thuong Thuong tai (常常在) (? – 1732). Tro thanh Thuong tai nam 1729. Mat vao thang 8 nam Ung Chinh thu 10 (1732).
Co Thuong tai (顧常在) (? – 1729). Thang 4 nam Ung Chinh thu 7 (1729) nhap cung, chet 5 thang sau đo.
Cat Thuong tai (吉常在) (? – Khoang 1760). Nhap cung phong Đap ung nam 1727; nam 1736, tan phong Thuong tai. Mat vao khoang nam Can Long thu 25 (1760).
To Đap ung (蘇答應) (? – 1729). Tro thanh Đap ung nam 1726. Mat vao sau thang 8 nam Ung Chinh thu 7 (1729).
Anh Đap ung (英答應) (? – ?)
Uong Đap ung (汪答應) (? – ?)
Đuc Đap ung (德答應) (? – ?)
Thuong Đap ung (常答應) (? – ?)
Van Hue (雲惠), hay Van Đap ung (? – 1731). Mat vao nam Ung Chinh thu 9 (1731). Thoi Can Long đuoc truy phong la Đap ung.
To Cach cach (苏格格) (? – ?)
Y Cach cach (伊格格) (? – ?)
Truong Cach cach (張格格) (? – ?)
Truong Cach cach (張格格) (? – ?). Ba va vi "Truong Cach cach" kia khong phai la cung mot nguoi.
Con gai cua Thuong An (常安之女). Khong ro nam sinh, nam mat. La nguoi Man Chau Tuong Bach ky, con gai cua Giam sinh Thuong An. Vao nam Khang Hy thu 45 (1706) tham gia Bat Ky tuyen tu, vao ngay 28 thang Gieng đuoc Hieu Hue Chuong Hoang hau chi đinh ban cho The Tong. Sau đo khong ro.


= Hau due =
Hoang đe Ung Chinh co 10 Hoang tu va 4 vi Hoang nu, trong đo chi co 6 vi Hoang tu song đuoc đen thoi Ung Chinh tai vi. Trong 13 nam tren ngai vang, Ung Chinh Đe chi co them Hoang Chiem.

Con trai
Hoang Huy (弘暉; 26 thang 3 nam 1697 – 6 thang 6 nam 1704), me la Hieu Kinh Hien Hoang hau. La Hoang truong tu. Mat nam 8 tuoi, đuoc Can Long Đe truy phong lam Hoa Thac Đoan Than vuong (和硕端親王). An tang tai Hoang Huy vien tam (弘暉園寢).
Hoang Phan (弘昐; 19 thang 7 nam 1697 – thang 3 nam 1699), me la Te phi, chet yeu, khong đuoc liet ke thu tu hoang tu, chi đuoc an tang tai Hoang Huy vien tam.
Hoang Quan (弘昀; 19 thang 9 nam 1700 – 10 thang 12 nam 1710), me la Te phi. La Hoang nhi tu. Chet yeu.
Hoang Thoi (弘時; 18 thang 3 nam 1704 – 20 thang 9 nam 1726), me la Te phi. La Hoang tam tu. Bi tuoc khoi tong tich thang 2 nam Ung Chinh thu 4 (1725). Sau đo tu tu nam 1726 vi qua đau buon.
Hoang Lich (弘曆; 25 thang 9 nam 1711 – 7 thang 2 nam 1799), me la Hieu Thanh Hien Hoang hau. Ke vi, tuc Cao Tong Thuan Hoang Đe.
Hoa Cung Than vuong (和恭親王) Hoang Tru (弘晝; 5 thang 1 nam 1712 – 2 thang 9 nam 1770), me la Thuan Y Hoang quy phi. La Hoang ngu tu. Khi con nho, đuoc Hieu Thanh Hien Hoang hau nuoi duong. Nam đau Ung Chinh (1723), đuoc phong Hoa Than vuong, biet danh Hoang đuong Vuong gia (荒唐王爺), yeu thich Lam gia tang su, an te pham. Co su gia nhan đinh rang hanh vi nay cua Hoang Tru la vi khong muon tranh đoat Hoang vi voi Hoang Thoi va Hoang Lich.
Phuc Nghi (福宜; 25 thang 5 nam 1720 – 13 thang 1 nam 1721), me la Đon Tuc Hoang quy phi. Chet yeu, đuoc an tang tai Hoang Huy vien tam.
Hoa Thac Hoai Than vuong (和硕懷亲王) Phuc Hue (福惠; 9 thang 10 nam 1721 – 9 thang 9 nam 1728). Tren thuc te la con trai thu 8, do Hoang Phan chet yeu khong đuoc liet ke. Von ten Hoang Thang (弘晟). Do Đon Tuc Hoang quy phi sinh ra, la con trai đuoc Ung Chinh Đe rat yeu quy. Thoi Can Long tang lam Hoa Thac Than vuong.
Phuc Phai (福沛; 10 thang 5 nam 1723 – 10 thang 5 nam 1723), me la Đon Tuc Hoang quy phi. Chet ngay sau khi sinh.
Qua Cung Quan vuong (果恭郡王) Hoang Chiem (弘瞻; 9 thang 5 nam 1733 – 27 thang 4 nam 1765), me la Khiem phi. Lay lam con thua tu cua Qua Nghi Than vuong Doan Le – con trai thu 17 cua Khang Hi Đe.
Con gai
Hoang truong nu (16 thang 3 nam 1694 – 1694), me la Mau tan. Chet yeu.
Hoa Thac Hoai Khac Cong chua (和碩懷恪公主; 6 thang 7 nam 1695 – thang 3 nam 1717) me la Te phi. La Hoang nhi nu va la Hoang nu duy nhat song đen tuoi truong thanh.Ha gia ket hon voi Nat Lap Tinh Đuc (納喇星德). Đuoc truy phong Hoa Thac Cong chua sau khi Ung Chinh len ngoi.
Hoang tam nu (5 thang 12 nam 1706 –  1706), me la Mau tan. Chet yeu.
Hoang tu nu (12 thang 3 nam 1715 – 5/1717), me la Đon Tuc Hoang quy phi. Chet yeu.
Con nuoi
Con trai
Ly Khac Quan vuong Hoang Que (弘㬙; 27 thang 1 nam 1719 – 25 thang 9 nam 1780). La con trai thu 10 cua Ly Mat Than vuong Dan Nhung, me la Trac Phuc tan Trinh Giai thi
Phung an Phu quoc cong  Hoang Hoan (弘皖; 21 thang 9 nam 1724 – 1 thang 5 nam 1775). La con trai thu 12 cua Ly Mat Than vuong Dan Nhung, me la Trac Phuc tan Trinh Giai thi.
Phung an Phu quoc cong) Vinh Kinh (永璥; 1716 – 1787). La con trai thu ba cua Hoang Tan (弘晋) – con trai thu ba cua Ly Mat Than vuong Dan Nhung.
Con gai
Hoa Thac Thuc Than Cong chua (和碩淑慎公主; 18 thang 8 nam 1708 – 30 thang 4 nam 1784). La con gai thu sau cua Ly Mat Than vuong Dan Nhung va Trac Phuc tan Đuong Giai thi. Nam 1726, ha gia lay Quan Am Bao (觀音保), ho hang xa cua Hieu Hue Chuong hoang hau.
Hoa Thac Đoan Nhu Cong chua (和碩端柔公主; 29 thang 2 nam 1714 – 12 thang 12 nam 1754). La con gai truong cua Trang Khac Than vuong Dan Loc va Đich Phuc tan Quach Lac La thi. Nam 1730, ha gia lay Te Mac Đat Đa Nhi Te (齊默特多爾濟) cua Khoa Nhi Tham Mong Co.
Hoa Thac Hoa Hue Cong chua (和碩和惠公主; 10 thang 10 nam 1714 – 3 thang 10 nam 1731). La Con gai thu tu cua Di Hien Than vuong Dan Tuong va Đich Phuc tan Trieu Giai thi. Nam 1729, ha gia lay Đa Nhi Te Tac Bo Đang (多爾濟塞布騰) cua Bat Nhi Te Cat Đac bo Mong Co.


Trong van hoa đai chung Xem them Khang Hi
Nha Thanh
Can Long


Chu thich Tham khao Khang Hi (Thanh To 1662 – 1723)
Ung Chinh (The Tong 1723 – 1736).
Can Long (Cao Tong 1736 – 1796).
Feng, Erkang. "Yongzheng Biography", China Publishing Group, People's Publishing House. Beijing: 2004. ISBN 7-01-004192-X
Schirokauer, Conrad (2006). A Brief History of Chinese Civilization. Miranda Brown. Belmont, California: Thomson Higher Education. ISBN 0-534-64305-1.


Lien ket ngoai Yongzheng (emperor of Qing dynasty) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Tranh ve vi hoang đe Ung Chinh tre tuoi Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2016 tai Wayback Machine