Đia CD hay đia nen (tieng Anh: Compact Disc) la mot trong cac loai đia quang, chung thuong che tao bang chat deo, đuong kinh 4,75 inch, dung phuong phap ghi quang hoc đe luu tru khoang 80 phut am thanh hoac 700 MB du lieu may tinh đa đuoc ma hoa theo ky thuat so.


Lich su phat trien Đia CD bat đau đuoc phat trien tu nhung nam 1979 boi hai hang: Sony va Philips đe ghi am thanh. Ban đau moi hang phat trien theo mot huong rieng, đen nam 1980 chung đuoc hop nhat thanh mot chuan đia CD chua am thanh (thong dung cho đen ngay nay). 
Đe đanh dau su phat trien va đua ra cac tieu chuan chung cho viec phat trien loai đia nay cac hang đa cung xuat ban mot cuon "Sach Đo" (Red Book) ma trong đo neu ro tung bang sang che cong nghe cua tung hang.
Phien ban gan nhat cua cuon sach nay vao thang 5 nam 1999.
Tiep sau đo, hai hang Sony va Philips va mot so hang khac dan cho ra cac đinh dang đia moi va đuoc phat trien cho đen ngay nay (Xem phan Cac loai đinh dang cua đia CD).


Cong nghe Xem tu muc Cong nghe trong bai Đia quang 
Hau het tat ca cac đia CD đeu lam viec cung voi mot thong so nhu nhau (chi ngoai tru truong hop miniCD co kich thuoc khac biet mot chut hoac voi mot so đinh dang ca biet khac, con lai cac dang đia CD con lai co cac kich thuoc điem, đuong...đeu nhu nhau).
Đia CD su dung cong nghe quang hoc đe đoc va ghi du lieu: Mot cach đon gian nhat chung dung tia lade chieu vao be mat đia đe nhan lai cac phan xa anh sang (hoac khong) tuong ung voi cac dang tin hieu nhi phan (0 va 1).


= Thong so =

Thong so hai loai đia CD thong dung.


Cac loai đinh dang cua đia CD = CD-DA =
CD-DA (Compact Disc-Digital Audio) đuoc gioi thieu lan đau tien vao nam 1980 boi hai hang Sony va Philips. Đinh dang CD nay la mot dang chuan cho cac loai thiet bi giai tri dan dung đoc đia CD thong thuong.
CD-DA la loai đia CD chi chua cac du lieu am thanh, chung đon thuan chua noi dung cac bai hat, ban nhac ma khong chua bat ky mot loai du lieu nao khac.

Boi đinh dang (format) đia nay tuan theo cac tieu chuan trong quon "Red Book" nen co the đuoc goi la đia CD "Red Book"


= 5.1 Music Disc =
5.1 Music Disc hay con co cac ten khac la: DTS-CD, DTS Audio CD: La loai đia CD audio chua am thanh đuoc đinh dang o loai lap the (surround) ma co the phat đay đu 6 đuong tieng cho cac bo thiet bi am thanh giai tri gia đinh hoac tren cac may tinh ca nhan (Xem them phan loa 5.1 trong bai loa may tinh).
5.1 Music Disc la nhung the loai đia chua am thanh lap the đau tien truoc khi ra đoi loai đia DVD audio.


= SACD =
SACD (Super Audio CD) la đia CD am thanh co chat luong cao hon loai đia CD-DA thong thuong. No đuoc hang Sony va Philips gioi thieu vao nam 1999.


= CD-Text =
CD-Text la dang mo rong cua CD-DA ma tren đo co the chua mot so du lieu dang van ban (text) đe chua mot so noi dung hoac thong tin cua đia CD đo (vi du nhu: Ten album, ten cac bai hat, tac gia, ca si...), nhung du lieu text nay đuoc chua tai vung lead-in cua đia CD.


= CD-ROM =
CD-ROM (Compact Disc Read Only Memory) la loai đia CD chua du lieu chi đoc. CD-ROM đuoc gioi thieu lan đau tien vao nam 1983 boi hai hang Sony va Philips. Chung khong giong nhu cac đia CD-DA phat trien trong thoi gian đau (chi chua noi dung ve am thanh) ma mo rong chua cac loai du lieu khac cua may tinh.
Loai đia nay thuong đuoc ghi du lieu bang cac thiet bi ghi đia chuyen dung (co the san xuat nhieu đia trong mot thoi gian ngan). Nguoi su dung khong the ghi them du lieu vao cac loai đia nay.
Toc đo đoc va truyen du lieu đia CD-ROM


= CD-i =
CD-i (Compact Disc-interactive) đuoc Sony va Philips gioi thieu nam 1986. No bao gom su cai tien: Chua bao gom ca am thanh va cac đoan phim (tieng+hinh).
CD-i khong đuoc su dung thong dung. Chung con khong su dung đuoc voi cac may tinh thong thuong.

CD-i tuan theo đinh dang Greed Book.


= CD-ROM EA =
CD-ROM EA (Extended Architecture) đuoc gioi thieu nam 1989 boi Sony, Philips va Microsoft. Chung ket hop hai loai CD-ROM va CD-i đe co the cho phep may tinh phat đuoc cac đia ca nhac co hinh (tieng + video).


= CD-i Bridge =
CD-i Bridge đuoc gioi thieu boi hai hang Sony va Philips phat hanh dua tren su ket hop cua CD-i va CD-ROM XA. Chung phat đuoc ca tren cac may phat CD-i va ca tren cac PC thong thuong.


= CD-R =
Loai nay bao gom CD-R (recordable) va CD-RW (rewritable) đuoc gioi thieu vao nhung nam 1989 va 1996 boi cac hang Sony va Philips.


= CD-P =
CD-P (hoac ten khac la Photo-CD) đuoc gioi thieu nam 1990 boi cac hang Philips va Kodad la su ket hop cua CD-ROM XA voi loai CD-R đe co the chua them cac buc anh vao đia chua am thanh va hinh anh. Đay la mot chuan đe chua cac buc anh tren cac đia CD-R.


= Video CD =
Video CD (hoac viet tat la VCD) đuoc gioi thieu nam 1993 boi cac hang: Philips, JVC, Matsushita, va Sony tren co so cua CD-i va CD-ROM XA. Đia nay chua khoang 74 phut video theo đinh dang MPEG-1 (hoac chua am thanh ky thuat so dang ADPCM)


= SVCD =
SVCD (Super Video Compact Disc) la mot đinh dang chua video o đo phan giai cao hon so voi chuan Video CD.


= CD EXTRA =
CD EXTRA đuoc gioi thieu nam 1995 boi cac hang Sony va Philips.


= CD Double-Density =
Đuoc gioi thieu nam 2000 boi cac hang Philips va Sony.


= CD+G =
CD+G (CD+Graphics) la loai đia CD chua noi dung am thanh nhung đuoc luu them cac noi dung ve đo hoa, chung co the đuoc phat am thanh binh thuong tren cac thiet bi phat am thanh thong thuong, tuy nhien neu phat (play) tren cac thiet bi đac biet (nhu tren may tinh voi cac phan mem rieng, tren cac đau phat đac biet đuoc ket noi voi man hinh hoac tivi) chung co the hien thi đo hoa hoac co the hat karaoke.


= MiniCD =
MiniCD la loai đia CD thong thuong nhung kich thuoc đuong kinh ngoai cua no chi la 80 mm, dung luong nho hon đia CD đuong kinh chuan 120 mm.
MiniCD co đay đu cac loai nhu đia CD thong thuong (CD-DA, CD-ROM, CD-R...).


Chu thich Tham khao PCTechGuide: CD-i Bridge Luu tru ngay 9 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine