kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Giao phan (tieng Latin: dioecesis hay episcopatus), hay đay đu hon la giao phan chinh toa, la mot đon vi lanh tho gom nhieu giao xu (xu đao) hay giao ho (ho đao), duoi quyen cai quan cua mot Giam muc. Đay la to chuc giao quyen co ban trong cac giao hoi Kito giao nhu Cong giao Roma, Chinh thong giao, Anh giao va mot so giao hoi Tin Lanh. (Chinh thong giao va cac Giao hoi Cong giao theo nghi le phuong Đong thi goi la Eparchy).


Nghia đau tien : Khu vuc (vung) cua Đe quoc La Ma Dioecesis trong Đe quoc La Ma la mot vung hanh chinh đuoc tao ra duoi thoi Hoang Đe Diocletius vao cuoi the ki thu III (297) bao gom nhieu tinh duoi su quan ly cua mot vien chuc đai dien hoang đe; vung nay đuoc chia ra thanh nhieu nhieu tinh. Va moi vung đuoc đieu hanh boi mot vien chuc đai dien cua truong vung.


Nghia thu hai trong cac Giao hoi Trong cac Giao hoi Kito Giao, tu Giao phan chi vung đat ma Đuc Giam muc thi hanh quyen luc.


= Tu thoi cac Tong Đo đen nam 1983 =
Cac Tong Đo khong xay dung cac Giao phan, nhung cac Ngai xay dung cac Giao hoi đia phuong vao thoi đo, tuc la cac giao xu, bang viec tap trung cac Kito huu lai va đat ho duoi quyen cua mot Giam muc Tong truyen.
Cong đong thu nhat tai Nicee nam 325 đa khang đinh rang cac Tong Đo đa xay dung nguyen tac lanh tho nay vao thoi buoi ban đau cua Giao hoi


= Trong Giao hoi Cong giao tu sau Cong đong Vatican II =
Trong Giao hoi Cong giao Roma, giao phan đuoc coi la mot giao hoi nho o đia phuong duoi quyen cua mot Giam muc (bishop). Mot giao phan co vi tri đac biet trong lich su thuong mang ten danh du la tong giao phan duoi quyen mot tong Giam muc. Nhieu giao phan va tong giao phan lan can nhau thuong nhom lai thanh giao tinh (ecclesiastical province).
Theo Giao luat 1983 - dung tu ngu cua Cong đong Vatican II - thi giao phan la "mot bo phan dan Chua đuoc trao pho cho mot Giam muc chan dat, voi su cong tac cua linh muc đoan...". Con theo đinh nghia cua Hoi đong Giam muc thi "Giao phan la cac dan Chua đuoc trao pho cho mot Giam muc coi soc. Theo nghia rong, la vung lanh tho tuong ung (voi so dan Chua đo)". Giao phan thuong mang ten thanh pho co đat toa Giam muc va nha tho chinh toa.
Lanh tho cua mot giao phan rong hay hep tuy theo so giao dan va cac đieu kien đia ly cua cac giao xu truc thuoc. Giao phan co lanh tho rong nhat the gioi hien nay la giao phan Cong giao Copenhagen cua Đan Mach, bao gom nuoc Đan Mach, Quan đao Faroe va đao Greenland voi tong so giao dan khoang duoi 40.000 nguoi.
Vao nam 2003, Giao hoi Cong giao Roma co 569 tong giao phan va 2.014 giao phan.


Tham khao = Nguon tham khao =
Diocese, Catholic Encyclopedia (1913), New York Robert Appleton Company
Complete list of Catholic dioceses worldwide do Giga-Catholic Information


Xem them = Cac bai lien quan =
Nha tho chinh toa
Giao phan tong toa
Hat Phu doan tong toa
Danh sach Giao phan Cong giao tai Viet Nam
Danh sach Giao phan Cong giao tai chau A
Danh sach Giao phan Cong giao tai chau Đai Duong
Danh sach Giao phan Cong giao tai chau Phi
Danh sach Giao phan Cong giao tai chau Au
Giao xu


= Lien ket ngoai =
Giuong la mot đo vat hay noi chon voi cau tao chinh bang go hay kim loai, ben tren co trai nem mut, nem lo xo hay vac giuong va chieu. Giuong đuoc su dung lam noi ngu, nam nghi ngoi hay noi quan he tinh duc.
Tren giuong thuong co goi ke, goi om, chan...Tren giuong con co the co man ngan muoi đoi voi nhung khu vuc co muoi va con trung.
Cau tao cua giuong gom bo khung bang go, kim loai hay vat lieu khac.
Trong lich su, giuong đuoc đat duoi mat đat, ben tren co the co cac vat lieu tu nhien nhu go, rom hay co. Sau nay giuong đuoc nang len khoi tiep xuc voi mat đat đe tranh am, ban va con trung. Tai Nhat Ban va Han Quoc, giuong thuong đat tren san nha bang go, ben duoi co he thong ong dan đieu hoa nhiet đo.


Tu nguyen Tu giuong trong tieng Viet bat nguon tu tu tieng Han thuong co 床 (co nghia la giuong). William H. Baxter va Laurent Sagart phuc nguyen am tieng Han thuong co cua tu 床 la /*k.dzraŋ/. Chu Han 床 co am Han Viet la sang.
Phia truoc giuong cung đuoc goi la sang tien.


Xem them Khan trai giuong
Ngu
Kich co giuong


Tham khao Lien ket ngoai
Khuc Phu (chu Han gian the: 曲阜市, am Han Viet: Khuc Phu thi) la mot thanh pho cap huyen thuoc đia cap thi Te Ninh, tinh Son Đong, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Thanh pho nay la que huong cua Khong Tu, o đay co Khong Mieu, Khong Lam, Khong Phu, mot di san the gioi đuoc UNESCO cong nhan. Thanh pho Khuc Phu co dien tich 896 km², dan so nam 2001 la 640.000 nguoi. Ma so buu chinh cua Khuc Phu la 273100.


Khong Mieu, Khong Lam, Khong Phu Khong Mieu, Khong Lam, Khong Phu nam tai thanh pho Khuc Phu, tinh Son Đong, Trung Quoc, la que huong cua nguoi sang lap Nho giao Khong Tu. Nam 1994, UNESCO đa đua quan the di tich nay vao danh muc "Di san van hoa the gioi".
Nam 478 TCN, sau khi Khong Tu mat đuoc mot nam, Lo Ai Cong đa ha lenh tho cung Khong Tu va cho tu sua nha o cua ong đe thanh mieu tho. Nam 195 TCN, Han Cao To Luu Bang đa đen nuoc Lo cung le Khong Tu theo đai le. Đay cung la điem khoi đau cho cac bac đe vuong đen cung te Khong Tu. Vua Ung Chinh nha Thanh đich than đon đoc viec tu sua đe hinh thanh quy mo nhu ngay nay.


Khong Mieu Khong Mieu nam trong khuon vien hinh chu nhat, chieu dai Nam Bac 1300m, tong dien tich 133.000m². Toan bo co 9 day kien truc lien ke voi san vuon, xep hang doc tren mot truc chinh Nam Bac, hai ben truc đoi xung nhau, mat chinh cua mieu la huong Nam.
Toa cua thu nhat cua Khong Mieu la Linh Tinh Mon cao 10,3m rong 13m đuoc xay dung thoi Minh Vinh Lac. Cua nay xay đe cung sao Thien Đien tren troi, đeu nay the hien viec cac Hoang đe thoi xua cung te Khong Tu nhu cung te troi, ton thanh nhu ton thien. Hai ben cua Linh Tinh đat hai tam bia đa lon đe hang chu "quan vien hay xuong ngua". Phia sau cua thu nam cua Khong Mieu la mot toa lau cao lam bang go goi la Khue Van Cac, xay dung thoi Tong Thien Hy (Khue la sao Khue chu quan su hung vong cua van chuong dan gian). Khue Van Cac cao 23,35m rong 30m, ba tang mai cong.
Kien truc chu the cua Khong Mieu la Đai Thanh đien, noi cac Hoang đe đen tho cung Khong Tu. Đai Thanh đien xay tu thoi nha Tong nhung đen thoi Ung Chinh moi đuoc trung tu thanh quy mo lon.


Chu thich Lien ket ngoai Thong tin di san tren UNESCO
Đai truyen hinh TW Trung Quoc
Qufu Normal University Luu tru ngay 9 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine
orientalarchitecture.com: Confucius Temple
qufu.pomosa.com: Extensive photos from 2004 Luu tru ngay 15 thang 12 nam 2018 tai Wayback Machine
Thap luc La han (chu Han: 十六羅漢, phien am tieng Nhat: Juroku Rakan; Tang ngu: གནས་བརྟན་བཅ་དྲག, Neten Chudrug), con goi la thap luc A-la-han (十六阿羅漢), thap luc ton gia (十六尊者), la danh xung ve 16 tang si An Đo, tuong truyen la cac đe tu đac đao cua Thich-ca Mau-ni, xuat hien trong giai thoai ve cac vi La han trong Phat giao. Cac giai thoai nay ban đau đuoc truyen tu An Đo đen Trung Quoc, sau đo tiep tuc đuoc truyen đen đen Tay Tang, Nhat Ban. O Trung Quoc, vao khoang thoi Đuong mat đen Ngu đai Thap quoc, giai thoai cua 16 vi La han đuoc mo rong thanh Thap bat La han. Tuy nhien, o Nhat Ban va Tay Tang, 16 vi La han van tiep tuc đuoc phoi vi cho đen ngay nay. Tai Nhat Ban, 16 La han đac biet pho bien trong Thien tong, noi ma cac vi La han đuoc xem la nhung vi du đien hinh trong cac cong an. O Tay Tang, 16 La han, con đuoc goi la 16 sthaviras ('truong lao'), la thanh phan phoi vi trong le hoi đuc Phat đan sanh sang tac boi vi đao su nguoi Kashmir Shakyahribhadra (1127-1225). Hinh anh cua 16 vi La han cung xuat hien nhieu trong nghe thuat Tay Tang.


Khai luoc Danh tu cua thap luc La han đuoc ghi nhan đau tien boi đai su nguoi Sri Lanka Nandimitra (Han tu phien am la Nan-đe Mat-đa-la, thoi Đuong dich la Khanh Huu) ghi chep lai trong sach Nandimitravadana (Phap tru ky, 法住記) vao khoang the ky thu II cua Cong Nguyen. Theo sach nay, khi Phat nhap diet, đa di chuc lai cho 16 La han o lai the gian đe hoang duong Phat phap, loi ich chung sanh. Sach cung đong thoi ghi lai danh tu cua 16 vi La han nay. Ve sau, khi Tran Huyen Trang sang Thien Truc thinh kinh, khi ve Đai Đuong co dich sach nay sang Han ngu, tu đo danh tu cua 16 vi La han moi truyen sang Trung Quoc.
Sau khi Phap tru ky đuoc dich sang chu Han, Thien su Quan Huu (832-912), von la mot hoa si tai ba đa ve ra hinh anh 16 vi A-la-han. Tuong truyen, nhan Thien su nam mo cam ung thay đuoc hinh anh cua cac Ngai roi ve lai. Nhung hinh anh nay ngay nay nguoi ta con tim thay tang tru noi vach tuong Thien Phat đong tai Đon Hoang thuoc tinh Cam Tuc, Trung Quoc. Sau Thien su Quan Huu con co hoa si Phap Nguyen, Phap Canh va Tang Dieu cung chuyen ve ve cac vi La han.


Danh vi 16 vi La han Hinh tuong 16 vi La han trong nghe thuat Xem them Tu đai La han
Thap Bat La han
Tam Thap Luc La han
Ngu bach La han


Chu thich Tham khao Phat Quang Đai Tu Đien, tr.359, 394, 4791, 6787;
Phat hoc Đai Tu Đien, tr. 2844-2845;
Phap Tru Ky, Han tang tap 49 tr.12;
Phat To Thong Ky, quyen 33, Han tang tap 49, tr. 319;
Phat Thuyet Di Lac Ha Sanh Kinh, Han tang tap 14, tr.421
Gabriel Zubeir Wako (sinh 1941) la mot Hong y nguoi Sudan cua Giao hoi Cong giao Roma. Ong nguyen la Tong giam muc chinh toa Tong giao phan Khartoum tu 1981 cho đen khi tu nhiem vao thang 12 nam 2016 vi li do tuoi tac theo Giao luat. Ngoai ra, ong con ba lan đac cu vi tri Chu tich Hoi đong Giam muc Sudan (1978; 1993; 2012) va đam nhan vai tro nay trong cac khoang thoi gian 1978–1989, 1993–1999 va 2012–2016.


Linh muc Hong y Wako sinh ngay 27 thang 2 nam 1941 tai Mboro, Sudan. Sau qua trinh tu hoc, ngay 21 thang 7 nam 1963, ong đuoc thu phong chuc linh muc, boi Giam muc Ireneus Wien Dud, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Wau (nay thuoc Nam Sudan). Tan linh muc la thanh vien linh muc đoan Hat Đai dien Tong Toa nay. Linh muc tre tuoi đa so huu bang đai hoc ve Than hoc voi chuyen nganh Than hoc Muc vu. Ong bat đau su vu linh muc cua minh voi chuc danh linh muc phu ta va thanh tra ve van đe Giao duc Kito giao o cac truong trong khu vuc quan Gogrial. Sau đo, ong tro thanh Giam đoc Tieu Chung vien bang St Anthony, Bussere, va la Kiem sat vien cua Đai Đai dien Tong Toa Wau. Ngoai ra, ong con la linh muc tuyen uy Hat Đai dien Tong toa ve cac hoat đong Huong đao sinh nam va Huong đao nu.


Giam muc & Giam quan Ngay 12 thang 12 nam 1974, Toa Thanh loan tin chon linh muc Wako, khi đo chi 33 tuoi, lam Giam muc chinh toa Tien khoi Giao phan Wau (nay thuoc Nam Sudan). Le tan phong cho tan giam muc đuoc cu hanh ngay 6 thang 4, boi cac vi chu su nghi thuc: Chu phong la Hong y Agnelo Rossi, Tong truong Thanh bo Truyen giao; Hai vi phu phong bao gom Tong giam muc Ubaldo Calabresi, Su than Toa Thanh tai Sudan va Tong giam muc Ireneus Wien Dud, nguyen Đai dien Tong Toa Wau, Tong giam muc Tong giao phan Juba. Tan giam muc chon cho minh khau hieu: The truth will set you free. Tu nam 1974 đen nam 1976, ong con la Giam quan Tong Toa Giao phan Rumbek.


Tong giam muc, thang Hong y Ngay 30 thang 10 nam 1979, Toa Thanh thang vi Giam muc tre tuoi Wako lam Tong giam muc Pho Tong giao phan Khartoum. Ong ke nhiem chuc Tong giam muc chinh toa sau đo ngay 11 thang 10 nam 1981. Ngoai ra, tu nam 1978 đen nam 1989, Tong giam muc Wako con la Chu tich Hoi đong Giam muc Sudan Nam 1993, ong tai đac cu vi tri nay va giu chuc vi đen nam 1999.
Trong Cong nghi Hong y 2003 cu hanh ngay 21 thang 10, Giao hoang Gioan Phaolo II vinh thang tuoc vi Hong y Nha tho Sant’Atanasio a Via Tiburtin cho Tong giam muc Wako. Tu ngay 1 thang 1 nam 2012 đen thang 10 nam 2016, ong lai tai đac cu lan thu ba vao vi tri Chu tich Hoi đong Giam muc Sudan. Ong tu nhiem chuc vi Tong giam muc Khartoum vi li do tuoi tac ngay 8 thang 12 nam 2016.
Hong y Wako tung tham du hai cuoc Mat nghi Hong y nam 2005 (chon Tan Giao hoang Bien Đuc XVI) va 2013 (chon Tan Giao hoang Phanxico).


Xem them Danh sach hong y con song
Hong y Đoan


Tham khao
He hanh tinh la tap hop cac thien the lien ket hap dan voi nhau trong quy đao quanh mot ngoi sao hoac he sao. Noi chung, he hanh tinh mieu ta mot hoac nhieu hanh tinh, cung voi nhieu thien the khac nhu hanh tinh lun, tieu hanh tinh, ve tinh tu nhien, thien thach, sao choi va hanh tinh vi hinh cung nhu đia bui quay quanh ngoi sao chinh. Mat Troi cung voi he hanh tinh cua no, bao gom Trai Đat, lam thanh he hanh tinh goi la He Mat Troi. Ngoai ra cac nha thien van hoc con su dung cac thuat ngu he hanh tinh ngoai he hay he hanh tinh ngoai He Mat Troi đe mieu ta cac he hanh tinh quay quanh nhung ngoi sao khac. Ten goi cua nhung he hanh tinh thuong lay ten theo ngoi sao chinh hoac he sao chinh, con cac hanh tinh quay quanh theo quy uoc đat theo ten ngoi sao chinh o truoc va đi sau la thu tu b, c, d, e....
Truoc the ky 16 va mo hinh Copernicus ra đoi, hieu biet cua con nguoi ve he hanh tinh bi gioi han trong pham vi he Mat Troi va mo hinh nhat tam (va truoc đo la mo hinh đia tam). Mac du co nhieu kham pha, quan sat va gui tau tham do đen mot so hanh tinh thuoc he Mat Troi, viec co ton tai hay khong hanh tinh ngoai he Mat Troi van chi la phong đoan cho đen khi cac nha thien van phat hien ra he hanh tinh ngoai he đau tien PSR B1257+12 bao gom mot hanh tinh quay quanh pulsar, xac nhan vao nam 1992, voi nhieu ky luc moi lap nhu hanh tinh ngoai he đau tien đuoc phat hien, cung nhu pulsar đau tien co hanh tinh quay quanh no, va la he hanh tinh đau tien (nhieu hon 1 hanh tinh) voi it nhat 3 hanh tinh đuoc phat hien quay quanh.
Buoc sang the ky 21 la thoi ky vang cua mot loat cac hanh tinh ngoai he cung nhu he hanh tinh đuoc phat hien, toc đo phat hien tang len rat nhanh voi nhieu kinh thien van khong gian phong len nham muc đich san lung cac hanh tinh. Cho đen 2013, xac nhan co 2,841 he hanh tinh, bao gom 936he chua nhieu hon hai hanh tinh.. Hang tram he khac van đang cho đuoc xac nhan. Theo thu hang he hanh tinh co nhieu hanh tinh nhat, He Mat Troi đung đau tien voi 8 hanh tinh. Tuy the, he HD 10180 đa co 7 hanh tinh đuoc xac nhan va con 2 hanh tinh nua đang cho phan tich, va neu chung ton tai thi he nay se co 9 hanh tinh, va tro thanh he hanh tinh co nhieu hanh tinh nhat. He hanh tinh cung rat đa dang theo nhieu tinh chat, cung voi nhieu loai sao trung tam. He hanh tinh gan nhat đuoc xac nhan la Alpha Centauri voi hanh tinh Alpha Centauri Bb nam cach Trai Đat 4,37 ly va khoi luong xap xi khoi luong Trai Đat. He hanh tinh gan nhat voi nhieu hanh tinh quay quanh la Gliese 876 o khoang cach 15,3 ly voi 4 hanh tinh đuoc xac nhan.
Tuy cac nha thien van cung đa thu đuoc nhung kien thuc đang ke ve cac he hanh tinh, nhung con rat nhieu đieu lien quan đen nguon goc va su tien hoa cung nhu ly thuyet ve su hinh thanh hanh tinh van can phai giai đap, nhu thuoc ve nganh khoa hoc hanh tinh.
Mot van đe quan tam cua sinh hoc thien van đo la khu vuc co the song đuoc cua he hanh tinh, đuoc cho la noi thich hop đe thuan loi nhat cho phat trien va duy tri su song ngoai Trai Đat.


Xem them Sao
Hanh tinh
He Mat Troi


Tham khao
Hanh tinh đat đa (hay con goi la hanh tinh kieu Trai Đat, tuy rang khong nhat thiet phai co thuy quyen) la cac hanh tinh co cau truc va cac tinh chat giong cac hanh tinh vong trong cua He Mat Troi (nhu Sao Kim, Trai Đat, Sao Hoa): co be mat chac cung, khoi luong kha thap, trong luong rieng cao, chua nhieu sat va cac kim loai nang. Vao thoi ky so khai, nhan kim loai nong chay cua chung (chu yeu la sat va nikel) tao nen tu truong. Cac hanh tinh dang nay co khi co khi quyen, co the co đieu kien đe xuat hien su song.

Thuat ngu hanh tinh đat đa đuoc su dung đe phan biet voi loai hanh tinh thong dung thu hai la hanh tinh khi khong lo (chua mot loi đat đa nho va mot vo boc khi/khi hoa long khong lo bao quanh).
He Mat Troi co 4 hanh tinh đat đa la Sao Thuy, Sao Kim, Trai Đat, Sao Hoa va 6 hanh tinh lun co dang nay la:Ceres, Sao Diem vuong, Eris, Makemake, Haumea, Sedna. Cac hanh tinh lun hau nhu khong co khi quyen, con trong 4 hanh tinh, Sao Thuy cung co khi quyen cuc ky mong manh. Mat Trang tuy la mot ve tinh tu nhien cua Trai Đat, cung đoi khi đuoc nhac đen trong nhom cac hanh tinh đat đa cua He Mat Troi, do khoi luong đang ke cua no.
Cac hanh tinh đat đa ngoai he Mat Troi đau tien đuoc Aleksander Wolszczan phat hien co khoi luong 0,02; 4,3 va 3,9 lan khoi luong Trai Đat, bay quanh pulsar PSR B1257+12.


Đac điem quy đao va su tien hoa Cac hanh tinh đat đa thuong co quy đao nam gan sao trung tam, nguoc lai voi quy đao cua cac hanh tinh khi khong lo. Do đo chung thuong co nhiet đo đu cao đe khien cac loai khi nhe (nhu hydro hay heli) đat toc đo thoat trong chuyen đong nhiet đe roi bo hanh tinh. Đieu nay co the giai thich su thieu vang cua cac chat khi nhe (von chiem ty le ap đao trong vu tru) tai cac hanh tinh nay, thay vao đo la su tap trung cac chat hoa hoc co khoi luong phan tu lon.
Cac ly thuyet ve su hinh thanh sao va cac hanh tinh cho rang su thieu hut cac thanh phan co khoi luong phan tu thap o cac hanh tinh vong trong con do suc ep cua vu no, khoi đong phan ung nhiet hach o sao trung tam trong thoi ky moi hinh thanh, đa thoi dat cac bui, khi nhe va hat bang nho ra ben ngoai.
Cac khi nhe bi dat ra vong ngoai đa tich tu lai tren cac hanh tinh khi khong lo, noi nhiet đo đu thap va gio sao đu yeu đe duy tri su co mat on đinh cua cac chat nay.


Chu thich Xem them Sieu Trai Đat
Hanh tinh Hycean


Lien ket ngoai Phat hien hanh tinh cuc giong Trai Đat Gliese 581 c va d
Lightning la mot bus may tinh va cong ket noi nguon đoc quyen đuoc tao ra boi Apple Inc. va đuoc gioi thieu vao ngay 12 thang 9 nam 2012 (2012-09-12), thay the cho cong ket noi 30 chan cu. Cong ket noi Lightning đuoc su dung đe ket noi cac thiet bi di đong Apple nhu iPhone, iPad, va iPod toi may tinh chu, man hinh phu, may anh, bo sac pin USB va cac thiet bi ngoai khac. Rut ngan tu 30 chan xuong con 8, Lightning nho hon đang ke so voi cong 30 chan cu va co the đuoc cam ca hai chieu. Tuy nhien, neu khong su dung bo chuyen (adapter), cac cap ket noi va thiet bi ngoai theo chuan cu se khong the ket noi đuoc.


Lich su Cong ket noi Lightning đuoc gioi thieu ngay 12 thang 9 nam 2012 (2012-09-12), thay the cho cong ket noi 30 chan cu va co mat tren tat ca cac phan cung moi đuoc gioi thieu trong cung su kien nay. Cac thiet bi tuong thich đau tien gom iPhone 5, iPod Touch (the he thu 5), va iPod Nano (the he thu 7). Chiec iPad (the he thu 4) va iPad Mini (the he thu 1) sau đo cung đuoc su dung cong Lightning vao thang 10 nam 2012.
Vao ngay 25 thang 11 nam 2012, Apple mua lai ten thuong hieu "Lightning" tai chau Au tu tay Harley-Davidson. Apple đuoc chuyen giao mot phan thuong hieu Lightning, cho thay kha nang Harley-Davidson co the se giu quyen su dung cai ten nay cho cac san pham lien quan toi xe mo to cua ho. Apple la chu so huu duy nhat cua thuong hieu cung voi ban quyen thiet ke va ky thuat cua cap ket noi Lightning.
Chiec iPad Pro, ra mat 2015, đuoc trang bi cong ket noi Lightning đau tien ho tro USB 3.0. Tuy vay, cap ket noi đi kem chi ho tro USB 2.0 do thieu cac chan can thiet, nen bat cu thiet bi Lightning ho tro USB 3.0 nao se phai su dung cap ket noi rieng neu muon su dung USB 3.0.


Cong nghe Lightning la mot cong ket noi 8 chan truyen tin hieu so. Khong giong cong ket noi 30 chan cua Apple (va cac cong USB Type A hay B), cong Lightning co the đuoc cam theo ca hai chieu. Apple phan phoi nhieu bo chuyen cho phep cap Lightning ket noi đuoc voi cac chuan ket noi khac nhu cong 30 chan, USB, HDMI, VGA, va the SD. Bo chuyen Lightning sang 30 chan chi ho tro mot so tin hieu chuan 30 chan: du lieu USB, sac USB, va đau ra am thanh tuong tu (qua DAC ben trong bo chuyen).
Cac cong ket noi Lightning chinh thuc chua mot con chip dang nham gay kho khan cho cac nha san xuat thu ba tao ra cac phu kien tuong thich ma khong đuoc Apple chung nhan; tuy nhien, con chip nay đa bi vuot qua.
Cac chan ngoai đuoc ghi chi tiet trong hop thong tin đau bai. Tuy nhien, moi chan o hai ben cong ket noi se ket noi voi cac phan đoi dien cua cong ket noi khi đuoc cam nguoc chieu. Mot trong nhung cong viec cua vi xu ly la phan luong cac tin hieu nguon va du lieu cho đung cho du co cam chieu nao đi nua.
Kich thuoc cua phich cam la 6,7 mm tren 1,5 mm.


Cac thiet bi su dung cong ket noi Lightning Cac thiet bi do Apple san xuat sau su dung cong ket noi Lightning tinh đen  thang 10 nam 2021:


= iPhone =
Đay la bai viet ve chu đe luat phap quoc te. Ve bai viet pho thong ve quoc gia, xem Quoc gia.
Mot quoc gia co chu quyen la tong the chinh tri voi chu quyen noi bo thuc su tren lanh tho đia ly va khong phu thuoc hay le thuoc vao quyen luc cua bat ky quoc gia nao khac.


Quoc gia de facto va de jure Hau het cac quoc gia co chu quyen de jure va de facto (ton tai ca tren luat phap va thuc the). Tuy nhien, đoi khi cac quoc gia chi ton tai de jure (tren luat đinh), đuoc mot to chuc cong nhan co chu quyen va co chinh phu hop phap tren pham vi lanh tho nhat đinh nhung thuc te khong co quyen lam chu. Nhieu quoc gia tren luc đia chau Au trong thoi ky chien tranh the gioi thu hai quan he voi ben ngoai duoi su kiem soat cua Quoc xa. Mot so quoc gia khac co chu quyen nhung chua đuoc cong đong quoc te cong nhan, đay la nhung quoc gia chi de facto (tren thuc te). Somaliland thuong đuoc xem la mot quoc gia nhu vay. Ve danh sach cac quoc gia chua đuoc toan the gioi cong nhan, xem quoc gia khong đuoc cong nhan.


Xem them Danh sach quoc gia co chu quyen


Đoc them Chen, Ti-chiang. The International Law of Recognition, with Special Reference to Practice in Great Britain and the United States. London, 1951.
Crawford, James. The Creation of States in International Law. Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-825402-4,  pp. 15–24.
Lauterpacht, Sir Hersch. Recognition in International Law. Cambridge, U.K., 1947.
Raic, D. Statehood and the Law of Self-determination. Martinus Nijhoff Publishers, 2002. ISBN 978-90-411-1890-5.  p 29 (with reference to Oppenheim in International Law Vol.ngay 1 thang 1 nam 1905 p110)


Chu thich
Akita (秋田県 (あきたけん) (Thu Đien huyen), Akita-ken) la mot tinh o vung Tohoku cua Nhat Ban. Trung tam hanh chinh la thanh pho Akita.


Lich su Đia ly Nam o phia bac cua đao Honshu, Akita trong ra bien Nhat Ban o phia tay va giap bon tinh khac: Aomori o phia bac, Iwate o phia đong, Miyagi o phia đong nam, va Yamagata o phia nam.


Hanh chinh = Thanh pho =


= Lang va thi tran =


Tham khao
Chim canh cut Humboldt, (danh phap hai phan: Spheniscus humboldti) la mot loai chim trong ho Spheniscidae. Loai chim canh cut Nam My nay sinh san o ven bien Peru va Chile. Loai co moi quan he gan nhat voi chung la chim canh cut chau Phi, chim canh cut Magellan va chim canh cut Galapagos. Ten cua chung đuoc đat theo hai luu Humboldt noi chung sinh song.


Nuoi nhot Ngoai cac vung bien que nha gan Nam My, chim canh cut Humboldt co the đuoc tim thay trong cac vuon thu tren khap the gioi, bao gom ca Đuc, An Đo, Ireland, Nhat Ban, the United Kingdom, Hoa Ky va cac đia điem khac.


= Thoat khoi vuon thu Tokyo =
Mot trong so 135 chu chim canh cut Humboldt tu cong vien đoi song bien Tokyo (Kasai Rinkai Suizokuen) đa song sot tot trong vinh Tokyo trong 82 ngay sau khi leo qua buc tuong cao 13 feet va đa co the vuot qua hang rao day thep vao trong vinh. Chim canh cut, chi đuoc biet đen voi ten la con so (337), đa bi nhung nguoi bao ve so thu thu hoi lai vao cuoi thang 5 nam 2012.


= Grape-kun =
Vao nam 2017 mot chu chim canh cut trong lon tuoi Humboldt ten Grape-kun tai vuon thu Tobu o quan Saitama, Nhat Ban đa nhan đuoc su chu y tren toan the gioi sau khi chu chim nay tro nen gan bo voi mot nhan vat anime. Truoc đay, chu chim nay ket cap voi mot con chim mai, nhung con chim mai nay đa bo Grap-kun đe theo mot chu chim canh cut it tuoi hon, Grape-kun nhin cham cham vao standee hang gio va can phai đuoc go bo chu chim tap trung an. Nguoi ta cho rang Grape-kun the hien hanh vi tan tinh cho chu chim standee


Tham khao