Tran San Marino la mot tran đanh dien ra vao ngay 17–20 thang 9 nam 1944 trong Chien dich nuoc Y cua chien tranh the gioi thu hai, khi quan đoi Đuc Quoc xa chiem đong nuoc Cong hoa trung lap San Marino roi sau đo đa bi quan Đong Minh tan cong. No con đuoc biet đen voi ten goi tran Monte Pulitoa.
San Marino đa tuyen bo trung lap truoc đo trong chien tranh va nhin chung van chua bi anh huong boi cac su kien o chau Au cho đen nam 1944, khi quan Đong Minh đa tien mot khoang cach kha lon len ban đao Y. Vi tri phong thu quan trong cua Đuc la Phong tuyen Gothic chay ngang qua ban đao mot khoang cach ngan o phia nam bien gioi San Marino, va vao cuoi thang 6, ca nuoc đa bi Khong quan Hoang gia Anh nem bom lam thiet mang 35 nguoi, vi tin tuong rang quan đoi Đuc đa chiem cac vi tri tren lanh tho nuoc nay. Trong Chien dich Olive đuoc phat đong vao cuoi thang 8, mot luc luong cua quan Đong Minh đa tan cong du doi o cuoi phia đong cua tuyen phong thu, nham vuot qua Rimini–ngay phia đong cua San Marino va mo ra cua ngo vung đong bang phia bac cua thanh pho. Trong khi San Marino o phia tay nam Rimini thi ke hoach danh cho no đa bi bo qua hoan toan. Đe đoi pho voi đong thai cua quan Đong Minh, nguoi Đuc đa gui mot luc luong nho tien vao San Marino đe bao ve tuyen lien lac cua ho va hoat đong nhu cac nha quan sat phao binh.
Sau mot vai ngay, su đot pha chinh cua cuoc tan cong đa phai tam dung o phia nam Rimini do quan Đuc khang cu manh liet va thoi tiet khac nghiet, them vao đo canh trai cua lien quan Anh-An đa bat đau bi đay lui ve phia tay, lay tien tuyen ve phia San Marino. Ngay 17 thang 9 Su đoan An Đo so 4 đa tan cong luc luong cua Su đoan Bo binh 278 cua Đuc đang nam giu hai ngon đoi ngay ben kia bien gioi San Marino; sau tran giao tranh ac liet nham gianh quyen kiem soat nhung ngon đoi, tinh hinh dan on đinh vao ngay 19, va quan Đong Minh bat đau đanh thuc vao chinh thanh pho San Marino. Thanh pho bi chiem vao chieu ngay 20 thang 9 va Su đoan An Đo so 4 đa roi khoi vung nay vao ngay 21, trao no lai duoi su kiem soat cua luc luong tu ve đia phuong.


Boi canh Quoc gia nho be San Marino nam o phia bac ban đao Y va đuoc bao boc hoan toan trong lanh tho nuoc Y, đa đong vai tro nho trong suot chien tranh the gioi thu hai. No co mot chinh phu phat xit, ket hop chat che voi che đo cua Benito Mussolini, nhung van trung lap. San Marino đuoc bao cao la co tuyen chien chong lai Vuong quoc Anh vao thang 9 nam 1940, mac du chinh phu San Marino sau nay đa truyen mot thong điep toi chinh phu Anh noi rang ho khong lam viec đo. Đau nam 1942, chinh phu San Marino khang đinh ho khong co chien tranh voi My, mot vi tri đa đuoc xac nhan boi Bo Ngoai giao My. Co quan Đoi ngoai Anh đa luu y mot cach lap lo hon vao nam 1944 rang nuoc Anh chua bao gio tuyen chien, nhung cung chua bao gio chinh thuc cong nhan tinh trung lap cua San Marino, va ho cam thay rang hanh đong quan su tren lanh tho San Marino se đuoc bien minh neu luc luong Phat xit su dung nuoc nay lam can cu quan su.
Đat nuoc nay đa bi quan Đong Minh nem bom vao ngay 27 thang 6 nam 1944, giet chet it nhat 35 nguoi. Chinh phu San Marino tuyen bo cung ngay rang chang co can cu quan su hoac cac thiet bi nao đat tren lanh tho cua minh, va khong mot luc luong hieu chien nao đuoc phep buoc chan vao đay. Vao đau thang 7, San Marino đa thong bao rang nhung dau hieu noi bat đuoc Bo Tu lenh quan đoi Đuc đat tai cac cua khau bien gioi la dung đe huong dan cac đon vi Đuc khong xam nhap vao lanh tho nay, va mot lan nua khang đinh tinh trung lap hoan toan cua no.


Mo đau = Cuoc tan cong phong tuyen Gothic =
 
Vao cuoi mua he nam 1944, quan Đuc o Y đa rut lui ve phia phong tuyen Gothic, mot loat vi tri bao ve keo dai tren ban đao Y. Quan Đong Minh đa đua ra mot ke hoach đe pha vo tuyen phong thu nay, nham tran ve phia bac Rimini va vung đong bang bac Y. Đieu nay co lien quan đen mot cuoc tan cong manh len bo bien phia đong cua Tap đoan quan so 8 nuoc Anh voi mat danh Chien dich Olive; 11 su đoan se tan cong cung mot mat tran hep, hoi tu tai "Đeo Rimini", mot dai đong bang rong 8 mi (13 km) doc theo bo bien xung quanh thanh pho, va sau đo di chuyen len phia Bac. Sau khi vuot qua ngon đeo, luc luong se trien khai ra ben ngoai vao đong bang Romagna va di chuyen sang phia tay toi Bologna. Trong khi đo, Tap đoan quan so 5 cua My se mo rong ve phia bac doc theo trung tam cua ban đao, hy vong hoi tu tai Bologna va nhu mot luc luong lon cua quan Đuc vao the gong kim.

 
Cuoc tan cong chinh cua Đong Minh đuoc bat đau vao ngay 25 thang 8, toi tan Thung lung Foglia—ngay cho phong tuyen Gothic—vao ngay 29 thang 8. Tuy vay no đa mau chong tan vo khien Bo tu lenh quan đoi Đuc co gang tap hop mot tuyen phong thu thu hai tren suon nui Coriano, mot đinh đoi o phia bac song Conca, va la tro ngai đia ly lon cuoi cung phia nam cua Rimini. Quan Đong Minh tan cong toi tan con song vao ngay 3 thang 9 nhung bo binh phai dung han lai do xe tang gap truc trac giua đuong, quan Đuc nhan co hoi nay đa tang cuong suc đe khang va troi lai đo mua to. Quan Đong Minh tam dung tien cong va đieu vien binh toi trong khi cho đoi mot co hoi đe tiep tuc cac cuoc tan cong doc theo bo bien. Ben canh trai quan Đong Minh, cuoc tan cong đa phai hoan lai trong tran Gemmano o phia nam song Conca.
Tai thoi điem nay, cac luc luong ben canh trai cua Đong Minh đa phai cang ra theo mot phong tuyen chay đen phia nam tu suon nui Coriano, huong ve phia Tay đen cho San Marino, mot vai dam xa xoi. Su đoan 56 đoi dien voi Croce, cung Su đoan 46 đoi dien voi vi tri đuoc bo phong nghiem ngat o Gemmano. Su đoan An Đo so 4 o phia nam Su đoan 46, hinh thanh ngay canh trai cua cuoc tan cong. Ngay khi cuoc đot kich vao Coriano đuoc tiep tuc vao ngay 12, dan đau boi hai su đoan thiet giap voi su yem tro cua phao binh hang nang, đa tran ve phia tay; Muc tieu cua ho la phai vuot qua thi tran Montescudo, cach bien gioi San Marino khoang hai dam. Cuoc tan cong chinh đa mo rong thanh cong vao suon nui, va Su đoan 56 tien quan đuoc 1,6 km qua Croce, truoc khi đanh thuc vao toi ngay 13; đem đo, su đoan 4 cua An Đo đa gianh đuoc mot cho đung vung chac o phia nam Gemmano. Đe roi cuoi cung noi đay bi Su đoan 46 va 4 cua An Đo đanh chiem vao sang ngay 15, nhan dip nay quan Anh đa chuan bi di chuyen ve phia Montescudo va khai thac su roi loan cua nguoi Đuc.


Tran chien = Đong Minh tien vao San Marino =
Su đoan 46 đanh chiem Montescudo vao ngay 15, va ngay hom sau Su đoan 56 tien vao thi tran Mulazzano, truc tiep ve phia bac Montescudo va nam gan bien gioi. Cuoc chien đau đa bi don ep ve phia tay ke tu đay, voi Su đoan 56 tren suon phia bac va 46 o phia nam; ca hai đeu bi chan lai boi suc khang cu quyet liet cua quan Đuc. Vao đau thang 9, quan đoi Đuc voi vang đieu đong mot luc luong manh vao San Marino đe bao ve nuoc nay chong lai quan Đong Minh; đong thoi giup cho ho nam quyen kiem soat mot trong nhung con đuong chinh trong khu vuc, va cho phep cac quan sat vien phao binh chiem linh nhung đinh nui. Luc luong phong thu đuoc chuyen tu Su đoan Bo binh 278 cua Đuc, trong luc Su đoan An Đo so 4 đuoc giao nhiem vu tan cong luc luong nay vao ngay 17.

 
Thanh phan chinh cua su đoan—Trung đoan Baluchi so 10/3—đa vuot qua song Marano tren bien gioi phia đong vao đem ngay 17, voi đoi Sung truong Gurkha so 9/1 tien quan qua đay đe tan cong hai cao điem 343 va 366 o gan Faetano. Nhung ngon đoi nho chi đung sau song đeu đuoc hai tieu đoan cua Trung đoan Luu đan 993 nam giu. Cao điem đau tien la 343 bi chiem vao luc 5h, nhung luc luong chiem đong cu điem 366 đa phai rut ve do thieu hut đan duoc. Binh si Sher Bahadur Thapa cua đoi sung truong đa đuoc truy tang huan chuong Chu thap Victoria vi mot minh giu vung đuoc đinh đoi trong vong hai tieng đong ho, cho phep hai đai đoi rut lui trong an toan, truoc khi anh nay tu tran trong luc co gang giai cuu mot đong đoi Gurkha bi thuong.
Cao điem 343 đuoc quan Đong Minh nam chac trong tay qua ngay 18, đoi lai co 63 nguoi thiet mang; vao buoi toi, mot luc luong xe tang đuoc trien khai toi đay va on đinh vi tri voi su yem tro cua phao binh. Trung đoan Sikh so 11/4 di chuyen xung quanh đon vi Gurkha ve phia bac, bao boc lay suon phia bac cua điem cao San Marino, va Lu đoan so 11 cua su đoan đa vuot qua cho nay đe giup bao vay thanh pho. Toi ngay 19, lu đoan so 11 cua Queen's Own Cameron Highlanders so 2 bat đau tan cong manh liet vao cac vung ngoai o cua thanh pho tu phia bac, nhung vao sang som ngay 20 đa bi chan lai boi nhung vi tri phong thu o phia tay bac cua thanh pho, noi co con đuong phia tren mot phan cua thanh pho nam cao tren nui. Đoi hinh xe tang di chuyen vao cac vung ngoai o, trong khi mot đai đoi cua Camerons leo len doc ve huong đinh trong con mua lon. Quan Đong Minh cuoi cung cung chiem đuoc thanh pho nay vao đau gio chieu, chi voi 24 linh thiet mang va bat giu 54 nguoi lam tu binh.
Vao ngay 21, quan Đong Minh con tuyen mo luc luong tu ve đia phuong nham giup ho can quet so quan Đuc con rai rac quanh đo, va Su đoan An Đo so 4 bi thuc giuc tien ve phia truoc qua mot con gio lon va buoc ra khoi nuoc nay.


Hau qua Quan đoi Đong Minh van con chiem đong San Marino trong mot thoi gian ngan sau khi nguoi Đuc đau hang. Chien tranh ket thuc đuoc it lau sau vao thang 10 nam 1945, chinh phu San Marino đa đua ra yeu cau so tien 732 trieu lira cho chinh phu Anh đe boi thuong chien tranh, bao gom 500 trieu lira đuoc đua ra nhu cac chi phi lien quan đen cuoc giao tranh vao thang 9 va 20 trieu lira nhu la chi phi cua su chiem đong. Chinh phu Anh đa bac bo tuyen bo nay, cho rang phia Đuc đa vi pham tinh trung lap cua San Marino truoc khi quan Đong minh tien vao nuoc nay, cho nen ho khong phai chiu trach nhiem ve phap ly; tuy vay phia Anh cung cung cap mot khoan tien gratia cu khoang £ 26,000 lien quan đen vu đanh bom thang 6, sau đo tang len đen £ 80.000.
Cuoc chien danh du "San Marino" đa đuoc trao cho ba đon vi trong quan đoi Anh—Trung đoan Lincolnshire Hoang gia, Trung đoan York va Lancaster cung Queen's Own Cameron Highlanders—va hai đon vi quan đoi An Đo gom Trung đoan Sung truong Gurkha so 9/1 va Trung đoan Sikh so 11/4. Ca ba trong so nay ve sau đa chien đau nhu mot phan cua Su đoan An Đo so 4 trong cuoc tan cong chinh, trong khi hai đon vi đau tien đa co nhung tieu đoan trong mot lu đoan cua Su đoan 46.


Chu thich Tham khao