Đong ba xu Hoa Ky (tieng Anh: three-cent piece) la mot đong tien xu co gia tri bang 3⁄100 cua mot đo la My . Xuong đuc tien đa cho đuc va phat hanh ra luu thong hai loai tien xu mang menh gia ba xu co thanh phan kim loai khac nhau: đong bac ba xu va đong niken ba xu. Ngoai ra, nam 1863, mot đong ba xu co thanh phan bang đong cung đuoc đuc. 
Đong ba xu bang bac đuoc đuc trong giai đoan tu nam 1851 đen nam 1873, trong khi đong ba xu niken đuoc đuc tu nam 1865 đen nam 1889. Trong khoang thoi gian tu nam 1865 đen nam 1873, ca hai loai tien ba xu nay đuoc đuc va phat hanh song song, tuy vay loai xu co thanh phan bac đuoc đuc rat han che.


Lich su = Đong ba xu bang bac =
Viec đe xuat phat hanh đong xu mang menh gia ba xu vao nam 1851 la ket qua cua viec cuoc phi buu đien giam tu muc nam xu xuong con ba xu. Menh gia đong xu moi nay đuoc đe xuat voi muc đich đap ung nhu cau ve tien xu mang menh gia nho va de su dung. Đong bac ba xu khac hinh mot tam khien tren nen mot ngoi sao sau canh o mat chinh va so III La Ma o mat sau. Đong ba xu khi phat hanh co thanh phan ban đau gom 75% bac va 25% đong. Thanh phan đong xu nay mang hai y nghia: đam bao rang đong xu se đuoc coi la tien te thuc su (khong phai tien đinh danh) nhung đong thoi cung khong co gia tri bac đu đe bi nung chay hoac tich tru. Menh gia nay ra đoi cung vi no la menh gia trung gian giua đong penny 1 xu va đong half dime 5 xu, do đo thuan loi hon đe trao đoi voi cac đong tien ngoai quoc, von đuoc luu thong cac hop phap tai Hoa Ky vao thoi điem đo. Đong xu bac ba xu chinh la đong xu nho nhat ve trong luong va đo day trong so tat ca cac đong tien xu cua Hoa Ky. Đong tien nay chi co khoi luong 0,8 gram va đuong kinh 14 mm. Voi khoi luong nay, no đa tro thanh đong xu co khoi luong nho nhat tung đuoc đuc boi Cuc Đuc tien Hoa Ky.
Cac đong ba xu bac nay con đuoc goi la đong xu "vay ca", do no de bi đanh roi (trong luc tien luong co ban o muc 10 xu mot gio), cung nhu xin mau va nhanh chong tro nen do ban. Thuat ngu "trimes" cung đuoc dung đe chi đong xu ba xu nay. Thuat ngu nay phat xuat tu giam đoc Cuc đuc tien Hoa Ky James Ross Snowden khi ong dung tu nay vao thoi điem phat hanh chung. Trime la thuat ngu chinh thuc cho đong xu co thanh phan bang bac nay. Đay la đong xu đau tien trong lich su Hoa Ky khong khac hoa hinh anh Nu than Tu Do.
Bat đau tu nam 1854, đong ba xu bang bac đa đuoc quyet đinh nang ham luong bac len thanh 90% (ham luong đong chiem 10%) tuong tuu nhu ham luong bac cua cac đong xu khac trong luu thong. Ngoai thanh phan kim loai bi thay đoi, trong luong cua đong xu cung giam đi, xuong muc 0,75 gram. Đay chinh la đong xu Hoa Ky bang bac nho nhat. Viec giam trong luong nay nham bien viec nung chay đong xu đe lay ham luong bac tro nen khong co loi nhuan. Đong ba xu cung thay đoi thiet ke: phia ngoai ngoi sao đuoc bao vien them hai đuong go o mat truoc(co the xem la ngoi sao ba vien), đong thoi, phia tren con so III La Ma o mat sau đuoc khac hoa them hinh anh mot canh o liu va phia duoi con so nay la mot bo mui ten. Nam 1859, thiet ke đong ba xu lai đuoc thay đoi: so đuong vien quanh ngoi sao tu hai xuong lai thanh mot, trong khi chu tren đong xu đuoc lam cho cao hon nhung đong thoi cung hep hon (chu tro nen "gay" hon) mot chut. Kich thuoc cua cac chu so ghi nam phat hanh tren đong xu cung co thay đoi qua cac nam, voi giai đoan tu nam 1860 đen nam 1863 co cac chu so đe nam nho nhat trong tat ca cac đong xu cua Hoa Ky. Cuc Đuc tien New Orleans chi đuc đong ba xu bang bac vao nam 1851. 
Đong xu bac ba xu đuoc đuc tai Cuc Đuc tien Philadelphia tu nam 1851 đen nam 1873. Nhung nam sau giai đoan nay, tong san luong đuc rat nho va chung chi đuoc đuc voi đinh dang tien đuc danh cho suu tap (proof) vao nam 1873 va ngay nay co gia tri len đen 400 đo la My. Tuy nhien, mot mieng bac ba xu co nien đai truoc đo co the đuoc mua trong tinh trang bi mon voi gia tuong đoi thap. Nhung mieng bac ba xu co the đuoc mua voi gia khoang 25 đo la neu chung o trong tinh trang tot va đuoc đuc truoc nam 1862, tuy vay cung phu thuoc vao san luong đuc theo nam cua đong xu. Đong ba xu bang bac (cung voi đong nua xu, va đong hai xu cung nhu đong đo la bac tam thoi thay the cho đong xu Trade Dollar) đa bi đinh chi đuc ra, theo quyet đinh trong Đao luat Đuc tien 1873 cua Hoa Ky. Gan nhu tat ca cac đong ba xu bang bac khong phai xu dang đuc danh cho suu tap (xu đuc cho luu hanh chung) co nien đai tu nam 1862 đen nam 1872 đa bi nung chay vao nam 1873.


= Đong ba xu bang niken =
Trong thoi ky Noi chien Hoa Ky, viec thieu bac dan đen tinh hinh tat ca cac đong xu bang bac va ke ca cac đong xu mang menh gia mot va nam xu cung bi tich tru. Ke ca đong ba xu bang bac cung bi tich tru. Nham tim giai phap hoa giai van đe tren, nhieu phuong cach đa đuoc thu nghiem bao gom ca cac giai phap la phat hanh tien tem buu cuc va tien đuc tu nhan (token). Bo Ngan kho Hoa Ky cuoi cung đa giai quyet viec phat hanh tien giay menh gia nho. Nhung to tien menh gia nho (3 đen 50 xu) nay khong bao gio tro nen pho bien vi chung de bi mat va kho su dung voi so luong lon. Cau tra loi cho van đe kho khan nay cuoi cung cung xuat hien vao nam 1865, khi đong ba xu co thanh phan chinh la niken ra đoi. Đong xu nay co kich thuoc lon hon đong xu bac, du co cung menh gia. Đong xu co mat chinh khac hinh Nu than Tu Do va mot mat sau khac so III La Ma. Đong ba xu niken khong bao gio đuoc coi la mot menh gia nham đe luu thong vinh vien, ma chi đuoc đuc đe đong vai tro la mot bien phap tinh the trong qua trinh cho cho viec tich tru tien xu trong thoi chien cham dut. San luong đuc đong tien nay bat đau giam dan trong thap nien 1870 (ngoai tru nam 1881, co san luong đuc rat lon), nhung viec cham dut đuc menh gia nay khong hoan toan ngung han cho đen nam 1889. Mot ly do thuong đuoc đua ra cho viec ngung san xuat đong ba xu vao nam 1889 la đong xu nay va đong xu dime (đong xu bac 10 xu) co đuong kinh giong het nhau. Mot yeu to khac co the thuc đay viec nay la do chi phi gui thu qua buu giam xuong con 2 xu vao nam 1883, do đo lam mat đi kha nang bien minh tot đe bao ve su ton tai cua đong ba xu.
Đong ba xu niken chi đuoc đuc o Cuc đuc tien Philadelphia, va ngoai tru chu so đe ngay lon hon tren cac đong xu 1889, khong co su khac biet ve thiet ke trong suot giai đoan đuc. Trong suot qua trinh ton tai cua loat tien nay, so luong đuc giam dan đen mot so đong xu theo mot nam so nhat đinh tro nen khan hiem. Tuy vay, vi so luong đuc chung nam 1865 len đen 11 trieu, ngay nay van co the mua đuoc đong xu nay voi mot muc gia khong qua cao.


= Tien xu thuy tinh =
Đa co mot so cuoc thao luan ve viec đuc đong xu ba  xu bang thuy tinh đe giam nhu cau kim loai đong trong giai đoan xay ra The chien thu hai. Cung rat co the nhieu menh gia khac nhu cung đuoc thao luan xem xet đe tao mot đong tien bang thuy tinh.


= Chi tiet ve san luong đuc =
Ba xu (bac), 1851–1873

Ba xu (niken), 1865–1889


Xem them Hai xu (tien xu Hoa Ky)


Chu thich Thu muc R.S.Yeoman (2015), A Guide Book of United States Coins, 2016, Whitman
Marc Hudgeons, Tom Hudgeons Jr., Tom Hudgeons Sr. (2013), The Official Blackbook Price Guide to U.S. Coins, 2014, House of Collectibles{{Chu thich}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)


Đoc them Q. David Bowers, United States Three-Cent and Five-Cent Pieces: An Action Guide for the Collector and Investor. Wolfeboro, NH: Bowers and Merena Galleries, 1985.
Silver Three Cents (1851-1873), NGC.
Manh ba Cent cua Hoa Ky theo nam va loai. Lich su, hinh anh va hon the nua.
Anh ve Đong ba xu Hoa KyCent
Silver Three Cents: 1851-1873
Rare US Coins – Glass Cent Pattern Discovered Luu tru ngay 9 thang 7 nam 2022 tai Wayback Machine Gioi thieu ve tien xu thuy tinh.
Collecting Three Cent Silver Coins Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2021 tai Wayback Machine
Three Cent Silver Value - Small In Size - Large In Value