Sushi (寿司 (壽司) (Tho ti)/ すし/ スシ, Sushi) la mot mon an Nhat Ban gom com tron giam (shari) ket hop voi cac nguyen lieu khac (neta). Neta va hinh thuc trinh bay sushi rat đa dang, nhung nguyen lieu chinh ma tat ca cac loai sushi đeu co la shari. Neta pho bien nhat la hai san. Thit song cat lat goi rieng la sashimi.


Nguon goc Tu xua, nguoi Nhat đa biet cach u ca, tom, hai san vao nam com đe giu đuoc mui vi thom ngon. Khi u, com thuong đuoc tron voi mot chut giam cho chua chua ngot ngot. Ma cung chinh vi the ma ca u trong com đuoc chuyen hoa thanh sushi.
Co nhieu gia thuyet ve nguon goc cua sushi. Chang han mon mam bo hoc o Tra Vinh, mot so vung mien nui o mien Trung Viet Nam, chang han Phuoc Son, Quang Nam, hoac vung nui phia Bac nhu Tuyen Quang, dan toc thieu so co tap tuc u ca chua.
Ngoai nam com ben ngoai con co rong bien, tao bien hoac rau đe bo sung them vi ngot cua rau. Co nhieu loai sushi nhu california roll, ehomaki, futomaki,...


Mot so thuat ngu Loai com tron giam đe lam sushi (Sushi rice) đuoc goi la sumeshi hoac sushimeshi. Loai giam đe nau com nay khong phai giam thong thuong ma la giam co pha muoi, đuong, ruou ngot Mirin (cho vao hon hop giam hoac khong can thiet), vi the goi la giam hon hop awasesu. Giam nay đuoc chuyen dung đe che bien sushi, nen con đuoc goi la sushisu. Com sau khi đuoc nau xong (nau khong chin hoan toan nhu com binh thuong) se đuoc cho vao mot chau go goi la tarai va tron voi giam. Com vua đuoc tron vua đuoc nghe nhan sushi dung quat tay đe quat cho hoi nong thoat ra ngoai, giup cho giam giu đuoc huong vi.
Cac loai hai san dung đe lam sushi goi la Neta. Neta co the la ca ngu, ca hoi, ca chinh, ca noc, ca thu, tom (nhat la loai tom ma nguoi Nhat goi la sakura ebi), muc, bach tuoc, cac loai oc bien, cua bien,... Co the dung gao lut đe lam sushi cho nguoi an kieng.


Cac loai sushi Co nhieu loai sushi, tuy theo cach che bien.

Loai thu nhat la sushi nam, goi la nigirizushi. Com sumeshi đuoc đap len bang mot mieng Neta. O giua thuong co mot chut wasabi. Phia tren mieng neta co the co mot chut gung xay nhuyen hoac vai hat hanh xanh bao nho. Loai nay pho bien nhat.
Loai thu hai la sushi cuon, goi la makizushi đuoc cuon nhu cac đo an cuon cua Viet Nam, nhung ben ngoai la lop rong bien nori say kho; đuoc tam muoi va dau me.Thanh phan bao gom com, dau vung, muoi, hat vung, mot luong nho giam va đuong thuong đuoc them vao lam gia vi. Nguyen lieu đuoc đat tren mot mieng rong bien kho. Com tron giam chua ngot đuoc phet len mieng rong bien. Cac thanh phan khac nhu hai san tuoi song, trung chien, ca-rot, giam-bong, thit bo bam vien tam gia vi hoac banh ca (loai banh lam tu ca va rau qua, pho bien nhat la khoai tay) tam gia vi, cu cai ngam, rau bina tam gia vi, ca ngu, tom hap va dua leo đuoc đat len com, sau đo cuon lai. Co luc, nguoi ta con cho cuon makizushi lan qua trung, bot chien xu cho gion, goi la Tempura Makizushi. Khi an cham nuoc tuong, cung co the la mayonnaise hay nuoc sot ca chua.Makizushi xua đuoc cat đeu lam 6 khoanh, ngay nay nguoi ta co the đuoc cat thanh 12 khoanh hoac hon.
Loai thu ba la sushi goi nhu banh, goi la oshisushi.
Loai thu tu la sushi len men, goi la narezushi. Sushi u trong mot thoi gian dai cho len men.
Loai thu nam la sushi ran, goi la inarizushi. Sushi boc trong mieng aburaage. O Han Quoc goi la mon Yubu chobap
Loai cuoi cung la temaki, cuon nhu hinh non.
Moi đia phuong o Nhat Ban lai co nhung net rieng trong che bien sushi. Co loai sushi khong đuoc lam tu hai san va cung khong co sumeshi, ma lai la trung tron đuong ran len. Co loai sushi cuon ma ben trong co natto, mot loai đau tuong u len men noi tieng cua Nhat Ban.
Sushi thuong đuoc cham voi wasabi hoac shoyu roi thuong thuc.


Sushi tren bang chuyen Kaitensushi la loai sushi đat tren bang chuyen chay vong tron đe thuc khach tu chon. Thuc khach thich an gi co the tu lay, truong hop khong co mon minh muon an co the đat qua man hinh, khi nao mon an quay đen cho minh thi se co tieng chuong thong bao. Nhung can luu y la khi đa lay mot đia sushi ra khoi bang thi se khong đuoc đat tra lai.
Nguoi Nhat thich kaitensushi vi gia ca kha re ma co the an đuoc nhieu loai. Nguoi nuoc ngoai thich kaitensushi con vi co the lua chon đuoc thu minh thich ma khong can biet tieng Nhat.


May lam sushi May lam sushi hay robot sushi la mot thiet bi co khi tu đong tao ra nhieu kieu sushi khac nhau. Mot so đuoc cung cap đien. Mot so may lam sushi van hanh com sushi đe tao nigiri. Kieu may lam sushi nay co the su dung pheu chua đay com sushi, tu đo gao đuoc cho vao may va ep vat com sushi đuoc hinh thanh va sau đo bi đay ra. Sau khi vat com đuoc đay ra, sashimi va cac thanh phan khac sau đo đuoc đat thu cong tren đinh. Mot so may lam sushi co the san xuat cuon sushi, nho đo may tu đong lam phang gao thanh tam, them cac thanh phan khac nhau nhu sashimi, nori (rong bien an đuoc) va rau, cuon chung lai va sau đo cat cac cuon thanh tung mieng rieng biet. Mot so may cuon co the đieu chinh đe thay đoi cai đat cho chieu dai va đo day cuon. Nha hang sushi va hoat đong dich vu thuc pham co the su dung may sushi đe giam chi phi lao đong. Sushi đuoc che bien bang may sushi đien co the co gia thap hon tai cac cua hang ban le va cua hang so voi loai đuoc che bien chi boi con nguoi. Mot so may sushi đuoc van hanh thu cong va hoat đong ma khong can su dung đien.
Mot may lam sushi chay bang đien đuoc san xuat boi Suzumo co ten Sushibot co the san xuat toi 3.600 cuon makizushi moi gio va mot may lam sushi Suzumo khac san xuat toi 400 vat com nigirisushi moi gio. Suzumo la nha san xuat may sushi lon nhat cua Nhat Ban va cong ty đa tuyen bo đa phat minh ra may lam sushi vao nam 1981.
Suzumo chiem thi phan hon 60% trong danh muc may lam sushi vao thang 4 nam 2013. Cac nha san xuat may sushi khac bao gom Autec, Robotic Sushi va Taiko Enterprises, ca hai đeu san xuat mot so mau. Robotic Sushi san xuat mot so may lam sushi co cong nghiep va may tinh bang, va mot trong nhung mo hinh cua Taiko Enterprises đuoc thiet ke đe mo phong sushi theo su chuan bi cua con nguoi.  Autec, mot cong ty Nhat Ban đuoc thanh lap tai Brazil nam 2013, san xuat mot so mau may lam sushi đe su dung thuong mai. Vao nam 2014, Autec đa cho ra mat mot mo hinh moi tu đong tao ra shari, kieu com đuoc che bien rieng cho sushi. Sushi Machines la mot cong ty o Yorkshire, Anh, chuyen san xuat may lam sushi thu cong.


Anh ve sushi Cach lam sushi cuon thu cong = So che nguyen lieu =
Đau tien, ca rot ban got vo, rua sach va cat đoi ca rot va cat thanh tung lat.
Tiep theo, ban cho ca rot vao noi đun soi 15 phut.
Sau khi ca rot đa đuoc nau thi ban cat ca rot thanh tung thanh dai mong.
Dua leo ban got vo, rua sach va cat thanh tung thanh dai, mong tuong đuong ca rot.
Xuc xich ban cung cat thanh tung thanh dai.


= Nau com va che bien thuc an =
Gao ban đem vo sach, cho vao noi com đien nau chin.
Sau khi com chin thi ban muc ra to, them chut giam gao, đuong va muoi roi đao đeu cho hat com toi ra, đe nguoi.
Trung ban đap ra to, them 2/3 muong bot canh, 1 muong ca phe hat nem, hanh la cat nho roi ban đem ran chin thanh tung lop mong roi cat thanh cac soi co be ngang dai 1/2 long tay.
Xuc xich lam chin bang cach hap hoac bo vao lo vi song hay noi chien khong dau. Dung dao che xuc xich lam đoi roi lam 4.


= Cuon sushi =
Đen buoc cuon com, ban trai la nori len manh tre ke duoi thot roi dan đeu com len mat la nori.
Tiep theo, lan luot đat trung, xuc xich, dua leo, ca rot len com va cuon tron, chat tay. Cung co the ep manh tre cho vuong vuc.
(Tuy tung nguyen lieu, ban co the su dung cha ca, gio, surimi, tom hoac cac loai ca tuy thich).
Cat sushi thanh 6 hoac 8 khoanh. Don sushi an kem wasabi va xi dau.
Truong hop cuon nguoc, sau khi trai đeu com len la nori, ban hay up mat rong bien co com xuong. Đe nhan sushi vao giua mieng rong bien theo chieu dai (chua khoang đe dan mieng cuon).
Dung chieu cuon chat mieng sushi, neu khong chat se rat kho đe cat. Khi cuon xong rac vung hoac trung ca.


Xem them Sashimi
Soba


Tham khao