Phan bo hay cut bo la phan (cut) cua cac loai bo nha thai ra. Phan bo đuoc đanh gia la mang lai nhieu loi ich va co gia tri kinh te cao. Mot so tac dung cua phan bo co the ke đen la khi uot co the dung lam phan bon cho cay trong hoac xu ly đe lam phan huu co. Phan bo khi phoi kho thanh banh đuoc dung lam nguyen lieu cho chat đot, đay la thu rat quy đoi voi nguoi dan du muc tren thao nguyen va sa mac vi o đo khong co cui va rom. No đoi khi đuoc cho la co kha nang sat khuan va chua benh theo nhung niem tin ton giao cua An Đo.


Tac dung O An Đo, noi nguoi Hindu coi bo la con vat thieng, nguoi dan tu lau su dung banh phan bo đe nhom lua, suoi am, nau nuong hoac dung trong cac nghi le đao Hindu. Phoi kho banh phan bo la canh tuong quen thuoc o cac vung nong thon An Đo. Banh phan bo tron co kho roi đem phoi nang pho bien o cac lang que An Đo đang tro thanh mon đat hang tren cac mang truc tuyen cua đat nuoc nay. Đon hang chu yeu do nguoi thanh pho đat, vi o thanh thi rat kho mua banh phan bo. Trong le Diwali, nguoi dan thuong cung bai tai nha va noi lam viec, do đo nhu cau banh phan bo rat lon. Ho đot banh phan bo đe suoi am trong thoi tiet gia lanh khi to chuc su kien ngoai troi. Nhung nguoi lon len o vung nong thon cam thay de chiu khi ngui thay mui lua phan bo chay.
Trong kinh Veda, phan bo co tac dung lam sach moi truong, nguoi An Đo o nong thon cung đong thoi cung su dung phan bo đe lam sach san nha va cac buc tuong. Theo đao Hindu, bo đuoc xem la mot trong nhung con vat linh thieng nhat. Nhung nguoi giang đao Hindu con tin rang nuoc tieu bo va phan bo đeu co nhung tac dung chua benh rieng. Nguoi Hindu cho rang phan bo la thu sach se, co the dung vao viec tay ue. Cho đen tan ngay nay, o nhieu vung nong thon, cong viec don dep ve sinh đau tien cua buoi sang la dung phan bo kho ky co loi vao nha.
Viec su dung phan bo trong hoat đong nong nghiep đa lam giam bot viec su dung phan bon hoa hoc trung binh đen 50% (Tu 472 kg/nam xuong con 235 kg/nam) giam bot tac đong tieu cuc o nhiem đat va cac he sinh thai lien quan. Phan bo con đuoc su dung lam nhien lieu đot. Trong mot nghien cuu đuoc thuc hien trong 4 nam tu nam 2001 đen 2005 tai cac ham biogas o cac ho gia đinh tai Jujarat, Rajathan va Madha Pradesh o mien Tay An Đo đa ghi lai nhung tac đong cua cac nha may khi sinh hoc đoi voi tu nhien va cong đong. Ket qua cho thay viec su dung cac ham biogas tai cac gia đinh đa lam giam thieu đang ke luong cui tieu thu hang nam, giam 638 kg cui/ho gia đinh/nam tu 1048,9 kg truoc đo con 410,6 kg.
Phan bo loai muc tu nhien đa qua xu ly nen giam mui va loai bo nhung thanh phan co hai cho cay. De su dung, giup đat toi xop, bo sung chat dinh duong cho cay. Can cu theo tung loai cay trong hoac đo rong cua dien tich can bon, cho mot luong phan bo vua đu xung quanh goc cay, sau đo lap mot đat khoang 7–8 cm len tren, tuoi nuoc đu am. Phan bo dung đe bon cho rau, hoa, cay canh. Phan bo dung đe cai tao đat bi can, bang cach tron phan bo voi đat trong sau đo tien hanh trong rau. Phan bo đuoc u hoai that su cung kha kho tim tren thi truong hoa kieng do gia thanh hoi cao, đa so la phan bo xay nhuyen hay đuoc phoi ky lam giam mui hoi. Phan bo la mot hon hop chat dinh duong kha hieu qua cho cac loai cay trong nhu cay ca phe, ho tieu, cao su...


Thi truong Trong viec mua phan, tuy tung đia phuong o Viet Nam, nhung thuong phan bo đuoc phan đinh thanh hai loai, bao gom: phan bo vang va phan bo sua. Hien o Long An, gia phan bo tuoi khoang 4.000 đong cho 1 bao 20 kg, mot tan phan tuoi vao khoang 200.000 đong Gia phan bo kho (3 kg phan tuoi cho ra đuoc 1 kg phan kho) o Gia Lai dao đong tu 500.000 đong đen 800.000 đong/tan, tuy theo thoi điem. O An Đo, banh phan bo đuoc đong thanh 2 đen 8 mieng mot goi, moi mieng nang khoang 200 gram. Gia cho moi goi dao đong tu 1,5 - 6 USD. Ngoai ra, banh phan bo cung đuoc quang cao la loai phan huu co tot.
Bau Đuc nuoi khoang 300.000 con bo thit va bo sua va rieng tien ban phan bo, co the đu bao luong cho ca tap đoan, tiet kiem tien mua phan đe bon cay trong vi co quy đat trong cay nong nghiep gan 100.000 ha tai Viet Nam, Lao va Campuchia, neu moi nam moi 1 ha ton khoang 6 trieu đong tien phan bon, so tien bo ra mua phan bon cho toan bo dien tich đat tren se tuong ung 600 ty đong. Nhung khi co bo, so tien mua phan se giam đang ke. Theo tinh toan, voi đan bo 300.000 con, se thu ve tu 900 tan cho đen 1.500 tan phan/ngay.
Tung co thoi gian doc theo Quoc lo 1 đen đuong lien thon, lien xom o tinh Phu Yen, phan bo cho vao bao tai chat đong noi dai thanh "nui" cho xe tai đen cho. Phan bo đang la mat hang đat gia nen khap noi đang ro len phong trao mo đai ly mua đi ban lai. Nhieu nguoi "lam an lon" mua ca xe tai chuyen cho phan bo. Phan bo sau khi thu gom chat tung đong, cac đai ly thue nguoi vac len xe tai cho đi cac tinh Gia Lai, Đak Lak, Đong Nai, Binh Phuoc ban lai cho nguoi trong ca phe, thanh long. Thoi gian qua phan bo đat hang nen nhieu nguoi gia can man ra ruong "mot" tung manh phan roi vai roi phoi kho đe ban.


Tap tuc Tai An Đo, Nhung nguoi song trong ngoi lang o bang Madhya Pradesh tin rang nhung đua tre sau khi đuoc nhung vao đong phan bo (đuoc "tam" hon hop phan va nuoc tieu bo) se gap nhieu may man, nghi le ky la nay đa ton tai nhieu the ky o ngoi lang Betul nho be thuoc bang Madhya Pradesh. Nhieu cha me tin rang con cai ho sau khi đuoc nhung qua phan bo se co cuoc song khoe manh, khong benh tat. Ngoai ra, ho cung tin rang su tinh khiet cua nuoc tieu va phan bo se khien nhung đua tre gap nhieu may man. Truoc đo nhieu tuan, dan lang se đi thu gom phan bo va tap trung lai thanh mot đong lon.
Vao buoi sang, sau khi tien hanh le cau nguyen đac biet toi cac vi than Hindu, nguoi dan o đay se be con, it nhat la mot tuoi, ra đong phan tren va tha chung xuong cac em be tu vai thang tuoi đen vai tuoi đuoc nem vao đong phan bo kha lon va lan qua lan lai. Nhung em be lon tuoi kha so hai, tham chi đa co be khoc. Truoc khi nhung đua tre đuoc "tam" phan, cac bo lao trong lang se thuc hien mot nghi le la. Sau đo, nhung nguoi co tre nho se xep hang theo thu tu. Viec "tam" nay đuoc thuc hien tu luc hoang hon cho toi binh minh hom sau, đen khi nao het tre em moi thoi.


= Đai dich COVID-19 =
Trong Đai dich COVID-19 (nam 2021), tai An Đo, mot so tin đo đao Hindu boi phan bo len nguoi vi tin giup cung co he mien dich va ngan chan COVID-19. Cac bac si o An Đo khang đinh khong co bang chung khoa hoc ve hieu qua cua phan bo va nuoc tieu bo đoi voi COVID-19, tham chi lam tang nguy co lay lan cac benh khac. Đay la he qua su ket hop cua thong tin sai lech tren mang, thuyet lang bam khai thac mot so niem tin ve loai bo va su hoang mang cua hang trieu nguoi An Đo đang đoi mat voi moi đe doa cua đai dich.


Tham khao Xem them Thit bo
Sua bo
Nuoc tieu bo
Da bo
Sung bo