Godzilla (Nhat: コシラ, Hepburn: Gojira, ; [ɡoꜜdʑiɾa] ) la mot kaiju, quai vat khong lo hu cau cua Nhat Ban, lan đau tien xuat hien voi tu cach la nhan vat chinh trong bo phim Godzilla nam 1954 cua Honda Ishiro, do hang phim Toho san xuat va phan phoi. Godzilla đa tro thanh mot bieu tuong van hoa đai chung tren toan the gioi, la đe tai nong đuoc khai thac tren nhieu phuong tien truyen thong khac nhau nhu đien anh (bao gom 32 phim do Toho san xuat va 4 phim do Hollywood san xuat), tro choi đien tu, tieu thuyet, truyen tranh va chuong trinh truyen hinh. Godzilla thuong đuoc menh danh la "King of the Monsters" ("vua cua cac loai quai vat"), mot cum tu đuoc su dung lan đau tien trong bo phim Godzilla, King of the Monsters! (1956), phien ban chuyen the cua Hoa Ky dua tren bo phim goc nam 1954.
Godzilla đuoc mieu ta la mot sinh vat bien khong lo co đai, so huu suc manh huy diet, đuoc đanh thuc va tang cuong suc manh boi phong xa. Voi nhung anh huong nghiem trong tu vu nem bom nguyen tu xuong Hiroshima va Nagasaki va su co Daigo Fukuryu Maru van con hien huu trong tam thuc cua nguoi Nhat, Godzilla đuoc xem nhu mot phep an du cho tham hoa vu khi hat nhan. Nhung nguoi khac cho rang Godzilla la mot phep an du cho Hoa Ky, mot con quai vat khong lo đuoc đanh thuc tu giac ngu va sau đo tra thu Nhat Ban mot cach khung khiep. Khi loat phim đuoc mo rong, mot so cau chuyen đa mieu ta Godzilla la mot nhan vat phan anh hung, đoi khi no đanh bai cac the luc khac đe bao ve Trai Đat, nhung cung co khi no la mot ke pha hoai va huy diet cuoc song cua loai nguoi. Cac bo phim ve sau đe cap đen cac chu đe nhu su lang quen cua Nhat Ban đoi voi qua khu đe quoc tan bao cua ho, thien tai va tinh trang con nguoi.
Godzilla đa xuat hien cung voi nhieu nhan vat khac nhau tren cac phuong tien thong tin đai chung. No đa phai đoi mat voi nhung luc luong quan su cua con nguoi (nhu JSDF) hoac voi nhung quai vat khac, bao gom King Ghidorah, Mechagodzilla va Gigan. Godzilla thuong co cac đong minh nhu Rodan, Mothra, Anguirus va đoi khi xuat hien cung voi con cai nhu Minilla, Godzilla Junior. Godzilla cung đa chien đau voi nhung nhan vat thuoc cac thuong hieu truyen thong khac thong qua hinh thuc crossover, tieu bieu la quai vat King Kong thuoc RKO Pictures/Universal Studios, cac nhan vat thuoc Marvel Comics bao gom to chuc S.H.I.E.L.D., nhom Fantastic Four va nhom Avengers.


Tong quan = Ten goi =
Godzilla co ten goi Nhat Ban la Gojira (コシラ). Trong tieng Nhat, đay la tu ghep cua hai tu Gorilla (コリラ) co nghia la "Khi đot" va Kujira (鯨 • クシラ) co nghia la "Ca voi". Nguoi Nhat ly giai, sinh vat nay mang nhung net khoe khoan cua khi đot va thua huong kha nang song duoi nuoc, cung nhu the trang to lon cua ca voi.
Trong qua trinh phat trien phien ban My cua Godzilla Raids Again (1955), ten cua Godzilla đa đuoc đoi thanh "Gigantis" boi nha san xuat Paul Schreibman, nguoi muon tao ra mot nhan vat khac biet voi Godzilla.


= Tinh chat =
Godzilla co hinh dang cua mot con khung long voi tu the đung thang, da co vay, mot than hinh voi canh tay co bap, co nhieu hang gai tren lung va đuoi cua no, voi mot đoi mat kha nho so voi than hinh. Vu khi cua Godzilla la "hoi tho nguyen tu", mot vu no hat nhan tao ra tu ben trong co the cua no va giai phong tu mieng cua no trong cac hinh dang cua mot tia nhiet phong xa mau xanh hoac đo.
Giam đoc nghe thuat Watanabe Akira đa ket hop cac hinh dang cua Tyrannosaurus, Iguanodon, Stegosaurus va ca sau đe tao nen hinh dang cua Godzilla, lay cam hung tu hinh anh minh hoa tu mot van đe cua tap chi cuoc song. Đe nhan manh moi quan he cua con quai vat voi qua bom nguyen tu, cau truc da cua no đuoc lay cam hung tu nhung vet seo loi cua nhung nguoi song sot o Hiroshima. Thiet ke cua no co guong mat cua bo sat, đuoc xay dung manh me voi tu the thang đung, mot cai đuoi dai va hang vay rang cua doc theo lung, đuoi. Trong bo phim goc, vay đa đuoc them vao cho muc đich tham my, nham phan biet giua Godzilla voi bat ky sinh vat khac hay sinh vat đa tuyet chung. Godzilla đoi khi đuoc mo ta co mau xanh la cay trong truyen tranh, phim hoat hinh va ap phich phim, nhung nhung bo trang phuc đuoc su dung trong cac bo phim cua Nhat thuong đuoc son mau xam than voi vay lung xuong trang cho đen bo phim Godzilla 2000. Godzilla la đong vat luong cu co the sinh song va ho hap ca tren can lan duoi nuoc.
Co mot thuc te đo la Godzilla ngay cang "phat phi"(khong lo), to cao va luc luong hon theo nam thang. Vao nam 1954, khi lan đau xuat hien truoc man anh nho, Godzilla chi cao khoang 50 met, tuong đuong voi nhung nha choc troi o Tokyo vao thoi điem đo. Chieu cao cua Godzilla đa gap đoi thoi điem ban đau, đat 100m vao nam 1991. Tai phien ban phim nam 2014, Godzilla cao 110 m va nang 90.000 tan. Nhieu nguoi ham mo Nhat Ban cho rang, Godzilla 2014 qua beo, "giong nhu mot nguoi My thua can". Mot so y kien khac lai binh luan mot cac di dom nhung vo cung sau sac rang: "Do luong vu khi hat nhan tren the gioi ngay cang phat trien nen Godzilla ngay cang to ra". Nam 2016, bo phim Shin Godzilla do Toho phat chuyen ra đoi, khi mot con luon an phai manh phong xa va tien hoa dan thanh Godzilla. Trong phim nay, Shin Godzilla cao 118,5 m, dai 333 m va nang 120.000 tan, to hon so voi ban phim nam 2014.
Co phim mo ta Godzilla la "cha" đi cung voi chu be Godzilla con nhung cung co phim, đao dien xay dung tinh tiet Godzilla đe trung. Tuy nhien, thuc te thi theo tao hinh ban đau thi Godzilla la đong vat luong tinh. Ngay ke ca trong ngon ngu tai Nhat Ban, Godzilla đuoc dung tu "No" đe am chi thay vi "anh ay" hoac "co ay".
Godzilla đoi khi la mot sieu anh hung, đanh bai cac the luc khac đe bao ve Trai Đat, nhung nhieu khi cung đuoc mieu ta la mot ke pha hoai va huy diet cuoc song cua loai nguoi. Đieu nay đa đac ta ro net su an du cua hinh tuong Godzilla. Godzilla la hien than cua thien nhien, đai dien cho con thinh no cua "ba me tu nhien" nay danh cho loai nguoi. No cung đat ra mot luan đe rat ro rang rang: "Neu nhu chung ta đoi xu tot voi thien nhien thi thien nhien se che cho chung ta, con neu chung ta đoi xu tan te voi thien nhien thi thien nhien cung se la the luc ket thuc so phan cua loai nguoi".


 Gam  Godzilla co mot tieng gam gom hai am tiet đac biet (đuoc phien am trong mot so truyen tranh la Skreeeonk!). No đuoc tao ra boi nha soan nhac Ifukube Akira, nguoi đa san xuat am thanh nay bang cach co xat mot chiec gang tay da trang nhua thong doc theo cac soi day cua mot cay đan contrebasse va sau đo lam cham qua trinh phat lai. Trong phien ban My cua Godzilla Raids Again (1955) voi tua đe Gigantis the Fire Monster (1959), tieng gam cua Godzilla chu yeu đuoc thay the bang tieng gam cua quai vat Anguirus. Ke tu The Return of Godzilla (1984) cho đen Godzilla vs. King Ghidorah (1991), Godzilla co tieng gam sau hon va mang am huong đe doa hon so voi cac phan phim truoc, tuy nhien su thay đoi nay đa đuoc hoan nguyen tu Godzilla vs. Mothra (1992) tro đi. Đoi voi Godzilla (2014), cac bien tap vien am thanh Ethan Van der Ryn va Erik Aadahl tu choi tiet lo nguon am thanh đuoc ho su dung đe tao ra tieng gam cua Godzilla. Aadahl mo ta hai am tiet cua tieng gam đai dien cho hai phan ung cam xuc khac nhau, voi phan ung đau tien the hien su gian du va phan ung thu hai truyen tai linh hon cua Godzilla.


= Y nghia cua su ra đoi =
Godzilla ra đoi tu nhung nam 50 cua the ky 20 o Nhat Ban. Su ra đoi cua Godzilla đuoc cho la phan anh tinh chat thoi đai. Vao thoi điem đo, vu khi nguyen tu đang tro thanh noi kinh hoang cua con nguoi. Hai qua bom nguyen tu ma quan đoi My nem xuong Nhat Ban trong chien tranh the gioi thu 2 đa đe lai nhung hau qua nang ne. Godzilla chinh la phep an du cho tham hoa hat nhan, hay noi rong hon la con phan no cua thien nhien truoc su can thiep tho bao cua loai nguoi.


Xuat hien Noi tieng O Nhat Ban, Godzilla la mot bieu tuong van hoa, no xuat hien trong moi mat đoi song cua đat nuoc nay. Rat nhieu nguoi Nhat tin rang, Godzilla khong phai la mot nhan vat hu cau, no co that va ton tai duoi long Thai Binh Duong sau tham. Cac hinh anh ve Godzilla cung xuat hien đai tra voi mat đo day đac tai "xu so mat troi moc". Godzilla đa vuot qua mot hinh anh nhan vat đien anh đe vuon đen hinh tuong van hoa đac sac khong chi tai Nhat Ban ma con tren toan cau. Ngoai ra, Godzilla con tro thanh mot tam guong khong lo đe loai nguoi tu soi minh vao đo, đe xem ho đa đoi xu voi thien nhien nhu the nao.
Ke tu nam 1954 cho đen nay, Godzilla la đe tai nong đuoc khai thac nhieu trong đien anh, truyen tranh va cac tro choi giai tri. Godzilla đa co mat trong 31 bo phim đien anh va hang ngan tap chi, sach bao, truyen tranh khac tren khap the gioi. Rieng tai Nhat Ban, Godzilla đa xuat hien trong 28 bo phim con o My tu nam 1956, cac nha lam phim nuoc nay đa mua ban quyen con quai vat Godzilla tu cong ty Toho đe tien hanh san xuat cac san pham đien anh. Đa co ba bo phim cua đien anh My lam ve đe tai Godzilla vao cac nam 1957, 1998, 2014,2019 va sap toi la 2020. Ngoai ra, cac tro choi đien tu, truyen tranh va cac san pham an theo Godzilla cung rat thinh hanh o My.
Godzilla đa tro thanh mot trong nhung anh hung hu cau vi đai nhat trong lich su đien anh, gianh đuoc giai thuong Thanh tuu tron đoi MTV vao nam 1996. Đieu đac biet hon đo la vao nam 2004, Godzilla đa co đuoc mot vinh du to lon khi đuoc trao mot ngoi sao tren đai lo danh vong o Hollywood. Đay la mot phan thuong xung đang cho tam anh huong rong lon cua Godzilla trong linh vuc đien anh va rong hon la van hoa tren pham vi toan cau.
Steven Spielberg chia se rang Godzilla chinh la nguon cam hung cho Cong vien ky Jura (1993), cu the la bo phim Godzilla, King of the Monsters! (1956) ma ong tung theo doi khi lon len. Spielberg mo ta Godzilla la "tuyet pham nhat trong tat ca cac bo phim ve khung long boi vi no khien ban tin rang no đang thuc su xay ra." Godzilla con co anh huong đen mot bo phim khac cua Spielberg la Ham ca map (1975). Ngoai ra Godzilla cung đuoc coi la nguon cam hung cho cac nha lam phim nhu Martin Scorsese va Tim Burton.
Tieu hanh tinh o vanh đai chinh "101781 Gojira", đuoc phat hien boi nha thien van hoc nguoi My Roy Tucker tai Đai thien van Goodricke-Pigott vao nam 1999, đa đuoc đat ten dua theo Godzilla đe vinh danh no. Trich dan đat ten chinh thuc đuoc Minor Planet Center cong bo vao ngay 11 thang 7 nam 2018 (M.P.C. 110635).


= Đai su =
Vao thang 4 nam 2015, quan Shinjuku cua Tokyo đa phong Godzilla la cu dan đac biet va la đai su du lich chinh thuc đe khuyen khich du lich. Trong buoi ra mat buc tuong ban than khong lo cua Godzilla tai tru so Toho, Yoshizumi Kenichi, thi truong cua Shinjuku, tuyen bo "Godzilla la nhan vat đai dien cho niem tu hao cua Nhat Ban". Thi truong đa gia han giay chung nhan cu tru cho mot dien vien trong bo đo cao su mo phong Godzilla, nhung vi tay cua bo đo khong đuoc thiet ke đe cam nam, no đa đuoc chap nhan thay cho Godzilla boi mot giam đoc đieu hanh cua Toho. Cac phong vien đe cap them rang quan Shinjuku đa bi Godzilla san phang trong ba bo phim cua Toho.


Tham khao Thu muc Barr, Jason (2016). The Kaiju Film: A Critical Study of Cinema's Biggest Monsters. McFarland. ISBN 978-1476623955.
Brothers, Peter H. (2009). Mushroom Clouds and Mushroom Men: The Fantastic Cinema of Ishiro Honda. CreateSpace Books. ISBN 978-1492790358.
Edwards, Gareth (2014). Godzilla. Warner Bros. Pictures.
Galbraith IV, Stuart (1998). Monsters Are Attacking Tokyo! The Incredible World of Japanese Fantasy Films. Feral House. ISBN 0922915474.
Godziszewski, Ed (1994). The Illustrated Encyclopedia of Godzilla. Daikaiju Enterprises.
Honda, Ishiro (1970). Monster Zero (phien ban tieng Anh). Toho Co., Ltd/United Productions of America.
Kalat, David (2010). A Critical History and Filmography of Toho's Godzilla Series (Second Edition). McFarland. ISBN 9780786447497.
Lees, J.D.; Cerasini, Marc (1998). The Official Godzilla Compendium. Random House. ISBN 0-679-88822-5.
Nelson, Arvid (2019). Godzilla: Aftershock. Legendary Comics. ISBN 978-1681160535.
Perlmutter, David (2018). The Encyclopedia of American Animated Television Shows. Rowman & Littlefield Publishers. ISBN 978-1538103739.
Ragone, August (2007). Eiji Tsuburaya: Master of Monsters. Chronicle Books. ISBN 978-0-8118-6078-9.
Rhoads & McCorkle, Sean & Brooke (2018). Japan's Green Monsters: Environmental Commentary in Kaiju Cinema. McFarland. ISBN 9781476663906.
Ryfle, Steve (1998). Japan's Favorite Mon-Star: The Unauthorized Biography of the Big G. ECW Press. ISBN 9781550223484.
Ryfle, Steve; Godziszewski, Ed (2017). Ishiro Honda: A Life in Film, from Godzilla to Kurosawa. Wesleyan University Press. ISBN 978-0-8195-7087-1.
Solomon, Brian (2017). Godzilla FAQ: All that's Left to Know about the King of the Monsters. Applause Theatre & Cinema Books. ISBN 9781495045684.
Tsutsui, William M. (2003). Godzilla on my Mind: Fifty Years of the King of Monsters. Palgrave Macmillan. ISBN 1403964742.


Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Toho (tieng Nhat)
Trang web chinh thuc ve Godzilla cua Toho (tieng Nhat)
Godzilla tren IMDb