Guildford Dudley (cung đuoc goi la Guilford) (k. 1535 – 12 thang 2 nam 1554) la mot nha quy toc nguoi Anh ket hon voi Jane Grey, nguoi đuoc ton thanh nu vuong nuoc Anh tu ngay 10 thang 7 cho đen ngay 19 thang 7 nam 1553 sau khi đuoc tuyen bo la nguoi thua ke cua Quoc vuong Edward VI cua Anh. Guildford Dudley đuoc giao duc theo chu nghia nhan van va ket hon voi Jane trong mot đam cuoi hoanh trang khoang sau tuan truoc khi nha vua qua đoi. Sau khi cha cua Guildford, Cong tuoc xu Northumberland, sap xep viec len ngoi cua Jane, Jane va Guildford danh thoi gian cai tri ngan ngui cua minh tai Thap Luan Đon. Ho van o trong Thap khi che đo cua ho sup đo va o đo tai cac khu khac nhau voi tu cach la tu nhan. Ho bi ket an tu hinh vi toi phan quoc vao thang 11 nam 1553. Nu vuong Mary I co y muon tha mang cho ho, nhung cuoc noi loan cua Thomas Wyatt Tre chong lai ke hoach ket hon voi Felipe cua Tay Ban Nha cua Mary đa dan đen viec xu tu cap vo chong tre, mot bien phap đuoc nhieu nguoi coi la qua khac nghiet.


Gia đinh va hon nhan Guildford Dudley la con trai ap ut con song cua John Dudley, sau nay la Cong tuoc xu Northumberland va vo ong, Jane Guildford. Dong doi Dudley co nguon goc tu mot gia đinh ten la Sutton. Vao đau the ky 14, ho tro thanh lanh chua cua Lau đai Dudley, tuoc vi ma Guildford đuoc thua ke tu ong noi Edmund Dudley, uy vien vien co mat cua Henry VII cua Anh, nguoi bi xu tu vao nam 1510 sau khi Henry VIII cua Anh len ngoi. Thong qua ba noi, Elizabeth Grey, Nam tuoc Lisle thu 6, Guildford la hau due cua cac anh hung trong Chien tranh Tram nam, Richard Beauchamp, Ba tuoc thu 13 xu Warwick va John Talbot, Ba tuoc thu 1 xu Shrewsbury.13 đua con nha Dudley lon len trong mot gia đinh theo đao Tin lanh va đuoc giao duc theo chu nghia nhan van. Duoi thoi vi vua tre Edward VI, cha cua Guildford tro thanh Chu tich Hoi đong va tren thuc te đa cai tri nuoc Anh tu nam 1550 đen nam 1553. Nha ghi chep bien nien su Richard Grafton, nguoi biet ong, đa mo ta Guildford la "mot quy ong đep trai, đuc đo va tot bung". Nam 1552, Northumberland co gang sap xep cuoc hon nhan giua Guildford va Margaret Clifford khong thanh cong. Thay vao đo, vao mua xuan nam 1553, Guildford đinh hon voi Jane Grey, muoi sau tuoi. Jane Grey va Margaret Clifford đeu la chat gai cua vua Henry VII, nhung Jane co vi tri cao hon trong thu tu ke vi. Vao ngay 25 thang 5 nam 1553, ba đam cuoi đuoc to chuc tai Durham Place, dinh thu thi tran cua Cong tuoc xu Northumberland. Guildford ket hon voi Jane; em gai ong la Katherine ket hon voi Henry Hastings, nguoi thua ke cua Ba tuoc xu Huntingdon; va em gai cua Jane la Katherine ket hon voi Lanh chua Herbert, nguoi thua ke cua Ba tuoc Pembroke Đo la mot le hoi hoanh trang voi nhung cuoc đau ngua đau thuong, tro choi va bieu dien masque. Đoi voi truong hop sau, hai đoan hat khac nhau đa đuoc thue, mot nam, mot nu. Cac đai su Venezia va Phap la khach moi, va co "mot so luong lon dan thuong ... va nhung nguoi đung đau vuong quoc". Guildford va mot so nguoi khac bi ngo đoc thuc pham do "mot sai lam cua nguoi đau bep dung sai la".


Tuyen bo vuong quyen Trong chuc thu ke vi, vua Edward VI đa truyen ngoi cho Jane Grey, chau ngoai cua co ruot minh la Mary Tudor, bo qua nhung nguoi chi cung cha khac me cua ong, Mary va Elizabeth. Sau cai chet cua Edward vao ngay 6 thang 7 nam 1553, Cong tuoc Northumberland đam nhan viec thuc thi di chuc cua Nha vua. Cac su gia cua Đe quoc La Ma Than thanh va Phap tin chac vao su thanh cong cua ke hoach. Jane mien cuong chap nhan vuong mien, ba đa nhuong bo sau khi bi mot nhom quy toc khien trach, trong đo co ca cha me cua minh lan cua chong, trong khi Guildford tan thanh bang mot cach đang yeu hon, voi "nhung loi cau nguyen va vuot ve". Vao ngay 10 thang 7, Jane va Guildford đa lam le buoc vao Thap Luan Đon. Tai đo, Guildford muon đuoc phong lam vua; theo loi ke sau nay cua chinh Jane, ba đa thao luan rat lau ve van đe nay voi Guildford, nguoi "đong y rang neu ong ay đuoc phong lam vua, ong se đuoc toi phong, theo Đao luat cua Quoc hoi". Tuy nhien, Jane chi đong y phong ong lam Cong tuoc xu Clarence; Guildford tra loi rang ong khong muon tro thanh cong tuoc ma la nha vua. Khi Cong tuoc phu nhan Northumberland nghe đuoc cuoc tranh cai, ba tro nen tuc gian va cam Guildford ngu voi vo minh lan nao nua. Ba cung ra lenh cho ong roi khoi Thap va ve nha, nhung Jane nhat quyet yeu cau ong o lai trieu đinh ben canh ba.
Theo nhan xet sau đo cua cac đai su Vuong that, cac cuoc hop hang ngay cua Hoi đong do Guildford chu tri, nguoi đuoc cho la cung đa an toi mot minh va tu xung ho theo phong cach vuong gia. Antoine de Noailles, đai su Phap, mo ta Guildford la "Vi vua moi". Trieu đinh o Brussels cung tin vao su ton tai cua Vua Guildford.


Bi cam tu Vao ngay 10 thang 7, cung ngay voi loi tuyen bo cua Jane, mot la thu tu Mary Tudor đa đuoc gui đen London, noi rang ba hien la Nu vuong Anh va yeu cau Hoi đong phai tuan theo. Mary đang tap hop nhung nguoi ung ho ba o Đong Anglia; nguoi ta quyet đinh ra san chong lai ba sau mot so cuoc thao luan xem ai se đi, trong đo Jane đam bao rang cha ba se khong đi. Cong tuoc xu Northumberland hanh quan đen Cambridge cung quan đoi cua minh va trai qua mot tuan khong co hanh đong gi cho đen khi ong nghe tin vao ngay 20 thang 7 rang Hoi đong o London đa tuyen bo ung ho Mary. Northumberland tu ton xung Mary Tudor o cho va bi bat vao sang hom sau. Vao ngay 19 thang 7, vai gio truoc le tuyen bo cua Nu vuong Mary I o London, le rua toi cho mot trong nhung đua con cua Quy ong Huu tri đa dien ra. Jane đa đong y lam me đo đau va mong muon ten đua tre la Guildford. Giam muc cua Winchester, Stephen Gardiner, nguoi đa bi giam trong Thap trong 5 nam, đa vo cung xuc pham truoc su that nay khi nghe ve no.
Nhan thuc đuoc su thay đoi y đinh cua cac đong nghiep, cha cua Jane, Cong tuoc xu Suffolk, tu bo quyen chi huy phao đai va ton xung Mary I tren Tower Hill gan đo. Sau khi ong roi đi, vo ong đuoc thong bao rang ba cung co the ve nha, trong khi Jane, Guildford va Cong tuoc phu nhan xu Northumberland khong đuoc phep lam vay. Jane sau đo đuoc chuyen tu can ho vuong that đen cho o cua Quy Cai nguc va Guildford bi giam trong Thap Chuong. O đo, anh trai cua ong Robert, đa som đuoc đua vao. Nhung nguoi anh em con lai cua ong bi giam trong cac toa thap khac, cung nhu cha ong, khi đo la nguoi noi bat nhat bi len đoan đau đai; Mary đa san sang tha mang cho Jane va Guildford.
Jane va Guildford bi truy to vao ngay 12 thang 8, va Jane đa gui mot la thu giai thich len Nu vuong, "cau xin su tha thu ... ve toi loi ma ba ay bi buoc toi, thong bao cho be ha ve su that cua su viec." Trong loi ke nay, ba tu nhan minh la "nguoi vo yeu chong". Vao ngay 13 thang 11 nam 1553, Jane va Guildford bi xet xu tai Guildhall, cung voi Tong giam muc Cranmer va cac anh trai cua Guildford la Ambrose va Henry. Tat ca ho đeu bi ket toi phan quoc sau khi nhan toi. Guildford bi ket toi co y đinh phe truat Nu vuong Mary I bang cach gui quan toi cho Cong tuoc xu Northumberland cung nhu tuyen bo va ton vinh Jane la Nu vuong.

Vao thang 12, Jane đuoc phep đi lai tu do trong vuon cua Nu vuong. Trong khi đo, Robert va Guildford chi đuoc o trong Thap. Jane va Guildford co the đa co lien lac voi nhau, va mot luc nao đo Guildford đa viet mot loi nhan cho cha vo minh trong cuon sach cau nguyen cua Jane:Đua con trai yeu thuong va vang loi cua ong cau chuc cho ngai cuoc song lau dai tren the gioi nay voi nhieu niem vui va su thoai mai nhu toi tung mong uoc cho chinh minh va trong the gioi sap toi niem vui vinh cuu. Con trai khiem ton cua cha cho đen chet, G. Dudley


Xu tu Ke hoach ket hon voi vua Felipe cua Napoli va Sicilia (Felipe II tuong lai cua Tay Ban Nha) cua Nu vuong Mary I đa vap phai su phan đoi rong rai, khong chi trong dan chung ma con giua cac Thanh vien Quoc hoi va cac uy vien hoi đong co mat. Cuoc noi day cua Thomas Wyatt vao đau nam 1554, trong đo Cong tuoc xu Suffolk tham gia, xuat phat tu vu nay. Nhung ke chu muu khong co y đinh đua Jane Grey len ngai vang mot lan nua. Tuy nhien, o đinh điem cua cuoc khung hoang quan su vao khoang ngay 7 thang 2, chinh phu đa quyet đinh xu tu Jane va chong ba vi toi phan quoc ma ca hai đeu bi ket toi. Đo cung la co hoi đe loai bo nhung nguon cam hung co the gay ra tinh trang bat on trong tuong lai va nhung loi nhac nho khong mong muon ve qua khu. Mary gap rac roi khi đe ho hang minh chet, nhung ba đa chap nhan loi khuyen cua Hoi đong Co mat. Giam muc Gardiner đa thuc giuc viec xu tu cap vo chong tre trong mot bai giang truoc trieu đinh, va đai su Vuong that Simon Renard vui mung bao cao rang "Jane xu Suffolk va chong ba se mat đau."
Mot ngay truoc khi hanh quyet, Guildford yeu cau Jane gap mat lan cuoi, nhung ba tu choi, giai thich rang đieu đo "se chi ... lam tang them su đau kho va đau đon cua ho, tot hon het la nen hoan lai ... vi ho se som gap nhau o noi khac, va song bi rang buoc boi nhung moi rang buoc khong the tach roi." Khoang 10 gio sang ngay 12 thang 2, Guildford đuoc dan đen Tower Hill, noi co "nhieu ... quy ong" cho đoi đe bat tay ong. Guildford co mot bai phat bieu ngan truoc đam đong đang tu tap, theo thong le. "Khong co nguoi cha thanh linh nao o ben minh", ong đa quy goi cau nguyen va xin moi nguoi cau nguyen cho minh, "nhieu lan nguoc mat va đua tay len Chua". Ong bi giet bang mot nhat riu, sau đo thi the cua ong đuoc chuyen tren mot chiec xe đay đen nha nguyen Thap St Peter ad Vincula. Nhin khung canh tu cua so, Jane keu len: "Oi, Guildford, Guildford!" Ong đuoc chon cat trong nha nguyen cung voi Jane, nguoi cung chet trong vong mot gio sau đo.
Cac vu hanh quyet khong gop phan lam Mary hay chinh phu đuoc long dan. Nam thang sau cai chet cua cap đoi, John Knox, nha cai cach noi tieng nguoi Scotland, đa viet ve ho la "nhung nguoi vo toi ... chang han nhu theo luat cong bang va nhung nhan chung trung thanh khong bao gio co the đuoc chung minh la đa xuc pham chinh ho." Ve Guildford, nha ghi chep bien nien su Grafton đa viet muoi nam sau: "ngay ca nhung nguoi chua tung nhin thay ong ta truoc thoi điem hanh quyet cung đa khoc thuong cho cai chet cua ong."


Trong van hoa đai chung Guildford Dudley đuoc John Mills the hien trong bo phim Tudor Rose nam 1936, Cary Elwes trong bo phim Lady Jane nam 1986, va Jacob Avery trong bo phim truyen hinh dai tap nam 2022 Become Elizabeth.


Ghi chu Chu thich Tham khao Adams, Simon (2002): Leicester and the Court: Essays in Elizabethan Politics Manchester University Press ISBN 0-7190-5325-0
Adams, Simon (2008): "Dudley, Robert, earl of Leicester (1532/3–1588)" Oxford Dictionary of National Biography online edn. May 2008 (subscription required) Retrieved 2010-04-03
Alford, Stephen (2002): Kingship and Politics in the Reign of Edward VI Cambridge University Press ISBN 978-0-521-03971-0
Bellamy, John (1979): The Tudor Law of Treason: An Introduction Routledge & Kegan Paul ISBN 0-8020-2266-9
Chapman, Hester (1962): Lady Jane Grey Jonathan Cape
de Lisle, Leanda (2008): The Sisters Who Would Be Queen: Mary, Katherine and Lady Jane Grey. A Tudor Tragedy Ballantine Books ISBN 978-0-345-49135-0
Ives, Eric (2009): Lady Jane Grey: A Tudor Mystery Wiley-Blackwell ISBN 978-1-4051-9413-6
Jordan, W.K. and M.R. Gleason (1975): The Saying of John Late Duke of Northumberland Upon the Scaffold, 1553 Harvard Library LCCN 75-15032
Loades, David (1996): John Dudley, Duke of Northumberland 1504–1553 Clarendon Press ISBN 0-19-820193-1
Nichols, J. G. (ed.) (1850): The Chronicle of Queen Jane Camden Society
Porter, Linda (2007): The First Queen of England: The Myth of "Bloody Mary" St. Martin's Press ISBN 9780312368371
Richardson, G. J. (2008): "Dudley, Lord Guildford (c.1535–1554)" Oxford Dictionary of National Biography online ed. Oct 2008 (subscription required) Retrieved 2010-05-19
Tytler, P. F. (1839): England under the Reigns of Edward VI. and Mary Vol. II Richard Bentley
Wilson, Derek (1981): Sweet Robin: A Biography of Robert Dudley Earl of Leicester 1533–1588 Hamish Hamilton ISBN 0-241-10149-2


Lien ket ngoai Chan dung cua Lord Guildford (Guilford) Dudley tai Phong Trung bay Chan dung Quoc gia, Luan Đon