Gia Tu Đao (chu Han: 賈似道, 1213 - 1275), ten tu la Su Hien (師憲), nguyen quan o Thai chau, la te tuong, ngoai thich nha Tong trong lich su Trung Quoc, nguoi đa gop mot phan lon vao su diet vong cua Nam Tong.


Than the va thuo thieu thoi Gia Tu Đao la con trai cua che tri su Hoai Đong Gia Thiep, mau than la Ho thi. Ho thi von khong phai la vo cua Gia Thiep, ma lay mot nguoi khac. Mot hom ra song giat ao thi thay quan quan đang qua song, trong đo co Gia Thiep. Hai nguoi vua gap đa yeu, sau đo thi Ho thi sinh ra Tu Đao. Ve sau Gia Thiep moi bo tien mua Ho thi ve, do vay đua con sinh ra moi đuoc mang ho Gia.
Gia Tu Đao tu nho đa la ke vo lai, thich an choi, co bac ruou che ki nu, khong gi la chua đong đen. Bay gio co nguoi quen la Tu Vi Le đen nha, nhin thay Tu Đao thi rat kinh ngac, noi voi Ho thi rang ve sau rui lam thi Tu Đao cung lam đuoc thai thu. Lai co mot thay tuong so no, gap luc Tu Đao truot chan nga lo ra đoi ban chan, moi than rang Tu Đao co tuong cuc quy, nhung long ban chan co hinh con khi, e sau nay co luc phai đi xa van dam.
Ban đau Tu Đao theo le phu am đuoc bo nhiem lam Gia Hung tu thuong. Chi cua Tu Đao đuoc tien cung va đuoc Tong Ly Tong sung ai, sac phong lam quy phi, do vay Tu Đao thang tien nhanh chong, đuoc phong Thai thuong thua, Quan khi giam. Nam 1234, thang 3 AL đuoc phong lam Tich Đien lenh. Tu Đao van khong bo thoi cu, suot ngay leu long, thuong cung bon ki nu dao choi o Tay Ho. Mot hom Ly Tong nhan len lau xem phong canh thi bat gap canh ay, ben noi

Chac đo la ten Gia Tu Đao chung khong ai.
Roi sai Su Nham Chi ran đe Tu Đao. Nham Chi von so the Gia quy phi, nen moi noi rang

Tu Đao chang qua chi la chut nong noi tuoi thieu nien, nhung co ki tai đang đuoc dung.
Ly Tong tin la that, tu đo co y dung Tu Đao. Sau đo Tu Đao đuoc bo nhiem lam tri Le chau.


Thang tien nho chi Nam nguyen nien Thuan Huu (1241) đuoc phong tong linh Ho Quang. Nam thu ba (1243) gia thi lang bo Ho. Nam thu 5 (1245), phong Bao Chuong cac truc hoc si, Duyen Giang che tri pho su, tri Giang chau kiem An phu su Giang Tay. Nam sau, lai doi lam che tri su Kinh Ho, tri Giang Lang va đuoc cho phep tuy nghi hanh su va thuong phat. Nam thu 9 (1249), gia phong Bao Van cac hoc si, An phu, Che tri su Kinh Ho. Nam thu 10, phong Đoan Minh đien hoc si, doi sang tran Luong Hoai, luc đo moi choi toi 30 tuoi.
Nam thu hai Bao Huu (1254), phong Đong tri Xu mat vien su, Lam Hai quan Khai quoc cong. Tu đo quyen the cua Tu Đao bat đau len cao. Nam thu 4 (1256), đuoc phong lam Tham tri chinh su. Nam 1257, gia Tri Xu mat vien su. Nam 1258, cai lam tuyen phu su Luong Hoai.
Nam 1234, Tong lien quan voi Mong Co diet Kim quoc. Sau đo, Ly Tong dung muu cua Trieu Pham, phat đong Đoan Binh nhap Lac hong khoi phuc Trung Nguyen, ket qua bi Mong Co đanh bai. Nhung nam tiep theo, Mong Co lien tiep đanh Tong, bat đau cuoc chien tranh keo dai hon 40 nam giua hai nuoc.


Chien thang quan Mong Co Nam 1258, Mong Hien Tong Mong Kha cung em la Hot Tat Liet dan quan nam xam. Tong đinh phong cho Gia Tu Đao linh quan o Han Duong, Vien Ngac, sau đo con bai lam Huu Thua tuong, lenh cam quan cu đich. Bay gio o Tay Thuc, tuong giu thanh Đieu Ngu la Vuong Kien nhieu lan đanh bai quan Mong, khien Mong Kha tuc qua thanh benh roi chet o Đieu Ngu. Tinh hinh Tay Thuc tam yen. Trong khi o Luong Hoai thi quan Mong Co thang the, Hoang đe Hot Tat Liet đa ap sat Đai Giang. Hoang đe sai Đong Van Binh ra thong linh quan cam tu vuot song, đanh cho quan Tong tan tac. Quan Mong Co đanh vao Ngac chau, pha Lam Giang quan va Đoan chau. Gia Tu Đao khi đo đong o Han Duong đe chi vien cho Ngac chau
Luc nay quan Mong vay Ngac chau rat chat, tuong giu thanh Truong Thang tu sat. Tu Đao sai La Van Đuc, Huong Si Bich, Tao The Hung đen cuu vien, đe cu Tu Đao ra đoc chien. Bay gio co tuong Cao Đat khong phuc Tu Đao, Tu Đao ngam mang han trong long. Bong khi đo co lenh cho Tu Đao phai doi len Hoang chau o phia bac. Tren đuong toi Binh Thao thi đuoc tin bao bac quan sap toi, Tu Đao so xam mat, đanh sai Ton Ho Than dan quan ra chong ma mieng con lam bam chac chet. May la Ton Ho Than đanh bai đuoc quan Mong, bat đuoc mot hang tuong. Tu Đao sai chem ten hang tuong đo va khich le Ho Than.
Thang 11 AL, quan Mong Co vay thanh rat gap, tin tuc bai tran tu cac noi lu luot bay ve. Tu Đao lo lang, sai Tong Kinh đen trai Mong xin xung than cat đat. Hot Tat Liet khong theo. Luc đo Vuong Kien tu Hop chau bao tin rang Hien Tong đa chet, quan Mong Co the nao cung rut lui, co the thua co tap kich tieu diet chung, Tu Đao khong tin; lai sai su lan nua, nguyen dang Luong Hoai, tien thue bac lua moi thu 20 van. Hot Tat Liet luc đo nghe tin A Ly Bat Ca đa len ngoi o Hoa Lam, voi đong y nghi hoa đe con ve bac tranh ngoi. Ngot Luong Hop Thai vua lui khoi Ho Bac, đang bac vuot phao vuot song thi Tu Đao dung ke cua Luu Chinh, lenh Ha Quy cat đuong rut lui cua đich, giet 170 quan Mong Co, pha cau phao.
Tu Đao ca khai hoan ve kinh, bao tin thang tran ma giau viec nghi hoa. Ly Tong mung lam, phong Tu Đao lam Thieu pho, Huu thua tuong nhap trieu, bach quan phai vai chao nhung chuyen cu cua Van Ngan Bac.


Huu thua tuong nha Tong Sau khi đuoc nam quyen, Tu Đao tim co tra thu nhung nguoi khong an canh voi minh. Ta thua tuong Ngo Tiem truoc kia tung khuyen Ly Tong doi quan ra Hoang chau khien Tu Đao khon đon, Tu Đao quyet tam ham hai Ngo Tiem. Gap luc Ly Tong khong co con trai, nen dung con cua Vinh vuong Du Nhue la Manh Khai ke tu, đoi ten la Tu roi lai đoi la Ki, phong Trung vuong, co y lap lam thai tu. Ngo Tiem mat tau

Than khong co tai nhin xa, nhung biet Trung vuong khong phai la phuc cua be ha.
Ly Tong rat gian va Gia Tu Đao rat mung. Thang 4 nam 1260, Tu Đao ben giem pha cho Ly Tong bai chuc Ngo Tiem; hai thang sau lap Trung vuong lam thai tu. Tu Đao van chua ha, tim cach hai Ngo Tiem cho ki đuoc moi thoi. Nen nhan luc Ngo Tiem bi đay đen Tuan chau, Tu Đao sai Luu Tong Than đen đe thua co ha đoc. Cuoi nam 1262, Tong Than xong vao noi o cua Ngo Tiem ep ong uong ruou đoc. Ngo Thua tuong qua đoi khong ai khong thuong xot. Gia Tu Đao so mang tieng nen giet Luu Tong Than va mai tang cho Ngo Tiem.
Tu Đao nho lai viec nghi hoa truoc kia, so trong noi đinh tiet lo viec đo ra nen đay noi thi Đong Tong Than, Luu Doan Thang ra Cat chau; quy đinh con em quan lai khong can du trieu chinh, ngoai thich khong vao giam ti. Mot minh Tu Đao nam het quyen hanh. Luc su Nguyen Hach Kinh đen, Tu Đao cho bat giu lai, cot đe Kinh khong the gap Ly Tong. Ben Mong Co sai nguoi đen nguyen do thi khong đuoc tra loi. Lai vi Cao Đat, Tao The Hung khong phuc minh, Tu Đao sai La Van Đuc hac toi Tao The Hung khien Hung bi xu chet, Cao Đat bi luu đay. Luu Chinh o Đong chau, Tu Đao thay khong vua mat, nen đieu Du Hung lam An phu su Tu Xuyen đe ap che. Du Hung ep Luu Chinh nop bien phi, nhung Luu Chinh khong nop đuoc ben dang Lu chau hang Mong Co. Du Hung dan quan đen đanh nhung thua tran. Tong đinh sai La Van Đuc len thay moi gianh lai đuoc Lu chau (1262).
Tu Đao con đem viec nop bien phi lam kho de cac tuong ben ngoai: Trieu Quy va Su Nham Chi phai bai quan đe boi thuong; Huong Si Bich đay ra Chuong chau sau uat ma chet, Vuong Kien giang lam tri Hoa chau roi cung qua đoi. Theo loi cua Tu Đao, Ly Tong nhan hang tuong Mong Co la Ly Đan o Kinh Đong. Mong Co chu Hot Tat Liet gian lam, sai Su Thien Trach va Cap Tat Xich đanh Tong, giet Ly Đan roi tiep tuc nam ha, chiem tron đat Te.
Đau nam 1264, Gia Tu Đao lai thi hanh che đo han đien, co nghia la gioi han đat ruong cua quan lai quy toc va ca binh dan đe co nhieu luong thuc nuoi quan. Ly Tong chuan y va sai nguoi đen thu mua cong đien, moi mau giam 40 quan tien. Muu Tu Tai lay co dan oan xin bai, Ly Tong khong nghe va lenh Luu Luong Quy, Tran San thu mua cong đien. Ly Tong muon bat đau tu Kinh Đong va cho thu hoach xong hang thu mua. Tu Đao lam minh lam may đoi phai thu tu Chiet Tay la noi ruong đat đang ngan vang, Ly Tong chuan y. Vinh vuong Trieu Du Nhue ban 1000 mau, Trieu Lap Khue cung phai ban. Luu Luong Quy con ep nhung ai co hon 100 mau đeu phai ban bot, co hon 200 mau thi phai ban 2/3. Khong đu tien tra thi viet giay no, ma giay no cua trieu đinh thi chang ai dam đoi ca, the la dan tinh ta than khap noi.


Thao tung đai quyen Ngay 16 thang 11 nam 1264, Ly Tong qua đoi, thai tu Ki noi ngoi, la Tong Đo Tong. Thang 4 AL, Tu Đao đuoc tan phong Thai su Nguy quoc cong; Đo Tong goi Tu Đao la su than, trieu than goi la Chau cong, đac cach moi lan vao trieu đuoc ngoi dang tau, khi đoi đap khong phai xung ten.
Tu sau khi an tang Ly Tong xong xuoi, Tu Đao xin tu quan ve đat Viet, nhung lai ngam dan La Van Đuc phao tin đon rang quan Mong Co đa đanh toi Ha Đai; ca trieu đinh nha Tong kinh hoang. Đo Tong viet chieu trieu, Tu Đao lam minh lam may khong chiu toi; phai đen khi Ta thai hau co chieu tay đoi gap, Tu Đao moi vao trieu. Khi Tu Đao toi, Đo Tong bai ong lam Thai su, Tiet đo su Tran Đong; Tu Đao gian noi chuc tiet đo su đe bon tho bi lam đi; roi lai dung dang xin tu quan. Đo Tong noi mai khong đuoc, đanh phai quy lay xin Tu Đao o lai. Tham chinh Giang Van Ly von la mon khach cu cua Tu Đao nhung cung thay bat binh, voi nam tay nha vua ma tau

Tu xua đen nay nao co le vua phai lay đai than. Be ha đung bai lay nhu vay ma gay kho de cho Tu Đao.
Tu Đao mat hung, nhung cung phai vo cam thay kho xu, buoc xuong đien ta loi voi Van Ly

Neu khong co loi noi cua ong thi Tu Đao đa la toi nhan thien co.
Va tu đo Tu Đao ghet Van Ly, Van Ly biet chuyen đanh phai xin tu chuc lam An phu su Ho Nam moi tranh đuoc tai va. Nam Ham Thuan thu ba (1267), Tu Đao lai xin nghi. Đo Tong trong 4, 5 ngay lien tuc lenh đai than, thi tong thay phien đen truyen chi cho Tu Đao o lai. Lai con sai nguoi vao đem toi trong nom ben ngoai phu đe Tu Đao so Tu Đao bo tron mat. Lai tien phong Tu Đao lam Thai su, Binh chuong quan quoc trong su, tren ngach te tuong; mot thang 3 lan đen kinh dien, 3 ngay vao trieu mot lan, đen Trung thu đuong tri su. Lai ban cho phu đe o Cat Linh đe ong co cho nghi ngoi. Tu đo viec trieu chinh roi ca vao tay Tu Đao. Nhung Tu Đao nao co thiet gi đen viec nuoc, chi suot ngay au yem ben lu ti thiep, ca ki. O Lam An co ca ki Phan Xung Tam đuoc Tu Đao đua vao phu vui choi; trong cung co cung nu Truong thi, Diep thi đuoc Đo Tong ua thich, Tu Đao buc ca hai ra khoi cung vao phu hau ha minh; Đo Tong biet chuyen ma khong dam noi. Tu Đao thich tro choi de, trong phu nuoi rat nhieu de đa, nguoi đuong thoi goi la Tat suat te tuong, tuc la te tuong choi de.
Viec quoc gia đai su Tu Đao giao cho than can giai quyet, chi xem nhung ban tau đan hac cua ngon quan, chu ti; do đo khong ai dam dang loi noi thang. Nhieu đai than nhu Ly Phi, Van Thien Truong, Tran Van Long, Luc Đat, Đo Uyen... bi Tu Đao ghet bo va bi giang chuc. Chanh nhan hien si đeu bi đuoi ra khoi trieu, nhung ai muon giu than thi phai đem vang bac chau bau đen ra mat Tu Đao. Nam 1269 Tu Đao lai xin tu quan, Đo Tong khoc ma luu lai, Tu Đao nhat quyet khong chiu; cuoi cung phai đac cach cho Tu Đao 6 ngay vao trieu mot lan, mot thang 2 lan toi Kinh dien. Nam thu 6 (1270), đuoc phep vao trieu khong phai bai lay, khi ra trieu thi Đo Tong đich than đua tien. Ve sau con cho 10 ngay moi vao trieu mot lan.
Bay gio trong trieu chi biet co Tu Đao chu khong biet co Đo Tong. Mot hom vao nam 1272, trieu đinh co viec ha minh đuong, Đo Tong cho Tu Đao lam Đai Le su. Le xong thi troi bong mua, Tu Đao khuyen Đo Tong het mua hang ve. Nhung cho mai mua van khong het, khi đo Ho Hien To la anh Ho quy tan thinh cau ve cung (mac du chua hoi y Tu Đao). Đo Tong noi

Gia Binh chuong chac gi đa cho đi.
Hien To bao Tu Đao chac khong quan tam đen nhung viec nay, Đo Tong ben ra ve. Tu Đao hay tin, tuc gian noi

Than lam đai le su, Be ha lam gi thi khong đuoc biet, vay xin bai than đi.
Roi bo ra khoi trieu đinh theo huong cua Gia Hoi. Đo Tong co suc giu lai cung khong đuoc. Cuoi cung đanh phai bai quan cua Hien To, gat nuoc mat phe bo Ho quy tan, cho lam ni co. Khi đo Tu Đao moi vao trieu.


Lam ngo nhin đat mat O mien bac, Hot Tat Liet sau 4 nam chien tranh đa đanh bai A Ly Bat Ca, tro thanh nguoi cai tri cua Mong Co. Nam 1271, Nguoi đoi ten nuoc la Đai Nguyen, tu đo quan Mong Co goi la quan Nguyen. On đinh chinh su, Nguyen The To tinh đen viec nam chinh, lenh Luu Chinh, A Truat đanh lay Tuong Duong (1267). Tuong giu Tuong Duong la La Van Hoan cap bao voi anh la La Van Đuc nhung Van Đuc lai coi nhu khong co chuyen gi. Quan Mong Co bao vay Tuong Duong, La Van Hoan kien tri khang cu suot 5 nam. Bay gio tai Lam An, Gia Tu Đao biet Tuong Phan nguy cap ma khong co hanh đong gi, chi cung lu ti thiep o Cat Linh ngay đem yen am hoan lac. Tu Đao ghet ai đen lam phien, ben đe san mot lo lua, thay ai khi khong bao truoc ma toi thi nem vao lua. Mot hom co nguoi anh cua mot ti thiep đen tham ma khong xung ten, nguoi hau bat lay nem luon vao lo lua. Nguoi nay so qua keu to ten Tu Đao, Tu Đao moi nhan ra, nhung khi đo nguoi nay đa bi bong nang kho cuu đuoc.
Nam 1267, Tu Đao tien cu Diep Mong Đinh lam Huu Thua tuong. Mong Đinh tu ta đen may lan moi nhan chuc. Sau đo Mong Đinh xem xet viec o Loi Chau, thay Tu Đao bai xich nhieu quan vien trong chau, nen khong vua long, dang so tu chuc. Me Tu Đao la Ho thi đuoc tin trach mang Tu Đao nen han khong dam gay kho de cho Mong Đinh. Tu khi Tuong Duong bi vay, moi lan co bieu tu chien tran gui ve, Tu Đao đeu giau khong bao len. La Van Hoan co thu co thanh đa 5 nam, tinh the rat kho khan; thuong nhin ve huong nam ma bai lay, mong quan tiep viec chong toi. Đen khi su viec khong giau đuoc, Tu Đao xin ra tran đoc quan nhung ngam bao nguoi xin giu lai. Ngu su Ly Vuong noi voi Tu Đao nen dung Cao Đat, Tu Đao noi

Ta dung lai Cao Đat thi an noi sao voi La thi đay.
Ly Vuong lui ra ma tho dai

La thi yen thi Trieu thi nguy.
Giam sat ngu su Tran Kien dang so tau rang su than du co ra tran, đuoc Tuong thi mat Hoai, đuoc Hoai thi mat Tuong khong the giu het hai noi đuoc, chi bang cu đe Tu Đao o ben trong đe đieu đong binh ma. Do đo Tu Đao khong phai ra ngoai nua. Tuong Ha Quy bi quan Đai Nguyen đanh bai, Tu Đao cat nhac con re La Van Đuc la Pham Van Ho lam Đien Tien đo pho chi huy su, cam Đien cam quan, đieu Ly Đinh Chi lam che tri su Kinh Ho lo viec Luong Ho, đoc su Tuong Phan. Pham Van Ho so Đinh Chi gianh mat cong, nen xin Tu Đao cho minh đi cuu Tuong Duong. Tu Đao bang long, đe quan cua Van Ho thuoc Khu phu tiet che, tach khoi su chi huy cua Đinh Chi. Nhung Van Ho cu chan chu khong tien quan ma ngay đem yen am, đa cau voi lu ki thiep, con bao la chua nhan đuoc y chi. Đen đau nam 1271, khi Tu Đao đich than thuc giuc thi Van Ho moi tien quan, nhung vua ra tran đa bi quan Nguyen đanh bai o cua Chi Loc, Van Ho co gio bo chay.
Giang Van Ly luc nay lai trieu Tong đinh cat nhac len chuc Ta thua tuong. Nam 1270, vi Van Ly nhieu lan xin cuu Tuong Duong lam cho Gia Tu Đao buc minh, nen Tu Đao bai chuc cua Van Ly. Cuoi nam 1272, Huu thua tuong Ma Quang To do chan ngan Gia Tu Đao chuyen quyen nen xin tu chuc. Thang 2 AL nam 1273, La Van Hoan sau 6 nam kien tri giu Tuong Duong cuoi cung cung ra hang Nguyen trieu. Tuong Phan that thu, Lam An rung đong. Gia Tu Đao đen đay lai len tieng trach mang Đo Tong khong cho minh ra tran som. Anh La Van Hoan la La Van Phuc hien la tri Lu chau, con Van Đuc la La Su Quy o Tinh Giang đeu dang bieu xin toi, nhung Gia Tu Đao het long che cho. Trieu đinh bat đau lo giu cac vung con lai. Nam 1274, co chieu lay Ly Đinh Chi giu lam che tri su Hoai Đong kiem tri Duong chau, Ha Quy lam che tri su Hoai Tay che tri su kiem tri Lu chau, Tran Dich lam che tri su Duyen Giang kiem tri Hoang chau. Tu Đao cho thiet lap mot bo phan lay tin nhanh, va che trach Xu mat vien đe lo tin quan su va cac te nan lam tin đen cham. Tran Nghi Trung dang so xin chem Pham Van Ho bo đat mat quan, nhung Tu Đao chi giang Van Ho xuong mot bac, đieu lam tri phu An Huy.. Lay Uong Lap Tin la Kinh Ho che tri su, Trieu Tan con Trieu Quy la Duyen Giang che tri su. Giam sat ngu su Tran Van Long noi Tan chua đu suc đam nhiem cong viec o Duyen Giang, Tu Đao lien bai chuc Van Long.
Đau nam 1274, me Gia Tu Đao la Ho thi qua đoi, Tu Đao tro ve Thai chau chiu tang. Tong Đo Tong ban chieu lay le thien tu an tang cho Ho thi, lang mo xay theo the son lang. Tram quan tham gia tang le tu sang toi toi, luc đo co mua dam de ma chang ai dam nhuc nhich. Tang xong, Tu Đao khong o lai chiu tang ma ve trieu luon. Ngay 12 thang 8 cung nam, Đo Tong qua đoi, huong duong 34 tuoi. Bay gio trieu Tong đang bi quan Nguyen uy hiep nang ne, đinh than đe nghi lap nguoi con lon cua Đo Tong la Trieu Thi len ngoi, nhung Tu Đao lay co chon đich tu, đua Gia quoc cong Trieu Hien (Con Toan hoang hau) len ngoi, tuc la Tong Cung Đe.


Bi ep ra tran Bay gio quan Nguyen đa ap sat Truong Giang. Che tri su Kinh Ho Uong Lap Tin dang thu len Tu Đao ban hai ke sach giu nuoc (tap hop binh ma va tam xin hoa hoan) nhung Tu Đao khong nghe, mang Lap Tin la thang mu chi biet noi bua, sau đo bai chuc cua Lap Tin, đua Chu Tu Ton len thay. Bay gio Nguyen The To lay co Gia Tu Đao boi uoc, cu Su Thien Trach va Ba Nhan thong che cac lo binh ma gom 20 van quan, co hang tuong Luu Chinh va La Van Hoan dan đuong; tien xuong phia nam. Ve sau Su Thien Trach bi benh phai quay ve mien bac, toan bo đai quan Nguyen do Ba Nhan chi huy. Thang 9 AL, Ba Nhan chia quan ba đao vuot song. Tuong Truong The Kiet đong quan o Dinh ra suc chong cu, quan Nguyen ben bo qua Dinh chau, tiep tuc xuoi dong Truong Giang đanh va chiem đuoc Hoang gia Loan Bao. Trong khi đo thi Sach Đa dan mot đao quan tu Tao Duong vao Khong Son, Trach Chieu Thao tu nui Lao Nha đanh Kinh Nam. Trieu Tong bai het tran nay đen tran khac, si khi sut kem han.
Thang 11, Tu Đao tien cu Vuong Duoc, Chuong Giam lam Ta, Huu thua tuong. Luc nay thi quan Nguyen chiem Sa Duong, Tan Thanh, Van An, La Cung, Cao Duong va Phuc chau. Chi co che tri su Hoai Tay Ha Quy, Đo Thong che Vuong Đat va tuyen phu su Kinh Ho Chu Tu Ton dung quan du kich đanh đich moi tam ngan đuoc buoc tien cua quan Nguyen. Nhung van so cua trieu Tong đa het, khong the chong giu đuoc bao lau. Thang 12 AL, Ba Nhan đong 10 van quan ki o Giang Bac, lai sai A Ly Hai Nhai cung Truong Hoang Pham tien đanh Duong La Bao, giet Vuong Đat, sau đo A Thuat dan đai quan vuot song, Ha Quy phai bo chay. Ba Nhan chuan bi lay Kinh Ho con minh va A Thuat đua quan thang tien vao Lam An. Ca thanh Lam An chan đong.
Luc đo ba thai hoc sinh cung quan than lien danh đe nghi su tuong đoc quan. Thai hoang thai hau ha chieu cho Gia Tu Đao, Ton Ho Than dan quan, mo kho lay 10 van lang vang, 50 van lang bac, 1000 van tien chuyen sang kho đo đoc đe tien su dung; lai ha lenh thien ha can vuong. Tu Đao het cach đanh phai nhan loi, nhung lai chan chu khong ra quan. Đen đau nam 1275, quan Nguyen chiem Hoang chau, che tri su Duyen Giang Tran Dich ra hang. Tu Đao trieu La Su Quy lam tham tan đo đoc phu quan su nhung Su Quy khong nhan va dan ca bon ho La ra hang. Luc nay nghe tin Luu Chinh chet, Tu Đao nghi quan Nguyen khong con nguoi dan đuong ben ra quan đanh giac, lenh tap trung 13 van tinh binh cung len đuong. Tu Đao sai nguoi lien he voi La Su Quy ban viec nghi hoa nhung khong đuoc. Tu Đao lai sai Tong Kinh đen trai quan Nguyen đe nghi xung than, trieu cong nhu hoa uoc nam Khai Khanh ma chinh Tu Đao noi ma khong lam. Ba Nhan khong nghe.
Ha Quy đem quan toi va đua cho Tu Đao mot quyen sach, trong đo ghi rang van menh trieu Tong chi co 320 nam. Tu Đao bat giac tho dai, roi dung Ton Ho Than lam chieu thao su Giang Hoai, đen Kien Khang mo quan. Tu Đao đen xin loi Uong Lap Tin chuyen khi truoc va hoi ve ke sach chong giu, Lap Tin đap chi con biet lay cai chet đe bao quoc. Quan Nguyen đa vay khon Tri chau. Gia Tu Đao lua chon 7 van quan giao cho Ton Ho Than chi huy, lenh Ha Quy đem 2500 chien thuyen theo đuong song tien đanh quan Nguyen, con minh đong o Lo Cang lam hau ung. Ton Ho Than ra tran that loi, Ha Quy ngoi nhin khong cuu. Ba Nhan cho phao ban vao Trung quan, A Thuat cung may ngan tay cheo theo dong nuoc đen sat ben thuyen quan Tong. Tuong tien phong ben Tong la Khuong Tai lieu suc chong tra, Ho Than so hai, bong nhien nhay sang thuyen Khuong Tai. Quan si nghi Ho Than đa chay nen rat hoang loan. Ha Quy khong đanh ma bo chay, va bao rang Ho Than thua roi. Tu Đao ben thu quan ve Chu Kim Sa, giua đuong bi quan Nguyen đuoi riet, thuong vong vo so. Tu Đao hoi ke Ha Quy, Ha Quy đe nghi rut quan ve Duong chau, nghenh gia ra bien, con minh se o lai giu Hoai Tay. Tu Đao ben cung Ton Ho Than lui ve Duong chau, cho treo co trieu tap ba quan ma cha ai them đen, tham chi co nguoi con chui rua. Quan Nguyen đanh vao Nhieu chau, Lam Giang, Tran Giang, Ninh Quoc, Long Hung, Giang Am, cac chau Thai Binh, Hoa chau lan luot bi mat. Đo la vao cuoi thang 2 AL.
Tu Đao dang so xin doi đo. Thai hoang thai hau khong theo, đen thang 3 AL Han Chan cung dang bieu, thai hoang thai hau moi trieu tap quan than ban đinh. Ta thua tuong Vuong Duoc muon co thu, Han Chan phan đoi va bo đi. Khi đo co thai hoc sinh dang bieu xin tu thu Lam An, viec doi đo moi phai hoan lai. Luc nay quan Nguyen đa ap sat, cac đai than lu luot bo tron, trieu Tong xem ra chang con đuoc bao lau.


That the va bi giet Quan Nguyen đa chiem đuoc Kien Khang, Uong Lap Tin that vong va qua đoi. Luc nay Gia Tu Đao bi the, đa phai xin tra lai an tin. Tri Xu mat vien Tran Nghi Trung dang so xin giet Tu Đao. Thai hoang thai hau noi

Tu Đao can lao suot ba trieu, chi co toi voi mot trieu, khong the bo le đai than đuoc.
Nhung cung xuong chieu bai chuc Binh chuong, Đo đoc, giang Le toan quan su. Thang 3 AL, trieu đinh xoa bo het moi viec lam hai dan cua Tu Đao truoc kia, ruong tra ve đien chu; lai khoi phuc quan tuoc cho Ngo Tiem, Huong Si Bich. Dung Vuong Duoc, Tran Nghi Trung lam Ta, Huu thua tuong. Ong Ung Long bi đay ra Cat Duong quan roi bi giet. Bon Vuong Đinh, Lieu Oanh Trung bi buoc phai tu sat. Phan Van Khanh, Tran Qua, Tran Kien la tay chan cua Tu Đao cung bi đan hac va bi đuoi khoi trieu. Thang 4 AL, Cao Tu Đac lai xin giet Tu Đao, thai hoang thai hau khong theo. Tu Đao dang so xin bao toan va ke toi Ha Quy, Ton Ho Than. Trieu đinh giang quan cua Tu Đao ba cap, lenh cho ve đat Viet chiu tang. Tu Đao nan na khong đi. Thang 5 AL, Ta Thua tuong Vuong Duoc dang so ke toi Tu Đao bat trung, bat hieu. Thang 7 nam 1275, Hoang Dung va Vuong Ung Lan xin đay Tu Đao ra Lan chau, khong theo. Vuong Duoc tau

Quyen than gay hoa cho ban trieu, khong ai bang Tu Đao. Than đay lay loi thang ma tau, be ha nghe ma khong lam thi biet lay gi đe trinh bay voi moi nguoi, lay gi đe ta thien ha.
Ben đay Tu Đao ra Vu chau. Nguoi Vu chau nghe Tu Đao toi ben dan nhau bao vay giua đuong ma đuoi đi. Giam sat ngu su Ton Vinh dang so noi phat nhe, moi đay Tu Đao ra phu Kien Ninh. Ong Hop lai noi, phu Kien Ninh la que cua Chu Hi, đe Tu Đao ra đo thi khong xung, Vuong Ung Long va Hoang Dung cung dang so nhung khong đuoc. Cuoi cung thi ngu su Tran Van Long, Tran Canh Hanh, Tu Truc Phuong, Ton Vanh Tau va giam sat ngu su Du Chiet cung lien danh tau, ben tich bien gia san cua Tu Đao, giang Đoan luyen su Cao chau, an tri o Tuan chau.
Ong noi ruot cua Cung Đe la Phuc vuong Du Nhue rat oan han Tu Đao, muon tim mot nguoi ap giai co the giet Tu Đao tren đuong đi. Co huyen uy Trinh Ho Than tinh nguyen lam viec đo. Luc Tu Đao len đuong co đem theo 10 ti thiep, Ho Than đuoi het đi va tong Tu Đao len xe. Cho vut het mui xe mac du khi đo vao thu troi đa lanh. Lai lenh cho xa phu xuong nhung bai ca cua Hang chau, nhieu lan con reo ten Tu Đao len ma chui. Đen mot ngoi chua no, Ho Than thay tren tuong co ghi may cau tho cua Ngo Tiem khi truoc viet luc bi đay đen đay, lien hoi

Gia đoan luyen a, Ngo Thua tuong cung tung đen cho nay sao?
Tu Đao then khong noi gi. Luc đo trieu đinh lai co nguoi dang so noi gia suc trong nha Tu Đao đuoc đeo ngu vat, xin chem Tu Đao; thai hau sai su đen hoi. Su gia chua toi noi thi vao mot ngay thang 8 AL, khi Tu Đao toi gan am Moc Mien, Chuong chau, Ho Than chi dong nuoc noi Tu Đao co the nhay xuong đuoc đay, Tu Đao khong nghe, bao

Thai hoang tung hua se khong giet ta. Muon ta chet thi phai co chieu chi.
Ho Than noi

Ta vi thien ha giet Tu Đao, co chet cung khong hoi han.
Lap tuc giet Tu Đao. Nam đo Tu Đao 63 tuoi, nam quyen 17 nam. Bon nam sau đo thi trieu Tong cung bi diet vong.


Tham khao Tong su
Nguyen su
Tuc tu tri thong giam


Chu thich