Emma Jane Gay (1830-1919) (con goi la E. Jane Gay) la mot phu nu nguoi My đa cong hien cuoc đoi minh cho cai cach xa hoi va nhiep anh. Ba đa tro nen noi tieng voi buc anh Nez Perce. Buc anh ba chup trong chuyen tham hiem lien bang do nha dan toc hoc va nhan loai hoc Alice Cunningham Fletcher dan đau.


Thuo nho Emma Jane Gay sinh nam 1830 tai Nashua, New Hampshire boi Ziba Gay (1796-1864) va Mary (Kennedy) Gay (1798-1873). Ba đa đuoc nhan vao hoc tai Hoc vien Nu Brooklyn o New York, noi co lan đau tien ket ban voi Alice Cunningham Fletcher. Tai Hoc vien Nu Brooklyn ba đuoc giao duc ve khoa hoc, ton giao, va cong viec noi tro.


Nghe nghiep Cong viec đau tien cua Gay la mot giao vien. Nam 1856, co đi cung nguoi ban Catherin Melville đen Macon, Georgia đe mo mot truong hoc cho cac nu sinh. Truong đong cua nam 1860, khien Melville va Gay chuyen đen Washington, D.C. đe phuc vu nhu la quan tri vien cho mot truong hoc cho tre em khiem thinh.
Tu 1861 đen 1865, Gay lam y ta voi Dorothea Dix trong cuoc noi chien. Sau chien tranh, Gay lam tro ly cho cac chau cua Tong thong Andrew Johnson, sau đo lam viec nhu mot thu ky trong mot van phong thu chet. Khi cong viec nay ket thuc vao nam 1883, Gay đa co mot khoang thoi gian ngan that nghiep.
Nam 1888, Gay noi lai tinh ban voi Alice Cunningham Fletcher. Vao nam 1889, Bo Noi vu Hoa Ky đa chi đinh Fletcher lam đac vu đe đieu hanh mot cuoc tham hiem toi Nebraska va Idaho voi y đinh phan chia cac vung đat bo lac giua Winnebagos va Nez Perce nhu la mot phan cua Đao luat Dawes Kilty nam 1887.
Gay đa đi cung Fletcher trong cuoc hanh trinh nay voi tu cach la mot đau bep, giup viec va thu ky. Gay đa that bai trong viec nhan đuoc giay phep cua chinh phu lien bang đe lam nhiep anh gia tham hiem "chinh thuc", nhung trong cuoc tham hiem, co tiep quan 400 buc anh cua Nez Perce. Vao nam 1909, co lam viec voi co chau gai cua minh đe xuat ban cac buc thu đuoc viet trong cuoc tham hiem đo, cung voi mot nua so buc anh, trong cuon sach gom hai tap co tieu đe Choup-nit-ki: With the Nez Perces.


Nhiep anh Anh cua Gay ve bo toc Nez Perce chi nhan đuoc đanh gia cao trong thoi gian gan đay. Tren be noi, anh đen trang cua ba đa ve nen dien mao đa đuoc "khai hoa" cua nguoi Nez Perce trong y phuc Tay phuong, lam viec trong cac nong trang, song trong nhung buon ngu chat hep va tham gia lao đong chan tay. Chu đe đoi song gia đinh, noi tro đuoc the hien chu đao tren nhung buc anh nay. Tren be mat, nhung buc anh nay cho thay "thanh cong" cua chuong trinh trung dung đat cua chinh phu. Tuy nhien, cac hoc gia đuong đai đa luu y cac bieu hien cua chu nghia dan toc, chu nghia thuc dan va chu nghia phan biet chung toc trong tac pham cua Gay.


Cuoc song ca nhan Gay chua lap gia đinh va cung khong co con, nhung co quan he gan gui voi chau gai cua minh ten Emma Jane Gay. Sau cuoc vien chinh cua phuong Tay, co đa chia tay voi Fletcher, Gay chuyen đen Washington, D.C. đe song voi chau gai cua co va đi du lich đen chau Au cung nhau, noi ho xuat ban Choup-nit-ki: With the Nez Perces o Anh. Gay quyet đinh o lai Somerset, Anh, noi co song voi nguoi ban yeu quy cua co, tien si Caroline Sturge. Sau The chien thu nhat, Sturge đa su dung mot so tien tich gop cua minh đe co mot ngoi nha đuoc xay dung o Idaho noi co va Gay co the song trong nhung nam cuoi cung; Gay đa chet trong ngoi nha nay, đuoc goi la "Kamiah", nam 1919.
Trong nhieu van ban, Gay đuoc goi la "nguoi ban đong hanh" cua Fletcher, song trong "moi quan he gia đinh" hoac "hon nhan đong tinh" voi co ay. Tren thuc te, co chua bao gio ket hon voi mot nguoi đan ong va co moi quan he mat thiet voi nhung nguoi phu nu khac trong suot cuoc đoi co - đa khien cac hoc gia tin rang co la mot nguoi đong tinh nu.  Do thuc te nay, cac nha su hoc nghe thuat xac đinh Gay la nhiep anh gia nguoi My đong tinh đau tien cua My.


Tham khao Lien ket ngoai Jane Gay Dodge Collection, Schlesinger Library, Harvard University Luu tru ngay 18 thang 2 nam 2018 tai Wayback Machine
Jane Gay Photograph Collection, Digital Collections, Idaho State Historical Society Luu tru ngay 26 thang 2 nam 2018 tai Wayback Machine