Quan he Lao – Viet Nam hay con đuoc biet đen voi ten thong dung la Quan he huu nghi Viet – Lao la moi quan he cap đac biet, đong minh chien luoc theo y thuc he, đong thoi la đoi tac chien luoc toan dien tren tat ca linh vuc giua hai nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam va Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao, đuoc thiet lap giua Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa va Chinh phu Vuong quoc Lao vao ngay 5 thang 9 nam 1962.


Lich su Đuong bien gioi giua Viet Nam va Lao dai khoang 2.340 km, trai dai suot 10 tinh cua Viet Nam la: Đien Bien, Son La, Thanh Hoa, Nghe An, Ha Tinh, Quang Binh, Quang Tri, Thua Thien Hue, Quang Nam va Kon Tum; tiep giap voi 10 tinh phia Lao la: Phongsali, Louangphabang, Huaphanh, Xiengkhuang, Borikhamxay, Khammuane, Savannakhet, Salavan, Sekong va Attapeu.
Viet Nam va Lao la 2 quoc gia lang gieng cua nhau. Trong nhieu giai đoan lich su Lao chiu su chi phoi giua Xiem va Đai Viet. Thoi ky nha Nguyen coi cac quoc gia Vuong quoc Luang Phrabang, Vuong quoc Vieng Chan, Vuong quoc Phuan, Vuong quoc Champasak, Vuong quoc Khmer la phien bang cua Viet Nam. Truoc đay, 2 nuoc đa tung xay ra chien tranh lon, Chien tranh Đai Viet – Lan Xang dan đen su tan pha cua Vuong quoc Lan Xang.
Cho đen khi trieu Nguyen suy yeu, cac vuong quoc nay lai chiu su chi phoi cua Xiem va sau đo la thuc dan Phap. Trong giai đoan đau tranh chong thuc dan Phap trong cuoi the ky XIX, nhieu cuoc noi day cua nguoi Viet Nam cung lan sang va phat trien tai Lao, nhung sau đo đeu bi dap tat. Nam 1930, Đang Cong san Đong Duong ra đoi va nhieu đang vien bi mat tai Lao va Campuchia xuat hien trong Đang, nguoi Viet Nam chiem tuyet đoi trong Đang chi co phan nho la Lao va Campuchia.
Ha Noi đuoc coi la trung tam đau nao cua toan bo Đong Duong, đat cac tru so hanh chinh, giao duc, van hoa,... vi vay rat nhieu tri thuc va nguoi trong hoang gia cac vuong quoc sang Ha Noi hoc tap. Khi Nhat tien vao Đong Duong, va sau đo đao chinh Phap va lap ra cac quoc gia tu chu theo danh nghia tai Lao va Viet Nam, noi cac 2 nuoc cung co quan he nho mang tinh chat 2 quoc gia thuoc khoi Đai Đong A.
Nhat Ban đau hang quan đong minh, khoang trong quyen luc đuoc tao ra, tai Viet Minh lam cuoc Cach mang thang Tam tai chiem ca nuoc, thi tai Lao Issara va cac luc luong du kich cung tai chiem khoang trong quyen luc ay.
Ngay 9 thang 4 nam 1945, Ho Chi Minh đa moi Hoang than Souphanouvong đang o Vinh ra Ha Noi, đa đat nhung vien gach đau tien xay dung moi quan he Viet – Lao.
Đen khi Phap quay lai Đong Duong nam 1946, Lao đuoc thong nhat thanh quoc gia chung Vuong quoc Lao do Phap bao ho theo cach Lao la quoc gia thuoc khoi Lien hiep Phap. Lao Issara bi Phap tan cong tan ra, so nho rut sang Thai va Viet Nam.
Chien tranh Đong Duong no ra, thang 8 nam 1950 hoang than Souphanouvong đang vien Đang Cong san Đong Duong đoi ten nhom luc luong Lao Issara do ong lanh đao sang to chuc vu trang Pathet Lao, thanh lap chinh phu khang chien Lao. Thang 2 nam 1951, Đai hoi Đang Cong san Đong Duong lan thu II đuoc to chuc, Kaysone Phomvihane tham du voi tu cach truong đoan đai bieu Lao.
Tinh hinh tai Đong Duong lien tuc that bai, thuc dan Phap quyet đinh trao tra đoc lap cho Lao đe tap trung binh đinh Viet Nam. Tai Lao trong nam 1953 luc luong Pathet Lao cung bo đoi tinh nguyen Viet Nam lien tiep đanh chiem nhieu vung do Phap va chinh quyen Vuong quoc Lao nam giu. Đen cuoi nam 1953, Pathet Lao kiem soat đuoc Thuong Lao, mot so tinh tai Trung va Ha Lao.
Sau khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket, luc luong cong san Lao tap ket tai 2 tinh Phongsaly va Sam Nua cho toi khi co bau cu thong nhat Lao vao nam 1955. Nam 1955, Đang Nhan dan Cach mang Lao đuoc thanh lap voi tien than la Đang Cong san Đong Duong, nguoi goc Viet chiem đa so trong Đang. Chinh phu Lien hiep cac đang phai đuoc thanh lap, va bau cu 1958 dien ra voi su thang the cua Mat Tran Lao Yeu Nuoc do hoang than Souphanouvong lanh đao. Hoa Ky khong chap nhan tinh trang nay, cat vien tro đe gay ap luc voi chinh phu Souvanna Phouma. Souvanna Phouma sau đo bi truat phe nam 1958, thay vao đo la Phoui Sananikone. Chinh phu Phoui Sananikone loai bo phe hoang than Souphanouvong ra khoi chinh phu lien hiep va bat giam ong nam 1959. Ngay 24 thang 5 nam 1960, mot nhom nho luc luong Viet Nam đa tan cong giai thoat hoang than Souphanouvong.
Trong giai đoan 1959–1960 tai Lao lien tiep xay ra cac cuoc đao chinh quan su, Hoa Ky va Lien Xo ung ho 2 chinh quyen khac nhau tai Lao. Do lo ngai su can thiep cua Đang Cong san Trung Quoc vao Lao, Lien Xo va Hoa Ky thong nhat ung ho giai phap lien hiep. Nam 1963, nha vua Lao Sisavang Vatthana tham Viet Nam Dan chu Cong hoa. Chinh phu lien hiep lan 2 ra đoi nhung chi on đinh toi nam 1968. Tu nam 1968, phe Cong san va phai huu tai Lao lai tiep tuc giao tranh. Souphanouvong đuoc Ho Chi Minh, Le Duan, Vo Nguyen Giap ung ho, đao tao can bo cho cach mang Lao, nguoi Viet Nam cu chuyen gia, bo đoi sang giup Lao.
Sau Chien dich Ho Chi Minh, luc luong cong san tai Lao cung phat trien manh me va cuoi cung cung đa giai phong đuoc Vieng Chan thang 12 nam 1975, thanh lap nuoc Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao. Nam 1976, Viet Nam va Lao đa ky hop tac trong cac linh vuc van hoa, kinh te, khoa hoc va ky thuat, tiep sau đo la ky hiep uoc 25 nam huu nghi va hop tac vao nam 1977, va Hiep uoc Hoach đinh bien gioi quoc gia. va hiep uoc nay cung gay nen su cang thang trong quan he giua Lao va Trung Quoc.
Chien tranh bien gioi Viet – Trung 1979 no ra, Đang Nhan dan Cach mang Lao đa ung ho Viet Nam trong cuoc chien chong lai Trung Quoc xam luoc va cat đut quan he voi Trung Quoc. Do lo ngai tinh hinh bat on tai bien gioi Lao – Thai, Quan đoi Nhan dan Viet Nam lai tiep tuc ho tro xay dung Quan đoi Nhan dan Lao phat trien nhu ngay nay co kha nang đu chong lai cac cuoc ngoai xam cung nhu cac phe phai thu đich.
Ke tu nam 1980, Lao - Viet Nam chinh thuc thanh lap Uy ban hop tac Lao – Viet Nam se thuong xuyen gap nhau đe phat trien cac ke hoach. Cac cap đo hop tac voi nhau khac cua Lao va Viet Nam la cac cuoc hop Đang voi Đang, giao luu tinh voi tinh, cung nhu cac đoan the thanh nien va phu nu khac.
Ngay 24 thang 1 nam 1986, hai nuoc ky ket mot nghi đinh thu ve phan đinh bien gioi va cam moc. Hai quoc gia du kien hoan thanh cam moc bien gioi vao nam 2012.
Sau khi Lien Xo tan ra, Lao va Viet Nam tich cuc hop tac voi cac quoc gia khac, nhung quan he Lao – Viet Nam van la moi quan he đac biet.


Đanh gia = Ung ho quan he Viet – Lao =
Theo Nha nuoc Viet Nam, quan he Viet – Lao bat nguon tu long yeu nuoc ket hop voi chu nghia quoc te; tinh đoan ket va niem tin ve long chan thanh, trong sang ma 2 dan toc Viet Nam, Lao danh cho nhau; su giup đo đen muc cao nhat nham thuc hien thang loi cac nhiem vu cach mang va tao nen tang vung chac cho su phat trien tuong lai cua hai dan toc. Quan he Viet – Lao đuoc xay đap, nuoi duong bang cong suc, cua cai, xuong mau cua nhieu the he cach mang nguoi Viet Nam va Lao. Trai qua rat nhieu gian nan, thu thach khac nghiet, quan he đo van ven nguyen, khong he bi ran nut va pha vo cho du cac the luc thu đich dung nhieu thu đoan chong pha, chia re. Ban chat cua quan he đac biet Viet Nam – Lao đuoc nuoi duong, phat trien bang quan điem "giup ban la minh tu giup minh" do Chu tich Ho Chi Minh chi dan. Dua tren luan điem ve quyen dan toc tu quyet, co quan lanh đao cap cao Viet Nam, Lao đa nhat tri tien hanh lien minh, hop tac theo nguyen tac ton trong đoc lap tu chu cua ban nhu Chu tich Ho Chi Minh xac đinh: "Can bo Viet Nam sang cong tac o Lao phai hoan toan o duoi su lanh đao cua Chinh phu Trung uong Lao, nhat la cua Thu tuong Xuphanuvong. Tuyet đoi khong đuoc tu cao, tu đai, khong đuoc bao bien..."


= Cac nhom đoi lap o Lao =
Cac luc luong đoi lap Lao cho rang quan he giua Viet Nam va Lao la quan he giua "chu va no le", đong thoi cao buoc chinh phu Lao tu nam 1975 la "con tot cua Viet Nam". Đa co nhieu tranh cai thuc su quan he Viet Nam – Lao la moi quan he kieu gi, nhung phan lon nhung nguoi bat đong chinh kien o Lao nghi ngo Viet Nam "am muu xay dung mot Lien bang Đong Duong" voi y đo đat Lao duoi su anh huong cua Ha Noi va đay Lao vao vong xoay kiem soat cua Viet Nam.
Cac chien dich chong cac nhom vu trang nguoi Hmong o Lao tu 1975 đa đuoc cho la mat xich chinh cho su bat man cua nhung nguoi đoi lap o Lao voi Viet Nam, mac du cung đang co kha nhieu nhung van đe nhu tinh trang khai thac tai nguyen cung nhu van đe tu do dan quyen o Lao.


Chinh tri va quan su Cuoi thap nien 1950, Đang Cong san Viet Nam su dung tuyen đuong qua bien gioi voi Lao đe van chuyen nhan luc va vat luc tu mien Bac vao mien Nam, goi la đuong mon Ho Chi Minh.
Trong chien tranh bien gioi Lao – Thai Lan tu thang 12 nam 1987 – thang 2 nam 1988, Viet Nam co tro giup cho quoc gia đong minh cua minh, gui quan tu Su đoan 2 đen san bay Baan Nakok tai Xayabury đe ho tro cac chien dich quan su cua Lao.
Thang 7 nam 1992, moi quan he giua Viet Nam va Lao lai đuoc cung co nhan dip ky niem 15 nam thuc hien hiep uoc nam 1977. Đai su quan va lanh su quan 2 nuoc đa đuoc thiet lap đay đu.


Giao duc đao tao Viet Nam đa va đang giup đao tao cho can bo cua Lao, nhieu nguoi tot nghiep tu cac truong hoc tai Viet Nam đa va đang đam trach cac cuong vi quan trong trong bo may lanh đao đang va nha nuoc Lao.


Kinh te Viet Nam la mot trong nhung đoi tac thuong mai lon nhat cua Lao. Đen thoi điem thang 4 nam 2012, Viet Nam la quoc gia đung thu 2 trong so cac nha đau tu nuoc ngoai tai Lao, tap trung vao cac linh vuc nhu nang luong (thuy đien), khai khoang, nong, lam nghiep. Lao cung la nuoc thu hut von tu Viet Nam nhieu nhat trong tong so 55 quoc gia va vung lanh tho co hoat đong đau tu ra nuoc ngoai cua Viet Nam.
Ke tu khi Lao thong qua luat xuc tien đau tu nuoc ngoai vao nam 1989 cho đen nam 2012, Viet Nam đa đau tu vao tong so 429 du an voi tong gia tri 4,9 ty USD va hien la nha đau tu nuoc ngoai lon nhat tai Lao. Thuong mai song phuong cua hai nuoc la 1,37 ty USD vao cuoi nam 2021.


Đai su quan va lanh su quan – Tai Viet Nam:

Ha Noi (Đai su quan).
Thanh pho Ho Chi Minh (Lanh su quan).
Đa Nang (Lanh su quan).
– Tai Lao:

Vieng Chan (Đai su quan).
Luang Prabang (Lanh su quan).
Pakse (Lanh su quan).
Savannakhet (Lanh su quan).


Chu thich Lien ket ngoai Vietnam, Laos split over Mekong dam Al Jazeera, ngay 3 thang 3 nam 2011