Ngay Martin Luther King Jr. (tieng Anh: Martin Luther King Jr. Day), ten chinh thuc la Sinh nhat Martin Luther King, Jr. (tieng Anh: Birthday of Martin Luther King, Jr.), đoi khi con đuoc goi la Ngay MLK (MLK Day) la mot ngay le lien bang tai Hoa Ky, đuoc to chuc nham tuong niem sinh nhat cua Muc su Martin Luther King Jr. No dien ra vao ngay thu Hai thu ba hang nam.  Tuy nhien tren thuc te, sinh nhat cua Muc su King la la ngay 15 thang 1 nam 1929. Ngay le nay tuong tu nhung ngay le khac đuoc đinh theo Đao luat Ngay le thu Hai Đong hang. Ngay som nhat cho ngay le nay la ngay 15 thang 1 va tre nhat la ngay 21 thang 1.
King la phat ngon vien chinh cho cac hoat đong bat bao đong trong Phong trao dan quyen nham phan đoi phan biet chung toc trong nhung bo luat cap tieu bang va lien bang.  Khong lau sau khi ong bi am sat nam 1968 đa co mot cuoc van đong nham thanh lap mot ngay le đe ton vinh ong. Tong thong Ronald Reagan đa ky mot đao luat đe khai sinh ngay le nay vao nam 1983, va le đuoc bat đau tuong niem ba nam sau đo. Ban đau, mot so tieu bang van khang cu ngay le, dung mot so ten goi thay the hoac gop no lai voi mot so ngay le khac. Mai đen nam 2000 no moi đuoc chinh thuc cu hanh tai tat ca 50 tieu bang.


Lich su = Cac đe xuat =

Y tuong ve mot ngay le Martin Luther King Jr. đa đuoc mot so cong đoan đe xuong trong cac cuoc thuong luong hop đong. Sau cai chet cua King, Dan bieu Hoa Ky John Conyers (đang vien Dan chu tu Michigan) va Thuong nghi si Edward Brooke (đang vien Cong hoa tu Massachusetts) đa đe xuat mot đao luat trong Quoc hoi đe thanh lap mot ngay le ton vinh ngay sinh nhat cua King. Du luat đuoc bieu quyet tai Ha vien vao nam 1979, nhung con thieu 5 phieu đe thong qua. Nhung nguoi phan đoi du luat đua ra hai lap luan chinh la viec them mot ngay nghi co tra luong cho nhan vien chinh phu lien bang se gay ton kem va mot ngay le nham ton vinh mot ca nhan khong phai la cong chuc la trai voi thong le lau nam (King chua bao gio giu chuc vu nao). Chi co hai nhan vat khac co nhung ngay le cap quoc gia ton vinh ho la George Washington va Christopher Columbus. It lau sau, Trung tam King đa van đong su ung ho tu cac doanh nghiep va tu cong chung. Nam 1980, nhac si Stevie Wonder phat hanh đia đon "Happy Birthday" đe truyen ba y tuong nay va to chuc cuoc hop bao Tap hop vi Hoa binh. Cac nha van đong đa thu đuoc sau trieu chu ky keu goi quoc hoi thong qua du luat, đuoc to The Nation mieu ta la "thinh nguyen thu lon nhat trong lich su Hoa Ky ung ho mot van đe".
Hai Thuong nghi si Jesse Helms va John Porter East (đeu la đang vien Cong hoa tu North Carolina) đa dan đau phe chong đoi ngay le va đat cau hoi lieu King co đu quan trong đe nhan vinh du nay. Helms chi trich King vi đa phan đoi chien tranh Viet Nam va cao buoc rang ong đa theo "chu nghia Marx theo hanh đong". Helms dan đau mot cuoc filibuster chong lai du luat vao ngay 3 thang 10 nam 1983, trinh len Thuong vien mot tai lieu dai 300 trang cao buoc rang King đa co quan he voi cong san. Thuong nghi si Dan chu tu New York Daniel Patrick Moynihan tuyen bo rang tai lieu nay la "mot mo rac ruoi", nem no xuong nen nghi vien va giam len no.


= Thong qua cap lien bang =
Tong thong Ronald Reagan ban đau đa phan đoi ngay le voi cac ly do ve su ton kem. Khi đuoc hoi ve cao buoc cua Helms rang King la mot nguoi cong san, tong thong tra loi "Chung ta se biet trong 35 nam, đung khong?", y nhac đen nhung bang quay giam sat cua FBI đang đuoc niem phong nhung se đuoc cong bo sau nay. Ngay 2 thang 11 nam 1983, Reagan đa ky thong qua du luat do Dan bieu Katie Hall tu Indiana đe xuat, đe tao ra ngay le vinh danh King. Ty le bieu quyet cuoi cung tai Ha vien vao ngay 2 thang 8 nam 1983 la 338–90 (242–4 cho cac thanh vien Đang Dan chu va 89–77 đoi voi cac thanh vien Đang Cong hoa) voi 5 thanh vien bo phieu "co mat" hay khong bo phieu, trong khi tai Thuong vien thi ty le trong cuoc bieu quyet cuoi cung vao ngay 19 thang 10 nam 1983 la 78–22 (41–4 cho cac đang vien Dan chu va 37–18 cho cac đang vien Cong hoa), ca hai đeu la ty le khong the phu quyet đuoc. Ngay le đuoc cu hanh lan đau vao ngay 20 thang 1 nam 1986.
Du luat cung đa thanh lap Uy ban Le Lien bang  Martin Luther King Jr. đe giam sat viec cu hanh ngay le, va vo cua King la Coretta Scott King đuoc Tong thong George H. W. Bush bo nhiem lam mot uy vien vao thang 5 nam 1989.


= Thong qua cap tieu bang =
Du mot ngay le len bang ton vinh King đa đuoc thong qua luat nam 1983 va co hieu luc 3 nam sau, mai đen nam 1991 thi tat ca cac tieu bang moi cu hanh ngay le nay sau khi co quan lap phap New Hampshire tao ngay "Le Dan quyen" va huy bo ngay "Le An chay" moi thang 4. Nam 1999, New Hampshire tro thanh tieu bang cuoi cung đat ten ngay le theo King va cu hanh lan đau tien vao thang 1 nam 2000 – do đo đay la lan đau tien ngay le đuoc cu hanh toan quoc duoi ten đo.
Nam 1986, Thong đoc Arizona Bruce Babbitt, mot đang vien Dan chu, tao ra mot ngay le tra luong cap tieu bang qua mot sac lenh hanh phap truoc khi man nhiem, nhung vao nam 1987 nguoi ke nhiem ong la Evan Mecham, đang vien Cong hoa, đa huy bo sac lenh cua Babbitt chi vai ngay sau khi nham chuc va trich dan mot y kien cua tong chuong ly rang sac lenh cua Babbitt la bat hop phap. Sau đo, Mecham tuyen bo ngay Chu nhat thu ba trong thang 1 la "Ngay Martin Luther Kin Jr./Dan quyen" o Arizona, nhung khong phai la mot ngay le tra luong. Nam 1990, cu tri Arizona bo phieu bieu quyet tao ngay le tra luong cho nhan vien tieu bang.  Cung nam, Hiep hoi Bong bau duc Quoc gia doa se doi đia điem to chuc Super Bowl XXVII, von du kien se dien ra tai Arizona nam 1993, neu ngay le MLK khong đuoc thong qua. Trong cuoc bau cu thang 11 nam đo, cu tri co hai lua chon cho ngay le nay: Du luat 301 nham thay the Ngay Columbus trong danh sach ngay le tra luong cua tieu bang, hoac Du luat 302 gop lai hai ngay sinh nhat cua Lincoln va Washington thanh mot ngay le đe co cho cho ngay le MLK. Ca hai đeu that bai, voi 49% cu tri bo phieu ung ho Du luat 302, lua chon nhan nhieu ung ho hon; mot so nguoi bo phieu chong Du luat 302 đa bo phieu thuan Du luat 301. Do đo, Arizona mat co hoi đang cai Super Bowl XXVII, đuoc to chuc tai San van đong Rose Bowl o Pasadena, California. Trong mot cuoc trung cau dan y nam 1992, cu tri lan nay chi co mot lua chon cho ngay le vinh danh King co tra luong, đa thong qua ngay le.
Ngay 2 thang 5 nam 2000, Thong đoc South Carolina Jim Hodges ky mot đao luat đe thanh lap ngay le sinh nhat King trong tieu bang. South Carolina la tieu bang cuoi cung cong nhan ngay le nay va tra luong cho nhan vien cua tieu bang. Truoc đo, nhan vien co quyen chon nghi trong le nay hay mot trong ba ngay le ton vinh Lien minh mien Nam.


Cac ten goi thay the Du hien nay moi tieu bang đeu cu hanh ngay le nay, mot so khong đat ten ngay le theo Muc su King. Vi du, tai New Hampshire, ngay le co ten la "Ngay Dan quyen" cho đen nam 1999, khi co quan lap phap tieu bang chinh thuc đoi ten ngay le thanh Ngay Martin Luther King.
Mot so tieu bang khac đa gop ngay le sinh nhat King voi ngay le khac:

Tai Alabama: "Sinh nhat Robert E. Lee/Martin Luther King".
Tai Arizona: "Ngay Martin Luther King Jr./Dan quyen".
Tai Arkansas: ngay le đuoc goi la "Sinh nhat Tien si. Martin Luther King, Jr. va Sinh nhat Robert E. Lee" tu 1985 đen 2017. Mot đao luat vao thang 3 nam 2017 đa đoi ten ngay le thanh "Sinh nhat Tien si Martin Luther King, Jr." va đoi ngay tuong niem Lee đen thang 10.
Tai Idaho: "Ngay Martin Luther King Jr.–Nhan quyen Idaho".
Tai Mississippi: "Sinh nhat Martin Luther King va Robert E. Lee'".
Tai New Hampshire: "Ngay Dan quyen Martin Luther King Jr.".
Tai Virginia: ngay le đuoc goi la Ngay Lee–Jackson–King, gop lai ngay sinh nhat cua King voi ngay le co truoc đo la Ngay Lee–Jackson, von vinh danh hai tuong Lien minh mien Nam thoi noi chien la Robert E. Lee va Stonewall Jackson. Đen nam 2000, Ngay Lee–Jackson đuoc chuyen đen ngay thu Sau truoc Ngay Martin Luther King Jr., va Ngay Martin Luther King Jr. tro thanh mot ngay le rieng biet.  Đen nam 2020 thi Ngay Lee-Jackson đa bi huy bo.
Tai Wyoming: ngay le co ten la "Ngay Martin Luther King Jr./Binh đang Wyoming". Liz Byrd, phu nu da đen đau tien tai co quan lap phap cua Wyoming, đa đua ra mot du luat nam 1991 nham cong nhan ngay MLK nhu mot ngay le đuoc tra luong; tuy nhien, ba phai thoa hiep voi ten nay vi neu khong du luat khong thong qua đuoc.


Cu hanh = Đuoc nghi viec =

Đen nam 2007, 33% nha tuyen dung cho nhan vien nghi viec vao ngay le nay, chi tang len 2% so voi nam truoc. Giua cac doanh nghiep nho va doanh nghiep lon khong co khac biet lon: 33% cho cac doanh nghiep voi hon 1000 nhan vien va 32% cho doanh nghiep nho hon. Ngay le nay thinh hanh nhat tai cac to chuc bat vu loi va it thinh hanh nhat tai cac cong xuong hay xi nghiep. Co nhieu ly do cho viec nay, trong đo co the la do ngay le nay moi đuoc them vao, hay vi no dien ra chi hai tuan sau tuan le giua Giang Sinh va Tet Duong lich, khi nhieu doanh nghiep đa đong cua. Them vao đo, nhieu truong hoc cung cho nghi hoc; mot so khac van hoat đong nhung to chuc cac buoi le tuong niem King. Mot so đai hoc đa keo dai ky nghi Giang Sinh đe bao gom ngay le nay. Mot so nha tuyen dung cho phep nhan vien chon ngay le nay nhu mot ngay le tuy chon.


= Ngay Phuc vu King =

Ngay Phuc vu Martin Luther King toan quoc đuoc cuu Thuong nghi si tu Pennsylvania Harris Wofford va Dan bieu tu Atlanta John Lewis khoi xuong; hai nguoi la đong tac gia cua Đao luat Ngay le va Phuc vu King. Đao luat nay keu goi nguoi My bien ngay le nay thanh mot ngay phuc vu tinh nguyen nham vinh danh King. Luat nay đuoc Tong thong Bill Clinton ky vao ngay 23 thang 8 nam 1994. Ke tu nam 1996 , cuu đieu hanh van phong tieu bang cua Wofford, Todd Bernstein, la nguoi đieu hanh Ngay Phuc vu King khu vuc Đai Philadelphia; đay la su kien lon nhat toan quoc nham vinh danh King.
Ke tu nam 1994, ngay phuc vu đuoc co quan lien bang Corporation for National and Community Service phoi hop; co quan đa cung cap quy cho nhung to chuc muon phoi hop cac hoat đong phuc vu nhan ngay MLK.
Chi co mot ngay le phuc vu toan quoc khac đuoc chinh thuc chi đinh tai Hoa Ky la Ngay Phuc vu Toan quoc 11 thang 9.


Ngoai Hoa Ky = Canada =
Chinh quyen thanh pho Toronto chinh thuc cong nhan Ngay Martin Luther King Jr., du đay khong phai la ngay le đuoc nghi: tat ca cac dich vu chinh quyen van hoat đong. Chinh quyen thanh pho Ottawa cung bat đau chinh thuc cong nhan ngay le nay vao ngay 26 thang 1 nam 2005.


= Ha Lan =
Moi nam ke tu 1987, tiec tri an Tien si Martin Luther King đuoc to chuc tai Wassenaar, Ha Lan. Tiec tri an co su tham gia cua mot so nguoi tre tuoi va nhung nguoi tung tham gia vao Phong trao Dan quyen.  Khi buoi tiec ket thuc thi moi nguoi nam tay nhau va cung hat bai "We Shall Overcome". Bua tiec đuoc to chuc vao ngay Chu nhat cuoi cung trong thang 1.


= Israel =
Vao nam 1984, trong mot cuoc vieng tham cua Ham đoi thu 6 cua Hoa Ky, Giao si Do thai thuoc Hai quan Arnold Resnicoff đieu hanh le tuong niem đau tien tai Toa nha Tong thong, Jerusalem. Aura Herzog, phu nhan cua Tong thong Israel luc đo la Chaim Herzog, ghi nhan rang ba rat han hanh đa to chuc buoi le nay, vi Israel đa co mot rung quoc gia vinh danh King, va Israel va King đeu co mot y tuong "giac mo".


= Nhat Ban =
Thanh pho Hiroshima tung chinh thuc cong nhan ngay le nay. Thi truong Akiba Tadatoshi đa to chuc mot bua tiec tai van phong thi truong nham thong nhat loi keu goi hoa binh cua thanh pho cung voi thong điep cua King ve nhan quyen.


Ngay le 1986–2103


Xem them Ngay Tinh nguyen vien Quoc te


Tham khao = Thu muc =
Courtwright, David T. (2010). No Right Turn: Conservative Politics in a Liberal America. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. tr. 13. ISBN 978-0-674-04677-1.
Reingold, Beth (2000). Representing Women: Sex, Gender, and Legislative Behavior in Arizona and California. Univ of North Carolina Press. tr. 66–. ISBN 9780807848500. Truy cap ngay 4 thang 5 nam 2014.


Đoc them "Colleges and universities that don't observe the Martin Luther King Jr. holiday". The Journal of Blacks in Higher Education. Quyen 19 so 19. Spring 1998. tr. 26–27. doi:10.2307/2998887. JSTOR 2998887.
Weiss, Jana (2017). "Remember, Celebrate, and Forget? The Martin Luther King Day and the Pitfalls of Civil Religion", Journal of American Studies, Remember, Celebrate, and Forget? The Martin Luther King Day and the Pitfalls of Civil Religion .


Lien ket ngoai Martin Luther King, Jr., Day (holiday) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Martin Luther King Jr. Federal Holiday Commission at the Federal Register
Martin Luther King Jr. Day of Service official government site
King Holiday and Service Act of 1994 Luu tru ngay 15 thang 12 nam 2012 tai Wayback Machine at THOMAS
Remarks on Signing the King Holiday and Service Act of 1994, President William J. Clinton, The American Presidency Project, ngay 23 thang 8 nam 1994
Cac cong trinh lien quan hoac cua United States Martin Luther King Jr. Federal Holiday Commission tren cac thu vien cua thu muc (WorldCat)
The King Center for Nonviolent Social Change
[1]