Đang Cong nhan Đuc Quoc gia Xa hoi chu nghia (tieng Đuc: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei -  NSDAP), thuong đuoc goi la Đang Quoc Xa trong tieng Viet, la đang cam quyen Đuc trong thoi ky Đuc Quoc Xa. Lanh tu cua đang nay la Adolf Hitler, đuoc Tong thong Paul von Hindenburg bo nhiem chuc Thu tuong Đe che Đuc. Sau khi Hindenburg chet, Hitler nhanh chong thiet lap mot che đo đoc tai đuoc goi la Đe Tam Đe che, trong đo Đang Quoc xa gianh quyen luc gan nhu tuyet đoi. Tuan theo mot he tu tuong nhan manh vao su trong sach chung toc cua nguoi Đuc va xem nguoi Do Thai va nguoi cong san la nhung ke thu lon nhat cua nuoc Đuc, chinh quyen đa đi đen cho mo đau mot chien dich diet chung chong lai chung toc Do Thai va cac nhom chung toc khac, gay ra cai chet cua khoang 12 trieu nguoi trong cuoc diet chung Holocaust. Khai niem cua Hitler ve Lebensraum (khong gian song) va su theo đuoi quan niem nay cua ong đa dan đen cac cuoc xam luoc cua Đuc đoi voi cac nuoc khac tai Chau Au, đua đen Chien tranh the gioi thu hai.
Sau Chien tranh the gioi thu hai, đang nay đa bi giai tan va hien van bi cam hoat đong tai Đuc.
Mot so nguoi hieu sai cum tu "Xa hoi Chu nghia" trong cai ten "Quoc gia Xa hoi Chu nghia", cho rang Quoc xa cung thuoc canh Ta, tham chi đanh đong "Quoc xa cung la mot dang Cong san". Thuc te khong đung nhu vay. Cum tu "Nationalsozialistische" co nghia la "Chu nghia Quoc gia Xa hoi", khi viet nguoc lai la "Quoc gia Xa hoi Chu nghia" lam nguoi đoc hieu sai. Quoc xa thuoc phai cuc Huu, hoan toan đoi nghich voi canh Ta. Ho chong Cong san va ung ho Chu nghia Dan toc, khong phai Xa hoi Chu nghia va khong thuoc ve canh Ta.


Buoc khoi đau cua Đang Quoc Xa Sau khi tro ve tu Chien tranh the gioi thu nhat, Adolf Hitler khong co trien vong gi ve su nghiep chinh tri cho mot nguoi Ao 31 tuoi khong ban be, khong tien bac, khong cong an viec lam, khong nghe chuyen mon, va khong he co kinh nghiem gi ve hoat đong chinh tri. Hitler nhan thuc đuoc đieu nay, ong ke lai:

Trong nhieu ngay, toi tu hoi phai lam gi, nhung toi đeu tinh tao nhan ra rang toi, con nguoi vo danh nhu the nay, khong he co co so toi thieu cho hoat đong huu ich nao.
Hitler tro lai Munchen vao mua xuan 1920, Hitler tham gia vao viec cung cap thong tin cho cuoc đieu tra nhung nguoi đa can du vao che đo Xo-viet ngan ngui o Munchen.
Rat co the Hitler đa đong gop vai tro huu ich, vi the ong đuoc đieu vao Ban Bao chi va Thong tin cua Phong Chien tranh Chinh tri đong tai quan khu đia phuong. Trai voi truyen thong cua ho, Quan đoi Đuc bay gio nhung sau vao chinh tri, đac biet la o Bayern. Đe quang ba đuong loi bao thu, ho to chuc cho binh si theo hoc cac lop chinh tri, va Hitler la hoc vien cham chi tham du mot trong cac lop hoc nay. Theo loi ong ke lai, mot ngay, ong chen vao tranh luan khi co nguoi noi tot cho dan Do Thai. Loi dien thuyet bai Do Thai han lam cho cap tren vui long, ket qua la Hitler đuoc đieu đen mot trung đoan voi tu cach giong nhu la chinh tri vien, linh nhiem vu đanh đo nhung y tuong nguy hiem – chu nghia cau hoa, chu nghia xa hoi, y niem dan chu; đay la quan điem ve vai tro cua quan đoi trong mot nen cong hoa dan chu ma ho đa tuyen the phuc vu.
Đay la mot buoc ngoat quan trong cho Hitler – su cong nhan đau tien trong linh vuc chinh tri ma ong co chen vao. Vai tro moi đa cho ong co hoi đe thu thach tai hung bien cua minh – yeu to tien quyet ma ong luon nghi phai co đoi voi mot chinh tri gia thanh đat. Ong ke lai:
Thinh linh toi co co hoi đe phat bieu truoc đam đong; va đieu ma toi luon nghi trong đau nhung khong chac se lam tot đa đuoc minh chung: toi co the "an noi."
Mot ngay thang 9 nam 1919, Phong Chien tranh Chinh tri ra lenh cho Hitler do xet mot nhom chinh tri nho tu goi la Đang Lao đong Đuc. Quan đoi luon to ra nghi ngo cac đang phai cua cong nhan vi ho thuong theo canh Xa hoi hoac Cong san, nhung tin rang nhom nay co the khac. Hitler khong he biet gi ve đang nay, nhung quen biet voi mot nguoi se phat bieu trong buoi hop cua đang ma ong đuoc lenh tim hieu.
Vai tuan truoc, trong mot buoi hoc tap chinh tri do Quan đoi to chuc, Hitler đuoc nghe bai phat bieu cua Gottfried Feder, ky su xay dung va cung la chuyen gia kinh te lap di. Ong nay bi am anh voi y nghi rang tu ban "đau co" thay vi tu ban "sang tao" hoac tu ban "san xuat" la coi re cua moi van nan kinh te cua Đuc. La nguoi khong biet gi ve kinh te, Hitler co an tuong manh voi bai phat bieu cua Feder.

Nhung khoi đau Hitler khong nhan ra tam quan trong gi o Đang Lao đong Đuc. Ong đi đen buoi hop cua đang nay chi vi đuoc phai đen, va sau khi đa ngoi nghe suot mot buoi chan ngat voi khoang 25 nguoi tham du, ong khong co an tuong tot. Ong ke:
Đay la mot to chuc moi giong nhu bao to chuc khac. Đay la thoi ky ma bat ky ai bat man voi thoi cuoc... đeu cam thay can thanh lap mot đang moi. Đau đau cung thay đang moi moc len roi lang le bien mat. Toi nghi Đang Lao đong Đuc cung khong khac gi.
Sau khi Feder đa phat bieu xong, Hitler chuan bi ra ve, thi co mot "giao su" đung len, cat van y kien cua Feder roi đe nghi Bayern nen tach ra khoi nuoc Đuc va lap mot nuoc Nam Đuc moi cung voi Ao. Đay la y tuong pho bien o Munchen thoi bay gio, nhung Hitler to ra gian du va đung len đe cho nha tri thuc kia đoi đieu suy nghi. Duong nhu Hitler noi mot cach manh me đen noi vi giao su phai roi bo phong hop, trong khi ca hoi truong nhin ong voi ve mat kinh ngac. Mot nguoi – ma Hitler ke luc ay khong nghe ro ten – dui mot quyen sach nho vao tay Hitler.
Nguoi nay co ten la Anton Drexler, lam tho ren, co the noi la nguoi that su sang lap Đang Quoc Xa. Khong viet gioi va khong co tai an noi, nam 1918 ong đa thanh lap "Uy ban Cong nhan Đoc lap" đe chong lai chu nghia Marx trong cac nghiep đoan va đe day đong nen hoa binh "cong tam" cho Đuc. That ra, to chuc nay la chi nhanh cua mot hiep hoi co ten rat dai (nuoc Đuc luc ay đen nam 1933 co nhieu đoan the mang ten rat dai).
Drexler khong bao gio ket nap đuoc hon 40 thanh vien, va vao nam 1919 ong sap nhap to chuc cua minh voi mot nhom tuong tu cua mot nha bao ten Karl Harrer. To chuc moi mang ten Đang Lao đong Đuc, chi co khong đen 100 đang vien, do Harrer lam chu tich đang. Hitler đanh gia Harrer la con nguoi trung thuc va "chac chan co nen giao duc rong" nhung lay lam tiec la thieu "thien bam ve hung bien".
Sang hom sau, nam trong doanh trai quan đoi, Hitler mo quyen sach ma Drexler trao cho. Ong mo ta chi tiet viec nay trong quyen Mein Kampf. Ong ngac nhien nhan thay quyen sach the hien nhieu y tuong hay ma chinh ong đa tiep thu trong nhieu nam. Muc đich chinh cua Drexler la gay dung mot đang phai chinh tri dua tren giai cap cong nhan, nhung khong giong nhu Đang Dan chu Xa hoi Đuc, đang nay phai thien manh ve chu nghia quoc gia. Drexler bat man voi tinh than cua giai cap trung luu von duong nhu xa roi quan chung. Nhu đa biet, o Wien, Hitler đa co cam nghi khinh bi gioi tu san voi cung ly do – khong quan tam đen gioi cong nhan va nhung van nan xa hoi. Vi the, y tuong cua Drexler rat hop voi Hitler.

Chieu hom ay, Hitler kinh ngac khi nhan đuoc mot buu thiep cho biet ong đa đuoc chap nhan gia nhap Đang Lao đong Đuc. Ong ke lai:
Toi khong biet phai gian du hoac bat cuoi. Toi khong đinh gia nhap mot đang đa co san, ma muon thanh lap mot đang moi cho rieng minh. Ho đa qua đuong đot...
Ong đinh viet thu tra loi nhu the, nhung roi "tinh hieu ky troi day" va quyet đinh tham du buoi hop trung uong đang ma ong đuoc moi hau giai thich ly do tai sao khong gia nhap "cai to chuc nho be mot cach phi ly nay".
Đay la mot noi chon toi tan... Toi đi qua mot phong an toi tam khong co mot bong nguoi, mo canh cua thong ra phong phia sau, va roi đoi dien voi Trung uong đang. Trong anh đen khi đot tu mu, bon nguoi tre tuoi ngoi, trong so đo la tac gia cua quyen sach nho, nguoi nay lap tuc vui ve chao hoi roi mo loi tiep đon toi voi tu cach mot đang vien moi cua Đang Lao đong Đuc. Toi sung sot thuc su. Nguoi ta đoc len bien ban buoi hop truoc, roi thu ky ghi nhan bieu quyet chap thuan. Ke đen la bao cao tai chinh – toan đang chi so huu so tien 7 Mac Đuc va 50 pfennig – theo đay nguoi tai vu nhan bieu quyet chap thuan. Roi nguoi ta cung ghi viec nay vao bien ban buoi hop. Roi Chu tich Đang đoc thu phuc đap cho vai nguoi, va moi nguoi đeu to y thong qua. Ke đen la bao cao ve nhung thu moi nhan đuoc...
Kem coi, that la kem coi! Đay la mot cau lac bo theo cach thuc te hai nhat. Lieu toi se gia nhap to chuc nay hay khong?
Tuy the, co đieu gi đay o nhung nguoi an mac loi thoi trong gian phong tu mu khien cho Hitler cam thay bi cuon hut: "tam long tha thiet cho mot phong trao moi vuot qua tam muc mot đang phai theo y nghia tu truoc đen gio tren the gioi." Toi hom ay, Hitler tro ve doanh trai quan đoi đe "đoi dien voi cau hoi kho khan nhat trong đoi toi: co nen gia nhap hay khong?" Ly le cho biet ong nen tu choi. Va tuy the, chinh vi đang nay khong co vi the quan trong se tao cho nguoi trai tre co nang luc va y tuong mot co hoi hoat đong đung theo so nguyen ca nhan that su. Hitler ngam nghi ve nhung gi ong co the mang đen cho nhiem vu nay.
Toi co the chiu đung đuoc canh ngheo tung va khong co phuong tien sinh nhai, nhung đieu kho khan hon la toi đang o trong so nhung nguoi vo danh, toi chi la mot trong hang trieu nguoi phai no luc ton tai ma khong co ai than can chieu co đen. Hon nua, con co su han che vi toi thieu nen hoc van.
Sau hai ngay suy nghi, cuoi cung ong xac đinh la can tien theo huong nay. Đay la ket luan co tinh cach quyet đinh nhat trong đoi, tu bay gio, khong co chuyen quay đau lai. The la, Adolf Hitler tro thanh Uy vien Trung uong thu bay cua Đang Lao đong Đuc.
Đai uy Ernst Rohm, phuc vu trong mot đon vi quan đoi o Munchen, đa gia nhap đang truoc Hitler, co đau oc nhay cam ve chinh tri va co tai to chuc. Giong nhu Hitler, ong mang tu tuong ghet bo suc soi đoi voi nen Cong hoa dan chu va "toi đo Thang Muoi mot" ma ong cho la co trach nhiem tao ra nen Cong hoa. Ong co chi huong tai lap mot nuoc Đuc co tinh quoc gia manh me, va cung voi Hitler, ong tin rang chi co the lam đuoc đieu nay qua mot đang dua tren giai cap thap ma tu đay ong đa ngoi len, khong giong nhu phan lon si quan chinh quy. Co hanh đong cung ran, tan bao, suc soi – du la nguoi đong tinh luyen ai giong nhu nhieu đang vien Quoc Xa vao thoi ky đau – ong giup to chuc nen nhung đoi quan sau nay tro thanh luc luong ao nau SA ma ong la tham muu truong cho đen khi bi Hitler sat hai nam 1934. Rohm đa dan theo mot so luong lon cuu chien binh va quan tinh nguyen đe tao nen xuong song cho đang trong thoi ky đau. Tren cuong vi mot si quan trong quan đoi đang kiem soat Bayern, Rohm cung van đong Quan đoi giup bao che cho đang va đoi luc loi keo su hau thuan cua chinh quyen. Neu khong co nhung su ho tro nay, Hitler khong the co buoc khoi đau thuan loi đe xach đong quan chung lat đo nen Cong hoa. Đieu chac chan la Hitler co the tu do thuc hien nhung bien phap khung bo va đe doa vi nho chinh quyen va canh sat Bayern lam ngo.
Dietrich Eckart, nha bao nhung la nha tho va kich tac gia, lon hon Hitler 21 tuoi, thuong đuoc xem la nha sang lap tinh than cua Quoc Xa. Cung nhu Hitler o Wien, co mot thoi ong song o Berlin, lai nghien ruou, su dung nha phien, roi đuoc đua vao benh vien tam than. Ong thuong thuyet giang ve tinh uu viet cua chung nguoi Aryan, keu goi diet tru nguoi Do Thai va lat đo chinh quyen Berlin.
Nha tho nghien ruou Eckart (qua đoi nam 1923 vi uong ruou qua nhieu) đa tuyen bo:
Chung ta can co mot nguoi cam đau co the chiu đuoc tieng sung lien thanh... Ta khong the su dung si quan quan đoi, vi dan chung khong con kinh trong ho nua. Nguoi thich hop nhat la mot cong nhan co tai an noi... Anh ay khong can co đau oc... Anh ay phai con đoc than, roi chung ta se đi kiem phu nu.
Eckart tro thanh co van than can cho anh trai tre đang len trong Đang Lao đong Đuc, cho anh muon sach bao, giup anh cai thien kha nang Đuc ngu – ca viet va noi – va gioi thieu anh voi đam ban be đong đao. Nhung nguoi nay khong chi gom co nha giau cung ung ngan quy cho đang va chi phi sinh hoat cho Hitler, ma con co nhung phu ta trong tuong lai nhu Rudolf Heß va Alfred Rosenberg.
Co su pha tron cua nhung nhan vat quai di sang lap nen Đang Quoc Xa, nhung nguoi vo hinh trung đa bat đau đat nen tang cho mot phong trao ma 13 nam ke tiep se lan rong ca nuoc, phong trao manh me nhat chau Au, va đua Đuc len vi the Đe che Thu Ba. Anh tho ren Drexler voi y tuong lon xon tao nen hat nhan, anh thi si nghien ruou tao nen nen tang "tam linh," nha kinh te quai đan Feder thiet lap y thuc he, con nguoi đong tinh luyen ai Rohm mang đen su hau thuan cua Quan đoi va cuu chien binh. Nhung bay gio chinh la cai anh Adolf Hitler long bong, chua tron 31 tuoi va hoan toan vo danh, nam lay vai tro đi đau trong viec gay dung mot to chuc đang lam viec trong tru so ngheo nan roi se tien len thanh mot đang chinh tri đang so.
Tat ca y tuong nhen nhum tu nhung thang ngay co đon đoi kem o Wien gio đa co cho phat huy, va nguon nang luong noi tai truoc đay am i gio đa bung chay. Hitler thuc đay trung uong đang con đang rut re tien len to chuc nhung đai hoi lon hon. Ong tu đanh may thu moi du đai hoi. Ong ke lai, co mot lan sau khi đa gui đi 80 thu moi,
chung toi ngoi đoi đam đong ma chung toi nghi se xuat hien. Đa muon mot tieng đong ho, va ‘chu tich’ phai tuyen bo khai mac đai hoi. Mot lan nua chi co bay nguoi – 7 nguoi cu.
Nhung Hitler khong son long. Ong tang so nguoi tham du bang cach cho in thu moi bang roneo. Ong thu vai đong Mac Đuc đe cay đang thong cao đai hoi tren mot to bao. Ong ke: "Ket qua that la dieu ky. Co 111 nguoi đen du." Hitler du kien se co "bai phat bieu" đau tien, sau bai dien van chinh cua mot "giao su Munchen." Nhung Herrer, chu tich đang tren danh nghia, chong đoi du đinh nay. Hitler ke:
Ong ay chac chan la con nguoi chan that, chi co đieu cho rang toi co kha nang lam viec gi đay nhung khong the an noi. Toi phat bieu trong 30 phut, va đieu ma truoc gio toi chi nghi trong đau, ma khong co cach nao minh chung, gio tro thanh hien thuc: toi co kha nang phat bieu!
Hitler cho rang đam đong "giat nay nguoi" vi tai hung bien cua ong, va the hien su phan khich bang cach đong gop 300 đong Mac giup đang vuot qua con khon kho ve tai chinh trong mot thoi gian.
Đau nam 1920, Hitler nam nhiem vu tuyen truyen cho đang, mot cong tac ma ong đa suy nghi nhieu ke tu luc quan sat tam quan trong cua tuyen truyen noi cac đang phai o Wien. Ong bat đau ngay bang cach to chuc mot đai hoi lon lao nhat ma đang ti hon nay chua tung mo đen. Đai hoi đuoc du tru vao ngay 24/2/1920 trong mot nha hang bia noi tieng o Munchen co suc chua 2.000 nguoi. Cac uy vien trung uong nghi Hitler đa hoa đien. Harrer tu chuc đe phan đoi va đuoc thay the boi Drexler, nguoi cung to ra hoai nghi. Harrer cung chong đoi tu tuong bai Do Thai qua khich cua Hitler va tin rang Hitler xa cach voi giai cap lao đong. Đay la nhung ly do chinh khien cho Harrer tu chuc.
Hitler nhan manh rang ong phai la nguoi đich than lo lieu cac cong tac chuan bi. Đung la đai hoi co tam quan trong đen muc Hitler ket thuc chuong đau cua quyen Mein Kampf bang đoan mo ta đai hoi nay, boi vi đay la co hoi ma đang thoat ra ngoai lop vo boc cua mot to chuc nho va lan đau tien tao anh huong quyet đinh len yeu to hung manh nhat cua thoi đai chung ta: chinh kien cua quan chung.
Ngay ca Hitler van khong đuoc xep lich la nguoi phat bieu chinh. Vai tro nay đuoc danh cho TS. Johannes Dingfelder nao đay, mot bac si vat ly theo phuong phap vi luong đong can, con nguoi lap di đa đong gop nhieu bai viet ve kinh te tren cac bao, va la nguoi chang bao lau đi vao lang quen. Moi nguoi đeu im lang sau bai dien van cua ong; roi đen phien Hitler phat bieu. Theo nhu Hitler mo ta, hoi truong tro nen on ao voi nhung tieng la o, va hon loan vi đang vien trung thanh xo xat voi nguoi theo Cong san va Xa hoi.


Cuong linh Đang Quoc Xa Trong bai phat bieu nay, lan đau tien Hitler neu len 25 điem trong cuong linh cua Đang Lao đong Đuc. Drexler, Feder va Hitler đa thao ra ban cuong linh nay mot cach voi va. Phan lon tieng la o la nham vao ban cuong linh khi Hitler đoc len, nhung ong van xem nhu tat ca cac điem đeu đuoc thong qua va tro thanh chuong trinh hanh đong chinh thuc cua đang.
Cac điem trong ban cuong linh đung la mot thu ho lon, đanh đong bao quat đe mua chuoc cong nhan, giai cap duoi trung luu va nong dan, va phan lon đeu bi quen lang khi đang len nam chinh quyen. Nhieu cay but co trinh đo đa che gieu cac điem nay, va chinh Hitler cung cam thay boi roi khi co nguoi nhac đen mot so điem. Tuy the, giong nhu truong hop cua nhung nguyen tac đuoc thao ra trong quyen Mein Kampf, nhung điem quan trong nhat se đuoc Đe che Thu Ba mang ra thi hanh, voi he luy tan khoc cho hang trieu nguoi trong va ngoai nuoc Đuc.
Điem thu nhat trong ban cuong linh đoi hoi hop nhat moi nguoi Đuc trong mot nuoc Đuc mo rong. Đay đung la viec ma Hitler thuc hien sau nay khi sap nhap Ao voi 6 trieu nguoi Đuc va vung Sudetenland voi 6 trieu nguoi Đuc khac. Đay cung la đung theo yeu sach đoi lai vung Gdansk va nhung vung đat khac o Ba Lan co nhieu nguoi Đuc sinh song. Va mot trong nhung đieu bat hanh cho the gioi la co qua nhieu nguoi trong giai đoan giua hai cuoc The chien đa bo qua hoac che gieu muc đich nay cua Quoc Xa ma Hitler đa cat cong ghi tren giay trang muc đen. Chac chan la nhung quan điem bai Do Thai đua ra trong nha hang bia o Munchen ngay 24/2/1920 cung la loi canh cao kinh khung.
Nhieu điem trong ban cuong linh chi co tinh cach mi dan nham lay long giai cap thap trong giai đoan ma ho co cam tinh voi nhung khau hieu cuc đoan. Vi du, Điem 11: xoa bo thue thu nhap do cong an viec lam; Điem 12: quoc huu hoa cac tap đoan đoc quyen; Điem 13: Nha nuoc an chia loi nhuan cua cac cong nghiep lon; Điem 14: bai bo thue thue đat va cam đau co đat đai;.... Đay la nhung y tuong sau nay khien cho Hitler cam thay kho xu khi gioi cong nghiep va đia chu bat đau rot tien vao ket sat cua đang, va di nhien la nhung y tuong nay khong đuoc thuc hien gi ca.
Cuoi cung, co hai điem trong cuong linh ma Hitler se thi hanh ngay khi tro thanh thu tuong. Điem 2 đoi hoi xoa bo cac Hoa uoc Versailles va Saint-Germain. Điem 25 tru đinh viec "thiet lap mot quyen luc trung uong manh cho Nha nuoc." Điem nay – cung nhu Điem 1 va Điem 2 đoi hoi hop nhat moi nguoi Đuc trong Đe che va viec xoa bo cac hoa uoc – đuoc chinh Hitler kien quyet đua vao cuong linh. Viec nay cho thay ngay tu luc ay, khi ma ben ngoai Munchen chua co may ai biet đen đang cua Hitler, ong đa phong tam nhin đen chan troi xa hon du cho co nguy co bi mat su hau thuan ngay trong lanh đia cua minh.
Vao luc ay, tu tuong ly khai noi len manh me o Bayern. Nguoi Bayern thuong xuyen xung khac voi chinh quyen trung uong vi ho yeu sach phan quyen nhieu hon hau Bayern co the đuoc tu tri. Nhung Hitler đang nham đen quyen luc khong nhung o Bayern ma con bao trum ca nuoc Đuc, va neu muon duy tri quyen luc nhu the can co chinh quyen trung uong manh, xoa bo nhung bang ban tu tri trong nen Cong hoa hien thoi va trong Đe che Đuc ngay xua. Mot trong nhung đong thai cua Hitler khi len nam chinh quyen nam 1933 la nhanh chong thuc hien điem cuoi cung trong cuong linh cua đang ma luc đau khong co may ai đe y đen. Khong ai co the trach Hitler đa khong canh bao đay đu truoc – tren giay trang muc đen – ngay tu buoc khoi đau.


Đang Quoc Xa bat đau hinh thanh Tai hung bien nong bong va cuong linh cuc đoan, du la quan trong đoi voi mot đang con non not muon thu hut su chu y va danh su hau thuan tu quan chung, nhung van chua đu. Bay gio Hitler chu tam đen nhung viec khac – rat nhieu viec. Nhung dau hieu đau tien cho thay thien bam ky la cua ong bat đau xuat hien. Ong nghi cai ma quan chung can khong phai chi la y tuong – vai y tuong gian đon ma ong lien tuc nhoi nhet vao đau oc cua ho – ma la nhung bieu tuong nham tranh thu long trung thanh cua ho, nhung net pho truong va mau sac nham khich đong ho, va nhung hanh đong khung bo đe ap đat long kien tri va tao cho ho cam nghi ve quyen luc đoi voi ke yeu.
O Vien, Hitler đa chu y đen cach "khung bo tam linh va the chat." Bay gio ong ap dung cung phuong cach vao đang cua minh. Khoi đau, đam cuu chien binh đuoc đieu đong trong cac buoi đai hoi đe tran ap nguoi la o phan đoi, va neu can, đay ho ra khoi phong hop. Vao mua he 1920, ngay sau khi Hitler them cum tu "Quoc gia Xa hoi Chu nghia" vao cai ten "Đang Lao đong Đuc" đe tro thanh đang co ten viet tat la NSDAP, Hitler to chuc cuu chien binh thanh mot luc luong mau lua, nguy trang duoi ten "Ban The duc The thao." Ngay 5/10/1921, luc luong ban quan su đuoc chinh thuc đat ten Sturmabteilung, goi tat la SA. Mang đong phuc mau nau, luc luong SA đuoc đat duoi su chi huy cua Đai uy Ehrhardt, nguoi vua man han tu do dinh liu đen mot vu giet nguoi.
Khong man nguyen voi viec giu gin trat tu trong cac buoi đai hoi cua Quoc Xa, luc luong SA chang bao lau can du vao viec đan ap nhung đang phai khac. Mot lan, vao nam 1921 đich than Hitler dan luc luong SA tan cong mot đai hoi cua nhom đoi lap va đanh đap mot nguoi mang ten Ballerstedt se đoc dien van trong đai hoi. Vi viec nay, Hitler bi an 3 thang tu, nhung đuoc tra tu do sau khi ngoi tu 1 thang. Ong tro nen gan nhu la mot vi thanh tu vi đao va gianh them hau thuan. Hitler khoe khoang voi canh sat: "Khong sao ca. Chung toi đa đat đuoc muc đich. Ballerstedt khong phat bieu đuoc." Đung nhu Hitler đa tuyen bo vai thang truoc:
Trong tuong lai Phong trao Quoc Xa se ngan chan mot cach khong khoan nhuong – bang vu luc neu can – moi đai hoi hoac buoi dien thuyet co the khien cho đong bao cua chung ta phan tam.
Vao mua he 1920, nha hoa si that bai Hitler nhung bay gio tro thanh bac thay ve nghe thuat tuyen truyen, phat sinh y tuong ma chi co the đuoc xem la mot cu đot pha cua thien tai. Ong thay cai ma đang đang thieu la mot huy hieu, mot la co, mot bieu tuong nham the hien nhung gi ma đang muon phat huy va nham kich thich oc tuong tuong cua quan chung – nhung nguoi se tien buoc va chien đau duoi ngon co cua đang. Sau khi đa tap trung suy nghi va xem xet vo so mau thiet ke, Hitler tao nen mot la co nen mau đo, o giua co mot đia tron mau trang trong đo in hinh chu thap ngoac mau đen. Hinh chu thap ngoac nay đa co tu ngan xua, se tro nen mot bieu tuong manh me va đang so cua Đang Quoc Xa va cuoi cung la cua ca nuoc Đuc.
Chang bao lau, luc luong SA va đang vien Quoc Xa mang bang tay co hinh chu thap ngoac, va hai nam sau Hitler thiet ke la co nghi thuc đe mang đi trong nhung cuoc dieu hanh va đe giang len sau khan đai cua nhung buoi mit-tinh.
Nhung tac pham nay khong han la "my thuat," nhung la nghe thuat tuyen truyen o đang cap đinh cao tinh cho đen thoi điem bay gio. Đang Quoc Xa bay gio co mot bieu tuong ma khong đang phai nao khac sanh bang. Hinh chu thap ngoac tu no toat ra mot suc manh huyen bi, đe loi keo quan chung hanh đong theo mot đuong huong moi, va ho bat đau tu hoi duoi la co cua Quoc Xa.


Buoc tien cua "Lanh tu" Vao mua he 1921, con nguoi xach đong tre tuoi – von đa the hien mot cach đang kinh ngac tai nang hung bien, to chuc va tuyen truyen – bay gio nam quyen lanh đao đoc ton cua đang. Khi hanh đong nhu the, Hitler đa cho cac đong chi cua minh lan đau tien nem trai ban tinh tan đoc va oc tinh ranh ve chien thuat ma nho đay ong se gat hai them thang loi trong nhung cuoc khung hoang quan trong hon sau nay.
Đau mua he nay, Hitler đi đen Berlin nham tiep xuc voi vai phe nhom theo chu nghia quoc gia hau co the mo rong phong trao Quoc Xa ra toan nuoc Đuc. Trong khi ong đi vang, nhung uy vien trung uong khac cua Đang Quoc Xa thay co co hoi đe thach thuc quyen lanh đao cua ong. Hitler đa tro nen qua đoc đoan voi ho. The la ho tru đinh sap nhap voi nhung phe nhom co chu kien tuong tu, nghi rang khi ay anh huong cua Hitler se suy yeu.
Nhan ra vi the cua minh bi đe doa, Hitler voi va tro ve Munchen đe dap tat nhung nguoi ma ong goi la "mat tri đien ro." Ong xin rut ra khoi đang. Nhung uy vien trung uong khac thay ngay la đang khong the mat ong. Hitler khong chi la nha hung bien tai gioi nhat, ma con la nha to chuc va tuyen truyen huu hieu nhat. Hon nua, chinh Hitler la nguoi mang ve phan lon ngan khoan đong gop cho đang – tu nhung buoi đai hoi co ong phat bieu va tu nhung nguon khac ke ca Quan đoi. Neu ong ra đi, chac chan Đang Quoc Xa se tan ra. Trung uong đang khuoc tu y nguyen cua Hitler. Sau khi đa nhan thuc ro vi the cua minh, bay gio Hitler bat buoc cac nha lanh đao khac cua đang phai nhuong bo. Ong đoi hoi quyen đoc tai cho minh voi tu cach la vi lanh đao duy nhat cua đang, xoa bo Trung uong Đang va cham dut muu đo thoa hiep voi cac phe nhom khac.
Cac uy vien trung uong khac khong the chap nhan. Duoi su cam đau cua Anton Drexler, nguoi sang lap đang, ho soan ra mot ban ket an nha đoc tai va cho luu hanh duoi dang to buom. Đay la loi ket an he trong nhat ma Hitler tung đoi đau trong noi bo đang cua minh – đay la, tu nhung nguoi đa nhan ra ban chat cua ong:
Long khao khat quyen luc va tham vong ca nhan đa khien cho Ong Adolf Hitler tro ve... Cang ngay cang thay ro rang muc đich cua ong chi la loi dung Đang Quoc Xa đe lam ban đap cho muu đo vo đao đuc cua ong, va đoat lay quyen lanh đao nham thuc ep Đang đi theo mot chieu huong khac...
Hitler lap tuc khoi kien cac tac gia cua to buom ve toi vu khong, va trong mot buoi đai hoi, Drexler phai cong khai rut lai ban ket an.
Hitler đua đieu kien đe dan hoa: xoa bo Trung uong Đang va cho ong nam chuc chu tich đang voi quyen hanh đoc ton. Drexler đuoc đay len lam chu tich danh du, va chang bao lau bi cho ra ria. Drexler roi khoi đang nam 1923 nhung giu chuc vu Pho Chu tich Nghi vien Bayern trong giai đoan 1924-1928. Nam 1930, ong dan hoa voi Hitler nhung khong bao gio tro lai chinh truong.
Thang 7/1921, "nguyen tac lanh đao" đuoc thiet lap, tro thanh đieu luat truoc nhat cho Đang Quoc Xa va sau đay cho Đe che Thu Ba. "Lanh tu" đa xuat hien tren chinh truong nuoc Đuc.
Vi "lanh tu" bay gio bat đau lo tai to chuc đang. Đang doi ve tru so moi rong hon, sang sua hon. Co them may đanh chu, tu ho so, noi that, đien thoai, va mot thu ky lanh luong toan thoi gian.
Đang tiep tuc nhan them đong gop tai chinh. Gan mot nam ve truoc, thang 10/1920, đang đa mua lai to bao Voelkischer Beobachter co xu huong bai Do Thai, xuat ban moi tuan 2 lan, nhung đang mang no. Hitler khong cho biet nguon goc so tien 60.000 Mac Đuc dung đe mua lai to bao, nhung rat co the đay la tu quy mat cua Quan đoi. Tu đau nam 1923, to bao đuoc phat hanh hang ngay, qua đay Hitler co mot nhat bao lam tieng noi cho Quoc Xa. Đieu hanh mot to nhat bao can them ngan khoan, va nhieu nguoi giau co bo tien đong gop.
Ngay 1/4/1920, ngay ma Đang Lao đong Đuc tro thanh Đang Lao đong Đuc Quoc gia Xa hoi Chu nghia – tu đay co ten tat "Quoc Xa" – Hitler roi bo han quan ngu. Tu luc nay, ong danh tat ca thoi gio cho Đang Quoc Xa, ma ong khong bao gio huong luong tu ngan quy cua đang.


Quoc Xa đi vao chinh quyen Sau vu Đao chinh Nha hang Bia ngay 8/11/1923, Hitler phai vao tu. Nho co hoi nay ma ong viet quyen Mein Kampf trinh bay tu tuong va cuong linh hoat đong cua ong.
Trong cuoc tong tuyen cu ngay 20/5/1928, Đang Quoc Xa chi chiem hon chuc ghe trong tong so 491 ghe cua Nghi vien. Vao nam nay, 1928, so đang vien Quoc Xa con it oi, 108.000 nguoi, nhung đang tang dan dan.
Hitler co tai to chuc, ong hung huc lao vao cong viec tai lap Đang Quoc Xa va bien no thanh mot to chuc ma Đuc chua he thay tu truoc đen gio. Ong co y đo to chuc đang nhu la mot quan đoi – mot nha nuoc trong mot nha nuoc. Cong tac đau tien la thu hut đang vien nop phi gia nhap. Vao cuoi nam 1925, chi co 27.000 đang vien. Đang phat trien mot cach cham chap, nhung moi nam đeu co tien bo: 49.000 đang vien nam 1926; 72.000 nam 1927; 108.000 nam 1928; 178.000 nam 1929.
Quan trong hon la viec thanh lap co so đang hoan chinh tuong ung voi to chuc hanh chinh cua Đuc va cung giong voi xa hoi Đuc. Nuoc Đuc đuoc chia ra thanh vung (gaue), tuong đuong voi 34 đon vi trong cac ky bau cu Nghi vien, va Hitler đich than bo nhiem đang vien lam gauleiter (nhu xu uy) đung đau moi vung. Con co them 7 vung o Ao, Gdansk, Saar va Sudetenland o Tiep Khac. Moi vung đuoc chia ra thanh nhung cap nho hon. Rieng thanh pho đuoc chia nho them thanh cap khu pho va to dan pho. Tren ly thuyet, bi thu đang uy chi la đai dien cua Đang Quoc Xa co chuc nang đieu phoi hoat đong cua đang tai đia phuong va "co van" cho chinh quyen đia phuong. Tren thuc te, đang uy, nhat la xu uy, co quyen hanh bao trum moi linh vuc đieu hanh tai đia phuong.
To chuc chinh tri cua Đang Quoc Xa đuoc chia ra lam hai nhom: P.O. I co nhiem vu tan cong va khuynh đao chinh phu; P.O. II co chuc nang giong nhu nha nuoc trong mot nha nuoc. Vi the, nhom thu hai co cac ban Nong nghiep, Tu phap, Kinh te Quoc gia, Noi vu, Lao đong, Xay dung va – voi tam nhin huong đen tuong lai – Chung toc-Van hoa. P.O. I co cac ban Ngoai giao, Nghiep đoan va Van phong Bao chi. Ban Tuyen truyen đung đoc lap va đuoc to chuc mot cach tinh vi.
Du mot so ke vo lai va ke chuyen gay bao đong phan đoi viec nhan phu nu va tre em vao đang, Hitler van thanh lap nhung to chuc cho ho. Đoan Thanh nien Hitler nhan lua tuoi 15-18 va co cac ban Van hoa, Giao duc, Bao chi, Tuyen truyen, "The thao Tu ve," v.v... Lua tuoi 10-15 đuoc nhan vao Đoan Thieu nien. Thanh nu va phu nu co nhung to chuc tuong tu. Sinh vien, giao chuc, cong chuc, bac si, luat su, boi tham đoan đeu co to chuc rieng biet, va cung co to chuc đe thu hut gioi tri thuc va nghe si.
Sau nhieu kho khan, SA đuoc to chuc lai thanh mot luc luong vu trang gom vai tram nghin nguoi đe bao ve buoi hop cua Quoc Xa, giai tan buoi hop cua đoi thu va noi chung khung bo nguoi chong lai Hitler. Vai nguoi chi huy con hy vong SA se thay the quan đoi chinh quy mot khi Hitler len nam chinh quyen. Đe chuan bi cho viec nay, mot co quan đac biet đuoc thanh lap duoi quyen cua Tuong Franz Ritter von Epp, gom co 5 phong lien quan đen quoc phong. Nhung luc luong SA van la mot nhom o hop chuyen gay roi. Nhieu nguoi chi huy hang đau cua luc luong nay, bat đau tu Tham muu truong Rohm, la nguoi đong tinh luyen ai. Trung uy Edmund Heines, chi huy truong SA o Munchen, khong chi la đong tinh luyen ai ma con la ke giet nguoi co tien an. Hai nguoi nay va them hang chuc nguoi khac luon gay go va chia nhau ket be ket đang theo cach đan ong co xu huong gioi tinh lech lac ghen tuong voi nhau.
Đe đuoc su ho tro đang tin cay hon, Hitler thanh lap luc luong SS – Schutzstaffel – mac đong phuc mau đen tuong tu nhu đoi quan cua Phat-xit Y va buoc ho phai cat loi the trung thanh voi chinh ca nhan ong. Luc đau, luc luong SS chi la nhung can ve cho Hitler. Mai đen nam 1929, Hitler moi tim ra đuoc nguoi lanh đao ly tuong cua SS: mot nguoi nuoi ga cu ngu gan Munchen co ten la Heinrich Himmler. Ong co tu thai diu dang ma nguoi ta de nham lan la mot thay giao lang que (tac gia khi gap ong lan đau cung co an tuong nham lan nhu the). Khi Himmler nhan chuc vu chi huy truong, luc luong SS co khoang 200 nguoi. Cuoi cung, luc luong SS ngu tri nuoc Đuc va la mot cai ten gay kinh hoang cho moi vung bi Đuc chiem đong o chau Au.
Tren tat ca la Adolf Hitler, voi chuc vu chinh thuc la "Lanh tu Toi cao cua Đang va SA, Chu tich To chuc Lao đong Quoc gia Xa hoi Chu nghia Đuc." Ngay duoi van phong cua Hitler la Bo Chi huy Đe che (Reichsleitung, tuong tu Bo Chinh tri) quy tu nhung lanh đao cao nhat cua đang va co nhung chuc vu nhu "Truong Kho bac Đe che" va "Quan tri vien Kinh doanh Đe che."
Trong chien dich tranh cu cho cuoc tong tuyen cu ngay 14/9/1930, cuong loan, Hitler hua hen voi hang trieu nguoi đang bat man rang ong se lam cho nuoc Đuc hung manh tro lai, tu choi viec tra boi thuong chien tranh, choi bo Hoa uoc Versailles, quet sach tham nhung, triet ha nhung trum tai phiet (đac biet neu ho la nguoi Do Thai), va đam bao moi nguoi Đuc đeu co viec lam va banh my. Đoi voi nhung nguoi đang đoi kem mong cho cuoc song bot kho va cung đang tim kiem niem tin moi, loi hua nhu the nghe that hap dan. Du đa mang nhieu ky vong, Hitler van kinh ngac khi biet ket qua tong tuyen cu. Hai nam truoc, Đang Quoc Xa cua ong chiem 12 ghe. Lan nay, ong mong so ghe se tang len gap 4 lan, co le đuoc 50 ghe. Thuc te con hon the nua: Đang Quoc Xa chiem 107 ghe, tu vi tri thu chin va la đang nho nhat trong Nghi vien nhay len thanh đang lon thu nhi.
Cuoc bau cu Nghi vien ngay 31/7/1932 la cuoc tong tuyen cu thu ba o Đuc thoi Cong hoa Veimar trong vong 5 thang, nhung thay vi met moi Quoc Xa lai lao vao chien dich van đong voi tinh than cuong tin va hang say hon bao gio. Xet qua so nguoi tu tap đe nghe Hitler phat bieu, ro rang la Quoc Xa đang thang the. Chi trong mot ngay, Hitler phat bieu truoc 60.000 nguoi o Brandenburg, khoang ngan ay so nguoi o Potsdam, roi đen toi voi 120.000 nguoi trong San Van đong Grunewald khong lo o Berlin va ben ngoai co them 100.000 nguoi nghe tieng noi cua ong qua loa phong thanh.
Cuoc tong tuyen cu ngay 31 thang 7 mang lai thang loi vang doi cho Đang Quoc Xa. Ho chiem 230 ghe trong Nghi vien, đung hang đau tuy van chua đuoc đa so tuyet đoi trong tong so 608 ghe. Ngoai tru nguoi Cong giao, cac tang lop trung luu va thuong luu đeu bo phieu cho Quoc Xa. Khi Nghi vien nhom hop ngay 30/8/1932, Đang Trung dung Đuc cung voi Đang Quoc Xa bau Goring lam Chu tich Nghi vien. Lan đau tien, mot đang vien Quoc Xa ngoi vao ghe nay khi Nghi vien hop lai ngay 12/9 đe bat đau ky hop lam viec. Goring khai thac co hoi nay đen muc toi đa: ong cho bieu quyet giai tan Nghi vien!
Cu tri đi bau trong ky tong tuyen cu ke tiep ngay 6/11/1932. Quoc Xa mat 34 ghe o Nghi vien, con lai 196 ghe. Du Quoc Xa van con la đang lon nhat, viec bi mat 2 trieu phieu la buoc thut lui nghiem trong. Lan đau tien, ngon trieu cua Quoc Xa đang rut xuong, tu vi tri kem hon đa so tuyet đoi xuong đen muc con thap hon nua. Ngay 2/12/1932, Tuong Kurt von Schleicher tro thanh thu tuong, nhung ngay 23/1/1933, ong đen gap Tong thong Hindenburg, thu nhan rang khong the tao đa so trong Nghi vien, yeu cau giai tan Nghi vien. Nhung Hindenburg khong chiu, ma giao cho Papen nhiem vu tim kha nang lap chinh phu duoi quyen cua Hitler "chieu theo nhung đieu khoan cua Hien phap."
Ngay 30/1/1933, Hitler tro thanh thu tuong Đuc. Quoc Xa thuoc phe thieu so trong chinh phu; ho chi co 3 trong so 11 chuc vu trong noi cac, lai khong phai o vi tri chu chot ngoai tru chuc thu tuong. Nhung Hitler lua doi tat ca moi ni: ong bao cao voi noi cac rang Đang Trung dung Đuc đa đua ra nhung yeu sach qua đang va khong co co hoi thoa hiep. Vi the, Hitler đe xuat yeu cau Tong thong giai tan Nghi vien va quy đinh ky tong tuyen cu moi. Hugenberg va Papen bi sa vao bay, nhung sau khi Hitler long trong tran an la noi cac se đuoc giu nguyen bat ke ket qua tong tuyen cu se nhu the nao, ca hai đong y. Ky tong tuyen cu moi đuoc an đinh vao ngay 5/3/1933.
Vao buoi toi 27/2/1933, xay ra vu hoa hoan o Toa nha Nghi vien. Co đu chung cu hop ly cho thay chinh Quoc Xa đa len ke hoach va tao ra đam chay nham phuc vu muu đo chinh tri cua ho. Quoc Xa quy ket vu viec cho Cong san. Nhan co hoi nay, Hitler yeu cau Tong thong ky nghi đinh "Cho viec Bao ve Nhan dan va Nha nuoc" đinh chi bay đoan trong Hien phap đam bao quyen tu do ca nhan.
Voi moi nguon luc cua cac chinh phu trung uong va Bang Pho nam trong tay va voi tui tien đay ap ma cac doanh nghiep đo vao, Quoc Xa mo chien dich tuyen truyen van đong theo tam muc nuoc Đuc chua tung thay bao gio. Lan đau tien, đai truyen thanh cua Nha nuoc phat đi giong noi cua Hitler, Goring va Gobbels đen moi mien cua đat nuoc. Đuong pho giang đay co mang chu thap nguoc, vang vong tieng buoc cua binh si SA. Nhung cuoc mit-tinh, dieu hanh đot đuoc buoi toi va am thanh lan khap cac quang truong. nhung tam pa-no đay day hinh anh tuyen truyen ruc ro cua Quoc Xa, va trong đem toi anh lua trai soi sang nhung trien đoi. Cu tri bi phinh pho voi nhung loi hua ve thien đuong Đuc, bi đoi quan ao nau tren đuong pho doa dam khung bo va kinh hai vi nhung "phat hien" ve cuoc "cach mang" cua Cong san. Du cho bao khung bo va đe doa, đa so cu tri van chong lai Hitler. Đang Quoc Xa dan đau, nhung chi thu đuoc 44% so phieu. Hitler van chua đat đa so.
Lam the nao đat đa so la su "vang mat" cua 81 đai bieu Cong san trong Nghi vien. Goring đam bao la nhung van đe con lai se đuoc giai quyet xong xuoi "bang cach cam cua mot it đai bieu Dan chu Xa hoi." Nghi đinh cua Tong thong ngay 28/2 sau ngay toa nha Nghi vien bi chay cho phep ong bat giu bao nhieu đai bieu phe đoi lap tuy thich đe đam bao đat hai phan ba so phieu cua đai bieu hien dien.


Quoc Xa nam quyen luc tuyet đoi Ngay 23/3/1933, Hitler đoi hoi Nghi vien phe chuan Luat Trao quyen – co ten chinh thuc la "Luat Phong chong Tai hoa cua Nhan dan va Đe che." Luat gom co nam đoan ngan, tuoc đoat quyen lap phap cua Nghi vien ke ca quyen kiem soat ngan sach Đe che, phe chuan hiep uoc voi nuoc ngoai va tu chinh hien phap, va trao cac quyen nay cho noi cac trong thoi han bon nam. Them nua, Luat Trao quyen quy đinh Thu tuong se soan thao va ban hanh luat moi "co the di biet voi hien phap." The la, nen dan chu nghi vien rot cuoc đa bi chon vui.
Tung đinh che manh nhat cua Đuc tuan tu đau hang Hitler đe roi mat bong mot cach im lim, khong mot thai đo phan đoi.
Cac bang trong nen Cong hoa, von đa ngoan cuong duy tri quyen luc rieng re suot lich su cua Đuc, la nhung đinh che sup đo đau tien. Ngay 9/3, Quoc Xa giai tan chinh quyen Bang Bayern va thiet lap che đo Quoc Xa. Trong vong mot tuan, che đo Quoc Xa cung đuoc thiet lap o bang khac, ngoai tru Pho, noi Goring đa vung chac nam quyen kiem soat.
Ngay 31/3, Hitler va Frick lan đau tien ap dung Luat Trao quyen. Mot luat đuoc ban hanh giai tan tat ca nghi vien cua bang ngoai tru Pho va ra lenh cho ho to chuc lai dua tren ty le so phieu trong ky tong tuyen cu vua qua. Đai bieu Cong san khong đuoc nhan tro lai. Nhung giai phap nay chi keo dai mot tuan. Ngay 7/4, lam viec voi toc đo chong mat, Hitler ban hanh luat moi, cu Thong đoc Quoc Xa o moi bang, giao quyen cho ho chi đinh va dep bo co cau chinh quyen bang, giai tan nghi vien, bo nhiem va cach chuc cong nhan vien va tham phan cua bang. Cac Thong đoc bang đeu la đang vien Quoc Xa va đuoc "yeu cau" thuc hien "chinh sach tong quat do Thu tuong Đe che đe ra."
Vi the, trong vong nua thang tu khi nhan quyen hanh tu Nghi vien, Hitler đa hoan tat nhung viec ma Bismarck, Wilhelm II va nen Cong hoa Đuc khong bao gio dam thu lam: xoa bo moi quyen han cua bang von đa ton tai lau đoi theo dong lich su va đat ho duoi su kiem soat cua chinh quyen trung uong, tuc nam trong tay Hitler.
Ngay 30/1/1934, ky niem tron nam Hitler nham chuc Thu tuong, Hitler chinh thuc hoan tat cong viec qua Luat Tai lap Đe che. Tat ca the che dan cu bi xoa bo, quyen đieu hanh bang đuoc chuyen ve trung uong, moi co cau chinh quyen bang đuoc đat duoi chinh phu Đe che, thong đoc bang đuoc đat duoi he thong hanh chinh cua Bo Noi vu Đe che thuoc quyen Frick. Phan mo đau cua Luat Tai lap Đe che tuyen bo rang luat "đuoc ban hanh voi su bieu quyet nhat tri cua Nghi vien." Đieu nay la đung, vi bay gio moi đang phai chinh tri cua Đuc – ngoai tru Quoc Xa – đeu đa bi giai tan.


Ngay tan Chieu ngay Thu Hai, 30 thang 4 nam 1945, Lanh tu Hitler cua Đang Quoc Xa tu sat, Trong Tuyen cao Chinh tri truoc khi tu sat, Hitler cu Bormann la Bo truong Đang – la mot chuc vu moi. Chuc vu "Lanh tu" đuoc thay the bang "Tong thong" do Đai đo đoc Karl Donitz nam giu trong vong hai muoi ba ngay.
Đe che thu Ba ton tai them bay ngay sau cai chet cua Hitler: ngay 7/5/1945, Đuc đau hang vo đieu kien.


Ghi chu Tham khao Tham khao The rise and fall of the Third Reich – A history of Nazi Germany, cua William L. Shirer. Nha xuat ban: Simon and Schuster, Inc., New York, N.Y., 1960.


Lien ket ngoai Toan van Mein Kampf
Cuong linh Đang Quoc Xa
(bang tieng Đuc) Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) 1920–1933 Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine tren Lebendiges Museum Online.
(bang tieng Đuc) Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) 1933–1945 Luu tru ngay 6 thang 7 nam 2014 tai Wayback Machine tren Lebendiges Museum Online.