Rodolfo Guzman Huerta (23 thang 9 nam 1917 – 5 thang 2 nam 1984), con đuoc biet toi voi danh hieu El Santo (Vi Thanh), la mot vo si đo vat chuyen nghiep, dien vien đien anh, anh hung dan toc My Latinh (lucha libre) nguoi Mexico. Ong cung la mot dien vien noi tieng va la mot bieu tuong trong van hoa đai chung Mexico.
El Santo cung voi Blue Demon va Mil Mascaras la 3 đo vat lucha libre noi tieng nhat cua Mexico va đuoc xem la "huyen thoai" cua the thao đat nuoc nay Su nghiep đo vat cua ong keo dai đen 5 thap ky, va trong thoi gian đo hinh anh El Santo tro thanh mot bieu tuong "anh hung", hinh tuong cua chinh nghia trong van hoa, truyen thong đai chung, thong qua su xuat hien cua "sieu anh hung" El Santo trong truyen tranh va phim anh. Ong đuoc cho la nguoi đa truyen ba rong rai mon đo vat chuyen nghiep tai Mexico giong nhu Rikidozan truyen ba mon nay o Nhat Ban.
Con trai ut cua Guzman, Jorge Guzman Rodriguez, noi nghiep cha voi danh hieu El Hijo del Santo (Con trai cua Thanh). Jorge Guzman Rodriguez nghi huu vao nam 2014, ma mot nguoi con trai cua ong tiep tuc noi nghiep cha va ong noi cua minh voi danh hieu El Nieto del Santo (Chau cua Thanh).


Thieu thoi Rodolfo Guzman Huerta sinh ngay 23 thang 9 nam 1917 o Tulancingo, bang Hidalgo cua Mexico. Ong la con trai thu nam cua Jesus Guzman Campuzano va Josefina Huerta (Marquez) trong 1 gia đinh 7 anh chi em. Gia đinh cua Rodolfo đen thu đo la Thanh pho Mexico trong thap nien 1920 va đinh cu tai khu Tepito. Rodolfo tung choi bong chay va bong bau duc, nhung sau đo bat đau cam thay hung thu voi đo vat. Đau tien ong hoc nhu thuat, sau đo hoc đo vat co đien.


Su nghiep = Su nghiep ban đau =

Co nhieu gia thuyet khac nhau noi ve luc Rodolfo Guzman bat đau thi đau đo vat chuyen nghiep, co nguon noi la tai Nha thi đau Peralvillo Cozumel vao ngay 28 thang 6 nam 1934, co nguon noi tai Deportivo Islas o khu dan cu Guerrero tai thu đo Mexico nam 1935. Nhung co đieu chac chan la tu nua cuoi thap nien 1930 ong đa tham gia đo vat chuyen nghiep, su dung cac biet danh nhu Rudy Guzman, El Hombre Rojo (Nguoi Đo), El Demonio Negro (Con Quy Đen), va El Murcielago II (Con Doi II), biet danh cuoi cung đat dua theo danh hieu cua đo vat Jesus Velazquez, nguoi đuoc goi la "con doi" (El Murcielago) vi loi đo vat đac trung cua minh. Tuy nhien sau đo Velazquez khieu nai va co quan chu quan tuyen bo Guzman khong đuoc su dung danh hieu nay nua.


= El Santo =
Đau thap nien 1940, Rodolfo Guzman ket hon voi Maria de los Angeles Rodriguez Montano (Maruca). Ho co voi nhau 10 mat con, đo la Alejandro, Maria de los Angeles, Hector Rodolfo, Blanca Lilia, Victor Manuel, Miguel Angel, Silvia Yolanda, Maria de Lourdes, Mercedes, va Jorge. Nguoi con ut Jorge ve sau noi nghiep cha va su dung danh hieu El Hijo del Santo (Con trai cua Thanh).
Nam 1942, nguoi quan ly cua Rodolfo la Don Jesus Lomeli quyet đinh thanh lap mot đoi đo vat gom toan nhung thanh vien mang trang phuc mau bac, va Rodolfo la mot trong nhung thanh vien cua đoi. Lomeli đe xuat 3 ten goi cho đoi la El Santo (Vi Thanh), El Diablo (Con Quy), va El Angel (Thien Su). Rodolfo đa chon ten "El Santo". The la ngay 26 thang 6, Rodolfo chinh thuc su dung ten hieu "El Santo" tren vo đai, va đay la danh hieu se đi theo ong suot đoi.

Mot trong nhung tran đau quan trong nhat trong su nghiep cua Santo dien ra vao nam 1952, khi đoi cua Santo thi đau truoc mot đoi đo vat ten la Los Hermanos Shadow (bao ham cac thanh vien noi danh nhu Blue Demon va Black Shadow). Trong tran nay, Santo đanh bai va lot mat na cua Black Shadow, su kien đo khien Blue Demon thay đoi loi thi đau, chuyen sang truong phai tecino (tuc vo si đong vai "thien" va su dung nhieu đon the ky thuat hon la y vao suc khoe). Tran đau nay cung bat đau giai đoan kinh đich giua Santo va Blue Demon, ket thuc khi Blue Demon đanh bai Santo trong cac tran đau vao nam 1952 va 1953. Đo la mot that bai ma Santo khong the quen đuoc, va su kinh đich cua hai vo si nay con keo dai ve sau mac du hai nguoi tung cung nhau hop tac trong mot vai bo phim đien anh.


= Nghi huu =
Đen đau thap nien 1980, hoat đong tren vo đai cua El Santo giam dan va cuoi cung ong tuyen bo giai nghe. Chuyen luu dien cuoi cung cua Santo dien ra vao thang 8 va thang 9 nam 1982, trong đo tran đau đau tien cua chuoi su kien nay dien ra vao ngay 22 thang 8 nam 1982 o Palacio de los Deportes tai thu đo Mexico. Trong tran đau đo, Santo thi đau cung 1 đoi voi El Solitario chong lai đoi cua Villano III va Rokambole, ket qua di nhien la Santo thang. Khi tran đau ket thuc, đoi thu Villano va Rokamble đa cong El Santo len vai, va nhan vat chinh cua tran đau nhan đuoc su hoan nghenh nhiet liet cua khan gia. Ngay chu nhat ke đo, El Santo thi đau tai Arena Mexico khi ong cung voi Gran Hamada đanh bai Villano I va Scorpio, Jr. Tran đau cuoi cung cua Santo dien ra vao ngay 12 thang 9 nam 1982, mot tuan truoc ky niem sinh nhat lan thu 65 cua ong. Tran cuoi cung, Santo cung voi đoi La Pareja Atomica cua Gory Guerrero (bao gom Gory, Huracan Ramirez va El Solitario) thi đau voi kinh đich cua minh la Perro Aguayo cung voi cac tay đau khac la El Signo, Negro Navarro va El Texano. El Santo thang luon ca tran thu ba, va chinh thuc giai nghe voi vi the la mot nguoi hung. Trong chuyen luu dien cuoi cung nay, ong cung gioi thieu nguoi con ut Jorge truoc cong chung, đau si se ke tuc su nghiep cua minh voi danh hieu El Hijo del Santo.


Qua đoi Mot nam sau khi giai nghe, Santo xuat hien tren chuong trinh truyen hinh Contrapunto vao cuoi thang 1 nam 1984, va ong coi chiec mat na cua minh ra trong mot khoang thoi gian ngan, vua đu đe khan gia nhin thay dung mao that cua minh - đay la mot đong thai chao tam biet toi nhung nguoi ham mo. Đay la su kien duy nhat cho thay Santo đe lo dung mao that cua minh truoc cong chung. Khong lau sau đo, Santo qua đoi do mot con đau tim khi đang trinh dien trong mot chuong trinh vao ngay 5 thang 2 nam 1984, luc 9 gio 40 phut toi. Theo di nguyen cua minh, ong đuoc an tang voi chiec mat na bac che kin dung mao cua minh. Tang le cua Santo đuoc coi la mot trong nhung đam tang lon nhat tai Mexico khi hang nghin nguoi ham mo va bang huu đen vieng "Nguoi mang mat na bac" (el Enmascarado de Plata) lan cuoi cung, trong đo co ca cac huyen thoai đo vat nhu Blue Demon va Mil Mascaras. Mot tuong dai cua El Santo đa đuoc dung len o que nha Tulancingo sau khi ong mat, va nhieu tuong đai El Santo cung đuoc xay dung trong thoi gian sau đo.


Anh huong van hoa El Santo khong chi la mot đo vat noi tieng. Trong su nghiep keo dai 4 thap ky cua minh, ong con gay dung đuoc vi the la mot bieu tuong van hoa, mot hinh tuong "anh hung" dan gian va la bieu tuong cua chinh nghia trong van hoa đai chung Mexico. Co mot vai nguyen nhan khien Santo gat hai đuoc thanh cong nhu vay: thu nhat, ong thay đoi phong cach thi đau tu "ac" sang "thien" vao thap nien 1960, thu hai, ong tham gia dien xuat trong 52 bo phim noi tieng trong cong đong noi tieng Tay Ban Nha tren the gioi, va thu ba, ong la nhan vat chinh trong mot truyen tranh "sieu nhan" keo dai suot 35 nam. Trong tinh hinh cuoc song trac tro, nhieu bat cap, hinh tuong anh hung tru gian diet bao nhu El Santo the hien la mot mo uoc cua nguoi dan. Đong thoi, hinh anh "mot nguoi that" nhu El Santo xuat hien tren phim - chu khong phai mot nhan vat gia tuong nhu sieu nhan - la mot trong nhung nhan to gay đuoc cam tinh cua nguoi ham mo.

Santo va gia đinh luon luon giu bi mat dung mao that cua minh. Ong luon xuat hien truoc cong chung voi chiec mat na mau bac. Ong cung khong bat cac chuyen bay chung voi đoan lam phim vi khong muon ai thay dung mao cua minh khi phai coi mat na trinh dien truoc hai quan, va neu co nguoi đi chung ong bao ho co gang đung nhin ve phia ong. Sau khi qua đoi, ong đuoc an tang khi mang mot chiec mat na, va khi tap chi đien anh SOMOS đang cac hinh chup dung mao that cua Santo, gia đinh ong đa len tieng phan đoi va đe doa kien to bao. Lan duy nhat ong đe lo dung mao that truoc cong chung la vao mot buoi phong van ngay 26 thang 1 nam 1984, tren chuong trinh truyen hinh Contracepto, khi ong chu đong coi bo chiec mat na va đe lo dung mao that cua mot nguoi đan ong lon tuoi, trai qua nhieu suong gio.
Ngay gio cua El Santo đuoc xem nhu la mot ngay le tuong niem khong chinh thuc tai Mexico.
Huyen thoai ve "nguoi mang mat na bac" El Santo van con tiep tuc tren vo đai cung nhu ngoai vo đai. Nguoi con ut cua El Santo, Jorge Guzman, tiep tuc su nghiep cua cha minh duoi cai ten El Hijo del Santo va van bo đo mau bac het nhu cha. Trong khi Santo con khong tro thanh bieu tuong van hoa nhu Santo cha, ong đuoc cho la co tai nang hon trong nghiep đo vat.
Đau thap nien 1960, mot nu vo si ten la Irma Gonzalez duoi su cho phep cua Santo đa su dung chiec mat na bac đe thi đau duoi ten goi La Novia del Santo ("Co dau cua Thanh"). Truoc đay Irma Gonzalez theo loi hua voi hon phu đa giai nghe, nhung sau mot thoi gian đa thi đau tro lai vi khong cuong đuoc suc hut cua nghe đo vat. 7 thang sau, Irma chinh thuc ket hon va co cung chinh thuc giai nghe. It lau sau, mot nam đo vat đong tinh luyen ai cung thi đau voi cai ten nay, nhung Santo khieu nai va khong cho anh ta su dung ten hieu "Santo".
Mot trong 25 nguoi chau cua El Santo cung thi đau đo vat duoi biet danh El Nieto del Santo ("Chau cua Thanh"). Tuy nhien, El Hijo del Santo đa ngan can nguoi nay su dung danh hieu "Santo chau" vi ong du tinh se cho con trai cua minh su dung ten hieu đo. Vi vay, nguoi đo vat nay đa su dung biet danh chinh thuc la "Axxel" va chi su dung biet hieu "Santo chau" trong nhung truong hop khong chinh thuc đe tranh kien tung. Giong nhu cac the he Santo, Axxel thi đau voi mat na mau bac va trang phuc mau bac, nhung ong van them cac soc đen va phan đau goi mau đen đe tranh "vi pham ban quyen". Vao thang 8 nam 2012, toa an đa phan quyet cho phep Axxel đuoc thi đau voi ten hieu "Santo chau".


Su nghiep đien anh Santo tung tham gia đong 52 bo phim, bao gom:

Santo contra el cerebro del mal (Santo vs. the Evil Brain, 1958)
Santo contra hombres infernales (Santo vs. the Infernal Men, 1958)
Santo contra los zombies (Santo vs. the Zombies, 1961) con goi la Invasion of the Zombies (long tieng Anh)
Santo contra el rey del crimen (Santo vs. The King of Crime, 1961)
Santo en el hotel de la muerte (Santo in the Hotel of Death, 1961)
Santo contra el cerebro diabolico (Santo vs. the Diabolical Brain, 1962)
Santo contra las mujeres vampiro (Santo vs. The Vampire Women, 1962) con goi la Samson vs. the Vampire Women (long tieng Anh)
Santo en el museo de cera (Santo in the Wax Museum, 1963) con goi la Samson in the Wax Museum (long tieng Anh)
Santo contra el estrangulador (Santo vs. the Strangler, 1963)
El espectro del estrangulador (Santo vs. the Ghost of the Strangler, 1963)
Blue Demon contra el poder satanico (Blue Demon vs. Satanic Power, 1964) (vai phu)
Santo en Atacan las brujas (Santo in "The Witches Attack", 1964) con goi la Santo en la casa de las brujas'
Santo en el hacha diabolica (Santo in "The Diabolical Axe", 1964)
Santo en los profanadores de tumbas (Santo in "The Grave Robbers", 1965)
Santo en el Baron Brakola (Santo in "Baron Brakola", 1965)
Santo contra la invasion de los marcianos (Santo vs. the Martian Invasion]], 1966)
Santo contra los villanos del ring (Santo vs. the Villains of the Ring, 1966) (phim trang đen cuoi cung cua Santo)
Santo en Operacion 67 (Santo in "Operation 67", 1966) (phim mau đau tien cua Santo)
Santo en el tesoro de Moctezuma (Santo in "The Treasure of Moctezuma", 1967)
Santo en el tesoro de Dracula (Santo in "Dracula's Treasure", 1968) con goi la The Vampire and Sex
Santo contra Capulina (Santo vs. Capulina, 1968)
Santo contra Blue Demon en la Atlantida (Santo vs. Blue Demon in Atlantis, 1969)
Santo y Blue Demon contra los monstruos (Santo and Blue Demon vs. the Monsters, 1969)
Santo y Blue Demon en el mundo de los muertos (Santo and Blue Demon in the World of the Dead, 1969)
Santo contra los cazadores de cabezas (Santo vs. the Headhunters, 1969)
Santo frente a la muerte (Santo Faces Death, 1969) con goi la Santo vs. the Mafia Killers
Santo contra los jinetes del terror (Santo vs. the Terror Riders, 1970) con goi la The Lepers and Sex
Santo en la venganza de las mujeres vampiro (Santo in "The Revenge of the Vampire Women", 1970)
Santo contra la mafia del vicio (Santo vs. the Mafia of Vice, 1970) con goi la Mission Sabotage
Santo en la venganza de la momia (Santo in "The Mummy's Revenge", 1970)
Las momias de Guanajuato (The Mummies of Guanajuato, 1970) (đong chung voi Mil Mascaras and Blue Demon)
Santo en el misterio de la perla negra (Santo in "The Mystery of the Black Pearl", 1971) con goi la The Caribbean Connection (phat hanh o Tay Ban Nha nam 1971 va o Mexico nam 1975)
Santo contra la hija de Frankenstein (Santo vs. Frankenstein's Daughter, 1971)
Santo en Mision suicida (Santo in "Suicide Mission", 1971)
Santo contra los asesinos de otros mundos (Santo vs. the Killers from Other Worlds, 1971) con goi la Santo vs. the Living Atom
Santo y el tigresa en el aguila real (Santo and the Tigress in "The Royal Eagle", 1971)
Santo y Blue Demon contra Dracula y el Hombre Lobo (Santo and Blue Demon vs. Dracula and the Wolf Man, 1972)
Santo contra los secuestradores (Santo vs. the Kidnappers, 1972)
Santo contra la magia negra (Santo vs. Black Magic, 1972)
Santo y Blue Demon en las bestias del terror (Santo and Blue Demon in "The Beasts of Terror", 1972)
Santo contra las lobas (Santo vs. the She-Wolves, 1972)
Santo en Anonimo mortal (Santo in "Anonymous Death Threat", 1972)
Santo y Blue Demon contra el doctor Frankenstein (Santo and Blue Demon vs. Dr. Frankenstein, 1973)
Santo contra el doctor Muerte (Santo vs. Dr. Death, 1973), con goi la Santo Strikes Again, con goi la The Masked Man Strikes Again" (one of only four Santo films that was dubbed in English)
Santo en la venganza de la llorona (Santo in "The Revenge of the Crying Woman", 1974) (co-starring boxing champ Mantequilla Napoles)
Santo en Oro negro (Santo in "Black Gold", 1975) con goi la La Noche de San Juan
Santo en el Misterio en las Bermudas (Santo in "The Bermuda Mystery", 1977) (đong chung voi Blue Demon va Mil Mascaras)
Santo en la frontera del terror (Santo at the Border of Terror, 1979) con goi la Santo vs. the White Shadow
Santo contra el asesino de television (Santo vs. the TV Killer, 1981)
Chanoc y el hijo del Santo contra los vampiros asesinos (Chanoc and Son of Santo vs. the Killer Vampires, 1981) (vai phu)
Santo en el puno de la muerte (Santo in "The Fist of Death", 1982)
Santo en la furia de los karatekas (Santo in "The Fury of the Karate Experts", 1982)


Mot so đon the noi bat Đon dut điem
La de a Caballo (Camel clutch)
Tope de Cristo (Diving headbutt)
Đon đac trung
Plancha
Suicide dive


Thanh tich thi đau Giai thi đau cua Empresa Mundial de Lucha Libre
Giai vo đich quoc gia Mexico hang nhe: 1 lan vo đich
Giai vo đich quoc gia Mexico hang trung: 4 lan vo đich
Giai vo đich đong đoi quoc gia Mexico: 2 lan vo đich cung voi Rayo de Jalisco, Sr.
Giai vo đich quoc gia Mexico hang ban trung: 2 lan vo đich
Giai vo đich the gioi NWA hang trung: 1 lan vo đich
Giai vo đich the gioi NWA hang ban trung: 2 lan vo đich
Bao tang va Toa nha Danh vong Đo vat chuyen nghiep: đuoc vinh danh nam 2013
Giai thuong Wrestling Observer Newsletter
Toa nha Danh vong Wrestling Observer Newsletter: đuoc vinh danh nam 1996


Chu thich