Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc (gian the: 全国人民代表大会; phon the: 全國人民代表大會; Han-Viet: Toan quoc Nhan dan đai bieu đai hoi; binh am: Quanguo Renmin Daibiao Dahui), viet tat la Nhan Đai (tieng Trung: 人大; binh am: Renda), la co quan quyen luc nha nuoc cao nhat, co quan lap phap cua Trung Quoc. Voi 2.980 đai bieu tai khoa XIII vao nam 2018, Nhan Đai Toan quoc la co quan lap phap lon nhat tren the gioi.
Nhan Đai Toan quoc la mot co quan lap phap đon vien, thuc hien quyen lap phap, quyen giam sat hoat đong cua chinh phu va quyen bau cu cac chuc danh nha nuoc quan trong. Du đai bieu phan lon van do Đang Cong san Trung Quoc quyet đinh, ke tu đau thap nien 1990, Nhan Đai Toan quoc đa bot la co quan hinh thuc va khong co quyen luc; va đa tro thanh mot dien đan dan xep cac khac biet ve chinh sach giua cac bo phan cua đang va nha nuoc . Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc cung la dien đan tranh luan cac du luat truoc khi thong qua. Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc la co quan thuong truc cua Nhan Đai Toan quoc, do Uy vien truong Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc đung đau, đong thoi la nguoi đung đau Nhan đai Toan quoc. Nhan Đai Toan quoc, cung voi Nhan Đai đia phuong o cac cap hop thanh "che đo Đai hoi đai bieu nhan dan" cua Trung Quoc.
Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc hop thuong le moi nam mot ky vao mua xuan (thuong la vao thang 3), thuong keo dai tu 10 toi 14 ngay, tai Đai le đuong Nhan dan, nam o phia tay Quang truong Thien An Mon o Bac Kinh. Ky hop Nhan Đai Toan quoc thuong dien ra cung luc voi ky hop Uy ban Toan quoc Hoi nghi Hiep thuong Chinh tri Nhan dan - co quan hiep thuong chinh tri co cac thanh vien đai dien cho cac nhom xa hoi khac nhau. Vi Nhan Đai Toan quoc va Chinh hiep la nhung co quan thao luan chinh cua Trung Quoc nen nhung ky hop chung hang nam đo thuong đuoc goi la "Luong Hoi", hay "Hai ky hop". Theo Nhan Đai Toan quoc, cac ky hop thuong le nay tao co hoi cho cac quan chuc xem xet lai cac chinh sach cu va đua ra cac ke hoach tuong lai cho quoc gia.


Quyen han va nhiem vu Hien phap Trung Quoc quy đinh Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc co bon chuc nang, quyen han chinh:

Sua đoi Hien phap va giam sat viec thi hanh Hien phap: Chi Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc co quyen sua đoi Hien phap. Nhung sua đoi Hien phap phai đuoc Uy ban Thuong vu đe xuat hoac 1/5 đai bieu tro len đe xuat. Đe cac sua đoi co hieu luc, no phai đuoc thong qua boi đa so phieu 2/3 cua tat ca cac đai bieu.
Ban hanh va sua đoi luat co ban ve toi pham hinh su, dan su, cac co quan nha nuoc va cac van đe khac
Bau va bo nhiem cac thanh vien cua cac co quan nha nuoc o cap trung uong: Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc bau Uy vien truong Uy ban Thuong vu (tuc Chu tich Quoc hoi), cac Pho Uy vien truong Uy ban Thuong vu (tuc Pho Chu tich Quoc hoi), Tong thu ky Uy ban Thuong vu va cac uy vien khac cua Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc. Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc cung bau Chu tich nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa va Pho Chu tich nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa; bo nhiem Tong ly Quoc vu vien (tuc Thu tuong) va nhieu chuc vu cot yeu khac cho cac co quan nha nuoc o trung uong. Đong thoi, Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc cung co quyen bai nhiem cac chuc vu noi tren.
Quyet đinh cac van đe chinh cua nha nuoc: Bao gom viec kiem tra va phe duyet bao cao ve ke hoach phat trien kinh te xa hoi cua đat nuoc va ve viec thuc hien, bao cao va ngan sach trung uong,.... Viec thanh lap Đac khu hanh chinh Hong Kong, Đac khu hanh chinh Ma Cao, tinh Hai Nam, thanh pho truc thuoc trung uong Trung Khanh va xay dung Đap Tam Hiep tren song Duong Tu đeu do Nhan Đai Toan quoc quyet đinh.
Qua trinh soan thao luat cua Nhan Đai Toan quoc đuoc đieu chinh boi Luat Co ban (1982) va Quy tac Trinh tu (1989). Bat đau tu mot nhom nho thuong la cac chuyen gia ben ngoai bat đau du thao, du thao nay se đuoc cac nhom lon hon xem xet, cung voi mot no luc duy tri su đong thuan o tung buoc cua qua trinh. Tai cac phien hop toan the cua Nhan Đai Toan quoc hoac Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc đe xem xet viec ban hanh luat, phan lon cac noi dung chu yeu cua du thao luat thuong đuoc đong y. Tuy nhien, nhung thay đoi tu ngu nho cho du thao thuong đuoc thuc hien o giai đoan nay. Qua trinh ket thuc bang mot cuoc bieu quyet chinh thuc cua Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc hoac Nhan Đai Toan quoc trong mot phien hop toan the.
Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc chu yeu ton tai đe phe chuan phap ly đoi voi cac quyet đinh đa đuoc đua ra o cap cao nhat cua chinh phu. Tuy nhien, no van co su anh huong nhat đinh vi hoat đong nhu mot dien đan ma trong đo cac đe xuat lap phap đuoc soan thao va thao luan voi đau vao tu cac bo phan khac nhau cua chinh phu va cac chuyen gia ky thuat ben ngoai. Co rat nhieu van đe ma trong Đang khong co su nhat tri va qua đo cac bo phan khac nhau cua đang hoac chinh phu lai co y kien khac nhau. Trong nhung van đe nay, Nhan Đai Toan quoc thuong tro thanh dien đan đe thao luan cac y tuong va đat đuoc su đong thuan.
Đe thuc hien 4 chuc nang tren, luat Trung Quoc quy đinh Nhan Đai Toan quoc Trung Quoc co 15 nhiem vu, Uy ban thuong vu Nhan Đai Toan quoc co 21 nhiem vu. Trong khi Nhan Đai Toan quoc cua Trung quoc chu yeu đong vai tro chuc nang nhu mot dien đan, thi Uy ban thuong vu Nhan Đai Toan quoc cua Trung Quoc lai co ca chuc nang ban hanh luat va sua luat do minh ban hanh. Đieu nay xuat phat tu đac điem Nhan Đai Toan quoc cua Trung Quoc rat đong nen trieu tap hop nhieu ky se ton kem va kho khan; ngoai ra, chinh vi Nhan Đai Toan quoc moi nam chi hop mot lan trong thoi gian ngan trong khi nhu cau xay dung phap luat la rat lon nen Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc đuoc tang quyen lap phap va giam sat đang ke.


Thu tuc Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc hop thuong nien moi nam mot lan vao mua xuan (thuong la vao thang 3) trong khoang 2 tuan, thuong vao cung thoi điem voi Uy ban Toan quoc Hoi nghi Hiep thuong Chinh tri Nhan dan (Chinh hiep). Cac ky hop ket hop đuoc goi la "Luong Hoi", hay "Hai ky hop" (Liang Hui). Giua cac ky hop nay, Uy ban thuong vu voi khoang 150 thanh vien, thuc hien quyen luc.
Y nghia cua "Luong Hoi", hay "Hai ky hop" la: "Tien hanh thu tap va chinh ly cac thong tin va y kien cua nhan dan ma cac đai bieu va uy vien thu thap đuoc đe trinh len Trung uong Đang, cac đai bieu va uy vien cua "Luong Hoi" đai dien cho loi ich cua đong đao cu tri, thay mat cu tri trinh cac y kien va kien nghi len co quan chuc nang Chinh phu trong thoi gian dien ra "Luong Hoi". Cac ky hop chung cua Nhan Đai đia phuong cac cap va Chinh hiep đia phuong cac cap cung đeu đuoc goi la "Luong Hoi", hay "Hai ky hop".
Cac buoi hop đa tro thanh cac su kien truyen thong vi tai phien hop toan the nay, cac nha lanh đao Trung Quoc se đua ra cac Bao cao Cong tac. Mac du Nhan Đai Toan quoc toi nay van chua bao gio khong chap thuan mot Bao cao Cong tac hoac khong phe chuan ung vien do Đang chi đinh, nhung cac phieu bau nay đa khong con đong thuan cao nua. Nhung lan bo phieu chap thuan giam xuong duoi 70%, ma đa xay ra nhieu vao giua nhung nam 1990, đuoc coi la cuc ky đang xau ho. Gan đay, cac Bao cao Cong tac đa đuoc kiem tra boi cac đai bieu Nhan Đai Toan quoc truoc đe tranh su boi roi nay tiep dien.
Ngoai ra, giua cac phien hop Nhan Đai Toan quoc, cac lanh đao Trung Quoc thuong to chuc cac cuoc hop bao voi cac phong vien nuoc ngoai, va đay la mot trong so it co hoi ma phong vien phuong Tay đuoc hoi cac cau hoi chua đuoc đat ra toi gioi lanh đao Trung Quoc.
Mot du luat lon thuong mat nhieu nam đe du thao, va mot du luat đoi khi se khong đuoc đua ra truoc cuoc bo phieu cuoi cung neu co su phan đoi đang ke đoi voi phuong sach nay. Vi du nhu: Luat Tai san đa bi rut khoi chuong trinh nghi su nam 2006 sau khi bi phan đoi la khong đu đe bao ve tai san cua nha nuoc.
Cac du luat, bo luat thuong đuoc trinh len phe chuan sau it nhat 3 lan xem xet lai tai Uy ban Thuong vu. Tuy nhien, cuoc tranh luan ve Luat So huu đa keo dai toi 9 nam, qua 7 lan xem xet lai tai Uy ban Thuong vu va lam nong cuoc tranh luan tren toan quoc. Du Luat gay tranh cai nay đa đuoc thong qua tai ky hop thu nam cua Nhan Đai Toan quoc khoa X vao 16/3 voi 2.799 phieu bau, 52 phieu chong, 37 phieu trang va 1 nguoi khong bo phieu trong so 2.889 đai bieu tham du phien hop be mac.


Bau cu va thanh vien Đai bieu cua Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc co toi đa 3000 đai bieu (theo Hien phap), đuoc bau ra voi nhiem ky 5 nam thong qua mot he thong bau cu nhieu cap. Cac đai bieu cua Đai hoi đuoc cac Đai hoi đai bieu cap tinh bau ra, cac đai hoi cap tinh nay lai đuoc cap duoi tinh bau ra, cu nhu the cho đen cap hanh chinh thap nhat do nguoi dan bau cu truc tiep.
Đang Cong san Trung Quoc la đang lanh đao giu quyen kiem soat thuc te ve thanh phan đai bieu cua Đai hoi đai bieu Nhan dan cac cap, đac biet la Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc thong qua he thong bau cu nay. O cap thap nhat thi su chi phoi nay it hon va co it su dan xep truoc ket qua đai bieu truoc bau cu va co mot so đai bieu ngoai đang. Tuy nhien, co cau cua he thong bau cu khien cho viec mot ung cu vien cap cao hon đuoc bau vao Đai hoi đai bieu cap tren ma khong co su chap thuan cua đang la kho xay ra.
Mot trong nhung co che nhu the la su han che so ung cu vien tuong ung voi so ghe. O cap quoc gia, toi đa la co 110 ung cu vien cho 100 ghe con cap tinh la 120 ung cu vien cho 100 ghe. Ty le nay tang len đoi voi cap thap hon cho đen cap huong, cap thap nhat, noi khong co gioi han ve so ung cu vien cho moi ghe.
Ngoai ra, Hien phap Cong hoa Nhan dan Trung Hoa quy đinh Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc đieu hanh cong viec hang ngay cua Đai hoi. Do đang vien chiem đa so ap đao nen kiem soat hoat đong cua Đai hoi.
Du tren thuc te Đang Cong san Trung Quoc phe duyet đai bieu Đai hoi, khoang 1/3 so đai bieu cua Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc van đuoc chon thong qua Hoi nghi Hiep thuong Chinh tri (Chinh hiep) danh cho cac đai bieu ngoai đang. Cac ghe nay danh cho cac chuyen gia ky thuat va cac đai bieu cua cac ben lien hiep nho hon. Du cac đai bieu nay đong gop chuyen mon va tao ra su đa dang hon ve quan điem nhung khong co chuc nang la mot phai đoi lap chinh tri.


= Thanh vien cua Nhan Đai Toan quoc cac khoa =

Nguon:


= Đai bieu cua Hong Kong, Ma Cao va Đai Loan =
Mot so đai bieu cua Đai hoi Đai bieu Nhan dan đai dien cho cac Đac khu Hanh chinh Hong Kong, Ma Cao va lanh tho Đai Loan. Cac đai bieu tu Hong Kong va Ma Cao đuoc bau thong qua mot tuyen cu đoan chu khong phai la bau cu pho thong, nhung bao gom cac nhan vat chinh tri song trong cac khu vuc đo. Cac tuyen cu đoan bau cac đai bieu Đai hoi Đai bieu Nhan dan phan lon giong nhu thanh phan cua cac co quan bau cu nen cac truong đac khu. Cach thuc bau cu đai bieu Đai hoi Đai bieu Nhan dan cac đac khu đa bat đau sau cac cuoc chuyen giao chu quyen cac lanh tho nay cho Trung Quoc. Giua nam 1975 cho đen khi chuyen giao chu quyen, ca Hong Kong va Ma Cao đeu đuoc đai dien boi cac đai bieu do Đai hoi Đai bieu tinh Quang Đong bau ra.
Đoan đai bieu Đai Loan trong Đai hoi Đai bieu Nhan dan chi nham lam bieu tuong tuyen bo chu quyen cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đoi voi hon đao nay nhung khong bao gom ai hien đang song o Đai Loan ma chi la nhung nguoi đang song o Đai luc voi mot so moi lien he voi Đai Loan, nhu truoc đay đa song o Đai Loan hay co goc gac o đo. So luong cac nha kinh doanh Đai Loan song o Đai luc va hai ngoai tro ve Đai luc lam đai bieu Đai hoi ngay cang tang. Cac đai bieu đai dien cho Đai Loan đuoc bau cu thong qua mot đon vi bau cu bao gom cac cu dan Trung Hoa Dan Quoc đang hoac truoc đo đa cu tru o Đai Loan hoac co to tien o Đai Loan.


= Đoan đai bieu Quan Giai phong Nhan dan =
Quan Giai phong Nhan dan luon la mot đoan đai bieu lon ke tu khi thanh lap Nhan Đai Toan quoc, chiem tu 4% trong tong so đai bieu khoa III, đen 17% (khoa IV). Ke tu Nhan Đai Toan quoc khoa V, Quan Giai phong Nhan dan thuong chiem khoang 9% tong so ghe đai bieu, va luon la phai đoan lon nhat trong Nhan Đai Toan quoc. Tai Nhan Đai Toan quoc khoa XII, đoan đai bieu Quan Giai phong co 268 đai bieu, la đoan co so luong lon nhat; đoan đai bieu lon thu 2 la tinh Son Đong voi 175 đai bieu.
Tai cuoc bau cu Nhan Đai Toan quoc khoa XIII nam 2018, đoan đai bieu Quan Giai phong Nhan dan co tong cong 269 đai bieu toi tu 23 đon vi. Trong đo co 85 đai bieu co so va chuyen mon, chiem 31,6% ca đoan; 34 đai bieu nu, chiem 12,6%; 21 đai bieu la dan toc thieu so va 148 đai bieu co trinh đo thac si hoac tien si.


= Đai bieu Hoa kieu va dan toc thieu so =
Tai ba khoa Nhan Đai Toan quoc đau tien, đa co mot đoan đai bieu rieng danh cho cac Hoa kieu tro ve, nhung đieu nay đa bi loai bo bat đau tu Nhan Đai Toan quoc khoa IV. Hoa kieu hien nay van la mot nhom đuoc cong nhan trong Nhan Đai Toan quoc va hien nam rai rac trong cac đoan đai bieu khac nhau.
Nha nuoc Trung Quoc cung cong nhan 55 nhom dan toc thieu so o Trung Quoc, va luat phap quy đinh cung la phai co it nhat mot đai bieu thuoc moi dan toc thieu so trong Nhan Đai Toan quoc. Cac đai bieu nay co the thuoc cac đoan đai bieu tu cac khu tu tri nhu Tay Tang, Tan Cuong; nhung cac đai bieu tu mot so nhom, nhu nguoi Hui (nguoi Hoi giao Trung Quoc) lai nam trong nhieu đoan đai bieu khac nhau.


Co cau to chuc = Cac Uy ban đac biet cua Nhan Đai Toan quoc =
Theo Hien phap, Nhan Đai Toan quoc co the thanh lap mot so uy ban đac biet. Mac du cac uy ban nay khong co ban chat cua cac co quan quyen luc, nhung chung thuc hien mot so nhiem vu đac biet duoi su lanh đao cua cac co quan quyen luc la Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc va Uy ban Thuong vu, chiu trach nhiem nghien cuu, ra soat va xay dung cac đe xuat co lien quan. Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc khoa XIII co 10 uy ban đac biet gom:

Uy ban Dan toc
Uy ban Hien phap va Luat phap
Uy ban Giam sat va Tu phap
Uy ban Kinh te Tai chinh
Uy ban Giao duc, Khoa hoc, Van hoa va Y te Cong cong
Uy ban Ngoai vu
Uy ban Hoa kieu
Uy ban Bao ton Tai nguyen va Bao ve Moi truong
Uy ban Nong nghiep va Nong thon
Uy ban Kien thiet Xa hoi


= Co quan chuyen trach cua Uy ban Thuong vu =
Vi Uy ban Thuong vu co quyen va nhiem vu lap phap lon va chu yeu trong thoi gian Nhan Đai Toan quoc khong hop, Uy ban Thuong vu cung thanh lap mot so co quan chuyen trach rieng đe ho tro hoat đong. Moi Uy ban co trach nhiem nghien cuu, xem xet va tham tra du thao luat lien quan đen linh vuc phu trach đa đuoc quy đinh va phuc vu Nhan Đai Toan quoc, Uy ban Thuong vu trong cong viec lap phap, giam sat va cac cong viec khac. Cac Uy ban thuoc Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc khoa XIII bao gom:

Uy ban Tham tra Tu cach Đai bieu
Phong Tong hop
Uy ban Cong tac Phap che
Uy ban Cong tac Du toan
Uy ban Luat phap Co ban Đac khu hanh chinh Hong Kong
Uy ban Luat phap Co ban Đac khu hanh chinh Ma Cao


= Đoan Chu tich =

Đoan Chu tich Ky hop Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc (全国人民代表大会会议主席团; Toan quoc Nhan dan Đai bieu Đai hoi Hoi nghi Chu tich đoan), hay goi tat la Đoan Chu tich Nhan Đai Toan quoc, la co quan quyen luc cao nhat trong Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc va la "co quan hoi nghi lam thoi" (临时会议机构) chu tri cac ky hop. Đoan Chu tich Ky hop bao gom đai dien cua cac nganh va linh vuc: lanh đao Đang Cong san va Nha nuoc, uy vien Quan uy Trung uong, lanh đao cac đang phai dan chu, Hoi lien hiep Cong thuong nghiep toan quoc, đai bieu đoc lap, lanh đao cac co quan chinh quyen trung uong va cac to chuc nhan dan, truong đoan đai bieu cua tat ca 35 đoan đai bieu Nhan Đai Toan quoc (bao gom ca đoan đai bieu Hong Kong, Ma Cao, Đai Loan va đoan đai bieu cua Quan Giai phong Nhan dan), đai dien cac doanh nghiep, gioi khoa hoc cong nghe, khoa hoc xa hoi, giao duc, nghe thuat, y te, the thao, cac tang lop xa hoi, dan toc thieu so va luc luong vu trang.
Đoan Chu tich Ky hop gioi thieu ung vien Chu tich va Pho Chu tich Trung Quoc, Uy vien truong, Pho Uy vien truong va Tong thu ky Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc, Chu tich Uy ban Quan su Trung uong va Chanh an Toa an nhan dan toi cao toi cho Nhan Đai Toan quoc bau. Chuc nang cua no đuoc đinh ro trong Luat To chuc Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc va Quy tac Nghi su cua Nhan Đai Toan quoc nhung khong quy đinh cu the no đuoc thanh lap nhu the nao.
Cac thanh vien cua Đoan Chu tich đuoc thay đoi o moi ky hop va du thao danh sach uy vien se đuoc Uy ban Thuong vu trinh len Nhan Đai Toan quoc vao mot phien hop tru bi. Truoc moi ky hop, Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc hop tru bi, bau Đoan Chu tich Ky hop, Tong thu ky Ky hop, bieu quyet cac du thao va chuong trinh ky hop.
Đoan Chu tich Ky hop thu nhat cua Nhan Đai Toan quoc khoa XIII tai phien hop tru bi cho ky hop thu nhat ngay 4/3/2018 đa bau ra 190 nguoi, voi 10 Chu tich thuong vu. Đoan Chu tich Ky hop thu 4 cua Nhan Đai Toan quoc khoa XIII đuoc bau vao ngay 4/3/2021 gom co 174 nguoi.


= Uy ban Thuong vu =

La co quan thuong truc cua Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc va đuoc bau boi cac đai bieu Nhan Đai Toan quoc, bao gom:

1 Uy vien truong, tuc Chu tich Quoc hoi
Cac Pho Uy vien truong, tuc Pho chu tich Quoc hoi
Tong thu ky Uy ban Thuong vu
Cac uy vien Uy ban thuong vu Nhan Đai Toan quoc thuong la tap hop cac đai bieu tu: Đang cong san TQ; đai bieu cua cac đang phai dan chu, nhan si khong đang phai va nhan si yeu nuoc; đai bieu cua cac đoan the xa hoi nhu cong đoan, thanh nien, phu nu...đai bieu cua Quan giai phong nhan dan; đai bieu cua cac dan toc thieu so co tren mot trieu dan.
Uy ban Thuong vu Nhan Đai Toan quoc khoa XIII (2018-2022) đuoc bau vao ngay 17/3/2018 gom 175 uy vien, bau ra Uy vien truong Uy ban Thuong vu la ong Lat Chien Thu, Tong Thu ky Duong Chan Vu va 14 Pho Uy vien truong.


Tham khao