Tro choi hanh đong nhap vai (viet tat la RPG hanh đong hoac ARPG) la mot nhanh con cua tro choi đien tu ket hop cac yeu to cot loi tu ca the loai hanh đong va nhap vai.


Đinh nghia The loai tro choi nay nhan manh vao chien đau thoi gian thuc, nghia la nguoi choi co quyen đieu khien truc tiep cac nhan vat thay vi chien đau theo luot hoac chon menu-chien đau, trong khi van tap trung vao thong so cua nhan vat đe tinh toan suc manh va kha nang. Nhung tro choi nay thuong su dung he thong chien đau cua tro choi hanh đong, tuong tu nhu hack and slash hoac ban sung. Tro choi hanh đong nhap vai cung co the ket hop voi tro choi hanh đong phieu luu, nhu he thong nhiem vu va co che RPG, hoac tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi (MMORPG) voi he thong chien đau thoi gian thuc.


Lich su = Thap nien 1970 va đau thap nien 1980 =
Allgame liet ke cac tro choi phat hanh truoc nam 1984 sau đay la game RPG hanh đong: Temple of Apshai (1979) va phan tiep theo cua no la Gateway to Apshai (1983), Beneath the Pyramids tren Apple II (1980), Bokosuka Wars (1983), va Sword of Fargoal (1983). Jeremy Parish cua USgamer cho rang Adventure (1980) la game RPG hanh đong. Bill Loguidice va Matt Barton thi cho rang Advanced Dungeons & Dragons (1982) va Treasure of Tarmin (1983) moi la game RPG hanh đong. Shaun Musgrave cua TouchArcade luu y Adventure thieu co che RPG, chang han nhu điem kinh nghiem va giu nguyen su phat trien nhan vat. Ong lap luan Gateway to Apshai la "tro choi đau tien ma toi cam thay thoai mai khi goi la game RPG hanh đong", nhung cung luu y rang "no khong phu hop khi xep nam chung voi RPG trong phan loai cac the loai game hien đai cua chung toi", mac du game gan đung voi đinh nghia co ban hon la Bokosuka Wars phat hanh cung nam.
Jeremy Parish cua 1UP.com phan bac lai, ong lap luan rang cac nha phat trien game Nhat Ban đa tao ra mot the loai moi cua game nhap vai hanh đong; nhung tro choi nay pha tron the loai nhap vai voi cac yeu to hanh đong va phieu luu hanh đong kieu arcade. Shaun Musgrave cua TouchArcade cung nghien cuu nguon goc cua the loai nay tu Nhat Ban, ong luu y rang "nganh cong nghiep game phuong Tay thoi đo co xu huong coi game hanh đong va game nhap vai la hai the loai khac nhau, nham phuc vu cho nhan khau hoc rieng biet".
Jeremy Parish cho rang game nhap vai hanh đong bat đau pho bien o Nhat Ban ke tu The Tower of Druaga. Game phat hanh cho may arcade thang 6 nam 1984, du đinh la mot "phien ban ky ao cua Pac-Man, voi loi choi giai cau đo, chien đau quai vat va đi tim kho bau". Thanh cong cua game o thi truong Nhat Ban đa truyen cam hung cho viec phat trien Dragon Slayer (1984) va Hydlide (1984). Dragon Slayer, Hydlide va Courageous Perseus (1984) cung "tranh gianh vi tri khoi xuong the loai", va co su canh tranh khong dut giua loat Dragon Slayer va Hydlide suot nhung nam sau đo. The Tower of Druaga, Dragon Slayer va Hydlide gay anh huong lon đen cac game nhap vai hanh đong sau nay nhu Ys, cung nhu The Legend of Zelda o Nhat Ban.
Dragon Slayer cua Falcom do Kiya Yoshio tao ra, la "game RPG hanh đong đau tien" theo GameSetWatch. Nguyen ban phat hanh cho may tinh PC-8801 thang 9 nam 1984, game đa tu bo cac tran chien dua tren lenh cua cac game RPG truoc đo đe chuyen sang chien đau hack-and-slash thoi gian thuc, yeu cau nguoi choi truc tiep ra lenh, cung voi cac yeu to giai đo. Trai nguoc voi cac game giong tro choi Rogue theo luot truoc đo, Dragon Slayer la mot game RPG dungeon-crawl su dung chien đau thoi gian thuc, tap trung vao hanh đong, ket hop voi co che nhap vai truyen thong. Cong thuc nhap vai hanh đong goc nhin tu tren xuong cua Dragon Slayer đa đuoc ap dung trong nhieu game sau nay.
Hydlide cua T&E Soft phat hanh thang 12 nam 1984, do Naito Tokihiro tao ra. Ong chiu anh huong cua game The Tower of Druaga.  Đay la game nhap vai hanh đong đau tien co overworld. Tro choi vo cung noi tieng o Nhat Ban, ban ra 2 trieu ban tren tat ca cac he may. Theo John Szczepaniak, "khong co gi la noi qua khi đe cap đen muc đo anh huong cua Hydlide đoi voi ARPG sau no". Cung nam, Courageous Perseus cung la mot trong nhung game RPG hanh đong ra đoi som nhat.
Dragon Slayer II: Xanadu (1985) (đuoc quang cao la "the loai game RPG thoi gian thuc moi"), la mot tro choi RPG hanh đong co chi so nhan vat va nhiem vu lon. Game cung ket hop che đo cuon-ben khi kham pha, che đo nhin tu tren cao trong tran chien va he thong đao đuc "Karma" đau tien, thuoc đo Karma cua nhan vat se tang len neu anh ta pham toi (ha sat ke đich "tot"), tu đo dan đen viec cac đen tho se tu choi thang cap cho anh ta. Xanadu Scenario II (1986) la mot goi mo rong noi dung cua Dragon Slayer II: Xanadu. Hydlide II: Shine of Darkness (1985) cung co he thong đao đuc. Eurogamer neu danh Fairlight (1985) la mot game RPG hanh đong thoi ky đau.


= Cuoi thap nien 1980 =
The Legend of Zelda (1986) la tua game co tam anh huong quan trong đen the loai game RPG hanh đong, la khuon mau cho nhieu game RPG hanh đong trong tuong lai. Trai nguoc voi cac game RPG hanh đong truoc đo, chang han nhu Dragon Slayer va Hydlide, đoi hoi nguoi choi phai cham vao ke đich đe tan cong chung, The Legend of Zelda co nut tan cong tao hoat anh vung kiem hoac tan cong bang đo vat nem đi tren man hinh. Đay cung la mot vi du ban đau cua loi choi the gioi mo, phi tuyen tinh va gioi thieu cac tinh nang moi nhu luu game bang pin. Nhung yeu to nay đa đuoc su dung trong nhieu game RPG hanh đong sau nay.
Nam 1987, Zelda II: The Adventure of Link trien khai mot he thong RPG truyen thong hon, nhu điem kinh nghiem va man choi voi cac yeu to hanh đong. Khong giong nhu tien nhiem, Zelda II phu hop voi đinh nghia cua mot game RPG hanh đong hon.
Mot game nhap vai hanh đong phong cach Metroidvania khac phat hanh vao nam đo la Euphory tren may tinh Sharp X1 cua System Sacom, co the la game nhap vai hanh đong nhieu nguoi choi theo phong cach Metroidvania duy nhat tung phat hanh, cho phep hai nguoi choi hop tac voi nhau. Tua Dragon Slayer thu nam la Sorcerian cung phat hanh cung nam. Đay la mot game RPG hanh đong theo nhom, nguoi choi đieu khien mot nhom gom bon nhan vat cung luc o che đo cuon-ben. Game cung co tinh nang tao nhan vat, đo tuy bien cao, cau đo dua tren lop va he thong kich ban moi, nguoi choi tuy y chon trong 15 kich ban hoac nhiem vu đe choi. Game cung la mot tro choi đien tu dai ky, voi cac đia mo rong phat hanh sau đo đem lai nhieu tinh tiet hon. Falcom cung phat hanh phan đau tien cua loat Ys vao nam 1987. Tuy khong pho bien lam o phuong Tay, nhung loat Ys dai tap đong vai tro quan trong tai thi truong Nhat Ban, voi nhieu phan tiep theo, lam lai va cap nhat trong nhieu thap ky ke tu khi phat hanh. Ben canh series Dragon Slayer cua Falcom, Ys cung chiu anh huong cua Hydlide, vay muon mot so co che nhat đinh nhu hoi phuc suc khoe.
Nam 1988, loat Exile cua Telenet Japan ra mat va no ra tranh cai vi cot truyen cua no, xoay quanh mot sat thu du hanh thoi gian nguoi Syria thoi Thap tu chinh, am sat cac nhan vat ton giao/lich su khac nhau, cung nhu cac nha lanh đao chinh tri the ky 20. Cach choi cua Exile gom ca kham pha goc nhin tu tren cao va chien đau di chuyen cuon-ben, đong thoi co tinh nang theo doi nhip tim the hien so lieu thong ke Suc tan cong va Lop ao giap cua nguoi choi. Mot khia canh gay tranh cai khac lien quan đen viec dung thuoc vien (thay vi lo linh duoc) đe tang/giam thuoc tinh, nhung co tac dung phu nhu tang/giam nhip tim hoac tu vong. Origin Systems, nha phat trien cua series Ultima, cung phat hanh mot game RPG hanh đong la Times of Lore (1988), lay cam hung tu nhieu game NES khac nhau, đac biet la The Legend of Zelda. Times of Lore đa truyen cam hung cho mot so game sau nay cua Origin Systems, chang han nhu Bad Blood (1990) (mot game RPG hanh đong khac su dung cung mot cong cu) va Ultima VI: The False Prophet, su dung cung mot giao dien.
Cung trong nam 1989, phien ban lam lai nang cao Ys I & II la mot trong nhung game đau tien su dung CD-ROM đe bo sung đo hoa nang cao, cat canh, nhac nen Red Book CD, va long tieng. Phien ban ban đia hoa tieng Anh cua game cung la mot trong nhung ban đau tien co long tieng. Game nhan giai thuong Tro choi cua nam tu OMNI Magazine nam 1990, cung nhu cac giai thuong khac. Mot tua game khac la Prophecy: The Fall of Trinadon (1998) cua Activision đa thu gioi thieu chien đau hanh đong "kieu Nintendo" cho cac game RPG tren may tinh o Bac My.


= Thap nien 1990 =
Game RPG hanh đong tren may choi game pho bien hon so voi may vi tinh, do gamepad phu hop voi hanh đong thoi gian thuc hon la dung ban phim va chuot. Mac du cung co nhung game RPG tren may tinh tap trung vao hanh đong o cuoi thap nien 1980 va đau thap nien 1990, nhung khong gat hai đuoc nhieu ​​thanh cong. Times of Lore la mot trong nhung tua game thanh cong tren thi truong may tinh My, noi thuong co thai đo tieu cuc đoi voi viec ket hop cac the loai theo cach nay, va nhan manh vao viec giu gin su thuan khiet cua the loai RPG. Vi du, tap chi Computer Gaming World xuat ban nam 1991 đa chi trich mot so game RPG nhu Ys, Sorcerian, Times of Lore, va Prophecy tren may tinh su dung hanh đong chien đau "kieu arcade" hoac "kieu Nintendo".
Nam 1991, Square phat hanh Seiken Densetsu: Final Fantasy Gaiden, con goi la Final Fantasy Adventure hoac Mystic Quest o phuong Tay, cho may Game Boy. Giong nhu Crystalis, cach hanh đong trong Seiken Densetsu mang nhieu net tuong đong voi Legend of Zelda, nhung bo sung nhieu yeu to RPG hon. Đay la mot trong nhung game RPG hanh đong đau tien ma nguoi choi co the ha sat nguoi dan trong thi tran, mac du cac game Mana sau nay đa loai bo tinh nang nay. Arcus Odyssey cua Wolf Team (nay la Namco Tales Studio) la mot game RPG hanh đong co goc nhin isometric va loi choi nhieu nguoi choi hop tac.
Nam 1993, game Seiken Densetsu thu hai la Secret of Mana đa đuoc đon nhan nong nhiet. Nho vao viec sang tao ra he thong chien đau hanh đong thoi gian thuc co the tam dung, va loi choi nhieu nguoi choi hop tac, nguoi choi thu hai hoac thu ba co the vao va ra khoi tro choi bat cu luc nao, thay vi phai tham gia cung luc. Game van co tam anh huong cho đen ngay nay, voi he thong menu xoay vong van đuoc su dung trong cac game hien đai va nhieu nguoi choi hop tac nhu Dungeon Siege III (2011).
Tuy nhien, đa phan cac game nhu vay đeu su dung goc nhin truyen thong, di chuyen theo kieu cuon-ben, nhu cac game beat 'em ups, chang han nhu loat Princess Crown, Odin Sphere va Muramasa: The Demon Blade. Princess Crown co hinh anh giong hoat hinh hon. Game van co hinh anh chat luong theo phong cach cua George Kamitani.
Ban ke thua tinh than cua LandStalker (1997) la Alundra, co the coi la "mot trong nhung vi du đien hinh nhat ve cach choi game hanh đong/RPG", ket hop cac yeu to platform va cau đo mang tinh thu thach voi mot cot truyen sang tao xoay quanh viec đi vao giac mo cua moi nguoi va xu ly cac van đe nguoi lon hon.


= Thap nien 2000 =
BioShock (2007) va nha thiet ke cua game đo la Ken Levine cung chiu su anh huong cua Ultima Underworld. Ong tuyen bo "tat ca nhung đieu toi muon lam va tat ca nhung tro choi ma toi đa hoan thanh đeu xuat phat tu cam hung ma toi lay tu [Ultima Underworld]". Nha thiet ke Cliff Bleszinski cua Gears of War cung nhac đen tam anh huong cua Ultima Underworld, noi rang no co "tac đong len toi nhieu hon so voi Doom". Cac game khac lay cam hung tu Ultima Underworld con co The Elder Scrolls: Arena, Deus Ex, Deus Ex: Invisible War, Vampire: The Masquerade – Bloodlines, va Half-Life 2.
Demon's Souls (2009) cua FromSoftware nhan manh vao nhung ke đich khong khoan nhuong va moi truong tan khoc. Game ket hop voi co che trong cai rui co cai may nhu gioi han cac checkpoint, viec thu thap "linh hon" co the đoi thanh điem kinh nghiem, dung đe tang chi so cua nguoi choi hoac nhu mot loai tien te đe mua vat pham, va phat nguoi choi tu vong ma khong ap đat trang thai that bai hoan toan. Game cung tich hop cac tinh nang truc tuyen nhu viec nguoi choi co the ghi lai loi nhan trong the gioi ngam đe nguoi choi khac đoc, cung nhu co che cho phep nguoi choi tam thoi tham gia phien cua nguoi khac nham ho tro hoac "xam nhap" đe tham gia vao tran chien PvP. Đac biet la sau khi phat hanh ban ke nhiem Dark Souls (2011) va nhung phan sau đo, cac game RPG hanh đong khac ra mat vao thap nien 2010 đeu chiu anh huong cua Demon's Souls, va thuong đuoc goi la dong game "Soulslike".


= Thap nien 2010 =
Nam 2013, Vanillaware phat hanh tro choi beat 'em up ky ao ARPG Dragon's Crown. Game la ban ke thua tinh than cua Princess Crown va cung la mot "san pham vo cung xuc đong" cua George Kamitani, giam đoc Vanillaware. Kamitani đa trich dan ra nhung game RPG co đien la nguon cam hung cua ong trong loi tua cua Dragon's Crown Artworks: "Mo tip ky ao trong Dragon's Crown chinh la tat ca nhung gi đa gay anh huong đen toi cho đen bay gio: Toi tiep xuc RPG Wizardry ban PC lan đau tien khi con la mot sinh vien; sach tro choi đien tu cua Ian Livingstone; cac tro choi nhu Tower of Druaga, Golden Axe va  The King of Dragons." Ong cung cho rang tac pham hoi đau nhung tuoi hai muoi cua minh ve Dungeons & Dragons: Tower of Doom la "thu ma toi khat khao thuc su". Dragon's Crown đa tai phat hanh tren PS4 "Pro" nam 2018.


The loai con = Dungeon crawl goc nhin nguoi thu nhat =

Vao cuoi nam 1987, FTL Games phat hanh Dungeon Master, mot game dungeon crawler co the gioi va mot so yeu to chien đau theo thoi gian thuc (tuong tu nhu he thong Active Time Battle), yeu cau nguoi choi phai nhanh chong ra lenh truc tiep cho cac nhan vat. Đieu nay đa thiet lap nen tieu chuan cho game RPG goc nhin thu nhat tren may tinh trong nhieu nam. Game cung truyen cam hung cho nhieu nha phat trien khac tao ra cac tro choi dungeon crawler thoi gian thuc, chang han nhu Eye of the Beholder va Lands of Lore: The Throne of Chaos.
Ultima Underworld: The Stygian Abyss (1992) đuoc coi la game RPG đau tien co tinh nang hanh đong goc nhin thu nhat trong moi truong 3D. Ultima Underworld cung la vi du đau tien cua the loai sim nhap vai, mot the loai ket hop cac yeu to tu cac the loai khac đe tao ra mot game mang tinh ca nhan manh va loi choi noi bat, va tao anh huong len nhieu game khac. Cong cu nay đuoc tai su dung va cai tien trong phan tiep theo cua Ultima Underworld la Ultima Underworld II: Labyrinth of Worlds (1993). Look Glass Studios đa len ke hoach tao ra Ultima Underworld thu ba, nhung Origin đa tu choi loi moi chao nay. Sau khi bi Electronic Arts (EA) tu choi Ultima Underworld III, Arkane Studio đa tao ra mot ke nhiem tinh than: Arx Fatalis. Toby Gard tra loi phong van khi noi ve qua trinh thiet ke Tomb Raider, ong "la mot fan ham mo lon cua... Ultima Underworld, toi muon ket hop the loai game đo voi loai nhan vat dang đa giac nhu vua gioi thieu trong Virtua Fighter". Ultima Underworld cung la nen tang cho System Shock cua Looking Glass Technologies sau nay.


= Point and click =
Times of Lore (1988) cua Origin Systems la mot game RPG hanh đong point-and-click voi giao dien dua tren cac bieu tuong. Mot game khac cua Origin Systems la Bad Blood (1990) cung dung giao dien tuong tu. Cac nha thiet ke đa lay cam hung tu cac tua game console đo, đac biet la The Legend of Zelda, đe lam cho giao dien cua chung de tiep can hon.
Ultima VIII (1994) co cach đieu khien bang chuot va co gang them cac chuoi nhay chinh xac nhu trong Mario, mac du cac phan hoi đoi voi cach chien đau bang chuot van con lan lon. Blizzard phat hanh Diablo (1997) va gat hai thanh cong ruc ro. Đay la mot game RPG hanh đong su dung giao dien point-and-click, ngoai ra con mien phi dich vu truc tuyen đe co the choi voi nhung nguoi khac, dung chung quy tac va cach choi.
Anh huong cua Diablo tren thi truong rat lon, la tien đe cho nhung ban bat chuoc. Tac đong cua game lon đen noi thuat ngu "RPG hanh đong" thuong đuoc cho la dung đe chi kieu-Diablo hon la cac tro choi theo kieu-Zelda. Ban than The Legend of Zelda cung đuoc coi la game phieu luu hanh đong. Thong thuong, nhung game nay su dung goc quay isometric co đinh trong the gioi, đieu nay rat can thiet do nhung han che ve đo hoa 2D cua cac may tinh đoi đau; ngay ca voi cong cu đo hoa 3D, cac tro choi point-and-click nhu vay van trinh bay theo goc quay isometric tuong tu, mac du co them cac tuy chon đe xoay, chuyen đong va thu phong may quay o mot goc đo nao đo. Do đo, chung thuong đuoc xep chung nhom voi cac game "RPG isometric" khac.


= Nhap vai ban sung =

Cac game RPG hanh đong ban sung (RPS) nhu Strife (1996), System Shock 2 (1999), loat Deus Ex (2000 tro đi) cua Ion Storm, Destiny cua Bungie (2014), Steambot Chronicles (2005) cua Irem, game RPG ban sung goc nhin thu ba cua Square Enix la Dirge of Cerberus: Final Fantasy VII (2006), gioi thieu goc nhin qua vai tuong tu nhu Resident Evil 4, va game MMO chien đau bang xe Auto Assault (2006) cua NetDevil va NCsoft. Cac game RPG hanh đong khac co ca yeu to hack and slash cung nhu ban sung, voi viec su dung sung (hoac trong mot so truong hop la cung ten hoac chien đau tren khong) va cac vu khi can chien, nhu loat Drakengard cua Cavia (2003 đen 2005), va Rogue Galaxy cua Level-5 (2005).
Cac game RPS khac con co loat Mass Effect (2007 tro đi), Fallout 3 va cac tua game Fallout tiep theo (2008 tro đi), White Gold: War in Paradise (2008), va Borderlands (2009). Nha phat trien Gearbox Software đa goi Borderlands la mot "game RPG ban sung" do cac yeu to RPG nang ne trong tro choi, chang han nhu loi choi dua tren nhiem vu cung nhu cac đac điem nhan vat va he thong cap đo. Half-Minute Hero (2009) la mot game RPG ban sung hai huoc, gioi thieu thoi han 30 giay cho moi man choi va đanh trum. Cac game RPG hanh đong khac gan đay co yeu to ban sung bao gom cac tua game ra mat nam 2010 nhu Alpha Protocol cua Obsidian Entertainment va The 3rd Birthday, đay la game thu ba trong loat Parasite Eve, pha tron đoc đao giua RPG hanh đong, RPG chien thuat thoi gian thuc, kinh di sinh ton va yeu to ban sung chien thuat goc nhin thu ba.
Cac game RPG ban sung gan đay hon co Black Rock Shooter (2011) hau khai huyen cua Imageepoch, su dung ca cac yeu to ban sung goc nhin thu nhat va goc nhin thu ba, va Final Fantasy XV (2016) cua Square Enix, co ca hack and slash va ban sung goc nhin thu ba.


Ghi chu Tham khao