Ly Cong Binh (binh am: 李公平; ? – ?) la mot tuong linh, đai than nha Ly trong lich su Viet Nam. Ong co cong đanh bai hai cuoc tan cong cua quan đoi Chan Lap (Đe quoc Khmer hay vuong trieu Angkor) vao nam 1128 va 1137, thoi vua Ly Than Tong.


Than the Ly Cong Binh khong ro que quan. Than tich lang Thanh Nghia (xa Đon Xa, huyen Binh Luc, Ha Nam) đong nhat Ly Cong Binh voi nhan vat Cuong Cong. Cuong Cong (1081–1141) la con ong Nguyen Danh Khang va ba Truong Thi Nguyet, đo Hoang giap Tien si nam 1125. Nam 1128, Cuong Cong đuoc vua Ly Than Tong ga con gai Lan Hoa cong chua va ban quoc tinh.
Hau het cac chi tiet tren đeu mau thuan voi sach su:

Khoa cu thoi Ly khong lay Tien si va Hoang giap, khong co khoa thi nam 1125;
Ly Than Tong sinh nam 1116 (nam 1128 moi 13 tuoi) nen khong the co cong chua đu tuoi ga chong;
Vao nam 1128 thi Ly Cong Binh đa giu chuc quan lon trong trieu đinh, co quyen cam quan.


Su nghiep Ly Cong Binh xuat hien lan đau trong su voi su kien nam 1128, khi quan Chan Lap (Đe quoc Khmer) sang xam chiem Nghe An. Khi đo Ly Cong Binh đang giu chuc Nhap noi Thai pho.
Sau khi nguoi Viet gianh lai đoc lap tu Trung Hoa thi hai chinh quyen Đai Viet voi Angkor đa co nhieu lan giao thiep. Trong đo, phia Angkor o bon phan mot nuoc chu hau, phai thuc hien nghia vu trieu cong voi Đai Viet. Nam 1113, Suryavarman II, đuoc xem la mot trong nhung vi vua vi đai nhat cua trieu đai Angkor len ngoi vua. Suryavarman II sau đo đa tien hanh nhieu cuoc chien tranh va xam luoc đe mo rong lanh tho. Đoi voi Đai Viet, trong thoi gian moi nam quyen luc, Suryavarman II van duy tri su gia sang cong nap mot lan nam 1120.
Thang 1 (AL) nam 1128, nhan luc vua Ly Nhan Tong moi mat, Thai tu Ly Duong Hoan len ngoi khi moi 12 tuoi, Suryavarman II cho 20.000 quan sang tan cong ben Ba Đau thuoc chau Nghe An. Trieu đinh nha Ly cu Nhap noi Thai pho Ly Cong Binh đieu đong cac đo quan chuc đi đanh dep. Đen thang 2 (AL), Ly Cong Binh đai pha quan Chan Lap, gui thu bao thang tran ve kinh thanh Thang Long. Ly Than Tong đen cac cung Thai Thanh, Canh Linh va cac chua quan trong thanh đe le ta on Phat va Đao đa giup ngam cho Cong Binh đanh đuoc nguoi Chan Lap. Đen thang 3 (AL), Ly Cong Binh ve kinh thanh, dang so tu nhan bat đuoc la 169 nguoi.
Sau đo Suryavarman II con 2 lan tan cong đat Nghe An cua Đai Viet (thang 8 nam 1128 va nam 1132) nhung đeu bi đanh bai va đen nam 1135, Chan Lap buoc phai trieu cong Đai Viet tro lai.
Cuoi nam 1135 va nam 1136, cac đai than nha Ly la Truong Ba Ngoc (Le Ba Ngoc), Luu Khanh Đam, Duong Anh Nhi lan luot qua đoi, Mau Du Đo thi bi bai chuc, trieu đinh nha Ly mat đi nhieu tru cot. Thang 1 (AL) nam 1137, Suryavarman II lan thu tu đem quan sang đanh Đai Viet, cho tuong To Pha Lang tan cong Nghe An. Ly Cong Binh khi đo đang giu chuc Thai uy đuoc cu đi đanh dep. Đen thang 2 (AL), truoc đo Nghe An xay ra đong đat va nuoc song hien mau đo nhu mau, Ly Cong Binh bao cao ve trieu đinh, sau đo đem quan đanh bai quan đoi Chan Lap.
Su sach khong ghi chep gi ve viec phong thuong sau khi thang tran.
Ve Ly Cong Binh, sau đo su sach cung khong nhac đen ong. Khong ro ong mat vao nam nao, đen nam 1141 (5 nam sau thang loi Chan Lap lan thu 4), nguoi giu chuc Thai uy duoi thoi vua moi Ly Anh Tong la Đo Anh Vu. Ve phia Chan Lap, nam 1150, quan đoi Khmer mot lan nua đem quan sang tan cong Nghe An, đen nui Vu Thap (nay la nui Vu Quang, huyen Vu Quang) thi tu tan ra. Tu đo Chan Lap duy tri trieu cong Đai Viet đen het thoi nha Ly.


Nhan xet Ban ve viec vua lam le ta hon troi đat va Đao ma khong ban thuong cong trang tuong si, đac biet la Ly Cong Binh, su gia Le Van Huu viet trong Đai Viet su ky toan thu:

Sau nay, trong Viet su giai thoai, Nguyen Khac Thuan cung nhan đinh nhu sau:


Trang nguyen? Theo mot so nguon tu lieu đia phuong o Vinh Phuc thi Ly Cong Binh la Pham Cong Binh, nguoi xa An Lac, huyen Yen Lac, phu Tam Đai, Son Tay (nay la thon Yen Lac, xa Đong Van, huyen Yen Lac, tinh Vinh Phuc). Đong thoi theo nguon nay thi Pham Cong Binh đo Trang nguyen (hoac Thu khoa sau đuoc tho tu voi danh hieu Trang nguyen) khoa Mau Thin nien hieu Trinh Khanh thu 3 đoi Ly Hue Tong.
Nguon nay ly giai viec nay la do Ly Cong Binh von ho Pham sau đuoc ban quoc tinh (ho Ly), đen thoi Tran phai kieng huy Tran Ly nen su ghi la Nguyen Cong Binh. Tuy nhien thoi vua Ly Hue Tong khong he co nam Mau Thin cung nhu nien hieu la Kien Gia. Do đo mot so nguon cho rang Pham Cong Binh đo nam Kien Gia thu 3 (1214). The nhung đieu nay lai mau thuan vi Ly Cong Binh la nhan vat song vao nua đau the ky XII ma thoi Kien Gia la đau the ky XIII.
Co nguon khac cho rang Pham Cong Binh thi đo vao nam 1123, tuc nam Thien Phu Due Vu thu 4 thoi Ly Nhan Tong. Tuy nhien, tat ca cac chinh su đeu khong ghi chep gi ve khoa cu tai hai nam 1123 va 1214. Vi the, Ly Cong Binh, Pham Cong Binh, Nguyen Cong Binh co phai la mot nguoi hay khong con rat nhieu nghi van.


Chu thich Tham khao Đai Viet su ky toan thu
Đai Viet su luoc, Nguyen Gia Tuong dich, Nha xuat ban TP Ho Chi Minh, 1993
Briggs, Lawrence Palmer. The Ancient Khmer Empire. Transactions of the American Philosophical Society, Volume 41, Part 1. 1951
Nguyen Khac Thuan (2005), Viet su giai thoai, Tap 2, Nha xuat ban Giao duc Viet Nam, Thanh pho Ho Chi Minh.
Đinh Cong Vi (2005), Ben le chinh su, Nha xuat ban Van hoa - Thong tin, Ha Noi.


Lien ket ngoai Truong THPT Pham Cong Binh - So GD&ĐT Vinh Phuc Luu tru ngay 4 thang 10 nam 2014 tai Wayback Machine
Đen Trang nguyen Pham Cong Binh, lang Yen Lac, xa Đong Van, huyen Yen Lac, tinh Vinh Phuc - Phan 1
Đen Trang nguyen Pham Cong Binh lang Yen Lac, xa Đong Van, huyen Yen Lac, tinh Vinh Phuc - Phan 2
Đen Trang nguyen Pham Cong Binh lang Yen Lac, xa Đong Van, huyen Yen Lac, tinh Vinh Phuc - Phan 3