Gieronimo Hermosilla Vong (sinh: 30 thang 9 nam 1800 - mat: 1 thang 11 nam 1861, con co ten Viet la: Liem, Tuan) la mot linh muc truyen giao tung đam nhan chuc Giam muc Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Đong Đang Ngoai tai Viet Nam. Ong đa đuoc Giao hoi Cong giao Roma tuyen thanh trong danh sach Cac thanh tu đao Viet Nam vao nam 1988.


Tu tap Jeronimo Hermosilla Vong (ten goc tieng Tay Ban Nha la Jeronimo Hermosilla) sinh ngay 30 thang 9 nam 1800 tai Santo Domingo de la Calzada, Tay Ban Nha trong mot gia đinh ngheo Tu nho, ong theo hoc cac linh muc dong Bien Đuc va co y đinh xin vao dong nay nam 15 tuoi. Hermosilla đuoc gioi thieu qua hoc tai chung vien giao phan Valencia do cac linh muc dong Đa Minh đieu hanh, vao dong Anh Em Thuyet Giao va lanh tu phuc nam 19 tuoi.
Nam 1820 nuoc Tay Ban Nha co loan, mot so tu vien phai giai tan; tai san Giao hoi bi sung cong; cac giao si khong tuyen the trung thanh voi hien phap moi đeu bi bat giam, bi luu đay hoac bi giet. Hermosilla roi nha Dong đang ky vao quan đoi cho đen nam 1823. Khi noi loan dut, ong xin vao nha tap va khan dong ngay 29 thang 10 nam 1823. Nam 1824 khi đoc thu keu moi cua tinh dong Rat Thanh Man Coi Manila, thay Hermosilla tinh nguyen đi truyen giao o Vien Đong. Sau sau thang lenh đenh tren bien, ngay 02 thang 3 nam 1825 ong đen Manila.


Linh muc Nam 1826, thay Hermosilla lanh chuc linh muc va lam giam đoc Hoi Man Coi. Hai nam sau, nam 1828, ong tinh nguyen đen Viet Nam cung voi ba thua sai Phap. Khoi hanh tu Ma Cao đen Bac Viet ngay 2 thang 5 nam 1929, ong toi gap linh muc chinh Amandi Chieu va sang hom sau ong toi trinh dien Giam muc Delgado Y. Ca giao phan Đong Đang Ngoai chi co ba vi thua sai, gom hai Giam muc Y va Hernares Minh, linh muc chinh Hien, nhung ca ba gia va benh tat. Vua thay vi thua sai moi, vi Giam muc đa chay ra va keu len: "Vong! Vong! Uoc Vong!". Va tu đo, Vong tro thanh ten goi tieng Viet chinh thuc cua linh muc Hermosilla. Chi sau vai thang hoc tieng Viet, ong đa hoa nhap rat nhanh voi cac tin huu cung nhu nguoi ngoai giao. Ong khong ngung di chuyen tham vieng cac ho đao, giang day, rua toi, va giai toi.
Trong 11 nam thua sai đau tien cua ong thi co 4 nam phu ta linh muc chinh Amandi Chieu, ba nam be tren dong, mot nam phu ta linh muc chinh Hien, roi thay the linh muc Hien tu nam 1838. Nhung thuc te nhung khi lam phu ta, vi linh muc chinh gia yeu nen moi cong viec đeu do ong đieu hanh. Ong nang so linh muc ban xu len đen 40. Nam 1838, khoi tu sau la thu gui cho bon thua sai va hai linh muc Viet Nam cua linh muc Đang Đinh Vien bi phat hien. Hai Giam muc va linh muc chinh chiu tu đao, nhieu linh muc, tu si, giao dan đo mau vi đuc tin. Cung vi mot trong sau la thu gui cho ong - linh muc Vong, nen "danh trum Vong" đuoc ghi vao đau so bo truy lung cua vua Minh Mang va quan Tong đoc Trinh Quang Khanh. Chieu chi ngay 18 thang 1 nam 1839 danh mot đoan noi ve ong:Hay con danh trum Vong chua bat đuoc, du quan truyen, du thu dan, chang ky ai, he bat đuoc se lanh thuong muoi ngan quan tien. Trong giai đoan nay tuy rat than trong, ong van đi khap noi đe đong vien va trao ban cac bi tich.


Giam muc = Hanh trinh đen le Tan phong =
Toa Thanh đat cha Vong lam Đai dien Tong Toa thay the hai Giam muc Y va Minh đa tu đao. Theo du đinh, le tan phong cu hanh vao ngay 14 thang 4 nam 1841 tai Vinh Tri, Phuc Nhac, noi Giam muc Retordd Lieu an tru.. Tong đoc Trinh Quang Khanh đuoc mat bao đem quan bao vay bat lam đuoc hai thua sai Phap la Berneux Nhan va Galy Ly. Ve sau nho ap luc cua quan Phap, nha vua cho lenh tha hai nguoi ve (1843).
Hai ngay sau vi Giam muc Tan cu Vong moi khoi hanh tu Hai Duong đen Vinh Tri. Vi đa biet hai vi thua sai bi bat, ong nho giao huu dan đi đuong khac. Chi co the đi vao ban đem, đi đuong rung, co khi đi thuyen nhung thuong la đi bo, con ban ngay thi an nap trong bui cay, ngoai đong lua hoac bui tre. Tong đoc Trinh Quang Khanh đat cac tram canh khap noi. Đac biet co mot tram canh, ong phai hoi lo cho vien pho tong va theo ke hoach cua ong ta đe lot đuoc qua tram.


= Nghi le Tan phong & Nhung hoat đong =
Đen Vinh Tri, ong đen toa giam muc cua Giam muc Lieu. Đo la mot cai choi co loi chay xuong ham đe đe phong moi khi quan quan đen tham. Tai đay, ngay 25 thang 4, ong đuoc tan phong. Tan giam muc tim đuong tro ve giao phan va đoi ten la Liem, thay cho danh trum Vong đuoc treo thuong truy lung. It lau sau Tong đoc cung nga benh va qua đoi. Loi dung tinh hinh lang diu, Giam muc Liem đa hoat đong khong ngung. Ngay 26 thang 6, ong tan phong Giam muc cho linh muc Jimeno Lam lam Giam muc phu ta. Sau le, ong hop cac linh muc đe lap chuong trinh truyen giao trong hoan canh moi.
Tu đo, đuc tin ca giao phan co su khoi sac. Truong Latinh đuoc xay dung lai tai Nam An (Hai Duong), sau doi ve Luc Thuy. Truong than hoc đuoc thiet lap o My Đong, Hai Duong. Ong khuyen giao dan đac biet tin tuong, trong cay vao Đuc Me, sieng nang đoc kinh Man Coi va keu cau nu Thanh Philomena tu đao. Sau nay, ong chon thanh nu lam bon mang giao phan va xin phep toa Thanh mung le hang nam. Nho su cong tac cua nhieu tan linh muc trong giao phan va nhieu thua sai moi đuoc gui toi, tinh hinh giao phan Đong phuc hoi rat nhanh. Viec trao ban bi tich đuoc gia tang them moi nam. Chi can can than, cac Giam muc co the đi ban Bi Tich Them suc nhieu noi.
Nam 1844, ong mo le kinh thanh Đa Minh rat trong the. Cac linh muc tu si, giao dan thay nhau ve thanh đuong Nam Am suot tam ngay lien. Ho gap nhau chia se tin tuc, kinh nghiem song đao cua minh. Thanh le đai trao duy nhat cua Giam muc Liem, sau nay se tro thanh tap tuc "Le Đau Dong" trong giao phan. So nguoi moi gia nhap ngay cang gia tang. Ngay 22 thang 8 nam 1844 tai Đong Xuyen ong rua toi cho 44 nguoi lon, trong đo co mot Chanh tong, mot Pho tong, tam ly truong, mot thay cung.. Nam 1848, khi so tin huu len toi 184.000, ong xin Toa Thanh chap thuan chia giao phan thanh hai: Giao phan Trung (nay la khu vuc giao phan Bui Chu, Thai Binh) đuoc trao cho Giam muc Marti Gia; con Giam muc Liem giu lai phan đat đong dan cu (tren muoi trieu), ma it tin huu (chi 0,4 phan tram). Tu đo hai giao phan ngay cang phat trien vung manh hon. Nam 1852, giao phan cua ong rua toi đuoc 388 nguoi lon, 2824 tre em, trong đo đa so la tre em.
Muoi nam cuoi đoi cua Giam muc Liem la nhung nam đay kho khan. Vua Tu Đuc ra them chieu chi cam đao. Nam 1855 khi qua giao phan Trung, hai thay giang thap tung ong bi cuop bat, ong phai nan ni ca ngay ho moi chiu tha. Nam sau, chinh ong bi bat khi đi kinh ly xu Huu Bang, va phai chuoc mat 300 quan tien. Nam 1858 truoc tinh hinh bach hai gay gat, so se khong con ai song sot, ong hop va quyet đinh chia mot nua so thua sai ve Ma Cao cho ngay thuan tien hon se tro lai giao phan hoat đong va giu lai 5 thua sai Đaminh cho ca giao phan. Nam 1859, mot lan nua ong đoi ten la Tuan đe khoi bi lo cho toi ngay chieu chi phan sap ra đoi.
Đem thu 18 thang 9 nam 1861, chung vien Ke Mot phai giai tan, linh muc Khoa thay mat ong, noi voi chung sinh nhung loi cuoi:

Tu truoc toi nay Đuc cha co giu anh em o đay, va lo lieu cho anh em hoc hanh. Bay gio Đuc cha buoc long phai giai tan nha truong. neu Chua đe chung ta con song thi roi đay co ngay Đuc cha se goi anh em tro lai. Đuc cha nhan loi chuc lanh va dan do anh em song sao cho tot, trong cay vao Chua la cha nhan lanh va đung quen cau nguyen cho ngai, cho giao phan va cho ca giao hoi Viet Nam. Anh em hay thu xep đi ngay trong đem nay, khoi can bai chao Đuc cha, keo ngai khong cam đuoc nuoc mat.
Cung đem đo ong roi Ke Mot đen tru an o Tho Đuc, cung đi co thay giang Giuse Nguyen Duy Khang. Hai nguoi o tro o Tho Đuc đuoc ba tuan thi bi lo. Lai phai xuong thuyen qua thi xa Hai Duong va ta tuc tren thuyen cua mot giao huu, gia đinh ong Truong Binh. Đuoc vai ngay, hai vi thi gap Giam muc Valentino Berrio Ochoa Vinh va linh muc Almato Binh doc theo đuong thuy tu Ke Ne xuong. Sau đo ho chia tay nhau moi nguoi mot neo.
Duoi su che giau het suc cua ong Truong Binh, ong va thay giang Khang đuoc it ngay binh yen cho đen hom xay ra cuoc cai va giua cha con ong Truong Binh. Nguoi con trai vi tuc gian cha me đa đi to cao ong ba ve toi chua chap Tay Duong đao truong. Đoi Bang luc đo lam Chanh tong lien đem gia nhan đen bat ong vao ngay 20 thang 10 nam 1861. Khi bi bat, ong đua cho đoi Bang mot so tien va noi: Xin bat va giam giu mot minh toi thoi. Hay đe nhung nguoi đanh ca ngheo nan nay đi. Khi thay Khang nho cay sao thuyen đinh chong cu thi ong can lai rang: Đung chong tra lam gi, hay pho mac cho Thanh y Chua. The la ca hai bi bat troi va đua ve Hai Duong.


= Bi xu tu =
Sau khi lay khau cung ong bi giam trong chiec cui chat hep nam khong noi, đung cung chang đuoc, cu phai khom lung suot ngay, chan tay ra roi. Dau vay, ong van tim cach giang đao cho cac ban tu va tranh thu rua toi cho con trai vien đoi Bai, nguoi cung bi xu tu voi ong. Chieu ngay 26 thang 10, sau khi bat đuoc Giam muc Valentino Berrio Ochoa Vinh va linh muc Binh, quan linh ho reo am i, ong đang ngu say thi giat minh tinh day. Ba nguoi trong ba chiec cui nhin nhau, nhung vui mung vi đuoc gap lai nhau trong nhung ngay cuoi đoi.
Ngay xu đuoc an đinh la 01 thang 11 nam 1861. Ba chiec cui đuoc khieng đi sau đoi quan 500 nguoi. Ong Liem cui cuoi cung, trang nghiem nhu ngay đai le, thinh thoang ngai gio tay ban phep lanh cho cac giao huu đung hai ben đuong. Tai phap truong Nam Mau, ba vi đuoc đua ra khoi cui, cung cau nguyen it phut roi đua tay cho ly hinh troi vao ba coc. Ban an đuoc đoc len. Ba hoi chieng trong, ba luoi guom vung len mot luc chem roi đau ba vi. Khi cac quan ra ve, nhieu nguoi tranh nhau tham mau vi tu đao. Ba thi hai đuoc boc trong ba chiec khan va chon tai cho. Thu cap cac vi đuoc treo o ben đo Han ba ngay (nhung sau đo giao dan đanh trao bo vao đo ba cu chuoi) roi đua ve Yen Dat. Sau lai đua ve an tang tai Tho Ninh mot thoi gian, cuoi cung di doi ve đen Cac Thanh Tu Đao Hai Duong.


Tuyen chan phuoc va tuyen thanh Giao hoang Pio X suy ton Giam muc Jeronimo Hermosilla Liem (Tuan, Vong) len bac Chan phuoc ngay 20 thang 5 nam 1906. Ngay 19 thang 6 nam 1988, Giao hoang Gioan Phaolo II suy ton ong len bac Hien thanh.


Tong truyen Giam muc Jeronimo Hermosilla Vong đuoc tan phong giam muc nam 1841, thoi Giao hoang Gregorio XVI, boi:

Giam muc chu phong: Giam muc Pierre-Andre Retord Lieu, Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Tay Đang Ngoai.
Giam muc Jeronimo Hermosilla Vong la giam muc chu phong cho cac giam muc:

Nam 1841, giam muc Romualdo Jimeno Ballesteros, co Giam muc chinh toa Giao phan Cebu, Philippines.
Nam 1847, giam muc Domingo Marti Gia, co Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Trung Đang Ngoai.
Nam 1849, giam muc Hilarion Alcazar Hy, co Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Đong Đang Ngoai.
Nam 1849, giam muc Jose Maria Diaz Sanjuro An, co Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Trung Đang Ngoai.
Giam muc Jeronimo Hermosilla Vong la giam muc phu phong cho cac giam muc:

Nam 1855, giam muc Melchor Garcia Sampedro Xuyen, co Đai dien Tong toa Hat đai dien Tong toa Trung Đang Ngoai.


Tham khao