William Anthony " Bill " Foulkes (Phat am: / f aʊ k s / hay / f oʊ k s /; Sinh ngay 5 thang 1 nam 1932 - Mat ngay 25 thang 11 nam 2013) la mot cau thu Nguoi Anh tung choi cho Manchester United trong đoi Busby Babes vao nhung nam 1950 va nhung nam 1960. Vi tri ua thich cua anh la Trung ve. Đoi voi Manchester United, anh đa choi 688 tran va anh đung o vi tri thu 4 trong danh sach cau thu ra san nhieu nhat chi sau Ryan Giggs, Bobby Charlton va Paul Scholes. Ong co 3 tran vao san tu bang ghe chi đao. Ong thi đau hau het cac tran cho United vao cac mua giai 1957–58, 1959–60 va 1964–65. Ong ghi tong cong 9 ban thang trong 18 mua giai cua minh tai United va giup cau lac bo gianh bon chuc vo đich Giai hang nhat Anh, mot FA Cup va mot Cup C1. Ong chi mot lan choi cho Đoi tuyen bong đa Anh vao nam 1955.
Sau khi nghi huu khi truoc đo la mot cau thu, ong đa trai qua hon 20 nam lam huan luyen vien va nha quan ly tai nhieu cau lac bo o Anh va mot so nuoc khac.


Cuoc song ban đau Bill Foulkes sinh ra o St Helens, quan Lancashire, nguoi con đau tien cua ba đua con cua ong James Foulkes (1900-1970) va ba Ruth (1909-1961).
Ong noi cua ong đa la đoi truong cua đoi bong bau duc St Helens va cung la mot cau thu bong bau duc quoc te cua Đoi tuyen Anh. Cha ong cung đa choi bong bau duc cho St Helens va cung đa tung choi bong cho Đoi bong New Brighton AFC thuoc Giai Hang ba khu phia Bac Anh. O tuoi thieu nien cua minh, Foulkes sinh hoat tai cau lac bo Whiston Boys va khi lon len ong lam tho mo cho Lea Green Colliery. Đo la mot cong viec ma ong tiep tuc lam vao giua nhung nam 1950 boi thoi gian đo ong đa la mot cau thu đoi mot cua Manchester United va tham du mot tran đau bong đa cho đoi tuyen Anh.
Ong ket hon voi ba Teresa Suffler (sinh nam 1936) tai nha tho St Nicholas o Whiston vao mua xuan nam 1955. Ho co ba đua con đo la: Stephen (sinh nam 1958), Geoff (sinh nam 1962) va Amanda (sinh nam 1963). Ho co bay đua chau ten la: Lewis (sinh nam 1992), Matthew (sinh nam 1993),Adam (sinh nam 1996), Jessica, Edward, Harvey va Philippa.


Manchester United = Giai đoan 1950–1957 =
Bill Foulkes đa đuoc phat hien boi Manchester United khi anh đang choi bong cho cau lac bo Whiston Boys o lua 18 tuoi. Ong gia nhap cau lac bo United vao thang 3 nam 1950 va choi bong cho đoi hoc vien cua cau lac bo truoc khi choi bong chuyen nghiep vao thang 8 nam 1951. Ong co tran đau chuyen nghiep chinh thuc cua minh trong mot tran đau thuoc Giai hang nhat voi kinh đich Liverpool vao ngay 13 thang 12 nam 1952 o tuoi 20. United thang tran đau nay voi ty so 2-1. Anh cung choi 2 tran cho đoi bong Anh voi nhom tuoi U23. Trong thoi gian nay, ong tiep tuc lam viec ban thoi gian tai cac mo than vao luc ranh roi khi khong choi bong trong giai đau.
Foulkes ghi ban đau tien cua anh cho cau lac bo Manchester United khi đoi đau voi Newcastle United trong mot tran đau Giai hang nhat vao ngay 2 thang 1 nam 1954 tai san St James' Park. United ket thuc mua giai o vi tri thu nam.
Foulkes thi đau tran đau tien cho đoi tuyen Anh sau khi ra mat cho United khoang 22 thang, choi ben canh phai đe chong lai Đoi bong Bac Ireland vao ngay 2 thang 10 nam 1954. Tuy nhien, đo chi la tran đau quoc te duy nhat trong suot ca su nghiep cua ong. Đo la tran đau sau khi ong ngung lam viec tai cac mo than.
Trong mua giai 1955-1956, Foulkes đa gianh chuc vo đich đau tien cua anh voi United. Cang ve cuoi mua giai đo, Foulkes thay minh khong phu hop o vi tri canh phai. Do đo, Huan luyen vien Matt Busby cua United đa đua đong đoi Ian Greaves thay the Foulkes o canh phai. Foulkes phan ung gay gat va buoc phai xuong choi o đoi du bi, sau mot thoi gian đuoc goi la tro lai đe choi cho đoi mot. Va sau đo ong thi đau thuong xuyen cho đoi mot ke tu mua giai toi cho đen cuoi nhung nam 1960.
United gianh chuc vo đich trong mua giai 1955-1956 va do đo đu đieu kien đe choi o cup chau Au trong mua giai tiep theo 1956-1957. Bat chap su phan đoi tu Lien đoan bong đa Anh, United đa tro thanh đai dien đau tien cua nuoc Anh o cup chau Au. Trong tran đau thu hai cua Cup chau Au, United đanh bai Anderlecht voi ty so 10-0 mac du Foulkes khong ghi ban. Ket qua nay la chien thang ky luc cua United trong mot tran đau o chau Au. Trong mua giai đo, Foulkes đa giup United vao vong ban ket cua Cup chau Au, khi đe thua chung cuoc boi Real Madrid voi tong ty so 5-3 sau khi thua 1-3 tai Bernabeu va hoa 2-2 trong tran luot ve tai San van đong Maine Road. United cung đi đen tran chung ket FA Cup, bi thua 2-1 boi Aston Villa nhung đa bao ve thanh cong danh hieu vo đich cua ho trong mua giai đo.


= Tham hoa hang khong Munich =

Manchester United danh chuc vo đich tai Giai hang nhat Anh trong mua giai 1956-1957, United mot lan nua đai dien nuoc Anh thi đau tai cup chau Au trong mua giai 1957-1958. Đay la mua bi kich tham hoa may bay Munich. Trong tran luot ve vong tu ket voi đoi bong Red Star Belgrade o Nam Tu, United đa cam hoa 3-3, chien thang chung cuoc 5-4 va gianh quyen đi tiep. Sau tran đau, đoi bong đa co mot buoi lien hoan tai Đai su quan Anh, noi moi nguoi đuoc tang mot chai ruou Gin.
Tren hanh trinh tro lai Manchester vao ngay 6 thang 2 nam 1958, chiec may bay cua hang hang khong British European Airways cho đoi bong đa dung lai tai Munich đe tiep nhien lieu. Sau hai no luc cat canh tro lai that bai, trong lan thu 3 chiec may bay đa no tung. 21 nguoi đa thiet mang ngay lap tuc sau vu no. Foulkes chi bi thuong nhe khi bi mot chai ruou gin roi tren đau. Co truong Kenneth Rayment cung ra đi sau đo vai tuan do vet thuong qua nang, trong khi Duncan Edwards [1 trong 8 nan nhan] đa khong the chien thang đuoc than chet sau 15 ngay chong choi. Tham kich nay la mot phan khong the xoa nhoa trong lich su cua Manchester United. Sir Matt Busby đa vuot qua noi đau tuong chung nhu khong the lanh đe xay dung lai mot đoi bong tuyet voi, đoi bong đa mang lai chiec cup chau Au 10 nam sau đo. Roger Byrne (28), Eddie Colman (21), Mark Jones (24), David Pegg (22), Tommy Taylor (26), Geoff Bent (25), Liam Whelan (22) va Duncan Edwards (21) la nhung cau thu đa thiet mang, cung voi thu ky CLB - Walter Crickmer, HLV the luc - Tom Curry va tro ly Bert Whalley. Tam phong vien đa thiet mang - Alf Clarke, Tom Jackson, Don Davies, George Fellows, Archie Ledbrook, Eric Thompson, Henry Rose, va Frank Swift. Ngoai ra con co co truong - Ken Rayment, Willie Satinoff - ban cua Sir Matt Busby. Đai dien cua hang du lich - Bela Miklos va Tom Cable - thanh vien phi hanh đoan.


= Giai đoan 1958–1966 =
Ngay sau vu tai nan, Foulkes đa đuoc chon lam đoi truong cua cau lac bo thay the cho đong đoi Byrne, nguoi đa bi mat trong vu tai nan. Sau tran đau voi Sheffield Wednesday, West Bromwich Albion va Fulham, United đi đen tran chung ket cup FA, bi thua 2-0 truoc Bolton Wanderers. Tuy nhien, Đoi bong khong thanh cong trong giai đau, gianh chien thang chi 1 tran đau voi Sunderland, hoa 5 tran va thua 8 tran va ket thuc o vi tri thu chin. Trong tran ban ket cua cup chau Au, United thang 2-1 trong tran luot đi voi AC Milan, nhung bi thua 4-0 trong tran luot ve tai San San Siro va chap nhan thua 5-2 chung cuoc.
Manchester United ket thuc vi tri thu nhi trong giai đau đau tien sau tham hoa hang khong Munich, nhung sau đo đa hoan thanh thu bay mua giai 1959-1960 va mua giai 1960-1961, ket thuc vi tri thu 15 trong mua giai 1961-1962 - vao thoi điem nay la ket thuc vi tri thap nhat sau chien tranh cua cau lac bo. Tai giai FA Cup, cau lac bo ket thuc o vong 3, vong 5, vong 4 va vong ban ket lan luot trong bon mua giai sau tham hoa Munich.
Trong mua giai 1962-1963, United ket thuc mua giai o vi tri thu 19 nhung đa gianh chuc vo đich Cup FA sau khi đanh bai Leicester City voi ty so 3-1 vao 25 thang 5 nam 1963. Trong suot thoi gian nay, Foulkes gap van đe suc khoe tu vu tai nan. Sau đo, ong noi: "Toi đa mat rat nhieu trong luong, toi khong the an, khong ngu đuoc va mat the luc."
Ngay 10 thang 10 nam 1960, Busby đua Foulkes tro lai vi tri trung ve lan đau tien, sau khi thu nghiem voi mot loat cac cau thu o vi tri nay sau khi vu tai nan đa cuop đi tru cot Mark Jones va ket thuc su nghiep thi đau cua Jackie Blanchflower hon hai nam truoc đay. Mot lan nua ong đuoc thi đau o vi tri ua thich cua minh trong phan con lai cua su nghiep cau thu nhung ong đa khong thi đau cho đen nam 1963. Trong mua giai 1963-1964, United ket thuc vi tri thu hai trong giai đau va đoat chuc vo đich trong mua giai 1964-65 khi gianh chien thang 13 tran sau 15 tran. Boi sau đo, Foulkes va Charlton la hai nguoi duy nhat song sot sau tham hoa hang khong Munich. Trong mua giai 1966-1967, Foulkes đa giup United gianh chuc vo đich mot lan nua, hoan thanh thanh tich voi bon chuc vo đich trong su nghiep cua minh, nhieu hon bat ky cau thu nao khac cua United thoi đai cua ong va hon bat ky cau thu nao khac tai cac cau lac bo trong 32 nam tiep theo.


= Chien thang Cup chau Au =
Manchester United gianh chuc vo đich trong o mua giai 1966-1967, United mot lan nua đu đieu kien tham du Cup chau Au. Sau khi đanh bai Hibernians, Sarajevo va Gornik Zabrze, United phai đoi mat voi đoi bong Real Madrid o vong ban ket. Foulkes đa khong choi o tran luot đi tai Old Trafford nhung United gianh đuoc mot chien thang chat vat voi ty so 1-0. Tuy nhien, anh đa choi trong tran luot ve tai san Bernabeu vao ngay 15 thang 5 nam 1968, trong đo Real Madrid đa dan 3-1 o hiep mot nhung David Sadler ghi ban trong hiep hai đe san bang ty so 3-3 chung cuoc. Gan cuoi tran đau, George Best treo bong vao vong cam đe Foulkes sut bong vao luoi, ghi ban quan trong nhat trong su nghiep cua minh va đua United vao choi tran chung ket.
Tran chung ket đuoc to chuc tai San van đong Wembley vao ngay 29 thang 5 nam 1968. Đoi thu la đoi bong Benfica. Foulkes thi đau o trung tam hang phong ngu. Khi tran đau buoc sang hiep phu voi ti so la 1-1 voi ban thang duy nhat cho United cua Charlton. Sau đo, lan luot Best, Brian Kidd va Charlton ghi moi nguoi mot ban thang giup United gianh thang loi 4-1, tro thanh đoi bong Anh đau tien gianh Cup chau Au. Muoi nam sau tham hoa may bay Munich, Foulkes cuoi cung cung gianh đuoc mot chuc vo đich Cup chau Au o tuoi 36. Ong va Charlton la hai cau thu duy nhat con lai o cau lac bo tu thoi điem vu tai nan. That vay, tat ca nhung nguoi song sot khac, ngoai tru Harry Gregg (con o lai Old Trafford đen nam 1966) đa roi cau lac bo sau bon nam sau tham hoa nay.


= Su nghiep cau thu cuoi cung =
Sau khi gianh Cup chau Au, Foulkes cam thay anh đa đat đuoc tat ca nhung gi co the va muon nghi huu. Tuy nhien, Busby đa thuyet phuc anh o lai them hai nam nua, mac du ong it choi bong thuong xuyen trong thoi gian nay. Mua giai tiep theo, United ket thuc vi tri thu 11 trong bang xep hang. Trong mua giai 1969-1970, Wilf McGuinness (Mot trong nhung đong đoi cua Foulkes vao cuoi nhung nam 1950) thay the Busby tro thanh nha quan ly cua United. Foulkes chi choi ba tran duoi thoi McGuinness, trong tran đau cuoi cung bang mot that bai 1-4 truoc Southampton tai Old Trafford vao ngay 16 thang 8 nam 1969. Giai đoan nay, anh la cau thu lon tuoi nhat trong đoi bong o tuoi 37 va thuc su la mot trong nhung cau thu lau đoi nhat trong giai The Football League. Ong chinh thuc gia tu san co vao ngay 1 thang 6 nam 1970 o tuoi 38.
Đen cuoi su nghiep cua minh, Foulkes đa ra san 688 lan cho United va ghi đuoc 9 ban thang. Ong tung giu ky luc ra san nhieu nhat cho cau lac bo cho đen khi Charlton (ra san 758 tran) đa vuot qua anh mot thoi gian sau đo. Sau nay co them Ryan Giggs va Paul Scholes cung vuot qua ong, mac du ong van con đung vi tri thu tu voi tu cach la cau thu ra san nhieu nhat cho United. Ong cung đa 3 lan ra san thay the cau thu khac trong mua giai 1968-1969 o Giai hang Nhat Anh. Ong cung thi đau đinh cao cho United trong cac mua giai 1957-1958, 1959-1960, 1963-1964 va 1964-1965. Ong cung thi đau o Giai hang nhat suot 18 mua giai, hau het tham du cua ong voi tu cach la mot cau thu thuong xuyen va la cau thu phuc vu lau nhat tai cau lac bo vao thoi gian cua tran đau cuoi cung cua minh. Anh ghi tong cong chin ban thang cho United, ban thang lan đau tien trong giai đau voi mot chien thang 2-1 truoc Newcastle United vao ngay 2 thang 1 nam 1954  va ban thang cuoi cung vao ngay 15 thang 5 nam 1968 tai ban ket Cup chau Au trong tran luot ve o thanh pho Madrid.
Sau khi nghi huu, ong đa o lai Old Trafford khi đam nhiem vai tro mot huan luyen vien đoi tre trong giai đoan 1970-1975, ong đa phuc vu cho United suot 25 nam.[2]


= Su nghiep Huan luyen vien =
Sau khi ngung lam huan luyen tai United, Foulkes quan ly mot so đoi bong. Đau tien, ong lam nha quan ly mot cau lac bo khong chuyen nghiep Witney United, ma sau đo biet đen voi cai ten "Witney Town". Nam 1975, ong đen My tiep quan cac đoi bong Chicago Sting (1975–77), Tulsa Roughnecks (1978–79) va San Jose Earthquakes (1980). Sau đo ong đen Na Uy trong giai đoan 1980-1988, tai đay ong đa lam quan ly voi cac đoi bong Steinkjer FK, IL Bryn, Lillestrøm SK va Viking FK.
Nam 1988, ong đen Nhat Ban va lam quan ly cau lac bo F.C. Mazda tai thanh pho Hiroshima cho đen nam 1991. Sau đo, ong đa tro ve Anh vao nam 1992.
Trong thang 10 nam 1992, ong ban đau gia cac huy chuong trong su nghiep cua minh tai Christie vi ong can tien. Hai muoi san pham đuoc ban đau gia voi gia 35 000 £. Tat ca cac huy chuong cua ong đa đuoc ban đau gia, huy chuong Cup chau Au cua ong đuoc ban voi gia 11 000 £, trong khi ao ong mac trong tran chung ket Cup chau Au đuoc đau gia 1800 £. Huy chuong Cup chau Au cua Foulkes đa đuoc ban lai tai mot cuoc đau gia tai Sotheby o London trong thang 11 nam 2012 nhu mot phan cua mot bo suu tap cac ky vat the thao; thoi gian nay, no đuoc ban voi gia gan gap bon lan vao khoang 40 000 £.


Cuoc song sau nay va cai chet Gan đay nhat la nam 2000, ong van huan luyen tai FA Manchester, va thuong lam khach moi tai Nhat Ban đe trien lam san van đong, boi vi bon nam lam huan luyen vien o Nhat Ban va trong thoi gian đo ong đa hoc tieng Nhat.
Vao thang 4 nam 2011, Hinh anh cua ong đuoc dung thanh phim boi nam dien vien James Callas Ball o hang truyen hinh BBC tren kenh TV drama United, cau chuyen trong đo đa tap trung xung quanh tham hoa may bay Munich. Foulkes đa qua đoi o tuoi 81 tai Manchester vao ngay 25 thang 11 nam 2013 vi bi Benh Alzheimer. [3] Luu tru ngay 3 thang 12 nam 2013 tai Wayback Machine


Thong ke su nghiep † Giai League Cup bat đau vao mua giai 1960-1961.


Nhung thanh tich Manchester United
First Division (4): 1955–56, 1956–57, 1964–65, 1966–67
FA Cup (1): 1962–63
European Cup (1): 1967–68
Charity Shield (4): 1956, 1957, 1965*, 1967* (* Đong vo đich)


Tham khao them Lien ket ngoai Bill Foulkes tren IMDb 
Short biography on the official Manchester United website