Cong quoc Firenze (tieng Y: Ducato di Firenze) la lanh đia cua than vuong co trung tam la thanh pho Firenze vung Toscana nuoc Y. Cong quoc đuoc thanh lap sau khi Hoang đe Charles V khoi phuc quyen cai tri Firenze cua nha Medici vao nam 1530. Giao hoang Clemente VII, ban than la nguoi nha Medici, đa bo nhiem nguoi ho hang cua minh la Alessandro de' Medici len lam Cong tuoc Cong hoa Firenze, qua đo bien nuoc Cong hoa Firenze thanh mot che đo quan chu cha truyen con noi.
Cong tuoc đoi thu hai la Cosimo I đa thanh lap mot luc luong hai quan Firenze hung manh va mo mang lanh đia cua minh, thu hoi Elba va chinh phuc Siena. Nam 1569, Giao hoang tuyen bo Cosimo la Đai Cong tuoc Toscana. Dong ho Medici cai tri Đai Cong quoc Toscana cho đen tan nam 1737.


Nguon goc va Hien phap Firenze nam duoi su kiem soat khong chinh thuc cua nha Medici tu nam 1434. Trong chien tranh Lien minh Cognac, nguoi Firenze noi day chong lai nha Medici, luc đo do Ippolito de' Medici đai dien, va khoi phuc lai nen tu do cho nuoc cong hoa cua ho. Sau khi nuoc cong hoa đau hang trong tran vay ham Firenze, Hoang đe La Ma Than thanh Charles V đa ban hanh mot chi du tuyen bo ro rang rang chi minh ong moi co the quyet đinh chinh quyen cua Firenze. Ngay 12 thang 8 nam 1530, Hoang đe tao ra cac nha cai tri cha truyen con noi dong ho Medici (capo) cua Cong hoa Firenze.
Giao hoang Clemente VII du đinh đua nguoi ho hang cua minh la Alessandro de' Medici len lam nguoi cai tri Firenze, nhung cung muon tao an tuong rang nguoi Firenze đa chon Alessandro lam nguoi cai tri cua ho mot cach dan chu. Danh hieu "Cong tuoc xu Firenze" đuoc chon vi no se cung co quyen luc cua nha Medici trong khu vuc. Thang 4 nam 1532, Giao hoang đa thuyet phuc đuoc Balia, uy ban cai tri Firenze, soan thao mot hien phap moi, chinh thuc tao ra che đo quan chu cha truyen con noi. Uy ban nay ben bai bo co quan signoria (chinh phu dan cu) lau đoi va chuc vu gonfaloniere (nguoi đung đau nha nuoc tren danh nghia đuoc bau voi nhiem ky hai thang) va thay the no bang ba the che sau đay:

Consigliere, mot hoi đong bon nguoi đuoc bau voi nhiem ky ba thang, do "Cong tuoc Cong hoa Firenze" đung đau.
Thuong vien, bao gom bon muoi tam nguoi, do Balia lua chon, đuoc trao đac quyen quyet đinh cac chinh sach tai chinh, an ninh va đoi ngoai cua Firenze. Ngoai ra, Thuong vien con bo nhiem cac uy ban chien tranh va an ninh cong cong, va may vi thong đoc cua Pisa, Arezzio, Prato, Voltera va Cortona cung nhom su than.
Hoi đong Hai tram la toa an thinh nguyen; tu cach thanh vien tron đoi.


Trieu đai cua Alessandro Ngay ca sau khi Alessandro len ngoi, quan đoi Đe quoc La Ma Than thanh van đong quan o Firenze. Nam 1535, mot so gia đinh Firenze noi tieng, bao gom ca Pazzi (ke đa co giet Lorenzo de' Medici trong bien co goi la Am muu Pazzi) lien cu mot phai đoan duoi quyen Ippolito de' Medici yeu cau Charles V phe truat Alessandro. Truoc su that vong cua ho, Hoang đe đa bac bo loi khang nghi cua phai đoan nay. Charles khong co y đinh phe truat Alessandro do ong nay ket hon voi co con gai cua Charles la Margaret xu Parma.
Alessandro tiep tuc cai tri Firenze trong hai nam nua cho đen khi ong bi nguoi ho hang xa la Lorenzino de' Medici sat hai vao ngay 1 thang 1 nam 1537.


Trieu đai cua Cosimo I Vi Alessandro khong co con cai hop phap nao, nen cau hoi ve quyen ke vi van con bo ngo. Chinh quyen Firenze đa chon Cosimo I vao nam 1537. Khi biet tin nay, gia đinh Strozzi bi luu đay ben day quan xam chiem va co gang ha be Cosimo, nhung bi đanh bai tai Montemurlo. Cosimo đa đai tu hoan toan bo may quan lieu va chinh quyen cua Firenze. Nam 1542, quan đoi Đe quoc La Ma Than thanh cua Charles V đang đong tai Firenze đanh phai rut lui.
Nam 1548, Cosimo đuoc Charles V trao cho Elba va đat đai ban doanh luc luong hai quan moi đang phat trien cua ong tai đay. Cosimo thanh lap thanh pho cang Livorno va cho phep cu dan thanh pho đuoc huong quyen tu do ton giao. Lien minh voi Tay Ban Nha va Đe quoc La Ma Than thanh, Cosimo đanh bai đai quan cua Cong hoa Siena von đang lien minh voi Phap, trong tran Marciano vao ngay 2 thang 8 nam 1554. Ngay 17 thang 4 nam 1555, Firenze va Tay Ban Nha chiem đong lanh tho Siena ma ve sau đuoc Hoang đe Philip II cua Tay Ban Nha ban tang cho Cosimo lam thai ap cha truyen con noi vao thang 7 nam 1557. Gia đinh cong tuoc đa chuyen đen Palazzo Pitti vao nam 1560. Cosimo uy quyen cho kien truc su Vasari xay dung Uffizi, lam van phong cho ngan hang Medici, tiep tuc truyen thong bao tro nghe thuat cua nha Medici. Nam 1569, Cosimo đuoc Giao hoang Pio V tan phong lam Đai Cong tuoc Toscana vao nam 1569. Nha Medici tiep tuc nam quyen cai tri Đai Cong quoc Toscana cho đen khi gia toc nay bi tan diet vao nam 1737.


Chu thich Tham khao Nguon tai lieu Crum, Roger J.; Paoletti, John T., bien tap (2008). Renaissance Florence: A Social History. Cambridge University Press.
Fletcher, Catherine (2016). The Black Prince of Florence: The Spectacular Life and Treacherous World of Alessandro de' Medici. Bodley Head.
Goudriaan, Elisa (2018). Florentine Patricians and Their Networks: Structures Behind the Cultural Success and the Political Representation of the Medici Court (1600-1660). Brill.
Hale, J.R. (2001). Florence and the Medici. Phoenix Publishing. ISBN 1-84212-456-0.
Hattendorf, John B.; Unger, Richard W., bien tap (2003). War at Sea in the Middle Ages and the Renaissance. The Boydell Press.
Landon, William J. (2013). Lorenzo di Filippo Strozzi and Niccolo Machiavelli. University of Toronto Press.
Langdon, Gabrielle (2006). Medici Women: Portraits of Power, Love and Betrayal from the Court of Duke Cosimo I. University of Toronto Press.
van Veen, Henk Th. (2013). Cosimo I De' Medici and His Self-Representation in Florentine Art and Culture. Cambridge University Press.


Lien ket ngoai Thong tin lien quan đen Cosimo I