Vet seo va cai đau hoi la tieu thuyet cua nha van Vo Van Truc, nha xuat ban Van hoa – Thong tin phat hanh nam 2006.


Noi dung Cu Van Hon sinh ra tai Nghe An, Quach Quyen Luc tu Ha Thanh di cu vao Nghe An cung gia đinh luc 10 tuoi tai Doc Cuop. Cu Van Hon hoc len đai hoc, sau nay cong tac tai Vien Van Hien. Quach Quyen Luc hoc xong pho thong, sau đo xung phong ra tien tuyen. Sau nay nho cac muu mo đuoc cat nhac len chuc Vien truong Vien Van Hien, nhung Luc lai luon an nan hoi loi. Trong qua trinh lam viec tai co quan, Quach rat biet ninh cap tren va tao nhom loi ich tai Vien. Du co chuc vu cao, Luc lai rat me tin di đoan va đa nghi cuc đoan voi tat ca moi nguoi, luon đe cao loi ich ca nhan.


Sang tac Nha van cho biet Vet seo va cai đau hoi dua tren nhung nguyen mau đoi that va "nhung nguyen mau khong chiu huong thien". Vo Van Truc khang đinh khong nham vao mot ai, chi muon neu bat len tinh đien hinh va phan chieu vao dang nguoi quan ly van nghe hieu thang, đo ky va đa nghi—nhung con nguoi đay mau thuan nhung lai rat pho bien trong xa hoi Viet Nam hien nay. Nha van boc bach "neu ai đo tu vo vao minh roi phan ung lai thi chi co do; nen hoc cach im lang nhu Nguyen Đinh Thi, To Hoai tung lam truoc đay". Vo Van Truc tiet lo "nhung tinh tiet lien quan đen cai "nguyen mau" đon vi va ca nhan manh qua, minh so nhung gi minh tuong tuong se thap hon cuoc song rat nhieu, nen đa phan minh giu nguyen trong tieu thuyet cac chi tiet đoi thuc. Mot so nguoi minh quen co bong dang trong ay ca đay.[...] Co nhung viec ghi nhat ky cung thay "ron" roi, noi gi viet". Nhan vat Phan Chan va Nguyen Thi Đao bi hu cau nhieu, nhan vat Viet So đuoc gop tu ba nguoi ngoai đoi, cac cau thoai trong tieu thuyet đeu đuoc ghi chep lai tu loi nhung nguoi ngoai đoi. Nha van so sanh nhan vat Quach Quyen Luc voi Đo Thich va Le Sat cung voi Grigori Yefimovich Rasputin; đong thoi nhan xet "Quach Quyen Luc đien hinh cho mot loai can bo dung thu đoan leo len, rat pho bien trong xa hoi". Vo Van Truc ke co mot nguoi goi đien thoai lien lac va noi "Thua ong, toi la nguyen mau cua nhan vat Quach Quyen Luc đay! Toi la nguoi bi ong am chi, toi la mot trong hang tram hang nghin cai thang Quach Quyen Luc đang ton tai trong xa hoi nay".


Phat hanh Vo Van Truc bat đau viet tieu thuyet nay vao nam 1998 va hoan thanh vao nam 1999, thoi gian viet thuong trong khoang 17–19 gio tai co quan. Ban thao goc nam 2004 bi luoc bo hon 100 trang sau khi đoc lai, tac gia giai thich vi "nhieu đoan nhu ky su, chat van hoc it". Vet seo va cai đau hoi đuoc Trung tam Van hoa Ngon ngu Đong Tay che ban, dich gia Đoan Tu Huyen thiet ke bia va Nguyen Trong Tao viet loi binh tren bia so bon cua tieu thuyet. Tieu thuyet đuoc nha xuat ban Van hoa – Thong tin phat hanh vao nam 2006. Vo Van Truc ban đau du đoan tieu thuyet se "gay mot so du luan trong gioi van chuong" va trong gioi tri thuc, nhung bat ngo khi thu hut đuoc su quan tam cua cong chung.


Đon nhan = Xa hoi =
Dich gia Đoan Tu Huyen tai Trung tam Van hoa Ngon ngu Đong Tay neu quan điem "khong binh thuong đoi voi gioi van chuong nghe thuat" khi "to mo thai qua đen nhung chuyen vun vat – rieng tu" ma it xem xet phan tich nghe thuat. Hoa si Hong Linh cam thay tieu thuyet "neu chi đon thuan la giai toa noi am uc ca nhan thi vua ha thap gia tri van chuong vua tao su nhin nhan khong đung ve ca tac pham lan tac gia".


= Hoc gia =
Nha nghien cuu van hoc Lai Nguyen An khen ngoi "nhan vat chinh ay tuy la lung ve trang thai đa nhan cach, nhung la nhan vat khac thuong chu khong tam thuong", nhan đinh tieu thuyet đa mieu ta "mot trong nhung "đau linh van hoa"—mot thu ong trum trong cac linh vuc van hoa thuoc co che bao cap cu". Nha phe binh van hoc Pham Xuan Nguyen binh pham "mot loai nhan vat moi cua van hoc Viet Nam hien đai xuat hien trong thoi buoi hien đai", đong thoi neu ra "loi van ke chuyen đam tinh dan gian, viet van nhu ke mieng". Nha phe binh van hoa Bui Viet Thang goi nhac Vet seo va cai đau hoi cua Vo Van Truc cung voi Cun cua Nguyen Huy Thiep, đong thoi đinh danh la "tac pham nong" am chi ca nhan, đay nghien đong loai. Thac si Mai Phuong Huy liet ke Vet seo va cai đau hoi cua Vo Van Truc la mot trong nhung tieu thuyet tieu bieu theo khuynh huong hien thuc – trao long cua Viet Nam ke tu nam 1986. Nha phe binh van hoc Thuy Khue phan tich "Chuyen lang ngay ay viet ve nguyen nhan Cach mang thang Tam, Vet seo va cai đau hoi viet ve hau qua cua nen Cach mang nay—tuc la su san sinh ra nhung nhan vat nhu Quach Quyen Luc, nhung tay thu truong co hoi bat tai, lam muu nhieu meo leo len thuong tang trong moi nganh—ke ca nganh van hoa bang tham o va thu đoan; su hinh thanh guong may hoi lo – tham nhung va lang phi ton tai trong nhung co quan hanh chinh—ke ca ve khoa hoc nhan van". Thuy Khue ket luan: "Mot loai tri thuc gia, xuat than Doc Cuop nhu Quach Quyen Luc, nam quyen thu truong mot co quan van hoa lon. Va mot loai tri thuc that, la nhung nguoi nhu Cu Van Hon, co kha nang chuyen mon, co long nhung nhu nhuoc, bi mot co che thoi nat kiem toa, khong the phat trien tai nang va hoc thuat cua minh". Tien si Nguyen Huy Can va hoc gia Pham Quynh An nhan manh tieu thuyet "sau khi ra mat ban đoc đa gay xon xao du luan vi lien quan đen tieng đon tac gia lay nguyen mau co thuc la mot nha tho noi tieng cua Viet Nam hien nay".


= Truyen thong =
Su kien xuat ban Vet seo va cai đau hoi cua Vo Van Truc va Ba nguoi khac cua To Hoai đuoc bao chi Viet Nam bau chon la mot trong muoi su kien van hoa van nghe nam 2006 tai Viet Nam. Nguyen Hang tren bao Dan tri cho rang tieu thuyet "gay xon xao trong đoi song van hoc", đong thoi nhan xet "nguoi khen thi cho rang đo la 'thanh cong lon' cua nha van. Nguoi che thi cho rang tac gia đa ha thap khong chi ca nhan tac gia, ma con ha thap ca gia tri đich thuc cua van chuong". Tran Hoang Nhan tren bao Nguoi lao đong tan duong "Vet seo va cai đau hoi cuc ky sac canh trong mo ta so phan ky la cua mot con nguoi – mot tri thuc đam me quyen luc mot cach kho hieu, dung moi thu đoan đe tien than roi luon bi mac cam toi loi đeo bam". Tran Hoang Nhan cung cho rang can khac hoa them ve nhan vat Phan Chan va vo Quach Quyen Luc. P.X.N tren bao Tuoi Tre nhin nhan "loi viet cua Vo Van Truc cu nhu ke chuyen binh thuong, ke mot cach dan da – than nhien, nhung đoc xong nguoi đoc thay hien ra chan dung mot con nguoi ghe gom – khung khiep va phang phat nhu gap o đau đo". Pham Khai tren bao Cong an nhan dan phan tich "cuon sach ke ve mot nguoi cam but—mac du von kien van con bap bom, nhung bang nhung thu đoan het suc la lung, đa bat ngo thau tom va che ngu đuoc lau dai mot to chuc hoc thuat co uy tin". Van tren bao Cong an nhan dan, Binh Nguyen Trang goi nhac Vet seo va cai đau hoi cua Vo Van Truc va Tieu Long nu cua Nguyen Huy Thiep cung voi Pha san cua Nguyen Nhuan Hong Phuong; đong thoi nhan xet "hinh nhu su sinh đong cua chinh hien thuc đoi song đa cung cap cho cac tac gia mot cot truyen, mot van đe kinh te – xa hoi noi bat, va nhung mau nhan vat ma nguoi binh thuong kho co the tuong tuong ra". Tran Nguyen Anh tren bao Tien Phong cho rang nha tho "đa phoi bay nhieu su that khong ai dam viet ve đoi song van chuong Viet Nam mot thuo". Van tren bao Tien Phong, Miu Miu binh luan "khong phai Vet seo va cai đau hoi la tac pham đau tien xay dung nhan vat tren nguyen mau cua đoi song la nhung van nghe si ten tuoi, ngay tu nhung nam đau cua thoi ky Đoi Moi, kieu sang tac nay đa xuat hien". The thao & Van hoa đua ra loi binh "nhac đen Vo Van Truc, nguoi ta nho nhieu đen mot tieu thuyet tung gay xon xao du luan cua ong đuoc xuat ban vao nam 2006 voi ten goi Vet seo va cai đau hoi, va nho đen mot nha tho cua que huong xu Nghe voi nhung cau tho ngon ngon tinh que". Duong Trong Dat tren Sai Gon Giai Phong neu quan điem "cai ngoi nha tieu thuyet Vet seo va cai đau hoi ma nha van day cong dung len đa đo sup vi voi vua thieu chat keo dinh va gach nung qua song sit. Ban nga cua tac gia đa khong ganh noi y đo qua to tat 'phac hoa con đuong đi cua mot tri thuc ham quyen luc'; do vay khong đu suc ly giai, mo xe no va đanh đi vao loi đat đieu dung tuc tam thuong cua nguoi ngoi le đoi mach 'noi xau va thoa ma nhan vat'".


= Van đan =
Nha tho Nguyen Trong Tao so sanh nhan vat chinh trong AQ chinh truyen cua Lo Tan voi Quach Quyen Luc; khang đinh "Quach Quyen Luc cung la mot loai nhan vat đien hinh trong xa hoi ta hien nay, va chinh Quach Quyen Luc chu khong phai ai khac—se lam vinh danh cho Vo Van Truc, tac gia cuon tieu thuyet nay". Nha van Y Ban khong muon đoc Vet seo va cai đau hoi vi "rat ghet van chuong am chi" va muon huong đen van chuong đich thuc. Nha van Hoang Huu Cac khang đinh nhan vat co the lay tu mot nguyen mau nao đo nhung "phai giai toa moi lo ngai cua cong đong, the thai nhan tinh chu khong phai đe giai toa noi am uc cua ca nhan tac gia". Nha van Tran Thi Thang noi đay la "tieu thuyet đang đoc cua Vo Van Truc". Nha tho Hoang Tran Cuong tung noi voi Vo Van Truc rang "toi đoc mot mach het cuon sach, cu cho xem cai lao Hon co đam vao mat thang Luc khong, nhung khong thay. Ong Truc viet con lanh qua". Nha van Ma Van Khang cho rang "đa tao ra đuoc khong khi ma quai xung quanh nhan vat chinh", nha van Phan Thi Vang Anh goi đien noi "Cam on chu, đoc quyen sach cua chu đa giai đap cho chau nhieu đieu". Mot so nghe si truoc đo thuc giuc Vo Van Truc viet sach, sau nghe tin sach đa phat hanh thi keo đen chuc mung tac gia. Nha van Nguyen Huy Thiep nhan xet "Bong đe, Canh đong bat tan roi Vet seo va cai đau hoi... đeu la nhung tac pham tao du luan nhung cai gi co gia tri, đoc gia ho se tu nhan ra".


Xem them So đo (1936, Vu Trong Phung)


Chu thich