Ho ly tinh (chu Han: 狐狸精), cung thuong goi la Ho tien (狐仙), Ho ly (狐狸), Ho tinh (狐精), Ho yeu (狐妖) hay Yeu ho (妖狐) la nhung ten goi đe chi nhung con cao tro thanh yeu tinh trong cac huyen thoai va truyen thuyet dan gian, phan lon o nhung nuoc Đong A nhu Trung Quoc, Nhat Ban va Trieu Tien hay Đong Nam A nhu Viet Nam.
Theo quan niem cua mot so nguoi Trung Quoc, trong cac loai vat thi co loai cao la co the noi va thong minh nhat sau con nguoi. Cac hinh tuong ho ly tinh trong truyen thuyet thong qua viec tu luyen hoac co cao nhan chi điem ma hap thu tinh hoa troi đat đe thanh tinh. Đac điem noi bat nhat cua nhung con ho ly tinh la chung co the hoa thanh nguoi va thuong la nhung co gai đep.
Tuy vao tung khu vuc, hinh tuong ho ly tinh co thien va ac rach roi. Tai Hong Kong, Nhat Ban va cac vung Giang Triet, hinh tuong cua ho ly tinh đuoc cung kinh goi thanh "Ho tien" va rat đuoc ton trong, ho quan niem rang "Ho tien" co the ban đen tai van cho ho, phuong thuc cung phung len cac Ho tien la trung ga, con Nhat Ban thi la đau hu.


Su lieu Sach Son hai kinh, mot cach tu đien đia ly thoi Tien Tan co nhung ghi chep kha som ve ho ly. Trong sach Son Hai Kinh, tac gia đe cap ho ly đoi khi vua la bieu tuong cua điem lanh, noi nao co ho ly la thien ha thai binh, nhung cung co nhung cau chuyen cho thay ho ly la nhung sinh vat tan ac va xau xa.
Vao đau thoi nha Đuong, ho ly la mot dang vat thieng lieng. Sach Trieu da thiem tai (朝野佥载) co ghi nhan ve tuc tho ho ly cua dan chung. Đuong thoi co cau ngan ngu rang: "Khong co ho ly, thi khong co thon xom", co the thay tinh chat than thanh cua ho ly thoi Trung Hoa co. Trong dan gian Trung Quoc con co truyen thuyet Ngu đai tien (五大仙), ke ve nam vi "tien" la đong vat co tien khi, se mang đen tai loc cho nguoi tho phung, va ho ly tinh thuong đuoc xep hang đau tien.
Tu thoi nha Tong, cung voi viec hinh tuong Đat Ky đuoc truyen ba va phe binh, hinh tuong ho ly tinh tro thanh mot dang yeu co mang su đoc ac cung cuc.


Truyen thuyet Theo truyen thuyet dan gian hay luu truyen nhat, ho ly la loai cao co the tu hanh luyen đao, chung tu luyen mot tram nam thi ba cai đuoi se moc ra va đuoc goi la Yeu Ho (Tam Vi Yeu Ho), tu luyen đen 1000 nam thi chuyen sang loai Luc vi ma ho (Cao ma 6 đuoi), va cu nhu vay, khi đen đuoc canh gioi la 9 đuoi Cuu vi thien ho thi chung co the hoa thanh nguoi. Moi chiec đuoi la mot mang cua chung. Muon giet chet mot con Ho ly thi phai chat het đuoi cua chung truoc.

Ho ly tinh khi hoa thanh nguoi thuong vo cung xinh đep, thong minh, co suc quyen ru ki la. Cac Ho ly thuong su dung uu điem đo đe hop hon đan ong va sau đo se tim cach đe hut hon hay mau cua ho cho đen chet, tham chi co khi con an thit ho nua. Mau long cua Ho ly tinh khac han so voi loai cao thuong. Tuy theo so nam tu luyen ma chung đoi mau theo đo. Tuong truyen, long cua Cuu vi ho thuong co mau đo tuoi nhu mau. Ho ly thuong song trong cac hang đong lanh vi chung ua lanh. Moi khi ra khoi hang đong chung đeu thay đoi hinh dang. Chi khi chet chung moi tro lai y nguyen hinh dang cua mot con cao. Ngoai cau dan đan ong, cac ho yeu con đuoc ghi nhan la co the bien thanh nam nhan đe cau dan ca nu nhan. Sach Thai binh nghiem ky (太平广记) thoi Tong, phan "Truong lap bon" (张立本) ghi nhan truong hop nhu vay. Hay phan Ke Chan (计真) ghi nhan vo cua Ke Chan to cao chong, ba ta la yeu ho hoa thanh. Trai lai, khong it truyen ghi nhan yeu ho thien luong, nhu Nham Thi Truyen (任氏传), mot truyen ky thoi nha Đuong, hay trong Lieu trai chi di cua Bo Tung Linh cung khong it cac yeu ho thien luong va co duyen phan voi nguoi pham.
Mot trong nhung hinh tuong noi tieng nhat ve yeu ho hoa nguoi chinh la Đat Ky, hinh tuong nay chinh thuc đuoc sang tac va pho bien thong qua tieu thuyet than thoai Phong than dien nghia thoi Minh. Đat Ky la con gai mot vi quan hien luong, nang do co sac đep ruc ro nen tro thanh vo cua Tru Vuong. Mot ho ly tinh do phuc menh Nu Oa, nguoi rat ghet Tru Vuong vi đa xuc pham ba ay nen đa nhap vao than xac Đat Ky va tu đo muon hinh dang Đat Ky me hoac Tru Vuong, khien nha Thuong sup đo.


Xem them Cuu vi ho
Kitsune, ho li tinh kieu Nhat Ban
Gumiho, ho li tinh kieu Trieu Tien (cuu vi ho, ho chin đuoi)
Lieu trai chi di


Tham khao