Nien hieu (gian the: 年号, phon the: 年號, binh am: nianhao) la mot giai đoan gom cac nam nhat đinh đuoc cac Hoang đe Trung Quoc va cac nuoc chiu anh huong van hoa Trung Hoa nhu Viet Nam, Trieu Tien & Nhat Ban su dung. Moi vua thuong co mot hoac nhieu nien hieu rieng. Sau nien hieu la so nam (thong thuong bat đau tu ngay đau nam moi am lich). Nien hieu đuoc xuat phat tu khau hieu hay phuong cham tri vi cua vi vua đo.


Chuc nang Han Vu Đe thuong đuoc coi la Hoang đe đau tien su dung nien hieu; tuy nhien ong chi la nguoi đau tien su dung nien hieu trong suot thoi gian cai tri cua minh. Ong va cha cua ong cung su dung nien hieu, mac du khong lien tuc. Trong suot thoi gian ong tri vi tu nam 140 TCN đen 87 TCN, Vu Đe đat 11 nien hieu, trong đo 6 nien hieu đau đuoc ong đeu đan đoi 6 nam 1 lan; 4 nien hieu sau đo đoi đeu đan 4 nam 1 lan.
Moi nien hieu đeu mang y nghia rieng. Vi du: nien hieu đau tien cua Han Vu Đe la Kien Nguyen (建元, jianyuan), co nghia la "thiet lap ki nguyen". Nien hieu cung phan anh đac điem cua canh quan chinh tri va boi canh vao thoi điem đo. Kien Trung Tinh Quoc (建中靖國 jian zhong jing guo), nien hieu đau tien cua Tong Huy Tong, co nghia la "thiet lap đat nuoc thanh binh", phan anh chu nghia duy tam cua Hoang đe trong viec dung hoa su đau tranh giua cac đang bao thu va tien bo trong cac cai cach chinh tri va xa hoi. Nien hieu đau tien cua nha Thanh rat quan trong boi vi no co nghia la "(nguoi Man so huu) Thien menh". Mot so nguyen hieu cung đuoc dung nhieu lan boi cac trieu đai khac nhau nhu Thai Binh.
Viec tuyen bo nien hieu moi đuoc đe cap đen trong cac van ban lich su cua Trung Quoc la kien nguyen. Viec Hoang đe nua chung muon đoi nien hieu khac thi đuoc goi la cai nguyen (改元 gai yuan), nghia la "thay đoi ki nguyen".
Tinh nam tri vi bang nien hieu chi can tinh tu nam đau tien cua nien hieu đo. Vi du, nam 138 TCN la Kien Nguyen (建元) nam thu 3 vi nam 140 TCN la nam đau tien. Khi nhieu vi vua su dung cung mot nien hieu, ten cua quoc vuong hoac trieu đai cu the đo phai đuoc đe cap đen đe phan biet. Vi du nhu khi Han Vu Đe va Tan Khang Đe đeu dung chu Kien Nguyen đe lam nien hieu. Do vay nam 444 la Kien Nguyen nam thu hai cua nha Tan (hoac cua Tan Khang Đe) trong khi nam 139 TCN la Kien Nguyen nam thu hai cua nha Han (hoac cua Han Vu Đe). Trong van hoc, nguoi ta co the tim thay cac cum tu nhu "thang đau tien cua nam Kien Nguyen thu muoi ba" (建元十三年元月).
Hau het nien hieu chi co 2 chu. Truong hop ngoai le đang chu y la tu Tay Ha (1032 - 1227). Trong so 33 nien hieu cua Tay Ha, 7 nien hieu co đen hon 3 chu. Vi du:

Thien Tu Le Thinh Quoc Khanh (天賜禮盛國慶 tian ci li sheng guo qing) (1069 - 1074)
Thien Tho Le Phap Dien To (天授禮法延祚 tian shou li fa yan zuo) (1038 - 1048)
Truoc thoi nha Minh, Hoang đe thuong thay đoi nien hieu nhieu lan. Viec đanh so cua nam van tinh vao ngay đau tien cua lich Trung Quoc, bat ke thang đoi nien hieu. Vi du, Đuong Minh Hoang đoi nien hieu "Tien Thien" (先天, pinyin: xian tian) thanh "Khai Nguyen" (開元, pinyin: kai yuan) vao thang 12 cua Nong lich. Khai Nguyen nam thu hai (開元二年) bat đau vao ngay đau tien cua thang tiep theo (Tet Trung Quoc); do vay Khai Nguyen nam thu nhat (開元元年) chi bao gom nhung ngay cuoi cung trong thang 12 sau khi đoi nien hieu.


Lich su Cac Hoang đe thoi Minh va Thanh thuong chi su dung mot nien hieu trong suot thoi gian tri vi cua ho, do vay nguoi ta thuong dung nien hieu đe goi ten Hoang đe cua cac trieu đai nay. Khi mot vi Hoang đe qua đoi, nguoi ke nhiem se dung mot nien hieu moi, nhung viec đanh so nien hieu moi se chi bat đau vao ngay đau nam moi. Vi du, khi Hoang đe Khang Hi cua nha Thanh len ngoi nam 1661, đo la mot vai ngay sau ngay đau nam moi, vi vay nien hieu Thuan Tri van tiep tuc đuoc dung cho đen cuoi nam, va nam Khang Hi thu nhat (康熙 元年) chi bat đau vao ngay đau nam moi cua nam sau, nam 1662. Truong hop ngoai le la Minh Quang Tong (bi chet sau khi tri vi chua đay mot thang, vua ke nhiem quyet đinh rang nien hieu Thai Xuong van đuoc su dung cho đen het phan con lai cua nam), Minh Anh Tong va Hoang Thai Cuc (ca hai đeu su dung hai nien hieu).
Nien hieu đuoc coi la bieu tuong cua quyen luc Hoang gia. Viec tuyen bo nien hieu khi mot nien hieu khac van đuoc su dung se đuoc coi la mot su thach thuc đoi voi Hoang đe đuong nhiem. Su ton tai cua nhieu nien hieu trong cung mot thoi điem thuong phan anh tinh trang bat on ve chinh tri. Ngoai ra, chuyen su dung mot nien hieu cu the la mot hanh đong chinh tri ngu y su thua nhan quyen cai tri cua mot Quan vuong, va mot van đe ma cac su gia truyen thong Trung Quoc phai đoi mat khi su dung nien hieu đe xac đinh thoi gian cua mot su kien lich su. Vi du, khi Minh Thanh To gianh ngai vang tu tay chau trai cua ong la Minh Hue Đe vao nam 1402, ong ra lenh cho tat ca ghi chep ve bon nam cai tri cua Hue Đe sua thanh nam thu 32 đen nam thu 35 cua Minh Thai To (Hoang đe truoc Minh Hue Đe), nham đe thiet lap lap ong nhu la nguoi thua ke hop phap cua Minh Thai To.
Nien hieu cung đuoc su dung (theo cac quy uoc đat ten khac nhau) o cac nuoc Đong A khac nhu Trieu Tien, Nhat Ban va Viet Nam, chu yeu la do anh huong van hoa cua Trung Quoc. Nien hieu Hoang gia van đuoc su dung o Nhat Ban. Trung Hoa Dan Quoc, đuoc su dung o Trung Quoc tu nam 1912 - 1949, va van đuoc su dung o Đai Loan, đanh dau nam la Dan Quoc (tuc la Cong hoa), thuong đuoc coi la nien hieu. Vi du, nam đau tien cua "Trung Hoa Dan Quoc" la nam 1912. Do đo, nam 2018 la "nam thu 107 cua Trung Hoa Dan Quoc" (民國107年). Tren đai luc, viec dung nien hieu đa bi bai bo voi viec ap dung lich Gregorius khi thanh lap Cong hoa Nhan dan nam 1949.


Nien hieu cac trieu vua Viet Nam Cac trieu đai phong kien Viet Nam co tat ca 144 nien hieu. Vi nien hieu Thai Binh cua nha Đinh đuoc dung lien tuc trong ca hai trieu vua ke tiep nhau (hai lan lien tuc, nhung coi la mot vi trieu vua sau chi ton tai khong đen 1 nam).
Nien hieu Thuan Thien đuoc ca hai ong vua đau trieu cua nha Ly (Ly Thai To) va nha Hau Le (Le Thai To) lay lam ten cho nhung nam đau tri vi cua minh (hai lan, nhung khong lien tuc va o 2 trieu đai khac nhau).
Cac giai đoan lich su ma co toi 2 nien hieu song song cung ton tai tren hai phan lanh tho nao đo cua Viet Nam, la: giai đoan 1533 - 1677 (phan tranh giua nha Mac va nha Hau Le) va 1778 - 1793 (chuyen tiep giua nha Hau Le va nha Tay Son).
Cac trieu đai co nhieu nien hieu nhat la:
Nha Hau Le, voi 43 nien hieu nhung chia lam 2 thoi ky khong lien tuc la Le So (14 nien hieu) va Le Trung Hung (29 nien hieu);
Nha Ly, voi 32 nien hieu lien tuc.
Vi Hoang đe co nhieu nien hieu nhat la Ly Nhan Tong, voi 8 nien hieu.
Nien hieu dai nhat la cua cac vua nha Ly (co the toi 4 chu Han).
Tat ca cac vi vua nha Nguyen, mot trieu đai tuong đoi dai, đeu chi dung mot nien hieu duy nhat trong suot thoi gian tri vi cua minh.


Nien hieu mot so vua Trung Quoc noi tieng Theo thong ke cua PGS Nguyen Khac Thuan trong sach Cac đoi đe vuong Trung Quoc, cac vi vua Trung Quoc co tat ca 840 nien hieu. 

Nien hieu dai nhat la Khang Hi cua vua Thanh Thanh To gom 61 nam, tu nam 1662 đen cuoi nam 1722. Thu đen la nien hieu Can Long cua Thanh Cao Tong dai 60 nam, tu 1736 đen 1795.
Cac vi vua thay đoi nhieu nien hieu la Han Vu Đe, Tan Hue Đe, Đuong Cao Tong, Vo Tac Thien


Xem them Nien hieu Trung Quoc
Nien hieu Trieu Tien
Nien hieu Nhat Ban
Nien hieu Viet Nam
Nien hieu Mong Co
Mieu hieu
Thuy hieu


Tham khao Nguyen Khac Thuan (2003), Cac đoi đe vuong Trung Quoc, Nha xuat ban Giao duc


Chu thich