kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Lien minh mien Nam Hoa Ky hay Hiep bang Hoa Ky (tieng Anh: Confederate States of America, goi tat Confederate States, viet tat: CSA) la chinh phu thanh lap tu 11 tieu bang mien nam Hoa Ky trong nhung nam Noi chien (1861–1865).
Nam 1861 Abraham Lincoln đac cu tong thong va muon thay đoi du luat đe xoa bo the che no le. Bay tieu bang mien nam Hoa Ky phan đoi chinh sach coi mo nay va tuyen bo ly khai chinh phu lien bang, thanh lap chinh phu rieng do Jefferson Davis lam tong thong. Chinh quyen Abraham Lincoln khong cong nhan chinh phu lien minh mien Nam nay. Khi quan mien Nam tan cong đon Sumter, Noi chien Hoa Ky bung no va them 4 tieu bang khac gia nhap phe mien nam chong lai luc luong Lien bang mien Bac. Tuy cac cuong quoc chau Au nhu Anh va Phap loi dung co hoi ban vu khi va tau chien cho chinh phu mien Nam, chinh phu nay khong đuoc quoc te cong nhan.
Chinh phu Lien minh mien Nam Hoa Ky tan ra sau khi hai đai tuong Robert E. Lee va Joseph Johnston cua quan mien Nam đau hang quan mien Bac vao thang 4 nam 1865.


Cac tieu bang thuoc Lien minh mien Nam Thanh phan Chinh phu Tham khao Lien ket ngoai The McGavock Confederate Cemetery at Franklin, TN Luu tru ngay 5 thang 7 nam 2008 tai Wayback Machine
Confederate offices Index of Politicians by Office Held or Sought
Civil War Research & Discussion Group -*Confederate States of Am. Army and Navy Uniforms Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine, 1861
The Countryman, 1862-1866 Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine, published weekly by Turnwold, Ga., edited by J.A. Turner
The Federal and the Confederate Constitution Compared Luu tru ngay 11 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
The Making of the Confederate Constitution Luu tru ngay 12 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine, by A. L. Hull, 1905.
Confederate Currency
Photographs of the original Confederate Constitution Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine and other Civil War documents owned by the Hargrett Rare Book and Manuscript Library Luu tru ngay 29 thang 4 nam 2012 tai Wayback Machine at the University of Georgia Libraries Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine.
Photographic History of the Civil War, 10 vols., 1912. Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
DocSouth: Documenting the American South - numerous online text, image, and audio collections.
Confederate States of America: A Register of Its Records in the Library of Congress
Radio France Internationale, viet tat la RFI la mot đai phat thanh trong he thong phat thanh cua Phap, phu song phat thanh tai Paris va toan the gioi. Voi 45 trieu thinh gia vao nam 2006, RFI la đai phat thanh quoc te đuoc đon nghe nhieu thu 3 tren the gioi, sau The gioi vu BBC va Đai tieng noi Hoa Ky (VOA), ngang voi đai phat thanh Deutsche Welle cua Đuc. RFI phat thanh 24/24 tren toan the gioi bang tieng Phap va 19 ngon ngu khac, tren cac lan song ngan, trung binh, FM, tren cap, he thong phat thanh ve tinh WORLDSPACE va tren Internet.
Cac ngon ngu đuoc phat tren RFI: tieng Albania, tieng A Rap, tieng Bulgaria, tieng Khmer, tieng Trung Quoc, tieng Anh, tieng Đuc, tieng Hausa, tieng Lao, tieng Ba Tu, tieng Ba Lan, tieng Bo Đao Nha, tieng Romania, tieng Nga, tieng Serbia, tieng Croatia, tieng Tay Ban Nha, tieng Tho Nhi Ky va tieng Viet.


Lich su Đai RFI đuoc thanh lap ngay 6 thang 1 nam 1975 theo mot đao luat ban hanh vao thang 8 nam 1974 tren co so cac chuong trinh phat thanh huong ra ngoai nuoc Phap đang co san, va thuoc Radio France.
Theo mot luat đuoc bo phieu vao ngay 30 thang 9 nam 1986 va đuoc ap dung vao ngay 1 thang 1 nam 1987, RFI tach khoi Radio France va tro thanh đai phat thanh đoc lap, đuoc tai tro truc tiep boi Bo Ngoai giao Phap. Muc tieu luc nay khong chi tap trung vao khoi Francophonie ma mo rong sang Chau A, the gioi A Rap va Iran.


RFI tieng Viet Đai RFI phat song chuong trinh tieng Viet tu thang 6 nam 1990. Ban Viet ngu đuoc chinh thuc thanh lap vao ngay 9 thang 7 nam 1990.
Ngay 14 thang 10 nam 2007, to Le Figaro đang tai thong tin ve cai to RFI, trong đo chuong trinh Viet ngu cua Đai RFI, cung voi chuong trinh cua mot so ngon ngu khac nhu tieng Ba Lan, tieng Lao, co kha nang bi cham dut phat thanh.
Tu thang 6 nam 2008, trang web tieng Viet đa đuoc phat trien, mang nhieu thong tin so voi truoc đo chi la thong tin van tat ve lich phat va nghe truc tuyen hoac tai chuong trinh phat thanh.
Hien tai, RFI phat thanh bang tieng Viet tu 20 gio đen 21 gio hang ngay (gio Viet Nam).


Chu thich va nguon tham khao Lien ket ngoai (tieng Phap) Trang web cua RFI
(tieng Viet) Trang tieng Viet cua RFI
Blog cua Ban Viet ngu RFI
Trong tieng Viet, nhung khai niem lien quan đen Radio co the la:

Truyen thanh radio
May thu thanh
Song radio


Am nhac Saigon Radio, album thu hai cua ca si Ha Anh Tuan
Chet quat hay chet do quat (tieng Anh: Fan death) la mot khai niem gia khoa hoc ma nhieu nguoi tin tai Han Quoc, noi rang neu mot nguoi nao đo ngu trong mot phong kin voi mot cai quat may đuoc mo suot đem, ho co the se bi chet (do bi ngat, tho khi đoc, hay co the giam nhiet). Vi the, cac quat may đuoc san xuat va ban tai Han Quoc thuong co cong tac hen gio đe nguoi dung đieu chinh đe tu đong tat trong mot thoi gian co đinh.


Cac niem tin Nhung nguoi tin vao hien tuong chet quat đa đua ra nhieu cach đe giai thich lam cach nao cai quat may co the giet nguoi. Tuy nhien, vi cac ly do neu sau, nhung niem tin nay lai đi nguoc lai voi logic va khoa hoc:

Quat may tao ra chan khong trong phong, hut het oxygen, lam nguoi ngu khong tho đuoc. Giai thich nay đi nguoc lai voi đinh luat bao toan khoi luong vi quat may khong the đu manh đe thay đoi ap suat trong phong.
Quat may lam nat het cac phan tu oxygen, cho nen khong con oxygen đe tho. Giai thich nay đi nguoc lai voi cac tinh chat cua khi.
Quat may quay su dung het oxygen va thai ra khi carbon dioxide, khien nguoi trong phong chet ngat. Giai thich nay vo ly vi quat may khong thay đoi cau tao khong khi.
Neu quat may đe truoc mat nguoi ngu, no se hut hoi đi va khong cho nguoi đo tho. Giai thich nay khong đung vi khi quat may đuoc đe truoc mat, no se đua khong khi đen chu khong hut đi.
Quat may lam tang/giam nhiet đo co the co gay ra tu vong.


Quan điem cua chinh phu Trong trang so 33 cua so tay huong dan van hoa danh cho nguoi lao đong nuoc ngoai tai Han Quoc, đuoc xuat ban boi Bo Van hoa The thao va Du lich Han Quoc co viet:

Ban Bao ve Nguoi Tieu dung Han Quoc (KCPB), mot co quan chinh phu trong nam 2006 cung đa đua ra canh bao nguoi tieu dung rang "ngat tho do quat may va may đieu hoa khong khi" la mot trong nam tai nan hay thuong vong pho bien nhat vao mua he tai Han Quoc, theo tai lieu ho thu nhap đuoc. Theo KCPB:


Bao chi Hang nam, cu vao mua he, bao chi Han Quoc se lien tuc đang tai cac tin tuc ve nhung vu chet quat, vi the nen nguoi Han Quoc van thuong nghi rang nguoi ta co the bi quat may giet chet. Khi ho đuoc biet nguoi o cac nuoc khac khong co hien tuong nay, mot so nguoi đa giai thich rang nguoi Han Quoc co nhung sinh ly đac biet rieng.
Nam 2007, khi mot phong vien cua đai KBS đua ra thi nghiem cho thay quat khong the giet nguoi, nhieu nguoi đa phan ung tai website cua đai, ke lai chuyen ho xem bi chet vi quat, đong thoi bat nguoi phong vien phai ganh trach nhiem lan ke tiep co nguoi bi chet quat.


Chu thich
Carol Huynh (sinh 16 thang 11 nam 1980) la mot van đong vien đau vat tu do nguoi Canada. Tai The van hoi Mua he 2008 co la nguoi đau tien gianh huy chuong vang cho đoi tuyen Canada sau khi co thang mon đau vat tu do cho hang 48 kg.


Tieu su Carol Huynh sinh ra tai Hazelton, British Columbia. Cha me co la nguoi Viet goc Hoa: me co sinh ra o Viet Nam va cha co sinh ra o Trung Quoc nhung đa di cu đen Viet Nam khi ong 3 tuoi. Sau 1975, cha me co cung hai nguoi con vuot bien khoi Viet Nam va xin ti nan tai Canada. Hai vo chong đinh cu tai Hazelton sau khi đuoc Giao hoi Thong nhat o đo tai tro . Carol la nguoi con đau tien sinh ra tai Canada .
Lon len trong mot gia đinh co cac em gai la đo vat, co bat đau đau vat khi len 15 tuoi. Co gia nhap Đai hoc Simon Fraser nam 1998, lay bang cu nhan tam ly hoc. Nam 2005, co ket hon voi Dan Biggs. Huan luyen vien cua co la Leigh Vierling, chong cua vo đich the gioi mon đau vat Christine Nordhagen.
Co tham gia trong đoi tuyen Canada tai The van hoi Mua he 2008 tai Bac Kinh. Ngay 16 thang 8, co thang huy chuong vang, tro thanh van đong vien nu đoat huy chuong đo vat thu nhi cho Canada, sau Tonya Verbeek voi huy chuong bac vao nam 2004. Co la van đong vien nu gianh huy chuong vang ve đo vat đau tien cho Canada.
Tai the van hoi mua he 2012 dien ra tai Luan Đon, co đa gianh đuoc huy chuong đong mon vat do nu hang can 48 kg sau khi vuot qua Vanesa Kaladzinskaya cua Belarus, Nguyen Thi Lua cua Viet Nam, thua ban ket boi Hitomi Obara cua Nhat Ban va vuot Isabelle Sambou cua Senegal.


Thanh tich thi đau Chu thich Lien ket ngoai Trang web chinh thuc Luu tru ngay 5 thang 8 nam 2011 tai Wayback Machine
The Van Hoi 2008: Nu luc si Carol Huynh mang huy chuong vang đau tien ve cho Canada Luu tru ngay 1 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine - Bao Nguoi Viet
Nguyen Thi Kim (阮氏金, ? - 13 thang 8 nam 1804) la hoang phi (hay hoang quy phi) cua vua Le Chieu Thong, vi vua cuoi cung cua nha Hau Le, trong lich su Viet Nam.


Tieu su Khong ro hoang phi Nguyen Thi Kim sinh nam bao nhieu, chi biet ba sinh tai thon Ty Ba, huyen Gia Luong, xu Kinh Bac (nay thuoc thon Ty Đien, xa Phu Hoa, huyen Luong Tai, tinh Bac Ninh). Anh trai ba la Nguyen Quoc Đong, la tung than cua vua Chieu Thong, nguoi cung voi Le Quynh va nhung nguoi khac đua Thai hau va con trai Chieu Thong sang nha Thanh cau vien. Ba la me cua con trai ca vua Chieu Thong, sau nay thai tu cung chay sang Trung Quoc va chet vi benh đau mua vao nam 1792, truoc Le Chieu Thong mot nam.
Nam 1789, sau khi Nguyen Hue đanh bai 29 van quan Thanh, Chieu Thong cung quan Thanh chay sang Trung Quoc. Hoang phi Nguyen Thi Kim khong chay theo, ben lanh loan o vung que nha Kinh Bac. Nam 1802, sau khi Gia Long đanh bai nha Tay Son va len ngoi, cac bay toi nha Le dang bieu xin đem linh cuu vua cu cung thai hau va con đau vua ve nuoc. Thang 8 nam 1804, di hai cua vua Le đuoc đua ve cua ai, hoang phi sau khi len đon di hai cua vua Le, khi ho tong ve đen Thang Long thi đa uong thuoc đoc tu tu. Sach Hoang Le nhat thong chi ghi rang:


Tuong nho Sau khi hoang phi chet theo vua Le, đuoc nguoi khap ca nuoc ca tung la bac tiet nghia. Be toi cu cua nha Le la To phai hau Nguyen Huy Tuc lam bai Tieu cung tuan tiet hanh đe ca ngoi Nguyen Thi Kim. Tong tran Bac Thanh la Nguyen Van Thanh đem viec ay tau len Gia Long. Vua Gia Long ben "ha chi ban khen, sai lap đen o que hoang phi, la xa Ty Ba thuoc huyen Lang Tai đe tho; cap ruong te va tha thue khoa cho dan lang ay đe dung vao viec đen nhang tho cung: lai sai dung bia khac chu đe neu guong tiet hanh."
Đa co nhieu tac pham tho viet ve ba Nguyen Thi Kim, trong đo co Tu Đuc trong Viet su tong vinh, Duong Ba Trac trong Trai lanh gai tot. Nha tho Nguyen Nhuoc Phap cung đa viet bai Nguyen Thi Kim khoc Le Chieu Thong vao nam 1932 đe noi len moi tinh cua ba:

Trieu Le-qui co nang tiet liet.
Nha tan, nuoc mat, chang đi thoi.
Thiep nen long đau khoc nghen loi,
Cham buoc đanh nuong minh bong Phat;
Mang tin trong ngong nhan chan troi.
Chuong đong canh vang, hon mo sang,
Trang lanh, đem sau, cu đo hoi.
The tham chang đi, ve co vay!
Thiep cho ai nua? Hoi chang oi!
Ten ba đuoc đat cho mot con pho o Ha Noi vao nam 1945-1946. Pho co ten goi thoi Phap thuoc la Rue Constant Mathis, nam 1945-1946 đoi la Nguyen Thi Kim, hien nay la pho Nguyen Huy Tu thuoc Quan Hai Ba Trung, Ha Noi.


Tham khao va chu thich
Nam 1804 (MDCCCIV) la mot nam nhuan bat đau vao Chu Nhat theo lich Gregory (hay motnam nhuan bat đau vao thu Sau, cham hon 12 ngay theo lich Julius).
Theo am duong lich Viet Nam, nam 1804 co đa so cac ngay trung voi nam am lich Giap Tuat.


Su kien = Thang 1 - thang 3 =
1 thang 1 - cham dut nen cai tri cua Phap đoi voi Haiti. Haiti gianh đoc lap tu Phap va tro thanh nuoc cong hoa cua nguoi da đen đau tien, la cuoc cach mang no le thanh cong duy nhat đen thoi điem đo.
14 thang 2 - khoi nghia Serbia lan thu nhat bat đau.
15 thang 2 - New Jersey tro thanh bang phia bac cuoi cung xoa bo che đo no le.
16 thang 2 - chien tranh Berber thu nhat: Stephen Decatur lanh đao cuoc tan cong đot chay tau do hai tac chiem giua Philadelphia.


Sinh nam 1804 Nathaniel Hawthorne
Carl Gustav Jakob Jacobi
Mongkut
Franklin Pierce
Vo Duy Ninh
Mikhail Glinka


Mat nam 1804 Alexander Hamilton
Immanuel Kant


Tham khao
Nha khach Chinh phu (ten goi truoc đay la Bac Bo phu) la ngoi nha hai tang o so 12 pho Ngo Quyen, phuong Trang Tien, quan Hoan Kiem, thanh pho Ha Noi. Đay tung la noi đat tru so chinh quyen Bac ky, va la mot di tich lich su cua Viet Nam.


Lich su Thoi Phap thuoc, toa nha nay la Dinh Thong su Bac Ky.
Sau khi Nhat đao chinh Phap (9 thang 3 nam 1945), toa nha đuoc đoi thanh Phu Kham sai Bac Ky.
Trong Cach mang thang Tam, ngay tong khoi nghia o Ha Noi (19 thang 8 nam 1945), luc luong Viet Minh cung nhan dan Ha Noi đa tien cong va chiem giu toa nha nay.
Sau Cach mang thang Tam nam 1945, Chu tich Ho Chi Minh va Chinh phu lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa ve lam viec tai đay cho đen ngay Toan quoc Khang chien. Trong thoi gian nay, toa nha đuoc đoi ten thanh Bac Bo phu.
Mo đau Toan quoc Khang chien, ngay 20 thang 12 nam 1946 tai đay đa no ra mot tran đanh giua mot đai đoi Ve quoc đoan bao ve Bac Bo phu va quan Phap co xe tang ho tro. Đay la tran đanh ac liet nhat va keo dai nhat trong nhung ngay đau cua Chien tranh Đong Duong. Sau 6 đot tan cong bi đay lui, thuong vong 122 linh Le duong, thiet hai 4 xe tang va thiet giap, 3 xe van tai, luc luong tan cong đa chiem đuoc toa nha. So binh si Ve quoc đoan tu tran la 45 nguoi.
Ket thuc Chien tranh Đong Duong (1954), Bac Bo phu đuoc tu sua lai va tro thanh Nha khach Chinh phu.
Nam 2005, Bac Bo phu đuoc gan bien di tich lich su cach mang.


Hinh anh Tham khao
Bac Ky (chu Han: 北圻) la đia danh do vua Minh Mang an đinh vao nam 1834 trong cuoc cai cach hanh chinh đe mo ta vung đat tu tinh Ninh Binh tro ra Bac cua Đai Nam, thay cho đia danh Bac Thanh. Hien nay, cach goi nay đoi khi đuoc mot so nguoi mien Nam dung đe phan biet ho voi nhung nguoi di cu co que quan tu mien Bac Viet Nam, nhieu khi mang ham y ki thi vung mien. Tuy nhien, li do phan biet nay la thuc ra la sai ve mat lich su, boi tat ca nguoi Kinh o mien Nam Viet Nam (tru nguoi dan toc thieu so nhu nguoi Khmer, nguoi Hoa) von đeu co to tien la nguoi Kinh o mien Bac Viet Nam, chi moi di cu vao Nam Bo tu thoi chua Nguyen (khoang the ki 17-18).
Trong thoi ki Phap thuoc, chinh quyen thuc dan Phap duy tri ten goi 3 xu cua Viet Nam co tu truoc đo, nhung ap dung che đo cai tri rieng biet voi moi xu: xu thuoc đia Nam Ky, xu bao ho Trung Ky voi mot so đac quyen cho Nha Nguyen, va xu bao ho Bac Ky. Danh xung Bac Ky đuoc duy tri cho đen nam 1945 khi đuoc thay bang ten goi Bac Bo duoi thoi Chinh phu Đe quoc Viet Nam.


Đia danh Tonkin "Tonkin" von la đoc trai am ten Han-Viet cua đia danh Ha Noi, thoi nha Le so goi la Đong Kinh (東京). Vi đo cung la trung tam hanh chinh va thuong mai mien Bac nen Tonkin đuoc nguoi phuong Tay dung đe chi toan xu Đang Ngoai thoi Trinh - Nguyen phan tranh duoi nhieu dang nhu Tunquin, Tonquin, Tongking, Tongkin, va Tonkin. Cach viet phan anh van tu cua nguoi Bo Đao Nha, Tay Ban Nha, Anh va Phap khi phat am "Đong Kinh". Sang the ky 19 đia danh "Tonkin" đuoc nguoi Phap chi đinh rieng xu Bac Ky cua trieu Minh Mang tro đi.
Bo Ngoai giao Viet Nam la co quan cua Chinh phu Viet Nam thuc hien chuc nang quan ly nha nuoc ve đoi ngoai, gom: Cong tac ngoai giao, bien gioi, lanh tho quoc gia, cong tac đoi voi cong đong nguoi Viet Nam o nuoc ngoai, ky ket va thuc hien đieu uoc quoc te, thoa thuan quoc te, quan ly cac co quan đai dien nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam o nuoc ngoai va hoat đong cua cac co quan đai dien nuoc ngoai tai Viet Nam; quan ly nha nuoc cac dich vu cong trong cac linh vuc thuoc pham vi quan ly nha nuoc cua Bo theo quy đinh cua phap luat.
Bo đuoc thanh lap ngay 28 thang 8 nam 1945. Bo truong hien nay la ong Bui Thanh Son, Uy vien Trung uong khoa XII,XIII


Lanh đao Bo đuong nhiem Bo truong: Bui Thanh Son, Uy vien Trung uong Đang, Pho Thu tuong Chinh phu, Uy vien Hoi đong quoc phong va an ninh Viet Nam
Thu truong:
Nguyen Minh Vu, Uy vien du khuyet Trung uong Đang, Thu truong thuong truc
Nguyen Manh Cuong, Uy vien Trung uong Đang
Đang Hoang Giang 
Le Thi Thu Hang
Nguyen Minh Hang 
Le Anh Tuan
Ngo Le Van, Chu nhiem Uy ban Cong tac ve cac to chuc phi chinh phu nuoc ngoai


Co cau to chuc = Khoi đon vi quan ly nha nuoc =
Van phong Bo
Vu ASEAN
Vu Chau Au
Vu Chau My
Vu Đong Bac A
Vu Đong Nam A – Nam A – Nam Thai Binh Duong
Vu Trung Đong - Chau Phi
Vu Chinh sach đoi ngoai
Vu cac To chuc quoc te
Vu Luat phap va Đieu uoc quoc te
Vu Ngoai giao kinh te
Vu Thong tin Bao chi
Vu To chuc can bo
Cuc Co yeu - Cong nghe thong tin
Cuc Ngoai vu va Ngoai giao van hoa
Cuc Lanh su
Cuc Le tan Nha nuoc va Phien dich đoi ngoai
Cuc Quan tri Tai vu
So Ngoai vu Thanh pho Ho Chi Minh
Uy ban Nha nuoc ve nguoi Viet Nam o nuoc ngoai
Uy ban Bien gioi quoc gia


= Khoi đon vi su nghiep =

Hoc vien Ngoai giao Viet Nam
Cuc Phuc vu Ngoai giao đoan
Bao The gioi va Viet Nam
Nha khach Chinh phu
Trung tam Van tai đoi ngoai V75
Cac Co quan đai dien Viet Nam o nuoc ngoai


Bo truong qua cac thoi ky Thu truong qua cac thoi ky Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc cua Bo Ngoai giao Viet Nam
Gia Đinh tam hung (chu Han: 嘉定三雄) la danh hieu nguoi đoi phong tang cho ba vi danh tuong cua Nguyen Anh gom: Đo Thanh Nhon, Chau Van Tiep va Vo Tanh.


Đo Thanh Nhon Đo Thanh Nhon la nguoi huyen Huong Tra, phu Thua Thien. Ong theo chua Nguyen chong Tay Son ngay tu nhung ngay đau cua cuoc chien va lap đuoc nhieu cong lon. Ong la nguoi lap Nguyen Anh len ngoi chua va đong vai tro quan trong trong lan tro lai Gia Đinh lan thu nhat cua Nguyen Anh. Nhung ve sau ong lai bi chinh Nguyen Anh giet hai nam 1780.


Chau Van Tiep Chau Van Tiep nguyen quan Phu My, Quy Nhon. Truoc theo Tay Son nhung ve sau lai ve phe chua Nguyen. La nguoi co cong đau giup Nguyen Anh lay Gia Đinh lan hai va đong vai tro rat quan trong trong thoa uoc cau vien Xiem cua Nguyen Anh. Ong tu tran nam 1784 khi đoi tran voi tuong Tay Son la Truong Van Đa trong tran Man Thit.


Vo Tanh Vo Tanh sinh tai huyen Phuoc An, tinh Bien Hoa. Ong la nguoi chong Tay Son ngay tu nhung ngay đau. Ve sau ong theo Nguyen Anh va lap đuoc nhieu cong lon. Ong đong vai tro quan trong trong cuoc tu thu thanh Quy Nhon, giup cam chan hai tuong nha Tay Son la Tran Quang Dieu va Vo Van Dung đe Nguyen Anh mang đai quan ra bac chiem Phu Xuan nam 1802.


= Di Ban: Nguyen Huynh Đuc =
Mot so di ban cho rang Nguyen Huynh Đuc la nhan vat thu 3 trong Gia Đinh Tam Hung, o vi tri cua Chau Van Tiep.


Tham khao = Thu muc =
Huynh Minh (2006), Gia Đinh xua, Nha xuat ban Van Hoa Thong tin
Tran Trong Kim (1971), Viet Nam su luoc, quyen 2, Sai Gon: Trung tam Hoc lieu Xuat ban thuoc Bo Giao duc, Ban goc luu tru ngay 27 thang 8 nam 2018, truy cap ngay 23 thang 8 nam 2008.
Ky Ediacara la mot ky đia chat trong đai Tan Nguyen Sinh. No la ky thu ba đong thoi la ky cuoi cung cua đai nay cung nhu cua thoi ky Tien Cambri. Ky nay keo dai tu khoang 635 toi 542 trieu nam truoc. Ten goi cua ky nay lay theo ten goi cua vung đoi Ediacara tai mien nam Australia, noi nguoi ta đa phat hien đuoc vung sinh vat con co hon ca cac vung sinh vat trong ky Cambri. Ve mat lich su, ky nay đa đuoc cac nha nghien cuu khac nhau đat cho cac ten goi khac nhau, nhung đia vi cua ten goi Edicara nhu la ten goi chinh thuc cho ky nay đa đuoc Hiep hoi đia chat hoc quoc te (IUGS) thong qua vao thang 3 nam 2004 va thong bao ngay 13 thang 5 nam 2004, la ky moi đau tien đuoc cong bo trong vong 120 nam qua. No cung tung đuoc goi la ky Vendia (ten goi nay co tai Nga).
Cac mau hoa thach đong vat cua ky nay la thua thot, co the la do cac đong vat con chua tien hoa đu đe co vo cung nham co the de dang tao thanh hoa thach.


Nien đai Ky nay la khong binh thuong do su khoi đau cua no khong đuoc xac đinh bang su thay đoi trong cac mau vat hoa thach. Cac hoa thach than mem bat thuong cung dien ra trong ky Ediacara, nhung chung bi han che o phan cuoi cua ky, vao khoang sau 580 Ma. Thay vi the, su bat đau cua ky đuoc xac đinh bang su xuat hien cua cac lop cacbonat khac biet ve mat cau truc va thanh phan hoa hoc, chi ra cac thay đoi ve mat khi hau (ket thuc cua thoi ky bang ha toan cau). Su suy giam bat thuong cua C13 đanh dau su ket thuc thoi ky bang ha toan cau trong ky Cryogen truoc đo. Nien đai cua ranh gioi đuoc ap đat kha co ly tai điem 635 Ma, dua tren nien đai U-Pb tai Namibia va Trung Quoc.


Vung sinh vat Xem bai Vung sinh vat Ediacara


Tham khao "Ediacaran Period". GeoWhen Database. Truy cap ngay 5 thang 1 nam 2006.
Ogg, James G. (2004). ""Status of Divisions of the International Geologic Time Scale"" (PDF). Lethaia. Quyen 37. tr. 183–199.
"Geological time gets a new period: Geologists have added a new period to their official calendar of Earth's history—the first in 120 years". BBC. ngay 17 thang 5 nam 2004.


Lien ket ngoai Gioi thieu ky Vendia
Gioi thieu quan đong vat ky Ediacara
transcript - Catalyst (Tap đoan truyen thong Australia)
Mistaken Point Fauna: The Discovery Luu tru ngay 13 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine
Trong đia chat hoc, mot ky hay mot ky đia chat la mot đon vi thoi gian trong nien đai đia chat đuoc đinh nghia nhu la su mo rong cua mot khoang thoi gian lien tuc, trong đo cac đai đia chat đuoc phan chia thanh cac khung thoi gian nho hon, dua tren mot so su kien đuoc đanh gia la quan trong trong lich su Trai Đat; tuong tu nhu cac lien đai đuoc phan chia thanh cac đai.
Trong cac khoa hoc Trai Đat, cac lop đa va đac biet la cac chuoi đa lien tuc, đuoc goi la cac đia tang, đuoc sap xep trong "thach tru" (cot đa) co trat tu, dien ra trong khoang thoi gian đo la muc tieu nghien cuu sao cho cac đon vi thoi gian đia chat đuoc ghep cap voi cac đon vi đia tang đa tuong ung sao cho cac đac trung cua chung đinh nghia cac điem moc gioi chuan nhu vay đe ap dung cho nhung noi khac neu xay ra đuong thoi voi cac lop đa chuan nay.
Đoi voi cac ky đia chat thi thuat ngu đia tang đa ghep đoi tuong ung la cac he, đuoc su dung đe chi ro cac lop đa tuong ung cho ca ho so đia chat lan ho so hoa thach; vi the chang han cac lop đa cua he Devon đuoc hieu la đa tram lang xuong trong ky Devon, va nhung đon vi tuong đuong nhu the ton tai o moi cap cua thoi đia hoc va phan loai sinh đia chat hoc hay đia tang hoc.
Moi đon vi cua đia tang, khong phu thuoc vao viec chung bi gian đoan nhu the nao trong ho so luu lai trong thach tru cuc bo, đeu đuoc anh xa vao ho so đia chat tong the va đuoc phan loai can than thanh cac đon vi thoi hoc cua thoi gian đia chat dua tren cac no luc toan cau cua ISC nham thiet lap moi tuong quan cua cac ho so đia tang cuc bo tren the gioi thanh mot he thong co chuan duy nhat tren pham vi toan the gioi, đa đuoc tien hanh tu nam 1974 toi nay. Trong khi cac nha co sinh hoc thuong noi toi cac he hon la cac ky đia chat, thi cac ky lai thuong đuoc su dung trong cac trinh bay pho thong cua co sinh vat hoc hay kien tao đia tang. Mot vi du ve dan chieu he đia tang cua co sinh hoc nhung lai đe cap toi ky đia chat la sach va phim co ten goi Jurassic Park (Cong vien ky Jura).
Nhu đuoc đe cap toi trong bai nien đai đia chat, phan lon cac ky lai đuoc phan chia thanh cac đon vi nho hon, goi la the. Vao nam 2004, Hiep hoi quoc te cac khoa hoc đia chat (IUGS) đa cong nhan ky Ediacara cua đai Tan Nguyen sinh, ky đuoc cong nhan moi lan đau tien trong vong 130 nam qua.


Cac ky So sanh lien nganh Tham khao Bieu đo đia tang quoc te cua Uy ban quoc te ve đia tang hoc (ICS)
Cuc vuon quoc gia Hoa Ky Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
Đai hoc bang Washington Luu tru ngay 26 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
Web co may thoi gian đia chat
Math Words – Chi muc ABC Luu tru ngay 24 thang 7 nam 2010 tai Wayback Machine


Ghi chu
Luat co the co mot trong cac nghia sau:

Luat (tu)
Luat phap
Van ban Luat (Đao luat)
Luat hoc - mot nganh khoa hoc xa hoi nghien cuu ve luat phap.
Luat (logic)
Luat (Phat giao): Cac gioi luat Đuc Phat che ra nham giup nhung nguoi tu hanh huong đen đieu thien.