Anh sang, anh sang nhin thay hay anh sang kha kien la cac buc xa đien tu co buoc song nam trong vung quang pho nhin thay đuoc bang mat thuong cua con nguoi (tuc la tu khoang 380 nm đen 760 nm), con goi la vung kha kien. Giong nhu moi buc xa đien tu, anh sang co the đuoc mo ta nhu nhung đot song hat chuyen đong goi la photon. Anh sang co toc đo rat nhanh, đieu nay de hieu khi troi mua, ta thay anh chop xong roi mot luc moi nghe thay tieng sam.

Nguon sang chinh tren Trai Đat la tu Mat Troi. Anh sang mat troi cung cap nang luong ma thuc vat xanh su dung đe tao ra đuong chu yeu duoi dang tinh bot, qua trinh nay đuoc goi la quang hop. Trong lich su, mot nguon anh sang quan trong khac đoi voi con nguoi la lua, tu lua trai co xua đen đen dau hoa hien đai. Voi su phat trien cua đen đien va he thong đien, anh sang đien đa thay the anh sang nhiet. Mot so loai đong vat tao ra anh sang cua rieng chung, mot qua trinh goi la phat quang sinh hoc. Vi du, đom đom su dung anh sang đe xac đinh vi tri ban tinh va muc quy su dung anh sang đe an minh khoi con moi.
Cac tinh chat co ban cua anh sang nhin thay đuoc nhu cuong đo, huong lan truyen, tan so hoac buoc song quang pho va phan cuc.  toc đo cua no trong chan khong, 299.792.458 met moi giay, la mot trong nhung hang so nen tang cua thien nhien. Anh sang nhin thay đuoc, nhu voi tat ca cac loai buc xa đien tu (EMR), đuoc tim thay bang thuc nghiem luon luon di chuyen o toc đo nay trong chan khong.
Trong vat ly, thuat ngu anh sang đoi khi dung đe chi buc xa đien tu o bat ky buoc song nao, du nhin thay hay khong. Theo nghia nay, tia gamma, tia X, song vi ba va song vo tuyen cung la anh sang. Giong nhu tat ca cac loai buc xa EM, anh sang nhin thay lan truyen duoi dang song. Tuy nhien, nang luong đuoc truyen boi song đuoc hap thu tai cac vi tri đon le theo cach cac hat đuoc hap thu. Nang luong hap thu cua song EM đuoc goi la photon va đai dien cho luong tu anh sang. Khi mot song anh sang đuoc bien đoi va hap thu duoi dang photon, nang luong cua song ngay lap tuc sup đo xuong mot vi tri va vi tri nay la noi photon "đen". Đay la nhung gi đuoc goi la su sup đo chuc nang song. Ban chat anh sang giong nhu hat va giong nhu song kep nay đuoc goi la luong tinh song hat. Nghien cuu ve anh sang, đuoc goi la quang hoc, la mot linh vuc nghien cuu quan trong trong vat ly hien đai.


Quang pho đien tu va anh sang kha kien Noi chung, buc xa EM (ky hieu "buc xa" khong bao gom đien tinh, tu truong va truong gan), hoac EMR, đuoc phan loai theo buoc song thanh song vo tuyen, vi song, hong ngoai, pho kha kien ma chung ta cam nhan đuoc nhu anh sang, tia cuc tim, tia X., va tia gamma.
Hanh vi cua EMR phu thuoc vao buoc song cua no. Tan so cao hon co buoc song ngan hon, va tan so thap hon co buoc song dai hon. Khi EMR tuong tac voi cac nguyen tu va phan tu đon le, hanh vi cua no phu thuoc vao luong nang luong tren moi luong tu ma no mang theo.
EMR trong vung anh sang kha kien bao gom cac luong tu (goi la photon) nam o đau duoi cua nang luong co kha nang gay ra kich thich đien tu trong phan tu, dan đen nhung thay đoi trong lien ket hoac hoa hoc cua phan tu. O phan cuoi thap hon cua pho anh sang nhin thay, EMR tro nen vo hinh đoi voi con nguoi (tia hong ngoai) vi cac photon cua no khong con đu nang luong rieng le đe gay ra su thay đoi phan tu lau dai (su thay đoi ve cau truc) trong phan tu thi giac vong mac cua con nguoi, ma thay đoi kich hoat cam giac thi giac.
Co nhung loai đong vat nhay cam voi nhieu loai tia hong ngoai khac nhau, nhung khong phai bang phuong phap hap thu luong tu. Cam bien tia hong ngoai o ran phu thuoc vao mot loai hinh anh nhiet tu nhien, trong đo cac goi nho nuoc te bao đuoc tang nhiet đo boi buc xa hong ngoai. EMR trong pham vi nay gay ra rung đong phan tu va hieu ung suoi am, đo la cach nhung đong vat nay phat hien ra no.
Tren pham vi cua anh sang nhin thay, anh sang cuc tim tro nen vo hinh đoi voi con nguoi, chu yeu la do no đuoc hap thu boi giac mac duoi 360 nm va thau kinh ben trong duoi 400   nm. Hon nua, cac te bao hinh que va te bao hinh non nam trong vong mac cua mat nguoi khong the phat hien ra khoang cach rat ngan (duoi 360 nm) buoc song tia cuc tim va thuc te la bi tia cuc tim lam hong. Nhieu đong vat co mat khong can thau kinh (chang han nhu con trung va tom) co the phat hien tia cuc tim, bang co che hap thu photon luong tu, giong nhu cach thuc hoa hoc ma con nguoi phat hien anh sang nhin thay.
Cac nguon khac nhau xac đinh anh sang nhin thay trong pham vi hep 420–680 nm  rong toi 380–800 nm. Trong đieu kien phong thi nghiem ly tuong, moi nguoi co the nhin thay tia hong ngoai len đen it nhat 1050 nm; tre em va thanh nien co the cam nhan buoc song cuc tim xuong khoang 310–313 nm.
Su phat trien cua thuc vat cung bi anh huong boi quang pho mau cua anh sang, mot qua trinh đuoc goi la qua trinh photomorphogenesis.


Toc đo anh sang Toc đo anh sang trong chan khong đuoc xac đinh chinh xac la 299.792.458m/s (xap xi 186.282 dam moi giay). Gia tri co đinh cua toc đo anh sang tinh bang đon vi SI la ket qua cua thuc te rang met hien đuoc đinh nghia theo toc đo anh sang. Tat ca cac dang buc xa đien tu đeu chuyen đong voi toc đo chinh xac nhu nhau trong chan khong.
Cac nha vat ly khac nhau đa co gang đo toc đo anh sang trong suot lich su. Galileo đa co gang đo toc đo anh sang vao the ky XVII. Mot thi nghiem ban đau đe đo toc đo anh sang đuoc tien hanh boi Ole Rømer, mot nha vat ly nguoi Đan Mach, vao nam 1676. Su dung kinh thien van, Rømer quan sat chuyen đong cua Sao Moc va mot trong nhung mat trang cua no, Io. Nhan thay su khac biet trong chu ky bieu kien cua quy đao Io, ong tinh toan rang anh sang mat khoang 22 phut đe đi qua đuong kinh cua quy đao Trai Đat. Tuy nhien, kich thuoc cua no van chua đuoc biet đen vao thoi điem đo. Neu Rømer biet đuong kinh cua quy đao Trai Đat, Rømer se tinh đuoc toc đo anh sang la 227.000.000 m/s.
Mot phep đo khac chinh xac hon ve toc đo anh sang đa đuoc Hippolyte Fizeau thuc hien o chau Au vao nam 1849. Fizeau huong mot chum anh sang vao mot tam guong cach đo vai km. Mot banh rang quay đuoc đat tren đuong truyen cua chum sang khi no đi tu nguon, đen guong roi quay tro lai điem goc. Fizeau nhan thay rang tai mot toc đo quay nhat đinh, chum tia se đi qua mot khe ho tren banh xe tren đuong đi va khe ho tiep theo tren đuong quay tro lai. Biet khoang cach đen guong, so rang tren banh xe va toc đo quay, Fizeau co the tinh đuoc toc đo anh sang la 313.000.000 m/s.
Leon Foucault đa thuc hien mot thi nghiem su dung guong quay đe thu đuoc gia tri 298.000.000 m/s vao nam 1862. Albert A. Michelson đa tien hanh cac thi nghiem ve toc đo anh sang tu nam 1877 cho đen khi ong qua đoi nam 1931. Ong đa cai tien cac phuong phap cua Foucault vao nam 1926 bang cach su dung guong xoay cai tien đe đo thoi gian can anh sang đe thuc hien mot chuyen đi vong tu Nui Wilson đen Nui San Antonio o California. Cac phep đo chinh xac mang lai toc đo 299.796.000 m/s.
Van toc hieu qua cua anh sang trong cac chat trong suot khac nhau chua vat chat thong thuong, la cham hon trong chan khong. Vi du, toc đo anh sang trong nuoc bang 3/4 toc đo trong chan khong.
Hai nhom cac nha vat ly đoc lap đuoc cho la đa đua anh sang đen toc đo "hoan toan be tac" bang cach truyen no qua chat ngung tu Bose – Einstein cua nguyen to rubidium, mot nhom tai Đai hoc Harvard va Vien Khoa hoc Rowland o Cambridge, Massachusetts, va nhom kia tai Trung tam Vat ly Thien van Harvard – Smithsonian, cung o Cambridge. Tuy nhien, mo ta pho bien ve viec anh sang bi "dung lai" trong cac thi nghiem nay chi đe cap đen viec anh sang đuoc luu giu trong trang thai kich thich cua nguyen tu, sau đo đuoc phat ra lai vao mot thoi điem tuy y sau đo, nhu đuoc kich thich boi xung laser thu hai. Trong thoi gian no đa "dung lai" no đa khong con la anh sang nua.


Quang hoc Nghien cuu ve anh sang va su tuong tac cua anh sang va vat chat đuoc goi la quang hoc. Viec quan sat va nghien cuu cac hien tuong quang hoc nhu cau vong va cuc quang cung cap nhieu manh moi ve ban chat cua anh sang.


= Khuc xa =

Khuc xa la su be cong cua cac tia sang khi đi qua mot be mat giua vat lieu trong suot nay va vat lieu khac. No đuoc mo ta boi Đinh luat Snell:

  
    
      
        
          n
          
            1
          
        
        sin
        ⁡
        
          θ
          
            1
          
        
        =
        
          n
          
            2
          
        
        sin
        ⁡
        
          θ
          
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle n_{1}\sin \theta _{1}=n_{2}\sin \theta _{2}}
  

trong đo θ1 la goc giua tia va be mat phap tuyen trong moi truong thu nhat, θ2 la goc giua tia va be mat phap tuyen trong moi truong thu hai, va n1 va n2 la chiet suat, n = 1 trong chan khong va n > 1 trong chat trong suot.
Khi mot chum anh sang đi qua ranh gioi giua chan khong va moi truong khac, hoac giua hai moi truong khac nhau, thi buoc song cua anh sang thay đoi, nhung tan so khong đoi. Neu chum anh sang khong truc giao (hoac đung hon la phap tuyen) voi bien, thi su thay đoi buoc song dan đen thay đoi huong cua chum. Su thay đoi huong nay đuoc goi la su khuc xa.
Chat luong khuc xa cua thau kinh thuong đuoc su dung đe đieu khien anh sang nham thay đoi kich thuoc bieu kien cua hinh anh. Kinh lup, kinh can, kinh ap trong, kinh hien vi va kinh thien van khuc xa đeu la nhung vi du ve thao tac nay.


Nguon sang Co nhieu loai nguon sang. Mot vat the o nhiet đo nhat đinh phat ra mot quang pho đac trung cua buc xa  vat đen. Mot nguon nhiet đon gian la anh sang mat troi, buc xa do sac quyen cua Mat troi phat ra o khoang 6.000 kelvin (5.730 đo Celsius; 10.340 đo Fahrenheit) đat cuc đai trong vung nhin thay cua quang pho đien tu khi đuoc ve bang đon vi buoc song  va khoang 44% nang luong anh sang mat troi chieu toi mat đat co the nhin thay đuoc. Mot vi du khac la bong đen soi đot, chi phat ra khoang 10% nang luong duoi dang anh sang nhin thay va phan con lai la tia hong ngoai. Nguon anh sang nhiet pho bien trong lich su la cac hat ran phat sang trong ngon lua, nhung chung cung phat ra phan lon buc xa cua chung trong tia hong ngoai, va chi mot phan nho trong quang pho nhin thay đuoc.
Đinh cua quang pho vat đen nam trong vung hong ngoai sau, o buoc song khoang 10 micromet, đoi voi cac vat the tuong đoi mat nhu con nguoi. Khi nhiet đo tang, đinh chuyen sang cac buoc song ngan hon, đau tien tao ra anh sang mau đo, sau đo la mau trang, va cuoi cung la mau trang xanh khi cuc điem di chuyen ra khoi phan nhin thay cua quang pho va đi vao vung tu ngoai. Nhung mau nay co the đuoc nhin thay khi kim loai đuoc nung nong đen "nong đo" hoac "nong trang". Su phat xa nhiet mau trang xanh khong thuong đuoc nhin thay, ngoai tru o cac ngoi sao (mau xanh lam tinh khiet thuong thay trong ngon lua khi hoac ngon đuoc cua tho han tren thuc te la do phat xa phan tu, đac biet la boi cac goc CH (phat ra dai buoc song khoang 425 nm, va khong đuoc nhin thay trong cac ngoi sao hoac buc xa nhiet thuan tuy).
Nguyen tu phat ra va hap thu anh sang voi nang luong đac trung. Đieu nay tao ra " vach phat xa " trong quang pho cua moi nguyen tu. Su phat xa co the la tu phat, nhu trong điot phat sang, đen phong đien (nhu đen neon va bang hieu đen neon, đen hoi thuy ngan, v.v.) va ngon lua (anh sang tu chinh khi nong — vi vay, vi du, natri trong ngon lua khi phat ra anh sang vang đac trung). Su phat xa cung co the đuoc kich thich, nhu trong tia laser hoac may nghien vi song.
Su giam toc cua mot hat mang đien tu do, chang han nhu mot electron, co the tao ra buc xa nhin thay đuoc: buc xa cyclotron, buc xa synchrotron va buc xa bremsstrahlung đeu la nhung vi du ve đieu nay. Cac hat di chuyen trong moi truong nhanh hon van toc pha cua anh sang trong moi truong đo co the tao ra buc xa Cherenkov nhin thay đuoc. Mot so hoa chat tao ra buc xa co the nhin thay bang phat quang hoa hoc. O cac sinh vat, qua trinh nay đuoc goi la qua trinh phat quang sinh hoc. Vi du, đom đom tao ra anh sang bang phuong tien nay, va thuyen di chuyen trong nuoc co the lam nhieu đong sinh vat phu du tao ra anh sang hat len.

Mot so chat nhat đinh tao ra anh sang khi chung đuoc chieu sang boi buc xa co nang luong cao hon, mot qua trinh đuoc goi la huynh quang. Mot so chat phat ra anh sang cham sau khi bi kich thich boi buc xa co nang luong lon hon. Đay đuoc goi la hien tuong lan quang. Cac vat lieu lan quang cung co the bi kich thich bang cach ban pha chung bang cac hat ha nguyen tu. Cathodoluminescence la mot vi du. Co che nay đuoc su dung trong may thu hinh ong tia am cuc va man hinh may tinh.
Mot so co che khac co the tao ra anh sang:

Phat Quang sinh hoc
Buc xa Cherenkov
Đien phat Quang
Khoa hoc vien tuong
Sonoluminescence
Triboluminescence
Khi khai niem anh sang đuoc du đinh bao gom cac photon nang luong rat cao (tia gamma), cac co che tao ra bo sung bao gom:

Su huy diet hat - phan hat
Phan ra phong xa


Đon vi va phep đo Anh sang đuoc đo bang hai bo đon vi thay the chinh: đo buc xa bao gom cac phep đo cong suat anh sang o tat ca cac buoc song, trong khi trac quang đo anh sang co buoc song co trong so đoi voi mo hinh chuan hoa ve nhan thuc đo sang cua con nguoi. Phep đo quang rat huu ich, vi du, đe đinh luong Đo chieu sang (chieu sang) danh cho con nguoi. Cac đon vi SI cua ca hai he thong đuoc tom tat trong bang sau.
Cac đon vi đo quang khac voi hau het cac he thong đon vi vat ly o cho chung tinh đen cach mat nguoi phan ung voi anh sang. Cac te bao hinh non trong mat nguoi co ba loai phan ung khac nhau tren pho kha kien va phan ung tich luy đat cuc đai o buoc song khoang 555   nm. Do đo, hai nguon sang tao ra cung cuong đo (W/m²) anh sang nhin thay khong nhat thiet phai xuat hien sang nhu nhau. Cac đon vi đo quang đuoc thiet ke đe tinh đen đieu nay, va do đo, la su the hien tot hon muc đo "sang" cua mot anh sang so voi cuong đo tho. Chung lien quan đen nguon đien tho bang mot đai luong goi la hieu suat phat sang va đuoc su dung cho cac muc đich nhu xac đinh cach tot nhat đe đat đuoc đu anh sang cho cac nhiem vu khac nhau o cac cai đat trong nha va ngoai troi. Đo chieu sang đuoc đo bang cam bien te bao quang hoc khong nhat thiet phai tuong ung voi nhung gi mat nguoi cam nhan đuoc va khong co bo loc co the ton kem, te bao quang đien va thiet bi tich đien (CCD) co xu huong phan ung voi mot so tia hong ngoai, tia cuc tim hoac ca hai.


Ap luc anh sang Anh sang gay ap luc vat ly len cac vat the tren đuong đi cua no, mot hien tuong co the đuoc suy ra bang phuong trinh Maxwell, nhung co the de dang giai thich hon bang ban chat hat cua anh sang: cac photon va cham va truyen đong luong cua chung. Ap suat anh sang bang cong suat cua chum sang chia cho c, toc đo anh sang. Do đo lon cua c nen tac dung cua ap suat anh sang đoi voi cac vat hang ngay la khong đang ke. Vi du, mot con tro laser mot miliwatt tac đong mot luc khoang 3,3 piconewton len vat the đuoc chieu sang; do đo, nguoi ta co the nang mot đong xu bang con tro laser, nhung lam nhu vay se can khoang 30 ty con tro laser 1 mW.  Tuy nhien, trong cac ung dung quy mo nanomet nhu he thong co đien tu nano (NEMS), anh huong cua ap suat anh sang la đang ke hon, va viec khai thac ap suat anh sang đe đieu khien cac co che NEMS va lat cong tac vat ly quy mo nanomet trong cac mach tich hop la mot linh vuc nghien cuu tich cuc. O quy mo lon hon, ap suat anh sang co the khien cac tieu hanh tinh quay nhanh hon, tac đong len cac hinh dang bat thuong cua chung nhu tren cac canh cua coi xay gio. Kha nang tao ra nhung canh buom mat troi co the tang toc tau vu tru trong khong gian cung đang đuoc đieu tra.
Mac du chuyen đong cua may đo buc xa Crookes ban đau đuoc cho la do ap suat anh sang, cach giai thich nay khong chinh xac; su quay Crookes đac trung la ket qua cua chan khong mot phan. Đieu nay khong nen nham lan voi cac may đo buc xa Nichols, trong đo (nhe) chuyen đong gay ra boi mo-men xoan (mac du khong đu đe xoay đay đu chong lai ma sat) đuoc truc tiep gay ra boi ap luc anh sang. Do he qua cua ap suat anh sang, Einstein  vao nam 1909 đa tien đoan ve su ton tai cua "ma sat buc xa" se chong lai su chuyen đong cua vat chat. Ong viet, "buc xa se gay ap luc len ca hai mat cua tam. Luc tac dung len hai mat bang nhau neu tam o trang thai nghi. Tuy nhien, neu no đang chuyen đong, nhieu buc xa se đuoc phan xa tren be mat phia truoc trong qua trinh chuyen đong (be mat phia truoc) hon be mat phia sau. Do đo, luc tac dung nguoc cua ap suat tac dung len be mat phia truoc lon hon luc tac đong len mat sau. Do đo, la ket qua cua hai luc, van con mot luc chong lai chuyen đong cua tam va luc đo tang len theo van toc cua tam. Chung ta se goi ngan gon ket qua nay la 'ma sat buc xa'. "
Thong thuong đong luong anh sang phu hop voi huong chuyen đong cua no. Tuy nhien, vi du trong song phat ra xung luong la phuong ngang voi huong truyen.


Cac ly thuyet lich su ve anh sang, theo trinh tu thoi gian Trong lich su kham pha, đa co nhieu ly thuyet đe giai thich cac hien tuong tu nhien lien quan đen anh sang. Duoi đay trinh bay cac ly thuyet quan trong, theo trinh tu lich su.


= Hy Lap co đai va Hellenism =
Vao the ky thu nam truoc Cong nguyen, Empedocles đa mac đinh rang moi thu đeu đuoc cau tao tu bon yeu to; lua, khong khi, đat va nuoc. Ong tin rang Aphrodite đa tao ra mat nguoi tu bon yeu to va co ay đa thap sang ngon lua trong mat ma anh sang đo se toa ra tu mat giup cho thi giac co the nhin thay đuoc. Neu đieu nay la đung, thi nguoi ta co the nhin thay vao ban đem cung nhu ban ngay, vi vay Empedocles đa gia đinh su tuong tac giua cac tia tu mat va cac tia tu mot nguon nhu mat troi.
Vao khoang 300 nam truoc Cong nguyen, Euclid đa viet Optica, trong đo ong nghien cuu cac đac tinh cua anh sang. Euclid gia đinh rang anh sang truyen theo đuong thang va ong mo ta cac đinh luat phan xa va nghien cuu chung bang toan hoc. Anh ta đat cau hoi rang thi giac la ket qua cua mot chum tia tu mat, vi anh ta hoi lam the nao nguoi ta nhin thay cac ngoi sao ngay lap tuc, neu mot nguoi nham mat, roi mo chung ra vao ban đem. Neu chum tia tu mat truyen đi nhanh vo han thi đay khong phai la van đe.
Vao nam 55 truoc Cong nguyen, Lucretius, mot nguoi La Ma tiep noi y tuong cua cac nha nguyen tu Hy Lap truoc đo, đa viet rang "Anh sang va suc nong cua mat troi; chung bao gom cac nguyen tu nho, khi chung bi đay ra, khong mat thoi gian ban qua khoang khong khi theo huong đuoc truyen qua boi xo đay. " (tu Ve ban chat cua Vu tru). Mac du tuong tu voi cac ly thuyet hat sau nay, quan điem cua Lucretius thuong khong đuoc chap nhan. Ptolemy (khoang the ky thu 2) đa viet ve su khuc xa anh sang trong cuon sach Quang hoc cua minh.


= An Đo co đai =
O An Đo co đai, cac truong phai Hindu Samkhya va Vaishedhika, tu khoang nhung the ky đau sau Cong nguyen đa phat trien cac ly thuyet ve anh sang. Theo truong phai Samkhya, anh sang la mot trong nam yeu to co ban "vi te" (tanmatra) trong đo noi len cac yeu to tho. Tinh nguyen tu cua nhung nguyen to nay khong đuoc đe cap cu the va co ve nhu chung thuc su đuoc coi la lien tuc. Mat khac, truong phai Vaishedhika đua ra ly thuyet nguyen tu ve the gioi vat chat tren mat đat phi nguyen tu cua ete, khong gian va thoi gian. (Xem thuyet nguyen tu cua An Đo.) Cac nguyen tu co ban la cua đat (prthivi), nuoc (pani), lua (agni) va khong khi (vayu) Cac tia sang đuoc coi la mot dong nguyen tu tejas (lua) van toc cao. Cac hat anh sang co the the hien cac đac điem khac nhau tuy thuoc vao toc đo va su sap xep cua cac nguyen tu tejas.    Vishnu Purana goi anh sang mat troi la "bay tia sang cua mat troi".
Cac Phat tu An Đo, chang han nhu Dignaga vao the ky thu 5 va Dharmakirti vao the ky thu 7, đa phat trien mot loai thuyet nguyen tu la mot triet ly ve thuc tai bao gom cac thuc the nguyen tu la nhung tia sang hoac nang luong chop nhoang nhat thoi. Ho coi anh sang la mot thuc the nguyen tu tuong đuong voi nang luong.


= Descartes =
Rene Descartes (1596–1650) cho rang anh sang la đac tinh co hoc cua vat the phat sang, bac bo "dang" cua Ibn al-Haytham va Witelo cung nhu "loai" cua Bacon, Grosseteste va Kepler. Nam 1637, ong cong bo ly thuyet ve su khuc xa anh sang, gia đinh rang anh sang truyen đi nhanh hon trong moi truong đac hon so voi trong moi truong it đac hon. Descartes đua ra ket luan nay bang cach tuong tu voi hanh vi cua song am thanh.   Mac du Descartes khong chinh xac ve toc đo tuong đoi, nhung ong đa đung khi cho rang anh sang hoat đong giong nhu song va ket luan rang khuc xa co the đuoc giai thich bang toc đo anh sang trong cac phuong tien khac nhau.
Descartes khong phai la nguoi đau tien su dung phep loai suy co hoc nhung vi ong khang đinh ro rang rang anh sang chi la đac tinh co hoc cua vat the phat sang va moi truong truyen dan, ly thuyet ve anh sang cua Descartes đuoc coi la khoi đau cua quang hoc vat ly hien đai.


= Ly thuyet hat anh sang =

Pierre Gassendi (1592–1655), mot nha nguyen tu hoc, đa đe xuat mot ly thuyet ve hat cua anh sang đuoc cong bo sau nhung nam 1660. Isaac Newton đa nghien cuu cong trinh cua Gassendi ngay tu khi con nho, va thich quan điem cua ong hon ly thuyet cua Descartes ve plenum. Ong tuyen bo trong Gia thuyet ve anh sang nam 1675 cua minh rang anh sang bao gom cac tieu the (cac hat vat chat) đuoc phat ra theo moi huong tu mot nguon. Mot trong nhung lap luan cua Newton chong lai ban chat song cua anh sang la song đuoc biet la co the uon cong quanh cac chuong ngai vat, trong khi anh sang chi truyen theo đuong thang. Tuy nhien, ong đa giai thich đuoc hien tuong nhieu xa anh sang (đa đuoc Francesco Grimaldi quan sat thay) bang cach cho phep mot hat anh sang co the tao ra mot lan song cuc bo trong aether.
Ly thuyet cua Newton co the đuoc su dung đe du đoan su phan xa cua anh sang, nhung chi co the giai thich su khuc xa bang cach gia đinh khong chinh xac rang anh sang đuoc gia toc khi đi vao mot moi truong đac hon vi luc hap dan lon hon. Newton đa xuat ban phien ban cuoi cung cua ly thuyet cua minh trong tac pham Opticks nam 1704. Danh tieng cua ong đa giup ly thuyet hat anh sang tiep tuc giu uy tin trong the ky 18. Ly thuyet hat cua anh sang khien Laplace lap luan rang mot vat the co khoi luong lon đen muc anh sang khong the thoat ra khoi no. Noi cach khac, no se tro thanh cai ma bay gio đuoc goi la lo đen. Laplace đa rut lai đe xuat cua minh sau đo, sau khi ly thuyet song cua anh sang đa đuoc thiet lap vung chac nhu la mo hinh cho anh sang (nhu đa đuoc giai thich, ca ly thuyet hat hay song đeu khong hoan toan đung). Ban dich bai luan cua Newton ve anh sang xuat hien trong Cau truc quy mo lon cua khong-thoi gian, cua Stephen Hawking va George F. R. Ellis.
Thuc te la anh sang co the bi phan cuc lan đau tien đuoc Newton giai thich mot cach đinh tinh bang ly thuyet hat. Etienne-Louis Malus nam 1810 đa tao ra mot ly thuyet hat toan hoc ve su phan cuc. Jean-Baptiste Biot nam 1812 đa chi ra rang ly thuyet nay giai thich tat ca cac hien tuong phan cuc anh sang đa biet. Luc đo su phan cuc đuoc coi la bang chung cua ly thuyet hat.


= Ly thuyet song anh sang =

Đe giai thich nguon goc cua mau sac, Robert Hooke (1635–1703) đa phat trien mot "ly thuyet xung" va so sanh su lan truyen cua anh sang voi su lan truyen cua song trong nuoc trong tac pham nam 1665 cua ong la Micrographia ("Quan sat IX"). Nam 1672, Hooke cho rang dao đong cua anh sang co the vuong goc voi huong truyen. Christiaan Huygens (1629–1695) đa đua ra ly thuyet song toan hoc cua anh sang vao nam 1678, va xuat ban no trong cuon luan thuyet ve anh sang vao nam 1690. Ong đe xuat rang anh sang đuoc phat ra theo moi huong duoi dang mot chuoi song trong mot moi truong đuoc goi la Luminiferous ether. Vi song khong bi anh huong boi luc hap dan, nen nguoi ta cho rang chung cham lai khi đi vao mot moi truong day đac hon.
Ly thuyet song du đoan rang song anh sang co the giao thoa voi nhau giong nhu song am thanh (nhu đuoc ghi nhan vao khoang nam 1800 boi Thomas Young). Young đa chi ra bang mot thi nghiem nhieu xa rang anh sang hoat đong nhu song. Ong cung đe xuat rang cac mau sac khac nhau la do cac buoc song anh sang khac nhau tao ra va giai thich kha nang nhin mau ve cac thu the ba mau trong mat. Mot nguoi ung ho ly thuyet song la Leonhard Euler. Ong lap luan trong Nova theoria lucis et colorum (1746) rang nhieu xa co the de dang giai thich hon bang ly thuyet song. Nam 1816, Andre-Marie Ampere đa đua ra y tuong cho Augustin-Jean Fresnel rang su phan cuc cua anh sang co the đuoc giai thich bang ly thuyet song neu anh sang la song ngang.
Sau đo, Fresnel đa đoc lap nghien cuu ly thuyet song anh sang cua rieng minh, va trinh bay no cho Academie des Sciences nam 1817. Simeon Denis Poisson đa bo sung vao cong trinh toan hoc cua Fresnel đe đua ra mot lap luan thuyet phuc ung ho ly thuyet song, giup lat nguoc ly thuyet phan tu cua Newton. Đen nam 1821, Fresnel đa co the chi ra bang cac phuong phap toan hoc rang su phan cuc co the đuoc giai thich bang ly thuyet song cua anh sang neu va chi khi anh sang hoan toan la phuong ngang, khong co dao đong doc nao. 
Điem yeu cua ly thuyet song la song anh sang, giong nhu song am thanh, se can mot moi truong đe truyen. Su ton tai cua chat gia thuyet aether phat sang do Huygens đe xuat nam 1678 đa bi nghi ngo manh me vao cuoi the ky XIX boi thi nghiem Michelson – Morley.
Ly thuyet phan tu cua Newton ngu y rang anh sang se truyen đi nhanh hon trong moi truong day đac hon, trong khi ly thuyet song cua Huygens va nhung nguoi khac ngu y nguoc lai. Vao thoi điem đo, toc đo anh sang khong the đuoc đo đu chinh xac đe quyet đinh ly thuyet nao la đung. Nguoi đau tien thuc hien mot phep đo đu chinh xac la Leon Foucault, vao nam 1850. Ket qua cua ong đa ung ho ly thuyet song, va ly thuyet hat co đien cuoi cung đa bi loai bo, chi mot phan xuat hien tro lai vao the ky 20.


= Ly thuyet đien tu =

Nam 1845, Michael Faraday phat hien ra rang mat phang phan cuc cua anh sang phan cuc tuyen tinh quay khi cac tia sang truyen doc theo huong tu truong voi su co mat cua chat đien moi trong suot, mot hieu ung ngay nay đuoc goi la quay Faraday. Đay la bang chung đau tien cho thay anh sang co lien quan đen đien tu. Nam 1846, ong suy đoan rang anh sang co the la mot dang nhieu loan nao đo lan truyen doc theo cac đuong suc tu. Nam 1847, Faraday đe xuat rang anh sang la mot dao đong đien tu tan so cao, co the lan truyen ngay ca khi khong co moi truong nhu ete.
Cong viec cua Faraday đa truyen cam hung cho James Clerk Maxwell nghien cuu buc xa đien tu va anh sang. Maxwell phat hien ra rang song đien tu tu lan truyen se truyen trong khong gian voi mot toc đo khong đoi, tuong đuong voi toc đo anh sang đa đo đuoc truoc đo. Tu đo, Maxwell ket luan rang anh sang la mot dang buc xa đien tu: lan đau tien ong phat bieu ket qua nay vao nam 1862 tren tap chi On Physical Lines of Force. Nam 1873, ong xuat ban mot luan thuyet ve đien va tu, trong đo co mot mo ta toan hoc đay đu ve hoat đong cua đien truong va tu truong, van đuoc goi la phuong trinh Maxwell. Ngay sau đo, Heinrich Hertz đa xac nhan ly thuyet cua Maxwell bang thuc nghiem bang cach tao va phat hien cac song vo tuyen trong phong thi nghiem, va chung minh rang nhung song nay hoat đong chinh xac nhu anh sang nhin thay, the hien cac đac tinh nhu phan xa, khuc xa, nhieu xa va giao thoa. Ly thuyet cua Maxwell va cac thi nghiem cua Hertz đa truc tiep dan đen su phat trien cua vo tuyen, radar, truyen hinh, hinh anh đien tu va truyen thong khong day hien đai.
Trong ly thuyet luong tu, cac photon đuoc xem nhu cac goi song cua cac song đuoc mo ta trong ly thuyet co đien cua Maxwell. Ly thuyet luong tu can thiet đe giai thich cac hieu ung ngay ca voi anh sang thi giac ma ly thuyet co đien cua Maxwell khong the giai thich đuoc (chang han nhu cac vach quang pho).


= Ly thuyet luong tu anh sang =

Nam 1900, Max Planck, co gang giai thich buc xa vat đen, cho rang mac du anh sang la mot song, nhung nhung song nay chi co the thu đuoc hoac mat nang luong voi mot luong huu han lien quan đen tan so cua chung. Planck goi nhung "cuc" nang luong anh sang nay la " luong tu " (tu mot tu tieng Latinh co nghia la "bao nhieu"). Nam 1905, Albert Einstein su dung y tuong ve luong tu anh sang đe giai thich hieu ung quang đien, va cho rang nhung luong tu anh sang nay co su ton tai "thuc". Nam 1923, Arthur Holly Compton đa chi ra rang su dich chuyen buoc song khi tia X cuong đo thap tan xa tu cac electron (goi la tan xa Compton) co the đuoc giai thich bang ly thuyet hat cua tia X, nhung khong phai la ly thuyet song. Nam 1926, Gilbert N. Lewis đat ten cho cac hat luong tu anh sang nay la photon.
Cuoi cung ly thuyet hien đai cua co hoc luong tu đa hinh dung anh sang (theo mot nghia nao đo) vua co tinh chat cua hat vua co tinh chat cua song hay con goi la luong tinh song-hat, va (theo mot nghia khac), nhu mot hien tuong khong phai la hat cung khong phai la song (thuc chat la cac hien tuong vi mo, chang han nhu bong chay hoac song bien). Thay vao đo, vat ly hien đai coi anh sang la thu co the đuoc mo ta đoi khi bang toan hoc thich hop voi mot kieu an du vi mo (hat), va đoi khi la mot phep an du vi mo khac (song nuoc), nhung thuc su la mot thu khong the hinh dung het đuoc. Nhu trong truong hop đoi voi song vo tuyen va tia X lien quan đen tan xa Compton, cac nha vat ly đa luu y rang buc xa đien tu co xu huong hoat đong giong nhu song co đien o tan so thap hon, nhung giong hat co đien hon o tan so cao hon, nhung khong bao gio mat đi hoan toan. pham chat cua cai nay hay cai khac. Anh sang nhin thay, chiem tan so trung binh, co the de dang hien thi trong cac thi nghiem đe mo ta đuoc bang cach su dung mo hinh song hoac hat, hoac đoi khi ca hai.
Vao thang 2 nam 2018, cac nha khoa hoc thong bao, lan đau tien, viec phat hien ra mot hinh thuc moi cua anh sang, co the lien quan đen polariton, đo co the huu ich trong viec phat trien cac may tinh luong tu.


Cac hien tuong quang hoc Phan xa
Khuc xa
Tan xa
Nhieu xa
Giao thoa
Thau kinh hap dan
Hieu ung quang đien


Tham khao Jean Chevalier, Alain Gheerbrant. Dictionnaire des symboles. Edition revue et augmentee. Robert Laffont, Paris 1992.


Xem them Van toc anh sang


Lien ket ngoai Light (physics) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Anh sang tai Tu đien bach khoa Viet Nam