Sung la mot loai vu khi su dung luc đay cua thuoc sung đe ban đan qua nong sung nham gay sat thuong hoac tieu diet hoan toan muc tieu. Sung đuoc trang bi cho ca nhan hoac mot nhom su dung. Loai vu khi co nguyen tac cau tao nhu sung nhung lon hon ve kich thuoc nong, đan, tam ban, phuong phap xa kich... đuoc goi la phao. Theo quy uoc cua phuong Tay, trong ky thuat vu khi, co nong cua vu khi nho hon 20 mm thi đuoc goi la sung, con lon hon goi la phao. Tuy nhien van co mot so truong hop ngoai le, vi du nhu cac sung chong tang (nhu RPG-2 (B40), RPG-7 (B41) hay sung coi (sung coi bo binh), chung tuy co co nong lon hon 20mm tu 1.5 đen ca chuc lan, nhung van đuoc goi la sung.
Sung đuoc phan loai theo nhieu tieu chuan khac nhau, moi tieu chuan se do moi quan đoi cua moi nuoc khac nhau quy đinh. Co the ke đen nhu: kich thuoc (ngan, dai, lon, vua, nho); so luong nong (sung đon nong, sung đa nong); ket cau nong (sung nong tron va sung nong khuong tuyen); đac tinh cau tao; muc đo tu đong hoa (sung tu đong, sung ban tu đong, sung khong tu đong,...); tinh nang tac dung (sung truong, sung may,...); loai đan su dung (7.62, 5.56, 5.45,...); ....
Truoc đay, nguoi ta dung no va cung đe ban ten hay đan đen muc tieu, tuy nhien, ngay nay nhieu thu no van đuoc goi la sung, nhu "sung cao su", hay cac ong phut dung lam cong cu cung đuoc goi la sung, nhu "sung ban đinh". Loai dung trong quan su nhu sung phun lua (chung phun hon hop lua va vat lieu chay đe gay sat thuong hoac tieu diet đoi phuong) co luc cung khong phai la sung đung nghia.
Hien nay, co nhieu loai sung khac nhau đa đuoc che tao, nhung nhieu hon ca la loai sung su dung đan co vo va đau đan bang kim loai, su dung thuoc sung đe đan qua mot cai ong. Cai ong đo đuoc goi la "nong". Nong sung la bo phan co tac dung chan khi ap cao va đinh huong đan ban chinh xac ve phia muc tieu. Nong sung vi phai lam viec trong moi truong co nhiet đo cao, ap suat lon va đo mai mon manh nen chung đoi hoi chi phi (vat lieu, cong nghe, nhan cong) va thoi gian gia cong rat ton kem đe co đo ben cao hon.


Phan loai Theo nguon nang luong sinh cong khi ban, co sung hoa khi, sung hoi, sung co va sung đien tu.
Theo đac điem ket cau va tinh nang hoat đong, co: Sung ngan, sung truong, cacbin, tieu lien, sung may (bao gom tieu lien, trung lien, đai lien), sung phong luu...
Theo ket cau nong sung, co: Sung nong tron va sung nong co ranh xoan.
Theo đoi tuong trang bi, co: Sung bo binh, sung tren may bay, sung tren xe chien đau...
Theo bien che su dung, co: Sung ca nhan va sung tap the.
Theo phuong phap su dung, co Sung cam tay va sung co gia.
Theo đoi tuong tac chien, co: Sung chong bo binh, sung chong tang, sung may phong khong...
Theo muc đo tu đong hoa, co: Sung khong tu đong, sung ban tu đong (tu đong nap đan) va sung tu đong.
Theo so nong, co: Sung mot nong, sung hai nong va sung nhieu nong...
Sung co the ban ra cac loai đan (đan sung thong thuong, đan chi, đan ghem, đan luu phong, đan chong tang...) hoac phuong tien sat thuong khac (nhu chat chay, mui ten...). Đan co the nap tu đuoi hay đau nong, tung vien hay nhieu vien chua trong cac hop, bang...
Cac kieu sung đau tien xuat hien tu the ky XIII - XIV o nhieu nuoc, trong đo co Viet Nam. Tu giua the ky XVI ve truoc chu yeu su dung sung hoa mai, Sung kip ra đoi cuoi the ky XV va đuoc dung rong rai đen giua the ky XIX. Sau đo xuat hien sung co ranh xoan, phat hoa bang kim hoa. Cuoi the ky XIX đau the ky XX xuat hien sung tu đong - loai sung pho bien nhat hien nay.


Nguon goc sung Tu the ky 10, trong bich hoa o Đon Hoang đa co nhung hinh anh ve nhung "ong" phut ra lua đau tien. Trong tac pham "Thu Thanh Luc" 守城錄 đau the ky 12, vi quan nha Nam Tong la Tran Qui 陳規 đa nhac đen viec su dung Hoa Thuong 火鎗 ("giao lua") trong chien tran: "lai lay thuoc trong hoa phao tao Hoa Thuong can dai hon hai muoi cay... đeu dung hai nguoi cung cam mot cay" (又以火炮藥造下長竹竿火鎗二十餘條... 皆用兩人共持一條). Đo la nhung cay thuong co đau gan ong tre hoac kim loai, nhoi thuoc sung va đan hoac manh vo. Khi điem hoa, thuoc chay, đan va manh vang ra đe gay sat thuong. 
Tren the gioi, nong sung ban đan bang kim loai co nhat tim đuoc đen nay ma co the chac chan ve nien đai la khau Thuong Đo hoa sung 上都火銃 (Thuong Đo la kinh đo cua nha Nguyen), voi van khac tren than sung cho biet nam che tac la nam Đai Đuc 大德 thu hai (1298). O Trung Quoc, danh xung Hoa Sung 火銃 cung xuat hien lan đau trong van ban ghi chep ve nam 1287 (cung nam dien ra cuoc chien Nguyen - Viet lan thu 3): "‘tu tap trang đinh nguoi Mieu, cac “thap” va “ngu” cam hoa sung lien tiep" (糾集丁壯苗軍，火銃什伍相聯). 
Phan đong cac phuong tien truyen thong hien nay goi Ho Nguyen Trung la ong to sung phao cua Viet Nam. Tuy nhien, van bia Than Tu Co Tich, phu luc Lich Đai Gia Ban do Truong Han Sieu soan nam 1312 đa nhac đen sung đan: "bat giu ke trai menh ten la Che Chi, thu hoach voi ngua, khi gioi, sung đan 擒獲逆俘名制至，收獲象馬器械銃磾". Nhu vay tu 1312 nha Tran đa biet đen sung va đan. Thoi điem đo la 25 nam sau su kien đau tien nhac đen hoa sung trong Nguyen su, 15 nam sau nien đai cua khau Thuong Đo hoa sung- sung kim loai co nhat tim đuoc tu truoc đen nay, khoang 30 nam truoc nhung minh hoa som nhat ve sung trong sach chau au, 62 nam truoc khi Ho Nguyen Trung sinh ra, 78 nam truoc tran phuc kich song Luoc khi Tran Khat Chan dung hoa sung ban thuyen Che Bong Nga.
Ve danh xung, sung 銃 va phao 砲/炮/礮/礟 la hai danh xung đai tra nhat xuyen suot cac thoi ky cho sung noi chung. Ve tu nguyen, theo cuon tu đien Quang Van thoi Bac Tong, Sung 銃, trong Han van the ky 11 chua co nghia la hoa khi, ma nghia chinh la lo tra can riu. Chi sau khi hoa khi tro nen pho dung o the ky 13, sung moi bat đau co nghia chinh nhu ta biet ngay nay. Ca hai tu sung va phao đeu khong phan biet sung lon hay sung nho. Nha Nguyen su dung danh xung Phao 礮 cho ca cac loai sung nho, giong voi quy cach cua nha Thanh, chang han Tieu Thach Co Ma Phao la sung ngan điem hoa bang đa lua cho ky binh.
Ngay nay trong tieng Viet, "phao" chi "sung lon", nghia đo cung thuong đuoc goi bang tu Han-Viet "đai bac". Đong thoi, chu "phao" hien đai cung chi nhung lieu no giai tri, nhu "phao hoa", "bang phao"..., vay đo la hai tu khac nhau cung nguon goc va đong am. "Sung" trong ngon ngu thuong noi hay dung đe chi sung cam tay.
Trong khoa hoc quan su, hien co rat nhieu mon nghien cuu ve sung nhu: Nguyen ly ket cau Vu khi co nong, nguyen ly may tu đong vu khi.... Khoa hoc nghien cuu ve chuyen đong cua đan, goi la "thuat phong", bao gom cac mon nho hon la "thuat phong trong" mo ta chuyen đong cua đan trong nong va "thuat phong ngoai" mo ta chuyen đong cua đan ngoai nong, thuat phong trung gian nghien cuu chuyen đong tu khi đan ra khoi nong đen khi no đat van toc lon nhat, co the coi thuat phong trung gian la mot phan cua thuat phong ngoai.
Sung trong he Nato cung đuoc chia thanh rat nhieu loai, vi du Assault Rifles (Sung truong tien cong), Pistols (Sung ngan), Machineguns (sung may)...


Thuat phong Trong lich su, thuat phong trong đuoc xay dung qua ba giai đoan, theo kha nang tinh toan tang len, nguoi ta tang khoi luong tinh. Ban đau, cac nha bac hoc coi toc đo chay cua thuoc phong la nhanh tuc thoi, khi chay khong co ty khoi, ap suat trong nong luon đong đeu. Đieu nay co the mo ta gan đung nhung sung yeu thoi co nhoi thuoc no đen, chi can tinh toan đon gian. Tiep theo, đau the ky XX, nguoi ta đa biet cat lop khoi khi thuoc va mo ta duoc toc đo chay, đieu nay chung minh đuoc ap suat va toc đo khi thuoc khong đong đeu trong nong, đac biet quan trong khi luong thuoc nhoi tang, lon gap nhieu lan khoi luong đau đan. Muc thuat phong nay cung đa mo ta đuoc gan đung ong phong khong giat va cho ra đoi cac sung chong tang phan luc nhu B41, ĐKZ, mo ta đuoc bien đoi ap suat va toc đo khi thuoc khong đong đeu o cac đoan khac nhau trong nong. Ban đau, thuat phong đuoc mo ta thanh cac bai toan song song, cho hang nhieu nguoi tinh thu cong mot luc, nguoi Nga co nhung đon vi tinh toan lon. Giai đoan 3, hien nay chay đuoc tren may tinh, bam nho khi thuoc ra thanh nhung phan tu nho. Đieu nay mo ta đuoc cac hien tuong cuon, that dong va nhung hien tuong khac lien quan đen ap suat va toc đo khong đong đeu tren mat cat nong, chung minh đuoc anh huong cua ket cau buong no, đua ra nhung phuong an nong hay ong phong uu viet nhat. (Đoan mang tinh chat tham khao)
Hien nay (2016), khoa hoc ve sung, phao tai Viet Nam đa gan nhu hoan thien, cac bo mon đa nghien cuu kha toan dien cac van đe vu khi noi chung va sung phao noi rieng. Hoan toan co the tinh toan thiet ke cac loai sung khac nhau, tuy nhien do han che ve cong nghe luyen kim nen viec san xuat che tao con nhieu han che.
Trong lich su, ngoai viec Ho Nguyen Trung lam rang danh đai bac Viet Nam thi nam 1947, ong Tran Đai Nghia cung che duoc bazooka kieu 1944 My, gop phan quan trong vao chien cong thang Phap. Trong Khoi nghia Huong Khe cuoi the ky XIX, lanh tu Cao Thang cung che đuoc sung truong kieu Phap, tuy nhien chua co khuong tuyen (ranh xoan).


The ky XIX The ky XX = Phao (đai bac) =
Phao (con goi la đai bac) la loai sung/vu khi cong đong co co nong lon tu 20 mm tro len đe phong hoac ban cac loai đan nham tieu diet sinh luc va phuong tien cua đoi phuong. Ngoai ra, no cung đuoc dung cho cac nhiem vu khac (tao khoi, chieu sang...). Trong lich su, đai bac co su phat trien đi truoc cac loai sung ca nhan va cong đong khac. O phuong Đong, ban than tu đai bac dung đe chi loai phao co lon. Tu phao trong thuat ngu quan su cung khac voi tu phao trong dan gian dung đe chi cac loai qua no bang giay quan quanh mot lieu thuoc no (hoac thuoc chay) nho đe su dung cho muc đich giai tri. Phao la vu khi co ban cua binh chung phao binh, co mat trong cac quan chung: Hai quan (phao binh hai quan), luc quan (phao mat đat, phao bo bien), phong khong (phao cao xa), binh chung đac biet (phao laser).
Phao đuoc chia lam nhieu loai:

Theo moi truong va đoi tuong tac chien co phao mat đat, phao bo bien, phao phong khong (cao xa), phao ham, phao tang, phao chong tang.
Theo tinh nang: phao luu, phao nong dai, phao coi, phao khong giat
Theo cach thuc dan đan: Phao co nong, phao phan luc
Theo cau tao mat trong cua nong: phao co nong ranh xoan, phao nong tron.
Theo kha nang co đong: phao co đinh (thuong đat trong phao đai), phao xe keo, phao tu hanh, phao mang vac (phao nhe, son phao).


 Co cau ham lui, đay len  Khi ban, ty le khoi luong giua nong phao va đan cang cao thi cang it giat, do ty le đong nang tac đong vao phao giam. Do gia phao cua Than co thuong phao con toi nen đuc nong rat nang, vi du Hai phao The ky XIX tren, thua ke cac phao nong day co đai. Đieu nay lam phao thi nang ma ban đan thi nhe. Đieu nay đuoc cai tien trong The ky XX, cung voi viec dung nhung hop kim moi cho phep nong mong, dai ma chiu đuoc ap luc lon. Phao nhe ma it giat.
Phao ban thang va luu phao co them khoi lui, nho đo luc tac dung len đat giam đi, it thay đoi vi tri gia sung, anh huong đen đo chinh xac. Gia sung co banh xe va cang, đau cang co cay chong giat. Hoac sung đuoc đat tren gia ba chan. Nong sung đat trong mang sung, mang sung đat tren bo ngong ngang. Bo ngong ngang lap vao gia sung, cho phep thay đoi goc ban, quay va ngong len xuong. Nong sung truot trong mang sung đuoc boi tron bang mo sung. Moi phat ban, nong thut ve sau, toc đo đuoc ham bang ham lui thuy luc, nong tro ve vi tri cu sau khi lui bang đay ve. Đay ve lam bang lo xo hay khi nen. Tuy la mang nhung cua Nga va Đuc la ong tron, đen gio thi cac phao hau nhu ong tron.
Thong thuong co ba loai may đay ve va ham lui. Cac luu phao dung may hon hop, dung khoang chua dau khong đay hoac piston troi, mot may chung hai chuc nang. Cac phao ban chinh xac nhu phao chong tang dung may lui va may đay ve rieng, co co che lui tu do khi đang ban. Phao tren xe tang truoc đay la phao gia cung, dung toan bo khoi luong xe ham phao. Cac xe tang hien đai dung lui ngan (T-80, T-90 lui 300mm).


 Đan, lieu va khoa nong.  Thuoc phong đung trong vo đan chong bat lua goi la lieu, đan va lieu cua đai bac ban thang nhoi o sau, mot so loai sung coi đon gian nhoi mieng nong. Sau khi nap đan va lieu vao nong, nguoi ta đay đay nong lai bang khoa nong. Đen đau the ky XX van dung chu yeu khoa nong quay go nho (tuong tu nhu van bu long vao oc ren), khoa nong ren cat. Sau nay, sung dung khoa nong xoay go lon hay khoa nong then xoay. O tam đay vo đan, co hat no. Đay la khoi thuoc de phat no đuoc đat giua mot tam mong đe che va mot tam day lam đe, kim hoa tu khoa nong đap qua tam mong vao, ep hat no len đe kich no đan. Nhung sung nho dung đan lien khoi vo đan-đau đan-lieu phong-hat no, con sung lon mot so dung lieu roi, nhieu lieu. He thong co khi nap đan, quay tam huong, thao vo đan... va he thong đien tu đong vai tro quan trong, đac biet trong cac he thong đoi khang dung sung nhu xe tang hay thiet giap ham (đung hon la "tau chien đau"). Cac he thong đoi khang dung sung nay chuyen đe diet nhau, co hai nhiem vu lon nhat la ban loai sung diet nhau va chong lai đan.


 Nong xoan, thuoc phong on đinh va đan xuyen pha  Ba cai tien quan trong trong the ky XIX la: nong xoan, thuoc chay cham va đan xuyen pha.
Nho nong xoan co cac ranh xoan trong thanh nong, vien đan xoay nhu con quay trong khong khi, luon chong lai cac lech lac, vien đan quay tac dung voi khong khi luon huong tam khi đong ve phia truoc tam khoi luong. (Co the hinh dung nhu con quay đo choi, luon lon nguoc tren đinh). Nho đo, giam tan mat đan, co the lam đan dai nang ma van hep, it luc can, thay cho đan cau. Nhung nong xoan đau tien co tu the ky XV, nhung nhoi thuoc mieng nong dung nong xoan rat kho.
Cac thuoc phong moi co đo ben co hoc cao, khong vo khi phong đan, đuoc đuc thanh cac ong tru rong. Khi chay, cac ong nay it thay đoi dien tich mat ngoai nen chay on đinh hon, chay lau hon. Nho đieu khien đuoc phan ung chay, nguoi ta nhoi đuoc nhieu thuoc phong hon trong phao nong dai, tang tam ban ma giam khoi luong luu phao, nong day cua phao ham vi the dan đuoc thay bang nong mong nhu M-46.
Đan xuyen pha đuoc đuc bang thep tot, nhoi thuoc no on đinh, khi đap vao giap khong kich no ma xuyen vao trong. Thuoc no chay cham va on đinh cung đan xuyen đuoc nguoi Đuc phat trien ung dung đau the ky XX (khoang nam 1902). Đen giua the ky XX, sung lon cung đuoc đat tren cac xe co gioi boc thep, tro thanh "phao tu hanh" va "xe tang". Sung cung đuoc đat tren cac tau bien boc thep lon, he thong diet tau tren bien nay đuoc goi la tau chien đau (battle ship), tuy nhien, dich theo Han-Viet la thiet giap ham hoi khac.


= Sung ngan =

Cac sung cam tay nho gon nong ngan goi chung la "sung ngan", tieng Anh la pistol. Nhung sung cam tay nong ngan manh thuong su dung đan ngan nhung đuong kinh lon, giam han che do chieu dai nong gay ra.
Sung ngan co o xoay con đuoc goi trong tieng Anh la revolver.


 Sung ngan ban phat mot  Tuy tu "sung ngan" trong khoa hoc quan su chi chung cac loai sung cam tay nong ngan nhung dung trong ngon ngu thong thuong hoi khac, loai sung cam tay nong ngan gon nho ban phat mot đuoc goi la sung ngan. "Sung ngan" gon nho chua it đan, ban phat mot dung cho si quan hay canh sat. Sung nay con hay đuoc goi la "sung luc", "sung sau". Sung ngan co tu thoi sung kip, đe tang so luong đan nap san, nguoi ta lam 2 nong. Khau Colt-1851 My hoi giua the ky XIX dung o quay 6 buong đot, đan vo giay, co le la sung dung đan co vo đau tien, vi no ma co ten "sung luc". Đen đau the ky XX cac sung ngan phat mot dung bang xoay van pho bien, nhu Browning, Nagant M1895.
Vi du ve sung ngan ngay nay (con goi la sung ngan tu đong) nhu Fedor Tokarev TT-33 the cho Nagant M1895. (Tokarev-Tula kieu 33, Tokarev o Tula, hay đuoc goi ten tieng Viet la K-54), khau nay ban đau ban đan 7,63 x 25mm, cac phien ban hien đai (van san xuat) dung co đan 9mm. Colt M1911 cung thay the cho cac sung o xoay. Thoi đo hang la FN M1900 John Browning (1896). Makarov la đoi thay the cho TT-33. Thay cho o xoay la khoa nong lui.
Trong ho so thue, hai quan cua Viet Nam phan biet sung ngan va sung o xoay-đe tuong thich voi tai lieu tu phap nuoc ngoai. Nhung trong ngon ngu dung chung van thuong goi la sung ngan.


 Sung may nho  Loai sung may dung chung đan voi cac sung ngan goi la "sung may nho", vi du PPSh-41 hoi the chien 2 (ten Viet Nam la K-50). Khau sung may nho noi tieng ngay nay la Uzi cua Israel, thiet ke đau nhung nam 1950, đen nam 1951 đuoc chap nhan trang bi, nam 1956 tham chien lan đau tao thanh cong lon. Sung Uzi dung co đan 9x19mm Parabellum, cai tien tu khau CZ Model 25 cua Tiep Khac. Cac sung truong va sung lien thanh nho đeu co nhung uu the rieng. Sung lien thanh nho co uy luc rat manh o tam gan. Tuy nhien, cung rat kho su dung chung o tam 200 met nhu cac thong bao. MP7 mang đan đuong kinh nho 4,6x30mm nen gon hon, nang 2 kg đay đu bang 40 vien.
Mot so sung cac bin tinh nang khong khac nhieu sung ngan ban nhanh, nhu AK-74U (AK-74 nong ngan) nang 2,71 kg. Cac sung ngan ban lien thanh co the dung khoa nong lui voi trich khi thang hoac trich khi ngang (MP7).
Nhieu nguoi hay nham submachine gun (sung may co nho) la sung tieu lien.


= Vu khi ca nhan chinh =

Sung truong, đoc tieng Viet đung la sung dai, tuy nhien trong tieng chau Au ngay nay, sung truong đuoc goi la rifle, tuc la nong xoan, đay la thoi quen noi tat sung dai nong xoan. Thuc ra cac sung hoa mai, sung kip nong tron đa phan ra sung nong dai lam vu khi chinh cua bo binh, sung nong ngan dat lung cho gon, sung trung binh la cac bin (sung ky si).
Khac voi đai bac, sung truong đuoc thiet ke sao cho gon nhe, tin cay, chinh xac nhung tam ban hieu qua thap. Nhung sung truong nong xoan đau tien xuat hien truoc the ky XIX, nhung đen het the ky nay moi pho bien sung truong co vo đan va nong xoan. Do luong thuoc no nho nen khong dung vien tru rong va dung mieng thuoc det. Nguoi ta cung tham cac chat lam cham toc đo chay len be mat thuoc, đe khi giam dien tich be mat, toc đo thuoc chay an sau nhanh len, đieu hoa toc đo chay. Vo đan co go hay khe phia sau cung đe mot cai moc tren khoa nong moc vao, keo vo đan ra khoi nong. Go dan thay bang khe tin cay hon.


 Sung truong tro chien  Đau the ky XIX, trong khi chau A van mai me voi đai bac thi chau Au đa phat trien va trang bi nhieu sung truong, tu đo, sung nay tro thanh vu khi chinh. Cuoi the ky XIX, sung truong ban phat mot co cac loai khoa nong then xoay, đon bay, bom, khoi quay. Ten goi sung truong tro chien do tinh nang ban đau cua no chua uu viet, thoi gian nap thuoc đan, đan, ngam ban, khai hoa tuong đoi dai, toc đo ban rat cham (nhu phao), nen chi đuoc dung đe ho tro cho cac loai vu khi lanh khac đang thong dung nhu đao, kiem, luoi le.
Đe thong nhat, nguoi ta chon ra mot mau sung truong, lay lam tieu chuan cho quan đoi moi nuoc trong mot thoi ky. Sung đo se đuoc goi la "sung truong tro chien". Đieu nay lam thuan tien viec huan luyen, hau can, trang bi...đam bao huy đong suc manh toi đa cua đat nuoc khi co chien tranh. Loai sung đuoc chon se đuoc che tao va đua vao su dung hang loat sau khi đang ky ban quyen. Tu ban quyen đuoc cap, cac hang se duyet mau sung rieng voi chu ban quyen nhu quan đoi, tu đo nhan hop đong che tao va sung se hoi khac o moi hang.
Sau Nga va Đuc, mai đen gan The chien 2 cac nuoc khac moi đat ra yeu cau trang bi sung truong tro chien nhung o muc đo pho cap hon. Vi du nhu My, ho chi đat ra yeu cau trang bi lai cho quan đoi tu kiem va sung ngan sang trang bi pho bien la sung truong. (tru cap chi huy van giu kiem va sung ngan nhu cu)


 Gewehr 1888 (G88), Mosin va Mauser  Đay la ten thuong goi cua hai loai sung truong phuc vu cua Nga va Đuc. Chung ra đoi thap nien 189x. Cac sung nay ra đoi cung voi viec xuat hien đan co vo, đay vo day, co go hay ranh moc, đau đan co vo mem.
Mosin va Mauser đeu la ten hai nha thiet ke, san xuat sung. Mosin thuong đuoc phuong Tay gan chu Mosin Nagant đe ke cong, nhung that ra cai bo phan Nagant trong đo đa bien mat tu lau. Mosin va Mauser la hai sung truong đuoc san xuat nhieu va dung lau nhat the gioi. Hang tram trieu cac sung nay đa đuoc lam va dung cho đen nay, gap hang chuc lan cac sung truong hang nang khac. Chung đeu khong phai la mot khau cu the, ma la mot tap hop cac tieu chuan ve hinh hoc, vat lieu, cong nghe, tinh nang, su dung...đuoc san xuat o nhieu nuoc, nhieu hang khac nhau trong cac đieu kien rat khac nhau.
Mosin va Mauser la nhung sung truong tro chien đien hinh, trong khi đo, o cac nuoc Anh-My-Phap khong co khai niem sung truong tro chien hoan chinh nhu chung. Khac voi cac sung khac, ban quyen Mosin va Mauser đuoc nha nuoc nam giu va đat hang rong rai. Chung đuoc thiet ke đe san xuat o nhieu đieu kien khac nhau. Trong khi đo, cac sung truong My chi san xuat trong đieu kien cua mot hang nao đo. Phan cong cong duy nhat la trang bi, chu khong phai thiet ke va san xuat.
Cac sung Mosin va Mauser đeu đuoc ra đoi trong mot cuoc thi tuyen thiet ke rong va lau, roi mot qua trinh cai tien cung lau dai. Ket qua cua nhung cuoc thiet ke đo la hai khau sung co chat luong, so luong san xuat, thoi gian va khu vuc su dung vuot xa so voi tat ca cac loai sung truong cung thoi khac. Thoi gian va khong gian san xuat cac sung nay cung vay, nhung cai tien Mauser moi nhat đuoc Trung Hoa Dan quoc san xuat dap theo mau co san trong cac cong xuong đuoc trang bi rat tho so.
Ca hai khau ban đau đeu đuoc thiet ke tren hai phien ban sung truong va cac-bin, nhung sau nhung nam 1930, chi con phien ban cac-bin cua chung đuoc san xuat.
Mauser la sung truong trang bi chinh trong quan chu luc Viet Minh thoi truoc Cach mang thang Tam. Nguon cung chu yeu la chien loi pham lay tu Phap va Trung Hoa Dan quoc, sau đo la tu vien tro. Thoi đau khang chien chong Phap, cung co mot it sung Mosin đen tay Viet Minh tu nguoi Nhat, nhung lai la phien ban rat co do quan đoi Nhat thu đuoc tu chien tranh Nga - Nhat (1904-1905). Cuoi cuoc khang chien, nguoi ta nhan đuoc mot so phien ban Mosin chinh hang tu nguon vien tro. Nhung do khong thong nhat ve loai đan co the su dung nen QĐNDVN chuyen giao cho cac đon vi quan đia phuong va dan quan du kich. Đen thoi ky khang chien chong My thi kieu sung Mauser đuoc loai bo khoi bien che vu khi bo binh cua QĐNDVN sau Ke hoach Z. Phan lon so sung con đuoc dung đe huan luyen tan binh, dan quan du kich hoac cho vao lo luyen thep.
Vao nam 1882, nguoi Nga đa đat ra yeu cau thiet ke sung co hop đan trong. Ban đau la nhung cai tien cua khau sung Berdan cu đang dung. Tuy nhien, nguoi Nga nhanh chong phat hien ra rang, can phai thay đoi hoan toan bang mot loai sung moi. Ho to chuc mot cuoc thi tuyen thiet ke sung tren quy mo toan chau Au trong nhieu nam, nam 1888, thanh lap Hoi đong thu nghiem sung co bang đan.

Sergei Ivanovich Mosin thiet ke mot khau sung nam 1889. Đen nam 1891, trong cuoc chon chung ket, Mosin thang voi mot đieu kien la su dung tay keo khoa nong cua Nagant. Tien ban quyen đuoc Hoi đong tra tien cho Nagant va Mosin đuoc to chuc san xuat sung. Ban đau, co 3 phien ban, phien ban danh cho bo binh nang, phien ban danh cho long ky binh va phien ban danh cho ky binh nhe (con goi la Ky binh Cosack) ngan hon, phu hop voi viec tac chien tren lung ngua. Đen nam 1930, phien ban Mosin 1891/30 ngan theo cac ban danh cho ky binh Cosack đuoc goi la cac-bin. Phien ban Mosin 1891/44 ra đoi nam 1944 kha hoan thien va đuoc dung nhieu o Viet Nam (ten Viet Nam la K-44). Trong co che nap đan, hat vo đan cu ra, nguoi Nga chon loai đan go moc, lac hau nhung thich hop voi cong nghe bac thap cua Nga luc đo. Đieu nay ve sau can tro viec phat trien sung may Nga ma rat kho bo. Mauser hoat đong em, đo giat hon nhung Mosin khoe hon, kich thuoc va trong luong cua no thich hop voi nguoi Nga nhung lai nang va dai so voi cac loai sung khac. Mosin co kha nang san xuat hang loat hon do cau tao đon gian, nguyen vat lieu pho bien gom chu yeu la thep va go thong.
Mauser ra đoi dan dan. Tien bo hon Nga, tu nhung nam 1870 Đuc đa co nhung sung truong tien tien noi đia, Mauser đa dan đau ve thiet ke sung va ong hoan thien no lien tuc. Cung nhu Nga, cuoi nhung nam 1880 Đuc đat ra Hoi đong Sung cam tay. Khong hieu sao, Mauser đa khong tham gia hoi đong. Hoi đong nhanh chong tiep can hang loat nhung tien bo ky thuat moi: cong nghe dap vo đan, cong nghe boc đau đan, san xuat sung... đac biet la cham dut viec su dung thuoc no đen. Gewehr 1888 (bo binh 1888, G88) la khau sung truong tro chien đau tien đuoc chap nhan. G88 cung co ban cac bin, no đuoc san xuat it vi phien ban Mauser ra lien theo. Khau nay thiet ke khong co đong gop cua Mauser va đuoc goi la Sung theo kieu 88. Tuy vay, G-88 thua ke rat nhieu đac điem cua cac khau Mauser truoc đo.
Xem them G88. Luu tru ngay 7 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Mauser nhanh chong nhan thay vai tro cua Hoi đong va đem ky thuat cua minh đong gop, hang hoan thien G88 va cho ra cac Model 1889/90/91, đa hinh thanh nen cau tao sung Mauser. Nhung chi đen nam 1898, khi loai đan moi hoan chinh, Mauser 1891/98 moi giong cac sung sau nay. Khoang nhung nam 1930, phien ban cac bin moi đuoc hoan thien va đuoc san xuat lon o rat nhieu nuoc. Đan hoan toan khong co go moc, het suc tien tien luc đo va thuan loi sau nay. Nam 1898, hinh thanh Mauser bang cai tien ngan Model 98k (k=kurz ngan). Phien ban cac bin bang ngan co ky hieu Karabiner 98k K98k. Cung co nguoi viet G98, noi bo Đuc hay dung cach viet sung bo binh 98.
Trung Hoa Dan quoc đa sao chep khau Mauser đe san xuat ngay tu nhung ngay đau tien lap quoc o Quang Đong. Khong the thong ke đuoc, nhung chi tinh truoc The chien II đa co hang chuc trieu khau Mauser chi tinh rieng loai do Trung Hoa Dan quoc san xuat theo mau. Toc đo san xuat cua Mosin cung đang kinh ngac khong kem, trong đieu kien cong nghiep ky thuat rat thap kem ma đen 1904, Nga đa co gan 4 trieu khau.
Vi du ve cac sung truong khong đat hoan toan khai niem phuc vu la Springfield Model 1903. My thue Mauser thiet ke Springfield Model 1903 đe thay the Springfield Model 1892 (sao chep sung truong Krag. Tuy nhien, Springfield Model 1903 khong co khoa an toan kim hoa đac trung cua Mauser. Springfield Model 1903 co đan giong Mauser, co đan 0,308inch (hoi to hon đan Mosin 7,62mm do quy đinh ranh xoan), nhung đan sung thuoc sung Cordic My. Loai đan 30-03 đau tu đuoc thay boi 30-06 nam 1907 voi kieu đau đan nhon nang đuoi (giong đan Mauser va Mosin nam 1898). Viec chon kich thuoc vien đan khong hop ly (thuoc phong it, đau đan nang) va Springfield Model 1903 tro nen yeu kem hon Mauser va Mosin. Springfield Model 1903 cung khong bao gio đuoc chap nhan trong bien che vu khi cua quan Hoa Ky va đuoc rut ra khoi vai tro sung truong chu luc vao nhung nam 1930.
Mauser Luu tru ngay 6 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine
Mauser
Mauser Luu tru ngay 14 thang 7 nam 2003 tai Wayback Machine
Mauser


 Sung truong khong tu đong  Đau the ky XX, thuong nguoi ta su dung sung truong co khoa nong then xoay đieu khien tay. Moi lan ban phai nap đan lai. Đe nap đan, nguoi ban xoay can gat đe mo ham khoa nong, keo can gat ve sau, vo đan va phai mot go nho ra, bat ra khoi sung. Sau đo, nguoi ta che ra bang đan trong sung, đan du tru san trong sung 5-10 vien, moi lan ban xong chi can keo can gat la thao vo va nap đan lai đuoc. Khoa nong co mau gat moc đan tu trong bang. Cac vien đan con lai đuoc lo xo đay vao khoang trong.
Cac khau Mosin va Mauser đeu la Sung truong khong tu đong.


 Sung truong hang nang  Khau Winchester Model 70, bat đau san xuat tu 1936, nay van đuoc cai tien va san xuat, đay la loai sung truong hang nang. Đau the ky XX, nhung sung truong hang nang con duoc goi la "sung truong chien đau", co nong dai nhat va đuong kinh đan cung lon. "Sung truong hang nang" đau the ky XX la vu khi chinh cua bo binh, nay hay dung cho muc đich đac biet, nhu ban tam xa, ban tia, ban chinh xac... vi nhu 
VSSK Vychlop 12,7mm Luu tru ngay 5 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine
KSVK 12,7mm Luu tru ngay 15 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine
Hai khau Mosin va Mauser đeu nam trong nhom Sung truong hang nang. Luc đo, co sung nay la vu khi chinh. Ban đau Mosin va Mauser đeu co phien ban cac bin, sau 1930, chung đeu đuoc cai tien lam ngan gon tiep va đau The chien II, van la sung chu luc.


 Sung truong ban tu đong  Sau nhung sung truong khong tu đong con lai cua the ky XIX, đen đau the ky XX xuat hien sung truong ban tu đong. Co nhieu co che van hanh sung tu đong, lay nang luong tu phat đan. Vi du: lui dai, lui ngan, lui dung khoi quan tinh, trich khi hanh trinh, trich khi xung. Sung truong ban tu đong dung nang luong phat no đe thao vo, nap vien khac va len co, nhung chi ban phat mot. Khau Fedorov Avtomat ban đan 8,5 g đi 860 m/s, thiet ke nam 1911, đen the chien 1 dung bang đan thao đuoc, nhung san xuat rat it (25 ngan khau) do nhung kho khan ve đan, tuy vay, no van la khau sung truong tu đong đau tien đuoc chap nhan quy mo lon. Fedorov Avtomat dung co che lui ngan. Sau nay, sung truong tu đong thuong dung trich khi, khoa nong xoay. Hoi đau The chien 2 co SVT-38, SVT-40. Phia My co khau M1 Garand khoa dung nong trich khi then xoay, nhung van dung kep đan, thiet ke đau nhung nam 1930, đua vao trang bi 1937.
Phan lon cac Sung truong ban tu đong sau The chien II đeu co cau tao va tinh nang lai sung truong co lon-trung lien va thuong co trong bien che cap tieu đoi. Nhung trong Chechnya-1999, Nga co xun huong tach rieng cac chuc nang nay. Nguyen nhan chinh la do sung ca nhan AK-74 co co đan qua nho (5,54 mm) kho thong nhat voi Tieu lien co lon (con đuoc NATO goi la "sung truong tan cong") nhu AK-47 va AKM, trong khi chuc nang ban tia hien đai lai yeu cau tang kich thuc đan len đen co trong lien 12,7mm. Vi du: VSSK Vychlop 12,7mm Luu tru ngay 5 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine va KSVK 12,7mm Luu tru ngay 15 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine


 Sung cac-bin, sung truong nong ngan  Khau sung truong nong ngan đau tien la khau Remington, xuat hien trong Chien tranh mien Tay Hoa Ky, đuoc trang bi cho quan đoi (trong đo, ky binh đuoc trang bi nhieu nhat), canh sat va ca dan thuong. Tuy nhien, no van chua co đuoc tinh uu viet cua cac khau cac-bin sau nay do van phai len đan bang tay, mac du co cau keo khoa nong đa đuoc nhat the hoa voi vong co, lam cho xa thu len đan nhanh va de dang hon. Sung cac-bin ra đoi đau the ky XX co chieu dai nho sung truong, co the dung cung loai đan voi sung truong goi la cac-bin, trong tieng Viet tu nay xuat xu tieng Phap. Sau "sung truong co lon" thi cac-bin len ngoi lam vu khi chinh cua bo binh do no gon nhe hon, nguoi linh mang đuoc nhieu đan hon va đac biet la ban nhanh hon nhoi co cau nap đan va điem hoa ban tu đong. Hoi đau the chien 2, nhung sung truong tu đong va sung may nho xuat hien nhieu, to ra uu the. Khau Cac-bin M1, sau đuoc cai tien thanh Cac-bin M2 va Cac-bin M3. Khau Cac-bin M4, phien ban nho gon cua sung truong M16A2) la nhung vi du ve sung cac-bin.


= Tieu lien, trung lien =


 Tieu lien  Co ten tieng Anh la: Sub-machine gun (Sung may co nho - SMG); la vu khi ca nhan tam gan, thuoc ho sung may; tam ban ly thuyet co the đen 500 m (K-50, Thompson, M3, Tull) nhung cu li sat thuong co hieu qua khong qua 300 m, co loai chi 100 m (M3); co nong tu 5,56 mm (M16) đen 12 mm (M3), pho bien nhat la hai co nong 5,56 mm (tieu chuan NATO) va 7,62 mm (tieu chuan khoi Vacsava). Do cau tao trich khi gian tiep hoac truc tiep đe lui khoa nong phoi hop voi lo xo đay đan, lo xo hoi khoa nong đe nap đan tu đong, tieu lien co the ban tung phat hoac ban lien tuc. Toc đo ban trong thu nghiem sung co the đat 600 phat/phut. Toc đo ban trong thuc te chien đau khoang 100 phat/phut. Hop tiep đan co the chua tu 20 đen 40 vien. Mot so loai tieu lien co lon (AK-47) co the lap luoi le đe co the giap la ca. Trong chien đau, tieu lien tao mat đo hoa luc cao khi tan cong bang cach ban rai, ban quet. Trong phong ngu, tieu lien phat huy đo chinh xac kha cao khi ban điem xa (2 đen 3 phat lien tuc).


 Tieu lien co lon  Co ten tieng Anh: Light Machine Gun (Sung may hang nhe - LMG), la vu khi ca nhan chu yeu cua bo binh, đuoc NATO goi la "Sung truong tan cong" (do ten long bang tieng Anh la assault rifle). Ten nay đuoc nuoc Đuc đat ra, yeu cau cua ho la nguoi bo binh co hoa luc manh. Do co uy luc gan bang sung truong va su dung đuoc đan sung truong nen nguoi ta con goi no la sung truong tu đong.

Trong cac sung bo binh thi sung nay co nong dai, chi ngan hon sung truong ban tu đong va sung truong hang nang mot chut, ket hop cac uu the cua sung truong va sung may nho, tam ban hieu qua đen 400 met. Nhung sung truong truoc đay co the sat thuong o rat xa, nhung hieu qua xa kich thap, ngay ca o tam ban gan do toc đo ban cham. Đen sau the chien 2, tieu lien co lon đa hoan thien. Luc nay đa co vo đan hinh con chong tac, dung khe moc thay cho go moc voi bang đan cong thao lap nhanh, khoa nong then xoay va len đan tu đong bang trich khi (trich mot dong khi tu nong đay piston may nap đan). Đe phat ban đau tien chinh xac, cac sung truong tan cong đeu ban khi nong đa khoa, nguoi thiet ke phai tinh can bang sung đe on đinh khi ban. Đe tiet kiem đan, sung cho phep chon giua cac che đo ban: AK co hai che đo chon ban tung phat va lien thanh, M16 co che đo chon ban 3 vien va lien thanh. Do đieu kien tac chien, bo binh Viet Nam đa hoan thien che đo ban hai vien lien tiep cho sung AK, đuoc goi la ky nang điem xa, dua vao ky thuat bop va nha co nhanh va vua đu cua xa thu. Cac tieu lien co lon đeu co the thay bang đan nhanh chong. Bang kinh nghiem chien tranh, nguoi Đuc che ra MP44, con goi la StG 44 (sung bao 44). Nam 1943, nguoi tho lam sung ba đoi Kalashnikov ket hop voi kinh nghiem chien truong che ra hai mau AK-1 va AK-2 khi ong bi thuong va đang nam vien. Đen nam 1947, ong hoan thien va trinh lang khau Avtomat Kalashnikov 1947 (AK-47). Khau sung đa đuoc Hoi đong quoc phong Lien Xo duyet va trang bi cho Quan đoi Xo Viet tu nam 1949. Sau đo, nguoi My đua ra M16. Sau nay, M16 co nhieu cai tien cho ra đoi khau AR-15 (tieu lien cuc nhanh), co mot so che đo lam viec giong voi uu the cua AK-47, nhu ban tiet kiem đan, on đinh, tin cay. Thoi điem dien ra nhung cai tien nay khoang 1970. Tuy nhien, khong khau sung nao thanh cong nhu AK-47.
Nguoi Đuc đa thiet ke STG45 ngay trong The chien 2 nhung khong kip trang bi, sau nay Tay Ban Nha mua ban quyen STG45 che ra khau CETME nhung nam 1950, khau SIG 510 Thuy Si cung theo mau nay nhung dung vat lieu moi. Cac sung nay dung co che lam cham lui ham cho khoa nong. Co che lui khoa nong nay dung đon bay tang toc đo khoi lui, giam khoi luong. Ky su Youriy Alexandrov nguoi Nga đua ra mau khoa nong moi la Balanced Automatics Recoil System (BARS, he thong lui tu đong can bang) đau nhung nam 1970. He thong nay gon nhe, ban nhanh, em, it thay đoi huong sung khi ban lien thanh, dan dan thay cho kieu khoa nong trich khi ngang cua AK-47. Khau sung đau tien dung kieu nay la AL-7 nhung khong đuoc duyet su dung, AK-107 dung khoa nong lui nay.
Ngay nay, tieu lien co lon phat trien theo xu huong dung đan đuong kinh nho, tang so toc, tang toc đo ban vua phai, hoat đong can bang on đinh. Nho đo tang kha nang sat thuong va ban trung, tang uy luc sung ma giam đuoc khoi luong sung đan bo binh mang theo. Co đan hay dung la 5,45x39 mm Nga; 5,8×42 Trung Quoc; 5,56x45 mm NATO. Nhung đai dien cua sung truong tan cong ngay nay la AK-107 đan Nga, AK-108 đan NATO (giong het AK-107), M16 My, cac phien ban M16A2, M16A3 M16A4, SIG 510 Thuy Si xuat xu tu STG45, FAMAS cua Phap (dung khoi lui đon bay lam cham cung lam cho sung nhe hon nhu khoi lui then ngang lam cham) va QBZ-95 Trung Quoc, sao chep FAMAS Phap, ban đan Trung Quoc. M4 cac bin My, tuc M16A2 phien ban nho gon, la loai cac bin đuoc su dung nhu sung truong tan cong. Trong cac sung truong tan cong hien đai đo, ngay nay chi con nguoi My giu khoa nong xoay trich khi.
Cac tieu chuan đat ra cho tieu lien co lon ngay nay la:

Tam ban hieu qua tu 300 met tro len.
Chon 2 đen 3 che đo ban.
Tiet kiem đan o che đo ban cham.
Uy luc manh o che đo ban nhanh.
Xa thu mang đuoc nhieu đan.
Đo tin cay cao, ben, de su dung khi chien đau.


 Trung lien  Co ten tieng Anh la Medium Machine Gun (Sung may hang trung - MMG); la vu khi ca nhan tam trung, thuoc ho sung may, co chan chong đo nong sung hinh chu A co the gap lai doc than sung; cu li sat thuong co hieu qua đen 1000 m, tam ban ly thuyet co the đat 3000 m; co nong tu 5,56 mm đen 8 mm. Trong luong trung lien lon hon tieu lien, thong thuong tu 6 đen 10 kg. Khi trang bi cho bo binh, trung lien chi can mot nguoi su dung. No cung co the đuoc gan tren mo to, o to, xe boc thep, may bay, truc tang chien đau nhung khong pho bien vi tam hoa luc han che. Trung lien chi ban lien thanh, khong the ban tung phat (tru truong hop nguoi ban nap đan tung vien bang tay). Rieng loai RPK co che đo ban giong nhu AK-47. Toc đo ban toi đa trong thu nghiem đat 750 phat/phut. Toc đo ban trong thuc te chien đau tu 150 đen 250 phat/phut. Voi mat đo hoa luc cao, trung lien đuoc su dung pho bien tao hoa luc yem ho cap tieu đoi, trung đoi.
Mau sung trung lien M1918 (thuong goi la V-3) la mot trong cac mau đau tien. No đuoc trang bi cho quan đoi Hoa Ky trong chien tranh the gioi thu hai đe dung lam sung hoa luc cap trung đoi. Khi moi ra đoi, cac mau sung trung lien đeu co loai đan rieng. Tu sau Chien tranh the gioi thu hai, đe nhat the hoa cac co đan dung cho cac loai sung bo binh ca nhan, cac loai trung lien dung chung đan voi sung truong va sung tieu lien lan luot ra đoi. Cac loai RPD, RPK cua Lien Xo dung chung đan voi AK-47, CKC va K-63. Đac biet, RPK va AK-47 co the dung chung hop đan (ca tron va dai) ma khong can chuyen đan do cau tao cua cum gan ket hop đan - than sung giong het nhau.


 Sung ban tia  Sung ban tia đuoc che tao cong phu, chinh xac. Vi ky thuat phat trien ma ngay nay sung truong va sung ban tia đi theo hai huong nguoc nhau, sung ban tia thi đan to, sung truong nguoc lai đan nho. Truoc đay, thuong hay lay sung truong chien đau lam sung ban tia. Vi du la khau sung noi tieng cua chien tranh Viet Nam SVD, bat ke la ta hay đich, đeu quy khau nay nhu vang va vo lay moi khi gap. SVD ban đan 7.62×54mmR. Mot uu the noi bat cua SVD la duy tri đo chinh xac rat cao ke ca trong đieu kien da chien lau ngay, cung nhu viec hieu chinh sung de dang.
SVD trong thuc te cho thay mot hien tuong la, nu ban tia tot hon nam.
Sau nay, cac LMG (sung may hang nhe) co chuc nang ban phat mot kiem chuc sung truong chien đau, sung ban tia cap tieu đoi. Sung truong chien đau, sung ban tia kieu nay con đuoc goi la sung truong tam xa (vien tan bo thuong). Vi du nhu trung lien RPK, hieu chinh xac hon đay la sung đa nang kiem chuc hoa luc tieu đoi + sung truong tam xa + sung truong chien đau. Tuy nhien, khi cai tien dung đan nho nhu AK-74.

Cuoc chien đau cua sung ban tia la cuoc chien đau cuoi cua nhung sung truong chien đau. Cac xa thu tranh bi phat hien trong khi đo lai ra suc phat hien truoc đoi thu, ngam ban can than va trang bi sung tam xa. Mot huong nua la thiet ke cac sung ban tia tang hinh, khong phat am thanh va hong ngoai. Sau Chechnya 1999, Nga phat trien kieu sung ban tia cong nghe cao, sung ban tia VSSK Vykhlop 12,7mm khong phat am thanh va hong ngoai, toc đo đau đan duoi am 290/s, đau đan rat nang (56gram va 76gram-1170grain) xuyen 16mm thep o 200 met, xuyen qua giap bao ve bo binh cap 5 Nga o 100 met. Sung chi dung cho FSB vi quan khung bo san lung no gat gao.


= Vu khi cua nhom bo binh, sung may =
Hoi the ky XIX nguoi ta cung đua ra nhieu loai sung may. Loai sung may Gatling co nhieu nong, đong co quay cac nong chuyen giua cac may nap đan, no đan, thao vo (ban đau quay tay). Mot loai sung may tha đay nong lui tu do lam thanh khoi lui, dung nang luong nay chay may nap đan. Mot so sung may lai dung khoa nong hoat đong bang trich khi, khoa nong xoay thay then chong. Loai sung may nay co nho, ban đan sung truong, dung cho bo binh hay đuoc goi la "tieu lien", thuong đuoc dung cung chuc nang voi sung truong tan cong, sau nay bo đi. Loai sung may nua co cau tao nhu sung truong tan cong lien thanh nhu khau đai lien PKMS, trung lien RPK cua Nga (co cau khoa nong xoay giong AK-47). Mot loai sung may trich khi dung khoa nong then chong nhu trung lien RPD, ngay nay dan dan bo. Gatling la sung may dung đong co ngoai, ngay nay đuoc cai tien dung trich khi, nhieu nong. Gatling co hau due la khau GAU-8 30mm, co the ban đan xuyen giap mat đo cao, đuoc trang bi cho may bay chong tang A-10 (trang bi nam 1975, 1976) nhung sau đo đuoc thay boi ten lua co đieu khien. Trong Chien tranh Viet Nam co khau M61 Vulcan 20mm va M134 7.62mm lap tren truc thang.
Loai Gatling đat tren phuong tien van chuyen con đuoc goi la Minigun, do co đan qua nho so voi co sung. Vi du, khau coi 82mm chi nang bang khau Galing 20mm.
Nam 1862, Gatling o My đua ra mau sung Gatling, nhung chi đen 1890, khi vo đan hoan thien thi sung may Gatling moi thuc su la khau sung may. Hiram Maxim đua ra sung may dung nang luong phat ban cuoi the ky XIX.


 Đai lien, Trong lien  Đai lien: co ten tieng Anh la Heavy Machine Gun (Sung may hang nang), la vu khi cong đong tam xa, thuoc ho sung may, đuoc đat tren gia đo ba chan, gia đo co banh xe hoac gan tren cac phuong tien chien đau nhu mo to, o to, xe boc thep, xe tang, truc thang, may bay chien đau. Trong luong toan bo tu 20 đen duoi 50 kg, co nong tu 7,62 mm đen 12,7 mm. Tam ban toi đa đen 5000 m, cuc ly sat thuong co hieu qua tu 1500m đen 3000 m tuy theo loai sung. Sung chi ban lien tuc, khong ban đuoc tung phat mot. Toc đo ban toi đa trong thu nghiem đat 800 phat phut, toc đo ban trong thuc te chien đau tu 150 đen 300 phat phut. Khi su dung cho bo binh, moi khau đai lien thuong can it nhat 2 nguoi van hanh. Khi gan tren cac phuong tien chien đau, chi can mot nguoi van hanh hoac đuoc tu đong hoa van hanh boi nguoi đieu khien phuong tien. Do co hoa luc manh o mat đo cao, đai lien thuong đuoc dung lam vu khi hoa luc yem ho tu cap trung đoi đen cap tieu đoan.
Trong lien: Vu khi cong đong tam xa, co lon, thuoc ho sung may; thuong gan tren gia đo ba chan, gia đo co banh xe, tren xe keo (ro mooc) hoac tren cac phuong tien chien đau co gioi tren bo, tren mat nuoc hoac phuong tien bay. Trong luong toan bo tu 28 đen tren 50 kg. Moi khau co tu 1 đen 4 nong co the phat hoa cung luc. Rieng loai M61 Vulcan cua Hoa Ky co 6 nong xoay tron quanh truc thay nhau phat hoa. Co nong tu 12,7 mm đen 23 mm (tren 23 mm đuoc coi la phao). Tam ban xa nhat co the đat 5000m, tam ban co hieu qua tu 2000 đen 4000 m. Toc đo ban trong thu nghiem đat 550 đen 1000 phat/phut moi nong. Toc đo ban trong thuc te tu 100 đen 300 phat/phut moi nong.


 Đai lien co đong. Sung may gon nhe.  Goi la sung may lon tieng Anh General purpose machine gun (sung may đa chuc nang) vi đay co le la sung may lon ma bo binh mang đuoc khi đi bo. Trang bi cho tieu đoi hay trung đoi khi đi xe, trang bi cho đai đoi khi đi bo. Sung đai lien PKMS đuoc mang vac boi mot nguoi nhung van trang bi cho to 3 nguoi, mang them đan, nong thay the va canh gioi. Sung nay cung han che toc đo ban 1200 phat phut vi bo binh đi bo khong mang đuoc nhieu đan. Sung đuoc lap tren mot so xe nhu hoa luc chong bo binh. Ung dung rong rai tren vai linh đi bo. Mot đai đoi bo binh di bo Viet Nam trang bi 2 khau, do hai to 3 nguoi su dung.
Truoc đay nguoi ta phan ra hai loai LMG va HMG (sung may nhe va sung may nang). LMG la cac trung lien nhu trung lien RPK va trung lien RPD, sung may nang nhu đai lien M1910 Maxim, đai lien DS-38, hay trong lien DShK 1938 12,7mm.
Tu The chien I, nguoi ta thuong lam chuc nang trung lien LMG chung voi sung truong manh. Cac đon vi manh cua Viet Nam nhung nam 199x hien đai hoa dan theo huong Nga. Trung lien RPD truoc đay dung o trung đoi nay bo đi, thay vao moi tieu đoi mot RPK, kiem chuc nang sung truong tan cong tam xa va trung lien. Tuy nhien, RPK-74 mang đan nho va gay ra cuoc tranh cai ben Nga ve chuc nang sung truong tan cong, nhat la voi bo binh đi bo. O Chechnya 1999, thay Nga dung nhieu sung ban tia KSVK 12,7mm. Tuy nhien, o đay la bo binh co gioi, van đe moi linh mang mot vai sung khong quan trong.
VSSK Vychlop 12,7mm đuoc che tao tren kinh nghiem Chechnya, mot sung truong chien đau đien hinh, giam am giam nhiet, co ve nhu Nga đa tach chuc nang sung may ra hoan toan.


 Minigun. Sung may hang nang. Trong lien HMG.  HMG viet tat cua Heavy Machine Gun, sung may hang nang, trong lien.


 Trong lien co gioi-Minigun  La sung may đat gia co đinh. Sung nay thoai mai tang khoi luong sung va toc đo ban. M61 Vulcan ban hong đuoc xe co nho, tam xa, ban nhanh co the xuyen qua giap thep day 2 cm. Sung nay chi đuoc lap tren xe, thuong su dung đong co đien. Sung Gatling cong kenh phuc tap can cham soc nhieu, luc giat rat manh do nhip ban qua cao khong dung đuoc cho bo binh. No co co nong qua nho so voi khoi luong sung. Sung cung khong co kha nang xa kich điem vi 0,5 giay đau no ban rat cham cho du toc đo chung 4000 phat/phut.
Uu the cua kieu may nay la đong co đien va nhieu nong, toc đo ban cao, co the ap dung lam mat cuong buc, ban nhieu co đan... thich hop cho phuong tien co gioi. Nga san xuat cac loai ban đan 7,62mmx54R va 12,7mm toc đo ban len đen 10000 phat/phut. Tuy vay, cac kieu may trich khi van đuoc ap dung cho bo nong xoay, goi la Gatling lai, cho kha nang hoat đong tin cay va toc đo khoi đong tuc thoi, khac phuc nhung nhuoc điem cua may Gatling.
Kieu sung nay cung hay đuoc ap dung cho cac phao phong khong nho ban nhanh nhu AK-130 30mm. GSh-6-23M la loai phao ban nhanh nhat the gioi, 23mm, mot van phat phut, may trich khi. Nhung sung nay đuoc dung tre cac he thong phong khong tam ngan va cuc ngan, ngay nay co vai tro quan trong trong chong đan tu hanh, tao thanh giap đien tu cua tau chien va đoi hinh bo binh.
Nhieu khau G-8 đat tren may bay hang nang C-130, đuoc ho tro boi cac phuong tien đinh vi dan đuong đien tu, co tac dung nhu phao ham (cung đuoc goi la gun ship). He thong nay mang đuoc hang chuc tan đan duoc tu hau phuong trut du doi vao muc tieu. Đay la he thong su dung trong lien lon nhat đuoc che tao. Tuy nhien, so luong che tao khong đuoc nhieu va lich su tham chien khong may vinh quang.
Sung co biet danh Minigun vi co đan qua nho so voi khoi luong sung. Vi du, khau Gatling 20mm co khoi luong bang coi 120mm.


 = Trong lien bo binh, 12,7mm  =

Vi du ve 12,7mm: Degtyarev DP-27 LMG 1929, DShK, DShKM-46, NSV-12,7 "Utes", Kord 12,7, Browning M2HB, General Dynamics 12.7mm /.50 XM312. Cac sung 12,7mm thuong dung khoa nong trich khi hay lui co lam cham, mot so dung lui tu do.
Khac voi Galing, nhung khau nay chi co mot nong, tuy kha nang, can co to 2 đen 3 nguoi mang vac khi hanh quan va tac chien tren bo. Uu điem cua no la co the thao nong sung va thay nong du bi rat nhanh chong.
Trong lien 12,7mm co tam ban toi đa đen 7–8 km, tam ban hieu qua đen 5 km, ban đuoc xuyen qua cac vo xe, ke ca mot so loai xe co giap o tam hang km. Sung cung ban xuyen qua vo nhieu loai cong su. cac loai trong lien dong Degtyarev thuong đuoc su dung đe ban may bay tam thap.
Trong lien 12,7mm thuong đuoc dung lam hoa luc cap đai đoi va tieu đoan bo binh va linh thuy đanh bo. Khi sung đuoc lap tren cac xe co gioi, no can it phuong tien bao đam. Đay la mat uu viet hon nhieu so voi Gatling co cau tao phuc tap va phai co nguon đien đe điem hoa. Cac xe tang Lien Xo, Nga va phuong Tay đa phan su dung 12,7mm lam sung phu gan tren thap phao hoac sung đong truc voi phao tang đuoc ban tu trong thap phao.
Khau DShK (ben phai) va cac hau due cua no đuoc dung nhieu o Viet Nam. Ngoai ra, nguoi Viet Nam con su dung nhieu sung Browning chien loi pham. Ve cuoi cuoc chien, nguoi Viet Nam con đuoc vien tro va su dung khau Degtyarov - Shpagin DShKM 12,7 mm Luu tru ngay 8 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine co khoa nong kieu trong xoay, phan khoa nong giong Gatling nhung dung chung mot nong cho nhe.


 Mot so loai sung nho thong dung. Sung ngan ban nhanh, tieu lien, trung lien.  Sung ngan gon nhe nhung nang luc yeu, thuong dung cho si quan hay canh sat. Hien nay, loai sung ngan phan luc đa thay the sung o quay.
Sung may nho SMG, Sub-Machine gun, sung ngan ban nhanh, co kich thuoc nho, uy luc tam gan lon, hay dung cho đac nhiem. No hay bi nham voi tieu lien, la sung may ca nhan truoc đay bien che trong tieu đoi, khi ma cac sung chu luc la sung truong ban phat mot hoac cac bin, vi du ve tieu lien la AR-16 va M-16. Tieu lien ngay nay thuong đuoc chi cac sung truong tan cong.
Sung may nhe LMG, Light Sub Machine gun, thuong đuoc dung nhu la sung hoa luc cap trung đoi truoc đay, nay đuoc dung o cap tieu đoi va to. Sung nay thuong đuoc dung voi ten cu sung lien thanh trung đoi, trung lien. SMG dung đan sung ngan con LMG dung đan sung truong. Nhieu khau cac bin cua sung truong nhu AK-74U, cac bin cua AK-74, tac dung rat giong SMG.
Sung chong tang va Sung truong chong tang:La vu khi dung hoa luc manh muc đich pha huy giap cua xe tang cung nhu tieu diet cac đon vi tang thiet giap cua đoi phuong. Hay pha huy cong su hay đon bot cua đoi phuong hay tieu diet sinh luc đich voi suc cong pha manh.
Sung phong luu: la sung dung đe phong luu đan thay vi dung tay nem luu đan.
sung coi: la mot loai trong bon loai hoa phao co ban cua phao binh (phao nong dai, luu phao, phao phan luc va sung coi).


 Co cau dang sung trong bom nguyen tu  Bom nguyen tu co cau tao co ban gom 2 khoi kim loai phong xa đuoc lam giau co khoi luong moi khoi thap hon khoi luong toi han. Đe kich no bom nguyen tu, nguoi ta dung hai co cau co dang nhu sung đe ban mot trong hai khoi nay nhap lam mot voi khoi kia, lam cho khoi luong toan bo kim loai phong xa đo lon hon khoi luong toi han, phan ung hat nhan bat đau dien ra va bom nguyen tu phat no.


Vai tro Đen nay, sung van la vu khi chinh tren chien truong. Sung gianh đuoc đieu đo tu đau The ky XIX, thay the vai tro cua thuong, giao.
Ngay nay, ten lua va đan tu hanh xuat hien nhieu. Co nhung vi tri đan tu hanh hoan toan uu the so voi sung nhu chong tau bien, chong may bay, mang đau đan chien luoc, ban tu may bay... Nhung vu khi chu yeu hien nay van la sung.


Xem them Sung luc
Sung ngan phan luc
Sung shotgun
Sung truong
Sung tay
Sung coi
Sung tieu lien
Sung trung lien
Sung đai lien
Sung may
Sung chong tang
Sung phong luu
Phan ung hat nhan
Bom nguyen tu
Danh sach cac loai sung


Tham khao