Song Jordan (tieng Hebrew: נהר הירדן nehar hayarden, tieng A Rap: نهر الاردن nahr al-urdun) la mot song o Tay Nam A, chay tu chan nui Hermon vao bien Chet. Song nay đuoc coi la mot trong cac song thieng lieng nhat the gioi. Song dai 251 km (156 dam Anh).


Cac đac trung tu nhien = Cac chi luu =
Song Hasbani (tieng A Rap: الحاصباني hasbani, tieng Hebrew: שניר senir), chay tu Liban.
Song Banias (tieng A Rap: بانياس banias, tieng Hebrew: חרמון hermon), bat nguon tu dong suoi Banias o chan nui Hermon.
Song Dan (tieng Hebrew: דן dan, tieng A Rap: اللدان leddan), cung bat nguon tu chan nui Hermon.
Song Iyon (tieng Hebrew: עיון iyon, tieng A Rap: دردره derdara or براغيث braghith), bat nguon tu Liban.


= Dong chay =
Song nay chay nhanh trong đoan dai 75 km vao ho Hula lay loi, roi dong chay hoi thap hon muc nuoc bien khoang 25 km toi Bien ho Galilee. Đoan chot dong chay it doc hon, va song bat đau uon khuc truoc khi chay vao bien Chet, noi thap hon muc nuoc bien khoang 400 met va khong co loi thoat ra. Hai chi luu lon chay tu phia đong vao song Jordan o đoan cuoi la song Yarmouk va song Jabbok.
Đoan o phia bac Bien ho Galilee nam trong bien gioi cua Israel, đong thoi tao thanh ranh gioi phia tay cua Cao nguyen Golan. Phia nam cua Bien ho Galilee, song Jordan tao thanh bien gioi giua Jordan (o phia đong) va Israel cung Bo Tay (o phia tay).


Tac đong cua con nguoi Nam 1964, Israel bat đau van hanh mot đap ngan nuoc, chuyen huong dong chay tu bien ho Galilee vao He thong dan nuoc quoc gia Israel (National Water Carrier of Israel). Cung trong nam 1964, Jordan đao mot kenh dan nuoc tu song Yarmouk, mot chi luu chinh khac cua song Jordan. Syria cung xay dung mot ho chua nuoc, lay nuoc tu song Yarmouk. Cac chuyen gia moi truong cao buoc Israel, Jordan va Syria gia tang lam hai he sinh thai cua song Jordan.
Trong thoi hien đai, khoang tu 70% toi 90% nuoc song nay đuoc dung cho muc đich cua con nguoi va dong chay bi giam han. Vi ly do đo cung nhu ty le boc hoi kha cao cua bien Chet, nuoc bien bi thu hep lai. Cac vung nuoc nong o đau phia nam cua bien bi can kiet nuoc va nay chi con muoi đong lai.
Thang 9 nam 2006, xay ra van đe o nhiem: nuoc thai tu cac cong đo vao song. Noi bi o nhiem nhieu nhat la đoan dai khoang 96 km xuoi dong tu bien ho Galilee toi bien Chet. Theo cac chuyen gia moi truong, viec loai tru o nhiem phai mat hang thap ky. Nam 2007, To chuc Ban Trai Đat (Friends of the Earth) o Trung Đong goi song Jordan la mot trong 100 noi nguy cap nhat ve sinh thai tren the gioi, mot phan do thieu su hop tac giua Israel va cac nuoc A Rap lang gieng.


= Tam quan trong =
Song Jordan la nguon cung cap nuoc het suc quan trong cho cac vung đat kho can trong khu vuc, nhung lai la van đe co su bat đong giua cac nuoc Liban, Syria, Jordan, Israel va Palestine.


= Giao thong van tai =
Xa lo 90 cua Israel, noi tu mom bac xuong mom nam, chay song song voi song Jordan o phia tay ngan.


Tam quan trong ve Kinh Thanh = Tanakh (Cuu Uoc) =
Trong Kinh Thanh, song Jordan đuoc noi đen nhu nguon cung cap su phi nhieu cho vung đong bang lon ("Kikkar ha-Yarden"), va đuoc coi nhu "vuon cua Chua" (Sach Sang the 13:10). Jacob đa qua song nay va chi luu cua no - song Jabbok (nay la song Al-Zarqa) - đe toi Haran (Sach Sang the 32:11, 32:23-24). No đuoc ghi nhan la gioi tuyen giua "hai bo toc va nua bo toc" đinh cu o phia đong (Sach Dan so 34:15) va "9 bo toc va nua bo toc Manaseh" do Joshua lanh đao, đinh cu o phia tay (Sach Joshua 13:7 va rai rac trong sach), đoi dien voi Jericho, đuoc goi la "the Jordan of Jerico" (Sach Dan so 34:15).
Song Jordan co nhieu cho nong co the loi qua, mot trong so đo la noi noi tieng co nhieu nguoi bo toc Ephraim bi phan quan Jephthah giet (Sach Tham phan 12:5-6). Duong nhu đo la cho nong co the loi qua o gan Beth-barah, noi Gideon cho đanh nhung nguoi Midian (Sach Tham phan 7:24). Tren đong bang Jordan, giua Succoth va Zarthan, co khu đat set noi vua Solomon dung cac xuong đuc đong thau (Sach Cac vua 1 7:46)
Trong lich su Kinh Thanh, song Jordan la noi dien ra nhieu phep mau, trong đo phep mau thu nhat la nguoi Israelit duoi su lanh đao cua Joshua vuot qua song Jordan, o khuc gan thanh Jericho (Sach Joshua 3:15-17). Sau đo 2 bo toc va nua bo toc đinh cu o phia đong song Jordan đa xay mot ban tho lon tren bo đong nhu su lam chung giua ho voi cac bo toc khac (sach Joshua 22:10, 22:26, va tiep theo). Cac nha tien tri Elijah va Elisha cung qua song Jordan o cac cho kho can (Sach Cac Vua 2, 2:8, 2:14). Elisha đa tao ra 2 phep mau khac tren song nay: lan thu nhat ong chua lanh vien tuong Naaman bang cach cho ong nay tam 7 lan o song nay; lan thu hai Elisha quang 1 khuc cay xuong song khien cho luoi riu cua 1 nguoi dan đon cay bi rot xuong song noi len (sach Cac Vua 2, 5:14, 6:6).
Judas Maccabeus va nguoi em Jonathan Maccabaeus cung qua song nay trong cuoc chien tranh voi nguoi Nabatæan (Sach Maccabees 1 5:24). Sau đo it lau, song Jordan la chien truong giua Jonathan Maccabaeus va tuong Bacchides, trong đo tuong Bacchides bi đanh bai (sach Maccabees 1, 9:42-49).


= Tan Uoc =

Tan Uoc cho biet Gio-an Tay gia đa lam phep rua khi rao giang su thong hoi o ben song Jordan (Phuc am Matthew 3:5-6; Phuc am Mark 1:5; Phuc am Lu-ca 3:3; Phuc am John 1:28), đuoc tuong thuat la dien ra tai Bethabara (Phuc am John 1:28).
Chua Giesu đuoc Gio-an Tay gia lam phep rua (phep rua đe to long sam hoi cua dan chung, khong phai phep rua roi do chinh Chua Giesu thiet lap) tai khuc song nay (Phuc am Mattheu 3:13; Phuc am Macco 1:9; Phuc am Lu-ca 3:21, 4:1). Cung tai khuc song Jordan nay, Gio-an Tay gia đa chung thuc Giesu la Con Thien Chua va la Chien Thien Chua (Phuc am John 1:29-36).
Tan Uoc nhieu lan noi toi viec chua Giesu vuot qua song Jordan trong khi Ngai giang đao (Phuc am Mattheu 19:1; Phuc am Macco 10:1), va nhung nguoi tin theo đa vuot song Jordan toi nghe Nguoi giang đao va đe đuoc chua lanh benh tat (Phuc am Mattheu 4:25; Phuc am Macco 3:7-8). Khi cac ke thu tim cach bat Nguoi, chua Giesu đa an tranh ben song Jordan o cho Gio-an Tay gia lam phep rua lan đau (Phuc am John 10:39-40).


Hinh anh Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
SMART - Multilateral project for sustainable water management in the lower Jordan Valley
The Baptism of Christ - Uncovering Bethany beyond the Jordan - 47 min Documentary