kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Dark Hedges la mot thong lo cac cay de gai doc theo đuong Bregagh giua Armoy va Stranocum o Quan Antrim, Bac Ireland. Nhung cay cung tao thanh mot con đuong ham bi an, đa đuoc su dung lam đia điem quay phim trong bo phim truyen hinh noi tieng cua HBO mang ten Game of Thrones, đieu nay đa khien thong lo tro thanh mot đia điem thu hut du khach pho bien.


Nguon goc Vao khoang nam 1775, James Stuart xay dung mot ngoi nha moi, đat ten la Gracehill House theo ten vo ong, Grace Lynd. Hon 150 cay de gai đuoc trong doc theo con đuong vao khu đat đe tao ra mot loi tiep can an tuong.


Huyen thoai Theo truyen thuyet, tren con đuong nay xuat hien mot con ma đuoc goi la "Ba đam toi". Nguoi ta cho rang, co ma nay đi dao tren con đuong va bay qua tu cay nay sang cay khac. Co nguoi noi rang đay la linh hon cua con gai cua James Stuart, ten la "Cross Peggy", hoac mot trong nhung nguoi giup viec trong nha đa qua đoi mot cach bi an. Co ca nguoi noi rang đay la mot linh hon tu mot nghia đia bo hoang duoi đat ruong. Vao đem Halloween, co ma nay se xuat hien cung voi cac linh hon khac tu nghia đia đo.


Đia điem quay phim The Dark Hedges đa đuoc su dung lam đia điem quay phim cho "Đai lo Vua" trong bo phim truyen hinh Tro choi vuong quyen. Cac cay cung đa đuoc su dung trong bo phim Transformers nam 2017, Chien binh cuoi cung.


Hien trang va bao ton Nam 2004, mot "lenh bao ve cay" đa đuoc đua ra nham bao ton va bao tri cac cay, va vao nam 2009, Quy Bao ton The Dark Hedges đa đuoc thanh lap. Trong so 150 cay ban đau đuoc trong boi gia đinh Stuart, đen nam 2016 chi con khoang 90 cay. Mot cuoc khao sat vao nam 2014 cho thay cac cay đang o trang thai suc khoe khac nhau va co nguy co bi ton thuong trong thoi tiet xau. Hai cay đa bi pha huy va mot cay bi hu hong do con bao Gertrude vao thang 1 nam 2016. Trong thang 2 nam 2017, mot cay khac đa bi đo trong con bao Doris.  Mot cay bi đo trong con bao Hector vao thang 6 nam 2018 va mot cay khac bi đo trong con gio manh vao thang 1 nam 2019. Hai cay khac bi đo trong con bao Arwen vao thu Bay ngay 27 thang 11 nam 2021, nang cao them noi lo ve viec bao ton cac cay con lai.
Khi so luong khach tham quan tang len, nguoi ta đa bay to lo ngai ve luu luong xe co gay hai đen cac re cay, cung nhu cac van đe lien quan đen graffiti va viec viet cac khau hieu ton giao len than cay. To chuc Woodland Trust cho biet muc đo giao thong cao co the lam cho cac cay co re loi len mat đat ton tai khong qua hai muoi nam. Nam 2017, So Co so ha tang đa cong bo ke hoach chan giao thong nham giup đia điem nay tranh xuong cap, roi ban hanh lenh vao ngay 30 thang 10 nam 2017; lenh nay co hieu luc giua hai điem giao voi đuong Ballinlea va Ballykenver, nhung mien tru cac phuong tien khan cap va phuong tien nong nghiep trong mot so truong hop nhat đinh.
Đia điem nay đuoc bao gom trong danh sach 12 đia điem du lich hap dan nhat o Vuong quoc Anh va Ireland.


Chu thich Đoc them Barker, Hugh (ngay 10 thang 4 nam 2012). Hedge Britannia: A Curious History of a British Obsession. London, U.K.: Bloomsbury USA. ISBN 9781408801864.
Pokefuta (Nhat: ホケふた, Pokefuta) hoac Nap Poke la nap cong o Nhat Ban đuoc trang tri bang hinh ve cac nhan vat Pokemon. Khoi đau lap đat vao nam 2018, hon 200 nap đuoc The Pokemon Company lap đat tai cac thanh pho tren ca nuoc. Chung đong vai tro la cac điem tham quan đia phuong, thu hut du khach đen cac đia điem it đuoc biet đen o Nhat Ban.


Boi canh Tai Nhat Ban, nap cong thuong đuoc trang tri bang cac thiet ke nghe thuat, theo CBS News đua tin vao nam 2019 co hon 6.000 thiet ke trai dai tren khap Nhat Ban. Hoat đong nay bat nguon tu thap nien 1980 nhu mot chien dich quan he cong chung nham tai sinh he thong cong ranh. Nhieu thi tran va thanh pho tren khap Nhat Ban co thiet ke rieng biet the hien ban sac đia phuong va hoat đong nay thu hut su quan tam cua cong chung cho cac cuoc trien lam nap cong hang nam.
The Pokemon Company, hop tac voi cac chinh quyen đia phuong Nhat Ban trong du an "Pokemon Local Acts", bat đau thiet ke va đat hang cac nap cong sau đo lap đat tai cac thi tran cua Nhat Ban, mot phan đe thu hut du khach đen cac đia điem it pho bien va giup tai sinh cac thanh pho bi tan pha boi tham hoa thien nhien. Mieng cong đau tien đuoc lap đat co hinh Pokemon Eevee, lap đat tai thanh pho Ibusuki thuoc tinh Kagoshima vao ngay 20 thang 12 nam 2018. Cac nap cong che tao tai tinh Saga va đuoc to mau thu cong.


Phan bo Tinh đen thang 11 nam 2021, co hon 200 Pokefuta đuoc lap đat tren 22 tinh cua Nhat Ban, trong đo tinh Miyagi la noi nhieu nhat voi 35 nap cong đuoc lap đat. Tinh co mot Pokefuta cho moi trong so 35 đon vi hanh chinh. Con so nay so voi khoang 100 điem đuoc lap đat vao thang 8 nam 2020. Hokkaido co 34 nap, tinh Miyazaki co 26 điem, trong khi thu đo Tokyo co 12 điem. Mot đia điem đang chu y la o ngoi lang xa xoi Ogasawara o Tokyo, nam cach Tokyo hon 1.000 km va co bon nap cong Pokefuta. Vung Tohoku, noi bi thiet hai nang ne boi tran đong đat va song than Tohoku nam 2011, la noi tap trung cao nhat – mot phan ba cac nap đat o đo tinh đen thang 3 nam 2021.
Moi cai nap cong co mot thiet ke đoc nhat, co mot hoac nhieu hinh ve Pokemon. Trong mot so truong hop, viec lua chon Pokemon đac trung co lien quan đen đia điem – vi du: Eievui đuoc chon cho Ibusuki theo loi choi chu ("Ibusuki" (いふすき, ibusuki) đong van voi "Toi yeu Eievui" (イーフイ好き, Ibui suki)), va o mot so tinh, mot Pokemon phu hop luon đuoc gioi thieu – chang han nhu o Hokkaido, Tottori va Fukushima, noi tat ca cac nap cong đeu co hinh Pokemon Vulpix, Sandshrew/Sandslash va Chansey tuong ung, đuoc chon voi vai tro "đai su Pokemon" cua tinh. Nhieu thiet ke tren nap cung gioi thieu điem nhan du lich đia phuong tai chinh đia điem đo. Cac nap đuoc su dung lam "Pokestop" trong tro choi di đong Pokemon Go. Hang hoa chinh thuc voi thiet ke đac trung tren nap cong cung đuoc phat hanh.


Chu thich Lien ket ngoai Map of Pokefuta locations
Coretta Scott King (27/4/1927-30/1/2006) sinh ra vao ngay 27/4/1927 tai Marion thuoc bang Alamba, Hoa Ky la mot tac gia, nha hoat đong, va lanh đao dan quyen nguoi My. Coretta Scott King đa giup lanh đao Phong trao quyen dan su My goc Phi trong nhung nam 1960. Ba la mot nguoi ung ho tich cuc cho su binh đang nguoi My goc Phi. Ba gap Martin Luther King, Jr. trong khi hoc đai hoc va viec tham gia cua ho tang len cho đen khi ho tro thanh trung tam cua phong trao. Trong nam thang đau đoi cua ba Coretta la mot ca si tai nang va am nhac thuong đuoc ket hop vao cong viec cua cac quyen dan su cua minh.
King đa đong mot vai tro noi bat trong nhung nam sau khi chong ba bi am sat nam 1968 khi giu quyen lanh đao cuoc đau tranh cho binh đang chung toc minh va tro thanh hoat đong trong phong trao phu nu va phong trao quyen LGBT. King thanh lap Trung tam King va tim cach lam cho sinh nhat cua Luther King tro thanh mot ngay le quoc gia. King cuoi cung đa thanh cong khi Ronald Reagan đa ky đao luat thiet lap ngay Martin Luther King, Jr.. Sau đo, ba đa mo rong pham vi cua minh đe bao gom ca phan đoi phan biet chung toc va tuyen truyen van đong cho quyen LGBT. King đa tro thanh ban be voi nhieu chinh tri truoc va sau khi ong Martin Luther King chet, đang chu y nhat John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson, va Robert F. Kennedy. Cu đien thoai cua John F. Kennedy cho ba trong cuoc bau cu nam 1960 la nhung gi khien nguoi ta tin rang ba đung đang sau chien thang cua ong.
Trong thang 8 nam 2005, King bi đot quy khien ba te liet tren ben phai va khong the noi. Nam thang sau, ba đa chet vi suy ho hap do bien chung tu benh ung thu buong trung. Đam tang cua ba co su tham du cua bon trong so nam Tong thong My con song va hon 10.000 nguoi. Ba đa tam thoi đuoc chon cat tren phan đat cua Trung tam King, cho đen khi ba đuoc an tang ben canh chong. King đuoc vinh danh cho cac hoat đong cua minh trong viec thuc đay quyen con nguoi. King đa đuoc gioi thieu vao Đai sanh Vinh danh phu nu Alabama trong nam 2009. Ba la nguoi My goc Phi nam o Georgia State Capitol khi ba mat.
King đau tien đa đuoc goi la "Đe nhat phu nhan cua Phong trao Dan quyen".


Tham khao
Wan Abubakar (sinh ngay 9 thang 8 nam 1950) la mot chinh tri gia nguoi Indonesia, tung la đai bieu Hoi đong Đai dien Nhan dan tu nam 2009 đen nam 2014. Ong co mot thoi gian ngan giu chuc thong đoc Riau vao nam 2008. Ong tung la pho thong đoc duoi quyen Rusli Zainal tu nam 2003, va khi Zainal tu chuc vao thang 7 nam 2008, Abubakar đuoc bo nhiem thong đoc trong phan con lai cua nhiem ky.


Đau đoi Abubakar sinh ngay 9 thang 8 nam 1950 tai huyen Bengkalis. Nam 1975, ong tro thanh giao vien tai mot truong do to chuc Muhammadiyah đieu hanh. Sau đo, ong nhan bang cu nhan luat ton giao tai hoc vien o Pekanbaru (1995), va thac si hanh chinh cong tai Đai hoc Satyagama o Jakarta (2001).


Su nghiep chinh tri Nam 1977, Abubakar đuoc bau vao Hoi đong Đai dien Nhan dan Khu vuc Riau. Ong phuc vu bon nhiem ky đen nam 1997, sau đo phuc vu nhiem ky thu nam tu nam 1998 đen nam 2003 voi tu cach la thanh vien cua Đang Phat trien Thong nhat (PPP).
Abubakar tranh cu voi tu cach la ung cu vien lien danh voi Rusli Zainal trong cuoc tranh cu thong đoc nam 2003, voi su ung ho cua PPP va Đang Uy nhiem Dan toc, ca hai đuoc bau trong mot chien thang bat ngo đanh bai thong đoc đuong nhiem Saleh Djasit. Vao thoi điem đo, Abubakar giu chuc pho chu toa co quan lap phap cap tinh. Nhiem ky cua ca hai bat đau vao ngay 21 thang 11 nam 2003.
Khi nhiem ky đau tien cua ho sap ket thuc, ca hai khong con ung cu lien danh vi Abubakar va Zainal co quan he khong tot trong nhiem ky. Co lan, Abubakar đa chi trich quyet đinh cua Zainal ve viec xay dung bia tuong niem bo vo ong, Ismail Suko, đuoc chi tra tu ngan sach tinh. Abubakar nhan đuoc su ung ho cua PPP đoi voi viec ung cu vi tri thong đoc, nhung khong the nhan đuoc su ung ho tu cac đang khac. Trong no luc nay, Abubakar đe trinh đon tu chuc đen Bo Noi vu, nhung khi thay ro cuoc tranh cu thong đoc cua minh se that bai, ong đa đen Jakarta va rut lai đon tu chuc. Zainal luc nay tu chuc thong đoc đe tai tranh cu, Abubakar tuyen the nham chuc thong đoc ke nhiem Zainal vao ngay 31 thang 7 nam 2008. Zainal tai đac cu va thay the Abubakar vao ngay 21 thang 11 nam 2008.
Sau khi ket thuc nhiem ky thong đoc, Abubakar tranh cu vao Hoi đong Đai dien Nhan dan (DPR) trong cuoc bau cu lap phap nam 2009. Ong đuoc bau lam đai bieu cua khu vuc Riau 1 voi 55.030 phieu bau. Ong co gang tranh cu trong cuoc bau cu thong đoc nam 2013 o Riau, nhung ong khong nhan đuoc su ung ho cua PPP. Du vay, ong co gang tranh cu voi tu cach la ung cu vien đoc lap, nhung cuoi cung khong nhan đu su ung ho va viec ung cu cua ong đa bi Uy ban Tong tuyen cu loai bo. Trong cuoc bau cu lap phap nam 2014, ong khong tranh cu nhiem ky thu hai trong DPR, thay vao đo tranh cu voi tu cach ung cu vien cho Hoi đong Đai dien Khu vuc, nhung khong trung cu.
Ong tranh cu nhiem ky thu hai vao DPR trong cuoc bau cu nam 2019 voi tu cach la ung cu vien Đang Uy nhiem Dan toc ma ong gia nhap vao nam 2018. Tuy nhien, lan nua ong khong trung cu.


Gia đinh Ong ket hon voi Wan Elizam Ali, tinh đen nam 2009 ca hai co 5 nguoi con.


Chu thich
Riau la mot tinh cua Indonesia tren đao Sumatra canh eo bien Malacca. Thu phu va thanh pho lon nhat cua tinh nay la Pekanbaru. Cac thanh pho lon khac trong tinh la Dumai, Bangkinang va Siak Sri Indrapura.
Riau la mot trong nhung tinh giau co nhat o Indonesia. Tinh nay giau tai nguyen thien nhien, nhat la dau lua va khi tu nhien. Tinh nay cung la noi trong nhieu cao su va co lay dau.


Tham khao
OnlyFans la mang xa hoi cua Anh Quoc, trong đo nguoi dung (fan) tra tien đe đang ky theo doi cac thuong hieu, nhan vat noi tieng. Cac thuong hieu va nhan vat thu loi nhuan tu viec nhan tien đang ky hang thang cua nguoi ham mo, cung nhu tu co che tra tien theo luot xem (pay per view) cua he thong. Boi tinh nang tra tien đe xem noi dung rieng tu, mang xa hoi nay tro nen pho bien trong nganh mai dam, ben canh nhung tai khoan đang cac noi dung khac nhu nghe thuat, am nhac, the thao.


Lich su Ngay 19/8/2020, nu dien vien, ca si Bella Thorne lap ky luc khi thu ve hon 1 trieu USD chi trong vong 24 gio tham gia mang xa hoi nay. Va trong vong chua toi 1 tuan, co nhan đuoc hon 2 trieu USD. Bella gay tranh cai khi hua se đang anh khoa than neu nguoi ham mo tra 200 USD theo doi kenh cua co, nhung tren thuc te co chi đang anh mac đo noi y. Hanh đong nay khien he thong phai tra lai tien đang ky cho fan. Sau đo khong lau, mang xa hoi nay cap nhat co che hoat đong cua nguoi dung, trong đo co nhung gioi han nhat đinh ve so tien va thoi gian nhan tien ma nguoi sang tao noi dung co the co đuoc. Mac du thay đoi, OnlyFans phu nhan hanh đong tren lien quan toi su viec cua Bella, ma chi thong bao đay la mot phan trong ke hoach phat trien cua mang xa hoi nay.


Hoat đong Noi dung khieu dam đuoc phep đang tai tren OnlyFans. Tren thuc te, thanh vien cua mang xa hoi nay phan lon la dien vien khieu dam, ben canh đo con co cac đau bep, huan luyen vien the hinh, nghe si. Nguoi dung mang nay bat buoc phai tu đu 18 tuoi tro len.


Tham khao Lien ket ngoai
Benh tim mach vanh (BTMV) la ten goi cho mot so benh tim do mach mau vanh tim bi nghen đua đen tinh trang co tim bi thieu duong khi. Cac ten goi khac cua benh nay la benh mach vanh, benh đong mach vanh, benh tim do xo vua đong mach, benh tim thieu mau cuc bo.


Trieu chung Đau that nguc (ĐTN) la trieu chung thuong gap va đien hinh cua benh mach vanh.
- Tinh chat đau: cam giac nhu bo chat hoac đe nang, hoac nguoc lai nhu nhoi cham, ran, co khi la cam giac nong rat. Benh nhan hay mo ta la nhiet hoac hoa boc len tu chinh giua nguc len nghen o co, hoac bop nghet lay co gay cam giac kho tho hoac ngop tho.
- Đoi khi benh nhan chi thay hoi hop, hang, hut hoi va met o nguc ma thoi, kem theo đo co the la chong mat, hoang hot, đau nhe o tim (đau nguc, đau nhoi o nguc...)
- Đau thuong lan toa: lan xuyen long nguc, ra phia sau, len phia hai vai, co khi doc tu canh tay xuong cang tay...
- Đau suon phai la do mau bi u đong o vung gan


Nguyen nhan Benh chu yeu la su tich tu mang xo vua đong mach ben trong thanh đong mach cung cap mau đen co tim. Thong thuong con đau that nguc co the xay ra khi đong mach vanh bi hep tren 50% khau kinh cua long mach. Khi hoat đong the luc, co the can nhieu oxy hon nen co tim phai lam viec nhieu hon. Neu mot nhanh cua đong mach bi hep, su cung cap mau cho vung co tim tuong ung tro len khong đay đu. Co tim bi thieu mau va thieu oxy gay đau that nguc.
Benh đong mach vanh khong nhat thiet phai xay ra mot cach tu tu. Neu mang xo vua bi vo ra co the gay tac mach đot ngot hay tao thanh cuc huyet khoi (mau đong) gay tac mach. Luc nay đong mach bi tac hoan toan gay ra nhoi mau co tim.


Dien bien Benh co the dien tien hang thap ki truoc khi co bieu hien lam sang. Sau nhieu thap ki tien trien, mot so mang xo vua co the gay hep hoac vo va (cung voi su kich hoat he thong đong mau) bat đau gioi han luu luong mau đen co tim. Hien nay co quan điem cho rang qua trinh viem noi mo đong mach thuc đay tien trien cua benh, mac du chi tiet chua đuoc biet ro.
Tuy theo đo nghen cua mach vanh, nguoi benh co the co nhieu trieu chung khac nhau nhu đau that nguc hay bien chung nhoi mau co tim va chet.


Chua tri - Nguoi benh phai dung thuoc dai han, tu nam nay qua nam khac va phai đuoc kham đeu đan theo huong dan cua bac si chuyen khoa tim. Vi benh co lien quan đen mot loat cac can benh khac nhu tang huyet ap, tieu đuong, nhoi mau co tim, benh nhan can phai tap luyen the duc hang ngay va an kieng đeu đan.
- Đieu tri noi khoa: đieu tri bang thuoc, co the dung mot hoac nhieu loai thuoc ket hop voi nhau - vasopolis đon đoc, dung lau dai hoac ket hop voi cac nhom ha mo mau (cholesterol mau) trong 1 giai đoan đau.
- Đieu tri ngoai khoa: phau thuat lam cau noi chu - vanh, ky thuat nong đong mach vanh, đat stent.


Phong benh - Thay đoi che đo an uong sinh hoat hang ngay: han che an mo đong vat, cai ruou bia, cai thuoc la, giam can, kiem soat huyet ap, đuong huyet, tap the duc đeu đan...
- Phong benh mach vanh, tang mo mau bang cac thao duoc (vasopolis).


Tham khao Suc khoe cho trai tim, PGS.TS.BS Nguyen Quang Tuan, Nha xuat ban Y Hoc, 2011.
Benh mach vanh, GS.TS Nguyen Huy Dung, Nha xuat ban Y Hoc, 2011.


Xem them Nhoi mau co tim
Roi loan mo mau
Cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1996 dien ra vao thu ba, ngay 5 thang 11 nam 1996, la cuoc bau cu tong thong thu 53 lien tuc bon nam mot lan trong lich su Hoa Ky. Cuoc bau cu nay bau chon mot tong thong va pho tong thong. Nguoi dan đa bau chon cac đai cu tri, va dua tren ket qua tai khu vuc ma ho đai dien, nhung đai cu tri nay đa chinh thuc bau chon tong thong va pho tong thong moi vao ngay 16 thang 12 nam 1996.
Cuoc bau cu dien ra cung ngay voi cac cuoc bau cu quoc hoi (33 ghe thuong vien va tat ca 435 ghe ha vien) va đia phuong (11 chuc vu thong đoc va vo so cuoc trung cau dan y) trong cuoc tong tuyen cu Hoa Ky, 1996.
Tong thong đuong nhiem Bill Clinton tu Arkansas, nguoi đang tai tranh cu cho nhiem ky thu hai va cuoi cung cua minh, đa đuoc tai đe cu lam ung cu vien đai dien cho Đang Dan chu. Cuu thuong nghi si Bob Dole tu Kansas, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho Đang Cong hoa. Doanh nhan Ross Perot tu Texas, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho Đang Cai cach.
Ket qua cho thay ong Clinton đa gianh đu phieu đai cu tri đoan la 379, đe đanh bai đoi thu cua minh la ong Dole va ong Perot. Vi the, ong Clinton đa đuoc tai đac cu tong thong cho nhiem ky thu hai va ong đa đuoc tai nham chuc vao ngay 20 thang 1 nam 1997.


Chu thich
Man chau Au (danh phap hai phan: Prunus domestica) la mot loai thuc vat co hoa trong ho Hoa hong. Mot loai cay rung la, bao gom nhieu loai cay an qua đuoc goi la man trong tieng Anh, mac du khong phai tat ca giong man đeu thuoc loai nay. Man luc va man damson cung thuoc phan loai cua P. domestica.
Dong ho lai đuoc cho la Prunus spinosa va P. cerasifera;  tuy nhien bang chung te bao hoc gan đay duong nhu lien quan đen 2×, 4×, 6×  P. cerasifera la goc hoang da duy nhat ma 6× P. domestica co the đa phat trien tu đo.


Mo ta Thong thuong cay co dang cay bui lon hoac cay nho. Cay co the hoi gai goc, co hoa trang, no vao đau mua xuan. Qua hinh bau duc hoac hinh cau co kich thuoc khac nhau, nhung co the dai đen 8 cm (3,1 in). Thit qua thuong ngot,  nhung mot so giong co vi chua. Giong nhu tat ca cac loai qua thuoc chi Man mo, chung chua mot hat lon duy nhat, thuong đuoc goi la hat cung, hat nay se bi loai bo khi an.


Phan loai = Phan loai =
Cullen va cong su. (1995) cong nhan ba phan loai, mac du cac nghien cuu khoa hoc ung ho mot su phan tach chi tiet hon:

Cac phan loai de dang giao cheo nhau, do đo co the tim ra nhieu dang trung gian: vi ngot va vi chua cua qua co the khac nhau, mau sac qua thay đoi tu tim xanh sang đo, cam, vang hoac luc nhat.


= Giong cay trong =

Nhieu giong cay trong đa đuoc chon lua đe trong trot trong vuon. Cac giong duoi đay đa gianh đuoc Giai thuong Gia tri Vuon trong (Garden Merit) cua Hiep hoi Lam vuon Hoang gia :


Su dung Thit qua an đuoc va thuong co vi ngot, mac du mot so giong co vi chua va can nau voi đuong đe tao cam giac ngon mieng.
Man đuoc trong thuong mai trong vuon cay an qua, nhung goc ghep moi, voi bien the tu sinh san cung voi phuong phap uon nan va cat tia cho phep trong cay đon le trong khoang khong gian tuong đoi nho. Cay ra hoa va đau qua som khi cay can noi co mai che tranh suong gia va gio lanh.
Hau het man kho đuoc che bien tu qua cua loai nay.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Prunus domestica, Plants for a Future.
Prunus insititia, Plants for a Future.
Amazon la mot danh tu rieng co the chi:

Rung mua Amazon, khu rung lon nhat the gioi.
Song Amazon, dong song chua đung nhieu nuoc nhat tren the gioi.
Chau tho song Amazon, luu vuc lon nhat the gioi.
Chien binh Amazon, cac nu chien binh trong than thoai Hy Lap.
Amazon.com, mang ban hang truc tuyen.
Ve si Amazon la nhung nguoi phu nu con trinh trong đoi nu can ve cua nha lanh đao Gadafi
Tiet Đong chi(tieng Han: 冬至; binh am: ‘‘dongzhi’’), theo lich Trung Quoc co đai, la tiet khi khoi đau bang điem giua cua mua đong, no la mot trong hai muoi tu tiet khi trong nong lich. Theo đinh nghia nay, điem bat đau cua no trung voi điem đong chi (tieng Anh: Winter solstice) tai Bac Ban cau theo quan điem cua khoa hoc phuong Tay. Tuy nhien, theo khoa hoc phuong Tay thi no la điem bat đau cua mua đong tai Bac Ban cau va tuong ung la bat đau mua he o Nam ban cau, thoi điem ma Mat Troi xuong toi điem thap nhat ve phia nam tren bau troi đe sau đo bat đau quay tro lai phia bac.
Theo quy uoc, tiet đong chi la khoang thoi gian bat đau tu khoang ngay 21 hay 22 thang 12 khi ket thuc tiet đai tuyet va ket thuc vao khoang ngay 5 hay 6 thang mot trong lich Gregory theo cac mui gio Đong A khi tiet tieu han bat đau.
Theo thuat ngu thien van hoc phuong Tay, đo la thoi điem co lien quan đen vi tri cua hanh tinh tren quy đao quanh Mat Troi. No la luc kinh đo Mat Troi bang 270 đo o Bac Ban cau, va cung la ngay bat đau mua đong tai Bac Ban cau va ngay bat đau mua he tai Nam ban cau.


Tren Trai Đat Đinh nghia mot: Tai Bac Ban cau, ngay đong chi la ngay ma khoang thoi gian ban ngay ngan nhat va thoi gian ban đem dai nhat. Thoi gian nay thong thuong roi vao ngay 21 thang 12 hoac 22 thang 12. Khi đo tai Nam ban cau thi khoang thoi gian ban ngay lai la dai nhat. Tuy nhien cach đinh nghia nay co phan khong ro rang do đo nghieng lon nhat cua truc quay Trai Đat la xap xi 23,45° nen đoi voi nhung nguoi quan sat o cac vi đo cao hon 66,55° vi bac se thay thoi gian ban đem trong nhung ngay can ke truoc va sau ngay đong chi o nua ban cau nay co the keo dai đen 24 h (Xem them ban đem vung cuc đe biet them chi tiet). Nguoc lai, o Nam ban cau, đoi voi nhung nguoi quan sat o cac vi đo cao hon 66,55° vi nam se thay thoi gian ban ngay trong nhung ngay can ke voi ngay đong chi o Bac Ban cau co the keo dai đen 24 h (Xem them ban ngay vung cuc đe biet them chi tiet). Do vay khong the biet chinh xac ngay nao la ngay ha chi theo kieu đinh nghia nay.

Đinh nghia hai: Ngay đong chi la ngay chua điem đong chi tinh theo mui gio đia phuong. Theo quan điem cua nguoi Trung Hoa va cac dan toc chiu anh huong cua nen van hoa Trung Quoc co đai thi ngay Đong chi la phu hop voi cac tinh toan cua thien van hoc đoi voi Bac Ban cau. Xem them tiet khi
Giua mua đong la khoang thoi gian quanh ngay Đong chi đoi voi nhieu nuoc, tuy co ngoai le nhu My thi Đong chi lai la ngay bat đau mua đong. Co nhieu le hoi truyen thong đuoc to chuc vao ngay Đong chi nhu Le hoi Yule cua đao Wicca, mot trong tam le hoi Sabbat cua nhung nguoi theo đao đa than giao kieu moi (neopagan) nay. Rat nhieu nen van hoa khac cung to chuc le hoi vao ngay nay hoac xung quanh ngay nay nhu le hoi le hoi Yalda, le hoi Saturnalia, le Giang Sinh, Hanukkah, le hoi Festivus, le hoi Kwanzaa va le hoi HumanLight.


Xem them Điem chi (bao gom điem đong chi va điem ha chi)
Điem phan (bao gom điem xuan phan va điem thu phan)
Cac mua trong nam
Lich Trung Quoc
Tiet khi
Mat Troi
Than thoai ve Mat Troi


Ghi chu Lien ket ngoai Winter solstice (astronomy) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Đong chi tai Tu đien bach khoa Viet Nam