Truong Chinh (ten khai sinh: Đang Xuan Khu; 9 thang 2 nam 1907 – 30 thang 9 nam 1988) la mot nha cach mang, nha chinh tri va ly luan chinh tri nguoi Viet Nam. Ong tung đam nhan nhieu chuc vu quan trong trong he thong chinh tri nhu: Chu tich Hoi đong Nha nuoc giai đoan 1981–1987, Tong Bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam giai đoan 1941–1956 va 1986, Chu tich Uy ban Thuong vu Quoc hoi giai đoan 1960–1975 va Chu tich Quoc hoi khoa V, VI. Ngoai cac hoat đong chinh tri, Truong Chinh con đuoc biet đen la mot nha tho cach mang voi but danh Song Hong.


Than the Truong Chinh ten that la Đang Xuan Khu, sinh ngay 9 thang 2 nam 1907, o lang Hanh Thien, xa Xuan Hong, huyen Xuan Truong, tinh Nam Đinh. Ong noi ong la cu Đang Xuan Bang, đo Tien si tam giap đe nhat danh nam 1856. Cha ong la cu Đang Xuan Vien (1880 – 1958), la mot nha nho khong thanh đat trong đuong khoa bang, la mot thanh vien trong nhom Nam Viet đong thien hoi, la nguoi bien soan bo Minh đo su (gom 100 quyen đong thanh sach). Sau nay, ong hoc chu quoc ngu va tro thanh nha bao, viet cho nhieu to bao lon o Ha Noi nhu: Nam Phong, Trung Bac Tan Van, Ngo Bao. Than mau cua Truong Chinh la ba Nguyen Thi Tu.
Do truyen thong gia đinh, đuoc su giao duc cua cha, tu nho, Đang Xuan Khu đa lam quen voi Tu thu, Ngu kinh, tho Đuong va đuoc đao tao bai ban ve van hoa va lich su theo truyen thong Nho hoc. Khi lon len, ong bat đau tiep xuc Tay hoc va theo hoc bac Thanh chung tai Nam Đinh.


Tham gia hoat đong cach mang Giua thoi ky chuyen đoi chinh tri va xa hoi o Đong Duong, đac biet la su lan rong cua he thong giao duc Phap vao the ky XIX. Truong Chinh đuoc cu đi hoc o truong Phap, đay la điem khoi đau cho phong trao chinh tri cua ong. Nam 1923, ong đuoc cu đi hoc truong Thanh Chung, truong cap hai đau tien cua nguoi dan đia phuong va day theo he thong giao duc phuong Tay, đong tai tinh Nam Đinh. O truong, Truong Chinh đuoc truyen cam hung tu cac tac pham cua cac triet gia Phap nhu Jean-Jacque Rousseau va Montesquieu cung nhu Cach mang Phap nam 1789 va cach mang Trung Quoc nam 1911. O Nam Đinh, ong song voi mot gia đinh lao đong ngheo lam viec trong nha may cong nghiep. Kinh nghiem thoi tho au đa thoi thuc ong thanh lap phong trao sinh vien cung voi cac ban cung truong la Nguyen Van Hoan, Đang Chau Te, Pham Nang Đo, Nguyen Khac Luong va Nguyen Đuc Canh. Nhom cua ong sau nay tham gia phong trao sinh vien o Bac Ky. Ho xuat ban bao chi nham truyen ba tu tuong cua minh ve phong trao chong thuc dan.
Trong nam 1925, khi con hoc o bac Thanh Chung (nay la truong THPT Chuyen Le Hong Phong, thanh pho Nam Đinh), Đang Xuan Khu đa tham gia phong trao đau tranh đoi an xa cho Phan Boi Chau, lanh đao cuoc bai khoa o Nam Đinh đe truy đieu Phan Chu Trinh. Nam 1926, do tham gia vao cac hoat đong chinh tri chong lai Phap, ong bi truong đuoi hoc.
Nam 1927, Đang Xuan Khu chuyen len Ha Noi, tiep tuc hoc o truong Cao đang Thuong mai va tham gia Viet Nam Thanh nien Cach mang Đong chi Hoi. Nam 1929, ong tham gia cuoc van đong thanh lap Đong Duong Cong san Đang o Bac Ky va tro thanh mot trong nhung đang vien đau tien cua đang nay.
Nam 1930, Đang Xuan Khu đuoc chi đinh vao Ban tuyen truyen co đong Trung uong cua Đang Cong san Đong Duong. Cuoi nam nay, ong bi Phap bat va ket an 12 nam tu va đay đi Son La, đen nam 1936 đuoc tra tu do.
Giai đoan 1936 – 1939, Đang Xuan Khu la Xu Uy vien Bac Ky cung Hoang Van Thu va Hoang Quoc Viet, đai bieu cua Đang Cong san Đong Duong trong Uy ban Mat tran Dan chu Bac Ky. Nam 1940, ong đuoc cu lam chu but bao Co giai phong, co quan cua Xu uy Bac Ky, kiem phu trach cac to bao tieng Phap nhu Le Travail, Rassemblement, En Avant va bao Tin tuc.


Tro thanh nha lanh đao chu chot He tu tuong cua Truong Chinh đuoc lay cam hung tu Chu nghia Marx va Chu nghia Lenin va ong chiu anh huong cua Ho Chi Minh, the hien qua cac tac pham cua ong ve ca he tu tuong cach mang, chinh tri va chien luoc cach mang nhu chien luoc va chinh sach van hoa. Theo Đang Cong san, Truong Chinh la "hoc tro xuat sac cua Ho Chi Minh", mac du khong phai luc nao ong cung đong y voi tu tuong cua Ho Chi Minh.
Co hai lap luan chinh ve y thuc he cua Truong Chinh. Thu nhat, he tu tuong cua ong đuoc coi la cap tien va dua tren Mao Trach Đong nghi ro rang trong cac tac pham đuoc cong bo cua ong va mo hinh cua chuong trinh Cai cach ruong đat ma ong đa muon tu Trung Quoc. Thu hai, đo la su ket hop giua chu nghia Marx va Lenin lam thanh cot loi he tu tuong cua Truong Chinh, ung ho phong trao chong thuc dan va khong chong lai chu nghia dan toc. Tu tuong cua ong truoc het chiu anh huong cua khoi Xo Viet, sau đo la khoi Trung Quoc va đuoc van dung vao boi canh Viet Nam.
Tai Hoi nghi Trung uong 7 hop tai lang Đinh Bang, Tu Son, Bac Ninh tu ngay 6 đen ngay 9 thang 11 nam 1940, Đang Xuan Khu đuoc bau vao Ban Chap hanh Trung uong cung Hoang Van Thu, Hoang Quoc Viet va đuoc cu lam Quyen Tong Bi thu Đang thay Nguyen Van Cu.
Thang 5 nam 1941, tai Hoi nghi Trung uong 8 hop tai Cao Bang, ong đuoc bau lam Tong Bi thu Đang Cong san Đong Duong, kiem Truong ban tuyen huan Trung uong, kiem Chu but bao "Co giai phong" va "Tap chi Cong san", Truong ban Cong van Trung uong. Tren so đau tien cua to Co Giai Phong (Co quan ngon luan cua Đang Cong san Đong Duong) ra ngay 10-10-1942 bat đau xuat hien but danh Truong Chinh.
Nam 1943, ong bi thuc dan Phap ket an tu hinh vang mat.
Thang 3 nam 1945, Đang Xuan Khu trieu tap va chu tri Hoi nghi Thuong vu Trung uong (To chuc tai Chua Đong Ky, Tu Son, Bac Ninh) ra Chi thi noi tieng "Nhat Phap ban nhau va hanh đong cua chung ta", xac đinh thoi co Tong khoi nghia gianh chinh quyen. Trong giai đoan chuan bi Cach mang thang Tam 1945, tai Hoi nghi toan quoc cua Đang do ong chu tri, ong đuoc cu phu trach Uy ban Khoi nghia toan quoc.
Cuoi nam 1945, nham muc đich tranh nhung bat loi ve chinh tri va tao đieu kien thuan loi hon trong chi đao phong trao Viet Minh, Đang Cong san Đong Duong rut vao hoat đong bi mat nen tuyen bo tu giai tan, chuyen thanh Hoi nghien cuu chu nghia Mac o Đong Duong do ong lam Hoi truong.
Khi cuoc khang chien toan quoc no ra, đe xac đinh muc tieu va co vu tinh than cho nhung nguoi khang chien, ong đa viet loat bai bao noi tieng voi tua đe "Khang chien nhat đinh thang loi", đang tren bao "Su that" tu so 70 (4 thang 3 nam 1947) đen so 81 (1 thang 8 nam 1947), trong đo trinh bay ro nhung đuong loi chung cua khang chien đen quan đoi va nhan dan. Đai tuong Vo Nguyen Giap nhan đinh: "Bac Ho la linh hon cua cuoc khang chien chong Phap, nhung đe ra đuong loi cu the, chi đao cu the ve ly luan voi cuon Khang chien nhat đinh thang loi, la do anh Truong Chinh".
Nam 1951, tai Đai hoi lan thu hai cua Đang, (đoi ten thanh Đang Lao đong Viet Nam), Truong Chinh đuoc bau lai vao Ban Chap hanh Trung uong va giu chuc Tong Bi thu cho đen thang 10 nam 1956. Ngay sau khi ong đuoc tai cu chuc Tong Bi thu, bao Cuu quoc cua Lien Viet đa đang bai gioi thieu, đanh gia: "Nguoi ta co the noi, Ho Chu tich la linh hon cua cach mang va khang chien, thi ong Truong Chinh la ban tay đieu khien, chi huy.


Vai tro trong cai cach ruong đat Tu nam 1938, Đang Xuan Khu cung voi Vo Nguyen Giap viet chung mot tieu luan nho co tua đe "Van đe dan cay", xac đinh van đe can phai thuc hien cuoc "Cai cach ruong đat" đe co the tai phan phoi lai quyen su dung đat đai. Đay cung la mot trong nhung muc tieu ma Viet Minh đat ra va tu đo co đuoc su ung ho cua so đong nong dan, von chi chiem giu mot ty le rat nho đat đai. Đuong loi cai cach ruong đat cung đuoc đua ra trong Bao cao chinh tri cua ong tai Đai hoi II cua Đang nam 1951. Quan điem cua ong ve cai cach ruong đat tai ban Luan cuong ve cach mang Viet Nam trinh Đai hoi II: ... Đoi tuong cua cach mang dan chu nhan dan va đac biet cua chinh sach cai cach ruong đat la đia chu. Nhung luc nay, đe tap trung luc luong cua toan dan đanh bai ke thu chung la thuc dan Phap va bon can thiep My, va do cho nhan đinh trong tung lop đia chu nuoc ta con kha nang phan đe mot phan nao, Đang chu truong keo mot phan lon đia chu (tieu va trung đia chu) ve phe khang chien hay it nhat lam cho ho trung lap co thien cam đoi voi khang chien, đong thoi đanh đo bon đai đia chu phong kien phan đong. Cho nen hien thoi, Đang chu truong thua nhan cho nhung đia chu khong phan quoc co quyen cong dan, quyen co cua, khong đung đen quyen so huu ruong đat cua ho, va van thua nhan quyen huong cong đien cua ho. Ta co han che su boc lot cua ho bang cach thuc hien giam to, giam tuc. Song, khi thi hanh, can phoi hop viec hanh chinh ra lenh, quan chung đoi hoi, voi viec thuyet phuc, giai thich, nhung chu yeu la thuyet phuc, giai thich cho đia chu hieu rang ho giam to, giam tuc la lam mot phan nghia vu cua ho đoi voi khang chien. Khi ho đa giam, ta bao đam cho ho quyen thu đia to đung luat. Chinh sach cua ta hien nay la: đia chu phai giam to đung luat, ta đien phai nop to đung giao keo. Mat khac, ta van đong ho hien ruong cho Nha nuoc, mo mot con đuong tien bo cho nhung đia chu sang suot muon tu cai tao. Đong thoi ta khuyen khich ho bo von vao viec kinh doanh cong thuong nghiep.
Nam 1953, giua luc Quan đoi nhan dan Viet Nam bat đau chiem uu the tren chien truong, Truong Chinh đuoc cu lam Truong ban cai cach ruong đat Trung uong. Cuoc cai cach ban đau co nhung ket qua nhat đinh khi chi thuc hien viec tich thu tai san, đat đai cua nhung nguoi bi xem la "phan quoc" (theo Phap, chong lai đat nuoc), "phan đong" (chong lai chinh quyen) va chia cho ban nong, co nong. Tuy nhien, sau khi nam đuoc quyen kiem soat mien Bac, duoi ap luc cua cac co van Trung Quoc, cuoi nam 1954, chien dich cai cach ruong đat bat đau đuoc đay manh va nhanh, voi cuong đo lon. Tu giua nam 1955 o mot so noi đa xuat hien hien tuong đau to tran lan, mat kiem soat. Nhieu nguoi bi quy toi so sai la "đia chu, tu san boc lot", nhieu truong hop lam quyen cua cac can bo đoi vien đoi cong tac ruong đat trong cong tac đat đai, dan đen tra thu ca nhan, tham chi bung phat bao luc. Tuy khong truc tiep thuc hien, nhung la nguoi lanh đao cao nhat cua Cai cach ruong đat, Truong Chinh phai ganh trach nhiem nang nhat. Tai Hoi nghi trung uong 10 khoa II mo rong tu 25 thang 8 đen 5 thang 10 nam 1956 ve van đe sua sai cai cach ruong đat, ong tu chuc Tong Bi thu. Sau đo ong đung đau Ban chi đao cong tac sua sai, cho đen nam 1958.


Nhung nam tiep theo Nam 1958, Truong Chinh đuoc bo nhiem lam Pho Thu tuong kiem Chu nhiem Uy ban Khoa hoc Nha nuoc. Đen nam 1960, ong lai đuoc bau vao Ban Chap hanh Trung uong, Uy vien Bo Chinh tri, phu trach cong tac Quoc hoi va cong tac ly luan cua Đang. Cung thoi điem nay, ong đuoc Quoc hoi Viet Nam Dan chu Cong hoa bau lam Chu tich Quoc hoi va đen nam 1976, va đuoc tin nhiem giu cuong vi nguoi đung đau quoc hoi cho đen nam 1981.
Nam 1981, Truong Chinh đuoc Quoc hoi bau lam Chu tich Hoi đong Nha nuoc, Chu tich Hoi đong Quoc phong nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam.
Trong boi canh suy thoai kinh te, khan hiem va khung hoang xa hoi nhung nam 1980, Trung uong đa nhan đuoc nhieu bao cao khac nhau ve thiet hai kinh te, lam phat va cac van đe xa hoi gia tang. Truong Chinh thanh lap cac nhom nghien cuu nham thu thap va quan sat cac van đe trong cong đong đia phuong o Tay Nguyen va mien Nam Viet Nam cung nhu nhung thanh cong va that bai cua he thong kinh te cu.
Truong Chinh tro nen de tiep thu nhung nguoi theo chu nghia cai cach va dan dan đung ve phia ho sau nhung chuyen tham thuc te vung nong thon nam 1983. Nam 1985, khi Le Duan đang om yeu vi benh tat ong đa thay mat ong Duan đieu hanh cac cong viec Trung uong Đang va nhan ra nhung chinh sach kinh te khong hop ly đa gop phan khien kinh te đat nuoc roi vao tri tre. Do đo, ong đa đua ra cuoc cai cach Gia – luong – tien voi hy vong se cai thien đuoc tinh hinh kinh te.


Hoat đong cuoi đoi Thang 5 nam 1986, Truong Chinh đuoc giao nhiem vu quyen Tong bi thu khi suc khoe cua Le Duan đa yeu. Thang 7 nam 1986 sau khi Le Duan mat, Đai hoi trong trung uong chua kip tiep dien nen tai Hoi nghi đac biet Ban Chap hanh Trung uong đuoc to chuc vao ngay 14 thang 7 nam 1986, Truong Chinh khi đo đang đam nhiem Chu tich Hoi đong Nha nuoc đuoc bau lam Tong bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam cho đen ngay Đai hoi Đang đuoc to chuc (ngay 18 thang 12 nam 1986). Thoi điem ong Duan qua đoi, Cai cach Gia – luong – tien that bai, Viet Nam trai qua lam phat phi ma len đen 774% cung voi viec Viet Nam bi nhieu quoc gia cam van kinh te do cuoc chien tai Campuchia đa đua đat nuoc lam vao khung hoang. Truong Chinh luc nay đa nhan thuc đuoc nhung kho khan ma đat nuoc đang phai đoi mat nen ong đa ra lenh chuan bi to chuc Đai hoi Đang moi đe tien hanh cai cach kinh te. Ong cung bo nhiem mot nha cai cach la ong Nguyen Van Linh luc đo đang la Bi thu Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh giu chuc vu Thuong truc Ban Bi thu truoc đo 2 tuan đe don đuong cho ong Linh tro thanh Tong bi thu nhiem ky sau. Đen thang 12 nam 1986, tai Đai hoi Đang lan thu VI, ong rut khoi cac chuc vu quan trong cua Đang va Nha nuoc đe lam Co van Ban Chap hanh Trung uong Đang, Pho truong Ban soan thao Cuong linh va chien luoc kinh te va kiem Truong tieu ban soan thao Cuong linh chinh tri cua Đang.
Truong Chinh đuoc Nha nuoc Viet Nam tang Huan chuong Sao vang va nhieu Huan chuong khac. Ong mat đot ngot ngay 30 thang 9 nam 1988 tai Ha Noi do nga cau thang tai nha cong vu noi ong cong tac va khi van đang đuong chuc Co van Ban chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam tho 81 tuoi. Quoc tang ong đuoc to chuc tai Hoi truong Ba Đinh, Ha Noi trong 5 ngay tu ngay 2 đen ngay 5 thang 10 nam 1988, sau đo linh cuu đuoc chuyen toi an tang tai Nghia trang Mai Dich.


Đanh gia Ben canh cong lao to chuc luc luong chuan bi cho Cach mang thang Tam, lau nay mot bo phan du luan van xem Truong Chinh la mot nhan vat nang phan bao thu, khong co sang tao gi that manh dan va moi me. La nguoi phu trach ly luan cua đang, quan điem cua ong co tinh giao đieu. Chinh ong đa phe phan quyet liet viec khoan ho san pham cua Kim Ngoc. Sau đo, cung chinh ong trong vai tro Tong bi thu đa đong vai tro quyet đinh phat đong cong cuoc Đoi Moi (sau khi Le Duan qua đoi), đieu Nguyen Van Linh viet Bao cao chinh tri, va sau chu đong tu chuc, nhuong cho cho Nguyen Van Linh o Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu VI. Voi vai tro la nguoi tan thanh, lanh đao đuong loi đoi moi, nham đua đat nuoc thoat khoi su khung hoang toan dien trong vong 10 nam sau ngay thong nhat, ong đuoc cuu Thu tuong Vo Van Kiet goi la "Tong bi thu cua đoi moi" va nhieu lanh đao đang ca ngoi.
Nhieu can bo cap cao cua Đang Cong san Viet Nam va hoc gia trong nuoc đanh gia cao ong, la nguoi co nhieu đong gop cho su nghiep cach mang cua Đang. Chinh ong la nguoi som chu tri Hoi nghi Thuong vu Trung uong ra Chi thi "Nhat Phap ban nhau va hanh đong cua chung ta" thang 3 nam 1945 va tac gia tac pham "Khang chien nhat đinh thang loi" tap hop nhung bai viet cua ong đang tren bao "Su that" tu so 70 (4.3.1947) đen so 81 (1.8.1947). Đai tuong Vo Nguyen Giap co viet "Bac Ho la linh hon cua cuoc khang chien chong Phap, nhung đe ra đuong loi cu the, chi đao cu the ve ly luan voi cuon Khang chien nhat đinh thang loi, la do anh Truong Chinh"..
Đong gop quan trong nhat cua ong la vao cong cuoc Đoi moi đua ra tai Đai hoi VI nam 1986. Tap chi cong san co viet: "Cong hien đac biet cua đong chi Tong Bi thu Truong Chinh la đat nen mong cho cong cuoc đoi moi. Nam 1986, voi cuong vi Tong Bi thu, đong chi đa đe ra chu truong đoi moi.. Ong Tam Cao ke: Vao dip nghi he nam 1983, anh Ba Duan đi Lien Xo, con anh Nam (Chu tich HĐNN Truong Chinh), anh To (Chu tich HĐBT Pham Van Đong) va anh Vo Chi Cong – Thuong truc Ban Bi thu vo Đa Lat. Nhan co hoi nay, anh Muoi Cuc (Bi thu Thanh uy Thanh pho Ho Chi Minh Nguyen Van Linh) đa xin y kien ba anh trong Bo Chinh tri, moi ngay đe ra 1 gio đong ho đe gap go, nghe cac đong chi o duoi co so bao cao chi tiet nhung viec đa lam trong thoi gian qua. Cac anh ay đeu vui ve nhan loi ... Truoc khi xuat phat tu Thanh pho Ho Chi Minh len Đa Lat, Bi thu Thanh uy Nguyen Van Linh đa noi voi cac thanh vien đuoc Thanh uy lua chon, rang: "Hien nay co cac đong chi trong Bo Chinh tri đang o Đa Lat. Thanh pho chung ta đa đang ky xin đuoc bao cao ve nhung viec đa lam cua chung ta trong thoi gian qua, cung nhu nhung kho khan ton tai đe Bo Chinh tri co them co so thuc te ma đe ra đuong loi chinh sach moi. Thuong vu Thanh uy va toi cu cac đong chi la nhung nguoi truc tiep lanh đao co so len Đa Lat bao cao. Su menh cua cac đong chi rat nang ne"... Sang ngay 12/7/1983, 5 chiec xe o to xuat phat tu Thanh pho Ho Chi Minh, chay thang huong Đa Lat. Sang hom sau, bat đau cuoc hop ma sau nay đuoc coi la "Su kien Đa Lat – Cai moc cua cong cuoc đoi moi". Ba vi lanh đao cao cap cua Đang cham chu lang nghe rat ky tung bao cao cua cac lanh đao co so. Viec trinh bay, bao cao cua cac đon vi co so dien ra trong 4 ngay, tu 13 đen 16/7/1983. Chieu hom đo, cac đai dien co so tro ve TP HCM. Cac đong chi lanh đao TP tiep tuc o lai bao cao rieng voi cac đong chi trong Bo Chinh tri. Đen chieu 18/3/1983, sau khi bao cao xong, cac đong chi Vo Thanh Cong, Nguyen Van Nam, Le Van Quynh tro ve TP HCM, rieng Bi thu Thanh uy Nguyen Van Linh con o lai lam viec rieng voi 3 đong chi trong Bo Chinh tri. Sang 20/7/1983, đong chi Nguyen Van Linh len đuong tro ve TP HCM...".
Ong Tam Cao nhan xet: Nho cong rat lon cua anh Nam thi nhung đoi moi tu thuc tien cua Thanh pho Ho Chi Minh va cac đia phuong khac moi đuoc đuc ket đua vao Nghi quyet Đai hoi lan thu VI cua Đang. Anh Nam la mot nha lanh đao cuc ky nguyen tac, neu chi nghe bao cao thi anh ay van chua tin. Chi khi nao đi thi sat truc tiep tai co so, lang nghe y kien cua quan chung, thi anh ay moi tin tuong". "Qua nhien nhu vay, sau 1 tuan lang nghe bao cao cua lanh đao Thanh pho Ho Chi Minh va cac co so, Chu tich Truong Chinh yeu cau thanh pho to chuc đe Chu tich toi tham hang loat cac nha may, đon vi xe rao...
Trong chuyen đi tham va khao sat thuc te nay, Chu tich Thanh pho Ho Chi Minh Mai Chi Tho la nguoi thap tung Chu tich HĐNN Truong Chinh. Ket thuc chuyen đi thuc te nay, mot bua, Chu tich HĐNN Truong Chinh noi nho voi Chu tich Thanh pho Ho Chi Minh Mai Chi Tho rang: "Hoa ra, o Ha Noi, toi toan đuoc nghe nhung thong tin sai lech!".". "Su kien Đa Lat" va chuyen đi thuc te cua Chu tich HĐNN Truong Chinh tai Thanh pho Ho Chi Minh chang nhung nhu mot luong gio mat xoa diu noi am uc, bi quan cua nhung đon vi, nhung nguoi xe rao, ma con tao tien đe toi quan trong cho cong cuoc đoi moi cua dan toc va đuoc Nghi quyet hoa trong Đai hoi lan thu VI cua Đang'".
Theo Giao su Tran Nham: "Tai hoi nghi trung uong VI (tu 3/7 đen 10/7/1984), Co Tong Bi thu Truong Chinh bat đau bai phat bieu cua minh ve van đe co che quan ly. Ong cho rang nen kinh te nuoc ta hien nay đoi hoi phai co mot co che quan ly nang đong co kha nang bai bo tap trung quan lieu, bao thu, tri tre va bao cap tran lan" va "kien quyet đau tranh khong khoan nhuong đe tung buoc cung voi tap the Bo Chinh tri va Ban Chap hanh T.U khoa V xac lap nen mo hinh moi, co che moi, đat nen tang ly luan cho đuong loi đoi moi toan dien tai Đai hoi Đang VI".
Giao su Le Van Vien ke: "Mot buoi sang cuoi thang 9-1986, toi nhan đuoc tin lap tuc theo đoan can bo xuong nha nghi Van Hoa - Đo Son (Hai Phong) hop khan cap voi Tong bi thu Truong Chinh.
Co mat o cuoc hop nay la toan bo to bien tap van kien Đai hoi VI (do ong Hoang Tung lam to truong va ong Đao Duy Tung lam to pho) va mot so chuyen vien trong nhom tu van cua tong bi thu. Chinh tai đay, ong Truong Chinh tuyen bo: viet lai van kien đai hoi!".
Tinh the chuyen ngay lap tuc. Ba nguoi "tu duy moi" đuoc bo sung to bien tap la Ha Nghiep, Tran Đuc Nguyen va Le Van Vien. Tong bi thu đich than giao trong trach cho to van kien tong hop y kien đong gop va rut lay tinh than chung đe soan thao lai van kien cho đai hoi đa rat can ke.
Ong Đao Xuan Sam, thanh vien nhom co van cho Truong Chinh nho: "giua nam 1986, ca nuoc thieu đoi tram trong. Cac du an kinh te đau tu khong lo đeu khong phat huy tac dung. Nguyen vat lieu khan hiem khien cac nha may song thoi thop. Lam phat len 300, 400, 500 va 700%... Long nguoi tu trong đen ngoai Đang, tu co so đen trung uong hoang mang va loay hoay khong biet loi ra. Tu tuong chia hai huong: xe rao đe khac phuc khung hoang hoac kien đinh, triet đe ap dung co che ke hoach, bao cap. Tong bi thu Le Duan qua đoi. Đai hoi Đang lan VI chi con tinh tung ngay. The nhung bao cao chinh tri gui xuong đon vi, co so bi phan đoi du doi vi moi quan điem, đuong loi van khong co gi moi. Tuc la huong thoat khung hoang van mit mo... Đong chi Truong Chinh luc đo đuoc Đang giao tam thoi giu chuc Tong bi thu. Ong đi đen mot quyet đinh tao bao, quyet đoan chua tung co: viet lai toan bo bao cao chinh tri theo quan điem: quyet tam đua đat nuoc phat trien theo đuong loi moi. Chap nhan hi sinh, mat mat đe khac phuc nhung hau qua sai lam.''
Ong Tran Đuc Nguyen nho: ''Giua luc nhung ly luan CNXH trong phat trien kinh te la ke hoach tap trung, tu cung tu cap, quoc doanh tap the... đang la kim chi nam bat bien thi đong chi Truong Chinh to chuc hoi nghi "Ba quan điem". Ba luan điem quan trong đi nguoc lai đuong loi cu la: phat trien kinh te nhieu thanh phan (thay vi chi co quoc doanh va tap the); chuyen đoi co cau kinh te va co cau đau tu (tap trung lam hang xuat khau, hang tieu dung thay vi hang cong nghiep; bo, hoan cac du an lon nhung khong hieu qua...) va đoi moi quan ly (thay vi tap trung quan lieu bao cap bang tu chu va co cau mo). Hoi nghi nay tro thanh "linh hon" van kien Đai hoi VI.
Theo Co Tong Bi thu Nguyen Van Linh: "Nam 1986, o cuong vi Tong Bi thu, đong chi Truong Chinh đa som nhan ro đuoc xu the cua thoi đai, thuc trang cua đat nuoc, yeu cau va nguyen vong cua nhan dan, đong chi đa co nhieu đong gop rat quan trong vao viec đe ra chu truong đoi moi. Vang mai trong long nhan dan ta loi phat bieu cua đong chi trong qua trinh chuan bi Đai hoi VI: Đoi voi nuoc ta, đoi moi la yeu cau buc thiet, la van đe co tam quan trong song con".
Truong Chinh cung la nguoi trinh bay bao cao "Ban ve cach mang Viet Nam" tai Đai hoi II cua Đang nam 1951. Trong bao cao co đe cap đen van đe khang chien va cai cach ruong đat. Noi dung co ban cua ban bao cao đuoc phan anh trong Chinh cuong cua Đang Lao đong Viet Nam đuoc Đai hoi thong qua. Ong cung la Truong ban chi đao truc tiep cuoc cai cach ruong đat nhung nam 1953-1956 va phai tu chuc sau đo. Sau đo ong la nguoi chi đao chien dich sua sai. Vao cuoi nam 1968, chinh Truong Chinh la nguoi phan đoi gay gat hien tuong "khoan ho" o Vinh Phu. Theo Giao su Tran Nham: ""Mot ngay truoc khi ong mat (Co Tong bi thu Truong Chinh mat vao ngay 30.9.1988), ong con noi voi toi ve chuyen Vinh Phu. Toi co hoi "sao luc bay gio Bac lai lam to chuyen nhu vay?". Ong điem tinh tra loi toi rang, co le luc bay gio nhan thuc cua minh khong bat kip voi tinh hinh thuc te, hon nua van đe nghe bao cao, nam thong tin khong chinh xac."
Tai Đai hoi VI nam 1986 ong đuoc cu lam co van Ban Chap hanh Trung uong, la pho truong ban soan thao cuong linh va chien luoc kinh te kiem truong tieu ban soan thao cuong linh cua đang. Mac du qua đoi nam 1988 nhung "Cuong linh xay dung đat nuoc trong thoi ky qua đo len chu nghia xa hoi" thong qua tai đai hoi VII co dau an đong gop cua ong.


Sang tac van tho Tho cua ong thuoc the loai tru tinh lang man, theo trao luu tho Hien đai. Mot so tac pham cua ong:

Chong chu nghia cai luong (1935)
Van đe dan cay (viet chung voi Vo Nguyen Giap nam 1938)
Chinh sach moi cua Đang (1941)
Đe cuong van hoa Viet Nam (1943)
Nhat Phap ban nhau va hanh đong cua chung ta (thang 3 nam 1945)
Cach mang Thang Tam (1946)
Khang chien nhat đinh thang loi (1947)
Chu nghia Mac va van đe van hoa Viet Nam (1948)
Ban ve cach mang Viet Nam (1951)
Tho Song Hong
Tap I (1960)
Tap II (1974)
Nam vung ba bai hoc lon đe thuc hien thang loi hai nhiem vu chien luoc (1986)


Gia đinh Vo la Nguyen Thi Minh (1912 – 2001), nguoi cung lang Hanh Thien. Hai ong ba co bon nguoi con:

Đang Xuan Ky (1931 – 2010), uy vien BCH TU khoa VI va VII, tung giu cac chuc vu Giam đoc Hoc vien Chinh tri Quoc gia Ho Chi Minh, Pho Chu tich Hoi đong ly luan TU
Đang Viet Nga, Tien si – Kien truc su, chu nhan Biet thu Hang Nga tai Đa Lat.
Đang Viet Bich, PGS, TS (1946-2019)
Đang Viet Bac, sinh nam 1950.


Vinh danh = Huan chuong =
Viet Nam
Huan chuong Sao Vang.
Quoc te
Huan chuong Lenin (Lien Xo),
Huan chuong Cach mang thang Muoi (Lien Xo),
Huan chuong Vang Quoc gia (Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao),
Huan chuong Angkor (Campuchia),
Huan chuong Jose Marti (Cong hoa Cuba),
Huan chuong Karl Marx (Cong hoa Dan chu Đuc),
Huan chuong Xukhe Bato (Cong hoa Nhan dan Mong Co),
Huan chuong Dimitrov (Cong hoa Nhan dan Bulgaria),
Huan chuong La co đinh kim cuong (Cong hoa Nhan dan Hungary),
Huan chuong Clemen Gotvan (Cong hoa xa hoi chu nghia Tiep Khac).


= Khac =

Ten cua ong đuoc đat cho cac đuong pho o Ha Noi (noi đuong Đai La voi đuong Lang), Thanh pho Ho Chi Minh (noi đuong Cach Mang Thang Tam voi đuong quoc lo 22), Nam Đinh (mot trong nhung con đuong lon nhat TP Nam Đinh, que huong ong), Đa Nang (noi đuong Ton Đuc Thang voi Quoc lo 1), Hai Phong (noi đuong Le Duan voi đuong Cau Niem), Đong Hoi, Quang Binh (noi đuong F325 voi đuong Huu Nghi), Hue (noi đuong Ton Đuc Thang voi đuong Hoang Quoc Viet), Tuy Hoa (noi đuong Tran Phu voi đuong Ly Thuong Kiet), Vinh (noi đuong Le Ninh va đuong Tran Hung Đao), thanh pho Pleiku (noi tu nga 3 Phu Đong đi nui Ham Rong), thanh pho Bac Kan (tinh Bac Kan, noi đuong Phung Chi Kien voi đuong Nguyen Thi Minh Khai), Đuong ra cang Phuoc An o huyen Nhon Trach, Đong Nai...


Chu thich Lien ket ngoai Tieu su Truong Chinh
Sinh nhat lan thu nam cua Tong bi thu Truong Chinh đuoc đanh dau, xem: http://vovworld.vn/en-US/news/110th-birthday-of-party-general-secretary-truong-chinh-marked-510897.vov