Lau đai bay cua phap su Howl (tieng Nhat: ハウルの動く城, Hepburn: Hauru no Ugoku Shiro, tieng Anh: Howl's Moving Castle), hay Lau đai di đong cua Howl, la mot bo phim đien anh hoat hinh Nhat Ban thuoc the loai ky ao nam 2004 do Miyazaki Hayao đao dien kiem viet kich ban, dua tren tieu thuyet cung ten nam 1986 cua nu tac gia nguoi Anh Diana Wynne Jones. Bo phim do Suzuki Toshio san xuat, voi phan đo hoa hoat hinh cua Studio Ghibli va do Toho phan phoi. Hai dien vien long tieng chinh cho phien ban tieng Nhat bao gom Baisho Chieko va Kimura Takuya, con cac dien vien long tieng Anh la Jean Simmons, Emily Mortimer va Christian Bale. Lay boi canh mot vuong quoc hu cau noi ma ca phep thuat va cong nghe tien tien đau the ky 20 cung ton tai, cau chuyen xoay quanh Sophie, co tho lam mu tre luon bang long voi cuoc song binh lang cua minh. Sau khi bi mot mu phu thuy yem bua bien thanh ba gia, Sophie gap đuoc phap su Howl va cung anh chong lai nha vua, nguoi yeu cau anh tham gia vao cuoc chien tranh voi nuoc lang gieng.
Tac pham mang chu đe phan chien do anh huong tu quan điem phan đoi cuoc xam luoc Iraq cua Hoa Ky cua Miyazaki. Miyazaki khang đinh rang ong "cuc ki phan no" voi cuoc chien tranh nay, do đo vi đao dien muon lam mot bo phim ma ong nghi se khong đuoc đon nhan o My. Phim cung khai thac chu đe tuoi gia va mieu ta tuoi tac theo chieu huong tich cuc, giup mang lai su tu do cho nhan vat chinh. Tac pham con chua đung cac yeu to nu quyen va mang thong điep ve gia tri cua long trac an. Nam 2013, Miyazaki chia se rang đay la tac pham yeu thich cua ong trong so nhung đua con tinh than cua minh va giai thich: "Toi muon truyen đi thong điep rang cuoc đoi la đang song va toi nghi đieu đo chua tung thay đoi." Bo phim co khac biet đang ke so voi cuon sach, khi nguyen tac nhan manh su phan bac cac chuan muc ve giai cap va gioi tinh, con ban chuyen the lai tap trung vao tinh yeu va su thuy chung, cung nhu su tan pha cua chien tranh.
Lau đai bay cua phap su Howl co buoi cong chieu đau tien tren the gioi tai Lien hoan phim Venezia vao ngay 5 thang 9 nam 2004 va ra mat cac rap chieu Nhat Ban vao ngay 20 thang 11 nam 2004. Phim thu ve 190 trieu USD tai Nhat Ban va 236 trieu USD tren toan the gioi, tro thanh mot trong nhung phim đien anh Nhat Ban co doanh thu cao nhat trong lich su. Tac pham nhan đuoc su khen ngoi tu gioi phe binh, chu yeu danh cho mat hinh anh va cach Miyazaki the hien cac y đo trong phim. Bo phim đuoc đe cu trong hang muc Phim hoat hinh hay nhat tai le trao giai Oscar lan thu 78 va gianh đuoc mot so giai thuong khac trong đo co bon giai Tokyo Anime va mot giai Nebula cho Kich ban xuat sac nhat.


Noi dung Sophie la mot co tho lam mu tre va la chi ca trong gia đinh co ba chi em gai. Co tinh co gap chang phap su Howl tren đuong đen tham em gai Lettie. Khi tro ve nha, co bi Phu thuy Vung hoang đia yem bua bien thanh mot cu gia chin muoi tuoi. Sophie đanh len đuong tim kiem cach pha bo loi nguyen. Tren đuong đi, co gap mot con bu nhin biet đi va đat ten cho no la "Đau cu cai". No dan co đen lau đai di đong cua Howl. Sau khi tu tien tien vao lau đai, Sophie gap Markl, hoc tro nho tuoi cua Howl, va Calcifer, con quy lua nam giu phep thuat va kha nang di chuyen cua lau đai. Calcifer thoa thuan voi Sophie rang se hoa giai loi nguyen cua co neu co co the pha bo moi lien ket giua cau va Howl. Khi Howl tro ve, Sophie noi voi anh rang co đa tu thue minh lam nguoi giup viec cua lau đai.
Đat nuoc cua Sophie vuong vao mot cuoc chien voi vuong quoc lang gieng luc nay đang tim kiem hoang tu mat tich cua ho. Đuc vua trieu tap Howl tham gia vao cuoc chien, nhung anh nho Sophie gia lam me minh đe đen khuoc tu đe nghi cua Đuc vua voi ly do khong đu dung khi chien đau. Truoc khi Sophie đi, Howl đua cho co mot chiec nhan co phep thuat dan loi co ve voi Calcifer va đam bao an toan cho co. O cung đien, Sophie gap Suliman, phu thuy đung đau cua nha vua, cung nhu Phu thuy Vung hoang đia, nguoi bi Suliman trung phat bang cach rut het moi suc manh cua mu va bien mu ve tuoi that cua minh, mot ba gia vo hai. Suliman canh bao Sophie rang Howl se co so phan tuong tu neu anh khong chiu chien đau vi nha vua. Khi Howl đen đe giai cuu Sophie, Suliman co gai bay đe anh bien thanh mot con quai vat, nhung nho Sophie ma Howl nho lai chinh minh va kip thoi tranh đuoc cai chet. Ca hai tron thoat cung voi Phu thuy Vung hoang đia va chu cho Heen cua Suliman. Cung luc, binh linh cua moi vuong quoc xong vao nha cua Jenkins va Pendragon, hai bi danh cua Howl o tung vuong quoc. Tuy nhien, ho chi tim thay mot san trong va mot nha kho trong vi phep thuat cua lau đai giup no co the di chuyen toi bon vi tri rieng biet.
Sophie biet đuoc rang sinh mang cua Howl bang cach nao đo co lien he mat thiet voi Calcifer, cung nhu anh đa bien hinh thanh mot sinh vat co hinh dang giong loai chim đe can thiep vao ca hai phe cua cuoc chien, nhung sau moi lan bien đoi anh cang kho co co hoi đe tro lai hinh dang con nguoi. Howl dung phep thuat lien ket lau đai voi nha cua Sophie va đat no o ngoai o thi tran. Vai ngay sau, thi tran bi may bay đich nem bom, trong khi đo tay sai cua Suliman tan cong ngoi nha va cua hang mu cua Sophie. Howl lai bien hinh đe bao ve moi nguoi. Sophie đua moi nguoi ra khoi nha va mang Calcifer ra khoi lo suoi, khien toa lau đai sup đo. Phu thuy Vung hoang đia nhan ra Calcifer co trai tim cua Howl va chop lay no. Đe cuu mu khoi chet chay, Sophie doi nuoc len nguoi mu, lam dap tat Calcifer. Lau đai đo nat lai chia lam đoi; Sophie roi xuong vuc sau va bi tach khoi nhom.
Lan theo chiec nhan phep, Sophie lac vao mot khung canh trong qua khu. Co thay Howl khi con tre đang bat mot ngoi sao roi – Calcifer – va trao trai tim minh cho cau. Trong luc bi dich chuyen lai ve thuc tai, Sophie het lon rang Howl hay tim co trong tuong lai. O thuc tai, co gap lai Howl va đoan tu voi nhung nguoi khac. Mu phu thuy nghe loi Sophie va tra cho co trai tim cua Howl. Sophie hoi sinh Howl bang cach đat lai trai tim vao trong co the anh, qua đo giai thoat cho Calcifer, nhung cau quyet đinh o lai. Loi nguyen cua Sophie đuoc hoa giai du mai toc cua co van bac trang. Khi co đat mot nu hon len ma Đau cu cai, anh bien tro lai hinh dang con nguoi va tiet lo minh la Justin, hoang tu mat tich cua vuong quoc lang gieng. Justin tiet lo rang chi nu hon cua nguoi anh thuc su yeu moi co the pha vo loi nguyen cua anh. Nhan thay tinh cam cua Sophie danh cho Howl, anh quyet đinh tro ve nha đe cham dut chien tranh, nhung cung hua se tro lai. Nhin thay su viec qua qua cau pha le, Suliman cung quyet đinh ket thuc chien tranh. Mot thoi gian sau, tren bau troi xam xit, cac may bay nem bom bay qua mot vung que xanh tuoi đa phuc hoi sau chien tranh nhung lai tren đa tien toi mot cuoc chien khac, trong khi đo, Sophie, Howl va moi nguoi bay theo huong nguoc lai tren mot toa lau đai di đong moi.


Dien vien long tieng Cac chu đe = Chu nghia hoa binh =
Lau đai bay cua phap su Howl co chua nhieu chu đe phan chien manh me do anh huong tu su phan đoi cua Miyazaki truoc cuoc tan cong Iraq nam 2003. Khi nhan giai Oscar cho Sen va Chihiro o the gioi than bi (2001), ong chia se rang minh "cuc ki phan no [voi cuoc chien tranh Iraq]. Vay nen [ong] cam thay co phan do du khi nhan giai thuong nay." Miyazaki tu nhan la mot nguoi theo chu nghia hoa binh. Vao đem truoc khi cuoc Chien tranh Iraq bung no, Miyazaki quyet đinh lam mot bo phim ma ong cam thay se khong đuoc đon nhan tai Hoa Ky. Mac du tac pham van đat đuoc thanh cong o My, hoc gia van hoc Dani Cavallaro nhan đinh rang Miyazaki "tao nen mot bo phim ma nhin chung đa gay ra mot su kho chiu nhat đinh cho cac khan gia My." Trong phim, Quy ba Suliman to ra la mot nguoi chi vi thich lam ton thuong ke khac ma gay ra xung đot va du ba la nguoi co tri tue tinh thong nhung lai khong the nhan ra tinh chat vo nghia cua cuoc chien cho toi tan khi bo phim ket thuc. Đieu nay cho thay Miyazaki muon chi ra rang nguyen nhan dan đen nhung cuoc xung đot trong the gioi thuc cung co phan ngau nhien va chung đuoc thuc đay boi tham vong cua nhung ke co đau oc kho đoan. Cavallaro cho rang cach cuoc chien đuoc tai hien trong phim mang lai "mot huong vi đang khong the nham lan", cung nhu su hien dien cua quan đoi va chien tranh đa đuoc lam noi bat trong bo phim. Cac nhan to co lien quan đen quan đoi đuoc to đam ngay tu nhung ban phac thao y tuong ban đau, hay nhu trong phim, nhung nguoi linh trong quan phuc tro nen noi bat mot cach co chu đich tren nen mot khu thuong mai đong đuc, nhon nhip.
Lau đai bay cua phap su Howl đuoc khac hoa la mot vu tru khong co nhung nhan vat phan dien va anh hung ro rang; thay vao đo, cac nhan vat co chieu sau phuc tap, ben canh đo ngay ca nhung nhan vat ban đau đuoc mieu ta theo chieu huong tieu cuc nhu Howl ve sau cung cho thay kha nang thay đoi. Du vay, Matt Kimmich nhan đinh rang thong điep gian đon cua bo phim chi la "chien tranh la xau." Canh Sophie đang đung giua canh đong hoa tuyet đep thi tren bau troi bong xuat hien mot tau bay quan su đa "buoc toi đe che cam quyen la ke huy diet nen hoa binh." Su khac hoa nay trai nguoc han voi cac tac pham khac cua Miyazaki nhu Mononoke Hime (1997), von thuong chi trich xung đot quan su theo mot cach khac biet hon. Andrew Osmond cho rang: "Lap truong phan đoi chien tranh đay thanh thuc cua Howl đuoc the hien nhu the phan đoi ke cam quyen la lua chon duy nhat, khi anh chien đau chong lai ca hai phe va tro thanh noi kinh hoang toi te nhat cho tat ca bon ho", duoi hinh dang cua mot con chim du ton. Howl chap nhan mao hiem chinh con nguoi minh khi bien hinh thanh mot con thu, con Calcifer noi rang som muon anh se khong the quay tro lai hinh dang con nguoi. Nguoc lai, nhan vat Ashitaka trong Mononoke Hime co gang chien đau voi vet thuong ma quy cho anh suc manh phi thuong nhung đong thoi cung khien anh đau đon, ngoai ra anh con co gang thuong luong mot nen hoa binh cho hai phe đoi đich. Osmond nhan đinh ca hai bo phim đeu chi ra rang nam tinh cung co cac gioi han nhu nhung gi Howl va Ashitaka đa minh chung.


= Kha nang bay luon va su phe binh nen van minh hien đai =
Giong nhu mot so tac pham khac cua Miyazaki, Lau đai bay cua phap su Howl phan anh niem đam me cua vi đao dien đoi voi kha nang bay luon. Đieu nay the hien qua mot so tau bay co thiet ke sang tao trong phim, cung nhu viec Howl bien hinh thanh mot con chim. Sau nay, Miyazaki đa lua chon bay luon lam chu đe chinh trong bo phim Kaze Tachinu (2013). Vi đao dien chia se rang ngay nho ong thay rat thich thu voi may bay quan su, nhung ong dan tro nen cam ghet chung do chung đuoc tao ra vi muc đich huy diet. Do đo, trong Lau đai bay cua phap su Howl co ca hinh anh cua mot chiec "tau bay" vo hai, đep đe va nhung may bay quan su to lon, xau xi, chuyen gieo rac su pha huy. Cavallaro viet rang Miyazaki muon "tai hien kha nang bay luon nhu la mot đieu đang nguong mo va ne phuc", nhung đong thoi ong cung khong "[ngo lo] cach no bi lam dung boi cac chien luoc gia va nha cam quyen vo đao đuc."
Cach nhin nhan co chut khac biet ve kha nang bay luon cua Miyazaki la mot trong nhung su phe binh cua ong ve xa hoi va cong nghe hien đai noi chung. Margaret Talbot viet rang ngoai đoi Miyazaki to ra "cuc ki khong hai long voi cuoc song hien đai," đac biet la truoc nhung tac đong cua cong nghe va su xa roi thien nhien cua con nguoi. Nhieu bo phim cua ong cho thay thai đo ngao man ve trinh đo cong nghe chinh la goc re cua cai ac. Nhung chiec tau chien trong phim đuoc mieu ta la "co ngoai hinh hien đai đay bong bay va ra ve chinh nghia," nhung sau đo lai gay ra su tan pha nang ne. Nguoc lai, theo Carl va Garrath Wilson, lau đai vua nhu mot vat the song vua khong cua Howl the hien "su dien giai theo loi Đao giao cua Miyazaki rang muon phat trien kinh te va xa hoi dua tren cong nghiep thi can phai hoa hop voi tu nhien". Antonio Lioi viet rang nhung canh tuong đep đe thuong đuoc Miyazaki khac hoa trai nguoc han so voi nhung canh co chua cac bieu tuong cua nen van minh hien đai, chang han nhu khi the gioi mong mo cua Sophie bi mot co may chien tranh xen vao. Tao ra su tuong phan nay la mot cach đe Miyazaki bay to su phe binh sinh thai cua minh ve nen van minh hien đai, nhung thay vao đo ong cung mang đen nhung khung phim voi phong canh thien nhien tuoi đep.


= Tuoi gia va long trac an =
Miyazaki cho rang mot khia canh hap dan trong Lau đai bay cua phap su Howl đo la tuoi gia đuoc tai hien mot cach kha tich cuc. Bi bua phep cua mu phu thuy bien thanh ba gia tham chi giup Sophie cam thay de dang noi ra suy nghi cua minh hon. Theo Miyazaki, khong giong nhu trong Lau đai bay cua phap su Howl, cac cu ba it khi đuoc thong tri man anh, đieu khien y tuong trong bo phim cua ong co phan mao hiem. Elizabeth Parsons nhan đinh tac pham đa pha bo đinh kien "tuoi gia chi toan mang lai nhung điem kem thu hut", khi Sophie gia nua do trung bua phep nhung lai co the giai cuu hai chang trai tuan tu (cuoi cung đeu đem long yeu co) va vo tinh giup vuong quoc cua co ket thuc chien tranh. Nhung viec Sophie lam thuong la cac cong viec cua nguoi ba, chang han nhu đoi xu tot va san soc nhung nguoi xung quanh, hoac thuong xuyen tham gia lam cong viec nha; du vay, chung đuoc mieu ta nhu la nhung viec lam manh me va lon lao. Sophie la mot trong nhung nu chinh manh me trong cac tac pham cua Miyazaki. Theo Parsons, đieu nay cung mang lai yeu to nu quyen cho bo phim. Ngoai ra, du Sophie tu nhan la nguoi giup viec đe hop ly hoa su co mat cua minh trong toa lau đai, nhung sau đo nhung cong viec nha trong phim van đuoc phan chia cong bang, qua đo cang cung co them cho yeu to nu quyen cua tac pham.
Nam 2013, Miyazaki chia se rang Lau đai bay cua phap su Howl la tac pham yeu thich cua ong trong so nhung đua con tinh than cua minh. Ong giai thich: "Toi muon truyen đi thong điep rang cuoc đoi la đang song, va toi nghi đieu đo chua tung thay đoi." Trong phim, Sophie đa vuot qua moi kho khan khi hoc cach đat hanh phuc cua nhung nguoi ma co yeu thuong len tren loi ich cua ban than, mot pham chat ma Miyazaki goi la su tan tam. Mot so nhan vat chinh trong cac tac pham cua Miyazaki nhu Ashitaka va San trong Mononoke Hime hay Sheeta va Pazu trong Laputa: Lau đai tren khong (1986) đa tim đuoc cach song sot khi nhan ra bai hoc tuong tu. Cavallaro cho rang Miyazaki đa giang giai bai hoc đao ly nay xuyen suot bo phim nham dien ta kha nang đong long trac an cua con nguoi, chang han nhu khi Đau cu cai che o cho Sophie luc troi đo mua. Howl tu mot nhan vat ich ky va chi cham lo cho ngoai hinh cua minh cung đa hoc cach đat nguoi khac len truoc ban than. Khi Quy ba Suliman bien Phu thuy Vung hoang đia tro lai hinh dang that cua mu la mot ba lao gia nua, Sophie đa cho mu phu thuy mot cho o va cham soc cho mu du chinh ba ta đa em loi nguyen len co, qua đo y niem ve long nhan ai cang đuoc the hien ro hon. Mu phu thuy sau đo suyt nua đa giet chet Howl vi hanh đong ich ky cua minh, nhung toi cuoi lai gop cong cuu toa lau đai. Parsons viet: "Tren can can cong bang cua Miyazaki, cac cu ba co the vua manh me vua mem yeu, vua tich cuc ma cung vua tieu cuc, biet yeu thuong nhung cung to ra ich ky, bi chi trich nhung cung đuoc yeu quy; noi tom lai, ho khong de đe phan loai hay đua vao khuon mau, đong thoi cung khong the bi coi la nhung ke gian ta hu cau du mang hinh dang cua mot phu thuy xau xa." Cac nhan vat nay cung đuoc trao nhieu khong gian trong phim voi tu cach la nguoi chu đong đinh đoat so phan cua minh, mot đieu it thay trong cac bo phim phuong Tay.


San xuat Thang 9 nam 2001, Studio Ghibli đua ra thong bao tien hanh san xuat hai bo phim. Bo phim thu nhat mang ten Loai meo tra on va tac pham thu hai la ban chuyen the tu tieu thuyet Lau đai bay cua phap su Howl cua Diana Wynne Jones. Co nguon tin cho rang Miyazaki đa nay ra y tuong thuc hien Lau đai bay cua phap su Howl khi đen tham cho Giang sinh Strasbourg. Suzuki Toshio, nha san xuat cua Lau đai bay cua phap su Howl, cho biet Miyazaki đa nay sinh cam hung đe thuc hien bo phim khi đoc cuon tieu thuyet cua Jones va ong cam thay an tuong manh voi hinh anh mot toa lau đai bay luon tren đong que. Trong khi cuon tieu thuyet khong giai thich cach toa lau đai di chuyen thi Miyazaki lai muon tim hieu xem no co the chuyen đong nhu the nao, do đo ong nghi ra hinh anh toa lau đai di chuyen bang chan ga. Toa lau đai di đong voi hinh dang phuc tap tu bien đoi va tai cau truc lai nhieu lan trong suot bo phim đe phu hop voi tinh tinh co phan lap di cua Howl, cung nhu đe thich ung trong nhieu truong hop khac nhau. Cau truc co ban cua toa lau đai gom hon 80 phan, trong đo co mot cai luoi ve vay, cac thap canh, banh rang cua va chan ga, tat ca đeu đuoc tai hien nhu la nhung vat the ky thuat so.
Ban đau, Hosoda Mamoru tu hang san xuat phim hoat hinh Toei Animation đuoc chon lam đao dien cho Lau đai bay cua phap su Howl, nhung ong quyet đinh roi bo du an sau khi nhieu y tuong cua minh danh cho bo phim khong nhan đuoc cai gat đau tu cac nha đieu hanh cua Studio Ghibli. Qua trinh san xuat tac pham bi gac lai cho đen khi Miyazaki tiep quan du an. Bo phim đuoc tiep tuc tien hanh san xuat vao thang 2 nam 2003, du kien hoan thanh vao mua xuan nam 2004 va phat hanh vao mua he cung nam.
Đe nghien cuu cac cong trinh kien truc va khung canh nham dung boi canh cho bo phim, Miyazaki đa đen tham hai xa Colmar va Riquewihr thuoc vung Alsace cua Phap. Miyazaki con lay cam hung tu cac y tuong ve cong nghe tuong lai trong nhung tac pham cua Albert Robida. Cac nha binh luan cho rang hinh anh trong phim cua Miyazaki chiu anh huong tu niem yeu thich cua ong đoi voi nhung buc hoa theo phong cach "nghe thuat ao anh" chau Au the ky 19. Suzuki cho rang, khong giong nhu nhieu bo phim phuong Tay thuong đua hinh anh đi "tu cai chung chung [đen] cai cu the," Miyazaki su dung loi tiep can đoc đao cua Nhat Ban, đo la bat đau voi mot hinh anh rat cu the va bat đau chuyen canh tu đo. Tuy nhien, Lau đai bay cua phap su Howl cung nhu cac bo phim cua Miyazaki đeu chu trong viec su dung cac hinh anh chan thuc theo cach khong giong voi nhung tac pham anime khac.
Studio Ghibli san xuat bo phim duoi dang ky thuat so, tuy nhien ho ve va to mau cac boi canh nen bang tay truoc khi đem so hoa, con cac nhan vat cung đuoc ve tay truoc khi đuoc quet đe đua vao may tinh. 1400 bang ve minh hoa cot truyen cho bo phim đuoc hoan thien vao ngay 16 thang 1 nam 2004. Ngay 25 thang 6, cong đoan tao khung chuyen tiep hoan tat va khau kiem duyet đuoc hoan thanh vao ngay 26 thang 6. Studio Ghibli su dung cong nghe ky thuat so đe cho chay nhieu ban sao cua cac thanh phan tinh trong mot canh; quy trinh nay nham tranh su roi rac giua cac khung hinh tinh khac nhau, tuy nhien cach lam nay lai tao ra cam giac thieu chan thuc. Do đo, hang phim chon cach sua đoi thu cong cac hinh anh von đa đuoc chinh sua ky thuat so đe mang lai cam giac cua mot hinh anh ve tay.
Giong nhu cac bo phim khac cua Studio Ghibli, Lau đai bay cua phap su Howl cung do hang nay đong san xuat voi cac cong ty khac, đo la Tokuma Shoten, Nippon Television Network, Dentsu, Buena Vista Home Entertainment, Mitsubishi va Toho.


So sanh giua phim va tieu thuyet Bo phim co mot so điem khac biet so voi tieu thuyet, mot phan do hai dang phuong tien truyen thong nay co nhieu đoi hoi khac nhau. Cuon tieu thuyet cua Jones so huu dan nhan vat đo so cung nhu mot vai tinh tiet truyen qua phuc tap đe co the chuyen the len phim anh. Do đo, mot so nhan vat nhu co em ut cua Sophie la Martha đa đuoc luoc bo, giong nhu tinh tiet Markl tan tinh Sophie (trong tieu thuyet nhan vat nay co ten la Michael va đuoc mieu ta la mot chang thanh nien chu khong phai la mot cau be). Jones đa co cuoc thao luan ve bo phim voi đai dien cua Studio Ghibli nhung khong đong gop hay tham gia vao viec san xuat phim. Miyazaki đen Anh vao mua he nam 2004 đe chieu rieng cho Jones xem ban chuyen the đien anh đa hoan thanh. Cam nghi cua ba đuoc trich lai nhu sau: "That ngoai suc tuong tuong. Khong, toi đa khong co y kien đong gop nao—toi viet sach chu khong lam phim. Đung vay, bo phim co điem khac biet so voi cuon sach—su thuc la no co the se rat khac, nhung nen la nhu vay. Đay van se la mot bo phim tuyet voi."
Lau đai cua Howl trong tieu thuyet đuoc mo ta la mot toa thap phu thuy cao lon, tam toi va tran đay sat khi, khac xa voi hinh anh phuc tap trong phim. Lau đai trong phim co the coi la mot su gieu nhai nhung loai may moc von chay bang ca đong co hoi nuoc lan phep thuat trong tac pham. Trong phim, toa lau đai la mot "khoi ghep tron xoay đuoc ket hop tu ong khoi, mai nha, ong dan hoi nuoc va nhieu bo phan phu ky la khac, tat ca đuoc chong đo boi nhung chiec chan chim lam tu may moc", giong nhu tup leu cua nhan vat Baba Yaga trong truyen truyen thuyet noi tieng cua nguoi Slav. Lau đai hao hao giong mot vat the song va đuoc khac hoa nhu the co su song. Tuong tu, Calcifer trong cuon sach la mot nhan vat đoc ac, khong co ve ngoai va tinh cach de men giong nhu trong phim. Ca bo phim va cuon tieu thuyet đeu muon truyen tai rang cac yeu to ky ao cung chi la nhung đieu het suc binh thuong. Mac du cac nhan vat đuoc đat trong mot vu tru gia tuong nhung khan gia van hay thay ho lam cac cong viec thuong ngay nhu nau bua sang hay giat giu, trai nguoc voi cac hanh đong lon lao mang tinh anh hung đien hinh trong mot vu tru gia tuong. Jones tao ra mot su chia cat trong boi canh gia tuong cua cuon tieu thuyet khi cho cac nhan vat du hanh đen xu Wales, mot đia điem thuoc the gioi thuc. Trong khi đo, ban chuyen the đien anh tranh su re nhanh nay va duy tri lien tuc boi canh gia tuong.
Su bo sung lon nhat cua Miyazaki vao cot truyen đo la nang tam anh huong cua cuoc chien tranh. Trong cuon sach, chien tranh chi đuoc đe cap mot cach gian tiep khi nha vua lenh cho Howl đi tim nguoi em trai mat tich cua ong la Justin, vi ong can toi tai quan su cua Justin cho cuoc chien sap toi. Howl thuong xuyen vang mat la vi thoi trang hoa cua anh, đieu khien Sophie cam thay anh la mot con nguoi nong can va hen nhat. Tuy nhien, trong phim, Howl thuong vang nha đe pha vo ke hoach chien đau cua quan đoi ca hai phe, duoi hinh dang mot con chim khong lo.
Su thay đoi trong cot truyen nay cung khien cho vai tro cua mot so nhan vat co su khac nhau giua tieu thuyet va phim. Trong cuon sach, Phu thuy Vung hoang đia la nhan vat phan dien chinh, con khi len phim, mu bi ma thuat cua Quy ba Suliman bien thanh mot ba gia hoan toan vo hai va goi len su đong cam o ca Sophie lan cac khan gia. Bo phim đa bien hai nhan vat trong tieu thuyet, co Penstemmon va phu thuy Suliman, thanh mot nhan vat duy nhat, Quy ba Suliman. Trong phim, du Suliman gan nhu chinh la kieu nhan vat phan dien truyen thong nhung ba đuoc cho la co đong co khong ro rang, ngoai ra cac nha phe binh cung nhan đinh rang chien tranh moi la nhan vat phan dien thuc su. Thoi trang hoa, phong đang von la mot phan quan trong trong tinh cach cua Howl đuoc luoc bo khi len phim. Trong khi đo, tinh cach cua Sophie tro nen thong thuong hon; co it gat gong va thang than hon, đong thoi cung bay to tinh yeu cua minh voi Howl som hon va truc dien hon. Tinh tiet truyen the hien rang Sophie la mot phu thuy quyen nang tu than khong xuat hien trong phim mac du co van cho thay kha nang kiem soat loi nguyen cua minh.
Giua tieu thuyet va phim cung co su khac biet ve chu đe trong tam. Nha phe binh Antonia Levi viet rang trai nghiem xem phim giong nhu đoc mot tac pham fan fiction chat luong cao va du cac nhan vat va boi canh van giu nguyen nhung cau chuyen lai khac. Mac du cau chuyen luon bat đau voi Sophie la mot "tu nhan" trong chinh hoan canh cua co va đinh kien xa hoi, nhung nhung thu thach ma co phai đoi mat trong tieu thuyet va tren phim co phan khac biet. Levi noi: "Jones dung Sophie, Howl va Calcifer theo loi truyen co tich đe ke mot cau chuyen phan bac lai nhung ki vong ve giai cap va gioi tinh, con Miyazaki su dung cung nhung nhan vat đo đe ke cau chuyen ve long thuy chung, tinh yeu va chien tranh."


Nhac phim Nhac phim cua Lau đai bay cua phap su Howl đuoc sang tac va chi đao boi Hisaishi Joe va do dan nhac giao huong New Japan Philharmonic the hien. Tokuma Japan Communications phat hanh đia CD nhac phim lan đau vao ngay 19 thang 11 nam 2004. Hisaishi con bien soan va chi đao cho Howl's Moving Castle: Symphony Suite, mot album phat hanh vao ngay 21 thang 1 nam 2004, bao gom muoi ban nhac đuoc cai bien lai tu nhac phim goc. Ong va ca si Kimura Youmi cung đa sang tac Howl's Moving Castle CD Maxi-Single, mot đia đon CD ra mat vao ngay 27 thang 10 nam 2004, bao gom bai hat chu đe cua bo phim do Baisho Chieko (dien vien long tieng Nhat cho Sophie) trinh bay, phien ban karaoke cua ca khuc nay, cung nhu phien ban piano cua ban nhac nen chinh cua bo phim, "The Merry-Go-Round of Life".


Phat hanh va đon nhan = Doanh thu phong ve =
Nam 2004, Lau đai bay cua phap su Howl co buoi cong chieu đau tien tren the gioi tai Lien hoan phim Venezia lan thu 61 va đuoc phat hanh tai Nhat Ban vao ngay 20 thang 11. Tac pham do Toho phan phoi tai thi truong noi đia va thu ve 14,5 trieu USD chi trong tuan đau cong chieu o quoc gia nay, voi tong doanh thu trong nuoc la 190 trieu USD. Phim cung do nhieu cong ty khac nhau phan phoi tren toan the gioi va mang ve them khoang 45 trieu USD ben ngoai Nhat Ban, nang tong doanh thu toan cau len con so 235,1 trieu USD. Lau đai bay cua phap su Howl sau đo đuoc long tieng Anh duoi su giam sat cua Pete Docter tu Pixar va do Walt Disney Pictures phan phoi toi cac rap chieu Hoa Ky vao ngay 10 thang 6 nam 2005. Đay la mot trong nhung phim đien anh Nhat Ban thanh cong nhat ve mat thuong mai. Khong lau khi phat hanh, tac pham đa tro thanh bo phim co doanh thu lon thu ba tai Nhat Ban, sau Titanic va Sen va Chihiro o the gioi than bi.


= Cac dang phat hanh khac =
Voi đinh dang bang đia xem tai nha, Lau đai bay cua phap su Howl đa ban đuoc 2,7 trieu ban o Nhat Ban va thu ve khoang 17 trieu USD o Hoa Ky. Phim đuoc phat hanh tai My duoi đinh dang DVD vao ngay 7 thang 3 nam 2006 va do Walt Disney Studios Home Entertainment phat hanh duoi đinh dang đia Blu-ray vao ngay 21 thang 5 nam 2013. GKIDS đa tai phat hanh bo phim duoi hai đinh dang tren vao ngay 17 thang 10 nam 2017.


= Đanh gia chuyen mon =
Tren he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes, Lau đai bay cua phap su Howl co ty le đanh gia tich cuc la 87% dua tren nhan xet cua 181 nha phe binh, voi điem trung binh la 7,47/10. Phan đanh gia chung cua phim tren trang web nay co noi dung: "Duoi co ve tinh xao cua nha hoa si dien hoat bac thay Miyazaki, Lau đai bay cua phap su Howl se khien tre em say me voi cau chuyen ky ao cua minh va lay đong cam xuc cua nhung khan gia lon hon." Tren trang Metacritic, so điem trung binh cua phim la 80/100 dua tren 40 nhan xet, cho thay "cac đanh gia nhin chung la tich cuc".
Nha phe binh Claudia Puig cua USA Today viet mot bai đanh gia tich cuc ve bo phim, danh loi khen cho kha nang ket hop giua "nhung cam giac kinh ngac đay trong sang va vo van xuc cam, nguyen co đay phuc tap". Trong cuon sach 500 Essential Anime Movies, Helen McCarthy viet rang thien nhien trong phim "đuoc tai hien mot cach tuyet đep", voi "nhung phong canh nui non va bo ho đep mot cach ngoan muc". Ba cung khen ngoi thiet ke cua toa lau đai va nhan đinh rang Miyazaki đa them nhung "gia vi" cua rieng minh vao tac pham: "moi quan he giua con nguoi voi thien nhien, tinh vo nghia cua chien tranh va su vui thu ma bay luon mang toi". Joe Morgenstern tu to The Wall Street Journal goi bo phim la "mot bua tiec linh đong cua nhung niem hanh phuc dat dao". Richard Corliss cua Time viet: "Tai đo hoa thien phu cua Miyazaki đa thoi hon cho nhung toa lau đai va ho nuoc lap lanh, may bay chien đau va ca cac đom lua." Viet cho to The Boston Globe, Ty Burr cho rang: "Đieu tuyet nhat cua Lau đai bay cua phap su Howl la no đa ve ra mot the gioi gia tuong đay phong phu ve nhung tron chay cua tuoi bong bot, ve tinh yeu lang man theo loi su thi xua cu. Con đieu te nhat ve bo phim la no giong nhu the mot bua an 12 mon ngon tuyet nhung ban khong the nao mot minh thuong thuc het." A. O. Scott cua The New York Times viet: "Nhung nguoi yeu thich cac tac pham giau suc sang tao, vua cuc ki manh liet ve mat cam xuc lai vua rat đoi nhe nhang [cua Miyazaki], se co rat nhieu đieu đe ngoi khen ve bo phim nay vi no mot lan nua the hien kha nang sang tao ve mat hinh anh va đo tinh te cua ong ay khi ke chuyen. Voi nhung nguoi moi đat chan toi the gioi cua ong, Lau đai bay cua phap su Howl la mot đoan gioi thieu phu hop ve mot trong nhung phu thuy me hoac bac nhat cua nen đien anh hien đai."
O chieu nguoc lai, Roger Ebert cua Chicago Sun-Times cham bo phim 2,5/4 sao va goi đay la mot "noi that vong" so voi nhung tac pham gan đay cua Miyazaki. Jonathan Trout cua BBC viet: "Nguoi tre va nguoi ham mo cua Miyazaki se phan khich ma noi ve su sau sac va ve sieu thuc trong the gioi [cua ong], nhung cot truyen thi kho hieu, Sophie thuong xuyen trong tam trang u dot luc Howl vang mat đa gay anh huong đen tinh tiet phim va khien phan mo đau cua tac pham duong nhu mat hut." Viet cho Salon, Stephanie Zacharek cho rang "cot truyen cua Lau đai bay cua phap su Howl quanh co mot cach nhat nheo khien cac tinh tiet phim tro nen kem thu hut đi nhieu. Loi ke chuyen cua Miyazaki tua nhu cach tre nho ke chuyen trong su phan khich tot đo va bao dan thu nghiem voi kha nang bieu đat non not cua minh." Stephen Hunter tu The Washington Post phe binh cot truyen cua bo phim: "Phim nay khong co cot truyen, hay đung hon la khong co đong luc nao thuc đay cot truyen, do đo no cu quanh co mot cach vo đinh chang vi mot ly do nao." Du vay, ong cung nhan đinh rang tac pham đa đe cao nu gioi va "đep đen muc khong the dien ta bang loi." David Rooney cua Variety đanh gia rang "cau chuyen dien bien nhanh chong trong mot tieng đau cua bo phim, con ve sau thi lai cang that thuong hon" va nhan đinh rang phien ban tieng Anh can đuoc dich thuat tot hon. Hoc gia van hoc Matt Kimmich cho rang bo phim la mot "cai bat tay khong thoai mai giua hai cot truyen va hai tri tuong tuong," y chi tac pham goc cua Jones va loi lam phim hoat hinh cung nhu ke chuyen cua Miyazaki. Tuy nhien, ong cung thay rang nhung canh ma khong phu thuoc vao ca cot truyen goc cua Jones lan nhung tinh tiet do Miyazaki them vao tao nen "khieu hai huoc the hien qua hinh anh ma đa goi lai su di dom va nhe nhang the hien bang con chu trong tieu thuyet cua Jones," cung nhu "hoat hoa đa giai phong chinh minh khoi nhung gi ma hai cot truyen đoi hoi—roi vut bay."


= Danh sach top 10 =

Bo phim xuat hien trong danh sach top 10 phim hay nhat nam 2005 cua nhieu nha phe binh.

Hang 2 – Ella Taylor, LA Weekly (hoa)
Hang 4 – Kenneth Turan, Los Angeles Times
Hang 5 – Tasha Robinson, The A.V. Club
Hang 6 – Lawrence Toppman, The Charlotte Observer
Hang 6 – Jonathan Rosenbaum, The Chicago Reader (hoa)
Hang 8 – Michael Sragow, The Baltimore Sun
Hang 8 – Michael Wilmington, The Chicago Tribune
Peter Rainer, The Christian Science Monitor (khong co thu hang cu the do danh sach xep theo thu tu bang chu cai)


= Giai thuong =


Tham khao = Chu thich =


= Nguon =


 An ban   Truc tuyen  Lien ket ngoai Trang web chinh thuc boi Disney
Lau đai bay cua phap su Howl tren Internet Movie Database
Lau đai bay cua phap su Howl tai Big Cartoon DataBase
Lau đai bay cua phap su Howl tai Rotten Tomatoes
Lau đai bay cua phap su Howl tai AllMovie
Lau đai bay cua phap su Howl (anime) tai tu đien bach khoa cua Anime News Network
ハウルの動く城 (Hauru no ugoku shiro) tren Japanese Movie Database