U-boat (đuoc Anh hoa tu tu tieng Đuc U-Boot, viet tat cua Unterseeboot, nghia la tau ngam noi chung, khong phan biet tau ngam quan su hay dan su) la cac tau ngam quan su đuoc su dung rong rai boi Hai quan Đuc trong 2 cuoc đai chien the gioi. Mac du tren ly thuyet thi cac tau U-boat co the đuoc su dung hieu qua chong lai tau mat nuoc đoi phuong, nhung tren thuc te, chung thuong đuoc su dung trong chien tranh kinh te (truy đuoi, đanh đam tau be va hang hoa tren tau), phong toa bo bien bang cach rai thuy loi. Muc tieu chinh cua cac chien dich su dung U-boat ma Hai quan Đuc thuc hien trong ca hai cuoc đai chien la cat đut cac chuyen tau cho hang hoa tiep van đi tu cang Nova Scotia cua Canada va cac cang nhu New York hay Baltimore cua Hoa Ky toi cang Liverpool cua Anh. Cac tau ngam cua Đe quoc Ao Hung trong The chien 1 cung đuoc goi la U-boat.


Thoi tien chien Tau ngam đau tien đuoc đong tai Đuc la chiec Brandtaucher, thiet ke nam 1850 boi nha phat minh, ky su Wilhelm Bauer, đong boi hang Schweffel & Howaldt tai Kiel cho Hai quan Đuc. Sau The chien 2, chiec tau ngam U-2540 cua Tay Đuc đuoc đat theo ten nha thiet ke nay nhu la cach nguoi Đuc tuong nho đen ong. Hien nay, tau Wilhelm Bauer đang la tau bao tang o thanh pho Bremerhaven, Đuc/
Tiep đo la cac mau W1 va W2 vao nam 1890, đong theo mau thiet ke tau ngam Nordenfelt. Nam 1903, xuong đong tau cua hang Germaniawerft tai Kiel đa hoan thanh chiec tau ngam voi chuc nang hoan thien đau tien ten Forelle va ban lai cho Nga trong thoi ky chien tranh Nga - Nhat vao thang 4 nam 1904. Nhung cong trinh đau tien đuoc tien hanh boi ky su nguoi Tay Ban Nha Raymondo Lorenzo d'Equevilley Montjustin. Chiec tau đau tien cua Hai quan Đuc đuoc đong nam 1905. Đo la chiec tau lop Karp, voi hai lop vo, chay boi đong co Korting bang dau kerosene, vu trang voi mot ong phong loi. Đong co diesel chi đuoc lap đat trong cac tau ngam cua Đuc lop U-19 nam 1912–13. Khoi đau Chien tranh the gioi thu nhat, Đuc co 48 tau ngam, thuoc 13 lop, đa hoan thanh hoac đang đuoc đong.


Chien tranh the gioi thu nhat Khoi đau cuoc chien, Đuc co 29 U-boat hoat đong; trong vong 10 tuan, chung đa đanh chim 5 tau tuan duong ham cua Anh. Toi thang 10, chiec U-9 đanh chim cac chien ham cu cua Anh la chiec HMS Aboukir, Cressy va Hogue chi trong co mot gio.
Cuoi cung thi chien thuat cua Đuc cung that bai, khong đu đe ngan can hoat đong van chuyen cua Đong minh, phan nhieu la do su xuat hien cua cac tau ho tong, truoc khi binh linh va vat tu chien tranh tu My đuoc đua toi Phap. Tuy nhien, ly do chinh cua viec chien tranh cham dut la viec Anh phong toa Đuc, khien cho kinh te sup đo. Lenh ngung ban co hieu luc vao 11 thang 11 nam 1918, va cac tau ngam Đuc phai đau hang Đong minh. Trong tong so 360 tau ngam Đuc đuoc đong, co 178 chiec bi mat, nhung chung đa đanh chim đuoc 11 trieu tan hang hoa.


Giua hai cuoc chien Sau chien tranh, theo Hoa uoc Versailles gioi han ham đoi Đuc. Hoa uoc nay cung nghiem cam viec Đuc nghien cuu, đong moi hay trang bi tau ngam. Tuy nhien, mot phong thiet ke tau ngam đuoc nguoi Đuc lap ra o Ha Lan, va mot chuong trinh nghien cuu tau ngam đuoc bat đau o Thuy Đien va Phan Lan. Tu sau nam 1933 đen truoc khi Chien tranh the gioi thu hai bung no, Đuc Quoc xa tien hanh đong U-boat va huan luyen thuy thu, goi cac hoat đong nay la "nghien cuu", hoac che giau chung voi cac vo boc khac. Khi cac hoat đong nay bi lo, Đuc phai ky hiep uoc voi Anh quy đinh so tau ngam Đuc chi đuoc ngang bang voi so tau ngam Anh, con tau chien thi it hon Anh. Khi chien tranh bung no, Hai quan phat xit Đuc co 65 chiec U-boat, voi 21 trong so đo san sang tham chien.


Chien tranh the gioi thu hai Trong cuoc chien, chien thuat su dung U-boat la mot phan chinh trong Tran chien Đai Tay Duong, dien ra suot thoi ky chien su. Đuc co ham đoi tau ngam lon nhat, vi Hoa uoc Versailles gioi han ham đoi tau noi cua Đuc chi đuoc co 6 thiet giap ham (nho hon 10.000 tan), 6 tuan duong ham va 12 khu truc ham. Thu tuong Anh Winston Churchill đa viet trong hoi ky cua minh vao nam 1948: "Đieu duy nhat khien toi kinh so trong suot cuoc chien la hiem hoa U-Boat".


= Hoat đong chong tau ngam =

Cac chien thuat chong tau ngam, nhu su dung radar, sonar, bom chim, sung coi diet tau ngam (Squid, Hedgehog,...), pha ma Enigma cua Đuc, su dung thiet bi Leigh Light, may bay ho tong (đac biet la dung tau san bay ho tonghang nhe) va viec Hoa Ky tham chien, voi tiem luc đong tau, che tao may bay, vu khi chong ngam to lon, đa xoay chieu chien tranh voi U-boat. Cuoi cung, ham đoi U-boat chiu ton that nang va bai tran voi 793 chiec U-boat bi mat, va khoang 28.000 thuy binh (tuc 75% luc luong).
Cung luc, Đong Minh đanh pha cac xuong đong tau U-boat va can cu tu đo chung xuat phat.


Sau Chien tranh the gioi thu hai Ke tu 1955, Tay Đuc đuoc phep co mot ham đoi nho. Ban đau hai chiec Tau ngam Klasse XXIII (U-2335 va U-2337) va mot chiec Tau ngam Klasse XXI (U-2540) đuoc truc vot va sua chua đe tai trang bi sau chien tranh. Toi nhung nam 1960, Tay Đuc đuoc phep tro lai voi viec đong tau ngam. Vi ban đau Đuc chi đuoc đong tau nho hon 450 tan, nen hai quan tap trung vao đong cac tau duyen hai nho đe chong đe doa tu Lien Xo va Đong Đuc o bien Baltic. Cac tau ngam đuoc che tao o Đuc tu sau The chien 2 cho đen nay chu yeu su dung ky thuat cao (đong co AIP, chan vit chay khong bong bong, vo tau hap thu sonar,...) đe bu đap vao kich thuoc nho cua tau.


Chu thich = Chu thich ngoai =
uboat-bases.com The german U-boat bases of the WW-II in France: Brest, Lorient, St-Nazaire, La Rochelle, Bordeaux.
uboat.net Comprehensive reference source for WW II U-boat information.
ubootwaffe.net Comprehensive reference source for WW II U-boat information.


= Chu thich trong bai =


= Tham khao =
John Abbatiello. Anti-Submarine Warfare in World War I: British Naval Aviation and the Defeat of the U-Boats (2005)
Buchheim, Lothar-Gunther, Das Boot (Original German edition 1973, eventually translated into English and many other Western languages). Movie adaptation in 1981, directed by Wolfgang Petersen
Gannon, Michael (1998) Black May. Dell Publishing. ISBN 0-440-23564-2
Gannon, Michael (1990) Operation Drumbeat. Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-302-4
Gray, Edwyn A. The U-Boat War, 1914-1918 (1994)
Kurson, Robert (2004). Shadow Divers: The True Adventure of Two Americans Who Risked Everything to Solve One of the Last Mysteries of World War II. Random House Publishing. ISBN 0-375-50858-9
Preston, Anthony (2005). The World's Greatest Submarines.
Stern, Robert C. (1999). Battle Beneath the Waves: U-boats at war. Arms and Armor/Sterling Publishing. ISBN 1-85409-200-6.
van der Vat, Dan. The Atlantic Campaign Harper & Row, 1988. Connects submarine and antisubmarine operations between World War I and World War II, and suggests a continuous war.


Đoc them Moller, Eberhard and Werner Brack. The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present (2006) ISBN 1-85367-623-3
Showell, Jak Mallmann. The U-boat Century: German Submarine Warfare, 1906-2006 (2006) ISBN 1-59114-892-8
Georg von Trapp and Elizabeth M. Campbell. To the Last Salute: Memories of an Austrian U-Boat Commander (2007)
Westwood, David. U-Boat War: Doenitz and the evolution of the German Submarine Service 1935 - 1945 (2005) ISBN 1-932033-43-2
Werner, Herbert. Iron Coffins: A Personal Account of the German U-Boat Battles of World War II ISBN 978-0304353309
Von Scheck, Karl. U122: The Diary of a U-boat Commander Diggory Press ISBN 978-1846850493


Lien ket ngoai uboat.net
uboataces.com
The german U-boat bases in France
ubootwaffe.net
karldoenitz.com Luu tru ngay 12 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine
The storage battery plant for submarines in Hagen, Germany
Subsim.com
The Diary of a U-boat Commander Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2004 tai Wayback Machine – Project Gutenberg edition (World War I)
German U-Boats 1935–1945 (in German)
Book excerpt: U-Boat Attack Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
U-Boat U-35 and Prisoners-of-War, WWII
U-Boat U-434, POWs in Canada Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
German Midget submersible-MOLCH
Wrecks
Submarine Vesikko - The prototype of U-boat Type IIA Luu tru ngay 7 thang 8 nam 2020 tai Wayback Machine