Cuoc vay ham thanh Inabayama (稻葉山城の戦い Đao Diep Son thanh chi chien?) la tran đanh cuoi cung trong chien dich đanh bai gia toc Saito cua Oda Nobunaga dien ra vao nam 1567 tai lau đai đuoc dung tren nui cua gia toc Saito va trong cuoc chinh phuc tinh Mino, Nhat Ban. Cuoc bao vay dien ra trong hai tuan, giua ngay 13 va 27 thang 9 nam 1567, hoac theo lich Nhat Ban la tu ngay 1 đen ngay 15 cua thang thu 8, nam Vinh Loc thu 10 đoi Thien hoang Chinh Than Đinh, theo Tin Truong cong ky. Cuoc bao vay ket thuc trong mot tran chien quyet đinh va chien thang nho vao su lien ket giua cac đoi quan cua Nobunaga cung cac chu hau, va la ket qua trong cuoc chinh phuc cua gia toc Saito. Chien thang nay la đinh cao cua chien dich chinh phuc tinh Mino cua Nobunaga, đa bat đau tu 6 nam ve truoc, va đanh dau su ket thuc cua cuoc canh tranh giua gia toc Oda o tinh Owari va gia toc Saito o Mino, ma đa bat đau tu hon hai muoi nam truoc đo giua cha Nobunaga la Oda Nobuhide va Saito Dosan.
Do su suy yeu cua gia toc Saito cong voi quan luc đoi phuong qua manh, nhieu samurai đa bo sang hang Nobunaga truoc khi tran chien bat đau, trong khi nhung nguoi khac san sang chien đau toi cung. Voi chien thang nay, Nobunaga nam quyen kiem soat tinh Mino rong lon va mau mo va đa đat đuoc rat nhieu ung ho tu chu hau va co kha nhieu tai nguyen. Nobunaga cho sua chua lau đai cu cua nha Saito va lai đat ten no la thanh Gifu, mot co so vung chac đe tu đo mo rong lanh tho ve phia bac vao khu vuc Hokuriku va tao anh huong đen Kyoto. Thanh Gifu la noi o chinh thuc cua Nobunaga va la trung tam quan su đau nao cho đen khi ong chuyen đen toa thanh moi, Azuchi nam 1575.
Kinoshita Tokichiro (sau nay đuoc goi la Toyotomi Hideyoshi) đa đong mot vai tro quan trong đe Nobunaga gianh chien thang tai Inabayama. Trong nhung nam truoc khi tran đanh xay ra, voi tai an noi cua minh, ong đa thuyet phuc đuoc nhieu daimyo đia phuong theo Oda, va nho đo Nobunaga co đu binh linh đe san sang cho cuoc tan cong, va xay dung 1 toa lau đai canh lanh đia cua đoi phuong đe lam 1 điem dan tan cong. Ngoai che pham nay, Tokichiro nghi ra va đa cho thuc hien mot ke hoach tao bao, ong cho đot nhap vao lau đai va mo cua cho quan đoi ngoai cong. Va đo la mot ket qua cho nhung no luc cua ong, cho đung cua ong voi Nobunaga tang đang ke. Vi vay, ngoai tam quan trong ngay lap tuc cua tran chien voi mot ke hoach tuyet voi cua Nobunaga, no cung la mot buoc quan trong trong su gia tang quyen luc cua Hideyoshi sau nay.


Boi canh Nam 1549, chang trai tre Oda Nobunaga đa ket hon voi Nohime, con gai cua Saito Dosan, lanh đao cua gia toc Saito o tinh Mino. Mac du Sait Dosan la mot nha lanh đao quyet đoan va tan bao, nhung xung đot noi bo đa bat đau phan chia Saito thanh nhieu phe phai khac nhau. Vao nam 1555, Saito Yoshitatsu, con trai ca cua Dosan co rang quyen thua ke cua ong se bi lay đi, do đo ong đa giet chet hai em trai. Nam sau, ong tap hop quan đoi trung thanh cua minh va cong khai noi loan chong lai cha minh. Dosan thay đoi y nguyen cua ong, Oda Nobunaga tro thanh nguoi thua ke hop phap, va ngay sau đo, Dosan bi giet boi mot trong nhung thuoc ha than can cua Yoshitatsu cua tran Nagaragawa. Vao thoi điem đo, Nobunaga la khong the giup đo cha vo, va cuoc noi chien Saito dien ra trong thoi gian qua ngan đe bat ky nguoi khac co the can thiep vao. Nam 1561, Yoshitatsu chet vi benh phong, va con trai ong, Saito Tatsuoki, đa tro thanh nguoi lanh đao gia toc. Vao thoi điem đo, Tatsuoki con qua tre va khong co tai đieu binh khien tuong, nhung đen khi buoc vao tuoi truong thanh, đieu hien nhien tro nen ro rang la ong khong co tai cam quan.
Sau khi gia toc Oda va Matsudaira lien minh voi nhau va truoc đo đanh bai gia toc Imagawa trong tran Okehazama nam 1560, Nobunaga o mot vi tri bao đam hon đe tap trung vao lang gieng phuong bac cua ho, gia toc Saito. Nobunaga co ve đang co đong co đe tra thu cho cai chet cua Saito Dosan, cha vo ong. Mac du Yoshitatsu qua đoi nam 1561, nhung Nobunaga van tiep tuc voi ke hoach cua minh, bang cach su dung tra thu nhu la mot cai co đe tan cong.


Chien dich Mino Nobunaga co gang tan cong vao lanh tho Mino trong nam 1561 va 1563, va ket qua đa dien ra trong mot tran đanh ngan ngui. Kho co kha nang đe thong nhat lai the luc, Nobunaga đa quay lai lanh tho cua minh. Theo lich su ve thanh quoc Gifu nam 1564, Nobunaga đa đi xa nhu vay đe nham tan cong thanh Inabayama. Mac du Tatsuoki đa bo chay, nhung thuoc ha cua ong Takenaka Shigeharu (đuoc goi la Hanbei) va Morinari Ando van o lai bao ve lau đai. Trong mot buoi gap mat, Nobunaga yeu cau Hanbei đau hang, nhung ong tu choi. Nobunaga đa bi đuoi ra ngay sau đo, va trong nhung nam sau, Nobunaga đa cho xoa cau chuyen nay tu cac ban ghi chep va bi bo ra khoi Tin Truong cong ky.
Bat đau tu nam 1564, Nobunaga cho than can Kinoshita Tokichiro đi lam thuyet khach, nham muc đich thuyet phuc nhieu nguoi trong so cac lanh chua trong vung gia nhap lien minh đang ngay cang lon manh cua gia toc Oda. Nam 1566, du đoan chien dich sap xay ra, Kinoshita đe xuat Nobunaga xay dung mot lau đai o gan thanh Inabayama, đe phuc vu nhu la mot điem trung gian cho quan đoi Oda. Nobunaga đong y va tra cong cho Kinoshita. Voi muc đich nay, Kinoshita xay dung lau đai Sunomata tren bo đoi dien voi lanh tho Saito qua song Sai. Nhuoc điem gan lau đai cua ke thu cung la mot van đe trong qua trinh xay dung. Cho đen khi đuoc hoan thanh, nguoi cua Kinoshita bi chet kha nhieu sau mot cuoc tan cong tu ben kia song. Theo truyen ke, Kinoshita xay dung lau đai chi trong mot đem. Tuy nhien, co nhieu kha nang rang no chi la cai khung cua toa thap, va đung o phia đoi dien, nguoi ta se thay mat tien cua thanh, va trong giong nhu đa hoan thanh. Viec xay dung bi đinh tre boi Kinoshita lo so đich se tai tan cong. Nguoi cua Kinoshita nhanh chong chuyen cac vat lieu vao mot phao đai, va sau đo lau đai đa chinh thuc hoan chinh. Nobunaga van tiep tuc cho Kinoshita quan ly lau đai. Ngay nay, thanh Sunomata thuong đuoc goi la "Sunomata Ichiya" theo su tich xay dung thanh chi trong mot đem.


Giao chien Nam 1567, Nobunaga phat đong mot cuoc tan cong chong lai gia toc Saito o tinh Mino. Tru so chinh cua gia toc va trung tam hanh chinh cua tinh Mino la lau đai Inabayama, mot phao đai nui đuoc xay tren đinh nui Inaba (nam tai thanh pho Gifu ngay nay). Saito Tatsuoki, daimyo cua gia toc Saito, la mot nguoi hen nhat va khong co tai đieu binh, vi vay Takenaka Hanbei đa to chuc mot cuoc đao chinh, ong cuop quyen đa chi huy cua lau đai va quan đoi. Mac du Tatsuoki đuoc phep tiep tuc đung đau gia toc tren danh nghia, ong cung cha đong gop đuoc gi cho ket qua cua tran đanh. Khi quan đoi Oda vao Mino, Hanbei cho chuan bi 3.000 cho phong ve đe bao ve lau đai.
Theo Tin Truong cong ky, tran đanh bat đay vao ngay thu 1, thang thu 8, nam Vinh Loc thu 10. Nobunaga tien vao Mino voi 3.000 quan ban bo, va them 9.000 quan sau khi lien lac voi đong minh. Trong so đo, cac daimyo va thuoc ha cua Oda la Shibata Katsuie, Tsuneoki Ikeda, Mori Yoshinari, Sakuma Nobumori, va Maeda Toshiie. Tong cong mot đoi quan gom khoang 12.000 quan đa vuot song Kiso. Khi binh si tap hop đay đu, Nobunaga đa cho gui 2 su gia, la Murai Sadakatsu va Shimada Hidemitsu toi ba trong so chu hau cua gia toc Saito, đuoc goi la bo ba Mino, yeu cau ho hop tac trong tran chien sap toi. Kinoshita Tokichiro, lanh chua Mino, sau khi bi thuyet phuc đa đua them 10.000 quan vao duoi truong cua Nobunaga. Khi cac luc luong trung thanh voi Nobunaga di chuyen qua đong bang, mot so đa giao chien đau trong nhung no luc vo ich cua đoi phuong đe chan đuong tien cua quan xam luoc. Quan đoi Nobunaga đi vao thi tran Inoguchi, mot thi tran nam ngay ben duoi lau đai Inabayama, ngay sau đo. Đe don sach bai chien truong va cung nhu lap trai cho quan đoi, Nobunaga cho samurai đot phut thi tran. Sau khi mot so linh chiem đuoc nui Inoguchi, con trung quan đa đuoc bo tri rat ky cang truoc khi bat đau cuoc bao vay. Tai thoi điem nay, co cac chu hau đa phan gia toc Saito truoc đay bay tua tua duoi nui, long quan bat đau hoang mang, thanh Inabayama đang bi đat trong tinh trang bao đong.
Trong nhung ngay sau đo, Kinoshita Tokichiro đa cu nhieu gian điep đi thu thap thong tin, đac biet la tu nong dan, ho san sang giup đo. Mot trong nhung nguoi nay, Horio Yoshiharu, đa phat hien ra mot bi đao it đuoc biet đen dan len mat phia bac cua nui. Nhung do suon nui phia bac duoi lau đai qua doc, nen khong tan cong boi mot đoi quan lon, va đe đat hieu qua phuong an tren đa bi bo qua.

Khong ro nhung gi đa xay ra tren chien truong giua ngay 14 đen 25 thang 9. Theo nhung đieu đuoc biet đen ve phong cach cam quan cua Nobunaga, chien thuat bao vay se hien hanh trong ngay. Cach bo tri cac lau đai Nhat Ban, va cac su kien tiep sau đo, ta co the đuoc suy ra rang quan đoi cua Nobunaga đa tan cong cua ho va co the xam pham vao đon phong thu phia ngoai cua thanh Inabayama. Tuy nhien, chac chan rang, Kinoshita Tokichiro đa nghi ra mot dieu ke, mot top quan nho se tien ve mat phia bac cua nui, đot nhap vao lau đai đe mo cong thanh cho quan đoi bao vay ngoai cong. Nobunaga đa đuoc phe duyet va Kinoshita dan dat nhom đot kich. Đoi voi nhom cua ong, Kinoshita đa chon Horio Yoshiharu, Hachisuka Koroku, va nam hay sau nguoi khac cung đi theo. Ngay 26 thang Chin, Nobunaga đa rat tu tin vao ke hoach Kinoshita va ket qua my man cua tran chien. Ong cung chao đon bo ba Mino, nhung nguoi đa phai kinh ngac boi su tao bao cua ong, va cho ho nhieu loi ich.

Vao đem 26 thang 9, Kinoshita điem danh top quan cua minh, va lo ngai ve nhiet đo vao cuoi mua he va nguoi giu luong đa cho ho mot trai bau đay nuoc ngot. Sau đo Kinoshita Tokichiro đa đi theo Horio Yoshiharu va tieu diet mot nhom linh tuan nho xung quanh đe tro lai cua ngon nui, ho treo len suon doc, anh trang ram toa sang phia sau lung ho.
Sau luc binh minh, ho đot nhap đuoc vao lau đai, đot đuoc chay mot kho tang, va sau đo chay đen mo cong phia truoc, giet chet bat cu ai co chan đuong ho. Khi ho đa chay đen nhung cong nha, Kinoshita gan lien trai bau cua ho voi mot ngon giao va vay ra hieu rang ho đa o đung vi tri. Trong khi nhiem vu cua Kinoshita đa đuoc tien hanh, đao quan chu luc theo Kuroda Kanbei đa bat đau tan cong vao quan bao ve lau đai, lam mat tap trung nhung nguoi bao ve trong khi cac bo binh đoi phuong di chuyen vao đung vi tri. Khi Kinoshita ra hieu, bo binh cua Kuroda tien vao va tieu diet het quan phong ve cua lau đai.
Khi chien thang sap xay ra, nhom Kinoshita cua phat hien mot cho ngoi nghi trong khi Horio Yoshiharu tim đuoc mot it ruou Sake tu 1 qua bau lon ma ong đa lay tu nguon cung ung cua lau đai. Vao cuoi ngay 27 thang 9 nam 1567, lau đai đa that thu va cac daimyo con lai cua tinh Mino chinh thuc đau hang Nobunaga.


Sau cuoc chien Trong thoi gian khoang hai tuan, Oda Nobunaga đa tien vao tinh Mino mau mo, sau khi chinh phuc gia toc đang cam quyen trong lau đai chinh, thanh Inabayama. Sau tran đau, bo ba Mino, đa khong khoi kinh ngac boi toc đo va kha nang cam quan phi thuong cua Nobunaga, va ho vinh vien than phuc Nobunaga.

Nobunaga đa cho sua chua lai lau đai va lai đat ten no la Thanh Gifu. Thanh pho Inoguchi cung đuoc đat ten la Gifu tuong tu. Nobunaga đa xay dung mot trang vien xa hoa tren nui cho lau đai. Ong chuyen co so chinh cua ong va cho o tu thanh Komaki đen Gifu. Ong tiep tuc su dung thanh Gifu la noi sinh hoat, tri so chinh va cho đen khi ong chuyen vao thanh Azuchi sau khi no hoan thanh trong nam 1575.
Saito Tatsuoki may man song sot sau tran chien. Vao đem ngay 26 thang 9, ong đa roi bo lau đai, len mot chiec thuyen, va bo chay xuong song Nagara, va cuoi cung tim thay con đuong cua ong toi Nagashima, tinh Ise. Ong song luu vong mot thoi gian, nhung cuoi cung tim đen tru than voi Asakura Yoshikage. Ong ta bi giet trong tran Tonezaka o tuoi 26, nam 1573.
Nhung no luc cua Kinoshita Tokichiro, chu muu cua chien thang đa đuoc tuyen duong boi Oda Nobunaga, va vi the cua ong ngay cang tang cao. Ngay sau tran chien, Kinoshita đa lay ten la Hashiba Hideyoshi. Hideyoshi đa su dung mot hinh anh cua mot bau vang la tieu chuan tran đanh, ky niem su thanh cong cua su menh cua minh tai thanh Inabayama. Trong thoi gian sau, ong thay đoi ho minh thanh Toyotomi. Kuroda Kanbei, nguoi đa lanh đao cuoc tan cong, va Takenaka Hanbei, nguoi đa bao ve lau đai, ca hai cuoi cung phuc vu cho Toyotomi Hideyoshi, va giup ong rat nhieu trong cong cuoc thong nhat Nhat Ban sau nay.


Xem them Tran thanh Gifu (1600)


Tham khao