Philippe III (1 thang 5 nam 1245 – 5 thang 10 nam 1285), con đuoc biet toi voi biet danh la Tao bao (tieng Phap: le Hardi), la Vua cua Phap tu nam 1270 cho đen khi ong qua đoi vao nam 1285. Cha ong, Louis IX đa qua đoi o Tunis trong cuoc Thap tu chinh lan thu 8. Philippe, nguoi đi cung ong, tro ve Phap va đuoc xuc dau lam vua tai Reims vao nam 1271.
Philippe đuoc thua ke nhieu vung đat lanh tho trong thoi gian tri vi cua minh, đang chu y nhat la hat Toulouse khi lanh đia nay đuoc sap nhap vao lanh tho hoang gia vao nam 1271. Voi Hiep uoc Orleans, ong đa mo rong anh huong cua Phap sang tan Vuong quoc Navarra. Sau khi nguoi em trai Peter cua ong bi giet trong su kien Kinh chieu cua nguoi Sicilia, hat Alencon đa đuoc tra lai cho vuong quoc Phap.
Sau su kien Kinh chieu cua nguoi Sicilia, Philippe đa lanh đao cuoc Thap tu chinh cua nguoi Aragon voi su ho tro tu nguoi chu cua minh. Tuy co đuoc buoc đau thanh cong nhung sau đo Philippe cung đoi quan cua ong đa dinh dich benh nen buoc phai rut lui. Ong qua đoi vi benh kiet ly o Perpignan vao nam 1285. Ong đuoc ke vi boi con trai cua minh la Philippe IV.


Đau đoi Philippe sinh ra tai Poissy vao ngay 1 thang 5 nam 1245. Ong la con trai thu hai cua Vua Louis IX cua Phap va vuong hau Marguerite xu Provence. La con trai thu, Philippe khong co ky vong noi ngoi vua cha. Tuy nhien, sau cai chet cua nguoi anh trai ca la hoang tu Louis vao nam 1260, ong đa tro thanh tru quan.
Me cua Philippe, Marguerite, đa ep ong phai hua se duy tri su giam ho cua ba cho đen nam 30 tuoi, tuy nhien Giao hoang Urbano IV đa đe ong roi khoi loi tuyen the nay vao ngay 6 thang 6 nam 1263. Ke tu thoi điem đo, Pierre de la Broce, mot quan chuc than can von đuoc hoang gia tin tuong se la nguoi giao duc cua Philippe. Cha cua ong, Louis, cung cho ong nhung loi khuyen day bao, đac biet la Louis đa viet Enseignements, trong đo cuon sach khac sau khai niem cong ly nhu nghia vu đau tien cua mot vi vua.
Theo cac đieu khoan cua Hiep uoc Corbeil (1258) đuoc ky ket vao ngay 11 thang 3 nam 1258 giua Louis IX va Jaime I cua Aragon, Philippe đa ket hon vao nam 1262 voi Isabel cua Aragon o Clermont boi tong giam muc cua Rouen, Eudes Rigaud.


Thap tu chinh Voi tu cach la Ba tuoc xu Orleans, Philippe đa đong hanh cung cha minh trong cuoc Thap tu chinh lan thu tam toi Tunis vao nam 1270. Khong lau truoc khi roi Phap tham gia thap tu chinh, Louis IX đa trao quyen nhiep chinh vuong quoc vao tay Mathieu de Vendome va Simon II, Ba tuoc Clermont, nguoi ma ong cung đa giao pho con dau hoang gia. Sau khi chiem Carthage, quan đoi đa bi mot tran dich kiet ly tan cong, khien ca gia đinh Philippe gan nhu đeu khong qua khoi. Em trai cua ong, Jean Tristan, Ba tuoc Valois qua đoi đau tien vao ngay 3 thang 8. Sau đo vao ngay 25 thang 8, nha vua Louis cung qua đoi. Đe tranh viec hai cot cua Louis bi thoi rua, nguoi ta quyet đinh thuc hien phong tuc an tang mos Teutonicus, trong đo co qua trinh loai bo phan thit tu xuong nguoi đe viec van chuyen hai cot tro nen thuan loi hon.
Philippe khi đo chi moi 25 tuoi va đa mac benh kiet ly, ong đuoc phong lam vua o Tunis. Chu cua ong, Charles I cua Napoli, đa thuong luong voi Muhammad I al-Mustansir, mot Khalip cua trieu đai Hafsid o Tunis. Mot hiep uoc đa đuoc ky ket vao ngay 5 thang 11 nam 1270 giua cac vi vua cua Phap, Sicilia, Navarra va khalip cua Tunis.
Sau đo, nhieu nguoi trong hoang gia cung qua đoi. Vao thang 12, tai Trapani, Sicilia, anh re cua Philippe, Vua Thibaut II cua Navarra qua đoi. Vao thang 2, vo cua Philippe, la Isabel đi sau Thibaut cung bi nga ngua khi đang mang thai đua con thu nam, sau đo qua đoi o Cozenza (Calabria). Vao thang 4, goa phu cua Thibaut va cung la chi gai cua Philippe, Isabelle cung qua đoi.
Philippe III đen Paris vao ngay 21 thang 5 nam 1271, va bay to long kinh trong đoi voi nhung nguoi đa khuat. Ngay hom sau, tang le cua cha ong đuoc to chuc. Vi quoc vuong moi len ngoi vua cua Phap tai Reims vao ngay 15 thang 8 nam 1271.


Tri vi Philippe van duy tri bao đam lai hau het cac chinh sach đoi noi cua cha minh tung thi hanh. Đieu nay bao gom cac sac lenh hoang gia đuoc cha ong thong qua chong lai chien tranh giua cac lanh chua nam 1258, đuoc ong cung co bang cach thong qua sac lenh cua chinh minh vao thang 10 nam 1274. Philippe tiep buoc cha minh lien quan đen van đe nguoi Do Thai tai Phap, khi ong tuyen bo long mo đao la đong luc cua minh. Khi tro ve Paris ngay 23 thang 9 nam 1271, Philippe ban hanh lai sac lenh cua cha minh rang nguoi Do Thai phai đeo huy hieu rieng biet. Hien chuong cua ong nam 1283 đa thi hanh lenh cam xay dung va sua chua cac giao đuong Do Thai va nghia trang cua nguoi Do Thai, cam nguoi Do Thai thue muon nguoi theo đao Thien chua, va tim cach kiem che tinh cach nguoi Do Thai (tung kinh qua lon).
Vao ngay 21 thang 8 nam 1271, chu cua Philippe la Alphonse, vi Ba tuoc xu Poitiers va Toulouse đa qua đoi ma khong đe lai hau due o Savona. Philippe thua ke cac vung đat cua Alphonse va hop nhat chung voi lanh tho hoang gia. Quyen thua ke nay bao gom mot phan cua Auvergne, sau nay la Cong quoc Auvergne va Agenais. Theo nguyen vong cua Alphonse, Philippe đa trao Comtat Venaissin cho Giao hoang Gregorio X vao nam 1274. Vai nam sau, Hiep uoc Amiens (1279) đuoc ki ket voi Vua Edward I cua Anh đa tra lai lai Agenais cho nguoi Anh.
Vao ngay 19 thang 9 nam 1271, Philippe chi huy nguyen lao cua Toulouse ghi lai nhung loi the trung thanh tu cac quy toc va hoi đong thi tran. Nam sau, Roger-Bernard III, Ba tuoc Foix, xam luoc hat Toulouse đe giet mot so quan chuc hoang gia, va chiem thi tran Sombuy. Nguyen lao hoang gia cua Philippe, Eustache de Beaumarches, đa dan đau mot cuoc phan cong vao hat Foix, cho đen khi Philippe ra lenh rut lui. Philippe va quan đoi cua ong đen Toulouse vao ngay 25 thang 5 nam 1272, va vao ngay 1 thang 6 tai Boulbonne gap James I cua Aragon, nguoi đa co gang hoa giai van đe, nhung đieu nay đa bi Roger-Bernard tu choi. Philippe sau đo tien hanh mot chien dich tan pha va đuoi toan bo nguoi dan khoi hat Foix. Đen ngay 5 thang 6, Roger-Bernard đau hang, bi giam tai Carcassonne, va con bi xich. Philippe đa bo tu ong ta mot nam, nhung sau đo tra tu do va tra lai vung đat cua Roger-Bernard.


Hiep uoc voi Navarra Sau khi Vua Enrique I cua Navarra qua đoi vao nam 1274, Alfonso X cua Castila đa co gang gianh lay ngai vang Navarra tu nguoi thua ke cua Enrique, nu vuong Juanna moi 1 tuoi. Fernando de la Cerda, con trai cua Alfonso X, đen Viana cung voi mot đoi quan. Cung luc đo, Alfonso tim kiem su chap thuan cua Giao hoang cho cuoc hon nhan giua mot trong nhung chau trai cua ong va Juanna.  Goa phu cua Enrique la Blanche xu Artois, cung nhan đuoc loi cau hon Juanna tu Anh va Aragon. Đoi mat voi mot đoi quan xam luoc va cac yeu sach đoi cau hon tu nuoc ngoai, Blanche đa tim kiem su tro giup tu nguoi anh ho cua ba, chinh la Philippe. Philippe thay đuoc loi ich tu lanh tho, bu lai Juanna se co su ho tro quan su đe bao ve vuong quoc cua minh. Hiep uoc Orleans nam 1275, giua Philippe va Blanche, đa dan xep cuoc hon nhan giua nhung con trai cua Philippe (Louis hoac Philippe) va con gai cua Blanche, Juanna. Hiep uoc đua ra rang Navarra se đuoc quan ly tu Paris boi cac thong đoc đuoc bo nhiem. Đen thang 5 nam 1276, cac thong đoc Phap đa đi khap Navarra đe thu thap nhung loi the trung thanh voi vi nu hoang tre. Dan chung Navarra đa khong hai long voi hiep uoc than Phap va cac thong đoc Phap, lien thanh lap hai phe noi loan, mot phe ung ho nguoi Castilia, con phe kia ung ho Aragon.


= Cuoc noi day cua nguoi Navarra =
Vao thang 9 nam 1276, Philippe, đoi mat voi cuoc noi day cong khai. Ong đa cu Robert II, Ba tuoc Artois đen Pamplona cung voi mot đoi quan đe binh on chinh tri. Philippe đen Bearn vao thang 11 nam 1276 cung voi mot đoi quan khac, luc đo Robert đa on đinh đuoc tinh hinh va lay loi tuyen the bay to long kinh trong tu cac quy toc va lau đai nguoi Navarra. Mac du cuoc noi day nhanh chong đuoc binh đinh, nhung phai đen mua xuan nam 1277, cac Vuong quoc Castila va Aragon moi tu bo y đinh giao uoc hon nhan cua ho. Philippe nhan đuoc loi quo trach chinh thuc tu Giao hoang Nicola III vi nhung thiet hai gay ra tren khap Navarra.


Su kien Kinh chieu cua nguoi Sicilia Nam 1282, Vua Pedro III cua Aragon xam luoc Sicilia, thuc đay cuoc noi day cua nhung nguoi tham gia su kien kinh chieu cua nguoi Sicilia chong lai Vua Charles I cua Napoli, chu ruot cua Philippe. Su thanh cong cua cuoc noi day va cuoc xam luoc đa dan đen su đang quang cua Pedro lam vua cua Sicilia vao ngay 4 thang 9 nam 1282. Giao hoang Mactino IV đa ra va tuyet thong cho Pedro va ra tuyen bo tuoc đoat vuong quoc cua ong. Mactino sau đo trao Aragon cho con trai cua Philippe, Charles, Ba tuoc Valois. Em trai cua Philippe la Peter, Ba tuoc Perche, nguoi đa cung Charles dep loan, nhung sau đo bi giet o Reggio Calabria. Ong qua đoi ma khong đe lai hau due nen hat Alencon đuoc sat nhap vao lanh đia cua hoang gia vao nam 1286.


= Cuoc thap tu chinh cua nguoi Aragon va qua đoi =
Philippe duoi su thuc giuc cua vo minh la Marie xu Brabant va chu cua ong la Charles cua Napoli, đa phat đong mot cuoc chien chong lai Vuong quoc Aragon. Cuoc chien đa lay ten "Cuoc thap tu chinh cua nguoi Aragon" theo phe chuan cua giao hoang; tuy nhien, mot nha su hoc đa goi mieu ta cuoc chien nay "co le la mot viec lam bat cong, khong can thiet va tai hoa nhat tung đuoc thuc hien boi che đo quan chu cua vuong trieu Capet." Philippe đa cung voi cac con trai cua minh tien vao Roussillon voi tu cach la nguoi đung đau mot đoi quan lon. Đen ngay 26 thang 6 nam 1285, ong co thu quan đoi cua minh truoc Girona va bao vay thanh pho. Mac du bi khang cu manh me, Philippe đa chiem Girona vao ngay 7 thang 9 nam 1285. Philippe nhanh chong phai trai qua su đap tra khi mot tran dich kiet ly ap đen trai Phap va khien Philippe bi anh huong nang ne. Quan Phap đa bat đau rut quan khi quan Aragon tan cong va de dang đanh bai trong tran Col de Panissars vao ngay 1 thang 10. Philippe qua đoi vi benh kiet ly o Perpignan vao ngay 5 thang 10 nam 1285. Con trai cua ong, Philippe IV, ke vi ong lam vua nuoc Phap. Theo phong tuc mos Teutonicus, thi the cua ong đuoc chia thanh nhieu phan, moi phan đuoc chon o nhung noi khac nhau; xac thit đuoc gui đen Nha tho Narbonne, phan noi tang đuoc đen Tu vien La Noe o Normandy, trai tim thi đuoc đua đen Nha tho Couvent des Jacobins, nhung hien đa bi pha huy o Paris va xuong cua ong đen Vuong cung thanh đuong thanh Denis, vao thoi điem o phia bac Paris.


Hon nhan va con cai Vao ngay 28 thang 5 nam 1262, Philippe ket hon voi Isabel, con gai cua Vua Jaime I cua Aragon va nguoi vo thu hai cua ong la Yolande cua Hungary. Ho co nhung đua con sau:

Louis (1264 - thang 5 nam 1276).
Philippe IV cua Phap (1268 - 29 thang 11 nam 1314), nguoi ke vi cua ong, ket hon voi Joan I cua Navarra
Robert (1269–1271).
Charles, Ba tuoc Valois (12 thang 3 nam 1270 - 16 thang 12 nam 1325), Ba tuoc Valois tu nam 1284, ket hon lan đau voi Margaret of Naples (Nu ba tuoc Anjou) vao nam 1290, lan thu hai voi Catherine I cua Courtenay vao nam 1302, va cuoi cung la Mahaut of Chatillon nam 1308
Con trai chet luu (1271).
Sau khi vuong hau Isabel qua đoi, ong ket hon lan thu hai vao ngay 21 thang 8 nam 1274 voi Marie, con gai cua Henry III, Cong tuoc xu Brabant va Adelaide xu Bourgogne. Ho co 3 nguoi con chung:

Louis, Ba tuoc xu Evreux (thang 5 nam 1276 - 19 thang 5 nam 1319), Ba tuoc Evreux tu nam 1298, ket hon voi Margaret of Artois
Blanche cua Phap, Nu cong tuoc cua Ao (1278 - 19 thang 3 nam 1305), ket hon voi Cong tuoc, vua tuong lai Rudolf I cua Bohemia va Ba Lan vao ngay 25 thang 5 nam 1300.
Marguerite cua Phap, vuong hau Anh (1282 - 14 thang 2 nam 1318), ket hon voi Vua Edward I cua Anh vao ngay 8 thang 9 nam 1299.


Di san Trong thoi tri vi cua Philippe, lanh tho hoang gia đa đuoc mo rong, ong con co đuoc hat Guines nam 1281, hat Toulouse nam 1271, hat Alencon nam 1286, Cong quoc Auvergne nam 1271, va con thong qua cuoc hon nhan cua con trai ong la Philippe, Vuong quoc Navarra. Ong chu yeu tiep tuc cac chinh sach cua cha minh va đe lai cac quan tri vien cua cha minh. No luc cua ong nham chinh phuc Aragon đa suyt lam pha san che đo quan chu cua Phap, gay ra nhung thach thuc ve tai chinh cho nguoi ke vi.


Đanh gia cua Dante Trong tac pham Than khuc viet boi nha tho Y Dante, ong đa hinh dung linh hon cua Philippe ben ngoai cong Luyen nguc cung voi mot so nha cai tri chau Au đuong thoi khac. Dante khong truc tiep goi ten Philippe, nhung ong goi Philippe la "ke mui nho" va "cha đe cua Sau bo nuoc Phap," trong đo "sau bo" am chi đen Vua Philippe IV cua Phap.


Ghi chu Chu thich Nguon