Tong so nguoi thiet mang trong vu tham sat Nam Kinh la mot van đe gay tranh cai trong lich su Nhat Ban va Trung Quoc. Sau khi gianh chien thang o tran Thuong Hai, Luc quan Đe quoc Nhat Ban nhanh chong tien quan toi thu đo Nam Kinh. Rat nhieu tu binh va thuong dan đa bi tan sat sau khi quan Nhat tien vao thanh pho ngay 13 thang 12 nam 1937. Cho đen ngay nay, van chua co con so chinh xac bao nhieu nguoi đa thiet mang trong su kien nay. Uoc tinh so nguoi chet gan đung cua vu tham sat đa tro thanh mot chu đe chinh cua cac cuoc tranh luan hoc thuat, ke tu khi nhung cong trinh nghien cuu đau tien ve tham sat Nam Kinh đuoc cong bo vao cuoi nhung nam 1960.
Hien tai, dua tren nhung so lieu đuoc chap nhan rong rai nhat, nguoi ta uoc tinh rang co toi 40.000 nguoi thiet mang o trung tam Nam Kinh (ben trong Tuong thanh Nam Kinh), chu yeu trong nam ngay đau tien, bat đau tu ngay 13 thang 12 nam 1937. Trong khi đo, tinh đen cuoi thang 3 nam 1938, tong so nan nhan tham sat o Nam Kinh va sau huyen xung quanh đa vuot xa con so 100.000 nguoi, nhung van chua đat đen 200.000 nguoi. Do đo, tuy thuoc vao khoang thoi gian va pham vi đia ly, mot con so co gia tri hoc thuat, co the kiem chung nam trong khoang tu hon 40.000 đen duoi 200.000 nguoi.
Tam điem cua cuoc tranh luan xoay quanh tinh hop le cua ho so chon cat va su lieu truyen mieng. Mot cuoc tranh luan khac, it quan trong hon xoay quanh viec ai trong so nhung nguoi thiet mang đuoc coi la "nan nhan tham sat". Ca Đang Cong san Trung Quoc va nhung nguoi theo chu nghia xet lai Nhat Ban đeu đa đua nhung con so phong đai hoac noi giam noi tranh. Mot so uoc tinh thap nhat la 10.000 truong hop tu vong, trong khi hoc sinh o Trung Quoc đuoc day rang co 300.000 nguoi đa thiet mang o Nam Kinh.


Boi canh Vao thang 7 nam 1937, chien tranh Trung–Nhat no ra o mien bac Trung Quoc, va đen thang 8, giao tranh đa lan đen thanh pho Thuong Hai. Sau khi chiem đuoc Thuong Hai, vao ngay 1 thang 12, quan Nhat quyet đinh phat đong chien dich đanh chiem thu đo Nam Kinh cua chinh phu Quoc dan, cach Thuong Hai khoang 300 km ve phia tay. Quan Nhat bao vay thanh pho va đanh bai cac đon vi đon tru o Nam Kinh vao ngay 13 thang 12. Nhieu nguoi đau hang, nhung nguoi con lai vut bo quan phuc va vu khi, an nau giua nhung nguoi dan thuong. Bo qua luat quoc te ve chien tranh, trong qua trinh chiem đong Nam Kinh, quan Nhat đa san lung nhung nguoi linh Trung Quoc va giet nhung ai bi nghi ngo la quan nhan o Nam Kinh va cac huyen lan can trong cac chien dich tim va diet. Đong thoi, quan Nhat cung thuc hien cac hanh vi giet nguoi ngau nhien đoi voi dan thuong, cung nhu ham hiep, đot pha va cuop boc. Nhung su kien nay đuoc goi chung la tham sat Nam Kinh.


Uoc tinh ban đau Bao chi quoc te đua tin ve vu tham sat trong vong mot tuan sau khi su kien nay xay ra. Uoc tinh đau tien ve tong so nguoi chet đuoc cong bo vao ngay 24 thang 1 nam 1938, tren to New China Daily. Theo đo, nha bao nguoi Uc Harold Timperley đuoc trich dan noi rang 300.000 thuong dan đa bi giet. Tuy nhien, nguoi cung cap cho Timperley so lieu nay la nha nhan đao nguoi Phap Robert Jacquinot de Besange, nguoi đang o Thuong Hai vao thoi điem xay ra vu viec, boi vay con so nay cung co the bao gom ca thuong vong dan su trong Tran Thuong Hai. Trong cuon sach Japanese Terror In China xuat ban vao cuoi nam đo, Timperley đa trich loi Miner Searle Bates, uoc tinh rang gan 40.000 nguoi đa bi giet trong va gan cac buc tuong thanh Nam Kinh, trong đo 30% la dan thuong. Bates co đuoc so lieu nay tu ho so chon cat cua Hoi Chu Van đo (世界紅卍字會). Sau nay, vao ngay 25 thang 3, Bates chinh ly lai so lieu cua minh, theo đo, so dan thuong thiet mang la khoang 12.000 nguoi cung voi 25.000 đen 30.000 quan Trung Quoc bi quan Nhat giet.
Tu đo đen cuoi nhung nam 1940, nhung uoc tinh nay thuong đuoc cac phong vien va phuong tien truyen thong trich dan. Vi du, trong cuon sach The Battle for Asia nam 1941, Edgar Snow tuyen bo rang 42.000 nguoi o Nam Kinh va tong so 300.000 nguoi o ca Nam Kinh va Thuong Hai đa bi tham sat, nhung con so duong nhu dua tren nhung uoc tinh tren. Bo phim The Battle of China nam 1944 noi rang 40.000 nguoi đa thiet mang trong tham sat Nam Kinh. John Rabe, mot nguoi Đuc o Nam Kinh vao thoi điem đo va la nguoi đung đau Uy ban Quoc te ve Khu vuc An toan Nam Kinh (International Committee for the Nanking Safety Zone), trong mot buc thu gui cho Adolf Hitler, uoc tinh so nguoi thiet mang trong thanh pho vao khoang 50.000 đen 60.000. Trong khi mot so nha su hoc cho rang so lieu nay chi bao gom thuong vong dan su, va khong bao gom thuong vong quan su, Rabe đa nhan manh ro rang rang it nhat 30.000 trong so uoc tinh nay la binh linh thiet mang trong chien đau, va  trong mot bao cao chinh thuc cho Đai su quan Đuc, ong uoc tinh so dan thuong thiet mang la "hang nghin". Mot thanh vien cua Uy ban Quoc te khac la John Magee, vao ngay 19 thang 12, viet rang 20.000 nguoi Trung Quoc đa bi giet. Mot nha bao nguoi My, Tillman Durdin, vao ngay 9 thang 1 uoc tinh rang tong so nguoi chet la 33.000, trong đo so binh linh bi hanh quyet chiem 20.000, trong khi vao ngay 21 thang 3, Smythe uoc tinh co 10.000 nguoi đa thiet mang ben trong Tuong thanh Nam Kinh va khoang 30.000 ben ngoai, bo sung them rang dan thuong chiem 30% trong tong so nay.
Mot uoc tinh ban đau khac la cua Hang Thong tan Trung uong Trung Hoa Dan Quoc đua tin vao thang 2 nam 1938 rang nguoi Nhat đa tan sat 60.000 đen 70.000 tu binh o Nam Kinh. Cung thang, mot đai dien cua Chinh phu Quoc dan tuyen bo rang nguoi Nhat đa giet 20.000 dan thuong trong tham sat Nam Kinh. Tuy nhien, trong mot bai phat bieu nam 1942, Tuong Gioi Thach đa nang con so đo len "hon 200.000 thuong dan bi tham sat trong mot tuan" đe gianh đuoc su cam thong va vien tro tu My. Nam 1938, Hong quan Đang Cong san Trung Quoc bao cao tong so nguoi chet la 42.000 nguoi.
Trong nhat ky cua minh, James McCallum, mot nha truyen giao nguoi My o Nam Kinh, ghi nhan nhieu truong hop linh Nhat giet hai dan thuong sau khi tien vao thanh pho, va uoc tinh so nguoi chet co the len đen moc 10.000 nguoi. Vao ngay 25 thang 1 nam 1938, đai su quan My cong bo mot bao cao chinh thuc ghi nhan nhung toi ac đa xay ra o Nam Kinh tu ngay 10 thang 12 nam 1937 đen ngay 24 thang 1 nam 1938. Bao cao cho biet hon 20.000 nguoi trong thanh pho đa bi tan sat boi linh Nhat chi vi bi nghi ngo la quan nhan. Vao thang 3 nam 1938, mot to bao My o Vu Han uoc tinh rang toi thoi điem đo, quan đoi Nhat Ban giet chet it nhat 80.000 nguoi Trung Quoc o Nam Kinh. Mot tuy vien quan su Hoa Ky vao thang 6 nam 1938, trich dan "mot đieu tra vien nuoc ngoai đang tin cay" uoc tinh so nguoi thiet mang o Nam Kinh la 41.000 nguoi.
O Toa an Quan su Quoc te vung Vien Đong, pho Hieu truong Đai hoc Nam Kinh va thanh vien Uy ban Quoc te ve Khu vuc An toan Nam Kinh, M.S. Bates khai rang minh chac chan it nhat 12.000 thuong dan, đan ong, phu nu va tre em, đa bi tan sat trong Tuong thanh Nam Kinh, voi rat nhieu nguoi khac bi giet ben ngoai thanh pho hoac trong thanh pho ma Uy ban khong đem đuoc. Ong cung lam chung rang Uy ban đa chon cat cho 30.000 binh linh Trung Quoc bi quan Nhat tan sat sau khi đa đau hang, va bo sung them rang khong the uoc tinh so luong thi the bi nem xuong song hoac bi tieu huy theo cach khac.
Sau khi chien su ket thuc, nhung uoc tinh tren đuoc thay the boi ket qua cua hai phien toa xet xu toi ac chien tranh, Toa an Quan su Quoc te vung Vien Đong (International Military Tribunal of the Far East, IMTFE) va Toa an Toi ac Chien tranh Nam Kinh (Nanjing War Crimes Tribunal). Trong mot uoc tinh, Toa an Toi ac Chien tranh Nam Kinh đua so nguoi chet len hon 300.000 nguoi, mac du cung ghi nhan cac uoc tinh khac bao gom con so 430.000 nguoi. Toa an Quan su Quoc te vung Vien Đong thong ke đuoc 155.000 nan nhan tu ho so cua cac to chuc thien nguyen o Nam Kinh, va đua ra phan quyet chung la 200.000 nan nhan tham sat; mac du trong phan quyet đoi voi Matsui Iwane, con so nay đa đuoc sua thanh "tren 100.000 nguoi". Tuy nhien, phia cong to tai phien toa gan nhu đa khong lam gi đe xac minh tinh chinh xac cua uoc tinh tren; nhieu du lieu đang ngo va hien nay bi bac bo đa đuoc ca hai toa an chap nhan.
Nha su hoc đau tien đua ra uoc tinh hoc thuat ve so nguoi chet trong vu tham sat la Hora Tomio trong cuon sach Kindai Senshi no Nazo nam 1967, nguoi đa lap luan ung ho con so 200.000 nguoi. Ke tu đo, so nguoi chet trong vu tham sat đa tro thanh chu đe thao luan chinh cua cac nha su hoc tren toan the gioi. Tuy nhien, cac lap luan cam tinh va su can thiep chinh tri co xu huong can tro viec xay dung mot su đong thuan hoc thuat ve so nguoi thiet mang.


Nguon David Askew, mot nha su hoc tai Đai hoc Ritsumeikan, noi rang so nguoi chet trong vu tham sat co the đuoc cac nha su hoc hien đai tinh toan dua tren bon nguon. Thu nhat la lich su truyen mieng, nhung ong goi đay la "phuong phap luan co van đe nhat trong viec nghien cuu su viec", mot phan do co su khac biet lon giua loi khai cua nhan chung Nhat Ban va Trung Quoc. Nhung nguoi chu yeu dua vao loi khai cua nhan chung Trung Quoc (đon cu nhu Iris Chang) đua ra nhung so lieu khong the chung minh bang bat ky phuong phap luan nao khac, trong khi mot so nguoi dua vao loi khai cua nhan chung Nhat Ban cho rang khong co bat ky vu tham sat nao đa xay ra.
Thu hai la ho so chon cat tu cac to chuc thien nguyen Trung Quoc. IMTFE tuyen bo rang co tong cong 155.300 xac chet đuoc chon cat trong va xung quanh Nam Kinh sau khi thanh pho that thu, dua tren so lieu thong ke cua Hoi Chu Van đo (世界紅卍字會) va Sung Thien Đuong (崇善堂, Chongshantang) mac du nhieu nha su hoc hien nay đanh gia thap đo chinh xac cua so lieu Sung Thien Đuong ghi lai. Do đo, Askew uoc tinh rang so xac chet thuc te đuoc chon cat trong va xung quanh Nam Kinh la 17.500, trong khi nha su hoc quan su Yamamoto Masahiro đua ra con so 43.000 nguoi. Nguoc lai, Kasahara thuong ung ho cac uoc tinh chon cat cao hon đuoc trinh bay tai IMTFE, mac du ong thua nhan rang khong phai tat ca cac so lieu cua Sung Thien Đuong đeu co the đuoc chap nhan ngay lap tuc. Tuy nhien, ca Kasahara va Yamamoto đeu luu y rang ho so chon cat co the co van đe, phong đai hoac đanh gia thap so nguoi chet thuc su cua vu tham sat. Mot mat, so lieu chon cat ket hop nan nhan vu tham sat voi so thuong vong trong chien đau va do đo phong đai so nguoi thiet mang. Mat khac, nhung so lieu nay khong bao gom cac xac chet đa bi tieu huy thay vi chon cat va do đo giam so nguoi chet. Mot nha su hoc Trung Quoc, Ton Trach Nguy, uoc tinh cac to chuc thien nguyen o Nam Kinh đa chon it nhat 185.000 thi the, tu đo, khang đinh so nguoi thiet mang trong vu tham sat phai nhieu hon 227.400 nguoi.
Thu ba la ho so quan su Nhat Ban, ghi lai so tu binh hanh quyet. Tuy nhien, Askew luu y rang cac đon vi quan Nhat thuong phong đai so luong. Khi Itakura Yoshiaki, mot tac gia đoc lap tro thanh mot trong nhung nha nghien cuu hang đau ve su kien, phan tich ho so cua Luc quan Nhat Ban, ong đa nhan so lieu cuoi cung voi 0,6 đe bu phong đai va ra con so tu 13.000 đen 19.000 nguoi. Mac du cung đa su dung ho so quan su Nhat Ban đe tinh toan so nguoi chet trong vu tham sat, Hata Ikuhiko khong tinh nhu Itakura. Trong khi đo, theo Bob Wakabayashi, mot nha su hoc tai Đai hoc York, ho so cua quan Nhat co the chung minh it nhat 29.240 nguoi, hoac nhieu kha nang la 46.215 nguoi, đa bi tham sat o Nam Kinh trong nhung tuan đau tien. Khi ket hop voi cac bang chung khac ngoai ho so quan su, Wakabayashi ket luan tong so nguoi thiet mang o Nam Kinh va sau huyen lan can trong thoi gian 3 thang vuot xa con so 100.000 nguoi, nhung van chua đat đen 200.000 nguoi.

Ho so quan su cua nguoi Nhat la nguon su lieu co gia tri đe uoc tinh so tu binh Trung Quoc bi tan sat, nhung so luong thuong dan thi kho xac đinh hon. Loai nguon cuoi cung ma David Askew đe cap la lay mau du lieu, va mac du chi co mot cuoc khao sat nhu vay đuoc thuc hien, War Damage in the Nanking Area boi Lewis S. C. Smythe, đay la mot tai lieu quan trong trong viec uoc tinh thuong vong dan su. Theo khao sat cua Smythe, co toi 12.000 dan thuong đa thiet mang trong thanh pho Nam Kinh cong voi 26.870 nguoi khac o cac khu vuc nong thon ben ngoai Nam Kinh. Tuy nhien, mot so nha su hoc đa lap luan rang so lieu cua Smythe hoac la giam hoac phong đai so dan thuong chet thuc su. Mot mat, Kasahara khang đinh rang cuoc khao sat ve co ban đa đanh gia thap so nguoi chet, mot phan vi Smythe chi khao sat nhung ngoi nha co nguoi o va do đo đa bo qua nhung ngoi nha bi pha huy hoan toan hoac nguoi khong tro ve. Nguoc lai, Kitamura Minoru lap luan rang moi lien he cua Smythe voi Chinh phu Quoc dan co the khien Smythe nang con so len.
Ngoai ra, tong dan so va quy mo cua cac đon vi đon tru bao ve Nam Kinh cung đuoc su dung lam co so đe tinh toan, mac du van đe con phuc tap do cac uoc tinh khac nhau rat nhieu. Vi du, theo Kasahara Tokushi, vao đau nam 1937, toan bo dan so o Nam Kinh va 6 huyen xung quanh la hon 2,5 trieu nguoi. Mot so luong lon nguoi đa di tan do cac cuoc khong kich va lo ngai mot cuoc tan cong sap xay ra, đong thoi Nam Kinh cung nhan nhieu nguoi di tan tu noi khac toi, boi vay, Kasahara uoc tinh, vao thang 12 nam 1937, chi con hon mot trieu nguoi o 6 huyen xung quanh, khoang 400.000 đen 500.000 nguoi o Nam Kinh, bao gom khong qua 250.000 nguoi trong An Toan Khu Nam Kinh (Nanking Safety Zone, NSZ) va 150.000 binh linh. Ton Trach Nguy, mot nha su hoc tai Hoc vien Khoa hoc Xa hoi Giang To, trong mot bai viet vao nam 1990, uoc tinh co tong cong khoang 600.000 - 700.000 nguoi o Nam Kinh trong thoi ky Nhat Ban chiem đong. Trong khi đo, dua tren cac nguon so cap, bao gom khao sat cua Smythe, đieu tra dan so cua chinh quyen chiem đong Nhat Ban, Bao cao cua Đai su quan, cac nha bao phuong Tay hoac nhat ky, thu tu cua cac thanh vien cua Uy ban Quoc te, David Askew uoc tinh o Nam Kinh co 200.000 - 250.000 thuong dan va 73.790 - 81.500 binh linh, tong cong 273.790 đen 331.500 nguoi. Cung theo Askew, phan lon nguoi dan nay tap trung ben trong NSZ. Vao thoi điem đo, cac thanh vien cua Uy ban Quoc te, bao gom ca John Rabe, đeu đong y rang chi co 200.000 nguoi van o lai vao thoi điem Nam Kinh that thu. Trong nhat ky cua minh, ngay 28 thang 11, Rabe trich dan loi canh sat truong Nam Kinh, nguoi đa nhieu lan nhan manh lai rang van con 200.000 nguoi Trung Quoc đang song trong thanh pho. Smythe cho rang vao thoi điem thanh pho that thu (12-13 thang 12), con khoang 200.000 - 250.000 nguoi trong thanh pho, trong khi mot nha bao nguoi Đuc, Lily Abegg, nguoi roi Nam Kinh vao cuoi thang 11, viet tren to Frankfurter Zeitung vao ngay 19 thang 12 rang dan so trong thanh pho la 150.000 nguoi. Tren to The New York Times ngay 16 thang 12 co viet NSZ la noi tru an cua 150.000 nguoi, trong khi Arthur Menken viet vao ngay 17 thang 12 tren to Chicago Tribune rang hon 100.000 nguoi Trung Quoc tru an trong khu vuc nay. Vao ngay 18 thang 12, F. Tillman Durdin viet rang co hon 100.000 dan thuong o ben trong NSZ va 50.000 nguoi o ben ngoai NSZ. Trong mot bai viet vao ngay 3 thang 12 nam 1937, ngay truoc khi quan Nhat tien vao Nam Kinh, to Yomiuri Shimbun trich dan mot nguon tin đang tin cay cho rang dan so vao thoi điem đo o Nam Kinh la khoang 300.000 nguoi, chi bang mot phan tu so voi truoc khi chien su no ra. Robert O. Wilson, mot nguoi My o Nam Kinh, vao ngay 14 thang 12 nam 1937, viet rang toan bo nhung nguoi con lai chua kip chay tron truoc khi thanh pho that thu (150.000 đen 200.000 nguoi) chen chuc tap trung vao trong khu vuc an toan.
Trong phan tich cuoi cung, Kasahara Tokushi xem xet cac tai lieu va nhat ky đuoc ghi lai boi cac binh si Nhat Ban va ket luan rang it nhat 80.000 binh linh va tu binh Trung Quoc, hoac co the hon 100.000, đa bi tham sat, tren tong so uoc tinh 150.000 binh linh Trung Quoc. Kasahara luu y rang cuoc khao sat cua Smythe chung minh rang toi thieu 12.000 dan thuong đa bi tham sat o Nam Kinh, mac du cac nguon đuong thoi khac đua ra con so tu 50.000 đen 100.000, cong voi it nhat 26.870 nguoi ben ngoai Nam Kinh. Cuoi cung, Kasahara ket luan rang co 80.000 quan Trung Quoc bi tham sat khi đau hang, bi giam giu, hoac trong cac chien dich truy quet Nhat Ban; 50.000 đen 60.000 dan thuong chet ben trong Tuong thanh Nam Kinh, va 30.000 dan thuong thiet mang o 6 huyen xung quanh; tong cong la hon 100.000 va gan 200.000 binh linh va dan thuong Trung Quoc. Pham vi con so cu the la khoang 160.000 đen 170.000.
Nguoc lai, Hata Ikuhiko cung xem xet cac tai lieu cua quan Nhat va thong ke đuoc tong so 30.000 tu binh bi tham sat trong tong so 100.000 luc luong Trung Quoc. Hata lay con so cua Smythe ve 12.000 dan thuong bi giet, nhung luu y rang co le chi co 8.000 nan nhan tham sat đuoc xac nhan. Hata bac bo cac uoc tinh so nguoi chet, dao đong len đen hang tram nghin, tren co so, theo Smythe, dan so thuong dan cua Nam Kinh chi tu 200.000 đen 250.000. Tu 40.000 xac chet ma Hata tin rang đa đuoc chon cat trong va xung quanh Nam Kinh, ong uoc tinh tong so nguoi chet vao khoang 38.000 đen 42.000 tu binh va thuong dan.
Trong qua trinh nghien cuu, Ton Trach Nguy cung xem xet toi loi thu nhan cua Ohta Hisao, mot thieu ta quan đoi Nhat Ban bi bo tu o Lieu Ninh. Nam 1954, Ohta thu nhan rang quan Nhat đa đot, vut bo hoac chon mot luong lon xac. Cu the, trong ba ngay tu ngay 15 thang 12 nam 1937, đon vi cua Ohta đa vut 19.000 thi the xuong song, trong khi mot đon vi lan can vut bo 81.000 thi the va cac đon vi khac vut 50.000 thi the; tong cong khoang 150.000 thi the. Dua vao đieu nay, Ton Trach Nguy ket luan rang tong so nguoi thiet mang o Nam Kinh len toi con so 377.400, lon hon ca so nguoi chet vi cac vu no nguyen tu o Hiroshima va Nagasaki cong lai. Nhung bang chung nhu vay đa bi đat nghi van o Nhat Ban. Đon cu, theo mot nghien cuu, thoi điem Ohta Hisao co mat o Nam Kinh khong trung khop voi moc thoi điem ong khai o Trung Quoc, do đo lam giam uy tin cua ong.


Tranh luan ve pham vi cua vu tham sat Đe cap đen nhung cach khac nhau ma cac hoc gia khac nhau đa mo ta ve vu tham sat, Askew đa khang đinh rang cuoc tranh luan ve so nguoi chet la vo nghia neu hai đinh nghia hoan toan khac nhau đang đuoc su dung. Luu y rang cac đinh nghia khac nhau tao ra cac uoc tinh rat khac nhau, ong tin rang ngay ca nhung bat đong quan trong giua hai nha su hoc Kasahara Tokushi va Hata Ikuhiko se bien mat neu ho su dung cung mot đinh nghia.


= Binh linh va tu binh Trung Quoc la nan nhan tham sat =
Cac tai lieu hoc thuat đau tien ve tham sat Nam Kinh coi cac nan nhan tham sat la tat ca nhung nguoi Trung Quoc bi quan Nhat Ban giet hai trong va xung quanh Nam Kinh, bao gom ca nhung nguoi linh Trung Quoc đa thiet mang trong khi giao tranh. Đinh nghia nay đuoc ung ho boi Hora va cac hoc gia ban đau khac. Nam 1986, Hata Ikuhiko tro thanh nha su hoc đau tien đat cau hoi ve đinh nghia nay. Hata cho rang quan đoi Trung Quoc thiet mang tren chien truong la mot phan cua Tran Nam Kinh chu khong phai tham sat Nam Kinh, va chi thuong dan va tu binh bi tuoc khi gioi moi đuoc tinh la nan nhan tham sat.
Ke tu đo Kasahara đa đe xuat mot đinh nghia trung gian nam giua hai quan điem nay. Ong đong y voi Hata rang nhung nguoi linh Trung Quoc tham gia chien đau khong phai la nan nhan cua vu tham sat, nhung ong cung đua vao đinh nghia rieng cua minh la binh linh Trung Quoc bi giet tren chien truong nhung khong tich cuc chong tra, luu y rang nhieu cuoc đoi đau giua quan Trung Quoc va Nhat Ban giong nhu nhung cuoc tan sat mot phia hon la nhung tran chien. Vi du, sau khi đanh đuoi quan Trung Quoc o Nam Kinh, linh Nhat đa ban va giet mot so luong lon linh Trung Quoc đang co gang thoat khoi chien truong bang cach boi qua song Duong Tu. Nhieu nha su hoc bao gom ca Kasahara coi nhung vu viec nhu vay khi quan Nhat no sung voi quan rut lui la toi ac, trong khi Hata coi đo la mot phan mo rong cua cuoc chien chu khong phai tham sat.
Nguoc lai, Itakura Yoshiaki đa ap dung mot tieu chuan tham chi con khat khe hon Hata, cho rang chi nhung binh linh Trung Quoc bi bat khi mac đong phuc va sau đo bi giet moi đuoc coi la nan nhan tham sat. Ong lap luan rang nhung nguoi linh Trung Quoc vut bo quan phuc đa bi hanh quyet hop phap vi luat chien tranh vao thoi điem đo khong ap dung cho ho, mac du cach lap luan nay đang bi cac nha su hoc khac tranh cai gay gat. Hau het nhung nguoi theo chu nghia dan toc cuc đoan Nhat Ban phu nhan tham sat Nam Kinh thi thua nhan rang quan Nhat đa giet mot so luong lon tu binh Trung Quoc, mac du ho coi đay la nhung vu hanh quyet hop phap, mot lap luan bi cac nha su hoc chinh thong len an.


= Pham vi đia ly va thoi luong =
IMTFE tuyen bo rang cuoc tham sat dien ra tai cac khu vuc chiem đong o Nam Kinh vao ngay 13 thang 12 nam 1937, va keo dai cho đen đau thang 2 nam 1938. Mac du nhieu nguoi van ung ho pham vi đia ly cua IMTFE, vao nam 1984, nha bao Honda Katsuichi đa tro thanh nguoi đau tien len tieng phan đoi đinh nghia nay. Honda lap luan rang toi ac cua Quan đoi Nhat Ban khong đot ngot bat đau khi quan Nhat tien đen Nam Kinh vao ngay 13 thang 12, ma la mot phan cua qua trinh lien tuc bat đau ngay sau khi Quan đoi Nhat Ban roi Thuong Hai vao đau thang 11. Honda tin rang tat ca nhung hanh đong tan bao đa gay ra tren "con đuong đen Nam Kinh" la mot phan cua vu tham sat. Quan điem nay cung đuoc ung ho boi Yoshida Yutaka.
Sau đo, vao nam 1997 Kasahara đa đua ra mot đinh nghia o giua hai đieu nay. Ong lap luan rang tham sat Nam Kinh bat đau tu đau thang 12, va dien ra tren toan bo khu vuc "Đac khu hanh chinh Nam Kinh", bao gom thanh pho Nam Kinh va sau huyen nong thon xung quanh. Đinh nghia nay, mac du lon hon đang ke so voi đinh nghia cua IMTFE, nhung van giu nguyen quan điem vu tham sat o "Nam Kinh" ma khong bao gom cac thanh pho o ngoai o Thuong Hai nhu To Chau va Vo Tich nhu Honda. Kasahara tin rang neu tinh ca nan nhan vu tham sat tu cac vung nong thon xung quanh Nam Kinh thi se tang them 30.000 nan nhan.
Tuy nhien, viec mo rong đinh nghia cua tham sat Nam Kinh đe bao gom cac khu vuc ben ngoai Nam Kinh khong phai la khong co tranh cai. Lap luan ung ho đieu nay cua Honda Katsuichi vao nam 1984 đa đuoc mot so hoc gia coi la su "thua nhan mot phan that bai" cua Honda. Theo quan điem cua ho, Honda, nguoi truoc đay đa đua ra quan điem rang hon 100.000 nguoi đa bi sat hai chi rieng o thanh pho Nam Kinh, đa khong chung minh đuoc lap luan cua minh va do đo đa tim cach mo rong ranh gioi cua vu tham sat cho đen khi co mot con so lon hon. Askew cho rang muc đich cua viec mo rong đinh nghia ve "Nam Kinh", tu đo lam tang so nguoi thiet mang la nham xoa diu su nhay cam cua Trung Quoc. Vi du, nha su hoc nguoi Phap Jean-Louis Margolin đa chi trich manh me lap luan cua Honda, luu y rang "theo hieu biet hien tai cua chung toi, khong the co đuoc nhung con so thuyet phuc cho nhung khu vuc rong lon nhu vay, nhung phuong phap nhu vay co the đuoc coi la no luc lam mo cuoc tranh luan mot cach vo vong."
Ngoai pham vi đia ly, mot so nha su hoc bao gom Kasahara cho rang cuoc tham sat bat đau tu ngay 4 thang 12 nam 1937 va ket thuc vao ngay 28 thang 3 nam 1938 chu khong phai thang 2, mac du pham vi thoi gian dai nhu vay bi mot so nha su hoc khac phan đoi. Mat khac, it nhat mot nha su hoc đa luu y rang toi ac o Nam Kinh co the đuoc coi la tuong đuong voi toan bo cuoc chien do Nhat Ban tien hanh voi Trung Quoc. Theo đinh nghia nay, "tham sat Nam Kinh" co the noi mot cach tuong trung la đa keo dai tu nam 1931 đen nam 1945, keo dai tren toan bo Trung Quoc, va bao gom muoi trieu nan nhan.


Quan điem o Nhat Ban Đau nam 1938, co quan tinh bao My đa giai ma đuoc mot buc đien do Bo truong Ngoai giao Nhat Ban Hirota Koki gui cho cac nha ngoai giao Nhat Ban tai Hoa Ky. Buc đien co đe cap đen nhung hanh đong tan bao cua quan đoi Nhat Ban tai Nam Kinh va trich uoc tinh cua nha bao H.J. Timperley rang co it nhat 300.000 nguoi Trung Quoc đa thiet mang. Trong khi Ton Trach Nguy cho rang buc đien nay khong the đuoc su dung lam bang chung truc tiep cho thay hon 300.000 nguoi đa thiet mang, ong nhan manh rang Hirota đa khong he bac bo hay phu nhan so lieu nay.
Mot trong nhung cong trinh hoc thuat đau tien cua cac nha su hoc Nhat Ban ve chu đe nay đuoc cong bo vao nam 1967, boi Hora Tomio. Tuy nhien, phai đen nam 1971, khi Honda Katsuichi, mot nha bao lam viec cho to Asahi Shimbun, đang mot loat bao co tua đe Hanh trinh đen Trung Quoc (中国の旅, Chugoku no tabi) ve Tham sat Nam Kinh va cac hanh đong tan bao khac trong chien tranh cua Nhat Ban, su kien nay moi tao ra mot suc hut lon tren toan Nhat Ban. Trong khi hau het phan ung đeu tich cuc, mot so la tieu cuc va tham chi co ca nhung buc thu đe doa đuoc gui toi Honda. Anh huong to lon cua Honda đoi voi cong chung đa thuc đay cac nha van va tri thuc canh huu khoi đong chien dich cua rieng ho, cong khai phu nhan Tham sat Nam Kinh. Mot tac gia canh huu noi tieng trong thoi ky nay la mot nha bao co but danh Suzuki Akira. Vao thang 4 nam 1972, tren Shokun!, Suzuki xuat ban mot bai bao chung minh rang nhung cau chuyen truyen mieng pho bien ve cuoc chien chi la hu cau hoac cuc ky phong đai, tu đo đat nghi van đe ban than vu tham sat, va cho rang chi co "vai chuc nghin" nguoi bi giet. Ngay sau đo, xuat hien nhieu nguoi tuyen bo rang khong co vu tham sat nao dien ra ca. Ca Hora va Honda sau đo đa viet nhieu an pham phan bac cac tac gia canh huu.
Ve sau, cac nghien cuu ve tham sat Nam Kinh o Nhat Ban đuoc chia thanh ba nhom: truong phai "ao tuong" (maboroshi-ha) cua nhung nguoi phu nhan tham sat Nam Kinh, truong phai "tham sat lon" (daigyakusatsu-ha) tin rang hang tram nghin nguoi đa bi giet, va truong phai trung gian (chukan-ha) uoc tinh so luong nguoi chet la hang chuc nghin. Theo đo, nhung nguoi theo chu nghia cuc đoan thuong phu nhan bat ky hanh vi sai trai đao đuc nao cua Nhat Ban, nhung nguoi canh ta co gang đua ra so lieu gan đung voi quan điem chinh thuc cua Trung Quoc trong khi nhung nguoi bao thu - khong phai luc nao cung đong nhat voi "nhung nguoi theo chu nghia xet lai" va "nhung nguoi phu nhan" - co gang bac bo quan điem cua Trung Quoc va lam giam toi ac chien tranh cua Nhat Ban. Nhu đa noi o tren, su khac biet ton tai giua cac nhom mot phan do cach hieu khac nhau ve khung thoi gian va đinh nghia đia ly. Đinh nghia ve đia ly cua Eguchi va Takasaki ve Tham sat Nam Kinh bao gom cac khu vuc nhu To Chau, cach đo 120 dam (chiem đong vao ngay 19 thang 11) va Gia Hung, that thu cung ngay voi Nam Kinh. Ngoai Himeta, nguoi su dung đinh nghia Nam Kinh va vung ngoai o, tat ca cac thanh vien khac cua truong phai "tham sat lon" su dung đinh nghia Nam Kinh va 6 huyen xung quanh. Kasahara Tokushi, mot trong nhung nha su hoc thuong cam nhat đoi voi cac nan nhan o Nam Kinh, uoc tinh con so thiet mang tu 100.000 đen 200.000 nguoi. Theo Saito (2016) va Nakano (2018), cac su gia thien ta nhu Kasahara co xu huong tao ra mot phien ban lich su đung đan hon ve mat chinh tri va quoc te voi nguoi Han Quoc va Trung Quoc. Tuy nhien, cac bai viet va hoat đong cua ho lai phan tac dung, gay ra cac phan ung dan toc chu nghia, tu đo tao ra lan song phu nhan nhung hanh đong sai trai trong qua khu cua Nhat Ban.
Khi tap chi Shokun! khao sat cac thanh vien cua tung "truong phai", nhieu nguoi đuoc goi la "trung gian" ung ho so lieu rat thap, bao gom giao su Đai hoc Dokkyo Nakamura Akira, nha bao Sakurai Yoshiko, va nha nghien cuu Tanabe Toshio, nguoi cho rang khoang 10.000 nguoi bi tham sat, va nha su hoc quan su Hara Takeshi, nguoi uoc tinh 20.000 nguoi. Khi xem xet cuoc khao sat nay, Askew ket luan rang tat ca nhung nguoi "trung gian" đuoc khao sat đeu thuoc nhom "ao tuong" ngoai tru Hara. Nguoc lai, Wakabayashi đua ra con so cao hon va tin rang uoc tinh 40.000 nan nhan do Hata Ikuhiko đua ra la con so hop ly thap nhat ve tong so nguoi chet. Ngay nay, hau het cac nha su hoc Nhat Ban theo truong phai đuoc goi la "tham sat lon" đa giam phan nao uoc tinh so nguoi chet va ung ho con so 100.000+ trai nguoc voi su đong thuan cu la 200.000. Cac nha su hoc Tohmatsu Haruo va H.P. Willmott cho rang cac hoc gia Nhat Ban thuong coi uoc tinh khoang 40.000 nan nhan tham sat la "uoc tinh đang tin cay nhat ve mat hoc thuat".
O Nhat Ban co mot cuoc tranh luan dai dang ve muc đo va tinh chat cua vu tham sat. Trong khi mot so nha nghien cuu Nhat Ban đa co nhung vai tro noi bat trong viec lam sang to su that, mot so khac, bao gom nhung nguoi theo chu nghia xet lai va canh huu o Nhat Ban, thi cho rang so nguoi thiet mang thuc te thap hon nhieu, hoac tham chi cho rang su kien nay khong he xay ra. Trong cac bo sach giao khoa khac nhau o Nhat Ban, co mot so bo khong đe cap đen vu tham sat nao, neu co thi chi đe cap ngan gon, va uoc tinh so nguoi thiet mang dao đong tu 10.000 đen tren 100.000 nguoi chet.


Lap truong cua chinh phu Trung Quoc Lap truong chinh thuc cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa la 300.000 dan thuong va binh linh Trung Quoc đa thiet mang trong sau tuan ke tu khi quan Nhat Ban tien vao Nam Kinh. Ban đau, con so 300,000 nay thuong đuoc chap nhan la bao gom ca nan nhan vu tham sat va binh linh Trung Quoc thiet mang trong tran Thuong Hai va Nam Kinh, the nhung tu nhung nam 1980, con so nay đuoc hieu la chi bao gom cac nan nhan vu tham sat.
Ngay nay, nhieu nha su hoc chinh thong đong tinh rang uoc tinh nay la phong đai. O Trung Quoc, trong khi co cac nghien cuu đua ra so lieu cao hon, con so 300.000 nan nhan, đuoc đua ra trong Toa an Toi ac Chien tranh Nam Kinh, đuoc trich dan nhieu nhat, trong hau het cac nghien cuu o Trung Quoc tu nam 1985 đen nay. Con so nay ban đau dua tren bao cao cua Van phong Cong to Nam Kinh đe trinh len Toa an Quan su Quoc te vung Vien Đong va Toa an Toi ac Chien tranh Nam Kinh, von đa cong them so lieu chon cat cua cac to chuc thien nguyen la 155.300 thi the va loi khai cua nhan chung Trung Quoc ve 72.291 xac chet đe đat đuoc tong so 279.586, mac du co mot sai lam ro rang trong phep tinh toan nay. Trong đo, uoc tinh nay bao gom cao buoc rang quan Nhat đa sat hai 57.418 tu binh Trung Quoc tai Mac Phu Son (幕府山), mac du nghien cuu moi nhat chi ra rang tu 14.000 đen 20.000 đa bi tham sat, va cung bao gom 112.266 xac chet đuoc cho la đuoc chon cat boi Sung Thien Đuong, mac du ngay nay nhieu nha su hoc đong y rang nhung ghi chep cua Sung Thien Đuong it nhat đa bi phong đai. Wakabayashi ket luan tu đieu nay rang uoc tinh hon 200.000 la khong đang tin cay. Hata Ikuhiko coi con so 300.000 la mot "con so bieu tuong" đai dien cho nhung đau kho trong thoi chien cua Trung Quoc chu khong phai la mot con so đe hieu theo nghia đen.
Tuy nhien, chinh phu Trung Quoc van giu quan điem cung ran ve uoc tinh khoang 300.000 nan nhan. Con so nay cung đuoc ung ho boi cong đong hoc gia o Trung Quoc. Đong thoi, khong it hoc gia Trung Quoc van luon cho rang so nguoi chet o Nam Kinh vuot xa con so 300.000 nguoi. Trong noi bo Trung Quoc, cac hoc gia tap trung vao viec bao ve cac so lieu chinh thuc va trong qua khu chinh phu đa ap đat kiem duyet đoi voi cac nha su hoc đe xuat cac con so thap hon. Đa co nhung truong hop giang vien đai hoc bi đuoi viec do khong đong tinh voi so lieu chinh thuc cua chinh phu. Joshua A. Fogel, mot nha su hoc ve Trung Quoc tai Đai hoc York, đa chi trich no luc cua nhieu nguoi Trung Quoc trong viec phong đai so nguoi chet va sau đo "bit mieng bat cu ai khong đong y". Nha su hoc David Askew cho rang tham sat Nam Kinh la mot nen tang can ban trong viec xay dung ban sac dan toc Trung Hoa hien đai; boi vay, su quan tam va phan tich cua cac nha su hoc ve su kien nay co the đuoc hieu la mot su tan cong vao ban sac Trung Hoa, trong khi viec tu choi chap nhan lap truong "chinh thong" ve vu tham sat co the đuoc hieu la mot no luc nham phu nhan, tuoc đi tieng noi chinh đang cua Trung Quoc tren truong quoc te - hoac, theo cach noi cua Iris Chang, nhu mot "vu cuong hiep thu hai".
Nam 2006, Kaz Ross, mot nha su hoc cua Đai hoc Tasmania, đa phong van an danh mot so nha nghien cuu đai hoc o Nam Kinh đe tim hieu quan điem rieng cua ho. Ba nhan thay rang cac nha su hoc Trung Quoc ung ho uoc tinh tu 40.000 đen 150.000 va "suy đoan rang viec giam uoc tinh chinh thuc cua Trung Quoc ve nan nhan se mo đuong cho su hoa giai lon hon giua Nhat Ban va Trung Quoc". Tuy nhien, ho so rang viec cong khai noi ra "se gay bat loi cho su nghiep." Nguoc lai voi Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, lich su chinh thuc cua Chien tranh Trung-Nhat lan thu hai do Trung Hoa Dan Quoc cong bo cho biet so nguoi chet trong vu tham sat la "hon 100.000 nguoi".


Quan điem phuong Tay Truoc nam 2000, rat it nghien cuu đuoc thuc hien boi cac hoc gia phuong Tay lien quan đen so nguoi chet cua tham sat Nam Kinh, va thay vao đo, hau het cac nguon phuong Tay chi lap lai uoc tinh so nguoi chet ban đau, bao gom ca nhung nghien cuu đuoc đe xuat vao nhung nam 1930 va 1940 boi IMTFE, đat con so la 100.000 hoac hon, va boi Miner Searle Bates, nguoi cho rang so nguoi chet la khoang 40.000. Trong The Cambridge History of China, su gia Lloyd Eastman khang đinh rang so nguoi chet "it nhat la 42.000", trong khi Frank Dorn đa viet trong cuon sach The Sino-Japanese War, 1937-41 rang so nguoi chet la "hon 200.000 thuong dan."
Theo hoc gia nguoi Canada David Bruce MacDonald, nhung uoc tinh tren 100.000 nan nhan thi cang co nhieu kha nang chinh xac, trong khi nguoc lai, nha su hoc Ireland LM Cullen lai lap luan rang nhung uoc tinh so nguoi chet khoang chuc nghin, "co le la đang tin cay nhat." Theo nha su hoc Jonathan Fenby, nghien cuu gan đay nhat đat so nguoi chet la 100.000 hoac it hon, mac du ong chi trich dan mot uoc tinh gan đay lam bang chung cho tuyen bo nay.


Uoc tinh so nguoi chet Hien tai, nhung con so đang tin cay va đuoc chap nhan rong rai nhat đat tong so nguoi chet cua vu tham sat vao khoang tu 40.000 đen 200.000 nan nhan vu tham sat trong toan bo Đac khu hanh chinh Nam Kinh. Mot so uoc tinh ca nhan cua cac hoc gia va nhan chung đuoc đua vao bang sau.


Lo ngai ve so nan nhan Cuoc tranh luan ve so nguoi chet đa dien ra trong nhieu thap ky, đen muc mot so nha su hoc bat đau nghi ngo tinh huu dung voi ly do rang viec nguy bien qua muc ve so nguoi chet chinh xac đa lam xao lang viec nghien cuu cac khia canh khac quan trong hon cua vu tham sat. Nha su hoc Duong Đai Khanh (杨大庆) tin rang "noi am anh voi cac so lieu khien nhung toi ac nay tro nen truu tuong va can tro mot cuoc đieu tra quan trong ve nguyen nhan va trach nhiem đoi voi nhung toi ac kinh hoang nay" va Carol Gluck đong tinh rang "Cau hoi lich su quan trong van la van đe đao đuc: lam the nao ma nguoi Nhat binh thuong co the lam đuoc nhung gi ho đa lam? Cac lap luan so hoc ve so nguoi chet va phan biet cac toi ac tuong ung khong đe cap đen điem nay." Tuy nhien, Yamamoto Masahiro đa in bai bac bo tuyen bo cua Gluck trong cuon sach Nanking: Anatomy of a Atrocity, lap luan rang "Đe xac đinh muc đo va ban chat trach nhiem cua [Nhat Ban], 'lap luan so hoc ve so nguoi chet va phan biet cac toi ac tuong ung,' ma [Gluck] noi khong lien quan đen cau hoi đao đuc, la đieu can thiet. Chi sau khi xac lap mot cach vung chac cac 'đac thu lich su', nguoi ta moi co the xac đinh ro trach nhiem cua Nhat Ban. Va dua tren mot đinh nghia ro rang ve trach nhiem, co the co cau tra loi cho cau hoi 'đao đuc'."


Xem them Chien tranh Trung–Nhat
Tham sat Nam Kinh
 Tu lieu lien quan toi Nam Kinh (1937－1945) tai Wikimedia Commons


Trich dan Tham khao Đoc them