Tran Onjong (Tieng Trieu Tien: 온정리 전투), hay Tran On Gieng (温井战斗, binh am: Wen Jing Zhan Dou) la tran đanh đau tien giua Chi nguyen quan Nhan dan Trung Hoa va luc luong Lien Hop Quoc trong Chien tranh Trieu Tien. Noi dien ra tran đanh la thi tran Onjong, ngay nay thuoc Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien (con goi la Trieu Tien hoac Bac Trieu Tien) tu ngay 25 đen 29 thang 10 nam 1950. Trong tran nay, Quan đoan 40 cua Chi nguyen quan Nhan dan Trung Hoa đa nhieu lan phuc kich thanh cong cac đon vi Quan đoan II Đai Han Dan quoc (Han Quoc) đang tien quan ve phia bien gioi Trung-Trieu tai song Ap Luc va khien cho Quan đoan II khong con kha nang chien đau, lam suy yeu canh phai cua Tap đoan quan so 8 Hoa Ky va chan buoc tien cua luc luong Lien Hop Quoc ve song Ap Luc.


Hoan canh tran đanh Rang sang ngay 25 thang 6 nam 1950, Quan đoi Nhan dan Trieu Tien vuot vi tuyen 38 tan cong ve phia nam, bat đau qua trinh xam luoc Han Quoc. Quan đoi Đai Han Dan Quoc gan nhu đa bi đanh bai truoc khi đuoc luc luong Lien Hop Quoc, chu yeu la quan đoi Hoa Ky, ho tro kip thoi va đanh bai quan đoi Trieu Tien trong Tran Vanh đai Pusan. Đen thang 10 nam 1950, tinh hinh chien su đoi chieu, cac luc luong Lien Hop Quoc vuot qua vi tuyen 38 tien vao Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien bat chap su phan đoi manh me tu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Ngay 19 thang 10, thu đo CHDCND Trieu Tien la Binh Nhuong that thu ve tay Tap đoan quan so 8 Hoa Ky. Cac luc luong Lien Hop Quoc đeu đuoc lenh huong đen tan bien gioi Trung-Trieu tai Song Ap Luc. Rieng Quan đoan II Han Quoc, bao gom ba su đoan bo binh 6, 7 va 8, tro thanh luc luong tien phong cua Tap đoan quan so 8 Hoa Ky, đuoc lenh bang qua ngoi lang Onjong tan cong ve huong song Ap Luc vao ngay 23 thang 10 nam 1950.
Cong hoa Nhan dan Trung Hoa truoc đo đa tap trung chuan bi cho mot cuoc chien khong chi gioi han o bien gioi Trung – Trieu ma con o trong lanh tho Trieu Tien. Thang 7 nam 1950, "Quan đoi phong ve bien gioi Đong Bac" đa đuoc thanh lap va đen cuoi thang 7 đa co 255.000 quan Trung Quoc tap trung tai bien gioi Đong Bac. Ngay 1 thang 10, Chu tich Cong hoa Nhan dan Trung Hoa Mao Trach Đong nhan đuoc đien khan cua Thu tuong CHDCND Trieu Tien Kim Nhat Thanh va Bo truong Ngoai giao Pak Honyong yeu cau khi quan đoi Lien Hop Quoc đanh vao khu vuc phia bac vi tuyen 38 thi Trung Quoc truc tiep cho quan đoi vao giup Quan đoi Nhan dan Trieu Tien tac chien. Trong khi tang cuong chuan bi cho chien tranh, Mao Trach Đong lien tiep đua ra nhung loi canh bao neu My vuot vi tuyen 38, Trung Quoc se tham chien. Ngay 18 thang 10 nam 1950, trong cuoc hop khan cap cua Bo Chinh tri, Mao Trach Đong quyet đinh "Cho du chung ta phai đoi pho voi nhung kho khan lon the nao đi nua, chung ta cung khong nen thay đoi quyet đinh tham chien, cang khong nen tri hoan them nua thoi gian tham chien."
Ngay 19 thang 10, Giai phong quan Nhan dan Trung Hoa duoi ten goi Chi nguyen quan Nhan dan (CNQTH) - tu lenh la tuong Banh Đuc Hoai, pho tu lenh la Đang Hoa, Hong Hoc Tri, Han Tien So - bi mat vuot song Ap Luc tien vao phia bac ban đao Trieu Tien, chu yeu hanh quan vao ban đem. Chien dich đau tien ma Chi nguyen quan tien hanh se nham vao muc tieu tieu diet Quan đoan II Han Quoc, luc luong tien phong va nam o canh phai Tap đoan quan so 8 Hoa Ky, đang tien quan doc theo day nui Taebaek o giua ban đao. Chu tich Mao đanh đien cho tuong Banh vao ngay 21 thang 10 rang quan My va Han Quoc hoan toan khong biet gi ve su hien dien cua Chi nguyen quan va ba su đoan Han Quoc 6, 7 va 8 đang di chuyen qua nhanh o phia tay tao co hoi khong the tot hon đe quan Trung Quoc co the đanh tan ba su đoan nay, gianh thang loi đau tien trong cuoc chien va on đinh tinh hinh chien su. Trong khi đo, Tong tu lenh quan đoi Lien Hop Quoc Douglas MacArthur cho rang khong co nhieu kha nang Trung Quoc can thiep vu trang vao Trieu Tien va vi Trung Quoc khong co khong quan nen "neu nhu nguoi Trung Quoc tien vao Binh Nhuong thi se co mot cuoc tan sat quy mo rat lon".


Đia điem tran đanh Onjong la mot ngoi lang co vi tri chien luoc đac đia tai phan ha luu thung lung song Ch'ongch'on, cach Unsan 16 km ve huong đong bac. Phia đong lang Onjong la lang Huich'on, noi xuat phat cuoc tan cong cua Quan đoan II Han Quoc. Ve phia bac, lang Onjong giap voi lang Kojang, cach song Ap Luc 80 km. Do đia hinh đoi nui hiem tro o bien gioi Trung-Trieu, Onjong la mot trong so it cac vi tri co the xam nhap vao khu vuc song Ap Luc. Đia hinh đoi nui gay kho khan cho viec di chuyen quan trong khi lai ly tuong cho viec phuc kich.


Su chuan bi cua đoi ben Vao ngay 24 thang 10, Su đoan 6 Bo binh cua Quan đoan II Han Quoc đa tu Huich'on tien cong ve phia tay va chiem đuoc lang Onjong trong ngay nay. Tu Onjong, Trung đoan 7 Bo binh, Su đoan 6 Bo binh Han Quoc quay ve huong bac tien đen Kojang, trong khi Trung đoan 2 Bo binh, Su đoan 6 Bo binh Han Quoc du đinh tien ve phia tay bac tu Onjong ve phia Pukchin. Vi Bo Tu lenh Lien Hop Quoc đanh gia quan đoi Trieu Tien tren đuong tan ra khong con kha nang chong tra nen viec tien quan cua cac luc luong Lien Hop Quoc khong co su phoi hop chat che voi nhau. Su đoan 6 tien quan voi toc đo nhanh va vuot len tren kha xa đoi voi cac su đoan khac, bao gom ca cac su đoan Hoa Ky. Trung đoan 7 Bo binh Han Quoc đi sau vao vung Trieu Tien chiem giu ma khong gap phai nhieu khang cu nen to ra chu quan va hoan toan khong biet gi ve moi đe doa moi.
Trong khi quan linh Han Quoc đang tien ve song Ap Luc, Chi nguyen quan cung đang co gang trien khai cac đon vi cua ho cho Chien dich Giai đoan 1 sap toi. Khi Tu lenh Chi nguyen quan Banh Đuc Hoai đang cho thiet lap so chi huy cua minh tai Taeyudong, ong nhan thay ke hoach tan cong cua Trung đoan 2 Bo binh Han Quoc se đe doa vi tri nay. Do khong con bat ky mot đon vi Trieu Tien nao o gan đo đe che giau su hien dien cua Chi nguyen quan, tuong Banh buoc phai bat đau Chien dich Giai đoan 1 som hon du kien bang cach đieu Quan đoan 40 Chi nguyen quan duoi quyen tuong On Ngoc Thanh đanh chan Trung đoan bo binh so 2 Han Quoc gan Onjong. Vao đem 24 thang 10, Su đoan 118 cua Quan đoan 40 (co quan so 13.000 nguoi voi su đoan truong la Đang Nhac moi chi 32 tuoi) đa đen đuoc vi tri đanh chan va thiet lap cac vi tri phuc kich tren nhung rang nui nhin ra con đuong Onjong-Pukchin, mot con đuong thung lung chat hep doc theo song Ch'ongch'on.


Dien bien = Cac cuoc cham tran đau tien =
Sang ngay 25 thang 10, Trung đoan 2 Bo binh Han Quoc bat đau tien ve phia tay bac ve phia Pukchin. Tai đia điem cach Onjong 13 km ve phia tay, linh Han Quoc bat đau bi tan cong. Tieu đoan 3 thuoc Trung đoan 2 Han Quoc la luc luong bi tan cong cho rang đoi đau voi minh chi la mot nhom nho tan quan Trieu Tien nen xuong xe đe no sung xua đuoi nhung hai trung đoan Chi nguyen quan tu tren cao điem bat đau rot hoa luc hang nang bao trum toan bo quan Han Quoc. Tieu đoan 3 tan hang ngay lap tuc va vut lai toan bo xe co gioi va phao. Khoang 400 linh Han Quoc con song sot trong tong so 750 ban đau cua Tieu đoan 3 sau tran phuc kich bo chay ve phia Onjong.
Khi nghe tin Tieu đoan 3 Han Quoc bi tap kich, Tieu đoan 2 đuoc đua đen yem tro Tieu đoan 3 trong khi Tieu đoan 1 đuoc lenh tro lai Onjong. Tieu đoan 2 tren đuong đi tang vien bi đay lui tro ve Onjong nhung đa bat đuoc mot so tu binh Trung Quoc đe biet cac thong tin cuc ky xau la ho đang phai đoi đau voi khoang 10.000 linh Trung Quoc va tu ngay 17 thang 10, quan Trung Quoc đa bo tri phuc kich quan Lien Hop Quoc tai cac ngon đoi quanh Pukchin. Cung luc đo, Bo Tu lenh CNQTH đa ra lenh cho Su đoan 120 cua Quan đoan 40 tham gia tran chien trong khi bo phan con lai cua Quan đoan 40 nhan nhiem vu phong toa con đuong đi đen lang Onjong. Đen nua đem khi đa phong toa xong, Su đoan 118 va mot trung đoan cua Su đoan 120 CNQTH tan cong Onjong vao ngay 26 thang 10 luc 3 gio 30 phut sang, va đanh guc Trung đoan 2 Han Quoc chi sau 30 phut. Mac du Đai ta Ham Byung Sun, Trung đoan truong Trung đoan 2 Bo binh Han Quoc đa co gang tap hop lai quan linh cua minh tai mot vi tri phong thu moi cach Onjong 5 km ve phia đong, CNQTH tiep tuc đanh bai vi tri moi nay mot gio sau đo. Linh Han Quoc chay ve huong đong thay quan Trung Quoc đa phong toa con đuong lien tim đuong thoat khac tren cac ngon đoi. Tai thoi điem nay, Trung đoan 2 đa tan ra va khong con mot đai đoi nao cua Trung đoan nay con nguyen ven. Khoang 2.700 nguoi trong so 3.100 nguoi cua Trung đoan cuoi cung đa chay thoat đen song Ch'ongch'on. Hai co van My cua Nhom Co van Quan su Han Quoc (KMAG) cua Trung đoan nay cung bi quan Trung Quoc bat song.


= Tran phuc kich thu hai =
Viec CNQTH phai tan cong qua som lam mat tinh bat ngo đa khien Chu tich Mao vo cung that vong. Tuy nhien, Mao van thuc giuc tuong Banh Đuc Hoai tim cach bao vay cac đon vi Han Quoc đe tieu diet cac luc luong Han Quoc/Lien Hop Quoc đen tang vien va giai vay cho đon vi đong đoi cua ho bi mac ket. Luc nay, Su đoan 8 Han Quoc đa đen đuoc Huich'on va gap Su đoan 6 Han Quoc. Thieu tuong Yu Jae-hung, Tu lenh Quan đoan II Han Quoc, quyet đinh tang phai Trung đoan 19 thuoc Su đoan 6 Bo binh (cua Đai ta Park Kwang Hyuk) va Trung đoan 10 thuoc Su đoan 8 Bo binh (cua Đai ta Go Geun Hong) cho nhiem vu tai chiem Onjong va lay lai quan trang, vu khi bi linh Han Quoc vut bo lai truoc đo. Trung đoan 7 Bo binh thuoc Su đoan 6, duoi su chi huy cua Đai ta Im Pu Taek, ban đau du tinh se đanh chiem Ch’osan nhung sau khi Trung đoan 2 tham bai cung đuoc lenh rut lui ve phia nam cung voi Su đoan 6 bo binh. Tuy nhien Trung đoan 7 khong the thuc thi menh lenh nay vi thieu đan duoc, xang dau va thuc an va phai đen 11 gio sang ngay 28 thang 10 moi co yem tro đuong khong cho nhung thu ma Trung đoan nay can. Voi hy vong se đap tan phan con lai cua Quan đoan II Han Quoc, tuong Banh ra lenh cho Su đoan 118 Chi nguyen quan tien ve phia bac đe đanh chan Trung đoan 7 Han Quoc đang rut lui, trong khi hai Su đoan 119 va 120 cua CNQTH co tong quan so 25.000 nguoi se cho phuc kich tieu diet bat ky luc luong tang vien nao đi qua Onjong.
Ngay 27 thang 10, Su đoan 118 CNQTH đa co lap Trung đoan 7 Han Quoc bang cach chan ngang con đuong giua Kojang va Onjong, nhung Trung đoan 7 đa khong đen vi tri bi đanh chan do thieu hut nhien lieu. Sau khi nhan ra Quan đoan II Han Quoc khong bi đanh lua, tuong Banh lenh cho Su đoan 119 va 120 CNQTH tieu diet Trung đoan 10 va 19 Han Quoc. Vao đem 28 thang 10, cuoc phuc kich cua hai su đoan CNQTH đa nhanh chong tieu diet hai trung đoan Han Quoc đang di chuyen o phia đong Onjong, va viec quan Trung Hoa chan hau đa khien linh Han Quoc phai bo lai toan bo cac phuong tien co gioi va phao (đe tron chay.
Trung đoan 7 Han Quoc gio đay tro thanh đon vi duy nhat con sot lai cua Su đoan 6 Bo binh, nhung trung đoan nay sau đo cung roi vao bay phuc kich cua Su đoan 118 Chi nguyen quan vao ngay 29 thang 10 o vi tri 32 km ve phia nam Kojang khi đang tren đuong rut lui ve phia nam sau khi đa nhan đu tiep lieu khong van. Su đoan 118 đuoc lenh đoi quan tiep vien tu Quan đoan 50, nhung đe kip thoi ngan chan linh Han Quoc tron thoat, khong can chi vien đa tu phat đong tan cong vao đem 29 thang 10. Sau hai gio chien đau, Trung đoan 7 tan hang voi tan quan chay tron len nui du co khong quan yem tro. Khoang 875 si quan va binh si trong tong quan so 3.552 ban đau cua Trung đoan nay chay thoat thanh cong. Trung đoan truong Đai ta Lim Bu Taik va hai tieu đoan truong duoi quyen thoat khoi ban tay ke thu trong khi cac sy quan tham muu cua trung đoan va co van My thuoc Nhom Co van Quan su Han Quoc (KMAG) bi bat hoac bi giet. Trong đo co Thieu ta Harry Fleming toan than bi thuong 15 cho bi linh Trung Quoc bat song.


Hau qua Tran Onjong la that bai đau tien cua Quan đoi Đai Han Dan Quoc truoc Chi nguyen quan Trung Hoa trong Chien tranh Trieu Tien va Han Quoc hoan toan khong biet gi ve viec Trung Quoc đa tham chien cho đen khi bi tan cong bat ngo. Voi ton that nang ne cua Su đoan 6 Bo binh va Trung đoan 10 Bo binh, Quan đoan II Han Quoc tan vo, khong con la mot luc luong chien đau co to chuc. Ngay 29 thang 10, Tap đoan quan so 8 Hoa Ky phai cho Su đoan 7 Han Quoc đang thuoc quan đoan I Hoa Ky đen chi vien cho Quan đoan II Han Quoc. Quan đoan II Han Quoc tiep tuc bi quan Trung Quoc tan cong vao ngay 31 thang 10 va phong tuyen cua Trung đoan 16, Su đoan 8 Han Quoc bi choc thung.
Su sup đo cua Quan đoan II Han Quoc khien canh phai cua Tap đoan quan so 8 Hoa Ky gio đay khong con đuoc đon vi nao che cho truoc viec CNQTH tran xuong phia nam. Loi dung tinh the nay, CNQTH tap kich Tap đoan quan so 8, tieu diet Trung đoan 15 Bo binh Han Quoc va Trung đoan 8 Ky binh Hoa Ky trong Tran Unsan. Voi cac luc luong CNQTH đang đuoc đo vao phia sau chien tuyen quan Lien Hiep quoc, Tap đoan quan so 8 buoc phai rut lui ve song Ch'ongch'on. Nho co su chien đau dung cam cua Trung đoan 5 Bo binh Hoa Ky va Su đoan 7 Bo binh Han Quoc tai Kunu-ri ma CNQTH moi bi chan đung va Tap đoan quan so 8 thoat khoi mot tran tham bai. Đen ngay 5 thang 11, cac van đe ve hau can đa buoc CNQTH phai cham dut Chien dich Giai đoan 1. Theo thong ke tu phia Trung Quoc, ho đa tieu diet khoang 15.000 linh Han Quoc trong cac cuoc giao tranh đau tien.
Mac du CNQTH khong the khai thac đuoc viec đot pha thanh cong tran tuyen cua quan Lien Hiep quoc, cac chi huy Trung Hoa đa nhan thay đuoc su yeu kem cua Quan đoan II Han Quoc o canh phai cua Tap đoan quan so 8 Hoa Ky. Trong ke hoach cua Chien dich Giai đoan 2, tuong Banh mot lan nua tap trung suc manh tan cong cua minh vao Quan đoan II Han Quoc va nho đo gianh thang loi lon tai Tran chien song Ch'ongch'on. Đen giua thang 12 nam 1950, CNQTH va Quan đoi Nhan dan Trieu Tien đa chiem lai đuoc phan lon lanh tho Bac Trieu Tien.
Đe ky niem tran chien nay khi Trung Quoc chinh thuc tham gia Chien tranh Trieu Tien, ngay 25 thang 10 hang nam la Ngay ky niem cuoc Chien tranh Khang My vien Trieu (抗美援朝).


Chu thich Tham khao