Ho Chi Minh (chu Nho: 胡志明; 19 thang 5 nam 1890 – 2 thang 9 nam 1969), ten khai sinh la Nguyen Sinh Cung (chu Nho: 阮生恭), con đuoc goi pho bien tai Viet Nam voi ten goi Bac Ho, la mot nha cach mang va chinh khach nguoi Viet Nam. Ong la nguoi sang lap Đang Cong san Viet Nam, tung la Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa tu 1945–1969, Thu tuong Viet Nam Dan chu Cong hoa trong nhung nam 1945–1955, Tong Bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam tu 1956–1960, Chu tich Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam tu nam 1951 cho đen khi qua đoi.
Trong quang thoi gian sinh song va hoat đong truoc khi len nam quyen, Ho Chi Minh đa đi qua nhieu quoc gia va chau luc, ong đuoc cho la đa su dung tu 50 đen 200 bi danh khac nhau. Ve mat tu tuong chinh tri, Ho Chi Minh la mot nguoi theo chu nghia Marx–Lenin. Ong la nha lanh đao phong trao đoc lap Viet Minh tien hanh Cach mang Thang Tam nam 1945. Ong cung la nguoi đa soan thao, đoc ban Tuyen ngon đoc lap thanh lap nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, va tro thanh Chu tich nuoc sau cuoc tong tuyen cu nam 1946.
Trong giai đoan dien ra chien tranh Đong Duong va chien tranh Viet Nam, Ho Chi Minh la nhan vat chu chot trong hang ngu lanh đao cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam. Ho Chi Minh giam dan hoat đong chinh tri vao nam 1965 vi ly do suc khoe roi qua đoi vao nam 1969. Nam 1975, Viet Nam Dan chu Cong hoa chien thang, hai mien Viet Nam đuoc thong nhat, dan đen su ra đoi cua nha nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam vao nam 1976. Thanh pho Sai Gon – Gia Đinh đuoc đoi ten thanh Thanh pho Ho Chi Minh đe ton vinh ong cung nhu su kien nay. Ngoai hoat đong chinh tri, Ho Chi Minh cung la nha van, nha tho va nha bao voi nhieu tac pham viet bang tieng Viet, tieng Han va tieng Phap.


Cuoc đoi va su nghiep = Xuat than va que quan =

Theo gia pha cua dong ho Nguyen o lang Sen, xa Kim Lien, huyen Nam Đan, tinh Nghe An:

"Hoang so to khao la Thai bao Nguyen Ba Phu, to đoi thu 2 la Nguyen Ba Bac, to đoi thu 3 la Nguyen Ba Ban, to đoi thu 4 la Nguyen Van Dan,... to đoi thu 5, Nguyen Sinh Vat la Giam sinh đoi Le Thanh Đuc (tuc Le Than Tong) nam thu 3..., to đoi thu 6 la Nguyen Sinh Tai đo Hieu sinh khi 17 tuoi, nam 34 tuoi đo Tam truong khoa thi Hoi..., to đoi thu 10 la Nguyen Sinh Nham." 
Theo nhieu tai lieu chinh thong cung nhu tieu su tai Viet Nam, ten luc nho cua Ho Chi Minh la Nguyen Sinh Cung (giong đia phuong phat am la Coong). Tuy nhien, mot so tai lieu ghi nhan ten luc nho cua ong la Nguyen Sinh Con. Đieu nay cung đuoc chinh ong xac nhan bang chinh but tich cua minh trong mot bai viet nam 1954. Que noi ong la lang Kim Lien (ten Nom la lang Sen). Nguyen Sinh Cung sinh nam 1890 tai que ngoai la lang Hoang Tru (ten Nom la lang Chua), nam cach lang Sen khoang 2 km) va song o đay cho đen nam 1895. Hai lang nay von cung nam trong xa Chung Cu, thuoc tong Lam Thinh, huyen Nam Đan. Que noi cua ong, lang Kim Lien la mot lang que ngheo kho. Phan lon dan chung khong co ruong, phai lam thue cay re, mac quan it, đong kho nhieu, boi the nen lang nay con co ten la lang Đai Kho. Vao đoi ong, phan lon dong ho cua ong đeu co han, kiem song bang nghe lam thue, va cung co nguoi tham gia cac hoat đong chong Phap.
Cha cua Nguyen Sinh Cung la mot nha Nho ten la Nguyen Sinh Sac (1862–1929), tung đo Pho bang. Me ong la ba Hoang Thi Loan (1868–1901). Nguyen Sinh Cung co mot nguoi chi la Nguyen Thi Thanh (sinh nam 1884), mot nguoi anh la Nguyen Sinh Khiem (sinh nam 1888, tu Tat Đat, con goi la Ca Khiem) va mot nguoi em trai mat som la Nguyen Sinh Nhuan (1900–1901, ten khi moi lot long la Xin).


= Tuoi tre =
Nam 1895, Nguyen Sinh Cung cung cha me va anh trai vao Hue lan đau tien. Sau khi me mat, (1901), ong ve Nghe An o voi ba ngoai mot thoi gian ngan. Khong lau sau thi cha ong đo Pho bang, ong lien theo cha ve que noi. Tai que noi, cha ong đa lam "le vao lang" cho hai nguoi con trai voi ten moi la "Tat Đat" cho Nguyen Sinh Khiem va "Tat Thanh" cho Nguyen Sinh Cung; tu đay ong bat đau dung ten Nguyen Tat Thanh. Tat Thanh theo hoc cu nhan Hoang Pham Quynh va mot so ong giao khac.
Nam 1906, Nguyen Sinh Cung theo cha vao Hue lan thu hai va hoc o Truong Tieu hoc Phap-Viet Đong Ba. Tai đay, ong trai qua cac nien khoa 1906–1907 lop nhi va 1907–1908 lop nhat. Trong ky thi primaire (tuong đuong tot nghiep tieu hoc) nam 1908 – ong la mot trong 10 hoc tro gioi nhat cua truong Phap – Viet Đong Ba đuoc thi vuot cap vao he Thanh chung truong Quoc Hoc.
Theo nghien cuu cua hoc gia William J. Duiker, vao thang 9 nam 1907, Nguyen Sinh Cung vao hoc lop trung hoc đe nhi nien tai truong Quoc hoc Hue, nhung bi đuoi hoc vao cuoi thang 5 nam 1908 vi tham gia phong trao chong thue o Trung Ky. Cha ong bi trieu đinh khien trach vi "hanh vi cua hai con trai". Hai anh em Tat Đat va Tat Thanh bi giam sat chat che. Ong quyet đinh vao mien Nam đe tranh su kiem soat cua trieu đinh. Tuy nhien, theo tai lieu hien luu tru tai Trung tam Luu tru Hai ngoai (Centre des archives d'Outre-mer hay CAOM) o Phap, Nguyen Sinh Cung đuoc nhan vao Quoc hoc Hue vao ngay 7 thang 8 nam 1908. Theo nha nghien cuu lich su Vu Ngu Chieu thi nhu vay "khong co viec Nguyen Sinh Cung bi truc xuat khoi truong Quoc hoc vi tham gia vao cuoc bieu tinh chong suu thue o Hue — cuoc bieu tinh chong suu dich xay ra ngay 9 toi 12 thang 4 nam 1908; tuc gan 4 thang truoc ngay tro Cung đuoc nhan vao truong Quoc hoc".
Đau nam 1910, Nguyen Tat Thanh đen Phan Thiet. Ong day the duc va chu Quoc ngu cho hoc sinh lop ba va tu tai truong Duc Thanh cua Hoi Lien Thanh.
Trong thoi gian nay, Nguyen Tat Thanh thuong gap go mot so nha nho yeu nuoc đuong thoi, tham gia cong tac bi mat, nhan cong viec lien lac va co chi đuoi thuc dan Phap, giai phong đong bao. Ong tuy kham phuc Đe Tham (Hoang Hoa Tham), Phan Chau Trinh, Phan Boi Chau nhung khong hoan toan tan thanh cach lam cua mot nguoi nao ca. Theo quan điem cua ong, Phan Chau Trinh chi yeu cau nguoi Phap thuc hien cai cach, đieu đo chang khac nao "xin giac ru long thuong", con Phan Boi Chau thi hy vong Đe quoc Nhat Ban giup đo đe chong Phap, đieu đo nguy hiem chang khac nao "đuoi ho cua truoc, ruoc bao cua sau". Nguyen Tat Thanh thay ro la can quyet đinh con đuong đi cua rieng minh.
Khoang truoc thang 2 nam 1911, ong nghi day va vao Sai Gon cung voi su giup đo cua Hoi Lien Thanh. Tai đay, Nguyen Tat Thanh theo hoc truong Ba Nghe la truong đao tao cong nhan hang hai va cong nhan chuyen nghiep cho xuong Ba Son (bay gio la truong Cao đang Ky thuat Cao Thang), vua đi ban bao o khu vuc thuong cang đe kiem song va đong thoi tim hieu đoi song cong nhan. O đay, ong hoc đuoc 3 thang. Sau đo ong quyet đinh se tim mot cong viec tren mot con tau vien duong đe đuoc ra nuoc ngoai hoc hoi tinh hoa cua phuong Tay.


= Hoat đong o nuoc ngoai =


 Thoi ky 1911-1919  Ngay 5 thang 6 nam 1911, tu Ben Nha Rong, Nguyen Tat Thanh lay ten Van Ba len đuong sang Phap voi nghe phu bep tren chiec tau buon Đo đoc Latouche-Treville, voi mong muon hoc hoi nhung tinh hoa va tien bo tu cac nuoc phuong Tay. Ngay 6 thang 7 nam 1911, sau hon 1 thang đi bien, tau cap cang Marseille, Phap. Tai Marseilles, ong đa viet thu đen Tong thong Phap, xin đuoc nhap hoc vao Truong Thuoc đia (Ecole Coloniale), truong chuyen đao tao cac nhan vien hanh chanh cho chinh quyen thuc dan, voi hy vong "giup ich cho Phap". Thu yeu cau cua ong bi tu choi va đuoc chuyen đen Kham su Trung Ky o Hue. O Phap mot thoi gian, sau đo Nguyen Tat Thanh qua Hoa Ky. Sau khi o Hoa Ky mot nam (cuoi 1912-cuoi 1913), ong đen nuoc Anh lam nghe cao tuyet, đot lo roi phu bep cho khach san, hoc tieng Anh, va o Luan Đon cho đen cuoi nam 1916. Mot so tai lieu trong kho luu tru cua Phap va Nga cho biet trong thoi gian song tai Hoa Ky, Nguyen Tat Thanh đa đen nghe Marcus Garvey dien thuyet o khu Harlem va tham khao y kien cua ​​cac nha hoat đong vi nen đoc lap cua Trieu Tien. Cuoi nam 1917, ong tro lai nuoc Phap, song va hoat đong o đay cho đen nam 1923.


 Thoi ky o Phap  Thang 2 nam 1919, Nguyen Tat Thanh gia nhap Đang Xa hoi Phap. Ngay 18 thang 6 nam 1919, thay mat Hoi nhung nguoi An Nam yeu nuoc, Nguyen Tat Thanh đa mang toi Hoi nghi Hoa binh Versailles ban Yeu sach cua nhan dan An Nam gom 8 điem đe keu goi lanh đao cac nuoc Đong Minh ap dung cac ly tuong cua Tong thong My Wilson cho cac lanh tho thuoc đia cua Phap o Đong Nam A, trao tan tay Tong thong Phap va cac đoan đai bieu đen du hoi nghi. Ban yeu sach khong yeu cau đoc lap cho Viet Nam, nhung bao gom quyen tu do va binh đang. Ban yeu sach nay do mot nhom cac nha ai quoc Viet Nam song o Phap, trong đo co Phan Chau Trinh, Phan Van Truong va Nguyen Tat Thanh, cung viet, va đuoc ky ten chung la Nguyen Ai Quoc. Tu đay, Nguyen Tat Thanh cong khai goi ten minh la Nguyen Ai Quoc va su dung ten nay trong suot 30 nam sau đo.
Tuy nhien, Hoi nghi Versailles đa khong đe cap gi đen viec giai quyet quyen loi cho nguoi dan cac nuoc thuoc đia. Cac nuoc thang tran (Anh, Phap, My) chi lo phan chia thuoc đia va cac mon loi kinh te gianh đuoc tu cac nuoc bai tran. Trong khi đo, tai nuoc Nga Xo viet sau Cach mang Thang Muoi nam 1917, Lenin đa ban hanh sac lenh quy đinh ve su binh đang giua cac dan toc, trao tra đoc lap cho cac thuoc đia cua Đe quoc Nga cu. Đieu nay đa đay niem tin cua Nguyen Tat Thanh sang chu nghia cong san.
Nam 1920, Nguyen Ai Quoc đoc Luan cuong ve van đe dan toc va thuoc đia cua Lenin, tu đo ong hoan toan tin tuong vao chu nghia cong san. Ong tham du Đai hoi lan thu 18 cua Đang Xa hoi Phap tai Tours (tu 25 đen 30 thang 12 nam 1920) voi tu cach la đai bieu Đong Duong cua Đang Xa hoi Phap, ong tro thanh mot trong nhung sang lap vien cua Đang Cong san Phap va tach khoi đang Xa hoi. Ong noi voi cac đai bieu cua Đang Xa hoi Phap: "Toi khong hieu bat cu đieu gi ve chien luoc, thu thuat hanh đong va tat ca nhung tu ngu đao to bua lon ma cac ong dung, nhung toi hieu mot đieu rat đon gian: Quoc te thu 3 quan tam rat nhieu toi van đe thuoc đia. Cac đai bieu cua Quoc te thu 3 hua se giup cac dan toc thuoc đia đang bi ap buc gianh lai tu do va đoc lap. Cac thanh vien cua Quoc te thu 2 khong noi mot tu ve so phan cua cac vung thuoc đia".
Nam 1921, ong cung mot so nha yeu nuoc cua cac thuoc đia Phap lap ra Hoi Lien hiep Thuoc đia (Union intercoloniale – Association des indigenes de toutes les colonies) nham tap hop cac dan toc bi ap buc đung len chong chu nghia đe quoc. Nam 1922, Nguyen Ai Quoc cung mot so nha cach mang thuoc đia lap ra bao Le Paria (Nguoi cung kho), lam chu nhiem kiem chu but, nham to cao chinh sach đan ap, boc lot cua chu nghia đe quoc noi chung va thuc dan Phap noi rieng. Tac pham "Ban an che đo thuc dan Phap" bang tieng Phap (Proces de la colonisation francaise) do ong viet đuoc xuat ban nam 1925, đa to cao chinh sach thuc dan tan bao cua Phap va đe cap đen phong trao đau tranh cua cac dan toc thuoc đia.


 Thoi ky o Lien Xo lan thu nhat  Nguyen Ai Quoc đen Lien Xo lan đau tien vao nam 1922 tham gia Đai hoi lan thu tu cua Quoc te Cong san, o đo ong gap Lenin va tro thanh thanh vien cua Ban Đong Nam A cua Quoc te Cong san.
Thang 6 nam 1923, ong đen Moskva hoc tap tai truong Đai hoc Lao đong Cong san Phuong Đong, đuoc đao tao chinh quy ve Chu nghia Marx, tuyen truyen va khoi nghia vu trang. Tai đay Nguyen Ai Quoc đa du Hoi nghi lan thu nhat Quoc te Nong dan (hop tu ngay 12 đen ngay 15 thang 10 nam 1923), ong đuoc bau vao Ban Chap hanh va Đoan Chu tich Quoc te Nong dan. Tai Đai hoi lan thu 5 Đe Tam Quoc te (hop tu ngay 17 thang 6 đen ngay 8 thang 7 nam 1924), ong đuoc cu lam Uy vien Ban Phuong Đong, phu trach Cuc Phuong Nam.
Nam 1924, Nguyen Ai Quoc viet va nop cho to chuc Đe Tam Quoc te mot ban Bao cao ve tinh hinh Bac Ky, Trung Ky va Nam Ky. Nhan thay phong trao đau tranh giai cap tai Viet Nam co su khac biet voi phong trao đau tranh giai cap ben Tay phuong đuong thoi, ong co nhan xet ve cac tang lop đia chu, tang lu,... cua Viet Nam nhu sau:

Ong cung cho rang:

Tu tuong nay cua ong khong co gi mau thuan voi Luan cuong ve cac van đe dan toc thuoc đia cua Lenin, khi phat đong chu nghia dan toc la sach luoc đe đi đen chu nghia cong san (đai đong). Tuy nhien, mot so nguoi trong Quoc te Cong san khong quan tam toi quan điem nay cua Nguyen Ai Quoc, ho cho rang đuong loi cua ong trai nghi quyet cua Quoc te cong san khi đo.


 Thoi ky o Trung Quoc (1924–1927)  Sau khi hoc tai Lien Xo, cuoi nam 1924, Nguyen Ai Quoc roi Lien Xo toi Quang Chau theo phai đoan co van cua chinh phu Lien Xo do Mikhail Markovich Borodin lam truong đoan đen giup chinh phu Trung Hoa Dan quoc cua Tuong Gioi Thach, lam phien dich lay ten la Ly Thuy.
Trong thoi gian o Trung Quoc, ong co nhiem vu tuyen truyen pho bien tu tuong cach mang ra vung Đong Phuong. Theo đo, nam 1925, ong tap hop Viet kieu va thanh lap to chuc Viet Nam Thanh nien Cach mang Đong chi Hoi o Quang Chau (Trung Quoc) đe truyen ba chu nghia Marx-Lenin (thuong đuoc phien am la Mac–Le-nin) vao Viet Nam. Cuon Đuong Kach menh, ma ong la tac gia, tap hop cac bai giang tai cac lop huan luyen chinh tri cua Viet Nam Thanh nien Cach mang Đong chi Hoi, đuoc xuat ban nam 1927.
Cung nam 1925, Nguyen Ai Quoc tham gia thanh lap Hoi Lien hiep cac dan toc bi ap buc o A Đong, do Lieu Trong Khai, mot cong su than tin cua Ton Dat Tien, lam Hoi truong va ong lam Bi thu. To chuc nay sau đo tro thanh Đang Cong san Nam Hai (the South Seas Communist party), tien than cua mot loat cac to chuc cong san sau nay, bao gom co ca Đang Cong san Đong Duong. Trong thoi ky nay, Nguyen Ai Quoc cung gui mot loat nguoi Viet đi hoc truong quan su cua Tuong Gioi Thach tai Quang Chau, đong thoi tien hanh mot khoa đao tao ve khoi nghia vu trang. Do Tuong Gioi Thach khung bo cac nha cach mang cong san Trung Quoc va Viet Nam, ong roi Quang Chau đi Hong Kong, roi thoat sang Lien Xo theo đuong sa mac Gobi. Thang 11 nam 1927, ong đuoc cu đi Phap, roi tu đo đi du cuoc hop Đai Hoi đong cua Lien đoan Chong đe quoc tu ngay 9 đen ngay 12 thang 12 nam 1927 tai Brussel, Bi.


 Thoi ky o Thai Lan (1928–1929)  Mua thu 1928, Nguyen Ai Quoc tu chau Au đen Xiem La (Thai Lan), cai trang la mot nha su đau troc, voi bi danh Thau Chin đe tuyen truyen va huan luyen cho Viet kieu tai Xiem, đong thoi xuat ban bao gui ve nuoc. Cuoi nam 1929, ong roi khoi Vuong quoc Xiem La va sang Trung Quoc.


 Thanh lap Đang Cong san Viet Nam  Ngay 3 thang 2 nam 1930, tai Cuu Long (九龍, Kowloon) thuoc Hong Kong, theo chi thi cua Quoc te Cong san, nham giai quyet nhung mau thuan hien co giua nhung nguoi cong san Đong Duong, ong đa thong nhat ba to chuc cong san tai Đong Duong thanh Đang Cong san Viet Nam (sau đoi ten la "Đang Cong san Đong Duong", roi "Đang Lao đong Viet Nam" va nay la "Đang Cong san Viet Nam"). Cung vao nam nay, khoi nghia Xo viet Nghe Tinh do Đang Cong san chi đao no ra nhung that bai. Đang Cong san Đong Duong bi cam hoat đong, đong thoi Nguyen Ai Quoc bi xu tu hinh vang mat.
Thang 3 nam 1930, Nguyen Ai Quoc tro lai Xiem trong mot thoi gian ngan, roi ong quay lai Trung Quoc.


 Nhung nam 1931–1933  Nam 1931, duoi ten gia la Tong Van So (Sung Man Cho), Nguyen Ai Quoc bi nha cam quyen Hong Kong bat giam voi y đinh trao cho chinh quyen Phap o Đong Duong. To L'Humanite (Nhan đao) so ra ngay 9 thang 8 nam 1932 đua tin Nguyen Ai Quoc đa chet vi benh lao phoi trong tram xa nha tu tai Hong Kong, đong thoi to cao đay la am muu cua thuc dan Phap cau ket voi Anh nham am sat nguoi lanh đao Đang Cong san Đong Duong. Sau đo, nho su bien ho va giup đo tan tinh cua luat su Francis Henry Loseby, Tong Van So đuoc tha ngay 28 thang 12 nam 1932. Ong đi Thuong Hai roi bi mat quay tro lai Lien Xo.


 Thoi ky o Lien Xo lan thu hai  Nguyen Ai Quoc đen Moskva vao mua xuan nam 1934. Voi bi danh Lin, Nguyen Ai Quoc hoc o Truong Quoc te Lenin (1934–1935). Sau đo duoi ten Linov, ong du Đai hoi lan thu 7 Đe Tam Quoc te (tu 25 thang 7 đen 20 thang 8 nam 1935) voi vai tro quan sat vien cua Ban Thu ky Dalburo. Trong thoi gian nay, Nguyen Ai Quoc bi Ban Lanh đao Hai ngoai cua Đang Cong san Đong Duong viet thu gui Quoc te Cong san ket toi phai chiu trach nhiem chinh ve viec hon 100 đang vien cua Hoi Viet Nam Cach mang Thanh nien bi bat, do viec ong biet Lam Đuc Thu truoc đay la ke phan boi ma van tiep tuc su dung. Ong bi buoc phai o Lien Xo cho đen nam 1938, bi giam long vi nghi ngo ly do ong đuoc nha cam quyen Hong Kong tra tu do. Quoc te Cong san thanh lap Ban Tham tra vi nghi ngo su trung thanh chinh tri cua Nguyen Ai Quoc nhung khong tim ra chung cu cho thay đieu nay, nen ho so vu viec đa đuoc Ban Tham tra quyet đinh huy bo. Sau đo, ong tham gia lop nghien cuu sinh Vien Nghien cuu cac Van đe Dan toc va Thuoc đia cua Quoc te Cong san.
Trong nhung nam 1931–1935, Nguyen Ai Quoc bi Tran Phu va sau đo la Ha Huy Tap phe phan ve đuong loi cai luong "lien minh voi tu san va đia chu vua va nho", khong đung đuong loi đau tranh giai cap cua Đe Tam Quoc te. Trong mot buc thu gui cho to chuc Đe Tam Quoc te vao thang 3 nam 1935 voi noi dung ke ve phong trao cach mang tai Đong Duong, Nguyen Ai Quoc đa bi phe phan nang ne. Buc thu nay co ghi nhan ve "tan du cua tu tuong dan toc cach mang pha tron voi chu nghia cai luong, chu nghia duy tam cua đang cua cac đong chi Hoi Viet Nam Cach mang Thanh nien va cua đong chi Nguyen Ai Quoc". Trong thu nay cung co đoan: "Nhung tan du ay rat manh va tao thanh mot chuong ngai nghiem trong cho su phat trien chu nghia cong san. Cuoc tranh đau khong nhan nhuong chong nhung hoc thuyet co hoi nay cua đong chi Nguyen Ai Quoc va cua Đang Thanh nien la rat can thiet (...). Chung toi đe nghi đong chi Lin viet mot cuon sach đe tu phe binh nhung khuyet điem đa qua".
So di co viec phe phan nay la do bat đong giua Nguyen Ai Quoc va mot so đong chi cua ong ve cac luc luong tham gia, can tranh thu trong hoat đong cach mang, dan đen suy nghi cho rang Nguyen Ai Quoc uu tien giai phong dan toc hon la đau tranh giai cap. Vao thoi điem đo, Quoc te Cong san duoi su lanh đao cua Stalin, đat đau tranh giai phong dan toc đi cung voi đau tranh giai cap.
Trong giai đoan nay, Tran Phu, Le Hong Phong, Ha Huy Tap lan luot lam Tong Bi thu Đang Cong san Đong Duong con Ho Chi Minh chi đam nhiem cong tac lien lac giua Quoc te Cong san va cac đang cong san tai Đong Nam A.


 Tro lai Trung Quoc (nam 1938 đen đau nam 1941)  Nam 1938, ong tro lai Trung Quoc. Trong vai Thieu ta Bat lo quan ten la Ho Quang, Nguyen Ai Quoc đen cong tac tai van phong Bat lo quan Que Lam, sau đo đi Quy Duong, Con Minh roi đen Dien An, can cu đau nao cua Đang Cong san Trung Quoc va Hong quan Trung Quoc mua đong 1938 đen đau nam 1939.


= Tro ve Viet Nam =
Đau thang 1 nam 1941, Hoang Van Thu, Uy vien Thuong vu Trung uong Đang tu Viet Nam sang Tinh Tay (Quang Tay, Trung Quoc) gap Nguyen Ai Quoc đe bao cao ket qua xay dung va cung co An toan khu Cao Bang. Hoang Van Thu đe nghi ong ve nuoc truc tiep lanh đao cach mang Viet Nam qua loi Cao Bang. Nguyen Ai Quoc cung nhan đinh Cao Bang se mo ra trien vong lon cho cach mang, va ong quyet đinh tro ve nuoc sau 30 nam o nuoc ngoai.
Ong tro ve Viet Nam vao ngay 28 thang 1 nam 1941, voi hanh ly la mot chiec vali nho đan bang may tre đe đung quan ao va mot chiec may chu xach tay. Nha tho To Huu đa viet ve su kien nay qua bon cau tho:

"Bac đa ve đay, To quoc oi!
Nho thuong hon đat am hoi Nguoi.
Ba muoi nam ay, chan khong nghi,
Ma đen bay gio moi toi noi".
Sau khi hoi tham dan đia phuong, ngay 8 thang 2 nam 1941, Nguyen Ai Quoc toi o tai hang Coc Bo, ban Pac Bo, tinh Cao Bang voi bi danh Gia Thu. Dong suoi lon chay qua đay đuoc ong goi la suoi Le-nin, ngon nui đa cao đuoc goi la nui Cac-Mac. Ong đa lam mot bai tho (nay đa đuoc tac vao vach nui) the hien chi huong:

Non xa xa nuoc xa xa,
Nao phai thenh thang moi goi la.
Đay suoi Le-nin, kia nui Mac,
Hai tay gay dung mot son ha.
Tai đay, Nguyen Ai Quoc mo cac lop huan luyen can bo, cho in bao, tham gia cac hoat đong thuong ngay... Tai lieu huan luyen va tuyen truyen chu yeu la sach do ong dich va viet ve nhieu chu đe. Tai cuoi mot cuon sach nhu vay ong ghi "Viet Nam đoc lap nam 1945". Ong cho lap nhieu hoi đoan nhan dan nhu Hoi Phu nu Cuu quoc, Hoi Phu lao Cuu quoc, Hoi Nong dan Cuu quoc...
Tu ngay 10 đen ngay 19 thang 5 nam 1941, Nguyen Ai Quoc chu tri Hoi nghi lan thu 8 (mo rong) cua Trung uong Đang hop tai Pac Bo, Cao Bang. Mot trong nhung ket qua cua hoi nghi nay la nghi quyet ve viec thanh lap Viet Nam Đoc lap Đong minh (Viet Minh).


= Tu bi giam o Trung Quoc cho toi thanh lap Viet Nam Dan chu Cong hoa =
Ngay 13 thang 8 nam 1942, ong lay ten Ho Chi Minh, sang Trung Quoc voi danh nghia đai dien cua ca Viet Minh va Hoi Quoc te Phan Xam luoc Viet Nam (mot hoi đoan đuoc ong lap ra truoc đo) đe tranh thu su ung ho cua Trung Hoa Dan quoc. Đay la lan đau tien trong cac giay to ca nhan ong su dung ten Ho Chi Minh, va khai nhan than la "Viet Nam-Hoa kieu".
Ho Chi Minh bi chinh quyen đia phuong cua Trung Hoa Dan quoc bat giu ngay 29 thang 8 khi đang đi cung mot nguoi Trung Quoc dan đuong va bi giam hon mot nam, trai qua khoang 30 nha tu. Ong viet Nhat ky trong tu trong thoi gian nay (tu thang 8 nam 1942 đen thang 9 nam 1943). Nhat ky trong tu la mot tac pham đuoc nhieu tac gia nguoi Viet Nam, nguoi phuong Tay va ca nguoi Trung Quoc, nhu Quach Mat Nhuoc, Vien Ung hay Hoang Tranh đe cao. Cac đong chi cua ong (Pham Van Đong, Vo Nguyen Giap, Vu Anh...) o Viet Nam tuong lam la ong đa chet (sau nay nguyen nhan đuoc lam ro la do mot can bo Đang Cong san ten Cap đa nghe va hieu sai ngu nghia). Ho tham chi đa to chuc đam tang va đoc đieu van cho ong (Pham Van Đong lam van đieu) cung nhu "mo chiec va-li may cua Bac ra tim xem con nhung gi co the giu lai lam ki niem" (loi cua Vo Nguyen Giap). Vai thang sau ho moi biet đuoc tinh hinh thuc cua ong sau khi nhan đuoc thu do ong viet va bi mat nho chuyen ve.
Ngay 25 thang 10 nam 1943, Hoi Quoc te Chong Xam luoc o Đong Duong gui 2 buc thu, mot cho Đai su My tai Trung Quoc, buc con lai cho Thong che Tuong Gioi Thach đe nghi can thiep tra tu do cho Ho Chi Minh, đong thoi đai dien cua Đang Cong san Trung Quoc o Trung Khanh đa tiep xuc bi mat voi cac si quan OSS (thuoc Co quan Tinh bao chien luoc Hoa Ky) va SACO đe goi y rang co the khien Ho Chi Minh hop tac voi phe Đong Minh. Sau khi thao luan voi Đai su quan My tai Trung Quoc, OSS va co quan ngoai giao My thuong luong voi chinh phu Trung Hoa Dan quoc đe giai thoat Ho Chi Minh khoi nha tu va thuyet phuc ong cong tac voi OSS. Cung luc đo Truong Phat Khue, tuong cai quan vung Quang Đong va Quang Tay cua Quoc Dan Đang cung gay ap luc đe buoc ong Ho hoat đong cho Quoc dan Đang. Ho Chi Minh đuoc tra tu do ngay 10 thang 9 nam 1943, theo yeu cau cua Hoa Ky. Co nguon khac noi rang tuong Truong Phat Khue quyet đinh tra tu do cho Ho Chi Minh nham loi dung ong va mot so chinh tri gia Viet Nam theo chu nghia dan toc o mien Nam Trung Quoc chong phat xit Nhat. Truong Phat Khue hy vong Ho Chi Minh co the thong nhat va to chuc lai cac nhom nguoi Viet luu vong o mien Nam Trung Quoc thanh mot khoi thuan nhat than Trung Quoc ma su chia re, chong đoi ve phuong phap tien hanh đau tranh va su tranh gianh quyen luc giua lanh tu cua cac nhom nay đa che lap mat muc tieu đau tranh gianh đoc lap dan toc cua ho đong thoi đe chan chinh Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi (Viet Cach) do Trung Quoc đo đau.
Ngay sau đo, Ho Chi Minh tham gia Ban Chap hanh Trung uong Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi. Truoc đo, Viet Minh đa ra tuyen bo ung ho to chuc nay. Ong cung co gang tranh thu su ung ho tu Truong Phat Khue, nhung khong thanh.
Cuoi thang 9 nam 1944, Ho Chi Minh tro ve Viet Nam. Khi nay cac đong chi cua ong o Lien tinh uy Cao-Bac-Lang nhu Vo Nguyen Giap, Pham Van Đong... đa quyet đinh tien hanh phat đong chien tranh du kich trong pham vi lien tinh. Ho Chi Minh cho rang chua đung thoi co, va đa ngan chan thanh cong quyet đinh nay. Thay vao đo, ong ra lenh to chuc lap luc luong vu trang va can cu đia cho chat che va hieu qua hon. Ong truc tiep ra chi thi thanh lap mot đoi quan mang tinh chinh quy la đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan, voi 34 đoi vien la cac tieu đoi truong, trung đoi truong hoac thanh vien cua cac đoi quan nho be va rai rac truoc đo cua Viet Minh. Cuoi nam 1944, ong tro lai Con Minh hoat đong cho toi đau nam 1945.
Ngay 29 thang 3 nam 1945, Ho Chi Minh gap Trung tuong My Chennault tai Con Minh (Trung Quoc). Chennault cam on Viet Minh đa giup đo chong Nhat va san sang vien tro nhung gi co the theo yeu cau. Con Ho Chi Minh khang đinh quan điem cua Viet Minh la ung ho va đung ve phia Đong Minh chong phat xit Nhat. Theo Ho Chi Minh, viec đuoc tuong Chennault tiep kien đuoc xem la mot su cong nhan chinh thuc cua My, la bang chung cho cac đang phai Quoc gia thay My ung ho Viet Minh. Nguoi My xem đay chi la mot muu meo cua Ho Chi Minh nhung du sao ong cung đa đat đuoc ket qua.

Ho Chi Minh nhan thay Hoa Ky đang muon su dung cac to chuc cach mang nguoi Viet vao cac hoat đong quan su chong Nhat tai Viet Nam, ong đa thiet lap moi quan he voi cac co quan tinh bao Hoa Ky đong thoi chi thi cho Viet Minh lam tat ca đe giai cuu cac phi cong gap nan trong chien tranh voi Nhat Ban, cung cap cac tin tuc tinh bao cho OSS, tien hanh mot so hoat đong tuyen truyen cho Trung Hoa Dan Quoc va OWI. Đoi lai, co quan tinh bao Hoa Ky OSS (U.S Office of Strategic Services) cung cap vu khi, phuong tien lien lac, giup đo y te, co van va huan luyen quan đoi quy mo nho cho Viet Minh.
Thang 7 nam 1945, truoc khi Hoi nghi Tan Trao hop vao thang 8 nam 1945, ong om nang, tuong khong qua khoi. Theo loi ke cua Vo Nguyen Giap thi vao mot đem, ong co noi loi nhu trang troi rang "...du co phai đot ca Truong Son, cung kien quyet danh cho đuoc đoc lap". Mot đon vi nho OSS nhay du phia sau đuong ranh gioi Nhat Ban o Viet Nam đe tham gia tac chien cung Viet Minh, va thay Ho Chi Minh trong tinh trang sot ret nang. OSS gui thong điep đen tru so quan My o Trung Quoc đe yeu cau cung cap thuoc men som nhat co the. Hai tuan sau đo, bac si quan y ten la Paul Hogland đa đen. Nhung nguoi My đa o lai đo trong vong hai thang va co the thuoc men cua ho đa cuu song ong.
Ngay 16 thang 8 nam 1945, Tong bo Viet Minh trieu tap Đai hoi quoc dan tai Tan Trao (Tuyen Quang), cu ra Uy ban Dan toc Giai phong tuc Chinh phu Lam thoi, do Ho Chi Minh lam Chu tich.


= Giai đoan lanh đao =


 Tu Đoc lap toi Toan quoc khang chien  Ho Chi Minh đoc ban Tuyen ngon Đoc lap vao ngay 2 thang 9 nam 1945 tren Quang truong Ba Đinh tai Ha Noi, tuyen bo thanh lap nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ong trich dan ban Tuyen ngon Đoc lap cua Hoa Ky va ban Tuyen ngon Nhan quyen va Dan quyen cua Phap đe mo đau ban Tuyen ngon Đoc lap cua Viet Nam. Ho Chi Minh noi voi chi huy tinh bao quan su My OSS tai mien Bac, Archimedes L. A Patti, rang ong theo chu nghia Lenin, tham gia thanh lap Đang Cong san Phap va xin gia nhap Đe Tam Quoc te vi đay la nhung ca nhan va to chuc duy nhat quan tam đen van đe thuoc đia. Ong khong thay co su lua chon nao khac. Nhung trong nhieu nam sau đo nhung to chuc nay cung khong co hanh đong gi vi nen đoc lap cua cac dan toc thuoc đia. Truoc mat, ong đat nhieu tin tuong vao su giup đo cua My truoc khi co the hy vong vao su giup đo cua Lien Xo (bang viec gui thu cho Tong thong Hoa Ky Harry Truman nhung khong đuoc đap lai). Theo Patti, Ho Chi Minh noi rang nguoi My khong muon giup ong vi ho xem ong la mot nguoi quoc te cong san, bu nhin cua Moskva do ong đa o Moskva va nuoc ngoai nhieu nam, nhung thuc te ong khong phai la nguoi cong san theo cach ma My hieu. Ong no Lien Xo vi su đao tao cua ho nhung ong đa tra lai bang 15 nam cong tac đang, va khong co bat cu cam ket nao khac voi Lien Xo. Ho Chi Minh tu xem minh la mot cong tac vien đoc lap. Nguoi My đa cung cap cho ong nhieu ho tro ve mat vat chat va tinh than hon Lien Xo nen ong cam thay minh khong he mac no Lien Xo. Theo ong trong tinh the hien nay ong can co đong minh neu khong nguoi Viet se phai hanh đong mot minh. Cuoi thang 9 nam 1946, My rut tat ca cac nhan vien tinh bao tai Viet Nam ve nuoc, cham dut lien he voi chinh phu Ho Chi Minh.

Ngoai ra, Ho Chi Minh con gui thu cho nhieu nguyen thu quoc gia khac tren the gioi keu goi cong nhan nha nuoc Viet Nam moi đuoc thanh lap cung nhu tranh thu su ung ho nhung khong nhan đuoc hoi am (lanh tu Lien Xo Stalin, tuong Charles de Gaulle, Thong che Tuong Gioi Thach, Tong thong Phap Leon Blum, Bo truong Thuoc đia Phap Marius Moutet va Nghi vien Phap, ...).
Ngay sau khi thanh lap, Vo Nguyen Giap thay mat Ho Chi Minh, Chu tich Chinh phu Cach mang Lam thoi, ban hanh cac sac lenh giai tan mot so đang phai, voi ly do cac đang nay tu thong voi ngoai quoc, lam phuong hai đen nen đoc lap Viet Nam (nhu Viet Nam Quoc xa, Đai Viet Quoc dan đang...) nham kip thoi trung tri bon phan cach mang, bao ve chinh quyen non tre đong thoi giao duc y thuc ve tinh than canh giac cho nhan dan, đong thoi Chu tich Ho Chi Minh cho phep Ty Liem phong co the bat nhung nguoi bi coi la nguy hiem cho nen đoc lap cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cung voi đo, Chu tich Ho Chi Minh ky sac lenh giai tan cac nghiep đoan đe kiem soat nen kinh te, thong nhat cac to chuc thanh nien (vao Đoan Thanh nien Cuu quoc Viet Nam). Đong thoi Chinh phu cung ban hanh sac lenh thanh lap Hoi đong nhan dan va Uy ban Hanh chinh đia phuong cac cap.
Ngay sau khi đuoc tin Tađeo Le Huu Tu tro thanh Giam muc, thang 8 nam 1945, Ho Chi Minh đa gui thu chuc mung vi Giam muc nay. Trong thu co đoan: "Co mot nha lanh đao moi cua nguoi Cong giao đi theo chan Đuc Gie-su, chiu đong đinh hau giup giao dan biet hy sinh va chien đau bao ve tu do va đoc lap cua đat nuoc". Ve nhung la thu cua ong viet cho Tađeo Le Huu Tu, Vien si Vien Han lam Hoang gia Canada đong thoi giao su Đai hoc Lavat (Quebec) – linh muc Tran Tam Tinh co nhan đinh: "Cu Ho Chi Minh rat thanh that ton trong tin nguong va tin tuong nguoi Cong giao. Khong co mot dau hieu nao cho phep trach đuoc rang, Nguoi noi doi".
Ngay 23 thang 9 nam 1945, quan Phap tan cong Sai Gon. Quan dan đia phuong chong cu quyet liet. Uy ban khang chien Nam Bo đuoc thanh lap voi Tran Van Giau la Chu tich. Xu uy va Uy ban nhan dan Nam Bo đien ra Chinh phu trung uong đe xin phep đanh. Chinh phu ra huan lenh, ban than ong gui thu khen ngoi "long kien cuong ai quoc cua đong bao Nam Bo".
Ngay 6 thang 1 nam 1946, Tong tuyen cu tu do trong ca nuoc đuoc to chuc, bau ra Quoc hoi va Quoc hoi thong qua Hien phap dan chu đau tien cua Viet Nam. Hai đang đoi lap trong Chinh phu la Viet Nam Quoc dan Đang (Viet Quoc) va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi (Viet Cach) khong tham gia bau cu du truoc đo Ho Chi Minh đa gui thu cho Nguyen Hai Than (lanh tu Viet Cach) va Vu Hong Khanh (lanh tu Viet Quoc) moi Viet Quoc va Viet Cach tham gia Tong tuyen cu va đe nghi hai ben khong cong kich nhau bang loi noi hoac hanh đong cho đen ngay Quoc hoi khai mac. Tren thuc te, cac đang nay con phat đong tay chay bau cu. Ngay ca khi đa tuyen bo nhat tri ve ke hoach tong tuyen cu, cac đang phai Viet Quoc, Viet Cach van dung bao chi đa kich bau cu, rang "trung cu chi la Viet Minh cong san... Chinh quyen trong tay nen Viet Minh muon ai trung cung đuoc", to chuc cac cuoc tuan hanh, bac loa ho hao keu goi tay chay bau cu. Theo Vo Nguyen Giap, cac đang phai nay tay chay bau cu la vi so khong kiem đuoc phieu bau, boi uy tin cua ho khong the sanh đuoc voi Ho Chi Minh. Theo bao Su that thi Viet Quoc, Viet Cach tham chi con bat coc, giet nhung ung cu vien, đang vien cong san, can bo Viet Minh (tieu bieu la Tran Đinh Long) hay thu tieu nhung nguoi cung to chuc co cam tinh voi Chinh phu.
Quoc hoi khoa I cua Viet Nam đa cu ra Chinh phu Lien hiep Khang chien do Ho Chi Minh lam Chu tich (Ho Chi Minh đat so phieu cao nhat voi 169.222 la phieu, chiem 98,4%). Đai bieu quoc hoi chu yeu la nhan si tri thuc, nguoi ngoai Đang. Ho Chi Minh tro thanh Chu tich Nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, va voi chuc danh Chu tich Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, ong cung đam nhiem luon cong viec cua thu tuong. Chinh phu nay, cho toi cuoi nam 1946, đa trai qua 3 lan thay đoi co cau va nhan su vao cac thoi điem: ngay 1 thang 1; thang 3; va ngay 3 thang 11.
Nha nuoc va chinh phu cua Ho Chi Minh đoi mat voi hang loat kho khan ca ve đoi noi va đoi ngoai. Ve đoi ngoai, luc nay Viet Nam chua đuoc bat cu quoc gia nao cong nhan, khong phai thanh vien Lien Hop Quoc, cung nhu khong nhan đuoc su ung ho nao ve vat chat cua cac nuoc khac. Ngoai 200.000 quan Trung Hoa Dan quoc o mien Bac, con co quan Anh, quan Phap (vao thoi điem toan quoc khang chien, thang 12 nam 1946, Phap co khoang 60.000 quan) va khoang 60.000 quan Nhat. Ve đoi noi, "giac đoi, giac dot" – nhu chinh cach ong goi – va ngan quy trong rong la nhung van đe he trong nhat.
Boi the, Ho Chi Minh chu trong đen viec phat trien giao duc, ma truoc het la xoa nan mu chu bang cach mo cac lop hoc Binh dan hoc vu. Thang 9 nam 1945, nhan ngay khai truong, Ho Chi Minh đa viet thu gui cho hoc tro Viet Nam. Thu co đoan: 

Đe diet "giac đoi", ngoai viec keu goi tang gia san xuat, ong đe nghi đong bao "cu 10 ngay nhin an 1 bua, moi thang nhin 3 bua" đe đem so gao tiet kiem đuoc cuu dan ngheo. Ban than Ho Chi Minh cung guong mau thuc hien viec nhin an cuu đoi nay.
Đe đoi pho voi giac ngoai xam, Ho Chi Minh thi hanh mot chinh sach đoi ngoai mem deo va nhan nhin. Ong noi: 

Thang 10 nam 1945, khi Ha Ung Kham, Tong Tham muu truong cua quan đoi Trung Hoa Dan quoc toi Ha Noi, 300.000 nguoi đuoc huy đong xuong đuong, ho vang cac khau hieu "Ung ho chinh phu Ho Chi Minh", "Ung ho chinh phu lam thoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa" đe "đon tiep". Theo quan niem cua Ho Chi Minh, Trung Hoa Quoc dan Đang muon lam that bai y đo cua Phap đinh khoi phuc lai đia vi tai Đong Duong va muon ngan chan su lien minh cua nguoi Viet Nam voi cac luc luong cong san Trung Quoc trong pham vi quyen loi cua Trung Quoc. Ong chap nhan cung cap gao (ban đau kien quyet tu choi) cho quan Trung Hoa Dan quoc đang lam nhiem vu giai giap quan đoi Nhat tai Viet Nam. Quan Trung Hoa Dan quoc cung đuoc tieu giay bac "kim quan" va "quoc te" tai mien Bac.
Đieu lam Ho Chi Minh lo ngai la trong mot so gioi, đac biet la tang lop trung luu Viet Nam, nguoi ta van gan mac cho ong va Viet Minh la "Cong san". Nhung nguoi thuoc đang phai quoc gia than Trung Quoc thi lai khong bi nhu vay, nen ong phai lam moi cach đe gat bo cai nhan hieu noi tren. Thang 11 nam 1945, ong quyet đinh cho Đang Cong san Đong Duong tu giai tan. Ve mat cong khai, đang cua ong khong con hien dien ma chi co mot bo phan hoat đong duoi danh nghia Hoi nghien cuu Chu nghia Mac o Đong Duong. Ong keu goi cac đang vien neu tu xet thay minh khong đu phu hop thi nen tu rut lui khoi hang ngu lanh đao chinh quyen.
Voi tu tuong đat loi ich quoc gia len hang đau, Ho Chi Minh keu goi va thuc hien triet đe chinh sach đai đoan ket dan toc bang cach moi nhieu nhan si, tri thuc tham gia cac Chinh phu va Quoc hoi. Truoc Quoc hoi, ong tuyen bo: "Toi chi co mot Đang – đang Viet Nam". Trong so nhung nhan si, tri thuc do ong moi đuoc lua chon vao cac vi tri trong Chinh phu, co kha nhieu nguoi von khong tham gia Viet Minh. Đo la cac bo truong: Huynh Thuc Khang, Nguyen Van Huyen, Tran Đang Khoa, Hoang Tich Tri, Vu Đinh Hoe, Chu Ba Phuong, Nguyen Van To va Bo Xuan Luat. Nam 1947, Chinh phu đuoc cai to voi su tham gia them cua mot so tri thuc khac, nhu Phan Anh, Hoang Minh Giam. Ve sau nay ong cho biet:

"Khi to chuc Chinh phu lam thoi, co nhung đong chi trong Uy ban Trung uong do Quoc dan Đai hoi bau ra, đang le tham gia Chinh phu, song cac đong chi ay đa tu đong xin lui, đe nhuong cho cho nhung nhan si yeu nuoc nhung o ngoai Viet Minh. Đo la mot cu chi vo tu, tot đep, khong ham chuong đia vi, đat loi ich cua dan toc, cua đoan ket nhan dan len tren loi ich ca nhan. Đo la mot cu chi đang khen, đang kinh ma chung ta phai hoc".
Ho Chi Minh xem nhung đang phai quoc gia than Trung Hoa Dan quoc nhu Viet Cach, Viet Quoc la bon quoc gia gia hieu, đay to cua Trung Hoa Quoc dan Đang va khong co lien he gi voi nhan dan Viet Nam. Ong mieu ta ho la nhung nguoi khong co to chuc, mot nhom co hoi tranh gianh nhau, tan du cua cac đang phai quoc gia cu khong co chuong trinh hanh đong co ban nhung lai co qua nhieu lanh đao. Nhung ong chap nhan su hien dien cua Viet Cach, Viet Quoc trong cac chinh phu lien tuc đuoc thay đoi, chap nhan 70 ghe cho Viet Quoc, Viet Cach trong Quoc hoi khong can qua bau cu. Tuy nhien chuc trach cac Bo cung thay đoi. Bo truong Quoc phong tro thanh nguoi lo ve tai chinh ma khong đuoc xem xet danh sach nhan su, quan so, sung đan con cac Bo truong khac cua cac đang phai Quoc gia chang co chuc trach cu the gi, khong bao gio đuoc tham du bat cu buoi hop nao cua Noi cac. Ho Chi Minh cung giao cho Vo Nguyen Giap va Tran Quoc Hoan, sau nay tro thanh Bo truong Cong an, nhiem vu vo hieu hoa cac cuoc bieu tinh do Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi to chuc nham cham dut hoat đong tuyen truyen cua cac đang phai nay trong dan chung.
Khi biet Ngo Đinh Diem bi du kich Viet Minh bat tai Tuy Hoa, Phu Yen, Ho Chi Minh đa yeu cau đua Ngo Đinh Diem ra Ha Noi. Ong đa đen gap Ngo Đinh Diem đe thuyet phuc ong nay tham gia chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa do Viet Minh lanh đao. Ngo Đinh Diem hoi Ho Chi Minh ly do du kich đia phuong xu ban anh cua ong thi đuoc Ho Chi Minh giai thich rang đo la mot sai lam do đat nuoc đang roi vao tinh trang hon loan. Sau đo Ho Chi Minh moi Ngo Đinh Diem giu chuc thu tuong vi biet rang Diem la mot nguoi co tai lanh đao. Ngo Đinh Diem tra loi rang ong chi đong y loi moi cua Ho Chi Minh voi đieu kien ong đuoc Viet Minh thong bao ve tat ca moi hanh đong va biet rieng moi quyet đinh cua ho. Ho Chi Minh tu choi yeu cau nay va Ngo Đinh Diem khong chap nhan hop tac voi Ho Chi Minh.

Theo Hiep uoc Phap-Hoa, ky ngay 28 thang 2 nam 1946, quan Phap thay the quan cua Tuong Gioi Thach. Mot tuan sau, ngay 6 thang 3 nam 1946, Ho Chi Minh cung Vu Hong Khanh ky voi Jean Sainteny – Uy vien Phap o mien bac Đong Duong - ban Hiep đinh So bo voi Phap, voi 3 noi dung chu chot:

Phap cong nhan Viet Nam "la mot nuoc tu do, la mot phan tu trong Lien bang Đong Duong thuoc Lien hiep Phap". Truoc đo, đam phan cang thang khi ong muon Viet Nam đuoc cong nhan la quoc gia đoc lap va phan đoi kich liet khi Phap muon dung chu "Quoc gia Tu tri" đe mo ta To quoc cua ong.
Phap đuoc đua 15.000 quan ra Bac the cho quan Tuong, nhung phai rut trong 5 nam, moi nam rut 1/5 quan so.
Ngung xung đot, giu nguyen quan đoi tai vi tri cu.

Ngay 31 thang 5 nam 1946, Ho Chi Minh len đuong sang Phap theo loi moi cua chinh phu nuoc nay; cung ngay, phai đoan Chinh phu do Pham Van Đong dan đau cung khoi hanh sang Phap tham du Hoi nghi Fontainebleau 1946. Truoc khi đi, ong ban giao quyen lanh đao đat nuoc cho Huynh Thuc Khang voi loi dan "Di bat bien, ung van bien". Tai Viet Nam, ong du đoan thoi gian o Phap la "...co khi mot thang, co khi hon"  nhung cuoi cung ong đa o Phap gan 4 thang (Hoi nghi Fontainebleau dien ra tu 6 thang 7 toi 10 thang 9 nam 1946) ma khong the cuu van đuoc nen hoa binh.
Trong khi Ho Chi Minh đang o Phap, cac lanh đao Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi lan luot roi bo Chinh phu lien hiep vi bat đong voi Viet Minh ve viec ky Hiep đinh So bo cho phep quan Phap quay tro lai Viet Nam cung nhu khong muon sap nhap quan đoi vao bien che Ve quoc đoan duoi su chi huy cua Bo Quoc phong do Viet Minh kiem soat do lo so bi khong che roi bi giai tan dan. Ngay 19 thang 6 nam 1946, Bao Cuu Quoc cua Tong bo Viet Minh đang xa luan kich liet chi trich "bon phan đong pha hoai Hiep đinh So bo Phap-Viet mung 6 thang 3". Ngay sau đo, Vo Nguyen Giap bat đau chien dich tran ap tat ca cac đang phai đoi lap đuoc Viet Minh coi la nguy hiem nhu Viet Quoc, Viet Cach, Đai Viet, nhung nguoi Trotskist, luc luong chinh tri Cong giao... bang luc luong cong an va quan đoi do Viet Minh kiem soat voi su giup đo cua nha cam quyen Phap. Ong cung su dung cac si quan Nhat Ban tron tai Viet Nam va mot so vu khi do Phap cung cap cho chien dich nay. Mot trong nhung su kien noi tieng nhat trong chien dich tieu diet cac đang phai đoi lap la vu an pho On Nhu Hau. Trong vu an nay, Cong an kham xet tru so Viet Nam Quoc dan Đang va Đai Viet Quoc dan Đang voi ly do hai đang nay am muu đao chinh nham lat đo Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cac thanh vien Viet Nam Quoc dan Đang va Đai Viet Quoc dan Đang co mat tai tru so cung bi bat trong đo co đai bieu cua Viet Nam Quoc dan Đang trong Quoc hoi Viet Nam khoa I la Phan Kich Nam. Sau su kien nay cac lanh đao Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi, tung tham gia Chinh phu, đa luu vong sang Trung Quoc.

Hoi nghi Fontainebleau that bai vi phia Phap chan chu khong an đinh chac chan thoi điem va cach thuc thuc hien cuoc trung cau dan y o Nam Ky ve viec sap nhap Nam Ky vao Viet Nam Dan chu Cong hoa theo yeu cau cua phai đoan Viet Nam. Phai đoan Viet Nam do Pham Van Đong dan đau ve nuoc nhung Ho Chi Minh van nan lai Phap ky Tam uoc voi Phap. Ngay 14 thang 9 nam 1946, Ho Chi Minh ky voi đai dien chinh phu Phap, Bo truong Thuoc đia Marius Moutet, ban Tam uoc Viet - Phap (Modus vivendi). Trong ban Tam uoc nay, hai ben Viet Nam Dan chu Cong hoa va Phap cung bao đam voi nhau ve quyen tu do cua kieu dan, che đo tai san cua hai ben; thong nhat ve cac van đe nhu: hoat đong cua cac truong hoc Phap, su dung đong bac Đong Duong lam tien te, thong nhat thue quan va tai lap cai thien giao thong lien lac cua Lien bang Đong Duong, cung nhu viec thanh lap uy ban tam thoi giai quyet van đe ngoai giao cua Viet Nam. Chinh phu Viet Nam cam ket uu tien dung nguoi Phap lam co van hoac chuyen mon, va hai ben đa đong y cham dut moi hanh đong xung đot, vu luc cung nhu tuyen truyen chong đoi nhau, phong thich tu nhan chinh tri, bao đam khong truy buc nguoi cua ben kia, va hop tac đe nhung kieu dan hai ben khong lam hai nhau. Tam uoc cam ket se co mot nhan vat do Viet Nam chi đinh va Chinh phu Phap cong nhan đuoc uy nhiem canh thuong su đe xep đat cong tac thi hanh nhung đieu thoa thuan nay. Cuoi cung, Chinh phu hai ben se som tiep tuc đam phan (cham nhat la vao thang 1 nam 1947) đe tim cach ky ket nhung ban thoa thuan rieng nham don đuong cho mot hiep uoc chung dut khoat.
The nhung, nhung nhan nhuong đo cung khong tranh khoi chien tranh. Cuoi thang 12 nam 1946, quan Phap gui 3 toi hau thu trong vong chua đay mot ngay đoi Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa phai đinh chi moi hoat đong chuan bi vu trang, tuoc vu khi cua Tu ve tai Ha Noi va trao cho quan đoi Phap quyen duy tri tri an trong thanh pho. Khong the chap nhan nhung yeu cau mang tinh tuoc đoat chu quyen Viet Nam cua quan Phap, ong ky lenh khang chien. Toi ngay 19 thang 12 nam 1946, Loi keu goi toan quoc khang chien do Ho Chi Minh chap but đuoc phat tren đai phat thanh. 20 gio toi cung ngay, khang chien bung no.


 Giai đoan Chien tranh Đong Duong  Thang 3 nam 1947, Ho Chi Minh va Trung uong Đang chuyen len Viet Bac. Ong keu goi nhan dan tieu tho khang chien, tan cu cung la khang chien, pha huy kho tang cung la khang chien (đe khong cho quan Phap su dung lai co so ha tang).
Tu nam 1947 cho toi nam 1950, Ho Chi Minh lanh đao cuoc khang chien, khien quan Phap dan bi sa lay va ngay cang met moi vi chien tranh. Ho Chi Minh đa noi ve cuoc chien nay: 

"No se la mot cuoc chien giua voi va ho. Neu ho đung yen thi se bi voi dam chet. Nhung ho khong đung yen. Ban ngay no an nap trong rung va ra ngoai vao ban đem. No se nhay len lung voi, xe nhung manh da lon, va roi no se chay tro lai vao rung toi. Va dan dan, con voi se chay mau đen chet. Cuoc chien tranh o Đong Duong se nhu vay". 
Chuyen đi cua Ho Chi Minh sang Trung Quoc va Lien Xo gap Stalin va Mao Trach Đong nam 1950 co y nghia đac biet, nhat la trong van đe Trung Quoc va Lien Xo ho tro chinh phu Bac Viet Nam phat trien chu nghia cong san o Viet Nam va chong Phap. Đung dip Tet Nguyen đan Canh Dan nam 1950, ong thuc hien mot chuyen đi bi mat sang Trung Quoc, Lien Xo. Ngay 2 thang 1 nam 1950, ong cung Tran Đang Ninh, tu Tuyen Quang đi bo toi Trung Khanh - Cao Bang, roi đi tiep đen Long Chau, Quang Tay. Đen đay, Ho Chi Minh bat đuoc lien lac voi Đang Cong san Trung Quoc. Van phong Trung uong Đang Cong san Trung Quoc đa bo tri xe đon đoan đi Nam Ninh, tu đo đoan đi xe lua đen Bac Kinh. Ong lam viec o Bac Kinh mot tuan, sau đo cung Tran Đang Ninh đi xe lua lien van đen Lien Xo. Chuyen đi bi mat nay, ong đa thanh cong o ca hai phuong dien chinh tri va ngoai giao, đo la chuyen đi lich su lam tien đe cho viec thiet lap quan he ngoai giao giua Viet Nam – Lien Xo, giua Viet Nam – Trung Quoc va cac nuoc xa hoi chu nghia khac. Ngay 11 thang 3 nam 1950, Ho Chi Minh va Tran Đang Ninh ve đen Bac Kinh, giua thang 4 nam 1950, ong moi ve đen Tuyen Quang.
Tai Đai hoi Đang toan quoc lan thu 2 đuoc to chuc vao trung tuan thang 2 nam 1951 tai Tuyen Quang, Ho Chi Minh quyet đinh đua Đang ra hoat đong cong khai tro lai. Tuy nhien, khi nay ten goi khong con la Đang Cong san nua ma co ten moi la Đang Lao đong Viet Nam. Ong tuyen bo:

Tai Đai hoi nay, Đang Lao đong đa khoi xuong Cai cach ruong đat nham xoa bo van hoa phong kien, tieu diet cac thanh phan bi xem la "boc lot", "phan quoc" (nhung nguoi theo Phap, chong lai đat nuoc), "phan đong" (chong lai chinh quyen) nhu đia chu, Viet gian, cuong hao, cac đang đoi lap... đe lap lai cong bang xa hoi, đong thoi thiet lap nen chuyen chinh vo san nham tien len chu nghia xa hoi mot cach nhanh chong.
Tu thang 10 nam 1952, Ho Chi Minh đa gui ban "chuong trinh cai cach ruong đat cua Đang Lao đong Viet Nam" cho Stalin đe "đe nghi xem xet va cho chi dan" va cho biet chuong trinh hanh đong đuoc lap boi chinh ong duoi su giup đo cua Luu Thieu Ky.
Cuoc cai cach ruong đat tai Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc phat đong vao cuoi nam 1953 va keo dai cho toi cuoi nam 1957. Theo tong ket cua Đang Lao đong Viet Nam, cuoc cai cach đa "đanh đo đuoc giai cap đia chu cung bon Viet gian phan đong", phan chia lai đat canh tac mot cach cong bang cho hon 2 trieu ho nong dan o mien đong bang Bac bo. Tuy vay cuoc cai cach nay đa pham nhieu sai lam, nhat la trong viec nguoi dan lam dung đau to va xu tu nhung nguoi bi liet vao thanh phan đia chu, tham chi xay ra viec dan chung vu oan va giet nham ca nhung đang vien trung thanh. Cuu Thu tuong Vo Van Kiet cho rang, nhung vu sat hai nay đa "gay nhung ton that lon ve chinh tri va kinh te". Truoc tinh canh đo, tu thang 2 nam 1956, cong cuoc sua sai đuoc khoi su, phuc hoi đuoc khoang 70-80% so nguoi bi ket an, tra lai tai san ruong đat. Nhung nhan vat cot can cua cai cach ruong đat bi cach chuc, gom ca Tong Bi thu Truong Chinh. Ho Chi Minh gui thu cho đong bao va can bo nhin nhan sai lam, ong khoc va nhan loi truoc Quoc hoi.
Chien tranh Đong Duong ket thuc vao nam 1954, khi thuc dan Phap bi đanh bai tai Đien Bien Phu, su kien bao hieu su ket thuc cua chu nghia thuc dan tren pham vi toan the gioi – va dan đen Hiep đinh Geneve. Ket qua ma đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa thu nhan đuoc kem hon nhieu so voi muc tieu đe ra ban đau. Tuy vay, tren cac phuong tien truyen thong chinh thuc, Ho Chi Minh tuyen bo "Ngoai giao đa thang to!".


 Giai đoan sau nam 1954  Ngay 8 thang 7 nam 1957, Ho Chi Minh ghe tham Bac Kinh tren đuong đi Bac Han, Lien Xo va Đong Au khi chien dich chong phai huu o Trung Quoc bat đau. Thang 8 nam 1957, mot nam sau cuoc noi day nam 1956 tai Hungary, Ho Chi Minh dan đau Đoan Đai bieu cap cao Viet Nam Dan chu Cong hoa bo ra nam ngay thuc hien cuoc vieng tham huu nghi Cong hoa Nhan dan Hungary. Tren đuong quay ve Viet Nam vao cuoi thang 8 nam 1957, Ho Chi Minh mot lan nua ghe tham Trung Quoc va gap cac lanh đao Trung Quoc luc ay đang ban ron voi chien dich chong phai huu. Theo Trinh Anh Hong (mot nha nghien cuu Trung Quoc), co le ong đa bi an tuong manh ve phong trao Tram hoa đua no, tram nha đua tieng va y đinh thuc hien giong nhu chien luoc cua Mao Trach Đong nham buoc nhung nguoi co quan điem trai nguoc voi Đang Cong san Trung Quoc lo minh. Đoi voi Viet Nam Dan chu Cong hoa, tinh hinh quoc te cuoi nam 1957 va đau 1958 đa chuyen bien rat khac giai đoan truoc đo. Khoang hai tuan sau khi tro ve nuoc, Ho Chi Minh dung but danh Tran Luc, đang mot bai tren bao Nhan dan ngay 16 thang 9 nam.1957 voi tua đe "Đap tan tu tuong huu khuynh", len an đo la tu tuong đoc hai va de lan tran nhu co dai, sau đo Phong trao Nhan Van - Giai Pham bi dap tat. Truoc đo, mot xa luan cua bao Nhan dan o Viet Nam, viet rang: "Chung ta khong the cho phep bat ky ai loi dung tu do dan chu va tu do ngon luan đe tach roi nhan dan khoi Đang."

Hai nam sau (1959), Ho Chi Minh toi tham thu đo Bac Kinh nhan dip ky niem 10 nam cach mang Trung Quoc. Trong nhung cuoc đam phan rieng, ong nhan đuoc su hua hen cua ca Bac Kinh lan Moskva đe vien tro them vu khi va dan su, nhung đa khon kheo tu choi nhung đe nghi gui quan tinh nguyen hay co van quan su đen Viet Nam. Ve quan he ca nhan, Ho Chi Minh co quan he ban be than thiet voi Chu An Lai, va Diep Kiem Anh.
Đau thang 9 nam 1963, Ho Chi Minh lan đau đi đieu duong tri lieu o suoi nuoc nong Tung Hoa, tinh Quang Đong, Trung Quoc. Chu An Lai va Tran Nghi tu Bac Kinh đen tham ong, sap xep viec sinh hoat hang ngay va cham soc suc khoe cho Ho Chi Minh. Anh chan dung thuong thay hien nay cua Ho Chi Minh đuoc treo o cac noi quan trong cua Viet Nam la do nhiep anh gia Luc Van Tuan (陸文駿) cua "Quang Đong hoa bao" (廣東畫報) chup trong thoi gian ong đieu duong tri lieu o suoi nuoc nong Tong Hoa.
It lau sau khi Hoa Ky bat đau cuoc chien tranh khong kich, nem bom vao mien Bac Viet Nam, Ho Chi Minh nhan đuoc đien tu nha triet hoc noi tieng nguoi Anh Bertrand Russell - mot nguoi yeu hoa binh. Trong đien nay, Russell neu ra quan điem chong đoi cua minh đoi voi su can thiep cua quan đoi Hoa Ky trong chien tranh Viet Nam. Đap lai, ong gui Russell đien cam on vao ngay 10 thang 8 nam 1964. Đien nay co đoan:

Ngay 8 thang 2 nam 1967, Tong thong My Johnson gui thu cho Chu tich Ho Chi Minh cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Noi dung thu co đai y la nguoi My nhieu lan gui đen chinh phu Ho Chi Minh mong muon hoa binh bang nhieu phuong tien khac nhau nhung khong đat ket qua nao va đe nghi cham dut cuoc xung đot tai Viet Nam đe khong tiep tuc gay đau kho cho nhan dan hai mien Viet Nam cung nhu nhan dan My. Tong thong My cam ket se ngung nem bom mien Bac Viet Nam va ngung tang them quan tai mien Nam Viet Nam ngay khi mien Bac cham dut đua quan vao mien Nam. Hai ben cung kiem che leo thang chien tranh đe đoi thoai song phuong mot cach nghiem tuc huong đen hoa binh. Viec tiep xuc co the dien ra o Moskva, Mien Đien hay bat cu noi nao Bac Viet Nam muon.
Ngay 15 thang 2 nam 1967, Ho Chi Minh viet thu tra loi Johnson to cao My đa xam luoc Viet Nam, vi pham nhung cam ket cua đai dien My tai Hoi nghi Geneve, gay ra nhieu toi ac chien tranh tai ca hai mien Nam Bac Viet Nam. Trong thu, Ho Chi Minh khang đinh nhan dan Viet Nam quyet tam đanh thang My bang moi gia. Neu My muon truc tiep đoi thoai voi Viet Nam Dan chu Cong hoa thi truoc tien phai ngung nem bom vo đieu kien mien Bac Viet Nam. Chi co the đat đuoc hoa binh neu My cham dut nhung hoat đong quan su, rut quan My va đong minh khoi mien Nam đe nguoi Viet Nam tu giai quyet van đe cua minh, đong thoi cong nhan Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam.


 Giai đoan cuoi đoi  Tu khoang nua cuoi thap nien 1960, do suc khoe suy giam, Ho Chi Minh giam dan cac hoat đong chinh tri, thuong xuyen sang Trung Quoc tham quan, nghi ngoi va duong benh (nhat la trong 3 nam cuoi đoi khi ong lien tuc om nang). Bat đau tu nam 1963, Ho Chi Minh dan ban giao cong viec cho Bi thu thu nhat Le Duan, nguoi ma Ho Chi Minh đa goi ra Ha Noi gap vao nam 1957 đe truc tiep giup ong đieu hanh cong viec chung cua Đang. Le Duan chua sat canh lam viec voi Ho Chi Minh ngay tu nhung nam 1940 nhu Pham Van Đong, Vo Nguyen Giap hay Truong Chinh, nhung khi ma đat nuoc Viet Nam đang bi chia cat, cach hay nhat đe bao đam Đang Lao đong Viet Nam se đai dien cho tat ca nguoi Viet Nam, la đua mot can bo tu mien Nam len lanh đao toan Đang. Quyet đinh cua Ho Chi Minh ve viec ong se ban giao cong viec cho Le Duan, va viec ong ung ho Le Duan trong cuoc bau cu 1960 la mot cach đe đam bao su đoan ket đat nuoc.
Ho Chi Minh dan lui ve nam giu vai tro bieu tuong cua cach mang, danh nhieu thoi gian đe đi tham hoi, đong vien can bo va đong bao, va viet bao. Bi thu thu nhat Le Duan la nguoi chu truong tich cuc thuc đay qua trinh thong nhat đat nuoc bang cach đay manh cuoc chien tranh chong My o mien Nam. Tuy nhien voi vai tro va uy tin to lon, cac quyet sach lon (nhu Tong tien cong Tet Mau Than hay viec đam phan o Paris) van can su tham gia chi đao va phe duyet cua Ho Chi Minh.
Trong giai đoan 1951–1969, Ho Chi Minh nam giu chuc vu Chu tich Đang. Đay la chuc vu lon nhat trong lich su Đang Cong san Viet Nam, hon ca chuc vu Tong Bi thu (sau khi Chu tich Ho Chi Minh qua đoi nam 1969, Bo Chinh tri thong nhat coi đay la chuc vu danh du cao nhat chi danh rieng cho Ho Chi Minh nen đa bai bo viec nguoi khac tiep noi chuc vu nay, vi vay Ho Chi Minh la nguoi duy nhat trong lich su nam chuc vu Chu tich Đang Cong san Viet Nam).
Trong thoi gian chuan bi dien ra cuoc Tong tien cong Tet Mau Than 1968, Ho Chi Minh đang trong đot duong benh dai ngay tai Trung Quoc (ong lien tuc om nang ke tu nam 1966, phai sang Trung Quoc chua benh nhieu lan, hau nhu ca nam 1967 ong o Trung Quoc chua benh). Tuy phai đi chua benh, nhung do tam quan trong cua chien dich, ong van quay ve Viet Nam 2 lan (vao thang 7 va thang 12 nam 1967) đe chi đao xay dung va phe duyet quyet đinh tien hanh cuoc Tong tien cong va noi day Tet Mau Than.
Đen cuoi thang 12 nam 1967, ke hoach co ban đa hoan thanh, nhung can co mot cuoc hop Bo Chinh tri đe ra soat lai toan bo. Sang ngay 21 thang 12 nam 1967, Van phong Trung uong đien sang moi ong tro ve du hoi nghi Bo Chinh tri se khai mac vao sang 28 thang 12 nam 1967. Toi ngay 23 thang 12, Ho Chi Minh đi may bay ve đen Ha Noi, cac lanh đao gom Le Duan, Pham Van Đong, Le Đuc Tho ra đon ong tai san bay, cung ve nha va bao cao cong tac chuan bi. Ngay 28 thang 12 nam 1967, Bo Chinh tri hop phien đac biet ngay ben nha san cua Ho Chi Minh, cung ong thong nhat lan cuoi ke hoach Tong cong kich, Tong khoi nghia Tet Mau Than.
Ngay 30 thang 12 nam 1967, Chu tich Ho Chi Minh lai du hop Bo Chinh tri. Sang ngay 31 thang 12 nam 1967, Ho Chi Minh đi ra Phu Chu tich đe thu thanh bai tho chuc mung nam moi co ten "Toan thang at ve ta", đuoc coi la hieu lenh mo man cuoc Tong tien cong. Chieu ngay 1 thang 1 nam 1968, Bo Chinh tri đen lam viec, Ho Chi Minh can dan cong viec truoc khi len đuong sang Trung Quoc tiep tuc duong benh. Ngoai lien lac đien thoai, cac lanh đao Viet Nam van thay nhau đen Bac Kinh, truc tiep bao cao va xin y kien Ho Chi Minh. Chieu ngay 20 thang 1 nam 1968, Le Đuc Tho sang bao cao cong viec voi Ho Chi Minh. Sang ngay 25 thang 1 nam 1968, đen luot Đai tuong Vo Nguyen Giap đen truc tiep bao cao voi Ho Chu tich ve cong tac chuan bi Tong tien cong va noi day Tet Mau Than. Hieu lenh mo man cuoc tong tan cong chinh la bai tho chuc Tet cua Ho Chi Minh phat tren Đai tieng noi Viet Nam:

Sau cuoc Tong tien cong Tet Mau Than 1968, My phai chap nhan ngoi vao ban đam phan hoa binh voi Viet Nam. Ho Chi Minh goi Le Đuc Tho ve gap Ha Noi đe giao nhiem vu sang Paris lam Co van cao cap Đoan đai bieu Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Trong la thu viet tay gui Bo Chinh tri, Ho Chi Minh ghi ro: "... Anh Sau (Le Đuc Tho) nen ve ngay (truoc thang 5 nam 1968) đe tham gia phai đoan ta đi gap đai bieu My". Chu tich Ho Chi Minh cung ky sac lenh cu ong Xuan Thuy lam Bo truong, Truong đoan đam phan tai Hoi nghi Paris. Truoc khi đoan đam phan len đuong, Ho Chi Minh đa can dan phai đoan: đung đe nuoc My be bang, đung xuc pham nhan dan My vi Viet Nam chi chien đau voi gioi cam quyen hieu chien cua My, ve nguyen tac quyet khong nhuong bo song ve phuong phap thi "di bat bien, ung van bien".
Ho Chi Minh bat đau viet di chuc vao dip sinh nhat lan thu 75 cua ong vao ngay 10 thang 5 nam 1965, va sua lai trong nhung dip sinh nhat tiep theo. Ong mang di chuc ra viet va dan lai Vu Ky: "Chu cat giu can than, sang nam, mong 10 thang 5 nho đua lai cho Bac". Mo đau ban di chuc nam 1965 co đoan: "Nhan dip mung 75 tuoi... Nam nay toi 75 tuoi, tinh than van sang suot, than the van manh khoe. Tuy vay, toi cung la lop nguoi 'xua nay hiem'..." 
Trong di chuc, ong co viet: 


= Qua đoi =

Trong nhung nam cuoi đoi, do tuoi cao nen Ho Chi Minh bi chung suy tim khong the chua khoi. Chieu ngay 12 thang 8 nam 1969, Ho Chi Minh van con khoe, ong nghe Le Đuc Tho bao cao tinh hinh Hoi nghi Paris. Đem hom đo, ong len con sot va ho, roi nhung ngay sau đo benh nang hon. Bac si noi tim cua ong đa qua yeu, kho ma cuu chua. Sau 2 tuan nam tren giuong benh, đem ngay 1 thang 9, ong bi hon me. Đen 6 gio sang ngay 2 thang 9 nam 1969, Ho Chi Minh ngung tho, cac bac si phai cho tho may. Đen 9 gio sang ngay 2 thang 9 nam 1969, Ho Chi Minh bi mot con suy tim nang, cac bac si phai thuc hien cong viec cap cuu nhung khong co ket qua. Theo doi tren may đien tim thi đen 9 gio 15 phut, trai tim cua Ho Chi Minh đa ngung đap.
Ho Chi Minh qua đoi vao hoi 9 gio 47 phut sang ngay 2 thang 9 nam 1969 tai thu đo Ha Noi, do bi suy tim, huong tho 79 tuoi. Do hoan canh thoi chien, đe tranh trung voi ngay Quoc khanh, Ban Lanh đao Đang cong bo ngay mat cua ong la ngay 3 thang 9, đen nam 1989 moi cong bo lai la ngay 2 thang 9.
Ha Noi đa nhan đuoc hon 22.000 buc đien chia buon tu 121 nuoc tren khap the gioi. Nhieu nuoc trong khoi xa hoi chu nghia đa tu to chuc truy đieu va đua ra nhung loi ca ngoi ong. Mot tuyen bo chinh thuc tu Moskva đa goi Ho Chi Minh la mot "nguoi con vi đai cua dan toc Viet Nam anh hung, nha lanh đao xuat chung cua phong trao Cong san quoc te va phong trao giai phong dan toc, va mot nguoi ban lon cua Lien bang Xo Viet". Tu cac nuoc The gioi thu ba, nguoi ta ca ngoi ong trong vai tro cua nguoi bao ve nhung con nguoi bi ap buc. Mot bai bao xuat ban o An Đo mieu ta ong la su ket tinh cua "nhan dan va hien than cua khat vong đau tranh cho tu do va cho su đau tranh ben bi cua nhan dan". Nhung bai bao khac đe cao phong cach gian di va đao đuc cao cua ong. Mot bai xa luan tren mot to bao cua Uruguay viet: 

“ Ong co mot trai tim bao la nhu vu tru va tinh yeu tre tho vo bo ben. Ong la hinh mau cua su gian di trong moi mat. ”
Phan ung tu cac nuoc phuong Tay de dat hon. Nha Trang va cac quan chuc cap cao cua Hoa Ky tu choi binh luan. Bao chi phuong Tay đat su chu y cao đoi voi cai chet cua Ho Chi Minh. Cac to bao ung ho phong trao phan chien co xu huong mieu ta ong nhu la mot đoi thu xung đang va la nguoi bao ve cho nhung con nguoi bi ap buc. Ngay ca nhung to bao đa tung phan đoi manh me chinh quyen Ha Noi cung ghi nhan Ho Chi Minh la nguoi đa cong hien ca cuoc đoi cho cong cuoc kiem tim đoc lap va thong nhat đat nuoc Viet Nam cua ong, đong thoi la tieng noi noi bat trong viec bao ve nhung dan toc bi ap buc tren toan the gioi.

Tang le đuoc to chuc vao ngay 9 thang 9 tai Quang truong Ba Đinh voi hon 100.000 nguoi đen du, trong đo co cac đoan đai bieu tu cac nuoc xa hoi chu nghia. Hang trieu nguoi tren khap đat nuoc Viet Nam đa khoc. Đieu van truy đieu ong do Bi thu thu nhat Le Duan đoc co nhung dong sau:

Quoc tang tai Viet Nam Dan chu cong hoa to chuc trong 7 ngay tu 4 đen 10 thang 9 nam 1969. Uy ban Le tang Nha nuoc co 26 vi, đung đau la Le Duan, Bi thu thu nhat Trung uong Đang Lao đong. Đoan đai bieu mien Nam Viet Nam do Luat su Nguyen Huu Tho, Chu tich Đoan chu tich Uy ban Trung uong Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam, Chu tich Hoi đong Co van Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam dan đau, Đoan đai bieu Lien Xo do Alexei Kosygin, Uy vien Bo Chinh tri, Chu tich Hoi đong Bo truong Lien Xo  dan đau, đoan đai bieu Trung Quoc do Chu An Lai, Uy vien thuong vu Bo Chinh tri, Thu tuong Quoc vu vien dan đau, đoan đai bieu Cong hoa dan chu nhan dan Trieu Tien do Choi Yong-kun, Uy vien Đoan Chu tich Bo Chinh tri, Chu tich Đoan chu tich Hoi nghi nhan dan toi cao dan đau, đoan đai bieu Cuba do thieu ta Juan Almeida Bosque, Uy vien Bo Chinh tri, Thu truong Bo Quoc phong dan đau, đoan đai bieu Vuong quoc Campuchia do Quoc truong Norodom Sihanouk dan đau, đoan đai bieu Mat tran Lao Yeu nuoc do Hoang than Souphanouvong dan đau, đoan đai bieu Lien minh luc luong trung lap yeu nuoc Lao, nhieu đoan Chinh phu, Đang Cong san va chinh đang cac nuoc va to chuc quoc te toi vieng. Uy ban Trung uong Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam, Uy ban Trung uong Lien minh cac luc luong Dan toc, Dan chu va Hoa binh Viet Nam, Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam va Hoi đong Co van Chinh phu đa to chuc hoi nghi lien tich quyet đinh to chuc le tang o mien Nam Viet Nam trong 9 ngay tu 3 đen 11 thang 9 nam 1969. Ban To chuc le tang tai mien Nam gom 26 vi. Ngoai đoan đai bieu mien Nam (đoan chung), hoi nghi con cu 6 đoan ra Bac vieng gom cac đoan: Mat tran Dan toc giai phong mien Nam Viet Nam do Chu tich Nguyen Huu Tho dan đau, Lien minh cac luc luong Dan toc, Dan chu va Hoa binh Viet Nam do Chu tich Trinh Đinh Thao dan đau, Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam do Pho chu tich Nguyen Đoa dan đau, Đang Nhan dan Cach mang Viet Nam do Pho bi thu Ban Chap hanh Trung uong Đang Nguyen Van Linh dan đau, đoan đai bieu cac dan toc it nguoi mien Nam do ong Y Bih Aleo, Pho chu tich Mat tran Dan toc giai phong mien Nam Viet Nam, Chu tich Phong trao tu tri dan toc Tay Nguyen, uy vien Hoi đong Co van Chinh phu dan đau, đoan đai bieu Cac luc luong vu trang nhan dan giai phong mien Nam Viet Nam do ong Nguyen Minh Chau can bo cao cap Cac luc luong vu trang dan đau. Hoi nghi quyet đinh ngung tan cong quan su ba ngay, Bo Chi huy Cac luc luong vu trang nhan dan giai phong ra menh lenh cu the. Ngay 8 thang 9 tai mien Nam to chuc le vieng va truy đieu, co su tham du cua Chu tich Chinh phu Huynh Tan Phat, Pho chu tich Nguyen Van Kiet,...  Le vieng cung to chuc tai Đai su quan nhieu nuoc. Hai đoan đai bieu Viet Nam Dan chu cong hoa, Cong hoa mien Nam Viet Nam tai ban đam phan Paris to chuc tang le. Le truy đieu tai Ha Noi ngay 9 thang 9 co su tham du cua 34 đoan đai bieu quoc te, cac lanh đao nuoc ngoai nhu Norodom Sihanouk, Alexei Kosygin, Ly Tien Niem...
Trong di chuc, ong muon đuoc hoa tang va đat tro tai ba mien đat nuoc. Tuy nhien, theo nguyen vong cua Đang Lao đong, Nha nuoc va nhan dan Viet Nam, Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang khoa III quyet đinh giu gin lau dai thi hai Ho Chi Minh đe sau nay nhan dan ca nuoc, nhat la nhan dan mien Nam, khach quoc te co the toi vieng ong. Theo loi ke cua con trai ca cua Bi thu Le Duan, Le Duan đa noi voi Ho Chi Minh ve viec thi hai ong nen đuoc bao quan lau dai đe đong bao trong Nam va ca nuoc đuoc đen tham, nghe vay Ho Chi Minh tro nen tram ngam. Tong Bi thu Le Duan tung noi voi Chu tich Hoi đong Bo truong Lien Xo: 

Cac đong chi biet Bac Ho cua chung toi đoi voi dan toc Viet Nam la thieng lieng nhu the nao. Nhat la đoi voi đong bao mien Nam, ho hy sinh chien đau đe đuoc đoc lap, thong nhat va cung la đe đuoc gap Bac cho toai nguyen. Bac cung rat muon vao Nam gap đong bao Mien Nam, nhung suc khoe cua Bac khong cho phep. Vi vay chung toi phai giu thi the cua Bac đe đong bao Mien Nam chung toi đuoc thay dung nhan cua Bac sau ngay chien thang.
Tu đo đen nay, thi hai ong đuoc bao quan trong lang tai Ha Noi, tuong tu nhu đoi voi thi hai Lenin o Moskva.


Gia đinh va cuoc song ca nhan Cha cua Ho Chi Minh la Nguyen Sinh Sac, me la Hoang Thi Loan. Ngoai Ho Chi Minh, gia đinh con co ba nguoi con khac lan luot la Nguyen Thi Thanh, Nguyen Sinh Khiem va Nguyen Sinh Nhuan.


= Hon nhan =

Cho toi nay, van chua co tai lieu nao tu phia Nha nuoc Viet Nam cho rang Ho Chi Minh đa tung ket hon. Tuy nhien, theo nghien cuu cua mot so su gia ngoai quoc, Ho Chi Minh đa ket hon voi Tang Tuyet Minh o Quang Chau nam 1926 cho đen khi ong roi Quang Chau, vao khoang thang 4 hoac thang 5 nam 1927, tu đo hai nguoi khong bao gio con gap lai nhau. Theo Hoang Tranh (Vien Khoa hoc Xa hoi Quang Tay, Trung Quoc), sau khi tro thanh Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, Ho Chi Minh va Tang Tuyet Minh đa thu tim nhau thong qua to chuc Đang Cong san Trung Quoc va co quan ngoai giao Viet Nam tai Trung Quoc nhung khong thanh cong. Mot so Uy vien Bo Chinh tri Đang Lao đong Viet Nam, đac biet la Le Duan phan đoi viec nay vi Ho Chi Minh đuoc nhan dan xem la cha gia dan toc, viec đoan tu voi Tang Tuyet Minh se lam anh huong đen hinh anh cua Ho Chi Minh cung nhu su nghiep khang chien chong My cuu nuoc.
Ve van đe Tang Tuyet Minh, nha nghien cuu Sophie Quinn-Judge co y kien de dat hon vi vao thoi ky đo, đoi khi mot cuoc hon nhan dien ra chi đon thuan la tao vo boc cho nhung ly do chinh tri; theo đo Ho Chi Minh va Tang Tuyet Minh đa song chung voi nhau nhu la cach nguy trang đe duy tri cac hoat đong chinh tri cua ho.
Cung theo Sophie Quinn-Judge, neu can cu theo cac tai lieu tu van kho cua Đe Tam Quoc te tu nam 1934 đen 1935, Nguyen Thi Minh Khai tung nhan minh la vo cua Ho Chi Minh vao thoi điem nam 1931. Khi Nguyen Thi Minh Khai đen Moskva cuoi nam 1934, ba đa viet rang ba đa co gia đinh voi "Lin", bi danh cua Ho Chi Minh vao thoi điem nay. Tuy nhien, trong mot cuoc phong van voi Ban Tieng Viet BBC, Sophie Quinn-Judge cung noi them rang minh "khong biet chac lieu đay co thuoc ve dang hon nhan that su hay khong", vi trong cac thu tu cua ho thuong su dung nhieu loai mat ma, va noi chung nhung nguoi hoat đong cach mang co the xem la "thuoc ve mot the gioi khac, vuot khoi cac khuon kho đao đuc binh thuong" nen kho ma biet ro đoi tu cua ho. Ngoai ra, Sophie Quinn-Judge cung tim ra mot buc thu ma Nguyen Thi Minh Khai viet vao nam 1933, trong đo Nguyen Thi Minh Khai khang đinh rang minh khong he bi vuong ban boi chuyen chong con, vi "nguoi chong" duy nhat cua ba chinh la su nghiep Cach mang.
Theo Halberstam, nam 1945, Ho Chi Minh tung noi voi nha bao Harold Isaacs rang ong co đon, khong co gia đinh, khong co gi ca nhung đa tung co mot nguoi vo. Nhung trong nhieu cuoc gap mat khac, Ho Chi Minh nhieu lan khang đinh ong khong co vo va se khong lay vo cho đen luc dan toc Viet Nam toan thang, thong nhat đat nuoc. Trong cac thu tu, ban than ong cung nhieu lan khang đinh ro ong la nguoi khong co gia đinh rieng va khong co con cai.


= Cuoc song ca nhan =
Ho Chi Minh la nguoi nghien thuoc la nang. Trong buoi tiep William C. Baggs, bien tap vien cua Tin tuc Miami tai Ha Noi đau nam 1967, ong lien tuc hut thuoc, loai thuoc la My nhan hieu Salem. Ong an mac đung muc, lich thiep, nhay cam va khong tao ap luc len nguoi khac. Kieu an mac thuong la ao pijama trang cao co, đi dep cao su. Ong Harry Ashmore, nguoi cua Trung tam nghien cuu cua cac to chuc dan chu va cuu bien tap vien cua Cong bao Arkansas nhan xet Ho Chi Minh  la "mot nguoi co phong thai tao nha, rat tinh te voi mot cach xu su nhe nhang va khong co tam đia ca nhan...".

Ngay 19 thang 5 nam 1946, sinh nhat Ho Chi Minh lan đau tien đuoc to chuc nham muc đich nang cao tinh than đoan ket dan toc. Du la nguoi đung đau mot nuoc nhung sinh nhat cua ong đuoc to chuc rat đon so, gian di va moc mac. Nhung nam sau đo, sinh nhat cua ong thuong chi đuoc to chuc vao nam chan, con cac nam khac thi ong thuong lang le to chuc mot bua "an tuoi" nho nho voi vai can bo than can. Trong hai lan sinh nhat cuoi đoi, Ho Chi Minh đeu lay du thao di chuc ra sua lai. Tuy ong la chu tich cua mot nuoc nhung đoi song sinh hoat hang ngay cung chang khac may so voi nguoi thuong. Ong song trong mot can nha san. Bua an đam bac cua ong đa đuoc nhan xet la rat gian di va đon so voi thuc an đam bac, moc mac, dan da nhu bao nguoi dan Viet Nam khac va theo Thu tuong Pham Van Đong, nguoi đa nhieu lan an chung voi ong, nhan xet ong an vua đu khong bo mon thua va an khong sot mot hot com vi ong ton trong thanh qua lao đong cua nong dan.
Ho Chi Minh la nguoi rat cham tap the duc va thich cham soc cay coi, la nguoi co cuoc song kha đieu đo, tuy co tat hut thuoc la đen 2 nam cuoi đoi moi bo đuoc.
Theo Giao su Hoang Chi Bao, Ho Chi Minh noi đuoc 29 thu tieng, chua ke tieng đong bao cac toc nguoi o Viet Nam, trong đo ong noi thanh thao cac thu tieng gom: Nga, Phap, Trung Quoc, Anh, Y. Trong ban ly lich đai bieu du Đai hoi Quoc te Cong san lan thu 7, Ho Chi Minh đuoc mieu ta: "Biet cac thu tieng: Phap, Anh, Trung Quoc, Y, Đuc, Nga, Tay Ban Nha va Bo Đao Nha". Ben canh đo, theo lich su ghi chep ve cac chuyen cong du nuoc ngoai hoac tiep đon ngoai giao, Chu tich Ho Chi Minh con co kha nang noi Tieng Xiem (Thai Lan bay gio), tieng Tay Ban Nha, tieng A Rap. Tuy nhien, theo nha phe binh van hoc Thuy Khue thi trinh đo tieng Phap cua ong o muc co ban, tham chi con trich dan bao cao ngay 20/1/1921 cua đieu tra vien Josselme rang: "Nhung ai biet tieng Phap va đoc nhung van ban ky ten Nguyen Ai Quoc đeu thay mot su thuc hien nhien: Nguyen Tat Thanh khong the viet nhung bai bao ky ten Nguyen Ai Quoc."


Tu tuong Ho Chi Minh La mot nha lanh đao noi tieng o Đong Nam A, theo Clark D. Neher, Ho Chi Minh đa ket hop chu nghia Marx-Lenin voi chu nghia dan toc Viet Nam. Tu tuong chu đao trong cac cuoc đau tranh cua Ho Chi Minh la ket hop cach mang giai phong dan toc voi cach mang vo san. Ong đi theo trao luu chu nghia cong san do Karl Marx va Friedrich Engels đe xuat von đang noi len vao thoi cua ong. Ong tiep nhan tu tuong cua Lenin, va xem đo lam kim chi nam cho cac hoat đong cua minh sau nay. Ong viet tren tap chi Cac van đe phuong Đong (Lien Xo), dan lai tren bao Nhan dan ngay 22 thang 4 nam 1960: "Chu nghia Lenin đoi voi chung ta, nhung nguoi cach mang va nhan dan Viet Nam, khong nhung la cai "cam nang" than ky, khong nhung la cai kim chi nam, ma con la mat troi soi sang chung ta đi toi thang loi cuoi cung, đi toi chu nghia xa hoi va chu nghia cong san". Ong xac đinh Chi co chu nghia cong san moi cuu nhan loai, đem lai cho moi nguoi khong phan biet chung toc va nguon goc su tu do, binh đang, bac ai, đoan ket, am no tren qua đat, viec lam cho moi nguoi, va vi moi nguoi, niem vui, hoa binh, hanh phuc Luc đau, chinh la chu nghia yeu nuoc chu chua phai chu nghia cong san đa đua toi tin theo Lenin, tin theo Quoc te thu ba. Tung buoc mot, trong cuoc đau tranh, vua nghien cuu ly luan Mac-Lenin, vua lam cong tac thuc te, dan dan toi hieu đuoc rang, chi co chu nghia xa hoi, chu nghia cong san moi giai phong đuoc cac dan toc bi ap buc va nhung nguoi lao đong tren the gioi khoi ach no le Ho Chi Minh chu truong chong chu nghia đe quoc tu ban (chu nghia tu ban trong thoi đai tro thanh chu nghia đe quoc) dua theo quan điem Lenin, đo la lien ket đau tranh cua dan toc ban xu o cac xu thuoc đia voi giai cap vo san o chinh quoc, vo san toan the gioi: "O phuong Đong... ca vung rong lon nay nam duoi ach thong tri cua chu nghia đe quoc tu ban chu nghia. Cac dan toc o đo khong bao gio co the ngang đau len đuoc neu khong gan bo voi giai cap vo san the gioi. Nhung nghi quyet cua phai xa hoi dan chu to cam tinh du nong nhiet đen đau cung khong co suc nang." "Chinh Lenin, đong chi Ilitso than men cua chung toi, đa neu len nhung đe an va huong dan chung toi đi nhung buoc đau đe lam cho chung toi co kha nang cung tien buoc voi giai cap vo san the gioi".
Trong boi canh chu nghia tu ban boc lot cac dan toc thuoc đia va boc lot nhan dan lao đong chinh quoc thi su lien ket cua ca hai phong trao giai phong dan toc (cung chinh la chong chu nghia tu ban) va giai phong giai cap o chinh quoc, cac nuoc tu ban phat trien la khang khit voi nhau. Đau tranh cho đoc lap dan toc khong co nghia la chu nghia dan toc. Giuong cao ngon co đoc lap dan toc ke ca sau khi cong nhan đa gianh đuoc chinh quyen chinh la tien đe đe xay dung chu nghia xa hoi. Ho Chi Minh đa tra loi qua quyet va phu nhan quan điem cho rang minh theo chu nghia dan toc: "Noi rang luc con thanh nien, toi theo chu nghia dan toc, co le khong đung. Vi hoi đo toi chi biet thuong đong bao toi, chu chua biet chu nghia gi ca. Khi đi sang chau Phi, toi thay nhan dan thuoc đia o đay cung cuc kho, cung bi ap buc, boc lot nhu nhan dan Đong Duong. Khi sang cac nuoc chau Au, toi thay o đo cung co mot so nguoi rat giau, "ngoi mat an bat vang", va lop nguoi nhan dan lao đong rat ngheo kho. Toi suy nghi nhieu lam. Trong luc đo thi Cach mang Thang Muoi vi đai thanh cong o Nga. Lenin to chuc Quoc te Cong san. Roi Lenin phat bieu Luan cuong cach mang thuoc đia. Nhung viec đo lam cho toi thay rang: Nhan dan lao đong Đong Duong, nhan dan cac thuoc đia va nhan dan lao đong muon tu giai phong thi phai đoan ket lai va lam cach mang. Vi vay, toi tro nen nguoi theo Chu nghia Mac-Lenin". Ong cho rang truoc khi đen chu nghia cong san, thi ong theo chu nghia yeu nuoc (tu tuong on hoa hon tu tuong dan toc). Tuy nhien ve sach luoc, ong chu truong "Phat đong chu nghia dan toc ban xu nhan danh Quoc te Cong san..." trong tien trinh đau tranh cach mang. Chu nghia dan toc ban xu tuc chu nghia dan toc truyen thong, co tan tich cac he tu tuong phong kien. Theo Ho Chi Minh, chu nghia dan toc o cac xu lac hau co han che nhu la tinh hieu chien, bai ngoai, tam ly tieu nong (nong dan chiem hau het dan so), quan chung "khong co qua khu cach mang, quen thoi no le, o nhung nuoc co che đo chuyen che đoc đoan", "thieu kinh nghiem cach mang". "Nhung "nguoi gia" chi day cho ho nhung phuong phap co hu va khong tuong, do đo bay gio ho phai tiep thu khong nhung van hoa ma ca hanh đong cua phuong Tay...:Hanh đong cach mang. Đo la tinh tuy cua nen van minh phuong Tay" (Tran Phu cung cho la chu nghia dan toc con hu tuc phong kien, hep hoi). Nguyen Ai Quoc chu truong giao duc quan chung "đoan ket giua nguoi ban xu o cac thuoc đia voi nguoi vo san o chinh quoc", giao duc giai cap vo san đau tranh tu tu phat len tu giac, co tinh than quoc te vo san: "Vi nen hoa binh the gioi, vi tu do va am no, nhung nguoi bi boc lot thuoc moi chung toc can đoan ket lai va chong bon ap buc" (ong cung tham gia thanh lap đang cong san va tuyen truyen chu nghia Mac Le nin o nhieu nuoc khac ngoai Viet Nam).
Khi phe phan Nguyen Ai Quoc, Ha Huy Tap cho rang ong "con mang nang nhung tan tich cua chu nghia quoc gia va chu nghia dan toc so vanh", chu khong phai đi theo chu nghia quoc gia va chu nghia dan toc so vanh. Theo Ha Huy Tap, thi đo la chu nghia co hoi. Thoi điem đo nhung nguoi Quoc te 3 hay phe phan nhung nguoi theo Quoc te 2 la chu nghia co hoi, la quoc gia cai luong. "Chu nghia co hoi la ke thu ben trong giau mat, tra hinh gia danh chu nghia Mac, chong lai chu nghia Mac, phan boi lai phong trao cach mang. Theo tu đien Bach khoa Viet Nam: Chu nghia co hoi la he thong quan điem chinh tri khong theo mot đinh huong, mot đuong loi ro ret, khong co chinh kien han hoi, nga nghieng nham muu loi truoc mat. Quan điem Mac xit ve chu nghia dan toc hien đai co chu nghia dan toc tu san (cuc đoan, so vanh) va chu nghia dan toc vo san cung chinh la chu nghia quoc te vo san. Phe phan cua Tran Phu va Ha Huy Tap vao Nguyen Ai Quoc la o sach luoc truoc mat, chu khong phai la chien luoc lau dai. Ha Huy Tap phe phan Nguyen Ai Quoc ve cac giai đoan cach mang, ve luc luong tham gia cach mang, ve tranh đau phan đe - phan phong, ve lien ket quoc te... nhung đuong loi thi van la tien toi cach mang cong san, van la chong đe quoc, phong kien, đai đia chu. Theo Tran Phu, giai cap tu san theo chu nghia quoc gia, va "Đang khong tranh đau kich liet đe keo quan chung ra khoi anh huong quoc gia cai luong, thi anh huong ay se thanh mot su nguy hiem cho su phat trien cua cach mang", tuong tu giai cap tieu tu san la co hoi, la theo chu nghia quoc gia hep hoi, vi the ong chu truong "vo san giai cap va nong dan la hai đong luc chinh", khac voi Nguyen Ai Quoc ve sach luoc khi coi trong "het suc lien lac voi tieu tu san, tri thuc, trung nong, Thanh Nien, Tan Viet, v.v. đe keo ho đi vao phe vo san giai cap".
Sau nay Ho Chi Minh chu truong thiet lap che đo dan chu cong hoa, nam 1941 thanh lap Viet Minh gac đau tranh giai cap. Nam 1945 đung truoc nhieu thach thuc "thu trong giac ngoai", tranh thu ung ho quoc te, Ho Chi minh chu truong "giai tan" Đang Cong san, khi đo cac đang vien hoat đong trong Viet Minh hoac Hoi nghien cuu chu nghia Mac. Thai đo cua Nguyen Ai Quoc voi NEP cua Lenin la khong nhat quan. Tuy nhien nam 1951 khi đua Đang Lao đong ra hoat đong cong khai, đua chu nghia Stalin, tu tuong Mao Trach Đong vao Cuong linh cua Đang, thi Đang chiu anh huong cua cac tu tuong đo, ke ca trong phuong huong đau tranh giai phong dan toc, giai phong giai cap, xay dung xa hoi chu nghia (nhung tu tuong nay co tac đong ca hai chieu tich cuc va tieu cuc đoi voi phong trao). Sau khi phe huu trong cac Đang Cong san Lien Xo, Trung Quoc thang the, cac tu tuong đo cung bi loai bo trong cac van kien Đang. Trong boi canh Lien Xo va Trung Quoc mau thuan tu 1961, Ho Chi Minh chu truong đoan ket cac đang anh em, khong nga han ben nao. Nam 1963 Đang chong lai chu nghia xet lai. Ve đoi ngoai, Đang chu truong ung ho 3 lan song cach mang tren the gioi, xem Viet Nam tien đon phe XHCN o Đong Nam A, tham gia phong trao khong lien ket, than thien voi cac nuoc dan toc chu nghia, yeu chuong hoa binh, chong chu nghia đe quoc...
Nhieu lan ong bao: "benh quan lieu, menh lenh chi đua đen ket qua la hong viec va thuc hanh dan chu rong rai cung la cach chong quan lieu tich cuc". Chinh vi the, Ho Chi Minh đe nghi tat ca moi nguoi đeu tuan theo 6 đieu: "Đat loi ich nhan dan len tren het. Lien he chat che voi nhan dan. Viec gi cung ban voi nhan dan, giai thich cho nhan dan hieu ro. Co khuyet điem thi phai that tha tu phe binh truoc nhan dan va hoan nghenh nhan dan phe binh minh. San sang hoc hoi nhan dan. Tu minh phai lam guong mau can kiem liem chinh đe nhan dan noi theo".
Ho Chi Minh cung cho rang:

Ve giao duc, ong la nguoi rat quan tam đen cach day hoc cu the va thiet the. Ong cho rang:

Nam 1955, trong Le Khai mac Truong Đai hoc Nhan dan Viet Nam vao ngay 19 thang 1, ong co bai noi chuyen voi nhung sinh vien cung nhu thanh nien. Trong bai noi chuyen nay co đoan (tong thong My John F. Kennedy sau nay cung co y tuong tuong tu trong dien van nham chuc nam 1961):

Theo Ho Chi Minh, đong bao luong hay giao đeu la nguoi Viet Nam, cach mang la su nghiep chung khong phai chi cua mot, hai nguoi: "Luong giao đoan ket, toan dan đoan ket, ca nuoc mot long, nhan dan ta nhat đinh se thang loi trong cong cuoc đau tranh thuc hien hoa binh, thong nhat To quoc va xay dung mot nuoc Viet Nam hoa binh, thong nhat, đoc lap dan chu va giau manh".


Sung bai ca nhan Viet Nam đa va đang duy tri su sung bai ca nhan đoi voi Ho Chi Minh. Ve quy mo, no co the đuoc so sanh theo nhieu cach khac nhau voi su sung bai ca nhan đoi voi Mao Trach Đong o Trung Quoc va Kim Nhat Thanh/Kim Chinh Nhat o Bac Trieu Tien. Thi hai cua Ho Chi Minh đuoc bao quan trong mot lang mo, hinh anh cua ong thuong đuoc treo o vi tri trang trong trong nhung noi cong cong va co nhieu hinh thuc to long ton kinh khac. Anh cua Ho Chi Minh xuat hien tren ban tho cua nhieu gia đinh va co it nhat mot ngoi đen danh rieng cho ong, đuoc xay dung tai Bac Lieu do quan Giai phong kiem soat ngay sau khi ong qua đoi.
Chinh quyen Viet Nam nhay cam voi bat cu đieu gi co the gay tranh cai đoi voi tieu su chinh thuc cua ong. Đieu nay bao gom nhung tai lieu tham khao ve đoi song tinh cam ca nhan cua Ho Chi Minh, ma co the lam mat đi hinh anh cua vi "cha gia cach mang", "nguoi đoc than suot đoi, chi ket hon voi su nghiep cach mang". William Duiker trong tac pham Ho Chi Minh: A Life (2000) đa thang than noi ve cac moi quan he tinh cam rieng tu cua Ho Chi Minh. Chinh phu Viet Nam đa cat bot ban dich tieng Viet cua tac pham nay voi ly do "noi dung khong phu hop" va cam phan phoi mot so ra cua Tap chi kinh te Vien Đong, ma đa co mot bai viet nho ve noi dung Ho Chi Minh co vo gay tranh cai.


Di san Tai Viet Nam, Ho Chi Minh đuoc xem la nhan vat chinh trong cong cuoc giai phong dan toc. Đoi voi nhieu nguoi, ong la mot nha yeu nuoc đa van dung chu nghia Marx-Lenin vao cong cuoc giai phong dan toc thoat khoi ach thuc dan va đe quoc. Tinh gian di va kien cuong cua ong đuoc nhieu nguoi kinh men. Giao su David Thomas cho rang: "Chinh vien kien cua ong, su hy sinh, tinh ben bi va su lanh đao cua ong trong mot nuoc ngheo nan, lac hau đa thuc đay nguoi Viet Nam đung day, đanh thang thuc dan Phap va quan đoi My". Cung chinh giao su nay xem Ho Chi Minh la mot nhan vat trong thoi ky Phuc Hung, la nguoi noi gioi khong it ngoai ngu, lai con viet đuoc tho bang chu Han. Trong đoi, Ho Chi Minh đa tham khao nhung danh nhan ve van hoc va triet hoc nhu Victor Hugo, Charles Dickens, Lev Tolstoy hay Dostoevsky thong qua cac tai lieu bang ngon ngu ban xu cua ho. Tuy nhien, ong cung noi rang "Ho [Chinh phu Viet Nam] đa thanh hoa hinh anh cua Ho Chi Minh, bien ong thanh mot vi thanh va đieu đo khien viec co đuoc buc tranh thuc va đay đu ve cuoc đoi ong tro thanh bat kha".
Nhieu nguoi dan Viet Nam yeu quy ong, goi ong bang cai ten than mat Bac Ho. Trong van tho, Ho Chi Minh con đuoc goi la "Cha gia dan toc". Mot so dan toc thieu so Viet Nam, nhu Van Kieu, Pa Co, Kor, đa lay ho cua minh la ho Ho vi yeu quy ong. Ong đuoc tho tai nhieu gia đinh Viet Nam, cung nhu tai nhieu gia đinh Viet kieu o Thai Lan, Lao, Na Uy, My...

Nha yeu nuoc cach mang Viet Nam noi tieng thuoc the he truoc la Huynh Thuc Khang, nam 1946 la Hoi truong Hoi Quoc dan Viet Nam, đa nhan xet: "Ho Chi Minh tien sinh la bac yeu nuoc đai chi si, la nha lich nghiem cach mang đai chuyen gia, chan đi khap nam chau, mat trong xa van dam. Noi ve bang cap thi cu Ho khong la Tien si, Pho Bang gi ca. Nhung noi ve tri thuc va su nghiep cach mang thi chac chan lop chung ta cung nhu lop truoc chung ta khong ai bi kip. Toi đa vao loai sang nhung cu Ho lai sang hon toi nhieu. Cu Ho rat vi đai nghia, la mot tay cao co, duoi lai co đoi ngu nhung nguoi giup viec tai nang, thong minh lam, gioi giang lam, tin tuong lam, nhat đinh se đua dan toc ta đen toan thang". Nam 1947, truoc luc qua đoi, Huynh Thuc Khang tin tuong rang Ho Chi Minh se dan dat dan toc Viet Nam đi đen khang chien thang loi: "Toi tiec khong đuoc gap Cu Ho lan cuoi. Chuc Cu song lau muon tuoi đe dan dat nhan dan đen vinh quang, hanh phuc".
Voi chien thang quyet đinh o tran Đien Bien Phu, nhung nuoc thuoc đia truoc đay cua Phap, chu yeu o Bac Phi va Tay Phi cung theo guong Viet Nam noi day. Ho Chi Minh đuoc nguoi dan o nhung nuoc nay rat kinh trong, va đuoc coi nhu tam guong cho cong cuoc giai phong dan toc tai đat nuoc ho.
Tuy nhien, tai mot so cong đong nguoi Viet hai ngoai co tu tuong chong Cong, đac biet la o Hoa Ky ma đa phan la nhung nguoi roi khoi Viet Nam sau su kien 30 thang 4 nam 1975, hinh anh cua ong bi phan đoi manh liet. Nam 1999, khi mot nguoi cho thue bang đia treo chan dung Ho Chi Minh truoc cua tiem minh tai Little Saigon, hang van nguoi My goc Viet va cuu binh Hoa Ky tai Viet Nam đa tham gia bieu tinh phan đoi, gay ra nhieu tranh cai ve van đe tu do ngon luan tai Hoa Ky. Mot cuoc trien lam nghe thuat ve Ho Chi Minh tai Oakland, California nam 2000 cung bi hang tram nguoi bieu tinh phan đoi. Trong mot hanh đong phan đoi chuyen tham cua Chu tich Nuoc Viet Nam Nguyen Minh Triet toi Hoa Ky, hinh nom cua Ho Chi Minh bi đem ra treo co va hinh anh ong bi giam đap, mot so cuoc bieu tinh phan đoi chinh quyen Viet Nam tai Hoa Ky cung co nhung hanh đong tuong tu.


= Tuong niem =


 Trong nuoc  Sau khi Chien tranh Đong Duong ket thuc, Phu Toan quyen Đong Duong ben canh Quang truong Ba Đinh, noi ong đa đoc Tuyen ngon Đoc lap đuoc chon la noi lam viec cua Đang, Nha nuoc va đong thoi la noi o, noi lam viec cua Chu tich Nuoc. Tu đo tro đi, noi đay tro thanh Khu Di tich Phu Chu tich. Khu nay la noi Ho Chi Minh song va lam viec lau nhat trong cuoc đoi hoat đong cach mang cua ong - tu 19 thang 12 nam 1954 đen 2 thang 9 nam 1969 (đay cung la khoang thoi gian ong co nhung đong gop quan trong nhat trong lich su Viet Nam). Khu Di tich Phu Chu tich hang nam đon nhieu khach tham quan trong va ngoai nuoc. Mot cong trinh khac la Lang Chu tich Ho Chi Minh, moi tuan co hon 15.000 nguoi đen đay vieng tham, trong đo co nhieu nguyen thu quoc gia.

Bao tang Ho Chi Minh tai Ha Noi la khu tuong niem ve Ho Chi Minh lon nhat Viet Nam. Tai cac tinh thanh pho khac cung co cac bao tang, nha luu niem ve ong, đat tai nhung đia điem ong đa tung song va lam viec. Noi bat nhat la Ben Nha Rong tai Thanh pho Ho Chi Minh, noi ong đa xuong tau "Đo đoc Latouche Treville" ra đi nam 1910, va Nha Tuong niem xay dung nam 1970 o que noi cua ong, huyen Nam Đan, tinh Nghe An.

Nham ton vinh ong, nam 1976, Ky hop Quoc hoi đau tien sau ngay Viet Nam thong nhat đa quyet đinh đoi ten thanh pho Sai Gon – Gia Đinh thanh Thanh pho Ho Chi Minh.
Ten Ho Chi Minh con đuoc đat cho cac giai thuong va huan chuong cao quy cua Nha nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam: Huan chuong Ho Chi Minh la huan chuong bac cao thu nhi cua Nha nuoc; Giai thuong Ho Chi Minh la giai thuong cao quy nhat danh cho nhung cong hien trong cac linh vuc khoa hoc va cong nghe. "Chau ngoan Bac Ho" la danh hieu danh cho cac thieu nhi co thanh tich cao trong hoc tap va hoat đong xa hoi. Ten ong con đuoc đat cho hai to chuc chinh cua thanh thieu nien Viet Nam: Đoi Thieu nien Tien phong Ho Chi Minh, Đoan Thanh nien Cong san Ho Chi Minh.
Cac ten Ho Chi Minh, Nguyen Ai Quoc hay Nguyen Tat Thanh con đuoc đat cho nhieu cong trinh cong cong, nhu đuong quoc lo, quang truong, đuong pho, truong hoc.
Hinh anh va tuong ong hien dien tai nhieu noi cong cong, cung nhu tren tat ca cac đong tien giay đang luu hanh tai Viet Nam. Cung voi quoc ky, tuong ban than hoac hinh Ho Chi Minh đuoc đat tai noi trang trong nhat cua moi co quan nha nuoc va truong hoc tai Viet Nam.


 Quoc te  Tai cac quoc gia khac cung co cac nha luu niem ve Ho Chi Minh, chang han nhu o Phap hoac Anh (khach san Carlton – noi Ho Chi Minh tung cao tuyet kiem song - đuoc gan 1 tam bang ky niem ong), Thai Lan (nha luu niem Ho Chi Minh do Viet kieu tai đay quyen gop xay dung).
Ngoai ra con co rat nhieu đai ky niem va bia tuong niem. Tai Viet Nam, Ho Chi Minh con đuoc tho trong mot so đen, chua va tren ban tho cua moi gia đinh. Ngoai pham vi Viet Nam, Ho Chi Minh đuoc tuong niem tai nhieu cong trinh tren the gioi. Ten ong đa đuoc đat cho cac đai lo tai Luanda (Angola), tai Ouagadougou (Burkina Faso) va tai Maputo (Mozambique). Tai Berkeley, California, noi co nhieu cuoc bieu tinh chong chien tranh Viet Nam, nhieu nha hoat đong cong đong đa tung goi Cong vien Frances Willard la Cong vien Ho Chi Minh nhu mot cach khong chinh thuc.
Nhieu nuoc tren the gioi đa phat hanh tem buu chinh ky niem ong nhu o: Lien bang Xo viet, An Đo, Lao, Madagascar, Algerie, Cuba, Đong Đuc, Bac Trieu Tien, Quan đao Marshall, Dominica,... Tuong đai ong đuoc đat tai nhieu thanh pho tren the gioi, trong đo co La Habana (Cuba), Moskva (Nga), Zalaegerszeg (Hungary), Montreuil (Phap), Calcutta (An Đo), Antananarivo (Madagascar), Caracas (Venezuela),...


= Danh hieu =


 UNESCO va Nghi quyet ky niem sinh nhat lan thu 100 cua Ho Chi Minh  Ngay sinh nhat lan thu 100 cua Ho Chi Minh đuoc đoan Viet Nam đe cu UNESCO đua vao Lich ky niem cac nhan cach vi đai va cac su kien lich su (sau đay goi tat la Lich ky niem) nam 1990–1991. Đe nghi cua đoan Viet Nam đa đuoc chep nguyen van trong van kien ky hop Đai Hoi đong 24 tu 20 thang 10 – 20 thang 11 nam 1987 o Paris, tai tieu muc 18.65, muc 18.6 ve viec lap Lich ky niem nam 1990–1991. Nguyen van đe cu cua đoan Viet Nam, muc Luu y (Noting), muc Đe cu (Recommend) va muc Yeu cau (Request). Tam dich:

1. Luu y la nam 1890 đanh dau 100 nam ngay sinh cua Chu tich Ho Chi Minh, anh hung giai phong đat nuoc va danh nhan van hoa nguoi Viet,
2. Khuyen nghi cac nuoc thanh vien tham gia vao viec ky niem ngay sinh lan thu 100 cua Chu tich Ho Chi Minh bang cach to chuc nhung su kien tuong nho đen ong, đe tuyen truyen rong rai nhung hieu biet ve su vi đai cua nhung tu tuong va nhung viec Ho Chi Minh đa lam cho su nghiep giai phong dan toc;
3.  Yeu cau Tong Giam đoc UNESCO thuc hien cac buoc thich hop đe ky niem ngay sinh lan thu 100 cua Chu tich Ho Chi Minh va ho tro cac hoat đong ky niem đuoc to chuc trong dip nay, đac biet cac hoat đong to chuc tai Viet Nam.

Đe cu cua đoan Viet Nam đa đuoc Đai Hoi đong khoa 24 (hop tu ngay 20 thang 10 toi ngay 20 thang 11 nam 1987) cua UNESCO thong qua va ban hanh duoi dang Nghi quyet, quyen so 01. Duoi su chu toa cua ong Guillermo Putzeys Alvarez, đieu hanh khoa hop va ong Amadou-Mahtar M'Bow (Chu tich UNESCO nhiem ky 1974-1987), đa thong qua Nghi quyet so 24C/18.65 ve ky niem 100 nam ngay sinh cua Chu tich Ho Chi Minh.
Cum tu "Anh hung giai phong đat nuoc va danh nhan van hoa nguoi Viet" (Vietnamese hero of national liberation and great man of culture) xuat hien 1 lan tai muc Luu y trong đe cu cua đoan Viet Nam, van kien khoa hop 24. Cum tu "danh nhan van hoa" (great man of culture) xuat hien tong cong 3 lan trong co so du lieu cua UNESCO tu nam 1974 – nay (2017):

Lan đau tien: nam 1987, van ban ky hop Đai Hoi đong lan thu 24, muc 18.6 lap Lich ky niem 1990-1991, trong noi dung 18.65 đoan Viet Nam đe cu ngay sinh lan thu 100 cua Chu tich Ho Chi Minh
Lan thu hai: nam 1995, van ban ky hop 147 Hoi đong Đieu hanh (Executive Board) ngay 29 thang 9 nam 1995 đe lap Lich ky niem 1996-1997, trong noi dung cua đoan Philippines, co nhac lai cum tu nay.
Lan thu ba: nam 2001, van ban ky hop Đai Hoi đong lan thu 31, ong Pham Van Khiem nhac lai cum tu nay khi noi ve Ho Chi Minh trong phat bieu cua minh.
Tuy nhien do su phan đoi cua mot so nguoi tai Phap, đe tranh rac roi chinh tri nen UNESCO đa khong in ten ong trong Lich ky niem nam 1990-1991 Trong cuon sach Contesting Indochina cua M. Kathryn Edwards, Pho Giao su Su hoc Phap tai Đai hoc Tulane co noi đe cu vinh danh Ho Chi Minh cua UNESCO bi chong đoi manh tu Hoi Cuu chien binh Quoc gia va ban be Đong Duong (Association nationale des anciens et amis de l'Indochine – ANAI, mot to chuc gom cac cuu binh quan đoi Phap tung tham chien o Viet Nam giai đoan 1945–1954, nam 2012 đa bi giai the): "Vao nam 1988-89, Hoi (ANAI) đa to chuc mot chien dich thanh cong chong lai đe xuat cua UNESCO ky niem sinh nhat lan thu 100 cua Ho Chi Minh đa đuoc len ke hoach cho nam 1990; mac du Hoi thua nhan ong Ho la mot "nguoi đan ong trung thuc" va mot "nguoi yeu nuoc", Hoi cung xem ong la mot "thu pham cua toi ac chong lai loai nguoi, chong lai chinh nguoi dan cua minh, va chong lai quan đoi nuoc ngoai" (chi quan đoi Phap). Van đe đuoc đua ra Quoc hoi Phap boi đai dien canh huu Eric Raoult (thuoc Đang lien minh vi phong trao nhan dan, UMP), nguoi đa trinh Quoc hoi voi quan điem gan nhu hoan toan tuong đong voi ANAI. Ong con lap luan xa hon rang Quoc hoi đang tranh luan xem co thiet lap tinh trang "tu binh cua Viet Minh" hay khong, no co ve vo ly khi vinh danh nguoi đa chiu trach nhiem cho viec đoi xu voi cac tu binh Phap nay. Cuoi cung, Chinh phu Phap đa ra quyet đinh bai bo nhung le ky niem cap nha nuoc cho sinh nhat 100 [cua Ho Chi Minh]".
Trong cuon sach ve tieu su Ho Chi Minh cua Pierre Brocheux cung co nhac đen su kien ky niem 100 nam ngay sinh cua Ho Chi Minh tai tru so chinh cua UNESCO o Paris, sau khi đe cu cua Viet Nam đuoc Nghi quyet UNESCO thong qua, voi khuyen nghi cac nuoc thanh vien tuong nho "tu tuong va thanh qua cua Ho Chi Minh trong cong cuoc giai phong dan toc".
Tai hoi thao quoc te "Chu tich Ho Chi Minh – Anh hung giai phong dan toc Viet Nam, Nha van hoa lon" o Ha Noi thang 3 nam 1990, Giam đoc UNESCO khu vuc chau A – Thai Binh Duong Modagat Ahmet phat bieu: "Hoi nghi UNESCO phien thu 24 đa quyet đinh ky niem 100 nam ngay sinh cua Nguoi vao nam 1990. Đay la mot cu chi ton kinh đoi voi mot nhan vat vi đai đa cong hien tron đoi minh cho su menh tu do va đoc lap. UNESCO rat vui mung đuoc tham gia vao su kien đang ghi nho nay. Đieu đo bieu hien su cam ket sau sac cua to chuc nay trong viec duy tri cac gia tri va cong lao cua cac nhan vat vi đai đuoc nhan loai cong nhan va kinh trong". Ngay 24 thang 11 nam 2017, Van phong UNESCO tai Ha Noi đa tham gia mot trien lam anh va hoi nghi quoc te ky niem 30 nam UNESCO ban hanh Nghi quyet 24C/18.65, Đai dien UNESCO tai Viet Nam la ong Michael Croft bay to: "Đoi voi toi, thien tai cua Ho Chi Minh khong chi đon gian la su hieu biet va chuan bi cho cuoc đau tranh lau dai đe giai phong dan toc, ma con la su du đoan, can nhac nhung yeu cau cua mot hoa binh trong tuong lai, va ket hop cac yeu to nay vao viec ra quyet đinh cua minh." Truoc đo, Tong giam đoc UNESCO, ba Irina Bokova, cung bay to cam hung ve Ho Chi Minh trong bai phat bieu ky niem Nghi quyet do đoan đai bieu thuong truc Viet Nam to chuc tai UNESCO vao ngay 13 thang 11 nam 2017 tai Paris, Phap.
Van ban goc đe cu ky niem 100 nam Ngay sinh Ho Chi Minh cua Viet Nam đuoc in trong "Tap bien ban cua Đai Hoi đong UNESCO khoa hop lan thu 24 tai Paris, tu ngay 20-10 đen 20-11 nam 1987, Quyen 1: NGHI QUYET", đuoc UNESCO xuat ban đong thoi bang 6 thu tieng (tieng Phap, tieng Anh, tieng A Rap, tieng Trung Quoc, tieng Tay Ban Nha va tieng Nga), đuoc in va đong quyen tai xuong in cua UNESCO, Paris, vao nam 1988. Nam 2010, van ban goc bang tieng Phap cua ban Nghi quyet ton vinh Ho Chi Minh cua UNESCO đa đuoc Tong Giam đoc UNESCO la ba Irina Bokova trao tang cho Bao tang Ho Chi Minh đe trung bay.


 Cac binh chon cua Tuan bao Time  Tuan bao TIME cua Hoa Ky binh chon Ho Chi Minh la mot trong 100 nhan vat co anh huong lon nhat trong the ky XX. Danh sach nay đa gay ra nhieu tranh cai, vi tieu chi cua Time chi dua tren tam anh huong, bat ke tot hay xau (Adolf Hitler va Benito Mussolini cung co ten trong danh sach nay). To Time 2000 đa nhan đinh ong la nguoi đa gop phan "lam thay đoi dien mao hanh tinh chung ta trong the ky XX".
Ngay 15 thang 10 nam 2010, bao Time cung đa bau chon Ho Chi Minh la mot trong 10 tu nhan chinh tri noi bat chien đau cho tu do noi tieng nhat moi thoi đai cung voi Aung San Suu Kyi, Nelson Mandela, Martin Luther King Jr., Mohandas Gandhi...


Anh huong cua Ho Chi Minh o Viet Nam ngay nay Tai Viet Nam, hinh anh Ho Chi Minh pho bien khap noi nhu la mot tam guong sang ve đao đuc, mot nhan cach cao thuong va đuoc coi la mot hinh mau can hoc tap. Nhung tac pham noi ve Ho Chi Minh thuong ca ngoi nhung đuc tinh tot đep cua ong. Cac cap uy Đang Cong san Viet Nam thuong xuyen tuyen truyen, van đong can bo, đang vien cua Đang Cong san Viet Nam va nhan dan hoc tap va lam theo tam guong đao đuc, loi song cua Ho Chi Minh. Moi nam, chinh quyen va Đang bo đeu to chuc cac cuoc thi Hoc tap tam guong đao đuc Ho Chi Minh cho noi bo lan quan chung.
Ngoai nhung phat bieu cua chinh Ho Chi Minh va hinh ve, hinh chup cua ong, co nhieu cau noi va khau hieu tuyen truyen lay cam hung tu Ho Chi Minh, co the đoc thay o moi noi, đo la:

Đoi đoi nho on Bac Ho vi đai!
Song, chien đau, lao đong va hoc tap theo tam guong cua Chu tich Ho Chi Minh.
Chu tich Ho Chi Minh vi đai song mai trong su nghiep chung ta!
Vi ly tuong cua Bac Ho vi đai, san sang!


Tac pham Tuyen ngon Đoc lap. Trong cac tac pham cua ong, co the noi ban Tuyen ngon Đoc lap do ong bien soan la co tieng vang nhat va đuoc sanh vai cung cac ban Tuyen ngon Đoc lap trong lich su Viet Nam nhu Bai tho Than Nam quoc Son ha (tuong truyen cua Ly Thuong Kiet) va Binh Ngo đai cao (cua Nguyen Trai).
Ban an che đo thuc dan Phap (1925).
Đuong kach menh (1927).
Con rong tre (1922, kich, đa kich vua Khai Đinh).
Cac truyen ngan: Pari (1922, Nhan đao), Loi than van cua ba Trung trac (1922, Nhan đao), Con nguoi biet mui hun khoi (1922, Nhan đao), Vi hanh (1923, Nhan đao), Đoan ket giai cap (1924, Nguoi cung kho), Con rua (1925, Nguoi cung kho), Nhung tro lo hay la Va-ren va Phan Boi Chau (1925, Nguoi cung kho).
Nhat ky trong tu (1942, tho).
Sua đoi loi lam viec (1947).
Nhung mau chuyen ve đoi hoat đong cua Ho Chu tich (but danh Tran Dan Tien)
Vua đi đuong vua ke chuyen (but danh T. Lan). Trong cuon sach nay, Ho Chi Minh hoa than thanh mot can bo trong đoan tuy tung (T. Lan), đi cong tac cung voi Ho Chi Minh trong rung nui Viet Bac va đuoc Ho Chi Minh vui mieng ke cho nghe nhieu chuyen.
Di chuc Ho Chi Minh


Ten goi, bi danh, but danh Sau nhieu nam hoat đong trong nuoc va ngoai nuoc, Ho Chi Minh đa dung rat nhieu bi danh va ten goi khac nhau, trong đo co 173 but danh. Tuy nhien, danh xung Ho Chi Minh đuoc chon la ten goi chinh thuc cua ong va đuoc nhieu nguoi chap nhan nhat. Theo mot so tai lieu thi ong bat đau su dung danh xung Ho Chi Minh tu nam 1940 nhung khong ai biet cho đen khi bi chinh quyen Trung Quoc bat do nghi ngo la gian điep vao nam 1942. Tu đo ong bat đau cong khai va dung ten goi Ho Chi Minh voi moi nguoi. Va tu đo tro đi danh xung Ho Chi Minh đa tro thanh ten goi chinh thuc cua ong.


Ho Chi Minh trong van hoa đai chung Ho Chi Minh la nguon cam hung cho nhieu nhac si, nha tho sang tac nhieu tac pham.


= Am nhac =

Bai hat "Ca ngoi Ho Chu tich" cua nhac si Van Cao:
Nguoi ve đem toi ngay vui Mua thu nang toa Ba Đinh Voi tieng Nguoi con diu dang nhu tieng đat troi. Nguoi ve đem toi xuan đoi tu đat nuoc can, Tu bun lay ca cuoc đoi vung len.
Bai hat "Ca ngoi Ho Chu tich" cua nhac si Luu Huu Phuoc:
Ho Chi Minh sang ngoi guong đau tranh. Vung ben đua chung ta vuot kho khan. Ho Chi Minh muon nam chi loi cho nhan dan. Đen ngay chien thang ve vang.
Bai hat "Nguoi la niem tin tat thang" cua nhac si Chu Minh:
Đat nuoc nghieng minh đoi đoi nho on. Ten nguoi song mai voi non song Viet Nam. Loi the sat son theo tieng bac goi, bon ngan nam don lai hom nay, nguoi song trong muon trieu trai tim... The gioi nghieng minh, loai nguoi tiec thuong. Đay nguoi chien si đau tranh cho tu do. Nguoi la uoc mo cua cac dan toc. Tieng nguoi vang vong đen mai sau. Nguyen uoc theo con đuong Bac đi...
Bai hat "Bac Ho, mot tinh yeu bao la" cua nhac si Thuan Yen
... Bac thuong cac cu gia xuan ve gui bieu lua, Bac yeu đan chau nho trung thu gui cho qua. Bac thuong đoan dan cong đem nay ngu ngoai rung, Bac thuong nguoi chien si đung gac ngoai bien cuong...
Bai hat "Ho Chi Minh đep nhat ten nguoi" cua nhac si Tran Kiet Tuong:
... Tren canh đong mien Nam, đau thuong may phu chan troi. Khi ca len Ho Chi Minh, nghe long phoi phoi niem tin...
Bai hat The Ballad of Ho Chi Minh (Bai ca Ho Chi Minh) cua nhac si nguoi Anh Ewan MacColl:
... From VietBac to the SaiGon Delta. Marched the armies of Viet Minh. And the wind stirs the banners of the Indo-Chinese people. Peace and freedom and Ho Chi Minh...
Bai hat Teacher Uncle Ho (Bac Ho – Thay giao) cua Pete Seeger:
... I'll have to say in my own way. The only way I know, that we learned power to the people and the power to know. From Teacher Uncle Ho!
Bai hat Inolvidable Ho Chi Minh (Ho Chi Minh – Khong the nao quen) cua Ali Primera:
Tenia la figura pequena y la barbita blanca el camarada Ho Chi Minh querido tio Ho Chi Minh inolvidable Ho Chi Minh indoblegable Ho Chi Minh inolvidable Ho Chi Minh indoblegable Ho Chi Minh...
Nhieu sang tac khac: "Bac đang cung chung chau hanh quan" (Huy Thuc), "Thanh nien lam theo loi Bac" (Hoang Ha), "Tuoi tre the he Bac Ho" (Trieu Dang), "Tam ao Bac Ho", "Gui toi Bac Ho" (Kapapui – Tuong Vi), "Đem nghe hat đo đua nho Bac" (An Thuyen), "Vang trang Ba Đinh", "Mien Trung nho Bac", "Nguoi ve tham que" (Thuan Yen), "Ben lang Bac Ho", "Ben tuong đai Bac Ho" (Le Giang), "Đem Truong Son nho Bac" (Tran Trung), "Bac Ho song mai voi Tay Nguyen", "Co gai Pako con chau Bac Ho" (Huy Thuc), "Đoi dep Bac Ho" (Van An – tho Ta Huu Yen), "Bai ca dang Bac" (Trong Loan), "Nhu co Bac Ho trong ngay đai thang" (Pham Tuyen), "Loi Bac dan truoc luc đi xa" (Tran Hoan), "Tinh Bac sang đoi ta" (Luu Huu Phuoc), "Ho Chi Minh đep nhat ten nguoi" (Tran Kiet Tuong)...


= Tho, van, tuyen tap =

Bai tho "Nguoi đi tim hinh cua nuoc" cua nha tho Che Lan Vien:
...Co nho chang hoi gio ret thanh Ba-le
Mot vien gach hong Bac chong lai ca mot mua bang gia
Va suong mu thanh Luan Đon, nguoi co nho
Giot mo hoi Nguoi nho giua đem khuya...
Bai tho "Viet Bac" cua To Huu:
...Nho ong cu mat sang ngoi
Ao nau tui vai đep tuoi la thuong...
Bai tho "Bac oi" cua To Huu, sang tac ngay 6 thang 9 nam 1969, ngay sau khi Chu tich Ho Chi Minh qua đoi, co đoan:
Bac đe tinh thuong cho chung con
Mot đoi thanh bach, chang vang son
Mong manh ao vai hon muon truong
Hon tuong đong phoi nhung loi mon.
Bai tho "Vieng lang Bac" cua Vien Phuong:
Bac nam trong giac ngu binh yen
Giua mot vang trang sang diu hien
Van biet troi xanh la mai mai
Ma sao nghe nhoi o trong tim!
Bai tho "Mot con nguoi chu nghia Mac sinh ra" cua Hai Nhu:
Bac đa cho ta, Bac đa cho đoi
Le song cua ngay mai tren Trai Đat
Le song đep, khong coi minh cao nhat
Mong kiep nguoi, ai cung cat đau cao
Bai tho "Chuc tung Bac Ho" cua Ismael Gomes Braga (Brazil):
Vi thanh song cua nghin thanh song
Va an nhan cua ca muon đoi
Ho Chi Minh! - Chua de thay nguoi
Chung toi đay bon mu mat sang!
Tac pham Bup sen xanh cua nha van Son Tung ke ve thoi tuoi tre cua Ho Chi Minh.
Trong tieu thuyet Đinh cao choi loi cua Duong Thu Huong, Ho Chi Minh đuoc hu cau thanh nhan vat chinh Chu tich.
Ho Chi Minh toan tap, an ban I: Nha Xuat ban Su that (1980–1989), an ban II: Nha Xuat ban Chinh tri Quoc gia (1995–1996), ban so hoa tren CD-ROM: Nha Xuat ban Chinh tri quoc gia (2001–nay).


= Hoi hoa =
Đa co it nhat bon buc ve bang mau ve Ho Chi Minh (huyet hoa).


= Đien anh =
Hinh tuong Ho Chi Minh trong phim truyen video "Ha Noi – Mua đong 1946" do NSUT Tien Hoi the hien.
Hinh tuong Nguyen Tat Thanh (Van Ba) trong phim truyen nhua "Hen gap lai Sai Gon" do NSUT Tien Hoi the hien.
Hinh tuong Tong Van So trong phim truyen "Nguyen Ai Quoc o Hong Kong" do NSUT Tran Luc the hien.


= San khau =
Hinh tuong Ho Chi Minh trong vo kich "Đem trang" do NSUT Tien Hoi the hien.
Hinh tuong Ho Chi Minh trong vo cheo "Nhung van tho thep" do NSUT Manh Kien the hien.
Hinh tuong Ho Chi Minh trong nhieu vo kich noi do nghe si Van Tan the hien tu nam 1974 – nay.


Đanh gia Giao su David Thomas cho biet ong đa tung đoc tap chi tin tuc va thoi su co tieng tam tai Hoa Ky co ghi nhan ve mot cuoc tham do y kien nguoi dan My. Nguoi ta tham khao y kien ve cac lanh tu tren toan cau, xem ai la nguoi Thien (good), ai la nguoi Ac (evil). Ket qua cho thay Ho Chi Minh, cung voi cac lanh đao Adolf Hitler va Iosif Stalin bi xem la "nhung nhan vat Ac", con Nelson Mandela, Franklin D. Roosevelt va Mahatma Gandhi đuoc xem la "nhung nhan vat Thien". Giao su David Thomas khong tan thanh voi quan điem nay vi theo ong "ai tung nghien cuu mot cach khach quan cuoc đoi va nhung thanh tuu cua Ho Chi Minh thi khong the nao đi đen ket luan nhu vay đuoc". 
La mot nguoi lanh đao cuoc đau tranh cua Viet Nam gianh đoc lap khoi che đo thuc dan Phap, ong lai khong phai la mot nha dan toc chu nghia cuc đoan. Đieu nay the hien qua nhan đinh tich cuc ve ong cua nhieu nguoi ngoai quoc. Trong hoi thao quoc te "Di san Ho Chi Minh trong thoi đai ngay nay", Ahn Kyong Hwan, mot giao su cua Truong Đai hoc Chosun (Han Quoc), noi: "Ho Chi Minh co the khac ve mat tu tuong hay ton giao so voi cac vi nhan khac tren the gioi nhung nhan cach cua Nguoi thi đang đe moi nguoi tren the gioi ton kinh... Nhung nha lanh đao chinh tri tren the gioi phai noi guong tinh than yeu nuoc, yeu dan toc, yeu đong bao vi đai cua Nguoi". Nha bao Uc Wilfred Burchett, nguoi tung co nhieu cuoc phong van Ho Chi Minh, cho biet: "Cam giac đau tien cua toi la su than mat, am ap va gian di. Ho Chu tich co kha nang khien nguoi ta thay nhe nhom ngay tu khoanh khac đau tien va trinh bay nhung van đe phuc tap nhat chi trong vai tu va cu chi ro rang. Trong nhung cuoc gap go tiep theo voi nhan cach vi đai nay, su am ap, gian di, cach the hien ro rang xuat phat tu tri tue man tiep va su thau hieu tron ven chu đe khien toi co an tuong vo cung sau sac".


Hoat đong Đai bieu Quoc hoi Xem them Chau ngoan Bac Ho
Huy hieu Bac Ho
Giai thuong Ho Chi Minh
Bai hat ve Ho Chi Minh
Thau Chin o Xiem


Chu thich Tham khao Thu muc = Nguon thu cap =


= Nguon so cap =


= Nguon trich dan =
TH (2002). Bac Ho song mai (VCD). Phim tu lieu. Ban Quan ly Lang Chu tich Ho Chi Minh, Vien Nghe thuat va Luu tru Đien anh Viet Nam.


Lien ket ngoai Ho Chi Minh tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Ho Chi Minh tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Chi Minh Ho (1890–1969) tren IMDb 
Thau Chin o Xiem tren Internet Movie Database


= Dien van cua Ho Chi Minh =
Loi keu goi toan quoc chong My cuu nuoc cua Ho Chu tich tren YouTube tai len 8/4/2010.
Chu tich Ho Chi Minh noi chuyen tai ĐH Phu nu toan quoc lan III tren YouTube tai len 7/5/2010.
Ho Chu tich noi chuyen tai cuoc mitting cua nhan dan Thu đo tren YouTube tai len 16/5/2010.
Ho Chu tich noi chuyen voi Quoc hoi nuoc VNDCCH tren YouTube tai len 17/5/2010.
Ho Chu tich phat bieu tai le ky niem 30 nam thanh lap Đang tren YouTube tai len 8/8/2010.
Tho chuc Tet cua Bac Ho nam 1968 va 1969 tren YouTube tai len 2/2/2010.
Chu tich Ho Chi Minh phat bieu tai đai hoi thi đua anh hung phan 1 tren YouTube tai len 17/9/2010.
Chu tich Ho Chi Minh phat bieu tai đai hoi thi đua anh hung phan 2 tren YouTube tai len 17/9/2010.
The actual voice of Ho Chi Minh - Chu tich Ho Chi Minh phat bieu bang tieng Anh tren YouTube (tieng Anh)


= Tac pham cua Ho Chi Minh =
Chu tich Ho Chi Minh đoc ban Tuyen ngon đoc lap Luu tru ngay 20 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine
Cac tac pham cua Ho Chi Minh, website cua Đang Cong san Viet Nam.
Toan van di chuc (ban đay đu)
Nhung buc thu cua Chu tich Ho Chi Minh


= Viet ve Ho Chi Minh =
Ngo Tu Lap (2004), "Ve thuc tien luan nhan đao Ho Chi Minh va nhiem vu đoi moi Đang hien nay" truy cap 7/4/2015.
Clark D. Neher, Southeast Asia: crossroads of the world, Southeast Asia Publications, Center for Southeast Asian Studies, Northern Illinois University, 2000. ISBN 1-891134-06-X.
Bac Ho kinh yeu
Tieu su Ho Chi Minh tren website cua Bo Ngoai giao Viet Nam
Trang đac biet cua đai BBC: Ho Chi Minh - Huyen thoai va Di san, 19.05.1890 - 2005
Loi truyen mieng dan gian ve than the cua Ho Chi Minh, Tran Quoc Vuong ke lai.
Cuoc gap go voi nguoi suot đoi cho đoi than tuong Nguyen Tat Thanh
Chuyen đe ky niem 110 nam sinh nhat Bac - bao VDC 
David Thomas va Charles Fenn Ho Chi Minh - A potrait - (Sach nghe thuat voi so ban in gioi han).
Ngo Tu Lap (ngay 14 thang 5 nam 2005). "Nguyen Ai Quoc va van hoc Phap ngu". Bao Tien Phong online. Truy cap ngay 26 thang 3 nam 2013.
Tim hieu ve Chu tich Ho Chi Minh: Nhung ten goi, bi danh, but danh cua Chu tich Ho Chi Minh


= Nhung nguoi tung gap Ho Chi Minh ke ve ong =
"Nha chau ma khong đen thi đen nha ai!", Thieu tuong Phan Van Xoan, nguyen can ve Chu tich Ho Chi Minh, ke ve lan Ho Chi Minh bi mat đen chuc Tet gia đinh ngheo nhat Ha Noi. Nguyen Van Tien Hung ghi, bao Tuoi Tre cap nhat 06/02/2008.
Nhung lan gap 'cu' Ho - Vu Thu Hien ke lai tren BBC tieng Viet.
Nha bao Wilfred Burchett: "Toi lon len voi huyen thoai ve Bac Ho, ve đat nuoc Viet Nam"