James Earl "Jimmy" Carter, Jr (1 thang 10 nam 1924 – 29 thang 12 nam 2024) la mot chinh khach, Tong thong thu 39 cua Hop chung quoc Hoa Ky (1977–1981), ong đuoc trao tang Giai Nobel Hoa binh nam 2002. Truoc đo, ong la thong đoc thu 76 cua Tieu bang Georgia (1971-1975). Ong la Tong thong Hoa Ky song lau nhat va cung la tong thong đau tien buoc sang tuoi 100. Nam 1976, Carter la ung cu vien đai dien cua Đang Dan chu tranh cu chiec ghe Tong thong, ong đuoc xem la "ngua o" trong cuoc đua vao Nha Trang, roi vuot qua Tong thong đuong nhiem Gerald Ford voi chien thang sit sao trong cuoc bau cu tong thong nam 1976.
Nhiem ky tong thong cua Carter đanh dau voi su suy thoai khi nuoc My ganh chiu nhung thiet hai nang ne sau Chien tranh Viet Nam, cung voi su tri tre kinh te trong nuoc. Voi vu khung hoang con tin tai Iran, va su kien quan đoi Lien Xo xam chiem Afghanistan nam 1979, Hoa Ky chung kien su anh huong cua minh đang bi suy giam tren truong quoc te. Lam phat va lai suat len đen đinh điem ke tu Chien tranh the gioi thu hai, khi chinh phu cho đong bang gia dau noi đia hau đoi pho voi viec tang gia dau tu OPEC; cac chi so lam phat va that nghiep tang 50% trong bon nam.
Trong so cac thanh tuu chinh phu Carter đat đuoc can ke đen Thoa uoc Kenh đao Panama, Hoa uoc Trai David, Hiep uoc SALT II voi Lien Xo va viec thiet lap quan he ngoai giao đay đu voi Trung Quoc. Ben canh đo, Carter tich cuc đau tranh cho nhan quyen tren quy mo toan cau va xem nhan quyen la tam điem cho chinh sach đoi ngoai cua chinh phu ong. Carter theo đuoi chinh sach khuyen khich cac nuoc khac tuan theo nhung tieu chuan đao đuc cao nhat, la chuan muc đao đuc ma ong tin rang nguoi dan My cung muon tuan thu.
Nhung Carter that bai trong no luc cai cach thue, thu hep bo may hanh chinh cua chinh quyen, nhu ong đa hua khi ra tranh cu nam 1976. Carter cung khong the thong qua đao luat thiet lap ngay quoc le ky niem Martin Luther King, Jr., du Đang Dan chu cua ong đang nam quyen kiem soat tai luong vien Quoc hoi lan Toa Bach Oc. Nhiem ky nay cua Tong thong Carter chung kien su ra đoi cua hai bo nang luong va giao duc, cung nhu su thong qua cac đao luat bao ve moi truong. Ong thiet lap chinh sach nang luong quoc gia, va cung co cac co quan chinh quyen, ban hanh nhung đao luat ung ho manh me chu truong bao ve moi truong; đieu chinh cac quy đinh ve van tai đuong bo, hang khong, đuong sat, tai chinh, truyen thong va cong nghiep dau mo cung nhu ho tro he thong an sinh xa hoi; ong lap ky luc trong viec bo nhiem phu nu va cac nhan vat thuoc chung toc thieu so vao cac vi tri hanh phap va tu phap.
Nhung nguoi chi trich xem su kien khung hoang con tin tai Iran la đon chi tu đanh vao long tu hao dan toc; Carter đa phai lien tuc tranh đau trong 444 ngay tim kiem su phong thich cho cac con tin. Su that bai trong no luc giai thoat con tin dan đen su tu chuc cua Bo truong Ngoai giao Cyrus Vance. Cac con tin chi đuoc tra tu do sau khi Carter roi bo chuc vu, nam phut sau le nham chuc cua Ronald Reagan.
Tuy nhien, sau khi roi Toa Bach Oc, Carter nhan đuoc nhieu su kinh trong trong vai tro trung gian hoa giai va kien tao hoa binh tren chinh truong quoc te. Ong cung hanh đong tich cuc voi cuong vi mot cuu tong thong Hoa Ky trong no luc phat trien cac hoat đong tu thien. Ong đi đen nhieu noi tren the gioi đe quan sat cac cuoc bau cu, xuc tien nhung vong đam phan cho hoa binh, va thiet lap nhieu đe an cuu tro. Nam 1982, ong thanh lap Trung tam Carter nhu la mot dien đan cho cac van đe lien quan đen dan chu va nhan quyen. Nam 2002, Carter đuoc trao tang Giai Nobel Hoa binh cho "nhung no luc cua ong nham tim kiem cac giai phap hoa binh cho cac cuoc xung đot quoc te, nham thang tien dan chu va nhan quyen, va thuc đay su phat trien kinh te va xa hoi".
Carter tiep tuc duy tri su hop tac tich cuc va lau dai voi To chuc Ho tro Gia cu (Habitat for Humanity), mot to chuc tu thien Co Đoc voi muc tieu xay dung nha o cho nguoi ngheo.
O tuoi 100, Carter vua la cuu tong thong Hoa Ky lon tuoi nhat con song vua la tong thong song lau nhat trong lich su Hoa Ky.


Thoi tho au Sinh ra la anh ca trong gia đinh bon con cua James Earl Carter va Bessie Lillian Gordy tai Plains, mot thi tran thuoc vung tay nam tieu bang Georgia, Carter la tong thong My đau tien chao đoi trong benh vien. Cau be Carter chung to minh la mot hoc sinh gioi ngay tu khi con rat be. Cau luon ham thich đoc sach. Khi con la mot hoc sinh trung hoc, Carter chiu anh huong boi mot trong cac giao vien o đay.
Em trai cua ong, Billy Carter (1937-1988) gay ra mot so rac roi khi ong con đuong chuc, trong khi nguoi em gai chang co gi noi bat ngoai tru thu vui suu tam va chay xe mo to Harley Davidson. Nhung co em ut, Gloria Carter Spann (1929-1983), la mot nha truyen ba phuc am noi tieng.
Carter theo hoc tai Đai hoc Tay Nam Georgia, Hoc vien Ky thuat Georgia, va nghien cuu vat ly hat nhan tai Đai hoc Union. Nam 1946, Carter nhan van bang cu nhan khoa hoc tai Hoc vien Hai quan Hoa Ky, Carter tot nghiep hoc vien hai quan voi thu hang 59 trong tong so 820 hoc vien cung khoa.
Carter phuc vu tai cac tiem thuy đinh thuoc Ham đoi Thai Binh Duong va Ham đoi Đai Tay Duong. Ve sau, ong đuoc Đo đoc Hyman G. Rickover tuyen chon vao chuong trinh tiem thuy đinh hat nhan cua hai quan, tai đay ong phuc vu trong cuong vi mot ky su hat nhan. Rickover la mot si quan nghiem khac, tao lap nhieu anh huong tren Carter. Ve sau, Carter noi rang, sau cha me ong, Rickover la nguoi ong chiu anh huong nhieu nhat.
Yeu binh chung hai quan, nhung sau khi cha qua đoi, Trung uy Carter xin giai ngu; ngay 9 thang 10 nam 1953, Carter roi quan ngu tro ve thi tran que huong va thanh lap trang trai.
Tu khi con tre tuoi, Carter đa la mot tin huu Co Đoc sung tin, ong phuc vu hoi thanh trong cuong vi mot giao vien Truong Chua Nhat suot cuoc đoi chinh tri cua ong. Ngay ca khi tro thanh tong thong, Carter van danh thoi gian vai lan trong ngay đe cau nguyen, va xung nhan rang Chua Gie-xu Co Đoc la đong luc chu đao trong cuoc đoi ong.

Carter ket hon voi Rosalynn Smith. Du đa biet nhau tu truoc, hai nguoi co cuoc hen lan đau vao nam 1945, khi Jimmy gia nhap hai quan tai Annapolis. Ngay 7 thang 7 nam 1946, Jimmy va Rosalynn to chuc hon le tai Plains, thi tran que huong cua ca hai.
Rosalynn sinh cho ong ba nguoi con trai, John William (sinh nam 1947); James Earl III (1950), Donnel Jeffrey (1952), va sau nay, mot co con gai Amy Lynn (1967).
Rosalynn hoat đong tich cuc trong cac cuoc van đong tranh cu tong thong nam 1976 va 1980. Sau khi vao Toa Bach Oc, Rosalynn tro thanh co van than can va tin can nhat cua tong thong. Ba thuong xuyen co mat trong cac buoi hop noi cac, va la Đe nhat Phu nhan đau tien mang theo cap khi đen lam viec tai van phong cua ba trong Toa Bach Oc.


Chinh truong Carter bat đau su nghiep chinh tri cua minh bang cach tham gia ban quan tri cua truong hoc, benh vien va thu vien tai thi tran Plains. Trong thap nien 1960, ong phuc vu hai nhiem ky tai thuong vien tieu bang Georgia.
Nam 1970, Carter đac cu thong đoc tieu bang Georgia. Trong bai dien van nham chuc, Carter gay kinh ngac trong tieu bang va thu hut su chu y toan quoc khi tuyen bo rang thoi ky phan biet chung toc đa qua roi, va tinh than ky thi khong con cho đung trong tuong lai cua tieu bang Georgia. Ong la vien chuc cap tieu bang đau tien tai khu vuc "Cuc Nam" (Deep South) cong khai bay to quan điem nay. (Chi chua đay 15 nam truoc, mot phat bieu tuong tu đong nghia voi su ket thuc mot su nghiep chinh tri nhu truong hop cua thi truong Atlanta, Ivan Allen, Jr., nguoi đa ra lam chung truoc Quoc hoi ung ho Đao luat Quyen bau cu), vi vay chien thang cua Carter thu hut su chu y cua cong luan vi đuoc xem la mot chi dau cua su thay đoi. Sau đo, ong bo nhiem nhieu nguoi da đen vao cac vi tri cong quyen tren khap tieu bang, ong con cho treo anh Martin Luther King, Jr. tai Toa nha Tieu bang nhu la dau hieu cua su khoi đau tu bo qua khu ky thi chung toc o mien Nam Hoa Ky. Carter đam nhiem chuc vu thong đoc tieu bang Georgia tu nam 1971 đen nam 1975.


Tranh cu Tong thong nam 1976 Nam 1975, Carter bat đau van đong tranh cu tong thong hau nhu ngay sau khi roi chuc vu thong đoc tieu bang Georgia. Khi tien vao cac cuoc bau cu so bo đe tranh su đe cu cua đang Dan chu, nhieu nguoi xem Carter la nhan vat it co co may khi đoi đau voi cac chinh khach tieng tam hon. Tuy vay, ky uc ve vu tai tieng Watergate van ton luu cach song đong trong tam tri cua cu tri. Đuoc xem la mot chinh tri gia ngoai vi va xa cach trung tam quyen luc Washington, D.C., Carter tro thanh mot tai san quy hiem. Tam điem cua dien đan tranh cu cua ong la keu goi tai to chuc bo may chinh quyen.

Carter, "chu ngua o" co it co may nhat, lai thanh cong trong no luc tro thanh ung vien dan đau trong cac cuoc bau cu so bo o tieu bang Iowa va tieu bang New Hampshire. Carter su dung chien thuat hai mui tan cong. O mien Nam, ong chon cach nhuong bo chien thuat cho George Wallace, trong khi van đong cu tri voi hinh anh cua mot nguoi con đuoc yeu men cua đia phuong. Khi Wallace đa tieu hao suc luc, ong tien len can quet toan vung. O mien Bac, Carter nhan đuoc su ung ho cua cac tin huu Co Đoc bao thu va cu tri nong thon, nhung lai co it co may chiem đuoc đa so phieu o hau het cac tieu bang. Trong vung đong dan co nhieu nguoi theo khuynh huong tu do, ong tim cach xay dung nhung khu vuc rieng le co quy mo lon nhat hau co the chien thang trong vai tieu bang. Luc đau, nhieu nguoi xem Carter la mot ung vien chi co kha nang van đong o quy mo khu vuc, nhung sau cung ong đa chung to minh la ung cu vien đang Dan chu duy nhat co the kien tao mot sach luoc toan quoc, dan dan Carter co trong tay su đe cu cua Đang Dan chu Hoa Ky.

Trong cuoc tong tuyen cu, Carter khoi đau voi su cach biet lon so voi Tong thong Gerald Ford đang leo đeo theo sau, nhung qua cac cuoc tham do Ford dan dan thu ngan khoang cach, do cong luan bat đau to ve nghi ngo ve nang luc cua ung vien it đuoc biet tieng nay. Nhung Carter kien tri tien buoc va cuoi cung đa đanh bai Ford voi ket qua sit sao trong ngay bau cu to chuc trong thang 11 nam 1976, nhan đuoc 50,1% so phieu pho thong, tro thanh mot trong hai ung vien tong thong Đang Dan chu gianh đuoc đa so phieu pho thong ke tu nam 1944 khi Franklin Delano Roosevelt đac cu tong thong.
Tam điem cua chien dich tranh cu cua Carter la ke hoach cai to chinh quyen. Ong la ung cu vien đau tien đen tu vung "Cuc Nam" đac cu tong thong ke tu Thoi ky Tai thiet.
Trong dien tu nham chuc, ong noi, "Chung ta đa biet rang chat luong quy hon so luong, va đat nuoc vi đai nay cung can nhan ra nhung gioi han cua no, đe biet rang chung ta khong the giai đap moi cau hoi, cung khong the giai quyet het moi van đe."  Hanh đong đau tien cua Carter khi vao Toa Bach Oc la ra lenh cat giam mot nua so nhan vien o đay, va yeu cau cac thanh vien noi cac su dung xe rieng khi lam viec.


Tong thong (1977-1981) = Chinh sach =
Chinh sach đoi ngoai cua chinh quyen Carter đuoc nho đen nhieu nhat voi vu khung hoang con tin tai Iran, Hiep uoc Hoa binh Trai David giua Israel va Ai Cap, Hiep uoc SALT II giua Hoa Ky va Lien Xo, Hiep uoc Kenh đao Panama, theo đo con kenh đuoc ban giao cho Panama, thiet lap quan he ngoai giao đay đu voi Trung Quoc sau nhung no luc mo đuong cua Richard Nixon, an đinh nhan quyen la tam điem cua chinh sach đoi ngoai, va cuoi cung la cuoc khung hoang nang luong. Trong cac van đe quoc noi, Carter it thanh cong hon, ong to ra đoi nghich voi chinh đang cua ong va voi cac đoi thu qua cung cach hanh xu đuoc xem la thai đo bat hop tac voi quoc hoi – tuong tu nhu khi ong con la thong đoc. Du vay, Carter đa thanh cong trong viec đieu chinh mot vai nganh cong nghiep, cung co cac co quan chinh quyen, thiet lap chinh sach nang luong quoc gia va thanh lap Bo Nang luong va Giao duc, ho tro he thong an sinh xa hoi, bo nhiem con so ky luc phu nu va nhung nguoi thuoc cac dan toc thieu so vao chinh quyen va nganh tu phap, ban hanh cac đao luat manh me ung ho viec bao ve moi truong va mo rong gap đoi Co quan Quan ly Cong vien Quoc gia.
Khi thi truong nang luong bung no, đieu ma Carter lam moi cach đe khong xay ra, ong tinh đen viec xuat hien truoc cong chung voi bai dien van quan trong thu nam ve nang luong. Du vay, ong cam thay nguoi dan My khong con muon lang nghe. Thay vao đo, Carter đen Trai David, suot trong muoi ngay gap go cac thong đoc, thi truong, lanh tu ton giao, nha khoa hoc, kinh te gia va đai dien cu tri. Ong ngoi tren san nha va ghi lai tat ca loi nhan xet cua ho, đac biet la nhung loi chi trich. Nhung chuyen gia tham do du luan noi voi ong rang nguoi dan My đang đoi dien voi mot cuoc khung hoang niem tin khoi phat tu vu am sat John F. Kennedy, Chien tranh Viet Nam, va vu tai tieng Watergate. Pho Tong thong cua ong, Walter Mondale, to y bat đong va noi rang luon co nhung cau giai đap đung đan cho nhung van nan that; va khong nen triet ly hoa chung. Ngay 15 thang 7 nam 1979, Carter đoc bai dien van truyen hinh toan quoc, trong đo ong nhan dien đieu ma ong tin la "cuoc khung hoang niem tin" cua nguoi dan My. Đuoc biet đen nhu la bai "dien van phien muon", ngay ca khi ong khong he dung đen tu "phien muon" trong noi dung cua no:

Bai dien van cua Carter, soan boi Chris Matthews, đuoc đon nhan rong rai, du mot so nguoi cho rang no trong giong mot bai thuyet giao. Song, đat nuoc đang gong ganh mot nen kinh te suy yeu do lam phat hai con so boi gia dau cua OPEC, nhieu cong dan to ra that vong vi tong thong khong đua ra noi giai phap cu the nao. Hai ngay sau khi đoc dien van, Carter yeu cau toan the noi cac tu chuc đe roi chap thuan su tu chuc cua nam nguoi. Ve sau ong thu nhan rang le ra ong chi nen yeu cau nam nguoi nay tu chuc, su kien ca noi cac tu chuc ngu y mot su phan hoa trong Toa Bach Oc. Do khong co no luc cu the nao giup đua đat nuoc thoat khoi cuoc khung hoang, uy tin cua Carter cang sut giam trong cac cuoc tham do.
Ngay 1 thang 10 nam 1979, Tong thong Carter tuyen bo thanh lap Luc luong Trien khai Nhanh (Rapid Deployment Forces - RDF), đon vi quan đoi co kha nang đap tra nhanh đuoc dung đe đieu chuyen đen nhung đia điem co rac roi tren toan cau ma khong can phai đieu đong cac đon vi cua NATO. RDF la tien than cua CENTCOM (United States Central Command - Bo Chi huy Trung uong Hoa Ky, đon vi chi huy phoi hop chien đau cua Quan luc Hoa Ky, đat duoi quyen chi huy hanh quan cua Bo truong Quoc phong).
Trong so cac tong thong phuc vu it nhat mot nhiem ky, Carter la tong thong duy nhat chua bao gio bo nhiem tham phan cho Toi cao Phap vien.


= Đoi noi =
Ngay trong ngay nham chuc, 20 thang 1 nam 1977, Carter thuc hien loi hua khi van đong tranh cu bang cach ban hanh sac lenh tuyen bo an xa cho nhung thanh nien tron nghia vu quan su trong Chien tranh Viet Nam.
Nen kinh te đang ganh chiu lam phat hai con so, lai them lai suat rat cao, thieu hut dau mo, that nghiep cao va tang truong kinh te cham. Xem ra, Carter chang lam đuoc gi đe cai thien tinh hinh trong khi cac chi so vach ra rang nen kinh te đang tren đa suy thoai, va Carter phai chiu trach nhiem ve tinh trang nay. Ong thuyet phuc Quoc hoi cho phep nang Bo Nang luong len cap noi cac. Sau nhung no luc khuyen khich bao ton nang luong, Carter mac ao lanh, cho lap đat pano nang luong Mat Troi tren mai nha Toa Bach Oc, ra lenh Ban Dich vu khoa đuong dan nuoc nong trong mot so khu vuc va khong cho trang tri thap sang trong cac ngay le trong nam 1979 va 1980. Cac toa nha thuong mai va cong thu tren toan quoc phai lap đat nhiet ke đe ngan can nhan vien tang nhiet đo phong trong mua đong va ha nhiet đo phong trong mua he.
Chinh phu cung đuoc cai to bang cach tach Bo Y te, Giao duc va Phuc loi Hoa Ky (HEW) thanh Bo Giao duc Hoa Ky va Bo Y te va Dich vu Nhan sinh Hoa Ky.
Lam phat đay lai suat đen muc cao chua tung co (tren 12% moi nam), vao thoi điem thang 12 nam 1980 len đen muc cao nhat trong lich su 21,5%. Su thay đoi nhanh chong muc lai suat lam giam hieu suat tin dung cua luong tien du tru trong ngan hang, gieo mam cho cuoc khung hoang tin dung va tien tiet kiem. Tien đau tu vao cac khoan loi tuc co đinh (trai phieu, huu bong) ngay cang mat gia, lai suat cao dan đen tinh trang suy thoai kinh te trong thap nien 1980. Do thi truong cung ung tien vay cho chinh phu đang chiu suc ep, Carter bo nhiem Paul Volcker lam Chu tich Quy Du tru Lien bang, thay the William Miller, nguoi đuoc đieu chuyen vao chuc vu Bo truong Tai chanh. Volcker ap dung cac bien phap siet chat tien te nham lam nguoi nen kinh te va ha giam lam phat. Vockler thanh cong, nhung voi cai gia phai tra la kinh te tang truong cham va ty le that nghiep tang cao.
Tuy nhien, trong luc ay cung co nhung điem sang nhu viec Carter ky ban hanh luat ho tro he thong an sinh xa hoi, lam tang đoi chut tien thue loi tuc va cong hien viec lam trong chinh phu va bo may tu phap cho phu nu, nguoi da đen va nguoi noi tieng Tay Ban Nha. Carter ban hanh luat bao ve moi truong. Đao luat Alaska National Interest Lands Conservation do ong ky ban hanh giup thanh lap cong vien quoc gia rong 103 trieu acre (417.000 km²) o Alaska. Ong cung thanh cong trong viec đieu chinh cac nganh cong nghiep van tai, hoa xa, hang khong, truyen thong, dau khi va tai chinh.


= Đoi ngoai =


 Nhan quyen  Trong linh vuc đoi ngoai, Tong thong Carter bat đau tach roi khoi chinh sach đuoc theo đuoi lau nay voi chu truong kiem che Lien Xo. Thay vao đo la sach luoc ngoai giao voi uu tien hang đau la nhan quyen. Đay la su khac biet lon so voi lap truong cua nhung tong thong tien nhiem, theo đo cac vi pham nhan quyen se đuoc xem nhe neu chung xay ra tai nhung nuoc đong minh cua Hoa Ky. Tai Nicaragua, chinh phu Carter ngung ung ho nha đoc tai Somoza va chi hang trieu đo la vien tro chinh phu Sandinista len cam quyen sau mot cuoc cach mang. Nhung nguoi Sandanista theo chu nghia Marx va đang xay dung mot che đo chuyen che, nhung ho co quan he voi cac phong trao Marxist đang hoat đong o Honduras va El Salvador. Ho cung co cac moi quan he khac (ve vu khi, chinh tri va hau can) voi Cuba, ma Carter quan tam nhieu đen quyen xa hoi va nhan quyen trong moi xung đot lau dai cua Hoa Ky voi Cuba.
Carter noi tiep nhung nguoi tien nhiem duy tri lenh cam van đoi voi Rhodesia, đa kich viec nhung nguoi Marxitst nhu Robert Mugabe va Joshua Nkomo bi truc xuat khoi cac cuoc bau cu. Do ap luc manh tu Hoa Ky va Anh ma cac cuoc tuyen cu moi đuoc tien hanh o đat nuoc luc ay đuoc goi la Zimbabwe Rhodesia. Carter noi tieng vi nhung chi trich cua ong danh cho Alfredo Stroessner, Augusto Pinochet, chinh quyen phan biet chung toc o Nam Phi va nhung đong minh truyen thong khac cua Hoa Ky.


 Trung Quoc  Carter tiep tuc chinh sach cua Richard Nixon binh thuong hoa bang giao, thiet lap quan he ngoai giao va thuong mai voi Trung Quoc, do đo cham dut bang giao chinh thuc voi Trung hoa Dan quoc (du hai nuoc van duy tri quan he thuong mai va Hoa Ky van chinh thuc cong nhan Đai Loan qua Đao luat Quan he Đai Loan).


 Hiep uoc Kenh đao Panama  Carter cung thanh cong trong no luc thuyet phuc Thuong vien phe chuan Hiep uoc Kenh đao Panama nham chuyen giao kenh đao cho Panama. Tuy nhien, viec đam phan va ky ket Hiep uoc Kenh đao Panama vao thang 9 nam 1977 la mot trong nhung su kien gay tranh cai nhieu nhat trong nhiem ky tong thong cua Jimmy Carter. Hiep uoc nay gap su chong đoi manh me tu cong luan My va tu Đang Cong hoa. Ly do chinh đuoc vien dan la Hoa Ky đang chuyen giao mot tai san co gia tri chien luoc lon cho chinh phu thoi nat duoi quyen lanh đao cua nha đoc tai Omar Torrijos. Con nhung nguoi ung ho hiep uoc lap luan rang kenh đao đuoc xay dung tren lanh tho Panama, tiep tuc kiem soat kenh đao co nghia la Hoa Ky đang chiem đong lanh tho cua mot quoc gia khac. Nhu vay, qua hiep uoc, Hoa Ky hoan tat viec trao tra chu quyen cho Panama.


 Hiep uoc Trai David  Nhung thanh tuu ruc ro nhat cua Carter trong suot nhiem ky tong thong la Hiep uoc Trai David, la hoa uoc đuoc ky ket giua Israel va Ai Cap nho nhung no luc đam phan cua Tong thong Carter. Carter moi Thu tuong Israel, Menachem Begin va Tong thong Ai Cap, Anwar Sadat, đen Trai David đe thuong thao. Co luc Sadat muon bo ve, nhung Carter cho biet Sadat đang lam ton thuong mot nguoi ban va đieu nay co the lam hai moi bang giao giua hai nuoc, va Sadat đong y o lai. Luc khac, Begin cuong quyet rut lui, Carter ky tang anh va noi chuyen voi cac chau cua Begin khien Begin thay đoi quyet đinh khi nhan ra rang cac chau cua ong va the he ke tiep cua dan toc Do Thai can phai song trong hoa binh. Cho đen nay, hoa binh van đuoc duy tri giua Israel va Ai Cap.


 Đam phan Han che Vu khi Chien luoc  Mot van đe ngoai giao quan trong khac thu hut nhieu quan tam cua Carter la Hiep uoc SALT II (Strategic Arms Limitations Talks – Đam phan Han che Vu khi Chien luoc) la mot chuoi nhung thuong thao giua Hoa Ky va Lien Xo. Nhung no luc tu Gerald Ford va Richard Nixon giup hinh thanh hiep uoc SALT I, nhung Carter muon tien xa hon trong lo trinh cat giam vu khi hat nhan. Ay la muc tieu chinh cua ong, nhu đuoc trinh bay trong bai dien van nham chuc, cac loai vu khi hat nhan can phai bien mat khoi mat đat. Carter va Leonid Brezhnev, lanh tu Lien Xo, đa đat đuoc thoa uoc va to chuc le ky ket. Tuy nhien, do Lien Xo chiem đong Afghanistan vao cuoi nam 1979, hiep uoc nay khong bao gio đuoc phe chuan, nhung ca hai ben hua ton trong nhung cam ket đat đuoc qua đam phan.


 Afghanistan  Thang 12 nam 1979, quan đoi Lien Xo tien vao Afghanistan sau khi chinh phu than Moskva bi lat đo. Chinh phu Carter, cung nhieu chinh tri gia thuoc đang Cong hoa va Dan chu, lo ngai Lien Xo đang tim cach kiem soat nguon dau mo Trung Đong. Nhung nguoi khac cho rang Lien Xo quan ngai nhung cuoc noi day Hoi giao se lan toa tu Iran va Afghanistan đen hang trieu nguoi Hoi giao đang song trong lanh tho Lien Xo. Carter cong bo Chu thuyet Carter: Hoa Ky khong cho phep bat cu luc luong ben ngoai nao kiem soat Vinh Ba Tu. Carter tuyen bo cham dut hop đong lua mi voi Nga, van kien then chot theo sang kien cua Nixon nham thiet lap quan he mau dich voi Lien Xo hau giam nhe nhung cang thang cua cuoc Chien tranh Lanh. Xuat khau me coc la moi loi lon cho nhieu nguoi thuoc khu vuc nong nghiep, va lenh cam van cua Carter gay kho khan cho nong gia My. Ong cung cam nguoi My tham gia The van hoi Mua he nam 1980 to chuc o Moskva, va phuc hoi che đo đang ky quan dich. Carter va Zbigniew Brzezinski khoi xuong mot chuong trinh bi mat tri gia 40 ti USD huan luyen nguoi Hoi giao bao thu tai Pakistan va Afghanistan nham vao muc tieu đanh đo Lien Xo. Nhung nguoi chi trich qui cho Carter va Reagan trach nhiem tao ra tinh trang bat on cua cac chinh phu Afghanistan sau nay, lot đuong cho su troi day cua cac che đo than quyen Hoi giao trong vung va nhung van đe hien nay lien quan đen nguoi Hoi giao bao thu. Tuy nhien, mot so su gia cho rang su bat on cua Afghanistan xuat phat tu nhung nhan to ket hop tu viec chiem đong cua Lien Xo.


 Khung hoang Con tin tai Iran  Su xung đot giua nhan quyen va quyen loi Hoa Ky the hien trong cung cach xu ly cua Carter trong vu Quoc vuong Iran. Ke tu Chien tranh the gioi thu hai, nha vua cua Iran (Shah) la đong minh than can cua My, la mot trong hai "tru cot song đoi" la nen tang cho chinh sach chien luoc cua Hoa Ky o Trung Đong. Song nha vua cai tri đat nuoc cach chuyen che, nam 1953 dua vao ke hoach cua chinh phu Eisenhower đe lat đo thu tuong Mohamed Mossadegh. Du Carter ca ngoi nha vua nhu mot nha lanh đao khon ngoan va tai nang, khi cac cuoc noi day chong vuong quyen bung no o Iran, chinh phu Carter đa khong can thiep.
Nha vua bi phe truat va luu vong. Nhieu nguoi tin rang khong co su ung ho cua Hoa Ky la nguyen nhan chinh dan đen su sup đo cua vuong trieu. Carter chuan bi cong nhan chinh quyen moi tai Iran, nhung no luc cua ong khong co ket qua.

Ngay 22 thang 10 nam 1979, Carter cho phep quoc vuong bi phe truat, Mohamed Rezza Pahlavi đen My đe ti nan chinh tri va chua benh; ngay 15 thang 12, Pahlavi roi My đen Panama. Phan ung voi viec cho phep Pahlavi vao nuoc My, quan dan Iran chiem giu đai su quan Hoa Ky tai Tehran va bat giu 52 con tin nguoi My. Iran yeu cau (1) giao tra nha vua ve Iran đe chiu xet xu, (2) hoan tra tai san cua nha vua cho nhan dan Iran, (3) thua nhan loi lam cua Hoa Ky tai Iran trong qua khu va đua ra loi xin loi, (4) cam ket se khong can thiep vao Iran. Mac du nha vua roi Hoa Ky va qua đoi o Ai Cap, cuoc khung hoang con tin tiep tuc keo dai va anh huong sau sac đen nam cuoi cung cua nhiem ky tong thong, ngay ca sau khi mot nua so con tin đuoc phong thich. Cac phan ung đoi voi cuoc khung hoang, tu "chien luoc Vuon Hong" đen no luc bat thanh nham giai thoat con tin đuoc xem la nhung nhan to gop phan vao su that bai cua Carter trong cuoc bau cu nam 1980.


Bau cu nam 1980 Carter roi Toa Bach Oc sau chien thang vang doi cua Ronald Reagan trong cuoc tuyen cu nam 1980. Reagan gianh đuoc xap xi 51% phieu pho thong, trong khi Carter chi co 41%, nhung vi su ung ho cua cu tri danh cho Carter khong tap trung vao cac khu vuc đia du, Reagan chiem đuoc 91% phieu cua cu tri đoan, chi đe lai cho Carter von ven sau tieu bang va Đac khu Columbia. Ung cu vien đoc lap John Bayard Anderson thu hut phieu cua cu tri co khuynh huong tu do bat binh voi chinh sach cua Carter, tuy chi đuoc 7% phieu nhung gay kho khan cho Carter o nhung bang co truyen thong ung ho Đang Dan chu nhu tieu bang New York, Wisconsin va Massachusetts.

Cam giac chung cua cong luan la viec chinh phu Carter đa khong giai quyet hieu qua cuoc khung hoang con tin o Iran gop phan vao that bai cua ong trong cuoc bau cu tong thong. Mac du nhom thuong thuyet đa đam phan thanh cong voi nhung nguoi bat giu con tin, ban thoa thuan chi đuoc ky vao ngay 19 thang 1 nam 1981, sau khi Ronald Reagan đac cu. Cac con tin đuoc tra tu do nam phut sau le nham chuc tong thong sau 444 ngay bi cam giu. Reagan đa yeu cau Carter đen Đuc đe chao đon cac con tin.


= Chinh phu =


Sau khi roi Toa Bach Oc Tu khi roi Toa Bach Oc, Carter tro ve song trong nong trang o Georgia, đe biet minh đang mac mot khoan no len đen mot trieu USD, do đa tin cay nhung nguoi đuoc uy thac quan ly tai san trong thoi gian ong tai chuc - nham muc đich tranh tinh trang xung đot loi ich khi ong đang phuc vu đat nuoc trong cuong vi tong thong. Carter tap trung viet sach đe tra no, tat ca 23 cuon sach cua ong đeu đuoc cong luan đon nhan rong rai, trong so đo co vai quyen la sach ban chay nhat. Đong thoi, ong cung danh thi gio đe thanh lap Trung tam Carter va xay dung thu vien tong thong
Trong lich su nuoc My, cuu Tong thong Jimmy Carter va cuu Pho Tong thong Walter Mondale la nhung nguoi tung đung chung lien danh con song lau nhat sau khi roi chuc vu. Đen ngay 23 thang 5 nam 2006, Carter va Mondale đa roi nhiem so 25 nam va 123 ngay, vuot qua ky luc cua Tong thong John Adams va Pho Tong thong Thomas Jefferson. Adams va Jefferson qua đoi trong cung mot ngay – 4 thang 7 nam 1826. Đen ngay 22 thang 3 nam 2019, ong vuot qua ky luc cua co Tong thong George H. W. Bush đe tro thanh Tong thong song lau nhat trong lich su nuoc My tu truoc đen nay.


= Ngoai giao =

Nam 1994, Carter đen Bac Trieu Tien theo yeu cau cua Tong thong Clinton, khi cuoc khung hoang Ban đao Trieu Tien đang nong dan do Bac Trieu Tien truc xuat nhom thanh tra cua Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te va doa se bat đau xu ly nhien lieu hat nhan đa qua su dung. Cuoc hoi kien giua Carter va Kim Il Sung dan đen viec ky ket ban thoa hiep khung, theo đo Bac Trieu Tien đong y ngung xu ly nhien lieu hat nhan đoi lay viec binh thuong hoa bang giao voi My, đuoc nhap dau va hai lo phan ung nuoc nhe đe thay the lo graphite cua ho. Nhung Bac Trieu Tien đa khong tuan thu thoa uoc va tim cach che giau nhung vi pham cua ho.
Du cong luan khen ngoi ban thoa uoc khung do Jimmy Carter thuong thao nhu la mot thanh qua ngoai giao, Bac Trieu Tien khong co y đinh cham dut chuong trinh che tao vu khi hat nhan. Nam 2005, Bac Trieu Tien tuyen bo đa co vu khi hat nhan.
Thang 5 nam 2002, Carter đen tham Cuba, gap Fidel Castro va noi chuyen voi cong chung Cuba qua he thong truyen hinh quoc gia, ong viet va đoc bai dien van bang tieng Tay Ban Nha. Su kien nay bien Carter thanh tong thong đau tien cua Hoa Ky, đuong nhiem hoac man nhiem, đen tham đao quoc nay ke tu cuoc cach mang nam 1959 mac du khi đuong nhiem ong đa khong chiu do bo lenh cam van.
Thang 6 nam 2005, Carter keu goi đong cua nha tu Vinh Guantanamo o Cuba, đia danh đa tro nen tam điem cua nhung loi than phien ve nhung nguoc đai tu nhan.
Khong phai moi no luc cua Carter đeu co đuoc su ung ho cua Washington; nguoi ta thuat lai rang cac tong thong Clinton, George H. W. Bush va George W. Bush to ra khong hai long ve nhung hoat đong ngoai giao "tu do" cua Carter o Iraq va nhung noi khac. Nhung nguoi chi trich cho rang nhung no luc ngoai giao cua Carter (luc đuong nhiem hoac man nhiem) la chan that va co thien y, nhung ong thuong thieu hieu biet ve an y cua nhung nha lanh đao nuoc ngoai thieu thien chi.
Thang 10 nam 2007, Carter đen tham Darfur cung voi cac nha lanh đao chau Phi, trong đo co Tong Giam muc Anh giao Desmond Tutu, nhung bi luc luong an ninh Sudan ngan can. Đieu nay dan đen nhung tranh cai gay gat giua cuu tong thong My va gioi chuc an ninh Sudan.


= Hoat đong nhan đao =
Tu sau that bai trong no luc tai tranh cu, Carter, qua Trung tam Carter, tham gia tich cuc vao cac linh vuc nhu chinh sach cong quoc gia va quoc te, tim kiem giai phap cho cac cuoc tranh chap, nhan quyen va nhung hoat đong tu thien. Ong thanh lap Trung tam Carter ngay sau khi roi Toa Bach Oc, hien nay cung voi vo, Rosalynn, đang la đong chu tich trung tam. Trung tam Carter tap chu vao cac hoat đong nhu chuong trinh cham soc suc khoe voi quy mo toan cau, trong đo co chien dich kiem soat benh san guinea. Carter va cac thanh vien khac cua trung tam thuong tham gia cac hoat đong giam sat tien trinh bau cu nham ung ho cac cuoc bau cu tu do va cong bang. Ho đen chau Phi va chau My Latin voi tu cach quan sat vien bau cu.
Carter va Rosalynn đuoc nhieu nguoi biet tieng qua su cong tac cua ho voi To chuc Ho tro Gia cu Habitat (Habitat for Humanity), mot to chuc tu thien Co Đoc chuyen xay dung nha o cho nguoi ngheo. Sau that bai trong no luc o lai Toa Bach Oc cho nhiem ky thu hai, Carter đen voi Habitat trong nam 1984. Tu đo, Carter va vo moi nam danh mot tuan le cung lam viec voi cac thien nguyen vien khac cua to chuc tu thien nay xay dung nha o cho nguoi ngheo.
Jimmy Carter la tong thong Hoa Ky thu ba, sau Theodore Roosevelt va Woodrow Wilson, đuoc trao Giai Nobel Hoa binh. Trong bai dien van nhan giai, đoc truoc mot cu toa đoan Au chau, ong noi rang hanh đong cua Hoa Ky sau khi quan đoi Lien Xo tien vao Afghanistan, Chien tranh vung Vinh nam 1991, cung giong NATO, la su tiep noi chu thuyet an ninh tap the cua Tong thong Wilson.


= Chinh tri My =

Carter la ban rat than voi nguoi tien nhiem Gerald Ford, bat ke su kien ong la nguoi đanh bai Tong thong Ford trong ky bau cu tong thong nam 1976. Carter va vo thuong xuyen đen tham nha ong ba Ford.
Ngay 26 thang 12 nam 2006, to New York Times thuat lai rang, theo yeu cau cua Ford, nguoi ke nhiem ong, cuu Tong thong Jimmy Carter, se la nguoi đoc đieu van trong tang le cua ong, "Ong Ford đe nghi nguoi ke nhiem xem xet viec đoc đieu van trong tang le cua ong; nguoc lai ong se lam nhu vay trong tang le cua Carter, phu thuoc vao viec nguoi nao se ra đi truoc." Ngay 3 thang 1 nam 2007, Carter đoc bai đieu van đay cam xuc trong tang le cua Gerald Ford cu hanh tai Nha tho Grace Episcopal (Anh giao) o East Grand Rapids.
Nam 2001, Carter to ra bat binh voi lenh an xa gay nhieu tranh cai cua Tong thong Clinton danh cho Marc Rich, goi no la "mot su o nhuc" va cho rang chinh so tien 520 trieu USD Rich đong gop cho Đang Dan chu la nhan to dan đen quyet đinh an xa cua Clinton.
Thang 3 nam 2004, Carter cong khai chi trich George W. Bush va Tony Blair vi đa tien hanh mot cuoc chien khong can thiet, chi "dua tren nhung loi noi doi va nhung giai thich sai lech" nham đanh đo Saddam Hussein. Ong cho rang Blair đa đe nhung phan đoan chinh xac hon cua minh bi tac đong boi đinh y cua Bush muon ket thuc cuoc chien ma cha ong ay (George H. W. Bush) đa bat đau. Thang 8 nam 2006, Carter chi trich Blair la "phu thuoc" chinh phu Bush, cao buoc Blair ung ho ma khong he tra van chinh sach "cuc đoan hoac thieu sang suot" cua Bush. Ngay 19 thang 5 nam 2007, khi Blair thuc hien chuyen vieng tham sau cung đen Iraq trong cuong vi Thu tuong Anh, Carter su dung co hoi nay đe đa kich Blair. Ong noi voi đai BBC rang ro rang la Blair "phuc tung" Bush va danh su ung ho mu quang cho Iraq. Carter hi vong Gordon Brown, nguoi ke nhiem Blair, se "it nhiet tinh hon" đoi voi chinh sach cua Bush ve Iraq.


= Tuyen duong =
Carter đuoc trao bang danh du tai nhieu truong đai hoc o My nhu Harvard, Bates va Đai hoc Pennylvania.
Ngay 22 thang 11 nam 2004, Thong đoc thuoc Đang Cong hoa cua Tieu bang New York, George Pataki bo nhiem Carter va cac cuu tong thong khac hien con song, Gerald Ford, George H. W. Bush, va Bill Clinton, la nhung thanh vien danh du cua ban tai thiet toa nha World Trade Center.
Do đa phuc vu trong mot tiem thuy đinh (tong thong duy nhat tung lam đieu nay), mot tiem thuy đinh đuoc chon đe đat theo ten cua Carter. Tiem thuy đinh USS Jimmy Carter (SSN-23) đuoc đat ten vao ngay 27 thang 4 nam 1998 khien no tro nen mot trong so rat it phuong tien cua Hai quan Hoa Ky đuoc đat ten theo mot nhan vat con song.
Carter nhan day mot lop hoc Truong Chua Nhat tai nha tho Baptist Maranatha o thi tran Plain, tieu bang Georgia. Thong thao nghe moc, thinh thoang Carter xuat hien tren nhung trang bao cua tap chi Fine Wood Working cua nha xuat ban Taunton Press, ong cung su dung ky nang nay khi tham gia xay dung nha o cho nguoi ngheo trong cac đe an cua To chuc Ho tro Gia cu Habitat.
Carter la khach moi tai nhung buoi le nhu le khanh thanh thu vien cua cac tong thong Ronald Reagan, George H. W. Bush, Bill Clinton va George W. Bush. Ong cung tham du nhieu dien đan, buoi dien thuyet, uy ban, tang le va cac su kien khac. Gan đay nhat, ong đoc đieu van tai tang le cua Coretta Scott King, vo cua nha lanh đao Phong trao Dan quyen My Martin Luther King, Jr.. Ong la hoi vien danh du cua Cau lac bo Madrid.
Nam 1997, ong đuoc trao Giai Indira Gandhi.
Nam 1998, ong đuoc trao Giai Nhan quyen cua Lien Hop Quoc.


Qua đoi Thang 2 nam 2023, Carter nhap vien cham soc trong nhung giai đoan cuoi đoi. 
Vo ong, ba Rosalynn Carter, qua đoi vao ngay 19 thang 11 nam 2023.
Ngay 29 thang 12 nam 2024, Trung tam Carter thong bao cuu Tong thong Carter đa qua đoi tai nha rieng o Plains, Georgia, Hoa Ky, huong tho 100 tuoi. Tong thong Joe Biden tuyen bo ngay 9 thang 1 nam 2025 la mot ngay quoc tang. Ngay 7 thang 1 nam 2025, thi hai Carter đuoc đua bang may bay đen Washington, D.C. va đuoc đat trang trong theo nghi thuc quoc tang. Ngay 9 thang 1, quoc tang đuoc tien hanh tai Nha tho chinh toa Quoc gia Washington, va do Tong thong Joe Biden lam chu toa va đoc đieu van.
Sau buoi le tang, thi hai cua ong đuoc cho bang may bay tro ve tu gia o Plains, Georgia. Tai đay mot buoi le khac đuoc to chuc va cuu tong thong Carter đuoc chon cat ben canh nguoi vo đa qua đoi cach đay 1 nam truoc.


Chu thich Xem them Rosalynn Carter
Trung tam Carter
To chuc Ho tro Gia cu Habitat


Tac pham Carter la tac gia cua nhieu cuon sach:

Why Not the Best? (1975 - 1996)
A Government as Good as Its People (1977 - 1996)
Keeping Faith: Memoirs of a President (1982 - 1995)
Negotiation: The Alternative to Hostility (1984)
The Blood of Abraham (1985 - 1993)
Everything to Gain: Making the Most of the Rest of Your Life (1987 - 1995), voi Rosalynn Carter
An Outdoor Journal (1988 - 1994)
Turning Point: A Candidate, a State, and a Nation Come of Age (1992)
Talking Peace: A Vision for the Next Generation (1993 - 1995)
Always a Reckoning (1995), tap tho, đuoc minh hoa boi chau gai
The Little Baby Snoogle-Fleejer (1995), đuoc sach thieu nhi, minh hoa boi con gai
Living Faith (1996)
Sources of Strength: Meditations on Scripture for a Living Faith (1997)
The Virtues of Aging (1998)
An Hour before Daylight: Memories of a Rural Boyhood (2001)
Christmas in Plains: Memories (2001)
The Nobel Peace Prize Lecture (2002)
The Hornet's Nest (2003), cuon tieu thuyet lich su đau tien đuoc viet boi 1 Tong thong Hoa Ky
Sharing Good Times (2004)
Our Endangered Values: America's Moral Crisis (2005)
Palestine: Peace Not Apartheid (2006)
Beyond the White House (2007)
We Can Have Peace in the Holy Land (2009)
White House Diary (2010)
A Call to Action: Women, Religion, Violence, and Power (2014)
A Full Life: Reflections at 90 (2015)
Faith: A Journey for All (2018)


Tham khao = Hoi ky ve Carter =
Califano, Joseph A., Jr. Governing America: An insider's report from the White House and the Cabinet 1981
Jordan, Hamilton. Crisis: The Last Year of the Carter Presidency. 1982
Lance, Bert. The Truth of the Matter: My Life in and out of Politics. 1991


= Nghien cuu hoc thuat =
Bourne, Peter. Jimmy Carter: A comprehensive biography from Plains to post-presidency. 1997
Brinkley, Douglas. 1996. "The rising stock of Jimmy Carter: The "hands on" legacy of our thirty-ninth president". Diplomatic History 20: 505-29.
Dumbrell, John. The Carter presidency: A re-evaluation. Manchester University Press 1995.
Gary Fink and Hugh Davis Graham, eds. The Carter presidency: Policy choices in the post-New Deal era University Press of Kansas. 1998.
Andrew R. Flint; "Jimmy Carter: The Re-emergence of Faith-Based Politics and the Abortion Rights Issue" Presidential Studies Quarterly. Volume: 35. Issue: 1. 2005. pp 28+.
Gillon, Steven M. The Democrats' dilemma: Walter F. Mondale and the liberal legacy Columbia University Press. 1992.
Glad, Betty. Jimmy Carter: In search of the great White House W. W. Norton. 1980.
Hahn, Dan F. "The rhetoric of Jimmy Carter, 1976-1980". In Essays in presidential rhetoric, edited by Theodore O. Windt and Beth Ingold, 331-65. Kendall/Hunt. 1992.
Hargrove, Erwin. Jimmy Carter as president: Leadership and the politics of the public good Louisiana State University Press. 1988.
Jones, Charles O. The Trusteeship Presidency: Jimmy Carter and the United States Congress. 1988.
Jordan, William J. Panama Odyssey. 1984.
Kaufman, Burton I. The Presidency of James Earl Carter, Jr. 1993.
Kucharsky, David. The Man from Plains: The Mind and Spirit of Jimmy Carter. 1976
Ribuffo, Leo P. "God and Jimmy Carter" in Transforming faith: The sacred and secular in modern American history, edited by Myles L. Bradbury and James B. Gilbert, pp 141–59. Greenwood Press. 1989
Ribuffo, Leo P. "'Malaise' revisited: Jimmy Carter and the crisis of confidence". in The liberal persuasion: Arthur Schlesinger, Jr. and the challenge of the American past, edited by John Patrick Diggins, 164-85. Princeton University Press. 1997
Herbert D. Rosenbaum and Alexej Ugrinsky, eds. The presidency and domestic policies of Jimmy Carter, (1994) pp, 83-116. Greenwood Press.
Schram, Martin. Running for president, 1976: The Carter campaign (1977)
Strong, Robert. "Recapturing leadership: The Carter administration and the crisis of confidence" Presidential Studies Quarterly 1986. 16 (Fall): 636-50.
Strong, Robert. Working in the world: Jimmy Carter and the making of American foreign policy Louisiana State University Press. 2000.
White, Theodore H. America in search of itself: The making of the president, 1956-1980. 1983
Witcover, Jules. Marathon: The pursuit of the presidency, 1972-1976 1977


Lien ket ngoai Carter Center
Jimmy Carter Library and Museum
Jimmy and Rosalynn Carter Partnership Foundation
Biography Luu tru ngay 9 thang 7 nam 2008 tai Wayback Machine, via whitehouse.gov
Biography, via Britannica.com - Jimmy Carter
Biography Luu tru ngay 10 thang 4 nam 2012 tai Wayback Machine via ourgeorgiahistory.com
Biography, via geocities.com
Navy Years Luu tru ngay 17 thang 4 nam 2004 tai Wayback Machine, via submarinehistory.com
Inaugural Address of Jimmy Carter Luu tru ngay 26 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine via re-quest.net
State of the Union Addresses: 1978, 1979, 1980, 1981 (written message) at UCSB's American Presidency Project
Audio recordings of Carter's speeches Luu tru ngay 9 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine, via Michigan State University
Nobel lecture, Oslo, Na Uy (10 December 2002)
Nobel Prize for Carter Luu tru ngay 16 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine
About the malaise speech, via PBS
The malaise speech text Luu tru ngay 18 thang 1 nam 2011 tai Wayback Machine, via PBS
The 1980 October Surprise Luu tru ngay 23 thang 6 nam 2005 tai Wayback Machine
"The U.S. President was here" — about Carterpuri, a village in Haryana, India named after President Carter
Instruments of Statecraft: U.S. Guerrilla Warfare, Counterinsurgency, and Counterterrorism, 1940-1990 Chap. 3 The Carter Years
Carter's hand written UFO sighting report of 1969 Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine
Carter's church and Sunday school teaching schedule Luu tru ngay 24 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine
More information about the "killer rabbit" incident Luu tru ngay 22 thang 4 nam 2004 tai Wayback Machine
Cac tac pham cua Jimmy Carter tai Du an Gutenberg
Jimmy Carter tren IMDb 
Jimmy Carter's thoughts on Earth Day 2006