Benh au trung san lon hay benh lon gao la benh truyen nhiem o mo gay ra boi au trung (cysticercus) san day lon (Taeniasolium). Nguoi nhiem benh thuong co rat it hoac khong co trieu chung trong nhieu nam, co nhung u chac khong đau khoang 1–2 cm o duoi da va o co, hoac co trieu chung than kinh neu nao bi anh huong. Sau nhieu thang hay nhieu nam cac u nay chuyen sang đau va sung phu roi het sung.  O cac nuoc đang phat trien, tinh trang u het phu chinh la mot trong nhung nguyen nhan thuong gap nhat gay co giat.
Benh au trung san lon thuong bi nhiem do cach an thuc pham hoac uong nuoc bi o nhiem boi trung san day tu phan nguoi. Trong so cac loai thuc pham, rau chua nau chin la nguon lay nhiem chinh. Trung san day co trong phan cua mot nguoi bi nhiem giun truong thanh, mot tinh trang đuoc goi la benh san day. Benh san day, theo nghia nghiem ngat, la mot benh khac va bat nguon tu viec an u nang trong thit lon nau chin kem. Nhung nguoi song chung voi nguoi bi san day lon co nguy co mac benh u nang. Chan đoan co the đuoc thuc hien bang cach hut u nang. Chup anh nao thong qua chup cat lop vi tinh (CT) hoac chup cong huong tu (MRI) la huu ich nhat đe chan đoan benh nay trong nao. So luong tang cua mot loai te bao bach cau, đuoc goi la bach cau ai toan, trong dich nao tuy va mau cung la mot chi so xac đinh benh.
Nhiem trung co the đuoc ngan ngua hieu qua bang ve sinh va sat trung ca nhan: đieu nay bao gom nau chin thit lon, ve sinh va thuc hanh ve sinh đung cach, va cai thien kha nang tiep can voi nuoc sach. Đieu tri nhung nguoi bi benh san day rat quan trong đe ngan ngua su lay lan. Đieu tri benh khi khong lien quan đen he than kinh co the khong can thiet. Đieu tri cho nhung nguoi bi chung loan than kinh co the bang thuoc praziquantel hoac albendazole. Cac loai thuoc nay co the đuoc yeu cau dung trong thoi gian dai. Dung steroid đe chong viem trong khi đieu tri, va thuoc chong đong kinh cung co the đuoc yeu cau. Phau thuat đoi khi đuoc thuc hien đe loai bo cac u nang.
Bieu hien lam sang tuy theo vi tri khu tru cua nang o da anh huong toi tham my, o nao co the gay đong kinh, giam tri nho hoac roi loan van đong. Ky chu trung gian cua san day hay san dai lon (Taenia solium) la lon va cung co the la nguoi. Au trung cua san day Taenia solium la au trung lon gao (Cysticercus cellulosae) co the thay trong he co van, co tim va nhieu bo phan khac trong co the.
San day lon đac biet pho bien o chau A, chau Phi can Sahara va chau My Latinh. O mot so khu vuc nguoi ta tin rang co toi 25% nguoi dan bi anh huong. Trong the gioi phat trien no rat khong pho bien. Tren toan the gioi vao nam 2015, no đa gay ra khoang 400 cai chet. Benh au trung san lon cung anh huong đen lon va bo nhung hiem khi gay ra cac trieu chung vi hau het au trung khong song đu lau. Benh đa xay ra o nguoi trong suot chieu dai lich su. Đay la mot trong nhung benh nhiet đoi bi bo quen. 


Dau hieu va trieu chung = Co bap =
Au trung san lon co the phat trien o bat ky co xuong nao o nguoi. Su xam lan cua au trung vao co co the gay ra viem co, voi sot, tang bach cau ai toan va gia mac co, bat đau voi sung co va sau đo tien trien thanh teo va xo hoa. Trong hau het cac truong hop, no khong co trieu chung ke tu khi au trung chet va bi voi hoa.


= He than kinh =
Thuat ngu nhiem au trung san lon he than kinh trung uong (neurocysticercosis) thuong đuoc chap nhan đe chi cac u nang trong nhu mo nao. No co bieu hien co giat va it gap hon la đau đau. Au trung trong nhu mo nao thuong co  đuong kinh 5mm. Trong khoang duoi nhen va vet nut, ton thuong co the lon toi 6 cm đuong kinh va chia thuy. Cac ton thuong nay co the rat nhieu va đe doa toi tinh mang.
Cac u nang nam trong nao that co the ngan chan dong chay cua dich nao tuy va xuat hien voi cac trieu chung tang ap luc noi so.
Racemose neurocysticercosis đe cap đen cac u nang trong khoang duoi nhen. Chung đoi khi co the phat trien thanh cac khoi lon co thuy gay ra ap luc len cac cau truc xung quanh.
Benh ly than kinh lien quan đen tuy song, thuong gap nhat la đau lung va benh phong xa.


= Mat =
Trong mot so truong hop, au trung co the đuoc tim thay trong nhan cau, co ngoai bao va duoi ket mac (subconjunciva). Tuy thuoc vao vi tri, chung co the gay ra nhung kho khan ve thi giac dao đong voi vi tri mat, phu vong mac, xuat huyet, giam thi luc hoac tham chi mat thi giac.


= Da =
U nang duoi da o dang not san, di đong, xuat hien chu yeu o than va tu chi. Cac not duoi da đoi khi gay đau.


Nguyen nhan Nguyen nhan gay ra benh la dang trung cua Taenia solium (thuong đuoc viet tat la T. solium va con đuoc goi la san day lon), đuoc truyen qua đuong phan-mieng. Trung vo tinh an phai tu nuoc hoac rau bi o nhiem. Sau đo trung xam nhap vao ruot noi chung phat trien thanh au trung. Au trung xam nhap vao mau va xam chiem cac mo chu, noi chung tiep tuc phat trien thanh au trung đuoc goi la cysticercus. Au trung cysticercus hoan thanh su phat trien trong khoang 2 thang. No co hinh ban nguyet, mau trang đuc va hinh bau duc thon dai va co the đat chieu dai tu 0,6 đen 1,8 cm.


Chan đoan Phuong phap truyen thong đe chung minh trung san day hoac proglottid trong cac mau phan chi chan đoan benh san day, van chuyen giai đoan trung cua vong đoi. Chi mot so it phan benh nhan mac benh u nang se co san day, khien cac nghien cuu ve phan khong hieu qua đe chan đoan. Benh u nang mat co the đuoc chan đoan bang cach quan sat ky sinh trung trong mat bang phuong phap noi soi.
Trong truong hop benh u nang o nguoi, chan đoan la mot van đe nhay cam va đoi hoi phai sinh thiet mo bi nhiem benh hoac dung cu tinh vi. Trung Taenia solium va proglottid đuoc tim thay trong phan, ELISA hoac đien di gel polyacrylamide chi chan đoan benh lau va khong mac benh cysticercosis. Cac xet nghiem X quang, chang han nhu X-quang, CT scan cho thay "ton thuong nao tang cuong vong" va MRI, cung co the đuoc su dung đe phat hien benh. X-quang đuoc su dung đe xac đinh au trung voi hoa trong cac mo duoi da va co, va quet CT va MRI đuoc su dung đe tim ton thuong trong nao.


= Huyet thanh hoc =
Khang the đoi voi au trung co the đuoc chung minh trong huyet thanh bang xet nghiem EITB (Enzyme Linked Immunotransfer Blot) va trong CSF bang ELISA. Mot xet nghiem immunoblot su dung lentil-speechin (agglutinin tu Lens culinaris) rat nhay va đac hieu. Tuy nhien, cac ca nhan bi ton thuong noi so va voi hoa co the co huyet thanh am tinh. Trong xet nghiem immunoblot cua CDC, cac khang the đac hieu cua au trung co the phan ung voi cac khang nguyen glycoprotein cau truc tu cac nang au trung cua Taenia solium.  Tuy nhien, đay chu yeu la mot cong cu nghien cuu khong co san rong rai trong thuc hanh lam sang va gan nhu khong the đat đuoc trong cac hoan canh thuc te bi gioi han tai nguyen.


= Benh u nang than kinh do au trung =
Chan đoan benh u nang than kinh chu yeu la lam sang, dua tren su trinh bay tuong thich cac trieu chung va phat hien cua cac nghien cuu hinh anh.


 Hinh anh  Neuroimaging voi CT hoac MRI la phuong phap chan đoan huu ich nhat. CT scan cho thay ca u nang voi hoa va khong đuoc xac đinh, cung nhu phan biet cac u nang hoat đong va khong hoat đong. Ton thuong nang co the cho thay tang cuong vong va ton thuong tang cuong khu tru. Mot so ton thuong nang, đac biet la nhung nguoi than trong tam that va khong gian duoi nhen co the khong đuoc hien thi tren CT scan, ke tu khi dich u nang đuoc isodense voi dich nao tuy (CSF). Do đo, chan đoan u nang ngoai bao thuong dua vao cac dau hieu nhu tran dich nao hoac mang nao tang cuong. Trong nhung truong hop nhu vay, chup CT voi đo tuong phan trong nao that hoac MRI co the đuoc su dung. MRI nhay hon trong viec phat hien u nang nao that.


 CSF  Phat hien CSF bao gom pleocytosis, nong đo protein tang va muc glucose bi sut giam; nhung nhung đieu nay co the khong phai luc nao cung co.


Phong ngua Benh au trung san lon đuoc coi la benh co the đieu tri ngay dung cong cu lam sang, theo WHO. Luc luong đac nhiem quoc te ve diet tru benh tat nam 1992 đa bao cao rang benh u nang co kha nang bi xoa so. Đieu nay la kha thi vi khong co đong vat nao nhiem benh ngoai tru con nguoi va lon. Nguon lay nhiem Taenia solium duy nhat cho lon la tu nguoi, mot vat chu xac đinh. Ve mat ly thuyet, pha vo vong đoi co ve de dang bang cach thuc hien cac chien luoc can thiep tu cac giai đoan khac nhau trong vong đoi.
Vi du,

Hoa tri quy mo lon đoi voi nhung nguoi nhiem benh, cai thien ve sinh va giao duc moi nguoi la nhung cach chinh đe ngung chu ky, trong đo trung tu phan nguoi đuoc truyen sang nguoi va/hoac lon khac.
Nau ky thit lon hoac đong lanh no va kiem tra thit la phuong tien huu hieu đe cham dut vong đoi
Viec quan ly lon bang cach xu ly hoac tiem phong cho chung la mot kha nang khac đe can thiep
Viec tach lon ra khoi phan nguoi bang cach nhot chung trong chuong lon kin. O cac nuoc Tay Au sau The chien 2, nganh chan nuoi lon phat trien nhanh chong va hau het lon đuoc nuoi trong nha nuoi rieng. Đay la ly do chinh đe au trung phan lon bi loai khoi khu vuc. Tat nhien đay khong phai la cau tra loi nhanh chong cho van đe nay o cac nuoc đang phat trien.


= Lon =
Cac chien luoc can thiep đe loai tru benh au trung san lon bao gom giam sat lon trong cac o truyen benh va đieu tri hoa tri quy mo lon o nguoi. Trong thuc te, viec kiem soat T. solium bang mot can thiep duy nhat, chang han, bang cach chi đieu tri cho quan the nguoi se khong hoat đong vi lon nhiem benh hien tai van co the tiep tuc nhiem theo chu ky. Chien luoc đe xuat đe diet tru la thuc hien can thiep đa phuong bang cach đoi xu voi ca quan the nguoi va lon. Đieu nay la kha thi vi lon đieu tri bang oxfendazole đa đuoc chung minh la co hieu qua va mot khi đuoc đieu tri, chung đuoc bao ve khoi nhiem trung them trong it nhat 3 thang.


= Han che =
Ngay ca voi viec đieu tri đong thoi cho nguoi va lon, viec loai bo benh hoan toan van kho đat đuoc. Trong mot nghien cuu đuoc thuc hien tai 12 ngoi lang o Peru, ca nguoi va nhim đeu đuoc đieu tri bang thuoc thao duoc va oxfendazole, voi ty le bao phu hon 75% o nguoi va 90% o lon  Ket qua cho thay co giam ty le mac va ty le mac o khu vuc can thiep; tuy nhien hieu qua khong loai bo hoan toan T. solium. Ly do co the bao gom bao hiem khong đay đu va tai nhiem. Mac du T. solium co the đuoc loai bo thong qua xu ly hang loat nguoi va lon quy mo lon, nhung no khong ben vung. Hon nua, ca nguoi va lon mang au trung san day co xu huong lay lan benh tu vung luu hanh sang vung khong luu hanh dan đen su bung phat đinh ky cua benh u nang hoac bung phat o nhung khu vuc moi.


= Vac xin =
Do loai lon la mot phan cua vong đoi, tiem vac-xin cho lon la mot bien phap can thiep kha thi khac đe loai tru benh u nang. Cac nghien cuu đa tap trung vao vac-xin chong lai ky sinh trung cestode, vi nhieu loai te bao mien dich đuoc tim thay co kha nang tieu diet au trung san. Nhieu ung cu vien vac-xin đuoc chiet xuat tu cac khang nguyen cua cac loai cestode khac nhau nhu Taenia solium, T. crassiceps, T. saginata, T. ovis va oncospheres va/hoac cysticerci. Nam 1983, Molinari et al. bao cao ung cu vien vac-xin đau tien chong lai benh sui mao ga su dung khang nguyen tu cysticercus cellulosae rut ra tu nhiem benh tu nhien. Gan đay, vac-xin đuoc chiet xuat tu khang nguyen 45W-4B bien đoi gen đa đuoc thu nghiem thanh cong cho lon trong đieu kien thi nghiem. Loai vac-xin nay co the bao ve chong lai benh au trung san o ca loai T. solium cua Trung Quoc va Mexico. Tuy nhien, no chua đuoc thu nghiem trong đieu kien truong đac huu, đieu nay rat quan trong vi đieu kien thuc te trong truong khac rat nhieu so voi đieu kien thi nghiem va đieu nay co the dan đen su khac biet lon ve co hoi nhiem trung va phan ung mien dich.
Mac du vac-xin đa đuoc tao ra thanh cong, tinh kha thi cua viec san xuat va su dung no o nhung con lon tu do o nong thon van la mot thach thuc. Neu phai tiem vac-xin, ganh nang cong viec va chi phi quan ly vac-xin cho lon se van cao va khong thuc te. Cac uu đai cua viec su dung vac-xin cua chu so huu lon se giam neu viec quan ly vac-xin cho lon mat thoi gian bang cach tiem tung con lon vao vat nuoi cua ho. Mot loai vac-xin uong gia thuyet đuoc đe xuat la co hieu qua hon trong truong hop nay vi no co the de dang đuoc chuyen đen lon thong qua thuc an.


 Vac xin S3PVAC  Vac-xin cau thanh boi 3 peptide tong hop đuoc san xuat (S3Pvac) đa chung minh hieu qua cua no trong đieu kien lay truyen tu nhien. Vac-xin S3PVAC cho đen nay, co the đuoc coi la ung cu vien vac-xin tot nhat đuoc su dung o cac khu vuc luu hanh nhu Mexico (20). S3Pvac bao gom ba peptide bao ve: KETc12, KETc1 va GK1, co trinh tu thuoc ve khang nguyen ban đia co trong cac giai đoan phat trien khac nhau cua T. solium va cac ky sinh trung cestode khac.
Lon khong nhiem benh tu cac lang nong thon o Mexico đa đuoc tiem vac-xin S3Pvac va vac-xin đa giam 98% so luong au trung san va 50% so luong luu hanh. Phuong phap chan đoan lien quan đen kiem tra thit va kiem tra luoi cua lon. Cac đieu kien thu thach tu nhien đuoc su dung trong nghien cuu đa chung minh tinh hieu qua cua vac-xin S3Pvac trong kiem soat lay truyen T. solium o Mexico. Vac-xin S3Pvac thuoc so huu cua Đai hoc tu tri quoc gia Mexico va phuong phap san xuat vac-xin quy mo cao đa đuoc phat trien. Viec xac nhan vac-xin theo thoa thuan voi Bo truong Bo Thu y o Mexico hien đang trong qua trinh hoan tat. Nguoi ta cung hy vong rang vac-xin se đuoc cac chu so huu lon chap nhan vi ho cung mat thu nhap neu lon bi nhiem benh san. Tiem vac-xin cho lon chong benh san, neu thanh cong, co kha nang co tac đong lon đen kiem soat lay truyen vi khong co co hoi tai nhiem benh khi lon đuoc tiem vac-xin.


= Khac =
Benh cung co the đuoc ngan chan bang cach kiem tra thit lon thuong xuyen va viec chinh quyen đia phuong thuong xuyen len an cac loai thit lon ko ro nguon goc va bang cach tranh cac san pham thit nau chin mot phan. Tuy nhien, o nhung noi thuc pham khan hiem, thit bi nhiem u nang co the bi coi la lang phi vi thit lon co the cung cap protein chat luong cao. Đoi khi, lon nhiem benh đuoc tieu thu trong đia phuong hoac ban voi gia thap cho nhung ke buon lau thit lon đe ban tai khu vuc đo thi.


Co che Khi xam nhap, au trung chui qua thanh ruot vao he thong tuan hoan va đi khap co the lon. Sau 24-72 gio ke tu khi an phai au trung se cu tru o cac mo lien ket hoac cac co, sau 2 thang au trung tao thanh mot nang co vo boc ngoai (kich thuoc 17-20x7-10 mm), con đuoc goi la gao lon (cysticereus cellulosae), trong nang co dich mau trang, mau đau san voi 4 giac va 2 vong moc.
Khi nguoi an phai trung san day lon tu ngoai canh theo thuc pham, rau qua hoac nguy hiem hon la nhung nguoi đang mac san truong thanh ky sinh o ruot non nhu say tau, say xe, phu nu co thai hoac sot cao, non oe... Nhung đot san gia rung o ruot non theo nhu đong nguoc chieu len da day, duoi tac dung cua dich tieu hoa trung tu cac đot gia đuoc giai phong ra xuong ta trang, hang nghin au trung thoat ra khoi trung va chui qua thanh ruot vao he tuan hoan đi khap co the, vao cac co, cac mo, phat trien thanh nang au trung san.


Trieu chung Da co cac nang nho, bang hat đo hoac hat de, tron, chac, khong đau, di đong tren nen sau va lan duoi da, mau da o tren binh thuong. U nang san thuong noi o mat trong canh tay nhung co the noi o bat ky vi tri nao va co tinh cach đoi xung. Rat hiem khi cac u nam ben canh day than kinh va gay đau day than kinh hoac chen ep lam ba gay phu voi. U nang san sau nhieu nam se bi voi hoa, luc nay co the phat hien đuoc bang X quang.
Nao co bieu hien nhu mot u nang trong nao hoac co the gay nen nhieu trieu chung lam sang đa dang khong đac hieu tang ap luc so nao, con đong kinh, suy nhuoc tri nang, roi loan tam than. Benh nhan co the bi liet, tham chi đot tu. Mat thi nang au trung co the nam trong hoc mat, mi mat, trong ket mac, thuy tinh the, tien phong gay giam thi luc hoac bi mu tuy theo vi tri cua au trung trong mat. Co tim co the lam tim đap nhanh, tieng tim bi bien đoi, benh nhan bi ngat xiu.
O lon, tuy theo muc đo, so luong au trung nhieu hay it, lon co bieu hien nhung trieu chung nhu sot nhe, kem an, gay yeu, sut can, đi lai kho khan, duoi da va trong co co rat nhieu nhung not cuc nhin rat ro, xung quanh nhung mach mau, co noi ro nhu hat gao,mach mau tac nghen boi not gao. Lon co the bi te liet hay que, kiet suc va chet tuy theo muc đo nhiem benh.


Hau qua Au trung san neu đi vao nao, ky sinh trong nao se tao thanh nhung boc au trung gay anh huong toi he than kinh ma hien nay moi nguoi thuong goi la san nao. Cac bieu hien cua san nao nhu đau đau, buon non, nang co the co nhung bieu hien co giat giong nhu benh đong kinh.

Au trung san đi vao mat, ky sinh trong đay mat co the gay mu loa.
Au trung san ky sinh trong co voi mat đo cao se gay viem co khien truong luc co giam, lam giam kha nang lao đong.
Au trung san cung co the ky sinh o da gay nen nhung hat gao duoi da, anh huong toi tham my.


Nguyen nhan Thoi quen an đo song la mam mong đe benh san phat trien rat nhanh, mot so mon an co the gay nhiem au trung san gao heo. Vat chu chinh cua san la nguoi, con vat chu phu la lon. Ngoai lon con co cho meo đeu co the la vat chu phu cua san day lon. Lon an phai đot san hoac trung san, trung san qua da day đen ruot lon. Loai san nay co o khap noi tren the gioi, nhat la o nhung vung co phong tuc an thit lon song, chua nau chin hoac quan ly phan chua tot.
Lon bi nhiem au trung do an phai trung cua san day, trong trung chua san au trung co đoc luc. Khi lon an phai, au trung nay se đi vao đuong tieu hoa cua lon va di chuyen khap co the va quay ve ky sinh o cac co van đong manh. Nhung au trung nay co the ky sinh rat lau trong lon, nhieu co the len toi 4-5 nam. Nguoi an phai thit lon chua au trung san day chua đuoc nau chin se vo tinh giai phong au trung o đuong tieu hoa cua minh. Đau san luc nay se bam vao niem mac ruot non va phat trien thanh san day truong thanh. Theo thoi gian, san day se phat trien dan va no co the dai toi 7m.
O Viet Nam, do heo đuoc tha rong ngoai vuon va an phai san xo mit (Taeniasis), sau đo loai san nay se song ky sinh trung (Cysticercosis) ngay tren co the cua lon thi đuoc coi la đa mac benh gao. Au trung san heo co the ton tai va phat benh sau 7, 8 nam, tham chi 20 nam. Nguoi an thit heo bi benh gao ma chua nau chin ky thi rat co the mac benh san day heo truong thanh, tu đo se mac benh au trung san heo.


Thit lon gao Thit lon gao co cac au trung nay co hinh bau duc, lon nhat co the dai toi 9mm, mau trang đuc, ben trong chua dich the va đau san. Nhung au trung nay ky sinh o cac co hay đong nhieu cua lon nhu co goc luoi, co đui sau. Co the nhan biet thit lon nhiem san bang cach nhin o nhung co van đong nhieu nhu co goc luoi, co đui neu co san se co nhung hat nhu hat gao nep (au trung san tap trung thanh tung boc), tham chi neu mat đo nhieu khi cat thit co the lam rung nhung trung au trung nay ra ngoai.
Thit lon gao co ken giun xoan nam trong tho thit, hinh qua tram, chieu dai cua ken nam song song tho thit. Co khi thay ken đa voi hoa: Nhung đom trang nhu đau ghim nam trong thit. Voi lon nhiem san, au trung thuong nam trong luoi, co nhai, co co, co lung, co suon, co tim. Au trung co mau trang, hinh bau duc, ken mau đuc to bang hat đau tuong. Trong ken co dich the, tren thanh nang ken co mot hat cung, ran, mau trang, to bang hat vung.
Khi phat hien ra thit lon gao thi nen vut bo, khong nen an đe phong nhiem benh. Cac au trung san nay neu thit lon chua chin co the đi vao co the va phat trien. Neu thit nau chin thi đa bi mat tac hai, chi la nhung đoc to cua au trung nay gay ra, nang nhat thi co the gay roi loan tieu hoa nhung thit nay cung đa bi mat dinh duong, mat ngon, khong nen giu.


Phong tri Tri benh ve đuong ruot bang thuoc đac tri ket hop voi thuoc so. Benh nhan se đuoc uong thuoc đac tri lieu thap, ket hop voi thuoc so tong san ra ngoai va co the quan sat, kiem tra đuoc đau, than, co cua con san
Tri nao dung praziquantel, methifolat, DEC. Phoi hop voi corticoid va thuoc chong phu ne nao.
Ve da thi co the phau thuat khi that can thiet vi yeu to tham my hoac cac u nang chen ep cac day than kinh. Tiem hut dich o u nang, bom 0,5 ml nuoc cat vao u nang đe tieu diet đau san lon.
Quan ly phan tot, khong an thit lon song hoac chua nau chin. Neu co benh san lon đuong tieu hoa thi can tich cuc đieu tri đe du phong benh u nang san lon duoi da.
Nguoi benh khong đuoc phong ue bua bai phan phai đuoc xu ly đung cach truoc khi su dung.
Khong đuoc tha rong lon.
Thit lon gao khong đuoc tieu thu va an. Khi phat hien thit lon gao phai xu ly đung quy đinh.
Khong an thit lon tai, song hoac an tiet canh lon.


Tham khao Lien ket ngoai Cach nhan biet thit lon gao Luu tru ngay 3 thang 12 nam 2014 tai Wayback Machine
Big C ban thit heo nghi nhiem benh
Bo Y te co huong dan cach chon thit lon