Meo cay chau My (ten khoa hoc Herpailurus yagouaroundi), ten ban đia Jaguarundi, la mot loai meo hoang co nguon goc tu chau My. Pham vi cua no keo dai tu trung tam Argentina o phia nam đen bien gioi Hoa Ky - Mexico o phia bac, qua Trung va Nam My o phia đong day Andes. Meo cay chau My la mot loai meo co than hinh manh mai co trung binh. Mau sac cua no đong nhat, tuong tu nhu loai ho hang gan nhat cua no, bao su tu lon hon nhieu, nhung khac biet đang ke so voi cac loai meo khac o Tan the gioi, chang han nhu cac loai meo co đom nho trong chi Leopardus. No co than hinh thuon dai, voi đoi chan tuong đoi ngan, đau nho va hep, tai nho, tron, mom ngan va đuoi dai, giong voi cac loai ho Chon o nhung khia canh nay. No lon gap đoi mot con meo nha, đat gan 36 cm o vai va nang 3,5–7 kg. No co hai bien the mau sac - xam va đo.
Bi mat va canh giac, meo cay chau My thuong song đon đoc hoac tao thanh cap trong tu nhien, mac du cac ca the nuoi nhot co tinh chat hoa đong hon. Khong giong nhu cac loai meo giao cam khac nhu meo gam Ocelot, meo cay chau My hoat đong nhieu hon vao ban ngay va chu yeu san moi vao ban ngay va buoi chieu. Cac ca the song trong cac pham vi nha lon va phan bo thua thot trong mot khu vuc. Meo cay chau My la loai leo treo cu khoi, nhung thuong thich san moi tren mat đat. No an nhieu loai con moi khac nhau, đac biet la chim an tren mat đat, bo sat, đong vat gam nham va đong vat co vu nho. Giao phoi dien ra quanh nam, voi cac đinh điem vao cac thoi điem khac nhau trong nam tren pham vi. Sau thoi gian mang thai tu 70 đen 75 ngay, mot lua tu mot đen bon meo con đuoc sinh ra. Tuoi tho len đen 15 nam đa đuoc ghi nhan trong đieu kien nuoi nhot.
Meo cay chau My sinh song o mot loat cac moi truong song khep kin cung nhu mo, tu rung mua nhiet đoi va rung rung la đen sa mac va bui gai. No kha pho bien o Brazil, Peru va Venezuela, nhung co the đa bi loai bo o My. No đuoc đanh gia la loai it quan tam trong sach đo IUCN, nhung quan the đang suy giam o nhieu noi trong pham vi cua no do mat va chia cat moi truong song cung nhu viec bi ap buc do giet gia cam.


Phan loai Nam 1803 Etienne Geoffroy Saint-Hilaire đa mo ta hai bo da va hop so cua meo cay chau My tu cac đia điem khong xac đinh o Trung My va đe xuat ten khoa hoc Felis yagouarundi. Trong the ky 19 va 20, mot so mau vat đong vat hoc đa đuoc mo ta.


Phat sinh va tien hoa Meo cay chau My co su lien quan chat che nhat voi bao su tu; nhom nay la loai chi em cua bao san. Ba loai nay bao gom chi Puma, mot trong tam chi cua ho Felidae. Nhom chi em cua chi Puma la mot nhom gom nhung loai meo nho o Cuu the gioi bao gom cac chi Felis, Otocolobus va Prionailurus.
Ba loai thuoc chi Puma co the co to tien chung trong the Miocen, khoang 8,25 trieu nam truoc. Acinonyx co the chuyen huong tu dong nay o chau My; mot so nguoi cho rang loai bao đo đa phan ky trong The gioi cu.
Chi Puma duong nhu đa di cu tu chau A đen Bac My sau khi vuot qua eo bien Bering, đen Nam My qua eo đat Panama. Hoa thach lau đoi nhat cua loai meo cay hien đai co nguon goc tu Pleistocen muon o Brazil khoang 0,5 trieu nam truoc. Cac bao su tu goc o Bac My đa bi tuyet chung trong thoi ky tuyet chung cua Pleistocen khoang 10.000 nam truoc; Bac My sau đo đuoc tai to hop boi cac loai bao su tu Nam My va meo cay tu 10.000–8.000 nam truoc. Chi Miracinonyx đa tuyet chung o Bac My la mot thanh vien khac cua dong giong nay.


Đac điem Meo cay chau My la mot loai meo co kich thuoc trung binh voi dang minh manh khanh va mau sac đong đeu khac biet đang ke so voi nhung loai meo Trung, Nam My khac nhu loai meo nho co đom trong chi Leopardus – ve hinh dang ben ngoai. Đieu nay la do meo cay chau My co 38 nhiem sac the, khong giong nhu 36 o nhung loai meo nho khac o Nam My va đac điem nhiem sac the giong voi nhung loai meo o Cuu the gioi nhu meo bao (Prionailurus bengalensis). Tren thuc te, loai meo cay nay co mot so đac điem giong rai ca va chon: no co than hinh thon dai voi đoi chan tuong đoi ngan, đau nho, hep, tai tron, nho, mom ngan va đuoi dai. Chieu dai đau va than la tu 53 đen 77 cm; cai đuoi vam vo, manh me dai 31 – 52 cm. Lon gap đoi loai meo nha, meo cay chau My đat gan o vai va nang 3,5 – 7 kg, mac du nhung ca the lon hon nang khoang 9 kg đa đuoc bao cao. Con đuc lon hon con cai mot chut.
Bo long co mau đong nhat voi nhieu nhat mot vai vet mo tren mat va bung, mac du meo con đuoc phat hien trong mot thoi gian ngan. Cac vet đen va trang tren moi va mom, tuong tu nhu cua loai bao su tu, co the thay ro o meo con va mot so con truong thanh. Hai hinh thai mau sac đuoc biet đen (mac du cung co the nhin thay cac sac thai trung gian) xam (long mau đen đen xam nau voi ve ngoai nhan nheo do cac vong sang va toi tren tung soi long) va đo; truoc đo nhung hinh thai nay đuoc coi la hai loai khac nhau. Cac ca the cua ca hai mau co the đuoc sinh ra trong cung mot lua.


Tap tinh Meo cay chau My rat nhut nhat va song an dat, va duong nhu rat than trong voi bay. Chi co mot vai nghien cuu tu xa ve loai meo nay o Belize, Brazil va Mexico. Mac du hoat đong đa đuoc quan sat suot ca ngay va đem, meo cay duong nhu thich đi san vao ban ngay va buoi toi; chang han, mot nghien cuu o Belize bao cao rang bao đom bat đau di chuyen truoc binh minh va van hoat đong suot phan lon thoi gian trong ngay cho đen khi mat troi lan voi đinh điem san ban tu sang đen trua. Loai bao đom co the boi qua nhung con song co trung binh; mot ca the o Bolivia đa boi qua song Tuichi. Meo cay chau My la nhung nha leo nui cu phach, nhung san ban chu yeu tren mat đat; mau long hoat đong nhu mot su nguy trang tot cho hoat đong tren mat đat. Chung co the nhay cao toi 2 m (6,6 ft) len khong trung đe bat chim.
Cac nghien cuu chu yeu cho thay meo cay chau My song mot minh hoac theo cap; cap co the đuoc hinh thanh giua me va meo con lon tuoi hoac giua cac ca the khac gioi trong mua giao phoi.


= Che đo an =

Meo cay chau My thuong an nhung con moi co kich thuoc nho, nang duoi 1 kg (2,2 lb), bao gom cac loai chim kiem an tren mat đat, bo sat, đong vat gam nham va đong vat co vu nho. Chung cung se bat nhung con moi lon hon nhu gia cam, ca, tho va chon opossum; mot nghien cuu đa cho thay meo cay an ca nai nho. Tham thuc vat nhu co cung đa đuoc quan sat trong che đo an uong cua chung. Loai meo nay co xu huong an con moi doi dao va de bat nhat trong khu vuc.


= Sinh san =
Meo cay chau My giao phoi quanh nam, voi cac đinh o cac thoi điem khac nhau trong nam tren pham vi; vi du, o Mexico loai nay sinh san chu yeu vao thang Gieng va thang Ba. Su giao phoi keo dai tu ba đen nam ngay, đuoc đanh dau boi con cai thuong xuyen lan len lung va phun nuoc tieu. Nhung con đuc truong thanh ve mat tinh duc se theo đuoi con cai, khong phan ung voi bat ky hanh vi hung hang nao tu phia con cai. Giong nhu o nhieu con khac, con đuc can long tren co con cai khi gan; con cai phat ra mot tieng het lon khi tham nhap.
Sau mot thoi gian mang thai tu 70 đen 75 ngay, mot lua tu mot đen bon chu meo con đuoc sinh ra trong mot hang đuoc xay dung trong mot bui cay ram rap, cay rong hoac vo tuong tu. Nhung chu meo con đuoc bao phu tot bang long va mat duoi đuoc đanh dau bang nhung đom, chung bien mat khi chung gia đi; mau long dan thay đoi khi meo con lon len. Nguoi me bat đau mang thuc an đac cho meo con khi chung đuoc khoang ba tuan tuoi, nhung chung chi đon gian la choi voi no cho đen khi nguoi me cuoi cung an no. Meo con co kha nang lay thuc an ran nhu chim va chuot lang vao khoang sau tuan. Meo cay tro nen truong thanh ve mat tinh duc khi len mot hoac ba tuoi. Tuoi tho len đen 15 nam đa đuoc ghi nhan trong đieu kien nuoi nhot.


Phan bo va sinh canh Loai meo cay nay song o nhieu moi truong song khac nhau tu rung mua nhiet đoi va rung rung la đen sa mac va bui gai. No cung co the đuoc tim thay trong cac khu rung tren may, rung ngap man va thao nguyen. Chung co xu huong o gan mot nguon nuoc chay. Loai meo cay đuoc chu y vi kha nang chong lai cac xao tron moi truong trong moi truong song cua no; no co the phat trien manh o nhung khu vuc co cay coi đuoc trong lai. Trong khi thuong song o đo cao tu vung thap đen 2.000 m (6.600 ft) so voi muc nuoc bien, loai meo nay đa đuoc bao cao o đo cao cao toi 3.200 m (10.500 ft) o Colombia.
Su phan bo keo dai tu mien trung Argentina o phia nam đen bien gioi Hoa Ky - Mexico o phia bac, qua Trung va Nam My ve phia đong cua day nui Andes. Tuy nhien, khong phai tat ca cac phan trong pham vi cua no đa đuoc nghien cuu tot. Loai meo nay kha pho bien o Brazil, Peru va Venezuela. No co kha nang đa bi tuyet chung o My; mot nghien cuu nam 1999 bac bo tuyen bo ve viec nhin thay loai nay o Arizona. Lan nhin thay cuoi cung đuoc xac nhan o My co le la cua mot ca the bi giet chet gan Brownsville (Texas) vao nam 1986.
Loai nay cung đa đuoc ghi nhan tu Cerro Largo o Uruguay, noi ma su hien dien cua no khong thuc su chac chan.


Cac moi đe doa va bao ton Loai meo nay đa đuoc liet ke o muc It quan tam nhat trong Danh sach đo cua IUCN ke tu nam 2002. Nhung ca the o Mexico, ngoai tru nhung con o phia đong bac, duong nhu on đinh. Cac khu vuc đuoc bao ve khong lo trong luu vuc song Amazon co le la đon vi bao ton duy nhat co the duy tri so ca the kha thi lau dai. Nhung nguoi đanh gia Danh sach đo cua IUCN luu y rang no nen đuoc liet ke la Gan bi đe doa, nhung du lieu khong đu đe mo rong phan loai nay trong pham vi cua meo cay chau My.
Meo cay chau My khong bi san ban nhieu vi bo long cua no do chat luong kem va gia tri thap, nhung đang bi suy giam do mat moi truong song. Cac moi đe doa khac bao gom nguy co phan manh moi truong song va san ban do giet gia cam. San meo cay bi han che o Peru va bi cam o Argentina, Belize, Brazil, Bolivia, Colombia, Costa Rica, Guiana thuoc Phap, Guatemala, Honduras, Mexico, Panama, Paraguay, Suriname, Uruguay, My va Venezuela.


Xem them Acinonychini


Tham khao Lien ket ngoai "Jaguarundi Herpailurus yagouaroundi". IUCN/SSC Cat Specialist Group. Ban goc luu tru ngay 21 thang 9 nam 2018. Truy cap ngay 13 thang 6 nam 2020.
"Jaguarundi". Big Cats Online. Wild Cat Species and Distribution – South America. Ban goc luu tru ngay 7 thang 11 nam 2003.
 "Jaguarondi" . Encyclopedia Americana. 1920.