Chuoi la ten goi loai qua cua cac loai cay thuoc chi Chuoi; đay đuoc coi la mot trong cac loai trai cay đuoc an rong rai nhat. Nhung cay chuoi co goc tu vung nhiet đoi o Đong Nam A va Uc. Ngay nay, chuoi đuoc trong khap vung nhiet đoi.
Chuoi đuoc trong o it nhat 107 quoc gia. O nhieu vung tren the gioi va trong thuong mai, "chuoi" la tu thuong đuoc dung đe chi cac loai qua chuoi mem va ngot. Nhung giong cay trong co qua chac hon đuoc goi chuoi nau. Cung co the cat chuoi mong, sau đo đem chien hay nuong đe an giong nhu khoai tay. Chuoi kho cung đuoc nghien thanh bot chuoi.
Qua cua nhung cay chuoi dai (o Viet Nam con goi la chuoi rung) co nhieu hat lon va cung. Nhung hau het loai chuoi đuoc buon ban đe an thieu hat  (xem trai cay khong co hat) vi đa đuoc thuan hoa lau đoi nen co bo nhiem sac the tam boi. Co hai loai chuoi co ban: cac dang chuoi trang mieng co mau vang va đuoc an khi chin, con cac loai chuoi nau đuoc nau khi con mau xanh. Hau het chuoi đuoc xuat khau thuoc ve loai đau tien; tuy nhien, chi khoang 10–15% tong san luong chuoi đuoc xuat khau. Hoa Ky va cac nuoc trong Lien minh chau Au nhap khau chuoi nhieu nhat.


Phan biet hoa cai va hoa đuc Hoa cai nam o tren hoa đuc va hoa đuc nam ben duoi hoa cai. Hoa đuc khong ket thanh qua nhung hoa cai co the ket thanh qua.


Thuc vat hoc Cay chuoi thuoc ve ho Chuoi. No đuoc trong chu yeu đe lay trai cay cua no, va o muc đo it hon la than va đe trang tri. Vi cay thuong moc len cao, thang, va hoi vung, no thuong bi lam lan voi than cay that, trong khi "than" chinh cua no la mot "than gia" (tieng Anh: pseudostem). Than gia cua mot so loai co the cao toi 2–8 m, voi la keo dai 3,5 m. Moi than gia co the ra 1 buong chuoi mau vang, xanh, hay ngay ca mau đo, truoc khi chet va bi thay bang than gia moi.Qua cua nhung cay chuoi dai (o Viet Nam con goi la chuoi rung) co nhieu hot lon va cung. Nhung hau het loai chuoi đuoc buon ban đe an thieu hot (xem Trai cay khong co hot) vi đa đuoc thuan hoa lau đoi nen co bo nhiem sac the đa boi (thuong la tam boi). Cay thuong moc thanh bui va đuoc trong bang cach tach roi cay non đem trong thanh bui moi.
Qua chuoi ra thanh nai treo, moi tang (goi la nai) co toi 20 qua, va moi buong co 3–20 nai. Cac nai nhin chung goi la mot buong, nang 30–50 kg. Mot qua trung binh nang 125 g, trong so đo vao khoang 75% la nuoc va 25% la chat kho. Moi qua rieng co vo dai chung quanh thit mem an đuoc. Vo va thit đeu an đuoc o dang tuoi hay đa qua che bien (nau). Nhung nguoi phuong Tay thuong an thit chuoi con tuoi va vut vo, trong khi mot so nuoc A Đong nau roi an ca vo va thit. Qua chuoi thuong co nhieu soi (goi la bo libe) nam giua vo va thit. Chuoi chua nhieu vitamin B6, vitamin C va kali.

Cay chuoi co than gia len toi 6–7,6 m, moc len tu mot than ngam. La chuoi ra theo hinh xoan va co the keo dai 2,7 m va rong 60 cm. Cay chuoi la loai than thao lon nhat. Hoa chuoi thuong luong tinh, đau hoa thuong ra mot hoa đuc rieng, khong sinh san, con đuoc goi la bap chuoi, nhung đoi khi co the ra them – mot than cay chuoi o Hinigaran, Negros Occidental, Philippines ra nam hoa. Bap chuoi đuoc dung nhu rau o Đong Nam A; no đuoc hap, tron salad, hoac an song. Cac hoa cai o tren hoa đuc va khong can đuoc thu phan đe tao qua chuoi.


Lich su Chuoi đuoc thuan hoa o Đong Nam A. Nhieu loai chuoi dai van con moc len o Viet Nam, New Guinea, Malaysia, Indonesia, va Philippines. Gan đay, di tich ve khao co hoc va moi truong co tai đam lay Kuk o tinh Cao nguyen Tay, Papua New Guinea goi y rang chuoi đuoc trong o đay bat đau tre nhat nam 5000 TCN, nhung co the tu 8000 TCN. Su kham pha nay co nghia rang cao nguyen New Guinea la noi ma chuoi đuoc thuan hoa đau tien. Co le nhung loai chuoi dai khac đuoc trong o nhung vung khac tai Đong Nam A.
Mot so vung co lap o Trung Đong co the trong chuoi tu thoi gian truoc khi Hoi giao ra đoi. Co chung co trong van kien rang nha tien tri Muhammad đa tung an no. Sau đo, van minh Hoi giao trai ra nhieu nuoc, va chuoi đi theo. Nhung van kien Hoi giao (nhu la bai tho va truyen thanh) noi đen no nhieu lan, bat đau tu the ky 9. Vao the ky 10, nhung van kien Palestine va Ai Cap đa noi đen chuoi; tu đay, chuoi lan qua Bac Phi va Tay Ban Nha Hoi giao. Thuc te la vao thoi Trung co, chuoi tu Granada (Tay Ban Nha) đuoc coi la nhung loai chuoi ngon nhat trong the gioi A Rap.
Cac phytolith đuoc kham pha trong mot so cay chuoi hoa thach o Cameroon tu thien nien ky 1 TCN đa gay ra cuoc tranh luan ve luc bat đau trong cay chuoi o chau Phi. Co chung ngon ngu hoc rang nguoi Madagascar đa biet ve chuoi vao luc đo. Truoc cac kham pha nay, chung co som nhat ve su trong chuoi o chau Phi co tu cuoi the ky 6 CN ve sau. Nguoi Hoi giao A Rap chac buon chuoi tu bo bien đong cua chau Phi đen bo bien Đai Tay Duong va ve phia nam toi Madagascar. Nam 650, quan đoi Hoi giao mang chuoi đen vung Palestine.


Su dung = Lam thuc pham, chua benh, vat lieu =
O Viet Nam cay chuoi rat quen thuoc va gan gui đuoc su dung nhieu tu qua đen cac bo phan khac cua cay.

Qua chuoi chin: co the su dung lam thuc pham bo duong, lam banh chuoi, mut, chuoi ep...
Qua chuoi xanh: dung đe nau canh nhu chuoi nau dam nhuyen, nau oc, ech, om chuoi đau, thai lat cung be hap...
La chuoi: dung đe boc xoi, goi thuc pham nhu gio, nem, goi banh rom, banh nep, banh la. Ngoai ra la chuoi kho la thu khong the thieu khi goi banh gai tao mui vi đac trung. Song tau la chuoi kho tuoc ra đuoc dung lam day buoc banh, buoc đo dung, van day ben...
Hoa chuoi: co the dung lam nom cung voi nhieu thuc pham nhu: thit, đau phu, tai lon, gio, lac, vung...
Than cay chuoi: than cay thai mong co the su dung nhu rau, an ghem, an lau... Than cay chuoi bam nho con đuoc su dung lam thuc an cho gia suc, gia cam.
Cu chuoi: cung co the lam thuc pham nhu om, nau. Nguoi Tay o vung Viet Bac con su dung cu chuoi lam banh goi la banh cu chuoi.
Nuoc trong than cay chuoi: hay con goi la Ba tieu du co tac dung chong rung toc va lam moc toc nen cung đuoc nguoi ta su dung nhu mot vi thuoc.


= Trong van hoa, tin nguong =
O nhieu vung trong nuoc ta khi co nguoi mat nguoi ta thuong chat lay mot khuc than cay chuoi đe cam huong, va tren ban tho gia tien khong the thieu nai chuoi cung buoi, khi nhap quan nhieu vung ho lot tau la chuoi khi nhap quan khi ay nguoi ta quan niem tau la chuoi la "con thuyen bat nha", cung voi đo la hai cay chuoi con non đe hai ben tren tac tai cung voi cau đoi va canh phan.


Phim anh Bananas in Pyjamas
Elmo World's: Bananas


Chu thich Xem them Chuoi chien
Banh chuoi
Chuoi Cavendish
Chuoi hot


Vai hinh anh ve qua chuoi Lien ket ngoai