Mumbai (tieng Marathi: मुंबई Mumbai, IPA: ), truoc đay đuoc goi la Bombay, la thu phu cua bang Maharashtra, la thanh pho đong dan nhat An Đo, va theo mot so cach tinh toan la thanh pho đong dan nhat the gioi voi mot dan so uoc tinh khoang 22 trieu nguoi (thoi điem nam 2019). Mumbai toa lac tren đao Salsette, ngoai bo tay cua Maharashtra. Cung voi cac ngoai o xung quanh, no tao thanh mot vung đo thi đong dan thu 6 the gioi voi dan so khoang 20 trieu nguoi. Vi tri nay cua Mumbai uoc tinh co the nhay len thu 4 the gioi nam 2015 do ty le tang dan so hang nam la 2,2%. Thanh pho nay co mot ben cang sau tu nhien va cang nay đa phuc vu hon mot nua luong khach đuong thuy va mot so luong đang ke hang hoa thong qua.
Mumbai la thu đo thuong mai va giai tri cua An Đo, la noi co nhieu to chuc tai chinh quan trong, nhu Ngan hang Du tru An Đo (RBI), So giao dich Chung khoan Bombay (BSE), So Giao dich Chung khoan Quoc gia An Đo (NSE) va la noi đong tru so cua nhieu cong ty An Đo. Mumbai đa thu hut nguoi nhap cu tu khap noi tren đat nuoc An Đo do thanh pho nay co nhieu co hoi kinh doanh va muc song, kha cao khien cho thanh pho la mot "noi lau thap cam" cua nhieu cong đong dan cu va cac nen van hoa. Thanh pho la noi tru so nganh đien anh va truyen hinh tieng Hindi, đuoc biet đen voi ten goi Bollywood. Mumbai cung la mot trong nhung thanh pho hiem hoi co mot vuon quoc gia, Vuon quoc gia Sanjay Gandhi, nam trong đia phan cua thanh pho.


Ten goi Ten goi Mumbai la mot eponym, ve mat tu nguyen lay tu tu Mumba hoac Maha-Amba— ten cua vi nu than Hindu Mumbadevi, va Aai — me cua Marathi. Ten truoc đay Bombay co nguon goc tu the ky 16 khi nguoi Bo Đao Nha đen khu vuc nay va goi khu vuc nay voi nhieu ten goi khac nhau ma cuoi cung đuoc chot lai voi cach viet Bombaim, hien van đang đuoc su dung pho bien trong tieng Bo Đao Nha. Sau khi Anh gianh đuoc quyen kiem soat vao the ky 17, ten goi nay đuoc Anh hoa thanh Bombay, du thanh pho nay đuoc biet đen voi ten goi Mumbai hay Mambai cho đen ten Marathi đoi nhung nguoi noi tieng Gujarati, va ten goi Bambai trong tieng Hindi, Urdu, va Ba Tu. Ten goi van đuoc chinh thuc đoi thanh Mumbai nam 1995, nhung ten cu van đang đuoc nguoi dan thanh pho va nhieu the che noi tieng su dung rong rai.
Mot su giai thich rong rai nguon goc ten goi bang tieng Anh truyen thong Bombay cho rang tu nay xuat phat tu ten bang tieng Bo Đao Nha co nghia la vinh tot. Đieu nay dua tren thuc te la bom trong tieng Bo Đao Nha la tot con tu tieng Anh vinh tuong tu nhu tu tieng Bo Đao Nha baia (bahia trong cach viet cu). Tuy nhien, tieng Bo Đao Nha thi vinh tot phai viet la bahia boa chu khong phai viet sai ngu phap thanh bom bahia.
Cac nguon khac co mot nguon goc xuat xu cua toponym tieng Bo Đao Nha Bombaim. Dicionario Onomastico Etimologico da Lingua Portuguesa ("Tu đien Ten rieng va Tu nguyen hoc") cua Jose Pedro Machado cho rang co le ten goi tieng Bo Đao Nha đau tien ve vung đat nay tu nam 1516, la Benamajambu hay Tena-Maiambu, chi ra rang "maiambu"' duong nhu chi Mumba-Devi, vi nu than Hindu sau khi noi nay đuoc đat ten bang tieng Marathi (Mumbai). Trong cung the ky, cach viet nay đa bien thanh Mombayn (1525) va sau đo la Mombaim (1563). Cach viet cuoi cung Bombaim xuat hien cuoi the ky 16, nhu đa đuoc ghi chep boi Gaspar Correia trong tac pham cua minh Lendas da India ("Cac huyen thoai An Đo"). J.P. Machado duong nhu bac bo gia thuyet "Bom Bahia", xac nhan rang cac ghi chep cua Bo Đao Nha đe cap su hien dien cua mot vinh o noi nay đa dan đen viec nguoi Anh cho rang danh tu (bahia, "bay") la mot phan khong the tach roi cua ten đat theo tieng Bo Đao Nha, do đo ten goi Bombay trong tieng Anh phong theo tieng Bo Đao Nha.


Lich su Mumbai hien nay ban đau la mot quan đao bao gom bay hon đao.
Cac hien vat đuoc tim thay gan Kandivali, o phia Bac Mumbai cho thay cac đao nay đa co nguoi o tu Thoi ky Đo Đa. Cac chung cu bang tai lieu ghi chep đuoc ve su sinh song cua loai nguoi o đay co nien đai đen nam 250 truoc Cong nguyen, khi no đuoc biet đen voi ten Heptanesia (Ptolemy) (tieng Hy Lap co: Mot cum 7 hon đao). Vao the ky thu 3 truoc Cong nguyen, cac đao nay đa tao thanh mot phan cua Đe quoc Maurya, do mot hoang đe theo Phat giao tri vi, Asoka. Trong nhung the ky đau sau Cong nguyen, viec kiem soat Mumbai đa bi tranh chap giua cac pho vuong phia Tay (Western Satraps) Indo-Scythianva Satavahanas. Nhung nguoi cai tri Hindu cua trieu đai Silhara sau đo đa cai tri cac đao nay cho đen nam 1343, khi vuong quoc Gujarat đa thon tin ho. Mot trong nhung dinh tu co nhat cua quan đao nay la Cac đong Elephanta va quan the đen Walkeshwar co nien đai trong thoi ky nay.
Nam 1534, nguoi Bo Đao Nha đa chiem cac đao tu Bahadur Shah cua Gujarat. Ho đa nhuong cho Charles II cua Anh nam 1661, lam cua hoi mon cho Catherine de Braganza. Nhung hon đao nay sau đo lai đuoc cho Cong ty Đong An thuoc Anh thue nam 1668 voi gia thue 10 £10 moi nam. Cong ty nay thay ben cang nuoc sau nay ben bo bien phia Đong cua cac hon đao la noi ly tuong đe xay cang đau tien cua ho o tieu luc đia An Đo. Dan so đa tang len nhanh chong tu 10.000 nam 1661, len 60.000 nam 1675; Nam 1687, Cong ty Đong An Anh đa chuyen tru so cua minh tu Surat đen Bombay. Thanh pho nay cuoi cung đa tro thanh thu phu hanh chinh cua Quan Bombay.
Tu nam 1817 tro ve sau, thanh pho đa đuoc tao lai hinh dang voi cac du an xay dung dan dung voi muc đich sap nhap tat ca cac hon đao o quan đao vao mot khoi đon nhat. Du an voi ten goi Hornby Vellard, đa đuoc hoan thanh nam 1845, va dan đen tong dien tich cua khu vuc phinh ra đen 438 km². Nam 1853, tuyen đuong sat hanh khach đau tien đa đuoc thiet lap, noi Bombay voi thi xa Thane. Trong thoi ky Noi chien Hoa Ky (1861–1865), thanh pho nay đa tro thanh thi truong mua ban bong chinh cua the gioi, dan đen mot su bung no kinh te va ket qua la tang tam voc cua thanh pho. Viec khai truong Kenh đao Suez nam 1869 đa chuyen Bombay thanh mot trong nhung hai cang lon nhat the gioi ben bo Bien A Rap. 

Trong 30 nam sau, thanh pho đa phat trien thanh mot trung tam đo thi lon, đuoc thuc đay boi mot su cai thien ha tang co so va viec xay dung nhieu đinh che cua thanh pho. Dan so cua thanh pho đa len đen 1 trieu nguoi nam 1906, khien no tro thanh thanh pho lon thu hai An Đo, sau Calcutta. La thu phu cua Quan Bombay, thanh pho nay la co so chinh cua Phong trao Đoc lap An Đo, voi Phong trao Tra lai An Đo do Mahatma Gandhi keu goi nam 1942 la su kien rubric nhat. Sau khi An Đo gianh đuoc đoc lap nam 1947, thanh pho đa tro thanh thu phu cua Bang Bombay. Nam 1950 thanh pho mo rong ranh gioi ra nhu ranh gioi hien nay bang cach sap nhap cac khu vuc cua cac hon đao Salsette nam o phia Bac.
Sau nam 1955, khi Bang Bombay đuoc to chuc lai theo ranh gioi ngon ngu cua cac bang Maharashtra va Gujarat, đa co mot yeu cau rang thanh pho phai đuoc thiet lap thanh mot bang-thanh pho tu tri. Tuy nhien, phong trao Samyukta Maharashtra đa phan đoi yeu cau nay va khang khang đoi Bombay/Mumbai đuoc cong bo la thu phu cua Maharashtra. Theo nhung cuoc tuan hanh phan đoi ma đa co 105 nguoi bi canh sat ban chet, bang Maharashtra đa đuoc thanh lap voi Bombay la thu phu vao ngay 1 thang 5 nam 1960.
Cuoi thap nien 1970, Bombay trai qua mot thoi ky bung no ve xay dung va mot luong dan di cu đang ke va Bombay đa vuot qua Kolkata đe tro thanh thanh pho đong dan nhat An Đo. Đieu nay đa dan đen viec tao ra Shiv Sena, mot đon vi chinh tri bao ve quyen cua nhung 'con trai cua đat' nam 1966. Cac cong trinh co cua thanh pho đa bi pha tan tanh trong nam 1992/93, sau mot cuoc bao loan phe phai gay ra ton that lon ve sinh mang va tai san. Mot vai thang sau, ngay 12 thang 3 nam 1993, cac vu đanh bom đong loat vao cac cong trinh noi bat cua thanh pho boi the gioi ngam Mumbai đa giet chet khoang 300 nguoi. Nam 1995, thanh pho đa đuoc chinh quyen Maharashtra cua đang Shiv Sena đoi ten thanh Mumbai, voi muc đich duy tri chinh sach đoi ten cac the che thoi thuoc đia theo cac ten goi lich su đia phuong. Đa co cac vu đanh bom nham vao cac xe bus van chuyen cong cong trong vai nam qua. Nam 2006, Mumbai cung la mot đia điem cua mot vu khung bo lon trong đo hon 200 nguoi bi giet chet khi nhieu qua bom đa phat no hau nhu đong thoi o Tuyen tau hoa Ngoai o Mumbai.


Đia ly Mumbai toa lac tai đao Salsette nam o cua song Ulhas ngoi bo bien phia Tay cua An Đo, o vung duyen hai goi la Konkan. Phan lon đat Mumbai ngang muc nuoc bien, va đo cao trung binh dao đong tu 10–15 m. Phan phia Bac cua Mumbai thi đoi nui, điem cao nhat cua thanh pho la 450 m (1.450 feet). Mumbai co dien tong dien tich 468 km² (169 mi²).
Co 5 ho cung cap nuoc cho Mumbai, đo la cac ho Vihar, Vaitarna, Powai, Tulsi va Tansa. Ban ho nam ben trong ranh gioi cua thanh pho la ho Tulsi, ho Vihar va ho Powai. Hai ho đau tien nam ben trong Vuon quoc gia Borivali, va cung cap mot phan nuoc uong cho thanh pho. Mumbai cung co ba con song nho chay trong thanh pho va bat nguon tu khu Vuon quoc gia. Bo bien cua Mumbai bi an lom boi nhieu lach va vinh. Bo bien cua cac đao Salsette đuoc bao phu boi nhieu đam lay đuoc, phong phu ve đa dang sinh hoc. Bo bien phia Tay co hai bai bien goi la bai Juhu va bai Chowpatty.
Đat bao phu khu vuc thanh pho phan lon la cat do vi tri cua thanh pho gan bien. O cac vung ngoai o, đat bao phu chu yeu la đat phu sa va nhieu mun. Cac lop đa nam duoi thanh pho bao gom cac tang basalt đen Deccan va su khac nhau ve đo axit va ba-do co nien đai tu cuoi ky nguyen Cretaceous va đau ky nguyen Eocene eras. Mumbai nam tren mot khu vuc hoat đong đia chan do su hien dien cua ba đuong phay đut o khu vuc phu can. Khu vuc nay đuoc xep vao khu vuc Vung III, co nghia co the xay ra mot tran đong đat co cuong đo 6,5 Richter.
Mumbai đuoc phan loai la mot đo thi cua An Đo, duoi quyen quan ly cua Hoi đong thanh pho BrihanMumbai. No bao gom hai vung rieng biet: noi thanh va ngoai thanh, tao nen hai quan cua bang Maharashtra. Khu vuc thanh pho thuong đuoc goi la Thanh pho đao.


Khi hau Khi hau cua thanh pho, nam o trong vung nhiet đoi, va gan Bien A Rap, co the đai khai chia ra hai mua: mua am va mua kho. Mua am roi vao giua thang 3 va thang 10 voi đo am cao va nhiet đo hon 30 °C (86 °F). Mua gio mua roi vao giua thang 6 va thang 9 va cung cap phan lon luong mua hang nam cua thanh pho la 2.200 mm (85 inches). Luong mua trung binh hang nam ghi nhan đuoc la 3.452 mm (135.89 inches) nam 1954. luong mua cao nhat ghi nhan đuoc trong mot ngay la 944 mm (37.16 inches) on ngay 26 thang 7 nam 2005.
Mua kho roi vao giua thang 11 va thang gieng co đac trung co đo am va thoi tiet mat me am ap on hoa. Gio bac lanh tao ra cac đot lanh nhe vao thang gieng va thang 2. Nhiet đo hang nam chenh lech trong khoang cao nhat 38 °C (100 °F) va thap nhat 11 °C (52 °F). Nhiet đo cao nhat ky luc la 43,3 °C (110 °F) va thap ky luc la 7,4 °C (45 °F) on ngay 22 thang 1 nam 1962. Nhiet đo trung binh hang thang cua Mumbai vao giua mua He (thang 5) la 33 °C (91 °F) & giu thang mua Đong (thang gieng) roi xuong 19 °C (67 °F). Do kieu thoi tiet va đo am va kieu thoi tiet chung nhu the nay, con nguoi khong phai ganh gchiu bat ky su cuc đoan nao cua thoi tiet tru gio mua trong mot vai truong hop – vi du lu lut.


Kinh te Mumbai đong gop 10% so luong viec lam tai nha may, 40% thue thu nhap, 60% thue hai quan, 20% thue mon bai, 40% kim ngach ngoai thuong va 9 ty USD thue kinh doanh cua An Đo. Nhieu đinh che tai chinh An Đo co tru so tai trung tam Mumbai, bao gom So giao dich Chung khoan Mumbai, Ngan hang Du tru An Đo, So giao dich Chung khoan quoc gia An Đo, Xuong đuc tien quoc gia, va nhieu tap đoan kinh te lon (bao gom Tata va Reliance). Nhieu ngan hang nuoc ngoai va cac the che tai chinh cung co chi nhanh tai khu vuc nay.
Cho đen thap nien 1980, su thinh vuong cua Mumbai phan lon la nho cac nha may det va cang bien. Nhung tu đo tro đi, nen kinh te cua Mumbai đa đuoc đa dang hoa voi cac nganh: ky thuat cong trinh, got giua kim cuong, cham soc y te, va cong nghe thong tin. La mot thu phu bang, cac cong so o đay cung la noi thu hut đang ke luc luong lao đong cua Mumbai. Mumbai cung co mot luc luong đong đao nhung nguoi lao đong khong co tay nghe cao va trung binh lam viec trong cac linh vuc lao đong chan tay nhu: ban hang rong, lai taxi, co khi va cac nghe co con xanh khac. Cang va nganh van tai tau bien cung su dung nhieu lao đong.
Cong nghiep giai tri cung la mot nganh thu hut nhieu lao đong va đong gop đang ke cho kinh te Mumbai. Phan lon cac đai truyen hinh va cac he thong ve tinh lon, cac nha xuat ban lon đeu đong tru so o Mumbai. Trung tam nganh phim anh tieng Hindi, hay thuong goi la Bollywood, nam o Mumbai voi cac xuong phim va cac hang san xuat phim anh.
Cung voi ca An Đo, Mumbai -thu đo thuong mai cua An Đo- đa co su bung no kinh te ke tu khi tu do hoa nam 1991. Nganh tai chinh phat trien nhay vot tu thap nien 1990 cung voi cac nganh cong nghe thong tin, dich vu. Tang lop trung luu o Mumbai la tang lop đuoc loi nhat cua đot bung no kinh te nay va đong thoi cung la luc luong tao ra su bung no tieu dung cua Mumbai.


Quan ly hanh chinh Thanh pho nay do Hoi đong thanh pho Brihanmumbai (BMC) quan ly (truoc đay la Hoi đong thanh pho Bombay), voi quyen chap hanh đuoc giao cho Cao uy thanh pho, la mot quan chuc nganh hanh chinh An Đo đuoc chinh quyen bang bo nhiem. Hoi đong nay bao gom 227 uy vien hoi đong đuoc bau cu truc tiep đai dien cho 24 quan, 5 uy vien hoi đong đuoc chi đinh va mot nguoi giu chuc thi truong. BMC chiu trach nhiem quan ly cac nhu cau ve ha tang va cong dan đo thi. Mot nguoi Pho cao uy giam sat moi quan cho muc đich hanh chinh. Hau nhu tat ca cac đang chinh tri bang đeu đua ung cu vien tham gia bau cu chon cac uy vien hoi đong.
Vung đo thi tao thanh hai quan cua Maharashtra, ma moi quan duoi su quan ly cua mot Nguoi phuc trach thu thue Quan (District Collector). Cac nguoi phu trach thu thue quan nay đam trach viec ho so tai san va thu ngan kho cho Chinh phu Lien bang, va giam sat cac cuoc bau cu quoc gia to chuc o trong thanh pho.
Canh sat Mumbai do mot Cao uy Canh sat lanh đao, cao uy canh sat nay la mot quan chuc cua IPS. So Canh sat Mumbai thuoc Bo Noi vu Bang. Thanh pho đuoc chia ra 7 vung canh sat va 17 vung canh sat giao thong, moi vung do mot Pho Cao uy lanh đao. Canh sat giao thong la mot co quan ban tu tri thuoc So Canh sat Mumbai.
Mumbai la noi co Toa an Toi cao Mumbai, la co quan thi hanh quyen han tu phap tren toan bang Maharashtra va Goa, va Cac lanh tho Lien hiep Daman va Diu va Dadra va Nagar Haveli. Mumbai cung co hai toa cap duoi la Toa an Tieu đieu khoan (Small Causes Court) xu cac vu viec dan su, va Toa an Khai đinh (Sessions Court) for criminal cases.
Thanh pho bau 6 nghi si vao Lok Sabha va 34 nghi si vao Quoc hoi Bang Maharashtra 


Giao thong Phan lon dan Mumbai su dung giao thong cong cong tu nha đi lam va nguoc lai do thieu cac bai đau xe, tac nghen giao thong va nhin chung la tinh trang đuong sa toi te trong thoi gian gio mua. Thanh pho la noi co tru so cua hai bo phan đuong sat – Đuong sat Trung tam (CR) đong tru so tai Ga cuoi Chatrapati Shivaji (truoc đay goi la Ga cuoi Victoria), va Đuong sat phia Tay (WR) đong tru so o gan Churchgate. Xuong song cua giao thong thanh pho, Đuong sat Ngoai o Mumbai, bao gom 3 mang luoi rieng biet chay theo chieu dai thanh pho, theo huong Bac-Nam. Tuyen Đuong sat phia Tay chay doc theo vung phia Tay cua thanh pho con tuyen Đuong sat Trung tam bao trum phan lon cac phan trung tam va Đong Bac cua thanh pho. Ca hai tuyen toa ra cac vung ngoai vi, moi tuyen co chieu dai mot chieu khoang 125 km. Tuyen Ben cang la mot nhanh cua tuyen Đuong sat Trung tam, voi mot đo dai 54 km doc theo phan Tay-Nam cua thanh pho, gan cac ben cang va mo rong vao Navi Mumbai (Bombay Moi). Mumbai đuoc Đuong sat An Đo ket noi tot voi phan lon cac noi trong An Đo.
Xe bus cong cong đuoc quan ly boi BEST (mot đon co quan tu chu thuoc BMC) bao quat hau nhu tat ca cac noi trong vung đo thi cung nhu cac đia điem cu Navi Mumbai va Thane. Xe buyt đuoc su dung cho viec đi lai cac tuyen ngan va trung con tau hoa thi co gia ve tiet kiem hon cho cac tuyen đuong dai. Đoi tau hoa cua BEST bao gom cac xe bus mot tang, 2 tang va xe co đieu hoa nhiet đo.

 
Xe taxi mau đen va mau vang co đong ho, đuoc cho đen 4 khach cung hanh ly, bao quat khap vung đo thi. Xe tuk-tuk ([Auto rickshaw) chi đuoc phep hoat đong o cac khu vuc ngoai o, la loai xe van tai thue o đay. Cac xe tuk-tuk (trong giong nhu xe lam) 3 banh nay co 3 banh va co the cho đen ba khach
San bay quoc te Chhatrapati Shivaji (truoc đay goi la, San bay quoc te Sahar) cua Mumbai la san bay ban ron nhat o An Đo, phuc vu van tai hanh khach va hang hoa bang đuong hang khong. Nha ga hang khong Andheri phuc vu cac chuyen bay quoc te con Nha ga Santacruz phuc vu cac chuyen bay noi đia. San bay Juhu đa la san bay đau tien cua An Đo va hien nay la noi đang cai mot cau lac bo bay va mot san bay truc thang.
Voi đia hinh duy nhat cua minh, Mumbai co mot trong nhung ben cang tu nhien tot nhat the gioi, phuc vu 50% luong khach cua ca nuoc va phan nhieu hang hoa van tai đuong thuy cua An Đo. Đay cung la mot can cu quan trong cua Hai quan An Đo. Pha tu Ben pha cho phep đi đen cac đao va cac bai bien trong khu vuc voi gia re.


Cac dich vu tien ich Hoi đong Thanh pho Mumbai (BMC) cung cap nuoc uong cho thanh pho, phan lon đuoc khai thac tu cac ho Tulsi va Vihar, cung nhu cac ho xa ve phia Bac. Nuoc đuoc loc tai Bhandup, la nha may loc nuoc lon nhat chau A. BMC cung chiu trach nhiem bao duong đuong sa va thu gom rac thai trong thanh pho. Hau nhu tat ca so luong rac thai 7800 tan moi ngay cua Mumbai đeu đuoc cho đen cac bai thai o Gorai nam o Tay Bac, va Deonar o phia Đong. Viec xu ly nuoc cong đuoc tien hanh o Worli,Bandra va Mumbai
Đien đuoc cung cap boi: BEST o trong thanh pho, va boi Reliance Energy, Tata, va Mahavitaran (Cong ty TNHH Phan phoi Đien Bang Maharashtra) o cac vung ngoai o. Phan lon đien cua thanh pho lay tu thuy đien va may đien nguyen tu. Cong ty cung cap dich vu đien thoai lon nhat la cong ty quoc doanh MTNL, la cong ty đa đoc quyen cung cap dich vu đien thoai co đinh va di đong cho đen nam 2000 va hien đang cung cap dich vu đien thoai co đinh, di đong cung nhu WLL. Vung phu song đien thoai di đong rong rai va nha cung cap dich vu chinh la Hutch, Airtel, BPL group, Reliance Infocomm va Tata Indicom. Ca hai cong nghe di đong GSM va CDMA đeu co san o thanh pho. Viec su dung Internet bang thong rong đang gia tang o thanh pho voi cac cong ty cung cap dich vu dan đau la MTNL va Tata.


Thong tin nhan khau Theo đieu tra dan so nam 2001, dan so Mumbai la 11.914.398 nguoi, Theo cuoc đieu tra do World Gazetteer tien hanh nam 2008, Mumbai co dan so 13.662.885 nguoi and the Mumbai Metropolitan Area has a population of 20,870,764. Mat đo dan so uoc tinh khoang 22.000 nguoi tren moi ki-lo-met vuong. Ty le biet chu cua dan thanh pho nay la tren 86%, cao hon muc trung binh cua toan An Đo.
Co cau ton giao o Mumbai gom đao Hindu (67,39%), đao Hoi (18,56%), đao Phat (5,22%), đao Jain (3,99%) va Thien Chua giao (3,72%), con lai la đao Sikh va đao Parsi. Co cau dan so va ngon ngu gom: nguoi Maharashtria (53%), nguoi Gujaratis (22%), nguoi Bac An Đo (17%), nguoi Tamil (3%), nguoi Sindhi (3%), nguoi Tuluva/nguoi Kannadiga (2%) va cac dan toc khac. Co cau dan toc đa dang do cac cong đong dan cu tu khap An Đo đa đen đinh cu o đay. Thanh pho nay cung thu hut mot so luong nguoi nuoc ngoai đen kinh doanh.
Đoi voi mot đo thi co quy mo lon nhu the nhung Mumbai co mot ty le toi pham vua phai.. Mumbai đa ghi nhan đuoc 27.577 vu toi pham nam 2004, giam 11% tu muc 30.991 nam 2001. Nha tu chinh cua thanh pho nay la Arthur Road Jail.
Mumbai co mot bo phan lon dan biet nhieu thu tieng giong nhu cac thanh pho khac o An Đo. Marathi, ngon ngu chinh thuc cua Maharashtra đuoc noi rong rai. Cac ngon ngu khac đuoc noi tai đay la Hindi va tieng Anh. Mot kieu noi thong tuc cua tieng Hindi, đuoc goi la Bambaiya – mot su pha tron cua tieng Marathi, Hindi, tieng Anh An Đo va mot so tu thong tuc đuoc pha tron đuoc su dung ngoai pho. Tieng Anh đuoc noi rong rai va la ngon ngu chinh cua luc luong co con trang cua thanh pho.
Giong nhu nhieu thanh pho lon khac o the gioi đang phat trien, Mumbai phai ganh chiu cac van đe tuong tu cua qua trinh đo thi hoa lon nay sinh o cac thanh pho lon o cac nuoc đang phat trien — su ngheo kho pho bien va tinh trang cham soc y te kem, nan that nghiep, muc giao duc va trinh đo thi dan cua bo phan lon dan so. Voi khong gian thanh pho co han, dan Mumbai thuong phai song trong cac khu nha tu tung, đat đo, thuong xa noi lam viec va do đo can đi lam bang cac tuyen xe thang co điem trung chuyen đong nghet nguoi hay cac tuyen đuong ket cung xe co. Theo tuan bao Business Week, khoang 43% dan so song o cac khu o chuot va cac vanh đai o chuot cua thanh pho. Mac du mai dam la bat hop phap o An Đo, Mumbai co mot so luong dan so lon la nhung nguoi lam nghe ban dam, uoc tinh hon 100.000 nguoi. Su thinh hanh cao cua HIV trong nhung nguoi hanh nghe mai dam nu (muc khong đoi tren 50% ke tu nam 1993


Dan cu va Van hoa Mot nguoi dan cua Mumbai trong tieng Anh goi la mot Mumbaikar, hay Bombayite (nguoi Mumbai). Nhieu nguoi dan thich o gan cac ga tau hoa lon đe tien đi lam do mot luong thoi gian đang ke phai mat cho viec đi lai hang ngay. Do đo, nhieu nguoi song theo kieu song nhanh, voi rat it thoi gian danh cho cac hoat đong xa hoi. Dan Mumbai cu hanh cac le hoi An Đo va phuong Tay voi su pho truong am y.
Vung đo thi co huong vi thuc an nhanh le đuong, bao gom cac mon vada pav (banh mi len men tach đoi ra, voi banh bao chien kep giua), panipuri (banh xeo voi xot me va đau lang), pav bhaji (banh mi len men an kem rau xao), sandwich (banh mi kep trang voi bo va xot ca chua (Chutney) nong, khoai tay, hanh, dua leo va beatroot) va bhelpuri (hon hop com xop), con am thuc Nam An Đo thuc pham Trung Hoa cung pho bien. Cu dan thanh pho nay co gu am thuc, am nhac, phi, anh va van hoc ca An Đo va quoc te đoc nhat vo nhi. Nam 2004, Mumbai đa nhan đuoc cac giai thuong bao ton di san tu UNESCO.
Mumbai la cai noi sinh ra đien anh An Đo (Dadasaheb Phalke đa đat nen mong bang nhung bo phim cam va theo chung la nhung bo phim Marathi cua ong), voi su truyen ba phim anh o đay vao đau the ky 20. Mumbai cung co mot so luong lon cac rap chieu phim, bao gom nha hat mai vom chieu phim lon nhat the gioi IMAX, trinh chieu cac bo phim chu đao cua Bollywood, Marathi va Hollywood. Nhieu le hoi phim đuoc moi nguoi hao huc tham gia quanh nam.
Ngoai phuc vu cho nhung nguoi me đien anh, thanh pho co mot truyen thong kich nghe ca bang tieng Anh va cac ngon ngu đia phuong phat đat. Nghe thuat đuong đai đuoc trung bay tot o cac phong trung bay nghe thuat do nha nuoc bao tro va cac phong trung bay tu nhan. Nha nuoc bao tro kinh phi cho cac gallery: Phong trung bay Nghe thuat Jehangir va Phong trung bay Nghe thuat hien đai Quoc gia. Đuoc xay dung nam 1833, Hiep hoi chau A Bombay la thu vien cong cong co nhat thanh pho. Thanh pho nay cung co phan lon cac toa nha cao nhat.
Mumbai co 6 thanh pho ket nghia (con so toi đa đuoc chinh phu An Đo cho phep). Cac thanh pho ket nghia cua Mumbai la: Berlin, London, Los Angeles, Saint Petersburg, Stuttgart va Yokohama.


Cac phuong tien truyen thong Mumbai co nhieu an ban bao chi, nhieu đai phat thanh va truyen hinh; cac to bao bang tieng Anh xuat ban va ban o Mumbai co Times of India, Mid-day, DNA, Hindustan Times, Mumbai Mirror and Indian Express. Cac to bao Marathi bao gom Loksatta, Sakaal va Maharashtra Times. Ngoai cac to bao nay ra con co nhieu to bao khac đuoc in bang cac ngon ngu An Đo khac. Mumbai cung la noi co to bao co nhat An Đo, to Bombay Samachar, mot to bao đuoc xuat ban bang tieng Anh va tieng Gujarati ke tu nam 1822. Bombay Durpan-the first Marathi newspaper was started by Jambhekar in Mumbai on 1832.
Đai truyen hinh quoc gia Doordarshan cung cap 2 kenh mat đat mien phi con 3 mang luoi truyen hinh cap chinh phuc vu phan lon cac ho gia đinh. Zee Marathi, DD Sahyadri, Zee TV, Star plus cac kenh tin tuc la cac kenh truyen hinh pho bien. Truyen hinh ve tinh (DTH) van chua nhan đuoc su chap nhan rong rai do phi lap đat cao. Cac ho gia đinh o Mumbai bat đuoc hon 100 kenh truyen hinh cap, va đai bo phan cac kenh nay đuoc san xuat đe phuc vu cho quan chung biet nhieu thu tieng cua thanh pho nay. Thanh pho nay cung la trung tam cua nhieu tap đoan truyen thong quoc te voi nhieu kenh tin tuc va an ban pham hien dien lon o đay.
Co 9 đai phat thanh o Mumbai, voi 6 đai phat bang bang tan FM, va cac đai All India Radio phat bang bang tan AM.


Giao duc Cac truong hoc o Mumbai hoac la "cac truong thanh pho" (do BMC quan ly) hay cac truong tu thuc (do cac to hop (trust) va cac ca nhan quan ly) va thuong đuoc chinh quyen tro giup. Đai đa so dan thich truong tu hon vi cac truong tu co co so vat chat tot hon va su dung tieng Anh lam ngon ngu giang day chinh. Tat ca cac truong tu la hoi vien cua Ban SSC cua bang Maharashtra hoac cac ban Bang cap Giao duc Trung hoc An Đo (ICSE) va Ban Trung uong Giao duc Pho thong Trung hoc (CBSE) toan An Đo. Nhu cau hoc đac biet cao đoi voi cac truong thuoc hoi vien cua ICSE va CBSE, va đoi voi nhung truong do cac nu tu vien hoac cac truong thuoc thay tu dong Ten. Cac truong cong du chinh phu đieu hanh thiet nhieu trang thiet bi nhung la lua chon duy nhat cho cac cu dan ngheo hon khong co kha nang nhap hoc cac truong tu đat đo hon.
Theo ke hoach 10+2+3, hoc sinh mat 10 nam hoc pho thong, sau đo 2 nam vao cac Truong cao đang 2 nam đau (Junior College), noi ho lua chon theo ba nganh: nghe thuat, thuong mai hoac khoa hoc. Tiep theo la mot khoa đai hoc tong hop o linh vuc hoc hay mot khoa chuyen nghiep nhu luat, ky thuat, y khoa. Phan lon cac truong cao đang o thanh pho la hoi vien cua Đai hoc Mumbai, mot trong nhung truong đai hoc lon nhat the gioi ve mat ty le tot nghiep. Vien Cong nghe An Đo, Mumbai, la mot trong nhung truong ky thuat hang đau cua An Đo va Đai hoc Nu SNDT la nhung truong đai hoc khac tai Mumbai.
Mumbai cung la noi co hai vien nghien cuu quan trong cua An Đo: Vien Nghien cuu Co ban Tata (TIFR), va Trung tam Nghien cuu Nguyen tu Bhabha (BARC).


The thao Mon cricket la mon the thao pho bien nhat cua thanh pho Mumbai va thuong đuoc choi o trong cac maidan (san) xung quanh thanh pho. Gully cricket, mot dang cai bien cua mon cricket, đuoc choi trong cac ngo hem hep cua thanh pho, đac biet vao cac ngay Chu Nhat. Mumbai đa san sinh ra nhieu cac van đong vien cricket quoc te noi tieng, va la chu nha cua Ban Kiem soat mon cricket o An Đo (BCCI). Mon cricket quoc te đuoc đong đao dan chung xem va thanh pho ngung hoat đong tren thuc te trong nhung ngay khi đoi cricket An Đo choi cac tran quan trong. Thanh pho co hai san van đong cricket quan trong la San van đong Wankhede va San van đong Brabourne. Đoi tuyen cricket Mumbai thuoc loai mot trong nhung đoi manh o Ranji Trophy, vong thi đau trong nuoc hang nhat quoc gia.
Bong đa la mon the thao pho bien thu hai voi nhung cau lac bo choi vao cac đot gio mua, khi cac mon the thao ngoai troi khac khong the choi đuoc. Football World Cup la mot trong nhung su kien truyen hinh đuoc đong đao nguoi theo doi nhat o Mumbai. Mon the thao quoc gia An Đo, field hockey, đa sut giam manh trong nhung nam gan đay, sut giam ve đo pho bien so voi mon cricket, du nhieu tuyen thu Mumbai choi trong đoi tuyen quoc gia.
Cac mon the thao đuoc nhieu choi khac o cac cau lac bo va cau lac bo the thao (gymkhana), va bao gom tennis, bong quan, billiards, cau long, bong ban va golf. Mumbai cung choi mon bong rugby, la mot trong so it cac thanh pho o An Đo choi mon nay. Moi thang 2, Mumbai to chuc cac cuoc đua ngua 3 tuoi o Truong đua ngua Mahalaxmi. Dip nay chung kien nhung nguoi an mac đung mot tranhg điem thoi thuong. Trong nhung thoi gian gan đay, mon đua xe cong thuc 1 (Formula 1) đa gay su chu y cua cong chung. Cac mon the thao khac nhu bong chuyen va bong ro phan lon pho bien o cac truong pho thong va cao đang. Nam 2004, Cuoc đua viet da Mumbai Marathon, mot su kien hang nam đuoc Standard Chartered Bank tai tro, đa thiet lap mot su co gang mang mon the thao nay đen voi cong chung An Đo.


Chu thich Tham khao Đoc them Fox, Edmund A; Short History of Bombay Presidency (1887) — Thacker & Co — No ISBN
MacLean, James Mackenzie; A Guide to Bombay (1875 & 1902) — Various editions; No ISBN
Chaudhari, K.K; History of Bombay (1987) — Modern Period Gazetteers Dept., Govt. of Maharashtra
Tindall, Gillian; City of Gold (1992) — Penguin ISBN 0-14-009500-4
Mehta, Suketu; Maximum City: Bombay Lost and Found (2004) — Knopf ISBN 0-375-40372-8
Patel, Sujata & Thorner, Alice; Bombay, Metaphor for Modern India (1995) — Oxford University Press ISBN 0-19-563688-0
Katiyar, Arun & Bhojani, Namas; Bombay, A Contemporary Account (1996) — Harper Collins ISBN 81-7223-216-0
Contractor, Behram; From Bombay to Mumbai (1998) — Oriana Books
Virani, Pinki; Once was Bombay (1999) — Viking ISBN 0-670-88869-9
Mappls — Satellite based comprehensive maps of Mumbai (1999) — CE Info Systems Ltd. ISBN 81-901108-0-2
Agarwal, Jagdish; Bombay - Mumbai: A Picture Book (1998) — Wilco Publishing House ISBN 81-87288-35-3
Dwivedi, Sharada & Mehrotra, Rahul; Bombay, The Cities Within (1995) — India Book House Pvt. Ltd. ISBN 81-85028-80-X
BMC information on the city Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine — A complete reference on the city prepared by the BMC
Sharada Dwivedi,Goddess Island Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine Indian Express, June 6, 2005
TIFR information — a vast collection of information on the city
Our Greater Bombay (1990) — Maharashtra State Bureau of Textbook Production and Curriculum Research
The Oxford School Atlas; 28th Revised Edition (1991) — Oxford University Press ISBN 0-19-563316-4
BusinessWeek; August 12, 2005; "China and India" special coverage
Mumbai Suburban Rail Map (including Proposed Metrol Rail Project)


Lien ket ngoai Mumbai tren trang Wikimapia
Official site of the Municipal Corporation of Greater Mumbai Luu tru ngay 28 thang 10 nam 2017 tai Wayback Machine
Official site of the Government of Maharashtra State
The Mumbai Pages: The complete guide to the city of Mumbai (Bombay) from the Tata Institute of Fundamental Research
Official city report Luu tru ngay 10 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine
Mumbai in pictures
 Du lieu đia ly lien quan đen Mumbai tai OpenStreetMap