Y la mot trong so nhung quoc gia lau đoi nhat ve san xuat ruou vang tren the gioi, va thuong hieu ruou vang Y nhu Moscato d’Asti, Chianti, Amarone va Prosecco cung su đa dang trong nhung giong nho ban đia, lai tao cung nhu phong cach ruou vang.
Theo thong ke, nuoc Y đa san xuat khoang 4 ti - 5 ti lit moi nam va chiem khoang 1/3 san luong ruou vang tren toan, tiep sau la Phap va Tay Ban Nha. Su hien dien cua ruou vang Y co mat khap noi tren the gioi va rat pho bien tai Y. Nguoi Italy đuoc xep hang thu 5 ve tieu thu ruou vang voi 42 lit/nguoi.
Nguoi đinh cu Etruscan va Hy Lap đa san xuat ruou vang tai Y truoc khi nguoi La Ma bat đau xay dung nhung vuon nho cua rieng ho vao the ky thu II TCN. Quy trinh canh tac nho va san xuat ruou vang đa phat trien mot cach co he thong. Đay la su mo đau cho qua trinh san xuat đai tra va ky thuat luu tru ruou vang trong thung go va đong chai


Lich su Mac du nhung cay nho đa đuoc canh tac tu nhung giong nho hoang da Vitis vinifera trong hang thien nien ky. Qua trinh san xuat ruou vang đa xuat hien tu rat lau chu khong phai đen khi bi nguoi Hy Lap xam chiem lam thuoc đia. Nghe trong nho đa xuat hien tai Sicily va phia nam nuoc Y trong thoi ky Mycenae, Hy Lap co đai, va cung đa đuoc phat trien trong thoi ky mo rong thuoc đia khoang nhung nam 800 truoc cong nguyen. Su kien xay ra khi nguoi La Ma đanh bai nguoi Carthage (đuoc cong nhan la nhung bac thay lam ruou vang) trong the ky thu II truoc cong nguyen, nganh cong nghiep san xuat ruou vang y bat đau phat trien manh. Mo rong hon, nhung đien trang phat trien nhanh chong o nhieu vung ven bien va lan rong đen muc vao nam 92 cua Cong Nguyen, hoang đe Domitian đa phai pha huy mot luong lon vuon nho đe lay đat cho san xuat luong thuc
Tuy thuoc vao moi nien vu, ruou vang Y hien đai la nha san xuat ruou vang lon nhat hoac thu hai tren the gioi. Nam 2005, san luong ruou vang Y chiem khoang 20% tong san luong toan cau. Đung thu hai chi sau Phap (đat 26%). Trong cung nam đo, thi phan tieu thu cua Y tinh theo đong đo-la nhap khau va My la 32%, Uc la 24% va Phap la 20%. Cung voi nuoc Uc, thi phan tieu thu ruou vang tai Y đa tang manh trong nhung nam gan đay.


He thong phan loai Vao nam 1963, he thong phan loai ruou vang chinh thuc cua Y đuoc đua ra. Ke tu đo, sau mot so lan sua đoi va bo sung va chinh thuc đuoc ban hanh thanh quy đinh (nam 1992). Lan sua đoi cuoi cung vao nam 2010 đa thiet lap bon loai co ban đe phu hop chung voi quy đinh cua khoi cac quoc gia chau Au (EU). Bao gom:

Vino da Tavola: co nghia la “table wine” – dong ruou vang voi chat luong vua phai. Phan loai nay đai dien cho muc đo co ban nhat cua ruou vang Y. Danh muc phan loai Vino da Tavola đuoc thanh lap trong nhung nam 1970 va 1980, boi nhung nha lam ruou giau kinh nghiem – nhung nguoi san xuat đa san xuat ra nhung chai ruou vang chat luong hang đau (nhung khong chinh thong vi khong đap ung đuoc DOCG hay DOC). Tinh trang nay đa dan dan giam đi, tuy nhien, ke tu su ra đoi phan loai IGT voi đieu kien san xuat linh hoat hon cua no, va Vino da Tavola đa dan tro lai trang thai ban đau cua no la bac thap nhat ve bac thang chat luong ruou cua Y. Nhung chai vang nay thuong khong co dau hieu cua đia ly, nguon goc cua giong nho su dung hay nien vu tren nhan. (Nhan chi thong tin co ban cua ruou.)
Vini Varietali: (Varietal Wines) Đay la nhung loai ruou con ban đuoc lam chu yeu tu (toi thieu 85%) nhung giong nho quoc te thong dung (Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot, Sauvignon Blanc, Syrah) hoac su ket hop giua cac nho nay. Ten cua giong nho va nien vu co the đuoc ghi tren nhan tuy nhien khong đuoc ghi ve nguon goc đia ly (Nhung chai vang nay co the đuoc san xuat tai bat ky đau tren lanh tho EU)
Vini IGP: Con co ten goi la IGT danh cho cac loai ruou vang đuoc san xuat trong mot vung cu the tai nuoc Y va theo nhung quy tac nhat đinh ve su dung giong nho, qua trinh lam ruou, huong dan ghi nhan... Tinh toi thoi điem nam 2016, tai Y co khoang 118 IGP/IGT
Vini DOP: Loai nay đuoc chia lam hai cap bac khac nhau đe phan biet cu the. Đo la Vini DOC va Vini DOCG. Đe đat đuoc phan loai DOC, nhung chai ruou vang phai gan nhan IGP/IGT trong toi thieu 5 nam va đuoc quy đinh ro rang ve nhung giong nho, phuong thuc san xuat nhat đinh. Con đoi voi DOCG thi ruou vang phai đat cap đo DOC trong toi thieu 10 nam kem theo nhung quy đinh rat chat che ve su dung nho va san xuat ruou vang. Loai ruou nay phai đuoc cho vao chai noi trong. No khong đuoc phep chuyen cho trong nhung thung lon va vao chai noi khac.


Nhung đac trung ve tho nhuong Cac đac điem đia ly quan trong anh huong toi ruou vang Y bao gom:

Nuoc Y nam trong pham vi vi đo rong đa tao đieu kien phat trien ruou vang trai dai tu day An-po o phia Bac toi vung tiep giap chau Phi o phia Nam
Tren thuc te, Y la mot ban đao voi đuong bo bien dai gop phan tao đieu kien khi hau mat me cho cac vung ruou vang ven bien
Nhung day nui cao, rong va suon nui cung cap su đa dang ve đo doc cho viec trong nho va đieu kien khi hau, đat đai.


Nhung vung ruou vang Y Nhung vung ruou vang đuoc phan bo tu Tay Bac đen Đong Nam tren toan lanh tho nuoc Y bao gom:

Thung lung Aosta
Piemonte
Liguria
Lombardia
Trentino-Alto Adige/Sudtirol
Friuli-Venezia Giulia
Veneto
Emilia-Romagna
Tuscany
Marche
Umbria
Lazio
Sardinia
Abruzzo
Molise
Campania
Basilicata
Puglia
Calabria
Sicily


Ruou DOCG Cac loai ruou thuong hang nhat tu moi vung:

Abruzzo: Montepulciano d’Abruzzo Colline Teramane, mot khu vuc trong vung Montepulciano d’Abruzzo
Basilicata: Aglianico del Vulture Superiore
Calabria: Primitivo di Manduria Dolce Naturale
Campania: Aglianico del Taburno, Fiano di Avellino, Taurasi, Greco di Tufo.
Emilia-Romagna: Romagna Albana, Colli Bolognesi Classico Pignoletto.
Friuli-Venezia Giulia: Colli Orientali del Friuli Picolit, Lison, Ramandolo, Rosazzo
Lazio: Cannellino di Frascati, Cesanese del Piglio, Frascati Superiore.
Lombardia: Franciacorta, Oltrepo Pavese metodo classico, Scanzo oder Moscato di Scanzo, Sforzato di Valtellina oder Sfursat di Valtellina, Valtellina Superiore.
Marche: Conero, Castelli di Jesi Verdicchio Riserva, Offida, Verdicchio di Matelica Riserva, Vernaccia di Serrapetrona.
Piemonte: Alta Langa, Asti, Barbaresco, Barbera d’Asti, Barbera del Monferrato superiore, Barolo, Brachetto d’Acqui, Dolcetto di Diano d’Alba, Dolcetto di Dogliani (ngan gon Dogliani), Dolcetto di Ovada Superiore (ngan gon Ovada), Erbaluce di Caluso, Gattinara, Gavi, Ghemme, Roero, Ruche di Castagnole Monferrato.
Puglia: Castel del Monte Bombino Nero, Castel del Monte Nero di Troia Riserva, Castel del Monte Rosso Riserva,
Sardinia: Vermentino di Gallura
Sicily: Cerasuolo di Vittoria
Tuscany: Brunello di Montalcino, Carmignano, Chianti (DOCG), Chianti classico (DOCG), Elba Aleatico Passito, Montecucco Sangiovese, Morellino di Scansano, Suvereto, Val di Cornia Rosso, Vernaccia di San Gimignano, Vino Nobile di Montepulciano.
Umbria: Montefalco Sagrantino, Torgiano Rosso Riserva
Veneto: Amarone della Valpolicella, Bagnoli Friularo oder Friularo di Bagnoli, Bardolino Superiore, Colli di Conegliano, Colli Euganei Fior d’Arancio oder Fior d’Arancio Colli Euganei, Lison, Montello Rosso oder Montello, Piave Malanotte hay Malanotte del Piave, Colli Asolani-Prosecco oder Asolo-Prosecco, Conegliano Valdobbiadene-Prosecco oder Conegliano-Prosecco hay Valdobbiadene Prosecco, Recioto della Valpolicella, Recioto di Gambellara, Recioto di Soave, Soave Superiore


Tham khao Lien ket ngoai