Bruxelles (tieng Ha Lan: Brussel; tieng Phap: Bruxelles tieng Đuc: Brussel, phien am: Bruc-xen) la mot khu vuc cua Bi bao gom 19 đo thi, bao gom Thanh pho Bruxelles, thu đo cua Bi. Vung thu đo Bruxelles nam o phan trung tam cua đat nuoc va la mot phan cua ca Cong đong Phap cua Bi  va Cong đong Flemish, nhung tach biet voi Vung Flemish (trong đo no tao thanh mot vung đat) va Vung Walloon. Bruxelles la khu vuc đong dan nhat va giau co nhat o Bi ve GDP binh quan đau nguoi. No bao gom 162 km2 (63 dam vuong Anh), mot khu vuc tuong đoi nho so voi hai khu vuc khac, va co dan so hon 1,2 trieu nguoi. Khu vuc đo thi lon hon nam lan cua Bruxelles bao gom hon 2,5 trieu nguoi, lam cho no lon nhat o Bi. Đay cung la mot phan cua mot khu đo thi lon keo dai toi Ghent, Antwerp, Leuven va Walloon Brabant, noi sinh song cua hon 5 trieu nguoi.
Bruxelles phat trien tu mot khu đinh cu nong thon nho tren song Senne đe tro thanh mot khu vuc thanh pho quan trong o chau Au. Ke tu khi ket thuc Chien tranh the gioi thu hai, no đa tro thanh mot trung tam lon ve chinh tri quoc te va la ngoi nha cua nhieu to chuc quoc te, chinh tri gia, nha ngoai giao va cong chuc. Brussels la thu đo thuc te cua Lien minh chau Au, vi no to chuc mot so to chuc chinh cua EU, bao gom cac nganh hanh chinh-lap phap, hanh phap-chinh tri va lap phap (mac du chi nhanh tu phap nam o Luxembourg, va Nghi vien chau Au hop mot thieu so trong nam o Strasbourg)  . Ten cua no đoi khi đuoc dung hoan du đe mo ta EU va cac to chuc cua no. Ban thu ky cua Benelux va tru so cua NATO cung đuoc đat tai Brussels. La thu đo kinh te cua Bi va la mot trong nhung trung tam tai chinh hang đau cua Tay Au voi Euronext Brussels, no đuoc phan loai la mot thanh pho toan cau Alpha. Brussels la mot trung tam giao thong đuong sat, đuong bo va hang khong, đoi khi kiem đuoc biet danh "Nga tu chau Au". Tau đien ngam Brussels la he thong van chuyen nhanh duy nhat o Bi. Ngoai ra, ca san bay va nha ga cua no đeu lon nhat va ban ron nhat trong ca nuoc.
Lich su tung noi tieng Ha Lan, Brussels đa chung kien su thay đoi ngon ngu sang tieng Phap tu cuoi the ky 19. Vung thu đo Brussels chinh thuc la song ngu tieng Phap va tieng Ha Lan, mac du tieng Phap hien la ngon ngu chinh tren thuc te voi hon 90% dan so noi no. Brussels cung ngay cang tro nen đa ngon ngu. Tieng Anh đuoc noi nhu mot ngon ngu thu hai boi gan mot phan ba dan so va nhieu nguoi di cu va nguoi nuoc ngoai cung noi cac ngon ngu khac.
Brussels đuoc biet đen voi am thuc, cung nhu cac đia danh lich su va kien truc; mot so trong so ho đuoc đang ky la di san the gioi cua UNESCO. Cac điem tham quan chinh bao gom Grand Place lich su, Manneken Pis, Atomium va cac to chuc van hoa nhu La Monnaie / De Munt va Bao tang Nghe thuat va Lich su. Do truyen thong lau đoi cua truyen tranh Bi, Brussels cung đuoc ca ngoi la thu đo cua truyen tranh.


Chu đe = Tu nguyen =
Ly thuyet pho bien nhat ve nguon goc cua cai ten Brussels la no bat nguon tu tieng Ha Lan Bruocsella, Broekzele hoac Broeksel, co nghia la "đam lay" (bruoc / broek) va "nha" (sella / zele / sel) hoac "nha trong đam lay". Saint Vindicianus, Giam muc Cambrai, đa ghi lai tai lieu tham khao đau tien ve noi Brosella vao nam 695, khi no van con la mot ap. Ten cua tat ca cac đo thi trong Vung thu đo Brussels cung co nguon goc tu Ha Lan, ngoai tru Evere, co nguon goc Celtic.


= Cach phat am =
Trong tieng Phap, Bruxelles đuoc phat am [bʁysɛl] (x đuoc phat am la , giong nhu trong tieng Anh, va s cuoi cung la am cam) va o Ha Lan, Brussel đuoc phat am [ˈbrʏsəl]. Cu dan cua Brussels đuoc biet đen trong tieng Phap la Bruxellois va o Ha Lan la Brusselaars. Trong phuong ngu Brabant cua Brussels, chung đuoc goi la Brusseleers hoac Brusseleirs.
Ban đau, chu x am chi mot nhom cac thanh pho . Trong cach phat am tieng Phap cua Bi cung nhu tieng Ha Lan, chu k cuoi cung bien mat va z tro thanh s, nhu đuoc phan anh trong cach đanh van tieng Ha Lan hien tai, trong khi o dang tieng Phap bao thu hon, cach viet van con. Cach phat am  trong tieng Phap chi co tu the ky 18, nhung sua đoi nay khong anh huong đen viec su dung Brussels truyen thong. O Phap, cach phat am [bʁyksɛl] va [bʁyksɛlwa] (đoi voi bruxellois) thuong đuoc nghe, nhung kha hiem o Bi.


Lich su = Lich su ban đau =
Lich su cua Brussels gan lien voi lich su cua Tay Au. Dau vet đinh cu cua con nguoi tro lai thoi ky đo đa, voi dau tich va ten đia danh lien quan đen nen van minh cua megalith, ca heo va đa đung (vi du Plattesteen o Thanh pho Brussels va Tomberg o Woluwe-Saint-Lambert). Vao thoi co đai, khu vuc nay la noi chiem đong cua La Ma, đuoc chung thuc bang cac bang chung khao co hoc đuoc phat hien tren đia điem cua Tour & Taxi. Sau su suy tan cua Đe che La Ma phuong Tay, no đuoc sap nhap vao Đe che Frank.
Nguon goc cua khu đinh cu tro thanh Brussels nam trong viec xay dung nha nguyen cua Saint Gaugericus tren mot hon đao tren song Senne vao khoang nam 580. Su thanh lap chinh thuc cua Brussels thuong nam vao khoang nam 979, khi Cong tuoc Charles cua Lower Lotharedia chuyen cac thanh tich cua Thanh Gudula tu Moorsel (nam o tinh East Flanders ngay nay) đen nha nguyen cua Saint Gaugericus. Charles se xay dung phao đai kien co đau tien trong thanh pho, lam nhu vay tren cung mot hon đao.


= Thoi Trung Co =
Lambert I cua Leuven, Ba tuoc Leuven, đa gianh đuoc Hat Brussels khoang 1000, bang cach ket hon voi con gai cua Charles. Vi vi tri cua no tren bo Senne, tren mot tuyen giao thuong quan trong giua Bruges va Ghent, va Cologne, Brussels đa tro thanh mot trung tam thuong mai chuyen ve thuong mai det may. Thi tran phat trien kha nhanh va mo rong ve phia thi tran phia tren (khu vuc Treurenberg, Coudenberg va Sablon / Zavel), noi co nguy co lu lut nho hon. Khi no phat trien voi dan so khoang 30.000 nguoi, cac đam lay xung quanh đa bi rut can đe cho phep mo rong hon nua. Trong khoang thoi gian nay, cong viec bat đau tu ngay nay la Nha tho St. Michael va St. Gudula (1225), thay the cho mot nha tho La Ma cu. Nam 1183, Ba tuoc Leuven tro thanh Cong tuoc cua Brabant. Brabant, khong giong nhu quan Flanders, khong phai la vua cua Phap ma đuoc sap nhap vao Đe che La Ma than thanh. Vao đau the ky 13, Phao đai đau tien cua Brussels đuoc xay dung, va sau đo, thanh pho đa phat trien đang ke. Đe cho thanh pho mo rong, mot buc tuong thu hai đa đuoc dung len tu nam 1356 đen 1383. Dau vet cua nhung đieu nay van co the đuoc nhin thay, mac du chiec nhan nho, mot loat cac con đuong bao quanh trung tam thanh pho lich su, chay theo đuong đi truoc đay cua buc tuong.


= Can hien đai =

Vao the ky 15, cuoc hon nhan giua nu thua ke Margaret III cua Flanders va Philippe II xu Bourgogne, Cong tuoc xu Bourgogne, đa san sinh ra mot Cong tuoc Brabant moi cua Nha Valois (cu the la Antoine, con trai cua ho). Nam 1477, cong tuoc Burgundian Charles the Bold đa thiet mang trong Tran chien Nancy. Thong qua cuoc hon nhan cua co con gai Marie I xu Bourgogne (nguoi sinh ra o Brussels) voi Hoang đe La Ma than thanh Maximilian I, cac quoc gia thap đa roi vao chu quyen cua Habsburg. Brabant đa đuoc tich hop vao quoc gia hon hop nay va Brussels phat trien manh me voi tu cach la Thu đo nguyen thuy cua Burgundian Ha Lan thinh vuong, con đuoc goi la Muoi bay tinh. Sau cai chet cua Marie nam 1482, con trai cua ba Philip the Handsome đa ke nhiem voi tu cach la Cong tuoc xu Bourgogne va Brabant.
Philip qua đoi nam 1506, va ong đuoc con trai Charles V ke vi, nguoi sau đo cung tro thanh Vua Tay Ban Nha (len ngoi tai Nha tho Thanh Michael va Thanh Gudula) va tham chi la Hoang đe La Ma than thanh truoc cai chet cua ong noi Maximilian I, Holy Hoang đe La Ma nam 1519. Charles bay gio la nguoi cai tri cua Đe che Habsburg "ma mat troi khong bao gio lan" voi Brussels la thu đo chinh cua ong. Chinh tai khu phuc hop Cung đien tai Coudenberg, Charles V đa đuoc tuyen bo tuoi vao nam 1515, va chinh tai đo, ong đa thoai vi tat ca tai san cua minh va chuyen Habsburg Ha Lan cho Felipe II cua Tay Ban Nha. Cung đien an tuong nay, noi tieng khap chau Au, đa mo rong đang ke ke tu lan đau tien tro thanh tru so cua Cong tuoc Brabant, nhung no đa bi hoa hoan pha huy vao nam 1731. 

Vao the ky 17, Brussels la mot trung tam cho nganh cong nghiep ren. Nam 1695, trong Chien tranh Chin nam, Vua Louis XIV cua Phap đa gui quan toi ban pha Brussels bang phao. Cung voi vu hoa hoan, đo la su kien tan pha nhat trong toan bo lich su Brussels. Grand Place đa bi pha huy, cung voi 4.000 toa nha - mot phan ba cua tat ca cac toa nha trong thanh pho. Viec xay dung lai trung tam thanh pho, đuoc thuc hien trong nhung nam sau đo, đa thay đoi sau sac dien mao va đe lai nhieu dau vet van con nhin thay cho đen ngay nay.
Sau Hiep uoc Utrecht nam 1713, chu quyen cua Tay Ban Nha đoi voi mien Nam Ha Lan đa đuoc chuyen sang chi nhanh Ao cua Nha Habsburg. Su kien nay bat đau ky nguyen cua Ha Lan Ao. Brussels bi Phap bat vao nam 1746, trong Chien tranh ke vi Ao, nhung đuoc trao tra lai cho Ao ba nam sau đo. No van con o Ao cho đen nam 1795, khi mien Nam Ha Lan bi Phap chiem va sap nhap, va thanh pho tro thanh thu đo cua bo phan Dyle. Su cai tri cua Phap ket thuc vao nam 1815, voi su that bai cua Napoleon tren chien truong Waterloo, nam o phia nam cua Vung thu đo Brussels ngay nay. Voi Đai hoi Vienna, mien Nam Ha Lan gia nhap Vuong quoc Ha Lan, duoi thoi William I of Orange. Bo phan Dyle truoc đay đa tro thanh tinh South Brabant, voi Brussels la thu đo cua no.


= Hien đai muon =

Vao nam 1830, cuoc cach mang Bi bat đau tai Brussels, sau mot buoi bieu dien cua Auber cua opera La Muette de Portici tai Nha hat Hoang gia cua La Monnaie. Thanh pho tro thanh thu đo va tru so cua chinh phu cua quoc gia moi. South Brabant đuoc đoi ten đon gian la Brabant, voi Brussels la trung tam hanh chinh. Vao ngay 21 thang 7 nam 1831, Leopold I, vi Vua đau tien cua nguoi Bi, len ngoi, đam nhan viec pha huy cac buc tuong thanh pho va xay dung nhieu toa nha.
Sau khi gianh đuoc đoc lap, Brussels đa trai qua nhieu thay đoi. No tro thanh mot trung tam tai chinh, nho vao hang ta cong ty do Societe Generale de Belgique thanh lap. Cuoc cach mang cong nghiep va viec xay dung kenh đao Brussels-Charleroi mang lai su thinh vuong cho thanh pho thong qua thuong mai va san xuat. Đai hoc Tu do Brussels đuoc thanh lap nam 1834 va Đai hoc Saint-Louis vao nam 1858. Nam 1835, tuyen đuong sat hanh khach đau tien đuoc xay dung ben ngoai nuoc Anh đa ket noi đo thi Molenbeek voi Mechelen. 

Trong the ky 19, dan so Brussels tang đang ke; tu khoang 80.000 đen hon 625.000 nguoi cho thanh pho va moi truong xung quanh. Senne đa tro thanh mot moi nguy hiem nghiem trong đoi voi suc khoe va tu nam 1867 đen 1871, duoi nhiem ky cua thi truong Jules Anspach, toan bo qua trinh cua no qua khu vuc đo thi đa hoan toan đuoc bao ve. Đieu nay cho phep cai tao đo thi va xay dung cac toa nha hien đai theo phong cach hausmannien doc theo đai lo trung tam, đac trung cua trung tam thanh pho Brussels ngay nay. Cac toa nha nhu So giao dich chung khoan Brussels (1873), Cung đien cong ly (1883) va Nha tho Hoang gia Saint Mary (1885) co tu thoi ky nay. Su phat trien nay tiep tuc trong suot trieu đai cua Vua Leopold II. Trien lam quoc te nam 1897 đa gop phan thuc đay co so ha tang. Trong so nhung thu khac, Cung đien Thuoc đia (Bao tang Hoang gia Trung Phi ngay nay), o ngoai o Tervuren, đuoc ket noi voi thu đo bang cach xay dung mot con hem dai 11 km.


= The ky 20 =

Trong the ky 20, thanh pho đa to chuc nhieu hoi cho va hoi nghi khac nhau, bao gom Hoi nghi Solvay ve Vat ly va Hoa hoc, va ba hoi cho the gioi: Trien lam quoc te Brussels nam 1910, Trien lam quoc te Brussels nam 1935 va Trien lam '58. Trong The chien I, Brussels la mot thanh pho bi chiem đong, nhung quan đoi Đuc khong gay ra nhieu thiet hai. Trong The chien II, mot lan nua no bi quan Đuc chiem đong, va tranh đuoc thiet hai lon, truoc khi no đuoc giai phong boi Su đoan Thiet giap Ve binh Anh vao ngay 3 thang 9 nam 1944. San bay Brussels, o ngoai o Zaventem, bat đau tu thoi chiem đong. 

Sau chien tranh, Brussels đa trai qua qua trinh hien đai hoa manh me. Viec xay dung ket noi Bac mien Nam, noi cac ga đuong sat chinh trong thanh pho, đuoc hoan thanh vao nam 1952, trong khi tien tuyen đau tien đuoc hoan thanh vao nam 1969, va tuyen đau tien cua tau đien ngam đuoc mo vao nam 1976. Bat đau tu đau nhung nam 1960, Brussels đa tro thanh thu đo thuc te cua nhung gi se tro thanh Lien minh chau Au va nhieu van phong hien đai đa đuoc xay dung. Su phat trien đuoc phep tien hanh ma it quan tam đen tinh tham my cua cac toa nha moi hon, va nhieu cot moc kien truc đa bi pha huy đe nhuong cho cho cac toa nha moi hon thuong xung đot voi moi truong xung quanh, đat ten cho qua trinh nay la Brusselisation.


= Đuong đai =
Vung thu đo Brussels đuoc thanh lap vao ngay 18 thang 6 nam 1989, sau mot cuoc cai cach hien phap nam 1988. Đay la mot trong ba khu vuc lien bang cua Bi, cung voi Flanders va Wallonia, va co tinh trang song ngu. Mong mat mau vang la bieu tuong cua khu vuc (đe cap đen su hien dien cua nhung bong hoa nay tren vi tri ban đau cua thanh pho) va mot phien ban cach đieu đuoc hien thi tren la co chinh thuc cua no.
Trong nhung nam gan đay, Brussels đa tro thanh mot đia điem quan trong cho cac su kien quoc te. Nam 2000, no va tam thanh pho chau Au khac đuoc đat ten la Thu đo van hoa chau Au. Nam 2014, thanh pho đa to chuc hoi nghi thuong đinh G7 lan thu 40.
Vao ngay 22 thang 3 nam 2016, ba vu đanh bom đinh phoi hop đa đuoc ISIL kich no o Brussels - hai tai san bay Brussels o Zaventem va mot tai ga tau đien ngam Maalbeek / Maelbeek - khien 32 nan nhan va ba ke đanh bom tu sat thiet mang, va 330 nguoi bi thuong. Đo la hanh đong khung bo kinh hoang nhat o Bi.


Cac đo thi Co 19 đo thi thuoc vung thu đo Bruxelles tu chiu trach nhiem ve thi hanh phap luat, quan ly cac truong hoc va đuong sa trong pham vi ranh gioi cua no. Chinh quyen thanh pho cung đuoc đieu hanh boi mot thi truong, hoi đong, va ban thuong truc.
Nam 1831, Bi đuoc chia thanh 2.739 đo thi, bao gom 19 đo thi trong vung thu đo Brussels. Khong giong voi nhung đo thi khac o Bi, cac đo thi nam trong vung thu đo đa khong đuoc sap nhap vao cac đot nam 1964, 1970 va 1975. Tuy nhien, mot so đo thi ben ngoai vung thu đo nay đa đuoc sap nhap voi thanh pho Bruxelles trong suot lich su cua no nhu Laeken, Haren, va Neder-Over-Heembeek nam 1921.
Đo thi lon nhat va đong dan nhat cua thanh pho Bruxelles co dien tich 32,6 kilomet vuong (12,6 dam vuong Anh) voi 145.917 cu dan. Đo thi it dan nhat la Koekelberg chi co 18.541 cu dan, trong khi đo thi co dien tich nho nhat la Saint-Josse-ten-Noode, chi co 1,1 kilomet vuong (0,4 dam vuong Anh), do đo Saint-Josse-ten-Noode co mat đo dan so cao nhat trong so 19 đo thi la 20.822 nguoi/km².


Khi hau Theo phan loai khi hau cua Koppen, Brussels thuoc vung khi hau đai duong (Cfb). Brussels nam gan bo bien nen chiu anh huong cua khi hau bien do cac khoi khong khi thoi vao tu Đai Tay Duong. Cac vung đat ngap nuoc lan can cung co khi hau bien on hoa. Trung binh trong 100 nam, moi nam co khoang 200 ngay mua o vung thu đo Bruxelles. Snowfall is rare, generally occurring once or twice a year.


Tham khao