Ngan hang Grameen (tieng Bengali: গরামীণ বযাংক) la mot to chuc tai chinh vi mo (tieng Anh: microfinance) khoi đau tai Bangladesh voi muc đich cho vay von nho (đuoc goi tin dung vi mo; tieng Anh: microcredit) cho nguoi ngheo ma khong can đieu kien bao đam. He thong dua tren y tuong nguoi ngheo co cac ky nang ma khong đuoc tan dung het. Ngan hang cung nhan ky quy, cung cap cac dich vu khac va kinh doanh tren cac linh vuc huong-phat trien bao gom cac cong ty san xuat, đien thoai va nang luong. To chuc nay va nguoi thanh lap, Muhammad Yunus, đuoc nhan giai thuong Nobel Hoa binh nam 2006.


Lich su Muhammad Yunus, nha sang lap ngan hang, đat hoc vi Tien si nganh Kinh te hoc tai truong Đai hoc Vanderbilt, Hoa Ky. Qua nan đoi khung khiep tai Bangladesh nam 1977 ong đuoc tiep cam hung cho vay mot khoan nho 27 đola My cho mot nhom 43 ho gia đinh đe ho co the tao cac đo vat nho đem ban ma khong đoi hoi the chap Yunus tin rang viec cho vay cac khoan nho nhu vay neu đuoc đem ap dung rong rai cho cong đong thi co the lam cai thien đoi ngheo tai lang que pho bien tai Bangladesh.
Ngan hang Grameen (tieng Bangla nghia la "Ngan hang cua lang que") bat nguon tu y tuong cua Muhammad Yunus. Ngan hang bat đau voi mot du an nghien cuu cua Yunus va du an kinh te nong thon tai truong đai hoc Chittagong, Bangladesh đe kiem tra phuong phap cua ong trong viec cho vay tin dung va cac dich vu ngan hang cho nguoi ngheo nong thon. Vao nam 1976, lang Jobra va cac lang que khac xung quanh truong đai hoc Chittagong tro thanh khu vuc đau tien đat đieu kien tiep nhan dich vu tu ngan hang Grameen. Ngan hang thanh cong vang doi va du an, đuoc chinh phu ho tro, đuoc gioi thieu vao nam 1979 cho quan Tangail (phia bac thu đo Dhaka). Su thanh cong cua ngan hang tiep tuc va no nhanh chong trai rong đen cac quan cac cua Bangladesh va vao nam 1983 no chuyen thanh mot ngan hang đoc lap duoi quyet đinh cua co quan lap phap Bangladesh. Ty le hoan von bi anh huong manh boi tran lut nam 1998 nhung lai phuc hoi mot vai nam sau.
Ngan hang ngay nay tiep tuc mo rong pham vi bien gioi va van cung cap tin dung cho nguoi ngheo nong thon. Vao giua nam 2006, so luong chi nhanh ngan hang Grameen Bank vuot qua con so 2.100. Thanh cong cua no truyen cam hung cho cac du an tuong tu tren the gioi.


= Viec ap dung tin dung vi mo =
He thong ket hop chat che mot tap hop cac gia tri vao he thong ngan hang, nong cot tai Bangladesh boi Muoi sau quyet đinh Luu tru ngay 6 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine.
He thong la co so cho he thong tin dung vi mo va cac nhom tu giup (self-help group) hien hoat đong tren 43 quoc gia. Moi nhom gom nam ca the đuoc vay mot khoan tien, nhung ca nhom se bi tu choi nhan tin dung tiep neu mot ca the vo no. Viec nay tao đong luc kinh te cho nhom hoat đong co trach nhiem, va lam tang tinh kha thi kinh te cua Grameen.
Tai mot quoc gia trong đo it phu nu co kha nang vay von tu cac ngan hang thuong mai lon co mot thuc te đang ngac nhien la phan lon (96%) nguoi vay von la phu nu. Tai cac khu vuc khac, ky luc đang ngac nhien cua Grameen la ty le hoan von đat đen tren 98 phan tram. Hon mot nua nhung nguoi vay von cua Grameen tai Bangladesh (gan toi 50 trieu) đa thoat khoi ngheo đoi nho khoan vay cua ngan hang, đuoc đanh gia bang cac tieu chuan nhu co tat ca con trong tuoi đen truong đuoc đi hoc, tat cac thanh vien gia đinh đuoc an ba bua mot ngay, mot nha ve sinh, mot nha co mai tranh dot, nuoc uong sach va kha nang hoan von mot khoan 300 taka (8 USD) mot tuan.


= Quyen so huu va cac thong tin khac =

Mot đac điem đang ngac nhien cua Ngan hang Grameen la ngan hang đuoc so huu boi nhung nguoi ngheo vay von tu ngan hang ma phan lon trong so ho la phu nu. Trong tong so co phieu cua ngan hang, nguoi vay so huu 94%, va 6% con lai thuoc so huu cua Chinh phu Bangladesh. 
Mot so thong tin khac ve ngan hang, vao thang 8 nam 2006:

Tong so nguoi vay la 6.61 trieu, va 97% trong so nay la phu nu (3.123.802 thanh vien vao nam 2003 )
Ngan hang co 2.226 chi nhanh, bao phu 71.371 thon ban, voi tong so nhan vien la 18.795. (43.681 thon ban vao nam 2003 )
Ty le hoan von la 98.85% (ty le hoan von la 95% vao nam 1998)
Tinh tu khi bat đau tong so von đuoc phan bo cho vay la Tk 290.03 ty (tuong đuong US$ 5.72 ty). Trong so nay, Tk 258.16 ty (tuong đuong US$ 5.07 ty) đa đuoc hoan tra.


= Giai thuong Nobel Hoa binh =
Ngay 13 thang 10 nam 2006 Uy ban Nobel đa trao cho Ngan hang Grameen Bank va nguoi sang lap Muhammad Yunus Giai thuong Hoa binh Nobel nam 2006, "vi nhung no luc cua ho trong viec tao ra su phat trien kinh te va xa hoi tu duoi len."


Cac doanh nghiep lien quan Ngan hang Grameen đa phat trien sang hon hai ta cac doanh nghiep do Nhom Doanh nghiep Grameen đai dien bao gom:

Grameen Trust
Grameen Fund Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine
Grameen Communications Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine
Grameen Shakti/Energy
Grameen Shikkha/Education
Grameen Telecom Luu tru ngay 25 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
Grameen Knitwear Ltd
Grameen Cybernet Ltd.
Đen thang 11 nam 2004 Ngan hang đa vuot qua con so cho vay tren 4,4 ty dollar My cho nguoi ngheo. Cung voi viec mang nang luong đen cho cu dan nong thon va mo rong viec lam, nhom doanh nghiep Grameen con mo rong sang ca viec quan ly cac ao ho nong thon thong qua Grameen Motsho hay Hiep hoi Nghe ca, tim kiem giai phap bao ve tinh đa dang cua cac loai ca trong cac ao ho đanh bat ca cua Bangladesh .
Ngay 11 thang 7 nam 2005, Quy Grameen Mutual Fund One đa đuoc Uy ban Chung khoan va Hoi đoai (SEC) Bangladesh cho phep phat hanh chung khoan ra cong chung lan đau. La mot trong nhung quy tuong ho đau tien trong so nhung quy tuong tu, GMFO se cho phep hon 4 trieu thanh vien cua Grameen cung nhu nhung nguoi chua phai thanh vien tham gia thi truong von cua Bangladesh. Ngan hang va cac cong ty con cua no ngan hang hien co tri gia tren 7 ty dollar My .


Cac chuong trinh cai thien xa hoi Ben canh viec mo rong von tin dung vi mo cho nguoi ngheo, Ngan hang Grameen đa co nhieu chuong trinh xoa đoi giam ngheo.


= Chuong trinh cac thanh vien xoa đoi giam ngheo =
Chuong trinh nay tap trung phan bo von nho cho nguoi an xin. Cac quy đinh hien hanh cua ngan khong đuoc ap dung o đay nhu:

Von vay hoan toan khong co lai suat.
Ky hoan von co the keo dai, vi du, mot nguoi an xin co the nhan mot khoan vay nho khoang 100 taka (tuong đuong US $1.50) co the tra chi 2.00 taka (tuong đuong 3.4 US cents) mot tuan.
Nguoi vay đuoc huong bao hiem tinh menh hoan toan mien phi.
Ngan hang khong ap buoc nguoi vay phai ngung an xin; thay vi đo ngan hang khuyen khich ho su dung von đe tao thu nhap tu viec ban cac vat pham gia ha. Vao nam 2005, khoang 45.000 nguoi an xin đa nhan khoang Tk 28.7 trieu (tuc khoang US$441.538) va đa hoan tra Tk. 13.66 trieu (tuc US$210.154).


= Chuong trinh đien thoai nong thon =
Bangladesh co mat đo đien thoai thap nhat the gioi. Tren tong so hon 85.000 thon ban phan lon đeu khong co mang đien thoai keo day cua cac cong ty vien thong thuoc so huu nha nuoc. Đe pha bo tinh trang nay, Ngan hang Grameen đa co chuong trinh mang đien thoai toi cac thon ban xa xoi. Grameen Phone, mot cong ty chi em voi ngan hang, hien đa la nha cung cap đien thoai di đong lon nhat nuoc. Su dung mang luoi tren toan quoc cua minh, Grameen Telecom, va cac cong ty chi em khac cua Ngan hang Grameen, đa mang đien thoai di đong va vo tuyen đe gan mot nua thon ban tai Bangladesh. Ngan hang đong thoi cung phan bo von vay đen khoang 139.000 phu nu ngheo tai nong thon đe ho mua đien thoai. Nhung nguoi phu nu nay thiet lap tai nha minh trung tam lien lac noi nhung nguoi dan lang co the đen va tra mot khoan phi nho đe su dung đien thoai. Chuong trinh nay thuong đuoc goi la Polli Phone (Đien thoai thon ban) tai Bangladesh.


Xem them Grameen Foundation, nhan rong mo hinh Ngan hang Grameen tren the gioi
Vikram Akula, the che tin dung vi mo theo mo hinh Ngan hang Grameen


Tham khao Bornstein, David. The Price of a Dream: The Story of the Grameen Bank. Oxford University Press, NY: 2005, ISBN 0-19-518749-0
Counts, Alex, Give Us Credit, Crown, 1996, ISBN 0-8129-2464-9
Yunus, Muhammad (with Alan Jolis), Banker to the Poor: The Autobiography of Muhammad Yunus, Founder of Grameen Bank, Oxford University Press: USA, ISBN 0-19-579537-7
"Micro Loans for the Very Poor", New York Times, February 16, 1997


= Chu thich =


Lien ket ngoai Big banks find little loans a Nobel winner, too The Christian Science Monitor
Official Grameen Bank Site
Grameen Foundation Australia, replicating the Grameen Bank model within South East Asia
gramBangla, Australian Bangladeshi Community Grameen Support Group
One World, author Paul Sinclair
Grameen Bank: Taking Capitalism to the Poor Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine, a study by members of the Columbia Business School
A video by Muhammad Yunus talking about Grameen Bank [1] Luu tru ngay 5 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine
Measuring the Impact of Microfinance: Taking Stock of What We Know Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine; Nathanael Goldberg, December 2005.
Business-Social Ventures: Reaching for Major Impact Luu tru ngay 14 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine; changemakers.net, Nov 2003
Grameen II: The First Five Years, 2001-2006 Luu tru ngay 11 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine; Stuart Rutherford et al for MicroSave, February 2006.
Criticism: The Miles Institute Luu tru ngay 22 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine