Viet Nam Cong hoa (VNCH; tieng Anh: Republic of Vietnam; tieng Phap: Republique du Viet Nam, viet tat RVN) la mot nha nuoc đa tung ton tai tu nam 1955 đen nam 1975 trong lich su Viet Nam.
Trong cac tai lieu quoc te, chinh phu nay con đuoc goi la South Vietnam (n.đ. 'Nam Viet Nam'  hoac 'mien Nam Viet Nam') đe chi pham vi đia ly ke tu khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket va Viet Nam bi chia cat thanh hai vung tap ket quan su tam thoi. Voi su hau thuan cua Hoa Ky, Viet Nam Cong hoa bac bo viec thuc hien tong tuyen cu thong nhat Viet Nam vao nam 1956 theo Hiep đinh Geneve voi ly do ho khong ky hiep đinh nay. Chinh phu Viet Nam Cong hoa đoi choi voi Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam thanh lap nam 1969 do Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam lanh đao.
Nguon goc cua Viet Nam Cong hoa bat nguon tu Chien tranh Đong Duong. Sau Chien tranh the gioi thu hai, phong trao Viet Minh do Ho Chi Minh lanh đao đa tuyen bo thanh lap nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa vao ngay 2 thang 9 nam 1945. Cuoi nam 1945, thuc dan Phap quay tro lai xam chiem Viet Nam. Nam 1949, bang mot hiep đinh voi thuc dan Phap, mot nhom chinh tri gia chong Cong đa thanh lap Quoc gia Viet Nam do Bao Đai lam Quoc truong. Sau khi Phap that bai va rut quan ve nuoc vao nam 1954, Hoa Ky the cho Phap, tiep tuc hau thuan che đo Quoc gia Viet Nam nham ngan chan viec Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan toan bo đat nuoc. Thu tuong Ngo Đinh Diem đa phe truat Bao Đai vao nam 1955 sau mot cuoc trung cau dan y. Quoc gia Viet Nam đuoc đoi ten thanh Viet Nam Cong hoa vao ngay 26 thang 10 nam 1955, voi Ngo Đinh Diem la tong thong đau tien. Chinh phu nay lap tuc đuoc Hoa Ky cong nhan va lan luot co quan he ngoai giao voi 77 quoc gia. Nam 1957, Viet Nam Cong hoa đe đon xin gia nhap Lien Hop Quoc nhung đe nghi nay bi Lien Xo phu quyet. Sau nhung hon loan noi bo ngay cang gia tang, Ngo Đinh Diem bi am sat trong cuoc đao chinh nam 1963 do tuong Duong Van Minh cam đau va đuoc Hoa Ky hau thuan. Sau đo, mot loat chinh quyen quan su đuoc thanh lap nhung lien tuc sup đo do cac cuoc đao chinh lan nhau. Tuong Nguyen Van Thieu sau đo nam quyen trong giai đoan 1967–1975 sau cuoc tuyen cu tong thong.
Su khoi đau cua Chien tranh Viet Nam dien ra vao nam 1959 khi Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam (ma My goi la Viet Cong) đuoc thanh lap voi vien tro, trang bi tu Viet Nam Dan chu Cong hoa, Lien Xo, cac nuoc trong Khoi Warszawa, Trung Quoc va Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien. Cuoc chien Viet Nam leo thang ve quy mo khi cac luc luong quan đoi Hoa Ky va đong minh truc tiep tham chien vao nam 1965, tiep theo la cac đon vi bo binh Hoa Ky đe bo sung cho đoi ngu co van quan su huong dan nhung luc luong cua Quan đoi Viet Nam Cong hoa. Mot chien dich nem bom thuong xuyen o mien Bac Viet Nam đa đuoc cac phi đoi khong quan Hoa Ky thuc hien tu nam 1966 va 1967. Chien tranh Viet Nam đa đat đen đinh điem trong su kien Tet Mau Than thang 2 nam 1968, khi co hon 600.000 linh My va đong minh (Uc, New Zealand, Han Quoc, Thai Lan) cung 600.000 linh Viet Nam Cong hoa tham chien o mien Nam Viet Nam, cung voi hai quan va khong quan Hoa Ky ban pha mien Bac Viet Nam.
Sau mot thoi gian đinh chien voi Hiep đinh Paris ky ngay 27 thang 1 nam 1973, Chien tranh Viet Nam tiep tuc cho đen khi quan đoi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va Cong hoa mien Nam Viet Nam tien vao Sai Gon vao ngay 30 thang 4 nam 1975. Viet Nam Cong hoa sup đo, tiep sau đo la viec thong nhat hai mien đat nuoc vao ngay 2 thang 7 nam 1976 lap ra nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam.


Ten goi "Viet Nam" la ten goi đuoc vua Gia Long đat ra vao nam 1804. Đay la mot bien the cua "Nam Viet" (chu Han: 南越), mot cai ten đuoc su dung trong thoi co đai. Vao nam 1839, vua Minh Mang đa đoi ten nuoc thanh "Đai Nam".
Tien than cua Viet Nam Cong hoa la Quoc gia Viet Nam do Phap thanh lap nam 1949, trong thoi ky Chien tranh Đong Duong. Ngay 26 thang 10 nam 1955 thi chinh thuc đoi ten thanh Viet Nam Cong hoa. Ten chinh thuc cua Viet Nam Cong hoa dich sang tieng Phap đuoc goi la Republique du Viet Nam. Tuy vay, thuat ngu "South Vietnam" thuong đuoc su dung pho bien o phuong Tay vao nam 1954, khi Hoi nghi Geneve phan vung Viet Nam thanh 2 vung tap ket quan su tam thoi. Cac ten khac ma chinh phu nay thuong tu goi minh trong thoi gian ton tai la "Chinh phu Viet Nam" hoac "Chinh phu quoc gia".


Lich su = Quoc gia Viet Nam 1949-1955 =

Tien than cua Viet Nam Cong hoa la Quoc gia Viet Nam, mot chinh phu do Phap thanh lap nam 1949, trong thoi ky Chien tranh Đong Duong. Quoc gia Viet Nam co nhiem vu ho tro quan Phap chong lai phong trao khang chien chong Phap cua nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa do Chu tich Ho Chi Minh lanh đao.


= Đe Nhat Cong hoa 1955-1963 =

Sau khi Phap thua tran Đien Bien Phu (1954) va ky Hiep đinh Geneve, Quoc gia Viet Nam cung Phap tap ket ve vung phia Nam vi tuyen 17 cua Viet Nam.

Theo ke hoach, quan Phap se rut dan sau 2 nam va Viet Nam se tien hanh Tong tuyen cu thong nhat đat nuoc. Tuy nhien, bao cao cua CIA cho Tong thong My Dwight Eisenhower thay rang khoang 80% dan so Viet Nam se bau cho Ho Chi Minh neu cuoc tong tuyen cu đuoc thi hanh. Khong the chap nhan viec Ho Chi Minh se thang cu va lap chinh phu tren toan bo lanh tho Viet Nam, Hoa Ky đa hau thuan Quoc gia Viet Nam đe cuoc tuyen cu khong the dien ra nham chia cat Viet Nam vinh vien thanh 2 quoc gia. Hoa Ky muon co mot chinh phu chong Cong ton tai o mien Nam Viet Nam, bat ke chinh phu đo co ton trong dan chu hay khong.
Nam 1954, đoi ban quan su cua My do tuong Edward Lansdale (si quan cao cap cua Tinh bao My va đa lam co van cho Phap tai Viet Nam tu 1953) đa huan luyen cac luc luong vu trang cua Quoc gia Viet Nam; xay dung cac co so ha tang phuc vu quan su tai Philippines; bi mat đua mot luong lon vu khi va thiet bi quan su vao Viet Nam; giup đo phat trien cac ke hoach "binh đinh Viet Minh va cac vung chong đoi" . Ngay 13-12-1954, My va Phap ky ket van kien cho phep cac co van quan su My thay the dan cho si quan Phap tham gia huan luyen quan đoi Quoc gia Viet Nam o mien Nam Viet Nam. Thang 1 nam 1955, My chinh thuc vien tro quan su truc tiep cho Quoc gia Viet Nam. Thuong nghi si (4 nam sau tro thanh Tong thong) John F. Kennedy tuyen bo vao ngay 1 thang 6 nam 1956: 

"Neu chung ta khong phai la cha me cua nuoc Viet Nam be nho [chi Viet Nam Cong hoa] thi chac chan chung ta cung la cha me đo đau cua no. Chung ta la chu toa khi no ra đoi, chung ta vien tro đe no song, chung ta giup đinh hinh tuong lai cua no (...). Đo la con đe cua chung ta - chung ta khong the bo roi no, chung ta khong the khong biet toi nhung nhu cau cua no"
Trong nhung nam 1954–1956, My đa bo ra 414 trieu USD giup trang bi cho cac luc luong thuong truc Quoc gia Viet Nam, gom 170.000 quan va luc luong canh sat 75.000 quan; 80% ngan sach quan su cua Quoc gia Viet Nam la do My vien tro. Tu nam 1955 đen 1960, co tat ca 800 chuyen tau cho vu khi va phuong tien quan su cua My vao mien Nam Viet Nam. So vien tro nay giup Quoc gia Viet Nam đu suc duy tri bo may hanh chinh va quan đoi khi khong con vien tro cua Phap. Quan đoi Quoc gia Viet Nam dan thay the chien thuat va vu khi cua Phap bang cua My.

Đen luc nay lai xay ra mau thuan giua Thu tuong Ngo Đinh Diem voi Quoc truong Bao Đai (nguyen la Hoang đe nha Nguyen). Nam 1955, voi ket qua cuoc trung cau dan y gian lan (ma cac tai lieu ngay nay cua Chinh phu Viet Nam thuong goi la "tro he trung cau dan y"), Thu tuong Ngo Đinh Diem đa phe truat Quoc truong Bao Đai, len lam Tong thong đau tien cua chinh phu Viet Nam Cong hoa. Sau đo, Quoc gia Viet Nam to chuc bau cu Quoc hoi Lap hien. Quoc hoi nay ban hanh Hien phap thanh lap Viet Nam Cong hoa tren co so ke thua Quoc gia Viet Nam, thu đo la thanh pho Sai Gon, ngay ban hanh Hien phap 26 thang 10 tro thanh ngay Quoc khanh cua Đe Nhat Cong hoa. Viet Nam Cong hoa theo the che chinh tri đa đang, kinh te tu ban chu nghia va đuoc My giup đo, bao ve đe chong lai Viet Nam Dan chu Cong hoa va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam tai mien Nam.
Duoi thoi Tong thong Ngo Đinh Diem, ong đe ra chu nghia "Can lao Nhan vi", duy tri tinh trang đoi lap voi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Trong khoang 5 nam, Viet Nam Cong hoa đa co mot so thanh tuu: xa hoi on đinh, kinh te phat trien, đinh cu gan 1 trieu dan di cu tu mien Bac, thanh lap Vien Đai hoc Hue...
Tuy nhien, chinh quyen Tong thong Ngo Đinh Diem bi gioi đoi lap xem la chinh phu đoc tai gia đinh tri, dan dan tich luy nhieu mau thuan noi bo. Tu nam 1955 va đac biet la tu 1959, cung voi su hau thuan cua Hoa Ky (do lo ngai anh huong cua phong trao Viet Minh), chinh quyen Ngo Đinh Diem thuc hien chinh sach đan ap nhung nguoi cong san, to cong diet cong tren toan bo Nam Viet Nam, dua theo Luat 10-59 (đao luat quy đinh viec thiet lap cac phien toa quan su đac biet đe xet xu nhung pham nhan bi tinh nghi la ung ho Viet Minh va chu nghia cong san). Phong trao Đong khoi nam 1960 (do Đang Lao đong Viet Nam lanh đao) va cuoc đao chinh hut nam 1960 la nhung đon giang manh vao che đo Ngo Đinh Diem.
Mau thuan ton giao cung tro nen gay gat. Su kien Phat Đan nam 1963, viec cam treo co Phat giao o Hue đa gay ra phan ung manh me tu cac Phat tu, dan đen cac hoat đong đan ap Phat giao cua chinh quyen. Viec Thuong toa Thich Quang Đuc tu thieu giua đuong pho Sai Gon cung nhung phat bieu cua ba Ngo Đinh Nhu (tuc Dan bieu Tran Le Xuan) lam che đo Ngo Đinh Diem bi bao chi phuong Tay đa kich kich liet va mat het moi su ung ho tu phuong Tay.

Ngay 1 thang 11 nam 1963, nen Đe Nhat Cong hoa bi lat đo boi mot nhom quan nhan duoi su chi huy cua mot so tuong linh (trong đo co tuong Duong Van Minh); ve sau, ngay nay đuoc xem la ngay Quoc khanh cua Đe Nhi Cong hoa Viet Nam. Ca ba anh em Ngo Đinh Diem, Ngo Đinh Nhu va Ngo Đinh Can đeu bi giet. Theo bang ghi am tai Nha Trang, tong thong Kennedy noi rang ong bang hoang ve cai chet cua 2 anh em Diem va Nhu, cai chet cua hai nguoi that la kinh khung.
Theo nhu hoi ky cua Bo truong Quoc phong My Robert McNamara, chinh CIA đa ho tro cho viec lat đo va sau nay McNamara xem đo la mot sai lam nghiem trong ma Hoa Ky mac phai. Khi đuoc thong bao anh em Ngo Đinh Diem đa bi giet, Đai su Hoa Ky Cabot Lodge, đa vui ve thot len bang tieng Phap: "C'est formidable! C'est formidable!" (That la tuyet dieu. That la tuyet dieu).
Ke tu đay, su phu thuoc cua Viet Nam Cong hoa vao vien tro cua Hoa Ky ngay cang lon, ca ve tai chinh cung nhu ve quan su. Su can thiep cua Toa đai su My vao cong viec noi bo ve chinh tri va quan su cua Viet Nam Cong hoa ngay cang len cao.


= Thoi ky quan quan 1963-1967 =

Tiep sau đo la giai đoan khung hoang lanh đao chinh tri o mien Nam boi mot loat cac cuoc đao chinh lien tiep cho đen khi tuong Nguyen Van Thieu thiet lap nen Đe Nhi Cong hoa Viet Nam.
Trong thoi gian 18 thang sau cuoc đao chinh 1963, mien Nam phai chung kien hon 10 cuoc khung hoang chinh tri (cuoc đao chinh nam 1964 cua tuong Nguyen Khanh; thanh lap Tam đau che; phong trao chong Hien chuong Vung Tau; chinh phu dan su Tran Van Huong len roi đo; chinh phu dan su Phan Huy Quat len roi đo; đao chinh hut ngay 13 thang 9, 1964 cua tuong Duong Van Đuc va Lam Van Phat; đao chinh hut ngay 20 thang 2, 1965 cua đai ta Pham Ngoc Thao). Phe quan đoi lan luot ha be lan nhau cung nhung chinh phu dan su lien tiep đuoc dung len roi lai phai rut lui. Cung khi đo ve mat xa hoi, cac khoi Phat giao va Cong giao cung nhieu lan xuong đuong bieu tinh gay ap luc. Ve mat phap ly, ban Hien phap nam 1956 bi vo hieu hoa. Thay vao đo la mot loat hien chuong co tinh chat tam thoi nhu:

Hien chuong 4 thang 11 nam 1963.
Hien chuong 7 thang 2 nam 1964.
Hien chuong 16 thang 8 nam 1964 (thuong goi la Hien chuong Vung Tau).
Hien chuong 20 thang 10 nam 1964.
Ve mat quan su, Viet Nam Cong hoa, Hoa Ky cung voi cac đong minh tiep tuc chien đau chong lai cac hoat đong quan su cua luc luong Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam va Viet Nam Dan chu Cong hoa trong Chien tranh Viet Nam. Quy mo va muc đo ac liet cua chien tranh ngay cang tang. Trong phuc trinh gui Tong thong Johnson ngay 16 thang 3 nam 1964, McNamara đua ra mot buc tranh bi tham, hau qua cua cuoc đao chinh lat đo che đo Ngo Đinh Diem: "Trong so đat đai cua 22 tinh (trong 44 tinh), Viet Cong kiem soat toi 50% hoac nhieu hon. Tai Phuoc Tuy, Viet Cong kiem soat 80%; Binh Duong 90%; Hau Nghia 90%; Long An 90%; Đinh Tuong 90%; Kien Hoa 90%; An Xuyen (Ca Mau) 85%. Quan Mo Cay va cac xa Đinh Thuy, Binh Khanh, Phuoc Hiep, "đo 100%"; tren 900 xa nhu trong truong hop ba xa nay...". Sau đao chinh 1963, trong mot thoi gian ngan, đuong mon Ho Chi Minh tro thanh mot "xa lo thenh thang", luong hang van chuyen vao mien Nam tang vot. Truoc đay, đoan van tai o to chi vao Khe Ho đo hang roi tu đay dung voi hay suc nguoi chuyen vao Palin Thua Thien. Đau nam 1964, cac đoan o to đa co the đi toi điem tram nga ba bien gioi Kontum, so luong van tai tang 40 lan so voi nam truoc, ti trong van tai co gioi la 51%. Truoc nhung that bai nay, Tong thong My quyet đinh huy đong quan vien chinh truc tiep tham chien tai mien Nam Viet Nam. Bao Quan đoi Nhan dan nhan đinh "Đau nam 1965, tinh hinh cach mang mien Nam đa co nhung tien bo vuot bac. Cuoc "chien tranh đac biet" cua My-nguy ngay cang bi khung hoang va that bai nghiem trong. Đe quoc My đa tim moi cach co tao ra mot "suc manh" đe cuu van su sup đo cua chinh quyen Viet Nam Cong hoa. Chung o at đua quan vien chinh va quan chu hau vao mien Nam Viet Nam, đong thoi mo rong hoat đong nem bom đanh pha mien Bac".
Ngay 8 thang 3 nam 1965, My chinh thuc đo quan vien chinh len Đa Nang. Phia My đa khong thong bao cho Viet Nam Cong hoa ve thoi gian va đia điem đo quan, mac du ban tin cua Bo Quoc phong My 2 ngay truoc tuyen bo rang My đo quan vao mien Nam Viet Nam la theo yeu cau cua chinh phu Sai Gon. Sang ngay 8 thang 3, mot si quan My đen gap Thu tuong Viet Nam Cong hoa la Phan Huy Quat, yeu cau soan thao mot thong cao chung bang hai thu tieng Anh-Viet đe thong bao rong rai, luc đo ong Quat moi biet quan My đa đo bo vao Viet Nam. Khi biet tin thi quan My đa đo bo roi, Thu tuong Viet Nam Cong hoa phai hop thuc hoa viec nay bang cach goi Tong truong Phu Thu tuong la Bui Diem cung voi mot vien chuc My la Melvin Manfull soan ngay thong cao chao mung quan My, voi chi đao: "Viet cang ngan cang tot. Chi mo ta su kien roi khang đinh rang chung ta đa đong y ma thoi". Trong nhung thang sau đo, My đo bo hang chuc van quan, linh My hien dien o khap mien Nam.


= Đe Nhi Cong hoa 1967–1975 =

Đe cham dut tinh trang roi ren ve chinh tri, thang 6 nam 1966, Uy ban Lanh đao Quoc gia do tuong Nguyen Van Thieu va Nguyen Cao Ky đieu hanh tuyen bo mo cuoc bau cu Quoc hoi lap hien vao ngay 3 thang 9. Theo đo 118 đai bieu đac cu gom nhieu thanh phan va đen 1 thang 4 nam 1967 thi ra tuyen cao ban Hien phap Đe Nhi Cong hoa Viet Nam. Hien phap nay la co so phap ly cua Viet Nam Cong hoa cho đen 30 thang 4 nam 1975.
Cuoc Tong tuyen cu Tong thong va Quoc hoi dien ra ngay 3 thang 9 nam 1967 voi 11 lien danh tranh cu trong đo co nhung ung cu vien la chinh tri gia ky cuu nhu Phan Khac Suu va Tran Van Huong. Trong so hon sau trieu cu tri thi nam trieu nguoi đi bau, tuc ty le 80%. Lien danh Nguyen Van Thieu-Nguyen Cao Ky đac cu voi 35% so phieu. Ve nhi la luat su Truong Đinh Dzu voi 17%.
Thang 6 nam 1969, trong vung kiem soat cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam đa dien ra Đai hoi đai bieu quoc dan va thanh lap ra Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam, do Huynh Tan Phat lam chu tich va Hoi đong Co van do Nguyen Huu Tho lam Chu tich.
Nam 1971 la cuoc Tong tuyen cu thu nhi cua nen Đe Nhi Cong hoa. Ky nay Tong thong Nguyen Van Thieu tai đac cu nhiem ky thu hai mot cach de dang vi khong co đoi thu nao khac ra tranh cu. Khi su viec nay xay ra, nhieu nguoi cho la do đieu luat moi thong qua ngay 3 thang 6 nam 1971 nham han che kha nang tham gia cua ung cu vien đoi lap. Theo đo thi ung cu vien phai co 40 chu ky ung ho cua Dan bieu hay Nghi si Quoc hoi va 100 chu ky cua cac thanh vien trong Hoi đong tinh. Duong Van Minh va Nguyen Cao Ky vi khong thoa man đuoc quy đinh tren đa phai rut ten, chi con Nguyen Van Thieu la ung cu vien duy nhat trong cuoc bau cu.
Vao nam 1973, sau Hiep đinh Paris (đuoc thao luan giua bon ben tham chien la Viet Nam Dan chu Cong hoa, Hoa Ky, Cong hoa Mien Nam Viet Nam va Viet Nam Cong hoa), quan đoi Hoa Ky đa rut khoi Viet Nam. Viet Nam Cong hoa co gang tri hoan viec ky ket hiep đinh, nhung phia My đa co quyet đinh dut khoat ve viec nay va gay ap luc cho chinh phu Viet Nam Cong hoa. Cuoi cung, Viet Nam Cong hoa phai chap nhan ky ket hiep đinh.


= Suy vong =
Bi mat vien tro ve tai luc va quan su tu phia Hoa Ky, Viet Nam Cong hoa khong the tu đung vung đuoc. Theo nha su hoc Vu Ngu Chieu thi Viet Nam Cong hoa giong nhu "mot lau đai xay tren cat, trong be the ben ngoai nhung chi can mot con song nho la tan vo", mam mong cua sup đo gom nhung ly do sau:

Khong co lanh đao đu kha nang: Nguoi đuoc My đua len cam quyen nam 1967 (Nguyen Van Thieu) chi la mot bu nhin, giong nhu khoi đau binh nghiep lam thong ngon Phap cua ong ta. Chinh phu Viet Nam Cong hoa khong tu đua ra đuoc quyet sach gi, chinh sach tu lon xuong be đeu do Toa Đai su My, cac tuong linh MACV (Trung tam Chi huy Tac chien Hoa Ky tai Viet Nam), sau nay la USAID (Co quan Quan ly Vien tro Hoa Ky) soan thao, đon đoc thuc hien. Đai su Ellsworth Bunker va roi Graham Martin co quyen luc khong khac gi nhung "Toan quyen Đong Duong" cua Phap truoc kia – du Viet Nam Cong hoa khong ngung tu xung la "Đong minh" cua My.
Khong co su ung ho cua nguoi dan: Mac du co quan tuyen truyen cua My va Viet Nam Cong hoa luon keu goi tinh than chong Cong voi dan chung mien Nam, nhung thuc ra ho chi co the kiem soat đuoc khoang 20-30% dan so mien Nam. Phan con lai song trong nhung vung quan Giai phong mien Nam kiem soat mot phan hoac toan bo. Ngay trong so 20-30% dan chung trong vung do Viet Nam Cong hoa kiem soat, nhieu nguoi cung khong ung ho che đo nay va chia lam nhieu phe phai chong lai nhau vi nhung ly do nhu ton giao (Thien Chua giao - Phat giao), sac toc (nguoi Viet - nguoi Hoa), vung mien (nguoi thanh thi - nguoi nhap cu)...
Nen kinh te phu thuoc vao vien tro My, khi My giam vien tro thi lap tuc lam vao khung hoang. Cuoc khung hoang kinh te 1973-1974 khien đoi song nguoi dan rat kho khan, luong bong cho binh si bi cat giam, lam suy sup y chi chien đau cua đa so binh si.
Quan đoi Viet Nam Cong hoa thieu chi huy co kinh nghiem: qua mang loc cua he thong phe đang va tham nhung, nhung cap chi huy co tiem nang nhat nhung khong co the luc chinh tri đo đau thi thuong chet tran hay bi loai ngu. Khi tac chien thi quen dua vao hoa luc manh cua Quan đoi Hoa Ky, nen khi khong con hoa luc My nua thi bi lam vao lung tung. Ban than tong thong Nguyen Van Thieu len chuc đeu la do đao chinh chu khong phai vi thanh tich mat tran. Co đuoc ghe Tong thong roi, ong Thieu lai tap trung het quyen binh trong tay, bien Bo Tong Tham muu thanh mot co cau thu ky, khong đuoc tu ra quyet sach (vi ong Thieu so rang đen luot chinh minh se bi nguoi khac đao chinh lat đo). Hiep đinh Paris 1973 khien binh si hoang mang rang "My đa bo roi chang? Neu My con khong đanh lai thi sao ma tu đanh đuoc?", the la tinh than chien đau cang sut giam. Co đon vi tu y bo chay khi vua bi mot vien phao na vu vo vao đon, đon vi khac thi vua nghe tieng may cay trong đem đa thay hoang so, voi bao cao xe tang đich xuat hien.

Trong ban ghi am đuoc giai mat sau nay ve cuoc trao đoi giua Tong thong My Richard Nixon va ngoai truong Henry Kissinger vao cuoi nam 1972, Nixon noi ro viec ong san sang bo mac "đua con" Viet Nam Cong hoa đe nuoc My co the thoat khoi cuoc chien o Viet Nam

Henry Kissinger: Toi nghi Thieu noi đung đay. Hiep đinh đo (Hiep đinh Paris) se đay Viet Nam Cong hoa vao the nguy hiem
Richard Nixon: No (Viet Nam Cong hoa) phai tu chong đo thoi... Neu no chet thi cu đe cho no chet. No lon roi, chung ta khong the cu cho no bu mom mai đuoc
Viet Nam Cong hoa duy tri chu yeu nho vao khoan vien tro kinh te va quan su rat lon cua My, nhung do nan tham nhung nen vien tro bi su dung rat phung phi va kem hieu qua. Quy mo tham nhung ben trong chinh phu Viet Nam Cong hoa la rat lon: ca nua trieu tan gao bien mat khoi cac kho luong thuc trong nam 1967, sung cung đuoc tuon ra ban voi gia 25-30 đola mot khau, ngay ca xe boc thep hoac may bay len thang cung co the tuon ra đuoc. Hoi ky Nguyen Cao Ky neu truong hop tuong Tu lenh đong bang song Cuu Long đa lay cap 8.000 đai vo tuyen va 24.000 vu khi ca nhan do Hoa Ky vien tro va som ban het sach ra cho đen, tai lieu mat tu Toa Đai su My cho biet phan lon so đo đa lot vao tay quan Giai phong. Nha bao nguoi My William J. Lederer, trong chuyen đieu tra nam 1968, nhan xet: ke thu toi te nhat cua My trong chien tranh Viet Nam chinh la nan tham nhung cua Viet Nam Cong hoa. Hang ty USD vien tro kinh te va quan su cua My đa bi cac quan chuc Viet Nam Cong hoa tham o roi ban ra cho đen. Ong đa chung kien nhung kho hang lau đay ap hang hoa va vu khi quan dung, co toi ca 1.000 khau sung truong, bao gom ca loai M16 hien đai. William J. Lederer nhan xet: "Toi đa thay truoc Hoa Ky se bi đanh bai nhu the nao - khong phai chi bang suc manh cua đoi phuong, ma boi chinh nhung sai lam cua minh, su bat luc cua chinh minh" . Viet Nam Cong hoa duoi su lanh đao cua Nguyen Van Thieu cung khong co mot chinh sach kinh te phu hop đe xay dung nen tang cong nghiep quoc gia ma ngay cang phu thuoc vao vien tro My nen khi My cat vien tro thi nen kinh te gap kho khan; tinh than cong chuc, quan nhan va dan chung xuong thap roi chinh quyen sup đo.
Nam 1975, sau khi that thu Ban Me Thuot (nay goi la Buon Ma Thuot), truoc su tan cong manh liet cua Quan Giai phong, cong them cac sai lam chien luoc, quan đoi Viet Nam Cong hoa đa nhanh chong tan ra, mat quyen kiem soat lanh tho. Nhieu tuong lanh cao cap Viet Nam Cong hoa đa tu y roi bo hang ngu. Tong thong Duong Van Minh, nguoi đuoc đe cu chuc vu nay vao ngay 29 thang 4 nam 1975, đa ra lenh đau hang vo đieu kien truoc Quan Giai phong va Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam vao ngay 30 thang 4 nam 1975.


= Sup đo =

Ngay 30 thang 4 nam 1975, Tong thong cuoi cung cua Viet Nam Cong hoa Duong Van Minh tuyen bo đau hang khi Quan Giai phong mien Nam tien vao Sai Gon.
Sau khi tiep nhan su đau hang cua Chinh phu Viet Nam Cong hoa, Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam (goi tat la Cong hoa Mien Nam Viet Nam) ra tuyen bo: "Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam hien nay thuc hien chu quyen tren toan ven lanh tho cua minh tren toan bo mien Nam Viet Nam, la nguoi đai dien chan chinh va hop phap duy nhat cua nhan dan mien Nam Viet Nam, co đay đu quyen hanh giai quyet nhung van đe quoc te cua mien Nam Viet Nam". Thong qua tuyen bo nay va viec tiep nhan su đau hang cua Chinh phu Viet Nam Cong hoa, Chinh phu Cach mang Lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam đa khang đinh Cong hoa Mien Nam Viet Nam chinh thuc thuc hien chu quyen quoc gia đoi voi lanh tho mien Nam Viet Nam, trong đo co hai quan đao Hoang Sa va Truong Sa. Tren thuc te, sau nam 1975, Cong hoa Mien Nam Viet Nam đa ke thua lanh tho, cac co quan đai dien o nuoc ngoai, tu cach thanh vien tai cac to chuc quoc te (WHO, ILO, UNESCO, ICAO, IAEA, IMF, Ngan hang The gioi,...). Tat ca nhung ke thua nay cua Cong hoa Mien Nam Viet Nam đeu đuoc thuc hien theo đung thong le quoc te va Cong uoc ve ke thua quoc gia đoi voi Đieu uoc quoc te nam 1978.


To chuc chinh quyen = Đe Nhat Viet Nam Cong hoa =

Theo Hien phap 1956, mo hinh to chuc nha nuoc cua Đe Nhat Viet Nam Cong hoa nhu sau:


 Lap phap  Quyen lap phap thuoc ve Quoc hoi đuoc to chuc đon vien. So luong Dan bieu do Luat đinh. Dan bieu đuoc bau cu theo loi đau phieu pho thong, truc tiep va kin, theo nhung the thuc va đieu kien do đao luat tuyen cu quy đinh. Nhiem ky Dan bieu la ba nam. Cac Dan bieu co the đuoc tai cu.
Trong tinh trang khan cap, chien tranh, noi loan, khung hoang kinh te hoac tai chinh, Quoc hoi co the bieu quyet mot đao luat uy cho Tong thong, trong mot thoi gian, voi nhung han đinh ro, quyen ky cac sac luat đe thuc hien chanh sach ma Quoc hoi an đinh trong đao luat uy quyen. Cac sac luat phai đuoc chuyen đen Van phong Quoc hoi ngay sau khi ky. 30 ngay sau khi man thoi han đa an đinh trong đao luat uy quyen, neu Quoc hoi khong bac bo, cac sac luat ay se đuoc coi han nhu nhung đao luat. [Đieu 42]
Quyen han: 

Bieu quyet cac đao luat, chap thuan cac đieu uoc va cac hiep đinh quoc te.
Chi đinh mot Uy ban kiem soat đe phu trach viec phuc trinh ve van đe kiem soat tanh cach hop thuc cuoc bau cu cac Dan bieu.
Chi đinh cac Uy ban.
An đinh noi quy, To chuc noi bo Quoc hoi va Van phong; Thu tuc Quoc hoi va quyen han Van phong; Ky luat trong Quoc hoi va cac su che tai ve ky luat; Thanh phan va quyen han cac Uy ban.
Moi nam Quoc hoi hop 2 lan, tong thoi gian 2 lan hop khong qua 3 thang. Lan 1 bat đau tu ngay thu 2 đau tien trong thang 4 duong lich. Lan 2 bat đau ngay thu 2 đau tien trong thang 10 duong lich. Ngoai ra co the hop bat thuong.


 Hanh phap  Tong thong nam quyen hanh phap, do Nhan dan truc tiep bau len voi nhiem ky 5 nam, co the đuoc tai nhiem them 2 nhiem ky. Mac du trong Hien phap 1956 co quy đinh "Chu quyen thuoc ve toan dan" nhung Đoan 3, Đieu 3 thi lai xac đinh "Tong thong lanh đao quoc dan"
Tong thong co cac quyen:

Ky ket, va sau khi đuoc Quoc hoi chap thuan, phe chuan cac đieu uoc va hiep đinh quoc te.
Bo nhiem cac su than, tiep nhan uy nhiem thu cua cac đai dien ngoai giao, thay mat Quoc gia trong viec giao thiep voi ngoai quoc.
Voi su thoa thuan cua mot nua tong so Dan bieu Quoc hoi, Tong thong tuyen chien hoac phe chuan hoa uoc.
Bo nhiem va cach chuc tat ca cac cong chuc dan su va quan su. Thanh lap Noi cac.
La tu lenh toi cao cua cac luc luong quan su.
Ban cac loai huy chuong.
Co quyen an xa, an giam, hoan cai hinh phat va huyen an.
Co the gia han nhiem ky dan bieu.
Co the du cac phien hop Quoc hoi va tuyen bo truoc Quoc hoi.
Moi nam vao đau khoa hop thuong le thu nhi va moi khi thay can, Tong thong thong bao cho Quoc hoi biet tinh hinh Quoc gia va chanh sach đoi noi, đoi ngoai cua Chinh phu.
Voi su thoa thuan cua Quoc hoi, Tong thong co the to chuc trung cau dan y.
Tong thong co the ky sac luat ngan sach cho tai khoa sau trong mot so truong hop nhat đinh.
Ky sac lenh tuyen bo tinh trang khan cap, bao đong hoac gioi nghiem trong mot hay nhieu vung; cac sac lenh nay co the tam đinh chi su ap dung mot hoac nhieu đao luat tai nhung vung đo.


 Tu phap  Nganh Tu phap đuoc to chuc theo nguyen tac binh đang cua moi nguoi truoc phap luat va nguyen tac đoc lap cua Tham phan xu an. [Đieu 70] Tham phan xu an quyet đinh theo luong tam minh, trong su ton trong luat phap va quyen loi Quoc gia. He thong toa an nam duoi su kiem soat cua Bo Tu Phap.
Đac biet Phap vien la mot toa an đac biet co tham quyen xet xu Tong thong, Pho Tong thong, Chanh an Toa Pha an va Chu tich Vien Bao hien trong truong hop bi can pham toi phan quoc va cac trong toi. Đac biet Phap vien gom co: Chanh an Toa Pha an, Chanh an; 15 Dan bieu do Quoc hoi bau ra moi nhiem ky, Hoi tham. Khi Chanh an Toa Pha an la bi can, Chu tich Vien Bao hien se ngoi ghe Chanh an. Ban Đieu tra cua Đac biet Phap vien gom 5 dan bieu do Quoc hoi bau ra moi nhiem ky. Đac biet Phap vien hop đe nghe Ban Đieu tra va đuong su trinh bay va phan quyet theo đa so 3/4 tong so nhan vien.
Vien Bao hien đua ra cac phan quyet ve tinh cach hop hien cua cac đao luat, sac luat va quy tac hanh chanh. Vien Bao hien, ve moi nhiem ky Quoc hoi, gom co: mot Chu tich do Tong thong cu ra voi su chap thuan cua Quoc hoi, kem theo 4 tham phan cao cap hay luat gia do Tong thong cu; kem theo 4 dan bieu do Quoc hoi cu.


= Hanh chinh đia phuong =
Toan bo lanh tho Viet Nam Cong hoa đuoc chia thanh cac tinh. Thanh pho thu đo đuoc goi la Đo thanh

Đo thanh la Sai Gon
Cap tinh: đung đau la tinh truong. Vao thoi Đe Nhi Cong hoa thi tinh truong luon la quan nhan. Pho tinh truong moi la dan su.
Cap quan: đung đau la quan truong. Cap thi xa: đung đau la đo truong, thi truong
Cap xa: đung đau la xa truong


= Đe Nhi Viet Nam Cong hoa =

Hien phap 1967 xac lap co cau to chuc chinh quyen Viet Nam Cong hoa rat hoan chinh, theo mo hinh cua Nha nuoc Hoa Ky. Hien phap Viet Nam Cong hoa đa the hien kha đay đu tinh than cua chu nghia hop hien.


 Lap phap  Quyen lap phap thuoc ve Quoc hoi voi Ha nghi vien (159 thanh vien đuoc goi la dan bieu voi nhiem ky 4 nam) va Thuong nghi vien (60 thanh vien đuoc goi la nghi si, nhiem ky 6 nam). Thuong vien đuoc bau theo lien danh. Mot lien danh co the co ung cu vien tu nhieu vung khac nhau nhung chung mot lien danh. Ha vien thi chon theo so phieu tung đia phuong can cu tren dan so. Tinh đen nam 1974 thi moi dan bieu đai dien khoang 50.000 cu tri. Cu tri đau phieu truc tiep đe chon đai bieu o Ha vien va Thuong vien. Nhiem ky cuoi cung cua Ha vien bat đau ngay 29 thang 8 nam 1971, đang ra se ket thuc vao thang 8 nam 1975. Thuong vien thi phan nua bat đau nhiem ky vao thang 8 nam 1970, se ket thuc nam 1976. Phan nua kia bat đau vao thang 8 nam 1973, đang ra se ket thuc nam 1979.
Trong 159 ghe Ha vien thi co 6 ghe danh rieng cho nguoi Viet goc Mien, 6 ghe cho nguoi Thuong, 2 ghe cho nguoi thieu so di cu tu thuong du mien Bac va 2 ghe cho nguoi Cham.
Quoc hoi co nhung quyen han sau:

Bieu quyet cac đao luat
Phe chuan cac hiep uoc va hiep đinh quoc te
Quyet đinh viec tuyen chien va nghi hoa, quyet đinh tuyen bo tinh trang chien tranh
Kiem soat chinh phu trong viec thi hanh chinh sach quoc gia
Hop thuc hoa su đac cu cua dan bieu hoac nghi si quoc hoi
Quyen khuyen cao thay the tung phan hay toan the Chinh phu voi đa so 2/3 tong so dan bieu va nghi si. Neu Tong thong khong co ly do đac biet đe khuoc tu, su khuyen cao se co hieu luc. Trong truong hop Tong thong khuoc tu, Quoc hoi co quyen chung quyet su khuyen cao voi đa so 3/4 tong so dan bieu va nghi si.
O tinh, thi xa co Hoi đong tinh, thi xa, Đo thanh Sai Gon co Hoi đong Đo thanh, đeu do dan bau truc tiep voi nhiem ky 3 nam; thanh vien Hoi đong goi la nghi vien. Cac Hoi đong nay co tham quyen quyet đinh ngan sach va cac van đe dan sinh cua đia phuong.


 Hanh phap  Tong thong la nguoi nam quyen hanh phap, do bau cu len voi nhiem ky 4 nam va co nhung quyen han sau:

Ban hanh cac đao luat
Hoach đinh chinh sach quoc gia
Bo nhiem Thu tuong va cac thanh vien cua Chinh phu, cai to mot phan hay toan bo Chinh phu (hoac tu y, hoac sau khi co su khuyen cao cua Quoc hoi)
Bo nhiem cac đai su, cac tinh truong, thi truong, đo truong
Chu toa Hoi đong Tong truong
Tong tu lenh toi cao cua Quan luc Viet Nam Cong hoa
Chu tich Hoi đong An ninh Quoc gia
Ky ket va ban hanh cac hiep uoc va hiep đinh quoc te
Tuyen bo tinh trang bao đong, gioi nghiem bang sac luat.
Sau vu tu chinh hien phap Thang Gieng nam 1974 thi nhiem ky tong thong đoi tu 4 thanh 5 nam. Ngoai ra tong thong va pho tong thong đuoc phep tai đac cu 2 lan thay vi 1 lan.
Pho Tong thong co nhung nhiem vu sau:

Chu tich Hoi đong Van hoa Giao duc
Chu tich Hoi đong Kinh te Xa hoi
Chu tich Hoi đong cac Sac toc.
Pho Tong thong khong đuoc kiem nhiem mot chuc vu nao trong cac co quan Chinh phu khac.
Theo ly thuyet thi Tong thong khong đuoc quyen can thiep vao nhanh lap phap, nhung trong thuc te thi khac. Vi du nhu nam 1969, Tong thong Nguyen Van Thieu đa vuot quyen hien phap, cu the la đieu luat quy đinh su bat kha xam pham cua dan bieu, đe bat giu va mo toa an quan su ket an dan bieu Tran Ngoc Chau 10 nam kho sai, sau khi vi dan bieu nay đe nghi thanh lap mot đoan gom cac nha lap phap Viet Nam Cong hoa đe đam phan voi Viet Nam Dan chu Cong hoa.


 Noi cac  Thu tuong đieu khien Chinh phu va cac co cau hanh chinh quoc gia. Thu tuong chiu trach nhiem ve su thi hanh chinh sach quoc gia truoc Tong thong. Chuc vu nay do Tong thong bo nhiem.
Chinh quyen Trung uong đuoc to chuc thanh 19 Bo; đung đau moi bo la tong truong:

Bo Ngoai giao
Bo Quoc phong
Bo Noi vu
Bo Thong tin
Bo Chieu hoi
Bo Tai chinh
Bo Kinh te
Bo Tu phap
Bo Phat trien Nong thon
Bo Cai cach Đien đia va Phap trien Nong–Ngu nghiep
Bo Cong chanh
Bo Giao thong va Buu đien
Bo Giao duc
Bo Y te
Bo Xa hoi
Bo Lao đong
Bo Cuu chien binh
Bo Phat trien Sac toc
Bo Đac trach lien lac Quoc hoi
Ngoai ra con co 3 Quoc vu khanh:

Quoc vu khanh đac trach van hoa
Quoc vu khanh đac trach tai thiet va phat trien
Van phong Quoc vu khanh
Đung đau cac Bo la cac Tong truong hoac Bo truong. Cac Tong truong va Bo truong la cac thanh vien cua Chinh phu, thanh vien cua Hoi đong Noi cac (Hoi đong Tong truong). Trong moi bo, duoi tong truong theo thu tu la đong ly van phong, chanh van phong, cong can uy vien, tham chanh van phong.
Cac Tong truong, Bo truong do Thu tuong đe cu len Tong thong, Tong thong bo nhiem.
Thu tuong va cac thanh vien Chinh phu co the tham du cac phien hop cua Quoc hoi hoac cua cac Uy ban đe trinh bay va giai quyet ve cac van đe lien quan đen chinh sach quoc gia va su thi hanh cac chinh sach quoc gia do Tong thong hoach đinh.


 Hanh chinh đia phuong  Toan bo lanh tho Viet Nam Cong Hoa đuoc chia thanh cac Tinh. Thu đo Quoc gia đuoc goi la Đo thanh

Đo thanh Sai Gon, thi xa: đung đau la đo truong, thi truong
Cap tinh: đung đau la tinh truong. Vao thoi Đe Nhi Cong hoa thi tinh truong la quan nhan. Pho tinh truong moi la dan su.
Cap quan: đung đau la quan truong
Cap xa: đung đau la xa truong


= Tu phap =


 Luat phap  Luat phap Viet Nam Cong hoa đuoc xay dung can cu theo Bo Hoang Viet Ho luat (1936-39) do trieu đinh Nguyen ban hanh o Trung Ky cung Bo Dan luat Gian yeu (1883) ap dung o Nam Ky, sau cham chuoc them mot so đieu khoan cua Bo Dan luat Bac Ky (1931). Hinh luat thi co Bo Hoang Viet Hinh luat (1933), To tung tu chinh cua Trung Ky (1935) va Hinh luat Nam Ky Canh cai (1912). Di san luat phap tu thoi Phap thuoc dan đuoc thong nhat thanh mot bo luat cho toan quoc nam 1972 voi ten Bo Hinh luat Viet Nam ban hanh ngay 20 thang 12 nam 1972. Theo đo co nam hang:

Bo luat Hinh su to tung; Bo luat nay đa đuoc Tong thong Viet Nam Cong hoa ban hanh qua Sac luat so 027/TT-SLU
Bo Dan luat; Sac luat so 028/TT/SLU
Bo Quan luat va cac van kien thi hanh cua Bo Quoc phong
Bo luat Dan su va Thuong su to tung; Sac luat so 030/TT/SLU
Bo luat Thuong mai 1972. Phan nay gom 5 quyen va 1051 đieu quy đinh cac đieu khoan tong quat ve nha buon, nhiem vu cua cac nha buon va cac cua hang thuong mai; thuong hoi; hanh vi thuong mai; thuong mai hang hai; khanh tan, pha san va thanh toan tu phap.


 Toi cao Phap vien  Toi cao Phap vien Viet Nam Cong hoa gom 9 tham phan, sau tang thanh 15 tham phan do Quoc hoi tuyen chon va Tong thong bo nhiem. Nhiem ky cua tham phan Toi cao Phap vien la 6 nam. Theo Hien phap 1967, Toi cao Phap vien co nhung quyen han sau:

Giai thich Hien phap, phan quyet ve tinh hop hien hay khong hop hien cua cac Đao luat, Sac luat, Sac lenh, Nghi đinh, Quyet đinh hanh chinh
Phan quyet ve viec giai tan mot chinh đang co chu truong va hanh đong chong lai chinh the cong hoa.
Nhung quyet đinh cua Toi cao Phap vien tuyen bo mot đao luat khong hop hien hoac giai tan mot chinh đang phai đuoc 3/4 tong so tham phan tan thanh.
O cap Trung uong, ngoai Toi cao Phap vien con co Đac biet Phap vien va Giam sat vien.
Đac biet Phap vien gom co Chu tich Toi cao Phap vien va 10 dan bieu, nghi si, co tham quyen truat quyen Tong thong, Pho Tong thong, Thu tuong, Tong truong, Bo truong, tham phan Toi cao Phap vien trong truong hop can toi phan quoc va cac trong toi khac.
Giam sat vien (tieng Anh: Inspectorate General) gom tu 9-18 giam sat vien, 1/3 do Quoc hoi, 1/3 do Tong thong va 1/3 do Toi cao Phap vien chi đinh.
Giam sat vien co tham quyen:

Thanh tra, kiem soat va đieu tra nhan vien cac co quan cong quyen va tu nhan can toi tham nhung, đau co, hoi mai quyen the
Kiem ke tai san cua nhan vien cac co quan cong quyen, ke ca Tong thong, Pho Tong thong, Thu tuong, dan bieu, Nghi si va Chu tich Toi cao Phap vien
Co quyen đe nghi cac bien phap che tai va ky luat hoac yeu cau truy to truoc toa an co tham quyen nhung đuong su pham loi
Tham tra ke toan cac co quan cong quyen va hop doanh.


 To chuc Toa an  O đia phuong, co cac toa an thuong (gom cac toa Thuong tham, toa Đai hinh, toa So tham, toa Hoa giai, toa Vi canh) va cac toa an đac biet (gom cac toa Hanh chinh, toa Lao đong, toa an Đien đia, toa an cho Thieu nhi (thanh lap nam 1958), toa an Cap duong, toa an Sac toc, toa an Quan su đac biet - trong đo co cac toa an Quan su tai mat tran).
Cap thap nhat la Toa Vi canh, o nong thon co khi do quan truong chu toa. Cao hon thi co he thong Toa So tham co mot chanh tham va ba phu tham. Toa Thuong tham thoi Đe Nhat Cong hoa co hai so, mot o Sai Gon, mot o Hue. Moi phien toa nay co ba tham an ngoi xu an.


Phan cap hanh chinh = Cac đon vi hanh chinh cap tinh =
 
Đau nam 1956, thanh lap them cac tinh Tam Can (9 thang 2 nam 1956), Moc Hoa (17 thang 2 nam 1956), Phong Thanh (17 thang 2 nam 1956), Ca Mau (9 thang 3 nam 1956).
Theo sac lenh 143-NV ngay 22 thang 10 nam 1956 cua chinh quyen Viet Nam Cong hoa thi Nam phan (tuc Nam Bo) gom 22 tinh va Đo thanh Sai Gon. Nhu vay, toan bo lanh tho Viet Nam Cong hoa luc nay co 35 tinh: Quang Tri, Thua Thien, Quang Nam, Quang Ngai, Binh Đinh, Phu Yen, Khanh Hoa, Ninh Thuan, Binh Thuan, Kon Tum, Pleiku, Darlac, Đong Nai Thuong, Phuoc Long (ten cu: Ba Ra), Binh Long (ten cu: Hon Quan), Long Khanh (ten cu: Xuan Loc), Bien Hoa, Binh Tuy, Phuoc Tuy (ten cu: Ba Ria-Vung Tau), Binh Duong (ten cu: Thu Dau Mot), Tay Ninh, Gia Đinh, Long An (gop Cho Lon va Tan An), Kien Tuong (ten cu: Moc Hoa), Kien Phong (ten cu: Phong Thanh), Đinh Tuong (gop My Tho va Go Cong), Kien Hoa (ten cu: Ben Tre), Vinh Long, Vinh Binh (ten cu: Tra Vinh), An Giang (gop Long Xuyen va Chau Đoc), Phong Dinh (ten cu: Can Tho), Kien Giang (gop Rach Gia va Ha Tien), Ba Xuyen (gop Bac Lieu va Soc Trang), An Xuyen (ten cu: Ca Mau), Con Son va Đo thanh Sai Gon.
Ngay 19 thang 5 nam 1958, lap 2 tinh Lam Đong va Tuyen Đuc tu tinh Đong Nai Thuong.
Ngay 23 thang 1 nam 1959, lap 2 tinh Quang Đuc va Phuoc Thanh.
Ngay 21 thang 1 nam 1961, lap tinh Chuong Thien.
Nam 1962, lap 2 tinh Quang Tin (31 thang 7 nam 1962) va Phu Bon (1 thang 9 nam 1962).
Nam 1963, lap 2 tinh Hau Nghia (15 thang 10 nam 1963) va Go Cong (20 thang 12 nam 1963).
Ngay 8 thang 9 nam 1964, lap 2 tinh Chau Đoc va Bac Lieu.
Nam 1965, bo 2 tinh Con Son (21 thang 4 nam 1965) va Phuoc Thanh (6 thang 7 nam 1965).
Ngay 24 thang 9 nam 1966, lap tinh Sa Đec.
Tu đo cho đen nam 1975, Viet Nam Cong hoa co 44 tinh va Đo thanh Sai Gon:
Quang Tri | Thua Thien | Quang Nam | Quang Tin | Quang Ngai | Kon Tum | Binh Đinh | Pleiku | Darlac | Phu Yen | Phu Bon | Khanh Hoa | Ninh Thuan | Tuyen Đuc | Quang Đuc | Binh Thuan | Lam Đong | Phuoc Long | Binh Long | Binh Tuy | Long Khanh | Binh Duong | Tay Ninh | Phuoc Tuy | Bien Hoa | Hau Nghia | Gia Đinh | Long An | Kien Tuong | Go Cong | Đinh Tuong | Kien Phong | Chau Đoc | Kien Hoa | Vinh Long | Sa Đec | An Giang | Kien Giang | Vinh Binh | Phong Dinh | Ba Xuyen | Chuong Thien | Bac Lieu | An Xuyen.
Đon vi đong dan nhat la Đo thanh Sai Gon; it dan nhat la tinh Quang Đuc.
Đung đau tinh la Tinh truong do tong thong bo nhiem va bao cao len thu tuong va bo truong Bo Noi vu. Trach nhiem cua tinh truong gom soan ngan sach, đieu hanh luc luong Nhan dan Tu ve, giu gin an ninh trat tu va kiem soat viec hanh chanh.


= Cac đon vi hanh chinh duoi cap tinh =
Nam 1966, 44 tinh cua Viet Nam Cong hoa đuoc chia thanh 241 quan, sau tang len 247 quan. Quan truong do tinh truong đe cu va thu tuong bo nhiem.
Duoi quan la xa co Xa truong va thon co Thon truong. Toan quoc co 2.589 xa. Tinh đen nam 1974 thi chinh phu kiem soat 2.159 xa. Ngoai Đo thanh Sai Gon ra con co 10 thi xa tu tri trong đo co Hue, Đa Nang, Qui Nhon, Nha Trang, Cam Ranh, Đa Lat, Vung Tau, My Tho, Can Tho va Rach Gia. Duoi xa la thon ap, tong cong co hon 15.000 đon vi.
Cap tong bi loai bo dan ke tu nam 1962.
Viec cai tri o cap xa truoc kia tu tri thi nam 1956 thoi Đe Nhat Cong hoa hoi đong xa phai do tinh truong bo nhiem. Sang thoi Đe Nhi Cong hoa thi viec đieu hanh o cap xa tra lai cho đia phuong. Hoi đong xa do cu dan 18 tuoi tro len bau ra. Nhung xa duoi 2.000 dan thi bau ra hoi đong 6 nguoi. Xa tren 10.000 dan thi đuoc bau 12 nguoi.


Quan su Quan luc Viet Nam Cong Hoa la luc luong quan đoi cua chinh quyen Viet Nam Cong hoa. Thanh lap tu nam 1955 voi nong cot la luc luong quan đoi Quoc gia Viet Nam trong Lien hiep Phap, chu yeu la Bao an đoan, Bao chinh đoan. Ngay truyen thong (con goi la ngay Quan luc) la ngay 19 thang 6.
Quan luc Viet Nam Cong hoa đuoc trang bi hung hau voi suc co đong cao va hoa luc manh, đuoc su ho tro tich cuc cua My va cac đong minh, đe chong lai Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam, von đuoc su hau thuan cua chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Quan luc Viet Nam Cong hoa con bi goi la "quan đoi Sai Gon" hay "nguy quan" theo cach goi cua chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa va quan Giai phong mien Nam. Quan luc Viet Nam Cong hoa cung la luc luong chinh trong cuoc đao chinh 1963 lat đo che đo Ngo Đinh Diem va tham chinh trong chinh quyen cho đen ngay Viet Nam Cong hoa sup đo.
Quan luc Viet Nam Cong hoa la mot quan đoi trang bi hien đai, ton kem, đoi hoi kinh phi hoat đong gan 3 ty đola My moi nam. Nen kinh te Viet Nam Cong hoa khong the cang đang đuoc kinh phi nay, nen Viet Nam Cong hoa đa gan nhu phai dua hoan toan vao vien tro cua My đe co the chu cap cho ngan sach quan su. Khi My giam vien tro xuong con 1,1 ty đo la vao nam 1974, nen kinh te Viet Nam Cong Hoa lam vao cuoc khung hoang voi lam phat o muc 200%, Quan luc Viet Nam Cong Hoa khong con đu kinh phi hoat đong, tinh trang thieu đan duoc, vu khi, xang dau đa dan đen hoa luc yeu va giam tinh co đong. Nha bao My William J. Lederer, trong chuyen đieu tra nam 1968, đa nhan thay quan đoi Viet Nam Cong Hoa su dung vien tro rat phung phi va kem hieu qua do nan tham nhung. Hang ty USD vien tro kinh te va quan su cua My đa bi cac quan chuc, si quan tham o roi ban ra cho đen. William J. Lederer đa chung kien nhung kho hang lau đay ap hang hoa va vu khi quan dung, co toi ca 1.000 khau sung truong, bao gom ca loai M16 hien đai. Chinh phu Hoa Ky biet ro van nan nay, nhung ho lam ngo. William J. Lederer nhan xet: "Toi thay Hoa Ky se bi đanh bai nhu the nao - khong phai chi bang suc manh cua đoi phuong, ma boi chinh nhung sai lam cua minh, su bat luc cua chinh minh". Quy mo buon lau len toi hang ty USD, voi su tham gia cua đu thanh phan: quan chuc va doanh nhan Viet Nam Cong hoa, thuong nhan My va Đai Loan, binh linh My, Han Quoc, Philippines... Ngay ca Mat tran Dan toc Giai phong cung tan dung thi truong cho đen, tai đay ho mua hang hoa My đe đanh lai chinh quan My.
Craig A. Lockard nhan xet rang "trong su khinh thuong cua nhung nguoi My ma ho phuc vu, Viet Nam Cong hoa chi la mot thu cong cu đe hop thuc hoa viec phe chuan, neu khong phai la thuong bi loai ra khoi su chi đao cua My. Viet Nam Cong hoa hiem khi đua ra chinh sach lon, ho tham chi con khong đuoc tham khao y kien ve quyet đinh cua My nam 1965 đua mot luc luong lon quan vao tham chien tren bo." Suot nhieu nam phu thuoc vao quan My đa khien cac chi huy Quan luc Viet Nam Cong hoa khong con đu kha nang đe tu chien đau. Ky gia Alan Dawson nhan xet: Đoi quan nay trang bi vu khi tot hon bat ky nuoc chau A nao khac, co nhieu may bay chien đau, co nhieu đan duoc, xang dau, quan cu, xe co va luong thuc hon hau het cac quan đoi tren the gioi. No chi thieu moi mot đieu thoi. Mot nguoi My noi voi mot binh si Sai Gon rang: Chung toi đa cho anh moi thu anh can, tru su dung cam. Chi tai cac anh khong co thu ay.
Voi nhieu điem yeu ve chi huy va tinh than chien đau, Quan luc Viet Nam Cong Hoa đa bi đanh tan vo nhanh chong trong Chien dich Mua Xuan 1975. Sau su kien 30 thang 4 nam 1975, luc luong quan đoi nay đa tan ra hoan toan.


= Vung chien thuat va quan khu =

Ve mat quan su, nam 1961 thanh lap cac vung chien thuat, đen nam 1970 đoi ten la Quan khu. Luc đau co 3 vung chien thuat đuoc đanh so 1, 2, 3, đen nam 1964 lap them vung chien thuat 4. Moi vung chien thuat do 1 quan đoan phu trach. Duoi vung chien thuat la cac khu chien thuat do 1 su đoan phu trach. Bo tu lenh quan đoan đong thoi la Bo tu lenh vung chien thuat (tru quan đoan 2), con Bo tu lenh su đoan đong thoi la Bo tu lenh khu chien thuat. Cac vung chien thuat co đia gioi nhu sau:

Vung I chien thuat, Bo chi huy o Đa Nang, gom 5 tinh:
Khu 11 chien thuat, gom 2 tinh Quang Tri, Thua Thien
Khu 12 chien thuat, gom 2 tinh Quang Tin, Quang Ngai
Đac khu Quang Nam, gom tinh Quang Nam va thi xa Đa Nang
Vung II chien thuat, Bo tu lenh vung 2 chien thuat o Nha Trang, nhung Bo tu lenh quan đoan 2 o Pleiku (tu giua thang 3 nam 1975 phai chuyen ve Nha Trang), gom 12 tinh:
Khu 22 chien thuat, gom 3 tinh Binh Đinh, Phu Yen, Phu Bon
Khu 23 chien thuat, gom 7 tinh Darlac, Khanh Hoa, Ninh Thuan, Binh Thuan, Tuyen Đuc, Quang Đuc, Lam Đong va thi xa Cam Ranh
Biet khu 24, gom 2 tinh Kon Tum, Pleiku
Vung III chien thuat, Bo chi huy o Bien Hoa, gom 10 tinh:
Khu 31 chien thuat, gom 3 tinh Tay Ninh, Hau Nghia, Long An
Khu 32 chien thuat, gom 3 tinh Phuoc Long, Binh Long, Binh Duong
Khu 33 chien thuat, gom 4 tinh Binh Tuy, Phuoc Tuy, Long Khanh, Bien Hoa va thi xa Vung Tau
Vung IV chien thuat, Bo chi huy o Can Tho, gom 16 tinh:
Khu chien thuat Đinh Tuong, gom 4 tinh Kien Tuong, Đinh Tuong, Go Cong, Kien Hoa
Khu 41 chien thuat, gom 7 tinh Kien Phong, Chau Đoc, Vinh Long, Vinh Binh, An Giang, Kien Giang, Sa Đec
Khu 42 chien thuat, gom 5 tinh Phong Dinh, Chuong Thien, Ba Xuyen, Bac Lieu, An Xuyen
Ngay 1/7/1970, 4 vung chien thuat chuyen thanh 4 Quan khu, thi bo cap khu chien thuat. 

Quan khu I gom 5 tinh Thua Thien, Quang Tri, Quang Nam, Quang Tin, Quang Ngai va đac khu Đa Nang.
Quan khu II gom 12 tinh va đac khu Cam Ranh voi dien tich 78.841 km vuong, chiem gan phan nua lanh tho Viet Nam Cong Hoa nhung chi co gan 3 trieu dan sinh song.
Quan khu III gom 11 tinh va đac khu Vung Tau. Biet khu Thu đo (Sai Gon - Gia Đinh) cung truc thuoc vao quan khu.
Quan khu IV co 16 tinh.
Cac tinh ve mat quan su la cac tieu khu, con cac quan la cac chi khu.


Ngoai giao Tinh đen nam 1975 thi Viet Nam Cong hoa đa thiet lap ngoai giao voi 91 quoc gia tren the gioi, Toa Thanh Vatican va 3 quoc gia o cap lanh su. Lap truong ngoai giao cua Viet Nam Cong hoa la khong chap nhan bang giao voi chinh phu nao đa cong nhan chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa hoac Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam. Rieng nam 1974, tuc sau khi ky ket Hiep đinh Paris thi 12 quoc gia cuoi cung thiet lap bang giao voi Viet Nam Cong hoa la: A Rap Xe Ut (Thang Hai), Chile (Thang Ba), Uruguay va Costa Rica (Thang Nam), Nicaragua (Thang Sau), Guatemala (Thang Tam), Honduras, Grenada va Paraguay (Thang Chin), Haiti va Ecuador (Thang 10).
Nam 1957, Viet Nam Cong hoa đung đon gia nhap Lien hiep quoc do Hoa Ky đe cu. Đai hoi đong (General Assembly) bo phieu 40 thuan, 8 chong. Viec nay chuyen len Hoi đong Bao an quyet đinh. Lien Xo muon Viet Nam Dan chu Cong hoa cung gia nhap, nhung Viet Nam Dan chu Cong hoa tu choi viec nay voi ly do đat nuoc Viet Nam khong chap nhan bi chia cat 2 mien, nen chi co the co 1 chinh phu đai dien o Lien Hiep quoc. Vi vay, đon cua Viet Nam Cong hoa bi Lien Xo phu quyet. Cho đen khi cham dut ton tai (nam 1975), Viet Nam Cong hoa van khong đuoc gia nhap Lien Hiep quoc.


= Cac nuoc lan bang =
Ngay 2 thang 2 nam 1956 Ngo Đinh Diem đa đong cua bien gioi khong cho hang hoa nhap vao Campuchia vi nuoc nay khong cong nhan chinh phu Ngo Đinh Diem. Voi Lao, quoc gia lang gieng, Viet Nam Cong hoa đa quyet đinh đoan giao khi Chinh phu cua Hoang than Souvanna Phouma cong nhan va thiet lap lien lac ngoai giao voi Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa vao nam 1962. Ngay 27 thang 8 nam 1963 thi Campuchia cat đut bang giao voi Viet Nam Cong hoa vi tinh hinh bien gioi, nhat la đoi hoi cua Campuchia muon thu hoi toan đat Nam Ky von ho cho la đat cu cua nguoi Mien. Nam 1964 Viet Nam Cong hoa đoan giao voi Indonesia, khi nuoc nay tuyen bo cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ngay 9 Thang 5 nam 1966, Campuchia chinh thuc cong nhan Mat tran Dan toc Giai phong Mien Nam Viet Nam cong khai cong kich Sai Gon. Nhu vay, that bai lon nhat trong chinh sach đoi ngoai giao cua chinh phu Ngo Đinh Diem o Đong Nam A la khong loi keo đuoc Lao va Campuchia ung ho minh. Tuy nhien sang thoi Đe nhi Cong hoa thi tai lap bang giao voi Lao. Voi Campuchia thi phai đoi sau khi Tong cong kich Tet Mau Than that bai nam 1968 va chinh phu cua vua Sihanouk bi Lon Nol lat đo, lap nen nuoc Cong hoa Khmer thi ngay 5 Thang 5, 1970, Cong hoa Khmer truc xuat phai đoan Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam, cong nhan va tai lap bang giao voi Viet Nam Cong hoa.


= Cac nuoc tham chien =
Trong khi đo chien cuoc leo thang. Bat đau tu nam 1964, mot so đong minh cua Viet Nam Cong hoa ngoai vien tro tai luc hoac nhan luc con truc tiep tham chien nhu Hoa Ky (1964), Nam Trieu Tien (03.1965), Uc (06/1965), New Zealand (07/.1965), Thai Lan (02/1966) va Philippines (10.1966). Nhom nay mang ten Quan luc The gioi Tu do (tieng Anh: The Free World Military Assistance Forces). Luc luong quan su cua cac đong minh dan dan rut đi vao nam 1973 voi Hoa đam Paris đang dien tien va roi ket thuc.


= To chuc quoc te =
Viet Nam Cong hoa la thanh vien trong mot so to chuc quoc te nhu Uy ban Kinh te cua Lien hiep quoc ve A chau va Vien Đong ECAFE (1954), To chuc Nong nghiep va Luong thuc FAO (1950); Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te IAEA (1957); To chuc Hang khong Dan su Quoc te ICAO (1954); Hiep hoi Phat trien Quoc te IDA; To chuc Lao đong Quoc te ILO (1950); Quy Tien te Quoc te IMF (1956); Lien hiep Vien thong Quoc te ITU (1951); To chuc Giao duc, Khoa hoc va Van hoa Lien hiep quoc UNESCO (1951); Quy Thieu nhi Lien hiep quoc UNICEF, Lien hiep Buu chinh Quoc te UPU (1951); To chuc Y te Quoc te WHO (1950); To chuc Khi tuong The gioi WMO (1955), Ngan hang The gioi (1956), va Ngan hang Phat trien chau A (1966). Đoi voi To chuc Hiep uoc Đong Nam A (SEATO), Viet Nam Cong hoa la quan sat vien.


Kinh te Nen kinh te Viet Nam Cong hoa la nen kinh te thi truong, chua phat trien va mo cua. Muc đo tu do cua nen kinh te kha cao trong nhung nam 1963 đen 1973. Tuy nhien, phat trien kinh te van đuoc trien khai dua tren cac ke hoach kinh te 5 nam hoac ke hoach bon nam. Nen kinh te phat trien on đinh trong giai đoan 1955-1963 duoi thoi Tong thong Ngo Đinh Diem, sau đo do tac đong cua chien tranh leo thang đa tro nen mat on đinh voi nhung đac trung nhu toc đo tang truong kinh te khong đeu (co nhieu nam bi am), ty le lam phat cao, tham hut ngan sach nha nuoc va tham hut thuong mai. Chinh quyen đa phai tien hanh cai cach ruong đat hai lan.
My đong vai tro to lon đoi voi phat trien kinh te cua Viet Nam Cong hoa thong qua vien tro kinh te cung nhu ho tro ky thuat. Trai qua 21 nam, khoi luong vien tro kinh te ma Hoa Ky cho Viet Nam Cong Hoa la rat lon, đat hon 10 ty USD (thoi gia thap nien 1960). Đay la con so vien tro kinh te cao nhat cua Hoa Ky so voi bat cu nuoc nao khac tren the gioi ke tu sau Chien tranh the gioi thu hai. Vi du, An Đo trong 20 nam (1950 - 1970) đuoc Hoa Ky vien tro 9,3 ty USD (trong khi dan so An Đo lon hon 20 lan); Philippines trong 22 nam đuoc vien tro gan 2 ty USD (1945 - 1967); Thai Lan nhan đuoc gan 1,2 ty USD, Indonesia nhan đuoc gan 1 ty USD. O chau Phi, tinh suot trong 25 nam (1946 - 1970) tong so vien tro Hoa Ky cho tat ca cac nuoc chi la 4,9 ty USD. Tai mien Nam Viet Nam, "thu nhap quoc dan chua bao gio vuot qua 2 ty USD/nam, nhung trong 5 nam cuoi cung (1971 - 1975), vien tro Hoa Ky hang nam đat hon 2 ty USD/nam, tuc la lon hon tong so cua cai do mien Nam Viet Nam lam ra"
Gioi thuong nhan Hoa kieu cung nam giu vi the gan nhu đoc quyen cac nganh trong nen kinh te, đac biet la sau nam 1963. Truoc nam 1975, o mien Nam, Hoa kieu kiem soat gan nhu toan bo cac vi tri kinh te quan trong va đac biet nam chac 3 linh vuc quan trong: san xuat, phan phoi va tin dung. Hoa kieu o mien Nam gan nhu hoan toan kiem soat gia ca thi truong. Đen cuoi nam 1974, nguoi Hoa kiem soat hon 80% cac co so san xuat cua cac nganh cong nghiep thuc pham, det may, hoa chat, luyen kim, đien... va gan nhu đat đuoc đoc quyen thuong mai: 100% ban buon, hon 50% ban le va 90% xuat nhap khau
Nhin chung, kinh te Viet Nam Cong hoa co quy mo nho va bi han che vi tinh hinh bat on, su tan pha cua chien tranh va le thuoc vao vien tro ngoai quoc. Trong giai đoan 1955 - 1960, nen kinh te tang truong kha nhanh va đat đuoc mot so thanh tich ve nong nghiep, cong nghiep, nhung giai đoan sau (1960 - 1975) thi lien tuc bi sut giam. Loi tuc quoc gia moi đau nguoi nam 1967 la 21.013 đong, tinh theo hoi suat My kim la 176,87 USD. GDP binh quan đau nguoi nam cao nhat (1971) cua Viet Nam Cong hoa la 200 USD, tuy nhien đen nam 1974 đa sut xuong con 54 USD do My cat giam vien tro va tien Viet Nam Cong hoa mat gia khoang 400% trong 2 nam Theo tien si Nguyen Tien Hung, nen kinh te co nhieu trien vong "neu hoi đu đieu kien can thiet đe tien toi cho thoat khoi tinh trang lac hau", nhung đieu kien chien tranh khien kinh te thuong xuyen bi đinh tre.
Mot tiem nang moi la dau hoa ngoai khoi. Tu nam 1968 Viet Nam Cong hoa đa xuc tien hop tac voi CCOP (Coordinating Committee for Offshore Prospecting in Asia) đe tai tro va thu hut ky thuat tim dau. Đen nam 1973 chinh phu cho đau thau 18 o (moi o la 4800 km²) đe cac hang quoc te mo cuoc tham do. Hang Shell nhan ba o, Sumingdale nhan hai o, Mobil Oil nhan hai o, va Esso nhan mot. Đen Thang Tam, 1974 thi tim đuoc mach dau nhung chien su ngay cang nang khien trien vong khai thac mo dau hoa bi bo do.


= Co so ha tang =

Mot he qua cua chien tranh la mang toi cho Mien Nam mot ha tang co so kha tot so voi cac nuoc đang phat trien trong thoi ky đo. Đe phuc vu muc đich quan Phap, My cho xay nhieu truc đuong va san bay, đieu nay gian tiep giup phat trien kinh te du viec xay dung ha tang la rat ton kem va mat thoi gian.


 Giao thong  Ve đuong hang khong, ngoai nhung phi truong lon nhu Tan Son Nhat, Cam Ranh, Đa Nang, Nha Trang, Can Tho va Bien Hoa co the tiep nhan phan luc đu loai con co nhung phi truong nho o Đa Lat, Hue, Kontum, Phu Quoc. Pleiku, Rach Gia va Qui Nhon. Cong them vao la khoang 100 san bay nho, rai rac khap noi, rat tien cho viec lien lac giua cac đia phuong. Hang Air Vietnam la cong ty khong van chinh.

Ve đuong thuy va đuong bo, mien Nam co toi 4.780 cay so song, rach (3.000 dam Anh). Hai cang lon gom Sai Gon, Cam Ranh, Đa Nang, Nha Trang, Rach Gia. Con đuong sa co toi 21.000 km đuong trong đo gan 12.000 km la đuong trai nhua, đi đuoc quanh nam. Cau cac loai qua song toi gan 4.000 cay rat nhieu cau đa bi hu hong do chien tranh, nhung sua chua lai thi cung nhanh. Xe lam, xe xich lo may va phuong tien di chuyen voi đong co duoi 49cc thi khong thuoc dang phai đang ky. Tinh đen nam 1974 thi co tong cong 258.514 xe luu thong tren he thong đo (bao gom 35.384 xe van tai nang va 64.229 chiec xe hoi), chua ke xe gan may (co khoang 800.000 vao cuoi thap nien 1960, tat ca đuoc nhap khau tu Nhat va Y). Tuy nhien, đen cuoi nam 1969, do My ngung thue lao đong khien lam phat tro nen nghiem trong, khien chinh phu Viet Nam Cong hoa phai ban lenh cam nhap khau xe tu nuoc ngoai.
Xa lo xay dung đau tien la xa lo Bien Hoa, khanh thanh ngay 28 thang 4 nam 1961. Ve đuong sat, tuyen đuong sat Xuyen Đong Duong đa đuoc Phap lam xong tu nam 1936, nhung đen thap nien 1950 thi đoan đuong phia nam vi tuyen 17, khoang 1/3 đa bi hu hai vi chien tranh, khong su dung đuoc. Con lai la hai khuc tu Đong Ha vao Đa Nang va tu Sai Gon ra Ninh Hoa. Viec tai thiet keo dai bon nam cho đen nam 1959 thi xe lua moi chay đuoc suot tu Sai Gon ra Đong Ha, lan đau tien sau 12 nam gian đoan. Nang suat đuong sat luc đau co nhieu trien vong nhung sang thap nien 1960 thi tinh hinh an ninh la mot can tro lon. Nam 1963 tro đi thi xe lua hanh khach khong chay vao đem nua vi nhung đot tan cong cua Mat tran dan toc tren tuyen đuong tu Hue vao Sai Gon. Tinh đen nam 1971-1972 thi Viet Nam Cong hoa co 1.240 km đuong sat nhung chi co 57% su dung đuoc. Du vay, tong luong hanh khach va hang hoa chuyen cho bang đuong sat lai tang dan.

Tuy nhien, khi My dan rut quan thi ha tang giao thong dan xuong doc do thieu kinh phi duy tri. Đen cuoi nam 1969, do My ngung thue lao đong nguoi Viet va giam vien tro nen kinh te Viet Nam Cong Hoa bi suy thoai, lam phat tro nen nghiem trong, khien chinh phu Viet Nam Cong hoa phai ban lenh cam nhap khau xe hoi tu nuoc ngoai. Cuoc khung hoang dau mo nam 1973 tiep tuc giang mot đon manh vao he thong giao thong. Do gia dau nhap khau tang cao trong khi My giam vien tro kinh te, Viet Nam Cong hoa lam vao tinh trang thieu xang dau, nhieu xe co phai xep xo, nhung nha kha gia cung chi đu tien mua xang chay xe khi co dip quan trong. Ngay ca o Sai Gon, tinh trang nguoi dan phai đi bo hoac đi xe đap đe toi cho lam cach xa vai km đa tro nen pho bien tu nam 1973


 He thong vien thong va thong tin  Tinh đen nam 1970 Mien Nam co 20.000 đien thoai dan su đang ky, tinh ca nuoc la 30.964. Mang đien thoai va đien tin thuoc ty buu đien voi đuong day noi Sai Gon voi Đai Bac, Calcutta, Manila, Osaka, Paris, Brussel, Bern, Bonn, Madrid va New York. Trong nuoc he thong đien thoai noi Sai Gon voi 21 tinh ly.
He thong phat thanh quoc gia Viet Nam, tuc đai radio mang ten Vo tuyen Viet Nam (VTVN) vao giua thap nien 1960 bao gom đai trung uong o Sai Gon va tam đai khu vuc phat song tu Hue, Đa Nang, Quang Ngai, Quy Nhon, Ban Me Thuot, Nha Trang, Đa Lat va Can Tho. Ngoai ra co nhung đai đia phuong o nhung tinh Quang Nam, Phu Yen, Long An, Kien Tuong va Đinh Tuong. Đen nam 1972 thi co tong cong 49 đai phat thanh va 5 đai truyen hinh đat o Sai Gon, Hue, Quy Nhon, Nha Trang va Can Tho. Toan quoc (1967) co 1.300.000 radio.
Truyen hinh thi bat đau ngay 7 Thang Hai 1966, luc đau chi phat hinh mot gio moi ngay. Sau vao đau thap nien 1970 thoi luong phat hinh cua Đai Truyen hinh Viet Nam la sau gio moi ngay vao buoi chieu. 80% dan chung o Mien Nam co the bat song xem đuoc.
Nhat bao trong nuoc co 48 to nhat bao phat hanh, đai đa so bang tieng Viet nhung cung co nhat bao bang tieng Anh, tieng Phap, tieng Hoa va tieng Mien. Tinh trung binh cho moi 1.000 nguoi thi co 51 an ban bao chi.
Rap chieu bong tinh đen nam 1964 co 170 rap chieu phim 35mm, trong đo khoang 100 rap tap trung o vung Sai Gon, Cho Lon.


 Đien luc  Cong suat đien luc đat 125 MW nam 1961 nhung do chien tranh nen tut xuong con 117 MW (nam 1968). Sang nam 1971 len đuoc 278 MW.
Phan tich thanh phan nguon đien nam 1961 thi 56% bang nhiet đien đot than, 43% bang dau diezen va 1% bang thuy đien voi đap Đa Nhim bat đau hoat đong Thang Tu nam 1961.


Nhan khau Theo Vien Quoc gia Thong ke cua Viet Nam Cong hoa thi tinh đen ngay 30 thang 6/1968, dan so toan mien (tu Quang Tri tro xuong) la 16.259.334. Tuy nhien, trong thuc te thi Viet Nam Cong hoa chi kiem soat đuoc mot phan so dan nay, phan con lai thuoc kiem soat cua Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam.
Nong thon la noi cu tru cua 71% dan so. Dan thanh thi la 29%. Gia tang tu nhien la 2%-2,2% voi lop tre duoi 20 tuoi chiem 57%. Trung binh thi mat đo la 95 nguoi/cay so vuong nhung vi phan phoi khong đeu nen xet ve mat kinh te thi duyen hai Trung phan la noi nan nhan man o muc tram trong vi moi cay so vuong ruong lua (đat canh tac) co 1.258 nguoi. So voi Nam phan thi co 425 nguoi moi cay so vuong ruong lua.
Phan chia theo sac toc thi co 394.463 nguoi Viet goc Mien, 23.819 nguoi Cham va 464.354 nguoi Thuong. So lieu nguoi Thuong khong chinh xac vi ho song du canh o nhung vung heo lanh va viec kiem tra bi han che vi tinh hinh an ninh. Nguoi Hoa chiem khoang mot trieu nguoi, tap trung o Cho Lon va mot so thi xa. Đong nhat la nguoi Kinh: 15.409.126, chiem 94,7%.
Thanh pho lon nhat la thu đo Sai Gon voi 1.736.880 dan, tinh vung phu can la 2.500.000.


= Giao duc =

Truoc nam 1954, o mien Nam co mot chi nhanh cua Vien Đai hoc Ha Noi (tieng Phap: Universite de Ha Noi) đat tai Sai Gon. Sau Hiep đinh Geneve 1954 chia đoi đat nuoc, chi nhanh nay cung voi mot bo phan cua Vien Đai hoc Ha Noi chuyen tu mien Bac vao tro thanh Vien Đai hoc Quoc gia Viet Nam. Vao nam 1957, Vien Đai hoc Quoc gia Viet Nam tro thanh Vien Đai hoc Sai Gon theo sau viec thanh lap Vien Đai hoc Hue. Đen nam 1973, Vien Đai hoc Sai Gon đa đao tao theo chuong trinh quoc te. Sau nay cac bac si Viet Nam di tan sang My, chi can mot hai nam đao tao lai va hoc them tieng Anh la hanh nghe đuoc
Ngoai Vien Đai hoc Sai Gon, Viet Nam Cong hoa con co cac vien đai hoc khac nhu Vien Đai hoc Hue, Vien Đai hoc Đa Lat, Vien Đai hoc Can Tho, Vien Đai hoc Van Hanh, Vien Đai hoc Minh Đuc, Vien Đai hoc Hoa Hao, Vien Đai hoc Cao Đai, v.v... Nam 1973, tong so sinh vien đai hoc tang len 98.832 nguoi so voi chi 2.900 nguoi vao nam 1955. So hoc sinh trung hoc trong cung nam ay la tren mot trieu so voi 43.000; va hoc sinh tieu hoc, tren ba trieu so voi 401.000. Ngoai ra con cac truong đai hoc cong đong (truong đai hoc he hai nam), truong huan nghiep va cac chuong trinh cong nghe. Cac truong đai hoc cong đong đuoc thiet lap tu nam 1970 tro đi, đat co so o Đinh Tuong, Nha Trang, Sai Gon, Đa Nang, Vinh Long...
Triet ly giao duc cua Viet Nam Cong hoa la "nhan ban, dan toc va khai phong". Đieu nay ghi trong tai lieu Nhung nguyen tac can ban do Bo Giao duc an hanh nam 1959 va sau đo đuoc ghi lai trong Hien phap Viet Nam Cong hoa 1967. Tuy nhien, chinh phu Viet Nam Cong hoa lai chua co van ban cu the hoa cach hieu ba nguyen tac nay la nhu the nao, vi vay, khi ap dung nhung nguyen tac nay vao thuc te thi bi lung tung, va viu. Hien phap Viet Nam Cong hoa cung ghi nhan "nha nuoc co gang xay dung nen giao duc co ban co tinh cach cuong bach va mien phi", "giao duc đai hoc đuoc tu tri" va "nhung nguoi co kha nang ma khong co phuong tien se đuoc nang đo đe theo đuoi hoc van". Tuy nhien, do ngan sach giao duc eo hep, he thong truong hoc thieu thon va khong co chinh sach khuyen hoc hieu qua nen co nhieu tre em ngheo van khong the đen truong. Chi khoang 24% tong so thieu nien o lua tuoi tu 12 đen 18 la đuoc đi hoc. Noi san AĐS cho biet: "Cu 100 em vao lop đau cua bac tieu hoc thi chi co 3 em đuoc hoc trung hoc đe nhi cap, con 97 em bi hat ra ngoai nen giao duc đai chung cua ong Thieu, va trong tieu hoc co 51% hoc sinh khong đuoc hoc len lop 4" Toi nam 1974, ty le nguoi dan biet đoc va viet cua Viet Nam Cong hoa uoc tinh vao khoang 70% dan so, 30% con lai van mu chu.
Trong suot qua trinh ton tai, giao duc Viet Nam Cong hoa co su ho tro lon ca ve tai chinh va nhan su cua My. Theo Nguyen Khac Vien, muc tieu cua My trong viec nay la đao tao nen đoi ngu can bo chinh phu chiu anh huong boi tu tuong va van hoa My. Nhieu bo sach giao khoa đuoc long ghep nhieu muc tieu chong Cong cua Viet Nam Cong hoa, vi du sach giao khoa giao duc cong dan lop 4 cua Bo giao duc nam 1960 ghi rang "Cong san la nhung ke phan boi gia đinh, đat nuoc va ton giao". Co quan điem cho rang cac mon hoc ve xa hoi (lich su, đia ly) thoi Viet Nam Cong hoa thuong nang ve ca tung su vien tro cua Phap, My, nen đoc lap gia hieu cua che đo tay sai va bien minh cho hanh đong xam luoc cua ngoai quoc.


= Y te =
He thong y te nhin chung la nho be, thuong bi qua tai va thieu thuoc men. Theo cuu bo truong y te Viet Nam Cong hoa tra loi thi vao nam 1967, toan mien nam khi đo chi co khoang 160 bac si, va chi co khoang 5 nu ho sinh cho moi 100.000 nguoi dan. Toan bo chuong trinh y te cong cong cua Viet Nam Cong hoa chi đuoc phan bo khoang 2% chi tieu ngan sach. Tai Hue, mot benh vien 1.500 giuong hoan toan khong nhan đuoc dung cu y te tu Chinh phu, chi co su tro giup tu chinh phu Tay Đuc thi no co the tiep tuc hoat đong. Bac si David McLanahan cho biet vao mua he nam 1966, Benh vien phau thuat Đa Nang co 350 giuong benh nhung chua bao gio co duoi 700 benh nhan. Toan mien Nam chi co khoang 100 benh vien, tram y te voi khoang 25.000 giuong benh, viec 2 hoac 3 benh nhan nam chung mot giuong khong phai la hiem (2 benh nhan nam chung mot giuong đa tro thanh quy tac bat buoc tai Đa Nang).
Benh vien nhi duy nhat phai chua khoang 600 benh nhan cho 220 giuong benh, nen nhieu tre phai nam tren giay bao va trong cac benh vien khac, mot so to bao va giay goi thuong đuoc su dung đe bang bo vet thuong, vi đo la chat lieu duy nhat co san. Vien tro y te cua My khong tham thap gi so voi hang ngan tre em bi bong nang boi bom napalm va bom phosphor do quan My tha xuong. Benh nhan bong nang nhieu khi chi đuoc so cuu roi bi đuoi khoi phong benh đe lay cho cho nhung truong hop nguy cap hon. Ket qua la nhieu truong hop phai cat cut chi đe đo ton thoi gian đieu tri.


Van hoa Thoi Đe Nhat Cong hoa nhung ngay le chinh la:

Quoc khanh (26 thang 10)
Tet Nguyen đan
Le Hai Ba Trung
Le Tran Hung Đao
Le Le Thai To
Le Phat đan
Le Giang sinh (25 thang 12)
Vao thoi Đe Nhi Cong hoa nhung ngay nghi chinh thuc cho cac cong so gom co:

Tet Tay 1 Thang Gieng
Le Phuc Sinh
Le Lao đong (1 Thang Nam)
Quoc khanh (1 thang 11, ky niem cuoc đao chinh lat đo Ngo Đinh Diem)
Giang Sinh 25 Thang 12
Ngoai ra nhung ngay le co truyen theo am lich sau đay cung đuoc nghi nguyen ngay:

Tet Nguyen đan, nghi 3 ngay ruoi tu chieu 30 Tet đen het ngay mong 3 Tet
Gio To Hung Vuong, 10 Thang Ba, nghi 2 ngay
Le Phat đan, ram Thang Tu (cong nhan nam 1958), ram Thang Tu
Thich Ca thanh đao, 6 Thang Chap
Tong cong la 13 ngay nghi chinh thuc cho cong chuc.
Ngoai ra con co nhung ngay le co truyen tinh theo am lich nhu ngay Gio tran Đong Đa (5 Thang Gieng), Le Hai ba Trung (cung la ngay Phu nu Viet Nam) (6 thang 2), Gio Nguyen Du (10 Thang Tam), Le Đuc Thanh Tran (20 Thang Tam), Gio Le Loi (22 Thang Tam), Gio Phan Boi Chau (29 Thang Chin) cung la nhung ngay le chinh thuc tuy cong so van lam viec. Co mot so ngay le khac nhu Vu-lan (ram Thang Bay) va tet Trung thu (ram Thang Tam) (con co ten la Ngay Thieu nhi San xuat), Ngay Nong dan Viet Nam (26 Thang 3), Ngay Quan luc (19 Thang 6), Ngay Quoc te Vien tro (22 Thang 6) Ngay Cuu chien binh (9 Thang 7), Ngay Nhan dan Tu ve (5 Thang 8) đuoc liet vao "ngay đac biet" khong nghi nhung co tiet muc ky niem cua chinh quyen.
Mot thanh tuu van hoa tai Mien Nam la nganh tan nhac voi khoang 10.000 ban nhac ra đoi trong khoang thoi gian 1945-75. Đai đa so nhung ban nhac nay sau nam 1975 đeu bi chinh quyen moi cam luu hanh thuong goi la nhac vang.
Chinh phu đa hoan tat viec xay dung Thu vien Quoc gia Viet Nam, khoi cong tu nam 1968 nhung đen nam 1971 moi khanh thanh toa cao oc. Luc mo cua, Thu vien co 121.000 đau sach. Nam 1975 khi chinh quyen moi tiep thu thi thu vien nay co 200.000 đau sach. Du tinh cua chinh phu se tien toi viec thanh lap Han lam Vien nhung buoc đau chi co Uy ban Đien che Van tu thuoc Bo Van hoa.
Mot đac điem cua xa hoi mien Nam vao thoi điem đo la su đa dang cua xa hoi dan su, tuc thanh phan khong thuoc chinh phu ma cung khong thuoc thi truong kinh doanh. Nhung co so ten tuoi trong nganh cong tac xa hoi la co nhi vien Duc Anh, Co nhi vien Quach Thi Trang trai giao hoa thanh thieu nien pham phap Thu Đuc, vien duong lao Thi Nghe, trung tam huong nghiep Vuon Lai, Quan com xa hoi Anh Vu (phat com cho nguoi ngheo). Cung đo la nhung đoan the tieu bieu nhu Hoi Hong Thap Tu, to chuc Huong đao Viet Nam, Truong Bach khoa Binh dan, nhom Thanh nien Phung su Xa hoi va gia đinh Phat tu cua Giao hoi Phat giao Viet Nam Thong nhat, Thieu nhi Thanh the, Phong trao Du ca Viet Nam, Hoi Thanh nien Thien chi, v.v. Đay la mot khac biet lon giua hai mien Nam Bac trong thoi gian đat nuoc chia đoi.


= The thao =
Cac đoi tuyen the thao cua Viet Nam Cong hoa đa som tham gia thi đau quoc te tai chau A, đac biet la mon bong đa. Đoi the thao cua Viet Nam Cong hoa tham du the thao o cac ky đai hoi SEAP Games (nay la SEA Games), Asiad, The van hoi Mua he đen nam 1975.
Ve bong đa, đoi tuyen Viet Nam Cong hoa co 2 thanh tich chinh: gianh huy chuong vang mon bong đa tai SEAP Games nam 1959 (giai đau nam đo co 4 đoi tham du), va gianh cup vo đich giai Merdeka Cup nam 1966 Tuy nhien, ke tu nam 1970, thanh tich cua đoi bi suy giam, so tran thang it hon nhieu so voi so tran thua
Voi cac mon the thao noi chung, Viet Nam Cong hoa gianh đuoc 2 chiec huy chuong vang tai Đai hoi The thao chau A 1958 o Nhat Ban va xep hang 8 trong so 20 nuoc tham gia ky đai hoi nay Ngoai ra Viet Nam Cong hoa con tham gia nhieu mon the thao tai cac ky đai hoi the thao Đong Nam A (SEAP Game, tien than cua SEAGames sau nay), Asiad đen nam 1975. Nhin chung tai SEAP Game, đoan Viet Nam Cong hoa thuong xep vi tri 5/6 hoac 6/7 trong so cac đoan tham du, co 2 ky xep duoi ca Campuchia (1971 va 1973), chi rieng nam 1961 đat hang 4/7.


Đanh gia = Quan điem cua đoi phuong =
Theo quan điem cua đoi phuong tuc Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam, Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam va Viet Nam Dan chu Cong hoa thi ho khong cong nhan su hop phap cua chinh phu Viet Nam Cong hoa. Ho xem no chi la mot thu "quoc gia gia hieu" đe Hoa Ky hop thuc hoa muu đo chia cat Viet Nam.
Cung theo quan điem cua Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa Mien Nam Viet Nam, Viet Nam Cong hoa đuoc Hoa Ky lap ra đe "dung nguoi Viet Nam đanh nguoi Viet Nam", ngan chan phong trao đau tranh chinh tri cua quan chung, khong che, dap tat cac cuoc đau tranh cach mang o nong thon, binh đinh đong bang, lap ap Chien luoc đe don dan, chiem đong, khong che quan chung. Hoa Ky thi nghiem cuoc chien tranh đo đe rut kinh nghiem đan ap phong trao giai phong dan toc, đe doa cac nuoc moi gianh đuoc đoc lap, bat cac nuoc đo phai chap nhan chu nghia thuc dan moi. Do vay mot phan lon nguoi dan mien Nam khong ung ho Viet Nam Cong hoa ma đa đi theo phong trao Đong khoi gianh chinh quyen. Cac chien luoc chien tranh cua Hoa Ky va ke hoach lap "Ap Chien luoc" cua Viet Nam Cong hoa đa vap phai su chong đoi manh me cua nguoi dan mien Nam nen đa pha san. Luc luong vu trang cua quan Giai phong co the đanh nhieu tran tao bao, co hieu suat cao cung la nho co su ho tro cua nhan dan mien Nam. Vung quan Giai phong kiem soat nho đo đuoc mo rong, chiem phan lon lanh tho mien Nam, tro thanh hau phuong truc tiep va vung chac giup ho đuong đau đuoc voi quan đoi Hoa Ky va Viet Nam Cong hoa.
Nhung quan điem tren đuoc the hien ro qua cac nhan đinh cua Đai Tieng noi Viet Nam, co quan phat thanh quoc gia cua Viet Nam. Ben canh đo, Đai Tieng noi Viet Nam cung đua ra nhan đinh rang Viet Nam Cong hoa khong phai la mot chinh the đuoc long dan.
Nam 1965, khi tra loi phong van nha bao nuoc ngoai ve viec đam phan hoa binh co phu thuoc chu yeu vao Mat tran dan toc giai phong mien Nam va chinh quyen Sai Gon (chi Viet Nam Cong hoa) hay khong, chu tich Ho Chi Minh tuyen bo:


= Quan điem cua chinh quyen My =
Tai lieu đuoc giai mat cua Lau Nam Goc vao nam 2010 viet: "Khong co su yem tro cua Hoa Ky, Diem hau nhu chac chan khong the đung vung đuoc o mien Nam... Nam Viet Nam, ve ban chat, la mot sang tao cua Hoa Ky" Tham chi tong thong My Nixon trong luc tuc gian con tung noi: "Khong the đe co cai đuoi cho phan lai cai đau con cho đuoc." Ngoai ra, Thuong nghi si John F. Kennedy, Thuong nghi si Donald Duncan, Trung tuong Bernard Trainor (tung phuc vu o Viet Nam hai lan, cua ca hai loai hinh Chien tranh đac biet va Chien tranh cuc bo) cung đua ra nhung quan điem cua rieng minh.


= Quan điem cua gioi chuc Viet Nam Cong hoa =

Cac quan chuc cap cao Viet Nam Cong hoa cung cong nhan su le thuoc cua ho vao Hoa Ky, trong đo co Tong thong Viet Nam Cong hoa Nguyen Van Thieu, Tong thong Duong Van Minh, Thu tuong Nguyen Cao Ky, Đai tuong Cao Van Vien, Chuan tuong Nguyen Huu Hanh, Tong truong Kinh te Nguyen Tien Hung, Tong Tham muu truong Nguyen Huu Co, Dan bieu Ho Ngoc Nhuan, Nguyen Van Ngan (Tro ly đac biet cua Tong thong Nguyen Van Thieu),...
Tong thong Viet Nam Cong hoa Nguyen Van Thieu đa tung phat bieu:


= Quan điem cua phong trao phan chien tai My =

Nam 1972, Uy ban đoi ngoai Thuong vien Hoa Ky to chuc mot cuoc đieu tran ve cuoc chien tranh Viet Nam suot ba ngay lien, xoay quanh chu đe nguon goc, nguyen nhan cua cuoc chien Viet Nam va nhung bai hoc rut ra tu đo. Bon hoc gia co ten tuoi đai dien cho phong trao phan chien Leslie Gelb, James Thomson, Arthur Schlesinger va Noam Chomsky, tung nghien cuu nhieu ve Viet Nam, đuoc Quoc hoi My moi đen bao cao gop y kien cho Quoc hoi ve cuoc chien tranh Viet Nam. Đanh gia ve Viet Nam Cong hoa, giao su Noam Chomsky cua hoc vien MIT đa noi: 

"Chinh phu Nam Viet Nam đa tro thanh noi an nap cua nhung nguoi Viet Nam tung đi theo Phap trong cuoc chien đau chong lai nen đoc lap cua đat nuoc ho. Chinh phu Nam Viet Nam khong co co so thanh tri trong nhan dan. No đi theo huong boc lot dan chung nong thon va tang lop duoi o thanh thi, tren thuc te no la su tiep tuc che đo thuoc đia cua Phap"
Theo mot goc nhin khac, tien si Daniel Ellsberg, si quan Lau Nam Goc va la co van Bo Quoc phong Hoa Ky trong buoi phong van voi CNN va trong quyen sach "Nhung Bi mat ve Chien tranh Viet Nam" đa viet: 

"Khong he co chien tranh Đong Duong thu nhat va thu nhi, chi co mot cuoc xung đot noi tiep trong mot phan tu the ky. Dung ngon tu thuc te, đung ve mot phia (My), ngay tu đau no đa la mot cuoc chien cua My: moi đau la Phap-My, sau đen toan la My. Trong ca hai truong hop, no la mot cuoc đau tranh cua nguoi Viet Nam – khong phai la tat ca nguoi Viet Nam nhung cung đu đe duy tri cuoc đau tranh – chong chinh sach cua My va nhung kinh vien, uy nhiem, ky thuat gia, hoa luc, va cuoi cung, quan đoi va phi cong, cua My. Mot cuoc chien ma trong đo mot phia (Viet Nam Cong hoa) hoan toan đuoc trang bi va tra luong boi mot quyen luc ngoai quoc – mot quyen luc nam quyen quyet đinh ve ban chat cua che đo đia phuong vi nhung quyen loi cua minh – thi đo khong phai la mot cuoc noi chien..."


= Quan điem cua gioi su gia phuong Tay =
Nhieu nha su hoc phuong Tay thi xem chinh the nay nhu la san pham cua chinh sach can thiep thuc dan moi ma My tien hanh tai Đong Nam A.
Nha su hoc Frances FitzGerald viet: 

Nhieu su gia cho rang chinh the nay la mot chinh phu con roi cua My. Chuyen gia binh đinh, Trung ta My William R. Corson thua nhan rang "vai tro cua che đo bu nhin cua My o mien Nam Viet Nam la "cuop boc, thu thue, tai lap lai đia chu, va tien hanh tra thu chong lai nguoi dan". Nha su hoc James Gibson tom tat tinh hinh: "Che đo mien Nam Viet Nam khong co kha nang chien thang vi khong co su ung ho cua nhung nguoi nong dan, no đa co khong con la mot "che đo" theo đung nghia. Lien minh chinh tri bat on đinh va hoat đong bo may thi quan lieu. Hoat đong cua chinh phu dan su va quan su đa hau nhu cham dut. Mat tran Dan toc Giai phong đa gan nhu tuyen bo quyen kiem soat tai cac khu vuc rong lon... no rat khac voi mot chinh phu Sai Gon yeu ot, khong co nen dan chu co ban va mot mong muon manh me cho su thong nhat Viet Nam".
Cac nha nghien cuu Craig A. Lockard, Gregory Daddis, Marilyn Young, James M. Carter cung tu nhung goc đo khac nhau đe đua ra nhung nhan đinh ung ho quan điem tren.


Xem them Hien phap Viet Nam Cong hoa 1956
Hien phap Viet Nam Cong hoa 1967
Quoc gia Viet Nam
Quan luc Viet Nam Cong hoa
Đao chinh Viet Nam Cong hoa 1960
Đao chinh Viet Nam Cong hoa 1963
Kinh te Viet Nam Cong hoa
Giao duc Viet Nam Cong hoa


Ghi chu Chu thich Tham khao Đoc them Academic articles and chapters

Monographs and edited volumes


Lien ket ngoai