Thuoc tru sau la mot loai chat đuoc su dung đe chong con trung. Chung bao gom cac thuoc diet trung va thuoc diet au trung đe diet trung va au trung cua con trung. Cac loai thuoc tru sau đuoc su dung trong nong nghiep, y te, cong nghiep va gia đinh. Viec su dung thuoc tru sau đuoc cho la mot trong cac yeu to chinh dan toi su gia tang san luong nong nghiep trong the ky 20. Gan nhu tat ca cac loai thuoc tru sau đeu co nguy co lam thay đoi lon cac he sinh thai; nhieu loai thuoc tru sau đoc hai voi con nguoi; va cac loai khac tich tu lai trong chuoi thuc an. 
Thuoc tru sau co the đuoc phan thanh hai nhom chinh: thuoc tru sau ngam tu re - co du luong va hieu qua lau dai, va thuoc tru sau tiep xuc - khong co du luong.
Ngoai ra co the phan loai thuoc tru sau thanh ba loai nhu sau: 1. Thuoc tru sau tu nhien, chang han nhu chiet xuat nicotine, pyrethrum va neem đuoc tao ra boi thuc vat nhu la su bao ve giup chong lai sau hai. 2. Thuoc tru sau vo co, chinh la kim loai va 3. Thuoc tru sau huu co, la cac hop chat hoa hoc huu co, chu yeu hoat đong khi tiep xuc.
Co the phan loai thuoc tru sau dua tren phuong thuc hoat đong cua chung. Phuong thuc hoat đong mo ta cach thuc thuoc tru sau vo hieu hoa sau hai, phuong thuc hoat đong cung đong vai tro rat quan trong trong viec xac đinh xem mot loai thuoc tru sau co gay đoc hai hay khong toi cac loai khong lien quan chang han nhu ca, chim, hay đong vat co vu.
Thuoc tru sau co the la thuoc chong hoac khong chong con trung. Cac con trung thong thuong nhu kien khong the phat hien ra cac loai thuoc diet khong co tinh chong va de dang bo qua chung. Khi chung tro ve to, chung mang theo thuoc diet tren nguoi va truyen qua cho cac con khac va ca con đau đan. Bien phap nay lau hon cac bien phap khac nhung lai loai bo hoan toan ca đan.
Thuoc tru sau khac voi thuoc chong con trung - cac loai thuoc chi xua đuoi con trung chu khong diet chung.


Lich su san xuat va su dung thuoc tru sau tren the gioi Lich su san xuat va su dung thuoc tru sau tren the gioi co the đuoc chia thanh 3 giai đoan:
- Giai đoan 1 truoc nam 1870, cac loai thuoc tru sau tu nhien nhu luu huynh đuoc su dung trong thoi Hy Lap co đai đe kiem soat sau hai.
- Giai đoan 2 tu nam 1870 đen 1945, la thoi ky cua thuoc tru sau tong hop vo co trong đo cac vat lieu tu nhien va hop chat vo co đuoc su dung chu yeu.
- Giai đoan 3 tu nam 1945 tro đi, la thoi đai cua thuoc tru sau tong hop huu co. Thuoc tru sau huu co do con nguoi tao ra nhu DDT, 2,4-D va sau đo la HCH, dieldrin đa cham dut ky nguyen cua thuoc tru sau vo co va thuoc tru sau tu nhien. Tu đo, hau het cac loai thuoc tru sau đeu do con nguoi tong hop, đuoc goi la thuoc tru sau hoa hoc. Viec su dung thuoc tru sau hoa hoc, đac biet la thuoc tru sau tong hop huu co đa tao dau an quan trong cua nen van minh con nguoi va gop phan đang ke lam tang nang suat nong nghiep.
Hau het thuoc tru sau tren the gioi đuoc su dung cho cay an qua va rau mau. Tai cac nuoc phat trien, thuoc tru sau phan lon la thuoc diet co chu yeu đuoc dung cho ngo. Tu nhung nam 1980, hang tram nghin loai thuoc tru sau trong đo co thuoc tru sau sinh hoc đa đuoc phat trien [1]


Tam Quan Trong Cua Thuoc Tru Sau Trong Nong Nghiep Tren the gioi, uoc tinh khoang 50% san luong luong thuc the gioi se bi mat đi do sau benh hai va co dai neu khong co san pham bao ve thuc vat. Cu the, thuoc tru sau ngan chan gan 40% thu hoach lua va ngo toan cau bi mat moi nam. Va vi tac đong cua bien đoi khi hau o Viet Nam va tren khap chau A phat trien, nhung ap luc khac nhau se tro nen khac nghiet hon - viec su dung hieu qua cac san pham bao ve thuc vat quan trong hon bao gio het. Cay trong phai canh tranh voi khoang 30.000 co dai khac nhau đe lay anh sang mat troi va chat dinh duong, trong khi đo chung cung phai chien đau voi hon 10.000 loai con trung cung nhu mot loat cac benh do nam, vi khuan va virus gay ra. Cho nen, cay trong can cac giai phap bao ve thuc vat đe chong lai cac moi đe doa nay trong suot thoi gian sinh truong. [2][3][4]
Trong boi canh dien tich đat canh tac han hep va dan so the gioi đang gia tang, can phai ap dung cac bien phap tang san luong cay trong đe đam bao an toan thuc pham. Cac nha nghien cuu đa nhan manh neu khong su dung thuoc tru sau, san xuat luong thuc o Hoa Ky se giam manh va gia luong thuc tang cao. Trong truong hop nay, hoat đong xuat khau bong, lua mi va đau tuong tai quoc gia nay se giam 27% va 132.000 viec lam se bi mat.[5]


Cac loai thuoc tru sau nong nghiep Viec xep loai cac thuoc tru sau đuoc thuc hien theo nhieu cach:

Cac loai thuoc tru sau ngam vao co the đuoc ket hop vao trong cac loai cay đuoc xu ly. Cac loai con trung an vao thuoc tru sau khi an cay.
Cac loai thuoc tru sau tiep xuc đoc hai voi con trung co tiep xuc truc tiep voi chung. Tinh hieu qua thuong lien quan toi so luong su dung, voi cac giot nho (nhu suong) thuong cai thien tinh nang.
Cac loai thuoc tru sau tu nhien, nhu cac chiet xuat nicotine, pyrethrum va neem do cac loai cay tao ra đe bao ve chong lai con trung. Cac loai thuoc tru sau dua tren nicotine đa bi cam tai Hoa Ky tu nam 2001 đe ngan chan du luong lam nhiem đoc thuc pham.
Cac loai thuoc tru sau vo co duoc san xuat bang cac kim loai bao gom cac hop chat arsenate đong- va fluorine, hien it đuoc su dung, va sulfur, thuong đuoc su dung.
Cac loai thuoc tru sau huu co la cac hoa chat tong hop chiem phan lon luong thuoc tru sau su dung ngay nay.
Phuong phap hanh đong – cach thuoc tru sau tieu diet hay lam te liet mot loai sau hai – la mot cach khac đe xep loai cac thuoc tru sau. Phuong phap hanh đong quan trong trong tien đoan lieu mot loai thuoc tru sau co đoc hai voi nhung giong loai khac khong, nhu ca, chim va cac loai thu co vu.
Cac kim loai nang, vi du arsen đa đuoc su dung trong thuoc tru sau; chung rat đoc va hien hiem khi đuoc cac nong dan su dung.


= Cac hop chat organochlorine =
Cac tinh chat diet con trung noi bat nhat cua hang thuoc tru sau nay, DDT, đuoc thuc hien boi Nha khoa hoc nguoi Thuy Si Paul Muller. Vi phat minh nay, ong đa đuoc trao Giai Nobel Sinh hoc va Y te nam 1948. DDT đuoc đua ra thi truong nam 1944. Voi su xuat hien cua nganh cong nghiep hoa chat hien đai, đa co the che tao cac chlorinated hydrocarbon. DDT hoat đong bang cach mo cac kenh natri trong cac te bao than kinh cua con trung.


= Organophosphates =
Hang lon tiep sau đuoc phat trien la cac loai thuoc tru sau organophosphate, ket hop cac acetylcholinesterase va cac cholinesterases khac. Hon hop nay lam vo cac xung than kinh, giet hai con trung hay can tro kha nang thuc hien cac chuc nang thong thuong cua no. Cac loai thuoc tru sau organophosphate va cac chat đoc than kinh hoa hoc trong chien tranh (nhu sarin, tabun, soman va VX) hoat đong theo cung cach. Cac organophosphate co mot tac đong đoc hai phu toi đong vat hoang da, vi the viec tiep xuc nhieu voi no lam tang kha nang nhiem đoc.


= Carbamates =
Cac loai thuoc tru sau carbamate co cac co cau đoc hai tuong tu organophosphates, nhung co giai đoan hoat đong ngan hon va vi the it đoc hai hon.


= Pyrethroids =
Đe bat chuoc hoat đong chong con trung cua hop chat tu nhien pyrethrum mot hang thuoc tru sau khac, thuoc tru sau pyrethroid, đa đuoc phat trien. Chung khong co tac đong dai dang va it đoc hon loai organophosphates va carbamates. Cac hop chat trong nhom nay thuong đuoc dung chong lai cac loai con trung song trong nha.


= Neonicotinoids =
Cac neonicotinoid la cac hop chat tuong tu loai nicotine tru sau tu nhien (voi đoc tinh thap hon nhieu voi cac loai co vu va kha nang ton tai lau hon ngoai đong ruong). Cac loai thuoc tru sau pho rong ngam qua co the voi kha nang tac đong nhanh (phut-gio). Chung đuoc su dung bang cach phun, lam uot, xu ly hat giong va đat – thuong nhu cac loai thay the cho organophosphates va carbamates. Cac loai con trung đa bi xu ly thuoc thuong run chi, chuyen đong canh nhanh, stylet withdrawal (aphids), di chuyen vo huong, liet va chet.


= Cac loai thuoc tru sau sinh vat =
Nhung no luc gan đay đe lam giam muc đoc hai rong toi moi truong đa khien cac loai thuoc tru sau sinh hoc lai đuoc đe cao. Mot vi du la su phat trien va gia tang su dung Bacillus thuringiensis, mot loai benh dich vi khuan cua cac Lepidoptera va mot so loai con trung khac. No đuoc dung nhu mot thuoc diet au trung chong lai nhieu loai sau buom. Boi no khong co nhieu tac đong toi cac sinh vat khac, no đuoc coi la than thien voi moi truong hon cac loai thuoc tru sau tong hop. Đoc tinh tu B. thuringiensis (Bt toxin) đa đuoc tich hop truc tiep vao cay trong qua viec su dung ky thuat gene. Cac loai thuoc tru sau sinh vat khac gom cac san pham dua tren nam hai sau bo (vi du Metarhizium anisopliae), nematodes (vi du Steinernema feltiae) va cac loai vi rut (vi du Cydia pomonella granulovirus).
Nhieu loai cay đa phat trien cac chat nhu polygodial, ngan con trung an, nhung khong truc tiep giet chung. Con trung thuong o lai ben canh, noi chung chet vi đoi. Boi cac antifeedant khong đoc hai chung se la ly tuong đe tro thanh thuoc tru sau trong nong nghiep. Nhieu nghien cuu hoa hoc nong nghiep đang co gang khien chung đu re đe đuoc su dung thuong mai.


= Cac loai thuoc tru sau sinh hoc =
Nhieu loai cay đa phat trien cac chat nhu polygodial, ngan con trung an, nhung khong truc tiep giet chung. Con trung thuong o lai ben canh, noi chung chet vi đoi. Boi cac antifeedant khong đoc hai chung se la ly tuong đe tro thanh thuoc tru sau trong nong nghiep. Nhieu nghien cuu hoa hoc nong nghiep đang co gang khien chung đu re đe đuoc su dung thuong mai.
Thuoc tru sau sinh hoc dua vao cac vi sinh vat gay benh đac trung cho dich hai muc tieu đe cung cap giai phap than thien sinh thai va hieu qua cho van đe dich hai, do vay, it đe doa đen moi truong va suc khoe con nguoi. Thuoc tru sau sinh hoc đuoc su dung pho bien la cac sinh vat song bao gom thuoc diet nam sinh hoc (Trichoderma), thuoc diet co sinh hoc (Phytopthora) va thuoc diet con trung sinh hoc (Bacillus thuringiensis). Su dung thuoc tru sau sinh hoc đa mang lai loi ich to lon cho nganh nong nghiep va suc khoe cong đong. Thuoc tru sau sinh hoc đuoc quan tam la vi san pham nay:
- it gay hai đen moi truong;
- chi tac đong đen dich hai cu the hoac trong mot so truong hop la so it cac sinh vat co chu đich;
- thuong hieu qua du chi phun mot luong rat nho va phan huy nhanh, dan đen hien tuong phoi nhiem thap va tranh gay o nhiem;
- phat huy hieu qua to lon khi đuoc su dung nhu mot phan cua chuong trinh IPM. Thuoc tru sau sinh hoc đuoc phan thanh ba loai chinh: [6]


= Thuoc tru sau vi sinh =
Thuoc tru sau vi sinh chua thanh phan hoat tinh la vi sinh vat (vi khuan, nam, virus,
đong vat nguyen sinh hoac tao), co the kiem soat nhieu loai dich hai, du moi thanh phan hoat tinh đac thu cho dich hai muc tieu. Vi du, mot loai nam kiem soat mot so loai co, trong khi loai nam khac lai tieu diet cac con trung cu the. Thuoc tru sau vi sinh đuoc su dung pho bien nhat la thuoc chiet xuat tu chung khuan Bacillus thuringiensis (Bt) co the kiem soat mot so loai con trung trong cai bap, khoai tay va cac cay trong khac. Bt san sinh protein gay hai cho con trung. Mot so loai thuoc tru sau vi sinh khac hoat đong bang cach canh tranh quyet liet voi sinh vat gay hai. Thuoc tru sau vi sinh can đuoc theo doi lien tuc đe đam bao chung khong gay hai cho cac sinh vat khong chu đich, ke ca con nguoi.


= Thuoc tru sau thao moc =
Đay la loai thuoc tru sau ma thuc vat tao ra tu vat lieu di truyen đuoc đua vao thuc vat. Vi du, cac nha khoa hoc lay gen chua protein tru sau Bt va cay gen vao vat lieu di truyen rieng cua thuc vat. Sau đo, thuc vat thay cho vi khuan Bt san sinh chat tru dich hai.


= Thuoc tru sau hoa sinh =
Đay la cac chat trong tu nhien nhu chiet xuat tu thuc vat, axit beo hoac pheromone (chat dan du) dung đe kiem soat dich hai bang cac co che khong đoc. Trai lai, thuoc tru sau thong thuong la vat lieu tong hop thuong tieu diet hoac vo hieu hoa dich hai. Thuoc tru sau hoa sinh bao gom cac chat can tro su phat trien hoac giao phoi nhu chat đieu tiet sinh truong cua thuc vat hay chat xua đuoi hoac thu hut dich hai nhu pheromone. Đoi khi, kho xac đinh lieu thuoc tru sau tu nhien co kiem soat dich hai bang phuong thuc khong đoc hai hay khong, nen EPA đa thanh lap mot Uy ban đe xac đinh kha nang mot loai thuoc tru sau đap ung cac tieu chuan ve thuoc tru sau hoa sinh.[7]
Mot so loai thuoc tru sau giet hai hay gay anh huong xau toi cac loai khac ngoai nhung loai con trung chung đuoc su dung đe tieu diet. Vi du, chim co the bi đau đoc khi an thuc an moi bi phun thuoc tru sau hay khi chung nham lan cac hot thuoc tru sau voi thuc an va an chung.
Cac loai thuoc tru sau su dung bang cach phun co the bay ra ben ngoai khu vuc du đinh su dung va roi xuong cac khu vuc thien nhien hoang da, đac biet khi no đuoc phun tu may bay.


= DDT =

Mot trong nhung muc tieu lon nhat trong viec phat trien cac loai thuoc tru sau moi la thay the cac loai thuoc tru sau đoc hai va kho chiu. DDT đuoc đua ra nhu mot thay the an toan hon cho cac hop chat chi va asen.
Mot so loai thuoc tru sau đa bi cam boi thuc te rang chung la nhung loai chat đoc dai đang va co nhung hieu ung khong mong muon len cac loai thu vat va/hay con nguoi. Mot truong hop thuong đuoc nhac toi la cua DDT, mot vi du ve viec su dung tren dien rong (va co the la su dung sai) thuoc tru sau, co the thu hut su chu y cua cong chung boi cuon sach cua Rachel Carson, Silent Spring. Mot trong nhung tac đong đuoc biet đen nhieu nhat cua DDT la lam giam đo day vo trung cua cac loai chim san moi. Nhung vo trung thinh thoang qua mong đe co the ton tai, khien lam giam so luong chim. Đieu nay xay ra voi DDT va mot so hop chat lien quan boi qua trinh tich tu sinh hoc, trong đo hoa chat, vi tinh on đinh va tinh tan trong mo cua no, tich tu trong cac mo chat beo. Tuong tu, DDT co the phong đai sinh hoc co the gay ra su tap trung ngay cang lon trong phan mo cua cac loai thu phia tren day thuc nam. Lenh cam hau nhu toan cau voi viec su dung DDT va cac hoa chat lien quan trong nong nghiep đa cho phep mot so loai chim—nhu chim ung--hoi phuc so luong trong nhung nam gan đay. Mot so loai thuoc tru sau organochlorine đa bi cam su dung tai hau nhu toan bo the gioi va chung bi kiem soat toan cau boi Cong uoc Stockholm ve cac chat o nhiem huu co dai dang. Chung bao gom: aldrin, chlordane, DDT, dieldrin, endrin, heptachlor, mirex va toxaphene.
To chuc Y te The gioi (WHO) đa huy bo chinh sach cam su dung DDT trong vong 30 nam qua đe khong che benh sot ret. DDT đuoc phun trong  nha đe diet muoi mang benh sot ret. Truoc đay DDT đa bi cam su dung tren pham vi toan cau tru khi phai dap tat dich benh vi no gay tac đong xau cho moi truong va đe doa suc khoe con nguoi. Ngay nay WHO cho rang do khong co rui ro cho suc khoe nen DDT cung voi man se la cong cu can thiet đe chong lai benh sot ret  - loai benh hang nam đa giet chet tren 1 trieu nguoi. Theo Tien sy Anarfi Asamoa - Baah, Tro ly cua Tong Giam đoc WHO ve HIV/AIDS va benh sot ret, thi nhung bang chung khoa hoc moi thu thap đuoc hoan toan ung ho đanh gia moi đay cua WHO đoi voi DDT, va neu đuoc su dung hop ly DDT se khong gay ra rui ro cho suc khoe con nguoi. Tren thuc te du luong thuoc hop ly khi phun trong nha se nhanh chong lam giam so luong muoi lay truyen benh sot ret va đay la cach lam re hon so voi cac phuong phap phong chong benh sot ret khac. Thong thuong cu moi nam mot lan thuoc đuoc phun len cac buc tuong trong nha, khi muoi đau va hap thu thuoc se bi chet.
Thuoc tru sau DDT bi mang tieng xau khi cuon sach "Mua xuan cam lang cua Rachel Carson" đuoc xuat ban cach đay tren 40 nam. Cuon sach nay cho rang viec su dung bua bai DDT va cac hop chat lien quan đa giet chet sinh vat hoang da tren mot vung rong lon o Bac My va Tay Au. Nhieu nuoc đa cam su dung DDT, đen nam 2004 "Hiep uoc ve chat o nhiem goc huu co ben vung" đa cam su dung DDT tren pham vi toan cau, tru truong hop cho phep san xuat  va su dung no vao viec dap tat dich benh. Mot so nuoc chau Phi van tiep tuc su dung DDT, mac du đa so nuoc đa chuyen sang dung cac loai thuoc tru sau khac hoac ngam tam man vao thuoc tru sau đe chong muoi. Mot so co quan vien tro đa thuc thi chinh sach khong vien tro cho cac chuong trinh lien quan đen DDT. Nam Phi la nuoc đa chuyen sang su dung cac loai thuoc tru sau khac, nhung vao đau the ky 21 nay đa quay tro lai dung DDT khi ma muoi đa lon voi cac hop chat thay the. Theo ong Arata Kochi-Giam đoc chuong trinh sot ret toan cau cua WHO: "Trong so 1 ta thuoc tru sau ma WHO đa chung minh la an toan cho phun trong nha đe diet muoi thi hieu qua nhat van la DDT".  


Cac loai thuoc tru sau ca nhan = Chlorinated hydrocarbons =

Aldrin
Chlordane
Chlordecone
DDT
Dieldrin
Endosulfan
Endrin
Heptachlor
Hexachlorobenzene
Lindane (gamma-Hexachlorocyclohexane)
Methoxychlor
Mirex
Pentachlorophenol
TDE


= Organophosphates =

Acephate
Azinphos-methyl
Bensulide
Chlorethoxyfos
Chlorpyrifos
Chlorpyriphos-methyl
Diazinon
Dichlorvos (DDVP)
Dicrotophos
Dimethoate
Disulfoton
Ethoprop
Fenamiphos
Fenitrothion
Fenthion
Fosthiazate
Malathion
Methamidophos
Methidathion
Mevinphos
Monocrotophos
Naled
Omethoate
Oxydemeton-methyl
Parathion
Parathion-methyl
Phorate
Phosalone
Phosmet
Phostebupirim
Phoxim
Pirimiphos-methyl
Profenofos
Terbufos
Tetrachlorvinphos
Tribufos
Trichlorfon


= Carbamates =
Aldicarb
Bendiocarb
Carbofuran
Carbaryl
Fenoxycarb
Methomyl
2-(1-Methylpropyl)phenyl methylcarbamate


= Pyrethroids =
Allethrin
Bifenthrin
Cyhalothrin, Lambda-cyhalothrin
Cypermethrin
Cyfluthrin
Deltamethrin
Etofenprox
Fenvalerate
Permethrin
Phenothrin
Prallethrin
Resmethrin
Tetramethrin
Tralomethrin
Transfluthrin


= Neonicotinoids =
Acetamiprid
Clothianidin
Imidacloprid
Nitenpyram
Nithiazine
Thiacloprid
Thiamethoxam


= Tu cay coi =
Anabasine
Anethole (au trung muoi)
Annonin
Asimina (hat cay Pawpaw) cho chay
Azadirachtin
Caffeine
Carapa
Cinnamaldehyde (rat hieu qua đe diet au trung muoi)
Cinnamon leaf oil
Cinnamyl acetate (diet au trung muoi)
Deguelin
Derris
Derris (rotenone)
Desmodium caudatum (la va re)
Eugenol (au trung muoi)
Linalool
Myristicin
Neem (Azadirachtin)
Nicotiana rustica (Nicotine)
Peganum harmala, hat (khoi tu), re
Oregano dau diet bo canh cung Rhizoppertha dominica (bo trong ngu coc luu tru)
Polyketide
Pyrethrum
Quassia (giong cay Nam My)
Tetranortriterpenoid
Thymol (kiem soat varroa mite trong cac đan ong)


= Khac =
Diatomit
Borax


Anh huong  Tac Đong Cua Thuoc Tru Sau Đen Suc Khoe Con Nguoi Va Moi Truong  Đanh gia nguy co tac đong cua thuoc tru sau đen suc khoe con nguoi khong de do su khac biet ve thoi ky va muc đo phoi nhiem, đoc tinh cua cac loai thuoc tru sau, hon hop hoac dung dich đuoc su dung tren thuc đia cung nhu đac điem đia ly va khi tuong cua cac vung nong nghiep su dung thuoc tru sau. Nhung điem khac biet nay chu yeu co lien quan đen nguoi pha che hon hop tren thuc đia, cac binh phun thuoc va ca nguoi dan song gan khu vuc phun thuoc, cac thiet bi luu giu thuoc tru sau, nha kinh hoac khong gian mo. Vi vay, đanh gia nguy co suc khoe do đoc tinh va kha nang phoi nhiem thuoc tru sau cho thay: con nguoi tiep xuc lau dai voi thuoc tru sau đoc tinh vua phai co nguy co bi anh huong đen suc khoe nhieu hon so voi tiep xuc it voi thuoc tru sau đoc tinh cao. Nhung lieu viec phoi nhiem du luong thuoc tru sau co trong thuc pham va nuoc uong thong qua che đo an co đe doa suc khoe con nguoi hay khong, van la chu đe gay tranh cai quyet liet trong gioi khoa hoc. [8]
Tuy nhien, theo cong bo cua WHO, khong co loai thuoc tru sau nao đuoc phep su dung cho thuc pham trong thuong mai quoc te ngay nay đuoc phan loai chua genotoxic (gay ton hai đen DNA, gay đot bien hay ung thu). Cac tac đong bat loi tu cac loai thuoc tru sau nay chi xay ra o tren mot muc đo phoi nhiem an toan nhat đinh. Khi mot nguoi tiep xuc voi mot luong lon thuoc tru sau, đieu nay co the gay ngo đoc cap tinh hoac anh huong toi suc khoe lau dai, bao gom ung thu va anh huong xau đen sinh san.[9]
Viec su dung bua bai thuoc tru sau la mot trong nhung tac nhan lien quan đen: (1) anh huong tieu cuc đen cac sinh vat khong chu đich (vi du, giam cac quan the loai co ich), (2) o nhiem nuoc do su di chuyen cua thuoc tru sau hoac do tich tu thuoc tru sau, (3) o nhiem khong khi do thuoc tru sau de bay hoi, (4) thiet hai cho cay trong luan canh do du luong thuoc diet co ton luu tren đong ruong, (5) thiet hai do ty le phun thuoc o muc cao, thoi điem phun khong đung hoac cac đieu kien moi truong trong luc phun va sau khi phun thuoc khong thuan loi.
Nhieu anh huong bat loi cua thuoc tru sau đen moi truong phu thuoc vao tuong tac giua cac tinh chat ly hoa (ap suat hoi, đo on đinh, đo hoa tan, pKa) cua thuoc tru sau, kha nang hap phu va đo on đinh cua đat, cac chi so cua đat (đo pH, thanh phan huu co, be mat vo co, đo am, he vi thuc vat, he đong vat), cac loai thuc vat va su thay đoi khi hau. Ngoai ra, đoc tinh, lieu luong phun, cac đieu kien thoi tiet sau khi phun va thoi gian ton luu cua thuoc trong moi truong co the giai thich nhung anh huong co hai cua thuoc tru sau đen moi truong. [10]
Truoc đay, mot so bao cao cho thay thuoc tru sau co the gay anh huong tieu cuc toi nguon nuoc ngam, đat, khong khi hoac toi nguoi lao đong co tiep xuc voi thuoc tru sau. Tuy nhien, cac nghien cuu khoa hoc chi ra rang viec tuan thu cac quy đinh ve su dung thuoc tru sau se lam giam nhung nguy co nay. Ngoai ra, nguoi nong dan su dung cac ky thuat Quan ly dich hai tong hop (Integrated Pest Management - IPM) co the phun thuoc mot cach an toan tren cay trong, đong thoi giam thieu toi đa tac đong toi moi truong va suc khoe con nguoi.


 Du Luong Thuoc Tru Sau Tren Rau Qua  Tat ca cac loai thuoc BVTV bao gom ca thuoc tru sau truoc khi đuoc phep su dung tren cay trong đeu can đuoc xem xet va cap phep boi cac co quan quan ly tren toan cau. Tai Hoa Ky, cac hoa chat su dung trong thuoc tru sau đuoc kiem đinh boi Co quan Bao ve Moi truong (EPA), Bo Nong nghiep Hoa Ky (USDA) va Cuc quan ly Thuc pham & Duoc pham (FDA). Nhung co quan nay kiem soat loai va lieu luong thuoc tru sau đuoc su dung tren tat ca cac loai cay trong. Can cu tren bang chung khoa hoc, nhung co quan nay ket luan viec su dung thuoc tru sau la an toan va trong truong hop co du luong tren thuc pham cung khong gay hai toi suc khoe neu o muc cho phep. Tai Viet Nam, tat ca cac loai thuoc BVTV truoc khi đuoc cap phep su dung đe đuoc xem xet va đanh gia an toan boi cac co quan chuc nang, cu the la Bo Nong nghiep va PTNT, Bo Y Te….Vi the rau qua đa tung tiep xuc voi thuoc BVTV co an toan đe an. Tren mot so loai trai cay va rau qua se co ton du mot luong nho thuoc BVTV. Tuy nhien, du luong thuoc neu co la rat thap (mot phan ty) ma mot nguoi phai an hang chuc ngan mot loai hoa qua hoac rau cu nhat đinh trong mot ngay moi co kha nang bi anh huong va thuoc chi co the ton tai tren thuc pham trong mot thoi gian ngan. Theo thoi gian, viec tiep xuc voi khi oxy va anh sang mat troi se khien du luong nay bi phan huy va tieu bien. Khi thuc an đen tay ban thi chi con lai rat it hoac khong he co thuoc tru sau va viec rua trai cay va rau qua truoc khi an la cach giup lam giam du luong thuoc. Them vao đo, cay trong luon đuoc kiem tra lien tuc nham đam bao du luong thuoc tru sau o muc thap va thuc pham la an toan khi đen tay nguoi tieu dung. Nguoi tieu dung đuoc bao ve boi luat phap hien hanh cua chinh phu lien quan đen muc du luong toi đa cho phep trong thuc pham. Gioi han an toan đuoc cac co quan chuc nang đat ra cho moi loai thuoc bao ve thuc vat dua tren muc du luong tien nang co the đuoc tieu thu trong suot cuoc đoi ma khong gay ra bat ki rui ro nao cho suc khoe. 


 Lam Dung Thuoc Tru Sau Tai Viet Nam: Tinh Trang va Bien Phap Han Che  Hien nay luong thuoc BVTV noi chung đuoc su dung tren đong ruong nuoc ta khoang 30 - 40 nghin tan/nam, ty le nguoi dan lam dung thuoc BVTV, khong theo nguyen tac bon đung chiem khoang 19,5%.  So luong loai thuoc BVTV đang luu thong tren thi truong cung co rat nhieu nhung nguoi dan chua phan biet đuoc đau la đoi tuong sau benh chinh nen thuong nghe theo chi dan cua nguoi ban thuoc lam sai quy trinh su dung thuoc BVTV dan đen vec nhieu vung san xuat, luong thuoc BVTV su dung cao gap 3-4 lan so voi quy đinh. Khong nhung the do trinh đo hieu biet ve cac loai thuoc BVTV con han che, nen khong nhung tang lieu luong, ba con con tu phoi tron nhieu loai thuoc BVTV cung nhau. Nhieu ba con nong dan khong tuan theo khuyen cao cua co quan chuyen mon ma thuong tim đen cac co so kinh doanh thuoc BVTV đe tu van va mua thuoc. Trong đo, nhieu truong hop, đuoc chu co so kinh doanh huong dan hoa tu 2 - 3 loai thuoc đe phun 1 lan cho đo mat nhieu thoi gian. Ngoai ra, khi phun thuoc, ba con khong su dung khau trang, ung, gang tay, quan ao bao ho… Sau khi phun thuoc, vut bo bao bi thuoc BVTV ngay tai ruong, bo kenh gay o nhiem moi truong. [11] Luu tru ngay 28 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine
Theo ket qua nghien cuu ve thuc trang su dung thuoc tru sau o ĐBSCL đuoc Trung tam BVTV phia Nam cong bo tai mot hoi nghi ve san xuat nong nghiep o ĐBSCL, co đen 58% nong dan su dung thuoc tru sau trong 1-40 ngay đau sau gieo sa, pho bien nhat la thuoc Abamectin, Chief va Fenobucarb. [12] Luu tru ngay 28 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine


 Han Che Viec Lam Dung Thuoc Tru Sau  Hien nay nuoc ta co hon 600 tieu chuan co so va quy chuan ky thuat phuc vu cho cong tac khao nghiem cung nhu kiem tra, kiem đinh chat luong thuoc BVTV. Moi nam, co it nhat khoang 200 - 300 nghin nong dan đuoc tham gia tap huan su dung thuoc BVTV hieu qua. Mot trong nhung van đe quan tam trong su dung, kinh doanh thuoc BVTV hien nay la nguoi ban thuoc BVTV thieu chuyen nghiep, chuyen mon nghiep vu. Viec su dung thuoc BVTV cua nong dan tuy tien va phu thuoc hoan toan vao huong dan cua đai ly ban hang. Trinh đo mot so nguoi ban thuoc BVTV con kem, thuong chay theo loi nhuan bat chap hau qua xau co the gay ra. Ben canh đo, tam ly so mat mua nen phan lon nguoi su dung thuoc BVTV chi thich dung nhung loai co tac dung nhanh.[13] Luu tru ngay 28 thang 11 nam 2018 tai Wayback Machine
Đe han che tac hai cua thuoc BVTV voi moi truong va suc khoe con nguoi, ba con can tuan thu nguyen tac 4 "đung"; sau khi phun thuoc, quan ao va cac dung cu lao đong, binh bom phai đuoc rua sach se va đuoc cat giu trong kho rieng; can chon thuoc co thoi gian cach ly ngan, khong luu ton lau dai; khong su dung thuoc khong ro nguon goc, thuoc qua han su dung, bao bi nhan mac khong ro rang, thuoc khong co trong danh muc thuoc BVTV đuoc phep su dung… [14]


Xem them Fogger
Danh muc cac bai viet ve thuoc tru sau
Loai nguoi đang gap nguy hiem
Su dung thuoc tru sau
Su dung thuoc tru dich hai


Tham khao Lien ket ngoai International Pesticide Application Research Centre (IPARC) Luu tru ngay 1 thang 8 nam 2015 tai Wayback Machine
Pestworld.org – Official site of the National Pest Management Association

Classification of insecticides
Streaming online video about efforts to reduce insecticide use in rice in Bangladesh. on Windows Media Player Luu tru ngay 2 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine, on Real Player Luu tru ngay 2 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine
How Insecticides Work Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2013 tai Wayback Machine – Has a thorough explanation on how insecticides work.
University of California Integrated pest management program
Using Insecticides Luu tru ngay 26 thang 11 nam 2009 tai Wayback Machine, Michigan State University Extension
Example of Insecticide application in the Tsubo-en Zen garden Luu tru ngay 2 thang 6 nam 2012 tai Wayback Machine (Japanese dry rock garden) in Lelystad, The Netherlands.