Giai Mercury (ten goc: Mercury Prize, truoc đay ten la Mercury Music Prize) la giai thuong am nhac thuong nien, vinh danh album xuat sac nhat tai Anh Quoc va Ireland. Giai thuong do Cong nghiep ghi am Anh va Hiep hoi ban le am nhac Anh Quoc thanh lap nam 1992, luan phien voi giai Brit. Ban đau, giai thuong nay đuoc lay ten va tai tro boi Mercury Communications, mot nhan hieu cua Cable & Wireless. Chuong trinh sau nay chuyen sang nhieu nha tai tro khac, nhu Technics (1998–2001), Panasonic (2002–2003), Nationwide Building Society (2004–2008) va Barclaycard (2009–2014). Nam 2015, BBC la đon vi tai tro chinh cua giai thuong, sau đo vao nam 2016 co nguon tin cong bo cong ty Hyundai đa ky mot thoa thuan co thoi han 3 nam đe tai tro cho su kien.
Bat ki album nao đuoc phat hanh boi mot nghe si Anh Quoc va Ireland hoac mot ban nhac co 50% thanh vien mang quoc tich o hai quoc gia nay — đeu co quyen đe trinh đen giai thuong thong qua hang thu am cua ho. Danh sach đe cu đuoc chon lua tu mot ban tham đinh đoc lap gom nhung nhac si, nha đai dien, nha san xuat am nhac, nha bao am nhac, nha to chuc lien hoan va nhung nhan vat khac trong nganh cong nghiep am nhac Anh Quoc va Ireland. Giai thuong nay danh cho tat ca moi the loai am nhac, bao gom pop, rock, folk, urban, dance, jazz, blues, đien tu va co đien. Buoi trao giai ("Awards Show") dien ra vao thang 10, sau khi cong bo danh sach đe cu ("Album of the Year Launch") vao thang 9. Thong thuong, nhieu ban nhac co album đe cu hoac thang giai đeu gia tang doanh so ban ra, đac biet voi nhung ten tuoi chua đuoc biet đen. Moi nghe si lot vao danh sach đe cu đeu nhan mot chiec cup "Album cua nam" tai le trao giai. Khac voi nhieu giai thuong am nhac, quan quan giai Mercury con nhan mot tam sec; nam 2017, gia tri giai thuong la 25.000 bang Anh. Nguoi thang giai cung nhan mot chiec cup chung cuoc.
Cho đen nay, PJ Harvey la nghe si duy nhat thang nhieu hon 1 giai (nam 2001 va 2011). Co cung la nu nghe si đon ca đau tien thang giai. Alex Turner đa gianh nam đe cu tren tu cach thanh vien cua Arctic Monkeys va The Last Shadow Puppets va co mot chien thang. Thom Yorke co 6 đe cu, 5 lan voi Radiohead va mot lan voi The Eraser nhung chua bao gio đoat giai.


Danh tieng Giai Mercury co the gay nhieu anh huong đen so đia ban ra cua cac nghe si đe cu. The Seldom Seen Kid cua Elbow tang đen 700% doanh so sau khi đoat giai nam 2008. Trong bai dien van nhan giai, truong nhom Guy Garvey phat bieu rang "Đay la đieu tuyet nhat đoi voi chung toi". Tuong tu, doanh so album cua The xx cung tang đen 450% sau ngay thang giai nam 2010 va nha quan quan nam 2013, James Blake tang đen 2.500% doanh so tren he thong Amazon. Let England Shake cua PJ Harvey nhay tu hang 181 len hang 24 tren bang xep hang UK Albums Chart sau tuan le đang quang nam 2011.
Du đuoc đanh gia cao, nhieu nguoi cho rang nghe si co album đe cu hoac thang giai thuong nay co the la mot điem go trong su nghiep cua ho. Nam 2001, ban nhac Gorillaz mong muon rut đe cu cho album đau tay cung ten, khi tay bass Murdoc Niccals phat bieu neu chien thang se "giong nhu đeo mot vat xui xeo ("albatross") tren co đen vinh vien".
Theo quy đinh, tat ca the loai am nhac đeu co quyen đe trinh mot cach cong bang. Simon Frith, chu tich hoi đong giam khao cua giai Mercury, khang đinh tac pham đuoc chon la nhung album "manh nhat" moi nam, thay vi phan theo dong nhac. Du vay, nhieu nguoi cho rang su xuat hien cua nhac co đien, folk va jazz la bat thuong so voi nhung đe cu con lai. Nhung nghe si tung co mot album đuoc đe cu gom co Sir John Tavener, Sir Peter Maxwell Davies, Gavin Bryars va Nicholas Maw. Chua co ai trong so ho tung gianh chien thang, đong thoi chua co album nhac co đien nao lot vao danh sach ke tu nam 2002.
Ban to chuc gay nhieu tranh cai khi trao giai cho nhung ca nhan it noi bat hon nhung cai ten đuoc yeu thich. Giai thuong nam 1994 thuoc ve Elegant Slumming cua ban nhac pop M People thay vi nhung album an khach hon trong đe cu nhu Paul Weller, Blur va Pulp cua dong nhac Britpop, hay nhom nhac đien tu The Prodigy.
Nam 2005, nhieu nha bao chi trich giai thuong vi trao giai cho I Am a Bird Now cua Antony and the Johnsons, khi ho thanh lap tai My thay vi Anh Quoc nhu trong tieu chi cua ban to chuc. Nam 2006, album ket hop giua Isobel Campbell va Mark Lanegan, Ballad of the Broken Seas lot vao bang đe cu, du Lanegan la nguoi My va chi hop le nho quoc tich Anh cua Campbell. Cung nam đo, ban nhac Guillemots gianh đuoc mot suat trong danh sach đe cu, co thanh vien xuat than tu Brazil va Canada, du phan lon nhom cua ho la nguoi Anh.
Tieu chi gan đay cua giai thuong khang đinh tat ca album hop le phai đuoc bay ban mot cach toan dien duoi đinh dang CD hoac ky thuat so tai Anh Quoc. Thang 9 nam 2013, nhac cong guitar va giong ca Kevin Shields cua ban nhac My Bloody Valentine bay to su lo ngai truoc giai thuong trong mot cuoc phong van voi bao The Guardian; anh cao buoc ban to chuc "ngan chan" viec phat hanh album cua ho, m b v lot vao danh sach đe cu vi đa tuan theo đieu le tren.
Dong nhac heavy metal cung bi cho la "xem nhe" tai giai thuong nay; mot bai bao 2013 cua Vice co viet "Metal chac chan chua bao gio đuoc đe y toi", tham chi no con khong xuat hien trong mau thong tin danh sach chinh thuc: 'Giai thuong danh cho tat ca cac dong nhac nhu pop, rock, folk, urban, dance, jazz, blues, electronica, co đien,...'" Truong hop duy nhat ban ghi nhac metal gianh đuoc đe cu cho giai Mercury la Troublegum cua ban nhac Therapy?. Nam 2011, chu tich hoi đong giam khao Simon Frith phat bieu "[Metal] la dong nhac ma nhieu nguoi khong nghe đen."


Danh sach rut gon nguoi chien thang va đuoc đe cu = Thap nien 1990 =


= Thap nien 2000 =


= Thap nien 2010 =


= Thap nien 2020 =


Cac ky luc = Nghe si gianh nhieu chien thang =
2 lan chien thang
PJ Harvey


= Nghe si gianh nhieu đe cu =
Danh sach duoi đay đuoc liet ke cho nhung ban nhac/nghe si co tu hai đe cu tro len voi cung mot nghe danh. Danh sach khong bao gom nhung lan xuat hien trong cac nhac pham tuyen tap (vi du nhu Artists for War Child) hoac cac ca nhan nhan đe cu rieng voi tu cach mot nghe si đoc tau va thanh vien nhom nhac (chang han nhu Robbie Williams voi album đon ca Life thru a Lens va album Everything Changes cua Take That).


Xem them Giai Brit
Giai thuong am nhac Polar
Giai thuong am nhac Shortlist


Chu thich Chinh

"Highs and Lows of the Mercury Prize". BBC News. ngay 20 thang 6 nam 2005. Truy cap ngay 22 thang 6 nam 2018.
"Barclaycard Mercury Prize 2012". 4Music. Ban goc luu tru ngay 4 thang 11 nam 2012. Truy cap ngay 18 thang 3 nam 2019.


Lien ket ngoai Website chinh thuc
Nguoi thang giai Mercury tren Discogs