Microsoft Windows (Windows) la mot ho he đieu hanh dua tren giao dien nguoi dung đo hoa đuoc phat trien va đuoc phan phoi boi Microsoft. No bao gom mot vai cac dong he đieu hanh, moi trong so đo phuc vu mot phan nhat đinh cua nganh cong nghiep may tinh. Cac dong Windows hien tai gom Windows NT, Windows Embedded Compact va Windows Phone; chung co the bao gom cac phan ho, vi du nhu Windows Embedded Compact (Windows CE) hoac Windows Server. Cac dong gia đinh Windows đa bi ngung gom Windows 9x, Windows Mobile va Windows Phone.
Microsoft gioi thieu mot moi truong đieu hanh co ten la Windows vao 20 thang 11 nam 1985 nhu mot giao dien he đieu hanh đo hoa cho MS-DOS đe đap ung voi su quan tam ngay cang tang voi cac giao dien nguoi dung đo hoa (GUI). Microsoft Windows dan chiem uu the trong thi truong may tinh ca nhan the gioi voi hon 90% thi phan, vuot qua Mac OS, đa đuoc gioi thieu nam 1984. Tuy nhien, tu 2012, thi phan cua no đa bi tut lai so voi Android, truoc khi tro thanh he đieu hanh pho bien nhat nam 2014, khi tinh tat ca cac nen tang may tinh ma Windows chay (giong nhu Android)
Tinh đen thang 1 nam 2022, phien ban cap nhat moi nhat cho PC, may tinh bang va cac he thong nhung la Windows 11 đa đuoc phat hanh. Phien ban cap nhat moi nhat danh cho may chu, la Windows Server 2019 20H2 va phien ban Windows chuyen dung chay tren he may choi video game Xbox One..


Cac dong san pham chinh = Theo muc đich tiep thi =
Microsoft, nha phat trien cua Windows, đa đang ky nhieu nhan hieu, moi nhan hieu nham bieu thi cho mot ho he đieu hanh Windows đuoc nham vao mot phan cu the cua nganh cong nghiep may tinh. Tinh đen nam 2014, cac ho Windows đang đuoc phat trien tich cuc la:

Windows NT: Đuoc bat đau duoi dang mot ho he đieu hanh voi Windows NT 3.1, mot he đieu hanh cho may chu va may tram. Phien ban moi nhat la Windows 11. Đoi thu chinh cua ho nay la he đieu hanh macOS cua Apple Inc. Ho nay đuoc phan ra thanh ba ho he đieu hanh con đuoc phat hanh gan nhu cung luc va chia se chung mot nhan (Core), bao gom:
Windows 10X: He đieu hanh cho cac thiet bi ARM, sau đo bi khai tu boi Microsoft.
Windows Server: He đieu hanh danh cho may chu. Phien ban moi nhat la Windows Server 2022. Khong giong nhu cac phien ban cho khach hang, cac he đieu hanh trong ho nay đeu đuoc đat ten theo quy luat (Windows Server + ten nam phat hanh). Đoi thu chinh cua ho nay la he đieu hanh Linux.
Windows PE: Mot phien ban nhe cua Windows đuoc tao ra đe van hanh nhu mot he đieu hanh truc tiep, đuoc su dung đe cai đat Windows tren cac may tinh hoan toan moi (đac biet khi phai cai đat nhieu may tinh cung luc), hoac su dung voi muc đich phuc hoi hoac sua loi. Phien ban moi nhat la Windows PE 10.0.10586.0.
Windows IoT: Ban đau, Microsoft phat trien Windows CE duoi dang mot he đieu hanh muc đich chung cho tat ca cac thiet bi co tai nguyen (cau hinh phan cung) han che. Sau đo, Windows CE lai đuoc đoi ten thanh Windows Embedded Compact va đuoc xep lai duoi thuong hieu Windows Compact cung đuoc bao gom Windows Embedded Industry, Windows Embedded Professional, Windows Embedded Standard, Windows Embedded Handheld va Windows Embedded Automotive.
Cac ho Windows sau khong con đuoc phat trien nua:

Windows 9x: He đieu hanh đuoc nham vao thi truong tieu dung. Ho nay đa bi ngung phat trien do lam viec khong con hieu qua. (PC World con goi phien ban cuoi cua no, Windows ME, la mot trong nhung san pham te nhat moi thoi đai.) Microsoft nay dung Windows NT cho thi truong tieu dung.
Windows Mobile: Phien ban tien nhiem cua Windows Phone, la mot he đieu hanh cho đien thoai di đong. Phien ban đau tien co ten la Pocket PC 2000; phien ban thu ba, Windows Mobile 2003 la phien ban đau tien co thuong hieu Windows Mobile. Phien ban cuoi cung la Windows Mobile 6.5.
Windows Phone: He đieu hanh chi đuoc ban cho cac nha san xuat đien thoai thong minh. Phien ban đau tien la Windows Phone 7, va phien ban cuoi la Windows 10 Mobile


Lich su Thuat ngu Windows thuong đuoc dung đe mo ta chung bat ky hoac tat ca the he he đieu hanh cua Microsoft. Nhung san pham nay thuong đuoc phan loai nhu sau:


= Cac phien ban đau tien =

Thang Chin nam 1981, Chase Bishop, mot ki su tin hoc đa thiet ke mau thiet bi đien tu đau tien va du an "Interface Manager" đuoc bat đau. No đuoc cong bo vao thang 11 nam 1983 duoi cai ten "Windows" (Cua so), nhung mai đen thang 11 nam 1985, Windows 1.0 moi đuoc ra mat. Windows 1.0 đuoc cho la canh tranh voi he đieu hanh cua Apple nhung lai it pho bien hon. Windows 1.0 la ban mo rong cua MS-DOS. Giao dien cua Windows 1.0 thuong đuoc biet đen voi cai ten MS-DOS Executive. Cac tien ich bao gom May tinh (Calculator), Lich (Calendar), Cardfile (trinh quan ly thong tin ca nhan), trinh xem bo nho tam, Đong ho (Clock), Bang đieu khien (Control Panel), Notepad, Paint (Ve), Tro choi Reversi, Dong lenh (Command) va Viet (Write). Windows 1.0 khong cho phep chong xep cac cua so. Chi co mot so hop thoai moi đuoc chong len cac cua so khac.
Windows 2.0 ra mat vao thang 12 nam 1987 va con pho bien hon phien ban tien nhiem. Cac tinh nang bao gom cai thien giao dien va quan ly bo nho.Windows 2.0 đa bat cho phep cac cua so xep chong len nhau. Sau su thay đoi nay, Apple đa cao buoc Microsoft vi pham ban quyen cua minh. Windows 2.0 con them vao cac phim tat bang ban phim va co the su dung voi bo nho ngoai.
Windows 2.1 ra mat voi 2 phien ban: Windows/286 va Windows/386. Windows/386 su dung che đo ao hoa 8086 cua Intel 80386 đe chay nhieu chuong trinh DOS. Windows/286, đung nhu ten goi, chay tren Intel 8086 va Intel 80286. No chay tren che đo thuc nhung co the dung vung bo nho lon.


= Windows 3.x =

Windows 3.0 đuoc ra mat vao nam 1990 đa cai tien thiet ke, chu yeu nho dung luong bo nho ao va VxDs cho phep Windows chia se cac thiet bi tuy y giua cac chuong trinh đa nhiem MS-DOS.Cac ung dung tren Windows 3.0 co the chay trong che đo bao ve giup cho chung truy cap đen mot vai megabyte bo nho ma khong can phai tham gia vao qua trinh bo nho ao. Windows 3.0 cung them vao mot so cai tien moi cho giao dien nguoi dung. Microsoft viet lai cac hoat đong quan trong tu C sang hop ngu. Windows 3.0 la phien ban Windows đau tien đat đuoc thanh cong thuong mai lon. ban đuoc 2 trieu ban trong 6 thang đau.
Windows 3.1 phat hanh rong rai vao 1 thang 3 nam 1992 cho thay mot su đoi moi. Thang Tam 1993, Windows cho Workgroups, mot phien ban đac biet kem theo giao thuc mang ngang hang va cai ten Windows 3.11 đuoc ra mat va đuoc ban cung Windows 3.1. Cac ho tro cho Windows 3.1 ket thuc vao 31 thang 12 nam 2001.
Windows 3.2, đuoc phat hanh nam 1994, la mot phien ban cap nhat cho phien ban tieng Trung cua Windows 3.1. Ban cap nhat chi đuoc phat hanh cho phien ban ngon ngu nay, va cung chi sua cac loi lien quan đen he thong viet phuc tap cua tieng Trung. Windows 3.2 đuoc ban ra rong rai boi cac hang san xuat may tinh voi mot phien ban MS-DOS 10 đia cung co ky tu tieng Trung Gian the trong cac đau ra co ban va mot so tien ich đa đuoc bien dich.


= Windows 9X =

Phien ban tieu dung theo đinh huong lon tiep theo va co le la lon nhat cua Windows la Windows 95, đuoc ra mat vao 24 thang 8 nam 1995. Trong khi van phu thuoc vao MS-DOS, Windows 95 đuoc gioi thieu la ho tro cac ung dung 32-bit, phan cung Plug and Play, đa nhiem uu tien, ten tap tin dai đen 255 ky tu va cung cap tang tinh on đinh hon nguoi tien nhiem. Windows 95 cung gioi thieu mot giao dien moi, huong toi đoi tuong, thay the Trinh quan ly chuong trinh bang Menu Start, thanh đieu huong va Windows Explorer. Windows 95 la mot thanh cong thuong mai lon cho Microsoft; Ina Fried cua CNET nhan xet rang "vao thoi điem Windows 95 cuoi cung cung bi khai tu tren thi truong nam 2001, no đa tro thanh vat bat ly than voi moi may tinh đe ban khap the gioi." Microsoft đa phat hanh bon ban OSR (OEM Service Releases) cho Windows 95 moi ban tuong đuong voi mot ban service pack. Ban OSR đau tien phien ban đau tien cua Windows đuoc đi kem voi trinh duyet web cua Microsoft, Internet Explorer. Ho tro chinh cho Windows 95 ket thuc vao 31 thang 12 nam 2000 va ho tro mo rong ket thuc vao 31 thang 12 nam 2001.
Windows 95 đuoc tiep noi bang su ra mat cua Windows 98 vao 25 thang 6 nam 1998, gioi thieu Windows Driver Model, ho tro cac thiet bi USB tong hop, ACPI, che đo ngu đong va cac thiet lap đa man hinh. Windows 98 cung kem theo Internet Explorer 4. Thang Nam 1999, Microsoft ra mat Windows 98 Second Edition, mot ban cap nhat cho Windows 98. Windows 98 SE them vao Internet Explorer 5 (them tinh nang Internet), Windows Media Player 6.2 va Connect To Internet (Internet Connection Wizard) cung voi mot so nang cap khac. Ho tro chinh cho Windows 98 ket thuc vao 30 thang 6 nam 2002 va ho tro mo rong ket thuc vao 11 thang 7 nam 2006.
Ngay 14 Thang Chin 2000, Microsoft ra mat Windows ME (Millennium Edition), phien ban Windows dua tren nen MS-DOS cuoi cung. Windows ME ket hop cai tien giao dien truc quan cua no tu Windows 2000 dua tren nen Windows NT, co thoi gian khoi đong nhanh hon cac phien ban truoc (tuy nhien, no yeu cau loai bo cac kha nang truy cap vao mot che đo thuc moi truong DOS, loai bo kha nang tuong thich voi mot so chuong trinh cu), mo rong chuc nang đa phuong tien (bao gom Windows Media Player 7, Windows Movie Maker va Windows Image Acquisition đe nhan anh tu may scan va may anh ky thuat so), mot so tien ich tuy chon nhu Bao ve tap tin he thong (System File Protection) va Khoi phuc he thong (System Restore) va cap nhat cac cong cu mang o nha. Tuy nhien, Windows ME đa phai đoi mat voi nhung loi chi trich do toc đo va su bat on đinh cua no, cung voi van đe tuong thich phan cung va su loai bo ho tro che đo thuc nen DOS. PC World đa cho Windows ME la he đieu hanh toi nhat ma Microsoft đa tung phat hanh, va la san pham cong nghe toi thu 4 moi thoi đai.


= Windows NT =


 Cac phien ban đau tien  Thang Muoi Mot 1988, mot nhom lap trinh tu Microsoft bat đau lam viec voi mot phien ban moi cua IBM va OS/2 cua Microsoft voi cai ten "NT OS/2". NT OS/2 đuoc du đinh la mot he đieu hanh bao mat, nhieu nguoi dung voi kha nang tuong thich POSIX nhan di đong voi kha nang đa nhiem uu tien va ho tro nen tang đa nhan. Tuy nhien voi thanh cong cua Windows 3.0, nhom NT đa quyet đinh lam lai du an voi ban 32-bit cua Windows API voi cai ten Win32 thay vi OS/2. Win32 duy tri cau truc tuong tu nhu Windows API (cho phep ung dung Windows hien co the de dang đuoc chuyen đen cac nen tang khac) nhung van ho tro nhan NT đa co. Sau khi đuoc phe duyet boi cac nhan vien cua Microsoft, cac lap trinh vien tiep tuc voi ban goi la Windows NT, phien ban 32-bit đau tien cua Windows. Tuy nhien, IBM đa phan đoi nhung thay đoi tren va cuoi cung tu tiep tuc phat trien OS/2 theo rieng ho.
Ban phat hanh đau tien cua he đieu hanh nay, Windows NT 3.1 (đuoc đat ten đe lien ket voi Windows 3.1) đuoc phat hanh thang 7 nam 1993, voi cac phien ban cho cac may tram đe ban va may chu. Windows NT 3.5 đuoc phat hanh thang 9 nam 1994, tap trung cai thien hieu suat va ho tro NetWare cua Novell, va đuoc tiep noi boi Windows NT 3.51 vao thang 5 nam 1995, bao gom mot so cai thien va ho tro cau truc PowerPC. Windows NT 4.0 đuoc phat hanh thang 6 nam 1996, gioi thieu mot giao dien đuoc thiet ke moi cua Windows 95 len dong NT. Ngay 17 thang 2 nam 2000, Microsoft phat hanh Windows 2000, phien ban ke tiep Windows NT 4.0. Cai ten Windows NT đen luc đo đa bi luoc đi nham tap trung nhieu hon nua vao nhan hieu Windows.


 Windows XP  Phien ban lon tiep theo cua Windows, Windows XP đuoc ra mat vao 25 thang 10 nam 2001. Windows XP đuoc gioi thieu đe nham hop nhat dong Windows 9x huong toi nguoi tieu dung voi cau truc đuoc gioi thieu trong Windows NT, mot thay đoi ma Microsoft đa hua hen se cung cap mot hieu suat tot hon so voi cac phien ban truoc dua tren DOS. Windows XP cung gioi thieu mot giao dien nguoi dung đuoc thiet ke moi (bao gom menu Start đuoc cap nhat va mot phien ban Windows Explorer đuoc "huong toi cac tac vu"), cac tinh nang đa phuong tien va mang, Internet Explorer 6, tich hop voi dich vu .NET Passport cua Microsoft, cac che đo giup tuong thich voi cac phan mem đuoc thiet ke cho cac phien ban Windows truoc, va tinh nang Remote Assistance.
Windows XP đuoc phan phoi va ban le theo 2 phien ban chinh: phien ban "Home" huong toi nguoi tieu dung, con ban "Professional" huong toi moi truong doanh nghiep va nguoi dung chuyen nghiep, va con kem theo cac tinh nang mang va bao mat tuy chon. Hai phien ban tren sau đo đuoc đi kem voi ban "Media Center" (danh cho PC đe giai tri tai nha voi trong tam la ho tro choi DVD, card TV, chuc nang ghi hinh DVR va đieu khien tu xa) va ban "Tablet PC" (đuoc thiet ke cho cac thiet bi di đong đap ung thong so ky thuat cua no cho mot may tinh bang, ho tro but cam ung) Ho tro chinh cho Windows XP ket thuc vao 14 thang 4 nam 2009. Ho tro mo rong ket thuc vao 8 thang 4 nam 2014.
Sau Windows 2000, Microsoft con đoi ke hoach ra mat cho cac he đieu hanh may chu; phien ban cho may chu cua Windows XP, Windows Server 2003 đuoc ra mat vao thang 4 nam 2003. Phien ban tiep theo cua no la Windows Server 2003 R2 ra mat vao thang 12 nam 2005.


 Windows Vista  Sau mot thoi gian phat trien dai, Windows Vista đuoc ra mat vao 30 thang 11 nam 2006 cho cap phep so luong lon va vao 30 thang 1 nam 2007 cho nguoi tieu dung va no đi cung phien ban danh cho may chu, Windows Server 2008 đuoc ra mat vao nam 2008. No chua mot so tinh nang moi nhu giao dien moi (Aero Theme), đac biet tap trung vao bao mat, van đe ma moi nguoi dung Windows XP vao thoi đo luon gap phai. No đuoc chia ra thanh nhieu phien ban va la đe tai cua nhieu loi chi trich. Tuy nhien, phien ban nay đa that bai tham hai do yeu cau cau hinh kha cao so voi cau hinh may tinh thoi đo. Du cho nhu the, Windows Vista la 1 su nang cap lon cua phien ban Windows XP truoc đo. Mot trong so thanh phan cua Windows Vista van lam nen tang cho cac phien ban Windows sau, cac thay đoi lon nhu chuyen giao dien cai đat DOS tren Windows XP sang giao dien GUI tren Windows PE truc quan hon. Windows khong ho tro cai đat tren phan vung FAT32 nua, cung voi rat nhieu cai tien khac.


 Windows 7  Ngay 22 thang 7 nam 2009, Windows 7 va Windows Server 2008 R2 ra mat ban RTM, va đuoc ra mat chinh thuc vao 22 thang 10 nam 2009. Windows 7 đuoc du đinh la tap trung hon, la ban nang cap lon vao dong Windows, voi muc tieu la tuong thich voi cac ung dung va phan cung ma Windows Vista đa tuong thich. Windows 7 ho tro cam ung đa điem, giao dien cai tien voi thanh đieu huong moi, he thong mang nha goi la HomeGroup va cai thien hieu nang. Windows 7 con la mot trong nhung phien ban Windows con nhieu nguoi dung cho đen hien nay, du cho Windows 7 đa ket thuc ho tro vao ngay 14 thang 1 nam 2020.


 Windows 8 va 8.1  Windows 8, ke nhiem Windows 7, đuoc chinh thuc ra mat vao 26 thang 10 nam 2012. Mot so thay đoi đang ke đa đuoc thuc hien tren Windows 8, bao gom giao dien Metro moi (sau đoi thanh Modern vi ly do ban quyen) thich hop cho cac thiet bi cam ung nhu may tinh bang va may tinh AIO. Cac thay đoi nay bao gom man hinh Start su dung cac o lon đe de dang hon trong cam ung va hien thi cac thong tin cap nhat, cac ung dung moi đuoc thiet ke danh rieng cho cam ung. Cac thay đoi khac gom tang đo lien ket voi cac dich vu đam may va cac nen tang truc tuyen khac (nhu mang xa hoi va 2 dich vu cua Microsoft: SkyDrive va Xbox Live), cua hang Windows Store đe phan phoi cac ung dung, va mot bien the khac la Windows RT su dung cho cac thiet bi ARM. Mot ban cap nhat cua Windows 8 la Windows 8.1 ra mat vao 17 thang 10 nam 2013, them nhieu tinh nang moi nhu cac kich co o vuong moi, lien ket voi SkyDrive nhieu hon,...


 Windows 10  Ngay 30 thang 9 nam 2014, Microsoft gioi thieu Windows 10, la su ke thua cho Windows 8.1. No đuoc phat hanh vao ngay 29 thang 7 nam 2015 va nham toi nhung thieu sot trong giao dien nguoi dung đau tien đuoc gioi thieu voi Windows 8. Nhung thay đoi bao gom su tro lai cua Start Menu, mot he thong Desktop ao, va kha nang chay cac ung dung Windows Store trong cua so tren may tinh đe ban hon la trong che đo toan man hinh. Windows 10 se đuoc cap nhat mien phi cho cac may tinh Windows 7 va Windows 8.1 đu đieu kien tu ung dung 'Get Windows 10' (cho Windows 7, Windows 8.1) hoac Windows Update (Windows 7)
Ngay 12 thang 11 nam 2015, mot ban cap nhat cho Windows 10, phien ban 1511, đa đuoc phat hanh.
Ban cap nhat nay co the đuoc kich hoat voi mot ma san pham cua ca cac phien ban Windows 7, 8 hoac 8.1 cung nhu ma san pham Windows 10. Cac tinh nang bao gom cac bieu tuong va menu chuot phai moi, trinh quan ly may in mac đinh, cho phep mo rong so luong cac o xep trong menu Start, tinh nang Find My Device, va cap nhat cho Edge. Phien ban cap nhat moi nhat cua he đieu hanh nay la phien ban 22H2 (OS Build 19045), phat hanh vao thang 10 nam 2022. Đay cung la ban cap nhat cuoi cung cua Windows 10, sau nay chi con cac ban cap nhat bao mat hang thang nho.


 Windows 11  Bai chi tiet: Windows 11

Windows 11 la mot he đieu hanh cua Microsoft đuoc cong bo vao ngay 24 thang 6 nam 2021, la mot phan cua ho he đieu hanh Windows NT. Windows 11 đuoc phat hanh rong rai vao ngay 5 thang 10 nam 2021 duoi dang ban nang cap mien phi thong qua Windows Update cho cac thiet bi đu đieu kien chay Windows 10.


 Ho tro đa ngon ngu  Ho tro đa ngon ngu đuoc tich hop trong Windows. Ngon ngu cua ca ban phim va giao dien co the đuoc thay đoi qua muc Region and Language (Vung va ngon ngu) trong Control Panel. Cac thanh phan cho tat ca cac ngon ngu nhap vao đuoc ho tro, nhu cac bo go, đuoc tu đong cai đat trong qua trinh cai đat Windows (trong Windows XP ve truoc, cac tap tin cho cac ngon ngu Đong A, nhu tieng Trung, va cac ngon ngu bo cuc phai qua trai, nhu tieng A Rap, co the phai cai đat rieng biet, cung tu trong Control Panel). Cac bo go ben thu ba cung co the đuoc cai đat neu nguoi dung thay bo go co san khong đu cho nhu cau cua ho.
Cac ngon ngu giao dien cho he đieu hanh co the đuoc tai ve mien phi, nhung mot so ngon ngu bi gioi han trong mot so phien ban nhat đinh cua Windows. Cac goi Language Interface Pack (Goi Ngon ngu Giao dien - LIP) đuoc phat hanh va co the đuoc tai ve tu Trung tam Tai xuong cua Microsoft va đuoc cai đat cho bat cu phien ban Windows nao (tu XP ve sau) - cac goi nay bien dich gan het, nhung khong phai tat ca, giao dien cua Windows, va yeu cau mot ngon ngu goc nhat đinh (ngon ngu ma Windows đi kem luc đau). Cac goi nay đuoc su dung cho hau het ngon ngu tai cac thi truong đang phat trien. Cac goi Full Language Pack (Goi Ngon ngu Đay đu), bien dich toan bo he đieu hanh, chi co san cho mot so phien ban Windows (cac phien ban Ultimate va Enterprise cua Windows Vista va 7, va tat ca cac phien ban Windows 8, 8.1,10 va RT ngoai tru Single Language). Chung khong yeu cau mot ngon ngu goc nao cu the, va thuong đuoc dung cho cac ngon ngu pho bien hon ca nhu tieng Phap hay tieng Trung. Cac ngon ngu nay khong the đuoc tai ve qua Trung tam Tai xuong, nhung co the đuoc tai ve qua dich vu Windows Update duoi dang ban cap nhat tuy chon (tru Windows 8).
Ngon ngu giao dien cua cac ung dung đa cai đat khong bi anh huong boi cac thay đoi ve ngon ngu giao dien Windows. Đieu nay phu thuoc vao cac nha phat trien ung dung đo.
Windows 8 va Windows Server 2012 gioi thieu mot Language Control Panel (Panen Đieu khien Ngon ngu) moi, noi ca ngon ngu giao dien ca ngon ngu nhap co the thay đoi cung luc, va cac goi ngon ngu, bat ke thuoc loai nao, đeu co the đuoc tai ve tu mot vi tri trung tam. Ung dung PC Settings trong Windows 8.1 va Windows Server 2012 R2 cung bao gom mot trang cai đat cho viec nay. Thay đoi ngon ngu giao dien cung se thay đoi ngon ngu cua cac ung dung Windows Store đa đuoc cai đat san (nhu Thu, Ban đo va Tin tuc) va mot so cac ung dung do Microsoft phat trien khac (nhu Remote Desktop). Nhung gioi han tren cho cac goi ngon ngu van co hieu luc, ngoai tru viec cac goi ngon ngu đay đu co the đuoc cai đat cho bat ki phien ban nao ngoai tru Single Language, nham huong toi cac thi truong đang phat trien.


 Nen tang ho tro  Windows NT ho tro mot vai nen tang khac nhau truoc khi cac may tinh ca nhan dua tren x86 thong tri the gioi chuyen nghiep. Windows NT 4.0 va cac phien ban truoc ho tro PowerPC, DEC Alpha va MIPS R4000. (Mac du mot so nen tang nay thuc hien tinh toan 64-bit, he đieu hanh lai xu ly chung nhu 32-bit.) Tuy nhien, Windows 2000, phien ban ke tiep Windows NT 4.0, ngung ho tro cho tat ca cac nen tang tren ngoai tru the he thu ba cua x86 (con goi la IA-32) hoac moi hon trong che đo 32-bit. Dong san pham khach hang cua ho Windows NT van chay tren IA-32, cho du dong Windows Server đa ngung ho tro nen tang nay tu phien ban Windows Server 2008 R2.
Voi su gioi thieu nen tang Intel Itanium (IA-64), Microsoft đa phat hanh cac phien ban Windows moi đe ho tro nen tang nay. Cac phien ban Itanium cua Windows XP va Windows Server 2003 đuoc phat hanh cung voi phien ban x86 chinh. Windows XP 64-Bit Edition, phat hanh nam 2005, la he đieu hanh khach hang cuoi cung ho tro Itanium. Dong Windows Server tiep tuc ho tro nen tang nay cho toi phien ban Windows Server 2012; Windows Server 2008 R2 la he đieu hanh Windows cuoi cung ho tro cau truc Itanium.
Vao ngay 25 thang 4 nam 2005, Microsoft phat hanh Windows XP Professional x64 Edition va Windows Server 2003 x64 Edition đe ho tro x86-64 (hoac đon gian la x64), the he thu tam cua cau truc x86. Windows Vista la phien ban khach hang đau tien cua Windows NT đuoc cung phat hanh ca hai phien ban IA-32 va x64 editions. x64 van đang đuoc ho tro.
Mot phien ban Windows 8 co ten la Windows RT đuoc tao ra danh cho cac may tinh voi cau truc ARM va khi ARM van đuoc su dung cho cac đien thoai thong minh Windows voi Windows 10, cac may tinh bang Windows RT se khong đuoc cap nhat.


= Microsoft 365 (truoc đay la Office 365) =
Ngay 14 thang 7 nam 2021 –  Tap đoan Microsoft chinh thuc gioi thieu Office 365 (nay la Microsoft 365), mot dich vu đam may cho phep doanh nghiep thuoc moi quy mo đuoc trai nghiem Windows 10 hoac Windows 11 theo mot cach thuc hoan toan moi. Theo đo, Microsoft 365 (truoc đay la Office 365) se đua he đieu hanh Windows len đam may Microsoft Cloud, giup nguoi dung co đuoc trai nghiem Windows toan dien – tu ung dung, du lieu đen cai đat – cho du ho đang su dung thiet bi cua cong ty hay ca nhan. Dich vu moi se cho phep su dung đa nen tang, nham muc đich cung cap he đieu hanh cho ca nguoi dung Apple va Android. Microsoft 365 co the truy cap đuoc thong qua bat ky he đieu hanh nao co trinh duyet web.
Microsoft đa cong bo cho phep khach hang doanh nghiep đang ky trai nghiem Office 365 vao ngay 2 thang 8 nam 2021.


= Windows CE =

Windows CE (Windows Embeded Compact) la mot phien ban Windows chay tren cac may tinh gon nhe nhu thiet bi đinh vi ve tinh va đien thoai di đong.Windows Embedded Compact đuoc dua tren hat nhan rieng cua no, co ten la Windows CE.
Windows CE đuoc su dung trong Dreamcast cung voi he đieu hanh đoc quyen cua Sega danh cho giao dien đieu khien. Windows CE la cot loi ma tu đo Windows Mobile xuat hien. Nguoi ke nhiem cua no, Windows Phone 7 dua tren thanh phan cua ca Windows CE 6.0 va Windows CE 7.0. Tuy nhien, Windows Phone 8 lai dua tren nhan NT cua Windows 8.
Khong nen nham lan giua Windows XP Embedded hay Windows NT 4.0 Embedded (2 phien ban mo-đun cua Windows dua tren nhan WIndows NT) voi Windows CE.


= Xbox OS =

Xbox OS la mot ten chua chinh thuc đuoc đat cho phien ban Windows chay tren Xbox One. Phien ban nay chu trong vao viec ao hoa (su dung Hyper-V) khi ma co ba he đieu hanh cung chay cung mot luc, bao gom he đieu hanh chinh, he đieu hanh thu hai đuoc thiet ke cho tro choi va mot moi truong tuong tu Windows hon cho cac ung dung.
Microsoft cap nhat HĐH cua Xbox One moi thang, va nhung ban cap nhat nay co the đuoc tai ve tu dich vu Xbox Live va co the đuoc cap nhat sau, hoac su dung cac anh đia hoi phuc ngoai tuyen đa đuoc tai ve qua mot chiec PC. Phan loi dua tren Windows 10 moi đa thay the phan dua tren Windows 8 trong ban cap nhat nay, va he thong moi nay đoi khi đuoc goi la "Windows 10 tren Xbox One" hoac "OneCore". 
He thong cua Xbox One cung cho phep tuong thich nguoc voi Xbox 360, va he thong cua Xbox 360 cung tuong thich nguoc voi phien ban Xbox nguyen goc.


Dong thoi gian Thi phan su dung va doanh so cac thiet bi Theo Net Applications, Windows la ho he đieu hanh đuoc su dung nhieu nhat cho may tinh ca nhan cho toi thang 6 nam 2016 voi gan 90% thi phan su dung. Neu tinh ca may tinh ca nhan voi cac thiet bi khac, v.d nhu cac thiet bi di đong, vao thang 7 nam 2016, theo StatCounter, cung phan tich theo viec su dung tren web, cac HĐH Windows chiem 46,87% thi phan su dung, so sanh voi  36,48% cua Android, 12.26% cua iOS, va 4.81% cua OS X.
Tinh theo so thiet bi đuoc cai đat san he đieu hanh, tren đien thoai thong minh, Windows Phone la HĐH đuoc cai đat san nhieu thu ba (2.6%) sau Android (82.8%) va iOS (13.9%) trong quy hai nam 2015 theo IDC. Neu tinh ca PC va thiet bi di đong, trong nam 2014 cac HĐH Windows đuoc cai đat san nhieu thu hai (333 trieu thiet bi, hay 14%) sau Android (1.2 ty, 49%) va nhieu hon iOS va Mac OS cong lai (263 trieu, 11%).
Viec su dung phien ban moi nhat Windows 10 đa vuot qua Windows 7 tren toan cau ke tu đau nam 2018. O hau het cac quoc gia phat trien, nhu Nhat Ban, Uc va My, Windows 10 đa la phien ban pho bien nhat ke tu đau nam 2017.


= Chia se su dung tren may chu =
Ty le su dung Windows tren cac may chu - nhung may chu đang chay mot may chu web (cung co cac loai may chu khac) - o muc 33,6%.


Bao mat Phien ban tieu dung cua Windows đuoc thiet ke ban đau cho tinh de su dung tren may tinh mot nguoi dung ma khong can ket noi mang, va khong co tinh nang bao mat đuoc xay dung tu đau. Tuy nhien, Windows NT va nhung nguoi ke nhiem cua no đuoc thiet ke cho bao mat (bao gom ca tren mang) va may tinh đa nguoi dung, nhung ban đau khong đuoc thiet ke voi an ninh Internet, ke tu khi no đuoc phat trien đau tien vao đau nhung nam 1990, viec su dung Internet it pho bien hon.
Nhung van đe thiet ke ket hop voi loi lap trinh va su pho bien cua Windows khien no tro thanh muc tieu cua virus va sau may tinh. Thang Sau 2005, Counterpane Internet Security cua Bruce Schneier bao cao rang trong 6 thang co toi hon 1000 mau virus va sau moi. Nam 2005, Kaspersky tim thay khoang 11.000 cac chuong trinh đoc hai va virus, Trojan,... cho Windows.
Microsoft thuong tung ra cac ban va loi qua Windows Update khoang 1 thang mot lan (thuong vao ngay thu Ba thu hai cua thang), con mot vai cac cap nhat quan trong thuong đuoc tung ra som hon khi can. Trong cac phien ban tu Windows 2000 SP3 tro len, cac ban cap nhat co the đuoc tu đong tai xuong va cai đat khi nguoi dung cho phep. Ket qua la cac Goi dich vu (Service Pack) 2 cho Windows XP va 1 cho Windows Server 2003 đuoc cai đat nhanh chong hon nhieu.
Trong khi cac dong Windows 9x đuoc cung cap tuy chon co cac thong tin cho nhieu nguoi dung, chung khong co khai niem ve quyen truy cap, va khong cho phep truy cap đong thoi; va nhu vay khong phai la he đieu hanh đa nguoi dung thuc su. Ngoai ra, cac HĐH nay chi thuc hien bao ve bo nho mot phan. Viec nay đa bi chi trich nhieu vi su thieu an toan.
Dong he đieu hanh Windows NT thi nguoc lai, la he đieu hanh đa nguoi dung thuc su va thuc hien bao ve bo nho tuyet đoi. Tuy nhien, rat nhieu loi the cua mot he đieu hanh đa nguoi dung thuc su đa đuoc vo hieu hoa boi mot thuc te la, truoc Windows Vista, tai khoan nguoi dung đau tien đuoc tao ra trong qua trinh cai đat la mot tai khoan quan tri, ma đo cung la mac đinh cho tai khoan moi. Mac du Windows XP đa co tai khoan han che, đa so nguoi dung gia đinh khong thay đoi mot loai tai khoan co it quyen - mot phan do so luong cac chuong trinh khong can yeu cau quyen quan tri - va vi vay hau het nguoi dung gia đinh van chay tai khoan quan tri.
Windows Vista đa thay đoi đieu nay bang cach gioi thieu mot he thong đac quyen cao đuoc goi la User Account Control (UAC). Khi đang nhap nhu mot nguoi dung chuan, mot phien đang nhap đuoc tao ra va mot the chi chua cac đac quyen co ban nhat đuoc đua ra. Bang cach nay, cac phien đang nhap moi se khong co kha nang lam nhung thay đoi anh huong đen toan bo he thong. Khi mot ung dung yeu cau đac quyen cao hon hoac "Run as administrator" đuoc nhap, UAC se yeu cau đe xac nhan, va neu đong y (bao gom ca thong tin quan tri neu tai khoan yeu cau đo cao khong phai la mot thanh vien cua nhom quan tri vien), bat đau qua trinh su dung cac ma thong bao khong han che.
Cac tai lieu bi ro ri do WikiLeaks xuat ban, co ten ma Vault 7 va ngay 2013 20132016, chi tiet ve kha nang cua CIA đe thuc hien giam sat đien tu va chien tranh mang, nhu kha nang thoa hiep cac he đieu hanh nhu Microsoft Windows.


= Quyen truy cap tap tin =
Tat ca cac phien ban Windows tu Windows NT 3 đa đuoc dua tren he thong cap phep he thong tap tin đuoc goi la AGDLP (Tai khoan, Toan cau, Đia phuong, Quyen) trong đo quyen truy cap tap tin đuoc ap dung cho tap tin / thu muc o dang 'nhom cuc bo' sau đo co cac "nhom toan cau" khac lam thanh vien. Cac nhom toan cau nay sau đo giu cac nhom hoac nguoi dung khac tuy thuoc vao cac phien ban Windows khac nhau đuoc su dung. He thong nay khac voi cac san pham cua nha cung cap khac nhu Linux va NetWare do phan bo quyen 'tinh' đang đuoc ap dung cho tap tin hoac thu muc. Tuy nhien, su dung quy trinh AGLP / AGDLP / AGUDLP nay cho phep ap dung mot so luong nho quyen tinh va cho phep de dang thay đoi cac nhom tai khoan ma khong can ap dung lai quyen truy cap tap tin tren cac tap tin va thu muc.


= Windows Defender =
Ngay 06 thang 1 nam 2005, Microsoft phat hanh phien ban Beta cua Microsoft AntiSpyware, dua tren ban phat hanh truoc đo Giant AntiSpyware. Ngay 14 thang 2 nam 2006, Microsoft AntiSpyware đa tro thanh Windows Defender voi viec phat hanh ban Beta 2. Windows Defender la mot chuong trinh phan mem mien phi đuoc thiet ke đe bao ve chong lai phan mem gian điep va phan mem khong mong muon. Nguoi dung Windows XP va Windows Server 2003 co ban sao chinh hang cua Microsoft Windows co the tu do tai chuong trinh tu trang web cua Microsoft va Windows Defender nhu mot phan cua Windows Vista va 7. Trong Windows 8, Windows Defender va Microsoft Security Essentials đuoc ket hop thanh mot chuong trinh duy nhat, co ten la Windows Defender. No dua tren Microsoft Security Essentials, vay muon nhung tinh nang va giao dien nguoi dung. Mac du no đuoc kich hoat theo mac đinh, no co the đuoc tat đe su dung mot giai phap chong virus khac. Windows Malicious Software Removal Tool va Microsoft Safety Scanner la hai san pham bao mat mien phi khac đuoc cung cap boi Microsoft.


= Phan tich ben thu ba =
Trong mot bai viet dua tren bao cao cua Symantec, internetnews.com đa mo ta Microsoft Windows co "so luong ban va it nhat va thoi gian phat trien ban va trung binh ngan nhat trong so 5 he đieu hanh đuoc theo doi trong sau thang cuoi nam 2006. "Mot nghien cuu đuoc thuc hien boi Kevin Mitnick va cong ty truyen thong tiep thi Avantgarde nam 2004, đa phat hien ra rang mot he thong Windows XP khong đuoc bao ve va chua đuoc va voi Goi dich vu 1 chi ton tai bon phut tren Internet truoc khi no bi xam nhap va he thong Windows Server 2003 khong đuoc bao ve va cung khong đuoc bao ve bi xam nhap sau khi đuoc ket noi voi internet trong 8 gio. May tinh đang chay Windows XP Service Pack 2 khong bi xam pham. Nghien cuu an toan truc tuyen cua Lien minh an ninh mang quoc gia AOL thang 10 nam 2004, đa xac đinh rang 80% nguoi dung Windows đa bi nhiem it nhat mot san pham phan mem gian điep / phan mem quang cao. [Can dan nguon] Co nhieu tai lieu mo ta cach tang tinh bao mat cua cac san pham Microsoft Windows. Cac đe xuat đien hinh bao gom trien khai Microsoft Windows đang sau tuong lua phan cung hoac phan mem, chay phan mem chong vi-rut va chong phan mem gian điep va cai đat cac ban va khi chung co san thong qua Windows Update.


Chuong trinh gia lap Do su pho bien cua he đieu hanh, mot so ung dung đa đuoc phat hanh nham cung cap kha nang tuong thich voi cac ung dung Windows, nhu la mot lop tuong thich cho mot he đieu hanh khac, hoac la mot he thong đoc lap co the chay phan mem đuoc viet cho Windows. Bao gom:

Wine – phan mem ma nguon mo co chuc nang tuong đuong cua cac ham Windows API, cho phep vai chuong trinh ung dung Windows chay tren nen x86 Unix, bao gom ca Linux.
CrossOver Office cua Codeweavers, cung gia lap đuoc hoan toan đe cac chuong trinh Windows co the chay tren cac he đieu hanh khac.
Cedega (truoc đay goi la WineX) – la mot nhanh cua Wine thuoc so huu cua TransGaming Technologies, đuoc thiet ke chuyen đe chay cac tro choi viet cho Microsoft Windows tren Linux
Mono va CLI chung ma nguon – he thong tuong đuong voi co so Microsoft.NET.
ReactOS – he đieu hanh ma nguon mo đuoc phat trien voi muc tieu la tuong thich voi cac chuong trinh va trinh đieu khien thiet bi cua Windows NT, mac du vay hien tai van con đang trong giai đoan phoi thai.
Freedows va Alliance OS – mot du an co nhieu tham vong, du đinh la mot ban sao cua Windows va bo sung them nhieu tinh nang loi ich nhung đa that bai.
Project David – mot du an đay tham vong va đa gay nhieu tranh cai voi muc đich la gia lap hoan toan đe cac chuong trinh Windows co the chay tren cac he đieu hanh khac.
Captive NTFS – mot phan mem goi, dang nguon mo co tinh tuong thich cao hon cho he NTFS.
E/OS – voi muc tieu co the chay bat ki chuong trinh thuoc he đieu hanh nao ma khong can phai cai đat them he đieu hanh đo


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc (tieng Viet)
Blog chinh thuc (tieng Anh)
Mang nha phat trien Microsoft
Windows Client Developer Resources
Thoi bieu lich su Microsoft Windows
Pearson Education, InformIT – Lich su Microsoft Windows
Microsoft Windows 7 cho Chinh phu
Thu Thuat Windows Luu tru ngay 22 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine, tong hop meo vat dung trong Windows