Phuong tien chien đau boc thep (armoured fighting vehicle - AFV), con goi la chien xa thiet giap (CXTG), xe boc thep (XBT), hoac goi tat la thiet giap, la mot phuong tien quan su, đuoc bao ve boi lop giap ngoai va trang bi vu khi. Hau het cac CXTG đuoc trang bi đe co the di chuyen tren moi đia hinh chien truong.
Phuong tien chien đau boc thep đuoc phan loai theo chuc nang tren chien truong va đac điem. Su phan loai nay khong tuyet đoi; trong mot so thoi điem khac nhau, mot so quoc gia khac nhau se phan loai cac phuong tien giong nhau vao trong cac chuc nang khac nhau. Vi du, xe boc thep cho quan thuong đuoc thay the boi xe chien đau bo binh trong vai tro tuong tu, nhung nhung xe boc thep cho quan lai thieu nhung nang luc ma chi co tren xe chien đau bo binh sau nay.
Nhung phuong tien chien đau boc thep đa nang thanh cong thuong đuoc su dung đe lam mau co ban cho ca mot dong phuong tien chuyen dung, vi du nhu loai banh lop BTR (Bronetransporter - БТР) cua Lien Xo/Nga va Mowag Piranha cua Thuy Si; hoac voi loai banh xich nhu MT-LB cua Lien Xo/Nga va M113 cua My va Viet Nam hien nay.


Xe tang Xe tang la mot loai phuong tien chien đau boc thep chay bang xich, co the di chuyen tren moi đia hinh, co tinh co đong cao va trang bi vu khi manh dung đe diet nhieu muc tieu khac nhau. Lop giap bao ve cua xe tang rat day, cac xe tang hien đai co lop giap đuoc thiet ke thanh nhieu lop nham bao ve xe toi đa. Xe tang đuoc su dung trong vai tro tan cong truc dien. Du vai kieu mau voi cac hinh dang khac nhau đa đuoc thu nghiem, đac biet vao nhung ngay đau thu nghiem cua qua trinh phat trien xe tang, mot tieu chuan, hinh dang thiet ke hoan thien đa xuat hien tren mot kieu mau đuoc cong nhan rong rai. Thiet ke tieu chuan nay gom co phao chinh, gan trong mot thap nho quay đuoc đat o tren than xe banh xich, ngoai phao chinh con co cac sung may phu.
Ve nguyen ly thi xe tang la mot vu khi hoan toan dung đe tan cong. Thuc chat xe tang la mot cong su hay phao đai nho co the co đong, no đuoc trang bi voi it nhat la mot khau sung.
Ve mat lich su, xe tang đuoc chia thanh ba loai: xe tang hang nhe (nho, giap mong, trang bi vu khi yeu, nhung lai co đong cao, đuoc su dung cho vai tro trinh sat), xe tang hang trung (co trung binh, giap vua, vu khi kha manh, co tinh co đong vua phai đuoc su dung tren chien truong nham tao su can bang, loi the trong chien đau, muc đich chinh la chong lai cac xe tang khac), xe tang hang nang (lon, giap day, vu khi hang nang, nhung kem co đong, su dung trong vai tro choc thung phong tuyen đoi phuong, đac biet la ho tro đoi hinh bo binh). Nhung ten goi khac (nhu Xe tang ky binh, Xe tang hanh trinh, Xe tang bo binh) cung đuoc su dung boi mot so quoc gia khac nhau đe chi nhung vai tro tuong tu.
Xe tang chien đau chu luc (Main battle tank - MBT) trong khai niem quan su hien đai ket hop voi cac tien bo trong đong co, phao, va cong nghe giap vao trong mot mau, no la tap hop nhung đac điem tot nhat cua 3 kieu xe tang hang nhe, hang trung va hang nang. No co nhung đac điem noi troi nhu hoa luc manh, co đong va giap day so voi nhung xe khac trong cung thoi đai cua no. Xe tang chu luc co the vuot qua nhung đia hinh tuong đoi hiem tro ma van duy tri toc đo cao, nhung no đoi hoi nhu cau ve hau can kha lon nhu nhien lieu, bao duong, đan duoc. No co mot lop ao giap hang nang, day hon bat ky xe chien đau nao tren chien truong, va mang đuoc vu khi manh co kha nang tieu diet cac muc tieu đa dang tren mat đat nhu bo binh, cong su, xe co. Đay la mot trong so nhung vu khi đa nang va đang ghe so nhat tren chien truong, va no co kha nang song sot cao.
Đien hinh nhu M1 Abrams cua My, T-64, T-72, T-80, T-90, Armata cua Lien Xo/Nga, Challenger 2 cua Anh, Type 99 cua Trung Quoc, Type 10 cua Nhat..


= Tankette =

Tankette (hay con goi la xe tang sieu nhe) la mot xe chien đau boc thep, to lai co tu 1 hoac 2 nguoi, tuong tu nhu mot xe tang, no đuoc su dung đe ho tro bo binh hay trinh sat. Đa so khong co thap sung va đuoc vu trang bang mot hoac hai khau sung may, hoac hiem khi trang bi voi sung phong luu hay sung may hang nang. Tankette đuoc san xuat vao giua nhung nam 1930-1941, nhung khai niem nay đa bi lang quen boi nhung đac tinh han che va kha nang rat de bi hu hai boi vu khi chong tang cua no. Vai tro cua no phan lon đuoc thay the boi nhung xe boc thep.
Mot thiet ke co đien hon la Carden Loyd Tankette cua Anh, nhieu mau xe khac sau nay đeu lay y tuong tu mo hinh nay. Nhat Ban la mot trong so nhung quoc gia san xuat va su dung nhieu tankette nhat, voi mot so thiet ke, chung đa to ra huu ich khi su dung trong đieu kien tac chien trong rung nhiet đoi.
Nhung mau Tankette khac nhu Universal Carrier cua Anh va TKS cua Ba Lan.


Xe cho quan = Xe boc thep cho quan =

Xe boc thep cho quan (tieng Anh: Armoured personnel carrier - APC, tieng Nga: Бронетранспортёр - БТР, BTR) la xe chien đau boc thep hang nhe đuoc su dung đe van chuyen bo binh tren chien truong. Chung thuong chi co mot khau sung may, du vai bien the co the mang đuoc sung khong giat, ten lua đieu khien chong tang (ATGM), hay sung coi. That su thi chung khong phai đuoc thiet ke đe tham gia truc tiep vao tran ma la đe đua quan đen chien truong an toan tranh manh đan no va phuc kich. Xe boc thep cho quan co the la xe banh lop, banh xich, hoac ket hop ca hai goi la xe half-track. Vi du nhu BTR, BTR-70, BTR-80, BTR-90, Bumerang (lop) cua Lien Xo/Nga, M113 (xich), LAV-25 (lop) cua My, FV 432 (xich) cua Anh, Boxer MRAV (lop) cua Ha Lan/Đuc, VAB (lop) cua Phap, va M3 (half-track) cua My.
Nguoi Anh đa thuc hien viec van chuyen cac đon vi bo binh tren cac xe xich boc thep trong Chien tranh The gioi I, bang loai tang Mark V*, no vua co the cho mot to bo binh trong khi van đuoc vu trang nhu mot xe tang. Sau chien tranh, quan niem ve xe boc thep cho quan phan lon đa roi vao nhung xe tai, xe cho bo binh co nho, va xe half-track boc thep hang nhe, nhung loai xe đuoc su dung rong rai trong Chien tranh The gioi II. Trong The chien II đa co nhung cuoc thu nghiem đau tien voi cac mau xe boc thep cho quan hang nang, vi du nhu Kangaroo, đay la mot chiec xe tang đa go bo thap phao. Sau chien tranh, đa co mot su thay đoi khi nhung xe boc thep cho quan half-track bi thay the boi xe boc thep cho quan chay bang banh xich hay banh lop, thong thuong nhung xe cho quan boc thep nay đuoc vu trang bang mot khau sung may đe tu bao ve. Mot mau xe moi hien đang đuoc che tao cho Luc luong Phong ve Israel la Wolf.


= Xe chien đau bo binh =

Xe chien đau bo binh (tieng Anh: Infantry fighting vehicle - IFV, tieng Nga: Боевая машина пехоты - БМП, BMP) la mot dang xe boc thep cho quan, no đuoc trang bi giap, mang nhieu vu khi ho tro. No vua co the cho quan tren chien truong, vua co the chien đau ho tro bo binh nhu diet cong su, bo binh đoi phuong... bang cac vu khi mang theo. IFV đau tien la xe BMP-1 cua Lien Xo, BMP-1 đa gay ngac nhien cho cac nha phan tich tinh bao cua Phuong Tay khi no xuat hien trong mot cuoc dieu binh vao nam 1967.
Nhung IFV hien đai ngay nay la nhung xe cho bo binh trang bi đay đu, cho phep bo binh co the chien đau tu ben trong xe. IFV khac voi nhung APC đoi đau, trong khi APC chi đuoc vu trang bang sung may va giap mong, thi IFV đuoc trang bi bu khi hang nang cho phep no ho tro hoa luc truc tiep trong mot cuoc tan cong, o than xe co cac o nho cho phep bo binh su dung vu khi ca nhan đe tan cong cac muc tieu ben ngoai, va IFV con đuoc nang cap cai tien giap bao ve. IFV đuoc vu trang đac trung bang mot khau phao tu đong 20-40mm, va co kha nang mang đuoc ten lua đieu khien chong tang. Cac IFV thuong la cac xe banh xich, nhung mot so IFV cung đuoc trang bi banh lop nhu BTR-90
Nhung IFV đuoc trang bi đac biet đe thuc hien mot so chuc nang cua xe tang hang nhe; chung đuoc su dung trong cac đon vi trinh sat, va nhung IFV hang nhe cung đuoc su dung boi cac đon vi đo bo đuong khong khi chien đau khong co su ho tro tu hoa luc manh cua xe tang. Lien Xo đa trang bi cho cac đon vi linh du cua minh cac IFV co the đuoc tha du tu may bay nham ho tro cho cac đon vi chien đau nhu BMD-1..


= Xe co đong bo binh =

Xe co đong bo binh (Infantry mobility vehicle - IMV) la mot thuat ngu hien đai cho xe cho quan banh lop đuoc boc thep. Khac voi xe boc thep cho quan đuoc dung đe van chuyen bo binh tren chien truong, xe co đong bo binh đuoc dung đe cho quan hoac lam nhiem vu tuan tra trinh sat o phia sau chien tuyen.
Xe boc thep khang min (Mine-Resistant Ambush Protected - MRAP) la mot loai IMV, đuoc dung đe cho quan o phia sau chien tuyen, nen du cung co kha nang cho mot đon vi bo binh nhu APC hay IFV, nhung trang bi vu khi cua chung chi o muc toi thieu. Bu lai, chung cung đuoc thiet ke đe bao ve an toan cho to linh ben trong khoi nhung thiet bi no tu tao (IED) hoac vu khi hang nhe khi bi phuc kich. Nhung mau xe vi du hien nay bao gom Ural Typhoon, Kamaz Typhoon cua Nga ATF Dingo, Bushmaster IMV, M1117 Guardian, MaxxPro cua My... Thong thuong, cac he xe nay đuoc thiet ke tu 3 đen 4 truc.
Mot loai IMV khac nua la xe đa dung hang nhe, đien hinh nhu Humvee cua My, Gaz Tigr cua Nga. Chung thuong đuoc su dung trong cac đon vi tuan tra, trinh sat hay an ninh quan su. Loai xe nay thuong đuoc thiet ke voi 2 hoac 3 truc.


Phao tu hanh Phao tu hanh (SPG) la mot bo phan cua phao binh, nhung phao tu hanh lai co the tu co đong di chuyen khong can xe keo, khau phao đuoc đat tren mot khung xe banh xich hoac banh lop. Chung thuong đuoc trang bi giap. Kha nang co đong cho phep phao binh theo kip toc đo cua chien tranh hien đai, kip thoi ho tro cac đon vi chien đau khac va đuoc bao ve tot hon. Tuong tu nhu mot khau đoi phao keo, mot khau đoi phao tu hanh van phai bo tri tran đia trong mot khu vuc tuong đoi an toan moi co the phao kich đoi phuong, nhung phao tu hanh co kha nang di chuyen co đong đen cac đia điem moi rat nhanh. Cac phao tu hanh đang đuoc su dung tren the gioi pho bien hien nay nhu M109 cua My, 2S19 MSTA cua Nga, AS-90 cua Anh, PzH 2000 cua Đuc


= Phao tan cong =
Phao tan cong (Assault gun) la bo phan cua phao tu hanh dung đe ho tro bo binh trong vai tro hoa luc truc tiep. No thuong co mot khau phao đuong kinh lon co kha nang ban đan co suc sat thuong lon, pha huy tren dien rong, tan cong cac đon vi đoi phuong va cac cong su kien co. Đien hinh nhu M1128 MGS cua My, PT-76 cua Lien Xo.


= Phao tu hanh chong tang =

Phao tu hanh chong tang, hay con goi la ke diet tang (tank destroyers), đuoc su dung chu yeu ho tro cac đon vi bo binh hay xe tang trong khi đang phong thu hoac rut lui. Chung co the trang bi phao chong tang ban nhanh hay đoi khi la ten lua đieu khien chong tang (ATGM).
Phao tu hanh chong tang khong the thuc hien nhieu chuc nang nhu xe tang; chung it co đong, va thuong thieu kha nang chong bo binh, nhung chung re hon trong san xuat, bao duong, va cung cap hau can hon xe tang.
Phao tu hanh chong tang thuong đuoc trang bi voi phao co lon, nhung chung đa bi thay the phan lon boi nhung xe tang đa nang va vu khi chong tang ke tu Chien tranh The gioi II, voi kha nang mang ATGM boc thep mong chung thuong đuoc dung đe bo sung vao kha nang chong tang tam xa, va đe thay the nhung xe tang hang nhe hay luc luong đo bo đuong khong.


Xe cong binh thiet giap Tuy theo tung thiet ke ma chung co nhiem vu khac nhau, nhung nhin chung la cong viec xay dung va ho tro chien truong. Đien hinh nhu M104 Wolverine, M728 CEV, M60 AVLB, BREM-72, MTU-90, BMR-3..


Phuong tien phong khong tu hanh Chung co nhiem vu bao đam an toan khong phan truoc cac moi đe doa tu tren khong... đien hinh nhu ZSU-23-4 Shilka, Pantsir S1 va 9K22 Tunguska cua Nga, Type 95 SPAAA cua Trung Quoc, M1097 Humvee Avenger va M6 Bradley Linebacker cua My.


Anh Xem them Sung phong khong tu hanh
Xe boc thep (quan su)
Xe lua boc thep
Aerosan
Tachanka
Cachiusa (vu khi)
Danh sach cac phuong tien chien đau boc thep
Phan loai xe tang
Phuong tien boc thep


Tham khao