Cong hoa Texas la mot cuu quoc gia co chu quyen tai Bac My, nam giua Hoa Ky va Mexico. Cong hoa Texas ton tai tu nam 1836 đen nam 1845. No đuoc thanh lap nhu la mot nuoc cong hoa ly khai khoi Mexico bang cuoc Cach mang Texas. Quoc gia nay đa tuyen bo chu quyen tren mot vung đat bao gom toan bo tieu bang Texas ngay nay cua Hoa Ky cung nhu mot phan cua cac tieu bang ngay nay la New Mexico, Oklahoma, Kansas, Colorado, va Wyoming dua theo Cac hiep uoc Velasco giua nuoc cong hoa Texas moi đuoc thanh lap va Mexico. Bien gioi phia đong cua no va Hoa Ky đa đuoc xac đinh qua Hiep uoc Adams-Onis giua Hoa Ky va Tay Ban Nha vao nam 1819. Bien gioi can tay nhat va bien gioi mien nam voi Mexico luc đo van đang trong vong tranh chap trong suot thoi gian ton tai cua cong hoa nay. Texas tuyen bo rang bien gioi la Rio Grande nhung Mexico thi cho rang Song Nueces la bien gioi. Cuoc tranh chap nay sau đo tro thanh ngoi no cho Chien tranh Hoa Ky-Mexico sau khi Hoa Ky sap nhap Texas.


Lich su Texas khong phai la tieu bang duy nhat cua Mexico ly khai khoi Mexico va tuyen bo đoc lap. Cac tieu bang khac cua Mexico gom co Coahuila, Nuevo Leon, va Tamaulipas cung ly khai khoi Mexico va thanh lap cong hoa lien bang ngan ngui cho ho co ten goi la Cong hoa Rio Grande voi Laredo la thu đo - thanh pho nay ngay nay thuoc tieu bang Texas. Tieu bang Yucatan cua Mexico cung đa tach ra va thanh lap Cong hoa Yucatan. Mot so tieu bang khac cua Mexico cung xay ra noi loan trong đo co San Luis Potosi, Queretaro, Durango, Guanajuato, Michoacan, Jalisco va Zacatecas. Tuy nhien, pham vi noi loan cua Texas thi khac biet voi cac tinh/tieu bang khac cua Mexico tim cach tuyen bo đoc lap.
Cuoc noi day Texas đuoc tien hanh boi cac di dan nguoi My da trang, khong phai tat ca đeu la di dan hop phap. Chinh vi su that nay ma Texas la cuu tieu bang duy nhat cua Mexico nuoi duong y đinh gia nhap vao Hoa Ky hoan toan theo y muon cua minh. Texas cung la tieu bang duy nhat cua Mexico ly khai đe gianh đoc lap tu Mexico.
Tat ca cac tieu bang noi loan cua Mexico bao gom ca Texas to ra kho chiu voi Tong thong Antonio Lopez de Santa Anna ve viec bai bo Hien phap Mexico 1824, giai tan quoc hoi va thay đoi cau truc chinh phu Mexico tu mot chinh phu lien bang sang mot chinh phu trung uong tap quyen. Thuc te, Yucatan, đa tuyen bo đoc lap, cho biet la co y nguyen tai gia nhap lien bang Mexico neu chinh phu lien bang đuoc tai lap.
Cac cu tri Texas đa bau len mot quoc hoi gom 14 thuong nghi si va 29 dan bieu vao thang 9 nam 1836. Hien phap Cong hoa Texas cho phep tong thong đau tien phuc vu chi hai nam. No cung an đinh nhiem ky 3 nam cho tat ca cac tong thong ke tiep.


Tro thanh tieu bang Hoa Ky Ngay 28 thang 2 nam 1845, Quoc hoi Hoa Ky thong qua mot đao luat cho phep Hoa Ky sap nhap Cong hoa Texas. Ngay 1 thang 3, Tong thong Hoa Ky John Tyler ky đao luat nay. Lap phap Hoa Ky đinh ngay sap nhap la 29 thang 12 cung nam. Đoi dien voi viec Hoa Ky sap nhap Texas, Charles Elliot va Alphonse de Saliny la hai bo truong Phap va Vuong quoc Anh đac trach lien lac voi Texas đuoc chinh phu cua ho phai đen Thanh pho Mexico. Cung hop chung voi bo truong ngoai giao Mexico, ho đa ky mot "Đao luat Ngoai giao" trong đo Mexico đong y cong nhan mot Texas đoc lap voi bien gioi đuoc an đinh qua su trung gian cua Anh va Phap. Tong thong Texas la Anson Jones đa trinh len ca loi đe nghi tu phia Mexico va tu phia Hoa Ky trong mot cuoc hop đac biet tai Austin. Loi đe nghi cua Hoa Ky đuoc chap thuan voi chi mot phieu chong. Loi đe nghi cua Mexico khong đuoc đua ra bieu quyet. Theo sac lenh truoc cua Tong thong Jones, loi đe nghi cua Hoa Ky sau đo đuoc đua ra trung cau tren toan quoc.
Ngay 13 thang 10 nam 1845, phan đong cu tri cua cong hoa chap thuan ca loi đe nghi cua Hoa Ky va ban hien phap sap toi đac biet tan thanh chu nghia no le va mua ban no le. Ban hien phap nay sau đo đuoc Quoc hoi Hoa Ky chap thuan, bien Texas thanh mot tieu bang cua Hoa Ky trong ngay ma viec sap nhap co hieu qua, ngay 29 thang 12 nam 1845 (vi vay bo qua giai đoan lam lanh tho truoc khi tro thanh tieu bang). Mot trong nhung đong co thuc đay cho viec sap nhap (ngoai đong co chinh muon đuoc hop quan voi nguoi anh em Hoa Ky cung chung van hoa-chung toc Anglo-My) la vi chinh phu Texas bi mac no khong lo va Hoa Ky đong y ganh vac no sau khi sap nhap. Nam 1852, đe tra lai no cho Hoa Ky, mot phan lon lanh tho ma Texas tuyen bo chu quyen (hien nay la mot phan cua Colorado, Kansas, Oklahoma, New Mexico, va Wyoming) bi cat nhuong cho chinh phu lien bang.


Cac tong thong va pho tong thong Nhung nhan vat noi bat Xem them Tieu bang thu 51
Chien tranh Hoa Ky-Mexico


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai The Texas Declaration Of Independence TexasBob.com.