Khu trung (tieng Anh: sterilization hoac sterilisation) la bat ky qua trinh nao co tac dung loai tru hoac tieu diet tat ca cac hinh thai su song (bao gom cac tac nhan gay truyen nhiem nhu nam, vi khuan, virus, cac dang bao tu,...) ton tai tren be mat, trong canh truong, dung dich thuoc, hay cac hop chat dung trong nuoi cay sinh hoc. Khu trung co the thuc hien đuoc bang cac phuong phap nhu dung nhiet, hoa chat, chieu xa, ap suat cao, va loc hay co the ket hop nhieu yeu to tren.


Ky thuat vo trung Kiem soat su tang truong cua vi sinh vat bao gom nhieu bien phap nhu khu trung, tay trung, sat trung. Muc đich cuoi cung cua ki thuat vo trung la diet sach cac te bao va bao tu cua vi sinh vat trong moi truong ban đau.
Su nhiem trung la moi đe doa vo hinh o bat cu cong đoan nao hay quy trinh cong nghe sinh hoc nao, tu nghien cuu đen san xuat tren cac đoi tuong vi sinh vat, thuc vat hay đong vat.
Su nhiem trung se gay ra nhieu hau qua:

Chung vi sinh vat san xuat se khong thuan.
Canh truong dinh duong va lam bien đoi moi truong nuoi cay, gay bat loi cho su phat trien cua chung vi sinh vat san xuat, cua te bao đong vat va thuc vat trong nuoi cay mo.
Co the tao đoc to.
Noi chung su nhiem vi sinh vat lam cho nang suat giam, tham chi san xuat bi ngung.


Thiet bi vo trung Trong khong khi co nhieu vi sinh vat va cac bao tu cua chung, đay la nguon nhiem khi nuoi cay vi sinh vat, te bao đong, thuc vat.
Muon cay it nhiem khuan, cong viec đuoc tien hanh trong cac phong đac biet goi la phong vo trung hay phong cay va tu cay vo trung.
Nguyen tac chung la lam the nao đe khi nuoi cay thi bau khong khi trong sach, it co vi sinh vat trong khong khi. Ngay nay co may loc khong khi khoi cac vi sinh vat va bao tu nen co the tien hanh thao tac cay trong tu truoc luong khong khi vo trung.
Nhung thi nghiem can đieu kien vo trung tuyet đoi thi phong đuoc thoi khong khi vo trung tao ap xuat cao ben trong phong đe khi tu ngoai khong xam nhap vao, truoc khi vao phong moi nguoi phai qua phong rieng tam va mac quan ao phu kin toan than.


Cac phuong phap khu trung Mot vat đuoc coi la vo trung khi khong con mang bat ki mot sinh vat nao.
Co nhieu phuong phap khu trung, thuong dung la nhiet đo cao,loc, buc xa va hoa hoc.


= Xu ly bang nhiet =
Nhiet đo cao:
Xu ly bang nhiet đo cao hon nhiet đo toi đa cua vi sinh vat lam bien tinh cac phan tu (cau truc, chuc nang) cua te bao vi sinh vat.
Lua chon nhiet đo va thoi gian xu ly phu hop tuy thuoc vao cac yeu to:

Tung thiet bi, he thong nhiet
Xu ly bang nhiet am co kha nang xuyen tham va lam giam nhanh so luong vi sinh vat hon nhiet kho.
Tiet trung bang nhiet đo cao nham muc đich tieu diet vi sinh vat o nhiet đo cao: hap khu trung/ hap tiet trung bang autoclave, đun soi, khi nong…
Thoi gian xu ly phu thuoc vao so luong vi sinh vat, loai vi sinh vat, đac tinh ban đau cua mau vat (hoa chat, moi truong…) khi xu ly pH, nhiet đo,…
Neu mat đo vi sinh vat cao: xu ly o nhiet đo thap se can thoi gian dai hon so voi nhiet đo cao.
Đot chay:
-Dung lua đen con hoac gas đot chay cac dung cu kim loai nhu que cay, kep, keo dao.
-Tac dung: Đot te bao va pha huy te bao vi sinh vat.
-Nhiet kho: dung đe diet trung cac dung cu kim loai hay thuy tinh trong lo Pasteur (180 °C trong 30 phut hay 160 °C trong 2 gio).

Đun soi:
-Thong thuong xu ly o 100 °C trong 30 phut
-Tac dung: Giet đa so te bao vi sinh vat, ngoai tru mot so loai vi sinh vat co bao tu.
-Neu can phai diet bao tu thi can thuc hien đun soi voi thoi gian keo dai hoac xu ly bang cach đun soi gian đoan (shock nhiet).

Hoi nuoc bao hoa duoi ap suat cao:
-Se cho nhiet đo cao hon 100 °C nhu o ap suat thuong (1 Atm), ap suat hoi nuoc tuong ung voi 121 °C. Dung cu đe khu trung thong dung la noi hap ap suat (Autoclave).
-Tac dung: Co the tieu diet cac noi bao tu khang nhiet
-Autoclave la thiet bi xu ly nhiet - hap tiet trung: tieu diet vi sinh vat bang ap suat hoi nuoc đun soi.
Nguyen ly hoat đong chung: ap suat hoi nuoc o muc 1.1 kg/cm2 thi nhiet đo đuoc tao ra trong noi hap la 121 °C, thoi gian hap thich hop nhat la khoang 10-15 phut, hoac 25 phut tuy mau vat, moi truong.
Chu y la nhiet đo 121 °C tieu diet vi sinh vat, khong phai do ap suat hoi nuoc
Trong thoi gian tiet trung phu thuoc the tich dich long can xu ly. Thoi gian chi đuoc tinh khi nhiet đo bat đau o 121 °C.


= Phuong phap thanh trung Pasteur =

La phuong phap kiem soat vi sinh vat bang nhiet đo "on hoa, nhe"; khong giet tat ca te bao vi sinh vat; lam cham su sinh truong va phat trien cua vi sinh vat co trong mau.
Nham muc đich: giam so luong vi sinh vat trong cac loai thuc pham: Sua,… va cac loai chat long nhay voi nhiet.
Louis Pasteur la nguoi đau tien su dung nhiet đe kiem soat vi sinh vat gay hong ruou.
Thanh trung sua, thuc pham, nuoc trai cay… chu yeu đe giet vi khuan gay benh: VK lao Tuberculosis, Brucellosis, sot Q, sot thuong han,…
Phuong phap thanh trung sua thuong o khoang 71 °C trong 15 giay: flash pasteurization.
Phuong phap nay co the thuc hien o nhiet đo cao trong thoi gian ngan, tieu diet vi sinh vat hieu qua
Neu trong thiet bi lon thi khoang 63-66 °C 30 phut: bulk pasteurization, tuy nhien khong hieu qua vi sua nong len va lam nguoi cham va can phai duy tri o nhiet đo cao trong thoi gian dai.
Xu ly bang nhiet đo thap: Su dung nhiet đo thap đe lam giam toc đo sinh truong va phat trien cua vi sinh vat.


= Phuong phap loc =
Dung cho vat long, trong va co đo nhay tuong đoi yeu nhung khong chiu đuoc nhiet đo cao tren 60 °C. Vat đem loc qua mot mang loc xop co nhung lo voi đuong kinh nho hon đuong kinh cua te bao vi sinh vat nho nhat. Vi trung se bi giu lai tren mang loc con dung dich đi qua se vo trung.
Mang xop co the bang su, amiante, cellulose…Trong cac phong vo trung hien đai thuong dung mang bong thuy tinh loc khi đe han che nhiem trung.


= Diet trung bang buc xa =
Tia tu ngoai (UV), tia X va cac tia phong xa ion hoa nhu tia alpha, beta, gamma,… đeu co kha nang tiet trung
Tia tu ngoai thuong dung nhat trong diet trung khong khi cac benh vien hoac cac phong cay vi sinh vat.
Tia tu ngoai chi diet trung be mat, khong tham sau vao pham vat.


= Phuong phap hoa hoc =
Nhieu hoa chat co kha nang diet trung: ruou con(tren 70 °C) thuong đuoc dung đe sat trung ngoai da.
Oxyde ethylene thuong dung đe khu trung cac dung cu lam bang plastic.
Sterilant – sterilizer – Sporicide:

La cac hoa chat pha huy tat ca cac cau truc song cua vi sinh vat: te bao, noi bao tu.
Su dung o trong nhung truong hop khong xu ly nhiet hoac tia phong xa hoac phuong phap tiet trung đe loai bo su nhiem khuan.
Benh vien, phong thi nghiem, khu vuc tiet trung lanh…
Cac hoa chat thuong su dung: Ethylen oxide,fomaldehyde…
Chat sat trung:

La chat hoa hoc giet te bao vi sinh vat nhung khong tac dung đen bao tu, an toan cho cac mo sinh vat song voi mot lieu luong nhat đinh
Co the su dung cho khu nha boi, nha cua, xu ly nuoc tinh khiet,..
Chlorine, dung dich kiem,…
Ngoai ra nhieu chat hoa hoc khac cung la nhung chat sat trung co the dung khu trong phong cay, can lua y mot so chat sat trung co tac dung đoc voi con nguoi.
Co nhieu phuong phap khu trung khac nhau. Tuy đoi tuong, tuy tinh chat cong viec ma su dung phuong phap nay hay phuong phap khac.


Tham khao Thu muc Pham Thanh Ho (2005), Nhap mon cong nghe sinh hoc, Nha xuat ban Giao duc.
Truong Kim Phuong (2009) Giao trinh vi sinh vat đai cuong (luu hanh noi bo), ĐH Mo TPHCM.