Chuot tui Gambia hay chuot tui khong lo chau Phi, ten khoa hoc Cricetomys gambianus, la mot loai đong vat co vu trong ho Nesomyidae, bo Gam nham. Loai nay đuoc Waterhouse mo ta nam 1840.


Đac điem Chuot co tui Gambia la chuot lon nhat trong tu nhien tung đuoc biet toi. Loai chuot nay hoat đong ve đem, co the dai toi 92 cm (ca đuoi) va nang hon 4 kg, tuong đuong voi mot con meo nha, co con co chiec rang cua dai gan 3 cm. Chung co the sinh san rat nhanh (khoang 50 con/nam) va chuot con co the sinh đe ngay khi chung đuoc 5 thang tuoi. Sau khi đe con, chuot Gambia chi phai đoi 9 thang đe tiep tuc đe. Chung nuoi sau con nho cung luc. Loai chuot nay an tap, ca thuc va đong vat. Chung cung co the song tho tu 7-8 nam. Chung co ho xa voi chuot o Anh va đuoc cho la loai chuot lon nhat va du dan nhat the gioi.


Ich loi Chung đuoc goi la chuot anh hung (HeroRat), đuoc huan luyen nghiem ngat đe ho tro ra pha bom min đang đem lai nhieu loi ich tai chau Phi va co the se đuoc đua sang cac noi khac. Chuot đa đuoc su dung mot cach hieu qua trong quan đoi Tanzania va Mozambique, chung đang đuoc dung đe tim kiem min o hai nuoc nay. Quan đoi My đa bat đau quan tam đen kha nang su dung chung đe phat hien cac loai min khac nhau.
Co the noi viec huan luyen chuot nhu vay, đi đau hien nay phai ke đen la To chuc phi chinh phu APOPO thuoc vuong quoc Bi. Hien APOPO đang gat hai đuoc cac thanh cong o mot so nuoc chau Phi.
Đe duy tri phan xa co đieu kien cho chuot tui Gambia, cac chuyen vien do, go min phai thuong xuyen huan luyen phan xa cho chung, thoi gian huan luyen trong tuan tu thu 2 đen thu 6 va chi cho an cac thuc an đuoc chon loc ky luong. Chung thuong đuoc buoc vao mot soi day dan lo lung giua 2 bo xu ly. Sau đo chung đuoc tung ra đe quet mot khu vuc đuoc cho la co nguy hiem, va se đao boi tray xuoc mat đat khi chung gui thay mui thuoc no. Huan luyen chuot đang đuoc quan đoi quan tam do chi phi đe lam viec nay khong ton kem. Trong thuc te cong tac, chuot tui Gambia rat nhay ben, lam viec rat trat tu. hai con chuot tui Gambia, trong vong 1 gio co the do het mot bai min co ban kinh rong toi 200m2, trong khi đo, cung mot dien tich đo, con nguoi phai can đen 2 gio. Hon nua, trong luong cua cac chu chot cong binh nay lai nhe, chi vao khoang 3 kg, do đo duoi trong luong cua chung, min khong bi kich no. Chuot cung co the đuoc su dung đe tim kiem nguoi bi nan duoi cac đong đo nat cua cac toa nha va tham chi ca cho viec chan đoan cac benh khac nhau, bao gom ca benh lao bang cach cho ngui mui.


Tac hai = Loai xam lan =
Chung bat đau đuoc đua đen quan đao Florida Keys phia đong nam nuoc My trong thoi gian tu 1999-2001 sau khi mot nguoi nuoi đong vat đia phuong tha tam con chuot ra ngoai tu nhien. Cac quan chuc quan ly moi truong lo ngai rang khi loai gam nham khong lo đen đuoc phan đat lien cua bang Florida, chung se tan pha mua mang o đay. Chuot tui Gambia đa bi cam nhap khau vao My ke tu nam 2003 khi chung đuoc cho la nguyen nhan gay ra dich benh anh huong toi 100 nguoi. Chung đang sinh san nhanh tren quan đao nay bat chap no luc xoa so chung keo dai ca thap ky tu 2001-2012. Bo Nong nghiep My đa lam viec voi quan chuc bang Florida đe xoa so loai gam nham đang so nay, va uoc tinh chi con vai chuc con sot lai.


= An thit nguoi =
Chung chinh la thu pham gay ra cai chet thuong tam cho 2 em be o hai thi tran toi tan cua Nam Phi vao khoang thang 5/2011. Be Lunathi Dwadwa, 3 tuoi đa bi loai chuot khong lo chau Phi can chet khi ngu trong can leu cua gia đinh o Khayelisha, ngoai o thanh pho Cape Town. Bo me em cho biet, ho khong he thay con minh la het, khi thuc giac, ho thay con minh đa chet rat thuong tam: mat bi moc ra ngoai, tu chan may xuong ma đeu bi chuot an chi con tro hoc mat. Mot be gai khac o Soweto gan Johannesburg cung chet vi ly do tuong tu, trong cung mot ngay. Tuy nhien truong hop nay la do ba me đe con o nha đi choi voi ban be nen đa bi canh sat bat giu vi toi “lo đenh”. Thang 4/2011, cu ba 77 tuoi, Nomathemba Joyi cung đa chet sau khi nhung con chuot khong lo gam mat mot nua khuon mat phai.


Hinh anh Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Chuot tui Gambia tai Wikispecies
 Tu lieu lien quan toi Cricetomys gambianus tai Wikimedia Commons
Chuot khong lo an thit 2 em be o Nam Phi http://nld.com.vn/thoi-su-quoc-te/chuot-khong-lo-an-thit-2-em-be-o-nam-phi-2011060506444950.htm