Viem mang nao la benh chung do viem lop mang mong bao boc nao va he than kinh cot song. Đa so la do vi trung hay sieu vi trung tu noi khac trong co the qua mau lan vao dich nao tuy, nhung mot so rat it cung co the do loai nam hay ky sinh trung. Mot so khac do phan ung voi hoa chat hay benh tu mien nhiem. Viem mang nao khac voi viem nao o cho chua thuc su viem vao toi nao bo. Trieu chung đien hinh cua viem mang nao la đau đau, nong sot, cung co, buon oi, so anh sang, co giat, hon me. Viem mang nao do virus thuong khoi trong vong vai ngay, nhung neu do vi trung benh co the rat tram trong va gay tu vong neu khong đuoc chua tri kip thoi.


Dich te hoc va nguyen nhan Truoc khi co vac-xin chong viem mang nao, benh nay thuong thay o tre duoi 5 tuoi, nhung ngay nay, do cac chien dich tiem chung, viem mang nao (VMN) thuong thay nhieu hon o nguoi tuoi 15 đen 24 va o nguoi lon tuoi.
VMN do vi trung van con gay nhieu tu vong va khuyet tat tren toan the gioi.

Rieng tai Hoa Ky: khoang 3/100.000 nguoi bi VMN do vi trung. Khi truoc, ba loai vi trung chinh la H influenzae type B (HIB), meningococcus, va pneumococcus. Nhung sau cac đot tiem chung thong ke benh thay đoi nhieu. Nam 1987 co 20 ngan tre duoi 5 tuoi bi VMN do H. influenzae. Đen 1998 chi con 255.

Mat khac, mot loai dong vi trung Pneumococcus khong the tri bang thuoc penicillin đang phat trien khap the gioi - khoang 41-56% tai Đong Nam A va Đong A. Trong mot cuoc nghien cuu tai Hoa Ky nam 1998, tren 8 tieu bang, trong so 3.335 ca benh do vi trung pneumococcus, 10,2% co the khang lai penicillin, va 13.6% penicillin gan nhu hoan toan bat luc.
Khi benh nhan mac chung viem mang nao nhung khong tim đuoc vi trung thi goi la VMN vo khuan (aseptic meningitis). Sieu vi trung la nguyen nhan chinh cua VMN vo khuan, khoang 10.9/100.000 nguoi bi benh nay. Khi đuoc chan đinh đung đan, 55-70% tim ra đuoc sieu vi trung, trong đo 90% la loai enterovirus. Sieu vi trung Herpes tim đuoc trong khoang 0,5-3% can benh - xay ra khi bi benh nhan mac phai mun rop ha bo lan đau. Trong nhung nguoi khong đuoc tiem phong, sieu vi trung benh quai bi gay ra khoang 30% so VMN vo khuan, gioi nam nhieu hon 2-5 lan gioi nu
Tai cac nuoc cham tien thieu y te va cong tac tiem chung yeu kem, ti le benh viem mang nao cao hon rat nhieu.
Ngoai nguyen nhan tu vi trung, va sieu vi trung, mot so VMN do nam hay cac loai ky sinh trung (đong vat đon bao, giun v.v...). Mot so khac do cac chat đoc to hoa hoc; hay do benh tu nhiem nhu benh lupus; hoac do tai nan chan thuong đau.


Trieu chung Khi nhiem trung, benh nhan thuong phat tang nhiet nong sot, va mo hoi, met moi. Khi viem vao mang nao thi thay nhuc đau. Sau đo, nuoc nao tuy bi viem, tang ap suat len nao va cot song, tao hien chung cung gay (benh nhan khong the cho cam cham vao nguc), non oi, chong mat, so anh sang va co giat, hon me.
Quan trong hon ca la benh VMN do meningococcus co the cap toc gay chung nhiem trung huyet cuc ky tram trong, lam suy tuyen tien than, tao vet bam ung đo đac biet tren da (do vi trung phat trien cuc nhanh, theo mach mau lan đen cuoi tieu đong mach va lam huy cac mo trong nguoi, ke ca da, đau ngon tay, ngon chan, mui, mat, va co quan noi tang) va gay tu vong trong vong vai tieng đong ho neu khong kip chua tri.


Chan đoan Chan đoan xac đinh dua tren trieu chung mang nao, cac trieu chung chuc nang, thuc the. Nhung muon chac chan phai choc do tuy song, nhat la muon tim nguyen nhan, khong choc tuy song khong the xac đinh chac chan.
Bang đoi chieu dich nao tuy binh thuong va benh ly:


Chan đoan gian biet viem mang nao vi khuan voi viem mang nao virus Cac Bac si đa bao cao trong tap chi "The Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine" thang 12/2008. Procalcitonin huyet thanh co đo nhay va đo đac hieu cao đe phan biet viem mang nao vi khuan va viem mang nao nuoc trong o benh nhi.
	Theo BS. Martin Chalumeau va cong su: "Phan biet giua viem mang nao vi khuan va viem mang nao nuoc trong tai phong Cap cuu co the giup gioi han viec su dung khang sinh va nhap vien khong can thiet. Tuy nhien, do nhung hau qua cua viec chan đoan cham tre cua viem mang nao vi khuan co the rat tram trong, bat ky phuong tien chan đoan đe nghi nao cung phai đat đuoc đo nhay 100%".
	BS. Chalumeau tai benh vien Saint-Vincent de Paul, Paris va cong su đa phan tich so lieu tu cac nghien cuu hoi cuu đuoc tien hanh tai sau trung tam cham soc cap 3 tai nam quoc gia, ho cung đa so sanh cac chi so thuc hien cua mau va dich nao tuy đe xac đinh viem mang nao vi khuan.
	Ket qua phan tich bao gom 198 benh nhan tu 1 thang tuoi đen 16 tuoi. 96 benh nhan (48%) bi viem mang nao vi khuan va 102 (52%) benh nhan bi viem mang nao nuoc trong.
	Cac tac gia bao cao, nong đo procalcitonin cao hon mot cach co y nghia so voi cac chi so sinh hoc khac (p=0,001). Nong đo procalcitonin 0,5 ng/mL hoac cao hon co đo nhay 99% va đo đac hieu 83% đe xac đinh viem mang nao vi khuan.
	Mac du đo nhay va đo đac hieu cua CRP, nong đo protein trong dich nao tuy va so luong bach cau trung tinh trong dich nao tuy cung tot, chung co y nghia thap hon so voi procalcitonin.
	Nhom nghien cuu cua BS. Chalumeau cho rang ket hop procalcitonin voi cac chi so khac trong viec quyet đinh lam sang co hieu qua se tang đo đac hieu va tranh chan đoan nham.
	Tuy nhien, ho cung cho rang can phai co them cac nghien cuu tien cuu xac nhan truoc khi nong đo procalcitonin co the đuoc su dung thuong quy nhu la mot quy tac đe quyet đinh nhap vien va/hoac đieu tri trong truong hop viem mang nao tre em.


Đieu tri Hien tai viem mang nao chua co thuoc chua va chi co thuoc ngua


Tien luong Phong ngua Vac-xin tiem ngua chong vi trung :
Phong benh viem nao Nhat Ban tot nhat la bang cach tiem vaccin phong viem nao Nhat Ban đe tao nen mien dich cho tre em o mot so nuoc chau A, noi co benh luu hanh. Hien nay chua co bien phap đieu tri đac hieu đoi voi benh viem nao Nhat Ban nen bien phap phong benh van la giai phap can thiet.
Co the phong benh bang cach mac ao quan bao ho, dung hoa chat xua muoi, luoi bao ve nha cua, man chong muoi, huong xua muoi va tranh cac hoat đong o ngoai troi vao buoi chieu khi khong can thiet. Viec dung hoa chat phun ton luu nha cua, chuong gia suc o cac vung nong thon đe phong chong muoi Culex, trung gian truyen benh viem nao Nhat Ban thuong khong co hieu qua do tap tinh đot nguoi va tru an ngoai nha cua loai muoi nay. O mot so vung, co the phong chong benh bang cach tha ca an bo gay, bien phap lam han che noi muoi đe trung o ruong lua va he thong muong mang. Viec phun hoa chat đe diet muoi tru an ngoai troi chi ap dung khi xay ra dich. O nhung vung co benh viem nao Nhat Ban luu hanh, can nhot gia suc va lam chuong gia suc cach xa nha o; đac biet la đoi voi loai lon.


Chu thich Tham khao (Tieng Anh)

Viem mang nao Thu vien Y hoc Quoc gia Hoa Ky
Đieu tri VMN tre em Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine www.australiandoctor.com.au Uc
Thong tin ve benh Meningococcus Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine Bo Y te tieu bang Victoria (Uc)
(Tieng Viet)

Viem mang nao Luu tru ngay 20 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine Đai hoc Y Ha noi
Francois Dubos; Bartosz Korczowski; Denizmen A. Aygun; Alain Martinot; Cristina Prat; Annick Galetto-Lacour; Juan Casado-Flores; Erdal Taskin; Francis Leclerc; Carlos Rodrigo; Alain Gervaix; Sandrine Leroy; Dominique Gendrel; Gerard Breart; Martin Chalumeau. Serum Procalcitonin Level and Other Biological Markers to Distinguish Between Bacterial and Aseptic Meningitis in Children: A European Multicenter Case Cohort Study. Archives of Pediatrics & Aldolescent Medicine. 2008; 162: 1157-1163.