Ha Kiet (chu Han: 夏桀), ten Ly Quy (履癸), la vi vua thu 17 va cuoi cung nha Ha trong lich su Trung Quoc. 
Ong đuoc truyen thong coi nhu mot bao chua va la ke ap buc, nguoi mang lai su sup đo cua mot trieu đai. Khoang cuoi the ki 18 TCN Kiet bi đanh bai boi Thanh Thang, dan đen cham dut cua nha Ha (keo dai khoang 500 nam) va su ra đoi cua nha Thuong.


Ten goi Ly Quy la con cua Ha Phat (co thuyet noi la con Ha Cao) đuoc su sach ghi lai la ong vua hoang dam va tan bao, thich gay viec chien tranh. Khi đo, Ly Quy mang quan đi đanh nuoc Huu Thi, nuoc Huu Thi khong chong noi ben dang my nu la nang Muoi Hi va xin Ly Quy lui quan. Ly Quy đuoc nang Muoi Hi ben tha cho nuoc Huu Thi.
Ly Quy sung ai nang Muoi Hi, tang cuong boc lot nhan dan đe huong lac. Su tan bao cua ong khien nhieu bo toc noi day chong lai. Nhan dan oan ghet ong nen nguyen rua rang:"Ong la mat troi, bao gio ong moi lan xuong nui ? Bon ta nguyen lan theo ong !"
Thay nuoc Thuong cua Thanh Thang giau manh, Ly Quy so Thuong chong lai nen lenh trieu Thuong Thang đen kinh đo roi bat va giam cam o Ha Đai. Sau mot thoi gian, Kiet tha cho Thuong Thang, tha ve bo toc. Thuong Thang quyet tam phat trien luc luong đe lat đo su cai tri cua Ha Kiet.


Mat nuoc Vua Kiet vuong xay dung nen mot cai cot đong cho boi mo tron roi nung nong, he ai trai y nha vua lap tuc bat ho treo len cai cot đo goi la "bao lac". Hinh phat nay qua da man lam cho nhieu nguoi bat man ban tan xon xao nhat la nhung gia đinh co tu nhan pham toi nhe, vi quan trung thanh Quan Long Phung khong chiu noi nua lieu mang xong thang vao cung vua noi rang hay do bo "bao lac" đi. Vua Kiet noi gian loi đinh sai nguoi bat ngay Quan Long Phung chem đau thi chung vi toi hon hao.
Truc thu ki nien cua nuoc Nguy thoi Chien Quoc bo sung them thong tin ve su diet vong cua nha Ha. Sach nay viet, Ly Quy van tiep tuc viec chinh phat, mang quan đi đanh đat Manh Son. Manh Son ben theo nuoc Huu Thi, dang 2 nguoi con gai đep la Uyen va Viem đe xin Ha lui quan. Ly Quy cung bang long lui quan ve va rat sung ai hai nguoi con gai đat Manh Son, lanh nhat voi nang Muoi Hi.
Trong khi đo Thanh Thang nuoc Thuong ngay cang lon manh. Thuong Thang sai Y Doan đen kinh đo nha Ha tra hang. Muoi Hy bi Ly Quy lanh nhat đam ra oan vong. Y Doan đa loi dung su oan vong cua Muoi Hy đa lien he voi nang đe nam đuoc nhieu tin tuc ve noi tinh trieu đinh nha Ha. Sau khi nam đuoc noi tinh nha Ha, Y Doan tro ve voi Thanh Thang.
Trong khi Ly Quy say đam tuu sac thi Thuong Thang tim cach lien minh voi cac bo toc đe tao vay canh va mang quan đanh diet cac nuoc chu hau than voi Ha nhu Cat, Binh Chuong Vi, Con Ngo.
Theo ke sach cua Y Doan, Thuong Thang khieu chien voi nha Ha, bo khong nop cong cho Ha Kiet. Ly Quy noi gian đieu đong binh ma 9 bo toc phia đong truoc sau đanh vao bo lac Thuong. Thang sai nguoi đen nop cong. Thay Thang thuan phuc, ong lai bang long cho lui quan.
Thang tranh thu thoi gian tim cach lien minh va chia re 9 bo toc giup quan cho Ha Kiet. Sang nam sau, Thang lai bo cong nap. Ly Quy lai to chuc hoi cac bo lac phu thuoc o Huu Nhung đanh Thuong, nhung lan nay cac bo lac khong nghe theo. Bo lac Huu Man phan đoi viec đanh Thuong cua Ly Quy. Ong noi gian ben mang quan đanh Huu Man truoc. Nhan dan phai phuc dich cho cuoc chien nang ne cang oan han ong hon.
Thay ong bi sa lay vao cuoc chien voi toc Man, Thang quyet đinh ra quan diet Ha. Nam 1767 TCN, Thuong Thang đanh thang Ly Quy trong tran quyet đinh o Minh Đieu (嗚条). Ha Kiet thua tran, bi mat ngoi va bi đay ra Nam Sao (南巢). Ong noi voi thu ha:"Ta hoi han khong giet Thang o Ha Đai nen moi ra nong noi nay".
Nha Ha truyen đuoc hon 400 nam, đen đay thi mat. Ha Kiet o ngoi 52 nam, bi đay ra Nam Sao 3 nam thi qua đoi tai nui Đinh Son nam 1764 TCN, khong ro bao nhieu tuoi. Thanh Thang lap ra nha Thuong.


= Qua đoi =
Quan đoi Thuong sau đo đa chien đau voi luc luong cua Ha Kiet trong Tran Minh Đieu (嗚条), trong mot con bao lon va đanh bai quan đoi Ha (下). Cuoi cung Ha Kiet đa qua đoi vi benh. Thanh Thang đa thanh cong va len ngoi vua, lap ra nha Thuong.


Xem them Nha Ha
Nha Thuong
Thanh Thang
Y Doan
Truc thu ki nien
Quan Long Phung


Tham khao Su ky Tu Ma Thien - Nhung đieu chua biet, Bui Hanh Can va Viet Anh dich (2007), Nha xuat ban Van hoa thong tin, cac thien:
An ban ky
Ha ban ky
Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Thanh nien
Trinh Doan Thang, Ngo Trau Cuong, Thai Thanh (1998), Co su Quynh Lam, Nha xuat ban Thanh Hoa
Tieu Le (2000), Nhung ong vua noi tieng trong lich su Trung Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Ky Ngan Than (2007), Nguoi Trung Quoc va nhung hieu lam ve lich su, Nha xuat ban Cong an nhan dan


Chu thich