Đe Nhi Cong hoa Viet Nam (1967-1975) la chinh the dan su cua Viet Nam Cong hoa thanh lap tren co so cua ban Hien phap thang 4 nam 1967 va cuoc bau cu thang 9 nam 1967. Ngay 1 thang 11 nam 1967 đuoc xem la ngay chinh thuc thanh lap nen Đe Nhi Cong hoa. Đe Nhi Cong hoa cham dut khi Tong thong Duong Van Minh ra lenh đau hang chinh phu cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam vao ngay 30 thang 4 nam 1975.


Chinh phu Chinh phu Đe Nhi Cong hoa tiep thu chinh quyen tu Uy ban Lanh đao Quoc gia do cac tuong lanh Nguyen Cao Ky va Nguyen Van Thieu đieu hanh trong thoi ky quan quan giua nen Đe Nhat va Đe Nhi Cong hoa.


= Hanh chinh Trung uong =


 Lap phap  Chieu theo Hien phap thi lap phap co Quoc hoi luong vien: Thuong vien co 30-60 nghi si nhiem ky 6 nam bau theo lien danh lay toan quoc lam đon vi đoc nhat. Ha vien co 100 đen 200 dan bieu nhiem ky 4 nam bau theo ca nhan can cu theo tung tinh. Chieu theo Hien phap thi Ha vien phai co 6 ghe danh cho nguoi Viet goc Mien, 6 nguoi Thuong, 2 nguoi Cham, va 2 nguoi thuoc dan toc thieu so mien nui Bac Viet di cu vao Nam.
Khoa đau tien Thuong vien nam 1967-1973 co 6 lien danh; moi lien danh la 10 nguoi, tong cong la 60 nghi si. Nguyen Van Huyen đuoc bau lam Chu tich Thuong vien.
Khoa đau tien Ha vien nam 1967-1971 co 137 dan bieu; Nguyen Ba Luong trung tuyen lam Chu tich Ha vien. Nam 1971 so dan bieu tang len thanh 159; moi dan bieu đai dien khoang 50.000 cu tri. Trong Quoc hoi vao thoi điem nam 1974 thi Thuong vien co 41 nghi si than chinh phu, 19 nghi si đoi lap; Ha vien co 84 dan bieu than chinh phu, 59 đoi lap va 16 đoc lap.


 Hanh phap  Hanh phap bau theo lien danh 2 nguoi voi nhiem ky 4 nam, mot nguoi lam tong thong va nguoi kia pho tong thong. Trong cuoc bau cu nam 1967, lien danh Nguyen Van Thieu va Nguyen Cao Ky đac cu voi 34,8% so phieu. Tuy nhien neu tinh rieng Thu đo Sai Gon thi lien danh Tran Van Huong - Mai Tho Truyen nhieu phieu nhat (151.102). Nhi la Nguyen Van Thieu - Nguyen Cao Ky (148.933) roi Truong Đinh Dzu - Tran Van Chieu (83.374).
Tong thong chi đinh Thu tuong va Thu tuong đe trinh danh sach Noi cac đe đieu hanh chinh phu. Noi cac đau tien do Thu tuong Nguyen Van Loc nham chuc ngay 9 thang 11 nam 1967.

Sau Su kien Tet Mau Than, Thu tuong Nguyen van Loc bi chi trich va ep tu nhiem. Nguoi đuoc bo len thay la Thu tuong Tran Van Huong, nham chuc ngay 28 thang 5 nam 1968 nhung đen 1 thang 9 nam 1969 thi noi cac cua ong bi giai tan. Noi cac thu ba la cua Thu tuong Tran Thien Khiem đieu khien chinh phu gan 6 nam (1969-75) cho gan đen khi nen Đe Nhi Cong hoa cham dut.

Tong thong Nguyen Van Thieu tai đac cu trong cuoc bau cu ngay 3 thang 10 nam 1971 trong lien danh voi Tran Van Huong.


 Tu phap  Đung đau nganh tu phap la Toi cao Phap vien nhom hop lan đau ngay 22 thang 10 nam 1968 gom co 9 tham phan voi nhiem ky 6 nam do Cong to Vien va Luat su Đoan đe cu va Quoc hoi bo nhiem.
Nhiem ky I (1968-1974), Tham phan Tran Minh Tiet đuoc bau lam Chu tich. Noi tiep la Tham phan Tran Van Linh lam Chu tich Nhiem ky II (1974-1975).
Ngoai ra con co Giam sat Vien quy đinh trong Hien phap voi 18 giam sat vien coi viec kiem tra ke toan cac co quan chinh phu va đieu tra nhung nghi an tham nhung, lam quyen, hoac bien thu cong quy.


= Hanh chanh đia phuong =
Viet Nam Cong hoa đuoc chia thanh 44 tinh, 237 quan, va 6 thanh pho (Đo thanh Sai Gon, Vung Tau, Đa Lat, Cam Ranh, Đa Nang, Hue), sau tang thanh 11 thanh pho (them Rach Gia, Can Tho, My Tho, Nha Trang, Bien Hoa). Viec đieu hanh con bi chi phoi boi quan đoi voi toan quoc chia thanh 4 quan khu.
Cap tinh thi co Hoi đong Tinh va Tinh truong đung đau. Tinh truong do Tong thong bo nhiem trong khi Hoi đong tinh thi do dan chung bau len. Tinh truong chiu trach nhiem tai chanh va hanh chanh trong tinh cung bao cao ve phu Thu tuong va Bo Noi vu. Tinh truong con co nhiem vu chi huy luc luong Đia Phuong Quan va Nhan dan Tu ve.
O cap quan thi co quan truong, thuong la mot quan nhan do tinh truong đe cu va Bo Noi vu bo nhiem. Cong viec chinh cua quan truong la trong coi van đe an ninh va đieu hanh nhung dich vu nhu y te, nong nghiep, cong chanh va thong ke. Quan truong con co quyen xu kien trong nhung vu an tieu hinh.
Lang xa co Hoi đong Xa quan tri. Thon lang it hon 2.000 nguoi thi bau hoi đong 6 thanh vien trong khi thon lang hon 10.000 dan thi co the lap hoi đong 12 nguoi. Hoi đong xa tu bau len xa truong. Hoi đong hop moi thang mot lan đe xet chu yeu ve ngan sach va nhung đo an xay dung. Bat đau tu nam 1969 thi xa truong quan ly ca nhung can su phat trien nong thon.


= Đang phai chinh tri =
Tinh đen nam 1970 thi chinh truong Mien Nam co chin chinh đang hoat đong chinh thuc. Đo la:

Viet Nam Nhan xa Cach mang Đang
Luc luong Đai Đoan ket
Đai Viet Cach mang Đang
Viet Nam Quoc dan Đang, Xu Đang bo Mien Nam
Viet Nam Quoc dan Đang
Mat tran Nhan dan Cuu nguy Dan toc
Phong trao Quoc gia Cap tien
Tap đoan Cuu Chien si Hoa Hao Dan xa
Viet Nam Dan chu Xa hoi Đang


Van hoa Trong nhung thanh tich cua nen Đe Nhi Cong hoa la viec xay dung Thu vien Quoc gia o đia điem quay boi bon con đuong Gia Long, Cong Ly, Nguyen Trung Truc va Le Thanh Ton. Đia điem nay thoi Phap thuoc la Kham Lon, đia chi la so 69 đuong Gia Long (sau nam 1975 la đuong Ly Tu Trong) khoi xay thang 12 nam 1968 va khanh thanh ngay 23 thang 12 nam 1971 duoi su chu toa cua Tong thong Nguyen Van Thieu. Toa nha moi cao 14 tang voi dung tich luu tru mot trieu cuon sach.


Chinh sach đoi ngoai Chinh phu Đe Nhi Cong hoa lap bang giao voi 86 quoc gia tren the gioi voi đia vi chinh quyen phap ly cua mien Nam va them 6 quoc gia khac nhin nhan Viet Nam Cong hoa chinh quyen hien huu (de facto). Trong truong hop quoc gia nao cong nhan chinh phu Cach mang Lam thoi mien Nam Viet Nam thi quan he bi Viet Nam Cong hoa cat đut nhu truong hop Indonesia vao nam 1964..
Hoa Ky la mot đong minh toi quan trong đoi voi chinh phu Đe Nhi Cong hoa vi la nguon vien tro quan su lon cung nhu su giup đo kinh te. Nguon tai tro cua Hoa Ky tang đang ke neu lay nam 1966 lam moc giua thoi ky truoc va sau khi thanh lap nen Đe Nhi Cong hoa.

Ghi chu: Muc vien tro binh quan đau nguoi đuoc tinh bang cach lay tong vien tro chia cho dan so VNCH cung nam. Muc vien tro tinh bang tien Đong tinh bang cach lay muc vien tro tinh bang Đo la My nhan voi ty gia hoi đoai chinh thuc giua Đong VNCH voi Dollar.
Nguon: So lieu ve tong vien tro lay tu Dacy (1986), bang 10.2, trang 200; So lieu ve dan so VNCH lay tu Tran Van Tho chu bien (2000), bang 1.1, trang 238; So lieu ve ty gia hoi đoai lay tu Dacy (1986), bang 9.5, trang 190.


Chinh sach đoi noi Trong cuoc chien, chinh phu Đe Nhi Cong hoa ngoai viec phai đoi đau quan su voi Mat tran Dan toc Giai phong mien Nam Viet Nam con phai giai quyet viec đinh cu dan ty nan phai so tan vi tinh hinh an ninh. Rieng vao nam 1972 co 758.000 dan phai bo nha cua chay loan.
Chinh phu con đe ra cuoc cai cach đien đia voi chuong trinh Nguoi cay co ruong, đuoc Quoc hoi thong qua vao đau nam 1970. Trong thoi gian 4 nam, 750.000 ho nong dan (khoang 5 trieu dan) đuoc phat hon mot trieu hecta đat.


= Nhung ngay cuoi cung =
Vao đau nam 1975 duoi ap luc quan su va tinh hinh ngay cang nguy bien, Thu tuong Tran Thien Khiem tu chuc ngay 3 thang 4. Tong thong Nguyen Van Thieu đe cu Nguyen Ba Can, luc bay gio la Chu tich Ha vien Quoc hoi, đung ra lap Noi cac moi hau mo rong cho cac gioi tham chinh. Mai đen ngay 14, Nguyen Ba Can moi đe trinh danh sach tan Noi cac voi danh xung "Chinh phu Đoan ket Quoc gia" đe thay the nhan su. 

Ngay 21 thang 4, do suc ep lon tu cac tuong duoi quyen nhu Tran Van Đon, Cao Van Vien, thu tuong Nguyen Ba Can, bo truong kinh te Nguyen Van Hao Tong thong Nguyen Van Thieu đa nhom hop cac nhan vat chap chinh tai Dinh Đoc Lap va tuyen bo tu chuc va giao quyen lai cho Pho Tong thong Tran Van Huong theo Hien phap quy đinh. Buoi le đuoc truyen thanh va truyen hinh truc tiep luc 19 gio 40 phut. Co gang luc bay gio la đe tim cach hoa hoan voi phe Mat tran Dan toc Giai phong Mien Nam Viet Nam vi đoi phuong khong chap nhan thuong thuyet voi chinh phu cua Tong thong Thieu.
Ngay 23 thang 4, Thu tuong Nguyen Ba Can tu chuc.


Xem them Viet Nam Cong hoa
Đe Nhat Cong hoa Viet Nam
Viet Nam hoa chien tranh


Chu thich Tham khao Department of State. "Background Notes (South) Viet-Nam". Washington, DC: US Government Printing Office, 1974.
Hoang Co Thuy. Viet su khao luan. Paris: Nam A, 2002.
Nguyen Ngoc Bich, et al. An Annotated Atlas of the Republic of Viet-Nam. Washington, DC: Embassy of Viet-Nam, 1972.
Nguyen Ngoc Huy. Political Parties in Vietnam. Sai Gon: The Vietnam Council on Foreign Relations, 1970.
Penniman, Howard R. Elections in South Vietnam. Stanford, CA: Hoover Institution on War, Revolution and Peace, 1972.