Acanthurus pyroferus la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1834.
Acanthurus tristis, truoc đay đuoc xem la danh phap đong nghia cua A. pyroferus, đa đuoc cong nhan la mot loai hop le vao nam 1993 dua tren su khac biet ve mau sac.


Tu nguyen Tu đinh danh pyroferus đuoc ghep boi hai am tiet trong tieng Latinh: pyro ("lua") va ferous ("mang theo"), ham y đe cap đen vet mau đo cam phia sau nap mang keo dai xuong đen goc vay nguc cua loai ca nay.


Pham vi phan bo va moi truong song Tu quan đao Cocos (Keeling) va đao Giang Sinh (Uc) cung nhu ran san ho Scott ngoai khoi Tay Uc, A. pyroferus đuoc phan bo trai dai ve phia đong đen quan đao Marquises va Tuamotu (Polynesie thuoc Phap), nguoc len phia bac đen vung bien ngoai khoi đao Honshu (Nhat Ban), gioi han phia nam đen bo đong Uc (gom ca ran san ho Great Barrier).
O Viet Nam, A. pyroferus đuoc ghi nhan tai cu lao Cham (Quang Nam), vinh Nha Trang (Khanh Hoa) va quan đao Truong Sa, cung nhu tai Phu Yen.
A. pyroferus song gan cac ran san ho o đo sau len đen 60 m.


Mo ta Chieu dai co the lon nhat đuoc ghi nhan o A. pyroferus la 29 cm. Loai ca nay co mot manh xuong nhon chia ra o moi ben cuong đuoi tao thanh nganh sac.
Co the cua A. pyroferus truong thanh co hinh bau duc thuon dai, co mau nau voi mot vet mau đo cam phia sau nap mang keo dai xuong đen goc vay nguc; vung nguc co mau nau đo. Mot dai đen tren nap mang, chay dai xuong mieng, voi mot vong trang bao quanh mom. Co đom trang o duoi mat.
So gai o vay lung: 8; So tia vay o vay lung: 27–29; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 24–28; So tia vay o vay nguc: 16; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5; So luoc mang: 23–26.


= Loai bat chuoc =

Ca con cua A. pyroferus lai khong co mau sac nhu ca truong thanh. Nguoc lai, chung co the bat chuoc mau sac cua mot so loai ca buom gai thuoc chi Centropyge. Khong nhung the, vay đuoi cua A. pyroferus chua lon lai bo tron het nhu nhung loai ca buom ma no bat chuoc.
Trong nhung lan thu thap hay chup hinh duoi nuoc, nha ngu hoc Randall nhan thay, nhung loai Centropyge co tinh canh giac rat cao, kho ma tiep can đuoc chung. Mot đieu nua, nhung loai san moi biet ro ve hanh vi nay cua Centropyge, nen chung se khong ton cong đe truy bat chung. Vi the, nhung ca the co hinh dang, mau sac nhu Centropyge se khong lot vao tam ngam cua nhung ke san moi. Chinh vi đieu nay ma ca con cua A. pyroferus bat chuoc mau sac cua cac loai Centropyge đe tranh nhung ke san moi. Tuy nhien, A. pyroferus chua truong thanh khong the bat chuoc đuoc hanh vi cua Centropyge: chung it canh giac đen xung quanh, kiem an tren mot khu vuc kha rong rai va khong boi gan đay, tao co hoi cho nhung loai san moi bat đuoc.

Su bat chuoc o ca con cua A. pyroferus đuoc ghi nhan lan đau tien o ngoai khoi Papeete, đao Tahiti (thuoc quan đao Societe), khi mot ca the dai 4,3 cm co mau vang voi cac vet xanh tren đau đuoc phat hien. Ban đau, cac nha ngu hoc cho rang đay la mot ca the cua loai Centropyge flavissima, nhung mau vat nay lai co nganh o cuong đuoi. Mau vat nay co 8 gai o vay lung, mot so luong chi đuoc tim thay o hai loai Acanthurus, la A. pyroferus (kieu mau ca con khi đo van chua đuoc biet) va Acanthurus sohal, loai đac huu cua Bien Đo. Khong lau sau đo, mot ca the 8,8 cm đuoc thu thap co mau vang nau voi hai thuy đuoi moi nhu, hoan toan trung khop voi đac điem cua A. pyroferus. Luc nay, kieu mau ca con cua A. pyroferus moi đuoc biet đen.
Mau vang ma ca con A. pyroferus bat chuoc o C. flavissima đuoc nhin thay chu yeu o cac quan đao thuoc Trung Thai Binh Duong. O nhung pham vi ma C. flavissima thua vang, ca con A. pyroferus se bat chuoc mau trang xam cua Centropyge vrolikii. hay hoan toan la mau vang nhu Centropyge heraldi. Ngoai ra, ca con A. pyroferus con co the bat chuoc mau sac cua Centropyge bicolor, mot loai ca buom voi nua than truoc mau vang va nua than sau mau xanh lam tham, đuoc quan sat o ngoai khoi bang New South Wales (Uc).


Sinh thai hoc Thuc an cua A. pyroferus chu yeu la tao. Loai ca nay đuoc ghi nhan la đa tap giao voi Acanthurus tristis o bo đong cua đao Bali (Indonesia).


Đanh bat A. pyroferus đuoc đanh bat cho viec buon ban ca canh. Mot con A. pyroferus đuoc ban voi gia dao đong khoang tu 35 đen 70 USD.


Tham khao