Phero Pham Tan (1913 – 1990) la mot giam muc cua Giao hoi Cong giao Viet Nam. Ong la Giam muc chinh toa tien khoi cua Giao phan Thanh Hoa. Truoc đo, ong cung tung giu vai tro Pho Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Thanh Hoa (Đia phan Thanh Hoa) trong khoang thoi gian ngan tu nam 1959 đen nam 1960. Khau hieu giam muc cua ong la "Khi con tro lai, hay lam vung tin anh em con".
Pham Tan tu nho co chi huong tu tap, nam 13 tuoi đuoc gia đinh cho theo con đuong tu tri. Sau 15 nam tu hoc, nam 1941, ong đuoc phong chuc linh muc va lan luot trai qua cac vai tro khac nhau nhu linh muc pho xu, chinh xu. Thoi ky lam chinh xu Phuc Lang, ong đa gop cong xay dung đoi song on đinh va am no cho nguoi dan khong phan biet ton giao. Sau khi đi hoc tap cai tao, Pham Tan đuoc chon lam linh muc Tong quan Đia phan Thanh Hoa.
Nam 1959, Toa Thanh bo nhiem linh muc Pham Tan lam Pho Đai dien Tong Toa Đia phan Thanh Hoa. Cung voi viec thiet lap hang giao pham Cong giao Viet Nam, nam 1960, ong đuoc nang thanh Giam muc Tien khoi Giao phan Thanh Hoa. Vi hoan canh, đen tan nam 1975, ong moi đuoc cu hanh le truyen chuc giam muc. Trong thoi ky giam muc cua minh Pham Tan tham gia quan ly voi vai tro đong sang lap Đai chung vien Vinh Thanh. Ong qua đoi ngay 1 thang 2 nam 1990, tho 77 tuoi.
Trong Hoi đong Giam muc Viet Nam, giam muc Pham Tan giu chuc Chu tich Uy ban Giao dan trong hai nhiem ky II va III, keo dai tong cong 6 nam, tu nam 1983 đen nam 1989.


Tu tap Giam muc Phero Pham Tan sinh ngay 4 thang 1 nam 1913 (hoac ngay 3 thang 1 nam 1913) tai giao ho Ben Cat, giao xu Hieu Thuan thuoc Hat Đai dien Tong Toa Thanh (Đia phan Thanh Hoa - nay thuoc Giao phan Phat Diem). Ve đia gioi hanh chanh thuoc xa Khanh Mau, huyen Yen Khanh, tinh Ninh Binh.
Nam 1926, khi cau Pham Tan đuoc 13 tuoi, gia đinh cho nhap hoc tai Truong Tap Ba Lang, Thanh Hoa. Mot nam sau đo, cau nhap hoc Tieu chung vien Phuc Nhac, Phat Diem. Sau 8 nam la tieu chung sinh, nam 1935, chung sinh Tan đuoc gui hoc tai Đai chung vien Xuan Bich, Ha Noi va đa hoan thanh chuong trinh Than hoc va Triet hoc tai đay.


Linh muc Sau qua trinh tu hoc, ngay 7 thang 6 nam 1941, Pho te Pham Tan đuoc thu phong linh muc. Sau khi đuoc truyen chuc linh muc, tan linh muc Tan đuoc bo nhiem đam nhan vai tro giao su va linh huong cua Tieu Chung vien Ba Lang ke tu nam 1942. Trong khoang thoi gian hai nam tu nam 1945, giam muc đia phan cu linh muc Pham Tan đam nhan vai tro lam linh muc pho xu Giao xu Ba Lang. Nam 1947, ong đuoc bo nhiem đam nhan vai tro linh muc chanh xu Giao xu Phuc Lang. Thoi ky đam nhan vai tro nay, linh muc Pham Tan quan tam cai thien đoi song nguoi dan khong phan biet ton giao. Tai giao xu, ong thiet lap cac nha may giay, nha may in, xuong det, xuong lam non va cho ra đoi bao Chan Ly đe giao huan giao dan ca ve đoi song lan ton giao. Cac nha may ong thanh lap đa tao nhieu viec lam cho nguoi dan.
Noi ve to bao Chan Ly, cuon Viet Nam Giao su Quyen II cua linh muc Phan Phat Huon cho rang voi tinh than cua linh muc Pham Tan, to bao co su mang đe cao van hoa Cong giao, chong lai su bop nghet ve van hoa trong che đo Cong san. Nha may san xuat giay cua linh muc Pham Tan cung cap giay trong pham vi toan tinh. Xuong det do ong thiet lap ngoai cung cap đu luong vai cho nguoi dan, con đu cung ung cho cac lang lan can. Nho xuong det, cac cong viec co lien quan nhu trong bong lay soi, thu luom la non va đao tao nguoi dan cach lam non la. Nho nhung co gang cua linh muc Pham Tan, đoi song nguoi dan quanh vung giao xu Phuc Lang am no va on đinh. Nam 1952, ong cho khoi cong tai thiet nha tho Phuc Lang voi 7 gian.
Sau 5 nam đam nhan vai tro linh muc chinh xu Phuc Lang, tu nam 1952 đen nam 1954, linh muc Tan đi hoc tap cai tao. Sau khi tro ve, ngay 24 thang 3 nam 1954, ong đuoc Giam muc Louis de Cooman Hanh bo nhiem giu chuc Linh muc Tong quan Đia phan Thanh Hoa. Giam muc Hanh chinh thuc phai hoi huong it thang sau đo, vao ngay 21 thang 6. Cac linh muc giao phan phan lon phai đi cai tao va cac viec muc vu đo don ve linh muc Tong quan. Sau khi hiep đinh Gio-ne-vo ky ket vao cuoi thang 7 nam 1954, mot so luong lon linh muc, tu si va giao dan đa di cu vao Nam. Đieu nay khien cac co so đao tao cung nhu hoi dong tai giao phan phai đong cua. Sau khi đuoc bo nhiem chuc Tong quan, linh muc Tan to chuc đi tham muc vu đia phan. Tinh đen nam 1955, đia phan chi co 30 linh muc.
So giao dan nam 1954 uoc luong vao khoang 100.000 va to chuc thanh 45 giao xu, so giao dan di cu vao khoang 15.000 va 60 linh muc phan tan khap mien Nam Viet Nam, theo Viet Nam Giao su Quyen II cua Phan Phat Huon. Trong boi canh khi khong chi rieng giao phan Thanh Hoa, cac giao phan mien Bac Viet Nam nhu Hai Phong, Bui Chu, Phat Diem,... khong chi co linh muc ma giam muc đia phan cung quyet đinh di cu, linh muc Pham Tan quyet đinh o lai giao phan voi su ho tro muc vu cua bay đen tam linh muc tre tuoi.
Ban tin cua Catholic News Service ngay 22 thang 8 nam 1955 bao cao linh muc Pham Tan đa bi Viet Minh bat đi tu ngay 14 thang 6, ngay ma Chu tich Ho Chi Minh cam ket ve tu do ton giao. Ly do linh muc nay bi bat la vi ung ho nguoi ty nan đi đen mien Nam va đa tuong thuat bao cao mot vu đuoc cho la hien ra cua Ba Maria (nguoi Cong giao goi la Đuc Me). Tren thuc te, sau khi tro ve chau Au nam 1954, vao thoi điem ban tin ke tren, giam muc Cooman Hanh đa tro lai va đinh cu o mien Nam Viet Nam do khong the tro lai đia phan Thanh Hoa.


Giam muc = Vi giam muc Tan cu =
Ngay 17 thang 3 nam 1959, linh muc Phero Pham Tan đuoc Toa Thanh chon lam Giam muc hieu toa Giustiniapoli, đuoc bo nhiem lam Pho Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Thanh Hoa (Đia phan Thanh Hoa) voi quyen ke vi Đai dien Tong Toa Louis Hanh. Tinh đen nam 2009, ong la mot trong so 7 giam muc nguoi Viet xuat than tu giao phan Phat Diem (chua bao gom giam muc Giuse Nguyen Nang.
Cung voi viec thiet lap hang Giao pham Viet Nam, Toa Thanh chinh thuc nang Hat Đat dien Tong Toa Thanh Hoa (Đia phan Thanh Hoa) tro thanh Giao phan Thanh Hoa, đat Giam muc Pham Tan lam Giam muc chinh toa Tien khoi. Van thu cong bo ngay 24 thang 11 nam 1960, loan tin đen Viet Nam ngay 8 thang 12 cung nam. Trong tong hien thiet lap, ong đuoc nhac đen giu chuc vu Giam quan Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Thanh Hoa.
Ban tin ngay 13 thang 8 nam 1962 cua Catholic News Agency cho rang hai giam muc tan cu la Pham Tan va Vinh Son Phaolo Pham Van Du đa gan nhu trong trang thai quan thuc, nham ngan chan cac giao si nay đuoc cu hanh le tan phong giam muc. Trong tinh hinh chien su kho khan, tu nam 1964, viec đao tao chung sinh giao phan đa bi đinh tre. Sau di cu nam 1954, so giao dan giam 30.000 ve muc khoang 70.000 giao dan to chuc thuoc 44 giao xu. Trong hoan canh chien tranh, cac co so ton giao nhu cac khu đat xung quanh Toa giam muc, nha tho chinh toa, cac hoi dong lan luot bi chinh quyen muon hoac trung thu. Cac co so tu thien xa hoi vi thieu nguoi trong coi cung đa phai đong cua. Tinh hinh muc vu kho khan: thieu linh muc, đien, nuoc, banh va ruou le,... Cung trong thoi ky chien su, hang chuc qua bom tan pha Toa giam muc Thanh Hoa va giam muc Pham Tan phai tan cu đen cac giao xu Phu Binh va Ngoc Son. Cac nha tho bi thao do va tinh hinh xay dung nha tho moi rat han che.


= Tan phong va muc vu =
Sau 16 nam đuoc bo nhiem lam Giam muc, mai đen ngay 22 thang 6 nam 1975, (mot so tai lieu ghi nhan la ngay 26 thang 6 hoac ngay 20 thang 6) ong moi đuoc Giam muc Phero Maria Nguyen Nang lam chu le tan phong Giam muc tai nha tho chinh toa Thanh Hoa. So di Giam muc Nang tan phong chuc giam muc cho linh muc Tan trong thoi điem nay la do co su uy nhiem chinh thuc tu Toa Thanh. Trong mot giai đoan lich su, giam muc Pham Tan cung mot so giam muc đia phan mien Bac khac nhu Phero Maria Khuat Van Tao, Gioan Baotixita Tran Huu Đuc, Vinh Son Phaolo Pham Van Du,... đuoc goi la cac giam muc "chui" vi đuoc truyen chuc am tham va kho tiep can voi giao dan do bi suc ep tu chinh quyen Viet Nam. Đai vo tuyen Ha Noi chinh thuc loan tin tan giam muc đa chinh thuc nhan giao phan Thanh Hoa vao thang 7 nam 1975. Ban tin cung loan tin xac nhan ve tan giam muc Giao phan Bui Chu Đa Minh Le Huu Cung.
Giam muc Pham Tan cung cac giam muc Viet Nam thuc hien chuyen vieng tham Ad Limina vao nam 1980. Nhan chuyen đi nay, ong cung đi đen cac nuoc chau Au nham xin vien tro cho Viet Nam. Phat bieu tai Turin, ong cho biet tinh trang thieu thon cua Viet Nam va ke ve tinh trang vien tro it oi cua Lien Xo va su bo mac cua Hoa Ky va ca Trung Quoc. Khi đuoc hoi tai sao mot giam muc Cong giao lai xin vien tro cho mot quoc gia Cong san, giam muc Pham Tan cho rang nhung nguoi tu choi ho tro chi vi Viet Nam la mot quoc gia xa hoi chu nghia khong hieu ro tinh hinh nguoi dan tai đay, va khoan ho tro la ho tro cho nguoi dan, khong phai chinh quyen Viet Nam.
Giam muc Phero Pham Tan cai quan giao phan Thanh Hoa trong thoi gian kho khan nhat cua giao phan, trai qua nhieu bien co đoi thay cua lich su trong suot qua trinh lam giam muc cua minh, nhu su kien thiet lap Hang Giao pham Viet Nam, Cong đong chung Vaticano II, Viet Nam thong nhat. Tuy nhien, ong đa luon vung buoc va lam hoan thanh tac vu trong cuong vi giam muc cua giao phan đuoc giao. Voi linh muc đoan it oi, sau ngay ket thuc chien tranh, giam muc Tan chi phong chuc linh muc cho them 7 chung sinh, trong khi so linh muc giao phan ngay cang giam sut. Tinh đen cuoi nam 1989, tu con so 30 linh muc nam 1955, chi con lai 1 giam muc, 13 linh muc, quan ly 46 giao xu va 115.000 giao dan. Cac nu tu dong Men Thanh Gia chi con lai 50 nu tu va đa so đeu cao nien.
Tu nam 1983, Hoi đong Giam muc Viet Nam bau chon Giam muc Pham Tan giu chuc Chu tich Uy ban Giao dan truc thuoc Hoi đong Giam muc Viet Nam nhiem ky 3 nam tu nam 1983 đen nam 1986. Ong tai đac cu vi tri nay va giu chuc vu them mot nhiem ky, tu nam 1986 đen nam 1989. Nam 1988, ong cung voi Giam muc Phero Gioan Tran Xuan Hap thanh lap Đai chung vien Vinh Thanh va lam Pho Giam đoc cua Đai chung vien nay. Le khai giang chung vien chinh thuc to chuc vao ngay 22 thang 11 cung nam. Chu te la giam muc Tran Xuan Hap va giam muc Pham Tan giang le. Hon 100 linh muc tham gia đong te voi so giao dan tham gia len đen 30.000.
La lanh đao giao phan, tuy vay Giam muc Pham Tan ua thich viec tu luc muu sinh. Ong đa quyet đinh danh tat ca cac vung đat quanh Toa giam muc đe trong lua va cac loai hoa mau. Ban than giam muc Tan cung nhu cac linh muc, chung sinh tai Toa giam muc thuong xuyen lao đong trong trot tai khu vuc nay. Trong thap nien 1980, Giam muc Pham Tan thuong ho tro cac đoan nguoi than cua cac linh muc mien Nam cai tao tai mien Bac bang cach cho ho tam tru tai Toa giam muc va đai tho cac chi phi. Viec nay gay đuoc nhieu thien cam va cac đoan nay sau khi ve mien Nam danh nhieu loi khen ngoi.
Ngay 1 thang 2 nam 1990 (mung 6 Tet Canh Ngo), Giam muc Phero Tan qua đoi luc 4 gio sang tai Toa giam muc Thanh Hoa, huong tho 77 tuoi, đuoc an tang tai nha tho chinh toa Thanh Hoa. Theo so lieu tu sach Luoc su Giao phan Thanh Hoa, vao nam 1990 giao phan Thanh Hoa co linh muc đoan 13 nguoi voi phan nua đa tren 70 va 2 thay giang quan ly 112.000 giao dan trong 48 giao xu. Sau khi giam muc Tan qua đoi, hong y tong giam muc Ha Noi Giuse Maria Trinh Van Can đam nhan vai tro Giam quan cho đen khi qua đoi vao ngay 18 thang 5 cung nam. Giao phan đuoc linh muc Giam quan Anton Tran Loc quan ly đen khi co tan giam muc Bartolomeo Nguyen Son Lam nhan giao phan vao nam 1994.


Nhan đinh Linh muc Tran Phuc Long viet nhan đinh ve Giam muc Pham Tan trong sach 25 Giao Phan Viet Nam:


Tong truyen Phero Pham Tan đuoc tan phong giam muc nam 1975, duoi thoi Giao hoang Phaolo VI, boi:

Giam muc chu phong: Giam muc chinh toa Giao phan Vinh, Phero Maria Nguyen Nang.
Phero Pham Tan la giam muc phu phong cho cac giam muc:

Nam 1977, Giuse Nguyen Thien Khuyen, co Giam muc Pho Giao phan Phat Diem.
Nam 1979, Phero Gioan Tran Xuan Hap, co Giam muc chinh toa Giao phan Vinh.


Tom tat chuc vu Ghi chu Tai lieu tham khao Xem them Danh sach Giam muc nguoi Viet.
Đai chung vien Vinh Thanh.


Lien ket ngoai Diocese of Thanh Hoa Vietnam Vietnam, gcatholic.org.