Apartheid (tieng Afrikaans: [aˈpart(ɦ)əit] , n.đ. 'phan ly, tach biet') la mot chinh sach phan biet chung toc truoc đay đa đuoc tien hanh o Nam Phi. Tu Apartheid trong tieng Ha Lan dung o chau Phi co nghia la su rieng biet, no mieu ta su phan chia chung toc giua thieu so nguoi da trang va phan đong dan so nguoi da đen. Đang Quoc gia Nam Phi đa tien hanh chinh sach Apartheid nhu mot phan trong chien dich tranh cu cua ho cho cuoc bau cu nam 1948. Voi su thang cu cua Đang Quoc gia Nam Phi, Apartheid đa tro thanh chinh sach chinh tri tai Nam Phi tu nam 1948 toi nam 1994. Theo Apartheid, cac quyen, cac hiep hoi va cac phong trao cua đa so dan da đen va cac nhom dan toc thieu so khac đa bi cat giam va luat thieu so cua nguoi da đen đuoc duy tri.
Apartheid đuoc phat trien sau chien tranh the gioi II do Đang Quoc gia do nguoi Afrikaner thong tri va cac to chuc Broederbond. He tu tuong nay cung đuoc the che hoa tai tay Nam Phi, noi cac quoc gia đuoc Nam Phi quan ly theo mot nhiem vu tap đoan cac quoc gia (đuoc thu hoi vao nam 1966 thong qua Nghi quyet 2145 cua Lien Hop Quoc), cho đen khi vung nay gianh đuoc đoc lap voi cai ten Namibia vao nam 1990. Noi rong ra, thuat ngu nay hien đang đuoc su dung cho cac hinh thuc phan biet chung toc co he thong, đuoc thanh lap boi cac co quan nha nuoc trong mot quoc gia, chong lai cac quyen va xa hoi dan su cua mot nhom nao đo cua cong dan, do đinh kien ve dan toc.
Phan biet chung toc o Nam Phi đa bat đau vao thoi thuoc đia thoi đe quoc Ha Lan, cho đen nam 1795 khi nguoi Anh chiem Mui Hao Vong. Apartheid voi tu cach nhu mot chinh sach cau truc chinh thuc đuoc gioi thieu sau khi cuoc tong tuyen cu nam 1948. Phap luat phan loai nguoi dan thanh bon nhom chung toc - "đen", "mau trang", "mau", va "An Đo", hai chung toc cuoi cung đuoc chia thanh nhieu tieu phan loai—va cac khu vuc dan cu đa đuoc tach ra. tu nam 1960 đen nam 1983, 3,5 trieu nguoi Nam Phi khong phai da trang đa bi đuoi khoi nha cua ho, va buoc phai vao cac khu dan cu tach biet. Đay la mot trong nhung vu di chuyen dan cu so luong lon nhat trong lich su hien đai. Đai dien chinh tri cho nhung chung toc khong phai da trang đa bi bai bo vao nam 1970, va bat đau tu nam đo nguoi da đen bi tuoc quyen cong dan, tro thanh mot cong dan cua mot trong muoi vung tu tri đuoc goi la bantustans, bon trong so đo đa tro thanh quoc gia đoc lap tren danh nghia. Chinh phu tach roi giao duc, cham soc y te, bai bien, va cac dich vu cong cong khac; chi cung cap nguoi da đen voi cac dich vu thuong la kem hon so voi nguoi da trang.
Apartheid gay ra su phan khang va bao luc manh me trong nuoc, đong thoi lam quoc te thuc hien cam van vu khi va thuong mai lau dai đoi voi Nam Phi. tu nhung nam 1950, mot loat cac cuoc noi day va phan đoi đa đuoc đap tra bang viec cam va bo tu cac nha lanh đao chong phan biet chung toc. Khi tinh trang bat on lan rong va tro nen cang thang hon, hoat đong quan su tiep tuc leo thang, cac to chuc nha nuoc đa đap tra bang đan ap va bao luc. Cung voi cac bien phap trung phat đuoc cong đong quoc te ap dung cho Nam Phi, đieu nay đa lam cho chinh phu ngay cang kho khan đe duy tri che đo. Cai cach phan biet chung toc trong nhung nam 1980 đa khong dap tat noi su chong đoi, va vao nam 1990 tong thong Frederik Willem de Klerk bat đau đam phan đe cham dut phan biet chung toc, 
ma đinh cao la cuoc bau cu dan chu đa sac toc vao nam 1994, voi chien thang cua Đai hoi Dan toc Phi do Nelson Mandela lanh đao. tuy vay nhung he luy cua phan biet chung toc van con anh huong đen chinh tri va xa hoi Nam Phi. De Klerk đa bat đau qua trinh xoa bo phan biet chung toc voi viec tra lai tu do cho nguoi co van cua Mandela va mot so tu nhan chinh tri khac trong thang 10 nam 1989. Mac du viec bai bo chinh thuc Apartheid đuoc thuc hien trong nam 1991 voi bai bo cuoi cung cua luat phan biet chung toc con lai, nhung nguoi khong phai da trang van khong đuoc phep bo phieu cho đen nam 1993 va ket thuc thuc su cua Apartheid đuoc coi la ke tu nam 1994 voi cuoc tong tuyen cu dan chu.
Mac du, co so phap ly cho chu nghia Apartheid khong con nhung su bat binh đang ve chinh tri, kinh te va xa hoi giua nhung nguoi da trang va nguoi da đen o Nam Phi van tiep tuc ton tai.


Lich su Ban đau, luat Apartheid sap xep nguoi dan theo ba nhom chung toc chinh: nguoi da trang, nguoi Bantu hay nguoi Chau Phi da đen, nguoi da mau hay nguoi co nguon goc lai. Ve sau, nguoi chau A, An Đo va Pakistan cung đuoc bo sung them thanh nhom nguoi thu tu. Luat le Apartheid xac đinh quyen han, nghe nghiep va nen giao duc ma moi nhom nguoi đuoc huong. Bo luat ngan cam su giao thiep xa hoi giua cac chung toc, cho quyen phan biet cac đieu kien cong đong va phu nhan bat cu su đai dien nao cua nhung nguoi khong thuoc nhom nguoi da trang trong chinh phu quoc gia. Nguoi nao cong khai chong lai Apartheid se bi coi la nguoi cong san. Chinh phu đa ban bo nhung thiet che an ninh khac nghiet khien nha nuoc Nam Phi tro thanh mot nha nuoc canh sat.
Truoc khi Apartheid tro thanh luat chinh thuc, Nam Phi đa co lich su lau dai ve su phan biet chung toc va quyen uy cua nguoi da trang. Nam 1910, đa co han che rang cac thanh vien o quoc hoi phai la nguoi da trang. Va khi bo luat đuoc thong qua vao nam 1913, so đat cua nguoi da đen bi gioi han xuong chi con 13% tong dien tich Nam Phi. Rat nhieu nguoi Nam Phi phan đoi nhung han che nay. Nam 1912, to chuc Đai hoi dan toc Phi ANC đuoc thanh lap đe chong lai nhung chinh sach khong cong bang cua chinh phu. Trong nhung nam 1950, sau khi Apartheid tro thanh bo luat chinh thuc, ANC tuyen bo rang "Nam Phi thuoc ve tat ca nhung nguoi song tren manh đat nay, ca nguoi da đen va nguoi da trang" va đau tranh đoi bai bo luat Apartheid. Sau nhung cuoc noi loan chong Apartheid o Sharpeville vao thang 3 nam 1960, chinh phu đa cam tat ca to chuc chinh tri cua nguoi Phi da đen, trong đo co ANC.
Tu nam 1960 đen giua nhung nam 1970, chinh phu đa co gang tao ra Apartheid nhu mot chinh sach "tach biet su phat trien". Nguoi da đen bi đua toi nhung vung moi thiet lap va nhung lang que bi ban cung hoa - nhung noi đa đuoc tru tinh đe mai mai tro thanh nhung khu vuc "hang hai". Nguoi da trang tiep tuc quan ly hon 80% so đat. Su gia tang bao luc, đinh cong, tay chay va bieu tinh phan đoi chong lai Apartheid va su lat đo luat thuoc đia cua nguoi da đen o Mozambique va Angola đa buoc chinh phu Nam Phi phai buong long cac gioi han.
Tu giua nhung nam 1970 va 1980, chinh phu Nam Phi đa thi hanh mot loat cac cai cach va chap nhan nhung nguoi lao đong da đen lien ket đe to chuc va thua nhan nhung hoat đong chinh tri cua phe đoi lap. Hien phap nam 1984 cho phep nguoi goc chau A va nguoi da mau co mat trong nghi vien, nhung van loai tru nguoi da đen goc Phi - nhung nguoi chiem 75% dan so. Apartheid tiep tuc bi quoc te len an va nhieu nuoc, trong đo co Hoa Ky, ap đat trung phat kinh te đoi voi Nam Phi. Cac cuoc noi day no ra ngay cang nhieu tai cac thanh pho đa lam tang them suc ep đoi voi chinh quyen Nam Phi. Chinh sach Apartheid cua chinh phu bat đau đuoc do bo. Nam 1990, vi tong thong moi len la F. W. de Klerk tuyen bo chinh thuc xoa bo luat Apartheid, tra tu do cho nha lanh đao ANC, Nelson Mandela, va hop phap hoa cac to chuc chinh tri cua nguoi Phi da đen.


Xem them Phan biet chung toc


Chu thich Lien ket ngoai Understanding Apartheid Learner's Book Luu tru ngay 8 thang 4 nam 2015 tai Wayback Machine
the evolution of the white right Luu tru ngay 12 thang 1 nam 2016 tai Wayback Machine
History of the freedom charter SAHO
Apartheid Museum in Johannesburg
the African Activist Archive Project website has material on the struggle against Apartheid
South Africa: Cuba and the South African Anti-Apartheid Struggle by Nicole Sarmiento
Interview with Dr. Ranginui Walker about the 'No Maoris' tours to South Africa under Apartheid RadioLIVE interview on the exclusion of Maori from the All Blacks during the tours of South Africa under Apartheid.
the International Centre for transitional Justice (ICtJ) provides resources on the legacy of Apartheid and transitional justice in South Africa.
JStOR's Struggles for Freedom digital archive on www.aluka.org Collection of primary source historical materials about Apartheid South Africa