Khanh Hoa la mot tinh ven bien thuoc duyen hai Nam Trung Bo, Viet Nam.
Theo du lieu Sap nhap tinh, thanh Viet Nam 2025, 	Khanh Hoa	co dien tich: 	8.556	km²,	xep thu	17; dan so:	2.243.554	nguoi,	xep thu	21; GRDP 2024: 	191.357.151	trieu VNĐ, xep thu	22; thu ngan sach 2024:	25.880.100	trieu VNĐ, xep thu	16; thu nhap binh quan:	49,83	trieu VNĐ/nam, 	xep thu	23.
Khanh Hoa ngay nay la phan đat cu cua xu Kauthara thuoc vuong quoc Cham Pa. Nam 1653, lay co vua Chiem Thanh la Ba Tam quay nhieu dan Viet o Phu Yen, Chua Nguyen Phuc Tan sai quan cai co Hung Loc đem quan sang đanh chiem đuoc vung đat tu song Phan Rang tro ra đen Phu Yen. Nam 1831
, Vua Minh Mang thanh lap tinh Khanh Hoa tren co so tran Binh Hoa. Sau lan hop nhat vao nam 1975, đen nam 1989, Quoc hoi lai chia tinh Phu Khanh thanh hai tinh Phu Yen va Khanh Hoa cho đen ngay nay. Khanh Hoa cung la mot trong nhung tinh đuoc đinh huong tro thanh thanh pho truc thuoc trung uong tai Viet Nam.


Đia ly = Vi tri đia ly =

Khanh Hoa nam o khu vuc duyen hai Nam Trung Bo cua Viet Nam, co vi tri đia ly:

Phia đong giap Bien Đong
Phia tay giap tinh Đak Lak va tinh Lam Đong
Phia nam giap tinh Lam Đong
Phia bac giap tinh Đak Lak.

Tinh ly cua Khanh Hoa la thanh pho Nha Trang, cach Thanh pho Ho Chi Minh 443 km ve phia Nam, cach Đa Nang 531 km ve phia Bac va cach thu đo Ha Noi 1.280 km ve phia Bac theo đuong Quoc lo 1.
Khanh Hoa co dien tich tu nhien la 5.197 km². Phan đat lien cua tinh nam keo dai tu toa đo đia ly 12°52'15" đen 11°42'50" vi đo Bac va tu 108°40'33" đen 109°29'55" kinh đo Đong. Điem cuc Đong tren đat lien cua Khanh Hoa nam tai Mui Đoi tren ban đao Hon Gom, huyen Van Ninh va cung la điem cuc đong tren đat lien cua Viet Nam. Chieu dai vao khoang 150 km, chieu ngang cho rong nhat vao khoang 90 km.
Tuy nhien, do đieu kien lich su chia cat va sap nhap nen 9.300 ha nam giua xa Ea Trang (huyen M'Drak, tinh Đak Lak) va xa Ninh Tay (thi xa Ninh Hoa, tinh Khanh Hoa) nen ca hai tinh Đak Lak va Khanh Hoa đeu tranh chap đe phan đinh đia gioi hanh chinh.


= Đia hinh =
La mot tinh nam sat day nui Truong Son, đa so dien tich Khanh Hoa la nui non, mien đong bang rat hep, chi khoang 400 km², chiem chua đen 1/10 dien tich toan tinh. Mien đong bang lai bi chia thanh tung o, cach ngan boi nhung day nui an ra bien. Do đo đe đi suot doc tinh phai đi qua rat nhieu đeo nhu đeo Ca, đeo Co Ma, đeo Chin Cum, đeo Banh It, đeo Ro Tuong, đeo Ru Ri.


 Vung nui va ban son đia  Khanh Hoa la mot tinh co đia hinh tuong đoi cao o Viet Nam, đo cao trung binh so voi muc nuoc bien khoang 60 m. Nui o Khanh Hoa tuy hiem nhung đinh cao chot vot, phan lon chi tren duoi 1000 m nhung gan voi day Truong Son, lai la phan cuoi phia cuc Nam nen đia hinh nui kha đa dang.
Phia Bac va Tay Bac tinh co vung nui cao thuoc day Vong Phu cao hon 1000 m, trong đo co day Tam Phong gom ba đinh nui cao la Hon Giu (cao 1264 m), Hon Ngang (1128 m) va Hon Giup (1127 m). Day Vong Phu - Tam Phong co huong Tay Nam - Đong Bac, keo dai tren 60 km, tao thanh ranh gioi tu nhien giua hai tinh Khanh Hoa, Phu Yen, Đak Lak. Cac nui thuoc đoan giua cua tinh thuong co đo cao kem hon, co nhieu nhanh đam ra sat bien tao nen nhieu canh đep, gan voi nhung huyen thoai dan gian va di tich lich su, su kien cua đia phuong. Đen phia Nam va Tay Nam, lai xuat hien mot vung nui rong, voi nhieu đinh nui cao tren 1500 m đen tren 2000 m, trong đo co Đinh Hon Giao (2062 m) thuoc đia phan huyen Khanh Vinh, la đinh nui cao nhat Khanh Hoa. Do co nhieu nui cao, mat đo chia cat lon boi khe, suoi, song tao thanh nhieu hem, vuc, Thung lung sau, gay kho khan cho giao thong. Ngoai ra, khu vuc nay con co Thung lung O Kha, đuoc biet đen la mot vung nguy hiem cho hang khong.


 Đong bang  Đong bang o Khanh Hoa nho hep, bi chia cat boi cac day nui đam ra bien. Chang nhung the, đia hinh rung nui cua tinh khong thuan loi cho qua trinh lang đong phu sa, nen nhin chung Khanh Hoa khong phai la noi thuan loi đe phat trien nong nghiep. Cac đong bang lon o Khanh Hoa gom co đong bang Nha Trang - Dien Khanh nam o hai ben song Cai voi dien tich 135 km²; đong bang Ninh Hoa do song Dinh boi đap, co dien tich 100 km². Ca hai đong bang nay đeu đuoc cau tao tu đat phu sa cu va moi, nhieu noi pha lan soi cat hoac đat cat ven bien. Ngoai ra, Khanh Hoa con co hai vung đong bang hep la đong bang Van Ninh va đong bang Cam Ranh o ven bien, cung voi luong dien tich canh tac nho o vung Thung lung cua hai huyen mien nui Khanh Son va Khanh Vinh.


 Bo bien va bien ven bo  Khong nhung co đuong bo bien dai nhat, Khanh Hoa con la mot trong nhung tinh co đuong bo bien đep cua Viet Nam. Đuong bo bien keo dai tu xa Đai Lanh toi cuoi vinh Cam Ranh, co đo dai khoang 385 km tinh theo mep nuoc voi nhieu cua lach, đam, vinh, cung khoang 200 đao lon, nho ven bo. Khanh Hoa co 6 đam va vinh lon, đo la Đai Lanh, vinh Van Phong, Hon Khoi, đam Nha Phu, vinh Nha Trang (Cu Huan) va vinh Cam Ranh. Trong đo co noi bat nhat vinh Cam Ranh voi chieu dai 32 km, chieu rong 16 km, thong voi bien thong qua eo bien rong 1,6 km, co đo sau tu 18–20 m, va thuong đuoc xem la cang bien co đieu kien tu nhien tot nhat Đong Nam A, truoc đay đuoc su dung lam can cu quan su cua Hoa Ky roi Lien Xo (sau nay la Nga) nhung ve sau đuoc chuyen thanh cang dan su.
Them luc đia tinh Khanh Hoa rat hep. Đia hinh vung them luc đia phan anh su tiep noi cua cau truc đia hinh tren đat lien. Cac nhanh nui Truong Son đam ra bien trong qua khu đia chat nhu day Phuoc Ha Son, nui Hon Kho, day Hoang Nguu khong chi dung lai o bo bien đe tao thanh cac mui Hon Thi, mui Khe Ga (Con Rua), mui Đong Ba... ma con tiep tuc phat trien rat xa ve phia bien ma ngay nay đa bi nuoc bien phu kin. Vi vay, duoi đay bien phan them luc đia cung co nhung day nui ngam ma cac đinh cao cua no nho len khoi mat nuoc hinh thanh cac hon đao nhu hon Tre, hon Mieu, hon Mun... Xen giua cac đao noi, đao ngam la nhung vung trung tuong đoi bang phang goi la cac đong bang bien, đo chinh la đay cac vung, vinh nhu vinh Van Phong, vinh Nha Trang, vinh Cam Ranh.
Ngoai cac đao đa ven bo, Khanh Hoa con co cac đao san ho o huyen đao Truong Sa, voi khoang 100 đao bai can, bai ngam rai rac tren mot dien tich tu 160 đen 180 ngan km², trong đo co tu 23 đen 25 đao, bai can noi thuong xuyen, voi tong dien tich 10 km². Đao lon nhat trong quan đao Truong Sa la Ba Binh chi rong 0,65 km². Bai lon nhat la bai Thuyen Chai, dai 30 km; rong 5 km (ngap nuoc khi trieu len). Đia hinh tren be mat cac đao rat đon gian, chi la nhung mom đa, vach đa voi san ho, cao vai met.


= Đia chat - tai nguyen =
Cau tao đia chat cua Khanh Hoa chu yeu la đa granit va ryolit, dacit co nguon goc mac ma xam nhap hoac phun trao kieu moi. Ngoai ra con co cac loai sa thach, tram tich o mot so noi. Ve đia hinh kien tao, phan đat cua tinh Khanh Hoa đa đuoc hinh thanh tu rat som, la mot bo phan thuoc ria phia Đong Nam cua đia khoi co Kom Tom, đuoc noi len khoi mat nuoc bien tu đai Co sinh, cach đay khoang 570 trieu nam. Trong đai Trung sinh co 2 chu ky tao san inđoxi va kimeri co anh huong mot phan đen Khanh Hoa. Do qua trinh phong hoa vat ly, hoa hoc dien ra tren nen đa granit, ryolit đa tao thanh nhung hinh dang đoc đao, đa dang va phong phu, gop phan lam cho thien nhien Khanh Hoa co nhieu canh đep noi tieng.
Khanh Hoa co nhieu tai nguyen khoang san nhu than bun, cao lanh, set, set chiu lua, vang sa khoang, cat thuy tinh, san ho, đa granit, quang ilmenit, nuoc khoang, phuc vu san xuat vat lieu xay dung va cong nghiep khai thac. Ngoai ra con co nhieu tai nguyen bien, bao gom cac nguon rong, tao thuc vat, tru luong hai san lon cung cap nguyen lieu cho cong nghiep che bien hai san; cac đieu kien thuan loi đe khai thac sinh vat bien va nuoi trong thuy san.


= Song ngoi =

Song ngoi o Khanh Hoa nhin chung ngan va doc, ca tinh co khoang 40 con song dai tu 10 km tro len, tao thanh mot mang luoi song phan bo kha day. Hau het, cac con song đeu bat nguon tai vung nui phia Tay trong tinh va chay xuong bien phia Đong. Doc bo bien, cu khoang 5–7 km co mot cua song.
Mac du huong chay co ban cua cac song la huong Tay - Đong, nhung tuy theo huong cua mach nui kien tao hoac do đia hinh cuc bo, dong song co the uon luon theo cac huong khac nhau truoc khi đo ra bien Đong. Đac biet la song To Hap, bat nguon tu day nui phia Tay cua huyen Khanh Son, chay qua cac xa Son Trung, Son Binh, Son Hiep, Son Lam, Thanh Son roi chay ve phia Ninh Thuan. Đay la con song duy nhat cua tinh chay nguoc dong ve phia Tay. Hai con song lon nhat tinh la Song Cai (Nha Trang) va song Dinh. Song Cai co đo dai 79 km, bat nguon tu hon Gia Le cao 1.812 m chay qua Khanh Vinh, Dien Khanh, Nha Trang roi đo ra bien qua Cua Be (Tieu Cu Huan) va Cua Lon (Đai Cu Huan). Song Dinh bat nguon tu vung nui Chu H'Mu (đinh cao 2.051 m) thuoc day Vong Phu, co tong dien tich luu vuc 985 km², chay qua thi xa Ninh Hoa va đo ra đam Nha Phu.


= Khi hau =
Khanh Hoa la 1 tinh o vung duyen hai cuc Nam Trung Bo, nam trong khu vuc khi hau nhiet đoi xavan. Song khi hau Khanh Hoa co nhung net bien dang đoc đao voi cac đac điem rieng biet. So voi cac tinh, thanh phia Bac tu Đeo Ca tro ra va phia Nam tu Ghenh Đa Bac tro vao, khi hau o Khanh Hoa tuong đoi on hoa hon do mang tinh chat cua khi hau đai duong. Thuong chi co 2 mua ro ret la mua mua va mua nang. Mua mua ngan, tu khoang giua thang 9 đen giua thang 12 duong lich, tap trung vao 2 thang 10 va thang 11, luong mua thuong chiem tren 50% luong mua trong nam. Nhung thang con lai la mua nang, trung binh hang nam co toi 2.600 gio nang. Nhiet đo trung binh hang nam cua Khanh Hoa cao khoang 26,7 °C rieng tren đinh nui Hon Ba (cach Nha Trang 30 km đuong chim bay) co khi hau nhu Đa Lat. Đo am tuong đoi khoang 80,5%.
Tu thang 1 đen thang 8, co the coi la mua kho, thoi tiet thay đoi dan. Nhung thang đau mua, troi mat, nhiet đo tu 17-25 °C, nhung tu thang 5 đen thang 8 troi nong nuc, nhiet đo co the len toi 34 °C (o Nha Trang) va 37-38 °C (o Cam Ranh). Thang 9 đen thang 12, đuoc xem nhu mua mua, nhiet đo thay đoi tu 20-27 °C (o Nha Trang) va 20-26 °C (o Cam Ranh). Khanh Hoa la vung it gio bao, tan so bao đo bo vao Khanh Hoa thap chi co khoang 0,82 con bao/nam so voi 3,74 con bao/nam đo bo vao bo bien Viet Nam. Cac tran bao đuoc du đoan se đo bo vao Khanh Hoa trong nhung nam gan đay thuong lech huong vao Nam hoac tan ngay khi gan vao bo. Tuy vay, do đia hinh song suoi co đo doc cao nen khi co bao kem theo mua lon, lam nuoc dang cao nhanh chong, trong khi đo song bao va trieu dang lai can đuong nuoc rut ra bien, nen thuong gay ra lu lut.


Lich su = Thoi tien su va Vuong quoc Cham Pa =

Cac tu lieu khao co hoc khang đinh rang ngay tu thoi tien su, con nguoi đa sinh song o Khanh Hoa. O Hon Tre trong Vinh Nha Trang cac nha khao co hoc đa phat hien ra nhieu cong cu bang đa cua mot nen nong nghiep dung cuoc. Voi viec phat hien ra bo đan đa Khanh Son vao thang 2 nam 1979 tai huyen Khanh Son, cho thay chu nhan cua bo đan đa nay đa sinh song o đay khoang giua thien nien ky 1 TCN.
Cac di chi đa phat hien cua nen van hoa Xom Con (Ba Ngoi, Cam Ranh) cho phep khang đinh nen van hoa thoi đai đo sat o Khanh Hoa co nien đai khoang gan 4000 nam va phat trien som hon van hoa Sa Huynh. Nam trong đia ban phan bo cua van hoa Sa Huynh, Khanh Hoa co nhieu di chi khao co hoc ve nen van hoa nay nhu: Dien Son, Binh Tan, Hon Tre, Ninh Than.
Vao đau Cong Nguyen, mot bo phan trong bo toc Cau (Kranukavamsa) - mot trong hai bo toc lon cua nguoi Cham Pa thoi bay gio - đa thanh lap nen mot tieu quoc va đuoc đat ten la Tieu quoc Nam Cham (bia ky ghi la Panran hay Panduranga). Tieu quoc nay gom hai xu la Panran (khu vuc ngay nay la Phan Rang, Phan Thiet) va Kauthara (khu vuc Khanh Hoa ngay nay). Đoi đich voi Tieu quoc Nam Cham la Tieu quoc Bac Cham o khu vuc thuoc Quang Nam, Quang Ngai, Binh Đinh ngay nay.
Sau đo, trai qua nhieu the ky noi chien lien mien, vuong quoc Cham Pa đuoc thanh lap tren co so su thong nhat cua hai xu Nam Cham va Bac Cham. Đen the ky VIII, Nam Cham chiem uu the dan đen su ra đoi cua Vuong trieu Panduranga (Hoan Vuong Quoc), vung Kauthara tu đo phat trien đen muc cuc thinh voi nhung khu đen thap to lon va linh thieng ma tieu bieu la ngoi đen Po Nagar tho vi nu than me xu so Yang Po Y Na Gar. Đen nay, van con ton tai nhieu bia ky ghi bang tieng Phan va tieng Cham co o Khanh Hoa nam rai rac o nhieu noi.


= Trung đai =

Nam 1653, lay co vua Chiem Thanh la Ba Tam (hay con goi la Ba Bat) quay nhieu dan Viet o Phu Yen, Chua Nguyen Phuc Tan đa sai quan cai co Hung Loc Hau Truong Phuc Hung đem 3000 quan sang đanh. That bai nang ne, vua Chiem Thanh sai con mang thu hang va xin dang đat cho Chua tu song Phan Rang tro ra đen Phu Yen. Chua chap thuan va đat dinh Thai Khang gom hai phu la phu Thai Khang gom cac huyen Tan Đinh, Quang Phuoc o phia bac (nay la thi xa Ninh Hoa va huyen Van Ninh) va phu Dien Ninh gom cac huyen Phuoc Dien, Hoa Chau, Vinh Xuong o phia nam (nay la cac huyen Dien Khanh, Cam Lam, Khanh Son, 2 thanh pho Cam Ranh, Nha Trang va mot phan phia Bac cua tinh Ninh Thuan), giao cho Hung Loc lam thai thu. Tu đo, vung đat nay đa tro thanh mot bo phan cua lanh tho Viet Nam va cong cuoc khai khan lap lang cua nguoi Viet đuoc đay manh. Dan cu song tap trung tai cac ha luu song Dinh va song Cai. Đen nam 1690, phu Thai Khang đuoc đoi ten thanh phu Binh Khang. Nam 1742, phu Dien Ninh đoi thanh phu Dien Khanh.
Vao nam 1771, ba anh em nha Tay Son day binh đanh Chua Nguyen. Chi ba nam sau, quan Tay Son đa kiem soat vung đat keo dai tu Quy Nhon đen Binh Thuan. Sau đo, tuong nha Nguyen la Tong Phuc Hap keo quan ra đanh lay lai đuoc Dinh Binh Thuan va Phu Dien Khanh nhung roi lai bi Nguyen Hue đem quan đanh lay lai đuoc hai vung tren. Thang 7 nam 1793, Đinh Vuong Nguyen Phuc Anh than chinh thong linh đai binh thuy, bo tu Gia Đinh keo ra Nha Trang. Tu Nha Trang tan cong len Dien Khanh. Quan Tay Son khong cam cu noi phai bo Dien Khanh va Binh Khang. Nguyen Anh sai nguoi xay thanh Dien Khanh, lap xuong đong thuyen. Sau đo, tuong Tay Son la Tran Quang Dieu con hai lan đem quan vao đanh nua vao cac nam 1794, 1795 nhung đeu khong thanh.

Nam 1802, sau khi đanh bai nha Tay Son, Nguyen Phuc Anh len ngoi lay hieu la Gia Long. Nam 1803, Dinh Binh Khang đuoc đoi ten thanh Dinh Binh Hoa, phu Binh Khang cung đuoc đoi ten thanh phu Binh Hoa nhung so ly đa đuoc chuyen tu đay sang phu Dien Khanh. Nam 1808, Dinh đuoc đoi thanh Tran. Đen nam 1831 (nam Minh Mang thu 12), tran Binh Hoa đuoc đoi ten thanh tinh Khanh Hoa, con phu Binh Hoa tro thanh phu Ninh Hoa. Vao thoi điem đo, tinh Khanh Hoa gom 2 phu, 4 huyen la: Phu Dien Khanh gom 2 huyen: Phuoc Đien, Vinh Xuong; Phu Ninh Hoa gom 2 huyen: Quang Phuoc va Tan Đinh, tinh ly la Phu Dien Khanh.
Nam 1884, trieu đinh nha Nguyen ky ket hiep uoc Patenotre voi Phap, tao co so cho viec thiet lap chinh quyen đo ho cua Phap o Viet Nam va su suy yeu cua nha Nguyen. La mot tinh o xu Trung Ky, Khanh Hoa van la bo phan cua Nam trieu, đong thoi ton tai Chinh quyen bao ho Phap. Quan lai cua Nam trieu gom co chuc tuan vu, an sat coi viec hanh chinh, lanh binh coi viec canh gac va giu gin an ninh trong tinh, đong tai Dien Khanh. Co quan bao ho Phap gom co chanh su, pho su va giam binh, đong tai Nha Trang. Nha Trang dan phat trien thanh thi tran.
Ngay 9 thang 3 nam 1945, Nhat đao chinh Phap, giao tinh Khanh Hoa cho cac quan Nam trieu quan ly, co quan hanh chinh cua tinh doi xuong Nha Trang. Tu đo, Nha Trang chinh thuc tro thanh tinh ly cua tinh Khanh Hoa.


= Thoi ky tu 1945 đen nay =

Ngay 19 thang 8 nam 1945, luc luong Viet Minh o Khanh Hoa đung day gianh chinh quyen, nhung chi nam chinh quyen đuoc hai thang thi Phap đo bo len Nha Trang va đanh chiem lai.
Nam 1955, duoi thoi Viet Nam Cong hoa, tinh Khanh Hoa cung đuoc to chuc lai tren moi phuong dien. Cac phu huyen đoi thanh quan. Cac lang đoi thanh xa. Thang 5 nam 1959, hai tong Krong Jing va Krong Hinh thuoc tinh Đak Lak đuoc sap nhap vao tinh Khanh Hoa va lap thanh quan Khanh Duong. Thang 4 nam 1960, 12 thon Thuong thuoc quan Cam Lam đuoc trich ra khoi Khanh Hoa đe nhap vao quan Du Long tinh Ninh Thuan. Thang 10 nam 1965, mot phan đat quan Cam Lam o phia Nam bi cat đe thanh lap thi xa Cam Ranh truc thuoc trung uong (khu đac biet Cam Ranh).
Trong vong 3 ngay 1, 2 va 3 thang 4 nam 1975, quan giai phong mien Nam Viet Nam lan luot tiep quan Ninh Hoa, Nha Trang va Cam Ranh. Viec chuyen giao chinh quyen dien ra trong hoa binh vi hau het quan đoi Viet Nam Cong hoa đa rut het ve phong tuyen Phan Rang.
Sau nam 1975, tinh Khanh Hoa hop nhat voi tinh Phu Yen va thi xa Cam Ranh thanh tinh Phu Khanh. Đong thoi, hop nhat thi xa Cam Ranh va huyen Cam Lam thanh huyen Cam Ranh, hop nhat hai huyen Dien Khanh va Vinh Xuong thanh huyen Khanh Xuong, hop nhat hai huyen Ninh Hoa va Van Ninh thanh huyen Khanh Ninh, thanh lap huyen Khanh Vinh.
Ngay 10 thang 3 nam 1977, chuyen thi xa Nha Trang thanh thanh pho Nha Trang, sap nhap huyen Khanh Son vao huyen Cam Ranh, hop nhat hai huyen Khanh Xuong va Khanh Vinh thanh huyen Dien Khanh.
Ngay 5 thang 3 nam 1979, huyen Khanh Ninh đuoc chia lai thanh 2 huyen: Ninh Hoa va Van Ninh.
Ngay 28 thang 12 nam 1982, huyen đao Truong Sa tu tinh Đong Nai chuyen sang tinh Phu Khanh.
Ngay 30 thang 6 nam 1989, Quoc hoi ra Nghi quyet chia tinh Phu Khanh thanh hai tinh Phu Yen va Khanh Hoa.
Khi tach ra, tinh Khanh Hoa co 8 đon vi hanh chinh truc thuoc, gom thanh pho Nha Trang, cac huyen: Cam Ranh, Dien Khanh, Khanh Son, Khanh Vinh, Ninh Hoa, Van Ninh va huyen đao Truong Sa.
Ngay 7 thang 7 nam 2000, chuyen huyen Cam Ranh thanh thi xa Cam Ranh.
Ngay 11 thang 4 nam 2007, tach mot so xa cua thi xa Cam Ranh va huyen Dien Khanh đe tai lap huyen Cam Lam.
Ngay 22 thang 4 nam 2009, thanh pho Nha Trang đuoc cong nhan la đo thi loai I truc thuoc tinh Khanh Hoa.
Ngay 25 thang 10 nam 2010, chuyen huyen Ninh Hoa thanh thi xa Ninh Hoa.

Ngay 23 thang 12 nam 2010, chuyen thi xa Cam Ranh thanh thanh pho Cam Ranh.Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 12 thang 6 nam 2025). Theo đo, sap nhap tinh Ninh Thuan vao tinh Khanh Hoa.
Sau khi sap nhap, tinh Khanh Hoa co 8.555,86 km² dien tich tu nhien va quy mo dan so la 2.243.554 nguoi.
Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1667/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua tinh Khanh Hoa nam 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 7 nam 2025). Theo đo, thanh lap 65 xa, phuong moi tren co so 163 đon vi hanh chinh cap xa va giu nguyen 1 xa.
Tinh Khanh Hoa co 48 xa, 16 phuong va 1 đac khu.


Hanh chinh Tinh Khanh Hoa co 65 đon vi cap xa, gom 48 xa, 16 phuong va 1 đac khu.


Chinh quyen Hoi đong nhan dan tinh, voi cac đai bieu đuoc bau cu truc tiep nhiem ky 5 nam, co quyen quyet đinh cac ke hoach phat trien dai han ve kinh te, van hoa, giao duc... cua tinh. Đung đau Hoi đong Nhan dan gom mot Chu tich, mot Pho chu tich va mot Uy vien thuong truc. Hoi đong Nhan dan chiu su giam sat va huong dan hoat đong cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi, chiu su huong dan va kiem tra cua Chinh phu trong viec thuc hien cac van ban cua co quan nha nuoc cap tren theo quy đinh cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi. Chu tich Hoi đong nhan dan hien nay la ong Nguyen Tan Tuan.
Hoi đong Nhan dan tinh bau nen Uy ban Nhan dan, co quan truc tiep chiu trach nhiem quan ly ve moi hoat đong chinh tri, an ninh, kinh te va van hoa tren đia ban Khanh Hoa. Đung đau Uy ban Nhan dan gom mot Chu tich va cac Pho chu tich. Cac so, nganh cua Uy ban Nhan dan se quan ly ve cac linh vuc cu the, nhu y te, giao duc, đau tu, tu phap, tai chinh. Tuong tu, cap thanh pho, thi xa, huyen cung co Hoi đong Nhan dan va Uy ban Nhan dan chiu su chi đao chung cua cap tinh. Ngoai ra, Uy ban Nhan dan con quan ly Đai Phat thanh - Truyen hinh Khanh Hoa va mot so tong cong ty tren đia ban tinh. Chu tich Uy ban nhan dan tinh hien nay la ong Nguyen Tan Tuan.
Ben canh Chu tich Hoi đong Nhan dan va Chu tich Uy ban Nhan dan, Đang bo Đang Cong san Viet Nam tinh Khanh Hoa (Tinh uy Khanh Hoa) con bau ra Bi thu Tinh uy, hien nay la ong Nguyen Khac Đinh đuoc Bo Chinh tri phan cong vao thang 10 nam 2019. Quyen han va trach nhiem cua Bi thu Tinh uy đuoc quy đinh theo Đieu le Đang Cong san Viet Nam.
Ban chap hanh Đang bo tinh khoa XVII, nhiem ky 2015-2020 gom 53 vi: 

Hien nay, Uy ban nhan dan Tinh Khanh Hoa đang lap đe an đua ca tinh thanh thanh pho truc thuoc trung uong truoc nam 2020. Hoi đong nhan dan tinh Khanh Hoa va Bo Chinh tri đa thong qua nghi quyet Quy hoach xay dung vung tinh Khanh Hoa đen nam 2020 voi muc tieu đe ra la xay dung tinh Khanh Hoa tro thanh đo thi loai I truc thuoc trung uong.


Kinh te Khanh Hoa la mot trong nhung tinh co nen kinh te phat trien nhanh va vung cua Viet Nam. Theo so lieu thong ke cua Uy ban nhan dan tinh, toc đo tang truong GDP cua tinh la 11,55%, gia tri san xuat cong nghiep – xay dung tang 15,5%, gia tri nong lam thuy san tang 2,81%, nganh dich vu du lich tang 14,5%. GDP binh quan đau nguoi nam 2011 la 1.710 USD cao hon muc binh quan chung cua Viet Nam. Dich vu - du lich chiem 45% co cau kinh te, cong nghiep - xay dung la 42%, con nong - lam - thuy san chiem 13%..
Nam 2019, toc đo tang truong kinh te đat 6,99%, trong đo GRDP theo nganh kinh te tang 7,43% gom:
+. Cong nghiep xay dung tang 10,58%.
+. Dich vu tang 7,02%.
+. Nong, lam, thuy san tang 1,52%.
Chi so IIP tang 7,52%. Thu ngan sach nha nuoc tren đia ban tinh đat 19.138,38 ti đong (113,9% du toan; bang 87,6% nam 2018). Chi ngan sach đat 9.799,2 ti đong (81,9% du toan), trong đo: Chi ngan sach thuong xuyen la 6.395,8 ti đong (92,8% du toan); chi đau tu phat trien la 3.401,7 (80,1% du toan).
Trong nam 2019, chi so GRDP tang 6,8%, chi so san xuat cong nghiep tang 7%, von đau tu toan xa hoi tang 11,2%, doanh thu du lich tang 24,2%, kim ngach xuat khau tang 13,5%, thu ngan sach tang 10%...


= Cong - nong - ngu nghiep =

Ngoai du lich, Khanh Hoa cung la đia phuong phat trien cong nghiep manh trong khu vuc Mien Trung va Tay Nguyen. Cac the manh cong nghiep truyen thong cua Khanh Hoa la cong nghiep đong tau, che bien thuy hai san, vat lieu xay dung, may mac... Ngoai ra, Khanh Hoa cung co nhieu loai khoang san; đen nam 2003 đa co 72 mo quang đuoc phat hien va đang ky tren đia ban tinh. Tong gia tri san xuat cong nghiep trong nam 2009 cua Khanh Hoa đat 14.095 ty đong. Cac khu cong nghiep lon trong tinh nhu Khu cong nghiep Suoi Dau, khu cong nghiep Ninh Hoa, khu cong nghiep Bac va Nam Nha Trang, cung voi nhung cang bien lon đang đuoc đau tu xay dung, giup cho Khanh Hoa tro thanh mot trong 10 tinh thanh co toc đo tang truong kinh te cao nhat nuoc. Nam 2018, gia tri san xuat cua thuy san so voi Tong gia tri san xuat cua Nong nghiep – Lam nghiep – Thuy san  la 35,6%.
Cung nhu cac tinh vung duyen hai Nam Trung Bo khac co cac dai đong bang nho hep, trong trot khong phai la the manh cua tinh. Lua van chiem dien tich lon nhat va đuoc trong tap trung tai đong bang Ninh Hoa va Dien Khanh. Cay cong nghiep ngan ngay đuoc trong nhieu nhat la cay mia, sau đo la đau phong, cay luong thuc đuoc trong nhieu nhat trong tinh la cay khoai mi va cay bap. Viec trong cay bap đa mang lai gia tri kinh te cao cho nhieu ho đong bao dan toc thieu so o huyen Khanh Vinh.
Ben canh nong san, tai nguyen thuy hai san o Khanh Hoa rat doi dao. Khanh Hoa co tong tru luong hai san uoc tinh 150.000 tan/nam va kha nang khai thac 40-50.000 tan/nam. Co 600 loai hai san đuoc cac nha khoa hoc xac đinh o vung bien Khanh Hoa, trong đo co hon 50 loai ca co gia tri kinh te cao.


Dan cu Theo so lieu đieu tra ngay 1 thang 4 nam 2019 dan so tinh Khanh Hoa la 1.231.107 nguoi voi mat đo dan so toan tinh la 225 nguoi/km², trong đo nam gioi co khoang 612.513 nguoi (49.75%) va nu gioi khoang 618.594 nguoi (50.35%); ty le tang dan so cua tinh binh quan tu nam 2009-2019 la 0,62%; ty so gioi tinh la 97,9%. Theo đieu tra bien đong dan so nam 2019, Khanh Hoa co 520.008 nguoi sinh song o khu vuc đo thi (42,2% dan so toan tinh) va 711.099 nguoi song o khu vuc nong thon (57,8%).. Ty le đo thi hoa tinh đen het nam 2022 đat 65%.
Dan so Khanh Hoa hien nay phan bo khong đeu. Dan cu tap trung đong nhat o thanh pho Nha Trang (chiem 1/3 dan so toan tinh), trung tam chinh tri, kinh te, van hoa cua tinh. Huyen Dien Khanh va thanh pho Cam Ranh cung co mat đo dan so kha cao (xap xi 400 nguoi/km²) thi xa Ninh Hoa va cac huyen con lai o đong bang co mat đo dan cu khong chenh lech lon va gan bang muc trung binh toan tinh (khoang 200 nguoi/km²), cac huyen mien nui co mat đo dan so tuong đoi thap la Khanh Son (62 nguoi/km²) va Khanh Vinh (29 nguoi/km²). Noi co mat đo dan so thap nhat tinh la huyen đao Truong Sa (0,39 nguoi/km²). Theo so lieu cua Tong cuc Thong ke Viet Nam nam 2010 thi toan tinh co khoang 519.600 nguoi sinh song tai khu vuc thanh thi va 648.100 sinh song o khu vuc nong thon.
Ve đo tuoi nam 2009 toan tinh co 526.061 nguoi duoi 25 tuoi (45% dan so), 450.393 nguoi tu 25 đen 50 tuoi (39% dan so) va 183.150 tren 50 tuoi (16%)


 Dan toc  Hien nay co 32 dan toc đang sinh song tren đia ban tinh Khanh Hoa, trong đo dan toc Kinh co 1.095.981 nguoi song phan bo đeu khap huyen, thi, thanh pho, nhung tap trung nhieu nhat van la cac vung đong bang, thanh pho, thi xa, thi tran. Dan toc thieu so lon nhat la nguoi Raglai voi 45.915 nguoi song tap trung chu yeu o hai huyen Khanh Son, Khanh Vinh va mot vai xa mien nui cac huyen Dien Khanh, Cam Lam va thanh pho Cam Ranh trong cac ban lang (palay). Tai cac khu vuc giap ranh voi Lam Đong va Đak Lak co khoang 4.778 nguoi Co-ho va 3.396 nguoi E-đe sinh song. Dan toc Hoa co khoang 3.034 nguoi tap trung chu yeu o thanh pho Nha Trang (khoang 2.000 nguoi), thi xa Ninh Hoa va cac xa phia Đong huyen Dien Khanh. Mot nhom thieu so chinh khac la nguoi Tay (1.704) va nguoi Nung (1.058) di cu tu cac tinh phia Bac vao trong cuoc di cu nam 1954 va trong cac nam gan đay sinh song chu yeu o huyen Khanh Vinh. Ngoai cac nhom chinh tren con co cac nhom dan toc chiem 1 thieu so rat nho trong dan so nhu Muong, Thai, Cham, Khmer, Tho... Nguoi Cham la cu dan ban đia o Khanh Hoa. Tuy nhien do nhung đieu kien lich su, tu giua the ky XVII ve sau nay, nguoi Cham o Khanh Hoa lan luot di chuyen vao cac tinh phia Nam. Vi vay ma ngay nay, nguoi Cham o Khanh Hoa chi con khoang 290 nguoi.

Tren đia ban thanh pho Nha Trang cung co mot vai nhom nguoi nuoc ngoai sinh song va lam viec thuong xuyen trong nhung nam gan đay, mot it trong so ho hien đa đinh cu lau dai va nhap quoc tich Viet Nam.


 Ton giao  Theo bao cao cua Tong cuc Thong ke Viet Nam, toan tinh Khanh Hoa vao thoi điem cua cuoc tong đieu tra dan so nam 2019, Khanh Hoa co 265.316 nguoi tu khang đinh minh co tin nguong, nhieu nhat la Cong giao 132.992 nguoi, tiep theo la Phat giao 100.560 nguoi, đao Tin Lanh 24.500 nguoi, đao Cao Đai 6.819 nguoi, Phat giao Hoa Hao 284 nguoi va cac ton giao khac la Hoi giao 94 nguoi, Ba La Mon 25 nguoi, Tinh đo cu si Phat hoi Viet Nam 17 nguoi, Baha'i giao 13 nguoi va Minh Su đao 12 nguoi. Phat giao tap trung nhieu nhat o Nha Trang (50,4%) va Dien Khanh; Cong giao tap trung nhieu o Cam Lam, đao Cao Đai tap trung o Cam Ranh; đao Tin Lanh tap trung o Khanh Son va Khanh Vinh. Rieng Phat giao Hoa Hao phan bo chu yeu o xa Ninh Ich.


= Đo thi hoa =

Khanh Hoa la tinh co so dan đo thi cao nhat trong cac tinh thuoc khu vuc mien Trung voi 584.200 nguoi (nam 2011) chiem khoang 48,8% dan so toan tinh. Tinh đen cuoi nam 2011, toan tinh co 1 đo thi loai I (thanh pho Nha Trang), 1 đo thi loai III (thanh pho Cam Ranh), 3 đo thi loai IV (thi xa Ninh Hoa va cac thi tran Dien Khanh, Van Gia) cung voi 7 đo thi loai V (cac thi tran Cam Đuc, Khanh Vinh, To Hap va cac xa Đai Lanh, Suoi Hiep, Suoi Tan, Ninh Sim). Phan lon cac đo thi lon nam o vung duyen hai va doc theo Quoc lo 1, mot vai đo thi khac nam doc theo cac hanh lang đong dan cu ven cac song chinh va cac tuyen đuong noi vung duyen hai len Tay Nguyen nhu truc Ninh Hoa - Ninh Sim nam doc theo song Dinh va quoc lo quoc lo 26 noi len Buon Ma Thuot. Truc Dien Khanh - Khanh Vinh nam ven theo song Cai va quoc lo 27C (Đuong 723 cu) noi len Đa Lat.
Nam 2024, Khanh Hoa cung la 1 trong 8 tinh đuoc Chinh phu Viet Nam quy hoach thanh thanh pho truc thuoc trung uong.


= Khoa hoc - Giao duc =

Nen khoa hoc o Khanh Hoa đuoc đat nen mong tu thoi Phap thuoc voi viec hinh thanh hai co so khoa hoc thuc nghiem la Vien Pasteur Nha Trang vao nam 1891, nghien cuu ve ve sinh dich te va So Ngu nghiep Đong Duong nam 1922 (tien than cua Vien Hai duong hoc Nha Trang) chuyen nghien cuu ve bien va đong vat bien. Linh vuc khoa hoc tu đo dan dan đuoc mo rong sang cac nganh khoa hoc ung dung đe đap ung cho nhu cau phat trien kinh te cua tinh. Cac cong trinh nghien cuu tieu bieu tai Khanh Hoa gom co viec bao ton va phat trien tram huong, ky nam, duy tri va nuoi duong chim yen, nghien cuu cac hinh thuc nuoi trong thuy san tren bien,...
Truoc thoi nha Nguyen, vi la đat moi đuoc mo mang, lai xa kinh đo, nen nen giao duc Khanh Hoa gan nhu khong phat trien. Nguoi Khanh Hoa thoi đo khong co đong gop gi trong đia hat van chuong thi phu. Mai đen đoi vua Gia Long, trieu đinh moi cho lap truong day chu o phu Dien Khanh va Binh Hoa. Hoc sinh sau khi co bang Tieu hoc phai ra Quy Nhon hoac cac tinh khac đe tiep tuc hoc len Trung hoc, cho đen nam 1936, khi truong trung hoc đau tien đuoc mo tai Nha Trang la Truong trung hoc tu thuc Kim Yen (Institution Kim Yen), lam noi hoc tap cho hoc sinh tu Phan Thiet đen Quy Nhon. Đau nam 1947, Truong Trung hoc Nha Trang (tien than cua Truong Pho thong trung hoc Ly Tu Trong) đuoc thanh lap. Sang đen nam 1952, truong đoi ten thanh Truong Trung hoc Vo Tanh va chuyen đen đia điem hien nay. Nam 1957, truong Vo Tanh đuoc Bo Giao duc Quoc gia nang cap len bac Đe nhi cap (tuong đuong bac Pho thong trung hoc ngay nay). Ke tu đo, hoc sinh tai Khanh Hoa co the đi hoc đen khi tot nghiep Tu tai ngay tai tinh nha ma khong phai khan goi đi ra ngoai. Nam 1971, Khanh Hoa co co so đao tao bac đai hoc đau tien la Đai Hoc Cong đong Duyen Hai  tai Nha Trang. Sau ngay thong nhat đat nuoc, Truong Đai hoc Thuy san Nha Trang, đuoc chuyen tu Hai Phong vao. Hien nay, Khanh Hoa co đay đu cac bac hoc, nganh hoc, phuc vu cho tat ca cac đoi tuong hoc sinh sinh vien tai tinh (đuoc ke trong bang phia duoi).


= Y te =
Khanh Hoa la mot trong nhung tinh co he thong Y te phat trien nhat o khu vuc Nam Trung Bo. Theo quyet đinh 1047/QĐ-BYT cua Bo Y te thi Nha Trang la mot trong 3 trung tam y te cua vung Nam Trung Bo. Tinh đen 30/6/2017, Toan tinh co tong so bac si cong lap/10.000 dan la 6,83; thuc hien đuoc 29,5 giuong/10.000 dan; ty le suy dinh duong the nhe can cua tre em duoi 5 tuoi tai Khanh Hoa đat 8,86% (chi tieu giao la 9%); ty le nguoi dan tham gia BHYT đat 81,93%. He thong tuyen y te co so đuoc quan tam đau tu phat trien đa gop phan lam giam ap luc cho benh vien tuyen tren va tao thuan tien trong cham soc suc khoe cua nguoi dan o cap co so. Đen nay, toan tinh co 137/140 xa co tram y te xa (rieng cac đao noi cua 3 đon vi cap xa tai huyen đao Truong Sa đeu co cac tram y te do Quan đoi quan ly), toan bo cac đon vi hanh chinh cap huyen đeu co benh vien tuyen huyen truc thuoc trung tam y te (rieng huyen đao huyen đao Truong Sa co Trung tam Y te thi tran Truong Sa hoat đong nhu mot trung tam y te tuyen huyen), 100% benh vien tuyen huyen đuoc xay dung moi đap ung co ban nhu cau cham soc suc khoe cua nguoi dan. Benh vien Đa khoa tinh Khanh Hoa la benh vien xep hang I, 1 trong 10 benh vien đa khoa cap vung cua ca nuoc 


Van hoa - Du lich = Su kien =
Tinh ly cua Khanh Hoa đat tai Nha Trang, mot thanh pho du lich va su kien. Nha Trang la noi tung dien ra nhieu su kien lon nhu Festival Bien, hay cac cuoc thi sac đep lon nhu Hoa hau Viet Nam 2006, Hoa hau The gioi nguoi Viet 2007 va 2010, Hoa hau Hoan vu 2008, Hoa hau Trai Đat 2010, Hoa hau Hoan vu Viet Nam 2015, Hoa hau Trai Đat 2023.
Khanh Hoa la đia danh thu hut nhieu du khach voi nhung khu di tich chien khu, can cu cach mang. Ngoai ra, tinh cung đau tu chu trong đen van nghe va nghe thuat đe phuc vu nguoi dan va thu hut du khach; cac đoi chieu bong phuc vu o nhung noi heo lanh, mien nui hiem tro. He thong thu vien, cac cau lac bo cung phat trien manh nham đap ung nhu cau cua quan chung.
Khanh hoa co 11 di tich van hoa-lich su cap quoc gia. Cong tac bao ton, trung tu bao tang va quan ly cac khi di tich cung đuoc chu trong, co nhieu đot trung bay quy mo lon thu hut hang chuc ngan du khach tham quan. Cong tac suu tam, nghien cuu gioi thieu van hoa phi vat the đa va đang tiep tuc đuoc phat trien. Nhung cong trinh nghien cuu tieu bieu nhu: su nghien cuu ve chu viet cua nguoi Ra Glai, truyen co, truong ca va mot so loai hinh van hoa dan gian co anh huong khac, bao gom mot so cong trinh đuoc Hoi Van nghe dan gian Viet Nam đanh gia cao.


= Le hoi =
Hien nay, tinh Khanh Hoa con luu giu đuoc kha nhieu le hoi mang đam net van hoa ban đia, tuc tho cung trong tin nguong dan gian. Cac le hoi đeu xuat phat tu lao đong, tu phong tuc tap quan, la nep sinh hoat van hoa tinh than cua nguoi dan. Theo thong ke cua chinh quyen đia phuong, tinh đen nam 2010, Khanh Hoa co 494 di san le hoi lon, nho cua nguoi Kinh, bao gom 237 le hoi đinh lang, 121 le hoi mieu, lang va 136 le hoi chua. Ngoai ra con cac le hoi truyen thong cua nguoi dan toc.
Cac le hoi tieu bieu:

Le hoi Thap Ba: dien ra hang nam tu ngay 20 đen ngay 23 thang ba am lich tai khu di tich Thap Po Nagar - thanh pho Nha Trang, tuong niem nu than Me Xu so (Po Ino Nogar). Đay la le hoi van hoa dan gian lon nhat cua hai dan toc Viet – Cham o Khanh Hoa va khu vuc Nam Trung Bo, thu hut đong đao nguoi Viet, nguoi Cham, nguoi Hoa va du khach đen du. Nam 2001, le hoi Thap Ba đuoc Bo Van hoa - Thong tin xep hang la mot trong 16 le hoi quoc gia.
Le hoi Am Chua: to chuc vao ngay 22 thang 4 am lich đe tuong niem nu than Thien Y A Na, con goi la Ba Chua.
Le hoi đinh lang nong nghiep: la dip đe nguoi dan trong lang tuong nho đen to tien, co khac nhau ve ngay gio o moi vung.
Le hoi An mung lua moi cua nguoi Raglai o Khanh Hoa: dien ra hang nam sau moi vu thu hoach.
Le hoi Cau ngu: to chuc vao ngay gio cua ong Nam Hai - hien than cua loai ca voi. Đay la mot tuc tho đuoc dien ra tai cac đinh lang.


= Am thuc =

La mot tinh ven bien co nhieu lang chai nen phong cach am thuc o Khanh Hoa chiu anh huong sau sac tu bien, voi nguyen lieu chu yeu đuoc che bien tu hai san. Đong thoi cu dan Khanh Hoa xua chu yeu di cu vao tu cac tinh Binh Đinh, Phu Yen, Quang Nam va Quang Ngai nen phong cach am thuc cung chiu anh huong sau sac tu cac tinh tren.
Cac mon đac san cua Khanh hoa đuoc nhieu nguoi biet đen nhu nem Ninh Hoa, bun ca Nha Trang, bun sua, banh uot Dien Khanh... Ngoai ra duoi su anh huong cua nguoi Hoa (sinh song đong đuc gan khu vuc cho Đam phuong Xuong Huan), nguoi Phap (tung đen Nha Trang nghi duong rat đong thoi Phap thuoc) va nhung nguoi mien Bac di cu vao Nam sau nam 1954 tao cho Nha Trang phong cach am thuc đac biet khac han voi cac đia phuong khac trong tinh va khu vuc Nam Trung Bo tieu bieu la nhung mon an nhu pho Nha Trang, banh mi Nha Trang, bo nuong Lac Canh...


= Đac san =

Khanh Hoa co hai loai san vat quy hiem:

Yen sao (to yen) la ten mot loai thuc pham - duoc pham đuoc lam hoan toan bang nuoc bot cua chim yen. Đay la mon cao luong my vi tai cac quoc gia Đong A nhu Nhat Ban, Trieu Tien, Trung Quoc, Viet Nam va nhieu quoc gia khac. Khanh Hoa lai la noi chim yen lam to nhieu nhat o Viet Nam. Hang nam, Khanh Hoa thu đuoc khoang hon 2 tan to yen so voi 600 – 700 kg/nam o Binh Đinh va Đa Nang. Yen sao Khanh Hoa co mui vi thom ngon đac trung đuoc coi la to yen vua (King nest) va gia ca luon o muc cao nhat the gioi.
Tram huong la mot san pham đac biet đuoc tao thanh tu cay Do Bau. Qua thoi gian, nhung tac đong sinh hoc đa giup cay Do tao tram huong hoac ky nam. Tram ky la san vat quy gia; la huong lieu, duoc lieu. Trong y hoc dan toc, tram huong la mot vi thuoc quy dung chua nhieu loai benh. Ngoai ra, tram huong con dung lam huong lieu, my pham; dung đe che bien cac loai giay quy co mui mat huong va nhang xuat khau; dung trong cac dip đai le, cung te. Viec đot tram huong trong cac đen đai, noi tho cung đuoc coi nhu hinh thuc dang cung linh thieng cao quy nhat. Tu xua Khanh Hoa đa noi tieng boi tram huong nen đuoc menh danh la "Xu Tram Huong". Trong sach Phu bien tap luc cua Le Quy Đon ghi ro "Ky nam huong xuat tu đau nui cac xa thuoc hai phu Binh Khang va Dien Khanh xu Quang Nam la thu tot nhat". Tram Khanh Hoa tap trung nhieu o rung nui cac huyen Van Ninh, Ninh Hoa, Khanh Vinh, trong đo noi tieng nhat la vung Tu Bong, Van Gia (thuoc huyen Van Ninh). Xua nay, tram khai thac đuoc o Khanh Hoa phan lon la tram tot va co nhieu ky nam. Hang nam nhan dan đia phuong tich cuc khai thac ban cho Nha nuoc đe xuat khau. Gia tram huong loai 1 xuat tai thoi điem 1989 (thoi cuc thinh cua nghe khai thac tram ky) la 1.050 USD/kg. Qua thoi gian khai thac can kiet, tram huong tren rung nui Khanh Hoa con ton tai rat it. Vai nam gan đay, nhieu to chuc va ca nhan bat đau trong lai cay do, kich ung cho tao tram va buoc đau đa co thanh cong nhat đinh.


= Du lich =

Khanh Hoa la mot trong nhung trung tam du lich lon cua Viet Nam. Nho co bo bien dai hon 200 km va gan 200 hon đao lon nho cung nhieu vinh bien đep nhu Van Phong, Nha Trang (mot trong 12 vinh đep nhat the gioi), Cam Ranh... voi khi hau on hoa, nhiet đo trung binh 26 °C, co hon 300 ngay nang trong nam, va nhieu di tich lich su van hoa va danh lam thang canh, nen dich vu - du lich la nganh phat trien nhat o Khanh Hoa voi so du khach hon 1,6 trieu luot vao nam 2009. Cac hinh thuc du lich o Khanh Hoa rat phong phu voi cac hinh thuc nhu du lich sinh thai bien đao, du lich tham quan - van canh, du lich van hoa... Trong cac khach san va khu nghi mat lon o Khanh Hoa, co nhung khu du lich va khach san tam co the gioi nhu khu nghi mat Ana Mandara, Vinpearl Land, Sheraton Nha Trang hotel & spa, Novotel, hay khu nghi duong cao cap Evason Hideaway (huyen Ninh Hoa) cua tap đoan Ana Mandara, đuoc to Sunday Times bau la mot trong 20 resort tot nhat the gioi vao nam 2005. Nhung di tich lich su van hoa co Thap Po Nagar, thanh co Dien Khanh, cac di tich cua nha bac hoc Alexandre Yersin...
Ngoai vi the la mot trung tam du lich lon Nha Trang đa tro thanh điem đen cua nhieu su kien lon cua Viet Nam va The gioi nhu: Hoa hau Viet Nam, Hoa hau The gioi nguoi Viet 2007 va 2009, Hoa hau Hoan vu 2008, Hoa hau Trai Đat 2010... cung voi Festival Bien (Nha Trang) đuoc to chuc 2 nam mot lan đa gop phan quang ba du lich Khanh Hoa voi the gioi.
Tuy vay, viec chat luong dich vu sut kem va tang gia dich vu thieu kiem soat vao nhung mua cao điem du lich van chua đuoc tinh giai quyet triet đe. Phat trien du lich mot cach ben vung, bao ve tai nguyen moi truong van con la van đe gay nhieu ban cai.


= The thao =
Cau lac bo bong chuyen Sanest Khanh Hoa đang la đuong kim vo đich Giai vo đich bong chuyen quoc gia Viet Nam 2003.
Khatoco Khanh Hoa la mot cau lac bo bong đa chuyen nghiep tai Viet Nam, hien đang thi đau tai V.League 2.


Giao thong = Đuong bo =
Khanh Hoa co he thong co so ha tang ve giao thong tuong đoi phat trien, nam tren cac truc giao thong quan trong ven bien cua Viet Nam nhu: Quoc lo 1 chay doc ven bien tu Đeo Ca đen Ghenh Đa Bac noi lien voi cac tinh phia Bac va phia Nam; quoc lo 26 noi Ninh Hoa voi Đak Lak va cac tinh Tay Nguyen; đuong quoc lo 27C (truoc la đuong 723) (Nha Trang đi Đa Lat), quoc lo 27B noi Cam Ranh voi huyen Ninh Son (tinh Ninh Thuan) va du an Đuong cao toc Bac – Nam phia Đong đi qua Khanh Hoa.
Toan tinh hien co 2.086 km đuong giao thong. Trong đo, đuong do trung uong quan ly dai 224,38 km, chiem 10,75%; đuong do tinh quan ly dai 254,95 km, chiem 12,21%; đuong do huyen quan ly dai 327,47 km, chiem 15,69% va đuong do xa quan ly dai 1.566,97 km, chiem 75%. Chat luong đuong bo: Đuong cap phoi, đuong đa dam dai 399,52 km chiem 19,14%; đuong nhua dai 362,77 km, chiem 17,38% con lai la đuong đat. Tat ca cac xa đa co đuong o to đen tan trung tam xa. Hien nay, Nha Trang đang co 6 tuyen xe buyt phuc vu cong cong.


= Đuong sat =

Do vi tri cua Khanh Hoa nam tren tuyen đuong cai quan, nguoi Phap lai chon Nha Trang lam noi đat co quan bao ho, nen Nha Trang đa som tro thanh mot điem dung quan trong tren tuyen đuong sat do Phap xay dung. Tuyen đuong sat Sai Gon - Nha Trang đuoc khoi cong xay dung tu nam 1900 đen nam 1913 moi hoan tat. Vao thoi điem đo, điem cuoi cua tuyen đuong sat la Ga Phu Vinh, nam canh đuong 23 thang 10 hien nay, tai xa Vinh Thanh, Nha Trang. Đen nam 1928, nguoi Phap khoi cong đoan Đa Nang đen Nha Trang dai 532 km đe hoan tat tuyen đuong sat xuyen Viet, đong thoi xay dung Ga Nha Trang voi loi kien truc đac trung cung canh quan hai hoa. Ga Nha Trang đuoc khanh thanh ngay 2 thang 9 nam 1936 va tuyen đuong sat xuyen Viet cung hoan thanh vao thang 10 cung nam. Ga Nha Trang ngay nay van giu nguyen đuoc loi kien truc nha ga cung tuyen đuong sat hinh "bong đen" đoc đao.
Hien nay, tat ca cac tuyen tau Thong Nhat đeu dung o đay. Ngoai cac tau Thong Nhat SE, con co cac đoi tau đia phuong noi voi Ga Sai Gon mang so hieu SNT. Ngoai ga Nha Trang, tinh con 12 ga khac phan bo tai tat ca cac huyen, thi xa, thanh pho tru hai huyen mien nui Khanh Son, Khanh Vinh va huyen đao Truong Sa.


= Đuong thuy =
Khanh Hoa co nhieu vung vinh kin gio, nuoc sau lai nam o cuc đong cua Viet Nam gan voi tuyen hang hai quoc te nen rat thuan loi cho xay dung cang bien. Hien tai tren đia ban tinh co 5 cang bien, trong đo tieu bieu nhat la cang trung chuyen quoc te Van Phong va cang Cam Ranh (mot trong ba vinh tot nhat the gioi cho xay dung cang bien).


= Hang khong =

San bay quoc te Cam Ranh đuoc nang cap ngay 16 thang 8 nam 2007 tao đieu kien thuan loi cho viec giao luu trong nuoc va quoc te cua tinh Khanh Hoa cung nhu khu vuc Nam Trung Bo
Nam 2008, san bay nay đa phuc vu 683.000 luot khach, vuot qua San bay quoc te Phu Bai đe thanh san bay co so luong hanh khach thong quan đong thu 4 trong cac san bay tai Viet Nam. Ty le tang cua so luot khach thong qua vao nam 2007 la 36,8%, cua nam 2008 la 36,3% so voi nam truoc, la san bay co toc đo tang truong luong hanh khach cao nhat tai Viet Nam  Hien nay san bay phuc vu cac đuong bay đen Ha Noi, Thanh pho Ho Chi Minh, Đa Nang va nhieu đuong bay quoc te khac


Tinh ket nghia Tinh Thai Nguyen (cung voi Nha Trang, tu nam 1962) 
 Thanh pho Ulsan (tu nam 2002)
 Tinh Morbihan (tu nam 2005) 
 Tinh Kharkov (tu nam 2004) 
 Tinh Champasack (tu nam 2006) 
 Vung Primorsky (tu 2012)
 Thanh pho Sankt-Peterburg (tu nam 2007).


Chu thich Tham khao Trang web chinh thuc Luu tru ngay 8 thang 10 nam 2020 tai Wayback Machine
Khanh Hoa tai Tu đien bach khoa Viet Nam