Vuong cung thanh đuong San Vitale la mot nha tho toa lac o Ravenna, Y va la mot trong nhung hinh mau quan trong nhat cua nghe thuat va kien truc Byzantine so ky o chau Au. Giao hoi Cong giao Roma đa phong nha tho nay la mot "vuong cung thanh đuong" vao ngay 7 thang 10 nam 1960. Đay la mot danh hieu ton vinh đac biet ma giao hoang danh cho mot so nha tho hoac thanh đia xet theo phong cach co kinh, tam quan trong trong lich su va y nghia tam linh đoi voi Giao hoi, mac du no khong mang hinh dang kien truc cua mot vuong cung thanh đuong nhu thong thuong la mat bang hinh cay thanh gia ma no lai la hinh bat giac. Đay la mot trong tam cong trinh cua Ravenna đuoc ghi ten trong danh sach Di san The gioi cua UNESCO.


Lich su Cong viec xay dung nha tho đuoc bat đau boi Giam muc Ecclesius nam 526 khi Ravenna van con nam duoi su cai tri cua nguoi Ostrogoth va hoan thanh boi giam muc thu 27 cua Ravenna, Maximianus nam 547 truoc khi Tran Ravenna cua Đong La Ma đuoc thanh lap.
Viec xay dung nha tho đuoc tai tro boi mot thuong gia va kien truc su nguoi La Ma ten la Julius Argentarius, mot nguoi ma gan nhu khong co thong tin gi ve ong đuoc biet đen ngoai tru viec ong cung đa tai tro cho viec xay dung Vuong cung thanh đuong Sant'Apollinare o Classe trong khoang thoi gian tuong tu. (Julius Argentarius co the xuat hien trong so cac can than tren kham Justinianus) Chi phi cuoi cung len toi 26.000 solidi (vang mieng).
Mai vom o trung tam ung dung mot ky thuat phuong Tay dung cac ong rong chen vao nhau chu khong dung gach. Nhung loi đi lai xung quanh va hanh lang moi chi đuoc uon vom sau nay trong thoi Trung Co.
Nhung buc bich hoa Baroque tren mai vom đa đuoc ve giua cac nam 1778 va 1782 boi cac hoa si S. Barozzi, U. Gandolfi va E. Guarana.


Kien truc Nha tho đuoc thiet ke theo hinh bat giac. Cong trinh nay la mot su ket hop giua cac yeu to La Ma, bao gom mai vom, khuon cua va cac thap bac thang; cung voi cac yeu to Byzantine nhu cho đat ban tho (apse) hinh đa giac cung voi cac tru chong ty thoi ky đau. Nha tho nay noi tieng la qua kham Byzantine lon nhat va đuoc bao ton tot nhat o ben ngoai Constantinopolis. Nha tho nay cuc ky quan trong trong nghe thuat Byzantine, vi no la nha tho lon duy nhat tu ​​thoi cua Hoang đe Justinianus I con ton tai hau nhu nguyen ven cho đen ngay nay. Hon nua, no đuoc cho la phan anh kieu thiet ke phong tiep kien trong cung đien Hoang gia Đong La Ma, can phong ma ngay nay khong co gi cua con sot lai. Thap chuong cua nha tho gom co bon chuong. Theo truyen thuyet, nha tho đuoc dung len tai noi Thanh Vitalis tu đao. Tuy nhien, đa co mot so nham lan ve viec đay la Thanh Vitalis cua Milan hay la mot vi Thanh khac co cung ten goi la Thanh Vitale.


Tranh kham Cung giong nhu nhieu cong trinh đuoc xay dung trong thoi Hau Co đai, nha tho San Vitale đuoc biet đen nho su đa dang cua nhung tranh kham đuoc trang tri ben trong nha tho. Tranh kham o đay đuoc chia ra thanh tranh kham tuong va tranh kham nen. Khu vuc trung tam đuoc bao quanh boi hai loi đi quanh ban tho (ambulatory) chong len nhau. Loi tren chi danh cho phu nu đa ket hon. Mot loat tranh kham o cac cua hinh ban nguyet nho nam tren đinh bao lon (Triforium) the hien nhung hien sinh trong Cuu uoc: cau chuyen cua Abraham va Melchizedek va su hien dang Isaac, nhung cau chuyen ve Moses va bui gai chay, Jeremiah va Isaiah, đai dien cua muoi hai chi toc Israel va cau chuyen cua Abel va Cain. O tren đinh cua moi cua so ban nguyet nay đeu co hinh ve mot cap thien than, tay cam mot huy chuong voi cay thanh gia. Tren buc tuong phia cac goc, canh thanh song cua, co kham ve hinh Tu Thanh Phuc Am mac ao trang, đung duoi nhung bieu tuong cua ho (thien than, su tu, bo va đai bang). Đac biet, hinh anh con su tu đang đuoc đe chu y vi cach the hien su hung han cua no.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi San Vitale (Ravenna) tai Wikimedia Commons

Restoring the Mosaics of San Vitale by Livia Alberti Luu tru ngay 25 thang 4 nam 2017 tai Wayback Machine (article)
History of Byzantine Architecture: San Vitale Luu tru ngay 10 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine (photos)
Great Buildings On-line: San Vitale (photos)
Adrian Fletcher's Paradoxplace Ravenna Pages Luu tru ngay 13 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine (photos)