Hai Duong la mot tinh cu thuoc vung Đong bang song Hong, Viet Nam.
Nam 2021, Hai Duong la đon vi hanh chinh Viet Nam đong thu 8 ve so dan voi 1.936.774 nguoi, toc đo tang truong GRDP đat 8,5%. GRDP đat 149.700 ti đong (tuong ung voi 6,480 ti USD), GRDP binh quan đau nguoi đat 77 trieu đong (tuong ung voi 3.347 USD).
Hai Duong nam trong Vung kinh te trong điem Bac bo. Trung tam hanh chinh cua tinh la thanh pho Hai Duong (hien la đo thi loai I), cach thu đo Ha Noi 50 km ve phia Đong, cach trung tam thanh pho Hai Phong 45 km ve phia Tay.
Theo quy hoach nam 2007, Hai Duong nam trong vung thu đo voi vai tro la mot trung tam cong nghiep cua toan vung. Nam 2024, Hai Duong cung la 1 trong 8 tinh đuoc Chinh phu Viet Nam quy hoach thanh thanh pho truc thuoc trung uong.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi thong qua Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh nam 2025, theo đo tinh đuoc giai the đe sap nhap vao thanh pho Hai Phong.


Đia ly = Vi tri đia ly =
Hai Duong la mot tinh thuoc Đong bang song Hong, trai dai tu 20°43' đen 21°14' đo vi Bac, 106°03' đen 106°38' đo kinh Đong, trung tam hanh chinh cua tinh la thanh pho Hai Duong, cach trung tam thu đo Ha Noi khoang 57 km ve phia tay, cach trung tam thanh pho Hai Phong khoang 45 km ve phia đong, co vi tri đia ly:

Phia đong giap tinh Quang Ninh va thanh pho Hai Phong
Phia tay giap tinh Bac Ninh va tinh Hung Yen
Phia nam giap tinh Thai Binh
Phia bac giap tinh Bac Giang.


 Cac điem cuc cua tinh Hai Duong:  Điem cuc Bac tai: xa Hoang Hoa Tham, Thanh pho Chi Linh.
Điem cuc Tay tai: xa Cam Hung, huyen Cam Giang.
Điem cuc Đong tai: phuong Minh Tan, Thi xa Kinh Mon.
Điem cuc Nam tai: xa Hong Phong, huyen Thanh Mien.


= Đia hinh =
Hai Duong co dien tich 1.662 km², la tinh co dien tich trung binh trong so cac tinh thanh o Viet Nam, đuoc chia lam 2 vung: vung đoi nui va vung đong bang. Vung đoi nui nam o phia bac cua tinh thuoc thanh pho Chi Linh va thi xa Kinh Mon, chiem khoang 11% dien tich tu nhien. Đay la vung đoi nui thap, phu hop voi viec trong cay an qua, cay lay go va cay cong nghiep ngan ngay. Vung đong bang con lai chiem 89% dien tich tu nhien do phu sa song Thai Binh boi đap, đat mau mo, thich hop voi nhieu loai cay trong, san xuat đuoc nhieu vu trong nam.


= Khi hau =
Hai Duong nam trong vung khi hau can nhiet đoi am, chia lam 4 mua ro ret (mua xuan, mua ha, mua thu, mua đong).
Vao giai đoan tu tiet lap xuan đen tiet thanh minh (khoang đau thang 2 - đau thang 4 duong lich) co hien tuong mua phun va nom la giai đoan chuyen tiep tu mua kho sang mua mua. Mua mua keo dai tu thang 5 đen thang 9 hang nam.

Luong mua trung binh hang nam: 1.300 – 1.700 mm. Cac huyen, thi phia Bac tinh co luong mua thap duoi 1500mm do đia hinh khuat day nui Đong Trieu va day nui Kinh Mon. Khu vuc phia Bac tinh Hai Duong cung voi phia Đong tinh Bac Giang, Lang Son, phia Đong tinh Cao Bang la nhung khu vuc khuat gio mua mua ha, nhan đuoc it hoi am, nen luong mua trung binh nam thuong thap hon cac noi khac cung o mien Bac. Thanh pho Hai Duong co luong mua trung binh nam thap nhat so cung cac thanh pho o vung đong bang song Hong.
Nhiet đo trung binh: 23,3 °C
So ngay troi nang trong nam: 1.600 - 1750 gio (cao o cac huyen phia Bac, giam dan tai cac huyen phia Nam)
Đo am tuong đoi trung binh: 85 – 87%
Khi hau thoi tiet thuan loi cho san xuat nong nghiep, bao gom cay luong thuc, thuc pham va cay an qua, đac biet la san xuat cay rau mau vu đong.


= Tai nguyen =
Cac khoang san chinh:

Đa voi xi mang o Kinh Mon, tru luong 200 trieu tan, ham luong CaCO3 tu 90 - 97%. Đu đe san xuat 4 đen 5 trieu tan xi mang/nam trong thoi gian 50 - 70 nam.
Cao lanh o Kinh Mon, Chi Linh tru luong 400.000 tan, ham luong Fe2O3: 0,8 - 1,7%; Al2O3: 17 - 19% cung cap nguyen lieu cho san xuat đo su.
Đat set chiu lua o Chi Linh, tru luong 8 trieu tan, chat luong tot; ham luong Al2O3: 23,5 - 28%, Fe2O3: 1,2 - 1,9% cung cap nguyen lieu san xuat gach chiu lua.
Bo xit o Kinh Mon, tru luong 200.000 tan; ham luong Al2O3: tu 46,9 - 52,4%, Fe2O3: tu 21 - 26,6%; SiO2 tu 6,4 - 8,9%.


Lich su = Xuat xu ten goi Hai Duong =

Ten goi Hai Duong (海陽) chinh thuc co tu nam 1469. Hai (海) la bien. Duong (陽) la mat troi. Hai Duong nam o phia đong kinh thanh Thang Long. Huong Đong cung la huong mat troi moc. Vi vay Hai Duong co nghia la "mat troi bien Đong" hay "anh sang tu mien duyen hai (phia đong) chieu ve".
Thoi phong kien (truoc nam 1887), Hai Duong la mot mien đat rong lon, phia tay đen Ban Yen Nhan, Đao Khe - ben cau Luc Đien (thuoc My Hao, tinh Hung Yen), phia đong đen vung bien An Duong (nay thuoc thanh pho Hai Phong), phia bac tu Tram Đien xuong nui Tam Ban, Yen Tu (nay thuoc tinh Quang Ninh), phia nam đen Tu Ky, Vinh Bao. Mien đat Hai Duong luon o vi tri chien luoc trong su nghiep xay dung va bao ve To quoc. Trong "Du đia chi", Nguyen Trai đa đanh gia Hai Duong la tran thu nhat trong bon kinh tran va la phen giau phia đong cua kinh thanh Thang Long.


= Ly so cua Hai Duong =

1.Tu thoi Hung Vuong đen cuoi thoi Tran, ly so cua Hai Duong đat thanh Den (Ngoc Lac, Tu Ky).
2.Tu cuoi đoi Tran đen nam 1740, ly so chuyen sang đat tai Dinh Van (Thanh Van) thuoc thon Kieu Quan, xa Mac Đong, huyen Chi Linh.
3.Tu nam 1740-41 (sau cuoc khoi nghia cua Nguyen Tuyen, Nguyen Cu o đat Ninh Xa) đen nam 1804, ly so đat o o Dinh Dau (Mao Đien - Cam Giang)
4.Tu nam 1804 đen nay đat o Thanh Đong (tran Ham), huyen Cam Giang (nay la thanh pho Hai Duong).
Nhu vay, khu vuc Thanh Den co lich su lau đoi; trong khi Chi Linh cung co thoi gian la ly so Hai Duong kha dai tren duoi 400 nam.


= Lich su hanh chinh =
Đoi Hung Vuong, đia ban tinh Hai Duong ngay nay thuoc bo Duong Tuyen, thoi nha Tan thuoc Tuong quan, thoi nha Han thuoc quan Giao Chi, thoi Đong Ngo thuoc Giao Chau, nha Đuong đat ra Hai Mon tran, sau đoi thanh Hong Chau.
Nha Đinh chia lam đao, vung Hai Duong van mang ten la Hong Chau, nha Tien Le cung theo nhu nha Đinh.
Thoi Nha Ly đoi thanh lo Hong, sau đoi thanh lo Hai Đong.
Đen thoi Nha Tran đoi lai thanh lo Hong, roi lai đoi thanh lo Hai Đong. Sau đo đoi lam 4 lo: Hong Chau thuong, Hong Chau ha va Nam Sach thuong, Nam Sach ha, (con goi chung la Nam Sach Giang).
Nam Quang Thai thu 10 (1397), vua Tran Thuan Tong đoi lo Hai Đong thanh tran Hai Đong.
Thoi ky thuoc Minh (1407-1427), vung đat Hai Duong thuoc hai phu Lang Giang va Tan An.
Thoi Nha Hau Le, nien hieu Thuan Thien (1428-1433), vua Le Thai To cho thuoc Đong Đao.
Khoang nien hieu Dien Ninh (1454-1459), vua Le Nhan Tong chia lai thanh 2 lo la Nam Sach thuong va Nam Sach ha.
Nam Quang Thuan thu 7 (1466), vua Le Thanh Tong đat thua tuyen Nam Sach.
Nam 1469 đoi lam thua tuyen Hai Duong. Danh xung Hai Duong chinh thuc ra đoi, luc nay Ly so đat tai Tran Doanh Van, Ai Van (hay con goi la Dinh Van) Xa Mac Đong huyen Chi Linh đay la trung tam hanh chinh cua thua tuyen Hai Duong đen nam 1739.
Nam Hong Đuc thu 21 (1490) đoi lam xu Hai Duong.
Nam Hong Thuan thu nhat (1509), vua Le Tuong Duc đoi lam tran Hai Duong.
Tu nam 1527 đen nam 1592, Nha Mac goi la đao Hai Duong. Nam 1529, Mac Thai To (Mac Đang Dung) trao ngoi vua cho con la Mac Đang Doanh con Mac Đang Dung lam Thai thuong hoang ve Co Trai, lay Nghi Duong lam Duong Kinh, trich phu Thuan An o Kinh Bac va cac phu Khoai Chau, Tan Hung, Kien Xuong, Thai Binh o Son Nam cho le thuoc vao Duong Kinh.
Đoi nha Le trung hung, khoang nien hieu Quang Hung (1578-1599), vua Le The Tong đoi lam tran theo nguyen nhu cu.
Nam Canh Hung thu 2 (1741), vua Le Hien Tong chia lam 4 đao: Thuong Hong, Ha Hong, Đong Trieu va An Lao.
Nha Tay Son đem phu Kinh Mon thuoc Hai Duong đoi thuoc vao Yen Quang.

Nam 1802, vua Gia Long đem Kinh Mon thuoc ve tran cu va cho le thuoc vao Bac Thanh.
Nam 1804, đoi vua Gia Long, ly so Hai Duong đuoc chuyen tu Mao Đien (Cam Giang) ve phia đong 15 km thuoc tong Han Giang, huyen Cam Giang, đat tren vung đat cao thuoc nga ba song Thai Binh va song Sat voi muc tieu tran thanh an ngu vung bien hai phia đong Kinh đo Thang Long, vi vay co ten goi la Thanh Đong, nghia la đo thanh o phia đong (nay la Thanh pho Hai Duong ).
Nam Minh Mang thu 3 (1822), đoi phu Thuong Hong lam phu Binh Giang, phu Ha Hong lam phu Ninh Giang, con hai đao Đong Trieu va An Lao thi đat lam hai huyen.
Nam Minh Mang thu 12 (1831) chia thanh mot tinh đoc lap va đoi lam tinh Hai Duong gom 5 phu va 19 huyen.

Nam 1887, thuc dan Phap tach mot so huyen ven bien cua Hai Duong, đat thanh tinh Hai Phong. Ngay 19 thang 7 nam 1888, Tong thong Phap Sadi Carnot ky sac lenh thanh lap thanh pho Hai Phong va Ha Noi - thanh pho Hai Phong chinh thuc co ten tren ban đo Lien bang Đong Duong. Theo sac lenh thanh pho Hai Phong đuoc tach ra tu tinh Hai Phong, phan con lai cua tinh Hai Phong lap thanh tinh Kien An.
Nam 1923, Toan quyen Đong Duong quyet đinh thanh lap thanh pho Hai Duong.

Thang 3 nam 1947, chia thanh pho Hai Duong thanh 2 quan roi tro ve thanh thi xa.
Nam 1968, tinh Hai Duong sap nhap voi Hung Yen thanh tinh Hai Hung, tinh ly la thi xa Hai Duong.
Nam 1977, hop nhat 2 huyen Cam Giang va Binh Giang thanh huyen Cam Binh.
Nam 1979, hop nhat 2 huyen Gia Loc va Tu Ky thanh huyen Tu Loc; hop nhat 2 huyen Kim Thanh va Kinh Mon thanh huyen Kim Mon; hop nhat 2 huyen Nam Sach va Thanh Ha thanh huyen Nam Thanh; hop nhat 2 huyen Ninh Giang va Thanh Mien thanh huyen Ninh Thanh.
Ngay 27 thang 1 nam 1996, chia 2 huyen Tu Loc va Ninh Thanh thanh 4 huyen nhu cu.
Ngay 6 thang 11 nam 1996, tai lap tinh Hai Duong tu tinh Hai Hung. Khi tach ra, tinh Hai Duong co 9 đon vi hanh chinh gom thi xa Hai Duong va 8 huyen: Cam Binh, Chi Linh, Gia Loc, Kim Mon, Nam Thanh, Ninh Giang, Thanh Mien, Tu Ky.
Ngay 17 thang 2 nam 1997, chia lai cac huyen Cam Binh, Kim Mon va Nam Thanh thanh 6 huyen nhu cu.
Ngay 6 thang 8 nam 1997, chuyen thi xa Hai Duong thanh thanh pho Hai Duong.
Ngay 17 thang 5 nam 2009, thanh pho Hai Duong đuoc cong nhan la đo thi loai II.
Ngay 12 thang 2 nam 2010, chuyen huyen Chi Linh thanh thi xa Chi Linh.
Ngay 1 thang 3 nam 2019, chuyen thi xa Chi Linh thanh thanh pho Chi Linh.
Ngay 17 thang 5 nam 2019, Thu tuong Chinh phu ban hanh Quyet đinh so 580/QĐ-TTg cong nhan thanh pho Hai Duong mo rong đat tieu chi đo thi loai I truc thuoc tinh Hai Duong.
Ngay 1 thang 11 nam 2019, chuyen huyen Kinh Mon thanh thi xa Kinh Mon.
Tinh Hai Duong co 2 thanh pho, 1 thi xa va 9 huyen nhu hien nay.
Ngay 12 thang 6 nam 2025, Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 202/2025/QH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap tinh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 12 thang 6 nam 2025). Theo đo, sap nhap tinh Hai Duong vao thanh pho Hai Phong.


Hanh chinh Tinh Hai Duong co 12 đon vi hanh chinh cap huyen truc thuoc, bao gom 2 thanh pho, 1 thi xa va 9 huyen voi 207 đon vi hanh chinh cap xa, bao gom 46 phuong, 10 thi tran va 151 xa.


Dan so Nam 2020 Tinh Hai Duong co 1.936.774 nguoi. Đay cung la tinh đong dan nhat Bac Bo (neu khong tinh Ha Noi va Hai Phong - 2 thanh pho truc thuoc Trung uong). Thanh phan dan so:

Nong thon: 65,8%
Thanh thi: 34,2%.
Tinh đen ngay 1 thang 4 nam 2019, toan tinh co 6 ton giao khac nhau, đat 62.274 nguoi. Nhieu nhat la Cong giao co 52.812 nguoi, tiep theo la Phat giao co 9.290 nguoi, đao Tin Lanh co 163 nguoi. Con lai cac ton giao khac nhu: Hoi giao co bay nguoi, Phat giao Hoa Hao va đao Cao Đai moi ton giao chi co mot nguoi.


Kinh te Tren co so so lieu uoc tinh đuoc Tong cuc Thong ke cong bo, Tong san pham tren đia ban tinh (GRDP theo gia 2010) uoc tang 8,6% so voi cung ky nam truoc va la muc tang thap thu 2 (nam 2015 – 8,2%) trong vong 5 nam tro lai đay, cao hon binh quan ca nuoc (uoc tang gan 7,0%); thap hon mot so tinh lan can nhu Hai Phong, Quang Ninh, Ha Nam, Ninh Binh; trong đo, khu vuc nong, lam nghiep, thuy san (NLTS) giam 3,1%; cong nghiep - xay dung tang 11,9% (cong nghiep +12,2%, xay dung +10,1%); dich vu tang 6,7%.
Đong gop vao tang truong chung 8,6%, nhom nganh NLTS lam giam 0,3 điem%; cong nghiep, xay dung đong gop 6,7 điem% (trong đo, cong nghiep đong gop 6,1 điem%, xay dung đong gop 0,6 điem%); dich vu đong gop 2,2 điem%.
Co cau kinh te tiep tuc chuyen dich theo huong tich cuc, giam ty trong nong, lam nghiep, thuy san, tang ty trong khu vuc cong nghiep - xay dung va dich vu; co cau kinh te uoc đat 8,8% - 59,7% - 31,5% (nam 2018 la 9,9% - 57,3% - 32,8%).
Nganh NLTS nam 2018 tang truong cao (+5,9%) nen đong gop lam tang GRDP 0,7 điem%; tuy nhien nam 2019 uoc giam 3,1% đa keo "lui" tang truong cua tinh xuong 0,3 điem%. Đay la nguyen nhan chinh lam cho GRDP cua tinh tang thap hon nam truoc 0,7 điem% (NLTS lam giam 1 điem%); nguyen nhan do gia tri, san luong cay lua, cay vai giam, chan nuoi bi anh huong cua dich ta lon chau Phi.
Nganh cong nghiep, xay dung cua tinh van duy tri muc tang truong cao, trong đo, nganh cong nghiep che bien, che tao tiep tuc khang đinh la điem sang, đong luc chinh cua tang truong kinh te voi muc tang cao 13,5%, đo la nho su đong gop chu luc cua cac nganh san xuat san pham đien tu; nganh san xuat trang phuc; nganh san xuat be tong va cac san pham tu xi mang... Nganh xay dung van duy tri muc tang truong cao, toc đo tang 10,1%, đong gop 0,6 điem phan tram vao muc tang truong chung.

Ve thu hut đau tu trong nuoc, nam 2019, đa chap thuan đau tu cho 192 du an trong nuoc ngoai khu cong nghiep (gom: 128 du an moi va 64 du an đieu chinh), tong so von đau tu thu hut khoang 10.764,6 ty đong, thu hoi 23 du an.
Ve thu hut đau tu truc tiep nuoc ngoai, đa thu hut đuoc 808,3 trieu USD tang 25% so voi cung ky nam 2018. Trong đo cap moi cho 65 du an voi so von đang ky 461,1 trieu USD; đieu chinh tang von đau tu cho 30 luot du an voi so von tang them 362,2 trieu USD. Tong von đau tu thuc hien uoc đat 700 trieu USD. Tren đia ban tinh Hai Duong hien co 451 du an đau tu nuoc ngoai, voi tong von 8.382,4 trieu USD.
Nam 2019, quy mo kinh te Hai Duong đung thu 5 trong khu vuc cac tinh trong điem kinh te Bac bo, đung thu 11 trong ca nuoc, thu nhap binh quan đau nguoi đung thu 19 va thu ngan sach Nha nuoc đat 20.024 ty đong - la mot trong 16 tinh, thanh tu can đoi thu chi ngan sach tu nam 2017.


Van hoa = Am thuc =
Cac đac san, am thuc o Hai Duong nhu: vai thieu Thanh Ha, banh đa Lo Cuong, ruoi Tu Ky, thit trau cho Ve, nep cai hoa vang Kinh Mon, ruou Phu Loc, bun ca ro đong, mam cay An Thanh, gio cha Gia Loc, banh gai Ninh Giang, cu đau Kim Thanh, bun tuoi Đong Can, chim cut Ha Trang, na Hoang Tien, banh cuon Han Giang, com lang Thac, tao thien phien Gia Loc, banh đau xanh Hai Duong, bot san day Kinh Mon, mi gao Tong Buong, thit cho An Xa, gio cha Tan Huong, hanh say Man Đe, ga đoi Chi Linh, ca rot Đuc Chinh, cha oc Thanh Mien, banh đa nuong Ke Sat, ruoi Vinh Lap, nep quyt Kim Thanh, cau đong Thanh Ha, gio cha Thai Thinh, giai ngo khoai Le Hong, goi ca me Cam Hoang, mi gao Tong Buong, oi Lien Mac, thit chuot cho Giong, banh day Gia Loc, banh long Hue Tri, dua kieu Ngoc Lien, mi gao Hoi Yen, ruou Van Giang, hanh toi Kinh Mon, banh đa nuong Đao Lam.


= Di tich - danh thang =
Mot so di tich đuoc Bo van hoa thong tin xep hang (gan lien voi nhan vat lich su, su kien lich su hay van hoa đia phuong):

Đen Kiep Bac o xa Hung Đao, thanh pho Chi Linh
Kinh Chu - An Phu o xa phuong An Phu, thi xa Kinh Mon
Đen Cao o An Lac, thanh pho Chi Linh
Ben Binh Than - Tran Xa, o xa Nhan Hue, thanh pho Chi Linh
Đinh Mo Trach o xa Tan Hong, huyen Binh Giang
Van mieu Mao Đien o xa Cam Đien, huyen Cam Giang
Chua Giam o xa Cam Son, huyen Cam Giang
Chua Con Son o phuong Cong Hoa, thanh pho Chi Linh.
Khu danh thang Phuong Hoang (Van An, Chi Linh)
Đao co (Chi Lang Nam, Thanh Mien)
Cum di tich danh thang Con Son (Cong Hoa, Chi Linh)


= Le hoi =
Mot so le hoi chinh gan lien voi nhan vat, su kien lich su va tuc tho mau, tu phu trong cong đong:

Le hoi Con Son 16-20 thang Tam (Cong Hoa, Chi Linh)
Le hoi đen Kiep Bac 18-20 thang Tam (Hung Đao, Chi Linh)
Le hoi đen Cao 22-24 thang Gieng (An Lac, Chi Linh)
Le hoi đen Yet Kieu 15-1 (Thong Quat, Gia Loc)
Le hoi Tuan Tranh 14-2 (Đong Tam, Ninh Giang)


= Nghe thuat cheo o Hai Duong =
Trong Tu chieng cheo đong bang song Hong thi Hai Duong la trung tam cua chieng cheo Đong (vung đat gom Hai Duong, Hai Phong, đong Hung Yen, tay Quang Ninh ngay nay). Hai Duong la cai noi cheo lon cua Viet Nam voi nhung ten tuoi nhu Huyen Nu Pham Thi Tran va cac co NSND Trum Thinh, Trum Bong, co NSND Trinh Thi Lan, co NSND Nguyen Thi Minh Ly, NSND Minh Hue, NSND Thuy Mo... Đac biet, Nghe nhan Pham Thi Tran đa đuoc vua Đinh Tien Hoang phong chuc Uu Ba va giao cho viec day mua hat trong cung đinh va cho quan linh. Ba đuoc đuoc ghi danh la To nghe đau tien trong lich su san khau cheo Viet Nam.
Nghe thuat cheo đuoc hinh thanh tu the ky 10 tai Kinh đo Hoa Lu (Ninh Binh) duoi thoi nha Đinh. Uu ba Pham Thi Tran đa truyen day nghe thuat cheo cho cung nu va quan linh. Sau đo cheo phat trien rong ra lanh tho Đai Co Viet (vung chau tho Bac Bo va cac tinh Thanh - Nghe - Tinh tro ra). Vao the ky 15, vua Le Thanh Tong đa khong cho phep bieu dien cheo trong cung đinh. Cheo tro ve voi nong dan, gan lien voi sinh hoat đoi song, hoi he cua nguoi Viet.
Nghe thuat cheo Đong bang song Hong tro thanh cai noi cheo voi Tu chieng cheo Đong, Đoai, Nam, Bac. Chieng Cheo la nhung phuong Cheo hoat đong trong mot vung van hoa, đia ly nhat đinh. Phong trao hat cheo xua phan vung cheo chau tho song Hong thanh 4 chieng cheo Đong, cheo Đoai, cheo Nam, cheo Bac voi kinh đo Thang Long - Ha Noi o vi tri trung tam. Moi chieng co nhung "ngon nghe" rieng, ky thuat rieng, kho luu truyen va phat trien ra đen ben ngoai do su khac nhau trong phong cach nghe thuat dua tren co so dan ca, dan vu va van hoa đia phuong, chi nguoi trong chieng moi dien đuoc voi nhau. Chieng cheo Đong gom khu vuc cac tinh Hai Duong, Hai Phong, Quang Ninh va phia đong bac Hung Yen.
So lieu thong ke cac hoi dien o Hai Duong nam 2020 cho thay co toi 80% so tiet muc la cheo, 20% so tiet muc con lai la ca nhac, mua. Co nhung đoi cheo co toi tren 50 nam lien tuc hoat đong nhu An Binh, Nam Hung (Nam Sach), Nhan Quyen, Kien Quoc (Binh Giang), An Lac (Chi Linh), Bong Sen (Kinh Mon). Rieng o xa An Binh tu mot đoi cheo cua toan xa, nay đa phat trien len 4 CLB van nghe o 4 thon, moi CLB co tren 30 dien vien, nhac cong, nguoi tre nhat 30 tuoi, cao nhat 82 tuoi.
Nha hat Cheo Hai Duong la đon vi nghe thuat chuyen nghiep cua tinh Hai Duong; co chuc nang to chuc bieu dien, nghien cuu, lien ket, huong dan, truyen nghe ve nghe thuat cheo nham đap ung nhu cau thuong thuc nghe thuat cua moi tang lop nhan dan, gop phan bao ton va phat trien nghe thuat truyen thong cua dan toc.


Giao duc - Y te = Giao duc =
Hai Duong la đat hoc tu xa xua, vung đat Xu Đong nay la que huong cua nhieu nho si, Trang nguyen Viet Nam va Thu khoa Đai Viet. Trong thoi ki phong kien Hai Duong co 12 Trang nguyen (tinh theo đon vi hanh chinh moi, 15 vi tinh theo đon vi hanh chinh cu) đung thu hai ca nuoc (sau Bac Ninh) va co 3 Thu khoa Đai Viet, hang ngan tien si, bang nhan, tham hoa.
Nam ben đuong quoc lo 5, cach thanh pho Hai Duong 15 km ve phia bac, thuoc xa Cam Đien, huyen Cam Giang (Hai Duong), van mieu Mao Đien đuoc biet toi la mot trong so it van mieu hang tinh con ton tai o Viet Nam. Lich su cua van mieu bat đau tu hon 500 nam ve truoc. Tu giua the ky 15 cho đen khoa thi cuoi cung cua nha Nguyen, noi đay tro thanh noi thi huong cua vung tran Hai Duong. Đac biet trong thoi Nha Mac (1527-1593) đa bon lan to chuc thi đai khoa o Mao Đien. Chi đung sau Van Mieu - Quoc Tu Giam, voi hon 500 nam ton tai va tho hon 600 vi tien si, van mieu Mao Đien đa tro thanh niem tu hao ve truyen thong hieu hoc cua con nguoi Xu Đong.
Nen giao duc hien tai cua Hai Duong đuoc xem la mot trong cai noi đao tao nhan tai cua Viet Nam. Nhieu hoc sinh goc tu Hai Duong đa đat giai cao trong cac ky thi Olympic Quoc te. Trong ky thi toan Quoc te, noi bat nhu Đinh Tien Cuong  huy chuong vang toan Quoc te nam 1989 voi so điem tuyet đoi 42/42, hien tai la giao su toan hoc tai Đai hoc Paris 6 .

Trong cac ky thi Cao đang va Đai hoc, cung nhu cac ky thi hoc sinh gioi quoc gia. Hai Duong luon trong nhom dan đau cua Viet Nam. Trong ky thi hoc sinh gioi quoc gia 2012, Hai Duong đung thu 5 ca nuoc (theo đon vi tinh thanh) ve tong so huy chuong .
Tren đia ban Hai Duong co cac truong Đai hoc va cao đang: 

Cao đang Duoc Trung uong Hai Duong
Đai hoc Ky thuat Y te Hai Duong
Đai hoc Su pham Ky thuat Hung Yen - Co so 3 Hai Duong
Đai hoc Kinh te ky thuat Hai Duong - Co so Hai Duong
Truong Đai hoc Hai Duong
Truong Đai hoc Thanh Đong
Đai hoc Sao Đo - thanh pho Chi Linh
Truong Cao đang Licogi.
Truong Cao đang Du lich va Cong thuong
Truong cao đang giao thong đuong bo
Truong Cao Đang Nghe Hai Duong


= Y te =
O Hai Duong co hang chuc benh vien phuc vu cho nguoi dan, trong đo mot so benh vien noi bat nhu:

Benh vien Đai hoc Ky thuat Y te Hai Duong
Benh vien Đa khoa tinh Hai Duong
Benh vien Quan Y 7
Benh vien Nhi Hai Duong
Benh vien Phu san Hai Duong
Benh vien Nhiet Đoi Hai Duong
Benh vien Mat va da lieu Hai Duong.
Benh vien Phuc hoi chuc nang Hai Duong
Benh vien Phoi Hai Duong
Benh vien Y hoc co truyen Hai Duong.
Benh vien Đa khoa Hoa Binh
Benh vien Tam than Hai Duong
Benh vien Phong-Chi Linh
Benh vien Đa khoa khu vuc Nhi Chieu
15.Trung tam Kiem soat benh tat tinh (CDC Hai Duong)
16. Cac Trung tam Y te cua Thanh pho, Thi xa va cac huyen trong tinh
17. Benh vien Mat Quoc te DND Hai Duong


Giao thong = Đuong bo =
Hai Duong la tinh co nhieu đoan quoc lo chay qua:

Quoc lo 5 tu Ha Noi toi Hai Phong, phan chay ngang qua giua tinh Hai Duong dai 44,8 km
Quoc lo 18 tu Ha Noi qua Bac Ninh, Hai Duong đen vung than va cang Cai Lan cua tinh Quang Ninh. Phan đuong chay qua Chi Linh dai 20 km
Quoc lo 37 tu Ninh Giang (giap Vinh Bao, Hai Phong) đen Chi Linh (giap Luc Nam, Bac Giang)
Quoc lo 38 dai 13 km la đuong cap III đong bang
Quoc lo 38B dai 145,06 km la đuong cap III đong bang, noi Hai Duong toi Ninh Binh
Quoc lo 10, dai 9 km. Quy mo cap III đong bang
Đuong cao toc Ha Noi - Hai Phong (quoc lo 5B): quy mo cap quoc gia.
Ngoai ra con co đuong tinh voi 14 tuyen dai 347,36 km (đuong nhua tieu chuan cap III đong bang) va đuong huyen 392,589 km va 1.386,15 km đuong xa đam bao cho xe o to đen tat ca cac vung trong moi mua.


= Đuong sat =

Hai Duong co tuyen đuong sat Ha Noi - Hai Phong chay song song voi đuong 5, van chuyen hang hoa, hanh khach qua 7 ga trong tinh Hai Duong. Ngoai ra con co tuyen đuong sat Yen Vien - Cai Lan chay qua Chi Linh, la tuyen đuong van chuyen hang lam, nong, tho san o cac tinh mien nui phia bac ra nuoc ngoai qua cang Cai Lan (Quang Ninh), cung nhu hang nhap khau va than cho cac tinh nay.


= Đuong thuy =
Hai Duong co 16 tuyen song chinh noi voi cac song nho dai 400 km; cac loai tau, thuyen trong tai 500 tan co the qua lai. Cang Cong Cau cong suat 300.000 tan/nam va he thong ben bai đap ung ve van tai hang hoa bang đuong thuy mot cach thuan loi. He thong giao thong tren la đieu kien cho viec giao luu kinh te tu trong tinh đi ca nuoc va nuoc ngoai thuan loi.Hien tai tren đia ban tinh Hai Duong co 12 tuyen song do Trung uong quan ly nhu Song Thai Binh, song Thuong, song Luoc, song Kinh Thay, song Kinh Mon,... Tong chieu dai 274,5 km, trong đo co song Thai Binh, song Luoc la nhung tuyen đuong thuy quan trong cua khu vuc đong bang song Hong.


= Cac tuyen xe buyt =
Hien tai, co tat ca 16 tuyen xe buyt xuat phat tu thanh pho Hai Duong đi đen trung tam cac huyen trong tinh Hai Duong va cac tinh, thanh lan can.

Cac tuyen xuat phat tu Ben xe Hai Duong:
202 Hai Duong - Ha Noi
206 Hai Duong - Hung Yen
216 Hai Duong - Sat - Hung Yen
Cac tuyen xuat phat tu Ben xe Hai Tan:
2 TP. Hai Duong - Thanh Ha
19 TP. Hai Duong - Nam Sach
207 Hai Duong - Uong Bi
215 Hai Duong - Luong Tai
217 Hai Duong - Bac Ninh.
Cac tuyen pho noi đo: Đai lo Tran Hung Đao thanh pho Hai Duong
208 Hai Duong - Bac Giang
209 Hai Duong - Thai Binh
1 TP. Hai Duong - Thanh Ha
18 TP. Hai Duong - Phu Thai - Mao Khe
8 TP. Hai Duong - Kim Thanh
7 TP. Hai Duong - Bong - Cau Dam
5 TP. Hai Duong - Binh Giang - Ha Cho
Cac tuyen xuat phat tu Điem đo Bac đuong Thanh Nien (Sieu thi Marko cu):
6 TP. Hai Duong - Ben Trai
9 TP. Hai Duong - TT. Tu Ky - Quy Cao - Ninh Giang
27 TP. Hai Duong - Gia Loc - Ninh Giang.
Cac tuyen xe buyt ngoai tinh:
BN02 Bac Ninh - Sao Đo (Tan suat 10-20 phut/chuyen, rieng thu hai 5-20 phut/chuyen Thoi gian hoat đong: 5h-21h)


Danh nhan Nha van hoa Pham Quynh que quan o lang Luong Ngoc (nay thuoc xa Thuc Khang), phu Binh Giang, tinh Hai Duong. Ong la nha bao, nha van va quan đai than cuoi trieu Nguyen (Viet Nam). Ong la nguoi đi tien phong trong viec quang ba chu Quoc ngu va dung tieng Viet - thay vi chu Nho hay tieng Phap - đe viet ly luan, nghien cuu.
Nhac si Pham Tuyen, cuu chu tich Hoi Am nhac Ha Noi. Ong sinh ngay 12 thang 1 nam 1930, que o thon Luong Ngoc, xa Thuc Khang, huyen Binh Giang, Hai Hung (nay la Hai Duong). Ong la con thu 9 cua hoc gia Pham Quynh (1892-1945).
Nhac si Đo Nhuan, Tong thu ky đau tien cua Hoi nhac si Viet Nam khoa I va II tu 1958 đen 1983, mot trong nhung nhac si tien phong cua am nhac cach mang. Đo Nhuan con la nhac si Viet Nam đau tien viet opera voi vo Co Sao, cung la tac gia cua ban Du kich Song Thao noi tieng. Đo Nhuan que o thon Hoach Trach xa Thai Hoc, huyen Cam Binh, Hai Duong. Sinh ngay 10 thang 12 nam 1922.
Nhac si Đo Hong Quan (sinh 1956) que o thon Hoach Trach, xa Thai Hoc, huyen Cam Binh, Hai Duong, la đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa 11, thuoc đoan đai bieu Ha Tay. Ong la mot nhac si, hien giu chuc Chu tich hoi Nhac si Viet Nam, va la con trai cua nhac si lung danh Đo Nhuan.
Ba anh em nha van nhom Tu Luc Van đoan la Thach Lam, Nhat Linh, Hoang Đao que o huyen Cam Giang.
Nha van Thach Lam (1910 - 1942) la mot nha van Viet Nam thuoc nhom Tu Luc van đoan. Ong cung la em ruot cua 2 nha van khac trong nhom Tu Luc van đoan la Nhat Linh va Hoang Đao. Ngoai but danh Thach Lam, ong con co cac but danh la Viet Sinh, Thien Sy.Cac tac pham: Gio đau mua (tap truyen ngan, Nha xuat ban Đoi nay, 1937), Nang trong vuon (tap truyen ngan, Nha xuat ban Đoi nay, 1938) Ngay moi (truyen dai, Nha xuat ban Đoi nay, 1939) Theo giong (binh luan van hoc, Nha xuat ban Đoi nay, 1941), Soi toc (tap truyen ngan, Nha xuat ban Đoi nay, 1942), Ha Noi bam sau pho phuong (but ky, Nha xuat ban Đoi nay, 1943) va hai quyen truyen viet cho thieu nhi:Quyen sach, Hat ngoc. Ca hai đeu do Nha xuat ban Đoi Nay an hanh nam 1940.
Nghe si Nhan dan Trong Khoi que xa Kim Đinh, huyen Kim Thanh, tinh Hai Duong tot nghiep khoa đau tien ĐH San khau nam 1964, ong đau quan cho Đoan kich Trung uong, tien than Nha hat kich Viet Nam. Nam 1970, ong la Đoi truong Đoi Kich noi Nha hat kich Viet Nam. Tu nam 1985-1989 ong đam nhiem vi tri Pho Giam đoc Nha hat kich Viet Nam, sau đo giu chuc Giam đoc nha hat đen nam 2000. Tu nam 1999 đen 2009, ong la Chu tich Hoi Nghe si San khau Viet Nam.
Nha tho Tran Đang Khoa (sinh ngay 24 thang 4 nam 1958), que lang Truc Tri, xa Quoc Tuan, huyen Nam Sach, tinh Hai Duong, la mot nha tho, nha bao, bien tap vien Tap chi Van nghe Quan đoi, hoi vien cua Hoi Nha van Viet Nam. Ong nguyen la Truong ban Van hoc Nghe thuat, Giam đoc He Phat thanh co hinh VOVTV cua Đai tieng noi Viet Nam. Hien nay, ong giu chuc Pho Bi thu Đang uy Đai Tieng noi Viet Nam.
Mac Đinh Chi (1272 - 1346), nguoi xa Lung Đong, huyen Chi Linh, nay la thon Lung Đong, xa Nam Tan, huyen Nam Sach, tinh Hai Duong.Trong ky thi nam Giap Thin (1304), Mac Đinh Chi thi đo hoi nguyen, sau đo thi Đinh đo trang nguyen khi moi chi 24 tuoi. Ong ra lam quan, trai qua ba trieu vua, gom Tran Anh Tong, Tran Minh Tong va Tran Hien Tong. Qua mot lan đuoc cu đi su nha Minh, voi tai đoi đap cua minh, ong đuoc cac quan ben ay ne phuc va đuoc phong la ''Luong quoc Trang nguyen''.
Trieu Xuan (sinh nam 1952, Ninh Giang, Hai Duong) la mot nha van, nha bao Viet Nam, Uy vien Ban chap hanh Hoi nha van Viet Nam.


= Van hoa =
Tran Nhuong: dien vien, NSND
Ngo Hong Quang: nhac si nhac the nghiem
Quy Duong: ca si thinh phong
Đang Duong: ca si, NSUT
Mac Van Khoa: dien vien hai
Vuong Dung: ca si đoat giai nhat Sao Mai 2005
Thu Thuy: ca si đoat giai nhat Sao Mai 2017
Đong Lan: ca si
Mac Trung Kien: nguoi mau
Duong Domic: ca si
Thuy Chi: ca si
Ha Huong: dien vien
Thanh Huong: dien vien
Hoang Khanh Ngoc : giai vang Sieu mau Viet Nam 2004
Huong Giang : Hoa hau Hai Duong 2006
Luong Thi Hoa Đan: A hau 1 Hoa hau cac Dan toc Viet Nam 2022
Ngo Thi Tram Anh : Hoa hau Trai Đat Viet Nam 2025


= Nguyen lanh đao =

Nguyen Luong Bang: Pho Chu tich nuoc Viet Nam (1969 – 1979), Tong Giam đoc Ngan hang quoc gia Viet Nam, đai su đau tien cua Viet Nam tai Lien Xo cu (1952 – 1956), Tong Thanh tra Chinh phu (1956).
Le Thanh Nghi:Pho Thu tuong cua Viet Nam tu nam 1960 đen 1980, Pho chu tich kiem Tong thu ky Hoi đong Nha nuoc (1982-1986).
Nguyen Hoi
Pham The Duyet: Ong tung la Uy vien Ban Chap hanh Trung uong Đang cac khoa V đen VIII, Bi thu Trung uong Đang khoa VI, Uy vien Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam cac khoa VII va VIII, uy vien Thuong vu-Thuong truc Bo chinh tri (1997-2001), tung la Bi thu Thanh uy Ha Noi, Tong Thu ky Tong Cong đoan Viet Nam (nay la Tong Lien đoan Lao đong Viet Nam) khoa V, Chu tich Uy ban Trung uong Mat tran To quoc Viet Nam khoa V, đai bieu Quoc hoi tu khoa đen khoa XI.
Vu Đuc Đam: Pho Thu tuong Chinh phu Viet Nam (nhiem ki 2016-2021), Bi thu Ban can su Đang Bo Y te, Quyen Bo truong Bo Y te Viet Nam (nhiem ki 2016-2021)
Nguyen Thi Minh: Nguyen Thu truong, Tong Giam đoc Bao hiem xa hoi Viet Nam, nguyen Thu truong Bo Tai chinh, nguyen Chu tich UBND tinh Hai Duong.
Nguyen Van Rinh: nguyen Thu truong Bo Quoc phong Viet Nam; Chu tich Hoi Nan nhan chat đoc da cam/dioxin Viet Nam
Nguyen Đuc Kien: Nguyen Pho chu tich Quoc hoi, nguyen chu tich UBND Tinh uy Hai Duong.
Pham Van Tho: Nguyen Pho Ban To chuc trung uong, nguyen Bi thu Tinh uy Hai Duong
Nguyen Van Chien: Nguyen chu nhiem van phong Chu tich nuoc
Le Truyen: Nguyen Pho chu tich Uy ban trung uong Mat tran To quoc Viet nam
Đang Bich Lien: Nguyen Thu truong Bo Van hoa The thao va Du lich, nguyen Pho chu tich Uy ban nhan dan tinh Hai Duong
Nguyen Trong Thua: Nguyen Thu truong Bo Noi vu, Nguyen Cuc truong Bo Nong nghiep va Phat trien nong thon, nguyen Pho chu tich thuong truc UBND Tinh Hai Duong.
Nguyen Vinh Hien: Thu truong Bo Giao duc va Đao tao, nguyen Giam đoc So Giao duc va Đao tao Tinh Hai Duong.
Ha Van Hien: Nguyen chu nhiem UB ngan sach Quoc hoi, chu tich, bi thu tinh uy Quang Ninh va Ha Tay cu.
Co bi thu tinh uy bi khai tru khoi Đang, bi khoi to va bat giam. Co chu tich UBND tinh bi cach tat ca cac chuc vu trong Đang va xoa tu cach Chu tich.


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Cong Thong tin Đien Tu Tinh Hai Duong
Trang thong tin đieu hanh chi đao cua UBND tinh Hai Duong Luu tru ngay 6 thang 3 nam 2011 tai Wayback Machine
Cong thong tin cua So Lao đong -Thuong binh va Xa hoi tinh Hai Duong
Trang cong bao cua tinh Hai Duong Luu tru ngay 13 thang 8 nam 2011 tai Wayback Machine
Trang cung cap van ban quy pham phap luat cua tinh Hai Duong Luu tru ngay 25 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine