Tien duong liem la khoan tien do nha nuoc thoi Nguyen cap them ngoai luong bong đe nuoi long liem khiet cua quan lai. Tuy theo tung đieu kien, hoan canh cu the ma moi trieu đai co muc đo tien duong liem khac nhau.


Lich su Luong cac quan chuc ngay xua thuong khong nhieu. Nhu truong hop ong Luong Đac Bang lam đen thuong thu ma con la Luong Huu Khanh con phai đi cay thue nhu ta đien đe co đu an.
Khai niem "tien duong liem" chinh thuc đuoc đat ra duoi thoi nha Ly va sau nay nhan manh trong thoi Le so. Vua Ly Thanh Tong, voi chinh sach uu dung đai than, cho la: "An rieng mua moc đuom nhuan / Đa tien lai lua an can duong liem". Nam 1473, vua Le Thanh Tong đinh che đo bong loc cho quan lai trong kinh, ngoai tran, va đai ngo nguoi hien tai hop ly: "Đat quan đe lam viec, tat phai co luong bong đe nuoi, roi sau moi bat phai thanh liem đuoc. Boi vi nguoi lam quan co đay đu thi moi bat đau lam đieu thien. Mat khac, trieu đinh co gia on cho nguoi lam quan thi ho moi gia on cho dan. Do đo, đe cho nguoi lam quan giu đuoc đuc thanh liem thi luong bong phai hau va phai bao đam nuoi song đuoc ho" va "Nhung noi it viec va noi rat it viec, nhung chuc thong tha va nhung chuc rat thong tha, tien bong co khac nhau". Cung trong thoi Hong Đuc, theo Phan Huy Chu trong Lich trieu hien chuong loai chi, vua cap them cho cac quan "Liem loc đien" (ruong duong liem cho cac quan), tuc la cap ruong đat đe tu lam cho đu an, khoi lay tien cua dan, cung nhu Luat Hong Đuc quy đinh hinh phat rat nghiem khac voi hanh vi tham nhung, hoi lo. Nam 1498, vua Le Hien Tong đa ban lenh "cap tien quy bong liem khiet" cho quan lai liem chinh nhu tien thuong them.


Đoi tuong đuoc huong Vao thoi Nguyen, le cap tien duong liem chi đuoc đat ra trong nhung nam cuoi trieu Gia Long va luc đau chi đe danh cho quan lai đung đau cap phu, huyen nhu tri phu, tri huyen. Vua Gia Long cho rang "Phu, huyen o gan nhan dan, chuc nho nhung viec nhieu, ngoai bong chinh ra, cap them tien gao duong liem đe to đac cach". Con vua Minh Mang thi noi rang "tien duong liem la đe khuyen khich tiet thao trong sach"
Sau nay, cac chuc nhu thu Tri phu, thu Tri huyen, Tri chau, Đong tri phu cung đuoc cap loai tien nay. Đac biet, vao đau trieu vua Tu Đuc con cap tien cho cac phai vien thu thue quan va tu khi co le cap tien bong loc cho quan lai tai kinh thanh thi mot so chuc quan cap tinh cung đuoc huong nhu Quan đao, An sat, Bo chanh, Tuan vu, Tong đoc.
Mac du cung la đoi tuong đuoc huong che đo tien duong liem nhung tat ca đeu la quan lai cap đia phuong. Quan chuc thuoc bo may trung uong o kinh thanh đeu khong nam trong che đo uu đai nay.


Che đo tien duong liem Nam 1815 khoan duong liem cua Tri phu gom 25 quan tien, 25 phuong gao. Tri huyen thi 20 quan tien, 20 phuong gao. Viec cap tien duong liem cho phu, huyen cung chia thanh 4 ky trong nam đe cap phat cung che đo luong bong.
Tu nam 1831, vua Minh Mang chia cac phu, huyen, chau ca nuoc lam 4 hang la toi yeu khuyet (toi quan trong), yeu khuyet (quan trong), trung khuyet (binh thuong), gian khuyet (it viec). Tuy theo 4 hang tren ma muc đo tien duong liem khac nhau. Đau nam 1840, le tien, gao duong liem co thay đoi, khoan duong liem chi cap bang tien, so gao kem theo cung đuoc đoi ra thanh tien. Quy che nhan tien duong liem ngay cang chat che: ban đau đuoc cap phat theo hang quy, quan moi đen tran nham du vao thang giua quy van đuoc cap ca quy, quan thuyen chuyen đi noi khac du vao thang đau quy cung khong đuoc tra lai tien đa nhan o quy đo. Ve sau thi quan đen tran nham vao thang đau quy thi cap ca quy, đen thang giua thi cap nua quy, thang cuoi thi mien cap. Quan thuyen chuyen vao thang đau quy thi phai tra lai ca quy, vao thang giua quy thi tra lai mot nua, vao thang cuoi quy thi khong can phai tra lai.
Gia tri thuc te cua khoan tien duong liem duoi trieu Gia Long, Minh Mang rat lon, tuong đuong voi so luong bong ho đuoc nhan thuc hang thang. Đieu nay co y nghia rat lon ve vat chat vi quan lai co the dua vao tien duong liem đe đu tien sinh song va bao ve tinh thanh liem can thiet cho minh. Tien duong liem that su la mot bien phap tuong đoi huu hieu trong viec ngan ngua te nan tham nhung trong hang ngu quan lai trieu Nguyen.


Ghi chu Tham khao Nguyen Quang Trung Tien. "Tien duong liem. Mot bien phap tai chinh phong ngua nan quan lai tham nhung thoi Nguyen". Tap chi Thong tin Khoa hoc va Cong nghe so 1(19).1998


Lien ket ngoai Can kim thoi đai – Nha Nguyen Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine
Quoc trieu chinh bien toat yeu
Minh Menh Hoang đe Luu tru ngay 8 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Ban ve tien duong liem thoi nay Luu tru ngay 31 thang 12 nam 2012 tai Wayback Machine