Friedrich III cua Đuc (tieng Đuc: Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl Prinz von Preußen; 18 thang 10 nam 1831 – 15 thang 6 nam 1888) la Hoang đe Đuc va la Vua cua Pho trong khoang ba thang (99 ngay) tu thang 3 đen thang 6 nam 1888, Nam tam đe. Đuoc biet đen voi ten goi khong chinh thuc la "Fritz", ong la con trai duy nhat cua Hoang đe Wilhelm I va đuoc nuoi duong theo truyen thong quan su cua gia đinh. Mac du đuoc ton vinh khi con tre vi kha nang lanh đao va thanh cong cua minh trong cac cuoc chien tranh Schleswig lan hai, Ao-Pho va Phap-Pho, ong van the hien long cam thu chien tranh va đuoc ban be cung nhu ke thu ca ngoi vi hanh đong nhan đao cua minh. Sau khi nuoc Đuc thong nhat vao nam 1871, cha cua ong, khi đo la Vua Pho, tro thanh Hoang đe Đuc. Khi Wilhelm qua đoi o tuoi chin muoi vao ngay 9 thang 3 nam 1888, ngai vang đuoc trao cho Friedrich, nguoi sau đo đa la Thai tu Đuc trong muoi bay nam va Thai tu cua Pho trong hai muoi bay nam. Friedrich qua đoi o tuoi 56 vi bi ung thu thanh quan, sau cac đot đieu tri y te khong thanh cong.
Friedrich ket hon voi Vuong nu Victoria, con gai lon cua Victoria cua Anh. Cap đoi rat xung đoi vua lua; tu tuong tu do chung cua ho đa khien ho tim kiem su đai dien lon hon cho nhung nguoi binh dan trong chinh phu. Friedrich, bat chap nen tang gia đinh quan phiet bao thu, đa phat trien khuynh huong tu do tu moi quan he cua ong voi Anh va viec theo hoc tai Đai hoc Bonn. Voi tu cach la Thai tu, ong thuong phan đoi Thu tuong Đuc bao thu Otto von Bismarck, đac biet khi len tieng phan đoi chinh sach thong nhat nuoc Đuc thong qua vu luc cua Bismarck, va keu goi kiem che quyen luc cua Thu tuong. Nhung nguoi theo chu nghia tu do o ca Đuc va Anh đeu hy vong rang voi tu cach la hoang đe, Friedrich se tien toi tu do hoa Đe che Đuc.
Friedrich va Victoria la nhung nguoi rat nguong mo Vuong phu Albrecht, chong cua Victoria cua Anh. Ho len ke hoach cai tri voi tu cach la phu ta, giong nhu Albert va Victoria cua Anh, cai to nhung gi ho coi la sai sot trong co quan hanh phap ma Bismarck tao ra. Van phong Thu tuong, chiu trach nhiem truoc Đuc hoang, đuoc thay the bang noi cac kieu Anh, voi cac bo truong chiu trach nhiem truoc Reichstag. Chinh sach cua chinh phu se dua tren su đong thuan cua noi cac. Friedrich "đa mo ta Hien phap Đe quoc la su hon loan đuoc tao ra mot cach kheo leo."
Tuy nhien, can benh cua Friedrich đa ngan can ong thuc hien cac chinh sach va bien phap hieu qua đe đat đuoc đieu nay, va nhung hanh đong cua ong co the thuc hien sau đo đa bi con trai va nguoi ke vi, Wilhelm II, lang quen. Thoi điem Friedrich qua đoi va thoi gian tri vi cua ong la nhung chu đe quan trong giua cac nha su hoc. Su ra đi som cua ong đuoc coi la mot buoc ngoat tiem tang trong lich su nuoc Đuc; va lieu ong co lam cho Đe quoc tro nen tu do hon neu ong song lau hon hay khong van con đang thao luan.


Tieu su = Đau đoi va giao duc =

Friedrich Wilhelm chao đoi tai Tan Hoang cung o Potsdam, Vuong quoc Pho, vao ngay 18 thang 10 nam 1831. Ong la nguoi thuoc dong doi nha Hohenzollern, mot trong nhung gia toc danh tieng nhat o chau Au va bay gio la trieu đai cai tri Pho. Cha cua Friedrich la Vuong tu Wilhelm – con trai thu cua Vua Friedrich Wilhelm III – đa đuoc nuoi duong theo truyen thong quan su cua Vuong trieu Hohenzollern va tro thanh mot nguoi co ky luat chat che. Wilhelm tung yeu nguoi em ho cua minh la Elisa Radziwill, con gai cua mot nha quy toc Ba Lan voi mot Vuong nu Pho, nhung do khong phai la con vua chau chua, Elisa khong đu đang cap xa hoi đe ket hon voi mot Vuong tu Pho. Do vay, vua cha Friedrich Wilhelm III buoc Wilhelm phai tu bo moi quan he cua minh voi Elisa vao thang 6 nam 1826 va tim kiem mot cuoc hon nhan thich hop hon Ba nam sau (1829), Wilhelm thanh hon voi Cong nu Augusta xu Sachsen-Weimar-Eisenach, nguoi đa đuoc giao duong trong moi truong tri thuc va nghe thuat cua Weimar, noi ma nguoi dan đuoc quyen tham gia nhieu hon vao cac van đe chinh tri va quyen luc cua lanh chua bi han che bang hien phap; Augusta tro nen đuoc biet đen tren khap chau Au vi khuynh huong ung ho chu nghia tu do cua ba. Cuoc hon nhan cua Wilhelm va Augusta trong be ngoai co ve em am, song khong may hanh phuc do nhung khac biet giua hai nguoi. Đoi song sinh truong trong mot gia đinh nhu vay đa đe lai cho Friedrich nhung ky uc ve mot tuoi tho đon đoc. Ong co mot nguoi em gai la Luise (sau nay la Đai Cong nuong xu Baden), nho hon ong tam tuoi va rat than thiet voi ong. Ngoai ra, Friedrich cung co moi quan he rat tot đep voi bac minh la Vua Friedrich Wilhelm IV, nguoi đuoc menh danh la "nha lang man tren ngai vang".
Friedrich khon lon trong mot boi canh chinh tri roi ren. Đo la giai đoan ma khai niem ve chu nghia tu do o Đuc, von tien trien vao thap niem 1840, nhan đuoc su ung ho rong rai va nong nhiet. Nhung nguoi tu do chu nghia yeu cau thong nhat nuoc Đuc va ung ho nen quan chu lap hien. Ho yeu cau ban hanh hien phap nham đam bao quyen đuoc bao ve binh đang truoc phap luat va quyen tu huu tai san, đong thoi bao ve cac quyen co ban cua cong dan. Nhin chung, trao luu tu do chu nghia mong muon chinh phu đuoc cai quan boi đai dien cua quan chung. Nam Friedrich 17 tuoi, lan song tu tuong dan toc va tu do chu nghia nay đa cham ngoi cho hang loat cuoc đau tranh cach mang tren khap cac bang Đuc va nhung noi khac o chau Au. Tai Đuc, nhung nguoi cach mang đe ra muc tieu bao đam cac quyen tu do, ty nhu tu do hoi hop va tu do bao chi va đe thanh lap mot nghi vien va hien phap Đuc. Mac du cac cuoc đau tranh cuoi cung đa khong the mang lai mot thay đoi lau dai nao, trao luu tu do chu nghia van la mot luc luong đay suc anh huong trong nen chinh tri Đuc suot thoi đai ma Friedrich sinh song.
Mac du vuong toc Hohenzollern nhan manh viec đao tao quan su cho con em minh nhu mot gia tri truyen thong, Augusta nhat quyet đoi hoi con ba phai đuoc huong them mot nen hoc van kinh đien. Do vay, Friedrich đa đuoc giao duc toan dien ve ca truyen thong quan su lan cac mon nghe thuat tu do. Gia su cua ong la Ernst Curtius, mot nha khao co noi tieng. Friedrich la mot hoc sinh gioi, ong đac biet hoc tot cac mon ngoai ngu, noi thao tieng Anh va tieng Phap, lai con hoc tieng Latinh. Ong cung hoc lich su, đia ly, vat ly, am nhac va ton giao va to ra xuat sac mon the duc; ngoai ra, ong con tro thanh mot tay lai ngua tai nang, đap ung đoi hoi đoi voi mot vuong tu Pho. Va, cung nhu cac vuong tu khac cua nha Hohenzollern, Friedrich đuoc tap lam quen voi truyen thong quan su cua vuong trieu ngay tu thoi nien thieu. Friedrich chi moi 10 tuoi khi ong đuoc sung vao Trung đoan Bo binh Can ve so 1 voi cap ham Thieu uy va đuoc trao tang Huan chuong Đai bang Đen. Theo đa truong thanh cua ong, vi vuong tu đuoc du tru se tham gia tich cuc vao cac van đe quan su. Nhung len 18 tuoi, ong đa tuyet giao voi truyen thong gia đinh va nhap hoc Đai hoc Bonn, tai đay ong hoc ve lich su, luat phap, chinh quyen va chinh sach cong cong. Trong thoi gian o Bonn (1850 – 1852), ong đuoc hoc voi cac giang vien Ernst Moritz Arndt va Friedrich Christoph Dahlmann. Nhung nam thang hoc tap tai đai hoc nay, ket hop voi anh huong cua nhung thanh vien gia đinh it bao thu hon, đa đong vai tro quan trong trong viec nuoi duong niem tin cua ong vao chu nghia tu do.


= Hon nhan va gia đinh =

Cac hoang toc phuong Tay vao the ky 19 thuong sap đat cac cuoc hon nhan cua con em minh đe cung co lien minh va duy tri moi quan he mau mu giua cac quoc gia cua ho. Ngay tu nam 1851, Nu vuong Victoria cua Anh va phu quan la Vuong te Albert đa bai tri cac ke hoach đa ga con gai đau long cua ho la Truong nu la Vuong nu Victoria cho Friedrich. Vuong trieu Anh thoi bay gio chu yeu mang dong mau Đuc; trong khi Victoria cua Anh chi co chut nguon goc Anh, chong ba khong mang mot dong mau Anh nao. Vo chong Nu vuong Anh mong muon duy tri quan he mau mu cua minh voi Đuc, va Vuong phu Albert con hy vong rang cuoc ket hon se dan đen qua trinh tu do hoa va hien đai hoa nuoc Pho. Vua Leopold I cua Bi, chu cua nu vuong va hoang te Anh, cung tan thanh voi ke hoach hon nhan nay; vua Bi tu lau đa nuoi duong y tuong cua Nam tuoc Stockmar ve mot lien minh thong qua hon nhan giua Anh va Pho. Cha cua Friedrich, Wilhelm – khi đo la Thai đe cua vua Pho – khong he hung thu voi hoach đinh nay, thay vi đo ong hy vong nhan mot Đai Cong nuong Nga lam con dau cua minh. Tuy nhien, Vuong phi Augusta het muc ung ho du đinh hon nhan nay vi ba cho rang no se thuc đay su that chat moi quan he voi Anh. Nam 1851, Augusta phai Friedrich đen Anh voi muc tieu ben ngoai la đe vi vuong tu tham du cuoc Đai Trien lam, nhung tren thuc te, ba hy vong rang nuoc Anh – cai noi cua chu nghia tu do va ngoi nha cua cuoc cach mang cong nghiep se co anh huong tich cuc đoi voi con ba. Vuong te Albert đa trong coi Friedrich trong thoi gian ong tham vieng Anh, nhung chinh nang cong chua 11 tuoi Victoria moi la nguoi đa dan đuong cho vi vuong tu nguoi Đuc đi quanh khu trien lam. Sau lan gap đau tien nay, Friedrich va Victoria thuong trao đoi thu tu voi nhau.
Cuoc hua hon cua cap đoi tre tuoi đa đuoc tuyen bo vao thang 4 nam 1856, va ho thanh hon vao ngay 25 thang 1 nam 1858 tai nha nguyen cung thanh James, Luan Đon. Nhan dip hon nhan cua ong, Friedrich đuoc thang cap ham Thieu tuong trong quan đoi Pho. Du đay la mot cuoc ket hon đuoc dan xep, đoi tan hon đong tam hop y voi nhau ngay tu đau va ho chung song hanh phuc; Victoria cung tung đuoc huong mot nen giao duc theo khuynh huong tu do va tan đong voi quan điem cua chong minh. Ba la nguoi đong vai tro chi phoi trong quan he vo chong. Cap đoi hoang gia nay thuong cu ngu tai đien Thai tu (Kronprinzenpalais) va sinh ha đuoc tam nguoi con: Wilhelm nam 1859, Charlotte nam 1860, Heinrich nam 1862, Sigismund nam 1864, Viktoria nam 1866, Waldemar nam 1868, Sophie nam 1870 va Margarethe nam 1872. Sigismund mat khi moi 2 tuoi va Waldemar chi song đuoc đen 11 tuoi, trong khi con truong cua Friedrich va Victoria la Wilhelm bi teo mot tay: đay co le la do vi vuong tu bi sinh ngoi nguoc – mot kieu đe kho khan va nguy hiem, song cung co the xuat phat tu mot truong hop nhe cua chung liet nao. Wilhelm, nguoi len ngoi hoang đe sau khi Friedrich qua đoi, đa co gang che đay canh tay bi teo cua minh voi mot it thanh cong. Wilhelm phan đoi tu tuong tu do cua cha minh va coi tinh cam sau nang cua me minh đoi voi nuoc Anh la chong Pho va khong yeu nuoc. Su khac biet ve he tu tuong giua Wilhelm voi song than đa gay cho quan he giua ho luon cang thang trong suot cuoc đoi ho. Victoria tung đa nhin nhan cua minh la "mot nguoi Pho toan dien", trong khi Wilhelm luon cay đang va that vong truoc su le thuoc cua Friedrich vao vo minh. Vi hoang tu tung than phien voi Herbert von Bismarck, con trai cua vi Thu tuong đuong nhiem, vao nam 1886:


Su nghiep chinh tri-quan su = Thai tu nuoc Pho =

Vao nam 1858, sau khi vua Friedrich Wilhelm IV bi mot con đot quy va khong guong day noi, cha cua Friedrich đuoc chi đinh lam Nhiep chinh vuong, thay mat vua anh đieu hanh đat nuoc. Sau khi nham chuc, Wilhelm sa thai chinh phu bao thu cuc đoan cu va thanh lap chinh phu moi mang hoi huong tu do hon. Cung nhu cac nha tu do chu nghia khac cua Pho, Friedrich hy vong rang cha minh se khoi đau mot "Thoi ky Moi" cua cac chinh sach tu do. Nhung ben canh đo, Wilhelm chu trong bao ve than quyen cua nha vua. Them vao đo, Nhiep chinh vuong con la nguoi coi trong viec mo rong quan đoi chinh quy cua Pho va đieu nay đa dan đen xung đot gay gat giua Vuong trieu voi phe tu do, nhung nguoi chiem đa so trong Quoc hoi. Khi vua Wilhelm I len ngoi vao ngay 2 thang 1 nam 1861, Friedrich, gio đay đa 29 tuoi, đuoc phong lam Thai tu va se giu ngoi vi nay trong suot 27 nam toi. Trong boi canh mau thuan tiep dien giua Quoc vuong voi nhung nguoi tu do, Thai tu đa bay to su hoan toan tan thanh cua minh đoi voi "chinh sach tu do can thiet ve quan he đoi noi va đoi ngoai".
Man thuan len đen đinh điem vao thang 9 nam 1862 khi Quoc hoi tu choi tai tro cho cac ke hoach tai cau truc quan đoi cua Quoc vuong. Truoc tinh hinh đo, Wilhelm chu truong thoai vi va truyen ngoi cho Friedrich. Tham chi nha vua đa soan chieu thoai vi, song hanh đong nay đa gay cho Friedrich hoang hot. Ben canh tu tuong chinh tri cua minh, Friedrich, nguoi van đu trung thanh voi che đo quan chu quan su Pho, khong muon đuoc thua ke no trong khi no đang bi khung hoang. Trai nguoc voi vo minh, ong khuyen vua cha nen giai quyet cuoc khung hoang, boi le viec thoai vi se "hinh thanh mot moi đe doa đoi voi trieu đai, đat nuoc va ngoi đai thong". Cuoi cung, Wilhelm I tu bo y đinh thoai vi va thay vi đo, theo loi khuyen cua Bo truong Chien tranh Albrecht von Roon, nha vua chi đinh Otto von Bismarck lam Thu tuong. Bismarck, mot nha chinh tri bao thu, đa chu truong dua vao nhung "lo hong" trong hien phap đe phot lo su chong đoi cua phe tu do va thang tien voi viec thuc hien cac cai cach quan su cua nha vua. Viec bo nhiem Bismarck đa thuc đay xung đot giua Friedrich voi vua cha va dan đen viec ong bi loai khoi cac su vu cua nha nuoc trong suot thoi gian ke tiep cua trieu đai Wilhelm. Friedrich kien quyet đoi hoi "cac cuoc chinh phuc nhan tam" khong đo mau, nghia la viec thong nhat nuoc Đuc cac bien phap hoa binh va tu do, nhung chinh đuong loi "sat va mau" cua Bismarck đa thang the. Su đoi khang cua ong đoi voi nen tri vi cua Wilhelm I len toi đinh cao tai Danzig vao ngay 4 thang 6 nam 1863, khi ong, trong mot chuyen thanh tra quan su cua minh, đa lon tieng đa kich chinh sach kiem duyet bao chi cua Bismarck trong mot bai dien thuyet cong cong cua minh.
Hanh đong nay đa bien Bismarck thanh mot ke thu cua ong va gay cho Wilhelm I het suc gian du. Nha vua đinh bat giam Thai tu, nhung Bismarck đa ngan can vi lo so Thai tu se tro thanh mot bieu tuong tuyen truyen cho nhung nguoi tu do. Thay vi đo, Bismarck khuyen vua nen cho phep Thai tu tiep tuc cuoc thanh tra cua minh. Nu vuong Anh Victoria co vu con re, tang cuong chong đoi chinh sach cua Bismarck bang cach bai bo chuyen thanh tra quan su cua minh va đen Anh. Tuy vay, co le Friedrich tu choi vi ong so rang viec tu y tu bo chuyen thanh tra cua minh se bi coi la mot hanh đong "bat tuan". Co le ong con nho so phan cua Friedrich Đai đe khi con la Thai tu đa tung bi bat giam do chay tron sang Anh cung mot so si quan quan đoi. Bai dien van tai Danzig đa khien cho Friedrich bi loai khoi moi đia vi quyen luc chinh tri trong suot trieu đai cua cha minh. Ong van đuoc giu chuc vu quan su cua minh, đong thoi tiep tuc thay mat cho phu hoang va quoc gia trong cac le nghi, le cuoi va le mung, chang han nhu Le ky niem Vang cua Nu vuong Anh Victoria nam 1887. Bi vua cha chi trich tham te vi tu tuong tu do cua minh, ong danh mot phan khong nho thoi gian song o Anh, noi ong thuong đuoc thay mat Victoria cua Anh trong cac nghi le va hoat đong xa hoi.

Friedrich đa tham gia cac cuoc chien tranh chong Đan Mach, Ao va Phap. Truoc moi cuoc chien, Thai tu đeu phan đoi hanh đong quan su nhung mot khi chien tranh đa bung no, ong ung ho quan đoi Pho bang toan bo tam huyet cua minh va nam giu cac chuc vu chi huy. Nhin chung, do khong he co anh huong chinh tri, ong co nhieu co hoi đe the hien nang luc cua minh trong chien tranh. Co hoi đau tien đe tim hieu kinh nghiem chien truong đa đen voi ong vao nam 1864, khi Chien tranh Schleswig lan thu hai bung no giua lien minh Pho-Ao voi Đan Mach. Friedrich luc bay gio la Trung tuong chi huy Su đoan Bo binh Can ve so 1. Đuoc giao nhiem vu giam sat vien chi huy toi cao Lien minh cac quoc gia Đuc la Thong che Wrangel va bo tham muu cua ong nay, Thai tu đa khon kheo giai quyet mau thuan giua Wrangel va cac si quan khac. Quan lien minh Pho-Ao đa đanh bai quan Đan Mach va chinh phuc phan phia nam cua Jutland, nhung sau cuoc chien ho đa danh hai nam van đong chinh tri nham tranh gianh quyen minh chu cac quoc gia Đuc. Đieu đo đa dan đen su bung no cuoc Chien tranh Ao-Pho nam 1866. Friedrich "la thanh vien duy nhat trong Hoi đong Vuong quyen Pho bao ve quyen loi cua Cong tuoc Augustenberg va phan đoi y tuong ve cuoc chien voi Ao ma ong mo ta la huynh đe tuong tan." Du ong la mot nha dan toc chu nghia nong nhiet luon khuyen khich thong nhat va khoi phuc đe quoc Đuc thoi Trung Co, "Fritz khong the chap nhan rang chien tranh la con đuong đung đan đe thong nhat nuoc Đuc.".


 Chien tranh Ao-Pho  Tuy nhien, khi chien tranh xay ra giua Pho voi Ao, Thai tu đa chap nhan chuc Tong tu lenh Tap đoan quan so 2, voi su pho ta cua vien tuong tham muu truong Leonhard Graf von Blumenthal. Helmuth von Moltke, Tong tham muu truong quan đoi Pho, đa huy đong Tap đoan quan so 1 duoi quyen Vuong than Friedrich Karl, nguoi em con chu lon hon Thai tu ba tuoi, cung Tap đoan quan Elbe duoi quyen tuong Herwarth von Bittenfeld keo vao Bohmen, trong khi Tap đoan quan so 2 duoi quyen Friedrich đuoc lenh dan quan ve huong Nam qua Schlesien. Đen khi thay quan đoi Ao o Bohmen nam trong tam tan cong cua Pho, tuong Moltke phat lenh cho Friedrich xua quan vao Bohmen. Buoi trua ngay 22 thang 6 nam 1866, khi nho trai tai Neisse, Schlesien đe chuan bi xuat quan, Thai tu đa đoc mot bai dien van ngan khoi day tinh than yeu nuoc cua cac nha chuc trach quan su va dan su o Neisse. La vien chi huy cap tap đoan quan tre tuoi nhat cua Pho trong cuoc chien, ong mang mot trong trach đay kho khan la tien qua cac hem nui Trautenau, 
Braunau va Naehod – ba cua ngo vao Bohmen. Ghen ti khong muon Friedrich hon minh, Friedrich Karl đa gui thu khuyen Thai tu rang viec hanh binh qua vung đoi nui la cuc ky kho nhoc va ngay ca Friedrich Đai đe ngay xua cung khong dam the. Nhan đuoc thu, ong noi voi Blumenthal:

Duoi su chi huy cua ong, Tap đoan quan so 2 đa thuc hien hang loat cac cuoc hanh quan tu ngay 23 cho đen ngay 26 thang 6 nham gay hoang mang va đanh lac huong đoi phuong. Ngay 27 thang 6, qua ba hem nui Braunau, Trautenau va Nachod, Quan đoan Ve binh (Vuong cong August xu Wurttemberg) cung voi Quan đoan I (tuong Adolf von Bonin) va Quan đoan V (tuong Karl Friedrich von Steinmetz) đa vao đuoc Bohmen. Quan đoan I bi Quan đoan X Ao (tuong Ludwig von Gablenz) đanh bai voi ton that đen khoang 1.300 nguoi trong tran Trautenau, nhung đa loai đuoc gan 5.000 quan đoi phuong ra khoi vong chien, Cung ngay, tai tran Nachod (con goi la tran Vysokov), Quan đoan VI Ao (tuong Wilhelm Ramming) tan cong Quan đoan V cua Friedrich va bi đanh toi boi; trong khi cac đon vi Pho o Nachod chi thuong vong 1.122 nguoi, so quan Ao bi loai len đen 5.719 nguoi. Quan cua Friedrich va Blumenthal lai thang nhieu tran le trong nhung ngay ke tiep. Ngay 2 thang 7, truoc tinh hinh thuan loi nham bao vay tieu diet toan bo luc luong Ao o Bohmen, Moltke xuong lenh cho cac Tap đoan quan so 1 va Elbe no sung tan cong vao rang sang ngay 3 thang 7, đong thoi ban lenh cho Friedrich tiep vien nhanh chong cho tran đanh quyet đinh sap toi. Đo la tran Koniggratz – tai đay cac Tap đoan quan so 1 va Elbe đa can ke that bai khi ma su ung chien kip thoi va thai đo quyet đinh cua Friedrich đa quyet đinh phan thang cua Pho trong cuoc chien. Tai Koniggratz, vi Thai tu đa nhan đinh đung đan rang chia khoa thuc su cua chien tuyen quan Ao chinh la cao điem Chlum, chu khong phai la nhung vi tri ma Friedrich Karl đa tan cong suot sang. Ong huy đong hai tieu đoan Ve binh Pho đot chiem Chlum, thu giu 30 khau đai bac cua Ao an ngu tai đay. Trong khi đo, Quan đoan VI duoi su chi huy cua tuong Louis Mutius đa vuot song Trotina thanh cong va buoc Benedek phai thay đoi vi tri quan canh phai cua minh.
"Vinh quang thuoc ve Thai tu", theo nhu Đai ta Walker, nguoi cho rang Friedrich "khong chi thang tran, ma con cuu roi em ho cua minh [Friedrich Karl]... Toi đa o voi ngai suot thoi gian đo, va toi khong the noi qua nhieu ve kha nang phan đoan tot, suy xet tinh te va quyet đinh ran chac cua ngai". Vao luc 8 gio toi, Friedrich tiep kien vua cha, nguoi đa om hon ong va tang ong Thap tu Xanh cao quy nhat cua Pho đe tuong thuong long dung cam tren tran tien va tai nghe chi huy cua ong. Chien thang Koniggratz đa khien cho ong đuoc vua cha va nhan dan Pho het suc men mo.
Ben canh vinh quang ma minh co đuoc, cuoc đo mau đa gay cho ong hoang hot. Vai ngay truoc tran Koniggratz, Friedrich đa viet thu cho vo minh, qua đo ong bay to hy vong rang đay la cuoc chien cuoi cung ma ong phai chien đau. Trong buoi toi sau tran thang, ong viet vao nhat ky cua minh: "Chien tranh la mot thu ghe tom, va nha dan su đa khoi đau no bang mot net but cua minh tren chiec ban Hoi đong khong he co y tuong ve cai ma ong ta đang chuan bi." Gio đay, viec cham dut chien tranh con la moi ban tam cua Bismarck. Qua vui mung truoc chien thang, Wilhelm I muon buoc Ao cat đat nhuong cho minh, nhung Thu tuong khong muon bien nuoc Ao thanh ke tham thu cua Pho. Mau thuan giua Quoc vuong va Thu tuong len cao đen muc ma khi gap Friedrich vao ngay 20 thang 7, Moltke phan nan: "Đien ha se nhin thay moi thu o đay trong mot tinh hinh te hai... Đuc vua va Bismarck se khong nhin mat nhau nua". Qua nhien Bismarck tim đen "cau vien" Friedrich cung ngay hom ay. Trong nhat ky cua minh, Thai tu viet: "Ta phai noi la Bismarck hanh xu rat đung muc va van đe nay, va ta se giup đo nhieu cho ong ay... Ba ngay nay phu vuong đa noi voi ong ay nhung đieu khien ong [Bismarck] that su đa bat khoc trong đem qua va that tinh lo lang khong dam đen yet kien nua... Ta phai tran an ca hai nguoi". Ong đa bay to thai đo đong cam va san long ung ho Bismarck cua ong:

Sau khoang 30 phut khuyen nhu vua cha, Thai tu cuoi cung đa tro lai voi Bismarck trong tam trang "than thien, điem tinh" va noi voi Bismasrck: "Đo la mot viec rat kho, nhung phu vuong ta đa bang long".
Tam nhin chien luoc cua Friedrich đuoc tham muu truong cua ong, nguoi đa đong gop rat nhieu đen nhung thang loi cua ong trong cac cuoc chien nam 1866 va 1870, nguong mo. Theo Blumenthal, trong khi Friedrich Karl trien khai mot he thong chi huy phoi hop (trong đo ky binh va phao binh cung tien buoc), Thai tu chu trong tinh linh hoat cua viec to chuc cac cuoc hanh quan rieng re va chi hop nhat luc luong trong cac tran đanh cu the.


 Chien tranh Phap-Đuc  Nhung thang loi quan su vang doi cua Pho đa gay cho Hoang đe Phap Napoleon III hoang hot. Tham chi ong ta con boi roi hon nua khi đuoc biet ve tai dung binh cua Friedrich. Napoleon đa: "Vi vua tuong lai cung la mot tuong gioi! Đo la mot giot nuoc tran li".
Bon nam sau, Friedrich mot lan nua len đuong chinh chien khi cuoc Chien tranh Phap-Đuc bung no vao nam 1870. Ong đuoc lanh quyen chi huy Tap đoan quan so 3, gom cac đon vi quan đoi Pho va cac bang mien Nam Đuc. Mot lan nua, Blumenthal đuoc chi đinh lam Tham muu truong cua ong Thai tu lo lang khi ong đuoc bo nhiem lam tu lenh tap đoan quan nay. Ong đanh gia cac đao quan Nam Đuc "thieu thien y voi chung ta va hau nhu khong đuoc đao tao theo khuon phep cua chung ta", va tin rang ho khong the chien đau hieu qua voi mot ke thu hung manh va đuoc chuan bi tot nhu nguoi Phap. Nhung trong cuoc chien, cac luc luong Nam Đuc đa chien đau dung cam hon la ong nghi.
Ngay 3 thang 8 nam 1870, Moltke ha lenh cho Friedrich va Blumenthal keo Tap đoan quan so 3 vao Alsace va đanh bai bo phan quan Phap tai đay, sau đo vuot day Vosges roi vong len man bac đe hiep luc cung cac Tap đoan quan so 1 va 2 bao vay tieu diet chu luc Tap đoan quan Rhine cua Phap tai Lorraine. Tuan thu thuong lenh, ngay 4 thang 8, ong đieu 5 van quan thuoc 3 quan đoan Pho-Bayern tien cong Wissembourg va đap tan cuoc khang cu quyet liet cua 6.000 quan thuoc Su đoan 2 Phap (Quan đoan I) do tuong Abel Douay chi huy. Ban than Douay tu tran va hang nghin quan Phap bi bat lam tu binh. Theo binh luan cua Đai ta Anh Walter, tran đanh la "mot hoat đong đuoc tien hanh xuat sac... Toi... chua tung chung kien đieu gi hoan hao hon cuoc tien cong len cac cao điem cua quan Pho". Tiep theo đo, Thai tu va Blumenthal tien quan ve huong tay-nam đe truy tim bo phan chu luc Quan đoan I Phap do Thong che Patrice de MacMahon chi huy. Blumenthal đinh cho quan nghi ngoi vao ngay 6 thang 8, nhung trong ngay hom ay mot tran đanh khoc liet đa tinh co bung no giua cac luc luong Pho, Bayern va Wurttemberg voi Quan đoan I va mot su đoan thuoc Quan đoan VII cua Phap trong khu vuc Wœrth-Frœschwiller. Tran chien cham dut voi thang loi toan dien cua quan đoi Nam-Đuc va buoc MacMahon phai voi va rut quan chay ve Chalons.
Hai chien thang mo man o Wissembourg va Wœrth-Frœschwiller đa đem lai cho Thai tu nhung nhung loi khen ngoi ve tai đieu binh khien tuong cua ong. Ngay sau đai thang Wœrth, khi ong bay to su đac biet hai long cua minh đoi voi cong hien cua hai quan đoan Bayern trong cuoc chien đau, mot ha si Bayern đap: "Duoi su thong linh cua Đien ha, chung toi co the đi moi noi va lam moi thu. Neu chung toi đuoc chi huy boi ngai vao nam 1866, thay vi boi mot ten hau đau, chung toi se tung cho đam quan Pho kia đon đanh nang ne nhat ma ho đa tung hung chiu" (Bayern lien minh voi Ao trong cuoc chien nam 1866 va bi mot tap đoan quan nho cua Pho o phia Tay đanh bai).

Mac du thang loi cua tap đoan quan thai tu tai Alsace đa tao thuan loi cho Moltke thuc thi ke hoach cua minh, chien luoc nay đa bi pha san do nhung su kien dien ra tren man bac vao khoang ngay 5 - 6 thang 8 (đe biet cu the xem cac bai Helmuth Karl Bernhard von Moltke, Karl Friedrich von Steinmetz va Tran Spicheren). Tiep noi nhung chien thang cua minh, Friedrich Wilhelm va Blumenthal đieu đong cac đon vi Tap đoan quan so 3 đa vuot day Vosges ma khong vap phai su khang cu nao tu Tap đoan quan Alsace. Trong vung nui, quan Bayern va Wurttemberg vay chiem mot so phao đai đon le cua Phap nhu Lichtenberg va Marsal. Vao ngay 12 thang 8 Tap đoan quan so 3 đa ra đuoc khoi day Vosges va noi lai lien lac voi Tap đoan quan so 2 do Vuong than Friedrich Karl chi huy tren man Lorraine. Đen ngay 16 thang 8, Thai tu dung quan va lap tong hanh dinh tai thi tran Nancy – noi quan Phap đa rut bo 4 ngay truoc đo – đe yem tro cac hoat đong chu luc cua cac Tap đoan quan so 1, so 2 va chuan bi đoi pho voi moi tinh huong.
Sau khi hai tap đoan quan nay đanh bai 5 quan đoan chu luc Tap đoan quan Rhine cua Phap trong tran Gravelotte va co lap hoan toan Tap đoan quan Rhine tai Metz, Moltke chuyen trong tam cua minh ve huong tay sang Chalons, noi Napoleon III va MacMahon đang thanh lap Tap đoan quan Chalons voi thanh phan nong cot la 3 quan đoan I, V, VII. Vi Tong tham muu truong rut 4 quan đoan khoi bien che cua Tap đoan quan so 2 đe thanh lap Tap đoan quan Maas do Thai tu Albert cua Sachsen thong linh. Sau khi cho quan nghi ngoi trong hai ngay 19 va 20 thang 8, nha vua va Moltke đieu đong cac tap đoan quan cua hai thai tu Đuc tiep tuc tien quan ve huong Tay đe dut điem chien dich.
Sau khi tien qua Commercy, Bar-le-Duc, Point-du-Jour, va Vitry, quan cua Friedirch toi Chalons ngay 24 thang 8 va phat hien rang quan Phap đa nho trai. Cac đon vi Tap đoan quan so 3 đa chiem đuoc phao đai Vitry vao buoi sang ngay hom sau. Cung ngay, Moltke đa đuoc thong tin đay đu rang Napoleon va MacMahon đang đem quan đen Rheims va Bethel hong pha vong vay cua cac Tap đoan quan so 1, so 2 o Metz va hoi quan voi Tap đoan quan Rhine. Lap tuc, ong đieu cac luc luong hung hau do Friedrich va Albert chi huy quay sang huong tay bac. Hai vi thai tu đa đanh tan Quan đoan V Phap trong tran Beaumont vao ngay 30 thang 8, roi bao vay tieu diet Tap đoan quan Chalons trong tran Sedan vao ngay 1 thang 9. Hom sau, Napoleon III, MacMahon va 83.000 quan cua Tap đoan quan Chalons đau hang va bi bat lam tu binh. Tiep noi thang loi cua minh, Friedrich vay ham Paris, noi ong be gay cac cuoc đot vay cua Phap. Sau khi Friedrich Karl ha đuoc Metz vao ngay 27 thang 10, vua Wilhelm I quyet đinh pha vo mot co tuc cua Vuong trieu Hohenzollern, theo đo cac vuong than khong đuoc thu phong cap bac cao nhat cua quan đoi. Khi lam Thai đe noi ngoi, Wilhelm la Đai tuong Bo binh quyen lanh Thong che chu khong hoan toan la Thong che. Gio đay, nha vua phong cap ham Thong che cho con minh Friedrich Wilhelm va chau goi minh bang bac Friedrich Karl.
Thai đo đoi xu nhan đao cua Friedrich đoi voi cac ke thu cua đat nuoc đa đem lai cho ong su kinh trong cua ho va su tan thuong cua cac quan sat vien trung lap. Sau tran chien Wœrth-Frœschwiller, mot nha bao Luan Đon đa chung kien nhung chuyen tham hoi lien tuc cua Thai tu danh cho thuong binh Pho va ca ngoi cac viec lam cua ong, tan duong tinh cam yeu men va quy trong cua nhung nguoi linh đoi voi ong. Cung sau chien thang nay, Friedrich tro chuyen voi hai nha bao Paris "Ta khong thich chien tranh, cac quy ong a. Neu sau nay ta tri nuoc ta se khong bao gio gay ra no." Mot nha bao Phap ca tung: "Thai tu đa đe lai vo so net tu te va nhan đao tren vung đat ma ong đanh." Qua mot bai bao vao thang 7 nam 1871, thoi bao The Times đa bay to su ne phuc đoi voi nhung chien cong va tinh than nhan đao cua ong: "vi Than vuong gianh đuoc nhieu vinh quang do su hien đuc cung nhu do long can truong cua ngai trong chien tranh." Sau đai thang Sedan, cac nhat ky chien tranh cua Thai tu cho thay van đe ma gio đay ong ban tam nhat la nhung tro ngai con lai cua cuoc thong nhat nuoc Đuc va viec xay dung mot đe quoc moi.


= Hoang thai tu Đuc =

Vao ngay 18 thang 1 nam 1871, sau nhung thang loi cua Pho, cac quoc gia Đuc thong nhat thanh Đe quoc Đuc duoi su lanh đao cua Pho, voi Wilhelm I la Hoang đe va Friedrich la nguoi ke thua cua nen quan chu Đuc moi me. Mac du Wilhelm coi ngay Hoang đe la ngay đau xot nhat trong cuoc đoi cua minh, Friedrich bay to thai đo han hoan khi đuoc chung kien mot ngay vi đai trong lich su Đuc. Bismarck, gio đay la Thu tuong Đuc, khong ua chuong Friedrich va khong đong tinh voi thai đo ung ho chu nghia tu do cua Thai tu va Thai tu phi. Su gia nguoi Anh Michael Balfour mo ta: 

Thai tu va Vuong phi cung san se quan điem voi Đang Tien bo, vi Bismarck bi am anh boi noi lo so rang neu nhu lao hoang đe qua đoi – va gio đay ong đa o đo that tuan – ho se trieu mot trong nhung thu linh phe Tien bo lam Thu tuong. Ong ay muu toan phong ve truoc mot thay đoi nhu vay bang viec kim ham Thai tu khoi mot vi tri co tam anh huong nao đo va bang cac bien phap ban thiu cung nhu cac bien phap ban thiu cung nhu trong sach đa khien cho ong mat long dan.
Friedrich thuong to ra bat đong voi cac hoat đong va chinh sach bao thu cua phu hoang va Bismarck, đong thoi đung ve phia nhung nguoi tu do Đuc khi ho phan khang viec mo rong quan đoi đe quoc. Ong tro thanh niem hy vong cua cac đang vien Đang Tien bo Đuc, nhung nguoi tin rang su noi ngoi cua Friedrich se khoi đau mot thoi ky moi cho đat nuoc: thoi ky cua mot chinh quyen tu do. Ben canh đo, ong cung tham gia nhieu du an xay dung cong trinh cong cong, chang han nhu viec thanh lap cac truong hoc va giao đuong o khu vuc Bornstedt gan Potsdam. Đe ho tro cho no luc cua phu hoang nham bien đe đo Berlin thanh mot trung tam van hoa lon, ong đa đuoc bo nhiem lam Bao ho cac Bao tang Cong cong; chu yeu nho vao cong suc cua ong ma nhung bo suu tap hoi hoa quy mo đang ke đa đuoc gom va trung bay tai Bao tang Hoang đe Friedrich (sau nay goi la Bao tang Bode) moi đuoc thanh lap o Berlin sau khi ong qua đoi.

Vao nam 1878, sau khi Wilhelm I bi trong thuong trong mot vu am sat hut do Tien si Karl Nobiling thuc hien, Friedrich đuoc trieu ra chap chinh trong thoi gian phu hoang đi chua tri thuong tich. Thai tu ngam ngam hy vong đay la thoi co cho ong nam quyen đe thuc hien đuong loi cua minh, va ong yeu cau đuoc bo nhiem lam Nhiep chinh vuong đe tri nuoc thay cha. Tuy nhien, Wilhelm I va Bismarck đa ban bo mot chi du ma "khong he hoi ta truoc", theo đo Friedrich chi đon thuan la mot Phu chinh thay mat vua cha thuc hien cac chinh sach ma vua cha, hay noi đung hon la Bismarck, đa đe xuong. Sau khi phu hoang ve kinh vao ngay 5 thang 12, ong lai bi gat ra ngoai le. Su thieu thon anh huong cua minh đa gay cho ong het suc bat man, tham chi con khien ong nay sinh y đinh tu sat.
Friedrich la mot nguoi nghien thuoc la va đieu nay đa dan đen can benh ung thu vom hong cua ong. Vao thang 1 nam 1887, khi ong 56 tuoi, nhung trieu chung đau tien cua can benh đa xuat hien khi ong ngay cang khan giong. Vao thang 3, bac si Carl Gerhardt, Giao su Y duoc tai Đai hoc Berlin, phat hien mot khoi u nho tren day thanh quan trai cua Thai tu. Khong the cat bo no bang nhip, Gerhard đa dung mot soi day kim loai nong đe cat bo khoi u. Tuy nhien, giong noi cua Thai tu van khan va vao thang 5, khoi u đa tai phat trong khi vet thuong do cuoc đieu tri gay ra van chua lanh. Đoan rang Friedrich đa mac benh ung thu vom co hong, vao thang 5, Gerhardt hoi y mot nha phau thuat noi tieng Ernst von Bergmann. Du cho khoi u co phai la ac tinh hay khong, hai nguoi yeu cau thuc hien phau thuat cat bo vung bi anh huong. Ho tham kien Wilhelm I va Bismarck ma khong he bao cho Thai tu ve y đinh cua ho. Đuoc su đong thuan cua Bismarck, Hoang đe "cam ho lam phau thuat ma khong co su ung thuan cua con ta". Bermann nhan thay cuoc phau thuat co trien vong tot do can benh đa đuoc phat hien som va benh nhan con khoe. Du Thai tu phi khong thich đe "con dao cham vao co hong yeu dau cua anh ay", vo chong Thai tu ong y va cuoc phau thuat đuoc hoach đinh thuc hien vao ngay 21 thang 5. Nhung do mot cuoc phau thuat nhu vay mang nguy co tu vong rat cao trong thoi gian đo, moi nguoi quyet đinh hoi y mot bac si co ten tuoi nguoi Anh la Ngai Morell Mackenzie.
Sau khi đen Berlin vao ngay 20 thang 5, Mackenzie kham benh Thai tu va cho rang khoi u cua Friedrich khong nguy hiem, ma chi la "khoi u xo co the bi loai bo ma khong con phau thuat trong vong sau đen tam tuan đieu tri". Do đo, cuoc phau thuan theo du kien bi hoan lai. Vi bac si nguoi Anh đa cat bo mot so mau khoi u va giao cho bac si Rudolf Virchow, nha nghien cuu benh hoc lon nhat thoi đo, phan tich. Virchow khong tim thay đuoc trieu chung ac tinh. Tuy nhien, cac bac si Gerhardt va Bergmann khang đinh su chan đoan ban đau cua ho la đung va canh bao rang khoi u đang lan rong ve ben kia thanh quan cua Thai tu. Nhung Mackenzie van co giu quan điem cua minh. Truoc tinh hinh đo, Friedrich va vo ong quyet đinh chon Mackenzie lam bac si chua tri cho minh. Đau thang 6 nam 1887, Friedrich đen Luan Đon, noi Mackenzie kham benh cho ong. Chinh tai đay, ngay 21 thang 6, ong đa tham gia Le Ky niem vang cua Victoria cua Anh. Mackenzie khuyen Thai tu Đuc nen nghi đong o Đia Trung Hai, noi co khi hau am ap, đe tranh thoi tiet lanh leo cua Berlin. Cuoi nam 1887, vo chong Thai tu đen Y nhung tai đay, benh tinh cua ong cang nang. Trai voi vo chong Thai tu, Đuc hoang va Thu tuong khong con tin cay vao phuong phap chua tri cua Mackenzie. Wilhelm I phai hai bac si Đuc va mot bac si Ao đen thap tung Thai tu o Đia Trung Hai.
Truoc benh tinh cua Thai tu, Victoria yeu cau Mackenzie xet nghiem lai va gio đay, vi bac si thay đoi hoan toan chan đoan ban đau cua minh: Thai tu đa bi ung thu vom hong va chi song đuoc 18 thang nua. Cac bac si khac đong y voi Mackenzie va khang đinh ngay ca viec cat bo hoan toan thanh quan van khong the cai thien tinh hinh. Nhan hung tin, Friedrich to ra điem tinh đen muc moi nguoi phai kham phuc. Nhung luc o rieng voi Victoria, ong bay to cam xuc thuc su cua minh va co lan ong than khoc: "Đe tuong tuong rang anh phai chiu mot con benh ghe tom khung khiep nhu the; rang anh se la đoi tuong cam ghet cua moi nguoi, va la hoan toan la ganh mot ganh nang cho em. Anh đa luon ky vong đuoc huu dung cho đat nuoc cua anh? Vi sao Troi that tan nhan voi anh?". Buoi toi ngay 8 thang 2 nam 1888, benh tinh cua ong nhanh chong tro nen toi te hon va sang ngay 9 thang 2, Thai tu ngot ngat đen muc đa ong yeu cau phai tien hanh phau thuat mo khi quan ngay lap tuc. Tro ly cua Bergmann la Bramann đa thuc hien cuoc phau thuat nay va mot ong tho đa đua vao khi quan cua Friedrich đe cho ong tho. Trong suot thoi gian con lai cua cuoc đoi, Friedrich khong noi đuoc va thuong giao tiep bang viet giay.
Trong cuoc phau thuat, bac si Bergmann suyt nua đa giet chet ong do bi mat dau đuong rach o khi quan va đat ong tho sai cho. Thay Friedrich ho va chay mau, Bergmann lai con đat ngon tay tro cua minh len vet thuong, lam vet thuong bi mo rong ra them. Friedrich cham dut chay mau sau hai tieng đong ho, nhung nhung hanh đong cua Bergmann đa dan đen su hinh thanh mot ap xe o co ong, gay cho ong kho chiu trong nhung thang con lai cua đoi minh. Sau, Friedrich tung hoi "Vi sao Bergmann lai đat ngon tay cua ong ay vao co ta?" va than phien "Bergmann hanh ha [ta]".


= Hoang đe van so =

Vao ngay 9 thang 3 nam 1888, phu hoang Wilhelm I bang ha o tuoi 90. Friedrich, khi ay con o Đia Trung Hai voi vo minh, len noi ngoi đai thong. Đe vinh danh ngoi vi hoang hau cua Victoria, ong rut dai ruy bang va ngoi sao cua Huan chuong Đai bang Đen tren ao minh va gan len bo đam cua ba. Ong viet mot mau giay va gui cho Mackenzie: "Tram ta on ong vi đa giup tram song đu lau đe đen đap long can truong qua cam cua vo tram". Ong con đanh đien cho Victoria cua Anh đe bay to chu truong that chat moi quan he cua minh voi nuoc Anh:

 Tai thoi khac xuc đong va đau buon sau sac truoc tin phu hoang ta bang ha, nhung cam xuc yeu men cua toi danh cho ba thuc đay toi, khi ke vi ngoi bau, nhac lai cho ba y nguyen chan thanh va tha thiet nhat ve tinh ban lau dai va khang khit giua hai nuoc chung ta.
 – Friedrich III
Tan Hoang đe tro ve kinh đo Berlin vao ngay 11 thang 3 nam 1888. Do suc khoe yeu, ong khong the tham du đam tang phu hoang va chi đung mac niem o cua so khi ma đoan xe tang keo ve lang tam Charlottenburg. Đung ly, tan hoang đe Friedrich phai lay hieu la Friedrich I (neu nhu đe quoc cua Bismarck đuoc xem la mot the che moi) hay Friedrich IV (neu nhu đe quoc đuoc cong nhan la mot su tiep noi cua Đe quoc La Ma Than thanh cu, voi ba hoang đe mang ten Friedrich); ban than ong uu tien ten hieu Friedrich IV. Tuy nhien, tuy nhien, nhan thay giua Đe quoc La Ma Than thanh va Đe quoc Đuc khong co moi lien he gi voi nhau, Bismarck đa khuyen ong chi nen dung moi ten hieu vua Pho cua minh: Friedrich III. Đay la mot trong so it nhung dip ma Hoang hau Victoria tan thanh voi Bismarck.

Bat chap con bao benh cua minh, Friedrich đa co gang het suc đe lam tron bon phan cua mot đe vuong. Trong cuoc hop Hoi đong Đe quyen đau tien cua minh, ong tham van va ra cac chi du bang cach viet len cac mau giay. Ben canh nhung mau thuan cua minh voi Bismarck, ong cung khang đinh tin nhiem giao cho Bismarck chuc vu Thu tuong trong thoi ky tri vi cua minh. Vao thang 4 nam 1888, ong tiep đon chuyen vieng tham chinh thuc cua Victoria cua Anh, sau đo vao ngay 24 thang 5, ong đen nha nguyen cua đien Charlottenburg đe tham du hon le cua con minh la Hoang tu Heinrich voi chau gai minh la Cong nuong Irene xu Hessen va ven song Rhein. Tai đay, ong van bo quan phuc co co ao đu cao đe che khuat khoi buou o co hong cua ong. Mac du benh yeu nhung Hoang đe đa đung khi đoi tan hon trao đoi nhan cuoi. Them vao đo, vao buoi sang ngay 13 thang 6, ong con đon tiep chuyen vieng tham cua ban ong, vua Oscar II cua Thuy Đien va Na Uy. Nhung moi nguoi hieu rang su bang ha cua Friedrich III va su noi ngoi cua Wilhelm – vi Thai tu 29 tuoi đang bi giang xe giua niem đau xot truoc can benh cua vua cha voi trien vong đuoc lam vua – gio đay chi con la van đe thoi gian. Đieu đo lam cho Victoria đau xot: khong chi thuong chong, ba nghi rang su ra đi cua Friedrich se lam tieu tan mong uoc cua Albert ve mot nuoc Đuc đuoc tu do hoa va co quan he than mat voi Anh.
That vay, trieu đai ngan ngui cua ong chua the lam nen mot thay đoi nao đang ke nao đe xay dung mot nuoc Đuc tu do hon. Ve sau, Bismarck hoi tuong: "Trong toan bo su nghiep đai than cua toi, viec thuc thi su vu chua bao gio thoai mai va khong co xich mich nhu duoi trong 99 ngay tri vi cua Hoang đe Friedrich". Mot chieu chi ma Friedrich đa viet truoc khi len ngoi, theo đo quyen luc cua Hoang đe va Thu tuong bi han che duoi Hien phap chua he đuoc ban hanh, mac du ong đa sa thai đuoc Bo truong Noi vu Robert von Puttkamer – mot nguoi rat đuoc Bismarck ung ho – vao ngay 8 thang 6, khi cac bang chung cho thay Puttkamer đa can thiep vao cac cuoc bau cu Quoc hoi. Theo nhu bac si Mackenzie ghi nhan, Đuc hoang co "mot y thuc hau nhu ap đao ve nhung trach nhiem cua ngoi vi cua minh". Trong thu gui Huan tuoc Napier, Hoang hau Victoria viet: "Hoang đe tham gia đuoc cong viec trieu chinh, va lam rat nhieu, nhung viec khong noi đuoc, di nhien, la kho so nhat". Friedrich co tam huyet nhung khong co thoi gian đe đat đuoc nhung mong muon cua minh; vao thang 5 nam 1888, ong ai oan: "Ta khong the chet... Đieu gi se xay ra voi nuoc Đuc?".
Vao đau thang 6, Friedrich III phai vat lon voi tung con sot cao va su kho chiu do cai ap xe o co ong gay ra, đuoc đua khoi đien Charlottenberg va đen Tan Hoang cung o Potsdam, noi ong sinh ra. Sau khi ong đon tiep vua Thuy Đien va Na Uy vao buoi sang ngay 13 thang 6, ngay hom sau Bismarck đen noi loi vinh biet voi ong. Hoang đe đa vuon tay len nam lay tay Bismarck roi trao tay vi Thu tuong cho Hoang hau. Friedrich bang ha đau buoi sang ngay 15 thang 6 nam 1888, va đuoc ke tuc boi con truong la Wilhelm II. Nhan đuoc tin du, Victoria cua Anh cua Anh đa gui thu cho chau ngoai minh, gio đay la tan Hoang đe Đuc: "Ta đang đau buon nhat truoc hung tin nay va that lo lang cho nguoi me yeu dau toi nghiep cua con. Hay lam moi thu, ta bao con, đe giup đo me con trong khoang thoi gian kho nhoc va sau muon ghe gom nay". Friedrich đuoc xem la nhan vat noi tieng đau tien chet do benh ung thu vom hong phat sinh tu thoi quen hut thuoc cua minh. Co hoang đe đuoc an tang trong mot lang tam tai nha tho Friedenskirche toa lac o san đien Sanssouci, Potsdam. Sau khi ong qua đoi, Thu tuong Anh William Ewart Gladstone ca ngoi ong la "Barbarossa cua chu nghia tu do Đuc". Hoang hau Victoria tiep tuc truyen ba cac quan niem va tu tuong cua Friedrich trong khap nuoc Đuc, nhung gio đay ba khong con co quyen hanh trong chinh phu.


Di san Friedrich đuoc mo ta la "mot bac vuong gia Pho, thuoc loai cao quy nhat, mang moi pham chat tot đep cua gia toc ma khong co mot pham chat toi te nao". Trong đem ngay 15 thang 6 nam 1888, ngay ong mat, Victoria cua Anh đa viet vao nhat ky cua minh: "Khong mot đua con nao cua ta co the la mot mat mat lon hon. Cau ay that tot tinh, that sang suot, va rat yeu men ta". Em vo cua Friedrich la Than vuong xu Wales đa gui thu cho con minh, George V:

Friedrich quan niem rang mot nha nuoc khong đuoc hanh đong chong lai quan điem pho thong cua nguoi dan. Ong tu lau đa co thien chi voi phong trao tu do chu nghia, va đa tranh luan ve tu tuong cung nhu y đinh cua minh voi Victoria va nhung nguoi khac truoc khi ong len ke ngoi. Theo cac su gia nhu Michael Balfour, Friedrich va vi hon the cua minh, von kham phuc Albert xu Sachsen-Coburg-Gotha va co cau nghi vien Anh,, du kien cung nhau cai tri nuoc Đuc va cai cach cai ma ho xem la nhung thieu sot lon trong nhanh hanh phap ma Bismarck đang đieu hanh. Ho toan tinh thay the chuc vu Thu tuong, chiu trach nhiem truoc Hoang đe, bang mot noi cac kieu Anh, voi cac bo truong chiu trach nhiem truoc Quoc hoi. Trong khi đo, chinh sach cua trieu đinh se đuoc dua tren su đong thuan cua noi cac. Ong tung "mo ta ban Hien phap Đe quoc la mot mo hon đon đuoc tru tinh kheo leo." Nhieu nha su hoc, trong so đo co William Harbutt Dawson va Erich Eyck, nhan đinh rang cai chet som cua Friedrich đa đat dau cham het cho qua trinh phat trien cua chu nghia tu do trong Đe quoc Đuc. Ho tin rang, neu nhu ong khoe manh hon va tri vi lau hon, co le Friedrich se thuc su thay đoi nuoc Đuc thanh mot quoc gia dan chu tu do hon, va ngan chan con đuong dan toi chien tranh cua chu nghia quan phiet Đuc – mot tien trinh đa xay ra duoi thoi vua con Wilhelm II. Tien si J. McCullough xac nhan rang Friedrich se ngan đuoc Chien tranh the gioi thu nhat—va ca nen Cong hoa Weimar von đuoc thanh lap sau khi Đuc that tran trong cuoc chien—trong khi cac su gia khac nhu Balfour con đi xa hon khi khang đinh rang, do ket thuc cua Chien tranh the gioi thu nhat đa tac đong truc tiep đen tinh hinh the gioi va cham ngoi cho Chien tranh the gioi thu hai, vi Hoang đe tu do cua Đuc co le cung se ngan ngua su bung no cua Chien tranh the gioi thu hai. Tac gia Michael Freund nhan đinh thang la ca hai cuoc chien tranh the gioi se bi ngan chan neu nhu Friedrich song lau hon. Cuoc đoi cua Friedrich đa goi cho nha su hoc Frank Tipton tu hoi: "Đieu gi se xay ra neu cha ong mat som hon hoac neu ban than ong song đuoc lau hon?"

Cac nha su hoc khac, trong đo co Wilhelm Mommsen va Arthur Rosenberg, phu nhan quan niem rang Friedrich co the (hoac chac chan) se tu do hoa nuoc Đuc neu ong song lau hon. Ho tin rang ong se khong the bai bo đuong loi cua vua cha va Bismarck đe xoay chuyen tien trinh lich su nuoc Đuc; la mot nguoi linh thuan thuc, ong đa tham nhuan truyen thong quan su vung manh cua vuong toc: ong gia nhap quan ngu ngay tu nam 10 tuoi va luon cam thay hanh phuc khi bao cao cho cha minh tu nha ve binh o Potsdam. Andreas Dorpalen ghi nhan rang Friedrich thuc su đa tuan thu phan lon cac chinh sach cua Wilhelm va Bismarck trong thoi gian o ngoi Thai tu, va khong chac se thay đoi cach hanh xu cua minh. Theo nhan đinh cua Arthur Rosenberg, ben canh khuynh huong tu do trong tu tuong cua minh, Friedrich III van đat niem tin vung chac vao Bismarck va co cau chinh quyen cua ong nay va ngay neu ong tri vi lau hon, ong se kho the thay đoi tinh hinh nuoc Đuc. Them vao đo, Dorpalen cho rang du Friedrich co tri vi đuoc bao lau đay nua, ca tinh cua ong qua yeu đuoi va bat luc đe co the mang lai mot chuyen bien thuc su nao cho tinh hinh nuoc Đuc. James J. Sheehan nhan xet rang cac đuong loi cu đa qua an sau vao moi truong chinh tri va he thong đang phai o Đuc đe Friedrich co the thay đoi bang cong cuoc "tu do hoa" cua minh. Ngoai ra, Dorpalen nhin nhan rang su ung ho cua ong đoi voi chu nghia tu do co le đa bi phong đai sau khi ong qua đoi nham giu vung phong trao tu do tai Đuc, va theo nhu su gia nay chi ra, nhieu sai lam cua Wilhelm II đa gian tiep gop phan "to hong" hinh anh mang đam net tu do chu nghia cua phu hoang Friedrich III.
Cac su gia gan đay nhan đinh rang cac thu tu cua Hoang hau Victoria sau khi vi Hoang đe bang ha đa thoi phong ong thanh mot "nha tu do tien bo"; mac du ung ho nhung nguoi tu do chu nghia va ua chuong che đo quan chu lap hien, Friedrich III tren thuc te khong he muon mo rong the luc cua quoc hoi ma khong mang lai ich loi cho nen quan chu. Nam 1870, Victoria tung bi that vong khi đuoc biet rang su chong đoi cua Friedrich voi Bismarck đa diu đi, do Thu tuong khang đinh voi ong rang viec thong nhat nuoc Đuc se đuoc thuc hien tren khuon kho tu do-lap hien. Song, vao nam 1879, khi Bismarck cham dut lien minh cua minh voi nhung nguoi tu do, Friedrich bat man va ong khuyen Thu tuong khong đuoc pha huy hien phap. Nha su hoc Patricia Kollander khang đinh Friedrich tren het la mot "nha tu do lap hien", nguoi đa vai lan đung ra bao ve hien phap khi cac nha bao thu đe doa thu tieu no. Theo Kollander, trai nguoc voi vo minh – nguoi ung ho chu truong xoa bo hien phap cua Đang Tien bo Đuc va ap dung cac đinh che chinh tri cua Anh, Friedrich thuc su chi cho phep cai cach tu do dua tren su can bang cua hien phap. Thai đo đoi khang cua Friedrich đoi voi nhung thay đoi cap tien co hai cho hien phap đa phan nao giai thich su phan đoi cua ong voi y đinh thoai vi cua vua cha Wilhelm I vao nam 1862. Ong tung noi voi Wilhelm I rang viec vua cha thoai vi se đay ong vao mot "tinh the boi roi".
Nhung nguoi con cua Friedrich III—tieu bieu nhat la Wilhelm —giu nhieu đia vi chinh tri va co nhieu anh huong đen chau Au. Trai voi phu hoang, ca nhan Wilhelm chua he trai qua noi kinh hoang cua chien tranh, va ong ua thich pho truong suc manh quan su cua Pho-Đuc. Khi con tre, Wilhelm đuoc giam ho cua Bismarck, nguoi bat man voi thien huong tu do cua Friedrich va Victoria, đat su giam ho cua minh. Vi Thu tuong cam thay can phai tang cuong mau thuan giua Wilhelm va cha me cua ong, đac biet la nguoi me. Truong thanh trong tam trang khinh ghet cac quan điem cua cha me minh ve chinh quyen, vi tan hoang đe tuyen bo se tiep buoc ong noi minh la Wilhelm I khong lau sau khi phu hoang bang ha. Ong khong he nhac đen Friedrich III. Wilhelm II cung xoa bo moi chinh sach tu tuong cua phu hoang, va cuoi cung đa đay nuoc Đuc đen tham hoa Chien tranh the gioi thu nhat.
Cac giao đuong đuoc xay dung đe ton vinh vi hoang đe van so bao gom Kaiser-Friedrich-Gedachtniskirche (Giao đuong Tuong niem Hoang đe Friedrich) tai Berlin va nha tho Kalthof cu (truoc đay cung mang ten Giao đuong Tuong niem Hoang đe Friedrich) o Konigsberg. Mot đinh nui o khu vuc Jervis Inlet cua bo bien Columbia thuoc Anh tai Canada cung đuoc đat ten la Frederick William đe vinh danh ong.


Trong van hoa Trong bo phim tuyen truyen cua Đuc Quoc xa đuoc san xuat vao nam 1940 duoi su chi đao cua Wolgang Wolfgang Liebeneiner, Bismarck, Thai tu Friedrich đuoc thu vai boi Werner Hinz. Hai nam sau, Đuc hoang Friedrich III cung xuat hien trong mot bo phim khac cua Wolfgang Liebeneiner, Cuoc Sa thai (Die Entlassung), con goi la Wilhelm II va Bismarck hay Bismarck Phan Hai, voi su thu vai cua Karl Ludwig Diehl.
Dien vien nguoi Anh Denis Lill thu vai Friedrich III trong loat phim Fall of Eagles cua BBC nam 1974.


Danh hieu, tuoc hieu va huan chuong = Tuoc hieu va danh hieu =
18 thang 10 nam 1831 – 2 thang 2 nam 1861: Vuong tu Đien ha Friedrich cua Pho
2 thang 1 nam 1861 – 18 thang 1 nam 1871: Thai tu Đien ha cua Pho
18 thang 1 nam 1871 – 9 thang 3 nam 1888: Hoang Thai tu va Vuong Thai tu Đien ha Thai tu Đuc, Thai tu nuoc Pho
9 thang 3 nam 1888 – 15 thang 6 nam 1888: Hoang thuong va Vuong thuong Be ha Hoang đe Đuc, Vua nuoc Pho


= Huan chuong =
Nam ong 10 tuoi, ong đuoc trao tang Huan chuong Đai bang Đen. Sau chien thang cua ong tai tran Koniggratz, ong đuoc tang thuong Huan chuong Thap tu Xanh vi tai nang chi huy cua minh trong tran đanh.


Gia pha Hau due Xem them "A Legend of Old Egypt" (Mot truyen thuyet ve Ai Cap co) - mot truyen ngan cua Bolesław Prus nam 1888, lay cam hung tu cai chet bi thuong cua Friedrich III.


Chu thich Tham khao Đoc them The War Diary of the Emperor Frederick III, (1870-1871) Written by Frederick III, translated and edited by Alfred Richard Allinson. New York, Frederick A. Stokes Company, 1927. - Đay la mot hop tuyen đa đuoc dich sang tieng Anh cua cac nhat ky chien tranh ma Thai tu Friedrich Wilhelm viet trong thoi gian ong tham gia cuoc Chien tranh Phap-Pho.
Life of the Emperor Frederick Đuoc hieu đinh tu nguyen ban tieng Đuc cua Margaretha Von Poschinger. New York and London, Harper & Brothers, 1901.
John Van der Kiste John Van Der Kiste (2001). Dearest Vicky, Darling Fritz: Queen Victoria's eldest daughter and the German Emperor. Sutton Publishing, Stroud. ISBN 0-750-93052-7.


Lien ket ngoai 1888 Friedrich III. Luu tru ngay 3 thang 1 nam 2011 tai Wayback Machine (tieng Đuc) Thong tin ve Friedrich III trong trang Preussen.de.
Kaiser Friedrich III / Frederick III Thong tin ve Friedrich III trong trang GlobalSecurity.org.
Đuc hoang Friedrich III Luu tru ngay 22 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine (tieng Đuc) Website chua đung thong tin va tranh anh ve Friedrich III.
"Myths and Counter-Myths" Luu tru ngay 27 thang 3 nam 2023 tai Wayback Machine, Frank Lorenz Muller, Berfrois, ngay 6 thang 2 nam 2012