"Bella ciao" (phat am tieng Y: [ˈbɛlla ˈtʃaːo]; "Gia biet nguoi xinh đep") la bai hat dan ca phan khang cua nguoi Y co nguon goc trong su gian kho cua nhung nguoi phu nu mondina, nhung nguoi lam tren canh đong trong the ky 19, ho đa hat bai hat nay đe phan đoi chong lai đieu kien lam viec khac nghiet tren nhung canh đong Bac Y. Bai hat đuoc cong nhan nhu la mot ban nhac cua phong trao khang chien chong Phat xit: boi nhung chien si du kich Y giai đoan 1943 va 1945 trong cuoc khang chien cua Y, cuoc khang chien cua cac chien si du kich Y chong lai luc luong Đuc Quoc xa đang chiem đong nuoc Y, giai đoan Noi chien Y, va chien si du kich Y chien đau chong lai Cong hoa Xa hoi Y phat xit va đong minh cua Đuc Quoc xa. Cac phien ban cua "bella ciao" đuoc su dung pho bien tren toan the gioi nhu mot bai thanh ca chong phat xit ve tu do va khang chien.


Lich su "Bella Ciao" ban đau đuoc hat la "Alla mattina appena alzata" boi nhung nguoi lao đong thoi vu tren nhung canh đong lua, đac biet la khu vuc Thung lung Po Y tu cuoi the ky 19 toi nua đau the ky 20 voi nhung ca tu khac nhau. Ho lam cong viec monda (nho co dai) tren nhung canh đong lua mien Bac Y, đe giup cho cay ma tang truong khoe manh. Cong viec dien ra trong thoi gian lam ngap nuoc tren cac canh đong, tu cuoi thang 4 đen đau thang 6 hang nam, trong đo cac nhanh cay moi đe thanh manh can đuoc bao ve, trong giai đoan đau phat trien cua cay ma, tu su chenh lech nhiet đo giua ngay va đem. No bao gom hai giai đoan: cay cay va nho co dai. Monda la mot nhiem vu cuc ky vat va, chu yeu đuoc thuc hien boi nhung nguoi phu nu đuoc goi la mondina, tu cac tang lop ngheo nhat trong xa hoi. Ho se danh ca ngay lam viec voi đoi chan tran ngap nuoc đen đau goi va cong lung trong nhieu gio. Đieu kien lam viec vat va, thoi gian dai va luong rat thap dan đen su bat man lien tuc va đoi khi dan đen cac phong trao noi loan va chong đoi trong nhung nam đau the ky 20. Cuoc phan khang chong lai quan ly chu đat kha kho khan, do rat nhieu nguoi lao đong bi mat san sang thoa hiep muc luong đa thap chi đe co đuoc mot cong viec. Ben canh "Bella ciao", nhung bai hat tuong tu cua phu nu mondina bao gom "Sciur padrun da li beli braghi bianchi" va "Se otto ore vi sembran poche".
Cac phien ban tuong tu khac truoc đo cua "Bella ciao" đa xuat hien trong nhieu nam, cho thay "Alla mattina appena alzata" phai đuoc sang tac vao nua sau cua the ky 19. Phien ban viet som nhat co nien đai 1906 va xuat phat tu gan Vercelli, Piedmont.
"Bella ciao" đa đuoc hoi sinh nho phong trao khang chien chong phat xit hoat đong o Y trong khoang thoi gian 1943-1945 voi nhung ca tu khang chien khac nhau. Tac gia loi bai hat khong ro la ai.
Bai hat bi cam o mot so vung mien Bac nuoc Y nam 2015.


Ban nhac Ca si dan ca Y Giovanna Daffini đa thu am bai hat nam 1962. Bai hat co nhip bon.


Loi bai hat = Phien ban Mondine =


= Phien ban du kich =


Phien ban quoc te Ngoai phien ban tieng Y goc, bai hat đa đuoc ghi am lai boi nhieu nghe si bang nhieu ngon ngu khac nhau, bao gom tieng Albania, tieng A Rap, tieng Bosnia, tieng Breton, tieng Catalan, tieng Trung, tieng Croatia, tieng Đan Mach, tieng Anh, tieng Esperanto, tieng Phan Lan, tieng Đuc, tieng Hy Lap, tieng Hindi, tieng Hungary, Tieng Do Thai, tieng Nhat, tieng Ba Tu, tieng Na Uy, tieng Occitan, tieng Nga, tieng Serbia, tieng Slovenia, tieng Tay Ban Nha, tieng Syriac, tieng Thuy Đien, tieng Tagalog, tieng Telugu, tieng Thai, tieng Tay Tang, tieng Tho Nhi Ky va tieng Ukraina. Ngoai ra ca khuc nay đa đuoc tac gia Hoang Hiep pho loi Viet mang ten "Tam Biet Me" va đuoc ca si nhi Xuan Mai trinh bay.


Tinh pho bien La mot bai thanh ca noi tieng quoc te ve tu do, no đa đuoc gioi thieu tai nhieu su kien lich su va cach mang. Bai hat ban đau đuoc du kich Y chien đau chong lai quan chiem đong cua Đuc Quoc xa, nhung hien nay bai hat the hien quyen loi von co cua tat ca moi nguoi đuoc giai phong khoi su chuyen che.


= Phim anh =
"Bella Ciao" đa đuoc su dung nhieu lan trong phim. Lan gan nhat trong bo phim Hai Giao hoang (The Two Popes) nam 2019, trong mot phan canh nhac bai hat cung vang len.
Va khong the khong nhac đen bo phim Money Heist gay sot tren Netflix đa đua bai hat Bella Ciao pho bien khap toan cau.


Tham khao Lien ket ngoai Text of "Bella ciao" in 30 languages, with commentaries
Alternative histories of "Bella ciao"
MP3 and OGG file to download of "Bella ciao" (original Italian version), CC BY-NC-SA 2.5, 6.5 MB