Ca Le Thuan (1 thang 4 nam 1938 – 20 thang 1 nam 2017) la nhac si, nha nghien cuu am nhac, nha su pham am nhac, đai bieu quoc hoi nguoi Viet Nam. Ca Le Thuan đuoc đanh gia la mot nha am nhac hoc va la nha ly luan am nhac hang đau Viet Nam. Phan lon cac sang tac, cong trinh nghien cuu cua ong đeu co gia tri, đong gop nhat đinh cho nen am nhac cach mang Viet Nam. Nhieu cong trinh nghien cuu cua ong va cac đong nghiep la nen tang, đuoc phat trien thanh he thong giao trinh giang day am nhac tai cac co so đao tao am nhac Viet Nam ve sau.


Than the Ca Le Thuan sinh ngay 1 thang 4 nam 1938 o xa Tan Thanh, huyen Mo Cay (nay la xa Tan Thanh Binh, huyen Mo Cay Bac) cua tinh Ben Tre. Cha ong la giao su Ca Van Thinh, mot nha giao, nguoi nghien cuu lich su va la nha van co nhieu trong trach trong Chinh phu Viet Nam thoi ki Chien tranh Đong Duong. Me ong la mot nha giao. Nhung anh chi em ruot cua Ca Le Thuan khi truong thanh hau het đeu hoat đong trong linh vuc van hoa – nghe thuat. Trong đo đang chu y la Le Anh Xuan (ten that la Ca Le Hien), mot nha tho va la chien si Cach mang. Trong mot so tac pham am nhac, Ca Le Thuan đa lay cam hung hoac pho nhac mot so bai tho cua em trai minh. Ca Le Thuan con co em gai la nu đao dien Ca Le Hong, em trai la hoa si Ca Le Thang.
Tu nho, ong đa to ra la nguoi co nang khieu am nhac va choi mot so nhac cu nhu mandolin, guitar, accordeon, saxophone. Nhung sang tac đau tay cho cua Ca Le Thuan la nhac mua, tac pham phoi dan nhac hoac mot so ca khuc. Nhung đieu ho vung song nuoc Ben Tre đa anh huong rat lon đen ngon ngu am nhac cua ong sau nay.


Su nghiep = Nhung nam đau =
Sau hiep đinh Geneve nam 1954, ong tap ket ra mien Bac Viet Nam o tuoi 16. Ban đau, ong lam dien vien Đoan Van cong Quan gioi phan khu mien Tay Nam Bo. Thoi gian sau, ong chuyen ve Đoan Van cong quan đoi Nam Bo, sau đo la Đoan Van cong Su đoan 330. Trong thoi gian nay, ngoai nhiem vu la dien vien choi mot so nhac cu, ong đa mat đau may mo tap sang tac mot so ca khuc hoac viet phan nhac cho cac tiet muc mua. Nham đao tao can bo cho khu vuc Nam Bo, nam 1956 Ca Le Thuan đuoc to chuc đi hoc van hoa tai truong bo tuc van hoa Cong Nong. Sau khi tot nghiep pho thong, ong quyet đinh theo hoc am nhac tu nam 1957. Thoi điem nay Truong am nhac Viet Nam vua thanh lap đuoc 1 nam, ong lap tuc tro thanh hoc sinh khoa 2 chuyen nganh Sang tac cua truong.


= Du hoc va tro ve nuoc giang day =
Tu nam 1954, Nha nuoc Viet Nam đa cu rat nhieu thanh nien co nang khieu am nhac đi hoc o nuoc ngoai nham phat trien nen am nhac chuyen nghiep cua nuoc nha. Do đo, nam 1959, Ca Le Thuan đuoc sang hoc sang tac va ly luan tai Nhac vien Odessa (thuoc Lien Xo cu, nay la Ukraina). Nam 1964, do yeu cau cua Đang va Nha nuoc Viet Nam, Ca Le Thuan ve nuoc va tham gia cong tac giang day tai Truong Am nhac Viet Nam cung nhieu luu hoc sinh van hoa – nghe thuat đang đuoc đao tao o nuoc ngoai. Vao thoi điem nay, Truong Am nhac Viet Nam van thanh lap chua đuoc bao lau, do đo đoi ngu giang vien va chuong trinh, giao trinh cung co so vat chat con thieu thon, tam bo. Ca Le Thuan va nhieu nhac si o nuoc ngoai ve đa cung nhau xay dung cac chuong trinh, giao trinh cac mon kien thuc am nhac mot cach bai ban tai đay.
Von đuoc đao tao chuyen sau ve kien thuc hoa thanh va phuc đieu trong am nhac, Ca Le Thuan đa co nhieu cong lon trong viec xay dung chuong trinh cua 2 mon hoc nay o Nhac vien Ha Noi. Ong con truc tiep đao tao sinh vien thuoc hai chuyen nganh nay tham gia đoi ngu cho ca Nhac vien Ha Noi va Nhac vien Thanh pho Ho Chi Minh. Trong hoan canh kho khan o noi so tan khi Chien tranh Viet Nam xay ra, Ca Le Thuan vua lam cong tac giang day vua tiep tuc cong viec sang tac. Tu nam 1965 đen nam 1968, Ca Le Thuan đa viet tren 20 tieu pham khi nhac Prelude, Polyphonie, Fugue va đeu tro thanh nhung bai hoc trong giao trinh giang day piano cua Nhac vien Ha Noi va Nhac vien Thanh pho Ho Chi Minh.
Nam 1972, Ca Le Thuan tiep tuc tro lai Nhac vien Odessa đe hoan thanh chuong trinh hoc đang dang do. Trong thoi gian nay, ong hoan thanh mot so tac pham khi nhac cho đan violin, piano, trong đo đac biet la tac pham giao huong "Dang đung Viet Nam" nam 1974. Ong tot nghiep Đai hoc chuyen nganh Ly luan am nhac voi luan van "Ly thuyet am nhac". Sau khi tot nghiep, ong ve nuoc vao thang 9 cung nam va lam truong khoa Ly luan – Sang tac – Chi huy tai Nhac vien Ha Noi. Nam 1975, sau khi Viet Nam gianh đuoc đoc lap hoan toan, Ca Le Thuan tro ve mien Nam đe cong tac tai Nhac vien Thanh pho Ho Chi Minh. Ban đau, ong lam truong khoa Ly luan – Sang tac – Chi huy nhung nhanh chong tro thanh pho giam đoc Nhac vien nay. Trong thoi gian cong tac tai đay, ong đa co nhieu đong gop trong viec phat trien Nhac vien tu co so đao tao am nhac che đe cu thieu chuyen nghiep toi mot trung tam đao tao am nhac lon tai Viet Nam.


= Tham gia cong tac Quoc hoi =
Ngoai cong tac đao tao, nam 1981 ong đuoc bau la Đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa 7. Ca Le Thuan con tham gia cong tac Đang Cong san Viet Nam voi tu cach la Pho truong ban Van hoa – Van nghe trung uong va la Thanh uy vien, Truong ban Van hoa – Van nghe trung uong Thanh pho Ho Chi Minh. Nam 1984, Ca Le Thuan đuoc nha nuoc Viet Nam phong hoc ham Pho giao su. Tuy to ra ban ron vi đam nhan nhieu cong tac quan trong cua Đang va Quoc hoi Viet Nam, song Ca Le Thuan van tham gia cong viec sang tac am nhac voi tan suat thuong xuyen. Tu nam 1987 đen nam 1997, Ca Le Thuan lien tiep lam đai bieu Quoc hoi khoa 8, khoa 9 va la Pho Chu nhiem Uy ban Van hoa – Giao duc thanh nien, Thieu nien va nhi đong cua Quoc hoi. Nam 1989, Ca Le Thuan đuoc gioi nhac si Viet Nam bau lam Tong Thu ky Hoi Nhac si Viet Nam khoa IV. Song song voi cong viec Quoc hoi, tu nam 1991 đen nam 1996, ong la Giam đoc So van hoa – Thong tin Thanh pho Ho Chi Minh. Cung tu nam 1991, Ca Le Thuan cung nhac si Hong Đang quyet đinh hop tac xuat ban “Tap chi Am nhac” voi mot nhom nha bao cua nha van Vu Hanh. Tap chi cung tung co thoi gian đoi ten thanh "Ca nhac" va ra đeu đan moi thang phat hanh 1 so, nhung sau đo đoi ten tro lai thanh "Tap chi Am nhac" va ra 3 thang mot so bao truoc khi ngung phat hanh vao nam 1995.
Nam 1997, Ca Le Thuan giu chuc Giam đoc Nhac vien Thanh pho Ho Chi Minh. Tu nam 2001, ong la tong thu ky Hoi Am nhac Thanh pho Ho Chi Minh. Trong nhung nam đo, Ca Le Thuan van tiep tuc sang nhieu ca khuc va hop xuong. Nam 2014, Ca Le Thuan ra mat vo opera thu 5 cua Viet Nam mang ten "Nguoi giu Con" va đuoc trinh dien tai Nha hat Tay Đo (quan Ninh Kieu, Can Tho). Vo nhac kich nay tiep tuc đuoc tai dung đe cong dien nhan ky niem 20 nam ngay Nha hat Thanh pho Ho Chi Minh co buoi bieu dien đau tien.


= Nhung nam cuoi va qua đoi =
Thang 11 nam 2016, em gai cua Ca Le Thuan, nghe si uu tu Ca Le Hong thong bao rang Ca Le Thuan bi đot quy. Thoi điem nay, ong mac cung luc nhieu chung benh ve gan, than, tim mach, tai bien. Ca Le Thuan qua đoi tai Benh vien Thong Nhat, Thanh pho Ho Chi Minh vao ngay 20 thang 1 nam 2017. Tai đam tang cua ong co đong đao ca si, nhac si tung la hoc tro cua Ca Le Thuan đen vieng tham. Thoi điem Ca Le Thuan qua đoi, vo ong la Nghe si uu tu My An cung đang đuoc chua tri tai benh vien Hoan My nen chua biet thong tin chong minh qua đoi. Con gai duy nhat cua hai nguoi thoi điem đo cung đang o Vuong quoc Bi


Di san Ca Le Thuan la chu tich Hoi đong nghe thuat cua giai Mai Vang trong nhieu nam. Ong qua đoi cung ngay giai thuong nay đuoc du kien to chuc lan thu 22 tai Thanh pho Ho Chi Minh. Cung nam nhan dip ki niem 100 ngay mat cua Ca Le Thuan, So Van hoa – Thong Tin phoi hop voi Đai Truyen hinh Thanh pho Ho Chi Minh đa to chuc đem nhac “Viet Nam tieng hat trai tim ta” dien ra toi ngay 27 thang 4 tai Nha hat Thanh pho Ho Chi Minh. Đem nhac đuoc Nghe si uu tu Tran Vuong Thach va nhac truong Tran Nhat Minh lam chi huy truong voi 9 tac pham tieu bieu cua Ca Le Thuan.


Thanh tuu Giai B cua Hoi Van nghe Giai phong (1976)
Giai A cua Vu Am nhac va Mua (1980)
Giai Nhi cua Hoi Nhac si Viet Nam (1998)
Huy chuong Vang, Bac trong Lien hoan Kich mua Viet Nam lan thu nhat (2001)
Giai thuong Nha nuoc ve Van hoc – nghe thuat (2007)


Đanh gia ve am nhac Trong tac pham am nhac, ong thuong xuyen ap dung cac chat lieu am nhac dan gian truyen thong Viet Nam va ung dung nhung suy nghi moi ve loi tien hanh hoa thanh, phuc đieu sao cho phu hop voi loi su dung đieu thuc. Theo nhac si Nguyen Van Nam, tac pham cua Ca Le Thuan thuong co noi dung gan voi lich su dan toc Viet Nam, anh hung dan toc, ca ngoi tinh yeu que huong Viet Nam, va mang nhieu tinh am nhac dan gian Nam bo. Trong linh vuc ly luan am nhac chuyen nghiep, Nguyen Van Nam cung cho rang Ca Le Thuan la mot nha am nhac hoc va la nha ly luan am nhac hang đau Viet Nam. Theo bao Quan đoi Nhan dan, phan lon cac sang tac, cong trinh nghien cuu cua Ca Le Thuan đeu co gia tri, đong gop nhat đinh cho nen am nhac cach mang Viet Nam. Nhieu cong trinh nghien cuu cua ong va cac đong nghiep luc bay gio la nen tang, đuoc phat trien thanh he thong giao trinh giang day am nhac tai cac co so đao tao am nhac Viet Nam ve sau.


= Sang tac thanh nhac =
Ca Le Thuan sang tac nhieu tac pham hop xuong voi dan nhac giao huong. Cac ban hop xuong cua ong thuong mang am huong ngoi ca voi tinh chat "trang trong, thiet tha". Nam 1985, Ca Le Thuan sang tac ban hop xuong "Nang cang Nha Rong" dua tren loi tho Giang Lam nhan ky niem 10 nam Nam Bo giai phong. Thang 9 nam 2000, ong sang tac hop xuong giong Fa truong "Bai ca Viet Nam" mang tinh chat "ngoi ca, am huong manh me, hao sang" voi noi dung chu yeu la ca ngoi đat nuoc Viet Nam. Phan loi ca cua ban hop xuong nay đuoc Ca Le Thuan lay tu tho cua em trai minh, Le Anh Xuan. Đen thang 6 nam 2002, Ca Le Thuan tiep tuc hoan thien ban hop xuong "Am vang Binh Duong" gom 3 chuong dua tren tho cua Le Giang.
Hau het cac ban hop xuong cua Ca Le Thuan đeu su dung đa dang cac thu phap phuc đieu tu mo phong, ca non đen phuc đieu tuong phan đe tao nen su đan xen giua cac be. Trong nhung đoan ca 4 be cung hat mot phan loi, phan giai đieu cua moi be luon co uu khac biet ve cao đo nham tao ra hieu qua hoa thanh đay đan.


= Sang tac khi nhac thinh phong =
Mot trong nhung tac pham khi nhac đau tien cua Ca Le Thuan la tac pham viet cho đan piano co tieu đe "Que huong toi trong mau lua" hoan thanh nam 1963, ve sau đuoc đua vao giao trinh giang day bo mon piano tai cac nhac vien o Viet Nam. Concertino cho piano va dan nhac cua Ca Le Thuan hoan thanh nam 1986 nhan dip Đai hoi Đang Cong san Viet Nam lan thu 6 đa đuoc cong dien trong nuoc cung nam va tiep tuc đuoc dan nhac giao huong han lam thanh pho Novosibirsk (Lien Xo cu) bieu dien. Nam 1998, nhan ki niem 300 nam thanh lap Sai Gon – Thanh pho Ho Chi Minh, ong sang tac ban fantasie cho ken oboe va piano voi su thay đoi mau sac hoa am moi, đuoc xem la mot tac pham mang am huong hien đai va nhieu tinh bieu cam.


= Sang tac vu kich =
Sang tac cho san khau kich noi va kich dan toc cung la mot the loai quan trong trong su nghiep sang tac cua Ca Le Thuan. Ca Le Thuan co su gan bo lau dai voi nhung sang tac nhac cho mua va san khau vu kich, đong thoi co nhieu tac pham thanh cong o the loai nay. Hai tac pham đang chu y cua ong trong sang tac vu kich la "Ngoc trai đo" va "Luc Van Tien va Kieu Nguyet Nga". Trong hai tac pham nay, am nhac ma ong sang tac khong nhung chi đe minh hoa cho phan mua ma con giong mot tac pham am nhac đoc lap mang tinh nghe thuat "chat luong cao". Su thanh cong cua 2 vo kich nay cung khien ong đuoc coi la nhac si Viet Nam đau tien "kich hoa nhac giao huong". Cung voi viec su dung cac chat lieu am nhac, thu phap sang tac, nghe thuat hoa am phoi khi, cac nhan vat trong cac vo vu kich cua ong cung duoc the hien mot cach ro net boi nhung chu đe am nhac.


Tac pham = Thanh nhac – hop xuong – nhac kich =
"Viet Nam – tieng hat trai tim ta"
"Thanh pho len đuong"
"Bai ca Viet Nam"
"Mat troi va niem tin"
"Am vang Binh Duong"
"Chao Sai Gon – thanh pho chien thang"
"Đat cua ta – troi cua ta"
"Dong song que huong"
"Bai ca An Giang"
"Nguoi giu con"


= Khi nhac – thinh phong – giao huong =


= Vu kich =
"Nguoi con gai đat đo"
"Mien đat moi"
"Duoi co Đang quang vinh"
"Binh minh tren ben ben cang"
"Gramma"
"Anh sang va bong toi"
"Ngoc trai đo"
"Luc Van Tien va Kieu Nguyet Nga"


Tham khao = Nguon sach =
Tu Ngoc (2000). Am nhac moi Viet Nam tien trinh va thanh tuu. Vien Am nhac Viet Nam. OCLC 682149444.
Nguyen Thi Nhung (2001). Am nhac thinh phong giao huong Viet Nam: su hinh thanh va phat trien, tac pham va tac gia. Ha Noi: Vien Am nhac Viet Nam. OCLC 701746655.
Vu Tu Lan (2007). Tu đien tac gia, tac pham am nhac pho thong. OCLC 864098345.
Pham Tu Huong (2007). Am nhac Viet Nam Tac gia - tac pham. Quyen 4. Ha Noi: Vien Am nhac Viet Nam. OCLC 1223293284. Ban goc luu tru ngay 14 thang 8 nam 2022.