Vien bi xanh (tieng Anh: The Blue Marble, tieng Phap: La Bille bleue) la mot hinh anh cua Trai Đat đuoc chup vao ngay 7 thang 12 nam 1972 tu khoang cach 29.000 kilomet (18.000 dam) tinh tu be mat hanh tinh. No đuoc chup boi phi hanh đoan tau vu tru Apollo 17 tren đuong toi Mat Trang va la mot trong nhung hinh anh đuoc sao chep nhieu nhat trong lich su.
Hinh anh co ky hieu chinh thuc cua NASA la AS17-148-22727 va chu yeu cho thay Trai Đat tu bien Đia Trung Hai đen Nam Cuc. Đay la lan đau tien quy đao Apollo cho phep chup anh mu bang cua Nam Cuc, mac du Nam ban cau bi che phu rat nhieu trong may. Ngoai ban đao A Rap va Madagascar, gan nhu toan bo bo bien chau Phi co the nhin thay ro. Đai luc chau A nam tren đuong chan troi.
NASA cung đa ap dung ten nay cho mot loat hinh anh nam 2012 bao phu toan bo đia cau o đo phan giai tuong đoi cao. Chung đuoc tao ra bang cach xem qua cac anh ve tinh đuoc chup theo thoi gian đe tim ra cang nhieu anh khong co may cang tot đe su dung trong cac anh cuoi cung.


Buc anh Buc anh nay đuoc chup vao ngay 7 thang 12 nam 1972 luc 05:39 sang EST (10:39 UTC) va la mot trong nhung hinh anh đuoc pho bien rong rai nhat tu truoc đen nay. Đay la mot trong so it buc anh ma Trai Đat đuoc chieu sang gan nhu hoan toan khi Mat Troi phia sau cac phi hanh gia khi ho chup anh. Đoi voi cac nha du hanh vu tru, Trai Đat co hinh dang va kich thuoc cua mot vien bi thuy tinh, do đo buc anh co ten la Vien bi xanh. No chu yeu đuoc hien thi voi Nam Cuc o phia duoi, mac du goc nhin thuc te cua cac phi hanh gia khi đo la Nam Cuc tren đau buc anh.


Lich su Cac phi hanh gia tren phi thuyen Apollo 17 đa chup buc anh Vien bi xanh vao ngay 7 thang 12 nam 1972 luc 5:39 gio sang EST (10:39 UTC), tuc la khoang 5 gio 6 phut sau khi phi thuyen đuoc phong len tu Trung tam Vu tru Kennedy o Florida, va khoang 1 gio 48 phut sau khi phi thuyen roi quy đao vong quanh Trai Đat đe vao lo trinh huong ve Mat Trang.
Ma ten chinh thuc cua buc anh la AS17-148-22726. Nhiep anh gia đa su dung may anh Hasselblad 70 ly voi ong kinh 80 ly. NASA chinh thuc xem buc anh la thanh qua cua toan the phi hanh đoan Apollo 17 – Eugene Cernan, Ronald Evans va Jack Schmitt – trong suot chuyen bay, moi thanh vien phi hanh đoan đeu chup nhieu buc anh voi may anh Hasselblad. Co nhung chung cu cho thay co le Jack Schmitt la nguoi chup tam anh tru danh nay.
Apollo 17 la chuyen bay co nguoi lai sau cung đap xuong Mat Trang. Tu đo đen nay khong ai đen đuoc vi tri ay đe co the chup đuoc buc anh toan canh Trai Đat nhu tam anh nay.
Vien bi xanh la buc anh ro net đau tien chup be mat Trai Đat đuoc chieu sang đay đu. Đuoc gioi thieu voi cong chung đang luc cao trao cua phong trao bao ve moi truong trong thap nien 1970, nhieu nguoi xem buc anh nay la hinh anh song đong mieu ta su mong manh va de bi ton thuong cua Trai Đat, mot tinh cau nho be va co đoc giua vu tru bao la. Theo Mike Gentry, mot nha tang thu cua NASA, Vien bi xanh la buc anh đuoc pho bien rong rai nhat trong lich su loai nguoi.
Ve sau, co nhung tam anh tuong tu ve Trai Đat (ke ca nhung tam anh ghep co đo phan giai cao hon) cung đuoc gan cho cai ten Vien bi xanh. Cac to chuc bao ve moi truong thuong xuyen su dung cum tu "Vien bi xanh" đe xay dung va quang ba hinh anh quan tam đen moi truong.
Tam anh goc ghi lai hinh anh Trai Đat nguoc (Nam Cuc nam phia tren), nhung khi pho bien tam anh, nguoi ta xoay nguoc đe phu hop voi hinh anh truyen thong cua tinh cau nay.


Xem them Apollo 17
Trai Đat moc
Đom xanh mo
Trai Đat


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi The Blue Marble tai Wikimedia Commons
NASA history Luu tru ngay 16 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine of Blue Marble image releases


= Anh nam 1972 =
The one, the only, photograph of Earth a short list of places in which the image has been used.
Apollo Image Atlas Photos from magazine NN of the 70mm Hasselblad camera used on Apollo 17 (includes the Blue Marble photo and others quite similar to it)


= Anh ghep cua NASA =
Blue Marble Luu tru ngay 4 thang 12 nam 2004 tai Wayback Machine (2002)
Blue Marble Mapserver Luu tru ngay 10 thang 2 nam 2005 tai Wayback Machine Web interface for viewing small sections of the above
Blue Marble: Next Generation Luu tru ngay 17 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine (2005; one picture per month)
Blue Marble Navigator Web interface for viewing local sections of the above, incl. links to other such interfaces, download sites etc.
Blue Marble: Next Generation in NASA World Wind Luu tru ngay 28 thang 10 nam 2005 tai Wayback Machine