Nha Luong (tieng Trung: 梁朝; Han-Viet: Luong trieu; binh am: Liang chao) (502-557), con goi la nha Nam Luong (南梁), la trieu đai thu ba cua Nam trieu trong thoi ky Nam-Bac trieu o Trung Quoc, sau thoi ky cua trieu đai Nam Te va truoc thoi ky cua trieu đai Tran. Kinh đo đat tai Kien Khang (nay la Nam Kinh).
Nha Tay Luong (西梁), voi kinh đo nam o Giang Lang nam 555 cua Luong Tuyen Đe Tieu Sat, chau noi cua nguoi sang lap ra nha Luong (Luong Vu Đe Tieu Dien), đuoc cho la trieu đai ke vi hop phap cua nha Luong; tren thuc te chi la chu hau cua cac trieu đai ke tiep nhau nhu nha Tay Nguy, nha Bac Chu va nha Tuy. Cuoi cung, trieu đai nay bi Tuy Van Đe xoa bo nam 587.
Mot so hoc gia cho rang trieu đai nay đai dien cho "thoi ky hoang kim" cua Trung Hoa co đai, va su sup đo cua trieu đai nay đa ngan tro manh su phat trien cua Trung Quoc đe tro thanh mot the luc manh. Tuy nhien, gia thuyet nay con nhieu mau thuan.
Thoi gian ket thuc cua nha Luong cung la van đe gay tranh cai giua cac nha su hoc. Nhieu su gia coi su ket thuc thoi ky tri vi cua Luong Kinh Đe Tieu Phuong Tri nam 557, khi ong bi buoc phai nhuong ngoi cho Tran Ba Tien, nguoi sang lap ra nha Tran, la thoi điem ket thuc nha Luong. Cac hoc gia khac lai coi su xoa bo Tay Luong nam 587 moi la su ket thuc that su cua nha Luong.


Thanh lap Nguoi sang lap hoang trieu Nam Luong la Luong Vu Đe Tieu Dien (464－549), tu la Thuc Đat, tieu tu la Luyen Nhi, nguoi lang Trung Đo, nam Lan Lang . Tieu Dien la the gia tu đe o Lan Lang, sinh ra o Mat Lang, la chau đoi thu 25 cua tuong quoc Tieu Ha đoi Han, cha Tieu Thuan la em ho cua Te Cao Đe, lam Đan Duong Doan tri su, me Truong Thuong Nhu.
Tieu Dien khoi binh o Kinh Chau chong lai Đong Hon Hau Tieu Bao Quyen nha Nam Te. Trai qua 2 nam chien tranh, quan đoi cua Tieu Dien tien vao Kien Khang, giet chet Tieu Bao Quyen, cai lap Tieu Bao Dung lam hoang đe. Chua đen mot nam, Tieu Dien đa phe truat va giet chet (Hoa Đe) Tieu Bao Dung, kien lap Luong trieu.


Loan Hau Canh Nam 547, tinh hinh Đong Nguy co thay đoi, Cao Hoan chet, nguoi ke nhiem Cao Trung con tre, khong nhan đuoc su tuan phuc cua Tu đo Hau Canh, nguoi tran Hoai Soc, Thu su Te Chau (Son Đong), Ha Nam đao Hanh đai (tong che Ha Nam), đang cai quan 13 chau vung Nam Hoang Ha va Bac Hoai Thuy la Du, Quang, Dinh, Kinh, Tuong, Con, Nam Con, Te, Đong Du, Lac, Duong, Bac Kinh, Bac Duong.
Hau Canh xin hang nha Luong. Vi muon tiep nhan hang binh va đat đai do Hau Canh quan ly, Luong Vu Đe đa sai chau minh Tieu Uyen Minh thong lanh 5 van quan chu luc Duong Chau đi đanh Banh Thanh (Tu Chau, Giang To), nhung đoan quan nay đa bi tuong Đong Nguy la Mo Dung Thieu Tong đanh cho đai bai. Toan bo quan chu luc gan nhu chet sach, Tieu Uyen Minh bi quan Đong Nguy bat. Đao quan Hau Canh co 10 van nguoi thi mat 4 van nguoi, 4 ngan ngua, van xe quan nhu, chi con may tram ky binh vuot qua song Hoai.
Hau Canh ve hang nha Luong, đuoc phong lam Ha Nam Vuong. Thay Luong Vu Đe me theo viec tu hanh, bo be trieu chinh, the luc suy yeu, Hau Canh cat binh lam phan, thu nap đuoc 800 nguoi. Hau Canh tien ve Tho Duong, chiem lay thanh tri, bat Thu su Nam Du Chau Nguy An. Luong Vu Đe phong cho Hau Canh lam Thu su Nam Du Chau. Trong khi đo nha Đong Nguy khoi phuc lai 9 chau ma Hau Canh đa dang cho nha Luong, Cao Trung cho su than đen gap Luong Vu Đe đe nghi giao hao va giao tra Tieu Uyen Minh cung than thich cua Hau Canh. Hau Canh co muu đo rieng, toi gap Ta Ve Tuong quan Lam Ha vuong Tieu Chinh Đuc, hua hen se đua Tieu Chinh Đuc len ngoi vua, Tieu Chinh Đuc đong y. Luc đo Ba Duong Vuong Tieu Phan đa biet Hau Canh chuan bi lam phan va thong bao cho Vu Đe biet nhung bi bo qua.
Ngay Mau Tuat (10) thang 8 nam Thai Thanh thu 2 (27 thang 9 nam 548), Hau Canh cu binh phan nha Luong o Tho Duong, tuyen bo muc đich chinh la lam trong sach trieu đinh, diet tru quan tham, roi chi trong mot thang vuot song Truong Giang, đem quan bao vay Kien Khang. Vu Đe chu quan cho rang luc luong cua Hau Canh se bi nghien nat.
Luong Vu Đe ha lenh cho Thu su Hop Chau Phan Duong Vuong Tieu Pham lam Nam đao Đo đoc, Thu su Bac Tu Chau Phong Son Hau Tieu Chinh Bieu lam Bac đao Đo đoc, Tan ky Thuong thi Bui Chi Cao lam Đong đao Đo đoc, Thu su Hop Chau la Thieu Lang vuong Tieu Luan lam Thong soai chap tiet đoc quan thao phat Hau Canh.
Thang 3 nam 549, Canh đanh vao Kien Khang, cam giu Luong Vu Đe, Luong Gian Van Đe Tieu Cuong (503–551), lap Lam Ha vuong Tieu Chinh Đuc len ngoi vua, đong thoi cuoi con gai Tieu Chinh Đuc. Tieu Chinh Đuc gui thu cho Ba Duong Vuong Tieu Phan đe nghi đem quan ve Kien Khang cuu vien. Buc thu roi vao tay Hau Canh, va đen mua he nam 549, Tieu Chinh Đuc bi Hau Canh giet.
Cho đen thang 11 nam 551, Hau Canh lien tiep phe truat cac vua: Lam Ha Vuong Tieu Chinh Đuc, Gian Van Đe Tieu Cuong bi truat lam Tan An vuong, Du Chuong vuong Tieu Đong (con Tieu Thong, Thai tu Chieu Minh cua Luong Vu Đe) roi tu len lam đe, quoc hieu la Han, ton tai trong thoi gian ngan.


Tong that nha Luong xung hung Hau Canh chi co it quan trong khi đo con chau nha Tieu Luong đong đao, ai nay đeu co quan quyen trong tay, nhung đeu khong gang suc cuu vien cho Kien Khang ma ngoi đoi Tieu Luong diet vong đe muu đo tranh ba.
Luc đo cac ton that nha Luong co the luc gom co:

Nam Quan vuong Tieu Đai Lien, con trai Tieu Cuong o Coi Ke (Thieu Hung, Chiet Giang).
Thu su Giang Chau Tam Duong vuong Tieu Đai Tin, con trai Tieu Cuong o Tam Duong (Cuu Giang, Giang Tay).
Thieu Lang Vuong Tieu Luan.
Thu su Tuong Chau Ha Đong vuong Tieu Duc, con trai Tieu Thong o Truong Sa (Ho Nam).
Thu su Ung Chau - Nhac Duong vuong Tieu Sat, con trai Tieu Thong o Tuong Duong (Tuong Phan, Ho Bac).
Thu su Kinh Chau - Tuong Đong vuong Tieu Dich, con trai Vu Đe o Giang Lang (Kinh Chau, Ho Bac).
Thu su Ich chau - Vu Lang vuong Tieu Ky, con trai Vu Đe o Thanh Đo (Tu Xuyen).
Thu su Đinh Chau - Cu Giang hau Tieu Bot, con trai Tieu Binh, em Vu Đe o Phien Ngung (Quang Chau, Quang Đong).
Trong luc hon loan nay, ha luu Truong Giang đa mat luon he thong quan su.


Tuong Đong Vuong Tieu Dich Đia the Hinh Chau luc nay tro nen quan trong, va Tuong Đong Vuong Tieu Dich (508–555), nguoi con thu 7 cua Luong Vu Đe tran thu Hinh Chau bat đau co y đinh xung đe. Khi len 6 tuoi, Tieu Dich đa đuoc phong tuoc vuong. Tieu Dich đong thoi la Đo đoc cac chau Hinh, Ung, Tuong, Ty, Trinh, Ninh, Luong, Nam Bac Tan, Tran Tay Tuong quan.
Đia phan do Tieu Dich quan ly gom: Phia Đong keo dai đen phan đat tiep giap giua tinh Ho Bac va Giang Tay ngay nay; phia Nam đen bien gioi Ho Nam, Van Nam; phia Bac đen Tuong Duong; phia Tay đen Han Trung thuoc Thiem Nam, nhung tran trong yeu thuoc thuong luu song Truong Giang đeu nam trong su cai quan cua Tieu Dich. Tu đoi Đong Tan đen nay, chinh quyen Giang Đong đeu dua vao the luc quan su cua hai chau Duong Chau va Hinh Chau ma ton tai, phat trien.
Nam 548, nghe tin Kinh thanh Kien Khang bi bao vay nhung Tieu Dich khong he phai đai binh đen ung cuu cha va anh minh. Khi Luong Vu Đe bi vay, vien binh tu phia tay keo sang đen 2, 3 chuc van, nhung Hinh Chau chi phai đi ven ven 1 van ky binh va bo binh đen tiep vien Kien Khang. Nhung khong lau, Đai Thanh bi Hau Canh đanh chiem, đoan thuy quan Hinh Chau bi Hau Canh bat het, chi con Vuong Tang Bien cung may tuong linh chay thoat ve Giang Lang.
Luong Vu Đe mat, con Vu Đe ngoai tru Tieu Cuong đa bi Hau Canh quan thuc, chi con nguoi anh thu ba cua Tieu Dich la Thieu Lang Vuong Tieu Luan. Luc Hau Canh khoi binh lam phan, Luan giu chuc Bac phat Đai đo đoc thong lanh ba quan đanh Hau Canh. Đen khi Đai Thanh bi pha, Tieu Luan chay đen Coi Ke, roi tu Coi Ke chay sang Trinh Chau (Vu Xuong). Gio đay, Luan la minh chu đoi đich voi Hau Canh. Tieu Dich lai sai Vuong Tang Bien dan 1 van thuy quan vay đanh Trinh Chau hong bat Tieu Luan. Tieu Luan phai chay đen Han Đong.
Luc nay Tay Nguy phai Đai tuong Duong Trung tiep quan Han Đong. Tieu Dich sai su đi gap Tay Nguy thuong luong cat đat voi muc đich nho Tay Nguy tieu diet Tieu Luan. Duoi su chi huy cua Duong Trung, quan Tay Nguy đa bat song đuoc Tieu Luan, sau đo giet chet vat thay Tieu Luan ben bo song. Tay Nguy chiem đat Tu Xuyen, Van Nam, Quy Chau cua Luong.


Xung đot trong hoang gia Sau khi Tieu Luan chet, Thu su Ich Chau Vu Lang Vuong Tieu Ky (508-553) von la em thu 8 cua Dich lai tro thanh đoi tuong ma Dich tieu diet. Tu nam Đai Đong thu 3 (537), Tieu Ky đuoc bo nhiem Đo đoc Ich, Luong,... ca thay 13 chau, đong thoi lam Thu su Ich Chau. Đen nam 552 đa tran thu Luong Chau, Ich Chau ca thay hon 16 nam, co trong tay 4 van tinh binh, 8 nghin con ngua. Trong thoi gian Tieu Ky cai quan Ich Chau, kinh te va quan đoi tai đay đuoc cung co.
Sau khi Luong Vu Đe mat, Gian Van Đe Tieu Cuong cung bi giet (vao thang 10 nam 551), ong len ngoi xung đe, thong lanh 3 van thuy quan đanh thang xuong Giang Đong mong ve lai Kien Khang khoi phuc co nghiep. Thay Tieu Ky xua quan ve Đong, Tieu Dich lien sai su than đen Tay Nguy xin binh đanh giet Tieu Ky. Tieu Dich ra lenh cho chau la Nghi Phong hau Tieu Tuan, Thu su Luong Chau (Nam Thiem Tay) rut khoi thu phu Luong Chau la Nam Trinh (Han Trung, Thiem Tay) va nhuong thanh Nam Trinh cho Tay Nguy. Tay Nguy lien phai đai quan đanh xuong Luong Chau, chiem đuoc Ich Chau. Tieu Ky chua đen đuoc Giang Lang thi hau quan đa mat, phia truoc lai bi Tieu Dich chan đanh. Sau đo khong lau, Tieu Dich bat song đuoc Tieu Ky va giet ong o cua khau Vu Giap.
Tieu Dich thuc hien xong muc đich tieu diet the luc anh em cua minh, nhung gio đay, Luong Chau, Ich Chau đa mat, Tuong Duong bi Tay Nguy khong che, Giang Lang lai roi vao nguy khon. Luc nay, Hau Canh dan binh đanh chiem Giang Chau, Trinh Chau, xua quan đen Giang Lang, tien thang vao Ba Lang (Nhac Duong, Ho Nam). Tieu Dich sai Truong Ninh cong Vuong Tang Bien đanh lui Hau Canh, gianh lai Giang Chau, Trinh Chau.
Thang 3 nam 552, Vuong Tang Bien đanh thang vao Co Thuc (An Huy) roi thua thang xua quan vao Kien Khang tieu diet Hau Canh. Du Chuong vuong Tieu Đong sau khi bi Hau Canh phe truat giang lam Hoai Am Vuong va quan thuc trong nguc đuoc giai thoat cung hai nguoi em. Luc nay ho chay ve đau quan o Hinh Chau, nhung duoi quyen Tieu Dich. Vuong Tang Bien đa bat ca ba anh em Tieu Đong nhan nuoc đen chet.
Sau khi Hau Canh chet, nha Bac Te moi thanh lap o phuong bac (cuop ngoi Đong Nguy) nhan co hoi chiem cac vung đat cua nha Luong o phia bac Truong Giang; o phia tay, nha Tay Nguy cung tang cuong cac hoat đong quan su, chiem cua Luong nhieu vung đat.


Luong Nguyen Đe len ngoi Thang 11 nam 552, Tieu Dich xung đe o Giang Lang (Kinh Chau, Ho Bac), tuc Luong Nguyen Đe. Đe thuong cong cho cac tuong, Luong Nguyen Đe phong cho Vuong Tang Bien lam Đai tu ma, Thu su Duong chau, chiu trach nhiem vung phia đong, tuong Vuong Lam đuoc phong lam Thu su Tuong Chau, tuong Tran Ba Tien đuoc phong lam Thu su Giang Chau, tuoc Truong Thanh Hau, chiu trach nhiem phong thu Giang Khau (Tran Giang, Giang To). Đen khi Luong Nguyen Đe trieu Vuong Tang Bien ve Giang Lang, Tran Ba Tien đuoc cu thay Vuong Tang Bien.
Luc Tieu Dich moi len ngoi o Giang Lang, nhan dan khong đay ba van ho. Cac quan Giang Bac phan nhieu bi Đong Nguy lan chiem. Luong Chau, Ich Chau đa hoan toan roi vao tay Tay Nguy. Ca mot dai Ung Chau lai tro thanh đat cua Tay Nguy, phan đat đai cua Luong o phia bac song Han Thuy đeu thuoc Tay Nguy, đat nuoc that lam nguy. Truoc đay Tieu Dich xung than voi Tay Nguy, nhung sau khi lam Hoang đe, Dich khong xung than nua. Tay Nguy sai su la Vu Van Nhan Thu đen Giang Lang tham hoi, Luong Nguyen Đe tiep su so sai, đong thoi con bieu lo cho ong ta thay nuoc Luong đa thong nhat, rang Luong Chau, Ich Chau va nhung đia phan do Tay Nguy chiem lay nay phai tra lai cho nuoc Luong. Trieu đinh Tay Nguy nghe vay đung đung noi gian. Ho khong nghi đen viec tra đat ma con muon thon tinh luon Giang Lang.
Tay Nguy chuan bi san mot phuong an thanh lap mot quoc gia chu hau o phia nam voi con bai Nhac Duong vuong Tieu Sat (519–552, con Thai tu Chieu Minh, nam 546 đuoc phong lam Thu su Ung Chau, tan cong đai ban doanh Giang Lang cua Tieu Dich that bai, chay sang hang phuc Tay Nguy, đuoc Tay Nguy cho quan bao ve) đuoc Tay Nguy phong lam Luong Vuong du đinh đua ve lam vua Luong.
Mua đong nam 553, cac tuong Vu Can, Vu Van Ho, Duong Trung dan 5 van bo ky binh tien đen Tuong Duong (Ung Chau), tai đay Tieu Sat tham qua đoi quan nay, tien ve Giang Lang.


Giang Lang that thu Luc nay luc luong Vuong Tang Bien va bo tuong Vuong Lam (526-573), Thu su Quang Chau đeu o xa Giang Lang khong ve kip. Ngay 14 thang 11, đai quan Tay Nguy bao vay Giang Lang, ngay 29 thi pha thanh, bat song cac tuong cung Luong Nguyen Đe, giao cho Tieu Sat trong giu va sau đo hanh hinh Luong Nguyen Đe cung cac ton that nuoc Luong tai đay (Tieu Phuong Tri, con Nguyen Đe khong co o Giang Lang nen thoat nan). Tram ho Giang Lang hon 1 van nguoi bi Tay Nguy chia cho tuong si lam no le va bi dan het ve Quan Trung. Khi thanh Giang Lang bi bao vay, Luong Nguyen Đe đa ra lenh thieu huy 14 van quyen sach rat co gia tri, gay ton that cho kho tang van hoa Trung Quoc.
Cuc dien chinh tri Giang Nam thay đoi du doi. Tay Nguy đem Giang Lang thanh khong nha trong nay giao cho Tieu Sat coi giu, sau đo Tieu Sat thanh lap nuoc Hau Luong, tuc Luong Tuyen Đe, đong đo o Giang Lang, than phuc nha Tay Nguy, ton tai cho đen nam 587.

Tran Ba Tien nam quyen, ket thuc trieu Luong |phai|nho|Nam 560   ]]
Vuong Tang Bien va Truong Thanh hau Tran Ba Tien (503 – 559, Thu su Giang Chau) la thong gia, khong cong nhan Tieu Sat, o Kien Khang pho con thu 9 cua Tieu Dich la Tan An Vuong Tieu Phuong Tri moi 11 tuoi lam vua, đo la Luong Kinh Đe. Cac nuoc Tay Nguy, Bac Te khong ngung cho quan đua tong that nha Luong ve nuoc, am muu tranh gianh anh huong tai đay. Tay Nguy đua Tieu Sat len lam vua Hau Luong nhung khong đuoc cac tuong nha Luong ung ho.
Luc nay o phia bac, Van Tuyen Đe nha Bac Te phai Thuong Đang vuong Cao Hoan đua Trinh Duong hau Tieu Uyen Minh ve nuoc lap lam vua. Vuong Tang Bien luc đau khong chap nhan viec nay, nhung sau vai tran chien voi Bac Te thi thay đoi thai đo va đong y viec nay voi đieu kien Tieu Uyen Minh phai lap Tieu Phuong Tri lam Thai tu. Mua he nam 555, Tieu Uyen Minh ve đen Kien Khang len ngoi vua, lap Tieu Phuong Tri lam Thai tu. Vuong Tang Bien va Tran Ba Tien nam quyen quan chinh.
Tuy nhien Tran Ba Tien khong hai long, cho rang Tieu Uyen Minh khong xung đang len ngoi. Tran Ba Tien phan đoi chap nhan su ap đat cua Bac Te, nen thanh ra mau thuan voi Vuong Tang Bien. Mua thu nam 555, nhan đuoc tin bao Bac Te chuan bi tan cong, Vuong Tang Bien bao tin cho Tran Ba Tien biet. Tran Ba Tien tap trung luc luong bat ngo tan cong Vuong Tang Bien.
Thang 9 nam 557, Tran Ba Tien đanh bai Vuong Tang Bien cau ket voi quan Bac Te, sai Hau An Đo tap kich va bat song Vuong Tang Bien o Thach Đau thanh, Tang Bien tu that co chet. Tran Ba Tien phe truat Tieu Uyen Minh va lap Tieu Phuong Tri len ngoi, tuc Luong Kinh Đe. Kinh Đe phong cho Tieu Uyen Minh lam Te tuong, tuoc Kien An Cong.
Tran Ba Tien đuoc phong Thuong thu lenh, Đo đoc kiem Thu su Nam Tu va Duong Chau. Ngay lap tuc Tran Ba Tien phai đoi mat voi cac the luc quan su khac đuoc Bac Te tro giup. Vua Bac Te nghe tin con bai Tieu Uyen Minh bi phe, ben mang quan đanh Luong, toi Thung Son (Tu Kim Son, Nam Kinh). Con re Vuong Tang Bien la Đo Kham lam Thai thu quan Ngo Hung cung em Tang Bien la Vuong Tang Tri lam Thai thu Ngo Quan nhan thoi co cung huong ung Bac Te.
Tran Ba Tien kien cuong chong tra. Gap luc nuoc Luong bi lut to, ong đuoc cac bo lao Giang Nam ung ho luong thuc, đa đanh bai quan Bac Te, tieu diet Đo Kham va Vuong Tang Tri. Sau chien thang đo, uy tin Tran Ba Tien rat cao.
Mac du đay lui đuoc cac the luc đoi nghich song Tran Ba Tien van phai gui mot so con tin sang Bac Te nhu Tran Đam Lang, Vinh Gia vuong Tieu Trang (chau Nguyen Đe), sau đo quan Bac Te moi rut lui. Trong nhung cuoc thuong thuyet hoa binh giua Tran Ba Tien voi Bac Te, Tieu Uyen Minh đa bi giet hai.
The luc cua Tran Ba Tien ngay cang lon, đuoc phong Truong Thanh Cong, Gia Đinh Cong, Tran Cong roi Tran Vuong. Nam 557, Thu su Quang Chau Tieu Bot tien quan đanh Tran Ba Tien, nhung bi Chu Van Duc đanh bai, Tieu Bot bi bo ha lam phan giet chet. Khi đo, thu su Tuong Chau Vuong Lam la bo ha cu cua Vuong Tang Bien, lai co chi em gai đeu la sung phi cua Luong Nguyen Đe, chiem cu Tuong Chau, Trinh Chau cung chong lai Tran Ba Tien, đe nghi Bac Te giup đo. Bac Te thu han Tran Ba Tien, theo loi cau vien Vuong Lam, lay danh nghia giup chau Luong Nguyen Đe (Tieu Dich) la Vinh Gia vuong Tieu Trang ve lam vua o Dinh Chau. Vuong Lam lap Tieu Trang lam vua o Trinh Chau (Đong Ho Bac). Tran Ba Tien phai quan đon đanh, nhung that bai, chu tuong Hau An Đo, Chu Van Duc đeu bi Vuong Lam bat song (sau đo ca hai đeu tron thoat ma ve đuoc).
Mua đong nam 557, Tran Ba Tien phe truat Luong Kinh Đe roi tu lap lam vua, tuc Tran Vu Đe, giang Kinh Đe lam Giang Am Vuong, ket thuc trieu Luong.


Cac vi hoang đe = Nha Luong (502-557) =


= Hau Luong 555-587 =


The pha nha Luong Xem them Luong thu
Nam su
Tu tri thong giam
Chu thu
Bac su


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Liang Dynasty tai Wikimedia Commons