Che đo quan chu tai Vuong quoc Anh bat đau tu Alfred Vi đai voi danh hieu Vua cua Anglo-Saxons va ket thuc boi Nu vuong Anne, nguoi đa tro thanh Nu vuong Vuong quoc Lien hiep khi Vuong quoc Anh va Vuong quoc Scotland thanh lap lien minh nam 1707.
Mot so dan chung cho rang mot so vi vua đa tung đung đau vuong quoc Anglo-Saxons đuoc coi la cac vi vua đau tien cua vuong quoc Anh. Vi du Offa, vua cua Mercia, va Egbert, vua cua Wessex đuoc cac nha van noi tieng coi la nhung vi vua đau tien cua vuong quoc Anh, nhung mot so nha su hoc khong cho rang nhu vay. Vao cuoi the ky thu VIII Offa đa thong tri mien nam nuoc Anh va qua đoi nam 796. Nam 829 Egbert chinh phuc Mercia, nhung khong kiem soat đuoc lau. Vao cuoi the ky thu IX Wessex đa chi phoi vuong quoc Anglo-Saxon. Vua cua Wessex la Alfred Đai đe la lanh chua cua phia tay Mercia va đa su dung tuoc hieu Vua cua Angles va Saxons, ong khong bao gio kiem soat đuoc mien đong va mien bac Anh. Con trai ong, Edward Truong gia đa chinh phat đong Danelaw, nhung con trai cua Edward, Æthelstan moi la nguoi cai tri toan bo vuong quoc Anh sau khi chinh phat Northumbria nam 927, ong đuoc cac nha su hoc hien đai coi la vi vua đau tien cua vuong quoc Anh.
Lanh đia xu Wales đuoc sap nhap vao vuong quoc Anh theo Đieu le Rhuddlan nam 1284, va nam 1301 vua Edward I trao cho con trai ca cua minh, vi vua tuong lai Edward II tuoc hieu Than vuong xu Wales. Ke tu thoi điem đo, tru vua Edward III, tat ca con trai ca cua vua Anh đeu mang tuoc hieu nay.
Trong thoi gian cai tri cua Henry VIII cua Anh, mot Đao luat cua Quoc hoi tuyen bo rang nuoc Anh la mot đe quoc, lanh đao boi Te tuong va nha vua so huu vinh du va tai san hoang gia nhu mot vi Hoang đe. Tuy nhien, đieu nay khong đong nghia voi viec lap ra danh hieu cua Hoang đe cua Anh hay Hoang đe cua Vuong quoc Anh. Sau khi Nu vuong Elizabeth I qua đoi nam 1603 khi khong co con cai, vua James VI cua Scotland đa đuoc len ngoi vua vuong quoc Anh va đa tro thanh James I cua Anh. Theo su tuyen bo hoang gia, James co tuoc hieu "vua cua Lien hiep Anh" (tieng Anh: King of Great Britain) nhung khong sap nhap vuong quoc toi nam 1707 duoi su tri vi cua nu vuong Anne, xu Anh đa sap nhap voi Scotland đe lap len vuong quoc moi theo luat lien minh nam 1707, vuong quoc moi la Vuong quoc Lien hiep Anh. Tuoc hieu sau nay la Quan vuong Vuong quoc Lien hiep Anh.
Chu y: Danh sach nay liet ke cac quoc vuong va nu vuong cua Vuong quoc Anh (England Kingdom), khong phai la quoc vuong va nu vuong cua Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland), mot quoc gia co chu quyen ma trong đo co 4 quoc gia cau thanh, gom: Anh, Wales, Scotland, Bac Ireland.


Vuong toc Wessex Vuong toc Đan Mach Xu Anh nam duoi su kiem soat cua Sweyn Forkbeard, mot vi vua Đan Mach, sau mot cuoc xam luoc vao nam 1013, trong đo Æthelred bo ngai vang va song luu vong o Normandy. 


Vuong toc Wessex (phuc tich lan 1) Sau cai chet cua Sweyn Forkbeard, Æthelred đang song luu vong va mot lan nua len ngoi vao ngay 3 thang 2, 1014. Con trai ong ke nhiem ong sau khi đuoc bau lam vua boi cong chung cua Luan Đon va mot phan cua Hoi đong co van Witan, bat chap nhung no luc khong ngung cua nguoi Đan Mach nham gianh lay vuong mien tu tay nguoi Tay Saxon. 


Vuong toc Đan Mach (phuc tich) Sau tran chien Assandun ngay 18 thang 10, 1016, Edmund II đa ky hiep uoc voi Cnut trong đo tat ca xu Anh tru vung Wessex se đuoc kiem soat boi Cnut. Sau cai chet cua Edmund ngay 30 thang 11, 1016, Cnut cai tri vuong quoc Anh voi tu cach la vi vua duy nhat trong hon 19 nam sau đo.


Vuong toc Wessex (phuc tich lan 2) Sau Harthacnut, nguoi Anglo-Saxon tro lai ngai vang trong giai đoan ngan tu 1042 đen 1066.


Vuong toc Godwin Vuong toc Normandy Nam 1066, mot so nhan vat noi len đe tranh gianh ngai vang Anh. Trong so ho co Harold Godwinson (đuoc Hoi đong co van Witenagemot sau cai chet cua Edward Nguoi Tuyen xung Đuc tin), Vua Harald Hardrada cua Na Uy (nguoi tuyen bo minh la nguoi ke vi hop phap cua Harthacnut) va William II, Cong tuoc xu Normandy (mot chu hau cua Vua Phap, chau cua Edward Nguoi Tuyen xung Đuc tin). Harald va William đeu len ke hoach xam luoc nuoc Anh mot cach rieng biet vao nam 1066. Godwinson đa thanh cong đay lui cuoc xam luoc cua Hardrada, nhung cuoi cung đa mat ngai vang vao tay William trong Cuoc xam luoc Anh cua nguoi Norman.
Sau Tran Hastings vao ngay 14 thang 10, 1066, William I chuyen vinh vien thu đo tu Winchester toi London. Sau khi Harold Godwinson tu tran o Hastings, Hoi đong nguoi Anglo-Saxon, Witenagemot bau len Edgar Ætheling, con trai cua Edward Đay ai va chau trai cua Edmund II, lam vua. Vi vua tre đa khong the khang cu quan xam luoc va chua bao gio đang quang. William sau đo đang quang va tro thanh Vua William I cua Anh vao ngay Giang sinh nam 1066, tai Tu vien Westminster.


Vuong toc Blois Henry I khong co nguoi Ke vi hop phap la nam gioi vi con trai cua ong, William Adelin, đa chet trong tham hoa Con tau trang nam 1120. Đieu nay đa cham dut dong doi truc tiep cua cac vi vua Norman o Anh. Henry chon con gai lon cua minh, Matilda (hay Ba tuoc phu nhan xu Anjou sau cuoc hon nhan thu hai voi Geoffrey Plantagenet, Ba tuoc Anjou va Hoang hau qua cuoc hon nhan đau tien voi Heinrich V cua Thanh che La Ma), voi tu cach la nguoi Ke vi cua ong. Truoc khi chon Matilda lam nguoi Ke vi, ong đa đam phan đe chon chau trai cua minh Stephen cua Blois lam nguoi Ke vi cua minh. Khi Henry qua đoi, Stephen đen Anh, va trong mot cuoc binh bien, chinh ong đa len ngoi thay cho Matilda. Khoang thoi gian sau đo đuoc goi la Thoi ky Hon loan (The Anarchy) - mot cuoc noi chien keo dai hon hai thap ky.


Vuong toc Anjou/Plantagenet Vua Stephen đa đi đen mot thoa thuan voi Matilda vao thang 11 nam 1153 voi viec ky ket Hiep uoc Wallingford, trong đo Stephen cong nhan Henry, con trai cua Matilda va nguoi chong thu hai cua ba Geoffrey Plantagenet xu Anjou, voi tu cach la nguoi Ke vi cua minh. Gia toc co nguon goc tu cuoc hon nhan cua Matilda va Geoffrey đuoc biet đen rong rai voi hai cai ten, Vuong toc Anjou (theo tuoc hieu Ba tuoc xu Anjou cua Geoffrey) va Vuong toc Plantagenet, theo biet hieu cua ong. Tren thuc te, cac quoc vuong tu Henry II đen Richard II đeu thuoc dong doi phu he chinh tu Geoffrey, tuc la cung chung mot Vuong toc. Tuy nhien, cac su gia hien đai thuong coi cac quoc vuong tu Henry II đen John thuoc ve vuong toc Anjou, khi ho van cai tri Đe che Angevin, trong khi cac quoc vuong tu Henry III đen Richard II thuoc ve vuong toc Plantagenet, khi Đe che Angevin đa sup đo. Cac quoc vuong sau đo, du van la cac dong phu he thu cua Vuong toc Anjou va Plantagenet, đuoc goi la Vuong toc Lancaster va Vuong toc York trong Chien tranh Hoa Hong.
Cac quoc vuong thuoc Vuong toc Anjou, thuong đuoc goi la nguoi Angevin (tieng Phap co nghia la "tu Anjou") cai tri Đe che Angevin trong the ky 12 va 13, mot khu vuc trai dai tu day nui Pyrenees đen Ireland. Ho khong coi xu Anh la que huong chinh cua minh cho đen khi hau het cac lanh tho tren luc đia cua ho bi mat vao tay cac the luc khac duoi thoi Vua John. Nguoi Angevin đa bat đau su dung Vuong huy Vuong that Anh, thuong bieu thi bieu tuong cua cac vuong quoc do ho hoac nhung nguoi ke vi nam giu hoac tuyen bo chu quyen, mac du khong co bieu tuong cua Ireland trong mot thoi gian kha dai. Dieu et mon droit lan đau tien đuoc su dung lam phuong cham boi Richard I vao nam 1198 tai Tran chien Gisors, noi ong đanh bai luc luong cua Philippe II cua Phap. No thuong đuoc su dung nhu cham ngon cua cac quoc vuong Anh ke tu khi đuoc thong qua boi Edward III.


Vuong toc Plantagenet Vuong toc Plantagenet lay ten tu Geoffrey Plantagenet xu Anjou, chong cua Matilda va cha cua Henry II. Cai ten Plantagenet khong đuoc biet đen la mot ho đen tan khi Richard xu York lay no lam ho cua minh vao the ky 15. Ke tu đo, no đa đuoc ap dung lam ten cho vuong toc cho cac quoc vuong xu Anh tu Henry II tro đi. Tuy nhien, cac su gia hien đai thuong coi Henry II va cac con trai cua ong la thanh vien cua Vuong toc Anjou, hay Angevin nho đe che luc đia rong lon cua minh, va hau het cac vi vua Angevin truoc John đa danh nhieu thoi gian o cac thuoc đia luc đia cua ho hon la o xu Anh.
Ke tu Henry III, sau khi mat hau het đat tren luc đia, cac vi vua Plantagenet đa gianh nhieu thoi gian o Anh hon. Cac vuong toc Lancaster va York đeu la cac nhanh thu cua vuong toc Plantagenet.


= Vuong toc Lancaster =
 
Vuong toc Lancaster co nguon goc tu con trai thu ba con song cua Edward III, John xu Gaunt. Henry IV soan ngoi Richard II (va cung thay the vi tri ke vi ngai vang cua Edmund Mortimer (khi ay 7 tuoi), mot hau due cua con trai thu hai cua Edward III, Lionel xu Antwerp).


= Vuong toc York =
Vuong toc York tuyen bo quyen thua ke ngai vang voi nguon goc tu con trai thu hai con song cua Edward III, Lionel xu Antwerp, nhung no thua huong cai ten cua minh tu nguoi con trai thu tu con song cua Edward, Edmund xu Langley, Duke of York đau tien.
Chien tranh Hoa Hong (1455–1485) chung kien ngai vang đuoc chuyen qua lai giua hai vuong toc đoi thu cua nhau, Lancaster va York. 


= Vuong toc Lancaster (phuc tich) =


= Vuong toc York (phuc tich) =


Vuong toc Tudor Vuong toc Tudors co nguon goc theo mau he tu John Beaufort, mot trong nhung nguoi con ngoai gia thu cua John of Gaunt (nguoi con trai thu ba con song cua Edward III), voi tinh nhan lau nam cua Gaunt Katherine Swynford. Hau due cua nhung nguoi con ngoai gia thu cua cac vi vua xu Anh se khong co quyen ke vi ngai vang, nhung tinh hinh tro nen phuc tap hon khi Gaunt va Swynford cuoi cung đa ket hon vao nam 1396 (25 nam sau khi John Beaufort ra đoi). Ve cuoc hon nhan nay, Giao hoi đa tuyen bo nha Beaufort đuoc hop phap hoa thong qua mot sac lenh cua giao hoang trong cung mot nam. Nghi vien cung lam đieu tuong tu nhu vay trong mot Đao luat ban hanh nam 1397. Trong mot tuyen bo sau đo boi con trai hop phap cua John xu Gaunt, Vua Henry IV, cung cong nhan tinh hop phap cua nha Beaufort, nhung tuyen bo ho khong đu tu cach đe ke vi ngai vang. Tuy nhien, nha Beaufort van giu quan he đong minh voi cac hau due khac cua Gaunt, nhung thanh vien cua Vuong toc Lancaster.
Chau gai cua John Beaufort, Quy ba Margaret Beaufort cuoi Edmund Tudor. Tudor la con trai cua mot vi quan xu Wales ten la Owain Tudur (đuoc Anh hoa la Owen Tudor) va Catherine cua Phap, goa phu cua Vua Henry V nha Lancaster. Edmund Tudor va anh chi em cua ong hoac la con ngoai gia thu, hoac la con cua mot cuoc hon nhan bi mat, va tai san cua ho la nho thien chi cua anh cung me khac cha hop phap cua ho, Vua Henry VI. Khi Vuong toc Lancaster sup đo, gia toc Tudor đa tro thanh gia toc ke tuc va thay the ho.
Vao cuoi the ky 15,gia toc Tudor la hy vong cuoi cung cua nhung nguoi ung ho vuong toc Lancaster. Con trai cua Edmund Tudor tro thanh vua Henry VII sau khi đanh bai Richard III trong Tran Bosworth vao nam 1485, chien thang Chien tranh Hoa Hong. Vua Henry cuoi Elizabeth of York, con gai cua Edward IV, qua đo thong nhat hai gia toc Lancaster va York.


Vuong toc Stuart Chau ho cua Elizabeth I, nguoi đang la Vua James VI cua Scotland, ke vi ngai vang xu Anh va tro thanh James I trong Lien minh vuong that. James co nguon goc tu vuong toc Tudor qua cu cua ong, Margaret Tudor, con gai lon nhat cua Henry VII va vo cua James IV of Scotland. Nam 1604, ong tu tuyen bo minh la Vua Anh [King of Great Britain]. Tuy nhien, hai nghi vien van hoat đong đoc lap cho đen Đao luat Lien minh 1707.


= Đe Nhat Cong hoa Anh =
Khong co quan chu nao cai tri sau vu xu tu Charles I vai nam 1649. Giua cac nam 1649 va 1653, khong co bat ky ai giu vi tri nguyen thu quoc gia cua Anh, khi Anh đuoc quan ly truc tiep boi Nghi vien Tan du voi mot Hoi đong Nha nuoc Anh phuc vu voi vai tro hanh phap trong thoi ky đuoc biet đen voi ten goi Thinh vuong chung Anh.
Sau mot cuoc đao chinh vao nam 1653, Oliver Cromwell đa truc tiep kiem soat Anh tu tay Nghi vien. Ong giai tan Nghi vien Tan du voi tu cach nguoi đung đau luc luong quan su va Anh buoc vao thoi ky Bao ho, duoi quyen kiem soat truc tiep cua Cromwell voi danh hieu Bao ho cong.

Richard Cromwell đa bi Uy ban An ninh Anh cuong che phe truat vao thang 5 nam 1659. Xu Anh khi ay khong co bat ky nguyen thu quoc gia nao. Sau gan mot nam vo chinh phu, che đo quan chu đa đuoc trung hung khi Charles II tro ve tu Phap đe nhan ngai vang.


= Vuong toc Stuart (phuc vi) =

Mac du che đo quan chu đuoc phuc hoi nam 1660, nhung khong on đinh cho toi Cach mang vinh quang nam 1688 khi Nghi vien cam nguoi cong giao La Ma len ngoi.


= Đe Nhi Cong hoa Anh =
James II bi Nghi vien phe truat chua đay 4 nam sau khi len ngoi, bat đau giai đoan chuyen tiep thu hai cua the ky. Đe giai quyet cau hoi ai se thay the vi vua bi phe truat, mot Nghi vien Cong uoc đuoc trieu tap đa bau chon con gai cua James la Mary II va chong cua ba (cung la chau trai goi ong la cau) William III lam đong quan chu, trong Cach mang Vinh quang.


= Vuong toc Stuart va Orange =
Trong khi James va cac hau due cua minh tiep tuc tuyen bo voi Ngai vang, tat ca cac tin đo Cong giao (nhu James va con trai minh la Charles) đa bi cam len ngoi chieu theo Đao luat Dan xep 1701, ban hanh boi Anne, em gai theo Tin lanh cua James.
Voi Đao luat Lien minh 1707,  Anh [England] voi tu cach la mot quoc gia co chu quyen chinh thuc ket thuc, đuoc thay the boi Vuong quoc Anh moi; xem Danh sach quan chu Lien hiep Anh.


Đao luat Lien minh 1707 Đao luat Lien minh 1707 thuuc ra la 2 đao luat nghi vien khac nhau đuoc thong qua trong cac nam 1706 va 1707 boi Nghi vien xu Anh va Nghi vien Scotland đe hieu luc hoa Hiep uoc Lien minh đuoc ky ket vao ngay 22 thang 7, 1706. Đao luat ket hop Vuong quoc Anh [Kingdom of England] va Vuong quoc Scotland (truoc đay la 2 quoc gia co chu quyen rieng biet, voi hai co quan lap phap rieng biet nhung chung mot quan chu tu thoi James VII va I) va tao thanh Vuong quoc Anh moi [Kingdom of Great Britain].
Anh [England], Scotland va Ireland đa co chung mot quan chu trong hon 100 nam, tu Lien minh vuong that vao nam 1603, khi Vua James VI cua Scotland ke vi ngai vang xu Anh va Ireland tu ba ho cua minh, Nu vuong Elizabeth I. Mac du đuoc mo ta la mot Lien minh vuong that, nhung thuc te cho đen nam 1707, hai vuong that rieng biet moi chinh thuc đuoc ket hop lam mot.
Đa co nhung no luc vao nam 1606, 1667 va 1689 nham thong nhat Anh va Scotland bang Đao luat cua Nghi vien nhung phai đen đau the ky 18, y tuong nay moi nhan đuoc su ung ho cua ca hai the che chinh tri đang sau no, mac du vi nhung ly do kha khac nhau.


Bang bieu quan chu vuong quoc Anh Ghi chu = Chung =


= Ngay đang quang =


= Noi chon cat =


Xem them Matilda
Mary I
Elizabeth I
Mary II
Anne I
Victoria
Elizabeth II


Tham khao Lien ket ngoai English Monarchs - A complete history of the Kings and Queens of England
Britannia: Monarchs of Britain Luu tru ngay 15 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine
Archontology
Kings of England Luu tru ngay 16 thang 1 nam 2016 tai Wayback Machine