Nhoi mau co tim la benh ly nguy hiem đe doa tinh mang do tac nghen đot ngot mach mau nuoi tim. Khi co tim hoan toan khong đuoc cung cap mau thi co vung co tim ay se hoai tu gay trieu chung đau nguc du doi. Tuy theo bao nhieu co tim bi huy, benh co the nhe hoac nang. Neu co chua bi huy han thi goi la "đau tim" (angina).


Dau hieu Bieu hien thuong gap la đau nguc trai du doi, keo dai hon 15-30 phut. Đau co khi kem va mo hoi va kho tho, met nhieu, khong dam van đong nang vi gia tang con đau. Đau co the lan ra canh tay cang tay trai đen ngon ut va ap ut ban tay trai, hoac co the lan sau lung hoac ham duoi trai. O nhung nguoi đa co tien su benh thieu mau co tim, đau nguc du doi khong giam sau khi su dung nitroglycerine hoac isosrbide dinitrate (Risordane) ngam duoi luoi, can tham van bac si ngay.
Mot so nguoi bi nhoi mau co tim co the chi bieu hien bang kho tho nhe hay met khi van đong ma khong đau nguc. Do đo co the nhoi mau co tim se bi bo sot. Cho nen trong cuoc song hang ngay chung ta van co the gap nhung truong hop chi than met truoc đo vai gio sau đo đot nhien tu vong.


= Theo đinh nghia lan thu III toan cau ve nhoi mau co tim cap =
Thuat ngu nhoi mau co tim cap đuoc khuyen nghi su dung khi co bang chung hoai tu co tim trong tinh huong lam sang phu hop voi thieu mau cuc bo co tim cap. Đuoc xac đinh khi co mot trong cac tieu chuan sau:
- Co su tang hay giam cua chat chi điem sinh hoc (khuyen cao su dung men troponin tim) voi it nhat co mot gia tri đat muc 99% bac phan vi cua gioi han tren dua theo tham chieu, va kem voi it nhat mot tieu chuan kem theo sau đay:
+ Co trieu chung cua thieu mau cuc bo co tim.
+ Bien đoi ST-T moi hoac tai xuat hien hoac co su bieu hien cua block nhanh trai moi.
+ Xuat hien song Q benh ly tren ECG.
+ Bang chung hinh anh hoc ghi nhan su moi mat co tim hoac roi loan van đong vung.
+ Xac đinh huyet khoi mach vanh qua chup mach vanh hay mo tu thi.
- Đot tu voi trieu chung huong toi thieu mau cuc bo co tim, co dau hieu thieu mau cuc bo co tim moi tren ECG hoac block nhanh trai moi, nhung tu vong xay ra truoc khi lay đuoc mau chat chi điem sinh hoc, hoac truoc khi gia tri chat chi điem tang.
- Nhoi mau do can thiep mach vanh qua da (PCI) đuoc đinh nghia khi tang gia tri cua cTn (> 5 lan 99% bach phan vi cua gioi han tren) o cac benh nhan co gia tri nen binh thuong (<= 99% bach phan vi gioi han tren) hoac co su gia tang cua cTn > 20% neu gia tri nen đa tang, on đinh hoac đang giam.
ngoai ra con phai co mot trong cac đieu kien sau: (1) trieu chung thieu mau cuc bo; (2) ECG thieu mau cuc bo; (3) chup mach vanh phu hop tai bien thu thuat; (4) hinh anh hoc cho thay ton thuong mat co tim hoac roi loan van đong vung.
- Nhoi mau co tim do huyet khoi trong stent khi xac đinh bang chup đong mach vanh hoac mo tu thi trong benh canh thieu mau cuc bo co tim kem theo tang hay giam chat chi điem sinh hoc voi it nhat gia tri tren 99% bach phan vi cua gioi han tren.
- Nhoi mau co tim do bac cau đong mach vanh đuoc đinh nghia bang su đong thuan tang gia tri cua cTn o cac ben nhan co muc gia tri binh thuong. Ngoai ra kem theo mot trong ac dau hieu sau: (1) song Q hoac block nhanh trai moi xuat hien; (2) chup mach vanh cho thay tac nghen cau noi; (3) hinh anh hoc ton thuong co tim hoac roi loan van đong vung.


= Nhoi mau co tim cu =
Nhoi mau co tim cu đuoc chan đoan khi co mot trong cac tieu chuan sau:
- Song Q benh ly co hoac khong kem theo trieu chung cua thieu mau cuc bo co tim va can loai tru cac nguyen nhan co song Q khong do thieu mau cuc bo co tim.
- Bang chung hinh anh hoc cho thay mot vung co tim khong con song, can loai tru cac nguyen nhan khac gay ton thuong co tim khong do thieu mau cuc bo.
- Giai phau benh cho thay đa nhoi mau co tim truoc đo.


= Đinh nghia khac ve nhoi mau co tim =
Nhoi mau co tim la hoai tu do thieu mau cuc bo co tim keo dai cua mot vung co tim voi dien tich lon hon 2 cm², gay nen do tac nghen hay co that mach vanh.


Lich su Truoc khi co may ghi đien tim, khong the nao chan đoan chinh xac đuoc chung nhoi mau co tim. Nam 1772, bac si William Heberden co viet ve chung "đau nguc" nhung chang may ai hieu ve can ban nguyen nhan cua loai benh tim mach nay
Nam 1912 James Herrick mieu ta can benh ve tim va la nguoi đau tien đua ra gia thuyet ve huyet khoi lam nghen mach vanh tim. Sau đo moi co kham pha ve nguyen nhan chinh (mang xo vua bi nut gay tu mau).
Nam 1956 cac cuoc khao cuu (cua nhom y si Anh) kham pha ve cac yeu to nguy co cua benh tim mach – nhat la tac hai cua thuoc la.


Co che benh sinh = Giai phau đong mach vanh =
Đong mach vanh cap mau cho tim xuat phat tu đong mach chu len chia lam hai nhanh đong mach vanh phai va đong mach vanh trai.
- Đong mach vanh phai tach ra tu cung đong mach chu ngay phia tren van đong mach chu chui ra mat truoc tim qua khe giua đong mach phoi va tieu nhi phai roi đi xuong vao mat hoanh vao ranh gian that sau va tan cung o đinh tim. No cap mau cho nhi trai, phan lon that phai va thanh duoi that trai, 1/3 vach lien that, nut xoang va nut nhi that. Khi tac gay thieu mau thanh duoi.
- Đong mach vanh trai cung tach ra tu cung đong mach chu ngay phia tren van đong mach chu, chui ra mat truoc tim qua khe giua than đong mach phoi va tieu nhi trai. Đong mach vanh trai chia lam hai nhanh: nhanh gian that truoc noi đong mach vanh phai cung cap mau nuoi 2 that va vach len that (khi tac gay thieu mau vung truoc mom) va nhanh mu đi xuong mat hoanh, cung cap mau cho nhi trai, phan lon that trai, mot phan that phai, 2/3 truoc vach lien that (khi tac gay thieu mau thanh duoi).


= Co che benh sinh =
Chu yeu la do xo vua đong mach vanh (90%). Mang xo vua tien trien dan gay hep long đong mach vanh va cuoi cung gay tac han. Benh canh la con đau that nguc khong on đinh (ĐTNKOĐ) voi tan suat, cuong đo va thoi gian tang dan dan toi nhoi mau co tim (NMCT). Mat khac, mang xo vua khong vung co the bi bong ra va huyet khoi thanh lap nhanh chong gay nen hoi chung vanh cap, voi benh canh ĐTNKOĐ moi xuat hien co the dan đen NMCT. Mot so it truong hop NMCT do co that mach vanh.
So it con lai NMCT khong do xo vua nhu ton thuong đong mach vanh, bat thuong đong mach vanh bam sinh, chan thuong nguc, benh hong cau, tieu cau...


= Sinh ly benh =
Hoat hoa than kinh, hormone sau ton thuong co tim
Ton thuong co tim lam giam cung luong tim, dan toi hoat hoa 3 he thong bu tru: he giao cam, Renin – Angiotensin, Arginine Vasopressin gay co mach giu muoi, nuoc hau qua lam tang tien tai va hau tai, gay giam chuc nang co tim va sung huyet mach mau.
Tai cau truc that trai sau nhoi mau co tim
Ket qua hoat hoa he thong than kinh, hormone gay tang ap luc that trai cuoi tam truong, lam gia tang suc cang thanh tim cuoi tam thu. Đieu nay dan đen he luy: (1) vung nhoi mau bi dan ra va dan dan mong hon, gay nguy co suy tim, tui phinh hay vo tim; (2) vung khong nhoi mau se phi đai đe giam bot suc cang thanh.
Tai cau truc that trai giai đoan đau giup cai thien cung luong tim, nhung ve lau dai cac buong tim se dan, dan toi suy tim.
Cac bien co dan toi tu vong
Nhoi mau co tim dan toi 3 he qua: roi loan nhip tim (co the gay đot tu), ton thuong co tim, hoat hoa than kinh hormone (dan đen tai cau truc that, ve lau dai se dan toi suy tim va tu vong).


Dich te hoc = The gioi =
Nam 1990, the gioi co 50,4 trieu nguoi chet thi tu vong do benh mach vanh chiem 28%, trong so 1,4 ty nguoi giam chat luong cuoc song thi benh tim mach gay ra 9,7%. Đen nam 2001, tu vong do benh tim mach tang len 29%, du đoan đen 2030 thi con so nay khoang 30%, trong so đo 14,9% o nam va 13,1% o nu tu vong vi benh mach vanh.
Theo thong ke cua To chuc Y te The gioi, nam 2004 the gioi co 7,2 trieu nguoi, chiem 12,2% chet vi benh mach vanh, co hon 3 trieu nguoi nhoi mau co tim ST tren len, 4 trieu nguoi bi hoi chung vanh cap ST khong chenh len. Đen nam 2008, trong tong so 57 trieu nguoi chet tren toan the gioi thi tu vong do benh tim mach la 17,3 trieu nguoi (31%), trong đo tu vong do benh mach vanh chiem 46% o nam va 38% o nu.
Tren the gioi moi nam co 2,5 trieu nguoi chet do benh nhoi mau co tim, trong đo 25% chet trong giai đoan cap tinh cua benh. Trong vong nam sau đo chet them 5% – 10% nua.
O Hoa Ky, cu 6 nguoi chet la co mot nguoi chet vi benh tim mach. Trong nam 2009 co 386.324 nguoi tu vong bi benh mach vanh. Moi nam co khoang 635.000 truong hop nhoi mau moi xuat hien va 280.000 truong hop nhoi mau tai phat, 150.000 nhoi mau im lang. Uoc tinh cu moi 34 giay la co mot truong hop nhoi mau xuat hien, 1 phut la co mot truong hop tu vong.
Hungari la nuoc đuoc xep thu 10 tren the gioi ve benh nhoi mau co tim. Tuy chi co 10 trieu dan ma moi nam co 25.000 nguoi Hungari bi nhoi mau co tim moi (khong ke nhung truong hop nhoi mau co tim cu). Cung o nuoc nay, ty le tu vong do cac benh tim mach chiem 47% tong so tu vong chung, trong đo 60% tu vong do benh đong mach vanh ma hang đau la nhoi mau co tim.
Hai nhom nghien cuu Baltimore va Framingham cua My đa mo tu thi tren mot nghin truong hop đot tu, 20 – 51% nam gioi o đo tuoi 35–54 đot tu do nhoi mau co tim, 6 – 10% phu nu o đo tuoi nay đot tu vi nhoi mau co tim.


= Viet Nam =
O Viet Nam tuy chua co so lieu thong ke đay đu ve so benh nhan nhoi mau co tim nhung so benh nhan nhoi mau ngay cang tang. Nhung nam 50 cua the ki XX, so benh nhan nhoi mau co tim la hiem thi ngay nay, muc đo pho bien cua benh ngay cang nhieu va hau nhu ngay nao cung co nguoi nhap vien.
Nam 2003, theo thong ke cua Vien Tim mach Quoc gia Viet Nam, ty le benh nhan vao vien vi nhoi mau co tim cap la 4,2% đen nam 2007 con so nay la 9,1%.
O Benh vien Cho Ray, Sai Gon, nam 2010 co toi 7.421 truong hop nhap vien vi đau that nguc, 1.538 ca phai nhap vien va đieu tri vi hoi chung vanh cap, 267 truong hop tu vong.


Cac yeu to nguy co = Tuoi va gioi tinh =
Tuoi cao la yeu to nguy co chinh cua benh mach vanh. Nguy co benh mach vanh do xo vua tang theo tuoi, nguy co tu vong la 1,5/1.000 nguoi o đo tuoi 50. O nam gioi tuoi mac benh mach vanh trung binh la 55, o nu gioi la 65. Nam gioi co nguy co mac benh cao gap 5 lan nu gioi o đo tuoi 50, cang ve sau thi ty le nay cang nho lai. Đen 75 tuoi thi tan suat mac benh o nam va nu nhu nhau.


= Tien su gia đinh =
Gia đinh co nguoi mac benh som truoc 55 tuoi o nam va 65 tuoi o nu. Benh mach vanh co the di truyen đuoc, ty le tim mach o nguoi co tien su gia đinh cao gap 3-4 lan nguoi khong co tien su.


= Hut thuoc la =
Thuoc la lien quan đen cai chet cua khoang 5 trieu nguoi, chiem 9%,  xap xi 1,6 trieu nguoi co lien quan toi benh tim mach tu vong. So voi nhung nguoi khong hut thuoc la thi nguoi hut thuoc la co nguy co tien đen benh mach vanh do xo vua toi 60%, tang 50% tu vong benh tim mach. Hut thuoc la gay gia tang nong đo carbon monoxide trong mau, dan toi pha huy te bao noi mo mach vanh, gia tang ket tap tieu cau, tang nguy co hinh thanh huyet khoi tac nghen. Hut thuoc la la yeu to nguy co đoc lap voi cac yeu to khac.


= Roi loan mo mau =

Nong đo Cholesterol cao la nguyen nhan cua 56% benh thieu mau co tim, gay nen tu vong cua khoang 4,4 trieu nguoi moi nam. Tang LDL, tang cholesterol, tang nguy co mac benh va tu vong do benh mach vanh, nguoi co nong đo cholesterol >200 mg% cao gap 6 lan nguoi co nong đo khong đat muc đo. Giam HDL gay gia tang nguy co benh tim mach.


= Đai thao đuong =
Bien chung tim mach la bien chung pho bien va nguy hiem nhat cua benh đai thao đuong, gay gia tang 50% nguy co benh mach vanh do xo vua o nam, 99% o nu. Nguy co chet do benh mach vanh o benh nhan co đai thao đuong khong co tien su nhoi mau co tim tuong đuong voi benh nhan tung bi nhoi mau co tim khong co đai thao đuong. Benh tim mach do xo vua đong mach vanh la nguyen nhan khien 65% tu vong cua benh đai thao đuong.


= Tang huyet ap =
Tang huyet ap la benh ly thuong gap nhat trong cac benh ly tim mach, la nguyen nhan khien cho 7 trieu nguoi chet moi nam tren toan the gioi, 49% cac truong hop benh mach vanh đuoc quy cho la do tang huyet ap. Mac du tang huyet ap đuoc đinh nghia khi huyet ap tam thu lon hon 140mmHg, nhung Lawes va cong su nghien cuu thay co toi 50% ganh nang benh tim mach khi huyet ap tam thu o muc duoi 145mmHg. Huyet ap cang tang thi nguy co benh mach vanh cang cao.


= It van đong the luc =
Van đong the luc vua it nhat 30 phut moi ngay, it nhat 5 ngay trong tuan, đoi voi van đong manh thi it nhat 20 phut moi ngay, it nhat 3 ngay mot tuan lam giam nguy co mac benh tim mach. Nguoi truong thanh van đong the luc thuong xuyen thi kha nang mac benh mach vanh giam.


= Beo phi trung tam =
Beo phi la mot trong yeu to nguy co chinh cua benh mach vanh, nguy co mac benh xo vua mach vanh cang cao neu beo phi chu yeu o phan bung. Beo phi thuong đi kem voi nhieu yeu to nguy co khac nhu tang huyet ap, roi loan lipid, roi loan dung nap glucose. Nguoi beo phi de mac benh đai thao đuong type 2 hon so voi nguoi nhe can.


= Stress =
Thai đo thu đich, tram cam, co lap ve mat xa hoi hay trang thai cang thang keo dai co gia tri du bao benh đong mach vanh. Nhung sang chan tinh than la yeu to khoi phat nhoi mau co tim.


= CRP =
Tang CRP cho thay co gia tri du bao cac bien co tim mach. Đo CRP–hs co gia tri bo sung cho viec luong gia nguy co trong phong ngua tien phat benh mach vanh, con o nguoi co benh mach vanh thi đo CRP-hs co y nghia du bao bien co tu vong. Co 3 muc nguy co benh mach vanh đoi voi nong đo CRP-hs la: nguy co thap (<1 mg/L), nguy co trung binh (1–3 mg/L), nguy co cao (>3 mg/L). Gia tang ket hop giua CRP va LDL gia tang đang ke nguy co tim mach so voi benh mach vanh.


Lam sang = Tien su - Benh su =
- Hau het benh nhan nhap vien voi hoi chung vanh cap đeu co benh mach vanh truoc đo (80%), ¾ co nhoi mau co tim ST khong chenh len, mot it co con đau that nguc khong on đinh o nam gioi. Tuy nhien o nu gioi thi đau that nguc khong on đinh chiem ty le cao hon.
 - Thoi gian khoi phat: thuong xay ra vao ban đem, nhieu vao sang som.
 - Hoan canh khoi phat: 50% khong co yeu to dan đen khoi benh, con lai xay ra khi gang suc, sang chan tinh than, bi benh noi ngoai khoa khac.


= Trieu chung co nang =
Trieu chung đien hinh va thuong gap nhat cua nhoi mau co tim la:

Đau nguc: hay gap nhat, cam giac đau sau trong co the voi cam giac đau nhu bi đe ep, bop chat o giua nguc, dien ra trong khoang 5–15 phut (khac ve thoi han va đo đau voi con đau nguc thong thuong), thuong khong qua 1 gio.
Con đau co the lan len vai, co, ham hoac lan doc theo canh tay, đac biet la tay trai.
Cac trieu chung phu nhu: va mo hoi, buon non, chong mat, bat tinh, met nhoc, kho tho, tai nhot, tim đap manh.
Nhieu truong hop nhoi mau co tim lai co bieu hien khong ro rang nhu tieu chay, đau bung, hoac chang he co trieu chung (nhoi mau co tim tham lang – thay nhieu trong cac benh nhan đai thao đuong), hoac lai het suc đot ngot, bieu hien bang bien chung hon me, roi loan nhip tim, ngung tim hay chet bat ngo…


= Trieu chung thuc the =
- Huyet ap: co the tang cao do he qua cua viec tang tiet catecholamine, hoac co the giam thap trong truong hop suy tim nang, shock tim.
 - Mach: co the rat cham hoac rat nhanh.
 - Tieng tim: T1, T2 thuong nho, co the co T3, T4, am thoi cuoi tam thu ngan. Am thoi co the nghe đuoc o mom tim.
 - Tinh mach co noi: co the thay neu nhoi mau co tim that phai 
 - Nhiet đo: thuong tang, khoang 38 °C trong tuan đau.
 - Rale phoi: co the co rale am đay phoi.


Can lam sang = Đien tim đo =
Đien tam đo co the binh thuong o benh nhan moi mac benh nen can đuoc theo doi thuong xuyen moi 6 gio.
 Vai tro: phan biet giai đoan toi cap, cap hay đa on đinh cua nhoi mau. Ngoai ra con giup đinh khu vung nhoi mau co tim.
 Hinh anh đien tam đo nhoi mau co tim: bien đoi thieu mau o đien tim đo bieu hien o su thay đoi cua song T, dan đen co tim bi ton thuong ghi nhan đuoc su thay đoi cua đoan ST bat đau chenh len, cuoi cung la song Q xuat hien bieu hien cua hoai tu co tim. Can phan biet nhoi mau co tim co song Q va khong co Q vi co gia tri tien luong khac nhau.
 Nhoi mau co tim thanh duoi thi 70–80% co kem theo nhoi mau that phai, can khao sat them V3R va V4R.


= Men tim =


 Myoglobin  Thay trong cac co ke ca co tim. Binh thuong, nong đo trong huyet thanh la <70 ng/ml, se tang trong cac benh co ton thuong co. Trong nhoi mau co tim, myoglobin se tang som nhat, tu gio thu 2, nhanh hon ca cac men tim khac, đat toi đa co the gap 6 lan binh thuong, tro ve binh thuong sau 2-3 ngay.


 CK va CK-MB  Dung đe uoc luong đo rong cua nhoi mau co tim hon la dung đe chan đoan. Tang vao gio thu hai cua benh, đat đinh vao 24 gio va tro ve binh thuong sau 48–72 gio neu men tang cao 3-4 ngay cho biet su tai phat. CK-MB co gia tri đac hieu >95%.


 LDH  Tang vao khoang 24–48 gio sau khi nhoi mau, duy tri đen ngay thu 7, co khi đen 14 ngay. Co gia tri trong chan đoan nhoi mau muon. Hien nay it đuoc su dung đe chan đoan nhoi mau co tim.


 Transaminase  Gom GOT va GPT, hien nay it đuoc su dung trong chan đoan.


 Troponin T va I  Đac hieu nhat, chi tang khi co nhoi mau co tim hay suy tim rat nang. Ca troponin T va I đieu co gia tri chan đoan nhu nhau va thuong tang vao gio thu ba cua benh, đat đinh sau 24–48 gio, keo dai 5–14 ngay. Trong nhoi mau co tim, troponin co the tang gap 20 lan gia tri binh thuong.


= CRP =
 Xet nghiem khong giup ich cho chan đoan nhoi mau co tim, nhung co ich trong viec tien luong muc đo nang, đanh gia nguy co tu vong nhoi mau co tim cap. Co 3 muc nguy co benh mach vanh đoi voi nong đo CRP-hs la: nguy co thap (<1 mg/L), nguy co trung binh (1–3 mg/L), nguy co cao (>3 mg/L). Gia tang ket hop giua CRP va LDL gia tang đang ke nguy co tim mach so voi benh mach vanh.


= BNP va NT-PRO-BNP =
 Gia tri nong đo NT-proBNP cua benh nhan đau that nguc 3 gio đau trong gioi han binh thuong va đat đinh sau 24 gio. O benh nhan nhoi mau co tim cap, nong đo NT-proBNP va BNP tang mot cach nhanh chong đat toi đa vao thoi điem 20-30 gio sau khoi phat trieu chung. Nong đo NT-proBNP la yeu to tien luong tu vong đoc lap voi cac yeu to nguy co khac va lien quan chat che voi tinh trang suy tim sau hoi chung vanh cap. Gia tri tien luong tu vong cua nong đo NT-proBNP o benh nhan benh đong mach vanh la 721 ng/L (đo nhay 71,3% va đo đac hieu 71,3%.


= Sieu am tim =
 Sieu am tim 2D huu ich trong phu giup chan đoan. Hinh anh roi loan van đong khu tru co the thay o thieu mau cuc bo co tim, nhoi mau co tim cap, soi hoa co tim hay trong cac loan nhip tim.
 Nhoi mau co tim cap dan đen roi loan van đong khu tru, cac vung con lai tang đong bu tru, khi khong thay bu tru co the la ton thuong nhieu nhanh đong mach vanh hoac tac nghen đa đuoc thong thuong.
 Nhoi mau co tim cu bieu hien tren sieu am 2D bang hinh anh vo đong hay loan đong, soi hoa co tim sang hon, mong hon cac vung ke.
 Sieu am 2D huu ich trong chan đoan nhoi mau that phai, con nhay hon ca đien tim đo.


= Chup đong mach vanh =
 Đuoc su dung khi trieu chung co nang khong đac hieu, ECG kho cat nghia. Tren hinh anh chup đong mach vanh co dau hieu tac nghen va roi loan van đong vung.


Phan loai nhoi mau co tim Đinh nghia nhoi mau co tim cap quoc te lan thu III đa phan loai nhoi mau co tim thanh cac loai sau:

Loai 1: Nhoi mau co tim nguyen phat: do mang xo vua dan toi hinh thanh cuc mau đong trong long mach vanh ket qua lam giam tuoi mau nuoi hoai tu co tim.
Loai 2: Nhoi mau co tim thu phat: ton thuong hoai tu co tim co benh khac ngoai benh mach vanh gay mat can bang cung cau oxy cua co tim. 
Loai 3: Nhoi mau co tim dan toi tu vong trong truong hop khong co ket qua men tim: đot tu nghi ngo thieu mau cuc bo co tim va  co dau thieu mau cuc bo co tim moi hoac block nhanh trai moi, nhung tu vong xay ra truoc khi co the lay đuoc mau mau hoac truoc thoi điem men tim tang.
Loai 4a: Nhoi mau co tim do can thiep đong mach mach vanh qua da (PCI).
Loai 4b: Nhoi mau co tim do huyet khoi trong stent.
Loai 5: Nhoi mau co tim do mo bac cau mach vanh.


Phan đo nhoi mau co tim cap Phan đo theo suy bom thi Killip & Kimball đa lap bang xep loai phan ra 4 tang I-IV nham tien luong moi NMCT cap sau lan kham đau tien:


Bien chung nhoi mau co tim cap Bien chung co hoc: Thong lien that do thung vach lien that, ho van 2 la cap do đut day chang cot co, vo tim.
Shock tim: thuong do roi loan chuc nang that trai nang.
Nhoi mau that phai: thuong gap o benh nhan nhoi mau vung duoi.
Suy tim: la mot trong nhung nguyen nhan chinh gay tu vong o NMCT.
Viem mang ngoai tim: Viem mang ngoai tim cap xay ra trong vong 24 – 96 gio sau NMCT cap. Hoi chung Dressler xay ra tu 1-8 tuan sau NMCT cap, co the do tu mien.
Bien chung đien hoc
 - Roi loan nhip that: cac roi loan nhip that nang nhu rung that va nhip nhanh that thuong xuat hien som trong 48 gio đau. 
 - Roi loan nhip tren that: nhip nhanh xoang, nhip nhanh kich phat tren that, rung nhi.
 - Roi loan nhip cham: nhip cham xoang, block nhi that.


Tien luong nhoi mau co tim Trong nghien cuu TIMI II, tao thanh thang điem đanh gia nguy co tu vong cua benh nhoi mau co tim trong 30 ngay. Ty le tu vong cua benh nhan trong 30 ngay co điem TIMI < 4 điem la 1%, trong khi đo TIMI > 8 la 8,8%.


Chan đoan Vi nhoi mau co tim nguy hiem đen tinh mang va dien bien nhanh chong, phuong cham chan benh la tuyet đoi tranh bo sot.
Bat cu benh nhan nao tuoi tren 45, bi đau nguc (nhat la ben trai) hay kho tho va nhat la co cac yeu to nguy co tren, can phai chung minh khong bi nhoi mau co tim truoc khi nghi đen can benh gi khac. Thuong nen đua vao benh vien đe theo doi.

Chan đoan nhoi mau co tim:

Benh su: đac điem cua đau nguc
Kiem tra: cac bien đoi tren đien tam đo: Nhoi mau co tim thuong lam ST chenh len va thay đoi song T. Sau khi co tim bi huy thanh seo, thuong co bien đoi song Q. Đieu can biet la đoi khi benh nhan bi nhoi mau co tim nhung đien tam đo van hoan toan binh thuong. Dua theo thay đoi cua phan nao cua đien tam đo co the biet phan nao cua tim bi nhoi mau (Zimetbaum & Josephson, 2003):
Vach tim truoc (I21.0): V1-V4
Vach tim duoi (I21.1): II, III, F
Vach tim ben (I21.2): I, F, V5, V6
Vach tim sau (I21.2): V1, V2
Kiem tra: cac thay đoi ve nong đo men tim va troponin. Khi co tim bi thieu oxygen, mang te bao cua co bi ran nut va cac chat ben trong bi phong thich vao mau. Nong luong trong mau cua so chat đac biet cua co tim ("men tim" Creatinine kinase (CK) va Troponin – dang I hay T) co the đuoc dung đe chan đoan su huy hoai co tim. Đieu can biet la đoi khi mac dau benh nhan đang bi nhoi mau co tim nong đo men tim co the van binh thuong trong vai gio đau. Do đo, trong khi benh nhan nam tai benh vien đe theo doi, đien tam đo va nong đo men tim phai đuoc lap lai sau 6–8 tieng đe xac đinh benh.
Kiem tra: chup đong mach vanh (coronary angiogram) se xac đinh đuoc mach nao bi nghen. Đay la cach chac chan nhat đe xac đinh, đinh dang va quyet đinh phuong thuc đieu tri nhoi mau co tim. Theo To chuc Y te The gioi WHO chan đoan xac đinh benh nhoi mau co tim phai co hai trong ba tieu chuan sau:
Đau nguc that (nhu tren) tren 20 phut
Thay đoi tren mot loat 2 (hoac 3) đien tam đo (cach nhau vai tieng)
Men tim tang (roi giam)


So cuu kip thoi Theo so tay huong dan, viec can hanh đong khi bat gap nguoi đang bi benh nhoi mau co tim la:

Goi xe cuu thuong bang so đien thoai khan cap 115;
Neu nguoi benh con tinh, cho ho o tu the ngoi hoac thoai mai nhat voi ho;
Neu nguoi benh bat tinh nhung con tho binh thuong, đat ho nam nghieng 1 ben;
Neu nguoi benh bat tinh, tho bat thuong hoac khong con tho, lap tuc ep tim va thoi o-xy (CPR).


Đieu tri Nguyen tac chinh cua đieu tri la đua oxygen toi phan co tim đang bi tieu huy vi mach nghen.


= Cap cuu =
Benh nhan co trieu chung đau that nguc can đuoc đieu tri trong phong cap cuu. 

Duong khi oxygen
Đien tam đo
Aspirin: thuoc nay co cong dung lam loang mau va lam giam su tang truong cua cuc mau đong.
Glyceryl trinitrat: thuoc nay co the cho vao duoi luoi benh nhan – co nhieu tac dung: lam thu gian mach mau (tang đuong kinh mach mau de cho mau đi qua cho nghen, giam luong mau tro ve tim phai (bot cong viec cho tim – preload), giam huyet ap (de cho tim that trai bom mau ra – afterload)
Chong đau: morphine co the dung đe chong đau, lam benh nhan bot so hai (giam adrenaline, giam đo nhip tim, bot cong viec cho tim)
Theo doi bien chung: loan nhip tim, thay đoi huyet ap.


= Lam thong đong mach vanh tim =
Đieu tri noi khoa: thuoc lam tan cuc mau đong (thrombolysis): streptokianse, urokinase...trong giai đoan cap cuu, đieu tri duy tri chong cuc mau đong bang Asprin hoac Vasopolis (trong truong hop di ung voi Aspirin hoac o nhung benh nhan loet da day, hanh ta trang)
Đieu tri ngoai khoa: tho ong thong xuyen qua đong mach đui đi vao đong mach vanh tim, lam nong mach, pha vo cuc mau đong va mang xo vua, đong thoi co the nhet ong cang mach (cardiac catherization & angioplasty +/- stent).


= Giai phau ghep đong mach tim =

Muc đich cua phau thuat nay tiep te mau cho phan tim đang bi khung hoang do đong mach khu vuc bi nghen
Tinh mach tu chan benh nhan đuoc cat lay va đem len noi tu đong mach chu vao phan đong mach phia sau khuc bi nghen.


= Theo doi =
Sau khi qua giai đoan hiem ngheo ban đau cua nhoi mau co tim, benh nhan can nam mot thoi gian (2–3 ngay) trong đon vi đieu tri tim hoac đon vi đieu tri tang cap đe phong đe chua kip thoi nhung bien chung nhu loan nhip tim.
Trong thoi gian hoi phuc sau khi xuat vien, benh nhan nen tranh hoat đong qua suc (thi du giao hop), mang vac vat nang... khoang mot vai thang, tranh hoi hop, cang thang, xuc đong manh (khong xem bong đa, phim kinh di...). Nhieu đia phuong cam lai xe vai tuan. Duy tri Vasopolis o nhung benh nhan man cam voi thuoc chong đong khac.
Bac si se gap lai benh nhan sau vai tuan đe theo doi va tra cuu xet nghiem them.


= Phong ngua bien chung khac =
Đa so benh nhan se phai tiep tuc dung thuoc đieu tri tranh bi nhoi mau co tim lan nua va nhung benh tuong tu nhu tai bien mach mau nao.

aspirin: lieu thap, can theo doi tac dung phu tren đuong tieu hoa (loet da day, ta trang, roi loan tieu hoa), nhung truong hop man cam voi Aspirin co the du phong bang cac san pham giup phong nhoi mau co tim khac (Vasopolis)
clopidogrel
Thuoc chen β
Thuoc uc che men chuyen (ACE)
Thuoc giam mo mau


Xem them Hoi chung Dressler


Tham khao Beers MH, Berkow R, editors: The Merck Manual. 17th edition. Whitehouse Station (NJ): Merck Research Laboratories; 1999. ISBN 0-911910-10-7
Herrick JB.: "Clinical features of sudden obstruction of the coronary arteries". In: JAMA 1912;59:2015–2019.
Rossi S, editor: Australian Medicines Handbook 2006. Adelaide: Australian Medicines Handbook; 2006. ISBN 0-9757919-2-3
Pitt B, Remme W, Zannad F, Neaton J, Martinez F, Roniker B, et al.: "Eplerenone, a selective aldosterone blocker, in patients with left ventricular dysfunction after myocardial infarction". In: N Engl J Med 2003;348(14):1309–21. PMID 12668699
Smith A, Aylward P, Campbell T, et al.: Therapeutic Guidelines: Cardiovascular. 4th edition. North Melbourne: Therapeutic Guidelines; 2003. ISSN 1327-9513
Zimetbaum PJ, Josephson ME: "Use of the electrocardiogram in acute myocardial infarction". In: N Engl J Med 2003;348(10):933–40. PMID 12621138.
Benh mach vanh, GS.TS Nguyen Huy Dung, 2011
Suc khoe trai tim, PGS.TS.BS Nguyen Quang Tuan, 2011


Chu thich Lien ket ngoai Nhoi mau co tim Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Atlas of Pathology
Risk Score Calculator Luu tru ngay 5 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine