Quyen tuyen cu cua phu nu tai New Zealand la mot van đe chinh tri quan trong vao cuoi the ky 19. Vao đau thoi ky thuoc đia, phu nu New Zealand khong đuoc tham chinh giong nhu trong cac xa hoi khac cua nguoi chau Au. Tuy nhien, quan điem cua cong chung bat đau bien đoi trong nua sau cua the ky 19, va sau nhieu nam no luc cua cac nha van đong do Kate Sheppard lanh đao, New Zealand tro thanh quoc gia đau tien tren the gioi trao quyen tuyen cu cho toan bo phu nu trong tong tuyen cu nghi vien.
Du luat Tuyen cu cap cho phu nu quyen tuyen cu đuoc Thong đoc David Boyle ngu chuan vao ngay 19 thang 9 nam 1893.  Phu nu New Zealand lan đau tien bo phieu trong tong tuyen cu to chuc vao ngay 28 thang 11 nam 1893. Nam 1893, Elizabeth Yates cung tro thanh Thi truong cua Onehunga, đo la lan đau tien mot phu nu tro thanh thi truong trong Đe quoc Anh.


Lich su = Đau tranh vi quyen tuyen cu cho phu nu =
Quyen tuyen cu cua phu nu đuoc phe chuan sau khoang hai thap nien phu nu New Zealand tien hanh van đong, cac ca nhan noi bat la Kate Sheppard va Mary Ann Muller. Chi nhanh New Zealand cua Hiep hoi Đieu đo Co Đoc Phu nu WCTU do Anne Ward lanh đao la to chuc cu the tien hanh chien dich. Duoi anh huong tu chi nhanh Hoa Ky cua Hiep hoi, va triet ly cua cac nha tu tuong nhu Harriet Taylor Mill va John Stuart Mill, phong trao lap luan rang phu nu co the đua đao đuc vao chinh truong dan chu. Nhung nguoi phan đoi lap luan rang chinh truong nam ngoai moi truong tu nhien cua phu nu la gia đinh. Nhung nguoi tan thanh quyen tuyen cu cho phu nu phan bac rang cho phep phu nu bo phieu se co vu cac chinh sach giup cac gia đinh đuoc bao ve va vun đap.
Cac nha van đong thuoc WCTU va nhung phu nu khac yeu cau quyen tuyen cu to chuc va trinh mot loat đon kien nghi len Nghi vien: tren 9.000 chu ky đuoc đe trinh vao nam 1891, tiep đo la mot đon kien nghi voi gan 20.000 chu ky vao nam 1892, va cuoi cung vao nam 1893 co gan 32.000 chu ky đuoc trinh – chiem gan mot phan tu so nu gioi truong thanh goc Au tai New Zealand.
Tu nam 1887, nhieu no luc đuoc tien hanh đe thong qua cac du luat cap quyen tuyen cu cho nu gioi, đau tien la do Thu tuong thu tam la Julius Vogel đua ra, chung đeu suyt đuoc thong qua. Mot vai du luat tuyen cu co noi dung cap cho phu nu thanh vien quyen bo phieu đuoc Ha nghi vien thong qua song that bai tai Hoi đong Lap phap (Thuong nghi vien).
Nam 1891, Walter Carncross đe nghi sua đoi voi muc đich bien mot du luat moi bi that bai tai Hoi đong lap phap. Sua đoi cua ong la cho phu nu co tu cach đuoc bau vao Ha nghi vien, bang cach nay Carncross đam bao rang Thuong nghi vien bao thu se bac bo du luat. Thu đoan nay choc tuc nha van đong Catherine Fulton, ba to chuc mot cuoc khang nghi trong tong tuyen cu nam 1893. Mot Du luat Tuyen cu 1892 do John Ballance đe trinh cap quyen tuyen cu cho toan the phu nu, song tranh luan quanh mot sua đoi bo phieu buu chinh phi thuc te khien no bi tu bo.

Đen nam 1893, quyen tuyen cu cua phu nu co đuoc su ung ho đang ke tu cong chung. Đon kien nghi quyen tuyen cu cho phu nu 1893 đuoc trinh len Nghi vien va mot Du luat Tuyen cu moi đuoc thong qua tai Ha nghi vien voi đa so lon. Trong tranh luan, đa so ung ho cap quyen bau cu cho nguoi Maori cung nhu phu nu goc Au. Nhung nguoi van đong cho nganh cong nghiep ruou lo lang rang phu nu se bat Nghi vien cam đo uong co con, do đo ho trinh kien nghi len Thuong nghi vien đe bac du luat. Nhung nha van đong cho quyen bau cu cua phu nu phan ung bang cac cuoc tap hop quy mo lon va gui đien tin cho cac nghi vien. Ho trao hoa bach tra cho cac nghi vien ung ho minh đe nhung nguoi nay cai len khuyet ao. Thuong nghi vien bi chia re ve van đe nay, va Thu tuong Richard Seddon hy vong chan du luat.
Seddon can them mot phieu đe đanh bai phuong sach tai Thuong nghi vien. Mot uy vien thuoc Đang Tu do la Thomas Kelly đa quyet đinh bo phieu ung ho phuong sach, song Seddon thuyet phuc đuoc ong ta thay đoi quan điem. Su van đong cua Seddon choc gian hai uy vien khac la William Hunter Reynolds va Edward Cephas John Stevens, do đo ho đoi phe va ung ho du luat, khien no đuoc thong qua voi 20 phieu thuan so voi 18 phieu chong vao ngay 8 thang 9 nam 1893. Hai uy vien nay tung phan đoi quyen tuyen cu cua phu nu do khong bao ve quyen tuyen cu cho bo phieu qua buu chinh; đuoc nhin nhan la can thiet đe cho phep toan the phu nu tai cac khu vuc nong thon co lap đuoc bo phieu, song bi cac nghi vien Tu do cho la khien nhung nguoi chong hoac nguoi su dung lao đong loi dung trong bau cu.
Muoi tam uy vien hoi đong lap phap kien nghi đen tan thong đoc la Huan tuoc Glasgow, nham ngan ong tan thanh ban hanh luat, song vao ngay 18 thang 9 nam 1893 thong đoc tan thanh va Đao luat Tuyen cu 1893 trao cho toan the phu nu tai New Zealand quyen bau cu.
Ca Chinh phu Tu do va phe đoi lap sau đo đeu yeu cau cong nhan quyen tuyen cu cua phu nu, dua vao đo đe kiem phieu bau cua cac cu tri moi nay.


= Tien bo hon nua trong quyen chinh tri cua phu nu =
Nam 1893, Elizabeth Yates tro thanh nguoi phu nu đau tien trong Đe quoc Anh tro thanh thi truong, ba giu chuc thi truong trong khoang mot nam cua Onehunga- nay la bo phan cua Auckland.
Phu nu khong co tu cach đuoc bau vao Chung nghi vien cho đen tong tuyen cu nam 1919, trong ky bau cu nay co ba nguoi phu nu tranh cu nhu Ellen Melville. Elizabeth McCombs tro thanh nguoi phu nu đau tien thang cu (ghe cua khu vuc Lyttelton nguyen do chong ba nam giu) trong bau cu bo sung nam 1933, tiep noi la Catherine Stewart (1938), Mary Dreaver (1941), Mary Grigg (1942) va Mabel Howard (1943). Melville tranh cu ben Đang Cai cach va Grigg tranh cu ben Đang Dan toc, con Stewart, Dreaver va Howard đeu la đang vien Lao đong. Nguoi phu nu Maori đau tien đac cu lam nghi vien la Iriaka Ratana vao nam 1949; ba ke nhiem ghe cua chong minh.
Phu nu khong đu tu cach đuoc bo nhiem vao Hoi đong Lap phap New Zealand (tuc Thuong nghi vien) cho đen nam 1941. Hai nguoi phu nu đau tien (Mary Dreaver va Mary Patricia Anderson) đuoc Chinh phu Lao đong bo nhiem vao nam 1946. Nam 1950 "suicide squad" đuoc Chinh phu Dan toc bo nhiem nham bai bo Hoi đong lap phap, trong to nay co ba phu nu la Cora Louisa Burrell, Ethel Marion Gould va Agnes Louisa Weston.
Nam 1989, Helen Clark tro thanh nu pho thu tuong đau tien. Đen nam 1997, thu tuong đuong nhiem la Jim Bolger mat đi su ung ho trong Đang Dan toc va bi Jenny Shipley thay the, ba tro thanh nu thu tuong đau tien cua New Zealand. Nam 1999, Clark tro thanh nu thu tuong thu nhi cua New Zealand, va la nguoi phu nu đau tien gianh đuoc chuc vu nay thong qua tuyen cu.
Huy chuong 50 nam quyen tuyen cu New Zealand 1993 đuoc Nu vuong uy quyen vao ngay 1 thang 7 nam 1993, va đuoc trao tang cho 546 ca nhan đuoc lua chon đe cong nhan cac đong gop cua ho cho quyen loi cua phu nu tai New Zealand hoac cho cac van đe cua phu nu tai New Zealand hoac ca hai.


Tham khao Đoc them Dalziel, Raewynn. "Presenting the Enfranchisement of New Zealand Women Abroad" in Caroline Daley, and Melanie Nolan, eds.  Suffrage and Beyond: International Feminist Perspectives (New York University Press, 1994) 42–64.
Grimshaw, Patricia. Women's Suffrage in New Zealand  (1988), the standard scholarly study
Grimshaw, Patricia. "Women’s Suffrage in New Zealand Revisited: Writing from the Margins," Caroline Daley, and Melanie Nolan, eds.  Suffrage and Beyond: International Feminist Perspectives (New York University Press, 1994)  pp 25–41.
Markoff, John. "Margins, Centers, and Democracy: The Paradigmatic History of Women's Suffrage," Signs: Journal of Women in Culture & Society (2003) 29#1 pp 85–116.  compares NZ with Cook Islands & Finland in JSTOR
Ramirez, Francisco O., Yasemin Soysal, and Suzanne Shanahan. "The Changing Logic of Political Citizenship: Cross-National Acquisition of Women’s Suffrage Rights, 1890 to 1990," American Sociological Review (1997) 62#5 pp 735–45. in JSTOR


= Nguon chu yeu =
Lovell-Smith, Margaret, ed. The Woman Question: Writings by the Women Who Won the Vote (Auckland: New Women’s Press, 1992)


Lien ket ngoai Cartoons and article on women's suffrage in New Zealand
Female MPs 1933–2002 (graph from above website)
Women in Parliament 1933–2005 on elections website