Đe quoc Seleucid (tieng Hy Lap co: Βασιλεια των Σελευκιδων, Basileia ton Seleukidon) la mot vuong quoc thoi Hy Lap hoa đuoc cai tri boi gia toc Seleukos tu nam 312 đen nam 63 TCN. Seleukos I Nikator đa thanh lap đe quoc nay sau su phan chia cua Đe quoc Macedonia von đuoc mo rong duoi thoi Alexandros Đai đe. Tu can cu Babylon ma minh nhan đuoc nam 321 TCN, Seleukos đa mo rong lanh tho cua minh toi tan nhung lanh tho vung can đong cua Alexandros. Vao thoi ky đinh cao nhat, Đe quoc bao gom nhung lanh tho tu Anatolia, Ba Tu, Levant, Luong Ha cho toi tan nhung noi ma ngay nay la Kuwait, Afghanistan cung nhu mot phan cua Pakistan va Turkmenistan.
Đe quoc Seleucid tro thanh mot trung tam chinh cua van hoa Hy Lap – no duy tri su uu viet cua phong tuc Hy Lap tai nhung noi ma tang lop chinh tri Hy Lap uu tu thong tri, chu yeu o khu vuc thanh thi. Dan chung Hy Lap cac thanh pho hinh thanh nen gioi thuong luu đuoc cung co boi su nhap cu tu Hy Lap. Nhung no luc đe đanh bai ke thu cu – vuong trieu Ptolemaios o Ai Cap đa khong the hoan thanh duoi su banh truong nhanh chong cua La Ma. Khi xay ra xung đot o phia đong (305 TCN) voi hoang đe Chandragupta Maurya cua Đe quoc Maurya, Seleukos I đa ky mot thoa thuan voi Chandragupta, theo đo ong nhuong lai lanh tho rong lon o phia tay song An, bao gom khu vuc xunh quanh day Hindu Kush, Afghanistan va tinh Balochistan, Pakistan ngay nay va đe nghi ga con gai cho Hoang đe Maurya đe chinh thuc hoa lien minh.


Lich su = Thanh lap =

Vao thoi điem Alexandre Đai đe bang ha vao nam 323 TCN, Seleukos nhan đuoc danh hieu hipparque (chi huy ky binh) đay uy the cua luc luong ky binh chien huu, qua đo tro thanh nhan vat đung o vi tri thu thu hai trong quan đoi, chi sau chiliarque (Tong tu lenh) Perdiccas. Chien tranh nhanh chong no ra giua Perdiccas va mot lien minh chong lai ong ta, ma chu yeu la Antipatros va Ptolemaios. Seleukos đuoc cho la cung nam trong hang ngu tuong linh tham gia vao am muu am sat Perdiccas vao nam 321, khi ong nay đem quan đanh Ai Cap. Theo hiep uoc Triparadisus, Seleukos nhan đuoc nhan đuoc tinh Babylonie, khu vuc trung tam cua chau A co đai, thanh Babylon đuoc biet đen nhu la kinh đo cua đe quoc cua Alexandros Đai đe. Ong tham gia cuoc chien Diadochi, ban đau la ben phe Antigonos I Monophthalmos chong lai Eumene xu Cardia. Tuy nhien, ve sau, ong đa phai đoi mat voi tham vong ba quyen cua Antigone, nguoi đa đem quan chiem đong xu Babylonie. Nam 309, vao cuoi cuoc chien Babylonia, Seleukos đa co the tai chinh phuc xu nay. Ong đa co the mo rong pham vi kiem soat toi Syrie, tuc Syria Seleukis trong tuong lai va Persis, Media, Susiana, Sogdiana... Ong tien đen ranh gioi cua the gioi An Đo vao nam 308. Seleukos đa that bai truoc vua Chandragupta Maurya va phai cat cac xu Gandhara, Paropamisadae va phan phia đong cua Arachosie cho vua An nhung van giua đuoc cac xu Sogdiana, Bactria va nhan đuoc 500 con voi chien.
Sau khi thay Antigonos xung vuong va cung ban danh hieu nay cho con trai ong ta la Demetrios I Poliorketes nam 306, Seleukos cung tu xung la Basileus (vua) cua Babylonia, voi uoc vong se co the hoa hop, tro thanh nguoi ke thua chinh tri cua đe quoc Achaemenes nam xua. Hoang toc Seleukos la hoang toc duy nhat trong so cac hoang toc Hellenistic (Hy Lap hoa) co pha tron voi dong mau Iran. Qua nhien, Seleukos đa ket hon voi Apama, con gai cua mot quy toc Ba Tu, nguoi sinh ra cho ong nguoi thua ke Antiochos.
Seleukos gia nhap lien minh cung voi Ptolemaios, Lysimachos va Kassandros chong lai Antigonos, nguoi đang co tham vong thiet lap mot đe quoc o Hy Lap va bien Aegea. Nam 301, ong đa hoi quan cung Lysimachos tai Phrygia. Antigone cuoi cung cung đa bi đanh bai trong tran Ipsus. Sau tran đanh, Seleukos nhan đuoc ngoai hieu Nikator ("Van thang vuong") va vung đat phia đong cua Anatolia, trong khi phan lon lanh tho cua Antigonos roi vao tay Lysimachos va tai mat tran Đia Trung Hai o Syria, Ptolemaios chiem cac xu Judea va Phoenicia, tuc Coele Syria sau nay. Hanh đong nay cua Ptolemaios chinh la nguyen nhan cho cac cuoc chien giua nha Seleokos va nha Lagid sau nay. Seleukos đem quan đanh chiem cac phao đai cua Demetrios I Poliorcetes tai Phoenicia va Anatolia, roi tuyen chien voi Lysimachos va đanh bai ong nay trong tran Corupedion nam 281 va chiem đuoc toan bo lanh tho cua Lysimaque tai Anatolie. Cuoi cung, Seleukos đa co the hanh quan đen Macedonia. Tuy nhien, tren đuong đi, ong đa bi am sat, đe lai cho con trai minh - Antiochos I - mot đe quoc rong bao la.


= Cac cuoc xung đot the ky thu 3 TCN =

Vuong quoc Seleukos thuong xuyen phai đoi mat voi nhieu cuoc chien boi su thu đich voi cac vuong quoc hellenistique khac cung nhu boi đuong bien gioi rong lon cua no. Vung đat Syria-Phoenicia, hay con đuoc goi la Cœle-Syria la tam đien cua cuoc xung đot voi trieu đai Ptolemaios trong sau cuoc chien tranh Syria (274 - 168 TCN).
Nhung nam đau cua trieu đai cua minh, Antiochos I phai đoi mat voi tham vong cua Ptolemaios II khi ong nay muon mo rong lanh tho o khu vuc bo bien phia nam Tieu A. Ngoai ra, ong cung phai đoi mat voi nguoi Celt (nhung nguoi sau nay đuoc goi la nguoi Galatia) đuoc vua Nicomedes I xu Bithynia gui toi đe cuop boc bo bien Anatolia. Chien thang truoc nguoi ro nam 275 TCN đa giup ong co đuoc thanh the vang doi va nhan đuoc ngoai hieu "Soter" (Cuu tinh) cua nguoi Hy Lap. Va the roi, trong cac nam 274 đen 271, cuoc chien tranh Syria lan thu nhat đa dien ra. Nhung dien bien cung nhu tien trien cua cuoc chien nay la khong ro rang. Chi biet rang, đe ngan chan quan Seleukos tien cong cac xu Phoenicia va Coele-Syria, nha Ptolemaios đa quyet đinh hanh đong truoc, "tien phat che nhan", tan cong xu Babylon tu huong vinh Ba Tu. Tuy nhien, Antiochos đa ngay lap tuc đap tra bang cach phat đong mot cuoc phan cong vao xu Syria, buoc Ptolemaios II Philadelphos phai phong thu Ai Cap. Hoa uoc nam 271 đuoc ky ket voi ket qua "Status quo": Xu Coele-Syria van do nha Ptolemaios cai quan. Tuy vay, đoi voi Antiochos I, sau nhung ngay đau cua trieu đai đuoc đanh dau boi nhieu cuoc chien, ong đa nhan thay rang uy quyen cua minh đa đuoc tang len. Nam 261 TCN, xu Pergamon duoi trieu vua Eumenes I đa gianh đuoc đoc lap. Truoc đo, vao nam 278 TCN, Antiochos I đa ky ket mot hiep uoc voi Antigonos II Gonatas, xac lap nen hoa binh lau dai voi nha Antigonos o Macedonia.
Vao nam 253 TCN, Antiochos II gianh đuoc thang loi trong cuoc chien tranh Syria lan thu hai (260-253 TCN). Cung nhu cuoc chien truoc đo, cac su kien dan đen chien tranh cung nhu dien bien cua no đeu an trong bong toi. Antiochos II đa gianh đuoc cac xu Cilicia, Pamphylia va Ionia va qua đo khoi phuc quyen tu do dan chu cho cac thanh pho Hy Lap o Anatolia, bao gom Ephesus va Milet. Hoa uoc con dan đen su ket hon giua Antiochos II va Berenike Syra, con gai cua Ptolemaios II. Chung ta co the xem đay la mot co gang đe thiet lap nen mot lien minh dai han hoac cung co the xem đay nhu la mot co gang đe quay nhieu noi bo đoi phuong cua nha Ptolemaios. Tiep đo, Antiochos II bat đau can thiep xu Thracia va cac khu vuc ven bo Hac Hai. Tuy nhien, bat đau tu đay, cac xu Parthia va Bactria đa bat đau tach roi khoi đe che.
Cai chet cua Antiochos II đa tro thanh khoi nguon cho mot cuoc đau đa noi bo. Vo ca cua ong la Laodike, nguoi ma Antiochos II đa ly di, đa ton con trai ba la Seleukos II Kallinikos len ngoi va ha lenh thu ha sat hai vo ke cua Antiochos II la Berenike Syra cung nhu đua con trai nho tuoi cua ba ay. Cuoc tan sat noi bo nay đa dan đen cuoc chien tranh Syria lan thu ba, hay con đuoc goi trong su sach la cuoc "chien tranh Laodike". Anh trai cua Berenike Syra la Ptolemaios III Euergetes đa phat đong chien tranh va lien tuc gianh chien thang o Syria cung nhu Anatolia va tham chi đa tien đuoc vao xu Babylon. Seleukos II, nguoi đuoc cong nhan la vua o Anatolia nhung khong đuoc o Syria, đa ra tay hanh đong, tuy nhien, ong đa đanh mat Seleucia Pieria, hai cang cua kinh đo Antiochia, vao tay nha Ptolemaios. Ngoai ra, ong con phai san se quyen luc o Anatolia cung voi em trai la Antiochos Hierax. Vao khoang nam 240 TCN, mot cuoc noi chien đa no ra giua hai nguoi anh em, trong mot cuoc chien ma Seleukos II đa that bai, gay nen su chia cat keo dai 1 thap ky, đac biet la ke tu khi Seleukos II phai ban biu ngan chan cuoc ly khai cua xu Parthia. Antiochos Hierax bi vi vua thu nhat cua Pergamon la Attalos I đanh bai va toan bo lanh tho cua vuong quoc Seleukos o Anatolia đa roi vao tay Pergamon.


= Phan chia Anatolia =
Đuoc cu ngu boi cac bo toc thieu so (nguoi Lydia, Lycia, Caria, Lycaonia va Isauria) cung nhu cac thanh pho Hy Lap luon tha thiet bao ve nen đoc lap cua minh, Anatolia la mot khu vuc hon tap. Vuong quoc Seleukos (voi trung tam quyen luc nam o Syria), đa khong bao gio co the khuat phuc hoan toan xu so nay. Cac thanh bang Anatolia hung manh nhat van gin giu đuoc the che rieng va gan nhu tu tri hoan toan. Trong khi đo, cac thanh bang khac đeu phai chap nhan su bao ho cua vuong quoc Seleukos va phai thuc hien nghia vu nop cong. Nhung thanh bang the hien long trung thanh cua minh đeu đuoc ban thuong hau hinh, đap lai, ho mang đen cho cac vi vua nha Seleukos su sung bai va danh du. Cac đen tho (nhu o Didyma o gan Miletus hay Claros o gan Colophon đeu co khuon vien rong lon đuoc đieu khien boi nhung cong đong nong dan.
Ngay tu thoi nha Achaemenes, mot phan lon cua khu vuc Anatolia đuoc cai quan boi cac vuong trieu nho. Cho du phan nhieu trong so ho đeu co goc gac Ba Tu va la thuoc ha cua cac vi vua Ba Tu, nhung tren thuc te, ho gan nhu đoc lap. Sau nay, khi Alexander Đai đe xam chiem Ba Tu, ong đa khong danh thoi gian vao viec ep buoc nhung tieu quoc nay phai phuc tung minh. Tai Bithynia, noi ma cac nha cai tri la nhung nguoi co quan he mau mu voi toc nguoi Thracia, Zipoetes I đa xung vuong (basileus) vao khoang nam 297 TCN va nguoi ke vi cua ong la Prusias I tham chi đa co the mo mang bo coi. Tai Cappadocia (đoc lap truoc xu Paphlagonia lang gieng), Ariarath III đa xung vuong vao khoang nam 255 TCN. Vuong quoc Pontus đa nhan xu Đai Phrygia nhu la cua hoi mon duoi trieu vua Mithridates II khi ong nay ket hon voi Laodice va qua đo tro thanh em re cua Seleukos II va Antiochos Hierax. Ba xu nay ung ho Antiochos Hierax trong cuoc "huynh đe tuong tan" voi Seleukos II va qua đo đa tao nen su ly khai cua gan nhu toan bo Tieu A truoc khi no đuoc tuong Achaios chiem lai mot phan theo lenh cua vua Antiochos III. Tai Pergamon, vuong trieu Attalos đa gianh đuoc đoc lap duoi trieu vua Philetairos va Eumenes I sau khi đanh bai Antiochos I vao nam 267 TCN. Attalos I đa xung vuong sau khi triet ha quan toc nguoi Galatia khoang vao nam 240 TCN. Pergamon con banh truong đen cac xu Mysia, Lydia, Ionia va Pisidia sau khi đanh bai Antiochos Hierax. Khu vuc duyen hai phia nam (Caria, Lycia, Pamphylia, Cilicia Trachea) roi vao tay nha Ptolemaios tron 3 giai đoan đau tien cua cuoc chien tranh. Caria roi vao tay cua nha Antigonos trong khoang thoi gian keo dai tu 227 va 200 TCN. Vao nam 1888, mot trong nhung đieu khoan đuoc ky ket voi nguoi La Ma đo la Antiochos III bi buoc phai tu bo lanh tho o Anatolia cua minh cho Pergamon.
Cuoi cung, vao nam 188 TCN, xu Commagene, giao lo giua cac xu Cilicia, Cappadocia va Armenia, đa gianh đuoc đoc lap duoi quyen cua tong tran Ptolemaeus nhan khi vuong quoc Seleukos vuong phai nhung luc đuc noi bo. Xu Commagene đa tai lap moi quan he huu nghi voi vuong quoc Seleukos duoi thoi vua Mithridates I sau khi ong nay ket hon voi Laodike VII Thea, con gai cua vua Antiochos VIII Grypos. Xu Commagene bi sap nhap vao Armenia vao nhung nam đau the ky 1 TCN va đuoc phuc quoc trong cuoc chien cua Pompey voi nguoi Parthia.


= Su ly khai cua cac tran mien đong =

Vao thoi ky đau cua vuong trieu Seleukos, cac tinh phia đong (Parthia, Margiana, Aria, Drangiana, Sogdiana, Paropamisade va Bactria) đeu lan luot than phuc Seleukos I. Đieu nay đa đuoc nguoi ke nhiem la Antiochos I (con trai cua mot cong chua Bactria ten la Apama) tiep tuc. Ong duy tri nhung cong trinh ke thua tu vuong trieu Achaemenes trong khi cho thanh lap khu đinh cu va bo tri luc luong quan đoi đon tru moi. Su hien dien cua vuong trieu Seleukos đac biet quan trong tai khu vuc thung lung song O Hu. Va mot trong nhung thanh pho đuoc lap ra quan trong nhat trong thoi ky nay la Ai Khanoum (Alexandria ben bo song Oxus). Nhieu xuong đuc tien đuoc mo tai Nisa o Parthia, Antiochia cua Margiana, Alexandria cua Aria, Prophylasia o Drangiana, Bactria va Ai Khanoum o Bactria. Duoi trieu Seleukos I, nhieu cuoc tham hiem o bien cuong cua đe quoc o bien Hyrcania (tuc bien Caspi) hay bo bac song Iaxartes toi đat cua nguoi Scythia đa đuoc trien khai. Megasthenes đa đuoc cu đi su đen yet kien vua khai quoc cua đe quoc Maurya la Chandragupta Maurya, nguoi đa ky ket hoa uoc cung Seleukos I vao nam 275 TCN.
Vao giua the ky thu 3 TCN, duoi trieu vua Antiochos II, xu Bactria duoi quyen cua pho vuong Diodotos I đa chinh thuc ly khai. Tuy nhien van ton tai moi quan he gan gui giua cac thuc dan Hy Lap-Macedonia va chinh quyen Seleukos; tien đuoc đuc duoi ten cua vua Syria. Diodotos II xung vuong vao nam 235 TCN nhung đa bi lat đo boi Euthydemus I vao nam 225. Nguoi ke nhiem ong ta la Demetrios I đa chiem đuoc lanh tho cuc tay cua An Đo (Paropamisade, Arachosia va Drangiana) giua nhung nam 206 va 200 nhan khi quan đoi cua Antiochos III triet thoai. Cuong tho Bactria đuoc mo rong toi tan cua song An, giap ranh voi cac tieu quoc An Đo duyen hai. Tuy nhien, sau khi ong mat, Bactria bi phan chia ra lam ba. Ve sau, vua Eucratides I đa thong nhat lai lanh tho nhung ong nay nhanh chong bi tan cong boi vua Parthia la Mithridates I va boi mot vi vua Hy Lap khac ten la Menander tu Sagala. Vuong quoc nam ben kia day Hindu Kush nay con ton tai cho đen đau the ky 1 SCN. Giua nhung nam 150 va 130 TCN, xu Bactria bi toc Nguyet Chi, mot toc nguoi co quan he gan gui voi nguoi Tho Hoa La, xam chiem.
Nhan khi cuoc chien Syria lan thu hai no ra, xu Parthia duoi su lanh đao cua pho vuong Andragoras đa ly khai va tuyen bo đoc lap vao khoang nam 255 TCN. Tuy nhien, vao nam 238 TCN, Andragoras đa bi Arsaces I, tu truong cua bo toc Parni cua nguoi Scythia va la vua khai quoc cua vuong trieu Arsaces sat hai. Giua Parthia va vuong quoc Hy Lap-Bactria nhanh chong xay ra xung đot. Vao nam 228 TCN, Seleukos II đa vien chinh nham tai chiem Parthia, roi đen luot Antiochos III xuat binh chinh phat vao nam 209 TCN. Tuy gianh thang loi, nhung nhung gi ma Antiochos III tao nen khong ton tai đuoc lau. Đen giua the ky thu 2 TCN, xu Parthia duoi su lanh đao cua Mithridates I đa nhanh chong banh truong đen cac tinh o Ba Tu va đen Babylon. Co đo Seleukia that thu vao nam 141 TCN, mo đau cho su suy tan cua vuong trieu Seleukos.


= Trieu đai cua Antiochos III Đai đe =

Trieu đai cua Antiochos III (222 - 187) đanh dau viec uy quyen cua nha vua đuoc khoi phuc o cac tinh Tieu A va cac tinh mien đong. Tuy nhien, trieu đai cua ong lai khoi đau trong kho khan. Đau tien, ong phai dap tat cuoc noi day Molon, tong tran cac tinh mien đong đa xung vuong (dua tren cac chu khac tren tien xu). Ong cung triet ha vi te tuong đay tham vong Hermias va khoi binh chong lai thong đoc Anatolia la Achaios II. Nhung nam tiep theo ong đa cho thay ro tham vong muon phuc hoi lai vuong quoc Seleukos nhu luc ban đau. Tuy ong bi đanh bai trong tran Raphia truoc Ptolemaios IV vao nam 217 TCN, nhung đieu nay khong ngan can viec ong chiem lai hai cang Seleucia Pieria. Cuoi cung, trong cuoc chien tranh Syria lan thu 5, vao nam 200 TCN, ong đa co the chiem đuoc Coele Syria. Sau khi giai quyet cac van đe o mien tay, ong chuyen su chu y cua minh sang mien đong. Voi muc tieu kim ham su banh truong cua Parthia va su ly khai cua vuong quoc Hy Lap-Bactria, ong đa xuat chinh đong tien theo dau chan cua Alexandros Đai đe nam xua. Sau đo, ong tan cong Thracia va chiem đuoc xu nay vao nam 196. Ong cung to y đinh phuc hoi uy quyen hoang gia bang cach trung uong hoa cac buoi le ton giao va cai cach chinh quyen.
Tuy nhien, chinh sach đay tham vong cua ong lai chang may choc khoi day su thu đich tu La Ma. Nhung nguoi La Ma đa đanh bai vua Philippos V cua Macedonia trong cuoc chien tranh Macedonia lan thu 2 nhan danh "su tu do cua nguoi Hy Lap". Antiochos cung thu nhan Hannibal Barca, nguoi đang phai song luu vong sau khi bi La Ma đanh bai. Cuoc chien tranh Antiochos (192-188 TCN) no ra khi lien minh Etolia cau cuu vua nha Seleukos khi bi nguoi La Ma tan cong. Tuy nhien, Antiochos III khong đu manh đe đe co the lam đoi trong voi cac quan đoan La Ma day dan kinh nghiem. Sau that bai đau tien vao nam 191 TCN tai Thermopylae, Antiochos III đa phai nhan lay that bai quyet đinh tai Magnesia nam 189 TCN. Ong bi ep phai ky mot hiep uoc Apamea ha khac, trong đo ong phai tu bo tat ca cac vung đat o chau Au, nhuong lai vung Tieu A nam o phia bac day nui Taurus cho vuong quoc Pergamon, phai boi thuong mot khoan chien phi khong lo.
Con trai cua ong la Antiochos IV Epiphanes, đuoc coi la vi đai cuoi cung cua nha Seleukos, du đinh khoi phuc lai su vi đai cua vuong quoc. Ong đanh bai nha Ptolemaios trong cuoc chien tranh Syria lan thu 6, nhung buoc phai roi khoi Alexandria sau khi nhan đuoc toi hau thu cua nguoi La Ma. ·  Tuy nhien, ong đa khong the kiem che cuoc noi day cua nguoi Maccabees o Judea (169-165). Ong mat khi đang tren đuong thao phat nguoi Parthia.


= Noi chien va su suy vong tram trong =
 
Sau khi Antiochos IV Epiphanes qua đoi, đe quoc Seleukos cang tro nen khong on đinh. Cac cuoc noi chien lam cho quyen luc cua trung uong ngay cang suy yeu. Đau tien, con nho cua Antiochos IV la Antiochos V Eupator bi con trai cua Seleukos IV la Demetrios I Soter lat đo vao nam 161 TCN. Demetrios I đa co gang khoi phuc lai suc manh cua vuong quoc Seleukos, đac biet o khu vuc Judea. Song, ong ta lai bi lat đo boi Alexandros Balas, mot ke gia mao (tu Ai Cap tro ve), ma tuyen bo la con trai cua Epiphanes. Trieu đai cua Alexandros Balas keo dai toi nam 145 TCN truoc khi ong ta bi lat đo boi con trai cua Demetrios I, Demetrios II Nikator. Tuy nhien Demetrios II đa to ra khong thanh cong trong viec kiem soat toan bo vuong quoc. Trong khi ong ta cai tri khu vuc Babylonia va phia đong Syria tu Damascus, luc luong tan du ung ho Balas - đau tien ung ho con trai cua Balas, Antiochos VI sau la su cuop ngoi cua tuong Diodotos Tryphon - chiem giu vung Antioch.
Trong khi đo, tinh trang sup đo dien ra nhanh o cac tinh cua Vuong quoc. Nam 143 TCN, nguoi Do Thai duoi su lanh đao cua anh em nha Maccabee đa thiet lap đuoc nen đoc lap hoan toan. Nguoi Parthia tiep tuc mo rong nhieu hon nua. Nam 139 TCN, trong tran đanh voi quan Parthia, Demetrios II đai bai va bi bat song.
Em trai cua Demetrios II, Antiochos VII cuoi cung đa khoi phuc lai đuoc suc manh va lanh tho cua vuong quoc Seleukos. Khi moi ke vi, Ong phai đoi mat voi van đe to lon đo la phai khoi phuc lai mot đe che nhanh chong đo nat, mot trong so đo la phai đoi mat voi nhieu moi đe doa tu nhieu phia. Su kho khan trong viec kiem soat Coele-Syria bi đe doa boi quan khoi nghia Maccabee cua nguoi Do Thai. Trong khi cac trieu đai chu hau o Armenia, Cappadocia, va Pontus đe doa Syriao o phia bac vung Luong Ha, toc nguoi du muc Parthia, duoi su lanh đao tuyet voi cua Mithridates I cua Parthia đa tran ngap thuong Media (que huong cua giong ngua Nisean noi tieng), va su can thiep cua La Ma la moi đe doa lon hon bao gio het. Sidetes co gang đe lam hoa voi quan khoi nghia Maccadees, khien cho cac trieu đai Anatolia lo so buoc phai quy phuc tam thoi va sau đo, trong nam 133, ong quay ve phia đong voi suc manh cua quan đoi Hoang gia (đuoc ho tro boi mot đoi quan cua nguoi Do Thai duoi quyen hoang tu nha Maccabee, John Hyrcanus) đanh đuoi nguoi Parthia.
Chien dich cua Sidetes ban đau đa gat hai đuoc thanh cong ngoan muc, thu hoi lai Luong Ha, Babylonia va Media; đanh bai va giet chet pho vuong Parthia cua Seleucia ben song Tigris trong tran chien tay đoi. Trong mua đong nam 130/129 TCN, quan đoi cua ong đa đong rai rac trong cac khu tru đong cua Media va Persis khi vua Parthia, Phraates II, phan cong. Antiochos đa bi phuc kich va tu tran. Antiochos VII Sidetes đoi khi đuoc goi la vi vua Seleukos vi đai cuoi cung.Sau khi Antiochos VII qua đoi, tat ca nhung luat le cua vuong quoc sup đo, voi nhieu nguoi tranh nhau kiem soat cac vung đat con lai trong lanh tho nha Seleukos, trong mot cuoc noi chien gan nhu bat tan.


= Su sup đo =
Đen nam 100 TCN, vuong quoc Seleukos đa bi thu hep lai rat nho, chi con Antioch va vai thanh pho cua Syria, mac dau đa mat hau het luc luong quan su cua minh, va cac nuoc xung quanh khong con thuan phuc nua, gioi quy toc van tranh gianh ngoi vua bang quan đoi. Đoi khi co su can thiep tu Ai Cap thuoc Ptolemaios va cac the luc ben ngoai. Vuong quoc Seleukos van con ton tai đuoc la do cac quoc gia khong muon thu nhan no, ma muon bien noi nay thanh vung đem giua cac nuoc lang gieng. Trong cuoc chien tranh Tieu A giua Mithridates VI cua Pontos voi Sulla cua La Ma, quan Seleukos đa chien đau o ca hai phe.
Tuy nhien, nguoi con re đay tham vong cua Mithridates VI la Tigranes Đai đe - vua Armenia - nhan thay co hoi đe mo rong su thong tri ve phia nam. Vao nam 83 TCN, nhan loi moi cua mot the luc trong cuoc noi chien keo dai vo tan, ong đa xam chiem Syria, som thiet lap luat le cua minh tai Syria, đat vuong quoc Seleukos vao cho diet vong.
Su đoc lap cua vuong quoc Seleukos khong con đuoc nguyen ven nua. Tuy nhien, sau khi tuong La Ma la Lucullus đanh bai ca Mithridates va Tigranes vao nam 69 TCN, Antiochos XIII khoi phuc la vuong quoc lan cuoi cung. Ngay ca luc nay cuoc noi chien cung khong the dung lai, mot vi vua khac cua nha Seleukos la Philipos II đa tranh gianh quyen luc voi Antiochos. Sau khi cong hoa La Ma chinh phat Pontos, ho lai cang đe doa đen su on đinh cua Syria duoi su cai tri cua nha Seleukos. Sau khi tuong La Ma la Pompey đanh bai vua Mithridates nam 63 TCN, Pompey đa nhan đuoc nhiem vu thiet lap lai nen van minh Hy Lap o phuong đong, bang cach thanh lap cac quoc gia phu thuoc va cac tinh. Trong khi cac quoc gia nhu Armenia va Do Thai duoc tu tri theo cac vi vua đia phuong, thi Pompey thay cac quoc gia Seleukos qua phien ha va đi cung đo la cac cuoc xung đot cua cac ong hoang Seleukos, ong ta đa bien Syria thanh mot tinh cua La Ma.


Su trao đoi van hoa Lanh tho đia ly cua vuong quoc Seleukos la tu bien Aegean cho toi tan nhung vung đat ma ngay nay la Afghanistan va Pakistan, tao nen mot hon hop đa sac toc nhu nguoi Hy Lap, nguoi Armenia, nguoi Ba Tu, nguoi Mada, nguoi Assyria, nguoi Do Thai. Lanh tho rong lon cua vuong quoc đuoc bao quanh boi cac đieu kien tu nhien đa cho phep cac vua nha Seleukos thuc hien chinh sach thong nhat cac dan toc ma Alexandros Đai đe khoi xuong. Nen van minh Hy Lap hoa cua vuong quoc Seleukos đuoc thiet lap tren co so thanh lap cac thanh pho Hy Lap tren toan đat nuoc. Cac thanh pho va thi tran quan trong trong qua khu nhu Antioch đuoc tao ra hay đuoc đoi ten thich hop hon voi ten tieng Hy Lap.
Viec thanh lap cac thanh pho Hy Lap va thi tran đuoc ho tro boi thuc te rang luc đia Hy Lap von đa qua thua mua dan cu.Che đo thuoc đia đa đuoc su dung đe tiep tuc thu hut nguoi Hy Lap trong khi tao đieu kien thuan loi cho viec đong hoa nhieu nhom dan cu ban đia.


Quan đoi Seleukos Nhu nhieu quoc gia Hy Lap hoa khac đuoc thanh lap sau cai chet cua Alexandros Đai đe, quan đoi Seleukos la mot đoi quan chuyen nghiep dua tren nen tang cua quan Macedonia. Quan đoi cua no chu yeu la nguoi goc Hy Lap, đuoc bo sung them nguoi phuong đong ke tu khi vuong quoc Seleukos bao trum phan lon cac vung đat cua đe quoc Ba Tu. Khi ho đanh nhau voi cac Diadochi khac, viec chien thang hoan toan bang cach huy diet đoi phuong la đieu thuong tranh. Đieu de hieu la ho thuong bo sung them linh đich vao đoi hinh nhieu hon la đao tao moi boi chi phi thap hon. Muc đich cua mot tran chien la dung đe ep buoc ke thu theo minh ma khong co cach nao hon la gay chien chong lai nhau, va co rat nhieu tran đa ket thuc cua thuong luong. Rat nhieu the luc nho đa phai tra tien chuoc tu nhan, đa chung to mot đieu ro rang rang Seleukos va cac quoc gia thua ke khac cua Alexandros la nhung ke chien thang.
Ho dua tren luc luong quan đoi la Đoi hinh Phalanx kieu Macedonia, cac cung thu thuoc cac dan toc phuong đong va ki binh, đac biet la ki binh nang cataphract (vo boc cho linh ki binh) va nhung chien huu ki binh Macedonia noi tieng nhu la nhung ve si cho cac tuong linh va la đoi quan gay su choang vang. Ngoai ra, cac vua nha Seleukos con co su phuc vu cua nhung con voi chien An Đo ma đuoc su dung đe gay ra su khiep so cho ke đich giong nhu chien xa đuoc dung đe pha vo đoi hinh. Cung giong nhu cac vua nha Ptolemaios voi su giau co cua ho, cac vua nha Seleukos cung co gang tuyen mo rat nhieu loai linh đanh thue, tu nhung nguoi An Đo song o luu vuc song An toi nhung nguoi Crete đac biet la Galatia. Voi cac cuoc chien tranh chong lai La Ma, cac vua nha Seleukos đa co gang đe tao ra cac đon vi cua quan ma sao chep tu quan Le duong La Ma. Toi nam 63 TCN, vuong quoc Seleukos cung voi quan đoi cua minh bi xoa so va rat nhieu Cataphract bi sap nhap vao quan đoi La Ma o chau A.


Cac vua nha Seleukos Ke tu giua the ky thu 2 TCN, nhung cuoc cuop ngoi, thay vua, đoi chua co the đuoc giai thich la do xung đot trong noi bo hoang toc. Nhung nam sau đay đeu la truoc cong nguyen.

305-281: Seleucos I Nicator
281-261: Antiochos I Soter, con trai cua nguoi tien nhiem
261-246: Antiochos II Theos, con trai cua nguoi tien nhiem
246-226: Seleucos II Kallinicos, con trai cua nguoi tien nhiem
226-223: Seleucos III Soter, con trai cua nguoi tien nhiem
223-187: Antiochos III Megas, em trai cua nguoi tien nhiem
187-175: Seleucos IV Philopator, con trai cua nguoi tien nhiem
175-164: Antiochos IV Epiphane, em trai cua nguoi tien nhiem
164-162: Antiochos V Eupator, con trai cua nguoi tien nhiem
162-150: Demetrios I Soter, em ho cua nguoi tien nhiem, con cua Seleucos IV
150-145: Alexandre I Balas, vua tiem vi, tu xung la con cua Antiochos IV
145-142: Antiochos VI Dionysos, con trai cua nguoi tien nhiem
145-139: Demetrios II Nicator (lan 1), con trai cua Demetrios I
142-138: Diodote Tryphon, vua tiem vi
138-129: Antiochos VII Evergete Sidetes, con trai cua Demetrios I
129-126: Demetrios II Nicator (lan 2)
126-122: Alexandros II Zabinas, vua tiem vi, tu xung la con cua Alexandros I Balas
125-124: Seleucos V Nicator, con trai cua Demetrios II
125-96: Antiochos VIII Philometor, em trai cua nguoi tien nhiem
114-95: Antiochos IX Philopator, con trai cua Antiochos VII
96-93: Seleucos VI Epiphane, con trai cua Antiochos VIII
95-88: Demetrios III Eukairos, con trai cua Antiochos VIII
94-92: Antiochos X Philopator, con trai cua Antiochos IX
93-90: Antiochos XI Philadelphe, con trai cua Antiochos {{VIII
93-83: Philippos I Philadelphe, con trai cua Antiochos VIII
87-84: Antiochos XII Dionysos, con trai cua Antiochos VIII
83-69: Seleucos VII Philometor, con trai cua Antiochos X
69-64: Antiochos XIII Philopator, con trai cua Antiochos X
67-64: Philippos II Philoromaios, con trai cua Philippos I


Xem them Hy Lap hoa
Ai Cap thuoc Hy Lap
Đe quoc Parthia
Vuong quoc Hy Lap-Bactria
Vuong quoc An-Hy Lap
Nha Hasmonean


Ghi chu Chu thich Tham khao A. Houghton, C. Lorber, Seleucid Coins. A Comprehensive Catalogue, Part I, Seleucus I through Antiochus III, With Metrological Tables by B. Kritt, I-II, New York - Lancaster - London, 2002.
G. G. Aperghis, The Seleukid Royal Economy. The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire, Cambridge, 2004.
Laurent Capdetrey, Le pouvoir seleucide. Territoire, administration, finances d'un royaume hellenistique (312-129 avant J.C.). (Collection "Histoire"). Rennes: Presses Universitaires de Rennes, 2007.


Lien ket ngoai Livius, The Seleucid Empire Luu tru ngay 5 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine by Jona Lendering
Genealogy of the Seleucids Luu tru ngay 22 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine