Nhat Lai (12 thang 5 nam 1931 – 5 thang 1 nam 1987), ten that Nguyen Tuan, la mot nhac si Viet Nam, tac gia bai hat Ha Tay que lua. Ong đuoc truy tang Giai thuong Nha nuoc ve van hoc nghe thuat.


Tieu su Nguyen Tuan sinh tai thon Trung Luong, xa An Nghiep, huyen Tuy An, tinh Phu Yen . Gia đinh ben ngoai cua ong tuy ngheo nhung co nhung tai nang am nhac. Ong ngoai cua ong la thay day nhac trong cung đinh Hue, trong khi đo nhieu cau cua Nhat Lai la nhung tay đan ca nhac co. Tu khi con thieu nien Nguyen Tuan đa tao ra nhung chiec sao bang tre lo o .
Nam 16 tuoi Nguyen Tuan ra Quang Ngai hoc va co đieu kien tiep xuc voi am nhac phuong Tay voi cac nhac cu hien đai. Tu đay voi nghe danh Nhat Lai, Nguyen Tuan bat đau buoc vao con đuong nghe thuat . Nghe danh nay đuoc giai thich la do trong giong nguoi Nhat Ban, ong bi ban be goi đua la "lai Nhat", tu đo ma thanh but hieu Nhat Lai.


Su nghiep Nam 1948, khi moi 17 tuoi, Nhat Lai đa co sang tac đau tay Chieu tren cau Bong Son. Sau đo, Nhat Lai len Tay Nguyen tham gia khang chien. Mien đat Tay Nguyen nhu la que huong thu hai va la noi khoi nguon cua tai nang am nhac cua ong. Nhat Lai co the noi đuoc thu tieng dan toc cua Tay Nguyen nhu E đe, M'Nong, Gia rai, Bana... Ong yeu dan ca, dan vu Tay Nguyen. Vao cuoi nhung nam bon muoi the ky 20, ong đa suu tam hang ngan bai dan ca, đieu mua dan gian. Tu nen tang ay, Nhat Lai viet nhieu ca khuc tieng dan toc va tu nguyen đi hat phuc vu cac buon lang, đong vien đong bao tham gia khang chien. Nam 1954, tap ket ra Bac, Nhat Lai van tiep tuc sang tac nhung ca khuc ve Tay Nguyen .
Ben canh nhung ca khuc mang am huong dan gian, Nhat Lai cung sang tac hang loat ca kich, ca canh, nhac mua, trong đo co Ben bo Krongpa (sang tac 1968) nhu mot đinh cao am nhac cua ong ve linh vuc opera .
Sau chuyen bieu dien tai Lien hoan Giao huong quoc te o Riga, Latvia, ong om nang va mat sau đo khong lau vao thang 1 nam 1987 tai Ha Noi .


Tac pham Su nghiep sang tac cua Nhat Lai gom 18 vo nhac kich - ca kich, 6 tac pham khi nhac, 2 nhac phim va tren 40 ca khuc . Mot so tac pham cua ong:

Nhac kich
Ben bo Krongpa
Nhac mua
Rong chieng
Đi san
Phien cho Champa
Tieng trong Cham H'roi
Ca kich, ca canh
Monong Ti pri
Ama Trang Long
Thu lua
Khi nhac
Vu khuc Tay Nguyen
Giao huong đat lua
Ca khuc
Ha Tay que lua
Canh chim lac đan
Bai ca anh Ho Giao
Mat troi Eđe
Thuong anh can bo


= Ha Tay que lua =
Tuy co nhieu tac pham ve khi nhac, cung nhu co nhieu tac pham ve Tay Nguyen, nhung Nhat Lai lai đuoc nhieu nguoi biet đen la tac gia bai hat Ha Tay que lua. Tac pham nay đuoc sang tac nam 1965 . Đo la thoi điem may bay My đanh pha mien Bac. Tu thuc te nhung canh đong lua bi bom đan cay pha, cong them trai nghiem, Nhat Lai đa sang tac ra ca khuc nay. Giai đieu cua bai hat mem mai, em ai. Đo cung la nam thanh lap tinh Ha Tay.
Ca khuc nay đuoc đat lam nhac hieu cua Đai Phat thanh va Truyen hinh Ha Tay va đuoc coi la "tinh ca" khong chinh thuc.
Bai hat đuoc nghe si Quoc Huong trinh bay thanh cong đau tien. Sau nay nhung nghe si khac cung the hien nhu Quang Ly, Trong Tan.


Gia đinh Ong la anh trai cua nha tho Nguyen My .
Nguoi vo đau cua ong la mot dien vien mua nguoi Khome, Chau Ngoc Le. Sau khi ba mat, ong đa viet mot chuong, Nuoc mat vien ngoc, trong tac pham giao huong Đat lua danh cho ba. Nguoi vo thu hai cua ong la mot ca si nguoi Van Kieu, Ho Thi Kha Y .


Vinh danh va tuong nho Ong đuoc truy tang Giai thuong Nha nuoc ve van hoc nghe thuat nam 2002 . Nam 2012, tai huyen Tuy An que huong ong đa dien ra đem tho nhac Nguyen My - Nhat Lai, gioi thieu nhung tac pham noi tieng cua hai ong .


Chu thich Lien ket ngoai