Isaac Stern (21 thang 7 nam 1920 - 22 thang 9 nam 2001) la mot nghe si vi cam nguoi My.
Stern sinh ra o Ba Lan. Ong đen My khi moi 14 thang tuoi. Stern đa bieu dien o nhieu noi trong nuoc va quoc te, đac biet la nhung chuyen luu dien o Lien Xo va Trung Quoc. Ong tham gia bieu dien rong rai o Israel, mot quoc gia ma ong co quan he gan bo ngay sau khi đat nuoc nay đuoc thanh lap.
Stern đa nhan đuoc su cong nhan rong rai cho su nghiep cua minh, bao gom viec gianh đuoc Huan chuong Tu do cua Tong thong va sau giai Grammy, va ong con đuoc trao huan chuong Bac Đau Boi tinh cua Phap. Khan phong Isaac Stern tai Carnegie Hall mang ten ong vi nhung cong hien cua ong trong viec cuu thoat noi nay khoi su pha huy vao nhung nam 1960.


Tieu su Isaac Stern sinh ra o Kremenets, Ba Lan (nay la Ukraina), trong mot gia đinh goc Do Thai. Ong la con trai cua Solomon va Clara Stern. Khi moi 14 thang tuoi, ong cung gia đinh chuyen đen San Francisco vao nam 1921. Ong đuoc hoc nhung bai hoc am nhac đau đoi tu me cua minh. Nam 1928, ong đang ky hoc tai Nhac vien San Francisco, noi ong theo hoc cho đen nam 1931 truoc khi hoc rieng voi Louis Persinger. Ong tro lai Nhac vien San Francisco đe hoc trong 5 nam voi Naoum Blinder, nguoi ma ong noi rang minh mang on nhieu nhat. Khi ra mat cong chung vao ngay 18 thang 2 nam 1936 o tuoi 15, ong choi ban concerto cho vi cam so 3 cung Si thu cua Saint-Saens voi Dan nhac Giao huong San Francisco duoi su chi đao cua nhac truong Pierre Monteux. Suy ngam ve ly lich cua minh, Stern đa tung cham biem mot cach đang nho rang giao luu van hoa giua Hoa Ky va nuoc Nga Xo Viet chi la chuyen đon gian:

"Ho gui cho chung ta nhung nguoi Do Thai cua ho tu Odessa, va chung ta gui cho ho nhung nguoi Do Thai cua chung ta tu Odessa." 
Trong The chien thu hai, Stern bi tu choi nghia vu quan su vi ban chan bi bet. Sau đo ong gia nhap United Service Organization va bieu dien cho linh My. Trong mot buoi bieu dien cho quan đoi o Guadalcanal, mot nguoi linh Nhat Ban đa bi me hoac boi phong thai bieu dien cua ong nen nguoi linh ay đa len vao, gia lam khan gia la cac nhan vien Hoa Ky đang nghe man trinh dien cua ong truoc khi tron ra ngoai.
Stern đa đi luu dien o Lien Xo vao nam 1951, va la nghe si vi cam nguoi My đau tien thuc hien đieu nay. Nam 1967, Stern tuyen bo tu choi quay tro lai Lien Xo cho đen khi che đo Lien Xo cho phep cac nghe si tu do ra vao đat nuoc. Chuyen tham duy nhat cua ong đen Đuc la vao nam 1999 đe giang day cho mot loat cac lop hoc chuyen mon (master class), nhung ong chua bao gio bieu dien truoc cong chung o Đuc.
Stern ket hon ba lan. Cuoc hon nhan đau tien cua ong bat đau vao nam 1948 voi nu dien vien ballet Nora Kaye, ket thuc chi sau 18 thang, nhung sau đo hai nguoi van la ban be. Vao ngay 17 thang 8 nam 1951, ong ket hon voi Vera Lindenblit (1927–2015). Ho co voi nhau 3 nguoi con, bao gom nhac truong Michael va David Stern. 43 nam sau, cuoc hon nhan cua ho ket thuc khi ly hon vao nam 1994. Nam 1996, Stern ket hon voi nguoi vo thu ba, Linda Reynolds. Sau khi qua đoi, ong đe lai nguoi vo goa, ba nguoi con cung nam nguoi chau.
Stern qua đoi ngay 22 thang 9 nam 2001 vi suy tim tai benh vien Manhattan, New York sau mot thoi gian dai luu tru tai đay.


Su nghiep am nhac Nam 1940, Stern bat đau bieu dien voi nghe si duong cam sinh ra tai Nga la Alexander Zakin va hai nguoi cong tac cho đen nam 1977. Trong gioi am nhac, Stern tro nen noi tieng ve nhung ban thu am cua minh va vi đa ung ho mot so nghe si khac tre tuoi hon. Trong so nhung tai nang ma ong kham pha ra đuoc co nhung nghe si cello Ma Huu Huu, Vuong Kien va cac nghe si vi cam noi tieng Itzhak Perlman, Pinchas Zukerman.
Vao thap nien 1960, ong đa đong mot vai tro quan trong trong viec giai cuu Hoi truong Carnegie cua Thanh pho New York khoi su pha huy bang cach to chuc Uy ban Cong dan đe Cuu Hoi truong Carnegie. Sau khi Thanh pho New York mua lai Hoi truong Carnegie, Tap đoan Hoi truong Carnegie đuoc thanh lap va Stern đuoc chon lam chu tich đau tien, mot chuc danh ma ong giu cho đen khi qua đoi. Hoi truong Carnegie sau đo đa đat ten khan phong chinh theo ten Stern đe vinh danh ong.
Trong so nhieu ban thu am cua Stern co cac ban concerto cua Brahms, Bach, Beethoven, Mendelssohn, Sibelius, Tchaikovsky, Vivaldi va cac tac pham hien đai cua Barber, Bartok, Stravinsky, Bernstein, Rochberg va Dutilleux. Ban concerto cua Dutilleux mang ten L'arbre des songes (Tam dich: Ngon cay cua nhung giac mo) la do chinh Stern đat lam nam 1985. Ong cung long tieng cho cac dien vien choi vi cam trong mot so bo phim, chang han nhu Fiddler on the Roof.
Stern tung la co van am nhac cho bo phim nam 1946 mang ten Humoresque, ke ve cau chuyen mot tai nang vi cam đang noi va nguoi bao tro cua anh, lan luot do John Garfield va Joan Crawford thu vai. Ong cung la nghe si đoc tau violin đac biet trong phan nhac phim nam 1971 cua Fiddler on the Roof. Nam 1999, ong xuat hien trong bo phim Music of the Heart (tam dich: Am nhac cua trai tim), cung voi Itzhak Perlman va mot so nghe si vi cam noi tieng khac cung voi dan nhac tre do Meryl Streep chi huy (bo phim dua tren cau chuyen co that ve mot giao vien vi cam tai nang o Harlem, nguoi đa đua cac nhac si cua co đen bieu dien trong mot buoi hoa nhac o Hoi truong Carnegie).
Trong cuon tu truyen đong tac gia cua minh voi Chaim Potok mang ten My First 79 Years (tam dich: 79 nam đau tien cua đoi toi), Stern đa viet Nathan Milstein va Arthur Grumiaux la nhung nguoi co anh huong lon đen phong cach bieu dien cua ong.
Ong gianh giai Grammy cho su nghiep cua minh cung voi Eugene Istomin va Leonard Rose, bo ba nhac thinh phong noi tieng trong nhung nam 1960 va 70, đong thoi ong tiep tuc cong viec hop tac cua minh voi Alexander Zakin trong thoi gian nay. Stern đa thu am mot loat tu tau piano trong nhung nam 1980 va 1990 voi Emanuel Ax, Jaime Laredo va Ma Huu Huu, bao gom cac tac pham cua Mozart, Beethoven, Schumann va Faure, gianh giai Grammy khac vao nam 1992 cho tac pham tu tau cua Brahms Op. 25 va 26.
Nam 1979, bay nam sau khi Richard Nixon co chuyen tham chinh thuc đau tien cua tong thong Hoa Ky toi đat nuoc nay, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đa đe nghi Stern va nghe si duong cam David Golub mot loi moi chua tung co la đen tham đat nuoc nay. Trong thoi gian o đay, ong cong tac voi Hiep hoi Giao huong Trung uong Trung Quoc (nay la Dan nhac giao huong Quoc gia Trung Quoc) duoi su chi đao cua nhac truong Ly Đuc Luan. Chuyen tham cua ho đa đuoc quay va san xuat thanh đen bo phim tai lieu gianh giai Oscar mang ten From Mao to Mozart: Isaac Stern in China (tam dich: Tu Mao Trach Đong đen Mozart: Isaac Stern o Trung Quoc).


Moi quan he voi Israel Stern duy tri mot quan he gan bo chat che voi Israel. Ong bat đau bieu dien tai quoc gia nay vao nam 1949. Nam 1973, ong bieu dien phuc vu cho thuong binh Israel trong Chien tranh Yom Kippur. Trong Chien tranh vung Vinh nam 1991 va cac cuoc tan cong bang ten lua Scud cua Iraq vao Israel, ong đa tung bieu dien trong Nha hat Jerusalem. Trong phan trinh dien cua minh, tieng coi bao đong khong kich vang len khien khan gia hoang so. Sau đo Stern buoc len san khau va bat đau choi mot chuong tac pham cua Bach. Sau đo, khan gia đa binh tinh lai, đeo mat na phong đoc va ngoi xem suot phan trinh dien con lai cua ong. Stern la nguoi ung ho mot so du an giao duc o Israel, trong so đo co Quy My-Israel va Trung tam Am nhac Jerusalem.


Nhac cu Nhac cu yeu thich cua Stern la Ysaye Guarnerius, mot trong nhung cay đan vi cam do nghe nhan lam đan nguoi Cremona Giuseppe Guarneri del Gesu san xuat. Truoc đay cay đan đa đuoc choi boi nghe si vi cam va nha soan nhac Eugene Ysaye.
Trong so vai cay đan khac khac, Stern cung su dung cay "Kruse-Vormbaum" cua Stradivari (1728), "ex-Stern" cua Bergonzi (1733), "Panette" cua Guarneri del Gesu (1737), Michele Angelo Bergonzi (1739–1757), "Arma Senkrah" cua Guadagnini (1750), mot cay cua Giovanni Guadagnini (1754), mot ban sao JB Vuillaume cua "Panette" Guarneri del Gesu nam 1737 (khoang 1850), va "ex-Nicolas I" cua J.B Vuillaume (1840). Ong cung so huu hai nhac cu che tac đuong đai cua Samuel Zygmuntowicz va cay Jago Peternella cua Y.
Nam 2001, bo suu tap nhac cu, vi va cac ban thao am nhac cua Stern đa đuoc ban thong qua Tarisio Auctions. Cuoc đau gia thang 5 nam 2003 đa thiet lap mot so ky luc the gioi va vao thoi điem đo la cuoc đau gia vi cam co doanh thu cao thu hai moi thoi đai, voi tong doanh thu hon 3,3 trieu đo la.


Giai thuong va vinh danh Giai thuong Sonning (1982, trao tai Đan Mach)
Giai Wolf
Kennedy Center Honours (1984)
Giai Grammy cho (cac) nghe si đoc tau nhac cu xuat sac nhat (voi dan nhac) (1962, 1963, 1965, 1982)
Giai Grammy cho Man trinh dien nhac thinh phong hay nhat (1971, 1992)
Huan chuong Nghe thuat Quoc gia (1991)
Huan chuong Tu do cua Tong thong (1992)
Đuoc bau vao Hiep hoi Triet hoc Hoa Ky (1995)
Giai thuong am nhac Polar (2000, trao tai Thuy Đien)
Commandeur de la Legion d'honneur (1990)
Huy chuong vang cua Hiep hoi giao huong nhac Hoang gia (1991)
Khan phong Carnegie Midtown, Manhattan, New York: khan phong chinh đuoc mang ten ong vao nam 1997.
Nam 2012, mot con pho o Tel Aviv đuoc đat ten la Stern.


Nguon tham khao Đoc them Stern, Isaac; Chaim Potok (1999). My First 79 Years. New York: Alfred A. Knopf. ISBN 0-679-45130-7.


Lien ket ngoai Isaac Stern tren AllMusic
Isaac Stern tren IMDb 
Ban thu am mien phi tai IMSLP
Isaac Stern biography tai Sony Classical
Phong van Isaac Stern, 27 thang 5 nam 1991
Isaac Stern tren C-SPAN
From Mao to Mozart: Isaac Stern in China tren Internet Movie Database