Su mo rong cua Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A la qua trinh mo rong Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A (ASEAN) thong qua viec ket nap cac quoc gia thanh vien moi. Qua trinh nay bat đau tu khi nam thanh vien sang lap hiep hoi ky thong qua Tuyen bo Bangkok nam 1967. Ke tu đo, so luong thanh vien ASEAN đa tang đen con so 10 tinh toi khi Campuchia gia nhap nam 1999.
Hien tai, co hai quoc gia đang ung cu vi tri thanh vien ASEAN: Papua New Guinea va Đong Timor.


Tieu chi Hien chuong ASEAN xac đinh cac tieu chi sau đay đe tro thanh thanh vien:

Ung cu vien phai co vi tri đia ly o Đong Nam A.
Ung cu vien phai đuoc tat ca cac quoc gia thanh vien ASEAN cong nhan.
Ung cu vien phai đong y chiu su rang buoc cua Hien chuong ASEAN.
Ung cu vien phai co kha nang va su san sang thuc hien cac nghia vu cua mot thanh vien.
Mot trong nhung nghia vu cua mot thanh vien la thanh vien đo trong tuong lai phai đong y, đang ky hoac gia nhap tat ca cac đieu uoc, tuyen bo va thoa thuan trong ASEAN, bat đau voi nhung đieu đuoc neu trong Tuyen bo Bangkok ngay 8 thang 8 nam 1967 va nhung đieu đuoc xay dung va phat trien trong nhieu hiep uoc tiep theo, cac tuyen bo va thoa thuan cua ASEAN. Thanh vien tuong lai phai co kha nang giai quyet van đe chung thong qua đam phan thi moi đuoc tham gia vao Khu vuc Mau dich Tu do ASEAN va tat ca cac thoa thuan hop tac kinh te khac. Mot phuong tien quan trong đe đinh huong cho mot thanh vien tuong lai la tham du cac cuoc hop cua ASEAN va tham gia vao cac du an hop tac. Cac nghia vu khac cua mot thanh vien la mot quoc gia phai duy tri cac đai su quan o tat ca cac quoc gia thanh vien hien tai cua khoi, va quoc gia đo phai tham du tat ca cac cuoc hop cap bo truong va hoi nghi thuong đinh.
Tuyen bo Bangkok khong đua ra đieu kien nao đe quoc gia o ngoai Đong Nam A tro thanh thanh vien va cac nguyen tac thong thuong trong quan he giua cac quoc gia. ASEAN khong co tieu chi thanh vien nao lien quan đen đac điem cua chinh phu, he thong tu tuong va đinh huong, chinh sach kinh te hay trinh đo phat trien. Neu co nhung tieu chi nhu vay đe tro thanh thanh vien, thi mot hiep hoi khu vuc se khong the ton tai o Đong Nam A do tinh đa dang cua no.
Cac quan chuc cap cao cua ASEAN đa đong y vao nam 1983 rang tu cach quan sat vien chi nen đuoc trao cho cac thanh vien tiem nang cua ASEAN đap ung cac tieu chi đat ra cho tu cach thanh vien ASEAN.


= Tieu chi tham gia Dien đan Khu vuc ASEAN =
Dien đan Khu vuc ASEAN (ARF) la co che đoi thoai đa phuong giua cac quoc gia chau A–Thai Binh Duong nham thuc đay đoi thoai va tham van, cung nhu xay dung long tin va ngoai giao phong ve trong toan khu vuc. Cac tieu chi thanh vien cua ARF, cung nhu cac Đoi tac Đoi thoai khac, đa đuoc vach ra trong Dien đan ARF lan thu hai vao nam 1996, tai Jakarta, Indonesia. Cac bo truong ARF đa thong qua cac tieu chi rang cac ben tham gia ARF phai la cac quoc gia co chu quyen, ma theo lenh cua Trung Quoc, ro rang la nham loai tru Đai Loan. Ho phai "tuan thu va ton trong đay đu cac quyet đinh va tuyen bo do ARF đua ra". Cac tieu chi nhan manh rang cac thanh vien ASEAN "tu đong" tham gia ARF.


Lich su hinh thanh = Thanh vien sang lap =
ASEAN đuoc thanh lap vao ngay 8 thang 8 nam 1967, khi cac bo truong ngoai giao cua nam quoc gia - Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore va Thai Lan - gap nhau tai toa nha Bo Ngoai giao Thai Lan o Bangkok va ky Tuyen bo ASEAN, thuong đuoc goi la Tuyen bo Bangkok. Nam ngoai truong: Adam Malik cua Indonesia, Narciso Ramos cua Philippines, Abdul Razak cua Malaysia, S. Rajaratnam cua Singapore va Thanat Khoman cua Thai Lan đuoc coi la cac Nha sang lap cua to chuc.


= Tiep tuc mo rong =

Nam 1976, Papua New Guinea - quoc gia thuoc vung Melanesia - đuoc cong nhan la quan sat vien. Khoi nay tiep tuc phat trien khi Brunei tro thanh thanh vien thu sau sau khi gia nhap vao ngay 8 thang 1 nam 1984, chi mot tuan sau khi nuoc nay gianh đuoc đoc lap vao ngay 1 thang 1.
Viet Nam tro thanh quan sat vien cua ASEAN vao nam 1993 va la thanh vien đay đu thu bay vao ngay 28 thang 7 nam 1995.


 Lao, Myanmar va Campuchia  Ba thanh vien moi nhat cua ASEAN bat đau nop đon xin gia nhap khoi vao nhung nam 1990.
Lao tro thanh quan sat vien cua ASEAN tai Hoi nghi Bo truong ASEAN (AMM) lan thu 25 tai Manila, Philippines, vao thang 7 nam 1992. Tai Hoi nghi AMM lan thu 28 tai Bandar Seri Begawan, Brunei, Bo truong Ngoai giao Lao tuyen bo rang ong mong muon nhin thay Lao gia nhap ASEAN vao nam 1997, neu trong đon xin gia nhap thanh vien ngay 15 thang 3 nam 1996.
Campuchia đuoc cong nhan tu cach quan sat vien tai AMM lan thu 28 vao thang 7 nam 1995. Bo truong Ngoai giao Campuchia đa nop đon xin tro thanh thanh vien trong mot la thu đe ngay 23 thang 3 nam 1996. Giong nhu Lao, Campuchia cung mong muon gia nhap ASEAN vao nam 1997.
Bo truong Ngoai giao Myanmar tham du AMM lan thu 27 va 28 voi tu cach khach moi cua chinh phu nuoc chu nha. Trong cuoc hop lan thu 28, Myanmar đa tham gia Hiep uoc Than thien va Hop tac o Đong Nam A va xin quy che quan sat vien.
Nhung nguoi đung đau chinh phu cua Myanmar, Lao va Campuchia đa gap go nhung nguoi đong cap cua ASEAN trong Hoi nghi cap cao ASEAN lan thu nam tai Bangkok vao ngay 15 thang 12 nam 1995. Đai dien cua Myanmar bay to hy vong rang đat nuoc cua ong se đuoc trao tu cach quan sat vien tai AMM lan thu 29 vao nam 1996.
Uy ban An ninh ASEAN (ASC) đa thanh lap mot nhom cong tac do Pho Tong thu ky ASEAN Mahadi Haji Wasli lam truong nhom, đe xem xet tat ca cac van đe ve tu cach thanh vien tiem nang cua Campuchia va Lao. Ngay 17 thang 7 nam 1996, nhom cong tac đa tien hanh cuoc tham van voi Vu truong Vu ASEAN cua Lao tai Jakarta.
Tai AMM lan thu 29, Myanmar đuoc trao tu cach quan sat vien va lan đau tien tham gia ARF. Ngay 12 thang 8 nam 1996, Myanmar nop đon xin gia nhap ASEAN voi hy vong gia nhap vao nam 1997 cung voi Campuchia va Lao.  ASC sau đo đa mo rong nhiem vu cua Nhom cong tac ve tu cach thanh vien cua Campuchia va Lao đe bao gom ca tu cach thanh vien cua Myanmar.
Lao va Myanmar tro thanh thanh vien cua ASEAN vao ngay 23 thang 7 nam 1997. Tu cach thanh vien cua Campuchia bi hoan lai do xung đot chinh tri noi bo; sau khi on đinh chinh phu, Campuchia gia nhap vao ngay 30 thang 4 nam 1999.
Ngoai su gia tang ve so luong thanh vien, khoi nay đa no luc đe hoi nhap sau rong hon vao nhung nam 1990. Nam 1990, Malaysia đe xuat thanh lap mot Nhom Kinh te Đong A (EAEC) bao gom cac thanh vien luc bay gio la ASEAN va Trung Quoc, Nhat Ban va Han Quoc, voi y đinh can bang anh huong ngay cang tang cua Hoa Ky tai Dien đan Hop tac Kinh te chau A - Thai Binh Duong (APEC) noi rieng va trong khu vuc Chau A noi chung. Tuy nhien, đe xuat nay đa that bai do vap phai su phan đoi gay gat tu Hoa Ky va Nhat Ban. Bat chap that bai nay, cac quoc gia thanh vien van tiep tuc no luc đe hoi nhap sau hon va ASEAN+3 đuoc thanh lap vao nam 1997.
Nam 1992, Chuong trinh Thue uu đai co Hieu luc chung (CEPT) đa đuoc ky ket nhu mot lich trinh giam dan thue quan va nham tang "loi the canh tranh cua khu vuc voi vi the la co so san xuat huong đen thi truong the gioi". Chinh sach nay đong vai tro la khuon kho cho Khu vuc Mau dich Tu do ASEAN. Sau cuoc khung hoang tai chinh Đong A nam 1997, đe xuat cua Malaysia đa đuoc hoi sinh o Chiang Mai, đuoc goi la Sang kien ​​Chiang Mai, keu goi hoi nhap kinh te tot hon giua cac nuoc ASEAN va ASEAN+3.


Su mo rong trong tuong lai = Papua New Guinea =

Papua New Guinea (PNG) la quan sat vien cua khoi tu nam 1976, som hon bat ky thanh vien khong sang lap ASEAN nao khac. Cac nha lanh đao cua PNG đa thuc đay viec tro thanh thanh vien đay đu tu nhung nam 1980. Trong Hoi nghi AMM lan thu 29 nam 1996, Bo truong Ngoai giao PNG Kilroy Genia đa đe xuat rang Papua New Guinea se tro thanh thanh vien lien ket lau dai voi ASEAN. Thu tuong PNG Michael Somare đa tuyen bo trong chuyen tham Philippines nam 2009 rang đat nuoc cua ong đang xem xet viec đang ky tro thanh thanh vien chinh thuc. Thang 3 nam 2012, Tong thong Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono bay to su ung ho cua ong đoi voi tu cach thanh vien cua PNG trong ASEAN.  Thang 6 nam 2013, Ngoai truong PNG Rimbink Pato nhac lai rang nuoc nay "rat quan tam" đen viec gia nhap ASEAN.
Mot tro ngai đoi voi viec gia nhap ASEAN cua PNG la vi tri đia ly. Mac du nam cach tru so o Jakarta cua ASEAN khong xa hon phia bac Myanmar, PNG thuong đuoc coi la nam ngoai Đong Nam A va do đo khong đu tu cach thanh vien. Khi quoc gia nay đuoc trao tu cach quan sat vien vao nam 1976, ho đa thua nhan rang PNG co cung khu vuc chinh tri va kinh te voi thanh vien ASEAN, va đuoc ket noi ve mat đia ly, boi vi quoc gia nay tao thanh tu mot nua đao New Guinea, voi nua con lai bao gom cac tinh Papua va Tay Papua cua Indonesia.
Nam 2015, PNG đa cu đac phai vien phu trach cac van đe lien quan đen ASEAN, the hien quyet tam thuc đay viec tro thanh thanh vien đay đu cua ASEAN. PNG cung đang thuc hien cac buoc can thiet đe chuan bi cho viec gia nhap.


= Đong Timor =

Thang 3 nam 2011, Đong Timor đa nop đon xin gia nhap ASEAN, mot đong thai đuoc ho tro boi Indonesia, quoc gia chiem đong cu cua ho nay đa tro thanh đoi tac va Philippines, đong minh Cong giao duy nhat cua ho o chau A.
Timor-Leste gianh đuoc đoc lap vao nam 2002 va tu nam sau đa tham gia Đai hoi The thao Đong Nam A, su kien the thao đa mon lien ket voi ASEAN. Nam 2005, nuoc nay tro thanh nuoc thu 25 tham gia ARF. Kho khan lon nhat đe gia nhap ASEAN la đe đat nuoc tre va bi chien tranh tan pha nay duy tri cac đai su quan o tat ca muoi quoc gia thanh vien ASEAN. Tong thong Đong Timor Jose Ramos-Horta hy vong se tro thanh thanh vien truoc nam 2012.
Viec thieu su đong thuan đa can tro ASEAN đi đen quyet đinh ve tu cach quan sat vien cua Đong Timor va viec nuoc nay gia nhap Hiep uoc Than thien va Hop tac. Hiep uoc phan biet ro rang giua quyen cua cac ben ky ket trong khu vuc va ngoai khu vuc, nhung lieu Đong Timor co phai la mot phan cua khu vuc hay khong van con gay tranh cai.
Thu tuong Singapore Ly Hien Long vao cuoi nam 2011 đa phan đoi tu cach thanh vien cua Đong Timor, do mong muon đat đuoc hoi nhap kinh te vao nam 2015, đieu ma mot nuoc tuong đoi kem phat trien nhu Đong Timor se gay kho khan. Mot so quoc gia thanh vien lo ngai rang, sau khi co su gia nhap cua bon thanh vien tuong đoi kem phat trien, ASEAN se ket nap them mot thanh vien tham chi con ngheo hon.
Nam 2015, Đai su Đong Timor tai Malaysia cho biet nuoc nay san sang gia nhap ASEAN khi đap ung hai yeu cau chinh la co vi tri trong khu vuc va đa mo đai su quan tai cac nuoc thanh vien ASEAN. Nam 2016, Indonesia tuyen bo rang viec Đong Timor tro thanh thanh vien co the đuoc thuc hien vao nam 2017, dua tren cac nghien cuu kha thi do ca hai nuoc tien hanh ve su on đinh, an ninh, kinh te va van hoa cua Đong Timor se đuoc hoan thanh vao cuoi nam 2016. Philippines, mot đong minh than can cua Đong Timor, se la chu nha ARF nam 2017.
Vao thang 11 nam 2022, sau Hoi nghi cap cao ASEAN lan thu 40 va 41 tai Phnom Penh, khoi đa đua ra tuyen bo đong y "ve nguyen tac" tu cach thanh vien cua Đong Timor, trao cho Đong Timor tu cach quan sat vien tai cac cuoc hop cap cao va neu ro rang lo trinh tro thanh thanh vien đay đu se đuoc đe trinh trong hoi nghi thuong đinh nam 2023.


Cac quoc gia muon tham gia Mot so quoc gia đa bay to su quan tam đen viec tro thanh mot phan cua ASEAN mac du nam ngoai gioi han đia ly cua Đong Nam A.


= Bangladesh =
Nam 2011, Lao ung ho Bangladesh tro thanh quan sat vien ASEAN.


= Fiji =
Fiji đa va đang bay to su quan tam đen viec đuoc cap tu cach quan sat vien tai ASEAN. Nam 2011, Tong thong Indonesia, Susilo Bambang Yudhoyono, đuoc cho la đa khuyen Thu tuong Fiji, Chuan đo đoc Frank Bainimarama, rang ong se ung ho viec xem xet yeu cau nay trong nhiem ky Chu tich ASEAN cua Indonesia.


= Sri Lanka =
Sri Lanka ban đau đuoc moi tham gia ASEAN voi tu cach la thanh vien sang lap vao ngay 8 thang 8 nam 1967, tuy nhien quoc gia nay đa khong tien hanh vi khi đo ASEAN than phuong Tay va Sri Lanka đang theo đuoi chinh sach khong lien ket. Singapore cung co phan đoi tu vi lo ngai bat on trong nuoc do cang thang giua hai nhom sac toc chinh cua Sri Lanka. Su quan tam tu trong nuoc sau đo tro nen ro rang va nuoc nay đa co gang gia nhap ASEAN vao nam 1981. Nam 2007, Sri Lanka nam trong so 27 nuoc tham gia ARF.


Cac quoc gia khac = Uc =

Thang 2 nam 2018, to chuc tu van đoc lap Vien Chinh sach Chien luoc Uc đa khuyen nghi rang Uc nen tim kiem tu cach thanh vien ASEAN vao nam 2024. Trong mot cuoc phong van nam 2018 voi Fairfax Media, Tong thong Indonesia Joko Widodo đa tuyen bo rang Uc nen tham gia to chuc nay. Nam 2016, cuu thu tuong Uc Paul Keating đe nghi Uc tham gia ASEAN.


= Mong Co va Tho Nhi Ky =
Thang 5 nam 2017, Tong thong Philippines Rodrigo Duterte cho biet Mong Co va Tho Nhi Ky bay to mong muon gia nhap ASEAN. Sau đo, ong tuyen bo rang ong se thuc đay cac quoc gia thanh vien khac tham gia.


= New Zealand =
Thang 2 nam 2018, to chuc tu van đoc lap Vien Chinh sach Chien luoc Uc đa khuyen nghi rang Uc va New Zealand nen cung tham gia ASEAN vao nam 2024.


= Palau =
Thang 6 nam 2019, mot nha nghien cuu tai Đai hoc Johns Hopkins đa khuyen nghi rang Palau co tiem nang tham gia mot cach co y nghia vao ASEAN. Sau đo, ong lap luan rang Hoa Ky nen co gang thuyet phuc Thai Lan thuc đay tu cach quan sat vien cho Palau trong nhiem ky chu tich ASEAN.


Tham khao