Thuyen nhan Viet Nam la hien tuong gan mot trieu nguoi, vuot bien khoi Viet Nam bang đuong bien bat đau sau khi chinh phu Viet Nam Cong hoa đau hang Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam, dien ra cao điem vao nam 1978–1979 (nam dien ra chien tranh bien gioi Tay Nam va chien tranh bien gioi Viet – Trung) va tiep dien cho đen giua thap nien 1980. Đen nam 1999, van con mot so nguoi Viet vuot bien đen Hong Kong voi hy vong tim kiem thu nhap cao hon, trong khi nhieu trai ti nan o Đong Nam A van chua giai quyet het nhung truong hop ton đong. Cuoi cung, Indonesia đong cua trai ti nan o Galang nam 1996, Thai Lan nam 1997, Philippines nam 1997, Hong Kong nam 2000. Nam 2001, Cao uy Lien Hop Quoc ve nguoi ti nan chinh thuc dep bo trai ti nan cuoi cung đat tai Malaysia, cham dut 21 nam Cao uy Ti nan hop tac o nuoc nay đe giup nguoi vuot bien đen tu Viet Nam.


Boi canh Cuoi thang 4 nam 1975, that bai cua Hoa Ky tai Viet Nam đa tro nen ro rang. Do so nhieu nguoi My se bi thuong vong boi chien su đa toi gan Sai Gon, cac co quan Hoa Ky đa to chuc nhieu đot roi khoi Viet Nam cho cac nhan vien, gia đinh nhan vien cac su quan va cong ty nuoc ngoai. Bat đau tu ngay 29 thang 4 nam 1975, Tong thong Hoa Ky Gerald Ford đa chinh thuc ra lenh khoi đong chuong trinh "Frequent Wind" đe di tan quan nhan, nhan vien dan su Hoa Ky va mot so nguoi Viet đa tung cong tac hay co lien he voi chinh phu Hoa Ky va chinh phu Viet Nam Cong hoa đe roi khoi Viet Nam. Cung thoi điem nay, nhieu nguoi Viet o mien Nam tung cong tac voi Hoa Ky cung đa quyet đinh di tan theo chuong trinh tren nhung co the bang phuong tien rieng, ho di tan do so canh "tam mau" va tra thu cua đoi phuong. Chuong trinh di tan "Frequent Wind" tren nguyen tac chi keo dai tu 3 gio 30 chieu ngay 29 thang 4 đen đung 21 gio ngay 30 thang 4 nam 1975 – khi nguoi linh My cuoi cung đuoc truc thang boc khoi Sai Gon va tru so cua So Tuy vien Quoc phong (Defence Attaches Offfice – DAO) cua Hoa Ky bi Thuy quan luc chien Hoa Ky cho pha no.
Sau ngay 30 thang 4 nam 1975, co rat nhieu nguoi tu Campuchia, Lao – nhung đong nhat la tu Viet Nam – đa tim cach vuot bien bang thuyen sang cac nuoc khac. Tai Viet Nam, cuoc cai tao cong thuong nghiep va hop tac hoa nong nghiep, hang tram ngan quan nhan che đo Sai Gon đi hoc tap cai tao, chinh sach đe phong va cach ly cua Viet Nam đoi voi Hoa kieu do cang thang ngoai giao voi Trung Quoc, cac hoat đong pha hoai cua FULRO... đa gay ra nhieu xao tron. Tai Campuchia, che đo diet chung Khmer Đo đa giet hai hang tram ngan Viet kieu song tai đay va cho quan tan cong vao Viet Nam, o phia Bac quan Trung Quoc cung tan cong vao cac tinh bien gioi, chien tranh no ra khien nhieu nguoi Viet va Hoa kieu tim cach vuot bien đe tranh chien tranh. Theo thong ke thi 3 nam 1978–1980 (thoi ky dien ra chien tranh bien gioi Tay Nam va chien tranh bien gioi phia Bac la nhung nam co so nguoi vuot bien nhieu nhat). 

Theo Cao uy Ti nan Lien Hop Quoc (UNHCR) thi trong khoang thoi gian 20 nam tu 1975 đen 1995 co 796.310 nguoi tu Viet Nam vuot bien bang đuong bien. Cung theo so lieu cua to chuc nay, trong khoang thoi gian 1975–1995 đa co 849.228 nguoi tu Đong Duong vuot bien bang đuong bien hoac đuong bo (tinh ca nguoi Campuchia).
Theo quan điem cua chinh quyen Viet Nam thi viec vuot bien la do cac the luc đe quoc thu đich voi Viet Nam (ngam chi My va Trung Quoc) muon pha hoai lam suy yeu đat nuoc, hong mo cuoc gay han voi Viet Nam. Am muu nay theo Viet Nam cung khuon mau voi cuoc di cu vao Nam nam 1954 do CIA tuyen truyen khien hon 800.000 nguoi roi mien Bac. Ha Noi cung cho rang the luc thu đich voi ho cung loi dung tinh trang vuot bien đe tim cach đua nguoi, tien bac va vu khi ve Viet Nam đe tai tro cac to chuc chong lai chinh quyen.


= Van đe Hoa kieu tai Viet Nam sau nam 1975 =
Truoc nam 1975, o mien Nam, Hoa kieu kiem soat gan nhu toan bo cac vi tri kinh te quan trong, va đac biet nam chac 3 linh vuc quan trong: san xuat, phan phoi va tin dung. Đen cuoi nam 1974, ho kiem soat hon 80% cac co so san xuat cua cac nganh cong nghiep thuc pham, det may, hoa chat, luyen kim, đien... va gan nhu đat đuoc đoc quyen thuong mai: 100% ban buon, hon 50% ban le va 90% xuat nhap khau.
Thang 1 nam 1976, chinh phu Viet Nam ra lenh cho nguoi Hoa o mien Nam phai đang ky quoc tich. Đa so nguoi Hoa van đang ky la "quoc tich Trung Quoc" mac du co nhung nguoi đa tung chuyen sang quoc tich Viet Nam tu nhung nam 1956–1957. Thang 2 nam đo, nguoi Hoa đuoc lenh đang ky lai quoc tich voi chinh phu moi. Nhung nguoi Hoa khong chiu đang ky quoc tich Viet Nam ma van tiep tuc đang ky quoc tich Trung Quoc sau đo bi mat viec va giam tieu chuan luong thuc. Cuoi nam đo, tat ca cac to bao tieng Hoa bi đong cua, tiep theo la cac truong hoc cua nguoi Hoa. Voi nhung hanh đong nay, chinh phu Viet Nam đa lo đi thoa thuan rang sau khi thong nhat se tham khao y kien cua Trung Quoc ve van đe nguoi Hoa o Viet Nam. Chinh sach cua Viet Nam nam 1976 đa bi anh huong boi thay đoi nhanh chong cua moi quan he giua Viet Nam va Trung Quoc, voi noi e ngai rang Trung Quoc co the su dung Hoa kieu đe ep Viet Nam theo cac chinh sach cua minh. Van đe Hoa kieu đuoc chinh phu Viet Nam xem la mot thu thach đoi voi chu quyen quoc gia hon la mot van đe noi bo đon gian.
Tu thang 4 nam 1978 đen mua he nam 1979, 250.000 nguoi goc Hoa vuot bien sang Trung Quoc qua bien gioi phia Bac. Vao nam 1980, so nguoi vuot bien sang Trung Quoc đat 260.000 nguoi.
Sau khi lan song nguoi Hoa vuot bien ket thuc, đen nam 1989, so nguoi Hoa tai Viet Nam đa giam tu 1,8 trieu (nam 1975) xuong con 900.000. Nguoi Hoa khong con la the luc kiem soat nen kinh te Viet Nam nhu truoc nua, va cac phong tuc, ngon ngu goc Hoa cua ho đa mat đi phan lon. Đay la mot ngoai le hiem hoi so voi nhung nuoc Đong Nam A khac: nguoi Hoa đa gan nhu bi đong hoa boi nguoi Viet. Mac du so đong nguoi Viet co the phan đoi hanh vi cua Trung Quoc o Bien Đong, nhung khong ai nghi đen viec tra thu gia đinh thuong gia goc Hoa.


To chuc vuot bien Nguoi vuot bien co bon cach ra đi: 

Đi lau, tuc la tu kiem cach ra đi bang cach gia dang dan chai ra khoi luc ban mai roi chay thang ra hai phan quoc te.
Mua bai, tuc la hoi lo nha chuc trach đia phuong quan ly vung song bien đe ho lam ngo ma co noi tap hop truoc khi ra khoi, co noi gia khoang 6 lang vang.
Đi ban chinh thuc, tuc mua ve tu gioi chuc cap tinh. Nguoi to chuc thu tien roi đung ra mua tau, xang dau, v.v. voi gia khoang 12 lang vang moi đau nguoi. Ngoai ra, nguoi vuot bien phai nop lai van tu nha cua cho Uy ban đia phuong.
Đi đang ky chinh thuc, tuc ghi danh voi chuc trach trung uong. Cach nay danh rieng cho Hoa kieu, co van phong đang ky o Sai Gon. Nguoi xuat canh phai nop so gia đinh va 12 lang vang đe mua ve va trang trai chi phi đi lai. Phuong tien chuyen cho cho hang nay la tau cho khach co lon, chua đuoc ca ngan nguoi, roi ben Bach Đang o Sai Gon va đuoc tau hai quan ho tong ra đen hai phan quoc te. Nguoi Viet đi nga nay phai mua lai giay to tuy than cua nguoi Hoa va hoc mot it tieng Han đe lot vong kiem tra.
Du co cach ra đi "chinh thuc" tren tau lon tuong đoi an toan, nguoi vuot bien van co the gap rui ro. Con tau Hai Hong cho 2.500 nguoi la mot thi du. Tau nay roi Viet Nam vao thang 11 nam 1978 đen đuoc Malaysia nhung khong đuoc cap ben nen phai đi tiep 45 ngay tren bien. Nhung con tau khac theo sau nhu tau Huey Fong (3.318 nguoi) đen Hong Kong; tau Tung An (2.300 nguoi) đen Philippines, tau Skyluck (3251 nguoi) ghe Philippines roi đen Hong Kong, tau Seng Choeng (1.433 nguoi) đen Hong Kong. Theo nhan xet quoc te thi nhung chuyen tau vuot bien chinh thuc nay la mot dang xuat canh lay loi voi su toa rap cua Hoa kieu va nha chuc trach Viet Nam. 
Noi chung nhung nguoi tim cach vuot bien thuong phai chap nhan rui ro neu muon vuot bien chui. Mot so nguoi co tau đanh ca hoac co the to chuc cuop đuoc tau, ghe đa to chuc moc noi nhieu nguoi vuot bien o quanh vung va ca o thanh pho. Ho thuong phai chuan bi thuc pham, thuoc men va nhat la nuoc uong mot cach kin đao đe đem len tau luc thuan tien. Tai Sai Gon, cho Dan Sinh la noi thuyen nhan co the trang bi nhung vat dung can thiet nhu la ban truoc khi len đuong.


Rui ro Nguoi to chuc vuot bien va nguoi vuot bien trai phep thuong gap nhieu rui ro:

Bi lua: do viec to chuc vuot bien bi phap luat cam, neu bi lo se bi bat giu nen moi nguoi chi dam ban bac len lut va khi bi lua cung khong dam lo chuyen bi lua vi so o tu, vi vay mot so nguoi đa to chuc lua đao lay tien, vang.
Bi lo: viec ru nguoi co tien đi theo de lam lo chuyen, cung nhu khau chuan bi nhien lieu, thuc pham, may no du phong, thue tai cong hoac bi lo vi tuan phong hoac khi ra cua bien.
Bi bao, bi chet may, bi đi lac, bi hai tac Thai Lan cuop, ham hiep, quang xuong bien, chet vi đoi khat, benh tat. Trong mot so truong hop co nguoi buoc phai an thit nguoi chet do tau bi het luong thuc.
Cuoc song thieu thon, benh tat, nhat la sot ret o cac trai ti nan, đien hinh la o Malaysia.
Mot so thuyen nhan đuoc cac tau khac (trong so đo co Hai quan My) cuu vot; mot so khac đen đuoc cac đao trong Bien Đong xung quanh Viet Nam; mot so bi thiet mang tren bien, nhieu nguoi bi hai tac cuop boc truoc khi đuoc cuu tro. Cao uy Ti nan Lien Hop Quoc đa thiet lap mot so trai tam cu danh cho nguoi vuot bien o nhung nuoc lan can va đa nhan đuoc giai Nobel Hoa binh nam 1981, mot phan la vi nhung hoat đong nay.  Đa co nhung tuong đai đuoc dung len đe tuong nho đen nhung thuyen nhan bi thiet mang trong cac cuoc vuot bien, nhu o Pulau Bidong (Malaysia), Pulau Galang (Indonesia).
Cao uy Lien Hop Quoc ve nguoi ti nan uoc tinh co tu 200.000 đen 400.000 thuyen nhan chet tren bien do moi nguyen nhan (benh tat, tai nan, bao to, gap hai tac...) Nhung uoc tinh khac cho rang co tu 10 đen 70 phan tram thuyen nhan chet tren bien do moi nguyen nhan.
Hai thap ky sau khi nhung nguoi Viet Nam đau tien đuoc đua tu Hong Kong đen mot trung tam tiep nhan tai Hampshire, Anh, 27.000 nguoi cong đong nguoi Viet o đay roi vao cuoc song khung hoang, chu yeu la nguoi ngheo nong thon phia Bac. Mot cuoc đieu tra cua nhat bao Anh The Independent cho biet hon 50% nguoi lon that nghiep va nhieu gia đinh song trong canh ngheo đoi kinh nien. It nhat 400 nguoi Viet Nam tai Luan Đon đuoc đieu tri nghien heroin hoac crack cocaine, benh tam than bao gom tam than phan liet va tram cam o gap đoi muc trung binh. Van nan nghien ma tuy đa co mam mong tu thoi ho con o cac trai tam cu o Hong Kong. Canh sat đang quan tam đen su tham gia ngay cang tang cua nam gioi tre Viet Nam trong van đe toi pham co to chuc. Cac dich vu ho tro đuoc đanh gia la thieu tram trong. Giam đoc đieu hanh cua Hoi đong nguoi ti nan o Anh cho biet: "Nhung nguoi ti nan Viet Nam đen đay đa bi phan boi. Chung toi đa đe nghi đua ho đen đay va ho đa bi bo roi." Nhieu nguoi ti nan đa chuyen sang lam toi pham vi nhung kho khan ngon ngu va thieu cac ky nang lien quan lam cho ho gan nhu that nghiep.
Đai su Nguyen Khac Huynh, thanh vien phai đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa tai Hoi nghi Paris trong hoi thao lien quan đen chien tranh Viet Nam, tai Đai hoc Brown (My) phat bieu rang phia Viet Nam san sang tiep nhan lai nhung nguoi bi tu choi nhap cu hoac muon quay ve đat nuoc:


Cuu tro Vi chuyen vuot bien đay nguy hiem lam xuc đong nhieu nguoi tren the gioi, mot so to chuc thien nguyen đa ra tay phat đong phong trao cuu tro thuyen nhan. Tu cuoi thap nien 1970 o Phap đa xuat hien Un bateau pour le Vietnam (Uy ban mot con tau cho Viet Nam) van đong viec cuu giup. Hoi Y si khong bien gioi duoi su lanh đao cua bac si Bernard Kouchner cho con tau Ile de Lumiere đi vot nguoi lam nan. Con tau nay sau đo dung lam tau benh vien va noi chua tri cho 40.000 nguoi Viet ti nan bi giam o đao Pulau Bidong, Malaysia. Cung huong ung loi keu goi đo, nam 1979 o Đuc co Ein Schiff fur Vietnam quyen gop đe roi cung phoi hop voi Cao uy Ti nan Lien Hop Quoc, lan luot cho ra khoi tren Bien Đong ba con tau mang ten "Cap Anamur". Su viec đo cung dan đen viec hinh thanh to chuc Cap Anamur, mot đoan the thien nguyen thuong truc. O Bi thi co "Uy ban Quoc te Cuu tro nguoi Viet Ti nan" đuoc su ung ho cua hoang gia Bi. Trong khi đo o Hoa Ky thi chinh cong đong nguoi Viet ti nan cung đung ra thanh lap "Uy ban Bao nguy giup Nguoi vuot bien" nam 1980 do tien si Nguyen Huu Xuong lam chu tich đe hop tac voi cac to chuc quoc te khac. Ket qua la con tau Jean Charcot đuoc đieu hanh đi vot thuyen nhan. Hoi Y si The gioi (Medicins du Monde) thi đieu đong con tau Akuna II ra khoi voi nhiem vu cuu tro.
Trong thap nien 1980–1990, Indonesia đa tiep đon hang tram ngan thuyen nhan vuot bien tu Viet Nam.


= Cac trai ti nan o Đong Nam A =

Mot so vung co đong nguoi vuot bien đa đuoc Lien Hop Quoc hoac nuoc so tai lap cac khu trai tam cu đe cho nguoi vuot bien tam tru trong thoi gian cho ra đi đen nuoc thu ba.

Hong Kong: tat ca trai đong cua nam 2000, Achau, Argyle Street, Chimawan, Green Island, Heilingchau, High Island, Shek Kong, White Head, Tuen Mun (trai mo), Pillar Point (trai mo).
Indonesia: đao Galang, Kuku.
Malaysia: Bidong (Pulau Bidong), Sungei Besi.
Philippines: Bataan, Palawan.
Thai Lan: Banthad, Leam Sing, Phanat Nikhom, Sikiw, Site 1, Site 2, Songkhla.


= Nhap cu va tu choi nhap cu =
Tu thang 7 nam 1979 đen thang 7 nam 1982, hon 20 nuoc dan đau la My, Uc, Phap va Canada cho phep 623.800 nguoi ti nan Đong Duong nhap cu vao nuoc minh. Trong giai đoan 1975–1995 co 796.310 thuyen nhan Viet Nam trong đo co 754.842 nguoi đuoc đinh cu tai cac nuoc.
Sau 1992, nhung nguoi nhap canh trai phep vao nuoc Uc đuoc xep dang di dan bat hop phap va đeu bi giam trong cac trai giam di dan theo mot tu chinh cua Đao luat Di tru 1985. Du luan Uc co nhieu thay đoi trong thoi gian dai ve van đe thuyen nhan. Cuoi thap nien 1970, co 20–32% khong muon ai đuoc o lai. Đen nam 1993, con so nay tang len 44%, voi 46% ung ho viec giam giu bat buoc nhung nguoi nhap canh trai phep. Nam 2001, 71% đong y chinh sach giam giu trong thoi gian xet đon ti nan. Đen giua nam 2011, hon 100 nguoi Viet Nam van con bi giam trong cac trai nay.
Co 109.000 nguoi rut cuoc phai tro ve Viet Nam vi khong đuoc nuoc nao nhan đi đinh cu. Đoi voi Hoa Ky thi nhung nguoi xuat phat tu mien Bac Viet Nam von khong co lien he gi voi chinh phu Viet Nam Cong hoa thi khong đuoc nhap cu. Đa so nguoi bi gui ve la tu mien Bac vi khong đat tieu chuan ti nan. Theo ky ket giua Viet Nam cung cac nuoc trong vung va UNHCR thi moi nguoi ve đuoc cap 240 USD va chinh quyen Viet Nam hua se khong nguoc đai ho.
Quy che ti nan cho nguoi Viet vuot bien cham dut nam 2005 khi Malaysia ep hoi huong nhom thuyen nhan cuoi cung trong trai.


Ky niem = Bia tuong niem =

Vao nam 2005, ba muoi nam sau khi cuoc Chien tranh Viet Nam ket thuc va đot song nguoi Viet đau tien bo nuoc ra đi bang thuyen, mot so nguoi trong cong đong nguoi Viet hai ngoai to chuc dung bia tuong niem thuyen nhan tai hai đia điem quan trong tren chang hanh trinh cua nhieu thuyen nhan. Tai Pulau Bidong (thang 3 nam 2005) thuoc Malaysia va Galang tren đao Batam, thuoc Indonesia, hai noi tam tru cua nguoi đen tu Viet Nam trong khi cho đoi giay phep tai đinh cu tai mot nuoc thu ba ho cho dung hai tam bia voi dong chu song ngu Viet–Anh:

Tuong niem hang tram ngan nguoi Viet đa bo minh tren con đuong đi tim Tu do (1975–1996). Du ho chet vi đoi khat, vi bi ham hiep, vi kiet suc hay vi bat cu ly do nao khac, chung ta thay đeu cau nguyen đe ho đuoc yen nghi dai lau. Su hy sinh cua ho se khong bao gio bi lang quen.
Tuy nhien đen thang 5 nam 2005 thi bia o Galang bi pha do. Vao thang 11 thi bia o Bidong cung bi do đi. Hai hanh đong nay cua Malaysia va Indonesia đuoc cho la vi ap luc ngoai giao tu phia Viet Nam do bat binh voi y nghia cau chu tren van bia.
Vi nhung nguy hiem va khong it nguoi thiet mang tren hanh trinh vuot bien khoi Viet Nam, mot phong trao noi len tai hoai ngoai dung bia tuong niem dien ra so đia điem khac. Trong so đo co:

Thi xa Grand-Saconnex, Thuy Si (thang 2 nam 2006)
Thanh pho Santa Ana, California, Hoa Ky (thang 2 nam 2006)
Liege, Bi (thang 7 nam 2006)
Hamburg, Đuc (thang 10 nam 2006)
Troisdorf, Đuc (thang 5 nam 2007)
Footscray (cong vien Jensen Reserve thuoc Melbourne), Uc (thang 6 nam 2008)
Bagneux, Phap (thang 11 nam 2008) 
Westminster, California (thang 4 nam 2009)
Cang Landungsbruecken (Hamburg), Đuc (thang 9 nam 2009).
Đao Galang, Indonesia (đa bi pha huy)
Đao Bidong, Malaysia (đa bi pha huy)
Washington, Hoa Ky.
Geneve, Thuy Si
Phap: Bung binh "Rond point Saigon", nga tu thong lo Andre Malraux va đai lo des Genets thuoc xa Bussy-Saint-Georges, thi tran Marne-la-Vallee (12 thang 9 nam 2010). Tuong đai nay co bon muc đich: 1) Tuong niem nguoi ti nan thuyen nhan Viet Nam 2) Tri an nuoc Phap 3) Ghi on bac phu huynh 4) Vinh danh đong gop cua nguoi Phap goc Viet. Đay la buc tuong bang đong do đieu khac gia Vu Đinh Lam thuc hien.
Bi: Parc du Foyer Europeen, Rue de la Traversiere, Saint-Josse-ten-Noode (2 Thang Muoi, 2010).
Bankstown, NSW, Uc (thang 11 nam 2011) o Saigon Place. Đay la buc tuong bang đongnang hon ba tan do đieu khac gia Terrence Plowright thuc hien.
Nam 2011 chinh quyen đia phuong Tarempa thuoc quan đao Anambas, Indonesia đa khoi cong tren đao Kuku xay tuong đai tuong niem thuyen nhan Viet Nam voi dong chu "In Memory of the Refugees Who Died in Anambas, Indonesia, 1979–1986." Du an se khanh thanh nam 2012.
Brisbane, Queensland, Uc (2 thang 12 nam 2012) trong cong vien Captain Burke, do Phillip Piperides thuc hien.
Perth, Western Australia, Uc (1 thang 11 nam 2013) trong cong vien Wade Street Reserve. Tuong đai cao 5,5 met cua đieu khac gia Coral Lowry.


= Ngay ky niem o Westminster =
Ngay 12 thang 8 nam 2009 Hoi đong thanh pho Westminster, CA, thong qua nghi quyet 4257 cong nhan ngay thu bay cuoi cung moi thang 4 se la "Ngay Thuyen nhan Viet Nam".


= Cac Vien bao tang =
O Sydney, Uc, tai Vien Bao tang Hang hai Quoc gia Uc (Australian National Maritime Museum) hien luu tru mot so hien vat cua con thuyen Tu do do mot gia đinh thuyen nhan Viet Nam đi chuyen hai hanh vuot bien hon 6.000 km tu Viet Nam đe cap ben o Darwin (Uc) nam 1977. Con thuyen nay đuoc chinh phu Uc mua lai nam 1990 đem trung tu va trung bay o bao tang vien.
Thanh pho Rennes, vung Bretagne o Phap vao thang 4 nam 2010 đa mo cuoc trien lam mot so di vat va hinh anh thu thap đuoc ve hanh trinh vuot bien cua nguoi i nan Viet Nam trong đo co mot con thuyen cho 86 nguoi đang troi tren bien.
Cong đong nguoi goc Viet o My voi su giup đo cua chinh quyen đia phuong o California đa thanh lap Vien Bao tang Nguoi Viet o San Jose, California. Co quan đo đang thu thap va luu tru nhieu hien vat va tai lieu ve Thuyen nhan Viet Nam.
Tai Morong, Bataan, Philippines nam 2013 chinh quyen đia phuong lap nha Bao tang Thuyen nhan (Boat People Museum). Noi đay mot thoi la trai tam tru va co so chuyen tiep cho 400.000 nguoi ti nan Đong Duong, đa so la nguoi Viet tren đuong đi đinh cu o Tay phuong tu nam 1980 đen 1994. Nha bao tang nay đa thu thap nhieu hien vat trong đo co mot con thuyen go va đa dung lai mot so cong trinh nhu chua, nha tho va thanh that ma nguoi ti nan dung len o đay trong khi cho đoi đinh cu. Ngay 4 Thang Tam, 2016 To chuc Van kho Viet Nam hoan tat viec trung tu nghia trang nam nghin met vuong cua nguoi Viet, trong lai bia, xay lai cong va nha nguyen.


Xem them Di dan Viet Nam sau 1975
Khung hoang ti nan Đong Duong
Hoa kieu
Chien tranh bien gioi Tay Nam
Chien tranh bien gioi phia Bac
Thuyen nhan
"Bat đau tu nay"


Tham khao Thu muc Wain, Barry. The Refused. New York: Simon and Schuster, 1981.