Quan he Đai Loan – Nhat Ban co the phan thanh cac giai đoan: Truoc nam 1895 khi Đai Loan thuoc quyen thong tri cua chinh quyen Minh Trinh va Đai Thanh; tu nam 1895 đen nam 1945 khi Đai Loan la bo phan cua Đe quoc Nhat Ban; tu nam 1945 đen nam 1972 khi Đai Loan duoi quyen thong tri cua Trung Hoa Dan Quoc; va sau nam 1972 khi Trung Hoa Dan Quoc va Nhat Ban đoan tuyet quan he ngoai giao. Quan he song phuong Đai-Nhat phai chiu han che do Chinh sach Mot Trung Quoc nen quan he ngoai giao la phi chinh thuc, song co quan he lich su mat thiet, cong them ca hai đeu phat trien trong boi canh đao quoc, va phu thuoc lan nhau ve đia chinh tri. Do đo, ngoai hop tac phi chinh thuc ve chinh tri, hai ben con duy tri giao luu rat mat thiet ve kinh te, mau dich, van hoa o cac cap đo. Hien nay, hai ben đeu lap co quan đai dien tai thu đo va thanh pho chu yeu cua đoi tac.


Lich su Nhat Ban tu thoi ky Muromachi (1336-1573) bat đau dung cac ten goi Takasago (高砂), Takasago Koku (高砂国) hay Kozan Koku (高山国) đe chi Đai Loan. Tu thoi ky Azuchi-Momoyama (1568-1603) ve sau, Nhat Ban bat đau tim cach qua lai chinh thuc. Nam Bunroku thu 2 (1593) thoi Thien hoang Go-Yozei, Toyotomi Hideyoshi phai su gia Harada Magoshichiro truyen lenh nguoi Đai Loan cong nap, song su gia khong tim đuoc cach chuyen van thu nen khong thanh cong va quay ve.
Tu thoi ky Edo (1603-1867), Nhat-Đai bat đau co qua lai chinh thuc. Nam Keicho thu 14 (1609), Tuong quan Tokugawa Ieyasu lenh cho Arima Harunobu đi yeu cau tho dan Đai Loan cong nap, song tho dan khong quan tam. Nam Genna thu 12 (1616), Tokugawa Ieyasu lenh cho đai quan cua Nagasaki la Murayama Toan đi chinh phuc Đai Loan, Murayama Toan cho con thu la Murayama Akiyasu linh 2-3 nghin nguoi đi đanh Đai Loan, song gap bao nen that bai, phai tro ve. Nam Kan'ei thu 5 (1628), can cu cua Cong ty Đong An Ha Lan tai Đai Loan va thuong nhan Nhat Ban phat sinh tranh chap buon ban, dan đen su kien Hamada Yahyoe. Nam Kan'ei thu 15 (1638), Nhat Ban thi hanh chinh sach sakoku đong cua đat nuoc, thuong quan Ha Lan doi khoi Đai Loan. Nam 1662, Trinh Thanh Cong đai dien chinh phu Nam Minh thong tri Đai Loan, xay dung chinh quyen tai Đai Loan, ket thuc thoi ky nguoi Ha Lan cai tri đao. Sau khi Trinh Thanh Cong mat, do Đai Thanh tien hanh phong toa the luc ho Trinh, Trinh Kinh tang cuong mua ban qua lai voi Nhat Ban. Đuong thoi, san pham xuat khau chu yeu cua Đai Loan la gao, da huou, mia đuong, cung voi to lua tu Đai Thanh, con Nhat Ban xuat khau bac, đong, chi, khoi giap, vai bong, đo su. Nham gia tang quan he mau dich song phuong, Trinh Kinh chap nhan cho thuong nhan Nhat Ban đen o tai Co Long, luong mau dich song phuong Đai-Nhat đat đen đinh điem tu nam 1665 đen nam 1672. Tien te ba đoi ho Trinh la Vinh Lich thong bao đuoc uy thac cho Nhat Ban che tao, song do thong thuong nhon nhip, Đong Ninh cung luu thong tien te đuong thoi cua Nhat Ban la Kan’ei Tsuho (寬永通寶, Khoan Vinh thong bao).
Nam 1683, Đai Thanh sap nhap Đai Loan, sau đo thi hanh lenh han che nguoi Han sang Đai Loan. Trong giai đoan nay, Nhat Ban van thi hanh chinh sach đong cua, do đo qua lai giua hai ben bi gian đoan trong gan hai tram nam. Nam 1871, tau cua Luu Cau bi nan tai vung đong nam cua Đai Loan, cac thuy thu xung đot voi tho dan đia phuong. Nam 1874, Đe quoc Nhat Ban nhan su kien nay đe tien hanh hanh đong quan su voi bo lac tho dan tai mien nam Đai Loan, tuc "su kien Mau Đon Xa". Phia Nhat Ban goi đay la "xuat binh Đai Loan" hoac "chien dich chinh Đai", su kien ket thuc bang giai phap ngoai giao giua Đai Thanh va Nhat Ban. Ngay 17 thang 4 nam 1895, Chien tranh Thanh-Nhat ket thuc, Ly Hong Chuong va Ito Hirobumi ky ket đieu uoc Shimonoseki, theo đo Đai Loan va Banh Ho bi cat nhuong cho Nhat Ban. Cac quan vien than si ban đia Đai Loan khang cu cat nhuong cho Nhat Ban, tai Đai Bac ho thanh lap Đai Loan dan chu quoc, cuu tuan phu Đai Loan Đuong Canh Tung la tong thong lam thoi. Đen ngay 26 thang 5 nam 1895, nghi truong Quoc hoi Đai Loan dan chu quoc Lam Duy Nguyen bo chuc vu chay sang Ha Mon. Ngay 29 thang 5 nam 1895, quan Nhat đo bo len Ao Đe nay thuoc Tan Bac. Ngay 4 thang 6, Tong thong Đuong Canh Tung chua giao chien đa bo chuc vu chay sang Ha Mon. Ngay 14 thang 6, quan Nhat tien đen Đai Bac, tuy co Co Hien Vinh hiep tro chi dan vao thanh, song van bi nhan dan khang cu quyet liet.


= Giai đoan 1945-1972 =

Thang 10 nam 1945, Tuong Gioi Thach noi rang van menh cua Thien hoang Nhat Ban can do nhan dan Nhat Ban quyet đinh. Sau khi chien tranh the gioi thu hai ket thuc, Trung Hoa Dan Quoc đai dien Đong Minh tiep quan Đai Loan, đong thoi phai quan chuc đen quan tri. Ngay 19 thang 7 nam 1946, nguoi Đai Loan tai Nhat Ban xay ra xung đot voi canh sat va bang đang Nhat Ban tai quan Shibuya, Tokyo. Sau khi chinh phu Trung Hoa Dan Quoc doi sang Đai Loan, do tinh the chinh tri chien tranh lanh, Đai Loan va Nhat Ban đeu la thuoc phe tu ban chu nghia nen bat đau tim cach lap quan he đong minh.


 Thap nien 1950  Ngay 31 thang 3 nam 1950, chinh phu Trung Hoa Dan Quoc thong qua "ke hoach mau dich Đai-Nhat". Ngay 1 thang 6, Đai Loan va Nhat Ban khai truong tuyen hang khong đinh ky. Ngay 11 thang 6, Tuong Gioi Thach co chi ra "hai nuoc Trung-Nhat nhat đinh phai hop tac than thiet hoa thuan, moi co the đat đen muc đich cung ton tai cung phon vinh". Thang 5 nam 1951, Tuong Gioi Thach tiep phong vien Nhat Ban co phat bieu rang hop tac moi co the on đinh Đong A, giup ich cho hoa binh the gioi. Thang 6, Tuong Gioi Thach phat bieu ve van đe hoa uoc voi Nhat, chi ra rang minh khang Nhat som nhat, hy sinh nang ne nhat, cong hien lon nhat, ve hoa uoc voi Nhat neu nhu khong co cach nao tham gia, khong chi khong cong bang voi minh, ma con khien hoa uoc voi Nhat mat đi tinh chan thuc, đong thoi lam tram trong them cuc the hon loan tai Vien Đong, khong tiep nhan bat ky đieu kien ky thi nao. Ngay 30 thang 6, "Hiep đinh mau dich Trung-Nhat" het han, hai ben đong y gia han vo han đinh. Thang 12, Thu tuong Nhat Ban Yoshida Shigeru bao đam voi Hoa Ky khong thua nhan "Trung Cong", đong thoi nguyen theo nguyen tac cua "Hoa uoc San Francisco" đe cung Đai Loan ky ket đieu uoc khoi phuc quan he chinh thuc.
Ngay 28 thang 4 nam 1952, "đieu uoc hoa binh Trung-Nhat" đuoc ky ket tai Đai Bac, đieu uoc co tong cong 14 đieu, Trung Hoa Dan Quoc khong đoi boi thuong, đieu hai cua đieu uoc thua nhan Nhat Ban theo "hoa uoc San Francisco" tu bo tat ca quyen loi va yeu cau đoi voi Đai Loan, Banh Ho, quan đao Truong Sa va quan đao Hoang Sa; Tuong Gioi Thach tiep kien đai bieu toan quyen ky ket đieu uoc cua Nhat Ban la Kawada Isao, gui loi muon cung thiet lap hoa binh tai Đong A. Thang 8, Tuong Gioi Thach chinh thuc ky ket phe chuan đieu uoc nay. Đoan đai bieu cua Đai Loan tai Nhat Ban bi bai bo, hai ben lap đai su quan tai Đai Bac va Tokyo. Thang 10, đai su Nhat Ban tai Đai Loan moi đuoc bo nhiem la Yoshizawa Kenkichi trinh quoc thu. Ngay 5 thang 3 nam 1955, "hiep đinh Khong van lam thoi Trung-Nhat" đuoc ky ket tai Tokyo. Ngay 22 thang 4, hai ben trao đoi van kien ky ket hiep đinh Mau dich Trung-Nhat.
Thang 5 nam 1956, Đai-Nhat ky ket hiep đinh mau dich. Thang 8, Tuong Gioi Thach tiep kien đoan phai đoan than thien cac gioi Nhat Ban, đoan truong Ishii Mitsujiro trinh thu tay cua Thu tuong Hatoyama Ichiro, đong thoi noi rang nguoi Nhat Ban khong ai khong cam kich Tuong Gioi Thach ve viec bao ton chinh the Nhat Ban sau khi Nhat Ban chien bai va chinh sach khoan dung "lay đuc bao oan" voi Nhat. Thang 12, chinh phu Nhat Ban chinh thuc phu nhan Thu tuong Hatoyama Ichiro dan xep "hai nuoc Trung Quoc". Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc trong nam thong qua viec Nhat Ban gia nhap Lien Hop Quoc. Thang 3 nam 1957, Tuong Gioi Thach tra loi bang van ban nha bao Nhat Ban, ky vong Đai-Nhat đoi pho Lien Xo xam luoc, vinh vien chan thanh hop tac. Thang 4, "uy ban Chinh sach hop tac Trung-Nhat" đuoc thanh lap tai Tokyo. Thang 6, Thu tuong Nhat Ban Kishi Nobusuke sang tham Đai Loan, cung Tuong Gioi Thach thuong luong van đe huu quan Đai-Nhat. Thang 9, Tuong Gioi Thach phai đac su Truong Quan sang Nhat Ban đap ta.
Thang 10 nam 1958, Tuong Gioi Thach tra loi phong van nha bao Nhat Ban, che trach Trung Quoc đai luc dung mau dich đe đat đuoc muc đich chinh tri, ky vong Nhat Ban kien đinh lap truong. Thang 7 nam 1959, Kishi Nobusuke noi rang neu Trung Quoc thong tri Đai Loan se "tao thanh uy hiep to lon đen an ninh quoc gia Nhat Ban". Thang 12, cuu thu tuong Nhat Ban Yoshida Shigeru sang Đai Loan, yet kien Tuong Gioi Thach, hai ben trao đoi y kien the cuc đuong thoi.


 Thap nien 1960  Sang thap nien 1960, Đang Dan chu Tu do cam quyen tai Nhat Ban tuy van khong chinh thuc thua nhan Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, song hai ben tu nam 1962 lan luot thiet lap van phong mau dich, đam nhiem cong viec giao dich hang hoa. The luc canh ta Nhat Ban nhieu lan sang tham Trung Quoc đai luc; Cong hoa Nhan dan Trung Hoa cung thuong phai "đoan the van hoa" sang Nhat Ban tien hanh hoat đong tham nhap.
Thang 5 nam 1963, Tuong Gioi Thach lenh cho bi thu truong phu tong thong la Truong Quan sang tham Nhat Ban; thang 8, thuong nhan Nhat Ban đem ban xuong soi vinylon cho phia Trung Quoc đai luc, đuoc ngan hang xuat nhap khau cua chinh phu đung giua bao đam, phia Đai Loan bieu thi cuc luc phan đoi. Noi cac Ikeda Hayato nhat quyet tien hanh voi ly do mau dich theo nguyen tac phan biet chinh tri-kinh te. Ngay 19 thang 9, Ikeda Hayato tai buoi chieu đai nhom tong bien tap he thong truyen thong Hearst co noi rang "Cong hoa Nhan dan Trung Hoa trong 3-5 nam nay khong co bien hoa, chinh sach phan cong Đai luc cua Đai Loan khong co can cu, gan nhu ao tuong". Ngay 21 thang 9, Tuong Gioi Thach khi tiep mot nhom nhan si tu Tokyo sang Đai Bac đa chi trich gat gao ngon luan cua Thu tuong Ikeda, noi rang "đieu uoc Ho tro Đong minh huu hao Trung-Xo" giua Trung Quoc đai luc va Lien Xo nham đe phong chu nghia quan phiet Nhat, đong thoi canh cao nguoi Nhat cho quen bai hoc lich su. Thang 10, mot đoan đai bieu co khi Trung Quoc đai luc sang tham Nhat Ban, mot thanh vien cua đoan nay la Chu Hong Khanh đen Đai su quan Trung Hoa Dan Quoc tim kiem bao ho chinh tri, song vao nham Đai su quan Lien Xo. Du Chu Hong Khanh muon đen Đai Loan song noi cac cua Ikeda Hayato van đua nguoi nay ve Trung Quoc đai luc. Cac hanh đong khong huu hao cua Nhat Ban khien quan he Đai-Nhat đen gan muc tan vo. Chinh phu Trung Hoa Dan Quoc bat man, tung trieu hoi đai su tai Nhat la Truong Le Sinh đe the hien khang nghi.
Thang 2 nam 1964, cuu thu tuong cua Nhat Ban la Yoshida Shigeru sang tham Đai Loan, ong va Tuong Gioi Thach nhieu lan hoi đam, xem xet tinh hinh chong cong tai chau A, nhan đinh rang muon tim kiem hoa binh va on đinh cho Đong A thi can phai gia tang hieu biet, hop tac chan thanh. Tuong Gioi Thach thay Yoshida Shigeru la chinh khach ky cuu, ben thuc giuc ong phu trach cung cuu van cuoc khung hoang nay. Yoshida Shigeru va Tuong Gioi Thach cung ra thu ung ho chinh phu Trung Hoa Dan Quoc, moi hoa diu quan he song phuong. Thang 3, Tuong Gioi Thach tiep kien đoan nha bao Nhat Ban, bay to ky vong nguoi Nhat Ban đung theo ap luc va cam do cua Trung Quoc đai luc, ma nguy hai đen quan he truyen thong Đai-Nhat. Ngay 5 thang 3, Thu truong Ngoai giao Nhat Ban Mori Matsuhei sang tham Đai Loan, lam ro chinh sach phan biet chinh tri va kinh te cua Nhat Ban đoi voi Trung Quoc cong san. Thang 7, Ngoai truong Nhat Ban Ohira Masayoshi đen Đai Loan, gap Tuong Gioi Thach va trinh bay ve quan he Đai-Nhat, đong thoi bieu thi Nhat Ban "het suc hy vong Trung Hoa Dan Quoc co the phan cong phuc quoc thanh cong". Thang 10, The van hoi Mua he cu hanh tai Tokyo, hanh trinh ruoc đuoc bao gom thanh pho Đai Bac, la lan duy nhat ngon đuoc the van hoi tien vao Đai Loan cho đen nay. Trong thoi gian The van hoi, xay ra su kien van đong vien Ma Tinh Son cua đoan Trung Hoa Dan Quoc đao tau sang phia Trung Quoc đai luc.
Ngay 13 thang 1 nam 1965, Thu tuong Nhat Ban Sato Eisaku va Tong thong Hoa Ky Lyndon B. Johnson ra tuyen bo chung, nhan manh ung ho Đai Loan, đong thoi duy tri quan he ngoai giao huu hao va chinh thuc voi Đai Loan. Ngay 8 thang 2, Thu tuong Nhat Ban Sato Eisaku bieu thi tai Quoc hoi Nhat Ban, rang thu tin Yoshida Shigeru trao cho Tuong Gioi Thach co suc rang buoc đoi voi chinh phu Nhat Ban. Ngay 17 thang 3, chinh phu Nhat Ban phe chuan ke hoach khoan vay 150 trieu USD, hiep tro Đai Loan thi hanh ke hoach kien thiet kinh te bon giai đoan; ngay 26 thang 4, hiep đinh vay tien đuoc ky ket tai Đai Bac; ngay 22 thang 9, hiep đinh ky thuat ve phat trien kinh te Đai Loan voi khoan vay 160 trieu USD đuoc ky ket tai Tokyo.. Ngay 1 thang 12, Bi thu truong phu Tong thong Truong Quan goi đien cho Thu tuong Nhat Ban Sato Eisaku, đai dien cho Tuong Gioi Thach chuc mung Nhat Ban va Han Quoc khoi phuc quan he ngoai giao. Sau cach mang van hoa, kim ngach mau dich giua Trung Quoc đai luc va Nhat Ban co chut gia tang, do đo chinh khach co hoi tai Nhat Ban tich cuc tien hanh hoat đong đe thiet lap quan he ngoai giao voi Trung Quoc đai luc. Tuy nhien, do Chu An Lai thu đich voi noi cac Sato, đam phan thiet lap quan he ngoai giao cham chap chua đat ket qua cu the.
Thang 7 nam 1967, lanh tu Trung Hoa Dan Quoc, Hoa Ky, Nhat Ban va Han Quoc cu hanh hoi nghi phi chinh thuc tai Seoul, Pho Tong thong Nghiem Gia Cam đai dien Trung Hoa Dan Quoc. Ngay 7 thang 9, Thu tuong Nhat Ban Sato Eisaku sang tham Đai Loan, hoi kien Tuong Gioi Thach thuong thao van đe chung Đai-Nhat, đong thoi trao đoi y kien ve the cuc đuong thoi va tinh hinh Trung Quoc đai luc. Ngay 12 thang 9, Tuong Gioi Thach tiep kien nha bao Nhat Ban, chi ra rang noi bo chinh quyen Trung Quoc đai luc nhat đinh roi vao canh hon loan keo dai, mong nguoi Nhat Ban ton trong truyen thong phuong Đong, khong đe chu nghia cong san co co hoi tham nhap, chi co tang cuong hop tac Đai-Nhat moi co the đat đuoc muc đich nay. Ngay 27 thang 11, Bo truong Quoc phong Trung Hoa Dan Quoc Tuong Kinh Quoc sang tham Nhat Ban, Thien hoang Hirohito khi tiep kien bieu thi vinh vien khong quen long nhan đuc khoan dung cua Tuong Gioi Thach. Tuong Kinh Quoc con hoi kien voi thu tuong va cac quan chuc cap cao cua Nhat Ban, tham cac cong xuong xi nghiep chu yeu nhu Nissan va Toshiba, cung NHK va Mainichi Shimbun, ngay 2 thang 12 thi ve Đai Loan. Hon 15.000 nguoi Nhat Ban tai Tokyo tien hanh đai hoi cam ta Tuong Gioi Thach. Thang 12, cuu thu tuong cua Nhat Ban la Kishi Nobusuke dan đoan yet kien Tuong Gioi Thach. Ngay 27 thang 2 nam 1968, Đai su Trung Hoa Dan Quoc tai Nhat Ban la Tran Chi Mai khang nghi nghiem khac voi chinh phu Nhat Ban ve viec Nhat Ban no luc thiet lap quan he ngoai giao voi Mong Co. Ngay 8 thang 6, Tuong Gioi Thach tiep kien đoan nha bao Nhat Ban, mot lan nua bay to lap truong nhat quan kien quyet phan đoi "hai nuoc Trung Quoc", đong thoi nhan manh Nhat Ban neu nhu bai bo "thu tin Yoshida" thi khong khac gi vut bo "hoa uoc Trung-Nhat"; Tuong Gioi Thach chi ra rang Trung Quoc cong san la nguyen nhan gay tai hoa tai Đong A, cai goi la trung lap cung ton tai se la vo cung tai hai, Nhat Ban can hop tac loai bo nguy co. Thang 1 nam 1970, Tuong Gioi Thach tiep kien đoan nha bao Nhat Ban noi rang bat luan chinh sach quoc gia cua nuoc nao co chuyen bien ra sao, lap truong bao ve tu do va an ninh cua toi se mai khong thay đoi. Ong đong thoi noi voi nhan dan Nhat Ban rang Trung Quoc cong san muon nhuom đo Nhat Ban, can phai phan ro ke thu va ban huu. Thang 7, Nghiem Gia Cam đai dien cho Tuong Gioi Thach sang tham Nhat Ban.


= Sau khi đoan tuyet ngoai giao =

Thang 10 nam 1971, Nhat Ban bo phieu phan đoi nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa thay the ghe cua Trung Hoa Dan Quoc tai Lien Hop Quoc, song nghi quyet cuoi cung van đuoc thong qua. Thang 7 nam 1972, Thu tuong Sato Eisaku co lap truong than Đai tuyen bo nghi huu. Chu An Lai tan dung thoi co, chu đong phat bieu hai ben Trung-Nhat cap toc thiet lap quan he ngoai giao. Ngay 6 thang 7, Quoc hoi Nhat Ban thong qua viec Tanaka Kakuei co lap truong than Trung tro thanh thu tuong, ngay 25 thang 9 ong sang tham Trung Quoc đai luc, đen ngay 29 thang 9 hai ben ra tuyen bo chung, thiet lap quan he ngoai giao. Cung ngay, Bo Ngoai giao Trung Hoa Dan Quoc ra tuyen bo đoan tuyet quan he ngoai giao voi Nhat Ban, song van duy tri quan he huu hao ve dan su voi Nhat Ban va cac nhan si chong cong cua Nhat, giao luu mau dich va van hoa song phuong tiep tuc phat trien. Chinh phu Nhat Ban đong thoi đoan tuyet bang giao voi Trung Hoa Dan Quoc, Bo truong Ngoai giao Ohira Masayoshi bay to chinh phu Nhat Ban "đau long" ve đieu nay, nhieu nguoi Nhat Ban cung co cung cam nhan. Nam 1973, nghi vien Quoc hoi Nhat Ban thanh lap Hoi Khan đam nghi vien Nhat-Hoa, nham duy tri giao luu song phuong.
Ngay 5 thang 4 nam 1975, Tuong Gioi Thach tu tran, Chanh Van phong Noi cac Ichitaro Ide đai dien Chinh phu Nhat Ban phat bieu "phi chinh thuc" tan duong Tuong Gioi Thach la đai an nhan cua Nhat Ban, rang chinh sach "lay đuc bao oan" cua ong voi Nhat Ban lam tang toc tai thiet va phuc hung Nhat Ban thoi hau chien, va quoc dan Nhat Ban rat đau buon ve viec Tuong Gioi Thach tu tran. Cung ngay, cuu thu tuong Nhat Ban Sato Eisaku noi Nhat Ban vinh vien khong quen tam long cua Tuong Gioi Thach sau chien tranh the gioi thu hai. Ngay 7 thang 4, Ban can su Đang Dan chu Tu do Nhat Ban quyet đinh phai Sato Eisaku lay danh nghia đai dien thu linh đang đen vieng tang le. Tin tuc nay lap tuc khien phia Trung Quoc đai luc kich liet phan đoi, noi rang đieu nay se gay anh huong tieu cuc đen quan he hai ben sau nay. Cuoi cung, Sato Eisaku lay danh nghia đai dien ban huu Đang Dan chu Tu do đen vieng tang le.
Thang 6 nam 1978, Tuong Kinh Quoc tra loi phong van, noi rang khong the chap nhan ap dung mo hinh Nhat Ban ma đinh chi quan he ngoai giao voi Hoa Ky ma van duy tri quan he mau dich rong rai; cho rang quan he My-Đai va quan he Nhat-Đai hoan toan khac nhau. Ngay 3 thang 1 nam 1984, Cuc Thong tin cua Đai Loan tuyen bo phe chuan cap phep nhap khau bon bo phim Nhat Ban, la lan bo cam đau tien ke tu nam 1973. Ngay 16 thang 3 nam 1985, Tong thong Tuong Kinh Quoc tiep kien cuu Thu tuong Kishi Nobusuke va goa phu cua cuu Thu tuong Sato Eisaku. Thang 9 nam 1986, nham ky niem 100 nam sinh nhat Tuong Gioi Thach, mot nhom chinh khach ky cuu va lanh đao cong thuong Nhat Ban do cuu Thu tuong Kishi Nobusuke đung đau phat đong thanh lap "Tuong cong di đuc hien chuong hoi" tai Tokyo, Nhat Ban, thanh vien ban đau len toi hon 6.000 nguoi. Ha tuan thang 10, hoi cu hanh đai hoi ky niem lan thu nhat tai Nagoya, co nhieu nhan vat cao cap tham du.
Nam 1988, Ly Đang Huy nham chuc tong thong, ong tich cuc xuc tien qua lai song phuong Đai-Nhat. Trong thap nien 1990, sau khi chinh quyen Đai Loan bai bo lenh cam van hoa đai chung Nhat Ban, phim truyen hinh, tro choi đien tu, phim hoat hinh va truyen tranh Nhat Ban tien vao Đai Loan voi so luong lon, tao thanh anh huong to lon đoi voi xa hoi Đai Loan. Nam 1996, khi xay ra khung hoang ten lua eo bien Đai Loan, chinh phu Nhat Ban đe xuat voi Trung Quoc lap truong "đoi thoai truc tiep va giai quyet van đe hoa binh". Ngay 17 thang 8 nam 1997, Bo truong Phong ve Nhat Ban Kajiyama Seiroku bieu thi "tinh trang xung quanh" trong "chi dan hop tac phong ve Nhat My" bao gom tranh chap hai bo eo bien Đai Loan. Thang 5 nam 1998, Quoc hoi Nhat Ban thong qua luat sua đoi quan ly xuat nhap canh, thua nhan ho chieu Trung Hoa Dan Quoc, bai bo giay chung minh hanh trinh phu theo ho chieu cap cho nguoi Đai Loan thay vi thi thuc nhu binh thuong tu sau khi đoan tuyet quan he ngoai giao, đong thoi khoi phuc mien thi thuc cho du khach Đai Loan qua canh trong 72 gio. Thang 9 nam 1999, chinh phu Nhat Ban noi long hon nua quy đinh thi thuc đoi voi du khach Đai Loan đen Nhat Ban nhieu lan. Sau tran đong đat ngay 21 thang 9 nam 1999 tai Đai Loan, chinh phu va dan chung Nhat Ban tich cuc vien tro Đai Loan cuu tro thien tai.

Tu nam 2002, Bo Ngoai giao Nhat Ban sua đoi noi quy, quan chuc Nhat Ban tu cap khoa truong 課長 tro xuong co the tiep xuc voi quan chuc Đai Loan, thay vi tu cap pho tro xuong nhu truoc. Ngay 18 thang 1 nam 2003, Tong thong Tran Thuy Bien phe phan manh me nha kinh te hoc noi tieng nguoi Nhat Ban Omae Kenichi ve luan thuyet "lien bang Trung Hoa", cho rang nhan dan Đai Loan khong cach nao chap thuan "mot quoc gia hai che đo", huong chi lien bang mot quoc gia hai che đo "cang toi te". Thang 12, cuu Thu tuong Nhat Ban Mori Yoshiro sang tham Đai Loan, hoi kien Tong thong Tran Thuy Bien. Ngay 19 thang 3 nam 2004, Tran Thuy Bien bi ban gay thuong tich mot ngay truoc bau cu tong thong, Thu tuong Nhat Ban Koizumi Junichiro goi đien tham hoi. Thang 2 nam 2005, Hoa Ky va Nhat Ban đat toi "muc tieu chien luoc chung", lan đau tien đe cap ro ve van đe eo bien Đai Loan. Ngoai truong Nhat Ban Machimura Nobutaka cung noi ro đoi tuong bao ve cua My-Nhat bao gom Đai Loan. Cung nam, trong thoi gian dien ra Trien lam the gioi Aichi, Nhat Ban mien thi thuc cho du khach mang ho chieu Trung Hoa Dan Quoc, Quoc hoi Nhat Ban đen thang 8 thong qua đai ngo vinh vien mien thi thuc 90 ngay cho du khach Đai Loan. Thang 11 nam 2006, Mori Yoshiro sang tham Đai Loan, Tong thong Tran Thuy Bien tiep kien va trao tang huan chuong cap cao.
Sau đong đat lon tai Nhat Ban nam 2011, chinh quyen va to chuc dan su Đai Loan nhanh chong co phan ung, phai đoan cuu nan sang Nhat Ban ho tro, tong so tien quyen gop đung đau toan cau, vuot qua 7 ty Đai te. Tuy nhien, Thu tuong Naoto Kan lanh nhat truoc đong gop lon cua Đai Loan. Thang 9 va thang 11 nam 2011, Đai Loan va Nhat Ban lan luot ky ket hiep đinh đau tu va hiep đinh bau troi mo. Tu ngay 9 thang 7 nam 2012 tro đi, chinh phu Nhat Ban thuc thi che đo quan ly moi voi nguoi ngoai quoc cu tru tai Nhat Ban, cot ghi quoc tich cua nguoi Đai Loan tai Nhat ghi la "Đai Loan" thay vi "Trung Quoc". Hai cuu thu tuong Abe Shinzo va Aso Taro đe xuong ngoai giao gia tri quan va vong cung tu do va phon vinh, sau khi thoi chuc ho sang tham Đai Loan va bieu thi Nhat Ban va Đai Loan la ban be co chung cac gia tri ve tu do dan chu, nhan quyen co ban va xa hoi phap tri, hinh thanh quan he Đai-Nhat mat thiet nhu hien tai.

Thang 1 nam 2013, Ngoai truong Nhat Ban Kishida Fumio tai le ky niem 40 nam thanh lap Hiep hoi Giao luu Nhat Ban thanh lap co bieu thi: 70% nguoi Nhat Ban cung nhu nguoi Đai Loan đeu co tinh cam than thiet voi đoi phuong. Ngay 30 thang 4 nam 2015, cuu Thu tuong Noda Yoshihiko dan đoan sang tham Đai Loan, đen Nghi Lan va Tan Bac. Ngay 25 thang 3 nam 2017, Thu truong Noi vu va Truyen thong Nhat Ban Akama Jiro sang Đai Loan tham gia hoat đong quang ba du lich Nhat Ban, đay la quan chuc Nhat Ban cap cao nhat sang tham Đai Loan ke tu khi hai ben đoan tuyet quan he ngoai giao vao nam 1972. Ong bieu thi Nhat Ban nhan đuoc ung ho khong it cua Đai Loan sau đong đat tai đong bac nam 2011 va đong đat Kumamoto 2016, cam nhan sau sac lien ket manh me Nhat-Đai, cung bay bo biet on sau sac. Ngay 26 thang 6 nam 2017, Chanh van phong noi cac Suga Yoshihide bay to hoan nghenh Đai Loan co hung thu gia nhap TPP.


Co quan đai dien Ngay 1 thang 12 nam 1971, Trung Hoa Dan Quoc thanh lap "Hiep hoi Quan he A Đong", con Nhat Ban lay danh nghia đoan the dan gian thiet lap "Hiep hoi Giao luu phap nhan Tap đoan tai chinh", hai ben ky ket "Hiep đinh thu Thiet lap van phong tai nuoc ngoai". Can cu theo hiep nghi nay, Trung Hoa Dan Quoc thiet lap Van phong đai dien Kinh te va Van hoa Đai Bac tai Nhat Ban, co tinh chat cua đai su quan tai Tokyo (ban đau la Van phong đai dien Hiep hoi Quan he A Đong tai Nhat Ban, vao ngay 20 thang 5 nam 1992 đoi ten). Đong thoi, Đai Loan co cac van phong co tinh chat lanh su quan tai Osaka, Yokohama, Sapporo, Fukuoka, Naha. Nhat Ban lap van phong su vu co tinh chat tuong tu tai Đai Bac va Cao Hung. Hiep nghi nay thua nhan bao ho lan nhau cac nghiep vu quyen loi, cap thi thuc, xuc tien kinh te, hoc thuat, khoa hoc-ky thuat, van hoa va the thao. Nham phat trien du lich, Hiep hoi Du lich Đai Loan cung thiet lap van phong su vu tai Tokyo va Osaka.
Ngay 1 thang 4 nam 2012, "Hiep hoi Giao luu phap nhan Tap đoan tai chinh" đoi ten thanh "Hiep hoi Giao luu Phap nhan Tap đoan tai chinh cong ich". Ngay 1 thang 1 nam 2017, co quan nay đoi ten thanh "Hiep hoi Giao luu Nhat Ban-Đai Loan Phap nhan Tap đoan tai chinh cong ich". Ngay 1 thang 3, cu hanh nghi thuc ha man bien hieu, do đai dien Nhat Ban tai Đai Loan Numata Mikio, hoi truong Hiep hoi Quan he A Đong Khau Nghia Nhan, Thu truong truong truc Bo Ngoai giao Trung Hoa Dan Quoc Ly Trung Nhien cung chu tri. Thang 3 nam 2017, Hanh chinh vien Trung hoa Dan Quoc đoi ten Hiep hoi Quan he A Đong thanh "Hiep hoi Quan he Nhat Ban-Đai Loan". Ngay 17 thang 5, cu hanh nghi thuc ha man bien hieu.


Tranh chap Nam 1972, Hoa Ky tuyen bo trao tra quan đao Ryukyu bao gom ca quan đao Senkaku cho Nhat Ban, chinh phu Trung Hoa Dan Quoc ra tuyen bo co chu quyen đoi voi quan đao Senkaku, khong thua nhan hanh đong nay. Mac du quan he Đai-Nhat ve co ban la huu hao, song ve van đe chu quyen quan đao Senkaky co khac biet tuong đoi lon. Nhom đao hien do Nhat Ban kiem soat thuc te, song ngu dan Đai Loan cho rang vung bien quanh cac đao thuoc ngu truong truyen thong cua Đai Loan, dan đen viec ngu dan va hai tuan Đai Loan co khi xung đot voi luc luong bao an tren bien cua Nhat Ban, chang han nhu su kien tau đanh ca bien hieu Lien Hiep vao thang 6 nam 2008, phia Đai bac trieu hoi đai dien tai Nhat nham khang nghi nghiem khac, cuoi cung chinh phu Nhat Ban đong y xin loi va boi thuong ton that lien quan. Ngay 25 thang 9 nam 2012, nham phan đoi Nhat Ban quoc huu hoa quan đao Senkaku va tranh thu quyen ngu nghiep, hon 50 tau ca tai tran To Ao, huyen Nghi Lan đen vung bien gan quan đao Senkaku đe the hien phan đoi, đuoc luc luong hai tuan Đai Loan ho ve đoi đau voi tau cua luc luong bao an tren bien Nhat Ban. Thang 11 cung nam, hai ben noi lai đam phan van đe quyen ngu nghiep gian đoan tu ba nam. Ngay 10 thang 4 nam 2013, Đai Loan va Nhat Ban ky ket "Hiep nghi Ngu nghiep Đai-Nhat", hai ben dan xep thanh cong quyen ngu nghiep tai vung đac quyen kinh te chong lan, cung huong tai nguyen ngu nghiep ben ngoai 12 hai ly cua quan đao Senkaku. Ngay 23 thang 7 nam 2015, cuu Tong thong Ly Đang Huy tra loi phong vien tai Tokyo ve van đe chu quyen quan đao Senkaku, noi rang ong tung nhieu lan trinh bay rang quan đao nay la cua Nhat Ban chu khong phai cua Đai Loan.
Nhat Ban nhan đinh Okino Tori-shima la mot đao, do đo hoach đinh vung đac quyen kinh te, song chu truong nay khong đuoc Lien Hop Quoc chap nhan hoan toan. Tu nam 2008, Nhat Ban đe xuat len Uy ban Ranh gioi Them luc đia (CLCS) đe nghi phe chuan Nhat Ban co them luc đia quanh Okino Tori-shima, tuy nhien uy ban nhin nhan đay la đa thay vi đao, can cu luat bien quoc te khong the co them luc đia rieng. Ngay 25 thang 4 nam 2016, tau cong vu Nhat Ban bat giu mot tau ca Đai Loan tai vung bien phu can Okino Tori-shima, yeu cau nop tien bao lanh moi tha tau va thuyen vien. Vien truong Hanh chinh vien Truong Thien Chinh chi thi Bo Ngoai giao khang nghi, đong thoi nhan xet phe phan Nhat Ban chi dua vao 9 m² đat ma yeu cau vung đac quyen kinh te 200 hai ly
Trong khoang thang 4-5 nam 2015, chinh quyen Đai Loan nham tang cuong kiem soat an toan thuc pham đa cam chi nhap khau thuc pham tu 5 tinh cua Nhat Ban chiu anh huong cua su co hat nhan Fukushima la Fukushima, Tochigi, Ibaraki, Chiba va Gunma. Ngoai ra, con yeu cau thuc pham tu cac tinh con lai phai co giay chung minh xuat xu. Cung voi đo, tra, thuc pham tre em, san pham tu sua, thuy san tai mot so khu vuc can phai chung minh kiem tra buc xa. Hanh đong nay khien cho noi cac Abe quan tam, cho rang quy chuan qua nghiem khac, hy vong Đai Loan bai bo. Nhat Ban con nhieu lan cu quan chuc sang Đai Loan giao thiep.


Thi thuc Cong dan Trung Hoa Dan Quoc co ho chieu Trung Hoa Dan Quoc (va co ho tich tai Đai Loan) co the đuoc mien thi thuc nhap canh Nhat Ban, luu tru toi đa 90 ngay. Nguoi dung phuong thuc mien thi thuc đe nhap canh qua nhieu ngay de bi nhan vien hai quan chu y trong lan tai nhap canh tiep theo, mot khi bi nhan đinh nghi ngo lam viec phi phap se bi tu choi cho nhap canh. Do đo, neu muon luu tru lau tai Nhat Ban thi nen đen van phong su vu Đai Bac cua Hiep hoi Giao luu Nhat Ban-Đai Loan yeu cau thi thuc cho muc đich phu hop. Cong dan Nhat Ban mang ho chieu Nhat Ban co the đuoc mien thi thuc nhap canh Trung Hoa Dan Quoc, luu tru toi đa 90 ngay. Ngoai ra, hai ben moi nam đeu cung cap 5.000 thi thuc lao đong ket hop ky nghi keo dai 1 nam cho thanh nien 18-30 tuoi (cho nguoi chua tung nhan đuoc loai thi thuc nay).


Kinh te Hiep hoi Phat trien mau dich đoi ngoai Trung Hoa Dan Quoc thiet lap cac "trung tam mau dich Đai Loan" tai Tokyo, Osaka, Fukuoka. Cuc Mau dich thuoc Bo Kinh te cua Đai Loan cung thiet lap to kinh te trong van phong đai dien cua Đai Loan tai Tokyo va Osaka. Nam 2014, theo thong ke cua Bo Nong-Lam-Thuy san Nhat Ban, Đai Loan la thi truong xuat khau thuc pham nong lam thuy san lon thu ba cua Nhat Ban, đung sau Hong Kong va Hoa Ky. Hai phan nam xuat khau thuoc la cua Nhat Ban la sang Đai Loan, co xu the gia tang so voi nam truoc. Ngoai ra, can cu theo thong ke cua Uy ban Nong nghiep Hanh chinh vien, Nhat Ban la thi truong xuat khau thuc pham nong lam thuy san lon thu nhi cua Đai Loan, đung sau Trung Quoc đai luc. Nam 2016, Nhat Ban la ban hang lon thu ba cua Đai Loan, ban hang lon thu hai ve nhap khau va thu tu ve xuat khau. Kim ngach xuat khau tu Đai Loan sang Nhat Ban la 19,55 ty USD, con kim ngach nhap khau cua Đai Loan tu Nhat Ban la 40,63 ty USD, Đai Loan nhap sieu hon 21 ty USD.
Nam 1999, 2000, 2006 tung xuat hien cao trao đau tu cua Đai Loan sang Nhat Ban, co cac du an đau tu quy mo lon tren 100 trieu USD vao cac linh vuc co đien tu nhu chat ban dan, man hinh tinh the long. Cho đen nam 2012, tong luy ke đau tu truc tiep tu Đai Loan sang Nhat đat 2,51 ty USD, chiem 1,2% tong luy ke đau tu truc tiep vao Nhat Ban, đung sau Singapore, Hong Kong va Han Quoc tai chau A, hang muc đau tu chu yeu la may moc thiet bi đien khi, ban buon ban le va dich vu. Ngay 2 thang 4 nam 2016, Foxconn chi 388,8 ty yen Nhat đau tu vao Sharp, la lan đau tien doanh nghiep Đai Loan thu mua doanh nghiep hang đau Nhat Ban.
Hien nay tai Nhat Ban co mot so hiep hoi cua kieu dan Đai Loan nhu Tong hoi lien hiep Thuong hoi Đai Loan-Nhat Ban, Thuong hoi Đai Loan Tokyo, Hiep hoi Thuong gia Đai Loan Kansai Nhat Ban, Thuong hoi Đai Loan Chiba, Phong Cong thuong Đai Loan Fukuoka, Hiep hoi Cong thuong Đai Loan Ryukyu, va Hoi đong huong Đai Loan tai Nhat.


Giao thong Tu thoi Đai Loan la thuoc đia cua Nhat Ban, giua hai ben đa co tuyen hang khong. Sau the chien tho hai thi bi gian đoan, đen nam 1959, Japan Airlines mo đuong bay tu Tokyo đen Đai Bac. Sau khi Đai Loan va Nhat Ban đoan tuyet quan he ngoai giao, do may bay cua China Airlines cua Đai Loan co son hinh quoc ky nen hai ben cat đut van chuyen hanh khong tu thang 5 nam 1974 đen thang 8 nam 1975. Sau khi khoi phuc, China Airlines va EVA Air (đuoc thanh lap sau nay) khi bay đen Tokyo đuoc sap xep ha canh tai san bay Haneda, nham tranh cong ty hang khong cua Trung Quoc đai luc, la hai cong ty hang khong ngoai quoc duy nhat tai san bay nay, đen ngay 18 thang 4 nam 2002 moi chuyen sang khoi hanh tai san bay Narita.

Hanh khach

Hang hoa


Tham khao