Leipzig (phien am tieng Viet: Lai-pxich hay Lai-xich; phat am tieng Đuc: [ˈlaɪptsɪc] ), la thanh pho truc thuoc bang va cung la thanh pho đong dan cu nhat cua bang Sachsen, Cong hoa Lien bang Đuc. Nguon goc cua cai ten nay la tu Lipsk trong tieng Slav. Vi tri cua thanh pho la noi gap nhau cua nhung con song Pleiße, Elster Trang va Parthe.
Dan so thanh pho vuot nguong 100.000 vao nam 1870 va tro thanh thanh pho lon tu đay. Tu nam 1190 thanh pho la mot đia điem to chuc hoi cho quan trong trong Trung Au. Ben canh va truoc Frankfurt am Main mot thoi gian dai thanh pho la trung tam lich su cua nganh in sach va buon ban sach. Ngoai ra Leipzig con co mot trong cac truong đai hoc lau đoi nhat: Đai hoc Leipzig (Universitat Leipzig). Thanh pho la mot phan cua vung đo thi Tam giac Sachsen, mot trong điem giao thong quan trong va la mot trong nhung khu vuc kinh te phat trien nhat o mien đong nuoc Đuc.


Lich su = Khoi nguyen =

Leipzig co nguon goc tu ngon ngu Slav Lipsk, co nghia la "khu đinh cu noi co cay Đoan moc".
Leipzig lan đau tien xuat hien trong cac van kien vao nam 1015 trong bien nien su cua Bishop Thietmar thuoc Merseburg va thanh pho đa đuoc huong cac đac an ve thuong mai vao nam 1165 cua Ba tuoc Otto. Leipzig ve co ban đuoc đinh hinh trong lich su Sachsen va cua Đuc va luon đuoc biet đen la mot đia điem thuong mai. Hoi cho Buon ban Leipzig, bat đau vao thoi Trung Co, đa tro thanh mot su kien quoc te quan trong va la hoi cho thuong mai lau đoi nhat con ton tai tren the gioi.

Đa co cac ghi chep ve cac hoat đong đanh ca nham mua ban tren song Pleisse tai Leipzig tu nam 1305, khi Ba tuoc Dietrich Tre đa chap nhan quyen đanh ca cua nha tho va Tu vien Thanh Thomas.
Co mot so tu vien ben trong va xung quanh thi tran, bao gom mot tu vien Benedectine ma sau đo đuoc đat ten Barfussgasschen (Loi đi Chan tran), tu vien cua thay tu nguoi Ireland gan noi ma nay la Ranstadter Steinweg (Via Regia Co).
Viec thanh lap Đai hoc Leipzig vao nam 1409 đa khoi đau cho viec thanh pho phat trien thanh mot trung tam cua nganh luat va xuat ban tai Đuc, va tiep theo la đia điem đat Reichsgericht (Toa Dan su Toi cao), va Thu vien Quoc gia Đuc (thanh lap nam 1912). Triet gia-nha toan hoc Gottfried Wilhelm Leibniz đuoc sinh ra tai Leipzig nam 1646, va đa hoc tap tai Đai hoc Leipzig tu nam 1661 đen 1666.
Ngay 24 thang 12 nam 1701, mot he thong chieu sang đuong pho bang nhien lieu dau đa đuoc gioi thieu. Thanh pho đa phai thue đoi bao ve đen voi ke hoach lam viec ro rang đe bao đam 700 chiec đen đuoc thap đung thoi điem.


= The ky 19 =
Khu vuc Leipzig tung la noi dien ra Tran Leipzig nam 1813 giua Đe che thu nhat Phap va mot lien minh bao gom Pho, Nga, Ao va Thuy Đien. Đay la tran chien lon nhat tai chau Au truoc khi dien ra Chien tranh the gioi thu nhat va đa cham dut su hien dien cua Napoleon tai Đuc va cuoi cung đa dan toi cuoc luu vong đau tien cua ong tai Elba. Nam 1913, Đai ki niem Tran chien giua cac Quoc gia nhan dip ki niem 100 nam su kien nay đa đuoc hoan thanh.

Voi viec co mot ga cuoi cua tuyen tau hoa đuong dai đau tien cua Đuc toi Dresden (kinh đo cua Sachsen) vao nam 1839, Leipzig tro thanh mot trung tam cua giao thong đuong sat khu vuc Trung Au, voi Ga Trung tam Leipzig la Ga đau tuyen lon nhat ve dien tich tai chau Au. Ga tau hoa co hai loi vao đai sanh lon, theo truyen thong thi loi phia đong danh cho tuyen đe hau Sachsen va loi phia tay danh cho Hoang đe Đuc.
Leipzig tro thanh mot trung tam cua phong trao tu do Đuc va Sachsen. Đang Lao đong Đuc đau tien, Hoi Lien hiep Toan the Cong nhan Đuc (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein, ADAV) đuoc thanh lap tai Leipzig vao ngay 23 thang 5 nam 1863 boi Ferdinand Lassalle; khoang 600 cong nhan tu khap nuoc Đuc đa di chuyen toi thanh pho đe tham gia su kien thanh lap hoi bang tuyen đuong sat moi. Leipzig đa mo rong nhanh chong huong toi con so mot trieu cu dan. Cac khu vuc Grunderzeit khong lo đuoc xay dung, va phan lon trong so chung van ton tai bat chap hai cuoc the chien va cac hoat đong pha huy sau đo.


= The ky 20 =

Voi viec mo cua xuong san xuat thu 5 vao nam 1907, Leipziger Baumwollspinnerei đa tro thanh cong ty bong soi lon nhat tai luc đia chau Au, voi 240.000 nhan cong. San luong hang ngay la hon 5 trieu kilogram soi.
Thi truong thanh pho tu nam 1930 đen 1937 la Carl Friedrich Goerdeler, ong la mot nguoi đoi lap noi tieng cua che đo Đuc Quoc xa. Ong tu chuc vao nam 1937 va sau đo, nguoi pho Đuc Quoc xa cua ong đa ra lenh pha huy buc tuong Felix Mendelssohn von la bieu trung cua thanh pho. Vao Kristallnacht (Đem Kinh vo) nam 1938, mot trong so nhung toa nha co y nghia nhat ve mat kien truc cua thanh pho, giao đuong Do Thai theo kien truc Phuc hung tu nam 1855 đa bi pha huy. Hang nghin lao đong đa dung chan tai Leipzig trong Chien tranh the gioi thu hai.
Thanh pho cung bi thiet hai nang ne do cac vu nem bom cua phe Đong Minh trong The chien II. Khong giong nhu nhung thanh pho lang gieng Dresden la thanh pho phai chiu cac vu nem bom theo đot voi suc cong pha lon. Leipzig chi mat đi mot so cong trinh ngoai vi chu khong mat đi khu vuc trung tam voi mot muc đo tan pha lon, tuy nhien hau qua cung the hien tai nhieu noi.
Luc luong bo binh cua quan Đong Minh tien đen Leipzig vao cuoi thang 4 nam 1945. Su đoan Bo binh so 2 va Su đoan Bo binh so 69 cua Hoa Ky đa chien đau ben trong thanh pho vao ngay 18 thang 4 va hoan tat viec chiem giu sau cac tran chien du doi tai đay, cuoc chien dien ra tren tung đuong pho, tung can nha, vao ngay 19 thang 4 nam 1945. Sau đo Hoa Ky trao lai quyen quan ly thanh pho cho Hong quan Lien Xo. Leipzig ve sau la mot trong cac thanh pho chinh cua Cong hoa Dan chu Đuc (Đong Đuc).
Vao giua the ky 20, hoi cho thuong mai cua thanh pho đuoc thua nhan va hoi phuc lai tam quan trong nhu la mot đia điem gap go giua cac thanh vien cua khoi kinh te Comecon, la to chuc ma Đong Đuc la mot thanh vien. Vao thoi điem nay, hoi cho thuong mai đuoc to chuc o mot đia điem phia nam thanh pho, gan Đai ki niem Tran chien giua cac Quoc gia.
Vao thang 10 nam 1989, sau cac buoi cau nguyen cho hoa binh tai Nha tho Thanh Nicola, đuoc thanh lap tu nam 1983 nhu la mot phan cua phong trao hoa binh, Cuoc tuan hanh Thu hai đa bat đau va tro thanh cuoc bieu tinh chong che đo cong san Đong Đuc noi bat nhat.


Đia ly Leipzig nam tai noi hop dong cua cac dong song Weisse Elster, Pleisse va Parthe thuoc phan cuc nam cua đong bang Bac Đuc, mot phan cua đong bang Bac Au tai nuoc Đuc. Đia điem nay co net đac trung voi nhung vung đam lay nhu Rung ven song Leipzig, ngoai ra cung co mot so khu vuc đa voi o phia bac cua thanh pho. Phong canh chu yeu la bang phang song cung co mot so dau tich cua bang tich va nhung ngon đoi nho.
Mac du co mot so cong vien rung ben trong thanh pho, song cac khu vuc xung quanh Leipzig tuong đoi hiem rung. Trong the ky 20, đa co mot vai mo khai thac lo thien tai khu vuc thanh pho, nhieu mo nay đuoc chuyen đoi thanh cac ho nuoc.
Leipzig nam tai noi giao cat cua nhieu tuyen đuong lich su đuoc biet toi nhu Via Regia (xa lo Vua), con đuong đi ngang ba cac vung đat cua nguoi German theo chieu đong tay, va Via Imperii (xa lo Hoang Đe), mot tuyen đuong theo chieu bac - nam.
Leipzig tuong la mot thanh pho co tuong thanh bao boc duoi thoi Trung Co va hien nay co mot tuyen đuong vanh đai xung quanh trung tam thanh pho tuong ung voi buc tuong thanh co.


= Hanh chinh =
Leipzig tu nam 1992 đuoc chia thanh 10 quan hanh chinh, va 63 khu pho. Mot so trong đo la cac ngoi lang ngoai o xa xoi nhung thuoc đia gioi cua Leipzig.


= Khi hau =

Leipzig co khi hau luc đia voi nhiet đo mua he co the len toi 30 °C (vao 10 ngay trong nam 2010) va thuong xuyen xuong toi muc duoi 0 °C (62 ngay trong nam 2010). Cung nhu phan lon nuoc Đuc, tuyet thuong roi đeu đan vao mot so ngay trong tuan, hay theo thang vao mua đong.
Ngay nong nhat tai Leipzig tung đuoc ghi nhan trong lich su la vao 9 thang 8 nam 1992 voi nhiet đo len đen 38,8 °C, con nhiet đo lanh nhat xuat hien vao ngay 14 thang 1 nam 1987 voi chi −24,1 °C.


Nhan khau Dan so Leipzig xap xi nua trieu nguoi voi ty le that nghiep la khoang 17%. Truoc khi nuoc Đuc tai thong nhat, dan so thanh pho la 700.000 nguoi. Nhieu cu dan cua thanh pho trong lua tuoi lao đong đa di cu ve cac khu vuc o phia tay đe tim kiem cong viec, ngoai ra ty le sinh thap cung đong gop vao viec dan so suy giam. Tuy nhien so tre em sinh ra tai thanh pho nam 2000 la 5.414 tre, con so cao nhat ke tu khi tai thong nhat. Trong khi đo co 5788 nguoi qua đoi tai Leipzig nam 2010, song dan so thanh pho van tang 4000 do nhap cu. Đo tuoi trung binh cua cu dan thanh pho la 44.
Ty le dan nhap cu hay khong co nguon goc dan toc Đuc tai Leipzig la kha thap neu đem so sanh voi cac thanh pho khac tai Đuc; so cu dan nuoc ngoai tren thuc te đa giam tu 28.177 nam 2008 xuong 24.881 vao nam 2010. Nam 2011, chi co khoang 10% dan so thanh pho thuoc cac the he nhap cu thu nhat va thu hai so voi con so trung binh toan quoc la 20%.
So nguoi dan toc thieu so (the he thu nhat va thu hai) tai Leipzig theo nguon goc quoc gia vao ngay 31 thang 12 nam 2010


Kien truc Leipzig co nhieu toa nha đai dien cho loi kien truc Grunderzeit va cung cua loi kien truc Plattenbau tu thoi ky Đong Đuc truoc đay. Toa nha cua Đai hoc Giao hoi đa bi che đo cong san pha huy vao nam 1968 hien đang đuoc tai xay dung voi vai tro la mot toa nha the tuc. Thanh pho co mot so cong vien va khu rung cung mot so thu bao gom can chuong lon nhat tren the gioi danh cho loai đong vat linh truong.


Van hoa = Thang canh chinh =

Nha tho Thanh Thomas (Thomaskirche): La cong trinh noi tieng nhat voi vai tro la noi Johann Sebastian Bach tung lam viec voi vai tro nguoi đieu khien ca đoan va la noi co hop xuong thieu nam lung danh Thomanerchor
Đai tuong niem Felix Mendelssohn o mat truoc cua nha tho nay. Bi Đuc Quoc xa pha huy vao nam 1936, đuoc xay dung lai vao ngay 18 thang 10 nam 2008.
Nha tho Thanh Nicolas (Nikolaikirche), la noi Bach cung tung lam viec. Montagsgebet hang tuan (Thu hai cau nguyen) đuoc to chuc o đay vao thap ki 1980 va la điem khoi đau cho nhung cuoc bieu tinh vao Thu hai chong lai che đo Cong hoa Dan chu Đuc.
Volkerschlachtdenkmal (Đai tuong niem Tran đanh giua cac Quoc gia): mot trong nhung đai ki niem lon nhat tai chau Au, đuoc xay đe ki niem tran chien thang loi chong lai quan xam luoc cua Napoleon
Gewandhaus: Tru so cua dan nhac Gewandhaus noi tieng, đay la toa nha thu ba mang ten nay.
Toa thi chinh Cu: Toa thi chinh cu đuoc xay tu nam 1556 va hien la mot bao tang ve lich su thanh pho
Toa thi chinh Moi: Toa thi chinh moi đuoc xay dung tren phan con lai cua Pleißenburg, mot lau đai tung la noi dien ra cuoc tranh luan nam 1519 giua Johann Eck va Martin Luther
City-Hochhaus Leipzig: đuoc xay dung nam 1972, tung la mot phan cua mot truong đai hoc va la toa nha cao nhat thanh pho
Stadtisches Kaufhaus (Co quan luu tru cua thanh pho): toa nha mau hoi cho đau tien cua the gioi va hien nay la noi đat tru so cua cac van phong, cua hang ban le, nha hang va cac phong hoc tam cua Truong Đai hoc Leipzig
Bundesverwaltungsgericht: Tru so Toa an Hanh chinh Toi cao Lien bang Đuc hien nay tung la noi đat Reichsgericht, toa an nha nuoc cao nhat tu nam 1888 đen 1945
Vuon thuc vat Leipzig la vuon thuc vat lau đoi nhat tai Đuc
Trong so cac tru so co quan tai Leipzig, đang chu y co nha hat opera va Vuon đong vat Leipzig, đia điem sau la noi sinh song thuan loi lon nhat the gioi đoi voi cac loai đong vat linh truong. Trung tam cua Hoi cho thuong mai Leipzig o phia bac thanh pho la toa nha kinh noi tren mat nuoc lon nhat the gioi. Leipzig cung đuoc biet đen voi cac ngo nho qua cac ngoi nha hay toa nha lon.


= Am nhac =
Johann Sebastian Bach tung lam viec tai Leipzig tu nam 1723 đen nam 1750, ong chi đao đoi hop xuong nha tho Thanh Thomas, tai nha tho Thanh Thomas, nha tho Thanh Nicolas va Paulinerkirche, truong đai hoc ki-to giao cua Leipzig (bi pha huy vao nam 1968). Nha soan nhac Richard Wagner đa sinh ra tai Leipzig vao nam 1813, o Bruhl. Robert Schumann cung tung hoat đong am nhac tai Leipzig, đuoc Felix Mendelssohn moi sau đo khi thanh lap nhac vien đau tien cua Đuc tai thanh pho vao nam 1843. Gustav Mahler la nhac truong thu hai (lam viec duoi su chi đao cua Artur Nikisch) tai Nha hat Leipzig tu thang 6 nam 1886 cho đen thang 5 nam 1888, va đa đat đuoc su cong nhan lon đau tien cua ong khi hoan thanh va cong bo vo nhac kich Die Drei Pintos cua Carl Maria von Weber, va Mahler cung đa hoan thanh Ban giao huong so 1 cua minh khi sinh song tai thanh pho.
Nhac vien ngay nay đa tro thanh la Đai hoc Am nhac va San khau Leipzig Truong đao tao mot loat lanh vuc, bao gom ca nghe thuat va đao tao su pham, voi tat ca cac nganh nhac cu giao huong, am thanh, giang giai, huan luyen, nhac thinh phong duong cam, chi huy dan nhac, soan nhac, chi huy hop xuong. Cac the loai am nhac bao gom jazz, nhac thinh hanh, ca kich hay nhac nha tho. O cac ban kich nghe con day ve dien xuat va kich nghe.
Bach-Archiv ve tu lieu va nghien cuu ve cuoc song va cong viec cua Bach va gia đinh ong đa đuoc Werner Neumann phat hien tai Leipzig vao nam 1950. Bach-Archiv to chuc cuoc thi Johann Sebastian Bach Quoc te uy tin, bat đau vao nam 1950 nhu la mot phan cua lkex hoi am nhac đanh dau hai tam nam ngay mat cua Bach. Coc thi hien đuoc to chuc hai nam mot lan voi ba the loai thay đoi. Bach-Archiv cung to chuc bieu dien, đac biet la le hoi Bachfest Leipzig quoc te va quan ly bao tang Bach.
Truyen thong am nhac cua thanh pho đa đuoc the hien voi danh tieng toan cau cua Dan nhac Gewandhaus Leipzig va Đoi hop xuong Thanh Thomas. Voi tren 60 nam, Leipzig đa to chuc chuong trinh "hoa nhac truong hoc" lau đoi nhat cho tre em tai Đuc. Voi tren 140 buoi bieu dien moi nam o cac khu vuc nhu Gewandhaus va tren 40.000 tre em quan tam cung nhung nguoi tre tuoi hoc va sang tac am nhac.
Đoi voi am nhac đuong đai, Leipzig đuoc biet đen voi nhac canh am nhac đoc lap cua minh va cac su kien tieu van hoa. Leipzig đa co tren 20 nam la chu nha cua le hoi an nhac Gothic lon nhat the gioi, Wave-Gotik-Treffen (WGT) đuoc to chuc hanh nam voi hang nghin nguoi ham mo đen tu khap chau Au tu hop vao đau mua he. Leipzig Pop Up la hoi cho am nhac hang nam voi nhac canh đoc lap cung nhu mot le hoi am nhac dien ra tai Le Ngu Tuan vao cuoi tuan. Mot so đia điem bieu dien nhac song dien ra hang ngay. la mot trong nhung cau lac bo sinh vien lau đoi nhat tai chau Au voi nhieu the loai khac nhau. Voi tren 15 nam, "Tonelli's" la buoi bieu dien mien phi hang ngay trong tuan, mac du ve vao cua co the ap dung vao thu Bay.
Bill va Tom Kaulitz, thanh vien cua nhom Tokio Hotel, sinh ra tai Leipzig vao nam 1989, va Till Lindemann cua Rammstein cung đa sinh ra tai thanh pho vao nam 1963. Nhom nhac black metal Na Uy Mayhem đa đanh dau buoi bieu dien truc tiep thu 1993 cua ho tai cau lac bo Eiskeller vao ngay 26 thang 11 nam 1990.


= Nghe thuat =
Toa nha phuc hop Grassi Museum gom co ba bo suu tap chinh cua Leipzig tai: Bao tang Dan toc hoc, Bao tang Nghe thuat ung dung, va Bao tang Dung cu am nhac (bao tang cuoi cung thuoc Đai hoc Leipzig). Đai hoc Leipzig cung quan ly Bao tang Co vat.


= Su kien thuong nien =
Trien lam o to quoc te Auto Mobil International (AMI)
AMITEC, hoi cho ve bao tri, giu gin, bao quan va phuc hoi xe co tai Đuc va Trung Au
A cappella: Festival nhac xuong am, do Ensemble amarcord to chuc
Bach-Fest: Le hoi Johann Sebastian Bach
Cho Giang sinh Christmas (tu 1767)
Dokfestival: festival quoc te ve phim tai lieu va phim hoat hinh
Jazztage, festival nhac jazz đuong đai

Ladyfest Leipzig (thang 8) Emancipatoric, Festival nu quyen nhac Punk & Electro
Leipzig Book Fair: hoi cho sach lon thu hai tai Đuc sau Frankfurt
OPER unplugged voi Am nhac, khieu vu va san khau do Heike Hennig & Co to chuc
Stadtfest: festival thanh pho
Wave-Gotik-Treffen tai Le Ngu Tuan: festival goth hay "van hoa tam toi" lon nhat the gioi
Leipzig Pop Up


= The thao =
Co tren 300 cau lac bo the thao trong thanh pho voi 78 mon khac nhau. Tren 400 co so the thao hien dien đe phuc vu cac cu dan va thanh vien cua cac cau lac bo.
Hiep hoi bong đa Đuc (DFB) đa đuoc thanh lap tai Leipzig vao nam 1900. Thanh pho la noi boc tham cua Giai vo đich bong đa the gioi 2006, va đa to chuc bon tran đau trong vong bang cung mot tran trong vong 1/16 tai san van đong trung tam. Leipzig cung đa đang cai Cup the gioi mon đau kiem vao nam 2005 va mot so cuoc thi đau the thao quoc te khac vao moi nam.

Ke tu khi bat đau the ky 20, khuc con cau tren bang đa co đuoc tinh pho bien va mot so cau lac bo đia phuong đa lap cac phong ban chuyen dung đe phuc vu mon the thao nay. Ngay nay Su tu Xanh Leipzig la cay lac bo khuc con cau tren bang noi tieng nhat cua thanh pho.
VfB Leipzig, nay la 1. FC Lokomotive Leipzig, đa chien thang giai vo đich bong đa quoc gia lan đau tien vao nam 1903.
Tu nam 1950 đen 1990 Leipzig la chu nha cua Deutsche Hochschule fur Korperkultur (DHfK) (Truong trung hoc giao duc the chat Đuc), đai hoc the thao quoc gia cua Cong hoa Dan chu Đuc.
Handball-Club Leipzig la mot trong nhung cau lac bo bong nem nu thanh cong nhat tai Đuc, đa gianh đuoc 20 chuc vo dich trong nuoc ke tu nam 1956 va 3 danh hieu vo đich nu Lien đoan bong nem chau Au.
Leipzig đa tung xin đang cai The van hoi Mua he 2012. Viec ung cu đa khong thanh cong khi Uy ban Olympic quoc te đua so ung cu vien xuong con 5, cuoc canh tranh cuoi cung đa đem chien thang ve tay Luan Đon vao ngay 6 thang 7 nam 2005.
Ho Markkleeberg (Markkleeberger See) la mot ho moi o truoc mat Markkleeberg, mot khu ngoai o o phia nam cua Leipzig. Mot mo than lo thien truoc đay, no đuoc lam cho ngap nuoc vao nam 1999 va đuoc phat trien vao nam 2006 đe tro thanh mot đia điem du lich. Tai mat đong nam la truong thi đau vuot chuong ngai vat tren dong nuoc nhan tao chi dung luc bom duy nhat tai Đuc, cong vien xuong Markkleeberg (Kanupark Markkleeberg), mot đia điem voi đoi thu Eiskanal tai Augsburg voi viec tap duot va thi đau ua thuyen canoe/kayak quoc te.
Vao thang 6 nam 2009 Red Bull đa tien vao thi truong bong đa đia phuong sau khi bi tu choi quyen mua FC Sachsen Leipzig vao nam 2006. Cau lac bo RB Leipzig moi đuoc thanh lap hien đang co gang thang hang va đua Bundesliga quay tro lai tam khu vuc.
Hai đoi co co so tai Leipzig la cac thanh vien cua Unihockey-Bundesliga, giai khuc con cau trong nha ngoai hang Đuc. MFBC Lowen Leipzig đa đung thu nhi vao nam 2009, SC DHFK Leipzig vao nam 2008.


= Am thuc =
Mot mon an đia phuong xuat hien o tat ca cac mua la Leipziger Allerlei, mot mon ham gom co cac loai rau theo mua va tom.
Leipziger Lerche la mot mon banh ngot đuoc nhoi qua hanh ep, qua hach va mut dau tay; ten goi ("chien chien Leipzig")xuat phat tu mot mon pate chien chien tung la đac san cua Leipzig cho đen khi co lenh cam san chim son ca tai Sachsen nam 1876.
Gose la mot phuong phap len men chua khi u bia co nguon goc tai khu vuc Goslar va đen the ky 18 đa tro nen pho bien tai Leipzig.


Giao duc = Đai hoc =
Đai hoc Leipzig đuoc hinh thanh tu nam 1409, la mot trong nhung đai hoc lau đoi nhat tai chau Au. Nguoi tung đat giai Nobel, Werner Heisenberg tung lam viec tai đay voi vai tro la mot giao su vat ly (tu 1927 đen 1942), cung nhu nhung nguoi tung đat giai Nobel khac la Gustav Ludwig Hertz (vat ly), Wilhelm Ostwald (hoa hoc) va Theodor Mommsen (van hoc). Nhung nguoi la cuu can bo giang day cua truong gom co nha khoang vat hoc Georg Agricola, nha van Gotthold Ephraim Lessing, triet gia Ernst Bloch, ngoi sang lap tam ly vat ly hoc Gustav Theodor Fechner, va nha tam ly hoc Wilhelm Wundt. Trong so cac cuu sinh vien noi danh cua truong co nha van Johann Wolfgang Goethe va Erich Kastner, nha toan hoc va triet gia Gottfried Leibniz va triet gia Friedrich Nietzsche, nha hoat đong chinh tri Karl Liebknecht, va nha soan nhac Richard Wagner. Thu tuong Đuc tu nam 2006, Angela Merkel, tung hoc nganh vat ly tai Đai hoc Leipzig. Đai hoc co khoang 30.000 sinh vien.
Hoc vien Van hoc Đuc la mot bo phan cua Đai hoc Leipzig, đuoc thanh lap tu nam 1955 duoi ten goi "Johannes R. Becher-Institut". Rat nhieu nha van co tieng đa tot nghiep tai hoc vien nay, trong đo co Heinz Czechowski, Kurt Drawert, Adolf Endler, Ralph Giordano, Kerstin Hensel, Sarah va Rainer Kirsch, Angela Krauß, Erich Loest, Fred Wander. Sau khi đong cua vao nam 1990, hoc vien đa đuoc tai lap nam 1995 voi đoi ngu giang vien moi.


= Nghe thuat thi giac va Nha hat =
"Vien Nghe thuat thi giac" (Hochschule fur Grafik und Buchkunst) đuoc thanh lap vao nam 1764. Nam 2006, vien co 530 sinh vien ghi danh trong cac nganh hoc ve hoi hoa va đo hoa, thiet ke sach/thiet ke đo hoa, nhiep anh va nghe thuat truyen thong.
Đai hoc Am nhac va San khau co hang loat linh vuc khac nhau, tu đao tao bang nhac cu, am thanh, giai thich, huan luyen, nhac thinh phong piano, chi đao dan nhac, chi đao dan hop xuong va sang tac nhac đe phuc vu dien xuat va kich nghe.


= Đai hoc Khoa hoc Ung dung =
Đai hoc Khoa hoc Ung dung Leipzig (HTWK) co xap xi 6200 sinh vien nam 2007 va la co so giao duc bac cao lon thu hai tai Leipzig. Truong đuoc thanh lap vao nam 1992 tren co so hop nhat mot vai truong cu. Voi vai tro la mot truong đai hoc khoa hoc ung dung (tieng Đuc: Fachhochschule) truong ci vi the is thap hon mot truong đai hoc, voi phan thuc hanh đuoc chu trong hon. HTWK co nhieu lop ki su, cung nhu khoa hoc may tinh, toan hoc, quan tri kinh doanh, quan ly thu vien, nghien cuu bao tang va cong tac xa hoi. Cac co so vat chat cua truong chu yeu nam tai phia nam thanh pho.


= Khac =
Truong Nghien cuu Quan ly Leipzig, (tieng Đuc Handelshochschule Leipzig (HHL)), la truong kinh doanh lau đoi nhat tai Đuc.
Trong so cac vien nghien cuu nam tai Leipzig, co ba vien thuoc ve Hoc hoi Max Planck la vien Toan hoc trong Khoa hoc Tu nhien Max Planck (Max-Planck-Institut fur Mathematik in den Naturwissenschaften), vien Nhan thuc con nguoi va Khoa hoc Nao Max Planck (Max-Planck-Institut fur Kognitions- und Neurowissenschaften) cung vien Nhan loai Tien hoa Max Planck (Max-Planck-Institut fur evolutionare Anthropologie). Co hai vien thuoc Hoc hoi Fraunhofer. Cac vien khac la Trung tam Nghien cuu Moi truong Helmholtz, mot bo phan cua To chuc Trung tam Nghien cuu Đuc Helmholtz, va Vien Nghien cuu Tang đoi luu Leibniz.


Kinh te Truoc khi Chien tranh the gioi thu hai, Leipzig khong chi la mot trung tam thuong mai quan trong voi Hoi cho Thuong mai Leipzig ma con la mot trung tam cong nghiep quan trong khong kem. Cac nganh cong nghiep truyen thong la xuat ban va in an, đuc, ky thuat, nganh cong nghiep long thu, cong nghiep det (Leipziger Baumwollspinnerei, Sachsische Wollgarnfabrik) va co cac hang che tao duong cam (Bluthner, Ludwig Hupfeld AG, Wilhelm Schimmel, Feurich).
Trong thoi ki Đong Đuc, Leipzig van la mot đia điem thuong mai quan trong. Cac quan cua Leipzig vao nam 1972 đa đong gop 9,3% san xuat cong nghiep cua Đong Đuc. Ngoai cac nganh cong nghiep noi tren, nganh cong nghiep cua thanh pho con bao gom khai thac than, phat đien, cong nghiep hoa chat đuoc phat trien manh o phia nam cua Leipzig. Voi viec tai thong nhat nuoc Đuc, Leipzig đa tro thanh noi co kinh te ket hop voi cac nganh nhu thiet bi xay dung, thiet bi lam đat, nha may đuc, vat đuc, may do tim, cong nghe thong tin va truyen thong, dich vu toa nha, thiet bi khai mo lo thien, can cau va bang tai va nha may hoa chat. Cac loai đat mau mo o nhung vung đat thap o khu vuc Leipzig dung cho nong nghiep.
Cac cong ty co van phong hay tru so tai Leipzig vao nhung vung lan can la:

Amazon
Bluthner: che tao duong cam
BMW
DHL
Porsche
Siemens
Future Electronics
Co the tim thay nhieu quay ban ruou, nha hang va cua hieu o trung tam thanh pho đuoc ca nguoi Đuc lan du khach nuoc ngoai lui toi. Ga Trung tam Leipzig Central nam tai mot trong cac trung tam mua sam lon nhat tai thanh pho.
Cac linh vuc phi san xuat lon nhat trong thanh pho bao gom cac truong trung hoc va đai hoc trong va xung quanh vung Leipzig/Halle. Đai hoc Leipzig thu hut hang trieu euro tien đau tu hang nam va đang tien hanh xay nhung cong trinh khong lo đe chao mung 600 nam thanh lap.
DHL đang trong qua trinh chuyen cac hoat đong hang khong cua minh tu San bay Brussels toi San bay Leipzig/Halle. Amazon.com co mot trung tam phan phoi lon gan san bay.
Thanh pho cung co tru so cua European Energy Exchange la cong ty nang luong lon nhat khu vuc Trung Au.
Kirow Ardelt AG, cong ty đung đau the gioi ve can truc, đat tru so tai Leipzig.
Future Electronics – cong ty hanh đau the gioi ve phan phoi linh kien đien tu đa chuyen Trung tam Phan phoi EMEA ve Leipzig.


Truyen thong MDR, mot trong nhung hang phat thanh-truyen hinh cong cong cua Đuc, co tru so chinh va truong quay chuong trinh truyen hinh chinh tai thanh pho. Hang cung cap chuong trinh toi cac mang luoi truyen hinh va phat thanh khac nhau va so huu trong tay mot dan nhac giao huong, đoi hop xuong mot nhom mua ba le.
Leipziger Volkszeitung (LVZ) la nhat bao duy nhat cua thanh pho. Đuoc hinh thanh tu nam 1894, to bao đa xuat ban duoi nhieu che đo chinh tri. Đay la to bao đau tien tren the gioi đuoc xuat ban hanh ngay. Tap chi nguyet san Kreuzer chuyen biet ve van hoa, le hoi va nghe thuat tai Leipzig.
Do tung đuoc biet đen voi mot so luong lon cac nha xuat ban, Leipzig đa tung đuoc goi la Buch-Stadt (thanh pho sach). Chi mot vai nha xuat ban đuoc cho phep hoat đong trong nhung nam thang duoi che đo Cong hoa Dan chu Đuc, va trong thoi gian đo Frankfurt đa phat trien thanh mot trung tam xuat ban quan trong hon, noi tieng nhat trong so chung la cac chi nhanh cua Brockhaus va Insel Verlag. Reclam, hinh thanh tu nam 1828, tung la mot nha xuat ban lon cua thanh pho. Thu vien Đuc (Deutsche Bucherei) tai Leipzig la mot phan cua Thu vien Quoc gia Đuc.


Giao thong Leipzig nam tai noi giao nhau cua hai tuyen đuong thoi trung co la Via Regia va Via Imperii va do vay đa tro thanh mot trung tam giao thong quan trong. tuyen đuong sat noi giua hai noi đau tien tai Đuc la tuyen tu Leipzig toi Dresden tu nam 1839. Đac biet la tu sau khi thay đoi che đo, cac nguon von đau tu cho viec hien đai hoa va mo rong mang luoi xa lo, đuong sat va đuong hanh khong đa khien cho Leipzig ngay nay đa co mot he thong co so ha tang uu viet.


= Đuong bo =
Leipzig co the tiep can bang mot so tuyen xa lo: o phia bac co đuong cao toc lien bang A 14, phia tay la A 9 va phia nam la đuong A 38. Ba tuyen đuong cao toc nay tao thanh mot phan hinh tam giac cua tuyen xa lo vanh đai quanh ca Halle va Leipzig. Phia nam toi Chemnitz cung co mot phan tuyen A 72 đang đuoc du tinh xay dung. Cac du an mo rong va xay moi cung bao gom cac tuyen đuong xa lo lien bang. Vi vay, mot tuyen lo moi co ten B 87 tu Leipzig toi Torgau (đe thay the A16) đa đuoc len ke hoach. Tuy nhien tai đay, lo trinh chinh xac van chua đuoc biet. Ngoai ra con co tuyen B 181 toi Merseburg.
Cac tuyen đuong lien bang đi qua thanh pho la Bundesstraßen B 2, B 6, B 87, B 181, B 184 va B 186.
Tuyen đuong vanh đai, von tuong ung voi tuong thanh co truoc đay, bao quanh trung tam thanh pho Leipzig, hien bi hanh che giao thong tai nhieu phan.
Giong nhu hau het cac thanh pho lon khac tai Đuc, Leipzig co mot so đo giao thong đuoc thiet ke đe muc vu cho xe đap than thien. Hien co mot mang luoi giao thong danh cho xe đap rong lon. Tai hau het cac tuyen đuong mot chieu o trung tam thanh pho, nhung nguoi đi xe đap đuoc cho phap đi theo ca hai chieu. Mot vai đuong danh cho xe đap đa đuoc xay dung hay tuyen bo xay dung tu nam 1990.


= Tau hoa =

Nha ga Trung tam Leipzig mo cua tu nam 1915, nam tia noi giao nhau cua cac tuyen đuong sat quan trong theo huong bac-nam va tay-đong. Tau Intercity-Express chay giua Berlin va Munchen dung tai Leipzig va cach xap xi 1 gio tu Ga Trung tam Berlin va 6 gio tu Ga Trung tam Munchen.
Leipzig cung co mot mang luoi giao thong cong cong ban đia trai rong. Mang luoi xe đien va xe buyt cua thanh pho hoat đong duoi su đieu hanh cua Leipziger Verkehrsbetriebe. He thong xe đien cua Leipzig, voi chieu dai 209 km (khoang 140 mi) la mot trong cac he thong cung loai dai nhat taic ac thanh pho nuoc Đuc.
Mot tuyen đuong sat ngam đuoc goi la "city tunnel" đang đuoc xay dung va tuyen nay se noi cac ga tau hoa toi trung tam thanh pho voi chi phi vuot qua 500 trieu euro.


= Hang khong =
San bay Leipzig/Halle la san bay chinh trong khu vuc phu can cua thanh pho. San bay Leipzig/Halle co mot so chuyen bay thue bao theo mua cung nhu cac chuyen bay đinh ki. San bay quan su cu nam gan Altenburg, Thuringia đuoc goi la San bay Leipzig-Altenburg cach trung tam thanh pho Leipzig khoang nua gio đi xe Leipzig cho đen truoc nam 2010 tung đuoc hang Ryanair khai thac.


= Đuong thuy =
Trong nua đau the ky 20 viec xay dung kenh đao Elster-Saale noi giua song Elster Trang va Saale đa đuoc khoi cong tai Leipzig đe ket noi he thong cac đuong thuy. Viec bung no The chien thu 2 đa lam cho hau het cong viec phai dung lai, dau cho mot so cong viec van co the tiep tuc do viec su dung lao đong cuong buc. Cang Lindenauer hau nhu đa hoan thanh song chua ket noi tuong ung đuoc voi kenh đao Elster-Saale va kenh đao Karl-Heine. Cac dong song Leipzig (Elster Trang, Neue Luppe Pleiße va Parthe) chay trong khu vuc đo thi co long song chu yeu la nhan tao va đuoc mot so kenh bo sung luong nuoc. Cac tuyen đuong thuy nay chi thich hop cho cac thuyen du lich nho đi lai.
Thong qua viec cai tao va tai phuc hoi cac dong nuoc va luong lach hien co o phia nam thanh pho va cac mo lo thien ngap nuoc, he thong giao thong đuong thuy cua thanh pho đa đuoc mo rong. Thanh pho đa uy nhiem mot ke hoach đe noi kenh đao Karl Heine va cang Lindenauer đa bo hoang vao nam 2008. Con nhieu viec phai lam đe hoan thanh kenh Elster-Saale. Viec nay neu hoan thanh se cho phep cac tau the thao co the đi tu Leipzig toi tan Elbe.


Quan he quoc te Leipzig ket nghia voi:


= Cong tac =
Krakow, Ba Lan (1973, ky ket moi vao nam 1995)


Tham khao Lien ket ngoai Trang thong tin chinh thuc cua thanh pho Luu tru ngay 16 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine (tieng Anh)
Leipzig tren DMOZ
Leipzig voi 408 đia điem ua thich Luu tru ngay 8 thang 7 nam 2012 tai Wayback Machine (tieng Anh)
Leipzig Zeitgeist mot tap chi tieng Anh ve Leipzig (tieng Anh)