"Black Dahlia" (Tam dich: Thuoc duoc đen) la ten goi danh cho "Elizabeth Short" (29 thang 7 nam 1924 – 15 thang 1 nam 1947) la mot phu nu nguoi My va la nan nhan cua mot vu giet nguoi da man noi tieng vao nam 1947. Cac bai bao đat biet danh nay cho Short sau khi co chet do đay la mot vu giet nguoi tan nhan. Biet danh "Black Dahlia" co le đuoc bat nguon tu mot bo phim Film noir - mot the loai đien anh tap trung vao cac vu giet nguoi bi an - voi ten goi la Blue Dahlia va đuoc cong chieu vao thang 4 nam 1946.
Short đuoc tim thay trong tinh trang bi moc mat, co the bi chat thanh phan nua o ngay eo, vao ngay 15 thang 1 nam 1947 tai Leimert Park, Los Angeles, California. Vu giet nguoi khong co loi giai đap nay dan đen rat nhieu phong đoan va nghi pham, cung voi đo la su ra đoi cua nhung quyen sach, truyen hinh, phim anh va game phong theo. Vu an nay cung la mot trong nhung vu an lau đoi nhat  trong lich su Los Angeles  va van chua co loi giai đap.


Than the Short đuoc sinh ra o Boston, la nguoi thu ba trong nam co con gai cua Cleo va Phoebe May (Sawyer) Short. Co lon len o vung ngoai o cua Medford, Massachusetts. Cha co la giam đoc đieu hanh cua mot cong ty kha thanh cong trong linh vuc xay san golf mini cho toi khi thi truong chung khoan sup đo vao thang 4 nam 1929, luc ong ay mat hau het cua cai. Vao mot ngay nam 1930, Cleo đo xe tren mot cay cau va tu đo cho đen nhieu nam sau khong ai nghe them tin tuc gi ve ong ay nua, khien nhieu nguoi cho rang Cleo đa tu tu. Phoebe May Short chuyen nha đen mot can ho nho o Medford va lam cong viec ke toan đe nuoi ca nha. Tan cho đen khi gia đinh nhan đuoc mot la thu xin loi thi ho moi biet rang Cleo Short van con song va hien đang o California.

Mac can benh hen suyen va viem phe quan, Elizabeth Short đuoc gui toi Miami va danh ca mua đong o đo vao nam 16 tuoi. Trong ba nam tiep theo, co song o Florida trong mua lanh va danh thoi gian con lai trong nam o Medford. O tuoi 19, co đi toi Vallejo, California, đe song voi cha co ay, nguoi đang lam viec gan đo o Xuong Tau ham Mare Island o San Francisco. Đau nam 1943, Short va cha chuyen đen Los Angeles, nhung co đa bo đi sau mot cuoc tranh luan voi cha va kiem mot cong viec o buu kien trao đoi tai Trai Cooke (bay gio la Can cu Khong luc Vandenberg), gan Lompoc, California. Co som chuyen đen Santa Barbara, noi co bi bat vao ngay 23 thang 9 nam 1943 vi uong ruou khi chua đu tuoi. Cac nha chuc trach sau đo gui co ve Medford, nhung thay vi quay tro ve đo, co đi đen Florida va chi thinh thoang ghe tham Massachusetts.
Trong khi o Florida, Short gap Thieu ta Matthew Michael Gordon, Jr., mot si quan Quan đoi Hoa Ky Khong luc đuong thoi, noi ma anh đang đuoc huan luyen đe phuc vu Can cu Quan su "China Burma India". Co noi voi ban be rang anh ay đa viet loi cau hon cho co khi anh đang hoi phuc vet thuong sau mot vu va cham may bay o An Đo. Co chap nhan loi cau hon cua anh ay, nhung Gordon sau đo chet trong vu va cham may bay thu hai vao ngay 10 thang 8 nam 1945, chua đay mot tuan truoc khi Nhat Ban đau hang ket thuc The Chien II.
Short tro ve Los Angeles vao thang 7 nam 1946 đe tham Trung uy Khong luc Joseph Gordon Fickling, nguoi ma co đa biet khi o Florida. Fickling luc nay đang đong quan o Can cu Hai quan Du bi, Long Beach. Short danh sau thang cuoi đoi o Nam California, hau nhu la o khu vuc Los Angeles.


Vu an va cai ket Vao sang ngay 15 thang 1 nam 1947, xac chet loa the cua Elizabeth Short đuoc tim thay o mot cho đau xe trong phia Tay Nam đai lo Norton o giua đuong Coliseum va đuong 39th Tay (o 34,0164°B 118,333°T﻿ / 34.0164; -118.333) trong cong vien Leinmert, Los Angeles. Mot cu dan ten Betty Bersinger phat hien ra cai xac vao khoang 10:00, khi co đang đi bo voi đua con gai ba tuoi. Luc đau Bersinger nghi rang đo chi la mot con manocanh bi hu. Khi co nhan ra đo la mot xac chet, co lien chay toi mot ngoi nha gan đo va goi canh sat.
Co the bi hanh ha tan nhan cua Short bi chat đut hoan toan o phan eo va khong con mot giot mau sot lai trong nguoi. Thi the ro rang đa đuoc rua sach boi ten sat nhan. Guong mat cua Short bi rach tu khoe mieng cho toi lo tai, tao thanh mot nu cuoi Glasgow. Thi the Short con co nhung vet cat sau o đui va nguc, mot so cho co toan bo phan thit bi cat đi. Phan duoi co the co ay đuoc đat cach phan tren co the khoang 30 cm, voi phan ruot đuoc nhet gon trong mong. Thi the co ay con đuoc "tao kieu" voi đoi ban tay đat tren phan đau, khuyu tay cong mot goc vuong, va đoi chan dang ra hai ben. Nhung nha đieu tra tim thay mot bao xi-mang gan đo voi đay mau o trong. Ngoai ra con co mot dau giay cao got tren mat đat ma xung quanh đo la nhung dau banh xe.
Kham nghiem tu thi cho thay Short cao 1.65 m, nang 115 pound (52 kg), mau mat xanh nhat, toc nau, va rang đa bi phan ra nghiem trong. Tren co, co tay va mat ca chan con co nhieu dau han cua day troi. Hop so du khong bi be nhung Short lai co nhung vet bam o phan truoc va phan ben phai da đau, voi mot so xuat huyet nho o thuy tran, ket qua cua viec bi đanh lien tuc vao đau. Nguyen nhan cua cai chet đuoc xac đinh la do xuat huyet tram trong tu mot vet cat sau tren da va do bi đanh lien tuc vao đau va mat.
Sau phan nhan dien thi the, phong vien tu Los Angeles Examiner đa lien lac voi nguoi me, Phoebe Short, va noi voi ba ay rang con gai cua ba đa thang mot cuoc thi sac đep. Chi sau khi moi moc het thong tin ca nhan ma ho co the tu Phoebe, cac phong vien moi noi ba nghe rang con gai ba đa bi giet. To bao sau đo đe nghi tra tien ve may bay va cho o cho ba neu ba ay đong y đi đen Los Angeles đe giup canh sat vao cuoc. Va đo chi moi la mot tro ma thoi, vi sau đo to bao đa giu ba ay tranh khoi canh sat va cac phong vien khac nham tu loi đe giu tin sot deo. Cac bai viet cua William Randolph Hearst, bien tap cua to Los Angeles Herald-Express va Los Angeles Examiner sau đo con giat tit vu an rang Short đuoc nhin thay lan cuoi trong mot chiec vay bo va mot cai ao mong manh voi chat vai xuyen thau trong khi su that la co đuoc nhin thay lan cuoi voi mot bo y phuc mau đen - tu đo Elizabeth Short đuoc biet đen voi ten goi "Black Dahlia", mot "con điem" đi "kiem moi o đai lo Hollywood."
Ngay 23 thang 1 nam 1947, mot nguoi tu nhan la ke giet nguoi goi cho nha bien tap cua Los Angeles Examiner, va bay to moi quan tam rang nhung tin tuc ve vu giet nguoi đa bi cat xen bot va đe nghi gui đo cua Short cho bien tap vien. Ngay hom sau, mot goi đo đuoc chuyen đen toa soan Los Angeles bao gom giay khai sinh cua Short, the lam viec, nhung tam anh, nhung cai ten ghi tren mot manh giay, cung voi mot quyen so đia chi voi cai ten Mark Hansen đuoc khac noi tren bia. Hansen, mot nguoi o ngoi nha ma Short tung o voi ban co ay, ngay lap tuc tro thanh mot ke tinh nghi. Mot hoac nhieu nguoi khac con viet thu gui đen toa soan va ky ten la "Nguoi tra thu cho Black Dahlia". Vao ngay 25 thang Mot, tui xach va mot chiec giay cua Short đuoc bao cao nhin thay o tren mot thung rac trong mot con hem gan Đai Lo Norton. Nhung vat nay cuoi cung đuoc tim thay o mot bai rac.

Boi vi su khet tieng cua vu an ma qua nhieu nam đa co hon 50 nguoi bao gom đan ong va phu nu đa thu nhan toi ac nay, song song đo la mot so luong lon thong tin ma canh sat nhan đuoc tu nhung cong dan moi khi mot to bao nhac đen vu an hay mot quyen sach hoac bo phim noi ve vu an. Trung si John P. St. John, mot nha đieu tra nghien cuu ve vu an nay tan cho đen khi ong ve huu, noi rang, "That kinh ngac biet bao nhieu khi chung kien so nguoi cung cap rang nguoi than cua ho la ke giet nguoi".
Short đuoc chon tai nghia trang Mountain View tai Oakland, California. Sau khi nhung đua em cua ba Phoebe Short đa truong thanh va co gia đinh, ba chuyen đen song tai Oakland đe đuoc o gan hon mo cua con gai. Ba cuoi cung quay tro ve bo đong vao nhung nam 1970, noi ma ba đa o đen khi buoc vao đo tuoi 90.


Nhung loi đon thoi va nhung hieu lam pho bien Theo nhung bai bao đuoc tuong thuat it lau sau vu giet nguoi, Elizabeth Short nhan đuoc biet danh "Black Dahlia" tai mot nha thuoc o Long Beach, California vao giua nam 1946 khi ma moi nguoi bat đau choi chu tu bo phim The Blue Dahlia. Nhung luat su đieu tra đia phuong o Los Angeles County bao cao rang biet danh đuoc tao ra boi nhung bai bao viet ve vu an. Phong vien Bevo Means cua Los Angeles Herald-Express, nguoi đa phong van nhung nguoi quen cua Short tai nha thuoc, đuoc cho la nguoi đau tien dung biet danh "Black Dahlia".
Mot so nhung nguoi khong he biet Short đa lien lac voi canh sat va bao chi, khang đinh rang ho đa nhin thay co ay trong cai tuan co ay mat tich tu ngay 9 đen ngay 15 thang 1 nam 1947 va cung la ngay tim thay thi the co ay. Canh sat va ban đieu tra bac bo nhung cao buoc nay; trong mot so truong hop, nhung nguoi nay con nham lan nhung phu nu khac voi Short.
Nhung quyen sach dua tren toi ac co that cho rang Short đa song hoac đa đen tham Los Angeles nhieu lan vao giua nhung nam 1940; nhung tuyen bo nay chua bao gio đuoc kiem chung va đa đuoc bac bo boi nhung canh sat đieu tra vu an nay. Mot tai lieu voi tua đe "Nhung hoat đong cua Elizabeth Short truoc ngay 1 thang 6 nam 1946" thuoc so huu cua mot luat su o Los Angeles ghi rang Short đa o Florida va Massachusetts tu thang 9 nam 1943 toi nhung thang đau tien cua nam 1946 va liet ke chi tiet nhung cho o va cho lam cua co ay trong khoang thoi gian nay. Mac du mieu ta pho bien cua nhung nguoi quen biet Short va cua nhung tac gia viet sach dua tren toi ac co that cho rang Short la gai điem, boi tham đoan cua Los Angeles chung minh rang khong he co bang chung ton tai nao cho thay co ay đa tung la mot gai điem, va luat su quan cung cho rang đieu nay xay ra do nham lan voi mot nguoi phu nu cung ten. Mot tin đon đuoc biet đen rong rai cho rang Short khong co kha nang quan he tinh duc boi vi mot khuyet điem bam sinh nao đo đa khien co ay co "co quan sinh duc cua em be". Mot tap tin cua van phong luat thuoc quan Los Angeles ghi rang nhung nha đieu tra đa tham van ba nguoi đan ong đa tung co quan he tinh duc voi Short, bao gom ca si quan canh sat o Chicago - nguoi cung bi tinh nghi trong vu an. Nhung tap tin cua FBI ve vu an cung chua mot tuyen bo cua mot trong nhung nguoi cho rang la nguoi yeu cua Short. Đuoc tim thay trong cac tap tin cua van phong luat Los Angeles va ban tong ket vu an cua So Canh sat Los Angeles, kham nghiem tu thi cua Short cho thay co ay co co quan sinh san binh thuong. Kham nghiem tu thi cua Short cung ghi rang Short chua bao gio co thai, nguoc lai voi nhung đieu mot so nguoi khai bao truoc va sau cai chet cua co ay.


Đoi tuong tinh nghi Cuoc đieu tra ve cai chet cua Short đuoc thuc hien boi Cuc Canh sat Los Angeles. Cuc cung đa nhan đuoc su giup đo cua hang tram canh sat tu luc luong thuc thi phap luat. Vi tinh chat cua vu an, su giat gan va đoi khi thieu chinh xac cua bao chi đa thu hut su chu y kich liet tu du luan.
Khoang 60 nguoi thu nhan toi giet nguoi, phan lon la đan ong. Trong so đo, 25 nguoi bi coi la nghi pham kha thi boi van phong luat quan Los Angeles. Trong qua trinh đieu tra, mot so nguoi trong so 25 nguoi nay bi loai, va co nhieu đoi tuong moi bi tinh nghi. Đoi tuong tinh nghi van con nam trong su đieu tra cua mot so tac gia va cac chuyen gia gom Walter Bayley, Norman Chandler, Leslie Dillon, Joseph A. Dumais, Mark Hansen, Tien si Francis E. Sweeney, George Hill Hodel, Hodel la ban Fred Sexton, George Knowlton, Robert M. "Red" Manley, Patrick S. O ' Reilly, va Jack Anderson Wilson.


Tham khao = Thu muc =


Lien ket ngoai Ho so cua Black Dahlia tu trang Freedom of Information Act cua FBI.
Black Dahlia tai Find a Grave