Louise Elisabeth cua Orleans (tieng Phap: Louise Elisabeth d'Orleans; tieng Tay Ban Nha: Luisa Isabel de Orleans; 9 thang 12 nam 1709 – 16 thang 6 nam 1742) la Vuong hau Tay Ban Nha voi tu cach la vo cua Luis I cua Tay Ban Nha. Trieu đai cua hai vo chong đuoc coi la mot trong nhung trieu đai ngan nhat trong lich su khi chi keo dai trong bay thang. Louise Elisabeth la con gai thu tu song qua tuoi truong thanh cua Philippe II xu Orleans va Francoise Marie de Bourbon, nguoi con gai ngoai hon cua Louis XIV cua Phap.
Louise Elisabeth thuong khong đuoc ua thich tai trieu đinh Tay Ban Nha do co nhieu su co va be boi, bao gom cac hanh vi khiem nha nhu mac đo ngu khi đi dao quanh cung đien va khieu khich nguoi khac bang cach pho bay nhung bo phan nhay cam o noi cong cong. Tuy nhien, cac chan đoan thoi hien đai cho rang nhung hanh vi nay cua Louise Elisabeth la do roi loan nhan cach ranh gioi nghiem trong gay ra.
Sau khi tro thanh goa phu, Louise Elisabeth tro ve Phap va qua đoi tai Cung đien Luxembourg o Paris. Hai vo chong khong co nguoi con nao.


Nhung nam đau đoi Louise Elisabeth xua Orleans sinh ra tai Cung đien Versailles, la nguoi con thu nam va la con gai thu tu cua Philippe II xu Orleans va Francoise Marie de Bourbon. Me cua Louise Elisabeth la Francoise Marie la mot trong nhung nguoi con gai ngoai hon đuoc hop phap hoa boi Louis XIV cua Phap va tinh nhan la Francoise-Athenais, Phu nhan xu Montespan. La mot thanh vien cua Vuong toc Bourbon, Louise Elisabeth la mot princess du sang (Tong nu Phap). Trong gia đinh, Louise Elisabeth thuong đuoc goi la Elisabeth.
Truoc khi ket hon, Louise Elisabeth đuoc biet đen voi danh xung Mademoiselle de Montpensier (Đuc nu xu Montpensier). Elisabeth lon len cung voi mot anh trai va nam chi em gai trong đo nguoi anh trai Louis rat than voi Elisabeth.
Elisabeth nhan đuoc nen giao duc khong đuoc cao, tuong tu nhu cua hai chi gai Charlotte va Adelaide vi khong đuoc coi trong. Giong nhu nguoi em gai Diane, Elisabeth co mot nen giao duc ton giao. Co le trong tuong lai, Elisabeth đuoc cho la se ket hon voi mot vi vuong nuoc Đuc hoac Y it nguoi biet đen.
Ke tu nam 1715, cha cua Louise Elisabeth, Philippe II xu Orleans, tro thanh nguoi cai tri nuoc Phap tren thuc te voi tu cach la nhiep chinh cho Louis XV cua Phap. Nam 1718, Chien tranh cua Lien minh Bon ben no ra giua Phap va Tay Ban Nha. Do đo đe đat đuoc mot thoa thuan ve su hoa binh giua hai ben, nam 1720, Quoc vuong Felipe V cua Tay Ban Nha muon đat đa đe xuat mot thoa thuan hon nhan kep: co con gai ba tuoi cua Felipe V, Infanta Mariana Victoria, se ket hon voi vi Quoc vuong Phap 11 tuoi Louis XV, con con trai va nguoi thua ke cua Felipe la Luis se ket hon voi mot trong nhung co con gai cua ngai nhiep chinh.


Than vuong phi xu Asturias Vao thang 11 nam 1721, o đo tuoi muoi mot, Louise Elisabeth tien hanh ket hon theo uy nhiem tai Paris. Louise Elisabeth va em gai Philippine Elisabeth som roi khoi Phap đe đen Madrid. Bat chap su đon tiep thieu ton trong tu Vuong that Tay Ban Nha, chu yeu la tu Elisabetta Farnese, me ke cua chong tuong lai, Elisabeth ket hon voi Luis vao ngay 20 thang 1 nam 1722 tai Lerma. Khi đen Tay Ban Nha đe ket hon, Ellisabeth mang theo cua hoi mon tri gia 4 trieu đong livres.
Moi quan he von cang thang giua Elisabeth va em gai Philippine tro nen gay gat hon khi Philippine bat đau đuoc trieu đinh Tay Ban Nha chu y nho ve đep, su quyen ru va tri thong minh cua minh trong khi Elisabeth chua bao gio nhan đuoc su chu y nhu vay. Em gai cua Elisabeth sau đo đa đinh hon voi Infante Carlos, mot nguoi thua ke ngai vang khac cua Tay Ban Nha; nhung hon uoc giua hai nguoi khong thanh, va Philippine Elisabeth sau đo đuoc đua tro lai Phap va qua đoi vi benh đau mua o tuoi 19 tai Paris.
La vo cua nguoi thua ke ngai vang Tay Ban Nha, Elisabeth nhan đuoc tuoc vi Than vuong phi xu Asturias.


Vuong hau Tay Ban Nha Ngay 15 thang 1 nam 1724, Felipe V thoai vi vi su bat on ve mat cam xuc cua minh, do đo con trai Luis tro thanh Quoc vuong Luis I cua Tay Ban Nha, Elisabeth theo đo cung tro thanh Vuong hau. Tuy nhien chi sau bay thang tri vi, Luis I đa qua đoi vi benh đau mua. Vi khong co nguoi thua ke nen Felipe V đa tro thanh Quoc vuong Tay Ban Nha mot lan nua. Elisabeth o lai Madrid mot thoi gian sau cai chet cua chong, nhung hanh vi cua ngai Thai hau truoc cai chet đot ngot cua chong đa khien cho Elisabeth cuc ky khong đuoc long trieu đinh Tay Ban Nha.
Ke tu khi đen trieu đinh Tay Ban Nha, Louise Elisabeth ngay cang đuoc biet đen voi vo so be boi. Mot vai trong nhung be boi đo la nhung hanh vi khiem nha, nhung nhung hanh vi cua Elisabeth thuong co tinh that thuong va cuc ky boc đong nhu an mac ho hang đi lai, o hoi va xi hoi o noi cong cong, chay quanh cac hanh lang cua cung đien hoac nhay xuong ngua đe treo len cay. Cac chan đoan hien đai cho rang nhieu đac điem hanh vi cua Louise Ellisabeth tuong thich voi chung Roi loan nhan cach ranh gioi ngoai tam kiem soat.
Louise Elisabeth con xuat hien o noi cong cong mot cach ban thiu va hoi ham, tu choi mac đo lot, va se co gang khieu khich cac can than bang cach đe lo nhung bo phan nhay cam. Elisabeth cung tu choi cham vao thuc an tren ban cua minh nhung sau đo se tron đi va ngau nghien bat cu thu gi ma ban than co the cham tay vao, cho du no co the an đuoc hay khong. Nhung hanh vi đo duong nhu tro nen toi te hon theo thoi gian. Tai mot thoi điem, Elisabeth thuong lau cua so va san cung đien bang quan ao cua minh, khien cac can than cua minh phai kinh ngac khi đot ngot coi bo trang phuc đe lau cua so trong phong bang chiec vay cua minh. Chong cua Elisabeth, Quoc vuong Luis I, đa viet thu cho cha minh rang:

Luis I sau đo đa giam vo minh vao mot tu vien. Louise Elisabeth đa khoc va viet thu gui cho chong nhung la thu cau xin su tha thu. Sau đo, Luis cam thay co loi voi vo va tha Louise ra. Khi Luis lam benh nang, chinh Vuong hau Louise Elisabeth đa co gang het suc đe cham soc cho chong khien cho ban than co nguy co bi lay nhiem. Tuy nhien, co le vi su thi phi va nhung hanh vi ky quac cua Elisabeth sau cai chet cua Luis, cha chong cua Thai hau la Felipe V đa tim cach tieu huy cuoc hon nhan cua Elisabeth va Luis. Ket qua la Louise Elisabeth mat đi khoan tro cap danh cho Thai hau Tay Ban Nha va buoc phai quay tro lai Phap, noi nguoi chau ho Louis XV tu choi cho phep Elisabeth cu tru tai Versailles.


Thoi ky goa phu Sau cai chet cua chong, Louise Elisabeth tro ve Phap theo yeu cau cua me, Ba Cong tuoc xu Orleans. Elisabeth buoc phai song tham lang o Paris, cach xa Trieu đinh cua nguoi chau ho Louis XV cua Phap. Voi tu cach la Thai hau Tay Ban Nha, Louise Elisabeth se nhan đuoc khoan tro cap hang nam la 600.000 đong livres tu nha nuoc; tuy nhien, Tay Ban Nha se khong tra tien tro cap vi cuoc hon nhan giua Louise Elisabeth va Luis I cua Tay Ban Nha đa bi tuyen bo la vo hieu luc. Khi ve Phap, Louise Elisabeth chinh thuc đuoc biet đen voi tuoc hieu Thai hau cua Tay Ban Nha. Đieu nay dan đen tranh chap giua Louise Elisabeth voi nguoi chi gai Charlotte Aglae, Cong tuoc phu nhan xu Modena khi đoan xe ngua cua Ba Cong tuoc phai đe đoan xe cua Louise Elisabeth vuot qua truoc vi Vuong hau co đia vi cao hon Cong tuoc phu nhan.
Louise Elisabeth đen Paris mot cach tham lang va song tai Lau đai Vincennes va Cung đien Luxembourg, noi đa tung đuoc cha cua Louise trao cho chi gai cua Louise Elisabeth. Elisabeth qua đoi o đo vao ngay 16 thang 6 nam 1742 va đuoc chon cat tai Nha tho Saint-Sulpice, Paris Paris, gan Cung đien Luxembourg, noi nguoi anh cung cha khac me cua Elisabeth la Louis Charles lam giam muc.


Gia pha Ghi chu Chu thich Nguon tai lieu Pimodan (comte de), Louise-Elisabeth d'Orleans, reine d'Espagne 1709-1742, 393 p., Plon, Paris, 1928.