Capella, con goi la Alpha Aurigae (α Aurigae, viet tat Alpha Aur, α Aur), la ngoi sao sang nhat trong chom sao Ngu Phu, va sang thu sau tren bau troi đem, va la ngoi sao sang thu ba o ban cau bac thien cau sau hai sao Arcturus va Vega. La ngoi sao sang noi bat tren bau troi mua đong o bac ban cau, đay la sao cung cuc (circumpolar star) đoi voi nguoi quan sat nam ve phia bac cua 44° đo vi bac. Ten cua ngoi sao trong tieng Latin co nghia la "con de nho", Capella mo ta tuong trung cho chu de Amalthea đa cho Zeus bu luc tho sinh trong than thoai co đai. He sao Capella nam tuong đoi gan Mat Troi chi cach 42,8 nam anh sang (13,1 pc).
Quan sat bang mat thuong thi đay la mot ngoi sao, nhung Capella thuc su la mot he sao bao gom 4 ngoi sao trong hai he sao đoi quay quanh nhau. Cap sao thu nhat la hai sao khong lo sang mau vang, ca hai co khoi luong xap xi 2,5 lan khoi luong Mat Troi. Chung đa đot can kiet loi hiđro o trong, nhiet đo be mat giam va kich thuoc sao no rong, đua hai ngoi sao ra khoi day chinh trong bang phan loai sao. Đuoc ky hieu lan luot la Capella Aa va Capella Ab, chung quay quanh nhau tren mot quy đao tron nho voi đuong kinh khoang 0,76 đon vi thien van (AU) va chu ky quy đao bang 104 ngay. Trong hai sao thi Capella Aa lanh hon va sang hon va thuoc lop pho K0III; no co đo sang gap 78,7 ± 4,2 lan đo sang Mat Troi va bang 11,98 ± 0,57 lan đuong kinh Mat Troi. La mot ngoi sao gia trong quan tu sao khong lo đo tren bieu đo Hertzsprung-Russell, no đang o giai đoan tong hop hat nhan heli thanh hat nhan cacbon va oxy o trong loi sao. Capella Ab co đuong kinh hoi nho hon va sang hon va no thuoc lop pho G1III; ngoi sao nay sang gap 72,7 ± 3,6 lan đo sang Mat Troi va đuong kinh bang 8,83 ± 0,33 đuong kinh Mat Troi. No đang o trong giai đoan tien hoa ngan goi la khoang trong Hertzsprung khi kich thuoc sao đang mo rong va nhiet đo be mat giam đe tien toi giai đoan tro thanh sao khong lo đo. He Capella la mot trong nhung nguon tia X sang nhat tren bau troi, ma nguyen nhan chinh đuoc cho đen tu vanh nhat hoa cua sao khong lo khoi luong lon hon. Cap sao thu hai, nam cach cap thu nhat 10.000 AU, bao gom hai sao lun đo mo, nho va tuong đoi lanh. Chung đuoc ky hieu la Capella H va Capella L. Mot vai ngoi sao khac nam gan trong truong quan sat đa đuoc lap danh muc la nhung sao nam gan he nhung thuc te chung khong quay quanh hoac bi anh huong hap dan boi he hai cap sao đoi nay.


Danh muc α Aurigae (Latinised đen Alpha Aurigae) la ten cua Bayer. No cung co ten Flamsteed 13 Aurigae. No đuoc liet ke trong mot so danh muc nhieu ngoi sao nhu ADS 3841, CCDM J05168 + 4559, va WDS J05167 + 4600. La mot he sao tuong đoi gan đo, Capella đuoc liet ke trong Catalogue Gliese-Jahreiss voi chi đinh GJ 194 cho mot đoi hanh tinh khong lo va GJ 195 cho cap sao lun đo mo nhat.
Ten truyen thong Capella la Latin cho de cai (nho); ten goi khac Capra thuong đuoc su dung nhieu hon trong thoi co đai. Nam 2016, Lien minh Thien van Quoc te to chuc Nhom lam viec Ten Ngoi sao (WGSN) đe lap danh muc va chuan hoa ten cho cac ngoi sao. Ban tin đau tien cua WGSN thang 7 nam 2016 bao gom mot bang gom hai lo đau tien đuoc chap thuan boi WGSN; bao gom Capella cho ngoi sao nay. No bay gio đa đuoc nhap vao danh muc IAU cua Star Names. Danh sach cac ngoi sao liet ke Capella nhu ap dung cho ngoi sao voi cac chi thi α Aurigae, HR 1708, HD 34029, va HIP 24608, cho thay chi co thanh phan chinh cua he thong Capella moi nhan đuoc ten đo. Tai lieu cua rieng IAU lam ro rang ten đung phai đuoc ap dung chi cho thanh phan sang nhat. Trong truong hop nay, no la mot phan khong chac chan cua cac thanh phan la sang nhat va danh sach IAU khong chi đinh.


Lich su quan sat Capella la ngoi sao sang nhat tren bau troi đem tu 210.000 nam truoc đen 160.000 nam truoc, o muc -1.8. O -1.1, Aldebaran sang nhat truoc thoi ky nay, no va Capella nam gan nhau hon tren bau troi va hoat đong nhu nhung ngoi sao cuc Bac vao thoi đo. Capella đuoc cho la đuoc đe cap đen trong mot ban khac Akkadian co nien đai vao the ky 20 truoc Cong nguyen. Bieu tuong cua no nhu la mot con de tu Mesopotamia tro thanh mot chom sao goi la GAM, đai dien cho mot con khi đot hoac la ke lua đao. No co the đa đai dien cho ngoi sao mot minh hoac chom sao hien đai nhu mot tong the; con so nay đuoc goi la Gamlum hoac MUL.GAM trong tai lieu MUL.APIN cua BC the ky thu 7.
Croigo cua Auriga đung cho mot de-chan hoac nguoi chan cuu. No đuoc hinh thanh tu hau het cac ngoi sao cua chom sao hien đai; tat ca cac ngoi sao sang đa đuoc bao gom tru Beta Tauri (Elnath), truyen thong đuoc giao cho ca Taurus va Auriga. Sau đo, cac nha thien van hoc nguoi Bedouin tao ra cac chom sao la cac nhom đong vat, trong đo moi ngoi sao đai dien cho mot con vat. Cac ngoi sao cua Auriga bao gom mot de, mot hiep hoi cung co mat trong than thoai Hy Lap. No đoi khi đuoc goi la Ngoi sao cua Cho Shepherd trong van hoc Anh. Capella đuoc xem nhu la mot dau hieu cua mua theo thoi co đai.
Monte Alban thuoc bang Oaxaca o Mehico đuoc xay dung vao nam 275 truoc Cong nguyen, o mot huong khac voi cac cong trinh khac trong khu phuc hop. Cac buoc cua no đuoc sap xep vuong goc voi su tang len cua Capella vao thoi điem đo, đe mot nguoi nhin ra mot loi vao toa nha se phai đoi mat truc tiep voi no. Capella co y nghia quan trong khi su tang len cua xoay nuoc xay ra


= Nhieu trang thai =
Giao su William Wallace Campbell cua Đai thien van Lick đa thong bao rang Capella đa đuoc nhi phan vao nam 1899, dua tren cac quan sat quang pho - ong ghi nhan tren tam anh chup tu thang 8 nam 1896 đen thang 2 nam 1897 rang mot quang pho thu hai xuat hien tren đau, va co mot su dich chuyen doppler tim vao thang 9 va thang 10 va đo vao thang 11 va thang 2 - chi ra rang cac bo phan di chuyen ra va Trai Đat (va do đo đang quay quanh nhau). Gan nhu đong thoi, nha thien van Anh Hugh Newall đa quan sat pho phuc hop cua no bang mot kinh hien vi lang kinh bon chiec gan voi kinh vien vong 25 inch (64 cm) o Cambridge thang 7 nam 1899, ket luan rang đo la mot he sao nhi phan.
Nhieu nha quan sat co gang phan biet cac ngoi sao thanh phan khong thanh cong. Đuoc biet đen nhu la "Nguoi ban cua Interferometrist", lan đau tien no đuoc John Anderson va Francis Pease giai quyet vao nam 1919 tai Đai thien van Mount Wilson, nguoi đa xuat ban quy đao vao nam 1920 dua tren cac quan sat cua ho. Đay la phep đo giao thoa đau tien cua bat ky vat nao nam ngoai He mat troi. Mot quy đao chinh xac cao đa đuoc xuat ban vao nam 1994 dua tren cac quan sat cua Mark III Stellar Interferometer, mot lan nua tai Đai quan sat Mount Wilson. Capella cung tro thanh vat the thien van đau tien đuoc chup bang mot bo phan giao thoa quang hoc rieng biet khi no đuoc chup anh bang Kinh thien van. Quang hoc Cambridge vao thang 9 nam 1995.
Nam 1914, nha thien van hoc nguoi Phan Lan Ragnar Furuhjelm đa quan sat thay rang nhi phan quang pho co mot ngoi sao đong hanh yeu, khi chuyen đong thich hop cua no cung tuong tu nhu nhi phan quang pho, co the la vat chat bi rang buoc voi no. Vao thang 2 nam 1936, Carl L. Stearns quan sat thay nguoi ban đong hanh nay duong nhu tang gap đoi; đieu nay đa đuoc khang đinh vao thang 9 nam đo boi Gerard Kuiper. Cap nay đuoc chi đinh la Capella H va L.rong mot ngay Mat troi đi ngang qua tren Monte Alban.


= Nguon tia X =
Hai chuyen bay mang ten Aerobee-Hi vao ngay 20 thang 9 nam 1962 va ngay 15 thang 3 nam 1963 phat hien va xac nhan mot nguon tia X o Auriga RA 05h 09m Dec + 45 °, đuoc xac đinh la cua Capella. Thien van X-quang bat đau vao ngay 5 thang 4 nam 1974 voi su phat hien tia X tu Capella. Mot chuyen bay ten lua vao ngay đo đa đuoc hieu chuan mot cach ngan gon he thong kiem soat ti trong cua no khi mot bo cam bien sao chia vao truc tai trong tai Capella. Trong giai đoan nay, cac tia X trong khoang 0.2-1.6 keV đa đuoc phat hien boi he thong phan xa tia X ket hop voi bo cam bien sao. Đo sang cua tia X (Lx) ~ 1024 W (1031 erg s-1) lon hon bon bac so voi đo sang cua tia X Mat troi. Cac tia X cua Capella đuoc cho la chu yeu tu quang anh sang cua ngoi sao khong lo. Capella co nguon X-quang ROSAT 1RXS J051642.2 + 460001. Nhiet đo cao cua quang anh sang Capella thu đuoc tu quang pho tia X cua Capella su dung HEAO 1 se đoi hoi su han che, tru khi no la mot dong gio tu do thoi.


Chu thich Tham khao = Trich dan =
Allen, Richard Hinckley (2013) [1899]. Star Names: Their Lore and Meaning . Courier Corporation. ISBN 978-0-486-13766-7.
Burnham, Robert Jr. (1978). Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, Volume One: Andromeda-Cetus . Dover Publications. ISBN 978-0-486-23567-7.
Ridpath, Ian; Tirion, Wil (2001). Stars and Planets Guide. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08913-3.
Brosch, Noah (2008). Sirius Matters. Springer Science & Business Media. ISBN 978-1-4020-8319-8.
Schaaf, Fred (2008). The Brightest Stars: Discovering the Universe through the Sky's Most Brilliant Stars. Wiley. ISBN 978-0-470-24917-8.
Winterburn, Emily (2009). The Stargazer's Guide: How to Read Our Night Sky. Harper Perennial. ISBN 978-0-06-178969-4.