Trieu (Phon the: 趙國, Gian the: 赵国) la mot quoc gia chu hau co chu quyen trong thoi Chien Quoc trong lich su Trung Quoc. Trieu la nuoc co vai tro đang ke trong giai đoan nay, cung voi 6 quoc gia hung manh khac lap ra cuc dien Chien quoc that hung. Lanh tho Trieu quoc tuong ung voi khu vuc ngay nay thuoc Noi Mong Co, phia nam Ha Bac.
Vao đau thoi ky Chien Quoc, nuoc Trieu khong phai la mot quoc gia manh, nhung đa gia tang suc manh đang ke trong thoi ky tri vi cua Trieu Vu Linh vuong. Vao cuoi thoi ky Chien Quoc, Trieu la nuoc chu chot trong viec chong lai cuong quoc o phia Tay khi đo la Tan. Nhung sau tran Truong Binh, nuoc Trieu tro nen suy yeu, sau nay chi co the nho vao lien minh hop tung đe chong lai su tien quan cua Tan, nhung cung chi duy tri đuoc them may chuc nam roi bi Tan tieu diet.


Khoi nguyen Theo truyen thuyet, thuy to cac đoi quan chu nuoc Trieu la Ba Ich, tung lam quan o nuoc Ngu, đuoc phong ap Doanh an loc, tu đo hau due Ba Ich lay ho Doanh.
Đen cuoi đoi nha Thuong, hau due Ba Ich la Phi Liem cung voi con trai truong la Ac Lai pho ta Thuong Tru chong lai Chu Vu vuong nen đeu bi giet. Con chau Phi Liem ly tan, phan thanh 2 dong chinh. Nhanh hau due cua Ac Lai luu lac đen Khuyen Khau (犬丘), đen đoi Phi Tu thi đuoc nha Chu phong cho ap Tan lam phu dung, hinh thanh thuy to nuoc Tan.
Nguoi con thu cua Phi Liem la Quy Thang di chuyen đen Hoang Ha đinh cu, con Quy Thang la Manh Tang hieu Trach Cao Lang song vao thoi Chu Thanh vuong. Manh Tang sinh Hanh Phu, Hanh Phu sinh Tao Phu. Tao Phu do lap khong it cong trang nen đuoc Chu Muc vuong phong lam đai phu, lay Trieu Thanh lam thuc ap, tu đo mang ho Trieu, hinh thanh thuy to nuoc Trieu. Nhu vay, quan chu nuoc Tan va nuoc Trieu von đeu thuoc cung 1 dong ho.
Hau due 6 đoi Tao Phu la Yem Phu co danh hieu la Cong Trong song vao thoi Chu Tuyen vuong, Yem Phu sinh Thuc Đai.


Noi len Thoi ky Tan Van hau, Thuc Đai di cu toi nuoc Tan. Chau 5 đoi cua Thuc Đai la Trieu Tuc lap cong lon đuoc Tan Hien Cong thuong cho đat Canh, Trieu Tuc sinh Cong Manh, Cong Manh sinh Trieu Thoi.
Nam 656 TCN, Trieu Thoi tung theo cong tu Trung Nhi luu vong ra khoi Tan. Sau nay Trung Nhi tro thanh Tan Van cong cua Tan thi Trieu Thoi tro thanh trong than. Con chau Trieu Thuan cac đoi đeu nam trong quyen, dan phat trien the luc cua gia toc ho Trieu thanh mot trong Luc khanh. Thoi Tan Canh cong, ho Trieu suyt bi diet toc nhung may man đa đuoc phuc hoi đia vi.
Toi thoi Tan Xuat cong thi quyen luc thuc te nam trong tay cac trong than nhu Tri Ba, Trieu Tuong tu, Han Khang tu va Nguy Hoan tu. Su goi la Tu khanh. Nam 456 TCN, Tu khanh đuoi Tan Xuat cong đi đe lap Co Kieu, tuc Tan Ai cong.
Nam 454 TCN, Tri Ba hop cung hai nha Han, Nguy tan cong Tan Duong (nay o phia nam quan Tan Nguyen, đia cap thi Thai Nguyen, tinh Son Tay). Trieu Tuong tu giu vung thanh tri. Sau đo lien hop voi chinh hai nha Han, Nguy diet Tri Ba.
Nam 453 TCN, ba nha Han, Trieu, Nguy chia nhau vung đat cua ho Tri.
Nam 437 TCN, Tan Ai cong chet. Con la Lieu (Tan U cong) ke nghiep. Nuoc Tan khi đo thuc chat đa bi phan chia giua 3 the gia la Han, Trieu va Nguy. U cong khong co quyen luc gi đoi voi 3 nha nay.
Nam 403 TCN, vua Chu Uy Liet vuong phai chinh thuc cong nhan su ton tai cua nuoc Trieu cung voi Han, Nguy ben canh nuoc Tan nhu la cac nuoc chu hau cua nha Chu, đanh dau su khoi đau cua thoi ky Chien Quoc.
Nam 376 TCN, Trieu cung Nguy va Han lay not phan đat con lai cua Tan, đay Tan Tinh cong ra Đon Luu, chinh thuc diet Tan va chia het đat đai. Do ba nuoc hinh thanh tu nuoc Tan nen su van goi chung Trieu, Han, Nguy la Tam Tan.


Lanh tho Lanh tho cua nuoc Trieu bao gom cac khu vuc ngay nay thuoc Noi Mong Co, nam Ha Bac, trung Son Tay va đong bac Thiem Tay.
Nuoc Trieu co bien gioi voi cac bo lac Hung No (nhu Lam Ho, Lau Phien, Đong Ho) o phia bac, cac nuoc nhu Tan o phia tay, Nguy o phia nam, Yen o đong bac, Te o phia đong. Can ke con co tieu quoc Trung Son.
Kinh đo cua nuoc Trieu đat tai Ham Đan (邯郸), ngay nay thuoc vung ven đo cua thanh pho Ham Đan, tinh Ha Bac.


Phat trien Ban đau Trieu la nuoc yeu nhat trong Chien quoc that hung. Nuoc nay khong co cac uu the ve đia ly nhu Tan, suc manh quan su nhu Nguy, lanh tho rong lon nhu So, su giau co va thinh vuong nhu Te. Bi nhung ke thu hung manh bao quanh tu moi huong, nuoc Trieu phai chien đau cuc ky gian kho vi su sinh ton cua minh. Nuoc nay van la yeu nhat cho toi khi cac cuoc cai cach cua Trieu Vu Linh vuong (326 TCN-298 TCN) thanh cong.
Trong thoi ky tri vi cua Vu Linh vuong, vuong quoc nay đa co cai cach quan su. Su goi la "ho phuc ki xa". Binh si Trieu đuoc lenh an mac giong nhu cac lang gieng Hung No va thay the cac co chien xa bang cac cung thu ki binh. Đieu nay la cai cach tuyet voi, phoi hop giua cong nghe tien tien cua cac quoc gia Trung Hoa va chien thuat cua cac bo lac du muc, ki binh cua nuoc Trieu tro thanh mot luc luong đang ke phai tinh toi.
Trieu the hien suc manh quan su cua minh bang cach chiem nuoc nho Trung Son nam 295 TCN sau mot cuoc chien tranh keo dai, va sap nhap them lanh tho tu cac nuoc lan can nhu Nguy, Yen va Tan. Ki binh cua Trieu đoi khi cung xam nhap vao Te trong cac chien dich chong lai So.
Mot so tuong linh quan su co danh tieng cua Trieu cung noi len trong thoi ky nay, nhu Liem Pha, Trieu Xa va Ly Muc. Liem Pha la tuong tran giu phong chong nuoc Tan. Trieu Xa (趙奢) chu yeu o phia đong; mot vai lan đa xam lang vao Yen. Ly Muc o phia bac phong chong cac bo lac du muc.


Suy vong Vao cuoi thoi ky Chien Quoc, Trieu la nuoc chu chot trong viec chong lai nuoc Tan đang noi len o phia Tay.
Trieu lien minh voi Nguy bat đau nam 287 TCN đe hop suc chong Tan, nhung ket thuc bang that bai tai Hoa Duong nam 273 TCN. Cuoc tranh đau len toi đinh điem trong tran chien đam mau nhat cua thoi ky nay la tran Truong Binh nam 260 TCN. Quan đoi Trieu gom 45 van nguoi do Trieu Quat chi huy đa bi quan đoi Tan do Bach Khoi chi huy tieu diet gan nhu hoan toan. Mac du quan đoi Nguy đa cuu đuoc Ham Đan thoat khoi cuoc vay ham co the xay ra sau đo cua đoi quan Tan đang đa chien thang, nhung Trieu khong bao gio co the phuc hoi lai đuoc suc manh nhu truoc đo.
Nam 229 TCN, cuoc xam lang cua quan Tan do tuong Vuong Tien đa bi quan đoi Trieu do Ly Muc va Tu Ma Thuong (司馬尚) chi huy kim chan tai cho toi tan nam 228 TCN. Theo ghi chep cua mot so nguon thi sau đo Tan su dung ke phan gian nen Trieu U Muc vuong đa nghi ngo va ra lenh xu tu Ly Muc, bai nhiem Tu Ma Thuong. Nam 228 TCN, quan Tan tien vao Ham Đan, bat song U Muc vuong va chiem nuoc Trieu. Cong tu Gia, anh cung cha khac me cua U Muc vuong, đa chay toi Đai Thanh tu xung vuong va chi huy cac luc luong con lai cua Trieu chong Tan. Chinh quyen nay keo dai toi nam 222 TCN thi quan Tan bat đuoc Đai vuong Gia va xoa so nuoc Trieu.
Hon 10 nam sau, cac chu hau noi day chong nha Tan, mot nguoi dong doi nuoc Trieu la Trieu Yet đuoc lap lam Trieu vuong đe khoi phuc nuoc Trieu, nhung cuoi cung bi Han vuong Luu Bang thon tinh vao nam 204 TCN.


Cac vi quan chu Tu thoi Xuan Thu, dong ho Trieu phuc vu cho nuoc Tan đa đuoc ban tuoc tu. Tu khi đuoc Chu Uy Liet Vuong phong chu hau thi thang len tuoc hau, đen đoi thu 6 thi xung vuong.


= Thu linh ho Trieu =
Trieu Thanh tu Trieu Thoi (?-622 TCN). con la Trieu Thuan
Trieu Tuyen tu Trieu Thuan (621 TCN-601 TCN), con cua Trieu Thoi. Cac em la Trieu Đong, Trieu Quat
Trieu Trang tu Trieu Soc (601 TCN-597 TCN). Con cua Trieu Thuan, vo la Trang Co con gai Tan Thanh cong.
Trieu Van tu Trieu Vu (?-541 TCN). Con cua Trieu Soc
Trieu Canh tu Trieu Thanh/Trieu Canh Thuc (540 TCN-518 TCN). Con cua Trieu Vu.
Trieu Gian tu Trieu Uong (517 TCN-476 TCN). Con cua Trieu Thanh.
Trieu Tuong tu Trieu Vo Tuat (475 TCN-425 TCN). Con cua Trieu Uong.
Trieu Hoan tu Trieu Gia (424 TCN-424 TCN). Con cua Trieu Vo Tuat.
Trieu Hien tu Trieu Hoan (423 TCN-409 TCN). Chau Trieu Gia (Uong sinh Trieu ba Lo va Vo Tuat. Lo sinh Chu, Chu sinh Hoan).


= Quan chu nuoc Trieu =


Pha he Xem them Tan (nuoc)
Han (nuoc)
Nguy (nuoc)
Cac vuong quoc Tien Trieu va Hau Trieu trong thoi ky Thap luc quoc


Tham khao