Joan de Beauvoir de Havilland (22 thang 10 nam 1917 – 15 thang 12 nam 2013), nghe danh Joan Fontaine, la nu dien vien nguoi My goc Anh. Fontaine bat đau su nghiep tren san khau tu nam 1935 khi ky hop đong voi RKO Pictures trong cung nam.
Nam 1941, ba đuoc đe cu Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat ve vai dien trong phim Rebecca, do Alfred Hitchcock đao dien. Nam sau, ba đoat Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat cho vai dien trong phim Suspicion (1941) cua Hitchcock, khien cho Fontaine tro thanh dien vien duy nhat tu xua toi nay đoat giai Oscar nay trong mot phim do Hitchcock đao dien. Fontaine va nguoi chi Olivia de Havilland la cap chi em duy nhat cung đoat Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat. Trong thap nien 1940 va thap nien 1990, Fontaine tiep tuc su nghiep dien xuat tren san khau, tren truyen thanh, truyen hinh va đien anh. Nam 1978 ba phat hanh quyen tu truyen No Bed of Roses. Fontaine đa xuat hien tren phim lan chot vao nam 1994, sau mot su nghiep keo dai hon 50 nam.
Sinh tai Nhat Ban, hai chi em di chuyen sang California nam 1919. Fontaine song tai ngoi biet thu rieng Villa Fontana o thanh pho Carmel-by-the-Sea, Quan Monterey, California. Tai đay, ba đa qua đoi nam 2013, tho 96 tuoi.


Thoi nien thieu Joan de Havilland sinh tai Tokyo, Nhat Ban, trong mot gia đinh nguoi Anh. Cha ba – ong Walter Augustus de Havilland (31thang 8 nam 1872 – 23 thang 5 nam 1968), tot nghiep o Đai hoc Cambridge va đa lam giao su mon tieng Anh o Đai hoc Tokyo truoc khi lam luat su hanh nghe o Nhat Ban. Me cua Joan – ba Lilian Augusta (nhu danh Ruse; 11 thang 6 nam 1886 – 20 thang 2 nam 1975), hoc o Royal Academy of Dramatic Art tai London, đa tung lam nu dien vien kich nghe, roi bo nghe đe theo chong sang Tokyo. Ba đa tro lai san khau voi nghe danh "Lillian Fontaine" sau khi 2 co con gai thanh đat trong thap nien 1940. Nguoi chu/bac ben noi cua Joan la Sir Geoffrey de Havilland (1882 – 1965), mot nha thiet ke may bay noi tieng ve loai may bay De Havilland Mosquito, va la nguoi sang lap cong ty may bay mang ten ong. Ong noi cua Fontaine – muc su Charles Richard de Havilland xuat than tu mot gia đinh o Guernsey, Quan đao Eo Bien.
Cha me cua Fontaine ket hon nam 1914 va ly than nam 1919, khi Lilian quyet đinh cham dut cuoc hon nhan sau khi phat hien viec chong minh lam tinh voi cac co gai geisha; tuy nhien, mai toi thang 2 nam 1925, thu tuc ly di moi hoan tat.
Theo loi khuyen cua mot thay thuoc, Lilian de Havilland đua Joan – luc đo la mot đua tre om yeu, bi chung thieu mau sau khi bi benh soi va bi nhiem streptococcal (khuan lien cau) cung nguoi chi, Olivia, sang Hoa Ky. Gia đinh đinh cu o Saratoga, California, va suc khoe cua Fontaine đuoc cai thien đang ke. Fontaine hoc tai Los Gatos High School. Khi len 16 tuoi, Fontaine tro ve Nhat Ban song voi nguoi cha. Tai đay Fontaine theo hoc truong American School in Japan va tot nghiep nam 1935.


Su nghiep Fontaine bat đau su nghiep san khau trong vo "Call It a Day" cua tac gia Dodie Smith nam 1935 va som ky hop đong voi Cong ty đien anh RKO Pictures (Radio-Keith-Orpheum Pictures). Ba xuat hien lan đau tren phim No More Ladies (cung nam 1935) trong vai Caroline, mot vai nho, ghi nghe danh la "Joan Burfield".
Sau đo, ba đong them may vai nho trong cac phim A Million to One va Quality Street (vai Charlotte Parrat, khong ghi ten) do Katharine Hepburn đong vai chinh. Ca hai phim đeu san xuat trong nam 1937. Cong ty "RKO Pictures" coi Fontaine nhu mot ngoi sao đang len, cho ba đong vai chinh trong phim The Man Who Found Himself (cung nam 1937), va quang cao ba nhu "mot nhan vat moi cua RKO Pictures" sau phan gioi thieu cac nguoi tham gia phim nay tren man anh. Sau đo Fontaine đong vai chinh cung voi Fred Astaire trong phim A Damsel in Distress (1937) – phim đau tien cua Fred Astaire voi Cong ty RKO Pictures ma khong co Ginger Rogers, tuy nhien khan gia đa bi that vong va phim nay that bai. Fontaine tiep tuc đong cac vai nho tren nhieu phim, trong đo co phim The Women (1939), nhung khong gay đuoc an tuong lon, nen ba bi sa thai khi hop đong het han trong nam 1939.
Van may cua Fontaine đa đen trong dip ba tham du mot bua tiec buoi toi, khi ba thay minh ngoi ben canh nha san xuat phim David O. Selznick. Fontaine va Selznick bat đau thao luan ve cuon tieu thuyet Rebecca cua Daphne du Maurier, va Selznick yeu cau ba tham gia buoi dien thu vai mot nu anh hung vo danh. Fontaine đa phai chiu đung mot loat 6 thang met moi ve cac buoi dien thu bo phim, cung voi hang tram dien vien khac, truoc khi đoat đuoc vai dien, truoc sinh nhat thu 22 cua minh.
Phim Rebecca, do Laurence Olivier va Fontaine đong vai chinh, đanh dau su khoi đau cua đao dien nguoi Anh Alfred Hitchcock tren đat My. Nam 1940, khi phim đuoc phat hanh đa co nhieu bai binh luan khen ngoi, va Fontaine đuoc đe cu cho Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat, (nhung Fontaine khong đoat giai nay trong nam đo, ma la Ginger Rogers đoat giai ve vai dien trong phim Kitty Foyle). Tuy nhien, nam sau Fontaine đa đoat Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat ve vai Lina McLaidlaw Aysgarth trong phim Suspicion, đong cap voi Cary Grant, cung do Hitchcock đao dien. Đay la giai Oscar ve dien xuat duy nhat trong mot phim do Hitchcock đao dien.
Trong thap nien 1940, Fontaine rat xuat sac trong cac phim lang man đay kich tinh. Trong so cac bo phim đang nho cua ba trong thoi gian nay la phim The Constant Nymph (1943) (ma ba đa đuoc đe cu lan thu 3 cho Giai Oscar),Jane Eyre (1943), Ivy (1947) va Letter from an Unknown Woman (1948).
Trong thap nien 1950 su thanh cong ve đien anh cua Fontaine hoi bi giam sut, va ba cung bat đau xuat hien tren truyen hinh va tren san khau. Ba nhan đuoc cac bai binh luan tot cho vai Laura tren san khau Broadway vao nam 1954 trong vo Tea and Sympathy đong cap voi Anthony Perkins. Ba cung xuat hien trong rat nhieu show phat thanh trong thap nien 1940 cho Lux Radio Theater.
Trong thap nien 1960, Fontaine xuat hien trong nhieu vo kich, trong đo co Private Lives, Cactus Flower va vo The Lion in Winter cua Ao. Phim kich chot cua Fontaine la phim The Witches (1966), trong đo ba cung la nguoi đong san xuat. Fontaine cung tiep tuc dien xuat tren phim va truyen hinh trong cac thap nien 1970 va 1980, va đuoc đe cu cho Giai Emmy ve vai dien trong loat phim truyen hinh tinh cam uot at Ryan's Hope nam 1980.
Vai dien cuoi cung cua Fontaine tren truyen hinh la trong phim truyen hinh Good King Wenceslas nam 1994, sau đo ba lui ve nghi huu tai ngoi biet thu rieng Villa Fontana, o Carmel-by-the-Sea, California, danh thoi gio cham soc cac con cho va ngoi vuon cua minh.


Đoi tu Fontaine giu 2 quoc tich Anh va My; ba la cong dan Anh tu khi moi sinh (cha me đeu la nguoi Anh) va nhap quoc tich My trong thang 4 nam 1943.


= Hon nhan va cac con =
Fontaine đa ket hon va ly di 4 lan. Cuoc hon nhan đau tien cua ba la voi nam dien vien Brian Aherne, nam 1939 o Del Monte, California; ho ly di trong thang 4 nam 1945.
Thang 5 nam 1946, ba tai hon voi nam dien vien kiem nha san xuat đien anh William Dozier o thanh pho Mexico. Ho co mot con gai, Deborah Leslie, sinh nam 1948; ho ly than nam 1949. Nam sau, Fontaine nop đon xin ly di voi ly do la Dozier đa bo be vo con. Thu tuc ly di đa hoan tat trong thang 1 nam 1951.
Cuoc hon nhan thu ba cua Fontaine la voi nha san xuat phim kiem nha van Collier Young ngay 12.11.1952. Ho ly than trong thang 5 nam 1960, va Fontaine nop đon xin ly di thang 11 nam 1960. Thu tuc ly di hoan tat trong thang 1 nam 1961.
Cuoc hon nhan thu 4 va cuoi cung cua Fontaine la voi Alfred Wright, Jr. - bien tap vien mon golf cua tap chi the thao Sports Illustrated - ngay 23.1.1964 o Elkton, Maryland; ho ly di nam 1969.
Nam 1951, khi sang Nam My du mot lien hoan phim, Fontaine đa gap mot be gai Peru 4 tuoi ten la Martita, va đa nhan be gai nay lam con nuoi khong chinh thuc. Fontaine đa gap Martita khi đen tham di tich Đe quoc Inca, noi cha Martita đa lam viec nhu mot nguoi lam thue cham soc nha cua. Cha me cua Martita đong y cho Fontaine lam nguoi giam ho hop phap cua Martita đe cung cap cho con minh mot cuoc song tot hon. Fontaine đa hua voi bo me Martita rang se cho Martita tro ve Peru tham cha me khi Martita len 16 tuoi. Khi Martita 16 tuoi, Fontaine mua cho co mot ve khu hoi ve Peru tham cha me, nhung Martita tu choi đi Peru va bo nha ra đi. Sau vu viec nay Fontaine đa cat đut lien he voi Martita. Khi quang cao quyen tu truyen cua minh vao nam 1978, Fontaine đa đe cap toi vu nay va noi: "Toi se khong nhin nhan con gai nuoi, neu no khong tro ve tham bo me đe cua no. Toi đa hua voi bo me no. Toi khong tha thu cho ai lam cho toi tro thanh that hua".


= Su kinh đich giua 2 chi em =

Fontaine va nguoi chi, Olivia de Havilland, la cap chi em duy nhat đa cung đoat Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat. De Havilland tro thanh nu dien vien truoc; khi Fontaine tim cach lam theo nguoi chi thi ba me - đuoc cho la thien vi co chi hon – đa khong cho Fontaine su dung ten ho. Sau đo, Fontaine đa nghi ra mot cai ten khac, luc đau la Joan Burfield, va sau đo la Joan Fontaine. Nha viet tieu su Charles Higham ghi nhan la hai chi em đa co mot moi quan he kho chiu tu thoi tho au, khi co chi xe quan ao ma Fontaine phai mac thua (cua chi), sau đo buoc Fontaine phai may lai quan ao bi xe rach. Phan lon su va cham giua hai chi em đuoc cho la bat nguon tu viec Fontaine cho rang ba me đa yeu thich nguoi chi hon.

Ca hai chi em De Havilland va Fontaine đeu đuoc đe cu cho Giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat nam 1942. Fontaine đa đoat giai nay trong vai Lina McLaidlaw Aysgarth o phim Suspicion cua đao dien Alfred Hitchcock (con De Havilland trong vai dien o phim Hold Back the Dawn thi khong đoat giai). Higham đa mo ta cac su kien cua le trao giai, noi rang khi Fontaine buoc len san khau đe nhan giai thuong, đa dut khoat tu choi y đinh chuc mung cua De Havilland va rang De Havilland vua bi xuc pham lan xau ho boi su viec tren. Vai nam sau, de Havilland con nho thai đo khinh thuong đo va đa đoi tra thu bang cach luot qua Fontaine, đang chia tay cho, ma khong bat tay Fontaine, vi De Havilland đuoc cho la buc boi ve mot loi nhan xet cua Fontaine ve ong chong cua De Havilland. Moi quan he cua ho tiep tuc xau đi sau hai su viec tren. Higham noi rang đieu nay hau nhu la giot nuoc cuoi cung lam tran ly khien ho han nhau suot đoi, tuy nhien 2 chi em khong hoan toan cham dut noi chuyen voi nhau cho đen nam 1975.
Ca hai chi em hau nhu đeu tu choi binh luan cong khai ve moi quan he cua ho. Tuy nhien, trong mot cuoc phong van nam 1978, Fontaine đa noi ve su canh tranh giua 2 chi em: "Toi ket hon truoc, đoat giai Oscar truoc Olivia, va neu toi chet truoc, thi chac chan chi ay se gian tai nguoi vi toi cung lai thang chi ay!" Nam sau, trong mot cuoc phong van nam 1979, Fontaine noi rang nguyen nhan ba va chi ba ngung noi chuyen voi nhau la vi De Havilland muon ba me cua ho (bi ung thu) đuoc đieu tri bang phau thuat, trong khi Fontaine khong đong y vi ba cu đa 88 tuoi, qua gia roi. Fontaine noi rang sau khi ba me qua đoi, De Haviland đa khong chiu bo cong tim ra noi Fontaine đang hien dien (Fontaine tren đuong đi luu dien mot vo kich), ma chi gui mot buc đien tin cho Fontaine; buc đien tin nay mai 2 tuan le sau moi toi tram luu dien tiep theo cua Fontaine. Theo Fontaine, De Havilland đa khong moi Fontaine toi du le tuong niem ba me cua ho. Con De Havilland thi noi rang minh đa thong bao cho Fontaine, nhung Fontaine đa phot lo, noi rang minh qua ban, khong the đen du đuoc. Higham ghi rang Fontaine cung đa co mot moi quan he lanh nhat voi cac con gai cua minh, co the boi vi ba phat hien ra rang chung đa bi mat duy tri mot moi quan he voi De Havilland.


Tu tran Ngay 15.12.2013, Fontaine qua đoi boi cai chet tu nhien, tai ngoi biet thu rieng cua ba o Carmel-by-the-Sea, California, tho 96 tuoi.
Sau khi Fontaine qua đoi, Olivia de Havilland đua ra loi tuyen bo rang ba "bi soc va đau buon" khi nhan tin nay.


Danh muc phim tham gia Kich Tac pham Quyen tu truyen cua Fontaine, mang ten "No Bed of Roses", phat hanh nam 1978.


Giai thuong, Đe cu Vinh du khac Fontaine co mot ngoi sao tren Đai lo Danh vong Hollywood, so 1645 Vine Street.
Dau in ban tay va ban chan truoc TCL Chinese Theatre phim ngay 26.5.1942.


Tham khao = Chu thich =


= Sach tham khao =


Lien ket ngoai Joan Fontaine tren IMDb 
Joan Fontaine tren trang TCM Movie Database
Joan Fontaine tai Internet Broadway Database
Joan Fontaine at TVGuide.com
Photographs of Joan Fontaine
Joan Fontaine at the CineArtistes (tieng Phap)
Joan Fontaine (archival records) Luu tru ngay 16 thang 12 nam 2013 tai Wayback Machine