Trong giai phau nguoi, than kinh tru (tieng Anh: ulnar nerve; tieng Phap: le nerf ulnaire) la day than kinh chay gan xuong tru. Day chang ben trong khop khuyu tay lien quan mat thiet đen than kinh tru. Đay la than kinh lon nhat trong co the nguoi khong đuoc co hoac xuong bao ve, vi vay hay gap chan thuong.
Than kinh tru gay ra cam giac giong nhu bi đien giat khi co tac đong manh tu phia sau hoac phia duoi (khi khuyu tay gap) mom tren loi cau trong xuong canh tay, nguyen nhan la do than kinh tru bi mac ket giua xuong va da. Vi cam giac te bi nay hay gap trong cuoc song, nen tieng Anh xuat hien danh tu "xuong cuoi" (funny bone), choi chu dua tren hai tu đong am: humerus (xuong canh tay) va tu humorous (hai huoc).


Cau truc = Canh tay =
Than kinh tru co nguyen uy tu re C8 - T1 (đoi khi con mang soi tu C7 phat sinh tu bo ngoai), hop lai thanh bo trong cua đam roi than kinh canh tay, đi xuong va vao trong đong mach canh tay, đen đau bam cua co qua canh tay (5 cm tren bo trong cua xuong canh tay). Sau đo, no đam thung vach gian co, đi vao o canh tay sau cung cac mach mau tru tren. Than kinh chay goc giua-sau xuong canh tay, qua sau mom tren loi cau trong (trong khe than kinh tru, co the so đuoc bang tay).


= Cang tay =
Than kinh tru khong đi trong ho tru (cubital fossa). No đi vao o cang tay truoc, giua hai đau cua co gap co tay tru, đi doc theo bo ngoai cua co nay. Than kinh tru chay giua co gap cac ngon tay nong (ngoai) va co gap cac ngon tay sau (trong). Gan co tay, than kinh đi nong hon mac gan gap, đuoc day chang trong khop co tay che phu.
O cang tay, than kinh tao ra cac nhanh sau: 

Nhanh co cua than kinh tru - chi phoi 3/2 co (co gap co tay tru va nua trongcua co gap cac ngon tay sau)
Nhanh gan tay cua than kinh tru - phat sinh tu phan giua cang tay va chi phoi cho da tren o mo ut.
Nhanh mu tay cua than kinh tru - phat sinh tu phia tren co tay 7,5 cm, chi phoi cam giac da cua 1,5 ngon va vung giua cac ngon tay.
Cac nhanh chi phoi khop khuyu tay.


= Ban tay =
Than kinh tru đi vao long ban tay qua ong Guyon (ong tru), đi nong hon mac gan gap, phia ngoai xuong đau.
O đay than kinh chia thanh cac nhanh sau:

Nhanh nong cua than kinh tru - chi phoi co gan ban tay ngan va cac nhanh ngon tay cho 1 va 1/2 ngon tay ke tu ngon ut.
Nhanh sau cua than kinh tru - đi kem voi nhanh sau cua đong mach tru. Than kinh đi giua co giang ngon tay ut, co gap ngon tay ut ngan, co đoi chieu ngon tay ut, chi phoi ba co nay va nam tren moc cua xuong moc. Sau đo, than kinh đi ra ngoai, cung cap cho tat ca co gian cot gan ban tay, co gian cot mu ban tay, co giun thu 3 va thu 4. Than kinh tan cung tai co khep ngon tay cai.
Nhanh khop đen co tay.


Chuc nang Than kinh tru đieu khien cac chuyen đong tinh te cua ngon tay.


= Cam giac =

Than kinh tru chi phoi cam giac da cho ngon tay thu nam, nua giua cua ngon thu tu va phan tuong ung tren long ban tay:

Nhanh gan tay cua than kinh tru - chi phoi cam giac cho da va mong mat truoc
Nhanh mu tay cua than kinh tru- chi phoi cam giac cho da vung mu ban tay va 2,5 ngon tay ke tu phia trong (tu ngon ut). Tro cac phan mu đot II va III ngon giua va nua ngon nhan do than kinh giua chi phoi cam giac.


= Van đong =
Than kinh tru va cac nhanh cua no chi phoi:

Nhanh khop chi phoi khop khuyu tay.
O cang tay, nhanh co cua than kinh tru chi phoi:
Co gap co tay tru
Co gap cac ngon tay sau (nua trong)
O ban tay, nhanh sau cua than kinh tru chi phoi:
Co o o mo ut
Co đoi chieu ngon tay ut
Co giang ngon tay ut
Co gap ngon tay ut ngan
Cac co giun thu ba va thu tu
Co gian cot mu ban tay
Co gian cot gan ban tay
Co khep ngon tay cai
Co giang ngon tay cai ngan (đau sau)
O ban tay, Nhanh nong cua than kinh tru chi phoi:
Co gan ban tay ngan


Y nghia lam sang Than kinh tru bi ton thuong pho bien nhat quanh khuyu tay. Mot so benh nhan bi phong (hui), cac co do day tru van đong bi liet, bieu hien ro nhat o ban tay la mo ut bi teo, ngon ut va ngon nhan luon o tu the đot I bi duoi, đot II va III bi gap, goi la ban tay vuot tru (ulnar claw, do cac co gian cot va cac co giun 3 - 4 bi liet, khong keo đuoc phan cuoi ca cac gan duoi tuong ung).


Hinh anh bo sung Xem them Than kinh nach
Than kinh giua
Than kinh co bi
Than kinh quay


Tham khao Sach
GSTS. BS. Trinh Van Minh (2017). Giai phau nguoi (Tap 1: Giai phau hoc đai cuong. Chi tren - Đau - Mat - Co). Nha xuat ban Giao duc Viet Nam. ISBN 978-604-0-00744-5.
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas Giai phau nguoi, Vietnamese Edition (an ban thu 6). Nha xuat ban Y hoc, ELSEVIER. ISBN 978-604-66-1320-6.
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas of Human Anatomy (an ban thu 7). ELSEVIER MASSON. ISBN 978-604-66-1320-6.
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas d'anatomie humaine (an ban thu 5). ELSEVIER MASSON. ISBN 978-229-47-1297-5.
Bai giang Giai phau hoc, PGS Nguyen Quang Quyen, tai ban lan thu muoi lam
PGS.TS Nguyen Quang Huy (2017). Giai phau nguoi (an ban thu 2). Nha xuat ban Y hoc. ISBN 978-604-66-2933-7.
Phien ban truc tuyen sach Gray's Anatomy — Giai phau co the nguoi, Gray, tai ban lan thu hai muoi (nam 1918).
Gray's Anatomy, tai ban lan thu nhat, nam 1858 (lien ket đen file PDF)


Lien ket ngoai Cubital Tunnel Support Forums Luu tru ngay 4 thang 10 nam 2022 tai Wayback Machine
Hinh giai phau: 05:03-15 tai Giai phau nguoi truc tuyen, Trung tam y te ngoai o SUNY - "The major subdivisions and terminal nerves of the brachial plexus."
Hinh giai phau: 07:04-04 tai Giai phau nguoi truc tuyen, Trung tam y te ngoai o SUNY - "Anterior view of the nerves, vessels, and superficial tendons that cross the left wrist."
Hinh giai phau: 08:03-07 tai Giai phau nguoi truc tuyen, Trung tam y te ngoai o SUNY - "Transverse section through the carpal tunnel and distal row of the carpal bones."
Ulnar nerve trong chuong trinh Phau thuat Chinh hinh thuoc He thong Y te Đai hoc Duke
Ban mau:KansasHandKinesiology
Atlas giai phau đai hoc Michigan hand_plexus - "Axilla, dissection, anterior view"
Overview at neuro.wustl.edu Luu tru ngay 6 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine