Luc bo hay sau bo la thuat ngu chi sau co quan chuc nang cao cap trong to chuc trieu đinh quan chu A Đong (hoan chinh nhat o thoi Le so, vua Le Thanh Tong).


Viet Nam Đung đau moi bo la thuong thu, giup viec co ta thi lang, huu thi lang (thoi Ly - Tran - Le) hoac tham tri (thoi Nguyen). Chuc vi hang thu ba thoi Nguyen la thi lang.
Duoi cap bo la ty. Đung đau moi ty la lang trung voi vien ngoai lang va chu su giup suc.
Nam 1089, Ly Nhan Tong bat đau đat cac bo nhung chua đu. Đoi Tran co cac bo đat duoi quyen đieu khien cua tuong quoc.
Đau thoi Le so, co hai bo la Lai bo va Le bo.
Đen đoi Le Nghi Dan (1459) trieu đinh nuoc Viet đuoc to chuc dua theo he thong cua Trung Hoa moi chinh thuc đat đu Luc bo.
Thoi Le Thanh Tong van giu nguyen va đat duoi quyen đieu khien truc tiep cua hoang đe. Cac trieu đai sau tiep tuc duy tri.
Quan van, quan vo đuoc xep theo 6 bo: Lai bo; Le bo; Ho bo; Binh bo; Hinh bo va Cong bo. Đen thoi vua Duy Tan,  trieu đinh mo them Hoc bo tac ra tu Le bo.


Lai bo Bo Lai (Bo Noi vu) hoac Lai bo la bo giu viec quan tuoc, phong tuoc, an ban thuyen chuyen, lua chon, xet cong, bai truat va thang thuong, bo sung quan lai, cung cap nguoi cho cac nha mon. Đung đau Bo Lai la Thuong thu bo Lai (Lai bo Thuong thu).


= Nhung quan Lai bo danh tieng =
Nguyen Cu Trinh (1716 - 1767): Danh than đoi Nguyen Phuc Khoat, que Thua Thien, Hue. Ong la nguoi van vo song toan, đo huong cong, lam Lai bo thuong thu. Nhieu lan cam binh đanh dep, khai hoang lap ap, phat trien bo coi phia Nam, lap cong lon trong viec chieu du, mo nuoc, an dan. Ong rat đuoc trong vong boi am tuong chinh tri, doanh đien, ngoai giao, co ban tinh liem khiet va phong thai tao nha. Tho van ong con truyen tung nhieu, ca chu Han lan chu Nom, đoc đao nhat la Đoc Am thi tap va bai ve 340 cau Sai vai.
Ngo Đinh Diem (1901-1963): Lai bo Thuong thu duoi thoi Bao Đai, giu chuc trong mot thoi gian ngan nam 1933. Ong la thuong thu tre nhat trong trieu đinh khi ay.  Thang 7 nam 1933, ong tu chuc vi bat hoa voi nguoi Phap.


Le bo Le bo giu viec le nghi, te tu, khanh tiet, yen tiec, truong hoc, thi cu, ao mu, an tin, phu hieu, chuong tau, bieu van, su than cong nap, cac quan chau mung, tu thien giam, thuoc thang, boi toan, tang luc, đao luc, giao phuong, đong van nha nhac. Bo nay trong coi viec to chuc va kiem soat van đe thi cu (thi Nho hoc khoa cu) chon nguoi tai ra giup trieu đinh. Bo nay tuong đuong voi Hoc bo thoi can đai va cac bo: Bo giao duc va Đao tao, Bo Ngoai giao, Bo Van hoa, The thao va Du lich va Bo Thong tin va Truyen thong ngay nay.
Đen thoi vua Duy Tan, Hoc bo tach ra tu Le bo đe cai quan viec hoc hanh, thi cu.


= Nhung quan Le bo danh tieng =
Quach Đinh Bao đo Tham hoa khoa Quy Mui (1463), đuoc cu đi su Trung Quoc nam 1470, đuoc thang len Le bo Thuong thu nam 1483 (nien hieu Hong Đuc 14), nguoi khoi xuong viec chuan hoa đinh danh tien si theo quy đinh nam 1472 cua vua Le Thanh Tong, mot trong nhung nguoi lap nen cac bia tien si đau tien o Van mieu - Quoc tu giam, thanh vien cua Tao đan nhi thap bat tu.
Nguyen Su Manh đo Đe tam giap đong Tien si xuat than, khoa Giap Thin nien hieu Hong Đuc 15 (1484) đoi Le Thanh Tong. Đuoc bo lam Le bo thuong thu, tuoc Sung Tin hau, cu đi su Trung Quoc nam 1500.
Pham Gia Mo (1476 - 1548): Van than thoi Le so va Mac, que Hai Duong. Gioi ung bien, nhieu muu luoc, đo tien si nam 1505, lam Le bo thuong thu. Nha Le suy yeu, ong ket thong gia va ngam giup đo Mac Đang Dung long quyen, đao chinh, lap ra nha Mac, nen đuoc thang toi chuc Thai su (Te tuong). Ong noi tieng boi ban tinh hoat bat va tac phong quyet đoan.
Phan Huy Vinh (1800 - 1870): Danh si đoi Tu Đuc, que Ha Tinh. Đo cu nhan nam 1828, lam quan Le bo thuong thu. Am hieu van hoa, co tai thi ca, lai tung hai lan đi su Trung Quoc, ong đe lai nhieu bai tho du ky rat hay va ban dich Ty ba hanh (cua Bach Cu Di) đuoc coi la tac pham dich thuat thanh cong nhat cua van hoc Viet Nam.
Cao Xuan Duc (1843–1923) la mot quan đai than cua trieu đinh nha Nguyen, Viet Nam, tung lam tong đoc, thuong thu va Đong cac đai hoc si, tong tai Quoc su quan va Hoc bo thuong thu đau tien.


Ho bo Chi tiet hon xem tai bai bo Ho

Ho bo thoi Le giu viec ruong đat, nhan khau, kho tang, thu phat, bong loc, đo cong nap, thue khoa, muoi va sat. Bo Ho thoi Nguyen giu chinh sach đien tho, ho khau, tien thoc, đieu hoa nguon cua cai nha nuoc. Ngay nay Ho Bo tuong đuong voi cac bo: Bo Tai chinh, Bo Tai nguyen va Moi truong, Bo Ke hoach va Đau tu, Bo Cong Thuong va Bo NN va PTNT.


= Nhung quan bo Ho danh tieng =
Nguyen Tong Khue (1692-1766): Danh than thoi Le Mac, que Thai Binh. Rat gioi van chuong, đo tien si nam 29 tuoi, lam quan đen Ho bo Thi lang va tung hai lan thong linh đoan đi su Trung Quoc. Khang khai, cuong truc va tai hoa, ong đuoc si phu đuong thoi nguong mo, đanh gia la mot trong bon nguoi gioi nhat kinh đo (Trang An tu ho).
Nguyen Huy Luong (? - 1808): Van than, danh sy, que lang Sui, Gia Lam, Chuong linh hau, Huu Thi lang Bo Ho. Nam 1801, vua Canh Thinh lam le te giao o mot đia điem gan ho Tay, đa giao cho Nguyen Huy Luong, bay gio đang laHo bo Huu Thi lang (Ho bo thoi Le giu viec ruong đat, nhan khau, kho tang, thu phat, bong loc, đo cong nap, thue khoa, muoi va sat. Ho bo thoi Nguyen giu chinh sach đien tho, ho khau, tien thoc, đieu hoa nguon cua cai nha nuoc, ngoai ra bo Ho con đuoc xem la bo Lao đong San Xuat) soan mot bai tho va mot bai phu tien dang, va bai kiet tac Tung Tay Ho phu đa ra đoi nhan dip nay.
Pham Phu Thu (chu Han: 范富恕; 1820–1883) la mot đai than trieu nha Nguyen. Ong cung voi Nguyen Truong To la nhung nguoi co quan điem canh tan đat nuoc trong nhung nam cuoi the ky 19. Nam 1863, ong đuoc bo nhiem chuc Lai bo Tham tri, Tong Nhi pham ham. Cung nam đo, ong đuoc cu lam pho su trong phai bo Phan Thanh Gian sang Phap chuoc 3 tinh mien đong Nam ky.Trong khi o Phap ong con đi tham cac nuoc chau Au khac nhu Anh, Tay Ban Nha, Bo Đao Nha. Qua chuyen đi nay, ong rut ra đuoc nhan thuc rang, chi co con đuong canh tan moi giup đat nuoc thoat khoi tham hoa lac hau. Sau khi ve nuoc, nam 1866 ong đuoc thang chuc Ho bo Thuong thu.


Binh bo Binh bo giu viec binh nhung, quan cam ve, xe ngua, đo nghi truong, khi gioi, giu viec bien gioi, linh thu, nha tram, pho xa, noi hiem yeu, viec khan cap, tuyen dung chuc vo, tuong đuong voi bo Quoc phong.
Thoi nha Nguyen, Binh bo gom co bon ty va mot xu. Bon ty la ty Vo tuyen, ty Kinh ky, ty Truc tinh, ty Khao cong. Mot xu la xu Binh truc. Moi ty co cac quan lang trung, vien ngoai, chu su, va tu vu cung cac thu lai phu ta.
Ty Vo tuyen trong coi quan che, pham trat, tuyen bo, xet thuong.
Ty Kinh ky rieng giam sat cac vo quan cung nhu cac viec phong thu, dien tap tai kinh thanh. Cong viec hau gia khi vua đi tuan du va cong nhu o Bo đuong cung do ty nay đam nhiem.
Ty Truc tinh trong coi vo bi o cac tinh.
Ty Khao cong đuoc giao viec quan ly cac tram dich.
Xu Binh truc la co quan tru bi voi nhan su la thu lai chua vao ngach. Xu nay chu yeu đam nhiem cac viec thu tich va khi can thi chiu lenh tu cac ty.


= Nhung quan bo Binh danh tieng =
Le Van Thinh (1050 -?): giu chuc Thai su duoi thoi Ly Nhan Tong. Nam 1075, ong đo đau ky thi Minh kinh Bac hoc va tro thanh Thi đoc (hau đoc) cua au đe. Nam 1084, ong đen trai Vinh Binh đe ban viec cuong gioi lanh tho voi nha Tong, đoi lai đuoc đat Quang Nguyen. Tuy nhien vi an Dam Đan ma ong bi bai chuc ve que.
Le Quang Đinh (1759-1813): Binh bo thuong thu đau tien cua trieu Nguyen, giu chuc tu 1802 đen 1810 duoi trieu Gia Long. Nam 1804, ong lam Chanh su sang nha Thanh cau phong, đong thoi mang theo đe xuat cua trieu đinh đoi quoc hieu thanh Nam Viet. Vua Thanh ve sau chap nhan quoc hieu la Viet Nam, va phong vua Gia Long la "Viet Nam Quoc Vuong".
Ton That Thuyet (1839-1913): Binh bo thuong thu duoi trieu Tu Đuc, Duc Đuc, Hiep Hoa, Kien Phuc. Ong chu truong chong Phap, la nguoi to chuc tran phan cong tai Kinh thanh Hue 1885, va sau đo chi huy luc luong khang chien cua nha Nguyen duoi quyen vua Ham Nghi tai can cu Tan So.


Hinh bo Chi tiet hon xem tai bai Bo Hinh
Hinh bo giu viec luat lenh, hinh phat an tu, nguc tung va xet xu nguoi pham toi ngu hinh. Ngay nay, Hinh Bo tuong đuong voi cac co quan sau: Toa an ND Toi cao, Vien Kiem sat ND Toi cao, Bo Tu phap, mot phan Bo Cong an...


= Nhung quan Hinh bo danh tieng =
Nguyen Huy Nhuan (1677-1758), Đai Tu Ma Trieu Quan Cong, Tham tung, danh sy trieu Le, que lang Phu Thi (lang Sui), Gia Lam, đo tien si nam 1703, Hinh bo Thuong thu, van chuong gioi, vo nghe gioi, chua Trinh đanh gia "nhan kiet chon Đau Nam", sau kiem Te tuu Quoc Tu Giam.
Le Trong Thu (1704 - 1783). Danh si thoi Le Mat, que Thai Binh. Noi tieng van tho, gioi viec chinh tri, đo đong tien si nam 1724, lam Hinh bo Thuong thu. Thong thai, nhiet tinh, giao luu rong, ong đuoc si phu khap noi quy men. Ong la cha cua nha bac hoc thien tai Le Quy Đon.
Bui Bang Đoan (1889-1955): Hinh bo Thuong thu duoi thoi Bao Đai, giu chuc tu nam 1933 đen 1945. Noi tieng thanh liem, chinh truc, ong tung tham gia thong ngon, bao ve nha cach mang Phan Boi Chau trong phien toa nam 1925. Sau Cach mang Thang Tam 1945, ong đuoc Ho Chi Minh moi tham gia chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa.


Cong bo Chi tiet hon xem tai bai Bo Cong (工部)

Cong bo coi viec xay dung thanh hao, cau cong đuong sa, viec tho moc, tho thuyen, tu sua xay dung, thi hanh lenh cam ve nui rung, vuon tuoc va song ngoi. Co the xem la tuong đuong voi bo Giao thong Van tai va bo Xay dung ngay nay.


= Nhung quan Cong bo danh tieng =
Pham Thieu (1512 - 1584): Van than thoi nha Mac, que Bac Ninh. Đo hoang giap nam 1553, lam quan Cong bo Thuong thu. Noi tieng van tho, lao luyen chinh tri, ong giup nha Mac đac luc trong viec to chuc bo may nha nuoc, mo mang van hoa va phat trien giao duc.


Xem them Ngoai nhung bo đieu hanh tren, trieu đinh con co nhung co quan chuyen trach nhu:

Han lam vien lo bien soan van thu;
Quoc tu giam lo day do đao tao con em gioi cam quyen;
Kham thien giam coi thien van, lich phap;
Thai y vien lo viec thuoc men;
Co mat vien tu van cho vua ve cac viec he trong...
Quan che nha Nguyen


Chu thich Tham khao Tuoi Than voi danh nhan Viet Nam Luu tru ngay 9 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine
Tu đien chuc quan Viet Nam, tac gia Đo Van Ninh, Nha xuat ban Thanh nien 2006.
Thuong ngoan bo tranh “Trieu đinh Hue” cua hoa si Nguyen Van Nhan nam At Mui 1895 Luu tru ngay 20 thang 12 nam 2016 tai Wayback Machine