El Salvador (tieng Tay Ban Nha: Republica de El Salvador, IPA: [re'puβlika ðe el salβa'ðor], tieng Viet: Cong hoa En Xan-va-đo) la mot quoc gia tai Trung My, giap voi Guatemala ve phia tay bac, Honduras ve phia đong bac va Thai Binh Duong o phia nam. El Salvador la quoc gia nho nhat cung nhu co mat đo dan cu cao nhat trong khu vuc Trung My. Thu đo va thanh pho lon nhat cua El Salvador la San Salvador.


Ten goi Ten nguyen thuy tieng Nahuatl cua đat nay la "Cuzhcatl", co nghia la "Đat cua bau vat". Đia danh nay đuoc nguoi Tay Ban Nha phien am la "Cutzcatlan".
Sau cuoc chinh phuc cua nguoi Tay Ban Nha, đia danh đuoc đoi thanh Provincia De Nuestro Senor Jesucristo El Salvador Del Mundo tuc la "Tinh thanh cua Đuc Chua Giesu Ki To, Đang Cuu The", sau rut ngan lai la "El Salvador".


Lich su Vao thoi ki tien Colombo, vung lanh tho nay chiu anh huong cua nen van minh Maya, roi đen nen van minh cua nguoi Indian Pipil voi viec thanh lap vuong quoc Cuscatlan (vung Đa quy). Nam 1524, Pedro de Alvarado, nguoi Tay Ban Nha, chinh phuc El Salvador. Quoc gia nay thoat khoi su cai tri cua Tay Ban Nha nam 1821 va tro thanh mot phan cua đe quoc Mexico. Thanh vien cua Lien hiep cac Tinh Trung My (1823-1838), El Salvador tuyen bo nen cong hoa nam 1841.
Cuoi the ky XIX, đat nuoc lai xay ra cac cuoc xung đot lien tuc giua phe tu do va phe bao thu. Duoi che đo đoc tai cua Tuong Maximiliano Martinez (1931-1944), nong dan noi day chong đoi va bi đan ap da man (1932). Nam 1950, Đai ta Oscar Osorio len cam quyen va thuc hien nhung cai cach xa hoi.
Nam 1972, quan đoi ap đat ung cu vien cua ho đe gat bo ung cu vien đoi lap, Jose Napoleon Duarte. Tu đo, chien tranh du kich va khung bo hoanh hanh khap đat nuoc. Nam 1977, noi chien bung no. Nam 1979, nhom đao chinh len cam quyen va đuoc Hoa Ky ung ho. Tu nam 1980, Tong thong J. N. Duarte tien hanh cai cach ruong đat.
Nam 1992, cac cuoc thuong luong giua chinh phu voi luc luong du kich khang chien đa dan đen viec ky hiep đinh hoa binh, cham dut 11 nam noi chien. Nam 1994, Armando Calderon Sol đac cu Tong thong. Nam 1997, Mat tran Giai phong Dan toc Farabundo Marti chuyen thanh mot đang phai chinh tri chiem đuoc 27 trong tong so 84 ghe trong cuoc bau cu lap phap. Nam 1999, Francisco Flores tro thanh Tong thong moi.


Chinh tri El Salvador theo che đo Cong hoa Tong thong. Tong thong vua la nguyen thu quoc gia vua la nguoi đung đau chinh phu, đuoc bau truc tiep, nhiem ky 5 nam. 
Quoc hoi: nhat vien gom 84 nghi si đuoc bau cho nhiem ky 3 nam va co quyen tai cu. 
Toa an toi cao: gom 14 quan toa do Quoc hoi bo nhiem, ngoai ra co cac toa an cac cap. 
Cac đang phai chinh tri: El Salvador theo che đo đa đang. Cac chinh đang la: Đang Mat tran Giai phong Quoc gia Farabundo Marti (FMLN – cam quyen), Lien minh Cong hoa Quoc gia (ARENA), Đang Dan chu Thien chua giao (PDC), Đang Hoa giai Dan toc (PCN)...
Hai đang chinh tri, Lien minh Cong hoa Quoc gia (ARENA) va Mat tran Giai phong Quoc gia Farabundo Marti (FMLN) co xu huong chiem uu the trong cac cuoc bau cu. Cac ung cu vien cua ARENA đa gianh chien thang trong bon cuoc bau cu tong thong lien tiep cho đen cuoc bau cu Mauricio Funes cua FMLN vao thang 3 nam 2009. Tuy nhien, su thong tri cua hai đang đa bi pha vo sau khi Nayib Bukele, mot ung cu vien tu Lien Minh Quoc Gia Thong Nhat (GANA) gianh chien thang trong cuoc bau cu tong thong El Salvador nam 2019.


Đia ly El Salvador nam o eo đat Trung My ben bo Thai Binh Duong, giua Guatemala va Honduras. El Salvador trai dai 270 km tu tay sang đong va 142 km tu bac xuong nam voi dien tich 21.041km2 .La quoc gia nho nhat Trung My, El Salvador co đuong bien gioi chung voi Guatemala va Honduras voi tong chieu dai 590 km: 199 km giap Guatemala, 391 km giap Honduras. Quoc gia nay co đuong bo bien 307 km tren Thai Binh Duong. Đay la quoc gia Trung My duy nhat khong tiep giap voi vung bien Caribe.
El Salvador co hon 300 con song, quan trong nhat trong đo la song Lempa. Bat nguon tu mien nam Guatemala, song Lempa chay ngang cac day nui phia bac, chay doc phan lon cao nguyen trung tam va cat qua day nui lua phia nam đe đo vao Thai Binh Duong. Đay la con song co kha nang đieu huong duy nhat cua El Salvador. Cac con song ngan thuong ngan va chay qua cac vung đat thap cua Thai Binh Duong.
Đia hinh El Salvador gom đong bang ven bien voi đac điem khi hau nhiet đoi nong am, hai day nui lua (đinh Santa Ana. 2.386 m) bao quanh vung cao nguyen co khong khi trong lanh, noi dong song Lempa chay ngang qua va tap trung phan lon dan cu trong nuoc. Điem cao nhat đat nuoc la Cerro El Pital, o đo cao 2730m tren bien gioi voi Honduras. Cac day nui va cao nguyen trung tam chiem 85% dien tich đat đai El Salvador.


Kinh te Nen kinh te El Salvador chu yeu dua vao kieu hoi tu My va nong nghiep voi nhung san pham truyen thong mien nhiet đoi. Tu thang 1 nam 2001, Chinh phu El Salvador quyet đinh su dung đong đo la My thay the cho đong colon noi te. Nguon thu nhap ngoai te co ban cua đat nuoc dua vao gan 3 ty USD kieu hoi / nam. Chinh phu El Salvador chu truong mo thi truong xuat khau moi, ho tro đau tu nuoc ngoai va hien đai hoa he thong thue.
Nong nghiep chu yeu phat trien cac loai cay luong thuc: ngo, ke, đau va lua, mia va ca phe. Đuong, bong vai go, ca phe la cac mat hang xuat khau chinh. Mot so nganh cong nghiep (hoa dau, loc dau, xi mang, det...) phat trien nho cong trinh thuy đien song Lempa. Cuoc noi chien (1977-1992) đa lam cho đat nuoc roi vao tinh trang kiet que. Mac du Chinh phu ap dung bien phap khac kho va kiem soat đuoc nan lam phat nhung van khong tao đuoc niem tin đoi voi cac nha đau tu nuoc ngoai.
Tinh đen nam 2023, GDP danh nghia cua El Salvador uoc đat 33,752 ty USD, đung thu 105 the gioi va đung thu 16 trong khu vuc My Latinh.


Phan cap hanh chinh El Salvador đuoc chia thanh 14 tinh (departamentos), cac tinh nay lan luot đuoc chia thanh 262 đo thi (municipios)


Dan cu Dan so El Salvador bao gom cac chung nguoi lai cung nhu nhung nguoi co to tien la nguoi ban đia, nguoi chau Au hoac nguoi goc Phi trong so nhung cong đong nguoi di cu nho hon thuoc cac nhom Trung va Vien Đong. 86% nguoi El Salvador co nguon goc Mestizo. 15% nguoi El Salvador la nguoi Da trang, chu yeu la nguoi goc Tay Ban Nha, trong khi cung co nguoi El Salvador goc Phap, Đuc, Thuy Si, Anh, Ireland va Y. Hau het nhung nguoi nhap cu Trung Au o El Salvador đa đen trong The chien thu hai voi tu cach la nguoi ti nan tu Cong hoa Sec, Đuc, Hungary, Ba Lan va Thuy Si. Ngoai ra con co cac cong đong nho cua nguoi Do Thai, Kito huu Palestine va nguoi Hoi giao (đac biet la nguoi Palestine).


Ton giao Phan lon dan so El Salvador theo đao Thien Chua. Cong giao Roma (41,9%) va Tin lanh (35,9%) la hai nhom ton giao chinh cua đat nuoc, voi Giao hoi Cong giao la giao phai lon nhat. Nhung nguoi khong theo bat ky nhom ton giao nao chiem toi 19,9% dan so. Cac nhom ton giao con lai (2,3%) bao gom Nhan chung Jehovah, Y thuc Krishna, Hoi giao, Do Thai giao, Phat giao, Giao hoi Mac Mon va nhung nguoi theo tin nguong ton giao ban đia. So nguoi theo đao Tin Lanh trong nuoc đang gia tang nhanh chong.


The thao Bong đa la mon the thao pho bien nhat o El Salvador. Đoi tuyen El Salvador đa tung hai lan lot vao vong bang cac ky World Cup 1970 va 1982. San nha cua El Salvador la san van đong Cuscatlan o thu đo San Salvador voi suc chua 53.400 cho ngoi. Đay la san van đong lon nhat o Trung My.


Tham khao Lien ket ngoai