Bong chuyen la 1 mon the thao Olympic, trong đo 2 đoi đuoc tach ra boi 1 tam luoi. Moi đoi co gang ghi điem bang cach đua đuoc trai bong cham phan san đoi phuong theo đung luat quy đinh.
Bo luat hoan chinh kha rong. Nhung so luoc, cach choi nhu sau: Van đong vien o 1 đoi bat đau luot đanh bang cach phat bong (thay hoac tha trai bong va đanh bang ban tay hoac canh tay), tu ngoai đuong bien cuoi san, qua luoi, va sang phan san cua đoi nhan bong. Đoi nhan bong khong đuoc đe bong cham mat đat ben phan san đoi minh. Ho đuoc phep cham bong toi đa 3 lan. Thong thuong, 2 lan cham đau tien đuoc dung đe chuan bi cho đoi tan cong, đoi co gang tra trai bong qua luoi sao cho đoi ben kia khong the chan trai đe khong cham mat đat phan san đoi minh.
Luot bong tiep tuc, voi moi đoi đuoc phep cham bong nhieu nhat 3 lan lien tuc, đen khi mot trong 2 đieu xay ra (1): đoi thang luot bong, lam cho trai bong cham đuoc mat đat phan san đoi phuong; hay (2): đoi pham loi va thua luot banh. Đoi thang luot bong ghi đuoc 1 điem, va đuoc phep giao banh o luot tiep theo. Mot vai loi pho thong thuong pham phai la:

Khien bong cham đat ngoai phan san đoi phuong hoac khong đua đuoc bong qua luoi;
"Cam hoac nem" bong;
"2 cham": 2 lan cham bong boi cung mot van đong vien;
4 lan cham bong lien tuc boi cung mot đoi;
Loi cham luoi: cham vao luoi trong khi luot bong chua ket thuc;
Trai bong thuong đuoc choi bang ban tay hoac canh tay, nhung nguoi choi đuoc phep đap hoac đay (cham bong trong thoi gian ngan) bang bat ki bo phan nao tren co the.
Co kha nhieu ki thuat choi trong bong chuyen, bao gom "spiking" (đap bong) va "blocking" (chan bong) (boi vi nhung ky thuat choi đo đuoc thuc hien ben tren luoi nhay thang đung la mot trong nhung ki nang đuoc chu trong trong the thao) cung nhu "passing" (bat buoc 1), "setting" (chuyen 2), va cac vi tri choi đac thu va cau truc choi phong thu va tan cong.


Lich su = Nguon goc cua bong chuyen =

Vao ngay 9 thang 2 nam 1895 o Holyoke, Massachusetts, Hoa Ky, William G.Morgan, mot giao vien mon giao duc the chat YMCA, đa tao nen mot mon the thao moi goi la "Mintonette". Mon nay đuoc xem la mot tro giai tri đuoc khuyen choi trong nha va voi so luong nguoi choi khong bi han che. Mintonette đa lay mot so đac trung cua no tu mon tennis va bong nem. Mot mon the thao trong nha khac, bong ro, cung đuoc tao ra va chi cach noi đay 10 dam (16 kilomet), o thanh pho Springfield, Massachusetts chi 4 nam ve truoc. Mintonette đa đuoc thiet ke đe tro thanh mot mon the thao trong nha it tho bao hon so voi bong ro va danh cho cac thanh vien cu cua YMCA, trong khi van can mot chut no luc the thao.
Nhung luat đau tien, đuoc viet boi William G Morgan, đoi hoi mot cai luoi cao 6 ft 6 in (1.98 m), mot san 25×50 ft (7.62×15.24 m), va khong gioi han nguoi choi. Tran đau bao gom 9 luot voi 3 luot giao banh cho moi đoi o moi luot, va khong gioi han so lan cham banh cho moi đoi truoc khi đua banh qua phan san đoi phuong. Khi phat banh loi, đoi se con them mot lan phat banh. Đanh banh khong qua luoi đuoc xem la pham loi (tuong tu voi phat ra ngoai)—tru phi đo la lan phat bong đau tien.
Sau mot lan quan sat, Alfred Halstead, chu y tinh "volleying nature" cua tro choi trong tran the thao bieu dien đau tien vao nam 1896, tai truong quoc te đao tao YMCA (hien gio goi la Springfield College), tro choi nhanh chong đuoc biet đen voi ten "volleyball" (bong chuyen) (ban đau đuoc phat am thanh hai tieng: "volley ball"). Luat cua bong chuyen đuoc xay dung so luoc boi truong quoc te đao tao YMCA va tro choi phat trien rong ra o nhieu YMCA khac.


= Nhung cai tien va phat trien sau nay =
Qua bong đau tien đuoc su dung hien van con đang tranh cai; mot vai nguon dan noi rang Spalding đa tao ra qua bong đau tien vao nam 1896, trong khi cac nguon khac noi rang no đuoc tao ra vao nam 1900. Cac luat choi phat trien dan theo thoi gian: o Philippines vao nam 1916, ki nang va suc manh cua chuyen 2 va đap banh đa đuoc xay dung, va 4 nam sau luat "3 cham" va luat cam phat banh tu hang phia sau đuoc phat trien. Vao nam 1917, tro choi chuyen tu 21 sang 15 điem. Vao nam 1919, khoang 16 000 qua bong chuyen đuoc san xuat boi American Expeditionary Force cho quan đoi cua ho va Nhung quoc gia thuoc khoi Đong Minh, đieu đa gop phan phat trien bong chuyen o cac nuoc moi.
Quoc gia đau tien ngoai My cong nhan bong chuyen la 1 mon the thao la Canada vao nam 1900. Hiep hoi quoc te, Federation Internationale de Volleyball (FIVB), đuoc thanh lap vao nam 1947, va Giai vo đich Quoc te đau tien đuoc to chuc vao nam 1949 danh cho nam va nam 1952 danh cho nu. Mon the thao nay gio tro nen pho bien tai Brasil, chau Au (noi ma đac biet la Y, Ha Lan, va cac nuoc Đong Au hien la cuong quoc trong mon the thao nay tu thap nien 1980), o Nga, va mot vai nuoc khac gom Trung Quoc va phan lon cac quoc gia o chau A, cung nhu o My.
Bong chuyen bai bien, phien ban khac choi tren cat cua bong chuyen voi chi 2 nguoi moi ben, đuoc chap nhan boi FIVB đe tro thanh 1 mon the thao vao nam 1987 va them vao cac mon the thao trong chuong trinh Olympic vao The van hoi Mua he 1996. Bong chuyen con la mot mon the thao trong Paralympics to chuc boi World Organization Volleyball for Disabled (Hiep hoi bong chuyen cho nguoi tan tat).


= Bong chuyen trong The van hoi =

Lich su cua bong chuyen Olympic đanh dau tu The van hoi Mua he 1924 tai Paris, noi ma bong chuyen đuoc nhu mot phan mo ta su kien the thao cua chau My. Sau khi su thanh lap cua FIVB va mot so hiep hoi chau luc, bong chuyen bat đau đuoc đe nghi đe tro mot mon the thao chinh thuc. Vao nam 1957, mot giai đau đac biet đuoc to chuc tai ki hop IOC lan thu 53 o Sofia, Bulgaria đe ung ho cho đe nghi nay. Cuoi cung yeu cau nay cung đuoc chap thuan, va bong chuyen chinh thuc tro thanh mon the thao nam trong chuong trinh thi đau tai The van hoi Mua he 1964.
Giai đau bong chuyen Olympic ban đau chi la mot giai đau binh thuong: tat ca cac đoi thi đau voi cac đoi con lai va đuoc xep hang theo ti le chien thang, trung binh set, va trung binh điem. Mot điem bat cap cua he thong giai đau vong tron tinh điem la nhung đoi chien thang co the đuoc du đoan tu truoc khi giai đau ket thuc, đieu nay lam cho khan gia mat đi su hung thu đoi voi ket qua cua cac tran đau con lai. Đe đoi pho voi trinh huong nay, giai đau đuoc chia ra lam 2 nhom cung voi mot vong đau cuoi cung loai bo cac giai đau bao gom ca tran tu ket, ban ket va chung ket vao nam 1972. Con so cac đoi tham gia giai đau Olympic tang dan qua cac nam tu 1964. Tu 1996, cac su kien cho ca nam lan nu co đen 12 quoc gia thi đau. Moi lien đoan bong chuyen chau luc đeu co it nhat mot hiep hoi cua mot quoc gia nam trong Olympic.
Lien Xo tung gianh đuoc huy chuong vang nam bong chuyen vao nam 1964 va 1968. Sau khi gianh huy chuong đong vao nam 1964 va bac vao nam 1968, Nhat cuoi cung cung co đuoc tam huy chuong vang bong chuyen nam vao nam 1972. Huy chuong vang nu thuoc ve Nhat vao nam 1964 va 1976. Nam đo, su ra đoi cua ki nang phong thu moi, tan cong sau hang chan, đa giup Ba Lan vuot qua Lien Xo sau 5 set đau sit sao. Tu luc đoi bong chuyen nam manh nhat luc bay gio thuoc ve khoi Đong Au, viec tay chay su dan đau cua Mi tai The van hoi Mua he 1980 đa khong co nhieu anh huong đen mon bong chuyen nam nhu o bong chuyen nu. Lien Xo suu tam huy chuong vang o mon bong chuyen nam thu ba cua ho voi chien thang 3-1 truoc Bun-ga-ri (đoi bong chuyen nu cua ho cung co đuoc tam huy chuong vang thu 3). Voi viec tay chay Lien Xo o The van hoi Mua he 1984 tai Los Angeles, đoi Mi đa vuot qua Brazil trong tran chung ket đe danh tam huy chuong vang. Y gianh đuoc chiec huy chuong đau tien (huy chuong đong nam) vao nam 1984, bao hieu cho su phat trien vuot bac trong bong chuyen Y.
Tai The van hoi Mua he 1988, Karch Kiraly va Steve Timmons đua đoi tuyen Mi đen voi tam huy chuong vang thu 2 lien tiep cua ho. Vao nam 1992, viec đanh gia thap Brazil đa khien cac đoi đuoc yeu thich nhu C.I.S., Ha Lan va Y gay that vong truoc co hoi gianh đuoc tam huy chuong vang The van hoi đau tien cua ho. Đoi a quan Ha Lan, huy chuong bac nam 1992, tro lai duoi su dan dat cua Ron Zwerver va Olof van der Meulen đe gianh chuc vo đich vao nam 1996 sau chien thang 5 set truoc Y. Huy chuong đong nam nam 1996, Serbia va Montenegro (tham gia khi con la Lien bang Nam Tu vao nam 1996 va 2000) đanh bai Nga trong tran chung ket vao nam 2000, gianh tam huy chuong vang đau tien cua ho. Vao nam 2004, Brazil chien thang đoi a quan Y trong tran chung ket. Vao The van hoi Mua he 2008, đoi tuyen Mi đa đanh bai Brazil trong tran chung ket mon bong chuyen nam.


Luat choi = San thi đau =
Bong chuyen đuoc choi tren san:
- Chieu dai: 18m (59 feet)
- Chieu rong: 9m (29.5 feet)
San đuoc chia thanh hai nua 9m × 9m boi mot luoi đat giua san.
Kich thuoc luoi:
- Rong: 1m (40-inch)
-Dai: 9,5-10m
- Mep tren cao: 2,43m (7 feet 11 5/8 inches) đoi voi nam va 2,24m (7 feet 4 1/8 inches) đoi voi nu
Luu y: chieu cao nay co the thay đoi đoi voi tung giai đau chuyen nghiep va nghiep du.
Co mot vach song song va cach luoi 3m tren phan san cua moi đoi, đuoc xem la "vach tan cong". Vach "3m" (hoac 10 foot) nay chia phan san moi đoi thanh "hang truoc" va "hang sau" (cung co the goi la san truoc va san sau). Lan luot ta co 3 khu vuc: đuoc đanh so nhu duoi đay, bat đau tu khu "1", la vi tri cua nguoi giao bong.

Sau khi gianh đuoc quyen giao bong (con đuoc goi la siding out), cac thanh vien cua đoi phai di chuyen theo chieu kim đong ho, voi nguoi choi luc truoc o vi tri "2" di chuyen toi vi tri "1" va lan luot nhu vay, nguoi choi o vi tri "1" di chuyen toi vi tri "6".
San đuoc bao quanh boi mot dien tich goi la vung tu do, rong it nhat la 3m va la noi nguoi choi co the vao va đanh bong sau khi phat bong. Moi vach the hien đuong bien cua san va vung tan cong đuoc ve hoac son trong pham vi kich thuoc cua san. Neu bong cham vao vach thi đuoc xem nhu la o trong. Co mot coc nho đat tai noi truc giao cua luoi va đuong bien va đuoc xem la đuong bien đung. Bong chi thuc su qua luoi neu vuot đuoc qua giua hai coc nay (hay đuong keo dai vuong goc cua no toi tran nha) ma khong cham vao chung.


= Bong =

Quy đinh cua FIVB (lien đoan bong chuyen the gioi) ve bong thi đau:

Chat lieu: da hoac da nhan tao voi khi nen ben trong
Chu vi: 65–67 cm
Trong luong: 260–280 g
Ap luc ben trong bong: 3–3.25 N/cm².
Mot vai noi khac cung co quy đinh tuong tu.


= Cach choi =
Co 2 đoi choi, moi đoi gom 6 nguoi. Đe bat đau tran đau, đoi gianh quyen giao bong đuoc quyet đinh bang cach tung đong xu. Nguoi choi o đoi giao bong (nguoi giao bong) tung qua bong len va co gang đanh bong sao cho no vuot qua luoi va cham đat trong phan san cua đoi phuong. Đoi ben kia phai phoi hop voi nhau sao cho đua bong nguoc tro lai qua luoi voi nhieu nhat la 3 lan cham bong (khong ke mot lan chan bong). Nhung lan cham bong đo thuong la "bump" (tang bong) hay "pass" (bat buoc 1) đe khong che nhung đuong bay cua bong va chuyen cho nguoi kien tao đot tan cong "setter" (chuyen 2); buoc tiep theo (thuong la nhung qua chuyen bong bang co tay đay bong bang ngon tay) nguoi kien tao đot tan cong chuyen bong cho nguoi thuc hien đot tan cong "attacker" đe nguoi nay đap bong; va cuoi cung la nguoi thuc hien đot tan cong, nguoi ma "spike" (đap bong) (nhay cao len khong trung, gio mot tay cao tren đau va đap bong đe bong bay nhanh va manh xuong mat đat phan san đoi phuong) đanh tra bong qua luoi. Đoi khong che bong ma đang thuc hien đot tan cong nhu đa mieu ta o tren đuoc goi la o trang thai "offense" (tan cong).
Đoi đang o trang thai "defense" (phong thu) co gang ngan chan đoi phuong đanh bong truc dien xuong phan san cua minh: nguoi choi đung tren luoi nhay len va đua tay len cao het muc co the (neu đuoc, co the đua tay qua phan san ben kia) đe "block" (chan banh) qua banh đoi phuong. Neu banh xuong gan đen mat đat, vuot qua hang chan, nhung nguoi con lai cua đoi phong thu co the co gang chan bong khong cho cham mat đat bang cach "dig" (đao) (thuong la dung tay thuan đe chuyen hoac lai mot cach kho khan trai banh). Sau khi đao thanh cong, đoi chuyen sang the tan cong.
Tro choi tiep tuc nhu tren, đo va đanh bong tro lai ben kia, đen khi bong cham đat hoac nguoi choi pham loi. Loi thuong gap nhat la khong the đua đuoc bong qua phan san đoi phuong sau 3 lan cham bong, hay lam bong cham mat đat ben ngoai phan san thi đau. Qua bong đuoc tinh "in" (trong san) neu bat ki phan nao cua trai bong cham đat tu vach bien va vach cuoi san tro vao, va mot cu đap manh co the lam bien dang qua bong đen noi khi cham đat tuong nhu no ra ngoai nhung thuc su no lai trong san. Nguoi choi co the khong che bong tu ngoai san neu bong bay ra ngoai phan san thi đau.
Cac loi thuong gap khac la nguoi choi cham bong lien tuc 2 lan (tru 1 lan chan bong), nguoi choi "catching" (cam bong), cham luoi truoc khi luot banh ket thuc, hay đua bat ki bo phan co the nao qua duoi luoi sang phan san đoi phuong. Co rat nhieu loi đuoc đinh nghia trong luat choi, hau het la cac loi hiem gap. Nhung loi nay thuong la hang sau hay libero đap banh hay chan banh (nguoi choi o hang sau co the tham gia tan cong neu ho nhay đap banh tu sau vach 3 met), nguoi choi khong o đung vi tri khi trai bong đuoc giao, tan cong cu giao bong truc dien hoac tren luoi, su dung nguoi choi khac đe choi bong, đap vach bien cuoi san khi giao bong, thoi gian giao bong qua 8 giay hay giao bong truoc khi trong tai cho phep, hay choi bong khi bong con đang o phan san đoi phuong.


= Tinh điem =
Khi bong cham đat ben trong phan san quy đinh hay co nguoi pham loi, đoi khong pham loi đuoc tinh 1 điem, du ho giao banh hay khong. Neu bong cham vach, trai bong đo đuoc tinh trong san. Đoi gianh đuoc điem se giao banh o luot tiep theo. Neu đoi ghi điem khong giao trai banh truoc đo, thi cac thanh vien trong đoi phai quay vong vi tri theo chieu kim đong ho. Tro choi tiep tuc, voi đoi nao đat 25 điem truoc (va hon đoi phuong toi thieu 2 điem) thang set đau đo. Tran đau theo the thuc đanh 5 an 3 va neu phai đanh đen set thu 5 thi đoi chien thang set chi can đat 15 điem truoc (van phai cach đoi phuong 2 điem) se la đoi thang tran. (Cach tinh điem khac voi tung giai đau va cap đo; giai o cac truong cap 3 thuong chi đanh 3 set an 2; giai NCAA) van đanh đen 25 điem trong ca nam set o mua giai 2008.) 
Truoc 1999, điem so co the đuoc ghi chi khi đoi ghi điem la đoi giao bong va moi set chi đanh đen 15 điem. FIVB thay đoi bo luat vao nam 1999 (voi viec thay đoi bat buoc vao nam 2000) sang su dung bo luat hien tai (thuong đuoc biet duoi ten "rally point system" (he thong tinh điem theo luot đanh), chinh thuc lam cho moi tran đau co the tinh toan đuoc thoi gian cung voi de du đoan va than thien voi viec phat song tren truyen hinh.


= Libero =
Nam 1998, vi tri libero đuoc gioi thieu rong rai tren toan the gioi. Libero la vi tri co ki nang phong thu đac biet: libero phai mac đo tuong phan khac han voi cac vi tri con lai tren san va khong đuoc phep chan bong hay tan cong khi bong nam hoan toan tren mep luoi. Khi luot đau chua bat đau, libero đuoc quyen thay nguoi cho bat ki vi tri nao o hang sau cua đoi, ma khong can thong bao voi trong tai, Viec thay nguoi nay khong đuoc tinh vao gioi han so lan thay nguoi trong mot set cua moi đoi, mac du libero co the chi thay the cho 1 nguoi duy nhat cua đoi.
Libero co the đuoc choi nhu o vi tri chuyen 2 voi mot gioi han nhat đinh. Neu libero chuyen bong cao hon tay thi phai đung sau vach 3 met (khong đuoc phep đap len vach); neu khong, trai bong khong đuoc phep dung đe tan cong truoc vach 3 met. Chuyen bong duoi tay co the đuoc thuc hien o bat ki vi tri nao tren san.
Libero thong thuong la nguoi gioi ki nang phong thu nhat trong đoi. Ngoai ra, con co mot bang theo doi cac libero cua trong tai đe kiem soat libero nao thuc hien thay nguoi. Co the chi co duy nhat 1 libero trong 1 set (game), nhung cung co the co nhieu libero khac nhau trong moi set đau moi (game moi).
Them nua, libero thuong khong đuoc phep giao banh, theo bo luat quoc te, tru giai NCAA cua nu, đen khi bo luat sua đoi nam 2004 cho phep libero đuoc phat bong, nhung chi trong truong hop quay vong đac biet. Đieu nay chi chap thuan đoi voi 1 nguoi duy nhat ma libero the cho, khong phai tat ca nhung ai ma libero co the the cho). Bo luat thay đoi đa cho phep cac truong cap 3 va cap 2 choi ngay sau đo.
Ky thuat tan cong duy nhat cua Libero khi thi đau trong nha co le la tang bong doi tran, loi dung trong truong lam mot qua bong vai tram gam tang thanh vai kg khi doi tu tran nha thang xuong phan san đoi phuong, gay kho khan trong viec đo bong. Tuy nhien đay la mot ky nang khong de. Libero đuoc quyen ra vao san tu do ma khong can thong bao voi trong tai voi muc đich la đe cho cac chu cong vao nghi.


= Nhung thay đoi trong bo luat hien tai =
Nhung sua đoi khac đuoc ban hanh nam 2000 bao gom cho phep phat bong đuoc cham luoi, mien la bong leo luoi va qua đuoc phan san ben kia. Cung nhu mo rong pham vi đuoc phat bong ra moi noi trong pham vi san tren ly thuyet. Nhung sua đoi khac đuoc thuc hien đe giam nhe cac loi om bong hay cham bong 2 lan lien tiep, nhu cho phep cham banh nhieu lan đoi voi 1 nguoi choi ("double-hits").
Vao nam 2008, NCAA đa thay đoi mot chut trong viec tinh điem chien thang o 4 set đau tien tu 30 xuong 25 đoi voi nu (đoi voi nam van la 30). Neu nhu phai đanh set quyet đinh (set thu 5), điem so toi thieu yeu cau la 15. Them vao đo, thuat ngu "game" đuoc dung đe thay the cho "set".
Nhung thay đoi trong luat đa đuoc cong bo boi FIVB trong nhung nam gan đay, va ho phat hanh bo luat cap nhat va nam 2009.


Ki thuat đanh bong chuyen Cac đoi tham gia phai nam vung cac ki thuat sau: giao bong, bat buoc 1, chuyen 2, tan cong/đap bong, chan bong va cuu bong. Cac ki thuat nay con chua đung nhieu ki nang cao cap, chuyen biet hon sau nhieu nam phat trien, hoan thien va gio đay đa tro thanh tieu chuan co ban cua bong chuyen chuyen nghiep.


= Giao bong =
 

Nguoi phat bong đung tu ngoai vach cuoi san đe giao bong, co gang đua bong sang phan san đoi phuong. Nguoi phat bong phai lam cho bong co đuong bay that kho va nhanh xuong mat đat phan san đoi phuong đe đoi phuong khong the đo hay kiem soat đuoc bong. Qua giao banh đuoc goi la "ace" (giao bong an điem truc tiep) khi đoi phuong khong the đon đuoc cu giao banh (đe banh cham đat) hay khong kiem soat đuoc va đe banh đi ra ngoai san.
Trong bong chuyen hien đai, co rat nhieu cach giao banh đuoc chap nhan:

Underhand (giao banh thap): la cu giao banh ma nguoi giao banh đanh banh bang canh tay tu duoi len thay vi nem len va đap banh. Giao banh thap rat it thay o cac giai bong chuyen chuyen nghiep vi trai bong đuoc giao rat de dang kiem soat đuoc.
Sky Ball Serve: mot dang cua giao banh thap nhung o đay trai banh đuoc đanh sao cho bay cao het muc co the len tren khong trung đe no rot xuong thanh mot đuong thang. Cach giao banh nay đuoc tao va su dung boi rat nhieu đoi bong chuyen o Brazil nhung bay gio đa loi thoi. O Brazil, cu giao banh nay con đuoc goi la Jornada nas Estrelas (Du hanh giua cac vi sao).
Topspin: la cu giao banh ma nguoi giao banh nem bong cao len khong trung va đanh bong bang co tay, tao cho no đo xoay lon đu đe lam trai banh lao cam xuong mat đat ngay khi bay qua luoi. Ki thuat nay can phai đanh that manh vao bong va nham thang vao mot vi tri xac đinh ben phia đoi phuong (co the la san hoac nguoi). Đay cung la ki thuat it đuoc su dung trong bong chuyen chuyen nghiep.
Float: la ki thuat giao banh cao nhung khong cung cap cho no đo xoay nen rat kho xac đinh huong bay cho bong, giong nhu knuckleball trong bong chay.
Jump Serve: la ki thuat giao banh cao ma nem bong that xoay len khong trung, sau đo nguoi giao banh lay đa dam nhay đe đanh that manh va xoay vao trai banh. Đay la cach giao pho bien trong bong chuyen o cac truong trung hoc va cac giai chuyen nghiep.
Jump Float: ki thuat giao banh cao ma trai banh đuoc nem cao vua đu đe nguoi giao banh co the nhay len truoc khi đanh đuoc trai banh gan giong nhu float serve. Trai bong đuoc nem thap hon topspin jump serve, nhung vi tri cham banh van la o tren khong trung. Cu giao banh nay tro nen pho bien trong cac truong trung hoc va nguoi choi chuyen nghiep vi no rat kho đe co the đoan đuoc huong đi cua bong.


= Bat buoc 1 =

Con đuoc goi nhan bong, bat buoc 1 la ki thuat đe khong che bong cua đoi phuong đanh sang. Viec khong che bong khong nhung ngan khong cho bong cham phan san đoi minh ma con đe thuc hien viec chuyen bong cho chuyen 2 kien tao đot tan cong.
Ki thuat bat buoc 1 gom 2 ki thuat co ban: đo buoc 1 bang canh tay, hoac bung bong, vi tri cham bong la o tren 2 canh tay, gan voi mat phang that lung; đoi voi bung bong thi ki thuat đo, giong nhu chuyen 2, dung đe khong che bong tren đau bang ngon tay. Ca hai phuong phap đeu đuoc chap nhan trong bong chuyen chuyen nghiep, tuy nhien đoi voi bong chuyen bai bien lai co mot chut thay đoi.


= Chuyen 2 =

Chuyen 2 thuong se la nguoi cham bong lan thu hai cua đoi nhan bong. Muc đich chinh la đieu chinh bong sao cho đong đoi co the de dang tan cong đoi phuong. Vi tri chuyen 2 đung ngang hang voi hang chan cua đoi la vi tri so 3, va đay cung vi tri toi quan trong quyet đinh ai se la nguoi tan cong trong đoi.
Cung nhu bat buoc 1, chuyen 2 co the su dung ki thuat bat buoc 1 (đo bong hoac bung bong). Nhung vi tri nay cho phep nguoi choi co nhieu kha nang đieu khien bong hon; đo bong đuoc su dung khi bong qua thap, khong the bung bong đuoc hay nhu trong bong chuyen bai bien, viec bung bong bi luat choi han che rat nhieu. O vi tri chuyen 2, nguoi choi co the chuyen bong ra truoc mat hoac sau đau. Nguoi thuc hien chuyen 2 cung đuoc phep thuc hien viec khong che bong tren khong trung neu bong roi vao vi tri qua gan luoi (khong the khong che bong khi đung duoi đat). Chuyen 2 thuong đung o vi tri cach mep trai san khoang ⅔, va huong mat ve ben trai (vung rong cua luoi ma nguoi choi co the thay đuoc).
Đoi luc chuyen 2 co the thuc hien viec đanh bong truc tiep sang san đoi phuong ma khong can phai chuyen bong cho đong đoi. Ki thuat nay đuoc goi "dump". Dump pho bien nhat la đay bong ra sau hoac phia truoc cua chuyen 2 cua đoi phuong đen vi tri so 2 va 4. Chuyen 2 nhieu kinh nghiem co the bung bong cao va sau ve cach cuoi san cua đoi phuong hoac thuc hien viec đap banh ngay tu lan cham banh thu 2.


= Tan cong / đap bong =

Tan cong, con goi la "spike" (đap bong), thuong se la nguoi cham bong lan thu ba cua đoi. Muc tieu cua viec nay la lam cho trai bong lao xuong mat đat đoi phuong ma khong the bi ngan chan. Chu cong thuc hien cac buoc chay nham tao đa tiep can bong ("approach"), nhay va đap bong.
Ly tuong nhat la vi tri cham bong đat đuoc khi cu nhay đat đo cao cuc đai. Tai thoi điem tiep xuc bong, canh tay đap bong gio cao het muc tren đau, don het suc đap thang vao trai bong, tao vi tri tiep xuc banh cao nhat co the đe tao đuoc luc đanh manh nhat. Nguoi đap bong quat manh canh tay xuong, gap co tay, va đong thoi gap toan bo co the mot cach nhanh chong đe "lai" bong. "Bounce" (nhoi bong) la tu thong tuc đe chi cu đap manh (gay tieng đong lon) lam trai bong đap vuong goc mat đat va nay cao len khong trung. "Kill" (giet chet) la tu thong tuc đe chi đot tan cong ma đoi phuong khong the tra đuoc bong đong nghia voi viec ghi đuoc điem.
Bong chuyen hien đai co nhieu ki thuat tan cong khac nhau:

Backcourt (hay backrow)/pipe attack: la đot tan cong do hang sau thuc hien. Nguoi thuc hien bat buoc phai nhay tu sau vach 3 met truoc khi cham bong, nhung đuoc quyen đap xuong phan san truoc vach 3 met sau khi đap bong.
Line and Cross-court Shot (đap dan bien): khi bong bay thang theo mot đuong cong song song voi vach bien, hoac cheo san tao thanh mot goc. Cu đap dan bien (đap cheo san) voi mot goc ro ret thuong cho ket qua la mot đuong bong sac va cham xuong phan san truoc vach 3 met, con đuoc goi la cut shot.
Dip/Dink/Tip/Cheat/Dump: nguoi choi khong co gang đap bong, chi cham nhe vao bong đe banh roi vao phan san nam ngoai tam voi cua hang thu.
Tool/Wipe/Block-abuse: nguoi choi khong co tao ra đot tan cong gay kho khan cho đoi thu, ma chi đap bong cham hang chan đoi phuong bay ra ngoai.
Quick hit/"One" (đap nhu): cu tan cong (thuong do vi tri so 3 thuc hien) ma viec tiep can va nhay đap thuc hien truoc khi chuyen 2 đua bong. Cu chuyen 2 đo (con goi la "quick set" (chuyen nhanh)) chi đua bong đen vua đu tren mep luoi cho vi tri so 3 đung va viec đap bong gan nhu xay ra ngay tuc khac. Đap nhu to ra rat hieu qua boi viec gay roi loan hang chan đoi phuong.
Slide: la mot bien đoi cua đap nhu, vi tri so 3 đung va đap banh tu phia sau chuyen 2.
Double quick hit/"Stack"/"Tandem": cung la mot bien đoi khac cua đap nhu ma o đo, co đen hai nguoi tham gia nhay len đap bong, mot o phia truoc va mot tu phia sau hoac ca hai cung o phia truoc chuyen 2; ca hai thuc hien đap nhu cung luc. Đieu nay cung co dung đe vo hieu hoa hang chan cua đoi phuong đe cho nguoi thu 4 tham gia tan cong đap bong ma co the khong gap hang chan nao.


= Chan bong =

Chan bong la ki thuat danh cho nhung nguoi co vi tri đung ngay duoi luoi đe ngan cac đot tan cong cua đoi phuong sang phan san đoi minh.
Chan bong ma chi chan đot tan cong cua ben kia va giu khong cho bong sang phan san cua đoi minh, con goi la tan cong. Mot van đong vien co ki thuat tot co the nhay len, đua gan nhu toan bo canh tay sang phan san ben kia va chan banh cua đoi phuong. Đieu nay đoi hoi phai đe phong huong bay cua bong ngay khi đot tan cong dien ra. No con đoi hoi phai su phoi hop that tot cua chan đe tao ra mot hang chan hieu qua.
Cu nhay cung can phai tinh toan chinh xac ve thoi điem nhay ngay khi bong bay qua luoi. Long ban tay đuoc đieu chinh nghieng xuong tao goc khoang 45-60 đo ve phia san đoi phuong. Tu "roof" (trong tieng Anh co nghia la "noc nha") đuoc dung đe chi nhung cu chan bong ma huong toan bo luc va đuong bay cua banh thang xuong mat đat cua san đoi phuong, ngay khi đoi phuong đap bong vao mat huong xuong cua canh tay.
Nguoc lai, cu chan bong đuoc goi la phong thu, hoac "soft block" (chan nhe) khi muc tieu chinh chi la khong che đe giam luc tan cong va đieu chinh huong bay cua bong sao cho đoi minh co the de dang tiep can. Mot cu "soft block" hoan hao thuong la hai canh tay đua thang len va long ban tay hoi ngua len, ngon tay nghieng ve phia sau.
Chan bong con đuoc xep loai dua vao so luong thanh vien tham gia chan banh. Co the co 1, 2 hay 3 nguoi cung tham gia chan bong. Mot cu chan thanh cong la cu chan bong sao cho đoi phuong bi "roof", cu chan khien cho luc tan cong cua đoi phuong bi triet tieu hoac lam cho bong bay đon gian đe cho đoi minh de dang khong che bong đuoc coi cu chan thanh cong.
Cung mot luc, vi tri chan bong cung anh huong đen vi tri cua hang chan đoi phuong khi ma chu cong đoi phuong thuc hien đot tan cong.


= Cuu bong =

Cuu bong la ki thuat ngan khong cho bong cham đat sau đot tan cong cua đoi thu hoac nhung lan đo hong cua đong đoi, chu yeu đuoc su dung khi bong gan nhu cham đat. Be ngoai, ki thuat nay trong giong voi đo buoc 1 hoac bung bong: đua toan bo canh tay ra đo bong nhung van khac voi ki thuat o cho dung ngon tay hoac 2 canh tay khep lai đe cham bong.
Mot so ki thuat đac biet con pho bien hon cuu bong hoac đo buoc 1. Nguoi choi co the lao minh ve phia bong va tiep đat bang nguc đe vuon tay đen vi tri bong sap cham đat đe ngan đieu đo xay ra, ki thuat đo con goi la "pancake". Ki thuat nay rat thuong đuoc su dung trong bong chuyen trong nha.
Đoi luc nguoi choi co the nga han nguoi ve phia truoc that nhanh đe cuu bong. Ki thuat nay đoi hoi phai co them ki thuat đe lan minh nham tranh chan thuong.


Huan luyen vien = Co ban =
Huan luyen vien trong bong chuyen co the đuoc chia lam hai loai: huan luyen vien chien thuat va huan luyen vien the luc. 2 muc tieu chinh cua huan luyen vien chien thuat la chien thang tran đau va sap xep chien thuat thi đau cho đoi. Huan luyen vien the luc co nhiem vu la chu trong vao su phat trien, tien bo cua van đong vien thong qua viec bo sung cac bai tap ki nang co ban đuoc goi la "drills" (ren luyen). Ren luyen tap trung vao viec lap đi lap lai nhieu lan va tap luyen cac ki thuat di chuyen, đac biet la chay san, vi tri đung co lien quan đen nhung nguoi khac trong đoi, va tiep xuc bong. Huan luyen vien se xay dung cac bai tap mo phong lai cac tinh huong trong tran đau tang toc đo di chuyen, kha nang phong thu, tinh toan thoi điem, giao tiep voi cac thanh vien khac trong đoi, va lam viec theo nhom. Tuy vao tung muc tieu cu the ma huan luyen vien se thay đoi cac bai tap đe đat đuoc yeu cau chien thuat cua toan đoi. American Volleyball Coaches Association la to chuc lon nhat tap trung danh rieng cho viec cung cap cac trong tai cho bong chuyen.


Chien thuat = Cac vi tri tren san =
Co 5 vi tri tren san đoi voi cac đoi o cap đo uu tu. Chuyen 2 (Setter), Chu Cong (Outside Hitter/Left Side Hitter), Phu Cong (Middle Hitter/Middle Blocker), Đoi Chuyen (Opposite Hitter/Right Side Hitter). Moi vi tri đeu co mot vai tro rieng đac biet trong viec chien thang tran đau.

Chuyen 2 co nhiem vu đieu phoi cho đot tan cong cua toan đoi. Ho phai la nguoi cham bong lan thu 2 va trach nhiem chinh trong viec đua bong đen đung vi tri cua cac tay đap đe ghi điem. Ho phai co kha nang lam viec voi cac tay đap, sap xep đe giu nhip cho toan đoi va chon tay đap phu hop cho đot tan cong đe chuyen banh. Chuyen 2 phai nguoi nhanh nhen, co kinh nghiem, chien thuat đung đan va co toc đo trong viec di chuyen khap mat san.
Libero la chuyen gia phong thu, nguoi co trach nhiem đo buoc 1/ cuu bong cho toan đoi. Ho thuong la nguoi co phan ung nhanh nhat tren san va kha nang bat buoc 1 cuc tot. Libero co nghia la "tu do" đong nghia voi viec ho co the thay the cho bat ki ai tren san trong tran đau. Ho khong can phai cao, vi ho khong can choi bong tren luoi, đieu nay cho phep nhung van đong vien thap voi kha nang bat buoc 1 tot va ki nang phong thu sieu hang co đuoc mot vi tri quan trong trong thanh cong cua toan đoi. Nguoi đuoc chon la libero trong đoi co the chi đuoc quyen thay the cho mot vi tri duy nhat trong đoi. Libero phai trang phuc khac mau so voi cac thanh vien con lai trong đoi.
Phu cong la nhung vi tri co the trien khai cac đot tan cong chop nhoang thuong o gan vi tri cua chuyen 2. Ho con la nhung chuyen gia phong thu, boi ho vua phai co gang chan đot tan cong nhanh cua đoi vua phai ngay lap tuc lap mot hang chan kep tai bien. O cac đoi khong phai moi tap choi, moi đoi đeu co 2 middle hitter.
Chu cong tan cong tu phia bien trai coc bien (antenna). Outside hitter thuong la tay đap chu yeu trong đoi va nhan hau het cac đuong chuyen tu chuyen 2. Nhung trai bat buoc 1 khong tot thuong đuoc chuyen cho outside hitter hon la middle hay opposite hitter. Boi hau het cac đuong bong chuyen cho outside hitter đeu cao, outside hitter co the mat mot khoang thoi gian đe tiep can bong, thuong la bat đau lay đa tu ngoai vach bien san. Trong cac tran đau tu nghiep du tro len, thuong co 2 outside hitter o moi đoi trong tran đau.
Đoi chuyen đam nhan viec phong thu o khu vuc duoi luoi. Nhiem vu chinh cua ho la tao ra mot hang chan tot đe chan cu đap tu outside hitter cua đoi phuong va đong vai tro la mot chuyen 2 phu. Chuyen 2 cua đoi phuong thuong đua ve phia ben phai cua antenna.


= Đoi hinh =
Co 3 đoi hinh thi đau tieu chuan trong bong chuyen đuoc biet đen duoi ten "4-2", "6-2" va "5-1", đieu nay phu thuoc so luong cac tay đap va chuyen 2 o tren san. 4-2 la đoi hinh co ban đuoc su dung boi nhung nguoi moi choi, trong khi đoi đoi hinh 5-1 lai la đoi hinh pho bien o bong chuyen đang cap cao.


 4-2  Đoi hinh 4-2 co đen 4 tay đap va 2 chuyen 2. Chuyen 2 thuong chuyen banh tu giua hoac ben phai cua hang tren. Đoi se co 2 tay đap o vi tri tuong ung. Trong đoi hinh quoc te 4-2, chuyen 2 thuong chuyen bong tu vi tri ben phai. Đoi hinh 4-2 quoc te co the de dang chuyen thanh cac đoi hinh tan cong khac.
Cac chuyen 2 se xep hang đoi dien nhau trong cac lan quay vong đoi hinh. Hang tieu bieu thuong co 2 outside hitter. Bang cach xep nhu vay, cac thanh vien đeu se đung đung vi tri o hang truoc hoac sau. Sau khi giao bong, nguoi đung o tri hang truoc đeu thay đoi vi tri cua minh đe chuyen 2 luon đuoc đung o giua luoi. Mat khac, mot chuyen 2 se di chuyen vao vi tri ben phai luoi va co ca tay đap giua va tay đap bien; điem bat tien o đay la thieu offside hitter, đieu nay cho phep mot trong cac tay chan cua đoi phuong "choi an gian" o hang chan giua.
Điem bat tien cua đoi hinh tan cong nay la chi co 2 tay đap, đay đoi vao tinh the co it cac vu khi tan cong.
Mot điem ro rang nua la co the thay chuyen 2 chinh la đong luc cho đot tan cong, mac du đieu đo lam suy yeu đot tan cong, boi khi chuyen 2 đung o giua san, ho co the 'tip' hay 'dump'. Đieu đo đong nghia voi viec hang chan cua đoi phuong phai đe phong voi ca chuyen 2 nen trong mot vai truong hop se đe lo so ho va giup cho tay đap cua đoi minh co the tan cong de dang hon.


 6-2  Đoi hinh 6-2, nguoi choi thuong tu hang sau lao ve phia truoc đe chuyen 2. 3 nguoi choi đung o hang truoc đeu o vi tri san sang tan cong. Cung luc, toan bo 6 nguoi tren san đeu co the la tay đap, trong khi co hai nguoi hoat đong nhu la mot chuyen 2. Vay nen đoi hinh 6-2 thuc ra la đoi hinh 4-2, nhung chuyen 2 o hang sau la nguoi thuc hien cham bong lan 2. Đo hinh 6-2 mo rong đoi hoi co toi 2 chuyen 2, nguoi ma se chuyen len hang tren lan nhau sau moi lan quay vong đoi hinh. Nhu la mot su ho tro cho chuyen 2, viec nang hang se co 2 tay đap giua va 2 tay đap bien, luon luon se co mot trong cac vi tri nay nam o hang truoc hoac hang sau. Sau khi gia banh, nguoi choi o hang truoc se di chuyen đen vi tri đung cua minh.
Loi điem cua đoi hinh nay la luon co 3 tay đap o tu the san sang, nhieu nhat trong cac kha nang tan cong. Tuy nhien, khong chi đoi hinh 6-2 đoi hoi đoi phai co 2 chuyen 2 tot, ma con phai la nhung nguoi chan bong hieu qua khong chi o vi tri chuyen 2. O đang cap quoc te, chi co đoi tuyen nu quoc gia Cuba moi su dung đoi hinh nay. No cung đuoc dung trong đoi nu NCAA, mot phan cua cac bo luat khac nhau cho phep toi 12 lan thay nguoi trong 1 set (khac voi viec cho phep thay nguoi 6 lan trong bo luat chuan).


 5-1  Đoi hinh 5-1 chi co mot vi tri lam nhiem vu chuyen 2 duy nhat ngay ca khi đoi quay vong đoi hinh. Vi vay đoi se co 3 tay đap o hang tren chi khi chuyen 2 o hang duoi, va chi co 2 khi chuyen 2 o hang tren, vay nen ta co the co toi 5 tay đap.
Nguoi đung đoi dien voi chuyen 2 trong vong quay 5-1 đuoc goi la opposite hitter. Nhin chung, opposite hitter khong đo buoc 1; ho đung sau đong đoi khi đoi phuong phat bong. Opposite hitter co the đuoc su dung nhu la phuong an tan cong thu 3 (back-row attack) khi chuyen 2 đang o hang tren: đay la phuong an thuong đuoc su dung đe tang suc tan cong trong cac đoi hinh hien đai. Binh thuong opposite hitter la nguoi co nhieu ki nang tan cong nhat trong đoi. Back-row attack thuong đen tu vi tri ben phai cua hang duoi, vi tri so 1, nhung lai gia tang kha nang cua vi tri so 6 trong bong chuyen đinh cao.
Loi điem lon nhat cua đoi hinh nay la chuyen 2 luon co 3 tay đap đe chuyen bong. Neu chuyen 2 lam tot nhiem vu cua minh thi hang chan giua cua đoi phuong se khong co đu thoi gian đe chan bong cung voi tay chan bien, tang kha nang thanh cong khi tan cong.
Con co mot vai loi điem khac nhu, giong nhu đoi hinh 4-2: khi chuyen 2 o hang tren, nguoi đo co quyen nhay len va thuc hien "dump" bong sang ben kia. Đieu nay cung gop phan lam roi loan hang thu cua đoi phuong: chuyen 2 cung co the nhay va dump hoac chuyen bong cho tay đap đang cho san. Mot chuyen 2 tot se nhan biet đuoc nay đe chon thoi điem thich hop va phuong an tan cong thich hop đe dump hay chi can chuyen la đu đe lam roi loan hang thu đoi phuong.
Đoi hinh tan cong 5-1 thuc chat la su ket hop cua 6-2 va 4-2: khi chuyen 2 o giua hang tren, đot tan cong trong nhu cua 4-2; khi chuyen 2 o hang duoi, đot tan cong trong nhu cua 6-2.


Cac bien the cua bong chuyen va tro choi lien quan Co rat nhieu bien the dua tren cac quy tac co ban cua bong chuyen. Pho bien nhat trong đo la Bong chuyen bai bien, la mon bong chuyen choi tren cat voi chi hai nguoi o moi ben, va la bien the đang canh tranh voi bong chuyen trong viec pho bien rong rai.
Mot vai tro choi co lien quan đen bong chuyen bao gom:

Footvolley: Mon the thao xuat phat tu Brazil, khong dung ban tay va canh tay nhung hau nhu lai giong bong chuyen bai bien.
Hooverball: pho bien boi tong thong Herbert Hoover, choi voi luoi bong chuyen va bong the duc; tinh điem nhu tennis, nhung trai banh đuoc bat lai va nem qua ben kia. Trong luong cua trai bong co the khien nguoi choi van đong kha met; hang nam cung co giai thuong nien đuoc to chuc o West Branch, Iowa.
Newcomb ball (đoi luc đoc la "Nuke 'Em"): trong game nay, bong đuoc bat va nem thay vi đanh; no tung canh tranh tinh pho bien voi bong chuyen đen thap nien 1920.
Prisoner Ball:cung đuoc choi tren san bong chuyen va bong chuyen, muc tieu la lam cho đoi thu ra khoi san.
Throwball tro nen pho bien voi nu sinh o YMCA College of Physical Education o Chennai (An Đo) trong thap nien 1940.
Towel volleyball: la mot tro choi giai tri thuong đuoc to chuc pho bien o ngoai troi. Tro choi dien ra tren san bong chuyen, nguoi choi tao thanh cap giu mot chiec khan va co dung no nem bong vao phan san cua đoi phuong. Ngoai ra, dang bong chuyen nay cung co the choi bang cach thay the khan bang chan, chi khac la no đuoc giu boi bon nguoi. Ngoai ra, con co the ton tai mot so bien the khac.
Wallyball: la bien the cua bong chuyen choi o san racquetball voi qua bong cao su.


Xem them Giai vo đich bong chuyen Viet Nam


Tham khao Lien ket ngoai FIVB
USA Volleyball
AVP
American Volleyball Coaches Association