Chuoi Cavendish la qua cua cac giong chuoi trong nong nghiep thuoc phan nhom Cavendish xep trong nhom chuoi tam boi AAA cua ho Chuoi (Musaceae).
Chung bao gom cac giong chuoi trong quan trong ve mat thuong mai nhu 'Dwarf Cavendish' (1888) va 'Grand Nain' ("chuoi Chiquita"). Ke tu nhung nam 1950, cac giong chuoi nay đa tro thanh cac loai chuoi đuoc giao dich quoc te nhieu nhat. Chung thay the chuoi Gros Michel (thuong đuoc goi la chuoi Kampala o Kenya va chuoi Bogoya o Uganda) sau khi cac loai chuoi nay bi dich benh Panama tan pha.
Chuoi Cavendish khong the sinh san huu tinh, thay vao đo đuoc nhan giong vo tinh. Do đo, tinh đa dang di truyen cua chuoi Cavendish la rat thap. Su thieu hut nghiem trong đa dang sinh hoc đong thoi voi thuc te la loai Cavendish đuoc trong thanh tung bui chuoi day đac trong cac khu vuon đoc canh ma khong he co bat ky loai hoac thuc vat tu nhien nao khac ho tro chung, co nghia la chuoi Cavendish cuc ky de bi benh tat, bi nam bung phat va đot bien gen co the dan đen su tuyet chung.


Lich su trong trot Chuoi Cavendish đuoc đat theo ten cua William Cavendish, Cong tuoc thu 6 cua Devonshire. Mac du chung khong phai la nhung mau chuoi đau tien đuoc biet đen o chau Au, nhung vao khoang nam 1834, Cavendish đa nhan đuoc mot chuyen hang chuoi (tu Mauritius) do tuyen uy cua Alton Towers (luc đo la noi o cua Ba tuoc Shrewsbury). Nguoi lam vuon va la ban cua ong, Ngai Joseph Paxton, đa trong chung trong nha kinh cua Chatsworth House. Cac cay trong nay đuoc Paxton mo ta thuc vat hoc la Musa cavendishii, theo ten cua Cong tuoc. Vi thanh tuu cong viec cua minh, Paxton đa gianh đuoc huy chuong tai Hiep hoi Lam vuon Hoang gia nam 1835.
Chuoi Chatsworth đuoc van chuyen đen nhieu noi khac nhau tren khap Thai Binh Duong vao thap nien 1850. Nguoi ta cho rang mot so lo hang trong so chung co the đa đen quan đao Canary, mac du cac tac gia khac tin rang chuoi o quan đao Canary đa co tu the ky XV va đa đuoc đua vao thong qua cac phuong tien khac, cu the la boi nhung nha tham hiem đau tien nguoi Bo Đao Nha, nhung nguoi đa thu đuoc chung tu Tay Phi sau đo lam lan truyen giong chuoi nay đen vung Caribe. Chuoi o chau Phi lan luot đuoc du nhap tu Đong Nam A vao Madagascar boi cac thuy thu nguoi Austronesia đau tien đat chan đen đay. Nam 1888, chuoi tu quan đao Canary đuoc Thomas Fyffe nhap khau vao Anh. Nhung qua chuoi nay hien đuoc biet la thuoc giong Dwarf Cavendish.
Chuoi Cavendish đuoc đua vao san xuat đai tra tu nam 1903 nhung khong co gi noi bat mai cho đen sau nay vao nhung nam 1950, khi benh Panama tan cong chuoi Gros Michel ("Big Mike") von chiem uu the truoc đo. Boi do chung đa đuoc trong thanh cong tren cung loai đat voi cac cay chuoi Gros Michel truoc đay, nhieu nong dan cho rang chuoi Cavendish co kha nang chong lai benh Panama tot hon. Trai nguoc voi quan điem nay, vao giua nam 2008, cac bao cao tu Sumatra va Malaysia cho rang benh Panama đa bat đau tan cong ca chuoi Cavendish.
Sau nhieu nam co gang ngan chan benh Panama xam nhap vao chau My, vao giua nam 2019, benh Panama Tropical Race 4 (TR4) đa đuoc phat hien tai cac trang trai trong chuoi o vung duyen hai Caribe. Khong co thuoc diet nam hieu qua đoi voi TR4, chuoi Cavendish co the se gap so phan tuong tu nhu chuoi Gros Michel.


Phan loai va danh phap Chuoi Cavendish la mot phan nhom cay trong tam boi (Nhom AAA) cua Musa acuminata.
Cac giong cay thuoc chuoi Cavendish đuoc phan biet boi chieu cao cua cay va cac đac điem cua qua, va cac giong cay khac nhau co the thong qua co quan chuc nang khac nhau đe xac đinh la khac biet. Cac dong vo tinh quan trong nhat san xuat qua bao gom: 'Dwarf Cavendish', 'Grande Naine', 'Lacatan' (bungulan), 'Poyo', 'Valery' va 'Williams' theo mot he thong phan loai giong cay trong. Mot phan loai khac bao gom: 'Double', 'Dwarf Cavendish', 'Extra Dwarf Cavendish', 'Grande Naine', 'Pisang Masak Hijau' (syn 'Lacatan') va 'Giant Cavendish' la mot nhom gom nhieu giong cay trong kho phan biet (bao gom 'Poyo', 'Robusta', 'Valery' va 'Williams'). 'Grande Naine' la giong chuoi quan trong nhat trong thuong mai quoc te, trong khi 'Dwarf Cavendish' la giong chuoi đuoc trong rong rai nhat. 'Grande Naine' con đuoc goi la chuoi Chiquita.


Tieu thu Đay la cac giong chuoi co gia tri thuong mai cao, tung chiem toi 47% tong san luong toan cau trong giai đoan 1998-2000 va la cac giong chuoi chiem san luong chinh tren the gioi.
Qua cua chuoi Cavendish đuoc an song, nuong, lam salad trai cay va đe bo sung cho cac mon thuc pham khac. Vo ngoai co mau xanh khi chuoi đuoc ban o cho va chuyen dan sang mau vang khi qua chin. Khi no chin, tinh bot đuoc chuyen thanh đuong khien qua co vi ngot. Khi đen giai đoan cuoi (giai đoan 7), cac "đom đuong" mau nau/đen phat trien. Khi chin qua muc, vo chuyen sang mau đen va thit nhao.
Chuoi chin tu nhien hoac đuoc thong qua mot qua trinh cam ung. Sau khi hai, chuoi co the tu chuyen sang mau vang voi đieu kien la chung đa đu tuoi vao thoi điem thu hoach, hoac co the cho tiep xuc voi khi ethylene đe gay chin. Chuoi đang trong qua trinh chuyen sang mau vang se phat thai ra ethylene tu nhien, đuoc đac trung boi su phat ra cac este co huong thom ngot ngao. Hau het cac nha ban le se ban chuoi o giai đoan 3–6, trong đo giai đoan 5–7 la ly tuong nhat đe tieu thu ngay lap tuc. Cac ma PLU đuoc su dung cho chuoi Cavendish la 4011 (mau vang) va 4186 (mau vang nho). Chuoi Cavendish huu co đuoc chi đinh PLU 94011.
Do co hinh dang giong duong vat nen đoi khi chung đuoc su dung trong cac lop hoc giao duc gioi tinh đe minh chung cach su dung bao cao su đung cach.


Benh cay trong Cac giong chuoi Cavendish, chiem khoang 99% luong chuoi xuat khau, chung rat de bi nhiem benh nam thuong đuoc goi la benh Panama. Chung cung co nguy co tuyet chung, boi vi chuoi Cavendish la mot loai sinh san khong co su thu tinh cua noan lam cho qua khong co hat va chi sinh san thong qua sinh san sinh duong hay con goi la nhan ban vo tinh, nen kha nang chong lai benh tat cua chung thuong thap. Phat trien kha nang khang benh phu thuoc vao nhung đot bien xay ra o cac đon vi cay giong do đo tien hoa cham hon so voi cac loai cay trong hat-nhan giong.
Viec phat trien cac giong trong khang benh la giai phap thay the duy nhat đe bao ve cay an qua khoi cac benh nhiet đoi va can nhiet đoi nhu benh heo do vi khuan va benh heo Fusarium, thuong đuoc goi la benh Panama. Viec thay the bang cac giong Cavendish moi co the se phu thuoc vao ky thuat gen, von bi cam o mot so quoc gia. Viec nhan giong cay trong thong thuong van chua the tao ra mot loai giong giu đuoc huong vi va thoi han su dung cho Cavendish. Nam 2017, Dale va cong su đa san xuat giong chuoi bien đoi gen khang benh Tropical Race 4.


Chu thich Lien ket ngoai Can This Fruit Be Saved? (Bai bao Popular Science, Thang 6 nam 2005)
Will Bananas Be Extinct in Ten Years?
Banana Nutrition Information & Label (Thang 8 nam 2009)
Yes, We Will Have No Bananas (Bai bao cua The New York Times vao thang 6 nam 2008 ve Dich benh Panama co kha nang anh huong đen chuoi Cavendish)