Carachipampa la mot ngon nui lua hinh non co tu The Pleistocen tai Argentina. No la mot phan cua mot khu vuc nui lua rong lon hon đa san sinh ra cac dong nham thach chu yeu la andesit. No đuoc bao quanh boi mot ho nuoc va mot chao muoi, trong đo tai ho nuoc đa hinh thanh mot he sinh thai do vi sinh vat tao ra.


Nui lua Carachipampa nam o tinh Catamarca thuoc mien tay bac Argentina. No la mot ngon nui lua hinh non mau đen voi đinh nam o phia đong nam cua vanh mieng nui lua, bao quanh la mot vung đat đuoc san sinh boi nham thach bat nguon tu phia tay bac cua ngon nui. Phan phia đong nam cua ngon nui đa bi sup. Đa co bao cao ve su xuat hien cua cac non tro bi xoi mon va cac vom dung nham. Cac dong nham thach đat đo day tu 2–6 met (6 ft 7 in–19 ft 8 in) va dai 8 kilomet (5,0 mi), chu yeu la andesit mafic tao thanh mot day magma calci-kiem. Cac khoang vat phenocryst chu yeu la amphibol, pyroxen va olivin. Cac mau đa tu nui lua đa đuoc phan tich.
Nui lua đa phun trao cach đay 750.000 nam va la mot phan cua giai đoan nui lua thu tu trong khu vuc. Co mot so trung tam nui lua mafic o phia nam Puna, bao gom khu vuc Antofagasta de la Sierra o phan phia bac  Nui lua Cerro Blanco o phia tay nam đa phun trao ignimbrit che phu đia hinh phia tay nam Carachipampa va van con đang hoat đong. Đia chan chieu song đa xac đinh đuoc mot di thuong toc đo thap ben duoi Carachipampa, ket noi no voi mot so nui lua lan can nhu Galan va Ojos del Salado. No đuoc goi la "Co the mac ma Cerro Galan", nam o phia bac Carachipampa; nui lua nam tren đuong ranh gioi cua no. Co mot đuong đut gay lon cua vo Trai Đat co ten la "Carachipampa-Farallon Negro". Đa co bang chung ve hoat đong tan kien tao tai Carachipampa.


Khu vuc xung quanh Ngon nui nam o trung tam va la điem thap nhat cua mot đong bang rong khong co thuc vat, rong 149 nhan 64 kilomet (93 mi × 40 mi), đay la mot trong nhung khu vuc co đo cao thap nhat o Puna. Ve phia tay, vuot qua mot day đoi la luu vuc Incahuasi, o phia đong co mot ranh gioi ro net voi Campo de Piedra Pomez, voi nhieu yardang (cho loi đia hinh) an sau vao cac lop ignimbrit. Cac lop tram tich đo tu Ky Permi va tram tich Ky Paleogen lo ra gan Carachipampa. Cac dang đa khac xung quanh đong bang Carachipampa co tuoi tu Đai Tan Nguyen Sinh đen Ky Devon. Luu vuc nay đuoc lap đay boi cac tram tich đat đo day 700 met (2.300 ft). Luu vuc nay noi bat voi nhung đun cat gio lon (cao toi 1,5 met (4 ft 11 in)), thuong đuoc hinh thanh boi gio; chung nam o phia tay nam Carachipampa trong mot thung lung chay ve phia Cerro Blanco. Gio đa loai bo cac vat lieu min, chi đe lai cac vat lieu hat tren đong bang va đe lai tram tich xoi mon tren cac vung đat ngap nuoc.


Khi hau va nuoc Khu vuc nay co khi hau lanh va kho, vi day Andes ngan chan đo am tu Đai Tay Duong thoi vao. Gio chu yeu thoi tu phia tay bac va co the rat manh, đieu nay giai thich cho đia hinh gio hinh thanh pho bien o Carachipampa. Cac đac điem khac cua khi hau bao gom buc xa tu ngoai cao, su dao đong nhiet đo lon hang ngay va hien tuong kho han thuong xuyen, khien moi truong song tuong tu nhu đieu kien tren sao Hoa.
Co hai nguon nuoc lon tai Carachipampa, chung bao quanh nui lua:

Laguna Carachipampa bao phu mot dien tich 0,079 kilomet vuong (0,031 dam vuong Anh). Nam o đo cao 2.915 met (9.564 ft) hoac 3.018 met (9.902 ft), no la ho sieu man va nuoc giau chloride va sulfat, aragonit lang đong. Nuoc ho chu yeu co tuoi tho hon 60 nam. Ho đuoc bao quanh boi cac ho nuoc nhiet dich, tat ca ho đeu co he sinh thai vi sinh vat tuong tu nhu nhieu ho khac o Puna, va chung đa đuoc so sanh voi cac moi truong co xua trong mieng nui lua Jezero tren sao Hoa. Cac vi sinh vat san sinh tham vi sinh vat, oncolit va stromatolit, chu yeu gom cac carbonat aragonit va dolomit. Chung keo doc dai khoang 2 kilomet (1,2 mi) cua ho, đoi khi hinh thanh cac lop phang. Mot so vi sinh vat co tu The Holocen. Cac loai chim hong hac sinh san tai Laguna Carachipampa; cac loai chim khac tu hop o Carachipampa bao gom ngong Andes va choi choi Puna.
Salar Carachipampa la mot chao muoi nam o phia nam-đong nam cua ngon nui. No co dien tich 50 kilomet vuong (19 dam vuong Anh) va đoi khi ngap nuoc, hinh thanh mot ho nuoc tam thoi. No đuoc bao phu mot phan boi cac tram tich do gio mang đen va đuoc bao quanh boi cac quat boi tu. Mot nui lua nho hon nam o phia nam cua chao muoi.
Co mot so dong nuoc, nhieu dong trong so đo chi la tam thoi, chung chay tu vao cac nguon nuoc cua Carachipampa. Cac nguon nay bao gom cac con song Pirica va Colorado va suoi o El Penon. It nhat mot con suoi cung cap nuoc cho mot nguon nuoc lon hon. Song Pirica va Colorado nho đo co the chay đen Carachipampa. Cac vung đat ngap nuoc chu yeu nam o phia bac Carachipampa va phu mot dien tich khoang 0,361 kilomet vuong (0,139 dam vuong Anh).
Trong qua khu co kha nang luu vuc nay đa keo dai đen Fiambala, truoc khi no bi tach ra boi hoat đong nui lua. Sau đo, hoat đong cua cac nui lua Antofagasta de la Sierra o xa hon ve phia bac đa khong con nguon nuoc cung cap tu phia bac mac du co kha nang nuoc van chay ngam tu Antofagasta đen Carachipampa. Cho đen 1905 nam truoc, khi hau am hon va mot them đat cao đa hinh thanh tai Laguna Carachipampa. Cac vung đat ngap nuoc va moi truong bai bien đa phat trien tu khoang 644 nam truoc.


Su dung boi con nguoi Thi tran El Penon nam o phia đong Carachipampa, va nui lua lan ho la mot điem đen du lich. Quoc lo 53 tu Belen đen Antofagasta de la Sierra, Catamarca đi qua Carachipampa. Khong co bang chung ve nong nghiep hoac cac đia điem khao co quanh Carachipampa, nhung nguoi dan Penon đa su dung cac vung đat ngap nuoc lam đong co. Vao nam 1978, đa co mot khu cu tru đuoc goi la Carachi Pampa. Bolivia đa tung tuyen bo quyen so huu phia nam vung Puna bao gom Carachipampa trong tranh chap Puna de Atacama đau the ky 20.
Vi cac đieu kien moi truong cuc ky khac nghiet, Carachipampa đa đuoc su dung nhu mot mo hinh sao Hoa tren Trai Đat. Alum va muoi đa đuoc khai thac tu Carachipampa va hien tai cong ty Lake Resources so huu quyen mot du an khai thac lithium tai Carachipampa. Ten goi co the tham chieu đen tu pampa nghia la "đong bang" trong tieng Quechua; mot phan goc tu đau tien co the la mot tham chieu đen kachi nghia la "muoi", hoac kachina, la mot loai đat trang, hoac qaranpampa nghia la "canh đong hoang".


Ghi chu Tham khao = Nguon =


Lien ket ngoai TOPONIMIA INDIGENA DEL VALLE DE COPIAPO. boi HERMAN CARVAJAL LAZO