Rhode Island ( ), ten chinh thuc Tieu bang Rhode Island (State of Rhode Island), la mot tieu bang nam trong vung New England cua Hoa Ky. Đay la tieu bang co dien tich nho nhat nuoc My voi dan so it thu 7, nhung lai la bang co mat đo dan so cao thu hai, chi sau New Jersey. Tuy ten goi dich sang tieng Viet la Đao Rhode, phan lon tieu bang lai nam trong luc đia. Ve vi tri đia ly, Rhode Island giap voi Connecticut ve phia tay, Massachusetts ve phia bac va phia đong, va Đai Tay Duong o phia nam. Mot phan nho đuong bien hang hai cua Rhode Island trung voi New York. Providence la thu phu va la thanh pho đong dan nhat cua Rhode Island.
Ngay 4 thang 5 nam 1776, Thuoc đia Rhode Island va Đon đien Providence la thuoc đia đau tien trong Muoi ba thuoc đia tuyen bo tach khoi Vuong quoc Anh, va la tieu bang thu tu ky Cac đieu khoan Hop bang vao ngay 9 thang 2 nam 1778. Bang nay tay chay đai hoi nam 1787, noi đe xuat Hien phap Hoa Ky va ban đau tu choi thong qua no; rot cuoc tro thanh tieu bang cuoi cung trong so 13 bang lap quoc đat chu ky vao Hien phap vao ngay 29 thang 5 nam 1790.
Tu luc gia nhap Lien bang vao nam 1790, ten chinh thuc cua tieu bang la Tieu bang Rhode Island va Đon đien Providence (State of Rhode Island and Providence Plantations). Vao thang 11 nam 2020, cu tri tai tieu bang bo phieu thong qua sua đoi hien phap cua bang, rut gon ten chinh thuc thanh Tieu bang Rhode Island (State of Rhode Island). Thay đoi nay co hieu luc vao ngay 30 thang 11 nam 2020 khi ket qua bo phieu đuoc chung thuc. Ten hieu cua tieu bang la "Tieu bang Đai duong" (Ocean State), nham nhac đen cac vinh bien lon chiem khoang 14% tong dien tich cua bang.


Ten goi = Nguon goc =
Mac du co chu Island (nghia la Đao trong tieng Viet) trong ten goi, phan lon Rhode Island lai nam trong phan luc đia Hoa Ky. Truoc nam 2020, ten chinh thuc cua bang la Tieu bang Rhode Island va Đon đien Providence do ket qua cua viec sap nhap bon Khu dan cu thuoc đia. Hai khu dan cu Newport va Portsmouth nam tren mot hon đao ngay nay co ten goi la Đao Aquidneck nhung vao thoi Thuoc đia co ten la Đao Rhode (Rhode Island). Đon đien Providence la ten goi cua vung thuoc đia do Roger Williams lap ra o khu vuc thu đo Providence cua tieu bang. Vung đat thu tu la khu dan cu Warwick; do đo ma trong ten goi Providence Plantations su dung so nhieu.
Nguon goc cua tu Đao Rhode ngay nay van con đuoc tranh cai, nhung co the do anh huong tu hai su kien sau:

Nha tham hiem Giovanni da Verrazzano đa ghi ve su hien dien cua mot hon đao o cua Vinh Narragansett vao nam 1524 ma ong vi nhu đao Rhodes o ngoai khoi Hy Lap. Cac nha tham hiem chau Au ve sau khong the xac đinh đuoc hon đao ma Verazzano nhac toi chinh xac la hon đao nao, nhung dan đinh cu thuoc đia cho rang đay chinh la hon đao đo.
Adriaen Block đi ngang qua đao trong cuoc tham hiem vao nhung nam 1610, va ong đa mo ta no trong lan hoi tuong vao nam 1625 la "mot hon đao co sac đo" voi nguyen ban tieng Ha Lan vao the ky 17 la "een rodlich Eylande", đuoc cho đa bien thanh ten goi Đao Rhode. Cac nha su hoc cho rang "sac đo" ma ong noi toi chinh la mau la mua thu hoac la đat set đo o phia bo bien.
Lan đau tien ten "Rhode Island" đuoc dung cho đao Aquidneck trong van ban la vao nam 1637 boi Roger Williams. Ten goi nay đuoc dung chinh thuc cho hon đao vao nam 1644 nhu sau: "Aquethneck tu nay ve sau se đuoc goi la Isle of Rodes hoac Rhode-Island." Ten "Isle of Rodes" (Đao Rodes) đuoc dung trong van ban phap ly đen tan nam 1646.
Nhung nguoi Anh đinh cu đau tien o khu vuc Providence, do nguoi Narragansett giao cho Roger Williams vao nam 1636. Vao thoi điem đo, Williams chua đuoc su cho phep cua hoang gia Anh, vi ong tin rang nguoi Anh khong co quyen gianh đat trong lanh đia cua nguoi Narragansett va nguoi Wampanoag. Tuy vay, vao nam 1643, ong gui thu len Charles I cua Anh đe yeu cau đuoc cong nhan Providence va cac thi tran lan can la mot thuoc đia, do cac thuoc đia Boston va Plymouth lan can đe doa xam chiem thi tran. Ong đa dung ten goi "Providence Plantations" trong ban tau cua minh, trong đo chu plantation đuoc dung voi nghia la khu vuc đinh cu (settlement) hay thuoc đia (colony), chu khong phai la đon đien. Do đo ma "Providence Plantations" tro thanh ten goi chinh thuc cua vung thuoc đia nay tu nam 1643 cho đen nam 1663 khi hien chuong moi đuoc ban hanh. Nam 1790, sau Cach mang Hoa Ky, tieu bang moi ghep ca "Rhode Island" va "Providence Plantations" lai đe tro thanh "State of Rhode Island and Providence Plantations" (Tieu bang Rhode Island va Đon đien Providence).


= Thay đoi ten goi =
Tu plantation trong ten tieu bang bat đau tro thanh van đe gay tranh cai trong the ky 20 khi van đe no le va vai tro cua no trong lich su cua Rhode Island bat đau đuoc phan tich nhieu hon. Nhung nguoi muon bo tu plantation cho rang tu vung nay, đoi voi nhieu nguoi Rhode Island, la bieu tuong cua mot di san đan ap cung nhu tinh trang no le tai cac thuoc đia va tai Hoa Ky sau thoi ky thuoc đia. Nhung nguoi ung ho viec giu nguyen ten goi thi cho rang plantation chi đon gian la mot tu đong nghia voi khu vuc thuoc đia (colony) va khong he lien quan gi đen che đo no le.
Đai hoi đong bo phieu vao ngay 25 thang 6 nam 2009 đe to chuc mot cuoc tham do y kien vao thang 11 nam 2010 đe quyet đinh xem cum tu "and Providence Plantations" (va Đon đien Providence) co nen đuoc xoa khoi ten chinh thuc hay khong. Cuoc bau cu dien ra ngay 2 thang 11 nam 2010 voi ket qua la đai đa so nguoi dan (78% so voi 22%) muon giu nguyen ten goi goc.
Nam 2020, trong boi canh cac buoc bieu tinh George Floyd va phong trao đoi giai quyet triet đe nan phan biet chung toc co he thong tren ca nuoc, mot Thuong nghi si cua Tieu bang lai mot lan nua đe xuat đua van đe loai bo "and Providence Planations" ra khoi ten goi cua tieu bang vi "Du tu 'planations' co y nghia nhu the nao trong ngu canh lich su cua Rhode Island đi chang nua, no mang mot an tuong khung khiep khi noi ve lich su bi tham va phan biet chung toc cua đat nuoc chung ta." Ngay 22 thang 6 nam 2020, Thong đoc Gina Raimondo ban hanh menh lenh hanh phap bo "Providence Planations" ra khoi cac van ban va trang web chinh thuc cua tieu bang. Ngay 17 thang 6 nam 2020, Luong vien Rhode Island bo phieu thong qua viec đua van đe ve ten goi vao cuoc bau cu thang 11 nam 2020 đe mot lan nua lay y kien nhan dan. Lan nay, thay đoi đuoc thong qua sau khi ket qua bau cu đuoc chung thuc voi 52,8% phieu thuan va 47,2% phieu chong. 


Luat Phap Rohode island la mot trong ba bang duy nhat cua Hoa Ky hop phap hoa loan luan đong thuan va la bang duy nhat cua Hoa Ky khong co bat cu han che nao trong van đe nay( ohio se phat tu neu nhu nguoi pham toi la cha, me, nguoi giam ho con new jersey se phat tu neu nhu chua đu 18 tuoi, đo tuoi đuoc phep quan he tinh duc cua bang nay la 16 tuoi )


Cac thanh pho lon Dan so nam 2000.

Warwick (85.808)
Cranston (79.269)
Pawtuckket (72.958)


Tham khao