Đong tinh luyen ai trong nen van hoa Trung Hoa con tuong đoi chua ro rang mac du lich su co nhung ghi chep ve đong tinh luyen ai trong cac trieu đai phong kien. Hien nay, chinh quyen Trung Quoc khong coi đong tinh luyen ai la toi pham, nhung ngan chan viec tuyen truyen chu đe nay tren phim anh, truyen thong theo chinh sach chong lai nhung noi dung "tho tuc, vo đao đuc va khong lanh manh", nham bao ve van hoa truyen thong va đao đuc cua đat nuoc va tranh gay anh huong xau đen thanh thieu nien cua đat nuoc.


Thuat ngu va tieng long Tu đong tinh luyen (同性戀) chi tinh yeu cung gioi hay đong tinh luyen gia (同性戀者) chi nguoi yeu cung gioi đuoc dung chinh thuc. Tuy nhien tu đong chi (同志 – tongzhi) hay nu đong chi (女同志) thi pho bien hon trong cong đong nguoi đong tinh. Tu nay đuoc dung đau tien boi cac nha hoat đong đong tinh o Hong Kong, sau đo no đuoc dung nhu tieng long o Trung Hoa đai luc.


Quan điem co xua Viec co con đac biet la con trai đe noi doi tong đuong thi rat quan trong trong xa hoi Trung Hoa co xua cho nen mot nguoi đan ong co ban đoi la đan ong la khong hoan thanh bon phan. Ngoai ra, Lao giao đe cao Thuyet Am Duong nen moi quan he duong-duong giua hai nguoi đan ong la khong can bang va khong on đinh.
Tuy nhien khong co ton giao lon nao o Trung Hoa coi đong tinh luyen ai la toi loi nhu đao Co-đoc o phuong Tay. No khong đuoc liet ke trong danh sach hanh vi toi loi cua Khong giao. Khi nguoi đan ong đa hoan thanh bon phan va co con cai, chuyen co nguoi tinh nam gioi khong bi Khong giao coi la hanh vi toi loi.
Cung theo Lao giao, nguoi đan ong đuoc coi nhu la duong (陽, nam tinh), nhung cung đeu co mot chut am (陰, nu tinh) trong đo.


Quan he cung gioi trong van hoc Mot khia canh khac co tam quan trong đang chu y nhat thiet phai đuoc nhan manh la tam quan trong cua tinh ban nam gioi trong van hoa Trung Quoc co đai. Co rat nhieu vi du ve đieu nay trong tieu thuyet co đien Trung Quoc. Nhung cam giac nay thien ve tinh ban cua nam gioi hon la tinh cam đong gioi. Tuy vay, mot so tac pham khac nhu Hong Lau Mong co mo ta nhung nguoi nam co nhung hanh vi tinh duc voi nguoi cung gioi va ca khac gioi.
Van tho khieu dam thuong bi đot nhung ban thao con lai cua hop tuyen Bien nhi sai mo ta mot nam mon sinh theo đuoi mot nam mon sinh khac. Trong Qing Xia Ji, nguoi chien binh dung cam Zhang đa co hai nguoi vo nhung lai bi mot nguoi tre tuoi Zhong hap dan. Viec mot nguoi đan ong co tuoi chu đong voi mot đua con trai la mot chuyen pho bien. Tac pham xuat hien vao khoang nam 1630 đen 1640.


Lich su Đong tinh luyen ai đa đuoc ghi nhan tu thoi Xuan Thu cung nhu đoi Han ve sau, đac biet la moi quan he tinh cam cua nhieu hoang đe.
Thoi Xuan Thu Chien Quoc, vua Ve Linh Cong đa tung say me va sung ai Di Tu Ha, mot thanh nien thong minh, khoi ngo, tuan tu. Di Tu Ha đa tung lay xe cua vua đi tham me benh ma chua đuoc su đong y cua vua va tung moi vua an qua đao do minh đa can. Vua khong nhung khong phat anh ta ma con khen hieu thuan voi me va yeu quy vua. Moi tinh chia đao vi the ma hay đuoc nhac trong dan gian bang cau thanh ngu du đao đoan tu (余桃断袖). Khi Di Tu Ha khong con ve đep nhu xua, nha vua đam ra chan ghet, sau đo lai thich mot thanh nien khac la Cong Tu Trieu.
Cau thanh ngu me Long Duong bat nguon tu moi tinh cua Nguy An Ly vuong va cau hoc tro Long Duong quan rat đuoc nha vua sung ai.
Vi hoang đe anh minh va hieu thuan Han Van Đe, nguoi khai sang nen chinh tri Van Canh, rat yeu quy Đang Thong. Ho đi đau cung co nhau va đem thi ngu chung giuong. Nha vua cho Đang Thong nhieu vang bac va phong chuc đai phu trong trieu mac du Đang Thong chi la mot nguoi cheo thuyen khong biet y thuat. Sau nay nha vua con cho phep Đang Thong tu đuc tien ma dung. Cau thanh ngu tien ho Đang rat pho bien o Trung Hoa. Đang Thong la nguoi trung thuc, can trong va het long cham soc khi nha vua lam benh nang khong ngai tanh hoi. Tuy nhien, khong ro moi quan he cua ho la ban be than thiet hay thuc su la đong tinh luyen ai.
Han Ai Đe cung tung sung ai va phong chuc rat cao trong trieu cho Đong Hien, mot nguoi giong phu nu, diu dang va co khuon mat kieu diem. Co mot lan ngu trua, Đong Hien goi len canh tay ao cua nha vua ngu. Ai Đe muon quay nguoi nhung cung khong muon lam tinh giac cua Đong Hien nen cat canh tay ao cua minh. Nguoi ta sau goi moi tinh đong tinh la moi tinh cat tay ao cung la co nguon goc la đien co nay. Khi nha vua mat, hoang đe moi la Vuong Mang cuc luc phan đoi Đong Hien. Vi so gap hoa va cung đe đap lai tinh yeu cua vua danh cho minh, Đong Hien va vo con đa tu sat tai nha. Cung khong ro moi quan he giua ho la ban be than thiet hay thuc su la đong tinh luyen ai.
Nha nghien cuu Phan Quang Đan ket luan rang hau nhu hoang đe nao cua nha Han cung co mot hoac nhieu nguoi ban than can la nam gioi. Mot so sach lich su ke ve mot so nguoi đong tinh nu. Đong tinh luyen ai cung đuoc ghi lai vao đoi Tong, đoi Minh va đoi Thanh.
O mot so vung, tinh yeu đong tinh đuoc đac biet coi trong. Co mot cau chuyen vui rang vao đoi nha Minh, Phuc Kien la noi duy nhat ma quan he tinh cam cua tang lop quy toc va thuong gia đoi voi cac nguoi ban dam nam hang sang kha pho bien. Xie Zhaozhe, mot tac gia o Phuc Kien đa phan bac đieu nay: "tu Giang Nam va Chiet Giang đen Bac Kinh va Son Tay, khong ai biet đen moi quan he kieu nay."  Nhung nha truyen giao Dong Ten chang han nhu Matteo Ricci cho rang đieu nay co ve xuyen tac nhung ong thuc su đa lo lang vi su cong khai cua nhung moi quan he nay. Hau het nhung nguoi quan he đong tinh voi nguoi ban dam nam hang sang la nhung nguoi xa hoa va suy đoi thuoc tang lop quy toc va thuong gia. Vai nguoi khong phai la nguoi đong tinh vi ho cung yeu cau nhung co gai phuc vu.

Tinh yeu đong gioi cung đuoc ghi lai trong nghe thuat, nhieu chung cu con ton tai qua nhieu vu tan pha trong lich su. Mac du chua thay buc tuong nao con ton tai, nguoi ta tim thay nhieu buc tranh trong cac bo suu tap ca nhan.
Luat chong đong tinh đau tien co tac dung la vao nam 1740. Khong co ghi nhan nao ve viec thuc thi luat nay.


Hien đai Cuoi thap nien 1990 va đau thap nien 2000, tinh hinh thay đoi đang ke khi luat cam ke gian bi bai bo vao nam 1997. To chuc phan loai va chan đoan roi loan tam than Trung Quoc đua đong tinh luyen ai ra khoi danh sach benh tam than vao ngay 20 thang 1 nam 2001. Tinh hinh tiep tuc đuoc cai thien.
Mot tham do nam 2000 cho thay nguoi Trung Quoc ngay cang coi mo hon đoi voi đong tinh luyen ai. Trong 10.792 nguoi đuoc tham do, 48.15% ung ho, 30.9% khong chap nhan, 14.46% phan van va 7.26% khong quan tam. Phan biet đoi xu đoi voi nguoi đong tinh hiem xay ra. Chinh sach cua Trung Quoc đoi voi van đe đong tinh la Ba khong: Khong tan thanh, khong phan đoi, khong khuyen khich (不支持, 不反对, 不提倡).
Mot tham do nam 2008 cua nha tinh duc hoc Ly Ngan Ha (李銀河) cho thay thai đo cua cong chung đoi voi nguoi đong tinh con khac nhau. 91% tan thanh quyen lam viec cua nguoi đong tinh, 80% đong y nguoi đong tinh va di tinh co quyen ngang nhau. Nhung đa so lai cho rang nguoi đong tinh cong khai khong nen la giao vien va 40% cho rang nguoi đong tinh la hoan toan sai trai.
So luong nguoi đong tinh o Trung Quoc van chua ro rang. Mot bao cao dua tren tai lieu cua chinh phu va cac nghien cuu cho rang la 15 trieu nguoi. Mot thong ke khac tren to Trung Hoa nhat bao (China Daily) cho rang la khoang 30 trieu nguoi.
Nho noi long Internet, nhieu trang web đong tinh đa no ro o Trung Hoa đai luc mac du đoi khi canh sat co can thiep va đong cua nhieu trang web. Internet tro nen rat quan trong đoi voi cong đong đong tinh o đay. Mac du khong co to chuc danh cho nguoi đong tinh, nhieu website co chuc nang tu van.
Thong tin đai chung đoi khi đua tin ve cac hoat đong đong tinh o nuoc ngoai nhu dieu hanh đong tinh. Vai nha phe binh cho rang muc đich cua viec đua tin la boi bac gioi đong tinh. Chinh phu Trung Quoc cam truyen hinh va rap chieu phim chieu cac phim ve đong tinh vi chung "khong phu hop". Bo phim ve đe tai đong tinh Lam Vu bi cam o đai luc (bo phim cung co nhac toi su kien Thien An Mon nam 1989) mac du phim đuoc chu y nhieu o Đai Loan, Hong Kong va nhieu noi khac đong thoi cac dien vien trong phim đeu la nguoi o đai luc va dua tren mot cau chuyen kha noi tieng tren Internet đuoc viet boi mot cu dan mang o đai luc (phien ban DVD đa đuoc sua chua rat nhieu). Bo phim Brokeback Mountain nam 2006 bi tu choi chieu o đai luc dau cho phim cua Ly An thuong rat đuoc hoan nghenh tai đay.
Mac du cau lac bo (club), quan ruou (bar), quan tra (tea house), dich vu xong hoi (sauna) cho nguoi đong tinh va cac trung tam ho tro thuong pho bien hon o cac thanh pho lon nhu Bac Kinh, Thuong Hai, Quang Chau va Tham Quyen, cac dich vu nay cung tro nen pho bien hon o cac thanh pho nho hon nhu Tay An, Đai Lien va Con Minh tuy nhien thuong bi canh sat lam kho de. Tuong tu nhu o cac nuoc đang phat trien khac, o đay cung co cac tu điem nhu cong vien, phong tam cong cong, cac con pho. Cuoc song nguoi đong tinh đac biet kho khan o thon que. O Trung Quoc van con mot bo phan rat lon nguoi dan khong co đieu kien truy cap Internet va khong co kha nang di chuyen đen cac thanh pho. Nguoi dan o thon que khong đe cap van đe đong tinh luyen ai hoac chi la coi no nhu mot can benh.
Nhieu truong hop cho thay nguoi đong tinh bi luat phap ky thi, ho bi canh sat bat bo va giam cam. Thang 10 nam 1999, toa an Bac Kinh quy đinh đong tinh luyen ai la "bat thuong va khong chap nhan đuoc o noi cong cong" (trich bao Buu đien Washington ngay 24 thang 1 nam 2000). Đay cung la lan đau tien thai đo chinh thuc đuoc cong khai. Thang 7 nam 2001, 37 nguoi đong tinh nam bi bat o Quang Đong trong mot vu kha noi tieng. Thang 4 nam 2004, Tong cuc Phat thanh Truyen hinh va Đien anh Quoc gia (国家广播电影电视总局) thuc hien chien dich dep cac noi dung bao luc va khieu dam trong thong tin đai chung. Cac chuong trinh lien quan đen đong tinh cung bi cam vi đuoc coi la vi pham "cuoc song lanh manh cua Trung Quoc".
Tu nam 2004, vi ti le nhiem HIV tang cao trong cong đong đong tinh va song tinh nam o cac nuoc chau A, cac co quan suc khoe cap tinh va thanh pho trien khai cac nghien cuu ve nam co quan he tinh duc voi nam (MSM). Thang 1 nam 2006, Hoi đong Quoc gia cho ra Quy đinh ve Phong chong AIDS. Tai lieu noi rang MSM la bo phan co nguy co nhiem HIV cao va co quan cac cap phai đua nhom hanh vi nay vao chuong trinh hanh đong. Nguoi ta thay rang chinh phu Trung Quoc quyet tam trong van đe suc khoe cua nguoi đong tinh va song tinh nam.
Nha tinh duc hoc noi tieng Ly Ngan Ha, cung la nguoi đong tinh, đa co gang hop phap hoa hon nhan đong tinh trong Quoc hoi (Hop phap hoa hon nhan đong tinh o Trung Quoc nam 2000 – 中国同性婚姻合法化 va Đe an hon nhan đong tinh Trung Quoc nam 2004 – 中国同性婚姻提案). Theo luat phap, can thiet phai co 35 chu ky đai bieu đe đua mot van đe ra thao luan tai Quoc hoi. Ba đa that bai vi thieu su ung ho cua nhieu đai bieu. Nhieu hoc gia cung nhu nguoi đong tinh cho rang viec hop phap hoa trong mot tuong lai gan la đieu kho khan. Tai Quoc hoi nam 2006, ba lai đe trinh du thao ve van đe nay mot lan nua. Nhieu trang web keu goi thanh vien ky ten ung ho cho du thao nay. Tuy nhien theo nhu du đoan, du thao nay lai khong đuoc thong qua.


Cam tuyen truyen Ke tu nam 2012, Chinh phu Trung Quoc kiem duyet chat che moi noi dung đuoc cho la gay tac đong xau, lam bang hoai van hoa truyen thong va đao đuc cua đat nuoc. Uy ban ve Bao chi, Xuat ban, Phat thanh, Đien anh va Truyen hinh Trung Quoc hoat đong rat chat che trong linh vuc an ninh van hoa. Trung Quoc đa ban hanh mot loat van ban cam đoi voi cac bo phim chieu nhung "moi quan he va hanh vi tinh duc bat thuong", trong đo bao gom quan he cung gioi, đong thoi khong cho phep phat song chung tren đai truyen hinh quoc gia, đia phuong va cac kenh xem truc tiep. Chinh quyen Trung Quoc cam tat ca mo ta ve nguoi đong tinh tren truyen hinh, nhu la mot phan cua cuoc trung phat van hoa voi nhung noi dung "tho tuc, trai đao đuc va khong lanh manh". Canh sat Trung Quoc cung giam sat chat nhung hoat đong cua cac to chuc phi chinh phu, va ho se giai tan nhung hoat đong co y đo co vu đong tinh luyen ai va hon nhan đong tinh. Cac quy đinh nay đuoc ban hanh sau khi chinh phu Trung Quoc nhan đinh su xuat hien day đac cua cac bo phim va cac bai viet tuyen truyen ve đong tinh luyen ai tren Internet đa lam bang hoai gioi tre Trung Quoc boi noi dung gay suy đoi đao đuc, lam tha hoa loi song thanh nien va van hoa gia đinh.
Nam 2021, Cuc Quan ly Phat thanh va Truyen hinh Quoc gia Trung Quoc đe ban hanh loat quy đinh voi gioi nghe si, trong đo co cam nam nghe si co ngoai hinh "eo la", nu tinh hoa. Toi 2/9/2021, Ban tuyen giao Trung uong Trung Quoc canh bao ve su hon loan cua thi truong ca nhac va su xuat hien cua dong phim BL (đong tinh luyen ai). Nguy co gia hoa dan so đe doa su phat trien cua đat nuoc đa khien chinh phu Trung Quoc đe ra chinh sach khoi day gia tri nam tinh truyen thong o gioi tre thong qua viec ngan chan dong phim BL va su "nu tinh hoa" cua cac nam nghe si.
Co nhung nha binh luan cho rang nhung bien phap nay se giup van hoa đat nuoc quay ve coi nguon chu nghia xa hoi, va "tin tuc va du luan se khong con la manh đat ton tho van hoa phuong Tay".


Hong Kong Truoc nam 1991, đong tinh luyen ai la bat hop phap o Hong Kong, hinh phat nang nhat la tu chung than. Hoi đong lap phap Hong Kong bo luat cam hanh đong ke gian sau khi ban cai cong khai vao nam 1980. Tuy nhien, hai lan đe xuat luat cam phan biet đoi xu vao nam 1993 va 1997 đa that bai.
Co nhieu to chuc bao ve quyen nguoi đong tinh o Hong Kong nhu Rainbow Action va Hoi van hoa Tongzhi (Đong Chi). Vao nam 2003, Giao hoi Thien chua Hong Kong phat hanh mot bai bao chi trich hon nhan đong tinh. Đe đap lai, mot nhom nguoi phan đoi đa tran vao nha tho va ngan chan viec nay.


Van hoa = Nhan vat lich su =


= Nhan vat hien đai =
Duoi đay liet ke mot so nguoi noi tieng o Trung Hoa đai luc va Đai Loan đa cong khai hoac hoat đong tich cuc cho quyen cua nguoi đong tinh:

Truong Quoc Vinh (Leslie Cheung, đong tinh hoac song tinh, ca si, dien vien Hong Kong).
Bach Tien Dung (Pai Hsien-yung, nha van Đai Loan).
Ly Ngan Ha (Li Yinhe, nha nghien cuu tinh duc hoc Trung Quoc).
Ha Xuan Nhuy (Josephine Ho, nha nghien cuu va hoat đong chinh tri Đai Loan).
Siu Cho (nha nghien cuu va hoat đong xa hoi Hong Kong).


= Phim =
Co nhieu phim đe tai đong tinh o Hong Kong, Đai Loan va Trung Hoa đai luc, mot so phim la:

Against The Love Of The Enemy (Nghich Tap Chi Ai Phuong Tinh Đich, Trung Quoc)
Bishonen (My thieu nien, Hong Kong)
Buffering (Hong Kong)
Butterfly (Hong Kong)
Crystal Boys (Đai Loan)
East Palace, West Palace (Đong cung tay cung, Trung Quoc)
Eternal Summer (Mua he vinh cuu, Đai Loan)
Farewell My Concubine (Ba vuong biet co, Trung Quoc)
Fleeing by Night (Đai Loan)
Formula 17 (Cong thuc tuoi teen, Đai Loan)
Happy Together (Xuan quang xa tiet, Hong Kong)
I Am Not What You Want (HK)
Lanyu (Lam Vu, Trung Quoc)
Spider Lilies (Đai Loan)
Tongzhi in Love (Đong tinh o Đai Loan, phim tai lieu, Trung Quoc/Hoa Ky, 2008)
Thuong an (Trung Quoc, phim truyen hinh Internet 2016)
The Wedding Banquet (Hy yen, Đai Loan)


Xem them LGBT o Viet Nam


Tham khao = Chu thich =


= Nguon sach =


Lien ket ngoai