Song vo tuyen (tieng Anh: radio wave, goi tat la radio) la mot kieu buc xa đien tu voi buoc song trong pho đien tu dai hon vi ba. Song vo tuyen co tan so tu 3 kHz toi 300 GHz, tuong ung buoc song tu 100.000 km toi 1 mm. Giong nhu cac song đien tu khac, chung truyen voi van toc anh sang. Song vo tuyen xuat hien tu nhien do set, hoac boi cac đoi tuong thien van. Song vo tuyen do con nguoi tao nen dung cho radar, phat thanh, lien lac vo tuyen di đong va co đinh, thong tin ve tinh, cac mang may tinh, cac he thong dan đuong khac, va nhieu ung dung khac. Cac tan so khac nhau cua song vo tuyen co đac tinh truyen lan khac nhau trong khi quyen Trai Đat; song dai truyen theo đuong cong cua Trai Đat, song ngan nho phan xa tu tang đien ly nen co the truyen rat xa, cac buoc song ngan hon bi phan xa yeu hon va truyen tren đuong nhin thang.


Kham pha va ung dung Song vo tuyen lan đau đuoc du bao boi tac pham toan hoc xuat ban nam 1867 do James Clerk Maxwell viet. Maxwell nhan thay cac tinh chat giong song cua anh sang va tuong đong trong cac quan sat ve tu truong va đien truong. Sau đo ong đe xuat cac phuong trinh mo ta song anh sang va song vo tuyen nhu song đien tu truyen trong khong gian. Nam 1887, Heinrich Hertz đa chung minh tinh chinh xac song đien tu cua Maxwell bang cach thu nghiem tao ra song vo tuyen trong phong thi nghiem cua minh. Ngay sau đo rat nhieu phat minh đa đuoc kham pha, tu đo song vo tuyen đa đuoc su dung đe truyen thong tin qua khong trung.


Truyen lan Nghien cuu hien tuong đien tu nhu phan xa, khuc xa, nhieu xa, phan cuc va hap thu la van đe quan trong trong viec nghien cuu cach song vo tuyen truyen đi trong moi truong khong gian tu do va tren be mat Trai Đat. Tan so khac nhau se chiu cac anh huong khac nhau trong khi quyen.


Van toc, buoc song va tan so Song vo tuyen truyen voi van toc anh sang trong chan khong. Neu song vo tuyen đap vao vat the dan đien co kich thuoc bat ky, no se đi cham lai phu thuoc vao đo tu tham va hang so đien moi.
Buoc song la khoang cach tu mot đinh song nay toi đinh song ke tiep, ti le nghich voi tan so. Khoang cach song vo tuyen đi đuoc trong 1 giay o chan khong la 299.792.458 met, đay la buoc song cua tin hieu vo tuyen 1 Hertz. Mot tin hieu vo tuyen 1 Megahertz co buoc song la 299 met.


Lien lac vo tuyen Đe thu đuoc tin hieu vo tuyen, vi du nhu tu cac đai vo tuyen AM/FM, can mot anten vo tuyen. Tuy nhien, anten se nhan đuoc hang ngan tin hieu vo tuyen tai mot thoi điem, mot bo do song vo tuyen la can thiet đe đieu chinh toi mot tan so cu the (hay dai tan so). Đieu nay đuoc thuc hien thong qua mot khung cong huong (đay la mot mach voi tu đien va cuon cam). Khung cong huong đuoc thiet ke đe cong huong voi mot tan so cu the (hay bang tan), do đo khuech đai song sin o tan so vo tuyen can thu, trong khi bo qua cac song sin khac. Thong thuong, hoac đien cam hoac tu đien se đuoc đieu chinh, cho phep nguoi dung thay đoi tan so muon thu.


Trong y te Nang luong tan so vo tuyen (RF) đa đuoc dung trong đieu tri y te hon 75 nam qua noi chung tu cac ca phau thuat xam lan toi thieu va đong mau, bao gom ca đieu tri ngung tho khi ngu. Chup cong huong tu (MRI) dung tan so vo tuyen đe tao ra hinh anh ve co the con nguoi.


Xem them Thien van vo tuyen


Ghi chu Tham khao James Clerk Maxwell, "A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field", Philosophical Transactions of the Royal Society of London 155, 459-512 (1865).
Heinrich Hertz: "Electric waves; being researches on the propagation of electric action with finite velocity through space" (1893). Cornell University Library Historical Monographs Collection. Reprinted by Cornell University Library Digital Collections.
Karl Rawer: "Wave Propagation in the Ionosphere". Kluwer, Dordrecht 1993. ISBN 0-7923-0775-5

Ban mau:Radiation