Đai thao đuong loai 2 (con đuoc goi la đai thao đuong tip 2, đai thao đuong type 2, đai thao đuong type 2) la mot roi loan chuyen hoa lau dai đuoc đac trung boi đuong huyet cao, khang insulin va thieu hut insulin tuong đoi. Cac trieu chung thuong gap bao gom hay khat nuoc, đi tieu thuong xuyen va sut can khong ro nguyen nhan. Cac trieu chung cung co the bao gom thuong xuyen co cam giac nhanh đoi, cam thay met moi yeu co va cham lanh cac vet thuong hoac vet bam tim. Cac trieu chung nay thuong xuat hien cham. Bien chung lau dai tu đuong huyet cao bao gom benh tim mach, đot quy, benh vong mac đai thao đuong co the dan đen mu loa, suy than va luu luong mau kem o chan tay co the dan đen phai cat cut hoac thao khop. Su khoi phat đot ngot cua tinh trang tang đuong huyet hyperosmolar co the xay ra; tuy nhien, nhiem toan ceton la khong pho bien.
Benh đai thao đuong tip 2 (ĐTĐ tip 2) co nguyen nhan chu yeu do beo phi va thieu tap the duc. Mot so nguoi co nguy co tu di truyen cao hon nhung nguoi khac. Benh đai thao đuong loai 2 chiem khoang 90% cac truong hop đai thao đuong, va 10% con lai chu yeu la do đai thao đuong loai 1 va đai thao đuong thai ky. Trong đai thao đuong loai 1 co mot muc insulin thap hon đe kiem soat luong đuong trong mau, do su tu mien lam mat cac te bao beta san xuat insulin trong tuyen tuy. Phuong phap chan đoan benh đai thao đuong la bang xet nghiem mau nhu kiem tra glucose huyet tuong luc đoi, xet nghiem dung nap glucose đuong uong, hoac hemoglobin glycated (A1C).
Benh đai thao đuong loai 2 co the ngan ngua mot phan bang cach duy tri can nang binh thuong, tap the duc thuong xuyen va an uong đung cach. Đieu tri bao gom tap the duc va thay đoi che đo an uong. Neu luong đuong trong mau khong đuoc ha thap ve muc binh thuong, thuoc thuong đuoc khuyen cao su dung la metformin. Nhieu nguoi cuoi cung cung co the can phai tiem insulin. Trong nhung nguoi phu thuoc insulin, khuyen cao nen thuong xuyen kiem tra luong đuong trong mau; tuy nhien, đieu nay co the khong can thiet o nhung nguoi dung thuoc. Phau thuat chua beo phi (bariatric surgery) thuong cai thien benh đai thao đuong o nhung nguoi beo phi.
Ty le mac benh đai thao đuong loai 2 đa tang ro ret ke tu nam 1960 song song voi benh beo phi. Tinh đen nam 2015, co khoang 392 trieu nguoi đuoc chan đoan mac benh so voi khoang 30 trieu nguoi vao nam 1985. Thong thuong benh nay xuat hien o tuoi trung nien tro len, mac du ty le mac đai thao đuong loai 2 đang co xu huong gia tang o nhung nguoi tre tuoi. Thoi gian song trung binh cua nguoi đai thao đuong loai 2 vao khoang 10-20 nam. Đai thao đuong la mot trong nhung benh đau tien đuoc nghien cuu mo ta. Tam quan trong cua insulin trong benh đa đuoc xac đinh vao nhung nam 1920.


Dau hieu va trieu chung Cac trieu chung thuong gap cua benh đai thao đuong la chung đa nieu (đi tieu thuong xuyen), khat nuoc nhieu, tang đoi va sut can. Cac trieu chung khac ma thuong xuat hien luc chan đoan bao gom tien su mo mat, ngua, đau than kinh ngoai bien, nhiem trung am đao tai phat va met moi. Tuy nhien, nhieu nguoi khong co trieu chung trong vai nam đau va đuoc chan đoan dua tren xet nghiem đinh ky. Mot so it nguoi bi đai thao đuong tuyp 2 co the phat trien tinh trang tang đuong huyet hyperosmolar (tinh trang đuong huyet rat cao lien quan đen muc đo giam y thuc va huyet ap thap).


= Bien chung =

Đai thao đuong loai 2 thuong la mot can benh man tinh lien quan đen thoi gian song trung binh ngan hon 10 nam (co nhieu truong hop hon 20 nam). Đieu nay mot phan la do mot so bien chung lien quan đen benh, bao gom: nguy co mac benh tim mach cao gap 2 đen 4 lan, bao gom benh tim thieu mau cuc bo va đot quy; nguy co cat cut chi duoi cao gap 20 lan, va tang ty le nhap vien. O cac nuoc phat trien, va ngay cang nhieu noi khac, benh đai thao đuong loai 2 la nguyen nhan lon nhat gay mu loa khong gay chan thuong va suy than. No cung co lien quan đen tang nguy co roi loan chuc nang nhan thuc va suy giam tri nho thong qua cac qua trinh phat trien benh nhu benh Alzheimer va sa sut tri nho do mach mau nao (vascular dementia). Cac bien chung khac bao gom benh gai đen (nigricans acanthosis), roi loan chuc nang tinh duc va nhiem trung thuong xuyen.


Nguyen nhan Su phat trien cua đai thao đuong loai 2 la do su ket hop giua loi song va cac yeu to di truyen. Mac du mot so yeu to ca nhan co the kiem soat đuoc, chang han nhu che đo an uong va beo phi, cac yeu to khac lai đoc lap hoan toan nhu tuoi tac, gioi tinh nu va di truyen. Thieu ngu đuoc xac nhan co lien quan đen đai thao đuong loai 2. Đieu nay đuoc cho la hieu ung cua no tac đong đen su trao đoi chat. Tinh trang dinh duong cua nguoi me cung co the đong mot vai tro anh huong trong qua trinh phat trien cua thai nhi, voi mot co che đuoc đe cho la su thay đoi methyl hoa DNA. Vi khuan đuong ruot Prevotella copri va Bacteroides vulgatus đuoc phat hien cung co lien quan đen đai thao đuong loai 2.


= Loi song =

Cac yeu to loi song rat quan trong đoi voi su phat trien cua đai thao đuong loai 2, bao gom beo phi va thua can (đuoc xac đinh boi chi so khoi co the lon hon 25), thieu hoat đong the chat, an khong đu dinh duong, cang thang va su đo thi hoa. Chat beo co the du thua co lien quan đen 30% truong hop o nguoi goc Trung Quoc va Nhat Ban, 60–80% truong hop o chau Au va chau Phi, va 100% truong hop o nguoi da đo Pima va nguoi dan cac đao Thai Binh Duong. Trong so nhung nguoi khong beo phi, nguoi mac đai thao đuong thuong co ty le eo-hong cao. Hut thuoc duong nhu lam tang nguy co mac benh đai thao đuong loai 2.
Cac yeu to an uong cung anh huong đen nguy co phat trien đai thao đuong loai 2. Viec tieu thu đo uong co đuong qua muc co lien quan đen nguy co gia tang mac benh. Cac loai chat beo trong che đo an uong la rat quan trong, voi chat beo bao hoa va cac axit beo chuyen hoa lam tang nguy co, trong khi chat beo khong bao hoa đa (polyunsaturated fat) va khong bao hoa đon (monounsaturated fat) lam giam nguy co phat trien benh. An nhieu gao trang duong nhu đong mot vai tro trong viec tang nguy co. Thieu tap the duc đuoc cho la gay ra 7% truong hop mac benh. Cac chat o nhiem huu co ben vung co the đong mot vai tro trong tac nhan gay benh.


= Di truyen =

Hau het cac truong hop mac benh đai thao đuong đeu lien quan đen nhieu gene, voi moi gene la mot đong gop nho đe tang kha nang phat trien thanh đai thao đuong loai 2. Neu mot nguoi trong cap sinh đoi mac benh đai thao đuong, thi nguoi kia co nguy co mac benh đai thao đuong đang phat trien trong vong đoi cua anh ta lon hon 90%, trong khi ty le cho anh chi em trong mot gia đinh la 25-50%. Tinh đen nam 2011, hon 36 gene đa đuoc tim thay la gop phan vao nguy co mac đai thao đuong loai 2. Tat ca cac gene nay cung nhau van chi chiem 10% tong thanh phan di truyen cua can benh nay. Vi du, allele TCF7L2 lam tang nguy co phat trien benh đai thao đuong gap 1,5 lan va la nguy co lon nhat cua cac bien di di truyen pho bien. Hau het cac gene lien quan đen đai thao đuong đeu tham gia vao cac chuc nang cua te bao beta.
Co mot so truong hop hiem cua đai thao đuong phat sinh do mot bat thuong trong mot gene duy nhat (đuoc goi la dang đon gene (monogenic) cua đai thao đuong hoac "cac loai benh đai thao đuong cu the khac"). Chung bao gom đai thao đuong khoi phat khi truong thanh cua tre (maturity onset diabetes of the young, MODY), hoi chung Donohue, va hoi chung Rabson – Mendenhall, trong so nhung truong hop khac. Benh đai thao đuong khoi phat khi truong thanh cua tre chiem 1–5% tong so truong hop đai thao đuong o thanh nien.


= Đieu kien y te =
Co mot so loai thuoc va cac van đe suc khoe khac co the gay đai thao đuong. Mot so loai thuoc bao gom: glucocorticoid, thiazide, thuoc chen beta, thuoc chong loan than khong đien hinh (atypical antipsychotics), va statin. Nhung nguoi truoc đo đa bi đai thao đuong thai ky co nguy co phat trien đai thao đuong loai 2 cao hon. Cac van đe suc khoe khac co lien quan bao gom: chung to đau chi (acromegaly), hoi chung Cushing, cuong giap, u tuy tuyen thuong than (pheochromocytoma) va mot so benh ung thu nhu u tuy glucagon (glucagonoma). Thieu testosterone cung lien quan đen đai thao đuong loai 2.


Sinh ly benh Đai thao đuong loai 2 la do thieu insulin san xuat tu cac te bao beta trong đieu kien thiet lap khang insulin. Khang insulin, tuc la te bao khong co kha nang đap ung đay đu voi muc insulin binh thuong, xay ra chu yeu trong cac mo co, gan va mo mo. Trong gan, insulin thuong ngan chan su giai phong glucose. Tuy nhien, trong đieu kien khang insulin, gan giai phong glucose vao mau mot cach khong phu hop. Ty le khang insulin so voi roi loan chuc nang te bao beta khac nhau giua cac ca nhan, voi mot so nguoi khang insulin chu yeu va chi co mot khuyet tat nho trong tiet insulin va nhung nguoi khac co suc đe khang insulin nhe va chu yeu la thieu bai tiet insulin.
Cac co che quan trong khac co lien quan đen đai thao đuong loai 2 va khang insulin bao gom: tang lipid trong cac te bao mo, đe khang va thieu incretin, nong đo glucagon cao trong mau, tang luong muoi va nuoc trong than, va đieu hoa su trao đoi chat khong phu hop cua he than kinh trung uong. Tuy nhien, khong phai tat ca nhung nguoi co đe khang insulin đeu phat trien benh đai thao đuong, do viec giam tiet insulin boi te bao beta tuyen tuy cung đuoc đoi hoi.


Chan đoan Đinh nghia ve benh đai thao đuong cua To chuc Y te The gioi (ca loai 1 va loai 2) la đoi voi mot lan đoc muc glucose tang len voi cac trieu chung, neu khong se tang gia tri trong hai truong hop:

glucose đuong huyet trong mau luc nhin an ≥ 7,0 mmol/l (126 mg/dl)
hoac
xet nghiem dung nap glucose, hai gio sau khi uong luong glucose đuong huyet trong mau ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl)
Đuong huyet ngau nhien lon hon 11,1 mmol / l (200 mg / dl) ket hop voi cac trieu chung đien hinh hoac hemoglobin glycated (HbA1c) ≥ 48 mmol / mol (≥ 6,5 DCCT%) la mot phuong phap chan đoan benh đai thao đuong khac. Trong nam 2009, mot Uy ban chuyen gia quoc te bao gom đai dien cua Hiep hoi đai thao đuong Hoa Ky (American Diabetes Association, ADA), Lien đoan benh đai thao đuong quoc te (International Diabetes Federation, IDF) va Hiep hoi nghien cuu benh đai thao đuong chau Au (European Association for the Study of Diabetes, EASD) khuyen cao nguong ≥ 48 mmol / mol (≥ 6,5 DCCT%) nen đuoc su dung đe chan đoan benh đai thao đuong. Khuyen cao nay đa đuoc Hiep hoi Đai thao đuong Hoa Ky thong qua vao nam 2010. Nen lap lai cac xet nghiem duong tinh tru khi nguoi đo co cac trieu chung va đuong huyet đien hinh > 11,1 mmol / l (> 200 mg / dl).
Nguong chan đoan benh đai thao đuong dua tren moi quan he giua ket qua xet nghiem dung nap glucose, glucose luc đoi hoac HbA1c va cac bien chung nhu van đe vong mac. Chi tieu muc đuong huyet nhanh hoac ngau nhien đuoc uu tien hon xet nghiem dung nap glucose, vi chung thuan tien hon cho moi nguoi. HbA1c co uu điem la khong can nhin an va ket qua on đinh hon nhung co bat loi la xet nghiem ton kem hon phuong phap đo đuong huyet. Nguoi ta uoc tinh rang 20% nguoi bi benh đai thao đuong o Hoa Ky khong nhan ra rang ho mac benh.
Đai thao đuong loai 2 đuoc đac trung boi đuong huyet cao trong tinh trang khang insulin va thieu insulin tuong đoi. Đieu nay trai nguoc voi đai thao đuong loai 1, trong đo co su thieu hut insulin tuyet đoi do su pha huy cac te bao đao Langerhans trong tuyen tuy va đai thao đuong thai ky la su bat đau moi cua đuong huyet cao lien quan đen thai ky. Benh đai thao đuong loai 1 va loai 2 thuong co the đuoc phan biet dua tren cac chi tieu xet nghiem. Neu nghi ngo chan đoan, co the thuc hien them xet nghiem khang the co the giup xac nhan đai thao đuong loai 1 va kiem tra muc đo C-peptide co the huu ich đe xac nhan đai thao đuong loai 2, voi muc C-peptide binh thuong hoac cao o đai thao đuong loai 2, nhung thap o đai thao đuong loai 1.


Sang loc Khong co to chuc lon nao đe nghi sang loc rong khap cho benh đai thao đuong vi khong co bang chung cho thay chuong trinh nay se cai thien ket qua. Sang loc đuoc khuyen nghi boi Luc luong Đac nhiem Dich vu Phong ngua Hoa Ky (United States Preventive Services Task Force, USPSTF) o nguoi lon khong co trieu chung co huyet ap lon hon 135/80 mmHg. Đoi voi nhung nguoi co huyet ap thap hon, bang chung khong đu đe khuyen cao hoac chong lai sang loc. Khong co bang chung cho thay no lam thay đoi nguy co tu vong trong nhom nguoi nay. Ho cung khuyen nen sang loc trong so nhung nguoi thua can va trong đo tuoi tu 40 đen 70.
To chuc Y te The gioi khuyen nghi thu nghiem nhung nhom co nguy co cao va trong nam 2014 USPSTF đa xem xet mot khuyen nghi tuong tu. Cac nhom co nguy co cao o Hoa Ky bao gom: nhung nguoi tren 45 tuoi; nhung nguoi co quan he ho hang gan gui nhat voi nguoi bi đai thao đuong; mot so nhom dan toc, bao gom goc Tay Ban Nha, nguoi My goc Phi va nguoi My ban đia; nguoi tien su đai thao đuong thai ky; đa nang buong trung; can nang du thua; va cac đieu kien lien quan đen hoi chung chuyen hoa. Hiep hoi Đai thao đuong Hoa Ky khuyen nghi sang loc nhung nguoi co chi so BMI tren 25 (o nhung nguoi sang loc goc Chau A đuoc khuyen nghi cho BMI tren 23).


Phong ngua Khoi phat benh đai thao đuong loai 2 co the bi tri hoan hoac ngan ngua thong qua che đo dinh duong hop ly va tap the duc đeu đan. Viec thuc hien tuan thu loi song lanh manh co the giam thieu rui ro đi mot nua. Loi ich cua viec tap the duc mang lai ro rang bat ke trong luong ban đau hoac giam can sau đo cua nguoi thuc hien. Muc đo hoat đong the chat cao lam giam nguy co đai thao đuong khoang 28%. Tuy nhien, bang chung ve loi ich cua su thay đoi che đo an uong la rat han che, voi mot so bang chung cho che đo an nhieu rau xanh la va mot so han che luong thuc uong co đuong. O nhung nguoi co kha nang dung nap glucose kem, che đo an uong va tap the duc rieng re hoac ket hop voi metformin hoac acarbose co the lam giam nguy co phat trien benh đai thao đuong. Viec thuc hanh loi song lanh manh mang lai hieu qua hon su dung thuoc metformin. Mot đanh gia nam 2017 cho thay, thay đoi loi song ve lau dai giup giam nguy co mac benh 28%, trong khi su dung thuoc khong lam giam nguy co sau khi ngung su dung. Trong khi muc đo thieu vitamin D co lien quan đen tang nguy co đai thao đuong, viec đieu chinh muc đo bang cach bo sung them vitamin D3 khong cai thien nguy co đo.


Quan ly va đieu tri Đieu tri va quan ly benh đai thao đuong loai 2 tap trung vao cac can thiep ve loi song, giam cac yeu to nguy co tim mach, va duy tri muc đuong trong mau o muc binh thuong. Viec tu giam sat luong đuong trong mau cho nhung nguoi moi đuoc chan đoan bi đai thao đuong loai 2 co the đuoc su dung ket hop voi giao duc, tuy nhien loi ich cua viec tu theo doi o nhung nguoi khong su dung nhieu lieu insulin con la van đe nghi ngo. O nhung nguoi khong muon đo nong đo trong mau, thay vi vay co the thuc hien viec đo nong đo nuoc tieu. Quan ly cac yeu to nguy co tim mach khac, chang han nhu tang huyet ap, cholesterol cao va tieu thieu nieu (microalbuminuria), giup cai thien tuoi tho cua mot nguoi. Giam huyet ap tam thu xuong duoi 140 mmHg co lien quan đen giam nguy co tu vong va ket qua tot hon. Quan ly huyet ap sau hon (duoi 130/80 mmHg) trai nguoc voi viec quan ly huyet ap tieu chuan (duoi 140 / 85–100 mmHg) lam giam nguy co đot quy nhung khong anh huong đen nguy co tu vong chung.
Giam luong đuong trong mau tang cao (HbA1c<6%) trai nguoc voi viec giam luong đuong trong mau tieu chuan (HbA1c 7-7,9%) duong nhu khong lam thay đoi ty le tu vong. Muc tieu đieu tri thuong la HbA1c đat tu 7 đen 8% hoac glucose luc đoi duoi 7,2 mmol / L (130 mg / dl); tuy nhien nhung muc tieu nay co the đuoc thay đoi sau khi tham van lam sang chuyen nghiep, co tinh đen cac nguy co cu the cua ha đuong huyet (hypoglycemia) va tuoi tho. Mac du cac huong dan đe xuat rang kiem soat đuong huyet chuyen sau dua tren can bang tac hai ngay lap tuc voi loi ich lau dai, nhieu nguoi - vi du nhung nguoi co tuoi tho duoi chin nam se khong đuoc huong loi, đuoc đieu tri qua muc.
Cac bac sy khuyen cao rang tat ca nhung nguoi mac benh đai thao đuong loai 2 nen đuoc kham mat đinh ky. Co bang chung yeu cho thay rang đieu tri benh nuou rang bang cach mo rong quy mo va lap ke hoach goc co the dan đen mot su cai thien ngan han luong đuong trong mau cho nhung nguoi bi benh đai thao đuong. Khong co bang chung nao cho thay su cai thien muc đuong huyet nay duy tri đuoc lau hon 4 thang. Cung khong co đu bang chung đe xac đinh xem lieu thuoc đieu tri benh nuou rang co hieu qua trong viec lam giam luong đuong trong mau hay khong.


= Loi song =

Che đo an uong va tap the duc thich hop la nen tang cua viec cham soc đieu tri đai thao đuong, voi so luong bai tap lon hon cho ket qua tot hon. Tap the duc cai thien kiem soat luong đuong trong mau, giam ham luong chat beo trong co the va giam muc lipid trong mau, va nhung tac đong nay la hien nhien ngay ca khi khong giam can. Bai tap aerobic dan đen giam HbA1c va cai thien đo nhay insulin. Luyen tap suc đe khang cung huu ich va su ket hop cua ca hai loai bai tap nay co the mang lai hieu qua nhat.
Che đo an kieng đai thao đuong lam thuc đay giam can la rat quan trong. Trong khi loai che đo an uong tot nhat đe đat đuoc đieu nay con gay tranh cai, mot che đo an kieng voi chi so glycemic thap hoac che đo an it carbohydrate đa đuoc tim thay co cai thien kiem soat đuong huyet. Che đo an uong co ham luong calo rat thap, bat đau ngay sau khi khoi phat benh đai thao đuong loai 2, co the giup tinh trang benh thuyen giam.
Che đo an chay noi chung co lien quan đen nguy co mac benh đai thao đuong thap hon, nhung khong mang lai loi the so voi khau phan an cho phep mot luong vua phai san pham tu đong vat. Khong co đu bang chung cho thay que cai thien luong đuong trong mau o nhung nguoi mac đai thao đuong loai 2.
Giao duc phu hop ve mat van hoa co the giup nhung nguoi mac benh đai thao đuong loai 2 kiem soat luong đuong trong mau cua ho, trong toi đa 24 thang. Neu nhung thay đoi trong loi song o nhung nguoi bi benh đai thao đuong nhe khong dan đen cai thien luong đuong trong mau trong vong sau tuan thi nen xem xet su dung cac loai thuoc. Khong co đu bang chung đe xac đinh lieu can thiep loi song co anh huong đen tu vong o nhung nguoi đa mac đai thao đuong loai 2 hay khong.


= Thuoc đieu tri =

Tren thi truong co ban mot so loai thuoc chong đai thao đuong. Metformin thuong đuoc khuyen cao nhu la thuoc đieu tri đau tien vi co mot so bang chung cho thay no lam giam ty le tu vong,; tuy nhien, ket luan nay van con đuoc đat trong dau cham hoi. Khong nen su dung metformin o nhung nguoi co van đe ve than hoac gan nang.
Mot dang tac nhan uong thu hai hoac insulin co the đuoc su dung them vao neu metformin khong đu sau ba thang. Cac loai thuoc khac bao gom: sulfonylurea, thiazolidinedione, cac chat uc che dipeptidyl peptidase-4, chat uc che SGLT2 va cac chat tuong tu peptide-1 dang glucagon. Tinh đen nam 2015 khong co su khac biet đang ke giua cac thuoc nay. Mot đanh gia nam 2018 cho thay rang cac chat uc che SGLT2 co the tot hon so voi cac chat tuong tu peptide-1 giong glucagon hoac cac chat uc che dipeptidyl peptidase-4.
Su dung rosiglitazone, mot thiazolidinedione, đa khong cho thay cai thien đuoc ket qua lau dai mac du no cai thien luong đuong trong mau. Ngoai ra no co lien quan đen tang ty le mac benh tim va tu vong. Cac chat uc che enzyme chuyen đoi angiotensin (Angiotensin-converting enzyme inhibitors, ACEI) ngan ngua benh than va cai thien ket qua o nhung nguoi mac benh đai thao đuong. Cac loai tuong tu nhu thuoc đoi khang thu the angiotensin II (angiotensin receptor blockers, ARBs) khong cho ket qua nhu vay. Mot đanh gia nam 2016 đe nghi đieu tri huyet ap tam thu trong khoang tu 140 đen 150 mmHg.
Nguoi tiem insulin co the đuoc cho su dung them cac loai thuoc uong hoac su dung mot minh. Hau het moi benh nhan ban đau khong can insulin. Khi no đuoc su dung, mot cong thuc hoat đong lau dai thuong đuoc ap dung them vao buoi toi, voi cac loai thuoc uong đuoc tiep tuc su dung. Lieu luong sau đo đuoc tang len đe mang lai hieu luc (luong đuong trong mau đuoc kiem soat tot). Khi insulin tiem buoi toi khong đu, viec tiem insulin hai lan moi ngay co the đat đuoc su kiem soat tot hon. Tac dung keo dai cua insulin glargine va detemir la an toan va hieu qua, va khong xuat hien tot hon nhieu so voi insulin trung tinh protamine Hagedorn (NPH), nhung vi chung đat hon đang ke, chung khong hieu qua ve chi phi vao nam 2010. O nhung nguoi đang mang thai insulin thuong la lua chon đieu tri.
Bo sung vitamin D cho nhung nguoi mac benh đai thao đuong loai 2 co the cai thien cac dau hieu khang insulin va HbA1c.


= Phau thuat =
Phau thuat giam can o nhung nguoi beo phi la mot bien phap hieu qua đe đieu tri benh đai thao đuong.. Nhieu nguoi co the duy tri luong đuong trong mau binh thuong voi it hoac khong su dung thuoc sau khi phau thuat va ve lau dai tu vong se giam. Tuy nhien, co mot so nguy co tu vong ngan han duoi 1% sau khi phau thuat. O muc chi so khoi co the nao la phu hop khi phau thuat giam can la chua ro rang. Cac nghien cuu khuyen cao rang tuy chon nay đuoc xem xet o nhung nguoi khong the co đuoc ca hai chi tieu la trong luong va luong đuong trong mau cua ho nam trong su kiem soat.


Dich te hoc Tren toan cau tinh đen nam 2015, uoc tinh co 392 trieu nguoi mac đai thao đuong loai 2 chiem khoang 90% truong hop benh đai thao đuong. Con so nay tuong đuong voi khoang 6% dan so the gioi. Benh đai thao đuong la pho bien o ca cac nuoc phat trien va đang phat trien. Tuy nhien, no van khong pho bien o cac nuoc kem phat trien.
Phu nu duong nhu co nguy co cao hon trong cac nhom sac toc nhat đinh, nhu Nam A, nguoi dan cac đao Thai Binh Duong, nguoi Latino va nguoi My ban đia. Đieu nay co the la do tang cuong đo nhay cam voi loi song phuong Tay o mot so nhom sac toc. Theo truyen thong đai thao đuong đuoc coi la mot benh cua nguoi lon, benh đai thao đuong loai 2 ngay cang đuoc chan đoan o tre em song song voi ty le beo phi gia tang. Đai thao đuong loai 2 hien đuoc chan đoan thuong xuyen nhu đai thao đuong loai 1 o thanh thieu nien o Hoa Ky.
Ty le mac benh đai thao đuong nam 1985 uoc tinh la 30 trieu, tang len 135 trieu vao nam 1995 va 217 trieu vao nam 2005. Su gia tang nay đuoc cho la chu yeu do su lao hoa dan so toan cau, giam tap the duc va tang ty le beo phi. Nam quoc gia co so nguoi mac benh đai thao đuong lon nhat vao nam 2000 la An Đo co 31,7 trieu nguoi, Trung Quoc 20,8 trieu, Hoa Ky 17,7 trieu, Indonesia 8,4 trieu va Nhat Ban 6,8 trieu. No đuoc To chuc Y te The gioi cong nhan la mot đai dich toan cau.


Lich su Benh đai thao đuong la mot trong nhung benh đau tien đuoc mo ta trong mot ban chep tay tieng Ai Cap tu khoang 1500 TCN đe cap đen "đi tieu qua nhieu". Cac truong hop đuoc mo ta đau tien đuoc cho la thuoc đai thao đuong loai 1. Cac thay thuoc An Đo cung thoi gian xac đinh benh va phan loai no la madhumeha hoac nuoc tieu mat ong voi luu y rang nuoc tieu thu hut kien keo đen. Thuat ngu diabetes lan đau tien đuoc su dung trong nam 230 TCN boi thay thuoc Apollonius cua Memphis o Hy Lap. Can benh nay hiem khi xay ra trong thoi ky đe quoc La ma voi Galenus binh luan rang ong chi thay hai truong hop trong su nghiep cua minh.
Đai thao đuong loai 1 va loai 2 đuoc xac đinh la tinh trang rieng biet lan đau tien boi cac thay thuoc An Đo Sushruta va Charaka trong khoang 400-500 SCN voi loai 1 xuat hien o thanh thieu nien va loai 2 đi kem voi thua can. Thuat ngu "mellitus" hoac "tu mat ong" đa đuoc them vao boi John Rolle vao cuoi nhung nam 1700 đe phan biet tinh trang benh đai thao nhat do đai thao đuong cung lien quan đen đi tieu thuong xuyen. Viec đieu tri hieu qua khong đuoc phat trien cho đen đau the ky XX khi Frederick Banting va Charles Best phat hien ra insulin vao nam 1921 va 1922. Tiep theo la su phat trien cua insulin NPH tac dung lau dai vao nhung nam 1940.


Tham khao Lien ket ngoai (tieng Anh)

Đai thao đuong loai 2 tren DMOZ
IDF Diabetes Atlas 2015
National Diabetes Information Clearinghouse Luu tru ngay 21 thang 2 nam 2010 tai Wayback Machine
Centers for Disease Control (Endocrine pathology)
(tieng Viet)

Benh đai thao đuong (đai thao đuong) tai Cong thong tin đien tu Bo Y te
Benh Đai thao đuong va nhung đieu can tranh tai Cong thong tin đien tu Bo Y te
Quyet đinh 3319/QĐ-BYT cua Bo Y te ve viec ban hanh tai lieu chuyen mon "Huong dan chan đoan va đieu tri đai thao đuong tip 2"
Quyet đinh 3798/QĐ-BYT cua Bo Y te ve viec ban hanh "Quy trinh chuyen mon kham, chua benh đai thao đuong typ 2"