Xoai lac la mot mon an đuong pho cua Viet Nam. Đay la mon an yeu thich đuoc tim mua nhieu ke tu nam 2016. Ngoai ra, tu khoa "xoai lac" cung nam trong nhom tu khoa noi len vao nam 2016. Mon xoai lac nhin chung khong khac cac mon xoai cham hay tam gia vi truoc đo, nhung net đac trung cua viec cat xoai, uop va lac đeu gia vi trong ly đa tao ra mot trao luu trong viec tim mua mon an đuong pho nay. Đen nay, đay van la mon an đuong pho pho bien đuoc ua chuong.


Nguon goc va ten goi Nguoi sang tao ra mon xoai lac la mot nguoi ban hang rong o Thanh pho Ho Chi Minh ten Ta Ngoc Son Hai. Mon an bung phat thanh mot trao luu tu mot video quay lai canh anh che bien mon nay, đang tai tren mang xa hoi Facebook. Nguyen lieu che bien bao gom xoai song (xanh) hoac chin tai va mot so gia vi. "Lac" nghia la lac đeu, xoai đuoc cho vao ly va lac đeu cho gia vi hoa quyen.


Che bien Phuong thuc che bien mon xoai lac rat đon gian. Chon xoai song (xanh) hoac chin tai, co vi chua va gion. Giong xoai ngon nhat đe lam xoai lac la xoai keo. Gia vi đuoc su dung chu yeu la ot bot hoac ot tuoi, muoi tom va đuong cat tron voi nuoc mam nau soi đe nguoi.
Got hoac cao vo xoai roi rua va ngam nuoc muoi trong mot khoang thoi gian ngan cho xoai khong bi tham, sau đo ngam voi nuoc đa lanh trong khoang 15–20 phut, vot ra, đe rao. Mau xoai đep la mau vang. Cat xoai thanh nhung mieng dai đeu nhau hoac cat vuong vuc. Khong cat xoai theo mieng qua day vi nhu the se khien gia vi kho ngam. Cho đuong cat, tot nhat la loai đuong vang cung nuoc mam vao noi, nau cho đen khi chung đac set lai. Ti le đuong va nuoc mam la 3:1. Bo xoai đa cat vao ly, đo hon hop đa nau len tren sau đo them ot bot, muoi tom, hoac ot tuoi. Đo cay cua mon an tuy khau vi tung nguoi. Đay nap ly va lac cho xoai cung cac gia vi hoa quyen. Khong nen cho xoai vao đay ly, vi can chua khoang trong đe de dang thuc hien thao tac "lac" xoai.

Sau khi hoan thanh khau che bien, cho xoai ngam gia vi trong khoang 1 gio la co the dung. Xoai lac co the đuoc bao quan trong hop đay kin nap, đat trong ngan mat tu lanh đe su dung dan. Chi nen su dung xoai lac trong vong 2 ngay ke tu sau khi che bien.
Ve mat suc khoe, viec an qua nhieu xoai lac co the gay ra mot so van đe ve tieu hoa. Neu nguoi an co tien su ve cac benh da day thi viec an xoai lac thuong xuyen co the gay viem da day, tham chi la viem loet da day. Cac gia vi chua, cay anh huong manh đen đuong ruot. Mon an do dung nhieu muoi co the gay cao huyet ap, anh huong đen cac van đe ve tim mach va cac benh lien quan than, xuong.


Mot so cach thuc che bien khac Ngoai cach lam goc cua Son Hai, con co nhieu cach lam xoai lac khac, đa phan chi khac biet đoi chut va chu yeu khac biet ve cac loai gia vi đuoc su dung khi che bien: 

Xoai lac muoi ot: la cach thuc che bien đac trung o mien Nam Viet Nam, thuc hien theo cach nay, xoai đuoc tam muoi ot (ot tuoi đam nhuyen voi muoi).
Xoai lac nuoc mam: la cach thuc che bien đac trung o mien Bac Viet Nam, voi nguyen lieu noi troi trong mon an chinh la nuoc nuoc mam, cung voi viec tron them ot bot. Nuoc mam dung đe che bien co the đuoc su dung truc tiep hoac đun soi truoc khi dung. Loai xoai phu hop nhat cho cach che bien mon nay la xoai keo.
Xoai lac kho bo: đuoc them kho bo, hoac kho bo cung voi cha bong, gia vi thi đuoc bo sung ruoc kho trong hon hop tron. Them mot it bac ha va rau ram len phia tren. Neu muon mon an cay nong thi su dung them ot tuoi. Xoai bao tu la loai xoai phu hop nhat đe che bien theo cach thuc nay.
Xoai lac pho mai: la cach dung gia vi khong qua cay, khong qua chua, khong qua ngot, do đo co huong vi hai hoa. Cach che bien nay nay su dung bot pho mai va muoi tieu, đuong, ot tuoi, ruoc tom.
Xoai lac kieu Thai: ngoai nguyen lieu chinh la xoai Thai Lan xanh, gia vi dung che bien theo cach thuc nay gom muoi tom, đuong, ot va nuoc mam.
Ngoai cac phong cach che bien ke tren, con co nhieu phong cach khac nhu khong dung ot bot, them tom kho, vat them tac,...


Tiep nhan Tu đau nam 2016, mon xoai lac bat đau "gay sot" tai khu vuc quan Phu Nhuan noi Ta Ngoc Son Hai muu sinh. Tu đia điem ban đau nay, mon an đa pho bien khap pham vi Thanh pho Ho Chi Minh va nhieu khu vuc khac. Xoai lac tro thanh con sot đuoc nhieu nguoi tim mua, ho san sang xep hang dai đoi mua. Nhung nguoi buon ban nho via he va nguoi ban hang rong bat đau lam theo. Tham chi co điem ban, nguoi mua phai lay so thu tu đe co the mua đuoc.
Su thanh cong cua mon xoai nay đuoc xem la do so thich an đo vat, su moi la hap dan cua mon an. Ngoai ra, con co su ho tro cua "Vu đieu Xoai lac", von pho bien tren mang Internet. Trong chuong trinh Cuoi Xuyen Viet mua thi cua nam 2016, thi sinh Nguyen Anh Tu, sau nay la quan quan cuoc thi đa co phan thi Su tich Xoai lac o tap 1.

Sau mon xoai lac, dien ra viec bat chuoc lam theo cua cac loai mon khac nhu coc lac, oi lac,... va trai cay cu qua cac loai khac voi hinh thuc tuong tu nhu "khoai lang lac". Ben canh đo la su xuat hien cac thuc pham khac ngoai cu qua cung thuc hien theo cach che bien "lac", vi du la banh gao.


Đanh gia Xoai lac la mot mon an đuong pho đon gian nhung nho mang xa hoi cung nhu tam ly sanh an cai moi cua gioi tre nen đa gay ra con sot. Mon an nay khong can ton kem nhieu trong viec đau tu, khong can mat bang, mo cua hang. Tuy con sot mua la nhat thoi nhung mang đen loi nhuan khong nho. Mot vai sinh vien đai hoc kinh te đa neu ra y kien xoai lac co the đuoc đang ky Quyen so huu tri tue cung nhu đuoc bao ho duoi danh nghia Sang che neu đap ung "tinh moi, tinh sang tao va kha nang ap dung cong nghiep". Hien tuong xoai lac co the mang lai nhieu bai hoc trong viec tao ra cac san pham khac biet tu viec nam bat va phat huy gia tri cua san pham san co, nam bat tam ly anh huong đen hanh vi mua sam cua khach hang.
Xoai lac đuoc cho la se som thoai trao nhu mot hien tuong nhat thoi, giong nhu che khuc bach, tra chanh,... truoc đo vi chung chi la hieu ung đam đong anh huong chu yeu tu mang xa hoi. Ta Ngoc Son Hai cho biet: "Ngay ca luc đat khach nhat, toi đa nghi la phai tranh thu ban, đuoc ngay nao hay ngay đo, trao luu roi se qua đi. Khach đen mua luc đau phan lon la do hieu ky, tam ly nay se som ket thuc khi ho đa de dang tiep can san pham. Chua ke khi hang loat cua hang moc len, suc mua se giam xuong". Theo Thac si tam ly Đao Le Hoa An: "Tam ly gioi tre thuong thich cai moi, muon trai nghiem thu mot lan nen viec hanh đong theo đam đong la đieu de hieu. [...] Tam ly cua gioi tre bi kich thich boi nhung mon an moi la vi loi suy nghi cua lua tuoi nay thich the hien đieu gi đo đe chung minh ban than minh đa tung trai qua". Theo nha van Nguyen Ngoc Thach thi su lan rong viec ban xoai lac cho thay thoi xau cua nguoi Viet, thich kiem tien nhung luoi sang tao, thay ai lam gi thi lam theo, dan toi cung nhieu hon cau, pha gia roi tat ca đeu that bai.


Xem them Banh trang tron (Am thuc)


Tham khao Lien ket ngoai "Cach lam xoai lac"., Bao đien tu 24h.
"Xoai nhan Hai "rau": "Boi roi khi bat ngo chot noi""., bao Phap Luat Thanh pho Ho Chi Minh.
"Bi quyet lam mon xoai lac đang "hot" nhat Sai Gon"., bao Thanh Nien.