Đien anh Hoa Ky  ra đoi ngay tu cuoi the ky 19 va tu đo đa nhanh chong tro thanh mot trong nhung nen đien anh hang đau the gioi ca ve so luong phim va chat luong nghe thuat. Đoi khi nguoi ta thuong goi đien anh Hoa Ky đon gian la Hollywood (goi theo đia danh Hollywood, noi tap trung cac hang phim va truong quay lon nhat cua My), tuy vay can chu y rang rat nhieu bo phim cua đien anh nuoc nay đuoc san xuat boi cac hang phim đoc lap nam ngoai Hollywood do đo thuat ngu khai quat la phim My va thuong đuoc goi gan theo the loai nhu: phim hanh đong My, phim biet kich My, phim kinh di My, phim tam ly My, phim sex My.


Lich su = Ky thuat đien anh ra đoi =

Nhung hinh anh "chuyen đong đau tien", tien than cua ky thuat đien anh My la loat hinh chup ngua đang phi nuoc đai cua Eadweard Muybridge thuc hien o Palo Alto, California, ong nay đa dung mot may anh thuong chup lien tuc đe tao nen mot chuoi hinh anh mo ta lai chuyen đong cua con ngua. Phuong phap cua Muybridge đa nhanh chong đuoc cac nha phat minh My phat trien đe co gang ghi lai nhung hinh anh chuyen đong thuc su, trong đo phai ke toi phat minh kinetoscope cua Thomas Alva Edison, tuy vay do khong nhin thay đuoc tam quan trong cua phat minh nay ma Edison đa đe roi vi tri cha đe cua đien anh the gioi vao tay anh em Lumiere nguoi Phap.
Sau khi đien anh ra đoi o chau Au, viec trinh chieu cac đoan phim cung nhanh chong đen voi chuong trinh tap ki trong cac hoi cho o My. Cac nha kinh doanh Hoa Ky noi tieng nhanh nhay bat đau tim cach lam cac bo "phim" nay tro nen đac sac hon bang cach đua vao cac canh quay co kich ban va dien vien thay cho nhung canh quay đoi song thuong nhat. Thanh cong lon nhat cua xu huong nay la bo phim thuc hien nam 1903, The Great Train Robbery cua đao dien Edwin S. Porter.


= Su noi len cua Hollywood =

Đau nam 1910, đao dien huyen thoai D.W. Griffith đuoc cong ty Biograph Company cu đen bo bien mien Tay nuoc My cung voi đoi ngu dien vien noi tieng cua ong nhu Blanche Sweet, Lillian Gish, Mary Pickford va Lionel Barrymore voi nhiem vu xay dung co so đien anh moi o đay. Ho bat đau thuc hien cac bo phim o mot khu đat trong gan pho Georgia Street thuoc Los Angeles. Đe mo rong xuong phim, cong ty đa quyet đinh chuyen ve mot lang nho cach Los Angeles vai dam ve phia Bac, ho goi khu đat moi nay bang cai ten "Hollywood". Cung nam 1910, bo phim đau tien trong lich su Hollywood, In Old California, đa đuoc đao dien Griffith thuc hien. Đen nam 1913, sau khi đuoc nghe ve vung đat moi tuyet voi nay, rat nhieu nha lam phim đa roi bo bien phia Đong đen đay đe tranh phai tra khoan phi khong lo khi quay phim cho cong ty cua Edison, von nam giu hau het cac bang phat minh quan trong cua ky thuat đien anh luc nay. Truoc Chien tranh the gioi thu nhat, tuy cung co mot vai thanh pho co cac xuong phim nhung vung phia nam California đa nhanh chong chiem uu the voi nhieu canh đep, khi hau on hoa, nhieu nang quanh nam thuan loi cho viec quay cac ngoai canh va thay đoi boi canh phim. Nam 1915, Hollywood bat đau khang đinh đuoc vi tri đau đan cua đien anh My voi bo phim noi tieng Birth of a Nation cua Griffith.
Su hinh thanh va phat trien cua Hollywood gan lien voi nhung nha kinh doanh va đien anh goc Do Thai. Chinh ho la nhung nguoi nhan ra moi loi to lon tu đien anh va đi tien phong trong viec xay dung cac rap chuyen dung đe chieu phim, cac "nickelodeon" (lay theo tu nickel - 5 xu, tien ve thong dung thoi đo). Chinh nhung nguoi goc Do Thai nay đa thanh lap cac hang phim lon đau tien cua Hollywood, đo la Samuel Goldwyn va Louis B. Mayer (hai đong sang lap cua hang phim noi tieng Metro-Goldwyn-Mayer), Carl Laemmle (mot trong nhung nguoi khai sinh hang Universal Studios), Adolph Zukor (đong sang lap Paramount Pictures), va Anh em Warner (Harry, Albert, Samuel va Jack, nhung nguoi thanh lap hang Warner Bros.). Cung chinh vi đuoc thanh lap boi nhung nguoi Do Thai, trong đo co nhieu nguoi la dan nhap cu, vi vay ngay tu đau Hollywood đa the hien tinh quoc te hoa rat cao va thu hut nhieu tai nang đien anh nuoc ngoai nhu ngoi sao đien anh nguoi Thuy Đien Greta Garbo, đao dien goc Hungary Michael Curtiz o thoi ki đau hay nu dien vien đoat giai Oscar nguoi Uc Nicole Kidman, đao dien goc Mexico Alfonso Cuaron o thoi điem hien tai. Đay chinh la mot trong cac điem manh nhat cua Hollywood khi tinh quoc te cao tao cho cac bo phim nhieu phong cach nghe thuat va dien xuat đa dang cung nhu de dang thu hut đuoc khan gia o nhieu khu vuc khac nhau tren the gioi.


= Thoi hoang kim cua Hollywood =
Thoi ki phat trien va co anh huong đen xa hoi nhat cua Hollywood la tu cuoi thap nien 1920 đen cuoi thap nien 1950. Thoi ki nay bat đau voi su ra đoi cua phim co tieng vao cuoi thap nien 1920 voi bo phim The Jazz Singer san xuat nam 1927. Voi buoc tien ve ky thuat nay, cac bo phim đa thu hut ngay cang nhieu khan gia va thuc su tro thanh hien tuong van hoa cua xa hoi My. Cac bo phim Hollywood thoi ki nay thuong thuoc the loai phim mien Tay, phim hai, phim ca nhac, phim hoat hinh von la nhung đe tai ua thich cua dan My. Đe đap ung nhu cau cua cong chung, hang loat rap chieu phim quy mo đuoc xay dung. Đe canh tranh nhau, cac hang phim lon thuong tao dung phong cach rieng cho cac bo phim cua minh (đieu khong con thay ro trong thoi điem hien tai) voi cac đao dien va cac ngoi sao đuoc ky hop đong đoc quyen. Vi du, đao dien noi tieng Cedric Gibbons luon lam viec cho Metro-Goldwyn-Mayer (MGM), nha soan nhac Alfred Newman trong suot 20 nam chi lam viec cho Twentieth Century Fox, cac bo phim cua Cecil B. De Mille luon đuoc thuc hien tai   Paramount Pictures. Hang MGM tham chi con tung tuyen bo so ngoi sao đa ky hop đong đoc quyen voi hang con "nhieu hon ca so sao tren troi".
Nhieu nha lich su đien anh cho rang đay la thoi ki hoang kim ve chat luong nghe thuat cua Hollywood khi rat nhieu bo phim kinh đien đuoc ra đoi, rat co the vi do thoi ki nay co rat nhieu phim đuoc san xuat nen đoi khi cac hang phim cho phep cac bo phim co dien vien khong noi tieng, trien vong doanh thu khong cao nhung co kich ban tot, chat luong nghe thuat cao ra đoi. Nam 1941, hang RKO Pictures đau tu cho đao dien 26 tuoi Orson Welles thuc hien bo phim đau tien cua ong nay la Cong dan Kane (Citizen Kane), bo phim khong đat doanh thu cao, khong gianh nhieu Giai Oscar nhung sau nay đuoc coi la mot trong nhung bo phim xuat sac nhat trong lich su đien anh Hoa Ky. Chi trong mot nam 1939, hang loat bo phim sau nay đuoc coi la kinh đien đa ra mat, đo la The Wizard of Oz, Cuon theo chieu gio (Gone with the Wind), Mr. Smith Goes to Washington, Đoi gio hu (Wuthering Heights) va Ninotchka. Cac bo phim kinh đien khac cua thoi ki hoang kim nay co the ke toi Casablanca (1941), It's a Wonderful Life (1946) hay bo phim hoat hinh xuat sac Nang Bach Tuyet va bay chu lun (Snow White and the Seven Dwarfs, 1937). Vi vay thoi ki hoang kim cua Hollywood con co cai ten khac la thoi ki Hollywood kinh đien (Classical Hollywood cinema).
Sau Chien tranh the gioi thu nhat va trong giai đoan Chien tranh the gioi thu hai, Hollywood đon nhan mot lan song cac nha đien anh tai nang cua chau Au đen đinh cu va lam viec o My đe tranh chien tranh va cac giai đoan khung hoang kinh te trien mien. Trong so nay phai ke toi cac đao dien Đuc noi tieng nhu Ernst Lubitsch, Fritz Lang, đao dien huyen thoai nguoi Anh Alfred Hitchcock, nha đien anh Phap Jean Renoir. Mot so dien vien nguoi nuoc ngoai cung gia nhap Hollywood nhu Rudolph Valentino, Marlene Dietrich, Ronald Colman, Charles Boyer, ho cung cac dien vien kich noi tieng o thanh pho New York bi thu hut vi su ra đoi cua cac bo phim co tieng đa tao nen mot trong nhung thoi ki phat trien manh me nhat cua cong nghiep đien anh. Vao thoi cao điem giua thap nien 1940, cac xuong phim o Hollywood moi nam cho ra đoi toi khoang 400 bo phim voi luong khan gia moi tuan khoang 90 trieu nguoi.


= Suy thoai =
Cuoi thap nien 1940, cac hang phim lon cua Hollywood gap phai hai su kien lon dan đen su suy thoai cua cong nghiep đien anh, su kien đau tien la vu kien chong đoc quyen đoi voi hang Paramount Pictures dan đen viec cac hang phim khong con đuoc phep so huu cac rap chieu bong hoac ky hop đong đoc quyen voi cac ngoi sao đien anh hay cac thanh phan khac cua viec lam phim, su kien thu hai la su ra đoi va phat trien manh me cua truyen hinh. Cac dien vien, đao dien đuoc giai phong khoi hop đong đoc quyen đa co the tu chon lua bo phim yeu thich cua bat cu hang nao, viec nay đa lam mat đi ban sac rieng cua cac hang lon nhu MGM, Paramount, Universal, Columbia, RKO va Twentieth-Century Fox. Cong chung thay vi đen rap xem phim đa chon lua cach giai tri re tien va tien loi hon nhieu, đo la ngoi nha xem truyen hinh, he qua tat yeu la so phim san xuat va ngan sach lam phim giam sut nhanh chong. Đe đoi pho voi suy thoai, cac hang phim buoc phai thay đoi phong cach thuc hien cac tac pham cua minh, nhan manh đen cac yeu to tao su khac biet voi truyen hinh nhu chat luong hinh (dan đen viec phat trien cac bo phim mau va cac bo phim kho rong), chat luong tieng va đac biet la chat luong nghe thuat. Chinh nho giai đoan nay ma đien anh My moi đuoc đinh hinh nhu mot mon nghe thuat thuc su chu khong con đon thuan chi la mot linh vuc giai tri.


= Hollywood moi va cac phim bom tan =
Đien anh hau co đien (hay hau kinh đien, Post-classical cinema) la cum tu dung đe chi su thay đoi phong cach dan dung va cot truyen cua cac đao dien My thuoc the he Hollywood moi (New Hollywood). Cac đao dien tieu bieu cua the he nay la Francis Ford Coppola, George Lucas, Brian de Palma, Martin Scorsese, William Friedkin, Stanley Kubrick va Steven Spielberg. Ho đa đua đen cho cac bo phim nhung phong cach moi va keo khan gia tro lai voi man anh lon bang nhung bo phim bom tan (blockbuster). Coppola cho ra đoi Bo gia (The Godfather, 1972) đuoc coi la mot trong nhung bo phim hay nhat cua lich su Hollywood, Spielberg co Ham ca map (Jaws, 1975) mo đau cho xu huong tung ra cac bo phim bom tan vao mua he, con Lucas tung ra loat phim Chien tranh giua cac vi sao (Star Wars) tro thanh hien tuong van hoa tam co the gioi.
Bat đau tu thap nien 1970, cac bo phim Hollywood đuoc phan chia thanh hai huong kha rieng biet. Mot phia la cac bo phim bom tan đuoc đau tu cuc lon voi dan dien vien nhieu sao, phim nhieu đai canh va ky xao đac biet, quang cao rong rai nham thu hut that nhieu khan gia. Cac bo phim bom tan đoi khi la nhung canh bac cua cac hang phim vi no co the mang loai doanh thu lon nhung đoi khi cung lai that bai trong viec thu hut khan gia. Phia kia cua Hollywood la cac bo phim đoc lap kinh phi thap, mang nhieu thu nghiem nghe thuat moi. Nhung bo phim nay thuong đuoc đanh gia cao ve mat nghe thuat nhu đao dien, dien xuat va ti le rui ro cung thap hon cac bo phim bom tan vi ngan sach đau tu nho hon rat nhieu.


= Thi truong phim tai nha =
Thap nien 1980 va 1990 chung kien su ra đoi o at cua cac ki thuat luu tru thong tin nhu bang tu VCR, CD va DVD. Voi cac ki thuat moi nay, nguoi ta co the mua hoac thue mot DVD phim đe xem tai nha thay vi phai đen rap ma chat luong hinh anh va am thanh van đat tieu chuan. Vi the thi truong phim tai nha đang ngay cang đuoc cac hang phim chu y khai thac va mang lai loi nhuan lon khong kem gi loi nhuan đem lai cua cac rap phim. Theo mot nghien cuu nam 2000 cua ngan hang ABN AMRO thi chi co 26% thu nhap cua cac hang phim Hollywood đen tu tien ban ve, 46% đen tu viec ban va cho thue bang đia va 28% đen tu truyen hinh.


Phim đoc lap Phim đoc lap la: Nhung bo phim đuoc san xuat boi nhung hang phim nho khong nam trong he thong studio cua Hollywood ma đung đau la 5 hang phim lon nhat hien thoi (Big 5): Universal Pictures, Warner Bros, Walt Disney Pictures, Columbia Pictures, Paramount Pictures.
Ben canh cac hang phim lon o Hollywood, cung co nhieu bo phim đoc lap đuoc thuc hien boi cac hang phim nho hon voi kinh phi nho va thuong khong co cac ngoi sao đien anh hang đau. Cac bo phim nay thuong tap trung vao chat luong nghe thuat nhu kich ban, đao dien, dien xuat va thuong co nhung sang tao đot phat ve san xuat.
Cac bo phim đoc lap bat đau pho bien vao cuoi thap nien 1980 va đau thap nien 1990 ben canh xu huong phat trien cac bo phim bom tan. Mot the he cac nha lam phim đoc lap thanh cong đa noi len voi nhung ten tuoi nhu Spike Lee, Steven Soderbergh, Kevin Smith va Quentin Tarantino. Cac bo phim cua nhom đao dien nay nhu Do the Right Thing, sex, lies, and videotape, Clerks. va Reservoir Dogs đuoc đanh gia rat cao vi đa co nhung sang tao đi nguoc lai cac quy tac thong thuong trong thuc hien cua cac bo phim Hollywood. Khong chi thanh cong ve nghe thuat, cac bo phim tren cung tuong đoi thanh cong ve thuong mai va đa tao cho đung vung chac cho viec san xuat cac bo phim đoc lap khac. Hien nay cac hang phim đoc lap đang ngay cang co vi tri trong nen đien anh My noi chung, tham chi chinh cac ong lon cua Hollywood cung đau tu thanh lap cac hang phim đoc lap đe phat trien cac bo phim mang phong cach rieng, vi du tieu bieu la Fox Searchlight Pictures, mot hang con cua 20th Century Fox.
Ben canh su thanh cong cua cac bo phim đoc lap My, cung phai ke toi su tham gia tich cuc cua cac bo phim nuoc ngoai vao thi truong My nhu Ngoa ho tang long cua Ly An hay Anh hung cua Truong Nghe Muu. Mot huong đi khac la cac phim tai lieu co tinh thuong mai hoa cao nhu Bowling for Columbine va Fahrenheit 9/11 cua Michael Moore.


Nhung nhan vat noi bat = Cac đao dien =


= Cac ngoi sao đien anh =
Robert Downey Jr 
Jean Arthur
Fred Astaire
Lauren Bacall
Anne Bancroft
John Barrymore
Lionel Barrymore
Warner Baxter
Warren Beatty
Humphrey Bogart
Ernest Borgnine
Clara Bow
Marlon Brando
Walter Brennan
Jeff Bridges
Charles Bronson
Louise Brooks
Nicolas Cage
James Cagney
Lon Chaney
Montgomery Clift
Lee J. Cobb
Gary Cooper
Kevin Costner
Joseph Cotten
Joan Crawford
|valign="top"|

Bing Crosby
Tom Cruise
Billy Crystal
Tony Curtis
Bette Davis
Chris Evans
Sammy Davis, Jr.
Doris Day
James Dean
Robert De Niro
Johnny Depp
Danny DeVito
Leonardo DiCaprio
Kirk Douglas
Melvyn Douglas
Michael Douglas
Wyatt Russell
Richard Dreyfuss
Faye Dunaway
Irene Dunne
Jimmy Durante
Robert Duvall
Clint Eastwood
Douglas Fairbanks
Sally Field
Barry Fitzgerald
Henry Fonda
|valign="top"|

Jane Fonda
Harrison Ford
Jodie Foster
Morgan Freeman
Clark Gable
Ava Gardner
Judy Garland
Janet Gaynor
Richard Gere
Mel Gibson
John Gilbert
Lillian Gish
Whoopi Goldberg
Gloria Grahame
Gene Hackman
Chris Pratt
Tom Hanks
Oliver Hardy
Jean Harlow
Goldie Hawn
Susan Hayward
Rita Hayworth
Katharine Hepburn
Charlton Heston
Dustin Hoffman
William Holden
|valign="top"|

Rock Hudson
Anjelica Huston
Samuel L. Jackson
Ly Tieu Long
Buster Keaton
Diane Keaton
Harvey Keitel
Gene Kelly
Grace Kelly
Alan Ladd
Veronica Lake
Burt Lancaster
Jessica Lange
Jack Lemmon
Jerry Lewis
Harold Lloyd
Carole Lombard
Myrna Loy
Chris Hemsworth
Shirley MacLaine
Fred MacMurray
Karl Malden
Fredric March
Dean Martin
Steve Martin
Lee Marvin
Anh em nha Marx
|valign="top"|

Walter Matthau
Joel McCrea
Steve McQueen
Bette Midler
Liza Minnelli
Thomas Mitchell
Robert Mitchum
Marilyn Monroe
Eddie Murphy
Bill Murray
Paul Newman
Jack Nicholson
Donald O'Connor
Tom Holland
Al Pacino
Geraldine Page
Gregory Peck
Anthony Perkins
Sidney Poitier
William Powell
Tyrone Power
Robert Redford
Donna Reed
Christopher Reeve
Burt Reynolds
Debbie Reynolds
|valign="top"|

Julia Roberts
Paul Robeson
Ginger Rogers
Mickey Rooney
Jane Russell
Rosalind Russell
Roy Scheider
George C. Scott
Randolph Scott
Frank Sinatra
Sissy Spacek
Sylvester Stallone
Barbara Stanwyck
James Stewart
Sharon Stone
Meryl Streep
Barbra Streisand
Gloria Swanson
Shirley Temple
Spencer Tracy
John Travolta
Claire Trevor
Lana Turner
Lee Van Cleef
Jon Voight
|valign="top"|

Christopher Walken
Denzel Washington
John Wayne
Sigourney Weaver
Orson Welles
Mae West
Richard Widmark
Esther Williams
Robin Williams
Natalie Wood
Teresa Wright
Jason Staham
Arnold Schwarenegger,Jet Li,Chuck Norris,Dolph Lungend,Jackie Chan,Cho Yun Fat,Donnie Yen,Lee Byung Hun,Brucce Willis,Dwayne Johnson,Jean Claude Van Damme,Atonio Banderas,Chris Hemworth,Sean Conerry,Keanu Reeves,Tom Cruise,


Xem them Giai Oscar
Danh sach binh chon cua Vien phim My
Hollywood
Danh sach phim an khach nhat cua đien anh Hoa Ky
Danh sach phim đat gia nhat cua đien anh Hoa Ky


Tham khao Lien ket ngoai Rottentomatoes.com - Tap hop cac bai gioi thieu va phe binh phim
Su suy sup cua he thong hang phim trong đien anh My. The gioi Đien anh. 26 thang 3 nam 2008.