Tran Crecy (con đuoc goi la tran Cressy trong tieng Anh) dien ra vao ngay 26 thang 8 nam 1346 o mot đia điem gan Crecy thuoc mien bac nuoc Phap. Tran chien dien ra giua quan Anh do vua Edward III chi huy va quan Phap cua vua Philip VI. Cac cung thu Anh đa tham sat lien quan Phap - Genova bang cung dai cua minh, trong khi cac co đai phao Anh cung quet tan cung thu Genoa, mang lai thang loi cho Quan đoi Anh. Voi đai thang nay, quan Anh đa gay ton that nghiem trong cho quan Phap. Đay đuoc xem la mot trong nhung tran chien quan trong nhat trong Chien tranh Tram Nam. Su ket hop giua cac vu khi va chien thuat moi đa khien nhieu su gia xem đay la su bat đau cho su cham dut cua thoi đai hiep si co đien. Ty du, nguoi Anh trong tran nay đa dung đai bac va gay cho quan Phap kinh khiep.
La mot trong nhung thang loi ruc ro ban đau cua quan Anh trong cuoc Chien tranh Tram Nam va cung đuoc xem la chien cong ve vang nhat cua Edward III, thang loi quyet đinh nay đa gop phan to lon đen viec Calais roi vao tay ong cung voi chien thang toan dien cua ong trong chien dich phat Phap lan đau tien đua nuoc Anh nghieng ve the thang trong buoi đau cuoc Chien tranh Tram Nam. Ong đa lam nen mot tran thang đuoc coi la lon nhat trong giai đoan 1345 - 1347 vo cung huy hoang cua quan su nuoc Anh. La mot chien tich đi vao huyen thoai, đai thang tai Crecy - mot trong nhung đai tham hoa cua Phap trong moi thu dai dang voi Anh Quoc - đa gop phan lon đen niem tu hao dan toc Anh Quoc. Đuong khi ay, chien cong lon nay đa chung to suc manh quan su cua Anh Quoc qua viec ha guc nuoc co tang lop Hiep si quy toc hung manh nhat chau Au la Phap, va sai lam nghiem trong cua Bo Chi huy quan Phap la mot nguyen nhan cho đai tham hoa nay. Toan thang o Crecy cung la lan đau tien ma suc manh cua cac cung thu nuoc Anh đuoc chung to o chau Au luc đia, voi uy luc khung khiep tieu diet tuyet đai bo phan quy toc phong kien Phap.
Sau đai thang nay, Edward III đa vinh danh con ong la "Hoang tu Đen" Edward. Đay la chien tich đau tien cua vi hoang tu tai gioi nay. Thanh the cua Edward III cung gia tang đang ke voi thang loi nay, va đai thang lung vang ay đa khien cho ong tren đa vinh quang ma tro thanh mot vi anh hung dan toc cua nuoc Anh. Thang loi quyet đinh cua hai ong trong tran nay cung ngan ngua cuoc xam luoc cua quan Phap vao xu Gascogne, va cung voi thang loi o tran Poitiers (1356) mang lai đinh cao vinh quang cho nuoc Anh trong cuoc Chien tranh Tram Nam (du tran Crecy van đuoc coi la vo cong hien hach nhat cua nuoc Anh trieu Edward III).


Boi canh Vua Phap la Charles IV qua đoi vao nam 1328 va khong co con trai noi doi. Đen đay trieu đai nha Capet ket thuc, đay nuoc Phap vao mot cuoc khung hoang thua ke. Em gai cua Charles IV, Isabelle, la vo cua vua nuoc Anh la Edward II va sinh ra vua Edward III nuoc Anh. Edward III la vua Anh va đong thoi, theo luat thua ke, la nguoi nam gioi co ho hang gan nhat voi vua Charles IV cua Phap vua bang ha (chau trai goi bang cau), the nen cung đuoc xem la nguoi thua ke hop phap cua ngai vang nuoc Phap.
Tat nhien la gioi quy toc Phap kho long chap nhan mot vi vua tu nuoc ngoai toi. Ho vien dan luat Salic va khang đinh rang do ngai vang khong the do mot phu nu thua ke nen con cai cua nguoi phu nu đo cung khong đuoc thua ke ngai vang. Vay la nguoi Phap quyet đinh trao ngai vang cho nguoi nam gioi lon tuoi nhat thuoc dong ho nha Capet luc bay gio la Philip xu Valois. Ong len ngoi tro thanh Philip VI cua Phap va la vi vua đau tien cua vuong trieu Valois. Nam 1337, Philip VI tuyen bo cac đien đia o xu Gascogny (luc bay gio do Anh kiem soat) đung ra phai thuoc ve nuoc Phap. Edward III đap tra bang tuyen bo rang ong moi la nguoi thua ke hop phap cua ngai vang nuoc Phap. Chien tranh Tram Nam giua Anh va Phap bat đau tu nam đo.
Tran Sluys vao nam 1340 đuoc xem la tran đanh lon đau tien cua hai ben. Sau tran chien đo, Edward no luc xam nhap Phap qua vung Flanders, nhung khong thanh cong do kho khan tai chinh va su thieu on đinh cua cac đong minh. Sau nam sau đo, Edward vach ra mot tuyen đuong khac, va thuc hien mot cuoc hanh quan cuop pha lon doc vung Normandy, gianh thang loi o Caen vao ngay 26 thang 7 nam 1346 va tran Blanchetaque vao ngay 24 thang 8. Edward sau đo hanh quan ve phia bac, trong luc Philip VI cua Phap đem đai quan đuoi theo ong. Mot ke hoach cua nguoi Phap đe đanh bay quan Anh giua song Seine va song Somme đa that bai trong gang tac. Edward dan quan toi Crecy va chuan bi cho mot trong nhung tran đanh lon nhat trong cuoc chien.


Chien truong Edward đa chon mot vi tri phia bac cua thung lung nong gan song Maye. Đo la ria ben canh cua mot đong bang nhap nho, voi lang Estrees o phia đong va Wadicourt o phia bac-đong, cac thon lang nay co the đuoc bao quanh boi cac vuon cay an trai. Khoang song nui thap giua Wadicourt va Crecy dai khoang hon hai cay so voi mot chiec coi xay gio huong ra chinh Crecy. Đang sau đo chinh la Crecy-Grand Wood, no se che cho cho mot phan hau quan va suon ben phai cua quan Anh. Thung lung Vallee des Clercs chi la mot vi tri sau hon mot cho trung trong cac vung đat cao tai đo von chay tu Wadicourt đen Maye. No dai khoang 2 km va tai điem thap nhat cua no cung khong thap hon 35 met so voi vung cao nguyen xung quanh. Mot so hoc gia Phap cho rang co ba tang đat canh tac theo kieu bac thang co xua hoac thoi trung co o phia truoc cua canh quan trung tam cua nguoi Anh, mac du đieu nay khong đuoc đe cap trong cac ban tai lieu goc. Co mot điem u bo theo huong phia duoi cai doc, nhung no khong gay tro ngai cho mot cuoc tan cong cua ky binh va tham chi con it can tro hon nua cho bo binh. Neu co mot hang rao tu nhien nhu vay thi no co the nam o phan đau cua song nui.
Vua Edward đa phac hoa đoi hinh chien đau cua minh voi mot toc đo rat nhan nha trong buoi sang ngay 26 thang 8. Nguoi cua ong đa đuoc chia thanh ba đao quan trong khi ho hanh quan. Đoi tien phong tren danh nghia thuoc quyen chi huy cua vi hoang tu tre xu Wales, mac du ong co giam quan la Godfrey de Harcourt, đong quan o gan Crecy va theo du kien se la noi hung nhung đot tan cong ​​cua quan Phap, đao quan Trung tam hay la đao quan nam duoi su chi huy cua nha vua hanh quan vuot qua ho va đong quan o vi tri song nui giua Crecy va Wadicourt. Đao hau quan nam duoi su chi huy cua cac Ba tuoc Northampton va Arundel tiep tuc di chuyen xa hon nua va chiem vi tri giua đao quan cua nha vua va Wadicourt. Khi nhin thay phia truoc cua lang Crecy quan Anh tiep tuc thanh lap mot đao quan tien phong, mot đao quan trung tam va mot đao hau quan, Nhung tat ca cac nha binh luan đeu cho rang Edward đa biet rang quan Phap se tan cong tu Vallee des Clercs. Ngua đuoc buoc ben trong mot phao đai da chien đuoc lap nen boi cac toa xe phia sau canh phai va mot loat cac ho bay đuoc đao rai rac đe pha vo cac đot tan cong cua ky binh đoi phuong. Canh quan ben phai thuoc quyen cua Hoang tu Đen xu Wales co ve nhu đong o đoan lung chung doc.


Bo tri đoi hinh Edward III bo tri quan đoi tren mot đia hinh voi nhung chuong ngai vat tu nhien o hai ben canh đe co loi cho viec phong thu. Canh trai cua ong đuoc neo chat vao mot con suoi, trong khi canh phai dua lung vao rung Crecy. Ong cung ha lenh cho ky binh phai xuong ngua đe chien đau. Lam nhu vay se giup ngan ngua viec cac ky binh qua hang hai ma lao len phia truoc lam roi loan hang ngu, va cung đam bao su bao ve cho cac cung thu trong truong hop quan Phap tiep can đuoc quan Anh. Con trai cua Edward III la Edward Hoang tu đen, luc đo moi 16 tuoi, đuoc giao chi huy canh phai cua quan Anh. Ban than Edward III thi o tai mot coi xay gio tren mot ngon đoi đe bao quat tinh hinh.
Quan Phap tuy co so luong đong hon nhung lai khong co ky luat va su hop tac giua cac luc luong. Nhieu quy toc Phap xem minh nhu la đong minh cua nha vua chu khong phai thuoc ha, do đo khong tuan thu triet đe theo cac menh lenh cua ong. Khi luc luong trinh sat cua quan Phap tuong trinh ve cach bo tri cua quan Anh, ho đa đe nghi Philip VI cho quan nghi ngoi mot đem roi tan cong vao sang som. The nhung cac quy toc đa phan đoi đieu nay va buoc nha vua phai tan cong ngay lap tuc đe ho co the lap chien cong. Philip VI bo tri luc luong linh ban no chuyen nghiep tu Genoa o hang đau, phia sau lung ho la luc luong ky binh hung hau nhung sap xep vo to chuc. Sai lam lon nua cua nguoi Phap la đa bo lai đang sau luc luong bo binh va nhung tam khien chan, phuong tien duy nhat co the giup cac linh ban no phong thu. Su gia Jean Froissart cung mieu ta lai viec hanh quan lon xon cua quan Phap, va viec quan đanh thue Genoa bao rang ho met moi sau cuoc hanh quan va muon nghi ngoi, nhung khong đuoc chap thuan.


Dien bien tran đanh Đon tan cong đau tien cua quan Phap la tu linh ban no, nhung nguoi đa ban rat nhieu ten vao quan Anh đe pha vo đoi hinh va đe doa ho. The nhung cac linh ban no nay đa to ra hoan toan khong hieu qua; voi toc đo ban chi 1-2 phat moi phut, ho khong the sanh đuoc voi cac linh ban cung dai voi toc đo len đen 5-6 phat trong khoang thoi gian tuong tu. Ngoai ra thi cac cung thu Anh cung co tam ban xa hon do cau tao cung cua minh va viec chiem linh vi tri tren cao. Mot thuan loi nua cho nguoi Anh la truoc khi dien ra tran đanh, đa co mot tran mua to lam hu hai mot phan nhung cay no cua linh Genoa, trong khi cac linh ban cung dai nguoi Anh đa thao day cung cua minh trong suot con mua. Froissart thi thuat lai rang ho đa khong lay cung ra khoi bao cho toi khi đot ten đau ten cua quan Genoa ban trat muc tieu. Cac linh ban no cung thieu khien chan đe bao ve cho minh trong suot qua trinh lap ten keo dai ma chi nap trong nhung co xe cho hang. Khi cung thu Anh bat đau ban, linh ban no Genoa nga guc hang loat va khong the tiep can đuoc vi tri ma no cua ho co the phat huy tac dung. Chi huy cua ho la Doria cung tu tran va cac linh no bat đau rut lui trong hoang so va roi loan. Mot so ky si va quy toc đa cho rang đo la hanh đong hen nhat va ha sat ho khi ho đang tro ve hang ngu.
Cac ky binh Phap cuoi ngua xuyen qua cac linh đanh thue đang rut lui đe lao len mot cach vo to chuc. Luc nay thi mot so linh đanh thue đa cat day no cua minh, co le la đe chuan bi đau hang. Cac cung thu Anh tiep tuc ban vao cac ky binh tu xa, va đa co rat nhieu nguoi Phap nga guc roi bi binh linh tu xu Wales va Ireland cat co. Mot so ky si Phap hiem hoi tiep can đuoc voi quan Anh thi cung khong tieu diet đuoc luc luong cung thu Anh, do su ngan tro cua quan bo binh Anh.
Froissart viet la sung đai bac cua Anh co le đa ban 2, 3 phat vao quan Genoa, co le la tung phat ban rieng re cua 2 hoac 3 khau sung, boi vi mat kha nhieu thoi gian trong moi lan nap đan lai cho kieu phao so khai nay. Su gia Giovanni Villani đong y ve kha nang tan pha lon cua chung, nhung ong cho rang quan Anh con ban vai phat đai bac vao ca ky binh Phap nua.
Ky binh Phap tiep tuc co gang thuc hien nhung đot xung phong cua minh. The nhung suon doc va cac vat can nhan tao đa can tro ho. Cung luc đo thi cung thu Anh tiep tuc ban rat nhieu ten vao cac ky si. Moi lan quan Phap xong len la lai co them nhieu nguoi nga guc va lien tuc bi chan lai. Mot chien binh lao luyen la vua Johann I cua Bohemia cung nam trong so nhung nguoi tu tran. Ngay ca khi đa thuc hien toi 16 đot tan cong, quan Phap cung khong lam lay chuyen đuoc đoi hinh cua quan Anh, va ho phai hung chiu nhung con so thuong vong nang ne. Khi Edward Hoang tu đen gap kho khan, vua cha Edward III đa tu choi đua quan tang vien va bao rang hay đe Hoang tu gianh lay vinh quang cho minh. Sau đo hoang tu Edward đa chung to minh la mot chien si cu khoi bang cach tu minh tru vung.
Vua Philip cua Phap cung bi thuong va khi đem xuong, ong ha lenh rut lui. Đay la mot that bai nang ne va đang xau ho cho nguoi Phap va la mot chien thang vang doi cua quan Anh.


Ket cuc tran đanh Sau khi Philip rut lui, sang hom sau đo, Edward ha lenh roi vi tri tien ra chien truong (co mot so linh Anh đa len ra trong đem đe cuop truoc mot so đo co gia tri). Hau quan Phap gio moi toi noi nhung cung mau chong bo chay. Quan Anh xem xet nhung nguoi Phap bi thuong đe xem ai đang tien chuoc cao. Nhung hiep si Phap bi thuong qua nang thi bi ha sat luon tai cho voi nhung luoi dao đam vao tim hoac xuyen qua đau, đe khong phai chiu canh đau đon keo dai. Đay đuoc xem la hanh đong đi nguoc lai cac truyen thong hiep si, vi cac hiep si bi nong dan giet chet va chet boi nhung mui ten khong ro nguoi ban thay vi la đoi mat chien đau truc tiep.
Edward Hoang tu đen, nguoi đa co đuoc su ton trong va vinh quang boi nhung chien cong cua minh, o lai bai chien truong đe bay to long cam phuc voi mot đich thu. Đo la vua Johann I cua Bohemia, mot nguoi gan nhu mu nhung đa chien đau rat dung cam truoc khi tu tran. Hoang tu lay chiec khien cua John lam khien cua minh, va gio đay no la mot bieu tuong đuoc biet đen tren khap nuoc Anh va xu Wales. Ong đuoc vua cha Edward III khen thuong, va đai thang Crecy đa tro nen chien tich đau tien cua ong.
Trong tran chien, Phap đa mat đi nhieu nha quy toc cua minh va mot so luong lon binh si. Cac so lieu ghi nhan co khoang 1.500 hiep si Phap đa tu tran cung 10.000 binh si, trong khi quan Anh chi mat co vai tram nguoi, va mot so lon trong đo la cac binh si bo hang ngu ra hoi cua sau khi đai quan Phap đa rut. Nhung ton that nang ne cua nguoi Phap đa giup Edward co the tien quan ma khong gap phai su ngan tro đang ke nao. Sau tran chien, Edward vay khon Calais trong 11 thang moi đanh chiem đuoc, va sau đo thanh pho cang nay đa nam duoi su thong tri cua nguoi Anh trong suot hai the ky (ngay ca sau khi Chien tranh Tram Nam đa ket thuc thi mai toi nam 1557, Phap moi chinh phuc lai đuoc Calais). Ong đa gianh đuoc toan thang trong chien dich phat Phap lan thu nhat cua ong, va đua nuoc Anh nghieng ve the thang trong buoi đau cuoc Chien tranh Tram Nam. Đai thang lung vang o Crecy đa khien cho ong tren đa vinh quang ma tro thanh mot vi anh hung dan toc cua nuoc Anh.
Cung thoi điem voi thang loi vinh quang cua nha vua, quan Anh do Tong giam muc xu York chi huy đa đap tan cuoc xam lang cua nguoi Scotland vao nam 1346. Quan Anh cung thang nhieu tran lon o mien Nam nuoc Phap va vung Bretagne, khien cho giai đoan 1345 - 1347 đuoc coi la mot thoi ky huy hoang nhat trong quan su Anh Quoc, ma trong đo chien cong cua nha vua tai Crecy la lon hon ca. Nam 1356, nguoi Anh mot lan nua đanh bai Phap tai tran Poitiers voi kieu đanh tuong tu. Lan nay chi huy cua quan Anh chinh la hoang tu Edward. Vua Phap luc đo la Jean II đa bi bat song trong tran nay. Hai đai thang o Crecy va Poitiers qua đo đa ghi dau đinh cao thang loi cua Anh Quoc trong cuoc Chien tranh Tram Nam.


Đanh gia Đuoc xem la chien cong hien hach nhat cua vua Edward III noi rieng va ca nuoc Anh duoi trieu ong noi chung va cung la mot trong nhung thang loi lon đau tien cua Quan đoi Anh trong cuoc chien, tran Crecy la mot tran chien ma quan Anh voi binh luc nho be (khoang 9.000 toi 15.000) đa đai thang quan Phap đong hon nhieu (khoang 35.000 toi 100.000), lai con gay ton hai nghiem trong cho bai binh Phap. Von di đa đi sau vao huyen thoai, chien thang la ket qua cua su vuot troi ve vu khi va chien thuat cua nguoi Anh, va cung chung to tam quan trong cua khai niem ve hoa luc (nhung vu khi tam xa). Su hieu qua cua cung ten Anh khi dung voi so luong lon đe chong lai cac ky si co giap tru (cung dai cua Anh đa tham sat quan Phap va quan Y mot cach khong thuong tiec) đa đi nguoc lai cac suy nghi thong thuong o thoi điem đo rang cung thu khong hieu qua va de bi nhung luc luong co ao giap giet chet khi tiep can. (mot sach ke rang quan Anh co 5.500 cung thu va ho đa ban 30 lan, moi lan ra 5.500 mui ten) Sau tran chien nay thi cach thuc tien hanh chien tranh o chau Au đa co nhieu thay đoi đe phu hop hon voi thoi cuoc.

Ao giap cua hiep si o thoi điem đo chua phat trien toi muc ma ten khong the xuyen thung, va cac con ngua thi khong đuoc bao ve gi. Nhieu loat ten đa giet hoac loai bo ngua cua cac ky si va buoc ho phai đi bo duoi lan mua ten. Mot đieu nua la viec cac linh no Genoa đa khong the ban toi quan Anh do day cung bi uot va tinh toan sai cu ly. Quan Anh chiem giu vi tri cao đa de dang ha quan Genoa. Khi quan Genoa rut lui thi cac hiep si Phap đa giet chet ho va qua đo cung tu lam roi loan đoi hinh cua minh trong đot tan cong đau tien.
Voi đai thang, nuoc Anh đa cho chau Au luc đia phai nem trai suc manh cua cac cung thu Anh lan đau tien, voi tuyet đai bo phan quy toc phong kien Phap đa bi ho tieu diet. Nhieu su gia nhin nhan tran Crecy đanh dau su cham dut cua thoi đai hiep si co đien, mac du tran Golden Spurs cung co the đuoc xem nhu vay. Nhieu tu nhan va nguoi bi thuong đa bi giet chet, đieu đo đi nguoc lai cac truyen thong hiep si, va cac hiep si tren lung ngua đa khong con "bat bai" truoc bo binh. Tran Crecy cung co the đuoc xem la tran đanh đau tien ma sung đai bac đuoc that su su dung tren chien truong chau Au, mac du truoc đo no đa tung đuoc su dung le te. Du cac Hiep si va cung thu gieu cot, sung lon cua quan Anh đa khien cho quan Phap phai kinh so. Sau đai thang nay, nha vua Edward III se con đieu sung lon đi vay đanh thanh Calais.
Ngoai ra, voi toan thang nay, lan đau tien nuoc Anh đa chung to suc manh quan su cua minh trong đem truong Trung Co, đanh guc đuoc ca Phap la nuoc co tang lop Hiep si quy toc vung manh nhat o chau Au khi ay. Mot nguyen nhan gay nen đai tham hoa nay chinh la sai lam nghiem trong cua Bo Chi huy quan Phap. Voi tinh chat quyet đinh, chien thang cua Edward III cung giup ong gianh đuoc nhung su ung ho ve mat chinh tri, nhat la trong hoan canh đang co nhung su bat binh trong trieu đinh ve nhung chien dich o ngoai nuoc Anh cua ong. Thanh the cua ong đa gia tang đang ke sau thang loi to lon nay. Quan Anh thuong vong khong bao nhieu, nhung phia quan Phap thi co toi nhieu ngan nguoi tu tran, bao gom ba tuoc cac vung Flanders, Alencon, va Blois, Cong tuoc Rudolph xu Lorraine, va vua Johann I cua Bohemia. Con trai cua vua John la Hoang đe tuong lai Charles IV cua Đe che La Ma Than thanh cung bi thuong trong tran nay. Thang loi quyet đinh ay cung ngan ngua mot cuoc xam luoc cua quan Phap vao xu Gascogne. Va, chien cong nay đa đi vao lich su nhu mot trong nhung tran thang lam nen niem tu hao dan toc Anh Quoc, cung nhu mot trong nhung đai tham hoa cua Phap trong moi thu dai dang voi Anh Quoc. Sau nay, nha chinh tri - nha van Anh la Winston Churchill đa ca ngoi tran Crecy, cung voi tran Hochstadt lan thu hai, tran Waterloo va Mua He nam 1918 trong cuoc Chien tranh the gioi thu nhat la "bon chien tich sieu viet".


Cac tac pham hu cau Mot so tac pham co mieu ta ve tran Crecy bao gom tieu thuyet World Without End cua Ken Follett (mo ta tran chien tu goc nhin cua mot linh Anh va mot nguoi trung lap), bo truyen tranh Crecy cua Warren Ellis hay tac pham The Archer's Tale cua Bernard Cornwell, cung mot so tac pham khac.


Chu thich Tham khao = Tai lieu chinh =
The Anonimalle Chronicle, 1333–1381. Edited by V.H. Galbraith. Manchester: Manchester University Press, 1927.
Avesbury, Robert of. De gestis mirabilibus regis Edwardi Tertii. Edited by Edward Maunde Thompson. London: Rolls Series, 1889.
Chronique de Jean le Bel. Edited by Eugene Deprez and Jules Viard. Paris: Honore Champion, 1977.
Dene, William of. Historia Roffensis. British Library, London.
French Chronicle of London. Edited by G.J. Aungier. Camden Series XXVIII, 1844.
Froissart, Jean. Chronicles. Edited and Translated by Geoffrey Brereton. London: Penguin Books, 1978.
Grandes chroniques de France. Edited by Jules Viard. Paris: Societe de l'histoire de France, 1920–53.
Gray, Sir Thomas. Scalacronica. Edited and Translated by Sir Herbert Maxwell. Edinburgh: Maclehose, 1907.
Le Baker, Geoffrey. Chronicles in English Historical Documents. Edited by David C Douglas. New York: Oxford University Press, 1969.
Le Bel, Jean. Chronique de Jean le Bel. Edited by Jules Viard and Eugene Deprez. Paris: Societe de l'historie de France, 1904.
Rotuli Parliamentorum. Edited by J. Strachey, 6 vols. London: 1767–83.
St. Omers Chronicle. Bibliotheque Nationale, Paris, MS 693, fos. 248-279v. (Currenting being edited and translated into English by Clifford J. Rogers)
Venette, Jean. The Chronicle of Jean de Venette. Edited and Translated by Jean Birdsall. New York: Columbia University Press, 1953.


= Hop tuyen =
Life and Campaigns of the Black Prince. Edited and Translated by Richard Barber. Woodbridge: Boydell Press, 1997.
The Wars of Edward III: Sources and Interpretations. Edited and Translated by Clifford J. Rogers. Woodbridge: Boydell Press, 1999.


= Tai lieu thu cap =
Ayton, Andrew; Preston, Philip (2005). The Battle of Crecy, 1346. Boydell Press. Ban goc luu tru ngay 13 thang 4 nam 2009. Truy cap ngay 30 thang 7 nam 2011.
Amt, Emilie, bien tap (2001). Medieval England 1000–1500: A Reader. Peterborough, Ontario: Broadview Press. ISBN 1551112442.
Manfred Weidhorn, A Harmony of Interests: Explorations in the Mind of Sir Winston Churchill, Fairleigh Dickinson Univ Press, 1992. ISBN 0838634664.
Oxford, The Oxford children's book of famous people, Oxford University Press, 01-09-2002. ISBN 019910977X.
Barber, Richard. Edward, Prince of Wales and Aquitaine: A Biography of the Black Prince. Woodbridge: Boydell Press, 2003.
Burne, Alfred H. The Crecy War: A Military History of the Hundred Years War from 1337 to the peace of Bretigny, 1360. New York, NY: Oxford University Press, 1955.
Charles W. Oman, History of England, Ayer Publishing, 01-04-1972. ISBN 0836999207.
DeVries, Kelly. Infantry Warfare in the Early Fourteenth Century. Woodbridge, UK: Boydell Press, 1996.
Hewitt, H.J. The Organization of War under Edward III. Manchester: Manchester University Press, 1966.
Medieval Warfare: A History. Edited by Maurice Keen. Oxford, UK: Oxford University Press, 1999.
Lynn, John A. "Battle: A History of Combat and Culture". Cambridge, MA: Westview Press, 2003.
Nicolle, David (2000). Crecy 1346: Triumph of the longbow. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1855329662.
John H. Chambers, Everyone's History, Xlibris Corporation, 2008. ISBN 1436347122.
Christopher Rothero, The armies of Agincourt, Osprey Publishing, 23-07-1981. ISBN 0850453941.
Christopher Haigh, The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland, Cambridge University Press, 31-08-1990. ISBN 0521395526.
Harry Elmer Barnes, History and Social Intelligence, Kessinger Publishing, 30-04-2004. ISBN 1417912995.
Donald J. Hanle, Terrorism: the newest face of warfare.
Ormrod, W.D. The Reign of Edward III. Charleston, SC: Tempus Publishing, Inc, 2000.
Packe, Michael. King Edward III. London, UK: Routledge & Kegan Paul plc, 1985.
Prestwich, Michael. Armies and Warfare in the Middle Ages: The English Experience. New Haven, CT: Yale University Press, 1996.
Prestwich, Michael. The Three Edwards: War and State in England, 1272–1377. New York, NY: St. Martin's Press, 1980.
Reid, Peter. A Brief History of Medieval Warfare: The Rise and Fall of English Supremacy at Arms, 1314–1485. Philadelphia: Running Press, 2007.
Rogers, Clifford J. Essay on Medieval Military History: Strategy, Military Revolution, and the Hundred Years War. Surrey, UK: Ashgate Variorum, 2010.
Julian Munby, Richard Barber, Richard Brown, Edward III's Round Table at Windsor: The House of the Round Table and the Windsor Festival of 1344, Boydell Press, 2008. ISBN 1843833913.
Henry Morton Stanley, Dorothy Stanley, The Autobiography of Sir Henry Morton Stanley, G.c.b, Cambridge University Press, 25-08-2011. ISBN 1108031196.
Laurence Marcellus Larson, A short history of England and the British Empire, Henry Holt and Company, 1915.
Mary Parmele, The Evolution of an Empire: A Brief Historical Sketch of England, Echo Library, 30-06-2008. ISBN 1406865427.
Tim McNeese, The Renaissance, Lorenz Educational Press, 1999. ISBN 0787703915.
Kelly DeVries, Clifford J. Rogers, The Journal of Medieval Military History, Boydell Press, 2005. ISBN 1843831716.
William W. Kibler, Medieval France: an encyclopedia, Routledge, 01-03-1995. ISBN 0824044444.
Rogers, Clifford. War Cruel and Sharp: English Strategy under Edward III, 1327–1360. Woodbridge, UK: Boydell Press, 2000.
Seward, Desmond. The Hundred Years War: The English in France 1337–1453. London, UK: Constable and Company Ltd., 1996.
Sumption, Jonathan. The Hundred Years War, Volume I: Trial by Battle. Philadelphia, PA: University of Pennsylvania Press, 1990.
The Hundred Years War. Edited by Kenneth Fowler. Suffolk, UK: Richard Clay. The Chaucer Press, 1971.
Waugh, Scott L. England in the reign of Edward III. Cambridge: Cambridge University Press, 1991.