May phan tich tu đong la mot thiet bi xet nghiem y hoc đuoc thiet ke đe đo nhanh chong nhieu chat va cac đac điem khac o mot so mau sinh hoc voi ho tro toi thieu cua cua con nguoi. Nhung đac tinh đo mau va cac chat long nay co the huu ich trong chan đoan benh.

Đo quang (hay quang trac) la phuong phap pho bien nhat đe xet nghiem mot luong chat phan tich cu the trong mot mau. O ky thuat nay, mau trai qua phan ung đe tao ra su đoi mau. Sau đo may đo quang đo đo hap thu cua mau đe gian tiep đo đuoc nong đo cua chat phan tich co trong mau. Viec su dung đien cuc chon loc ion (ion-selective electrode, viet tat la ISE) la phuong phap phan tich pho bien khac nham đo cu the nong đo ion. Phuong phap nay thuong đo nong đo calci, kali hoac natri co trong mau.
Co nhieu cach đe đua mau vao may phan tich tu đong. Ong nghiem chua mau thuong đuoc lap vao cac rack. Nhung rack nay co the đuoc lap truc tiep vao may phan tich hoac chuyen doc theo đuong ray tu đong o nhung phong xet nghiem lon hon. Nhung phuong phap thu cong hon gom lap ong nghiem truc tiep vao vong xoay tron đe tien hanh ly tam. Mot so may phan tich yeu cau mau phai đuoc chuyen vao coc đung mau. Tuy nhien, nhu cau bao ve suc khoe va an toan cua nhan vien xet nghiem đa tro thanh đong luc cho cac nha san xuat phat trien may phan tich co lay mau trong ong nghiem kin, nham ngan nhan vien tiep xuc truc tiep voi mau. Mau co the đuoc xu ly rieng le, theo me hoac lien tuc.
Tu đong hoa xet nghiem khong loai bo nhu cau chuyen mon cua con nguoi (ket qua van do ky thuat vien xet nghiem va cac chuyen gia chat luong xet nghiem lam sang khac đanh gia), song no lam giam bot lo ngai ve cac loi, van đe nhan su va an toan.


May phan tich hoa sinh thuong quy Đay la nhung loai may xu ly mot luong lon cac mau đua vao benh vien hoac phong xet nghiem tu nhan. Tu đong hoa qua trinh xet nghiem đa giup giam thoi gian xet nghiem voi nhieu chat phan tich (analyte) tu so ngay con so phut. Lich su phan tich mau rieng biet o phong xet nghiem lam sang bat đau bat đau bang phat minh "Robot Chemist" cua Hans Baruch va phat minh ay đuoc thuong mai hoa vao nam 1959.
AutoAnalyzer la vi du đau tien ve may phan tich hoa tu đong nho su dung ky thuat ghi chep flow đac biet đuoc goi la "continuous flow analysis (CFA)" do Tien si Leonard Skeggs phat minh va Technicon Corporation lan đau gioi thieu vao nam 1957. Nhung ung dung đau tien cua may la đe phan tich y hoc lam sang. AutoAnalyzer đa thay đoi sau sac đac điem cua phong xet nghiem hoa hoc bang cach tao đieu kien tang đang ke cac mau co the xu ly đuoc. Nhung mau đuoc su dung trong may phan tich nhung khong han che gom mau, huyet thanh, huyet tuong, nuoc tieu, dich nao tuy va cac dich khac trong co the. Thiet ke dua tren viec tach mot luong chay lien tuc bang bong bong khi, lam giam đang ke nhung phuong phap thu cong cham chap, vung ve va de mac loi. Cac loai xet nghiem gom muc đo enzyme (nhu nhieu xet nghiem chuc nang gan), muc đo ion (nhu natri, kali va cac hoa chat bieu hien khac (nhu glucose, serum albumin hoac creatinin).
Nhung ion đon gian thuong đuoc đo bang đien cuc chon loc ion, giup loai bo mot loai ion va đo su khac biet cua hieu đien the. Nhung enzyme co the đuoc đo bang ty le chat nay đoi mau sang chat khac, o nhung xet nghiem nay, ket qua cua enzyme đuoc đo thanh hoat đo, chu khong phai nong đo enzyme. Nhung xet nghiem khac su dung tinh đoi mau đe xac đinh nong đo hoa chat.


May phan tich mien dich Mot so may phan tich su dung khang the đe phat hien nhieu chat bang phuong phap xet nghiem immunoassay va nhung phan ung khac su dung phan ung cua khang nguyen-khang the.
Khi nong đo o cac hop chat nay qua thap, khong lam tang đang ke đo đuc (turbidity) khi lien ket voi khang the thi can phai su dung cac phuong phap chuyen biet hon nua.


May phan tich huyet hoc Nhung may nay đuoc dung đe tinh cong thuc mau toan phan, toc đo lang hong cau (ESR) hoac lam xet nghiem đong mau.


= Đem te bao =

May đem te bao tu đong (automated cell counter) lay mau mau, đinh luong, phan loai va mieu ta quan the te bao nho su dung ca ky thuat quang va đien. Phan tich bang đien la phuong phap truyen dich mau loang vao mot lo co dong đien chay qua. Te bao đi qua dong đien lam thay đoi tro khang giua cac đau cuc (theo nguyen tac Coulter). Thuoc thu ly giai (lytic reagent) đuoc bo sung vao dich mau đe ly giai chon loc hong cau (RBC), chi đe lai bach cau (WBC) va tieu cau nguyen ven. Sau đo dich đuoc truyen qua may đo thu hai, giup thu đuoc so luong hong cau, bach cau va tieu cau. So tieu cau đuoc tach de dang khoi so bach cau nho gia tang đot bien khang tro nho hon trong may do do the tich te bao thap hon.
Co the tach song quang (optical detection) đe thu đuoc so quan the biet hoa cua bach cau. Mot hon dich te bao pha loang đuoc truyen qua mot te bao dong chay (flow cell) - te bao nay truyen tung te bao mot ong mao dan (capillary tube) bang tia laser. Su phan xa, truyen va tan xa cua tung be bao đuoc phan tich bang phan mem phuc tap, cung cap bieu dien so ve kha nang phan bo tong quat quan the te bao. Mot so thiet bi huyet hoc moi nhat co the bao cao du lieu quan the te bao, gom ca thong tin hinh thai cua bach cau. Nhung thong tin ay co the đuoc dung đe đanh dau nhung hinh thai te bao bat thuong co the gay ra mot so benh.
Ngay nay, nhieu may phan tich co the đem ca hong cau luoi, thay the cho đem thu cong ton nhieu thoi gian. Nhieu may đem hong cau luoi tu đong giong nhu cac may đem thu cong khac, su dung thuoc nhuom sieu sinh (supravital staining) nhu xanh methylene moi đe nhuom hong cau chua reticulin truoc khi đem. Mot vai may phan tich co may tao phien module - vua co the tao vua nhuom mang mau co chat luong đong nhat, roi sau đo đuoc chuyen gia xet nghiem y hoc đanh gia lai.


= Đo đong mau =

May đo đong mau tu đong (automated coagulation machine hay coagulometer) co chuc nang đo kha nang đong mau nho tien hanh bat ky loai xet nghiem nao nhu thromboplastin hoat hoa tung phan, thoi gian prothrombin (va tinh toan INR - thuong đuoc dung đe đanh gia đieu tri), sang loc thuoc chong đong mau Lupus, xet nghiem D dimer va xet nghiem yeu to.
May đo đong mau can phai co cac mau mau đuoc lay trong ong nghiem chua chat chong đong natri citrat. Nhung may nay đuoc su dung vi co che đang sau tac dung chong đong cua natri citrat co the đao nguoc. Dua theo xet nghiem, cac chat khac nhau co the đuoc bo sung vao huyet tuong đe kich hoat phan ung đong mau. Co the theo doi qua trinh đong mau bang quang hoc nho đo đo hap thu cua mot buoc song cu the cua mau va cach no thay đoi theo thoi gian.


= Thiet bi huyet hoc khac =
May đoc toc đo lang hong cau (ESR) tu đong du khong phai loai may danh rieng đe phan tich, song tot nhat can phai tuan thu cac quy che "Quy trinh xet nghiem toc đo lang hong cau: H02-A5" (2011) cua CLSI (viet tat cua Clinical and Laboratory Standards Institute, tuc Vien tieu chuan lam sang va phong thi nghiem) va "Đanh gia viec đo toc đo lang hong cau" cua ICSH (viet tat cua International Council for Standardization in Haematology, tuc Hoi đong tieu chuan hoa huyet hoc quoc te). Ca hai quy che nay đeu ghi ro su dung duy nhat phuong phap tham chieu la Westergren, tuc su dung mau pha loang (voi natri citrat) trong pipet 200 mm, đuong kinh 2,55 mm. Sau 30 hoac 60 phut o vi tri thang đung ma khong đuoc phep co gio lua, rung đong hoac anh sang truc tiep, may đoc quang se xac đinh hong cau đa giam đi bao nhieu bang cach phat hien muc đo.


Ghi chu Rosenfeld, Louis (1999). Four Centuries of Clinical Chemistry [Bon the ky hoa hoc lam sang]. Gordon and Breach Science Publishers. tr. 490–492. ISBN 90-5699-645-2.


Chu thich