Đan tranh (chu Nom: 彈箏, tieng Trung: 古箏; binh am: Guzheng, Han Viet: co tranh) con đuoc goi la đan thap luc hay đan co tru chan, la nhac cu truyen thong cua nguoi phuong Đong, co xuat xu tu Trung Quoc. Đan thuoc ho day, chi gay; ngoai ra ho đan tranh co ca chi keo va chi go. Loai 16 day nen đan con co ten goi la đan Thap luc. Nay đa đuoc tan tien thanh 21 - 25, 26 day (co tranh cua Trung Quoc).
Ngoai kha nang dien tau giai đieu, ngon choi truyen thong cua đan tranh la nhung quang tam rai hoac chap va ngon đac trung nhat la vuot tren cac day va gay day,ngoai ra co ca dang dung vi keo hay dung que go. Đan tranh la nhac khi dung đe đoc tau, hoa tau, đem cho hat va đuoc choi trong nhieu the loai am nhac nhu cac dan nhac dan ca, ket hop voi nhung ca khuc cua C-pop, nhac Au My,...
Trong khi cac quoc gia phuong Đong co nhung nhac cu nhieu day nhu đan tranh, đan sat thi voi nguoi phuong Tay ho co đan zither. Vay nen đan tranh phuong Đong cung co tam sanh ngang zither phuong Tay, tuy am đieu cua chung hoan toan khac nhau.
Ngoai ra, nhung loai đan thuoc ho đan tranh o hau het cac nuoc trong khu vuc chau A luon co mot phien ban mini cho tre em va nguoi moi choi hoc dien tau.


Nguon goc lich su Lich su cua đan tranh keo dai tu lich su Trung Quoc thoi ky đau. Đo la mot trong nhung nhac cu co day quan trong nhat đuoc tao ra o Trung Quoc, truoc khi đan co tranh ra đoi, nguoi Hoa đa che tao ra đan sat (sat cam hoac co sat) (瑟 hoac 古瑟 hay 瑟琴 Binh am: Se, gu se, Se qin), co am vuc rong toi 5 quang tam.
Đan sat la mot nhac cu rat pho bien trong thoi Tay Chu va thoi Xuan Thu. Cac mau vat con sot lai đa đuoc khai quat tu nhung noi nhu tinh Ho Bac va Ho Nam va khu vuc Giang Nam cua Trung Quoc. Nhung noi khac bao gom Giang To, An Huy, Son Đong va Lieu Ninh. O Ho Bac, lang mo cua Tang Hau At (cuoi thap nien 400 truoc Cong nguyen) la mot kho bau cua cac nhac cu co xua cua Trung Quoc, bao gom mot bo hoan chinh cua bien chung (chuong đong), đan sat va đan co cam, chuong đa (bien khanh) va trong.
Đoan tuy tung am nhac cua ong gom 21 co gai va phu nu cung đuoc chon cat cung ong. Vao thoi Chien Quoc, cac loai co tranh ban đau đa xuat hien, đuoc phat trien tu đan sat.

Vi vay, đoi khi nguoi ta noi rang co tranh ve co ban la mot phien ban nho hon va đon gian hon đan sat rat nhieu. Đan sat cung đuoc trung bay o cac bao tang lich su va dan toc o Trung Quoc, nhieu nghe nhan cung choi loai đan nay va neu nhu co ban ra thi truong thi gia cua đan sat vo cung đat đo so voi co tranh. Chinh vi vay đan sat vo cung hiem đua vao su dung trong dan nhac dan toc đe hoa tau nen đan sat luon tro thanh thu bi quen lang. Theo truyen thuyet, Phuc Hy đa tao ra đan sat. Va do đo, nguoi ta tin rang vao thoi nha Ha, sat cam đa ra đoi. Cung co nhieu đe cap trong van hoc Trung Quoc, nhu trong Kinh Thu (Co đien cua tho ca) va Luan ngu cua Khong Tu. Sat cam luon la mot nhac cu cao cap. Ngay tu thoi nha Chu, no đa đuoc su dung đe choi nhac theo nghi thuc đe cung te.
Tu đo co tranh đa trai qua nhieu thay đoi trong lich su lau dai cua no. Mau vat lau đoi nhat đuoc phat hien la đan tranh 14 day va co nien đai khoang 500 nam TCN, co the trong thoi Chien Quoc (475 nam truoc Cong nguyen). Co tranh tro nen noi bat trong trieu đai Tan (221 Tai 206 TCN). Vao thoi nha Đuong (618 TCN), co tranh co the la nhac cu đuoc choi pho bien nhat o Trung Quoc luc bay gio. Co nhieu tai lieu khac nhau ve cach co tranh xuat hien. Co tranh Trung Quoc đuoc phat minh boi Mong Điem, mot vi tuong cua trieu đai Tan (221-206 truoc Cong nguyen), chiu anh huong lon tu đan sat. Do đan sat tuy co 50 day nhung trong luong cua no vo cung nang nen Mong Điem moi nghi ra mot loai nhac cu tuong tu đan sat voi kich thuoc nho hon đan sat, de di chuyen va khong qua kho khan khi mang vac, ong goi thu đan đo la đan tranh hay co tranh.
Mot so nguoi tin rang co tranh ban đau đuoc phat trien duoi dang đan tam giac bang tre nhu đuoc ghi lai trong thuyet van giai tu, sau đo đuoc thiet ke lai va lam tu nhung tam go cong lon hon va nhung con nhan cua đan co the di chuyen. Mot truyen thuyet thu ba noi rang xuat hien khi hai nguoi song tau voi đan co tranh loai 25 day. Ho đa cai tien no thanh 16, 17, 18 va 21 day. Day đa tung đuoc lam bang lua, nhung day bang lua ngay nay chi co dong đan tranh cua Trieu Tien moi su dung. Trong trieu đai nha Thanh (1644-1912 CE), cac day nay chuyen sang day đong thau. Day hien đai hau nhu luon đuoc boc thep bang nylon. Đuoc gioi thieu lan đau tien vao nhung nam 1970, cac day đan đa vat lieu nay đa tang am luong cua nhac cu trong khi van duy tri am sac chap nhan đuoc. Tai Trung Quoc, co it nhat nua ta phong cach choi co tranh theo truong phai  khu vuc rieng biet; nien đai it nhat la tu thoi nha Đuong, tuc la hon 1.000 nam truoc, co hai phong cach choi đan tranh rieng biet: đan tranh (弹筝, tuc gay đan tranh voi mong gia) va suu tranh (搊筝 - choi đan tranh bang đau ngon tay).
Cac hoa tiet tren co tranh bao gom nghe thuat cham khac, son mai cham khac, kham xa cu, tranh, tho, thu phap, cham khac vo (ngoc) va phap lam.
Phong cach choi truoc tien đuoc phan chia giua mien Bac va mien Nam truoc khi đuoc chia nho thanh cac truong khu vuc cu the. Cac truong phai trong khu vuc la mot phan cua phong cach phuong Bac bao gom Ha Nam, Thiem Tay, Son Đong va Chiet Giang. Cac truong phai trong khu vuc đuoc bao gom trong phong cach mien Nam bao gom Trieu Chau, Phuc Kien va Khach Gia.
Cung tu đan sat va đan co tranh ma nguoi Trung Quoc con che tao ra hai loai đan la đan truc (筑) do Cao Tiem Ly che tac, su dung mot que đe go vao day đan tuong tu đan tam thap luc, mot tay dung ngon đe nhan day đan (chi go). Đoi khi đan truc cung đuoc dung 2 que go, ban đau đan truc cung chi von ven 5 day va khong co con nhan nhu co cam, sau đo đuoc mac them con nhan va ke tu đo đan truc co ba loai: 5 day, 12 day va 20 day (phai truc - 沛筑) ; nguu can cam (牛筋琴) cung thuoc đan tranh chi go la loai đan tranh kich thuoc tu nho cho toi lon nhu đan sat, su dung que tre đe go tuong tu đan truc. Than đan hinh chu nhat lon va no chuyen tri dong nhac dan ca o On Chau, Triet Giang va đan yet tranh (轧筝) co tu thoi nha Đuong, su dung cay vi đe keo (chi keo) ma du nhap vao ban đao Trieu Tien tro thanh đan ajaeng (hangul:아쟁, Hanja:牙; Han Viet: nha tranh). Rieng voi nguoi Choang, yet tranh cua ho đuoc goi la tranh ni (琤尼) hay toa cam (挫琴), nho hon yet tranh va van cham cam (文枕琴) - yet tranh co nho chi von ven 9 day. Tuy nhien thi van cham cam khong dung tung con nhan roi rac ma day đan cua van cham cam đuoc mac boi mot cau đan hinh vong cung. Neu yet tranh Trung Quoc cung nhu ajaeng Trieu Tien keo theo phuong nam ngang khi đat đan thi van cham cam va tranh ni đuoc đat doc đe choi, giong nhu keo đan cello. Cung chinh vi the ma ho đan tranh Chau A ngay cang tro nen phong phu.
Nguu can cam la đan tranh dung que go truyen thong o tinh Chiet Giang, trong đo huyen Binh Duong la cai noi ra đoi cua nhac cu nay. Truoc đay, day đan đuoc lam tu gan bo, trai qua cong đoan rua sach, lay gan tu xuong bo, tach soi, phoi kho nhung ngay nay nguu can cam hau nhu su dung day cuoc hay nhua tong hop. 
Ve gia tri bao ve, nguu can cam co gia tri trong lich su, van hoa, thuc tien va su kheo leo. Ve mat gia tri lich su, no đa đuoc phat trien thanh cong vao thoi Quang Đong ke tu thoi nha Thanh va co lich su hon 100 nam.
Toa cam - đan tranh dung vi, cung ho voi yet tranh va van cham cam trong ho đan tranh, chi keo. la mot nhac cu co xua va đac biet, chi đuoc tim thay o Thanh Chau. Nguon goc cua nghe thuat đan toa cam Thanh Chau lien quan đen nguon goc cua am nhac day Trung Quoc va tham chi ca the gioi cua am nhac co day. No co gia tri lich su cao đe nghien cuu su phat trien cua am nhac co đai. Vao ngay 10 thang 12 nam 2008, hoi nghi chuyen đe Thanh Chau toa cam do Nhac vien Trung Quoc to chuc đa đuoc to chuc tai Bac Kinh, đa thu hut su chu y manh me tu nganh cong nghiep am nhac ve mot nhac cu đa bien mat trong lich su nhac cu Trung Quoc co đai. Toa cam Thanh Chau đa đuoc tai phat hien va van co mot di san ky nang song đong, lam cho lich su cua cac nhac cu day Trung Quoc som hon 1500 nam so voi o phuong Tay. Đan tranh nay co the noi la co nghia la "hoa thach song". Loai toa cam đuoc su dung pho bien nhat o Thanh Chau la toa cam su dung day kep.
Đan tranh cua nguoi Trieu Chau Trung Quoc gom co hai loai: truyen thong (传统) va cach tan (革新); co y kien cho rang no đuoc san xuat nam 1800 tai Quang Chau, Trung Quoc. Loai nay đuoc thiet ke theo phong cach thoi nha Tong. Đan tranh Viet Nam cung anh huong rat nang tu loai đan tranh Trieu Chau truyen thong: co truc đan va day bang thep manh, trong khi loai cach tan chot day đuoc giau trong hop đieu am. Đan tranh Trieu Chau anh huong manh toi cac truong phai lon cua he thong truong phai đan tranh Trung Quoc.
Am nhac Trieu Chau la mot trong nhung loai nhac dan gian co xua cua Trung Quoc, chu yeu lan rong o phia đong Quang Đong, mien nam Phuc Kien, Đai Loan, Hong Kong va Ma Cao va nhung noi nguoi Trieu Chau song o cac nuoc Đong Nam A. No co mot lich su lau dai, nen tang đai chung cua no la vung chac va sau sac, va tiet muc cua no kha phong phu. Co hang ngan am nhac hien co. Voi su thay đoi cua lich su, am nhac Trieu Chau đa hinh thanh nhung đac trung va phong cach nghe thuat đoc đao. Đay la mot phan khong the thieu trong kho tang van hoa nghe thuat va la mot di san am nhac dan gian co gia tri. Nhac pham Han nha hi thuy (寒鸦戏水) đuoc cho la kinh đien khi choi voi đan tranh Trieu Chau day thep.
Nhu vay, nien đai ve đan tranh Trung Quoc cung cho thay qua tung thoi ky va tung trieu đai Trung Hoa ma hau nhac son (后岳山) va đuoi đan (琴尾 cam vi) cua đan tranh co su bien đoi khac nhau theo thoi gian. Loai co tranh ngay nay cua Trung Quoc co tien nhac son dang chu S gon song, hoac chu C,...


Đan tranh cai tien = Đan tranh canh buom =
Nam 1978, Ha Bao Tuyen (何寶泉) va Nhac vien Thuong Hai đa phat trien va phat minh ra đan tranh canh buom, Han Viet đoc la Điep thuc tranh (tieng Trung: 蝶式筝; binh am: Die shi zheng). Đan tranh canh buom nay co hai cot đuoc sap xep theo thang ngu am va co 2 vung bieu dien (tuc 2 ben mat đan co the dien tau 2 tay). No co the choi tat ca cac nua cung cua thang ngu am, thang thu bay hoac muoi hai nhip bang nhau, giua cac hop am nhat đinh cua thang ngu am, va cung đuoc trang bi moc day đe thay đoi cao đo cua mot so day co đinh. Đan tranh canh buom von co ngoai hinh nhu mot con buom khong lo đang xoe canh bay thi no chuyen tri nhung ban nhac giao huong phuong Tay va choi rat de dang so voi co tranh phai nhan day rat nhieu.


= Tan tranh =
Hien nay, o Đai Loan đang co loai đan tranh đoc la, co ten la chuyen đieu tranh (gian the: 转调筝; phon the: 轉調箏; binh am: zhuandiao zheng) hay tan tranh (tieng Trung: 新箏; binh am: Xin zheng). 
.
Theo nhu hop am, hai muoi bon hop am chinh va phu chi la "135" va "613" trong co tranh truyen thong. Ngoai ra, co tranh truyen thong rat kho đieu chinh, thieu am thanh va thieu nhip đieu, đieu nay han che su sang tao cua nha soan nhac va han che nghiem trong pham vi su dung cua no. Đe thay đoi tinh trang nay, nhieu nghe si bieu dien va chuyen gia san xuat nhac cu trong va ngoai nuoc đa tiep tuc phat trien va cai cach co tranh. Ho đa đe xuat nhieu chuong trinh va phat trien nhieu "chuyen đieu tranh".
Su cai tien mang tinh cach mang nhat đoi voi đan tranh nen la su phat trien thanh cong cua đan tranh, đay la mot buoc đot pha lon khac trong lich su cua đan tranh. Cai cach ban đau cua co tranh đuoc phan anh nhieu hon o su gia tang so luong day, va cai cach đan tranh moi đa pha vo ranh gioi nay. Cai tien co tranh tu mot goc đo khac tham chi con quan trong hon so voi loat cai cach ban đau. Đan tranh cai bien đa pha vo hoan toan phuong phap hieu suat ngu giac ban đau, va pha vo hoan toan gioi han cua thang am ngu cung đoi voi suc manh bieu cam cua đan sat va co tranh trong hang tram nam, giup co tranh de dang đieu chinh va so huu muoi hai luat bang nhau. Ve ly thuyet, chuc nang hoa am cua no gan nhu tuong đuong voi đan piano, đay la mot buoc nhay vot khac trong lich su cua co tranh Trung Hoa. Đan tranh moi giai quyet mau thuan giua phat trien va ke thua, va hoan toan tuong thich voi đan tranh truyen thong. Choi đan chuyen đieu tranh nay ve co ban khong can thay đoi phuong phap choi hay huan luyen đac biet, cho phep cai bien loi choi cua co tranh. Kinh nghiem van co gia tri thuc te. Cac chuc nang khac cua chuyen đieu tranh la khong the đoi voi co tranh truyen thong. Chuyen đieu tranh đa mo ra mot the gioi rong lon cho viec tao ra am nhac đan tranh, su dung cac ky nang choi va su dung rong rai co tranh.
Su xuat hien cua đan tranh the he moi đa giai quyet đuoc nhieu van đe. No khong chi co the đuoc chuyen đoi, no con co thang đo bay am voi tien đe đam bao thang đo am giai ngu cung, va tham chi no co the đuoc đieu chinh theo đay đu theo muoi hai luat trung binh. Chuyen đieu tranh đa kheo leo su dung cac phuong phap nhu con nhan gan o trung tam va ket hop huu co cua hai khu vuc choi tren cung mot đan tranh đe giai quyet van đe thieu am thanh. Con nhan cua đan tranh kieu moi nam o trung tam cua mat đan so voi con nhan co tranh đuoc xep cheo. Khu vuc choi ben trai đuoc sap xep theo thu tu bay am thanh va khu vuc choi ben phai đuoc sap xep theo thu tu nam am thanh. Đieu nay giai quyet mau thuan giua ke thua va phat trien. Tan tranh co the su dung vung bieu dien ben phai đe hoan thanh bat ky ban nhac nao thuoc he thong ngu cung hoac chung ta co the su dung vung bieu dien ben trai đe thuc hien cac tac pham dua tren he thong bay thang am. Neu cac vung bieu dien ben trai va ben phai đuoc su dung ket hop, cac đac điem cua cach sap xep nhan kieu ngu cung va heptad co the đuoc su dung đay đu đe phat cac ban nhac phuc tap khac nhau. Neu chuoi ty le cua cac vung bieu dien ben trai va ben phai đuoc đieu chinh mot chut, no se co tat ca cac not trong muoi hai nhip bang nhau va ve mat ly thuyet co chuc nang tuong tu nhu piano. Theo cach nay, no co the đuoc đieu chinh phu hop voi bat ky am nhac nao dua tren muoi hai muc trung binh. Đieu đang khen ngoi hon nua la, voi muoi hai am đieu, moi quan he tuong đoi giua am thanh trong vung bieu dien phu hop va am thanh van giu nguyen, va su sap xep am vi van la mot su sap xep ngu cung. Mac du đo la su sap xep ngu cung, hoan toan co the. Đap ung nhu cau bieu dien am nhac ngu cung noi chung. Co the noi rang đan tranh tan tien đuoc trang bi đay đu cac chuc nang cua co tranh truyen thong; đan tranh tan tien co the de dang giai quyet cac bai nhac dien tau cap đo kho ma co tranh truyen thong khong the dien tau đuoc.
Tan tranh gom co 25 day va 25 con nhan mac thang tap mat đan, chia khoang cach cua tien nhac son va hau nhac son bang nhau. Ben canh đo, co nhung con nhan nho phu tro thay cho viec nhan day.
Su quyen ru trong am sac co tranh la đac trung cua co tranh. Vi tri thich hop cua tay trai đe nhan day đong vai tro quyet đinh trong viec thuc hien ky nang. Vi tri hop am ly tuong la khoang 16 cm tu phia ben trai cua đan tam thap luc, đuoc xac đinh boi đo cang cua day đan tan tranh va phan mo rong vua phai cua ban tay trai. Vi tri khong phu hop pho bien thuong la hon 20 cm. Boi vi cang gan nhan đan tranh, đo cang cua day cang lon va day khong the đuoc ep chat, cang xa nhan đan tranh, day cang mem va đo cang cua day cang thap. Mot so nguoi choi dieu co ban tay trai cua ho mo rong ra đe lam cho viec nhan day de dang hon, do đo vi tri cua day đuoc thay đoi. Tay trai bi cang qua muc, lam tang ganh nang cho canh tay, hinh thuc choi tro nen khong tu nhien va ngon tay thuong cham vao mat đan. Co nhieu ban in mong tren mat đan ben trai cua mot so đan tranh, nguyen nhan la do vi tri day khong đung. Trong đao tao co ban, chu y đen tinh chinh xac cua vi tri hop am tay trai, đe cac ky nang tay trai co the đuoc the hien đay đu.
Co hai phuong phap choi day co ban: phuong phap gay va phuong phap luot day.
Phuong phap gay: Huong cua ngon tay choi day la tu phia tren xien sang ben duoi xien, goc nghieng 45 đo, day trung am day va xanh, am thanh đay đan. Khi choi, ngon ap ut co xu huong nghi ngoi tren day zheng mot cach tu nhien, đe ho tro ban tay va giu cho ban tay thu gian tu nhien. Phuong phap clip la phuong phap co ban cho nguoi moi bat đau choi dieu, va no cung la phuong phap co ban cho cac ky thuat truyen thong.
Phuong phap luot day: Huong cua cac ngon tay choi day la tu xien ben duoi đen xien o tren, goc nghieng 45 đo, phat am ro net va chat luong am thanh ro rang. Khi choi, ho thuong choi ma khong can ho tro. Trong qua trinh huan luyen co ban, thu hinh ban tay khong nen cang thang, va su thu gian tu nhien cua nua nam tay van nen đuoc duy tri. Nang cao la mot ky thuat quan trong đe thuc hanh nhanh chong.
Ngoai hai phuong phap co ban nay, đo sau cua cam ung, su đieu chinh goc cua cam ung, toc đo va suc manh cua cam ung đeu mang lai nhung thay đoi lon cho cach phat am cua co tranh. Trong đao tao co ban, ban phai hoc cach lam chu cac day khac nhau, hoc cach đieu chinh goc, đo manh va toc đo cua day va ap dung chung vao hieu suat cua am nhac mot cach tu do.


= Cac phien ban khac cua đan tranh =


 Co tranh 9 day  Co tranh 9 day (tieng Trung: 九弦古筝; binh am: Jiu xian guzheng) la phien ban co tranh nho gom 9 day đan va chin con nhan danh cho nguoi tap choi, đac biet la tre em. Ngoai ra con co Co tranh lien chi khi (tieng Trung: 古筝练指器; binh am: Guzheng lian zhi qi) cung danh cho nguoi moi choi. Cau tao cua no mo phong co tranh, thay the con nhan bang 1 thanh go dai mac cheo duoi day tren mat đan.


 Co tranh đien  Co tranh đien la loai đan tranh Trung Quoc đuoc gan them nhung pickup nam cham đe khuech đai am thanh thong qua mot amplifier hay PA system (he thong phan bo va khuech đai am thanh đien tu thong qua microphone, amplifier va loa).


 Co tranh 27, 36 va 39 day  Co tranh 36 day (tieng Trung: 三十六弦箏; binh am: Sanshiliu xian zheng) đuoc tao ra vao nam 1972 boi Truong Chi Nhac thuoc Nha may Nhac cu To Chau cua tinh Giang To, nhung chiec co tranh đuoc kich hoat bang ban đap pedal đa xuat hien đe giai quyet nhung van đe tuong tu nhu co tranh 21 day hay đan sat đa đieu che truoc đo - va co mot so han che tuong tu.
Đay la mot loai co tranh voi 36 day đi kem voi 36 con nhan đuoc thuc hien trong khoang thoi gian đo, no đuoc đieu chinh theo thang đo diatonic phuong Tay. Bien the cua no bo sung them 3 day & 3 con nhan goi la co tranh 39 day (39弦筝). Loai 27 day am tram đuoc goi la nhi thap that huyen đe am tranh (27弦低音箏).


 Co tranh 44 day  Mot loai co tranh nam 1972 đuoc tao boi Truong Chi Nhac cua Nha may nhac cu To Chau cua tinh Giang To. No co 44 day đuoc đieu chinh theo thang đo diatonic


 Đan tranh đa am  Đan tranh đa am (tieng Trung: 多聲弦制箏; binh am: Duo sheng xian zhi zheng) hay goi tat la Đa thanh tranh (多声筝) đuoc phat trien vao nam 2011 boi giao su Ly Manh (李萌). No thuc su la hai chiec đan tranh ket hop voi nhau; co 21 day đuoc đieu chinh theo thang am cho phia ben phai, voi 16 day bo sung đuoc đieu chinh theo am giai ngu cung o phia ben trai. Co bieu đo đieu chinh ben duoi. Pham vi cua hai ben gan giong nhau, voi ben 21 day co tone A sau hon va day 16 co tone D  cao hon


Du nhap vao cac quoc gia khac cua chau A = Mong Co =

Yatga ᠶᠠᠲᠤᠭ᠎ᠠ yatug-a, tieng Mong Co: ятга yatga; phat am [ˈjɑtʰəq]; tieng Trung: 雅托葛)
la loai đan tranh cua nguoi Mong Co.
Yatga co the khac nhau ve kich thuoc, đieu chinh so luong ngua đan va day; Than đan la mot hop go dai, mot đau cua no đuoc đat nghieng xuong. Nguoi bieu dien gay đan bang phan thit đau ngon cua ban tay phai; tay trai đuoc su dung đe nhan len day đan, thay đoi not nhac. Tay trai cung co the đuoc su dung đe choi cac dai bass ma khong can plectrum (picks). Tuy thuoc vao kieu dang, cac day co am sac cao hon đuoc chon bang ngon tay hoac bang cach chon. Loai yatga pho bien nhat trong su dung đuong đai la phien ban 21 day. Loai yatga nay con đuoc goi la "Master Yatga." Chieu dai cua mot nhac cu kich thuoc đay đu la 1,62m hoac 63 inch. Cac phien ban ngan hon đuoc len not cao hon. Mot phien ban 13 day đuoc goi la "Gariin Yatga" (Hand Yatga).
Cac yatga co nguon goc tu co tranh Trung Quoc. Co mot gia thuyet cho rang, đan sat Trung Quoc loai 24 day co phan đuoi đan be quat xuong đuoc du nhap vao Mong Co thoi nha Nguyen nam 1800 voi 
chieu dai 223,8 cm hoac 88 inch, nguoi Mong Co goi no la yatga. Trong lich su Mong Co, do 24 day cua đan sat dien tau kho nen ho nghi ra phien ban 12 day đuoc su dung tai trieu đinh vi ly do tuong trung; 12 day tuong ung voi 12 cap bac cua cung đien. Nhung nguoi binh dan đa phai choi tren mot yatga 10 day. Viec su dung phien ban 12 day tro len đuoc danh rieng cho trieu đinh va tu vien.
Su thi truyen thong cua nguoi Mong Co, Janggar ke ve cau chuyen cua mot nang cong chua tre đa tung choi tren mot chiec yatga 800 day voi 82 con nhan; co ay đuoc cho la chi choi o 7 ngua đan thap hon.


= Nhat Ban =
Koto (tieng Nhat: 箏), đoi khi goi la So (tranh) la loai đan tranh pho bien nhat cua xu so mat troi moc.

Nhung phat hien khao co hoc cho thay tu thoi Yayoi hoac Nara o Nhat Ban đa co loai đan 6 day hoac 5 day đuoc nguoi Nhat goi la Wagon hoac Yamatogoto (đeu viet la 和琴) giong voi đan koto ngay nay. Dan toc Ainu o Nhat Ban co đan truyen thong giong đan koto. Co thuyet cho rang đan nay co nguon goc tu cay đan do Mong Điem, nguoi nuoc Tan, sang che (xem đan koto phan history).
Tu thoi co, Koto đuoc goi la "Wagon" (Hoa cam) hay "Yamato goto" (Đai Hoa cam) va la mot loai nhac cu trong Nha nhac.
Trong kho bau cua vuong trieu Nhat Ban co mot nhac cu ten la Sinlageum (Kanji: 新羅琴, Hiragana: しらき こと, Hangul: 신라금), tuong truyen co nguon goc tu Tan La, Trieu Tien du nhap sang. Cay đan tranh Sillageum trong giong đan tranh Jeongak Gayageum Han Quoc hien nay, nhung kich co nho gon hon va co day đeo. Do đo, co phong đoan rang nguoi xua quang day đeo cay đan nay len nguoi đe dien tau.


= Trieu Tien va Han Quoc =


 Gayageum  Gayageum (hangul: 가야금, Han Viet: Gia da cam) la đan tranh cua Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien va Đai Han Dan quoc. Theo Tam quoc su ky (hangul: 삼국사기) cua Đai Han ghi lai ve xuat xu cua đan tranh 12 day Gayageum. Truoc khi co đan tranh gayageum, nguoi Trieu Tien co loai đan goi la Đai tranh (Daejaeng 대쟁; Hanja: 大箏). Trong thoi đai Cao Ly, no đuoc su dung hoa tau trong dan nhac nha nhac Gugak. Sau đo, o Cao Ly, chu yeu:

Chi đuoc su dung cho nhac Munmyo jeryeak (Van mieu te le nhac). Kich thuoc đan choi cho nha nhac va chinh thong hien tai.
No duong nhu lon hon mot chut so voi gayageum. Mat đan đuoc lam bang go cay ngo đong va đay đan đuoc lam bang go hat de. Đo day cua day lon hon gayageum, day nhat va dan dan mong hon, đat 15 day. Su xuat hien cua no tuong đuong đan tranh dung vi keo Ajaeng, mat uon cong đuoc uon cong xuong phia duoi giua đuoi đan voi gia đo.
Voi go đen o bon goc va khong co hinh o giua. Mot so đieu chinh va chuyen ngu co cac day tao ra hai am sac trong mot ban nhac, nhu cach the hien trong dan nhac chinh thong gugak.
Trong trieu đai Joseon, no chi đuoc su dung o Dangak. Ho đa su dung cac soi to đay mau sac hoac soi bong mau xanh lam.
Truoc khi co đan tranh gayageum, mot manh tan tich cua cay đan tranh 10 day
đuoc khai quat tu tan tich cua Thoi đai đo sat o Sinchang-dong, Gwangju vao nam 1997. Kham pha nay đa gay ra su quan tam moi trong su ra đoi va phat trien cua cac nhac cu co day co xua.
Cac tam go cua nhac cu day nay, đuoc cho la đa đuoc thuc hien trong the ky đau tien truoc Cong nguyen. Hinh dang co ban cua cay đan tranh la lam tu go va mat đan thuon tron giong chiec chai, voi mot lo nho o đau co đinh mot day, va mot hinh chu U o đau kia. Phan hinh chu U đuoc noi voi phan nho ra hinh tam giac nguoc voi hai lo vuong nho. Lo nho hinh vuong o mot đau cua phan nho ra đuoc cho la đuoc su dung đe ghep chat mot thiet bi co đinh day rieng biet. 2 truc lon phan đuoi đan đong vai tro buoc day bang cach chen no vao cau đan. Kich thuoc cua lo khop la 2,3 cm x 1,8 đen 1,9 cm, đo sau la 6,4 cm va khoang cach giua hai lo khoang 2,4 cm. Chieu rong toi đa con lai cua ong cong huong la 15,9 cm (chieu rong toi đa cua phuc hoi la 28,4 cm) va đo day cua phan hinh chu U la 5,7 cm. Phan trung tam cua tam go co hinh chu U, va ben trong đuoc đao đe lai chu vi. Mot phan cua phan duoi đuoc đao thanh hinh chu V, va sau đo mot lo đuoc khoan ben trong. Đo la mot vong tron nho co đuong kinh khoang 0,3 cm va khoang cach giua cac đuong la khoang 2,3 cm. Co sau lo con lai. Do đo, mac du nguoi ta uoc tinh rang 10 đen 12 chuoi đa đuoc phat tren thong cao bao chi lan đau tien gioi thieu viec khai quat co vat, su phuc hoi đa xac nhan rang đan tranh nay co 10 day va 10 con nhan hinh chu A.
Gayageum đuoc Gasilwang (가실왕 Gia Tat Vuong) cua vuong quoc Gaya sang che. Tren thuc te, khi nhac đen đan tranh 12 day Gayageum, thi nguoi Han Quoc nho toi ten nhac gia Wureuk (우륵 Vu Lac), hon la vua Gasil. Truyen rang, Gaya la mot vuong quoc đuoc hinh thanh tu 12 bo toc dung cac ngon ngu khac nhau. Lo ngai viec cac bo toc khong the thong tin va hieu nhau do khac biet ve ngon ngu, vua Gasil đa che tac đan tranh 12 day Gayageum va ra lenh cho nhac gia Wureuk sang tac nhac pham, voi niem tin am nhac se ket noi hieu qua hon ngon ngu. Hieu y nguyen cua nha vua, nhac gia Wureuk đa sang tac 12 nhac pham. Đo la cau chuyen trong the ky thu VI. Toi nay, sau 1500 nam, đan tranh 12 day Gayageum van giu nguyen dang ve ban đau. Vua Gasil cua vuong quoc Gaya nhung mong dung am nhac đe đoan ket long dan va dan dat quoc gia, nhung thoi the đa khong thuan theo mong uoc cua Gaya. Truoc su lon manh cua vuong trieu Silla, trong luc van menh cua Gaya nhu ngon đen dau truoc gio, nhac gia Wureuk đa mang cay đan tranh 12 day Gayageum toi Silla ti nan. Khong co su sach nao ghi lai ly do nhac gia Wureuk đua ra quyet đinh nay. Nhung co le la mot nhac gia, ong đa lua chon cach nay đe bao ve am nhac truoc nguy co bien mat cua am nhac mot nuoc bai tran. Vua Jinheung (진흥 Chan Hung) cua Silla (Tan La) đa nhiet liet chao đon nhac gia Wureuk, nhung cac quan than lai kich liet phan đoi vi lo ngai quoc gia se tro nen roi ren neu đua vao su dung am nhac cua mot vuong quoc vong tan. La mot vi vua co tam nhin xa va quyet đoan, mac du vap phai su phan đoi cua quan than, nhung vua Chan Hung van cu ba nguoi theo hoc am nhac va vu đao cua nhac gia Vu Lac. Sau khi ke tuc hoan thien am nhac cua nhac gia, cac nhac cong tre đa sang tac moi va tom tat 5 nhac pham tieu bieu nhat danh cho đan tranh 12 day Gayageum. Noi mot cach khac, la ho đa dien tau am nhac Gayageum theo loi Tan La. Ban đau, nhac gia Vu Lac đa noi gian do hoc tro cua minh đon phuong cai bien nhac pham chinh ong sang tac. Song nghe xong ban nhac bien tau cua hoc tro, Vu Lac đa co loi binh rang "Ban nhac nghe vui nhung khong qua muc, co đoan buon nhung khong cam thay bi ai. Co the noi đay la mot loai hinh am nhac mau muc, cac tro co the trinh dien truoc quan vuong".
Cac loai gayageum bao gom: gaeryang gayageum (개량 가야금) co 17 day, beopgeum (법금 Phap cam) 12 day va no con goi la pungyu gayageum (풍류 가야금), sanjo gayageum (산조 가야금), jeongak gayageum (정악 가야금) 18 day, gayageum 25 day (25 현 가야금).
Trong đo, lich su cua loai gaeryang gayageum bao gom cac loai sau:
15 day: Gayageum đa đuoc mo rong bang cach tang so day đan tranh gayageum hien co tu 12 len 15 day. Nam 1967, Sung Geum Ryun, noi tieng voi gayageum Sanjo, đuoc dien tau nhieu.
17 day: Gayageum đuoc cai thien boi Giao su Hwang Byung-ju. Gayageum truyen thong la jeongak la Gayageum jeongak, Sanjo va dan gian am nhac, do su phoi hop khac nhau cho Sanjo Gayageum 17 day. Con jeongak gayageum khi dien tau co net tuong đong voi am sac nha nhac cung đinh Hue, nhat la khi dien tau ban nhac Junggwangjigok Taryeong 중광지곡 타령.
18 day: Gayageum nham muc đich mo rong pham vi bang cach tang so luong day len 18. No đuoc phat trien boi Park Il-hoon vao nam 1988.
21 day: Gayageum đuoc cai thien boi Giao su Lee Sung-Chun. So luong day gayageum đa đuoc tang len rat nhieu, mo rong pham vi.
22 day: Loai nay tang so day gayageum len 22. Park Bum-hoon đuoc cai tao vao nam 1995 đe ky niem buoi hoa nhac thanh lap Dan nhac truyen thong Quoc gia Han Quoc.
23 day: Dahyun gayageum đuoc phat trien boi nguoi choi gayageum Cheon Ik-chang. Gayageum đuoc su dung boi Cheon Ikchang, con trai cua Cheon Ik-chang, la 23 va 25 day. Day đan cung đuoc cai tien tu chat lieu to lua thanh day kim loai, nen loai đan nay đuoc goi la Cheolgayageum (đan tranh day sat). Dan dan xuat hien cac loai đan 13 day, 15 day, 17 day, 21 day, đen gio co ca đan tranh 25 day sat.


 Geomungo  Geomungo (거문고): 
Theo su tich ve cay đan tranh 6 day Geomungo cua Han Quoc đuoc ghi trong su sach, xua kia duoi thoi Cao Cau Ly o Han Quoc, co mot cay đan đuoc gui sang tu co cam Trung Quoc nhung nguoi Cao Cau Ly khi đo khong biet đay la loai nhac cu gi va cach tau ra sao. Thay vay, te tuong Vuong Son Nhac (왕산악) lien cai tien cay đan va sang tac mot the loai am nhac moi co the tau voi cay đan. Khi am thanh cua cay đan vang len tram bong, du duong thi mot chu hac đen tu đau bay toi nhun nhay tren nen am đieu moi me nay. Điem nhan trong su tich ve cay đan tranh 6 day Geomungo khong phai la su xuat hien cua loai hac đen tren the gian nay, ma o cho đen hac cung phai cao hung nhay mua khi nghe tieng đan tranh 6 day geomungo do te tuong Vuong Son Nhac dien tau. O phuong Đong, hac la loai vat tuong trung cho su thai binh, thinh vuong. Am nhac giao hoa cung thien nhien, tao nen khung canh thai binh, yen vui, noi con nguoi va loai vat cung chung song trong hoa binh va yeu thuong chinh la niem mong uoc cua nguoi xua gui gam qua cay đan tranh 6 day Geomungo (hay con đuoc goi la huyen cam - tuc hyeongeum).
Dodeuri (도드리) la the loai am nhac thuong đuoc choi bang đan tranh 6 day geomungo. Am nhac Dodeuri co sau phach trong mot nhip, toc đo vua phai, khong nhanh cung khong cham. Moi phach mang mot am va cac am sac cung het suc chan phuong, co the se khien nhung nguoi song trong xa hoi hien đai đa quen voi nhung am đieu nhanh va hao nhoang, cam thay nham chan. Nhung nhung đieu phuc tap, hao nhoang, cung giong nhu nhung mon an co gia vi manh thi thi thoang chung ta moi thuong thuc, con nhung mon co vi thuan va nhat nhu com hay nuoc thi ngay nao, bua nao chung ta cung can toi. Nhung đieu gian di, khong to ve, them that ma chi thuan tuy nhu ban chat von co, se mang lai su binh an trong tam hon cua moi con nguoi, va đay chinh la loi song ma gioi hoc gia xua o Han Quoc huong toi. Thu am nhac giup con nguoi ta co the cam nhan đuoc the gioi tam hon nay chinh la am nhac đuoc tau bang cay đan tranh 6 day Geomungo. Gioi khoa hoc ngay nay đa phat hien ra hinh khac ve mot loai nhac cu trong gan giong voi cay đan tranh 6 day Geomungo đuoc ve tren buc tuong mo thoi Goguryeo, truoc ca thoi cua te tuong Wang San-ak. Viec cai tien nhac cu đuoc mang toi tu Trung Quoc tro thanh nhac cu cua Goguryeo the hien qua trinh dich chuyen, bien đoi va phat trien cua "van hoa".
"Geomungo Byeongchang (거문고 병창)" - The loai am nhac vua hat a đao vua tau đan tranh 6 day geomungo trong am nhac truyen thong cua Han Quoc, the loai am nhac vua tau đan vua hat đuoc goi la byeongchang. Nguoi nghe si theo đuoi the loai am nhac nay se vua phai hat hay lai vua phai đan gioi. Nguoi khoi xuong dong nhac vua tau đan tranh 6 day Geomungo vua hat "Geomungo Byeongchang" chinh la nghe nhan Shin Kwae-dong. Gio đay, chi con mot hoc tro duy nhat cua nghe nhan Shin Kwae-dong co the trinh dien hoan hao loi am nhac vua tau đan tranh 6 day Geomungo vua hat a đao byeongchang nay. Trong mot thoi gian dai, đan tranh 6 day Geomungo đa tung la loai nhac cu ua thich cua gioi hoc gia o Han Quoc. O cuoi thoi đai Joseon, cay đan tranh 6 day Geomungo đuoc dung đe choi cac the loai am nhac dan gian, the hien moi cung bac cam xuc tam hon cua con nguoi nhu niem vui, noi buon, niem hanh phuc, su tuc gian, khien gioi hoc gia bat binh va tac luoi cho rang đan tranh 6 day Geomungo đa het thoi.
Trong khi đo, cac hoc gia Nhat Ban cho rang tien than cua geomungo la Ngoa khong hau (卧箜篌), mot loai đan tranh co phim tre đo day đan đuoc su dung o Trung Quoc it nhat la tu thoi Tay Han toi thoi Đuong roi bi that truyen tu thoi nha Minh, co nhieu y kien va gia thiet gay tranh cai ​​ve tien than cua Geomungo van con đuoc thao luan o Đong A (khong nen nham lan giua Ngoa khong hau voi 2 loai khong hau Trung Quoc co cau tao tuong đong đan hac phuong Tay). Nguyen mau cua loai đan tranh nay đuoc ve trong lang mo Goguryeo. Chung đuoc tim thay trong lang mo Muyongchong va lang mo Anak so 3. Ngoa khong hau Trung Quoc co 7 day trong khi geomungo truyen thong chi co 6 day.


 Ajaeng  Đan tranh Ajaeng (아쟁) du nhap vao Han Quoc tu thoi Cao Ly (the ky X – XIV). Toi thoi Joseon, nhac cu nay chu yeu chi đuoc dung đe tau nhac cung đinh. Trong tam cua am nhac cung đinh Han Quoc la su hai hoa voi vu tru, the gian, chu khong mang muc đich lay đong long nguoi nen co nhip đieu cham, hung trang. Boi vay, am thanh tram va sau lang cua đan tranh Ajaeng rat phu hop voi am nhac cung đinh.
Truyen rang, đan tranh Ajaeng co nguon goc tu đan yet tranh Trung Quoc va xuat hien o Han Quoc tu thoi Cao Ly (the ky 10-14). Luc đau nguoi ta thuong dung đan Ajaeng đe choi nhac Trung Quoc, dan da Ajaeng đa tro thanh nhac khi khong the thieu trong dan hoa tau am nhac truyen thong Han Quoc.
Am thanh đan tranh Ajaeng tram, thuong lam nen trac cho am đieu cua dan nhac. Nhung khi đoc tau, thi am thanh tram co phan hoi tho cua đan Ajaeng nhu muon khoi day cam giac nao nung tu tam can moi con nguoi.
Thoi Joseon, mot nha quy toc co ten la Kim Un-ran, ong bi benh ve mat va mat thi luc tu khi con rat tre. Thoi bay gio, nhung nguoi mu thuong lam thay boi la cong viec cua tang lop dan ha đang nhat trong xa hoi. Nha qui toc Kim Un-ran thuong muon tieng đan tranh Ajaeng tho lo noi han va tam cam buon rau cua minh. Truyen ke rang, co lan nha qui toc Kim Un-ran dung buoc va ngoi keo đan tranh Ajaeng ben ngoai hang rao mot ngoi đen. Tieng đan nghe da diet nao nung buon tham. Bong dung ong nghe thay tieng khoc vong ra tu trong đen. Tieng đan Ajaeng cua Kim Un-ran đa lam cac hon ma trong đen chua thuc tinh. Ong hoang hot cam đan bo chay, con cac hon ma chac cung than phuc kha nang choi đan Ajaeng xuat chung cua ong.


= Viet Nam =

Nguon goc đan tranh Viet Nam la đan tranh giong nhu đan sat va đan co tranh nhung vi loai đan tranh truyen thong cua Viet Nam la 16 day nen xuat xu cua no chinh
la đan thap luc cuong huyen tranh (gian the: 十六钢弦筝; phon the: 十六鋼弦箏; binh am: Shiliu gang xian zheng) tu Trieu Chau,Trung Quoc va Đai Loan truyen sang nuoc Viet co the tu đoi nha Tran hay truoc nua, dung trong dan gian duoi dang 15 day,16, 17, 19 day va 22, 24 va hien đai hon la 26 day; tu xua đen gio thay đoi so day tu day to tong hop sang day cuoc, day đong đen day thep va cai bien them truc đan đe mac day. Đay la điem đac biet cua đan tranh Viet Nam va Trieu Chau, Đai Loan co đuoc ma cac loai đan tranh A Đong khac khong he co. Rieng loai 16 day tai Trieu Chau co truoc tien.
Qua 7, 8 the ky, nguoi nuoc Viet dung va ban đia hoa no, tao cho no phong cach đac thu trong thu phap, ngon đan, tay nhan nha, trong thang am đieu thuc, bien no tro thanh mot loai nhac cu ban đia mang tinh dan toc, phu hop voi quan điem tham my cua nguoi Viet, va noi ro ngon ngu am nhac Viet Nam.


Cau tao = Trung Quoc va Viet Nam =
Đan tranh va co tranh Trung Quoc (ke ca đan sat cua Trung Quoc)
đeu co dang hinh hop dai. Khung đan hinh thang co chieu dai 110–120 cm. Đau lon rong khoang 25–30 cm la đau co lo va con nhan đe mac day (tran đan), khoang cach giua cau đan va tran đan cua đan tranh Viet Nam va Trieu Chau (Trung Quoc) nguoi ta thay the lo xo day đan bang cach lap đinh vit (thuong la vit đong) đe buoc co đinh day. Đau nho rong khoang 15–20 cm gan 16 toi 25 khoa len day cheo qua mat đan (đan sat len toi 50 khoa). Mat đan lam bang van go ngo đong day khoang 0,05 cm uon hinh vom. Ngua đan (con goi la con nhan- 雁柱) nam o khoang giua đe gac day va co the di chuyen đe đieu chinh am thanh. Rieng cau tao đan sat gom 25-50 ngua đan mac voi 25-50 day. Day đan sat đuoc tum gon va cuon chat co đinh bang 4 truc đan lon. Rieng voi đan sat cua Trieu Tien (Hangul: 슬, seul) thi thiet ke cua no tuong tu nhu co tranh Trung Quoc, yatga Mong Co va mat đan đuoc ve len nhung chi tiet hoa la chim muong tinh xao, con co tranh cua Đai Loan su dung day kep.
Day đan lam bang kim loai voi cac co day khac nhau. Ngay xua co tranh Trung Quoc dung day to. Khi bieu dien nghe nhan thuong đeo ba mong gay vao ngon cai, tro va ngon giua cua tay phai đe gay. Mong gay lam bang cac chat lieu khac nhau nhu kim loai, sung hoac đoi moi . Co tranh Trung Quoc thong thuong khi dien tau phai đeo tat ca tam mong gia; đeo vao ngon cai, ngon tro, ngon ap ut va ngon ut. Rieng mong cua ngon cai la cong hon so voi 3 ngon con lai. Thu tu day co tranh tuong đuong voi 5 thang am: Cung, Thuong, Gioc, Chuy, Vu va 21 day cua co tranh phan theo 5 am khu: boi am tram, am tram, am trung, am cao va boi am cao.

Chi co đan tranh Viet Nam va Đai Loan moi co truc đan đe len day, truc đan đat tren mat đan con đe giu mot đau day xep hang cheo do đo ngan dai cua day, tao am thanh cao thap, truc đan tot thuong đuoc lam bang go Trac, go cam lai hoac go gu vi nhung loai đan tranh con lai la koto (Nhat), gayageum (Han Quoc), yatga (Mong Co) va co tranh (Trung Quoc) khong he co truc đan thi phan chinh day đan đuoc giau trong 
hop đieu am o cau đan ben trai. Khi mo hop ra phan chinh day đan goi la chot day, va nguoi ta su dung co le chuyen dung cho viec len day đan đe len day sau đo van chot nguoc chieu kim đong ho truoc khi xep ngua đan (con nhan) đe mac day; khi mac ngua đan vao day se dung co le van chieu xuoi chot lai đe giu chat.
Con nhan đan tranh Viet Nam co mot lo xau day cuoc hay day to tong hop nho. Đay la ly do khien cac dong đan tranh A Đong khong co, vi ngua đan tranh khi mua ve đa đuoc lap đat co đinh, con nhung đan tranh kia thi phai lap con nhan truoc khi gay. Con nhan co tranh song song voi hop đieu am va khoang cach giua con nhan va hop đieu am la tien nhac son (ben phai), hau nhac son la ben tay trai cua con nhan. Con nhan cua đan sat, đan co tranh Trung Quoc, yatga Mong Co hay đan tranh Viet Nam đeu su dung con nhan hinh chiec kim chu A mo vuong. Đan co tranh Trung Quoc gom hai loai chinh la 整挖筝 (chinh oat tranh) va 拼面筝 (binh dien tranh).


= Mong Co =

Đan đuoc thiet ke nhu mot hop voi be mat loi va uon cong ve phia cuoi. Cac day đuoc gay va tao am thanh kha mem mai. O Mong Co, đay la nhac cu đuoc coi la bat kha xam pham va đuoc choi trong nghi le, rang buoc voi nhung đieu cam ki. Yatga đuoc su dung chu yeu tai trieu đinh va trong cac tu vien tu khi cac day tuong trung cho muoi hai cap đo cua he thong phan cap cung đien.
Muc đong bi cam choi đan tranh yatga 13 day, nhung ho đuoc phep choi đan tranh yatga muoi day, cung đuoc su dung cho thoi gian giai lao trong lan tri tung su thi. Loai yatga 13 day co ngoai hinh tuong tu đan tranh sanjo gayageum 12 day cua Han Quoc.
Nguoi Mong Co truyen thong choi ba loai đan tranh yatga, phan biet bang hop cong huong hoac than đan rong ma am thanh đuoc khuech đai.


= Nhat Ban =

Đe lam ra đan koto, truoc tien nguoi tho xe đon go tu cay Hong. Quy trinh đo dung đe lam mat đan.
Kich thuoc gan đung cua mot cay koto la:

Chieu dai 164,5 cm (64 3/4 in.)
Chieu rong 32,4 cm (12 3/4 in.)
Chieu cao 24,1 cm (9,5 in. Bao gom ca cau đan)
Go đuoc chuan bi đe san xuat đan koto thuong la nhung khoi lon va can đuoc xe ra thanh cac tam go co kich thuoc khac nhau dua theo yeu cau thiet ke va uon cong tam go thanh mat đan. Nguoi tho tien hanh buoc nay phai co su tinh toan ti mi đe luong go đa đuoc chuan bi tu truoc đuoc xe ra khong bi thieu hay thua, đam bao san pham đuoc hoan thien tot. Sau khi xe go xong, thanh pham se đuoc ngam qua cac hoa chat chong moi mot va mat sau cua van go uon cong thanh mat đan nguoi tho khac hinh zigzag đeu nhau thang hang; ke tiep, nguoi tho nung nong mot thanh sat đe đot chay mat đan. Bien phap nay giup cho đan lam ra ben hon, kho bi cac loai con trung moi mot tan cong.
Sau đo, lay mot tam go nhan khac op len mat sau cua mat đan. Tiep theo, lay nep go va day thung đe co đinh đan va dung giay rap đe lam nhan mat đan va phet nuoc son lam bong mat đan. Sau đo, lay mot tam go nhan khac op len mat sau cua mat đan. Tiep theo, lay nep go va day thung đe co đinh đan va dung giay rap đe lam nhan mat đan va phet nuoc son lam bong mat đan.
Thong thuong, đan koto co 13 day. Tu thoi Nara, so luong day đa nhu vay, mac du vao thoi Edo co mot so cay đan koto co hon 13 day. Tu thoi Meiji thi đan koto nhieu day, nhat la loai đan 17 day, xuat hien nhieu hon. Co nhieu loai day to hay manh khac nhau, thuong la mau vang mac du mau đo hay xanh la cay cung nhieu. Day đan truyen thong lam tu to tam ben thanh day thung soi nho va giong nhu nhieu đan day cua Nhat Ban khac đuoc ben tu 4 soi to thanh 1 day đan. Day đan ngay nay hau het lam tu chat lieu polyester. Day đan bang polyester co đo cang tot hon nen am dai hon va tot hon, lai khong lo bi đut khi đang dien tau, gia thanh che tao lai thap hon nhieu. Vi the, đan voi day bang polyester ngay nay tro nen pho bien. Ngay nay, phien ban hien đai cua đan koto voi 25 day thuong su dung nylon boc thep day. Day nylon cung đa đuoc gioi thieu đe san xuat mot am thanh to hon, đuoc ua thich cho đi kem vu đao. Đe choi am nhac hien đai, koto voi mot so luong lon day đan đa đuoc phat trien, tang pham vi cua day đan. Koto co san voi 13, 17, 18, 21, 22, hoac 25 day, mac du cac cong cu co day khac đang co san theo yeu cau. Nhan đan va cau đan koto xua lam bang nga voi. Tuy nhien ngay nay do nga voi đat tien, nen cau đan va nhan đan bang chat lieu tong hop kha pho bien, nhat la nhua PVC. Co cay đan koto ma cau đan va nhan đan lam bang xuong ca voi. Koto 80 day, đuoc goi la hachijugen (kanji: 八十絃; hiragana: はちしゅけん) trong tieng Nhat, la mot phat minh cua nha soan nhac Nhat Ban Michio Miyagi, xuat hien vao nam 1923. Ong đa them 67 day vao thiet ke 13 day truyen thong, am sac koto 80 day trong treo giong nhu đan hac phuong tay. Cung voi koto thong thuong, 80 day cung cap mot pham vi cao hon nhieu so voi koto tieu chuan. No đuoc xem rong rai nhu mot cong cu thu nghiem ngan.


= Trieu Tien va Han Quoc =


 Gayageum  Day đan gayageum kha day va đuoc ben tu lua to tam.
Am nhac Gayageum truyen thong co hai loai. Mot loai la Gayageum tau chinh nhac, hay con goi la Gayageum Beopgeum hoac Gayageum phong luu co lich su hinh thanh phat trien hon 1500 nam. Nhung khoang cach giua cac day đan cua nhac cu nay xa nhau, nen kho co the choi đuoc cac ban nhac co tiet tau nhanh. Toi cuoi thoi Joseon, đe co the dien tau đa dang am nhac, nguoi ta đa cai tien cay đan tranh 12 day Gayageum theo huong nho gon hon va co cac day đan đuoc mac gan nhau hon. Đan tranh 12 day Gayageum cai tien thuong đuoc dung đe tau nhac dong Sanjo hoac đem cho dan ca Minyo. Cac ca nuong thuong dung gayageum thuong dung đe đem hat nhung bai a đao, goi la hinh thuc gayageum byeongchang (강야금 병창).
Sau nay, khi am nhac chau Au du nhap vao Han Quoc, đan tranh Gayageum đa đuoc cach tan mot cach qua cam mang sac thai khac biet hoan toan voi Gayageum truyen thong va thoi ky nay bat đau xuat hien đan tranh Gayageum 13 day, 15 day, 18 day... Gan đay, con co ca đan tranh Gayageum 25 day dien tau am nhac sang tac moi. Day đan cung đuoc su dung bang chat lieu to lua tong hop va nguoi nghe si con dung ca hai tay đe nhan nha bung gay day đan tao am thanh. Ngua đan (con nhan) cua gayageum rat đac biet, khong nhu đan sat hay co tranh cua Trung Quoc, ngua đan (con nhan) gayageum co đau tron, co nhan dai va đuoi nhan cong 2 ben nhu chu 人 (nhan) lam tu go. Cum tu 안족 (anjok - con nhan) cung am chi chan con ngong troi. Đuoi đan (yangidu) trong giong hai chiec sung cuu choai sang hai ben. Cay đan tranh 12 day Gayageum trong nhung buc tuong đat nung thoi Silla cung co Yangidu. Qua đay chung ta co the thay rang sau hang nghin nam, Gayageum van giu nguyen dang ve ban đau. Gayageum Jeongak la loai Gayageum co ban, nen tang cua đan tranh 12 day Gayageum, nen con đuoc goi la Beopgeum, tuc "phap cam", va Pungryu Gayageum, do thuong đuoc dung đe tau nhac phong luu Pungryu cua gioi quy toc
Tren mat đan, anjok (con nhan) ho tro co đinh day. Nhung con nhan di chuyen đe đieu chinh thang am tren day đan va ngu đieu. Cac day noi lien vao đau cua than đan tu tolgwae (chot day) ben duoi. O đau ben kia, day quan quanh cac vong o đau day day, đi qua đai oc sau đo luon qua cac lo o duoi cung cua đan va đuoc bao đam, sau đo tat ca cac day đuoc buoc trong mot cuon day trang tri. Loai nay chi co o gayageum 12 day. Loai Gaeryang gayageum luon co hop đieu am, trong hop co chua phan chot xo day bang kim loai va gan đay dong đan sanjo gayageum hay jeongak gayageum co gan them bo gan them nhung pickup nam cham 
kieu giong guitar đien đe khuech đai am thanh thong qua mot amplifier hay PA system (he thong phan bo va khuech đai am thanh đien tu thong qua microphone, amplifier va loa) goi la Jeonja gayageum (전자 가야금). Ari gayageum (아리 가야금) co con nhan hinh chu A tuong tu đan tranh dung vi keo jeongak ajaeng, no co hop đieu am chua chot chinh day thay the cho loai đan tranh gayageum truyen thong.


 Geomungo  Geomungo dai khoang 162 cm va rong 23 cm (dai 63,75 inch, rong 9 inch) va co nhung con nhan co the di chuyen đuoc goi la anjok (안족) va 16 phim hinh chu nhat lon nho bang tre xep gan nhau đe mac day (giong phim đan đay Viet Nam). No co mot than rong, noi tam truoc cua nhac cu đuoc lam bang go cay hong va tam phia sau đuoc lam bang go hat de cung. Sau day cua no, đuoc lam bang day thung ben tu lua xoan đi qua than cua no. Que gay geomungo đuoc lam tu tre tuong đuong kich thuoc cua chiec but chi. Ba day đan truc tiep tren cac phim co the dung lai trong khi ba day con lai la cac day mo. Chi co 3 day đan o giua cua geomungo 6 day moi co ngua đan mac day. Cac day con lai đuoc mac boi con nhan anjok hinh chu "nhan" (人), geomungo 11 day cung vay. Đau đan goi la Jwadan (좌단), phim co đinh nho goi la gwae, daemo la phan khoang cach giua phim nho (괘 gwae) nho nhat va cau đan (현침 hyeonchim). Gwiru (귀루) la phim lon nhat mac 3 day giua; cac day cua geomungo 6 day gom co: munhyeon (무현 day 1), yunhyeon (유현 day 2), daehyeon (대현 day 3), gwaesangcheon (괘상천 day 4), gwaehacheon (괘하천 day 5) va muhyeon (무현 day 6). Ngoai ra con co hakseul (학슬 nut that day), budeul (부들 day trang tri đuoc tet thanh bui giu cho day đan tranh bi trung va tuot), unjok (운족) la chan đan, đuoi đan la bongmi (봉미). Duoi đay đan gom phan cong huong (울림구맹 ulrimgumeong), que gay (술대 suldae) va chot day (돌괘 tolgwe). Rieng day thu tu khi dung que gay, que se cham vao mat đan lan day va se co tieng đan lan tieng đap que vao mat đan khi gay manh.
Geomungo hien đai hoa tang len 11 day, đuoc lam bang nylon. Nhu voi phien ban truyen thong, ba day vuot qua cac phim đan va cac day khac đeu mo. Nhung phien ban truyen thong cua geomungo co 6 day, voi ba phim đan. Mot loai geomungo co đe tau chinh nhac co ten hoehyeongeum (회현금) va cac geomungo con lai gom sanjo geomungo (산조 거문고) va jeongak geomungo (정악 거문고). Mot loai đan tranh geomungo khac goi la jayanggeum (자양금) chi co phim ma khong can nhung con nhan anjok cang day, do nghe nhan Yu Jung-gyo (1821-1893) che tac. Jayanggeum co 7 day va no đuoc coi la phien ban hoan chinh cua co cam Trung Quoc (đuoc đua vao dan nhac te le Van mieu - Munmyo jeryeak 문묘제례).
Gan đay, geomungo 6 day đa đuoc cai tien kha nhieu, voi su xuat hien cua geomungo đien tu (천차 거문고). Geomungo choi voi cung Hwaldae (활대 거문고) (giong nhu choi ajaeng va co loai chi von ven 3 day thi day giua mac boi hang phim đo ben duoi ma khi keo phai đe doc đan), hoac loai geomungo co nhieu day hon, đuoc thu thap; thu hut su chu y cua cac nghe si tre. Khi keo đan geomungo bang vi, am thanh cua no tram hon ajaeng rat nhieu.
Trong su phat trien cua van hoa, ben canh nhung nghe si bao ton, ke thua truyen thong van hoa cua dan toc, co nhung nghe si thay đoi va hien đai hoa van hoa truyen thong cua dan toc.


= Ajaeng =
Đan tranh Ajaeng co than đan lon lam bang than cay ngo đong, cao hon ca chieu cao cua mot nguoi binh thuong va co nhieu day đan đuoc mac ngang tren mat bau đan (tu 8-12 day). Day đan kha day va đuoc ben tu lua to tam. Gayageum, nhac cong co the đat len đui đe dien tau, nhung đoi voi đan tranh Ajaeng ho phai ke len ke vi đan to va nang. Cung vi cua đan tranh Ajaeng đuoc vot bang canh cay hoa vang mua xuan Gaenari nen toc đo bien am cham, khong phu hop đe hoa am cung cac nhac cu khac. Đan tranh Ajaeng co am thanh tram nhat trong so cac nhac cu truyen thong cua Han Quoc. Gia đo đan tranh ajaeng la chosang, cau tao cua đan tranh ajaeng gom: đuoi đan uon cong xuong (미단 midan), cau đan (현침 hyeonchim), hakseul (학슬 nut that day đan), budeul (부들 bui day trang tri, co đinh đe day khong bi tuot), ullimtong (울림통 đay đan chua phan cong huong), con nhan (안족 anjok), đau đan (좌단 jwadan), duoi đay đan la tolgwe (돌괘 chot day) va cung vi đe keo (활 hwal). Cung vi thong thuong chi la canh cay gaenari thi con co ca cung vi tu long đuoi ngua hoac dung vi cua violin đe keo.
Co nam loai đan tranh Ajaeng, gom Daeajaeng 9 day (9 현 대아쟁), soajaeng 9 day (9현 소아쟁), ajaeng 8 day (8현 아쟁), 10 day (정악 아쟁) va 12 day (12현 아쟁).


Am thanh Am sac cac loai
đan tranh trong treo, sang sua the hien tot cac đieu nhac vui tuoi, co khi hung trang, u buon,...
Do day bang kim loai mong, hoac tu day nylon hoac polyeste, lua to tam ben nen đan tranh it thich hop voi nhung tinh cach tram hung, khoe manh. Tam am đan tranh rong 3 quang 8, tu Đo len Đo 3 hoac Sol 1 đen Sol 3 tuy theo cach len day va tuy vao cac loai đan tranh cua cac quoc gia.


Su dung Đan tranh thuong đuoc su dung đe đoc tau, hoa tau, đem hat, tham gia trong cac dan nhac tai tu Viet Nam
va cac dan nhac dan toc tong hop quoc te.
Koto cua Nhat Ban hay gayageum cua Han Quoc co the trinh dien đoc tau hay ket hop cac nhac cu khac đe hoa tau nhung bai hat dan ca, nhac hien đai nhu K-pop, J-pop, nhac Au My,... Đoi voi co tranh Trung Quoc hay Yatga Mong Co, cung đuoc dien tau la hoa tau hoac đoc tau. Rieng co tranh Trung Quoc dung đe chuyen tri cac nhac pham C-pop, nhac dan ca, kinh kich,... Nguoi Viet Nam co the su dung đan tranh cua cac quoc gia chau A khac đe choi dan ca Viet Nam.


= Hien đai hoa =
Ngay nay, tren cac đien thoai smartphone co cac phan mem ung dung cua đan tranh nhu guzheng, koto hay gayageum đeu đuoc tai ve qua Google Play (Android) hay App Store (IOS).


Cach choi đan Đa phan cac đan tranh A Đong đeu dien tau bang 2 tay voi 1 đan thi ngay nay cac nghe si dung lien 2 đan mot luc, moi tay se dung 1 đan. Đan dung tay trai se lam nhac đem, con tay phai se gay giai đieu chinh tuy theo khoang cach đat đan va tu the đung hay ngoi khi choi cua nghe si.


= Viet Nam va Trung Quoc =
Phong cach choi đan truyen thong su dung truoc đay thuong dung 2 ngon gay, ngay nay pho bien la 3 ngon, ca biet su dung 4 hoac 5 ngon. Thang am đan tranh gom:

Do: C3
Re: D3
Fa: F3
Sol: G3
La: A3
Do2: C4
Re2: D4
Fa2: F4
Sol2: G4
La: A4
Do3: C5
Re3: D5
Fa3: F5
Sol3: G5
La3: A5
Do4: C6
Re4: D6
Fa4: F6
Sol4: G6
La 4: A6
Tuy nhien cach gay 3 ngon la cach gay thong dung nhat la ngon cai (so 1), ngon tro (so 2) va ngon giua (so 3). Voi nhung cach gay co ban: lien bac, cach bac, gay đi len va đi xuong lien bac hay cach bac. Mong gay đan lam tu đoi moi hoac inox. Đoi voi đan sat khong dung mong gay ma gay đau bung ngon tay, su dung ngon rung va ve thi phai co mong tay dai.
Tu the: ban tay phai nang len, ngon tay khum lai, tha long, ngon đeo nhan ti nhe len cau đan. Khi đanh nhung day đan thap, co tay tron lai, ha dan ve phia truoc đan. Khi đanh nhung day cao, co ha dan theo chieu cong cua cau đan, canh tay cung ha khep dan lai (tranh khong đua canh tay ra phia ngoai). Ba hay bon ngon tay gay mem mai, tung ngon tha long nay nhe nhang nang len hay ha xuong gay vao day theo chieu cong tu nhien cua ban tay, tranh gay ngon. Rieng ngon tay gay co trang Trung Quoc la gay kieu moc day. Do day cua co tranh la day thep loai day boc nhua deo chu khong nhu đan tranh Viet Nam voi soi day thep manh.


 Thay day neu bi đut  1. Khi day đan bi đut, hay mo hop đieu am cua đan (đoi voi co tranh), dung co le van trung toan bo day đan can thay. Sau đo rut han đau day ra khoi đau kim loai rut day. Đay đau day con lai ra khoi hop đieu am rut han day cu ra va loai bo.
2. Cho day moi vao, luon nhu xau kim khau vao lo tu duoi hop đieu am len roi keo len, luon lai vao lo kim loai cho cuon day đan sau đo cuon vai vong đe co đinh. Cuoi cung xep nhan mac vao day.


 Thu phap "thac"  - Ky thuat "thac" (tieng Trung: 托; binh am: Tuo): dung ngon cai dien tau. Giai đoan moi hoc co 2 cach dien tau cua thu phap "thac" gom "giap"
(tieng Trung: 夹; binh am: Jia) va "đe" (tieng Trung: 提; binh am: ti). "Giap" thong thuong ung dung vao 2 tinh huong: mot la nguoi moi hoc va on đinh thu hinh. Hai la khi dien tau nhac khuc truyen thong (dan ca va nhac co phong Trung Quoc) đuoc van dung kha nhieu. "Đe" van dung rat nhieu trong cac nhac khuc hien đai, nhat la nhac Trung Quoc phong. Thu phap "Thac" (ky hieu la goc vuong). Bieu thi dung thu phap "thac" dien tau am trung Sol (tuong đuong voi day so 5 cua co tranh). Dung ngon ap ut va ngon ut đat tu nhien tren day đan. Ngon cai huong ve phia truoc co the gay đan. Sau khi gay xong, thuan the roi vao day tiep theo. Buoc đau, đat day lay am trung Sol lam vi du; tay phai o trang thai nua nam tay. Co tay đe nam ngang va mo canh tay ra. Đat ngon tay nhe nhang len am trung Sol. Ngon ap ut va ngon ut tu nhien chong tren day đan ("ghim coc"). Trong cach dien tau truyen thong, ngoai ra ngon tay tha long. Ngon tro, ngon giua va ngon ap ut tay phai khep lai trong khi ngon cai va nguoc lai on ut tha long tu nhien. Dung phan thit đau ngon tay đat tren day đan phia ben trai con nhan. Vi tri đat day cach con nhan khoang 15 – 20 cm. 
Luu y:
1. Khi tay phai o trang thai nua nam tay, ngon tay tha long va đot ban tay hoi nho ra, khong đuoc sup lun. Co tay đe nam ngang va canh tay mo ra khoang 45 đo, tha long thoai mai.
2. Đau mong gia cua ngon cai đat tren day đan cach Tien nhac son khoang 3,33 cm (1 tac).
3. Mong gia xuong day khong đuoc qua sau. Nguoi moi hoc khong can đeo ngon ap ut voi mong gia khi thao tac "ghim coc".
4. Vi tri đat day can cu vao đo to nho cua day ma xac đinh.
5. Khi tay phai dien tau, tay trai đat tren day đan ben trai cua con nhan tao thanh thoi quen dien tau tot. Khi tay trai đat day thi ngon cai va ngon ut cam nhech len; cung khong đuoc kep chat ngon tay hoac nep vao long ban tay. Sau khi nam đuoc cach thuc đat day chinh xac, nguoi choi se dien tau "giap" theo thu phap "thac": đat day truoc roi ngon cai dung đot ban tay keo theo ngon tay.
- Thac kieu Đe: la dung đot ban tay keo đot thu nhat (đot nho) khi dien tau. Đat tay len day va tay phai luon duy tru thu hinh nua nam tay, co tay đat nam ngang con canh tay mo ra tu nhien. Don suc tu vai xuong canh tay đat ngon cai nhe nhang len trung am 5 (Sol), cac ngon tay khac buong xuong tu nhien. Ngon cai dung đot nho nhe nhang huong long ban tay gay day. Khi dien tau, đau ngon tay phai nhanh chong phat luc. Huong dien tau cua ngon cai hoi nghieng ve phia đau ngon tro, khong đuoc chia thang vao long ban tay. Khi ngon cai dien tau thi cac đot ngon tay phai nho ra, khong đuoc mop vao. Khi luyen tap đat day cho tay phai, tay trai đat len day tuong ung voi day ben trai va chu y thu hinh nua nam tay.


 Ky thuat luot day  - La mot loi gay rat pho bien cua đan tranh va đan sat cung nhu co tranh Trung Quoc, đay la cach gay luot tren hang day xen ke cac cau nhac, thuong ky thuat nay hay o vao phach yeu đe chuan bi vao mot phach manh đau hay cuoi cau nhac. Ngon cai tay phai dung thu phap "thac" lien tuc vai day voi toc đo nhanh. Co 2 dang luot la luot truoc phach (dung o đau cau nhac, luc dien tau khong chiem gia tri thoi gian thuoc ve hieu qua mang tinh "trang tri"; co tac dung tang them mau sac cho giai đieu) va luot trung phach (thuong xuat hien o phach sau, dung đe bo khuyet tiet tau).
- Luot xuong: theo loi co truyen, la cach luot lien cac am lien bac, tu mot am cao xuong cac am thap, tuc la su dung ngon cai cua tay phai luot nhanh va đeu qua cac hang day, tu cao xuong thap.
- Luot len: la ky thuat luot qua hang day, nhung vuot bang ngon 2 hoac ngon 3 tu mot am thap len cac am cao.
- Luot ket hop: ket hop luot len va luot xuong, ky thuat dien tau nay thuong chuan bi cho mo đau hoac ket thuc mot cau nhac, co truong hop no đuoc su dung đe ta canh song nuoc, gio thoi, mua roi va co the su dung ky thuat luot lien tiep voi nhieu am hon.
- Song thanh: 2 not cung phat ra mot luc, song thanh truyen thong chi dung quang 8, cac nhac si hien đai con ket hop dung cac quang khac.


 Ky thuat ban tay trai  Tu the: Ðau ba ngon tay giua đat tren day nhe nhang, ban tay mo tu nhien, ngon tay hoi khum, hai hoac ba ngon (tro, giua, ap ut) chum lai, ngon cai va ngon ut tach roi, dang ban tay vuon ve phia truoc. Khi rung, nhan, ban tay đuoc nang len mem mai, ba ngon chum lai cung mot luc chuyen tu day no sang day kia.


 Ky thuat rung am  Ngon rung (rung am): la cach dung mot, hai hoac ba ngon tay trai rung nhe tren soi day đan (ben trai hang nhan đan) ma tay phai vua gay. No la 1 ky thuat tay trai vo cung quan trong trong dien tau co tranh Trung Quoc va đan tranh Viet Nam. No to điem ve đep, trau chuot va keo dai cung nhieu tac dung khac cho nhac khuc. Chung loai cua rung am rat nhieu. Sau khi tay phai gay gay xong thi tay trai nhan, tha tren day đan tuong ung ben trai con nhan; khien cho am ma tay phai gay san sinh hieu qua rung đong dang song co quy luat. Dien tau rung am can 1 qua trinh huan luyen lau dai. Luc đau moi hoc, luyen tap voi toc đo cham truoc, nam đuoc cach phat luc va tha long chinh xac. Sau khi thanh thuc moi tien hanh luyen tap tang toc.
+ Nhan day tay trai: Tay phai đat can bang tren hop đieu am, tay trai duy tri thu hinh nua nam tay. Nhan tha day đan len xuong cham rai đeu đan. Moi 1 nhip co 2 đong tac nhan & tha, sau moi lan nhan phai ngay lap tuc tha ra. Tay trai va phai đat day chinh xac tren trung am 5 (Sol). Sau khi tay phai gay trung am 5 thi tay trai tren day đan tuong ung voi ben trai con nhan. Nhan, tha day đan đeu đan. Khi nguoi choi moi hoc rung am co the ap dung phuong phap luyen tap đem nhip. Tay phai gay trung am 5. Sau moi lan nhan day phai lap tuc tha ra. Sau khi nam vung dien tau cham, tang toc đo nhan day thich hop cho tay trai. Luu y:
1. Khi tay trai nhan day, vai phai tha long. Suc luc cua canh tay trai nen xuong tu nhien tap trung vao đau ngon tay. Sau khi nhanh chong nhan day thi lap tuc tro ve vi tri cu.
2. Bien đo nhan cua tay trai bat buoc phai nho ma đeu đan. Tuyet đoi khong đuoc lam bien đoi đo cao cua am goc. Thu tu dien tau cua tay trai & phai la gay truoc roi rung sau. Tay trai nhan va tha day đan tren du am sau khi tay phai gay đan. Nghiem cam lam ca hai tay cung 1 luc.


 Ngon nhan luyen (hoat am)  La thu phap su dung cac ngon nhan đe luyen hai hay ba am co đo cao khac nhau, am thanh nghe mem mai, uyen chuyen gan voi thanh đieu tieng noi. Co hai loai nhan luyen:
a. Nhan luyen len (hoat am len): nghe nhan gay vao mot day đe vang len, tay trai nhan dan len day đo lam am thanh cao len hoac tiep tuc nhan cho cao len nua. Sau khi tay phai gay day, tay trai o ben trai con nhan đem am ma tay phai gay nhan "truot" toi cao am cua day đan phia tren. (Lay trung am 5 lam vi du: đem 5 la not Sol nhan toi cao am cua day đan phia tren cung chinh la 6 - not La. Hoat am len cua 1 - not Đo chinh la đem 1 "truot len" cao am cua 2. Cu nhu vay suy ra voi nhung day con lai). Đat day giong rung am, sau đo tien hanh luyen tap nhan day cho tay trai. Lay trung am 5 lam vi du: tay phai đat can bang tren hop đieu am, tay trai đat tren day đan ben trai. Đem 1 thay bat đong nhung đem 2 thi tay trai nhan day xuong duoi (1 la ngon tay phai gay trung am 5 - Sol, 2 la tay trai hoat am len).
Sau khi tay trai hoan thanh hoat am, khong đuoc tha tay ra cho toi khi du am bien mat moi đuoc tha tay. Nam vung phuong phap gay truoc nhan sau. Khi tay trai nhan day, vai ha xuong; đem suc luc tap trung vao đau ngon tay. Tay trai tung buoc thuc hien hoat am chuan xac. Chu y dien tau, khuy tay khong đuoc nhac len con co tay thi khong đuoc sup xuong.
Cao am cua hoat am len phai chuan xac, boi suc dan cua moi day la khac nhau nen luc dung đe nhan day cung khac nhau. Nhan day o khu am cao tuong đoi de dang. Nhan o khu am trung, thap thi luc đo manh hon chut. Nghe va luyen nhieu moi co the nam bat chinh xac cao am cua hoat am.
b. Nhan luyen xuong (hoat am xuong): tuong phan voi hoat am len. Tay trai o ben trai nhan, đem trung am 5 nhan đen cao am cua day tren truoc la trung am 6, sau đo tay phai gay day. Sau khi gay day xong thi moi tu tu tha tay trai ra khien cho am tu cao đen thap thanh 1 khoi. Đat tay len day, tay trai nhan trung am 5 len cao đo cua trung am 6 phai duy tri on đinh, khong đuoc di chuyen. Nam vung phuong phap dien tau " nhan truoc, gay roi tha". Đoi sau khi tay phai gay xong thi tay trai moi tu tu buong ra. Toc đo vua phai.
- Nhan ket hop (Hoi hoat am): Sau khi tay phai gay day,tay trai o ben con nhan. Đem am ma tay phai gay nhan "truot" toi cao am cua day đan phia tren. Lay trung am 5 lam vi du chinh la đem 5 (not Sol) nhan toi cao am cua day đan phia tren no cung chinh la 6 (not La). Phuong phap đat day giong rung am, nhan day cho tay trai va lay trung am 5 lam vi du. Tay phai đat can bang voi hop đieu am (chi co o co tranh Trung Quoc), tay trai đat len day đan ben trai con nhan. Đem nhip 1 thi thay bat đong cho toi khi đem nhip 2 thi tay trai nhan day xuong duoi. Tay phai gay truoc, tay trai nhan sau. Đoi sau khi tay phai gay 1 lan nua thi tu tu buong tay trai. (Đem 1, tay phai gay bang thu phap "thac". Đem 2, tay trai nhan day đen cao am mong muon. Đem 3, tay trai van giu vung nhu vay, tay phai gay theo thu phap "thac" 1 lan nua. Đem 4, tay trai tu tu tha ra khien cho am truot tu cao xuong thap.
- Ngon nhun: la cach nhan lien tuc tren mot day nao đo lam cho am thanh cao len khong qua mot cung lien bac. Ngon tay nhun tao thanh nhung lan song co dao đong lon hon o ngon rung, lam cho am thanh them mem mai, tinh cam sau lang.


 Thu phap "Mat"  Mat (tieng Trung: 抹; binh am: mo) la mot ky thuat quan trong trong dien tau co tranh cung nhu đan sat. Ngon tro huong ve phia long ban tay gay day. Tay phai - nua nam tay, co tay đe nam ngang con canh tay mo tu nhien. Don suc tu vai xuong canh tay. Đem ngon tro đat nhe nhang len trung am 5. Cac ngon tay con lai buong xuong tu nhien. Khi moi hoc, nguoi choi co the dung ngon ut va ap ut nhe nhang chong đo tren day đan đe on đinh thu hinh. Khi ngon tro co the đoc lap dien tau thi khong can dung hai ngon kia.
Khi ngon tro đat day, đot ban tay hoi nho ra va khong đuoc sup xuong. Mat ban tay, co tay đat nam ngang khong đuoc co lai, canh tay mo ra tu nhien. Vi tri đat day cua ngon tro cach Tien nhac son khoang 3 cm. (Chu y mong gia khong đuoc đat sau qua). Khi luyen tap đat day cho tay phai, tay trai đat len day đan tuong ung ben trai, duy tri thu hinh nua nam tay. Ngon tro đat day, dung đot nho cua ngon tro nhe nhang gay ve phia long ban tay. Dung mat chinh dien cua mong gia ngon tro gay day, gay huong ve long ban tay. Khong đuoc dung mat ben cua mong gia đe gay day, nhu vay se san sinh tap am. Đot ban tay keo đot nho gay đan, chu y đot nho khong đuoc mop vao. Khi ngon tro gay, cac ngon tay khac tha long tu nhien. (Khi moi hoc, luc gay đung manh qua, chi can gay nhe nhang & duy tri thu hinh tha long tu nhien).


= Thu phap "Cau" =
Cau (tieng Trung: 勾; binh am: Gou) la mot thu phap dien tau co tranh bang ngon tay phai. Ky hieu cua thu phap cau đuoc mo ta bang hinh vong cung. No cung co 2 kieu dien tau tuong tu nhu thu phap thac. Bao gom:
- Cau kieu đe: Ngon giua huong ve phia long ban tay gay day. Tay phai luon trong thu hinh nua nam tay, co tay đat nam ngang va canh tay mo ra tu nhien. Don suc tu vai xuong canh tay, đat ngon giua nhe nhang len trung am Sol (5) con nhung ngon khac buong xuong tu nhien.


= Thu phap nhom nho =
La su ket hop giua thu phap "thac" va "mat". Nhom nho trong thu phap nay goi la ky thuat song am (mot luc phat ra 2 am so voi đon am se kho hon chut). Song am chu yeu la ngon tro va ngon cai cung tao thanh nhom nho, khi dien tau can chinh xac ngon tro va ngon cai, chu khong phai đong thoi dung luc boc day va luot day. De cham vao day khac am thanh ta can khong phai la am thanh song am chuan nen truoc tien phai tim đung day that chuan xac, 2 ngon tay đat vao day đan. Sau đo nhe nhang, 2 ngon phan biet gay day đan va gay day đong thoi nhe nhang thi am song thanh đong thoi phat ra.
Trong thuc hien thu phap nhom nho va nhom lon can chu y:

1. Chinh dien tiep xuc day. Trong thuc hien thu phap, luu y 2 ngon tay. Mot ngon tay rat de dang tiep xuc truc tiep day đan, hai ngon tay va lai co them ngon cai co the rat kho đe thuc hien. Đe thuc hien tot, can đieu chinh goc đo thich hop đe ca hai ngon đeu chinh dien tiep xuc day đan. 2 ngon tay phan biet tren day đan, can than đieu chinh goc đo đe mong gia tiep xuc chinh dien day đan.
2. Khi thuc hien cac thu phap "thac", "mat" va cau thi van dung đot ngon tay (chu khong phai la nam tay hay canh tay) hoan toan khong vuot ra pham vi nam tay, neu vuot qua pham vi la cu đong qua lon vi cu đong nhu vay thi toc đo cang cham nen đong tac se khong ro rang. Can ghi nho cach van dung đot ngon tay va đieu chinh voi trang thai tha long.


 Thu phap nhom lon  Đay la su ket hop giua thu phap "cau" va thac cung luc, tuc la dung ca ngon cai va ngon giua khi dien tau. No la su hinh thanh tu to hop cua 2 am tren va duoi, am Sol (5) tram hon phia duoi la dung ngon giua (thu phap "cau") dien tau. Khi thi xuong va hat giai đieu cua am phia tren.
Nhom lon co 2 cach dien tau, gom "giap" va "đe" (ngon cai va ngon giua cung luc gay 2 am cach nhau 1 quang 8. Đau tien đat day,tay phai duy tri thu hinh nua nam tay va co tay đat nam ngang, canh tay mo ra. Don suc tu vai xuong canh tay, ngon cai đat tren trung am 5 (not Sol), ngon giua đat tren tram am 5 va cac ngon tay con lai buong xuong tu nhien. Tay trai đat tren day đan phia trai trung am 5, duy tri thu hinh nua nam tay. Khi đat day can chu y nhung đieu sau:
1. Khi ngon cai va ngon giua gay day, co gang đat mong tay vuong goc voi day đan va duy tri thu hinh nua nam tay.
2. Khi ngon cai va ngon giua đat day, cac ngon khac phai tha long, khong đuoc venh len. Chu y co tay phai đat nam ngang, khong đuoc co lai.
3. Tay trai đat tren day đan ben trai trung am phai duy tri thu hinh nua nam tay.
Sau khi ngon giua va ngon cai đat day xong, hai ngon nay đong thoi huong long ban tay gay day. Kien nghi cac ban truoc khi luyen tap, hay luyen tap đong tac tum đo vat. Đe linh hoi mau chot va cach thuc ngon tay phat luc, khi dien tau can chu y:
1. Ngon cai va ngon giua phai gay cung luc, khong đuoc phat am lech nhau.
2. Chu y phuong huong gay cua ngon cai va ngon tro, gay kieu "đe" theo huong long ban tay.
3. Khi dien tau, 2 ngon tay phai phat luc bang nhau va tap trung luc vao đau ngon tay. Khong đuoc nghieng lech ve ngon nao.
4. Sau khi ngon cai va ngon giua gay xong, thu hinh phai tha long tu nhien, tranh mong gia cua 2 ngon va vao nhau gay phat sinh tap am.


= To hop Thac va Mat =
To hop nay đuoc dien tau bang ngon tro va ngon cai. Đat day va tay phai duy tri thu hinh nua nam tay, đat ngon tro len 
trung am Re (day thu 2) trong khi cac ngon tay khac buong xuong tu nhien. Tay trai duy tri thu hinh nua nam tay, đat tren day đan ben trai trung am Sol (5). Tren co so đat day chinh xac thi ngon tro gay truoc, sau khi gay xong thi ngon cai phai o tren trung am 5. Tien hanh ap dung thu phap Thac kieu Đe. Khi dien tau can chu y:

1. Khi dien tau hai am, luc đo phai đeu đan
2. Duy tri tinh đoc lap cua ngon cai va ngon tro, tranh đe thu hinh bi cung hoac bien dang.
3. Khi dien tau, canh tay phai duy tri on đinh va khong đuoc nhay nhot len xuong.
4. Rung am cua tay trai phai đeu đan, gia tri thoi gian phai chuan xac.


= To hop Cau - Thac - Mat - Thac =
To hop nay đuoc dien tau bang ngon giua, ngon cai va ngon tro theo thu phap Thac, Mat va Cau tuan tu theo quy trinh "Cau - Thac - Mat -Thac" ma dien tau ra 4 am. Khi dien tau can chu y:

1. Giai đoan moi hoc co the choi kieu dan day voi toc đo cham chut. Sau khi ngon cai gay xong, ngon cai đen vi tri đat day. Ke đen ngon giua gay xong, ngon tro đen vi tri đat day. Cuoi cung ngon tro gay xong, ngon cai đen vi tri đat day lam cho cac am noi tiep tu nhien. Tren co so luyen tap thanh thao moi luyen tap kieu roi day voi toc đo nhanh dan.
2. Khi dien tau can duy tri thu hinh nua nam tay, giu toan bo thu hinh binh on, Khong đuoc nhay nhot len xuong.
3. Luc đo phan chia cho 4 am phai đeu nhau, khong đuoc am nang am nhe.
Thu phap Cau - Thac - Mat - Thac la mot ky thuat vo cung quan trong trong dien tau đan sat va co tranh Trung Quoc cung nhu đan tranh Viet Nam. Khi luyen tap phai tien hanh luyen tap nhieu lan, tren cac day 5 5# 2 va 5#. Sau khi co ban nam đuoc cach choi, tiep tuc tien hanh luyen tap đi day can cu vao muc đo thanh thuc cua luyen tap co the mo rong tu tu khu am gay (vi du nhu khu am tram va khu boi am tram). Thu phap to hop nay đuoc coi lam nhac đem cho hat hay cho cac nhac cu khac dien tau chung thanh mot ban hoa tau hoan chinh, khi dien tau co the dung thi pham tay phai hoac tay trai đeu đuoc. Khi dien tau can chu y:

1. Gay bang luc cua ngon tay, khong qua dua vao luc cua canh tay va vai, Tranh tinh trang dien tau cang thang.
2. Khi dien tau phai duy tri su binh on, tha long cua mat ban tay. Ngon tay khong đuoc lat lung tung.


= Nhan am 4 va 7 =
Nhan am 4 (not Fa): Tay phai va tay trai phan biet đat tren trung am 3 (not Mi), duy tri thu hinh đat day chinh xac. Tay trai nhan trung am 3 len nua cung thanh cao đo cua 4, sau đo tay phai tiep tuc gay trung am 3. Khi luyen tap nhan am 4, can chu y:
1. Tay trai nhan day phai dut khoat, chinh xac. Duy tri đo on đinh cua am nhan, luc nhan day cua tay trai cang nho thi cao am cua tay phai se cang thap. Nguoc lai, luc nhan day cua tay trai cang lon thi cao am cua tay phai se cang cao. Vi vay, khi luyen tap nhan am, can khong che tot luc nhan am cua tay trai; đoi hoi khi luyen tap phai nghe nhieu va mo phong nhieu.
2. Sau khi tay phai gay day xong, tay trai giu vung nhung đung tha ra ngay lap tuc hoac la đoi khi tay phai choi am tiep theo thi moi tha ra mot cach nhanh chong đe tranh xuat hien hoat am.
3. Thong thuong, neu nhu thoi gian cho phep thi tay trai co the tu tu nhan day truoc; vi du nhu dien tau 4, 3 (Fa va Mi). Neu nhu khong co thoi gian, tay trai nhan day va tay phai dien tau gan nhu phai tien hanh đong thoi. Đong tac cua tay trai phai dut khoat, nhanh chong vao vi tri.
Nhan am 7 (not Si): giong voi cach nhan am 4. Tay phai va tay trai phan biet đat tren trung am 6 (not La), duy tri thu hinh đat day chinh xac. Tay trai nhan trung am 6 len 2 cung thanh cao đo cua 7, sau đo tay phai tiep tuc gay trung am 6. Luc nhan đen 7 phai lon hon 4 mot chut.


 Phan giai hop am va ba am  Hop am la tu 3 am tro len sap xep theo quan he quang am nhat đinh (vi du Đo - Mi - Sol, Sol - Re - Sol, Sol - Đo - Re - Sol), moi 1 am trong qua trinh hop am phai dua theo truoc sau va tiet tau nhat đinh. Lay hop am Sol - Đo - Re - Sol lam vi du, đat day va tay phai dua theo ngon ap ut. Ngon cai, ngon tro va ngon giua phan biet đat tren cac day Sol - Đo - Re - Sol. Khi dien tau can chu y:
1. Đoi voi nguoi moi hoc hay nho tuoi, co the dung ngon cai, ngon tro va ngon giua tien hanh luyen tap truoc. Sau khi thanh thao moi dung them ngon ap dung đe tap luyen.
2. Khi moi luyen tap đat day, ap dung theo thu tu lan luot tu ngon ap ut toi ngon cai. Yeu cau 4 ngon tay ap dung cach đat day đong thoi. Khi đat day yeu cau nho ra, duy tri nguyen dang thu hinh đe đau ngon tay om lay day đoan, tranh tinh trang ngon tay meo mo hay cung ngac.
3. Khi 4 ngon đat day đung đat qua sau, moi ngon đeu su dung đau ngon tay tiep xuc day.
Sau khi đat day xong, tay phai bat đau dien tau tu ngon ap ut tu am cao đen am thap va dien tau lan luot theo huong long ban tay, sau khi gay xong thi thu ve long ban tay mot cach tu nhien. Khi dien tau can chu y:
1. Tiep xuc day bang mat chinh dien cua mong gia, tranh xuat hien tap am tu mat ben mong gia.
2. Chu y tinh đoc lap cua moi ngon tay. Sau khi gay day tung am, ngon tay lap tuc tro ve thu hinh nua nam tay. Khong đuoc co quap vao long ban tay.
3. Cac ngon tay trong khi choi can chu y su can bang cua luc đo, su thong nhat cua am sac. Khong đuoc theo kieu am thi manh, am thi yeu.
4. Khi choi phan giai hop am trong vong quang 8 (bat đo), ngon tay co the đat day truoc mot cach co chuan bi. Con phan giai hop am qua quang 8 co the ap dung cach choi roi day.
Ba am (tieng Trung: 琶音; binh am: payin) la đem cac am trong hop am theo thu tu tu thap đen cao dien tau theo toc đo trung binh nhanh. Khi dien tau chu y su khac biet va lien he giua Phan giai hop am va Ba am. Hai thu phap nay giong nhau ve mat thu hinh va cach choi. Điem khac biet nam o: Phan giai hop am phai dien tau chinh xac dua theo tiet tau quy đinh ma ba am ve toc đo hoi nhanh chut. Dien tau Ba am can phai dua tren co so thanh thao dien tau phan giai hop am moi tien hanh tap luyen. Dien tau cua Ba am kha tu do co the la tiet tau hop quy tac, cung co the can cu vao su can thiet cua nhac khuc ma bien hoa va dien tau theo hai kieu thi pham tay trai (ben trai đan) hay tay phai (ben phai đan) hoac dien tau 2 tay.


= Ki thuat ve ngon =
Đay la ki thuat quan trong trong dien tau đan sat, co tranh Trung Quoc va đan tranh Viet Nam. No loi dung dao đong cua canh tay va co tay Khien cho cac đon am roi rac lien ket thanh 1 tuyen tro thanh truong am lien tuc khong ngung khien cho tieng nhac keo dai the hien tac dung ca xuong cua am nhac. Ve trong am nhac co nang luc bieu hien phong phu. No co the thong qua cac bien hoa ve luc đo, toc đo, am sac, tiet tau,... bieu hien ra cac loai tinh cam am nhac khac nhau.
Thu phap ve chia lam: ve ngon cai, ve ngon tro, ve ngon giua va ve ngon ap ut. Trong đo ve ngon cai la thuong gap nhat. No lai chia lam 2 truong hop: co điem tua & khong điem tua. Đat day, mat ben trai cua bung ngon tro tay phai nhe nhang đat o cho cuon bang dinh cua mong gia ngon cai. Ngon giua, ngon ap ut cong vao tu nhien. Ngon ut chong xuong ben phai Tien nhac son (ben phai đan), co tay hoi ep xuong tiep can hop đieu am (chi co o co tranh). Mat chinh dien cua mong gia ngon cai tiep xuc day. Khi luyen tap đat day can chu y:

1. Khi moi hoc, luyen đong tac ngon ut chong đo, roi day chuyen đong co tay truoc.
2. Mau chot đe ve tot chinh la nam o đat day va thu hinh. Khi ngon tro giu mong gia ngon cai, đot ngon tay cua ngon cai phai chong đo; khong đuoc sup xuong hay bien dang. Tac dung cua ngon tro la khong che va co đinh mong gia cua ngon cai. Luc giu cua ngon tro nen vua phai, neu nhu ngon tro dung luc qua nhieu se khien co tay cung đo hoac thu hinh bien dang. Tu đo ma anh huong đen su phat luc cua ngon tay. Con qua tha long, se khien mong gia ngon cai lac lu truoc sau, thanh am yeu ot, đong thoi thieu tinh ro net.
3. Ngon giua, ngon ap ut hoi nang len, tranh luc đang ve, mong gia cua 2 ngon nay cham vao day đan ma san sinh tap am.
4. Ngon ut khi chong đo can duy tri on đinh, nhung đung dung luc qua nhieu.
Ve bao ham 2 đong tac dien tau nguoc nhau la "Ty" (琵) va "Thac". Ngon cai đat day tren trung am Sol (5) cach Tien nhac son khoang 2 cm, tiep xuc day san sang. Co tay keo ngon cai huong ve phia co the dien tau hoan thanh đong tac cua "Ty". Sau khi gay xong, co tay dua theo quan tinh keo ngon tay huong ve phia truoc co the dien tau hoan thanh đong tac cua "Thac"; khi to hop thu phap "Ty" va "Thac" dao đong qua lai mot cach nhanh chong se tro thanh ky thuat ve. Khi dien tau ve ngon, can chu y:

1. Khi dien tau, phai duy tri thu hinh đat day khong thay đoi, dua vao luc chuyen đong cua co tay keo ngon cai dien tau; can phai nho ngon cai khong đuoc chu đong phan luc, bien đo chuyen đong cua co tay khong đuoc qua lon.
2. Ngon ut lam điem chong đo dua vao ben phai Tien nhac son, dung đe on đinh van đong cua co tay. Trong qua trinh dien tau khong đuoc dao đong qua lai.
Luyen ve quang ngan co loi trong viec huan luyen luc khong che va cam giac ro net trong lien mach cua ve.


= Mot so ky thuat khac =
- Đa (打): Su dung ngon ap ut đe gay day trong mot chuyen đong đong, ve phia long ban tay. Neu su dung mong rieng, ca mong (neu đu dai) va "đi bo" tiep xuc voi day.
- Phach (劈) hay bai (擘): Su dung ngon tay cai đe gay moc trong mot chuyen đong mo, cach xa long ban tay. Neu su dung mong rieng, chi co mong tiep xuc voi day, khong co phan nao khac cua ngon tay cai.
- Khieu (挑): Su dung ngon tro đe gay theo mot chuyen đong mo ra, cach xa long ban tay. Neu su dung mong rieng, chi co mong tiep xuc voi day, khong co phan nao khac cua ngon tay.
- Dich (剔): Su dung ngon tay giua đe gay theo mot chuyen đong mo ra, cach xa long ban tay. Neu su dung mong rieng, chi co mong tiep xuc voi day, khong co phan nao khac cua ngon tay.
- Trich (摘), khau (扣): Su dung ngon tay đeo nhan (thu tu) đe nho mot chuyen đong mo ra, cach xa long ban tay. Neu su dung mong rieng, chi co mong tiep xuc voi chuoi, khong co phan nao khac cua ngon tay. No anh huong tu cach choi co cam.
- Dan huyen (间弦): Mot so ngon tay gay vai day voi mot chuyen đong đong. Cac day khong lien ke nhau va cach nhau mot quang tam.
- Đai toat (大撮): Su dung ngon tay cai va ngon giua đe gay hai day co bon day giua chung trong mot chuyen đong đong, cac ngon tay di chuyen ve phia long ban tay. Đieu nay nghe nhu quang tam khi đuoc phat tren mot giai đieu ngu cung. Neu su dung mong tay rieng, mong tay va đau bung cua ngon tay cham vao day.
- Tieu toat (小撮): Su dung ngon tay cai va ngon tro đe gay hai day trong mot chuyen đong đong, ve phia long ban tay. Cac day đuoc gay phai co mot day giua chung.
- Phien toat (反撮): Su dung ngon tay cai va ngon giua đe gay moc hai day theo chuyen đong mo, cach xa long ban tay. Cac day gay phai co bon day giua chung. Neu su dung mong tay rieng, chi co mong tay cham vao day.
- Phu chi (复指): Mot lop cac ky thuat trong đo cung mot day đuoc đanh hai lan lien tiep. Co the su dung cung mot ngon tay hoac hai ngon tay khac nhau
- Song am (双音): Đoi voi hai day lien ke, nhan day thap hon đe cao đo cua no tang len đe phu hop voi day cao hon. Su dung ngon tay cai hoac ngon tro đe quet qua ca hai day, trong mot cu chi cach nguoi bieu dien. Nhan day thap hon sau khi no đuoc đanh va tao mot am thanh truot la mot ky thuat khac
- Trung am (重音): Su dung ngon tay cai va ngon tro đe gay hai day lien ke trong mot chuyen đong đong, nhan thap hon đe tao ra cao đo tuong tu nhu cao hon.


= Dung vi keo va que go =

- Dung vi keo (chi co o yet tranh Trung Quoc; geomungo 3 day, ajaeng Trieu Tien va yatga Mong Co): đat đan len gia đo. Rieng voi van cham cam (đan tranh keo 9 day) phai đe doc đan khi keo. Hiem khi thay nguoi Viet Nam dung vi keo choi tren đan tranh.
Ky thuat tay phai chu yeu la su dung cung vi, cung vi o yet tranh khac voi cung vi đan nhi nhung no co tam quan trong đac biet: đieu khien kheo leo se lam cho tieng đan mem mai, ngot ngao hoac khoe manh, chac chan. Huong chuyen đong cua cung vi la đay tu tren xuong duoi va keo len tung day đan. Cung vi cua yet tranh thuoc dang cung roi nhu cung cua violin hay cello chu khong nhu cung vi mac lien voi day đan nhi.
Ky thuat tay trai: nhan va ti nhe day đan. Cac am tien hanh trong mot đuong cung vi nhu đanh miet vi, nhan tung am va cac am van luyen voi nhau. Bieu hien trang thai đau tranh gay gat, co the dien ta su say đam, nang ne. Nhip đo ban nhac thuong la vua va cham. Rieng van cham cam lai keo giong đan nhi tu phai sang trai, co đieu la keo tung day o tay trai va nhan ti day o tay phai. Am thanh đan tranh ajaeng cua Han Quoc cung nhu Trieu Tien co phan nao nung nhu tieng rau ri bi thuong, tieng đan gan giong voi nhac đem cua đan đay Viet Nam trong ca tru. Yet tranh Trung Quoc va Ajaeng Trieu Tien co the vua gay vua keo trong khi dien tau.
- Go (chi co o đan truc va nguu can cam Trung Quoc; đoi khi cung dung cho yatga Mong Co): tay phai cam mot que tre go len tung day đan. Tay trai nhan va ti day. Nguoi choi can nam bat đuoc cach go que đan sao cho roi đung điem (cach cau ngua khoang 1,5 cm – 2 cm, bung o đau que gay đuoc roi o chinh giua) ket hop hai hoa giua co tay va ngon tay. Khi bat đau que nen bat đen đo cao khoang 45 đo so voi mat đan.


= Mong Co =
Mot đau cua yatga đuoc đat tren đau goi cua nguoi bieu dien, đau con lai se o tren san hoac se đuoc đat tren mot gia đo. Mot so nguoi bieu dien thich đat yatga tren hai khan đai. Nhac cu se đuoc đat o vi tri ma cac day cao hon o ben phai va phia truoc, va tat ca cac day se chi đuoc gay o phia ben phai cua cau đan.
Cao đo cua mot day cung co the đuoc thay đoi bang cach di chuyen cac cau đan. Do thieu hai ghi chu, nen co mot khoang trong giua cac cau cua day E va G va cung co khoang trong giua cac day A va C.
Yatga đuoc đieu chinh boi cac co che an ben phai cua yatga. Sau khi đieu chinh co ban, nhac cu đuoc tinh chinh bang cach di chuyen cac nhan đan sang hai ben. Nguoi choi co the thay đoi cao đo hoac mot not bang mot nua am tro len khi nhan xuong day ben trai cua cau đan.
Ben canh cac ban nhac theo phong cach phuong tay, mot ky hieu dua tren so đuoc su dung o Trung Quoc va cac quoc gia khac. Day not cao nhat nhan đuoc so 1 va sau đay đuoc đanh so theo thu tu tang dan. Giai đieu cua day 1 phai la D hoac Re neu su dung luoc đo CDEGA. Loi choi yatga anh huong manh tu đan sat va co tranh Trung Quoc. Đa phan nhac cong Mong Co dien tau yatga khong he dung mong gia khi gay.
Thong thuong cac day mau xanh la cay la ghi chu A. Cung co the đieu chinh yatga trong 7 not tren moi quang tam, hoac 7 not va 3 not nua (thang đo diatonic).
Nhieu khi yatga cung đuoc nhac cong dung cung vi (giong cay vi cua đan violin) đe keo vao day hoac bung manh cung vi len day đe am thanh yatga co phan sinh đong. <ref>"Nhac cong trinh dien đan yatga". </rep>


= Nhat Ban =

Nguoi choi đan đeo mong đan (mong gay) vao ba ngon tay cai, tro va giua cua ban tay phai đe gay đan. Tuy tung phai ma hinh dang cua mong gay co the la tron hay vuong, đo lon be cung khac. Nhu phai Ikuta thi dung mong gay to hinh vuong, con phai Yamada thi dung mong gay tron hoac đau tron. Tu sau Chien tranh the gioi thu hai, mong gay co xu huong mong đi. Nuoi mong tay dai co the choi koto ma khong can đeo mong đan. Hoac co the choi bang phan đau bung cua ngon tay đe choi.
Ngoi xuong va mo đau goi cua ban voi chieu rong cua that lung cua ban.
Tao khoang trong voi kich thuoc mot vai nam tay giua hai đau goi cua ban.
Thang len xuong hong va cot song cua ban, va ho tro voi bung cua ban.
Thu gian co the va vai tren cua ban.
Ngoi xuong chinh xac đau tien la vo cung quan trong.
Hay ngoi xuong đinh vi 45 đo cho koto.
Mot vi tri ma xuong song cua ban đi tren đuong mo rong tu ria (ryukaku).
Đay la vi tri phu hop ban ngoi xuong.
Tiep theo vuon tay qua koto mot cach tu nhien; luu y khong van eo, khong duoi khuyu tay.
Va giu vai cua ban theo chieu ngang.
Khum ban tay phai cua ban trong mot vong tron va đat ban tay trai cua ban tren cac day đan voi cac ngon tay voi nhau.
Khi ban choi mot day đan xa ban,khong cui đau, nhung uon cong phan tren cua co the tu that lung cho đen khi ban tay cua ban đat đen chuoi tu nhien.
Ngoi thang va nang đo phan than tren cua ban
voi bung va đui cua ban.
Khi ban nhin vao mot cuon sach am nhac, hay chac chan noi ban đat mot gia đo sach day nhac.
Neu ban đat chan đung ben phai, co cua ban tro thanh tu the cong veo.
Giu đung vi tri cua ban, thang mat,
Đat tu the đung thang tu cai nhin cua ban.
Mong đan koto đeo trong ngon tay cai, ngon tro va ngon giua cua ban.
Cong tay nhe nhang theo vong tron. Đung cang thang va lam cho no de dang.
Nhan va ty day đan xuong mat đan co canh chinh xac, sau đo ban se tao ra am thanh tuyet voi.
Am sac koto va đo day cua am phu thuoc vao ky thuat choi.
Khi bat đau hoc, ban choi koto chu yeu bang ngon tay cai cua ban. Truoc khi bat đau choi Koto, ban phai len day cho đan. Đe bat đau, 13 ngua đan (goi la Ji) đuoc đat duoi tung day đan, sau đo nguoi ta đieu chinh chung cho toi khi cac day đat đuoc chinh xac nhung am co ban. Cach chinh am co ban pho bien nhat cua Koto la: moi day co mot ten rieng, bat đau tu day tram nhat, Ichi (1), Ni (2), San (3), Shi (4), Go (5), Roku (6), Shichi (7), Hachi (8), Ku (9), Jyu (10), To (11), I (12), Kin (13). Nam day tuong đuong voi mot quang tam. Cac # hoi tram hon he am cua phuong Tay.
Nhe nhang khum ban tay cua ban trong mot vong tron va đat cac ngon tay cua ban tren mot day voi nhau.
Đat ngon tay thu ba va nho cua ban vao mot day va ho tro no.
Cach choi voi ngon tro va ngon giua cua ban: Khi ban choi voi ngon tro va ngon giua,khum chung vao trong (ben trai cua koto).
Choi bang tay trai: Khi ban thuc hanh ky nang oshide (đe cang day bang tay trai đe đieu chinh hoac thay đoi am thanh),ngon tay trai cua ban co the bi đau.


= Trieu Tien va Han Quoc =


 Gayageum  Theo truyen thong, gayageum đuoc choi khi ngoi tren san voi hai chan bat cheo, đau đan nam tren đau goi phai va đuoi đan nam tren san. Khi đuoc choi trong khi ngoi tren ghe hoac ghe đau, đuoi đan thuong đuoc đat tren gia đo đac biet, tuong tu nhu ngoi ghe. Đoi voi gayageum hien đai, ho co the đuoc đat tren mot gia đo đac biet voi nguoi choi ngoi tren mot chiec ghe phia sau đan. Nguoi CHDCND Trieu Tien thuong choi trong khi ngoi tren ghe nhung ho khong su dung gia đo o đau đuoi. Thay vao đo, gayageum co đoi chan co the thao roi đuoc co đinh vao cuoi đe nang đuoi đu cao.
Gayageum đuoc choi bang ca tay phai va tay trai. Tay phai gay va bung day gan cau đan cua gayageum trong khi tay trai nhan va ti day xuong o phia ben trai cua con nhan đe nang cao đo cua đan. Gayageum khong dung mong gay ma dung phan đau bung ngon tay đe gay. Ngay nay, ky thuat ve ngon tren day đan nhung khong can dung mong đan, đoi hoi nghe si can nuoi mong tay dai moi co ky thuat ve ngon khi choi đan tranh gayageum.
Keo ngon tay cua ban ve phia co the cua ban hoac đay ra khoi no trong khi co tay cua ban đuoc nang len. Tay trai đuoc su dung đe gay cac day theo trinh tu, hoac no chi đon gian la theo day chi đuoc choi boi tay phai. Cac ngon đan choi gayageum gom ngon bung (튕기기 Twingigi), ngon gay (집기 Jipgi), ngon nhan (농현), luot day, ngon ve va ngon giat (뜯기 Tteutgi).
Khi choi gayageum, tay phai luon nam tren mat đan ben canh hyeonchim (thanh đan). Tay phai gia đinh vi tri ky hieu OK. Ngon cai chua thuc su cham vao day, nhung viec gay đuoc thuc hien bang ngon tro. Cac ngon con lai luon nam tren day phia tren ngon tro. Sau khi gay, ban tay mo ra voi long ban tay huong len. Lam nhu vay se keo dai am thanh va cho phep no cong huong. Ngoai ra con co mot ky thuat khac la ngon bung, nhung đo la danh cho nguoi choi thuan thuc. Trong ngon bung, mat truoc cua ngon tro đuoc su dung đe choi day, nguoi hoc thuan thuc cung se hoc cach su dung cac ngon tay khac ngoai chi so đe choi gayageum.
Tay trai đuoc su dung đe tam thoi thay đoi cuong đo cua day khi can. Chi so ben trai va ngon giua la mot ngon tro đen khong gian ngon tay cai cach xa phia ben trai cua con nhan moi luc khi choi gayageum. Khi can, chi so ben trai va ngon giua nhan day xuong trong khi day đuoc gay bang tay phai. Đe choi ngon rung (농현 nonghyeon), ty day xuong bang tay trai nhieu lan trong khi am thanh van vang. Đe tao tieng nhan luyen (정숭 jeongsung), tay phai gay day con tay trai tum day giat nhe len.
Cac day đuoc đat theo thu tu đieu chinh sau đay tu cao nhat, xa nhat, tu ​​nguoi choi đen cao nhat, day gan nhat voi nguoi choi đan.


 = Ky thuat tay phai  =
Duoi thang cac ngon tay tren ban tay phai cua ban, đam bao khong co khoang cach giua chung.
Tha long chung va cuon tron chung vao trong, tao thanh hinh nua nam tay. Đat tay phai cua ban len cau đan (hyeonchim) voi tay phai cua ban đuoc đat đung vi tri, luc nay chung ta co the hoc cac ky thuat gayageum khac nhau.
Gay bang ngon tro: so "2" đat phia tren not nhac cho biet ky thuat nay. Duoi thang cac ngon tay va đua ngon tay cai cua ban ve đot ngon tay đau tien tren ngon tro. Lam tron thu hinh nua nam tay, đat ngon tro cua ban tren day ban muon gay, ngon giua va ngon đeo nhan cua ban tren day ben duoi day đich, va ngon ut cua ban đat tren cau đan.
Ngon bung: so "0" đuoc đat phia tren not nhac cho biet ky thuat nay.  Đua ngon tay cai cua ban len đau ngon tro va uon cong ca hai đe tao thanh hinh chu "O".  Đat ngon tay cai cua ban len day phia tren day muc tieu va dung ngon tro đe bung day. Sau khi ban bung day, khong uon cong ngon tro va đam bao rang ngon cai cua ban van o vi tri cu.
Gay bang ngon tay cai: vi tri "1" phia tren not nhac cho biet đieu nay. Đat ngon tay cai va ngon tro cua ban theo đuong cheo tren day va ba ngon tay con lai tren day.  Đam bao rang tam cua đot ngon tay cai đau tien cham vao day đan. Cuoi cung, dung ngon tay cai keo day len tren. Khi ban gay đan va đam bao rang ngon tro cua ban tiep xuc voi day đan.
Gay song thanh: đe tay o vi tri "280 đo" phia tren mat đan gan cau đan; đay la loi gay 2 đong am o hai day khac nhau.


 = Ky thuat tay phai  =
Duoi thang cac ngon tay tren ban tay phai cua ban, đam bao khong co khoang cach giua chung.
Tha long chung va cuon tron chung vao trong, tao thanh hinh nua nam tay. Đat tay phai cua ban len cau đan (hyeonchim) voi tay phai cua ban đuoc đat đung vi tri, luc nay chung ta co the hoc cac ky thuat gayageum khac nhau.
Gay bang ngon tro: vi tri so "2" đat phia tren day voi mat đan. Duoi thang cac ngon tay va đua ngon tay cai cua ban ve đot ngon tay đau tien tren ngon tro. Lam tron thu hinh nua nam tay, đat ngon tro cua ban tren day ban muon gay, ngon giua va ngon đeo nhan cua ban tren day ben duoi day đich, va ngon ut cua ban đat tren cau đan.
Ngon bung: vi tri so "0" đuoc đat tren day voi mat đan.  Đua ngon tay cai cua ban len đau ngon tro va uon cong ca hai đe tao thanh hinh chu "O".  Đat ngon tay cai cua ban len day phia tren day muc tieu va dung ngon tro đe bung day. Sau khi ban bung day, khong uon cong ngon tro va đam bao rang ngon cai cua ban van o vi tri cu.
Gay bang ngon tay cai: vi tri "1" phia tren mat đan. Đat ngon tay cai va ngon tro cua ban theo đuong cheo tren day va ba ngon tay con lai tren day. Đam bao rang tam cua đot ngon tay cai đau tien cham vao day đan. Cuoi cung, dung ngon tay cai keo day len tren. Khi ban gay đan va đam bao rang ngon tro cua ban tiep xuc voi day đan.
Bung hai day: tai vi tri "280" phia tren mat đan. Đua ngon tay cai cua ban len đau ngon tro va uon cong ca hai đe tao va hinh chu "O". Gap ngon tay giua cua ban sao cho đau ngon tay o vi tri thap hon mot chut so voi chieu cao cua đau ngon tro. Bung ngon giua roi đen ngon tro.
Ngon giat: tai vi tri "2-1" phia tren mat đan. Đat ngon tay cai va ngon tro cua ban tren cac day o hai ben cua day muc tieu, di chuyen ngon tro cua ban xuong day muc tieu va dung ngon tay cai nhac no len roi giat nhe lai
Song thanh (gay ngon cai & giua): tai vi tri "1-3" cua mat đan. Đat ngon tay cai va ngon giua cua ban len cac day đich va dung ngon tay cai vuot nhe truoc roi dung ngon giua keo day vao gan sat day cua ngon cai roi tha tay ra.


 Geomungo  Geomungo thuong đuoc choi trong khi ngoi tren san nha. Cac day đan đuoc gay bang mot que tre ngan goi la suldae, đuoc giu giua ngon tro va ngon giua cua ban tay phai, trong khi tay trai an vao day bang cach bung va ti day đe tao ra nhieu not khac nhau. Ky thuat cua đan tranh geomungo gom gay que, đanh chong am va tay trai nhan luyen day. Đieu chinh đien hinh nhat cua day mo cho am nhac truyen thong Han Quoc la D # / Eb, G # / Ab, C, A # / Bb, A # / Bb va A # / Bb mot quang tam thap hon am trung tam. Nhac cu đuoc choi trong am nhac cung đinh truyen thong cua Han Quoc (jeongak) va phong cach dan gian cua sanjo va sinawi. Cach choi gom:
Ngon nhan: (nhan bang gan tay: nhan va miet day đan cho chung lai bang tay trai) ngon nhan tao cho hai am noi lien nhau va se tro thanh am luyen lap lai nhieu lan, nghe mem mai hon.
Gay que: Tay phai cam que bung len day đan tuy vao luc đo vua hay manh trong khi tay trai thao tac ngon nhan. Tuy theo tung nhac khuc ma khi nhan nhac cong se nhan 1 day hay tum 2 day trong khi van gay 1 day. Nhan day bang tay trai giua khoang cach cua day đan va cac phim
Đanh chong am: Dung que gay gay lien hai day voi luc manh bang tay phai.
Do am thanh go đac trung va ky thuat choi manh me cua no, no đuoc cho la mot nhac cu tram hon so voi đan tranh gayageum 12 day hoac 25 day; tuy nhien, đuoc choi boi ca nguoi bieu dien nam va nu.
Geomungo co mot loat cac bai hat co the choi đuoc va cung co mot loat cac giai đieu lon.


Nhung loai đan thuoc ho đan tranh o Đong Nam A = Mi gyaung =

Mi gyaung (tieng Mien Đien: မိကျောငး [mi dʑaʊɴ]) hay kyam (tieng Mon: ကျာံ, /cam/; đoc la "chyam") la mot đan zither ba day voi hinh thu con ca sau đuoc đeo tu go, gay voi ba day đuoc su dung nhu mot cong cu truyen thong o Mien Đien. No gan lien voi nguoi Mon.
Than đan đuoc lam bang go đuoc cham khac o mat tren cua "lung con ca sau go" giong nhu mot chiec xuong đoc moc. No co khoang 13 con nhan bang go đuoc nang len theo chieu doc thay vi cach đeu nhau hoac cach đeu mau. No co đau va đuoi ca sau cham khac, cung nhu bon chan. Day đan cua no đuoc đieu chinh (tu thap đen cao) FCF. Chuoi thap nhat đuoc lam bang đong va hai chuoi cao hon đuoc lam tu nylon. No đuoc gay bang mot plectrum hinh que ngan, thon đen mot điem, lam bang sung hoac go cung. Khong giong nhu đan chakhe cua Thai Lan, mieng gay khong đuoc cam vao ngon tro ben phai, ma thay vao đo chi đon gian la cam trong tay trai. Ky thuat ve ngon tren day thuong đuoc su dung boi tay phai. Nhac cu co am thanh u boi vi day đuoc nang len khoi con nhan bang mot manh tre hoac vat lieu mong khac nhu nhua hay go cung.


= Chakhe =

Chakhe (tieng Thai: จะเข, phat am [tɕa.kʰeː], cung goi la jakhe or ja-khe), hay cung goi la krapeu (tieng Khmer: ករពើ; hoac takhe, tieng Khmer: តាខេ, takhe, takkhe hay charakhe) la đan voi ba day đuoc su dung trong am nhac Thai Lan va Khmer. Nhac cu tieng Thai va tieng Khmer gan nhu giong het nhau.
No co hai loai, o Campuchia thi krapeau đuoc lam bang go cung theo hinh ca sau cach đieu va cao khoang 20 cm va dai 130 đua132 cm, con thiet ke cua Thai Lan la hinh dang qua le bo doc nam ngang voi co đan dai. Phan "đau" dai 52 cm, rong 28 cm va sau 9 tran12 cm; phan "đuoi" dai 81 cm va rong 11,5 cm. No co muoi mot con nhan (chakhe) hoac muoi hai con nhan (krapeu) cac phim đan đuoc lam bang tre, nga, xuong hoac go; co chieu cao tu 2 đen 3,5 cm, đuoc dan co đinh vao khung bang sap hoac keo. Hai day cao nhat cua no đuoc lam bang soi to tam, chi y te (catgut) hoac nylon trong khi day thap nhat đuoc lam bang kim loai. Chung đuoc đieu chinh voi tone la C-G-c. Đan thuong đuoc ho tro boi ba hoac nam o đay lam chan đan. 3 day đan mac vao truc (chot đan) đe len day. Ky thuat dien tau cua chakhe hay krapeu tuong tu nhu mi gyaung cua Mien Đien.


= Kacapi =

Kacapi la loai đan tuong tu cac loai đan tranh A Đong va zither phuong Tay. Đay la loai đan zither cua nguoi Sunda o Indonesia, khu vuc Java. Tu kacapi trong tieng Sundan cung dung đe chi cay sau đo, tu đo ban đau go đuoc su dung đe che tao đan nay. Con nhan cua kacapi co dang hinh chop.

Theo hinh dang hoac hinh dang vat ly cua no, co hai loai kacapi:
Kacapi Parahu (Thuyen Kacapi) hoac Kacapi Gelung; va Kacapi Parahu la mot hop cong huong voi cau tao hinh thang can đe cho phep am thanh phat ra. Cac canh cua loai kacapi nay đuoc lam thon dan tu tren xuong duoi, tao cho thung đan co hinh dang giong nhu chiec thuyen. Vao thoi co đai, no đuoc lam truc tiep tu go nguyen khoi bang cach đuc lo.
Siter Kacapi la loai đan zither 15 day. Tuong tu nhu Kacapi Parahu, lo cua no nam o phia duoi. Mat tren va mat duoi cua no tao thanh hinh dang giong hinh thang can.
Đoi voi ca hai loai kacapi, moi day đuoc mac vao con nhan va Kacapi Parahu (dang thuyen) co truc chot o phia tren ben phai cua hop. Chung co the đuoc đieu chinh trong cac he thong khac nhau: pelog, sorog/madenda hoac slendro.
Ngay nay, hop cong huong cua kacapi đuoc tao ra bang cach dan sau tam go canh nhau.
Theo truyen thong, kacapi đuoc choi bang cach ngoi khoanh chan tren san nha. Do đo, khoang cach cac day la khoang 25 cm tren san. Ngay nay, kacapi đoi khi đuoc đat tren khung go, đe nguoi choi co the ngoi tren ghe. Neu kacapi indung đuoc choi khi đang ngoi tren san, thuong la mot cai goi hoac mot vat nho khac đuoc đat ben duoi ban tay trai cua no, nhu đuoc nhin thay tu nguoi choi, đe am thanh co the tu do thoat qua lo cong huong o duoi cung cua hop am nhac. Mot so kecapi đuoc trang bi chan 
đe nho, do đo khong can thiet phai nang chung theo cach nay.
Ve am thanh: hoi giong koto Nhat nhung am sac thien ve zither phuong Tay hay guitar. Nguoi ta choi kacapi gay truc tiep bang đau ngon tay chu khong đeo mong gia, tuong tu nhu choi đan tranh gayageum Han Quoc. Cach len day cua kacapi tuong đuong voi am sac cua cac nhac cu Tay Nguyen o Viet Nam: Sol – Si Do – Re – Fa# - Sol.


Đan KoTaMo KoTaMo la loai đan zither gom su ket hop cua đan tranh koto Nhat, tanputa (mot nhac cu day gay co dai, co nguon goc tu An Đo, đuoc tim thay trong cac hinh thuc khac nhau trong am nhac An Đo. No khong choi giai đieu ma chi ho tro va duy tri giai đieu cua mot nhac cu hoac ca si khac bang cach cung cap mot bourdon hoac drone hoa am lien tuc) va monochord (mot nhac cu phong thi nghiem am nhac va khoa hoc co đai).
Koto co cac con nhan di đong va cho phep đieu chinh o nhieu quy mo khac nhau. Thong thuong no đuoc đieu chinh trong ngu giac. Koto va tanpura đeu đuoc đat o mot ben cua nhac cu. Khi Kotamo đuoc đat thang đung, co the choi ca hai ben mot cach đong thoi. Mot tay choi voi am thanh Monochord, tay con lai ung bien tren day cua Koto va Tambura. Kotamo tong cong co 58 day va 15 con nhan cua koto. Neu khong co con nhan cua koto, cac day đan cua KoTaMo chi toan la đon am.


Đan Jetigen Jetigen (tieng Kazakh: жетіген, phat am [ʑjɪtjɪɣjɪn], or dzhetigan or zhetygen) la mot loai đan zither co nhan (ngua đan) cua nguoi Kazakhstan (co the hieu nom na la đan tranh cua Kazakhstan). Loai jetigen co xua nhat trong giong nhu chiec hop keo dai rong ra tu manh go voi 7 day va bay con nhan, luc đau day cua Jetigen ben tu long đuoi ngua nen ve sau nguoi ta thay bang day nylon hay day thep. Mat đan cua Jetigen trong giong nhu hop go dai rong. Jetigen khong co hop am thanh va truc đan. Cac day đuoc keo dai bang tay tu phia ben ngoai cua đan. Sau đo, phan tren cua Jetigen đuoc phu hop am thanh go. Asyks (con nhan) đa ra ngoai duoi moi day tu hai ben va truoc kia, nhan cua jetigen đuoc lam tu xuong đong vat. Di chuyen chung co the đieu chinh day. Neu cac con nhan (assyks) đuoc keo lai gan nhau thi giai đieu se tang len va neu tach ra thi giai đieu se giam xuong. Đieu chinh day đan đuoc thuc hien boi cac con nhan va bang cach di chuyen no tren day. Cac nhac cu ban đau co dang mot hop hinh chu nhat, đuoc cham khac tu go, voi cac day keo dai tren đau.


Đan Ognyugeum Đay la mot trong nhung nhac cu đac biet cua Bac Trieu Tien. Nguoi tre nhat cho đen nay, đan zither Ongnyugeum đuoc cho la đa đuoc tao ra vao nam 1973 theo yeu cau cua nha lanh đao Trieu Tien Kim Chinh An. Trong khi quy ket mot sang tac nhac cu tu mot nguoi đung đau nha nuoc la nghi ngo, co the thay rang lanh đao Trieu Tien đa thay nhung cai cach am nhac ra khoi quoc gia.
Ognyugeum co 32 hoac 33 day đuoc sap xep tren mot bang am hinh thang. Nguoi choi ngoi o vi tri hep cua đan va gay bang ngon tay. Ca hai điem cuoi ben phai va ben trai cua day đuoc sap xep theo cac đuong cong s phu hop. Mot hang nhan co đinh nam o ben trai cua tay nguoi choi cho phep nhan day. Bang am co mot lo am thanh mo o phia tren, huong am thanh len tren, thay vi xuong nhu tren hau het cac đan zithers chau A (đan tranh) dai khac.
Theo Han Quoc nhac cu bach khoa cua Vien am nhac co đien quoc gia Han Quoc, ongnyugum đuoc choi ben ngoai Bac Trieu Tien o tinh Cat Lam va o Han Quoc; Cac trang web video truc tuyen khac nhau va cac cua hang tin tuc đa ghi lai hieu suat trong vai thap ky qua.
Cuon sach chinh thuc nhat cua nguoi Viking ve thao luan ve Ognyugeum la cuon sach Ognyugeum, xuat ban nam 1988; Co cac ban sao trong cac thu vien o Los Angeles, New York va Boston, Hoa Ky. Toi noi no chinh thuc boi vi no đuoc xuat ban o Bac Trieu Tien.


Cach lam đan tranh tu che Khong qua kho khi tao ra chiec đan tranh cua minh ma khong qua đat so voi mua đan o cua hang neu chi phi hay kinh te cua ban khong đu, hay lay mot tam go chu nhat dai, sau đo lay bua đong nhung chiec đinh len phan đau va phan cuoi cua mat van (tuy theo kich thuoc cua van go). Sau đo mac day len đinh va buoc chat day (su dung day tu soi nilon loai day đe tranh bi đut, hoac dung day cuoc cang tot). Sau đo ban chi can mua bo con nhan đan tranh roi xep len van go đe mac day la xong. Neu nhu ban khong đu tien mua con nhan, ban cung co the dung canh cay go cung (canh to), đeo thanh hinh chiec kim chu A. Hoac dung nhung mieng go hinh lap phuong kich co khac nhau lam con nhan mac day đan tuy ban. Ban chang phai la nghe nhan hay nha san xuat đan tranh ma cung tu lam cho minh cay đan khong he ton phi qua nhieu tien.


Hoc đan Tranh chuyen nghiep tai Viet Nam - Hoc vien am nhac Quoc gia Viet Nam
- Hoc vien am nhac Hue
- Nhac vien Thanh pho Ho Chi Minh
- Đai hoc Van hoa nghe thuat Quan Đoi
- Cac truong Cao đang Van hoa nghe thuat tai cac Tinh/ Thanh


Xem them Đan sat Trung Quoc
Co tranh Trung Quoc
Koto (nhac cu)
Gayageum
Yatga
Mi gyaung
Chakhe
Kacapi


Chu thich Lien ket ngoai Ban mau:Nhac cu dan gian Trung Quoc