Tau khu truc, hay con goi la khu truc ham, (tieng Anh: destroyer) la mot tau chien chay nhanh va co đong, co kha nang hoat đong lau dai ben bi dung cho muc đich ho tong cac tau chien lon hon trong mot ham đoi, đoan tau van tai hoac mot chien đoan, va bao ve chung chong lai nhung đoi thu nho tam gan nhung manh me, thoat tien la nhung tau phong loi, va sau nay la tau ngam va may bay. Khu (驅) va truc (逐) la cac chu Han-Viet đeu co nghia la "đuoi đi".
Truoc Chien tranh the gioi thu hai, tau khu truc la nhung tau hang nhe khong co kha nang chiu đung đuoc nhung chien dich tren đai duong mot minh; ma tieu bieu la mot so tau khu truc phoi hop cung mot tau tiep lieu khu truc cung hoat đong voi nhau. Trong va sau chien tranh, cac tau khu truc manh hon va lon hon co kha nang hoat đong đoc lap đuoc che tao, đac biet la khi cac tau tuan duong khong con đuoc su dung trong nhung nam 1950 va 1960.
Khi buoc sang the ky 21, cac tau khu truc la cac ham tau noi lon nhat đuoc su dung thuong xuyen, khi chi con hai quan cua ba nuoc Hoa Ky, Nga va Peru con su dung tau tuan duong hang nang va khong con nuoc nao su dung thiet giap ham. hay tau chien-tuan duong thuc su. Cac tau khu truc hien đai, con đuoc goi la tau khu truc ten lua, co trang bi ten lua đieu khien, thi tuong đuong ve trong tai nhung co hoa luc vuot troi hon cac tau tuan duong thoi The Chien II, voi kha nang mang ten lua hat nhan. Cac tau khu truc ten lua nhu la lop Arleigh Burke trong thuc te lon hon va trang bi vu khi manh hon hau het moi lop tau truoc đay đuoc xep lop tau tuan duong ten lua, do kich co lon voi chieu dai 155 m (510 ft), trong luong re nuoc 9.200 tan va trang bi tren 90 ten lua.


Lich su ban đau Su xuat hien cua tau khu truc, va su phat trien cua no cho đen Chien tranh the gioi thu hai, co lien quan đen su phat minh ra ngu loi tu hanh vao nhung nam 1860. Hai quan cua mot quoc gia gio đay co kha nang tieu diet mot ham đoi tau chien cua đoi phuong bang cach chi su dung may phong bang hoi nuoc ma tu đo cac ngu loi co the đuoc tha xuong. Cac tau nho chay nhanh co trang bi ngu loi đuoc che tao, va đuoc đat ten la tau phong loi (con đuoc goi la phong phao ham, tau phong ngu loi hay ngu loi đinh), va chung đuoc phat trien vao khoang thap nien 1880 thanh nhung tau loai nho tai trong 50 đen 100 tan, đu nhanh đe vuot qua cac tau tuan tieu đoi phuong.
Luc đau, moi đe doa cua chung đoi voi mot ham đoi chien đau đuoc xem chi ton tai khi đang tha neo, nhung khi xuat hien cac ngu loi nhanh hon va co tam xa hon thi moi đe doa đuoc mo rong sang nhung tau đang hoat đong tren bien. Mot phan ung đoi pho voi moi đe doa moi nay la viec đong cac tau đanh chan nhanh hon va co hoa luc manh hon goi la "tau đon đau" đe ho tong ham đoi chien đau tren bien. Chung can co suc chiu đung va co kha nang hoat đong tren bien tuong đuong nhung chiec khac trong ham đoi; va khi chung cang ngay cang tro nen to lon nhu can thiet thi chung đuoc goi ten chinh thuc la torpedo boat destroyer (tau tieu diet tau phong loi), roi khong bao lau sau đo đuoc goi rut gon la destroyer, ma tieng Viet tuong ung la tau khu truc (tieng Phap:contre-torpilleur, tieng Y: cacciatorpediniere, tieng Tay Ban Nha: Contratorpedero va tieng Ba Lan: kontrtorpedowiec).
Mot khi cac tau khu truc tro nen co gia tri hon chi la "tau đon đau" bao ve mot khu neo tau, chung đuoc nhan ra la cung rat ly tuong đe thuc hien vai tro cua chinh cac tau phong loi, vi the chung đuoc trang bi cac ong phong ngu loi cung nhu phao. Vao luc đo, va tham chi trong Chien tranh the gioi thu hai, nhiem vu duy nhat cua cac tau khu truc la bao ve ham đoi chien đau cua chung khoi cac cuoc tan cong bang ngu loi cua đoi thu, va tien hanh cac cuoc tan cong tuong tu (loi dung toc đo cao va tinh co đong tan cong bang ngu loi) vao cac thiet giap ham đoi phuong. Nhiem vu bao ve cac đoan tau van tai van con la chuyen cua tuong lai.
Mot phat trien quan trong đen vao nam 1884 voi chiec Swift, mot tau phong loi lon trang bi sau phao 47 mm ban nhanh va ba ong phong ngu loi. Cho du khong đu nhanh đe đoi đau voi cac tau phong loi mot cach hieu qua, no co đu hoa luc đe đoi pho voi quan đich. 

Chien ham Kotaka nam 1885 "la chiec tien phong bao truoc cho cac tau khu truc diet tau phong loi xuat hien mot thap nien sau đo". Đuoc thiet ke theo đac tinh cua Nhat Ban va đat hang tai Xuong đong tau Yarrow cua Vuong quoc Anh nam 1885, no đuoc thao roi đe đuoc đua đen Nhat Ban, noi no đuoc lap rap va ha thuy nam 1887. No đuoc trang bi 4 phao 37 mm (1 pounder) ban nhanh va sau ong phong ngu loi, đat đuoc toc đo 35 km/h (19 knot); va voi trong luong 203 tan, no la mot tau phong loi lon nhat tung đuoc thiet ke. Trong nhung lan chay thu nam 1889, Kotaka chung to rang no co the đi xa hon vai tro phong thu duyen hai, va co kha nang thap tung cac ham tau lon ngay ca khi bien đong. Xuong đong tau Yarrow, noi đong tung bo phan cho Kotaka, cho rang "Nhat Ban đa phat minh ra tau khu truc mot cach hieu qua".

Ngay sau khi Kotaka đuoc đat đong, Fernando Villaamil, si quan thu hai cua Bo Hai quan Tay Ban Nha noi ong đam trach viec phat trien khai niem ve mot loai tau thiet ke moi đe chong cac tau phong loi, đat đong mot tau phong loi lon vao thang 11 nam 1885 tai Xuong James & George Thompson o Clydebank, cach khong xa noi ma Xuong đong tau Yarrow se đuoc chuyen tu London toi hai muoi nam sau đo. Chiec tau đuoc đat ten Destructor, đuoc đat luon vao cuoi nam đo, ha thuy vao nam 1886, va đuoc đua vao phuc vu nam 1887. Trong luong re nuoc cua no la 380 tan, va no đuoc trang bi voi mot phao Hontoria 90 mm, bon phao Nordenfelt 57 mm, hai phao Hotchkiss 37 mm va 3 ong phong ngu loi Schwarzkopf. Thuy thu đoan đay đu la 60 nguoi. O goc đo vu khi trang bi, toc đo (22,5 knot khi chay thu) va kich co, mot thiet ke đac biet đe san đuoi cac tau phong loi va kha nang hoat đong ngoai bien khoi, Destructor đuoc xem rong rai la tau khu truc đau tien tung đuoc đong.
Destructor cua Tay Ban Nha đuoc cho la đa co anh huong đen thiet ke va khai niem cua cac tau khu truc đuoc Hai quan Vuong quoc Anh phat trien sau nay.
Sau đo khong lau, Vuong quoc Anh bat đau nhung thu nghiem voi cac "tau diet tau phong loi" Rattlesnake, mot lop gom co 17 tau phong loi lon - nhung tien than đau tien cua cac tau khu truc đuoc đong tron mot lop, hon la nhung chiec rieng le. Khi chay thu may, Rattlesnake đa chung to toc đo nhanh hon cac tau phong loi, nhung khong đu nhanh đe tro nen co tinh quyet đinh.
Tau đau tien mang ten chinh thuc nhu "tau diet tau phong loi" (TBD: Torpedo boat destroyer) la lop Daring va lop Havock, moi lop gom hai chiec cua Hai quan Hoang gia, đuoc phat trien nam 1892 duoi quyen cua Thu truong Hai quan moi đuoc bo nhiem, Chuan Đo đoc "Jackie" Fisher. Daring va Decoy đuoc đat hang vao ngay 27 thang 6 nam 1892 tu hang đong tau John I. Thornycroft & Company tai Chiswick, trong khi Havock va Hornet đuoc đat hang nam ngay sau đo cho hang Yarrow tai Poplar. Tat ca đeu đuoc ha thuy trong nhung nam 1893-1894. Moi chiec đuoc trang bi mot phao 12 pounder (76 mm), ba phao 6 pounder (57 mm), va ba ong phong ngu loi 460 mm. No cung co tam hoat đong va toc đo đe hoat đong hieu qua cung mot ham đoi chien đau.
Hai quan Phap, luc luong su dung nhieu tau phong loi, đa đong tau khu truc đau tien cua ho vao nam 1899 voi lop 'torpilleur d'escadre' Durandal.
Hoa Ky đua vao hoat đong tau khu truc đau tien cua ho la USS Bainbridge, "Tau khu truc so 1", vao nam 1902, va đen nam 1906 ho đa co tong cong 16 tau khu truc đang phuc vu.


Truoc Chien tranh The gioi thu nhat Thiet ke tau khu truc đuoc tien trien vao khoang luc chuyen sang the ky 20 boi nhieu cach chu yeu. Đau tien la viec phat minh ra turbine hoi nuoc. Viec trinh dien khong chinh thuc cua chiec Turbinia chay bang turbine mot cach ngoan muc tai cuoc Duyet binh Hai quan Spithead nam 1897, ma đang ke la no co kich co nhu mot tau phong ngu loi, đa thuc đay Hai quan Hoang gia đat hang mot tau khu truc kieu mau trang bi turbine, chiec HMS Viper vao nam 1899. Đay la chiec tau chien đau tien tren the gioi thuoc moi kieu đuoc trang bi đong co turbine, va đat đuoc mot toc đo an tuong 66,7 km/h (36 knot) khi chay thu may ngoai bien. Đen nam 1910, đong co turbine đa đuoc hai quan moi nuoc chap nhan rong rai cho nhung tau chien nhanh cua ho.
Su phat trien thu hai la viec thay the mai vom kieu mai rua phia truoc mui bang mot cau truc thuong tang kieu lau đai phia truoc, cho phep đi bien tot hon va cung cap nhieu khoang trong o san ben duoi.

Nguoi Anh thu nghiem đong co đot dau cung voi lop tau khu truc Tribal vao nam 1905, nhung tam thoi quay tro lai nguon nhien lieu la than cho lop Beagle tiep theo vao nam 1909. Hai quan cac nuoc khac cung ap dung dau, nhu la Hai quan My voi lop Paulding vao nam 1909.
Cho du voi nhung khac biet tren, moi tau khu truc đeu ap dung mot su phan bo hau nhu tuong tu. Luon tau dai va hep, voi mon nuoc tuong đoi nong. Mui tau đuoc nang cao nhu cau truc thuong tang phao đai phia truoc hoac đuoc che phu duoi mot vom kieu mai rua; ben duoi đo la cho danh cho thuy thu đoan, keo dai 1/4 đen 1/3 chieu dai doc luon tau. Phia sau đo la cho khoang đong co toi đa ma ky thuat vao thoi đo co the cung cap: nhieu noi hoi va đong co hay turbine. Tren san tau, mot hay nhieu khau phao ban nhanh đuoc bo tri truoc mui, phia truoc cau tau; va them nhieu khau đuoc gan giua tau hoac sau đuoi. Hai be phong ngu loi (sau nay la nhung ong phong nhieu nong) thuong đuoc bo tri giua tau.
Trong giai đoan tu nam 1890 đen nam 1914, tau khu truc tro nen lon hon đang ke: thoat tien 300 tan la mot kich thuoc tot, nhung cho đen khi mo man Chien tranh The gioi thu nhat, 1.000 tan khong phai la hiem gap. Tuy nhien, viec che tao van tap trung vao viec chat mot he thong đong co lon nhat co the len mot luon tau nho, đua đen mot cau truc mong manh. Luon tau thuong đuoc che tao bang thep chi day co 3 mm (1/8 inch). Đieu nay giai thich cho viec cac khu truc ham can toc đo cuc nhanh va rat de bi đanh đam khi trung đan phao cua đoi thu, hay đoi khi chi can duy nhat 1 qua ngu loi đich.
Đen nam 1910, tau phong loi gan đong co hoi nuoc khong con can thiet nhu la mot lop tau rieng biet. Du sao Đuc van tiep tuc đong tau phong loi cho đen khi ket thuc The Chien I, mac du chung hoat đong hieu qua nhu la tau khu truc duyen hai nho. Trong thuc te, nguoi Đuc khong phan biet hai kieu tau nay, đanh so hieu luon cho chung theo cung mot loat, va khong bao gio đat ten cho tau khu truc. Cuoi cung, thuat ngu tau phong loi (torpedo boat) gan lien voi mot kieu tau hoan toan khac han: xuong may luot mat nuoc (MTB: Motor Torpedo Boat) chay bang mo-to rat nhanh.


= Cuoc song tren tau khu truc =
Cac tau khu truc đau tien la nhung noi cuc ky chat hep đe o. Tren lop Havock thuy thu đoan khong the nghi ngoi ma khong bi quay ray, trong khi si quan ngu tren ghe nem chung quanh phong an chu khong co giuong. Bui nuoc va am uot lam cho cuoc song them khon kho. Lop tau khu truc Anh đau tien co đuoc phong rieng cho si quan hay lo suoi cho thuyen truong la lop River vao nam 1902.


= Chien thuat – Cac tran chien =
Muc đich ban đau cua tau khu truc la bao ve chong lai tau phong ngu loi, nhung hai quan cac nuoc nhanh chong đanh gia cao su linh hoat cua kieu tau chien nhanh va đa dung. Pho Đo đoc Sir Baldwin Walker đa thao ra nhung nhiem vu danh cho tau khu truc cua Hai quan Hoang gia: 

Bao ve su di chuyen cua ham đoi khi co nguy co xuat hien tau ngu loi đoi phuong
Truy tim doc theo bo bien đoi phuong ma ham đoi phai vuot qua
Canh chung cang đoi phuong nham muc đich quay roi tau ngu loi đich va ngan can chung quay ve
Tan cong ham đoi đoi phuong
Tran chien lon đau tien ma tau khu truc tham gia la cuoc tan cong cua Nhat Ban nham vao cang Lu Thuan vao luc mo man cuoc Chien tranh Nga-Nhat vao nam 1904. Ba đoi tau khu truc đa tan cong ham đoi Nga trong cang, ban tong cong 18 qua ngu loi, va lam hu hai nang hai thiet giap ham Nga.


Chien tranh The gioi thu nhat Trong khi viec đoi đau giua cac tau chien chu luc trong Chien tranh The gioi thu nhat la hiem hoi, cac đon vi tau khu truc hau nhu đung đo lien tuc voi nhau trong cac hoat đong tuan tra va đanh pha. Phat đan hai phao đau tien no vao ngay 5 thang 8 nam 1914 boi mot tau khu truc cua Phan ham đoi 2, chiec HMS Lance, khi đung đo voi tau rai min Đuc Konigin Luise. Ton that đau tien cua Hai quan Anh la tau tuan duong hang nhe HMS Amphion, dan đau Phan ham đoi 3, đa đi vao mot bai min đuoc Konigin Luise rai.
Tau khu truc đa tham gia nhung tran đanh le te von dan đen tran Heligoland Bight, va đa đam nhiem nhung vai tro khac nhau trong tran Gallipoli, hoat đong nhu la tau van chuyen binh linh va ho tro hoa luc, cung nhu ho tong bao ve cho ham đoi. Co tren 80 tau khu truc Anh va 60 tau phong loi Đuc đa tham gia tran Jutland, bao gom nhung cuoc đung đo cua cac tau nho xen giua ham đoi chinh, va nhieu cuoc tan cong lieu linh bang tau khu truc khong đuoc ho tro nham vao cac tau chien chu luc. Tran hai chien lon nhat cua The Chien I ket thuc boi tran chien đem lon xon giua Ham đoi Bien khoi Đuc va mot phan cua luc luong tau khu truc ho tong Anh.
Moi đe doa phat sinh trong The Chien I cung voi viec phat trien cua tau ngam, hoac U-boat. Tau ngam co kha nang lan tranh hoa luc phao va tiep can duoi nuoc đe tan cong bang ngu loi. Nhung tau khu truc thoi ky đau chien tranh co đu toc đo va hoa luc đe ngan chan tau ngam truoc khi chung lan xuong, co the bang phao hay bang cach huc chim. Tau khu truc cung co tam nuoc nong đen muc ngu loi kho co the đanh trung chung.
Viec mong muon tan cong tau ngam duoi nuoc đa dan đen su cai bien đang ke tau khu truc trong chien tranh, khi chung nhanh chong đuoc trang bi mui tau cung đe huc, min sau va may do am duoi nuoc đe xac đinh muc tieu tau ngam. Chien cong đau tien la tau ngam Đuc U-19 đa bi tau khu truc HMS Badger huc trung vao ngay 29 thang 10 nam 1914. Trong khi U-19 chi bi hu hai, trong thang tiep theo HMS Garry đa huc chim U-18. Vu đanh chim bang min sau đau tien la vao ngay 4 thang 12 nam 1916, khi UC-19 bi HMS Llewellyn đanh chim.
Moi đe doa cua tau ngam đa khien nhieu tau khu truc trai qua hau het thoi gian cua chung tuan tra chong tau ngam; va khi Đuc tien hanh chien tranh tau ngam khong han che vao thang 1 nam 1917, tau khu truc đuoc su dung đe ho tong cac đoan tau van tai. Tau khu truc Hai quan My la nhung đon vi đau tien đuoc gui đi khi My tham chien, va mot hai đoi tau khu truc Nhat Ban tham chi con tham gia cac cuoc tuan tra cua Đong Minh tai Đia Trung Hai. Nhiem vu tuan tra khong phai la an toan; trong tong so 67 tau khu truc Anh bi mat trong cuoc chien, viec va cham đa lam mat 18 chiec, trong khi co 12 chiec bi mat do mac can.
Đen cuoi chien tranh, muc đo tinh xao cua ky thuat đong tau khu truc đuoc the hien boi cac lop tau khu truc V va W cua Anh Quoc.


Giua hai cuoc the chien Xu huong trong The Chien I la theo huong tau khu truc lon hon voi vu khi trang bi manh hon. Mot so co hoi tiep tuc tan cong cac tau chien chu luc đa bi lo mat trong chien tranh, vi cac tau khu truc đa dung het so ngu loi mang theo trong loat ban ban đau. Cac lop tau khu truc V va W vao cuoi chien tranh đa co theo đuoi giai quyet van đe bang cach trang bi sau ong phong ngu loi tren hai be ba nong, thay vi chi co hai hoac bon ong tren nhung kieu truoc đay. Cac lop V va W đa xac lap nen tieu chuan cho cac tau khu truc đuoc che tao trong thap nien 1920.

Cai tien lon tiep theo la voi lop Fubuki hoac "kieu đac biet" cua Hai quan Nhat, đuoc thiet ke vao nam 1923 va giao hang vao nam 1928. Đac tinh vuot troi va dan hoa luc manh me voi sau khau phao 127 mm (5 inch) va ba be phong ngu loi ba nong. Loat che tao thu hai cua lop con trang bi nhung thap phao goc cao danh cho hoat đong phong khong, va nang cap len kieu ngu loi "Long Lance" Kieu 93 610 mm (24 inch) van hanh bang oxy. Lop Hatsuharu tiep theo vao nam 1931 con tiep tuc cai tien vu khi ngu loi bang cach su dung ong phong nap lai đuoc va mang theo ngu loi du tru trong cau truc thuong tang ngay ben canh, co kha nang nap lai trong vong 15 phut.
Hau het hai quan cac nuoc khac đoi pho bang nhung tau tuong tu lon hon. Lop Porter cua My trang bi phao 127 mm (5 inch) nong đoi, va nhung lop tiep theo Mahan va Gridley (lop sau vao nam 1934) gia tang so luong ong phong ngu loi mang theo tuong ung la 12 va 16 ong. 

Tai khu vuc Đia Trung Hai, viec Hai quan Y che tao nhung tau tuan duong hang nhe toc đo rat nhanh thuoc lop Condottieri đa thuc đay Phap che tao nhung thiet ke tau khu truc đac sac. Nguoi Phap tu lau đa men chuong tau khu truc lon, khi lop Chacal cua ho vao nam 1922 co trong luong re nuoc hon 2.000 tan va trang bi phao 130 mm; roi đuoc tiep noi boi ba lop khac tuong tu vao khoang nam 1930. Lop Le Fantasque nam 1935 trang bi nam phao 138 mm (5,4 in) va chin ong phong ngu loi, nhung co the đat đuoc toc đo 83 km/h (45 knot), tro thanh mot ky luc ve toc đo cua mot tau hoi nuoc va cua moi tau khu truc. Tau khu truc cua chinh nguoi Y cung co toc đo nhanh tuong tu, khi đa so cac thiet ke cua ho trong nhung nam 1930 co the đat 70 km/h (38 knot), trong khi van mang ngu loi va mang bon hoac sau phao 120 mm.
Đuc bat đau che tao tro lai tau khu truc trong nhung nam 1930 nhu mot phan cua chuong trinh tai vu trang cua Hitler. Nguoi Đuc cung ua thich tau khu truc lon; nhung trong khi nhung tau khu truc ban đau Kieu 1934 co trong luong re nuoc tren 3.000 tan, vu khi trang bi cho chung chi tuong đuong voi tau nho hon. Đieu nay đuoc thay đoi tu Kieu 1936 tro đi, von đuoc trang bi phao hang nang 150 mm. Tau khu truc Đuc cung ap dung he thong đong luc hoi nuoc ap luc cao đay sang tao; nhung trong khi đieu nay giup cai thien hieu qua, chung cung gay ra nhung truc trac co khi trong van hanh.
Khi viec Đuc va Nhat Ban tai vu trang đa tro nen ro rang, hai quan Anh va My bat đau tap trung mot cach co y thuc vao viec che tao tau khu truc nho hon, nhung voi so luong nhieu hon đang ke so voi nhung nuoc khac. Anh Quoc đong mot loat cac tau khu truc tu lop A đen lop I, co trong luong re nuoc tieu chuan vao khoang 1.400 tan, trang bi bon phao 119 mm (4,7 inch) va tam ong phong ngu loi. Lop Benson cua Hai quan My nam 1938 co kich co tuong tu, nhung mang nam phao 127 mm (5 inch) va muoi ong phong ngu loi. Nhan thuc đuoc nhu cau can co vu khi manh hon, nguoi Anh che tao lop Tribal (đoi khi con đuoc goi la lop "Afridi" theo ten mot trong hai chiec dan đau) vao nam 1936. Nhung chiec nay co trong luong 1.850 tan va đuoc trang bi tam phao 119 mm (4,7 inch) tren bon thap phao nong đoi va bon ong phong ngu loi. Chung đuoc tiep noi boi cac lop J va L trang bi sau phao 119 mm (4,7 inch) tren cac thap phao nong đoi va tam ong phong ngu loi.
Cac cam bien chong tau ngam đuoc trang bi bao gom sonar va thiet bi ASDIC tuong tu. Vu khi chong tau ngam chi thay đoi chut it, va cac loai đan chong tau ngam ban ra phia truoc, mot nhu cau đuoc nhan biet tu thoi The Chien I, van khong co tien trien.


= Hoat đong trong giai đoan giua hai cuoc the chien =
Trong nhung nam 1920 va 1930, tau khu truc thuong đuoc bo tri đen cac khu vuc co quan he ngoai giao cang thang hay cuu giup nhan đao trong cac tham hoa. Tau khu truc Anh va My thuong co mat tai vung duyen hai Trung Quoc giup đo bo cac luc luong đe bao ve quyen loi tai thuoc đia.


Chien tranh The gioi thu hai Đen giai đoan Chien tranh The gioi thu hai, cac moi đe doa lai tiep tuc tien trien. Tau ngam co hieu qua hon, va may bay tro thanh mot vu khi quan trong trong chien tranh hai quan; va mot lan nua tau khu truc cua ham đoi chi đuoc vu trang yeu kem khi chien đau chong lai cac muc tieu moi nay. Ngoai nhung vu khi nhe, min sau va ngu loi san co; chung can đuoc bo sung phao phong khong moi, radar va vu khi chong tau ngam ban ra phia truoc. Theo thoi gian, tau khu truc tro nen lon hon, đa nhiem, tro nen nhung muc tieu đat tien cua chinh no. Ket qua la thiet hai ve tau khu truc trong cuoc chien la mot trong nhung ton that nang ne nhat. Đieu nay đa dan đen viec che tao nhung tau chien nho hon va re tien hon, chuyen biet cho nhiem vu chong tau ngam, đuoc goi la tau corvette va tau frigate trong Hai quan Hoang gia Anh va tau khu truc ho tong (ky hieu DDE) boi Hai quan Hoa Ky. Mot chuong trinh tuong tu đuoc Nhat Ban khoi đong mot cach cham tre qua lop tau khu truc Matsu. Nhung con tau nay co kich thuoc va trong luong re nuoc ngang voi nhung tau diet tau phong loi nguyen thuy truoc đay.


Sau chien tranh Mot so tau khu truc thong thuong đuoc hoan tat vao cuoi nhung nam thap nien 1940 va thap nien 1950 đuoc che tao dua tren kinh nghiem cua thoi chien tranh. Nhung chiec nay lon hon đang ke so voi nhung chiec trong thoi chien, va đuoc trang bi he thong may moc va dan phao chinh hoan toan tu đong, radar, sonar, cung vu khi chong tau ngam nhu phao coi Squid. Nhung vi du bao gom cac lop tau khu truc Daring cua Anh, lop Forrest Sherman cua My, va lop Kotlin cua Lien Xo.
Mot so tau thoi Đe Nhi the chien đuoc hien đai hoa chuyen biet cho chien tranh chong tau ngam, va cung đe keo dai quang đoi phuc vu nham tranh phai đong moi nhung tau chien đat tien. Nhung vi du bao gom chuong trinh FRAM I cua My va Tau frigate Kieu 15 đuoc cai bien tu nhung tau khu truc ham đoi.
Viec phat minh ten lua đat-đoi-khong va đat-đoi-đat vao đau nhung nam 1960, nhu la kieu Exocet, đa lam thay đoi đang ke tinh chat cua chien tranh hai quan. Tau khu truc ten lua đieu khien (mang ky hieu luon DDG trong Hai quan My) đuoc phat trien đe mang nhung loai vu khi nay nham bao ve ham đoi khoi nhung moi đe doa tren khong, duoi nuoc va tren mat bien. Nhung vi du bao gom lop Kashin cua Xo Viet, lop County cua Anh va lop Charles F. Adams cua My.


Tau khu truc hien đai Trong Hai quan Hoa Ky, tau khu truc hoat đong ho tro cho cac nhom tac chien tau san bay, cac đoi tac chien tau noi, đoi đo bo va đoi tiep lieu. Tau khu truc hien đang đuoc Hai quan Hoa Ky su dung thuoc lop Arleigh Burke. Tau khu truc thong thuong (ky hieu luon DD) chu yeu thuc hien vai tro chong tau ngam trong khi tau khu truc ten lua đieu khien (DDG) la nhung ham tau noi đa nhiem (chong tau ngam, phong khong va chong tau noi đoi phuong).
Viec bo sung gan đay cac be phong ten lua hanh trinh đa mo rong đang ke vai tro tan cong tren bo cua tau khu truc. Do viec cac tau chien co trong luong lon hon noi chung đang đuoc rut khoi phuc vu trong ham đoi, trong luong cua cac tau khu truc đang co xu huong gia tang. Mot tau khu truc hien đai thuoc lop Arleigh Burke co trong luong tuong đuong mot tau tuan duong hang nhe thoi The Chien II.
Hai quan Hoang gia Anh hien tai đang su dung nam tau khu truc Kieu 42. Nhung chiec nay se đuoc thay the boi tau khu truc Kieu 45 moi hoac lop Daring, von se co trong luong re nuoc vao khoang 7.200 tan. Du đinh lop nay se bao gom sau chiec, va hien tai hai chiec đa đuoc đua vao phuc vu. Chung se đuoc trang bi nhung phien ban Anh Quoc cua ten lua phong khong PAAMS va radar SAMPSON cua hang BAE Systems.

Hai quan Phap va Hai quan Y (Marina Militare) moi nuoc su dung hai tau khu truc lop Horizon. Nhung tau chien tang hinh nay đuoc trang bi ten lua đoi ham Exocet va ten lua đat-đoi khong Aster. Hai quan Y hien cung đang su dung hai tau khu truc Luigi Durand de la Penne.

Hai quan Canada hien su dung nhung tau khu truc thuoc lop Iroquois gom bon chiec, co kha nang cho theo may bay truc thang va trang bi ten lua đieu khien phong khong. Nguyen thuy chung đuoc trang bi cho hoat đong chong tau ngam, nhung toan bo lop nay trai qua mot đot tai trang bi lon trong Chuong trinh Nang cap va Hien đai hoa lop Tribal (TRUMP) trong nhung nam 1990. Viec tai trang bi nay lam thay đoi muc đich cua chung cho viec phong khong, va hien tai chung đuoc phan loai nhu la tau khu truc phong khong khu vuc.

Hai quan An Đo su dung ba tau khu truc thuoc lop Delhi. Chung đuoc trang bi ten lua chong ham Kh-35 voi tam hoat đong len đen 130 km, nhung se đuoc thay the bang ten lua hanh trinh Brahmos. He thong ten lua đoi khong SA-N-7 Gadfly (Shtil) đuoc trang bi đe đoi pho voi moi đe doa tu tren khong. He thong ten lua phong thu điem Barak đa đuoc trang bi tren chiec Delhi va se nhanh chong đuoc trang bi cho hai chiec con lai cua lop. Nhung tau khu truc nay cung mang theo rocket RBU-6000 danh cho nhiem vu chong tau ngam, va đuoc cung cap nam ong phong ngu loi 533 mm co kha nang phong cac ngu loi SET-65E, Kieu 53-65. Chung cung co the cho theo hai may bay truc thang Sea King. Lop Delhi se đuoc bo sung boi lop tau khu truc Kolkata, chiec đau tien đuoc ha thuy vao thang 3 nam 2006.

Hai quan Quan giai phong Trung Quoc gan đay đa đua vao hoat đong mot so tau khu truc moi hien đai bo sung cho bon chiec thuoc lop Sovremenny. Ba lop tau moi đa đuoc ha thuy ke tu nam 2003, bao gom tau khu truc Kieu 052B (Luyang), Kieu 052C (Luyang II) va Kieu 051C (Luzhou). Hai kieu sau đuoc trang bi cac loai ten lua phong khong tam xa, kieu HQ-9 noi đia va loai S-300 cua Nga tuong ung. Nguoi ta du đoan rang mot khi Hai quan Trung Quoc hai long voi mot trong so hai thiet ke noi tren (052C hay 051C), no se đuoc chon đe san xuat hang loat nhu la the he tiep theo cua tau khu truc phong khong tien tien cua Trung Quoc.

Hai quan Đai Han Dan quoc su dung nhieu lop tau khu truc bao gom lop Sejong Đai đe (KDX-III) va lop Chungmugong Yi Sun-sin (KDX-II). KDX-III đuoc trang bi he thong tac chien Aegis, he thong vu khi tiep can Goalkeeper CIWS, ten lua hanh trinh Hyunmoo va ten lua đoi ham Hae Sung.
Luc luong phong ve bien Nhat Ban su dung cac lop tau khu truc Atago va Kongo, ca hai đeu đuoc trang bi he thong tac chien Aegis.
Hai quan Nga va Hai quan Quan giai phong Nhan dan Trung Quoc cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa su dung tau khu truc lop Sovremenny, gom nhung tau khu truc ten lua lon đa nhiem. Chung van hanh bang noi hoi đot duoi ap luc, co kha nang đat đen toc đo vuot qua 56 km/h (30 knot). Vu khi trang bi cho chung bao gom tam ten lua đoi ham SS-N-22 Sunburn, nhung be phong danh cho ten lua đoi khong SA-N-7 Gadfly va hai khau hai phao tu đong AK-130 nong đoi 130 mm co the ban đan phao dan đuong bang laser. Trong khi chung cung mang theo ong phong ngu loi 533 mm va ong phong rocket RBU-6000 đe su dung chong tau ngam, nhiem vu chu yeu cua chung la tan cong cac ham tau noi đoi phuong. Ten lua đoi khong ma chung mang theo co che đo hoat đong mat bien, va ca phao 130 mm lan ngu loi đeu huu ich đe chong lai tau noi o khoang cach gan.

Tau khu truc hien đai nhat đuoc Hai quan Nga su dung hien nay la lop Udaloy co tu đau thap nien 1980. Chung co trong luong re nuoc khoang 7.900 tan khi đay tai, co the di chuyen o toc đo 65 km/h (35 knot), va co tam hoat đong toi đa 19.450 km (10.500 hai ly) o van toc đuong truong 26 km/h (14 knot). Lop Udaloy nguyen thuy (Udaloy I) đuoc thiet ke cho vai tro chong tau ngam, von co the nhan thay qua hai ong phong bon nong danh cho ten lua Metel (SS-N-14), hai ong phong bon nong 533 mm (21 inch) đuoc dung cho ngu loi Kieu 53 tren lop Udaloy I hoac ten lua RPK-2 Viyuga (SS-N-15) tren lop Udaloy II, va hai ong phong RBU-6000 chong tau ngam. Lop Udaloy II la kieu tau khu truc đa nhiem duy nhat cua Nga, tuong đuong voi lop Arleigh Burke cua My. Vu khi trang bi cho lop Udaloy II đa đuoc cai bien. Ten lua Metel đuoc thay the bang tam ten lua đoi ham sieu thanh P-270 Moskit (SS-N-22 Sunburn); va cho muc đich phong khong, moi chiec Udaloy trang bi bon he thong vu khi tiep can (CIWS) AK-630 bo tri song song voi nhau o giua tau. Chung con co hai he thong vu khi tiep can Kashtan, moi he thong co kha nang đoi đau tu đong voi sau muc tieu bang chinh vu khi cua no la hai khau sung gatling GSh-6-30 hoac bon ten lua đat-đoi-khong 9M311 (SS-N-11). Cuoi cung, 64 ten lua đat–đoi-khong phong thu điem tam trung 3K95 Kinzhal (SS-N-9) co the khai hoa tu he thong phong thang đung. Hien nay, co tong cong tam tau khu truc lop Udaloy đang hoat đong, bay trong so đo thuoc lop Udaloy I va mot chiec lop Udaloy II.


Tau khu truc trong tuong lai Tau khu truc cuoi cung thuoc lop Spruance cua Hai quan My, chiec USS Cushing, đuoc cho ngung hoat đong vao ngay 21 thang 9 nam 2005; va lop tau khu truc Zumwalt tung đuoc du đinh đe thay the cho chung. Vao ngay 1 thang 11 nam 2001, Hai quan My cong bo ban hanh ban Yeu cau Đe nghi (RFP) đuoc sua đoi danh cho Chuong trinh Tau chien noi Tuong lai. Truoc đay đuoc goi la DD 21, du an nay hien nay đuoc đat ten la DD(X) đe phan anh chinh xac hon muc đich cua chuong trinh, đo la nham san xuat mot ho cac tau noi co ky thuat tien tien, thay vi chi la mot lop tau duy nhat. Lop DD(X), con đuoc goi la lop Zumwalt, lon hon nhieu so voi tau khu truc truyen thong, chung nang hon gan 3.000 tan so voi mot tau tuan duong lop Ticonderoga (khoang 12.500 tan, lon hon đa so tau tuan duong hang nang thoi The Chien II). No co kha nang mang cac loai vu khi tien tien, va so huu He thong Đong luc Tich hop hoan toan bang đien. Tuy nhien, do gia thanh bi đoi len qua cao va hang loat truc trac trong thiet ke, chuong trinh che tao lop tau Zumwalt đa bi cat giam tu 32 chiec xuong chi con 3 chiec tong cong.
Cung voi viec lop Spruance đuoc cho nghi huu trong khi ke hoach đong lop Zumwalt bi huy bo, Hai quan My bat đau đua vao hoat đong mot phien ban cai tien cua lop Arleigh Burke voi cac kha nang chong tau ngam đuoc mo rong, kieu Arleigh Burke Flight IIA, bat đau voi chiec USS Oscar Austin. Tinh đen nam 2010, 30 chiec nhu vay đa đuoc đua vao phuc vu, voi it nhat sau chiec khac đang đuoc che tao.
Tu khi Lien Xo sup đo đen nay, Nga chua đong moi mot lop tau khu truc nao thuc su đang cap, nhung tau chien đuoc đong moi gan đay đeu la nhung tau khu truc nho co luong gian nuoc duoi 4.000 tan, chi phu hop cho cac nhiem vu phong thu ven bien. Xet ve khia canh hien đai hoa hai quan, Nga tham chi con cham hon ca Trung Quoc. Nam 2010, nhung khu truc ham manh nhat cua Hai quan Nga đeu la nhung tau đa đuoc đong tu thap nien 1980
Vi the du đang co doanh so xuat khau tot voi cac loai tau cu nhung nganh đong tau tai Nga cung đa co ke hoach phat trien cac loai tau khu truc theo huong tang hinh moi, mot loai đuoc biet đen đau tien voi ten goi Tau khu truc Đe an 21956 khi no đuoc gioi thieu nam 2007 voi nhan đuoc dung đe xuat khau. Ke hoach tau khu truc moi se co the thay the cho ca ba lop tau phong loi, chong ngam, phong ten lua hanh trinh cung nhu co kha nang phong khong, no hoat đong nhu mot loai tau đa chuc nang, gan nhu la mot loai tau tuan duong vi hien tai thiet ke tap hop hoa luc giup tau chien co the tham gia nhieu nhiem vu hon đang la xu huong phat trien cua hai quan Nga khi ma tau ho tong Đe an 20385 đa đuoc xem la manh gan bang mot tau khu truc. Loai tau moi đuoc du tinh co the trang bi đong co đien hat nhan.


Xem them Danh sach cac lop tau khu truc
Tai xep lop tau Hai quan Hoa Ky nam 1975


Ghi chu Tham khao Destroyers, Anthony Preston, Bison Books (London) 1977. ISBN 0-600-32955-0
The First Destroyers / David Lyon - Caxton Editions, 1997 - ISBN 1840673648
Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887-1941, David C. Evans, Mark R.Peattie, Naval Institute Press, Annapolis, Maryland ISBN 0-87021-192-7
The Origins of Japanese Trade Supremacy: Development and Technology in Asia from 1540 to the Pacific War, Christopher Howe, The University of Chicago Press, ISBN 0-226-35485-7
Conway's All the World's Fighting Ships (1860-1905): Gardiner, Robert (Ed.), Naval Institute Press, 1985.
The Atlantic Campaign, Dan van der Vat.
DD-963 Spruance-class
Navy Designates Next-Generation Zumwalt Destroyer


Lien ket ngoai Tau khu truc Kotaka cua Nhat Ban nam 1887 (tieng Nhat)
Tau khu truc Tay Ban Nha Destructor nam 1886 (tieng Tay Ban Nha) Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2010 tai Wayback Machine
"TIN CANS" can dish it out! Luu tru ngay 6 thang 10 nam 2012 tai Wayback Machine July 1945 Popular Science article
Tong quan cua MaritimeQuest ve lop tau khu truc Minekaze
USS Joseph P. Kennedy Luu tru ngay 29 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine Hinh anh tren Tau khu truc Joseph P. Kennedy DD-780 tai Fall River, Massachusetts
USS Slater Luu tru ngay 14 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine Hinh anh tren Bao tang Ho tong tau khu truc USS Slater DE-766 tai Albany, New York