Luxembourg (phien am: Luc-xam-bua, Luc-xem-bua hoac Luych-xam-bua), ten đay đu la Đai cong quoc Luxembourg (tieng Luxembourg: Groussherzogtum Letzebuerg; tieng Phap: Grand-Duche de Luxembourg; tieng Đuc: Großherzogtum Luxemburg) la mot quoc gia nho nam trong luc đia o Tay Au, giap voi Bi, Phap, va Đuc.
Luxembourg la mot nuoc theo dan chu đai nghi va quan chu lap hien, đuoc cai tri boi mot đai cong tuoc va la đai cong quoc duy nhat con ton tai tren the gioi. Đat nuoc co mot nen kinh te phat trien cao, voi GDP binh quan đau nguoi cao nhat tren the gioi (135,321 USD/nguoi/nam). Luxembourg la thanh vien sang lap cua Lien minh chau Au, NATO, Lien hop quoc, Benelux va Lien minh Tay Au, phan anh xu the chinh tri cua viec hoi nhap kinh te, chinh tri va quan su. Thanh pho Luxembourg, thu đo va la thanh pho lon nhat, la noi đat tru so cua mot so co quan va đai dien cua Lien minh chau Au.
Luxembourg nam giua bien gioi van hoa cua chau Au goc Roman va chau Au goc German, vay muon phong tuc tap quan tu nhung truyen thong rat khac nhau. Luxembourg la mot nuoc voi ba thu tieng; tieng Phap, tieng Đuc va tieng Luxembourg la nhung ngon ngu chinh thuc. Mac du la mot nuoc the tuc, phan đong nguoi dan Luxembourg theo đao Cong giao Roma.


Lich su Luxembourg la mot phan lanh tho trong đe quoc cua Charlemagne. Lich su đuoc ghi lai cua Luxembourg bat đau voi viec chiem đuoc Lucilinburhuc (ngay nay la lau đai Luxembourg) boi Siegfried, Ba tuoc xu Ardennes vao nam 963. Ten hien nay cua Luxembourg co nguon goc tu ten truoc đay Lucilinburhuc. Xung quanh đon nay, mot thi tran dan dan phat trien, va tro thanh trung tam cua mot nuoc nho nhung quan trong ve mat chien luoc. Nam 1214, lanh tho nay đuoc nang len thanh Ba quoc Luxemburg, đen nam 1353 lai đuoc nang len thanh Cong quoc. Vao nam 1437, Hoang gia Luxembourg khung hoang ve van đe thua ke, bat đau boi viec thieu mot nguoi con trai noi ngoi, dan đen viec vung đat nay bi ban cho Philippe Tot bung cua xu Burgundy. Vao cac the ki theo sau đo, đon Luxembourg đuoc mo rong lien tuc va gia co them boi nhung chu nhan ke tiep nhau, nha Bourbon, nha Habsburg, nha Hohenzollern va nguoi Phap, cung voi mot so khac. Sau khi Napoleon that bai vao nam 1815, Luxembourg bi tranh gianh boi Pho va Ha Lan. Hoi nghi Wien đa thanh lap Luxembourg nhu la mot Đai cong quoc lien hiep voi Ha Lan. Luxembourg cung la thanh vien cua Lien minh cac quoc gia Đuc, voi mot đon Lien minh đong boi linh Pho.
Cach mang Bi nam 1830–1839 đa lam lanh tho cua Luxembourg bi giam đi hon mot nua, vi đa phan lanh tho noi tieng Phap thuoc phia tay đuoc chuyen nhuong cho Bi. Nen đoc lap cua Luxembourg đuoc khang đinh mot lan nua vao nam 1839 boi Hiep uoc London thu nhat. Cung cung nam đo, Luxembourg gia nhap Zollverein. Nen đoc lap va su trung lap cua Luxembourg lai đuoc khang đinh vao nam 1867 boi Hiep uoc London thu hai, sau cuoc khung hoang Luxembourg lam chien tranh gan nhu no ra giua Pho va Phap. Sau su mau thuan đuoc ke tren, đon cua lien minh đa bi thao do.
Vua Ha Lan van la Nguoi lanh đao nha nuoc nhu la Đai cong tuoc xu Luxembourg, duy tri moi lien he dan toc giua hai nuoc cho đen nam 1890. Vao luc William III, ngoi Cong tuoc đuoc truyen cho con gai ong la Wilhelmina, trong khi Luxembourg (vao thoi điem đo chi gioi han cho nguoi noi ngoi la nam boi Hiep đinh Gia đinh Nassau) đuoc truyen cho Adolph xu Nassau-Weilburg.

Luxembourg bi xam luoc va chiem đong boi quan Đuc trong Chien tranh the gioi thu nhat nhung đuoc phep giu đoc lap va co che chinh tri. No lai bi xam luoc va chiem đong trong Chien tranh the gioi thu hai vao nam 1940, va chinh thuc bi sap nhap vao Đe che thu ba vao nam 1942.
Trong suot Chien tranh the gioi thu hai, Luxembourg đa bai bo chinh sach trung lap, khi nuoc nay tham du phe Đong Minh đanh lai quan Đuc. Chinh phu luu vong cua nuoc nay đa tru tai London, thiet lap mot nhom quan tinh nguyen nho tham du tran đanh Normandy. No tro thanh mot thanh vien sang lap Lien hop quoc vao nam 1946, va khoi NATO vao nam 1949. Vao nam 1957, Luxembourg tro thanh mot trong sau nuoc thanh lap Cong đong Than va Thep chau Au (sau nay la Lien minh chau Au) vao nam 1999, tham du khu vuc su đung tien euro.
Nam 1964, Nu Đai cong tuoc Charlotte thoai vi va nhuong ngoi cho con trai la Thai tu Jean. Nam 2000, con trai Đai cong tuoc Jean la Henri len ke vi. Vai tro lanh đao đoi song chinh tri van thuoc ve đang Xa hoi Thien chua giao, Jacques Santer giu chuc Thu tuong tu nam 1984 đen 1995, roi đen Claude Juncler tro thanh nguoi ke nhiem tu nam 1995. Quoc hoi Luxembourg phe chuan hiep uoc Maastricht chuan bi cho viec hoi nhap kinh te vao Lien hiep chau Au vao thang 7 nam 1992. Thang 10 nam 2000, Thai tu Henri tuyen the nham chuc Đai cong tuoc thay the cha la Đai cong tuoc Jean. Nam 2002, Luxembourg chinh thuc su dung đong euro.
Vao nam 2005, mot trung cau dan y ve hien phap chung chau Au đa đuoc to chuc o Luxembourg.


Kinh te Kinh te Luxembourg la nen kinh te phat trien, linh vuc chu yeu la ngan hang va thep. Luxembourg co GDP binh quan đau nguoi cao nhat the gioi, đat muc 125.923 USD/nguoi (2021), GDP đat 60.984 ti USD (đung thu 75 the gioi va đung thu 25 chau Au).
Trong nhung nam qua, Luxembourg luon la mot trong nhung nuoc co toc đo tang truong cao nhat trong EU. Cac linh vuc the manh la thuong mai, dich vu ngan hang, bao hiem, hoa chat cao su, nhua, san xuat thep, thuc pham. Khu vuc dich vu noi chung va dich vu tai chinh ngan hang noi rieng la đong luc chinh thuc đay nen kinh te tang truong (Tai chinh – ngan hang hien đong gop 28% GDP cua Luxembourg).
Co cau GDP: nong nghiep 1%, cong nghiep 14% va dich vu 85% (2007).
Cac ban hang chu yeu cua Luxembourg la Bi, Phap, Đuc, Italia, Ha Lan, My. Đieu đang chu y la can can thuong mai (hang hoa) cua Luxembourg thuong xuyen tham hut, tuy nhien can can thanh toan lai thang du, nho thu hut đuoc nhieu luong tai chinh tu ben ngoai. Luxembourg hien tham gia khu vuc đong euro.
Nganh cong nghiep luyen kim va gang thep tap trung o vung Tay Nam. Nganh cong nghiep thuc pham cua Luxembourg bao gom sua, thit che bien, va ruou. Khu vuc kinh te thu ba su dung 90% luc luong lao đong.


Đia ly Luxembourg nam o Tay Au giap voi Phap, Đuc, Bi. Vung Osling o phia Bac thuoc cao nguyen Ardenne, đia hinh loi lom, phan lon la cac khu rung va đong co, đieu kien thien nhien it uu đai hon. Vung Gutland o phia Nam, đat mau mo, thich hop cho viec phat trien nong nghiep (ngu coc, cay an qua, hoa, nho va thuoc la).


Chinh tri Luxembourg la mot nuoc quan chu lap hien đa đang, co vi quan chu giu vi tri nguyen thu quoc gia voi tuoc hieu Đai cong tuoc (Groussherzog, tuong đuong quoc vuong) truyen vi theo cha truyen con noi. Theo đo Thu tuong Luxembourg la nguoi đung đau chinh phu. Quyen hanh phap đuoc quy đinh theo hien phap nam 1868 (đa sua đoi) đuoc thuc hien boi chinh phu, boi Đai Cong Tuoc va cac Hoi đong Chinh phu (noi cac), trong đo bao gom mot thu tuong va nhieu bo truong khac. Đai Cong Tuoc co quyen giai tan quoc hoi va bau cu lai moi. Cac thu tuong va pho thu tuong đuoc bo nhiem boi Đai Cong Tuoc sau cuoc bau cu cong khai đen cac Vien đai bieu; ho chiu trach nhiem đoi voi Vien đai bieu. Quyen lap phap đuoc trao cho ca chinh phu va quoc hoi. Co quan tu phap đoc lap voi hanh phap va lap phap.
Cuoi nam 2013, Xavier Bettel chien thang trong viec tranh cu thu tuong đa khep lai 18 nam cam quyen cua ong Jean-Claude Juncker - lanh tu đang Co đoc Xa hoi bao thu, đang nam quyen gan nhu lien tuc ke tu khi Đe Nhi The Chien ket thuc. Đe co the gianh đuoc thang loi, nha lanh đao tre theo xu huong tu do đa phai lien ket voi hai đang the tuc khac: Đang Dan chu va Đang Xanh.
Chinh phu hien nay la mot lien minh cua ba đang DP (Đang Dan chu), LSAP (Đang Cong nhan xa hoi chu nghia) va DG (Đang Xanh). 
Cac đang phai chinh tri chinh:

Đang Dan chu, đang canh huu theo đuong loi tu do.
Đang Xanh, chu truong bao ve moi truong.
Đang Cong nhan Xa hoi chu nghia Luxembourg, theo đuong loi dan chu xa hoi.
Đang Co đoc Xa hoi, đang canh huu bao thu.


= Chinh sach đoi ngoai =
Muc tieu chinh sach đoi ngoai cua Luxembourg la "Phat huy vai tro trong EU, tham gia vao viec xay dung mot the gioi hoa binh, bao ve cac gia tri co ban, gop phan thuc đay kinh te phat trien. La nuoc nho co nen kinh te mo nen loi ich cua Luxembourg gan lien voi loi ich cua EU. Do vay, Luxembourg luon ung ho tien trinh xay dung Lien minh chau Au, ung ho viec mo rong EU sang Trung Au va Đong Au.


= Ve chinh sach hop tac phat trien =
Tuy la nuoc nho nhung Luxembourg rat quan tam đen hop tac phat trien. Nam 1998, tong gia tri ODA cua Luxembourg đat 4,1 ty franc Lux (117,5 trieu USD), tuong đuong 0,61% GNP va 2,25% ngan sach quoc gia; nam 1999 khoang 4,5 ty franc Lux (129 trieu USD). Theo bao cao ngay 23/4/2008 cua Bo truong Hop tac Phat trien cua Luxembourg truoc Quoc hoi ve chinh sach vien tro phat trien cua Luxembourg, tu nam 2000, Luxembourg la mot trong 5 nuoc cong nghiep phat trien danh 0,7% thu nhap quoc dan cho vien tro phat trien, nam 2007 con so nay len đen 0,9% va nam 2008 se đat 0.91%. Muc tieu cua chinh sach hop tac phat trien cua Luxembourg la phuc vu cong cuoc xoa đoi giam ngheo, đam bao cho su phat trien ben vung tai cac nuoc đang phat trien, trong đo con nguoi đuoc đat o vi tri trung tam. Uu tien tu nay đen nam 2015 la phuc vu cho viec thuc hien cho muc tieu cua Thien nien ky, nhat la nhung muc tieu mang tinh chat xa hoi nhu y te, giao duc, đao tao... Cho toi nay, vien tro phat trien cua Luxembourg chi uu tien danh cho 10 nuoc trong đo co 6 nuoc thuoc tieu vung sa mac Sahara (Burkina Faso, Cabo Verde, Mali, Namibia, Niger va Senegal), 2 nuoc chau My Latinh (Nicaragua va El Salvador), 2 nuoc chau A (Lao va Viet Nam).
Luxembourg cung tien hanh chien dich thong tin đen nguoi dan đe ho hieu va ung ho nhung no luc cua Chinh phu trong linh vuc hop tac phat trien. Trong mot cuoc tham do du luan tien hanh đau nam 2003, đai đa so nguoi dan Luxembourg đeu ung ho chinh sach cua Chinh phu.


Dan toc Nguoi dan Luxembourg đuoc goi la Luxembourgers, dan nhap cu tang len trong the ky XX do su xuat hien cua nhung nguoi nhap cu tu Bi, Phap, Y, Đuc, va Bo Đao Nha, voi phan lon đen tu sau nay. Trong cuoc đieu tra dan so nam 2001, đa co 58.657 nguoi nhap cu co quoc tich Bo Đao Nha.
Ke tu khi bat đau cuoc chien tranh Nam Tu, Luxembourg đa tiep nhan nhieu nguoi nhap cu tu cac nuoc Bosnia va Herzegovina, Montenegro va Serbia. Hang nam, hon 10.000 nguoi nhap cu moi đen Luxembourg, chu yeu la tu cac quoc gia EU, va Đong Au. Nhu nam 2000, đa co 162.000 nguoi nhap cu tai Luxembourg, chiem 37% tong dan so. Co khoang 5.000 nguoi nhap cu bat hop phap, bao gom nguoi ti nan.
Thanh phan dan toc hien nay gom: nguoi Luxembourg (tuc nguoi Celt), nguoi Bo Đao Nha, nguoi Italia, nguoi Montenegro, Albania, Kosovo.


Giao duc Nen giao duc co ban toan dien va đac biet chu trong van đe ngon ngu đa giup nguoi dan Luxembourg tro nen tu tin va de dang hoa nhap nen kinh te quoc te. Nguoi dan o đay co the su dung ba thu tieng ngoai tieng me đe, gom tieng Đuc, tieng Phap, va tieng Anh. Va mot đieu khong giong bat cu noi đau tren the gioi la đat nuoc nay chu truong chi mo mot truong đai hoc. Di nhien, Luxembourg cung co trung tam đao tao nang cao, cac truong cao đang, day nghe ve du lich va khach san.
Chuong trinh tieu hoc 6 nam, trung hoc 7 nam. Hoc sinh tot nghiep co the theo hoc chuong trinh cao hon, tham gia vao cac mon hoc nhu nhan van, luat, kinh te, y hoc... Nhieu sinh vien ra nuoc ngoai tu nghiep. Luxembourg co rat nhieu truong ki thuat va huong nghiep.


Ngon ngu Tieng Luxembourg, tieng Đuc, tieng Phap la nhung ngon ngu chinh thuc.


Ton giao Luxembourg la mot quoc gia the tuc, nhung nha nuoc cong nhan mot so cac ton giao chinh thuc. Đieu nay cho phep nha nuoc co quyen trong viec quan ly ton giao va bo nhiem hang giao si, thay vao đo nha nuoc se tra chi phi van hanh ton giao va tien luong cua cac giao si. Hien nay, cac ton giao đuoc cong nhan đo la Cong giao Roma, Do Thai giao, Chinh Thong giao Hy Lap, Anh giao, Chinh Thong giao Nga, Giao hoi Luther, Tin Lanh phai Mennonitism va Hoi giao.
Mot uoc tinh cua The World Factbook nam 2000 cho thay la 87% dan so Luxembourgers la nguoi Cong giao, trong đo co gia đinh hoang gia, con lai 13% la nguoi Hoi giao, Tin Lanh, Chinh thong giao, nguoi Do Thai, va nhung nguoi khong ton giao. Theo mot nghien cuu Trung tam nghien cuu Pew nam 2010, 70,4% dan so la Kito giao, Hoi giao la 2,3%, 26,8% ton giao khac va 0,5% khong ton giao.


Tham khao Đoc them Lien ket ngoai The Official Portal of the Grand Duchy of Luxembourg
Luxembourg from UCB Libraries GovPubs
Muc “Luxembourg” tren trang cua CIA World Factbook.
Luxembourg tren DMOZ
Luxembourg profile from the BBC News
Luxembourg's Constitution of 1868 with Amendments through 2009, English Translation 2012
 Wikimedia Atlas cua Luxembourg