Đo Huu Vi (1883–1916) la mot phi cong nguoi Viet phuc vu trong Quan đoi Phap. Nhieu tai lieu cho rang ong "la nguoi Viet Nam đau tien lai may bay chien đau".


Than the - Su nghiep Ong sinh ngay 17 thang 2 nam 1883 tai Cho Lon. Ong la con trai ut cua Tong đoc Đo Huu Phuong, mot đien chu giau co lung lay tieng tam o Nam Ky thoi bay gio.
Tu nho, ong theo hoc tai Truong Trung hoc La San Taberd (Sai Gon), roi cung may anh em đuoc gui sang Phap theo hoc tai truong Lycee Janson-de-Sailly (Paris, Phap). Sau khi tot nghiep, ong theo hoc truong du bi Lycee Louis-le-Grand, tuy nhien khong lau sau, ong du thi va trung tuyen vao Truong vo bi Saint-Cyr (Ecole speciale militaire de Saint-Cyr) cuoi nam 1904 va tot nghiep voi quan ham Thieu uy nam 1906.

Sau khi ra truong, ong gia nhap luc luong Le duong Phap, phuc vu trong Trung đoan Le duong so 1 (1er regiment etranger) va chien đau tai Oujda Maroc, Casablanca va trong khu vuc le Haut-Guir septentrional tu nam 1907 cho đen 1908. Tu giua nam 1908, ong ve chinh quoc, tham gia đoi phi hanh cua Louis Charles Joseph Bleriot bay qua bien Manche va tu đo thich nghe bay. Tai đay, ong ket ban voi mot phi cong tre la Victor Menard.
Cuoi nam 1908 cho đen 1910, ong tinh nguyen tham gia chien đau tai bien gioi Maroc va Algerie. Cuoi nam 1910, ong tro ve Phap, theo hoc phi cong quan su (l’ecole militaire de pilotage) va đuoc Cau lac bo Hang khong Phap quoc (Aeroclub de France) cap bang co pho (lieutenant-pilote). Cuoi nam 1911, ong cung Menard thuc hien chuyen bay vong quanh nuoc Phap lan thu nhat.
Thang 12 nam 1912, ong tro lai Maroc, tham gia phi đoi trinh sat cua tuong Brulard, đuoc thang Trung uy va phuc vu đen nam 1913. Cuoi nam 1913, ong nghi phep o Đong Duong, đuoc Toan quyen Phap bay gio la Albert Sarraut nho giup đo đe xay dung nhung co so cho co quan hang khong thuoc đia. Ong cung tham gia thu nghiem mot loai thuyen luot tren mat nuoc, chay boi đong co canh quat may bay do Charles de Lambert che tao (l’hydroglisseur Lambert) tren song Cuu Long va song Hong. Cac cuoc bieu dien bieu dien may bay cua ong o Sai Gon va Ha Noi lam dan chung ban tan soi noi mot thoi.
Thang 8 nam 1914, ong tinh nguyen tro lai Phap đe tham chien. Khi Toan quyen Albert Sarraut giu lai, ong noi:

Toi vua la nguoi Phap, vua la nguoi Nam; bon phan cua toi lai nang gap đoi Ngai"
("Il me faut etre doublement courageux, car je suis a la fois Francais et Annamite").

Ve Phap va tham gia luc luong hang khong trinh sat trong The chien thu nhat, ong lap nhieu cong tich va đuoc chinh phu Phap tang thuong huan chuong Bac Đau Boi tinh ngu đang (Chevalier de la Legion d'honneur). Nam 1915, tren đuong tro ve đon vi sau mot tran đanh, may bay cua ong gap bao cuon va bi roi tai lang Laffaux (vung Hauts-de-France, Phap), ong bi thuong nang gay canh tay trai, ham mat va phan so ben duoi, hon me chin ngay, nhung song sot. Sau khi đuoc chua tri, ong tiep tuc ra mat tran. Vi khong đu suc đieu khien may bay, ong giu vi tri quan sat tren khong trong đoi phi hanh voi phi cong Marc Bannin.
Nam 1916, do suc khoe khong cho phep, ong bat buoc phai tu bo su nghiep phi cong, chuyen sang bo binh, đuoc thang ham Đai uy va bo nhiem lam chi huy Đai đoi 7 (7eme compagnie) thuoc Trung đoan Le duong thu 1, chien đau tai mat tran song Somme. Ngay 9 thang 7 nam 1916, trong mot cuoc tan cong quan Đuc tren đia ban giua hai lang Belloy-en-Santerre va Estree, ong dan đon vi xung phong, bi trung nhieu phat đan, chet ngay tren tran tuyen. Thi hai cua ong đuoc an tang tai lang Dompierre thuoc vung Somme.
Nam 1921, nguoi anh ca cua ong la Đo Huu Chan đa cho chuyen hai cot cua ong ve an tang trong phan mo gia đinh tai Viet Nam. Tu đuong dong ho Đo Huu hien nam tren đuong Đien Bien Phu, Quan 3, Thanh pho Ho Chi Minh, con goi la Đen Ba Lon.


Vinh danh Trong so nhung phi cong đau tien cua Phap xuat xu tu Đong Duong đuoc ghi nhan co Phan Tat Tao, Cao Đac Minh, Felix Xuan Nha (Nguyen Xuan Nha), Đo Huu Vi, nhung Đo Huu Vi đuoc xem la noi tieng nhat. Vi vay, chinh phu Phap cho in hinh ong tren con tem phat hanh khap Đong Duong, lay ten ong đat cho nhieu truong hoc, quang truong, nhieu đuong pho o cac thuoc đia va chinh quoc.
Truoc đay tai Viet Nam, đuong Đo Huu Vi cung tung hien dien tai cac thanh pho lon nhu Ha Noi (nay la pho Cua Bac), Đa Nang (nay la đuong Hoang Dieu) va Sai Gon (nay la đuong Huynh Thuc Khang), song đa so đeu đa bi đoi ten sau nam 1945. Tuy nhien hien nay tai Thuan An (Binh Duong) van con mot con đuong mang ten Đo Huu Vi nam ben canh cho Lai Thieu, chay song song voi đuong Pasteur va Phan Đinh Phung.


Xem them Caudron G.3, loai may bay canh quat cua Phap trong The chien Thu nhat ma Đo Huu Vi lai


Chu thich Tham khao DHV - Mot đoan phim ngan ve Đo Huu Vi tren YouTube Xuat ban 17-07-2014
Hua Hoanh, Cac giai thoai ve cac nhan vat Nam Ky Luc tinh Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2015 tai Wayback Machine. phan "Tong đoc Đo Huu Phuong".
Tu nguoi Viet Nam đau tien lai may bay… (phan 1)
Đo Huu Vi – phi cong Viet đau tien trong lich su Khong Quan
Do Huu Vi trong phan 3, loat phim Freres d'Armes - France 3
BIOGRAPHIE Do Huu Vi Luu tru ngay 30 thang 1 nam 2015 tai Wayback Machine seriefreresdarmes.com