Seattle (phat am /siːˈæɾ(ə)l/ , us dict: se•at′•əl) la mot thanh pho cang bien toa lac o vung Tay Bac Thai Binh Duong cua Hoa Ky. Thanh pho nay nam o phia tay tieu bang Washington tren mot dai đat giua Vinh Puget (mot nhanh nho cua Thai Binh Duong) va ho Washington, khoang cach khoang 160 km ve phia nam bien gioi Canada – Hoa Ky. Thanh pho đuoc đat ten theo tu truong Seattle, thuoc cac bo lac Duwamish va Suquamish. Seattle la trung tam cua vung đo thi Seattle–Tacoma–Bellevue lon thu 15 o Hoa Ky va lon thu nhat o Tay Bac Thai Binh Duong. La mot trung tam kinh te, van hoa, giao duc cua khu vuc, Seattle la thu phu cua Quan King. Theo cuoc đieu tra dan so vao thang 4 nam 2009, Seattle co dan so khoang 617.000 nguoi, con vung đo thi la 4.158.000 nguoi. Cang Seattle va San bay quoc te Seattle-Tacoma la cua ngo chinh đi toi Chau A, Alaska va cac noi khac tren the gioi.
Nhung nguoi ban đia đa đinh cu tai Seattle it nhat 4000 nam, nhung khu đinh cu nguoi chau Au chi bat đau vao giua the ky 19. Nhung nguoi đinh cu chau Au lau dai đau tien — Arthur A. Denny va nhung nguoi tiep theo đuoc goi la bon Denny — đa đen đay vao ngay 13 thang 11 nam 1851. Nam 1853, David Swinson Maynard đa đe xuat ten goi khu đinh cu chinh đuoc đoi thanh "Seattle", mot ten goi Anh hoa cua ten Sealth, tu truong cua hai bo lac đia phuong. Ke tu đo, thanh pho co ten goi la Seattle. Tu nam 1869 cho đen nam 1882, Seattle đa co biet danh "Queen City".
Seattle noi tieng voi viec tieu thu nhieu ca phe; cac cong ty ca phe đuoc thanh lap hoac đong tru so o Seattle co Starbucks, Seattle's Best Coffee, va Tully's. Cac nha nghien cuu tai Truong Đai hoc Central Connecticut đa xep hang Seattle la thanh pho hoc thuc nhat Hoa Ky trong 69 thanh pho lon nhat chau My trong nam 2005 va 2006, xep thu nhi trong nam 2007 (sau Minneapolis, Minnesota), va hoa voi Minneapolis vao nam 2008. Ngoai ra, so lieu đieu tra tu Cuc đieu tra dan so Hoa Ky cho thay Seattle la thanh pho co giao duc cao nhat Hoa Ky, voi 52,5% dan so tu tuoi 25 tro len co bang cu nhan hoac cao hon. Seattle la noi sinh cua huyen thoai nhac rock Jimi Hendrix va phong cach nhac goi la "grunge" tru danh boi cac ban nhac Nirvana, Alice in Chains, Pearl Jam, va Soundgarden. Bruce Lee va nguoi con trai cua ong, Brandon Lee đuoc an tang o khu nghia trang Lakeview.
Xet ve thu nhap binh quan đau nguoi, mot nghien cuu cua Cuc phan tich kinh te Mi xep hang vung đo thi Seattle đung thu 17 trong 363 khu vuc đo thi trong nam 2006. Seattle tu mot vung kinh te lac hau, nay đa phat trien manh me ve trung tam cong nghe thong tin, hang khong, kien truc va cac nganh cong nghiep giai tri. Thanh pho đuoc biet đen nhu mot trung tam cua nhung nguoi yeu cong nghe "xanh".
Cac tuyen đuong sat va xe đien tho so (street car) đa tung thong tri he thong giao thong nhung đa bi thay the phan lon bang mot he thong xe buyt day đac va su phat trien nhanh chong đa khien cho xe hoi tro thanh phuong tien chinh cua nguoi dan tu giua đen cuoi the ki XX. Chinh vi vay, Seattle đa tro thanh mot trong nhung thanh pho co nan un tac giao thong nhieu nhat nuoc Mi. Mac du vay, nhung no luc đe thay đoi van nan nay tai cac khu vuc va cac co quan chuc nang đa dan đen dich vu đuong sat moi noi Seattle đen Everett va Tahoma, lien ket khu vuc Light Rail ve phia Nam tu khu Trung tam va khu noi thanh South Lake Union bang tuyen đuong sat South Lake Union. Mot tuyen đuong mo rong o phia Nam đi toi San bay Quoc te Seattle-Tahoma bat đau đuoc đua vao su dung tu ngay 19 thang 12 nam 2009; tuyen đuong mo rong o phia Bac thi đi đen Đai hoc Washington đuoc xay dung vao nam 2010; va mot vai mo rong xa hon nhu ke hoach đi đen Lynnwood o phia Bac, Des Moines o phia Nam, va Bellevue va Redmond o phia Đong vao nam 2023.


Lich su = Thanh lap =

Khai quat khao co xac nhan rang khu vuc Seattle đa co con nguoi sinh song cach đay it nhat 4.000 nam. Truoc khi nhung nguoi chau Au đau tien đen khu vuc nay, nguoi dan ban đia (nay goi la toc Duwamish) đa chiem 17 lang quanh khu vuc Vinh Elliott.
Nguoi chau Au đau tien đat chan đen khu vuc Seattle la George Vancouver vao thang 5 nam 1792 trong chuyen tham hiem đe lap bieu đo Tay Bac Thai Binh Duong (1791-1795). Nam 1851, mot đoan nguoi đong đuc do Luther Collins đat chan đen cua song Duwamish, ho đa tuyen bo chu quyen vung đat nay vao ngay 14 thang 9 nam 1851. Muoi ba ngay sau đo, cac thanh vien cua nhom nguoi Collins tren đuong đi danh chu quyen đa đi ngang qua ba trinh sat vien cua nhom Denny. Cac thanh vien cua nhom Denny tuyen bo chu quyen vung đat Aiki Point vao ngay 28 thang 9 nam 1851. So nguoi con lai cua nhom Denny đi buom tu Portland, Oregon va đen đuoc Aiki Point trong mot con mua bao ngay 13 thang 11 nam 1851.
Sau mot mua đong kho khan, hau het cac thanh vien nhom Denny di chuyen qua Vinh Elliott va thanh lap lang "Dewamps" hoac "Duwamps" tren vung đat ma ngay nay Pioneer Square. Charles Terry va John Low o lai vi tri ban đau va lap mot ngoi lang mang ten "New York", nhung lai đoi lai thanh "New York Aiki" tu thang 4 nam 1853. Chu "Aiki" trong tieng Chinook co nghia la lat nua thoi, ngay ben canh hoac mot nguoi nao đo. New York Alki va Duwamps canh tranh cho su thong tri trong mot vai nam toi, nhung sau đo Aiki bi bo roi va nguoi dan chuyen sang sinh song o ben kia vinh.
David Swinson ("Doc") Maynard, mot trong nhung nguoi sang lap Duwamps, la nguoi đe xuat ten goi lang la "Seattle" tu ten cua tu truong cua hai bo lac Duwamish va Suquamish, Sealth. Thuat ngu "Seattle", xuat hien tren chinh thuc tren lanh tho Washington ngay 23 Thang Nam 1853. Nam 1855, khu đinh cu đuoc thanh lap. Ngay 14 thang 1 nam 1865, Lap phap cua Washington hop nhat thi tran Seattle voi mot uy ban quan ly thanh pho. Hai nam sau, sau khi đon xin đa đuoc nop boi hau het cac cong dan hang đau, lap phap đa giai tan tri tran. Nam 1867, mot linh muc Cong giao nguoi Canada goc Phap ten la Francis X. Prefontaine đen Seattle va quyet đinh thanh lap mot giao xu o đo. Trong thoi gian 1868-1869, ong đa gop tien xay dung nha tho bang cach nang cao tien tai hoi cho, trien lam o khu vuc Vinh Puget va cho ra nhieu cong trinh, vao nam 1869, ong mo cua nha tho Cong giao đau tien tai Seattle tren Đai lo thu ba va đuong Washington, Thi tran van con mot khuon vien cua Quan King cho đen cuoi nam 1869 khi mot đon yeu cau moi đa đuoc đe len va thanh pho đa đuoc tai hop voi mot chinh quyen thi truong-hoi đong. Cac con dau chinh thuc cua thanh pho Seattle mang nam "1869".


= Cuoc đi tim vang, The chien thu I va Đai Khung hoang =

Ke tu khi tim ra vang o doc song Klondike gan cuoi the ki XIX, moi nguoi đo xo đen đe đao vang. Ke tu đo, Seattle đa tro thanh mot trung tam van chuyen lon. Ngay 14 thang 7 nam 1897, cac tau SS Portland chua hang tan vang cap cang Seattle, va Seattle đa tro thanh moc giao thong chinh va cung cap hang hoa cho cac tho mo o Alaska va Yukon. Cung voi Seattle, cac thanh pho khac nhu Everett, Tacoma, Port Townsend, Bremerton, va Olympia, tat ca trong khu vuc Vinh Puget, tro thanh đoi thu canh tranh đe trao đoi, chu khong phai chi minh Seattle la trung tam chinh khai thac cac kim loai quy. Cuoc đo xo đi tim vang o Yukon ket thuc vao nam 1909, va nam đo thanh pho cung đa đang cai to chuc Trien lam the gioi.
Mot su bung no đong tau co quy mo lon o phan đau cua the ky 20 lam cho cac hang đong tau tang them nhan cong nhung lai tra luong rat it oi, cac cong nhan đa đong loat đinh cong 
đe đat đuoc muc luong cao hon sau hai nam The chien thu I kiem soat tien luong, đa tao nen cuoc Tong đinh cong o Seattle nam 1919, la cuoc tong đinh cong đau tien trong nuoc. Mot ke hoach phat trien thanh pho vao nam 1912 do Virgil Bogue đe xuong nhung khong đuoc su dung. Nen kinh te cua Seattle phat trien thinh vuong vao nhung nam 1920 nhung lai bi suy thoai do anh huong cua Đai Khung hoang, va đa phai trai qua nhieu cuoc xung đot lao đong nghiem trong nhat cua đat nuoc trong thoi ky đo. Nhung cuoc xung đot trong thoi gian dien ra cuoc Đinh cong bo bien phia Tay nam 1934 đa khien cho Seattle phai tra chi phi rat lon neu muon đi đen cang Los Angeles bang tau.
Seattle cung la tru so cua ong trum san khau kich hai Alexander Pantages, nguoi ma đa mo hang loat cac san khau danh cho kich hai, kich cam tai Seattle. Nhung nha hat cua ong luon đuoc mo rong, va tu mot nguoi My goc Hy Lap ngheo tung, ong đa tro thanh mot trong nhung ong bau xuat sac nhat nuoc Mi va mau chong tro thanh ong trum man bac. Seattle đuoc cho la noi hap dan du khach o mien Tay Hoa Ky nho vao cac tap ky (bieu dien ca, nhac, mua, xiec...). Thanh cong cua Pantages mot phan la do cong cua Ky su- Kien truc su nguoi Scotland B. Marcus Priteca. Priteca đa xay nhung nha hat co the pha huy hoac de dang di chuyen tu noi nay sang noi khac cho nhieu muc đich khac nhau. Lien doanh Pantages-Priteca co đo anh huong rat lon đoi voi cong chung Mi thoi đo. Tuy nhien, nhung nha hat cua Pantages-Priteca con sot lai tren mot so thanh pho cua Hoa Ky chi con mot cai ten la Pantages.


= Nhung nam sau chien tranh: Hang khong va đien tu =

Nen kinh te khu vuc xuong doc sau khi Chien tranh the gioi thu hai ket thuc, đong nghia voi viec lan song nhap cu tu Nhat Ban đen Seattle. Nen kinh te đuoc phuc hoi tro lai nho su thong tri ngay cang tang trong thi truong may bay cho khach cua cong ty san xuat may bay Boeing. Seattle to chuc le an mung cho su phuc hoi thinh vuong cua no va to chuc Trien lam the ki 21 va Hoi cho the gioi 1962. Nhung kinh te đia phuong đa đi vao mot tinh trang suy thoai lon trong cuoi thap nien 1960 va đau thap nien 1970. Nhieu nguoi roi khoi khu vuc đe tim viec lam o noi khac, va cac cong ty bat đong san lon o Seattle đa đang ban thong bao "Will the last person leaving Seattle – Turn out the lights."
Tuy nhien, Seattle van la tru so cua Boeing cho đen nam 2001, sau đo thi chuyen sang thanh pho Chicago, Illinois. Tuy vay, Seattle van la noi san xuat cac dong may bay dan dung cua Boeing. Co hai nha may san xuat đo la Boeing Renton Factory (noi ma 707, 720, 727, va 757 đuoc lap rap, trong đo 737 van con hoat đong đen ngay nay), nha may thu hai la Boeing Everett Factory (noi san xuat 747, 767, 777, va 787).
Khi su thinh vuong bat đau tro lai vao nhung nam 80, thanh pho đa lam sung sot gioi truyen thong sau khi muoi ba nguoi đa thiet mang trong mot cau lac bo đanh bai bat hop phap o Quan International, Khu pho Tau. Đay la vu tham sat toi te nhat trong lich su cua Seattle. Ky nguyen đien tu cua Seattle bat đau tu viec Microsoft doi tru so tu Albuquerque, New Mexico đen gan Bellevue, Washington,
Vao giai đoan nay, Seattle đa co su thu hut đoi voi gioi doanh nghiep. Vi vay, thanh pho đa la tru so cua nhieu cong ty lon. Thanh pho cung la chu nha cua Đai hoi the thao Goodwill Games nam 1990, Hoi nghi APEC nam 1993. Cung trong giai đoan nay, dong nhac grunge (xuat xu tu Seattle) đa phat trien va pho bien rong khap.


Đia ly Voi tong dien tich 83,9 dam vuong, Seattle nam o 47,37 vi đo Bac va 122,20 kinh đo Tay. Đia hinh chinh la đoi nui, Seattle nam tren bay ngon đoi la Capitol Hill, First Hill, West Seattle, Beacon Hill, Magnolia, Denny Hill va Queen Anne. Kitsap va ban đao Olympic cung voi nhung ngon nui Olympic nam o phia Tay cua Vinh Puget, trong khi day Cascade va Lake Sammamish nam ve phia đong ho Washington. Cac khu rung xanh tuoi tot va nhieu co quan nuoc đa cung cap ke sinh nhai cho nhieu cong đong hai luom va san ban.


= Đia hinh =

Seattle nam giua Vinh Puget (la mot vinh nho, đuoc xem la canh tay phai cua Thai Binh Duong) ve phia tay, va ho Washington ve phia đong. Cang chinh cua thanh pho, Elliott Bay, la loi vao cua Vinh Puget. O phia Tay, ben kia Vinh Puget la ban đao Kitsap, day nui Olympic tren ban đao Olympic; o phia Đong, co ho Washington, vung ngoai o, ho Sammamish va day Cascade.
Bien, song, rung, ho, va cac canh đong xung quanh Seattle đa ho tro cho cac hoat đong xa hoi. Khu vuc xung quanh cung co đia hinh rat thich hop cho viec cheo thuyen, truot tuyet, đi xe đap, cam trai, đi bo đuong dai,...

Thanh pho nam ngay tai khu vuc đoi nui, mac du khong đuoc đong đeu cho lam. Giong nhu Roma, thanh pho đuoc cho la nam tren bay ngon đoi, bao gom đoi Capitol, đoi First, West Seattle, đoi Beacon, Queen Anne, Magnolia, va Denny. Nhieu khu vuc đoi nui nam gan trung tam thanh pho, tao thanh mot song nui doc theo mot eo đat giua Vinh Elliott va Ho Washington. Vet nut trong cac song nui giua đoi First va đoi Beacon la nhan tao, ket qua cua viec hai trong so nhieu du an đinh hinh lai trung tam thanh pho. Đia hinh o trung tam thanh pho cung đa đuoc thay đoi boi viec xay dung mot bo đe va đao nhan tao Harbor (hoan thanh nam 1909) o cua cong nghiep Duwamish Waterway. Điem cao nhat trong gioi han thanh pho nam o West Seattle, nam gan Đai lo Tay Nam thu 35 va SW Myrtle St. Cac ngon đoi đang chu y khac bao gom Crown Hill, View Ridge/Wedgwood/Bryant, Maple Leaf, Phinney Ridge, Mt. Baker Ridge, Highlands/Carkeek/Bitterlake.

O phia Bac trung tam thanh pho, kenh đao Ho Washington ket noi Vinh Puget voi Ho Washington. No hop thanh bon phan: Ho Union, Vinh Salmon, Vinh Portage, va Vinh Union.
Vi nam tren Vanh đai lua Thai Binh Duong, Seattle la noi thuong xuyen xay ra đong đat. Vao ngay 28 thang 2 nam 2001, mot con đong đat 6,8 đo Richter đa tan pha thanh pho, đac biet la o khu vuc Quang truong Pioneer (đuoc xay dung tren đat khai hoang, la Khu cong nghiep va mot phan trung tam thanh pho), nhung khong gay tu vong. Mot so đia chan co the ke đen vao ngay 26 thang 1 nam 1700 (uoc tinh khoang 9 đo richter), ngay 14 thang 12 nam 1872 (7.3 hoac 7.4 đo), ngay 13 thang 4 nam 1949 (7.1), and ngay 29 thang 4 nam 1965 (6.5). Con đia chan vao nam 1949 đa gay ra 8 ca tu vong, tat ca đeu song o Seattle; con con đia chan nam 1965 đa lam ba nguoi thiet mang o Seattle, trong đo co mot vu la do len con đau tim. Mac du ranh đut gay Seattle nam ve phia nam trung tam thanh pho, khong phai no cung khong phai hut chim Cascadia đa gay nen tran đong đat luc thanh pho đuoc thanh lap. Khu vuc hut chim Cascadia đat ra moi đe doa vi no co the gay nen mot tran đong đat 9 đo richter hoac cao hon, co kha nang gay ton hai nghiem trong thanh pho va khien nhieu toa nha sup đo, đac biet la trong khu vuc đuoc xay tren nen đat yeu.
Theo Cuc đieu tra dan so Hoa Ky, Seattle co tong dien tich la 142,5 dam vuong Anh (369 km2), 83,9 dam vuong Anh (217 km2) o đat lien va 58,7 dam vuong Anh (152 km2) la nuoc (chiem 41% tong dien tich thanh pho).


= Khu vuc lan can =


= Khi hau =
Seattle la noi co mua nhieu lam thanh pho luon xanh tuoi, vi vay Seattle đuoc goi la "The Emerald City". Thanh pho thuong đuoc mo ta la co khi hau On đoi Hai duong hoac la khi hau Bo bien tay Marine, mot loai khi hau đac trung cua bo bien phia Tay cua chau luc. O Seattle, mua đong thi am uot con mua ha thi am ap. Theo he thong Phan loai khi hau Koppen thi giong nhu cac thanh pho khac o Tay Bac Thai Binh Duong, Seattle nam trong khu vuc can nhiet đoi co mua he kho va tuong đoi mat me. Mot so cac he thong phan loai khi hau khac nhu Trewartha chi phan loai Seattle la thuoc khi hau On đoi.
Nhiet đo it khi xuong 0 đo C vao mua đong nen it khi co tuyet. Luong tuyet roi trung binh hang nam la 33 cm (đuoc đo boi San bay Sea-Tac). Mua nhieu nhat la vao thang 1 đen thang nam va tu thang muoi đen thang muoi hai. Mua khong lon nhung đa so la mua phun, nho va keo dai. Trong mot tuan mua co the lien tuc bay ngay, mot nam chi đuoc khoang 60-70 ngay nang. Bao it khi xay ra o Seattle. Thoi gian kho rao nhat trong nam la tu thang 6 đen thang 8.
Cung giong nhu cac thanh pho nam tren cung vi tuyen cao phia Bac, ngay mua he o Seattle keo dai (mat troi chieu sang suot 16 gio vao ngay 21/6), nguoc lai, ngay mua đong lai ngan va am đam (mat troi chi chieu 8,5 gio ngay 21/12).
Tam muoi dam (130 km) ve phia Tay la Rung gia Hoh o Cong vien Quoc gia Olympic. No nam tren cac suon tay cua day nui Olympic nhan đuoc mot luong mua hang nam trung binh la 3.610 mm va thu phu cua tieu bang, Olympia co luong mua hang nam la 1320 mm. Khi hau vao giua thang Bay đen giua thang Chin thuong nang va kho rao hon. Trong khoang thoi gian nay, Seattle thuong se co muoi, hai muoi, hoac ba muoi ngay khong co hat mua nao. Trung binh co 20 mm mua roi vao thang bay va 25 mm trong thang Tam. Khi hau vao mua he kho hon đang ke va co đo am thap hon so voi o nhung vung co khi hau luc đia am. Ta co the de dang nhan thay đieu đo, thuong la khi nhiet đo đat tren 26,7 đo C. Chinh vi vay, Seattle thinh thoang co cac con dong vao mua he.


Kinh te Vung Vinh Puget la trung tam kinh te cua Bang Washington va khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong. Seattle chiem uu the o vung nay, noi co xap xi 2/3 tong so lao đong cua tieu bang. Ke tu khi Chien tranh the gioi thu hai ket thuc, Seattle đa chuyen minh tu mot thi tran binh lang chuyen ve ngu nghiep va khai thac lam san sang mot trung tam tien phong ve cong nghe cao. Seattle la noi xuat phat cua cong ty lam chu cac quan ca phe Starbucks va nhung cong ty canh tranh nho hon đe thoa man nhu cau ve loai ca phe danh cho gioi thuong luu.
Theo cac nha phan tich, Seattle co muc đo tang truong trung binh. Ben canh cuoc suy thoai gan đay, nen kinh te Seattle/ Vinh Puget đa phat trien nhanh hon nen kinh te ca nuoc. Su tang truong kinh te cua Seattle cung đa vuot xa hau het cac thanh pho o khu Bo bien phia Tay. Toc đo tang truong tren trung binh la xu huong truong ky, no vuot qua vong tuan hoan kinh te va du kien se tiep tuc tang truong theo nhu du đoan trong tuong lai.
Nen kinh te o Seattle cung phu thuoc vao Boeing. Gan 60 ngan nguoi khap thanh pho Seattle lam viec cho hang Boeing. Vao nam 2005, chi rieng hang hang khong vu tru nay đa chiem 40.6% ve viec lam trong tat ca cac nganh cong nghiep san xuat o Khu đo thi Seattle. Tuy nhien Vu tan cong khung bo ngay 11/9 va suy thoai kinh te quoc gia đa keo su suy sup cua du lich hang khong. Vao giua nam 2004, hang Boeing đa sa thai 50,800 cong viec trong khu vuc. Mac du vay, hang Boeing tuyen bo rang viec san xuat may bay thuong mai cho khach van se đuoc duy tri su phat trien tap trung o vung Vinh Puget, va vao nam 2003 đa thong bao rang the he tiep theo cua may bay phan luc, 787, se đuoc lap rap o Everett. Hang Boeing bat đau thue lai nhan cong, cong ty nay đa tuyen them 3,200 nhan cong đia phuong.
Cac hoat cong nghe cao đang mo rong vai tro cua chung trong nen kinh te Seattle. Khu vuc nay đa phat trien thanh trung tam hang đau ve cac nganh phan mem, vien thong, cong nghe sinh hoc va cong nghe y hoc. Microsoft, cong ty co tru so nam o khu vuc Tay ngoai o Redmond, đa phat trien lon manh va tro thanh nha san xuat phan mem lon nhat tren the gioi va hien nay đa thue xap xi 28,000 nhan cong đia phuong, đay cung la doanh nghiep tu nhan lon thu hai trong khu vuc. Cong nghe sinh hoc – chuyen nganh mui nhon cua truong Đai hoc Washington, hoc vien nghien cuu Ung Thu Fred Hutchinson, to hop lon ve phuong tien y te o Seattle – la mot nganh cong nghiep phat trien nhanh chong.
Tieu bang Washington con trong trai cay đe xuat khau, va ruou nho cua tieu bang nay, đuoc san xuat tai Thung Lung Columbia o phia tay Seattle, đang bat đau thu hut đuoc nhung khach hang trung thanh tren the gioi, nhu loi nha san xuat ruou nho Mike Mrachek, chu nhan hang ruou St.Laurent Wines. Ong Mrachek noi: "Tao va anh đao cua Tieu bang Washington đa noi tieng tren the gioi roi, va cong nghiep lam ruou nho cung the. Chung toi trong đuoc nhung loai nho co chat luong".


Dan so Dan so thanh pho nay thoi điem ngay 18 thang 9 nam 2009 khoang 602,000 nguoi, la thanh pho đong dan thu 25 o Hoa Ky con dan so vung đo thi la 3,407,848 nguoi. Mat đo dan so cua thanh pho la 7.1 36/mi². Hau het su gia tang dan so cua thanh pho dien ra o cac khu ngoai o. Giong nhu nhung khu đo thi lon cua My, truoc nam 1990 trung tam thanh pho co so luong dan so on đinh hoac giam sut. Cuoi nhung nam 1980, Seattle đao nguoc su suy giam suot 30 nam, va dan so đa nhanh chong phuc hoi tu 493,846 nam 1980 len 572,600 nam 2004.
Theo cuoc Khao sat cong đong nguoi My vao nam 2006-2008, thanh phan chung toc o Seatte đuoc thong ke nhu sau:

My trang: 71.3%
Nguoi My goc Phi: 8.0%
Nguoi da đo: 0.9%
Nguoi chau A:13.2%
Nguoi My goc Uc: 0.4%
Chung toc khac: 2.2%
My lai: 4.0%
Tay Ban Nha va My Latin: 5.6%
Nguoi Viet: 2.4%
Nguon:
Cung theo cuoc Khao sat cong đong nguoi My 2006-2008, tieng Anh la ngon ngu pho bien nhat khi noi o nha, khoang 78,9% tre tren nam tuoi chi noi tieng Anh o nha. Tieng Tay Ban Nha co 4.5% dan so o Seattle su dung; 3.9% dan so noi cac tieng khac thuoc He ngon ngu An-Au; nhung nguoi noi ngon ngu chau A o nha chiem 10.2% dan so. 2.5% con lai la nhung nguoi noi cac ngon ngu khac.
Vao nam 1999, thu nhap trung binh cua mot ho gia đinh o thanh pho la $45,736, con thu nhap trung binh cho mot gia đinh la $62,195. Nam gioi co thu nhap trung binh la $40,929 so voi 35,134 $ cua phai nu. Thu nhap binh quan đau nguoi cua thanh pho la $30,306. 11.8% dan so va 6.9% so gia đinh o Washington thuoc dang đoi ngheo. Trong so nhung nguoi song trong canh đoi ngheo, co 13,8 phan tram la o đo tuoi duoi 18 va 10,2 phan tram la 65 tuoi tro len.
Nguoi ta uoc tinh rang Quan King co 8.000 nguoi vo gia cu va nhat la o thanh pho Seattle. Trong thang 9 nam 2005, cac huyen đa thuc hien mot ke hoach muoi nam đe giup nguoi vo gia cu bang cach xay dung nha cua cho ho..


Co so ha tang = Giao thong =

Seattle la mot điem nut giao thong quan trong o ven bien Thai Binh Duong, mot hai cang lon cua Hoa Ky trong the ki 20.Thanh pho tao lac tren mot vung cang bien nuoc sau rat đep nam o ngay trung tam luu vuc Vinh Puget. Vi tri nay tao đieu kien thuan loi cho Seattle kha nang canh tranh thuong mai trong khu vuc cung nhu quoc te. Seattle đuoc vi nhu mot cua ngo lon cho ca khu vuc Tay Bac Thai Binh Duong va Alaska. Seattle đa xay dung su thinh vuong cua no bang cach tan dung vi tri chien luoc von co.
San bay quoc te Seattle-Tacoma nam o phia Nam thanh pho co cac chuyen bay truc tiep toi nhieu san bay khac trong lanh tho nuoc My cung nhu voi Canada va cac thanh pho ben kia đai duong. Thuong mai voi khu vuc Chau A đa phat trien đang ke va đong vai tro quan trong trong suot 20 nam qua, va xu huong nay hy vong se tiep tuc đuoc duy tri hieu qua trong tuong lai. Nam trong thi tran gan Sea-Tac va quan ly boi Cang Seattle, no cung cap cac điem đen nhu Paris, Luan Đon, Amsterdam va Tokyo va Đai Bac. Alaska Airlines co tru so chinh tai san bay. Nam 2006, san bay phuc vu khoang 30 trieu hanh khach. Mot san bay nua ten la Boeing Field (con co ten la San bay quoc te King County) đuoc đat tai Seattle. No chu yeu đuoc su dung cho chuyen cho hang hoa, thu nghiem cac chiec may bay Boeing đuoc xay dung gan đo.
Mac du thanh pho Seattle co cac phuong tien van tai nhu đuong sat va xe buyt nhung xe o to moi la phuong tien chu yeu. Cac tau đien đau tien đuoc xuat hien đau tien vao nam 1889 đa gop phan vao viec tao ra mot trung tam tuong đoi on đinh. Su xuat hien cua xe o to đa len tieng hoi chuong bao tu cho he thong đuong sat o Seattle. Vao nam 1929, he thong đuong sat Seattle-Tacoma phai đong cua, con tuyen đuong sat Seattle-Everett đong cua vao nam 1939, thay vao đo la xe o to gia re chay tren đuong cao toc. Va đen nam 1941, su xuat hien cua xe đien cho hanh khach đa mang lai su ket thuc cho xe đien. Đieu nay đa lam trai rong mang luoi xe buyt tu nhan (sau nay la cong cong) nhu la giao thong cong cong duy nhat trong thanh pho va ca khu vuc.
Seattle toa lac tai điem giao nhau cua hai tuyen đuong cao toc noi cac tieu bang: tuyen đuong so 5 va 90. Tuyen đuong so 5 co lo trinh Bac - Nam, noi hai thanh pho lon cua bo bien Thai Binh Duong. Tuyen đuong so 90 noi lien Seattle voi khu vuc phia Tay; tuyen đuong nay mo rong toi Spokane, Minneapolis- St. Paul, Chicago va cuoi cung la Boston. Rat nhieu tuyen pha đi doc theo Vinh Puget va ket noi Seattle voi nhung thanh pho khac o bo phia đong cua khu Sound voi Ban đao Kitsap va Ban đao Olympic ve phia Tay.


= Y te =
Đai hoc Washington lien tuc đuoc xep hang mot trong nhung dich vu y te tot nhat trong mot nghien cuu ve y duoc gan đay. Cac đia phuong lan can cua Seattle đa đuoc trang bi he thong cap cuu va y te hien đai ngay tu nam 1970. Ba benh vien lon nhat Seattle la Harborview Medical Center, benh vien cong lon nhat hat, Virginia Mason Medical Center va Swedish Medical Center's đeu nam tai đoi First Hill. Chinh vi the ngon đoi nay con đuoc goi la "Pill Hill" (tam dich: đoi thuoc).


Van hoa Seattle thuong đuoc xem nhu noi sinh ra nhac grunge voi cac ca si va ban nhac noi tieng nhu Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Alice in Chains, Green River, Mudhoney va Screaming Trees. Nhung nhom nhac nay đa anh huong rat lon voi nguoi dan Seattle vao nhung nam 1990. Ngoai ra, thanh pho cung co nhung ngoi sao nhac jazz nhu Bill Frisell va Wayne Horvitz, rapper Sir Mix-a-Lot, nhac cong saxophone Kenny G, ban nhac heavy metal Nevermore, ban nhac industrial metal KMFDM, va cac nhom nhac pop/rock nhu Aiden, Goodness va The Presidents of the United States of America. Mot so nhac si noi tieng nhu Jimi Hendrix, Duff McKagan, Nikki Sixx, va Quincy Jones đeu sinh song o Seattle. Seattle la mot trung tam bieu dien nghe thuat trong nhieu nam. Dan nhac giao huong Seattle la mot trong nhung dan nhac lon nhat the gioi, bieu dien hon 125 ban nhac giao huong va đuoc đe cu 12 giai Grammy.
Tho cung la mot phan nghe thuat o Seattle. No đuoc phat trien song song voi the loai nhac indie rock trong thap nien 1980 va thap nien 1990. Cac nha tho tai nang nhu Buddy Wakefield (hai lan vo đich the gioi cuoc thi tho ca), Anis Mojgani (hai lan vo đich quoc gia ve tho ca) va Danny Sherrardune (mot lan vo đich quoc gia ve tho ca) đeu la nguoi Seattle. Seattle đa to chuc cuoc thi tho quoc gia vao nam 2001 va cu sau thang mot lan, thanh pho đeu to chuc le hoi tho Seattle.
Seattle con noi tieng ve tieu thu nhieu ca phe. Cong ty ca phe đuoc thanh lap o đay co Starbucks va Tully's. Seattle la noi nhom hop cua WTO nam 1999 - cuoc hop bi nhieu nha hoat đong chong toan cau hoa to chuc bieu tinh phan đoi. Cac nha nghien cuu cua Đai hoc Trung tam bang Connecticut xep Seattle vao hang thanh pho co hoc thuc nhat chau My nam 2005. Mot thong ke cho thay ty le nguoi tot nghiep đai hoc cao đang cua thanh pho nay cao nhat trong cac thanh pho lon cua Hoa Ky. Xep theo đau nguoi, Seattle xep thu 36/522 khu vuc hoc hanh o tieu bang Washington.


= Truyen thong =
Vao nam 2010, Seattle co mot to bao thuong nhat chinh la The Seattle Times. To Seattle Post-Intelligence, đuoc xuat ban tu nam 1863 cho đen ngay 17 thang 3 nam 2009 thi dung phat hanh, chuyen sang lam bao mang va cung voi The Seattle Times, Seattle Post-Intelligence tro thanh hai to bao mang lon nhat Seattle. Đai hoc Washington thi phat hanh to The Daily, mot to bao cua hoc sinh va chi phat hanh khi bat đau mot nam hoc moi. Cac tuan bao noi bat nhat la Seattle Weekly va The Stranger. To bao Real Change la mot to bao thuong nhat chu yeu danh cho nguoi vo gia cu va nhung nguoi an xin. Ngoai ra con co mot so to bao dan toc đia phuong, bao gom Northwest Asian Weekly va North Seattle Journal.
Seattle cung cung cap cho nguoi dan cac đai truyen hinh va vo tuyen rieng va phu song tren toan nuoc My, voi nam tram phat cac tieng khac tieng Anh va hai tram phat tieng Tay Ban Nha. Nguoi dung truyen hinh cap o Seattle co the nhan đuoc đai CBUT 2 (CBC) tu Vancouver, British Columbia.
Seattle co hai tap chi truc tuyen la Worldchaging va Grist.org la hai trong so cac "Green Website" vao nam 2007 theo tap chi Time.


= The thao =


= Thu vien =

Seattle co mot mang luoi cac thu vien cong cong kha day đac va phuc vu theo tung nhu cau cua moi nguoi. Thu vien Trung tam Seattle, thiet ke boi Rem Koolhaas, đuoc mo cua vao nam 2004.


= Nhung nguoi noi tieng o Seattle =
Kurt Cobain (20 thang 2 nam 1967 - 5 thang 4 nam 1994): Ca si, nhac si va la nhom truong ban nhac Nivarna.
Chris Cornell (20 thang 7 nam 1964): Ca si, nhac si.
Frances Farmer (19 thang 3 nam 1913 - 1 thang 8 nam 1970): Dien vien.
Bill Gates (28 thang 5 nam 1955): Doanh nhan, nha tu thien, đong sang lap Microsoft.
Jimi Hendrix (27 thang 11 nam 1942 - 18 thang 9 nam 1970): Ca si, nhac si nhac rock.
Eddie Vedder (23 thang 12 nam 1964): Ca si, nhac si nhac rock, thanh vien nhom Pearl Jam
Ly Tieu Long (21 thang 11 nam 1940 - 20 thang 7 nam 1973): Dien vien, đao dien, nha san xuat, chi đao vo thuat đuoc chon cat o nghia trang Lake View, Seattle.
Ly Quoc Hao (1 thang 2 nam 1965 - 31 thang 3 nam 1993): Dien vien đuoc chon cat o nghia trang Lake View, Seattle.


Du lich Seattle co nhieu điem thu hut su quan tam cua du khach nhu Ballard Locks (cong dan nuoc vao Vinh Puget); Experience Music Project (bao tang am nhac), Museum of Flight (bao tang hang khong)... Khach đen tham Seattle co the đi du thuyen trong Vinh Puget va len thap Space Needle. Cho ngoai troi Pike Place cung la mot điem đen vo cung hap dan. Cho cuc ki sach se, hien đai va luon chat cung vao dip cuoi tuan.
Nam tren day nui Everett, cach Seattle 40 phut chay xe la nha may san xuat may bay Boeing. Đa so du khach đat chan đen Seattle đeu tham quan noi nay, keo dai tu phia Bac xuong phia Nam cua thanh pho. Toa nha cua nha may san xuat Boeing nay co kien truc đo so vao bac nhat the gioi, đu rong lon đe chua ca cong vien Disneyland. Quy trinh san xuat mot chiec may bay o đay rat đac biet, đen noi tour du lich danh cho du khach tham quan nha may nay đa tro thanh mot trong nhung tour du lich hap dan nhat o vung đat Tay Bac nuoc My nay.
Mot so nhung hoi cho va cac le hoi noi bat hang nam o Seattle nhu Lien hoan phim Quoc te Seattle, nhieu su kien Seafair dien ra trong suot Thang 7 va 8, Northwest Folklife qua ngay Le Chien si tran vong, cac chuong trinh am nhac, nghe thuat va vui choi giai tri qua ngay Labor Day,... Tat ca thu hut khoang 100.000 nguoi tham du, ngang bang voi su kien Seattle Hempfest (la su kien hang nam tan thanh viec bat hop phap hoa đoi voi ma tuy, can sa va thuoc la) va Ngay Đoc lap Hoa Ky.
O đay cung co mot so su kien thuong nien khac, nhu Seattle Antiquarian Book Fair & Book Arts Show (Hoi cho sach khao co hoc va sach nghe thuat); va hoi nghi anime, Sakura-Con; Penny Arcade Expo, hoi nghi tro choi đien tu; va mot so lien hoan phim nhu Lien hoan phim Maelstrom International Fantastic va Lien hoan phim Đong tinh luyen ai (Seattle Gay and Lesbian Film Festival).


= Đia điem noi tieng =

Nguon:


Chinh quyen Seattle la mot thanh pho co hien phap rieng, voi hinh thuc la Thi truong-Hoi đong, khac voi đa so cac thi tran lan can voi hinh thuc Hoi đong-Quan ly. Tu nam 1911, chin thanh vien hoi đong thanh vien thanh pho đeu đuoc bau chon voi quy mo lon, chu khong phai tach rieng ra boi cac phan khu đia ly. Cac co quan đuoc quyen bau khac la luat su, tham phan va nhung nguoi co uy quyen. Tat ca ho đeu khong theo mot đang nao. Seattle la mot thanh pho theo chu nghia tu do va co xu huong bau chon cac chinh tri gia phe canh ta. Voi đac điem nhu vay, Seattle kha tuong đong voi cac thanh pho trong nuoc cung theo xu huong canh ta nhu Madison, Wisconsin, Berkeley, California, va Cambridge, Boston tai Massachussets. 


= Biet danh, hoa, nhac va khau hieu chinh thuc =
Nam 1981, chinh quyen Seattle mo cuoc thi sang tao biet danh moi thay cho biet danh hien hanh vao thoi điem đo la "the Queen City". "Queen City" đuoc đat boi cac nha đia oc tu nam 1869, nhung ten nay cung la biet danh cua cac thanh pho Cincinnati; Denver; Regina, Saskatchewan; Buffalo; Bangor, Maine; Helena, Montana; Burlington, Vermont, Charlotte, North Carolina, va mot vai thanh pho khac. Sau mot nam binh chon, nam 1982, Seattle co biet danh moi la "the Emerald City". Ten nay đuoc đat boi Sarah Sterling-Franklin đen tu California mang y nghia thanh pho Seattle co mot mau xanh ngoc bich nho vao nhung rung cay xum xue ram rap, nho vao nhung con mua thuong xuyen mang lai su tuoi tot cho cay trai. Seattle con co mot biet danh khong chinh thuc khac la "the Jet City", am chi cong ty Boeing đat tru so tai đay. Ngoai ra thanh pho con co ten khac nua la "Portal to the Pacific", cum tu am chi nhung đuong ham huong ve phia tay bat nguon tu cay cau tren ho Washington o Quoc lo 90.
Bong hoa chinh thuc cua thanh pho la hoa thuoc duoc tu nam 1913. "Seattle the Peerless City" la bai hat chinh thuc cua Seattle tu nam 1909. Va vao nam 1942, khau hieu cua thanh pho la "The City of Flowers"; 48 nam sau, tuc nam 1990, đoi lai thanh "The City of Goodwill", huong ung su kien Goodwell Games đuoc to chuc tai Seattle tai thoi điem đo. Vao ngay 20 thang 10 nam 2006, thap Space Needle đuoc trang hoang boi khau hieu moi "Metronatural". Khau hieu nay la ket qua cua 16 thang rong ra voi 200.000 đo la đuoc chi boi Cuc Su kien va Du khach Seattle. Tai đay, Diec xanh lon la loai chim chinh thuc do Hoi đong Thanh pho binh chon vao nam 2003.


Thanh pho ket nghia Xem them Nha hoc chanh Seattle


Chu thich Lien ket ngoai Trang chinh cua Seattle. (tieng Anh)