Song Thach Han (hay con goi la song Ba Long, song Quang Tri) la con song lon nhat tinh Quang Tri . Đay la con song gan lien voi lich su Quang Tri. Tai vung ha nguon thi song Thach Han noi voi song Ben Hai qua song Canh Hom, va noi voi song O Lau qua song Vinh Đinh, nen co the xep chung ra "he thong song Ben Hai–Thach Han–O Lau".


Đac điem Song co chieu dai 155 km, bat nguon tu day nui Truong Son o phia Tay tinh Quang Tri va đo ra Bien Đong qua Cua Viet. Dong thuong nguon cua song Thach Han tren đia ban huyen Đakrong co ten la song Đakrong va đoan qua thung lung Ba Long con đuoc goi la song Ba Long. Song co luu luong dong chay trung binh nam khoang 130 m³/giay. Song co 37 phu luu, dien tich luu vuc 2.660 km². Ba phu luu chinh la song Vinh Phuoc, song Rao Quan va song Cam Lo (phan ha nguon goi la song Hieu).
Song Thach Han chay qua phia Tay Nam thi xa Quang Tri (thi xa đuoc hinh thanh tu lang Thach Han), đoan re nhanh cua dong Thach Han la song Vinh Đinh chay qua phia Bac thi xa, tai đay, song bi chan boi đap An Tiem nen luong nuoc khong lon. Đoan qua thi xa Quang Tri song rong 150–200 m, la đuong thuy noi lien Quang Tri len Ba Long, ve Bien Đong (Cua Viet). Tu khi cong trinh thuy loi Nam Thach Han hoan thanh (cuoi thap nien 1970) thi dong song Thach Han mua he can tro đay, co the loi bo qua song o đoan thi xa Quang Tri va nhieu đoan khac; mua lu thi nuoc dang cao ngap toan thi xa do bo kenh thuy loi đong thoi la con đap chan lu lam ngap chi mot phia bac bo kenh. Đe giai quyet tinh trang nay, nam 2006 chinh quyen so tai cho xay dung cac điem tran tren bo đap kenh đe chia lu dong song.


Trong lich su = Thoi Phong kien =
Ve ten goi Thach Han, nguyen ten truoc la Thach Han [石瀚] co the đuoc ly giai rang do o giua nguon co mot mach đa ngam chan ngang song; mach đa nhu mo hoi tiet ra thanh dong chay, ten song đat theo đac điem nay nen moi co ten la Thach Han. Theo Đai Nam nhat thong chi song Thach Han dai khoang 170 dam bao gom ca đau nguon. Voi đo dai nhu vay nen luong phu sa do song tai đen khong nhieu, tru nhung ngay lu lut, nuoc thuong trong xanh nhin thay đay.
Song Thach Han tu xua cho toi nay đeu đuoc coi la mot con song quan trong, la huyet mach giao thong đuong thuy uon luon uyen chuyen qua cach luu vuc đong bang, cac vua lua chinh cua tinh Quang Tri nhu Trieu Phong, Hai Lang lam cho giao thong đuong thuy giua cac đia phuong nay rat thuan loi. Con song cung co y nghia ve mat thuy loi, cung cap nguon nuoc cho cac đong bang xanh tuoi phia duoi ha luu thuoc cac huyen Hai Lang, Trieu Phong, Thi xa Quang Tri, noi ma dong song đi qua.
Sach Đai Nam nhat thong chi viet: ... song Thach Han, tu nguon Vien Kieu o bao Tran Lao (Lao Bao) chay ve Đong, đen tuan Nguu Tat, co khe Tra Ne đen tu phia Bac chau Lang Thin (tuc la phia Bac Muong Phin, khoang Sepone, Sa Van Na Khet ngay nay) chay vao, lai chay ve phia Đong đen huyen Thanh Hoa, co khe Tam Luu tu phia Bac chay vao, queo tiep ve phia Đong, qua phia Bac tinh thanh Quang Tri thi mang ten song Thach Han, đen nga ba Co Thanh chia lam hai nhanh: 

Mot nhanh chay len Đong Bac đen nga ba Phu Ong, gap song Ai Tu (Vinh Phuoc) o phia Tay chay vao, qua huyen Đang Xuong (tuc Trieu Phong ngay nay), roi nga ba Đai Đo (tuc nga ba Tuong) gap song Đieu Ngao tu huyen Thanh Hoa (Song Đieu Ngao qua cua Đieu Ngao, đen xa Cam Lo thi goi la song Cam Lo.), roi qua nga ba Giao Liem đo ra cua Viet.
Mot nhanh chay xuong Đong Nam, chay vao song Vinh Đinh huyen Phong Đien, gap song NHung (Mai Đan) tu phia Tay toi, roi theo huong Nam toi huyen ly Phong Đien thi gap song O Lau (Thac Ma), sau đo chay ve phia Tay ra pha Tam Giang.


= Trong chien tranh =
Chien dich Xuan – He nam 1972 trong chien dich Quang Tri, dong song Thach Han chung kien nhieu ky cong bam cau, bam song, mo đuong Nam tien duoi mua bom bao đan cua cac chien si bo đoi Viet Nam. Tu 28 thang 6 đen 15 thang 9 nam 1972 khi quan Giai phong bam chot ngan chan cuoc tien cong tai chiem Thanh co Quang Tri, cung nhu đe tao suc ep cho ban hoi nghi Paris, ho đa tiep te nhan luc, vu khi qua con song nay. So luong lon bo đoi, can bo, vu khi, ke ca qua cap cung đuoc dan quan, bo đoi đua vuot ngang long song, tien vao tran đia Thanh co. Duoi mat đo hoa luc day đac khung khiep cua quan My, đa co rat nhieu nguoi linh vinh vien nam lai noi đay song o đo tuoi moi muoi tam đoi muoi. Rieng tran Thanh co khi vuot song đa thiet hai khoang hon 1000 chien si, tu đo, dong song Thach Han con đuoc nguoi dan đia phuong goi la dong song Hoa Đo.


Trong tho ca Cuu chien si Quan Giai phong mien Nam Viet Nam Le Ba Duong trong lan quay lai Thanh co Quang Tri ket be hoa tha xuong dong Thach Han, con song đang chua trong long no hang tram linh hon liet si đong đoi, đa sang tac nhung cau tho noi tieng:

Đo len Thach Han oi... cheo nhe
Đay song con đo ban toi nam
Co tuoi đoi muoi thanh song nuoc
Vo yen bo mai mai ngan nam


Hinh anh Chu thich Xem them Song Canh Hom
Song Ben Hai
Song Vinh Đinh
Song Cam Lo
Song Đakrong
Song Xe Pon
Song O Lau
Se Banghieng


Lien ket ngoai