Trao đoi oxy qua mang ngoai co the hay ECMO (tieng Anh: extracorporeal membrane oxygenation hoac extracorporeal life support (ECLS)) la mot phuong phap ho tro su tuan hoan va ho hap khi tim hoac phoi hay ca hai đeu khong the hoat đong binh thuong. Cong nghe nay (ECMO) co the thay the tim hoac phoi hay ca hai trong mot thoi gian ngan.
Tre em la đoi tuong đuoc su dung chu yeu, tuy nhien voi truong hop nguoi lon bi suy tim, suy ho hap thi van co the su dung nhu binh thuong. ECMO đua mau ra ben ngoai co the, sau đo loai bo carbon dioxide va them oxy vao te bao hong cau. Tom lai, cong nghe nay đuoc su dung đe đieu tri cac ca benh trong giai đoan cuoi hoac suy tim, suy ho hap nghiem trong. Ngay nay o mot so trung tam đieu tri, ECMO con đuoc su dung khi benh nhan ngung tim nham keo dai su song đe cac y bac si tim ra nguyen nhan gay ngung tim.


Su dung trong y te Cac truong hop su dung ECMO trong đieu tri đa đuoc To chuc Ho tro Su song Ngoai Co the (ten tieng Anh: Extracorporeal Life Support Organization) xuat ban va cong bo, chu yeu la cac truong hop benh nhan bi suy tim hoac suy ho hap. Ngoai ra, mot so truong hop duoi đay co the đuoc can nhac đe su dung ECMO:

Suy ho hap neu ty le suc cang oxy o đong manh va oxy hit vao (PaO2 / FiO2) nho hon 100 mmHg mac du may tho đa đuoc su dung het cong suat.
Suy ho hap do nong đo carbon dioxide cao bat thuong voi pH trong đong mach nho hon 7,20
Soc tim
Ngung tim
Tim gap van đe sau khi phau thuat tim
Dung đe duy tri su song trong khi cay ghep tim hoac đat mot thiet bi ho tro tam that hay ghep phoi
Tuy mang nhieu tranh cai nhung dung ECMO đe đieu tri soc do nhiem trung van đang đuoc nghien cuu
Ha than nhiet, voi nhiet đo tu 24 đen 28 °C va bat on tim, hoac voi nhiet đo duoi 24 °C.


= Ket qua =
Trong cac ban bao cao dua tren khoang 51.000 nguoi đa đieu tri bang ECMO cho thay cac ca suy ho hap o tre so sinh song sot voi ty le 75%, suy ho hap o tre em la 56% va suy ho hap o nguoi lon la 55%. Va voi cac ca suy ho hap cap tinh, ty le song sot se dao đong tu 50 đen 70% neu su dung ECMO.


Chong chi đinh Hau het cac truong hop chong chi đinh mang tinh tuong đoi, co the bi bo qua viec su dung ECMO đe đieu tri cho cac benh nhan khac. Cac truong hop ay la:

Cac đieu kien đa co tu truoc lam anh huong đen chat luong cuoc song (tinh trang cua he than kinh trung uong, benh ac tinh giai đoan cuoi, nguy co xuat huyet toan than voi thuoc chong đong mau).
Tuoi tac va kich thuoc co the.
Cac ca benh nang o nhung nguoi qua yeu, đa đuoc đieu tri nhung qua lau, hoac đa chan đoan la tu vong.


Phan loai Co hai loai pho bien nhat la ECMO tinh mach-đong mach (VA) va ECMO tinh mach-tinh mach (VV). Trong ca hai phuong thuc tren, mau đuoc đua ra ben ngoai co the tu he thong tinh mach đuoc them oxy roi tra ve co the. Trong VCM ECMO, mau đuoc tra ve he đong mach va trong VV ECMO mau đuoc tra ve tinh mach. Tuy nhien, VV ECMO chi ho tro viec ho hap, khong ho tro cho tim.


= Tinh mach-đong mach =
O phuong phap nay, nguoi ta đat mot ong thong tinh mach vao tinh mach đui ben trai hoac ben phai đe lay mau ra ben ngoai va mot ong thong đong mach vao đong mach đui ben trai hoac ben phai đe tra mau vao co the. Vi tri cua đau ong thong tinh mach đui phai đuoc giu o ngay gan đuong giao nhau cua tinh mach chu duoi va tam nhi phai, trong khi đau cua ong đong mach đui phai o trong đong mach chau. O nguoi lon, viec tiep can đong mach đui đuoc uu tien vi viec chen vao đon gian hon o tre nho.


= Tinh mach-tinh mach =
O phuong phap nay, nguoi ta đat mot ong thong vao tinh mach đui đe đua mau ra va tinh mach canh trong ben phai đe tra mau ve. Ngoai ra, mot ong thong hai co đau đuoc đua vao tinh mach chu tren va tinh mach duoi rut ​​mau ra va đua mau tro lai tam nhi phai sau khi đuoc them oxi.


Luu y VV ECMO thuong đuoc su dung cho suy ho hap, trong khi VA ECMO đuoc su dung cho suy tim.
Trong VV ECMO, toc đo mau cang cao cang tot vi no ho tro viec trao đoi oxi. Nhung nguoc lai, trong VA ECMO toc đo mau phai đu cao đe co đu ap luc va đo bao hoa oxyhemoglobin tinh mach (đo tren mau thoat) nhung đu thap đe đam bao luong mau đuoc đua ra.
Neu chat long trong co the benh nhan qua tai, bien phap loi tieu tich cuc se đuoc thuc hien đen khi on đinh tren ECMO. Nguoc lai, bien phap sieu loc co the đuo thuc hien de dang trong khi benh nhan đang duy tri su song bang ECMO.
Khi mau ra khoi tam that trai co the hinh thanh mau đong do chuc nang cua tam that trai bi suy giam.
Sau khi benh nhan đa on đinh, can đo đo bao hoa oxy trong mau đuoc rut ra tu tinh mach.


Bien chung = Than kinh =
Hau qua pho bien o nguoi lon đuoc đieu tri bang ECMO la chan thuong than kinh, co the bao gom xuat huyet duoi mang nhen, nhoi mau, thieu mau cuc bo o vung nhay cam cua nao, nao thieu oxy cuc bo, hon me khong giai thich đuoc, va chet nao. Kha nang xuat huyet la tu 30-40% do thuoc chong đong mau chua heparin đuoc truyen vao lien tuc lam roi loan chuc nang cua tieu cau. Khac phuc viec phau thuat, duy tri so luong tieu cau lon hon 100000/mm3.


= Mau =
Tieu cau trong mau se bi giam do thuoc chong đong mau heparin, đe khac phuc, su dung thuoc chong đong khong co heparin.
Ngoai ra, co mot luu luong mau nguoc dong trong đong mach chu va đi xuong ngay ca khi đong mach đui va tinh mach đang noi voi may ECMO. Neu vi tri ong cua đau ong thong khong duy tri o vi tri cu se xay hien tuong u mau co the gay ra cac cuc mau đong.


= Sinh non =
Neu tre duoi 32 tuan tuoi se khong đuoc su dung ECMO đe duy tri su song do rui ro xuat huyet noi so la rat cao.


= Nghien cuu =
Mot nghien cuu nam 2014 đa tim ra mot khang the uc che yeu to XIIa ma khong lam tang nguy co xuat huyet trong khi đang duy tri su song bang ECMO.
Cac thi nghiem tren đong vat so sinh cho thay rang đieu tri ECMO co the dan đen qua trinh chet rung te bao cua te bao ruot lam ton hai, anh huong đen hang rao niem mac ruot va su di chuyen cua vi khuan. Đieu nay co the giai thich muc đo nghiem trong cua hoi chung đap ung viem he thong o tre so sinh.
Viec su dung ECMO tren xac chet se tang ty le song cua cac co quan cay ghep.


Tham khao