Huyen thoai đam sau lung Viet Nam (tieng Anh: Vietnam stab-in-the-back myth) khang đinh rang that bai cua My trong chien tranh Viet Nam la do nhung nguoi My phan đoi chien tranh gay ra. Nhung nguoi ung ho huyen thoai nay đien hinh la nhom thuoc phe canh huu trong chien tranh va đo loi that bai nay cho cac nha hoach đinh chinh sach dan su, gioi truyen thong, nhung nguoi bieu tinh phan chien, Quoc hoi Hoa Ky, nhung nguoi theo chu nghia cap tien va Đang Dan chu. Thuat ngu "đam sau lung" đuoc lay tu huyen thoai đam sau lung cua Đuc, trong đo tuyen bo chinh cac luc luong noi bo đa gay ra that bai cho nuoc Đuc trong The chien thu nhat. Khong giong nhu huyen thoai cua Đuc, huyen thoai cua My khong co khong khi bai Do Thai. Jeffrey Kimball viet rang that bai cua My "đa tao ra mot huyen thoai manh me ve su phan boi, tuong tu nhu huyen thoai nguyen mau Dolchstoßlegende cua nuoc Đuc thoi hau The chien thu nhat".
Huyen thoai nay la mot "phien ban manh me hon cua lap luan rang hoat đong phan chien đa khuyen khich ke thu, cho rang suc manh cua phong trao phan chien cuoi cung bieu hien hanh đong phan boi cua su phan quoc, gay ra that bai cho mot chien thang le ra đa co the đat đuoc".


Boi canh Nhung loi buoc toi tuong tu đa đuoc đua ra trong suot lich su Hoa Ky. Trong Chien tranh nam 1812, canh dieu hau chien tranh cao buoc nhung nguoi ung ho Đang Lien bang o New England la "hoat đong gan nhu phan quoc" dan đen that bai trong viec chinh phuc Canada. Cac nha binh luan canh huu cung tuyen bo Tong thong Franklin D. Roosevelt đa "ban đung" Ba Lan va Trung Hoa Dan Quoc thong qua Hoi nghi Yalta va đo loi cho Tong thong Harry S. Truman va Ngoai truong Dean Acheson ve nhung that bai trong Chien tranh Trieu Tien. Thuong vong tang cham trong Chien tranh Viet Nam sau khi trien khai quan chien đau vao nam 1965 đa dan vuot qua muc thuong vong cua chien tranh Trieu Tien vao nam 1968.


Phat trien Trong thoi gian dien ra chien tranh, cac cuoc đieu tran lien quan đen tien trinh cua cuoc chien đa đuoc to chuc tai Thuong vien Hoa Ky. Tai cac phien đieu tran cua Tieu ban Đieu tra Du bi cua Thuong vien (Senate Preparedness Investigating Subcommittee (SPIS)), cac tuong linh đa lam chung rang that bai cua cuoc chien nam 1967 la do su kiem ham dan su qua muc đoi voi viec lua chon muc tieu trong cuoc nem bom mien Bac Viet Nam, va tieu ban đa đong y voi đieu nay. Joseph A. Fry cho rang Hoi đong Tham muu truong Lien quan va SPIS đo loi cho gioi truyen thong va nhung nguoi bieu tinh phan chien vi đa xuyen tac cuoc chien, tao ra huyen thoai đam sau lung.
Mac du đong đao cong chung My chua bao gio ung ho cuoc chien, nhung Tuong William Westmoreland van đo loi cho gioi truyen thong My vi đa khien đat nuoc tro nen chong lai cuoc chien sau cuoc Tong tan cong Tet Mau Than nam 1968. Cau chuyen đo đa đuoc tiep noi boi cac tac gia sau nay nhu Guenter Lewy va Norman Podhoretz. Mot nghien cuu uoc tinh rang cho đen khi xay ra cuoc tan cong, cac chuyen gia nguoi My ung ho chinh sach chien tranh cua chinh phu la bon đau mot va sau đo, ho đoi thanh phan đoi voi ty so hai đau mot. Nhieu sach giao khoa lich su ghi rang cuoc tan cong đuoc noi tiep theo sau boi lan song du luan quay lung lai voi chien tranh, va mot so khac đe cap phan chien bang viec đua tin tren cac phuong tien truyen thong. Mot yeu to khac cua huyen thoai lien quan đen Hiep đinh Paris 1973 đua ra cach giai thich cho rang su can tro cua Quoc hoi đa ngan can Hoa Ky thuc thi cam ket hiep đinh. Theo su gia Nguyen Thi Lien Hang, cach giai thich nay "it nhieu đa bi hau het cac hoc gia trong linh vuc nay bac bo," nhung no van ton tai trong dien ngon pho bien.
Nam 1978 va 1979, ca Nixon va Kissinger lan luot xuat ban nhung cuon hoi ky ban chay nhat dua tren viec tiep can cac tai lieu van con đuoc phan loai, va theo nha su hoc Ken Hughes đa triet tieu ly thuyet khoang thoi gian phu hop thay vao đo đe cao su noi troi cua huyen thoai đam sau lung.
Nam 1982, Harry G. Summers Jr. viet ve y tuong rang luc luong noi bo đa gay ra that bai o Viet Nam la "mot trong nhung cach giai thich đon gian hon cho that bai cua chung ta... su tron tranh that bai nay lai hiem khi dan ra boi cac tuong linh. Huyen thoai đam sau lung khong bao gio phat trien sau chien tranh Viet Nam." Mac du vay, nha su hoc Ben Buley đa viet rang cuon sach cua Summers thuc su la mot trong nhung dan giai quan trong nhat cua huyen thoai duoi mot hinh thuc tinh vi, khi ma quan đoi bi chi trich nhung trach nhiem chinh cho that bai lai nam o cac nha hoach đinh chinh sach dan su.
Trong cuon sach cua tac gia Jerry Lembcke vao nam 1998, The Spitting Image: Myth, Memory, and the Legacy of Vietnam ong đa so sanh huyen thoai đam sau lung voi huyen thoai nhung cuu binh tro ve đa bi nhung nguoi bieu tinh phan chien phi nho va lang ma (khong he co chuyen phi nho nao đa tung đuoc chung minh). Theo Lembcke, huyen thoai đam sau lung pho bien hon trong chien tranh va huyen thoai nho chi noi tieng vao nhung nam 1980. Trong cuon sach nam 2001 The Culture of Defeat: On National Trauma, Mourning, and Recovery, tac gia Wolfgang Schivelbusch phu nhan su ton tai cua mot huyen thoai đam sau lung Viet Nam co the so sanh voi huyen thoai cua Đuc. Mac du ong viet rang luan đieu cua mot so nguoi My "kha giong voi loi le cua nhung nguoi Đuc canh huu trong thoi Cong hoa Weimar", ong lap luan rang Chien tranh Viet Nam "khong keo theo su sup đo cua quoc gia, .... khong keo theo mot su si nhuc tuong tu nhu cua Hiep uoc Versailles .... [va] khong lam phan cuc quoc gia hay dan đen noi chien". Giao su Jeffrey Kimball tra loi Schivelbusch "hau nhu khong chinh xac trong moi đieu." Kimball viet rang huyen thoai đam sau lung đa song lai trong cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 2004, khi đo ung cu vien John Kerry bi chi trich vi phan đoi chien tranh sau khi tro ve tu Viet Nam.
Nam 2004, Charles Krauthammer viet mot bai bao tren to The New Republic rang phat thanh vien Walter Cronkite đa khien My bai tran: "Mot khi noi la thua, no đa thanh hien thuc". Vao nam 2017, David Mikics đa viet rang "lap luan huyen thoai đam sau lung Viet Nam hien nay phan lon đa chet."


Xem them Hoi chung Viet Nam


Tham khao Đoc them Beattie, Keith (2000). "Stab Wounds". The Scar That Binds: American Culture and the Vietnam War (bang tieng Anh). NYU Press. tr. 21–. ISBN 978-0-8147-8610-9.
Haines, Harry (1989). "Disputing the Wreckage: Ideological Struggle at the Vietnam Veterans Museum". Vietnam Generation. Quyen 1 so 1. Ban goc luu tru ngay 27 thang 10 nam 2021. Truy cap ngay 22 thang 6 nam 2022.
Young, Richard (2017). "The "Real Victims" of the Vietnam War: Soldier versus State in American Comic Books". The Journal of Popular Culture. Quyen 50 so 3. tr. 561–584. doi:10.1111/jpcu.12548.