Magnesi (tieng Viet: Magie, Latinh: Magnesium) la nguyen to hoa hoc trong bang tuan hoan nguyen to co ky hieu Mg va so nguyen tu bang 12.


Thuoc tinh Magnesi la kim loai tuong đoi cung, mau trang bac, nhe (chi nang khoang 
  
    
      
        
          
            
              2
              3
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\tfrac {2}{3}}}
  
 nhom neu cung the tich) bi xin nhe đi khi đe ngoai khong khi. O dang bot, kim loai nay bi đot nong va bat lua khi đe vao cho am va chay voi ngon lua mau trang. Khi o dang tam day, no kho bat lua, nhung khi o dang la mong thi no bat chay rat de. Khi đa bat lua, rat kho dap, no co the chay trong nito (tao ra magnesi nitride) va ca trong carbon dioxide. Magnesi khong tan trong nuoc nhung nuoc nong đun soi thi co the hoa tan Magnesi.


Lich su Ten goi cua no co nguon goc tu tieng Hy Lap, khi chi toi mot khu vuc o Thessaly goi la Magnesia. Nguoi Anh Joseph Black nhan ra magnesi la mot nguyen to vao nam 1755, Nam 1808, Sir Humphrey Davy bang đien phan đa co lap đuoc kim loai magnesi nguyen chat tu hon hop cua magnesia va HgO. Nam 1831, A. A. B. Bussy đieu che đuoc no trong dang co ket. Magnesi la nguyen to pho bien thu 8 trong vo Trai Đat. No la mot kim loai kiem tho, vi the khong ton tai trong tu nhien o dang đon chat. No đuoc tim thay trong cac khoang chat nhu magnesit, dolomit v.v.


Ung dung No đuoc su dung đe lam cho hop kim nhe ben, đac biet la cho nganh cong nghiep hang khong vu tru, va cung đuoc su dung trong flashbulbs va phao hoa boi vi no đot chay voi mot ngon lua trang ruc ro.
Cac hop chat cua magnesi, chu yeu la magnesi oxide, đuoc su dung nhu la vat lieu chiu lua trong cac lo san xuat sat va thep, cac kim loai mau, thuy tinh hay xi mang. Magnesi oxide va cac hop chat khac cung đuoc su dung trong nong nghiep, cong nghiep hoa chat va xay dung. No đuoc su dung đe tao cac hop kim nhom - magnesi dung trong san xuat vo đo hop, cung nhu trong cac thanh phan cau truc cua o to va may moc. Ngoai ra magnesi kim loai con đuoc su dung đe khu luu huynh tu sat hay thep.
Cac cong dung khac:

Magnesi, giong nhu nhom, la cung va nhe, vi the no đuoc su dung trong mot so cac thanh phan cau truc cua cac loai xe tai va o to dung tich lon. Đac biet, cac banh xe o to cap cao đuoc lam tu hop kim magnesi đuoc goi la mag wheels (tieng Anh, nghia la banh xe magnesi).
Cac tam khac quang hoc trong cong nghiep in.
Nam trong hop kim, no la quan trong cho cac ket cau may bay va ten lua.
Khi pha them vao nhom, no cai thien cac tinh chat co-ly, lam nhom de han va de che tao hon.
La tac nhan bo sung trong cac chat no thong thuong va su dung trong san xuat gang cau.
La chat khu đe san xuat urani tinh khiet va cac kim loai khac tu muoi cua chung.
Magnesi hydroxide Mg(OH)2 đuoc su dung trong sua magnesi, magnesi chloride va magnesi sulfat trong cac muoi Epsom va magnesi citrat đuoc su dung trong y te.
Magnesi oxide đuoc dung đe tao ra lo suoi va lo luyen kim vi nhiet đo nong chay cua no la rat cao.
Bot magnesi carbonat (MgCO3) đuoc su dung boi cac van đong vien đien kinh nhu cac van đong vien the duc dung cu va cu ta, đe cai thien kha nang nam chat dung cu.
Magnesi stearat la chat bot mau trang de chay voi cac thuoc tinh boi tron. Trong cong nghe duoc pham no đuoc su dung trong san xuat cac vien thuoc nen, đe ngan cho cac vien nen khong bi dinh vao thiet bi trong qua trinh nen thuoc.
Cac su dung khac bao gom đen flash trong nhiep anh, phao hoa, bao gom ca bom chay.


Nguon Kim loai nay đuoc san xuat thong qua đien phan magnesi chloride nong chay, thu đuoc tu cac nguon nuoc man, nuoc suoi khoang hay nuoc bien. Mac du magnesi đuoc tim thay trong hon 60 khoang chat, nhung chi co dolomit, magnesit, bruxit, cacnalit, bot tan, va olivin la co gia tri thuong mai.
Co lap:

cathode: Mg2+ + 2e- → Mg
anode: 2Cl- → Cl2 (khi) + 2e-


Hop chat trong co the song Magnesi huu co la quan trong cho ca thuc vat va đong vat. Chat diep luc (Chlorophyll) la cac porphyrin co magnesi o trung tam. Khau phan dinh duong cua nguoi lon la 300-400 mg/ngay, phu thuoc vao tuoi tac, gioi tinh, trong luong. Nhieu loai enzyme can co cation magnesi cho cac phan ung xuc tac cua chung, đac biet la cac enzyme su dung ATP. Khong đu magnesi trong co the sinh ra cac chung co that co, va no lien quan đen cac chung benh tim mach (cardiovascular), tieu đuong, huyet ap cao va loang xuong. Su thieu hut cap tinh la hiem hon.


Cac nguon thuc an Cac loai rau xanh nhu rau bi na (spinach) cung cap nhieu magnesi vi nguyen tu trung tam cua chat diep luc la magnesi. Cac loai qua hach, hat, mot so ngu coc la nguon cung cap magnesi.
Viec an uong nhieu loai thuc an khac nhau se cung cap tuong đoi đay đu magnesi cho co the.
Magnesi trong cac loai luong thuc, thuc pham che bien qua ky thong thuong bi mat nhieu magnesi. Vi du, banh mi trang thong thuong co it magnesi hon banh mi đen vi cam va phoi giau magnesi đa bi loai bo khi lam trang bot mi.
Nuoc co the cung cap magnesi, nhung luong magnesi nay thuong nho va dao đong theo nguon nuoc. Nuoc "cung" chua nhieu magnesi hon nuoc "mem". Cac nghien cuu ve dinh duong khong tinh đen luong magnesi nay, va do vay co the dan đen viec tinh khong đay đu luong magnesi can thiet cho co the.
Duoi đay la mot so loai thuc an va luong magnesi chung co:

Rau bi na (1/2 chen) = 80 miligam (mg)
Dau lac (2 thia che) = 50 mg
Cac loai đau mat đen (1/2 chen) = 45 mg
Sua, it beo (1 cup) = 40 mg


Đong vi 24Mg la đong vi on đinh co ung dung trong đia chat hoc, tuong tu nhu 26Al.24Mg la san pham phan ra cua 26Al, co chu ky ban ra 717.000 nam. Su giau co cua 24Mg on đinh đuoc tim thay trong mot so thien thach chondrit carbon giau Ca-Al. Su pho bien bat thuong cua 26Mg la do su phan ra cua 26Al trong cac thien thach nay. Vi the, thien thach phai đuoc tao ra trong tinh van truoc khi 26Al phan ra. Vi đieu nay, cac manh vo thien thach la nhung vat the gia nhat trong he Mat Troi va chung chua thong tin ve lich su cua he Mat Troi trong giai đoan đau tien cua no.


Canh bao Magnesi kim loai va hop kim la rat de chay trong dang nguyen chat va de chay khi o dang bot. Magnesi phan ung va giai phong nhiet rat nhanh khi tiep xuc voi khong khi hay nuoc va cat, Mg co tinh khu rat manh, nen co the "lay Oxi" tu khong nhung H2O, CO2, ma ca trong cat (SiO2) :
2Mg (ran) + SiO2 (ran) → 2MgO (ran) + Si (ran)
Can phai đeo kinh khi lam viec voi magnesi. Anh sang trang choi loa cua magnesi co the lam ton thuong mat. Khong đuoc dung nuoc đe dap ngon lua chay do magnesi, vi no lam ngon lua chay to hon, theo phan ung sau:
Mg (ran) + 2H2O (long) → Mg(OH)2 (dung dich) + H2 (khi)
Cac binh cuu hoa chua dioxide carbon CO2 cung khong đuoc dung do magnesi chay trong carbon dioxide :
2Mg (ran) + CO2 (khi) → 2MgO (ran) + C (ran)
Phai dap lua bang cac binh cuu hoa bang hoa chat kho cap D (neu co) hoac dung bot phu vao đe dap lua do Magnesi gay nen
Muc cao nhat theo DRI đe hap thu magnesi la 350 mg/ngay. Trieu chung chung cua thua magnesi la tieu chay. Khong đuoc cap cho tre em cac loai hinh thuoc chua magnesi.


Lien ket ngoai WebElements.com – Magnesium
EnvironmentalChemistry.com – Magnesium
Magnesium Deficiency Luu tru ngay 16 thang 2 nam 2005 tai Wayback Machine
The Magnesium Website
Magnesium Luu tru ngay 9 thang 12 nam 2004 tai Wayback Machine
Dietary Reference Intake Luu tru ngay 27 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Dietary Magnesium Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine


Chu thich