Quoc gia Viet Nam (tieng Phap: Etat du Viet Nam) la mot chinh phu thuoc Lien bang Đong Duong thuoc Lien hiep Phap, tuyen bo chu quyen toan bo lanh tho Viet Nam, ton tai trong giai đoan tu giua nam 1948 đen 1955. Thu đo đat tai Sai Gon, nhung quoc truong Bao Đai lai song va lam viec tai Đa Lat.
Quoc gia Viet Nam đuoc thanh lap theo mot thoa thuan nam 1949 giua Bao Đai (cuu hoang cua nha Nguyen) va Tong thong Phap. Ve mat phap ly, co quan điem cho rang ban thoa thuan nay bi xem la bat hop phap, do Bao Đai đa thoai vi tu ngay 25/8/1945 va chi con la mot cong dan binh thuong nen ong ta khong co tu cach phap ly đe thay mat đat nuoc ky thoa thuan voi Phap (Trong khi đo Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa do Ho Chi Minh lam Chu tich đang tien hanh khang chien chong Phap). Viec thanh lap Quoc gia Viet Nam bi chinh quyen  Viet Nam Dan chu Cong hoa coi nhu mot chieu bai cua thuc dan Phap, nham thanh lap chinh phu bu nhin đe hop thuc hoa viec xam luoc Viet Nam. Vi viec thoa hiep voi Phap, Bao Đai đa bi toa an Viet Nam Dan chu Cong hoa ket an phan quoc tu nam 1948.
Ve hinh thuc, quoc gia nay gan nhu la mot nuoc quan chu chuyen che do chua co Hien phap va Quoc hoi voi Quoc truong la cuu hoang Bao Đai (tuong tu nha nuoc Lao va Campuchia đuoc Phap cong nhan ngay sau đo). Trong thuc te thi quyen cai tri van thuoc ve Phap, voi Cao uy Phap kiem soat tai chinh, thuong mai, quan su va chinh sach đoi ngoai cua Quoc gia Viet Nam.
Thang 6/1954, sau that bai o tran Đien Bien Phu, Phap rut quan khoi Viet Nam va ky tat mot hiep uoc du đinh trao tra đoc lap cho Quoc gia Viet Nam, nhung voi viec Hiep đinh Geneve dien tien qua nhanh va đuoc ky chinh thuc giua Phap va Viet Nam Dan chu Cong hoa, ban hiep uoc ky tat cua Quoc gia Viet Nam đa khong bao gio đuoc hoan thanh. Co quan điem cho rang chinh phu Phap chi coi Quoc gia Viet Nam la mot cong cu phuc vu cho ho, nen Phap đa đam phan va ky Hiep đinh Geneve voi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa chia đoi đat nuoc ma khong can tham khao y kien Quoc gia Viet Nam.
Tu nam 1954, theo thoa thuan cua Hiep đinh Geneve, chinh quyen va cac luc luong quan su cua Lien Hiep Phap (bao gom Quoc gia Viet Nam) theo quan đoi Phap tap ket vao mien Nam Viet Nam. Sau mot cuoc trung cau dan y gay tranh cai vao nam 1955 đe phe truat Quoc truong Bao Đai, Thu tuong Ngo Đinh Diem tro thanh Quoc truong. Sau đo Quoc truong Ngo Đinh Diem to chuc bau quoc hoi cho Quoc gia Viet Nam. Quoc hoi nay đa ban hanh Hien phap, đoi ten Quoc gia Viet Nam thanh Viet Nam Cong hoa.


Lich su = Boi canh chinh tri =
Cuoi nam 1946, sau khi đam phan giua chinh phu Phap voi chinh phu Ho Chi Minh that bai, chien tranh Đong Duong bung no. Nguoi Phap đa vap phai su chong tra quyet liet cua Viet Nam, ma luc luong manh nhat la Viet Minh do lanh tu Đang cong san Đong Duong Ho Chi Minh lanh đao, khi đo đa lap ra Nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cuoc hanh quan Lea nam 1947 voi muc đich chinh truy bat cac lanh đao Viet Nam Dan chu Cong hoa that bai. Chinh quyen Phap khong đat đuoc muc tieu cung nhu khong đu luc đe tiep tuc tan cong, đong thoi chiu ap luc cua du luan quoc te đoi cham dut chien tranh va trao tra đoc lap cho nhan dan Đong Duong. Phap buoc phai tim mot giai phap chinh tri phu hop voi loi ich cua Phap va chien luoc "ngan chan chu nghia cong san" cua khoi cac nuoc tu ban phuong Tay trong đo co Phap.
Nam 1947, cuu trum mat tham Phap o Đong Duong la Cousseau đa tiep xuc voi Bao Đai tai Hong Kong, ngo y rang Phap se ho tro ong ve nuoc nam quyen, hinh thanh nen "giai phap Bao Đai". Co y kien cho rang viec nay nham chong lai cuoc chien gianh đoc lap cua Nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, cung co y kien cho rang giai phap Bao Đai đuoc đua ra nham phan ung voi phong trao giai phong dan toc tai cac thuoc đia va phong trao cong san chong chu nghia thuc dan tai Đong Duong. Con ban than Bao Đai sau nay nhan xet rang "Cai đuoc goi la giai phap Bao Đai hoa ra la giai phap cua nguoi Phap."
Theo co quan tinh bao Phap thi chinh Bao Đai đa yeu cau ho giup đo sau khi đa tieu pha sach tien bac khi o Hong Kong. Thay Bao Đai chiu nhan tien, cac phai vien Phap tiep tuc ho tro tai chinh cho ong, cu moi thang Phap lai cap cho Bao Đai 5.000 đola Hongkong. Bao Đai tro lai cuoc song xa hoa, tieu xai phung phi. Cousseau, nguoi phu trach cap tien, noi voi nha bao Lucien Bodard: "Toi tin sap thanh cong đen noi vi Bao Đai rat can tien. Đo la mot ong vua tam thuong, bi phe truat, khong co tien tieu, khong co hoai bao gi. Ong ta đang trong canh gan nhu khon cung. Thuc te đo la mot cong viec khong de dang chut nao. Toi đa đem đen hang trieu bac, ma van khong đu [...]. Tro lai voi cuoc song an choi xa lang, Bao Đai cang bi loi cuon...". Nha nghien cuu Nguyen Đac Xuan nhan xet "...co van Vinh Thuy von rat nhu nhuoc, khong vuot qua đuoc su tung thieu ve tai chinh va cac cam bay cua mat tham Phap va cac thanh phan than Phap nen ong đa bi đay vao cai the phai tro lai lam bu nhin cho thuc dan Phap, phan boi lai chinh nghia cua quoc gia, chong lai khang chien giai phong dan toc...".
My ung ho nguyen vong đoc lap dan toc tai Đong Nam A trong đo co Viet Nam, nhung voi đieu kien lanh đao cua nhung nha nuoc moi "khong phai la nguoi cong san", ho đac biet ung ho viec thanh lap cac "nha nuoc phi cong san" on đinh trong khu vuc tiep giap Trung Quoc. Theo thuyet Domino, My ho tro nhung quoc gia đong minh tai Đong Nam A vi khong muon "luc luong cong san muon thong tri chau A duoi chieu bai dan toc" . Bang phuong thuc vien tro, My ep Phap phai nhuong bo truoc phong trao chu nghia dan toc tai Viet Nam. Chinh sach cua My la ho tro nguoi Phap chien thang trong cuoc chien chong Viet Minh, sau đo se ep nguoi Phap rut lui khoi Đong Duong. Đap lai, phia Phap nhan đinh la My qua ngay tho khi tin rang Phap se chiu roi bo thuoc đia cua ho, va mot nguoi Phap đa noi thang la "nhung nguoi My ua lo chuyen nguoi khac, ngay tho vo phuong cuu chua, tin tuong rang khi quan đoi Phap rut lui, moi nguoi se thay nen đoc lap cua nguoi Viet xuat hien" .
Nguoi Phap chap nhan mot lo trinh trao quyen tu quyet cho chinh phu ban xu voi đieu kien nguoi lanh đao ma Phap đong y thoa hiep "khong phai la cong san" (hay noi cach khac, chinh phu nay đam bao duy tri cac loi ich cua Phap tai Đong Duong). Theo su gia William Duiker, khau hieu "chong cong san" cua Phap thuc chat la đe xay dung mot chinh quyen ban xu nguoi Viet lam đoi trong voi Viet Minh đe giam suc ep ve kinh te - quan su cho Phap, đam bao loi ich cua Phap cung nhu thuyet phuc My vien tro đe Phap co the tiep tuc đung chan tai Đong Duong. Ban đau, chinh Phap đa đam phan voi Viet Minh va cong nhan Viet Nam la quoc gia tu tri trong Lien hiep Phap bang Hiep đinh so bo Phap-Viet 1946 va Tam uoc Viet - Phap. Nhung thuc su thi ngay tu đau, nguoi Phap cung khong co y ton trong lau dai cac Hiep đinh nay, Phap chi muon tai chiem Đong Duong lam thuoc đia nhu truoc kia. Tuong Leclerc, Tong chi huy Phap o Đong Duong khi đe nghi tiep tuc đam phan đa bi Thong che Charles de Gaulle trach mang: "Neu toi ma đong y may thu nham nhi nay thi đe quoc Phap đa tieu vong lau roi. Hay đoc that ky cau chu trong tuyen bo thang 3 cua Phap ve Đong duong". Khi chien tranh bung no, chien luoc "đanh nhanh thang nhanh" that bai thi Phap moi su dung khau hieu "chong cong san", du chinh ho đa tung chap nhan Viet Minh khong lau truoc đo.


= Thanh lap =

Đau nam 1947, D'Argenlieu bi trieu hoi ve nuoc do bi nguoi Viet Nam va cac đang phai canh ta Phap cam ghet. Truoc ap luc cua cac đang phai canh ta Phap nhu Đang Cong san Phap va Đang Xa hoi Phap, Thu tuong Ramadier - mot đai bieu Xa hoi chu nghia, thong bao rang chinh phu cua ong ung ho nen đoc lap va thong nhat cho Viet Nam: "Đoc lap trong Lien hiep Phap [va] lien minh cua ba nuoc An Nam, neu nguoi dan An Nam mong muon no" va Phap san sang đam phan hoa giai voi nhung đai dien chan chinh cua Viet Nam.
Ngay sau đo, Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep quyet đinh se ung ho Bao Đai đam phan voi Phap ve nen đoc lap cua Viet Nam. Thang 5/1947, Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep cu phai đoan đen Hong Kong gap Bao Đai đe thuyet phuc ong nay thanh lap mot Chinh phu Trung uong va đam phan voi Phap ve nen đoc lap cua Viet Nam. Sau đo, Phap cu đai dien gap Bao Đai đe xuat ve viec đam phan ve nen đoc lap cua Viet Nam va viec thanh lap mot chinh phu Viet Nam đoc lap. Bao Đai đuoc Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep bao gom cac luc luong chinh tri Cao Đai, Hoa Hao, Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi, Đai Viet Quoc dan Đang va Viet Nam Quoc dan Đang hau thuan. Đay la nhung to chuc chinh tri hoac ton giao tung tham gia chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa hay hop tac voi Viet Minh chong Phap nhung do xung đot voi Viet Minh nen chuyen sang ung ho Bao Đai thanh lap Quoc gia Viet Nam.

Ngay 7/12/1947, tai cuoc hop tren tau chien Phap o Vinh Ha Long, Bao Đai va Phap đam phan roi ky ket Hiep uoc So bo Vinh Ha Long. Hiep uoc the hien su đong thuan cua hai ben ve viec thanh lap Quoc gia Viet Nam tren co so nguyen tac đoc lap va thong nhat cua Viet Nam trong Lien hiep Phap. Du vay nghia chinh xac cua tu "đoc lap", quyen han cu the cua chinh phu moi cung nhu vai tro chinh phu nay trong cuoc chien Viet - Phap đang tiep dien khong đuoc xac đinh ro.
Chinh phu hoat đong duoi mot hien chuong lam thoi, chon co vang ba soc đo lam Quoc ky va ban "Thanh nien Hanh Khuc" voi loi nhac moi lam Quoc ca. Quoc gia Viet Nam se co mot quan đoi rieng tuy nhien phai "san sang bao ve bat cu phan nao cua Lien hiep Phap" . Su đoc lap chinh tri cua nha nuoc Quoc gia Viet Nam đuoc quy đinh trong Hiep uoc Vinh Ha Long qua nho nen hiep uoc nay bi Ngo Đinh Diem va ca nhung chinh tri gia trong Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep chi trich. My ung ho viec Phap đam phan voi Bao Đai voi hy vong Chinh phu Bao Đai se gianh lai đa so nhung nguoi Viet Nam theo chu nghia dan toc tu phia Ho Chi Minh.
Do bi cac chinh tri gia trong Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep chi trich, Bao Đai cham dut đam phan voi Phap va đi du lich chau Au trong 4 thang. Nguoi Phap cu cac nha ngoai giao theo Bao Đai đe thuyet phuc ong tiep tuc đam phan va thanh lap Chinh phu. Trong cuon "Bao Đai - hay nhung ngay cuoi cung cua vuong quoc An Nam", Daniel Grandclement nhan xet:

Co le ong (Bao Đai) cung biet ong chang co hau thuan gi đang ke o trong nuoc, cang khong đu suc chong lai khang chien do Ho Chi Minh lanh đao, nhung đa ngap sau trong cuoc song phu phiem huong lac, ong khong the lui lai đuoc nua. Phai ky ket. Thang 1-1948, ong đi gap Cao uy Phap o Geneve...
Thang 1/1948, Cao uy Phap tai Đong Duong E. Bollaert tim gap Bao Đai o Geneve (Thuy Si) đe thuyet phuc ong quay ve Viet Nam đe tiep tuc đam phan va thanh lap Chinh phu. Bao Đai tuyen bo neu Hiep uoc Vinh Ha Long khong đuoc bo sung ong se khong quay ve Viet Nam. Sau đo ong đi Cannes, Paris roi quay ve Hong Kong. Thang 3 nam 1948, Bao Đai va Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep gap nhau tai Huong Cang va đong y thanh lap chinh phu lam thoi do Nguyen Van Xuan đung đau. Ngay 5/6/1948, Quoc gia Viet Nam ky ket voi Phap mot Hiep uoc Vinh Ha Long khac voi noi dung Phap cong khai va trong the cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam. Hiep uoc nay van chua quy đinh cu the cac quyen han cua Quoc gia Viet Nam. Đieu nay se đuoc thoa thuan trong cac cuoc đam phan tiep theo.
Viet Minh chi trich Bao Đai la xau xa, toi loi vi đa lay lai tu nguoi Phap chu "đoc lap" than ky ma Ho Chi Minh đa co gang gianh giat o Fontainebleu khong đuoc. Nhung nguoi Phap co tu tuong thuc dan phan đoi đieu ma ho cho la su đau hang cua Bollaert, đong thoi yeu cau cat Nam Ky ra khoi phan con lai cua Viet Nam, đoi đua Viet Nam quay tro lai che đo Bao ho. Cac chinh tri gia o Paris ra suc tran an nhung nguoi Phap ung ho chu nghia thuc dan va đam bao voi ho rang se khong co gi thay đoi - cuoc chien tranh se khong cham dut. Cac lanh tu Cong hoa Binh dan va nhieu nguoi than can voi Cong hoa Binh dan lai cho rang keo dai chien tranh se het suc co loi va đa đi đen quyet đinh khong đe cho cuoc chien tranh ket thuc som.
Phan ung truoc hanh đong cua Phap va Bao Đai, Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa tuyen bo voi the gioi chi co Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa la chinh phu hop phap duy nhat cua toan the nhan dan Viet Nam, con chinh phu do Bao Đai thanh lap la bat hop phap boi no đuoc lap nen ma khong thong qua bau cu toan dan. Tuyen bo tren nhanh chong nhan đuoc su ung ho khi vao ngay 18-1-1950, nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa va tiep sau đo la Lien Xo cong nhan va đat quan he ngoai giao voi Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Sau đo Bao Đai rut lui khoi cac hoat đong chinh tri va đi chau Au mot lan nua. Ngay 25/8/1948, tu Saint Germain Bao Đai bao cho E. Bollaert biet ong se khong quay ve Viet Nam neu Phap khong huy bo che đo thuoc đia tai Nam Ky va trao tra Nam Ky lai cho Quoc gia Viet Nam cung nhu neu ong khong nhan đuoc su đam bao cua Phap cho Viet Nam đoc lap.
Thang 1 nam 1949, cuoi cung Phap cung thoa hiep truoc đoi hoi cua Bao Đai, gop đat Nam Ky vao Quoc gia Viet Nam. Ngay 8 thang 3 nam 1949, sau nhieu thang đam phan, Tong thong Phap Vincent Auriol va Cuu hoang Bao Đai đa ky Hiep đinh Elysee (1949) tuyen bo thanh lap Quoc gia Viet Nam trong khoi Lien hiep Phap, đung đau la Quoc truong Bao Đai, tuy nhien Quoc gia Viet Nam khong co quyen tu chu ve kinh te, ngoai giao, quan su.
Theo mot phan tich phap ly thi Hiep đinh Elysee la bat hop phap tu ca hai ben ky ket vi nhung ly do sau:

Nguoi Phap khong con tu cach phap ly quoc te o Viet Nam sau khi vua Bao Đai ra Tuyen cao thang 3-1945, theo đo xoa bo nhung hiep uoc ma nha Nguyen ky voi Phap.
Bao Đai cung khong con tu cach phap ly đai dien cho quoc gia, boi ong đa thoai vi ngay 25-8-1945 va chi con la mot cong dan binh thuong.
Chinh phu đai dien cho nuoc Viet Nam khi đo la Viet Nam Dan chu Cong hoa. Moi van ban do cong dan Viet Nam ky voi bat ky chinh phu nao ma khong đuoc phep cua Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa thi đeu vo gia tri.


= Qua trinh xay dung =
Quoc gia Viet Nam luc moi thanh lap (ngay 7/12/1947) het suc non yeu do cac quyen quan trong ve quan su va ngoai giao đeu bi nguoi Phap chi phoi va quyen hanh cao nhat tren thuc te la Cao uy Phap. Tinh đoc lap cua nha nuoc Quoc gia Viet Nam bi nghi ngo khi ma đa so kinh phi duy tri no la do Phap vien tro, cung nhu quan đoi khong co si quan chi huy cap cao nguoi Viet. Phap chi đon gian la đua nhung nguoi linh moi tuyen mo đuoc vao cac quan đoan vien chinh cua Phap, tai đo, nguoi chi huy la cac si quan Phap.
Hai van đe quan trong nhat la ngoai giao va quan đoi cua chinh phu nay thi van do Phap nam giu. Hiep đinh Elysee quy đinh "Trong thoi chien, toan bo cac phuong tien quoc phong bao gom chu yeu boi Quan đoi Viet Nam va quan đoi Lien hiep Phap se đuoc nhap chung, va Uy ban quan su la thanh phan hat nhan cua mot bo Tong Tham muu hon hop ma viec chi đao va chi huy se do mot Si quan cap Tuong cua Phap chiu trach nhiem ve cac chien truong chu yeu o Viet Nam va mot trong cac Tong Tham muu la nguoi Viet Nam". Muc đich nhu tuong Nava đa viet: "...cuoc chien tranh nay phai đuoc chi đao va muon nhu vay su thong nhat hanh đong chinh tri va quan su phai đuoc thuc hien trong hang ngu cua chung ta cung nhu ben đoi phuong đa tung lam... Cuoi cung, toi yeu cau la can phai lam tat ca đe cac quoc gia lien ket (trong đo co Quoc gia Viet Nam) phai thuc su tham gia chien tranh... Đong thoi My phai tu bo y đinh thay the anh huong cua ho" .
Cuoi thang 6 nam 1949, ve danh nghia, Viet Nam chinh thuc thong nhat duoi su quan ly cua Quoc gia Viet Nam (thuc te nhieu vung Viet Nam nam duoi su quan ly cua Viet Nam Dan chu Cong hoa). Phap chuyen giao nhung chuc nang hanh chinh cho Quoc gia Viet Nam mot cach cham chap. Tinh đen đau nam 1950, co 35 quoc gia cong nhan Quoc gia Viet Nam.
Tu thang 6 cho đen thang 10 nam 1950, Quoc gia Viet Nam va Phap hop tai Pau (Phap) đe ban ve viec chuyen giao cac chuc nang quan ly xuat nhap canh, quan he ngoai giao, ngoai thuong, hai quan va tai chinh cho Quoc gia Viet Nam. Tai chinh la van đe gay nhieu tranh cai nhat bao gom viec kiem soat loi nhuan tu hoat đong ngoai hoi. Ket qua tat ca cac chuc nang tren đa đuoc Phap chuyen giao cho Quoc gia Viet Nam. Thu tuong Quoc gia Viet Nam Tran Van Huu sau khi ky thoa thuan voi Phap đa tuyen bo: "Nen đoc lap cua chung toi hien nay that tuyet voi". Cac quan chuc Phap phan nan ve Bao Đai: "Ong ay tap trung qua muc vao viec lay lai tu chung toi nhung gi co the thay vi tim kiem su ung ho tu nhan dan... Lich su se phan xet ong ay vi qua chu tam vao chuyen nay". Tuy nhien nguoi Phap van gianh cho minh quyen quan sat va can thiep đoi voi nhung van đe lien quan đen toan bo Lien hiep Phap. Nguoi Phap con co quyen tiep can moi thong tin nha nuoc, tham du vao tat ca cac quyet đinh cua chinh phu va nhan mot khoan nho tu loi tuc quoc gia cua Viet Nam.
Nhieu nguoi Phap xem đay la mot su tu bo quyen luc tai hai cua Phap tai Viet Nam va la su cao chung cua Phap o Đong Nam A con phai đoan Quoc gia Viet Nam xem nhung ket qua đat đuoc o Pau la mot buoc tien. Theo ho muon gianh đuoc đoc lap hoan toan tu Phap thi phai thuc hien tu tu lau dai va kien nhan. Archimedes L.A Patti nhan xet: "Tat nhien ho (Quoc gia Viet Nam) đa lam, khong bao gio Phap cho Viet Nam đoc lap đe mat Đong Duong. Bao Đai tro ve Viet Nam va cho rang ong ta đa lam het suc minh đe nguoi Phap phai giu loi cam ket. Ong se cho va xem. Co the nguoi My se khich le giup đo. Nhung sau mot ngay o Sai Gon, thay Phap tu choi khong cho ong su dung dinh Norodom, tru so chinh quyen thuoc đia Phap, Bao Đai lien rut lui ve nha o Đa Lat. Su viec nay cho thay ro tinh hinh chang co gi thay đoi ca".
Ngay 8/12/1950, Quoc gia Viet Nam va Phap ky Hiep đinh quan su thanh lap Quan đoi Quoc gia Viet Nam bang cach đat mot so đon vi quan đoi Phap tai Viet Nam duoi quyen chi huy cua Quoc gia Viet Nam. Đen cuoi nam 1950, Phap đa ky ket cac Hiep uoc voi Quoc gia Viet Nam, trao tra cac quyen hanh chinh, ngoai giao, thue quan, quan ly xuat nhap canh... cho nha nuoc nay. Viec chuyen giao quyen kiem soat cac co quan chuc nang cho Quoc gia Viet Nam đuoc thuc hien dan trong nhung nam sau đo. Tuy đa đuoc Phap chuyen giao tat ca cac chuc nang nha nuoc nhung Quoc gia Viet Nam van phai phu thuoc vao vien tro va su bao ve cua quan Phap đe duy tri hoat đong. Vi du, chi rieng viec duy tri quan đoi đa đoi hoi hon 500 ty frang vien tro. Cac hoat đong quan su cua Quoc gia Viet Nam van thuoc quyen chi huy cua Uy ban Quan su ma Tu lenh la mot si quan Phap.
Tuong Georges Revers, Tong Tham muu truong quan đoi Phap, đuoc phai sang Viet Nam đe nghien cuu tinh hinh (thang 5, 6 nam 1949) va sau đo đa viet: "Ho Chi Minh đa co kha nang chong cu lai voi su can thiep cua Phap lau đen nhu the, chinh la vi nha lanh đao Viet Minh đa biet tap hop chung quanh minh mot nhom nhung nguoi thuc su co nang luc... Nguoc lai, Bao Đai đa co mot chinh phu gom đo 20 đai bieu cua toan cac đang phai ma, trong so đo đang manh nhat cung kho ma đem đuoc 25 đang vien" .
Nguoi Phap tri hoan mot cach co tinh toan viec thi hanh thoa hiep Elysee voi Quoc gia Viet Nam. Quan đoi cua ho tiep tuc tham chien tai Viet Nam, nhan vien hanh chinh tiep tuc lam viec o cac cap chinh quyen; Quoc gia Viet Nam chang đuoc trao cho mot chut quyen hanh thuc su nao, nhu bay gio nguoi ta noi, Quoc gia Viet Nam chi la mot su nguy trang cho nen cai tri cua Phap.


= Hiep uoc Matignon =
Thang ba nam 1954, Thu tuong Nguyen Phuc Buu Loc mo cuoc đieu đinh voi Phap ve chu quyen cua Viet Nam đoi hoi Phap phai ky hai Hiep uoc rieng. Hiep uoc thu nhat cong nhan su đoc lap tron ven cua Quoc gia Viet Nam, Quoc gia Viet Nam se tro thanh mot nuoc đoc lap khong bi rang buoc boi Chinh phu Phap. Hiep uoc thu hai se minh đinh quan he giua Viet Nam va Phap. Trong khi đo chien tran o Đong Duong cang tang cuong đo. Su that tran cua Phap tai Đien Bien Phu vao thang Nam cang lam tinh hinh them thuc bach.
Ngay 4/6/1954, truoc khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket 6 tuan, Thu tuong Phap đa ky Hiep uoc Matignon (1954) voi Thu tuong Quoc gia Viet Nam cong nhan Quoc gia Viet Nam hoan toan đoc lap va la thanh vien cua khoi Lien hiep Phap. Theo đo chinh phu Quoc gia Viet Nam se tu chiu trach nhiem voi nhung hiep đinh quoc te đuoc ky boi Chinh phu Phap truoc đo nhung co lien quan toi ho, cung nhu khong con bi rang buoc boi bat cu hiep uoc nao do Chinh phu Phap ky sau nay. Tuy nhien, co y kien cho rang Quoc gia Viet Nam van bi rang buoc boi Lien hiep Phap vi chinh phu nay chi so huu mot vai thuoc tinh cua mot chu quyen đay đu, va đac biet la no phu thuoc vao Phap ve quoc phong. Mat khac, Hiep uoc Matignon chi đuoc ky duoi dang ghi nho giua 2 Thu tuong chu khong phai nguyen thu cao nhat cua 2 ben (Tong thong Phap Rene Coty va Quoc truong Bao Đai). Nhieu nguoi đo loi cho Quoc gia Viet Nam vi ho khong co chu ky trong Hiep đinh, nhung chinh Phap cung tu choi ky vao Hiep uoc đa đuoc thuong thao xong. Bao Đai đa đen Phap tu thang 4 va du đinh rang van đe ky chinh thuc se đuoc giai quyet trong 2-3 tuan, nhung du đinh nay đa tat ngam khi Hiep đinh Geneve dien tien qua nhanh. Sau khi Hiep đinh Geneve đuoc ky, Hiep uoc Matignon đa khong bao gio đuoc hoan thanh. Đac biet, khi chinh quyen cua Thu tuong Joseph Laniel đua van đe trao tra đoc lap cho Quoc gia Viet Nam thi bi Quoc hoi Phap kich liet phan đoi.


= Hiep đinh Geneve =
Vao cuoi thang 4 nam 1954 thi Hoi nghi Geneve bat đau va keo dai đen khi ky Hiep uoc vao ngay 21 thang 7 nam 1954. Đay la Hiep uoc co 9 phai đoan tham du gom Anh, Hoa Ky, Lien Xo, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, Phap, Viet Nam Dan chu Cong hoa, Quoc gia Viet Nam, Lao va Campuchia đe tai thiet hoa binh o Đong Duong; trong cac thanh phan, mot so phai đoan chi tham du ma khong ky vao Hiep uoc. Hiep uoc đinh chi chien su, tam thoi chia Viet Nam thanh hai phan cho hai luc luong Viet Minh va Lien hiep Phap. Ket qua Hiep đinh nay tren thuc te đa bai bo quyen cai tri cua nguoi Phap tren ban đao Đong Duong, cong nhan nen đoc lap cua cac quoc gia ban xu, chinh thuc cham dut che đo thuc dan Phap tai Đong Duong.
Viec đam phan va ky Hiep đinh Geneve do Phap tu tien hanh voi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, Phap cung chang can tham khao y kien tu Quoc gia Viet Nam.
Theo Hiep uoc Geneve 1954, lanh tho nuoc Viet Nam bi tam chia lam hai vung tap ket quan su, lay vi tuyen 17 (doc song Ben Hai) lam gioi tuyen quan su tam thoi. Mien Bac do luc luong Quan đoi Nhan dan Viet Nam kiem soat, mien Nam do luc luong quan đoi Lien hiep Phap, trong đo co Quan đoi Quoc gia Viet Nam kiem soat, sau mot thoi gian, theo đieu khoan cua Hiep đinh Geneve, quan đoi Phap rut dan ve nuoc. Hiep uoc cung quy đinh 300 ngay la thoi gian đe chinh quyen va quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa va Lien hiep Phap hoan thanh viec tap ket. Dan chung đuoc tu do đi lai giua hai mien. Theo Ban tuyen bo cuoi cung sau 2 nam se tien hanh tong tuyen cu thong nhat Viet Nam.
Ong Tran Van Đo, truong đoan đai dien cua Quoc gia Viet Nam tuyen bo se khong ky vao Hiep đinh Geneve voi ly do Hiep đinh gay chia cat Viet Nam va đay Quoc gia Viet Nam vao the nguy hiem. Đai dien phai đoan Quoc gia Viet Nam ra mot tuyen bo rieng: 

"Viec ky hiep đinh giua Phap va Viet Minh co nhung đieu khoan gay nguy hai nang ne cho tuong lai chinh tri cua Quoc gia Viet Nam. Hiep đinh đa nhuong cho Viet Minh nhung vung ma quan đoi quoc gia con đong quan va tuoc mat cua Viet Nam quyen to chuc phong thu. Bo Tu lenh Phap đa tu an đinh ngay to chuc tuyen cu ma khong co su thoa thuan voi phai đoan quoc gia Viet Nam... chinh phu Viet Nam yeu cau Hoi nghi ghi nhan mot cach chinh thuc rang Viet Nam long trong phan đoi cach ky ket Hiep đinh cung nhung đieu khoan khong ton trong nguyen vong sau xa cua dan Viet. Chinh phu Viet Nam yeu cau Hoi nghi ghi nhan rang Chinh phu tu danh cho minh quyen hoan toan tu do hanh đong đe bao ve quyen thieng lieng cua dan toc Viet Nam trong cong cuoc thuc hien Thong nhat, Đoc lap, va Tu do cho xu so."

Sau khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket, ve van đe hiep thuong thong nhat hai mien, Thu tuong Quoc gia Viet Nam Ngo Đinh Diem tuyen bo: "Chung toi khong tu choi nguyen tac tuyen cu tu do đe thong nhat đat nuoc mot cach hoa binh va dan chu" nhung con noi them la ong "nghi ngo ve viec co the bao đam nhung đieu kien cua cuoc bau cu tu do o mien Bac" . Thu tuong Ngo Đinh Diem tuyen bo rang, muc tieu cua Quoc gia Viet Nam la "thong nhat đat nuoc trong tu do chu khong phai trong no le" . Mac du Ngo Đinh Diem tuyen bo muon "thong nhat đat nuoc", nhung nha su hoc Mortimer T. Cohen cho rang thuc tam ong Diem khong muon cuoc tong tuyen cu dien ra vi ong ta biet minh se khong the thang cu truoc Ho Chi Minh. Cuoc tong tuyen cu đa khong the dien ra nhu theo Tuyen bo cuoi cung cua hiep đinh Geneve. Mai toi nam 1976, Viet Nam Dan chu Cong hoa va Cong hoa mien Nam Viet Nam moi to chuc đuoc cuoc Tong tuyen cu đe thong nhat chinh quyen cua hai mien.


= Giai đoan Hau Hiep đinh Geneve 1954 - 1956 =
Vi chua hoan toan đoc lap khoi Phap nen luc luong vu trang cua Quoc gia Viet Nam van theo quan Phap tap ket ve mien Nam Viet Nam. Quan Phap se rut dan sau hai nam va Viet Nam se tien hanh tong tuyen cu thong nhat đat nuoc.
Tuy nhien, bao cao cua CIA cho Tong thong My Eisenhower thay rang khoang 80% dan so Viet Nam se bau cho Ho Chi Minh neu cuoc tong tuyen cu đuoc thi hanh. Co quan điem cho rang Ngo Đinh Diem khong muon co cuoc Tong Tuyen cu vi ong ta biet rang minh se thua; va khong ai co the thang Ho Chi Minh trong cuoc Tong Tuyen cu tu do, vi ong la mot George Washington cua Viet Nam. Vi nhung ly do đo Hoa Ky đa hau thuan Quoc gia Viet Nam đe cuoc tuyen cu khong the dien ra.
Theo Tuyen bo cuoi cung cua Hiep đinh Geneve thi Tong tuyen cu o ca hai mien đuoc du tru vao thang 7 nam 1956 nhung Tong thong Ngo Đinh Diem bac bo moi cuoc thao luan so khoi, hanh đong nay khien Ngo Đinh Diem be mat o phuong Tay. Theo nhan xet cua Tay phuong thi Ngo Đinh Diem la ke ngoan co va khao khat quyen luc chuyen che, nhung theo Duncanson thi su that phuc tap hon. Mien Bac co dan so đong hon mien Nam 2 trieu nguoi (tinh ca gan 1 trieu nguoi mien Bac di cu vao Nam). Hon nua, vao thoi điem 1955 – 1956, truoc su hon loan gay ra boi su tranh gianh cua cac giao phai va do hoat đong bi mat cua Viet Minh tai mien Nam, cuoc Cai cach ruong đat tai mien Bac Viet Nam tao ra bau khong khi cang thang dan đen cuoc noi day cua nong dan tai cac vung lan can Vinh. Do vay, Ducanson cho rang nhung tinh hinh dien ra o ca hai mien khien Uy hoi Quoc te Kiem soat Đinh chien Đong Duong khong co hy vong đam bao mot cuoc bau cu that su tu do trong đo cu tri co the bo phieu theo y muon ma khong so bi tra thu chinh tri Tuy nhien, trai nguoc voi quan điem cua Ducanson, theo cac bao cao cua Uy ban Giam sat Quoc te thi trong giai đoan 1954-1956, ho chi nhan đuoc 19 đon khieu nai ve viec tra thu chinh tri tren toan lanh tho mien Bac Viet Nam.


= Đuoc My ho tro =
Nam 1954, đoi ban quan su cua My do Edward Lansdale, nguoi cua CIA va đa lam co van cho Phap tai Viet Nam tu 1953, giup huan luyen cac luc luong vu trang cua Quoc gia Viet Nam (sau đo đoi ten thanh Viet Nam Cong hoa); xay dung cac co so ha tang phuc vu quan su tai Philippines; bi mat đua mot luong lon vu khi va thiet bi quan su vao Viet Nam; giup đo phat trien cac ke hoach "binh đinh Viet Minh va cac vung chong đoi" . Ngay 13-12-1954, My va Phap ky ket van kien cho phep cac co van quan su My thay the dan cho si quan Phap tham gia huan luyen quan đoi Quoc gia Viet Nam o mien Nam Viet Nam. Thang 1-1955, My chinh thuc vien tro quan su truc tiep cho quan đoi Quoc gia Viet Nam.
Tinh ra, tu nam 1954 đen nam 1960, My đa vien tro cho Viet Nam Cong hoa 7 ty đola, trong đo vien tro quan su la 1.500 trieu đola. Trong nhung nam 1954-1956, My đa bo ra 414 trieu đola giup trang bi cho cac luc luong thuong truc Viet Nam Cong hoa, gom 170.000 quan va luc luong canh sat 75.000 quan; 80% ngan sach quan su cua Quoc gia Viet Nam la do My vien tro. Tu nam 1955 đen 1960, co tat ca 800 chuyen tau cho vu khi va phuong tien quan su cua My vao mien Nam Viet Nam. So vien tro nay giup Quoc gia Viet Nam đu suc duy tri bo may hanh chinh va quan đoi khi khong con vien tro cua Phap. Quan đoi Quoc gia Viet Nam dan thay the chien thuat va vu khi cua Phap bang cua My.
Tuy nguoi Phap cong nhan nen đoc lap cua Quoc gia Viet Nam ho chi mien cuong ban giao cac co quan hanh chinh ma ho con nam giu nhu co y gay can tro tien trinh tach Quoc gia Viet Nam ra khoi Lien hiep Phap, nhat la sau khi Quoc truong Bao Đai chon Ngo Đinh Diem lam Thu tuong, mot nguoi khong co thien cam voi Phap. Trong khi đo Phap tiep tuc chi vien cho nhom Binh Xuyen va hai giao phai Cao Đai va Hoa Hao cho đen nam 1955 moi thoi. Ba nhom nay co khoang 20.000 quan kiem soat mot vung rong lon; quan Cao Đai chu yeu o mien Đong Nam Bo, quan Hoa Hao o mien Tay con Binh Xuyen chiem cu Sai Gon-Cho Lon. Khi khong con chi vien cua Phap nua, cac luc luong nay quay sang lam ap luc va tranh chap voi chinh phu Quoc gia.


= Quan Phap rut khoi Viet Nam =
Su kien quan trong trong giai đoan nay la viec Tong thong Hoa Ky Eisenhower gui cong ham chinh thuc cho Thu tuong Ngo Đinh Diem cho biet tu đay chinh phu Quoc gia Viet Nam se nhan vien tro truc tiep cua chinh phu Hoa Ky chu khong qua nha đuong cuc Phap nhu truoc.
Ngo Đinh Diem cho rang co hoi duy nhat cho chinh phu quoc gia Viet Nam đung vung đuoc la phai thoat khoi nhung anh huong con sot lai cua Phap, va ong quyet đinh phai thuc hien muc tieu đo. Chi sau vai thang nam quyen thu tuong, thang 12 nam 1954 ong bai bo quyen phat hanh giay bac cua Ngan hang Đong Duong (mot co quan do Phap thanh lap), tu nay giay bac luu hanh tren lanh tho mien Nam se do Ngan hang Quoc gia Viet Nam moi thanh lap phat hanh va cuc hoi đoai giao cho chinh phu Quoc gia Viet Nam quan ly. Tiep đo ong yeu cau chinh phu Phap trong vong nam thang thuc hien chuyen giao cho Quoc gia Viet Nam moi cong tac cua Quan đoi Quoc gia Viet Nam con phu thuoc vao bo chi huy Lien hiep Phap.


= Xung đot giua Thu tuong Ngo Đinh Diem va Quoc truong Bao Đai =

Ngoai ra Thu tuong Ngo Đinh Diem truc tiep đoi đau voi Quoc truong Bao Đai khi ong thong qua Du so 21 ngay 11 thang 3 nam 1955 chinh thuc sap nhap Hoang trieu Cuong tho vao lai Trung phan, cham dut đac quyen cua nguoi Phap va Cuu hoang Bao Đai tren vung Thuong va danh xung Cao nguyen Trung phan đuoc dung lai.
Quoc truong Bao Đai thay khong đieu khien đuoc Ngo Đinh Diem cung tan thanh theo nguoi Phap, gay ap luc đoi My rut lai moi ung ho cho chinh phu Ngo Đinh Diem va gay suc ep buoc ong nay tu chuc. Bao Đai muon đua Nguyen Van Xuan len lam Thu tuong, hoac Pho Thu tuong, Nguyen Van Hinh lam Tong Tham muu truong con tuong Binh Xuyen Bay Vien lam Bo truong Bo Noi vu. Cac giao phai lon tai mien Nam khong quyet đinh hoan toan ung ho ben nao. Tham chi, Đai su J. Lowton Collins cung muon thay the ong Diem. Collins quay ve My vai lan, thuyet phuc chinh phu My gay suc ep buoc ong Diem tu chuc.
Thoi điem nay, chinh phu cua ong Diem cung nhu ban than ong ton tai đuoc thuc chat la nho nhung tac đong het suc can thiet cua nhung nguoi ban la dan bieu va thuong nghi si My ma ong đa tranh thu đuoc khi sang My van đong vao nam 1950. Khi Đai su J. Lowton Collins yeu cau Washington phai thay the Ngo Đinh Diem, Ngoai truong Hoa Ky Dulles tham van Thuong nghi si Mike Mansfield. Thuong nghi si Mike Mansfield khen ngoi Ngo Đinh Diem het loi nen Ngoai truong Dulles chi thi Đai su J. Lowton Collins tiep tuc ung ho ong Diem.
Ngay 1 thang Gieng, Ngo Đinh Diem ky nghi đinh huy bo nhung song bai Kim Chung (khu cau Muoi) va Đai The gioi (Grande Monde) o Cho Lon. Xom Binh Khang mai dam cung bi dep, cham dut nhung nguon tai chinh lon nay cua Binh Xuyen. Nhom nay cung voi luc luong Cao Đai va Hoa Hao lap Mat tran Thong nhut Toan luc Quoc gia vao thang 3 voi su ung ho ngam cua Phap nham lat đo Thu tuong Ngo Đinh Diem. Do la truoc nam 1955, Phap chi vien cho hai giao phai 5 trieu đong moi thang nhung tu khi Thu tuong Ngo Đinh Diem khong chiu giai ngan so tien cho cac mon phai nay nua ke tu trung tuan thang hai 1955 thi ba luc luong tren chong đoi ra mat. Binh Xuyen con van đong Quoc truong Bao Đai lam ap luc voi Thu tuong vi song bai đa cung cap loi tuc cho Bao Đai mot trieu đong moi ngay (tri gia 28.500 My kim theo ty gia hoi đoai đuong thoi).
Ngay 21 thang 3 nam 1955, Mat tran gui toi hau thu cho thu tuong đoi quyen tham chinh. Thu tuong phai goi tuong Đo Cao Tri ve đe chong lai cong an canh sat do Binh Xuyen chi huy. Binh Xuyen phan cong, phao kich vao Dinh Đoc lap ngay 28 Thang Ba. Sang thang 4 nam 1955 thi quan Binh Xuyen đanh thanh Cong Hoa. Quan đoi Quoc gia phan cong, pha đuoc can cu chinh cua Binh Xuyen o khu vuc cau Chu Y khien luc luong Binh Xuyen phai triet thoai khoi Sai Gon, Cho Lon va rut ve Rung Sac.
Sau đo lai co tin Bao Đai đoi Ngo Đinh Diem sang Phap trinh dien đe giai quyet cac tranh chap. Thu tuong lien cho trieu tap mot so đoan the chinh tri va nhan si vao Dinh Đoc lap hoi kien va tham khao tim cach đoi pho voi tinh trang ngay them xao tron. Nhom nay lien lien ket lap ra Uy ban Cach mang Quoc gia va trinh len ba kien nghi cung vao ngay 29 thang 4 nam 1955:

1/ Truat phe Bao Đai,
2/ Giai tan chinh phu hien huu,
3/ Uy nhiem Ngo Đinh Diem thanh trung quan phien loan Binh Xuyen, buoc Phap roi khoi Mien Nam, va mo cuoc bau cu quoc dan đai hoi.
Thang 9 nam 1955, Thu tuong Ngo Đinh Diem chi đao Đai ta Duong Van Minh mo Chien dich Hoang Dieu truy na Binh Xuyen o Rung Sac. Quan Binh Xuyen bi hoan toan tieu diet. Le Van Vien luu vong sang Campuchia roi sang Phap, cham dut thuc luc cua Binh Xuyen.
Ngo Đinh Diem đa dep yen chuyen tuong Nguyen Van Hinh cong khai đoi đau va đe doa đao chinh đong thoi cuong quyet tu choi cho Tuong Binh Xuyen la Bay Vien (Le Van Vien) tham gia chinh quyen du Bay Vien đe doa tam mau Sai Gon neu yeu cau cua minh khong đuoc đap ung.


= Thanh lap Viet Nam Cong hoa =
Nam 1955, nho gian lan trong mot cuoc trung cau y dan, Thu tuong Ngo Đinh Diem phe truat Quoc truong Bao Đai, len lam Tong thong đau tien cua chinh phu Viet Nam Cong hoa. Đay la nen Đe Nhat Cong hoa Viet Nam va ten goi Quoc gia Viet Nam khong con đuoc su dung nua.
Phia Viet Nam Dan chu Cong hoa luon coi cuoc trung cau y dan la mot tro he khi Ngo Đinh Diem đa gian lan mot cach trang tron va khong thua nhan cuoc trung cau y dan nay.


Quan đoi = Thanh lap =
Ngay 8/12/1950, Quoc gia Viet Nam va Phap ky Hiep đinh quan su thanh lap Quan đoi Quoc gia Viet Nam bang cach đat mot so đon vi quan đoi Phap tai Viet Nam duoi quyen chi huy cua Quoc gia Viet Nam. Du kien quan đoi nay se bao gom 120.000 quan va 4.000 si quan. Phap se ho tro Quoc gia Viet Nam thanh lap nhung đon vi moi do si quan Viet Nam chi huy va đao tao si quan nguoi Viet thay the dan nhung si quan Phap đang hien dien trong Quan đoi Quoc gia Viet Nam.
Ve viec thanh lap Quan đoi Quoc gia Viet Nam, tuong Jean de Lattre de Tassigny nhan xet "nguoi Viet co kha nang tro thanh nhung chien binh xuat sac". Chi can vai tuan huan luyen la co the tao ra nhung đon vi co kha nang tac chien. Thanh nien Viet Nam rat nhieu, neu Quoc gia Viet Nam khong tuyen mo thi se bo phi, hon nua co the Viet Minh se tuyen mo nhung nguoi đo. Van đe cua Quan đoi Quoc gia Viet Nam la thieu chi huy nguoi Viet. Đe giai quyet van đe nay can su tro giup cua My. Bat cu mot si quan Phap nao cung se gay ra tranh chap lam suy yeu đon vi anh ta chi huy. Tuy nhien de Lattre kien quyet chong lai vien tro truc tiep cua My cho Quan đoi Quoc gia Viet Nam.


= Phat trien =
Trong no luc thanh lap Quan đoi Quoc gia Viet Nam, van đe co ban la đao tao si quan va ha si quan. Quoc gia Viet Nam thua nhan ho thieu nhung nguoi đuoc huan luyen quan su nhung tuyen bo vi ly do chinh tri ho rat ngai su dung si quan Phap. Nhung Phap lai khong chap nhan trang bi vu khi cho nhung đon vi Quan đoi Quoc gia Viet Nam moi thanh lap tru khi Viet Nam chap nhan mot ty le nhat đinh si quan nuoc ngoai trong Quan đoi Quoc gia Viet Nam trong thoi gian si quan Viet Nam đang đuoc đao tao. Quoc gia Viet Nam se mo nhung truong đao tao si quan. Phap co trach nhiem ho tro Quoc gia Viet Nam trong cong tac huan luyen si quan.

Do vay, co tai lieu cho rang Quan đoi Quoc gia Viet Nam đuoc huan luyen kem va khong co si quan chi huy cap cao nguoi Viet. Phap chi đon gian la đua nhung nguoi linh moi tuyen mo đuoc vao cac quan đoan Vien chinh cua chinh Phap, tai đo, nguoi chi huy la cac si quan Phap.
Quan đoi Quoc gia Viet Nam phat trien nhanh chong ve so luong bao gom nhung tieu đoan bo binh hang nhe. Tinh đen mua đong nam 1953 Quan đoi Quoc gia co 200.000 quan chinh quy (trong đo co 50.000 quan du bi) va 78.000 đia phuong quan. Vao thang chap nam 1954, sau khi Ke hoach Navarre đuoc trien khai thi quan so trong Quan đoi Quoc gia Viet Nam len toi 230.000 nguoi, trong đo co 165.000 quan chinh quy va 65.000 quan đia phuong. So tien nguoi Phap bo ra đe vien tro cho hoat đong cua quan đoi nay la: 524 ti francs nam 1952, 585 ti nam 1953, 575 ti nam 1954.
Ngay 1 thang 12 nam 1948, Chinh phu Quoc gia Viet Nam lap ra Truong Si quan Viet Nam o Đap Đa, Hue đe đao tao nhan su chi huy cho Quan đoi Quoc gia Viet Nam. Hai nam sau, truong so đuoc chuyen len Đa Lat voi ten moi la Truong Vo bi Lien quan Đa Lat, khai giang ngay 5 thang 11 nam 1950.
Hai Truong Si quan Tru bi Thu Đuc va Nam Đinh đuoc thanh lap ngay 11/5/1950 va chinh thuc hoat đong ngay 1/10/1951, co trach nhiem đao tao si quan cho Quan đoi Quoc gia Viet Nam. So si quan đao tao đuoc trong giai đoan 1951 - 1954 cua hai truong nay la:

Truong Si quan Tru bi Thu Đuc: 5.368 si quan
Truong si quan Nam Đinh: 255 si quan (truong nay chi mo mot khoa duy nhat tu 1/10/1951 đen 1/6/1952)
Tong so si quan hai truong đao tao đuoc trong giai đoan 1951 - 1954 la 5.623 nguoi. Sau khi tot nghiep, cac si quan đuoc mang cap bac Thieu uy.
Đen cuoi nam 1953, Quan đoi Quoc gia Viet Nam đuoc đat duoi quyen chi huy cua tuong Nguyen Van Hinh. Thoi điem nay cac đon vi trong Quan đoi Quoc gia Viet Nam bat đau tac chien đoc lap duoi su chi huy cua si quan nguoi Viet. Tuy vay, trong cac chien dich lon, thuc te cac si quan nguoi Viet nay van nam duoi su chi huy cua si quan Phap thuoc Bo Tu lenh quan đoi Lien hiep Phap tai Đong Duong (vi du nhu trong tran Đien Bien Phu cac tieu đoan Quoc gia Viet Nam phai tuan lenh cua trung ta Phap Pierre Langlais). Hiep uoc Elysee cung ghi ro: "Trong thoi chien, toan the quan đoi Viet Nam va Lien hiep Phap đuoc đat chung duoi quyen chi huy cua Uy ban Quan su ma Tu lenh se la mot si quan Phap co mot Tham muu truong phu ta."
Edmund A. Gullion, Bi thu Co van Phap o Sai Gon (tu 1950) cho rang: "That kho ma truyen đuoc mot tinh than dan toc hang say vao mot đoi quan nguoi ban xu ma truoc đay si quan va ha si quan cua ho đeu la nguoi Phap da trang... Cac đon vi Viet Nam đi hoat đong rat it khi đuoc nguoi Phap ho tro... Co le dau hieu co y nghia nhat va cung la đang buon nhat trong viec Phap thieu sot khong to chuc đuoc quan đoi Viet Nam thuc su đoc lap va co the chien đau theo cach cua De Lattre hieu, la o Đien Bien Phu đa vang bong moi đon vi chien đau Viet Nam. Đo la mot cuoc trinh dien cua Phap". Tai Đien Bien Phu, ngay 6/5/1954, nguoi Viet chiem gan 3% so si quan, 16,2% so ha si quan, 39,2% so linh. Tuy nhien quan đoi Quoc gia Viet Nam co tinh than chien đau thap va co it tieng noi trong viec quyet đinh cac van đe chien thuat va chien luoc, va cung co rat it ly do đe chien đau mot cach manh liet trong mot cuoc chien tranh cua nguoi Phap.


= Tap ket vao mien Nam =
Sau khi Phap thua tran Đien Bien Phu va ky Hiep đinh Geneve, quan đoi Quoc gia Viet Nam theo quan Phap tap ket ve mien Nam Viet Nam. Ngay 12 thang 1 nam 1955, Ngo Đinh Diem đa bo nhiem Thieu tuong Le Van Ty vao chuc vu Tong Tham muu truong. Quan đoi Quoc gia Viet Nam chuyen sang nam duoi quyen chinh phu Đe Nhat Cong hoa Viet Nam cua tong thong Ngo Đinh Diem va tro thanh hat nhan cua Quan luc Viet Nam Cong hoa.


Ngoai giao Chieu theo Đieu II trong Hiep uoc Elysee thi Quoc gia Viet Nam co quyen trao đoi đai su voi cac nuoc khac nhung Tong thong Phap, nhan danh Chu tich Lien hiep Phap co quyen phe chuan hay khong chap nhan, đong thoi "Viet Nam se theo đuoi mot chinh sach ngoai giao phu hop voi chinh sach cua Lien hiep Phap". Tinh đen đau nam 1950 co 35 quoc gia cong nhan Quoc gia Viet Nam, trong so đo co Hoa Ky, Nam Han, Xiem La, Ba Tu, Bi, Tan Tay Lan, Uc, Hy Lap, Tay Ban Nha va cac nuoc Nam My.
Hoa Ky va Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland cong nhan Chinh quyen Quoc gia Viet Nam ngay 7 thang 2 nam 1950. Donald Heath đuoc cu lam đai su My đau tien sang nhan nhiem so o Sai Gon.
Trong qua trinh ton tai, truoc suc ep tu My, Phap phai noi rong tinh đoc lap va tu tri cua Quoc gia Viet Nam so voi luc moi thanh lap. Thang 9/1951, Quoc gia Viet Nam đai dien Viet Nam tham gia Hoi nghi San Francisco gom phai đoan cua 51 nuoc đe thao luan ve viec ky Hiep uoc Hoa binh voi Nhat Ban. Mot dau moc ngoai giao cua Quoc gia Viet Nam la viec cung Phap đo quan tiep quan hai quan đao Hoang Sa va Truong Sa tu tay Đe quoc Nhat Ban.


Cac đoi Thu tuong Quoc gia Viet Nam theo hinh thuc quan chu lap hien voi nguyen thu la Quoc truong Bao Đai. Ve mat hanh phap co chuc vu Thu tuong, đuoc chi đinh boi Quoc truong va chiu trach nhiem truoc Quoc truong.

Ngay 16 Thang Sau nam 1954 Quoc truong Bao Đai bo nhiem Ngo Đinh Diem lam Thu tuong trong khi o Geneve cac phe tham chien đang thuong thuyet tim mot giai phap cho cuoc chien o Đong Duong. Sang đau thang Bay danh sach Noi cac nhu sau:


Thanh phan Chinh phu tu thang 7/1954 đen thang 10/1955 Đanh gia = Tinh phap ly cua viec thanh lap Quoc gia Viet Nam =
Theo mot phan tich phap ly thi Hiep đinh Elysee (ban Hiep đinh thanh lap Quoc gia Viet Nam) la mot van ban bat hop phap, boi ca hai ben tham gia ky ket đeu khong co đu tu cach phap ly vi nhung ly do sau:

Chinh phu Phap khong con tu cach phap ly quoc te o Viet Nam sau khi vua Bao Đai ra Tuyen cao thang 3-1945, theo đo xoa bo nhung hiep uoc ma nha Nguyen đa ky voi Phap.
Bao Đai cung khong con tu cach phap ly đai dien cho nuoc Viet Nam, boi ong đa thoai vi ngay 25-8-1945 va chi con la mot cong dan binh thuong. Mot cong dan thi khong co quyen đai dien cho quoc gia đe ky ket Hiep đinh voi nuoc ngoai (chi co nguyen thu quoc gia hoac Quoc hoi moi co quyen nay).
Chinh phu đai dien cho nuoc Viet Nam khi đo la Viet Nam Dan chu Cong hoa. Moi van ban do cong dan Viet Nam ky voi bat ky chinh phu nao ma khong đuoc su cho phep cua Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa thi đeu la vo gia tri.


= Lap truong cua Viet Nam Dan chu Cong hoa =
Viet Nam Dan chu Cong hoa bac bo su ton tai cua Quoc gia Viet Nam ngay tu khi Quoc gia Viet Nam moi thanh lap nam 1949. Viet Nam Dan chu Cong hoa do Ho Chi Minh lanh đao chua bao gio thua nhan tinh chinh danh va hop phap cua no. Ho cho rang đo khong phai la y nguyen cua nguoi dan Viet Nam muon đuoc đoc lap hoan toan, thay vi van duy tri mot quoc gia thuoc Lien hiep Phap. Viet Nam Dan chu Cong hoa xem Quoc gia Viet Nam chi la Chinh phu bu nhin, la chieu bai đe Phap thi hanh chinh sach "Da vang hoa chien tranh", dung "Đoc lap gia hieu" đe me hoac nguoi Viet trong khi Phap van ngam đung sau khong che.
Theo Viet Nam Dan chu Cong hoa, Phap đa tu nguyen tu bo quyen đai dien tren truong quoc te ngay tu khi Phap trao quyen kiem soat Viet Nam cho Phat xit Nhat vao nam 1945. Bao Đai (ten that la Vinh Thuy) cung khong co tu cach phap ly đai dien cho quoc gia sau khi thoai vi ngay 25-8-1945 va tro thanh mot cong dan binh thuong. Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc bau len boi cuoc tong tuyen cu thang 1 nam 1946 nen Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa la nguoi đai dien chinh danh duy nhat cua toan bo nhan dan Viet Nam o ca ba mien Bac-Trung-Nam. Chinh phu Quoc gia Viet Nam khong đu co so phap ly va thuc te đe tro thanh nguoi đai dien cho nhan dan Viet Nam. Do ca Chinh phu Phap va Chinh phu Quoc gia Viet Nam khong phai la nguoi đai dien chinh danh cua nhan dan Viet Nam nen bat ky van kien phap ly lien quan toi nhan dan Viet Nam va đat nuoc Viet Nam đuoc ky boi Chinh phu Phap va Chinh phu Quoc gia Viet Nam đeu vo gia tri
Cung theo Viet Nam Dan chu Cong hoa, 95% lanh tho Viet Nam thuc te van o duoi quyen cua ho nen Viet Nam Dan chu Cong hoa moi la chinh phu chinh danh, la nguoi đai dien hop phap cho nhan dan Viet Nam.
Thai đo cua Chu tich Ho Chi Minh đoi voi viec Vinh Thuy tu y thoa hiep voi Phap: "Ong Vinh Thuy đa trinh trong the trung thanh voi To quoc, voi nhan dan va Chinh phu. Neu ong ay cam tam buon dan ban nuoc, thi ong ay se bi toi phan quoc nhu nhung ke phan quoc khac... Viet Nam Dan chu Cong hoa khong nhin nhan nhung cuoc đam phan ay (cuoc đam phan giua cuu hoang Bao Đai cung nhu cac thanh vien trong noi cac Quoc gia Viet Nam voi Chinh phu Phap)... Giua mot tu nhan voi Chinh phu (cac chinh phu hop hien tren the gioi) ca nuoc bau len, thi co gi la sua đoi moi quan he?. Vinh Thuy tro ve voi 10.000 vien binh Phap, đe giet hai them đong bao Viet Nam. Vinh Thuy cam tam ban nuoc, đo la su thuc. Am muu cua thuc dan Phap la đat lai che đo no le o Viet Nam. Vinh Thuy lam tay sai cho thuc dan, la mot ten phan quoc. Phap luat Viet Nam tuy khoan hong voi nhung nguoi biet cai ta quy chinh nhung se thang tay trung tri nhung ten Viet gian đau so đa ban nuoc buon dan. Quan va dan Viet Nam quyet tam đanh tan tat ca am muu cua thuc dan, quyet khang chien đe tranh cho ky đuoc đoc lap va thong nhat that su. Chung toi khong can gi đen bon bu nhin va phan quoc."
Khi tra loi đien phong van cua Dan quoc Nhat bao (Trung Hoa Dan Quoc) ngay 3/4/1949, Chu tich Ho Chi Minh đa tra loi cau hoi ve hiep đinh Elysee nhu sau: 

"Đoi voi dan Viet Nam, đo chi la mot to giay lon. Thu thong nhat va đoc lap gia hieu ay chang lua bip đuoc ai. Ngay nhan dan Phap va du luan the gioi cung đa hieu ro va to cao đieu đo. Luc nao quan đoi thuc dan Phap hoan toan rut khoi đat nuoc Viet Nam, thi moi co thong nhat va đoc lap." 
Đai Tieng noi Viet Nam nhan đinh: "Buoc chuyen tu "Quoc gia Viet Nam" sang "Viet Nam Cong hoa" la buoc chuyen tu lam tay sai cho thuc dan Phap sang lam tay sai cho đe quoc My... Quan đoi "Quoc gia Viet Nam" cua Bao Đai la đe bao ve nen thong tri cua nguoi Phap o Đong Duong. Vien tuong tu lenh Pham Van Phu, ke đa bai tran tham hai tai chien truong Tay Nguyen nam 1975, cung tung la linh Viet chien đau hang hai ben cac chien huu Phap tai Đien Bien Phu nam 1954. Tai Đien Bien, ong Pham Van Phu khi đo si me hat Quoc ca Phap, ho hao cac binh si nguy khac đanh tra quan Viet Minh cua tuong Vo Nguyen Giap".
Theo Viet Nam Dan chu Cong hoa, tong tuyen cu nam 1946 la viec khang đinh tinh phap ly cua Nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa cung nhu quyen tu quyet dan toc cua nhan dan Viet Nam. Tu đo cho thay, Viet Nam Dan chu Cong hoa la nguoi đuoc nhan dan Viet Nam chinh thuc va hop phap trao cho tu cach la nguoi đai dien chinh danh duy nhat cho nhan dan Viet Nam va la luc luong duy nhat co quyen bao ve nhan dan Viet Nam.
Theo Tu đien bach khoa quan su Viet Nam (2007) thi: 

"Nguy quyen la chinh quyen ban xu do the luc nuoc ngoai dung len, nuoi duong, su dung lam cong cu xam luoc, no dich cho ho. O Viet Nam, chinh quyen Bao Đai (Quoc gia Viet Nam) va chinh quyen Sai Gon (1954-1975) đeu la nguy quyen (do Phap va My dung len)" .


= Hoa Ky =
Nha nuoc Quoc gia Viet Nam hinh thanh thong qua đam phan nen no la san pham dan xep giua Phap va mot so chinh tri gia Viet Nam khong ung ho Chinh phu khang chien Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tai lieu cua Lau Nam Goc đanh gia che đo Bao Đai khong co tinh đai chung cung khong hieu qua con quan đoi cua no, phu thuoc vao su chi huy cua si quan Phap, thieu suc manh.
Nha su hoc Stephen G. Hyslop tong ket: nhung quoc gia đuoc trao tra đoc lap hoa binh chu yeu la thuoc đia cua Anh va Ha Lan, nhung quoc gia đi theo chu nghia thuc dan đinh cu von khong con tha thiet duy tri thuoc đia vi thu đuoc it loi tuc, trong khi đo nguoi Phap thi nguoc lai. Ho la nuoc đi theo chu nghia thuc dan boc lot va khong muon mat đi loi tuc tu thuoc đia, nen đa co gang tai chiem thuoc đia toi cung cho toi luc bi đanh bai moi thoi (nhu o Viet Nam va Algerie).
Theo nha su hoc Archimedes L.A Patti: Nuoc Phap chua bao gio to ra mot chut gi muon "giai thoat" cho thuoc đia cu cua no. Ngay 2/5/1945, tai Hoi nghi San Francisco, Bo truong Ngoai giao Phap G. Bidault tuyen bo chi co Phap moi co quyen quyet đinh tuong lai Đong Duong, rang quyen uy tri co the ap dung tren cac thuoc đia khac chu khong the ap dung cho Đong Duong.
Ngay 5 thang 6 nam 1948, Bao Đai va Bollaert ky ket Hiep đinh tai Vinh Ha Long trong đo Phap tuyen bo "trinh trong cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam", nhung đac biet Phap chi giu lai quyen kiem soat cong tac đoi ngoai va quan đoi, viec chuyen giao cac chuc nang khac cua chinh phu se đuoc giai quyet o cac cuoc thuong luong sau. Thuc te Quoc gia Viet Nam chang đuoc trao cho quyen hanh gi. Viet Minh chi trich Bao Đai la xau xa, toi loi vi đa lay lai tu nguoi Phap chu "đoc lap" than ky ma Ho Chi Minh đa co gang gianh giat o Fontainebleu khong đuoc. Đen ngay 8 thang 3 nam 1949, Tong thong Phap Vincent Auriol va Cuu hoang Bao Đai ky Hiep uoc Elysee, trong đo cac bo phan chu chot trong chinh phu van do Phap nam giu va co cau thuoc đia cu van con nguyen ven. Bao Đai đa ky Hiep đinh Elysee đe nham mot khi nam chinh quyen, ong co the choi van bai quoc te theo kieu cua ong. Ong đa đat long tin vao su ung ho cua My ma ong hy vong se kiem che đuoc Phap va cung cap cho Viet Nam vien tro kinh te can thiet. L.A Patti nhan xet Bao Đai vua la mot nha chinh tri vua la mot nguoi dan toc chu nghia.
Thang 10/1951, nghi si John F. Kennedy - ve sau tro thanh Tong thong My - đa đen Viet Nam đe khao sat. Luc đo, My đang tai tro mot cach hao phong cho chien tranh cua thuc dan Phap o Đong Duong, nhung Kennedy tu hoi: tai sao vien tro My van khong the giup Phap chien thang? Ong neu len mot cau hoi khien tuong De Lattre, Cao uy kiem Tong chi huy quan Phap o Đong Duong phai tuc gian: "Tai sao ong co the trong mong nguoi Viet Nam (Quoc gia Viet Nam) chien đau (chong lai Viet Minh) đe duy tri nuoc ho nhu mot bo phan cua Phap?". Ve lai My, Kennedy phat bieu ngay 15-11-1951 tren đai phat thanh: 

"Cac xu Đong Duong la nhung chinh phu bu nhin, nhung lanh đia cua cac ong hoang (chi cuu hoang Bao Đai va cac quoc vuong Lao va Campuchia) thuoc Phap voi tai nguyen to lon nhung la nhung vi du đien hinh cua đe quoc va thuc dan ma nguoi ta co the thay bat ky noi đau... O Đong Duong, chung ta [My] đang lien ket voi no luc tuyet vong cua mot đe che Phap muon bam lay nhung manh con lai cua đe quoc. Ket qua la (chung ta) khong co su ung ho sau rong cua nhan dan Viet Nam đoi voi chinh phu ban xu (tuc chinh phu Quoc gia Viet Nam cua Bao Đai)".
Cong viec đat ra truoc mat Bao Đai khi thanh lap chinh phu đay nhung kho khan: su ngoan co cua Phap, su tho o cua quan chung va su chong đoi ve chinh tri. Nguoi Phap tri hoan mot cach co tinh toan viec thi hanh thoa hiep Elysee. Quan đoi cua ho van o lai Viet Nam, nhan vien hanh chinh tiep tuc lam viec o cac cap chinh quyen; Quoc gia Viet Nam chang đuoc trao cho mot chut quyen hanh thuc su nao, nhu bay gio nguoi ta noi, Quoc gia Viet Nam chi la mot su nguy trang cho nen cai tri cua Phap.


= Phap =
Ky thuc Phap coi giai phap Bao Đai chi la do tinh the thuc ep, ho khong tin tuong va ton trong chinh phu nay.
Nam 1949, Tong Tham muu truong luc quan Phap, Đai tuong Revers sau chuyen khao sat tinh hinh Đong Duong đa co ban tuong trinh mat trong đo viet: "Van đe đieu đinh voi Viet Nam thi tim nhung nguoi quoc gia chong cong đe đieu đinh. Giai phap Bao đai chi la mot giai phap thi nghiem, nhung che đo Bao Đai la mot che đo ung thoi voi su tham nhung, buon lau đong bac, buon lau giay phep nhap cang, nhung khu chua co bac đi điem..." (Trung tam du hi Đai the Gioi o Cho Lon đuoc chinh phu Bao Đai cho phep cong khai song bac va chua mai dam đe kiem chac). Ban tuong trinh sau đo bi lo khien chinh phu Phap "muoi mat", va Revers bi cho ve huu non sau khi ra khai trinh tai Hoi đong toi cao quan luc. Ban than Bao Đai cung nhan xet rang: "Cai đuoc goi la giai phap Bao Đai hoa ra la giai phap cua nguoi Phap." 
Tren thuc te, Hiep uoc Elysee quy đinh ve quan su: "Trong thoi chien, toan the quan đoi Viet Nam va Lien hiep Phap đuoc đat chung duoi quyen chi huy cua Uy ban quan su ma Tu lenh se la mot si quan Phap co mot Tham muu truong phu ta."
Hon nua, chinh Phap truoc đo cung đa ky voi Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa ban Hiep đinh so bo Phap-Viet 1946 va Tam uoc Viet - Phap, voi nhung hua hen tuong tu se cong nhan Viet Nam la "nuoc tu do" thuoc Lien hiep Phap. Nhung sau đo hai ben tiep tuc co nhung xung đot quan su tai Hai Phong va Ha Noi. Khi Phap gui toi hau thu đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa đinh chi moi hoat đong chuan bi chien tranh, tuoc vu khi cua Tu ve Ha Noi va trao cho quan đoi Phap viec duy tri an ninh tai Ha Noi, chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa tu choi nhuong bo. Ngay sau đo, Chu tich Ho Chi Minh ra Loi keu goi toan quoc khang chien.
Nguoi Phap nhan thuc rang su sup đo cua he thong thuoc đia tren pham vi the gioi la mot xu huong thuc te nhung voi tu cach mot cuong quoc, nguoi Phap tiep tuc đay manh chien tranh, nham tim cho nuoc Phap "mot loi thoat danh du" ra khoi cuoc chien tai Viet Nam. Nhung nguoi Phap ung ho cuoc chien cho rang neu Phap đe mat Đong Duong, so huu cua Phap tai hai ngoai se nhanh chong bi mat theo. Chinh vi the Phap co keo dai cuoc chien cho đen nam 1954, cho toi khi bi Viet Nam Dan chu Cong hoa đanh bai o tran Đien Bien Phu.
Đoi voi he thong thuoc đia cua Phap, Hien phap Phap nam 1946 quy đinh Lien hiep Phap bao gom Phap, cac lanh tho hai ngoai cua Phap va nhung nha nuoc lien quan (Đieu 60). Tinh trang cua tung quoc gia thuoc Lien hiep Phap phu thuoc vao cac đieu uoc quoc gia nay ky ket voi Phap quy đinh moi quan he voi Phap (Đieu 61). Sau that bai tai Đien Bien Phu va viec ba nuoc Đong Duong gianh đoc lap hoan toan, tai cac thuoc đia khac cua Phap nhu Algerie, Cameroon, Maroc va Tunisia, cac luc luong chinh tri cung to chuc noi day đoi đoc lap theo guong nguoi Viet Nam, viec duy tri Lien hiep Phap tro nen rat kho khan. Nam 1958, Cong đong Phap khai sinh va Lien hiep Phap cham dut ton tai. Đieu 86 Hien phap Phap (nam 1958) quy đinh moi quoc gia hoi vien thuoc Cong đong Phap co the đoc lap sau khi ky ket cac hiep uoc voi Phap va co quyen lua chon van la hoi vien cua Cong đong Phap hoac ra khoi khoi. Trong thap nien 60, cac nuoc thuoc Cong đong Phap nhu Algerie,Tunisia va Maroc lan luot ky ket hiep uoc voi Phap đe tuyen bo đoc lap. Đen nam 1967, Phap ky hiep đinh trao tra đoc lap cho phan lon cac thuoc đia cua minh. Cung trong xu the phi thuc dan hoa tren quy mo toan cau, chi trong nam 1960, 17 nuoc thuoc đia chau Phi tuyen bo đoc lap.


= Viet Nam Cong hoa =
Sach giao khoa Lich su lop nhat cua Viet Nam Cong hoa đuoc xuat ban nam 1966 nhan đinh rang chinh phu Bao Đai chi la mot manh khoe lua gat cua Phap:

Tuy nhien, sach khong ghi ve viec chinh phu Bao Đai chinh la tien than cua Viet Nam Cong hoa, khong ghi ve viec chinh Viet Minh đa lanh đao nhan dan Viet Nam đanh bai Phap tai Đien Bien Phu ma chi ghi chung chung la "chien si Viet Nam". Sach cung bop meo noi dung Hiep đinh Geneve la "chia đoi đat nuoc" (thuc ra Hiep đinh Geneve chi chia Viet Nam thanh 2 vung tap ket quan su tam thoi, sau đo chinh Viet Nam Cong hoa tu choi thi hanh hiep đinh nen moi dan toi hoan canh Viet Nam bi chia đoi).


Xem them Bao Đai
Da vang hoa chien tranh
Hoang trieu Cuong tho
Khu tu tri Thai
Hiep đinh Geneve, 1954
Cuoc trung cau dan y mien Nam Viet Nam, 1955
Đe Nhat Cong hoa Viet Nam


Ghi chu Tham khao Thu muc