Banh mi la thuc pham đuoc che bien tu bot mi hoac tu ngu coc đuoc nghien ra tron voi nuoc, thuong la bang cach nuong. Trong suot qua trinh lich su, banh mi đa đuoc pho bien tren toan the gioi va la mot trong nhung loai thuc pham nhan tao lau đoi nhat, đong vai tro rat quan trong ke tu luc ban đau cua nganh nong nghiep.
Co nhieu cach ket hop va ty le cua cac loai bot va cac nguyen lieu khac, va cung co cac cong thuc nau an truyen thong khac nhau va phuong thuc đe tao ra banh mi. Ket qua la co rat nhieu chung loai, hinh dang, kich thuoc va ket cau cua banh mi khac nhau.
Banh mi co the đuoc len men bang nhieu qua trinh khac nhau, tu viec su dung cac vi sinh vat tu nhien (vi du nhu trong bot chua sourdough) cho toi cach dung phuong phap thong khi nhan tao voi ap luc cao trong qua trinh chuan bi hoac nuong. Tuy nhien, mot so san pham banh mi lai khong đe len men, hoac vi so thich cua nguoi an, hoac vi ly do truyen thong hay ton giao. Nhieu thanh phan khong phai ngu coc co the đuoc đua vao banh mi: tu trai cay va cac loai hat đen cac chat beo khac nhau. Banh mi thuong mai noi rieng thuong chua cac chat phu gia, mot so trong so chung khong co dinh duong nham cai thien huong vi, ket cau, mau sac, thoi han su dung, hoac đe san xuat de dang hon.
Tuy thuoc vao cac phong tuc tap quan đia phuong, banh mi co the đuoc an voi cac hinh thuc khac nhau tai bat ky bua an nao trong ngay. No cung đuoc an nhu mot mon an nhe, hoac su dung nhu mot thanh phan trong che pham am thuc khac, chang han nhu cac mon chien đuoc boc trong nhung lop banh mi đe khong bi dinh, hoac lam thanh phan chinh cua mot banh mi pudding, dung lam chat đon đe chen vao rang sau, hoac giu lai nuoc trai cay đe chung đo mat đi bang cach nho giot.


Lich su Banh mi la mot trong nhung thuc pham đuoc san xuat lau đoi nhat. Bang chung tu 30.000 nam truoc tai chau Au cho thay co mot luong tinh bot tren cac hon đa đuoc su dung đe cat xe cay. Co the la trong thoi gian nay, chiet xuat tinh bot tu re cua cac cay, nhu đuoi meo va duong xi, đa đuoc dan tren mot tang đa bang phang, sau đo hon đa đuoc đat tren mot ngon lua va nau thanh mot dang banh mi cat lat nguyen thuy. Khoang nam 10.000 TCN, voi binh minh cua Thoi đai đo đa moi va su mo rong cua nong nghiep, cac loai ngu coc đa tro thanh thanh phan chinh cua banh mi. Bao tu nam men co mat khap noi, ke ca tren be mat cua cay luong thuc, vi vay bat ky bot mi nao đe lau se đuoc len men tu nhien.
Co nhieu nguon sach vo cho thay banh mi thoi gian đau đuoc len men. Nam men trong khong khi co the đuoc dung bang cach đe lai bot mi chua nau tiep xuc voi khong khi mot thoi gian truoc khi nau. Pliny the Elder viet rang nguoi Gaul va Iberia su dung bot tu bia đe san xuat "mot loai banh mi nhe hon banh mi cua cac dan toc khac." Nguoi the gioi co đai uong ruou vang thay bia đa su dung mot hon hop nuoc ep nho va bot mi đa đuoc len men, hoac cam lua mi đe ngap trong ruou vang, nhu mot nguon cho nam men. Cach len men pho bien nhat đuoc dung la giu lai mot phan bot tu ngay hom truoc đe su dung nhu mot san pham len men dung lam moi.
Nam 1961 qua trinh lam banh mi Chorleywood đa đuoc phat trien, trong đo su dung cac ap luc co khi lon len bot mi đe lam giam đang ke thoi gian len men va thoi gian thuc hien đe tao ra mot o banh mi. Qua trinh nay su dung quy trinh tron nang luong cao cho phep su dung cac hat protein thap hon, hien nay đuoc su dung rong rai tren toan the gioi trong cac nha may lon. Nho the banh mi co the đuoc san xuat rat nhanh chong va voi chi phi thap cho nha san xuat cung nhu nguoi tieu dung. Tuy nhien, đa co mot so chi trich cua cac hieu ung san xuat nay tren gia tri dinh duong cua banh mi.
Gan đay, may banh mi trong nha voi viec tu đong hoa qua trinh lam banh mi đa tro nen pho bien.


Trong y hoc Nguoi Ai Cap co đai su dung banh mi bi moc đe đieu tri nhiem trung sinh ra tu bui ban trong cac vet bong.


Vai tro banh mi trong ton giao = Ton giao khoi nguon tu Abraham =
Trong suot le hoi Nguoi Do Thai chang han nhu Le Vuot Qua, banh mi chua len men (unleavened bread) đuoc su dung chu yeu, nham tuong niem cuoc đao thoat cua no le tu Ai Cap. Nguoi Do Thai khong co thoi gian đe len men banh mi, vi vay ho chi an banh mi chua len men (Matzoh).


= Chu nghia ngoai giao =
Mot so truyen thong cua Wicca va Neo-Paganism su dung banh mi nhu la mot phan cua cac nghi le ton giao, kem theo cac bieu tuong khac nhau khi thuc hien.


Cac phong trao chong banh mi Tuy co nhieu nguoi an banh mi, nhung mot so nha phe binh đa phu nhan banh mi hoan toan hay mot so loai banh mi ma ho cho rang la thap kem. Cac chi trich tuy thuoc vao thoi gian va đia điem: banh mi nguyen hat bi coi la chua tinh te, va banh mi trang co xu ly khong tot cho suc khoe; mot so loai banh mi lam tai nha co the mat ve sinh va cac xuong lam banh luon co pha tron cac cong thuc khac vao banh mi va nhieu nua. Amylophobia, nghia đen la "noi so tinh bot", la mot phong trao van đong o Hoa Ky trong suot thap nien 1920 va 1930.
O Hoa Ky, doanh thu banh mi giam 11.3% trong 5 nam ket thuc vao khoang 2013. Thong ke co the phan anh su thay đoi cac dang thuc pham ma nguoi My lua chon đe an, nhung co vai xu huong khong ro rang vi co nhieu su khac biet giua cac thi truong đoi voi cac dang banh mi khac nhau (dang cuon, banh mi trang, banh mi nguyen).


Thu vien hinh Cac loai banh mi Banh mi gao
Banh mi kep (sandwich)
Banh mi kieu Viet Nam (Banh mi Sai Gon)
Banh mi Phap
Banh mi trang
Banh mi nau
Banh mi đen
Banh mi lat


Tham khao Đoc them Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Bread tai Wikimedia Commons
Bread (food) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Bread recipe