Tham sat Đai hoc Thammasat (tai Thai Lan thuong goi la "su kien 6 thang 10", tieng Thai: เหตการณ์ 6 ตลา RTGS: het kan hok tula) la mot cuoc tan cong cua luc luong quoc gia Thai Lan va cac dan quan cuc huu nham vao cac sinh vien khang nghi trong khuon vien Đai hoc Thammasat va Quang truong Sanam Luang lan can tai trung tam Bangkok, Thai Lan vao ngay 6 thang 10 nam 1976. Truoc su kien, co bon đen nam nghin sinh vien tu nhieu đai hoc đa tuan hanh trong hon mot tuan đe chong lai viec cuu đoc tai quan su Thanom Kittikachorn tu Singapore tro ve Thai Lan.
Mot ngay truoc cuoc tham sat, truyen thong Thai Lan tuong thuat ve mot vo kich do cac sinh vien khang nghi dan dung vao ngay truoc, đuoc cho la co canh gia treo co Thai tu Vajiralongkorn. Phan ung truoc su si nhuc theo đon đai nay, quan đoi va canh sat cung nhu dan quan bao vay đai hoc. Ngay truoc binh minh ngay 6 thang 10, ho bat đau tan cong cac sinh vien khang nghi va tiep tuc cho đen trua. So luong thuong vong trong ngay nay la đieu tranh chap giua chinh phu Thai Lan va nhung nguoi con song sau su kien. Theo chinh phu, co 46 nguoi chet do xung đot, cung 167 nguoi bi thuong va 3.000 nguoi bi bat giu. Nhieu nguoi con song tuyen bo rang tong so nguoi chet vuot qua 100.


Tham sat = Nguyen nhan truc tiep =
Khoi nghia ngay 14 thang 10 nam 1973 lat đo che đo Thanom khong đuoc long dan, khien ong ta phai đao thoat khoi Thai Lan cung cac tuong linh Praphas Charusathien va Narong Kittikachorn, goi chung la "ba bao chua". Nao đong va bat on gia tang tu nam 1973 đen nam 1976 cung moi lo ngai chu nghia cong san tu cac quoc gia lan can lan sang Thai Lan se đe doa đen loi ich cua che đo quan chu va gioi quan su, khien cho gioi quan su đua cac cuu lanh đao Thanom va Praphas tro lai Thai Lan đe kiem soat tinh hinh. Phan ung truoc viec Praphas tro ve vao ngay 17 thang 8, hang nghin sinh vien tuan hanh tai Đai hoc Thammasat trong bon ngay cho đen khi cham tran voi cac luc luong con đo Bo tot Đo va Nawaphon khien bon nguoi chet. Đen ngay 19 thang 9, Thanom tro ve Thai Lan va đi thang tu san bay đen chua Bowonniwet Vihara, tai đo ong đuoc phong lam su trong mot buoi le rieng tu. Cac cuoc khang nghi quy mo lon chong Thanom bung phat khi chinh phu đoi dien voi khung hoang noi bo sau khi Thu tuong Seni Pramoj no luc đe xin tu chuc song bi Quoc hoi Thai Lan bac bo. Ngay 25 thang 9, tai thanh pho Nakhon Pathom ve phia tay Bangkok, hai nha hoat đong dung ap phich chong Thanom đa bi đanh chet va treo len mot buc tuong, hanh đong nay ngay sau đo đuoc xac minh la do canh sat Thai Lan gay ra. Cac sinh vien khang nghi tien hanh kich hoa hanh đong treo co nay tai Đai hoc Thammasat vao ngay 4 thang 10. Tuy the, sinh vien dien canh bi that co lai giong voi Thai tu Vajiralongkorn. Ngay hom sau, bao Dao Siam đang anh gia treo co len trang nhat cua ho. Đuoc Quoc vuong Bhumibol ngam phe chuan, xuong ngon vien tren đai phat thanh do quan đoi kiem soat cao buoc cac sinh vien khang nghi pham toi khi quan va huy đong luc luong dan quan cua quoc vuong, gom Do tham lang, Nawaphon, va Bo tot Đo đe "giet bon cong san". Đen chang vang ngay 5 thang 10, khoang 4.000 nguoi tu cac luc luong dan quan nay cung nhu nhan vien quan đoi va canh sat tap hop ben ngoai Đai hoc Thammasat noi cac sinh vien đa khang nghi nhieu tuan. Cac hanh đong nay chuan bi cho cuoc tham sat vao hom sau.


= Tham sat =

Đen binh minh ngay 6 thang 10, quan đoi va canh sat cung nhu ba luc luong dan quan chan loi ra khoi đai hoc va bat đau ban vao khuon vien, su dung sung truong M16, sung cac-bin, sung ngan, sung phong luu, va tham chi la sung khong giat co lon. Bi ngan roi khuon vien truong hay tham chi la đua nguoi bi thuong đen benh vien, cac sinh vien khan cau ngung ban. Cac cuoc tan cong tiep tuc. Cac dien vien canh gia treo co đa tu đen cho dinh thu tuong. Khi mot sinh vien ra đau hang, anh bi ban chet. Sau khi canh sat truong Bangkok ban lenh tu do khai hoa, ho tan cong o at vao khuon vien, lanh đao la canh sat bien phong. Cac sinh vien lan duoi song Chao Phraya bi cac tau hai quan ban trong khi nhung nguoi khac đau hang nam xuong đat, bi đanh đap khien nhieu nguoi chet. Mot so nguoi bi treo len cay va bi đanh, nhung nguoi khac bi đot chay. Cac sinh vien nu bi canh sat va Bo tot Đo cuong hiep, co nguoi mat mang. Tham sat tiep tuc trong vai gio, va chi dung lai vao buoi trua do co mua.


= Hau qua truc tiep =
Chieu ngay 6 thang 10 sau vu tham sat, cac phai lon trong quan đoi đong thuan ve nguyen tac nham loai bo Seni, mot am muu ma Quoc vuong Bhumibol nhan thuc ro va chap thuan, do đo đam bao thanh cong cua nhung nguoi tien hanh đao chinh. Đen toi hom đo, nguoi moi đuoc bo nhiem lam tu lenh toi cao la Đo đoc Sangad Chaloryu duoi danh nghia "Hoi đong Cai cach Hanh chinh Quoc gia" (NARC) đa đoat quyen nham "ngan chan mot am muu cong san đuoc Viet Nam hau thuan" va đe duy tri "che đo quan chu Thai Lan vinh vien". Quoc vuong bo nhiem tham phan chong cong va bao hoang Thanin Kraivichien lanh đao mot chinh phu co thanh phan la nhung nguoi trung thanh voi Quoc vuong. Thanin va noi cac phuc hoi khong khi đan ap hien dien truoc nam 1973.


Y nghia Tu khi che đo quan chu chuyen che bi bai bo vao nam 1932, cho đen nam 1973 khi che đo quan su bi lat đo đe ung ho dan chu, cac si quan quan đoi va cong chuc thong tri chinh truong Thai Lan va chi phoi chinh phu, Quoc vuong Bhumibol đong vai tro la nguyen thu quoc gia theo nghi le phu hop voi che đo quan chu lap hien theo hien phap nam 1932. He thong chinh tri Thai Lan đuoc goi la "chinh the quan lieu" do gioi quan su va quan chuc chi phoi. Cuoc tham sat bac bo ly le rang chinh the quan lieu đa rut lui khi quan đoi lai đong vai tro trung tam trong chinh truong Thai Lan, tinh the nay tiep tuc suot thap nien 1970 va 1980, cho đen tong tuyen cu nam 1988 khi toan bo so ghe đuoc bau mot cach dan chu, bao gom ca thu tuong- la nguoi tu nam 1976 đen nam 1988 do Quoc vuong bo nhiem.
Theo cac buoc đi cua cac nhan vat quan su cung ran nhu Plaek Phibunsongkhram va Sarit Thanarat, Thanom tro thanh thu tuong vao nam 1963 sau khi Sarit Thanarat chet. Ong giam sat mot dong vien tro tai chinh lon tu Hoa Ky va Nhat Ban, tiep suc cho kinh te Thai Lan, cung nhu tang cuong anh huong van hoa cua Hoa Ky. Tuy nhien, đen đau thap nien 1970, Hoa Ky rut quan khoi Đong Duong. Trong boi canh nay, tang lop trung luu va tieu tu san Thai Lan ung ho cac no luc cua sinh vien vao nam 1973 nham ha be Thanom la ket qua tu lich su tuc thoi hon la vi ho ton sung dan chu. Ho thieu kinh nghiem chinh tri va do đo khong co y tuong thuc te ve hau qua cua viec ket thuc che đo đoc tai. Che đo đong thoi bi đo loi vi that bai trong viec đoi hoi cam ket đay đu hon tu cac đong minh va vi phuc vu qua muc cho Washington. Su ung ho cua tang lop trung luu va tieu tu san Thai Lan cho cuoc khang nghi sinh vien nam 1973 khong phai la con dau đam bao phe chuan vo đieu kien cho qua trinh dan chu va hon loan sau đo. "Dan chu hon loan" tu nam 1973 đen nam 1976 bi nhin nhan la đe doa đen cac loi ich kinh te cua tang lop trung luu va tieu tu san, von la nhung nguoi ung ho on đinh va hoa binh tren ca dan chu. Trong boi canh nay, trong khi ho ung ho đai tuan hanh chong chinh phu Thanom dan đen khoi nghia ngay 14 thang 10 nam 1973, thi ho quay lung voi dan chu, do đo Anderson su dung thuat ngu "trieu chung rut lui", va hoan nghenh che đo đoc tai tro lai vao ngay 6 thang 10 nam 1976, bao truoc ket thuc thoi ky dan chu hon loan.


Tham khao Lien ket ngoai BBC News interview with Thongchai Winichakul
13°45′21,07″B 100°29′27,16″Đ