Ung thu buong trung la mot trong nhung ung thu đuong sinh duc thuong gap nhat o phu nu. O My thi đay la ung thu co ti suat cao thu hai sau ung thu than tu cung va la ung thu đuong sinh duc gay tu vong cao nhat cho phu nu My1. Tren toan the gioi thi ung thu buong trung la ung thu đuong sinh duc thuong gap thu hai sau ung thu co tu cung, va cung la ung thu đuong sinh duc gay tu vong cao thu hai sau ung thu co tu cung.
Ve sinh hoc ung thu buong trung thi co mot so điem đang chu y:

Nguy co ung thu lien quan mat thiet đen su ton thuong cua niem mac buong trung moi lan rung trung.
Ung thu buong trung thuong đuoc chan đoan muon khi benh đa lan tran, gieo rac vung chau va o bung.
Đieu tri ung thu buong trung đoi hoi ket hop nhieu mo thuc đieu tri, đo la phau tri, hoa tri va xa tri.


Đac điem dich te Tai Viet Nam theo so lieu ghi nhan ung thu quan the2 thi xuat đo ung thu buong trung nam 2000 o Ha Noi la 4,4/100.000 dan va o Thanh pho Ho Chi Minh la 3,7/100.000 dan.
Mot so quoc gia o Bac My va Bac Au, phu nu co nguy co cao. Trai lai ty le thap o Nhat va cac quoc gia đang phat trien. Phu nu chau Phi o My cung co ty le mac benh thap hon.
Ung thu buong trung co the gap o phu nu tre khoang lua tuoi 14-15 nhung tuoi trung binh cua ung thu buong trung la khoang 60 tuoi, gap nhieu o phu nu hau man kinh3, 5.


Sinh benh hoc Nguyen nhan cua carcinom buong trung chua đuoc biet ro rang, tuy nhien carcinom buong trung co ve phat trien tren nhung co đia đac biet:


= Yeu to noi tiet va tien can thai san =
Co nhung moi lien he ro rang giua yeu to noi tiet va tien can thai san voi nguy co mac carcinom buong trung nhu4:

Sinh đe it va kinh thua. Phu nu đa tung mang thai se giam nguy co ung thu buong trung xuong 2 lan.
Dung thuoc kich thich rung trung, đac biet khi su dung keo dai.
Thuoc ngua thai: nhieu nghien cuu cho thay thuoc ngua thai dang uong co tac dung bao ve đang ke đoi voi carcinom buong trung. Nguy co mac carcinom buong trung o nhung phu nu nay chi bang mot nua so voi nhung phu nu khong su dung, tac dung bao ve nay keo dai nhieu nam sau khi ngung su dung.


= Che đo dinh duong =
Che đo an nhieu mo lam tang kha nang mac carcinom buong trung: nhung nguoi co che đo an nhieu chat co lactose nhu sua ma thieu men galactose-1-phosphate uridyltransferase co tang nguy co mac carcinom buong trung.
Vitamin A va C duong nhu co vai tro bao ve.


= Yeu to moi truong =
Trong mot so nghien cuu cho thay phu nu tiep xuc voi bot talc qua bao cao su hoac giay ve sinh co tang nguy co mac benh carcinom buong trung. Ty le carcinom buong trung cao o nhung nguoi co tien can dung phan thom o vung sinh duc hon nhung nguoi khong su dung4.
Moi lien he giua tia buc xa ion va carcinom buong trung con nhieu ban cai. Chua co bang chung ro rang ve moi lien he giua virus va carcinom buong trung, nhung co nhieu nghien cuu đa cho thay anh huong cua virus nhu cum, rubella, quai bi đoi voi carcinom buong trung.


= Anh huong cua yeu to di truyen =
Carcinom buong trung co tinh chat di truyen. Carcinom buong trung di truyen thuong xay ra som hon 10 nam so voi carcinom buong trung khong co tinh di truyen, tuy nhien tien luong co ve tot hon4, 5.

Hoi chung ung thu vu-buong trung gia đinh thuong anh huong toi lien quan pha he bac 1 va 2. Hoi chung nay thuong gap o phu nu tre, buou buong trung thuong o 2 ben. O nhung phu nu nay, nguy co bi mac ung thu buong trung tang gap 2 đen 4 lan so voi cong đong. Locus gen hien dien tren chromosome 17 cua gen BRCA14, 5
Hoi chung Lynch II: carcinom tuyen o nhieu co quan, hien dien đong thoi ung thu o đai trang, buong trung, noi mac tu cung, vu va nhung ung thu khac cua đuong sinh duc4, 5
Cac nghien cuu dich te hoc cho thay nguoi bi ung thu vu co tan suat bi ung thu buong trung cao gap 2 lan nguoi khac va ung thu buong trung co tan suat bi ung thu vu cao gap 3, 4 lan4, 5


Giai phau benh Phan chia buou buong trung ve mat vi the dua vao nguon goc tao mo:


= Buou co nguon goc tu bieu mo =
Ung thu bao gom cac loai:

Buou dich thanh
Buou tuyen boc dich trong
Buou dich trong giap bien
Carcinom tuyen boc dich trong
Buou dich nhay
Buou tuyen boc dich nhay
Buou dich nhay giap bien
Carcinom tuyen boc dich nhay
Carcinom dang noi mac tu cung
Carcinom tuyen te bao sang
Buou Brenner
Carcinom khong biet hoa
Trong đo:

75% carcinom buong trung co giai phau benh la carcinom tuyen boc dich trong
20% carcinom buong trung co giai phau benh la carcinom tuyen boc dich nhay
2% carcinom buong trung la carcinom tuyen te bao sang
1% carcinom buong trung la buou brenner
1% carcinom buong trung la carcinom kem biet hoa


= Buou mam bao =
Buou nghich mam
Carcinom phoi
Buou đa phoi
Buou xoang noi bi
Buou nguyen bao nuoi
Buou quai ac tinh khong truong thanh
Buou te bao mam hon hop


= Buou co nguon goc tu day sinh duc =
Buou te bao hat va te bao vo
Buou te bao hat
Buou te bao vo
Buou soi
Buou te bao Sertoli-Leydig
Buou nguyen bao sinh duc


= Buou khong đuoc xep loai =


= Buou do di can =


Đac điem lam sang cua carcinom buong trung Kho chiu o bung, cam giac nang bung, đay bung va bung chuong la nhung trieu chung thuong gap cua carcinom buong trung, ngoai ra cung co the gap nhung trieu chung khac la xuat huyet am đao, trieu chung đuong tieu hoa nhu đi cau bon, kho đi cau do buou lon chen ep vao thanh truc trang va đuong tiet nieu nhu tieu lat nhat....
Khi tham kham, neu la buou lon co the so đuoc tren bung, buou nho nam trong tieu khung thi phai tham kham am đao phoi hop voi kham bung. Khi ay se thay: khoi buou tron, chac, cang, go đuc, nam giua, truoc hay canh tu cung, di đong hay it di đong, đoc lap voi tu cung, buou co the xam lan vung chau hay khong. Mot so truong hop benh nhan đuoc phat hien tinh co luc kham tong quat.
O tre em, trieu chung thuong gap la đau bung, bung sung to, khoi buou vung chau.


Chan đoan Chan đoan ung thu buong trung dua vao viec kham lam sang va cac phuong tien can lam sang.
Cac trieu chung cua ung thu buong trung đa mo ta o muc tren. Mot so bieu hien goi y benh ac tinh, đo la buou xam lan vung chau, bang bung, benh nhan sut can, thieu mau,...
Ve can lam sang, chan đoan ung thu buong trung dua vao cac phuong tien sau:


= Sieu am bung chau =
Giup chan đoan khoi buou buong trung, khi nghi ngo tren kham lam sang co the thuc hien sieu am vung chau qua nga bung va qua nga am đao.
Sieu am cho phep chan đoan khoi buou buong trung dua tren nhung tieu chuan nghi đen ac tinh. Trong tat ca cac truong hop, sieu am đoi hoi phai ro rang, chinh xac va hoan hao: ky thuat su dung, giai đoan nao cua chu ky kinh nguyet, vi tri ton thuong, mot hay hai ben buong trung, kich co va cau truc khoi buou (dich đong nhat, hon hop dich va đac, đac đong nhat...). Khi sieu am can mo ta: đo day cua thanh, vach ngan, choi nhu trong nang hoac ngoai nang, co tran dich mang bung hay tu dich vung douglas, hach phi đai...


= CT scan va MRI =
CT scan đac biet huu ich khi chup co thuoc can quang đuong uong hay đuong tinh mach. No cho phep đanh gia hach sau phuc mac o vung canh đong mach chu va su gieo rac trong xoang phuc mac va mac treo ruot. Tuy nhien đoi voi ung thu buong trung o giai đoan som, CT scan thuong khong mang lai nhung thong tin nao ngoai sieu am cho nen khong can thuc hien mot cach thuong qui.
MRI cung đuoc chi đinh trong mot so truong hop đac biet: khoi buou co kich thuoc lon, benh nhan qua map, phu nu co thai, sieu am co nhieu van đe phuc tap.


= Cac dau hieu sinh hoc =


 CA-125  CA-125 la epitope cacbohydrate, khang nguyen ung thu glycoprotein, mot dau hieu sinh hoc cua buou trong huyet thanh.
CA-125 binh thuong hien dien o la phoi trong dan xuat tu bieu mo mam, bao gom phuc mac, mang phoi va mang ngoai tim va mang oi. Bieu mo buong trung khong bieu hien hoat tinh CA-125.
Muc CA-125 trong huyet thanh la yeu to quan trong trong viec đanh gia khoi buou vung chau, đac biet đoi voi carcinom buong trung. Muc CA-125 trong huyet thanh lien quan chat che voi su lan rong cua buou, su đap ung voi đieu tri va su tai phat.
Muc CA-125 > 60u/ml giup loai tru nhung benh nhan khong co buou hoac buou lanh voi đo đac hieu la 98%, nhung đo nhay cua xet nghiem chi la 70% va gia tri tien đoan chi đat 2% khi tam soat o cong đong.
CA-125 đuoc đo bang cac xet nghiem mien dich, co nong đo binh thuong trong huyet thanh < 35 u/ml. Chi co 1% nguoi binh thuong co ca-125 > 35u/ml. 80% benh nhan bi carcinom buong trung loai bieu mo khong tiet nhay co nong đo ca-125 tang cao5.
CA-125 co the tang cao trong 50% truong hop ung thu buong trung giai đoan I va trong 60% truong hop ung thu buong trung giai đoan II5.


 Cac dau hieu sinh hoc khac  M-CSS: la mot cytokine đuoc tiet ra boi te bao carcinom buong trung.
OVX1: la mot khang nguyen glycoprotein co trong luong phan tu cao.
Mot so cac dau hieu sinh hoc khac đa đuoc su dung va nghien cuu nhung ket qua khong tot hon cac khang nguyen truoc đay, đo la: LASA, CA54-61, CA 72-4, CA-195, CA-50...


Xep giai đoan Ung thu buong trung đuoc xep giai đoan theo FIGO (Federation Internationale de Gynecology et d'Obstetric)

Giai đoan I: khu tru o buong trung
Giai đoan IA: mot buong trung, khong bang bung, khong co buou tren mat ngoai buong trung, vo bao buong trung con nguyen
Giai đoan IB: ca hai buong trung, khong bang bung, khong co buou tren mat ngoai, vo bao con nguyen
Giai đoan IC: IA hoac IB kem buou tren be mat cua mot hoac hai buong trung, hoac vo bao vo, hoac bang bung co chua te bao ac tinh trong dich rua phuc mac
Giai đoan II: buou o mot hoac hai buong trung co them an lan vung chau
Giai đoan IIA: an lan va/hoac di can tu cung va/hoac voi trung
Giai đoan IIB: an lan cac mo khac cua vung chau
Giai đoan IIC: IIA hoac IIB kem buou tren be mat cua mot hoac hai buong trung, hoac vo bao vo hoac bang bung co chua te bao ac tinh, hoac dich rua phuc mac
Giai đoan III: buou o mot hoac hai buong trung lan toi ruot non, di can mac noi trong vung chau hoac trong phuc mac, cac hach sau phuc mac, hach ben, di can be mat gan
Giai đoan IIIA: khu tru o vung chau, hach (-) nhung vi the co an lan phuc mac
Giai đoan IIIB: khu tru mot hay hai buong trung, an lan phuc mac khong qua 2 cm đuong kinh, hach (-)
Giai đoan IIIC: an lan phuc mac > 2 cm đuong kinh va hoac hach ben hay hach sau phuc mac (+)
Giai đoan IV: di can xa, tran dich mang phoi te bao hoc (+), di can nhu mo gan...


Tham khao Chu giai 1:  Jemal A, Murray T, Ward E, Samuels A, Tiwari RC, Ghafoor A, Feuer EJ, Thun MJ. Cancer statistics, 2005. CA Cancer J Clin 2005;55:10-30. Fulltext Luu tru ngay 26 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine. PMID 15661684.
Chu giai 2:  Ung thu hoc noi khoa – PGS Nguyen Chan Hung – Nha xuat ban Y Hoc Thanh pho Ho Chi Minh – Nam 2004 – trang 18–19
Chu giai 3:  Stephen A. Cannistra Cancer of the Ovary N Engl J Med 2004;351:2519-2529. Fulltext Luu tru ngay 8 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine.
Chu giai 4:  Agustin A Garcia Ovarian Cancer Fulltext in Emedicine
Chu giai 5:  C William Helm Malignant Lesions of the Ovaries Fulltext in Emedicine Luu tru ngay 11 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine