Co Đoc giao tai Han Quoc đa phat trien ngoan muc trong vai thap ky qua. Theo thong ke nam 2007 cua chinh phu Hoa Ky, gan mot phan ba (26,3%) dan so Han Quoc xung nhan đuc tin Co Đoc. Cac giao hoi thuoc cong đong Khang Cach (Protestant) nhu Truong Lao, Phong trao Ngu Tuan, va Giam Ly chiem khoang 19,7% dan so, trong khi so giao dan Cong giao la khoang 11.1 %, mac du nhung nguon du lieu khac an đinh con so tin huu Co Đoc o ty le cao hon, đen 49%.
Co Đoc giao tang truong manh tai khu vuc phia Tay cua đat nuoc nhu Seoul, Gyeonggi va Honam. Tai Seoul co đen muoi mot giao đoan (congregation) Co Đoc giao lon nhat the gioi. Co Đoc giao tao đuoc anh huong đang ke tren van hoa Han Quoc va la mot trong nhung nhan to dan đen tinh trang sut giam lien tuc trong thanh phan dan so theo cac ton giao von co truyen thong lau đoi trong van hoa Han nhu Phat giao, Khong giao va Shaman giao. So luong nha truyen giao Han Quoc đen cac quoc gia khac đung thu nhi tren the gioi, chi sau Hoa Ky: đen nam 2000, đa co 10.646 nha truyen giao thuoc cong đong Khang Cach đuoc goi đen 156 quoc gia, cung voi nhieu giao si Cong giao (con so khong đuoc tiet lo). Nhieu tin huu Co Đoc Han Quoc, trong đo co Tien si David Yonggi Cho, Quan nhiem Nha tho Yoido Full Gospel – đuoc xem la giao đoan lon nhat trong the gioi Co Đoc giao – đuoc biet đen tai nhieu quoc gia. Chuyen vieng tham Han Quoc nam 1984 cua Giao hoang Gioan Phaolo II đuoc ghi dau boi le tuyen thanh đau tien đuoc cu hanh ben ngoai La Ma voi con so lon nhat cac vi đuoc phong thanh trong cung mot luc. Buoi le nay đa đem Han Quoc vao hang thu tu trong so cac quoc gia co nhieu nguoi đuoc tuyen thanh nhat tren the gioi.
It co quoc gia nao tren the gioi chung kien su phat trien vuot bac cua Co Đoc giao nhu tai Han Quoc trong vai thap nien cua the ky 20. Trong ba muoi nam tu thap nien 1960 đen thap nien 1980, bung no so nguoi chap nhan đuc tin Co Đoc. Trong thap nien 1960, so tin huu Khang Cach chua đen mot trieu, nhung chi trong vai thap nien cong đong Khang Cach chiem đen 19,7% trong tong dan so 48 860 500 nguoi cua Han Quoc (thang 7 nam 2012).


That bai ban đau: 1593 – 1784 Khong phai luc nao Han Quoc cung la vung đat tot cho mam uom Phuc Am. Mac du Co Đoc giao đuoc thanh lap tren đat nuoc Han Quoc nam 1784, mai đen the ky 20, sau gan hai tram nam voi nhung no luc đay cam go, con so tin huu Co Đoc moi tro nen đang ke trong thanh phan dan so. Nhu the, tai sao, sau khoi đau khong may thuan loi, Co Đoc giao tro nen mot đuc tin đuoc chap nhan rong rai tai Han Quoc, trong khi đieu nay lai khong the xay ra tai nhung quoc gia lan can nhu Nhat Ban hoac Trung Quoc? Đe tim cau giai đap can phai xem xet đen nhung yeu to phat trien trong van hoa, chinh tri va lich su đa khien dan toc Han tro nen khac biet voi cac lan bang. Đieu nay lai dan đen tra van thu hai: Trong hai tram nam qua Co Đoc giao đa anh huong nhu the nao tren xa hoi Han Quoc?
Nha truyen giao đau tien co mat tai Han Quoc la Cha Gregorious de Cespedes, mot linh muc dong Ten, đen Han Quoc nam 1593 đe hoat đong muc vu trong vong kieu dan Nhat Ban, nhung khong đuoc phep truyen giao cho nguoi Han. Tuy vay, mot thap nien sau, Yi Kwangjong (Ly Quang Chung), mot nha ngoai giao nguoi Han tro ve tu Bac Kinh, mang theo minh mot tam ban đo the gioi va mot vai cuon sach than hoc cua Matteo Ricci, mot giao si dong Ten đa tung đen Trung Hoa. Nhung quyen sach cua Ricci ngay tuc khac gay ra nhung tranh luan hoc thuat. Vao đau the ky 17, Yi Sugwang, mot hoc gia cung đinh, va Yu Mongin, mot quan thuong thu, viet nhung bai phe binh gay gat chi trich cac tac pham cua Ricci. Suot trong hai the ky ke tiep, lan song phe binh hoc thuat nham vao đuc tin Co Đoc khong he suy giam.


Nen tang cho su phat trien Can biet rang trong giai đoan be quan toa cang cua Han Quoc co nhieu nguoi tu đao vi đa giup đo nhung giao si Cong giao. Mot trong nhung thanh tu đao noi tieng nhat la Andrew Kim, bi xu chem đau o tuoi 25.


= Thien cam trong gioi khoa bang - Silhak =
Du vay, van co mot so hoc gia co thien cam voi Co Đoc giao. Cac thanh vien cua truong phai Silhak (thuc hoc hay hoc đi đoi voi hanh) rat tam đac voi đieu ho nhin nhan la nhung gia tri cua quyen binh đang trong Co Đoc giao. Ung ho mot cau truc xa hoi dua tren tai nang chu khong phai tren nguon goc gia đinh, cac hoc gia truong phai Silhak (thuong bi chong đoi gay gat boi gioi cam quyen) nhan ra Co Đoc giao cung ung mot nen tang y thuc he cho niem tin cua ho. Nhu vay, khi Cong giao đuoc thanh lap nam 1784, đa co san mot thanh phan tri thuc ung ho ton giao nay – su ung ho nay la nhan to can cot cho su phat trien đuc tin Cong giao trong thap nien 1790. Mot nghien cuu tien hanh nam 1801 chi ra rang co đen 55% tin huu Cong giao co moi quan he gia đinh voi phong trao Silhak. Ro rang la nhan to quan trong đau tien kich hoat su tang truong cua Co Đoc giao la thien cam cua mot thieu so thuoc thanh phan tinh hoa co hoc thuc cua xa hoi Han Quoc.


= Quyen Lanh đao cua Tin huu =
Nhan to quan trong thu hai la Co Đoc giao tai Han Quoc khoi đau nhu la mot phong trao tin huu (lay) tu phat tai đia phuong ma khong he bi ap đat boi mot he thong giao pham tu nuoc ngoai. Nha nguyen Cong giao đau tien đuoc thanh lap nam 1784 tai Binh Nhuong boi Yi Sung-hun, mot nha ngoai giao đa chiu le rua toi tai Bac Kinh. Nam 1786, Yi tien hanh thanh lap mot he thong cac linh muc tinh nguyen (lay-priest). Mac du he thong nay bi đinh chi boi Vatican (nam 1789) voi ly do su bo nhiem linh muc tinh nguyen la vi pham luat giao hoi (Canon Law), su kien can ghi nho la Co Đoc giao đuoc truyen ba vao Han Quoc boi nhung tin huu ban đia, khong phai boi cac chuc sac ngoai quoc.


= Nhung tuong đong voi truyen thong Han Quoc =
Nhan to thu ba la cac giao hoi Han Quoc biet cach su dung truyen thong Han Quoc. Khong giong Trung Quoc hay Nhat Ban, nguoi Han theo Shaman giao đa co san mot khai niem đoc than ve Thien Chua la Đang Tao Hoa ma ho goi la Hwan-in (Hoan Nhan 桓因) hoac Haneu-nim (sau nay cung goi la Hana-nim). Theo truyen thuyet xa xua, Hwan-in co mot con trai ten Hwan-ung (Hoan Hung 桓雄), nguoi nay sinh mot con trai đat ten la Tangun (Đan Quan 檀君). Tangun la nguoi thanh lap nuoc Han, cung theo chuyen ke, Tangun da day nguoi dan biet nhung đieu can ban ve van minh trong suot thoi tri vi cua ong keo dai mot ngan nam. Cung xuat hien vai di ban tu truyen thuyet nay, mot trong so đo ke rang Tangun đuoc sinh ra boi mot nu đong trinh – du chuyen ke co the la mot su them that sau nay. Hien nay van co mot so nha than hoc co gang giai thich khai niem Co Đoc ve giao ly Ba Ngoi theo ngon tu cua ba đac tinh than linh cua truyen thuyet Tangun. Du chi la truyen thuyet, đieu nay lai la mot chuan bi tot ve mat tam ly giup nguoi dan Han chap nhan giao ly ve Chua Gie-xu hoa than thanh nguoi (incarnation).


= Su dung chu Han =
Thu tu, tin huu Co Đoc su dung tieng Han va loai chu viet Hangul de hoc đe co the truyen ba đuc tin cua minh ra ben ngoai gioi khoa bang (chi su dung ngon ngu bac hoc la chu Han). Du con nhieu đieu can phai ban ve chu Hangul, Giao hoi Cong giao la cong đong đau tien chinh thuc cong nhan gia tri cua no. Đau thap nien 1780, nhung phan cua sach Phuc Am bang chu Hangul bat đau xuat hien; cac sach giao ly nhu cuon Chuyo Yogi đuoc an hanh trong thap nien 1790 va khoang thap nien 1800 mot thanh ca Cong giao cung đuoc xuat ban.
Nam 1887, John Ross, nha truyen giao Truong Lao đen tu Scotland hoan tat cong cuoc dich thuat Kinh Thanh sang tieng Han, ngay lap tuc cac nha lanh đao Khang Cach tap trung vao no luc pho bien Kinh Thanh rong rai cho nguoi dan Han.


= Cong đong Khang Cach thanh lap truong hoc =
Đuc tin Khang Cach đuoc truyen ba vao Han Quoc nam 1884 boi hai nha truyen giao nguoi My: Henry Apenzeller thuoc Giao hoi Giam Ly va Horace Underwood thuoc Giao hoi Truong Lao. Đac biet quan tam đen cong tac pho bien Kinh Thanh (đa đuoc dich sang tieng Hangul tu nam 1881 đen nam 1887 boi Muc su John Ross, mot nha truyen giao nguoi Scotland tai Man Chau) nhung nha tien phong Khang Cach thiet lap cac co so giao duc tai Han Quoc. Truong Paejae (배재고등학교) danh cho nam sinh thuoc Giao hoi Truong Lao thanh lap nam 1885, con Giao hoi Giam Ly mo truong Ewha (이화여자고등학교) - nay la Vien Đai hoc Nu gioi Ewha - danh cho nu sinh vao nam ke tiep. Cung voi nhieu ngoi truong khac đuoc thanh lap sau đo, hai co so giao duc nay đa gop phan khong nho vao su tang truong mau chong cua đuc tin Khang Cach trong vong đai chung, đen đung thoi điem đa giup đuc tin Khang Cach vuot qua Cong giao đe tro nen tieng noi lanh đao trong cong đong Co Đoc giao tai Han Quoc. Cung trong giai đoan nay so luong phu nu biet chu tang cao, truoc đo ho khong đuoc huong đuoc gi tu he thong giao duc cua đat nuoc.


= Gan bo voi tinh than dan toc Han =
Co le nhan to quan trong nhat giup Co Đoc giao đuoc chap nhan rong rai tai Han Quoc la nhieu tin huu Co Đoc đa gan bo voi chinh nghia đau tranh cho dan toc Han trong thoi ky đat nuoc nay bi Nhat Ban chiem đong (1905–1945). Khi ay, nguoi dan phai chiu đung nhieu thong kho; co đen bay trieu nguoi bi luu đay hoac bi truc xuat khoi que huong cung luc voi mot chien dich co he thong nham xoa bo moi dau vet cua ban sac dan toc va van hoa Han. Đen nam 1938, ngay ca tieng Han cung bi đat ngoai vong phap luat.
Ngay 1 thang 3 nam 1919, mot hoi nghi gom 33 nha lanh đao ton giao va gioi chuyen mon đa thong qua ban Tuyen ngon Đoc lap. Du hoi nghi đuoc to chuc boi nhung nha lanh đao cua ton phai Cheondogyo (Thien đao giao), 15 trong so 33 chu ky la cua nhung nguoi thuoc cong đong Khang Cach – nhieu nguoi bi bat giu sau đo. Nam 1919 chung kien su ra đoi cua Ulmindan ("Đao quan Nguoi Cong chinh") voi thanh phan chinh la Cong giao, va su thanh lap chinh phu luu vong đat co so tai Trung Hoa duoi su lanh đao cua Rhee Syngman (Ly Thua Van), mot tin huu Giam Ly. Song tac nhan chinh giup noi ket Co Đoc giao voi tinh than yeu nuoc trong mat nguoi dan Han la su kien nhieu tin huu Co Đoc dam tu khuoc tho lay Thien hoang Nhat Ban, mot đieu bat buoc trong thap nien 1930. Mac du tin huu Co Đoc khuoc tu tho lay Thien hoang du phai chiu tu đay vi co xac tin ton giao hon la chinh tri, nhieu nguoi dan Han nhin xem đieu nay nhu la su bieu thi manh me long yeu nuoc va su đe khang chong lai su chiem đong cua Nhat Ban.


Anh huong cua Co Đoc giao tren xa hoi Han Quoc Co Đoc giao đong vai tro quan trong trong tien trinh chuyen đoi Han Quoc tu xa hoi phong kien sang xa hoi hien đai. Song khong phai luc nao cung co the phan biet rach roi giua nguyen nhan va ket qua, cung giong nhu cau hoi ve con ga va qua trung, ai co truoc? Bat cu đieu gi Co Đoc giao lam cho xa hoi Han Quoc cung se khien co nhieu nguoi hon hoac chap nhan hoac khuoc tu đuc tin nay trong tuong lai. Vi vay, du phan biet giua nguyen nhan va he qua co giup lam sang to van đe, can nho rang mot su phan tich nhu the co the con nhieu thieu sot.


= Giao duc =
Anh huong ban đau cua su kien Co Đoc giao đem đen cho Han Quoc mot nen giao duc hien đai đa đuoc đe cap o tren. Tien trinh phat trien chu viet Hangul qua cong tac truyen ba van chuong Co Đoc va qua mang luoi truong hoc đuoc thanh lap boi cac hoi truyen giao đa giup nang cao mat bang van chuong cua đat nuoc. Chu Hangul, du đuoc phat kien tu nam 1443 boi nhung hoc gia trong trieu Vua Sejong (The Tong), trong suot vai the ky van khong đuoc quan tam vi co uu the van hoa vuot troi cua chu Han. Giao hoi Cong giao la to chuc đau tien chinh thuc cong nhan gia tri chu Hangul. Giam muc Berneux (tu đao nam 1866) yeu cau tat ca tre em Cong giao can đuoc hoc đe biet đoc loai chu nay. Cac giao hoi Khang Cach cung đoi hoi tin huu phai biet đoc chu Hangul nhu la đieu kien tien quyet đe đuoc du thanh le Tiec Thanh. So phu nu biet đoc chu Hangul gia tang mau chong, trong mot xu so ma phu nu tu lau van bi loai khoi he thong giao duc.


= Kinh te =
Kinh te la mot linh vuc khac ma tinh than Co Đoc đuoc xem la mot trong nhung nhan to giup tao ra nhung chuyen bien co tinh đot pha. Cac tin huu Co Đoc, voi xac tin manh me vao cac gia tri Co Đoc, đa đong gop tich cuc vao phep mau phat trien kinh te cua đat nuoc nay. Ho xem đuc tin la nhan to quan trong tao ra su tang truong va tien bo cua xa hoi Han Quoc trong cac linh vuc khac nhau trong ba thap nien qua, ho cung tin rang su thanh cong va thinh vuong va chi dau cua phuoc hanh đen tu Thien Chua.


= Quan he xa hoi =
Co le khong noi nao ma cac gia tri Co Đoc lai co anh huong mang tinh cach mang nhu trong lanh vuc quan he xa hoi. Theo truyen thong, xa hoi Han Quoc rat muc tuan giu ton ti trat tu đat nen tang tren nhung nguyen tac Khong hoc duoi quyen cai tri cua mot hoang đe đuoc xem la thien tu. Khong co mot quyen xa hoi nao đuoc danh cho phu nu; tre con phai tuyet đoi tuan phuc cha me, va ca nhan khong co quyen gi ngoai nhung quyen đuoc xa hoi ban cho. Cau truc nay bi thach thuc triet đe boi su day do cua Co Đoc giao cho rang moi nguoi đuoc tao dung theo "Hinh anh cua Thien Chua", va moi ca nhan đeu co gia tri tu than. Lien ket chat che voi khai niem nay la su tap chu vao quyen tu huu. Tin huu Co Đoc xem nha vua chi đon thuan la mot con nguoi va phai than phuc Thien Chua nhu moi than dan cua nha vua. Ho cung hoc biet rang tham quyen cua Thien Chua la lon hon cua nha vua. Su truyen ba cac gia tri Co Đoc đa gop phan vao cong cuoc giai phong phu nu va bao ve quyen tre em. Ke tu nam 1784, Cong giao noi rieng va Co Đoc giao noi chung, cho phep cac goa phu tai hon (đieu nay van bi cam đoan trong cac xa hoi Đong A), nghiem cam đa the va quan he ngoai hon nhan, cam đoan hanh vi bao hanh cung nhu ruong bo vo. Cha me co niem tin Co Đoc hoc biet xem con cai la su ban cho cua Thien Chua va ho co bon phan phai day do con cai cua minh. Tuc tao hon va te hat hui con gai cung bi cam.


= Than hoc Minjung =
Khai niem Co Đoc ve gia tri ca nhan tim thay su the hien trong mot cuoc đau tranh lau dai cho nhan quyen va dan chu. Trong nhung nam gan đay, khai niem nay đuoc biet đen trong hinh thuc cua nen than hoc Minjung ("Dan chung"). Đat nen tang tren khai niem "Hinh anh cua Thien Chua", lien ket voi mot hoc thuyet truyen thong cua Han Quoc Han (khong the dich sang ngon ngu khac, nhung ngu y mot cam giac ve su đau đon khong the xoa diu va noi vo vong cung cuc), Than hoc Minjung mieu ta nguoi dan Han nhu la nhung chu nhan xung đang cho so phan cua minh. Nhan manh vao tinh than dan toc va nhan quyen, than hoc Minjung ngay cang thu hut ca canh ta lan canh huu cua xa hoi Han Quoc. Hai trong so nhung nha lanh đao chinh tri noi tieng nhat Han Quoc, Kim Young-sam (Kim Vinh Tam) va Kim Dae-jung (Kim Đai Trung) đeu ung ho than hoc Minjung. Ca hai đeu trai qua nhieu nam trong vai tro đoi lap voi chinh phu quan su tai Han Quoc, đeu nhieu lan bi giam giu. Kim Young-sam, mot tin huu Truong Lao, va Kim Dae-jung, mot tin huu Cong giao, đeu lan luot đam nhiem chuc vu tong thong cua quoc gia nay sau khi nen dan chu đuoc phuc hoi nam 1988.
Mot the hien khac cua than hoc Minjung trong nhung nam cuoi cung cua che đo Park Chung-hee (Phac Chanh Hy; 1961–1979) la su troi day cua mot vai to chuc Co Đoc nhu Phong trao nong dan Cong giao va Su mang cong nghiep đo thi (Khang Cach), van đong cho muc luong cao hon cung nhu đieu kien lam viec tot hon cho cong nhan nong nghiep va cong nghiep. Xem nhung phong trao nhu the nhu la moi đe doa cho su on đinh xa hoi, chinh phu đa cho bat giu va cam tu nhieu nguoi trong so cac thu linh phong trao. Cuoc đau tranh xay ra cung luc voi tinh trang bat on ma cao điem la vu am sat Tong thong Park vao ngay 26 thang 10 nam 1979.


Cac van đe chinh tri va xa hoi Đa co rat nhieu van đe chinh tri va xa hoi gay ra boi Co Đoc giao Han Quoc ke tu khi tong thong Lee Myung-bak len nam quyen. Chinh quyen Han Quoc đe xuat han che nguoi dan Han Quoc đen vung Trung Đong truyen đao. Giao su Son Bong-ho tu Đai hoc Goshin len an viec tong thong tham du buoi tap trung cau nguyen cua cac tin đo Co Đoc o cap nha nuoc vao thang 3 nam 2011 cho thay moi nguy hai tiem tang cua su anh huong manh me cua Khang cach đoi voi nen chinh tri Han Quoc von co tinh chat the tuc. Cac hanh vi gay han va pha hoai đen tu cong đong Khang cach đoi voi Phat giao, ton giao lon nhat o Han Quoc va co anh huong lon toi van hoa truyen thong Han Quoc, đa gay nen su chi trich nang ne len cac nha tho Khang cach tu phia cong chung Han Quoc va đa gop phan cho su suy giam toc đo phat trien cac tin đo Khang cach o Han Quoc.


= Xung đot ton giao =
Trao luu Khang cach chinh thong đoi lap voi Phat giao đa la mot van đe lon trong su hop tac đa ton giao o Han Quoc, đac biet trong giai đoan tu thap nien 1990 đen cuoi thap nien 2000. Cac hanh đong pha hoai nham đen Phat giao va "Cac cuoc cau nguyen cho su pha huy cac chua Phat giao"  đa gay nen su chi trich nang ne tu phia cong chung. Cac tuong Phat đa bi coi la ngau tuong, bi tan cong va chat đau. Viec bat giu rat kho co hieu luc, do nhung thu pham thuong hanh su len lut vao buoi đem." Nhung hanh đong nhu vay đuoc ho tro boi mot so thu linh Khang cach, đa dan đen viec nguoi dan Han Quoc co cai nhin thieu thien cam đoi voi Khang cach va chi trich nang ne len cac nhom nha tho tham gia vao, do do rat nhieu tin đo Khang cach tu bo cac nha tho cua ho trong nhung nam gan đay.
Nguoc lai, quan he giua cac tin đo Cong giao Han Quoc va cac Phat tu cung nhu cac tin đo ton giao khac hau nhu đeu mang tinh hop tac cao, mot phan do su ket hop cua cac phong tuc va triet hoc Phat giao va Nho giao vao Cong giao Han Quoc, đang chu y nhat la viec thuc hanh jesa (te tu).


Xem them Han Quoc
Hangul


Chu thich Tham khao Cho, Kwang (1984). "The Meaning of Catholicism in Korean History". Korea Journal. Quyen 24 so 8. tr. 14–27. ISSN 0023-3900.
Choi, Suk-Woo (1984). "Korean Catholicism Yesterday and Today". Korea Journal. Quyen 24 so 8. tr. 4–13. ISSN 0023-3900.
Encyclopedia Americana (1986). Vol. 23, Danbury, Conn.: Grolier. ISBN 0-7172-0117-1 (set).
Fisher, J. Earnest (1977). Pioneers of Modern Korea. Seoul: Christian Literature Society of Korea.
Focus on Korea (1986). Vol. 2, "Korean History", Seoul: Seoul International Pub. House.
Ilyon (1972). Samguk Yusa: Legends and History of the Three Kingdoms of Ancient Korea. trans. Tae-Hung Ha and Grafton K. Mintz. Seoul: Yonsei University Press.
Johnson, Marguerite (1988-09-05). "An Ancient Nation on the Eve of a Modern Spectacle". Time. {{Chu thich bao}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |date= (tro giup)
Johnson, Patrick (2001). Operation World: The Definitive Prayer Guide to the Nations, Peoples, and Cities of the World. and Mandryk, Jason. Colorado Springs, Colo.: Global Mapping International (CD-ROM).
Keesing's (1979). Keesing's Contemporary Archives 25: p. 30216. ISSN 0022-9679.
Kim, Han-Sik (1983). "The Influence of Christianity on Modern Korean Political Thought". Korea Journal. Quyen 23 so 12. tr. 4–17. ISSN 0023-3900.
Kim, Ok-Hy (1984). "Women in the History of Catholicism in Korea". Korea Journal. Quyen 24 so 8. tr. 28–40. ISSN 0023-3900.
Lee, Michael (1981). "Korean Churches Pursue Social and Political Justice". Accent. Quyen 3 so 3.
Merit Students Encyclopedia (1980). Vol. 10, New York: Macmillan Educational.
Suh, Kuk-sung (1983). The Identity of the Korean People: A History of Legitimacy on the Korean Peninsula. trans. Chung Chung. Seoul: National Unification Board.
Whittaker, Colin (1988). Korea Miracle. Eastbourne, Sussex: Kingsway. ISBN 0-86065-522-9.


Lien ket ngoai Pressure of Buddhism from Christianity in Korea
Questions for Buddhist and Christian Cooperation in Korea
CIA The World Factbook - Korea, South Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2015 tai Wayback Machine
Life Church International Community Luu tru ngay 23 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine