Woody Allen (sinh ngay 1 thang 12 nam 1935 voi ten khai sinh Allen Stewart Konigsberg) la mot dien vien, đao dien, nha bien kich nguoi My. Ong tung gianh 3 Giai Oscar cho cac hang muc Đao dien xuat sac va Kich ban goc.
Voi phong cach lam phim tri tue va rat nhieu tac pham xuat sac, Woody Allen đuoc coi la mot trong nhung nha lam phim lon nhat cua đien anh hien đai. Allen thuong viet kich ban, đao dien va đong vai chinh trong phan lon cac bo phim cua ong.


Tieu su Woody Allen sinh ngay 1 thang 12 nam 1935 tai Thanh pho New York trong mot gia đinh goc Do Thai, bo ong la Martin Konigsberg (1900–2001) con me la ba Nettea Cherrie (1908–2002), Woody con mot em gai la Letty (sinh nam 1943).
Allen hoc pho thong tai truong Midwood High School. Ong đuoc đat biet hieu la "Red" (Đo) vi mai toc hung đo cua minh va gay an tuong voi ban be vi tai lam ao thuat voi nhung quan bai. Mac du tren phim Woody Allen thuong đong vai nhung nguoi co đoc va lac long giua xa hoi, su thuc thi o truong pho thong ong lai la mot hoc sinh rat noi tieng va la mot van đong vien bong ro va bong chay cu. Nguoi đao dien tuong lai lam them bang cach viet truyen cuoi cho bao. O tuoi 16 ong bat đau lay nghe danh Woody Allen. Sau khi tot nghiep pho thong, Allen vao hoc đien anh va truyen thong tai Đai hoc New York (New York University) nhung nhanh chong bi đuoi vi thuong đi hoc muon va thieu chuyen can. Sau khi bi đuoi khoi Đai hoc New York, ong vao hoc tai truong cao đang City College of New York.


Su nghiep san khau Sau that bai ban đau o cong truong Đai hoc, Allen tro thanh tro ly viet kich ban cho Herb Shriner. O tuoi 19, ong bat đau viet kich ban cho cac chuong trinh truyen hinh nhu The Ed Sullivan Show, The Tonight Show va Caesar's Hour.
Nam 1961, Woody Allen bat đau tro thanh nghe si trinh tau hai (stand-up comedian) o cau lac bo Duplex thuoc khu Greenwich Village. Ong cung tham gia viet kich ban cho vo kich Broadway From A to Z va chuong trinh truyen hinh noi tieng Candid Camera. Trong qua trinh dien hai, Allen đa bien điem yeu ve ngoai hinh thap be cua minh thanh uu điem trong trinh dien, đong thoi phat trien ca tinh rieng cho vai dien cua minh. Ong nhanh chong tro thanh mot nghe si thanh cong, thuong xuyen xuat hien tren truyen hinh va trong cac hop đem. Nam 1969, Woody Allen con đuoc len bia tap chi Life voi vai dien trong vo Play It Again, Sam.
Trong thoi gian nay, Allen con tham gia viet truyen ngan cho cac tap chi nhu to The New Yorker cung nhu viet kich ban cho san khau Broadway.


Su nghiep đien anh = Thap nien 1960 va 1970 =

Bo phim đau tien do Woody Allen tham gia la What's New, Pussycat? (1965), trong đo Allen đuoc Warren Beatty thue viet lai mot phan nho trong kich ban do Beatty phu trach. Nhung ket qua la phan viet lai cua Allen lai thanh phan chu yeu cua kich ban va Beatty đa tuc gian toi muc tu bo qua trinh lam phim. Mot nam sau đo, nam 1966, Woody Allen đuoc đao dien bo phim đau tay cua minh, phim What's Up, Tiger Lily? (1966).
Nhung phim giai đoan đau cua Allen thuong thuan tuy la phim hai chiu anh huong tu Bob Hope va Groucho Marx. Nam 1977, Woody Allen thuc hien bo phim Annie Hall, tac pham đanh dau buoc chuyen cua đao dien tu phim hai thuan tuy sang hai huoc sau cay va mang nhieu suy ngam hon. Bo phim thanh cong lon ve mat nghe thuat khi gianh 4 giai Oscar, gom Giai Oscar Phim hay nhat, Giai Oscar Nu dien vien chinh xuat sac nhat (cho Diane Keaton) va hai giai cho rieng Allen la Giai Oscar Đao dien xuat sac nhat va Giai Oscar Kich ban goc hay nhat. Annie Hall la mot trong so khong nhieu phim hai chien thang o hang muc Phim hay nhat va no đa đua ra mot chuan muc moi cho cac bo phim hai tinh cam cua Hollywood, no đuoc Vien phim Hoa Ky (American Film Institute) xep hang 35 trong so cac bo phim hay nhat moi thoi đai va xep thu 4 trong danh sach cac phim hai hay nhat.
Nam 1979, bo phim Manhattan do Woody Allen đao dien đuoc phat hanh, đay la mot tac pham đen trang lam ve thanh pho New York, noi đao dien đa sinh ra, lon len va song phan lon cuoc đoi.


= Thap nien 1980 =
Giua thap nien 1980, Allen bat đau ket hop ca yeu to bi kich va hai huoc vao cac bo phim cua ong nhu Hannah and Her Sisters (gianh 3 giai Oscar) voi su tham gia cua dien vien noi tieng Michael Caine, hay Crimes and Misdemeanors, mot bo phim voi hai cau chuyen khac nhau va chi ket noi o đoan ket.
Nam 1985 đao dien thuc hien bo phim The Purple Rose of Cairo, mot tac pham noi ve tam quan trong cua đien anh trong thoi ki Đai suy thoai thong qua nhan vat Cecilia. Purple Rose đuoc tap chi Time binh chon la mot trong 100 phim hay nhat moi thoi đai, rieng ban than Woody Allen thi đanh gia đay la mot trong so 3 phim hay nhat cua ong, cung voi Stardust Memories va Match Point.


= Thap nien 1990 =
Nam 1992 Woody Allen đao dien bo phim Shadows and Fog, mot tac pham đen trang goi nho đen cac nghe si thuoc Truong phai Bieu hien Đuc (German Expressionism). Cung nam nay ong lam bo phim đuoc gioi phe binh đanh gia cao, Husbands and Wives (1992), bo phim đuoc đe cu 2 giai Oscar cho hang muc Vai nu phu (cho nu dien vien Judy Davis) va Kich ban goc (cho chinh Allen).
Sau hai bo phim nay, đao dien quay tro lai voi nhung đe tai nhe nhang hon nhu phim Bullets Over Broadway (1994), bo phim giup ong co đe cu thu 6 cho Giai Oscar Đao dien xuat sac nhat. Everyone Says I Love You (1996) la bo phim ca nhac đau tien va duy nhat cho đen nay cua Allen. Cuoi thap nien 1990 ong lai cho ra đoi cac bo phim co khong khi am đam hon nhu Deconstructing Harry (1997) va Celebrity (1998).


= Thap nien 2000 =
Small Time Crooks (2000) la bo phim đau tien Woody Allen thuc hien cho hang phim DreamWorks SKG va cung đanh dau buoc chuyen trong phong cach lam phim cua ong, ong tham gia phong van nhieu hon vao quay tro lai đe tai hai kich nhu thoi ki đau su nghiep. Small Time Crooks tuong đoi thanh cong ve mat doanh thu voi 17 trieu USD tien ve tinh rieng o My, nhung bon bo phim sau đo la tham hoa ve mat thuong mai, The Curse of the Jade Scorpion (phim co kinh phi lon nhat ma Allen tung thuc hien voi 33 trieu USD), Hollywood Ending, Anything Else va Melinda and Melinda đeu thu ve chua đay 5 trieu USD moi phim. Cac nha phe binh thi đanh gia cac bo phim Allen lam ke tu sau Sweet and Lowdown (1999) đeu co chat luong toi, tham chi nhieu nguoi cho rang thoi cua đao dien đa qua.
Allen chi thuc su quay lai voi thanh cong bang bo phim Match Point (2005), bo phim đuoc gioi phe binh đanh gia rat cao do Jonathan Rhys-Meyers va Scarlett Johansson thu vai chinh va lay boi canh la thanh pho Luan Đon. Doanh thu cua Match Point la 23 trieu USD rieng tai My, nhieu nhat trong so cac bo phim Allen lam trong 20 nam tro lai đay va tinh tong cong tren toan the gioi la 62 trieu USD. Match Point mang lai cho Allen đe cu Giai Oscar đau tien ke tu nam 1998 va trong mot cuoc phong van voi tap chi Premiere Magazine, chinh đao dien đa cho rang đay la bo phim hay nhat ong đa tung thuc hien.
Nam 2006, Allen quay tro lai Luan Đon đe đao dien bo phim Scoop, phim cung co su gop mat cua Scarlett Johansson, ngoai ra con co su tham gia cua Hugh Jackman, Ian McShane va Kevin McNally. Sau khi hoan thanh bo phim nay, đao dien đa sang Tay Ban Nha đe thuc hien mot bo phim o Barcelona. Woody Allen đa tung co lan tam su rang o thi truong chau Au cac bo phim cua ong đuoc cong chung tiep nhan nong nhiet hon, đac biet la tai Phap noi cac tac pham cua ong co mot luong lon nguoi ham mo. Allen trong mot lan tra loi phong van nam 2004 đa noi: "Tai Hoa Ky moi thu đa thay đoi qua nhieu, va o thoi điem nay rat kho đe thuc hien nhung bo phim tot ma co kinh phi thap. Cac hang phim tham lam chi muon nhung bo phim co kinh phi 100 trieu USD ma thu ve 500 trieu USD".


Giai thuong va vinh danh Trong su nghiep cua minh, Woody Allen đa nhan đuoc rat nhieu giai thuong, đe cu va vinh danh khac nhau trong cac lien hoan phim va giai thuong đien anh cho đong gop cua ong o cuong vi đao dien, dien vien va bien kich.


= Giai Oscar =
Woody Allen đa tung gianh 3 Giai Oscar trong tong so 21 lan đuoc đe cu giai thuong nay (bao gom 14 lan voi hang muc Kich ban, 6 lan voi hang muc Đao dien va 1 lan voi hang muc Vai nam chinh). Ong co nhieu đe cu o hang muc Kich ban hon bat cu nha bien kich nao khac va cung đang đung thu nam ve so đe cu cho hang muc Đao dien.
Mac du thuong xuyen đuoc nhan đuoc đe cu tu Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh cho Giai Oscar, Allen khong bao gio tham gia le trao giai. Ong chi pha vo đieu nay đung mot lan vao le trao giai nam 2002 khi xuat hien khong he bao truoc đe keu goi cac nha san xuat va đao dien tiep tuc quay cac bo phim cua ho o thanh pho New York sau Su kien 11 thang 9.
Đay la danh sach cu the cac đe cu va giai thuong Oscar ma Woody Allen gianh đuoc:

Đa co bon dien vien tung gianh giai Oscar nho vai dien trong cac phim cua Allen, đo la Diane Keaton (Vai nu chinh, Annie Hall), Michael Caine (Vai nam phu, Hannah and Her Sisters), Dianne Wiest (2 giai Vai nu phu, Hannah and Her Sisters va Bullets Over Broadway) va Mira Sorvino (Vai nu phu, Mighty Aphrodite).
Bo phim Annie Hall do Allen đao dien đa gianh tong cong 4 giai Oscar trong đo co ca giai Phim hay nhat tai le trao giai nam 1977.


= Giai thuong khac =
Allen đa tung 2 lan gianh Giai Cesar cho phim nuoc ngoai hay nhat, lan đau la nam 1980 cho phim Manhattan va lan thu hai nam 1986 cho phim The Purple Rose of Cairo. Ong con co 7 đe cu khac cho giai thuong nay.
Nam 1986, Allen đa chien thang tai hang muc Kich ban tai Giai Qua cau vang cho kich ban phim The Purple Rose of Cairo. Tai giai thuong nay ong con đuoc đe cu 4 lan cho hang muc Đao dien, 4 lan cho hang muc Kich ban va 2 lan cho hang muc Vai nam chinh phim ca nhac hoac hai kich.
Nam 1995 tai Lien hoan phim Venice, Allen đa gianh giai Su tu vang cho đong gop suot đoi.
Nam 2002 đao dien đa đuoc tang Giai thuong Hoang tu xu Asturias (Prince of Asturias Award) va đuoc vinh danh bang mot buc tuong chan dung chinh đao dien co kich co nguoi that tai thanh pho Oviedo, Tay Ban Nha.
Nam 2002, Woody Allen đuoc tang giai thuong thanh tuu đac biet Palme des Palmes (Canh co cua nhung canh co) tai Lien hoan phim Cannes, ong moi la nguoi thu hai đuoc trao giai thuong nay sau đao dien Ingmar Bergman
Nam 2007 Allen đuoc trao hoc vi Tien si danh du (PhD Honoris Causa) cua Đai hoc Pompeu Fabra (Barcelona, Tay Ban Nha).


Niem đam me nhac Jazz Allen la mot nguoi ham mo cuong nhiet nhac Jazz, ong thuong su dung loai nhac nay lam nhac nen cho cac bo phim cua minh. Woody cung bat đau choi ken Cla-ri-net tu nho va ong chon nghe danh "Woody Allen" cung la xuat phat tu than tuong cua ong, nghe si ken Cla-ri-net Woody Herman. Đao dien bat đau bieu dien ken Cla-ri-net tu thap nien 1960. Hien nay Allen va ban nhac New Orleans Jazz Band thuong bieu dien vao moi toi thu Hai o khach san Carlyle Hotel thuoc khu Manhattan, ho thuong bieu dien cac ban nhac Jazz New Orleans co đien tu đau the ki 20. Cuon phim tai lieu Wild Man Blues (do Barbara Kopple đao dien) đa noi ve chuyen luu dien cua Allen va ban nhac o chau Au. Ban nhac nay cung đa cho ra mat hai đia nhac The Bunk Project (1993) va đia nhac phim Wild Man Blues (1997).


Tham khao Lien ket ngoai Trang web cua Woody Allen
Woody Allen tren IMDb
Bai viet cua Victoria Loy ve su nghiep cua Woody Allen