Minh Quang Tong (chu Han: 明光宗, 28 thang 8, 1582 – 26 thang 9 nam 1620), la Hoang đe thu 15 cua trieu đai Nha Minh trong lich su Trung Quoc. Ong cai tri Trung Hoa chua đay mot thang trong nam 1620, mat sau đung 29 ngay o ngoi Hoang đe. Ong chi kip dung nien hieu la Thai Xuong (泰昌), nen cung goi la Thai Xuong Đe (泰昌帝).
Cai chet cua Quang Tong Thai Xuong Đe gan truc tiep voi nghi an Hong hoan an (红丸案), đong thoi ong cung chinh la vi Hoang đe tai vi ngan nhat trong lich su Nha Minh.


Tieu su Minh Quang Tong ten that la Chu Thuong Lac (朱常洛), sinh vao ngay 28 thang 8, nam 1582 tai Tu Cam Thanh. Ong la con trai truong cua Minh Than Tong Chu Duc Quan, me đe la Hieu Tinh hoang hau Vuong thi, von la 1 cung nu hau ha trong cung cua Tu Thanh Ly thai hau.
Mot lan, Minh Than Tong vao Tu Ninh cung tham Ly Thai Hau, ong gap cung nu Vuong thi thi nhat thoi đem long yeu thich, lien lam hanh va ban cho nang mot it trang suc. Sau đo, Vuong thi mang thai, Tu Thanh thai hau phat giac, tra van Van Lich Đe nhung ong kien quyet khong nhan, con co y dung thuoc bo đi đua be. Thai hau ben sai quan Thai y tra van, chung thuc Vuong thi co thai voi Hoang đe, nen gay suc ep bat Van Lich Đe lap Vuong thi lam phi tan. Va ba đuoc Van Lich Đe phong lam Cung phi (恭妃).
Khong lau sau, vao ngay 22 thang 2, nam 1586, sung phi cua Than Tong la Trinh Quy phi sinh ha Hoang tam tu Chu Thuong Tuan (朱常洵), cuc ki sung ai. Hoang truong tu Chu Thuong Lac do mau than bi that sung, cung khong đuoc Than Tong coi trong. Trong khi đo tai trieu đinh, theo luat le truyen thong cua Nho giao, lap Thai tu thi lap đich, neu khong lap đich thi lap truong, sau moi toi lap hien, do đo Hoang truong tu Chu Thuong Lac rat đuoc đai đa so quan than đong y o vi tri Thai tu. Tuy nhien, Than Tong Van Lich do qua yeu quy hai me con Trinh Quy phi, khong chiu đuoc y kien nay, đa cam toan trieu đinh nhac toi van đe nay.
Bi that sung, Chu Thuong Lac khong đuoc Than Tong coi trong ngay ca viec hoc hanh, mai đen nam 13 tuoi thi ong moi bat đau đuoc mo thu phong hoc sach, mot so tuoi qua tre đoi voi mot Hoang tu thong thuong. Va mai sau đo nhieu nam, ong khong đuoc chi đinh cho mot thay giao nao đe day ve Nho giao cung nhu cac sach kinh su khac.
Nam 1601, thang 10, truoc suc ep qua manh cua quan than va nhat la tu Tu Thanh hoang thai hau, ba noi cua Chu Thuong Lac, ong moi đuoc Than Tong tan phong lam Thai tu, khi đo đa 19 tuoi. Đong thoi Hoang tam tu Chu Thuong Tuan đong sach lap lam Phuc vuong (福王), phong đia o Lac Duong. Thai tu Chu Thuong Lac noi tieng kha ai nhan tu, đuoc long cac đai than, dau vay đia vi cua ong van bat on do khong đuoc long Than Tong.
Viec lap Chu Thuong Lac lam Thai tu van khong dap tat đuoc nhung phong đoan Than Tong co the phe bo Thuong Lac, lap Hoang tam tu Thuong Tuan thay the, vi Trinh Quy phi lien tuc muu đo phe bo Thai tu ma muon lap con minh, đo goi la Yeu thu an (妖書案), lam lien luy toi nhieu đai than.


Đinh kich an Nam 1615, xay ra mot đai su kien trong hoang toc đuoc goi la Đinh kich an (梃击案), do Trinh Quy phi bay muu nham ha sat Thai tu Chu Thuong Lac. Mot nguoi đan ong ten Truong Sai (張差) đa dung mot cay moc con, lach qua lop thi ve đot nhap vao thu phong cua Thai tu, nham giet chet nhung that bai. Ten ho Truong nhanh chong bi bat giam va tra khao. Ban đau quan kham sai cho rang han la mot ke đien, nhung Vuong Chi Thai (王之寀) đa bat đuoc han khai ra ke chu muu la hai ten hoan quan la tam phuc cua Trinh Quy phi, ten la Bang Bao (龐保) va Luu Thanh (劉成).
Theo loi khai cua Truong Sai, 2 tay hoan quan nay đa thuong tien cho han va keu han am sat Thai tu. Su viec chan đong nay lam lien luy nhieu đen Trinh Quy phi vi ai cung biet 2 nguoi nay la tam phuc cua ba ta. Than Tong Van Lich Đe khi ay biet ro moi chuyen, mot su vu co tinh nghiem trong neu đieu tra ro rang, va co the Trinh Quy phi lan Phuc vuong Thuong Tuan se chiu toi nang, the nen Than Tong quyet đinh đich than dung tung, đo het moi cao trang len 2 tay hoan quan va khong lau sau cho xu tu ca ba nguoi Truong-Bang-Luu.
Tuy nhien co thuyet cho rang đay la muu ke cua phe Thai tu nham triet ha y đo cung nhu am muu tu phe cua Trinh Quy phi. Tu sau vu an nay đia vi cua Thai tu cang tro nen vung chac.
Su viec nhanh chong khep lai, nhung van khong the khien nguoi ta khong thoi ban tan. Đinh kich an đa tro thanh mot trong Minh mat Tam đai an (明末三大案) noi tieng trong lich su cung đinh.


Tri vi Nam 1620, ngay 18 thang 8, Minh Than Tong Van Lich hoang đe qua đoi, Thai tu Chu Thuong Lac lap tuc ke vi. Ong cho goi cac đai than đa bi đay đi vi benh vuc minh tro ve kinh, trao lai chuc tuoc, cai nien hieu thanh Thai Xuong (泰昌). Sau khi len ngoi, ong cang tro nen hoang dam vo đo. Trinh Quy phi trong qua khu tung mac loi voi ong, đa đem hien cho ong rat nhieu my nu. Mac du suc khoe yeu nhung ong van thu nhan tat va ngay đem an ai voi ho. Co đem ong con may mua voi nhieu my nu cung mot luc. Chinh vi suc khoe yeu lai con ham me nu sac nen ong nga benh.
Ngay 8 thang 10 AL, Thai Xuong đe bat đau co benh. Can Thanh cung noi, Đe đoc Luong Tu phong, Đe đoc Binh truong chuong cuc an, Ngu ma giam thai giam, Đe đoc thai giam đien Thanh Te la Thoi Van Thang, nguoi truoc đo tung la thu ha cua Trinh quy phi, cho rang hoang đe bi nong trong nguoi, ben cho ke cac phuong thuoc giai nhiet, nhuan truong. Hoang đe uong xong, lap tuc bi ta, lien tuc đi ngoai ba bon muoi lan. Đen hai ngay sau hoang đe van khong the len trieu. Bon đai than Noi cac Phuong Tong Triet vao cung hoi an, Thai Xuong đe nam tren giuong khong ngoc day noi, noi rang suot đem qua khong ngu đuoc, đau hon mat hoa, đi ngoai lien tuc, hoi tho yeu ot.
Ngay 29 thang 8 AL, Thai Xuong đe nghe theo loi cac đai than, thu hoi lai chieu lenh sac phong Trinh quy phi lam Hoang thai hau. Luc đo o Hong Lu tu co Ly Kha Chuoc tu noi minh co thuoc tien chua đuoc bach benh, dang len vua mot vien thuoc mau đo (hong hoan). Hoang đe uong xong mot vien, lai uong them vien nua, thay rang tinh than phan chan đen la, nhip tho đeu tro lai; tam tac khen Kha Chuoc la trung than, sai thuong cho 50 luong bac.
Nam 1620, ngay 26 thang 9 , canh 5, noi giam buoc vao đien thi thay than the hoang đe đa lanh ngat, tai vi 30 ngay, huong duong 39 tuoi. Hoang truong tu la Chu Do Hieu ke vi khi vua 16 tuoi, tuc Minh Hy Tong.
Ong đuoc dang mieu hieu la Quang Tong (光宗), thuy hieu la Sung Thien Khe Đao Anh Due Cung Thuan Hien Van Canh Vu Uyen Nhan Y Hieu Trinh hoang đe (崇天契道英睿恭纯宪文景武渊仁懿孝贞皇帝), an tang tai Khanh lang (庆陵).


Gia đinh Than phu: Minh Than Tong Chu Duc Quan.
Than mau: Hieu Tinh Hoang thai hau Vuong thi (孝靖皇太后王氏, 1565 - 1611), so phong la Vuong Cung phi (王恭妃), qua đoi đuoc thuy la On Tuc Đoan Tinh Thuan Y Hoang quy phi (温肃端靖纯懿皇贵妃). Sau khi Minh Hi Tong len ngoi moi ton thuy Hoang thai hau.
Hau phi:

Hieu Nguyen Trinh hoang hau Quach thi (孝元貞皇后郭氏; 1580 - 1613), nguoi Thuan Thien, con gai cua Bac Binh hau Quach Duy Thanh (郭维城). Ba tro thanh Thai tu phi khi Quang Tong con la Hoang thai tu. Qua đoi truoc khi Quang Tong đang co, thuy la Cung Tinh Thai tu phi (恭靖太子妃). Ve sau ba sau đuoc Minh Hy Tong truy ton thanh Hoang hau. Sinh ra Hoai Thuc cong chua. 
Hieu Hoa Hoang thai hau Vuong thi (孝和皇太后王氏; 1582 - 1619), nguoi Thuan Thien. Nam 1604, Vuong thi vao hau Quang Tong khi con la Thai tu, so phong Tai nhan (才人). Sinh ra Minh Hy Tong Chu Do Hieu va Gian Hoai vuong Chu Do Hoc.
Hieu Thuan Hoang thai hau Luu thi (孝纯皇太后刘氏, 1588 - 1615), nguoi Hai Chau, ba vao hau ha Quang Tong voi than phan Thuc nu (淑女). Sinh ra Minh Tu Tong Chu Do Kiem.
Cung Y Trang phi Ly thi (恭懿莊妃李氏, 1588 - 1624), nguoi phu Thuan Thien, huyen Bao Tri, su goi Đong Ly (东李), la thi thiep hau Quang Tong khi con o Tiem đe, phan vi Tuyen thi (选侍). Ban đau Tay Ly nhan nuoi Minh Tu Tong, do sau nay sinh con gai nen cai sang ba nuoi day.
Khang phi Ly thi (康妃李氏, 1584 - 1674), cha la Ly Hai (李海), sung phi cua Quang Tong, con goi Tay Ly (西李). Nguyen la thi thiep hau Quang Tong khi con o Tiem đe, phan vi Tuyen thi (选侍). Sau khi Hy Tong len ngoi, gia phong Khang phi (康妃), Tu Tong ton lam Thai phi (太妃). Ba sinh ra Hoai Hue vuong Chu Do Mo, Nhac An cong chua va la duong mau cua Minh Hy Tong.
Y phi Pho thi (懿妃傅氏, 1588 - 1644), so phong Thuc nu (淑女), hau phong Tuyen thi (选侍). Hy Tong ton lam Phi. Sinh ha Ninh Đuc Cong chua va Toai Binh Cong chua. Sau khi mat tang tai Bach Duong Đien (白洋淀), Ha Bac.
Y phi Đinh thi (懿妃定氏), sinh ra Tuong Hoai vuong Chu Do Hu, su sach ghi chep nhieu ve ba.
Kinh phi Phung thi (敬妃冯氏), sinh ra Hue Chieu vuong Chu Do Trien.
Than tan Thieu thi (慎嬪邵氏), sinh ha Đieu On Cong chua. Hy Tong ton lam Tan.
Tuong tan Truong thi (襄嫔张氏), Hy Tong ton lam Tan.
Khac tan Ly thi (恪嬪李氏), Hy Tong ton lam Tan.
Đinh tan Quach thi (定嬪郭氏), Hy Tong ton lam Tan.
Tuyen thi Vuong thi (选侍王氏), mat som sau cai chet cua con trai. Sinh Te Tu vuong Chu Do Tiep.
Tuyen thi Trieu thi (選侍赵氏, ? - 1620), ban chet.
Khi Nha Minh sup đo thi Kinh phi cung Than tan, Tuong tan, Khac tan, Đinh tan tron ra khoi cung. Duoi thoi Thanh trieu, ca nam tro lai Bac Kinh, đuoc trieu Thanh cap sinh hoat phi.


= Hoang tu =


= Hoang nu =


Chu thich Xem them Minh su - Quang Tong hoang đe