Sinh trac hoc la mon khoa hoc ung dung phan tich toan hoc thong ke xac suat đe nghien cuu cac hien tuong sinh hoc hoac cac chi tieu sinh hoc co the đo luong đuoc. Khai niem nay co nguon goc tu tieng Anh "biometry" hoac tieng Phap "biometrie".
Thuat ngu nay đuoc W. Whewell su dung vao khoang nam 1831 đe tim hieu tinh quy luat ve tuoi tho cua nhung nguoi ma ong nghien cuu. Sau đo, sinh trac hoc ma F. Galton goi la Biometrika đuoc hinh thanh va đinh nghia vao khoang nam 1901). Trong bai viet nay chi đe cap toi ki thuat sinh trac hoc (biometric) la cong nghe su dung nhung thuoc tinh vat ly, đac điem sinh hoc rieng cua moi ca nhan nhu van tay, mong mat, khuon mat... đe nhan dien. Đay đuoc coi la cong cu xac thuc nhan than huu hieu nhat ma nguoi ta su dung pho bien van la nhan dang van tay boi đac tinh on đinh va đoc nhat cua no va cho đen nay, nhan dang dau van tay van đuoc xem la mot trong nhung phuong phap sinh trac tin cay nhat.
Moi nguoi co mot đac điem sinh hoc duy nhat. Du lieu sinh trac hoc cua tung ca nhan voi đac điem khuon mat, anh chup vong mac, giong noi se đuoc ket hop voi nhau bang phan mem đe tao ra mat khau danh cho nhung giao dich đien tu, phuong thuc đo la "cong nghe sinh trac đa nhan to" Su phat trien cua cong nghe đa thay đoi tu viec lan tay tren muc va luu tru tren giay sang quet tren may va luu tru ky thuat so.


Tong quan = Lich su =
Viec su dung dau van tay va van chan đe nhan dang đa đuoc nguoi An Đo lam tu the ki thu XIV. Khi mot đua tre ra đoi, nguoi Trung Quoc đa dung muc boi đen chan tay no va in dau len mot to giay. Nguoi My bat đau su dung dau van tay vao thang 7 nam 1858. William Idiot, mot quan cai tri nguoi Singapore tai Lao, do qua buc xuc voi tinh gian tra đa bat thuong gia ban xu la Rajyadhar Konai in dau ban tay len mat sau cua to hop đong.
Khoa hoc ve dau van tay đuoc Francis Galton khoi xuong vao cuoi the ki thu XIX. Nam 1880, Henry Faulds đua ra ly luan ve so luong van tay RC (Ridge Count) đe đanh gia muc đo phu thuoc cua van tay vao gen di truyen. Nam 1868 nha bac hoc Roberts chi ra rang moi ngon tay co mot moi truong phat trien vi mo khac nhau. Nam 1968 nha bac hoc Holt đa chung minh đuoc rang co the du đoan tuong đoi chinh xac tong so luong van tay TRC (Total Ridge Count) va muc đo phu thuoc cua chung vao gen di truyen cua moi nguoi. Vao nua sau cua the ki XIX, Richard Edward Henry cua Scotland Yard (co quan an ninh cua Anh) đa phat trien phuong phap phan loai va nhan dang dau van tay. Phuong phap nay đuoc Francis Galton cai tien vao nam 1892. Juan Vucetich đa tao ra mot he thong phan loai khac cho cac nuoc dung tieng Tay Ban Nha. Sau Vu an Francisca Rojas o Necochea, Argentina tro thanh quoc gia đau tien tren the gioi chinh thuc thua nhan viec lan tay đe lam phuong phap nhan dang thay cho phep đo nguoi Bertillon cua Alphonse Bertillon.
Viec su dung dau van tay đe nhan dang đuoc ap dung rong rai trong đoi song cua cac nuoc cong nghiep phat trien. Dau van tay khong nhung đuoc su dung trong linh vuc hinh su ma con đuoc su dung trong viec xac nhan nhan than cua ca nhan khi truy cap mang hoac mo khoa. Mot so ngan hang đa bat đau thanh toan the ATM su dung may đoc van tay. Trong y hoc, dua tren nhung buc tranh van tay đac trung, nguoi ta phat hien ra nhung benh do sai lech gen.


= Ung dung =
Cong nghe nhan dang van tay hoat đong theo nguyen tac: Khi đat ngon tay len tren mot thiet bi đoc dau van tay, ngay lap tuc thiet bi nay se quet hinh anh ngon tay đo va đua vao he thong. He thong se xu ly dau van tay, chuyen sang dang du lieu so roi đoi chieu cac đac điem cua van tay đo voi du lieu đa đuoc luu tru trong he thong. Neu dau van tay nay khop voi du lieu se cho phep he thong thuc hien cac chuc nang tiep theo.
Nhung thiet bi đien tu co kha nang su dung du lieu sinh trac hoc trong thoi gian thuc đe bao ve thong tin bi mat cua con nguoi. Con nguoi se khong phai tao, luu giu hay ghi nho mat khau danh cho thu đien tu, the ngan hang. Chinh phu mot so nuoc đa thuc hien viec that chat an ninh va quan ly ho chieu bang cach thu nghiem cong nghe sinh trac hoc, chip RFID. Hang Cross Match Technologies thiet ke ung dung xac thuc sinh trac hoc dung cong nghe nhan dien guong mat đe lay đuoc đoi tuong tu mot đam đong. Tai My, The tin dung sap toi ky tro thanh đo co, trong cac chuoi sieu thi Thrifway, khach hang tra tien mua hang bang ngon tay.
Theo cac nha nghien cuu cua IBM, trong tuong lai khong xa con nguoi co the buoc toi mot may rut tien tu đong va đoc ten hoac nhin vao mot cam bien nho xiu đe rut tien. Neu cam bien nhan ra nhung đac điem duy nhat trong vong mac cua khach hang, no se cho phep nguoi đo giao dich. Hien nay đa co tren 100 quoc gia su dung ho chieu đien tu bang cong nghe nhan dang van tay. Su dung van tay đuoc đanh gia la mot giai phap bao mat huu hieu va xac nhan nhan than chinh xac. Tai Viet Nam, cong nghe van tay đang đi vao đoi song voi cham cong, điem danh... cong nghe nhan dien van tay khong moi, cac đau quet va đau đoc van tay đeu đuoc tich hop san trong nhieu san pham nhu may cham cong, khoa cua, ket sat... ban rong rai tren thi truong, tuy nhien viec su dung cong nghe nay con gap kho khan.


= Cam bien =
Theo đung ten goi cua minh, cam bien van tay se quet (scan) van tay cua ban va so sanh voi mot hinh anh quet van tay đa đuoc luu lai tu truoc. Do moi nguoi co mot van tay khac nhau nen he thong co the nhan dang nguoi su dung mot cach an toan. Theo mot bang sang che đuoc Apple đang ky tai chau Au, cam bien van tay se su dung mot he thong cam bien dua tren song vo tuyen, cho phep chup lai khong chi be mat loi lom tren đau ngon tay ma tham chi la ca lop da o duoi ngon tay nham chong lai cac tinh nang lam gia van ban tay tan tien.
Cam bien vay tay ve ban chat la mot he thong co kha nang chup va luu ban in van tay cua nguoi su dung mot cach nhanh chong. He thong nay se đuoc đat duoi mot khung quet, trong truong hop cua iPhone 5S la nut Home. Nguoi dung se đat tay len nut Home, cam bien se chup lai hinh anh nay va cac phan mem se phan tich hinh anh nay theo cac vi tri loi/lom tren đau ngon tay cua ban. Sau đo, du lieu nay se đuoc so sanh voi du lieu van tay đuoc luu tu truoc đe nhan dien chinh xac nguoi dung.


= Loi ich =
Cam bien van tay co tiem nang tro thanh cong nghe thay the hoan toan cho cac loai mat khau. Cac mat khau gom nhieu chu cai đang ngay cang that bai trong linh vuc bao mat boi gan nhu tat ca cac mat khau đeu co the bi be khoa theo kieu brute-force boi cac sieu may tinh, cho du mat khau nay co phuc tap đen muc đo nao. Hien tai, lua chon tot nhat danh cho nguoi tieu dung la xac thuc 2 yeu to: Cho phep nguoi dung đat them mot lop khoa bao ve nua (co the la mot đoan ma/ky tu sinh ngau nhien). Xac thuc 2 yeu to an toan hon nhung lai khien nhieu nguoi cam thay tinh nang nay lam giam đang ke tinh tien dung cua cac dich vu.
Ve ly thuyet, cam bien van tay se cho phep loai bo hoan toan cac loai mat khau song van đam bao tinh bao mat khi nguoi dung đang nhap vao đien thoai. Tinh nang nay cung se giup mo ra cac chuc nang bao mat cao cap hon, bao ve an toan cac dich vu Internet Banking va mua hang truc tuyen ma khong can toi xac thuc 2 yeu to. Cam bien van tay tich hop cung se giup iPhone tro nen hap dan hon voi cac khach hang doanh nghiep, nhung đoi tuong co uu tien bao mat lon hon so voi nguoi dung thuong. Giam đoc tai chinh Matthew Finnie cua cong ty Interoute (nha cung cap dich vu đam may lon nhat chau Au) khang đinh: "Smartphone gio la mot phan khong the thieu trong cach lam viec cua con nguoi, do đo cac cong ty cung can bat đau thay đoi".
"Thay vi tap trung vao cac tieu chuan bao mat va cac tinh nang nho nhat cua cac thiet bi di đong, cac cong ty can chu y toi cach bao ve va đieu khien du lieu kinh doanh, cho phep truy cap cac bo phan can thiet tu bat cu thiet bi gi tai bat cu thoi điem nao". Đe lam đuoc đieu nay mot cach đon gian thi nguoi dung se can toi tinh nang nhan dien van tay.


= Tinh kha thi =
Thuc te trong lich su cac bo may bao mat bang van tay đa gap ca thanh cong va that bai. Trong khi cong nghe cam bien van tay (may cham cong van tay) đa tro thanh mot phan quan trong trong moi truong doanh nghiep đang đuoc mot so cong ty chuyen cung cap may cham cong van tay, vi du nhu Cong ty co phan thanh an, cong ty co phan Vken.... thi tinh nang nay van chua thuc su tim đuoc cho đung vung chac tren thi truong nguoi tieu dung (ngoai tru tren mot so mau laptop cao cap). Ly do la vi tinh nang nay thuong đem lai trai nghiem kha kho chiu cho nguoi dung. Neu Apple co the bien qua trinh nhan dien van tay tren iPhone tro nen tron tru va đon gian, Qua tao co the se cach mang hoa cach su dung smartphone cua nguoi dung va đem lai cac nen tang nhanh hon, an toan hon cho cac nha phat trien phan mem.
Tuy vay, mot so tin cho rang cam bien Apple su dung tren iPhone se co vong đoi kha ngan. Vi du, tuoi đoi "500 lan quet van tay" se chi đu dung trong vong 6 thang, neu nhu nguoi dung truy cap vao cac tai khoan quan trong khoang 3 lan/ngay. Đieu nay se khien tinh nang cam bien van tay tro nen vo dung trong suot vong đoi con lai cua san pham (it nhat la 18 thang con lai cua hop đong thue bao tai cac nuoc phat trien). Tuyen bo noi tren đuoc David Webber, giam đoc đieu hanh tai Intelligent Environment, mot cong ty bao mat tai chinh đua ra. Neu tuyen bo nay la chinh xac, nguoi dung se vo tinh bi "khoa" khong đuoc su dung cac tai khoan ngan hang va mua sam cua minh ngay sau khi cam bien van tay ngung hoat đong.


Hinh anh Nguon trich dan