Vu mau thuan o tu vien Bat Nha xay ra nam 2008 giua tu vien va nhung tu sinh Lang Mai đang tu tap o đay.


Boi canh Tu vien Bat Nha thuoc đia phan xa Đamb'ri, thanh pho Bao Loc, tinh Lam Đong, Viet Nam, co dien tich khoang 30 hecta, đuoc thanh lap nam 1995 boi thuong toa Thich Đuc Nghi, vien chu tu vien.
Thang 2 nam 2005, thuong toa Thich Đuc Nghi đa đong y cho Thien su Thich Nhat Hanh va tang than Lang Mai đe xay dung Bat Nha thanh mot tang than va mot trung tam tu hoc theo phap mon Lang Mai tai Viet Nam. Theo AFP, nhung tu sinh cua Thich Nhat Hanh đa chi ra gan mot trieu đo la My đe mua đat va mo rong khu tu vien. Khi đo, co khoang 400 thay, su co va cu si đang tu hoc tai đay.
Tu thang 5 nam 2005 đen thang 6 nam 2008, Thich Đuc Nghi đa moi va bao lanh cac nha su đa tung tu tai Lang Mai (trong đo co cac vi goc Viet mang quoc tich nuoc ngoai) ve Bat Nha đe chia se phap mon va đao tao cac vi xuat gia tre tu hoc theo mo thuc Lang Mai. Thich Đuc Nghi cung đe cu mot đe tu la thay Thich Đong Hanh lam phu ta đe sinh hoat va tu hoc chung voi tang than va đe giup ve viec hanh chanh. Trong vong chua đay mot nam, so luong nguoi tre ve xuat gia va tap su tu hoc tai Tu vien Bat Nha đa len đen 300 nguoi. Thuong toa Thich Đuc Nghi co y đinh xay dung Bat Nha thanh noi tu hoc cho ca ngan tang ni. Tuy chi moi thanh lap đuoc vai nam, cac tang than đa to chuc cac khoa tu cho hang ngan nguoi tai tu vien Bat Nha va đa tham gia vao nhieu chuong trinh van hoa va xa hoi tai đia phuong. Trong bon nam, cac nha su va tu sinh đa tu tap va hoc Phat phap mot cach yen binh.
Theo bao mang Cong an Nhan Dan, ngay 4 thang 2 nam 2008, thien su Thich Nhat Hanh cho xuat ban la thu Lang Mai so 31 trong đo co đoan: "Tai đat nuoc ta, cach tu duy trong đang va trong chanh quyen, đuong loi kinh te cua đat nuoc bay gio đay đau con lay chu nghia Mac Xit lam khuon vang thuoc ngoc nua. Đang Cong san Viet Nam, co nguoi đa noi, cung nen đoi ten đi thoi, mot cai ten moi nhu Đang xa hoi, Đang đoi moi, Đang dan chu, Đang cong hoa, Đang tu do, Đang dan toc... ten gi cung đuoc mien khong phai la cai ten cu. Cai ten Đang hien gio đang la mot chuong ngai, gay hieu lam va tiep tuc nuoi duong oan han. Trong Đang va trong guong may chinh quyen chac chan đa co nhung vi suy nghi nhu the ma chua noi ra đuoc. Co nhung vi trong Đang cung đa nghi toi viec thay quoc hieu. thay vi su dung quoc hieu Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam, mot cai ten qua dai ta co the đoi lai la Cong hoa Viet Nam hay tot nhat la Viet Nam thoi…" Theo bao nay đay la mot trong nhung đe cap đen cac van đe chinh tri đua đen đo vo.


Dien bien = Theo bao chi nuoc ngoai =
Thang 6 nam 2008, thuong toa Thich Đuc Nghi đoi y, khong bao lanh cac nha su co quoc tich nuoc ngoai va khong muon tu vien Bat Nha tu tap theo phap mon Lang Mai nua. Thuong toa muon tang than tu hoc theo phap mon Lang Mai phai roi Bat Nha.
Ngay 08 thang 08 nam 2008, cong an đia phuong ra cong van truc xuat 397 tu sinh khoi tu vien vi ho khong con co su bao lanh cu tru cua tu vien. Nhom tang ni sinh phai Lang Mai tiep tuc gui thu kien nghi đi cac noi.
Ngay 19 thang 11 nam 2008, mot cuoc hop o Thanh pho Ho Chi Minh voi su tham du cua đai dien Giao hoi Phat giao Viet Nam va Ban ton giao chinh phu đua ra quyet đinh uy quyen cho ban tri su Phat giao tinh Lam Đong giai quyet. Giao hoi Phat giao o Lam Đong noi ho tam thoi bao lanh cho cac vi tang ni sinh nay o lai cho đen khi co giai phap sau cung.
Ngay 27 thang 6 nam 2009, vien chu Thich Đuc Nghi đa cho cat đien va nuoc sinh hoat. Hai ngay sau, mot đam nguoi nem đa va phan suc vat vao đai dien cua Ban Tri su Giao hoi Phat giao tinh Lam Đong đen đieu tra vu viec.
Đau thang 7, đam đong đa đen tan cong khu tu vien voi bua, đap vo cua so, lam hu hai toa nha va ham doa nhung nguoi trong đo. Cong an va dan quan đia phuong co mat tai hien truong đe quan sat nhung khong can thiep voi ly do đay la van đe noi bo cua tu vien
Theo tin cua hang AP ngay 1 thang 8, chinh quyen noi rang vu viec la do su đoi đau cua hai nhom nha su trong tu vien, va theo loi nhung nguoi ung ho Thich Nhat Hanh, vai nguoi cua Thich Đuc Nghi va dan đia phuong thinh thoang đa quay nhieu ho trong suot nam qua. Cung theo hang tin nay, chinh quyen đia phuong noi rang vien chu Thich Đuc Nghi đa yeu cau cat đien va rang đien đa co lai tu giua thang 7, nhung theo mot nha su o tu vien, đen ngay 1 thang 8 van chua co đien lai.
Ngay 20 thang 9 nam 2009, mot so thanh nien đen pha nha cua, nem đa, rai truyen đon, vut quan ao cua cac ni co xuong suoi. Ngay 27 thang 9 nam 2009, mot nhom đong nguoi đen đap pha va đuoi nhung nguoi trong tu vien ra ngoai. Nhung nguoi bi đuoi phai đung duoi mua trong vai gio.
Ngay 30 thang 9 nam 2009, Thich Nhat Hanh gui mot la thu cho Chu tich nuoc Viet Nam Nguyen Minh Triet keu goi che cho cho tang than sau vu Bat Nha. Vi khong co hoi am, ngay 2 thang 10 nam 2009, ong lai gui mot la thu cho nhan si, tri thuc trong va ngoai nuoc keu goi ho "kip thoi len tieng đe che cho cho 400 nguoi tre đang bi bao vay va đan ap tai chua Phuoc Hue o Bao Loc."
Hoang Hung, mot nha bao o Thanh pho Ho Chi Minh đa khoi xuong thinh nguyen thu yeu cau nhung nha lanh đao cua Viet Nam cho đieu tra đoc lap va cho truyen thong đua tin ve vu mau thuan. Theo ong Hung, hon 200 nguoi đa ky vao thinh nguyen thu yeu cau Chu tich nuoc, Thu tuong va Chu tich Quoc hoi Viet Nam phai can thiep vu Bat Nha. Trong nhung nguoi ky ten co nguyen pho chu tich uy ban Mat tran to quoc Viet Nam tai Thanh pho Ho Chi Minh Le Hieu Đang.


= Theo bao chi trong nuoc =
Ngay 8 thang 10, nguoi phat ngon Bo Ngoai giao Viet Nam Nguyen Phuong Nga khang đinh khong co viec Viet Nam 'ep' 400 nguoi tu theo phap mon Lang Mai phai roi khoi tu vien Bat Nha. Ba cung khang đinh chinh quyen đia phuong đa giu an ninh khong đe xay ra xo xat, đam bao tuyet đoi an toan tinh mang, tai san cua cong dan, rang chinh quyen đia phuong cung đa van đong phat tu Bat Nha khong xuc pham đen cac tu sinh theo phap mon Lang Mai. Ba khang đinh vu mau thuan la su đoi đau khong bao luc cua hai giao phai, va nhan manh: "Nhung thong tin noi 'đa xay ra đung đo giua cac "su thay", "su co" tai tu vien Bat Nha va chinh quyen, lam mot so nguoi bi thuong va nhieu nguoi bi bat...' la hoan toan sai su that"
Cung cap thong tin cho cac phong vien trong nuoc va quoc te tai buoi hop bao, chieu 11 thang 1 nam 2010 tai Ha Noi, Pho Truong ban Thuong truc Ban Ton giao Chinh phu, ong Nguyen Thanh Xuan cho biet: Sau khi tu tu vien Bat Nha ve o tam tai chua Phuoc Hue (Lam Đong), đen ngay 30 thang 12 nam 2009, nhung nguoi Viet Nam tu theo phap mon Lang Mai đa tu giac roi khoi chua Phuoc Hue, ve noi cu tru.
Theo thong tin cua Ban Ton giao Chinh phu, truoc thang 6 nam 2008, nhung nguoi Viet Nam tu theo phap mon Lang Mai đuoc Thuong toa Thich Đuc Nghi, Tru tri tu vien Bat Nha (thi xa Bao Loc, tinh Lam Đong) bao lanh tu tap tai co so ton giao nay theo nhung khoa tu ngan ngay. Trong qua trinh đo, Lang Mai đa can thiep vao cong viec noi bo cua Giao hoi Phat giao Viet Nam bang cach tu y bo nhiem Pho Tru tri tu vien Bat Nha; tan phong giao pham cho 1 vi tu ham Thuong toa len Hoa thuong ma khong qua y kien GHPG Viet Nam va Tru tri tu vien. Đay cung la viec lam trai voi Hien chuong cua GHPG Viet Nam va phap luat Viet Nam.
Do buc xuc boi viec nay, ngay 1 thang 9 nam 2008, Thuong toa Thich Đuc Nghi đa co đon gui GHPG Viet Nam đe nghi thoi bao lanh cho nhom nguoi tren. Giao hoi đa chap thuan va truyen đat y kien yeu cau so tu sinh nay thoi khong tap trung tai Bat Nha ma ve cac chua thuoc đia phuong noi sinh song đe tu hoc.
Tuy nhien, nhom tu sinh tren đa khong thuc hien vi vay dan đen viec xo xat ngay 27 thang 6 giua so nguoi tu theo phap mon Lang Mai va cac tang, phat tu cua tu vien Bat Nha. Đen ngay 28 thang 9, toan bo so nguoi tu theo phap mon Lang Mai moi roi khoi Bat Nha đen o tam tai chua Phuoc Hue (Bao Loc, Lam Đong), mot so nguoi khac tro ve đia phuong. Va đen ngay 30 thang 12, so nguoi con lai nay đa tu roi khoi chua Phuoc Hue, ve noi cu tru. Hien tai chinh quyen đia phuong chua nam đuoc tat ca so luong cung nhu noi đen cu the cua nhung nguoi nay sau khi roi khoi chua Phuoc Hue.
Cung cap thong tin cho phong vien ve nguyen nhan dan đen vu viec va cham giua so nguoi tu theo phap mon Lang Mai va cac tang, phat tu cua tu vien Bat Nha, ong Nguyen Thanh Xuan noi: "Chinh su khac biet ve loi tu cua Lang Mai voi cach tu tap cua tang, phat tu cua tu vien Bat Nha theo loi truyen thong cua Phat giao Viet Nam đa dan đen nhung xung đot ve van hoa, cham ngoi cho nhung vu va cham tren".
Cung theo ong Nguyen Thanh Xuan, sau khi su viec tren xay ra, Thu truong Bo Ngoai giao, Chu nhiem Uy ban Nha nuoc ve nguoi Viet Nam tai nuoc ngoai đa chu đong thong tin voi Lang Mai truoc 1 thang trong chuyen cong tac tai Phap cuoi thang 9 đau thang 10 nam 2009; đe nghi đuoc gap Thien su Thich Nhat Hanh voi muc đich trao đoi, hop tac giai quyet vu viec.
Tuy nhien Thien su Thich Nhat Hanh tu choi voi ly do đa co chuong trinh sang My hoat đong ton giao. Trong khi đo, Lang Mai con co nhung thong tin sai lech, thieu thien chi ve van đe nhung nguoi tu theo phap mon Lang Mai tai tu vien Bat Nha.


Binh luan = Thien su Thich Nhat Hanh =
Trong mot buc thu ngay 20 thang 7 gui cac tu sinh o Bat Nha, ong ca ngoi ho van giu hoa khi va khang đinh bat cu quan niem nao rang ho co muc đich chinh tri đeu la "ao tuong".
Trong mot bai viet tren langmai.org, thien su Thich Nhat Hanh viet:


= Giao su Carlyle Thayer =
Giao su Carlyle Thayer, chuyen gia ve Viet Nam tai Hoc vien Quoc phong Uc, trong bai phong van cua RFI nhan xet co "yeu to Trung Quoc" trong vu mau thuan nay va noi rang: "Bao chi Nha nuoc tai Viet Nam đa đua tin theo huong su co Bat Nha la van đe tranh chap giua cac nhom phat tu đia phuong. The nhung co the thay ro ban tay cua nganh an ninh trung uong trong viec dan dung nhung hanh đong manh tay, ke ca bao đong."


= Le Hieu Đang =
Ong Le Hieu Đang, nguyen pho chu tich uy ban mat tran to quoc Viet Nam, Thanh pho Ho Chi Minh, nhan xet "vu Bat Nha cho thay su "vo trach nhiem" cua chinh quyen đia phuong, tao ra mot "tien le het suc nguy hiem" la bat cu cong dan nao cung co the bi con đo đe doa, va cap trung uong phai nhanh chong giai quyet chuyen nay."


= Su co Chan Khong =
Noi chuyen voi phong vien Quoc Phuong (BBC) trong cuoc phong van tai Lang Mai, Thenac, Phap, hoi thang 2 nam 2015, su co Chan Khong cho biet, trong chuyen đi thu hai ve Viet Nam nam 2007, sau khi Thien su Thich Nhat Hanh lam trai đan binh đang chan te đe giai oan cho cac nan nhan chien cuoc o ca mien Nam, mien Trung, mien Bac va tren toan đat nuoc, thi đuoc Chu tich nuoc Nguyen Minh Triet tiep. Trong cuoc gap đo, Thien su đua ra 10 điem đe nghi, trong đo co:

"Nen co mot bo cong an la đu roi, chu đung nen co them cong an ton giao."
"Cong an ton giao đi theo doi may ong thay tu voi may ong cha cuc qua, chi co nuoc Tau voi nuoc Viet Nam la co chuyen đo."
"Vi cau đo ma cong an ho đap tan hoang, toi boi."
"Ma ho đap tai vi minh cung khong chiu lo tien, lo tien tu Bao Loc cho toi Lam Đong."
"Nhung ma minh đa muon cong hien cho đat nuoc nam gioi, la nam phep tu tap chanh niem, nen se pham gioi neu minh tham nhung (y Su Co la “hoi lo”)." 


Xem them Thich Nhat Hanh
Nhan quyen tai Viet Nam


Chu thich Lien ket ngoai HT.Thich Thien Nhon, Pho Chu tich kiem Tong Thu ky HĐTS TUGH:Van đe tai tu vien Bat Nha (TX.Bao Loc) phai đuoc giai quyet thuan tinh hop ly Luu tru ngay 9 thang 11 nam 2009 tai Wayback Machine
Nhan đinh cua Trung uong GHPGVN ve tinh hinh tai tu vien Bat Nha & chua Phuoc Hue, thi xa Bao Loc, tinh Lam Đong Luu tru ngay 13 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine