Cong nghiep, la mot bo phan cua nen kinh te, la linh vuc san xuat hang hoa vat chat ma san pham đuoc "che tao, che bien, che tac, che pham" cho nhu cau tieu dung hoac phuc vu hoat đong kinh doanh tiep theo cho cuoc song loai nguoi trong sinh hoat. Đay la hoat đong kinh te, san xuat quy mo lon, đuoc su ho tro thuc đay manh me cua cac tien bo ve cong nghe, khoa hoc va ky thuat.


Lich su Cong nghiep, theo nghia la nganh san xuat hang hoa, vat chat, tro thanh đau tau cua nen kinh te o Chau Au va Bac My trong Cach mang cong nghiep. No đa thay đoi trat tu nen kinh te phong kien va buon ban qua hang loat cac tien bo cong nghe lien tiep, khan truong nhu phat minh ra đong co hoi nuoc, may det va cac thanh tuu trong san xuat thep va than quy mo lon. Cac quoc gia cong nghiep khi đo tien hanh chinh sach kinh te tu ban. Đuong sat va tau thuy hoi nuoc nhanh chong vuon toi nhung thi truong xa xoi tren the gioi, cho phep cac cong ty tu ban phat trien len quy mo va su giau co chua tung thay. Hoat đong che tao, che bien tro thanh linh vuc tao ra cua cai cho nen kinh te. Sau Cach mang cong nghiep, 
  
    
      
        
          
            
              1
              3
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\tfrac {1}{3}}}
  
 san luong kinh te toan cau la tu cac nganh cong nghiep che tao – vuot qua gia tri cua hoat đong nong nghiep.
Nhung nganh cong nghiep đau tien khoi nguon tu che tao nhung hang hoa co loi nhuan cao nhu vu khi, vai voc, đo gom su. Tai Chau Au thoi Trung co, san xuat bi chi phoi boi cac phuong tho o cac thanh pho, thi tran. Cac phuong hoi nay cung co quyen loi hoi vien, duy tri chat luong san pham va loi cu xu co đao ly.
Tu nhung nam 60 cua TK XVIII, Cach mang cong nghiep dien ra đau tien o Anh sau lan ra cac nuoc khac nhu Phap, Đuc mang đen su phat trien nhung nha may co quy mo san xuat lon va nhung thay đoi xa hoi tiep theo. Ban đau, cac nha may su dung nang luong hoi nuoc roi chuyen sang su dung nang luong đien khi luoi đien hinh thanh.

Cac nha phat minh o Anh:

Nam 1764, James Hargreaves sang che ra may keo soi va lay ten may la ten con gai ong Jenny
Nam 1769, Richard Arkwright phat minh may keo soi chay bang suc nuoc
Nam 1785, Edmund Cartwright che tao may det đau tien
Nam 1784, James Watt cai tien đong co hoi nuoc
San xuat day chuyen co khi hoa xuat hien đe lap rap san pham, moi cong nhan chi thuc hien nhung cong viec nhat đinh trong qua trinh san xuat. San xuat day chuyen mang lai hieu qua san xuat nhay vot, giam chi phi san xuat. Sau nay, tu đong hoa dan thay the thao tac cua con nguoi. Qua trinh nay đuoc gia toc hon nua nho co su phat trien cua may tinh va nguoi may.
Ve mat lich su, mot so nganh san xuat dan đi xuong boi nhieu yeu to kinh te, bao gom viec phat trien nhung cong nghe thay the hay viec mat đi loi the canh tranh. Vi du, su giam dan tinh quan trong cua nganh che tao toa xe đuong sat boi o to tro nen thinh hanh.


Phan loai Boi hoat đong cong nghiep la vo cung đa dang, co rat nhieu cach phan loai cong nghiep, nhu:

Theo muc đo tham dung von va tap trung lao đong: Cong nghiep nang va cong nghiep nhe

Theo san pham va nganh nghe: cong nghiep dau khi, cong nghiep o to, cong nghiep det, cong nghiep nang luong,...
Theo phan cap quan ly: cong nghiep đia phuong, cong nghiep trung uong.
O mot so quoc gia nhu Viet Nam va Nhat Ban, cong nghiep bao gom:

Khai thac khoang san, than, đa va dau khi
Che bien, che tao (ke ca che bien thuc pham, go)
San xuat va phan phoi đien, khi đot va nuoc.
May mac, đo dung gia đinh
Che bien, san xuat cac hoa chat can thiet
He thong phan loai hoat đong kinh te cua Anh  va Hoa Ky  khong co muc cong nghiep rieng. Thay vao đo, cach phan loai dua vao hoat đong kinh te. Cung theo cach sap xep cac nganh kinh te, cong nghiep la thanh phan chu yeu cua khu vuc thu hai cua nen kinh te. Viec xep chung cong nghiep che bien voi xay dung, lap đat vao khu vuc thu hai nay la do đac thu hoat đong kha giong nhau va kho xac đinh ranh gioi giua chung.


Chuan phan loai cac nganh cong nghiep toan cau (GICS) GICS la viet tat cua "(tieng Anh) Global Industry Classification Standard" đuoc phat trien boi to chuc Morgan Stanley Capital International (MSCI) va Standard & Poor's tu nam 1999. Hien đa bo sung theo cong bo moi nhat nam 2020. GICS đuoc đua ra nham thiet lap mot tieu chuan chung cho viec phan loai cac cong ty vao cac nganh va nhom nganh co lien quan voi nhau.

Cac tieu chi xay dung chuan GICS

Tinh toan cau (Universal)
Đang tin cay (Reliable)
Muc đo linh hoat (Flexible)
Kha nang phat trien (Evolving)
Hien nay, GICS bao gom 11 nhom nganh chinh (sectors), 24 nhom nganh (industry groups), 69 nganh (industries) va 158 nganh phu tro (sub-industries).

11 nhom nganh chinh cua GICS

Nang luong (Energy): bao gom cac cong ty tham do, khai thac, che bien, van tai,... nhien lieu, chat đot; san pham la dau khi, than đa,... va cac phu pham, che pham cua chung.
Nguyen vat lieu (Materials): đay la mot nhom nganh rong bao gom cac cong ty hoa chat, vat lieu xay dung, kinh, giay, lam san; cac cong ty khai mo va luyen kim; cac cong ty san xuat cac san pham bao bi đong goi (gom ca bao bi giay, kim loai, thuy tinh).
Cong nghiep (Industrials): gom cac cong ty che tao cac loai may moc cong nghiep, thiet bi đien; cong nghiep quoc phong, xay dung, giao thong van tai cung cac dich vu lien quan.
Hang tieu dung khong thiet yeu (Consumer Discretionary) gom nhung nhom hang tieu dung nhay cam voi chu ki cua nen kinh te nhu: xe hoi, hang gia dung lau ben (đo đien tu gia dung), hang may mac va cac thiet bi giai tri, giao duc. Nhom dich vu bao gom khach san, nha hang, trung tam giai tri, truyen thong.
Hang tieu dung thiet yeu (Consumer Staples) bao gom cac cong ty san xuat va phan phoi luong thuc, thuc pham, nuoc giai khat, thuoc la va cac san pham gia dung khong lau ben, cac vat dung ca nhan. No cung bao gom cac sieu thi, trung tam ban le thuc pham va thuoc.
Cham soc suc khoe (Health Care): bao gom cac cong ty cung cap cac dich vu, thiet bi cham soc suc khoe va cac cong ty nghien cuu, phat trien san xuat duoc pham va cac san pham cong nghe sinh hoc.
Tai chinh (Financials) gom cac ngan hang, cong ty bao hiem, cac quy đau tu tai chinh va bat đong san, cac cong ty cung cap cac dich vu tai chinh khac.
Cong nghe thong tin (Information Technology) bao gom cac cong ty nghien cuu va san xuat phan mem cung cac dich vu lien quan va cac cong ty san xuat cac thiet bi cong nghe phan cung cung cac cong ty san xuat chat ban dan va thiet bi ban dan.
Dich vu vien thong (Communications Services) gom cac cong ty cung cap cac dich vu vien thong nhu: dich vu vien thong co đinh, khong day, truy cap du lieu bang thong rong...
Dich vu tien tich (Utilities) gom cac cong ty san xuat va phan phoi đien nang, cac cong ty quan ly he thong nuoc, khi gas sinh hoat.
Bat đong san (Real Estate)


Mot so nganh cong nghiep Cong nghiep van hoa
Cong nghiep sang tao
Cong nghiep khai thac khoang san
Cong nghiep nang luong
Cong nghiep luyen kim
Cong nghiep co khi
Cong nghiep hoa chat
Cong nghiep san xuat hang tieu dung
Cong nghiep thuc pham
Cong nghiep đien tu-tin hoc
Cong nghiep che tao xe
Cong nghiep det may
Cong nghiep đong tau
Cong nghiep san xuat vat lieu xay dung
Cong nghiep quoc phong


Danh sach cac nuoc theo san luong cong nghiep Xem them Nganh kinh te
Khu vuc che tao
Nong nghiep
Dich vu


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Industries tai Wikimedia Commons
Cong nghiep tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Industry tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)