Giao hoang Gioan Phaolo I (Latinh: Ioannes Paulus PP. I, tieng Y: Giovanni Paolo I, ten khai sinh la Albino Luciani, 17 thang 10 nam 1912 – 28 thang 9 nam 1978) la vi Giao hoang thu 263 cua Giao hoi Cong giao Roma, đong thoi la nguyen thu Thanh quoc Vatican. Ong o ngoi tu ngay 26 thang 8 nam 1978 cho đen khi qua đoi 33 ngay sau đo. Ong la vi giao hoang đau tien sinh ra trong the ky XX. Trieu đai cua ong la mot trong nhung trieu đai ngan nhat trong lich su cua cac Giao hoang, dan đen Nam cua ba giao hoang, đieu ma lan đau tien đa đuoc xuat hien vao nam 1605. Giao hoang Gioan Phaolo I la vi giao hoang sinh ra o Y co trieu đai gan đay nhat, von khoi đau tu Giao hoang Clemente VII vao nam 1523.
Ong đuoc tuyen bo la mot Toi to Chua boi nguoi ke nhiem ong, Giao hoang Gioan Phaolo II, vao ngay 23 thang 11 nam 2003, buoc đau tien tren con đuong dan toi viec tuyen thanh. Giao hoang Phanxico đa khang đinh đuc tinh anh hung cua nguoi tien nhiem Gioan Phaolo I vao ngay 8 thang 11 nam 2017, cong bo quyet đinh cua Giao hoang Phanxico, cong nhan Giao hoang Gioan Phaolo I la Đang đang kinh, bac thu hai tren con đuong Tuyen Thanh cua Giao hoi Cong giao Roma. Ong đa đuoc cu hanh nghi thuc ton phong tuoc hieu Chan phuoc cua Giao hoi Cong giao Roma vao ngay 3 thang 9 nam 2022.
Truoc khi Mat nghi Hong y thang 8 nam 1978, hong y Luciani bay to mong muon khong đuoc chon va noi voi nhung nguoi tan can voi ong rang ong se tu choi chuc vu giao hoang neu đuoc bau, nhung sau khi cac hong y đa chon ong, ong cam thay co nghia vu phai đap lai yeu cau nay bang tieng "co". Ong la vi giao hoang đau tien co mot cai ten kep, ong chon "Gioan Phaolo" đe vinh danh hai nguoi tien nhiem truoc cua minh la Giao hoang Gioan XXIII va Phaolo VI. Vi giao hoang giai thich rang ong đa mac no hai giao hoang nay vi ho đa lan luot lua chon ong ong tro thanh mot giam muc va sau đo la hong y. Hon nua, ong la vi giao hoang đau tien tu bo sung so "I", tu cho minh la "Nguoi đau tien".
Hai nguoi ke nhiem ong lien ke la Gioan Phaolo II va Bien Đuc XVI đa nho lai nhung pham chat am ap cua vi giao hoang sau nay trong mot so dan chung. O Y, ong đuoc nho đen voi nhung loi thinh nguyen cua "Il Papa del Sorriso" ("Vi giao hoang cua nu cuoi") va "Il Sorriso di Dio" (Nu cuoi cua Chua). Tap chi Time va cac an pham khac đa đe cap đen ong voi ten goi Giao hoang thang 9. Ong cung đuoc biet đen o Y la "Papa Luciani". Tai thi tran Canale d'Agordo noi ong sinh ra, co mot vien bao tang đa đuoc xay dung va đuoc đat ten ong, danh cho cuoc đoi cua ong va trieu đoi giao hoang ngan ngui cua ong.


Nien thieu va tu tap Albino Luciani sinh ngay 17 thang 10 nam 1912 tai Forno di Canale (Canale d'Agordo), Belluno, mot tinh thuoc vung Veneto, mien bac nuoc Y. Ong la con cua Giovanni Luciani (khoang 1872-1952), mot tho xay, va ba Bortola Tancon (khoang 1879-1947). Albino co hai nguoi em sinh sau đo, Federico (1915-1916) va Edoardo (1917-2008) va mot em gai, Antonia (1920-2010). Ong đuoc Rua toi vao ngay ong sinh ra boi ba mu, vi cho rang cau be vua sinh co nguy co tu vong va cac nghi thuc chinh thuc, đay trang trong cua nghi thuc Rua toi đuoc lam lai, chinh thuc hoa trong nha tho giao xu hai ngay sau đo.
Luciani la mot đua tre nghich ngom va nam cau muoi tuoi, nam 1922, cau be Luciani rat kinh ngac khi mot thay tu dong Capuchin đen lang cua minh đe rao giang cac bai thuyet giang Mua Chay. Tu luc đo, cau quyet đinh rang uoc muon cua minh rang se tro thanh mot linh muc va cau đa đen gap cha minh đe xin phep tu ong. Cha Luciani đong y va noi voi ong: "Cha hy vong khi tro thanh linh muc, con se o ben canh nhung nguoi lao đong, vi chinh Chua Kito se o ben ho".
Luciani vao chung vien nho cua Feltre vao nam 1923, noi ma cac giao su cua ong đa đanh gia chung sinh nay la "đay sinh khi", va sau đo tiep tuc con đuong tu hoc bang cach gia nhap Đai chung vien Belluno. Trong thoi gian luu tru tai Belluno, Luciani đa co gang gia nhap Dong Ten, nhung bi phu nhan boi giam đoc chung vien la Giam muc Giosue Cattarossi.


Truyen chuc linh muc va giang day Nham chuc linh muc vao ngay 7 thang 7 nam 1935, Luciani sau đo lam linh muc pho tai que huong Forno de Canale truoc khi tro thanh giao su va Pho giam đoc chung vien Belluno nam 1937. Trong so cac linh vuc khac nhau, linh muc Luciani đa giang day than hoc va than hoc luan ly, giao luat va nghe thuat thanh.
Nam 1941, Luciani bat đau nghien cuu đe tro thanh Tien si Than hoc tai Đai hoc Gregorian Pontifical. Đieu nay đoi hoi it nhat mot nam theo hoc tai Rome. Tuy nhien, cap tren cua chung vien Belluno muon ong tiep tuc giang day trong khi theo hoc nghien cuu tien si cua minh. Tinh hinh phuc tap nay đa đuoc giai quyet boi Giao hoang Pio XII vao ngay 27 thang 3 nam 1941. Luan an cua linh muc Luciani (Nguon goc cua linh hon con nguoi theo Antonio Rosmini) phan lon đa tan cong nen than hoc cua Rosmini va ong đa đau van bang tien si vao nam 1947.
Nam 1947, ong đuoc bo nhiem lam Chuong an cho giam muc Girolamo Bortignon, OFM Cap, giam muc cua giao phan Belluno. Nam 1954, ong đuoc bo nhiem lam tong đai dien giao phan nay. Sau đo, du Luciani đa đuoc đe cu cho chuc vu Giam muc nhieu lan nhung ong đa đuoc khong đuoc chon voi ly do suc khoe yeu, voc dang va ca su tu choi cua ong. Nam 1949, ong xuat ban mot cuon sach co tieu đe Giao li trong nhung manh vo. Cuon sach nay la cuon sach đau tien cua ong, voi noi dung giang day nhung su that cua đuc tin mot cach đon gian, truc tiep va de hieu cho tat ca moi nguoi.


Giam muc Vao ngay 15 thang 12 nam 1958, Luciani đuoc Giao hoang Gioan XXIII bo nhiem lam Giam muc Vittorio Veneto. Ong đa đuoc cu hanh nghi thuc truyen chuc cua cac giam muc vao ngay 27 thang 12 sau đo, voi vi chu phong la Giao hoang Gioan XXIII, voi cac giam muc Bortignon va Gioacchino Muccin tham du voi vai tro cac đong phu phong. Trong bai dien van đau tien cua minh voi giao dan thuoc giao phan moi cua minh, Luciani đa noi: "Toi muon tro thanh mot giam muc, mot nguoi giang day va mot đay to"..
La giam muc, ong đa tham du vao tat ca cac ky hop cua Cong đong Vatican II (1962-1965). Nam 1958, ong đa quyet đinh chon khau hieu giam muc cua minh la Humilitas (Khiem ton). Tan giam muc đa đen nhan giao phan cua minh sau đo vao ngay 11 thang 1 nam 1959. Ngay 18 thang 4 nam 1962, Luciani đa ban hanh mot buc thu muc vu co tua đe "Nhung ghi chu ve Cong đong" nham canh bao cac tin huu ve cac cau truc thu tung to tung va muc đich chung cua Cong đong, chu yeu la cac van đe hoc thuyet va thuc tien. Nam 1966, ong đen tham Burundi o Đong Phi.
Giua nhung nam 1965 va 1969 ong phai đoi mat voi su ly giao cua giao xu Montaner: hau het tat ca cu dan Montaner, mot phan nho (frazione) cua Sarmede, đa quyet đinh tu bo giao thuyet Cong giao va chap nhan ton giao chinh thong, boi vi ho co su bat đong lon voi Giam muc Luciani. Dan chung đa khong đong y voi quyet đinh cua Luciani la bo nhiem John Gava lam linh muc moi vao nam 1966 vi mong muon su lua chon cua ho, chu khong phai la nguoi ma Luciani đa quyet đinh thuyen chuyen. Sau đo, nguoi dan muon co mot thoa hiep: chon lua vi linh muc pho cua giao xu, neu khong đuoc chon linh muc giao xu. Nhung Luciani lai cho biet ngoi lang nho chi can mot linh muc, va ong la nguoi duy nhat co quyen bo nhiem, thuyen chuyen linh muc. Sau đo, lien tuc ong đe nghi cac linh muc moi, nhung moi nguoi đeu bi nguoi dan tu choi. Cuoi cung, canh sat ho tong vi giam muc đen nha tho Montaner, thu hoi lai so Thanh The tai đay, sau đo va cho đoi đong thai tiep theo cua ho.
Vao ngay 15 thang 12 nam 1969, Giam muc Luciani đuoc Giao hoang Phaolo VI bo nhiem lam Thuong phu moi cua Venice va ong bat đau cai quan tong giao phan moi cua minh vao ngay 3 thang 2 nam 1970. Ngay 1 thang 2 nam 1970, ong tro thanh cong dan danh du cua thi tran Vittorio Veneto, noi ong đa tung phuc vu voi vi tri giam muc.


= Thuong hoi đong giam muc 1971 =
Tai Thuong Hoi đong Giam muc đuoc to chuc tai Roma nam 1971, noi ma ong đuoc Giao hoang moi đen tham du, Luciani đe nghi cac giam muc tap hop cac giao phan o nhung nuoc đuoc cong nghiep hoa manh me nen tu bo khoang 1% tong thu nhap cua ho cho cac quoc gia thuoc the gioi thu ba, "khong phai la khat thuc, nhung cai gi đo la su thieu sot voi muc đich bu đap cho nhung bat cong ma the gioi đinh huong tieu dung cua chung ta đang cam ket huong toi, "the gioi đang tren đa phat trien" va mot cach nao đo se đen bu cho toi loi xa hoi, ma chung ta phai nhan thuc đuoc".


Hong y Giao hoang Phaolo VI vinh thang Luciani len hang ngu Hong y, voi pham trat Hong y Đang linh muc Nha tho San Marco, qua cong nghi hong y đuoc to chuc vao ngay 5 thang 3 nam 1973.
Trong suot thoi gian lam To phu cua Venice, Luciani đa đung đo voi cac linh muc đa ung ho tu do hoa ly hon o Y, cuoi cung đa đinh chi mot so trong so ho. Đong thoi, ong chong lai cuoc trung cau dan y nam 1974 han che ly hon sau khi no đa đuoc tu do hoa, cam thay rang mot đong thai nhu vay se that bai va chi can chi ra mot Giao hoi bi chia re voi anh huong giam dan.
Nam 1975, Luciani đen Đuc thang 5. Cuoi nam đo (6-21 thang 11), ong vieng tham Braxin, noi ong gap cac thanh vien cua hang giao pham, trong đo co Hong y Aloisio Lorscheider. Sau khi tro ve Y, ong bi mot khoi u trong mat phai. Vai thang sau đo, Luciani cung vieng tham Fatima. Trong khi o đo, ong gap chi Lucia dos Santos, mot trong so ba đua tre, nhung nguoi tuyen bo thay nhung hien than cua Đuc Me Maria vao nam 1917, đuoc ton kinh duoi danh hieu Đuc Me Fatima. Khi Hong y Luciani gap, ba đa goi ong la "Giao hoang". Loi chao nay đa gay soc cho vi hong y co tinh khiem ton. Vao thang 1 nam 1976, ong xuat ban Illustrissimi, mot bo suu tap cac la thu do ong viet trong nhung nam truoc, mot cach ky quac gui toi cac nhan vat lich su va van hoc nhu Dickens, GK Chesterton, Maria Theresa cua Ao, Thanh Teresa Avila, Goethe, Figaro, Pinocchio, Cau lac bo Pickwick, Vua David va Chua Jesus. Nhung la thu viet bang ngon tu ro rang va đon gian, nhung thuong la di dom nhu la mot cach đe lien he cac yeu to cua Tin Mung voi cuoc song hien đai.
Nam 1975, ong goi y rang se co nhung hinh phat ky luat đoi voi cac linh muc noi len loi ich cua Đang Cong san hay cac nhom canh ta khac.
Vao nam 1976, Luciani đa ban mot day chuyen đi kem thanh gia đeo nguc cua giam muc, do Giao hoang Gioan XXIII đa trao tang cho ong (day chuyen va thanh gia nay tung thuoc ve Giao hoang Pio XII) đe quyen gop tien cho tre em bi thuong. Ong cung keu goi cac linh muc đong tu o Venice ban đo co gia tri cua ho đe gop phan vao viec nay va nhu mot cach đe ho song gian di va khiem nhuong.
La To phu cua Venice, Luciani thanh lap cac phong kham tu van gia đinh đe giup đo nguoi ngheo đoi pho voi cac van đe ve hon nhan, tai chinh va tinh duc. Ong đuoc xem la mot "Manh Thuong Quan vo đich" cua nguoi ngheo va tham chi ong đa ra lenh ban vang trong nha tho đe cung cap tien đe giup tre em khuyet tat. Ong cung chong lai cac linh muc cong nhan - nhung nguoi đi lam trong cac nha may va cac canh đong đe lam viec voi giao dan - va ong cung chi trich cac nghiep đoan ve cac cuoc đinh cong va cuoc bieu tinh cua cong nhan.


Giao hoang = Co mat vien =

Luciani đa đi du tang le cua Co giao hoang Phaolo VI va tron lan voi đam đong muon vieng thi hai cua vi giao hoang. Trong mot khoanh khac nhat đinh, ong đa nghi ong se chang bao gio tien lai gan thi hai. Nhung cuoi cung, vi hong y đa bi nhan dien, sau đo đuoc dan đen mot noi khac va đuoc cung cap mot bang ghe đe quy xuong va cau nguyen.
Khi Giao hoang Phaolo VI qua đoi ngay 6 thang 8 nam 1978, Hong y Đoan đa tang them va cang co tinh cach quoc te hon. Truoc kia, Giao hoang Phaolo VI cung đat ra luat le la cac Hong y tren 80 tuoi se khong đuoc tham gia Mat nghi Hong y bau Giao hoang, tuy vay so Hong y duoi 80 tuoi tat ca la 111 vi đa hop bau tan Giao hoang vao thang 8 nam 1978.
Đay la cuoc bau Giao hoang quan trong ngay sau Cong đong Vatican II, trong thoi đai ma phuong tien du lich quoc te mau chong đua con nguoi gan lai voi nhau hon, cac phuong tien truyen thong cung đang tren đa phat trien manh, cuoc bau Giao hoang lan nay keo su chu y cua toan the gioi.
Luciani đuoc trieu tap toi Roma đe bau ra Tan Giao hoang. Luciani khong đuoc xem la mot papabile tai thoi điem mac du đa đuoc đe cap đen trong cac bai bao, nhung mot so hong y đen gap ong, va đua ra y kien ​​cua ho rang ong se lam mot giao hoang tot. Cac cu tri khong muon chon mot thanh vien cua Giao trieu, nhu Phaolo VI, ma phai la mot nhan vat am ap va đay tinh than muc vu nhu Giao hoang Gioan XXIII.
Luciani đuoc chon o vong bo phieu thu tu cua Mat nghi Hong y thang 8 nam 1978. Luciani truoc đo đa noi voi thu ky cua minh, linh muc Diego Lorenzi va linh muc Prospero Grech (sau nay la hong y), rang ong se tu choi chuc vu giao hoang neu đuoc bau, va ong du đinh bo phieu cho Hong y Alois Lorscheider, nguoi ma ong đa co dip gap o Brazil. Hong y Jaime Sin cua Philippin noi voi hong y Luciani: "Ngai se tro thanh tan giao hoang".
Sau khi đuoc Hong y Jean-Marie Villot hoi rang lieu ong co chap nhan cuoc bau cu cua minh, Luciani tra loi:"Cau xin Thien Chua tha thu cho Ngai ve nhung gi Ngai đa lam", va đa chap nhan cuoc bau cu. Sau khi đuoc bau, khi Hong y Sin đen bieu lo su kinh trong voi tan giao hoang, vi tan giao hoang noi voi hong y nay: "Ngai la mot vi tien tri, nhung trieu đai cua toi se la mot trieu đai ngan". Tren ban cong cua Vuong cung Thanh đuong Thanh Phero, vi hong y Pericle Felici tuyen bo rang cac hong y đa chon Hong y Albino Luciani, Thuong phu Venice, tro thanh Giao hoang Gioan Phaolo I. Voi danh hieu Giao hoang la Gioan Phaolo, la lan đau tien trong lich su cac giao hoang ma mot vi giao hoang quyet đinh đa chon mot cai ten kep. Trong mot thong bao tiep theo cua su than, Tan Giao hoang đa giai thich rang ten kep đa đuoc chon đe biet on hai vi tien nhiem truoc cua ngai: Gioan XXIII, nguoi đa chon lua ong lam giam muc va Phaolo VI, nguoi đa chon ong vao vi tri Thuong phu Venice va vinh thang Hong y. Ong cung la vi giao hoang đau tien tu cho minh la "Nguoi đau tien" voi cai ten đuoc chon. (Giao hoang Phanxico, nguoi đuoc bau vao nam 2013, cung đa lay mot danh hieu giao hoang chua tung su dung truoc đay nhung ro rang đa tu choi khong muon đuoc goi la "Nguoi đau tien").
Sau cuoc bau cu, Tan giao hoang đa chia se voi anh trai Edoardo cua minh rang y nghi đau tien cua ong la tu goi minh la "Giao hoang Pio XIII" đe ton vinh Giao hoang Pio XI, nhung ong đa tu bo y tuong nay, lo lang rang cac thanh vien theo truyen thong cua Giao hoi co the khai thac su lua chon cua ten trieu đai giao hoang.

Cac nha quan sat đa đanh gia rang su lua chon Hong y Luciani la mot thoa hiep đe đap ung cac su chia re tin đon giua cac nhom hong y duong nhu la đoi đich trong Hong y Đoan:
Nhung hong y bao thu va cac Hong y lam viec tai Giao trieu Roma ung ho Hong y Giuseppe Siri, nguoi đa ung ho mot cach giai thich bao thu hon hoac tham chi đao nguoc cac y tuong gay tranh cai đang đuoc thang tien nhu "trong tinh than Vatican II" nhung thuc te chua bao gio đuoc thao luan tai Cong đong gan đay.
Nhung nguoi ung ho cach giai thich tu do hon ve cac cuoc cai cach cua Cong đong Vatican II cung voi mot so hong y nguoi Y đa ung ho Hong y Giovanni Benelli, nguoi đa tao ra mot so phe đoi lap do nhung xu huong "tu tri".
Cac hong y trong Hoi hong Thap tu Quoc te, co chon lua vuot ra ngoai nhung nguoi Y đang trai qua anh huong giam sut, nhu Hong y Karol Wojtyla.
Ban than vi Tan Giao hoang cung đa giai thich ve tong hieu giao hoang cua minh ngay ngay hom sau trong buoi gap go đau tien voi dan chung tai Quang truong Thanh Phero. Ong noi: 

Trong nhung ngay sau cuoc hop, cac hong y thuong cam thay vui suong khi tiep xuc voi Tan Giao hoang Gioan Phaolo I, mot so nguoi vui ve noi rang ho đa chon đuoc "ung cu vien cua Thien Chua". Hong y nguoi Argentina Eduardo Francisco Pironio phat bieu:"Chung toi la nhan chung cua mot phep la ve đao đuc." Me Teresa, binh luan ve Tan Giao hoang:"Ngai la mon qua lon nhat cua Thien Chua, mot tia mat troi cua tinh yeu Thien Chua chieu sang trong bong toi cua the gioi ". Hong y Hume Basil cua Anh tuyen bo:"Mot khi đa xay ra, duong nhu hoan toan va hoan toan đung... Chung toi cam thay nhu the tay cua chung toi đang đuoc huong dan khi chung toi viet ten Ngai tren phieu bau".
Mot su kien kich tinh, ngay sau cuoc bau cu, xay ra khi vi lanh đao phai đoan cua Nha tho Chinh thong Nga, Thuong phu Nikodim (Rotov) cua Leningrad, đa suy sup va qua đoi sau mot buoi le vao ngay 5 thang 9 nam 1978. Tan Giao hoang moi ngay lap tuc đen va cau nguyen cho ong.


Suc khoe Suc khoe cua Giao hoang Gioan Phaolo I kem tu tuoi thieu nien va cong viec to lon đa đe len vai ong. Tuy nhien, khi tin Gioan Phaolo I qua đoi đuoc loan bao, nhung loi đon vo can cu đa đuoc tung ra. Nhu trong mot tac pham luan chien, David Yallop (Au nom de Dieu, Bourgeois 1984) đa cho rang Giao hoang bi hong y Villot va đuc ong Marcinkus đanh thuoc đoc, that vay, thi hai cua ong khong he đuoc mo ra. Nguoi ta đa tim đuoc trong cac giay to cua co giao hoang van ban bai nhiem hong y Villot chi con cho mot chu ky cua chinh giao hoang. Mot tinh huong tuong tu đuoc đe cap va xuat hien trong phim "Le Parrai 3".


Qua đoi Vao ngay 29 thang 9 nam 1978, sau 33 ngay trong chuc vu giao hoang, Giao hoang Gioan Phaolo I qua đoi, trong trang thai con nam tren giuong, voi mot cuon sach mo ra ben canh ong, va đen đoc sach van con sang. Theo mot bac si cua Vatican, co le ong đa chet khoang 23 gio [...] do mot con đau tim "xay ra vao ngay 28 thang 9".
Theo thong tin chinh thuc tu Vatican thi cai chet cua Giao hoang Gioan Phaolo I đa đuoc phat hien boi Đuc ong John Magee, thu ky nguoi Ai Nhi Lan cua Giao hoang. Giao hoang đa qua đoi khi đang đoc cuon "Noi guong Chua Giesu" cua Thomas Kempis the ky XV. Tuy nhien, theo mot so nguon khac thi cai chet cua ong đuoc phat hien boi so Vincenzina. Cuoc kiem tra cua bac si Reneto Buzzonetti ve cai chet cua Giao hoang bi mot so nguoi cho la voi va. Thong cao cua Toa thanh cho rang ong đa chet vi mot con đau tim nhung nhung nguoi than va ban huu cua ong lai cho rang nguyen nhan that su cua cai chet co the la do tac đong mach phoi. Co giao hoang đuoc an nghi trong phan mo ben duoi Vuong cung thanh đuong Thanh Phero o Roma.
Le tang cua Gioan Phaolo I đuoc to chuc tai Quang truong Thanh Phero vao ngay 4 thang 10 nam 1978, do Hong y Carlo Confalonieri cu hanh. Trong dien van ca ngoi ve vi giao hoang qua co, Hong y nay mo ta Gioan Phaolo I nhu mot sao choi nhap nhay, lam toa sang Giao hoi Cong giao.
Truoc đo, khoang 10 gio toi vao đem ong qua đoi, Giao hoang đa biet rang mot so tan thanh vien phat xit tre tuoi đa ban mot nhom thanh thieu nien đoc to L'Unita, to bao Cong san, ben ngoai mot van phong cua Đang nay tai Rome. Mot cau be đa bi giet trong khi mot nguoi khac bi thuong nghiem trong. Đuc giao hoang than tho voi John Magee, "Ngay ca nhung đua tre cung đang giet nhau." Giao hoang nay sau đo đa đi nghi ngoi đe đoc quyen sach Noi guong Chua Kito tren giuong.
Co mot vai thuyet am muu lien quan đen cai chet cua ong.


Đanh gia Nhan dip ky niem 25 nam ngay Giao hoang Gioan Phaolo I đac cu (26/8/1978 – 26/8/2003), Giao hoang Gioan Phaolo II - nguoi ke vi ong đa noi:


Tien trinh tuyen thanh = Tien trinh cap giao phan =
Tien trinh phong thanh cho Gioan Phaolo I chinh thuc bat đau vao nam 1990 voi loi thinh cau cua 226 giam muc Brazil, trong đo co bon hong y. Loi đe nghi nay đa đuoc chuyen thang đen Giao hoang Gioan Phaolo II.
Vao ngay 26 thang 8 nam 2002, Giam muc Vincenzo Savio đa thong bao bat đau giai đoan so bo đe thu thap cac tai lieu va loi chung can thiet đe bat đau qua trinh tuyen thanh. Vao ngay 8 thang 6 nam 2003, Thanh bo Tuyen Thanh đa đong y voi viec nay va vao ngay 17 thang 6 đa cong bo cong khai tien trinh phong chan phuoc cho co giao hoang tu Roma đen Belluno-Feltre trong khi tuyen bo Giao hoang Gioan Phaolo I la mot Toi to Chua sau khi tuyen bo "nihil obstat" (khong co gi ngan tro). Vao ngay 23 thang 11, vao ngay Le Chua Kito Vua, quy trinh giao phan chinh thuc đuoc mo ra tai Nha tho chinh toa Belluno voi Hong y Jose Saraiva Martins phu trach va chu su cac nghi thuc khai mac tien trinh. Cuoc đieu tra cua giao phan sau đo đa ket thuc vao ngay 11 thang 11 nam 2006 tai Belluno voi tat ca cac bang chung thu thap đuoc gui cho C.C.S. va đuoc phe chuan vao ngay 13 thang 6 nam 2008. Ngay 13 thang 6 nam 2008, Vatican bat đau giai đoan "Toa Thanh" cua tien trinh phong chan phuoc cho Gioan Phaolo I, trong đo ho se đanh gia cac tai lieu va loi khai cua nhan chung thu thap đuoc trong cuoc đieu tra cua giao phan.


= Giai đoan tai Toa Thanh =
Cac tai lieu lien quan đen cac su viec nay đuoc chuyen cho vi Tong truong cua Thanh bo Tuyen Thanh cua Giao trieu Roma, Hong y Angelo Amato vao ngay 17 thang 10 nam 2012, trung voi ngay ky niem tram nam ngay sinh cua co Giao hoang, voi mot tap ho so Positio lon (bao gom cua mot tieu su va cac tai lieu đieu tra vao đuc hanh) đe kiem tra nhung thuan va chong cua cac su viec. Viec nay đa bi tri hoan do nhung nguoi ung ho an phong chan phuoc muon kiem tra lai tat ca cac tai lieu. Trong mot đam đong tai Belluno vao ngay 20 thang 7 nam 2014, Hong y Tarcisio Bertone tuyen bo rang nguyen nhan cua viec phong chan phuoc đa đuoc đinh truoc. Hong y nay nhan manh rang Positio se đuoc cong bo đua ra vao thang 9 nam 2014. Nhung ho so đa khong phai bi đe trinh cho C.C.S. cho đen ngay 17 thang 10 nam 2016. Ho so nay gom co nam tap voi khoang 3600 trang tai lieu.
Vao ngay 27 thang 8 nam 2015, Giam muc Giuseppe Andrich tuyen bo rang Gioan Phaolo I se som đuoc phong chan phuoc. Trong mot bai giang trong Thanh le tai Canale d'Agordo, que huong cua Luciani, trong dip ky niem 37 nam cua mat nghi chon hong y nay lam giao hoang, Andrich cho biet cac giao si co tham quyen trong Giao hoi đa ket luan cuoc đieu tra ve cac nhan đuc anh hung cua Luciani. Sau khi ket thuc "Positio" (tong cong 3652 trang), ho nhan đuoc mot so thong điep khang đinh kinh nghiem ca nhan ve su thanh thien cua Luciani, bao gom ca mot tam thiep viet tay cua Giao hoang Bien Đuc XVI. Loi khai cua mot Giao hoang hay mot cuu giao hoang trong viec xem xet mot ung cu vien cho mot ung vien la vo cung bat thuong. Giao hoang Beneđicto XVI duong nhu cung đa cho phep bo yeu cau cua phep la trong truong hop cua Giao hoang "Luciani".
Đe xac đinh vi giao hoang co nen hay khong đuoc tuyen bo la Chan phuoc, cac nha than hoc va cac thanh vien cua Bo Nguyen tac Thanh phai xac đinh xem co Giao hoang co cuoc song nhan đuc anh hung hay khong. Cuoc hop nay dien ra vao ngay 1 thang 6 nam 2017, trong đo cac nha than hoc nhat tri thong qua thuc te la vi giao hoang trong thoi ky cuoi đoi thuc hien cac đuc tinh voi muc đo anh hung. Cac vi hong y va giam muc thao luan ve an phong chan phuoc vao ngay 7 thang 11 nam 2017 va đa tuyen bo nhat tri voi an tuyen phong nay.
Giao hoang Phanxico sau đo xac nhan cho Gioan Phaolo I la Đang đang kinh vao ngay 8 thang 11 nam 2017 sau khi xac nhan đuc tinh anh hung cua co giao hoang. Co giao hoang đa đuoc phong chan phuoc vao ngay 4 thang 9 nam 2022.


Tham khao 265 Đuc Giao hoang, Thien Huu Nguyen Thanh Thong, Nha xuat ban Van hoa Thong tin, xuat ban thang 5 nam 2009.
Cac vi Giao hoang cua giao hoi toan cau, hoi đong Giam muc Viet Nam [1] Luu tru ngay 14 thang 12 nam 2009 tai Wayback Machine
Tom luoc tieu su cac Đuc Giao hoang, Đa Nang 2003,Jos. TVT chuyen ngu tu Tieng Anh.
Nhung nhan đinh cua Ðuc Thanh Cha Gioan Phaolo Ðe Nhi ve Ðuc Gioan Phaolo Ðe Nhat dip ky niem 25 nam ngay ngai đuoc chon lam Giao hoang [2] Luu tru ngay 8 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Ky niem 25 nam ngay Ðuc Gioan Phaolo I đuoc bau lam Giao hoang [3] Luu tru ngay 8 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine


Chu thich Lien ket ngoai Spirit Daily Luu tru ngay 11 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine
Crisis Magazine Luu tru ngay 29 thang 8 nam 2009 tai Wayback Machine
L'Osservatore Romano, Weekly Edition in English, 26 thang 10 nam 1978, p.
Pope John Paul on Find-A-Grave
John Paul I in the Vatican's site
Albino Luciani
Papaluciani.com Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2010 tai Wayback Machine
Tomb of John Paul I - Vatican Grottoes
Italian documentary about the election of Pope John Paul I on YouTube - Elezione di Giovanni Paolo I
Italian documentary (subtitled) on YouTube - The last days of Johannes Paulus I (Albino Luciani), 1978
An interview with Dr John Magee, former private secretary to John Paul I, on the occasion of John Paul II's funeral is available here Luu tru ngay 26 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine. About 3 min 20 sec into the interview he mentions the fact that John Paul I seemed to believe his pontificate wouldn't be a long one. From RTE Radio One's "News At One" on 8 thang 4 nam 2005. -Real player required.
Here you can watch the film Luu tru ngay 24 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine