Vu Ha Thanh đau đoc la vu muu sat va binh bien trong hang ngu boi bep va binh linh nguoi Viet Nam phuc vu cho quan Phap đong o thanh Ha Noi dien ra ngay 27 thang 6 nam 1908. Muc đich cua ho nham đau đoc quan Phap đe chiem Ha Noi, them su tiep ung va chi đao tu ben ngoai cua nghia quan Hoang Hoa Tham, cung voi su tham gia cua Phan Boi Chau trong viec vach ke hoach đe tao cuoc khoi nghia đanh đuoi nguoi Phap.


Boi canh Sang đau the ky 20, si phu Viet Nam đa chuyen sang đau tranh qua nhieu hinh thuc sau nhung that bai cua phong trao Duy Tan, Đong Kinh Nghia Thuc. mot trong so đo la mat tran tu tuong, cac si phu tao phong trao viet sach bao, day hoc, dien thuyet cong khai hop phap, ho hao bo cu theo moi, keu goi long ai nuoc, thuc đay khoi nghia.
Mot so đa đoi lot thay boi, thay tuong đe đi vao cac đen tho đe thuc hien boi toan cau co, xen long voi viec tuyen truyen. Ha Noi la mot trong điem tuyen truyen, Pho Cua Nam nhon nhip đu cang tang lop nguoi qua lai, ho la binh linh, cai đoi, đau bep, nguoi ban hang rong.
Qua nhieu lan tiep xuc voi cac thay tuong so, moi quan he đa tro nen than mat voi mot so binh linh thuoc phao đoi cong vu, trung đoan 4 phao binh, tu cho than mat con lam nhan thuc đuoc su đoi xu tan te cua bon si quan Phap đoi voi ho, su đoi xu bat binh đang giua binh linh Phap va Viet.
Nhieu cuoc hop bi mat đa dien ra, chon ra va to chuc cac nhan vat noi ung tai tai nha thay tuong Nguyen Van Phuc o pho hang Buom va nha 20 pho cua Nam.
Cuoc binh bien đa bi hoan nhieu lan. Lan thu nhat an đinh la ngay 15 thang 11 nam 1907. Lan thu 2 an đinh la ngay 16 thang 5 nam 1908. Lan thu 3 an đinh ha tuan thang 6 nam 1908.


Dien bien trong thanh Ha Noi Ngay 24 thang 6 nam 1908, Thieu tuong De Nays Candau, chi huy truong phao binh Đong Duong, nhan đuoc mot thu nac danh noi rang co am muu binh bien o Ha Noi, co ca thuong dan lan quan nhan nguoi Viet cua nhieu đon vi tham gia, ma nhung ke cam đau phan nhieu thuoc phao đoi cong vu va mot vien Cai thuoc trung đoan 4 Phao binh.
Cung thoi gian nay trung uy Delmont Bebet, phao đoi truong cong vu đa nhan đuoc bao cao ve mot vien đoi kha nghi thuoc phao đoi nay va mot vien cai thuoc trung đoan 4 Phao binh.
Thong Su Bac Ky Louis Jules Morel ra lenh mo cuoc đieu tra cong khai. Thay bi đong nen tat ca đong y hanh đong gap rut, neu khong se bi bat ca.
Luc luong lam binh bien la cac boi bep va binh linh nguoi Viet (linh kho đo) thuoc trung đoi cong nhan phao thu Ha Noi nam trong trung đoan phao binh bao ve thanh Ha Noi cua Phap. Đung đau nhom nay la bep Hien, con goi la Hai Hien, cung voi bep Xuan, bep Nhiep, Đang Đinh Nhan tuc "đoi Nhan" (chuc cai đoi), Nguyen Tri Binh, Duong Be,... tat ca co tren 10 nguoi. Nhom co nhiem vu noi ung ben trong: đau đoc 2000 binh linh Phap thuoc hai trung đoan phao binh va bo binh Phap đong trong thanh Ha Noi, roi ban phao hieu lam hieu lenh tien cong cho cac canh quan cua nghia quan chong Phap đanh vao thanh Ha Noi. Tuy vay mat vu Phap đa biet truoc mot phan ke hoach do nghi ngo cac hoat đong cua bep Hien.
Trong bua toi khoang 20 gio ngay 27 thang 6 nam 1908, 125 ten Phap thuoc trung đoan 4 phao binh va 80 ten khac thuoc trung đoan 9 bo binh thuoc đia đuoc cho an ca đoc duoc bi trung đoc va bat tinh. Chua đen gio đa đinh la 21 gio nen tat ca cac toan, ke ca Nghia quan ben ngoai chua tien hanh, thi cai Truong bong cam thay toi loi ma đen nha tho Ha Noi xung toi voi co đao Dronet An, mot co đao nguoi Phap ve am muu đanh up Ha Noi trong đem. Co đao Dronet An lap tuc goi đien thoai bao. Cung luc ay Trung tuong Piel, Tong tu lenh quan đoi Phap, đuoc tin bao la cac quan si thuoc trung đoan 4 phao binh va trung đoan 9 bo binh thuoc đia o trong thanh đa bi đau đoc, hien mot so lon đa nam bat tinh. Roi Thong Su Morel, vai phut sau đo, bao tin cho Tuong Piel biet co nhung cuoc tap hop nghi ngo o xung quanh thanh. Quan Phap đa bao đong toan thanh va toan bo linh nguoi Viet trong thanh tham gia khoi nghia, chua kip ban ba phat đai bac nhu đa đinh, thi đa bi tuoc vu khi va bi bat giam. Ngay hom sau Phap đem ra xu va khep toi tu hinh đoi voi 13 binh linh va boi bep nguoi Viet. So linh Phap thi khong co ai thiet mang vi đoc duoc.


Cac canh quan tiep ung ben ngoai Luc luong tiep ung ben ngoai gom 3 canh quan:

Mot đoi nghia quan chong Phap khoang 200 nguoi đuoc lenh đanh thang vao Đon Thuy (la khu nhuong đia, nay nam o vi tri benh vien Quan đoi 108 ngay nay);
Mot mui cho san tren cac thuyen đau gan mot xuong thuoc la (tren bo ho Tay) tien đanh thang vao cua Bac thanh.
Canh quan thu ba, rat nhieu nghia quan tu Son Tay ve yem tro, trong đo 20 nguoi la nguoi cua Hoang Hoa Tham, đuoc trang bi sung ngan, cho san truoc vong lau cua phu Toan quyen, chuan bi đanh trai linh kho đo o phia Tay (cua noi tap ket).
Ca ba canh quan san sang cho hieu lenh tien cong tu trong thanh phat ra. Cho đoi mai khong thay hieu lenh tien cong nhu đa hen tu trong thanh vong ra, cac canh quan biet la bi lo. Theo lenh cua Hoang Hoa Tham, nghia quan o cac huong khan truong rut ra ngoai đe khoi bi quan Phap bat.


Phan ung cua nha cam quyen Đong Phap = Xu tu =

Hoi đong đe hinh (tieng Phap: Commission criminelle) thanh lap ngay 28 thang 6 nam 1908 co De Mirabel lam chanh tham, Duvillier (sau bi thay the boi Bosc) va Villain lam boi tham. Cong to vien la Grillaud des Fontaines ket toi linh Viet "xam pham nen an ninh cua chinh phu Bao ho".

Đot 1: Ngay 8 thang 7 nam 1908, quan Phap đua 3 nguoi đau tien: Đang Đinh Nhan (Đoi Nhan), Nguyen Tri Binh (Tu Binh), va Nguyen Van Coc (Duong Be) ra xu chem o phia truoc cot co Ha Noi (tai Cong vien Le-nin ngay nay). Sau đo quan Phap beu đau cua cac nghia quan bi chem, nham ra oai va khung bo tinh than dan Viet, đe lam thui chot su phan khang cua nguoi Viet yeu nuoc.
Đot 2: Ngay 3 thang 8 nam 1908 xu tu them ba nguoi: Nguyen Van Hien (Bep Hien), Cai Nga, va Bep Xuan.
Đot 3: Ngay 29 thi hanh quyet ba nguoi nua: Lang Seo, Cai Xe va Cai Ton.
Đot 4: Cuoi cung ngay 27 thang 11 nam 1908 thi bon nguoi cuoi cung bi chem: Đo Van Đam (Đo Đam), Đoi Ho, Ly Chanh, va Vinh.
Ngoai 13 nguoi phai toi chem, Hoi đong đe hinh tuyen an sau nguoi khac tu hinh khiem dien, tong cong la 19 bi toi phai chet. Đia điem chem la Vuon Bang o gan cho Buoi. Mo tap the khong đau cua 9 nguoi nay luc đau chon ngay tai phap truong. Ve sau khi nguoi Phap lay Vuon Bang lam xuong nhuom tham thi mo bi chuyen toi mot khu đat thuoc Nghia Đo, huyen Tu Liem. Nam 1988, ngoi mo nay đa đuoc xac đinh chinh xac la nam tai vuon nha ong Nguyen Đuc Hy, xom 2 phuong Nghia Đo, quan Cau Giay, Ha Noi.


= An tu =
Ngoai nhung an tu hinh, Hoi đong đe hinh xet bon nguoi bi tu kho sai chung than, 26 bi kho sai huu han (5-20 nam tu), va 10 bi an 1-5 nam tu. Tong cong hinh an la 59 nguoi.


Tam anh huong cua vu an Tham khao Hoang Co Thuy. Viet su khao luan. Paris: Nam A, 2002.


Chu thich Lien ket ngoai [1][2][3][4][5][6] 100 nam vu "Ha Thanh đau đoc" - Phong su tren bao Tuoi Tre
Ngay nay nam xua-nhung su kien lich su ngay 27/6 Luu tru ngay 2 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
Lat lai ho so vu Ha thanh đau đoc, bao Ha Noi moi đien tu, ngay 20/9/2004