To Volkischer Beobachter (phat am [ˈfœlkɪʃɐ bəˈʔoːbaχtɐ]; tam dich: 'Nguoi quan sat Nhan dan'; viet tat: VB) la co quan ngon luan cua Đang Cong nhan Đuc Quoc gia Xa hoi chu nghia (NSDAP) tu 1920 đen 1945. Khac voi cac to bao dan su khac, Volkischer Beobachter tu mo ta la mot "Kampfblatt", voi noi dung mang nhieu tinh co đong hon la cap nhat tin tuc cho đoc gia. Do đo, van phong va bo cuc cua VB thuong đuoc cac nha nghien cuu đem ra so sanh voi cac to ap phich va đuoc mo ta la "noi nhieu hon viet".
Ban đau, Volkischer Beobachter đuoc phat hanh tuan 2 lan, nhung ke tu ngay 8 thang 2 nam 1923 thi no tro thanh mot to nhat bao. Thang 11 nam 1923, sau khi Hitler bi bat vi lanh đao cuoc đao chinh quan bia, to bao nay bi cam luu hanh. Sau khi lenh cam đuoc do bo vao thang 2 nam 1925, Volkischer Beobachter phat trien ve quy mo mot cach nhanh chong song song voi nhung thanh cong ma Đang Quoc Xa gat hai đuoc, qua đo tro thanh mot trong nhung to bao lon nhat tai Đuc. Voi mot so luong đoc gia lon manh, Volkischer Beobachter đuoc xem la mot cong cu huu hieu trong bo may tuyen truyen cua che đo quoc xa.


Lich su Volkischer Beobachter co nguon goc tu to Munchener Beobachter – xuat ban lan đau vao ngay 2 thang 1 nam 1887. Nam 1900, to bao nay đuoc mot nguoi ten la Franz Eher mua lai. Tru so toa soan nam tai mot ngoi nha ba tang, it noi bat, toa lac tai so 11 Thierschstraße, gan Quang truong Cong Isar ben trong noi thanh Munchen. Sau khi Eher qua đoi vao nam 1918, quyen so huu to bao đuoc vo ong ta chuyen giao cho Rudolf von Sebottendorf cua Hoi Thule voi gia 5.000 ℳ (Mark). Cai ten Munchener Beobachter ban đau van đuoc giu nguyen, tuy nhien phia duoi ghi them dong chu "Sportblatt" (bao the thao). Sang thang 8 nam 1919, to bao đuoc đoi ten thanh Volkischer Beobachter, dich nom na la "Nguoi quan sat Nhan dan" (xem Phong trao Volkisch). Sau gan 2 nam chuyen sang chu moi, to bao tich luy mot khoan no len gan 300.000 ℳ va đung truoc nguy co pha san.
To bao đuoc Đang Quoc Xa mua lai vao ngay 17 thang 12 nam 1920 voi gia 100.000 ℳ. Adolf Hitler tro thanh co đong ben canh em gai va co ban gai giau co cua Sebottendorf la Dora Kunze va Kathe Bierbaumer, nguoi ve sau đa tro thanh mot trong nhung nguoi bao tro tai chinh cua Hitler. Ngay ngay hom sau, VB đuoc tuyen bo la co quan ngon luan chinh thuc cua Đang Quoc Xa. Hugo Machhaus tro thanh tong bien tap cua bao tu ngay 25 thang 12 nam 1920 đen ngay 15 thang 5 nam 1921, tiep noi boi Hermann Esser tu ngay 15 thang 5 đen ngay 12 thang 8 nam 1921. Dietrich Eckart – nguoi truoc đo tung đung ra lam trung gian vay hon 60.000 ℳ tu Thieu tuong Franz Ritter von Epp đe dung cho thuong vu mua lai Volkischer Beobachter – đa ke nhiem Esser va tro thanh tong bien tap. Ban than Hitler chap but luong lon bai cho VB, nhung ke tu sau nam 1922 thi ong it viet bai hon, song van la chu but cho đen ngay 30 thang 4 nam 1933.
So luong phat hanh cua VB ban đau nam vao khoang 8.000 ban/ngay, tang len 30.000 vao mua thu nam 1923 do nhu cau tang manh nhan su kien lien quan Phap – Bi chiem đong vung Ruhr. Sau that bai cua cuoc đao chinh quan bia 9 thang 11 nam 1923, to bao bi cam luu hanh cho đen ngay 26 thang 2 nam 1925 khi Đang Quoc Xa đuoc phep hoat đong tro lai. Ke tu ngay 1 thang 2 nam 1927, Volkischer Beobachter đuoc phat hanh duoi hai phien ban khac nhau, mot tren pham vi ca nuoc va mot tai Bayern. Nam 1929, so luong phat hanh cua VB chi nam duoi nguong 20.000 ban, nhung roi tang len gan 40.000 vao nam 1930 va đat moc 100.000 trong cuoc bau cu Quoc hoi Đuc vao ngay 14 thang 9 nam 1930, khien no tro thanh mot trong nhung to bao lon nhat nuoc Đuc.
Ke tu thang 3 nam 1930, VB ra mat them phien ban khu vuc Berlin, song đen ngay 15 thang 3 nam 1931 thi phai ngung phat hanh. Quang đuong tu xuong in o Munchen toi Berlin la qua xa, khien noi dung lan thoi gian cua bao tro nen khong thu vi va thieu suc hut đoi voi đoc gia thu đo. Chi khoang 1 nam sau, Đang Quoc Xa đa mo them mot xuong in tai Berlin, va ke tu ngay 1 thang 1 nam 1933 lai tiep tuc phat hanh them hai phien ban đia phuong khac, mot phien ban Berlin va mot phien ban Mien Bac nuoc Đuc. Khong lau sau, VB phat hanh them mot phien ban Mien Nam nuoc Đuc va sau su kien Anschluss nam 1938 thi ra mat them phien ban Vien.
Ke tu thang 2 nam 1941, Volkischer Beobachter bo han kieu chu Fraktur von thinh hanh tai Đuc vao thoi điem đo va chuyen sang dung kieu chu Antiqua hien đai hon, cho rang no "trang nha va ro rang", con Fraktur la "chu cua bon Do Thai". So luong phat hanh tang manh nho nhung thanh cong cua Đang Quoc Xa, tu 120.000 ban ban hang ngay vao nam 1931, con so nay đa can moc 500.000 vao nam 1938 va đat đinh điem 1.700.000 ban vao nam 1944. Volkischer Beobachter ngung hoat đong vao cuoi thang 4 nam 1945, it ngay truoc khi nuoc Đuc đau hang. So bao cuoi cung ngay 30 thang 4 nam 1945 ma VB "giat tit" voi tieu đe Großschlacht um Bayern (Đai chien tai Bayern) đa khong kip phan phoi toi đoc gia do quan My ap đen qua nhanh.


Ghi chu Chu thich Thu muc Lien ket ngoai Volkischer Beobachter Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2022 tai Wayback Machine tren danh muc truc tuyen cua Thu vien Quoc gia Ao