Ye ( YAY; ten khai sinh Kanye Omari West  KAHN-yay; 8 thang 6, 1977) la nam rapper, nha san xuat va nha thiet ke thoi trang nguoi My goc Phi. Am nhac cua anh đuoc lay cam hung tu mot loat cac the loai, bao gom hip hop, soul, baroque pop, Electro, indie rock, synth-pop, cong nghiep va kinh phuc am.
Sinh ra o Atlanta va lon len o Chicago, Kanye West lan đau tien đuoc biet đen nhu mot nha san xuat cho Roc-A-Fella Records vao đau nhung nam 2000, san xuat đia đon cho mot so nghe si chinh thong. Co y đinh theo đuoi su nghiep solo nhu mot rapper, Kanye đa phat hanh album đau tay The College Dropout vao nam 2004 thanh cong ve mat thuong mai lan gioi phe binh cong nhan va thanh lap hang thu am GOOD Music. Anh đa thu nghiem nhieu the loai am nhac trong cac album phong thu đuoc hoan nghenh sau đo, bao gom Late Registration (2005), Graduation (2007) va 808s & Heartbreak (2008). Lay cam hung tu chu nghia toi đa va chu nghia toi gian, tuong ung, album thu nam cua Kanye la My Beautiful Dark Twisted Fantasy (2010) va album thu 6 Yeezus (2013) cung la nhung thanh cong quan trong. Anh tiep tuc phat hanh The Life of Pablo (2016), Ye (2018) va Jesus Is King (2019). Danh sach cac san pham am nhac cua Kanye West cung bao gom album đay đu Watch the Throne (2011) va Kids See Ghosts (2018) lan luot ket hop voi Jay-Z va Kid Cudi.
Quan điem thang than cua Kanye West va cuoc song ben ngoai am nhac đa nhan đuoc su chu y cua truyen thong. Anh la đoi tuong tranh cai thuong xuyen voi nhung hanh đong cua minh tai cac chuong trinh trao giai, tren phuong tien truyen thong xa hoi va trong cac moi truong cong cong khac, cung nhu nhan xet ve nganh cong nghiep am nhac va thoi trang, chinh tri Hoa Ky va chung toc. Đuc tin Kito giao cung nhu cuoc hon nhan cua anh voi nhan vat truyen hinh Kim Kardashian cung la chu đe đuoc san đon cua gioi truyen thong. La mot nha thiet ke thoi trang, anh đa hop tac voi Nike, Louis Vuitton va A.P.C. tren ca quan ao va giay dep, va ket qua noi bat nhat la su hop tac Yeezy voi Adidas bat đau vao nam 2013. Anh la nguoi sang lap va nguoi đung đau cong ty sang tao DONDA.
Kanye West la mot trong nhung nghe si co so luong album ban chay nhat the gioi voi hon 140 trieu ban đuoc ban tren toan cau. Anh đa gianh đuoc tong cong 21 giai Grammy, khien anh tro thanh mot trong nhung nghe si đuoc trao giai nhat moi thoi đai.
Trong so cac giai thuong khac bao gom Giai thuong Thanh tuu Nghe si Billboard, mot ky luc ba giai thuong Brit cho Nam nghe si solo quoc te xuat sac nhat va Giai Video am nhac cua MTV (Giai thuong Michael Jackson Video Vanguard).
Ba trong so cac album cua anh đa đuoc đua vao danh sach 500 album hay nhat moi thoi đai cua Rolling Stone; cung mot an pham đa vinh danh Kanye la 1 trong so "100 nhac si vi đai nhat moi thoi đai". Kanye West la nguoi nam giu nhieu album nhat (bon) đung đau cuoc tham do y kien phe binh Pazz & Jop hang nam. Tap chi Time đa đua anh vao danh sach 100 nguoi co anh huong nhat tren the gioi vao nam 2005 va 2015.


Tieu su Hau het cac tieu su va thong tin tham khao đeu ghi rang Kanye West sinh ngay 8 thang 6 nam 1977 tai Atlanta, Georgia, mac du mot so nguon tin cho biet noi sinh cua anh la Douglasville, mot thanh pho nho phia tay Atlanta. Sau khi cha me li di khi Kanye moi ba tuoi, anh cung me chuyen đen Chicago, Illinois.
Cha anh la Ray West, mot cuu chien binh Black Panther (mot thanh vien cua mot to chuc chinh tri chien binh đuoc thanh lap o My vao nam 1966 đe đau tranh vi quyen cua nguoi da mau) va la mot trong nhung phong vien anh da mau đau tien tai Tap chi Atlanta-Hien phap. Ray West sau đo la mot co van Kito giao va vao nam 2006 ong đa mo quan ca phe Good Water Store and Cafe tai Lexington Park, bang Maryland voi von khoi nghiep do con trai ho tro.
Me cua West, Tien si Donda C. (Williams) West, la giao su tieng Anh tai Đai hoc Clark Atlanta va Chu tich Khoa ngon ngu Anh tai Đai hoc Chicago, truoc khi nghi huu đe lam quan ly. Kanye West lon len tu tang lop trung luu, hoc truong trung hoc Polaris o ngoai o Oak Lawn, Illinois, sau đo song o Chicago.
Nam 10 tuoi, Kanye West theo me chuyen đen Nam Kinh, Trung Quoc, luc đo ba giang day tai Đai hoc Nam Kinh nhu mot phan cua chuong trinh trao đoi. Theo loi ke cua me, Kanye la nguoi nuoc ngoai duy nhat trong lop, nhung hoa nhap tot va nhanh chong bat kip ngon ngu, mac du hien tai anh đa quen gan het. Khi đuoc hoi ve điem so cua minh o truong trung hoc, West tra loi: "Toi co điem A va B. Va toi tham chi khong phai la nguoi đung đau"."
Kanye đa chung minh mot moi quan he voi nghe thuat ngay tu khi con nho; anh bat đau lam tho khi len nam tuoi. Me anh ke lai rang lan đau tien ba nhan thay thay niem đam me ve va am nhac cua Kanye West khi hoc lop 3. West bat đau đoc rap tu nam lop ba va bat đau sang tac nhac tu nam lop 7, cuoi cung ban chung cho cac nghe si khac.
Nam 13 tuoi, Kanye West đa viet mot bai hat rap co ten "Green Eggs and Ham" (tua đe cuon sach thieu nhi ban chay nhat cua Dr. Seuss) va thuyet phuc me tra tien đe đuoc vao phong thu am. Đong hanh cung anh đen truong quay va mac du phat hien ra đo la "mot phong thu nho duoi tang ham" noi mot chiec micro treo tren tran nha bang moc treo quan ao, du sao thi me cua West van ung ho va khuyen khich anh.
Kanye West đa co co hoi gap nha san xuat/DJ No I.D., nguoi ma anh nhanh chong hinh thanh mot tinh ban than thiet. No I.D. som tro thanh co van cho anh va chinh tu anh, West đa hoc đuoc cach tao sample va program beats sau khi anh nhan đuoc ban thu am thu đau tien vao nam 15 tuoi.
Sau khi tot nghiep trung hoc, West nhan đuoc hoc bong đe theo hoc Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Hoa Ky tai Chicago nam 1997 va bat đau tham gia cac lop hoc ve; It lau sau, anh ghi danh vao Đai hoc Chicago theo hoc nganh ngon ngu Anh. Kanye đa som nhan ra rang lich hoc kin mit tren giang đuong se can tro su nghiep am nhac cua minh. Đen nam 20 tuoi thi anh đa bo do viec hoc đai hoc đe theo đuoi giac mo am nhac. Đieu nay khien me anh rat kho chiu, nguoi cung la giao su tai truong đai hoc. Sau nay ba cho biet: "Chuyen đo đa nhac đi nhac lai nhu go trong vao đau toi rang đai hoc la tam ve cho mot cuoc song tot... nhung mot so muc tieu nghe nghiep khong yeu cau hoc đai hoc".
Đoi voi Kanye đe thuc hien mot album co ten College Dropout, đo la viec ban co can đam đe nam lay con nguoi cua ban, thay vi đi theo con đuong ma xa hoi tao dung thanh cong cho ban. "


Su nghiep ca nhac = 1996–2003: Khoi nghiep =
Tac pham đau tien trong su nghiep san xuat am nhac cua Kanye West la album ra mat Down to Earth cua rapper Grav nguoi Chicago vao nam 1996. West san xuat 8 ca khuc trong album. Album khong thu hut đuoc nhieu su quan tam va la album duy nhat đuoc phat hanh boi Grav. West sau đo som san xuat cho nhung nghe si ten tuoi hon. Vao giai đoan 1998-1999, anh đa san xuat cho nhung nghe si noi tieng nhu Jermaine Dupri, Foxy Brown, Goodie Mob va nhom Harlem World.
West thuc su đot pha vao nam 2000, khi anh bat đau san xuat cho nhung nghe si cua Roc-a-Fella Records. Anh đa san xuat ca khuc đuoc đon nhan rong rai cua Jay-Z, "This Can't Be Life" trong album The Dynasty: Roc La Familia voi nhip trong đuoc lay tu ca khuc "Xxplosive" cua Dr. Dre. 
Sau buoc đau san xuat nhac cho Jay-Z, dau an cua West đuoc the hien rat ro net trong album đuoc đanh gia cao cua Jay-Z - The Blueprint, phat hanh vao 11/9/2001.
Giai đieu cua anh xuat hien trong ca khuc chu đe "Izzo (H.O.V.A.)", "Heart of the City (Ain't No Love)" va mot ca khuc che gieu Nas va Mobb Deep co ten "Takeover"; Anh van đang lam viec voi Mobb Deep va Nas luc ca khuc đuoc phat hanh.
Sau khi đon nhan thanh cong tuyet voi ve mat thuong mai va chuyen mon khang đinh đuoc tai nang san xuat cua ban than trong The Blueprint, Kanye tro thanh mot nha san xuat noi tieng trong gioi hip-hop, truoc ca khi anh đuoc biet đen voi tu cach mot rapper va mot nghe si solo.
Trong giai đoan 2002-2003, anh đa san xuat cho cac nghe si nhu Nas, Scarface, Talib Kweli, Mos Def, T.I., Ludacris, DMX, va Monica. Anh cung tiep tuc san xuat cho nhung nghe si cua Roc-a-Fella Records va đong gop 4 bai hat vao album tiep theo cua Jay-Z The Blueprint²: The Gift & the Curse.


Cuoc song ca nhan = Hon nhan =

Kanye West bat đau moi quan he chia tay - quay lai nhieu lan voi nha thiet ke Alexis Phifer vao nam 2002 va ho đa đinh hon vao thang 8 nam 2006. Nam 2008, cap đoi chia tay sau 18 thang đinh hon.
Sau đo Kanye hen ho voi nguoi mau Amber Rose tu nam 2008 cho đen mua he nam 2010.
Thang 4 nam 2012, Kanye West bat đau hen ho voi ngoi sao thuc te Kim Kardashian va cung la nguoi ban nhieu nam.
Anh va Kim đinh hon vao thang 10 nam 2013 va ket hon vao ngay 24 thang 5 nam 2014 tai Phao đai Fort di Belvedere o Florence, Y.
Buoi le rieng cua ho đa đuoc đua tin rong rai tren pham vi chinh thong, voi Kanye co van đe voi chan dung cua cap đoi nay tren truyen thong. Ho co bon nguoi con: North "Nori" West (sinh thang 6 nam 2013), Saint West (sinh thang 12 nam 2015), Chicago West (sinh thang 1 nam 2018 bang phuong phap mang thai ho), va Psalm West (sinh thang 5 nam 2019 nho mang thai ho).
Vao thang 4 nam 2015, hai vo chong đa toi Jerusalem đe lam le rua toi cho North theo Giao hoi Tong truyen Armenia thuoc Nha tho St. James. Kim va 3 con cua co la Saint, Chicago va Psalm đeu đuoc rua toi 4 nam sau đo vao ngay 7 thang 10 nam 2019 tai Holy Etchmiadzin, nha tho me cua Giao hoi Armenia.
Ly lich tam co cua cap đoi va su nghiep tuong đuong đa dan đen moi quan he cua ho tro thanh đoi tuong đe đua tin tren phuong tien truyen thong nang ne;  Thoi bao New York  goi cuoc hon nhan cua ho la "tran bao tuyet lich su cua nguoi noi tieng."
Vao thang 9 nam 2018, Kanye West tuyen bo rang anh se chuyen đen Chicago vinh vien va se thanh lap tru so cong ty Yeezy cua minh trong thanh pho.


= Cai chet cua me =

Vao ngay 10 thang 11 nam 2007, me cua anh, ba Donda West qua đoi o tuoi 58. Vao thang 1 nam 2008, van phong đieu tra vien cua Quan Los Angeles noi rang ba Donda West đa chet vi benh đong mach vanh va nhieu yeu to hau phau tu, hoac do hau qua cua viec hut mo va phau thuat cat bo tuyen vu".
Kanye West đa bieu dien tai đem nhac The O2 o London vao ngay 22 thang 11 sau tang le cua me. Anh đa danh mot buoi bieu dien "Hey Mama", cung nhu mot ban cover "Journey Stop Believin '" cua Journey, cho me cua anh ay, va đa lam nhu vay vao tat ca cac ngay khac trong chuyen luu dien Glow in the Dark cua minh.
Thong đoc California Arnold Schwarzenegger sau đo đa ky "Đao luat Donda West", luat phap bat buoc benh nhan phai đuoc thong quan y te thong qua kiem tra the chat truoc khi trai qua phau thuat tham my tu chon.


Danh sach đia nhac = Album đon ca =
The College Dropout (2004)
Late Registration (2005)
Graduation (2007)
808s & Heartbreak (2008)
My Beautiful Dark Twisted Fantasy (2010)
Yeezus (2013)
The Life of Pablo (2016)
ye (2018)
Jesus Is King (2019)
DONDA (2021)
VULTURES 1 (2024)
VULTURES 2 (2024)


= Album hop tac =
Watch the Throne (2011) (voi Jay-Z)
Cruel Summer (2012) (voi GOOD Music)
Kids See Ghosts (2018) (voi Kid Cudi duoi cai ten Kids See Ghosts)


Danh sach video The College Dropout Video Anthology (2004)
Late Orchestration (2005)


Danh sach phim We Were Once a Fairytale (2009)
Runaway (2010)
Cruel Summer (2012)
Keeping Up with the Kardashians (2012–hien tai)


Giai thuong va đe cu Tinh đen nam 2020, West co trong tay 22 giai Grammy, khien anh tro thanh mot trong nhung nghe si so huu nhieu giai nay nhat moi thoi đai.
About.com xep Kanye West hang 8 trong danh sach "50 nha san xuat Hip-Hop xuat sac nhat" cua ho.
Billboard xep Kanye West hang 3 trong danh sach "10 nha san xuat cua thap ki".
West đong thoi cung co ten trong danh sach "100 nguoi co anh huong nhat the gioi" cua tap chi Time, cung nhu trong mot vai danh sach thuong nien cua Forbes.
Trong danh sach nam 2012 "500 album xuat sac nhat moi thoi đai" cua minh, tap chi Rolling Stone xep album The College Dropout cua West vao vi tri thu 298, Late Registration vao vi tri thu 118 va My Beautiful Dark Twisted Fantasy vao vi tri thu 353.


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


Lien ket ngoai KanyeWest.com
"Kanye Live!" Kanye West Website Luu tru ngay 17 thang 3 nam 2011 tai Wayback Machine
Kanye West at Rocafella Records
Kanye West tren trang People.com
Kanye West tren MusicBrainz
Kanye West tren IMDb 
Kanye West Luu tru ngay 29 thang 12 nam 2010 tai Wayback Machine tren Complex Magazine
Kanye West's Producer Profile on The 1 Second Film Luu tru ngay 3 thang 11 nam 2009 tai Wayback Machine