Hy Lap (Tieng Hy Lap hien đai: ελληνικα [eliniˈka], ellinika, hoac ελληνικη γλωσσα [eliniˈci ˈɣlosa] , elliniki glossa) la mot ngon ngu An-Au, ban đia tai Hy Lap, Tay va Đong Bac Tieu A, Nam Y, Albania va Sip. No co lich su ghi chep dai nhat trong tat ca ngon ngu con ton tai, keo dai 34 the ky. Bang chu cai Hy Lap la he chu viet chinh đe viet tieng Hy Lap; vai he chu khac, nhu Linear B va he chu tuong thanh am tiet Sip, cung tung đuoc dung. Bang chu cai Hy Lap xuat phat tu bang chu cai Phoenicia, va sau đo đa tro thanh co so cho cac he chu Latinh, Kirin, Armenia, Copt, Goth va mot so khac nua.
Tieng Hy Lap co mot vi tri quan trong trong lich su The gioi phuong Tay va Kito giao; nen van hoc Hy Lap co đai co nhung tac pham cuc ky quan trong va giau anh huong len van hoc phuong Tay, nhu Iliad va Odysseia. Tieng Hy Lap cung la ngon ngu ma nhieu van ban nen tang trong khoa hoc, đac biet la thien van hoc, toan hoc va logic, va triet hoc phuong Tay, nhu nhung tac pham cua Aristoteles, đuoc sang tac. Tan Uoc trong Kinh Thanh đuoc viet bang tieng Hy Lap Koine.
Vao thoi co đai Hy-La (Hy Lap-La Ma), tieng Hy Lap la mot lingua franca, đuoc su dung rong rai trong vung ven Đia Trung Hai. No tro thanh ngon ngu chinh thuc cua Đe quoc Byzantine, roi phat trien thanh tieng Hy Lap Trung Co. Dang hien đai la ngon ngu chinh thuc cua hai quoc gia, Hy Lap va Sip, la ngon ngu thieu so đuoc cong nhan tai bay quoc gia khac, va la mot trong 24 ngon ngu chinh thuc cua Lien minh chau Au. Ngon ngu nay đuoc noi boi hon 13 trieu nguoi tai Hy Lap, Sip, Y, Albania, va Tho Nhi Ky.


Lich su Tieng Hy Lap đa đuoc noi tren ban đao Balkan tu khoang thien nien ky 3 TCN, hay tham chi som hon nua. Bang chung chu viet co nhat cua tieng Hy Lap đuoc biet đen la mot tam bang đat set Linear B tim thay tai Messenia co nien đai khoang nam 1450 đen 1350 TCN, khien tieng Hy Lap tro thanh ngon ngu co nhat con ton tai. Trong so cac ngon ngu An-Au, chi cac ngon ngu Tieu A (Anatolia) co chu viet co tuong đuong, nhung chung đeu đa tuyet chung.


= Cac thoi ky =

Lich su tieng Hy Lap co the đuoc chia ra lam cac thoi ky sau:

Tieng Hy Lap nguyen thuy: khong đuoc ghi nhan truc tiep nhung đuoc cho la to tien chung cua tat ca cac dang tieng Hy Lap. Su thong nhat cua tieng Hy Lap nguyen thuy co le ket thuc khi nguoi Hy Lap di cu đen ban đao Hy Lap vao thoi đai đo đa moi hoac thoi đai đo đong.
Tieng Hy Lap Mycenae: ngon ngu cua nen van minh Mycenae. No đuoc ghi lai tren cac tam bang đat set Linear B tu the ky XV TCN.
Tieng Hy Lap co đai: voi nhieu phuong ngu, đay la ngon ngu cua thoi ky Co xua va Co đien cua nen van minh Hy Lap co đai. Đay cung la ngon ngu đuoc biet đen rong rai khap Đe quoc La Ma. Tieng Hy Lap sau đo sa sut tai Tay Au vao thoi Trung Co, nhung van la ngon ngu chinh thuc cua Đe quoc Byzantine va đuoc mang đen Tay Au voi cac lan song nhap cu nguoi Hy Lap sau su sup đo cua thanh Constantinopolis.
Tieng Hy Lap Koine: su ket hop cua hai phuong ngu Ion va Attica (phuong ngu tai Athens) đa bat đau tien trinh tao nen phuong ngu tieng Hy Lap "chung" đau tien, thu ma se tro thanh lingua franca khap Đong Đia Trung Hai va Can Đong. Tieng Hy Lap Koine co le ban đau đuoc dung trong quan đoi va cac vung đat ma Alexandros Đai đe chinh phuc. Sau qua trinh Hy Lap hoa, no hien dien tren mot lanh tho keo dai tu Ai Cap đen ria An Đo. Sau khi nguoi La Ma chiem đuoc Hy Lap, mot tinh trang song ngu tieng Latinh va tieng Hy Lap xuat hien tai Roma, va tieng Hy Lap tro thanh ngon ngu thu hai tai Đe quoc La Ma.
Tieng Hy Lap Trung Co, cung goi la tieng Hy Lap Byzantine: su tiep noi cua tieng Hy Lap Koine tai Byzantine, cho toi khi Đe quoc Byzantine sup đo vao the ky XV. Tieng Hy Lap Trung Co la mot tu đe chi bao quat mot loat cac loi noi va viet khac nhau, tu dang gan nhu đong nhat voi Koine cho toi dang gan toi tieng Hy Lap hien đai o nhieu net, đen thu tieng Hy Lap tri thuc mo phong theo tieng Hy Lap Attica co đien.
Tieng Hy Lap hien đai: Bat nguon tu tieng Hy Lap Trung Co. Đay la ngon ngu cua nguoi Hy Lap hien đai, co nhieu phuong ngu voi mot dang chuan dung chung.


Phan bo đia ly Tieng Hy Lap đuoc noi boi khoang 13 trieu nguoi, chu yeu tai Hy Lap, Albania va Sip, nhung cung hien dien tai nhung noi co kieu dan Hy Lap. Co nhung điem dan cu truyen thong noi tieng Hy Lap tai nhung nuoc gom (quanh vung bien đen) Bulgaria, Tho Nhi Ky, Ukraina, Nga, Romania, Gruzia, Armenia, Azerbaijan, (quanh Đia Trung Hai) Y, Syria, Israel, Ai Cap, Liban, va Libya. Kieu dan Hy Lap co mat o Tay Au va chau My, nhat la tai Vuong quoc Lien hiep, Đuc, Canada, va Hoa Ky.


= Đia vi chinh thuc =
Đay la ngon ngu chinh thuc cua Hy Lap, noi gan nhu toan dan so noi tieng Hy Lap. No cung la ngon ngu chinh thuc cua Sip (tren danh nghia la cung voi tieng Tho Nhi Ky). Vi Hy Lap va Sip la thanh vien Lien minh chau Au, tieng Hy Lap la mot trong 24 ngon ngu chinh thuc cua to chuc. Them nua, tieng Hy Lap la ngon ngu thieu so đuoc cong nhan tai vai vung o Nam Y, va chinh thuc tai Dropull va Himara (Albania).


Đac điem = Ngu am =

Trong suot lich su, cau truc am tiet cua tieng Hy Lap it thay đoi: cho phep cac cum phu am đau hien dien nhung han che ve phu am cuoi. Tieng Hy Lap hien đai chi co nguyen am mieng va phan biet mot so nhat đinh cac phu am. Cac thay đoi nay chu yeu dien ra vao thoi gian chuyen tiep giua Co Hy Lap qua La Ma:

đon gian hoa he thong nguyen am va nguyen am đoi: su phan biet giua nguyen am dai va ngan mat đi, nguyen am đon hoa đa so nguyen am đoi va su thay đoi day chuyen ve /i/ (iotacism).
hai phu am tac bat hon vo thanh /pʰ/ va /tʰ/ tro thanh cac phu am xat vo thanh /f/ va /θ/; đieu tuong tu voi /kʰ/ (bien thanh /x/) co le xay ra sau đo.
cac am tat huu thanh /b/, /d/, va /ɡ/ tro thanh am xat huu thanh /β/ (sau đo thanh /v/), /ð/, va /ɣ/.


= Hinh thai =
Bat ke thoi ky nao, hinh thai tieng Hy Lap luon cho thay mot tap hop phu to phai sinh đa dang, mot he thong tu ghep gioi han nhung mang tinh nang san va mot he thong bien to phuc tap. 


 Danh tu, đai tu va tinh tu  Đai tu phan biet ve ngoi (thu nhat, thu hai, va thu ba), so (so it, so đoi, va so nhieu o cac dang co; so it va so nhieu o dang hien đai), va giong (giong đuc, giong cai, va giong trung) va su bien to theo cach (sau cach o dang co nhat va bon cach o dang ngay nay). Danh tu, mao tu va tinh tu phai hop voi cac the loai ngu phap tren, tru ngoi.


 Đong tu  Tham khao Tai lieu Lien ket ngoai Hinh đong cung am thanh cua cac chu cai trong bang chu cai Hy Lap
Tieu su Yiannis Psyxaris va tac đong cua quyen sach "Hanh trinh" cua ong (Το ταξιδι μου) toi cuoc tranh luan ve Ngon ngu thuong va ngon ngu trong sang Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2005 tai Wayback Machine
Tieu su so luoc Karkavitsas
Van hoc Hy Lap hien đai
Van hoc va ngon ngu Hy Lap
Tieng Hy Lap Luu tru ngay 5 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine
Du an Perseus co nhieu thong tin bo ich ve van hoc va ngon ngu co đien va tu đien.
Tai lieu truc tuyen cho nguoi hoc (tieng Hy Lap co đai va hien đai) Luu tru ngay 19 thang 2 nam 2004 tai Wayback Machine
Athena Luu tru ngay 1 thang 8 nam 2020 tai Wayback Machine, kieu chu Hy Lap đa thanh am thuoc so huu cong đong
Gentium — mot kieu chu cho cac quoc gia, mot kieu chu mien phi co ho tro tieng Hy Lap đa am
Cau hoi va tra loi cua cong đong ve Hy Lap va tieng Hy Lap Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine
Hoc cac tu va cau Hy Lap co ban va cac van tu cua Xenophon Zolotas, Dr. Soukakos, Athnassopoulos va Kalaras
Hoc tieng Hy Lap - Đia chi chinh thuc cua Hoc vien Hy Lap ve ngon ngu va xu ly van ban
Hoc tieng Hy Lap truc tuyen, cho nhung nguoi muon kham pha ve đep cua tieng Hy Lap hien đai (co tap tin am thanh, hoan toan mien phi)
Hoc tieng Hy Lap co Tai Textkit, ban co the tai xuong mien phi cac bai đoc va van pham tieng Hy Lap co.
Bo phat sinh van ban in tieng Hy Lap
Tu đien Hy Lap–Anh, Anh–Hy Lap.
Tu đien Hy Lap–Anh: lay tu Tu đien truc tuyen Webster - ban Rosetta.
Tu đien Hy Lap–Tay Ban Nha Luu tru ngay 24 thang 10 nam 2004 tai Wayback Machine.
Tu đien Lien Hiep chau Au hai chieu giua tieng Hy Lap voi tat ca cac ngon ngu cua Lien Hiep chau Au (tieng Đan Mach, Ha Lan, Anh, Phan Lan, Phap, Đuc, Y, Latinh, Bo Đao Nha, Tay Ban Nha, Thuy Đien) Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine