Bong chay (tieng Anh: baseball) la mot mon the thao dung gay đanh bong (bat-and-ball sport) đuoc choi giua hai đoi, moi đoi chin nguoi, thay phien nhau phong thu va tan cong. Moi tran đau hay hiep (inning) bao gom nhieu tinh huong (play), voi moi tinh huong thuong bat đau khi cau thu giao bong, hay tay nem (pitcher), ben đoi phong thu, nem mot qua bong ma cau thu trong đoi tan cong o buc đanh, đuoc goi la nguoi đanh bong, hay tay đap (batter) co gang đap tra bang gay hinh tru. Muc tieu cua đoi tan cong la cau thu lan luot len, đap tra bong ve phia trong vach bien xa khoi cau thu đoi phong thu, đe co the, luc nay goi la chan chay (runner), chay len lan luot va het mot vong cac chot (base) 1-2-3-nha theo chieu nguoc chieu kim đong ho, va ghi điem đuoc goi la run cang nhieu cang tot. Muc tieu cua đoi phong thu la ngan cau thu đoi tan cong chay qua cac chot va ghi điem.
Trong đo, đoi tan cong can len it nhat chot 1 an toan (safe), thuong xay ra khi tay đap đanh tra bong cham đat va chay đen chot truoc khi đoi lay bong nem ve phia cau thu giu chot, hoac khi tay nem nem đu 4 bong "xau" (ball) hoac vo tinh nem bong vao tay đap (hit by pitch), khien tay đap co quyen "đi" (walk) len chot 1. Sau khi đen đuoc chot 1 ma khong bi "loai" ("out"), tay đap luc nay goi la chan chay (runner) co co hoi len cac chot tiep theo đe ghi điem trong tinh huong sau. Đoi phong thu co gang ngan đoi phuong ghi điem bang cach khien tay đap hoac chan chay bi "loai" (out). Tay nem co the loai tay đap bang cach nem ba cu trung vung tot hoac bi vut truot, goi la bong "tot" (strike), trong khi cac cau thu phong thu con lai co the loai tay đap va chan chay bang cach bat bong đuoc đap tra truoc cau thu tan cong bang cach bat bong đuoc đap tra truoc khi bong kip cham đat, hoac thu hoi bong đe "di" (tag) vao nguoi ho.
Bong chay đoi khi con goi la bong cung đe phan biet no voi cac bien the nhu la bong mem.
Bong chay rat pho bien tai nhieu quoc gia o chau My va Đong A. O Nhat Ban, Puerto Rico, Cong hoa Dominica, Cuba, Panama, Venezuela, Nicaragua, Mexico, Canada va Đai Loan, bong chay la mot trong nhung mon the thao pho bien nhat. Co quan quan li hoat đong cua mon nay tren toan cau la Lien đoan bong chay va bong mem the gioi (WBSC). Tuy nhien, viec pho bien bong chay quoc te van chiu anh huong rat lon tu Major League Baseball, giai đau bong chay lau đoi, co đang cap va tiem luc tai chinh cao nhat hanh tinh, đac biet trong ban hanh - chinh sua luat thi đau va tao đieu kien cho cau thu đinh cao, phan lon thi đau tai giai nay, thuc hien nghia vu quoc gia tai cac giai đau quoc te.
WBSC (tieng Anh: World Baseball and Softball Confederation) to chuc cac ki World Baseball Classic (WBC) 4 nam mot lan ke tu nam 2006, quy tu 20 đoi tuyen nam quoc gia manh nhat the gioi tranh tai trong ba tuan, voi đoi hinh khong bi han che nhan su thi đau tai MLB hay cac giai chuyen nghiep hang đau khac nhu giai đau đuoc xem la "World Cup bong chay" truoc đo la IBAF Baseball World Cup. La giai đau bong chay quoc te danh gia nhat hanh tinh, WBC la su kien chinh giup quang ba va thuc đay phong trao bong chay tren khap cac quoc gia tren the gioi. 
Cac giai đau cap cau lac bo danh gia nhat tren the gioi hau het theo mo hinh to chuc chuyen nghiep nhuong quyen thanh vien (franchise) khong ap dung len-xuong hang giua cac cau lac bo. Danh gia va thanh cong nhat la Major League Baseball, voi doanh thu va so luong nguoi xem nhieu gan bang cac giai đau nha nghe Bac My khac cong lai. Ke đen bao gom Nippon Professional Baseball (NPB) cua Nhat Ban, KBO League cua Han Quoc, Chinese Professional Baseball League (CPBL) cua Đai Loan, v.v..., đat đo pho bien đung đau trong so cac su kien the thao trong nuoc. 


Lich su Su phat trien cua bong chay tu cac tro choi bong chay cu hon rat kho đuoc biet chinh xac. Theo đong thuan, bong chay hien đai đuoc phat trien o Bac My tu nhung tro choi rounders cu hon, pho bien đoi voi tre em o Vuong quoc Lien hiep Anh va Ireland. Nha su hoc bong chay nguoi My David Block cho rang bong chay bat nguon tu nuoc Anh; bang chung lich su đuoc phat hien gan đay cho thay đieu nay. Block lap luan rang rounder va bong chay thoi ky đau thuc su la cac bien the cua nhau va tro choi tien than truc tiep nhat cua mon bong chay la stoolball va "tut-ball" cua nguoi Anh. Block phat hien ra rang tro choi "Bass-Ball" đuoc ghi lai lan đau tien dien ra vao nam 1749 tai Surrey va co su tham gia cua Than vuong xu Wales voi tu cach la nguoi choi. Hinh thuc ban đau cua tro choi nay ro rang la do nhung nguoi Anh nhap cu mang đen Canada.
Vao đau nhung nam 1830, đa co bao cao ve nhieu tro choi bong chay chua đuoc he thong hoa co the nhan ra la hinh thuc bong chay ban đau đuoc choi tren khap Bac My. Tran bong chay đuoc ghi hinh chinh thuc đau tien o Bac My dien ra o Beachville, Ontario, Canada, vao ngay 4 thang 6 nam 1838. Nam 1845, Alexander Cartwright, mot thanh vien cua cau lac bo Knickerbocker cua thanh pho New York, đa lanh đao viec phap đien hoa luat Knickerbocker dua tren cac luat do William R. Wheaton cua cau lac bo Gotham phat trien vao nam 1837. Trong khi co bao cao rang New York Knickerbockers đa choi mon the thao nay vao nam 1845, tran đau tu lau đa đuoc cong nhan la tran bong chay đuoc ghi lai chinh thuc đau tien trong lich su Hoa Ky dien ra vao ngay 19 thang 6 nam 1846, tai Hoboken, New Jersey: "New York Nine" đanh bai Knickerbockers, 23–1, sau bon hiep. Vao thoi điem dien ra noi chien Hoa Ky, bong chay đa bat đau vuot qua cricket ve muc đo pho bien o Hoa Ky, mot phan do bong chay co thoi luong ngan hon nhieu so voi mon cricket đuoc choi vao thoi điem đo, cung nhu thuc te la quan đoi trong cuoc noi chien khong can mot san choi chuyen dung đe choi bong chay, khac voi cricket.


= Pho bien toan cau =
Sau nay, hoat đong mo rong anh huong thuong mai cua Mi tren the gioi vao the ki 19 toi đau the ki 20 đa tro thanh yeu to đua bong chay ra pho bien tai nhieu chau luc. Tai cac nuoc My Latinh, bong chay đuoc du nhap đau tien tu nhung sinh vien va thuy thu nguoi Cuba hoc tap va lam viec tai Mi, nhanh chong pho bien va lan rong ra cac nuoc Nam Mi nhu Venezuela, Nicaragua hay Colombia (trong khi bong chay tai cac nuoc Nam Mi khac đuoc pho bien nho lan song nhap cu tu Nhat Ban) va tro thanh hoat đong van hoa nuoi duong tinh than đoc lap dan toc o khu vuc truoc ach thong tri cua thuc dan Tay Ban Nha, sau khi Tay Ban Nha ban hanh lenh cam mon the thao nay tai Cuba vao nam 1869. Su pho bien cua bong chay tai Cuba van ton tai toi ngay nay, bat chap ran nut quan he voi Mi sau Cach mang Cuba.
Tai Chau A, bong chay đuoc du nhap đau tien tu cac giao su nguoi Mi giang day tai cac truong đai hoc lon tai Nhat Ban cuoi the ki 19, bao gom Giao su Horace Wilson bay gio giang day tai Hoc vien Kaisei tai Tokyo. Bong chay tro thanh hoat đong the chat ngoai khoa pho bien cua sinh vien Nhat Ban, va su pho bien cua mon đuoc cung co boi cac tran giao huu voi cac truong đai hoc Mi toi du đau, va nang tam len "mon the thao quoc dan" voi cu hich tu ket qua cac tran giao huu truoc đoi hinh cac ngoi sao Major League Baseball nam 1934 va su ra đoi cua Giai Bong chay quoc gia Nhat Ban (tien than cua Nippon Professional Baseball).
Cung voi su banh truong cua Đe quoc Nhat Ban, bong chay du nhap tai cac thuoc đia cua đe quoc va tro nen pho bien tai ban đao Trieu Tien hay Đai Loan, va duy tri đo pho bien toi ngay nay ngoai tru tai CHDCND Trieu Tien. Tai mot so cac quoc gia, nhung nguoi Nhat Ban toi du nhap hay pho bien mon bong chay thong qua cac giao su giang day tai cac truong đai hoc hay cac lan song ca nhan hoc tap va lam viec tai nuoc ngoai hay cac lan song nhap cu. Vi du đien hinh la Tien si Matsumae Shigeyoshi - nha sang lap truong Đai hoc Tokai, nguoi gop phan van đong mo rong phong trao bong chay toi Trung Quoc va Lien Xo; tai Đai hoc Tong hop Moskva ngay nay van ton tai mot san bong chay mang ten ong.


Cach choi = Dung cu choi =


 Gang tay bong chay  Mot chiec gang tay bong chay đuoc lam tu da. Rieng cau thu bat bong đuoc phep mac đo bao ho. Cac cau thu khac đeo gang đe bat bong. Gang tay bat bong cua cac cau thu luon co mot cai luoi giua ngon cai va ngon tro. Chiec luoi co cong dung la bat bong, boi bong co luc rat manh va van toc rat cao.


 Qua bong chay  Qua bong chay co cau tao bang cao su va vo boc o ngoai bang da, đuoc quan noi bang cac soi chi hoac day mau. Mot qua bong chay quy đinh co chu vi tu 9 đen 9,25 inch (229 đen 235 mm), tuc la đuong kinh tu 2,86 đen 2,94 inch (73 đen 75 mm), voi trong luong tu 5 đen 5,25 ounce (0,142 đen 0,149 kg).
Bong co hai loai: bong mem dung cho tap luyen va bong cung dung cho thi đau. Bong mem đuoc lam tu cao su va bong cung đuoc lam tu go boc da.


 Gay bong chay  Gay bong chay đuoc lam bang go hoac kim loai min, dung đe đanh qua bong sau khi cau thu giao bong giao bong. Đuong kinh gay khong qua 2,75 inch (7,0 cm) o phan day nhat va chieu dai khong qua 42 inch (1,067 m). Gay bong chay thuong nang khong qua 1 kg. Cau thu phat bong su dung gay đe co gang đanh qua bong do cau thu giao bong nem, sau đo chay đen cac chot va cuoi cung chay ve chot nha.


= Cau truc chinh =

Bong chay gom hai đoi choi, moi đoi gom 9 nguoi, duoi su giam sat cua mot hay nhieu trong tai (umpire). Thuong co 4 trong tai trong mot tran đau cua giai Major League Baseball; co the co toi 6 trong tai tuy vao giai va tam quan trong cua tran đau. Co 4 chot đuoc đanh so theo nguoc chieu kim đong ho, chot 1, chot 2 va chot 3 co dang hinh vuong canh 15 inch (38 cm) nho len cao mot khoang ngan so voi mat đat; cung voi chot nha, con goi la chot 4, la phien đa mong bang cao su hinh ngu giac. San choi đuoc chia lam 2 phan chinh:

Khu vuc san trong: bao gom ca bon chot, đuoc phan cach voi san ngoai boi 4 đuong voi trang va bao quanh la khu vuc co xanh (xem hinh). Tuy nhien, xet ky ve mat ky thuat thi khu vuc san trong chi bao gom phan đat nen ben canh đuong voi, 4 chot va 4 đuong voi trang.
Khu vuc san ngoai: la khu vuc co trong co bao quanh khu vuc san trong, va ngoai cung đuoc bao quanh boi 1 bo tuong hoac hang rao chan. Đuong voi noi chot 1, chot 3 va chot nha keo dai ra đen khi cham bo rao, đuoc xem la đuong ngan cach khu vuc foul.
Tran đau gom 9 hiep đau (con goi la luot đau), trong đo moi đoi thay phien nhau đanh bong va co gang ghi điem (goi la luot chay) trong khi đoi kia nem bong va bao ve san. Trong bong chay, đoi phong thu luon co bong—mot đieu khac voi cac mon the thao khac. Vai tro moi đoi se đuoc thay đoi khi co 3 cau thu cua đoi đanh bong bi loai. Đoi thang la đoi co nhieu điem nhat sau 9 hiep. Trong truong hop hoa nhau, hiep phu se dien ra cho toi khi ket thuc mot hiep ma thang thua đuoc an đinh.

Cuoc "đoi đau" quan trong nhat trong bong chay la giua cau thu giao bong o đoi phong thu va cau thu phat bong o phia đoi tan cong. Cau thu giao bong se nem bong ve huong chot nha, o đo co san mot cau thu bat bong cho đe bat lay qua bong đuoc nem. Đung o sau lung cau thu bat bong la mot trong tai, trong tai nay co the quyet đinh mot cu nem bong co pham luat hay khong. Con cau thu phat bong o phia đoi tan cong se đung o vi tri tay phai hoac trai cua cau thu bat bong, co gang đanh trung qua bong đuoc nem tu cau thu giao bong. Vi tri ma cau thu giao bong đung nem bong đuoc goi la u nem bong, o chinh giua co mot tam cao su co kich thuoc  61 nhan 14 xentimet (2,00 ft × 0,46 ft). Cau thu giao bong chi đuoc phep buoc lui hoac tien 1 buoc trong ca qua trinh nem bong. Nhiem vu cua cau thu bat bong la bat lay qua bong đuoc nem, ngoai ra, cau thu bat bong co the ra hieu cho cau thu giao bong bang cach dung am hieu o tay ve huong nem bong va cach nem bong. Cau thu giao bong co the đong y bang cach gat đau, neu khong đong y, nguoi đo co the lac đau đe bo qua yeu cau cua cau thu bat bong.
Cu moi nua hiep đau, muc đich cua đoi phong thu la ngan đoi tan cong ghi điem va loai 3 cau thu bat ky cua đoi tan cong. Mot cau thu bi loai se phai roi san va cho luot đanh bong ke tiep cua minh. Co rat nhieu cach đe loai cau thu đanh bong hoac o tren chot, hay con goi la chan chay (runner); pho bien nhat la cau thu đoi phong thu co gang bat qua bong bong chua cham đat (do cau thu đanh bong đap tra), hoac cau thu giu chot (đoi phong thu) nhan đuoc bong va cham vao chan chay đang chay chiem chot, hoac cau thu giao bong lam cho cau thu phat đanh bong bi 3 bong tot (strike) va bi loai (strikeout; bong ra ngoai bien hay con goi la foul se tinh la strike thu 1 va 2. Chi cau thu đanh bong vung truot hoac cu nem trong vung "bong tot" thi moi tinh strike thu 3 va strikeout).
Neu cau thu giao bong nem hong (bong xau) 4 lan thi cau thu phat bong đuoc walk (đay đi len chiem chot 1). Sau khi so lan bi loai trong mot nua hiep cua đoi tan cong len toi 3 nguoi thi nua hiep đo se ket thuc, 2 đoi đoi phien cong-thu cho nhau. Mot hiep đau se ket thuc khi ca 2 đoi đa thuc hien xong phan hiep tan cong cua minh.


= Đoi hinh =

Cac cau thu cua đoi phong thu se đung trong san bong va co nhiem vu ngan chan cau thu đoi phuong ghi điem. Co tat ca chin cau thu o ben đoi phong thu, trong đo chi co 2 vi tri (cau thu giao bong va bat bong) la co đinh, con tat ca cac vi tri khac la tuy y. Thong thuong se co mot bo tri toi uu cho cac cau thu ben đoi phong thu, nhung tuy vao cau thu phat bong va tinh hinh tran đau ma cac cau thu co the thay đoi cho phu hop. 9 vi tri phong thu la: cau thu giao bong (pitcher), cau thu bat bong (catcher), cau thu giu chot 1 (first baseman), cau thu giu chot 2 (second baseman), cau thu giu chot 3 (third baseman), cau thu chan ngan (shortstop), cau thu o canh trai (left fielder), cau thu o trung tam (center fielder), cau thu o canh phai (right fielder). Thu tu cua cac cau thu tren bang ghi điem se la cau thu giao bong (1), cau thu bat bong (2), cau thu giu chot 1 (3), cau thu giu chot 2 (4), cau thu giu chot 3 (5), cau thu chan ngan (6), cau thu o canh trai (7), cau thu o trung tam (8), cau thu o canh phai (9). Vi tri cua cau thu chan ngan (shortstop) hoi khac biet so voi cac vi tri khac la do thoi quen cua cac cau thu trong thoi so khai cua mon the thao nay.


 Khau đoi hinh  Khau đoi bao gom cau thu giao bong - nguoi đung tren u nem bong - va cau thu bat bong - co nhiem vu bat lay qua bong đuoc nem. Khau đoi (battery) bao gom 2 vi tri luon phai đau voi cau thu phat bong cua đoi đoi phuong nen moi đuoc goi la battery, tu do Henry Chadwick sang tao.


 Khu vuc san trong (infield)  Bon cau thu cua đoi phong thu khu vuc san trong la cau thu giu chot 1, cau thu giu chot 2, cau thu giu chot 3 va cau thu chan ngan.
Cau thu giu chot 1 co nhiem vu chinh la nhan bong đe loai cau thu phat bong ben đoi phuong đang chay toi chot 1. Khi mot cau thu o khu vuc san trong bat đuoc bong (neu bong chua kip cham đat ma đa bi cau thu ben đoi phong thu bat đuoc thi cau thu phat bong se bi loai), ho se phai nem bong ve phia cau thu giu chot 1 truoc khi chan chay len truoc cua đoi phuong kip chay ve đo. Ngoai ra, cau thu giu chot 1 cung can chan đuoc nhung cu phat bong bay ve gan chot 1. So voi cac vi tri khac thi vi tri nay thuong nhe nhang hon, do đo, nhung cau thu co tuoi, hoac cau thu phat bong tot nhung phong thu kem thuong đuoc chuyen ve chot 1. Cau thu giu chot 2 phong thu khu vuc ben phai cua chot 2 va choi ho tro cau thu giu chot 1 trong cac tinh huong cau thu phat bong choi đo nhe (bunt). Cau thu chan ngan choi o khoang trong giua chot 2 va chot 3, noi nhung cau thu phat bong thuan tay phai thuong đanh bong đen. Ho cung choi ho tro cho cau thu giu chot 2, chot 3 hoac vung san ngoai ben trai. Đay la vi tri rat quan trong trong phong thu, vi the đoi khi mot cau thu chan ngan tot đuoc chon đe choi trong đoi hinh chinh mac du co the khong phai la mot cau thu phat bong gioi. Cau thu giu chot 3 thuong can đu khoe đe nem bong that nhanh xuyen qua san trong ve phia chot 1. Ngoai ra, ho cung can co phan xa tot, vi nhung cau thu o chot 3 co the nhin đuoc nhung cu phat bong ro rang hon so voi o cac vi tri khac.


 Khu vuc san ngoai (outfield)  Ba cau thu o khu vuc san ngoai la cau thu o canh trai, cau thu o trung tam va cau thu o canh phai, đuoc đat ten theo huong nhin cua cau thu bat bong. Cau thu o trung tam co khu vuc phong thu rong nhat, do đo can phai rat nhanh. Cung giong nhu vi tri chan ngan, đay la vi tri đuoc đat trong yeu trong phong thu. Ngoai ra, cau thu o vi tri nay cung la chi huy cua nhom cau thu san ngoai. Cac cau thu o canh phai hoac canh trai thuong nhuong bong cho ho trong truong hop bong bay đen khu vuc giua hai nguoi.


= Chien luoc phong thu =


 Nem bong  Nem bong la phuong thuc phong thu huu hieu nhat ben phia đoi phong thu, no co the loai truc tiep cau thu phat bong va ngan cau thu chay đen chiem chot. Mot tran đau thuc su co tong cong hon 100 cu nem bong tu moi đoi. Tuy nhien, đa so cac cau thu giao bong đeu khong đu the luc đe "cam cu" toi thoi điem đo. Truoc kia, mot cau thu giao bong co the bi yeu cau nem lien tuc 4 tran đau (moi tran 9 hiep) trong vong 1 tuan. Y hoc hien đai đa chung minh rang no khong tot cho suc khoe; cac cau thu giao bong chinh hien nay chi đuoc yeu cau nem tu 6 đen 7 hiep trong 1 tran đau (tuy vao phong đo) sau 5 ngay.
Mac du cau thu giao bong chi đuoc phep tien hoac lui mot buoc trong qua trinh nem bong, nhung bu lai nguoi đo cung co loi the nhat đinh khi co the thay đoi vi tri nem bong, toc đo, đuong bong, cach vung tay va đo xoay khac nhau. Đa so cac cau thu giao bong đeu co gang nam vung tu 2 đen 3 ky nang nem bong khac nhau; nhung cung co nhung cau thu giao bong nem tot ca sau cach nem bong voi muc đo kho cao. Cu nem thuong thay nhat la mot cu fastball, bong đi voi toc đo nhanh nhat co the va thuong đi thang; mot cu curveball, đuong bong đi hoi cong vi cach ket hop ngon tay va co tay cua cau thu giao bong tao đo xoay cho bong; va ngoai ra con co cu nem "bong gia nhanh" gia mao cu nem fasball nhung toc đo thap hon nhieu đe đanh lua cau thu phat bong.
Chien luoc nem bong co đien de hieu nhat cua cau thu giao bong la su ket hop giua "bong nhanh" va "bong hoi nhanh". Mot cau thu giao bong o giai chuyen nghiep co the nem bong đat van toc 145 kilomet tren gio (90 mph), tham chi mot so cau thu giao bong nem bong đat toi van toc 161 kilomet tren gio (100 mph). Trong khi đo cu "bong hoi nhanh" co van toc chi la 121 đen 137 kilomet tren gio (75 đen 85 mph). Mac du cach nem va đuong bong rat giong cu nem fasball nhung toc đo lai giam đang ke. Đieu nay co the đanh lua cau thu phat bong vi cau thu phat bong canh thoi gian đe phat mot cu fastball nhung thuc ra lai bong lai bay cham hon nhieu.
Mot so cau thu giao bong chon kieu nem "tau ngam", mot cach nem đoi hoi cau thu giao bong phai vung tay huong tu duoi len hoac đua ngang. Tuy nhien, nhung cu nem nhu vay thuong rat kho đe co the đanh trung đuoc vi huong đi va toc đo cua bong rat kho đoan. Mac du nhung cu nem nhu vay thuong khong the đi nhanh bang nhung cu vung tay qua đau nhung cac cau thu giao bong thuong nem bong đi hiem đe lam cau thu phat bong bi mat thang bang khi phat bong. Tuy nhien van co ngoai le, Walter Johnson, cau thu noi tieng voi nhung cu nem bong nhanh nhat trong lich su bong chay nem bong bang cach vung tay ngang (mac du khong hoan toan la kieu nem tau ngam).
Mot tran đau co the đoi hoi nhieu cau thu giao bong, bao gom cau thu giao bong chinh va mot vai cau thu giao bong du bi. Cau thu giao bong đuoc thay ra thay vao giong nhu cac cau thu khac, va luat khong han che co bao nhieu cau thu giao bong đuoc su dung trong moi tran đau. Han che duy nhat chi la so thanh vien trong danh sach đang ky. Trong nhung luc tinh hinh khong nguy hiem, cac cau thu giao bong du bi đuoc su dung đe giam tai cho cau thu giao bong chinh (ngoai tru cac tran đau ve cuoi mua giai cuc ky quan trong). Cac cau thu giao bong du bi đuoc su dung mot khu vuc tren san đe lam nong nguoi truoc khi đuoc thay vao.


 Chien luoc tren san  Trong mot tran đau, chi co vi tri cua cau thu giao bong va bat bong la co đinh, con cac cau thu khac phai di chuyen quanh san bong đe ngan chan đoi phuong ghi điem. Tuy vao tinh huong tran đau ma cac cau thu co the bo tri vi tri khac nhau. Cac "tinh huong" cua tran đau co the bao gom: so cau thu đa bi loai, so bong đa nem (strike va ball), so cau thu đang chay va toc đo chay cua cau thu, kha nang va kieu nem bong cua cau thu giao bong, luot nem bong, san nha hay san đoi phuong, va rat nhieu yeu to khac. Cac tinh huong phong ngu đien hinh gom co: chong choi đo nhe (bunt), ngan steal (chan chay chay đen chot tiep theo ma khong can cho cau thu đanh bong đap tra), phong thu that gan đe ngan chan chay o chot 3 ghi điem, phong ngu loai kep (double play) tuc la loai cung luc hai nguoi chay o chot 1 va chot 2, chuyen cac vi tri phong thu đen nhung cho cau thu đanh bong hay đap tra toi,......


Thuat ngu Strike: bong nem vao vung "bong tot" giong giua chot nha, co hoanh va đau goi cau thu đanh bong, hay cau thu đanh vung gay nhung khong đap trung bong.
Ball: con goi la bong xau, khi cau thu giao bong nem bong nam ngoai vung "bong tot" va cau thu phat bong khong vung gay. 4 lan ball đuoc tinh la 1 walk.
Foul: con goi la bong ngoai bien, khi cau thu phat bong đap tra bong ra ngoai bien (vach bien vuong goc voi nhau hai ben san bong).
Walk: cau thu phat bong đuoc đi bo len chiem chot 1 sau 4 lan cau thu giao bong nem bong loi hoac bi nem bong trung vao nguoi.
Dead ball: hay hit by pitch, la khi cau thu giao bong nem bong trung cau thu phat bong. Cau thu phat bong đuoc walk.
Out: trang thai cau thu phat bong bi loai khoi viec tham gia tan cong cho toi luot len đanh tiep theo. 3 lan roi vao trang thai nay se ket thuc luot tan cong (hay co hoi ghi điem) trong mot hiep cua mot đoi, va bat đau luot tan cong cua đoi phuong. Co nhieu cach đat hoac bi trang thai out, mot so bao gom:
Strikeout: sau 3 lan strike se bi loai (bong ra ngoai bien, hay foul đuoc tinh strike thu 1 va 2. Neu đa co 2 strike thi foul khong lam thay đoi so strike).
Fly ball: Bong đuoc cau thu đanh len khong trung va chua cham đat, va cau thu tren chot khong đuoc chay cho đen khi co cau thu phong ngu bat đuoc bong
Fly out: cau thu đanh bong bi loai khi bong đuoc đap tra bi cau thu ben phong ngu bat khi chua cham đat, hay con goi la bong bong.
Ground out: cau thu phat bong đanh trung bong va bat đau chay ve chot, bong cham đat nhung cau thu cua đoi phong thu bat đuoc bong va nem ve chot truoc khi cau thu phat bong kip toi noi. Cau thu phat bong bi loai.
Tag out: cau thu phat bong đanh trung bong va chay ve chot, nhung bi cau thu cua đoi phong thu đang giu bong cham vao nguoi.
Double play:, loai kep, loai cung luc hai nguoi trong mot pha bong.
Triple play: loai cung luc 3 nguoi trong mot pha bong.
Safe: trang thai cau thu đoi tan cong an toan chiem đuoc chot, đoi nghich lai voi out.
Run(s): la điem so, ghi đuoc bang viec cau thu tan cong chay qua het lan luot ba chot o tren, va ve chot nha an toan (tuong tu viec đua quan qua lan luot cua chuong đoi phuong đe ve va vao chuong minh trong co ca ngua).
Run(s) batted in (RBI): hay con goi la điem đap ve hay điem đanh ve, la thong so bieu thi so điem cau thu phat bong đa gian tiep giup chan chay (bao gom chinh anh ta) ghi đuoc qua cac pha bong đanh đuoc cua minh.
Hit: chi chung nhung pha bong đuoc cau thu phat bong đap tra đap đat trong bien, va cau thu noi tren len it nhat mot chot an toan truoc khi bi cau thu phong ngu đieu bong ve loai anh ta. Đong thoi pha bong giup cac chan chay truoc cau thu noi tren chay tien len chot tren hoac ghi điem.
Home run: cau thu phat bong đap tra bong ra ngoai mat san đau, trong vung giua hai vach va cot bien. Luc đo, cau thu phat bong đuoc quyen qua het cac chot đe ve chot nha va ghi điem truc tiep (thay vi len chot va cho chay ve ghi điem o nhung pha bong sau). Đong thoi, tat ca chan chay đang chiem cac chot cung tu đong đuoc đay ve chot nha ghi điem.
Error: chi tinh huong loi cua cau thu phong ngu khi xu li bong, dan toi đoi phuong len chot an toan.
Interference: tinh huong co the chung minh đuoc la pha bong song, đuoc đap tra hay đang đuoc phia phong ngu xu li, bi cau thu tan cong hay khan gia co y hoac khong chu đong tranh can thiep, bang cach bat hay va vao gay đoi huong. Tuy vao tinh huong ma trong tai se đua ra phan quyet khac nhau trong truong hop nay.
Steal: cuop chot: cau thu phat bong đung o cac chot đa chiem đuoc bat đau chay khi cau thu giao bong vua nem bong đe tranh thu co hoi chiem chot tiep theo.
Bunt: nay bong; cau thu phat bong gio ngang chay ra truoc vi tri bat bong cua cau thu bat bong đe đon bong.
Squeeze: bunt khi co chan chay o chot 3 va luot tan cong chua bi 2 out.
Sacrifice fly: tinh huong fly out co chu đich, thuong o phia xa nham tao co hoi cho chan chay o chot 2 hay 3 tien len hoac ve chot nha ghi điem.
Tag up: viec mot chan chay đap chot đang đung khi đoi phuong bat đuoc bong bong cua đong đoi, đe co chay toi chot tiep theo.
No hit, no run: tran đau ma cau thu hoac cac cau thu giao bong mot đoi khong đe đoi phuong ghi hit nao.
Perfect game: tran nem hoan hao, tuong tu nhu no hit no run nhung khac biet la cau thu giao bong khong đe đoi phuong walk va ca đoi khong mac mot loi phong ngu nao.
Called game: chi viec xu thua mot đoi truoc khi đau het 9 hiep (thuong la o hiep 5 hoac hiep 7, do qua cach biet ve ty so). Quy đinh ve called game khac nhau tuy theo hinh thuc to chuc giai đau (giai chuyen nghiep hay khong chuyen, vong loai hay cac vong ve cuoi,...).


= Cac loai nem bong =
Fastball: bong thang, toc đo cao.
Off speed: cham hon fastball, co the đuoc nem voi nhieu quy đao.
Breaking ball: (bong bien hoa) mot loai off speed, bong thay đoi quy đao khi bay.
Curveball: breaking ball, bong xoay (cong), vong ve ben trai hoac phai, đo xoay lon.
12-6 curveball: la mot loai curveball, bong xoay xuong theo đuong thang.
Slider: breaking ball, mot dang bong cong nhung đo xoay it va đe tang toc đo (chi hoi cong).
Slurve: la mot loai breaking ball ket hop giua slider va curveball.
Screwball: la mot loai breaking ball, quy đao bay nguoc voi curveball va slider.
Forkball: breaking ball, mot loai đuong bong nhe va cham, kem đo lac, dung đe lua cac cau thu phat bong.
Change up: mot loai off speed, đuong bong giong fastball nhung toc đo cham hon va khong thay đoi quy đao.
Cirlce change up: la mot loai change up nhung bong thay đoi quy đao khi bay.
4-seam fastball: bong thang, toc đo cao nhat trong tat ca cac cu nem.
2-seam fastball: la mot loai fastball nhung co đo cat tu trai sang phai.
Sinker: 2-seam fastball cong them quy đao đi xuong.
Cutter: fastball co đo cat tu phai sang trai.
Splitter (split-finger fastball): bong đot ngot ha xuong o pha cuoi gan cau thu phat bong.
Knuckleball: bong cham, han che toi đa đo xoay nen đuong bong rat kho phan đoan, ngay ca cau thu giao bong cung khong the biet đuoc quy đao cua bong.
Eephus: bong bay cham (rat cham), đi theo đuong cau vong.


Ghi chu Tham khao Bjarkman, Peter C. (2004). Diamonds Around the Globe: The Encyclopedia of International Baseball. Greenwood. ISBN 0313322686. OCLC 58806121.
Block, David (2005). Baseball Before We Knew It: A Search for the Roots of the Game. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803262558. OCLC 70261798.
Burgos, Adrian (2007). Playing America's Game: Baseball, Latinos, and the Color Line. Univ. of California Press. ISBN 0520251431. OCLC 81150202.
Burk, Robert F. (2001). Never Just a Game: Players, Owners, and American Baseball to 1920. Univ. of North Carolina Press. ISBN 0807849618. OCLC 28183874.
Charlton, James (ed.) (1991). The Baseball Chronology: The Complete History of the Most Important Events in the Game of Baseball. Macmillan. ISBN 0025239716. OCLC 22704314. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Clarke, William Jones, and Fredrick Thomas Dawson (1915). Baseball: Individual Play and Team Play in Detail. Charles Scribner's Sons. OCLC 2781766.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Gmelch, George (2006). Baseball Without Borders: The International Pastime. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803271255. OCLC 64594333.
Gonzalez Echevarria, Roberto (2001). The Pride of Havana: A History of Cuban Baseball. Oxford University Press. ISBN 0195146050. OCLC 46601626.
Guzzo, Glenn (2007). The New Ballgame: Baseball Statistics for the Casual Fan. ACTA. ISBN 087946318X. OCLC 123083947.
Heaphy, Leslie A. (2003). The Negro Leagues, 1869–1960. McFarland. ISBN 0786413808. OCLC 50285143.
Keri, Jonah (ed.) (2007). Baseball Between the Numbers: Why Everything You Know About the Game Is Wrong. Basic. ISBN 0465005470. OCLC 77795904. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Koppett, Leonard (2004). Koppett's Concise History of Major League Baseball. Carroll & Graf. ISBN 0786712864. OCLC 54674804.
Lewis, Michael M. (2003). Moneyball: The Art of Winning an Unfair Game. W. W. Norton. ISBN 0393324818. OCLC 54896532.
Mandelbaum, Michael (2005). The Meaning of Sports: Why Americans Watch Baseball, Football, and Basketball and What They See When They Do. PublicAffairs. ISBN 1586483307. OCLC 55539339.
McNeil, William (2000). Baseball's Other All-Stars: The Greatest Players from the Negro Leagues, the Japanese Leagues, the Mexican League, and the Pre-1960 Winter Leagues in Cuba, Puerto Rico, and the Dominican Republic. McFarland. ISBN 0786407840. OCLC 42976826.
Porterfield, Jason (2007). Baseball: Rules, Tips, Strategy, and Safety. Rosen. ISBN 1404209913. OCLC 67773742.
Powers, Albert Theodore (2003). The Business of Baseball. McFarland. ISBN 078641426X. OCLC 50866929.
Puhalla, Jim, Jeff Krans, and Mike Goatley (2003). Baseball and Softball Fields: Design, Construction, Renovation, and Maintenance. John Wiley and Sons. ISBN 0471447935. OCLC 50959054.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Rader, Benjamin G. (2008). Baseball: A History of America's Game (an ban thu 3). Univ. of Illinois Press. ISBN 0252075501. OCLC 176980876.
Riess, Steven A. (1991). City Games: The Evolution of American Urban Society and the Rise of Sports. Univ. of Illinois Press. ISBN 0252062167. OCLC 23739530.
Rudel, Anthony J. (2008). Hello, Everybody!: The Dawn of American Radio. Houghton Mifflin. ISBN 015101275X. OCLC 192042215.
Schwarz, Alan (2004). The Numbers Game: Baseball's Lifelong Fascination with Statistics. Thomas Dunne. ISBN 0312322224. OCLC 54692908.
Stallings, Jack, and Bob Bennett (eds.) (2003). Baseball Strategies: Your Guide to the Game Within the Game. American Baseball Coaches Association/Human Kinetics. ISBN 0736042180. OCLC 50203866. {{Chu thich sach}}: |author= co ten chung (tro giup)Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
Sullivan, Dean (ed.) (1997). Early Innings: A Documentary History of Baseball, 1825–1908. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803292449. OCLC 36258074. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Sullivan, Dean (ed.) (1998). Middle Innings: A Documentary History of Baseball, 1900–1948. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803242581. OCLC 37533976. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Sullivan, Dean (ed.) (2002). Late Innings: A Documentary History of Baseball, 1945–1972. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803292856. OCLC 47643746. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Thurston, Bill (2000). Coaching Youth Baseball: A Baffled Parents Guide. McGraw-Hill. ISBN 0071358226. OCLC 43031493.
Tygiel, Jules (2000). Past Time: Baseball as History. Oxford University Press. ISBN 0195089588. OCLC 42290019.
Zimbalist, Andrew (2007). In the Best Interests of Baseball?: The Revolutionary Reign of Bud Selig. John Wiley and Sons. ISBN 0470128240. OCLC 62796332.
Zoss, Joel (2004). Diamonds in the Rough: The Untold History of Baseball. Univ. of Nebraska Press. ISBN 0803299206. OCLC 54611393.


Lien ket ngoai Official Website of Major League Baseball
Official Website of the British Baseball Federation
New York Mutuals Vintage Base Ball Club
19th Century Base Ball at Old Bethpage Long Island Luu tru ngay 16 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine
Baseball Basics from MLB.com Luu tru ngay 18 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine
MLB Official Rules
Online Museum of Early Baseball Memorabilia
Baseball Blogs Directory
Baseball Statistics
International Baseball Luu tru ngay 16 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
A documentary about baseball and society in Cuba. Directed by Robert A. Clift and Salome Aguilera Skvirsky
Baseball in China Article Luu tru ngay 21 thang 11 nam 2008 tai Wayback Machine
MLB News and Facts Luu tru ngay 27 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine
A look at baseball through rarely seen postcards Luu tru ngay 19 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine
Pro Baseball Newspaper Articles Archive Luu tru ngay 21 thang 10 nam 2016 tai Wayback Machine