Anna Komnene (tieng Hy Lap co: Αννα Κομνηνη, Anna Komnene; 1 thang 12, 1083 – 1153), thuong đuoc Latinh hoa thanh Anna Comnena, la mot cong chua, hoc gia, bac si, quan ly benh vien va nha su hoc Đong La Ma. Ba la con gai cua Hoang đe Đong La Ma Alexios I va Hoang hau Eirene Doukaina. Ba chinh la tac gia cua Alexiad, mot tap tai lieu ke ve trieu đai cua phu hoang, ma điem đoc đao o cho do mot cong chua viet ve cha minh.


Thuo thieu thoi Cong chua Anna chao đoi vao ngay 1 thang 12 nam 1083  tai Phong Porphyra thuoc Hoang cung Constantinopolis va do đo nghiem nhien tro thanh mot porphyrogenita. Ba luu y ve di san đe che trong tap su lieu Alexiad bang cach noi rang minh đa "sinh ra va lon len trong mau ao tia." Anna la nguoi lon nhat trong so bay đua con; nhung nguoi em con lai (theo thu tu) la Maria, Ioannes II, Andronikos, Isaakios, Eudokia va Theodora, nhung ba van la nguoi đuoc phu hoang yeu thuong nhat. Trong Alexiad, Anna nhan manh tinh cam cua minh đoi voi song than trong moi quan he giua ba voi Alexios va Eirene. Anna ghi chep trong Alexiad luc minh con nho đa đuoc nuoi duong boi chinh tay cuu Hoang hau Maria xu Alania, me cua vi hon phu đau tien cua Anna, Konstantinos Doukas. Tren thuc te viec Anna đuoc me chong tuong lai nuoi day kha pho bien đoi voi truyen thong đuong thoi.


Giao duc Anna viet phan đau trong quyen Alexiad ve qua trinh giao duc cua minh, nhan manh đen trai nghiem cua ba ve van hoc, tieng Hy Lap, thuat hung bien va khoa hoc. Ba con đuoc gia su day kem cac mon hoc bao gom thien van hoc, y hoc, su hoc, quan su, đia ly va toan hoc. Viec Anna chu y đen chuyen hoc hanh cua minh qua loi mot hoc gia thoi Trung Co la Niketas Choniates, rang Anna "hang hai danh hau het thoi gian vao triet hoc, nu hoang cua tat ca cac khoa hoc, va đuoc ren luyen trong moi linh vuc." Quan niem cua Anna ve viec giao duc cua minh đa đuoc trinh bay trong ban di chuc cua ba, the hien long tin cua song than cho phep ba tiep nhan mot nen giao duc tuong xung voi đia vi cua minh. Di chuc nay trai nguoc voi mot bai đieu van ve tang le cua Anna do nguoi cung thoi voi ba la Georgios Tornikes viet nen. Trong bai đieu van cua minh, ong noi rang ba phai len đoc nhung bai tho co xua nhu Odyssey boi vi cha me ba khong tan thanh viec tiep xuc voi đa than giao va nhung "ky cong nguy hiem" khac von đuoc xem la "gay hai" voi nam gioi va "qua xao quyet" voi phu nu. Tornikes tiep tuc noi rang Anna đa "lam tang them su yeu đuoi trong tam hon minh" va nghien cuu tho ca "tung chut mot đe tranh bi cha me minh phat hien."


Hon nhan Theo đung tap tuc danh cho tang lop quy toc thoi Trung Co, Anna đa đuoc đinh hon o tuoi vi thanh nien. Ba se lay Konstantinos Doukas, con trai cua Hoang đe Mikhael VII va Hoang hau Maria xu Alania. Boi vi vao luc lam le đinh hon Hoang đe Alexios I khong co con trai, chang trai tre Konstantinos đuoc phong lam đong hoang đe cua Đe quoc Đong La Ma. Em trai cua Anna la Ioannes chao đoi vao nam 1087, va Konstantinos đa đe mat quyen thua ke ngai vang. Ong qua đoi ngay sau đo.
Nam 1097, Anna Komnene vua tron 14 tuoi đa ket hon voi Caesar Nikephoros Bryennios Tre. Nikephoros Bryennios la con trai cua mot danh gia vong toc đa tung tranh chap ngoi vua truoc khi Alexios I đang quang đe vi. Nikephoros con la mot chinh khach, tuong linh va nha su hoc noi tieng. Anna tuyen bo rang cuoc hon nhan nay la mot su ket hop chinh tri chu khong phai la vi tinh yeu thuc su. Tuy vay, phan lon no đa chung to đay la mot su ket hop thanh cong trong bon muoi nam va hai nguoi co voi nhau bon đua con gom:

Alexios Komnenos, megas doux (khoang 1102 – khoang 1161/1167)
Ioannes Doukas (khoang 1103 – sau 1173)
Eirene Doukaina (khoang 1105 – ?)
Maria Bryennaina Komnene (khoang 1107 – ?)
Anna đa chung minh la minh co kha nang khong chi o cap đo tri tue ma con trong nhung van đe thiet thuc. Phu hoang đa giao cho ba phu trach mot benh vien lon va co nhi vien ma ong xay dung đe cho ba quan ly tai kinh thanh Constantinopolis. Anna tung đung ra giang day y khoa tai benh vien nay, cung nhu tai cac benh vien va co nhi vien khac. Ba đuoc xem la mot chuyen gia ve benh gut. Anna đa ra suc đieu tri cho cha minh trong gio phut lam chung cua ong.


Tranh gianh ngoi vi Nam 1087, hoang đe cua Anna la Ioannes đuoc sinh ra. Vai nam sau khi chao đoi, nam 1092, Ioannes đuoc chi đinh lam hoang đe. Theo su gia Niketas Choniates, Hoang đe Alexios đa to ra "thien vi" Ioannes va tuyen bo phong ong lam hoang đe trong khi Hoang hau Eirene "đem toan bo anh huong cua ba ve phia [Anna]" va "lien tuc co gang" thuyet phuc hoang đe chi đinh Nikephoros Bryennios, chong cua Anna, the vao cho Ioannes. Khoang nam 1112, Alexios bi benh thap khop va khong the cu đong đuoc nua. Do đo ong đa chuyen giao chinh quyen dan su sang cho vo minh la Eirene; ba lan luot giao pho quyen hanh lai cho con re Bryennios. Choniates noi rang, khi Hoang đe Alexios mat trong phong ngu cua minh, Ioannes voi chay đen noi va "len" lay lay chiec nhan cua phu hoang đeo vao tay minh "nhu the đang trong tang le." Anna cung hoat đong het minh nho su ung ho tu chong ba trong giay phut lam chung cua Alexios. Nam 1118, Alexios I Komnenos bang ha. Mot giao si đa ton Ioannes len ngoi hoang đe tai Hagia Sophia.
Theo Smythe cho biet thi Anna "cam thay bi lua doi" boi vi ba moi "đang đuoc thua ke." That vay, theo ghi chep cua Anna Komnene trong Alexiad, luc sinh ra ba đa hien dien voi "mot cai vuong mien va vuong vi cua đe quoc." "Muc đich chinh" cua Anna trong viec mieu ta cac su kien trong Alexiad, theo loi Stankovich, la đe "nhan manh đen quyen loi chinh đang cua rieng minh" cho viec len ngoi va phai đuoc "uu tien hon nguoi em trai Ioannes."
Theo quan điem cua niem tin nay, Jarratt ghi lai rang Anna "gan nhu chac chan" tham gia vao muu đo sat hai Ioannes ngay tai đam tang cua Alexios. That vay, Anna, theo Hill, đa co gang chieu binh mai ma hong đanh đo Ioannes. Theo Choniates, Anna "bi kich đong boi tham vong va han thu" nham len ke hoach cho vu muu sat nay. Smythe tuyen bo rang am muu nay "chang co gi xay ra." Jarratt, ghi lai rang, mot thoi gian ngan sau đo, Anna va Bryennios đa "to chuc mot am muu khac." Tuy nhien, theo Hill, Bryennios kien quyet tu choi lat đo Ioannes, khien Anna khong the tiep tuc ke hoach cua minh đuoc nua. Vi su tu choi nay, Anna, theo Choniates, đa phai than rang "tu nhien đa nham lan gioi tinh cua chung ta, boi vi ong ay le ra phai la phu nu." Theo Jarratt, Anna the hien "mot su lap đi lap lai con gian du đay ve kheu goi." That vay, Smythe khang đinh rang cac muc tieu cua Anna đa "bi nguoi đan ong cua đoi minh can tro." Tuy vay, mau hau Eirene, theo Hill, cung tu choi tham gia vao ke hoach noi day chong lai mot vi hoang đe "đa đuoc quan than ton len ngoi". The nhung theo loi Hill chi ra rang nhung nguon su lieu ben tren cua Choniates, von đuoc viet ra sau nam 1204, va do vay đa co su "khac biet kha xa" khoi cac su kien "thuc te" va rang "cuon nhat ky" cua ong nham "tim kiem nguyen nhan" tu vu kinh thanh Constantinopolis that thu vao nam 1204.
Am muu nay som bi bai lo va trieu đinh ra lenh tuoc het tai san cua Anna. Sau cai chet cua chong, ba buoc chan vao tu vien Kecharitomene do mau hau sang lap tu truoc. Ba van con o đo cho đen luc qua đoi.


Vai tro su gia Trong canh song an dat o chon tu vien, Anna đa danh hau het thoi gian vao viec nghien cuu triet hoc va lich su. Ba cho to chuc nhung buoi hoi hop cac bac thuc gia đang kinh, ke ca nhung nguoi chuyen nghien cuu Aristote. Tri tue bam sinh va kien thuc sau rong cua Anna la đieu hien nhien trong vai tac pham cua ba. Trong so nhung thu khac, ba đa lam quen voi triet hoc, van chuong, ngu phap, than hoc, thien van hoc va y hoc. Đay chi la phong đoan boi vi nhung loi vun vat ma co le ba đa trich dan Homer va Kinh Thanh xuat phat tu hoi uc khi viet nen tac pham noi tieng nhat cua minh la Alexiad. Nhung chung nhan đuong thoi, giong nhu giam muc đo thanh Ephesus, Georgios Tornikes, coi Anna nhu mot nguoi đa đat toi "đinh cao cua tri khon, ca the tuc lan than quyen."
La mot nha su hoc, Nikephoros Bryennios Tre đa co thuc hien mot bai luan ma ong goi la "Su lieu", tap trung vao thoi tri vi cua Alexios I. Ong qua đoi nam 1137 truoc khi hoan thanh tac pham nay. O đo tuoi 55, Anna tu đung ra hoan chinh not tac pham cua chong minh, goi tac pham đa hoan thien nay la Alexiad, ke ve lich su cuoc đoi va trieu đai cua phu hoang (1081–1118) bang tieng Hy Lap. Alexiad ngay nay la nguon su lieu chinh co lien quan đen lich su chinh tri cua Đong La Ma tu cuoi the ky 11 cho đen đau the ky 12. Tong cong gom 15 quyen khi hoan thanh.
Trong Alexiad, Anna đa cung cap cai nhin sau sac ve cac moi quan he chinh tri va chien tranh giua Alexios I va phuong Tay. Ba mo ta song đong cac loai vu khi, nhung chien thuat va cac tran đanh giua đoi ben. Đieu đang chu y rang ba viet ve nhung su kien đa xay ra hoi con nho, vi vay đay khong phai la nhung tai lieu đuoc kiem chung ​​đuong thoi. Tinh trung lap cua ba bi ton hai boi thuc te la ba đang viet loi ca ngoi cha minh va phi bang nhung nguoi ke vi ong. Bat chap su thien vi khong chut nao nung nay, tai lieu cua Anna ve cuoc Thap tu chinh thu nhat van co gia tri lon đoi voi lich su boi vi đay la tai lieu chung nhan Đong La Ma duy nhat van con lai đen nay. Ba co co hoi thu thap thong tin tu nhung nhan vat chinh yeu trong tang lop cap cao cua Đong La Ma; nguoi chong Nikephorus Bryennios, đa tung chien đau trong cuoc đung đo voi nha lanh đao cuoc thap tu chinh Godfrey thanh Bouillon ben ngoai Constantinopolis vao ngay Thu nam Tuan Thanh nam 1097; va nguoi chu cua ba, Georgios Palaiologos, đa co mat tai Pelekanon vao thang 6 nam 1097 khi Alexios I thao luan ve chien luoc trong tuong lai voi Thap tu quan. Nhu vay, Alexiad cong nhan cac su kien dien ra cuoc Thap tu chinh thu nhat duoi goc nhin tu tang lop cap cao cua Đong La Ma. No chuyen tai su lo au ve quy mo đoi quan cac nuoc Tay Au đang tung hoanh ngang doc lanh tho Đe che, va nhung nguy hiem ma ho co the gay ra cho su an toan cua kinh thanh Constantinopolis. Anna cung lan đau tien nhan ra nguoi Vlach đen tu vung Balkan voi nguoi Dacia, ma trong Alexiad (Chuong XIV), đa mo ta đia điem cua ho nam tren nui Haemus: "...o hai ben suon nui co nhieu bo lac song sung tuc, nguoi Dacia va ca nguoi Thracia cu tru o phia bac, va ve phia nam, co nhieu nguoi Thracia va nguoi Makedonia".
Su nghi ngo đac biet đuoc danh rieng cho nha lanh đao Thap tu quan Bohemond thanh Taranto, mot nguoi Norman mien Nam nuoc Y nam duoi su lanh đao cua phu than Robert Guiscard, tung mang quan xam chiem lanh tho Đong La Ma o Balkan vao nam 1081.
Van phong cua Anna Komnene rap theo khuon mau cac su gia đoi xua nhu Thucydides, Polybius va Xenophon. Do đo, no the hien cuoc đau tranh cua Chu nghia Athena mang đac trung cua thoi ky nay, nho vay moi tao nen mot thu ngon ngu mang tinh gia tao cao đo. Phan lon, nien đai cac su kien trong Alexiad co co so vung chac, ngoai tru nhung đieu xay ra sau khi Anna bi đay đen tu vien, va ba khong con đuoc phep tiep can van kho hoang gia nua. Du vay, quyen su cua ba đa đap ung đuoc nhung chuan muc cua thoi đai minh.
Cho đen bay gio van chua ai nam ro ve thoi điem qua đoi cua Anna Komnene. Dua theo ket luan trich tu Alexiad rang ba van con song vao nam 1148. Ngoai ra, Alexiad đa lam sang to tinh trang roi loan cam xuc cua Anna. Ba viet rang khong ai co the nhin thay ba đuoc nua, song van co nhieu nguoi cam ghet ba. Do vay, ba khong ua cai vi tri co lap trong xa hoi ma tinh canh luu vong đa rang buoc lan nhau.


Anh huong van hoa Anna Komnene đong vai tro thu yeu trong cuon tieu thuyet nam 1832 cua Sir Walter Scott voi tua đe Ba tuoc Robert thanh Paris.
Cac tai lieu hu cau ke ve cuoc đoi cua ba đuoc gioi thieu trong cuon tieu thuyet nam 1928 Anna Comnena cua Naomi Mitchison, cuon tieu thuyet nam 1999 danh cho thanh nien co tua đe Anna thanh Byzantium cua Tracy Barrett.
Ba xuat hien kha noi bat trong tap đau tien cua bo ba tieu thuyet Thap tu quan cua nha van Ba Lan Zofia Kossak-Szczucka, sang tac vao nam 1935.
Mot cuon tieu thuyet đuoc viet nam 2008 cua nha van nguoi Albania Ben Blushi goi la Living on an Island (Song tren hoang đao) co nhac đen vi cong chua nay.
Tieu thuyet Аз, Анна Комнина (Az, Anna Komnina, dich thanh: Toi, Anna Comnena) đuoc sang tac boi Vera Mutafchieva, nha van va su gia Bungari.
Ba con la nhan vat phu trong cuon tieu thuyet ve cuoc Thap tu chinh nam 1101 cua Nan Hawthorne voi nhan đe Beloved Pilgrim (Nguoi hanh huong dau yeu) xuat ban nam 2011.
Anna xuat hien trong phan choi chien dich trong game Medieval 2: Total War voi vai tro la mot cong chua kiem nha ngoai giao Đong La Ma, duoi cai ten Anna Comnenus.
Trong tac pham ve vu giet nguoi bi an nam 2006 cua Julia Kristeva co nhan đe An mang thanh Byzantium, Anna Komnene la tieu điem cua ao tuong ve mat hoc thuat va tinh ai cua hung thu trong qua khu. Cuon tieu thuyet chua đung nhieu chi tiet đang ke ve cuoc đoi, tac pham va boi canh lich su cua Anna Komnene.
Trong dong tieu thuyet Chu ky Videssos cua Harry Turtledove ke ve nhan vat Alypia Gavra la mot phien ban hu cau cua Anna Komnene.


To tien Chu thich Tham khao = Tai lieu chinh =
Niketas Choniates, O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniates (Michigan: Wayne State University Press, 1984)
Anna Komnene, The Alexiad, translated by E.R.A. Sewter, ed. Peter Frankopan, (New York: Penguin, 2009)
Georgios Tornikes, 'An unpublished funeral oration on Anna Comnena', English translation by Robert Browning, in Aristotle Transformed: The Ancient Commentators and Their Influence, ed. R. Sorabji (New York: Cornell University Press, 1990)


= Tai lieu phu =
Carolyn R. Connor, Women of Byzantium (Connecticut: Yale University Press, 2004)
Lynda Garland & Stephen Rapp, "Maria ‘of Alania’: Woman & Empress Between Two Worlds," Byzantine Women: Varieties of Experience, ed. Lynda Garland, (New Hampshire: Ashgate, 2006)
Alexander Kazhdan, 'Komnene, Anna', in The Oxford Dictionary of Byzantium ed. A. Kazhdan, (Oxford: Oxford University Press, 2005)
Angeliki Laiou, "Introduction: Why Anna Komnene?" Anna Komnene and Her Times, ed. Thalia Gouma-Peterson, (New York: Garland, 2000)
Diether R. Reinsch, "Women’s Literature in Byzantium?—The Case of Anna Komnene," Anna Komnene and Her Times, ed. Thalia Gouma-Peterson, (New York: Garland, 2000)
Dion C. Smythe, "Middle Byzantine Family Values and Anna Komnene’s Alexiad," Byzantine Women: Varieties of Experience, ed. Lynda Garland, (New Hampshire: Ashgate, 2006)
 "Anna Comnena" . Encyclopaedia Britannica. Quyen 2 . 1878. tr. 59–60.
Chisholm, Hugh, bien tap (1911), "Anna Comnena" , Encyclopædia Britannica, quyen 2 (an ban thu 11), Cambridge University Press, tr. 59
Shahan, Thomas Joseph (1913). "Anna Comnena" . Trong Herbermann, Charles (bien tap). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.


Đoc them Ed. Kurtz, 'Unedierte Texte aus der Zeit des Kaisers Johannes Komnenos, in Byzantinische Zeitschrift 16 (1907): 69–119 (Greek text of Anna Comnene’s testament)
K. Varzos, E genealogia ton Komnenon (Thessalonike, 1984) (information about Comneni family relations)
Niketas Choniates, O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniates (Michigan: Wayne State University Press, 1984), 5–6.
Jonathan Harris, Byzantium and the Crusades, Bloomsbury, 2nd ed., 2014. ISBN 978-1-78093-767-0
Barbara Hill, "Actions speak louder than words: Anna Komnene’s attempted usurpation," in Anna Komnene and her times (2000): 46–47.
Ellen Quandahl and Susan C. Jarratt, "'To recall him…will be a subject of lamentation': Anna Comnene as rhetorical historiographer" in Rhetorica: A Journal of the History of Rhetoric (2008): 301–335. JSTOR 10.1525/rh.2008.26.3.301
Anna Komnene, The Alexiad (London and New York: Penguin, 1969), 197.
Vlada Stankovic, "Nikephoros Bryennios, Anna Komnene and Konstantios Doukas. A Story of Different Perspectives," in Byzantinische Zeitschrift (2007): 174.
Dion C. Smythe, "Middle Byzantine Family Values and Anna Komnene’s Alexiad," in Byzantine Women: Varieties of Experience (2006): 125–127.
Dion C. Symthe, "Outsiders by taxis perceptions of non-conformity eleventh and twelfth-century literature," in Byzantinische Forschungen: Internationale Zeitschrift fur Byzantinistik (1997): 241.


Lien ket ngoai Anna Comnena, The Alexiad Luu tru ngay 14 thang 8 nam 2014 tai Wayback Machine, translated by Elizabeth A. Dawes in 1928
Anna Comnena, The Alexiad of Anna Comnena, edited and translated by E.R.A. Sewter. Harmondsworth: Penguin, 1969. (This print version uses more idiomatic English, has more extensive notes, and mistakes).
Georgina Buckler, Anna Comnena: A Study, Oxford University Press, 1929. ISBN 0-19-821471-5
John France, "Anna Comnena, the Alexiad and the First Crusade Luu tru ngay 4 thang 2 nam 2012 tai Wayback Machine", Reading Medieval Studies v.9 (1983)
Thalia Gouma-Peterson (ed.), Anna Komnene and her Times, New York: Garland, 2000. ISBN 0-8153-3851-1.
Jonathan Harris, Byzantium and the Crusades, Bloomsbury, 2nd ed., 2014. ISBN 978-1-78093-767-0
Levin, Carole, et al. Extraordinary Women of the Medieval and Renaissance World. Connecticut: Greenwood Press, 2000.
The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.
Paul Stephenson, "Anna Comnena's Alexiad as a source for the Second Crusade?", Journal of Medieval History v. 29 (2003)
Female Heroes From The Time of the Crusades: Anna Comnena.1999. Women in World History. 12 Dec 2006.<http://www.womeninworldhistory.com/heroine5.html>.
K. Varzos, E genealogia ton Komnenon, Thessalonike, 1984.
"Anna Comnena" . New International Encyclopedia. 1905.
 "Anna Comnena" . The American Cyclopædia. 1879.