Gerald Rudolph Ford, Jr. (ten khai sinh Leslie Lynch King, Jr.; 14 thang 7 nam 1913 – 26 thang 12 nam 2006) la Tong thong thu 38 cua Hoa Ky tai nhiem tu thang 8 nam 1974 đen thang 1 nam 1977. Truoc khi tro thanh Tong thong, ong la Pho Tong thong thu 40 cua Hoa Ky tai nhiem tu thang 12 nam 1973 đen thang 8 nam 1974. Gerald Ford la truong hop duy nhat trong lich su nuoc My tro thanh Pho Tong thong va Tong thong ma khong can phai bau cu thong qua he thong đai cu tri đoan.


Tieu su Gerald Ford sinh ra tai Omaha, Nebraska nhung lon len tai Grand Rapids, Michigan. Ong hoc tai Đai hoc Michigan va sau đo ghi danh vao Đai hoc Luat Yale. Sau tran Tran Chau Cang, ong nhap ngu vao luc luong Hai quan Tru bi Hoa Ky va tai ngu tu nam 1942 đen nam 1946. Sau 4 nam, Ford xuat ngu voi quan ham thieu ta. Ford bat đau su nghiep chinh tri cua minh vao nam 1949 voi tu cach la dan bieu Hoa Ky đai dien khu vuc Quoc hoi thu 5 cua Michigan. Ong lam viec 25 nam tai Ha vien, voi 9 nam cuoi đong vai tro la Lanh tu Thieu so. Vao thang 12 nam 1973, hai thang sau khi Spiro Agnew tu chuc, Tong thong Richard Nixon bo nhiem Ford tro thanh Pho Tong thong Hoa Ky. Su viec nay đa giup Ford la nguoi đau tien trong lich su đuoc bo nhiem chieu theo cac đieu khoan trong Tu chinh an thu 25 cua Hien Phap. Sau khi Nixon tu chuc vao thang 8 nam 1974, Ford ngay lap tuc len nam quyen Tong thong. So voi cac vi Tong thong van con song khi con tai nhiem khac, nhiem ky dai 895 ngay cua Ford co the goi la khoang thoi gian lam viec ngan nhat trong lich su Hoa Ky.


Tong thong Voi tu cach la Tong thong, Gerald Ford đa ky Hiep uoc Helsinki, đanh dau mot buoc tien quan trong trong viec noi long cac cang thang giua My va Lien Xo thoi Chien tranh Lanh. Voi su sup đo cua chinh phu Viet Nam Cong Hoa tai mien Nam Viet Nam chin thang sau khi ong nham chuc, su can thiep cua Hoa Ky vao Viet Nam ve co ban đa đuoc cham dut.
Ve cac van đe o trong nuoc, Gerald Ford đa lanh đao đat nuoc vuot qua kho khan khi nen kinh te tro nen toi te nhat trong bon thap ky ke tu cuoc Đai Khung hoang voi gia tang lam phat va suy thoai kinh te. Trong mot trong nhung hanh đong gay tranh cai nhat cua ong la đa thuc hien quyen an xa cua Tong thong cho nguoi lanh đao tien nhiem la Richard Nixon - mot nhan vat quan trong trong vu be boi Watergate. Trong nhiem ky Tong thong cua Ford, cac chinh sach đoi ngoai đanh dau mot su gia tang quyen luc cua Quoc hoi khien Tong thong bi han che ve mat quyen luc. Trong chien dich tranh cu ung vien Tong thong đai dien Đang Cong hoa nam 1976, Gerald Ford đa đanh bai cuu Thong đoc bang California la Ronald Reagan đe nhan đuoc đe cu lam tong thong cua Đang Cong Hoa. Tuy nhien, ong đa that bai voi ket qua suyt sao trong cuoc bau cu Tong thong toan quoc truoc ung cu vien Đang Dan chu la cuu Thong đoc bang Georgia Jimmy Carter. O ky bau Tong thong tiep theo, khi Ronald Reagan tranh cu đa co y moi Gerald Ford lam đong ung cu o vi tri Pho Tong thong, nhung ong đa tu choi loi đe nghi nay.


Cac hoat đong cuoi đoi Sau khi het nhiem ky Tong thong, Ford van hoat đong tich cuc trong Đang Cong hoa. Tuy nhien, cac quan điem on hoa cua Ford trong nhieu van đe xa hoi dan đa khien ong tro nen bat hoa voi cac thanh vien bao thu khac trong đang vao nhung nam 1990 va đau nhung nam 2000. Khi nghi huu, Ford bo qua tat ca su thu han đoi voi Jimmy Carter sau cuoc bau cu nam 1976 va ca hai cuu tong thong bat đau tro thanh nhung nguoi ban than thiet. Sau khi trai qua mot loat cac van đe suc khoe, ong qua đoi tai nha rieng vao ngay 26 thang 12 nam 2006, sau đo, Los Angeles quyet đinh huy su kien ban phao hoa mung nam moi 2007.


Chu thich