Xuat khau lao đong Viet Nam ra nuoc ngoai, thuong goi tat la Xuat khau lao đong Viet Nam, la hoat đong kinh te duoi hinh thuc cung ung lao đong Viet Nam ra nuoc ngoai theo hop đong co thoi han, phuc vu cho nhu cau nhan cong lao đong cua doanh nghiep nuoc ngoai. Hoat đong nay bat đau tu nam 1980 duoi hinh thuc hop tac lao đong voi cac nuoc Xa hoi chu nghia, trong tinh hinh kinh te Viet Nam đang gap nhieu kho khan. Ket qua đa đem lai nhieu thuan loi cho đat nuoc. Tu khi co che thay đoi nam 1991, hoat đong xuat khau lao đong phat trien manh me, mo rong thi truong ra nhieu quoc gia va vung lanh tho. Buoc sang the ky XXI, co su tang đot bien luong lao đong Viet Nam xuat khau sang nuoc ngoai, nhieu nhat tai ba thi truong Nhat Ban, Đai Loan va Han Quoc.
Xuat khau lao đong gop phan giai quyet viec lam va cai thien đoi song cho nhieu nguoi dan , tang nguon ngoai te cho đat nuoc va nhieu loi ich kinh te khac. Tuy nhien, ben canh đo dien ra song song nhung van đe bat cap ve co che, chinh sach, quan ly tu ca hai phia trong va ngoai nuoc, nhung han che ve trinh đo va y thuc nguoi lao đong, tinh trang luu tru bat hop phap . Ngoai ra, nguoi lao đong con co the đoi mat voi viec bi lua đao, boc lot va nguoc đai.


Hinh thuc Co 5 hinh thuc xuat khau lao đong sang nuoc ngoai:

Hiep đinh chinh phu ky ket giua hai nuoc
Hop tac lao đong va chuyen gia
Thong qua doanh nghiep Viet Nam nhan thau, khoan xay dung cong trinh, lien doanh, lien ket chia san pham o nuoc ngoai va đau tu ra nuoc ngoai
Thong qua cac doanh nghiep Viet Nam lam dich vu cung ung lao đong (chu yeu)
Nguoi lao đong truc tiep ky hop đong lao đong voi ca nhan, to chuc nuoc ngoai.


Đoi tuong lien quan = Co quan chinh phu va Cuc Quan ly Lao đong =
Cuc Quan ly lao Đong Ngoai nuoc (co ten giao dich quoc te la Department of Overseas Labour, viet tat la DOLAB) truc thuoc Bo Lao đong - Thuong binh va Xa hoi co cac nhiem vu chinh nhu thuc hien chien luoc, chuong trinh, ke hoach dai han va hang nam, du an, đe an ve đua nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec o nuoc ngoai theo hop đong; nghien cuu đinh huong phat trien ve khai thac thi truong lao đong ngoai nuoc; to chuc quan ly, bao ve quyen, loi ich hop phap va xu ly nhung van đe lien quan đen nguoi lao đong; thu, quan ly va su dung cac nguon thu tu hoat đong đua nguoi lao đong đi lam viec o nuoc ngoai... Tai moi quoc gia co nguoi lao đong Viet Nam con co cac Ban Quan ly Lao đong tai đia phuong.


= Doanh nghiep tuyen dung lao đong =
Cac doanh nghiep nay ngoai nhung quoc gia phat trien, phan lon la nhung quoc gia đang phat trien, co nhu cau tuyen dung lao đong cao. Ho co the tu van, tuyen dung lao đong truc tiep tai đia phuong, hiep đinh ky ket giua cac chinh phu hoac thong qua cong ty moi gioi.


= Cong ty xuat khau lao đong =
Danh sach doanh nghiep đu đieu kien đua thuc tap sinh sang Nhat Ban đuoc cap nhat đen 15/07/2020 co 376 doanh nghiep. trong đo co khoang 60% doanh nghiep 100% von Nha nuoc hoac co phan co von Nha nuoc chi phoi. Cong ty lam nhiem vu gioi thieu, đao tao, thu tuc đi nuoc ngoai, lo noi đinh cu, giay to, hop đong lao đong,... cho nguoi lao đong. Đoi lai, lao đong chi tra cho cong ty khoan phi goi la phi moi gioi khong qua 3600 đo la.


= Nguoi lao đong xuat khau =
Nguoi đi lao đong xuat khau gom lao đong pho thong  va lao đong co tay nghe. Nguoi xuat khau theo dang lao đong pho thong thuong la nhung nong dan hay la nguoi cac tinh ngheo, nguoi dan toc, vi muon tang them thu nhap cho gia đinh. Nguoi đi lao đong thuong phai chiu chi phi cao truoc khi xuat hanh, co the roi vao đieu kien lam viec kham kho, va đoi khi la nan nhan cua lua đao, boc lot, buon nguoi.
Theo bao cao cua 10 tinh, thanh pho đuoc giam sat, ty le lao đong co tay nghe khoang 20-30%, chu yeu lam lao đong lam cac cong viec gian đon, pho thong o cac thi truong co thu nhap thap. 70-80% nguoi lao đong khong đuoc tuyen dung truc tiep ma phai thong qua moi gioi.


Qua trinh phat trien = Giai đoan tu 1980 đen 1991 =

Cuoi nhung nam thap nien 70 va đau 80, kinh te Viet Nam trong tinh canh gap nhieu kho khan, san xuat cong nghiep tri tre, mo hinh hop tac xa khong tao ra canh tranh nen khong kich thich đuoc san xuat. Them vao đo la cac khoan no sau chien tranh can phai tra va hai cuoc chien tranh bien gioi Tay Nam va phia Bac anh huong nang ne len nen kinh te. Do đo, chinh quyen chu truong đua lao đong ra lam viec tai cac nuoc Xa hoi chu nghia o Lien Xo va Đong Au.
Nam 1980, Viet Nam bat đau xuat khau lao đong đi lam viec co thoi han o nuoc ngoai voi hinh thuc chu yeu la hop tac su dung lao đong thong qua cac Hiep đinh Chinh phu truc tiep ky ket. Trong giai đoan nay, gan 245.000 lao đong va chuyen gia đang lam viec tai cac nha may, xi nghiep trong nuoc đuoc đua đen 4 nuoc Xa hoi chu nghia (Lien Xo, CHDC Đuc, Tiep Khac va Bungari). Ben canh đua nguoi đi lao đong, Viet Nam cung đa ky ket ve hop tac chuyen gia trong cac linh vuc: y te, giao duc, nong nghiep voi mot so quoc gia chau Phi (Libya, Angeri, Angola, Mozambique, Congo, Madagascar) voi con so nguoi đua sang la 7.200 nguoi; Trung Đong (Iraq) khoang 18.000 nguoi. Ben canh đo, gan 24.000 thuc tap sinh va hoc sinh hoc nghe tai cac nuoc Đong Au đa chuyen sang lao đong trong nhung nam thap nien 80. Tong so lao đong đuoc đua đi trong thoi ki nay gan 300.000 nguoi.
Theo thong ke cua co quan chuyen trach, tu nam 1980 đen 1989, ngan sach nha nuoc đa thu đuoc khoang 800 ty đong va hon 300 trieu USD, mot khoan tien lon tai thoi điem luc đo. Ngoai giam bot so nguoi that nghiep trong nuoc; nguoi lao đong đuoc tiep can voi cong nghe moi va gui ve nuoc mot khoi luong hang hoa tieu dung kha lon, giup cai thien cuoc song gia đinh tai Viet Nam trong thoi ky kho khan.
Nam 1989, co nhieu bien đong chinh tri lon xay ra tai cac nuoc Xa hoi chu nghia Đong Au va khung hoang kinh te, chinh tri tai nhieu nuoc chau Phi, dan đen phan lon cac nuoc nay khong con nhu cau nhan lao đong tu Viet Nam. Sau khi nuoc Đuc tai thong nhat vao nam 1990, nhung cong nhan chua het hop đong đuoc đen bu đe tro ve nuoc.


= Giai đoan 1991 đen 2001 =

Tinh hinh va nhu cau thuc tien cung voi viec co che quan ly kinh te Viet Nam đang trong thoi ky đoi moi dan đen nhung thay đoi ve co che hoat đong xuat khau lao đong tu phia chinh quyen. Ngay ngay 9 thang 11 nam 1991, Nghi đinh ve đua nguoi đi lao đong co thoi han o nuoc ngoai ra đoi. Cu the, cac to chuc doanh nghiep đuoc cap phep kinh doanh dich vu xuat khau lao đong thong qua hop đong ky voi nuoc ngoai. Co che nay đa đay manh hoat đong xuat khau lao đong Viet Nam, mo rong thi truong xuat khau. So lao đong đua đi nuoc ngoai tang đeu moi nam. Tong lao đong xuat khau trong giai đoan nay gan 160.000 nguoi.
Co su thay đoi ve thi truong trong giai đoan nay. Ban đau, Viet Nam xuat khau cong nhan xay dung sang mot so nuoc Trung Đong (chu yeu la Iraq), Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat va Kuwait. Nam 1992, Viet Nam ky cac hop đong xuat khau thuyen vien voi Đai Loan, Han Quoc.


= Giai đoan 2001 đen nay =

Tu nam 2006 đen 2008, trung binh moi nam co hon 83.000 lao đong xuat khau sang nuoc ngoai, chiem khoang 5% tong so lao đong đuoc giai quyet viec lam trong ca nuoc. Đen nam 2009 đa co khoang 500.000 lao đong Viet Nam lam viec o 40 quoc gia va vung lanh tho voi hon 30 nhom nganh nghe khac nhau.
Vao thoi điem nam 2011, xet ve luong tiep nhan thi lao đong Viet Nam nhieu nhat tai Đai Loan, sau đo la Han Quoc, Malaysia, Nhat Ban, A Rap Xe Ut, Lao, Campuchia,... Trong so đo lao đong nu chiem gan 50%, chu yeu lam trong nganh phuc vu ca nhan va xa hoi va cong nghiep.
Mot so thi truong khac nhu Brunei, Singapore, Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat cung đang đuoc mo rong. Cac quoc gia phat trien co thu nhap cao nhu Uc, My, Canada, Phan Lan va Y cung la muc tieu xuat khau lao đong Viet Nam huong đen.
Nam 2008, Han Quoc nhan them 12.000 lao đong Viet Nam moi va tai tuyen dung 6.000 lao đong, tang so lao đong Viet Nam tai quoc gia nay len gan 50.000 lao đong. Đen nam 2011, Viet Nam co khoang 60.000 lao đong tai Han Quoc va 85.650 tai Đai Loan - giu vi tri thu 2 ve tong so lao đong nuoc ngoai tai Đai Loan.
Khong giong voi Đai Loan va Malaysia đuoc xem la thi truong truyen thong it đoi hoi, Nhat Ban đuoc đanh gia la thi truong co nhieu đoi hoi cao. Tuy nhien, theo nhung chinh sach va chuong trinh hop tac tao nhieu thuan loi, luong tu nghiep sinh Viet Nam sang Nhat lam viec ngay cang tang. Voi con so 35.000 tu nghiep sinh theo thong ke nam 2011, Viet Nam đung thu 2 trong tong so 14 nuoc co tu nghiep sinh lam viec tai Nhat Ban (sau Trung Quoc).
Nam 2011, tong so lao đong Viet Nam xuat khau sang nuoc ngoai theo so lieu tu Cuc Quan ly Lao đong Ngoai nuoc la 81.475 nguoi. Theo thong ke cua Hiep hoi Xuat khau Lao đong Viet Nam, con so nay la 88.298 nguoi. Rieng so lao đong Viet Nam đang co mat tai bon thi truong lon nhat la Đai Loan, Malaysia, Han Quoc va Nhat Ban la hon 200.000 nguoi (40% tong so lao đong Viet Nam tai nuoc ngoai).
Nam 2013, so nguoi Viet lao đong o ngoai quoc tang len hon 88.000. Trong đo, hon 50% la o Đai Loan. Nhat Ban va Malaysia la hai quoc gia lan luot đung thu nhi va thu ba ve so lao đong nguoi Viet.
Nam 2019, tong so lao đong Viet Nam xuat khau la 152.530 nguoi, trong đo hon 50% la o Nhat Ban.


Van ban phap luat lien quan Ngay ngay 9 thang 11 nam 1991, Chinh phu ban hanh Nghi đinh 370-HĐBT ve quy che đua nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec co thoi han o nuoc ngoai, cho phep cac to chuc kinh te đuoc thanh lap va cap giay hoat đong xuat khau lao đong.
Nam 1995, Nghi đinh 370 đuoc thay the bang cac van ban sau:

Nghi đinh 07/CP: Ve viec quy đinh chi tiet mot so đieu cua Bo luat Lao đong ve đua nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec co thoi han o nuoc ngoai.
Nghi đinh 05/CP: Ve viec quy đinh chi tiet thi hanh phap lenh thue thu nhap đoi voi nguoi co thu nhap cao.
Nam 2006, Luat Nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec o nuoc ngoai theo hop đong, chinh thuc đuoc Quoc hoi Viet Nam khoa XI thong qua (So 72/2006/QH11 ngay 29 thang 11 nam 2006), ban hanh ngay 12 thang 12 nam 2006 va co hieu luc tu ngay 1 thang 7 nam 2007.
Nam 2007, nhieu Nghi đinh lien quan lam ro va huong dan đieu Luat tren ra đoi, bao gom:

Nghi đinh 126/2007/NĐ-CP : Quy đinh chi tiet va huong dan thi hanh mot so đieu trong Luat
Nghi đinh 144/2007/NĐ-CP: Quy đinh xu phat vi pham hanh chinh trong hoat đong đua nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec o nuoc ngoai 
Ngoai ra con mot so Quyet đinh ve viec thanh lap, quan ly va su dung Quy ho tro viec lam ngoai nuoc; ban hanh chuong trinh boi duong kien thuc can thiet cho nguoi lao đong truoc khi đi lam viec o nuoc ngoai; quy đinh ve to chuc bo may chuyen trach xuat khau va boi duong kien thuc lao đong sang nuoc ngoai; ban hanh chung chi boi duong kien thuc can thiet cho nguoi lao đong truoc khi đi lam viec o nuoc ngoai.
O cap đo thap hon la cac Thong tu huong dan chi tiet mot so đieu Luat va Nghi đinh; cac Thong tu lien tich quy đinh cu the ve tien moi gioi va tien dich vu; quy đinh viec quan ly va su dung tien ky quy cua doanh nghiep va tien ky quy cua nguoi lao đong xuat khau; huong dan chi tiet mot so van đe ve noi dung hop đong bao lanh va viec thanh ly hop đong bao lanh; huong dan viec truy cuu trach nhiem hinh su nguoi co hanh vi vi pham phap luat lien quan.
Nam 2020, Tai Ky hop thu 10, Quoc hoi khoa XIV đa thong qua Luat Nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec o nuoc ngoai theo hop đong 2020 , Luat nay chinh thuc co hieu luc tu ngay 01/01/2022.


Quyen loi phap ly Nguoi Viet Nam đi xuat khau lao đong thi phai tuan thu theo đung luat cua nuoc ngoai va đung luat trong nuoc. Quyen loi cua nguoi lao đong Viet Nam tai nuoc ngoai tuy thuoc chu yeu vao loai đoi tuong, hinh thuc xuat khau lao đong va chinh sach đoi đai nguoi lao đong o nuoc so tai va su quan tam cua chinh quyen trong nuoc.
Lao đong Viet Nam khi đi tu nghiep tai Nhat đuoc nhan che đo đoi xu nhu lao đong ban đia duoi dang "tu nghiep sinh". Đay la mot hinh thuc sang nuoc ngoai đe hoc viec, tu nghiep trong thoi gian cho phep khoang 3 nam.
Tai Đai Loan, khi suy thoai kinh te dien ra, nhieu nhan cong nuoc ngoai bi cat giam. Theo luat lao đong, du khong co viec lam, nhung neu cong nhan van tiep tuc o cong ty thi ho phai đuoc huong luong can ban hang thang. Nhung hau het cac cong ty khong ap dung đieu nay đoi voi lao đong nuoc ngoai. Ben canh đo, chinh quyen van tiep tuc cho lao đong nuoc ngoai nhap canh, dan đen nhieu lao đong sang chua lau phai som tro ve nuoc.
Tai Malaysia, viec bao ve va thuc đay quyen cua nguoi lao đong o Malaysia con nhieu han che. Mot so đieu trai voi luat lao đong cua Malaysia va trai voi tieu chuan lao đong co ban cua To chuc Lao đong quoc te (ILO) nhu viec chinh phu nuoc nay uy quyen cho cac doanh nghiep tu kiem soat dich chuyen cong viec cua lao đong nhap cu. Mat khac, theo luat phap Malaysia, khi nguoi lao đong gap rui ro, cac doanh nghiep su dung lao đong va doanh nghiep moi gioi se đen bu cho gia đinh nguoi tu nan. Tuy nhien, nhieu gia đinh trong truong hop nay noi rang ho chua he biet đen so tien đo.
Nam 2011, Malaysia tim kiem nguon lao đong giup viec gia đinh tu cac nuoc, bao gom Viet Nam trong tinh trang cac chinh sach bao ve quyen loi cua nguoi lao đong giup viec gia đinh con chua đay đu. Do đo, nguoi lao đong nuoc ngoai lam giup viec tai Malaysia de gap rui ro va it đuoc bao ve. Phuong tien bao chi đa neu len mot so đien hinh ve tinh trang giu tien luong, hanh ha hoac lam dung nguoi lao đong giup viec.


Vay von Nhieu ngan hang tai Viet Nam co hinh thuc cho vay xuat khau lao đong, bao gom khong the chap tai san voi mot so đoi tuong uu tien. Tuy nhien, viec nay gap nhieu kho khan trong van đe cung ung von. Đai dien cac ngan hang cho rang ti le no xau, qua han tang cao khien cac ngan hang lo ngai. Nam 2010, mot so tinh co so nguoi xuat khau lao đong vay no qua han cao tu 10 đen 15%. Ly do chu yeu la do lao đong phai ve nuoc truoc thoi han (50%) hoac khong chiu tra no (20%). Cac thi truong co ti le no xau lon la Malaysia (29%), Đai Loan (7,4%), Han Quoc (6,45)... Tuy nhien, theo đanh gia cua nhieu doanh nghiep trong nganh, nguon von đe cho vay con han che, muc cho vay con thap, thu tuc van qua phuc tap. Đai dien phia ngan hang, pho tong giam đoc Agribank, cho biet hien chua co quy che quan ly thu nhap cua nguoi lao đong đa vay von nen viec thu hoi khoan cho vay khi đen han vo cung kho khan. Viec chi mot so đoi tuong uu tien moi đuoc vay khong the chap đong nghia voi nhung đoi tuong co muc song cao hon chuan ngheo rat kho co đieu kien vay, đac biet la nhung thi truong yeu cau chi phi cao.


Lao đong hoi huong Cac lao đong Viet Nam ve nuoc đung han hop đong chiem ti le cao. Nam 2008, Viet Nam co gan 41.000 lao đong ve nuoc, 74% ve nuoc đung han. Nam 2009, cac con so nay tang len, co hon 51.000 lao đong ve nuoc, trong đo hon 80% ve nuoc đung han hop đong.
Ngoai ra, mot so lao đong Viet Nam bi lua va lao đong vat va đa tim đuoc cach xoay xo tien luong đe ve nuoc truoc han (neu khong bi giu giay to tuy than). Nhieu lao đong tai 12 nuoc thuoc Lien minh chau Au mat viec lam hoac bi cat hop đong boi nhieu ly do, mot so co gang o lai tim kiem co hoi moi nhung phan lon phai ve nuoc tim viec lam keo theo hang loat van đe kinh te - xa hoi can giai quyet.
So khac la do lao đong vi pham noi quy khi lam viec o nuoc ngoai bi tra ve. Nam 2011, huyen Đak Rong co 109/197 nguoi phai xuat canh ve lai đia phuong.
Cac đia phuong chua co đay đu giai phap giai quyet nhung van đe rui ro cho lao đong sau khi ve nuoc, chua tao đuoc su ket noi gioi thieu viec lam cho lao đong ve nuoc truoc han hay het han.


Tro giup = Chinh phu Viet Nam =
Nham giai quyet nhung mat kho khan va thuc đay xuat khau lao đong, thang 9 nam 1998, Bo Chinh tri ra Chi thi 41/CT-TU ve xuat khau lao đong va chuyen gia. Theo đo, cac doanh nghiep xuat khau lao đong khong bat nguoi lao đong phai ky quy qua nhieu. Nam 2008, Chinh phu phe duyet du an "Đay manh xuat khau lao đong, gop phan giam ngheo nhanh, ben vung tai cac huyen ngheo giai đoan 2009-2015", ket hop cac doanh nghiep ho tro nguoi lao đong dien chinh sach ve phi đao tao, an o, đi lai, thu tuc lam viec o nuoc ngoai cung cac chinh sach tin dung uu đai.
Nam 2009, Chinh phu tiep tuc thong qua du an "Ho tro cac huyen ngheo đay manh xuat khau lao đong gop phan giam ngheo ben vung giai đoan 2009-2020", trien khai tai 62 huyen ngheo trong nuoc.
Nam 2010, tong so lao đong đuoc vay von xuat khau lao đong la gan 82.000 nguoi voi tong so von cho vay đat gan 1.700 ty đong. Tu nam 2007 đen 2010, co quan chuyen nganh đa tiep nhan, xu ly 1.184 khieu nai cua nguoi lao đong; thanh tra va xu ly vi pham hanh chinh 119 luot doanh nghiep, thu hoi giay phep cua 4 doanh nghiep.


= Chinh phu nuoc ngoai =
Chinh quyen Hoa Ky co mot so tro giup đoi voi nguoi lao đong xuat khau Viet Nam bi lua đao.
Nam 2001, tai đao Samoa, thuoc đia cua Hoa Ky, duoi su keu goi cua so to chuc cong đong nguoi Viet hai ngoai, chinh quyen Hoa Ky đa tien hanh đieu tra mot cong ty Han Quoc va tuyen an chu tich cong ty 40 nam tu ve toi buon nguoi. So lao đong xuat khau Viet Nam lam viec cho cong ty nay thoat khoi tinh trang bi nguoc đai, bo đoi va khong đuoc tra luong vao khoang 250 nguoi, đong thoi nhung cong nhan o lai đuoc giup đo đinh cu vinh vien tai Hoa Ky. Ngay 2 thang 12 nam 2004, chinh phu Hoa Ky đa vien tro 155.000 USD cho To chuc Quoc te ve Di dan (IOM) nham giup cong tac chong nan buon nguoi va hoa nhap cong đong cho cac nan nhan Viet Nam con o lai. Nhung nguoi tro ve nuoc đuoc đen bu so tien rat thap.
Nam 2011, hai cong ty quoc doanh Viet Nam gom Interserco va Vinamotors, co tru so tai Ha Noi, cung hai cong ty My bi nguoi lao đong xuat khau khoi kien len toa an tai Texas, Hoa Ky vi toi buon nguoi va cuong ep lao đong. To bao The Houston Chronicle cho biet, toa an quan Harris bang Texas đa ra phan quyet yeu cau hai ben cong ty moi gioi boi thuong tong cong la 60 trieu đola cung mot so đieu khoan đi kem khac cho cac nan nhan.


= To chuc phi chinh phu =
Lien Minh Bai Tru No Le Moi o chau A (Coalition to Abolish Modern-day Slavery in Asia - CAMSA) la mot mang luoi phoi hop hoat đong cua cac to chuc co cung muc đich chong nan buon nguoi o chau A va khap noi tren the gioi, cung đa giup nhieu cong nhan Viet Nam tai Ma Lai.
Linh muc Phero Nguyen Van Hung thanh lap Van phong Tro giup Phap ly Cong nhan va Co dau Viet Nam tai Đai Loan o thanh pho Đao Vien vao nam 2004 đe tro giup nguoi Viet song va lam viec tai Đai Loan, ong đa la nguoi chi trich su boc lot va nhuc ma nguoi lao đong va co dau nuoc ngoai, tu nam 2004 đen 2006 đa giup đo hon 2000 nguoi Viet thoat lao đong đay ai va lam dung tinh duc, khien cho Bo Ngoai giao Hoa Ky xep Đai Loan vao danh sach cac quoc gia can quan tam ve nan buon nguoi, va ong đuoc Bo Ngoai giao Hoa Ky cong nhan la "anh hung đau tranh nham cham dut che đo no le hien đai", cung nho the Đai Loan đa phan nao thay đoi chinh sach đoi voi nguoi nuoc ngoai.


Hieu qua = Giai quyet viec lam =
Mac du nen kinh te cua Viet Nam đa phuc hoi va tiep tuc tang truong, phan lon nguoi Viet Nam van trong tinh trang ngheo đoi, that nghiep, trinh đo giao duc chua cao. Mong muon cai thien đoi song la nguyen nhan chinh thuc đay nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec tai nuoc ngoai.
Theo thong ke nam 2009, Viet Nam co 46,7 trieu lao đong, chiem hon 50% dan so, trong đo 90% hoat đong o khu vuc kinh te ngoai nha nuoc. Ben canh đo, moi nam co them hon 1 trieu nguoi đen tuoi lao đong. Them vao đo, muc đo gia tang cua luc luong lao đong trong boi canh ty le that nghiep o thanh thi va ty le thoi gian nhan roi o nong thon tuong đoi cao đat ra nhung van đe giai quyet viec lam cho nguoi lao đong. Trong đo, xuat khau lao đong đuoc xem mot giai phap đe giam ty le that nghiep tai Viet Nam.


= Nguon thu ngoai te =
Lao đong xuat khau qua đao tao ngay cang tang. Nam 2007, nguoi lao đong Viet Nam o nuoc ngoai gui ve nuoc luong kieu hoi tu 1,6 ty USD. Trung binh moi nam gui ve tu 1,6 ty đen 2 ty USD. Trong đo tu Han Quoc tren 700 trieu USD, Nhat Ban hon 300 trieu USD. Nam 2010, Viet Nam đung thu 16 trong 30 quoc gia co luong kieu hoi chuyen ve nhieu nhat, la mot trong 10 quoc gia co thu nhap lon tu xuat khau lao đong. Tinh đen nam 2015 thi khoi luong tien lao đong gui ve chiem 13,2% Tong san luong quoc noi cua Viet Nam.


= Loi ich khac =
Xuat khau lao đong cung tao đieu kien thay đoi đoi song cua nguoi dan. Tai mot so lang xa ti le xuat khau lao đong cao, nhieu nguoi tu ngheo tro nen giau co, uoc tinh trung binh so tien gui ve hang nam co the đat tu 40 đen 100 ty đong. Them vao đo, nhieu nguoi tro ve nuoc đa tro thanh cac nha đau tu, gay dung doanh nghiep, tao viec lam cho lao đong đia phuong.
Mot loi ich khac la xuat khau lao đong giup mot bo phan lao đong tiep can voi may moc va cong nghe tien tien, co che quan ly hien đai, tac phong cong nghiep, nang cao trinh đo va tay nghe. Do đo, xuat khau lao đong đuoc coi la nganh kinh te đoi ngoai mang lai nhieu loi ich kinh te va xa hoi.
Tai nhung huyen ngheo vung nui, noi co nhieu dan toc thieu so, đa so thanh nien đeu co nhu cau lao đong va cong viec lao đong o que nha thuong đuoc cho la vat va hon so voi đi xuat khau lao đong.


Thach thuc = Nguoi lao đong =


 Ky nang va trinh đo lao đong  Mac du ty le lao đong đuoc đao tao tang gan 35% nhung trinh đo va ky nang cua nhieu lao đong Viet Nam chua thich ung voi yeu cau cua thi truong lao đong trong va ngoai nuoc, dan đen chat luong lao đong chua cao. Mot so lao đong o nuoc ngoai thieu y thuc, vi pham phap luat, anh huong khong tot đoi voi lao đong Viet Nam tai nuoc ngoai.


 Bo tron va luu tru bat hop phap  Mot van đe khac la viec lao đong bo tron va cu tru bat hop phap dien ra đien hinh tai Han Quoc (40%), Nhat Ban (30%) va Đai Loan (10-15%). Muc đich cac lao đong pha vo hop đong ra ngoai lam la đe co thu nhap cao hon, cu tru bat hop phap đe co the o lai lam viec lau hon, nhu tu nghiep sinh tai Nhat Ban co muc luong trung binh khoang 500 – 700 USD/thang, nhung neu tron ra lam viec o ngoai co the đuoc muc luong gap 3 lan. Tai chau Au cung co tinh trang nhieu lao đong Viet Nam tu y pha vo hop đong va luu tru bat hop phap.
Tai Han Quoc, Hiep hoi Nong - Ngu nghiep, Hiep hoi cac doanh nghiep vua va nho đa co nhung đanh gia khong tich cuc ve lao đong Viet Nam trong viec chuyen đoi noi lam viec cung nhu tinh trang luu tru bat hop phap. Đieu nay dan đen xu huong tuyen dung lao đong Viet Nam co dau hieu giam dan tai mot so cong ty. Thong ke nam 2011 cua Han Quoc cho biet Viet Nam đung đau ve so luong lao đong cu tru bat hop phap (8.780 trong hon 60.000 lao đong) va đung đau ve yeu cau đoi chuyen đoi noi lam viec voi cac ly do khong chinh đang (32%) so voi cac quoc gia khac.
Ben canh đo con hien tuong nguoi dan tu y hoac đuoc moi gioi đua sang nuoc ngoai lam viec va luu tru bat hop phap khong qua hop đong lao đong bang nhung con đuong nhu nhu đi du lich, tham nguoi than hoac ket hon gia.
Ung pho voi tinh trang nay, Nhat Ban tuyen bo se manh tay hon trong viec kiem soat nguoi lao đong nuoc ngoai, neu bo tron khi bat đuoc se truc xuat ngay ve nuoc. Ve phia Han Quoc, chinh quyen đa can nhac đen bien phap han che viec to chuc ky kiem tra tieng Han hoac cat giam chi tieu tiep nhan lao đong Viet Nam, đong thoi thuc hien cac giai phap truy quet tinh trang lao đong nuoc ngoai cu tru bat hop phap. Ket qua con so nay giam xuong đang ke. Nhan đinh tu gioi chuc Viet Nam cho biet, viec lao đong "cu tru bat hop phap tai Han Quoc ngay cang gia tang đa tac đong xau đen on đinh xa hoi va gop phan lam phat sinh toi pham lien quan đen nguoi nuoc ngoai".


= Quy đinh va cong tac quan ly =


 Quy đinh va thu tuc phap ly  Quy đinh va thu tuc phap ly khong ro rang tao đieu kien cho cac doanh nghiep loi dung lach luat đe cuoi cung bat nguoi lao đong phai chiu nhung chi phi cao mot cach bat hop ly. Theo khuyen nghi cua cac nuoc khac, Viet Nam nen tap trung vao cac đau moi o cap tinh đe đua nguoi lao đong đi nuoc ngoai đe quan ly chat che hon.
Ben canh đo la tinh trang vi pham cac quy đinh phap luat cua mot so doanh nghiep Viet Nam voi cac hinh thuc nhu khong tham đinh hop đong, khong đao tao truoc khi đi, khong bao cao danh sach lao đong, thu tien qua quy đinh… Cac to chuc, ca nhan khong co chuc nang thuc hien xuat khau lao đong lua đao đua nguoi lao đong sang cac quoc gia khac lao đong bat hop phap, đien hinh nhu tai Malaysia va Đai Loan.


 Thong tin than phan nguoi lao đong  Nhieu lao đong Viet Nam qua đoi o nuoc ngoai, tuy nhien nhung con so nay chua đuoc cong bo rong rai. Bo Lao đong - Thuong binh va Xa Hoi cho biet nhung truong hop chet đa lam thu tuc thong bao ve gia đinh, con đang len bao thi khong co loi trong du luan xa hoi vi nhieu van đe chua đuoc ro rang. Mot so truong hop do khau kiem tra suc khoe khong đuoc ky nen ra nuoc ngoai gap đieu kien lao đong cang thang, cong them co lao đong khong giu minh nen đa uong ruou, dan đen đot tu. Co thong tin ve truong hop nguoi lao đong mat do tai nan nhung hai thang sau gia đinh tai Viet Nam moi đuoc bao tin.
Theo thong ke cua Cuc Quan ly Lao đong Ngoai nuoc Viet Nam, tu thang 4 nam 2002 đen đau nam 2008 đa co hon 300 truong hop nguoi lao đong Viet Nam chet tai Malaysia. Rieng nam 2007, Phong vien bao Phap Luat Thanh pho Ho Chi Minh thong ke co it nhat 100 lao đong Viet Nam chet tai Malaysia. Con so nay nhieu hon han cac thi truong lao đong khac, trong đo 1/3 thong ke do "đot tu". Co nhieu nghi van chua giai đap quanh van đe nay vi nhieu nhan chung tai Malaysia va gia đinh cac nan nhan khang đinh nhung nguoi bi chet đeu khoe manh, truoc đo khong co bieu hien benh tat. Bo Lao đong - Thuong binh va Xa hoi cho biet viec kham suc khoe khong can than la nguyen nhan chu yeu dan đen lao đong bi đot tu pho bien tai quoc gia nay.
Thang 12 nam 2011, ba lao đong tai Nga thiet mang vi bi ngat khi gas. Do xuat khau lao đong theo đuong day bat hop phap nen khi chet, ho khong đuoc chon cat ma chi đuoc quan vai roi lap đat len.


= Đon vi tuyen dung va su dung lao đong =


 Chi phi moi gioi  Cong ty moi gioi co trach nhiem giup nguoi lao đong lam thu tuc cu tru va giay to thue đong thoi tim cong viec thich hop, sau đo nhan đuoc mot khoan co đinh tu luong hang thang cua nguoi lao đong.
Mac du theo luat đinh, muc tran tien moi gioi cho cac thi truong cu moi nam cua hop đong khong vuot qua mot thang luong cua nguoi lao đong, tuy nhien trong thuc te, nhieu cong ty xuat khau đoi hoi nguoi lao đong phai đong phi moi gioi cao hon. Ngoai ra con tien dich vu (muc tran khoang 10% cua luong thang, đong truoc 18 thang) tra cho cong ty xuat khau, chi phi đat coc "chong tron", chi phi day nghe va ngoai ngu truoc khi xuat hanh, ve may bay luot đi,... Nhieu lao đong đa phai the chap đat va nha cua hay vay muon đe co đu tien lo chi phi.
Theo su tinh toan cua bao Lao đong: "Muc luong toi thieu nguoi lao đong đuoc huong la 15.840 Đai te/thang. Bi tru thue tai Đai Loan: 3.168 đai te; phi cho cong ty Viet Nam tuyen dung lao đong la 12%/thang luong: 2.000 đai te; bao hiem tai Đai Loan: 46 đai te; phi moi gioi 5.750 đai te. Moi thang nguoi lao đong đuoc ung 2.000 đai te đe sinh hoat. Nhu vay voi muc luong 15.840 đai te/thang, sau khi tru cac chi phi, nguoi lao đong chi tiet kiem moi thang khoang 2.876 đai te. So tien nay chi bang 1/2 so tien chi cho moi gioi. Neu voi viec quy đoi khoang 33 đai te = 1 USD thi ho chi con giu lai đe gui ve nha khoang 87 USD/thang. Nhu vay co the noi nguoi lao đong lam viec quan quat trong 1 thang chu yeu chi đe tra cho cac loai phi va chu yeu la phi moi gioi." Cu moi nguoi lao đong thi cong ty moi gioi co the huong loi gap ba lan so tien ma moi nguoi lam cong co the đe du đuoc (phi moi gioi gan gap 2, va phi dich vu gan bang) va gan phan nua so luong thang cua ho, du khong phai truc tiep lao đong.
Theo luat cua Đai Loan, muc phi moi gioi lao đong phai tra hang thang la tu 47 đen 56 USD, tuy thuoc thoi han hop đong. Tuy nhien, co nguon tin cho biet co nhieu truong hop ben moi gioi lay so tien nhieu hon muc cho phep va khong quan tam đen quyen loi cua nguoi lao đong.


 Lua đao va buon nguoi  Đa co nhieu hien tuong lua đao xuat khau lao đong tu ca nhan tu phat đen co to chuc tai Viet Nam. Đieu nay xuat phat mot phan tu nhu cau muon đuoc xuat khau lao đong tu phia nguoi dan trong nuoc. Nhu nam 2011, ky thi tieng Han đat ky luc ve luong thi sinh tham du voi gan 67.000 nguoi, gap hon 2 lan so voi nam 2010 va hon 8 lan so voi nam 2009, trong khi so luong ho so phia Han Quoc đang ky lua chon la 15.000 va chi nhan tuyen khoang 13.000 nguoi.
Theo so lieu cua cong an Thanh pho Ha Noi, rieng khoang thoi gian tu đau nam 2006 đen giua 2007, tai Ha Noi co hon 2.000 nan nhan bi lua đao xuat khau lao đong sang Đai Loan va Han Quoc, tong loi nhuan chiem đoat la hon 52 ty đong. Tai Ha Noi con co hien tuong gia danh can bo quan ly, lua đao xuat khau lao đong hoac lua đua nguoi đi xuat khau lao đong bang con đuong du hoc. Mac du mot so cong ty vi pham Luat Nguoi lao đong Viet Nam đi lam viec o nuoc ngoai theo hop đong bi xu phat hanh chinh voi muc phat chi tu 1500 USD tro xuong.
Nhieu lao đong Viet Nam tai Malaysia bi lua đao hop đong lao đong va bi nguoc đai, đanh đap, bo đoi, tim kiem su can thiep đe ve Viet Nam.
Đoi voi viec xuat khau lao đong sang Nga, nguoi lao đong rat de bi lua va khong the kiem đuoc cho lam hop phap neu khong qua doanh nghiep xuat khau lao đong đa đuoc cap phep. Co hang nghin nguoi Viet Nam bi roi vao canh "no le lao đong" tai thi truong nay. Ho bi nhot duoi khu vuc ngam cach biet voi the gioi ben ngoai va lao đong vat va tai nhung xi nghiep may phi phap, bi boc lot tham te, bi thu hoan toan giay to tuy than va cung khong co kha nang tai chinh tro ve Viet Nam. Đau nam 2012, mot so lao đong xuat khau bat hop phap tai Nga goi đien cho bao gioi Viet Nam cau cuu ve tinh hinh lao đong ma khong đuoc tra luong ca nam, tron ra ngoai thi bi bao canh sat bat va phat tien.
Co tinh trang nhieu đoi tuong, cong ty lua đao nguoi lao đong Viet Nam chiem đoat tai san hoac đua nguoi lao đong sang chau Au bat hop phap. Ngoai ra con co dau hieu hinh thanh cac đuong day đua phu nu Viet Nam sang chau Au, ban vao cac o mai dam.
Tu 2004 đen 2008, khoang 5.400 nguoi đa chap nhan vay muon tien đe xuat ngoai đi lao đong tai cac thi truong nhu Han Quoc, Nhat Ban, Đai Loan va Uc nhung khong đi đuoc vi bi lua.


 Vi pham hop đong va boc lot  Viec vi pham hop đong co the dien ra tu nhieu phia: nha moi gioi, nha tuyen dung hoac lao đong.
Cac lao đong Maylaysia bi nha moi gioi xuat khau bo mac ngay sau khi sang nuoc ngoai, nhan đuoc viec lam khong theo noi dung nhu trong hop đong. Mot so roi vao tinh trang viec lam luc co luc khong, bi quyt luong, bi chuyen noi lam viec nang lien tuc nhu boc vac, han xi, đo be tong,... Đay la thi truong đuoc xem la co thu nhap thap, rui ro cao. Thu nhap binh quan cua cac lao đong nay o Malaysia la khoang 2,5 trieu đong/thang. Nguoi lao đong co the phai lam viec 12 gio moi ngay tai nhung cong truong cong viec nang nhoc trong đieu kien lao đong nguy hiem ma cong nhan đia phuong khong chiu lam va nhieu thang lien khong đuoc tra luong đong thoi bi nguoc đai. Phan đoi đieu nay, nam 2005, mot nhom lao đong Viet Nam đa bieu tinh truoc toa thap đoi Petronas o thu đo Kuala Lumpur cua Malaysia. Tuong tu, tai Đai Loan, cong viec chinh cua nguoi lao đong xuat khau la lam trong cac nganh ma nguoi dan đia phuong khong đoai hoai hoac che vi luong qua thap.
Tai Qatar, so lao đong Viet Nam co ty le vi pham hop đong cao do cac yeu to nhu 95% tham gia cong viec xay dung nang nhoc, thoi tiet khac nghiet, thu nhap tren 200 USD/thang, khac biet lon ve van hoa, cac van đe ve phap luat lao đong va giai quyet tranh chap cung mot so yeu to kinh doanh, co bac, trom cap phat sinh tu phia lao đong Viet Nam.
Tai Cong hoa Sec, nguoi lao đong Viet Nam gap phai tinh trang boc lot, bo đoi va nhieu van đe phuc tap khac. Gioi truyen thong đai chung Sec su dung rong rai cum tu "no le thoi đai moi" đe noi ve nhung cong nhan ngoai quoc.
Nam 2010, 120 nguoi lao đong thoi vu Viet Nam tai Thuy Đien to chuc bieu tinh đe phan đoi đieu kien lam viec.


= Tinh hinh the gioi =
Tinh hinh bat on chinh tri bat on tai cac quoc gia o khu vuc Trung Đong va Bac Phi cung anh huong đen lao đong xuat khau. Nam 2011, do cuoc khung hoang chinh tri tai Lybia, Viet Nam đa phai so tan khan cap hon 10.000 lao đong ve nuoc. Nhung lao đong nay khi tro ve phai đoi mat voi cac khoan no khong nho đa vay truoc khi đi xuat khau. Truoc đo, nam 1991, Viet Nam đa so tan khoang 18.000 lao đong lam viec tai Iraq do chien tranh Vung Vinh. Mot so kho khan khac co the ke đen nhu: anh huong cua khung hoang kinh te the gioi, khung hoang no cong chau Au va su canh tranh giua cac quoc gia cung ung lao đong nhu Trung Quoc, Indonesia,...


Chu thich Lien ket ngoai