Tro choi đien tu nhap vai (tieng Anh thuong goi la role-playing game hoac viet tat la RPG, tuong tu voi computer role-playing game va CRPG) la mot the loai tro choi đien tu ma trong đo nguoi choi đieu khien cac hanh đong cua mot nhan vat (hoac mot nhom nhan vat) trong mot the gioi truu tuong, thuong đi kem mot so hinh thuc chung nhu phat trien nhan vat bang cac so lieu thong ke. Nhieu tro choi đien tu nhap vai co nguon goc tu tro choi nhap vai tren ban va su dung nhieu thuat ngu, cai đat va co che choi giong nhau. Nhung điem tuong đong voi tro choi but va giay la cac yeu to ke chuyen va tuong thuat, su phat trien cua nhan vat nguoi choi, đo phuc tap, cung nhu gia tri choi lai va kha nang nhap vai. Mat tro choi đien tu khong can nguoi quan tro cung nhu toc đo phan tich khi vao tran. RPG phat trien tu cac tro choi co giao dien dang cua so, the hien bang nhung van ban đon gian, tu đo phat trien thanh trai nghiem 3D truc quan phong phu.


Lich su va phan loai The loai tro choi đien tu nhap vai bat đau vao giua nhung nam 1970 tren may tinh lon, lay cam hung tu cac tro choi nhap vai bang but va giay nhu Dungeons & Dragons. Mot so nguon cam hung khac cho cac tro choi đien tu nhap vai ban đau con co tro choi chien tranh tren ban, tro choi mo phong the thao, tro choi phieu luu nhu Colossal Cave Adventure, cac tac pham gia tuong cua cac tac gia nhu  J. R. R. Tolkien, cac tro choi chien luoc truyen thong nhu co vua, va van hoc su thi co Epic of Gilgamesh, theo cung mot cau truc co ban, la bat đau cac nhiem vu khac nhau đe hoan thanh muc tieu.
Sau thanh cong cua cac tro choi đien tu nhap vai nhu Ultima va Wizardry, lan luot đong vai tro la ban thiet ke chuan cho Dragon Quest va Final Fantasy, the loai nhap vai cuoi cung đa chia thanh hai phong cach, tro choi đien tu nhap vai phuong Đong va nhap vai phuong Tay, do su khac biet ve van hoa, mac du gan nhu phan anh su phan chia nen tang tuong ung giua may choi game va may tinh. Cuoi cung, trong khi cac RPG đau tien đem đen trai nghiem choi mot nguoi choi tuyet đoi, su pho bien cua che đo nhieu nguoi choi đa tang manh trong khoang thoi gian tu đau đen giua nhung nam 1990 voi cac tro choi nhap vai hanh đong nhu Secret of Mana va Diablo. Voi su ra đoi cua Internet, cac tro choi nhieu nguoi choi đa tro thanh tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi (MMORPG), bao gom Lineage, Final Fantasy XI, va World of Warcraft.


The loai con = Hanh đong nhap vai =

Cac tro choi hanh đong nhap vai thuong co tinh nang moi nguoi choi se đieu khien truc tiep mot nhan vat trong thoi gian thuc va tap trung manh vao chien đau va hanh đong. Cot truyen va su tuong tac voi nhan vat luon giu o muc toi thieu. Cac tro choi hanh đong nhap vai ban đau co xu huong tuan theo khuon mau cua cac tro choi cua Nihon Falcom thap nien 1980 nhu Dragon Slayer va loat Ys, co tinh nang chien đau hack and slash, đieu khien truc tiep cac chuyen đong va hanh đong cua nhan vat nguoi choi, su dung ban phim hoac bo đieu khien tro choi, thay vi su dung cac menu. Cong thuc nay đuoc co đong boi tro choi phieu luu hanh đong, The Legend of Zelda (1986), đa đat ra khuon mau ban đau đe nhieu tro choi nhap vai hanh đong sau đo ap dung, bao gom ca nhung đoi moi nhu the gioi mo, loi choi phi tuyen tinh, pin luu điem choi, va mot nut tan cong, dien ta hoat canh mot cu vung kiem hoac đon tan cong bang vien đan tren man hinh. Tro choi cung lam gia tang su xuat hien cua cac tro choi hanh đong nhap vai đuoc phat hanh tu cuoi nhung nam 1980, ca o Nhat Ban va Bac My. Loat Legend of Zelda tiep tuc tao anh huong đen su chuyen đoi cua nhung tro choi nhap vai tren may tinh va may choi tro choi đien tu tai gia, tu cach chien đau theo luot, nang ve chi so sang chien đau hanh đong thoi gian thuc trong nhung thap ky sau đo.


= Tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi =
Mac du nhieu tro choi nhap vai ban đau chi danh cho cac he thong may tinh lon PLATO vao cuoi thap nien 1970, cung ho tro nhieu nguoi choi đong thoi, muc đo pho bien cua che đo nhieu nguoi choi trong cac tro choi nhap vai chinh thong khong tang nhieu cho đen đau thap nien 1990. Vi du, Secret of Mana (1993), mot trong nhung tro choi hanh đong nhap vai đau tien cua Square, cung la mot trong nhung tro choi RPG thuong mai đau tien co loi choi hop tac nhieu nguoi choi, đem đen hanh đong cung luc cho hai va ba nguoi khi nhan vat chinh đa chieu mo thanh vien vao nhom. Sau đo, Diablo (1996) ket hop cac yeu to CRPG va tro choi hanh đong voi che đo nhieu nguoi choi tren Internet, toi đa bon nguoi choi vao cung mot the gioi va chien đau voi quai vat, trao đoi vat pham hoac chien đau chong lai nhau.

Cung trong khoang thoi gian nay, the loai MUD do MUD1 tao ra vao nam 1978 đang trai qua mot giai đoan mo rong đang ke do su phat hanh va lan rong cua LPMud (1989) va DikuMUD (1991). Chang bao lau sau, đuoc thuc đay boi muc đo pho bien tat yeu cua Internet, nhung xu huong song song nay đa hop nhat trong viec pho bien đo hoa MUD, thu sau nay goi la tro choi nhap vai truc tuyen nhieu nguoi choi hoac MMORPG, bat đau voi cac tro choi nhu Meridian 59 (1995), Nexus: The Kingdom of the Winds (1996), Ultima Online (1997), Lineage (1998), va EverQuest (1999), va dan đen nhung hien tuong hien đai hon nhu RuneScape (2001), Ragnarok Online(2002), Final Fantasy XI (2003), Eve Online (2003) Toontown Online cua Disney (2003) va World of Warcraft (2004).


= Roguelikes va roguelites =

Roguelike la mot nhanh phu cua tro choi đien tu nhap vai, co đac điem la tao ra cac cap đo tro choi theo man choi, loi choi theo luot, đo hoa dua tren o, cai chet vinh vien cua nhan vat nguoi choi va thuong dua tren boi canh tuong thuat co đo gia tuong cao. Roguelikes xuat phat tu tro choi Rogue nam 1980, đac biet phan anh đo hoa sprite va van ban dua tren nhan vat Rogue. Nhung tro choi nay rat pho bien trong gioi sinh vien đai hoc va cac lap trinh vien may tinh thap nien 1980 va 1990, dan đen mot so luong lon cac bien the xuat hien, nhung van tuan thu cac yeu to tro choi chung nay. Mot so bien the noi tieng hon nhu Hack, NetHack, Ancient Domains of Mystery, Moria, Angband, loat Tales of Maj'Eyal. Loat Mystery Dungeon cua Chunsoft o Nhat Ban, lay cam hung tu Rogue, cung nam trong khai niem tro choi roguelike.
Gan đay, cac may tinh gia đinh va he thong choi tro choi dan manh hon, cac bien the moi cua roguelikes ket hop voi cac the loai tro choi khac, cac yeu to chu đe va phong cach đo hoa đa tro nen pho bien, thuong van giu khai niem ve thu tuc chung. Nhung tua tro choi nay đoi khi bi gan nhan la "giong roguelike", "rogue-lite" hoac "me cung chet choc" đe phan anh su bien đoi tu nhung tua tro choi bat chuoc cach choi cua roguelikes truyen thong mot cach trung thuc hon. Cac tro choi khac, nhu Diablo va UnReal World,, lay cam hung tu cac tro choi roguelikes.


Tham khao Lien ket ngoai The History of Computer Role-Playing Games tai Gamasutra