Co tam đau canh tay, goi tat la co tam đau (trong the hinh hay goi la co bap tay sau, tieng Anh: triceps, triceps brachii, theo tieng Latinh nghia la "co co ba đau"), la mot co lon nam o mat sau chi tren cua nhieu đong vat co xuong song. Đay la co chiu trach nhiem chinh trong viec duoi khop khuyu (tuc la duoi thang canh tay).


Cau truc Đau dai co nguyen uy tu cu duoi o chao xuong vai. Khi tien phia đau xa chi tren, đau dai co tam đau đi phia truoc co tron be va phia sau co tron lon. 

Đau trong co nguyen uy tu mat sau xuong canh tay, ngay duoi ranh than kinh quay; tu vach gian co trong va vach gian co ngoai. Kho quan sat đau trong do bi đau ngoai va đau dai bao phu che khuat, va chi co the nhin thay co o đoan đau xa xuong canh tay.
Đau ngoai co nguyen uy tu mat sau xuong canh tay, phia ngoai, gan ranh than kinh quay, tu cu lon xuong đen vung vach gian co ngoai.
Moi đau cua co tam đau đeu co soi van đong rieng re co nguyen uy tu cot van đong cua tuy song. Đau trong đuoc hinh thanh chu yeu boi cac soi co van loai I, đau ngoai hinh thanh tu cac soi co van loai IIb, con đau dai đuoc cau tao boi hon hop hai loai soi co van. Co y kien cho rang moi đau cua co "co the đuoc coi la mot co đoc lap, voi cac vai tro va chuc nang cu the."

Cac soi co tu cac đau tu ve mot gan duy nhat đe bam vao mom khuyu xuong tru (mac du mot so nghien cuu chi ra rang co the co nhieu hon mot gan) va thanh sau cua bao khop khuyu, noi chua tui hoat dich. Gan co tam đau canh tay hoa vao mac cua cang tay, co the bao phu hau het co khuyu. 


= Chi phoi than kinh =
Ca ba đau đau cua co tam đau đeu đuoc cho la do day than kinh quay chi phoi. Tuy nhien, mot nghien cuu đuoc thuc hien vao nam 2004 đa xac đinh rang, trong 20 mau tu thi va 15 ca giai phau tren nhung nguoi tinh nguyen, tat ca truong hop nay đeu co đau dai đuoc chi phoi boi mot nhanh cua than kinh nach.


= Bien the =
Nhieu truong hop co co nguyen uy tu "cung gan" (gan cua co lung rong). Trong mot so it truong hop, đau dai co the co nguyen uy tu bo ngoai cua xuong vai va tu bao khop vai.


Chuc nang Co tam đau thuc hien duoi khop khuyu tay va la co đoi van cua co nhi đau va co canh tay. Co co chuc nang co đinh khop khuyu khi cang tay va ban tay cu đong, chang han nhu khi viet. Co y kien cho rang đau dai co kha nang tao luc trong thoi gian dai, hoac khi can kiem soat hiep đong vai, khuyu tay hoac ca hai. Đau ngoai đieu khien chuyen đong đoi hoi luc cuong đo cao khong keo dai, trong khi đau trong  đieu khien chuyen đong chinh xac hon, it luc hon.
Do nguyen uy nam o xuong ba vai, đau dai co tam đau con tac đong len khop vai, tham gia đong tac khep cua canh tay. No giup co đinh khop vai o đau gan xuong canh tay.


Luyen tap co tam đau Co tam đau đuoc kich hoat nho cac bai luyen tap duoi thang khuyu tay đoc lap (isolation) hoac phoi hop (compound) hoac giu cho canh tay thang, chong lai trong luc ta.
Cac đong tac đoc lap gom cable push-downs, lying triceps extensions, va arm extensions. Cac đong tac phoi hop duoi khuyu gom chong đay, bench press, close grip bench press (ghe phang hoac ghe nghieng), military press va dips.
Cac bai tap co tam đau nhu pullover, straight-arm pulldown va bent-over lateral raise cung đuoc su dung đe tap co delta va co lung rong.
Đieu quan trong la phai cu đong co tam đau het bien đo co cua co. Do đay la co bam vao hai khop (o khuyu tay va khop vai), phuong phap tap luyen toan dien nhat la cac bai luyen tap duoi thang hoan toan khuyu tay voi canh tay phia sau co the (đe co gan nhu hoan toan đau dai co tam đau).
Rat hien truong hop rach co tam đau, thuong chi xay ra o nhung nguoi dung steroid đong hoa.


Y nghia lam sang Khi co tac đong vao co tam đau, phan xa co tam đau hinh thanh. Phan xa nay thuong đuoc su dung đe kiem tra chuc nang cua cac soi than kinh o canh tay. Phuong phap nay kiem tra than kinh song C6 va C7, chu yeu la C7.


Lich su = Tu nguyen =
Tieng Latin: triceps brachii (tri - ba, va ceps, xuat phat tu caput - đau), boi vi đay la co hop boi ba bo co, moi bo co nguyen uy khac nhau, ket hop voi nhau o khuyu tay. Mac du mot co co ten tuong tu la co tam đau cang chan đuoc tim thay o cang chan, nhung co tam đau canh tay thuong đuoc goi tat la co tam đau.


Đong vat O ngua,  đau dai, đau ngoai va đau trong chiem lan luot 84%, 15% va 3% tong trong luong co tam đau.
Nhieu đong vat co vu, chang han nhu cho, bo va lon con co đau thu tu, đau phu. No nam giua đau ngoai va đau trong. O nguoi, co khuyu đoi khi đuoc coi la "đau thu tu cua co tam đau".


Hinh anh bo sung Tham khao Lien ket ngoai Ban mau:MuscleUWash
Anh giai phau:06:11-0100 cua Trung tam y te ngoai o SUNY
Anh Luu tru ngay 10 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine tai Đai hoc Ithaca
Sach
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas Giai phau nguoi, Vietnamese Edition (an ban thu 6). Nha xuat ban Y hoc, ELSEVIER. ISBN 978-604-66-1320-6.
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas of Human Anatomy (an ban thu 7). ELSEVIER MASSON. ISBN 978-604-66-1320-6.
Frank H.Netter, MD (2017). Atlas d'anatomie humaine (an ban thu 5). ELSEVIER MASSON. ISBN 978-229-47-1297-5.
Bai giang Giai phau hoc, PGS Nguyen Quang Quyen, tai ban lan thu muoi lam
PGS.TS Nguyen Quang Huy (2017). Giai phau nguoi (an ban thu 2). Nha xuat ban Y hoc. ISBN 978-604-66-2933-7.
Phien ban truc tuyen sach Gray's Anatomy — Giai phau co the nguoi, Gray, tai ban lan thu hai muoi (nam 1918).
Gray's Anatomy, tai ban lan thu nhat, nam 1858 (lien ket đen file PDF)