Phuc cam thuong đang hay phuc cam vuot troi (tieng Anh: superiority complex) la mot thuat ngu đuoc chuyen gia tam than hoc Alfred Adler (1870-1937) đat ra vao đau nhung nam 1900 nhu mot phan cua truong phai tam ly hoc ca nhan cua ong.
Phuc cam thuong đang la mot co che phong ve phat trien theo thoi gian voi muc đich giup mot ca nhan vuot qua cam giac thap kem. Nhung nguoi mang phuc cam nay thuong to ra kieu ky, ngao man va coi thuong nguoi khac. Ho con co the co thai đo hong hach, ra oai hay tham chi hung hang voi nguoi khac.
Trong cach su dung hang ngay, thuat ngu "phuc cam thuong đang" đuoc dung đe chi su đanh gia qua cao ve ban than.


Alfred Adler Alfred Adler la nguoi đau tien su dung thuat ngu phuc cam thuong đang. Ong cho rang phuc cam thuong đang ve co ban bat nguon tu nhu cau vuot qua cam giac thap kem tiem an: phuc cam tu ti. Qua cac cong trinh nghien cuu cua minh, Adler ket hop cac bieu hien cua phuc cam thuong đang va phuc cam tu ti nhu mot cap nguyen nhan va ket qua. Cac tac pham cua ong ve chu đe nay gom Understanding Human Nature (1927), va Superiority and Social Interest: A Collection of Later Writings, mot bo suu tap 21 bai luan cua Adler đuoc xuat ban vao nam 1964, sau khi ong qua đoi.
Adler phan biet giua su co gang binh thuong đe đat đuoc đieu gi đo voi nhung phuc cam thuong đang, trong đo phuc cam thuong đang la nhung no luc đe bu đap cam giac tu ti. Ong đe cap rang nhung nguoi co phuc cam tu ti phat trien phuc cam thuong đang đe vuot qua nhung tro ngai do phuc cam tu ti mang lai, chu yeu bang cach thoi phong su quan trong cua ban than trong y thuc bang mot cach nao đo. Nhung mo tuong ve chu nghia anh hung va gia đinh sai lam ve su thanh cong đa giup Adler kham pha ra ban chat cua nhung no luc nhu vay.
Khi Adler can nhac nhung gi ong đe cap trong tac pham cua minh ve viec co gang vuon len ve tinh thuong đang hay vuot troi lieu co phai la mot ban chat chung cua con nguoi, ong cho rang nhung nguoi co suc khoe tam than binh thuong khong co gang đe the hien su vuot troi cua minh cho nguoi khac xem, ma đe đat đuoc tham vong va su thanh cong ca nhan qua cong viec. Nguoc lai, nhung nguoi co phuc cam thuong đang thuc su bi me hoac boi nhung hoang tuong tu cao va uoc mo ve uy the bat bien.


Nhung cach hieu khac Mat khac, mot phien ban cua Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (So tay Chan đoan va Thong ke Cac Roi loan Tam than), đuoc xuat ban khoang hai muoi nam sau tac pham cua Alfred Adler, khong đong y rang phuc cam thuong đang (co ten chinh thuc la hoang tuong tu cao trong DSM IV) chi bat nguon tu tac đong cua phuc cam tu ti. The DSM IV cho biet nguyen nhan thu hai cua roi loan hoang tuong nay co the xuat phat tu nhung cam xuc cuong đieu.
Ada Kahn đa lap luan rang phuc cam thuong đang va phuc cam tu ti khong the cung ton tai trong cung mot ca nhan, vi mot nguoi co phuc cam thuong đang thuc su tin rang ho vuot troi hon nguoi khac. Ba cho rang, trong khi phuc cam tu ti co the bieu hien qua cac hanh vi nham chung to rang ban than vuot troi, nhu so huu tai san vat chat co gia tri hoac am anh voi hu danh hay ngoai hinh đe che đay cam giac trong rong, nguoi mac phai phuc cam thuong đang khong nhat thiet phai quan tam đen hinh anh cua ho hay hu danh. Boi vi ho co san cam giac vuot troi, ho thuong khong lo nghi ve viec chung minh su vuot troi cua minh voi nguoi khac.
Vera Hoorens đe cap rang nhung nguoi the hien phuc cam thuong đang tu cho hinh anh ban than la vuot troi. Trong khi nhung nguoi co phuc cam tu ti thuong the hien ban than minh o trang thai tot nhat co the, nhung nguoi co phuc cam thuong đang tham chi co the khong co gang lam cho ban than tro nen tot đep, hoac the hien su vuot troi cua ho voi nguoi khac. Ho co the noi nhu ho biet tat ca va tot hon nguoi khac, nhung sau cung ho khong quan tam lieu nguoi khac co nghi vay hay khong, giong nhu thien kien nhan thuc đuoc biet đen voi ten ao tuong thuong đang. Do đo, nhung nguoi xung quanh co the nhin nhan ho mot cach tieu cuc, vi ho khong quan tam đen y kien cua nguoi khac ve ban than minh. Nhung nguoi khac co the khong phan biet đuoc giua nhung nguoi co su tu nhan thuc thap ve ban than minh va quan tam sau sac đen y kien cua nguoi khac voi nhung nguoi co phuc cam thuong đang thuc su, ho cam thay vuot troi va co su tu trong cao, va hoan toan khong quan tam đen y kien cua nguoi khac.


Vi du trong van hoa đai chung Đuoc thuc đay boi mong muon đat đuoc thanh tuu đe bu đap cho dong doi thap kem va tam voc nho be cua minh, Picasso đa đuoc mo ta boi nguoi đong hanh cu cua minh, Fernande Olivier, nhu la mot nguoi co phuc cam thuong đang: "Anh ay noi rang chi co nhung đieu ma anh cam thay vuot troi moi co the cham đen minh".
Viec Beethoven to ra cao quy la ket qua cua phuc cam thuong đang; nhung đo cung la đong luc tao nen nhung thanh tuu am nhac phi thuong cua ong. Ernst Bloch đa noi ve nhung tuyen bo cao ngao cua nguoi nhac si tre, "Nhung gia đinh nay la can thiet đe giup ong tro thanh Beethoven".


Xem them Tham khao