Ultraman (ウルトラシリース, Urutora Shirizu, hay con goi la Ultra Series, o Viet Nam đuoc biet voi cai ten Sieu nhan đien quang) la ten goi chung cho tat ca nhung san pham truyen thong do Tsuburaya Productions san xuat co su xuat hien cua Ultraman cung nhung nguoi anh em cua nhan vat va vo so cac phan dien Ultra Monsters. Ra mat lan luot voi cac bo phim truyen hinh Ultra Q va ke đo la Ultraman vao nam 1966, Ultraman đuoc xem la mot trong nhung dong tac pham thuoc the loai tokusatsu sieu anh hung noi tieng nhat xuat xu tu Nhat Ban, ben canh cac loat phim đinh đam khac do Toei Company san xuat gom Kamen Rider, Super Sentai va Metal Heroes. Ultraman con la mot trong nhung đai dien noi tieng cua the loai daikaiju (大怪獣, "đai quai thu") cung voi loat Godzilla cua Toho va Gamera cua Daiei Film. Tuy nhien, Ultraman  lai bi phan vao nhanh phu kyodai hiro (巨大ヒーロー, "nguoi hung khong lo") – tieu the loai cua dong tac pham tokusatsu.
Thuong hieu Ultraman đa thu ve toi 74 ty USD tu doanh so ban phu pham lien quan tu nam 1966 đen 1987, tuong đuong hon 170 ty USD neu tinh lam phat. Ultraman la nhan vat đuoc co ban quyen an khach thu 3 the gioi o thap nien 1980 chu yeu nho danh tieng cua nhan vat tai thi truong chau A. Cac chi tiet lien he đen Ultraman trong van hoa đai chung cua Nhat rat đong đao, co the hon ca nhan vat Superman trong van hoa My.


Cac Ultraman Nhu đuoc tiet lo trong phan phim Mega Monster Battle: Ultra Galaxy, Ultraman la mot nen van minh cong nghe tien tien, luc đau co hinh dang trong giong con nguoi. Chung toc nay đa tien hoa nhan dang cua minh sau khi kich hoat Plasma Spark– thu thay the cho mat troi đa chet cua ho. Ultraman va nhieu nhan vat ho hang voi anh ta thuong co mau da đo pha trang (mac du vai nam gan đay co phat trien them mot so bien the co mau khac) va so huu đoi mat phat sang mau vang hinh hanh nhan (mac du co mot vai ngoai le ve mau sac va hinh dang). Ho so huu nhieu sieu nang luc, đang chu y nhat la cac kha nang ban chum tia nang luong tu long ban tay (Kousen) va bay luon. Ho con co chung nhan thuc van hoa ve cong ly va nghia vu, mot luong lon cac Ultraman đeu gia nhap Đoi canh ve Vu Tru (宇宙警備隊, Uchu Keibitai) đe duy tri nen hoa binh trong vu tru, tranh đe roi vao tay nhung ke xam luoc va quai vat ngoai hanh tinh.
Cac Ultraman đuoc cu đi đen nhung the gioi khac va mang theo mot bo đen canh bao (Color time), bo đen nay se cang nhap nhay nhieu va chuyen tu mau xanh sang mau đo neu nhu anh ta đang bi trong thuong. Do su o nhiem ma con nguoi gay ra va hieu ung loc anh sang cua khi quyen, mot Ultraman co the hoat đong tren Trai Đat chi 3 phut, truoc khi anh ta bat tinh do nguon nang luong đa can kiet. Do đo Ultraman buoc phai mang hinh hai con nguoi (Human form) hoac hop nhat voi co the vat chu nguoi (Host). Neu nhu hop nhat voi nguoi, Ultraman se san sinh ra nang luc hoi sinh mot nguoi vua tu vong bang cach truyen cho nguoi đo nang luong song cua anh ta.


Hien tuong Ultraman Sau khi chuong trinh Ultraman đuoc phat song, hang loat phan hau truyen đa đuoc san xuat nham tiep noi bo phim nguyen tac: Ultraseven (1967, TBS), The Return of Ultraman (1971, TBS), Ultraman Ace (1972, TBS), Ultraman Taro (1973, TBS), Ultraman Leo (1974, TBS), Ultraman 80 (1980, TBS), Ultraman Tiga (1996, MBS), Ultraman Dyna (1997, MBS), Ultraman Gaia (1998, MBS) va Ultraman Cosmos (2001, MBS). Sau đo, hang phim đa tai khoi đong lai nhan vat anh hung nay bang "Du an Ultra N" (Ultra N Project) xoay quanh ba nhan vat nguoi hung: Ultraman Noa ("linh hon" cua Du an Ultra N, xuat hien trong cac Stage Show cung nhu trong tap cuoi cua Ultraman Nexus) vao cuoi 2003, Ultraman Nexus (CBC san xuat nam 2004) va ULTRAMAN (Shochiku Productions san xuat nam 2004). Ke tiep la su tro lai cua loi dung phim motif kieu nguyen thuy trong Ultraman Max (CBC san xuat nam 2005). Trong noi dung cua Max, mot nhan vat anh hung moi nua ten la Ultraman Xenon đuoc trinh lang. Vao thang 4 nam 2006, tac pham ky niem 40 nam ra đoi thuong hieu Ultraman mang ten Ultraman Mebius đa đanh dau su tro lai cua vu tru goc ma nhieu nguoi ham mo đoi cho tu lau. Cung co mot nhan vat anh hung khac đuoc gioi thieu trong bo phim nay la Ultraman Hikari (truoc đay la Hunter Knight Tsurugi).
Tinh đen nam 2013, Tsuburaya Productions đa ghi nhan 36 Ultraman thuoc hang ngu nhan vat chinh thuc cua thuong hieu Ultraman (tinh ca Ultraman Legend - mot nhan vat đuoc ket hop giua Ultramen Cosmos va Justice va xuat hien dang mot thuc the đoc lap). Con so 36 la chua ke đen cac nhan vat Ultraman do Thai Lan san xuat, đang le con so ay phai la 38 neu tinh Next, Noa va Nexus la cac thuc the đoc lap. Nam 2013, Ultraman đuoc Sach Ky luc Guinness ghi nhan la chuong trinh truyen hinh so huu nhieu phu ban nhat. Thuong hieu Ultraman đa thu ve toi 74 ty USD nho ban phu pham lien quan tu nam 1966 đen nam 1987, tuong đuong hon 170 trieu USD neu tinh lam phat. Ultraman la nhan vat co ban quyen an khach thu 3 the gioi o thap nien 1980 chu yeu nho danh tieng cua nhan vat tai thi truong chau A.
Nam 2017, hai tap phim đien anh la Ultraman Ginga S: Showdown! Ultra 10 Warriors!! va Ultraman X: Here It Comes! Our Ultraman đuoc ra rap vao ngay 8 thang 1 duoi dang phim đoi; đay la lan đau tien mot tap phim đien anh cua Ultraman đuoc khoi chieu tai Bac My trong suot 50 lich su cua thuong hieu. Ultraman Max, Ultraman 80, Ultraman Neos, Ultraman Nexus, Ultraseven X, The Ultraman va cac loat phim khac cung đuoc trinh chieu tren kenh Toku cua My. Bo manga Ultraman bat đau đuoc sang tac vao nam 2011 va tinh đen nam 2018 đa ban ra 2,8 trieu ban. Tai hoi cho Tokyo Comic Con vao ngay 7 thang 12 nam 2017, Tsuburaya Productions tiet lo rang mot bo anime chuyen the tu manga se du kien ra rap vao nam 2019 va do Netflix phat hanh.
Tinh đen thang 3 nam 2018, nhung hang hoa, vat pham va dich vu lien quan đen Ultraman đa co mat tai hon 100 quoc gia tren toan the gioi. Tai Trung Quoc, mot bo phim truyen hinh ve Ultraman đa nhan đuoc 1,8 ty luot xem tren cac nen tang ung dung OTT tu thang 7 nam 2017 đen thang 3 nam 2018. Đao dien loat phim Nguoi Kien cua Vu tru Đien anh Marvel la Peyton Reed cho biet bo trang phuc cua Nguoi Kien đuoc thiet ke chiu anh huong cua Ultraman cung voi Inframan – mot nhan vat sieu anh hung tokusatsu đen tu Trung Quoc. Thang 11 nam 2019, Marvel Comics đuoc cho la đa hop tac cung  Tsuburaya Productions đe cho ra đoi cac bo truyen tranh ve Ultraman vao nam 2020. Tinh đen thang 3 nam 2020, Bandai Namco Arts đa tieu thu 8,39 trieu bang đia phim Ultraman ke tu thang 1 nam 1988.


Tranh cai = Tranh chap ban quyen =
Ban quyen su dung Ultraman ngoai Nhat Ban đa tro thanh đe tai cua mot cuoc chien phap ly keo dai giua Tsuburaya Productions va Chaiyo Productions (con co ten la Tsuburaya Chaiyo Co. Ltd) – mot đon vi san xuat phim tai Thai Lan. Truoc đo Tsuburaya tung hop tac voi Chaiyo đe san xuat hai phim đien anh la The 6 Ultra Brothers vs. the Monster Army va Jumborg Ace & Giant vao nam 1974. Nguoi sang lap kiem chu tich cua Chaiyo Productions, ong Sompote Sands đa phat bieu vao nam 1976 rang Tsuburaya Noboru, con trai cua nguoi cha Tsuburaya Eiji đa giao cho ong va cong ty cua minh mot ban hop đong cho phep ong co quyen khai thac moi thu ve Ultraman ngoai thi truong Nhat Ban, nham đoi lay mot khoan vay.
Ngay 23 thang 8 nam 2006, Tsuburaya Productions đa đe đon kien Chaiyo vi pham ban quyen va đao tac pham (lien quan đen 3 nhan vat Ultraman nguyen tac cua ho), va vu kien đuoc đua han sang Trung Quoc xet xu. Toa an Trung Quoc tai Bac Kinh đa mo mot phien toa mang ten "Nhom nghien cuu ban quyen Ultraman" nham phan ung truoc vu kien. Thang 4 nam 2007, Toa an so huu tri tue Thai Lan đua ra phan quyet co loi cho Tsuburaya Productions, khi đe nghi Chaiyo dung hoat đong va ngung kiem loi nhuan tu cac nhan vat Ultraman do Chaiyo san xuat nhu Millennium, Dark va Elite. Cac bi cao con bi tuyen phat 15 trieu đong baht (tuong đuong 428.673,5 USD vao thang 4 nam 2007), cong them ca lai suat va phi thue luat su.
Ngay 5 thang 2 nam 2008, Toa an toi cao Thai Lan đua ra phan quyet co loi cho Tsuburaya Productions cua Nhat Ban sau khi ho khang an phan quyet đau tien. Phan quyet nay đa cham dut cuoc chien phap ly keo dai sau khi phat hien ra Sompote Saengduenchai khong phai la đong giam che Ultraman. Ket qua la Tsuburaya Productions đuoc xem la chu so huu ban quyen đoc quyen. Sompote đuoc yeu cau tra 10,7 trieu baht cong them lai suat o muc 7,5% moi nam bat đau tu ngay 16 thang 12 nam 1997, sau khi đon kien goc đuoc đe trinh.
Nam 2009, Toa an so huu tri tue Thai Lan va Toa an quan Tokyo đeu ra nhung phan quyet co loi cho cong ty cua Thai lan. Do đo vao ngay 30 thang 9 nam 2010, Toa an quan Tokyo yeu cau Tsuburaya Productions Co. cua Nhat Ban phai boi thuong phi thiet hai (5,9 trieu đong baht) cho Sompote Saengduenchai cua Thai Lan vi cao buoc ong vi pham ban quyen cac nhan vat Ultraman ngoai lanh tho Nhat Ban.
Sau cong bo ra mat phim Dragon Force: So Long, Ultraman vao thang 7 nam 2017, tranh chap quyen so huu nhuong quyen ngay cang leo thang. Nhung vao ngay 20 thang 11 nam 2017, mot tham phan ten la Andre Birotte Jr lam trong toa an o Los Angeles ra phan quyet rang Tsuburaya đa thang vu kien voi Chaiyo va cac nhom lien minh nam giu ban quyen bo phim, sau khi boi tham đoan ket luan rang thoa thuan "ngam" giua Noboru Tsuburaya va Chaiyo đuoc cho la "khong xac thuc". Mac du UM Corporation va Chaiyo đeu đe đon phan bac, vao ngay 18 thang 4 nam 2018, vu kien phap ly đa cham dut boi mot phan quyet ghi rang vu tranh chap va tai lieu bi cho la khong hop le, cam UMC so dung Ultraman va tat ca nhung nhan vat lien quan, ep ho phai boi thuong mot khoan phi thiet hai cho Tsubaraya vi đa xam pham ban quyen.


= Lenh cam xuat ban truyen o Malaysia =
Ngay 6 thang 3 nam 2014, Bo noi vu Malaysia thong bao rang đon vi nay đa cam xuat ban truyen tranh Ultraman: The Ultra Power cua Ultraman "do nhung noi dung co hai cho trat tu cong cong". Nhung nguoi dung mang xa hoi sau đo đe y rang mot trang sach mieu ta nhan vat Ultraman King (lay tu bo phim Mega Monster Battle: Ultra Galaxy) la mot vi than, ma trong ngon ngu pidgin bahasa Rojak cua nguoi Malaysia, tu đe mieu ta vi than la tu "Allah". Ke đo Bo noi vu xac nhan rang viec su dung tu "Allah" chinh la nguyen co ban lenh cam, Bo cho rang cach so sanh nhu vay co the "gay nham lan cho nhung thieu nhi theo đao Hoi va huy hoai đuc tin cua chung." Lenh cam nay tro nen gay chu y nhat vi cam nhung nguoi khong theo Đao hoi o Malaysia su dung tu "Allah", mac du nguoi dan noi đay thuong dung tu nay đe chi bat ki "vi than" nao, cung nhu mot vu kien tu Giao hoi Cong giao Malaysia ve viec su dung no.


Đien anh Truyen hinh = Loat phim goc =


= Loat Ultraman Kids =
Ultraman Kids' M78 Movie (1984)
Ultraman Kids' Proverb Stories (1986)
Ultraman Kids: 30 Million Light Years Looking for Mama (1991–1992)


= Đac biet =


= Truyen hinh ngan tap =


Tro choi đien tu Tham khao Lien ket ngoai Henshin! Online: Official statement by Masahiro Tsuburaya (2003) Luu tru ngay 17 thang 7 nam 2009 tai Wayback Machine
Henshin! Online: Chaiyo vs. Tsuburaya (2004) Luu tru ngay 15 thang 8 nam 2006 tai Wayback Machine
"Ultraman... forever", The Japan Times, 12 thang 11 nam 2006. An overview of the franchise.