The ky 20 la khoang thoi gian tinh tu ngay 1 thang 1 nam 1901 đen het ngay 31 thang 12 nam 2000, nghia la bang 100 nam. The ky 20 bi chi phoi boi mot chuoi su kien đuoc bao truoc se tao ra nhung thay đoi to lon trong lich su the gioi: Đai dich cum, The chien thu nhat, The chien thu hai, nang luong hat nhan va kham pha khong gian, chu nghia dan toc va chu nghia thuc dan, Chien tranh Lanh va nhung xung đot thoi hau chien; cac to chuc lien chinh phu va su đong nhat van hoa thong qua su phat trien cua van tai moi noi va cong nghe truyen thong; giam ngheo va tang dan so the gioi, nhan thuc ve suy thoai moi truong, diet chung he sinh thai; va khai sinh Cach mang so, đuoc kich hoat boi viec ap dung rong rai cac bong ban dan MOS va cac mach tich hop. No đa chung kien nhung tien bo vi đai trong san xuat đien, truyen thong va cong nghe y te vao cuoi thap nien 80 cho phep giao tiep may tinh gan nhu tuc thoi va bien đoi gen cua cuoc song.
The ky 20 chung kien su bien đoi lon nhat cua trat tu the gioi ke tu khi thanh Rome sup đo: tong suat sinh toan cau, muc nuoc dang va su sup đo sinh thai đa tang len; ket qua canh tranh ve đat đai va tai nguyen can kien đa đay nhanh nan pha rung, can kien nguon nuoc, va su tuyet chung hang loat cua nhieu loai tren the gioi va su suy giam so luong cua nhung loai khac; cac hau qua hien đang đuoc giai quyet. Nhiet đo toan cau trung binh tren Trai Đat đa tang hon 1 °C (2 °F) ke tu nam 1880; hai phan ba su nong len đa xay ra ke tu nam 1975, voi toc đo khoang 0,15-0,20 °C moi thap ky.
Nhung hau qua cua Chien tranh the gioi, chien tranh lanh va Toan cau hoa đa tao mot the gioi ma o đo con nguoi đoan ket hon bat ky thoi điem nao trong lich su loai nguoi, đuoc minh chung bang viec thiet lap luat phap quoc te, vien tro quoc te, va Lien Hop Quoc. Ke hoach Marshall chi 13 ty đo la (tuong đuong 100 ty đo la nam 2018) đe tai xay dung nhung nen kinh te tai nhung quoc gia sau chien tranh - ra mat "Pax Americana". Trong suot nua cuoi cua the ky 20, su ganh đua giua Hoa Ky va Lien Xo đa tao ra nhung cang thang to lon tren khap the gioi, bieu hien trong cac cuoc xung đot vu trang khac nhau va nguy co pho bien vu khi hat nhan o khap noi. Lien Xo tan ra nam 1991 sau su sup đo cua cac quoc gia thanh vien đuoc Phuong Tay coi la su ket thuc cua chu nghia cong san, mac du vao cuoi the ky, khoang mot phan sau dan so tren Trai Đat song duoi che đo cong san, hau het tai Trung Quoc - mot quoc gia đang noi len nhu mot sieu cuong ve kinh te va đia chinh tri.
Phai mat hai tram ngan nam lich su loai nguoi đe dan so the gioi đat 1 ty nguoi; the gioi uoc tinh đat 2 ty nguoi vao nam 1927; đen cuoi nam 1999, dan so toan cau đa đat 6 ty nguoi. Ty le biet chu toan cau trung binh la 86.3%. Nhung chien dich toan cau đe diet tru benh đau mua va cac benh khac ma truoc đay gay ra cai chet cho luong nguoi nhieu hon tat ca cac cuoc chien tranh va thien tai cong lai đat đuoc nhung ket qua chua tung co; benh đau mua bay gio chi ton tai trong phong thi nghiem. Nhung cai tien thuong mai đa đao nguoc tap hop cac ky thuat san xuat thuc pham han che đuoc su dung tu Thoi đai đo đa, tang cuong đang ke su đa dang cua thuc pham co san, dan đen chat luong dinh duong cua con nguoi đi len. Cho đen đau the ky 19, tuoi tho trung binh la khoang ba muoi trong hau het dan so; tuoi tho trung binh toan cau vuot qua 40 tuoi lan đau tien trong lich su, voi hon mot nua trong so đo đat tren 70 tuoi (ba thap ky dai hon ca the ky truoc đo)


Nhung su kien, thanh tich va moc phat trien = Chinh tri =


 Thay đoi đia gioi quoc gia va lanh tho  Uc ngay 1 thang 1 nam 1901


Tong quan The ky đa xuat hien nhung cuoc chien tong luc tren quy mo toan cau đau tien giua cac cuong quoc the gioi tren khap cac chau luc va đai duong trong Chien tranh the gioi lan thu nhat va Chien tranh the gioi lan thu hai. Chu nghia dan toc tro thanh mot van đe chinh tri lon tren the gioi trong the ky 20, đuoc thua nhan trong luat phap quoc te cung voi quyen tu quyet cua cac quoc gia, chinh thuc chong chu nghia thuc dan vao giua the ky, va xung đot khu vuc lien quan.
The ky cung chung kien su thay đoi lon ve cach moi nguoi song, voi nhung thay đoi chinh tri, y thuc he, kinh te, xa hoi, van hoa, khoa hoc, cong nghe, va y khoa. The ky 20 co the thay nhieu tien bo cong nghe va khoa hoc hon tat ca the ky khac ket hop ke tu khi bat đau nen van minh tot đep. Cac thuat ngu nhu chu nghia dan toc, chu nghia toan cau, chu nghia moi truong, y thuc he, chien tranh the gioi, diet chung, va chien tranh hat nhan đuoc su dung pho bien. Nhung kham pha khoa hoc, chang han nhu thuyet tuong đoi va vat ly luong tu, thay đoi sau sac cac mo hinh nen tang cua khoa hoc vat ly, buoc cac nha khoa hoc nhan ra rang vu tru phuc tap hon truoc đay va dap tat nhung hy vong (hoac noi so hai) vao cuoi the ky 19 rang mot vai chi tiet kien ​​thuc khoa hoc cuoi cung sap đuoc lap đay. Đo la the ky đuoc bat đau bang nhung con ngua, o to đon gian va tau buon nhung ket thuc voi đuong sat cao toc, tau du lich, du lich hang khong thuong mai toan cau va Tau con thoi. Ngua va đong vat tho hang, hinh thuc van chuyen ca nhan co ban cua moi xa hoi trong hang ngan nam đa đuoc thay the bang o to va xe buyt trong mot vai thap ky. Nhung phat trien nay đa đuoc thuc hien bang cach khai thac tai nguyen nhien lieu hoa thach, cung cap nang luong o dang de mang theo, nhung cung gay ra moi lo ngai ve o nhiem va tac đong lau dai đen moi truong. Con nguoi lan đau tien kham pha khong gian, buoc nhung buoc chan đau tien len Mat Trang.


Thap nien 1900 1901: Theodore Roosevelt tro thanh Tong thong Hoa Ky sau cai chet cua William McKinley. Phong trao Nghia Hoa Đoan tai Trung Quoc.
1902: Real Madrid thanh lap voi ten goi "FC Madrid". Chien tranh Boer lan thu hai.
1903: Tour de France lan đau tien đuoc to chuc. Panama gianh đoc lap. Chuyen bay đau tien cua anh em nha Wright.
1904: Nhat Ban bat ngo tan cong Cang Arthur (Lushun), khoi đau Chien tranh Nga–Nhat. Bat đau xay dung Kenh đao Panama. Đuong sat xuyen SIberia đuoc đua vao hoat đong.
1905: Cach mang Nga nam 1905 - quan đoi Nga no sung trong mot cuoc dieu hanh tren đuong pho Estonia, giet chet 94 nguoi va lam bi thuong hon 200 nguoi. Cach mang Hien phap tai Ba Tu.
1906: Vu đong đat tai San Francisco nam 1906 (khoang 7,8 đo) o vet đut gay San Andreas pha huy phan lon San Francisco, California, lam chet it nhat 3000 nguoi va 300.000 nguoi mat nha cua, thiet hai 350 trieu đo la My. Ket thuc vu Dreyfus tai Phap. My chiem đong Cuba. Cai cach cua tuong Stolypin tai Nga.
1907: Xay ra khoi nghia Hoang Cuong tai Nhat Ban. Phan Lan tro thanh nuoc đau tien cho phep phu nu ung cu. Van Co Lon giua Anh va Nga ket thuc.
1908: Robert Baden-Powell bat đau phong trao Huong đao Nam. Cach mang nguoi Turk tre tai Ottoman. Ao-Hung xam luoc Bosnia-Herzegovina dan toi khung hoang Bosnia. Bulgaria gianh đoc lap.
1909: Colombia thua nhan Panama đoc lap. Robert E. Peary tro thanh nguoi đau tien đat chan đen Bac Cuc. My rut khoi Cuba.


Thap nien 1910 1910: Bat đau cuoc cach mang Mexico. Geogre V tro thanh vua cua Vuong quoc Anh va hoang đe cua An Đo. Lien minh Nam Phi đuoc thanh lap. Bo Đao Nha chinh thuc bai bo che đo quan chu. Nhat Ban xam luoc Trieu Tien. Sao choi Halley tro lai.
1911: Roald Amundsen tro thanh nguoi đau tien đat chan đen Nam Cuc. New Delhi tro thanh thu đo cua An Đo thuoc Anh. Ernest Rutherford kham pha ra cac hat nhan nguyen tu. Cuoc chien tranh Italia-Tho Nhi Ky ket thuc voi viec Libya tro thanh thuoc đia cua Y.
1912: Cach mang Tan Hoi do Ton Trung Son lanh đao danh thang loi tai Trung Quoc, lat đo nha Thanh. Đai hoi Dan toc Phi đuoc thanh lap. Quoc dan Đang đuoc thanh lap. Maroc tro thanh mot nuoc bao ho cua Phap. Vu chim tau Titanic. Chien tranh Balkan lan thu nhat bung no. Woodrow Wilson đuoc bau lam Tong thong thu 28 cua Hoa Ky. Arizona tro thanh bang cuoi cung đuoc sap nhap vao Lien bang. Hoa Ky chiem đong Nicaragua. Cai chet cua Thien hoang Minh Tri.
1913: Niels Bohr cong thuc hoa mo hinh gan ket đau tien cua hat nhan nguyen tu, va trong qua trinh mo đuong cho co hoc luong tu. Ket thuc chien tranh Balkan lan thu hai. George I cua Hy Lap bi am sat. Cuc Du tru Lien bang đuoc thanh lap. Vien The Khai đoat quyen luc tai Trung Quoc va bop chet thanh qua cach mang Tan Hoi. Cong ty Ford Motor gioi thieu day chuyen lap rap tu đong đau tien.
1914: Gavrilo Princip am sat Franz Ferdinand cua Ao tai Sarajevo, bung no The Chien I. Vuong quoc Anh thiet lap Vuong quoc Hoi giao Ai Cap tro thanh mot xu bao ho. Tran song Marne lan thu nhat. Tran Tannenberg. Đuc Thanh Cha Benedict XV tro thanh Giao hoang.
1915: Tham hoa diet chung Armenia. Khi đoc lan đau đuoc su dung trong chien tranh, tai tran Ypres. Vu chim tau RMS Lusitania.
1916: Cuoc noi day Le phuc sinh o Ireland. Thoi đai quan phiet bat đau o Trung Quoc sau cai chet cua Vien The Khai. Chien dich Gallipoli cua phe Hiep uoc that bai. Xe tang lan đau đua vao su dung o tran Somme. Grigory Rapustin bi am sat tai Nga. Lawrence xu A Rap lanh đao phong trao noi day tai A Rap chong lai đe che Ottoman.Tran Verdun.
1917: Cach mang thang 10 Nga đua nhung nguoi cong san len nam quyen, bung no Noi chien Nga. My tham gia The Chien I cung phe Hiep uoc. Tran Passchendaele. Tran Caporetto. Ba Lan gianh đoc lap. Trao giai Pulitzer đau tien.Tran Verdun lan thu 2.
1918: Tong tan cong Mot tram ngay cua phe Hiep uoc dan toi that bai cua quan Đuc. The Chien I ket thuc. Wilhelm II thoai vi. Đai dich cum Tay Ban Nha. Ukraina va Belarus gianh đoc lap. Noi chien Phan Lan. Anh chiem Palestine.
1919: Hoa uoc Versailles trung phat Đuc va đem lai loi ich cho cac nuoc thang tran. Cach mang Đuc lat đo che đo quan chu, thiet lap che đo cong hoa Weimar. Estonia gianh đoc lap. Hoi Quoc Lien đuoc thanh lap. Chien tranh Nga-Ba Lan 1919. Bat đau Chien tranh gianh đoc lap Tho Nhi Ky. Đang phat xit Italia đuoc thanh lap. Quoc te cong san đuoc thanh lap. To chuc Lao đong Quoc te đuoc thanh lap. Ernest Rutherford phat hien ra proton.


Thap nien 1920 1920: Hy Lap khoi phuc lai che đo quan chu. Chien tranh Armenia-Tho Nhi Ky. Armenia va Azerbaijan sap nhap voi Lien Xo. Mohandas Gandhi đe ra phong trao khang chien bat bao đong. Palestine tro thanh vung uy tri cua Anh. Bat đau thoi ky Cam ruou tai Hoa Ky.
1921: Sieu lam phat o Đuc. Gruzia sap nhap vao Lien Xo. Trieu đai Pahlavi len nam quyen o Iran. Albert Einstein gianh giai thuong Nobel Vat ly.
1922: Đe che Ottoman sup đo. Tinh Bac Ireland đuoc thanh lap o Vuong quoc Anh. Lien hop cac quoc gia My Latinh gom Costa Rica, Honduras, Guatemala va El Salvador tan ra. Ai Cap gianh quyen tu tri tu Đe che Anh. Benito Mussolini len nam quyen o Y. Phat hien ra mo cua Tutankhamun. Lien bang Xo viet đuoc thanh lap, tro thanh nha nuoc cong san đau tien cua nhan loai. Hiep uoc Hai quan Washington đuoc ky ket.
1923: Tap chi Times xuat ban so đau tien. Noi chien tai Ireland. Cuoc đao chinh do Adolf Hitler cam đau nham lat đo che đo Cong hoa Weimar bat thanh. Đong đat Kanto giet chet 105.000 nguoi o Nhat Ban. Nuoc cong hoa Tho Nhi Ky đuoc thanh lap boi Kemal Ataturk. Cong ty Walt Disney đuoc thanh lap.
1924: Vladimir Lenin qua đoi. Cuoc noi day thang Tam o Georgia chong chinh quyen Xo viet. George Gershwin sang tac ban Rhapsody in Blue. The van hoi Mua đong đau tien đuoc to chuc. FBI đuoc thanh lap. Luat di cu My nam 1924 han che đang ke so nguoi nhap cu tu nuoc ngoai.
1925: Mussolini thiet lap che đo đoc tai o Y. Vo tuyen truyen hinh đau tien đuoc tao ra boi John Logie Baird. Đieu uoc quoc te Locarno đuoc ky ket.
1926: Hirohito tro thanh hoang đe Nhat Ban. Cac cuoc đao chinh o Ba Lan, Hy Lap va Bo Đao Nha thiet lap chinh quyen đoc tai. Mein Kampf cua Hitler đuoc xuat ban.
1927: Joseph Stalin tro thanh nha lanh đao Lien Xo. Vuong quoc Anh va Ireland chinh thuc đoi thanh Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland. A Rap Xe Ut gianh đoc lap. Nui Rushmore đuoc xay dung. Chuyen bay vuot Đai Tay Duong cua Charles Lindbergh. Dan so the gioi đat 2 ty nguoi.
1928: Alexander Fleming phat hien ra penicillin. Ket thuc thoi đai quan phiet o Trung Quoc va khoi đau cua Noi chien Trung Quoc giua Quoc dan Đang va Đang Cong san. Malta tro thanh thanh vien Khoi Lien hiep Anh. Vua Zog I nam quyen tai Albania. Phong trao Chu thap đo va Trang luoi liem đo quoc te đuoc thanh lap. Nhan vat chuot Mickey ra đoi.
1929: Thi truong chung khoan Pho Wall sup đo, bat đau cuoc Đai khung hoang. Giao hoang Pius XI ky hiep uoc Lateran voi Benito Mussolini. Vatican đuoc cong nhan la mot nha nuoc co chu quyen. Gulag tiep nhan nhung tu nhan đau tien. Trao giai Oscar đau tien.


Thap nien 1930 1930: Clyde Tombaugh phat hien ra Sao Diem Vuong. Cuoc dieu hanh muoi cua Mohandas Gandhi chong che đo thue cua thuc dan Anh. Cac cuoc đao chinh quan su o Peru va Brasil. World Cup lan đau đuoc to chuc o Uruguay.
1931: Lu lut o Trung Quoc giet chet 2,5 trieu nguoi. Nam Phi gianh đoc lap. Toa nha Empire State đuoc xay dung. Nen Đe Nhi Cong hoa Tay Ban Nha đuoc thanh lap. Nuoc Cong hoa Xo viet Trung Hoa đuoc thanh lap boi Mao Trach Đong. Nhat Ban xam lang Man Chau.
1932: Đang Quoc xa vuon len tro thanh đang lon nhat trong quoc hoi Lien bang Đuc. Cuoc đao chinh quan su o Chile. Cach mang o Xiem thiet lap che đo quan chu lap hien. Kenh truyen hinh BBC lan đau đuoc phat song. James Chadwick phat hien ra Neutron. Chien tranh Emu o Uc.
1933: Adolf Hitler tro thanh thu tuong Đuc. Cong bo chinh sach kinh te moi o My nham khoi phuc kinh te duoi tac đong cua Đai suy thoai. Lenh cam ruou o My đuoc bai bo. Nan đoi Holodomor o Lien Xo. Nhat Ban va Đuc rut khoi Hoi Quoc Lien.
1934: Cuoc Van ly Truong chinh cua Mao Trach Đong. Hoa Ky trao quyen tu tri cho Philippines. Cap đoi toi pham Bonnie va Clyde bi ban chet trong mot cuoc phuc kich cua canh sat. Noi chien o Ao dan đen viec nhung nguoi phat xit nam quyen luc tai nuoc nay. Hitler gay ra su kien Đem nhung con dao dai, sat hai cac đoi thu cua ong. Paul Hindenburg qua đoi. Hitler tu xung la Fuhrer cua nuoc Đuc.
1935: Chien tranh Italy - Abyssinian lan thu hai ket thuc voi viec Abyssinia tro thanh thuoc đia cua Y. William Lyon Mackenzie King tro thanh Thu tuong Canada. Ba Tu đuoc đoi ten thanh Iran. Ban hanh Đao luat phan biet chung toc Nuremberg o Đuc.
1936: Noi chien Tay Ban Nha bung no. Đai thanh trung bat đau duoi thoi Stalin. Khanh thanh Đap Hoover tai My. Cuoc noi day cua nguoi A Rap o Palestine phan đoi lan song nhap cu cua nguoi Do Thai.
1937: Nhat Ban bat đau cuoc xam luoc Trung Quoc. Vu tham sat Nam Kinh. Neville Chamberlain tro thanh thu tuong Vuong quoc Anh. Tham hoa Hindenburg. Vua Geogre VI suyt bi am sat boi nhung nguoi trong quan đoi Cong hoa Ireland. Cai chet cua George Gershwin va Maurice Ravel.
1938: Ao sap nhap vao Đuc. Hiep uoc Munich đinh cao cua chinh sach nhuong bo giua Anh, Phap voi phat xit Đuc. Đem kinh vo o Đuc, chien dich tieu diet nguoi Do Thai cua Hitler. Superman (Sieu nhan) lan đau xuat hien tren trang bia cua DC Comics
1939: Noi chien Tay Ban Nha cham dut. Francisco Franco tro thanh nha đoc tai cua Tay Ban Nha. Hiep uoc Molotov-Ribbentrop giua Đuc va Lien Xo. Đuc Quoc Xa xam luoc Ba Lan, Anh va Phap tuyen chien voi Đuc, bung no The Chien II. 16 ngay sau, Lien Xo tan cong Ba Lan tu phia đong.


Thap nien 1940 1940: Đuc Quoc Xa xam luoc Đan Mach, Na Uy, Bi, Ha Lan, Luxembourg va Phap. Tham sat Katyn. Cac quoc gia vung Baltic bi sap nhap vao Lien Xo. Chien tranh Lien Xo–Phan Lan. Winston Churchill tro thanh thu tuong Vuong quoc Anh. Tran chien nuoc Anh, tran khong chien lon đau tien trong lich su, gay nen nhung ton that lon cho quan Đuc trong ke hoach xam luoc Anh.
1941: Chien dich Holocaust đuoc mo rong. Tran Tran Chau Cang, dan toi viec Hoa Ky chinh thuc tuyen chien voi phe Truc. Phat xit Đuc mo chien dich Barbarossa nham thon tinh Lien Xo. Cuoc vay ham Tobruk đanh dau that bai đau tien cua luc quan Đuc trong The Chien II. Tran Leningrad.
1942: Hien chuong Đai Tay Duong đuoc ky ket. Tran Bien San Ho. Tran Midway. Tran El Alamein thu hai, tran Guadalcanal va tran Stalingrad tao nen buoc ngoat cua cuoc chien tranh. Cuoc giam giu cong dan My goc Nhat Ban o My bat đau. Du an Manhattan đuoc tien hanh.
1943: Tran Vong cung Kursk ket thuc voi that bai cua quan Đuc va tro thanh cuoc tan cong cuoi cung cua ho o mat tran phia Đong. Hoi nghi Tehran voi su tham gia cua nguyen thu 3 nuoc Đong minh. Lau Nam Goc đuoc khanh thanh. Nan đoi o Bengal giet chet 3 trieu nguoi.
1944: D-Day, quan Đong minh mo mat tran thu hai o Tay Au. Adolf Hitler song sot sau mot am muu am sat ong ta vao ngay 20 thang 7. May tinh đien tu đau tien, Colossus đi vao hoat đong. Tran Leyte.
1945: Vu đanh bom Dresden cua My-Anh lam 25,000 nguoi chet o thanh pho Dresden thuoc Đuc. Tran Berlin. Hoi nghi Yalta. Cai chet cua Franklin D. Roosevelt, Adolf Hitler va Benito Mussolini. Tran Iwo Jima. Tran Okinawa. Vu nem bom nguyen tu xuong Hiroshima va Nagasaki. The Chien II ket thuc. Tuyen bo Postdam khoi nguon cua su chia re Đong-Tay. Lien Hop Quoc đuoc thanh lap. Noi chien Trung Quoc bung no tro lai. Trieu Tien gianh đoc lap va bi chia cat. Chu tich Ho Chi Minh đoc ban Tuyen ngon đoc lap khai sinh nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cai chet cua Anne Frank va Bela Bartok. Indonesia gianh đoc lap. Toa an Nurnberg xet xu toi ac Đuc Quoc xa.
1946: Y tro thanh nuoc cong hoa. Noi chien Hy Lap. Jordan gianh đoc lap. Thuc dan Phap quay tro lai xam luoc Đong Duong. Hinh anh đau tien chup Trai Đat tu khong gian. Bhumibol Adulyadej tro thanh vua cua Thai Lan. Philippines tuyen bo đoc lap.
1947: An Đo va Pakistan gianh đoc lap. Chien tranh An Đo – Pakistan lan thu nhat. May bay X-1 tro thanh may bay đau tien vuot qua toc đo am thanh. Jackie Robinson tro thanh cau thu bong chay da mau đau tien. Hoc thuyet Truman đuoc cong bo nham ngan chan su banh truong cua chu nghia cong san. CIA đuoc thanh lap.
1948: Lien Hop Quoc cong nhan nen đoc lap cua Israel. Thanh lap nha nuoc Israel. Chien tranh A Rap-Israel bung no. Cuoc phong toa Berlin cua Lien Xo. Ke hoach Marshall. OECD va To chuc Y te The gioi đuoc thanh lap. Mohandas Gandhi bi am sat. Mien Đien gianh đoc lap.
1949: To chuc NATO đuoc thanh lap. Nuoc Đuc bi chia cat thanh hai quoc gia Cong hoa Lien bang Đuc va Cong hoa dan chu Đuc. COMECON đuoc thanh lap boi Lien Xo va cac nuoc Đong Au. Phan chia vung Kashmir. Nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đuoc thanh lap. Chinh quyen Trung Hoa Dan Quoc chuyen đen Đai Loan. Lien Xo che tao thanh cong bom nguyen tu, pha vo the đoc quyen hat nhan cua Hoa Ky. George Orwell xuat ban tieu thuyet Nineteen Eighty-Four.


Thap nien 1950 1950: Bung no chien tranh Trieu Tien. Lhamo Dondrub tro thanh Đat-lai Lat-ma cua Tay Tang.
1951: Chuong trinh Colombo đi vao hoat đong. Hiep uoc San Francisco ket thuc su chiem đong cua My đoi voi Nhat Ban va chinh thuc ket thuc chien su giua hai cuong quoc nay.
1952: Cong đong phong thu chau Au đuoc thanh lap. Elizabeth II len ngoi nu hoang tai Anh. Cach mang Ai Cap do Gamal Abdel Nasser lanh đao lat đo vua Farouk va ket thuc su chiem đong cua Anh. Hiep uoc Bonn- Paris cham dut su chiem đong cua quan Đong minh voi Tay Đuc. Kich no qua bom khinh khi đau tien. Chuyen bay phan luc thuong mai đau tien. Khoi nghia Mau Mau bung no o Kenya.
1953: Campuchia gianh đoc lap. Kham pha ra DNA. Cuoc chinh phuc đinh nui Everest đau tien. Mohammed Mossadeq bi lat đo o Iran. Ket thuc Chien tranh Trieu Tien. Mot cuoc noi day o Đong Đuc dan đen viec bat giu va hanh quyet Lavrentiy Beria. Cai chet cua Joseph Stalin. Cuoc tranh gianh quyen luc bat đau giua Georgy Malenkov va Nikita Khrushchev. Su nghiep am nhac cua Elvis Presley đuoc mo ra.
1954: Lien minh Tay Au đuoc thanh lap. Toa an Toi cao Hoa Ky ra nghi quyet cam phan biet chung toc o cac truong cong tren toan Lien bang. Lien Xo xay dung nha may đien hat nhan đau tien. Cuoc khung hoang eo bien Đai Loan đau tien. Chien dich Đien Bien Phu thang loi, Phap rut khoi Đong Duong va Viet Nam bi chia cat lam 2 mien. Chien tranh Algerie bung no.
1955: Nikita Khrushchev tro thanh nha lanh đao cua Lien Xo. Ky ket Hiep uoc Warsaw. Noi chien Sudan lan thu nhat bung no. CENTO đuoc thanh lap. Hoi nghi Bandung. Cai chet cua Albert Einstein. Chien tranh Viet Nam bung no.
1956: Sudan va Tunisia gianh đoc lap. Đe Ngu Cong hoa Phap đuoc thanh lap. Cach mang Hungary bi đan ap boi Hong quan Lien Xo. Khung hoang Kenh đao Suez.
1957: Sputnik 1 đuoc phong vao vu tru, khoi đau ky nguyen vu tru cua loai nguoi. Chu cho Laika tro thanh đong vat đau tien bay vao vu tru. Ghana gianh đoc lap. Hiep uoc Rome đuoc ky ket.
1958: Nan đoi lon o Trung Quoc giet chiet khoang 3 trieu nguoi. NASA đuoc thanh lap. Phat minh ra bang cassette.
1959: Cach mang Cuba thang loi. Sip va Singapore gianh đoc lap. Alaska va Hawaii đuoc sap nhap vao Hoa Ky. Đat-lai Lat-ma bi truc xuat khoi Tay Tang. Ca nhiem AIDS đau tien trong lich su. Ritchie Valens, Buddy Holly va The Big Bopper chet trong mot tai nan may bay. Dan so the gioi đat 3 ty nguoi.


Thap nien 1960 1960: Chia re Trung – Xo. Hiep hoi Mau dich tu do chau Au hinh thanh. Su co ten lua U-2 đot nong su cang thang giua hai sieu cuong. Nam chau Phi: 17 quoc gia Luc đia đen gianh đoc lap. Vu am sat Patrice Lumumba khoi đau cuoc Khung hoang Congo. Vu tham sat Sharpeville o Nam Phi. Mot tran đong đat o Valdivia, Chile voi cuong đo 9,4–9,6 đo richter, muc cao nhat tung đuoc ghi nhan, khien 1.000 đen 6.000 nguoi chet. Chuyen tham hiem đau tien toi khu vuc sau nhat Trai Đat, ranh Mariana. Laser đuoc phat minh. Ban nhac The Beatles đuoc thanh lap. Muhammad Ali gianh huy chuong vang Olympic 1960 o Roma.
1961: Đai nhay vot ket thuc o Trung Quoc sau cai chet cua 20-45 trieu nguoi. Buc tuong Berlin đuoc xay dung. Yuri Gagarin tro thanh nguoi đau tien bay vao vu tru. Tong thu ky Lien Hop Quoc Dag Hammarskjold chet trong mot tai nan may bay.
1962: Khung hoang ten lua Cuba. Algerie gianh đoc lap. Cai chet cua Marilyn Monroe. Chien tranh Indonesia- Malaysia. Mot cuoc đao chinh lat đo nen quan chu va thanh lap nuoc Cong hoa A Rap Yemen dan toi cuoc noi chien tai nuoc nay. Chien tranh Trung–An.
1963: Kenya gianh đoc lap. Hoa thuong Thich Quang Đuc tu thieu phan đoi chinh sach đan ap Phat giao tai Nam Viet Nam. Bai phat bieu "Toi Co mot Uoc mo" cua Martin Luther King. Ngo Đinh Diem bi lat đo. Vu am sat tong thong John F. Kennedy.
1964: Leonid Brezhnev nam quyen o Lien Xo. Malta, Malawi va Tanzania gianh đoc lap. Mot cuoc đao chinh thiet lap che đo đoc tai quan su o Brazil. Luat dan quyen bai bo su phan biet chung toc o My. Xung đot vu trang o Colombia. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Hoa.
1965: Winston Churchill va Malcolm X qua đoi. Khung hoang Cong go ket thuc voi viec Joseph Mobutu tro thanh nha đoc tai cua nuoc nay.Vu thanh trung chong Cong tai Indonesia sat hai 500.000 nguoi. Singapore gianh đuoc đoc lap. Ferdinand Marcos tro thanh Tong thong Philippines. Chien tranh An Đo – Pakistan lan thu hai.
1966: Cach mang Van hoa tai Trung Quoc. Giao hoi Satan đuoc thanh lap boi Anton LaVey. Lesotho, Botswana va Barbados gianh đoc lap.
1967: Chien tranh Sau Ngay. Đao chinh quan su tai Hy Lap thiet lap che đo đoc tai quan su do Georgios Papadopoulos lanh đao. Noi chien Nigeria bung no sau tuyen bo đoc lap cua nuoc Cong hoa Biafra. ASEAN đuoc thanh lap. Đuong sat cao toc Shinkansen đi vao hoat đong o Tokyo. Mua he tinh yeu o My.
1968: Vu am sat Martin Luther King va Robert F. Kennedy. Cuoc khoi nghia Mua xuan Praha bi dap tat boi can thiep quan su tu cac nuoc Đong Au. Cac cuoc bieu tinh thang Nam tai Phap. Xung đot giua 2 phe Cong giao va Tin lanh tai Bac Ireland. Tong cong kich Tet Mau Than tai Viet Nam.Tham sat My Lai.
1969: Con nguoi lan đau tien đat chan len Mat Trang. Phat minh ra ARPANET, tien than cua internet ngay nay. Cong ty Samsung đuoc thanh lap. Le hoi Woodstock tai My. Xung đot bien gioi Trung-Xo. Muammar al-Gaddafi lat đo vua Idiris va tro thanh tong thong nuoc Cong hoa A Rap Libya. Ho Chi Minh, Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa qua đoi.


Thap nien 1970 1970: Noi chien Nigeria ket thuc voi su sap nhap tro lai cua nuoc Cong hoa Biafra sau cai chet cua 3 trieu nguoi. Cac cuoc bieu tinh chong chinh phu o Ba Lan. Bung no Noi chien Campuchia. Phe chuan Hiep uoc khong pho bien vu khi hat nhan. Chuyen bay đau tien cua may bay Boeing 747. Bao Bhola giet 500.000 nguoi o Pakistan. Thang Chin đen toi tai Jordan. Cai chet cua Gamal Abdel Nasser. Anwar Sadat tro thanh Tong thong Ai Cap. Khung hoang thang Muoi tai Canada.Ban nhac The Beatles tan ra.
1971: Bangladesh gianh đoc lap tu Pakistan. Chien tranh An Đo – Pakistan lan 3. Phat hien ra vi mach. Idi Amin nam quyen tai Uganda. To chuc Hoa binh xanh đuoc thanh lap.
1972: Ngay Chu nhat đam mau o Bac Ireland. Tong thong Ferdinand Marcos ban lenh thiet quan luat tai Philippines. Chuyen tham Trung Quoc cua Tong thong My Richard Nixon. Tham sat Munchen dien ra o The van hoi mua he 1972 tai Tay Đuc. Chien dich Đien Bien Phu tren khong tren bau troi Ha Noi.
1973: Khung hoang dau mo 1973. Phan quyet cua Toa an Toi cao Hoa Ky hop phap hoa pha thai tren toan lien bang. Đao chinh tai Chile thiet lap che đo đoc tai canh huu. Chien tranh Yom Kippur. Vu be boi Watergate bi phanh phui buoc Richard Nixon phai tu chuc. Tram khong gian đau tien, Skylab đuoc xay dung. Cai chet cua Pablo Picasso. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Moc.
1974: Tho Nhi Ky xam luoc Sip. Cach mang hoa cam chuong tai Bo Đao Nha xoa bo che đo đoc tai. Hoang đe Haile Selassie I cua Ethiopia bi lat đo trong mot cuoc đao chinh quan su. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Thuy. Dan so the gioi đat 4 ty nguoi. Richard Nixon tu chuc. Angola va Mozambique gianh đoc lap.
1975: Ket thuc Chien tranh Viet Nam va su sup đo cua Viet Nam Cong hoa. Hiep đinh Helsinki. Cai chet cua Francisco Franco. Juan Carlos I tro thanh vua Tay Ban Nha. Microsoft đuoc thanh lap boi Bill Gates va Paul Allen. Cai chet cua Dmitri Shostakovich. Noi chien Angola bung no. Noi chien Campuchia ket thuc voi chien thang cho quan Khmer Đo. Che đo diet chung cua Pol Pot.
1976: Phat hien ca nhiem virus Ebola đau tien. Cai chet cua Mao Trach Đong. Ket thuc Đai Cach mang Van hoa. May tinh Apple đuoc phat minh.
1977: May tinh ca nhan đau tien đuoc ban ra. Chien tranh giua cac vi sao đuoc cong chieu va nhanh chong tro thanh bo phim co doanh thu cao nhat moi thoi đai. Khoi đong Chuong trinh Voyager. Cai chet cua Elvis Presley. Chien tranh Ogaden. Tham hoa san bay Tenerife đanh dau tai nan khung khiep nhat trong lich su hang khong.
1978: Kham pha ra ve tinh cua Sao Diem Vuong, Charon. Tuvalu gianh đoc lap. Ca sinh san vo tinh đau tien. Bung no Chien tranh Viet Nam–Campuchia va chien tranh Uganda- Tanzania. Cach mang Nicaragua. Đang Tieu Binh bat đau cai cach kinh te o Trung Quoc.
1979: Benh đau mua tan diet. Bung no Chien tranh Lien Xo–Afghanistan. Chien tranh gianh đoc lap o Zimbabwe ket thuc. Cach mang Iran gianh thang loi lat đo trieu đai Pahlavi. Khung hoang con tin Iran. Chuyen tham cua giao hoang John Paul II tai Ba Lan lam day len phong trao Cong đoan Đoan ket. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Tho. Margaret Thatcher tro thanh Thu tuong Anh. Trung Quoc thuc hien chinh sach mot con. Chien tranh Viet Nam- Campuchia ket thuc voi su sup đo cua Khmer Đo va 1,7 trieu nguoi chet. Chien tranh bien gioi Viet–Trung bung no. Cach mang Nicaragua.


Thap nien 1980 1980: Rhodesia gianh đoc lap va đoi ten thanh Zimbabwe. Vanuatu gianh đoc lap. Ronald Reagan tro thanh Tong thong Hoa Ky. Nu hoang Beatrix len ngoi tai Ha Lan. Chien tranh Iran-Iraq bung no. Noi chien El Salvador bung no. Vu am sat John Lennon.
1981: Palau gianh đoc lap. Chuyen bay đau tien cua tau con thoi. Vu am sat Anwar Al-Sadad. Tong thong My Ronald Reagan bi thuong sau mot vu am sat. Vu am sat Giao hoang John Paul II.
1982: Cai chet cua Leonid Brezhnev, Yuri Andropov tro thanh lanh đao cua Lien Xo. Israel xam luoc Liban. Chien tranh Falkland no ra giua Argentina va Vuong quoc Anh. Michael Jackson phat hanh album Thriller. Tham sat Hama tai Syria khien 10.000 nguoi chet.
1983: GPS lan đau đuoc su dung cho muc đich dan su. Brunei gianh đoc lap. Che đo đoc tai o Argentina sup đo. My xam luoc Grenada. Noi chien Sudan lan thu hai. Vu ban roi Chuyen bay 007 cua Korean Air Lines. Vu đanh bom đai su quan Hoa Ky o Beirut.
1984: Cai chet cua Yuri Andropov; Konstantin Chernenko tro thanh nha lanh đao Lien Xo. Nan đoi bung no o Ethiopia. Cuoc đinh cong cua tho mo tai Anh. Indira Gandhi bi am sat.
1985: Live Aid đuoc dien ra. Cai chet cua Konstantin Chernenko; Mikhail Gorbachev tro thanh nha lanh đao Lien Xo. Vu be boi Iran-Contra. Che đo đoc tai quan su o Brasil sup đo.
1986: Tham hoa tau khong gian Challenger va Tham hoa Chernobyl o Lien Xo. Noi chien tai Nam Yemen. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Thien Vuong. Su tro lai cua Sao choi Halley. Ket thuc che đo đoc tai o Philippines. Vu am sat Thu tuong Thuy Đien Olof Palme. Viet Nam bat đau tien hanh Đoi Moi. Hoi nghi thuong đinh Reykjavik.
1987: Ngay thu Hai đen toi, thi truong chung khoan the gioi khung hoang. Phong trao Intifada giua Israel va Palestine bung no. Hiep uoc Luc luong hat nhan tam trung đuoc ky ket tai Washington, DC boi Tong thong Hoa Ky Ronald Reagan va nha lanh đao Lien Xo Mikhail Gorbachev. Dan so the gioi đat 5 ty nguoi.
1988: Chuong trinh cai to đuoc tien hanh o Lien Xo. Ket thuc Chien tranh Iran-Iraq. Che đo đoc tai cua Augusto Pinochet tai Chile sup đo. Đao chinh quan su tai Myanmar. Đuong ham eo bien Manche đuoc xay dung.
1989: Buc tuong Berlin sup đo. Che đo cong san o Đong Au sup đo. Vu tham sat Quang truong Thien An Mon tai Trung Quoc. Che đo đoc tai o Paraguay đi đen hoi ket. Cai chet cua Hoang đe Hirohito. Su co tran dau Exxon Valdez. Hinh anh can canh đau tien cua Sao Hai Vuong. Noi chien Liberia lan thu nhat bung no. Tap đau tien cua The Simpsons đuoc cong chieu tren Fox TV. Hoa Ky xam luoc Panama.


Thap nien 1990 1990: Tim Berners-Lee phat minh ra World Wide Web. Tai thong nhat nuoc Đuc. Kinh vien vong khong gian Hubble lan đau đuoc su dung. Chien tranh Vung Vinh bung no. Aung San Suu Kyi bi luc luong vu trang Myanmar quan thuc. Cuoc chien Contra ket thuc. Bac Yemen va Nam Yemen thong nhat thanh nuoc Cong hoa Yemen.
1991: Lien Xo tan ra thanh 15 nuoc cong hoa đoc lap. SNG đuoc thanh lap. Boris Yeltsin tro thanh Tong thong đau tien cua nuoc Lien bang Nga. Bung no noi chien tai Somalia, Sierra Leone va Algerie. Chien tranh Vung Vinh ket thuc.
1992: Hiep uoc Maastricht chinh thuc thanh lap Lien minh chau Au. Bill Clinton tro thanh Tong thong nuoc My. Che đo đoc tai o Albania va Han Quoc sup đo. Chien tranh Bosnia bung no. Bao loan o Los Angeles xung quanh phan quyet tha bong nhung nguoi tham gia trong vu đanh đap Rodney King.
1993: Thoa thuan Oslo giua Israel va Palestine. Tiep Khac tach thanh 2 nha nuoc Cong hoa Sec va Slovakia. Eritrea gianh đoc lap. Vu đanh bom Trung tam thuong mai the gioi. Cuoc vay ham o Waco. Trum ma tuy Pablo Escobar bi canh sat tieu diet.
1994: Che đo phan biet chung toc Apartheid cham dut tai Nam Phi. Nelson Mandela tro thanh tong thong da đen đau tien cua nuoc nay. Chien tranh Chechnya lan thu nhat bat đau. Vu am sat Juvenal Habyarimana va Cyprien Ntaryamira gay nen Nan diet chung Rwanda. Nan đoi o Bac Trieu Tien bat đau. Cai chet cua Kim Nhat Thanh. Kim Chinh Nhat tro thanh lanh đao toi cao cua Bac Trieu Tien.
1995: Thanh lap To chuc Thuong mai The gioi. Trum khung bo My Timothy McVeigh gay nen vu đanh bom khung bo o thanh pho Oklahoma. Tham sat Srebrenica. Vu tan cong bang khi đoc sarin tai Nhat Ban. Cuoc khung hoang eo bien Đai Loan lan thu ba. Vu am sat Yitzhak Rabin. Ao, Phan Lan va Thuy Đien gia nhap Lien minh chau Au.
1996: Chien tranh Congo lan thu nhat bung no. Noi chien o Nepal. Che đo đoc tai o Đai Loan sup đo. Cuu Dolly tro thanh đong vat co vu đau tien nhan ban vo tinh thanh cong. Taliban len nam quyen o Afghanistan.
1997: Hong Kong chinh thuc đuoc chuyen giao chu quyen tu Vuong quoc Anh sang Trung Quoc. Zaire đoi ten thanh nuoc Cong hoa Dan chu Congo. Khung hoang tai chinh chau A. Cuoc khung hoang con tin keo dai 126 ngay tai tu dinh cua đai su Nhat Ban o Peru. JK Rowling xuat ban Harry Potter va Hon đa phu thuy. Diana, cong nuong xu Wales bi chet trong mot tai nan xe hoi o Paris.
1998: Osama bin Laden tuyen bo chong lai Phuong Tay. Chien tranh Congo lan thu 2 bung no. Hiep uoc Thu Sau Tuan thanh đem lai huong giai quyet cho nhung rac roi tai Bac Ireland. Nan đoi o Bac Trieu Tien đa ket thuc, giet chet 2,5 trieu nguoi.
1999: Euro lan đau đuoc ra mat va sau đo tro thanh đong tien chinh thuc cua hau het cac nuoc EU. Noi chien Nam Tu ket thuc. Hugo Chavez tro thanh Tong thong cua Venezuela. Chien tranh Chechnya lan thu hai va Noi chien Liberia lan 2 bat đau. Chien tranh An Đo-Pakistan lan thu tu. Cuoc khung hoang o Đong Timor dan đen 1400 nguoi chet. Tham sat Truong Trung hoc Columbine tai Colorado, My. Bill Clinton đuoc thuong vien My tha bong sau scandal tinh ai. Chu quyen cua Ma Cao đuoc chuyen giao tu Cong hoa Bo Đao Nha sang Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Dan so the gioi đat 6 ty nguoi.


Thap nien 2000 2000: Le ky niem thien nien ky 3. Israel cham dut su chiem đong voi Liban. Vladimir Putin tro thanh Tong thong Nga. Bashar al-Assad tro thanh Tong thong Syria. Quan đoi Anh khoi đong Chien dich Palliser, ket thuc cuoc noi chien tai Sierra Leone. Tong thong Nam Tu Slobodan Milosevic bi lat đo. PlayStation 2 phat hanh tai Nhat Ban. Tram vu tru Quoc te bat đau hoat đong. Hoi nghi thuong đinh lien Trieu đau tien trong lich su.


Tham khao