Vjekoslav Luburic (6 thang 3 nam 1914 – 20 thang 4 nam 1969) la mot si quan Ustase nguoi Croatia đam trach vi tri đung đau he thong cac trai tap trung o Nha nuoc Đoc lap Croatia (tieng Croatia: Nezavisnoj Drzavi Hrvatskoj - NDH) trong Chien tranh the gioi thu hai. Luburic cung đich than sat sao va lanh đao vu diet chung nguoi Serbia, nguoi Do Thai va nguoi Digan cua NDH. Pham nhieu toi ac chien tranh, ong noi tieng la ke tan bao nhat trong gioi chi huy Ustase. Do đo, ong con bi goi la "đo te".
Sau chien tranh, ong chi huy nhom du kich hau Ustase Krizari chong lai nha nuoc Nam Tu moi, roi chay sang Tay Ban Nha duoi che đo Franco. Nam 1957, Luburic thanh lap to chuc khung bo luu vong Khang chien Dan toc Croatia (tieng Croatia: Hrvatski narodni odpor — HNO).
Sang 21 thang 4 nam 1969, con trai Luburic phat hien xac cha minh đam mau trong phong ngu. Luburic đuoc xac đinh bi giet, nguyen nhan tu vong la sac mau cua chinh minh mot ngay truoc đo. Luburic đuoc chon cat o Madrid. Đam tang cua ong co đen hang tram nguoi theo chu nghia dan toc Croatia mac quan phuc Ustase ho vang khau hieu Ustase va loi chao phat xit.


Tieu su = Nguon goc va thuo thieu thoi =
Theo cac su lieu nhu tac pham Drobnjaci — pleme u Hercegovini (Drobnjaci — bo toc tai Hercegovina) (1930) cua nha dan toc hoc Serbia Andrija Luburic, ho Luburic thuoc ve toc Drobnjaci cu ngu tai song Piva. Mot chi toc Luburic di cu toi tay Hercegovina va bi Croat hoa theo Cong giao La Ma, đay chinh la nguon goc cua Maks Luburic.
Vjekoslav Luburic sinh ngay 6 thang 3 nam 1914 tai lang Humac gan Ljubuski, la con thu ba trong gia đinh nguoi Croat goc Hercegovina. Cha la Ljubomir Luburic lam viec tai ngan hang va me la Marija Soldo noi tro o nha. Ngoai Vjekoslav, hai vo chong con co mot trai ten Dragutin va hai gai Mira va Olga. Luburic la tin đo Cong giao sung đao.
Thang 12 nam 1918, Ljubomir Luburic bi canh sat ban khi đang buon lau thuoc la va chet vi mat mau. Nguon tu lieu khac lai cho rang Ljubomir bi bat giam, tra tan ngam trong nuoc lanh va chet trong phong giam khong co lo suoi.
Sau cai chet cua cha, Luburic bat đau "han thu nguoi Serb va che đo quan chu Serbia". Ngay sau đo, chi gai Olga nhay song tu van vi bi me cam ket hon voi mot nguoi Hoi giao. Sau khi chong va con gai chet, ba goa Marija vao nha may thuoc la lam viec đe nuoi ba con. Ba som tai hon voi Jozo Tambic va co them ba con nua la Zora, Nada va Tomislav.
Luburic hoc tieu hoc Ljubuski, roi chuyen đen Mostar đe theo len trung hoc. Tai đo, Luburic ket giao voi nhung thanh nien theo chu nghia dan toc Croatia, va tro nen tho lo voi giao vien va ban be cung trang lua. Ngay 7 thang 9 nam 1929, Luburic lan đau tien phai đoi mat voi phap luat khi bi bat vi thoi du con va bi tam giam hai ngay. Sau đo, Luburic bo hoc va đen lam viec tai San giao dich Chung khoan Cong cong Mostar. Nam 1931, Luburic gia nhap phong trao phat xit cuc đoan Ustase cua Croatia co muc đich pha huy Vuong quoc Nam Tu đe thanh lap Đai Croatia. Cung nam, Luburic bi bat vi bien thu quy cua san giao dich chung khoan. Ngay 5 thang 12, Luburic bi ket an 5 thang tu vi toi tham o. Ngay sau đo, ong tron trai nhung đen bien gioi Albania-Nam Tu thi bi bat lai. Man han, Luburic ra mien bac Croatia, roi đen Subotica, tai đo bi mat vuot bien sang Hungary. Lan đau tien, Luburic ket noi đuoc voi cong đong nguoi Croat luu vong o Budapest, tu đo đi trai huan luyen Janka-Pusta cua Ustase. Nam gan bien gioi Nam Tu, Janka-Pusta la mot trong nhung trai huan luyen đuoc Ustase thanh lap o Hungary va Y la chinh phu ung ho phe Ustase va co y đo chia chac lanh tho Vuong quoc Nam Tu. Trai tu tap hang tram nguoi Croat di cu, chu yeu la lao đong chan tay tro ve tu Tay Au va Bac My. Tan binh đeu phai tuyen the trung thanh voi thu linh Ante Pavelic, tap đanh tran gia va san xuat tai lieu tuyen truyen chong nguoi Serb. Trong thoi gian tai trai Janko Pusta, Vjekoslav Luburic đuoc chien huu Jure Francetic đat cho biet danh "Maks".
Thang 10 nam 1934, vua Nam Tu Aleksandar I bi am sat trong chuyen tham ngoai giao toi Marseille, đay la am muu phoi hop giua Ustase va To chuc Cach mang Macedonia quoc noi (tieng Serbia-Croatia: Vnatresna Makedonska Revolucionerna Organizacija - VMRO). Sau đo, chinh quyen Hungary truc xuat hau het thanh vien Ustase ngoai tru Luburic va mot so nguoi khac. Luburic song mot thoi gian ngan tai Velika Kanjiza va co mot con trai voi mot phu nu đia phuong qua cuoc tinh choc lat.


= Chien tranh the gioi thu hai =
Ngay 6 thang 4 nam 1941, Đuc xam luoc Nam Tu. Ngay 10 thang 4, cuu si quan Ao-Hung Slavko Kvaternik tuyen bo thanh lap Nha nuoc Đoc lap Croatia (tieng Croatia: Nezavisna Drzava Hrvatska - NDH) qua đai phat thanh. Ngay 15 thang 4, Pavelic đen Zagreb va tu xung la Poglavnik (thu linh) cua NDH, đam bao trung thanh voi Đuc va phe Truc. NDH đuoc đa so nguoi Croat ung ho, va Ustase tu cho it nguoi biet đen đa noi tieng chi sau mot đem. Đuc va Y cung chia nhau anh huong tren lanh tho NDH. Khu vuc do Y chiu trach nhiem đuoc chia lam ba: Vung I do Y truc tiep quan ly, Vung II va III giao cho NDH. Ngay 17 thang 4, Ustase đua ra đao luat hop phap hoa thanh lap cac trai tap trung va viec xu tu hang loat tren lanh tho NDH. Muc tieu hang đau cua Ustase la loai bo 1,9 trieu nguoi Serb chiem khoang 30% tong dan so NDH.


 Hoat đong thanh loc ban đau  Đau thang 4 nam 1941, Luburic bi mat vuot bien gioi Nam Tu gan thi tran Gola. Giua thang 4, ong đen Zagreb va đuoc phan vao Cuc Kinh te cua Bo Tong tham muu Ustase (tieng Croatia: Glavni ustaski stan - GUS) voi tu cach la phu ta cua Vjekoslav Servatzy. Ngay 6 thang 5, Luburic đuoc phai đen lang Veljun gan Slunj, đe xu ly 400 nguoi Serb nham tra thu cho vu sat hai mot gia đinh nguoi Croat đem hom truoc o Blagaj gan đo. Khong xac đinh đuoc thu pham, Ustase quyet đinh rang nguoi Serb tai Veljun phai hung chiu trach nhiem nay va trung phat toan bo nam gioi trong lang. Luburic tap hop đuoc 50 linh Ustase theo minh, đa so đeu la luu vong tai Y vao thap nien 1930. Toi 9 thang 5, toan bo nam gioi Serb lang Veljun bi giai đen Blagaj, bi giet bang dao va dui cui trong san truong tieu hoc. Cuoc giet choc keo dai suot đem. Sang hom sau, nguoi ta thay Luburic nguoi đay mau roi truong đen gieng rua tay.
Cuoi thang 6, cac quan chuc Ustase bao cao rang bi na sung khi lai xe đi qua Gornja Suvaja va Donja Suvaja o Lika. Chinh quyen đia phuong lien tien hanh tao thanh ngoi lang. Sang 1 thang 7, Luburic dan quan Ustase đen hai lang. Su gia Max Bergholz viet rang co toi 300 nguoi quan Ustase tham gia chien dich nay. 
Nhan chung song sot đong thoi la nha bao Slavko Goldstein cho biet ngoai 250 ve binh NHD, Luburic con co khoang 150 quan phu tro Ustase. Nhieu dan lang Gornja Suvaja va Donja Suvaja đa tron vao rung truoc khi quan Ustase đen. Nhung phu nu con o lai bi ham hiep va tra tan cat bo bo phan sinh duc.  Cuoc tham sat keo dai khoang hai tieng; quan Ustase chu yeu giet nan nhan bang dao va dui cui. It nhat 173 dan lang đa thiet mang, đa phan la nguoi gia, phu nu va tre em.
Ngay 2 thang 7, 130-150 quan Ustase tan cong lang Osredci gan đo. Phan lon dan lang chay tron truoc tran tham sat vi đa nghe đuoc nhung tai hoa tai Gornja va Donja Suvaja. Hai ngay lien, Ustase tan sat khoang 30 nguoi trong lang, hau het la nguoi gia va benh tat nen khong the chay thoat truoc. Luburic lenh cho quan đong thoi tan sat dan lang Bubanj gan đo. Theo tai lieu noi bo Ustase ve vu Bubanj, ho giet 152 thuong dan Serb va đot chay 20 ngoi nha. Con theo nhan chung song sot, khoang 270 nguoi đa bi giet.
Ngay 3 thang 7, mot trong nhung đon vi cua Luburic bat giu 53 nguoi lang Nebljusi, trong đo co 10 tre em duoi 12 tuoi. Dan lang đuoc chuyen bang xe ngua toi lang Boricevac gan đo, noi đat doanh trai va co ho đa voi. 53 nguoi bi giam trong doanh trai cung voi 12 nguoi Serb bi bat truoc đo. Toi cung ngay, ho bi chia thanh nhom gom 8 nguoi roi tung nhom bi đay xuong ho. Hai nan nhan song sot.
Giua thang 7 nam 1941, Luburic đuoc lenh truy bat hang chuc tu nhan tron trai Kerestinec. Hau het nhung tu nhan tron trai đeu bi bat lai hoac giet tai cho, đoi lai mot so linh Ustase cung mat mang.
Toi cuoi thang 7, Ustase đa giet it nhat 1.800 nguoi Serb quanh vung phu can Lika. Toi ac nay duoi thoi NDH thuc đay hang nghin nguoi Serb gia nhap quan khang chien Partizan cua Josip Broz Tito va Chetnik cua Draza Mihailovic. Tham sat Lika đuoc coi la casus belli đe nguoi Serb noi day vao 27 thang 7. Cuoc noi day la co đe Y đua quan chiem đong Vung II va Vung III.
Cap tren cung nhu chinh Luburic tinh sai khi cho rang giet thuong dan vo toi mot cach tan bao se dap tat nhung y đo khang cu đong thoi tao ra "vung sac toc thanh sach". Goldstein cho rang nhung hanh đong nay đa phan tac dung.


 Trai tap trung Jasenovac  NDH co hai co quan an ninh la Tong cuc An ninh va Trat tu cong cong (tieng Croatia: Ravnateljstvo za javni red i sigurnost - RAVSIGUR) va Co quan Giam sat Ustase (tieng Croatia: Ustaska nadzorna sluzba - UNS). Ca RAVSIGUR va UNS đeu do con trai Slavko Kvaternik la Dido lanh đao. RAVSIGUR đuoc thanh lap ngay 4 thang 5 nam 1941, con UNS ra đoi vao thang 8 cung nam. UNS đuoc chia thanh ba cuc: I, III va IV. Cuc III con đuoc goi la Cuc Phong ve Ustase co nhiem vu quan ly cac trai tap trung. Tong cong co khoang 30 trai tap trung nam tren lanh tho NDH. Tu thang 4 đen thang 8 nam 1941, RAVSIGUR chiu trach nhiem quan ly trai. Luburic la nguoi đung đau trong phan lon thoi gian ton tai cua Cuc III. Đai su Đuc tai NDH Siegfried Kache noi Luburic đa len ke hoach thanh lap mang luoi cac trai tap trung tu thoi luu vong.
Thang 5 nam 1941, Kvaternik ra lenh xay dung hai trai giam o cac lang Krapje (Jasenovac I) va Brocice (Jasenovac II), hai tieu trai tien đe cho trai tap trung Jasenovac. Hai trai bat đau hoat đong ngay 23 thang 8. Cung ngay, đoi mat voi viec Y chiem đong Vung II, Cuc III đa ra lenh giai tan tat ca cac trai tap trung duyen hai NDH. Trong giai đoan đau cua Jasenovac, Luburic hiem khi ra lenh xu tu hang loat ma chua đuoc cap tren chap thuan. Mot quan chuc hang đau Ustase la Ante Moskov cho biet:

Cuoi cung thi long trung thanh va tan tuy cua Luburic cung đuoc đen đap, ong tro thanh mot nhan vat than tin trong hang ngu can ke Pavelic khi chien tranh tiep dien. Cuoi thang 9 nam 1941, chinh phu cu Luburic sang Đe tam Đe che đe nghien cuu cach thuc xay dung va van hanh trai tap trung tai Đuc. Luburic đi tham cac trai tap trung Đuc trong 10 ngay. Cac trai Ustase sau đo đuoc mo phong theo Oranienburg va Sachsenhausen.

He thong trai Jasenovac đuoc xay dung tren khu vuc đong dan Serb sinh song. Theo lenh Luburic, tu thang 9 đen thang 10 nam 1941, tat ca cac lang Serb lan can hai trai phu đeu bi san bang, dan lang bi gom lai het vao het Krapje va Brocice. Tu ngay 14 đen ngay 16 thang 11 nam 1941, Krapje va Brocice bi giai the. Tu nhan đu kha nang bi đieu đi xay dung trai  Jasenovac III con goi la Ciglana (San gach). Nhung nguoi benh tat bi giet tai cho hoac bi bo lai cho chet. Trong so 3.000-4.000 tu nhan bi giam tai Krapje va Brocice chi co 1.500 nguoi song sot chuyen qua Ciglana.
Voi kien thuc hoc hoi đuoc tai Đuc, Luburic to chuc Ciglana hieu qua hon Krapje va Brocice. Thang 1 nam 1942, Jasenovac IV đuoc lenh thanh lap danh rieng cho viec san xuat da, voi ten goi Kozara (Thuoc da). Trai phu cuoi cung Jasenovac V cung ra đoi cung luc co ten Stara Gradiska theo ten lang cu, la noi hon hop co ca nam va nu cai nguc. Hai em gai cung me khac cha cua Luburic la Nada va Zora đeu lam cai nguc trai nay. Nada tham gia vao nhieu cuoc tra tan va hanh quyet tai Stara Gradiska. Nada ket hon voi Dinko Sakic. Sakic tung la pho trai Stara Gradiska, roi lam truong trai Ciglana. Luburic cung dung ca em ho minh la Ljubo Milos. Milos tung chi đao lao đong tap trung tai Ciglana. Giong nhu Luburic đuoc bo nhiem đung đau Cuc III khi cuoi lua tuoi 20, hau het thanh vien Ustase phu trach quan ly he thong trai Jasenovac đeu con rat tre. Nam 1941, Sakic moi 20 tuoi con Milos 22 tuoi.
Co hon 1.500 linh Ustase canh gac he thong trai Jasenovac. Ciglana, Kozara va Stara Gradiska co the tung giam giu tong cong 7.000 tu nhan, nhung so luong khong bao gio vuot qua 4.000 vao mot thoi điem. Luburic đen tham Jasenovac hai hoac ba lan mot thang. Ong khang đinh se tu tay giet it nhat mot tu nhan trong moi lan đen tham. Luburic thich thu đua cot tu nhan khi ket lieu ho. Nguoi viet tieu su Tito la Jasper Godwin Ridley mieu ta lai: "Han vui suong khi di sung luc vao đau tu nhan. Đoi khi han xiet co, đoi khi thi khong."

Thoi tan ac cua Luburic lan sang cac trai Ustase khac. Co lan ong co tinh chuyen hang tram tu nhan bi sot phat ban tu trai Stara Gradiska đen Đakovo đe đay nhanh toc đo lay lan dich benh giua cac tu nhan. Milos khai "Luburic đa tao ra mot bau khong khi nhu vay. Moi Ustase thuc su cam thay đuoc keu goi phai giet tu nhan voi niem tin rang đo la hanh đong yeu nuoc." Sau thu nghiem cac xe khi ngat bat thanh, Luburic ra lenh xay dung mot phong hoi ngat su dung ket hop luu huynh dioxide va hydro cyanua. Phong hoi ngat đuoc xay dung kem va sau ba thang khong con đuoc su dung nua. Khong giong nhu cac trai tap trung o Đuc, hau het tu nhan tai NDH bi giet bang dao hoac gay.
Đau nam 1942, đieu kien o Jasenovac đuoc cai thien phan nao do chuan bi đon tiep phai đoan Chu thap đo. Nhung tu nhan khoe manh hon đuoc cung cap giuong va chan ga moi, đuoc phep noi chuyen voi phai đoan. Nhung nhung nguoi benh tat kiet suc thi bi hanh quyet luon. Sau khi phai đoan ket thuc chuyen tham, đieu kien trong trai tro lai nhu cu.
Khi mot cong chuc nguoi Croat goc Do Thai ten la Dragutin Rosenberg đinh thuyet phuc Luburic đe đuoc giao quan ao, thuc pham cho đich danh mot so tu nhan o Jasenovac, Luburic lenh chi chap nhan hang theo lo đe khong tiet lo so phan tu nhan con song hay đa chet. Luburic cung to ra khong ua nhan hoi lo, chang han khi đai dien Hoi Chu thap đo la Julius Schmidlin thu đua tien nham Jasenovac co the đoi xu nhan đao hon voi tu nhan, nhung Luburic đa tuc gian tu choi. Ngoai ra, Luburic khong dung thu cho viec lay hang hoa tich thu tu tu nhan. Truong hop đien hinh la khi linh canh bi bat qua tang lay đo trang suc tich thu đem ban, đa bi Luburic ra lenh xu tu. Trong so linh bi đanh chet co ca em trai cua Ivica Matkovic đang lam pho cho Luburic.


 Tan cong Kozara  Ngay 21 thang 12 nam 1941, cac đon vi Ustase duoi su chi huy cua Luburic, Rukavina va Moskov hanh quan đen Prkose gan Bosanski Petrovac. Luburic ra lenh:

Ustase gom hon 400 thuong dan Serb, chu yeu la nguoi gia, phu nu, tre em va giai đen khu rung gan đo đe hanh quyet.
Ngay 14 thang 1 nam 1942, Luburic dan quan Ustase đen lang Draksenic phia bac Bosna va ra lenh giet sach cu dan o đo. Vu tham sat lay đi sinh mang cua 200 dan lang. Giua nam 1942, Cuc Tuyen truyen va Tinh bao Nha nuoc (Drzavni izvjestajni i promicbeni ured - DIPU) nghiem khac canh bao bao chi NDH cam đuoc đua tin ve Luburic, Cuc III va "cac trung tam tap the NDH". Bat chap DIPU, Luburic xuat hien trong phim ngan tuyen truyen nam 1942 Wacht an der Drina (Canh gac tren song Drina).
Thang 6 nam 1942, Wehrmacht phoi hop voi Luc luong Phong ve Nha nuoc va Ustase phat đong cuoc tan cong Kozara, nham đay lui quan khang chien quanh nui Kozara o tay bac Bosna đang đe doa quan Đuc su dung tuyen đuong sat Beograd-Zagreb. Quan Partizan bi ton that lon nhung chinh dan chung trong vung moi phai chiu hau qua đau đon nhat. Tu ngay 10 thang 6 đen ngay 30 thang 7 nam 1942, 60.000 thuong dan chu yeu la nguoi Serb song quanh nui Kozara đa bi gom lai đua đen cac trai tap trung. Tuong đac menh toan quyen Wehrmacht Edmund Gleis-Horstenau viet "Kozara sach bong nguoi, ca phu nu lan tre em".
Sau khi xoa so cu dan Kozara, Luburic nghi ra sang kien đong hoa xoa bo ban sac cua tre em nguoi Serb va đua chung vao Ustase. Cuoi nam 1942, ong "nhan nuoi" 450 cau be gom đuoc khi giao tranh tai Kozara, goi la janissary. Moi sang, cac janissary phai tap quan su va đoc Kinh Lay Cha. Thu nghiem that bai khi hau het janissary tu choi gia nhap Ustase. Ngoai ra, đa phan janissary sau đo đeu chet vi suy dinh duong, benh kiet ly va cac benh khac. Mot nhom tinh nguyen vien Chu thap đo tu Zagreb, dan đau la Diana Budisavljevic đa giai cuu hang tram tre em khac bi Ustase bat coc sau tran Kozara. Nhat ky Budisavljevic mo ta lai cuoc gap go voi Luburic tai Stara Gradiska, Luburic chui mang Budisavljevic va nhom tinh nguyen "chi quan tam đen tre em nguoi Serb" trong khi con vo van tre em Croatia va Hoi giao Bosna tai NDH cung đang phai chiu kho. Luburic doa bat giu tat ca rang "se khong ai biet chuyen gi đa xay ra voi ho va ho đang o đau".


 Bi quan thuc va quay lai  Thang 8 nam 1942, Luburic đuoc thang cap len Bojnik (thieu ta). Glaise-Horstenau than phien voi Pavelic rang Luburic đang can thiep vao hoat đong cua quan Đuc. Nguoi Đuc khong tin tuong Luburic, trong ban ghi nho noi bo mo ta ong la "mot nhan cach benh hoan, loan than kinh". Đe lay long nguoi Đuc, Pavelic thuyen chuyen Luburic toi Travnik. Luburic đuoc bo nhiem lam chi huy Trung đoan bo binh so 9 cua Luc luong Phong ve Que huong Croatia (tieng Croatia: Deveta pjesacka pukovnija) voi nhiem vu giu gin bien gioi voi Montenegro (đang bi Y chiem đong) tai Đong Hercegovina, noi hien dien luc luong lon Chetnik.
Khi Trung đoan bo binh 9 đang chuan bi len đuong đen Hercegovina, Luburic ban chet mot ve binh duoi quyen. Vu viec lam day len mot lan song phan đoi kich liet tu cac ve binh. Luburic ngay lap tuc bi tuoc quyen chi huy, đe đai ta Franjo Simic the cho. Cuoi thang 11, do Đuc ra suc ep, Luburic bi quan thuc tai gia o Zagreb. Stanko Sarc đuoc chiu trach nhiem giam sat cac hoat đong tai Jasenovac khi Luburic vang mat. Ivica Brkljacic cung đen thay the cho đoi pho cua Luburic la Ivica Matkovic. Đieu kien quan thuc Luburic rat nhe nhang, ong co the ra khoi nha đi dao. Luburic van giu thuc quyen voi Jasenovac. Vi du, cuoi nam 1942, Luburic sap xep đe phong thich Miroslav Filipovic, nguoi bi tu vi co mot loat hanh đong tan bao voi nguoi Serb o mien bac Bosna. Filipovic sau đo đuoc bo nhiem lam truong trai Stara Gradiska. Lanh đao Đang Nong dan Croatia (tieng Croatia: Hrvatska seljacka stranka – HSS) Vladko Macek va vo song cung voi gia đinh Luburic trong khoang hai thang. Macek ke lai me Luburic khoc tam su voi vo minh rang ba cam thay hoi tiec vi đa sinh ra Luburic neu nhung hanh đong tan ac đang đon đai ve con trai la su that.

Cuoi nam 1942, tinh trang bat on ngay cang tang tai NDH đe doa đen loi ich cua Đuc o Đong Nam Au. Đuc bat đau gay ap luc len Pavelic phai giu cho NDH on đinh. Cuoi cung, nguoi Đuc đe xuat Pavelic can ngan chan cac hanh đong tan bao cua Ustase len nguoi Serb. Đe đap lai, Ustase đa thanh lap Giao hoi Chinh thong Croatia nham đong hoa nguoi Serb, coi ho la "Nguoi Croat theo đuc tin Chinh thong giao". Pavelic dung hai cha con Slavko va Dido Kvaternik lam con de te than chiu toi thay cho moi rac roi cua NDH. Pavelic đo loi cho Slavko khi ma Luc luong phong ve va quan đoi Ustase khong ha đuoc Partizan va Chetnik, con Dido thi phai chiu toan bo trach nhiem ve cac cuoc tan sat nguoi Serb du moi viec đeu đuoc Pavelic thong qua. Thang 10 nam 1942, hai cha con bi đay sang Slovakia. Ngay 21 thang 1 nam 1943, UNS bi giai the va hop nhat vao Tong cuc An ninh va Trat tu cong cong (tieng Croatia: Glavno ravnateljstvo za javni red i sigurnost - GRAVSIGUR) đe thay the cho RAVSIGUR. GRAVSIGUR lien sau đo co trach nhiem quan ly cac trai tap trung tren đat NDH.
Giua nam 1943, van đang trong giai đoan quan thuc, Luburic chuyen đen lang Sumec gan Lepoglava. Luburic cung voi si quan Gestapo Kurt Koppel len ke hoach đanh du kich chong lai Partizan trong truong hop Đuc bai tran. So luong quan Partizan hien dien tai NDH tiep tuc gia tang, tu chi 7.000 quan nam 1941, len 25.000 quan nam 1942 va cuoi nam 1943 thi đat toi 100.000 quan. Ngay 8 thang 9 nam 1943, Y đau hang Đong minh. Kha nhieu đon vi quan Y đau hang Partizan, nen Partizan đa thu đuoc mot luong vu khi hien đai đang ke. Phan lon thoi gian nam 1944, Luburic van phai đung ngoai cuoc, nhung thoi van tro lai sau khi am muu Lorkovic – Vokic bi vach tran thang 8 nam 1944. Ngay 30 thang 8, Luburic đich than giam sat viec bat giu Bo truong Noi vu Mladen Lorkovic va Bo truong Quoc phong Ante Vokic. Hai nguoi bi buoc toi muu toan lat đo Pavelic nham thanh lap chinh phu than Đong minh. Luburic tiep tuc đuoc giao nhiem vu tham van Lorkovic va Vokic cung nhu nhung ke tinh nghi chu muu khac. Thang 10 nam đo, Luburic đuoc thang cap Pukovnik (đai ta).
Thang 12 nam 1944, Luc luong Phong ve Croatia va Dan quan Ustase hop nhat thanh Quan luc Croatia. Ngay 7 thang 12, Luburic buoc hon 30 thanh vien Quan đoan Tinh nguyen nguoi Serb xuong tau tai ga chinh Zagreb va ra lenh xu ban. Luburic to ra khong quan tam du nhung nguoi nay đa đuoc chinh Pavelic phe chuan cho đi qua Zagreb toi Slovenia.


 Khung bo o Sarajevo  Đau nam 1945, Pavelic cu Luburic đen Sarajevo đe triet ha cong san. Ngay 15 thang 2, Luburic co mat tai Sarajevo. Nam ngay sau, Hitler tuyen bo Sarajevo la mot festung (phao đai) can đuoc bao ve bang moi gia. Hitler chi đinh tuong Heinz Kutner to chuc bao ve thanh pho đe phong quan khang chien Partizan tan cong. Ngay 24 thang 2, Kutner to chuc tiec vinh danh Luburic. Trong bua tiec, Luburic tuyen bo y đinh tieu diet quan cong san khang chien tai Sarajevo. Luburic nhanh chong bo nhiem chin si quan Ustase vao mot nhom cong tac đac biet đe xu tu nhung nguoi cong san noi tieng hoac nghi ngo la cong san. To cong tac đong tru so chinh tai mot biet thu o trung tam Sarajevo, va đuoc cu dan thanh pho goi la "nha khung bo".
Ngay 1 thang 3, quan Partizan phat đong Chien dich Sarajevo đe chiem thanh pho tu tay quan Đuc va Ustase. Sarajevo bi bao vay va chia cat khoi phan con lai cua NDH. Luburic thanh lap mot toa an gia hinh chuyen xu ly cac truong hop bi cao buoc la phan quoc, va cac toi danh khac nhu thao tung gia ca. Nhom bi xet xu đau tien la 17 nguoi Hoi giao ti nan tu Mostar. Hang chuc nguoi bi tinh nghi la cong san đa bi hanh quyet trong thang 3.

Bat giu va hanh quyet tuy tien tao nen noi kinh hoang cho nguoi dan Sarajevo. Theo nhung nguoi song sot ke lai, đac vu cua Luburic thuong tra tan bang cach troi tay tu nhan ra sau lung, keo hai tay vao giua hai chan, đat mot thanh chan giua hai đau goi, treo nguoc nguoi roi bat đau đanh đap. Thanh vien Ustase goi đo la tham van, nguoi bi tra tan sau đo cung bi giet hoac giai đen trai tap trung. Luburic con co thu vui la goi gia đinh nan nhan đen, bat phai nghe nguoi than minh bi tra tan hay giet hai chi tiet ra sao. Khi cac vu giet choc dien ra, mot so nguoi Sarajevo vi lo so cho tinh mang đa phai tron xuong ham tru bom du thanh pho khong he bi nem bom trong nhieu tuan.
Ngay 16 thang 3, Luburic đa trieu tap mot cuoc hop gom hon 1.000 thanh vien chinh tri va quan su cua Ustase cung voi su chung kien cua quan chuc Đuc. Cuoc hop ra tuyen bo len an Chu nghia Bolshevik, Hoi nghi Yalta va chinh quyen cong san moi o Beograd. Ngay 21 thang 3, Ustase phat hien ra mot am muu am sat Luburic. Halid Nazecic la mot thanh nien cong san đinh tien hanh am sat nhung bi đong bon phan boi. Biet đong Partizan giet bon nhan vat Ustase trong thanh pho. Đe tra đua, đem 27 va 28 thang 3, Ustase treo co 55 nguoi Sarajevo tai Marijin Dvor. Xac ho đeo tam bien tren co "Poglavnik muon nam!", va đuoc dung lam guong uy hiep tinh than ke khac. Nhung ai đinh tim thi the nguoi than lien bi ban. Ngay 4 thang 4, Luburic va tuy tung roi Sarajevo. Khoang 350 canh sat va 400 linh Ustase o lai bao ve thanh pho. Sau chien tranh, Uy ban chong toi ac xac đinh 323 nguoi đa chet do su khung bo cua Luburic. Vai tram nguoi khac bi bat vao cac trai tap trung.
Ngay 6 thang 4, quan Partizan tien vao giai phong Sarajevo. Đoan lam phim Lien Xo đa ghi lai hinh anh khai quat thi the tai san biet thu Luburic, trong đo co nhieu xac la tre em. Mot nhan chung khac la nha bao nguoi My Landrum Boling ke lai "tung manh thi the xep chong len nhau". Nhieu xac chet co dau hieu bi tra tan va cat xeo. Xac Halid Nazecic đuoc xac đinh bi chat đau, khoet mat va va bo phan sinh duc bi doi nuoc soi bong.


 NDH sup đo  Roi Sarajevo, Luburic len may bay toi Zagreb. Trong khi co gang ha canh xuong san bay Borongaj, may bay gap su co tren đuong bang hu hai do bom. Đau Luburic bi chan thuong va phai nhap vien. Khi Pavelic đen tham, Luburic bay to tam trang that vong, cao buoc nguoi Đuc phan boi Croatia. Đuoc it lau, Luburic đuoc thang cap tuong. Đau thang 4, Luburic ra lenh giet het nhung tu nhan con lai tai Jasenovac. Ong ra lenh tieu huy cac tai lieu lien quan đen hoat đong cua trai, khai quat va hoa tang thi the trong cac ngoi mo tap the xung quanh. Luburic cho thu tieu nhung nguoi co thong tin ve toi ac chien tranh cua minh, nhu đac vu Gestapo Kopel. Cuoi thang 4, Luburic phe chuan xu tu Lorkovic, Vokic va nhung ai dinh liu đen am muu Lorkovic–Vokic.
Khi quan Partizan đen gan, Luburic đe xuat Ustase tu thu Zagreb nhung Pavelic tu choi. Thanh vien Ustase đua ra nhung y kien khac nhau. Mot so đe nghi rut ngay toan bo sang Ao. Nhung nguoi khac, trong đo co Luburic, ung ho viec thanh lap quan du kich sau khi NDH sup đo. Đau thang 5, Luburic gap Tong giam muc Zagreb Alojzije Stepinac, Tong giam muc đe nghi ong khong khang cu lai quan Partizan. Ngay 5 thang 5, chinh phu NDH roi Zagreb, Pavelic theo sau. Ngay 15 thang 5, NDH hoan toan sup đo. Hang chuc nghin Ustase đau hang quan Anh nhung bi giao lai cho Partizan. Sau nay, ho bi Partizan giet tra thu chung voi hang nghin nguoi Serb va Slovenia đa cong tac voi NDH.
Mot so quan Ustase van o lai Nam Tu va chien đau du kich chong lai cong san, thuong goi la quan Krizari (thanh chien). Luburic chi huy mot nhom nho an nau trong rung o mien nam Slovenia va mien bac Slavonia, giao tranh voi Quan đoi Nhan dan Nam Tu (tieng Serbia-Croatia: Jugoslovenska narodna armija — JNA) moi thanh lap.
Luburic tron thoat bang cach đat giay to can cuoc canh xac mot nguoi linh đa chet. Luburic đa nho Matkovic va Moskov chuyen thu cho Pavelic luc nay đa tron sang Ao, thong bao rang se tiep tuc chien đau. Co ba tuong thuat khac nhau ve hoat đong cua Luburic o Nam Tu thoi hau chien. Theo loi mot nhan chung, Luburic đi ve phia nam toi day nui Bilogora, nhap bon voi 50 linh Krizari do Branko Bacic chi huy. Ho cung tien ve phia tay, lap can cu tren nui Fruska Gora. Thang 11 nam 1945, Luburic va mot chuc linh vuot bien tron sang Hungary. Mot phien ban khac noi Luburic bi thuong khi giao tranh voi JNA va đuoc tuong Rafael Boban giup chuyen qua song Drava toi Hungary, tuong Boban ve sau quay lai Nam Tu nhung khong con tin tuc gi nua. Phien ban thu ba do chinh Luburic đe cap la ong đa sat canh cung Krizari cho đen cuoi nam 1947 khi bi thuong nang va buoc phai roi khoi đat nuoc.
Vo chong em gai cung me khac cha cua Luburic la Nada va Sakic đa tron sang Argentina. Nhung nguoi than con lai cua Luburic thi khong may man nhu vay. Thang 7 nam 1947, chinh quyen Nam Tu bat đuoc Milos khi tro ve nuoc noi day cung mot nhom quan Krizari. Trong phien toa xet xu toi ac chien tranh, Milos thua nhan vai tro minh trong cac vu giet nguoi tai Jasenovac. Ong bi ket an va xu tu nam 1948.


= Hau chien =


 Luu vong  Nam 1949, Luburic chuyen đen Tay Ban Nha. Đay la điem đen thuan loi cho cac thanh vien Ustase luu vong vi Tay Ban Nha la quoc gia duy nhat ben ngoai phe Truc cong nhan NDH.  Luburic vao Tay Ban Nha voi cai ten Maximilian Soldo (ghep giua biet danh Maks va ho me thoi con gai Soldo). Khi đen noi, Luburic bi chinh quyen Tay Ban Nha bat giam nhung đuoc tha ngay sau đo. Cuu chi huy Su đoan Xanh (Division Azul) Agustin Munoz Grandes đa giup Luburic o lai đinh cu. Luburic tru tai Beniganim.
Trong khi đo, Pavelic cung gia đinh đinh cu o Buenos Aires va bat đau lam xay dung. Ong tro thanh thu linh khong chinh thuc cua cong đong nguoi Croat tai Nam My. Viec Pavelic biet xu tan Argentina xa xoi khien ong hau nhu khong con đuoc nguoi Croat nhung noi khac coi trong, đac biet la o chau Au. Thang 7 nam 1950, đoi mat voi su cong khai chong đoi,  Pavelic phai Luburic đen Roma nhu mot loi canh bao cho bat ky ai muon thach thuc quyen luc cua ong voi cac cong đong nguoi Croat o Tay Au. Su gia Guy Walters cho biet Luburic đen voi "danh tieng đang so" nho nhung thanh tuu thoi chien. Thang 8 nam 1950, theo lenh Pavelic, Luburic đang mot tuyen bo tren mot so to bao nguoi Croat luu vong o Chicago, trong đo yeu cau nguoi Croat khong đuoc đi linh cho bat cu quan đoi nuoc ngoai nao khac. Du đuoc cho la khong ra tay ha sat bat ky đoi thu chinh tri nao cua Pavelic thoi hau chien, danh tieng Luburic đa lam phe chong đoi trong cac cong đong Croat hai ngoai giam sut. Sau khi su chong đoi Pavelic lang xuong, Luburic tro ve Tay Ban Nha. Nam 1951, ong đen Hamburg đe thanh lap trung tam tuyen mo Ustase cho phe ung ho Pavelic. Cung nam, Luburic ra bao Drina.
Thang 11 nam 1953, Luburic ket hon voi mot phu nu Tay Ban Nha ten Isabella Hernaise va co bon con, hai trai hai gai.


 Xung đot voi Pavelic  Luburic hoat đong trong nhieu to chuc luu vong khac nhau o Tay Ban Nha, Thuy Đien, Đuc, Canada va cac quoc gia khac. Nam 1955, Pavelic đoi thoai voi nhung nguoi Chetnik luu vong ve viec phan chia Bosna va Hercegovina giua Đai Croatia va Đai Serbia khi Nam Tu sup đo, khien Luburic tuc gian. Luburic viet bai neu ro quan điem phai Croatia (giong nhu NDH) phai mo rong đen tan song Drina, trum len ca nhung khu vuc cua Serbia ma NDH chua tung co đuoc, vi du nhu Sandzak. Luburic kich liet to cao Pavelic va nhung ke đi theo. Ngay sau đo, ong thanh lap Hoi than huu Drina (tieng Croatia: Drustvo Prijatelja Drine - DPD) va Khang chien Dan toc Croatia (tieng Croatia: Hrvatski narodni odpor - HNO) (ve sau phat trien thanh Phong trao xay dung nha nuoc Croatia (Hrvatski drzavotvorni pokret)). Thang 6 nam 1956, Pavelic thanh lap to chuc đoi lap la Phong trao giai phong Croatia (tieng Croatia: Hrvatski oslobodilacki pokret - HOP).
Nguon tin CIA tu Buenos Aires cho biet nuoc Anh co ho tro cho hoat đong cua Luburic tai Đuc. Ong đieu phoi mang luoi khung bo tren khap chau Au, hat nhan tai Thuy Si, Ao, Thuy Đien, Đuc, Tay Ban Nha, cung nhu to chuc cac chuyen bi mat xam nhap Nam Tu.
Nam 1957, Isabella nhan đuoc mot la thu nac danh mo ta chi tiet nhung hanh đong tan ac cua chong minh trong chien tranh va nhan manh đen vai tro tan sat tre em. Khong lau sau, Isabella đe đon ly hon. Luburic đuoc quyen nuoi con chung cung nhu nhan ngoi nha. Cung nam, Luburic ban nha va chuyen đen thanh pho Carcaixent gan Valencia va mo mot trai gia cam. Trang trai chang may choc ngung hoat đong va Luburic đong vai nguoi ban hang luu đong. Ong lap nha xuat ban nghiep du Drina Press đat tai nha minh. Hang xom xung quanh chi biet ve nguoi đan ong co ten Vicente Perez Garcia chu khong ro ve qua khu thoi chien cua Luburic. Ong viet bai duoi but danh Tuong Drinjanin va Bojnik Dizdar (Đai ta Dizdar). Trong cac bai viet, Luburic thua nhan đa mac mot so sai lam trong chien tranh, nhung chua bao gio thua nhan hay hoi han ve nhung hanh đong tan bao ma minh đa gay ra. Ong chu truong "hoa giai dan toc Croat" giua phe ung ho Ustase voi nhung nguoi than cong san. Luburic cung tuyen bo đa lien lac voi tinh bao Lien Xo. Ong cho rang Croatia nen tro thanh mot quoc gia trung lap trong truong hop Nam Tu tan ra.
Ngay 10 thang 4 nam 1957, khi tro ve tu le ky niem ngay thanh lap NDH o Buenos Aires, Pavelic bi Cuc An ninh Nha nuoc Nam Tu (tieng Serbia-Croatia: Uprava drzavne bezbednosti - UDBA) am sat va bi thuong nang. Thang 12 nam 1959, Pavelic qua đoi tai Madrid vi vet thuong bien chung. Do han thu mau thuan, Luburic khong đuoc co mat tai tang le. Sau khi Pavelic qua đoi, Luburic lay vai tro chi huy cuoi cung cua Quan luc Croatia đinh nam quyen kiem soat HOP nhung khong thanh cong khi cac lanh đao khac tu choi. Luburic cang ngay cang quan phiet, thanh lap cac trai huan luyen tan Ustase o mot so nuoc chau Au va xuat ban nhung bai bao lien quan đen chien thuat quan su va ky thuat đanh du kich. Nam 1963, ong thanh lap to bao Obrana (Phong ve).


 Tu vong  Cac hoat đong cua Luburic khien mat vu Nam Tu đe y va tim cach tieu diet. Ve sau, nha chuc trach Uc xac đinh co sau cuoc am sat Luburic bat thanh. Cuoi cung, điep vien Ilija Stanic tham nhap HNO thanh cong va ra tay. Ngay 20 thang 4 nam 1969, Luburic bi giet bang bua đap vao đau ngay trong biet thu minh.
Sang 21 thang 4 nam 1969, con trai Luburic phat hien thi the đam mau cua cha minh trong phong ngu. Luburic bi giet mot ngay truoc đo. Vet mau tren san cho thay thi the bi keo khoi bep va giau duoi gam giuong mot cach tho bao. Đau co nhieu vet đap. Kham nghiem tu thi khang đinh nhung cu đap khong gay tu vong ma Luburic chet do sac mau cua chinh minh. Luburic đuoc chon cat o Madrid. Đam tang co su tham du cua hang tram nguoi theo chu nghia dan toc Croatia mac quan phuc Ustase, ho vang cac khau hieu cua Ustase va chao theo kieu phat xit. Cai chet cua Luburic đanh dau su ket thuc cho cac to Drina va Obrana.
Vu sat hai Luburic xay ra vao thoi điem UADB đang am sat hang loat cac nhan vat dan toc chu nghia then chot nguoi Croat tren khap chau Au, nen tat ca nghi ngo đeu don ve đo. Nam 1967, Luburic thue con trai đo đau la Ilija Stanic vao lam cong ty xuat ban cua minh. Cha Stanic la Vinko đa cung lam viec voi Luburic trong chien tranh. Vinko bi bat khi chinh quyen Nam Tu đanh quan Krizari va chet trong tu. Stanic song va lam viec ngay trong nha Luburic. Ngay sau khi Luburic bi giet, Stanic tro ve Nam Tu. Tai lieu tinh bao đuoc giai mat cho thay Stanic la điep vien UADB voi mat danh Mungos. Theo ban bao cao thang 5 nam 1969, Stanic nhan chat đoc tu mot đac vu khac va bo vao ca phe cua Luburic. Khi thay chat đoc khong giet đuoc Luburic, Stanic bat đau hot hoang va ve phong lay mot chiec bua. Luc tro lai bep, Luburic phan nan rang khong đuoc khoe. Trong khi Luburic đinh non vao bon rua, Stanic đa đanh nhieu cu vao đau Luburic. Luburic nga xuong san bat đong. Stanic ra khoi bep đe đam bao cua truoc đa khoa. Khi quay lai thay Luburic đa đung day bam vao bon rua va đang ren ri đau đon, Stanic đap phat nua lam vo so. Sau đo, Stanic quan xac Luburic vao chan va keo đen mot phong ngu gan đo. Stanic khai rang ban đau muon giau xac trong nha in nhung Luburic qua nang. Trong phong ngu, Stanic giau xac duoi gam giuong roi binh tinh bo đi.
Trong cuoc phong van voi tuan bao Globus cua Croatia thang 7 nam 2009, Stanic thay đoi loi ke ma tuyen bo rang Luburic đa bi hai thanh vien HOP giet chet. Cam thay đau xot khi Luburic miet thi cha minh va hoat đong du kich hau chien, Stanic tim đen hai nguoi va ho thuyet phuc rang chi thuc hien tra tan đanh đap thoi. Stanic đe hai nguoi vao nha va ho đa dung thanh kim loai nang đap đau giet chet Luburic. Nam 2012, Stanic lai thay đoi lan nua, lan nay cao buoc hai nguoi khac giet Luburic.


Anh huong = Chu nghia dan toc Croatia =
Sau cai chet cua Luburic, mot so cong su than can cua ong len lanh đao HNO, dan đen đau đa quyen luc tai Bac My, Uc, Thuy Đien va Argentina. Quyen lanh đao HNO Argentina đuoc giao cho em re cua Luburic la Dinko Sakic.
Thang 4 nam 1971, hai thanh vien HNO xong vao đai su quan Nam Tu o Stockholm va giet chet đai su Vladimir Rolovic. Hai nguoi bi bat nhung đuoc tha vao nam sau khi mot nhom nguoi theo chu nghia dan toc Croatia cuop may bay Thuy Đien uy hiep đoi tha nguoi. Mot trong hai ke giet Rolovic la Miro Baresic đa chiu rua toi trong tu va lay ten thanh la Vjekoslav đe vinh danh Luburic.
HNO ve sau co vai nghin thanh vien, noi tieng phai ke đen Zvonko Busic, Gojko Susak va Mladen Naletilic. Busic thuc hien vu cuop chuyen bay TWA 355 đi Chicago ngay 10 thang 9 nam 1976. Susak la Bo truong Bo Quoc phong Croatia nam 1991. Naletilic la chi huy quan su bi Toa an Hinh su Quoc te ve Nam Tu cu (International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia - ICTY) ket an 20 nam tu vi toi ac chien tranh chong lai thuong dan Bosna.

Trong cuoc chien gianh đoc lap, si quan quan đoi Croatia the hien su nguong mo danh cho Luburic. Ante Luburic (khong phai ho hang) la chi huy cao cap trong tran Vukovar, đuoc đat cho biet danh "Maks" vi su bao liet tren chien truong. Nha bao Robert Fox nhan xet Ante "co ve vui voi biet danh nay". Đau nam 1992, tuong Mirko Norac khi bi tong thong Tuđman bat tu nhiem đa nhac đen Luburic.

Luburic đuoc đe cap trong nhung cau mo đau cua bai hat theo chu nghia dan toc Croatia Jasenovac va Gradiska Stara nhu sau:

Nha bao Croatia Darko Hudelist đong thoi la nguoi viet tieu su tong thong Tuđman coi Luburic la mot trong ba nhan vat chinh tri quan trong nhat Croatia thoi hau chien, ben canh Tito va Tuđman. Hudelist cho rang cac bai viet cua Luburic anh huong đen Tuđman, noi bat la loi keu goi cac phe phai khac nhau ve y thuc he phai thong nhat lai tao nen mot cong đong nguoi Croat. Van đe nay tro thanh mot uu tien chinh tri quan trong cho Lien minh Dan chu Croatia cua Tuđman trong nhiem ky tong thong. Su gia Ivo Goldstein đong tinh voi gia thuyet cua Hudelist va phong đoan rang chinh Luburic cung bi anh huong tu loi Franco keu goi hai phe Cong hoa va Quoc gia hoa giai sau Noi chien Tay Ban Nha. Nha bao Ivan Bekavac bac bo gia thuyet nay đong thoi cao buoc Hudelist đang đay Tuđman theo huong than phat xit.
Nam 2017, to thong tin khu pho Sarajevo tai Dobrinja co in trich đoan bai phat bieu cua Luburic. Thang 7 nam 2018, Đang Cong nhan xa hoi chu nghia cam quyen cua Tay Ban Nha đe xuat đao luat cam tuong niem cac nhan vat phat xit. Neu luat đuoc thong qua thi nha chuc trach Tay Ban Nha co the cuong che mo phan Pavelic va Luburic voi ly do chung la noi nhung ke theo chu nghia tan phat xit đen vieng tham, nen chuyen ve Bosna hoac cac đia điem it noi tieng hon.
Ngay 29 thang 9 nam 2018, nha su hoc Vlado Vladic to chuc buoi quang ba cuon sach cua minh co tua đe Hrvatski vitez Vjekoslav Maks Luburic (Hiep si Croatia Vjekoslav Maks Luburic) tai Tu vien Cong giao La Ma o Split. Su kien nay bi canh ta Croatia len an, cao buoc Vladic ton vinh Luburic va Giao hoi Cong giao tao đieu kien xet lai lich su. Khach du co Dario Kordic, nguyen pho tong thong Cong hoa Croatia Herceg-Bosna (Hrvatska Republika Herceg-Bosna) trong chien tranh Bosna. Kordic ve sau bi Toa an Hinh su Quoc te ve Nam Tu cu ket an 25 nam tu vi toi ac chien tranh va toi ac chong lai loai nguoi khi đong vai tro thanh loc sac toc o Thung lung Lasva.


= Đanh gia =

Theo cac bao cao đuong thoi cua Đuc, khoang 350.000 nguoi Serb bi Ustase giet hai. Theo Bao tang Tuong niem Holocaust Hoa Ky, Ustase tan sat tu 320.000 đen 340.000 nguoi Serb trong chien tranh. Hau het cac su gia hien đai đeu nhat tri Ustase đa lay đi sinh mang 300.000 nguoi Serb, hay khoang 17% tong so nguoi Serb sinh song tai NDH.
Tai cac phien toa Nurnberg, nhung vu viec nay đuoc quy ket la toi diet chung. Ustase cung phai chiu trach nhiem cho cai chet cua 26.000 nguoi Do Thai va 20.000 nguoi Digan.
Nha su hoc Emily Greble uoc tinh Luburic co the khien 200.000 nguoi chet trong chien tranh. Khi ay, Luburic khoe rang Ustase đa giet nhieu nguoi Serb o Jasenovac "hon ca Đe che Ottoman khi chiem đong chau Au". Khi tro chuyen voi Hermann Neubacher, đai dien đac menh toan quyen cua Bo Ngoai giao Reichswehr ve Đong Nam Au, ong cung cho rang khoang 225.000 nguoi Serb đa bi giet o Jasenovac. Danh sach khong đay đu cac nan nhan tai Khu tuong niem Jasenovac co ten cua 83.145 nguoi, gom 47.627 nguoi Serb, 16.173 nguoi Digan va 13.116 nguoi Do Thai. Đa so cac su gia đong thuan voi con so khoang 100.000 nguoi đa thiet mang o Jasenovac.
Nam 1998, Sakic bi bat o Argentina va bi dan đo ve Croatia nam 1999. Sakic bi ket an 20 nam tu vi toi ac chien tranh va toi ac chong lai loai nguoi. Ong qua đoi thang 7 nam 2008. Vo la Nada cung bi bat cung thoi điem nhung đuoc tha vi thieu bang chung. Thang 7 nam 2011, chinh phu Serbia ra lenh bat Nada ma khong biet ba đa qua đoi hoi thang 2 nen phai thu hoi lai lenh bat. Sakic mo ta anh vo minh la nguoi "nhan đao" va "bao ve nguoi Do Thai".
Mot vai nhan vat cung thoi voi Luburic cung nhu nhieu nha nghien cuu lai đua ra mot đanh gia hoan toan khac. Si quan tinh bao Abwehr Arthur Hafner len an Luburic la mot trong nhung "ke khat mau hung ton nhat" cua Pavelic. Trong tai lieu hoc thuat, Luburic thuong đuoc mo ta la bao dam. Hoc gia Holocaust Uki Goni goi Luburic la "ke tam than khat mau".
Walters viet "Luburic la ke toi te nhat trong so tay chan cua Poglavnik". Su gia chuyen ve Balkan Jozo Tomasevic mo ta Luburic la mot trong nhung thanh vien "tan bao va khat mau nhat" cua phong trao Ustase. Carmichael goi Luburic la "mot trong nhung toi pham chien tranh khet tieng nhat trong Chien tranh the gioi thu hai". Cac nha su hoc Ladislaus Hory va Martin Broszat mo ta Luburic la "mot trong nhung thu linh Ustase đang so va đang ghet nhat". Mot so tu lieu so sanh su tan bao cua Luburic voi nguoi Đuc va goi ong la "Eichmann cua Croatia".


Ghi chu Chu thich Thu muc Tap chi


Lien ket ngoai Tieu su tren trang web Khu tuong niem JasenovacLuu tru ngay 12 thang 4 nam 2021 tai Wayback Machine