Lang Son la thanh pho tinh ly cu cua tinh Lang Son, Viet Nam.


Đia ly = Vi tri đia ly =
Thanh pho Lang Son nam o trung tam tinh Lang Son, cach trung tam thu đo Ha Noi 154 km ve phia đong bac, cach Cua khau Huu Nghi 15 km ve phia đong nam, co vi tri đia ly:

Phia đong va phia bac giap huyen Cao Loc
Phia nam giap huyen Chi Lang
Phia tay giap huyen Van Quan.
Thanh pho co đia gioi hanh chinh gan nhu đuoc bao quanh boi huyen Cao Loc. Ngoai ra, thanh pho con giap voi huyen Van Quan qua mot đoan ranh gioi o phia tay va huyen Chi Lang qua mot đoan ranh gioi o phia tay nam.
Cac đo thi trung tam đuoc hinh thanh va phat trien tren co so cac đo thi trung tam hien huu. Trong đo: Trung tam cap vung Trung du va Mien nui Bac Bo gom 2 thanh pho Thai Nguyen, Viet Tri; trung tam vung lien tinh gom 4 thanh pho: Lao Cai, Lang Son, Đien Bien Phu, Son La; cac thanh pho cap tinh gom: Bac Kan, Cao Bang, Lai Chau, Ha Giang, Yen Bai, Tuyen Quang, Bac Giang, Hoa Binh va cac thi tran huyen ly, trung tam chuyen nganh cua tinh, trung tam cac cum khu dan cu nong thon.


= Dien tich, dan so =
Thanh pho Lang Son co dien tich 77,8 km², dan so nam 2019 la 103.284 nguoi, voi nhieu dan toc khac nhau nhu: Kinh, Tay, Nung, Hoa va cac nhom nguoi Dao, Muong, San Diu, San Chi,...


= Đia hinh =
Thanh pho Lang Son nam giua mot long chao lon, co dong song Ky Cung chay qua trung tam thanh pho. Đay la mot dong song chay nguoc, bat nguon tu huyen Đinh Lap cua Lang Son va chay theo huong Nam - Bac ve khu tu tri Quang Tay, Trung Quoc. Thanh pho nam tren nen đa co, co đo cao trung binh 250 m so voi muc nuoc bien, gom cac kieu đia hinh: xam thuc boc mon, cacxto va đa voi, tich tu.


= Khi hau =


Lich su Tu xua, thanh pho Lang Son la trung tam cua mot vung đat bien gioi, nam tren con đuong giao thong huyet mach co tu rat lau, noi lien tu vung bien ai đen kinh thanh Thang Long. Đay cung la con đuong giao luu chinh tri - kinh te - van hoa - xa hoi giua cac trieu đai phong kien Viet Nam voi cac trieu đai phong kien Trung Quoc. Noi đay cung đa tung dien ra nhieu tran đanh lich su đe bao ve bien cuong chong lai ke thu tu phuong Bac cua nhieu the he quan dan Viet Nam.
Theo nhieu tai lieu lich su, Lang Son von đa trai qua thoi ky la tran ly, chau ly, phu ly - la trung tam cua bo may hanh chinh tu thoi phong kien, tu thoi nha Han, nha Đuong cua Trung Quoc đo ho, Viet Nam đuoc chia thanh 9 quan thi Lang Son thuoc quan Giao Chi (chau Giao).
Thoi nha Đinh, vung đat o khu vuc đinh Pac Mong, thanh pho Lang Son ngay nay tung la noi Đinh Bo Linh tien đen dep loan.
Đen thoi nha Ly (the ky 11), Lang Son đuoc goi la chau Lang, do dong ho Than (Than Thua Quy - von la pho ma nha Ly) cai tri.
Đoi nha Tran (the ky 13) goi Lang Son la Lang chau lo, nam Quang Thai thu 10 đoi thanh tran Lang Son va đat ly so o khu vuc xa Mai Pha, thanh pho Lang Son ngay nay va cho xay dung Đoan thanh.
Đen thoi nha Le (the ky 15), đe cung co quan su chong quan xam luoc nha Minh. Lang Son đuoc bo tri nhieu co quan hanh chinh, kinh te, quan su goi la ve, cuc, ty,... duoi quyen cua Lang Son Thua chinh tu.
Nam Hong Đuc thu 26, Đoan Thanh Lang Son tiep tuc đuoc tu bo, gia co lai. Sach Du Đia Chi cua Nguyen Nghiem viet: "Xung quanh tran thanh đa hinh thanh nen rat nhieu "cho" va "pho" nhu: pho Ky Lua, pho Truong Thinh, Đong Đang, thu hut thuong nhan, lai buon trong nuoc va nguoi Trung Quoc đen buon ban, trao đoi hang hoa đong vui, tap nap".
Đen trieu nha Nguyen, Đoan Thanh Lang Son mot lan nua đuoc tu bo vao nam Minh Menh thu 15 (1835).
Nam 1925, thi xa Lang Son đuoc thanh lap, va la tinh ly cua tinh Lang Son, chia lam hai khu vuc tu nhien, lay song Ky Cung lam ranh gioi, phia bo nam goi la "ben tinh", phia bo bac goi la "ben Ky Lua". Ben tinh la tap trung cac co quan cong so hanh chinh cua bo may chinh quyen tinh. Ben Ky Lua la noi tap trung cac pho cho, dien ra cac hoat đong sinh hoat, san xuat, kinh doanh, buon ban cua nguoi dan.
Trong nhung nam dien ra cuoc khang chien chong Phap, thi xa Lang Son la noi dien ra cac chien dich noi tieng nhu Thu đong (1947), chien dich Bien gioi (1950).
Tu sau nam 1954, voi vi tri đia đau cua đat nuoc, thi xa Lang Son đuoc coi nhu mot "cang noi" - la đau moi tiep nhan, luu tru hang hoa vien tro cua cac nuoc xa hoi Chu nghia ung ho Viet Nam.
Nam 1979, cuoc chien tranh bien gioi phia bac voi Trung Quoc đa dien ra ac liet o khu vuc bien gioi va tran xuong gan ca khu vuc thi xa Lang Son, khien thi xa đa bi thiet hai nang ne.
Ngay 27 thang 12 nam 1975, hai tinh Cao Bang va Lang Son hop nhat thanh tinh Cao Lang, thi xa Lang Son la mot đon vi hanh chinh thuoc tinh Cao Lang, gom 4 phuong: Chi Lang, Hoang Van Thu, Tam Thanh, Vinh Trai va xa Đong Kinh.
Ngay 30 thang 8 nam 1977, chuyen 4 xa: Hoang Đong, Quang Lac, Mai Pha, Hop Thanh thuoc huyen Cao Loc vao thi xa Lang Son.
Ngay 29 thang 12 nam 1978, tinh Cao Lang tach thanh 2 tinh Cao Bang va Lang Son nhu cu, thi xa tro lai la tinh li tinh Lang Son.
Ngay 22 thang 11 nam 1986, chuyen xa Hop Thanh ve huyen Cao Loc quan ly (tru hop tac xa Lien Thanh sap nhap vao xa Đong Kinh).
Ngay 29 thang 8 nam 1994, chuyen xa Đong Kinh thanh phuong Đong Kinh.
Ngay 18 thang 7 nam 2000, Bo Xay dung ban hanh Quyet đinh so 997/QĐ-BXD cong nhan thi xa Lang Son la đo thi loai III truc thuoc tinh Lang Son.
Ngay 17 thang 10 nam 2002, Chinh phu ban hanh Nghi đinh so 82/2002/NĐ-CP ve viec nang cap thi xa Lang Son thanh thanh pho Lang Son. Thanh pho Lang Son co 5 phuong va 3 xa.
Ngay 25 thang 3 nam 2019, Thu tuong Chinh phu ban hanh Quyet đinh so 325/QĐ-TTg cong nhan thanh pho Lang Son la đo thi loai II truc thuoc tinh Lang Son.


Hanh chinh Thanh pho Lang Son co 8 đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc, bao gom 5 phuong: Chi Lang, Đong Kinh, Hoang Van Thu, Tam Thanh, Vinh Trai va 3 xa: Hoang Đong, Mai Pha, Quang Lac.


Kinh te Sau 18 nam, thanh pho đa đat đuoc nhieu thanh tuu quan trong trong tat ca cac linh vuc. Toc đo tang truong kinh te cua thanh pho luon duy tri on đinh voi muc tang binh quan hang nam đat tu 10 - 11%; thu nhap binh quan đau nguoi đat 78,12 trieu đong/nam. Ty le lao đong phi nong nghiep tu 85% len 87%; dien tich đat xay dung đo thi tang tu 6,52km2 len 10,87km2; luong khach du lich, tham gia cac hoat đong xay dung, thuong mai, dich vu luu tru tai thanh pho tang tu 174.000 luot nguoi/nam len 4,9 trieu luot nguoi/nam.


= Tai nguyen thien nhien =
Tai nguyen đat: Tong dien tich đat tu nhien la 7.918,5 ha, trong đo đat su dung cho nong nghiep la 1.240,56 ha, chiem 15,66% dien tich đat tu nhien. Dien tich đat lam nghiep đa su dung 1.803,7 ha, chiem 22,78% dien tich đat tu nhien. Dien tich đat chuyen dung 631,37 ha, chiem 7,9% dien tich đat tu nhien.
Tai nguyen nuoc: Thanh pho Lang Son co song Ky Cung chay qua đia phan Thanh pho dai 19 km, luu luong nuoc đo tai TP. Lang Son nhieu nam cho ket qua: Qmax = 4.520 m³/s (26/8/2006); luu luong trung binh: Qtb = 30,6 m³/s; luu luong kiet: Qk = 1,4 - 1,5 m³/s. Ngoai ra con co suoi Lao Ly chay tu thi tran Cao Loc qua khu Ky Lua ra song Ky Cung va suoi Quang Lac dai 97 km, rong 6 – 8 m. Trong vung con co mot so ho đap vua va nho nhu ho Na Tam, ho Tham Sinh, Bo Diem, Lau Xa, Ba Chung, Po Luong.
Tai nguyen khoang san: Khoang san o Lang Son chu yeu la đa voi, đat set, cat, đa cuoi, soi... Co 2 mo đa voi chua xac đinh đuoc tru luong, nhung chat luong đa voi co ham luong Cacbonac calci rat cao đu đieu kien đe san xuat xi mang. Mo đat set co tru luong tren 22 trieu tan, dung lam nguyen lieu san xuat vat lieu xay dung. Ngoai ra con co mot tru luong nho vang sa khoang, kim loai đen (Mangan), boxit...


Y te, giao duc Cung voi phat trien kinh te, cac linh vuc van hoa - xa hoi đuoc cham lo, phat trien. Hien nay, thanh pho co 91 co so y te cong lap va ngoai cong lap voi he thong trang thiet bi, chat luong phuc vu đuoc nang cao.
Tu nam 2000 đen nay, he thong giao duc tang tu 30 truong (4 truong cao đang, trung cap va 26 truong hoc) len 40 truong (4 truong cao đang, trung cap va 36 truong hoc cac cap) voi co so vat chat, chat luong co ban 100% đat chuan; so luong nha van hoa khoi, thon tu 4 nha van hoa, 59 điem dich vu van hoa len 104 nha van hoa khoi, thon.


Co so ha tang Giao thong: He thong giao thong tren đia ban Thanh pho kha hoan chinh, co đuong Quoc lo 1, 4A, 4B, đuong sat lien van quoc te... chay qua. Hien nay, tren đia ban Thanh pho co khoang 40 km đuong quoc lo voi be mat rong tu 10-20 m, 60 km đuong tinh lo voi mat đuong rong tu 5–11 m. Tuyen cao toc Ha Noi - Huu Nghi Quan (tuc đuong cao toc Bac Giang – Lang Son) voi 6 lan xe se đuoc xay dung voi tong von đau tu du kien 1,4 ty USD vao nam 2010. Viet Nam hop tac voi Trung Quoc xay dung tuyen đuong sat lien van quoc te cho Hanh lang kinh te Nam Ninh - Lang Son - Ha Noi - Hai Phong - Quang Ninh. Se đuoc đau tu xay dung cang Pha Lai thanh cang đau moi quan trong trong tuyen đuong thuy cua hanh lang. Hien nay tren đia ban thanh pho đa va đang hinh thanh mot so khu đo thi moi nhu khu đo thi Phu Loc 4, khu đo thi Nam Hoang Đong I...
Thuy loi va cap nuoc: Tren đia ban Thanh pho hien co 8 ho đap lon nho, voi nang luc thiet ke 600 ha va 20 tram bom co kha nang tuoi cho 300 ha; 10 gieng khoan voi cong suat 500-600 m³/h va 50 km đuong ong phi 50-300 mm, cung cap nuoc cho tren 8.000 ho va hon 300 co quan, truong hoc. Hien nay, Thanh pho co khoang 8 km đuong ong thoat nuoc va hon 5 km đuong muong thoat nuoc.
He thong đien: He thong đien luoi quoc gia tren đia ban Thanh pho co khoang 15 km đuong day cao the 10 KV, 70 km đuong day 6 KV, 350 km đuong day 0,4 KV... tren 200 tram bien ap cac loai co dung luong tu 30-5.600 KVA cung cap cho hon 15.00 điem cong to. San luong đien thuong pham tren đia ban Thanh pho ngay cang tang tu 21 trieu KWh nam 1998 len 25,8 trieu KWh nam 2002, binh quan hang nam tang 5,3%, cac truc đuong chinh, cac nga ba, nga tu đeu đa đuoc trang bi he thong đen bao hieu.
Mang luoi thong tin - lien lac: Nam 1997 lap đat va đua vao su dung he thong truyen dan vi ba so tu trung tam Thanh pho đen 11 huyen, cac cua khau. Tong cac kenh vi ba so noi Tinh la 400 kenh, dung luong tong đai TDX - 1B 8.000 so. Hien nay tren đia ban Thanh pho co 15.000 may thue bao va hang nghin may di đong,...


Danh nhan Trong nhung nam truoc cach mang thang Tam, Thi xa Lang Son la đia ban hoat đong chinh cua nha cach mang Hoang Van Thu. Ong la nguoi đa day len phong trao yeu nuoc Lang Son. Hien nay tren đia ban Thanh pho con co khu nha luu niem Hoang Van Thu tai so 8, pho Chinh Cai, Ky Lua - đay cung la noi ong đa sinh song, hoc tap va hoat đong cach mang trong nhung nam 20, 30 cua the ky truoc va khu cong vien tuong đai ky niem Hoang Van Thu o phuong Chi Lang.


Thanh pho ket nghia Thanh pho Buon Ma Thuot, tinh Đak Lak


Hinh anh Chu thich Lien ket ngoai Trang thong tin đien tu Thanh pho Lang Son Luu tru ngay 22 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine