Chieu het hai nuoc hay chieu het đan đon (tieng Anh: Fool's mate) la chieu het chi sau it nuoc đi nhat co the tu vi tri bat đau cua mot van co vua. Cach chieu het đuoc dien ra nhu sau, hoac tuong tu:
1. f3 e6
2. g4 Qh4 #
Quan đen co the đat đuoc chien thang chi trong 2 nuoc khi ket thuc van đau voi mot nuoc chieu bang quan hau. Chieu het đan đon đuoc đat ten nhu vay boi no chi xay ra khi quan Trang pham phai mot sai lam cuc ky nghiem trong. Ngay ca trong so nhung nguoi moi bat đau xep hang, the chieu het nay hiem khi xay ra trong thuc te.


Vi du Chieu het đan đon đuoc đat ten va mo ta trong The Royal Game of Chess-Play, mot van ban nam 1656 cua Francis Beale phong theo tac pham cua nha van viet som ve co vua Gioachino Greco.
Truoc giua the ky 19, khong co quy uoc pho bien nao ve viec Trang hay Đen đi truoc. Theo Francis Beale, đieu nay đuoc quyet đinh trong mot so cuoc thi truoc đo hoac quyet đinh do nguoi choi lua chon. Trong vi du cua Beale, nguoi choi cam quan đen se đi truoc, sau 2 lan đi quan đen cac vi tri khac nhau cua moi ben, quan Trang se gianh đuoc the chieu het.

The Fooles Mate
Black Kings Biſhops pawne one houſe.
White Kings pawne one houſe.
Black kings knights pawne two houſes

White Queen gives Mate at the contrary kings Rookes fourth houſe

Vi du cua Beale co the đuoc dien giai theo thuat ngu hien đai khi Trang luon đi truoc, ky hieu đai so đuoc su dung va Đen mang quan đi nhanh nhat co the sau khi moi nguoi choi thuc hien hai nuoc đi: 1.f3 e6 2.g4 Qh4 #

Co tam cach khac nhau đe co the tao ra the chieu het nay chi sau 2 nuoc. Trang co the xen ke thu tu cua cac nuoc đi tot f va g, Đen co the choi e6 hoac e5 va Trang co the di chuyen tot f cua ho đen f3 hoac f4.


Bien the Cac kieu chieu het tuong tu chieu het đan đon co the xay ra som trong van đau. Cac the co nhu vay trong cac van đau lich su đuoc su dung đe minh hoa điem yeu cua cac đuong cheo e1–h4 va e8–h5 ngay tu đau tro choi. Trang co the chieu het voi Đen bang cach su dung mot the co gan giong voi chieu het đan đon, mac du phai mat them mot luot.


= Trang chieu het trong ba nuoc đi =
Trang co the đat đuoc mot chieu het tuong tu nhu chieu het đan đon. Tuy nhien, khi cac vai tro bi đao nguoc, quan Trang can them 1 luot đi nua. Trong ca hai truong hop, nguyen tac đeu giong nhau: mot nguoi choi di chuyen quan tot o o f va g cua ho, tao đieu kien cho quan Hau cua đoi phuong co the chieu o đuong cheo mat vua. Mot vi tri ban co minh hoa phien ban chieu het đan đon cua Trang—voi Trang la ben chieu het—đuoc đua ra nhu mot bai toan trong Bobby Fischer Teaches Chess, va cung la mot vi du ban đau trong ban tom tat cac bai toan cua Laszlo Polgar. Giai phap trong cuon sach cua Fischer co nhan xet "Đen đa lam suy yeu kha nang phong thu cua Vua mot cach ngu ngoc. Van co nay mat ba nuoc đi!!” Mot chuoi nuoc đi co the dan đen the co đo la 1. e4 g5 2. d4 f6?? 3. Qh5 # .
Mot bien the nguy tao co the co cua chieu het đan đon đa đuoc mot so nguon đua ra. Van co nam 1959 voi cac nuoc đi 1. e4 g5 2. Nc3f5?? 3. Qh5# đa đuoc gan cho Masefield va Trinka. Tuy nhien trong nhieu nguon khac, ten cua nguoi choi đau tien la Mayfield hoac Mansfield va ten cua nguoi choi thu hai la Trinks hoac Trent. Hon nua, mot the chieu het tuong tu co the xay ra trong khai cuoc Birds: 1. f4 e5 2. g3? exf4 3. gxf4?? Qh4# 3. gxf4?? Qh4# 3. gxf4?? Qh4# .
Co the co chieu het 3 nuoc kha di khac danh cho Trang: 1. e4 e5 2. Qh5 Ke7?? 3. Qxe5# .


= Teed vs. Delmar =
Mot cai bay noi tieng trong Phong thu Ha Lan xay ra trong van co giua Frank Melville Teed va Eugene Delmar vao nam 1896:
1.d4 f5 2. Bg5 h6 3. Bh4 g5 4. bg3 f4
Co ve nhu Đen đa an hon đuoc quan tuong, nhung bay gio đen. . .

5.e3
Đe doa Qh5#.

5... h5 6. Bd3?!
Co le 6. Be2 se tot hon, nhung nuoc đi tren đa đat mot cai bay.

6... Rh6 ??
Chong lai Bg6#, nhung . . .

7. Qxh5+ !
Trang thi Hau đe loi keo quan Xe đen khoi su kiem soat đoi voi g6.

7. . . Rxh5 8. Bg6#


= Greco vs. NN =
Mot cai bay tuong tu đa xay ra trong mot van co do Gioachino Greco cong bo nam 1625:
1. e4 b6
2. d4 Bb7
3. Bd3 f5?
4. exf5 Bxg2?
5. Qh5+ g6
6. fxg6 Nf6??
6...Tg7 se giup van đau keo dai them khi ma nuoc đi nay giai phong o f8 cho Vua chay sang. Trang van se thang trong tinh huong đo voi 7.Hf5! Mf6 8.Th6 Txh6 9.gxh7 Txh1 10.Hg6+ Vf8 11.Hxh6+ Vf7 12.Mh3, nhung the la cham hon nhieu so voi trong van.

7. gxh7+! Nxh5 8. Bg6#


Tham khao Nguon