Khi cong (chu Han: 氣功, binh am: qigong hay chikung) la mot thuat ngu cua Trung Quoc dung đe chi rat nhieu he thong luyen tap vat ly va tam than đe đat đuoc suc khoe, luyen vo va đe tu giac ngo.. Đinh nghia cua tu khi (氣) thuong xoay quanh cac nghia nhu "hit tho", "khong khi", "gas" va "hoi nuoc" nhung theo ly thuyet cua nguoi Trung Quoc thi no cung co the dung trong truong hop mo ta moi quan he giua vat chat, nang luong va tinh than.. Tu cong (功) hay cong phu co nghia la thanh qua hoac ket qua hoac la mot loai vat chat co nang luong cao. Hai tu nay hop lai dung đe mo ta cac he thong va phuong phap "tu duong nang luong" va su dung nguon nang luong ben trong cac co the song.. "Khi cong"(氣功) la cong phu cua viec dung khi, chu "cong" la thuc hien viec đo trai qua mot thoi gian co the co no luc va kho khan moi đat đuoc. Chu "khi" thi nhu khi trong 'khong khi' vay nen goi la "khi" cua dong khi chuyen đong trong co the.


Cac loai khi cong = Phan loai =
Khi cong tri benh: Y hoc co truyen Trung Quoc co mot khoa muc la "khi cong tri benh" co tac dung cho chuc nang phong va chua tri benh tat.
Khi cong vo thuat: su dung phep van khi, tu khi (khi đuoc xem la mot loai nang luong trong co the) đe tang kha nang chong đo cac đon đanh, nang cao kha nang vo thuat. Thuong cac phep dan khi la do nguoi thay truyen day cho đe tu va huong dan cu the đe van khi. Kha nang chong đo cac đon đanh co the đat đen nhu đap mot khuc go lon luc manh vao nguoi, đam thuong yet hau (đau thuong khong qua nhon). Phan lon ky thuat van khi trong vo thuat khong đuoc tiet lo ra ben ngoai.
Khi cong tu luyen: Khi cong tu luyen gom co cac truong phai nhu khi cong Đao gia, khi cong Phat gia. Khi cong tu luyen chu trong ve nhung đieu vuot khoi tang thu chua benh khoe nguoi, giang ve tang thu cao hon, chu trong ve ham duong va tam tinh.
Khi cong Đao gia: Khi cong thuoc truong phai Đao gia chu trong ve noi ngoai kiem tu, vua luyen vo vua tu noi. Chu trong vao ham duong tam tinh, chu trong vao Chan, su chan that, va ngay thang. Khi cong đuoc su dung nhu la mot phan thien đinh cua ho  Cac hoc gia Nho giao luyen khi cong đe tu duong đao đuc cua ho.. Phuong phap xep bang cua Đao gia goi la "đon ban" voi chan nay đat tren chan kia, hai chan song song, ap chat cac huyet vi. Cac mon phai thuoc truong phai Đao gia: Vo Đang, Nga Mi, Tai Chi(Thai cuc quyen),...
Khi cong Phat gia: Khi cong thuoc truong phai Phat gia chu trong ve ham duong tam tinh o su thien lanh va tu bi. Phuong phap xep bang truong phai Phat gia la "song ban" voi hai chan bat treo chong len nhau theo the hoa sen. Cac mon phai thuoc truong phai Phat Gia: Mat tong Tay Tang...


= Hinh thuc luyen cong =
Đong cong: Cac chuyen đong cham rai, co nhip đieu nham ho tro su luu thong cua khi, va khai thong cac dong nang luong trong co the, Tai Chi (Thai cuc quyen) la mot vi du noi troi cho đong cong.. Mot vi du khac la Ngu Cam Hi cua Hoa Đa voi cac tu the bat chuoc đong tac cua nam loai đong vat.
Tinh cong: Nguoi tap đuoc yeu cau giu the tay, chan, hay đung bat đong trong mot tu the trong mot khoang thoi gian. Bat Đoan Cam la mot loat cac bai tap cung dua tren cac tu the .
Thien đinh: Hau het cac truong phai đao tao khi cong đeu co mot so hinh thuc thien đinh. Trong van hoa truyen thong Trung Quoc, thien đinh đuoc xem nhu mot ky thuat tap trung cao cap ma o đo cac hoc gia dung đe co su tap trung va thanh tinh, cac Danh y cung thuc hanh thien đinh. Thien đinh cung đuoc xem nhu đe khai thong mot so điem tap trung nang luong goi la Luan Xa theo Cam xa hoc, hay la đe khai mo cac huyet đao va hinh thanh dong đai chu thien noi cac kinh mach. Thien đinh cung đuoc thuc hanh nham tang kha nang nhan nai, va su tap trung, đinh luc.
Hoat đong đoi hoi su ho tro tu ben ngoai: Mot so mon phai chu y vao su ho tro tu thuc an va đo uong, su dung massage va cac hinh thuc khac nhau. Mot so khi cong su dung hinh thuc phat khi hay phat tin tuc (nang luong) cho cac hoc vien.


Nguyen tac chung = Noi tap luyen =
Noi tap phai "thong" va "thoang" khi. Thong va thoang co nghia la luu đong khi đay đu nhung khong phai la noi gio am am ma đung tap va cung khong phai can phong kin mit đen noi tho thong thuong ma tim đap manh va nhieu.
Noi tap khong phai la noi sau tham duoi long đat cung nhu tren ngon nui cao chot vot.


= Cach thuc tap luyen =
"Khi cong" thi co rat nhieu phuong phap va cach van hanh khac nhau nhung tuu trung tap luyen đe "khoe" thi cach tap nhe nhang va thanh thoat, thanh than la van an toan hon.


= Hieu qua tap luyen =
Tap khi cong nhieu thi phai "khoe len moi ngay", neu khong thi đa tap sai. Viec tap sai thi tac hai khong it đen suc khoe.


Hoai nghi va tranh cai = Nghi ngo =
Đa co mot vai cuoc tranh cai ve loi ich cua khi cong khi ma đinh nghia cua khi cong chi dung lai o mot loat cac đong tac di chuyen vat ly va mot so bai tap thu gian. Mau thuan giua quan điem phuong Tay va he thong khi cong tang len khi nguoi Trung Quoc tuyen bo viec tap khi cong vuot co the vuot qua đuoc nhung kha nang va kien thuc ma khoa hoc tung biet toi va mot tuyen bo hung hon ve viec khi cong đem lai suc manh sieu nhien.
Su hoai nghi ve cac bai tap khi cong cung xay ra voi trong Đong Y va mo rong ra chu đe thuoc an than va thuoc bo. Mot so bac si cho rang nhung thong tin tu cac linh vuc nay khong đung voi nhung gi ma khoa hoc phuong Tay đa nghien cuu đuoc va đi nguoc lai voi nhung thu ma hoc y phuong Tay co the giai thich đuoc.
 Tuy nhien hieu qua cua viec chua benh cua khi cong qua thuc te la đieu ma Y hoc phuong Tay chua giai thich đuoc, đoi khi la nhung benh ma y hoc phuong Tay bo tay nhu Ung thu.
Nhung bac si cho rang phan lon cac tac dung tu thuoc an than la đe tran an nguoi benh (tuc la lam nguoi benh co cam giac yen tam sau khi uong chu khong phai la do thuoc co tac dung an than).

Cac y kien phan bac cua nhung nguoi nghi ngo ve moi quan he giua cac bai tap khi cong va ket qua cua khi cong lien quan toi suc khoe la:

Su ton tai cua khi, hay bat cu dang nao cua "noi luc", hien chua đuoc xac nhan trong bat cu cuoc thi nghiem nao đe thuyet phuc cong đong khoa hoc noi chung. Chang co khai niem nao nhu vay trong nen sinh hoc truyen thong.
Cac man bieu dien vo thuat nhu la pha vo cac vat cung bang cac cu đanh hoan toan co the đuoc giai thich bang vat ly hoc, ma khong can đen khai niem khi.
Nhung cong bo đa đuoc ghi lai ve cac kha nang sieu nhien co ve lua đao, giong voi cac man ao thuat hon la bat cu linh vuc khoa hoc chinh thong nao.
Nhung ly giai ve suc manh sieu nhien hay nhung thu đoi hoi yeu to tinh than đeu vuot qua gioi han cua cac phuong phap khoa hoc.
Tuy nhien, cung co nhung nghien cuu va chung minh su ton tai cua kinh mach. Tien si Jean-Claude Darras thuoc benh vien Necker tai Paris đa su dung cac chat phong xa đe chung minh su ton tai cua cac đuong kinh mach. Ong đa tiem chat phong xa nay cho mot so con lon gi-ne tai mot so huyet đao nhat đinh. Voi su tro giup cua may quay phat sang, ong đa co the theo doi su chuyen đong cua chat phong xa theo cac đuong kinh mach. Con trong nhom đieu khien, chat phong xa đuoc tiem vao mot điem trung tinh cua da. Khong co su di chuyen nao cua chat phong xa đuoc phat hien trong nhom đieu khien nay.
Giao su Popp, tien si Schlebusch, va tien si Maric-Oehler đa tien hanh thi nghiem voi mot may quay hong ngoai. Ho su dung ngai nhung đe lam nong mot vung nhat đinh tren co the đe xem huong chay cua mot kinh mach co tro nen nhin thay đuoc khong. Thong qua nhung buc anh chup hong ngoai, ho co the nhin thay su tang nhiet đo doc theo kinh mach đo.


= Roi loan tam than =
Trong mot so truong hop,mot so nguoi cho rang viec tap khi cong co the dan toi hoi chung roi loan tam than. Nhung nguoi tap khi cong goi tinh trang nay la tau hoa nhap ma (走火入魔) va đuoc mo ta boi nhung nguoi tap khi cong la do co mot dong chay cua khi khong the kiem soat đuoc trong co the. Nhung loi than phien khac bao gom viec bi đau o mot so vung, đau đau, mat ngu va mot so hanh đong khong y thuc. Tuy nhien, cung co kha nang la do su anh huong lo so cua nguoi tap ma sinh ra benh tat chu khong phai do tap khi cong, hoac nguoi tap co tien su bi mot can benh nao đo, khi bi benh ho lien tuong tinh trang benh cua minh voi hien tuong "tau hoa nhap ma".
Trong lan xuat ban thu hai cua cuon phan loai cac kieu roi loan tam than (CCMD-2) xuat ban boi hiep hoi tam than Trung Quoc thi viec chan đoan "bieu hien cua tau hoa nhap ma" đuoc dua tren cac dau hieu sau:

Moi thu hoan toan binh thuong truoc khi tap khi cong
Cac phan ung tam ly va sinh ly xay ra trong hoac sau khi tap khi cong
Cac cam giac khong binh thuong xuat hien trong hoac sau khi tap khi cong
Cac trieu chung khong phai la cua cac loai roi loan tam than khac nhu tam than phan liet hay roi loan than kinh.
O phuong Tay, chua bao gio co nhung trai nghiem tuong tu cho đen khi nguoi ta bat đau tap khi cong. Khi cong đong y hoc phuong Tay gap phai tinh trang khong binh thuong cua nhung nguoi benh tap khi cong, ho đa dung thuat ngu phan ung roi loai than kinh khi cong va liet hoi chung nay vao loai hoi chung lien quan đen van hoa trong lan xuat ban thu tu cua tac pham Diagnostic and Statistical Manual (DSM-IV) cua hiep hoi tam than My. Hoi chung nay đuoc mo ta nhu: "Mot thuat ngu chi giai đoan cap tinh, xuat hien trong mot thoi gian, cua cac trieu chung roi rac cua nhung nguoi mac benh tam than ma co the xay ra sau khi tham gia tap may bai khi cong nham tang cuong suc khoe cua nguoi Trung Quoc. Nhung nguoi de bi mac hoi chung nay la nhung nguoi qua cham chu luyen tap."
Viec phan loai hoi chung tam than trong cuon DSM-IV đa bi phe binh boi cac nha tam than hoc phuong Tay khac rang xep tau hoa nhap ma vao dang benh tam than la chua chinh xac. Tuy nhien trong hau het cac truong hop, nhung nha tam than hoc Trung Quoc thuong dung cum "tau hoa nhap ma" hon la cac thuat ngu tam than hoc.
Trong truong hop roi loan tam than, quan điem cua phuong Tay thi đo la mot dang roi loan than kinh tiem an ma nguoi benh đa bi anh huong tu truoc đo, chu khong phai la do tap khi cong khong đung; mot kieu phat benh cua mot dang benh tam than co san trong nguoi, nhu la hoi chung tam than phan liet hay roi loan stress sau sang chan.


Chu thich