Sherlock Holmes () la mot nhan vat tham tu tu hu cau, do nha van nguoi Anh Arthur Conan Doyle sang tao nen. Tu coi minh la "tham tu tu van" trong cac cau chuyen, Holmes noi danh voi kha nang quan sat, dien dich, khoa hoc phap y đieu luyen va suy luan logic tuyet voi, nhung yeu to ma anh ap dung khi đieu tra cac vu an cua nhieu dang khach hang, bao gom ca Scotland Yard.
Xuat hien lan đau trong tac pham Cuoc đieu tra mau đo nam 1887, nhan vat nay dan tro nen noi tieng voi loat truyen ngan đau tien tren The Strand Magazine, bat đau bang "Vu tai tieng xu Bohemia" nam 1891. Ke tu đo, nhung cau chuyen moi lan luot ra đoi cho đen nam 1927. Tong cong đa co 4 tieu thuyet, 56 truyen ngan va 2 truyen cuc ngan đuoc xuat ban. Cac cau chuyen hau het lay boi canh vao giua nhung nam 1880 va 1914, chi tru mot so dien ra o thoi đai Victoria hoac Edward. Chung đa phan đuoc thuat lai qua loi cua bac si John H. Watson, mot cay viet tieu su va la nguoi ban than cua Holmes. Watson thuong song hanh cung Holmes trong cac cuoc đieu tra va cung thuong chia se voi Holmes can ho so 221B, pho Baker, Luan Đon, noi khoi nguon cua nhieu chuyen phieu luu.
Mac du khong phai la nhan vat tham tu hu cau đau tien, Sherlock Holmes van đuoc xem la nhan vat noi tieng nhat. Đen nhung nam 1990, đa co hon 25.000 tac pham chuyen the san khau, phim, chuong trinh truyen hinh va an pham co ten vi tham tu nay. Sach ky luc Guinness liet ke Holmes la nhan vat van hoc đuoc khac hoa nhieu nhat trong lich su đien anh va truyen hinh. Su pho bien va danh tieng cua Holmes khien nhieu nguoi tuong rang anh la mot nhan vat co that chu khong phai hu cau. Đay cung la tien đe cho su thanh lap cua nhieu nhom van hoc hay hoi mo đieu. Nhung đoc gia say me cac cau chuyen ve Holmes chinh la nhung nguoi tao ra thong le hien đai cho khai niem cong đong nguoi ham mo. Holmes voi nhung chuyen hanh trinh cua anh đa co anh huong sau sac va lau dai đen nen van hoc bi an cung nhu van hoa đai chung noi chung, khi nhung tac pham goc cua Conan Doyle hay hang ngan cau chuyen đuoc viet boi cac tac gia khac, đuoc chuyen the thanh kich san khau, truyen thanh, truyen hinh, phim anh, tro choi đien tu cung nhieu loai hinh truyen thong khac, trong suot hon mot tram nam


Cam hung sang tao nhan vat C. Auguste Dupin cua Edgar Allan Poe thuong đuoc cong nhan la tham tu đau tien xuat hien tren tieu thuyet va la nguyen mau cho nhieu nhan vat sau nay bao gom ca Sherlock Holmes. Conan Doyle đa tung viet, "Moi truyen [trinh tham cua Poe] đeu la goc re cho ca mot nen van hoc phat trien... Thu hoi, truyen trinh tham đa o đau cho đen khi Poe thoi hoi tho cuoc song vao no?" Tuong tu, nhung cau chuyen ve Monsieur Lecoq cua Emile Gaboriau cung cuc ky noi tieng vao thoi điem Conan Doyle bat đau viet Sherlock Holmes, cach đoi thoai va loi cu xu cua Holmes đoi khi đuoc phong theo Lecoq. Holmes va Watson tung thao luan ve Dupin va Lecoq ngay gan phan đau cua Cuoc đieu tra mau đo.
Conan Doyle nhac lai nhieu lan rang Joseph Bell, mot bac si phau thuat tai Benh vien Hoang gia Edinburgh, la nguon cam hung co that cho nhan vat Sherlock Holmes. Doyle gap Bell vao nam 1877 va tung lam thu ky cho ong nay. Cung nhu Holmes, Bell noi tieng voi kha nang đua ra cac đanh gia khai quat tu nhung quan sat nho. Tuy nhien, trong buc thu Joseph Bell gui cho Conan Dolye lai co đoan: "Ban moi that su la Sherlock Holmes, ban than ban biet đieu đo ma." Sir Henry Littlejohn, giao su khoa luat y te tai Vien y Đai hoc Edinburgh, cung đuoc coi la nguon cam hung cho Holmes. Littlejohn, mot bac si phap y kiem can bo y te o Edinburgh, đa cung cap cho Conan Doyle moi lien he giua nghien cuu y khoa va đieu tra toi pham.
Cung co mot vai nguon cam hung kha di khac đuoc đe xuat mac du chua bao gio đuoc Doyle thua nhan, chang han nhu tac pham Maximillien Heller cua tac gia nguoi Phap Henry Cauvain. Trong cuon tieu thuyet nam 1871 cua minh (muoi sau nam truoc khi Sherlock Holmes xuat hien lan đau tien), Henry Cauvain đa khac hoa mot tham tu đa nhan cach, rau ri, chong đoi xa hoi, hut thuoc phien va đang hoat đong o Paris. Du Conan Doyle thong thao tieng Phap nhung khong ro lieu ong co tung đoc Maximillien Heller hay chua. Tuong tu, Michael Harrison cho rang "tham tu tu van" tu phong nguoi Đuc Walter Scherer co the la hinh mau cho Holmes.


Tieu su nhan vat hu cau = Gia đinh va giai đoan đau đoi =

Trong tac pham cua Conan Doyle, thong tin chi tiet ve cuoc đoi cua Sherlock Holmes rat hiem hoi va thuong khong ro rang. Tuy nhien, nhung đe cap it oi ve thoi nien thieu va gia đinh cua Holmes van đu suc ve nen mot buc tranh tieu su long leo cho vi tham tu.
Truyen ngan "Cung đan sau cuoi" khang đinh Holmes sinh nam 1854 khi mieu ta anh o tuoi 60 voi boi canh thang 8 nam 1914. Cha me cua Holmes khong đuoc nhac toi mac du anh tung noi rang "to tien" cua minh la "nhung đien chu nong thon". Trong "Nguoi thong ngon Hy Lap", Holmes cho biet ba cua minh la em gai hoa si nguoi Phap Vernet ma khong noi ro đo la Claude Joseph, Carle hay Horace Vernet. Holmes co mot nguoi anh trai la Mycroft, hon anh 7 tuoi va la mot quan chuc chinh phu. Mycroft giu mot vi tri cong vu đac biet nhu mot dang co so du lieu song lien quan toi tat ca khia canh trong cac quyet sach cua nha nuoc. Holmes mo ta Mycroft la nguoi thong minh hon trong hai anh em nhung luu y rang Mycroft khong quan tam đen viec đieu tra thuc đia va thich danh thoi gian o Cau lac bo Diogenes.
Holmes noi rang lan đau tien anh bat đau phat trien cac phuong phap suy luan la khi đang con hoc đai hoc; nhung vu an đau đoi ma anh theo đuoi trong vai tro mot tham tu nghiep du cung đen tu cac sinh vien cung truong. Holmes quyet  đinh chon tham tu lam mot nghe chuyen nghiep sau lan gap go cha cua mot nguoi ban.


= Cuoc song voi Watson =

Kho khan tai chinh khien Holmes va bac si Watson phai cung nhau chia se can ho tang tren so 221B, pho Baker, London, thue cua ba Hudson. Holmes lam tham tu trong 23 nam voi 17 nam đuoc Watson ho tro. Hau het cac cau chuyen đeu la kieu truyen khung, đuoc viet theo quan điem cua Watson va la ban tom tat nhung vu an thu vi nhat cua vi tham tu. Holmes thuong goi cac ho so vu an ma Watson viet la giat gan va theo chu nghia dan tuy, cho thay rang chung khong bao cao chinh xac su khach quan va tinh "khoa hoc" trong cong viec cua anh: Viec đieu tra la, hay le ra phai la, mot mon khoa hoc chinh xac, va phai đuoc phan anh voi cung mot cung cach than nhien va vo cam nhu the. Anh lai muon no [Cuoc đieu tra mau đo] nhuom mau sac chu nghia lang man, hieu ung tao ra chang khac gi khi anh nhao nan mot chuyen tinh hay chuyen bo nha theo trai thanh tien đe thu nam cua Euclid. Mot so tinh tiet thuc le ra nen loai bo, hoac chi it khi đe cap toi cung phai đe y sao cho no co cam giac tuong xung. Điem duy nhat đang noi trong vu đo la qua trinh suy luan mang tinh phan tich can ke tu nguyen nhan đen ket qua ma nho đo toi đa pha an thanh cong.
Du vay, tinh ban voi Watson la moi quan he quan trong nhat cua Holmes. Khi Watson bi trung đan, mac du vet thuong co ve "kha hoi hot", vi bac si cung van phai cam đong truoc phan ung cua ban minh: No đang gia mot vet thuong, tham chi la nhieu vet thuong, đe biet đuoc tan cung long trung thanh va tinh yeu an sau lop mat na lanh lung đo. Trong mot giay lat, đoi mat trong veo, ran roi chot mo đi va đoi moi cuong nghi thi đang run ban bat. Lan đau tien toi đuoc thay mot trai tim đi kem mot tri oc that vi đai. Phat hien nay bu đap đay đu tat ca nhung nam thang cong tac khiem ton va bat vu loi cua toi.


= Cong viec =
Khach hang cua Holmes rat đa dang, tu cac quoc vuong hay chinh phu quyen luc nhat chau Au, quy toc, nha cong nghiep giau co cho đen nhung nguoi lam nghe cam đo va cac pho mau ngheo kho. Trong nhung cau chuyen đau tien, du chi moi đuoc vai nguoi trong gioi biet đen nhung Holmes đa som cong tac voi Scotland Yard. Ho so cua Holmes ngay mot day hon khi anh tiep tuc cong viec va Watson thi cho xuat ban cac cau chuyen cua minh. Holmes nhanh chong tro nen noi tieng trong vai tro mot tham tu. Rat nhieu khach hang tim toi su giup đo cua Holmes thay vi (hoac ngoai) canh sat. Watson viet, vao nam 1895, Holmes đa co "mot luong lon viec lam". Canh sat ngoai khu vuc London cung luon yeu cau Holmes giup suc moi khi anh o gan ho. Thu tuong va vua Bohemia đa đich than đen tham so 221B, pho Baker đe nho Holmes ho tro; tong thong Phap tang anh Huan chuong Bac đau boi tinh vi bat đuoc mot ten sat thu; vua Scandinavia la khach hang cua Holmes; va Holmes cung tung cuu vien Vatican it nhat hai lan. Vi tham tu tung lam thay chinh phu Anh trong cac van đe an ninh quoc gia nhieu lan, va tu choi phong tuoc hiep si "cho cac dich vu ma co le mot ngay nao đo se đuoc mo ta". Holmes khong tich cuc tim kiem danh vong, thuong xuyen bang long đe cho cac canh sat gianh het cong lao cua minh.


= Điem gian đoan vi đai =

Tap truyen Sherlock Holmes đau tien đuoc xuat ban tu nam 1887 đen nam 1893. Conan Doyle đa đe Holmes chet trong tran chien sau chot voi bac thay toi pham Giao su James Moriarty trong "Vu an cuoi cung" (xuat ban nam 1893, nhung lay boi canh nam 1891) vi ong cam thay rang "toi khong nen don qua nhieu nang luong van hoc cho chi mot kenh duy nhat." The nhung, phan ung cua cong chung đa khien Doyle vo cung ngac nhien. Nhung đoc gia đau kho lien tuc gui nhung la thu sau tham cho The Strand Magazine, tap chi nay thi chiu mot đon khung khiep khi bi 20.000 nguoi khieu nai bang viec huy đang ky. Ban than Conan Doyle cung nhan đuoc vo van thu phan đoi, mot phu nu tham chi con bat đau buc thu cua minh bang cau "Đo suc vat". Co giai thoai ke rang khi nghe tin Holmes qua đoi, nguoi dan London đa tiec thuong toi muc đeo bang đen đe tang cho anh. Khong co nguon tin đuong thoi nao kiem chung giai thoai tren, tai lieu tham khao som nhat lien quan toi cac su kien tuong tu phai đen nam 1949 moi đuoc biet đen. Tuy nhien, phai thua nhan rang nhung phan ung đuoc ghi lai cua cong chung danh cho cai chet cua Holmes khong giong voi bat ky phan ung nao truoc đay voi cac su kien hu cau.
Conan Doyle viet Con cho cua dong ho Baskerville (đang nhieu ky vao nam 1901–02, voi boi canh ngam hieu la truoc khi Holmes qua đoi) sau tam nam phai chong choi voi ap luc du luan. Nam 1903, ong viet "Ngoi nha trong khong" lay boi canh nam 1894. Holmes xuat hien tro lai, giai thich cho Watson trong su sung sot rang minh đa gia chet đe đanh lua ke thu. Sau "Ngoi nha trong khong", Conan Doyle van thuong xuyen viet tiep cac tac pham Sherlock Holmes cho đen nam 1927.

Nhung nguoi ham mo Holmes goi khoang thoi gian tu nam 1891 đen nam 1894, giua lan bien mat sau cai chet trong "Vu an cuoi cung" va lan tai xuat trong "Ngoi nha trong khong", cua anh la Điem gian đoan vi đai. Lan đau tien thuat ngu nay đuoc su dung la vao nam 1946.


= Nghi huu =
Trong Cung đan sau cuoi, nguoi đoc đuoc biet rang Holmes đa nghi huu tai mot trang trai nho o Sussex Downs va lay nghe nuoi ong lam nghe chinh cua minh. Thoi điem Holmes roi bo nghe tham tu khong đuoc xac đinh chinh xac nhung co the phong đoan la khoang nam 1904 tro ve truoc (vi no đuoc nhac lai trong "Vet mau thu hai", xuat ban lan đau nam 1904). "Vet mau thu hai" ke ve lan cuoi Holmes va Watson hop tac voi nhau ngay truoc khi ve huu đe ho tro mot no luc quoc phong cua Anh Quoc. "Bom su tu" la chuyen phieu luu duy nhat dien ra trong thoi gian Holmes đa giai nghe.


Tinh cach va thoi quen Watson mo ta Holmes la nguoi theo "chu nghia phong tung" trong thoi quen va loi song. Anh noi rang Holmes yeu su sach se ca nhan "nhu mot con meo" đong thoi la mot ke lap di, khong quan tam toi tieu chuan hien đai ve su ngan nap hay trat tu. Watson mo ta: 

Ve thoi quen sinh hoat thi anh thuoc hang lon xon nhat tran đoi đen noi nguoi tro chung nha cung phai phat buc. [Anh ta] đe nhung đieu xi ga cua minh trong chiec thung đung than đa, thuoc la soi thi nhet trong long mot chiec dep Ba Tu, lai con dung dao nhip gam thu tu chua hoi am len mat lo suoi bang go soi.... Anh rat so phai huy tu lieu... The la het thang nay sang thang khac, đong giay to cua anh cu tich tu lai đen noi goc phong nao cung chat hang mo ban ghi chep ma tuyet đoi khong đuoc đot, cung khong đuoc phep cat đi ngoai y muon cua chu nhan.
O trang thai binh thuong, Holmes co the trong rat than nhien va lanh lung nhung mot khi đa lao vao đieu tra, anh lai vo cung hoat bat va de bi kich đong. Holmes co khieu tu đanh bong tai nang cua ban than, anh thuong giau kin cac phuong phap va bang chung cho đen phut cuoi cung đe gay an tuong cho nhung nguoi chung kien. Ban đong hanh cua Holmes bo qua viec anh san sang be cong su that (hoac vi pham phap luat) thay mat khach hang, tham chi la lua doi canh sat, che giau bang chung, đot nhap gia cu khi cam thay đieu đo la chinh đang ve mat đao đuc.
Ngoai tru Watson, Holmes ne tranh moi moi quan he ban be thong thuong. Trong "Con tau Gloria Scott", Holmes noi voi Watson rang trong suot hai nam đai hoc, anh chi ket ban voi moi mot nguoi: "Toi khong phai la nguoi hay giao du ket ban, Watson a... toi it giao thiep voi ban be đong khoa lam."
Sherlock Holmes thuong nhin đoi trong nhung thoi điem phai hoat đong tri oc cang thang, anh tin rang "cac nang luc cua co the se tro nen nhay ben hon neu ta bo đoi chung."
Đoi khi Holmes thu gian voi am nhac bang cach choi vi cam hoac thuong thuc cac nhac pham cua Wagner va Pablo de Sarasate.


= Su dung thuoc =

Holmes thinh thoang su dung cac loai chat gay nghien, nhat la khi khong đuoc tiep nhan nhung vu an ki thu. Holmes thuong tiem morphin hoac cocain voi dung dich 7% va ca hai loai ma tuy tren đeu hop phap o Anh vao đau the ky 19. La mot bac si, Watson kich liet phan đoi thoi quen cua ban minh, mo ta đo la tat xau duy nhat cua Holmes va lo ngai ve anh huong cua no toi toi suc khoe tam than cung nhu tri tue cua anh. Trong "Hau ve canh mat tich", Watson noi rang mac du đa "cai nghien" cho Holmes, anh van la mot con nghien voi thoi quen đoc hai "chua chet han ma chi đang ngu im ma thoi".
Watson va Holmes đeu dung thuoc la soi, thuoc la đieu, xi ga va thuoc la tau. Mac du trong cac tap bien nien su cua minh, Watson khong coi viec hut thuoc cua Holmes la mot tat xau nhung trong vai tro mot bac si, anh đa thuc su chi trich Holmes vi tao ra mot "bau khong khi đoc hai" trong can ho cua hai nguoi.


= Tai chinh =
Holmes tinh phi khach hang va yeu cau phan thuong bat ky cho moi giai phap ma minh đua ra, chang han nhu trong "Dai bang lom đom", "Hoi toc hung", "Chiec mu mien dat đa beryl". Vi tham tu tung tuyen bo rang "Thu lao cua toi đuoc đinh gia co đinh. Toi khong bao gio thay đoi tru khi đac biet mien phi cho vai than chu." Holmes đua ra khang đinh tren trong boi canh mot khach hang đang đe nghi tra cong gap đoi cho anh, cung co nghia la cac than chu giau co san sang moc hau bao chi cho Holmes nhieu hon muc tieu chuan ma anh đe ra. Trong "Cau chuyen ky tuc xa", Holmes kiem đuoc tan 6.000 bang Anh (vao thoi điem ma chi phi hang nam cua moi chuyen gia tre moi noi thuong chi la 500 bang Anh). Tuy nhien, Watson luu y rang Holmes se thang thung tu choi ngay ca nhung nguoi giau co va quyen luc nhat neu van đe cua ho khong lam anh hung thu.


= Thai đo voi phu nu =
Nhu trong buc thu Conan Doyle gui cho Joseph Bell, "Holmes vo tinh nhu mot cai may tinh cua Babbage va ca hai co kha nang yeu đuong nhu nhau". Holmes noi ve ban than rang anh "khong phai la mot nguoi het long nguong mo phu nu" va anh kham pha đuoc rang "đong co cua phu nu rat kho do xet... Lam sao xay dung tren vung cat lun nhu vay co chu?... Hanh đong nho nhat nhat cua ho cung co the ham chua đay y nghia.... Trong Dau bo tu, Holmes noi, "Khong bao gio co the tin cay hoan toan vao phu nu, ke ca nhung nguoi kha kham nhat", mot cam giac ma Watson goi la "nhan đinh cay nghiet". Trong "Bom su tu", Holmes viet, "Toi hiem khi bi phu nu thu hut, vi luon đe nao bo đieu khien trai tim". Trong đoan ket cua Dau bo tu, Holmes noi rang "tinh yeu la chuyen cam xuc, va bat cu thu gi co tinh chat cam xuc đeu đoi nghich voi li tri lanh lung, chinh xac ma toi coi trong hon moi thu. Toi đay se khong bao gio lay vo, đe khoi co thien kien trong oc suy xet cua minh.” Cuoi cung, anh chia se thang than rang "Toi chua bao gio yeu".
Nhung du khang đinh Holmes co mot "niem ac cam voi phu nu", Watson cung luu y rang Holmes co "mot cach rieng đe thu hut cam tinh [tu phai đep]". Watson nhan manh ve viec nguoi quan gia cua ho, ba Hudson, thich Holmes vi "su diu dang va lich su trong cach anh cu xu voi phai yeu. Anh khong thich va khong tin tuong vao gioi tinh ay, nhung van luon to ra minh la mot đoi thu hao hiep". Tuy nhien, trong "Charles Augustus Milverton", Holmes đa đinh hon voi mot nguoi phu nu đe lay đuoc thong tin vu an roi ruong bo co nang ngay khi anh co đuoc thu minh can.


 Irene Adler  Irene Adler la mot nu ca si kiem dien vien opera đa giai nghe nguoi My, gop mat trong "Vu tai tieng xu Bohemia". Du chi xuat hien duy nhat mot lan nhung co la mot trong nhung nguoi hiem hoi đa thang Holmes trong mot cuoc đau tri tay đoi va cung la nguoi phu nu duy nhat. Vi li do nay ma Adler la chu đe thuong xuyen trong cac tac pham mo phong. Phan đau cau chuyen gioi thieu su ton trong đang ke ma Holmes danh cho Irene Adler: 

Đoi voi Sherlock Holmes, co ta luon la Nguoi phu nu ay. Toi hiem khi thay anh nhac đen co ta bang bat ki ten goi nao khac. Trong mat anh, co ta noi bat va lam lu mo tat ca nhung nguoi phu nu khac. Khong phai anh co bat ky cam xuc nao na na tinh yeu đoi voi Irene Adler.... Vay ma voi anh chi co mot nguoi phu nu, đo la nguoi phu nu mang nhu danh Irene Adler, trong ky uc mo ho, lang đang.
Nam nam truoc cac su kien trong "Vu tai tieng xu Bohemia", Adler đa tung co mot moi quan he ngan ngui voi thai tu Bohemia Wilhelm von Ormstein. Khi cau chuyen mo ra, thai tu đa đinh hon voi nguoi khac. Lo so rang cuoc hon nhan se tan tanh neu gia đinh hon the biet ve qua khu khong đung đan cua minh, Ormstein đanh phai thue Holmes lay lai mot buc anh chup chung voi Adler. Irene Adler đa tuoc đi co hoi thanh cong cua Holmes truoc khi anh kip lam nen chuyen. Holmes luu giu nhung ky niem voi Adler trong buc anh chup ma anh nhan đuoc nhu mot phan thuong tu phi vu.


Kien thuc va ki nang Ngay khi gap Holmes trong cau chuyen đau tien, Cuoc đieu tra mau đo (thuong đuoc gia đinh dien ra vao nam 1881, mac du khong ro ngay thang chinh xac), Watson đa đua ra nhung đanh gia ve pham vi trinh đo cua Sherlock Holmes:
Kien thuc van hoc − Khong.
Kien thuc triet hoc − Khong.
Kien thuc thien van hoc − Khong.
Kien thuc chinh tri − Yeu.
Kien thuc thuc vat hoc − Khong đeu. Rat gioi ve cac loai ca đoc duoc, thuoc phien, va cac loai co chat đoc noi chung. Khong biet gi ve trong trot.
Kien thuc đia chat hoc − Thuc te, nhung han hep. Chi nhin qua la phan biet đuoc ngay cac loai đat. Sau nhung chuyen tan bo đa cho toi xem nhung vet đat ban tren quan anh ta, va qua mau sac cung đo set cua cac vet nay cho biet loai đat nao thuoc khu vuc nao cua Luan Đon.
Kien thuc hoa hoc − Uyen tham.
Kien thuc giai phau hoc − Chinh xac, nhung khong he thong.
Kien thuc ve chuyen giat gan − Menh mong. Duong nhu biet đen tung chi tiet moi chuyen kinh hoang đa xay ra trong the ki nay.
Choi vi cam rat hay.
La mot tay kiem, quyen Anh va con lao luyen.
Am hieu thuc te ve luat phap Anh Quoc.
Cac cau chuyen tiep theo cho thay, nhung đanh gia so bo cua Watson khong đay đu hoac khong chinh xac o mot vai cho, hau het do tac đong thoi gian. Bat chap viec Holmes đuoc cho la khong biet gi ve chinh tri, trong "Vu tai tieng xu Bohemia", anh đa ngay lap tuc phat hien ra danh tinh thuc su cua "Ba tuoc von Kramm" cai trang. Holmes cung the hien kien thuc tieng Latinh o cuoi Cuoc đieu tra mau đo. Anh tung trich dan Hafez, Goethe va ca mot la thu cua Gustvae Flaubert gui cho George Sand bang nguyen ban tieng Phap. Trong Con cho cua dong ho Baskervilles, Holmes nhan ra cac tac pham cua Godfrey Kneller va Joshua Reynolds: "Watson cu cho la toi chang biet gi ve my thuat nhung chang qua la anh ay ghen ti boi quan điem cua chung toi ve van đe nay khac han nhau." Trong "Cac ban ve tau ngam cua Bruce Partington", Watson noi rang, "Holmes đanh mat chinh minh khi thuc hien mot chuyen khao ve cac ban Motet đa am cua Lassus", đuoc coi la "thao luan cuoi cung" ve chu đe nay.
Trong Cuoc đieu tra mau đo, Holmes tuyen bo la minh khong biet Trai Đat quay quanh Mat Troi vi thong tin đo khong lien quan đen cong viec cua anh. Sau khi nghe đuoc chan ly nay tu Watson, Holmes noi ve viec anh phai ngay lap tuc co gang quen no đi. Holmes tin rang kha nang luu tru thong tin cua tri oc la huu han, va viec tiep thu nhung thu vo bo se lam giam co hoi hoc đuoc nhung đieu co ich. The nhung, nhung tinh tiet o vai cau chuyen sau đo lai trai voi khang đinh ke tren. Trong Thung lung kinh hoang, Holmes noi, "Moi tri thuc đeu huu dung voi mot tham tu", va trong "Bom su tu", anh tu goi minh la "mot đoc gia an tap đi kem tri nho ky la voi nhung chuyen vat vanh". Nhin lai qua trinh phat trien nhan vat vao nam 1912, Conan Doyle đa viet, "Trong phan đau tien, Cuoc đieu tra mau đo, [Holmes] chi đon thuan la mot co may tinh toan, nhung toi phai bien anh ay dan tro thanh mot con nguoi co hoc thuc hon nhu nhung gi toi đa lam."
Holmes cung la mot nha phan tich mat ma, anh tung noi voi Watson, "Toi kha quen thuoc cac dang mat ma, ban than toi cung la tac gia cua mot chuyen khao nho nho ve đe tai nay, trong đo toi đa phan tich mot tram sau muoi loai mat ma khac nhau". Holmes the hien kien thuc ve tam ly hoc trong "Vu tai tieng xu Bohemia" khi tim cach du Irene Adler tu đe lo noi cat giau buc anh, dua tren tien đe rang mot nguoi phu nu se lao vao cuu tai san gia tri nhat cua minh khoi đam chay. Mot vi du khac co trong "Vien thach luu xanh" khi Holmes đa lay thong tin tu mot nguoi ban hang bang mot vu ca cuoc: "Neu anh gap mot nguoi co bo rau quai non cat tia kieu nhu the voi mot to pink 'un tho ra khoi tui ao thi đam bao la anh se de dang khai thac đuoc han ta bang mot vu đanh cuoc.... Toi dam chac cho du co đat mot tram bang xuong truoc mat han thi han cung khong cung cap đay đu thong tin bang cai y tuong du cho han tin rang han đang thang toi trong mot vu ca cuoc".
Maria Konnikova chi ra trong mot cuoc phong van voi D. J. Grothe la Holmes đa thuc hanh cai ma ngay nay nguoi ta goi la tinh thuc, luon tap trung vao chi mot viec tai mot thoi điem, va hau nhu khong bao gio "đa nhiem". Co noi them rang Holmes đi truoc khoa hoc trong viec chung minh phuong phap ke tren huu ich nhu the nao đoi voi nao bo.


= Phuong phap dien dich Holmes =

Holmes quan sat cach an mac va thai đo cua khach hang cung nhu nghi pham, luu y cac dau tich tren da (nhu hinh xam), dau vet (dau muc, đat set tren ung,...), trang thai cam xuc, tinh trang the chat, đe suy ra nguon goc va lich su gan đay cua ho. Anh cung thuong dua vao phong cach, tinh trang quan ao va đo dung ca nhan đe đanh gia đoi tuong. Trong cac cau chuyen, Holmes ap dung cac phuong phap quan sat cua minh cho cac vat dung nhu gay chong, tau thuoc va mu. Trong "Vu tai tieng xu Bohemia", Holmes cho rang gan đay Watson bi uot va co "mot co hau gai vo cung vung ve, cau tha". Khi Watson hoi lam sao Holmes biet đuoc đieu nay, vi tham tu tra loi: 

Rat de dang... đoi mat mach bao toi rang phan da trong cua chiec giay ben trai cua anh, ngay cho anh lua chieu vao, co sau vet xuoc gan nhu song song. Ro rang chung la do ai đo bat can khi cha bun kho quanh cac canh ben trong giay gay ra. Nhu the chung to anh vua gap thoi tiet xau vua co mot co hau gai chuyen rach giay chu o Luan Đon.
Trong truyen Sherlock Holmes đau tien, Cuoc đieu tra mau đo, bac si Watson đa so sanh Holmes voi tham tu hu cau C. Aguste Dupin cua Edgar Allan Poe, nguoi co cach thuc đieu tra tuong tu. Đe cap toi mot tinh tiet trong "An mang tren pho Morgue" khi Dupin đoc đuoc suy nghi cua mot nguoi ban mac du ca hai chi im lang đi cung nhau suot muoi lam phut, Holmes nhan xet: "Han lam cai tro xam nhap vao y nghi cua ban be bang mot loi binh luan đung luc... manh khoe ay qua la pho truong va nong can." The nhung, Holmes cung thuc hien 'manh khoe' tuong tu voi Watson trong "Hai lo tai nguoi trong hop cac-tong" va "Nhung hinh nhan nhay mua".
Cac cau chuyen luon goi phuong phap đieu tra tri tue cua Sherlock Holmes la "dien dich" nhung thuc te anh chu yeu đieu tra dua vao lap luan hoi quy: suy ra loi giai thich cho cac chi tiet đa quan sat. "Tu mot giot nuoc", Holmes viet, "nha logic hoc co the suy luan ra ca Đai Tay Duong hay thac Niagra ma khong can phai nhin hay nghe tan noi." Tuy nhien, Holmes cung ap dung ca suy luan dien dich. Nguyen tac ton chi cua vi tham tu nhu anh đe cap trong Dau bo tu đo la: "Khi đa loai tru het nhung đieu bat kha, thi đieu gi con lai, cho du phi ly toi đau, nhat đinh phai la su that." Kieu suy luan co lo hong tren đuoc goi la nguy bien Holmesian hoac nguy bien Sherlock Holmes.
Bat chap kha nang suy luan đang ne cua Holmes, Conan Doyle van khac hoa Holmes la nguoi co the mac sai lam o khoan nay (đo la chu đe chinh trong "Khuon mat vang vot").


= Khoa hoc phap y =

Mac du Holmes noi tieng voi kha nang suy luan, phuong phap đieu tra cua anh lai phu thuoc nhieu vao viec thu thap chung cu vat ly. Nhieu ky thuat ma Holmes su dung trong cac cau chuyen đeu o thoi điem chung con rat so khai.
Holmes rat gioi phan tich bang chung dau tich hoac bang chung huu hinh, bao gom ca cac dau vet an (dau chan, dau mong tay, dau giay va dau lop xe), đe xac đinh nhung hanh đong đa dien ra tai hien truong. Anh su dung tro thuoc hoac tan thuoc đe nhan dien toi pham, phan tich chu viet tay va but tich, so sanh thu đanh may đe vach tran ke gian lan, su dung du luong thuoc sung đe bat hai ten sat nhan, va xem xet nhung manh thi the nho đe pha hai vu an mang.
Vi phan lon bang chung đeu co kich thuoc nho, Holmes thuong su dung kinh lup o hien truong va kinh hien vi quang hoc o can ho tren pho Baker cua minh. Anh ap dung hoa phan tich đe phan tich tan du mau va đoc chat hoc đe xac đinh cac loai đoc duoc. Phong thi nghiem tai gia cua Holmes đa đuoc đe cap trong "Ban hiep uoc hai quan". Trong "Ngoi nha trong khong", nghien cuu đan đao bang cach thu hoi nhung vien đan đa ban roi ghep thu voi mot vu khi giet nguoi tinh nghi, tro thanh mot thu tuc thong thuong cua canh sat chi trong khoang 15 nam sau khi cau chuyen đuoc xuat ban.
Laura J. Snyder khi xem xet cac phuong phap cua Holmes trong boi canh nganh toi pham hoc tu giua đen cuoi the ky 19, đa chung minh đuoc rang du thinh thoang đi truoc nhung gi ma cac co quan đieu tra đuong thoi su dung, chung van dua tren cac phuong phap, ky thuat hien co. Vi du, dau van tay đuoc đe xuat la đac điem nhan dien vao thoi cua Conan Doyle, va trong khi Holmes su dung no đe giai quyet mot vu an trong "Ga chu thau vung Norwood" (thuong đuoc cho la lay boi canh nam 1895), thi cau chuyen đuoc xuat ban vao nam 1903, hai nam sau khi Van phong van tay Scotland Yard mo cua. Tuy nhien, Holmes van la nguoi truyen cam hung cho cac the he nha khoa hoc phap y tuong lai trong loi suy nghi khoa hoc va giau tinh phan tich.


= Ky nang nguy trang =
Holmes co nang khieu ve ca dien xuat lan cai trang. Trong mot so cau chuyen ("Dau bo tu", "Chales Augustus Milverton", "Ga đan ong meo mieng", "Ngoi nha trong khong" va "Vu tai tieng xu Bohemia"), đe tim kiem bang chung mot cach bi mat, Holmes đa cai trang thuyet phuc toi noi Watson khong tai nao nhan ra. O nhung lan khac ("Tham tu hap hoi" va "Vu tai tieng xu Bohemia"), Holmes gia vo bi thuong hoac benh tat đe buoc toi đoi tuong. Trong "Vu tai tieng xu Bohemia", Watson tung noi, "San khau mat đi mot dien vien gioi... khi Holmes tro thanh mot chuyen gia toi pham."


= Su dung điep vien =
Cho đen khi Watson đat chan đen pho Baker, Holmes chu yeu lam viec mot minh, chi thi thoang thue cac đac vu thuoc tang lop duoi cua thanh pho. Ho bao gom nhieu nguon tin khac nhau, chang han nhu Langdale Pike, "mot cuon tu đien song ve moi van đe be boi trong xa hoi", va Shinwell Johnson, nguoi đong vai tro nhu mot "đac vu cua Holmes trong the gioi ngam toi pham khong lo o Luan Đon". Nhung điep vien noi tieng nhat lam viec cho Holmes la đam tre đuong pho ma anh thuong goi la "Đoi đac nhiem pho Baker".


= Chien đau =


 Sung luc  Holmes va Watson thuong mang theo sung luc ben minh đe đoi pho voi bon toi pham, voi Watson, đo la khau sung cu ma anh tung su dung trong quan đoi (co the la khau Mark III Adams, đuoc trang bi cho linh Anh trong nhung nam 1870). Holmes va Watson đa nham ban con cho san chu đe trong tieu thuyet Con cho cua dong ho Baskervilles, Watson cung tung đanh đai ta Sebastian Moran bang khau sung luc cua minh trong "Ngoi nha trong khong". Trong "Bai toan cay cau Thor", Holmes muon khau sung luc o quay cua Watson đe giai quyet vu an thong qua mot thi nghiem.


 Vu khi khac  La mot quy ong, Holmes thuong đem theo mot cay gay thang hoac gay ba toong. Anh đuoc Watson mo ta la mot chuyen gia đanh gay va su dung cay ba toong cua minh nhu mot vu khi huu hieu. Trong "Cuoc đieu tra mau đo", Watson cung đanh gia Holmes la mot kiem si lao luyen, va trong "Con tau Gloria Scott", Holmes cho biet anh đa tap luyen đau kiem tu thoi hoc đai hoc. Trong mot so cau chuyen ("Mot vu xac đinh nhan dang", "Hoi toc hung", "Sau pho tuong Napoleon"), Holmes con su dung mot chiec roi ngua đuoc mo ta la "vu khi yeu thich" cua anh.


 Đoi khang tay khong  Sherlock Holmes đuoc mo ta (hoac chung minh) la nguoi co the chat tren muc trung binh. Trong "Khuon mat vang vot", bien nien su Holmes viet, "Hiem co ai vuot đuoc anh ta ve suc manh co bap." Trong "Dai bang lom đom", bac si Roylott đa the hien suc manh cua minh bang cach be gap cay coi lo lam đoi. Sau tinh huong đo, Watson mo ta la Holmes đa bat cuoi, "neu lao ta con o đay thi toi cung co the cho lao thay tay toi khong he yeu hon tay lao.' Vua noi anh vua nhat que coi bang thep len va bat ngo uon thang no tro lai."
Holmes cung la mot vo si quyen Anh tu do cu khoi; "Con tau Gloria Scott" đe cap toi viec anh tham gia mon nay khi đang hoc đai hoc. Trong Dau bo tu, Holmes tu gioi thieu ban than voi vo si chuyen nghiep McMurdo rang minh la "ga tay mo đa đau voi anh ba hiep lien o nha Alison vao cai đem thuong đai lac quyen cua anh bon nam truoc." McMurdo lien suc nho: "Cha, anh đung la đa bo phi tai nang, tiec cho anh! Neu hoi đo ma anh gia nhap gioi chuyen nghiep thi co le đa tien xa roi." Trong "Khuon mat vang vot", Watson noi: "Anh ay chac chan la mot trong nhung vo si quyen Anh gioi nhat trong tam hang can ma toi tung biet."
Trong "Ngoi nha trong khong", Holmes bat mi voi Watson rang anh đa su dung mot mon vo thuat Nhat Ban co ten goi baritsu đe nem Moriaty xuong thac Reichenbach, ket lieu han ta. Bartitsu la phien ban goc cua mon "baritsu" ma Conan Doyle mo ta, no la su ket hop cua nhu thuat voi quyen Anh va đau gay.


Su đon nhan = Pho bien =
Hai tac pham Sherlock Holmes khoi đau, tieu thuyet Cuoc đieu tra mau đo (1887) va Dau bo tu (1890), chi đuoc đon nhan o muc vua phai. Nhung khi sau truyen ngan ve Holmes đau tien đuoc xuat ban tren The Strand Magazine vao đau nam 1891, ten tuoi cua nhan vat nay bat đau tro nen pho bien rong rai. Holmes đuoc rat nhieu nguoi biet đen o Anh va My. Sherlock Holmes noi tieng toi muc vao nam 1893, khi Arthur Conan Doyle đe vi tham tu chet trong truyen ngan "Vu an cuoi cung", đa xuat hien mot lan song phan ung tieu cuc du doi tu đoc gia, khong giong bat ky phan ung nao truoc đay ma cong chung tung danh cho mot nhan vat hu cau. To Strand bao cao rang ho đa mat hon 20.000 nguoi đang ky vi cai chet cua Holmes. Ap luc du luan buoc Conan Doyle phai tiep tuc viet mot tac pham Sherlock Holmes moi vao nam 1901 va hoi sinh nhan vat trong mot cau chuyen khac vao nam 1903.
Nhieu nguoi ham mo Sherlock Holmes đa viet thu toi đia chi nha anh, so 221B, pho Baker. Mac du đia chi 221B, pho Baker khong ton tai khi nhung cau chuyen đau tien ra đoi nhung nhung la thu van cu the đuoc gui đen toa nha Abbey National, noi đau tien bao ham đia chi nay ngay khi đuoc xay dung vao nam 1932. Nguoi ham mo van tiep tuc gui thu cho Sherlock Holmes; nhung la thu nay hien đa đuoc chuyen toi Bao tang Sherlock Holmes. Trong so nhung nguoi gui thu toi so 221B, pho Baker, co nhung nguoi tin rang Holmes la nhan vat co that. Cung khong thieu nguoi trong cong chung đinh ninh la Sherlock Holmes thuc su ton tai. Trong mot cuoc khao sat nam 2008 voi gioi thanh thieu nien Anh Quoc, 58% đoi tuong đuoc hoi lam tuong Sherlock Holmes la mot con nguoi bang xuong bang thit.
Cho đen ngay nay, nhung cau chuyen ve Sherlock Holmes van đuoc đoc gia tiep tuc đon đoc. Su noi tieng lien tuc cua Holmes đa dan đen su ra đoi cua nhieu phien ban tai hu cau nhan vat nay trong cac bo phim chuyen the. Nam 2012, Sach ky luc Guinness đa trao cho Sherlock Holmes danh hieu "nhan vat van hoc đuoc khac hoa nhieu nhat tren phim va chuong tinh truyen hinh", đi kem voi loi phat bieu "danh hieu nay phan anh suc hap dan ben bi cua nhan vat va chung minh rang tai nang tham tu cua anh ay ngay nay van hap dan nhu cach đay 125 nam."


= Vinh danh =

He thong đuong sat đo thi London đa đat ten cho mot trong so hai muoi đau may đien ma ho trien khai trong nhung nam 1920 la Sherlock Holmes. Holmes la nhan vat hu cau duy nhat nhan đuoc vinh du nay, ben canh nhung nguoi Anh loi lac nhu Lord Byron, Benjamin Disraeli va Florence Nightingale.
Mot so con pho o Luan Đon cung gan lien voi Holmes. Co the ke đen Sherlock Mews (York Mews South truoc khi đoi ten) ngoai pho Crawford, va Watson's Mew o gan Crawford Place. The Sherlock Holmes la ten goi cua mot quan ruou o pho Northurmberland, Luan Đon, noi co mot bo suu tap lon cac ky vat lien quan đen Holmes, ban đau đuoc tap hop đe trung bay tren pho Baker trong Le hoi Anh nam 1951.
Nam 2002, Hiep hoi Hoa hoc Hoang gia đa trao tang chuc vu uy vien danh du cho Holmes vi ​​viec su dung khoa hoc phap y va hoa hoc phan tich trong van hoc pho thong. Tinh đen nam 2019, Holmes la nhan vat hu cau duy nhat nhan đuoc nhan vinh du nay.
Co rat nhieu buc tuong Sherlock Holmes tren khap the gioi. Chiec đau tien đuoc đieu khac boi John Doubleday, cong bo tai Meirigen, Thuy Si vao thang 9 nam 1988. Chiec thu hai đuoc đieu khac boi Satoh Yoshinori, cong bo tai Karuizawa, Nhat Ban vao thang 10 nam 1988. Chiec thu ba đuoc đieu khac boi Gerald Laing, cong bo tai Edinburgh, Scotland vao nam 1989. Nam 1999, buc tuong Sherlock Holmes, Luan Đon cung do John Doubleday tao tac, đa đuoc khanh thanh tai gan đia chi nha hu cau cua vi tham tu, so 221B, pho Baker. Nam 2001, tac pham đieu khac Holmes va Arthur Conan Doyle cua Irena Sedlecka đuoc cong bo trong mot bo suu tap tuong o Warwickshire, Anh. Nam 2007, tai Moskva, Nga, mot tac pham đieu khac mieu ta ca Holmes va Watson đuoc cho ra mat voi tao hinh dua tren cac buc minh hoa cua Sidney Paget va cac dien vien trong loat phim Nhung cuoc phieu luu cua Sherlock Holmes va Bac si Watson. Nam 2015, tac pham đieu khac Sherlock Holmes cua Jane DeDecker đuoc đat tai tru so canh sat Edmond, Oklahoma, Hoa Ky. Nam 2019, mot buc tuong Holmes khac lai ra đoi o Chester, Illinois, Hoa Ky, nam trong chuoi cac buc tuong ton vinh hoa si truyen tranh E. C. Segar va cac nhan vat cua ong. No co nhan đe "Sherlock & Segar" voi net mat đuoc mo phong theo Segar.


= Cong đong =
Nam 1934, Hoi Sherlock Holmes (o London) va Baker Street Irregulars (o New York) đuoc thanh lap. Baker Street Irregulars đen ngay nay van con hoat đong. Trong khi đo, Hoi Sherlock Holmes bi giai the vao nhung nam 1930 nhung roi đuoc ke tuc bang mot hoi nhom co cai ten hoi khac, Hoi Sherlock Holmes London, thanh lap vao nam 1951 va van con ton tai. Cac hoi nhom tuong tu tiep theo lan luot ra đoi, đau tien la o Hoa Ky va sau đo la o Anh va Đan Mach. Đa co it nhat 250 hoi nhom Sherlock Holmes tren toan cau, trai khap cac quoc gia nhu Uc, Canada (chang han The Bootmakers of Toronto), An Đo va Nhat Ban. Nguoi ham mo Holmes thuong đuoc goi la "Holmesian" o Anh va "Sherlockian" o Hoa Ky mac du gan đay tu "Sherlockian" cung đuoc dung đe chi nhung nguoi ham mo loat phim truyen hinh cua BBC voi Benedict Cumberbatch thu vai chinh.


Di san = Dong truyen trinh tham =
Mac du Holmes khong phai la tham tu hu cau đau tien nhung ten tuoi cua anh đa tro thanh đinh nghia cua dong nhan vat nay. Truyen Sherlock Holmes cua Conan Doyle gioi thieu nhieu thu phap van hoc ma sau nay tro thanh nhung quy uoc chinh trong the loai tieu thuyet trinh tham, chang han nhu nhan vat đong hanh khong đuoc thong minh nhu vi tham tu va phai la đoi tuong đuoc nhan nhung loi giai thich (cung la đe ven man cho nguoi đoc) nhu bac si Watson trong truyen. Cac quy uoc khac đuoc Doyle đe ra bao gom viec xay dung mot ten toi pham that xao quyet đe canh sat khong the đanh bai, nhu đoi thu cua Holmes la Giao su Moriaty, va viec ap dung khoa hoc phap y đe giai quyet cac vu an.
Nhung cau chuyen ve Sherlock Holmes đa bien tieu thuyet toi pham thanh mot the loai van hoc đang ton trong, đuoc đoc gia o moi tang lop uu chuong, va thanh cong cua Doyle đa truyen cam hung cho nhieu tac pham trinh tham đuong đai. Sherlock Holmes anh huong toi su ra đoi cua cac nhan vat "tham tu quy ong lap di" khac, nhu tham tu hu cau Hercule Poirot cua Agatha Christie đuoc gioi thieu vao nam 1920. Holmes cung truyen cam hung cho mot so nhan vat phan anh hung "gan nhu la lieu thuoc giai cho nhung vi tham tu bac thay", chang han nhu hai đao chich quy ong A. J. Raffles (do E. W. Hornung sang tao nam 1898) va Arsene Lupin (do Maurice Leblanc sang tao nam 1905).


= "Đon gian thoi, Watson yeu dau cua toi a." =
"Đon gian thoi, Watson yeu dau cua toi a." la mot trong nhung cau thoai đuoc trich dan nhieu nhat va đa tro thanh mot bieu tuong cua nhan vat Sherlock Holmes. Tuy nhien, mac du Holmes thuong nhan xet rang cac ket luan cua minh la "đon gian", va thinh thoang goi Watson la "Watson yeu dau", cau thoai "Đon gian thoi, Watson yeu dau cua toi a." chua tung đuoc anh thot ra mot lan nao trong suot sau muoi cau chuyen ma Conan Doyle đa viet. Cach noi gan nhat voi cau thoai ke tren xuat hien trong "Nguoi đan ong di dang" khi Holmes giai thich mot suy luan: " 'Rat tuyet!', toi [Watson] keu len. 'Đon gian thoi,' anh đap lai."
William Gillete đuoc coi la nguoi khoi nguon cau thoai voi cong thuc, "O, cai nay đon gian thoi, ban than a.", trong vo kich Sherlock Holmes nam 1899 cua ong. Tuy nhien, kich ban cua vo kich đa bi thay đoi nhieu lan trong suot ba thap ky phuc hoi va xuat ban, cau thoai kia cung chi hien dien trong mot vai phien ban kich ban chu khong phai tat ca.
Cau thoai chinh xac cung nhu nhung bien the gan giong cua no co the đuoc nhin thay tren cac bai bao va tap chi tu nam 1909; co mot so dau hieu cho thay no đa mang tinh rap khuon ngay ca o thoi điem đo. "Đon gian, Watson than yeu, đon gian thoi." xuat hien trong cuon tieu thuyet Psmith, Journalist (1909–1910) cua P. G. Wodehouse. Cau thoai cung tro nen quen thuoc voi cong chung My mot phan do no đuoc su dung trong loat phim cua cap đoi Rathbone-Bruce tu nam 1939 đen nam 1946.


= The Great Game =

Nhung nguoi ham mo Holmes coi bo 56 truyen ngan va 4 tieu thuyet cua Conan Doyle la "bo kinh đien". The Great Game (con đuoc goi la Holmesian Game, Sherlockian Game, hay đon gian la Game) ap dung cac phuong phap phe binh van hoc cho bo kinh đien, nhung đuoc tien hanh voi gia đinh Holmes va Watson la nhung con nguoi co that (va Conan Doyle khong phai la tac gia cua nhung cau chuyen ma chi la nguoi đai dien van chuong cua Watson). Tu nhung co so tren, The Great Game co gang giai quyet hoac tim cau tra loi cho nhung mau thuan trong bo kinh đien − chang han nhu vi tri vet thuong thoi chien cua Watson, đuoc mo ta nam o vai trong Cuoc đieu tra mau đo va nam o chan trong Dau bo tu − cung voi đo la lam ro nhung chi tiet ve Holmes, Watson va the gioi cua ho, ket hop nghien cuu lich su voi tai lieu tham khao tu nhung cau chuyen đe xay dung nen cac phan tich hoc thuat.
Vi du, mot chi tiet đuoc đem ra mo xe trong The Great Game la ngay sinh nhat cua Holmes. Kho ma xac đinh đuoc trinh tu thoi gian cua cac cau chuyen, phan nhieu trong so chung thieu han ngay thang hoac chua đay mau thuan. Christopher Morley va William Baring-Gould cho rang vi tham tu sinh ngay 6 thang 1 nam 1854. Nam sinh đuoc xac đinh dua tren nhung mieu ta ve Holmes o đo tuoi 60 vao nam 1914 trong "Cung đan sau cuoi", trong khi ngay chinh xac thi đen tu nhung suy đoan rong hon, nam ngoai bo kinh đien. Ngay sinh phong đoan tren tro thanh ngay hoat đong cua Baker Street Irregulars, voi cac bua tiec toi dien ra vao thang 1 hang nam. Trong khi đo, Laurie R. King thi lai lap luan rang cac chi tiet trong "Con tau Gloria Scott" (mot cau chuyen khong co ngay thang chinh xac) cho thay Holmes đa hoan thanh nam hai (va nam cuoi) đai hoc vao nam 1880 hoac 1885. Neu Holmes bat đau hoc đai hoc o tuoi 17 thi nam sinh cua anh co the muon nhat la nam 1868.


= Bao tang va cac bo suu tap đac biet =
Trong Le hoi Anh nam 1951, phong khach cua Holmes đuoc tai tao tro thanh mot phan cua trien lam Sherlock Holmes, voi mot bo suu tap cac tai lieu goc. Sau le hoi, cac vat pham đuoc chuyen đen The Sherlock Holmes (mot quan pub o Luan Đon). Con bo suu tap Conan Doyle thi đuoc con trai tac gia la Adrian cat tai Lucens, Thuy Si. Ca hai trien lam ke tren đeu dung lai can phong khach tren pho Baker va mo cua rong rai cho cong chung.
Nam 1969, Thu vien Tham khao Toronto bat đau thu thap cac tai lieu lien quan đen Conan Doyle. Ngay nay, bo suu tap khong lo nay đuoc luu giu tai so 221B, pho Baker, co the tiep can de dang voi cong chung. Tuong tu, vao nam 1974, Đai hoc Minnesota đa thanh lap mot bo suu tap ma hien nay đuoc biet toi la "bo suu tap lon nhat the gioi ve cac tai lieu lien quan toi Sherlock Holmes va nguoi tao ra anh". Bo suu tap khong cho cong chung quyen truy cap nhung đoi khi van mo cua cho cac chuyen tham quan.
Nam 1990, Bao tang Sherlock Holmes tren pho Baker, London chinh thuc mo cua. Ngay trong nam sau, mot bao tang o Meiringen (gan thac Reichenbach) danh rieng cho vi tham tu cung ra đoi. Bo suu tap rieng cua Conan Doyle đuoc trung bay thuong truc tai Bao tang Thanh pho Portsmouth, noi tac gia tung song va hanh nghe bac si.


Chuyen the va tac pham phai sinh Danh tieng cua Holmes dan toi viec rat nhieu cay viet ngoai Arthur Conan Doyle đa cho ra đoi nhung tac pham ve Sherlock Holmes tren nhieu phuong tien truyen thong, co muc đo trung thuc đoi voi cac nhan vat, cau chuyen va boi canh goc khac nhau. Tac pham mo phong đau tien co tu nam 1893, mang tua đe "The Late Sherlock Holmes", đuoc viet boi J. M. Barrie, ban than cua Conan Doyle.
Cac ban chuyen the cho thay cac nhan vat goc đa đuoc xay dung theo nhung đuong huong rieng biet hoac đuoc đat trong nhung thoi điem hay tham chi la vu tru khac nhau. Vi du, Holmes biet yeu đuong roi lap gia đinh trong loat truyen Mary Russell cua Laurie R. King; đuoc hoi sinh sau khi qua đoi đe chien đau voi toi pham tuong lai trong loat phim hoat hinh Sherlock Holmes in the 22nd Century; va đuoc ket hop voi boi canh Cthulhu Mythos cua H. P. Lovecraft trong "A Study in Emerald" cua Neil Gaiman (gianh giai Truyen ngan hay nhat tai Hugo Award nam 2004). Mot tac pham mo phong co anh huong đac biet la The Seven-Per-Cent Solution cua Meyer, tro thanh tieu thuyet ban chay nhat nam 1974 cua New York Times (đuoc dung thanh phim cung ten vao nam 1976). Trong The Seven-Per-Cent Solution, thoi nghien cocain cua Holmes tien trien nang toi muc co the gay nguy hiem cho su nghiep cua anh. Cuon tieu thuyet đa gop phan pho bien xu huong ket hop cac nhan vat lich su cung thoi, đuoc xac đinh ro rang (chang han nhu Oscar Wilde, Aleister Crowley, Sigmund Freud, hoac Jack Phanh thay) voi nhung tac pham mo phong Sherlock Holmes, mot đieu ma Conan Doyle chua tung lam.


= Cac tac pham van hoc lien quan va phai sinh =

Ngoai bo Sherlock Holmes kinh đien, Conan Doyle con cho ra mat "The Lost Special" vao nam 1898. Truyen ngan khac hoa mot "nha ly luan nghiep du" giau ten, dung y đe nguoi đoc nhan ra đo chinh la Holmes. Loi giai thich cua tac gia ve mot vu mat tich gay hoang mang, đuoc lap luan theo phong cach Holmesian nhu cham choc chinh nhan vat ma ong sang tao. Nhung truyen ngan tuong tu cua Conan Doyle gom co "The Field Bazaar", "The Man with the Watches", va "How Watson Learned the Trick" nam 1924, mot tac pham gieu nhai canh Watson va Holmes ngoi an sang cung nhau. Conan Doyle cung viet nhieu tai lieu lien quan toi Holmes khac, đac biet la kich: Sherlock Holmes nam 1899 (voi William Gillette), The Speckled Band nam 1910, va The Crown Diamond nam 1921 (tien đe cho truyen ngan "Vien đa cua Mazarin"). Nhung tai lieu phi kinh đien ke tren đa đuoc tong hop trong mot vai tac pham phat hanh sau khi Conan Doyle qua đoi.
Xet toi nhung cay viet khac ngoai Conan Doyle, cac tac gia đa dang nhu Anthony Burgess, Neil Gaiman, Dorothy B. Hughes, Stephen King, Tainith Lee, A. A. Milne va P. G. Wodehouse đeu đa tung viet ve Sherlock Holmes. Cung thoi voi Conan Doyle, Maurice Leblanc tung truc tiep gioi thieu Holmes trong bo truyen ve ten trom quy ong Arsene Lupin noi tieng cua ong, mac du nhung khieu nai phap ly đen tu Conan Doyle đa buoc Leblanc phai sua đoi ten nhan vat thanh "Herlock Sholmes" trong cac lan tai ban va nhung tac pham tiep theo. Nha van trinh tham noi tieng nguoi My John Dickson Carr hop tac voi con trai cua Arthur Conan Doyle, Adrian Conan Doyle, trong The Exploits of Sherlock Holmes, mot tuyen tap truyen mo phong ra đoi tu nam 1954. Nam 2011, Anthony Horowitz xuat ban cuon tieu thuyet Sherlock Holmes, The House of Silk, đuoc trinh bay nhu mot phan tiep noi cac tac pham cua Conan Doyle voi su chap thuan cua Di san Conan Doyle; phan tiep theo, Moriarty, phat hanh vao nam 2014. Loat truyen mo phong "MX Book of New Sherlock Holmes Stories" do David Marcum bien tap va MX Publishing xuat ban, đa dai toi hon mot chuc tap voi hang tram cau chuyen giong voi nguyen tac. Chung đuoc bien soan đe phuc vu hoat đong tai thiet Undershaw (nha cu cua Conan Doyle) cung nhu ho tro ngoi truong Stepping Stones, hien nay nam trong khuon vien ngoi nha.
Mot vai tac gia thi viet nhung cau chuyen tap trung vao cac nhan vat khac ngoai Sherlock Holmes trong bo kinh đien. Tuyen tap do Michael Kurland va George Mann bien tap, gom toan nhung cau chuyen đuoc ke duoi goc nhin cua cac nhan vat khac ngoai Holmes va Watson. John Gardner, Michael Kurland, Kim Newman cung nhieu cay viet, đeu chon ke thu cua Holmes la Giao su Moriarty lam nhan vat chinh trong cac tac pham cua minh. Mycroft Holmes cung la chu đe đuoc mot so tac gia huong toi, co the ke đen Michael P. Hodel va Sean M. Wright voi Enter the Lion (1979), Quinn Fawcett voi mot bo bon quyen sach, Kareem Abdul-Jabbar va Anna Waterhouse voi Mycroft Holmes (2015). M. J. Trow đa viet mot loat 17 cuon sach, su dung Thanh tra Lestrade lam nhan vat trung tam, bat đau voi cuon Adventures of Inspector Lestrade (1985). Se-ri truyen ve Irene Adler cua Carole Nelson Douglas dua tren "nguoi phu nu ay" trong "Vu tai tieng xu Bohemia", voi cuon sach khoi đau Good Night, Mr. Holmes (1990), ke lai cau chuyen nguyen goc duoi goc nhin cua Adler. Martin Davies cung xuat ban ba cuon tieu thuyet ma trong đo, nguoi quan gia pho Baker, ba Hudson, la nhan vat chinh.
Laurie R. King tai hien Holmes trong loat truyen ve Mary Russell cua co (bat đau voi The Beekeeper's Apprentice nam 1994), lay boi canh The chien thu nhat va nhung nam 1920. Trong tac pham cua King, Holmes đa nghi huu o Sussex va tinh co gap mot co be thieu nien nguoi My. Nhan thay tu chat thien luong cua co be, Holmes quyet đinh đao tao co thanh nguoi hoc viec cua minh roi sau đo ket hon voi co. Tinh đen nam 2018, loat truyen bao gom 16 cuon tieu thuyet cung tac pham bo sung.
Tieu thuyet The Final Solution (2004) cua Michael Chabon ke ve mot tham tu giau ten, đa nghi huu tu lau va yeu thich cong viec nuoi ong, trong hanh trinh giup mot cau be ti nan Do Thai tim lai con vet mat tich cua minh. Tieu thuyet A Slight Trick of the Mind (2005) cua Mitch Cullin lay boi canh hai nam sau khi The chien thu hai ket thuc, kham pha mot Sherlock Holmes gia yeu (nay đa 93 tuoi) khi đa gan ca đoi minh voi nhung suy luan vo cam. Tac pham đuoc chuyen the thanh bo phim Mr. Holmes, cong chieu nam 2015.
Co rat nhieu tac pham hoc thuat lien quan toi Sherlock Holmes, mot so nam trong pham vi cua The Great Game, so khac thi đuoc viet voi tien đe Holmes chi la mot nhan vat hu cau. Đac biet, đa co ba phien ban chu giai bo truyen hoan chinh. Phien ban đau tien la The Annotated Sherlock Holmes (1967) cua William Baring-Gould. Bo sach hai tap nay đuoc sap xep phu hop voi nien đai uu tien cua Baring-Gould, va đuoc viet duoi goc đo cua mot Great Game. Phien ban thu hai la The Oxford Sherlock Holmes nam 1993 (tong bien tap: Owen Dudley Edwards), gom chin tap sach đuoc viet theo loi hoc thuat thang than. Gan đay nhat la The New Annotated Sherlock Holmes (2004–05) cua Leslie Klinger, mot bo sach ba tap đuoc viet duoi goc nhin cua Great Game.


= Chuyen the tren cac phuong tien truyen thong khac =

Sach ky luc Guiness đa liet ke Holmes la nhan vat van hoc đuoc khac hoa nhieu nhat trong lich su đien anh va truyen hinh, voi hon 75 dien vien thu vai trong hon 250 tac pham. Vo kich Sherlock Holmes (1899) cua Conan Doyle va William Gillette, la tong hop mot so cau chuyen cua Conan Doyle. Ngoai su noi tieng, Sherlock Holmes con mang y nghia đac biet vi no, thay vi nhung cau chuyen goc, đa gioi thieu mot trong nhung vat dung quan trong nhat, gan lien voi hinh anh nhan vat Holmes ngay nay: chiec tau thuoc; vo kich cung tao nen tang cho bo phim nam 1916 cua Gillette, Sherlock Holmes. Gillette đa sam vai Holmes khoang 1.300 lan. Đau nhung nam 1900, H. A. Saintsbury tiep nhan vai dien tu Gillette trong mot vo kich. Giua vo kich nay va lan chuyen the san khau "Dai bang lom đom" cua chinh Conan Doyle, Saintsbury đa hoa than thanh Holmes hon 1.000 lan. 

Holmes xuat hien lan đau tren man anh trong bo phim Sherlock Holmes Baffled (1900) cua hang phim Mutoscope. Tu nam 1921 đen nam 1923, Eille Norwood đa đong vai Holmes trong bon muoi bay phim cam (45 phim ngan va 2 phim truyen), voi mot loat man trinh dien ma Conan Doyle đanh gia rat cao. The Return of Sherlock Holmes (1929) la bo phim co loi thoai đau tien. Tu nam 1939 đen nam 1946, Basil Rathbone đong vai Holmes va Nigel Bruce đong vai Watson trong muoi bon bo phim cua Hoa Ky (hai phim cua 20th Century Fox, muoi hai phim cua Universal Pictures) va trong chuong trinh radio The New Adventures of Sherlock Holmes. Trong khi cac tac pham cua Fox chuyen the đung thoi ky truyen goc, thi cac bo phim cua Universal lai roi bo nuoc Anh thoi Victoria va chuyen sang boi canh đuong đai khi Holmes đoi luc chien đau voi ca Đuc Quoc Xa.
Loat phim hoat hinh Y/Nhat Shelock Hound (1984–85) chuyen the truyen Sherlock Holmes danh cho tre em, voi cac nhan vat la nhung chu cho đa đuoc nhan cach hoa. Sherlock Hound đuoc đong đao dien boi Miyazaki Hayao. Giua nam 1979 va 1986, xuong phim Lien Xo Lenfilm đa san xuat mot loat nam phim truyen hinh co ten Nhung cuoc phieu luu cua Sherlock Holmes va Bac si Watson. No đuoc chia thanh 11 tap voi su tham gia dien xuat cua Vasily Livanov trong vai Holmes va Vitaly Solomin trong vai Watson. Voi man trinh dien cua minh, vao nam 2006, Livanov đuoc bo nhiem lam Thanh vien Danh du cua Quan đoan Đe quoc Anh.

Jeremy Brett đong vai vi tham tu trong loat Sherlock Holmes cua Granada Television tu nam 1984 đen 1994. Watson do David Burke (trong hai mua phim đau) va Edward Hardwicke (trong mua phim con lai) thu vai. Brett va Hardwicke cung tung xuat hien tren san khau vao nam 1988–89 trong The Secret of Sherlock Holmes, do Patrick Garland đao dien.
Bert Coules đa viet kich ban The Further Adventures of Sherlock Holmes voi su tham gia cua Clive Merrison trong vai Holmes va Michael Williams / Andrew Sachs trong vai Watson, dua tren cac dan chung đuoc nhac đen trong nhung truyen ngan va tieu thuyet cua Conan Doyle. Bert Coules cung la nguoi đa viet kich ban toan bo cac tac pham Holmes kinh đien cho đai BBC Radio Four. 

Phim đien anh Sherlock Holmes (2009) đa mang ve giai Qua cau vang cho Robert Downey Jr. voi vai dien Holmes, va ban dien cua anh Jude Law voi vai dien Watson. Downey va Law tro lai trong phan phim tiep theo, Sherlock Holmes: Tro choi cua bong đem, vao nam 2011. Thang 3 nam 2019, phan thu ba cua loat phim đuoc an đinh phat hanh vao ngay 21 thang 12 nam 2021.
Benedict Cumberbatch vao vai Sherlock Holmes phien ban hien đai (voi Martin Freeman trong vai John Watson) trong loat phim truyen hinh Sherlock cua đai BBC One, phat song vao nam 2010. Trong Sherlock do Mark Gatiss va Steven sang tao, boi canh goc thoi Victoria đa đuoc thay the bang Luan Đon ngay nay con Watson thi tro thanh mot cuu chien binh Afghanistan hien đai. Tuong tu, Elementary len song kenh CBS vao nam 2012, va đen nam 2019 đa co bay mua. Tac pham lay boi canh New York đuong đai, co Jonny Lee Miller trong vai Sherlock Holmes va Lucy Liu trong vai nu bac si Joan Watson. Voi 24 tap moi mua, đen cuoi mua hai, Miller đa tro thanh dien vien đong vai Sherlock Holmes nhieu nhat tren truyen hinh va đien anh.
Mr. Holmes (2015) co su tham gia cua Ian McKellen trong vai mot Sherlock Holmes đa nghi huu, song o Sussex vao nam 1947, đang phai vat lon voi mot vu an chua đuoc giai quyet lien quan đen mot phu nu xinh đep. Bo phim dua tren cuon tieu thuyet A Slight Trick of the Mind (2005) cua Mitch Cullin. Ban chuyen the truyen hinh nam 2018, Miss Sherlock, la san pham noi tieng Nhat va la ban chuyen the đau tien co mot phu nu trong vai chinh. Cac tap phim lay boi canh Tokyo ngay nay, voi nhieu điem lien quan toi cac cau chuyen goc cua Conan Doyle.
Holmes cung xuat hien trong cac tro choi đien tu, co the ke đen se-ri game Sherlock Holmes gom tam tua chinh. Theo nha phat hanh Frogwares, loat tro choi đa ban đuoc hon bay trieu ban.


= Nhung van đe ve ban quyen =
Ban quyen cho cac tac pham cua Conan Doyle het han o Vuong quoc Anh, Canada va Uc vao cuoi nam 1980, nam muoi nam sau cai chet cua Conan Doyle. Tai Vuong quoc Anh, no đuoc tai thiet va het han mot lan nua vao cuoi nam 2000. Cac tac pham cua Conan Doyle hien đeu thuoc pham vi cong cong o cac quoc gia ke tren.
Tai Hoa Ky, tat ca cac tac pham đuoc xuat ban truoc nam 1923 đeu thuoc pham vi cong cong, nhung đoi voi muoi truyen Sherlock Holmes đuoc xuat ban sau nam 1923, Di san Conan Doyle khang đinh rang hai nhan vat Holmes va Watson van con ban quyen. Ngay 14 thang 2 nam 2013, Leslie S. Klinger (luat su va bien tap vien cua The New Annotated Sherlock Holmes) đa đam đon kien, tuyen bo chong lai Di san cua Conan Doyle, yeu cau toa an cong nhan hai nhan vat cua Holmes va Watson thuoc pham vi cong cong o Hoa Ky. Toa an đa đua ra phan quyet co loi cho Klinger vao ngay 23 thang 12. Toa phuc tham so bay cong nhan lai phan quyet tren vao ngay 16 thang 6 nam 2014. Đa co đon khang cao gui len Toi cao Phap vien Hoa Ky nhung ho tu choi xet xu vu viec va đe cho phan quyet cua toa phuc tham đuoc giu nguyen. Đieu nay dan đen viec tat ca truyen (ngoai tru 10 truyen) va nhan vat lien quan toi Sherlock Holmes thuoc pham vi cong cong o Hoa Ky. Theo phan quyet vao thoi điem đo, nhung truyen van con ban quyen đeu nam trong tap Ho so cua Sherlock Holmes ngoai tru "Vien đa cua Mazarin" va "Bai toan cau Thor". Muoi truyen Sherlock Holmes con lai se đuoc đua vao pham vi cong cong tai Hoa Ky tu ngay 1 thang 1 nam 2019 đen ngay 1 thang 1 nam 2023, đa co bon trong so đo chinh thuc đuoc đua vao pham vi cong cong.
Mac du phan quyet cua toa an Hoa Ky va tac đong thoi gian khien hau het cac cau chuyen ve Holmes cung voi cac nhan vat lien quan đeu thuoc pham vi cong cong o Hoa Ky, vao nam 2020, Di san Conan Doyle van khong thua nhan tinh hop phap khi bo phim Enola Holmes su dung nhan vat Sherlock Holmes, bang mot đon khieu nai nop o Hoa Ky. Di san Conan Doyle cao buoc rang bo phim đa mo ta Holmes voi nhung đac điem tinh cach chi đuoc the hien boi nhan vat trong cac cau chuyen van con ban quyen. Nhung nguoi bi cao buoc đa đe đon khang kien.


Tac pham goc = Tieu thuyet =
Cuoc đieu tra mau đo (xuat ban thang 11 nam 1887 tren Beeton's Christmas Annual)
Dau bo tu (xuat ban thang 2 nam 1890 tren Lippincott's Monthly Magazine)
Con cho cua dong ho Baskervilles (xuat ban nhieu ki nam 1901–1902 tren The Strand)
Thung lung kinh hoang (xuat ban nhieu ki nam 1914–1915 tren The Strand)


= Tuyen tap truyen ngan =
Cac truyen ngan ban đau đuoc đang tren tap chi, sau đo đuoc tap hop thanh nam tuyen tap:

Nhung cuoc phieu luu cua Sherlock Holmes (cac truyen xuat ban nam 1891–1892 tren The Strand)
Nhung hoi uc ve Sherlock Holmes (cac truyen xuat ban nam 1892–1893 tren The Strand)
Sherlock Holmes tro ve (cac truyen xuat ban nam 1903–1904 tren The Strand)
Cung đan sau cuoi: Vai hoi tuong sau nay ve Sherlock Holmes (cac truyen xuat ban nam 1908–1917)
Ho so cua Sherlock Holmes (cac truyen xuat ban nam 1921–1927)


Chu giai Sherlock Holmes Klinger, Leslie (ed.). The New Annotated Sherlock Holmes, Volume I (New York: W. W. Norton, 2005). ISBN 0-393-05916-2 ("Klinger I")
Klinger, Leslie (ed.). The New Annotated Sherlock Holmes, Volume II (New York: W. W. Norton, 2005). ISBN 0-393-05916-2 ("Klinger II")
Klinger, Leslie (ed.). The New Annotated Sherlock Holmes, Volume III (New York: W. W. Norton, 2006). ISBN 978-0393058000 ("Klinger III")


Chu thich Đoc them Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Sherlock Holmes tai Wikimedia Commons
Sherlock Holmes tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Ban goc tieng Anh cac truyen Sherlock Holmes
Sherlock Holmes tai Internet Archive