Vitalij Lazarevich Ginzburg (tieng Nga: Виталий Лазаревич Гинзбург; 4 thang 10 nam 1916 – 8 thang 11 nam 2009) la mot nha vat ly ly thuyet, nha vat ly thien the nguoi Nga, vien si Vien Han lam Khoa hoc Nga va la mot trong cac cha đe cua bom hydrogen cua Xo Viet. Ong đa đoat giai Nobel Vat ly nam 2003.
Ong la nguoi ke thua Igor Tamm lam truong phan ban Vat ly ly thuyet cua Vien Vat ly Lebedev (Lebedev Physical Institute|FIAN), va la mot nguoi vo than truc ngon.


Cuoc đoi va Su nghiep Ong sinh trong mot gia đinh Do Thai o Moskva nam 1916, va tot nghiep Phan khoa Vat ly cua Đai hoc quoc gia Moskva nam 1938. Ong đau bang Kandidat (thac si) nam 1940, va bang tien si nam 1942. Ong lam viec trong Vien Vat ly Lebedev o Moskva tu nam 1940.
Trong so cac thanh tuu cua ong co mot phan ly thuyet Hien tuong hoc cua tinh sieu dan (superconductivity), ly thuyet Ginzburg-Landau, trien khai voi Landau nam 1950; ly thuyet cua su truyen song đien tu trong Plasma (vi du, trong tang đien ly); va mot ly thuyet ve nguon goc cua buc xa vu tru. Ong cung đuoc biet đen la nha sinh hoc, thanh phan cua nhom khoa hoc gia đa giup ha be su ngu tri cua nha nong hoc chong-Mendel Trofim Lysenko co lien quan toi chinh tri, vi vay cho phep khoa hoc di truyen hien đai tro lai Lien bang Xo Viet.
Ginzburg la chu but cua bao khoa hoc Uspekhi Fizicheskikh Nauk. Ong cung la nguoi đung đau Phan ban cac van đe Vat ly va Vat ly thien the ma ong thanh lap o Hoc vien Vat ly va Cong nghe Moskva (Moscow Institute of Physics and Technology) nam 1968.
Ginzburg tu coi minh la mot nguoi Do Thai the tuc, va sau khi che đo cong san sup đo o Lien Xo cu, ong đa hoat đong tich cuc trong sinh hoat cua nguoi Do Thai, đac biet tai Nga, noi ong lam thanh vien cua Ban giam đoc Đai hoi nguoi Do Thai o Nga. Ong cung noi tieng la nguoi đau tranh chong chu nghia bai Do Thai va ung ho nuoc Israel.


Thai đo ve ton giao Ginzburg la mot nguoi vo than cong khai, ca duoi thoi chinh phu Xo Viet vo than va thoi nuoc Nga hau cong san, khi ma ton giao phuc hoi manh me. Ong đa bao ve chu nghia vo than tren bao chi va viet nhieu sach ve van đe ton giao va chu nghia vo than. Vi the, mot so nhom Kito huu Chinh thong giao kich liet phan đoi ong va noi rang khong mot giai thuong khoa hoc nao co the cao loi cho cac su cong kich bang loi cua ong đoi voi Giao hoi Chinh thong giao Nga.
Ong cung la mot trong nhung nguoi ky ten vao "Thu ngo gui tong thong Vladimir V. Putin cua cac vien si Vien Han lam Khoa hoc Nga chong viec giao quyen hoa" o Nga.


Tu tran Irina Presnyakova, phat ngon vien cua Vien Han lam Khoa hoc Nga, thong bao la Ginzburg đa tu tran tai Moskva ngay 8.11.2009, do tim ngung đap. Ong đa bi benh tu nhieu nam truoc, va truoc đay 3 nam ong đa noi: "Noi chung, toi muon la mot nguoi co tin nguong. Toi đa 90 tuoi va bi kiet suc vi benh tat. Đoi voi cac nguoi co tin nguong thi de chiu đung benh tat va nhung gian kho khac cua cuoc song. Nhung toi phai lam sao đay? Toi khong the tin vao su song lai sau khi chet."
Thu tuong Nga Vladimir Putin đa gui loi chia buon toi gia đinh Ginzburg, noi rang "Chung toi chao vinh biet mot nhan vat đac biet voi tai nang loi lac, co suc manh đac biet ve chi khi, su kien quyet cua niem tin goi ra su kinh trong đich thuc tu cac ban đong nghiep". Tong thong Nga Dmitry Medvedev – trong thu chia buon – đa mo ta Ginzburg la mot "nha vat ly hang đau cua thoi đai chung ta, nguoi ma nhung kham pha đa co anh huong lon lao toi su phat trien khoa hoc quoc gia va the gioi."
Ginzburg đuoc an tang ngay 11.11.2009 tai Nghia trang Novodevichy o Moskva, noi an nghi cua nhieu chinh tri gia, nha van va nha khoa hoc noi tieng cua Nga.


Cac giai thuong va vinh du Giai Nha nuoc Lien Xo (USSR State Prize) nam 1953
Giai Lenin nam 1966
Huy chuong vang cua Hoi Khoa hoc Hoang gia (Anh) nam 1991
Giai Wolf Vat ly nam 1994/5
Huy chuong vang Lomonosov nam 1995
Giai Nobel Vat ly nam 2003, chung voi Alexei Alexeevich Abrikosov va Anthony James Leggett cho "cac đong gop mo đuong cho ly thuyet cac chat sieu dan va sieu long" cua ho


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Vitaly Ginzburg tai Wikimedia Commons
Vitaly L. Ginzburg, Autobiography in English at Nobelprize.org
Ginzburg's homepage Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Curriculum Vitae
Open letter to the President of the Russian Federation Vladimir V. Putin
(tieng Nga) Biography
(tieng Nga) Obituary