Pauline Nyiramasuhuko (sinh 1946) la mot chinh tri gia Rwanda, Bo truong phuc loi gia đinh va cac tien bo cua phu nu. Ba bi buoc toi kich đong co quan đoi va dan quan ham hiep hang ngan phu nu trong thoi gian diet chung Rwanda nam 1994. Ba đa bi xu toi diet chung va kich đong hiep dam nhu la mot phan cua "Butare Group" tai Toa an Hinh su Quoc te ve Rwanda (ICTR) o Arusha, Tanzania. Trong thang 6 nam 2011, ba đa bi ket an bay toi va bi ket an tu chung than. Nyiramasuhuko la phu nu đau tien bi toa an quoc te ket toi diet chung.


Cuoc đoi va su nghiep Pauline Nyiramasuhuko sinh ra trong cac cong đong nong nghiep nho Ndora, tai tinh Butare, trong mot gia đinh ngheo Hutu. Co hoc trung hoc tai Ecole sociale de Karubanda. O đo, co tro thanh ban Agathe Habyarimana, nguoi vo tuong lai cua Juvenal Habyarimana, nguoi tro thanh Tong thong Rwanda vao nam 1973.
Nyiramasuhuko đao tao va lam viec mot nhan vien xa hoi. Nam 1968 co ket hon voi Maurice Ntahobali, ho đa co bon đua con. Nyiramasuhuko lam viec cho Bo xa hoi, giao duc phu nu ve suc khoe va cham soc tre em. Nam 1986, co tham du Đai hoc Quoc gia Rwanda nghien cuu phap luat. Ba la Bo truong phuc loi gia đinh va cac tien bo cua phu nu trong chinh phu Habyarimana tu nam 1992.


Boi canh tan cong Diet chung Rwanda bat đau vao ngay 9 thang 4 nam 1994, ngay sau vu am sat Habyarimana. Nhung nguoi Hutu co vu trang đa đuoc dan quan khap đat nuoc. Ho thiet lap cac điem kiem soat đe thu tieu nhung nguoi Tutsi tu phan con lai cua ca đam đong di tan. Nhung nguoi Hutu tu choi tham gia vao cuoc tham sat đa bi tan cong. Vao ban đem, nguoi dan o Butare xem anh lua tu cac ngon đoi o phia tay, va co the nghe thay tieng sung tu cac ngoi lang gan đo. Khi Hutus vu trang tap trung tai cac canh cua Butare, cong dan cua Butare bao ve bien gioi cua minh
Đe đoi pho voi cuoc noi day, chinh phu lam thoi cua Rwanda Pauline Nyiramasuhuko tu Kigali, thu đo, đe can thiep vao thi tran nha cua ba Butare. Ba ra lenh cho thong đoc vao luc đo to chuc cac vu giet nguoi. Khi ong tu choi, ong đa bi giet chet, va Nyiramasuhuko goi luc luong dan quan tu Kigali.
Ngay 25 thang 4 nam 1994, hang ngan nguoi Tutsi đa tap trung tai san van đong noi ma Hoi Chu thap đo đa cung cap thuc pham va noi tru an. Nyiramasuhuko đuoc cho la đa dan xep mot cai bay o san van đong. Cac nhom ban quan Hutu Interahamwe, dan đau la Arsene Shalom Ntahobali, con trai 24 tuoi cua Pauline, bao quanh san van đong. Nguoi ti nan đa bi ham hiep, tra tan, bi giet, va co the cua ho đa bi đot chay. Nyiramasuhuko bi cao buoc đa noi voi dan quan, "truoc khi ban giet nhung nguoi phu nu, ban can phai ham hiep ho". Trong su kien khac, ba đa ra lenh nguoi cua minh lay cac can xang tu xe hoi cua minh va su dung chung đe đot mot nhom phu nu đen chet, đe lai mot nan nhan bi hiep dam con song lam nhan chung.
Ba roi Rwanda vao nam 1994 sau diet chung va đa đi đen Cong hoa Dan chu Congo. Ba bi bat vao nam 1997 tai Nairobi, Kenya cung 10 nguoi: con trai Arsene Shalom Ntahobali, cuu Thu tuong Chinh phu Jean Kambanda va tam nguoi khac.


Xet xu Nyiramasuhuko đa bi xu tai Toa an Hinh su Quoc te ve Rwanda (ICTR) 2001-2011. Ba la phu nu đau tien bi toa an quoc te xet xu vi toi diet chung. Ba bi ket an ngay 9 thang 8 nam 1999 ve cac toi: am muu diet chung, diet chung, đong loa trong toi ac diet chung, kich đong truc tiep va cong khai đe pham toi diet chung, toi ac chong lai nhan loai, va vi pham Đieu 3 chung cho cac Cong uoc Geneva va nghi đinh thu bo sung 3. Ba khong nhan toi cho tat ca cac cao buoc. Nyiramasuhuko bi xu o Phong II voi nam nguoi khac nhu mot phan cua "Trial Butare", tai bat đau vao nam 2001, bao gom so luong cao nhat cua bi cao đuoc xet xu trong cung lien quan đen viec diet chung Rwanda. Con trai cua co, Arsene Shalom Ntahobali, la mot trong cac đong bi cao va bi cao buoc co dan luc luong Interahamwe. Ket thuc tranh luan ve vu Butare đuoc nghe 01 thang 5 nam 2009 Theo cong to vien Holo Makwaia, Nyiramasuhuko đa co y đinh "tieu diet toan bo hoac mot phan cac nhom sac toc Tutsi trong Butare".
Vao ngay 24 thang 6 nam 2011, Nyiramasuhuko bi ket toi trong bay cao buoc bao gom ca toi diet chung va kich đong hiep dam; ba đa bi ket an tu chung than va se khong đu đieu kien đe nop đon xin tam tha cho 25 nam Co đa đuoc tuyen bo vo toi trong ba cao buoc them. phi Mac du nhung phu nu khac đa bi ket an diet chung cua toa an Rwanda, Nyiramasuhuko la nguoi phu nu đau tien đuoc bi ICTR ket an. Con trai cua ba cung bi ket an va bi ket an cuoc song khong co kha nang phong thich. Bon quan chuc khac xet xu đa nhan ban an 25 nam tu.


Tham khao Bibliography