Atlas Shrugged  (tieng Viet: Atlas vuon minh) la mot truyen tieu thuyet cua Ayn Rand, xuat ban lan đau vao nam 1957 tai Hoa Ky. Đay la quyen tieu thuyet thu tu, dai nhat va cuoi cung cua Ayn Rand, va ba xem no la đinh cao su nghiep viet tieu thuyet cua minh. Khi con đuoc viet, tieu thuyet co nhan đe la The Strike (Cuoc đinh cong). No mieu ta mot nuoc Hoa Ky trong mot thoi ky đen toi, khi cac nha cong nghiep va doanh nhan hang đau to chuc mot cuoc tong đinh cong - khong cho nha nuoc boc lot lao đong cua ho cho "loi ich chung". Nhan vat chinh, Dagny Taggart, chung kien canh xa hoi dan dan sup đo khi nha nuoc đieu khien ngay cang nhieu nganh cong nghiep, trong khi nhung cong dan co nhieu đong gop nhat, duoi su lanh đao cua mot nhan vat bi an ten la John Galt, ngay cang mat dan. Galt mieu ta cuoc đinh cong nay la "ngung lai đong co mo to cua the gioi" bang cach rut đi "đau oc" phat đong su phat trien va nang suat xa hoi; voi cuoc đinh cong nay, ho muon chung minh rang nen kinh te va xa hoi se sup đo neu khong co đong co loi nhuan va no luc cua nhung nguoi co ly tri va nang luc.
Nhan đe cua tieu thuyet nhac đen Atlas, mot trong nhung vi than khong lo Titan trong than thoai Hy Lap, nguoi đa phai ganh bau troi tren vai. Tieu thuyet co nhung tinh tiet trinh tham va khoa hoc vien tuong, va dien đat nhieu nhat y tuong chu nghia khach quan (objectivism) cua Ayn Rand trong tat ca cac tieu thuyet cua ba, trong loi đoc thoai dai dong cua nguoi lanh đao cuoc đinh cong John Galt.
Trong Atlas Shrugged Ayn Rand cho rang su ich ky va tu loi co ly tri (rational self-interest) la hop luan ly. No bien ho triet ly chu nghia khach quan cua Rand va mieu ta quan niem cua tac gia ve thanh tuu con nguoi. Quyen tieu thuyet nhac đen mot so khai niem triet ly ma sau nay Rand đa phat trien thanh triet ly chu nghia khach quan. Quyen sach phan anh nhieu quan niem cua tac gia, nhu ung ho cho ly tri, chu nghia ca nhan, chu nghia tu ban, kinh te thi truong, va su sup đo cua nha nuoc.
Luc moi xuat ban vao nam 1957, Atlas Shrugged nhan nhieu phe binh chi trich, nhung đa gianh đuoc su ua thich lau dai va ban chay trong cac thap ky sau đo. Ngay nay, Atlas Shrugged đuoc xem la mot trong nhung tieu thuyet co anh huong nhat, nhat la trong gioi kinh doanh. Trong mot cuoc tham do cua Thu vien Quoc hoi va Book of the Month Club (Cau lac bo moi thang mot quyen sach) vao nam 1991, Atlas Shrugged la quyen sach đung thu nhi trong cac quyen sach co anh huong nhieu nhat trong cuoc đoi đoc gia My (chi thua Kinh thanh). Trong cuoc khung hoang kinh te toan cau cuoi thap nien 2000, nhieu nguoi đa cho rang nhieu tinh tiet trong tieu thuyet đang bien thanh su that va quyen sach đuoc ban chay hon truoc.


Noi dung Atlas Shrugged dien ra tai Hoa Ky trong mot thoi điem nao đo khong xac đinh. Khi tieu thuyet bat đau, nhan vat chinh Dagny Taggart, mot giam đoc cua cong ty đuong sat Taggart Transcontinental đang co gang giu cong ty trong thoi ky kinh te suy sup; chu nghia tap the va chu nghia nha nuoc đang noi len. James Taggart, anh cua Dagny va chu tich cua cong ty, chi biet so qua ve tinh hinh suy sup cua cong ty, nhung khong chiu đua ra quyet đinh gi vi khong muon lanh trach nhiem cho cac hanh đong cua minh. Trong luc viec nay đang xay ra, Dagny rat that vong khi biet rang Francisco d'Anconia, nguoi ban thoi tho au va moi tinh đau cua co, va la vua cua cong nghiep đong nay đa tro thanh mot ke an choi vo dung va đang tu huy hoai doanh nghiep cua minh.
Dagny gap Hank Rearden, mot đai gia tu lap trong cong nghiep thep va la nguoi sang che ra mot hop kim ten la kim loai Rearden. Su nghiep cua Rearden đang bi can tro vi ong cam thay co bon phan voi vo minh, va cong ty cua ong đang co nguy co bi nha nuoc tiep quan. Co cung gap Tien si Robert Stadler, mot giao su vat ly va la nguoi đa thanh lap "Vien Khoa hoc Nha nuoc", voi muc đich giai thoat cac phat minh khoa hoc ra khoi tam tay cua cac nha tu ban đa bo tien ra bao tro chung, va đua vao tay cac cong chuc nha nuoc. Dagny cung lam quen voi Wesley Mouch, mot nha hoat đong hanh lang tai Washington đang dan đau no luc cua nha nuoc đe đieu khien moi hoat đong thuong mai va cong nghiep, va Ellis Wyatt, nguoi thanh lap cong ty dau khi Wyatt Oil.
Trong khi tinh hinh kinh te ngay cang suy sup, va cac co quan nha nuoc đang ngay cang nhung tay vao nhung hoat đong cua cac doanh nghiep đang thanh cong, nhieu nguoi bat đau dung cau noi "John Galt la ai?" đe noi len y "Đung hoi nhung cau hoi lon, vi chung ta khong co cau tra loi." Dagny kham pha ra rang nhung nguoi co sang kien va cac nha lanh đao kinh doanh đang bien mat hang ngay trong nhung hoan canh mo am.
Dagny va Hank tim ra đuoc dau vet cua mot đong co mo to co the bien tinh đien tu khong khi thanh đong nang, cung nhu chung co rang nhung "Atlas" cua the gioi, nhung nguoi "lam the gioi chuyen đong", đang bien mat vi nhung hanh đong cua mot nguoi ma co goi la "Ke huy diet". Trong luc tim kiem nguoi sang che ra đong co, Hank va Dagny phai trai nghiem su vo ich cua viec co gang ton tai trong mot xa hoi cam ghet ho va đong co thuc đay cua ho cung nhu kha nang sang tao va thanh đat cua ho.
Trong đoan cuoi cua tieu thuyet, Taggart kham pha ra su that ve John Galt, nguoi đang lanh đao mot cuoc "đinh cong" chong lai nhung ke loi dung phap luat va "toi loi đao đuc" đe tuoc đi nhung thanh tich cua nhung nguoi co ich nhat trong xa hoi. Khi nha nuoc tham lam đen đa sup đo, Galt xuat hien đe tai tao mot xa hoi theo mo hinh ly tuong cua minh - mot xa hoi ca tung thanh tich ca nhan va tu loi co ly tri - va đoc mot dien van dai (66 trang trong ban bia mong) giai thich đe tai cua tieu thuyet cung nhu triet ly chu nghia khach quan cua Rand.


Đon nhan Ba ngay sau khi xuat ban, Atlas Shrugged đung thu 6 trong danh sach cac sach ban chay nhat cua to The New York Times. No giu đia vi trong danh sach đen 21 tuan, voi vi tri cao nhat la thu 4 trong sau tuan ke tu ngay 8 thang 12 nam 1957.
Nhin chung, Atlas Shrugged bi gioi phe binh chi trich, mac du trong linh vuc thuong mai thi no ban rat chay. Mimi Reisel Gladstein viet rang nhung nha phe binh "thuong thuc đuoc loi viet van va thong điep cua Rand" đa bi "lan ap boi nhung nguoi co phan ung tu chong đoi kich đong đen chi khong hieu". Helen Beal Woodward, trong bai viet phe binh Atlas Shrugged cho to The Saturday Review, phat bieu rang tieu thuyet đa đuoc viet voi "ky thuat choi loi" nhung đa bi "ban xuyen bang su cam ghet". Y kien nay cung đuoc Granville Hicks phat bieu, trong to The New York Times Book Review, cung viet rang quyen sach đuoc "viet trong long cam han"" Nguoi phe binh cho to Tap chi Time hoi: "No co phai la mot tieu thuyet khong? No co phai la mot con ac mong khong? No co phai la Sieu nhan––theo phien ban trong truyen tranh hay theo Nietzsche?" Trong to tap chi bao thu National Review, Whittaker Chambers cho rang Atlas Shrugged "tu cao tu đai" va "ngo ngan phi thuong," va noi rang no "chi đuoc goi la tieu thuyet bang cach lam mat pham gia nghia cua tieu thuyet". Chambers bien ly chong su đe cao ngam cua thuyet vo than, noi ma "con nguoi trong the gioi Rand, nhu con nguoi trong the gioi Marx, la trung tam cua the gioi vo than." Chambers cung viet rang thong điep ngam cua tieu thuyet cung giong nhu chu nghia Nazi.
Cac phe binh tich cuc cung đuoc tim thay trong mot vai bao. Richard McLaughlin, phe binh tieu thuyet cho to The American Mercury, so sanh no voi Tup leu bac Tom trong đo quan trong. Ky gia va nha phe binh noi tieng John Chamberlain, trong to The New York Herald Tribune, cho rang tieu thuyet đa lam thoa man trong nhieu linh vuc: khoa hoc vien tuong, truyen trinh tham theo kieu "Dostoevsky" va quan trong nhat, "mot truyen ngu ngon chinh tri sau sac."


Anh huong Trong mot cuoc tham do cua Thu vien Quoc hoi va Book of the Month Club (Cau lac bo moi thang mot quyen sach) vao nam 1991, Atlas Shrugged la quyen sach đung thu nhi, chi thua Kinh thanh, trong cac quyen sach co anh huong nhieu nhat trong cuoc đoi đoc gia My. Trong cuoc tham do truc tuyen 3 thang cua to chuc Modern Library trong nam 1998 ve 100 tieu thuyet hay nhat trong the ky 20 Atlas Shrugged đuoc xep hang thu nhat mac du no khong nam trong danh sach đuoc ban hoi thao gom cac tac gia va hoc gia đua ra. Danh sach nhan 217.520 phieu bieu quyet.
Nam 1997, Vien Cato, mot to chuc theo chu nghia tu do, đa to chuc mot cuoc hoi thao voi Xa hoi Atlas, mot to chuc theo chu nghia khach quan đe ky niem 40 nam ngay Atlas Shrugged xuat ban. Tai cuoc hoi thao nay, Howard Dickman cua to Reader's Digest noi rang quyen tieu thuyet đa "chi huong nhieu đoc gia đen nhung y tuong ve tu do" va quyen sach co thong diep quan trong ve "quyen hanh phuc sau sac" cua đoc gia.


Chu thich