Kinh te Viet Nam Dan chu Cong hoa la nen kinh te chi huy theo mo hinh xa hoi chu nghia cua Lien Xo đuoc ap dung o phia bac vi tuyen 17, trong khu vuc thuoc quyen kiem soat cua Viet Nam Dan chu Cong hoa tu nam 1954 đen 1976. Mo hinh nay sau cung đuoc đem thuc hien o ca phia nam vi tuyen 17, tuc la tren toan bo lanh tho Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam, cho toi nam 1986 thi chuyen sang kinh te thi truong đinh huong xa hoi chu nghia.

Chu truong cua Đang Lao đong Viet Nam la phat trien kinh te voi hai muc tieu: 1) Đua Mien Bac tien len chu nghia xa hoi va 2) Mien Bac la hau phuong cua phong trao đau tranh giai phong Mien Nam.
Kinh te Viet Nam Dan chu Cong hoa co ba thanh phan chinh: 1) nong nghiep, 2) cong nghiep va thu cong nghe, 3) thuong nghiep va vien tro cua quoc te.
Trong giai đoan 1955-1975, kinh te Viet Nam Dan chu Cong hoa phat trien binh quan moi nam 6% (GDP đau nguoi binh quan nam tang khoang 3%), trong khi kinh te Viet Nam Cong hoa phat trien trung binh 3,9%/nam (binh quan đau nguoi tang 0,8%). Tinh trung binh ca nuoc thi GDP đau nguoi tang 1,9%/nam.


Tong quan Trong thoi ky 1955-1975, Viet Nam bi chia cat lam hai phan, o mien Bac la chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, con o mien Nam ton tai song song hai chinh the Viet Nam Cong hoa va Cong hoa mien Nam Viet Nam.Tuy nhien lanh tho mien Nam Viet Nam khi đo la chia lam 2 vung: Viet Nam Cong hoa kiem soat va do Cong hoa mien Nam Viet Nam kiem soat, moi vung co nen kinh te rieng. Tuy nhien, đe viec tinh toan tro nen đon gian thi trong nhieu tai lieu kinh te hoc cung nhu trong bai viet nay, tat ca hoat đong kinh te o phia Nam vi tuyen 17 se đuoc goi la "kinh te Viet Nam Cong hoa".
Tong san pham noi đia (GDP) cua Viet Nam Cong hoa va Viet Nam Dan chu Cong hoa giai đoan 1955-1975 đuoc ghi tai bang duoi đay (đon vi: trieu USD, tinh theo thoi gia 2015).

O thoi điem 1956, Tong san pham noi đia (GDP) cua Viet Nam Cong hoa cao gap 5 lan so voi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Co su chenh lech lon nay la do lanh tho mien Bac Viet Nam bi tan pha nang ne trong Chien tranh Đong Duong, trong khi lanh tho mien Nam it bi chien tranh tan pha hon. Tuy nhien, trong giai đoan 1955-1970, khoang cach nay dan bi thu hep, đac biet la ke tu nam 1963, khi kinh te Viet Nam Cong hoa suy thoai nhieu nam lien. Đen nam 1972 tro ve sau thi tong san pham noi đia (GDP) cua Viet Nam Dan Chu Cong hoa đa cao hon so voi Viet Nam Cong hoa
GDP binh quan đau nguoi cua Viet Nam Cong hoa va Viet Nam Dan chu Cong hoa giai đoan 1955-1975 đuoc ghi tai bang duoi đay (đon vi: USD/nguoi/nam):

Giai đoan đau 1955-1963, Viet Nam Dan chu Cong hoa co muc tang truong kinh te cao (GDP binh quan đau nguoi tang 1,7 lan). Giai đoan thu 2 la nam 1964 toi 1975, kinh te Viet Nam Dan chu Cong hoa tang truong bap benh boi cac chien dich nem bom cua Hoa Ky cho đen khi chien tranh ket thuc.


Nong nghiep Sau khi Cach mang thang Tam thanh cong, ngay 2/9/1945, Chu tich Ho Chi Minh đoc Tuyen ngon đoc lap khai sinh ra nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Trong thoi ky nay (1946-1954) kinh te nong thon va san xuat nong nghiep co vi tri đac biet quan trong. Chinh phu đa tung buoc thuc hien cac chinh sach ve ruong đat, giam to, giam tuc. Nam 1949, sac lenh giam to, giam tuc đuoc ban hanh, đong thoi tam cap ruong đat thu đuoc cua thuc dan Phap va đia chu bo chay vao vung đich tam chiem chia cho nong dan ngheo. San luong luong thuc nam 1954 đat gan 3 trieu tan, tang 13,7% so voi nam 1946, toc đo tang gia tri san luong nong nghiep o mien Bac trong 9 nam khang chien đat 10%/nam.
Sau chien tranh Đong Duong, nong nghiep, nganh kinh te chu yeu cua mien Bac, co hon 1.400.000 hecta đat bi bo hoang, hang chuc van nong dan khong nha o, nhieu cong trinh thuy loi bi thuc dan Phap tan pha, hang chuc van trau bo bi giet... He thong giao thong va co so ha tang noi chung bi tan pha nghiem trong. Trong nam 1954 va đau nam 1955, Chinh phu va Quoc hoi ra chi thi, chu truong khoi phuc kinh te. Ke hoach khoi phuc kinh te trong 3 nam (1955-1957) la phan đau đat cac chi tieu kinh te truoc chien tranh.


= Giai đoan I =
Nong nghiep cua Mien Bac bien đoi qua ba giai đoan bat đau voi cuoc Cai cach ruong đat thuc hien trong nam đot truoc khi cham dut nam 1956. Su kien nay truat huu 810.000 hecta ruong đat, hon 106.448 trau bo va 148.565 can nha. Tong so dien tich nay đuoc chia lai cho 2.104.108 ho nong dan, binh quan moi ho nong dan đuoc phat gan 0,4 hecta đat. Tuy nhien mot hau qua khac nghiet cua cuoc Cai cach ruong đat nay la thanh phan bi quy la đia chu bi bat giam hoac xu ban, con so len đen hang nghin nguoi, khien chinh phu phai đung ra nhan loi va tien hanh chien dich sua sai. O nong thon, giai cap đia chu bi xoa bo, ruong đat hoan toan la cong huu.


= Giai đoan II =
Giai đoan thu nhi "tien len chu nghia xa hoi" cua nong nghiep bat đau nam 1958 sau khi Ban Chap hanh Trung uong Đang Lao đong Viet Nam quyet nghi đay manh phong trao hop tac xa. Theo đo, cac tu lieu san xuat nhu ruong đat, trau bo, cay bua đeu la so huu tap the.
Tinh đen cuoi nam 1960 thi hon 85,8% nong dan đa vao hop tac xa so cap, vuot chi tieu cua Đang. Tren giay to thi viec gia nhap hop tac xa la hoan toan "tu nguyen" nhung viec thuc hanh co phan ap đat. Muoi lam nam sau, tuc 1975 thi 93,1% nong dan o Mien Bac hoat đong kinh te trong khuon kho hop tac xa. Nong dan đuoc quyen giu lai 5% dien tich canh tac trong pham vi gia đinh con 95% xung vao đat cua hop tac xa. Tuy nhien dien tich 5% đo, co ten la "đat nam phan tram" cung cap 30-40% loi nhuan cho xa vien. Manh đat tu canh 5% nay sau chiem 60-75% thu nhap cua nong dan mac du phan đat nay khong đuoc chinh quyen ho tro hay cung cap vat lieu.
Sau 3 nam khoi phuc kinh te (1955-1957), dien tich gieo trong tang 23,5%, nang suat lua tang 30,8%, san luong luong thuc tang 57%, luong thuc binh quan đau nguoi tang 43,6%, đan trau tang 44,2%, đan bo tang 39%, đan lon tang 20%. Ve cac cay cong nghiep, hau het đeu vuot muc nam 1939, rieng bong gap 3 lan, lac gap 3,5 lan, đay gap 1,5 lan. Đen nam 1957, nen kinh te mien Bac đuoc phuc hoi vuot muc cao nhat duoi thoi Phap thong tri (1939).
Trong giai đoan 1955-1959, san luong luong thuc quy thoc tu 3,76 trieu tan nam 1955 tang len 5,19 trieu tan nam 1959. Đau nam 1965 đa xay dung đuoc 3.139 điem co khi nho, 7 tram va 32 đoi may keo, 33 cong trinh thuy loi lon, 1.500 cong trinh vua va nho đuoc khoi phuc va xay dung, bao đam tuoi tieu chu đong cho hon 500.000 ha dien tich trong trot. Nong nghiep mien Bac tu mot nen nong nghiep lac hau, đoc canh, nang suat thap dan dan tro thanh mot nen nong nghiep đuoc co khi hoa. Nam 1965, mien Bac chi co 7 huyen va 640 hop tac xa đat muc san luong 5 tan/ha/nam thi đen nam 1967 tang len 30 huyen va 2.628 hop tac xa đat đen muc san luong tren. Tinh Thai Binh, huyen Thanh Tri (Ha Noi), huyen Đan Phuong (Ha Tay) tro thanh "que huong 5 tan" đau tien..

Giai đoan 1960-1976, cho du dien tich canh tac lon rong them nhung nang suat nong nghiep o Mien Bac giam nhieu. Voi cac đot oanh tac cua My, tu khoang nam 1964 nong nghiep buoc vao thoi ky rat kho khan. Chien tranh anh huong khong nho tren tiem nang san xuat nong nghiep, hang van thanh nien nhap ngu, gay ra mot giam sut lon luc luong lao đong nong nghiep. Them vao đo, đe đoi pho voi nhu cau toi khan cua chien tranh, chinh phu phai cat giam ngan sach danh cho nong nghiep đen muc con khong đu cho viec sua chua may moc nong cu đe duy tri muc san luong đa đat tu truoc. Quy ra tung đau nguoi thi so thoc giam dan tu 335 kg/nguoi (1959 thoi điem thuc hien hop tac xa) xuong con 254 kg/nguoi phan vi dan so gia tang nhanh (tu 13,5 trieu nam 1955 len 24,55 trieu nam 1975) trong khi muc san xuat tri tre. Nam 1975, nam cuoi cung truoc khi thong nhat voi Mien Nam thi luong thoc giam con 194 kg/nguoi. Luong thuc phai trong vao hoa mau phu nhu ngo, san va khoai lang moi đu. Thoi ky 1965-1975 Mien Bac phai nhap khau 15% nhu cau luong thuc đe bu khoan thieu.
Hop tac xa luc đau o cap thon voi vai chuc ho, sau gom lai lon hon o cap xa gom hang tram ho, canh tac khoang 100 hecta. Thanh vien hop tac xa, goi la "xa vien" đi lam đuoc tinh cong điem. Đen cuoi han mua gat thi đuoc chia khau phan va loi nhuan theo so điem. Hop tac xa tro thanh đon vi san xuat chinh o nong thon. Nhung sau khi chien tranh ket thuc nam 1975, mo hinh nay boc lo nhieu yeu kem. Đon vi kinh te nay khong cung cap đuoc 50% thu nhap cua xa vien. Nong dan lai tro thanh nguoi lam cong cho hop tac xa thay vi lam chu.
Ve mat loi nhuan, nha nuoc trung thu mot phan nong san duoi dang thue nong nghiep (thu bang san vat), co thoi an đinh thap nhat la 5% va cao nhat la 45%, nam 1959 đat toi đa 25%.
Tinh Vinh Phu nam 1966 đa co gang khai pha voi hinh thuc khoan ho, tuc goi la khoan chui đe gia tang san xuat. Theo đo thi hop tac xa giao đat va dung cu lai cho nong dan canh tac rieng. Nha nong sau khi thu hoach se gop lai mot phan cho hop tac xa. Phan thang du thi nong dan huong. Tuy nhien phuong thuc nay bi Chu tich Quoc hoi Truong Chinh len an la trai voi nguyen tac xa hoi chu nghia va Bi thu Tinh uy Vinh Phu la Kim Ngoc bi ky luat.


= Giai đoan III =
Ngoai hop tac xa, nha nuoc con lap ra nong truong, mot đon vi do chinh nha nuoc quan ly. Dien tich nong truong lon hon hop tac xa va chuyen canh tac cac loai cay cong nghiep dung xuat khau. Nong truong duoi su so huu cua nha nuoc thuoc mo hinh cua giai đoan thu ba khi so huu tap the chuyen sang quoc huu hoa.


Cong nghiep Sau chien tranh chong Phap, nen cong nghiep bi tan pha va sut giam manh (nam 1955 so voi nam 1939, gia tri tong san luong cong nghiep giam 60,1%, san luong xi mang giam 14,4%, than giam 74,4%, muoi giam 33,5%, ruou giam 65,3%...).
So voi nong nghiep, Viet Nam Dan chu Cong hoa chu truong coi trong cong nghiep nhat la duoi dien quoc doanh. Ke hoach 5 nam 1961-1965 đe ra chi tieu tang san luong cong nghiep 150% so voi nam 1960. Cac xuong hang tu nhan bi loai dan, đen nam 1964 thi chi con xi nghiep quoc doanh hoat đong.
Vi đuoc uu tien theo mo hinh kinh te cua Lien Xo, nganh cong nghiep thu hut 49% von nha nuoc so voi 22% chi cho nong nghiep. Trong nganh cong nghiep lai chia thanh hai hang: A va B. A la cong nghiep nang nhu đien luc, luyen kim, hoa chat, va khoang san. Nhom A chiem 80% ngan sach. B la cong nghiep nhe dung san xuat cac mat hang tieu dung, đuoc chi 20%. Ket qua la cong nghiep phat trien manh me, tang truong 18% moi nam trong nam nam 1960-1964. So cong nhan cung tang len hon mot trieu nhung lai keo theo nhu cau luong thuc trong khi nong nghiep khong đu cung ung. Ngoai ra vi chi tieu san xuat cong nghiep khong can cu theo muc tieu thu nen mot mat gay ra thang du lang phi trong khi hang hoa khac thieu hut, khan hiem. Vi chu tam vao viec phat trien cong nghiep nang trong khi cong nghiep nhe va nong nghiep lai thieu đau tu, nen kinh te thieu quan binh khien Truong Chinh sau phai nhan xet la "sai lam au tri ta khuynh".
Nam 1958, nha may Chien Thang che tao thu nghiem chiec oto 4 cho ngoi đau tien do Viet Nam tu lam ra. No trong giong loai Matxcovic cua Lien Xo luc bay gio. Chiec Fregate chay bang xang cua Phap đuoc đem ra lam mau. Cac bo phan nhu than may, nap may, che hoa khi, bom xang, bom dau đuoc cac tho co khi tao khuon mau truoc, sau đo đuc gang roi moi đua ra cat got, gia cong co khi cho that tinh xao. Co nhung chi tiet phai đuc đi, đuc lai rat nhieu lan moi thanh cong. Co mot so chi tiet khong the lam đuoc va phai lap đo ngoai la: nen đien, day đien, he thong đong ho va chi thi, bong đien, he thong kinh, sam lop va vong bi. Ty le noi đia hoa cua xe đat toi 80%. Ngay 21/12/1958, chiec xe "Chien Thang", chiec xe o to đau tien cua nguoi Viet lam ra mang bien so QS-0001 chinh thuc roi xuong, tuy nhien đay chi la mau thu nghiem chu chua tung đuoc san xuat đai tra. O mien Nam, phai toi nam 1969, chiec La Dalat moi đuoc hang xe Citroen cua Phap che tao dua tren mau ma cua chiec Mehari va chiec Baby Brousse voi ty le noi đia hoa 25% (cac bo phan chinh nhu may, tay lai, bo nhun, bo thang, khung xe thi van phai nhap).
Nam 1957, muc san xuat cong nghiep mien Bac đa vuot đen 2,7 lan muc san xuat trong nam 1955 va khoi phuc lai đuoc muc san xuat cao nhat thoi Phap thuoc (nam 1938). Tong san luong cong nghiep trong thoi ky 1955-60 uoc tinh tang 37% moi nam.
Trong Ke hoach 5 nam 1961-1965, cong nghiep đuoc Nha nuoc uu tien đau tu von đe phat trien. Trong cong nghiep nang, xay dung xong khu gang thep Thai Nguyen co cong suat 20 van tan/nam, cac nha may nhiet đien Uong Bi, thuy đien Thac Ba, phan đam Bac Giang, supe phosphat Lam Thao... Trong cong nghiep nhe, co cac khu cong nghiep Viet Tri, Thuong Đinh (Ha Noi), cac nha may Van Điem, su Hai Duong, pin Van Đien, det 8-3... Cong nghiep quoc doanh chiem ti trong 93,1% trong tong gia tri san luong cong nghiep toan mien Bac, giu vai tro chu đao trong nen kinh te quoc dan. O đia phuong, co hang tram xi nghiep đuoc xay dung đe ho tro cho cong nghiep trung uong va giai quyet nhu cau tai cho.
Tinh chung, san luong cong nghiep nang nam 1965 tang 3 lan so voi 1960, cong nghiep quoc doanh chiem ty trong 93% tong gia tri san luong cong nghiep mien Bac. Cong nghiep nhe va thu cong nghiep giai quyet 80% nhu cau hang tieu dung thiet yeu cua nhan dan. Xay dung 100 co so san xuat moi va nhieu nha may, khu cong nghiep đuoc mo rong. Đen nam 1965 đa xay dung đuoc 1.132 xi nghiep cong nghiep quoc doanh. Nhieu khu cong nghiep phat trien va hinh thanh o Ha Noi, Hai Phong, Viet Tri, Thai Nguyen, Nam Đinh, Vinh, Hong Quang. Cac nganh đien, che bien co khi va khai thac mo đa đuoc xuc tien manh. Ve nganh đien luc, cho đen nam 1965 đa xay xong 40 nha may đien (so voi 5 nha may co truoc nam 1954), nang tong đien luc cung cap cao hon 3,4 lan. Cac nganh co khi nhe nhu che bien may bom va cac nganh co khi chinh xac so bo đa đuoc thuc đay manh voi ket qua la vao nam 1965 tren toan mien Bac đa thiet lap đuoc 148 nha may che bien co khi

Sang thoi ky 1965-1975, giai đoan khong quan My tien hanh oanh tac, muc tang truong cong nghiep giam manh, chi con 3.9% moi nam. Xet rieng giai đoan 1960-1975 thi ngoai cong nghe nang nhu than, đien luc, gang sat tang 2-8 lan, muc tang truong cho cac mat hang khac kha khiem ton. Binh quan đau nguoi mot so mat hang tieu dung nhu chieu, vai, diem quet lai sut giam. Giai đoan nay, thay vi khuech đai đau tu vao cac cong trinh moi, đuong loi phat trien cong nghiep đat trong tam vao viec bao ton thiet bi san co va nang cao nang suat đe duy tri muc san xuat. Đe đoi pho voi cac đot bo bom cua My, chinh phu đa bo tri, phan tan cong nhan va thiet bi vao cac vi tri bi mat voi quy mo nho rai rac khap noi. Tong san luong cong nghiep duy tri o muc co đinh cho đen nam 1970 va bat đau tro lai khuynh huong gia tang tu nam 1971 khi tinh hinh chien tranh thuyen giam. So lieu chinh thuc cho thay gia tri hang cong nghiep tang gap ba lan tu nam 1960 đen 1975, nhung vi cac co so san xuat phai phan tan do chien tranh va cac tuyen van tai bi đanh pha nen gia thanh bi đay len cao, khong the xuat khau ra thi truong quoc te ma chu yeu cung cap cho noi đia. Trong thoi gian 15 nam, xet ve 17 mat hang cong nghiep đo thi ba thu: đien, sat, va bia la tang gap 3 lan hoac hon; sau mat hang tang o muc thap con tam mat hang san xuat lai giam.
Tinh tong giai đoan 1955-1975 thi gia tri tong san luong cong nghiep nam 1975 tang gap 16,6 lan nam 1955, binh quan tang moi nam 14,7%. Hau het cac san pham cong nghiep tinh binh quan đau nguoi nam 1975 đa đat muc cao hon nhieu so voi nam 1955, trong đo: đien gap 13,8 lan, than 4,8 lan, xi mang 25,2 lan, giay 14,5 lan, vai 4,8 lan, đuong 4 lan. Nam 1975 mien Bac đa co 1.335 xi nghiep cong nghiep quoc doanh, tang 323 xi nghiep so voi nam 1960. Mot so nganh cong nghiep nang co nang luc san xuat kha lon. Vi tri cua cong nghiep trong tong san pham xa hoi tang tu 32,7% nam 1960 len 42,6% nam 1975; thu nhap quoc dan tu 18,2% len 28,7% trong 15 nam tuong ung.


= Giao thong van tai =
Đen cuoi nam 1957, toan mien Bac đa khoi phuc đuoc 681 km đuong sat, khoi phuc va xay dung them 10.607 km đuong o to. Cac ben cang (Hai Phong, Hon Gai, Cam Pha, Ben Thuy) đuoc tu sua va mo rong, gop phan rat quan trong trong giao luu hang hoa, phuc hoi kinh te.
Tuy nhien, đen nam 1964, khong quan My mo chien dich đanh pha ac liet nen cac co so giao thong, cau cong... bi pha hoai nghiem trong.


= Thu cong nghiep =
Đen nam 1957, mien Bac đa co gan 460.000 nguoi tham gia san xuat thu cong nghiep (gap 2 lan so tho thu cong nam 1941, la nam phat trien cao nhat thoi Phap thuoc); cung cap 58,8% san pham tieu dung trong nuoc.
Giai đoan nay, thu cong nghiep cung theo cac khuon mau tren lap ra hop tac xa. Tinh đen nam 1960 thi 87,9% cac ho dan nghe đa vao hop tac xa. Mot hau qua ma Đang nhin nhan ve qua trinh đo la mot so nghe truyen thong mat han. Hon nua vi cac nghe thu cong mang nhieu tinh cach buon ban kieu tu san, san pham san xuat ra khi mat đi ap luc canh tranh thi pham chat va loai mau hang cung kem đi. Mai đen nam 1986 thi thu cong nghiep moi đuoc khuyen kich tro lai đe phat trien theo mo hinh gia đinh va cac lang nghe truyen thong.


Thuong nghiep = Ngoai thuong =

Ngoai thuong cua Viet Nam Dan chu Cong hoa gap nhieu tro ngai o ca ba khau nguyen lieu, van chuyen va san xuat. Ngach xuat khau vao thoi điem truoc nam 1954 quy ra tri gia 96 trieu rup Lien Xo, đen nam 1966 giam xuong con 90 trieu nam roi tut xuong 45 trieu nam 1967 khi Hoa Ky mo chien dich nem bom Mien Bac. Xuat khau cao nhat xap xi 100 trieu Rup. Trong khi đo nhap khau rieng trong thoi gian 1965-1967 đung o 974 trieu Rup.
Than đa la mon hang chinh xuat khau đe đoi lay ngoai te. Khi chien cuoc cang tang thi nhu cau tieu thu than o quoc noi cung tang khien chinh phu đe nghi chuyen sang cac mat hang khac nhu ca phe va tra. Ngoai mau dich trao đoi voi cac nuoc Xa hoi chu nghia, Viet Nam Dan chu Cong hoa con nham vao cac thi truong Huong Cang, Singapore va Campuchia đe xuat khau.


= Mau dich quoc noi =

Tong muc ban le hang hoa xa hoi nam 1975 so voi nam 1955 tang gap 7,8 lan; kim ngach xuat khau tang 21,3 lan; kim ngach nhap khau tang 11,8 lan. Ty le xuat khau so voi nhap khau tang tu 9,1% nam 1945 len 17,0% nam 1955; rieng thoi ky 1958-1964 đat ty le 63,7%.
Lay nam 1957 lam goc so sanh, Quy tieu dung nhan dan tinh binh quan đau nguoi đa tang 82,8%; thu nhap binh quan đau nguoi cua gia đinh cong nhan vien chuc tang 48,5%; cua gia đinh xa vien hop tac xa nong nghiep tang 73,8%.
Nhung so lieu thong ke ve san xuat rat kha quan nhung xet ve muc sinh hoat va nhu cau cua nguoi dan thi cuoc song van rat thieu thon vi hang tieu dung khan hiem (do phan lon nguon luc đuoc đau tu cho cong nghiep nang, roi sau lai đuoc uu tien cho quan đoi khi chien tranh xay ra). Tinh trang nay dien ra ngay tu truoc khi chien tranh anh huong đen cac phuong tien san xuat va phan phoi. Cac cua hang mau dich quoc doanh thong linh thi truong nhung so luong đuoc phep mua qua che đo tem phieu chi đu tieu dung o muc toi thieu, thi du nhu trong truong hop mot mat hang can ban la vai voc. Mau dich quoc doanh chi cho mua 3 met vai/nam cho moi nguoi lon (đu may 1 bo quan ao). Luong hang đa thap, pham chat hang hoa lai kem. Ai muon mua hon thi phai mua qua nga cho đen voi gia ca gap ba lan tro len neu co hang.
Ngay nhung mat hang do nha nuoc quy đinh muc phan phoi, san luong cung co khi khong đu. Trong truong hop gao, an đinh la 12 kg/nguoi/thang nhu chung trong so gao nhung khi cua hang quoc doanh khong co đu gao thi se thay the mot phan bang hoa mau khac nhu ngo, san. Nguoi dan nhat la dan nong thon thuong phai xoay xo lay ve mat luong thuc.
Ngoai nhung nhu yeu pham, cac mat hang khac cung bi han che nhu xe đap, xe may, thuoc men. Nguoi mua du co tien cung khong mua đuoc ma phai co giay phep cua nha chuc trach.


Chien tranh va vien tro = Su tan pha cua chien tranh =

Bat đau tu nam 1964, Hoa Ky bat đau tien hanh chien tranh khong quan va hai quan chong Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cuoc chien tranh đuoc Mi tien hanh chu yeu bang khong quan va mot bo phan hai quan (2 tap đoan khong quan chien thuat 7 va 12; tap đoan khong quan chien luoc Thai Binh Duong; 15/18 tau san bay; 62% tau chien cua ham đoi 7). Thoi ki cao nhat (1967 - 72), đa su dung 1.200 may bay chien thuat (chiem 32% may bay chien thuat), gan 200 may bay chien luoc B-52 (chiem 50% may bay chien luoc). Đa nem khoang 1 trieu tan bom, tha khoang 22 nghin qua min phong toa cac cua song va ven bien, ban tren 850 nghin đan phao (voi mat đo 6 tan bom/1km2 va 45,5 kg bom tren đau nguoi o Mien Bac)
Thiet hai vat chat Hoa Ky gay ra la rat lon. Uoc tinh cua Hoa Ky cho biet trong 4 nam cua Chien dich Sam Ren (1964 - đau 1968), ho đa pha huy luong vat chat tri gia khoang tren 600 trieu USD, tuc moi nam khoang 25% GDP cua toan mien Bac đa bi My pha huy. Trong Chien dich Linebacker nam 1972, 100% so nha may đien, 1.500/1.600 cong trinh thuy loi, gan 100 km đe xung yeu bi hu hai nang. Hau het cau cong quan trong va toan bo 6 tuyen đuong sat bi đanh hong. 3/6 thanh pho lon, 23/30 thi xa, 96/116 thi tran, 3.987/5.788 xa, 350 benh vien, gan 1.500 benh xa, 1.300 truong hoc bi tan pha, trong đo: 12 thi xa, hon 300 xa, 10 benh vien, 11 ga xe lua đau moi bi huy diet hoan toan. Phai đen giua nam 1974, Viet Nam Dan chu Cong hoa moi xay dung lai đuoc nen kinh te voi tong san luong bang muc nam 1965.


= Vien tro =

Ngay tu nam 1957, thu nhap tu thue cua Viet Nam Dan chu Cong hoa khong đu cung cap 50% chi tieu ngan sach nha nuoc. Khi cuong đo cuoc chien Viet Nam leo thang thi kinh te Viet Nam Dan chu Cong hoa bi dao đong manh. Chi phi cho chien cuoc tieu hao mot phan rat lon ngan sach. Nhung nam 1965-67, vien tro cua rieng hai nuoc Lien Xo va Trung Quoc chiem 60% chi tieu ngan sach. Khoan vien tro kinh te len toi 68,9% ngan sach quoc gia nam 1968 va tinh trang phu thuoc vien tro keo dai sang thap nien 1970. Vao thoi điem nam 1974, ngay truoc khi chien tranh ket thuc thi tong thu noi đia chi trang trai 39,4% chi tieu. Con lai la 60,6% ngan sach nha nuoc trong vao vien tro kinh te cua khoi xa hoi chu nghia.
Ngay tu thang 7 nam 1955 trong chuyen sang Bac Kinh, Ho Chi Minh đa đuoc Chu An Lai giao khoan vien tro tri gia 88 trieu Nhan dan te đe xay nha may xi mang Hai Phong, tram phat đien Ha Noi va xuong det Nam Đinh. Lien Xo vien tro 400 trieu Rup (tuong đuong 100 trieu USD) đe phuc hoi va phat trien cong nghiep.
Nguon vien tro lon nhat vao thap nien 1960 la Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Ngoai ra Viet Nam Dan chu Cong hoa con nhan vien tro vat lieu cung vu khi đe tien hanh chien tranh. Tai lieu CIA cua Hoa Ky đua ra nhung con so uoc tinh trong bieu đo. Con theo thong ke cua VNDCCH thi gia tri vien tro ho nhan đuoc thap hon nhieu so voi uoc tinh cua My. Vi du trong 2 nam 1973-1974, Hoa Ky uoc tinh vien tro quan su la 730 trieu USD, nhung theo thong ke cua VNDCCH thi thuc te chi co 330 trieu USD, bang 40% so voi uoc tinh cua My. Tai lieu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa thi ghi nhan rang 1971-1973 Bac Kinh vien tro cho Ha Noi chin ty nhan dan te. Theo Le Đuc Tho thi vien tro kinh te cua khoi Xa hoi Chu nghia, gom moi hinh thuc cho vay lan khong hoan lai, moi nam xe dich tu 270 trieu USD đen mot ty USD.
Tong cong qua 20 nam, Lien Xo, Trung Quoc va cac nuoc xa hoi chu nghia đa vien tro cho Viet Nam Dan chu Cong hoa tong khoi luong hang hoa la 2.362.581 tan; quy đoi thanh tien la hon 7 ti rup (tuong đuong 7 ti USD, trong đo hon mot nua la vien tro quan su).


Tien te Ngay 31 thang 1, 1946 chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa cho phat hanh tien te rieng. Tien nay thay the đon vi đong bac Đong Duong piastre cua chinh quyen bao ho voi gia tri tuong đuong 1:1.


= Đoi tien 1951, 1953 =
Ngay 6 thang 5, 1951 thanh lap Ngan hang Quoc gia. Co quan nay lanh phan phat hanh tien te đua vao luu hanh mot loat tien moi, tuc goi la "tien ngan hang". Ty gia la 1 đong ngan hang = 10 đong tai chinh Sang thang 1 nam 1953 thi pha gia tien cu, an đinh lai la 1 đong ngan hang = 100 đong tai chinh.
Nam 1954 sau khi tiep thu Ha Noi đong tien nay đa tro thanh tien te chinh thuc cua quoc gia moi. Hoi suat voi piastre luu hanh o phia nam vi tuyen 17 la 32 đong Bac Viet Nam = 1 piastre hay đong Nam Viet Nam.


= Đoi tien 1959 =

Ngay 28 thang 2 nam 1959 Chinh quyen phat lenh đoi tien, thay loat tien phat hanh nam 1951 bang loat tien moi voi ty gia 1 đong 1959 = 1000 đong nam 1951. Đon vi tien te thay đoi theo ty le mot đong tien moi an mot nghin đong tien cu. Chinh phu quy đinh gia tri hang hoa khong thay đoi, nghia la mot đong tien moi van mua đuoc so hang gia tri bang mot nghin đong tien cu. Du vay khi trien khai, hau qua lam phat khien gia ca tang vot van dien ra (thuat ngu kinh te goi la Lam phat do ki vong: viec đoi tien thuong lam tam ly dan chung dao đong, chuyen tu giu tien sang tich tru hang hoa, đay lam phat len cao du thuc chat cung tien va chi phi san xuat khong tang). Mot lan nua đong tien bi pha gia nhung van khong kiem che đuoc nan lam phat.
Theo lenh ban hanh thi viec đoi tien khong phan biet cac tang lop nhan dan co nhieu tien hay co it tien. Đe thu đoi đuoc nhanh gon, moi ho đuoc đoi ngay bang tien mat toi đa la hai trieu đong cu đe lanh 2.000 đong moi, so tien con lai thi tra bang sec Ngan hang. Tren giay to thi quy đinh nhu tren nhung thuc chat so tien ky thac khong the rut ra đuoc. Chinh sach kinh te cua nha nuoc luc bay gio la kiem soat luong tien luu thong va nam quyen đieu khien so tien thang du hau tien len xa hoi chu nghia.


 Tien hanh  Đai phat thanh loan tin lenh đoi tien tu 9 gio sang ngay 28 thang 2 cho đen 5 gio chieu ngay 2 thang 3 thi cham dut. Thoi gian ngan ngui đuoc ap dung theo chinh quyen thi la đe "ngan chan đau co, tung tien tich tru hang hoa", nhung theo Harvey Henry Smith thi cung triet ha tai san tich luy. Nhung nguoi đi xa co tien cat o nha ma khong co đieu kien đoi kip, thi phai bao cho co quan chinh quyen hay Ngan hang biet ro đe cap giay chung nhan. Khi tro ve, phai đen ngay Ngan hang trinh giay chung nhan đe đoi.


= Ty gia hoi đoai =

Ty gia hoi đoai cua Viet Nam Dan chu Cong hoa khong tha noi theo gia thi truong ma đuoc an đinh theo co che kinh te chi huy. Vao thap nien 1950 chinh quyen con chi đinh ty gia hoi đoa giua tien te cua mien Nam Viet Nam o phia nam vi tuyen 17 va Viet Nam Dan chu Cong hoa. Theo đo thi tu nam 1955 đen 1959, tien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa mat 57,2% gia tri.
Đoi voi hai quoc gia mat thiet trao đoi hang hoa voi Mien Bac thi hoi suat co đinh la 1,47 đong VNDCCH = 1 Nhan dan te Trung Quoc con voi Rup Lien Xo thi 735 đong = 1 Rup. Ty so nay sau đoi thanh 308 đong = 1 Rup. Ty gia hoi đoai voi tien rup Lien Xo đuoc quy đinh lai vao nam 1961 la 3,27 đong = 1 rup roi sang nam 1967 la 1,92 đong. Theo chieu huong đo hai chinh phu Lien Xo va VNDCCH muon tang cuong nang luc bao cap cua nha nuoc nhung cung co hau qua tieu cuc la tinh trang nhap sieu vi hang ngoai quoc cang them re cho du no khong phan anh suc mua thuc cua đong tien. Cung theo le đo nha nuoc an đinh hoi suat đoi voi Đo la My la 3,53 đong = 1 USD vao nam 1967.
Vao ngay 3 thang 5 nam 1978, sau khi hoan toan thong nhat moi mat đat nuoc, đong đa đuoc thong nhat. 1 đong moi = 1 VNDCCH = 0,8 Đong Giai phong.


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =
Honey, PJ. Communism in North Vietnam. Cambridge, MA: The Massachusetts Institute of Technology Press, 1963.
Honey, PJ, ed. North Vietnam Today, Profile of a Communist Satellite. New York: Frederick A Praeger Publishers, 1968.
Mehta, Harish (2012). "Soviet Biscuit Factories and Chinese Financial Grants: North Vietnam's Economic Diplomacy in 1967 and 1968". Diplomatic History, 36(2):
Porter, Gareth. Vietnam, The Politics of Bureaucratic Socialism. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1993.
Raymond, Chad (2008). "'No Responsibility and No Rice': The Rise and Fall of Agicultural Collectivization in Vietnam". Faculty and Staff - Articles & Papers. Salve Regina University.
Roberts, Priscilla M, ed. Behind the Bamboo Curtain: China, Vietnam and Beyond Asia. Palo Alto, CA: Stanford University Press, 2006.
Vo Tri Nhan. Vietnam’s Economic Policy Since 1975. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1990.


Xem them Kinh te Viet Nam Cong hoa
Kinh te Viet Nam
Vien tro nuoc ngoai trong Chien tranh Viet Nam
Ke hoach 5 nam 1961-1965 (Viet Nam)


Lien ket Đieu tra đoi song cu dan đo thi Bac Viet Nam giai đoan 1954-1975, Vu Ngoc Tien