Hoa Phong (gian the: 华丰; phon the: 華豐; 25 thang 12 nam 1804 – 23 thang 1 nam 1870) la mot tong that nha Thanh trong lich su Trung Quoc, nguoi thua ke 1 trong 12 tuoc vi Thiet mao tu vuong. Trong suot nhung nam Ham Phong va Đong Tri, ong lien tiep đam nhiem nhieu chuc vu cao trong hang ngu tong that cung nhu quan vien nhu Đo thong cac ky, Linh thi ve Noi đai than, Tong lenh Tong Nhan phu. Nhung đen cuoi đoi, ong lai bi cach het cac chuc vu vi xung đot voi hoang đe va qua đoi khong lau sau đo.


Cuoc đoi Hoa Phong sinh vao gio Tuat ngay 10 thang 11 (am lich) nam Gia Khanh thu 9 (1804) trong gia toc Ai Tan Giac La. Ong la con trai thu ba cua Tuc Than Than vuong Kinh Man, me ong la Trac Phuc tan Lang Giai thi (郎佳氏). Thang 12 nam Đao Quang thu 4 (1824), ong đuoc phong tuoc Nhi đang Tran quoc Tuong quan. Thang 11 nam 1829, khi dung chan o Thinh Kinh sau khi te to o Tam lang, Đao Quang đa ra chieu phong tuoc hang loat cho hau due cua cac vuong khai quoc, trong đo Hoa Phong đuoc phong Bat nhap bat phan Phu quoc cong, đong thoi nham chuc Tam đang Thi ve. Đen nam 1848, nhan dip Nguyen Đan, Đao Quang tiep tuc gia phong cho cac tong that, Hoa Phong nham chuc Tan trat đai than.


= Thoi Ham Phong =
Thang gieng nam Ham Phong thu 2 (1852), Trat Lap Phan đuoc đieu lam Pho đo thong Man Chau Tuong Hong ky, Hoa Phong luc bay gio la Tan trat đai than đuoc bo nhiem lam Pho đo thong Han quan Tuong Hong ky thay cho Trat Lap Phan. Thang 9 cung nam, ong thay quyen Ho quan Thong linh cua Chinh Hoang ky, cha ong cung qua đoi vi tuoi cao va benh nang.. Đen thang gieng nam sau, ong thua ke tuoc vi Tuc Than vuong, tro thanh Tuc Than vuong đoi thu 8. Thang gieng nam 1854, ong đuoc chon lam Tong toc truong cua Tuong Bach ky. Mot nam sau, ong đuoc thang lam Đo thong Han quan Chinh Lam ky vao thang gieng va thay quyen Đo thong Mong Co Chinh Hong ky vao thang 2. Thang 9 cung nam, ong đuoc bo nhiem lam Ke tra Đan mieu Đai than, chiu trach nhiem kiem ke tra xet cac đan te le, mieu tho. Nam 1856, ong tiep tuc giu chuc Đo thong Han quan Chinh Lam ky nhung kiem them nhiem vu thay quyen Đo thong Mong Co Chinh Bach ky, đong thoi nham chuc Noi đai than. Thang 3 nam 1857, ong đuoc phong lam Duyet binh Đai than (閱兵大臣). Đen thang 8 nam 1858 thi đuoc bo nhiem lam Tuong Hoang ky Linh thi ve Noi đai than, đong thoi thay quyen Đo thong Mong Co Chinh Hoang ky, va quan ly Giac La hoc cua Tuong Lam Ky. Thang 8 nam 1860, ong đuoc bo nhiem lam Sung Van mon Chinh giam sat (崇文門正监督). Đen thang gieng nam sau, ong lai đuoc đieu lam Chinh Hoang ky Linh thi ve Noi đai than.


= Thoi Đong Tri =
Thang 7 nam 1861, Ham Phong qua đoi, Đong Tri ke vi. Thang 10 nam đo, trieu đinh nha Thanh phai quan vien, tong that thuc hien te le hang loat cac tong mieu, lang tam, đong thoi tien hanh đieu đong nhieu chuc vu trong trieu đinh. Cung voi Tong lenh la Cung Than vuong Dich Han, Hoa Phong đuoc bo nhiem lam Huu Tong chinh cua Tong Nhan phu, đong thoi đieu tu Chinh Hoang ky sang Tuong Hoang ky đam nhiem Linh thi ve Noi đai than. Truoc đo vao thang 9, Luong cung Thai hau Tu An va Tu Hi cung Cung Than vuong Dich Han đa tien hanh chinh bien thanh cong, Tai Vien, Đoan Hoa, Tuc Thuan đeu bi bat giam, đen nay thi bi khep vao toi đai nghich, xu tu. Sau khi chieu chi đuoc đua ra, Hoa Phong va Hinh bo Thuong thu Mien Sam đuoc phai đen phong giam cua Tong Nhan phu truyen lenh buoc Tai Vien va Đoan Hoa tu van. Thang 2 nam 1862, nam đau tien cua nien hieu Đong Tri, Hoa Phong đuoc chon thay mat hanh le trong tiet Xuan phan. Cung trong nam nay, trieu đinh nha Thanh to chu ky thi vo. Truoc khi khoa thi dien ra, Hoa Phong đuoc lenh cung voi Đo sat vien Ta đo Ngu su Tai Linh va Đo thong Xuan Huu tien hanh xet duyet lai cach thuc thi va cham đo cac hang muc trong vo cu.
Trong so đong đao cac nhanh tong that nha Thanh truyen thua tu No Nhi Cap Xich đen Đong Tri, co hai nhanh co đia vi tuong đoi đac thu la Le Than vuong va Tuc Than vuong. Thuy to cua hai nhanh nay la Đai Thien va Hao Cach lan luot la đich truong tu cua No Nhi Cap Xich va Hoang Thai Cuc, tuc xung la chi truong. La hau due va la nguoi thua ke tuoc vi Tuc Than vuong, đia vi cua Hoa Phong đuoc xem la tuong đoi cao ve mat tong phap trong hoang that thoi bay gio. Trong suot nhung nam đau Đong Tri, cung voi Cung Than vuong Dich Han va Đon Than vuong Dich Thong đeu la con trai cua Đao Quang, Hoa Phong la mot trong nhung tong that thuong xuyen đuoc Hoang đe va Luong cung Thai hau trieu kien đe nghe thao luan cung nhu thay mat hoang that đam nhiem viec te le, thap huong tai cac chua mieu, lang tam. Thang 10 nam 1864, ong đuoc đieu lam Ta Tong chinh, thay vi tri Huu Tong chinh cua ong la Le Than vuong The Đac. Thang 3 nam 1865, ong chinh thuc đuoc bo nhiem lam Tong lenh, tro thanh nguoi đung đau Tong Nhan phu. Mot thang sau thi ong kiem nhiem them viec quan ly Tan cuu Doanh phong cua Chinh Lam ky. Nhung đam nhiem chuc vu chua tron 3 thang thi ong bi cach chuc Linh thi ve Noi đai than va Tong lenh vi bi buoc toi lo la chinh su, cac chuc vu khac van tiep tuc.
Thang 9 cung nam, ong đuoc giao nhiem vu tam quan ly su vu Vo Bi vien, thay quyen Đo thong Man Chau Chinh Lam ky. Khong lau sau, Đong Tri theo hau Luong cung Thai hau roi kinh, Hoa Phong cung Đai hoc si Co Trinh, Uy Nhan va Thuong thu Van Tuong đuoc lenh o lai kinh thanh thay phien xu ly chinh su. Thang 9 nam 1866, ong mot lan nua đuoc bo nhiem lam Ke tra Đan mieu Đai than. Thang 6 nam 1868, tu Đo thong Han quan Chinh Lam ky, Hoa Phong đuoc đieu lam Đo thong Man Chau Tuong Hong ky. Đen thang 11 cung nam, ong đuoc giao thay quyen Tuong Hoang ky Linh thi ve Noi đai than. Nam thu 8 (1869), thang 9, vi muon che tao hoa duoc nen trieu đinh chiem dung Tuc vuong phu lam noi nghien cuu va san xuat. Ong cuc luc khang cu, nhung lai bi Hoang Đe ha chieu trach phat khong biet đai the, lien bai mien het chuc vu cua ong.


Qua đoi va an tang Ngay 22 thang 12 (am lich) nam 1869, ong qua đoi, tho 66 tuoi, đuoc truy thuy Tuc Khac Than vuong (肃恪親王). Ong co tat ca 13 con trai va 19 con gai, trong đo con gai thu 14 va 17 đeu cung ga cho Đa La Đac Sac Lang, A Lap Thien ky Trat Tat Khac Than vuong đoi thu 8. Con trai thu 3 la Long Can thua ke tuoc vi Tuc Than vuong. Sau khi qua đoi, ong đuoc chon cat tai vien tam phia tay thon Van Tu Doanh. Vien tam đuoc xay dung quay mat ve huong Bac, tu Bac đen Nam cac kien truc lan luot la lau bia, cong chinh va tuong vay, ben trong tuong vay la huong đien rong 3 gian, hai ben huong đien la hai phien cua hong quay ve hai huong Đong Tay. Phia sau huong đien la nguyet đai, tren đo co 3 ngoi mo bao gom Hoa Phong o chinh giua, hai ben la Đich phuc tan va mot vi Trac Phuc tan. Khu vien tam bi khai quat va đao trom vao nhung nam 40 cua the ky 20, đen nay chi con lai chan tam bia đa va đau Li.


Gia quyen = The thiep =
Đich Phuc tan: Hach Xa Ly thi (赫舍里氏), con gai cua Vien ngoai lang Phuc Khac Tinh Ngach (福克精额), qua đoi nam 1854 duoi trieu Ham Phong.
Trac Phuc tan:
Ngo Giai thi (吴佳氏), con gai cua Ngo Đac Lam (吴得林).
Truong Giai thi (张佳氏), con gai cua Đat Tuong (来祥).
Mao Giai thi (毛佳氏), con gai cua Thien Loc (善禄).
Ha Giai thi (夏佳氏), con gai cua Tam Bao (三保).
Anh Giai thi (英佳氏), con gai cua Anh Binh (英平).
Thu thiep:
Truong thi (张氏), con gai cua Truong Tu (张四).
Ngo thi (吴氏), con gai cua Ngo Đuc Hi (吴德喜).


= Hau due =


 Con trai  Long An (隆恩; 1839 – 1842), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi, chet yeu.
Long Hoai (隆怀; 1840 – 1842), me la Trac Phuc tan Mao Giai thi, chet yeu.
Long Can (隆懃; 1840 – 1898), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi. Nam 1869 đuoc the tap tuoc vi Tuc Than vuong, sau khi qua đoi đuoc truy thuy Tuc Luong Than vuong (肃良親王); co bon con trai.
Long Ai (隆爱; 1842 – 1897), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi, đuoc phong lam Nhi đang Tran quoc Tuong quan kiem Nhat đang Ta linh; co bon con trai.
Long Đao (隆焘; 1846 – 1848), me la Thu thiep Truong thi, chet yeu.
Long Ky (隆耆; 1849 – 1851), me la Thu thiep Truong thi, chet yeu.
Long Đa (隆多; 1849 – 1899), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi, vo tu.
Long Hoa (隆和; 1850 – 1854), me la Thu thiep Ngo thi, chet yeu.
Long An (隆安; 1851 – 1855), me la Thu thiep Ngo thi, chet yeu.
Long Pho (隆普; 1855 – ?), me la Trac Phuc tan Ha Giai thi, đuoc phong Nhi đang Tran quoc Tuong quan; co hai con trai.
Long Giam (隆鉴; 1856 – ?), me la Trac Phuc tan Anh Giai thi, đuoc phong Nhi đang Tran quoc Tuong quan; co mot con trai.
Long Tue (隆慧; 1857 – 1900), me la Trac Phuc tan Anh Giai thi, đuoc phong Nhi đang Tran quoc Tuong quan; co hai con trai.
Long Chi (隆志; 1859 – ?), me la Trac Phuc tan Anh Giai thi, đuoc phong Nhi đang Tran quoc Tuong quan; co sau con trai.


 Con gai  Truong nu (1826 – 1845), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi.
Con gai thu 2 (1827 – 1829), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi, chet yeu.
Con gai thu 3 (1830 – 1835), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi.
Con gai thu 4 (1835 – 1846), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi.
Con gai thu 5 (1835 – ?), me la Trac Phuc tan Mao Giai thi.
Con gai thu 6 (1836 – 1838), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi, chet yeu.
Con gai thu 7 (1837 – 1838), me la Đich Phuc tan Hach Xa Ly thi, chet yeu.
Con gai thu 8 (1838 – 1839), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi, chet yeu.
Con gai thu 9 (1841 – 1842), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi, chet yeu.
Con gai thu 10 (1844 – ?), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi.
Con gai thu 11 (1845 – 1846), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi, chet yeu.
Con gai thu 12 (1846 – ?), me la Trac Phuc tan Ngo Giai thi. Thang 4 nam 1868, ket hon voi Tuong Ham thuoc Phi Mac thi.
Con gai thu 13 (1847 – 1848), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi, chet yeu.
Con gai thu 14 (1847 – 1875), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi. Thang 8 nam 1871, ga cho Đa La Đac Sac Lang luc bay gio đang mang tuoc cong. Nhung ket hon chi đuoc 4 nam thi cach cach qua đoi vao nam 1785.
Con gai thu 15 (1850 – ?), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi. Thang 5 nam 1873, ket hon voi Thuong Muc thuoc Thac Khac Thac Mac Thac thi.
Con gai thu 16 (1853 – ?), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi. Thang gieng nam 1872, ket hon voi Vien ngoai lang Tung Tho thuoc Đong Giai thi.
Con gai thu 17 (1858 – ?), me la Trac Phuc tan Truong Giai thi. Thang 12 nam 1878, ga cho Đa La Đac Sac Lang luc bay gio đa thua ke tuoc vi A Lap Thien ky Trat Tat Khac Than vuong.
Con gai thu 18 (1858 – 1871), me la Thu thiep Ngo thi, mat som khi chua thanh hon.
Con gai thu 19 (1862 – ?), me la Trac Phuc tan Anh Giai thi.


Chu thich Tham khao = Tai lieu =