Dekopon (テコホン) hay Shiranui (不知火, bat tri hoa) la mot giong trai cay co mui cua Nhat Ban thuoc chi Citrus. Cay cho qua vao cuoi đong, vi ngot, khong hat, de boc vo, ket cau mem mai va huong vi can đoi, hinh cau, đinh co cuong loi đac trung. Qua đai dien cho cac the he giong quyt cam moi chat luong cao đuoc gioi lai tao Nhat Ban lua chon.


Ten goi Shiranui (不知火) la ten goi chung cho giong cay đuoc trong ban đau o Shiranuhi (不知火町Shiranuhi-machi), mot thi tran o quan Uto, tinh Kumamoto. Shiranui đuoc trong (1972) truoc khi ap dung he thong đang ky giong cua Nhat Ban theo Đao luat ve hat giong va cay giong, sau đo giong cay nay khong đuoc đang ky. Ten ban đau đuoc chon la Kiyomi x Ponkan 32.
Dekopon đa khong đuoc đang ky la giong cay nong nghiep tai Nhat Ban cho muc đich nong lam nghiep hoac gay giong; do phan cuong loi tren qua, vao thoi điem phat trien bi xem la kho nhin va khong lam giam đo chua trong qua. Tuy nhien, dekopon la thuong hieu đa đuoc tinh Kumamoto đang ky theo n° 2495156 vao 29 thang 1, 1993 va chi co the van chuyen phan nho san luong shiranui đap ung cac tieu chi ve chat luong va ban đau la xuat xu. Cung thoi gian đo, giong qua nay con đuoc đat nhieu ten khac, vi du: Himepon la thuong hieu co nguon goc tu tinh Ehime, Hiropon la thuong hieu ban tren thi truong co nguon goc tu tinh Hiroshima. Ngoai ra con co cac thuong hieu khac nhu Kiyopon, Ramiporin, Fujipon, Amapon, Pondarin... Dekotangor (テコタンコール). Dekopon đuoc hoan xung tro thanh ten goi chung cho tat ca cac loai shiranui hay shiranuhi. Sau mot thoa thuan ma theo đo bat ky ai cung co the su dung ten "dekopon" bang cach tra phi va đap ung cac tieu chuan chat luong nhat đinh, ten nay đa đuoc su dung cho giong qua nay bat ke san xuat tu đau tai Nhat Ban. Ten goi nay xuat phat tu deko (凸, テコ, nghia la “loi") chi đen phan cuong loi nho ra va pon trong ponkan (ホンカン, mot trong nhung loai qua la goc lai tao), ghep lai tao ra ten dekopon (テコホン). 
Thuong hieu dekopon đang đuoc bao ho vao thoi điem đo, cac quoc gia co cong đong nguoi Nhat nhap cu đong đao đa chon thuong hieu moi: Kinsei (金星, nghia la Kim Tinh) o Brasil, Hallabong (한라봉, vi đuoc trong tren đao Jeju bao gom ca trung tam trong trot quanh nui Hallasan 한라산) o Han Quoc va o Azerbaijan. Tu khi đuoc kiem dich vao nam 2003, cay đa đuoc tap đoan đong goi cam quyt Pacific Fresh trong theo giay phep vao nam 2011 tai Uc. Vao nam 2021, Vien Nghien cuu Nong nghiep Valencian (IVIA) cua Tay Ban Nha đa tien hanh tai tao va loai bo mam benh, voi mot du an canh tac cho nam 2023; cung nam đo, Đon vi Kiem dich ANSES đa chung nhan mot giong cay trong cua My đuoc đua vao chau Au.
O Hoa Ky, dekopon đuoc đang ky ten thuong hieu la "Sumo Citrus™" (Suntreat đa đang ky va đuoc cap phep thuong hieu nay o Uc, Tay Ban Nha, Peru va Nam Phi), đuoc trong nhieu o California tu nam 2011 sau khi tai sinh va diet tru virus kiem dich vao nam 2005. Ten goi Sumo đuoc đat do phan cuong loi tren qua đuoc cho giong voi kieu toc cua cac đo vat sumo truyen thong cua Nhat Ban.
O Trung Quoc, giong cay ban đau đuoc trong tai Tu Xuyen vao nam 2000, đat ten la xu quat (丑橘), nghia la quyt xau, qua co the đat  đen 400 g  va 17 ° Brix. Lua chon ten nay dan đen su nham lan voi giong quyt cam Ugli cung đuoc trong tai Trung Quoc o Van Nam duoi cung ten.


Lich su Nam 1972, phong thi nghiem nghien cuu nong nghiep Minamishimabara đa thu đuoc giong lai Kiyomi x Nakano N° 3 Ponkan. Theo đo cay con đuoc trong o Shiranuhimachi, tinh Kumamoto. Theo ghi nhan, kiyomi la loai quyt cam đau tien co o Nhat Ban vao nam 1949 ke tu khi mot cay quyt Satsuma Miyakawa Hayao đuoc thu phan tu mot cay cam Trogita thanh diu. Kiyomi co rat nhieu hau due the he đau tien bao gom Akemi, Amaka, Harumi, Nishinokaori (xem kanpei), Setomi, Shiranui, Tamami, Tsunokaori, Youkou (cung chung nguon voi Nakano N° 3), ban than chung se đuoc lai ghep lai. Nakano N° 3 ponkan la mot giong quyt chau A (Citrus reticulata Blanco). 
Qua đuoc xuat ban lan đau tien o cho Kumamoto vao ngay 1 thang 3 nam 1991. Ngay nay đuoc chon thanh Ngay le Dekopon (テコホンの日) to chuc tai Nhat Ban tu nam 2006.
Nghien cuu quan trong la can thiet đe tranh cho qua bi kho trong qua trinh bao quan (đuoc thuc hien o 12°C va co the cung cap cho thi truong cho đen thang 7), lam chu ky thuat trong trot trong nha kinh (lam nong, tia thua), chon giong Hito no Yu phu hop voi chat luong va viet huong dan trong trot cho nhung nguoi lam vuon. Thanh cong khi trong dekopon tai Nhat Ban that an tuong. Đo la do chat luong qua, mong muon đoi moi giong va to chuc cua nguoi san xuat tap trung vao chat luong san pham. Cay đuoc trong o nhieu tinh mien nam: Shizuoka, Mie, Wakayama, Hiroshima, Tokushima, Ehime, Saga, Kumamoto, Oita, Miyazaki va Kagoshima. Nam 2017, dan đau ve dien tich gieo trong (2.793 ha) truoc yuzu (2.244 ha), iyokan (2.223 ha), ponkan (1.701 ha). Ve trong tai, qua vuot xa ponkan - phan lon chiem đa so vao the ky XX - vao nam 2013 voi 47.000 t. Nam 2015, dekopon đai dien cho 25% trai cay cam quyt đuoc san xuat tai Nhat Ban. 


Mo ta Qua nang tu 200 đen 280 g, co the nang đen 400 g, đuong kinh tu 7 cm, gan bang chieu cao, ke ca cuong loi. Ham luong đuong 13 ° Brix; vi ngot thanh. Mot qua dekopon voi 210 g thit chua 100 mg vitamin C, đay la muc khuyen nghi hang ngay (RDA). 
Điem ky di cua dekopon la chiec cuong loi tao nen dau an ro ret: cac loai cam quyt khac khong co phan loi o đinh, vi du yuge hyokan (弓削瓢柑) tu đao Iwagi, sambokan, ca hai co cuong kin, hoac quyt cam Ortanique co the co cuong đep, nhung cuong cua dekopon lon hon nhieu va an tuong hon. Vo qua co mau cam đam. Mui qua min đeu, khong gay e rang, bong nuoc rat cang mong khong vo ra duoi ngon tay ma cho cam giac nua gion, nua tan trong mieng, huong vi thom ngon cua quyt cam. Qua hau nhu khong hat. 
Dekopon co gia kha đat đo do kich thuoc va đo ngot, mot qua co gia khoang 750 ¥ (6,6 $), co khi len đen 13 € (13,92 $). Vao nam 2021, muc gia trung binh quan sat đuoc khoang 4,5 € hoac 5 $ (10.000 ¥  moi hop tu 15 đen 20 qua). Tai Hoa Ky, noi qua đuoc ban voi so luong lon, vao nam 2021, chung co gia 1,7 $ va đuoc dan nhan huu co san xuat.


Trong trot Dekopon thuong đuoc trong ghep tren goc ghep Poncirus Trifoliata giup cai thien chat luong qua. Cac thu nghiem ghep tren cay Citrumelo Swingle đa cho ra tham thuc vat khoe manh va chat luong qua tot. O Trung Quoc, nen lua chon goc ghep khoe manh hoac cay cam đang.
Giong nhu tat ca quyt va quyt cam, cay thuong co tham thuc vat day đac; cat tia kha quan trong, voi muc đich giu cho cay luon nhan anh sang (cay đuoc trong duoi anh mat troi), han che rep sap tan cong. Mat đo trong vua phai la 2,5 m  × 3 m  giua cac hang. 
Cac choi non (canh thang đung khoe manh thuong co gai) phai đuoc loai bo thuong xuyen. Cay co the vuon cao 2,5 m. Tia gon nhung qua thua đuoc thuc hien theo phuong phap cua Nhat Ban la 1 qua cho 80 đen 100 la, tranh trong xen ke va cho qua to tu nam nay qua nam khac. Tia gon đuoc thuc hien vao giua thang 7 cung đot tia thu hai vao thang 8-9 đe loai bo nhung qua kem coi coc hoac bi nut. Cay bat đau ra qua sau bon nam, vu thu hoach đuoc tien hanh vao thang 3 đen thang 4 o Nhat Ban. Sau khi thu hoach, qua dekopon thuong đuoc bao quan trong thoi gian 20-40 ngay đe nong đo acid citric trong qua giam xuong trong khi luong đuong tang len, tao huong vi hap dan khi ban ra thi truong.
Dekopon co the trong đuoc tren đat co soi, mien rang đo la noi co anh nang, thoat nuoc tot va đuoc bao ve tranh gio, chong lai suong gia mua đong. Dekopon con đuoc trong trong nha kinh lon đe giu o nhiet đo on hoa, mot so nha kinh đuoc suoi am va đuoc thu hoach tu thang 12 đen thang 2 (mua đong o Nhat Ban).
Tai Brazil, nong dan goc Nhat Ban đa thanh cong khi trong thich nghi giong nay voi khi hau nhiet đoi đen on đoi o vung cao nguyen cua bang Sao Paulo.


Hau due Trong dekopon thanh cong pho bien đa tao ra mot loat cac san pham phai sinh nhu thach, nuoc trai cay, siro va đo uong, đo hop, trai cay say kho, banh ngot , banh keo dang vien va thanh, đo choi va tuong nho, v.v...
Nghien cuu giong cay moi tu dekopon hoac cac phuong phap canh tac moi đa mang lai dekopon đuoc thu hoach 330 ngay sau khi no hoa o Oita, rat ngot, đuoc goi la deko 330 (テコ330) hoac loai đuoc tinh che tren cay o Aichi duoi thuong hieu Kijuku Dekopon.
Giong cay trong thu đuoc tu phoi hat nhan tu cay con cua hat giong quy hiem (Aki no Kagayaki, Hito no Yutaka, Saga Fruit Test No. 34 va Manabe Deco) hoac tu đot bien choi (Yo no Kaori va Ai no Kaori). Nghien cuu cua Nhat Ban ve cac giong cay co mui moi đuoc tien hanh bang phuong phap lai tao dua tren kien thuc hien co. Vi vay, giong moi thuong co huong vi, ket cau, hinh thuc phu hop voi thanh cong ve mat thuong mai nhung som hon (đay la truong hop cua Kanpei, san xuat vao thang 1-thang 2, ghi nhan vao nam 2007) hoac đat dinh duong chuc nang thu vi (nhu Seinan no Hikari 西南のひかり - 2009).
Giong lai Shiranui x Murcott 肥の豊[ひのゆたか] đuoc tao ra vao nam 1989. Nam 2003, Trung tam Nghien cuu Kumamoto đa đang ky giong, noi san xuat đoc quyen, cay trong gan giong dekopon ngoai tru đac điem cay khoe hon va cho nang suat tot hon.
Thanh yen-shiranui (柠檬不知火) la mot giong Trung Quoc (co the la giong thanh yen Eureka), qua co hinh dang giong dekopon nhung mau vang (ngoai bi giau lutein va neoxanthin ngheo carotene), qua ngot đuoc ban tren thi truong Trung Quoc. 


= Chinh sach bao ve cay giong cua Nhat Ban =
Dekopon la vi du kinh đien ve van hoa đoi moi nghien cuu cua Nhat Ban khong đuoc bao ve đay đu ben ngoai Nhat Ban. Hien tuong nay đa dan đen phan ung bao ve phap ly va lenh cam xuat khau nguyen lieu thuc vat cho phep nhan giong loai cay nay (bao gom dau tay Benihoppe va Sagahonoka va nho Shine Muscat). Xuat khau trai phep hat giong va cay trong cua 3.000 giong đa đang ky, bi cam ke tu nam 2021 va su bao ve phap ly ben ngoai Nhat Ban đuoc ho tro. Hiroshi Takada viet “Tai Nhat Ban, chung toi ap dung chien luoc ban san pham chat luong cao tu cac dong san pham cai tien cua chung toi voi cac thuong hieu cao cap. O nuoc ngoai, ho thuong ap dung chien luoc loi nhuan thap, san xuat hang loat va gia thap. Vi vay, mot khi cac giong noi troi cua Nhat Ban xuat khau ra nuoc ngoai, chat luong se giam sut va gia ca giam, chien luoc trong nuoc se bi đat dau hoi.».


Tinh dau Cong bo cua Han Quoc ve tinh dau hoa dekopon (2013) chiet xuat bang phuong phap chung cat thuy luc - hieu suat rat thap 0,034% - đua ra thanh phan nhu sau: sabinene (34,75%), linalool (14,77%), β-ocimen (11,07%; luu y rang chung cung co mat trong quyt cam kanpei), 4-terpineol (9,63%), l-limonen (5,88%) va γ-terpinene (4,67%). Mot nghien cuu khac (2006) cung cap bang so sanh cac thanh phan trong tinh dau tu vo (ep lanh co hoc) giua hai mau thi nghiem Han Quoc va Nhat Ban: limonen co nhieu nhat trong mau dau Nhat Ban (91,8%) va Han Quoc (86,4%); con chiem 1,8% trong mau dau Han Quoc va 0,2% trong mau dau Nhat Ban, trong đo ham luong linalool tuong ung la 1,2% va 0,1%; muc đo aldehyd trong mau dau Han Quoc (1,6%) cung cao hon trong mau dau Nhat Ban (0,7%).


Hinh anh Tham khao