Flavius Petronius Maximus (ten goi đay đu la Flavius Anicius Petronius Maximus) (396 – 455) la Hoang đe Tay La Ma tri vi đuoc khoang hai thang ruoi vao nam 455. Ong la mot Nguyen lao giau co va mot nha quy toc xuat chung, la nguoi chu muu vu am sat vien Tong tu lenh quan đoi (Magister militum) Tay La Ma Flavius Aetius, va la Hoang đe Tay La Ma Valentinian III. Maximus bi giet chet trong su kien quan Vandal cuop pha thanh Rome vao nam 455.


Tieu su = Su nghiep ban đau =
Petronius Maximus sinh vao nam 396. Mac du nguon goc xuat than cua ong it nguoi biet đen, nhung no cung cho biet ong xuat than trong gia toc Anicii. Ong co quan he ho hang voi Hoang đe Olybrius sau nay, Maximus la con cua Anicius Probinus, con cua Anicia Faltonia Proba voi Sextus Claudius Petronius Probus, quan Thai thu Illyricum vao nam 364, Thai thu xu Gaul nam 366, Thai thu nuoc Y nam 368–375, đuoc tai bo nhiem mot lan nua vao nam 383 va đuoc phong lam chap chinh quan vao nam 371.
Maximus đa đat đuoc mot so thanh tuu quan trong trong su nghiep ban đau cua ong. Chuc vu đau tien ong nam giu la phap quan vao nam 411, nam 415, đuoc bo nhiem lam tribunus et notaries mot vi tri bat đau trong trieu đinh quan lieuu, lan luot đuoc thang chuc Comes sacrarum largitionum (Nam giu viec cuu te thieng lieng) giua nam 416 va 419.
Tu nam 420 cho toi nam 421, Ong giu chuc thi truong cua Rome, khi con lam thi truong, ong cho khoi phuc lai nha tho thanh Peter co. Ve sau ong con đuoc tai bo nhiem lam chi huy luc luong ve binh hoang gia vao giua nhung nam 421 va 439, nam 433, chinh thuc đuoc phong lam quan chap chinh toi cao La Ma.
Tu nam 439 đen 441, ong giu chuc Phap quan cua Y, sau thang len lam chap chinh quan thu hai vao nam 443. Tu giua nam 443 cho đen 445(nam ma ong nhan đuoc tuoc hieu quy toc), Maximus khoi cong xay dung mot quang truong (Forum) tai Rome, tren ngon đoi Caelian, nam giua Via Labicana va Basilica di San Clemente.


= Am sat Valentinian III =
Theo ghi chep cua su gia John xu Antioch cho biet Valentinian cuc ky say me sac đep trinh bach cua Lucina, vo Maximus nen hoang đe đa gia trieu ba vao cung đien đe tu thong, viec nay khien Maximus len ke hoach tra thu hoang đe.Tuy nhien Maximus nhan ra la khi nao Aetius con song thi ke hoach tra thu cua ong kho ma thuc hien đuoc va do đo ong ngam hoach đich am muu loai bo vi tuong nay. Truoc tien Maximus ket giao voi mot ten hoan quan cua Valentinian la primicerius sacri cubicula (ten goi hoan quan La Ma co đai) Heraclius, ke luon ganh ghet Aetius voi hy vong thau tom quyen binh cua hoang đe. Ca hai nguoi co gang thuyet phuc Valentinian tru khu Aetius, do vay Valentinian voi su tro giup cua Heraclius đa thuc hien am muu nay vao ngay 21 thang 9 nam 454.
Ngoai ra, Maximus tung đe nghi Valentinian phong ong lam Tong tu lenh quan đoi (magister militum) nham thay the Aetius nhung hoang đe tu choi, khien ong tuc toi quyet đinh loai bo luon ca hoang đe. Maximus chon hai ke đong loa la Optilia va Thraustila goc nguoi Scythia, tung la thuoc ha cua Aetius, sau khi Aetiusbi am sat chet thi hai ten nay đuoc bo nhiem vao đoi ho tong cua Valentinian. Maximus thuyet phuc ho rang chinh hoang đe moi la nguoi gay ra vu am sat Aetius va thuyet phuc ca hai ten nen tra thu cho vi tuong cua ho, ong con hua hen se ban thuong hau hinh neu ho giet chet hoang đe thanh cong. Ngay 16 thang 3 nam 455, hoang đe Valentinian khoi hanh tu Rome toi Campus Martius tap luyen ban cung cung voi đoi ho tong duoi quyen Optilia, Thraustila va nguoi cua ho, khi Valentinian đen noi thi Optilia va đam tuy tung xong vao giet chet hoang đe trong mot ngoi đen tho, ngay luc đo Thraustila cung giet luon Heraclius. Sau đo, ca hai nguoi mang mu mien va chiec ao choang đay mau cua hoang đe ve trinh Maximus.


= Len ngoi =
Cai chet tan bao va đot ngot cua Valentinian III khien cho Đe che Tay La Ma khong co nguoi ke vi nao danh chinh ngon thuan, mot vai ung cu vien thi do mot vai nhom thuoc gioi quan su va quan lai bau len. Vao luc nay su ung ho cua quan đoi bi chia đeu cho ba ung cu vien khac, Maximianus, nguyen la ve binh (domesticus) cua Aetius, con cua mot thuong nhan Ai Cap giau co o Y ten Domninus, hoang đe tuong lai Majorian, chi huy quan đoi sau cai chet cua Aetius va la nguoi đa tung giup đo nu hoang Licinia Eudoxia, va nguoi đuoc su ung ho cua Vien nguyen lao La Ma la Maximus. Ngay 17 thang 3 nam 455, Petronius Maximus chinh thuc lam le đang quang ngoi vi hoang đe cua Đe che Tay La Ma.


= Thoi ky tri vi =
Sau khi len ngoi hoang đe, Maximus cung co quyen luc cua ong bang cach ket hon ngay lap tuc voi Licinia Eudoxia, goa phu cua Valentinian III. Tuy nhien Đe che Đong La Ma o Constantinopolis tu choi cong nhan danh hieu hoang đe cua Maximus. Đe bao đam vi tri vung chac cua minh, Maximus bo nhiem Avitus chuc Tong chi huy quan đoi, va phai ong nay đen Toulouse đe tim kiem su ung ho va tro giup cua nguoi Visigoth. Đong thoi ong con tien hanh huy hon uoc cua Eudocia (con gai cua Licinia) voi Huneric, con trai cua vua nguoi Vandal, Geiseric. Đieu nay khien cho Geiseric noi gian va quyet đinh thong linh quan đoi chuan bi tien hanh xam luoc nuoc Y.
Tin Geiseric va ham đoi cua ong ta sap sua đot kich nuoc Y đa khien su lo so, hoang mang lan truyen khap Rome, buoc cu dan va binh si phai chuan bi chien đau, hoang đe nhan thay Avitus khong đuoc su tro giup cua nguoi Visigoth, cung khong to chuc phong thu nuoc Y, đa quyet đinh bo tron khoi Y, tuy nhien vao luc nay, ong đa đanh mat su ung ho cua nguoi dan va Vien nguyen lao La Ma, va bi đam tuy tung, thuoc ha va binh si bo roi.
Ngay 31 thang 5 nam 455, Maximus trong khi chay tron đa bi mot đam đong dan chung La Ma chan đuong nem đa cho toi chet. Xac cua ong bi cat ra thanh tung khuc va nem xuong song Tevere. Ket thuc thoi ky tri vi chi keo dai co bay muoi tam ngay cua hoang đe Maximus.
Nguoi con trai tu cuoc hon nhan đau tien cua ong la Palladius, nguoi tung giu danh hieu Caesar tu ngay 17 thang 3 cho đen ngay 31 thang 5 va ket hon voi nguoi em cung cha khac me Eudocia, cung bi dan chung hanh quyet chet cung cha minh.
Vao ngay 2 thang 6 nam 455, ba ngay sau cai chet cua Maximus, Geiseric đich than dan quan cong pha chiem đuoc Rome va cuop pha thanh pho nay trong vong hai tuan le. Sau cung, nho loi cau xin cua Giao hoang Leo I ma nguoi Vandal cham dut cac hoat đong tan pha, cuop boc, phong hoa, tra tan va giet nguoi tai Rome. ket qua la Geiseric rut khoi Rome, mang theo mot khoi luong chien loi pham to lon cung nu hoang Licinia Eudoxia va hai co con gai, Placidia va Eudocia.


Nguon tai lieu Jones, Arnold Hugh Martin, John Robert Martindale, John Morris, The Prosopography of the Later Roman Empire, volume 2, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-20159-4
Averil Cameron, Bryan Ward-Perkins and Michael Whitby. The Cambridge Ancient History, Volume 14: Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600. Cambridge University Press, 2000.
Drinkwater, John, and Hugh Elton, Fifth-Century Gaul: A Crisis of Identity?, Cambridge University Press, 2002, ISBN 0521529336
Canduci, Alexander (2010), Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome's Immortal Emperors, Pier 9, ISBN 978-1741965988
http://www.roman-emperors.org/petmax.htm Mathisen, Ralph "Petronius Maximus (17 March 455 – 22 May 455)", De Imperatoribus Romanis (1999)


Tham khao Lien ket ngoai Petronius Maximus - Hoang đe Tay La Ma