Triet hoc phuong Đong hay triet hoc chau A bao gom cac triet hoc khac nhau bat nguon tu Đong va Nam A bao gom triet hoc Trung Quoc, triet hoc Nhat Ban va triet hoc Trieu Tien thong tri o Đong A, va triet hoc An Đo (bao gom triet hoc Phat giao) chiem uu the tai cac vung Nam A, Đong Nam A, Tay Tang va Mong Co.


Triet hoc An Đo Triet hoc An Đo đe cap đen cac truyen thong triet hoc co đai (tieng Phan: darsana; "The gioi quan", "giao ly")  cua tieu luc đia An Đo. Ky Na giao (Jaina giao) co the co nguon goc tu thoi Van minh luu vuc song An hon 5000 nam truoc. Cac triet ly chinh thong lon phat sinh vao khoang giua thoi điem bat đau Thoi đai chung va Đe che Gupta. Nhung truong phai triet ly Hindu phat trien nhung gi đa đuoc goi la "Hindu tong hop" sap nhap cac yeu to chinh thong cua Ba La Mon va cac yeu to khong chinh thong tu Phat giao va Ky Na giao. Tu tuong An giao cung lan sang phia đong đe che Srivijaya cua Indonesia va Đe quoc Khmer cua Campuchia. Nhung truyen thong ton giao-triet hoc nay sau đo đuoc nhom lai duoi nhan hieu An Đo giao. An Đo giao la ton giao thong tri, hay cach song,  o Nam A. No bao gom Shaivism, Vaishnavism va Shaktism  trong so rat nhieu giao phai Hindu khac, va mot loat cac luat va quy đinh ve "đao đuc hang ngay" dua tren cac chuan muc nghiep, phap va xa hoi. An Đo giao la mot phan loai cua quan điem tri tue hoac triet hoc rieng biet, chu khong phai la mot tap hop tin nguong cung nhac va mang tinh pho bien. An Đo giao, voi khoang mot ty tin đo  la ton giao lon thu ba tren the gioi, sau Kito giao va Hoi giao. An Đo giao đa đuoc goi la " ton giao lau đoi nhat " tren the gioi va theo truyen thong đuoc goi la Sanatana Dharma, "phap vinh cuu" hay "con đuong vinh cuu";    vuot ra ben ngoai nguon goc cua con nguoi. Cac hoc gia phuong Tay coi An Đo giao la hop nhat  hoac tong hop    cua cac nen van hoa va truyen thong An Đo khac nhau,    voi nguon goc đa dang   va khong co nguoi sang lap duy nhat.
Mot so trong nhung van ban triet hoc con ton tai som nhat la Upraelad cua thoi ky Ve đa sau nay (1000-500 truoc CN). Cac khai niem triet hoc quan trong cua An Đo bao gom phap, nghiep, luan hoi, moksha va ahimsa. Cac nha triet hoc An Đo đa phat trien mot he thong ly luan nhan thuc luan (pramana) va logic va cac chu đe đuoc nghien cuu nhu Ban the hoc (sieu hinh hoc, Brahman - Atman, Sunyata - Anatta), cac phuong tien tri thuc đang tin cay (nhan thuc luan, Pramanas), he thong gia tri. Triet hoc An Đo cung đe cap đen cac chu đe nhu triet hoc chinh tri nhu đa thay trong Arthashastra vao khoang the ky thu 4 TCN va triet ly tinh yeu nhu đa thay trong Kama Sutra. Van hoc Kural khoang the ky thu 1 TCN, đuoc viet boi nha tho-triet gia nguoi Tamil, Valluvar, đuoc nhieu hoc gia tin la dua tren cac triet ly cua Ky Na giao. 
Nhung phat trien ve sau nay bao gom su phat trien cua anh huong Mat tong va Hoi giao Iran. Phat giao chu yeu bien mat khoi An Đo sau cuoc chinh phuc cua nguoi Hoi giao o tieu luc đia An Đo, chi con ton tai o cac khu vuc tren day nui Himalaya va mien nam An Đo. Thoi ky hien đai đau chung kien su no ro cua Navya-Nyaya (cac 'tu duy moi') theo cac triet gia nhu Raghunatha Siromani (c 1460-1540.) - nguoi sang lap đao moi, Jayarama Pancanana, Mahadeva Punatamakara va Yashovijaya (nguoi đa tao ra mot phan ung trong Ky Na giao).


= Cac truong phai chinh thong =
Cac truong phai triet hoc chinh cua An Đo đuoc phan loai la chinh thong hoac khong chinh thong - astika hoac nastika - tuy thuoc vao mot trong ba tieu chi: lieu no co tin rang Vedas la mot nguon tri thuc hop le; lieu truong phai đo co tin vao co so cua Brahman va Atman hay khong; va lieu truong phai đo co tin vao the gioi ben kia va Devas hay khong.
Co sau truong phai lon cua triet hoc Hindu chinh thong tai An Đo - Nyaya, Vaisheshika, Samkhya, Yoga, Mimamsa va Vedanta, va nam truong phai khong chinh thong lon - Ky Na giao, Phat giao, Ajivika, Ajnana, va Carvaka. Tuy nhien, co cac phuong phap phan loai khac; chang han Vidyaranya xac đinh muoi sau truong phai triet hoc Hindu An Đo bang cach bao gom ca nhung truong phai thuoc ve truyen thong Saiva va Rasesvara.
Moi truong phai triet hoc An Đo giao co cac kinh sach nhan thuc luan rong lon goi la Pramana -sastras.
Trong lich su An Đo giao, su khac biet cua sau truong phai chinh thong la hien tai trong thoi ky Gupta "hoang kim" cua An Đo giao. Voi su bien mat cua Vaisheshika va Mimamsa, no tro nen loi thoi boi thoi Trung co sau nay, khi cac truong phai phu khac nhau cua Vedanta (Dvaita "nhi nguyen", Advaita Vedanta "khong đoi ngau" va nhung truong phai khac) bat đau noi len nhu la su phan chia chinh cua triet hoc ton giao. Nyaya ton tai cho đen the ky 17 voi ten Navya Nyaya "Neo-Nyaya", trong khi Samkhya dan mat đi vi the la mot truong phai đoc lap, voi cac nguyen ly cua no đa hap thu vao Yoga va Vedanta.


 Samkhya va Yoga  Samkhya la mot truyen thong triet hoc nhi nguyen than the-tam tri dua tren Samkhyakarika (khoang nam 320 -540), trong khi truong phai Yoga la mot truyen thong lien quan chat che nhan manh đen thien đinh va giai thoat ma kinh van chinh la kinh đien Yoga (khoang 400 CE). Tuy nhien, cac yeu to cua y tuong tien Samkhya co the đuoc truy nguyen tu thoi ky đau cua Upanishad. Mot trong nhung khac biet chinh giua hai truong phai lien quan chat che nay la Yoga cho phep su ton tai cua mot vi than, trong khi hau het cac nha tu tuong Samkhya chi trich y tuong nay.
Nhan thuc luan Samkhya chap nhan ba trong so sau pramana (bang chung) la phuong tien đang tin cay duy nhat đe đat đuoc kien thuc; pratyaksa (nhan thuc), anumana (suy luan) va sabda (tu/loi chung cua cac nguon tham khao đang tin cay). Truong phai nay đa phat trien mot giai trinh ly thuyet phuc tap ve su tien hoa cua y thuc va vat chat. Cac nguon Samkhya cho rang vu tru bao gom hai thuc tai, purusa (y thuc) va prakrti (vat chat).
Nhu đa noi đen trong Samkhyapravacana Sutra (khoang the ky 14), Samkhya tiep tuc phat trien trong suot thoi ky Trung co.


 Nyaya  Truong phai nhan thuc Nyaya, kham pha cac nguon tri thuc (Pramana) va dua tren Nyaya Sutras (khoang the ky thu 6 truoc Cong nguyen va the ky thu 2). Nyaya cho rang đau kho cua con nguoi phat sinh tu vo minh va giai thoat co đuoc nho cac kien thuc đung đan. Do đo, ho đa tim cach đieu tra cac nguon kien thuc hoac nhan thuc luan chinh xac.
Theo truyen thong, Nyaya chap nhan bon Pramana la phuong tien đang tin cay đe đat đuoc kien thuc - Pratyaksa (nhan thuc), Anumana (suy luan), Upamana (so sanh va tuong tu) va Sabda (tu, loi chung cua cac chuyen gia đang tin cay trong qua khu hoac hien tai). Nyaya cung co truyen thong bao ve mot hinh thuc hien thuc triet hoc.
Nyaya Sutras la mot van ban rat co anh huong trong triet hoc An Đo, đat nen mong cho cac cuoc tranh luan nhan thuc luan co đien giua cac truong phai triet hoc khac nhau. No bao gom cac truong phai An Đo giao co đien tham gia chong lai cac lap luan vo nga (anatta) cua Phat giao. Tac pham cung noi tieng lap luan chong lai mot vi than sang tao (Ishvara), mot cuoc tranh luan đa tro thanh trung tam cua An Đo giao trong thoi Trung co.


 Vaiesika  Vaisesika la mot truong phai tu nhien cua chu nghia nguyen tu, chi chap nhan hai nguon kien thuc, nhan thuc va suy luan. Triet ly nay cho rang vu tru co the rut gon thanh paramanu (nguyen tu), khong the pha huy (anitya), khong the phan chia va co mot loai kich thuoc đac biet, đuoc goi la nho small (anu). Bat cu đieu gi chung ta trai nghiem la mot tong hop cua cac nguyen tu nay.
Vaisesika đa to chuc tat ca cac đoi tuong trai nghiem thanh cai ma ho goi la padarthas (nghia đen: 'nghia cua mot tu') bao gom sau loai; Drainvya (chat), guna (chat luong), karma (hoat đong), samanya (tinh tong quat), visesa (tinh đac biet) va samavaya (tinh ke thua). Sau nay Vaisesikas (ridhara va Udayana va Sivaditya) đa them mot loai nua la abhava (khong ton tai). Ba loai đau tien đuoc đinh nghia la artha (co the cam nhan đuoc) va chung co su ton tai khach quan thuc su. Ba loai cuoi cung đuoc đinh nghia la budhyapeksam (san pham cua phan biet tri tue) va chung la cac loai logic.


 Mamamsa  Mimamsa la mot truong hoc cua nghi le orthopraxy va đuoc biet đen voi cac nghien cuu ve thong dien hoc va viec giai thich cac kinh Ve Đa. Đoi voi truyen thong nay, viec nghien cuu ve phap nhu cac nghi le va nghia vu xa hoi la toi quan trong. Ho cung cho rang Veda la "vinh cuu, khong co tac gia, [va] khong the sai lam" va rang cac lenh va than chu Ve Đa trong cac nghi le la hanh đong đuoc quy đinh co tam quan trong hang đau. Vi tap trung vao nghien cuu va giai thich kinh sach, Mimamsa cung phat trien cac ly thuyet ve triet hoc va triet hoc ngon ngu co anh huong đen cac truong phai An Đo khac. Ho chu yeu cho rang muc đich cua ngon ngu la quy đinh ro rang hanh đong đung đan, nghi le va đung phap (bon phan hoac đuc hanh). Mimamsa cung chu yeu la vo than, cho rang bang chung cho su ton tai cua Thien Chua la khong đu va cac vi Than co ten trong Veda khong ton tai ngoai ten, than chu va suc manh cua ho.
Mot kinh sach quan trong cua truong phai Mimamsa la Mimamsa Sutra cua Jaimini va cac hoc gia lon Mimamsa bao gom Prabhakara (khoang the ky thu 7) va Kumarila Bhatta (khoang nam 700). Truong phai đuoc Mimamsa gay anh huong manh la Vedanta, cung đuoc goi la Uttara-Mimamsa, tuy nhien trong khi Mimamsa nhan manh karmakanda, hoac nghien cuu cac hanh đong nghi le, su dung bon kinh Ve Đa đau tien, cac truong phai Vedanta nhan manh jnanakanda - viec nghien cuu cac kien thuc, su dung cac phan sau cua Vedas nhu Upanishad.


 Vedanta  Vedanta (co nghia la "ket thuc cua kinh Ve Đa ") hoac Uttara-Mimamsa, la mot nhom cac truyen thong trong đo tap trung vao cac van đe triet hoc tim thay trong Prasthanatrayi (ba nguon), đo la Principal Upanishads, Brahma Sutras va Bhagavad Gita.  Vedanta coi Vedas, đac biet la Upanishad, la mot nguon kien thuc đang tin cay.
Moi quan tam chinh cua cac truong nay la ban chat va moi quan he giua Brahman (hien thuc toi thuong, y thuc pho quat), Atman (linh hon ca nhan) va Prakriti (the gioi thuc nghiem) .
Cac phan nhanh cua Vedanta bao gom Advaita (khong nhi nguyen), Vishishtadvaita (khong nhi nguyen đu đieu kien), Dvaita (nhi nguyen) va Bhedabheda (khac biet va khong khac biet). Do su pho bien cua phong trao Bhakti, Vedanta tro thanh dong chay thong tri cua An Đo giao trong thoi ky hau trung co.


 Khac  Trong khi bang liet ke co đien cua cac triet hoc An Đo liet ke sau truong phai chinh thong, co nhung truong phai khac đoi khi đuoc coi la chinh thong. Chung bao gom:

Pasupata, mot truong phai kho hanh cua Shaivism đuoc Lakulisha thanh lap (~ the ky thu 2).
Saiva Siddhanta, mot truong phai Shaivism nhi nguyen chiu anh huong manh me cua Samkhya.
Pratyabhijna (cong nhan) - truong phai Utpaladeva (the ky thu 10) va Abhinavagupta (975-1025), mot hinh thuc cua Mat đien Shaiva khong nhi nguyen.
Rasesvara, truong phai len đong
Panini Darsana, truong phai ngu phap (lam ro ly thuyet ve Sphota)


= Truong phai khong chinh thong hoac Sramanic =
Cac truong phai nastika hoac di the gan lien voi cac truyen thong Sramanic khong ton tai o An Đo ke tu truoc the ky thu 6 truoc Cong nguyen. Cac phong trao Sramana đa dan đen đa dang cac y tuong phi-Ve Đa, tu viec chap nhan hoac tu choi cac khai niem ve atman, thuyet nguyen tu, chu nghia duy vat, chu nghia vo than, thuyet bat kha tri, thuyet đinh menh đe y chi tu do, kho hanh cuc đoan, ahimsa (bat bao đong) chat che va an chay. Triet ly đang chu y la xuat phat tu phong trao Sramana la Ky Na giao, Phat giao Nguyen thuy, Carvaka, Ajnana va Ajivika.


 Triet hoc Jain  Triet hoc Jain lien quan nhieu đen cac van đe sieu hinh hoc, thuc te, vu tru hoc, ban the hoc, nhan thuc luan va than hoc. Ky Na giao ve co ban la mot ton giao sieu than cua An Đo co đai.  No tiep tuc truyen thong Sramana, ton tai cung voi ton giao truyen thong Ve đa tu thoi co đai. Cac đac điem khac biet cua triet hoc Jain bao gom thuyet nhi nguyen than - tam, khong thua nhan mot Thien Chua sang tao va toan nang, nghiep, mot vu tru vinh cuu va khong đuoc ai tao ra, khong bao luc, ly thuyet ve nhieu khia canh cua su that va mot đao đuc dua tren su giai phong tam hon. Triet hoc Jain co gang giai thich su hop ly cua su ton tai va ton tai, ban chat cua Vu tru va cac thanh phan cua no, ban chat cua su troi buoc va phuong tien đe đat đuoc su giai thoat. No thuong đuoc mo ta nhu la mot phong trao kho hanh vi su nhan manh manh me vao su tu kiem soat, tan tien va tu bo vat chat. No cung đuoc goi la mot mo hinh cua chu nghia tu do triet hoc voi nhan manh rang su that la tuong đoi va co nhieu mat va vi no san sang đap ung moi quan điem co the co cua cac triet ly đoi thu. Ky Na giao duy tri manh me ban chat ca nhan cua linh hon va trach nhiem ca nhan đoi voi cac quyet đinh cua mot nguoi; va su tu luc va no luc ca nhan tu chiu trach nhiem cho su giai phong cua chinh ban than.
Su đong gop cua nhung nguoi theo Ky Na giao trong su phat trien cua triet hoc An Đo la rat co y nghia. Cac khai niem triet hoc cua Jain nhu Ahimsa, Karma, Moksa, Samsara va cac khai niem tuong tu la pho bien trong cac ton giao An Đo khac nhu An Đo giao va Phat giao duoi nhieu hinh thuc khac nhau. Trong khi Ky Na giao truy tim triet ly cua no tu nhung giao ly cua Mahavira va cac Tirthankara khac, thi cac triet gia Jain khac nhau tu Kundakunda va Umasvati trong thoi co đai đen Yasovijaya va Shrimad Rajchandra trong thoi gian gan đay đa gop phan vao viec dien giai triet hoc An Đo theo cach thuc rieng cua Ky Na giao.


 Carvaka (triet hoc duy vat khoai lac)  Carvaka hay Lokayata la mot triet ly vo than cua chu nghia hoai nghi va chu nghia duy vat, la chu nghia đa bac bo Veda va tat ca cac hoc thuyet sieu nhien lien quan. Cac nha triet hoc Carvaka nhu Brihaspati phe phan gay gat cac truong phai triet hoc khac thoi bay gio. Carvaka coi kinh Veda bi vay ban voi ba loi lam la khong trung thuc, tu mau thuan va tautology. Ho tuyen bo kinh Veda la nhung tac pham khong mach lac do con nguoi sang tac voi su huu ich duy nhat la cung cap sinh ke cho nhung nguoi giang đao.
Tuong tu nhu vay, ho cung phu đinh Phat giao va Ky Na giao, che gieu khai niem giai thoat, tai sinh va tich luy cong đuc hoac mat cong đuc do nghiep chuong. Ho tin rang, quan điem tu bo niem vui đe tranh đau đon la "ly luan cua nhung ke ngu ngoc". Nhan thuc luan Carvaka giu nhan thuc la nguon kien thuc chinh, trong khi bac bo suy luan ma co the la khong hop le. Cac kinh van chinh cua Carvaka, nhu kinh đien Barhaspatya (khoang nam 600 TCN) đa bi that truyen.


 Ajivika  Ajivika đuoc Makkhali Gosala thanh lap. Đay la mot phong trao Sramana va la đoi thu chinh cua Phat giao Nguyen thuy va Ky Na giao thoi ky đau.
Kinh sach goc cua truong phai triet hoc Ajivika co the đa tung ton tai, nhung nhung kinh sach nay hien đa that truyen. Cac triet ly đuoc trich ra tu cac đe cap ve Ajivika trong cac nguon thu cap cua van hoc An Đo va van hoc Hindu co đai An Đo, đac biet la tu cac kinh sach cua Ky Na giao va Phat giao, voi nhung loi chi trich truong phai Ajivika. Truong phai Ajivika đuoc biet đen voi hoc thuyet Niyati ve tinh quyet đinh tuyet đoi (so phan), voi khang đinh rang khong he co y chi tu do, rang moi thu đa xay ra, đang xay ra va se xay ra hoan toan đuoc xep đat truoc va la mot chuc nang cua cac nguyen tac vu tru. Ajivika coi giao ly venghiep chuong la mot nguy bien. Nhung nguoi theo Ajivika la nhung nguoi vo than  va tu choi uy quyen cua Veda, nhung ho tin rang trong moi sinh vat la mot atman - tien đe trung tam cua An Đo giao va Ky Na giao.


 Ajnana  Ajnana la mot truong phai Sramana cua chu nghia hoai nghi An Đo cuc đoan va la đoi thu cua Phat giao va đao Jain thoi ky đau. Ho cho rang khong the co đuoc kien thuc ve ban chat sieu hinh hoac xac đinh gia tri chan ly cua cac đe xuat triet hoc; va ngay ca khi kien thuc ve nhung van đe nay la co the ton tai, no la vo ich va bat loi cho su cuu roi cuoi cung. Ho đuoc xem nhu nhung nguoi nguy bien chuyen ve bac bo y kien nguoi khac ma khong truyen ba bat ky hoc thuyet tich cuc nao cua rieng ho. Jayarasi Bhatta (khoang nam 800), tac gia cua tac pham ve chu nghia hoai nghi Tattvopaplavasimha ("Con su tu an tat ca cac con khac" / "Su xao tron cua tat ca cac nguyen tac"), đa đuoc xem nhu la mot nha triet hoc quan trong cua truong phai Ajnana.


= Triet hoc Phat giao =

Triet hoc Phat giao bat đau voi giao ly cua Tat-đat-đa Co-đam (khoang giua the ky thu sau va thu tu TCN) va đuoc bao ton trong cac kinh đien Phat giao so khai. No thuong đe cap đen cac nghien cuu tim toi ve triet hoc đuoc phat trien giua cac truong phai Phat giao khac nhau o An Đo va sau đo lan rong khap chau A thong qua con đuong to lua. Tu tuong Phat giao la xuyen khu vuc va xuyen van hoa. Tu tuong nay la truyen thong triet hoc thong tri o Tay Tang va cac nuoc Đong Nam A nhu Sri Lanka va Myanmar.
Moi quan tam chinh cua Phat giao la than hoc, đuoc đinh nghia la tu do thoat khoi dukkha (kho). Boi vi su thieu hieu biet ve ban chat thuc su cua con nguoi va the gioi xung quanh đuoc coi la mot trong nhung goc re cua đau kho, cac nha tu tuong Phat giao quan tam đen cac cau hoi triet hoc lien quan đen nhan thuc luan va viec su dung ly tri. Cac khai niem chinh cua Phat giao bao gom Tu dieu đe, Anatta (vo nga) - mot hinh thuc phe phan ve mot ban sac ca nhan co đinh, tinh nhat thoi cua tat ca moi thu - Anicca (vo thuong) va mot su hoai nghi nhat đinh ve cac cau hoi sieu hinh. Cac nha tu tuong Phat giao o An Đo va sau đo o Đong A đa đe cap đen cac chu đe đa dang nhu hien tuong hoc, đao đuc, ban the hoc, nhan thuc luan, logic va triet hoc ve thoi gian.
Cac truyen thong triet hoc Phat giao sau nay đa phat trien tam ly hien tuong hoc phuc tap goi la ' Abhidharma'. Cac triet gia Đai thua nhu Nagarjuna va Vasubandhu đa phat trien cac ly thuyet ve Shunyata (tinh khong cua tat ca cac hien tuong) va Vijnapti-matra (ve ngoai), mot hinh thuc cua hien tuong hoc hoac chu nghia duy tam sieu viet. Truong phai Tran-na (khoang 480-540) cua Pramana phat trien va quang ba mot hinh thuc phuc tap cua nhan thuc luan va logic Phat giao. Truyen thong nay đa đong gop cho cai đuoc goi la "buoc ngoat nhan thuc" trong triet hoc An Đo. Thong qua cong trinh cua Dharmakirti, truyen thong logic Phat giao nay đa tro thanh he thong nhan thuc luan chinh đuoc su dung trong triet hoc va tranh luan cua Phat giao Tay Tang.
Sau khi Phat giao bien mat khoi An Đo, nhung truyen thong triet hoc nay tiep tuc phat trien trong cac truyen thong Phat giao Tay Tang, Phat giao Đong A va Phat giao Nguyen thuy. O Tay Tang, truyen thong An Đo tiep tuc đuoc phat trien duoi tac pham cua cac nha tu tuong nhu Sakya Pandita, Tsongkhapa va Ju Mipham. O Trung Quoc, su phat trien moi cua Phat giao đuoc nhung nha tu tuong nhu Xuangzang, nguoi viet cac tac pham moi ve Yogacara (Duy thuc tong), Tri Nghi nguoi sang lap ra Thien Thai tong va phat trien mot ly thuyet moi cua Trung đao va Khue Phong Tong Mat - nguoi đa viet sach ve Hoa Nghiem va Thien.


 Phat giao hien đai  Thoi ky hien đai chung kien su phat trien cua chu nghia hien đai Phat giao va Phat giao nhan van duoi anh huong cua phuong Tay va su phat trien cua mot Phat giao phuong Tay voi nhung anh huong tu tam ly hoc hien đai va triet hoc phuong Tay. Nhung nguoi co đong gop quan trong cho chu nghia hien đai Phat giao bao gom Anagarika Dharmapala (1864-1933) va nguoi My Henry Steel Olcott, nguoi hien đai Trung Quoc Taixu (1890-1947) va Yin Shun (1906-2005), Hoc gia chuyen ve Thien DT Suzuki, va hoc gia Tay Tang Gendun Chophel (1903-1951). Chu nghia hien đai Phat giao đe cap đen "cac hinh thuc cua Phat giao đa xuat hien tu mot su tham gia voi cac luc luong van hoa va tri tue thong tri cua thoi hien đai."  Cac luc luong anh huong đen nhung nguoi theo chu nghia hien đai nhu Dhammapala va Yin Shun bao gom cac gia tri Khai sang va Khoa hoc phuong Tay. Mot phong trao Tan Phat giao đuoc nha lanh đao Dalit An Đo co anh huong BR Ambedkar thanh lap vao nhung nam 1950, voi viec nhan manh vao cai cach xa hoi va chinh tri.
Chu nghia hien đai Phat giao bao gom nhieu phong trao khac nhau nhu Phat giao nhan van, Phat giao the tuc, phong trao Vipassana va Phat giao dan than. Phat giao nhan van Trung Quoc hay "Phat giao nhan sinh" (tieng Trung: 人生 佛教; binh am: rensheng fojiao, phien am: Nhan sinh Phat giao) von khong co tin nguong sieu nhien cung la mot hinh thuc co anh huong cua Phat giao hien đai o chau A.


= Triet ly đao Sikh =
Đao Sikh la mot ton giao An Đo đuoc Đao su Nanak (1469-1539) phat trien o vung Punjab trong Thoi đai Mughal. Kinh sach chinh cua ho la Guru Granth Sahib. Nhung niem tin co ban bao gom thien đinh tam linh lien tuc ve ten cua Thien Chua, đuoc Đao su huong dan thay vi mang lai su that thuong, song cuoc song cua mot chu nha thay vi tu vien, hanh đong trung thuc voi dharam (cong binh, bon phan đao đuc), binh đang cua tat ca con nguoi va tin vao an sung cua Thien Chua. Cac khai niem chinh bao gom Simran, Sewa, Ba tru cot cua đao Sikh va Nam ten trom.


= Triet hoc An Đo hien đai =

Đe đap lai chu nghia thuc dan va lien he voi triet hoc phuong Tay, nguoi An Đo the ky 19 đa phat trien nhung cach suy nghi moi đuoc goi la Neo-Vedanta va chu nghia hien đai cua An Đo giao. Y tuong cua ho tap trung vao tinh pho quat cua triet hoc An Đo (đac biet la Vedanta) va su thong nhat cua cac ton giao khac nhau. Chinh trong thoi ky nay, nhung nguoi theo chu nghia hien đai cua An Đo giao đa trinh bay mot " An Đo giao " duy nhat đuoc ly tuong hoa va thong nhat. mau muc boi triet ly cua Advaita Vedanta. Ho cung bi anh huong boi cac y tuong phuong Tay. Phong trao đau tien trong so đo la Brahmo Samaj cua Ram Mohan Roy (1772-1833). Swami Vivekananda (1863-1902) co anh huong rat lon trong viec phat trien cac phong trao cai cach cua An Đo giao va đua the gioi quan nay đen phuong Tay. Thong qua cong viec cua nhung nguoi An Đo nhu Vivekananda cung nhu nguoi phuong Tay nhu nhung nguoi đe xuong xa hoi Than hoc, tu tuong An Đo giao hien đai cung co anh huong đen van hoa phuong Tay.
Tu tuong chinh tri cua chu nghia dan toc Hindu cung la mot dong chay quan trong khac trong tu tuong An Đo hien đai. Tac pham cua Mahatma Gandhi, Deendayal Upadhyaya, Rabindranath Tagore, Aurobindo, Krishna Chandra Bhattacharya va Sarvepalli Radhakrishnan đa co tac đong lon đen triet hoc An Đo hien đai.
Ky Na giao cung co nhung nguoi dien dich va bao ve trong thoi hien đai, nhu Virchand Gandhi, Champat Rai Jain, va Shrimad Rajchandra (con đuoc biet đen nhu mot nguoi thay tam linh cua Mahatma Gandhi).


Triet hoc Đong A = Trung Quoc =
Tu tuong triet hoc Đong A bat đau tu Trung Quoc co đai, va triet hoc Trung Quoc bat đau tu thoi nha Thuong va cac thoi ky sau khi no sup đo khi "Bach gia chu tu (Tram truong phai tu tuong) " phat trien (the ky thu 6 đen nam 221 TCN). Thoi ky nay đuoc đac trung boi su phat trien van hoa va tri tue quan trong va chung kien su phat trien cua cac truong phai triet hoc lon cua Trung Quoc (Nho giao, Phap gia va Đao giao) cung nhu nhieu truong phai it anh huong hon (Mac gia, Danh gia, Am Duong gia). Nhung truyen thong triet hoc nay đa phat trien cac ly thuyet sieu hinh, chinh tri va đao đuc, cung voi Phat giao Trung Quoc, co anh huong truc tiep đen phan con lai cua khu vuc van hoa Đong A. Phat giao bat đau đen Trung Quoc vao thoi nha Han (206-220), thong qua viec truyen tai tu tuong qua con đuong to lua mot cach cham rai va dan dan phat trien cac hinh thuc khac biet cua Phat giao tai Trung Quoc (nhu Thien tong).


 Khong giao  Khong giao (Kongjiao - "hoc thuyet cua Khong Tu"), con đuoc goi la "Nho giao" (binh am:Rujiao - "hoc thuyet cua cac hoc gia"), la mot he thong triet hoc cua Trung Quoc voi cac ung dung trong nghi le, đao đuc va ton giao. Hoc thuyet nay phat trien xung quanh nhung loi day cua Khong Phu Tu (Kong Fuzi, "Thay Khong", 551-479 TCN), nguoi đa xem minh la nguoi truyen tai cac gia tri va than hoc cua nhung to tien truoc ong. Cac nha triet hoc Nho giao co đien co anh huong khac bao gom Manh Tu- nguoi noi tieng voi viec cho rang ban chat bam sinh cua con nguoi la thien- va Tuan Tu- nguoi noi tieng voi viec cho rang ban chat bam sinh cua con nguoi la ac.
Nho giao tap trung vao cac gia tri nhan van nhu hoa hop voi gia đinh va xa hoi, hieu (孝, binh am:xiao), nhan (仁, "long nhan tu" hoac "tinh nhan van") va le (禮/礼) - mot he thong cac chuan muc nghi le quyet đinh cach thuc mot nguoi nen hanh đong đe hoa hop voi luat troi. Khong giao theo truyen thong cho rang nhung gia tri nay dua tren nguyen tac sieu viet đuoc goi la Thien (天, Tian), va cung bao gom niem tin vao cac linh hon hoac cac vi than.
Nho giao la mot he tu tuong chinh cua nha nuoc đe quoc trong trieu đai nha Han (206 TCN -220) va đuoc hoi sinh thanh chu nghia Nho giao moi trong trieu đai nha Đuong (618-907). Trong cac trieu đai sau nay cua Trung Quoc nhu nha Tong (960-1297) va nha Minh (1368-1644) cung nhu trieu đai Joseon (1392-1897) o Han Quoc, mot hinh thuc Nho giao moi hoi sinh đuoc dan dat boi cac nha tu tuong nhu Chu Hi (1130-1200) va Vuong Duong Minh (1472-1529) đa tro thanh truong phai tu tuong thong tri, va đuoc nha nuoc đe quoc đe cao. Bat đau tu thoi nha Tong, kinh đien Nho giao la nen tang cua cac ky thi cap quoc gia va tro thanh triet ly cot loi cua giai cap quan lai. Nho giao bi that bai trong the ky 20, nhung gan đay đang trai qua mot cuoc phuc hung, đuoc goi la Nho giao moi.
Theo truyen thong, cac nen van hoa va cac quoc gia trong linh vuc van hoa Đong A chiu anh huong manh me cua Nho giao, bao gom Trung Quoc đai luc, Hong Kong, Ma Cao, Nhat Ban, hai mien Trieu Tien va Đai Loan cung nhu cac vung lanh tho hai ngoai khac co nhieu nguoi Hoa o nuoc ngoai, nhu Singapore.


 Phap gia  Phap gia (binh am: Fajia; truong phai cua "phuong phap" hoac "tieu chuan")  la mot truyen thong triet hoc tap trung vao luat phap, quan ly thuc te va quan ly bo may nha nuoc. Phan lon nhung nguoi theo truong phai nay bo qua đao đuc hoac quan điem ly tuong hoa cua xa hoi phai nhu the nao, ma chi tap trung vao viec đieu hanh chinh phu mot cach thuc dung thong qua suc manh cua che đo chuyen quyen va nha nuoc. Muc tieu cua ho la đat đuoc trat tu, an ninh va on đinh. Ban đau ho bi nhung y tuong cua Mac gia anh huong. Mot nhan vat quan trong cua truong nay la quan lai va triet gia chinh tri Than Bat Hai (khoang 400-337 TCN). Mot nhan vat trung tam khac, Thuong Uong (390-338 TCN), la mot chinh khach va nha cai cach hang đau, nguoi đa bien nuoc Tan thanh cuong quoc thong tri va chinh phuc phan con lai cua Trung Quoc vao nam 221 TCN. Nguoi ke tuc cua Thuong Uong, Han Phi (khoang 280-233 TCN) đa tong hop cac ly thuyet khac cua Phap gia trong tac pham cung ten, Han Phi tu, mot trong nhung sach ve Phap gia co anh huong nhat đa đuoc hang loat the he cac vua quan Trung Quoc su dung nhu mot huong dan cho nguoi co đia vi va to chuc bo may quan ly cua nha nuoc.


 Mac gia  Mac gia (Mojia), đuoc Mac Tu (khoang 470-391 TCN) va cac mon đo cua ong thanh lap. Đo la mot truong phai tu tuong lon va la đoi thu cua Nho giao va Đao giao trong thoi ky Xuan Thu va Chien Quoc (khoang 770-221 TCN). Kinh đien chinh cua truong phai nay la Mac gia (sach). Tu tuong hanh chinh cua Mac gia sau đo đa đuoc Phap gia tiep thu, phan đao đuc cua truong phai nay đuoc Nho giao tiep thu va cac cuon sach cua no cung đuoc hop nhat vao giao luat Đao giao, vi Mac gia đa bien mat, khong con la mot truong phai đoc lap sau thoi nha Tan.
Mac gia đuoc biet đen nhieu nhat voi y tuong "yeu thuong vo tu" (tieng Trung:兼愛; binh am: jian ai; Han Viet: kiem ai). Theo Mac Tu, moi nguoi nen quan tam nhu nhau đoi voi tat ca cac ca nhan khac, bat ke moi quan he thuc su giua ho. Mac Tu cung ung ho che đo nhan tai vo tu, voi viec chinh phu nen dua tren tai nang chu khong phai quan he huyet thong. Mac Tu đa chong lai nghi thuc Nho giao, thay vi nhan manh thuc dung đe ton tai thong qua lam ruong, lap phao đai, va thuc hien hanh chinh cong. Mac gia la khong khong nhat quan va con nguoi can mot huong dan ngoai truyen thong đe xac đinh truyen thong nao đuoc chap nhan. Huong dan đao đuc sau đo phai thuc hien đe thuc đay va khuyen khich cac hanh vi xa hoi toi đa hoa loi ich chung. La đong luc cho ly thuyet cua minh, Mac gia mang đen Thien y, nhung thay vi ton giao, triet ly cua ong lai tuong đong voi chu nghia vi loi.
Mac gia cung đuoc lien ket va chiu anh huong cua mot truong phai triet hoc rieng biet đuoc goi la Danh gia (Mingjia), tap trung vao triet hoc ve ngon ngu, đinh nghia va logic.


 Đao giao  Đao giao (hay Lao giao) la mot thuat ngu cho cac triet ly va he thong ton giao khac nhau, trong đo nhan manh su hai hoa voi Đao (tieng Trung: 道; binh am: Dao; nghia đen: "Con đuong") đuoc coi la nguyen tac la nguon goc, khuon mau va chat cua tat ca moi thu ton tai. Đao giao co xu huong nhan manh cac đuc tinh nhu vo vi (hanh đong de dang), ziran (tu nhien), pu (đon gian) va tu phat trong khi it chu trong đen cac quy tac va nghi le (trai nguoc voi Nho giao). Đat đen đuoc su bat tu thong qua thuat gia kim ben ngoai (ngoai đan) va thuat gia kim ben trong (noi đan) la mot muc tieu quan trong đoi voi nhieu đe tu Đao giao trong lich su.
Cac hinh thuc đau tien cua Đao giao đa phat trien vao the ky thu 4 TCN, chiu anh huong cua cac ly thuyet vu tru hoc cua Am Duong gia va Kinh Dich. Truong phai Tu nhien hay Am duong gia la mot truong phai triet hoc khac tong hop cac khai niem ve am duong va Ngu hanh; Tran Dien đuoc coi la nguoi sang lap phai nay.
Đao đuc kinh (Tao-Te-Ching, khoang the ky thu 4 TCN), theo truyen thong đuoc cho la cua Lao Tu, va Nam hoa kinh (Trang Tu) đuoc coi la van ban chinh cua truong phai nay. Hinh thuc to chuc đau tien cua Đao giao, truong phai Thien su đao phat sinh vao the ky thu 2 sau Cong nguyen. Xuanxue ("hoc sau", cung la "Đao giao moi") la mot phong trao triet hoc lon chiu anh huong cua hoc bong Nho giao, tap trung vao viec giai thich Kinh Dich, Daodejing va Zhuangzi va phat trien trong the ky thu ba đen the ky thu sau. Cac triet gia quan trong nhat cua phong trao nay la Ha Yen, Vuong Bat, Truc lam that hien, Cat Hong va Guo Xiang. Nhung nha tu tuong nhu He Yan va Wang Bi tap trung vao ban chat sau sac cua Tao, cai ma ho thay la đuoc minh hoa ro nhat bang thuat ngu "Vo" (hu vo, khong ton tai, tieu cuc).
Cac truong phai khac đa noi len trong suot lich su Trung Quoc, nhu truong phai Thuong Thanh trong trieu đai nha Đuong (618-907), truong phai Lingbao trong trieu đai nha Tong (960-1279) va truong phai Toan Chan phat trien trong the ky thu 13 va trong the ky 14 cua trieu đai nha Nguyen. Cac truyen thong Đao giao sau nay cung chiu anh huong cua Phat giao Trung Quoc.


= Triet hoc Đong A hien đai =


 Trung Quoc  Tu tuong Trung Quoc hien đai thuong đuoc xem la bat nguon tu Nho giao co đien (Jingxue), Khong giao moi (Lixue), Phat giao, Đao giao va Xixue (Tay hoc, khoi đau vao cuoi trieu đai nha Minh).
Cuoc chien tranh thuoc phien nam 1839-42 đa chung kien su khoi đau cua cac cuoc xam luoc va boc lot Trung Quoc cua Nhat Ban, lam cac nha tu tuong Trung Quoc cam thay nhuc nha. Cuoi the ky 19 va đau the ky 20 đa chung kien cac nha tu tuong Trung Quoc nhu Truong Chi Đong huong đen kien thuc thuc tien cua phuong Tay nhu mot cach đe bao ton van hoa truyen thong Trung Quoc, mot hoc thuyet ma ong đinh nghia la Hoc Trung Quoc la co ban va Hoc phuong Tay la van dung (Zhongti Xiyong).
Sau cuoc cach mang Tan Hoi nam 1911 va su ket thuc cua nha Thanh, Phong trao Ngu Tu đa tim cach xoa bo hoan toan cac the che va tap quan đe quoc cu cua Trung Quoc (nhu he thong cong vu cu). Co hai xu huong triet hoc chinh trong thoi ky nay. Mot la chong truyen thong va thuc đay hoc tap va y tuong phuong Tay. Mot nhan vat quan trong cua dong chay chong truyen thong nay la Yan Fu (1853-1921), nguoi đa dich cac tac pham triet hoc phuong Tay khac nhau bao gom Su giau co cua cac quoc gia va Ban ve tu do. Cung co nhung no luc ket hop cac tu tuong dan chu phuong Tay va chu nghia cong hoa vao triet hoc chinh tri Trung Quoc, đang chu y la Ton Dat Tien (1866-1925) vao đau the ky 20. Mot triet gia Trung Quoc hien đai co anh huong khac la Ho Thich, mot sinh vien cua John Dewey tai Đai hoc Columbia. Ong đa thuc đay mot hinh thuc cua chu nghia thuc dung.
Trong khi đo, nhung nguoi theo chu nghia truyen thong đa tim cach hoi sinh va cung co cac truong phai triet hoc truyen thong cua Trung Quoc. Tu tuong Phat giao Trung Quoc đuoc thuc đay boi cac nha tu tuong nhu Yang Rensan va Ou-Yang Jingwu  trong khi mot phong trao co anh huong khac la Nho giao moi (tieng Trung: 新 儒家; binh am: xin ru jia). Nho giao moi la mot su hoi sinh truyen thong cua tu tuong Nho giao o Trung Quoc bat đau tu Trung Hoa Dan Quoc the ky 20 cung gan lien voi chu nghia bao thu moi. Nhung nha Nho moi cua the he đau tien la Hung Thap Luc va Fung Youlan. The he thu hai (1950-1979) bao gom cac ca nhan nhu Tang Junyi, Mou Zongsan va Xu Fuguan, ca ba đeu la mon đe cua Hung Thap Luc. Cung voi Zhang Junmai, the he thu hai đa xuat ban Tuyen ngon Nho giao moi vao nam 1958.
Anh huong cua chu nghia Mac đoi voi tu tuong chinh tri hien đai cua Trung Quoc la rat lon, đac biet la qua tac pham cua Mao Trach Đong, nha tu tuong noi tieng nhat cua Triet hoc Mac xit Trung Quoc. Chu nghia Mao la mot triet hoc Macxit Trung Quoc dua tren nhung loi day cua nha lanh đao cach mang Đang Cong san Trung Quoc the ky 20 Mao Trach Đong. No dua mot phan vao cac ly thuyet truoc đay cua Marx va Lenin, nhung bac bo giai cap vo san đo thi va nhan manh cua chu nghia Lenin vao cong nghiep hoa linh vuc cong nghiep nang, ma ung ho mot cuoc cach mang đuoc ho tro boi nong dan, va mot nen kinh te nong nghiep phi tap trung dua tren nhieu trang trai hop tac xa. Chinh phu hien tai cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa tiep tuc tan thanh mot hinh thuc chu nghia xa hoi thuc dung nhu la he tu tuong chinh thuc cua đang ma no goi la Chu nghia xa hoi voi đac điem Trung Quoc. Khi Đang Cong san Trung Quoc len nam quyen luc, cac truong phai tu tuong truoc đay nhu Đao giao va Nho giao (tru Phap gia) đa bi to cao la lac hau, va sau đo bi thanh trung trong Cach mang Van hoa đay bao luc. Cuoc cach mang nay đa chung kien nhieu ngoi đen va to chuc Đao giao va Phat giao bi pha huy.


 Nhat Ban  Tu tuong Nhat Ban hien đai chiu anh huong manh me cua khoa hoc va triet hoc phuong Tay. Hien đai hoa nhanh chong cua Nhat Ban mot phan đuoc ho tro boi nghien cuu ban đau ve khoa hoc phuong tay (đuoc goi la Rangaku) trong Thoi ky Edo (1603-1868). Mot phong trao tri tue khac trong thoi Edo la Kokugaku (nghien cuu quoc gia), tim cach tap trung vao nghien cuu tu tuong Nhat Ban co đai, van ban co đien va van hoa tren va chong lai van hoa Phat giao va Trung Quoc nuoc ngoai. Mot nhan vat quan trong cua phong trao nay la Motoori Norinaga (1730-1801), nguoi lap luan rang ban chat cua van hoc va van hoa co đien Nhat Ban la mot y nghia goi la mono no aware ("noi buon khi di tan").
Vao thoi Minh Tri (1868-1912), Meirokusha (Meiji 6, đuoc thanh lap nam 1874) xa hoi tri thuc đa thuc đay tu tuong giac ngo chau Au. Cac triet gia Meirokusha nhu Mori Arinori, Nishi Amane va Fukuzawa Yukichi đa tim cach ket hop cac y tuong phuong Tay voi van hoa va cac gia tri cua Nhat Ban. Thoi ky Showa (1926-1989) chung kien su troi day cua Than đao Quoc gia va chu nghia dan toc Nhat Ban.
Triet hoc Phat giao Nhat Ban bi anh huong boi tac pham cua Truong phai Kyoto, von lay tri thuc tu cac nha triet hoc phuong Tay (đac biet la triet hoc Đuc) va tu tuong Phat giao, bao gom Kitaro Nishida, Keiji Nishitani, Hajime Tanabe va Masao Abe. Xu huong quan trong nhat trong tu tuong Phat giao Nhat Ban sau khi thanh lap truong phai Kyoto la Phat giao phe phan, lap luan chong lai mot so khai niem Đai thua nhu Phat tinh va giac ngo nguyen thuy.


 Trieu Tien  Juche, thuong đuoc dich la "tu luc", la he tu tuong chinh tri chinh thuc cua Bac Trieu Tien, đuoc che đo mo ta la "đong gop nguyen ban, xuat sac va mang tinh cach mang cua Kim Nhat Thanh cho tu tuong quoc gia va quoc te". Tu tuong nay noi rang mot ca nhan la "chu nhan cua so menh"  va rang quan chung Bac Trieu Tien se đong vai tro la "nguoi thay cua cach mang va xay dung".


Chu thich Tham khao Thu muc