James Clerk Maxwell  (13 thang 6 nam 1831 – 5 thang 11 nam 1879) la mot nha toan hoc, mot nha vat ly hoc nguoi Scotland. Thanh tuu noi bat nhat cua ong đo la thiet lap len ly thuyet co đien ve buc xa đien tu, ma đa lan đau tien bac chiec cau noi giua đien hoc, tu hoc, va anh sang nhu la bieu hien cua cung mot hien tuong. Phuong trinh Maxwell cua truong đien tu đa đuoc goi la "lan thong nhat vi đai thu hai trong vat ly" sau lan thong nhat boi Isaac Newton.
Voi bai bao Mot ly thuyet đong luc hoc cua truong đien tu cong bo nam 1865, Maxwell đa chung to đuoc rang luc tinh đien va tu truong lan truyen trong khong gian nhu la cac song chuyen đong voi van toc bang toc đo anh sang. Maxwell cho rang anh sang la mot dang dao đong song trong cung mot moi truong ma la nguyen nhan gay cac cac hien tuong đien va tu. Su thong nhat cua anh sang voi cac hien tuong đien đa đua đen tien đoan ton tai song vo tuyen.
Maxwell đong vai tro trong viec phat trien phan phoi Maxwell–Boltzmann, mot phuong phap thong ke mieu ta cac đac điem cua thuyet đong hoc chat khi. Ong la nguoi đau tien đua ra phuong phap tao ra anh mau ben lau vao nam 1861 va ong co nhung cong trinh nen tang trong ly thuyet phan tich đo cung cua he khung lien ket boi cac nut va thanh (khung gian) nhu o ket cau cau.
Cac kham pha cua ong đa mo ra loi đi cho vat ly hien đai, đat co so cho cac linh vuc nhu thuyet tuong đoi hep va co hoc luong tu. Nhieu nha vat ly coi Maxwell la nha khoa hoc the ky 19 co anh huong lon nhat đen vat ly the ky 20. Đong gop cua ong đoi voi khoa hoc đuoc sanh ngang voi cac nha khoa hoc Isaac Newton va Albert Einstein. Trong mot cuoc khao sat bo phieu chon ra 100 nha vat ly co tam anh huong nhat trong 1000 nam qua—Maxwell đuoc đanh gia xep thu ba, chi xep sau Newton va Einstein. Vao dip ky niem 100 nam ngay sinh cua Maxwell, Einstein đa mieu ta cac cong trinh cua Maxwell "co tam sau sac nhat va la manh đat mau mo nhat ma vat ly co đuoc ke tu thoi cua Newton".


Cuoc đoi = Thoi tre, 1831–39 =

James Clerk Maxwell sinh ngay 13 thang 6 nam 1831 tai nha so 14 đuong India, Edinburgh, con cua ong John Clerk-Maxwell cua Middlebie, mot nguoi bien ho, va Frances Cay con cua Robert Hodshon Cay va chi cua John Cay. Bo ong la mot nguoi co đia vi va giau co cua dong ho Clerk o Penicuik, nhung nguoi giu tuoc tong nam (baronetcy) Clerk cua Penicuik. Bac cua ong la tong nam tuoc thu 6. Ten khai sinh cua bo ong la "John Clerk", cong them ten đem Maxwell sau khi ong thua huong (luc tho au nam 1793) đat đai xu Middlebie gan Corsock, Kirkcudbrightshire, tu moi lien he voi dong ho Maxwell, cung la mot tang lop quy toc. James Clerk Maxwell cung la anh em ho cua hoa si Jemima Blackburn va cua (con trai cua cau) ky su xay dung William Dyce Cay. Ho la nhung nguoi ban than va Cay la phu re trong le cuoi cua Maxwell.
Bo me cua Maxwell gap nhau va lam đam cuoi khi ho đa ngoai 30 tuoi; khi ong sinh ra thi me ong đa gan 40 tuoi. Ho đa tung co mot đua con gai truoc đo, ten la Elizabeth, tuy vay đa chet yeu.
Gia đinh Maxwell chuyen đen ngoi nha Glenlair khi ong con tre, ma bo me ong đa xay dung tren khu đat Middlebie hon 1.500 mau Anh (610 ha). Moi chung cu goi y rang Maxwell đa co tinh to mo khong ngung ngay tu hoi nho. Cho đen luc ba tuoi, moi thu chuyen đong, phat sang hay gay ra tieng on đeu khien cau đua ra cau hoi: "cai gi khien no nhu the?" Trong mot la thu cua bo ong đen mo Jane Cay vao nam 1834, me ong đa mieu ta tinh hay to mo nay cua ong:

No la mot cau be rat vui ve, va đa kha hon nhieu ke tu khi thoi tiet de chiu hon; no quan tam nhieu toi cua, khoa, chia khoa, etc., va luc nao cung bap be noi "chi cho con lam the nao ma". No cung tim hieu bi an trong nhung dong suoi ngam va cac soi day chuong, cach ma nuoc chay tu ho qua tuong....


= Giao duc, 1839–47 =
Nhan ra kha nang tiem tang cua cau be, me cua Maxwell ba Frances đa co trach nhiem trong viec giao duc James tu luc con nho, cung do đay la mot cong chu yeu cua nguoi phu nu trong gia đinh o thoi ky Victoria. Luc 8 tuoi ong co the đoc thuoc long cac đoan tho dai cua John Milton va toan bo bai thanh Vinh thu 119 (176 cau tho). Qua thuc ong hieu biet rat chi tiet ve kinh thanh; ong co the noi ra chuong va cau tho đoi voi hau het đoan trich nao tu thanh Vinh. Me ong co suc khoe yeu dan do ung thu da day, sau mot lan phau thuat khong thanh cong, ba qua đoi vao thang 12 nam 1839. Viec giao duc cua James luc đo do bo ong va di Jane giam sat, ma ca hai nguoi nay đong vai tro quan trong trong cuoc đoi ong. Viec đi hoc chinh thuc cua ong khoi đau khong thanh cong duoi su huong dan cua mot hoc sinh 16 tuoi o lop tren. Thong tin ve thanh nien nay đuoc John thue ve đe day con trai ong khong co nhieu, ngoai tru anh ta khat khe voi cau be, che mang cau vi tinh cham chap va uong nganh. John đuoi gia su nay vao thang 11 nam 1841, va suy nghi can than, ong gui James toi truong hoc Edinburgh Academy danh gia. Ong o tai nha cua di Isabella trong thoi gian hoc o đay. Thoi gian nay ong tro len hung thu voi hoi hoa boi anh huong tu chu Jemima lon tuoi hon ong.

Cau be Maxwell 10 tuoi, đuoc nuoi nang tach biet trong khu đat nong thon cua bo ong, đa khong hop lam voi truong hoc. Hoc xong nam đau tien, ong tiep tuc đuoc vao hoc cung voi cac anh lon tuoi trong nam thu hai. Phong cach va giong noi vung Galloway cua ong tac đong vao cac chang trai khac mot cach moc mac. Ngay đau tien đen truong ong đi đoi giay va mac ao dai that ngang lung cua nha lam, va nguoi ta đat cho cau biet danh la "Daftie" (gan do). Co ve ong chua bao gio buc boi voi biet danh nay, va chang phan nan gi ve no trong nhieu nam. Cach song biet lap tai truong Academy ket thuc khi ong gap Lewis Campbell va Peter Guthrie Tait, hai chang trai cung lua tuoi va sau nay tro thanh nhung hoc gia co tieng. Ho đa tro thanh nhung nguoi than huu lau nam.
Maxwell đa thich thu hinh hoc ngay tu khi con be, cau kham pha lai cac khoi đa dien đeu truoc khi bat đuoc đi hoc chinh thuc. Mac du chien thang trong cuoc thi tim hieu ve kinh thanh o nam hoc thu hai, cac cong trinh han lam cua ong van khong đuoc chu y toi cho đen khi, luc ong 13 tuoi, ong gianh đuoc huy chuong toan hoc cua truong va giai nhat ve van hoc Anh va tho ca.
Nhung quan tam cua Maxwell vuot ra ngoai pham vi chuong trinh day o truong va ong cung khong qua tap trung vao cac ky thi kiem tra. Ong viet bai bao khoa hoc đau tien luc 14 tuoi. Noi dung bai bao mieu ta cach ve bang co hoc cua cac đuong cong toan hoc voi soi day cuon, va cac tinh chat cua elip, oval Descartes, va cac đuong cong lien quan co nhieu hon hai tieu điem. Nghien cuu cua ong ve cac đuong cong oval đuoc trinh bay tai Hoi Hoang gia Edinburgh boi James Forbes, mot giao su triet hoc tu nhien o đai hoc Edinburgh, boi Maxwell qua tre đe co the trinh bay cong trinh. Nghien cuu nay hoan toan khong phai la nghien cuu goc, do Rene Descartes cung đa kiem tra cac tinh chat cua elip đa tieu điem trong the ky 17, nhung Maxwell đa chi ra cach dung hinh đon gian hon.


= Đai hoc Edinburgh, 1847–50 =

Maxwell roi truong Academy vao nam 1847 luc 16 tuoi va bat đau tham du cac lop cua đai hoc Edinburgh. Ong đa co co hoc đe hoc tai đai hoc Cambridge, nhung sau mot hoc ky đau tien ong đa quyet đinh hoc mot chuong trinh đai hoc hoan toan o đai hoc Edinburgh. Cac giang vien o truong Edinburgh khi ay bao gom mot so ten tuoi lon nhu thay day nam thu nhat cua ong la tong nam tuoc Sir William Hamilton, nguoi day ong mon logic va sieu hinh hoc, Philip Kelland day ve toan hoc, va James David Forbes day ve triet hoc tu nhien. Chuong trinh day o Edinburgh khong qua yeu cau nang ne đoi voi ong, vi vay ong co the tu thuc hien nghien cuu trong thoi gian ranh roi khi o truong va đac biet khi quay ve tham nha o Glenlair. Ong co the lam thi nghiem voi cac hoa chat tuy bien, dong đien va cac thiet bi tu, nhung ong co su quan tam chu yeu vao tinh chat cua anh sang bi phan cuc. Ong tao ra cac khoi gelatin, cho chung chiu duoi nhieu ung suat khac nhau, va voi mot cap lang tru phan cuc do William Nicol lam cho ong, ong đa quan sat thay cac van giao thoa tuong tu nhu o cac con sua. Nho thi nghiem nay ma ong đa kham pha ra phuong phap quang đan hoi hoc, cho phep xac đinh su phan bo ung suat ben trong cau truc vat lieu va ket cau.
O tuoi 18, Maxwell đa viet hai bai bao cho Tap chi Triet hoc cua Hoi hoang gia Edinburgh. Mot bai bao voi tieu đe On the Equilibrium of Elastic Solids (Ve su can bang cua vat ran đan hoi), đa đat co so cho kham pha quan trong ve sau cua ong, đo la luong chiet tam thoi hinh thanh trong chat long co đo nhot duoi tac dung cua ung suat cat. Bai bao kia co tieu đe Rolling Curves (Cac đuong cong tao tu su lan khong truot) va, giong nhu bai bao Oval Curves ma ong đa viet tai truong Edinburgh Academy, mot lan nua ong bi xem la qua tre đe co the đung truoc buc thuyet trinh. Bai bao nay sau đo do nguoi thay Kelland cua ong trinh bay truoc Hoi hoang gia.


= Đai hoc Cambridge, 1850–56 =

Thang 10 nam 1850, luc nay ong đa tro thanh mot nha toan hoc, Maxwell roi Scotland chuyen đen đai hoc Cambridge. Luc đau ong đang ky vao Peterhouse, nhung truoc khi ket thuc nhiem ky thu nhat ong chuyen toi Trinity, noi ong tin nhan đuoc hoc bong de dang hon. O Trinity, ong đuoc bau chon vao mot hoi bi mat quan trong la Nhung nguoi cai cach Cambridge (Cambridge Apostles). Tri thuc hieu biet cua Maxwell ve đuc tin Co đoc va khoa hoc phat trien nhanh chong trong nhung nam ong o Cambridge. Ong gia nhap "Hoi nhung nguoi cai cach", mot hoi quy tu nhung tri thuc lon khi đo, noi nho cac bai luan cua ong ma ong co the nam bat dan kien thuc ve the gioi quan.
Vao mua he nam thu ba, Maxwell đa co thoi gian o nha cua Charles Benjamin Tayler tai Otley thuoc hat Suffolk, chu cua nguoi ban cung lop G.W.H. Tayler. Tinh yeu đoi voi chua cua gia đinh đa gay an tuong voi Maxwell, đac biet sau khi ong đuoc cham soc trong luc om boi ong bo truong va vo cua ong.
Thang 11 nam 1851, Maxwell hoc thay William Hopkins, nguoi đa day nhieu thien tai toan hoc ma đuoc moi nguoi đat cho biet danh "nguoi đao tao nhung sinh vien gioi" (senior wrangler-maker).
Nam 1854, Maxwell tot nghiep truong Trinity voi bang cu nhan toan hoc. Ong xep thu hai trong ky thi tot nghiep, xep sau Edward Routh va đuoc trao danh hieu sinh vien gioi. Ve sau ong đat đong giai nhat voi Routh trong ky thi cua Giai Smith. Ngay sau khi tot nghiep, Maxwell đa đoc bai bao On the Transformation of Surfaces by Bending truoc Hoi Triet hoc Cambridge. Đay la mot trong so it bai bao thuan tuy toan hoc do ong viet, chung to su tien trien trong tam voc cua Maxwell nhu la mot nha toan hoc. Maxwell quyet đinh o lai Trinity sau khi tot nghiep va nop ho so đe lam thanh vien cua truong, mot qua trinh ma ong nghi co the mat hai nam. Nho su thanh cong khi con la sinh vien nghien cuu, ong co the tu do khoi trach nhiem giang day va coi thi, đe theo đuoi muc tieu nghien cuu khoa hoc theo y ong muon.
Ban chat va su cam nhan mau sac la mot trong nhung quan tam cua ong khi ong hoc o Đai hoc Edinburgh duoi su huong dan cua giao su Forbes. Voi con quay nhieu mau sac do Forbes sang che ra, Maxwell co the chung minh đuoc anh sang trang la to hop cua anh sang mau đo, luc va lam. Bai bao Experiments on Colour cua ong đat co so cho cac nguyen ly ket hop mau sac va đuoc trinh bay truoc Hoi Hoang gia Edinburgh vao thang 3 nam 1855. Thoi điem nay Maxwell đa co the tu trinh bay cac bai bao cua minh truoc hoi đong cac nha khoa hoc.
Maxwell chinh thuc tro thanh thanh vien cua truong Trinity ngay 10 thang 10 nam 1855, som hon so voi thong thuong, va đuoc yeu cau chuan bi cac bai giang ve thuy tinh hoc va quang hoc cung nhu cac cau hoi kiem tra. Thang 2 nam sau thay Forbes hoi thuc ong đam nhiem vi tri moi la Chu tich phan vien Triet hoc tu nhien tai Marischal College, Aberdeen. Bo ong đa ho tro ong chuan bi nhung thu can thiet, nhung ong đa qua đoi vao ngay 2 thang 4 tai Glenlair truoc khi biet ket qua cua viec ung cu cua Maxwell. Maxwell đuoc nhan lam giao su o Aberdeen, va ong roi Cambridge thang 11 nam 1856.


= Truong Marischal College, Aberdeen, 1856–60 =

Chang thanh nien Maxwell 25 tuoi tre hon 15 tuoi so voi bat ky giao su nao khac o Marischal. Ong đam trach vi tri truong khoa, đua ra đe cuong va chuan bi cac bai giang. Ong tu cam ket se tham gia giang day khoang 15 tieng mot tuan, bao gom bai giang cuoi tuan mien phi (pro bono) tai mot truong đao tao cong nhan o đia phuong. Ong song o Aberdeen trong thoi gian sau thang cua nam hoc va danh thoi gian cua mua he o trai Glenlair, noi ong đuoc thua ke tu bo ong.

Ong tap trung chu trong vao mot van đe lam đau đau cac nha khoa hoc trong suot 200 nam: đo la ban chat cua vanh đai Sao Tho. Truoc đo, nguoi ta khong biet đuoc tai sao no van on đinh ma khong bi vo tan ra, bay ra khoi hoac roi tro lai Sao Tho. Van đe nay con thu hut su chu y đac biet vao luc đo boi truong St John's College, Cambridge đa chon no lam chu đe cho giai Adams vao nam 1857. Maxwell đa danh 2 nam đe nghien cuu van đe nay, ong chung minh rang mot vanh đai đac ran se khong the on đinh, trong khi mot vanh chat long se bi tac đong boi luc thuy trieu va xe nho thanh cac manh nho. Vi chi tiet cau tao vanh đai chua tung đuoc quan sat ky, Maxwell ket luan rang cac vanh đai phai la to hop cua nhieu hat nho ma ong goi la nhung vien gach vo ("brick-bats"), tung hat quay đoc lap quanh Sao Tho. Maxwell đuoc trao gia Adams tri gia £130 vao nam 1859 cho bai luan cua ong On the stability of the motion of Saturn's rings; ong la nguoi duy nhat đa viet ve van đe nay. Cong trinh rat chi tiet đay thuyet phuc cua ong đuoc George Biddell Airy binh luan khi ong đoc no la "Đay la mot trong nhung ung dung noi bat nhat cua toan hoc đoi voi vat ly ma toi tung xem." Van đe nay đuoc chung thuc cho toi tan khi tau Voyager bay qua Sao Tho vao thap nien 1980 va xac nhan tien đoan cua Maxwell.
Nam 1857 Maxwell tro thanh ban voi Reverend Daniel Dewar, luc đo la hieu truong cua truong Marischal. Thong qua đo ma Maxwell đa gap con gai cua Dewar, Katherine Mary Dewar. Ho đinh hon vao thang 2 nam 1858 va lam le cuoi o Aberdeen vao ngay 2 thang 6 nam 1858. O giay đang ky ket hon, Maxwell đuoc ghi la giao su Triet hoc tu nhien o Marischal College, Aberdeen. Thong tin ve Katherine it đuoc biet đen, nguoi ta chu yeu biet rang ba đa tro giup ong trong van phong cua minh va lam cac nghien cuu thuc nghiem tinh nhot cua chat long. Nguoi ban va nguoi viet ve tieu su Maxwell - Lewis Campbell, nguoi viet ve Katherine nhu mot nguoi tram lang, thong qua mieu ta cuoc song hon nhan cua ho nhu la "mot trong nhung su cong hien chua tung co".
Nam 1860, Marischal College sap nhap voi truong King's College đe thanh lap len Đai hoc Aberdeen. Khong co phong cho hai giao su ve Triet hoc tu nhien, do vay Maxwell - mac du ong voi danh tieng khoa hoc, ong phai tu minh chuyen đi. Ong đang ky khong thanh cong vao vi tri ma giao su Forbes gan đay đa bo trong tai Edinburgh, do vi tri nay đuoc trao cho nha vat ly Tait. Thay vao đo, Maxwell đuoc chon lam chu tich khoa Triet hoc tu nhien o King's College, London. Sau khi binh phuc tu mot lan bi đau mua thap tu nhat sinh vao nam 1860, Maxwell chuyen toi London cung voi vo ong.


= King's College, London, 1860–65 =

Thoi gian Maxwell o truong King's la nhung nam hoang kim cua ong. Ong đuoc trao huy chuong Rumford cua Hoi Hoang gia Luan Đon nam 1860 cho nghien cuu cua ong ve mau sac va sau đo ong đuoc bau lam thanh vien cua Hoi vao 1861. Giai đoan cuoc đoi nay chung kien ong trinh bay may chup anh mau chop sang đau tien tren the gioi, cac y tuong phat trien ve đo nhot cua khi, va đe xuat he thong xac đinh cac đai luong vat ly—ma ngay nay goi la phan tich thu nguyen. Maxwell thuong tham du cac bai giang cua Vien Hoang gia (Royal Institution), noi ong thuong gap Michael Faraday. Moi quan he giua hai nguoi khong the mieu ta la than thiet, boi Faraday hon Maxwell 40 tuoi va đa co dau hieu suy giam tri nho. Ho chua tung the hien su kinh trong cao đoi voi tai nang cua moi nguoi.

Thoi gian nay đac biet đang nho đoi voi su nghiep cua Maxwell trong nghien cuu ve đien truong va tu truong. Ong xem xet ban chat cua ca tu truong va đien truong trong bai bao hai phan On Physical Lines of Force, cong bo nam 1861. Trong bai bao nay ong đua ra mo hinh tuong tuong ve hien tuong cam ung đien tu, chua nhung ly thuyet xoan phan tu mo ta cho tu thong. Them hai phan nua đuoc đua them vao va cong bo trong cung bai bao vao đau nam 1862. Trong phan viet them thu nhat, ong thao luan ve ban chat cua tinh đien hoc va dong đien dich chuyen. Trong phan viet them thu hai, ong nghien cuu ve su quay mat phang cua phan cuc anh sang trong truong đien tu, mot hien tuong do Faraday kham pha va ngay nay đuoc goi la hieu ung Faraday.


= Nhung nam cuoi đoi, 1865–1879 =

Nam 1865 Maxwell thoi vi tri truong khoa tai King's College, London, va tro ve Glenlair cung voi Katherine. Trong bai bao On reciprocal figures, frames and diagrams of forces (1864, 1870) ong đa mieu ta phuong phap xac đinh bieu đo luc đoi voi ket cau gian ma ngay nay đuoc biet đen nhu la phuong phap Cremona-Maxwell trong co hoc ket cau. Ong viet cuon sach Theory of Heat (1871) va chuyen luan Matter and Motion (1876). Maxwell cung lan đau tien su dung phuong phap phan tich thu nguyen vao nam 1871.
Nam 1871 ong tro thanh giao su Cavendish ve Vat ly đau tien o Cambridge. Maxwell đuoc giao nhiem vu phat trien Phong thi nghiem Cavendish, giam sat tung buoc trong qua trinh xay dung va mua cac trang thiet bi thi nghiem. Mot trong nhung đong gop lon cuoi cung cua Maxwell đoi voi khoa hoc đo la tham gia soan thao (voi nhung ghi chu goc) cac nghien cuu cua Henry Cavendish, ma tu đo phat hien ra cac nghien cuu cua Cavendish, ma mot trong so đo la van đe ve khoi luong rieng cua Trai Đat va thanh phan cua nuoc.
Maxwell qua đoi o Cambridge do ung thu da day vao ngay 5 thang 11 nam 1879 o tuoi 48. Me ong cung mat voi cung đo tuoi va cung can benh ung thu.
Maxwell đuoc chon cat tai Parton Kirk, gan thi tran Castle Douglas o Galloway gan noi ong lon len. Cuon tieu su The Life of James Clerk Maxwell, viet boi nguoi ban lau nam la giao su Lewis Campbell, đuoc xuat ban nam 1882. Tuyen tap cac cong trinh cua ong đuoc in thanh hai tap boi Nha xuat ban Đai hoc Cambridge nam 1890.


= Ca nhan =
La mot nguoi yeu tho Scotland, Maxwell ghi nho ve chung va cung tu minh lam tho. Bai tho noi bat nhat la Rigid Body Sings, dua tren bai "Comin' Through the Rye" cua Robert Burns, ma ong thuong dung no đe hat khi choi guitar. Cac đoan đau cua bai tho la

Gin a body meet a body
Flyin' through the air.
Gin a body hit a body,
Will it fly? And where?

Tap hop cac bai tho cua ong đuoc nguoi ban Lewis Campbell cong bo vao nam 1882.


Su nghiep khoa hoc = Đien tu hoc =

Maxwell bat đau nghien cuu va phe binh ve đien va tu hoc vao nam 1855 khi bai bao cua ong On Faraday's lines of force đuoc đoc tai Hoi Triet hoc Cambridge. Bai bao trinh bay mot mo hinh đon gian ve nghien cuu cua Faraday va hai hien tuong lien he voi nhau nhu the nao. Ong thu gon moi hieu biet thoi đo vao trong he 20 phuong trinh vi phan co 20 bien. Cong trinh nay sau nay đuoc cong bo trong bai bao On Physical Lines of Force vao thang 3 nam 1861.
Khoang nam 1862, khi đang giang day tai King's College, Maxwell đa tinh ra toc đo lan truyen cua mot truong đien tu xap xi bang toc đo anh sang. Ong coi ket qua nay khong chi la su trung hop ngau nhien, khi viet, "Chung ta kho tranh khoi ket luan rang anh sang chua nhung dao đong theo phuong ngang cua cung mot moi truong ma gay ra cac hien tuong đien va tu."
Nghien cuu van đe xa hon, Maxwell chung to rang cac phuong trinh du đoan su ton tai cac song dao đong cua tu truong va đien truong truyen qua chan khong voi mot toc đo co the tien đoan đuoc tu thi nghiem đien đon gian; su dung du lieu co đuoc luc đo, Maxwell thu đuoc van toc cua song bang 310.740.000 met tren giay (1,0195×109 ft/s). Trong bai bao nam 1864 Mot ly thuyet đong luc hoc cua truong đien tu - A Dynamical Theory of the Electromagnetic Field, Maxwell viet, "Cac ket qua khop nhau duong nhu cho thay anh sang va tu hoc la nhung anh huong cua cung mot thu, va rang anh sang la mot dao đong đien tu lan truyen qua truong tuan theo cac đinh luat cua đien tu hoc".
Phuong trinh noi tieng cua ong, trong dang hien đai chua bon phuong trinh đao ham rieng, xuat hien đay đu lan đau tien trong cuon sach cua ong A Treatise on Electricity and Magnetism xuat ban nam 1873. Maxwell thuc hien phan lon cong trinh nay o Glenlair trong thoi gian ong giu vi tri o London va đam nhiem chuc danh giao su Cavendish. Maxwell bieu dien thuyet đien tu trong dang đai so cua cac quaternion va su dung the đien tu lam đoi tuong trung tam cua ly thuyet. Nam 1881, Oliver Heaviside thay đai luong the đien tu cua Maxwell bang 'truong luc' tro thanh trung tam cua ly thuyet. Heaviside đa giam thieu tinh phuc tap cua ly thuyet Maxwell xuong con bon phuong trinh vi phan, ma ngay nay biet toi nhu la cac đinh luat Maxwell hay phuong trinh Maxwell. Theo Heaviside, truong the đien tu la tuy y va can phai "loai bo". Cach su dung the vo huong va vecto ngay nay tro thanh mau muc trong trinh bay nghiem cua phuong trinh Maxwell.
Mot vai nam sau đa co cuoc tranh luan giua Heaviside va Peter Guthrie Tait ve vai tro cua giai tich vecto va quaternion. Ket qua la cac nha vat ly nhan ra rang khong can co y nghia vat ly đem lai boi quaternion neu ly thuyet la đinh xu thuan tuy, va giai tich vecto tro len pho bien. Maxwell đa đuoc chung minh la đung, va moi lien he đinh luong cua ong giua anh sang va đien tu hoc đuoc coi la mot trong nhung thanh tuu vi đai cua vat ly toan trong the ky 19.
Maxwell cung gioi thieu ra khai niem truong đien tu khi so sanh voi cac đuong suc ma Faraday mieu ta. Bang cach hieu su lan truyen cua đien tu nhu la mot truong phat ra cac hat, Maxwell co the tien buoc trong ly thuyet cua ong ve anh sang. Luc đo, Maxwell tin rang su lan truyen cua anh sang đoi hoi moi truong cho cac song, ma ong đat la ete sieu sang (luminiferous aether). Ve sau, su ton tai cua mot moi truong nhu the, tham vao toan bo khong gian va khong phat hien đuoc bang bat ky co che nao, đuoc chung minh la khong tuong hop voi ket qua mot so thi nghiem nhu thi nghiem Michelson–Morley. Hon nua, no duong nhu đoi hoi mot he quy chieu tuyet đoi ma trong đo cac phuong trinh van con đung, nhung dang cua phuong trinh bi thay đoi mot cach kho chiu khi viet trong he quy chieu cua mot nguoi đang chuyen đong. Nhung kho khan nay đa thuc đay Albert Einstein thiet lap ra thuyet tuong đoi hep; trong đo Einstein đa bac bo su can thiet co mot moi truong e te sieu sang.


= Thi giac mau sac =

Nhu cac nha vat ly thoi đo, Maxwell rat quan tam toi tam ly hoc. Ong đac biet chu y toi, theo cac huong cua Isaac Newton va Thomas Young, nghien cuu thi giac mau sac (colour vision). Tu 1855 đen 1872, ong cong bo mot loat đeu đan cac bai bao khao cuu ve cam nhan mau sac, roi loan sac giac, va ly thuyet mau sac, va đuoc trao Huy chuong Rumford ve bai bao On the Theory of Colour Vision.
Isaac Newton đa chung minh, su dung lang kinh, rang anh sang trang, nhu anh nang Mat Troi, la to hop cua mot so anh sang đon sac ma co the ket hop thanh anh sang trang. Newton cung chi ra rang mot mau son vang cam lam tu mau đo va vang nhin y het nhu anh sang đon sac vang cam, mac du la to hop cua hai anh sang đon sac đo va vang. Tu đay xuat hien nghich ly thach thuc cac nha vat ly thoi đo: hai anh sang phuc hop (la to hop cua hai hay nhieu anh sang đon sac) co the nhin giong nhau nhung khac nhau ve mat vat ly, goi la hien tuong phan di (metamerism). Thomas Young ve sau đe xuat cach ly giai nghich ly nay boi cam nhan mau sac thong qua mot so gioi han cac kenh trong mat, ma ong đe xuat ly thuyet ba mau đon sac, hay ly thuyet Young–Helmholtz. Maxwell su dung cong cu đai so tuyen tinh phat trien gan đay đe chung minh ly thuyet Young. Bat ky anh sang đon sac nao kich thich ba thu the co the đuoc kich thich bang nhau boi ba anh sang đon sac khac nhau (thuc te, boi bat ky ba anh sang khac nhau). Ong chung minh đo la truong hop, phat minh ra thi nghiem lam phu hop mau va so khop mau (colorimetry).
Maxwell cung thich thu ap dung ly thuyet cua ong đen cam nhan mau sac, hay chup anh mau. Xuat phat truc tiep tu nghien cuu tam ly hoc cua ong ve cam nhan mau sac: neu tong cua bat ly ba anh sang mau nao co the tai tao bat ky mau đuoc cam nhan nao, thi co the tao ra cac buc anh mau thong qua bo loc ba mau sac. Trong noi dung bai bao nam 1855, Maxwell đe xuat la, neu ba buc anh mau đen trang ve mot canh đuoc chup thong qua bo loc ba mau đo, luc va lam va cac phim trong suot cua cac buc anh nay đuoc chieu len mot man su dung ba may chieu trang bi cac bo loc tuong tu, thi khi ghep chong tren man anh se cho cam nhan cua mat nguoi nhu mot buc anh đay đu ve mau sac.
Trong mot bai giang ve mau sac tai Vien Hoang gia vao nam 1861 ve ly thuyet mau sac, Maxwell trinh bay buc anh mau đau tien tren the gioi dua theo nguyen ly phan tich va tong hop ba mau nay. Nhiep anh gia Thomas Sutton, nguoi sang che ra may anh phan xa ong kinh đon, đa chup buc anh nay. Ong chup mot dai ruy bang ba lan, thong qua cac bo loc đo, luc va lam, đong thoi chup mot buc anh thu tu thong qua bo loc vang, mac du theo nhu Maxwell, đa khong đuoc su dung trong buc anh tong hop. Boi vi tam kinh anh (photographic plate) cua Sutton khong đu nhay voi mau đo va chi hoi nhay voi mau luc, buc anh tong hop tien phong nay con kha xa so voi muc đich mong muon. Trong bai giang ong viet rang "neu anh mau đo va luc đuoc chup đay đu nhu anh mau luc," no "se tro thanh mot buc anh ruy bong mau thuc su. Bang cach tim cac vat lieu chup anh co đo nhay hon voi cac tia it khuc xa hon, đo bieu dien mau sac cua vat the co the đuoc nang cao nhieu len." Cac nha nghien cuu vao nam 1961 ket luan rang chat luong anh thap do anh huong tu bo loc mau đo la vi anh sang tu ngoai, no bi phan xa manh boi mot so thuoc nhuom mau đo, va khong hoan toan bi chan boi bo loc mau đo nay, va trong pham vi nhay cua qua trinh nhung uot ma Sutton đa ap dung.


= Thuyet đong hoc chat khi va nhiet đong luc hoc =

Maxwell cung quan tam nghien cuu thuyet đong hoc cua chat khi. Bat đau tu Daniel Bernoulli, ly thuyet nay phat trien boi cac nghien cuu cua John Herapath, John James Waterston, James Joule, va đac biet la cua Rudolf Clausius, đat đen muc đo chinh xac cua no noi chung vuot ra khoi su nghi ngo; ly thuyet cung nhan nhieu su đong gop lon tu Maxwell, nguoi trong linh vuc nay nhu la mot nha thuc nghiem (ve cac đinh luat ma sat chat khi) cung nhu mot nha toan hoc.
Giua cac nam 1859 va 1866, ong phat trien ly thuyet phan bo van toc cua hat trong mot chat khi, ma cong trinh nay ve sau đuoc Ludwig Boltzmann tong quat hoa len. Cong thuc phan phoi Maxwell–Boltzmann cho ty le cac phan tu khi chuyen đong o mot van toc cho truoc tai mot nhiet đo bat ky. Trong thuyet đong hoc chat khi, nhiet đo va nhiet luong đong gop chi boi chuyen đong cua phan tu. Cach tiep can nay tong quat cac đinh luat nhiet đong luc hoc thiet lap truoc đo theo cach tot hon phuong phap ap dung truoc đay. Cong trinh cua Maxwell ve nhiet đong luc hoc đua ong đi đen thi nghiem tuong tuong ma ngay nay goi la con quy Maxwell, noi đinh luat hai nhiet đong luc hoc bi vi pham bang tuong tuong co mot cach sap xep lai phan bo cua cac hat phan tu theo nang luong.
Nam 1871 ong thiet lap lien he nhiet đong luc hoc Maxwell, phat bieu ve su bang nhau giua đao ham bac hai cua the nhiet đong luc voi tung bien nhiet đong luc khac nhau. Nam 1874, ong lam mot mat nhiet đong luc bang thach cao khi nghien cuu ve su chuyen pha, dua tren cac bai bao ve nhiet đong luc hoc bang đo thi cua nha vat ly nguoi My Josiah Willard Gibbs.


= Ly thuyet đieu khien =

Maxwell viet mot bai bao tieu đe On governors trong Proceedings of Royal Society, tap 16 (1867–1868). Bai bao nay chua đung noi dung trung tam cua ly thuyet đieu khien tu đong trong nhung ngay đau. O đay "governors" noi toi bo đieu toc hoac bo đieu toc ly tam su dung trong đong co hoi nuoc.


Vinh danh Maxwell đa đuoc vinh danh boi:

Đon vi maxwell (Mx), mot đon vi dan xuat trong he CGS đo tu thong
Giai thuong Maxell cua IEEE
Day nui Maxwell, mot day nui tren Sao Kim
Khoang trong Maxwell trong vanh đai Sao Tho
Kinh thien van James Clerk Maxwell, mot kinh thien van buoc song duoi milimet, co đuong kinh 15 m.
Toa nha James Clerk Maxwell cua Đai hoc Edinburgh, noi đat khoa toan, vat ly va khi tuong hoc.
Toa nha James Clerk Maxwell tai khu Waterloo cua truong King's College London, mot chuc danh trong khoa vat ly, va hoi cac sinh vien vat ly đuoc mang ten ong tai đai hoc nay.
Trung tam James Clerk Maxwell tai truong Edinburgh Academy.
Trung tam Maxwell tai Đai hoc Cambridge, danh cho hop tac giua doanh nghiep va cac nha khoa hoc trong linh vuc Cong nghe va khoa hoc Vat ly.
Mot buc tuong đuoc dung o đuong George, Edinburgh.
Nha san xuat GPU Nvidia đa đat ten cua ong cho kien truc cua dong chip xu ly đo hoa GeForce 900.
Phan mem ANSYS danh cho phan tich đien tu, mang ten Maxwell.


Cong bo khoa hoc Maxwell, James Clerk (1873), A treatise on electricity and magnetism Vol I, Oxford: Clarendon Press
Maxwell, James Clerk (1873), A treatise on electricity and magnetism Vol II, Oxford: Clarendon Press
Maxwell, James Clerk (1881), An Elementary treatise on electricity, Oxford: Clarendon Press
Maxwell, James Clerk (1890), The scientific papers of James Clerk Maxwell Vol I, Dover Publication
Maxwell, James Clerk (1890), The scientific papers of James Clerk Maxwell Vol II, Cambridge, University Press
Maxwell, James Clerk (1908), Theory of heat, Longmans Green Co.
Three of Maxwell's contributions to Encyclopædia Britannica appeared in the Ninth Edition (1878): Atom,[1] Attraction,[2], and Ether[3]; and three in the Eleventh Edition (1911): Capillary Action,[4] Diagram,[5] and Faraday, Michael[6].


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc tham khao =


Lien ket ngoai Cac tac pham cua James Clerk Maxwell tai Du an Gutenberg
Cac tac pham cua hoac noi ve James Clerk Maxwell tai Internet Archive
Tac pham cua James Clerk Maxwell tren  LibriVox (sach audio thuoc pham vi cong cong) 
O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "James Clerk Maxwell", Bo luu tru lich su toan hoc MacTutor, Đai hoc St. Andrews
"Genealogy and Coat of Arms of James Clerk Maxwell (1831–1879)". Numericana.
"The James Clerk Maxwell Foundation".
"Maxwell, James Clerk (Maxwell's last will and testament)". scotlandspeople.gov.uk. Ban goc luu tru ngay 30 thang 12 nam 2006. Truy cap ngay 6 thang 6 nam 2016.
"The Published Scientific Papers and Books of James Clerk Maxwell" (PDF). Clerk Maxwell Foundation.
"Bibliography" (PDF). Clerk Maxwell Foundation.
James Clerk Maxwell, "Experiments on colour as perceived by the Eye, with remarks on colour-blindness". Proceedings of the Royal Society of Edinburgh, vol. 3, no. 45, pp. 299–301. (digital facsimile from the Linda Hall Library)