Justinianus (tieng Latinh: Iustinianus, tieng Hy Lap: Ιουστινιανος, sau 525–582) la mot quy toc va mot vien tuong trong quan đoi Đong La Ma va la thanh vien cua trieu đai Justinianus cam quyen. La mot quan nhan, ong co mot su nghiep noi bat o Balkan va o phia Đong trong cuoc chien chong lai đe quoc Sassanid Ba Tu. Trong nhung nam cuoi đoi, ong am muu lat đo nhiep chinh (nguoi sau nay la hoang đe) Tiberius II (tri vi 574–582) nhung khong thanh cong.


Tieu su = Nguon goc va su nghiep thoi ky đau =
Justinianus đuoc sinh ra o tai Constantinopolis vao khoang thoi gian sau nam 525. Ong la con trai thu hai cua Germanus, em ho voi Hoang đe Justinianus I (tri vi 527–565). Ong co mot anh trai, Justinus va mot nguoi em gai, Justina, nguoi ket hon voi tuong Ioannes.
Justinianus lan đau tien đuoc bo nhiem lam chi huy quan su vao nam 550, khi ong cung voi anh trai Justinus cua minh thap tung cha cua ho trong cuoc vien chinh chong lai nguoi Ostrogoth o Y. Tuy nhien, Germanus đot ngot qua đoi vao mua thu nam 550, truoc khi quan đoi roi khoi Balkan, noi ma ho đang đong quan. Sau đo, Justinianus va Ioannes (con re cua Germanus) đuoc lenh dan quan đoi tien ve Salona (Split, Croatia nay nay), đe chuan bi vuot bien sang Y hoac hanh quan qua vung Venetia. Ioannes van đam nhiem cong viec chi huy quan đoi cho đen khi hoan quan Narses đuoc chi đinh lam tong Tu lenh moi cua đoan vien chinh vao đau nam 551 đen Salona đe nhan chuc chi huy. Đau nam 552, Justinianus đuoc lenh dan đau mot đoan quan vien chinh chong lai nhung nguoi Slav đang đot kich Illyricum, va ngay sau đo, ong đuoc phai đen đe ho tro nguoi Lombard chong lai Gepid. Anh trai ong Justinus cung la mot thanh vien cua đoi quan nay. Tuy nhien, hai anh em khi đen Ulpiana đa buoc phai o lai đe dap tat cuoc noi loan tai đay va khong bao gio đen đe ho tro nguoi Lombard.


= Su nghiep o phuong Đong =

Khong co thong tin gi ve Justinianus trong suot 20 nam toi. Tuy nhien, vao nam 572, ong đa đuoc thang len cap buc patricius va đuoc bo nhiem lam tong Tu lenh cua cac luc luong trong khu vuc đong bac cua bien gioi cua đe che Sassanid voi Ba Tu (magister militum per Armeniam). Khi nam giu chuc vi nay, ong đa ung ho Iberia va Armenia noi day chong lai nguoi Sassanid, dan đen su bung no cua mot cuoc xung đot keo dai hai muoi nam giua Đong La Ma va Ba Tu.
Nam 572, ong ho tro quan đoi Armenia do vua Vardan III Mamikonia chi huy bao ve Dvin, va khi phao đai cuoi cung that thu, thi lien quan La Ma–Armenia van đa co the tai chiem no vao cuoi nam đo. Tuy nhien, ngay sau đo, ong bi trieu ve Constantinopolis do co xich mich voi nguoi Armenia. Vao cuoi nam 574 hoac đau nam 575, ong đuoc bo nhiem lam magister militum per Orientem va tong chi huy cua quan đoi Đong La Ma o phia Đong. Trong vai tro nay, ong thiet lap viec huan luyen vo so quan binh si đuoc Đe quoc nuoi duong va thuc hien mot su hoa giai voi vua cua nguoi Ghassanid la al-Mundhir, khoi phuc lai lien minh truyen thong giua hai nuoc. Giua Ba Tu va Đong La Ma khong lau sau đo đa đong thuan ky mot hiep đinh ngung chien keo dai ba nam, tuy nhien đieu nay chi đuoc ap dung cho mat tran Luong Ha ma khong ap dung cho mat tran Armenia.
Vao mua he 575 hoac 576, Justinianus đa that bai trong viec ngan chan buoc tien cua quan đoi Ba Tu, đung đau la chinh Shah Khosrau I (cai tri: 531–579), thong qua Persarmenia. Khi vua Ba Tu tien vao tinh Cappadocia cua Đong La Ma va tien ve phia Caesarea, Justinianus đa tap hop mot đoi quan tinh nhue va chan đuong đeo dan đen no. Khosrau buoc phai rut lui, sa thai Sabasteia trong qua trinh nay. Justinianus truy đuoi Khosrau, va hai lan ong đa kep quan Ba Tu bang the gong kim: lan đau tien, nha vua Ba Tu va quan đoi cua ong ta chi co the tron thoat sau khi tu bo trai cua ho va đo đac cua ho cho nguoi Đong La Ma, trong khi lan thu hai, nguoi La Ma bi đanh bai trong mot cuoc đot kich vao trai gan Melitene do su bat đong giua cac chi huy cua quan đoi. Sau đo, nguoi Ba Tu tien vao Melitene va phong hoa thien thanh pho. Tuy nhien, khi quan đoi Ba Tu đang chuan bi vuot song Euphrates, luc luong cua Justinianus đa đuoi kip ho. Ngay hom sau, hai ben đa xuat hien trong đoi hinh chien đau gan Melitene nhung khong đung đo. Khi man đem buong xuong, nguoi Ba Tu co gang vuot song trong bi mat, nhung bi nguoi Đong La Ma phat hien va tan cong trong qua trinh vuot song. Nguoi Ba Tu bi ton that nang ne, trong khi nguoi Đong La Ma chiem đuoc nhieu chien loi pham, trong đo co 24 con voi chien đa đuoc chuyen ve Constantinopolis. Vao mua đong tiep đo, Justinianus tien sau vao lanh tho Ba Tu, đi theo đuong qua tinh Media Atropatene va tru đong tren bo phia nam Bien Caspi. Tuy nhien, ong đa khong the gianh lai quyen kiem soat đoi voi Persarmenia.
Vao nam 576/577, tuong Tamkhusro cua Ba Tu đa xam pham Armenia, đanh bai quan đoi Đong La Ma do chinh Justinianus chi huy. Sau đo, Tamkhusro va Adarmahan đa phat đong mot cuoc tan cong lon vao tinh Osroene cuaĐong La Ma. Ho đe doa thi tran Constantina, nhung đa rut lui khi nhan đuoc tin rang quan đoi Đong La Ma do Justinianus đang toi gan. Sau nhung su đao nguoc nay, sau đo cung nam, nhiep chinh Đong La Ma, Caesar Tiberius, đa bo nhiem Mauricius lam nguoi ke vi cua Justinianus.


= Nhung nam cuoi đoi va muu đo chinh tri =

Tro ve kinh đo, theo cac bao cao đuoc luu giu đoc quyen o cac nguon phuong Tay, Justinianus đa tham gia vao mot am muu voi Hoang hau Sophia ve su ke vi cua chong minh, Justinus II (tri vi 565–578). Hai nguoi co y đinh am sat nguoi thua ke cua Justinus, Caesar Tiberius (tuc Tiberius II, tri vi nam 578–582) va đua Justinianus len ngoi. Tuy nhien, Tiberius đa phat hien ra am muu. Justinianus đa cau xin đuoc tha thu va đa dang nop 1.500 đong solidius vang nhu mot dau hieu rang minh đa hoi loi. Tuy nhien, ngay sau đo, vao giua nam 579 va 581, Sophia va Justinianus lai mot lan nua muu đo chinh tri. Tuy nhien, am muu nay cung bi phat hien, nhung Justinianus lai tiep tuc đuoc an xa. Justinianus co mot co con gai va mot cau con trai, nguoi co kha nang la Germanus, đa ket hon voi con gai cua Tiberius la Charito va đuoc tan phong lam Caesar. Justinianus mat tai Constantinople vao nam 582. 


Chu thich Tham khao