Acanthurus leucosternon la mot loai ca bien thuoc chi Acanthurus trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1833.


Tu nguyen Tu đinh danh cua loai ca nay, leucosternon, trong tieng Latinh co nghia la "nguc trang", am chi dai mau trang o phan co hong trai dai xuong nguc.


Pham vi phan bo va moi truong song A. leucosternon co pham vi phan bo rong khap An Đo Duong. Loai ca nay đuoc ghi nhan doc theo vung bo bien Đong Phi, bao gom Madagascar va cac đao quoc, bai ngam lan can; tu vung bien phia nam An Đo (gom ca Lakshadweep), trai dai ve phia nam đen Sri Lanka, Maldives, Chagos, xa hon nua la đen quan đao Cocos (Keeling) va đao Giang Sinh (Uc); tu vung bien ngoai khoi Myanmar, bang qua bien Andaman, A. leucosternon co mat doc theo bo tay cua ban đao Ma Lai, trai dai xuong đao Sumatra va Java đen quan đao Sunda Nho (it nhat la đen đao Komodo); o phia tay bac An Đo Duong, loai ca nay đa đuoc quan sat tai vung bien ngoai khoi Oman va Yemen.
A. leucosternon song gan cac ran san ho va bai ngam ven bo o đo sau đen it nhat la 25 m.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o A. leucosternon la 54 cm, nhung thuong đuoc quan sat voi kich thuoc pho bien la khoang 20 cm. A. leucosternon la mot loai di hinh gioi tinh nhung khong co su khac biet mau sac giua ca đuc va ca cai. Dua vao kich thuoc, nguoi ta nhan thay, ca đuc cua A. leucosternon nho hon so voi ca cai đong loai.
Chung co mot manh xuong nhon chia ra o moi ben cuong đuoi, tao thanh nganh sac. Co the hinh bau duc thuon dai, co mau xanh thuy tinh; mat đen sam; nguc va co hong co mau trang. Vien quanh moi mau trang. Vay lung va cuong đuoi co mau vang, rieng vay lung co vien trang. Vay bung va vay hau mon mau trang. Vay nguc trong suot, co cac tia mau vang. Đuoi lom, mau trang nhat, co cac dai vien mau đen.
So gai o vay lung: 9; So tia vay o vay lung: 28 - 30; So gai o vay hau mon: 3; So tia vay o vay hau mon: 23 - 26.


Sinh thai A. leucosternon song đon le hoac hop thanh đan lon, cung nhau kiem an. Thuc an cua chung la nhung loai tao đay.


= Loai đa the =
Ngay tu khi con la ca con, A. leucosternon đa to ra la mot loai co tinh lanh tho. A. leucosternon giao phoi theo che đo mot vo mot chong, nhung nhieu truong hop mot con ca đuc song cung luc voi hai con ca cai đa đuoc quan sat thay. Thuong thi hai con ca cai "chung chong" nay la hang xom gan ke cua nhau, va chung van phong thu lan nhau ngay tai lanh tho cua rieng minh chu khong song chung trong mot lanh tho. Ca đuc se luan phien danh vai phut cho moi con ca cai cua minh o trong lanh tho cua chung.
Tuy nhien, nhieu truong hop, xen giua lanh tho cua hai con ca cai "chung chong" la lanh tho cua mot cap A. leucosternon đuc-cai khac. Ca đuc "chong" cua hai con ca cai nay se boi len tren lanh tho cua cap A. leucosternon đo trong suot qua trinh di chuyen qua lai giua lanh tho cua hai "nguoi vo". Ca đuc cung giup nhung con ca cai cua minh bao ve lanh tho truoc su xam pham cua đong loai hay nhung loai vat khac.


= Quan he voi A. lineatus =
A. leucosternon, va ca Acanthurus lineatus, co su chong lan lanh tho khong đang ke đoi voi nhung đong loai o gan chung, va hau nhu khong co su chong lan lanh tho nao đuoc ghi nhan giua A. leucosternon va A. lineatus neu ca hai la hang xom cua nhau.
Khi chua truong thanh, ca con cua A. leucosternon thuong sinh song trong lanh tho cua nhung con ca cai cua đong loai con đon đoc. Tuy nhien, ca con cua A. lineatus nhieu lan đuoc quan sat la song trong lanh tho cua cac cap A. leucosternon, va no cung gay phien toai đen cap A. leucosternon nay. Trong khi đo, ca con cua A. leucosternon lai khong đuoc ghi nhan la song trong lanh tho cua bat ky ca the A. lineatus nao. Ca con cua A. lineatus cung thuong chia se lanh tho cua minh voi mot ca the A. leucosternon cai song đon đoc.


= Lai voi A. nigricans =
Acanthurus achilles, Acanthurus japonicus, A. leucosternon va Acanthurus nigricans la 4 loai chi em voi nhau, đuoc xep vao nhom phuc hop loai A. nigricans (con đuoc goi la phuc hop loai A. achilles). Trong 4 loai ke tren, A. nigricans la loai co pham vi phan bo rong nhat, chong lan len tat ca pham vi phan bo cua 3 loai con lai. Chinh vi vay, A. nigricans thuong tao ra nhung ca the lai voi chung.
A. leucosternon va A. nigricans co pham vi phan bo chong lan len nhau o vung bien phia đong An Đo Duong (vung bien bao quanh quan đao Cocos (Keeling) va đao Giang Sinh). Tai đay, nhung ca the lai giua A. leucosternon va A. nigricans đa đuoc nhin thay va đuoc cong nhan voi danh phap la Acanthurus cf. leucosternon. A. leucosternon cung đuoc ghi nhan la tao giong lai voi A. nigricans o ngoai khoi đao Bali, Indonesia.
Nhung ca the Acanthurus cf. leucosternon cai co the lai nguoc dong voi nhung ca the A. leucosternon đuc hiem hoi o vung bien nay. Nhu hau het tat ca cac loai khac, đoi voi loai ca, chi co DNA ty the cua me la truyen sang cho con, vi the, ty the cua A. nigricans se truyen sang cho nhung ca the lai tiep theo. A. leucosternon co the se bi tuyet chung cuc bo tai quan đao Cocos (Keeling) va đao Giang Sinh do su phan bo khong pho bien, cung nhu viec lai nhap gen (introgressive hybridization) rong rai cua loai nay trong khu vuc.


Tham khao = Trich dan =
D. R. Robertson; N. V. C. Polunin; K. Leighton (1979). "The behavioral ecology of three Indian Ocean surgeonfishes (Acanthurus lineatus, A. leucosternon and Zebrasoma scopas): their feeding strategies, and social and mating systems" (PDF). Environmental Biology of Fishes. Quyen 4 so 2. tr. 125–170. doi:10.1007/BF00005448.
A. D. Marie; L. van Herwerden; J. H. Choat; J-P. A. Hobbs (2007). "Hybridization of reef fishes at the Indo-Pacific biogeographic barrier: a case study". Coral Reefs. Quyen 26 so 4. tr. 841–850. doi:10.1007/s00338-007-0273-3.
"Surgeons and suture zones: Hybridization among four surgeonﬁsh species in the Indo-Paciﬁc with variable evolutionary outcomes". Molecular Phylogenetics and Evolution. Quyen 101. 2016. tr. 203–215. doi:10.1016/j.ympev.2016.04.036. {{Chu thich tap chi}}: Đa bo qua tham so khong ro |authors= (tro giup)


= Xem them =
J. E. Randall (1956). "A Revision of the Surgeon Fish Genus Acanthurus" (PDF). Pacific Science. Quyen 10. tr. 159–235. Ban goc (PDF) luu tru ngay 29 thang 4 nam 2022. Truy cap ngay 15 thang 12 nam 2020.
L. M. Otwoma; H. Reuter; J. Timm; A. Meyer (2018). "Genetic connectivity in a herbivorous coral reef fish (Acanthurus leucosternon Bennet, 1833) in the Eastern African region". Hydrobiologia. Quyen 806. tr. 237–250. doi:10.1007/s10750-017-3363-4.