Tay Đuc (tieng Đuc: Westdeutschland) la ten thuong dung đe goi nha nuoc Cong hoa Lien bang Đuc (tieng Đuc: Bundesrepublik Deutschland - BRD; [ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant] ) trong thoi ky tinh tu khi nuoc nay đuoc thanh lap ra vao ngay 23 thang 5 nam 1949 đen khi no tai thong nhat 2 mien Tay-Đong vao ngay 3 thang 10 nam 1990. Trong giai đoan nay, Đuc cung voi thu đo Berlin bi phan chia cho đen khi nha nuoc Cong hoa Dan chu Đuc (Đong Đuc) sup đo va 5 bang cua no sap nhap vao Cong hoa Lien bang Đuc. Cong hoa Lien bang Đuc (thuong goi la Đuc) đuoc mo rong thanh 16 bang cung voi viec thanh lap 5 bang tai Đong Đuc truoc đay va nhu vay thi che đo moi tro thanh nha nuoc ke tuc cua Cong hoa Lien bang Đuc tu truoc nam 1990.
Cong hoa Lien bang Đuc đuoc thanh lap tu 11 bang tu ba khu vuc chiem đong cua Đong minh do Hoa Ky, Anh Quoc va Phap kiem soat. Thanh pho Bonn la thu đo lam thoi cua đat nuoc. Khu vuc thu tu do Lien Xo chiem đong. Nhieu vung cua khu vuc nay nam o phia đong cua Oder-Neisse, nhung noi nay sau đo đa bi Lien Xo va Ba Lan cong san sap nhap; phan trung tam con lai quanh Berlin tro thanh Cong hoa Dan chu Đuc (Deutsche Demokratische Republik) voi thu đo tren thuc te la Đong Berlin. Theo sau su phan chia, Tay Đuc co mot lanh tho chi bang khoang mot nua kich thuoc cua Cong hoa Weimar, la quoc gia ton tai giua hai The chien tai Đuc.
Cung voi Cach mang 1989 bat đau tu nam 1988, tuong trung la viec mo cua Buc tuong Bec-lin, cac chuyen đong nhanh chong đa dien ra huong toi viec tai Thong nhat nuoc Đuc. Cuoc bau cu tu do o Đong Đuc dien ra voi ket qua la Quoc hoi moi tuyen bo giai the Cong hoa Dan chu Đuc va tan thanh gia nhap Cong hoa Lien bang Đuc vao nam 1990. Lanh tho Đong Đuc đuoc to chuc lai thanh 5 bang nhu truoc chien tranh cung voi viec hop nhat Berlin, xoa bo tinh trang bi co lap cua Tay Bec-lin. Cac bang tren lanh tho Đong Đuc cu gia nhap Cong hoa Lien bang Đuc vao ngay 3 thang 10 nam 1990, nang so bang tu 10 len thanh 16. Nuoc Đuc thong nhat tiep tuc cac chinh sach cua Cong hoa Lien bang Đuc tu truoc nam 1990 va tiep tuc la thanh vien cua cac to chuc quoc te nhu Lien minh chau Au va To chuc Hiep uoc Bac Đai Tay Duong (NATO).


Ten goi Ten chinh thuc cua Tay Đuc đuoc chon tu nam 1949 va khong thay đoi tu đo la Bundesrepublik Deutschland (Cong hoa Lien bang Đuc). Ten goi nay mac du chi đe cap đen cac bang tao thanh tu Trizone (ba vung chiem đong cua Anh, Phap va My), đa phan anh tinh chat la mot ten goi cho tat ca nuoc Đuc, đac biet la bao gom tu Deutschland (nuoc Đuc). Đieu nay tuong ung tinh than cua Hien phap Tay Đuc, Grundgesetz, cho phep cac bang cua Đuc nam duoi su kiem soat cua Đong Minh gia nhap cong hoa moi. Mac du thuat ngu Đuc co tam quan trong trong ten goi chinh thuc, von mang tinh chinh tri va tuong trung to lon trong thoi ky Chien tranh Lanh.
Cu dan cua Cong hoa Lien bang Đuc hau nhu chi goi đat nuoc cua minh đon gian la Đuc, gan nhu la luon luon neu nhu khong can thiet phai đe cap đen ten chinh thuc đe phan biet. Tu Tay Đuc trong tieng Đuc, Westdeutschland, hau nhu khong đuoc su dung trong ngon ngu tai Tay Đuc đe đe cap đen Tay Đuc, nhung chung đuoc dung rong rai hon đe đe cap đen Mien Tay Đuc, đuoc cho la khu vuc Rhine, von đa đuoc su dung trong mot thoi gian dai truoc chien tranh. Westdeutsch cung co the đe cap đen bang Bac Rhine-Westphalia: Westdeutscher Rundfunk, Westdeutsche Landesbank, Westdeutsche Allgemeine Zeitung.
Tai Đong Đuc, thuat ngu Westdeutschland ((Mien) Tay Đuc) hay westdeutsche Bundesrepublik (Cong hoa Lien bang Tay Đuc) đuoc su dung rong rai hon, ngay ca trong truyen thong nam duoi su kiem soat cua nha nuoc. Su thay đoi nay đac biet dien ra khi Đong Đuc coi Nguoi Tay Đuc va Nguoi Tay Berlin la nguoi nuoc ngoai theo Hien phap Cong hoa Dan chu Đuc 1968, hien phap đa tu bo y tuong mot nuoc Đuc. Thuat ngu Cong hoa Lien bang Đuc đa chiem uu the tai Đong Đuc bat đau tu đau thap ky 1970, khi cac nguon chinh thuc cua Đong Đuc coi đay la cach dien đat chinh thong vao nam 1973, sau đo tat ca cac nuoc thuoc khoi Lien Xo va khoi Đong Au đeu chuyen sang cach dung ten tuong ung.


Lich su Sau chien tranh the gioi thu hai, lanh đao cac nuoc Hoa Ky, Anh Quoc, va Lien Xo đa to chuc Hoi nghi Yalta đe ban ve nhung dan xep cho tuong lai cua chau Au thoi hau chien va thuong luong ve cac hanh đong chong lai Nhat Ban. Hoi nghi đa đi đen thoa thuan ve chia cat nuoc Đuc thanh 4 khu vuc chiem đong, Khu vuc Phap chiem đong la vung vien tay, cua Anh la vung tay bac, cua Hoa Ky la vung phia nam va cua Lien Xo la vung phia đong. Viec nay khong nham muc đich chia cat nuoc Đuc ma chi đe đinh ro vung đe thuan tien cho quan ly.
Cac khu vuc nguyen thuoc ve Đuc o phia đong cua song Oder va Neisse nam duoi su kiem soat cua Ba Lan, va hang trieu nguoi Đuc đa bi truc xuat khoi đay va đuoc nguoi Ba Lan thay the. (Lien Xo cung đa lam đieu tuong tu tren mot phan đat đai rong lon tai mien đong Ba Lan va Đong Pho) Nam 1946–1949, ba vung sap nhap theo tung buoc. Đau tien la cac khu vuc cua Anh va My ket hop lai thanh Bizonia va hoat đong giong nhu mot nha nuoc, vai thang sau đo khu vuc cua Phap đa sap nhap vao Trizonia. Cung luc đo, cac bang (Lander) đuoc thanh lap tren cac khu vuc cua Đong Minh thay the cho cac bang truoc chien tranh.
Ba bang tay nam cua Tay Đuc sap nhap thanh Baden-Wurttemberg vao nam 1952, va Saarland gia nhap Cong hoa Lien bang Đuc vao nam 1957. Ngoai 10 bang đuoc thanh lap, Tay Berlin đuoc coi nhu bang thu 11 tren thuc te. Mac du tren phap ly Tay Berlin khong thuoc Cong hoa Lien bang Đuc va nam duoi su kiem soat cua Hoi đong Kiem soat Đong Minh, lanh tho nay đa co mot so co quan cua lien bang hoat đong mot cach truc tiep hay gian tiep.
Nam 1949, voi su gia tang cang thang cua Chien tranh Lanh (tieu bieu la Khong van Berlin nam 1948–1949), hai nuoc Đuc đa đuoc thanh lap tren co so cac vung kiem soat cua Đong Minh phuong Tay va Lien Xo va đuoc goi pho bien la Tay Đuc va Đong Đuc trong tieng Viet. Tu 3 thang 10 nam 1990, Đong Đuc sap nhap vao Cong hoa Lien bang Đuc nhu ngay nay.


Lanh tho Cong hoa Lien bang Đuc (Tay Đuc) đe thiet lap pham vi ban đau cua no, bao gom chien tranh the gioi thu hai, sau khi lanh tho Đuc cua Hoa Ky, Anh va Phap chiem đong lanh tho va them vao phia tay cua Đuc, tren lanh tho Đong Đuc, goc thu đo nuoc Đuc la Berlin trung tam thanh pho trong nua phia tay cua thoi gian. No cung thuoc lanh tho tren thuc te đuoc thanh lap bat hop phap o Tay Đuc. Ket qua la, Tay Berlin tro thanh mot vung đat bi bao vay va đuoc bao quanh boi lanh tho Đong Đuc.


Nhan khau = Thong ke dan so =
Tong dan so cua Tay Đuc tu 1950 đen 1990, đuoc thu thap boi Cuc thong ke lien bang Đuc


= Ton giao =

Quan he ton giao o Tay Đuc giam tu thap nien 1960 tro đi. Su lien ket ton giao đa giam nhanh hon giua nhung nguoi theo đao Tin lanh so voi nguoi Cong giao, khien Giao hoi Cong giao La Ma vuot qua EKD la giao phai lon nhat o nuoc nay trong nhung nam 1970.


Quan he voi Đong Đuc Vi tri chinh thuc cua Tay Đuc lien quan đen Đong Đuc ngay tu đau la chinh phu Tay Đuc la nguoi duy nhat đuoc bau cu dan chu, va do đo la đai dien hop phap duy nhat cua nguoi dan Đuc. Theo Hoc thuyet Hallstein, bat ky quoc gia nao (ngoai tru Lien Xo va Bulgaria) cong nhan chinh quyen cua Cong hoa Dan chu Đuc se khong co quan he ngoai giao voi Tay Đuc.
Đau nhung nam 1970, chinh sach "Neue Ostpolitik" cua Willy Brandt đa dan đen mot hinh thuc cong nhan lan nhau giua Đong va Tay Đuc. Hiep đinh Moskva (thang 8 nam 1970), Hiep uoc Warszawa (thang 12 nam 1970), Thoa thuan bon cuong quoc ve Berlin (thang 9 nam 1971), Hiep đinh Transit (thang 5 nam 1972), va Hiep đinh co ban (1972) (thang 12 nam 1972) đa gop phan binh thuong hoa quan he giua Đong va Tay Đuc va dan đen ca hai nuoc Đuc gia nhap Lien Hop Quoc. Hoc thuyet Hallstein đa bi tu bo va Tay Đuc đa ngung yeu cau mot uy thac đoc quyen cho toan bo nuoc Đuc.
Sau khi Ostpolitik quan điem cua Tay Đuc la Đong Đuc la mot de facto Chinh phu trong pham vi mot quoc gia Đuc duy nhat va mot jure de to chuc nha nuoc cua cac bo phan cua Đuc ben ngoai Cong hoa Lien bang. Cong hoa Lien bang tiep tuc duy tri rang ho khong the trong cac cau truc cua chinh minh cong nhan CHDC Đuc de jure la mot quoc gia co chu quyen theo luat phap quoc te; đong thoi thua nhan rang, trong cac cau truc cua luat phap quoc te, CHDC Đuc la mot quoc gia co chu quyen đoc lap. Bang cach phan biet, Tay Đuc sau đo xem ban than nhu la trong pham vi ranh gioi cua rieng minh, khong chi la de facto va de jure chinh phu, ma con la duy nhat de jure đai dien hop phap cua mot "Đuc noi chung" khong hoat đong. Hai nuoc Đuc tu bo moi yeu sach đe đai dien cho quoc te khac; ma ho cong nhan la nhat thiet ngu y mot su cong nhan lan nhau ve nhau khi ca hai co kha nang đai dien cho nguoi dan cua ho de jure tham gia vao to chuc quoc te va cac thoa thuan, chang han nhu Lien Hop Quoc va Hiep uoc Helsinki cuoi cung.


Kinh te Ly do co ban cho su phuc hoi kinh te nhanh chong cua Tay Đuc co the đuoc tim thay trong mo hinh tang truong thong thuong. Tay Đuc co luc luong lao đong lanh nghe va trinh đo cong nghe cao vao nam 1946, nhung nguon von cua no phan lon đa bi pha huy trong va sau chien tranh. Nguon von nho nay đuoc ket hop boi nhung kho khan trong viec chuyen đoi nen kinh te Đuc sang san xuat hang hoa dan su, cung nhu cac van đe tien te va quy đinh tran lan, dan đen san luong kinh te thap bat thuong trong nhung nam đau sau chien tranh.
Nhung van đe ban đau đa đuoc khac phuc vao thoi điem cai cach tien te nam 1948, thay the Reichsmark bang Deutsche Mark la đau thau hop phap, ngan chan lam phat tran lan. Hanh đong nay nham cung co nen kinh te Tay Đuc đa bi cam ro rang trong hai nam ma JCS 1067 co hieu luc. JCS 1067 đa chi đao cac luc luong chiem đong cua Hoa Ky o Tay Đuc "khong thuc hien cac buoc huong toi su phuc hoi kinh te cua Đuc".
Đong thoi, chinh phu, theo loi khuyen cua Erhard, đa cat giam thue manh đoi voi thu nhap vua phai. Walter Heller, mot nha kinh te tre tuoi voi luc luong chiem đong Hoa Ky, nguoi sau nay tro thanh chu tich Hoi đong co van kinh te cua tong thong Kennedy, đa viet vao nam 1949 rang đe "loai bo hieu ung đan ap cua ty le cuc cao, Luat Chinh phu quan su so 64 đa cat giam mot pham vi rong tren toan he thong thue cua Đuc tai thoi điem cai cach tien te". Thue suat thue thu nhap ca nhan, đac biet, giam đang ke. Truoc đay, thue suat đoi voi bat ky thu nhap nao tren 6.000 Deutschmark la 95%. Sau cai cach thue, ty le 95% nay chi ap dung cho thu nhap hang nam tren 250.000 Deutschmark. Đoi voi nguoi Tay Đuc voi thu nhap hang nam khoang 2.400 Deutschmark vao nam 1950.

Viec Đong minh thao do cac nganh cong nghiep than va thep cua Tay Đuc đa quyet đinh tai Hoi nghi Potsdam gan nhu đa hoan thanh vao nam 1950; thiet bi sau đo đa đuoc go bo khoi 706 nha may san xuat o phia tay va nang luc san xuat thep đa giam 6.700.000 tan. Mac du Saarland quan trong ve cong nghiep voi cac mo than giau co đa đuoc tra lai cho Tay Đuc vao nam 1957, nhung no van đuoc hop nhat ve kinh te trong mot lien minh hai quan voi Phap cho đen nam 1959 va Phap đa khai thac than tu khu vuc nay cho đen nam 1981.
Tay Đuc đa tien hanh nhanh chong sau nam 1948 đe xay dung lai von co phan cua minh va do đo đe tang san luong kinh te voi toc đo tuyet voi. Ty le đau tu von rat cao nho muc tieu thu thap va nhu cau đau tu von thay the rat nho (do nguon von van con nho) đa thuc đay su phuc hoi nay trong nhung nam 1950. Muc song cung tang đeu đan, voi suc mua cua tien luong tang 73% tu nam 1950 đen 1960. Theo ghi nhan cua nha bao nguoi Anh Terence Prittie vao đau nhung nam 60:

Ngay nay, nguoi đan ong lam viec nguoi Đuc co mot cuoc song thoai mai va mac mot chiec ao ghi le đay đan. Anh ay an tot, va thuc an cua anh ay - mac du nau an cua Đuc thieu su thanh lich cua Phap - rat lanh manh va ngon mieng. Anh ay mua quan ao tot, va anh ay mac quan ao cho vo con rat tot. Anh thuong co tien đe du phong cho cac chuong trinh truyen hinh, cac chuyen du ngoan cuoi tuan va cac tran bong đa. Va anh ay khong so an mung đoi khi o quy mo lon hon.

Tang truong nang suat o Tay Đuc cho phep hau het nguoi lao đong đat đuoc nhung cai thien đang ke ve muc song va an ninh cuoc song. Ngoai ra, theo ghi nhan cua David Eversley.

Khi thu nhap thuc te tang len, cac co quan cong quyen đa đuoc cho phep (va thuc su đuoc khuyen khich) đe gay quy, ca tu thue va thong qua vay muon, đe đay nhanh toc đo đau tu va chi tieu hien tai vao cac du an co hieu qua ngay lap tuc, mot phan co loi cho viec tao ra Cuoc song tot đep, nhu đa thay o Đuc... Bat ky cuoc kiem tra hoi hot nao ve canh quan thi tran Đuc, hay đe y đen cac so lieu thong ke, cho thay Đuc đa chi tien cho benh vien, thu vien, nha hat, truong hoc, cong vien, nha ga, nha o ho tro xa hoi, đuong sat ngam, san bay, bao tang, v.v... đon gian la khong the so sanh voi nhung no luc cua Anh theo huong nay.


= Phuc hoi =

Ngoai nhung rao can vat ly phai vuot qua đe phuc hoi kinh te Tay Đuc, cung co nhung thach thuc ve tri tue. Đong Minh đa tich thu tai san tri tue co gia tri lon, tat ca cac bang sang che cua Đuc, ca o Đuc va nuoc ngoai, va su dung chung đe tang cuong kha nang canh tranh cong nghiep bang cach cap phep cho cac cong ty Đong minh.
Ngay sau khi Đuc đau hang va trong hai nam tiep theo, My đa theo đuoi mot chuong trinh manh me đe thu hoach tat ca cac bi quyet cong nghe va khoa hoc cung nhu tat ca cac bang sang che o Đuc. Cuon sach "Cong nghe khoa hoc va boi thuong: Khai thac va cuop boc o Đuc thoi hau chien" cua John Gimbel đa ket luan "khoan boi thuong tri tue" ma Hoa Ky va Vuong quoc Anh thuc hien len toi gan 10 ty đo la.
Trong hon hai nam, chinh sach nay đa đuoc thuc hien, nghien cuu cong nghiep moi o Đuc bi can tro vi no khong đuoc bao ve va co san mien phi cho cac đoi thu nuoc ngoai, đuoc khuyen khich boi cac co quan chiem đong đe truy cap tat ca cac ho so va co so.


= Ke hoach Marshall =

Trong khi đo, hang ngan nha nghien cuu va ky su gioi nhat cua Đuc đang lam viec tai Lien Xo va tai Hoa Ky (Xem Chien dich Osoaviakhim, Chien dich cai kep giay).
Ke hoach Marshall chi đuoc mo rong sang Tay Đuc sau khi nhan ra su đan ap cua nen kinh te đang kim ham su phuc hoi cua cac quoc gia chau Au khac va khong phai la luc luong chinh đung sau Wirtschaftswunder. Neu nhu vay, cac quoc gia khac nhu Vuong quoc Anh, noi nhan đuoc ho tro kinh te lon hon nhieu so voi Tay Đuc, cung đa trai qua hien tuong tuong tu. Tuy nhien, thuong bi bo qua la anh huong cua "nhung đong gop khong chinh thuc" cua 150.000 quan chiem đong Hoa Ky, kiem đuoc toi 4 đo la Đuc cho đong đo la. Nhung nhan hieu nay đa đuoc su dung trong pham vi Tay Đuc đe mua thuc pham, cac mat hang xa xi, bia va xe hoi, cung nhu giai tri cho nguoi dan đia phuong va cho gai mai dam. Trong cac cuoc tap tran, so luong binh si nhu vay se tang len hon 250.000. Tuy nhien, so tien vien tro tien te, chu yeu duoi dang cac khoan vay, khoang 1,4 ty đo la, đa bi lu mo rat nhieu boi so tien ma nguoi Đuc phai tra lai khi boi thuong chien tranh va cac khoan phi ma quan Đong minh đa tra cho nguoi Đuc cho chi phi lien tuc cua nghe nghiep, khoang 2,4 ty đo la moi nam. Nam 1953, Đuc đa quyet đinh se tra lai 1,1 ty đo la cho khoan vien tro ma ho đa nhan đuoc. Lan tra no cuoi cung đuoc thuc hien vao thang 6 nam 1971.
Nhung đoi hoi cua Chien tranh Trieu Tien nam 1950 đa khien cho tinh trang thieu hang hoa tren toan cau giup vuot qua su khang cu keo dai đoi voi viec mua cac san pham cua Tay Đuc. Vao thoi điem đo, Tay Đuc co mot luong lon lao đong lanh nghe, mot phan la do cac vu truc xuat va di cu đa anh huong đen 16,5 trieu nguoi Đuc. Đieu nay đa giup Tay Đuc tang hon gap đoi gia tri xuat khau cua minh trong va ngay sau chien tranh. Ngoai nhung yeu to nay, cong viec nang nhoc va thoi gian dai het cong suat trong dan so vao nhung nam 1950, 1960 va đau 1970 va lao đong them đuoc cung cap boi hang ngan Gastarbeiter ("cong nhan khach", tu cuoi nhung nam 1950) đa cung cap mot co so quan trong cho su ben vung cua su phat trien kinh te voi luc luong lao đong bo sung.
Tu cuoi nhung nam 1950 tro đi, Tay Đuc co mot trong nhung nen kinh te manh nhat the gioi. Cac Đong Đuc nen kinh te cung cho thay su tang truong manh me, nhung khong nhieu nhu o Tay Đuc, do he thong quan lieu, di cu lam viec trong đo tuoi dan Đong Đuc sang Tay Đuc va tiep tuc boi thuong cho Lien Xo ve nguon luc. That nghiep đat muc thap ky luc la 0.7–0.8% vao nam 1961–1966 va 1970–1971.
Ludwig Erhard, nguoi tung giu chuc Bo truong Bo Kinh te trong noi cac cua thu tuong Konrad Adenauer tu nam 1949 đen nam 1963 va sau đo se tu minh tro thanh Thu tuong, thuong đuoc lien ket voi Wirtschaftswunder cua Tay Đuc.


Chinh tri Truoc su that bai cua he thong đai dien theo ty le nghi vien cua Cong hoa Weimar, đong thoi tranh che đo đoc tai co the co cua he thong tong thong, Tay Đuc thuc hien mot he thong chung va cac đang chinh tri can phai co 5% so ghe đe vao quoc hoi. Đoi voi hau het Tay Đuc, chi co bon đang trong quoc hoi: Lien minh Dan chu Kito giao, Lien minh Xa hoi Kito giao Bayern, Đang Dan chu Xa hoi va Đang Dan chu Tu do Đuc. Đang Xanh vao Bundestag cua Đuc sau nhung nam 1980.


Xa hoi Cho đen nhung nam 1970, nhung nguoi đong tinh luyen ai đa bi chinh quyen Tay Đuc đan ap. Ho se bi ket an 50.000 nguoi vi đong tinh luyen ai tren co so luat đuoc thanh lap duoi che đo Đuc Quoc xa nhung đuoc Tay Đuc bao ton.


Van hoa Trong nhieu khia canh, van hoa Đuc van tiep tuc phat trien bat chap che đo phong kien, đoc tai va tinh trang chien tranh. Tuy nhien, mot đieu rat tich cuc la cac hinh thuc cu va moi cung ton tai canh nhau va anh huong cua My, von đa manh me trong nhung nam 1920, đa tang len.


= The thao =

Trong the ky 20, bong đa hiep hoi tro thanh mon the thao lon nhat o Đuc. Đoi tuyen bong đa quoc gia Đuc, đuoc thanh lap vao nam 1900, tiep tuc truyen thong cua minh co tru so tai Cong hoa Lien bang Đuc, gianh chien thang tai FIFA World Cup 1954 trong mot cuoc noi loan tuyet đep đuoc menh danh la phep mau cua Bern. Truoc đo, đoi tuyen Đuc khong đuoc coi la mot phan cua hang đau quoc te. Cac giai bong đa vo đich the gioi 1974 đuoc to chuc tai thanh pho Tay Đuc va Tay Berlin. Sau khi bi đanh bai boi cac đoi tac Đong Đuc cua ho o vong đau tien, đoi bong cua Hiep hoi bong đa Đuc đa gianh đuoc chiec cup mot lan nua, đanh bai Ha Lan 2–1 trong tran chung ket. Voi qua trinh thong nhat hoan toan vao mua he nam 1990, nguoi Đuc đa gianh đuoc mot World Cup thu ba, voi nhung cau thu đuoc gioi thieu cho Đong Đuc chua đuoc phep đong gop. Ho cung đa gianh đuoc Giai vo đich chau Au vao nam 1972, 1980 va 1996.
Sau khi ca hai The van hoi Mua he 1936 đuoc to chuc tai Đuc, Munchen đa đuoc chon đe to chuc The van hoi Mua he 1972. Đay cung la nhung tro choi mua he đau tien ma nguoi Đong Đuc xuat hien voi co va quoc ca rieng biet cua Cong hoa dan chu Đuc. Nhu nam 1957, khi Đuc thu hoi vung lanh tho Saarland tu Phap, nhung to chuc the thao Đong Đuc đa khong con ton tai vao cuoi nam 1990 khi cac phan khu cua ho va cac thanh vien cua ho gia nhap cac đoi tac phuong Tay. Do đo, cac to chuc va đoi bong Đuc hien tai trong bong đa, The van hoi va cac noi khac giong het voi nhung to chuc đuoc goi la "Tay Đuc" truoc nam 1991. Su khac biet duy nhat la mot thanh vien lon hon va mot ten khac đuoc su dung boi mot so nguoi nuoc ngoai. Cac to chuc va đoi nay lan luot chu yeu tiep tuc truyen thong cua nhung nguoi đai dien cho Đuc truoc Chien tranh the gioi thu hai, va tham chi ca The chien thu nhat, do đo mang lai su tiep noi the ky bat chap nhung thay đoi chinh tri.
Tinh đen nam 2012, Tay Đuc đa choi ky luc 43 tran tai Giai vo đich chau Au.


= Van hoc =
Ben canh su quan tam đen the he nha van cu, cac tac gia moi noi len tren nen tang cua nhung trai nghiem chien tranh va sau thoi ky chien tranh. Wolfgang Borchert, mot cuu quan nhan chet tre vao nam 1947, la mot trong nhung đai dien noi tieng nhat cua Trummerliteratur. Heinrich Boll đuoc xem la mot trong nhung nha van Đuc hau the chien quan trong nhat. Frankfurt Book Fair va Giai Hoa binh cua nganh kinh doanh sach Đuc som phat trien thanh nhung su kien noi tieng cua nganh xuat ban. Cac tac gia mau muc cho van hoc Tay Đuc la Siegfried Lenz (voi The German Lesson) va Gunter Grass (voi The Tin Drum va The Flounder).


Xem them Đong Đuc
Tai thong nhat nuoc Đuc


Chu thich Tham khao Bark, Dennis L., va David R. Gress. Lich su cua Tay Đuc Tap 1: Tu bong toi đen chat, 1945–1963 (1992); ISBN 978-0-631-16787-7; vol 2: Dan chu va su bat man cua no 1963–1988 (1992) ISBN 978-0-631-16788-4
Berghahn, Volker Rolf. Modern Germany: xa hoi, kinh te, va chinh tri trong the ky XX (1987) ACLS E-book online
Hanrieder, Wolfram F. Đuc, My, Chau Au: Bon muoi nam chinh sach đoi ngoai cua Đuc (1989) ISBN 0-300-04022-9
Jarausch, Konrad H. After Hitler: Phuc hoi nguoi Đuc, 1945–1995 (2008)
Junker, Detlef, ed. Hoa Ky va Đuc trong ky nguyen Chien tranh Lanh (2 vol 2004), 150 bai tieu luan ngan cua cac hoc gia bao gom nam 1945191990 trich đoan va tim kiem van ban vol 1; trich đoan va tim kiem van ban vol 2
MacGregor, Douglas A  Lien minh quan su Xo-Đong Đuc  New York, Nha xuat ban Đai hoc Cambridge, 1989.
Main, Steven J. "Đuc chiem đong cua Lien Xo. Đoi, Bao luc hang loat va Đau tranh vi Hoa binh, 1945–1947." Nghien cuu Au-A (2014) 66#tr 8. 1380–1382.
Maxwell, John Allen. "Dan chu xa hoi o mot nuoc Đuc bi chia re: Kurt Schumacher va Cau hoi tieng Đuc, 1945-52." Ph.D dissertation, Đai hoc Tay Virginia, 1969.
Schwarz, Hans-Peter. Konrad Adenauer: Mot chinh tri gia nguoi Đuc va Chinh phu trong thoi ky chien tranh, cach mang va tai thiet (2 vol 1995) [1]trich đoan va tim kiem van ban 2; cung nhu toan van vol 1 Luu tru ngay 28 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine; va toan van vol 2 Luu tru ngay 28 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Smith, Gordon, ed, Su phat trien trong chinh tri Đuc (1992) ISBN 0-8223-1266-2, khao sat rong ve quoc gia thong nhat
Smith, Helmut Walser, ed. Cam nang Oxford ve lich su Đuc hien đai (2011),  excerpt, pp. 593–753.
Weber, Jurgen. Đuc, 1945–1990 (Nha xuat ban Đai hoc Trung Au, 2004) phien ban truc tuyen


= Nguon chinh =
Beate Ruhm Von Oppen, ed. Tai lieu ve Đuc theo Nghe nghiep, 1945–1954 (Nha xuat ban Đai hoc Oxford, 1955) online


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Tay Đuc tai Wikimedia Commons