"Noi xup nguyen thuy" la mot thuat ngu do nha sinh hoc Alexander Oparin nguoi Lien Xo va nha khoa hoc John Burdon Sanderson Haldane nguoi Anh gioi thieu. Nam 1924, hai ong đoc lap đe xuat mot ly thuyet ve nguon goc su song tren Trai Đat thong qua su bien đoi xuyen suot trong qua trinh tien hoa hoa hoc dan dan cua nhung the hat mang cacbon tai mot khong gian goi la noi xup nguyen thuy.
Nha hoa sinh Robert Shapiro đa tom tat ly thuyet "noi xup nguyen thuy" cua Oparin va Haldane nhu sau:

Trai Đat thuo so khai co mot bau khi quyen mang tinh khu ve mat hoa hoc.
Trong bau khi quyen nay, su tuong tac giua cac chat đa phat xuat nang luong duoi nhieu dang khac nhau, san sinh ra nhung hop chat huu co đon gian (nhu cac "đon phan (monome)").
Nhung hop chat nay đuoc tich luy dan dan thanh mot "noi xup" đam đac, tap trung tai nhieu đia điem khac nhau (nhu bo bien, mieng phun đai duong, v.v...)
Va bang nhung bien đoi xa hon nua, nhieu hop chat polyme huu co phuc tap – va ca su song – đa phat trien tu noi xup nay.


Mot khi quyen tinh khu Lieu rang hon hop cac khi su dung trong thi nghiem Miller-Urey co that su phan anh đung đan ban chat bau khi quyen cua Trai Đat so khai hay khong la mot van đe con gay tranh cai. Cach khac, co the đa co it hon nhung chat khi tinh khu san sinh ra mot luong san pham thap hon va it đa dang hon trong thi nghiem. Tuong chung đa co mot luong đang ke phan tu oxy xuat hien trong bau khi quyen tien sinh, mot nguyen nhan chu yeu ngan can su hinh thanh nhung hop chat huu co; tuy nhien, hien nay gioi khoa hoc đong thuan rang khong the ton tai truong hop đo. (Xem Tham hoa oxy)


Su hinh thanh đon phan Mot trong nhung thi nghiem ho tro quan trong nhat cho ly thuyet "noi xup nguyen thuy" đen vao nam 1953. Khi mot sinh vien tot nghiep, Stanley Miller, va giao su cua anh, Harold Urey đa thuc hien mot thi nghiem chung minh cach ma cac phan tu huu co co the hinh thanh tu nhien tu nhung tien chat vo co, duoi đieu kien mo phong tuong tu Gia thuyet Oparin-Haldane. Thi nghiem Miller-Urey tru danh hien nay đa su dung mot hon hop cac chat khi co tinh khu manh—metan, amonia va hydro—đe tao nen nhung đon phan huu co can ban, nhu amino acid. Thi nghiem nay cung cap mot chung cu thuc nghiem truc tiep cho luan điem thu hai cua ly thuyet "noi xup", va bao trum ca hai luan điem con lai cua gia thuyet.
Ngoai thi nghiem Miller-Urey, nac thang quan trong nhat tiep theo trong qua trinh nghien cuu su tong hop cac chat huu co tien sinh chinh la đen tu nhung luan chung cua Joan Oro, ong cho rang base purine axit nucleic la adenine đuoc hinh thanh bang cach nung nong dung dich amoni cyanide long. Nham ung ho cho nguon goc su song trong đieu kien he bang eutecti, phan lon nhung nghien cuu gan đay đa chung minh đuoc su hinh thanh cua s-triazine (nucleobase thay the), pyrimidine (bao gom cytosine va uracil), va adenine tu dung dich ure bi le thuoc vao chu trinh đong bang-tan bang duoi mot bau khi quyen tinh khu (voi nguon nang luong tu nhung tia lua phong thich).


Nhung bien đoi thu cap Su hinh thanh tu phat cua nhung polyme cao phan tu tu cac monome tao ra trong moi truong vo sinh duoi đieu kien mo phong gia thuyet "noi xup nguyen thuy" khong phai la tat ca cua mot qua trinh hien nhien. Ben canh nhung monome huu co can ban thiet yeu, cac hop chat ngan can su hinh thanh polyme cung xuat hien voi nong đo cao trong suot nhung thi nghiem Miller-Urey va Oro. Vi du trong thi nghiem Miller, co xuat hien nhieu tac chat trai qua nhung phan ung cheo voi cac amino acid hoac tham gia phan cat chuoi peptide.


Xem them Nguon goc chung
Entropy va su song


Chu thich