Nen kinh te nuoc Đai Viet thoi Le So van chu yeu dua vao nong nghiep nhu cac thoi đai truoc, khi cong nghiep ve co ban chua co nhung buoc phat trien đang ke đe ung dung vao nong nghiep. Nen san xuat nong nghiep thoi ky nay van la nen san xuat tieu nong ca the dua vao kinh nghiem la chu yeu.


Đay manh nghe nong Ngay tu nam 1427, khi đang vay ham thanh Đong Quan, Le Loi đa co chu truong se cho 25 van trong tong so 35 van quan ve que cay cay sau khi chien tranh ket thuc, chi giu lai 10 van quan lam linh trieu đinh. Cung nam, ong lenh cho nhung nguoi chay loan tro ve que quan cay cay va xu toi nang nhung nguoi bo nghe nghiep.
Xay dung xa hoi lay nong nghiep lam goc nen nha Le chu truong tan dung triet đe ruong đat, khong đe hoang hoa. Nam 1428, sau khi quan Minh ve nuoc, Le Thai To lenh cho con em cac tuong va cac đau muc ve que nhan ruong đat cay cay. Nam 1429, ong lai ra lenh: vuon cua cac quan o kinh thanh đeu phai trong hoa hoac rau đau, neu bo hoang se bi thu hoi.
Viec mien giam to thue trong nhung nam đau cua nha Le đa gop phan kich thich nong nghiep phat trien đang ke, khoi phuc sau 20 nam chiem đong cua nha Minh.
Le Thanh Tong cung tiep thu tu tuong cua Le Thai To, quy đinh trong Luat Hong Đuc: neu ruong đat cong co cho bo hoang thi quan trong coi phai tau len đe chia cho nguoi cay ruong khai khan, neu khong se bi xu toi


Lap đon đien Do ruong đat bi bo hoang nhieu sau chien tranh, nha Le ap dung chinh sach khuyen khich dan khan hoang va lap đon đien đe tan dung suc lao đong cua cac tu binh va nguoi pham toi.
Viec khai hoang đuoc bat đau tu thoi nha Ly; viec lap to chuc đon đien va đat quan chanh pho đon đien thuc hien tu thoi nha Tran. Nha Le ke tuc cac trieu đai truoc, cho cac tu binh nguoi Minh va nguoi Chiem Thanh khi khai pha nhung vung đat moi, lap thon xom. Cac cong than Trinh Kha, Nguyen Xi, Le Thu, Tran Lan… đuoc cap tu binh đe đi khai hoang. Nhung vung đat moi đuoc thanh lap mang ten ve, so đuoc hinh thanh o ven song thuoc huyen Hung Nguyen, Thien Bao, Dien Chau…
Sang thoi Le Thanh Tong, chinh sach đon đien đuoc thuc hien rong rai. Vua ban chieu lap đon đien, mo rong quy mo cac đon đien tai cac đia phuong, tan dung suc lao đong cua nguoi luu vong, toi đo. Toi nam 1481, trong ca nuoc co 43 đon đien:

Vung Bac Bo co 30 so
Thanh Hoa co 5 so
Nghe An co 4 so
Thuan Hoa co 2 so
Quang Nam co 2 so
Cac đon đien o Bac Bo thuong nho va mang ten xa; trong khi cac đon đien tu Thanh Hoa tro vao rong lon hon va mang ten huyen, do nhung vung đat nay con nhieu noi chua đuoc khai thac.


Di dan va khan hoang Khong chi tan dung suc lao đong cua tu binh va nguoi pham toi, nha Le con chu trong toi luc luong lao đong la nong dan tai cac đia phuong đe mo mang nhung vung đat hoang. Thoi Le Thanh Tong hinh thanh hai loai ruong moi la "ruong chiem xa" va "ruong thong cao".

Ruong thong cao la ruong bo hoang o cac lang xa đuoc trieu đinh cho phep cay cay sau khi tau bao len. Nguoi khai pha phai o cung phu, huyen, xa. Ho đuoc huong loi tren ruong cay cay đo va truyen cho con chau nhung khong đuoc bien thanh ruong tu huu ma van thuoc so huu trieu đinh
Ruong chiem xa cung la ruong khan hoang nop thue. Tuy suc nguoi đi khai pha, lam đuoc tren dien tich bao nhieu thi đuoc huong loi sau khi nop thue va co the xin voi bo Ho lam ruong tu.
Voi chinh sach khan hoang va cho phep nguoi nong dan đuoc so huu ruong tu, nha Le đa khuyen khich đuoc suc san xuat nong nghiep tang đang ke, giam bot mau thuan trong xa hoi ve ruong đat.
Do chinh sach khuyen khich dan, nhung vung ven bien Yen Quang, Son Nam va Thuan Hoa tro vao von thua dan ngay cang đong nguoi đen sinh song.


Che đo ruong đat Che đo ruong đat thoi Le so chia hai loai chinh la ruong cong va ruong tu.
Ruong cong goi la quan đien. Trong so ruong cong, mot bo phan đuoc đem phong thuong cho cac cong than, ban cho cac quy toc va quan lai, goi la loc đien. Cac than vuong hoang toc co the đuoc cap toi 2000 mau ruong (500 mau trong đo la đat tap am thua ke); cac quan chinh nhat pham đuoc cap 200 mau ruong (trong đo 20 mau la đat tap am thua ke).
Tuy nhien, Le Quy Đon trong sach Kien van tieu luc cho rang: ruong đat tren thuc te co khong đu đe thuc hien chinh sach loc đien nay, do đo chinh sach chi thuc hien đuoc mot phan, do đo tren danh nghia cac quy toc va quan lai đuoc huong 10 phan song thuc te chi đuoc cap phat bang khoang 1/5 tren giay to.
Mot bo phan khac trong ruong cong, đat cong va đat hoang đuoc ke khai, đo đac va chia cho cac hang tu tuong, quan, quan, dan toi ca nguoi gia yeu, co qua o cac đia phuong đuoc huong. Đo goi la che đo quan đien. Che đo quan đien co tac dung on đinh trat tu xa hoi, khoi phuc san xuat nong nghiep.
Ruong tu thoi Le so chu yeu nam trong tay cac quy toc, quan lai va đia chu chiem huu. Mot bo phan nho khac trong tay nong dan co ruong tu canh tac, neu co nhieu ruong, ho lai tro thanh đia chu.


Tri thuy va lam thuy loi Khi hau nhiet đoi gio mua khien nuoc Đai Viet thuong bi lu lut vao mua mua va han han va mua kho. Do đo đap đe va lam thuy loi la yeu cau cap bach cua san xuat nong nghiep.
Thoi Le Thai Tong, nam 1438, vua cho đao va khoi cac kenh o Truong Yen, Thanh Hoa, Nghe An.
Nam 1449, Le Nhan Tong lenh cho Cuc bach tac đao song Binh Lo tu Lanh Canh đen cau Phu Lo dai 2500 truong (10 km).
Nam 1467, Le Thanh Tong lenh cho Bo Ho khai hoac lap cac đuong nuoc o ruong, khong đe ruong bi ung hoac han. Cung nam, ong sai khai cac kenh o Thanh Hoa, Nghe An, Thuan Hoa.
Thoi Le Thanh Tong, viec đap đe song va đe bien đuoc chu trong hon cac thoi truoc. Tai Ninh Binh, nam 1472 vua cho đap đe bang đa o huyen Yen Mo tu phia bac cua Than Phu đen bo phia nam cua Con va con đe đap bang đat tu xa Coi Tri huyen Yen Mo toi bo nam xa Bong Hai huyen Yen Khanh. Con đe chong nuoc man nay dai hon 50 km đap trong nien hieu Hong Đuc đuoc goi la đe Hong Đuc. Mot đoan đe Hong Đuc dai gan 25 km, hien van con dau tich tai phia bac huyen Hai Hau.
Nam 1503, Le Hien Tong sai khai cu An Phuc xuong cu Thuong Phuc đe lay nuoc tuoi ruong cho dan.
Ben canh cac cong trinh lon, cac cong trinh nho phuc vu chong han thuong xuyen đuoc thuc hien.
Viec tu sua đe va lam thuy loi đuoc đua vao quy đinh cua trieu đinh. Nam 1475, Le Thanh Tong ra sac lenh ve sua đap đe đieu va đuong sa. Cung nam, ong đat ra chuc quan Ha đe đe trong coi đe đieu va chuc quan Khuyen nong đe đon đoc nhan dan viec cay cay.
Trinh đo san xuat nong nghiep thoi Le so tuy co đuoc nang len so voi cac đoi truoc nhung nhin chung khong co chuyen bien quan trong. Nong nghiep van đien hinh la trinh đo ky thuat cua nen san xuat tieu nong dua tren suc lao đong va kinh nghiem lau đoi, voi nhung cong cu tho so, nho be. Nhung cong trinh thuy loi lon do trieu đinh to chuc thuc hien cung nhu cac cong trinh nho do nhan dan gop suc đa gop phan han che đuoc tac hai cua thien tai va bao đam cho san xuat nong nghiep trong nuoc.


Xem them Nha Hau Le
Thu cong nghiep Đai Viet thoi Le So
Thuong mai Đai Viet thoi Le So


Tham khao Vien su hoc (2007), Lich su Viet Nam, tap 3, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi


Chu thich