Mat tran Giai phong Đong tinh (tieng Anh: Gay Liberation Front, viet tat GLF) la ten goi chung cho mot so nhom giai phong nguoi đong tinh. Nhom đau tien cua mat tran đuoc thanh lap tai thanh pho New York vao nam 1969, ngay sau cuoc bao đong Stonewall ma trong đo canh sat đung đo voi nhung nguoi bieu tinh đong tinh.


Hoa Ky Mat tran Giai phong Nguoi đong tinh Hoa Ky đuoc thanh lap sau cuoc bao loan Stonewall. Cac cuoc bao đong đuoc nhieu nguoi coi la chat xuc tac chinh cho phong trao giai phong nguoi đong tinh va cuoc đau tranh cho quyen LGBT o Hoa Ky trong thoi hien đai.
Vao ngay 28 thang 6 nam 1969 tai Greenwich Village, New York, canh sat thanh pho New York bat ngo xong vao Stonewall Inn, mot quan bar noi tieng danh cho nguoi đong tinh nam, nam tren Pho Christopher. Cac cuoc đot kich cua canh sat vao Stonewall va cac quan bar danh cho nguoi đong tinh nu va đong tinh nam khac, la chuyen thuong ngay vao thoi điem đo. Stonewall Inn đuoc tao thanh tu hai chuong ngua cu ma sau nay đuoc tu sua thanh mot toa nha vao nam 1930. Giong nhu tat ca cac quan bar danh cho nguoi đong tinh thoi bay gio, no la đoi tuong cua vo so cuoc truy quet cua canh sat, vi cac hoat đong LGBTQ+ va tinh ban cung gioi phan lon van la bat hop phap. Nhung lan nay, khi canh sat bat đau bat giu nhung vi khach quen, khach hang bat đau nem tien xu vao ho, sau đo la chai lo va đa. Đam đong đong tinh nu va đong tinh nam cung giai phong cac nhan vien bi đua vao xe, va cac vien canh sat bi ap đao ve so luong phai rut vao trong quan bar. Khong lau sau đo, Luc luong Tuan tra Chien thuat (TPF, viet tat tu Tactical Patrol Force), chuyen đuoc huan luyen đe đoi pho voi cac cuoc bieu tinh bao luc, đa đuoc goi đen đe kiem soat đam đong, hien đang su dung đong ho đo xe lam cong cu đap pha. Khi luc luong tuan tra tien toi, đam đong khong giai tan, ma con quay tro lai va tap hop phia sau canh sat chong bao đong, ho nem đa, het len "Suc manh đong tinh!", nhay mua va che nhao phe đoi lap. Trong vai đem tiep theo, đam đong quay lai voi so luong ngay cang đong, phat to roi va tu tap hop. It lau sau, tu "Stonewall" đuoc đai dien cho viec đau tranh vi su binh đang cho cong đong nguoi đong tinh. Va đe đanh dau su kien nay, cac cuoc tuan hanh Kieu hanh đong tinh đuoc to chuc hang nam vao ngay ky niem cuoc bao đong.
Đau thang 7 nam 1969, cac cuoc thao luan trong cong đong nguoi đong tinh dan đen su hinh thanh cua Mat tran Giai phong Nguoi đong tinh, phan lon la do cuoc bao đong Stonewall vao thang 6 nam đo. Theo hoc gia Henry Abelove, no đuoc đat ten la GLF "nhu mot am hieu ve Mat tran Giai phong Dan toc Algeria va Mat tran Giai phong Dan toc Viet Nam. Mot trong nhung đong thai đau tien cua GLF la to chuc mot cuoc tuan hanh đe đay manh đong luc tu cuoc noi day Stonewall, va yeu cau cham dut nhung bat cong nguoi đong tinh phai chiu. GLF co mot cuong linh chinh tri rong rai, len an phan biet chung toc va tuyen bo ung ho cac cuoc đau tranh cua the gioi thu ba va Đang Bao đen. Lap truong cua ho la chong tu ban chu nghia, phan đoi hinh mau "gia đinh truyen thong" (chi gom cha me va con cai) va cac đinh kien lac hau ve vai tro gioi.
Vao ngay 31 thang 10 nam 1969, sau muoi thanh vien cua GLF, Uy ban Tu do Đong tinh luyen ai (CHF) va nhom Gay Guerilla Theater đa to chuc mot cuoc bieu tinh ben ngoai van phong cua to bao San Francisco Examiner đe đap lai mot loat cac bai bao miet thi khach cua cac quan bar va cau lac bo danh cho nguoi đong tinh nam o San Francisco. Cuoc bieu tinh on hoa chong lai to Examiner tro nen nao đong va sau đo đuoc goi la "Thu sau cua Ban tay Tim" va "Thu Sau đam mau cua Ban tay Tim". Nhan vien Examiner "đo mot thung muc may in len đam đong tu noc cua toa soan", theo glbtq.com. Mot so bao cao noi rang đo la mot thung muc đuoc đo tu mai cua toa nha. Nhung nguoi bieu tinh đa "dung muc đe viet cac khau hieu len cac buc tuong cua toa soan" va in nhung dau tay mau tim "khap trung tam thanh pho San Francisco", dan đen "mot trong nhung cuoc bieu tinh cong khai nhat ve quyen luc cua nguoi đong tinh" theo Bay Area Reporter. Theo Larry LittleJohn, khi đo la chu tich cua Hiep hoi Quyen ca nhan, "Vao thoi điem đo, đoi chien thuat đa đen nhung khong phai đe bat cac nhan vien đa đo muc, ma đe bat nhung nguoi bieu tinh. Ai đo co the bi thuong neu muc dinh vao mat ho, nhung canh sat lai đanh ho nga xuong đat." Nhung loi ke ve su tan bao cua canh sat bao gom viec phu nu bi nem xuong đat va rang cua nhung nguoi bieu tinh bi gay. Lay cam hung tu phuong phap tong tien Ban tay đen cua cac bang đang Camorra va Mafia, mot so nha hoat đong đong tinh nam va đong tinh nu co gang thanh lap "ban tay tim" nhu mot loi canh bao nham ngan chan cac cuoc tan cong chong nguoi đong tinh nhung khong đat thanh cong vang doi. Tai Tho Nhi Ky, to chuc quyen LGBTQ+ MorEl Eskisehir LGBTT Olusumu (Purple Hand Eskisehir LGBT Formation), cung mang ten bieu tuong nay.
Nam 1970, nhieu phu nu GLF, chang han nhu Martha Shelley, Lois Hart, Karla Jay, va Michela Griffo đa thanh lap Lavender Menace, mot to chuc hoat đong đong tinh nu.
Nam 1970, cuoc hop kin cua cac drag queen thuoc GLF, bao gom Marsha P. Johnson va Sylvia Rivera, thanh lap nhom Street Transvestite Action Revolutionaries (STAR), tap trung vao viec ho tro cho cac tu nhan đong tinh, nha o cho thanh thieu nien đong tinh vo gia cu va nguoi đuong pho, đac biet nhung "nu hoang đuong pho" tre.
Nam 1970, "Đai su Hoa Ky", đuoc cap giay phep su dung khu cam trai trong Rung Quoc gia Sequoia. Sau khi biet rang nhom đuoc GLF tai tro, nguoi giam sat Rung Quoc gia Sequoia đa huy bo giay phep va khu cam trai bi đong cua trong mot thoi gian.


Vuong quoc Anh Mat tran Giai phong Nguoi đong tinh o Vuong quoc Anh ton tai vao cac nam 1970–1973.
Cuoc hop đau tien đuoc to chuc tai tang ham cua Truong Kinh te London vao ngay 13 thang 10 nam 1970. Bob Mellors va Aubrey Walter đa nhin thay tam anh huong cua GLF o Hoa Ky va quyet đinh tao ra mot phong trao song song tren nen tang chinh tri cach mang.
Đen nam 1971, GLF cua Vuong quoc Anh đuoc cong nhan la mot phong trao chinh tri tren bao chi quoc gia, to chuc cac cuoc hop hang tuan tu 200 đen 300 nguoi. Tuyen ngon GLF đuoc xuat ban, va hang loat cac cuoc bieu tinh noi bat đa đuoc to chuc, vi du nhu Le hoi Anh sang nham pha vo viec phat đong chien dich đao đuc Giao hoi.
Su gian đoan khai mac Le hoi Anh sang nam 1971 la hoat đong đuoc to chuc quy cu nhat cua GLF. Cuoc hop đau tien cua Le hoi Anh sang đuoc to chuc boi Mary Whitehouse tai Hoi truong Trung tam Methodist. Trong so cac thanh vien GLF tham gia cuoc bieu tinh co "Nhung nguoi theo chu nghia nu quyen cuc đoan", mot nhom nhung nguoi đan ong khong đinh hinh gioi tinh trong nganh hoa trang, đa xong vao va bat đau hon nhau; nhung nguoi khac tha chuot, thoi coi, treo bieu ngu, va mot nhom nguoi mac quan ao cong nhan chiem lay tang ham va dap tat le hoi.
Le Phuc sinh nam 1972 chung kien hoi nghi thuong nien Gay Lib đuoc to chuc trong toa nha Hiep hoi Sinh vien tai Đai hoc Birmingham.
Đen nam 1974, nhung bat đong noi bo đa dan đen su tan ra cua phong trao. Cac to chuc tach khoi phong trao bao gom Tong đai đong tinh nam va đong tinh nu o Luan Đon, Thoi su đong tinh va Tau pha bang. Dich vu Thong tin GLF duy tri them mot vai nam, cung cap cac tai lieu lien quan đen nguoi đong tinh nam. Cac chi nhanh cua GLF đa đuoc thanh lap o mot so thi tran thuoc tinh cua Anh (nhu Bradford, Bristol, Leeds, Leicester) va mot so chi nhanh cam cu đuoc them vai nam nua. Mat tran Giai phong Đong tinh Leicester do Jeff Martin thanh lap đuoc ghi nhan vi đa tham gia vao viec thanh lap "Gayline" đia phuong. No van con hoat đong cho đen ngay nay va nhan tai tro tu Hiep hoi Xo so Quoc gia. Ho con to chuc mot chien dich noi tieng chong lai to bao đia phuong, Leicester Mercury, vi tu choi quang cao cac dich vu cua Gayline vao thoi điem đo.
Cac bai bao cua GLF hien đang nam trong Kho luu tru Hall-Carpenter tai Truong Kinh te London.
Sau nhung nam 1970, nhieu thanh vien cua GLF, bao gom ca Peter Tatchell, tiep tuc van đong duoi su to chuc cua OutRage!, đuoc thanh lap vao nam 1990 va giai the vao nam 2011, su dung cac chien thuat tuong tu nhu GLF (chang han nhu "zaps" va bieu tinh duoi hinh thuc bieu dien) đe thu hut su quan tam va tranh cai cua gioi truyen thong. Chinh tai thoi điem nay, su chia re dan xuat hien trong phong trao hoat đong đong tinh, chu yeu do su khac biet ve he tu tuong, sau khi mot so luong nhom bao gom To chuc Lien minh Đong tinh nu va Đong tinh nam (OLGA), Lesbian Avengers., Sisters of Perpetual Indulgence, Dykes And Fagots Together (DAFT), Queer Nation, Stonewall (tap trung vao chien thuat van đong hanh lang) va OutRage! cung ton tai.
Nhung nhom nay co anh huong rat lon sau đai dich HIV / AIDS nhung nam 1980 va 1990 va he qua bao luc đoi voi đong tinh nu va đong tinh nam sau đo.


Canada Cac nhom giai phong nguoi đong tinh đau tien đong nhat voi phong trao Mat tran Giai phong Nguoi đong tinh o Canada la o Montreal, Quebec. Mat tran đong tinh luyen ai (FLH) đuoc thanh lap vao thang 11 nam 1970, đe đap lai loi keu goi cac to chuc trong thanh pho qua an pham Mainmise.  Mot yeu to khac quyet đinh viec thanh lap nhom la nhung hanh đong chong lai cac nha xuat ban đong tinh trong thanh pho cua canh sat, sau khi Thu tuong Pierre Trudeau đinh chi cac quyen tu do dan su vao mua thu nam 1970. Nhom nay ton tai trong thoi gian ngan; ho giai tan sau khi hon bon muoi thanh vien bi buoc toi vi khong xin đuoc giay phep ruou tai mot trong nhung su kien cua nhom vao nam 1972.
Mot nhom o Vancouver, British Columbia tu xung la Mat tran Giai phong Đong tinh Vancouver xuat hien vao nam 1971, chu yeu la ngoai cac cuoc hop tu mot xa đia phuong, đuoc goi la Pink Cheeks. Nhom nhan đuoc su ho tro tu The Georgia Straight, mot to bao thien ve canh ta, va mo mot trung tam ho tro nguoi đang gap kho khan cung nhu phat hanh mot ban tin. Nhom vat lon đe duy tri nhung thanh vien nong cot va su canh tranh tu cac nhom đia phuong khac, chang han nhu Lien minh cac nha hoat đong đong tinh Canada (CGAA) va Lien minh đong tinh huong toi binh đang (GATE), dan đen su sup đo cua nhom khong lau sau đo.


Xem them Lien minh hoat đong đong tinh
Bao loan Stonewall
Gay Left (tap chi)
Nha hoat đong cho mat tran giai phong nguoi đong tinh: Bob Mellors, Peter Tatchell, N. A. Diaman, Brenda Howard, Marsha P. Johnson, Sylvia Rivera
Stonewall (tu thien)
Kho luu tru Hall-Carpenter
Danh sach to chuc LGBT
OutRage!


Tham khao = Tai lieu =
Canfield, William J. "We Raise our Voices". Gay & Lesbian Pride & Politics. Ban goc luu tru ngay 5 thang 7 nam 2010. Truy cap ngay 23 thang 8 nam 2020.
Diaman, N. A. (1995). "Gay Liberation Front". Ban goc luu tru ngay 11 thang 6 nam 2007.
Kissack, Terence (1995). Freaking Fag Revolutionaries: New York's Gay Liberation Front. Radical History Review 62.
OutRage!: an oral history, ISBN 978-0-304-33358-5
Power, Lisa (1995). No Bath But Plenty Of Bubbles: An Oral History Of The Gay Liberation Front 1970-7. Cassell. tr. 340 pages. ISBN 0-304-33205-4.
Walter, Aubrey (1980). Come together: the years of gay liberation (1970-73). Gay Men's Press. tr. 218 pages. ISBN 0-907040-04-7.
Wright, Lionel (thang 7 nam 1999). "The Stonewall Riots – 1969". Socialism Today #40.
Kafka, Tina (2006). Gay Rights. Thomson Gale Farmington Hills, MI.


Lien ket ngoai Gay Liberation Front - first newspaper, photos Luu tru ngay 2 thang 8 nam 2022 tai Wayback Machine
Gay Liberation Front - DC, 1970-1972 Luu tru ngay 30 thang 7 nam 2019 tai Wayback Machine
Leicester Gay Liberation Front
Photographs of New York GLF meetings, actions and members by Diana Davies at the New York Public Library Digital Collections
Resources on the Politics of Homosexuality in the UK from a socialist perspective Luu tru ngay 9 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine
Then and now