Metaverse (mot tu ghep cua "meta-" va "universe" tuc "vu tru") la mot gia thuyet cai tien cua internet trong đo no ho tro mot moi truong ao 3 chieu ben vung thong qua may tinh ca nhan thong thuong cung nhu thuc te ao va thuc te ao tang cuong. Mot so phien ban va nen tang tuong tu mang tinh metaverse nhung han che hon nhu VRChat hoac tro choi nhu Second Life.
Tham vong cua metaverse hien tai tap trung chu yeu vao viec giai quyet cac han che ve cong nghe cua cac thiet bi thuc te ao va thuc te ao tang cuong hien đai cung nhu mo rong viec su dung khong gian metaverse cho cac ung dung kinh doanh, giao duc va ban le. Nhieu cong ty giai tri va truyen thong xa hoi đa đau tu vao nghien cuu va phat trien lien quan đen metaverse.
Metaverse đa bi chi trich la mot phuong phap xay dung quan he cong chung bang mot khai niem thuan tuy mang tinh chat suy đoan va "thoi phong qua muc" dua tren cong nghe hien co. Ngoai ra, xuat phat tu nhung thach thuc hien tai ma ca nganh truyen thong xa hoi va nganh cong nghiep tro choi đien tu đang phai đoi mat đo la quyen rieng tu va su tac đong gay nghien lam nguoi dung bi loi cuon mot cach tieu cuc vao chuong trinh.


Cac yeu to Metaverse đuoc mo ta la mot chuong trinh quan ly khong gian ky thuat so cho phep nguoi dung nhap vai vao hang loat cac hoat đong cua con nguoi. Đe đat đuoc đieu nay, mot so cac cai tien cua metaverse co them viec tich hop giua khong gian ao, vat ly va kinh te ao. Ngoai ra con co cac đac tinh bo sung trong đo co tinh ben vung cung nhu tinh đong bo ky thuat đe cung co tot hon cam giac hien dien trong moi truong thuc te, cung voi viec trien khai cac yeu to truyen thong xa hoi hien co nhu nhan dang anh đai dien, sang tao noi dung va kha nang đuoc xa hoi chap nhan.


Cac trien khai hien tai = Tro choi đien tu =
Mot so thanh phan cong nghe metaverse đa đuoc phat trien trong cac tro choi đien tu hien đai co ho tro internet. Tro choi đien tu Second Life nam 2003 thuong đuoc xem nhu la phien ban metaverse đau tien vi no ket hop đuoc nhieu cac khia canh cua phuong tien truyen thong xa hoi vao mot the gioi ao ben vung. Cac tinh nang xa hoi thuong la cac tinh nang khong the thieu trong nhieu tro choi truc tuyen nhieu nguoi choi. Nha bao cong nghe Clive Thompson đa lap luan rang loi choi dua tren nen tang xa hoi moi noi cua Minecraft la mot trien khai nang cao cua metaverse. Mot so cac tinh nang phat trien khac mang yeu to metaverse đa xuat hien truoc đay trong cac tro choi nhu Active Worlds, Roblox, Decentraland, va Fortnite cung mot so tro choi the gioi ao thoi gian thuc nhieu nguoi choi truoc đay.


= Thuc te ao =
Su phat trien cua metaverse chu yeu tap trung cai tien cong nghe thuc te ao do nhung loi ich no mang lai trong viec ket noi vao moi truong ao. Vao nam 2019, cong ty mang xa hoi Facebook đa ra mat mot the gioi xa hoi VR co ten la Facebook Horizon. Facebook sau đo đuoc đoi ten thanh "Meta Platforms" vao nam 2021. Chu tich Mark Zuckerberg đa tuyen bo cam ket cua cong ty trong viec phat trien mot he sinh thai metaverse. Phan lon cong nghe thuc te ao co ban ma Meta Platforms đa quang cao van con đang trong giai đoan phat trien. Microsoft đa mua lai cong ty VR AltspaceVR vao nam 2017 va cung đang co ke hoach tich hop cac tinh nang metaverse vao Microsoft Teams.


Trien khai co tiem nang Co nhieu moi quan tam đang ke trong viec phat trien cong nghe metaverse cho muc đich cai thien nang suat cong viec.
Trong linh vuc giao duc, nguoi ta đa đe xuat rang cac cong nghe metaverse nen cho phep tao ra cac moi truong tuong tac, tap trung hon cho viec hoc lich su va đia ly nhan van.
Thuc te ao tu lau đa đuoc ap dung trong linh vuc bat đong san danh cho cac chuyen tham quan ngay tai nha va su phat trien cua metaverse co the mo rong chuc nang đo.
Co nhieu moi quan tam lon trong viec phat trien metaverse cho cac he thong ban le truc tuyen.


Cong nghe Metaverse đuoc đe xuat nhu mot su cai tien cho cac cong nghe internet hien tai. Cac thiet bi co the truy cap metaverse bao gom may tinh đa dung, đien thoai thong minh, ngoai ra con co cac cong nghe nhu tuong tac thuc te ao (AR), thuc te hon hop, thuc te ao (VR) va the gioi ao.
Co nhieu loi ich kinh doanh, thuong mai trong viec nghien cuu cong nghe lien quan đen metaverse. Facebook đa mua lai cong ty VR Oculus vao nam 2014 nham xay dung mot khong gian xa hoi 3 chieu moi bang "mo lien ket" đe thu hep khoang cach giua cac dich vu khac nhau.
Moi truong ao hoa đuoc xem la điem truy cap co kha nang nhat đoi voi metaverse. Su phu thuoc cua metaverse vao cong nghe VR đat ra nhieu han che trong su phat trien va kha nang ap dung tren quy mo lon cua no. Nhung han che nay bat nguon tu su can bang giua chi phi va thiet ke, su thieu hut đo hoa chat luong cao va tinh di đong. Kinh khong day nhe thi thieu chat luong hinh anh vi no von đuoc toi uu hoa cho cac he thong VR co day nhung lai rat cong kenh. Mot van đe khac trong viec ap dung cong nghe tren dien rong la chi phi, kinh HTC Vive Pro 2 co gia 779 đo đi kem voi bo đieu khien vao nam 2021. Nhieu may tinh cao cap khong co kha nang cap nguon cho may VR. Nam 2016, NVIDIA uoc tinh rang 99% cac may tinh tren thi truong hien tai khong co kha nang xu ly cac yeu cau phan mem đe co the co trai nghiem thuc te ao.
Can co nhieu cam bien phuc tap hon o hien tai đe lam cho cac chuyen đong AR va VR tro nen chinh xac hon, cac lop phu hinh anh can chi tiet hon voi chat luong hinh anh cao hon, neo truc quan, theo doi chuyen đong va cu đong đeu can đuoc xu ly tren quy mo lon hon đe ho tro nhung cai tien nay. Viec ap dung rong rai VR chu yeu dua vao cac cam bien tinh vi giup no co kha nang tinh đo sau mot cach đang tin trong khi no tieu thu it nang luong pin hon, cung voi đo tat ca đeu phai nam trong mot mo hinh di đong va gia ca o muc vua phai, đo cung la đieu đang ngan no đuoc san xuat hieu qua o quy mo lon.
Vao nam 2021, chinh phu Han Quoc đa cong bo thanh lap mot lien minh metaverse quoc gia voi muc tieu xay dung mot nen tang VR va AR thong nhat tren toan quoc.


= Cac tieu chuan ky thuat =
Cac tieu chuan, giao dien va giao thuc truyen thong chung giua cac moi truong ao hien đang đuoc phat trien. Cac nhom cong tac va lam viec đang co gang tao ra nhung tieu chuan va giao thuc đe ho tro kha nang tuong tac giua cac moi truong ao, trong đo bao gom:

OpenXR, giao dien lap trinh ung dung (API) cho phep giao tiep voi cac thiet bi VR va AR, Khronos Group (2019–hien tai)
Virtual Worlds — Tieu chuan cho Cac thanh phan ao cua he thong (P1828), IEEE (2010–hien tai)
Cong nghe thong tin — Boi canh va kiem soat phuong tien truyen thong — Phan 4: Đac điem đoi tuong the gioi ao (ISO/IEC 23005-4:2011), ISO (2008–hien tai)
Immersive Education Technology Group (ETG), Media Grid (2008–hien tai)
Virtual World Region Agent Protocol (VWRAP), IETF (2009–2011)
Lo trinh Metaverse, Acceleration Studies Foundation (2006–2007)
Du an Metaverse ma nguon mo (2004–2008)
X3D, ke thua tu Virtual Reality Modeling Language (VRML) lam tieu chuan mo cho viec tuong tac 3 chieu thoi theo gian thuc (web3D). X3D la tieu chuan đuoc chap nhan đe tich hop thuc te ao va thuc te tang cuong tren web.


Nhung chi trich va lo ngai Thuat ngu nay xuat hien vao đau nhung nam 1990 va đa bi chi trich la mot phuong phap xay dung quan he cong chung su dung mot khai niem thuan tuy mang tinh chat suy đoan va "thoi phong qua muc" dua tren cong nghe hien co.
Bao mat thong tin trong metaverse la mot linh vuc can đuoc quan tam vi cac cong ty lien quan co the se thu thap thong tin ca nhan cua nguoi dung thong qua tuong tac cua nguoi dung va cac thiet bi đeo đuoc. Facebook đang co ke hoach xay dung mot co che quang cao theo muc tieu ben vung trong metaverse, đieu nay lam day len nhung lo lang khac lien quan đen viec lan truyen thong tin sai lech va ro ri quyen rieng tu ca nhan.
Su gay nghien va lam dung phuong truyen thong xa hoi la mot moi quan tam khac đoi voi su phat trien cua metaverse. Chung roi loan nghien internet, mang xa hoi va nghien tro choi đien tu co the gay anh huong đen tinh than va the chat trong mot thoi gian dai, chang han nhu chung tram cam, lo au va beo phi. Cac chuyen gia cung lo ngai rang metaverse co the đuoc su dung nhu mot 'loi thoat' khoi the gioi that theo cach tuong tu bang cac cong nghe internet hien co.
Metaverse co the phong đai tac đong xa hoi cua cac buong vang thong tin va anh huong cong nghe ky thuat so. Vi metaverse đuoc phat trien đe tu đieu chinh the gioi ao bang thuat toan dua tren niem tin cua moi nguoi, metaverse co the lam sai lech hon nua nhan thuc cua nguoi dung ve thuc te voi noi dung thien lech đe duy tri hoac đe tang muc đo tuong tac. Su xa la nhan cach va so hoa trai nghiem cua con nguoi đuoc chung minh la se dan đen su xa lanh ghe lanh hon nua trong cac moi quan he giua con nguoi voi nhau.


Vien tuong = Snow Crash =
Thuat ngu metaverse lan đau xuat hien trong tieu thuyet khoa hoc vien tuong đuoc viet boi Neal Stephenson co ten la Snow Crash vao nam 1992. Noi con nguoi, voi tu cach la cac nhan vat ao tuong tac voi nhau cung cac tac tu phan mem trong mot khong gian ao 3 chieu đuoc phat trien nhu mot the gioi thuc. Stephenson đa su dung thuat ngu nay cho cong nghe ke thua tu thuc te ao tren internet.
Metaverse cua Neal Stephenson đuoc phat trien tren mot con đuong co chieu rong 100 met đuoc goi la Street trong mot moi truong đo thi voi tong chu vi la 65536 km (216 km), toan bo he thong nam tren mot hanh tinh hinh cau hoan hao co mau đen huyen bi. Khu vuc ao nay thuoc so huu cua mot bo phan hu cau cua Association for Computing Machinery ten la Global Multimedia Protocol Group, bat đong san cua khu vuc nay co the đuoc mua đe phat trien thanh cac toa nha.
Nguoi dung metaverse truy cap the gioi nay thong qua cac thiet bi may chieu thuc te ao chat luong cao đau cuoi bang kinh ca nhan cua nguoi dung hoac tu cac thiet bi đau cuoi chat luong thap noi cong cong. Nguoi dung trai nghiem no tu goc nhin thu nhat. Stephenson mo ta mot tieu van hoa trong đo bao gom nhung nguoi chon ket noi lien tuc voi metaverse, ho bi xem la "quai di" do ve ngoai ky cuc.
Trong metaverse, nguoi dung xuat hien duoi dang nhan vat ao duoi moi hinh thuc voi gioi han duy nhat la chieu cao nham "ngan nguoi cao mot dam buoc đi qua lai". Di chuyen trong metaverse bi gioi han tuong tu nhu trong thuc te bang viec đi bo hoac su dung phuong tien giao thong nhu đuong mot ray chay suot chieu dai cua Pho, dung o 256 Express Ports, cach đeu moi 256 km va Local Ports cach 1 km.


= Ready Player One =
Ready Player One la mot tieu thuyet khoa hoc vien tuong phan đia đang nam 2011 cua Ernest Cline trong đo mo ta the gioi vao nam 2045 đang bi bao trum boi cuoc khung hoang nang luong va su nong len toan cau, gay ra mot loat cac van đe xa hoi va đinh tre nen kinh te. Loi thoat chinh cho moi nguoi la mot metaverse đuoc goi la OASIS, no co the đuoc truy cap bang kinh VR va gang tay du lieu. Cach thuc hoat đong cua no giong mot tro choi kieu MMORPG ket hop voi mot xa hoi ao. Bo phim cung ten, Ready Player One: Đau truong ao đa đuoc ra mat vao nam 2018.


Xem them Tro choi ao thuoc the gioi thuc
Khong gian mang
An du Internet
Thuc te mo phong
Thuc te mo phong trong tieu thuyet
Supranet
The gioi ao


Tham khao