Sulayman Solong (tieng A Rap: سليمان سلونق) (k. 1550 - 1637) la vi sultan lich su đau tien cua Darfur. Theo mot so nguon, ong cai tri Vuong quoc Hoi giao Darfur tu nam 1596 đen nam 1637. Tuy nhien, do thieu tai lieu tham khao đuong thoi, cac uoc tinh ve nien đai tri vi cua ong rat khac nhau, khi mot so hoc gia hien đai cho rang ong co the tri vi tu nam 1660 đen 1680.


Tieu su Vung Darfur đuoc đat ten theo dan toc Fur sinh song tai đay. Nguoi Fur đa ke vi nguoi Tunjur voi tu cach la sac toc thong tri trong vung. Gia toc hoang gia Keira (con đuoc viet la Kayra) xuat phat tu Kunjara, mot trong ba bo toc Fur. Mac du truyen thong Fur co nhac đen nhung nguoi cai tri truoc đo mang ten Daali va Kuuruu, ho thuong đuoc coi la nhung anh hung dan gian. Sulayman Solong đuoc coi la nguoi cai tri lich su đau tien cua trieu đai Keira. Theo cac tai lieu truyen thong, mot cuoc tranh chap đat đai đa no ra giua Kuuruu, cha cua Sulayman va chu cua ong la Tunsam, khien Kuuruu phai cung Sulayman chay tron đen Dar Masalit o phia tay. Sulayman lon len o đo trong bo toc Masalit cua me minh, nguoi đuoc coi la co nguon goc A Rap. Khi tro nen đu manh, ong lat đo nguoi chu Tunsam, chiem lai Jabal Marra tu ong ta va buoc Tunsam phai chay tron ve phia đong đen bien gioi voi Kordofan. Cac nha su hoc hien đai đua ra gia thuyet rang cuoc noi chien giua Kuuruu va Tunsam co the lien quan đen su sup đo cua đe che Tunjur.
Nguoi ta biet rat it ve trieu đai cua Sulayman ngoai nhung đieu chung chung mo ho. Nhung su kien xung quanh ong chi đuoc ghi lai hai the ky sau đo. Biet danh cua Sulayman "Solong" co nghia la "nguoi mat đo" hoac "nguoi A Rap" trong tieng Fur, lien quan đen nuoc da cua ong hoac nguon goc cua me ong. Ong đuoc nho đen nhu mot chien binh va nha chinh phuc, nguoi đa dan đau 33 chien dich quan su, qua đo bien vuong quoc bo lac Fur cua minh thanh mot đe che đa sac toc ke tiep nguoi Tunjur. Ong đa chinh phuc Kordofan va trong mot thoi gian mo rong quyen thong tri cua minh đoi voi Sennar, noi đa bi suy yeu do mot loat cac cuoc noi chien. Cac cuoc chinh phat cua ong chu yeu nham muc đich tang so luong no le ma minh nam giu, đe sau đo ong co the trao đoi voi cac thuong nhan tu cac vung xung quanh đe lay vu khi, ngua chien va vai tho. Tuy nhien, vuong quoc Sulayman tut hau so voi cac quoc gia chau Phi can Sahara khac ve trang bi vu khi hien đai. Khong giong nhu đe che Bornu hay Songhai, vung Darfur khong su dung sung cam tay.
Che đo quan chu do Sulayman thanh lap đa tuan theo mo hinh vuong quyen than thanh pho bien o chau Phi luc bay gio, ve sau đa bi bien đoi duoi tac đong cua Hoi giao. Sulayman theo truyen thong đuoc cho la co cong đua Hoi giao tro thanh quoc giao cua vuong quoc. Ton giao truoc đay cua nhung nguoi tien nhiem ban huyen thoai cua ong la khong ro rang, voi mot so nguon cho rang đo la pagan giao. Sulayman đa xay dung cac nha tho Hoi giao cho cac than dan cua minh va khuyen khich cac tap quan Hoi giao nhu cat bao quy đau. Tuy nhien, qua trinh Hoi giao hoa nha nuoc Keira dien ra cham chap, va che đo quan chu van giu cac nghi le tien Hoi giao trong suot thoi gian ton tai cua no.
Sulayman đa ket hon voi mot phu nu A Rap. Sau khi mat, ong đuoc ke vi boi con trai Musa Sulayman va đuoc chon cat tren nui Jabal Marra, noi tro thanh nghia trang cua cac vi vua Fur. Sulayman đuoc coi la "nguoi cha sang lap" cua nha nuoc Keira, mot đia vi đuoc ghi ro trong lich su truyen mieng cung nhu tren con dau cua cac vi vua ke vi, von thuong bao gom pha he tu đoi Sulayman. Tuy nhien, nha su hoc Peter Malcolm Holt viet trong Bach khoa toan thu Hoi giao rang Sulayman co le khong phai la nguoi sang lap ra trieu đai Keira, ma chi đon gian la nha cai tri Hoi giao đau tien cua vuong trieu nay. Con chau cua Sulayman tiep tuc tri vi Darfur cho đen khi Ali Dinar tu tran duoi tay quan Anh nam 1916.


Xem them Lich su Darfur
Hoi giao hoa Sudan


Tham khao Thu muc Fisher, Humphrey J. (1977). "The Eastern Maghrib and the Central Sudan". Trong Oliver, Roland (bien tap). The Cambridge History of Africa. Quyen 3: c. 1050 – c. 1600. Cambridge University Press. tr. 232–330. ISBN 978-0-521-20981-6.
Hill, Richard Leslie (1967) [First published 1951]. A Biographical Dictionary of the Sudan. Library of African Study Series (an ban thu 2). London: Frank Cass and Company. ISBN 978-0-7146-1037-5.
Holt, Peter Malcolm (1977). "The Nilotic Sudan". Trong Holt, Peter Malcolm; Lambton, Ann K. S.; Lewis, Bernard (bien tap). The Cambridge History of Islam. Quyen 2A. Cambridge University Press. tr. 327–344. ISBN 978-0-521-29137-8.
Holt, Peter Malcolm (1982). "Egypt, the Funj and Darfur". Trong Fage, John Donnelly; Oliver, Roland (bien tap). The Cambridge History of Africa. Quyen 4: c. 1600 – c. 1790. Cambridge University Press. tr. 14–57. ISBN 978-0-521-20413-2.
Holt, Peter Malcolm (1991). "Dar Fur". The Encyclopaedia of Islam. Quyen II: C–G . Leiden: E. J. Brill. tr. 121–125. ISBN 978-90-04-07026-4.
MacMichael, Harold Alfred (1967) [First published 1912]. The Tribes of Northern and Central Kordofan. Volume 42 of Cass Library of African Studies: General Studies. London: Frank Cass and Company. ISBN 978-0-7146-1113-6.
O'Fahey, Rex S. (2008). The Darfur Sultanate: A History. Columbia/Hurst Series. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-70038-2.
Ofcansky, Thomas (1992) [Research completed June 1991]. "Historical Setting". Trong Metz, Helen Chapin (bien tap). Sudan: A Country Study. Country Studies (an ban thu 4). Washington, D.C.: Federal Research Division of the Library of Congress. ISBN 978-0-8444-0750-0.


Lien ket ngoai "Suliman Solong". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. 2011. Truy cap ngay 27 thang 1 nam 2011.