Bieu tinh Noi Mong 2020 la mot loat cac cuoc bieu tinh keo dai nhieu ngay, bat đau no ra tu cuoi thang 8 nam 2020 tai Khu tu tri Noi Mong Co, phia bac Trung Quoc. Nguyen nhan cua lan song bieu tinh la do ke hoach cai cach chuong trinh đao tao do So Giao duc Khu tu tri Noi Mong ban hanh vao ngay 26 thang 8 nam 2020, yeu cau cac truong pho thong dan toc thay the tieng Mong Co bang tieng Pho thong chuan trong viec giang day trong ba mon hoc va thay the ba bo sach giao khoa khu vuc, đuoc in bang chu Mong Co, bang bo sach giao khoa thong nhat toan quoc do Bo Giao duc bien tap. Ben canh đo, tieng Trung cung se đuoc day tu lop 1 song song voi tieng Mong Co. O quy mo rong hon, su phan đoi viec thay đoi chuong trinh giang day phan anh cac van đe dan toc o Trung Quoc va su suy giam cua giao duc ngon ngu dan toc o Trung Quoc.
Ba mon hoc bat đau giang day bang tieng Trung la Ngu van tu lop mot, Đao đuc du Phap tri tu lop mot (mot bien the cua giao duc cong dan) va Lich su tu lop bay. Đay la mot phan cua cuoc cai cach sach giao khoa quoc gia đuoc trien khai o nhieu noi o Trung Quoc tu mua Thu 2017 đe loai bo nhieu sach giao khoa cap tinh khac nhau bang bo sach giao khoa thong nhat tren toan quoc. Đieu nay cung đa bi chi trich o nhung noi khac trong Trung Quoc.
Viec cai cach chuong trinh giang day đa gay ra hang loat cuoc phan đoi. Co quan cong an đia phuong coi đo la hanh đong gay roi trat tu cong cong va tu tap bat hop phap. Nhieu nguoi đa bi bat hoac quan thuc tai gia. Cuoc bieu tinh hiem khi đuoc bao cao, trong hau het cac chu đe lien quan tren Internet đeu bi chan. Trong nhung tuan sau đo, mot so nguon tin bao cao rang khoang 4.000-5.000 nguoi đa bi canh sat giam giu trong ba tuan bieu tinh, trong khi it nhat chin nguoi thiet mang.
Đay đuoc coi la mot no luc nham đong hoa dan toc thieu so. Cac nha quan sat cung luu y rang no the hien chinh sach cua "the he thu hai" (第二代民族政策), bac bo he thong cu dua tren nen tang cua Lien Xo cho phep tu chu, bao ton ngon ngu van hoa o cac khu vuc đuoc chi đinh, va ung ho mot cach tiep can "noi nau chay" pha tron nhieu sac toc, moi nhan manh su đong hoa vao van hoa Han.


Boi canh Noi Mong trong mot thoi gian dai đa trai qua xung đot sac toc it bao luc hon Tan Cuong va Tay Tang. Khu vuc nay đuoc coi la đa đuoc binh đinh phan lon trong nhieu thap ky cua nguoi Han di cu, hon nhan di chung va đan ap tu chinh quyen. Nguoi Han bat đau di cu quy mo lon vao Noi Mong tu nam 1912 duoi thoi Chinh phu Bac Duong khi đat đai đuoc phep tu do buon ban. Đen nam 1937, ket qua tong hop đieu tra dan so tu tinh Tuy Vien, tinh Sat Cap Nhi, Man Chau Quoc va Mong Cuong, cho thay khu vuc Noi Mong ngay nay co 3,72 trieu nguoi Han va 860 nghin nguoi Mong Co (ty le khoang 4: 1) trong ranh gioi Noi Mong hien đai. Ty le nay đen ngay nay la khoang 5:1. Cuoc bieu tinh cua sinh vien Noi Mong nam 1981 phan đoi mot goi chinh sach moi lam tram trong them suy thoai đat vung đong co va giam đai dien chinh tri cua nguoi Mong Co. Cac chinh sach đo bao gom viec gia tang 100 trieu gia suc trong tinh, đinh cu thay vi hoi huong dan di cu tu cac tinh lan can va chi đat cac quan chuc Mong Co tai cac khu vuc nguoi Mong Co trong khi cac quan chuc nguoi Han nam quyen tai cac khu đa so nguoi Han. Vao nam 2011, bat on no ra khi mot chiec xe tai than va cham va giet chet mot nguoi Mong Co, cung voi viec nguoi dan than phien ve tac đong moi truong cua viec khai thac tai nguyen thien nhien va cac chinh sach phat trien khong cong bang.


= Nguyen nhan truc tiep =
Nhieu hoc gia cho rang trong nhung nam gan đay, Trung Quoc bat đau tu bo chinh sach dan toc theo kieu Lien Xo truoc đay va chuyen sang cach tiep can "noi nau chay" pha tron nhieu sac toc, nhan manh su hoi nhap voi van hoa Han, đuoc goi la "chinh sach dan toc the he thu hai" (第二代民族政策) nham giai quyet van đe dan toc cua Trung Quoc.
O Noi Mong, cac truong tieu hoc va trung hoc co so đuoc chia thanh day tieng Trung Quoc va day tieng Mong Co (truong dan toc). Đa co mot chinh sach rang phu huynh đuoc phep chon gui con em minh đen truong day tieng Trung hay tieng Mong Co. Vi sach giao khoa va chuong trinh giang day đuoc cac truong dan toc su dung khac voi cac truong hoc o cac vung khac cua Trung Quoc, tieu chuan thi cu cung khac. Trong nhung nam gan đay, Trung Quoc đa đay manh viec bien soan tai lieu giang day đe giang day lich su va chinh tri (nhu mon Đao đuc du Phap tri). Chuong trinh thay the ngon ngu dan toc trong cac mon hoc chinh đa đuoc trien khai o Tan Cuong va Tay Tang vao nam 2017.


Chinh sach cu va moi Ban Phap che Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc cho biet rang vao nam 2020, Uy ban Thuong vu Đai hoi Đai bieu Nhan dan Toan quoc se tham tra tinh hop hien cua mot so quy đinh cua đia phuong ve viec cac truong pho thong dan toc cac cap phai su dung tieng noi va chu viet cua dan toc đe giang day, quy đinh ve viec day mot so mon hoc bang tieng Trung o cac truong dan toc thieu so voi su chap thuan cua co quan quan ly giao duc đia phuong va cac quy đinh lien quan khac. Ban Cong tac lap phap nhan thay cac quy đinh neu tren khong phu hop voi quy đinh tai Đieu 19, khoan 5 cua Hien phap ve khuyen khich su dung tieng pho thong toan quoc cung nhu Luat Ngon ngu, Luat Giao duc va cac luat khac co lien quan, va y kien đe nghi thay đoi.
Theo chuong trinh cu, sach giao khoa đuoc cac truong dan toc o Noi Mong su dung chu yeu đuoc viet bang chu Mong Co truyen thong. Chinh sach ngon ngu nay con đuoc goi la "Song ngu Loai Mot", tuc la cac truong dan toc day cac mon hoc khac nhau bang tieng Mong Co tu lop 1. Bat đau tu lop 2 thi moi bat đau hoc tieng Trung. Ben canh đo, nhieu truong cung to chuc day song ngu tieng Anh va tieng Trieu Tien.
Truoc đo, tu thang 9 nam 2017, Bo Giao duc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đa chi thi toan quoc chuyen sang sach giao khoa thong nhat toan quoc, va Noi Mong thuc hien đung vao thoi điem đo ngoai tru cac truong dan toc. Theo chuong trinh đoi moi, bat đau tu ngay 1 thang 9 nam 2020, o cac truong pho thong dan toc, mon Ngu van Trung Quoc se su dung bo sach giao khoa thong nhat ngay tu lop 1, cung nhu day hoc sinh mon nay (tieng Trung) ngay tu lop 1 chu khong phai lop 2 nhu truoc. Tu mua thu nam 2021, hoc sinh lop 1 cung se hoc Đao đuc du Phap tri bang tieng Trung, va mua thu nam 2022, hoc sinh lop 7 cung se hoc mon Lich su bang tieng Trung theo sach giao khoa thong nhat. Mot thay đoi nho khac la ten mon hoc: sach giao khoa Ngu van Trung Quoc (tieng Trung: 汉语文) co ten moi la Ngu van (tieng Trung: "语文") trong khi sach giao khoa Ngu Van tieng Mong Co co ten moi la "Ngon ngu va Van hoc Mong Co"(trong tieng Mong Co la" mongol hel bichig "), trong khi truoc đay chi đuoc goi đon gian la Ngon ngu va Van hoc (trong tieng Mong Co la" hel bichig"). Ke tu nam 1988, cac bo sach giao khoa đia phuong khac nhau đuoc su dung o nhieu tinh nhu Giang To, Quang Đong hay Thuong Hai. Viec cai cach sach giao khoa quoc gia đuoc trien khai o nhieu noi o Trung Quoc tu mua Thu 2017 đe loai bo nhieu sach giao khoa cap tinh khac nhau bang bo sach giao khoa thong nhat tren toan quoc đa gay tranh cai o nhieu noi va nhan nhieu chi trich tu bao chi.
So Giao duc Noi Mong sau đo đa khang đinh ngoai viec su dung sach giao khoa thong nhat o ba mon hoc, chuong trinh day hoc cua cac mon hoc khac se khong thay đoi, sach giao khoa su dung van giu nguyen, ngon ngu day hoc van nhu cu, gio hoc tieng Mong Co va tieng Trieu Tien se khong thay đoi.
Đieu khien nguoi Mong Co lo lang la chinh sach moi co the dan dan dan toi viec day hoc bang tieng Trung cho tat ca cac mon hoc o truong. Trong đo, giao duc bang tieng Trung se đuoc bo sung bang mot mon ngon ngu đia phuong la tieng Mong Co. Ben canh đo, nhieu nguoi cung đat ra cau hoi lieu tre em co the hoc song song cung luc tu lop 1 ca tieng Mong Co va tieng Trung, theo sach giao khoa chuan toan quoc, von co yeu cau cao va co đo kho hon sach giao khoa cu. Mot yeu to khac khien mot so phu huynh phan đoi la viec su dung sach giao khoa thong nhat tren toan quoc co the dan đen viec ap dung cac ky thi tieu chuan, tu đo se co tac đong truc tiep đen điem thi cua hoc sinh trong cac ky thi quan trong, chang han nhu Ky thi tuyen sinh đai hoc quoc gia. Hang nam, hoc sinh tu cac truong song ngu Mong Co tham gia cac bai kiem tra đau vao đai hoc voi bai thi đa đuoc dich sang tieng Mong Co. So voi bai thi tren toan quoc, phan lon noi dung đeu giong nhau. Voi chuong trinh moi, hoc sinh Mong Co co the phai canh tranh truc tiep, lam cung mot đe thi voi hoc sinh Trung Quoc. Đieu nay chac chan se thiet thoi cho hoc sinh Mong Co va loai tru mot cach co he thong ho ra khoi giao duc đai hoc va thi truong viec lam.


Dien bien = Thang 6 =
Vao thang 6 nam 2020, trong cuoc thanh tra cua Bo Giao duc tai thanh pho Thong Lieu, Noi Mong, thanh tra đa tiet lo rang truong Tieu hoc o Thong Lieu se bat đau tien hanh mot cuoc cai cach thu nghiem sach giao khoa tieng Trung Quoc. Đong thoi, hai mon chinh tri va lich su chuyen tu giang day bang tieng Mong Co sang tieng Trung Quoc. Khi đo, mot so cong đong truc tuyen thao luan ve cac chu đe lien quan đa bi chinh quyen đanh sap. Giao vien, hoc sinh va phu huynh cung đuoc canh bao nen noi nang can than.


= Cuoi thang 8 =
Trong thang 8, nhieu nguoi Mong Co len tieng bat binh truoc cac ke hoach bi ro ri cho thay chinh quyen trung uong Bac Kinh đang co ke hoach loai bo dan giao duc tieng Mong Co o cac vung dan toc tren cac phuong tien truyen thong xa hoi nhu Bainu.
Ngay 26 thang 8, So Giao duc Khu tu tri Noi Mong đa ban hanh ke hoach trien khai viec su dung sach giao khoa thong nhat trong cac truong pho thong dan toc, yeu cau ke tu ngay 1 thang 9, đinh chi viec giang day bang tieng Mong Co o mot so mon hoc. Theo mot so bao cao, mot so nguoi trong cong đong giao duc o Ordos đa chi ra rang cac nha chuc trach chi co the thong bao bang mieng cac tai lieu lien quan do tinh nhay cam cua vu viec, va nhung nguoi tham gia khong đuoc phep ghi lai. Ngay 29 thang 8, So Giao duc Khu tu tri Noi Mong thong bao rang tu hoc ky mua thu nam 2020, lop 1 va lop 7 o cac truong pho thong dan toc se su dung sach giao khoa Ngu Van tieng Trung do nha nuoc ban hanh, nhung cac khoi khac van se nhu cu. Vao ngay 31 thang 8, chinh quyen Khu tu tri Noi Mong tuyen bo rang ngoai viec su dung sach giao khoa Ngu van tieng Trung cho lop 1 va lop 7 vao mua thu nam 2020, cac truong se su dung sach giao khoa "Đao đuc du Phap tri" thong nhat cho lop 1 va su dung sach giao khoa "Lich su" thong nhat cho lop 7 lich su nam 2022. Trong mot cuoc phong van voi CCTV, Trai Moc Đuc Đao Nhi Cat, cuu pho hieu truong Đai hoc Noi Mong, đa chi ra rang viec sua đoi nhu vay khong co loi cho su đoan ket dan toc. Video tren đa bi xoa sau đo.
Ve viec lieu he thong giao duc song ngu hien tai o Khu tu tri Noi Mong co thay đoi hay khong va cac khoa hoc tieng Mong Co co bi huy bo hay khong, cac nha chuc trach hom 4/9 cho biet he thong giao duc song ngu hien tai khong thay đoi so voi nhung nam truoc. Moi nam, tieng Trung se đuoc day tu lop 2 thi nay se day tu lop 1, su dung sach giao khoa toan quoc. Viec day cac tieng Mong Co hay tieng Trieu Tien van khong thay đoi.


= Phan đoi cai cach chuong trinh giang day moi =
Thong bao ve chinh sach moi đa gay ra tranh cai va su bat man cua cong chung, lam day len lo ngai rang tieng Mong Co se dan bi xoa bo va thay the boi tieng Trung Quoc. Cac cuoc bieu tinh phan đoi cac chinh sach đa đuoc to chuc o nhieu noi, bao gom ca cac truong hoc, khi hoc ky moi bat đau. Mot so phu huynh noi rang ho se khong cho con minh đen truong. O Thong Lieu, phu huynh chi phat hien ra thong bao nay sau khi gui con ho đen mot truong noi tru, dan đen cac cuoc bieu tinh. Cac bac phu huynh đa bao vay ngoi truong truoc khi bi canh sat đay lui. Chinh quyen cuoi cung đa tha con em ho ra khoi truong. Mot hoc sinh trung hoc o thanh pho Hulunbuir cho biet nhieu hoc sinh đa lao ra khoi truong vao ngay 1 thang 9 va pha huy mot hang rao truoc khi canh sat ban quan su ap đen va co gang đua ho tro lai lop hoc. Su phan no đoi voi viec giao duc bat buoc tieng Trung cung đuoc nguoi dung Mong Co phan anh tren mang xa hoi Trung Quoc, tuy nhien, chinh quyen đa xoa bo.
Tu ngay 28 thang 8, hang chuc nghin hoc sinh va phu huynh o thanh pho Thong Lieu, Urat Trung, Naiman, Hure, Ordos, Hohhot va nhung noi khac đa tien hanh cac cuoc đinh cong va bieu tinh phan đoi viec chinh quyen tang cuong day tieng pho thong va ha thap viec day tieng Mong Co. Mot so sinh vien đa quy xuong đe yeu cau chinh quyen rut lai chinh sach va bat đau mot cuoc đinh cong vo thoi han. Trong cuoc bieu tinh, nhung nguoi bieu tinh đa bi thuong va bi bat. Mot so phuong tien truyen thong đa đua tin mot hoc sinh đa nhay tu tang 4 cua truong sau khi biet me minh bi đanh tuy nhien chinh quyen cho ra rang đo la mot tin đon. Nhieu cac bac cha me tu choi đua con đen truong đe the hien su tu choi viec day tieng pho thong. Ngoai ra con co nhung nguoi bieu tinh hat cac bai hat tieng Mong Co va ho khau hieu ben ngoai truong hoc, đoi rut lai ke hoach.
Vao thang 7, Tegus Bayar, mot chuyen gia ve Mong Co tu Đai hoc Noi Mong, đa đang mot bai bao tren Tuan bao Van hoa Mong Co, bay to quan điem cua minh rang ngon ngu giang day trong giao duc quoc gia cua Noi Mong Co khong the thay đoi. Bai bao cua ong đa bi chan sau khi đuoc in lai rong rai tren Internet.
Vao ngay 1 thang 9, nhan vien tai mot truong hoc o Naiman chia se rang rang chi co khoang 40 sinh vien đang ky hoc ky nay thay vi 1.000 nhu thong thuong. Mot so sau đo đa thay đoi quyet đinh va chi con lai khoang 10 nguoi. Đong thoi, 300.000 hoc sinh sinh vien Mong Co đa đinh cong phan đoi chinh sach do Bac Kinh ap đat. Ngay ca trong so nhung nguoi Mong Co ung ho chinh phu Trung Quoc, ho đa phan đoi ke hoach nay.
Vao ngay 2 thang 9, mot so nguoi dan toc Mong Co đa dang la co đen  khar suld  trong cac buoi bieu tinh.  khar suld  thuong chi đuoc su dung khi nguoi Mong Co chien đau chong lai ke thu. Chi trong ngay 3 thang 9, khoang 21.000 chu ky đa đuoc thu thap tu cu dan o 10 quan, tao thanh 196 ban kien nghi gui đen co quan giao duc cua chinh quyen khu vuc. Tai Hohhot, hon 300 nhan vien tai mot đai truyen hinh noi tieng trong khu vuc cung đa ky vao ban kien nghi.
Vao ngay 4 thang 9, mot so trang bao đua tin mot nu quan chuc nguoi Mong Co Su Rina, đa tu tu tai noi o sau mot cuoc tranh cai voi sep, nham phan đoi viec chinh phu khuyen khich tieng Trung. Nguoi dan Mong Co va cu dan mang trong va ngoai nuoc đa đe lai nhung loi nhan tuong nho Su Rina, goi co la "anh hung dan toc".


Phan ung = Trong nuoc =


 Chinh quyen trung uong  Vao ngay 3 thang 9 nam 2020, nguoi phat ngon Bo Ngoai giao Hoa Xuan Oanh tra loi phong vien cua NHK rang tieng Trung la bieu tuong cua chu quyen quoc gia. Cong dan co quyen va nghia vu khi hoc va su dung ngon ngu noi va viet tieu chuan cua đat nuoc. Trong nhung nam gan đay, Uy ban Sach giao khoa Quoc gia Trung Quoc đa to chuc luc luong đac biet đe bien soan sach giao khoa cho ba mon hoc: Han ngu, chinh tri va lich su, ba mon hoc nay đa đuoc su dung cho tat ca cac truong tieu hoc va trung hoc tren ca nuoc tu nam 2017. Bo truong Bo Cong an Trieu Khac Chi cung đa tien hanh mot chuyen thi sat Noi Mong va Ninh Ha, ra lenh cho canh sat tu ca hai vung tang cuong đan ap cac am muu xam nhap va "chia re" tu nuoc ngoai cung nhu đam bao su on đinh giua cac nhom ton giao va sac toc."[Canh sat] nen nghiem khac tran ap cac luc luong trong va ngoai nuoc thuc hien xam nhap va pha hoai, đong thoi nen co gang hon nua trong viec thuc đay cuoc chien chong chu nghia ly khai,"
Vao ngay 23 thang 9 nam 2020, Thu truong Bo Giao duc Trung Quoc cho biet viec thuc hien ngon ngu chuan quoc gia la mot yeu cau cua luat phap Trung Quoc, khang đinh viec tat ca nguoi Trung Quoc hoc noi va viet ngon ngu chuan quoc gia la rat co loi, tao đieu kien giao tiep giua moi nguoi tot hon. Ong cung cho rang khi van đe nay đuoc thuc hien o Noi Mong, co the co nhieu y kien khac nhau, nhung su khac biet ve quan điem chi la tam thoi.
Vao ngay 5 thang 3 nam 2021, khi tiep đoan đai bieu Noi Mong, Tap Can Binh cho rang rang phai het suc phat huy pho cap ngon ngu chung quoc gia va đay manh toan dien viec su dung tai lieu giang day do quoc gia bien soan. Vao giua thang 4 nam 2021, khi Uong Duong đen tham Noi Mong, ong noi rang se đay nhanh viec pho bien ngon ngu chung cua quoc gia va lam tot viec quang ba va su dung cac tai lieu giang day chung toan quoc.


 Noi Mong  Vao ngay 10 thang 9, co quan cong an nhieu noi o Noi Mong đa ban hanh "Thong bao ve viec tang cuong quan ly cac nhom WeChat" bang tieng Mong Co va tieng Trung Quoc, chi ra rang chu so huu nhom WeChat chiu trach nhiem xay dung nhom, chiu trach nhiem quan ly, phai thuc cac yeu cau, bao ve nen van minh mang, tieu chuan hoa viec phat hanh thong tin trong nhom va tuong tac van minh,  khong chuyen tiep, truyen ba hoac pho bien thong tin chua đuoc xac minh chinh thuc hoac khong ro nguon goc, đong thoi chi ra rang nha phat hanh va chu so huu nhom se phai chiu trach nhiem. To Nhat bao Đo thi phuong Nam đa chi ra rang quy đinh nay hoi đi nguoc lai so voi mot so quy đinh cua luat va quy đinh hien hanh. Truoc đo, vao ngay 28-29 thang 8, hon 70 nhom WeChat đa bi đong.
Bi thu Thanh uy Noi Mong Thach Thai Phong đa chi đao phan anh sau sac nhung ton tai trong viec trien khai su dung sach giao khoa do quoc gia bien soan, tim nguyen nhan sau xa, tong ket kinh nghiem, rut kinh nghiem, cai tien cong tac. Vao ngay 27 thang 11, cuoc hop lan thu 23 cua Uy ban thuong vu Đai hoi đai bieu nhan dan toan quoc lan thu 13 cua khu tu tri Noi Mong đa quyet đinh cach chuc Tong Bi thu Chinh phu nhan dan khu tu tri Noi Mong Co Bao Chan Tuc, va Giam đoc So Giao duc Khu tu tri Hau Nguyen. Vao thang 11, So Giao duc va So Tai chinh cua Khu tu tri Noi Mong cung ban hanh mot van ban, len ke hoach tuyen 300 giao vien tieng Trung tu cac tinh khac o Trung Quoc đen giang day tai cac truong pho thong dan toc o Noi Mong.
Ngay 8 thang 1 nam 2021, So Giao duc Khu tu tri Noi Mong ban hanh van ban cao buoc 5 bo sach giao khoa "Lich su va van hoa Noi Mong", "Lich su Mong Co", "Lich su va van hoa Hulunbuir", "Lich su va van hoa Ha Sao", "Lich su va van hoa Khoa Nhi Tham" (chuong trinh thu nghiem thi điem) đa co tinh nhan manh ban sac dan toc va y thuc dan toc cua moi ca nhan, va quyet đinh ngung giang day 5 bo sach giao khoa trong cac giai đoan tu hoc ky mua xuan nam 2021  va tu mua thu nam 2021, 3 mon hoc trong mot so lop cua Truong Ngon ngu Dan toc Noi Mong se đuoc su dung giang day tieng Trung.


 = Đan ap cac cuoc bieu tinh va bat giu  =
Bac Kinh đa đap tra cuoc bieu tinh bang vu luc, bat giu nhung nguoi bieu tinh va co gang gay ap luc buoc hoc sinh tro lai lop hoc. Uoc tinh so luong nhung nguoi bi giam giu nam trong khoang tu "hang tram" đen "4.000 đen 5.000".
Vao ngay 3 thang 9, Cong an thanh pho Bayan Nur đa ban hanh thong bao ve viec ngan chan hanh vi pham phap va toi pham lien quan đen viec su dung tai lieu giang day do nha nuoc bien soan, neu ro nhung nguoi co "đong co tham kin" đa xuyen tac chinh sach quoc gia, tung tin đon that thiet, kich đong, tiep tay cho cac cuoc tu tap đong nguoi trai phap luat, bieu tinh, va co quan cong an se nghiem khac xu ly theo quy đinh cua phap luat. Ben canh đo, mot phan thuong tri gia 10.000 nhan dan te đa dan đen viec bat giu bon nguoi bi cao buoc su dung WeChat, ung dung nhan tin, đe phat tan tin tuc gia mao ve sach giao khoa va to chuc cac đon kien.
Vao ngay 2 thang 9, cong an o mot so khu vuc cua thanh pho Thong Lieu đa cong bo danh sach truy na nhung nguoi bi cao buoc gay roi trat tu cong cong, cung voi cac buc anh lam bang chung. Mot so buc anh cho thay phu huynh ben ngoai truong hoc, va mot so danh sach truy na đe cap cu the rang cac vu viec xay ra ben ngoai truong hoc. Tai quan Horqin, danh sach cho đen nay đa bao gom 129 nguoi. Canh sat cung đa đua ra khoan tien thuong 1.000 nhan dan te cho bat ky ai xac đinh đuoc danh tinh nhung nguoi tham gia bieu tinh. Ben canh nhung buc anh chup boi camera an ninh, cac nhan vien canh sat cung đa kiem tra o to tai cac cua thu phi roi Thong Lieu. Toi đau thang 9, khoang 4.000-5.000 nguoi đa bi canh sat giam giu trong ba tuan bieu tinh, trong khi it nhat chin nguoi thiet mang. Chinh quyen đia phuong o thanh pho Xilinhot, cung đa thong bao qua WeChat rang nhung phu huynh khong cho con đi hoc truoc ngay 17 thang 9 se mat quyen tiep can cac khoan tro cap cua chinh phu. Hoc sinh trung hoc khong tham gia lop hoc se bi đuoi hoc va khong cho tham gia ky thi tuyen sinh đai hoc. Cac ngan hang se ngung cho vay trong vong 5 nam toi đoi voi bat ky phu huynh nao khong tuan thu. Mot thong bao khac cua chinh phu neu ro rang nhung bac cha me khong tuan theo se bi đua vao "danh sach nhung nguoi khong đang tin cay" va phai đoi mat voi cac han che ve cong viec, giao dich, di chuyen xuyen bien gioi, tai thiet nha va cac hanh đong khac đoi hoi tin nhiem xa hoi tot.
Vao cuoi thang 9, Cac cuoc bieu tinh duong nhu đa bi dap tat. Hon 90% tre em tung tay chay truong hoc o Xilin Gol đa tro lai lop hoc. Nhieu nguoi lo so rang ho se bi sa thai, khong the nhan tro cap hoac khoan vay tu ngan hang va bi đua vao danh sach đen.


 = Xu ly can bo, giao vien  =
Vao thang 9, chinh quyen Bayan Nur va Xilin Gol đa xu phat cac quan chuc khong thuc hien viec thuc đay viec su dung sach giao khoa thong nhat quoc gia. Tai mot khu vuc phia tay Tongliao, cac cong chuc nha nuoc đuoc thong bao rang con cai cua ho se phai đi hoc vao ngay 7 thang 9. Neu khong, luong cua ho se bi treo va ho se bi đieu tra boi chinh quyen. Vao ngay 7 thang 9, thanh pho Xich Phong yeu cau nhung giao vien khong the đam nhan nhiem vu giang day sach giao khoa thong nhat quoc gia phai thuyen chuyen. Bo Tieu Lam, Chu tich Chinh phu Nhan dan Khu tu tri Noi Mong Co, chi ra rang viec đay manh su dung tai lieu giang day thong nhat co loi cho viec tang cuong y thuc cua cong đong dan toc Trung Quoc. Can bo, giao vien cac cap can tich cuc quang ba cac chinh sach toi hoc sinh, phu huynh va quan chung đe đam bao rang hoc sinh đi hoc binh thuong. Vao ngay 13 thang 9, Phong Giao duc Đong Ujimqin, đa quyet đinh đinh chi cong tac đoi voi ba giao vien khong chiu thuc hien cac chinh sach lien quan đen cong tac ngon ngu chung quoc gia cua Trung Quoc. O Sonid Ta, chinh quyen đia phuong cung đa thong bao se đinh chi viec tra luong cho 4 cong chuc va sa thai 2 nguoi khac. Tat ca sau nguoi đa bi đieu tra boi Uy ban Kiem tra Ky luat đia phuong.


 = Kiem duyet truyen thong  =
Vao ngay 23 thang 8, nen tang truyen thong xa hoi duy nhat cua Mong Co "Bainu" co khoang 400.000 nguoi dung o Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đa bi đong cua. Vao ngay 3 thang 9, Los Angeles Times đua tin Alice Su, mot nu phong vien co tru so tai Bac Kinh, đa bi canh sat giam giu trong mot cuoc phong van tai mot truong hoc o Hohhot, Noi Mong Co. Co sau đo bi truc xuat ra khoi Noi Mong.
Mot chiec o to mau đen khong co bien so  cung đa đi theo phong vien NPR o Thong Lieu. Ngay sau khi noi chuyen voi phu huynh ben ngoai mot truong trung hoc, mot nhom gom 12 canh sat mac thuong phuc va mac sac phuc, mot so tu xung la phu huynh, đa ngan NPR phong van them nhieu nguoi trong thanh pho.


= O nuoc ngoai =


 Mong Co  Chinh sach ngon ngu moi va cuoc đan ap cung gay ra su chu y bat thuong o Mong Co. Vao ngay 31 thang 8, hang chuc nguoi bieu tinh đa tap trung tai Ulaanbaatar, thu đo cua Mong Co, đe ung ho cac cuoc bieu tinh o Noi Mong. Vao ngay 15 va 16 thang 9, Bo truong Ngoai giao Cong hoa Nhan dan Trung Hoa Vuong Nghi đa co chuyen tham hai ngay toi Mong Co. Vao ngay 15 thang 9, khoang 100 nguoi bieu tinh đa tap hop o Ulaanbaatar đe phan đoi chuyen tham Mong Co cua Bo truong Ngoai giao Trung Quoc Vuong Nghi, cao buoc Bac Kinh đan ap ngon ngu va van hoa đia phuong cua khu vuc Mong Co thuoc Trung Quoc.
Cuu Tong thong Mong Co Tsakhiagiin Elbegdorj đa thuc giuc chinh phu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa ton trong quyen duy tri tieng me đe cua nguoi dan Mong Co va keu goi nguoi dan Mong Co tu tat ca cac nuoc ung ho. Tsakhiagiin Elbegdorj cung đa gui thu cho Tap Can Binh phan đoi viec chinh quyen Bac Kinh ep buoc quang ba tai lieu giang day tieng Trung o Noi Mong, đe cap đen viec Hien phap Trung Quoc quy đinh "tat ca moi quoc gia đeu co quyen tu do su dung va phat trien ngon ngu cua minh", va tre em o Noi Mong hien nay đang bi vi pham mot cach ro rang. Tuy nhien, buc thu đa bi Đai su quan Trung Quoc tai Mong Co tra lai vao ngay 25/9. Đai su Trung Quoc tai Mong Co noi rang Elbegdorji đa đua ra nhieu nhan xet sai lam ve van đe cai cach giao duc song ngu o Noi Mong cung nhu yeu cau ong khong đuoc can thiep vao cong viec noi bo cua Trung Quoc.
Oyunsuren Damdinsuren, giang vien tai Đai hoc Quoc gia Mong Co, cho biet trong khi nhieu chinh tri gia Mong Co im lang ve tinh hinh o khu vuc tu tri nay, thi ngay cang co nhieu nguoi Mong Co bay to quan ngai tren mang xa hoi voi hashtag #SaveTheMongolianLanguage. Mot nhom tren Facebook ve van đe nay, do hoc sinh cu cua co tao ra, đa thu hut hon 12.000 nguoi tham gia trong ba tuan.


 Cac nuoc khac  Ngay 7 thang 9 nam 2020, hang tram nha hoat đong nhan quyen nguoi dan toc Mong Co đa tap trung ben ngoai Đai su quan Trung Quoc o Washington, D.C. va Đien Capitol đe phan đoi chinh quyen Bac Kinh đan ap cac ngon ngu va van hoa dan toc Mong Co. Vao ngay 11 thang 9, nhieu nhom tho dan o Đai Loan đa đung len ung ho nguoi Mong Co va yeu cau chinh quyen Bac Kinh tra lai quyen ngon ngu cua nguoi Mong Co. Vao ngay 12 thang 9, nguoi Mong Co o Nhat Ban đa to chuc mot cuoc tuan hanh ben ngoai Đai su quan Trung Quoc o Tokyo đe phan đoi viec chinh quyen Bac Kinh tieu diet ngon ngu va van hoa Mong Co, mot bo phan nguoi dan Nhat Ban đa huong ung va tham gia.
Vao thang 9 nam 2020, Uy ban huong ve Trung Quoc thuoc Quoc hoi va Co cau phu trach hanh chinh Hoa Ky đa ra tuyen bo len an viec đan ap bieu tinh va hanh hung nha bao Hoa Ky đua tin ve cac cuoc bieu tinh.
Vao ngay 13 thang 9 nam 2020, gan mot tram nguoi dan Mong Co đa to chuc mot cuoc mit tinh truoc Tong lanh su quan Trung Quoc o Dusseldorf đe phan đoi chinh quyen Trung Quoc bat buoc giao duc tieng Trung o Noi Mong. Tai cuoc mit tinh, nhung nguoi bieu tinh giuong cao cac bieu ngu va khau hieu bang tieng Đuc, tieng Anh va tieng Mong Co, voi cac tu "Bao ve Van hoa Mong Co" va "Dung Tham sat Van hoa". Nguoi Mong Co o Đuc cung to chuc bieu tinh tai thu đo Berlin, phan đoi viec chinh quyen Bac Kinh cuong buc giao duc. Hang chuc giao su va hoc gia nguoi Đuc tham gia nghien cuu ve lich su va van hoa Mong Co đa cung nhau gui mot buc thu toi Thu tuong Đuc Merkel, keu goi chinh tri Đuc quan tam đen tinh hinh o Noi Mong va thuc giuc chinh phu Trung Quoc ngung viec to chuc giao duc bat buoc tieng Trung o Noi Mong.
Vao ngay 12 thang 10, Bao tang Lich su Nantes cua Phap thong bao quyet đinh tam dung trien lam ve Thanh Cat Tu Han do kiem duyet cua chinh phu Trung Quoc va cac chinh sach ngay cang khac nghiet cua chinh quyen Bac Kinh đoi voi cac dan toc thieu so.


Tai lieu tham khao