Ca nha tang (danh phap hai phan: Physeter macrocephalus, tieng Anh: sperm whale), la mot loai đong vat co vu song trong moi truong nuoc o bien, thuoc bo Ca voi, phan bo Ca voi co rang va la thanh vien duy nhat cua chi cung ten. Ca nha tang đa tung co ten khoa hoc la Physeter catodon. No la mot trong ba loai con ton tai cua sieu ho Ca nha tang cung voi ca nha tang nho (Kogia breviceps) va ca nha tang lun (Kogia sima).
Mot con ca nha tang đuc lon co the dai toi 20,7m va nang 83 tan. No la loai đong vat co rang lon nhat tren the gioi voi nhung chiec rang dai đen 24 cm. Đoi voi nhung con đuc, đau co the dai đen bang 1/3 tong chieu dai than minh - noi đen đau thi ca nha tang la loai đong vat co bo nao lon nhat tren the gioi. No phan bo toan the gioi tren khap cac đai duong. Ca nha tang chu yeu an muc - tham chi cac loai muc khong lo va muc Nam Cuc khong lo cung la nan nhan cua no - nhung đoi khi chung cung đanh chen cac loai ca. Chung la loai đong vat co vu lan sau thu nhi the gioi, sau ca voi mom khoam Cuvier. Va am thanh lach cach cua ca nha tang cung la loai am thanh lon nhat đuoc tao ra boi cac loai đong vat. Am thanh nay đuoc dung đe đinh vi vat can, muc tieu cung nhu trong cac muc đich khac. Ca nha tang song trong cac nhom nho goi la "đon vi xa hoi". Cac đon vi cua ca cai va ca con song tach biet voi ca đuc truong thanh. Ca cai hop tac voi nhau đe bao ve con cung nhu giup nhau cho con bu. Cu cach ba đen sau nam thi ca nha tang sinh con mot lan va thoi gian cham con co the keo dai đen hon 10 nam. Ca nha tang co rat it ke thu tu nhien, ro rang co rat it sinh vat đu manh đe tan cong mot con ca nha tang truong thanh khoe manh; tuy nhien mot bay ca ho kinh co the tieu diet nhung con ca nha tang con. Tuoi tho cua ca nha tang co the len toi hon 70 nam.
Truoc đay, ca nha tang đuoc goi la "ca rang" (cachalot, tu tieng Phap co nghia la "rang"). Trong suot tu đau the ky 18 đen cuoi the ky 20, ca nha tang thuong xuyen bi san bat đe lay cac san pham nhu dau ca - dung đe lam nen, xa phong, my pham, dau may,... - va long dien huong. Đanh bat ca voi đa la mot nganh cong nghiep lon trong the ky XIX, nhu đuoc tuong thuat  trong tieu thuyet Moby Dick.  Do kich thuoc lon, đoi khi ca nha tang co the chong tra lai nhung ke san bat no, đien hinh nhu vao nam 1820 mot con ca nha tang đa tan cong va đanh chim chiec tau san ca voi mang ten Essex. Hien nay, IUCN xep ca nha tang vao danh sach loai de thuong ton.


Ten goi Ten tieng Anh cua ca nha tang (sperm whale) la cach goi tat cua tu spermaceti whale (ca voi tinh dich, o đay dau ca nha tang (spermaceti) tung bi tuong nham la tinh dich cua ca voi). Dau ca nha tang la mot chat long hoi set, giong sap, đuoc tim thay trong tui dau nam o phia truoc hop so cua ca, cung nhu o mo sap, mot mo nam o phia tren so va duoi tui dau. Lop vo bao gom mot chat sap mem mau trang bao hoa voi dau tinh dich (spermaceti). Mo sap bao ham cac khoang chua chat sap tuong tu nhu trong dau ca va cac mo lien ket xen giua.
Truoc đay, ca nha tang cung đuoc goi la "ca rang" (cachalot). Tu "cachalot" bat nguon tu mot tu tieng Phap co nghia la "rang" hay "rang to" (tu nay van con đuoc bao ton trong tieng Gasconha duoi mot phien ban la tu cachau (tu nay hoac la bat nguon tu ngon ngu Roman hay ngon ngu Euskara). Tu đien tu nguyen hoc cua Corominas noi rang nguon goc cua tu nay khong ro rang, tuy nhien no co the đen tu mot tu binh dan cua tieng La tinh la cappula, so nhieu cua cappulum, co nghia la can kiem. Theo tu đien Encarta, tu cachalot đen voi tieng Anh thong qua tu cachalote cua tieng Tay Ban Nha hay tieng Bo Đao Nha va co the la đen tu tu cachola cua tieng Bo Đao Nha, co nghia la "đau to". Thuat ngu nay cung đuoc dung trong tieng Nga (кашалот - kashalot) cung nhu nhieu thu tieng khac.


Phan loai va ten khoa hoc Ca nha tang thuoc ve Bo Ca voi, phan bo Ca voi co rang (bao ham ca heo va cac loai ca voi co rang khac) va la thanh vien duy nhat cua ho Ca nha tang (Physeteridae) va cua chi cung ten (Physeter). Hien co hai loai "ca nha tang" co moi quan he gan gui voi no, đo la ca nha tang nho (Kogia breviceps) va ca nha tang lun (K. simus) cua ho Ca nha tang nho (Kogiidae) va chi cung ten (Kogia). Trong mot so he thong phan loai khac, ca nha tang nho/lun va ca nha tang "lon" đuoc xep vao sieu ho Ca nha tang.
Ca nha tang la mot trong nhung loai vat đau tien đuoc mo ta trong tac pham Systema Naturae cua Linnaeus vao nam 1758. Linnaeus luc đo cho rang chi Ca nha tang co 4 loai, nhung khong lau sau đo gioi khoa hoc nhan ra rang chi co mot loai ca nha tang duy nhat ton tai. Hai ten khoa hoc P. catodon va P. macrocephalus - 2 trong 4 ten ma Linnaeus dung đe goi cac "loai" ca nha tang - đuoc đe cu va hien nay chung van đuoc dung song song, tuy nhien gan đay gioi khoa hoc chu yeu dung ten goi macrocephalus lam ten chinh thuc va catodon chi la ten đong nghia it dung.


Mo ta = Kich thuoc =

Ca nha tang la loai ca voi co rang to nhat tren the gioi, voi ca đuc co the dai tu 13,5-17.5m, va nang tu 43-65 tan. Trong khi đo thi loai ca voi co rang lon thu nhi la ca voi co mo baird chi dai 12,8 met (42 ft) va nang 39 tan My (35.000 kg). Bao tang ca voi Nantucket hien van con giu mot xuong ham ca nha tang dai toi 5,5 met (18 ft). Theo bao tang, chiec ham đo thuoc ve con ca nha tang dai 80 foot (24 m), con con ca nha tang đam chim chiec tau san ca voi Essex (mot trong nhung cam hung cho tieu thuyet Moby-Dick) đuoc cho la dai 85 foot (26 m). Tuy nhien, cac thong so tren cung nhu cac khang đinh khac ve nhung con ca voi đuc truong thanh dai hon 80 foot (24 m) gap phai nhung y kien khong đong tinh.
Viec san ca voi quy mo lon - nhat la sau the chien thu hai co le đa khien kich thuoc trung binh cua ca nha tang giam đi vi nhung con ca đuc lon thuong bi cac tay tho san truy lung. Hien nay, ca nha tang đuc thuong khong dai qua 20,7 met (68 ft) va nang qua 83.000 kilogam (82 tan Anh; 91 tan My). Mot so truong hop bat gap nhung con dai tu 21,5-24,5m, mot so y kien khac cho rang that ra viec san bat qua muc khong anh huong gi đen kich thuoc ca nha tang đuc va tren thuc te kich thuoc cua chung đang ra phai tang len do mat đo ca the giam đi va vi vay so luong thuc an chia theo đau ca se tang len.
Ca nha tang la loai ca voi co hien tuong di hinh gioi tinh ro ret nhat. Luc moi sinh thi ca đuc va ca cai to nhu nhau nhung ca đuc truong thanh dai hon 30% toi 50% va nang gap 2 lan ca cai.


= Ngoai hinh =
Ca nha tang co hinh dang co the đac biet va kho lan voi cac loai khac. Cu the, đau cua chung rat lon va co dang khoi, co the chiem tu 1/4 đen 1/3 chieu dai co the. Lo tho hinh chu S nam rat gan phia truoc đau va hoi chech ve phia ben trai co the. Cau truc nay khien ca nha tang co mot than hinh rat be ve, nhat la o phia truoc.

Đuoi cua ca nha tang co hinh tam giac va rat day. Khi ca chuan bi lan sau đe tim kiem thuc an, chung vung đuoi len cao khoi mat nuoc. Ca nha tang khong co vay lung ma thay vao đo la mot so lan gon nho moc tren lung, trong đo go to nhat đuoc dan san ca voi goi la "buou" va thuong de lam lan voi vay lung cua mot loai ca hay ca voi nho hon.
Ca nha tang khong co da nhan muot nhu phan lon cac loai ca voi to xac khac, trai lai da lung cua chung nhan nheo, san sui va thuong bi lien tuong đen hinh anh cua mot trai man kho. Thong thuong da ca nha tang co mau xam tuyen, mac du duoi anh mat troi chung co the trong nhu mau nau. Ca nha tang bach tang cung đa tung đuoc ghi nhan.


= Ham va rang =

Ham duoi cua ca nha tang rat hep va đuoc đo tu ben tren. Con vat co tu 18 đen 26 rang o moi ben cua ham duoi va nhung rang nay khop vao cac lo o ham tren von khong co rang. Rang ca nha tang hinh non va co the nang toi 1 kilogam (2,2 lb) moi chiec. Rang chung dai khoang 24 cm, luc can cua chung la 7-11 tan co mot so chuc nang nhat đinh trong đoi song cua ca nha tang nhung duong nhu no khong that su can thiet cho viec san bat va an thit cac loai nhu muc va nguoi ta tung tim thay nhung ca the an uong đay đu nhung khong co rang. Mot gia thuyet đuoc đat ra la rang cua ca nha tang đuoc dung trong cac cuoc ti thi giua nhung con đuc. Ca đuc truong thanh co nhung vet seo tren nguoi, co ve nhu la do bi can ma ra. Dau tich cua rang thoai hoa cung xuat hien o ham tren nhung chung it khi troi ra o trong mieng.


= Ho hap va kha nang lan sau =
Ca nha tang, cung voi ca voi mui chai va voi bien la nhung loai thu co kha nang lan sau nhat the gioi. Ca nha tang đuoc tin la co the lan sau toi 3 kilomet (1,9 mi) va nin tho duoi nuoc toi 90 phut. Tuy nhien thong thuong con vat chi lan sau chung 400 met (1.300 ft) va nin hoi trong vong 35 phut. Đoi khi trong qua trinh lan sau, ca nha tang bi mac vao nhung cap lien lac duoi mat bien va chet chim duoi đo cho đen khi nhung cai tien ve viec lap đat va bao tri cap ngam đuoc thuc thi.

Loi song đac biet khien ca nha tang phai thich nghi su bien thien lon va đot ngot ve ap suat cua nuoc khi no lan sau xuong long bien. Long nguc cua con vat rat linh hoat giup phoi co the co rut lai va lam giam luong nito hap thu; qua trinh bien duong cung giam đi nham tiet kiem oxy. Ham luong myoglobin, chat mang oxy chu yeu o cac co, cua ca nha tang cao hon rat nhieu so voi cac đong vat song tren đat lien. Mau cua con vat cung co nong đo hong cau - te bao mang hemoglobin - rat cao va vi vay co the chua rat nhieu oxy. Mau chua oxy đuoc van chuyen truc tiep đen nao va cac noi quan toi can thiet khi nong đo oxy xuong thap. O đay, tui dau o đau ca nha tang cung tham gia trong viec đieu chinh suc noi cua con vat.
Mac du thich nghi tot voi viec lan sau, viec lan nhieu lan lien tiep cung đe lai tac hai lau dai voi ca nha tang. Bo xuong cua nhung ca the ca nha tang co ton tai nhung lo nho li ti, trieu chung cua benh khi ep hay con goi la benh tho lan. Nhung bo xuong cua ca gia co nhieu lo trong khi ca con thi khong co. Tu đay co the suy luan rang benh khi ep la mot van đe đang ke cua ca nha tang va viec noi len mat nuoc đot ngot co the gay hau qua tai hai cho con vat.
Giua nhung lan lan sau, ca nha tang phai noi mot thoi gian chung 8 phut đe hit tho, chuan bi cho lan lan ke tiep. Ca nha tang, cung nhu cac loai ca voi co rang khac, tho qua mot lo tho hinh chu S tren đinh đau. Trong nhung khoang thoi gian nghi lay hoi nhu vay, con vat hit tho chung 3-5 lan moi phut, tuy nhien ngay sau khi moi noi len thi con so nay la khoang 6-7 lan moi phut. Moi lan tho ca nha tang phun ra mot cot nuoc co the cao toi 2 met (6,6 ft) hay hon va cheo mot goc 45 đo cung voi mot tieng đong choi tai. Trung binh, ca cai va ca con hit tho mot lan cach nhau 12,5 giay truoc khi lan, con ca đuc truong thanh la 17,5 giay.


= Bo nao va tri thong minh =

Nao cua ca nha tang la bo nao lon nhat trong so tat ca cac đong vat con ton tai hay đa tuyet chung tung đuoc biet, nang toi 8 kilogam (18 lb), tuy nhien chi so hinh thanh nao bo cua con vat khong phai hang cao, nhin chung la thap hon so voi ca heo va nhieu loai ca voi khac, thap hon vuon nguoi va thap hon rat nhieu so voi con nguoi.


= Chuc nang cua phuc hop mui va dau ca nha tang =

Truoc đay, phan phuc hop mui cua ca nha tang (bao gom ca tui dau ca, co quan san sinh dau ca va cac noi quan đi kem) đuoc con vat dung trong viec tong phan đau cua chung vao ke đich hay đuoc dung đe đieu chinh suc noi cua ban than; tuy nhien, cac nghien cuu gan đay cho thay phuc hop nay chinh la mot trong nhung he thong đinh vi bang song am manh nhat trong tu nhien.
Do anh sang bi hap thu dan dan khi no đi xuyen qua moi truong nuoc, hau nhu tu đo sau vai tram met tro đi thi long bien tro nen toi om om va tam nhin cung bi han che. Vi vay, ca nha tang va cac loai ca voi co rang khac đa phat trien mot he thong đinh vi bang tieng vong đe tim thuc an cung nhu tranh vat can trong long bien toi đen. Phuong phap tuong tu cung đuoc cac loai thuoc phan bo Doi nho ap dung khi san moi trong đem toi. Cu the, trong luc boi lan ca nha tang lien tuc phat ra nhung am thanh lach cach co dai tan rong va song am cua cac am thanh nay lan toa theo mot huong xac đinh. Nhung am thanh nay phat ra o hai moi phat am (con goi la "moi khi" hay "mom hat") o chot đau cua mui, ngay phia truoc lo tho. Song am nay se chay nguoc ve mui xuyen qua co quan chua dau cua ca nha tang. Phan nhieu nang luong am thanh tu đay lai doi ve mot tui khi nam tua vao hop so va sau đo di chuyen xuong mo sap, tai đay am thanh đuoc tap trung tai mot cau truc hinh thau kinh cua mo. Mot phan am thanh se doi nguoc ve co quan dau ca va chay toi truoc mui, luc nay no lai doi nguoc ve co quan dau ca them lan nua. Am thanh cu doi đi doi lai nhu the nhieu lan chi trong mot phan nghin giay va tao nen mot cau truc nhap đa xung. Cau truc nay giup cho cac nha nghien cuu co the đo đac co quan dau ca nha tang chi dua vao am thanh con vat phat ra va thong so ve kich thuoc cua co quan nay theo moi tuong quan voi kich thuoc cua toan con vat, cac nha sinh hoc co the đo luong cac con ca nha tang dua theo viec ghi nhan am thanh do chung phat ra. Ham duoi cua ca la noi chu yeu thu nhan tieng vong doi lai va mot đuong ong dan lien tuc chua đay chat beo đam nhiem vai tro chuyen am thanh nhan đuoc vao tai trong.
Nguon am thanh đuoc tuon qua moi phat am nho vao đuong ong mui ben phai. Trong khi đuong ong ben trai co vai tro trong viec mo va đong lo phun khi, đuong ben phai đa tien hoa đe cung cap khong khi cho moi phat am. Nguoi ta cho rang, hai đuong ong khi nay co nguon goc tu hai lo mui cua to tien cua ca nha tang hoi con song tren can. Khi tien hoa đe thich nghi voi đoi song duoi nuoc, lo mui phai đa tro thanh moi phat am con lo mui trai thi tro thanh lo phun khi đe hit tho.
Co quan tui dau cung co the giup đieu chinh suc noi cua ca nha tang. Mot gia thuyet đuoc đat ra la, truoc khi con vat lan xuong, nuoc lanh tuon vao tui dau va lam mach mau co lai, luu luong mau giam đi va nhiet đo cua khu vuc nay ha xuong. Dau ca va sap o đau con vat vi vay ma cung lai va giam the tich, tang ti trong tuong đoi va gay ra mot luc keo huong xuong duoi co đo lon chung 392 newton (), giup cho ca nha tang lan it ton suc hon. Trong qua trinh san moi,  viec tieu thu oxy cung voi viec gian no mach mau san sinh nhiet va lam tan chay, gian no dau ca nha tang, giup tang suc noi va khien ca noi len de dang. Tuy nhien, cac nghien cuu gan đay cho thay thuyet nay ham chua nhieu khuyet điem, ti nhu khong tinh đen cau truc co the ca dung cho viec trao đoi nhiet thuc chat.
Trong tac pham Moby Dick cua Herman Melville khoang chua dau ca nha tang đuoc tien hoa đe con vat co the tong đau vao nhau trong cac cuoc ti thi giua ca nha tang đuc. Tuy nhien, hien nay hau nhu khong co bat ky ghi chep nao ve cac cuoc ti thi nhu the nay ca. Ngoai tru mot so truong hop noi tieng nhu viec cac tau san ca voi Essex va Ann Alexander bi đanh đam boi nhung con ca nha tang chi nang bang 1/5 tau, gia thuyet "tong nhau" nay khong đuoc ung ho manh me trong cac tai lieu khoa hoc hien hanh.


Sinh thai, hanh vi va vong đoi = Phan bo =
Ca nha tang nam trong nhung loai co muc đo phan bo toan the gioi rong nhat. Chung ua thich cac vung nuoc khong đong bang sau hon 1.000 met (3.300 ft). Ca con đuc va con cai đeu sinh song o cac vung bien nhiet đoi va on đoi con o cac vi đo cao hon thi chi co ca đuc hien dien.
Ca nha tang co muc đo hien dien cao tu vung cuc cho toi xich đao, o tat ca cac đai duong, ke ca cac bien kin nhu Đia Trung Hai. Tuy nhien loai vat nay khong đuoc ghi nhan xuat hien o bien Đen, va su hien dien cua loai o bien Đo thi chua đuoc xac đinh chac chan. Hai bien nay co loi vao chat hep voi đo sau thap va đay đuoc cho la nguyen nhan cua su vang bong cua ca nha tang o khu vuc nay. Đong thoi, cac lop nuoc phia duoi cua bien Đen co ham luong oxy cuc ki thap cung nhu chua nhieu cac hop chat luu huynh ti nhu hiđro sulfide.
Mat đo ca nha tang tap trung cao hon o cac vung them luc đia va hem nui tao ra boi su xoi mon cua cac dong thuy luu. Chung cung đuoc tim thay o cac vung bien sau ngoai khoi, tuy nhien o nhung khu vuc co them luc đia hep thi chung thich quan quan gan bo hon va mat đo cua con vat giam nhanh chong trong vung bien co đo sau 310–920 met (1.020–3.020 ft). Vung duyen hai voi so luong lon ca nha tang co the ke toi nhu o quan đao Acores va đao Dominica.


= Sinh san =
Tuoi tho cua ca nha tang co the len toi 70 hoac hon. Chung la mot đai dien cua nhom nhung loai theo xu huong chon loc K voi chien luoc sinh san thich hop voi moi truong co đieu kien on đinh, đac trung boi ti le sinh thap, cha me cham con ky luong, truong thanh muon va tuoi tho cao.
Qua trinh ca nha tang ket đoi chua đuoc hieu biet to tuong. Hien co nhung bang chung cho thay ca đuc co vai tro xa hoi chiem uu the nhung chon lua cua ca cai cung co nhung anh huong đang ke. Thai ky keo dai tu 14 đen 16 thang, moi lua đe mot con. Thoi ky tiet sua thi dao đong tu 19 đen 42 thang, tuy nhien co mot so it ca nha tang con đen 13 tuoi moi cai sua. Ca con cung co the bu sua cua nhung con ca cai khac ngoai me chung. Thong thuong, cu tu 3 đen 6 nam thi ca nha tang moi sinh con mot lan.
Ca nha tang cai truong thanh sinh duc vao khoang 7 đen 13 tuoi trong khi ca đuc thi vao 18 tuoi. Khi truong thanh, ca đuc di chuyen len cac khu vuc co vi đo cao, noi nuoc lanh hon va thuc an phong phu hon; trong khi con cai van tiep tuc song o cac khu vuc co vi đo thap. Ca đuc đat kich thuoc co the lon nhat vao luc 50 tuoi.


= Hanh vi xa hoi =

Ca nha tang cai thuong đi thanh tung đan chung 12 con truong thanh cong voi con cai cua chung. Ca đuc truong thanh roi đan khi chung đuoc tu 4 toi 21 tuoi. Ca đuc truong thanh đoi khi đi thanh nhung nhom co moi quan he long leo voi nhung con ca cung tuoi va kich thuoc. Ca đuc gia thi chu yeu song đon đoc. Ca đuc đuoc ghi nhan la tu tap voi nhau o gan bo bien cung voi nhau, cho thay rang giua chung co moi quan he hop tac o mot muc đo nao đo ma đen nay van chua đuoc hieu ro.
Ke thu thong thuong nhat cua ca nha tang (ngoai tru con nguoi) la ca ho kinh, nhung ca voi hoa tieu va ca ong chuong đoi khi cung quay nhieu chung. Ca ho kinh thuong tap kich cac bay ca nha tang cai, thuong nham san bat nhung con non trong bay. Neu nhu bay ca ho kinh qua đong, chung cung co the lam thit mot con ca nha tang cai truong thanh. Ca nha tang đuc thi đuoc cho la qua lon va qua khoe nen khong the bi ca ho kinh đe doa va cung khong co ke thu nao ngoai con nguoi. Khi bi tan cong, bay ca nha tang cai lap tuc quay thanh vong tron đe bao boc lay cac con con, đau huong vao trong va đuoi quay ra ngoai đe quat vao mat ke tan cong. Đoi khi ca cai quay đau ra ngoai va chien đau voi ke thu bang ham rang sac nhon. Đoi hinh nay đuoc đat ten la "hoa cuc tay" va cung đuoc ap dung đe bao ve mot thanh vien bi thuong trong bay. Tap tinh nay đuoc cac tay san ca voi tan dung triet đe: ho co tinh lam bi thuong mot thanh vien trong bay ca nha tang khien ca bay quay vong lai mot noi va the la bi hot tron o.


= San moi =

Ca nha tang thuong lan tu 300 đen 800 met (980 đen 2.620 ft) va đoi khi đen 1–2 kilomet (3.300–6.600 ft) đe kiem an. Moi lan lan nhu the co the keo dai hon 1 gio. Thuc an cua chung bao gom vai loai đong vat, đang noi nhat la cac loai muc khong lo, muc khong lo Nam Cuc, bach tuoc va nhieu loai ca nhu cac loai ca đuoi song o đay nuoc; tuy nhien phan chu yeu trong thuc đon cua ca nha tang la cac loai muc ong co kich thuoc trung binh. Đoi khi mot so con vat xui xeo cung vo tinh bi ca nha tang nuot phai cung voi con moi. Va, phan lon nhung thong tin ve cac loai muc o bien sau co đuoc tu viec nghien cuu nhung mau xac nam trong bung ca nha tang, mac du cac nghien cuu gan đay tap trung vao phan cua con vat. Mot nghien cuu tai quan đao Galapagos cho thay cac chi muc Histioteuthis (62%), Ancistrocheirus (16%) va Octopoteuthis (7%) nang khoang 12 va 650 gam (0,026 va 1,433 lb) la nan nhan chu yeu nhat cua ca nha tang. Viec ca nha tang san bat muc khong lo Nam Cuc (mot loai muc co the nang gan 500 kilogam (1.100 lb)) chua tung đuoc chung kien, nhung cac vet seo tren da ca nha tang nhu trong hinh tren rat co the la do loai muc nay gay ra khi con vat co gang chong tra lai ke san bat minh. Mot nghien cuu xuat ban va nam 2010 cho thay co nhung bang chung am chi rang nhung con ca nha tang cai co the hop tac voi nhau khi san bat nhung con muc Humboldt.
Trong mot nghien cuu truoc đo, khao sat ve nhung con ca nha tang bi bat o eo bien Cook boi cac tau san ca voi cua Tan Tay Lan, ti le khoi luong muc: ca trong thuc an la 1,69:1. Đoi khi, ca nha tang cung tien tay "thuong" ca tai khu vuc hoat đong cua cac tau cau dam, ti nhu cac loai ca than va ca vuoc Chile. Nhung ngu dan cau dam o Vinh Alaska than phien rang ca nha tang thuong xuyen mo lai cac khu vuc cau dam cua ho đe "chom chia" vi luong ca tap trung nhieu o đay giup chung khong phai cat cong đi kiem moi. Tuy nhien, tinh ra thi so ca an trom đuoc khong đang la bao so voi nhu cau cua con vat. Trong mot đoan phim, mot con ca nha tang đuc đa "nay" trong mot thoi gian rat dai đe bat ca. Loai ca map mieng to, mot loai ca map lon va hiem o vung bien sau, cung đuoc cho la nam trong thuc đon cua ca nha tang. Ca map mieng to tung đuoc quan sat thay la bi von hay bi tan cong boi ba con ca nha tang. Tuy vay, loai ca nha tang co  mot đich thu cuc lon trong đai duong, đo la ca voi sat thu. Theo đanh gia, đan ca voi sat thu đa co nhung cuoc tan cong vao đan ca nha tang, đac biet la tu vong nhieu o nhung con non. Vi vay, ca nha tang khong thich đoi đau voi đan ca voi sat thu. Trong thuc te, ca nha tang rat it khi cham chan voi ca voi sat thu vi chung luon lan duoi bien sau.
Suc an cua ca nha tang phai noi la đat tam co phi thuong, cu the moi ngay chung tieu thu mot luong thuc an nang bang 3 phan tram trong luong co the cua minh. Khoi luong thuc pham hang nam ma ca nha tang tuon vao mieng len toi 100.000.000 tan My (91.000.000 t) — lon hon ca so luong hai san ma con nguoi tieu thu trong cung thoi gian.
Cho đen nay, cac nha nghien cuu van chua ro tai sao đau ca nha tang co kich thuoc qua lon so voi ham duoi cua no. Mot gia thuyet cho rang kha nang đinh vi bang tieng vong dung trong viec san moi cua con vat la nguyen nhan khien đau cua chung to nhu vay. Tuy nhien, cac loai muc - con moi chinh cua ca nha tang - thi lai co đac tinh am hoc qua giong voi nuoc khien cho am thanh khong the doi lai mot cach hieu qua đuoc. Cau truc moi phat am tren đau ca nha tang co the tao ra mot source level len toi hon 230 decibels re 1 micropascal tau mot khoang cach 1 met (3,3 ft) – noi cach khac đo la loai am thanh lon nhat do mot đong vat co the tao ra, lon hon 10–14 dB so voi tieng sung truong loai manh nghe tu khoang cach 1 met (3,3 ft). Mot gia thuyet khac cho rang tieng đong đo đuoc tao ra đe gay choang vang cho con moi, tuy nhien cac thi nghiem tao ra am thanh tuong tu khong gay ra đuoc thuong ton mong muon tren muc tieu.
Long dien huong cua ca nha tang đuoc cho la hinh thanh boi nhung mang mai muc nam ket trong bung con vat, theo nguyen ly giong nhu la hinh thanh ngoc trai. Cu the, nhung manh mai muc đa gay kich thich ruot non cua ca nha tang va kich hoat qua trinh tiet ra mot chat boi tron trong ruot con vat.


Xem them Muc Nam Cuc khong lo
Muc khong lo
Ca voi co rang
Ca voi


Chu thich = Cuoc chu =
a Until 1974 the species was generally known as P. catodon. In that year, however, Husson & Holthuis proposed that the correct name should be P. macrocephalus, the second name in the genus Physeter published by Linnaeus concurrently with P. catodon. This proposition was based on the grounds that the names were synonyms published simultaneously, and, therefore, the ICZN principle of "First Reviser" should apply. In this instance, it led to the choice of P. macrocephalus over P. catodon, a view re-stated in Holthuis, 1987. This has been adopted by most subsequent authors, although Schevill (1986 and 1987) argued that macrocephalus was published with an inaccurate description and that therefore only the species catodon was valid, rendering the principle of "First Reviser" inapplicable. At the present time, the name P. catodon is used in the Catalogue of Life Luu tru ngay 10 thang 12 nam 2009 tai Wayback Machine. However, this is expected to be changed to follow the most recent version of ITIS, which has recently altered its usage from P. catodon to P. macrocephalus following L. B. Holthuis, and recent (2008) discussions with relevant experts (refer cited ITIS page for additional information).


= Nguon dan =


Tham khao Xem them