San ho đen, con goi la san ho gai hay Antipatharia, la mot bo san ho nuoc sau mem. Nhung loai san ho thuoc bo nay co the đuoc nhan biet boi bo xuong kitin mau đen tuyen hoac nau sam, bao quanh boi cac polyp (mot phan cua san ho con song). San ho đen phan bo tren toan cau, co the song o hau het moi vi tri va đo sau, ngoai tru vung nuoc lo. Tuy nhien, chung xuat hien pho bien nhat o ria luc đia co đo sau lon hon 50 m (164 ft). San ho đen sinh san ca theo hinh thuc huu tinh lan vo tinh trong suot cuoc đoi. Nhieu loai san ho đen cung cap cho o, noi tru an va thuc an cho cac loai đong vat khac.
San ho đen ban đau đuoc phan loai la thuoc ve lop phu Ceriantipatharia, cung voi ceriantharia (hai quy song trong ong), ve sau moi đuoc xep vao lop Hexacorallia. Tu xua, cu dan tren cac đao Thai Binh Duong đa su dung chung đe chua benh hoac cung te le nghi, song hien nay thi cong dung duy nhat cua chung la lam đo trang suc. Ve mat quan the, so luong san ho đen đang ngay cang suy giam, đuoc cho la ​​se tiep dien do anh huong cua nan san trom, axit hoa đai duong va bien đoi khi hau.


Ten goi Du đuoc đat ten theo bo xuong đen voi cau tao tu protein va kitin, san ho đen hiem khi co mau đen. Tuy theo tung loai, dang sinh vat nay co the co mau trang, đo, xanh la cay, vang hoac nau. San ho đen cung đuoc goi bang mot so cai ten khac; chang han nhu cai ten pho bien hon la san ho gai, bat nguon cac gai cuc nho doc theo khung xuong.
Danh phap Antipatharia xuat phat tu tieng Hy Lap co đai antipathes ("chong lai benh tat"). Trong tieng Hawaii, san ho đen đuoc goi la ʻekaha ku moana ("cay bui cung moc o bien"); đay đong thoi cung la mot bieu tuong chinh thuc cua bang Hawaii. Ten goi cua bo nay trong tieng Ma Lai la akah bahar ("goc cua bien"), co le bat nguon tu quan sat rang chung thuong phat trien o đo sau thieu anh sang.


Phan loai Trong lich su, san ho đen rat kho đuoc phan loai mot cach xac đang do cac mau vat chat luong kem. Hon nua, chung so huu rat it đac trung ve hinh thai. Hai nha đong vat hoc nguoi Phap Henri Milne-Edwards va Jules Haime lan đau ghi nhan san ho đen vao nam 1857, theo đo ho xep toan bo nhung loai đuoc phat hien vao ho Antipathidae. Tu nam 2001 đen nam 2006, cac nha sinh vat bien Dennis Opresko va Tina Molodtsova đa giup chuyen đoi he thong phan loai thanh nhu ngay nay. Mot nghien cuu phat sinh loai nam 2007 đa xac nhan he thong phan loai moi.
San ho đen đuoc quy cho bo Antipatharia, phan ra lam 7 ho, 44 chi va 280 loai rieng biet. Cac ho bao gom Antipathidae, Aphanipathidae, Cladopathidae, Leiopathidae, Myriopathidae, Schizopathidae va Stylopathidae. Mot so đac điem đe phan biet giua san ho đen va cac loai san ho khac la mau sac, bo xuong linh hoat, va su that rang chung hau nhu khong đuoc bao ve khoi tram tich. Moi loai san ho đen đeu so huu polyp nho hoac trung binh va mot bo xuong kitin, phu hang gai nho.


= Ho san ho đen =

Danh sach ho theo Co so du lieu sinh vat bien:

Ho Antipathidae Ehrenberg, 1834
Allopathes Opresko & Cairns, 1994
Antipathes Pallas, 1766
Cirrhipathes de Blainville, 1830
Hillopathes van Pesch, 1914
Pseudocirrhipathes Bo va đong nghiep, 2009
Pteropathes Brook, 1889
Stichopathes Brook, 1889
Ho Aphanipathidae Opresko, 2004
phan ho Acanthopathinae Opresko, 2004
Acanthopathes Opresko, 2004
Distichopathes Opresko, 2004
Elatopathes Opresko, 2004
Rhipidipathes Milne-Edwards & Haime, 1857
phan ho Aphanipathinae Opresko, 2004
Aphanipathes Brook, 1889
Asteriopathes Opresko, 2004
Phanopathes Opresko, 2004
Pteridopathes Opresko, 2004
Tetrapathes Opresko, 2004
Ho Cladopathidae Kinoshita, 1910
phan ho Cladopathinae Kinoshita, 1910
Chrysopathes Opresko, 2003
Cladopathes Brook, 1889
Trissopathes Opresko, 2003
phan ho Hexapathinae Opresko, 2003
Heteropathes Opresko, 2011
Hexapathes Kinoshita, 1910
phan ho Sibopathinae Opresko, 2003
Sibopathes Van Pesch, 1914
Ho Leiopathidae Haeckel, 1896
Leiopathes Haime, 1849
Ho Myriopathidae Opresko, 2001
Antipathella Brook, 1889
Cupressopathes Opresko, 2001
Myriopathes Opresko, 2001
Plumapathes Opresko, 2001
Tanacetipathes Opresko, 2001
Ho Schizopathidae Brook, 1889
Abyssopathes Opresko, 2002
Alternatipathes Molodtsova & Opresko, 2017
Bathypathes Brook, 1889
Dendrobathypathes Opresko, 2002
Dendropathes Opresko, 2005
Lillipathes Opresko, 2002
Parantipathes Brook, 1889
Saropathes Opresko, 2002
Schizopathes Brook, 1889
Stauropathes Opresko, 2002
Taxipathes Brook, 1889
Telopathes MacIsaac & Best, 2013
Umbellapathes Opresko, 2005
Ho Stylopathidae Opresko, 2006
Stylopathes Opresko, 2006
Triadopathes Opresko, 2006
Tylopathes Brook, 1889


Đac điem Bo xuong phat trien cua bo san ho nay moc theo nhieu kieu đac trung, chang han nhu roi, cay, quat hoac cuon. Nhung khoi u co kich thuoc tu 10 đen 300 cm (3,94 đen 118 in), du vay co the nho toi 1 mm (0,0394 in). Bo xuong cung đuoc lot bang nhung chiec gai nho. Chung co kich co khoang 0,5 mm (0,0197 in) voi kich thuoc, chieu dai, ty le va đo sac net đa dang. Mot lop "vo cay" hinh thanh xung quanh bo xuong khi san ho phat trien. Cac polyp song ben trong vo cay nay co kich thuoc nho hon 2 mm (0,0787 in), sen set va co sau xuc tu (giong san ho cung va khac san ho mem, co tam xuc tu). Cac polyp nay co the mang gan nhu moi mau sac. Mot so loai san ho cung co "xuc tu quet", co the dai toi 15 mm (0,591 in). Cho du cac polyp rieng le co the la đuc hoac cai, toan bo cum san ho thuong la luong tinh.
Khong nhu đai đa so cac loai san ho khac, san ho đen khong đuoc bao ve khoi vat lieu mai mon nhu cat va đa. Chung co the tao ra chat can lam rach mo mem, dan đen tu vong. Tuy nhien, viec song gan khe nut tren đa đa bao ve phan lon co the san ho.


Sinh thai = Moi truong song =

San ho đen xuat hien tren khap cac đai duong tu mat bien xuong đay bien, mac du gan 75% so loai chi đuoc tim thay o đo sau duoi 50 m (164 ft). Chung co the sinh song o nhung khu vuc co đo man kem, song chua đuoc quan sat o vung nuoc lo. San ho đen sinh song tren ran san ho va co the gop phan xay dung ran tong the, nhung cung thuong co mat duoi dang tung cum đon đoc tren cac mom đa nho ra ngoai. Hau het ca the san ho đen can mot be mat cung đe đung vung. Chung se thuong xuyen phat trien khi dong chay duoi bien chay qua, nho đo an đuoc đong vat phu du nho bi cuon qua. Vi dong hai luu co loi cho san ho, chung thuong se moc tren hoac boi cac cau truc đia ly gay ra dong chay, chang han nhu ria luc đia, vach đa, hang đong hoac cao nguyen ngam. Su phan bo loai cua san ho đen chua đuoc hieu ro, va trong khi nhieu loai san ho đen o bien sau co su phan bo lon, cac nghien cuu gan đay đa chi ra rang cac loai san ho đen can - chang han nhu Antipathes grandis - co the đuoc tim thay trong pham vi trai dai tu An Đo Duong đen Thai Binh Duong.


= Che đo an =
San ho đen la loai an thit, polyp cho phep chung an hau het đong vat phu du. Cac polyp cua loai cnidaria co mot đia mieng o trung tam, dung lam mieng cho san ho. Đia đuoc bao quanh boi cac xuc tu nham chich va tieu hoa thuc an. Đe bat đong vat phu du, nhieu loai san ho co hinh quat, va co the bat gan nhu cung mot so luong đong vat ma khong ton nang luong qua đo giu cho cac khoi polyp khong can thiet song sot.


= Đong vat san moi =

Đong vat an thit co xuong song khong phai la moi đe doa lon đoi voi san ho đen. Co mot so bao cao hiem hoi ve viec ca vet va ca buom co the gam nham va an polyp cua san ho đen, nhung ngay ca khi mot polyp bi gam ra thi cung khong anh huong đen san ho. Bo xuong cua san ho đen cung va tro, voi cau tao protein va kitin, do đo gan nhu khong an đuoc. Mac du bo xuong san ho đen đa đuoc tim thay trong da day rua bien xanh va ca map, nhung su co dang nay rat hiem. Vi vay, san ho đen co the khong phai la thanh phan chinh trong khau phan an cua đong vat co xuong song.
Tuy nhien, cac đong vat khong xuong song nhu muricid va ovulid thuong xuyen an san ho đen va cac loai tuong tu. Nhung loai nhuyen the nay bat chuoc cac polyp ma san ho thuong an va bi hut vao ben trong san ho. Sau đo chung se tieu khoi polyp tu trong ra ngoai. Nhieu loai nhuyen the khac nhau, chang han nhu Coralliophila kaofitorum va Phenacovolva carneptica chi song o khu vuc co nhieu loai san ho đen khac nhau, cho thay chung chi san loai nay.


= Anh huong =
San ho đen tren khap the gioi cung cap mot moi truong đoc đao cho cac loai giap xac, hai manh vo va ca. Mot so loai, chang han nhu Dascyllus albisella va Centropyge potteri song tren cay san ho. Do su phong phu ve chung loai, su san moi vao ban đem xung quanh cac tham san ho đa đuoc phat hien.


Vong đoi va sinh san Do vong đoi cham va moi truong song o nuoc sau cua san ho đen, khong nhieu đieu đuoc biet ve vong đoi va su sinh san cua chung. Cung nhu cac loai cnidaria khac, vong đoi cua bo san ho nay gom ca sinh san vo tinh va huu tinh. Sinh san vo tinh la phuong phap sinh san đau tien đuoc su dung boi san ho đen trong suot vong đoi cua chung. Khi mot polyp đuoc gan vao, no se xay dung mot quan the bang cach tao ra mot bo xuong, phat trien cac nhanh moi va khien no day hon, tuong tu nhu su phat trien cua mot cai cay. Phuong phap phat trien nay tao ra cac "vong sinh truong" co the đuoc su dung đe uoc tinh tuoi cua mot cum san ho. Sinh san vo tinh cung co the xay ra neu mot nhanh bi gay va can thay the. Mac du anh sang khong can thiet cho su tang truong hoac phat trien, cum san ho truong thanh se phat trien theo huong co anh sang. Muc đich cua viec nay la khong ro rang.

Khong co nhieu thong tin ve su sinh san huu tinh o nhung loai san ho nay. Sinh san huu tinh xay ra sau khi mot cum san ho xuat hien, tao ra trung va tinh trung. Chung gap nhau trong nuoc va tao ra au trung. Trong giai đoan nay, san ho non se troi dat theo cho đen khi no tim thay mot be mat ma no co the phat trien. Sau khi cam xuong be mat, no bien chat thanh dang polyp va tao ra vat lieu xuong đe tu gan vao đay bien. Sau đo, no se bat đau nay choi, tao ra polyp moi va cuoi cung thanh mot cum san ho. O nhung noi co đieu kien ly tuong, cac khom san ho đen co the phat trien cuc ky day đac, tao thanh luong. O mot so cay san ho đen đuoc kiem tra chat che, cac cum se phat trien khoang 6,4 cm (2,52 in) moi nam. Sinh san huu tinh xay ra sau 10 đen 12 nam sinh truong; sau đo khom se sinh san hang nam trong suot phan đoi con lai cua no. Ty le polyp đuc va cai la 1: 1, trong đo con cai san xuat tu ​​1,2 trieu đen 16,9 trieu noan bao. Mot cay san ho lon cao 1,8 m (5,91 ft) co tuoi đoi tu 30 đen 40 nam.
Tuoi tho tu nhien uoc tinh cua mot cum san ho đen trong dai sang ro la 70 nam. Tuy nhien, vao thang 3 nam 2009, cac mau vat Leiopathes glaberrima khoang 4.265 tuoi đuoc tim thay o đo sau gan 300 đen 3.000 m (984 đen 9.840 ft), khien chung tro thanh mot trong nhung sinh vat song lau nhat tren trai đat. Cac nha nghien cuu đa chi ra rang "thoi gian ton tai cua cac cum rieng le theo thu tu hang nghin nam."  Hiem khi san ho đen phat trien qua lon đe chong đo trong luong cua chinh chung va sup đo.


Su dung va khai thac boi con nguoi San ho đen trong lich su co lien quan đen cac đac tinh than bi va y hoc trong van hoa Indonesia, Trung Quoc va Hawaii. Gan đay, chung đuoc khai thac đe lam đo trang suc. Nhieu nguoi dan tren An Đo Duong - Thai Binh Duong tin rang san ho đen co kha nang chua benh va chong ma quy nen đa che tao vong co va vong tay tu chung; tuy nhien, vi mem chu khong cung nen san ho đen khong ly tuong đe lam đo trang suc, khien chung de bi kho va vo. Neu đun soi san ho đen that trong sua se phat ra mui cua mot duoc; cach nay co the đuoc su dung đe xac đinh xem mau san ho nay co phai la hang that hay khong.
Nghe đanh bat san ho đen đuoc nghien cuu va quan ly tot nhat o Hawaii. Viec khai thac tai quan đao nay đa bat đau tu thap nien 1960. O Caribe, hoat đong khai thac thuong đuoc thuc hien đe san xuat đo trang suc ban cho khach du lich, va đa theo mot chu ky bung no va pha san, noi quan the san ho moi đuoc phat hien va khai thac qua muc dan đen su suy giam nhanh chong. Vi du, Cozumel, Mexico, noi tieng voi cac tham san ho đen day đac đuoc khai thac tu thap ky 1960 dan đen su suy giam quan the san ho đen tren dien rong. Bat chap su cai tien trong quan ly o Cozumel, bao gom ca viec ngung cap giay phep khai thac tu giua thap nien 1990, quan the san ho đen đa khong the phuc hoi khi đuoc đanh gia vao nam 2016. Viec van chuyen trai phep san ho đen qua bien gioi quoc te la bat hop phap, vi chung đuoc liet ke trong Phu luc II cua Cong uoc ve thuong mai quoc te cac loai đong, thuc vat hoang da nguy cap (CITES), nhung van co the mua đuoc.
Nhieu phuong phap khac nhau đa đuoc su dung đe lam tre hoa quan the san ho đen nhanh hon va hieu qua hon, song khong co cach nao đu huu hieu đe phuc hoi hoan toan.


Moi đe doa Du san ho đen khong xuat hien trong Sach đo cua IUCN, nhung ngay nay van co mot so yeu to đe doa chung. Moi đe doa đon le lon nhat la san trom - phan lon hoat đong đanh bat san ho đen đuoc quan ly chat che, song van co thi truong cho đen cho san ho. Đac biet tren đao nhiet đoi va Madagascar, thi truong san ho đen bi khai thac trai phep rat lon. Do đanh bat qua muc san ho truong thanh, o mot so khu vuc, gan 90% luong san ho van con non (cao duoi 50 cm (19,7 in)).

Su nong len toan cau la nguy co chinh đoi voi san ho đen tren toan the gioi, cung nhu moi loai san ho khac. Chung hiem khi xay dung ran san ho (khu vuc bi đe doa nhieu nhat), nhung cac moi đe doa do bien đoi khi hau gay ra nhu tay trang san ho, nhiet đo nuoc bien tang, bien đoi dong chay duoi nuoc, bien đoi đo man va đo pH cung anh huong đen san ho bien sau. Cac loai xam lan nhu Carijoa riisei, do con nguoi đua đen vung bien Hawaii, co the la moi đe doa đang ke đoi voi san ho đen.


Tham khao Lien ket ngoai Opresko, Dennis. "Spotlight on Antipatharians (Black Corals)". NMNH.typepad.com.
Mead, Gale (ngay 8 thang 6 nam 2001). "Research Expedition Aimed at Halting Loss of Black Coral". National Geographic News.
"Black corals (Leiopathes spp.)". ARKive. Ban goc luu tru ngay 16 thang 12 nam 2008. Truy cap ngay 16 thang 3 nam 2021.