L'Inconnue de la Seine (Tam dich: Thieu nu vo danh cua song Seine), hay Nang Mona Lisa cua song Seine, la mot co gai vo danh, noi tieng vi so huu khuon mat đuoc dung đe lam mat na nguoi chet, thu cac nghe si sau nam 1900 thuong treo tren tuong nha. Khuon mat thanh than va cai chet bi an cua co đa truyen cam hung cho nhieu tac pham van hoc va nghe thuat sau nay. O My, mat na nay con co ten La Belle Italienne.


Lich su Theo mot cau chuyen truyen mieng, vao cuoi thap nien 1880, thi the cua mot nguoi phu nu tre đa đuoc vot len tu song Seine, đoan chay qua khu ben cang Quai du Louvre o Paris. Vi khong co dau hieu cho thay thi the bi bao luc, cai chet cua co đuoc cho la mot vu tu tu. Cung theo cau chuyen nay, mot nha nghien cuu benh ly hoc đa bi thu hut boi ve đep cua co, đen noi anh ta phai luu lai khuon mat co bang cach dung thach cao đe đuc mat na nguoi chet. Tuy nhien, cung co nhieu nghi van ve viec khuon mat nay co that su thuoc ve mot nguoi chet đuoi hay khong.
Hoa si Georges Villa dan lai tu y kien cua thay minh - hoa si Jules Joseph Lefebvre - bieu cam tren mat na đuoc lay tu mot nguoi mau tre tu vong do benh lao vao nam 1875. Tuy nhien, chiec khuon goc khong đuoc tim thay. Nhung nguoi khac thi cho rang, khuon mat nay la cua con gai mot nguoi lam mat na o Đuc. Tuy vay, danh tinh that su cua co gai nay van la mot bi an.
Claire Forestier đa uoc tinh tuoi cua co khong qua 16, dua vao đo san chac cua da the hien tren chat lieu sap. Ong cung qua quyet rang đay la khuon mat thuoc ve con gai cua mot nguoi lam mat na, boi đoi ma tron tria, đay đan cung lan da min mang khong the thuoc ve mot xac chet, đac biet la chet đuoi. Hau due nha Lorenzis cung cho rang nhung chiec mat na nguoi chet thuong khong chi tiet va hoan hao đen nhu vay.
Nhung nam sau đo, nhieu ban sao cua chiec mat na nay đa đuoc san xuat hang loat. Chung tuy kha benh hoan nhung lai tro nen hop thoi. Đen đau the ky XX, mat na Thieu nu vo danh cua song Seine đa tro nen pho bien o Phap va nhieu nuoc chau Au, đac biet la voi cong đong nhung nguoi Paris theo Chu nghia Bohemian. No nhanh chong tro thanh mot mon đo trang tri thoi thuong, an sau vao van hoa đai chung thoi bay gio. Albert Camus, nguoi tung nhan Giai Nobel Van hoc nam 1957, tham chi con so sanh nu cuoi bi hiem cua co voi nu cuoi cua Mona Lisa. Cung giong nhu nang tho cua Leonardo da Vinci, cuoc song, cai chet va đia vi xa hoi cua co gai đa tro thanh mot đe tai đuoc đon đoan soi noi.

Nha phe binh Al Alvarez đa viet trong cuon The Savage God nhu sau: "Toi tung đuoc nghe ke rang, ca mot the he phu nu Đuc đa lay co ay lam hinh mau cho minh."  Theo Hans Hesse cua Đai hoc Sussex, Alvarez đa viet, "Inconnue đa tro thanh ly tuong khieu dam cua thoi ky nay, giong nhu Bardot vao nhung nam 1950. Anh ta cho rang, nhung nu dien vien nhu Elisabeth Bergner đa bat chuoc ve đep cua co ay. Cuoi cung, co ay cung bi thay the boi hinh mau cua Greta Garbo."
Nam 2017, hoi thao L'Atelier Lorenzi o Arcueil đa lam mot mat na nguoi chet bang thach cao, dua tren mot chiec khuon tu the ki XIX, von đuoc cho la cua L'Inconnue de la Seine.


Xuat hien trong van hoa = Van hoc tieng Anh =


 Van hoc Anh Quoc  Tac pham đau tien co đe cap đen Co gai vo danh cua song Seine la tieu thuyet ngan The Worshipper of the Image cua Richard Le Gallienne. Tac pham ke ve mot nha tho Anh voi tinh yeu say đam danh cho chiec mat na. Cuoi cung, đieu đo đa dan đen cai chet cua con gai nha tho va khien vo anh tu tu.
Mot buc hinh cua L'Inconnue cung đa đuoc su dung đe lam anh bia cho tieu thuyet A Habit of Dying cua DJ Wiseman.


 Van hoc Bac My  L'Inconnue đa đuoc nhac đen trong tieu thuyet The Recognitions cua William Gaddis. My Heart for Hostage cua Robert Hillyer cung co mot phan canh, noi nhan vat chinh đi đen nha xac đe kiem tra xem lieu L'Inconnue co phai nguoi minh yeu khong. Caitlin R. Kiernan cung viet ve L'Inconnue voi hinh mau cua Resusci Anne trong tieu thuyet The Drowning Girl. Cau chuyen gan chat voi chu đe va hinh anh cua quyen truyen.
L'Inconnue đuoc nhac đen voi tu cach la nguon goc cua bup be CPR trong truyen "Exodus", mot phan trong tac pham Haunted cua tieu thuyet gia Chuck Palahniuk. Nhan vat nha nhan chung hoc phap y cua Kathy Reichs, Temperance Brennan, thao luan ve vu an L'Inconnue de la Seine voi mot đong nghiep trong tac pham tieu thuyet toi pham The Bone Code.
Co đong thoi xuat hien trong tac pham Letters from Paris cua Juliet Blackwell, nguoi đa tuong tuong ra mot cau chuyen ve L'Inconnue duoi dang hoi tuong va đat cho co cai ten Sabine. Tieu thuyet The Unknown Woman of the Seine cua Brooks Hansen cung đua ra nhung gia thuyet ve cau chuyen cua co gai truoc khi co chet đuoi.
Tap tho In One Version of the Story cua Chuck Carlise đa xem viec viet nhung cau chuyen hu cau ve L'Inconnue nhu mot cach con nguoi đoi mat voi nhung am anh va mat mat.


= Van hoc Phap =
Maurice Blanchot, nguoi so huu mot trong nhung chiec mat na, đa mieu ta nguoi thieu nu vo danh nhu sau: "mot co gai tre voi đoi mat nham nghien, rang ro voi mot nu cuoi thu thai va thanh than [...] đen noi nguoi ta co the tin rang co đa chet đuoi trong mot khoanh khac hanh phuc tot đo".
Trong tieu thuyet Aurelien cua Louis Aragon, L'Inconnue đong vai tro quan trong khi mot nhan vat chinh trong tac pham nay co gang tai tao lai chiec mat na dua theo nhung buc anh. Vao đau thap nien 1960, Man Ray cung đa đong gop nhung buc anh cua minh cho an ban moi cua tac pham nay.
Vao nam 2012, Didier Blonde đa viet mot cuon tieu thuyet ve mot nguoi đan ong Paris, nguoi vo tinh tim thay chiec mat na trong mot cua hang đo co va co gang tim hieu cau chuyen ve nguoi thieu nu vo danh. Quyen tieu thuyet co tua đe L'Inconnue de la Seine.


= Van hoc Đuc =
Nhan vat chinh trong tieu thuyet duy nhat cua Rainer Maria Rilke, Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge, hoi tuong:

Nguoi lam mat na ma toi ghe tham moi ngay co hai chiec mat na treo tren cua. Đo la khuon mat cua mot thieu nu chet đuoi, khuon mat đa đuoc ai đo luu lai trong nha xac vi qua đep, vi khuon mat đo van đang cuoi, vi nu cuoi qua gia doi - nhu the chinh khuon mat ay cung biet đieu đo.

Nam 1926, Ernst Benkard đa xuat ban Das ewige Antlitz, mot quyen sach ve 126 mat na nguoi chet, trong đo co mot đoan mieu ta L'Inconnue de la Seine "giong nhu mot canh buom mong manh voi chung ta, vo tu va phan khoi, bat giac lao vao ngon đen cua cuoc đoi, thieu chay đoi canh mong manh cua minh."
Tieu thuyet ban chay va đuoc dich nhieu nhat nam 1934 cua Reinhold Conrad Muschler, Die Unbekannte ke cau chuyen uy mi ve so phan cua co gai mo coi o tinh le Madeleine Lavin, nguoi đa phai long nha ngoai giao Anh Lord Thomas Vernon Bentick. Sau mot chuyen tinh lang man, Madeleine đa tu van tren song Seine, khi Bentick tro ve voi vi hon the cua minh. Cuon tieu thuyet đa đuoc chuyen the thanh phim cung ten vao nam 1936.
Co cung xuat hien trong:

Bai luan cua Alfred Doblin: "Ve nhung khuon mat, nhung hinh anh va su that cua chung", đuoc xuat ban nhu loi gioi thieu cho bo suu tap Khuon mat cua thoi đai chung ta cua nhiep anh gia August Sander.
Truyen "L'Inconnue de la Seine" cua Hertha Pauli, lan đau tien xuat hien tren bao Berliner Tageblatt.
Vo kich cua Odon von Horvath, dua tren cau chuyen cua Hertha Pauli viet vao nam 1934 voi tieu đe Eine Unbekannte aus der Seine.
Truyen ngan Die Unbekannte aus der Seine cua Claire Goll, trong đo nhan vat chinh nhin vao mat na nguoi chet va qua đoi trong mot con đau tim, do nhung ao tuong va cam giac toi loi khi anh ta nhan ra khuon mat chinh la con gai minh.
Chi huy tau U-boat Herbert Werner tung nhac đen viec co mot ban sao mat na tren tuong nha bo me ong trong cuon hoi ky Iron Coffins.
Vo kich Die Chinesische Mauer (1955) cua Max Frisch gioi thieu L'Inconnue de la Seine nhu mot trong so nhieu nhan vat lich su.


= Van hoc Slavic =
Nha tho Sec Vitezslav Nezval đa viet bai tho "Neznama ze Seiny" dua tren cau chuyen ve chiec mat na nay vao nam 1929. Bai tho "L'Inconnue de la Seine" cua Vladimir Nabokov, viet bang tieng Nga, đa đuoc xuat ban tren Poslednie Novosti. Nhieu nguoi lap luan rang, bai tho nay co lien quan đen than thoai Slav rusalka, cung nhu voi chinh chiec mat na.


= Phim anh =
Đao dien Agnes Varda đa đe cap đen L'Innconnue trong phim tai lieu Jane B. par Agnes V. khi so sanh khat vong đuoc noi tieng nhung van co the an danh nhu L'Inconnue cua Jane Birkin. Ngoai ra, hinh anh thieu nu song Seine cung đuoc dung trong phim The Screaming Skull đe an du cho cai chet cua nguoi vo.


= Am nhac =


 Am nhac han lam  Nam 1963, Bentley Stone đa bien đao mua mot vo L'Inconnue voi phan nhac cua Francis Poulenc cho truong Stone-Camryn Ballet. No đuoc cong dien lan đau boi dan ballerina bao gom Ruth Ann Koesun va John Kriza. Vo ballet nay sau đo đa đuoc trinh dien o Nha hat ballet My vao nam 1965, voi Koesun va Kriza đam nhiem vai dien cu, con Christine Sarry dien vai "River Girl".


 Am nhac đai chung  "L'Inconnue" la bai nhac thu 4 trong album 7 cua nhom nhac Beach House. Ban nhac bitpop Đuc Welle:Erdball cung co bai "L'Inconnue de la Seine" trong album Gaudeamus Igitur. Ngoai ra, Frank Turner cung co bai "Rescue Annie" trong album No Man's Land.
Hinh anh cua co gai song Seine  cung xuat hien trong ca khuc Smooth Criminal cua Michael Jackson thong qua nhan vat Annie. Mot trong nhung cau hat noi bat nhat trong bai, "Annie, are you OK?", thuc chat la cau ma cac thuc tap sinh CPR phai noi trong luc thuc hien thao tac hoi suc tim phoi voi bup be Resusci Anne.


= Nhiep anh =
Albert Rudomine đa chup mot buc chan dung chiec mat na vao nam 1927. Bieu cam hanh phuc tren khuon mat cua co gai vo danh cung la nguon cam hung cho tac pham Ophelie vao nam 1935. Nam 1966, Man Ray đa thuc hien mot loat anh mises-en-scene sieu thuc cua chiec mat na. Nhung buc anh nay hien đang đuoc luu giu trong bo suu tap cua Trung tam Pompidou.


Xuat hien trong y hoc = Bup be hoi suc tim phoi =

Khuon mat thieu nu song Seine đa đuoc su dung đe lam phan đau cua bup be so cuu Resusci Anne. Đuoc phat minh boi Peter Safar va Asmund Laerdal nam 1958, bup be nay đa đuoc su dung rong rai trong nhieu khoa hoc hoi suc tim phoi ke tu nam 1960. Vi ly do đo, thieu nu vo danh cua song Seine đuoc menh danh la "nguoi đuoc hon nhieu nhat moi thoi đai".


Xem them Evelyn McHale
Resusci Anne


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Mot tap cua chuong trinh Radiolab thao luan ve L'Inconnue de la Seine.