Boi toan, hay con goi la tien tri la su co gang biet đuoc thong tin ve mot cau hoi hoac tinh huong thong qua cac nghi le hoac thuc hanh sieu hinh. Ve nguyen tac, pham vi cua boi toan đong nhat voi viec thuc hanh boi toan. Su khac biet la boi toan la thuat ngu đuoc su dung cho cac du đoan đuoc coi la mot phan cua nghi le ton giao, cau khan cac vi than hoac linh hon, trong khi thuat ngu boi toan ngu y mot boi canh it nghiem tuc hoac trang trong hon, tham chi la mot trong nhung nen van hoa đai chung, noi niem tin vao nhung đieu huyen bi hoat đong đang sau du đoan. it noi bat hon so voi khai niem goi y, loi khuyen hoac khang đinh tinh than hoac thuc te.
Ve mat lich su, Pliny the Elder mo ta viec su dung qua cau pha le vao the ky thu 1 sau Cong nguyen boi nhung nguoi đanh rang ("orbis tinh the", sau nay đuoc viet bang tieng Latinh thoi Trung co boi nhung nguoi ghi chep la orbuculum).
Hinh anh boi toan đuong đai cua phuong Tay phat trien tu su tiep nhan theo phuong phap dan gian đoi voi phep thuat thoi Phuc hung, đac biet gan lien voi nguoi Romani. Trong suot the ky 19 va 20, cac phuong phap boi toan tu cac nen van hoa khong phai phuong Tay, chang han nhu Kinh Dich, cung đuoc ap dung nhu cac phuong phap boi toan trong van hoa đai chung phuong Tay.
Mot so vi du cua viec boi toan trong van hoa đai chung la Magic 8-Ball đuoc ban nhu mot mon đo choi cua Mattel, hoac Paul II, mot con bach tuoc o Sea Life Thuy cung o Oberhausen dung đe du đoan ket qua cac tran đau cua đoi tuyen bong đa quoc gia Đuc.
Xem boi thuong bi phan đoi boi Co đoc giao, Hoi giao, Bahaʼism va Do Thai giao dua tren nhung đieu cam trong kinh thanh đoi voi viec boi toan. Ngoai ra, boi bi cong đong khoa hoc va nhung nguoi hoai nghi khoa hoc bac bo vi dua tren tu duy ma thuat va me tin.


Lich su = Thoi co đai =
Vao nam 332 TCN, Alexander Đai đe đa ghe tham đen tho Amun tai Oasis Siwa sau khi ong đa chinh phuc Ai Cap tu đat nuoc Ba Tu.


Xa hoi hoc Boi toan Romani. Ban khac go o Cosmographia universalis cua Sebastian Munster.
Cac thay boi phuong Tay thuong co gang du đoan ve cac van đe nhu tinh cam, tai chinh va trien vong sinh con trong tuong lai. Nhieu thay boi cung se cho "đoc nhan vat". Đay co the su dung so hoc, but tuong phap, thuat xem tuong (neu chu đe la hien tai), va chiem tinh hoc.
Trong van hoa phuong Tay đuong đai, thay boi thuong la nu hon la nam. Mot so thay boi duy tri moi quan he lau dai voi đoc gia ca nhan cua ho. Tu van voi cac nha tam linh hoc qua đien thoai ngay cang pho bien trong nhung nam 1990, va đen nhung nam 2010, cac phuong phap lien lac bo sung nhu email va hoi nghi truyen hinh cung tro nen rong rai, nhung khong co phuong phap nao thay the hoan toan cac phuong phap tu van truc tiep truyen thong.


La mot doanh nghiep o Bac My Thay boi tam linh truoc cua hang o Boston ban ve vai tro cua boi toan trong xa hoi, Ronald H. Isaacs, mot giao si Do Thai va tac gia nguoi My, đa nhan đinh, "Tu thoi xa xua, con nguoi đa khao khat biet đuoc đieu ma tuong lai nam giu cho ho. ke nhu mot nghe chan chinh, loai nguoi tiep tuc to mo ve tuong lai cua minh, ca vi to mo cung nhu vi mong muon chuan bi tot hon cho no. "  Cac phuong tien truyen thong noi tieng nhu The New York Times đa giai thich voi đoc gia My cua ho rang mac du 5000 nam truoc, nhung nguoi đanh rang la co van đuoc đanh gia cao đoi voi nguoi Assyria, nhung ho đa đanh mat su ton trong va ton kinh trong thoi ky troi day cua Ly tri vao the ky 17 va 18.
Theo cac nha xa hoi hoc Danny L. va Lin Jorgensen, voi su troi day cua chu nghia thuong mai, "viec mua ban cac thuc hanh huyen bi [thich ung đe ton tai] trong xa hoi lon hon".  Ken Feingold, nha van cua cuon "Nghe thuat tuong tac khi boi toan nhu mot co may ban hang tu đong", tuyen bo rang voi su phat minh ra tien, boi toan đa tro thanh "mot dich vu tu nhan, mot thu hang hoa tren thi truong".
Nhu J. Peder Zane đa viet tren to The New York Times vao nam 1994, đe cap đen Mang luoi nhung nguoi ban ngoai cam, "Cho du đo la 3 gio chieu hay 3 gio sang, co Dionne Warwick va nhung nguoi ban tam linh cua co ay ban nhung loi khuyen ve tinh yeu, tien bac va thanh cong. O mot quoc gia noi suc manh cua nhung vien pha le va kha nang cac thien than bay luon gan đo goi nhieu suy ngam hon la che gieu, co the khong ngac nhien khi mot trieu nguoi moi nam goi la ban cua ba Warwick. "


= Khach hang =
Nam 1994, co van tam linh Rosanna Rogers o Cleveland, Ohio, giai thich voi J. Peder Zane rang co rat nhieu nguoi đa hoi y kien ​​ba: "Nhung nguoi nam luoi tren sofa khong phai la nguoi duy nhat tim kiem loi khuyen cua cac nha tam linh hoc va chiem tinh hoc. Cac nha thau thi co mot cong viec kinh doanh phat trien vuot bac la tu van cho cac chu ngan hang Philadelphia, luat su Hollywood va giam đoc đieu hanh cua cac cong ty trong danh sach Fortune 500... Neu moi nguoi biet bao nhieu nguoi, đac biet la nhung nguoi rat giau va quyen luc, tim đen cac nha ngoai cam, thi ham cua ho se rot xuong san."  Rogers "tuyen bo co 4.000 ten trong rolodex cua co ay."
Janet Lee, con đuoc goi la nha ngoai cam Greenwich, tuyen bo rang khach hang cua co thuong bao gom cac nha moi gioi Pho Wall, nhung nguoi đang tim kiem bat ky loi the nao ma ho co the nhan đuoc. Phi thong thuong cua co la khoang 150 đo la cho mot phien nhung mot so khach hang se tra tu 2,000 đen 9,000 đo la moi thang đe co co mat 24 gio mot ngay đe tu van.


= Khach hang tieu bieu =
Nam 1982, Danny Jorgensen, giao su Nghien cuu Ton giao tai Đai hoc Nam Florida đa đua ra loi giai thich tam linh ve su pho bien cua boi toan. Ong noi rang moi nguoi đen tham cac nha ngoai cam hoac thay boi đe hieu ro ban than, va kien ​​thuc se dan đen quyen luc ca nhan hoac thanh cong trong mot so khia canh cua cuoc song.

Nam 1995, Ken Feingold đua ra mot loi giai thich khac ve ly do tai sao moi nguoi tim đen thay boi:Chung toi mong muon biet hanh đong cua nguoi khac va giai quyet cac xung đot cua chinh chung toi lien quan đen cac quyet đinh đuoc đua ra va su tham gia cua chung toi vao cac nhom xa hoi va nen kinh te.... Boi toan duong nhu đa xuat hien tu viec chung ta biet ve cai chet khong the tranh khoi. Y tuong rat ro rang - chung toi biet rang thoi gian cua chung toi la co han va chung toi muon moi thu trong cuoc song cua chung toi dien ra theo đung mong muon cua chung toi. Nhan ra rang nhung mong muon cua chung ta co it suc manh, chung ta đa tim kiem cong nghe đe đat đuoc kien ​​thuc ve tuong lai... gianh đuoc quyen luc đoi voi [cuoc song] cua chinh chung ta.Cuoi cung, ly do khien mot nguoi tham khao y kien ​​cua mot nha boi toan hoac thay boi phu thuoc vao van hoa va ky vong ca nhan.


= Dich vu =
Cac thay boi truyen thong khac nhau ve phuong phap luan, thuong su dung cac ky thuat đa co tu lau trong nen van hoa cua ho va do đo đap ung đuoc nhung mong đoi ve van hoa cua khach hang cua ho.
O Hoa Ky va Canada, trong so nhung khach hang co nguon goc chau Au, xem boi tay la pho bien, cung voi chiem tinh hoc va đoc bai tarot, loi khuyen thuong đuoc đua ra ve cac van đe cu the đang vay lay khach hang.
Huong dan tam linh phi ton giao cung co the đuoc cung cap. Mot nha thau thi nguoi My ten la Catherine Adams đa viet, "Triet ly cua toi la day va thuc hanh tu do tinh than, co nghia la ban co huong dan tinh than cua rieng minh, ma toi co the giup ban lien lac."
Trong cong đong nguoi My goc Phi, noi nhieu nguoi thuc hanh mot hinh thuc ma thuat dan gian goi la hoodoo hoac rootworking, mot buoi xem boi hoac "đoc" cho khach hang co the đuoc thuc hien theo huong dan thuc hanh trong viec lam phep va cau nguyen Co đoc, thong qua mot qua trinh đuoc goi la "huan luyen ky ​​dieu".
Ngoai viec chia se va giai thich tam nhin cua ho, cac thay boi cung co the hoat đong nhu nhung nha tu van bang cach thao luan va đua ra loi khuyen ve cac van đe cua khach hang. Ho muon khach hang cua ho thuc hien suc manh y chi cua ho.


= Su nghiep toan thoi gian =
Mot cua hang boi toan tren loi đi lat van o Bai bien Point Pleasant, New Jersey Mot so thay boi ho tro hoan toan cho cong viec kinh doanh boi toan cua ho; nhung nguoi khac giu mot hoac nhieu cong viec, va cong viec thu hai cua ho co the co hoac khong lien quan đen nghe boi toan. Nam 1982, Danny L. va Lin Jorgensen phat hien ra rang "mac du co su khac biet đang ke giua cac nghe [phu] nay, nhung [thay boi ban thoi gian] lai đai dien qua muc trong cac linh vuc dich vu con nguoi: tu van, cong tac xa hoi, giang day, cham soc suc khoe.. "  Cung cac tac gia nay, thuc hien mot cuoc khao sat han che ve cac nha than hoc Bac My, phat hien ra rang phan lon cac thay boi đa ket hon va co con, va mot so it lay bang sau đai hoc.  "Ho tham gia cac bo phim, xem truyen hinh, lam nhung cong viec binh thuong, mua sam o K-Mart, đoi khi an o McDonald's, va đen benh vien khi om nang."


= Tinh hop phap =
Nam 1982, cac nha xa hoi hoc Danny L. va Lin Jorgensen nhan thay rang, "khi hop ly, [cac thay boi] tuan thu luat phap đia phuong va mua giay phep kinh doanh." Tuy nhien, tai Hoa Ky, nhieu luat đia phuong va tieu bang han che viec xem boi, yeu cau cap giay phep hoac lien ket cua cac thay boi, hoac dung thuat ngu "co van tam linh" hoac "nha tu van tam linh thay vi "thay boi" . Ngoai ra, mot so tieu bang co luat cam hanh nghe hoan toan.

Vi du, boi toan la mot toi nhe hang B o bang New York. Theo luat cua Bang New York, S 165.35:Mot nguoi pham toi boi toan khi, voi mot khoan phi hoac tien boi thuong ma anh ta truc tiep hoac gian tiep ga gam hoac nhan đuoc, anh ta tuyen bo hoac gia vo noi ve van may, hoac tu cho minh la co the, bang cach tuyen bo hoac gia vo su dung quyen nang huyen bi, đe tra loi. cau hoi hoac đua ra loi khuyen ve cac van đe ca nhan hoac đe thuc hien, tac đong hoac anh huong đen cac linh hon hoac loi nguyen ac quy; ngoai tru phan nay khong ap dung cho mot nguoi tham gia vao cac hanh vi đa neu o tren nhu mot phan cua chuong trinh hoac trien lam chi voi muc đich giai tri hoac tieu khien.Cac nha lap phap đa viet quy che nay thua nhan rang cac thay boi khong gioi han ban than trong "mot buoi trinh dien hoac trien lam chi nham muc đich giai tri hoac giai tri" va moi nguoi se tiep tuc tim đen cac thay boi mac du cac thay boi hoat đong vi pham phap luat.
Tuong tu nhu vay, o New Zealand, Muc 16 cua Đao luat ve cac toi danh tom tat nam 1981 đua ra hinh phat mot nghin đo la cho bat ky ai đat ra muc đich "lua doi hoac gia vo" đe nhan lai tai chinh rang ho co than giao cach cam hoac kha nang thau thi hoac hoat đong nhu mot phuong tien kiem tien thong qua viec su dung "thiet bi gian lan." Tuy nhien, cung nhu luat New York đuoc trich dan o tren, no khong phai la toi hinh su neu no chi nham muc đich giai tri.
A-rap Xe-ut cung cam hoan toan tuc le nay, coi boi la mot phep thuat va do đo trai voi giao huan va luat hoc Hoi giao. No đa bi trung phat bang cai chet.


Xem them Ngon su


Chu thich Lien ket ngoai Greek Divination: a study of its methods and principles, William Reginald Halliday, Macmillan, 1913, 309pp - a complete scanned edition of the most recent general treatment of Greek divination (at Google Books)
Herbermann, Charles, bien tap (1913). "Divination" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.