Kinh Khong gi chuyen huong (tieng Pali: Apannaka‑sutta) la bai kinh thu 60 trong Kinh Trung Bo (Majjhima Nikaya) cua Kinh đien Pali. Noi dung kinh trinh bay “giao phap chac chan” (apannaka dhamma) duoi dang cac lap luan thuc dung nham khuyen khich tin va thuc hanh nghiep – luan hoi nhu mot “cu cuoc an toan” đem lai loi ich trong moi kich ban sieu hinh. Trong nghien cuu hien đai, lap luan nay thuong đuoc so sanh voi phep cuoc cua Pascal va đuoc goi la Buddha’s lucky throw (phep cuoc cua Đuc Phat).


Ten goi Tu apannaka trong tieng Pali khong co tu tuong đuong chinh xac trong tieng Viet hay tieng Anh. Tu đien Pali-English Dictionary (PED) giai thich tu nay co nguon goc tu "a" (khong) + "pannaka" (la), voi nghia la "chac chan, đung đan, tuyet đoi, dan đen giai thoat". Do đo, cac ban dich Anh ngu pho bien gom The Incontrovertible Teaching (Bhikkhu Bodhi) va A Safe Bet (Thanissaro Bhikkhu).
Triet gia Bronwyn Finnigan (2024) goi lap luan trong kinh la Buddha’s lucky throw (cu nem may man cua Đuc Phat), nhan manh tinh chat đanh cuoc uu tien (dominance reasoning) cua no. Trong ban dich Kinh Trung Bo cua Hoa thuong Thich Minh Chau thi Kinh nay đuoc dich la Kinh Khong gi chuyen huong, sau nay co mot so tac gia khac nhu Thich Nhat Tu cung dich nhu nay.


Van ban goc va truyen thua Ban Pali tieu chuan nam trong Majjhima Nikaya I 401‑407 (an ban Pali Text Society).
Boi canh ghi lai Thich-ca Mau-ni cu tru trong rung Sim-sa-pa (tieng Pali: Simsapa) gan lang Sa-la (tieng Pali: Sala) o xu Cau-tat-la. Sau khi nghe cu si Ba‑la‑mon than phien ve su boi roi truoc nhieu hoc thuyet mau thuan, nhu cac tu tuong duy vat, hoai nghi va bi quan ve luan hoi thoi bay gio (nhu lap truong cua triet gia Ajita Kesakambali) khien dan chung hoang mang. Nghe trinh bay nay, Phat ben thuyet giang giao phap apannaka (giao phap khong the chuyen huong). Cac ban kinh A‑ham Han tang tuong đuong chua đuoc xac đinh ro; hoc gia Choong Mun‑keat (2010) goi y kinh so 803 cua Tap A‑ham co cau truc gan tuong tu.


Noi dung Kinh bat đau chi tiet gioi thieu danh tinh cua Phat Thich-ca Mau-ni cung nhu danh tieng cua ong (Thap Hieu: la bac A-la-han, đa giac ngo hoan toan...) khi đen tham thi tran Sa-la.  Cac cu si Ba-la-mon tai đay trinh bay rang ho khong tim đuoc giao phap xac đang nao co bang chung thuyet phuc, khien ho hoang mang. Truoc van đe nay, Phat tuyen bo Ngai co mot “giao phap chac chan khong the chuyen huong” (apannaka dhamma) cho ho, giup ho an lac lau dai neu thuc hanh đung.


= Cau truc lap luan “cuoc an toan uu tien” =
Phat neu ba cap lap truong đoi nghich: 

Trong moi truong hop, Phat chi ra:

Neu thuyet vo nghiep (hoac vo kiep sau, đinh menh) đung, nguoi gieo hanh đong thien hay ac đeu "khong lo";
Nhung neu thuyet vo nghiep ay sai va that su la co luan hoi va đoi sau, co nhan duyen; nguoi phu nhan se ganh hau qua nghiem trong. Nguoc lai, nguoi tin nghiep – luan hoi khong bao gio thua thiet, vi vua đuoc an lac hien tai (than – khau – y đuoc thanh tinh) vua co phuoc bao tot đep ve sau. Do đo, lua chon “tin va thuc hanh” la phep cuoc an toan uu tien (dominant) trong moi tinh huong.


= Bon loai hanh gia =
Phan hai kinh mo ta bon loai nguoi:

Tu hai minh (kho hanh cuc đoan).
Hai ke khac (te le sat sinh).
Vua tu hai vua hai nguoi.
Khong hai minh cung khong hai nguoi (con đuong trung đao).
Phat khang đinh loai cuoi la “chac chan va khong bi chuyen huong”, đua đen Niet-ban. Bai kinh ket thuc bang canh cac nguoi Ba-la-mon quy y Tam bao.


Boi canh lich su Cac thuyet vo nghiep” (akiriyavada) va đinh menh luan (niyativada) đuoc cac triet gia nhu Ajita Kesakambali, Makkhali Gosala truyen ba manh o vung Ma Kiet Đa & Cau-tat-la the ky V TCN. Hoc gia Richard Gombrich nhin nhan Kinh Khong Gi Chuyen Huong phan anh phan ung som cua Phat giao truoc lan song hoai nghi va hu vo cua thoi đai.


Gia tri triet hoc Lap luan thuc dung: Kinh đuoc xem la van ban Phat giao som nhat dung ly le thuc dung đe bien minh đuc tin.
So sanh Pascal: Bronwyn Finnigan chung minh kinh cau truc giong phep cuoc Pascal nhung khac o cho khuyen khich “đao đuc thuc hanh” hon la “tin tuong sieu hinh”.
Ly thuyet ve đat cuoc an toan: Hoc gia Frank J. Hoffmann chi ra rang Kinh Kalama (AN 3.65) trinh bay mot bien the ‘van cuoc an toan’ tuong tu voi Kinh Khong Gi Chuyen Huong, coi niem tin vao nghiep–tai sinh nhu ‘mot khoan đau tu rui ro thap đem lai ket qua tot đep”.
Đong gop cho ly thuyet quyet đinh (decision theory): Hoc gia Roger R. Jackson đanh gia Kinh Khong Gi Chuyen Huong goi y mot mo hinh “sieu uu tien” (super‑dominance) trong logic quyet đinh.


Anh huong va nghien cuu hien đai Kinh đuoc trich dan trong cac chu giai Pali co (Papancasudani, Tika) va la chu đe cua nhieu bai nghien cuu triet hoc phuong Tay ve chu nghia thuc dung đao đuc (moral pragmatism). Hoi nghi quoc te Buddhism & Ethics (Canberra 2023) danh phien toa đam rieng ve “Buddha’s Wager”. Trong phong trao Phat giao nhap the, cac tac gia nhu Santideva Institute van dung kinh đe khuyen khich hanh đong thien trong boi canh bat đinh.


Cac ban dich va dien giai hien đai Xem them Kinh Kesamutti
Phep cuoc Pascal
Nghiep (Phat giao)
Luan hoi
Kinh Trung Bo
Phat giao Theravada


Chu thich