Apollo 12 (14–24 thang 11 nam 1969) la chuyen bay co nguoi lai thu sau trong chuong trinh Apollo cua Hoa Ky va la chuyen bay thu hai đua con nguoi ha canh xuong Mat Trang. Su menh đuoc NASA phong len vao ngay 14 thang 11 nam 1969 tu Trung tam Vu tru Kennedy o Florida. Chi huy Charles "Pete" Conrad cung Phi cong Mo-đun Mat Trang Alan L. Bean đa danh hon mot ngay va bay gio đe hoat đong tren be mat Mat Trang trong khi Phi cong Mo-đun Chi huy Richard F. Gordon o lai tren quy đao thien the nay.
Apollo 12 se la tau đau tien đo bo xuong Mat Trang neu nhu Apollo 11 that bai, nhung sau thanh cong cua nhiem vu truoc đo, su menh đa bi hoan lai hai thang va cac nhiem vu Apollo khac cung đuoc sap xep theo mot lich trinh thoai mai hon. Thoi gian đao tao đia chat đe chuan bi cho Apollo 12 vi vay cung nhieu hon so voi Apollo 11, cho phep Conrad va Bean thuc hien mot so chuyen đi thuc te ve đia chat đe chuan bi cho nhiem vu. Tau vu tru va phuong tien phong cua Apollo 12 gan nhu giong het voi Apollo 11. Su menh con bo sung them hai chiec vong đe cung cap cho Conrad va Bean mot noi nghi ngoi thoai mai o Mo-đun Mat Trang trong thoi gian lam nhiem vu tren ve tinh tu nhien cua Trai Đat.
Ngay sau khi đuoc phong len vao mot ngay mua rao tai Trung tam Vu tru Kennedy, Apollo 12 đa bi set đanh hai lan, gay ra su co cho thiet bi nhung khong co thiet hai lon. Phi hanh đoan nhan thay rang viec chuyen sang nguon đien phu tro co the giai quyet van đe chuyen tiep du lieu va giup cuu van nhiem vu. Cuoc hanh trinh toi Mat Trang tuong đoi thuan loi. Vao ngay 19 thang 11, Conrad va Bean ha canh chinh xac tai vi tri du kien, cach tau tham do robot Surveyor 3 khong xa. Qua đo, ho chung minh rang NASA đu kha nang lap ke hoach cho cac su menh trong tuong lai voi ky vong phi hanh đoan co the đap xuong gan nhung đia điem mang gia tri khoa hoc. Conrad va Bean trien khai Apollo Lunar Surface Experiments Package, mot nhom cac thiet bi khoa hoc chay bang nang luong hat nhan, cung nhu may quay truyen hinh mau đau tien đuoc mot su menh Apollo đua len be mat Mat Trang. Tuy nhien, viec truyen tin hieu đa ket thuc sau khi Bean vo tinh huong may anh ve phia Mat Troi va lam chay cam bien. O lan thu hai trong tong cong hai lan đi bo tren Mat Trang, phi hanh đoan di chuyen đen Surveyor 3 va thao roi cac bo phan cua tau tham do đe mang ve Trai Đat.
Mo-đun Mat Trang Intrepid cat canh khoi Mat Trang vao ngay 20 thang 11 va ghep noi voi mo-đun chi huy, sau đo tro ve Trai Đat. Nhiem vu Apollo 12 ket thuc vao ngay 24 thang 11 voi mot cu splashdown.


Nhan su Tat ca cac thanh vien trong phi hanh đoan Apollo 12 đeu la quan nhan thuoc Hai quan. Vien chi huy 39 tuoi la Charles "Pete Conrad. Ong tro thanh phi cong hai quan sau khi nhan bang cu nhan ky thuat hang khong tu Đai hoc Princeton vao nam 1953. Tiep đo, Conrad hoan thanh khoa hoc tai United States Naval Test Pilot School (tam dich: "Truong Phi cong Thu nghiem Hai quan Hoa Ky") o Can cu khong quan hai quan Patuxent River. Nam 1962, ong đuoc chon vao nhom phi hanh gia thu hai va đa bay tren Gemini 5 vao nam 1965 cung nhu lam phi cong chi huy cho Gemini 11 vao nam 1966. Phi cong Mo-đun Chi huy 40 tuoi Richard "Dick" Gordon cung tro thanh phi cong hai quan vao nam 1953. Ong tot nghiep Đai hoc Washington voi bang hoa hoc va đa hoan tat chuong trinh hoc tai Patuxent River. Gordon la thanh vien cua nhom phi hanh gia thu ba (1963), tung bay chung voi Conrad tren Gemini 11.
Phi cong Mo-đun Mat Trang đau tien đuoc bo nhiem cho Conrad la Clifton C. Williams Jr.; anh đa thiet mang vao thang 10 nam 1967 khi chiec T-38 ma anh lai roi gan Tallahassee, Florida. Trong qua trinh thanh lap phi hanh đoan, Conrad muon chon cuu hoc sinh cua ong tai truong đao tao phi cong thu nghiem la Alan L. Bean. Tuy nhien, Giam đoc Đieu hanh Phi hanh đoan (Director of Flight Crew Operations) Deke Slayton cho biet Bean khong the gia nhap do co mot nhiem vu đuoc giao trong chuong trinh Apollo Applications Program. Sau khi Williams mat, Conrad lai ngo y muon Bean mot lan nua, lan nay Slayton đa nhuong bo. La thanh vien tre nhat trong to bay khi chi moi 37 tuoi, Bean tot nghiep Đai hoc Texas nam 1965 voi bang ky thuat hang khong. Ong cung la mot phi cong hai quan, thanh vien nhom phi hanh gia thu ba cung voi Gordon nhung chua bao gio bay vao vu tru. Ca ba thanh vien cua Apollo 12 đeu tung du bi cho su menh Apollo 9 vao đau nam 1969.
Phi hanh đoan du phong cua Apollo 12 gom co Chi huy David R. Scott, Phi cong Mo-đun Chi huy Alfred M. Worden va Phi cong Mo-đun Mat Trang James B. Irwin. Ve sau ho tro thanh phi hanh đoan chinh trong su menh Apollo 15. Ngoai to bay chinh va to bay du phong nhu trong cac chuong trinh Mercury va Gemini, Apollo con co mot to bay thu ba goi la phi hanh đoan ho tro. Slayton đa tao ra to bay nay vi Chi huy cua Apollo 9, James McDivitt cho rang voi cong tac chuan bi đang dien ra tren khap cac co so o Hoa Ky, nhung cuoc hop can su tham gia cua thanh vien phi hanh đoan chuyen bay se co kha nang bi bo lo. Phi hanh đoan nay ho tro theo lenh cua chi huy nhiem vu. Thuong la nhung nguoi co tham nien thap, do vay cong viec cua ho la tap hop cac quy tac cua nhiem vu, ke hoach bay va danh sach kiem tra, cung nhu phai lien tuc cap nhat chung. Đoi voi Apollo 12, ho la Gerald P. Carr, Edward G. Gibson va Paul J. Weitz. Cac giam đoc chuyen bay (flight director) co Gerry Griffin (ca thu nhat), Pete Frank (ca thu hai), Clifford E. Charlesworth (ca thu ba) va Milton Windler (ca thu tu). Trong chuong trinh Apollo, ho co mo ta cong viec chi gom mot cau, "Giam đoc chuyen bay co the thuc hien bat ky hanh đong nao can thiet đe đam bao su an toan cho phi hanh đoan va thanh cong cua su menh". Cac lien lac vien khoang vu tru (capsule communicator, viet tat la CAPCOM) gom Scott, Worden, Irwin, Carr, Gibson, Weitz va Don Lind.


Chuan bi = Lua chon đia điem =
Qua trinh lua chon bai đap cho Apollo 12 chiu anh huong rat lon tu Apollo 11. Nhung tieu chuan nghiem ngat ve đia điem ha canh tiem nang cua Apollo 11, trong đo gia tri khoa hoc khong phai la yeu to chinh, gom co: chung phai nam gan đuong xich đao Mat Trang chu khong phai o ngoai vi cua phan be mat Mat Trang nhin thay tu Trai Đat; chung phai tuong đoi bang phang va khong co chuong ngai vat lon nao tren đuong Mo-đun Mat Trang (LM) bay đen đo; va muc đo phu hop đuoc xac nhan boi cac buc anh chup tu nhung tau tham do Lunar Orbiter. Ngoai ra, NASA cung muon co mot đia điem thich hop khac o xa hon ve phia tay trong truong hop nhiem vu bi tri hoan va Mat Troi moc qua cao tren bau troi tai bai đap ban đau, anh huong toi đieu kien anh sang. Do can đen ba ngay đe phuc hoi lai neu phai huy bo mot phi vu phong, chi ba trong so nam đia điem phu hop đuoc chi đinh la bai đap tiem nang cho Apollo 11, trong đo bai đap cua Apollo 11 o Bien Tinh Lang la điem xa nhat ve phia đong. Vi Apollo 12 se la chuyen ha canh đau tien xuong Mat Trang neu Apollo 11 that bai, nen ca hai nhom phi hanh gia đeu tham gia đao tao tai cung mot noi.
Voi thanh cong cua Apollo 11, ban đau NASA du đinh Apollo 12 se đo bo tai mot đia điem xa hon ve phia tay Bien Tinh Lang, noi goi la Sinus Medii. Tuy nhien, đieu phoi vien lap ke hoach cua NASA Jack Sevier va cac ky su tai Trung tam Chuyen bay Khong gian co Nguoi lai o Houston đa tranh luan ve viec ha canh gan mieng nui lua, cho ma tau tham do Surveyor 3 đap xuong vao nam 1967, đe cho phep cac phi hanh gia cat ra nhung bo phan cua con tau va mang ve Trai Đat. Mat khac, noi nay cung phu hop va co gia tri khoa hoc. Tuy nhien, do Apollo 11 đa ha canh cach muc tieu vai dam nen mot so truong quan ly NASA lo ngai Apollo 12 se đap xuong o khoang cach xa, khien cac phi hanh gia khong the tiep can đuoc tau tham do va gay kho cho co quan. Song, kha nang thuc hien mot cu ha canh chinh xac la đieu can thiet neu muon tien hanh chuong trinh tham hiem cua Apollo. Cuoi cung vao ngay 25 thang 7 nam 1969, Quan ly Chuong trinh Apollo (Apollo Program Manager) Samuel Phillips chi đinh noi goi la ho va cham Surveyor lam đia điem ha canh, bat chap su phan đoi cua cac thanh vien trong hai hoi đong lua chon bai đap.
Đe xac đinh vi tri cua Surveyor 3, NASA cho moi Ewen Whitaker. Ong tung cung voi Gerard Kuiper lam viec tren nhieu ban đo Mat Trang va la nguoi tim ra đia điem ha canh cua Surveyor 1 voi đo chinh xac cao hon NASA. Bang viec nghien cuu hinh anh tu Surveyor 3 va so sanh chung voi anh chup hang nghin mieng ho tuong tu duoi kinh hien vi, ong đa xac đinh đuoc hai tang đa gan Surveyor 3, tu đo chi ra vi tri cua tau tham do.


= Huan luyen va chuan bi =

Đoi voi moi gio bay trong su menh, phi hanh đoan Apollo 12 đa danh ra nam tieng tuong ung đe huan luyen chuyen biet cho nhiem vu; tong cong uoc tinh hon 1.000 gio moi thanh vien. Conrad va Bean đuoc đao tao nhieu hon so voi Neil Armstrong va Buzz Aldrin o Apollo 11, chua tinh 1.500 gio huan luyen tren Apollo 9 voi tu cach phi hanh đoan du phong. Moi phi hanh gia Apollo 12 danh hon 400 gio trong cac thiet bi mo phong mo-đun chi huy (CM) va LM, vai buoi trong so đo con đuoc lien ket theo thoi gian thuc voi nhung nguoi đieu khien chuyen bay o Trung tam Kiem soat Su menh. Đe thuc hanh ha canh xuong Mat Trang, Conrad đa lai Lunar Landing Training Vehicle (tam dich: "Phuong tien Huan luyen Đo bo Mat Trang"; viet tat la LLTV); hoat đong huan luyen nay van đuoc cho phep mac du truoc đo Armstrong đa buoc phai nhay du khoi mot phuong tien tuong tu vao nam 1968 ngay truoc khi no roi xuong.
Sau khi đuoc giao chi huy phi hanh đoan Apollo 12, Conrad lien đen gap go cac nha đia chat cua NASA va bay to mong muon rang viec huan luyen cho cac hoat đong tren be mat Mat Trang se tuong tu nhu Apollo 11, nhung khong đuoc cong khai hoac co su tham gia cua gioi truyen thong. Conrad cam thay ban than đa bi bao chi lam dung trong chuong trinh Gemini, va chuyen đi thuc đia đia chat duy nhat cua Apollo 11 gan nhu la mot tham hoa voi su hien dien cua đam đong gioi truyen thong – cac phi hanh gia đa gap kho khan trong viec nghe thay nhau do co mot chiec truc thang bao chi bay lo lung tren khong. Sau khi Apollo 11 tro ve vao thang 7 nam 1969, thoi gian cho đao tao đia chat đuoc phan bo nhieu hon nhung phi hanh đoan van tap trung huan luyen trong cac thiet bi mo phong. Trong sau chuyen thuc đia đia chat cua Apollo 12, cac phi hanh gia se thuc hanh nhu the đang o tren Mat Trang; ho thu thap mau vat roi ghi lai chung bang hinh anh, đong thoi giao tiep voi CAPCOM va cac nha đia chat o khuat tam nhin trong mot chiec leu gan ben. Sau đo, se co nguoi đanh gia hieu suat chon mau vat va chup anh cua cac phi hanh gia. Cac nha khoa hoc lien tuc thay đoi quy trinh ghi chep bang anh; sau bon hoac nam lan nhu vay, Conrad yeu cau ho khong đuoc thay đoi nua. Voi viec Apollo 11 quay tro ve, phi hanh đoan Apollo 12 co the xem qua cac mau vat Mat Trang va lang nghe tom tat tu nhung nha khoa hoc.

Do Apollo 11 nham đen khu vuc ha canh hinh elip thay vi mot điem cu the nen khong co ke hoach nao cho cac chuyen đi đia chat, thay vao đo phi hanh đoan se thuc hien nhiem vu tai nhung đia điem do chinh ho lua chon. Đoi voi Apollo 12, truoc khi tien hanh su menh, mot so thanh vien trong nhom đia chat cua NASA đa đen gap phi hanh đoan đe đe xuat vach ra cac tuyen đuong kha thi cho Conrad va Bean. Ket qua la se co bon chuyen đi, dua tren bon bai đap tiem nang cua LM. Cung tu nhiem vu nay tro đi, cac ke hoach thuc đia đia chat đa đuoc tinh toan cu the hon va con co su tham gia cua mot so to chuc khac.  
Cac tang cua mo-đun Mat Trang (LM-6) chuyen đen Trung tam Vu tru Kennedy (KSC) vao ngay 24 thang 3 nam 1969 roi ghep lai voi nhau vao ngay 28 thang 4. Mo-đun chi huy CM-108 va mo-đun dich vu SM-108 co mat tai KSC vao ngay 28 thang 3, cuoi cung đuoc ghep voi nhau vao ngay 21 thang 4. Sau khi lap đat thiet bi va thu nghiem, cac chuyen gia đua ten lua đay voi tau vu tru đen To hop Phong 39A vao ngay 8 thang 9 nam 1969. Lich trinh đao tao hoan tat theo ke hoach vao ngay 1 thang 11 nam 1969; cac hoat đong sau ngay đo se đuoc coi la luyen tap. Phi hanh đoan cam thay rang, ngoai tru mot so điem, phan lon qua trinh đao tao đa giup ho co su chuan bi đay đu cho su menh len Mat Trang.


Phan cung = Phuong tien phong =

Phuong tien phong Saturn V SA-507 cua Apollo 12 khong co thay đoi nao đang ke so voi chiec dung tren Apollo 11. NASA đa bo sung them 17 phep đo thiet bi cho SA-507, nang tong so len 1.365 phep đo. Tinh ca phi thuyen, toan bo phuong tien nang 6.487.742 pound (2.942.790 kg) vao thoi điem phong, tang 9.867 pound (4.476 kg) so voi Apollo 11. Trong đo, rieng khoi luong tau vu tru la 110,044 pound (49,915 kg), nang hon 398 pound (181 kg) so voi tau vu tru cua su menh truoc.


 Quy đao cua tang thu ba  Sau khi tach khoi LM, tang thu ba S-IVB cua Saturn V du kien se đi vao quy đao quanh Mat Troi. He thong đay phu tren S-IVB đa đuoc kich hoat nham loi dung luc hap dan tu Mat Trang đe đay tang ten lua vao quy đao Mat Troi. Tuy nhien, mot su co xay ra khien cho S-IVB bay qua Mat Trang o đo cao qua lon nen khong the đat toi van toc thoat khoi Trai Đat. No bi ket lai tren quy đao Trai Đat ban on đinh cho đen khi thoat khoi hanh tinh xanh vao nam 1971, đe roi quay lai quy đao Đia Cau 31 nam sau đo. Nha thien van hoc nghiep du Bill Yeung đa phat hien ra tang ten lua va gan cho no đinh danh tam thoi J002E3 truoc khi nguoi ta xac đinh đay la mot vat the nhan tao. Vao nam 2021, tang ten lua lai o quy đao Mat Troi; cac chuyen gia cho rang no co the bi luc hap dan cua Trai Đat bat giu mot lan nua vao thap nien 2040. Trong cac su menh len Mat Trang tiep theo, NASA co tinh cho S-IVB đam vao be mat nham tao ra nhung su kien đia chan đe cac đia chan ke đat tren Mat Trang co the ghi lai va cung cap du lieu ve cau truc cua thien the nay.


= Tau vu tru =

Tau vu tru Apollo 12 bao gom Mo-đun Chi huy 108 va Mo-đun Dich vu 108 (goi chung la Mo-đun Chi huy va Dich vu 108, hay CSM-108), Mo-đun Mat Trang 6 (LM-6), mot He thong Thoat hiem khi Phong (Launch Escape System, hay LES) va mot Spacecraft-Lunar Module Adapter 15 (SLA-15). LES bao gom ba đong co ten lua đe đay CM toi đia điem an toan phong khi phi vu phong bi huy bo khong lau sau khi tien hanh, con SLA chua LM va cung cap mot khop noi cau truc giua Saturn V voi LM. SLA nay giong het voi cua Apollo 11, trong khi LES co mot bo đanh lua đong co đang tin cay hon.
Tin hieu goi danh cho CSM la Yankee Clipper, trong khi cua LM la Intrepid. Nhung cai ten lien quan đen bien nay đuoc phi hanh đoan đen tu Hai quan lua chon trong hang ngan ten goi do cac nhan vien nha thau chinh cua moi mo-đun tuong ung đe xuat. George Glacken, ky su thu nghiem chuyen bay tai North American Aviation (đon vi che tao CSM) goi y su dung Yankee Clipper vi nhung con tau nhu vay đa "giong buom ra bien ca mot cach oai nghiem cung voi niem tu hao va thanh the đai dien cho mot nuoc My moi". Intrepid la y tuong cua Robert Lambert, mot nha quy hoach tai Grumman (ben xay dung LM) nham goi len "quyet tam khong the lay chuyen cua quoc gia nay trong viec tiep tuc kham pha vu tru, nhan manh đen su ngoan cuong va kha nang chiu đung thu thach cua cac phi hanh gia".
Khong co thay đoi lon nao đang ke giua CSM va LM cua Apollo 12 so voi Apollo 11. Cac chuyen gia đa bo sung vao CSM mot thiet bi tach hydro đe ngan khi nay tham nhap vao be đung nuoc uong – Apollo 11 cung co mot cai nhung đuoc gan tren may phan phoi nuoc nong lanh trong buong lai cua CM. O su menh truoc, khi hydro trong nuoc đa khien phi hanh đoan bi đay hoi nghiem trong. Nhung thay đoi khac bao gom cung co vong thu hoi (recovery loop) tich hop sau khi đap xuong nuoc, nghia la nhung nguoi boi đam nhan nhiem vu thu hoi CM se khong can phai gan vong phu tro. LM cung đuoc sua đoi ve cau truc đe co the mang theo cac goi thi nghiem khoa hoc trien khai tren be mat Mat Trang. NASA con bo sung them hai chiec vong, giup phi hanh gia co the nghi ngoi mot cach thoai mai tai be mat, va camera truyen hinh mau thay the cho loai đen trang dung tren be mat Mat Trang trong su menh Apollo 11.


= ALSEP =

Apollo Lunar Surface Experiments Package (ALSEP) la mot bo cac thiet bi khoa hoc đuoc thiet ke đe phi hanh gia Apollo đat tren be mat Mat Trang, sau đo tu van hanh cung nhu gui du lieu ve Trai Đat. Viec phat trien ALSEP chinh la mot trong nhung phan ung cua NASA đoi voi cac nha khoa hoc phan đoi chuong trinh ha canh xuong Mat Trang co phi hanh đoan (ho cho rang tau robot co the kham pha Mat Trang voi chi phi re hon) bang cach chi ra mot vai nhiem vu, chang han nhu trien khai ALSEP, bat buoc phai co con nguoi. Nam 1966, hop đong thiet ke va che tao ALSEP đuoc trao cho Bendix Corporation. Do thoi gian ma phi hanh đoan Apollo 11 o lai tren be mat Mat Trang la khong nhieu, NASA đa phong len đo mot bo cac thi nghiem nho hon goi la Early Apollo Surface Experiment Package (EASEP). Apollo 12 la su menh đau tien mang theo ALSEP; moi su menh đo bo Mat Trang tiep theo đeu đua len mot ALSEP voi cac bo phan khac nhau trong đo. Du kien, ALSEP cua Apollo 12 se đuoc trien khai cach LM it nhat 300 foot (91 m) đe bao ve cac thiet bi khoi manh vun tao ra boi tang cat canh (ascent stage) cua LM khi bay len lai quy đao Mat Trang.

ALSEP cua Apollo 12 bao gom mot Lunar Surface Magnetometer (LSM) đe đo tu truong noi be mat Mat Trang, mot Lunar Atmosphere Detector (LAD, con goi la Cold Cathode Gauge Experiment) nham muc đich đo mat đo va nhiet đo cua bau khi quyen mong tren Mat Trang cung nhu cach ma no bien đoi, mot Lunar Ionosphere Detector (LID, con goi la Suprathermal Ion Detector Experiment, hay SIDE) nham nghien cuu cac hat tich đien trong khi quyen Mat Trang, va mot Solar Wind Spectrometer đe đo suc va huong cua gio Mat Troi tren be mat Mat Trang – rieng thi nghiem Solar Wind Composition Experiment đo nhung thu cau tao nen gio Mat Troi se đuoc cac phi hanh gia trien khai va sau đo mang tro lai Trai Đat. Ngoai ra, Dust Detector (tam dich la "May do Bui") cung se đuoc su dung đe đo luong bui Mat Trang tich tu tren thiet bi. Passive Seismic Experiment cua Apollo 12 (PSE) đong vai tro nhu mot đia chan ke, dung đo chan đong Mat Trang va cac hoat đong khac cua lop vo thien the nay. Thiet bi se đuoc hieu chuan lai bang tac đong gan đo khi tang cat canh cua LM Apollo 12 bi vut bo ve phia be mat ve tinh tu nhien cua Trai Đat, su kien ma theo uoc tinh co suc cong pha tuong đuong voi mot tan thuoc no TNT. 
Cac thi nghiem ALSEP ma Apollo 12 đe lai tren Mat Trang đeu đuoc ket noi voi mot Central Station (tam dich la "Tram Trung tam"), bao gom mot may phat, may thu, bo hen gio, bo xu ly du lieu, thiet bi phan phoi đien va kiem soat cac thi nghiem. ALSEP su dung nang luong tu SNAP-27, mot may phat nhiet đien đong vi phong xa (RTG) do Uy ban Nang luong Nguyen tu phat trien. RTG ma Apollo 12 mang theo co chua plutoni, đanh dau lan đau tien nang luong nguyen tu đuoc su dung trong mot tau vu tru co nguoi lai cua NASA – truoc đay mot so ve tinh cua quan đoi va NASA cung dung nhung he thong tuong tu. Loi plutoni đem len tu Trai Đat đuoc đung trong mot thung chua gan voi chan đap cua LM. Cac chuyen gia thiet ke vat đung nay đe no co the chiu noi cu tai tham nhap trong truong hop su menh bi huy bo, du NASA coi đay la đieu khong the xay ra. Chiec thung nay ve sau đa vuot qua cu tai tham nhap cua Apollo 13, sau đo chim xuong ranh Tonga o Thai Binh Duong va duong nhu khong bi ro ri phong xa. 
Ngay 19 thang 11 nam 1969, cac thi nghiem ALSEP cua Apollo 12 đuoc kich hoat tu Trai Đat. LAD chi tra ve mot luong nho du lieu huu ich do su co nguon đien sau khi kich hoat. LSM bi vo hieu hoa vao ngay 14 thang 6 nam 1974 cung voi LSM ma Apollo 15 đe lai tren Mat Trang. Tat ca cac thi nghiem ALSEP su dung nang luong đeu ngung hoat đong vao ngay 30 thang 9 nam 1977, chu yeu la do han che ve ngan sach.


Điem nhan su menh = Phi vu phong =
16:22:00 UTC (11:22 EST gio đia phuong) ngay 14 thang 11 nam 1969, Apollo 12 phong len tai Trung tam Vu tru Kennedy truoc su chung kien cua Tong thong Richard Nixon (đay la lan phong co phi hanh đoan đau tien ma mot tong thong đuong nhiem cua My tham du) va Pho Tong thong Spiro Agnew. Đay cung la thoi điem bat đau khung thoi gian phong keo dai ba gio bon phut đe toi Mat Trang voi đieu kien anh sang toi uu tai điem ha canh đa đinh. Bau troi khi ay u am va đay mua, voi van toc gio trong qua trinh bay len la 151,7 hai ly tren gio (280,9 km/h; 174,6 mph) (cao nhat trong tat ca cac su menh Apollo). NASA tung co mot quy đinh khong cho phong tau vao may vu tich; quy đinh nay đa bi bai bo va sau đo phuong tien phong đuoc xac đinh la chua bao gio đi vao đam may nao nhu vay. Neu nhu bi tri hoan, su menh se phong vao ngay 16 thang 11 voi bai đap du phong cach xa Surveyor. Sau thanh cong cua Apollo 11, ap luc thoi gian cho cuoc đo bo Mat Trang cung khong con, do đo NASA co the đoi đen thang 12 đe co co hoi thu hai tiep can ho va cham Surveyor.
36,5 giay sau khi cat canh, Saturn V bi set đanh. Su phong tinh đien tao ra hien tuong tang vot đien ap khien ca ba pin nhien lieu đeu ngung hoat đong, đong nghia phi thuyen đang phai su dung đen pin tren tau, von khong co đu dong đien đe đap ung nhu cau. Luc 52 giay, cu set đanh thu hai lam anh huong đen thiet bi chi bao đo cao hinh qua bida so 8. Du luong du lieu tu xa tai Trung tam Kiem soat Su menh bi nhieu nhung Saturn V van tiep tuc bay binh thuong; set khong tac đong toi he thong dan đuong Saturn V instrument unit, von hoat đong đoc lap voi CSM. Cac phi hanh gia bat ngo nhin thay mot bang mau đo voi đen canh bao va chu y, nhung ho khong xac đinh đuoc van đe la gi.
Quan ly Đien, Moi truong va Vat tu tieu hao (Electrical, Environmental and Consumables Manager, hay EECOM) tai Kiem soat Su menh la John Aaron nho ra kieu su co tu xa tuong tu trong mot thu nghiem truoc đo khi tinh trang mat đien gay truc trac cho thiet bi đien tu đieu hoa tin hieu (signal conditioning electronics, hay SCE) cua CSM, thu co kha nang chuyen đoi tin hieu tho tu thiet bi đo luong thanh du lieu hien thi tren bang đieu khien tai Kiem soat Su menh. Ong lien thuc hien cuoc goi, "Giam đoc chuyen bay, EECOM đay. Hay thu chuyen SCE sang Aux", đe chuyen SCE sang nguon đien du phong. Cong tac nay kha mo ho, ngay ca Giam đoc Chuyen bay Gerald Griffin, CAPCOM Gerald P. Carr va Conrad cung khong biet đo la gi. Chi co LMP Bean, voi tu cach la ky su cua tau vu tru, nhan ra va đa gat cong tac. Sau đo, du lieu vien trac truc tuyen tro lai va cho thay rang khong co su co nao nghiem trong xay ra. Bean lien tai kich hoat pin nhien lieu đe su menh co the tiep tuc. Luc đat toi quy đao đau (parking orbtit) cua Trai Đat, phi hanh đoan can than kiem tra tau vu tru truoc khi đanh lua lai tang thu ba S-IVB đe phong chuyen tiep Mat Trang. Cac cu set đanh khong gay ra thiet hai nghiem trong nao vinh vien.
Ban đau, cac chuyen gia lo ngai set đanh co the lam hong bu long no (explosive bolt) dung đe mo khoang du cua Mo-đun Chi huy. Ho quyet đinh khong noi voi phi hanh đoan ma van tiep tuc ke hoach bay vi cho rang đang nao nhung nha du hanh cung kho song sot neu du khong bung, ke ca khi huy bo su menh tren quy đao Trai Đat hay la luc tro ve tu Mat Trang, do đo viec huy bo se khong đem lai ket qua gi. Tuy nhien, nhung chiec du đa trien khai thanh cong va hoat đong binh thuong vao cuoi nhiem vu.


= Hanh trinh toi Mat Trang =

Sau nhung đot kiem tra he thong ky luong tren quy đao Trai Đat, tang S-IVB đot chay phong chuyen tiep Mat Trang luc 02:47:22,80, đua Apollo 12 vao đuong bay huong ve phia ve tinh tu nhien cua Trai Đat. 1 gio 20 phut sau, CSM tach ra khoi S-IVB. Tiep đen, Gordon thuc hien thao tac đoi cho, ghep noi va tach roi (transposition, docking, and extraction) đe ghep noi voi LM va tach to hop phi thuyen khoi S-IVB, đua tang ten lua vao quy đao Mat Troi. S-IVB khoi đong đong co bay ra xa tau vu tru, khac voi Apollo 11 khi nguoi ta su dung đong co service propulsion system cua SM đe đua mo-đun ra xa S-IVB.
Vi lo ngai LM đa bi hu hong nghiem trong do set đanh, Conrad va Bean quyet đinh đi vao mo-đun ngay ngay thu nhat cua chuyen bay đe kiem tra tinh trang. Ho khong phat hien bat ky van đe nao. Luc 30:52.44,36, phi hanh đoan tien hanh lan đieu chinh giua chang duy nhat trong hanh trinh toi Mat Trang, đua con tau vao quy đao lai, phi free-turn. Nhung su menh co nguoi lai truoc đay toi quy đao Mat Trang đeu dung quy đao free-turn, cho phep quay ve Trai Đat de dang trong truong hop đong co phi thuyen khong khai hoa đe đi vao quy đao Mat Trang. Apollo 12 la tau vu tru co nguoi lai đau tien ap dung quy đao free-return lai, yeu cau mot cu đot chay khac đe quay ve Trai Đat, nhung neu SPS gap su co, đong co descent propulsion system (DPS) cua LM van co the đam nhan nhiem vu nay. Viec su dung quy đao lai giup ke hoach su menh tro nen linh hoat hon, vi nhu cho phep Apollo 12 co the phong vao ban ngay va đen đuoc đia điem ha canh đung thoi han. Tuy nhien, dung quy đao lai cung đong nghia Apollo 12 phai mat nhieu hon 8 tieng đe bay toi quy đao Mat Trang sau khi phong chuyen tiep Mat Trang.


= Quy đao Mat Trang va đo bo =

Luc 83:25:26,36, Apollo 12 đi vao quy đao Mat Trang 170,2 nhan 61,66 hai ly (315,2 nhan 114,2 km; 195,9 nhan 70,96 mi) bang cu đot chay trong 352,25 giay cua SPS. O quy đao đau tien, phi hanh đoan thuc hien truyen hinh toi Trai Đat voi video chat luong tot ve be mat Mat Trang. O quy đao thu ba, mot cu đot chay khac lam tron quy đao cua phi thuyen thanh 66,1 nhan 54,59 hai ly (122,4 nhan 101,1 km; 76,07 nhan 62,82 mi). Sang vong quay tiep theo, cac buoc chuan bi cho cuoc đo bo Mat Trang bat đau. CSM va LM ngat ghep noi luc 107:54:02,3; nua tieng sau CSM đot chay đe tach hai mo-đun ra. Qua trinh đot chay keo dai 14,4 giay cua mot so đong co đay tren CSM dan đen viec hai tau se cach nhau 2,2 hai ly (4,1 km; 2,5 mi) khi LM bat đau khai hoa đe di chuyen toi quy đao thap hon nham chuan bi ha canh xuong Mat Trang. 
109:23:39,9, đong co descent propulsion system cua LM bat đau đot chay trong 29 giay đe đua phi thuyen toi quy đao thap hon, noi ma qua trinh ha canh bang đong co keo dai 717 giay se dien ra luc 110:20:38,1. Conrad đa đuoc đao tao đe lieu truoc mot ho va cham dang "Nguoi tuyet" co the nhin thay khi tau vu tru "nghieng" (pitchover), trong đo ho va cham Surveyor nam o trung tam, nhung ong van lo ban than se khong nhin thay bat ky hinh dang nao. Mot luc sau, nam phi hanh gia ngac nhien ngay khoanh khac phat hien Nguoi tuyet o đia điem du kien, đong nghia voi viec tau đang đi đung huong. Conrad lien đieu khien thu cong đap LM xuong khu vuc gan ho va cham Surveyor, noi menh danh la "Pete's Parking Lot" (tam dich: "Bai Đau xe cua Pete"). Tuy nhien, đia điem nay lai go ghe hon du kien khien Conrad phai thao tac va đap LM cach tau tham do Surveyor 535 foot (163 m) luc 110:32:36,2 (06:54:36 UTC ngay 19 thang 11 nam 1969). Đay cung chinh la mot trong nhung muc tieu cua nhiem vu, yeu cau phi hanh phai đoan ha canh chinh xac gan tau Surveyor.
Toa đo tren Mat Trang cua bai đap la 3,01239° vi bac, 23,42157° kinh tay. Cu ha canh khien cho bui phun voi toc đo cao vao tau tham do Surveyor. Lat sau, phi hanh đoan xac đinh rang qua trinh phun đa loai bo nhieu bui hon so voi luong ma no mang đen cho Surveyor. Truoc đo, tau tham do bi phu mot lop bui mong khien cho no co mau nau tanin nhu cac phi hanh gia đa quan sat thay, nhung toan bo phan be mat hung chiu bui phun đeu đuoc khoi phuc tro lai mau trang ban đau thong qua viec loai bo bui Mat Trang.


= Cac hoat đong tren be mat Mat Trang =
Khi nguoi thap nhat trong nhom nhung phi hanh gia đau tien la Conrad đat chan len be mat Mat Trang, ong đa noi "Hoan ho! Oi troi, du Neil coi đay la mot buoc đi nho be, nhung đoi voi toi thi no kha dai đay". Đay khong phai la mot nhan xet ngau hung: Conrad đa cuoc voi phong vien Oriana Fallaci 500 đo la My rang ong se noi nhung tu nay sau khi ba thac mac lieu co phai NASA đa huong dan Neil Armstrong phat ngon khi đat chan len Mat Trang hay khong. Conrad ve sau thua nhan minh chua bao gio lay đuoc so tien đo.

Đe cai thien chat luong hinh anh truyen hinh tu Mat Trang, mot camera mau đa đuoc mang theo tren Apollo 12 (khong giong nhu camera đon sac tren Apollo 11). Khi Bean đem camera đat gan LM đe thiet lap, ong vo tinh huong no truc tiep vao Mat Troi khien ong Truyen dan Electron Thu cap (Secondary Electron Conduction, hay SEC) bi pha huy. Buoi truyen hinh ve su menh do đo cung cham dut ngay lap tuc.
Sau khi dung la co Hoa Ky len Mat Trang, Conrad va Bean danh phan lon khoang thoi gian con lai cua chuyen EVA đau tien đe trien khai ALSEP. Co mot so kho khan nho trong qua trinh trien khai. Bean gap van đe khi lay thanh nhien lieu plutoni cua RTG ra khoi thung bao ve va cac phi hanh gia phai dung bua đap vao thung đe lam thanh nhien lieu bat ra. Mot so goi ALSEP cung kha kho dan xep, mac du cac phi hanh gia sau đo đeu thuc hien thanh cong. Voi viec PSE co the phat hien dau chan khi ho quay tro lai LM, hai phi hanh gia đa đem ve mot ong loi chua đay vat lieu Mat Trang va thu thap them cac mau vat khac. Chuyen EVA đau tien keo dai 3 gio, 56 phut va 3 giay.
Theo ke hoach, co bon chuyen đi đia chat dua tren đia điem ma LM ha canh. Conrad đa dung giua hai trong so nhung bai đap tiem nang nay, va trong khoang thoi gian giua EVA đau tien voi lan nghi ngoi sau đo, cac nha khoa hoc o Houston đa ket hop hai chuyen đi thanh mot, giup cho Conrad va Bean co the bat đau di chuyen tu noi ha canh. Hanh trinh moi co dang hinh tron map mo. Khi hai phi hanh gia xuat hien tu LM 13 tieng sau chuyen EVA đau tien, điem dung chan thu nhat la ho va cham Head cach LM 100 thuoc Anh (91 m). Tai đay, Bean đe y dau chan cua Conrad va thay co vat lieu nhe hon ben duoi, chi ra cho su hien dien cua vat chat ban tu mieng nui lua Copernicus cach đo 230 dam (370 km) ve phia bac, thu ma cac nha khoa hoc hy vong se tim thay khi kiem tra nhung buc anh chup tu tren cao cua đia điem nay. Sau nhiem vu, mau vat thu thap tu Head cho phep cac nha đia chat xac đinh nien đai cua cu va cham hinh thanh nen Copernicus – theo ket qua ban đau la khoang 810 trieu nam truoc.

Cac phi hanh gia tien đen ho Bench roi ho Sharp va qua ho Halo truoc khi đen ho Surveyor, noi tau tham do Surveyor 3 ha canh. Do lo ngai nen đat nguy hiem hoac bi tau lat đo len nguoi, ho đa tiep can Surveyor mot cach can than. Đau tien, ho đi xuong mot ho nong gan đo roi di chuyen vong quanh đe tiep can tau vu tru. Luc nay ho lai thay nen đat kha ran chac va tau tham do thi vung chai. Hai phi hanh gia tien hanh thu thap mot so manh cua Surveyor, bao gom ca camera truyen hinh, cung nhu lay nhung tang đa tung đuoc nghien cuu truoc đo qua camera tren tau tham do. Conrad va Bean đa mua mot bo hen gio tu đong cho cac may anh Hasselblad va len mang no theo ma khong bao cho Kiem soat Su menh; ho du đinh chup anh tu suong cung voi tau tham do. Nhung khi can su dung, ho lai khong the tim thay no trong so cac mau vat Mat Trang trong Hop đung Dung cu Cam tay (Hand Tool Carrier). Truoc khi quay tro lai khu vuc gan LM, Conrad va Bean đi đen ho Block nam ben trong ho Surveyor. Chuyen EVA thu hai keo dai 3 gio, 49 phut, 15 giay voi quang đuong di chuyen la 4.300 foot (1.300 m). Trong hai lan EVA, Conrad va Bean đi xa toi 1.350 foot (410 m) so voi LM va thu thap 73,75 pound (33,45 kg) mau vat.


= Cac hoat đong đon le tren quy đao Mat Trang =

Sau khi LM khoi hanh, Gordon khong noi gi nhieu do Trung tam Kiem soat Su menh đang tap trung vao cuoc đo bo Mat Trang. Luc ha canh thanh cong, Gordon gui loi chuc mung va o quy đao tiep theo, ong đa phat hien ra LM voi Surveyor duoi mat đat roi truyen đat lai vi tri cua ho đen Houston. Trong lan EVA thu nhat, Gordon chuan bi cho thao tac thay đoi mat phang (plane change maneuver), mot cu đot chay đe thay đoi quy đao cua CSM nham bu đap cho su quay cua Mat Trang, mac du đoi khi vien phi cong gap kho khan trong viec giao tiep voi Houston vi Conrad va Bean đang su dung cung mot mach lien lac. Khi hai nha du hanh tro lai LM, Gordon tien hanh đot chay, giup đam bao tau se o đung vi tri đe gap LM khi mo-đun nay phong len tu Mat Trang.
Khi o mot minh tren quy đao, Gordon tien hanh Lunar Multispectral Photography Experiment (tam dich: "Thi nghiem Chup anh Đa pho Mat Trang"), su dung bon may anh Hasselblad xep thanh mot vong tron va huong qua cua so cua CM. Moi may anh co bo loc mau khac nhau va cung luc chup nhieu buc anh, cho thay cac đac điem cua Mat Trang tai nhung điem khac nhau tren quang pho. Phan tich hinh anh co the tiet lo nhung mau sac ma mat thuong khong nhin thay hoac khong the phat hien đuoc bang phim mau thong thuong, cung nhu giup thu thap thong tin ve thanh phan cua cac đia điem ma con nguoi se khong ghe tham trong tuong lai gan. Trong so cac đia điem đuoc nghien cuu co nhung bai đap du kien ​​cho cac su menh Apollo tiep theo.


= Tro ve =

LM Intrepid cat canh khoi Mat Trang vao 143:03:47,78, hay 14:25:47 UTC ngay 20 thang 11 nam 1969; qua mot vai thao tac, CSM va LM ghep noi lai sau 3 gio. Luc 147:59:31,6, tang cat canh cua LM bi loai bo, khong lau sau CSM cung roi đi. Duoi su đieu khien tu Trai Đat, luong thuoc phong con lai tren LM bi đot chay đen can kiet, gay ra mot cu va cham voi Mat Trang cach bai đap cua Apollo 12 39 hai ly (72 km; 45 mi). Đia chan ke ma phi hanh gia đe lai tren be mat đa ghi lai nhung rung đong ket qua trong hon mot gio.
Phi hanh đoan danh ra mot ngay o lai quy đao Mat Trang đe chup anh be mat, bao gom đia điem ha canh tiem nang cho cac cuoc đo bo Apollo tuong lai. Thao tac thay đoi mat phang lan thu hai dien ra luc 159:04:45,47 va keo dai trong 19,25 giay.
172:27:16,81 trong su menh, phi hanh đoan đot chay phong chuyen tiep Trai Đat (trans-Earth injection) trong 130,32 giay, đua CSM Yankee Clipper huong ve hanh tinh me. Hai lan đot hieu chinh ngan giua chang cung đa đuoc thuc hien tren đuong ve. Phi hanh đoan con tien hanh lan phat song truyen hinh cuoi cung, trong đo ho se tra loi cac cau hoi ma gioi truyen thong đua ra. Nhin chung, ho co rat nhieu thoi gian đe nghi ngoi tren đuong tro ve Trai Đat. Mot su kien đang chu y la chup anh nhat thuc khi Trai Đat nam giua tau vu tru va Mat Troi; Bean mo ta đo la canh tuong ngoan muc nhat cua su menh.


= Splashdown =
20:58:24 UTC ngay 24 thang 11 nam 1969, Yankee Clipper tro ve Trai Đat bang cu splashdown xuong Nam Thai Binh Duong, cach Pago Pago 375 dam (604 km) ve phia đong. Cu ha canh manh đen noi khien cho mot chiec may anh bat ra va đap vao tran Bean. Sau khi len USS Hornet, phi hanh đoan buoc vao Mobile Quarantine Facility (MQF, tam dich la "Co so Cach ly Di đong") trong khi mau vat Mat Trang va cac bo phan cua Surveyor đuoc gui bang đuong hang khong đen Lunar Receiving Laboratory (LRL) o Houston. Ngay 28 thang 11, Hornet cap cang o Hawaii, sau đo MQF đuoc đua toi Can cu khong quan Ellington (nam gan Houston) va cuoi cung chuyen sang LRL. Cac phi hanh gia chiu kiem dich tai đay cho đen khi het han cach ly vao ngay 10 thang 12.


Huy hieu su menh Mieng va (patch) nhiem vu Apollo 12 cho thay ly lich hai quan cua phi hanh đoan khi ca ba đeu la chi huy Hai quan My vao thoi điem thuc hien su menh. Tren mieng va co hinh anh mot chiec thuyen buom clipper đang tiep can Mat Trang, đai dien cho CM Yankee Clipper. Chiec thuyen tao nen mot vet lua voi la co Hoa Ky treo tren cot. Đuong vien mau vang chua ten su menh APOLLO XII cung ten ba thanh vien phi hanh đoan. Ben ngoai vien vang la mot đuong vien nho mau xanh bien. Tren mieng va co bon ngoi sao – ba ngoi sao đai dien cho ba phi hanh gia Apollo 12 va mot ngoi sao tuong trung cho Clifton Williams, LMP ban đau trong phi hanh đoan cua Conrad đa thiet mang vao nam 1967. Bean la nguoi đe xuat đat ngoi sao tai đo đe tuong nho co phi cong mo-đun Mat Trang ma ong thay the.
Huy hieu do phi hanh đoan thiet ke voi su tro giup cua mot so nhan vien cac nha thau cua NASA. Phan be mat ve tinh tu nhien cua Trai Đat xuat hien tren huy hieu la tu qua cau Mat Trang ma cac ky su chup tai thu vien, trong đo co ca khu vuc noi Apollo 12 ha canh. Chiec clipper đuoc thiet ke dua tren nhung buc anh ve con thuyen tuong tu do Bean thu thap.


Ket qua va vi tri phi thuyen Sau su menh, Conrad thuyet phuc đong đoi cung ong tham gia chuong trinh Skylab vi nam phi hanh gia cam thay đay la co hoi tot nhat đe co the tiep tuc bay vao vu tru. Bean chap thuan va đa chi huy nhiem vu Skylab 3 trong khi Conrad chi huy Skylab 2, su menh co nguoi lai đau tien len tram vu tru. Gordon van muon đuoc đi bo tren Mat Trang nen ong quyet đinh o lai chuong trinh Apollo va đong vai tro chi huy du phong cua Apollo 15. Ong le ra se chi huy Apollo 18, nhung su menh đo đa bi huy bo va Gordon khong con co hoi bay vao vu tru nua.
Mo-đun chi huy Yankee Clipper cua Apollo 12 ban đau trung bay o Trien lam hang khong Paris roi sau đo đat tai Trung tam Nghien cuu Langley o Hampton, Virginia, voi quyen so huu chuyen giao cho Vien Smithsonian vao nam 1971. Hien mo-đun đang trien lam o Virginia Air and Space Center, Hampton.
Trung tam Kiem soat Su menh đa kich hoat tu xa cac đong co đay cua mo-đun dich vu nham đua phi thuyen thoat khoi bau khi quyen va đi vao quy đao co vien điem cao. Tuy nhien, viec thieu du lieu theo doi đe xac nhan su kien nay khien nguoi ta ket luan rang rat co the con tau đa bi đot chay trong bau khi quyen tai thoi điem CM tai tham nhap. Tang S-IVB van o tren quy đao quanh Mat Troi va đoi khi cung chiu su anh huong cua Trai Đat.
Tang cat canh (ascent stage) cua LM Intrepid va cham voi Mat Trang vao 22:17:17,7 UT (17:17 EST) ngay 20 thang 11 nam 1969 tai toa đo 3,94°N 21,2°T﻿ / -3.94; -21.20﻿ (Apollo 12 Intrepid lunar module impact). Nam 2009, tau quy đao Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) đa chup anh bai đap cua Apollo 12, noi co tang ha canh, ALSEP, phi thuyen Surveyor 3 va dau chan cac phi hanh gia. Nam 2011, LRO quay tro lai đia điem nay nhung o quy đao thap hon đe chup anh voi đo phan giai cao.


Xem them Danh sach vat the nhan tao tren Mat Trang
Danh sach su menh toi Mat Trang


Ghi chu Tham khao = Thu muc =


Lien ket ngoai "Apollo 12" tai Encyclopedia Astronautica
"Apollo 12" tai National Space Science Data Center cua NASA
Apollo 11, 12, and 14 Traverses, tai Lunar and Planetary Institute
"Apollo 12 Traverse Map" tai USGS Astrogeology Science Center
Buc anh 154 H2 cua Lunar Orbiter 3 dung đe lap ke hoach su menh (bai đap nam o giua ben trai).
Chuoi anh 157, 158 va 159 cua Lunar Orbiter 1 cho thay noi Apollo 12 ha canh va vung lan can


= Cac bao cao cua NASA =
"Apollo 12 Preliminary Science Report" (PDF), NASA, NASA SP-235, 1970
"Analysis of Apollo 12 Lightning Incident", (PDF) Thang 2 nam 1970
"Analysis of Surveyor 3 material and photographs returned by Apollo 12" (PDF) 1972
"Examination of Surveyor 3 surface sampler scoop"(PDF) 1971
"Table 2-40. Apollo 12 Characteristics" tu NASA Historical Data Book: Volume III: Programs and Projects 1969–1978 cua Linda Neuman Ezell, NASA History Series (1988)
The Apollo Spacecraft: A Chronology Luu tru ngay 9 thang 12 nam 2017 tai Wayback Machine NASA, NASA SP-4009
"Apollo Program Summary Report" (PDF), NASA, JSC-09423, Thang 4 nam 1975


= Đa phuong tien =
Phim ngan Apollo 12: Pinpoint For Science co the đuoc tai mien phi ve tu Internet Archive
"Apollo 12: Pinpoint For Science" tren YouTube
"Apollo 12: The Bernie Scrivener Audio Tapes" – Cac ban ghi am cua Apollo 12 tai Apollo 12 Flight Journal
"Apollo 12: There and Back Again" – Ban trinh chieu anh cua tap chi Life
"Moon Shot: The Flight of Apollo XII" (50th Anniversary – November 20, 1969–2019) (PDF). thang 6 nam 1994. Ban goc (PDF) luu tru ngay 1 thang 10 nam 2021.
"Apollo 12: Patch" Luu tru ngay 10 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine – Hinh anh mieng va su menh Apollo 12


= Tai lieu luu tru =
Cac ban ghi co tag "apollo 12" tai National Archives Catalog