Charlie Baker (hay Charles Duane Baker Jr., sinh ngay 13 thang 11 nam 1956), nguoi My goc Anh, la mot doanh nhan va chinh tri gia Hoa Ky. Ong hien la Thong đoc thu 72 cua tieu bang thinh vuong chung Massachusetts ke tu ngay 08 thang 1 nam 2015. Ong nguyen la quan chuc noi cac duoi thoi hai Thong đoc tieu bang Massachusetts va tung 10 nam lam Giam đoc đieu hanh cua Harvard Pilgrim Health Care. Nam 1991, ong tro thanh Pho Giam đoc Y te va Dich vu Nhan sinh Massachusetts duoi thoi Thong đoc William Weld, đuoc bo nhiem lam Giam đoc Y te va Dich vu Nhan sinh tieu bang nam 1992. Sau đo, ong giu chuc Giam đoc Hanh chinh va Tai chinh duoi thoi Weld va nguoi ke nhiem cua ong, Paul Cellucci. Sau khi lam viec trong chinh phu tam nam, ong tu chuc va tro thanh Giam đoc đieu hanh cua Harvard Vanguard Medical Associates, va sau đo la Harvard Pilgrim Health Care, mot cong ty phi loi nhuan ve suc khoe. Trong thoi gian nay, ong đa phuc vu ba nam voi tu cach la Uy vien Uy ban đieu hanh thi tran Swampscott, quan Essex, Massachusetts va đuoc can nhac tranh cu Thong đoc Massachusetts vao nam 2006. Ong tu chuc vao thang 7 nam 2009 đe tranh cu Thong đoc tren nen tang cua chu nghia bao thu tai khoa va chu nghia tu do van hoa, đa thua trong cuoc tong tuyen cu nam 2010 truoc Thong đoc đuong nhiem Deval Patrick cua Đang Dan chu.
Nam 2014, ong tranh cu lai chuc vu nay va đanh bai sit sao ung cu vien Đang Dan chu Martha Coakley. Nam 2018, ong đa tai đac cu truoc đoi thu Đang Dan chu Jay Gonzalez voi 67% phieu bau, ty le phieu bau lon nhat trong cuoc bau cu Thong đoc o Massachusetts ke tu nam 1994. Cac cuoc tham do phi đang phai lien tuc đua ong vao danh sach nhung Thong đoc đuoc yeu thich nhat cua quoc gia.
Charlie Baker la Đang vien Đang Cong hoa, hoc vi Thac si Quan tri kinh doanh, la chinh tri gia bao thu on hoa. Ong theo đuoi chinh sach tu do trong xa hoi, đong y voi phe Dan chu trong mot so linh vuc; nhan manh chinh sach bao thu trong kinh te va ngan sach. Ong tung phan đoi, chi trich Tong thong Donald Trump va la nguoi chi huy chong dich COVID-19 tai Massachusetts.


Xuat than va giao duc Charlie Baker sinh ngay 13 thang 11 nam 1956, tai thanh pho Elmira, New York, Hoa Ky, ten khai sinh la Charles Duane Baker Jr., co nguon goc nguoi My goc Anh, gia đinh ong đa di cu sang My, song o vung ngay nay la Đong Bac Hoa Ky ke tu thoi thuoc đia. Ong la the he thu tu trong gia đinh mang ten Charles. Ong co cua ong la Charles D. Baker (1846 – 1934) la tro ly Luat su Hoa Ky tai New York, nguoi đa phuc vu nhieu nam trong Hoi đong Lap phap New York. Ong noi cua ong la Charles D. Baker Jr. (1890 – 1971) la mot chinh tri gia noi tieng o Newburyport, Massachusetts. Bo cua ong la Charles Duane Baker (sinh nam 1928), tot nghiep Đai hoc Harvard, la chuyen gia cua Tap đoan Đien luc Westinghouse. Me cua ong la Alice Elizabeth "Betty" (nhu danh Ghormley), la phu nu gia đinh. Ong lon len voi hai nguoi em trai la Jonathan va Alex o Needham, Massachusetts, truoc khi chuyen đen Rockport. Thoi nien thieu, ong choi bong bau duc, khuc con cau va bong chay; ong đa mo ta thoi tho au cua minh la rat la toan My.

Trong gia đinh, bo cua Baker la mot Đang vien Cong hoa bao thu va me ong la mot Đang vien Dan chu tu do; gia đinh thuong bi loi keo vao cac cuoc tranh cai chinh tri. Nam 1965, bo ong tro thanh Pho Chu tich cua Harbridge House, mot cong ty tu van quan ly o Boston. Nam 1969, gia đinh Bakers chuyen đen Washington, DC, khi bo cua ong đuoc bo nhiem lam Thu truong Bo Giao thong Hoa Ky trong Chinh quyen Nixon, tro thanh tro ly Giam đoc chinh sach va cac van đe quoc te cua bo vao nam sau, va voi ca hai vi tri phuc vu duoi quyen Bo truong Giao thong va cuu Thong đoc Massachusetts John Volpe. Bo cua ong cung tung la Thu truong Bo Y te va Dich vu Nhan sinh Hoa Ky trong Chinh quyen Reagan duoi quyen Ha nghi si Hoa Ky Margaret Heckler.
Gia đinh Baker tro lai Needham vao nam 1971, noi Charlie Baker theo hoc tai Truong Trung hoc Needham. Thoi đi hoc, ong phuc vu trong hoi hoc sinh, choi bong ro va tham gia hoi huynh đe DeMolay International. Ong tot nghiep Truong Trung hoc Needham nam 1975, cung voi Phil Murphy, nguoi ve sau la Thong đoc New Jersey. Sau đo, ong tiep tuc cung Phil Murphy theo hoc tai Đai hoc Harvard va tot nghiep nam 1979 voi bang Cu nhan Nghe thuat. Khi o Harvard, ong choi trong đoi bong ro trong đoi JV. Sau đo, ong theo hoc Truong Quan ly Kellogg cua Đai hoc Northwestern, nhan bang Thac si Quan tri kinh doanh. Sau khi tot nghiep, ong lam Giam đoc Truyen thong cho Hoi đong Cong nghe cao Massachusetts.


Su nghiep = Chinh quyen tieu bang =
Vao cuoi nhung nam 1980, Charlie Baker đuoc moi lam Giam đoc đieu hanh Vien Tien phong moi thanh lap, mot to chuc tu tuong theo chu nghia tu do nghien cuu chinh sach co tru so tai Boston. Lovett C. "Pete" Peters, nguoi sang lap vien, sau đo đa tien cu ong voi Bill Weld, Thong đoc Massachusetts tu Đang Cong hoa. Weld nham chuc vao thang 1 nam 1991 va bo nhiem ong lam Pho Truong Y te va Dich vu Nhan sinh tieu bang. Trong viec cat giam cac chuong trinh tieu bang va cac dich vu xa hoi, ong đa gay ra tranh cai ngay tu rat som. Tuy nhien, mot so quan chuc chinh phu tieu bang goi ong la mot nha sang tao, mot trong nhung ngoi sao lon trong gioi thu ky va cac co quan. Ong đuoc thang chuc Truong Y te va Dich vu Nhan sinh vao thang 11 nam 1992, sau đo đuoc bo nhiem lam Giam đoc Hanh chinh va Tai chinh, mot vi tri ma ong tiep tuc giu sau khi Weld tu chuc nam 1997 va Paul Cellucci tiep quan quyen Thong đoc. Vao giua nam 1998, Cellucci đe nghi cho ong vao vi tri Pho Thong đoc cung tranh cu, nhung ong tu choi.
Voi tu cach la Giam đoc Hanh chinh va Tai chinh, Baker la kien truc su chinh cua ke hoach tai tro Big Dig. Nam 1997, chinh phu lien bang đa co ke hoach cat giam tai tro cho Big Dig xuong 300 trieu USD moi nam. Nha nuoc thiet lap mot quy tin thac va ban trai phieu GARVEE cho cac nha đau tu. Cac trai phieu đa đuoc bao đam bang cac quy đuong cao toc lien bang đay hua hen trong tuong lai.


= Nganh y te =
Vao thang 9 nam 1998, Charlie Baker roi chinh quyen tieu bang va tro thanh Giam đoc đieu hanh cua Hiep hoi Y khoa Harvard Vanguard, mot nhom bac si co tru so tai New England. Vao thang 5 nam 1999, ong đuoc bo nhiem lam Chu tich va Giam đoc đieu hanh cong ty me Harvard Vanguard la Harvard Pilgrim Health Care, mot to chuc phi loi nhuan ve suc khoe. Cong ty đa lo 58 trieu USD vao nam 1998, va du đoan se mat hon 90 trieu USD vao nam 1999. Baker đa phan ung bang cach cat giam 90 nhan luc, tang phi bao hiem, thiet lap hop đong moi voi cac bac si o Massachusetts, đanh gia lai cau truc tai chinh cua cong ty va thue ngoai cong nghe thong tin cua cong ty. Trong nhiem ky Giam đoc đieu hanh cua minh, cong ty đa co 24 quy co lai lien tiep va đuoc Uy ban Quoc gia ve Đam bao Chat luong cong nhan la su lua chon cho Ke hoach Y te Tot nhat cua Hoa Ky trong nam nam lien tiep.


= Tro lai chinh truong =
Vao nam 2004, Charline Baker đa tranh cu vao Uy ban đieu hanh thi tran Swampscott, Massachusetts, va gianh chien thang. Trong thoi gian tham gia Uy ban, ong đa đuoc ghi nhan ve cach tiep can kinh doanh đoi voi cac van đe đia phuong. Sau khi ket thuc nhiem ky ba nam, ong quyet đinh khong tai tranh cu vao nam 2007. Vao giua nam 2005, co dau hieu cho thay Thong đoc Mitt Romney se khong tai tranh cu vao nam 2006. Baker đuoc nhieu nguoi coi la ung cu vien hang đau cho su đe cu cua Đang Cong hoa. Cac nha phan tich đa viet rang ong kho co the đanh bai Pho Thong đoc Kerry Healey, nguoi đa tuyen bo ung cu. Healey la nguoi đuoc cac cu tri Đang Cong hoa yeu thich nhat trong cuoc tham do y kien cua to Boston Globe va co su ho tro tai chinh manh me hon nhieu. Ong tuyen bo rang ong se khong tranh cu. Cuoi nam 2006, Baker đuoc bo nhiem vao nhom cong tac Tai chinh va Ngan sach cho uy ban chuyen tiep cua Thong đoc Deval Patrick. Nam 2008, ong tham gia Ban Co van Cong cua Hoc vien Chinh tri New Hampshire (NHIOP) tai Cao đang Saint Anselm.


Thong đoc Massachusetts = Tranh cu =


 2010  Nam 2009, Charlie Baker mot lan nua đuoc đon đai la mot ung cu vien cho cuoc bau cu Thong đoc tieu bang Massachusetts. Cuu Thong đoc Weld rat khuyen khich ong tranh cu, goi anh ta la trai tim va linh hon cua chinh quyen Weld-Cellucci (the heart and soul of the Weld–Cellucci administration). Baker tuyen bo ung cu va vao ngay 17 thang 7, ong tu chuc tai Harvard Pilgrim Health Care. Chien dich cua ong chinh thuc bat đau vao ngay 30 thang 1 nam 2010. Cac đoi thu cua ong la Deval Patrick đuong nhiem cua Đang Dan chu, ung cu vien Đang Xanh Jill Stein. Đoi voi nguoi ban đong hanh đang tranh cu cua minh, Baker đa chon lanh đao thieu so Thuong vien tieu bang Richard R. Tisei. Tai Đai hoi Đang Cong hoa cap bang vao ngay 17 thang 4 nam 2010, ong đa gianh đuoc đe cu cua Đang Cong hoa truoc cuu ung cu vien Đoc lap Christy Mihos voi 89% so phieu đai bieu, do đo tranh đuoc mot cuoc chien so bo voi Mihos.
Baker tranh cu voi tu cach la mot nguoi theo chu nghia tu do xa hoi, ung ho quyen ket hon đong tinh va quyen pha thai cua phu nu, va la mot nguoi bao thu ve tai chinh, coi viec tao viec lam la trong tam chinh cua minh. Chien dich cua Baker tap trung vao "Baker's Dozen", mot ke hoach phac thao 13 linh vuc cai cach chinh quyen tieu bang, bao gom cung co chinh phu, cai cach phuc loi va tai co cau luong huu cua nhan vien va tro cap huu tri ma Baker tuyen bo se giam chi tieu tieu bang 1,0 ty USD. Tung la thanh vien cua Uy ban Giao duc Massachusetts, ong ung ho nhieu truong ban cong, tin rang giao duc la mot quyen cong dan, ong cung nham muc đich thu hep khoang cach ve thanh tich giao duc giua cac hoc sinh ngheo va dan toc thieu so. Trong tong tuyen cu 2010, ong đa đe thua truoc Deval Patrick voi ty le 48–42%. Sau đo, ong đuoc bo nhiem lam Giam đoc đieu hanh tai General Catalyst Partners va la thanh vien cua ban giam đoc tai Tremont Credit Union.


 2014  Vao ngay 04 thang 9 nam 2013, Charlie Baker thong bao rang ong se tai tranh cu Thong đoc vao nam 2014 khi Thong đoc đuong nhiem Deval Patrick nghi huu. Vao ngay 25 thang 11 nam 2013, Mark Fisher, mot doanh nhan va thanh vien phong trao Tiec Tra tuyen bo rang ong se tranh cu chong lai Baker trong cuoc bau cu so bo cua Đang Cong hoa. Vao thang 12 nam 2013, Baker đa chon nguoi đong hanh cua minh la Karyn Polito, mot nguoi tung phan đoi hon nhan đong gioi chuyen sang ung ho binh đang hon nhan. Tai Đai hoi Cong hoa tieu bang vao ngay 22 thang 3 nam 2014, Baker nhan đuoc 2.095 phieu (82,708%) va Fisher 374 (14,765%). Trong cuoc bau cu so bo ngay 09 thang 9, Baker đa đanh bai Fisher voi 74% phieu bau. Trong cuoc tong tuyen cu Massachusetts 2014, ong đa gianh chien thang truoc ung cu vien Dan chu Martha Coakley voi ty le 48,5–46,6%.


 2018  Buoc vao cuoc bau cu nam 2018, Charlie Baker lien tuc đuoc đanh gia la mot trong nhung Thong đoc đuoc yeu thich nhat trong nuoc. Trong cuoc tong tuyen cu, ong phai đoi mat voi Jay Gonzalez, mot giam đoc đieu hanh bao hiem y te tu nhan, nguoi cung phuc vu duoi thoi Thong đoc Deval Patrick voi tu cach la Giam đoc Hanh chinh va Tai chinh cua Massachusetts. Gonzalez bi đanh gia thap ve ten tuoi trong suot chien dich va cac cuoc tham do cho thay Baker se nhan đuoc đa so phieu tu cac Đang vien Đang Dan chu đa đang ky trong tieu bang. Baker đa tai đac cu voi 67% so phieu bau va tong so phieu bau cao nhat trong lich su cac cuoc bau cu Thong đoc Massachusetts. Đay cung la thanh tich tot nhat cua mot Thong đoc Đang Cong hoa Massachusetts ke tu khi Bill Weld tai đac cu nam 1994.


= Nhiem ky =

Charlie Baker đuoc nham chuc vao ngay 08 thang 1 nam 2015, voi tu cach la Thong đoc thu 72 cua Massachusetts tai Hoi đong Lap phap Massachusetts o Boston. Ong nham chuc cho nhiem ky thu hai cua minh vao ngay 03 thang 1 nam 2019, đuoc coi la mot Đang vien Cong hoa theo chu nghia tu do on hoa va la nguoi thuong xuyen chi trich cuu Tong thong Donald Trump. Ong ung ho cuoc đieu tra luan toi Donald Trump bat đau vao thang 9 nam 2019 va cuoi cung chuyen thanh cuoc luan toi Trump. Sau con bao loan o Đien Capitol cua Hoa Ky nam 2021, Baker đa keu goi Trump bi cach chuc. Trong nhung nam lanh đao Massachusetts, ong đa thuc hien nhieu chinh sach tieu bang.


 Ve kinh te  Vao thang 1 nam 2015, Charlie Baker đa tai thiet chinh phu tieu bang, đuoc Pho Thong đoc Massachusetts Karyn Polito chu tri, tien hanh ket noi truc tiep hon voi cac nha lanh đao chinh quyen thanh pho, đia phuong tieu bang. Vao thang 7, ong cong bo 26 trieu USD khoan tai tro cua khoi phat trien cong đong cho 65 thanh pho đe xay dung nha o, cai thien co so ha tang, phieu cham soc tre em va cac dich vu khac. Chinh quyen cua Baker thong bao thanh lap Hoi đong Kinh te Cang bien đe tu van cho chinh quyen trong viec ho tro nen kinh te hang hai cua bang. Ong đe trinh luat hien đai hoa tai chinh cong cua thanh pho trong bang thong qua mot loat cac cai cach quy đinh. Nhu mot phan trong đe xuat ngan sach cua minh cho nam tai chinh 2016, Baker đa đe xuat loai bo tin dung thue nganh cong nghiep đien anh cua tieu bang đe tra cho viec mo rong tin dung thue thu nhap kiem đuoc cua tieu bang, va sau đo thong bao rang tieu bang đa chap thuan mot goi tin dung thue đe ho tro mot du an mo rong cua Amazon.com vao Fall River va Freetown. Ong đa ky mot lenh hanh phap bat đau xem xet toan dien tat ca cac quy đinh đuoc thuc thi boi chinh quyen tieu bang.
Ve nha o: Baker đa cong bo mot chien luoc tan dung đat cua tieu bang chua su dung hoac su dung it đe phat trien kinh te va nha o gia ca phai chang hoac theo gia thi truong. Ong thong bao rang chinh quyen cua ong se danh 1,1 ty USD cho viec phat trien va bao ton nha o gia ca phai chang va cho luc luong lao đong trong nam nam tiep theo trong ngan sach von cua tieu bang, bat đau khoan 100 trieu USD đe tao nha o cho luc luong lao đong thong qua MassHousing. Ve khoa hoc: ong thong bao rang chinh quyen cua ong se cam ket 50 trieu USD đe mo rong truy cap internet o vung nong thon mien Tay Massachusetts. Ong cong bo quan he đoi tac cong tu toan dien đe nang cao kha nang canh tranh cua nganh cham soc suc khoe ky thuat so cua tieu bang.


 Ve giao duc  Nam 2016, Charlie Baker phan đoi đe xuat đai tu he thong truong ban cong cua bang đang đuoc tranh luan tai Thuong vien Massachusetts, Ong đa phu quyet viec tang luong cho giao vien mam non, van đong ung ho đe xuat luat đe nang muc gioi han cua tieu bang đoi voi cac truong ban cong moi, nhung khong đuoc thong qua, mo rong chuong trinh thuc tap STEM cho phep hoc sinh trung hoc lam viec tai cac cong ty trong bang. Ong thanh lap mot uy ban moi ve hoc tap ky thuat so. Ong cong bo 5,5 trieu USD tai tro cho Cao đang Cong đong Holyoke va Cao đang Cong đong Ky thuat Springfield cho cac du an xay dung đang dien ra trong khuon vien cua ho, cong bo ke hoach hoan thanh va kha nang chi tra đai hoc cho cac truong đai hoc va cao đang cong lap cua bang. Chinh quyen cua Baker thong bao y đinh lam viec voi So Giao duc Đai hoc cua bang va he thong Đai hoc Massachusetts đe phat trien mot chuong trinh thi điem nham ho tro cac chuong trinh MicroMasters đuoc phat trien boi nha cung cap khoa hoc truc tuyen mo edX.


Lich su tranh cu Tinh đen 2021, Charlie Baker đa tham gia ba ky tong tuyen cu Thong đoc Massachusetts, ong đa that bai trong ky 2010 va thanh cong trong hai ky 2014 va 2018.


Đoi tu Charlie Baker ket hon voi Lauren Cardy Schadt, mot cuu sinh vien Kellogg vao nam 1987. Schadt đa tung lam tro ly giam đoc đieu hanh tai khoan tai mot cong ty quang cao o New York. Ba la con gai cua James P. Schadt, cuu Giam đoc đieu hanh cua Reader's Digest va Cadbury Schweppes Americas Beverage. Ho song o Swampscott, Massachusetts, voi ba nguoi con la A.J. Baker, Caroline Baker, Charlie Baker. Charlie Baker thinh thoang đua y kien ve cac đe tai van hoa đai chung theo thoi gian: vao nam 2015, tap chi Boston đa viet mot bai ve so thich am nhac cua Thong đoc.


Xem them Đai dich COVID-19 tai Hoa Ky
Thong đoc Massachusetts


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


Lien ket ngoai Website Chinh phu Massachusetts.