Chom sao la mot nhom cac ngoi sao đuoc nguoi ta nhin thay tren bau troi ve ban đem la gan nhau theo mot hinh dang nhat đinh nao đo. Trong khong gian ba chieu thi phan lon cac ngoi sao ma con nguoi nhin thay la gan nhau thi lai khong phai nhu vay, chung co rat it quan he voi nhau va co the cach nhau rat xa. Loai nguoi trong lich su phat trien cua minh đa nghi ra cac hinh mau theo tri tuong tuong đe nhom chung lai thanh cac chom sao.
Mang sao (tieng Anh: asterism) la nhung chom sao ma rat nhieu nguoi biet đen nhung khong đuoc cac nha thien van hay Hiep hoi thien van quoc te (viet tat IAU) cong nhan. Trong thuat ngu cua mot so ngon ngu khac co su phan biet ro rang hon trong tieng Viet ve cach goi cua tung truong hop. Vi du: Trong tieng Anh cac chom sao chinh thuc goi la constellation con cac chom sao "khong chinh thuc" thi nguoi ta goi la asterism. Cac vi du noi tieng nhat ve chom sao "khong chinh thuc" trong tieng Anh la The Plough (cai cay), tai My con đuoc goi la Big Dipper, cho chom sao Gau lon/Đai Hung; Little Dipper cho chom sao Gau nho/Tieu Hung...
Cac ngoi sao trong mot chom sao, noi chung, rat it khi co cac quan he ve mat vat ly thien the đoi voi nhau; chung chi xuat hien canh nhau tren bau troi khi quan sat tu Trai Đat va thong thuong chung cach xa nhau nhieu nam anh sang trong khong gian. Tuy nhien, co mot ngoai le đoi voi nhom chuyen đong Đai Hung.
Viec nhom cac ngoi sao vao cac chom sao ve ban chat la mot su tuy y, va cac nen van hoa khac nhau co cac chom sao khac nhau, mac du mot so chom sao sang nhat co xu huong đuoc lap lai thuong xuyen hon trong cac nen van hoa đo, vi du, Lap Ho (Orion) va Thien Yet (Scorpius).
Hiep hoi thien van quoc te (IAU) phan chia bau troi thanh 88 chom sao chinh thuc voi ranh gioi chinh xac, lam sao cho moi huong đeu thuoc ve chinh xac mot chom sao. Tren bau troi bac ban cau, co 47 chom sao gan lien voi truyen thuyet cua nguoi Hy Lap co đai, đuoc truyen đen nay tu thoi Trung Co, va chua cac bieu tuong cua cung Hoang Đao.
Cac ranh gioi chom sao đuoc Eugene Delporte thao ra nam 1930, va ong vach chung doc theo cac đuong thang đung va ngang cua xich kinh va xich vi. Tuy nhien, ong đa thuc hien đieu nay cho ky nguyen B1875.0, đieu nay co nghia la do tue sai cua cac điem phan thi cac ranh gioi tren cac ban đo sao hien đai (vi du cho ky nguyen J2000) đa bi lech đi mot khoang nhat đinh va no khong con la cac đuong thang đung hay ngang hoan hao nua. Su xien lech nay se tang len theo nhieu nam va the ky sap toi.
Cac chom sao thuong đuoc coi la đien hinh hoac the hien cac cong trinh do con nguoi tao ra va thuong đai dien cho cac đong vat, than thoai hoac than linh, sinh vat huyen thoai hoac cac thiet bi đuoc san xuat.
Nguon goc thuc su cho nhung chom sao som nhat co the bat nguon tu thoi tien su, nhung nguoi sang tao đa su dung chung đe ke lai cac cau chuyen quan trong ve niem tin, kinh nghiem, sang tao hoac than thoai cua ho. Nhu vay, cac nen van hoa va quoc gia khac nhau thuong ap dung cac tap hop cac chom sao cua rieng minh, mot so van ton tai vao đau the ky 20. Su chap nhan nhieu chom sao đa thay đoi đang ke qua nhieu the ky. Nhieu chom đa thay đoi ve kich thuoc hoac hinh dang, trong khi mot so chom tro nen noi tieng nhung sau đo roi vao canh toi tam, hoac nhung chom khac chi đuoc su dung boi cac nen van hoa khac nhau hoac cac quoc gia đon le.
O ban cau bac, cac chom sao truyen thong phuong Tay la bon muoi tam mo hinh co đien Hy Lap, nhu đa noi trong ca tac pham Aratus đuoc biet đen voi ten Phenomena hay Almancest cua Ptolemaios - mac du su ton tai thuc su cua chung co the la truoc nhung ten chom sao nay trong nhieu the ky. Cac chom sao moi hon o bau troi phia nam xa đa đuoc them vao cuoi the ky 15 va giua the ky 18, khi cac nha tham hiem chau Au bat đau du hanh toi ban cau nam. Muoi hai chom sao quan trong đuoc gan cho hoang đao. Nguon goc cua hoang đao co the tro lai thoi tien su, nhung đon vi chiem tinh đa tro nen noi bat khoang 400 TCN trong thien van hoc Babylon hay Chaldean.
Tren co so nhu cau thien van quan trong can chinh thuc xac đinh vi tri cua tat ca cac vat the bau troi tren toan bo bau troi, Lien đoan Thien van Quoc te (IAU) đa phe chuan va cong nhan 88 chom sao hien đai nam 1928. Do đo, bat ky điem nao trong mot he toa đo thien the gio đay co the đuoc ro rang đuoc chi đinh cho bat ky chom sao hien đai nao. Hon nua, nhieu he thong đat ten thien van cho chom sao ma mot vat the thien the nao đo đuoc tim thay cung voi mot cai ten đe truyen đat mot y tuong gan đung ve vi tri cua no tren bau troi. vi du. Ten goi Flamsteed cho cac ngoi sao sang bao gom mot so va dang lien ket cua ten chom sao.
Chom sao thoi han cung co the đe cap đen cac ngoi sao ben trong hoac xuyen qua cac ranh gioi cua chom sao. Cac nhom sao noi bat khong hinh thanh nen nhung chom sao hien đai thuong đuoc goi la nhung sao choi. vi du. Cac Pleiades, Hyades, False Cross, hoac Venus 'Mirror trong chom Lap Ho.


Ten goi Tu "chom sao" duong nhu đen tu constellatio cua tieng Latinh, co the dich la "bo sao", va đuoc su dung bang tieng Anh trong the ky 14. Tu Hy Lap co đai cho chom sao la "αστρον". Mot y nghia thien van hoc hien đai hon ve thuat ngu "chom sao" chi đon gian la mot mau hinh co the nhan biet đuoc cua nhung ngoi sao ma su xuat hien cua no co lien quan đen cac nhan vat than thoai hoac sinh vat, hoac đong vat tren đat lien, hoac cac vat the. No cung co the bieu thi cu the cac chom sao ten đuoc cong nhan chinh thuc cho 88 chom sao đuoc su dung ngay nay.
Cach su dung thong thuong khong tao ra su khac biet ro ret giua "chom sao" hay "asterisms" nho (kieu sao), nhung hien đai chap nhan cac chom sao thien van su dung mot su phan biet nhu vay. Vi du, cac Pleiades va Hyades la ca hai asterisms (mang sao), va moi trong chung đeu nam trong cac ranh gioi cua chom sao Kim Nguu. Mot vi du khac đuoc biet đen nhu Big Dipper (Hoa Ky) hoac The Plough (Anh) bao gom bay ngoi sao sang nhat trong khu vuc cua chom sao Đai Hung đuoc IAU xac đinh. O phia nam cua False Cross, asterism bao gom cac phan cua chom sao Thuyen Đe va Thuyen Pham.
Thuat ngu cum sao circumpolar đuoc su dung cho bat ky chom sao nao, tu mot vi đo cu the tren Trai Đat, khong bao gio nam ​​duoi chan troi. Tu Bac cuc hoac Nam cuc, tat ca cac chom sao nam hay bac cua xich đao troi la cac chom sao tron. Tuy thuoc vao đinh nghia, cac chom sao xich đao co the bao gom cac chom sao nam trong khoang 45 ° bac va 45 ° Nam hoac nhung con đuong đi qua dai phan cach cua hoang đao hay hoang đao, nam giua 23½ ° bac, đuong xich đao va 23½ ° nam.
Mac du cac ngoi sao trong chom sao xuat hien gan nhau tren bau troi, chung thuong nam o mot khoang cach xa nguoi quan sat. Vi sao cung di chuyen doc theo quy đao cua chung qua Ngan Ha, chom sao nay phac hoa thay đoi theo thoi gian. Sau hang chuc đen hang tram ngan nam, đuong net quen thuoc cua ho dan dan tro nen khong the nhan ra đuoc. Cac nha thien van hoc co the du đoan cac chom sao trong qua khu hoac tuong lai bang cach đo cac ngoi sao rieng biet cua ho thong thuong chuyen đong thich hop hoac cpm. bang phep đo chinh xac chinh xac va van toc xuyen tam cua chung bang quang pho thien van.


Lich su cua nhung chom sao ban đau Bang chung tien phong som nhat cho cac chom sao đen tu nhung vien đa đuoc khac va nhung vien nen bang đat set đuoc đao len o Mesopotamia (trong thoi hien đai cua Iraq) co nien đai tu nam 3000 TCN. Co ve nhu phan lon cac chom sao Mesopotamian đuoc tao ra trong mot khoang thoi gian tuong đoi ngan tu khoang 1300 đen 1000 TCN. Nhung nhom nay xuat hien sau đo trong nhieu chom sao Hy Lap co đien.


= Cac chom sao trong co đai gan phia Đong. =
May tinh bang cua Babylon ghi lai Sao choi Halley vao nam 164 TCN.
Nguoi Babylon la nhung nguoi đau tien nhan ra rang cac hien tuong thien van la đinh ky va ap dung toan hoc vao cac tien đoan cua chung. Cac danh muc sao cua Babylon co nhat ve sao va chom sao bat đau tu thoi Trung Co, đac biet la Ba Sao Moi van ban va MUL.APIN, mot phien ban đuoc mo rong va sua đoi dua tren su quan sat chinh xac hon tu khoang nam 1000 TCN. Tuy nhien, nhieu ten Sumer trong cac catalog nay cho thay rang chung đuoc xay dung dua tren nhung truyen thong cua Sumer trong thoi Bronze.
Zodiac co đien la mot san pham cua mot sua đoi cua he thong Old Babylon trong sau Neo-Babylon thien van hoc the ky thu 6 truoc Cong nguyen. Kien thuc ve hoang đao Neo-Babylon cung đuoc phan anh trong Kinh thanh Hebrew. EW Bullinger giai thich cac sinh vat xuat hien trong sach cua Ezekiel (va tu đo trong Khai huyen) la dau hieu trung binh cua bon phan tu Zodiac, voi Su tu nhu Leo, Con bo nhu Taurus, Nguoi đai dien cho Aquarius va chim ung đung trong Scorpio. Sach Giang day Kinh thanh cung đe cap đen mot so chom sao, bao gom עיש 'Ayish' bier ", כסיל chesil" fool "va כימה chimah" heap "(Giop 9: 9, 38: 31-32), đuoc goi la" Arcturus, Orion va Pleiades "cua KJV, nhung" Ayish "la" thuc te "tuong ung voi Ursa Major [18]. Thuat ngu Mazzaroth מזרות, mot legomen hapax trong Giop 38:32, co the la tu tieng Do Thai cho cac chom sao hoang đao.
Nguoi Hy Lap đa ap dung he thong Babylon vao the ky 4 truoc Cong nguyen. Tong cong co 20 chom sao Ptolemaic đuoc tiep tuc truc tiep tu Can Đong co đai. Mot muoi khac co cung mot ngoi sao nhung khac ten.


= Cac chom sao trong co đai Co tich =
Bieu đo sao cua Ai Cap co đai va đong ho decanal tren tran tu ngoi mo Senenmut.
Chi co mot so thong tin han che ve chom sao nguoi Hy Lap ban đia, voi mot so bang chung phan manh đuoc tim thay trong Tac pham va Nhung ngay cua nha tho Hy Lap Hesiod, nguoi đa đe cap đen "thien the". Thien van hoc Hy Lap chu yeu su dung he thong Babylon cu hon trong ky nguyen Hellenistic, lan đau tien đuoc gioi thieu đen Hy Lap boi Eudoxus cua Cnidus vao the ky 4 truoc Cong nguyen. Tac pham goc cua Eudoxus bi mat, nhung no van ton tai nhu la mot phien dich cua Aratus, co nien đai vao the ky thu 3 truoc Cong nguyen. Cac tac pham hoan chinh nhat hien co lien quan đen nguon goc huyen thoai cua cac chom sao la do nha van Hellenistic goi la pseudo-Eratosthenes va mot nha van La Ma co đai theo kieu pseudo-Hyginus. Co so cua thien van hoc phuong Tay nhu đa đuoc giang day trong thoi co đai muon va cho đen giai đoan đau hien đai la Almagest cua Ptolemaios, đuoc viet vao the ky thu 2.
Trong Vuong quoc Ptolemaic, truyen thong Ai Cap truyen thong cua nhan vat nhan tao đai dien cho cac hanh tinh, sao va cac chom sao khac nhau. Mot so đa đuoc ket hop voi cac he thong thien van Hy Lap va Babylon, đinh điem la Zodiac of Dendera, nhung no van khong ro rang khi đieu nay xay ra, nhung hau het đa đuoc đat trong thoi ky La Ma tu 2 đen 4 the ky. Cac hinh anh co nhat đuoc biet đen cua hoang đao cho thay tat ca cac chom sao quen thuoc hien nay, cung voi mot so Constellations Ai Cap, Decans va Planets. Almagest cua Ptolemaios van la đinh nghia tieu chuan cua cac chom sao trong thoi ky Trung co o chau Au va trong thien van hoc Hoi giao.


= Cac chom sao o Trung Quoc co đai =
Ban đo sao Trung Quoc voi mot phep chieu hinh tru (Su Song)
Trong thien van hoc Trung Quoc co đai đa co mot truyen thong lau đoi trong viec quan sat chinh xac cac hien tuong tren bau troi. Cac ngoi sao sau đo đuoc phan loai trong 28 biet thu đa đuoc tim thay tren xuong oracle đuoc khai quat o Anyang, co nien đai tu thoi trung co Shang. Nhung chom sao Trung Quoc nay la mot trong nhung cau truc quan trong nhat va cung la co nhat tren bau troi Trung Quoc, đuoc chung thuc tu the ky thu 5 truoc Cong nguyen. Su tuong đong voi danh muc sao cua Babylon (Sumerian) som nhat cho thay he thong Trung Quoc co đai khong phat sinh đoc lap.
Thien van hoc co đien cua Trung Quoc đuoc ghi lai trong thoi ky Han va xuat hien duoi dang ba truong hoc, đuoc cho la do cac nha thien van hoc cua thoi ky Chien Quoc. Cac chom sao cua ba truong đuoc đua vao mot he thong duy nhat boi Chen Zhuo, nha thien van hoc cua the ky thu 3 (thoi ky Tam Quoc). Tac pham cua Chen Zhuo đa bi mat, nhung thong tin ve he thong chom sao van ton tai trong cac ban ghi thoi Tang, đac biet la boi Qutan Xida. Bieu đo sao Trung Quoc con ton tai lau đoi nhat vao khoang thoi gian đo va đuoc giu nguyen nhu la mot phan cua cac ban thao Dunhuang Manuscripts. Thien van hoc ban đia cua Trung Quoc phat trien manh trong thoi nha Tong, va trong trieu đai nha Nguyen ngay cang bi anh huong boi thien van hoc Hoi giao thoi trung co (xem Luan thuyet ve Chiem tinh hoc cua ky nguyen Kaiyuan). Khi cac ban đo đuoc chuan bi trong giai đoan nay tren cac đuong day khoa hoc nhieu hon, chung đuoc coi la đang tin cay hon.
Mot ban đo noi tieng đuoc chuan bi trong thoi ky Song la So đo Thien van To Chau chuan bi voi cac cham khac cua hau het cac ngoi sao tren bau troi quy mo cua bau troi Trung Quoc tren mot tam đa; no đuoc thuc hien chinh xac dua tren quan sat va co suprnova cua nam 1054 trong Taurus khac tren no.
Anh huong boi thien van hoc chau Au vao cuoi trieu đai nha Minh, nhieu ngoi sao đuoc mo ta tren cac bang xep hang nhung giu lai cac chom sao truyen thong; cac ngoi sao moi đuoc quan sat đuoc ket hop nhu cac sao bo sung trong cac chom sao cu o bau troi phia Nam, khong mo ta bat ky ngoi sao truyen thong nao đuoc ghi lai boi cac nha thien van hoc Trung Quoc co đai. Nhung cai tien khac đuoc thuc hien trong phan sau cua trieu đai nha Minh do Xu Guangqi va Johann Adam Schall von Bell,nguoi Đuc va đuoc ghi lai o Chongzhen Lishu (Bai bao ve lich su Chongzhen, 1628). Ban đo sao Trung Quoc truyen thong ket hop 23 chom sao moi voi 125 sao cua ban cau nam tren bau troi dua tren kien ​​thuc ve cac bieu đo sao phuong Tay; voi su cai thien nay, bau troi Trung Quoc đuoc long ghep voi thien van hoc the gioi.


Thien van hoc hien đai xuat hien som Ve mat lich su, cac chom sao tren bau troi co the đuoc chia thanh hai vung; cu the la bau troi phia bac va phia Nam, co nguon goc khac biet ro ret. Vung bau troi huong bac co cac chom sao ma hau het đa ton tai ke tu thoi co đai, nhung ten goi thong thuong dua tren than thoai Hy Lap co hay nhung nguoi co nguon goc thuc su đa bi mat. Bang chung ve cac chom sao nay đa ton tai duoi dang cac bieu đo sao, co tinh đai dien lau đoi nhat xuat hien tren mot buc tuong đuoc goi la Atlas Farnese, goi y dua tren danh muc sao cua nha thien van Hy Lap Hipparchus. Cac chom sao o vung bau troi huong nam la nhung phat minh hien đai hon, đuoc tao ra nhu cac chom sao moi hoac tro thanh cac chom sao thay the cho chom sao co xua (đien hinh nhu Argo Navis). Mot so chom sao o bau troi phia nam đa tro nen loi thoi hoac đa mo rong cac ten goi ma đa đuoc viet tat thanh cac dang co the su dung đuoc nhieu hon nua (vi du Musca Australis tro nen đon gian chi la Musca).
Tuy nhien, tat ca cac chom sao moi chua bao gio đuoc chap nhan rong rai, ma cach su dung tro nen pho bien dua tren nen van hoa hoac tung quoc gia. Viec xac đinh moi chom sao va cac ngoi sao đuoc gan voi chung cung co su khac biet đang ke ve kich thuoc va hinh dang, nhung ranh gioi tuy y cua no thuong dan toi su nham lan giua cac thien the. Truoc khi cac ranh gioi chom sao đuoc đinh nghia boi Hiep hoi Thien van Quoc te (IAU) vao nam 1930, chung xuat hien nhu cac vung bau troi bao boc đon gian.
Ngay nay ho dua theo cac đuong loi đuoc đinh danh chinh thuc xac nhan ve xich kinh va xich vi phai dua tren nhung đieu ma Benjamin Gould đinh nghia o phan 1875.0 trong danh muc sao cua ong goi la Uranometria Argentina.
Ke tu khi phat minh kinh vien vong quang hoc, cac nha thien van hoc đa tim thay su can thiet phai sap xep cac thien the, nhung kien ​​thuc cua ho co the đuoc su dung cho muc đich đieu huong hoac ve thien van, va đieu nay đoi hoi phai co nhung đinh nghia ve chom sao va cac ranh gioi cua chung. Nhung thay đoi nay cung đa gan cac ngoi sao trong moi chom sao, nhu lan đau tien đuoc thuc hien vao nam 1603 boi Johann Bayer trong tap ban đo sao Uranometria bang cach su dung hai muoi bon chu cai trong bang chu cai Hy Lap. Cac ban đo sao sau đo đuoc xac đinh dua theo ban đo qua đia cau dan toi su phat trien cua cac chom sao hien đai đa đuoc chap nhan.


= Nguon goc cua cac chom sao huong nam =
Phan lon bau troi huong nam gan voi xich vi khoang -65 đo khong đuoc quan sat thay tu ban cau bac va chi đuoc bien muc mot phan boi cac nha thien van hoc Babylon co, Ai Cap, Hy Lap, Trung Quoc va Ba Tu. Kien thuc ve cac nen sao o bau troi huong bac va nam đa phan đinh tro lai vao thoi co đai, chu yeu la nhung cuon tieu thuyet ve nhung thuy thu Phoenicia sau nay: nhu cuoc tham hiem cua tau tuan duong chau Phi đuoc đua ra boi Pharaoh Necho II vao nam 600 Truoc Cong nguyen hay la cua Hanno the Navigator vao nam 500 Truoc Cong nguyen. Tuy nhien, phan lon kien ​​thuc ve nhung nguon goc co xua nay chac chan se khong the phuc hoi va mat đi mai mai voi su tan pha cua Thu vien Alexandria.
Lich su thuc te ve cac chom sao huong nam van khong dut khoat hay thang than ve phia truoc. Nhieu nuoc đa thong qua hoac đat nhung ten goi khac nhau hoac đa su dung cac ngoi sao khac nhau đe xac đinh chung. Hau het cac dang chom sao ban đau nay chi la nhung đieu to mo ve nhung nguoi quy toc hay nhung nha tai tro, nhung chi tro nen quan trong đoi voi nhung nguoi đi bien vao the ky 14 đen the ky 16, nhung nguoi bat đau hanh trinh qua cac đai duong phia nam bang cach su dung cac ngoi sao đe đieu huong đuong đi trong nganh thien van hang hai. Cac nha tham hiem nguoi Y đa ghi lai nhung chom sao huong nam moi gom Andrea Corsali, Antonio Pigafetta, Amerigo Vespucci.
Nhieu trong so 88 chom sao IAU o khu vuc nay đa xuat hien tren cac qua cau thien the va đuoc Petrus Plancius thong qua vao cuoi the ky 16, chu yeu dua tren cac quan sat cua hai nha hang hai nguoi Ha Lan Pieter Dirkszoon Keyser va Frederick de Houtman, va ho đa them 15 chom sao vao cuoi the ky XVI. Mot so chom sao khac nua đuoc bo sung boi Petrus Plancius bao gom: Thien Yen, Yen Dien, Thien Cap, Kiem Ngu, Thien Hac, Thuy Xa, An Đe An, Thuong Dang, Khong Tuoc, Phuong Hoang, Nam Tam Giac, Đo Quyen va Phi Ngu. Tuy nhien, hau het cac chom sao ban đau chi chinh thuc xuat hien trong mot the ky sau khi chung đuoc phat hien ra, va đuoc Johann Bayer mo ta trong cuon ban đo sao Uranometria cua ong vao nam 1603. Muoi bay chom sao khac đuoc phat hien vao nam 1763 boi nha thien van hoc nguoi Phap Nicolas Louis de Lacaille, xuat hien trong cuon danh muc sao đuoc xuat ban vao nam 1756.
Mot so đe xuat hien đai khac khong may thanh cong. Vi du, chom sao co đien qua lon Argo Navis đuoc chia thanh ba phan chom sao rieng biet cua Lacaille (Thuyen Đe, Thuyen Vi va Thuyen Pham), tao thuan loi cho nhung nguoi lap ban đo sao. Cac nha thien van hoc khac bao gom Pierre Lemonnier va Joseph Lalande nguoi Phap, nhung nguoi bo sung tung đuoc biet đen, nhung tu đo đa bi lang quen. Đoi voi cac chom sao huong bac, mot vi du la Quadrans Muralis cung ten voi tran mua sao bang Quadrantids, bay gio đa đuoc phan chia giua chom sao Muc Phu va Thien Long.


= 88 chom sao hien đai =
Danh sach 88 chom sao hien tai đuoc cong nhan boi Lien minh Thien van Quoc te tu nam 1922 dua tren so 48 đuoc liet ke boi Ptolemaios o Almagest cua ong vao the ky thu 2, voi nhung sua đoi va bo sung hien đai (đieu quan trong nhat la gioi thieu cac chom sao bao gom cac phan cua bau troi phia nam khong ro Ptolemaios) cua Petrus Plancius (1592, 1597/98 va 1613), Johannes Hevelius (1690) va Nicolas Louis de Lacaille (1763), đa đat ten cho 14 chom sao va đoi ten thanh mot thu muoi lam. De Lacaille đa nghien cuu cac ngoi sao o ban cau nam tu nam 1750 cho đen nam 1754 tu Mui Hao Vong, khi ong noi rang đa quan sat đuoc hon 10.000 ngoi sao su dung kinh thien van khuc xa 13 inch. Nam 1922, Henry Norris Russell đa ho tro IAU (Lien minh Thien van Quoc te) chia vuong thien cau thanh 88 chom sao chinh thuc; Truoc đo, danh sach 48 chom sao cua Ptolemaios voi nhieu su bo sung cua cac nha thien van chau Au đa chiem uu the. Tuy nhien, cac đon vi nay khong co đuong bien ro rang giua chung. Chi đen nam 1930 Eugene Delporte, nha thien van hoc Bi đa tao ra mot ban đo co tham quyen phan đinh cac khu vuc bau troi duoi cac chom sao khac nhau. Neu co the, nhung chom sao hien đai nay thuong chia se ten cua nhung nguoi tien nhiem Graeco-Roman, chang han nhu Orion, Leo hoac Scorpius. Muc đich cua he thong nay la lap ban đo khu vuc, tuc la phan chia bau troi thanh cac vung tiep giap. Trong so 88 chom sao hien đai, 36 nam chu yeu o bau troi phia Bac, va 52 phan khac chu yeu o phia nam. Vao nam 1930, Eugene Delporte đa hoach đinh ranh gioi giua 88 chom sao theo cac đuong doc va ngang cua su thang thien va su suy thoai phai. Tuy nhien, du lieu ong su dung bat nguon tu ky nguyen B1875.0, đo la khi Benjamin A. Gould lan đau tien đua ra đe xuat cua minh đe chi ra cac ranh gioi cho bau troi, mot đe xuat ma Delporte se dua vao cong viec cua ong. Hau qua cua ngay đau tien nay la do su don dap cua thoi đai, bien gioi tren mot ban đo sao hien đai, chang han nhu ky nguyen J2000, đa hoi lech va khong con theo chieu doc hoac ngang nua. Hieu qua nay se tang len qua nhieu nam va nhieu the ky toi.


Chom sao đam may toi Great Rift, mot loat cac đom toi o Dai Ngan ha, co the nhin thay ro hon va noi bat o ban cau nam hon o phia bac. No song đong noi bat khi cac đieu kien khac toi tam đen muc khu vuc trung tam cua Dai Ngan ha chieu bong tren mat đat. Mot so nen van hoa đa phan biet đuoc hinh dang trong nhung mang va nay va đat ten cho nhung "chom sao đam may đen". Cac thanh vien cua nen van minh Inca đa xac đinh đuoc cac vung toi khac nhau hoac tinh van đen trong Dai Ngan ha nhu la đong vat va lien ket su xuat hien cua chung voi nhung con mua theo mua. Thien van tho dan Uc cung mo ta cac chom sao đam may đen, noi tieng nhat la "emu tren bau troi" co đau đuoc hinh thanh boi Coalsack, mot tinh van đen thay vi cac ngoi sao.


Lich su cac chom sao Danh sach hien tai dua tren cac danh sach cua nha thien van hoc La Ma la Claudius Ptolemaios, la nguoi song o Alexandria, Ai Cap. Luu y la nha thien van Claudius Ptolemaios, khong co quan he gi toi cac vua cua Ai Cap ma nguoi Hy Lap goi la Ptolemaios. (Xem them Trieu đai Ptolemaios.)
Sau nay, theo dong chay lich su nguoi ta đa bo sung them vao danh sach nay đe lam đay cac lo hong trong cac mo hinh cua Ptolemaios. Nguoi Hy Lap cho rang bau troi bao gom cac chom sao va cac khoang khong lo mo giua chung. Nhung cac danh muc sao cua thoi ky Phuc hung do Johann Bayer va John Flamsteed tao ra đa đoi hoi moi ngoi sao phai thuoc ve mot chom sao nao đo, va so luong cac ngoi sao co the nhin thay trong chom sao can phai nho vua phai.
Muoi hai chom sao tren bau troi nam ban cau thi nguoi Hy Lap đa khong the quan sat đuoc, va chung đa đuoc cac nha hang hai nguoi Ha Lan Pieter Dirkszoon Keyser va Frederick de Houtman đua them vao trong the ky 16 va lan đau tien đuoc Johann Bayer lap danh muc.
Cac chom sao đuoc đe nghi khac ma khong bi chia cat noi tieng nhat la Quadrans Muralis (hien nay la mot phan cua Muc Phu (Bootes) trong đo cac sao bang Quadrantid đuoc đat ten. Ngoai ra chom sao co đai Argo Navis la qua lon va đa bi chia nho thanh cac chom sao khac nhau, đe thuan tien cho nhung nguoi lap ban đo sao.


Ten goi cua cac ngoi sao Tat ca cac ten goi khoa hoc cua cac chom sao hien đai la cac ten goi hay cac tu Latinh chinh xac, va mot so ngoi sao đuoc đat ten theo so huu cach cua chom sao ma chung nam ben trong. So huu cach đuoc tao ra bang cach su dung cac quy tac thong thuong cua ngu phap Latinh, va đoi voi cac so huu cach đac biet cua ngon ngu nay thi khong the đoan truoc va can phai ghi nho. Mot so vi du bao gom: Aries → Arietis; Taurus → Tauri; Gemini → Geminorum; Virgo → Virginis; Libra → Librae; Pisces → Piscium; Lepus → Leporis.
Cac ten goi nay bao gom cac danh phap Bayer nhu Alpha Centauri, cac danh phap Flamsteed nhu 61 Cygni, va cac danh phap cho sao bien the nhu RR Lyrae. Tuy nhien, nhieu ngoi sao mo hon se chi co so chi đinh trong danh muc (trong cac loai danh muc sao khac nhau) ma khong ket hop voi ten cua chom sao.
Đe co them thong tin ve cac ten goi cho cac ngoi sao, xem them Ten goi cua sao va danh sach sao theo chom sao.


Xem them Danh sach cac chom sao
Danh sach cac chom sao theo khu vuc
Chom sao cua nguoi Trung Quoc


Tham khao Lien ket ngoai (tieng Anh)

Cac chom sao
Tap ban đo hinh anh cac chom sao
Bau troi Gia lap khong gian 3D thoi gian thuc mien phi (bang OpenGL)
Cac chom sao Chuong trinh bieu dien bau troi thoi gian thuc (bang OpenGL)
Cac tap tin cua Trung tam du lieu thien van Strasbourg ve cac ranh gioi cac chom sao chinh thuc cua IAU Luu tru ngay 10 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine
Cac bieu đo bau troi Luu tru ngay 28 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine
Danh sach cac chom sao
Cac bai bao ve cac chom sao Luu tru ngay 3 thang 11 nam 2005 tai Wayback Machine
Cac bieu đo đay đu ve cac chom sao co su tuong đong voi ten goi cua chung Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine
Cac hinh anh ve cac chom sao