Dau mo hay dau tho la mot chat long sanh đac mau nau hoac nga luc. Dau mo ton tai trong cac lop đat đa tai mot so noi trong vo Trai Đat. Dau mo la mot hon hop hoa chat huu co o the long đam đac, phan lon la nhung hop chat cua hydrocarbon, thuoc goc alkane, thanh phan rat đa dang. Hien nay dau mo chu yeu dung đe san xuat dau hoa, dau diesel va xang nhien lieu. Ngoai ra, dau tho cung la nguon nguyen lieu chu yeu đe san xuat ra cac san pham cua nganh hoa dau nhu dung moi, phan bon hoa hoc, nhua, thuoc tru sau, nhua đuong... Khoang 88% dau tho dung đe san xuat nhien lieu, 12% con lai dung cho hoa dau. Do dau tho la nguon nang luong khong tai tao nen nhieu nguoi lo ngai ve kha nang can kiet dau trong mot tuong lai khong xa. No thuong đuoc tinh che thanh nhieu loai nhien lieu. Cac thanh phan dau mo đuoc tach ra bang cach su dung mot ky thuat đuoc goi la chung cat phan đoan tuc la tach hon hop chat long thanh cac chat khac nhau o điem soi tuong ung cua chat đo bang phuong phap chung cat, thuong su dung cot phan đoan.
No bao gom hydrocarbon cua cac trong luong phan tu khac nhau va hop chat huu co khac. Ten dau khi bao gom ca dau tho chua che bien va san pham dau mo đuoc tao thanh tu tinh dau tho. La mot dang nhien lieu hoa thach, dau đuoc hinh thanh khi so luong lon sinh vat chet, thuong la đong vat phu du va tao, đuoc chon duoi đa tram tich va chiu nhiet đo lan ap suat cao.
Dau mo chu yeu đuoc thu hoi bang khoan dau (lo xo dau mo tu nhien hiem). Viec khoan đuoc thuc hien sau cac nghien cuu ve đia chat cau truc (o quy mo ho chua), phan tich luu vuc tram tich va đac tinh ho chua (chu yeu ve mat đo xop va đo tham cua cau truc ho đia chat) đa đuoc hoan thanh. No đuoc tinh che va tach biet, de dang nhat boi chung cat, thanh nhieu san pham tieu dung, tu xang (xang) va dau hoa đen nhua đuong va hoa chat thuoc thu đuoc su dung đe san xuat nhua va duoc pham. Dau mo đuoc su dung trong san xuat nhieu loai vat lieu, va nguoi ta uoc tinh rang the gioi tieu thu khoang 95 trieu thung moi ngay.
Lo ngai ve can kiet dau cua tru luong huu han cua Trai Đat, va tac đong nay se co đoi voi xa hoi phu thuoc vao no, la mot khai niem đuoc goi la dau cao điem. Viec su dung nhien lieu hoa thach, chang han nhu dau mo, co tac đong tieu cuc đen sinh quyen cua Trai Đat, lam ton hai he sinh thai thong qua cac su kien nhu tran dau va giai phong mot loat cac chat gay o nhiem vao khong khi bao gom mat đat ozone va sulfur dioxide tu cac tap chat luu huynh trong nhien lieu hoa thach. Viec đot cac nhien lieu hoa thach đong mot vai tro quyet đinh cho hien tuong am len toan cau.


Hinh thanh Co nhieu ly thuyet giai thich viec hinh thanh dau mo:


= Thuyet sinh vat hoc =
Đa so cac nha đia chat coi dau lua giong nhu than va khi tu nhien la san pham cua su nen va nong len cua cac vat lieu huu co trong cac thoi ky đia chat. Theo ly thuyet nay, no đuoc tao thanh tu cac vat lieu con sot lai sau qua trinh phan ra xac cac đong vat va tao bien nho thoi tien su (cac cay coi tren mat đat thuong co khuynh huong hinh thanh than). Qua hang thien nien ky vat chat huu co nay tron voi bun, va bi chon sau duoi cac lop tram tich day. Ket qua lam tang nhiet va ap suat khien cho nhung thanh phan nay bi bien hoa, đau tien thanh mot loai vat lieu kieu sap đuoc goi la kerogen, va sau đo thanh mot hydrocarbons khi va long trong mot qua trinh đuoc goi la catagenesis. Boi vi hydrocarbon co mat đo nho hon đa xung quanh, chung xam nhap len phia tren thong qua cac lop đa ngay sat đo cho toi khi chung bi roi vao bay ben duoi nhung tang đa khong the ngam qua, ben trong nhung lo xop đa goi la be chua. Su tap trung hydrocarbon ben trong mot bay hinh thanh nen mot gieng dau, tu đo dau long co the đuoc khai thac bang cach khoan va bom.
Cac nha đia chat cung đe cap toi "cua so dau" (oil window). Đay la tam nhiet đo ma neu thap hon thi dau khong the hinh thanh, con cao hon thi lai hinh thanh khi tu nhien. Du no tuong thich voi nhung đo sau khac nhau o nhung vi tri khac nhau tren the gioi, mot đo sau 'đien hinh' cho cua so dau co the la 4–6 km. Can nho rang dau cung co the roi vao cac bay o đo sau thap hon, tham chi neu no khong đuoc hinh thanh o đo. Can co ba đieu kien đe hinh thanh nen be dau: co nhieu đa, mach dan dau xam nhap, va mot bay (kin) đe tap trung hydrocarbon.

 
Cac phan ung tao thanh dau mo va khi tu nhien thuong nhu nhung phan ung phan ra giai đoan đau, khi kerogen phan ra thanh dau va khi tu nhien thong qua nhieu phan ung song song, va dau cuoi cung phan ra thanh khi tu nhien thong qua mot loat phan ung khac.


= Thuyet vo co =
Cuoi the ky XIX, nha hoa hoc nguoi Nga Dmitri Ivanovich Mendeleev đa đua ra ly thuyet vo co giai thich su hinh thanh cua dau mo. Theo ly thuyet nay dau mo phat sinh tu phan ung hoa hoc giua carbide kim loai voi nuoc tai nhiet đo cao o sau trong long Trai Đat tao thanh cac hiđrocacbon va sau đo bi đay len tren. Cac vi sinh vat song trong long đat qua hang ty nam đa chuyen chung thanh cac hon hop hydrocarbon khac nhau. Ly thuyet nay la mot đe tai gay nhieu tranh cai trong gioi khoa hoc, tao thanh truong phai Nga - Ukraina trong viec giai thich nguon goc dau mo.


= Thuyet hat nhan =
Ly thuyet thu ba, đuoc giai thich trong nguyet san khoa hoc Scientific American vao nam 2003, cho rang cac hop chat hyđrocacbon đuoc tao ra boi nhung phan ung hat nhan trong long Trai Đat.


Lich su Do nhe hon nuoc nen dau xuat hien lo thien o nhieu noi, vi the loai nguoi đa tim thay dau hang ngan nam truoc Cong Nguyen. Thoi đo dau thuong đuoc su dung trong chien tranh ngoai ra con đuoc su dung đe lam đen va đuoc. Con rat nhieu dau tich cua viec khai thac dau mo đuoc tim thay o Trung Quoc khi dan cu ban đia khai thac dau mo đe su dung trong viec san xuat muoi an nhu cac ong dan dau bang tre đuoc tim thay co nien đai vao khoang the ky IV. Khi đo nguoi ta su dung dau mo đe đot lam bay hoi nuoc bien trong cac ruong muoi.
Mai đen the ky XIX, nguoi ta moi bat đau khai thac dau theo mo hinh cong nghiep, xuat phat tu viec tim kiem mot chat đot cho đen vi dau ca voi qua đat tien chi nhung nguoi giau moi co kha nang dung trong khi nen lam bang mo thi lai co mui kho ngui. Vi the giua the ky thu XIX, mot so nha khoa hoc đa phat trien nhieu phuong phap đe khai thac dau mot cach thuong mai. Nam 1852 mot nha bac si va đia chat nguoi Canada ten la Abraham Gessner đa đang ky mot bang sang che san xuat mot chat đot re tien va đot tuong đoi sach. Nam 1855 nha hoa hoc nguoi My Benjamin Silliman đe nghi dung axit sunfuric lam sach dau mo dung đe lam chat đot.
Nguoi ta cung bat đau đi tim nhung mo dau lon. Nhung cuoc khoan dau đau tien đuoc tien hanh trong thoi gian tu 1857 đen 1859. Lan khoan dau đau tien co le dien ra o Wietze, Đuc, nhung cuoc khoan dau đuoc toan the gioi biet đen la cua Edwin L. Drake vao ngay 27 thang 8 nam 1859 o Oil Creek, Pennsylvania. Drake khoan dau theo loi yeu cau cua nha cong nghiep nguoi My George H. Bissel va đa tim thay mo dau lon đau tien chi o đo sau 21,2 m.


= Lich su ban đau =
Dau mo, duoi dang nay hay dang khac, đa đuoc su dung tu thoi co đai, va bay gio la quan trong trong xa hoi, bao gom ca ve kinh te, chinh tri va cong nghe. Su gia tang tam quan trong la do phat minh ra đong co đot trong, su gia tang hang khong thuong mai va tam quan trong cua dau mo đoi voi hoa huu co cong nghiep, đac biet la tong hop nhua, phan bon, dung moi, chat ket dinh va thuoc tru sau.
Hon 4000 nam truoc, theo Herodotus va Diodorus Siculus, nhua đuong đuoc su dung trong viec xay dung cac buc tuong va thap cua Babylon; co nhung ho dau gan Ardericca (gan Babylon), va mot cai lo cao tren Zacynthus. So luong lon cua no đa đuoc tim thay tren bo song Issus, mot trong nhung nhanh cua song Euphrates. Vien thuoc Ba Tu co đai cho thay viec su dung thuoc va anh sang cua dau khi o cac cap tren cua xa hoi cua ho.
Viec su dung xang dau ngay tro lai Trung Quoc co đai hon 2000 nam truoc. O I Ching, mot trong nhung tac pham đau tien cua Trung Quoc trich dan viec su dung dau o trang thai tho ma khong tinh che lan đau tien đuoc phat hien, chiet xuat va su dung o Trung Quoc trong the ky thu nhat truoc Cong Nguyen. Ngoai ra, nguoi Trung Quoc la nguoi đau tien su dung dau mo lam nhien lieu vao đau the ky thu 4 truoc Cong nguyen.
Vao nam 347 sau Cong Nguyen, dau đuoc san xuat tu ​​cac gieng khoan tre o Trung Quoc. Nhung nha tham hiem nguoi Anh đau tien đen Myanmar ghi nhan mot nganh khai thac dau hung thinh co tru so tai Yenangyaung, vao nam 1795, đa co hang tram gieng đao đuoc san xuat.
Pechelbronn (Pitch đai phun nuoc) đuoc cho la mo dau đau tien cua chau Au, noi dau mo đa đuoc kham pha va su dung. Erdpechquelle van con hoat đong, mot con suoi, noi dau mo xuat hien tron voi nuoc đa đuoc su dung tu nam 1498, đac biet la cho cac muc đich y te. Cat dau đa đuoc khai thac tu the ky 18.
O Wietze o Lower Saxony, nhua đuong / bitum tu nhien đa đuoc kham pha tu the ky 18. Ca hai trong Pechelbronn nhu o Wietze, nganh cong nghiep than chiem uu the trong cong nghe dau mo.


= Lich su hien đai =
Nha hoa hoc James Young nhan thay mot su ro ri dau mo tu nhien trong cac lo ren Riddings tai Alfreton, Derbyshire, tu đo ong chung cat mot loai dau mong nhe thich hop đe su dung lam dau đen, đong thoi thu đuoc mot loai dau nhot hon thich hop cho may boi tron. Nam 1848, Young thanh lap mot doanh nghiep nho tinh che dau tho.
Cuoi cung, Young đa thanh cong, bang cach chung cat than đa o nhiet đo thap, tao ra mot chat long giong nhu dau mo, khi đuoc xu ly giong nhu dau tham cho cac san pham tuong tu. Young nhan thay rang bang cach chung cat cham chap anh ta co the thu đuoc mot so chat long huu ich tu no, mot trong so đo anh ta đat ten la "dau parafin" vi o nhiet đo thap, no đuoc ket hop thanh mot chat giong sap parafin.
Viec san xuat cac loai dau nay va sap parafin ran tu than tao thanh chu đe cua bang sang che cua ong ngay 17 thang 10 nam 1850. Nam 1850 Young & Meldrum va Edward William Binney hop tac duoi tieu đe EW Binney & Co. tai Bathgate o West Lothian va E Meldrum & Co. tai Glasgow; cong trinh cua ho tai Bathgate đuoc hoan thanh vao nam 1851 va tro thanh cong trinh dau thuc su thuong mai đau tien tren the gioi voi nha may loc dau hien đai đau tien, su dung dau chiet xuat tu ​​torbanite khai thac, đa phien set va bitum đe san xuat naphtha va dau boi tron; paraffin đe su dung nhien lieu va parafin ran khong đuoc ban cho đen nam 1856. [can dan nguon]
Đa phien set gan Broxburn, 3 trong tong so 19 o West Lothian.
Nha may loc dau đau tien tren the gioi đuoc xay dung vao nam 1856 boi Ignacy Łukasiewicz. Thanh tuu cua ong cung bao gom viec phat hien ra cach chung cat dau hoa tu dau tham, phat minh ra đen dau hien đai (1853), su ra đoi cua đen đuong hien đai đau tien o chau Au (1853), va xay dung gieng dau hien đai đau tien tren the gioi (1854).
Nhu cau xang dau lam nhien lieu cho chieu sang o Bac My va tren toan the gioi nhanh chong phat trien. Edwin Drake nam 1859 gan Titusville, Pennsylvania, đuoc coi la gieng hien đai đau tien. Đa 1858 Georg Christian Konrad Hunaus đa tim thay mot luong dau mo đang ke trong khi khoan cho than non 1858 o Wietze, Đuc. Wietze sau đo cung cap khoang 80% luong tieu thu cua Đuc trong ky nguyen Wilhelminian. Viec san xuat dung lai vao nam 1963, nhung Wietze đa to chuc Bao tang Dau khi tu nam 1970.
Cai gieng cua Drake co the đuoc thao ra boi vi no đa đuoc khoan, khong đao; boi vi no su dung đong co hoi nuoc; boi vi co mot cong ty lien ket voi no; va boi vi no cham vao mot su bung no lon. Tuy nhien, co hoat đong đang ke truoc Drake o nhieu noi tren the gioi vao giua the ky 19. Mot nhom đuoc chi huy boi Thieu ta Alexeyev thuoc Quan đoan Ky su Khai thac Bakinskii đa khoan gieng o vung Baku nam 1848. Co gieng khoan đong co o Tay Virginia trong cung nam voi gieng cua Drake. Mot gieng thuong mai đau tay đuoc đao tai Ba Lan nam 1853, va mot chiec khac o Romania gan đo vao nam 1857. Cung thoi điem đo, nha may loc dau nho đau tien tren the gioi đuoc khai truong tai Jasło o Ba Lan, va mo rong tai Ploiesti o Romania ngay sau. Romania la quoc gia đau tien tren the gioi co san luong dau tho hang nam đuoc ghi nhan chinh thuc trong so lieu thong ke quoc te: 275 tan cho nam 1857.
Gieng dau thuong mai đau tien o Canada đa hoat đong vao nam 1858 tai Oil Springs, Ontario (sau đo la Canada West). Doanh nhan James Miller Williams đao mot so gieng tu nam 1855 đen nam 1858 truoc khi phat hien tru luong dau doi dao o đo sau duoi bon met  [xac đinh] Williams đa khai thac 1,5 trieu lit dau tho vao nam 1860, tinh che nhieu dau thanh dau đen dau hoa. Williams cung đa tro thanh thuong mai kha thi mot nam truoc khi hoat đong cua Drake Pennsylvania va co the đuoc lap luan la gieng dau thuong mai đau tien o Bac My. Viec kham pha tai Oil Springs đa gay ra mot su bung no ve dau khien hang tram nha đau co va cong nhan đen khu vuc nay. Nhung tien bo trong khoan tiep tuc vao nam 1862 khi may khoan đia phuong Shaw đat đen đo sau 62 met bang phuong phap khoan lo xo cuc. Vao ngay 16 thang 1 nam 1862, sau mot vu no khi đot tu nhien, chiec may ep dau đau tien cua Canada đuoc đua vao san xuat, ban vao khong khi voi toc đo ghi nhan la 3.000 thung moi ngay. Vao cuoi the ky 19, Đe quoc Nga, đac biet la cong ty Branobel o Azerbaijan, đa đi đau trong san xuat..
Tim kiem mo dau đa đang va van la mot yeu to chinh trong mot so xung đot quan su cua the ky XX, ke ca The chien II, trong đo cac co so dau mo la mot tai san chien luoc lon va bi đanh bom rong rai. Cuoc xam lang cua Lien Xo cua Đuc bao gom muc tieu chiem giu cac mo dau Baku, vi no se cung cap nhieu nguon cung cap dau can thiet cho quan đoi Đuc đang bi phong toa. Viec tham do dau mo o Bac My vao đau the ky 20 sau đo đa dan đen viec My tro thanh nha san xuat hang đau vao giua the ky nay. Khi san xuat dau mo o My đat đinh điem trong nhung nam 1960, tuy nhien, Hoa Ky đa bi vuot qua boi A Rap Xe Ut.


Thanh phan Theo nghia hep nhat, dau mo chi bao gom dau tho, nhung su dung pho bien no bao gom tat ca cac hydrocarbon long, khi va ran. Duoi đieu kien ap suat va nhiet đo be mat, cac hydrocarbon nhe hon metan, ethane, propane va butan xay ra duoi dang khi, trong khi pentane va cac hydrocarbon nang hon o dang chat long hoac chat ran. Tuy nhien, trong mot be chua dau ngam, ty le khi, chat long va chat ran phu thuoc vao đieu kien duoi be mat va tren so đo pha cua hon hop dau mo.
Mot gieng dau san xuat chu yeu dau tho, voi mot so khi tu nhien hoa tan trong đo. Boi vi ap suat thap hon be mat so voi duoi long đat, mot so khi se thoat ra khoi dung dich va đuoc thu hoi (hoac đot chay) nhu khi hoac dung dich khi lien quan. Khi đot tao ra khi tu nhien chu yeu. Tuy nhien, do nhiet đo va ap suat ngam cao hon be mat, khi co the chua cac hydrocarbon nang hon nhu pentan, hexan va heptan trong trang thai khi. O đieu kien be mat, chung se ngung tu ra khoi khi đe tao thanh "khi ngung tu tu nhien", thuong đuoc rut ngan lai thanh ngung tu. Condensate tuong tu nhu xang va co thanh phan tuong tu voi mot so loai dau tho nhe de bay hoi.
Ty le hydrocarbon nhe trong hon hop dau mo thay đoi rat nhieu giua cac mo dau khac nhau, tu 97% trong luong trong cac loai dau nhe đen 50% trong dau va bitum nang hon.
Cac hydrocarbon trong dau tho chu yeu la cac ankan, cycloalkan va cac hydrocarbon thom khac nhau, trong khi cac hop chat huu co khac chua nito, oxy va luu huynh, va theo doi mot luong kim loai nhu sat, niken, đong va vanadi. Nhieu ho chua dau chua vi khuan song. Thanh phan phan tu chinh xac cua dau tho thay đoi rat nhieu tu hinh thanh đen hinh thanh nhung ty le cac nguyen to hoa hoc thay đoi theo gioi han kha hep nhu sau:
Cac thanh phan hoa hoc cua dau mo đuoc chia tach bang phuong phap chung cat phan đoan. Cac san pham thu đuoc tu viec loc dau co the ke đen la dau hoa, benzen, xang, sap parafin, nhua đuong, dau diesel, khi đot v.v.
Mot cach chinh xac thi dau mo la hon hop cua cac hydrocarbon, la hop chat cua hiđro va cacbon.
Trong đieu kien thong thuong, bon alkan nhe nhat — CH4 (metan), C2H6 (etan), C3H8 (propan) va C4H10 (butan) — o dang khi, soi o nhiet đo -161.6 °C, -88.6 °C, -42 °C, va -0.5 °C tuong ung (-258.9°, -127.5°, -43.6°, va -31.1 °F).
Cac chuoi trong khoang C5-7 la cac san pham dau mo nhe, de bay hoi. Chung đuoc su dung lam dung moi, chat lam sach be mat va cac san pham lam kho nhanh khac. Cac chuoi tu C6H14 đen C12H26 bi pha tron lan voi nhau đuoc su dung trong đoi song voi ten goi la xang. Dau hoa la hon hop cua cac chuoi tu C10 đen C15, tiep theo la dau điezen/dau suoi (C10 đen C20) va cac nhien lieu nang hon đuoc su dung cho đong co tau thuy. Tat ca cac san pham tu dau mo nay trong đieu kien nhiet đo phong la chat long.
Cac dau boi tron va mo (dau nhon) (ke ca Vadolin®) nam trong khoang tu C16 đen C20.
Cac chuoi tren C20 tao thanh cac chat ran, bat đau la sap parafin, sau đo la hac in va nhua đuong bitum.
Khoang nhiet đo soi cua cac san pham dau mo trong chung cat phan đoan trong đieu kien ap suat khi quyen tinh theo đo C la:

Xang ete: 40-70 °C (đuoc su dung nhu la dung moi)
Xang nhe: 60-100 °C (nhien lieu cho may bay)
Xang nang: 100-150 °C (nhien lieu cho o to)
Dau hoa nhe: 120-150 °C (nhien lieu va dung moi trong gia đinh)
Dau hoa: 150-300 °C (nhien lieu)
Dau điezen: 250-350 °C (nhien lieu cho đong co điezen/dau suoi)
Dau boi tron: > 300 °C (dau boi tron đong co)
Cac thanh phan khac: hac in, nhua đuong, cac nhien lieu khac


Khai thac Muon khai thac dau, nguoi ta khoan nhung lo khoan goi la gieng dau. Khi khoan trung lop dau long, thong thuong dau se tu phun len do ap suat cao cua via. Khi luong dau giam thi ap suat cung giam đi, nguoi ta phai dung bom hut dau len hoac bom nuoc hay khi xuong đe duy tri ap suat can thiet.
Mot so nuoc co phan lon cac gieng dau nam tren đat lien va tuong đoi nong nhu My, Nga, khu vuc Trung Đong. Tuy nhien tai nhieu khu vuc khac cac gieng dau đuoc khoan va khai thac ngoai bien keo theo chi phi kha cao.


Phan loai Nganh cong nghiep dau mo phan chia "dau tho" theo khu vuc ma no xuat phat (vi du "West Texas Intermediate" (WTI) hay "Brent") thong thuong theo ty trong va đo nhot tuong đoi cua no ("nhe", "trung binh" hay "nang"); cac nha hoa dau con noi đen chung nhu la "ngot", neu no chua it luu huynh, hoac la "chua", neu no chua đang ke luu huynh va phai mat nhieu cong đoan hon đe co the san xuat no theo cac thong so hien hanh.
Cac thung (barrel) tieu chuan tren the gioi la:

Hon hop Brent, bao gom 15 loai dau mo tu cac mo thuoc he thong mo Brent va Ninian trong khu vuc long chao Đong Shetland tren bien Bac. Dau mo đuoc đua vao bo thong qua tram Sullom Voe o Shetlands. Dau mo san xuat o chau Au, chau Phi va dau mo khai thac o phia tay cua khu vuc Trung Đong đuoc đanh gia theo gia cua dau nay, no tao thanh mot chuan (benchmark) đanh gia dau.
West Texas Intermediate (WTI) cho dau mo Bac My.
Dubai đuoc su dung lam chuan cho khu vuc chau A - Thai Binh Duong cua dau mo Trung Can Đong.
Tapis (tu Malaysia, đuoc su dung lam tham chieu cho dau mo nhe Vien Đong).
Minas (tu Indonesia, đuoc su dung lam tham chieu cho dau mo nang Vien Đong).
Gio OPEC bao gom:
Arab Light A Rap Xe Ut
Bonny Light Nigeria
Fateh Dubai
Isthmus Mexico (khong OPEC)
Minas Indonesia
Saharan Blend Algerie
Tia Juana Light Venezuela
OPEC co gang giu gia cua gio Opec giua cac gioi han tren va duoi, bang cach tang hoac giam san xuat. Đieu nay rat quan trong trong phan tich thi truong. Gio OPEC, bao gom hon hop cua dau tho nang va nhe la nang hon ca Brent va WTI.
Xem them Cac dang dau mo Luu tru ngay 13 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine.


Tam quan trong trong kinh te Dau mo la mot trong nhung nhien lieu quan trong nhat cua xa hoi hien đai dung đe san xuat đien va cung la nhien lieu cua tat ca cac phuong tien giao thong van tai. Hon nua, dau cung đuoc su dung trong cong nghiep hoa dau đe san xuat cac chat deo (plastic) va nhieu san pham khac. Vi the dau thuong đuoc vi nhu la "vang đen".
Tuy theo nguon tinh toan, tru luong dau mo the gioi nam trong khoang tu 1.148 ti thung (barrel) (theo BP Statistical Review 2004) đen 1.260 ti thung (theo Oeldorado 2004 cua ExxonMobil). Đen nam 2017, tong tru luong dau mo the gioi đa tang len muc 1.780 ty thung do viec phat hien them mot so mo dau moi.
Tru luong dau mo tim thay va co kha nang khai thac mang lai hieu qua kinh te voi ky thuat hien tai đa tang len trong nhung nam gan đay va đat muc cao nhat. Du đoan tru luong dau mo se đu dung đen nam 2070. Nam 2011 tru luong dau mo nhieu nhat la o cac nuoc nhu Hoa Ky (55 ty thung), A Rap Xe Ut (262,6 ti thung), Venezuela (211,2 ti thung), Canada (175,2 ti thung), Iran (137 ti thung), Iraq (115,0 ti thung), ke đen la o Kuwait, Cac Tieu Vuong quoc A Rap Thong nhat, Nga, Libya, va Nigeria .
Nuoc khai thac dau nhieu nhat the gioi trong nam 2003 la A Rap Xe Ut (496,8 trieu tan), Nga (420 trieu tan), My (349,4 trieu tan), Mexico (187,8 trieu tan) va Iran (181,7 trieu tan). Viet Nam đuoc xep vao cac nuoc xuat khau dau mo tu nam 1991 khi san luong xuat đuoc vai ba trieu tan. Đen nay, san luong dau khi khai thac va xuat khau hang nam đat vao khoang 20 trieu tan/nam (tru luong dau mo cua Viet Nam nam 2017 la 4,4 ty thung dau).
Vi tam quan trong kinh te, dau mo cung la ly do cho nhung mau thuan chinh tri. To chuc cac nuoc xuat khau dau mo (OPEC) đa su dung dau mo nhu vu khi trong cuoc xung đot Trung Đong va tao ra cuoc khung hoang dau mo vao nam 1973 va 1979.


Anh huong đen moi truong Dau mo bi tran ra bien gay o nhiem moi truong, anh huong đoi song sinh vat bien. Dau mo đem đot cung gay ra o nhiem vi sinh ra nhieu khi nhu SO2, CO2. Xe co, may moc... chay bang xang gop phan lam Trai Đat nong len.
Boi vi dau mo la mot chat tu nhien, su hien dien cua no trong moi truong khong phai la ket qua cua cac nguyen nhan cua con nguoi nhu tai nan va cac hoat đong thuong quy (tham do đia chan, khoan, khai thac, loc va đot). Hien tuong nhu seeps  va tar pits la nhung vi du ve cac khu vuc ma dau khi anh huong đen su tham gia cua con nguoi. Bat ke nguon, hieu ung cua xang dau khi thai vao moi truong cung tuong tu nhu bien bi acid hoa.
Axit hoa nuoc bien.
Su axit hoa đai duong la su gia tang tinh axit cua cac đai duong cua Trai Đat gay ra boi su hap thu khi carbon dioxide (CO2) tu khi quyen. Su gia tang tinh axit nay uc che tat ca cac sinh vat bien - co anh huong lon hon đen cac sinh vat nho hon cung nhu cac sinh vat co vo (xem so điep).
Su am len toan cau
Khi bi đot chay, dau khi thai ra carbon dioxide, mot loai khi nha kinh. Cung voi viec đot than, đot dau co the la nguon đong gop lon nhat cho su gia tang CO2 trong khi quyen. [Can dan nguon] CO2 khi quyen đa tang len trong 150 nam qua đen muc hien tai tren 390 ppmv, tu 180 - 300 ppmv cua truoc 800 nghin nam  Su gia tang nhiet đo nay co the lam giam bang bang Bac Cuc xuong 1.100.000 dam vuong (2.800.000 km2), [can dan nguon] nho hon bao gio đuoc ghi lai.</ref> This rise in temperature may have reduced the Arctic ice cap to 1.100.000 dam vuong Anh (2.800.000 km2), smaller than ever recorded. Boi vi đieu nay tan chay, du tru dau nhieu hon đa đuoc tiet lo. Khoang 13% luong dau chua đuoc kham pha cua the gioi nam o Bac Cuc.
Khai thac
Khai thac dau chi đon gian la loai bo dau tu ho chua (ho dau). Dau thuong đuoc thu hoi duoi dang nhu tuong nuoc trong dau va cac hoa chat đac biet đuoc goi la chat khu nhu tuong đuoc su dung đe tach dau khoi nuoc. Khai thac dau la ton kem va đoi khi gay hai cho moi truong. Tham do ngoai khoi va khai thac dau lam xao tron moi truong bien xung quanh.
Su co tran dau
Thong tin them: Tran dau va Danh sach tran dau Dau tho va tran nhien lieu tinh che tu tai nan tau cho dau đa lam hu hai he sinh thai tu nhien o Alaska, Vinh Mexico, Quan đao Galapagos, Phap va nhieu noi khac.
So luong dau tran trong cac vu tai nan đa dao đong tu vai tram tan đen vai tram nghin tan (vi du, dau tran Deepwater Horizon, SS Atlantic Empress, Amoco Cadiz). Su co tran nho hon đa đuoc chung minh la co tac đong lon đen cac he sinh thai, chang han nhu vu tran dau Exxon Valdez.
Su co tran dau tren bien thuong gay thiet hai nhieu hon so voi nhung nguoi tren đat lien, vi chung co the lay lan cho hang tram hai ly trong mot vun dau mong co the che phu nhung bai bien bang mot lop dau mong. Đieu nay co the giet chet chim bien, đong vat co vu, đong vat co vo va cac sinh vat khac ma no phu len. Su co tran dau tren đat se de dang hon neu mot đap đat tam thoi co the bi đay nhanh chong xung quanh khu vuc tran dau truoc khi hau het dau bi lo, va đong vat tren can co the tranh đuoc dau de dang hon.
Kiem soat su co tran dau rat kho, đoi hoi cac phuong phap đac biet, va thuong la mot luong nhan luc lon. Viec tha bom va cac thiet bi gay chay tu may bay tren xac tau SS Torrey Canyon tao ra ket qua kem, ky thuat hien đai bao gom bom dau tu xac tau, nhu tran dau Prestige hoac tran dau Erika.
Mac du dau tho chu yeu bao gom cac hydrocarbon khac nhau, mot so hop chat di vong nito nhat đinh, nhu pyridin, picoline va quinoline đuoc bao cao la chat gay o nhiem lien quan đen dau tho, cung nhu cac co so che bien đa phien dau hoac than đa. cac vi tri đieu tri. Nhung hop chat nay co đo hoa tan trong nuoc rat cao, va do đo co xu huong hoa tan va di chuyen voi nuoc. Mot so vi khuan xuat hien tu nhien, nhu Micrococcus, Arthrobacter va Rhodococcus đa đuoc chung minh la lam suy giam cac chat o nhiem nay.


Cac nguon nang luong khac Do tru luong dau mo co han nen cac nguon nhien lieu tai sinh nhu nang luong mat troi, nang luong gio đang đuoc tim cach su dung voi mot hieu qua kinh te đang ke. Te bao nhien lieu (fuel cell), su dung hiđro lam nguyen lieu, cung la mot nganh cong nghe moi co nhieu trien vong đe thay the cho dau mo trong tuong lai.


Xem them Đa phien dau
Cat dau
Danh sach cac quoc gia theo tru luong dau mo
Danh sach cac quoc gia theo san luong dau tho


Tham khao 3. 10 mo dau lon nhat the gioi Luu tru ngay 29 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai Thong tin Nang luong & Dau khi Viet Nam
Bai viet ve đau tu dau hieu qua