Xup ca rot (tieng Phap goi la Potage de Crecy, Potage Crecy, Potage a la Crecy, Puree a la Crecy va Creme a la Crecy) la mon xup đuoc che bien tu thanh phan chinh la ca rot. Mon an đuoc nau o dang xup kem (đac sanh) hay xup canh (nuoc dung). Ngoai ca rot, nguoi nau co the cho them cac loai rau, cu hay nhung nguyen lieu khac trong qua trinh nau. Xup ca rot đuoc an nong hoac dung lanh, va hien đa co mot so cong thuc nau mon nay. Đay đuoc xem la mon an "kinh đien" cua nen am thuc Phap.


Tong quan Xup ca rot co the đuoc nau theo hai kieu: xup dang kem va xup dang canh. Nuoc leo rau hoac nuoc leo ga đuoc dung lam nguyen lieu đe nau ca hai kieu xup tren. Khi che bien ta co the bo sung cac loai rau khac nhau, nhu rau an cu, hoac them toi, hanh tay, he tay, khoai tay, cai cu turnip va nhung nong san khac. Nuoc ep ca rot va nuoc ep cam cung đuoc them vao neu thich, va mot so phien ban mon nay lai su dung ca rot xay nhuyen. Sau khi nau, nguoi nau co the dung ray đe loc lay nuoc cot. Trong qua trinh so che, ca rot đuoc got vo hoac đe nguyen vo, neu dung ca rot goi vo se giup tang them đo sanh min cua hon hop o phien ban dung nguyen lieu ca rot xay nhuyen. Xup ca rot xay nhuyen so huu đo đac đong nhat, trong khi van giu đuoc ket cau min mang. Mau sac mon xup thay đoi theo mau sac cua ca rot nguyen lieu. Ca rot non se giup mon xup ngot hon va mang mau cam sang, trong khi cu gia hon, to hon lai khien vi xup kem ngot, mau chuyen vang. Neu dung ca rot gia, vo co vet nut, hoac ruot cu bi xo se khien mon an kem ngon mieng.
Ngoai thanh phan chinh la ca rot, co nhieu kieu xup su dung nhung thanh phan phu khac nhau. Mot so thi cho them nuoc cot dua, nuoc dua, kem dua, bo dua hay cui dua. Mot so phien ban co gung, hay tham chi co ca ca ri. La ca rot cung co the dung lam nguyen lieu. Ngoai ra, nguoi ta con cho them la bac ha xat nho trong mot so kieu xup. Mon nay đuoc an nong hoac dung lanh. Khi nem gia vi, ta co the them muoi va tieu đe tang cuong huong vi mon an, va neu thich thi cho them chut nhuc đau khau. Đoi luc nguoi ta con phu them sua chua, xot sua chua, kem Phap, kem chua va nhung nguyen lieu khac.
Tai Anh, co mot bien the pho bien hon so voi xup ca rot khong la mon xup ca rot kem rau mui, lam tu cu ca rot thai soi hoac thai hat luu, them toi va hat rau mui.
Đe trang tri khi bay bien, ta co the them vo cam nao, xem nhu vua đe trang tri vua đe an, ton them ve đep thanh pham. Cung co the dung them thi la, la ca rot, ca rot thai hat luu, thai soi, thai nhuyen, hanh tam, cac loai rau thom tuoi song, bam nho, banh mi chien va banh mi nuong cat vuong đe trang tri bo sung. Xup ca rot co the lam thanh mon chay, hoac cung co the nau man nhu xup tom hum bisque.
Xup ca rot co kha nang chua luong muoi nitrite đang ke.


Trong am thuc Phap Xup ca rot (Potage de Crecy, Potage Crecy, v.v.) la mot mon an trong am thuc Phap, đuoc ca ngoi la mon an "kinh đien" va "noi tieng" cua nen am thuc nuoc nha. Potage la mot nhom gom cac loai xup co đo đac cao. Cai ten Potage Crecy (ten goi xup ca rot trong tieng Phap) bat nguon tu đia danh Crecy-en-Ponthieu, mot xa o mien Bac nuoc Phap, noi lam ra cu ca rot so huu huong vi tuyet nhat ca nuoc.
Trong am thuc Phap, nguoi ta hay cho com vao xup Crecy, dung lam mon phu trong bua an. Com la nguyen lieu giup tang đo đac mon xup, ngoai ra nguoi ta cung dung đai mach voi muc đich tuong tu.


Lich su Du ca rot mau cam vi ngot hien đai khong đuoc xem la mot trong nhung nguyen lieu am thuc quan trong đen the ky 16, nhung o Vung đat thap (gom Ha Lan, Bi, Luxembourg va phia Bac nuoc Phap ngay nay), chung đa hien dien voi tu cach la nguyen lieu cua nen am thuc ban đia truyen thong, va tung gop mat trong mot phong tuc cua nguoi Anh khi ho an xup Crecy nham ngay 26 thang 8 hang nam đe ky niem chien thang tran Crecy, dien ra o Crecy, mien Bac nuoc Phap nam 1346.
Tu nam 1901 đen nam 1910, Vua Edward VII, Quoc vuong Vuong quoc Anh đa thuong xup Crecy moi nam vao ngay ky niem tran chien, đe bay to long ton kinh to tien la hiep si Edward, Hac vuong tu, lanh đao chi huy tran chien. Co gia thuyet cho rang mon xup đuoc thiet đai cho nhung nguoi linh Anh chien thang sau khi cuoc chien ket thuc, su dung nguyen lieu ca rot tu vung Crecy.
Nam 1908, bac si nhi khoa nguoi Ao Ernst Moro đa phat minh phien ban xup ca rot lay chinh ten ong, "Xup ca rot Giao su Moro", đuoc minh chung la co hieu qua trong đieu tri benh tieu chay do vi khuan khang khang sinh. Cu the hon, khi che bien mon xup theo cong thuc cua Moro se tao đieu kien san sinh cac oligogalacturonide (san pham tu qua trinh phan giai pectin thuc vat), loai phan tu tuong tu cac thu the tren bieu mo ruot. Nhung phan tu nay co the lien ket va giu lai cac mam benh, ngan chung bam len thanh ruot, mang lai loi ich cho benh nhan tieu chay.


Xem them Danh sach cac mon ca rot
Danh sach cac mon xup
Danh sach cac mon xup rau


Tham khao Đoc them Selander, Per (thang 6 nam 1950). "Carrot soup in the treatment of infantile diarrhea". The Journal of Pediatrics. Quyen 36 so 6. tr. 742–745. doi:10.1016/S0022-3476(50)80228-7. ISSN 0022-3476. PMID 15422489.


Lien ket ngoai Potage Crecy: French for “It’s cold outside—you need some creamy carrot soup”. [Troi đang lanh—sao khong tu thuong mot chen xup kem ca rot]. Blue Kitchen.
Why is carrot soup called potage Crecy?. [Tai sao xup ca rot đuoc goi la potage Crecy?]. Answers.com.