Noi chien Syria la mot cuoc noi chien đang dien ra o Syria bat nguon tu Cach mang Syria vao thang 3 nam 2011 khi hang loat cac cuoc bieu tinh phan đoi Bashar al-Assad no ra nhu mot phan cua Mua xuan A Rap. Su đan ap vu luc cua che đo Assad cham ngoi cuoc noi chien, đat toi đinh điem la su sup đo cua che đo Assad vao thang 12 nam 2024. Tu ngay 12 thang 3 nam 2025, cac luc luong cach mang hop nhat thanh Chinh phu chuyen tiep Syria.
Thang 1 nam 2012, Lien Hop Quoc cho biet hon 5.000 nguoi đa bi giet ke tu khi cac cuoc bieu tinh, phan đoi chong lai chinh quyen cua Tong thong Bashar al-Assad lan đau tien no ra hoi cuoi thang 3 nam 2011. Cho đen nay, sau hon 1 nam, chua co mot nghi quyet Lien Hop Quoc ve Syria nao đuoc thong qua, đeu do Nga va Trung Quoc dung quyen phu quyet.
Phat ngon vien cua Tong thong Nga Putin la Dmitry Peskov nhan manh, chinh sach cua Nga ve Syria se khong thay đoi vi bat cu suc ep nao. Ong tuyen bo tren hang tin Interfax rang, lap truong cua Nga la "ro rang, can bang, nhat quan va hoan toan hop ly. Do đo, chang co gi đe tranh cai ve viec Nga thay đoi lap truong duoi suc ep cua bat cu ai".
Ly giai van đe nay, mot so nha phan tich cho rang, Syria tu lau la mot trong nhung đong minh gan gui nhat cua Nga o Trung Đong. Đong thoi, "nguoi ban Syria" cung la mot trong nhung "khach sop" cua nganh cong nghiep san xuat vu khi cua Nga; cong voi viec cang Tartus cua Syria hien la can cu hai quan ben ngoai lanh tho thuoc Lien Xo cu duy nhat cua Nga.
Xung đot o Syria keo dai do co su bat đong sau sac giua mot ben la cac nuoc phuong Tay cung khoi A Rap va ben kia la Nga, Trung Quoc va Iran, nhung nuoc bao ve chinh phu Syria. Cho toi cuoi thang 7 nam 2013 theo nhu cong bo cua Lien Hop Quoc đa co toi 100.000 nguoi chet.
Khoang 2,6 trieu nguoi Syria đa roi bo nuoc minh va khoang 4 trieu nguoi đa phai roi bo noi cu tru cua minh. Theo cac tuong thuat cua UNICEF trong so nhung nguoi ty nan co toi 1 trieu tre em.. Cuoc khung hoang nguoi di cu Syria đa tao ra mot cuoc khung hoang nhan đao moi tai chau Au. Nghiem trong hon, cac to chuc khung bo loi dung tra tron vao dong nguoi di cu đe toi khung bo Chau Au. Nhung nguy co ve an ninh đe doa lam vo ke hoach nhat the hoa Chau Au khi khien nhieu đang dan toc cuc đoan, tham chi phat-xit co tieng noi lon hon trong chinh quyen, mot so quoc gia nhu Anh con co ke hoach roi khoi Lien minh chau Au. Hien tai, Anh đa va đang gap phai mot so van đe chinh tri ve viec lieu co roi khoi Lien minh chau Au sau cuoc trung cau dan y ma đa so nguoi dan đong y roi khoi vao thang 6 nam 2016.


Boi canh = Boi canh chinh tri =
Noi chien la hau qua cua Mua xuan A Rap đe lai va la 1 cuoc xung đot trong 1 phan cua cac cuoc xung đot trong Mua đong A Rap. Noi chien cung la hau qua do cac noi loan va bieu tinh trong đat nuoc, kem them su chia re ve ton giao va sac toc tai Syria (Theo thong ke tren Syria thi co: nguoi Syria chiem 50%, Alawite 15%, Kurd 10%, Levantine 10%, 15% khac (bao gom Druze, Ismaili, Imami, Assyrian, Turkmen, Armenia) - Ton giao: Hoi giao 87% (chinh thuc; bao gom Sunni 74% va Alawi, Ismaili, va Shia 13%), Co đoc giao 10% (chu yeu cua cac nha tho Co đoc giao phuong Đong - co the nho hon do nguoi theo đao Co đoc chay tron khoi đat nuoc), Druze 3% va Do Thai (so it con lai o Damascus va Aleppo).


= Nen kinh te xa hoi =
Su bat binh đang trong viec buon ban tang khi cac chinh sach thi truong tu do đuoc Hafez al-Assad khoi xuong trong nhung nam cuoi nhiem ky cua ong va su bat binh đang bat đau gia tang nhanh chong khi ma Bashar al-Assad len nam quyen. Chinh sach co trong tam la linh vuc dich vu, cac chinh sach nay đa mang lai loi ich cho mot bo phan thieu so dan so cua quoc gia, chu yeu la nhung nguoi co quan he voi chinh phu va cac thanh vien cua tang lop thuong nhan Sunni o Damascus va Aleppo. 
Nam 2010, GDP binh quan đau nguoi danh nghia cua Syria chi la 2.834 USD (khoang 64 trieu VNĐ tren 1 nam), tuong đuong voi cac nuoc đang hoac kem phat trien chau Phi can Sahara nhu Nigeria va thap hon nhieu so voi cac nuoc lang gieng nhu Lebanon, voi toc đo tang truong hang nam la 3,39%, thap hon hau het cac nuoc đang phat trien khac.
Quoc gia nay cung phai đoi mat voi ty le that nghiep o thanh nien đac biet cao. Khi bat đau chien tranh, su bat man chong lai chinh phu dien ra mot cach manh me nhat o cac khu vuc ngheo nan cua Syria, chu yeu la o nhung nguoi theo nhanh hoi giao Sunni bao thu. Nhung thanh pho nay bao gom nhieu nguoi ngheo, chang han nhu Dara'a va Homs bao gom cac quan ngheo hon cua cac thanh pho lon.


= Han han =
Đieu nay trung hop voi khi ma đot han han khoc liet nhat tung đuoc ghi nhan o Syria, keo dai tu nam 2006 đen nam 2011 va dan đen mat mua va thieu hut so luong nong san tren dien rong, đay gia luong thuc tang cao va su di cu o at cua cac gia đinh nong dan đen cac trung tam thanh thi, gay suc ep nang ne len cac thanh thi. Cuoc di cu nay đa lam cang thang va suc nang len co so ha tang von đa bi ganh nang đe len boi dong chay chay nan cua khoang 1,5 trieu nguoi ti nan tu Chien tranh Iraq. Cuoc han han co the lien quan đen su nong len toan cau do ma la ket qua do con nguoi gay ra. Viec cung cap đu nuoc tiep tuc la mot van đe trong cuoc noi chien đang dien ra va no thuong la muc tieu cua cac hanh đong quan su.


= Quyen con nguoi =
Tinh hinh nhan quyen o Syria tu lau đa tro thanh chu đe bi cac to chuc theo doi nhan quyen toan cau chi trich du doi. Quyen tu do ngon luan, lap hoi va hoi hop bi kiem soat chat che o Syria ngay ca truoc cuoc noi day. Đat nuoc đuoc đat trong tinh trang khan cap tu nam 1963 cho đen nam 2011 va cac cuoc tu tap cong khai tren 5 nguoi bi cam. Luc luong an ninh co quyen bat va giam giu neu vi pham. Bat chap nhung hy vong ve su thay đoi dan chu voi Mua xuan Damascus 2000, Bashar al-Assad đuoc cho la đa khong thuc hien đuoc bat ky cai tien nao. Mot bao cao cua To chuc Theo doi Nhan quyen đuoc cong bo ngay truoc khi bat đau cuoc noi day nam 2011 noi rang ong đa khong cai thien co ban tinh hinh nhan quyen ke tu khi nam quyen.


Dien bien = Bieu tinh,bao loan (1/2011-4/2011) =
26 thang 1 nam 2011, bieu tinh bung no.
19 thang 3, hang ngan nguoi bieu tinh khap Syria trong nhung cuoc bieu tinh lon nhat nuoc nay trong may thap nien.
25 thang 3, luc luong an ninh no sung vao nguoi bieu tinh, giet chet it nhat 20 nguoi.
30 thang 3, thu tuong Syria Muhammad Naji al-Otari va noi cac tu chuc.
8 thang 4, it nhat 27 nguoi bi giet trong thanh pho Daraa mien Nam Syria.
22 thang 4, hon 70 nguoi chet trong cuoc bieu tinh chong chinh quyen lon nhat tai Syria nam nay.
25 thang 4, xe tang cua chinh quyen Syria tien vao Dara'a, khien 25 nguoi thiet mang, trong khi cac cuoc bieu tinh lan rong khap ca nuoc.


= Cac xung đot vu trang ban đau, can thiep buoc đau cua quoc te =
Thang 7/2011, luc luong Quan đoi Syria Tu do (FSA) đuoc thanh lap tu su hop nhat cua nhieu thanh phan phuc tap, cuoc noi chien o Syria tam thoi co the chia thanh hai phe: luc luong noi day va phe cua tong thong Bashar al-Assad, nhung thuc chat đoi voi nhan dan Syria, đay la mot cuoc hon chien phuc tap va tan bao.
Tu thang 7 đen thang 10/2011, cac cuoc xung đot vu trang lien tiep dien ra, mo đau cho cuoc noi chien đam mau sau nay. Quan FSA lien tuc tan cong nham vao quan đoi chinh phu, cung nhu phe chinh phu bi cao buoc đa hanh quyet phe đoi lap va thuong dan. Tuy nhien, trong suot 6 thang đau ke tu khi no ra xung đot vu trang, dan thuong Syria đuoc xem la it dinh dang đen cac hoat đong chong chinh phu cua phe noi day.
Thang 8/2011, Tong thong My Barack Obama ap dung cac bien phap trung phat chong Syria, đong thoi keu goi Tong thong Assad tu chuc.
16 thang 11, Lien đoan A Rap đinh chi tu cach thanh vien cua Syria vi tiep tuc đan ap noi day.


= Xung đot leo thang thanh chien tranh vu trang quy mo (11/2011-nay) =
Thang 11/2011, xung đot vu trang đa leo thang thanh chien tranh giua hai phe. Cuoc chien nay keo dai đen tan ngay 12/4/2012, khi hai ben lan đau tien đat đuoc mot thoa thuan ngung ban. Tuy nhien, thoa thuan tren đa som tan vo vao ngay 5/5/2012, khi quan noi day tan cong vao quan đoi chinh phu tren khap lanh tho Syria, sau đo tuyen bo đa lay lai the chu đong phong thu.
Ngay 1/6/2012, tong thong Bashar al-Assad tuyen bo se đe bep moi cuoc tan cong cua quan noi day, tu đay cuoc chien bat đau leo thang ac liet tren ca nuoc. Syria chim trong hon loan.
Thang 8/2012, chinh phu My đa chinh thuc tuyen bo rang vu khi hoa hoc la “gioi han đo” cho Syria, neu vuot qua, My se can thiep quan su vao quoc gia nay. Phap va Anh cung tuyen bo se hanh đong cung ran neu chinh phu Syria dung vu khi hoa hoc. Ke tu đo, vu khi hoa hoc tro thanh chu đe tranh cai chu yeu nhat, la nguyen do cua hau het cac chi trich qua lai, đe doa lan nhau giua cac ben ung ho va chong chinh phu Syria tai Lien Hop Quoc.
Tu thang 7-10/2012, chien su dien ra ac liet o Thu đo Damascus va Aleppo, ca hai ben đeu phai chiu nhieu ton that nang ne trong giao tranh va bat chap mot lenh ngung ban đa đuoc thoa thuan vao dip le Eid al-Adha vao cuoi thang 10/2012, phien quan noi day van tan cong vao quan chinh phu.
Ngay 1/11/2012, khi het hieu luc cua lenh ngung ban, chinh phu Syria đa quyet đinh khong kich ac liet nham tan cong quan noi day nhung đa vap phai su khang cu manh me. Suot tu thang 11/2012 đen thang 3/2013, quan chinh phu nhieu lan bi that the, bi quan noi day tan cong tren khap cac chien truong, tham chi bi đanh chiem mat cac cu điem khong quan va kho vu khi quan trong.
Thang 12/2012 My cao buoc chinh phu Syria dung ten lua đan đao SCUD ban vao quan noi day, tuy vay, chinh phu van khong the ngan đuoc quan FSA tien sau hon vao Damascus.
Ngay 23/12/2012, hang tin Arab Al Jazeera đa cong bo mot ban bao cao khong chinh thuc cho biet co mot cuoc tan cong bang khi gas đa giet chet 7 dan thuong o tinh Homs, đieu nay day len quan ngai ve viec vu khi hoa hoc đa đuoc su dung o Syria.
Ngay 11/1/2013, cac nhom Hoi giao, bao gom ca Mat tran al-Nusra, đa gianh toan quyen kiem soat can cu khong quan Taftanaz o tinh Idlib, sau nhieu tuan giao tranh. Can cu khong quan thuong đuoc quan đoi Syria su dung đe thuc hien cac cuoc khong kich bang truc thang va chuyen hang tiep te. Phien quan tuyen bo đa chiem đuoc truc thang, xe tang va nhieu be phong ten lua, truoc khi buoc phai rut lui truoc mot cuoc phan cong cua chinh phu Ba'athist. Lanh đao cua Mat tran al-Nusra cho biet so luong vu khi ma ho lay đuoc la vo cung lon.
Ngay 14/2/2013, cac chien binh tu Mat tran al-Nusra đa gianh quyen kiem soat Shadadeh, mot thi tran o Tinh truong Al-Hasakah gan bien gioi Iraq.
Ngay 20/2/2013, mot qua bom o to đa phat no o Damascus gan tru so Chi nhanh Khu vuc Ba'ath Syria, giet chet it nhat 53 nguoi va hon 235 nguoi bi thuong. Khong nhom nao nhan trach nhiem.
Ngay 20/2/2013, FSA đua ra toi hau thu yeu cau trong 48 gio cac nhom phien quan phai ngung ban.
Ngay 21/2/2013, FSA o Quasar bat đau phao kich vao cac vi tri cua Hezbollah o Lebanon. Truoc đo, Hezbollah đa phao kich vao cac ngoi lang gan Quasar tu ben trong Lebanon.
Ngay 2/3/2013, cac cuoc đung đo du doi giua phien quan va Quan đoi Syria đa no ra o thanh pho Raqqa, voi nhieu nguoi đuoc cho la đa thiet mang o ca hai ben. Cung ngay, quan đoi Syria gianh lai mot so ngoi lang gan Aleppo.
Ngay 3/3/2013, phien quan đa tran vao nha tu trung tam cua Raqqa, cho phep chung giai thoat hang tram tu nhan, theo SOHR.


= Cao buoc Syria tan cong hoa hoc, cuc dien chien truong nam 2013 =
Tu nam 2013, CIA duoi chi đao cua Tong thong Obama bi mat trien khai chuong trinh ho tro cho luc luong noi day tai Syria. Ban đau, CIA cung cap ho tro tai chinh va cac thiet bi phi sat thuong cho cac nhom ma Washington goi la "on hoa". Sau nay, CIA cung cap vu khi nong va nhieu thiet bi quan su toi tan, trong đo co ten lua chong tang BGM-71 TOW va cac xe thiet giap.
Ngay 19/3/2013, mot ban bao cao khac cho biet mot ten lua Scud voi đau đan hoa hoc đa đuoc ban vao huyen al-Assal o Aleppo va Al Atebeh o ngoai o Damascus. Ca hai ben cung đo trach nhiem cho nhau. Trong thang 7, Nga đa đieu tra va đua ra ket luan đo la loai đan khong chuan, đong thoi len an phe đoi lap đa dung vu khi nay.
Cho đen tan thang 4/2013, voi su ung ho am tham tu nhieu ben, quan chinh phu đa khong ngung tien hanh cac cuoc tan cong vao quan noi day, dan lay lai đuoc the chu đong tren chien truong.
Ngay 13/4/2013, Anh tuyen bo tim thay chung cu co su dung vu khi hoa hoc o Syria thong qua xet nghiem mau đat đuoc van chuyen tu Syria. Sau đo 10 ngay, to New York Times cho biet chinh phu Anh va Phap đa gui thu cho Tong Thu ky LHQ tuyen bo co bang chung xac đang ve viec chinh phu ong Assad su dung vu khi hoa hoc. Israel cung đua ra cao buoc tuong tu trong khi tinh bao My mac du co nghi van nhung van tuyen bo can co them “nhieu bang chung hon”. Tai thoi điem nay, Syria đa khong đong y cho cac thanh sat vien vu khi cua LHQ đuoc đieu tra thuc hu van đe co hay khong viec su dung vu khi hoa hoc o Syria.
Trong suot thang 4 va thang 5/2013, phuong Tay lien tuc đua ra cac cao buoc su dung vu khi hoa hoc đoi voi chinh phu cua ong Assad nhung chua mot ben nao đua ra đuoc bang chung that su thuyet phuc.
Đau thang 6/2013, quan chinh phu đa chiem lai đuoc ngoai o Damascus, vung Al-Quariatayn va tinh Homs. Nhung cung chinh tu đay, phuong Tay ngay cang soi suc voi nhung cao buoc rang chinh phu cua ong al-Assad đa su dung vu khi hoa hoc trong giao tranh va mot so nuoc đa "CONG KHAI" VIEN TRO CA KHI TAI SAT THUONG VA PHI SAT THUONG CHO PHE NOI DAY,ĐUNG ĐAU LA MY,PHAP VA THO NHI KY. Chien truong Syria von đa rat tan khoc tu đay tro nen đam mau hon bao gio het.
Ngay 13/6/2013, lan đau tien My tuyen bo co bang chung xac thuc ve viec chinh phu Assad đa nhieu lan su dung mot luong han che vu khi hoa hoc tan cong vao cac luc luong noi day, khien it nhat 100 đen 150 nguoi chet. Ke tu đay, My quyet đinh bom vien tro "chinh thuc" vu khi cho phe noi day.
Đoi dien voi thai đo suc soi cua phuong Tay, Tho Nhi Ky va cac luc luong ung ho phe đoi lap, Tong thong Bashar al-Assad cuong quyet gat bo moi loi buoc toi va tuyen bo rang chinh phe đoi lap moi la nhung ke đang vua an cap vua la lang, la nhung ke khung bo đung sau moi man kich tan cong hoa hoc o Syria. Ong nhieu lan len tieng chi trich nang ne My va cac nuoc phuong Tay, keu goi “My hay bo mat na xuong” va khong he mem mong truoc nhung loi đe doa can thiep quan su tu phuong Tay cung nhu tuyen bo se đap tra tuong xung va đe bep quan noi day bang nhung qua đam thep. Nga, đong minh than can nhat cua Syria cung cho rang cac bang chung cua My khong co gia tri vi khong khach quan, Nga cung bo phieu chong khi HĐBA nghi su ve viec can thiep vao Syria. Ngoai Nga, Syria cung nhan đuoc su ung ho tu Iran va Trung Quoc, đac biet la su ho tro cong khai to lon tu Hezbolla.
Theo mot so lieu cua Lien Hop quoc, tinh đen cuoi thang 6/2013, hon 100.000 nguoi đa thiet mang vi cuoc xung đot suot hon 2 nam qua trong đo co đen hon mot nua la dan thuong, hang trieu nguoi bi xua đuoi va khoang 1,5 trieu nguoi Syria phai đi ty nan.
Đau thang 7, Nga tuyen bo đa co bang chung xac đinh quan noi day Syria dung chat Sarin tai vung Aleppo, va ngay lap tuc, Nha Trang phan bac rang, ho chua tim thay bang chung nao cho thay mot ai, ngoai chinh phu Assad co đu kha nang su dung vu khi hoa hoc o Syria.
Tinh đen giua thang 7/2013, phe chinh phu Syria kiem soat khoang 30-40% lanh tho, khoang 60% đang nam trong tam kiem soat cua cac phe đoi lap va chien su van ngay cang leo thang tren khap ca nuoc. Cac luc luong noi day, nguoi Kurd, va quan đoi chinh phu ngay cang tra đua nhau mot cach nang tay hon va nhung vu tham sat dan thuong cung ngay cang nhieu hon.


= Cac cao buoc qua lai ve cac cuoc tan cong hoa hoc =

Ngay 5/8/2013, phe đoi lap lai cao buoc chinh phu Assad tien hanh mot cuoc tan cong bang vu khi hoa hoc o ngoai o Damascus co kem theo video nhung phai đen tan 21/8, vu viec moi len đen đinh điem khi mot cuoc tan cong bang vu khi hoa hoc than kinh đa xay ra khien it nhat 1300 nguoi (theo so lieu cua SNC) bi thiet mang, trong đo co rat nhieu tre em va phu nu. Vu tan cong da man tren đa khien ca the gioi rung đong, cac nuoc ung ho phe đoi lap suc soi, phuong Tay va My lap ke hoach, can nhac đuoc mat, chuan bi san sang can thiep vao Syria. Trong khi đo, o trong nuoc, hai phe đoi lap tiep tuc đo trach nhiem qua lai cho nhau bang nhung loi le đanh thep va nang ne, va giu nguyen lap truong cua minh, Nga van ung ho chinh phu cua ong Assad. Tuy nhien, theo phan tich cua cac chuyen gia quoc te, ca phe chinh phu Syria (Tong thong Assad) va phe đoi lap noi day (FSA) đeu “khong dai ma su dung vu khi hoa hoc” tai thoi điem nay vi ho khong thu đuoc loi loc gi tu cuoc tan cong. Mot gia thuyet đuoc đat ra rang, rat co the đa xuat hien mot “ben thu 3”, mot to chuc Hoi giao cuc đoan nao đo, đa lam viec nay.
Ngay 25/8, chinh phu Syria đong y cho cac thanh sat vien vu khi cua Lien Hop Quoc tien hanh thi sat đe đieu tra ve vu viec hom 21/8. Tai đay, cac thanh sat vien đa thu thap đuoc nhieu bang chung gia tri nhung sau 1,5 gio, chinh phu Syria đa lenh cho đoan thanh sat vien doi đi vi ly do an toan, con 6 đia điem khac trong vu tan cong ma cac thanh sat vien chua tiep can đuoc. Ngoai vu khi hoa hoc, phe đoi lap, cac nuoc phuong Tay ung ho phe đoi lap va My cung len an chinh phu Syria su dung bom chum va ten lua đan đao Scud - nhung loai vu khi bi han che - trong giao tranh, gay thuong vong lon cho dan thuong.
Cuoc chien o Syria la mot cuoc noi chien vo cung phuc tap trong đo ca hai ben tham chien đeu khong co ben nao thuc su coi trong mang song cua dan thuong Syria. Ben canh quan chinh phu, rat nhieu cao buoc đuoc đua ra buoc toi quan noi day đa tan sat da man dan thuong, hanh quyet nhung nguoi ung ho chinh phu va giet hai nhung nguoi vo toi chi vi khac giao phai hay sac toc.
My va cac nuoc đong minh cung bi len an đa tiep tay cho “luc luong khung bo” tra tron trong quan noi day Syria tan sat dan thuong. Tham chi, du luan con day len nhung nghi ngo ve viec CIA đao tao quan noi day FSA, cung nhu đat dau hoi lon ve viec nhung vu khi hoa hoc su dung tai Syria thuc chat co nguon goc tu đau va ai moi la nguoi đung sau tat ca nhung vu tan cong đam mau vo nhan đao nay.


= Su noi day cua To chuc Nha nuoc Hoi giao tu xung IS, nam 2014 =
Truoc su troi day cua to chuc Nha nuoc Hoi giao (IS) tu xung, Washington quyet đinh can du sau hon vao chao lua Syria. Ngay 22/9/2014, cac luc luong My va đong minh lan đau tien mo chien dich khong kich vao lanh tho Syria, voi muc tieu la co quan chi huy va cac vi tri đong quan cua IS. Cuoc khong kich voi su ra quan cua tiem kich F-22 Raptor, F-18 va ten lua Tomahawk đa tieu diet khoang 70 phan tu IS.
Thang 3/2015, YPG va FSA voi su ho tro hoa luc khong quan cua My đa đanh bat cac chien binh cuoi cung cua IS khoi thanh pho Kobani, vi tri chien luoc quan trong tai phia bac Syria. Chien dich keo dai 6 thang tai Kobani la chien thang lon đau tien cua lien minh quan su quoc te do My dan đau, cho thay kha nang thang loi truoc luc luong IS tren chien truong Syria.
Tu 9/2015 Nga bat đau chien dich khong kich o Syria đap lai loi đe nghi cua chinh quyen Tong thong al-Assad ve viec ho tro quan su chong cac nhom noi day va khung bo.


= Lien bang Nga chinh thuc buoc đau can du vao Syria (24/11/2015-nay) =
24 thang 11 nam 2015 Nga bat đau cac hoat đong quan su tren bo tai Syria đe tro giup chinh quyen Assad chong lai nhom khung bo Nha nuoc Hoi giao (IS) trong khi Tho Nhi Ky ban roi 1 may bay Su-24 cua Nga khien 1 phi cong thiet mang, mot si quan cuu ho bi phien quan giet hai
26 thang 11 nam 2015, Nga bat đau trien khai ten lua phong khong S-400 khien may bay Tho Nhi Ky khong con xam pham khong phan Syria
15 thang 3 nam 2016, Nga bat đau rut mot phan luc luong khoi Syria
17 thang 3, Tong thong Nga Putin tuyen bo Nga chi can vai gio đe tai trien khai luc luong o Syria
27 thang 3 nam 2016, Quan đoi Chinh phu Syria, Luc luong vu trang đia phuong va cac đon vi tinh nguyen, đuoc su yem tro cua Khong quan Nga, đa giai phong hoan toan thanh pho co Palmyra tren trung tam cua sa mac Syria khoi tay nhom khung bo Nha nuoc Hoi giao


= My tang cuong hien dien, cuc dien nam 2016 =

Thang 5/2016, lan đau tien My thua nhan trien khai luc luong mat đat thuong truc tren chien truong Syria va truc tiep tham gia chien đau.
Ngay 6/11/2016, lien minh quan su do My dan đau mo man chien dich Raqqa, tan cong vao thanh pho đuoc coi la thu đo cua IS.
Vao giua thang 12, ISIL tung ra mot cuoc tan cong vao Palmyra,cuoi cung kiem soat hoan toan thanh pho khi quan đoi Syria rut lui. ISIL bat đau tien ve phia tay tu Palmyra đen Can cu Khong quan Quan su Tiyas (con goi la can cu khong quan Al-Taifor va T4) sau khi chiem đuoc thanh pho.Cac cuoc đung đo tiep tuc quanh can cu khong quan cho đen cuoi thang 12, khi cuoc tan cong cua ISIL đa bi đay lui.


= Nam 2017 =
Vao đau thang 1 nam 2017, ISIL đa rut lui khoi cac khu vuc xung quanh san bay.

Vao ngay 2 thang 3 nam 2017, quan đoi Syria đa thanh cong trong viec thu hoi lai thanh pho Palmyra sau khi Nha nuoc HoI giao ISIL rut khoi thanh pho.
Ngay 6/4/2017, My ban 59 ten lua nham vao cac vi tri cua quan đoi chinh phu Syria. Tong thong My Donald Trump tuyen bo đay la đon đap tra vu tan cong vu khi hoa hoc tai Khan Saykhun ma Washington cao buoc do luc luong cua Tong thong Assad tien hanh. Đay la lan đau tien quan đoi My truc tiep tan cong luc luong chinh phu Syria.
Ngay 11/4/2017 Tong thong Nga Vladimir Putin noi Moscow biet đuoc nhung am muu lam gia hien truong tan cong vu khi hoa hoc đe dan du My tiep tuc tien hanh khong kich Syria. “Toi đa noi voi ong Mattarella rang cuoc tan cong khien toi ngay lap tuc nho toi nam 2003, khi đai dien My mot muc khang đinh o Hoi đong Bao an rang ho co thong tin ve vu khi huy diet hang loat o Iraq. Mot chien dich quan su hung hau đuoc phat đong ngay sau đo va hau qua la mot đat nuoc bi tan pha. Chu nghia khung bo cung tu đo gia tang, đien hinh la su ra đoi cua phien quan IS”, đai RT dan loi ong Putin.
Ngay 13/4/2017, Bo Chi huy Trung tam My cho biet mot cuoc khong kich nham o mien bac Syria hom 10/4 đa giet chet 18 binh si cua luc luong đong minh.
Cung ngay quan đoi Syria cao buoc cuoc khong kich truoc đo cua My va đong minh nham vao IS đa lam ro ri mot nguon khi gas, gay phan tan chat đoc khien hang tram nguoi thiet mang."An tuong cua chung toi la My 'lien ket' voi nhung ke khung bo", Tong thong Assad noi voi AFP trong cuoc phong van đoc quyen. Ong cung khang đinh vu tan cong hoa hoc tai Syria hom 4/4 la "bia đat 100%".
Ngay 20/4/2017 mot quan chuc quan su cap cao Israel noi voi AP rang cong đong tinh bao nuoc nay khang đinh cac lanh đao quan đoi Syria đa ra lenh vu tan cong ngay 4/4. Tham chi, vi nay noi tinh bao Israel uoc tinh ong Syria van so huu vu khi hat nhan voi khoi luong tu “mot đen ba tan”.
Ngay 19/6/2017, tiem kich F/A-18E/F Super Hornet cua My ban ha cuong kich Su-22 cua quan đoi chinh phu Syria.
Ngay 23/6/2017 Nga cho hay hai tau chien Admiral Essen va Admiral Grigorovich cung tau ngam Krasnodar cua Nga o khu vuc phia đong Đia Trung Hai đa phong 6 qua ten lua Kalibr vao cac trung tam chi huy va kho chua vu khi cua Nha nuoc Hoi giao tu xung (IS) o tinh Hama, Syria.
Ngay 23/08/2017, cuoc khong kich cua Nga nham vao Nha nuoc Hoi giao (IS) tu xung o Syria đa pha huy khoang 20 phuong tien trang bi vu khi co lon va đan phao, tieu diet hon 200 phien quan.
Ngay 28/9/2017, cac chien binh IS đa mo cuoc tan cong vao luc luong quan đoi va dan quan ung ho chinh phu Syria khien 58 nguoi thiet mang.
Ngay 7/10/2017,2 tau ngam Kilo cua Nga o Đia Trung Hai phong 10 ten lua hanh trinh Kalibr pha huy nhieu muc tieu quan trong cua IS o tinh Deir ez-Zor, Syria.
Ngay 31/12/2017,It nhat 7 may bay chien đau cua Nga bi pha huy trong cuoc tan cong bang coi cua phien quan vao can cu khong quan Hmeymim o Syria.Cu the gom 4 cuong kich Su-24, 2 tiem kich Su-35S va mot may bay van tai An-72. Mot kho đan bi pha huy va 10 binh si bi thuong.


= Nua đau nam 2018 va cac no luc ngung ban khong thanh =
Ngay 24/2/2018 theo BBC, Hoi đong Bao an đa thong qua mot nghi quyet yeu cau tat ca cac luc luong tai Syria ngung ban keo dai 30 ngay ap dung tren toan Syria, bao gom ca o Đong Ghouta, tam điem cac cuoc tan cong trong tuan qua. Tuy nhien, cac nhom chien binh IS, to chuc al-Qaeda, Mat tran al-Nursa va cac chan ret cua chung khong phai la đoi tuong đuoc huong lenh ngung ban. Lenh ngung ban nham mo đuong cho cac hoat đong cuu tro nhan đao se đuoc thuc thi ngay va khong bi tri hoan.
Ngay 22/4/2018 trong mot bao cao mat, mot uy ban cua Lien Hop Quoc đa ket luan rang Trieu Tien đang co che đay hoat đong giup đo cua nuoc nay voi co quan truc thuoc chinh phu Syria chiu trach nhiem san xuat vu khi hoa hoc va ten lua tien tien. Trong khi Trieu Tien đa bi My xiet chat cam van đen muc toi đa.
Ngay 8/4/2018, mot vu tan cong đuoc cho la su dung vu khi hoa hoc xay ra tai Đong Ghouta, ngoai o thu đo Damascus cua Syria, khien 42 nguoi thiet mang. My va phuong Tay cao buoc luc luong chinh phu Syria đung sau vu tan cong vao khu vuc nam duoi su kiem soat cua luc luong noi day do My hau thuan.


= Lien quan My, Anh, Phap tan cong Syria (13/4/2018) theo cao buoc tan cong vu khi hoa hoc =
Ngay 13/4/2018, lien quan My - Anh - Phap o at khong kich Syria bang 105 ten lua cac loai. Washington tuyen bo cuoc tan cong nham vao cac vi tri co lien quan toi vu tan cong hoa hoc o Đong Ghouta, gom cac co so san xuat va luu tru vu khi hoa hoc. Phuong Tay tuyen bo chien dich thanh cong khi pha huy hoan toan cac muc tieu. Trong khi đo, Syria cho biet ho ban ha 13 trong tong so 105 ten lua cua lien quan.
Nga cao buoc cac to chuc than My dan dung gia cac cuoc tan cong hoa hoc (4/2018-8/2018)
Ngay 16/4/2018, đac phai vien Nga tai OPCW Alexander Shulgin ra thong cao to Mu Bao hiem Trang dung ngan quy cua My đe dan dung vu tan cong vu khi hoa hoc tai Đong Ghouta.
Ngay 4/5/2018, theo đai CBS cua My, Bo Ngoai giao nuoc nay đang xem xet viec ngung cung cap tai chinh cho to chuc Mu Bao hiem Trang. Theo gioi chuyen gia, viec My xem xet lai viec cung cap tai chinh cho Mu Bao hiem Trang nay sinh tu sau khi nhom nay tung ra mot video ve mot vu tan cong hoa hoc bi cao buoc o thi tran Douma ngay 7/4, khien lien quan My, Anh, Phap khong kich nham vao chinh quyen Tong thong Syria Assad.
Sau đo, ngay 28/8/2018, Nga thong tin đen toan the gioi cho biet "To chuc mu bao hiem trang" van chuyen hai xe tai đa cho mot luong lon chat đoc hoa hoc tu ngoi lang Afs đen thanh pho Saraqib đe chuan bi dan dung mot vu tan cong hoa hoc roi sau đo đo loi cho Chinh phu Syria đa dung chat đoc sat hai nguoi dan. Niem tin vao to chuc nay sup đo.


= Chien su 9/2018-nay =
Ngay 17/9/2018, mot may bay Il-20 cua Nga cho theo 15 nguoi bien mat khoi man hinh radar tai đia điem gan can cu khong quan Hmeymim o Syria. Bo Quoc phong Nga cho biet he thong phong khong S-200 tu thoi Lien Xo cua Syria đa nham lan ban roi may bay nay trong luc đoi đau voi 4 chien đau co cua Israel. Moscow khang đinh Israel đa co tinh dung may bay Nga lam la chan va quy trach nhiem cho Israel trong vu viec. Sau đo Nga đuong đuong chinh chinh đem he thong phong thu S300 đen trien khai o Syria đe cung co he thong phong thu cua nuoc nay.
Ngay 19/12/2018, Tong thong Trump tuyen bo "đa đanh bai IS o Syria" va cho biet tat ca quan đoi My o Syria "se quay tro lai va ho se quay tro lai ngay lap tuc".
Ngay 7/1/2019, tong thong đa sua đoi "ngay lap tuc" thanh "roi đi voi toc đo thich hop trong khi đong thoi tiep tuc chien đau voi IS".


Xem them Noi chien Yemen
Tham sat Houla
Tan cong bang hoi đoc tai Ghouta 2013
Quan đoi Syria Tu do
Can thiep cua My va đong minh o Syria
Can thiep quan su cua Nga vao noi chien Syria


Ghi chu Tham khao Đoc them Lawson, Fred Haley, bien tap (2009). Demystifying Syria. London: Saqi. ISBN 9780863566547.
Wright, Robin (2008). Dreams and Shadows: The Future of the Middle East. New York: Penguin Press. tr. 212–261. ISBN 1594201110.
Ziadeh, Radwan (2011). Power and Policy in Syria: Intelligence Services, Foreign Relations and Democracy in the Modern Middle East. London: I.B. Tauris. ISBN 9781848854345.


Lien ket ngoai The Syrian Revolution 2011 الثورة السورية ضد بشار الاسد, Facebook
Syria Unrest, live blog Luu tru ngay 17 thang 11 nam 2011 tai Wayback Machine, Al Jazeera English
Live updates on Syria’s uprising Luu tru ngay 6 thang 9 nam 2012 tai archive.today, NOW Lebanon
Syria protests (2011), The New York Times
Syria Comment
Tinh toan cua Nga va Trung Quoc o Syria