Sa mac (tieng Anh: erg; tieng A rap :عرق ʿarq; tieng Trung: 沙漠 shamo) con goi la hoang mac cat, la mot khu vuc hoang mac rong, bang phang đuoc bao phu boi cat cuon theo gio, co rat it hoac khong co tham thuc vat. Noi mot cach chinh xac, sa mac đuoc đinh nghia la mot khu vuc hoang mac co dien tich hon 125 km vuong cat gio hoac cat gio thoi, va co cat bao phu hon 20% be mat. Cac khu vuc nho hon đuoc goi la "canh đong con cat".   
Sahara la sa mac lon nhat tren the gioi, đong thoi la hoang mac lon thu ba tren the gioi sau hoang mac Nam Cuc va hoang mac Bac Cuc, co dien tich 9 trieu km2. Khoang 85% luong cat di đong cua Đia Cau đuoc tim thay o cac mo co dien tich lon hon 32.000 km2. Sa mac cung đuoc tim thay tren cac thien the khac, nhu tren Sao Kim, Sao Hoa va ve tinh Titan cua Sao Tho... 


Đia ly Bien cat va con cat thuong xuat hien o nhung vung xuoi gio co nhieu nguon cat kho, roi rac, chang han nhu long song va đong bang kho can, vung đong bang ngap lu, đong bang song bang, ho kho va bai bien. Sa mac tap trung o hai vanh đai rong tu vi đo 20° đen 40°B va 20° đen 40°N , bao gom cac vung co khong khi kho, lang xuong cua gio mau dich cat ngang . Cac sa mac hoat đong đuoc gioi han o cac khu vuc nhan đuoc luong mua trung binh hang nam khong qua 150mm. Lon nhat la o phia bac va Nam Phi, Trung va Tay A, va Trung Uc.
O Nam My, cac loai sinh vat bi gioi han boi day nui Andes, nhung chung co nhung con cat cuc lon o ven bien Peru va tay bac Argentina. Chung cung đuoc tim thay o mot so noi o bo bien phia đong bac Brazil. Sa mac hoat đong duy nhat o Bac My la o Gran Desierto de Altar keo dai tu hoang mac Sonoran o bang Sonora phia tay bac Mexico đen hoang mac Yuma cua Arizona va con cat Algodones o đong nam California. Mot sa mac đa đuoc co đinh boi tham thuc vat tao thanh đoi cat Nebraska .


Mo ta Hau het tat ca cac loai sinh vat chinh đeu nam o cuoi gio tu long song o nhung khu vuc qua kho đe co the ho tro tham thuc vat rong lon va do đo co the bi xoi mon do gio keo dai. Cat tu nhung nguon doi dao nay di chuyen theo huong gio va tich tu thanh nhung con cat rat lon, noi chuyen đong cua no bi dung lai hoac cham lai do cac rao can đia hinh đoi voi luong gio hoac do su hoi tu cua luong gio.
Toan bo mo cat va con cat co xu huong di chuyen theo huong gio cach nguon cat cua chung hang tram km. Su tich luy nhu vay đoi hoi thoi gian dai. Can it nhat mot trieu nam đe xay dung cac con cat co con rat lon, chang han nhu o Ban đao A Rap, Bac Phi va Trung A. Bien cat tich tu trong cac luu vuc đia hinh va cau truc sut lun, chang han nhu Bien cat Murzuk cua Libya, co the đat đo day lon (hon 1000 m) nhung nhung vung khac, chang han nhu cac con cat tuyen tinh o hoang mac Simpson va hoang mac Great Sandy cua Australia, co the khong day hon cac con cat rieng le chong len tren đong bang phu sa. Trong cac vung bien cat o mot khu vuc nhat đinh, cac con cat co xu huong thuoc mot loai duy nhat. Vi du, co cac sa mac hoac cac truong con cat tuyen tinh, con cat hinh luoi liem, con sao va con cat parabol, va cac mang con cat nay co xu huong co huong va kich thuoc nhat quan. 
Ve ban chat, sa mac rat nang đong. Cac con cat nho hon hinh thanh va di chuyen doc theo suon cua cac con cat lon hon va cac rang cat. Luong mua thinh thoang lap đay cac luu vuc đuoc hinh thanh boi con cat; khi nuoc bay hoi, can muoi se bi bo lai.
Cac con cat rieng le o sa mac thuong co chieu rong, chieu dai hoac ca hai kich thuoc lon hon 500m. Ca pham vi khu vuc cua lop phu cat cung nhu đo phuc tap va kich thuoc lon cua cac con cat đeu phan biet cac con cat voi cac con cat. Đo sau cua cat trong sa mac rat khac nhau tren khap the gioi, tu chi sau vai cm o dai cat Selima o mien Nam Ai Cap, đen khoang 1m o hoang mac Simpson va 21–43 m o hoang mac Sahara. Đieu nay nong hon nhieu so voi sa mac thoi tien su. Bang chung trong ho so đia chat chi ra rang mot so vat the Mesozoi va Paleozoi đat toi đo sau trung binh vai tram met.