Cong hoa kongsi, con đuoc goi la Dan chu kongsi hoac Lien bang kongsi, la mot nhom cac nha nuoc tu quan o Borneo, đuoc hinh thanh nhu lien minh cua cac cong đong khai khoang nguoi Hoa đuoc goi la kongsi (cong ty). Đen giua the ky 19, cac nuoc nay kiem soat phan lon mien tay Borneo. Ba nuoc Cong hoa kongsi lon nhat la Cong hoa Lan Phuong, Cong hoa Hoa Thuan (Fosjoen) va Lien bang Tam Đieu Cau (Samtiaokioe).
Cac kongsi thuong mai kha pho bien o cac khu nguoi Hoa tren khap the gioi, nhung điem đac biet cua cac kongsi nay o Borneo đo la co quyen kiem soat nhung vung lanh tho rong lon. Đac điem nay giup phan biet cac chinh the nay voi cac Sultan o Đong Nam A, mac du nam quyen hanh đoi voi thuc the ben duoi, nhung khong truc tiep kiem soat lanh tho va cu dan o đo.
Cac kongsi nay canh tranh voi Ha Lan đe gianh quyen kiem soat Borneo, voi đinh điem la ba chien tranh vao cac nam 1822–24, 1850–54 va 1884–85. Ha Lan cuoi cung đa đanh bai cac nuoc nay, sap nhap cac lanh tho tren vao thuoc đia Ha Lan.
Cac Cong hoa Kongsi thuc hien dan chu truc tiep, va đuoc goi la "nuoc cong hoa" vao the ky 19. Tuy nhien, nhieu hoc gia hien đai co nhung y kien ​​khac nhau ve viec lieu nhung chinh the nay co nen đuoc coi la cac nuoc cong hoa kieu phuong Tay hay la mot kieu dan chu đoc đao cua nguoi Hoa.


Lich su Cac kongsi ban đau la cac to chuc thuong mai bao gom cac thanh vien cung cap von va chia se loi nhuan, thanh lap vao cuoi the ky 18 khi nguoi Hoa di cu đen Đong Nam A. Kongsi noi len cung voi su phat trien cua nganh khai thac mo, va dua tren quan niem truyen thong cua nguoi Hoa ve tinh huynh đe. Phan lon cac kongsi bat đau o quy mo nho la he thong cac đoi tac đuoc goi la hoi (tieng Trung: 會; binh am: hui). Nhung he thong hop tac nay la nhung the che kinh te quan trong ton tai o Trung Quoc ke tu khi xuat hien tang lop quan ly o thoi nha Tong the ky 12. Mot hoi đuoc goi la mot kongsi sau khi mo rong thanh mot to chuc lon bao gom hang tram hoac hang nghin thanh vien.
Co rat it tai lieu con sot lai đen ngay nay noi ve cac cong đong khai khoang nguoi Hoa đau tien. W. A. ​​Palm, đai dien cua Cong ty Đong An Ha Lan, bao cao rang cac mo vang đa đuoc thanh lap vao nam 1779 xung quanh Landak, nhung chung ta khong biet ro ve sac toc cua nhan cong lam viec trong cac ham mo.
Canh tranh giua cac kongsi gia tang khi cac đia điem khai thac cu dan tro nen can kiet va cac tho mo bat đau mo rong hoat đong sang cac khu vuc moi, khien cac kongsi lon hon phai sap nhap cac kongsi nho hon. Lien bang Fosjoen đuoc thanh lap vao nam 1776 khi muoi bon kongsi hoat đong xung quanh khu vuc Monterado hop nhat thanh mot lien minh duy nhat. Cac thanh vien đung đau la Kongsi Samtiaokioe, kiem soat cac điem khai thac o phia bac Monterado va Kongsi Thaikong, kiem soat cac điem phia tay va tay nam Monterado.
Mot thoi gian sau khi Fosjoen đuoc thanh lap, La Phuong Ba lap Cong hoa Lan Phuong vao nam 1777. Ong tu Quang Đong, cung voi mot nhom nguoi khac di cu đen Borneo vao nam 1772. Su phat trien ban đau cua Lan Phuong đuoc cho la nho quan he thuong mai voi Pontianak Sultanate. Mot so ghi chep ve Cong hoa Lan Phuong noi rang La Phuong Ba đa đen cang Pontianak, nhung co kha nang ban đau ong tham gia vao Lan Phuong hoi, mot kongsi nong nghiep co cung ten voi nuoc cong hoa sau nay. Mot so nguon tieng Malay thi cho rang Lan Phuong co nguon goc tu mot nhom cac kongsi nho đuoc thong nhat boi La Phuong Ba vao nam 1788.
Cac nuoc cong hoa Kongsi kiem soat cac cang va khu dan cu noi đia, cho phep ho giao thuong, trao đoi hang hoa ma khong co su can thiep cua nguoi Ha Lan hay Ma Lai. Cac kongsi cua nguoi Hoa thuong lien ket voi Singkawang, Pemangkat, Bengkayang va cac khu đinh cu khac. Cac tran kongsi nay la noi co cac dich vu phuc vu nhu cau cua tho mo nhu hieu thuoc, tiem banh, nha hang, tiem thuoc phien, tiem cat toc va truong hoc.


= Chien tranh Kongsi =
Chien tranh Kongsi la ba cuoc chien tranh rieng biet giua nguoi Ha Lan va cac lien bang Kongsi vao cac nam 1822–1824, 1850–1854 va 1884–1885: 

Cuoc vien chinh Bo Tay Borneo (1822–24)
Cuoc vien chinh chong lai nguoi Hoa o Montrado (1850–54)
Cuoc noi day nguoi Hoa o Mandor, Borneo (1884–85)
Hau het cac nuoc Cong hoa Kongsi đa bi Ha Lan giai tan sau Chien tranh Kongsi thu hai. Cong hoa Lan Phuong la the che cuoi cung con ton tai vi đa đam phan mot thoa thuan voi nguoi Ha Lan cho phep duy tri mot quoc gia tu tri trong Đong An thuoc Ha Lan. Cong hoa Lan Phuong van co the bau nguoi đung đau, nhung phai đuoc Ha Lan phe duyet. Vao giua the ky 19, Ha Lan tim cach han che quyen luc cua Cong hoa Lan Phuong. Chien tranh Kongsi lan thu ba, mot cuoc noi day that bai cua nguoi Hoa chong lai nguoi Ha Lan vao nam 1884–1885, đa cham dut nen đoc lap cua Lan Phuong. Lanh tho do Lan Phuong nam giu đuoc chia giua Pontianak, Mempawah va Landak. Nhung nguoi Hoa thuoc Cong hoa Lan Phuong tro thanh than dan cua chinh quyen thuoc đia Ha Lan, nhung van phai nop thue cho cac nha lanh đao đia phuong.


Chinh quyen Co quan chinh cua cac nuoc cong hoa kongsi la zongting, mot co quan thuc hien quyen hanh phap va lap phap, la co quan đai bieu đai dien cho cac cong đong khai khoang hop thanh. O Cong hoa Hoa Thuan, cac đai bieu đuoc bau bon thang mot lan.
Cac nha binh luan the ky 19 ung ho ban chat dan chu cua cac thuc the nay. Cac nha su hoc thoi ky nay đa phan loai cac Lien bang Kongsi nay la "cong hoa". Nha Han hoc nguoi Ha Lan Jan Jakob Maria de Groot ung ho cach giai thich nay, goi Kongsi la "cac nuoc cong hoa lang xa" mang trong minh "tinh than dan chu". Ve chu nghia cong hoa cua cac Kongsi, de Groot đa viet:

Ban than thuat ngu kongsi, hoac theo phuong ngu Khach Gia, koeng-sji hoac kwoeng-sze, đa cho thay mot chu nghia cong hoa hoan hao. Thuat ngu nay chinh xac co nghia la quan ly mot cai gi đo co loi ich tap the hoac loi ich chung. Do đo, no cung đa đuoc su dung boi cac tap đoan lon va cac cong ty thuong mai. Nhung khi đuoc su dung lam thuat ngu cho cac to chuc chinh tri o Tay Borneo, no nen đuoc hieu la co nghia la mot to chuc quan ly nen cong hoa.

So sanh voi chu nghia cong hoa phuong Tay, nha su hoc Wang Tai Pang đa than trong  rang "cach tiep can nhu vay voi lich su Kongsi ro rang la theo chu nghia trung tam chau Au (chu nghia lay chau Au lam trung tam)." Ong thua nhan rang cac lien bang giong voi cac nen dan chu phuong Tay ve mat bau cu đai dien. Tuy nhien, Wang lap luan rang net đac điem đoc đao Trung Quoc cua cac lien bang Kongsi bi bo qua khi cac nha su hoc chi nhan manh moi lien he giua cac kongsi va chu nghia cong hoa o phuong Tay. Thay vao đo, cac kongsi nen đuoc xem nhu cac nen dan chu đoc đao cua Trung Quoc phat trien đoc lap voi anh huong cua cac the che chinh tri phuong Tay. Mary Somers Heidhues nhan manh rang cach hieu tu the ky 19 ve tu "cong hoa" khong giong voi cach hieu hien đai ve chu nghia cong hoa. Mot nha binh luan nguoi Ha Lan tu the ky 19 se goi bat ky he thong chinh tri nao khong phai the tap la cong hoa.


Xem them Cong hoa Lan Phuong


Trich dan Tham khao