Lam phat hoa hau hay loan hoa hau, boi thuc hoa hau, la nhung cum tu mo ta hien tuong gia tang qua muc so luong cac cuoc thi sac đep va danh hieu hoa hau, a hau đuoc trao tang trong mot khoang thoi gian ngan. Cum tu nay lan đau tien đuoc đinh nghia trong mot bai viet tren bao Dan tri: "Lam phat hoa hau la tu nhieu nguoi dung đe chi su xuat hien o at cua cac nguoi đep nhieu nam nay, voi uoc tinh trung binh moi nam co 30 cuoc thi cac cap đo khac nhau."
Nhieu nha bao cho rang hien tuong khien cho y nghia thuc su cua sac đep va tai nang tro nen mo nhat. Voi viec trao giai tran lan, nhieu cuoc thi đa bien sac đep thanh mot "san" thuong mai, lam giam đi gia tri thuc su cua nguoi phu nu. Cong chung ngay cang kho đat niem tin vao cac cuoc thi nay, khi ma qua nhieu "hoa hau" đuoc ton vinh nhung khong co đong gop đang ke gi cho xa hoi, cong đong.
Đai Phat thanh va Truyen hinh Ha Noi va bao Phu nu Viet Nam cho rang ba cuoc thi sac đep đuoc to chuc lau nam va co thuong hieu, đi kem voi su uy tin va chat luong, đuoc cong chung biet đen rong rai la Hoa hau Viet Nam, Hoa hau Hoan vu Viet Nam va Hoa hau The gioi Viet Nam.


Lich su Khac voi nhung quoc gia phuong Tay, tai Viet Nam, danh hieu "hoa hau" von đuoc xem la danh hieu cao quy va cong chung thuong nhan đinh rang muc đich cua cac cuoc thi hoa hau la tot đep: "Truoc het la nham ton vinh ve đep va tai nang cua phu nu, va nguoi chien thang thuong tro thanh bieu tuong cho sac đep va van hoa cua quoc gia, tham chi la nguoi truyen cam hung cho phu nu tu tin trong cuoc song, phan đau vuon len. Ben canh đo con gop phan thuc đay cac hoat đong xa hoi, tu thien va cuoi cung la giai tri va van hoa".
Truoc 2007, o Viet Nam chi ton tai mot cuoc thi sac đep chinh thong danh cho nu gioi la Hoa hau Viet Nam do bao Tien Phong to chuc, nguoi chien thang co the gianh quyen đai dien Viet Nam du thi quoc te. Sau thanh cong cua hoa hau Mai Phuong Thuy tro ve tu Hoa hau The gioi 2006, Bo Van hoa, The thao va Du lich đa xoa bo đoc quyen to chuc thi hoa hau cua Tien Phong theo Quyet đinh 37 khien cac đon vi tu nhan khac bat đau to chuc them nhieu cuoc thi sac đep mang danh "hoa hau" moi, viec nay dan đen tinh trang "loan hoa hau". Nhieu đon vi đung ra to chuc thi hoa hau coi đay la dip đe quang ba thuong hieu cho cong ty, tap đoan cua ho chu khong phai ton vinh ve đep cua co gai đang quang nhu Quyet đinh 37, bao Zing News mo ta "Su chung chung, khong ro rang trong qui đinh, khien cho cuoc thi bi loi dung thanh mot cuoc "lam an"".

Nam 2008, đe giai quyet van đe nay, Bo Van hoa, The thao va Du lich ban hanh Quyet đinh 87 thay the cho Quyet đinh 37. Theo đo, mot nam se chi cap phep cho hai cuoc thi hoa hau đuoc to chuc, mot cuoc thi chi đuoc to chuc hai nam mot lan. Nam 2009 la nam đau tien sau khi Quyet đinh 87 co hieu luc, chi co mot cuoc thi sac đep đuoc cap phep to chuc la Hoa hau Quy ba Viet Nam. Viec chi co duy nhat cuoc thi hoa hau trong nam đa khien nhieu nguoi cho rang Bo VH-TT-DL đa chuyen tu "loan" sang "siet" qua chat, ma ca hai thai cuc nay đeu khong tot.

Đen nam 2020, Nghi đinh 144 cua Chinh phu quy đinh ve hoat đong nghe thuat bieu dien chinh thuc co hieu luc. Mot trong nhung điem moi cua nghi đinh la lan đau tien, viec to chuc cac cuoc thi sac đep se do Uy ban nhan dan tinh, thanh pho chap thuan, khong can phai xin cap phep cua Cuc Nghe thuat bieu dien nhu truoc đo, đong thoi khong con gioi han so luong cac cuoc thi hoa hau, hoa khoi, nguoi mau trong 1 nam. Đieu nay khien lan song to chuc cac cuoc thi hoa hau dien ra con manh hon nam 2007 sau nhung thanh cong moi ve danh tieng cua Pham Huong, H'Hen Nie, Nguyen Phuong Khanh, Nguyen Thuc Thuy Tien, đuoc bao gioi va cong chung mo ta la "boi thuc hoa hau", "lam phat hoa hau" hay "hoa hau cu chua qua, hoa hau moi đa toi". Trong mot bai viet ve tinh trang nay, bao Đai Đoan Ket đua ra mot thong ke:Đuoc biet, nam 2022, toan quoc co khoang 25 cuoc thi nguoi đep, nguoi mau đuoc to chuc. Đia phuong co nhieu cuoc thi nhat (12/25 cuoc thi, chiem 48%) la Đa Nang, trong đo, co 8 cuoc thi đuoc đieu chinh thoi gian tu nam 2021 do tinh hinh dich benh. "Nhu vay, neu tinh rieng trong nam nay, chi co 13 cuoc thi đuoc đang ky moi".Voi nhung so lieu đuoc đua ra, Pho Cuc truong Cuc Nghe thuat bieu dien khang đinh "cac cuoc thi to chuc nhu vay khong phai la nhieu". Tuy nhien, du luan chung cho rang đa va đang co qua nhieu cuoc thi hoa hau, khien "boi thuc" va "loan nguoi đep". Tat ca cac cuoc thi, du đuoc phep hay "thi chui" thi cung đeu đuoc to chuc rinh rang, hao nhoang voi nhieu chieu thuc PR, khien cho nguoi ta khong con nho đau la hoa hau tam co nao, ma nguoi đep nao đung đau cuoc thi thi cung đeu la hoa hau ca.
Nguyen Thu truong Bo Van hoa, The thao va Du lich Le Tien Tho cho rang:Đe tra lai thuong hieu cung nhu nang cao chat luong cac cuoc thi sac đep hien nay phai chang chung ta can phai xiet chat hon cac cuoc thi sac đep. Đe giam tai tinh trang “loan” hoa hau, nguoi đep, vi vay, nen chang co quan chuc nang can phai co nhung quy đinh cu the ve tung cuoc thi, gan trach nhiem voi tung đon vi cu the… nhu the moi co the ky vong cac cuoc thi hoa hau hay sac đep hien nay tim ra nhung hoa hau, nguoi đep thuc su xung đang.


Nguyen nhan va đanh gia Mot trong nhung nguyen nhan dan đen tinh trang nay la su thuong mai hoa cua cac cuoc thi sac đep. Cac doanh nghiep, to chuc su dung cuoc thi đe quang ba san pham, thuong hieu cua minh, khien cho tieu chi đanh gia sac đep khong con chuan muc va khach quan. Khong it nguoi tham gia cuoc thi chi voi muc đich tim kiem su noi tieng hoac mo rong co hoi nghe nghiep, thay vi thuc su ton vinh sac đep va tri tue.

Nam 2007, viet cho bao Nguoi Lao Đong, tac gia Yen Anh đanh gia:Moi nam tren duoi 10 cuoc thi sac đep đuoc to chuc đa khien nhieu nguoi đat cau hoi: Lieu co đu nguoi đep đe tham du tat ca cac cuoc thi? Cau tra loi la khong. [...] The nhung, chua nhin thay tinh đa dang cua cac cuoc thi thi nguoi ta đa gap ngay su luom thuom, tham chi chup giat trong khau to chuc.Tac gia Thao Dung tu bao Cong an nhan dan đua ra loi đanh gia khi đung o goc đo mot nha đau tu. Co cho rang viec ngay cang nhieu doanh nghiep khong ngai rut hau bao tai tro hoac đung ra keu goi to chuc cac cuoc thi nhan sac phu hop voi xu the cua thi truong, đap ung quy luat cung – cau hien co. Boi đang sau cac cuoc thi la nhung "thuong vu bac ty" voi hang loat khoan loi nhuan cho nha to chuc. Nhieu nguoi cung lo ngai rang neu tiep tuc "coi troi" nhu hien nay, noi lo "loan hoa hau" se con keo dai ma khong co hoi ket.
A hau 2 Hoa hau Viet Nam 2008 Nguyen Thuy Van cho rang to chuc nhieu ma chat thi khong sao nhung nhieu ma khong chat luong, lai mua danh ban giai thi la cau chuyen đang noi. Cac ban tre can thay đuoc su kho khan đe vuon toi đuoc vinh quang chu khong phai mua danh ban giai va sau đo co nhung he luy khong tot, anh huong toi gioi tre. Khi nhieu nguoi mong danh hieu đe đoi đoi, nhieu to chuc muon co them cuoc thi đe thu loi thi chac chan cac cuoc thi se van con dien ra bat nhao va lon xon.

Nguyen Thu truong Bo Van hoa, The thao va Du lich Le Tien Tho đa tung khang đinh:Mot so cuoc thi hoa hau đuoc to chuc la mot hinh thuc lam kinh te khi ban to chuc keu goi doanh nghiep, cong ty quang cao đe kiem tien, khong chu trong đen chat luong cuoc thi, neu lam dung se dan đen nhung he luy khon luong. Mot khi nhung cuoc thi sac đep đuoc to chuc chi đe đap ung quy luat cung - cau nhu mot so nguoi nhan đinh thi ro rang cuoc thi đa bi bien tuong va tro thanh hoat đong thuong mai chu khong chi la hoat đong van hoa thong thuong.


Hau qua va tranh cai = Be boi cua hoa hau =
Vi to chuc qua nhieu, nhieu hoa hau, a hau ra đoi nhung chi mot so it đuoc du luan chu y, hoac co hoat đong tich cuc sau đang quang. Con phan lon nhanh chong roi vao quen lang do ban to chuc thieu chuyen nghiep hoac vuong phai nhung on ao, thi phi. Du dien ra soi đong nhung cac cuoc thi hoa hau cung đoi mat voi loat on ao:

Hoa hau The gioi Viet Nam 2023 Huynh Tran Y Nhi ngay sau khi đang quang đa vuong vo so thi phi dan đen phai tu bo gioi giai tri, ra nuoc ngoai du hoc.
Tai Miss Universe Vietnam 2023, nguoi gianh vuong mien la Bui Quynh Hoa. Sau đang quang, nguoi đep bi lat lai nhieu video, hinh anh su dung bong cuoi; phat ngon khong chuan muc tren mang xa hoi. Ngoai ra, Bui Quynh Hoa con bi to mua giai. Khan gia yeu cau co tra vuong mien. Su viec nghiem trong đen muc to chuc Hoa hau Hoan vu phai yeu cau ban to chuc Miss Universe Vietnam 2023 tim hieu vu viec. Tuy nhien, ket luan cuoi cung cho rang ket qua minh bach cung khong thuyet phuc cong chung.
Hoa hau Hoa binh Viet Nam 2023 Le Hoang Phuong bi mot benh vien tham my kien đoi boi thuong 10 ty đong vi vi pham nghia vu hop đong ve viec quang cao hinh anh. Theo đon kien, Le Hoang Phuong la nguoi co quyen, nghia vu lien quan. Phia cong ty quan ly cua nguoi đep xac nhan vu viec va san sang phoi hop voi co quan chuc nang.
Sau khi đang quang Miss Universe Vietnam 2024, Nguyen Cao Ky Duyen vap phai nhieu tranh cai xoay quanh van đe hoc van. Theo đo, mot so nguon tin lan truyen ve viec co chua tot nghiep Truong Đai hoc Ngoai thuong do bao luu qua thoi han. Cac hoa hau Bui Quynh Hoa, Nguyen Tran Khanh Van, Nguyen Huynh Kim Duyen, Nguyen Thi Ngoc Chau cung tung dinh tranh cai lien quan đen van đe bi buoc thoi hoc.


= Tinh giai tri =
Tac gia Bui Minh Đuc cho rang khong rieng Viet Nam ma cac cuoc thi hoa hau tren toan the gioi đeu mang tinh giai tri trong mot chung muc nhat đinh. Nhung nhung nam gan đay, hanh trinh tim kiem hoa hau, a hau qua nhieu cuoc thi cho thay su tap trung vao tinh giai tri hon la đi tim nhung nguoi phu nu hoi tu đay đu tai sac, co nhung cuoc thi chuyen hoa thanh chuong trinh truyen hinh thuc te đe khan gia co the quan sat nhat cu nhat đong cua cac thi sinh trong chuong trinh. Mot đieu thuong thay trong cac tro choi truyen hinh la viec chuong trinh thuong nhan manh vao tinh tranh đau, gianh giat cua nguoi tham gia, va o nhung chuong trinh truyen hinh thuc te ve hoa hau, nguoi xem cung co the thay ro đieu nay. Tac gia tu đat cau hoi va đua ra đanh gia:Voi nhung gameshow thuc te kich tinh nhu vay, khan gia se nhin thay nhung gia tri nguoi ta thuong ton vinh o phu nu hay xem cach thi sinh "đau đa" nhau ra sao? Lieu đo co phai đieu nen co o cac cuoc thi hoa hau? Nguoi xem, đac biet la cac ban tre se hoc đuoc đieu gi?
Mot thuc te phai chap nhan rang, du cong chung keu ca nhieu ve chuyen "lam phat" hoa hau đa nhieu nam nay, nhung cac cuoc thi van dien ra voi xu huong ngay cang nhieu hon, trong đo co nhung cuoc thi thuc te đa tro thanh gameshow. Ban to chuc cac cuoc thi sac đep đeu khang đinh rang ho thuc hien đung quy đinh hien hanh. Cac thi sinh đeu co quyen tham gia bat cu cuoc thi hop phap nao va co quyen tu hao ve danh hieu đuoc trao. Vay thi chung ta co gi đe noi? Phai chang khi cac cuoc thi hoa hau ngay cang thay đoi, chung ta cung can thay đoi cach nhin ve nhung cuoc thi nay.

Xem cac cuoc thi sac đep nhu cac san choi giai tri đon thuan, nhu nhung cuoc thi tim kiem nguoi mau hay ca si, phai chang khan gia se bot cam giac lan can khi mot nam co hang chuc cuoc thi đuoc to chuc, vi moi nam cung co hang chuc gameshow giai tri khac xuat hien tren truyen hinh.


= Tranh chap ten goi =
Cung voi viec bung no cac cuoc thi hoa hau o Viet Nam, nhieu cuoc thi nhan sac o Viet Nam xay ra tinh trang tranh chap ban quyen ten goi, trung lap danh xung.
Nam 2023, Unicorp - đon vi so huu va to chuc cuoc thi Hoa hau Hoan vu Viet Nam nham tim kiem đai dien Viet Nam tham gia Hoa hau Hoan vu - thong bao ngung hop tac nhuong quyen voi Hoa hau Hoan vu, khoi đong mua moi va thong bao ten goi quoc te moi la Miss Cosmo Vietnam thay vi Miss Universe Vietnam nhu truoc đay. Trong khi đo, ban quyen Hoa hau Hoan vu tai Viet Nam đa đuoc sang nhuong cho cong ty khac. So di co viec nay la do van đe ban quyen cuoc thi giua cac cong ty. Vao thang 2, cong ty JKN (Thai Lan) cho rang ho la chu so huu hop phap danh hieu Miss Universe Vietnam – Hoa hau Hoan vu Viet Nam va cong ty Unicorp (Viet Nam) khong co quyen su dung ten goi nay. Trong khi đo, Unicorp khang đinh Hoa hau Hoan vu Viet Nam la cuoc thi đoc lap đuoc cap phep 15 nam qua. Ten goi nay khong thuoc pham vi bao ho va so huu cua to chuc JKN. Sau vu tranh chap, ca 2 cuoc thi – Hoa hau Hoan vu Viet Nam 2023 va Miss Universe Vietnam 2023 – cung to chuc mot thoi điem khien nhieu khan gia nham lan.
Nam 2022, cuoc tranh gianh ten goi tieng Viet "Hoa hau Hoa binh Viet Nam" giua cong ty Sen Vang va cong ty Minh Khang tung gay tranh cai lon. Ban đau, Minh Khang to chuc cuoc thi "Hoa khoi Hoa binh Viet Nam" nhung sau đo đoi ten thanh Miss Peace Vietnam 2022 kem ten tieng Viet la Hoa hau Hoa binh Viet Nam. Sau đo, vi tranh chap ten goi voi Miss Grand Vietnam (cung đuoc goi ten tieng Viet la Hoa hau Hoa binh Viet Nam) nen cuoc thi chi dung ten tieng Anh. Đoi voi van đe tranh chap ban quyen ten goi voi cong ty Minh Khang, phia cong ty Sen Vang cho rang So Van hoa va The thao TP.HCM đa cap phep to chuc cuoc thi nam 2022 va 2023 theo đung quy đinh cua Nghi đinh 144 ban hanh. Mac du vay, hoi thang 3, phia Minh Khang lai cong bo ket luan giam đinh cua Vien Khoa hoc so huu tri tue, khang đinh khong co can cu Minh Khang su dung ten chuong trinh Hoa hau Hoa binh Viet Nam la xam pham quyen cua chu so huu nhan hieu Hoa hau Hoa binh Quoc te "(Miss Grand International)" – cuoc thi "me" cua Miss Grand Vietnam do Sen Vang to chuc.
Nhieu khan gia cho rang ho nhu roi vao tinh trang "roi nao" truoc ten goi tieng Anh, tieng Viet lan lon cua cac cuoc thi hoa hau hien nay. Đo la chua ke nhung ten goi "na na" nhau giua cac cuoc thi. Thi du, voi cum tu "du lich", mot loat cuoc thi đuoc cap phep nhu: Hoa hau Du lich Viet Nam toan cau, Hoa hau Du lich Bien Viet Nam, Hoa hau Du lich Viet Nam, Hoa khoi Du lich Viet Nam, Hoa hau Du lich Đa Nang... Hay nhu cum tu "đai duong", "bien" cung xuat hien trong hang loat cuoc thi nhu: Hoa hau Đai duong Viet Nam, Hoa hau Bien Viet Nam, Hoa hau Bien Viet Nam toan cau, Hoa hau Bien moi truong...


= Tranh cai viec đat ten cuoc thi =
Cuoc thi sac đep quoc te Miss Cosmo do Unicorp to chuc lay ten tieng Viet la "Hoa hau Hoan vu Quoc te", đieu nay đuoc cho la de gay nham lan voi hai cuoc thi Hoa hau Hoan vu (Miss Universe) va Hoa hau Quoc te (Miss International) noi tieng truoc đo.
Ngay sau khi cong bo hinh hieu va mot so thong tin co lien quan cuoc thi mang ten "Hoa hau Quoc gia Viet Nam", trong du luan đa xuat hien nhieu y kien, voi cau hoi: Tu lau chung ta đa co cuoc thi mang ten "Hoa hau Viet Nam", nay lai xuat hien them cuoc thi "Hoa hau Quoc gia Viet Nam", vay đau moi la su kien mang tam co, tam the quoc gia? Đung o goc đo la chuyen gia ngon ngu hoc, PGS.TS Pham Van Tinh, nguyen Tong Thu ky Hoi Ngon ngu hoc Viet Nam cho biet: "Cuoc thi mang ten Hoa hau Viet Nam thi ai cung hieu đay la cuoc thi tam quoc gia, cua quoc gia; con cuoc thi "Hoa hau Quoc gia Viet Nam" la nhu muon nhan manh đen tam anh huong, khang đinh ve minh. Tuy nhien, hai chu "quoc gia" trong cuoc thi Hoa hau Quoc gia Viet Nam la thua, khong can thiet. Toi co cam tuong BTC cuoc thi nay muon am chi cuoc thi cua minh la cao nhat, la đai dien cho Viet Nam. Cach đat ten va cap phep nhu vay la chong cheo, lon xon, khien du luan khong biet đau ma lan", PGS Pham Van Tinh noi.

PGS.TS Bui Hoai Son, Uy vien thuong truc Uy ban Van hoa, Giao duc cua Quoc hoi nhin nhan:Chung ta đang qua nhieu cac cuoc thi sac đep nen thuong hieu la rat quan trong. Co the thay, nhieu cuoc thi đuoc đat nhung cai ten rat keu, rat my mieu nham thu hut su quan tam thi sinh va đon vi tai tro. Vi khong co quy đinh nao cho viec đat ten cac cuoc thi hoa hau, nen đe tranh nham lan, cach tot nhat la tu khang đinh thuong hieu cua minh va đang ky ban quyen so huu tri tue. Con cac co quan quan ly cung can đua ra quy đinh cu the hon nua ve van đe nay đe tranh nhung nham lan cho cong chung, tra lai moi truong trong lanh cho cac cuoc thi sac đep


= Tranh cai ve đai dien thi quoc te =
Khong chi la cau chuyen trung lap ten goi, cac cuoc thi nhan sac o Viet Nam hien nay con ton tai tinh trang đuoc bao chi mo ta la "giam chan, chong cheo" khi cu đai dien thi quoc te.


Xem them Cuoc thi ao tam
Cuoc thi sac đep


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =