Bang đen (tieng Anh: black ice, thinh thoang con đuoc goi la clear ice), đe cap đen lop phu mong cua bang tren mot be mat, đac biet la tren cac con đuong. Ban than bang khong phai la mau đen, nhung trong suot, nen co the thay đuong đen xuyen qua no. Do tuyet hoac tuyet bang bao phu quanh "bang đen" lam cho cac cho đong bang thuong khong đuoc nhin thay đuoc nguoi lai xe chay len hoac nguoi đi bo buoc len no. Do đo, co nguy co tron truot va dan toi tai nan. Mot van đe tuong tu gap phai nhu khi đo dau diesel len đuong sa.
Đuong de bi đong bang vao ban đem, nhat la luc troi gan sang, khi nhiet đo ha xuong thap nhat. Ban ngay, khi lai xe neu thay mat đuong kho rao ma co nhung cho co mau đam va bong đo la black ice.


Đinh nghia Thuat ngu "bang đen" o Hoa Ky thuong đuoc su dung khong chinh xac đe mo ta bat ky loai bang nao hinh thanh tren đuong, tham chi khi nuoc đong tren cac con đuong bien thanh bang khi nhiet đo roi xuong duoi muc đong bang. Đinh nghia đung, bang đen đuoc hinh thanh tren nhung con đuong tuong đoi kho, lam cho nguoi lai xe khong thay đuoc no. No xay ra khi trong cac ket cau co trong cac lop đuong rat gan duoi be mat mat đuong co chua nuoc hoac đo am, ma đong bang va mo rong tao ra mot lop bong lang tren đuong; lam cho xe chay tron trot.
Ngoai ra co 3 đinh nghia khac ve bang đen do To chuc Khi tuong The gioi đua ra la:

Mot lop bang mong tren mot vat the co mau toi vi su trong suot cua no;
Thuat ngu cua thuy thu cho mot hinh thuc đong bang đoi khi đu nang đe lat mot con tau nho;
Mot thuat ngu khac cho bang tren cac tang đa o vung nui.


Su hinh thanh = Tren đuong va via he =
Tu vung Khi tuong hoc cua Hoa Ky bao gom đinh nghia cua bang đen la "mot lop bang mong, co be ngoai tuong đoi toi, co the hinh thanh khi mua nhe hoac mua phun roi tren mat đuong o nhiet đo duoi 0 ° C (32 ° F) ". Boi vi no chi bieu hien su tich tu mong nen bang đen rat trong suot va do đo kho nhin thay khi so sanh voi lop bang tuyet, bang đong lanh hoac bang day hon. Ngoai ra, no thuong đuoc xen ke voi via he uot, ma la gan giong het nhau trong hinh dang. Đieu nay lam cho viec lai xe, đi xe đap hoac đi bo tren cac be mat bi anh huong cuc ky nguy hiem. Lam tan bang bang muoi (natri chloride) co hieu qua đen nhiet đo khoang -18 °C (0 °F). Cac hop chat khac nhu chloride magnesi hoac calci chloride đuoc su dung cho nhiet đo rat lanh vi su giam điem đong đac cua cac dung dich cua chung con xuong thap hon nua.
O nhiet đo thap (duoi -18 °C [0 °F]), bang đen co the hinh thanh tren đuong khi đo am tu ong thai o to ngung tu tren be mat đuong . Cac đieu kien nhu vay gay ra nhieu tai nan o Minnesota khi nhiet đo giam xuong duoi -18 °C (0 °F) trong mot khoang thoi gian keo dai vao giua thang 12 nam 2008. Tinh khong hieu qua cua muoi lam bang tan o nhung nhiet đo nay gay ra them van đe. Bang đen co the hinh thanh ngay ca khi nhiet đo moi truong xung quanh cao hon nhieu đo so voi nhiet đo 0 °C, neu khong khi nong len đot ngot sau mot đot tro lanh keo dai đe lai be mat đuong thap hon điem đong đac.
Vao ngay 1 thang 12 nam 2013, luu thong cuoi tuan sau le Ta on đong đuc gap phai bang đen tren đuong cao toc I-290 o phia tay tai Worcester, Massachusetts. Mot loat tai nan phan ung day chuyen dinh liu đen ba xe mooc keo va hon 60 xe khac. Nuoc đa hinh thanh đot ngot tren mot đo doc dai xuong, cac tai xe chay qua đinh đoi khong the nhin thay kip cac chiec xe đam nhau phia truoc cho đen khi qua muon đe dung lai tren le đuong.


= Tren cau =

Cau va cau vuot co the đac biet nguy hiem. Cac bang đen hinh thanh đau tien tren cac cau va cau vuot vi khong khi co the luu thong ca tren va duoi be mat cua đuong nang cao khi nhiet đo moi truong xung quanh giam, lam cho nhiet đo mat đuong cau giam nhanh hon .
Tai Hoa Ky, cac bien canh bao voi "Bridge May Be Icy" cho biet đo la nhung con đuong nguy hiem tiem an phia tren cau truc cau.
Cac dau hieu đuong tuong tu ton tai khap Canada, nhung cac canh bao đoi khi xuat hien khong co tu đe tuan thu cac yeu cau song ngu. Cac dau hieu Canada co mot chiec xe voi vet truot va tuyet vay. Ban mo ta chinh thuc va khong tiet lo cua dau hieu nay đuoc đinh nghia la "Mat đuong tron truot khi uot".
Cac dau hieu bo sung co the đuoc kem theo cac tu khac nhau o cac tinh cua Canada khong co đoi hoi song ngu:

Cau đong bang
Tron truot khi uot
Đuong đong bang
Tron truot khi đong suong
Đuong cau đong bang
Cau đong bang truoc đuong


= Tren nuoc =

Khi nhiet đo thap hon đo đong đac va gio thi yen tinh, chang han duoi ap suat khi quyen cao vao ban đem trong mua thu, mot lop bang mong se hinh thanh tren mat nuoc cua ho. Neu đo sau cua phan nuoc đu lon, mau cua no la mau đen va co the nhin thay qua bang, do đo ten la bang đen.
Bang cung co the đuoc hinh thanh do nuoc bien vang len va hoi nuoc đong bang khi tiep xuc voi cau truc thuong tang cua mot chiec tau khi nhiet đo đu thap. Bang hinh thanh theo cach nay đuoc goi la hard rime. Khi su hinh thanh phat trien, trong luong tren tau tang va cuoi cung co the gay lat tau. Hon nua, bang đa co the can tro hoat đong chinh xac cua cac dung cu đieu huong quan trong tren tau, chang han nhu thiet bi radar hoac radio. Cac chien luoc khac nhau đe loai bo cac bang nhu vay đuoc su dung: đap vo bang hoac tham chi su dung voi chua chay trong mot no luc đe loai bo cac bang.


= Tren nui =
Bang đen la mot moi nguy lon đoi voi nhung nguoi leo nui. Thoi tiet lanh thuong pho bien o đo cao, va bang đen nhanh chong hinh thanh tren be mat đa. Mat luc keo la đot nhien va bat ngo nhu tren via he hoac đuong bo, nhung co the gay tu vong neu đa o trong mot vi tri phoi ra voi lam cho co the roi xuong duoi. Mot chiec riu bang va moc sat boc đe giay la nhung dung cu thiet yeu trong nhung truong hop nhu vay, vi chung se giup tranh te nga, va mot day thung se giup chan roi xuong.


Xem them Bang ket đong
Mua bang
Tai nan giao thong


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Bang đen tai Wikimedia Commons