Ba Thieu (hay Co Ba Tra Vinh) la mot nguoi phu nu noi tieng o Sai Gon xua, co đuoc biet đen la nguoi đang quang trong cuoc thi hoa hau Miss Sai Gon va la phu nu Viet Nam đau tien xuat hien tren tem buu chinh.


Tieu su Ba Thieu que goc o Tra Vinh, la con gai thu ba thay Thong Chanh, cong chuc cua chinh quyen Phap luc bay gio. Sinh ra trong mot gia đinh gia giao, tu nho co đa đuoc cha cho đi hoc va day phep tac le nghi. Theo mieu ta tu hoc gia Vuong Hong Sen, Ba Thieu so huu ve đep "khong ai bi [...] đep khong vi son phan gia tao".
Theo mot so nguon sach bao khac nhau, o Sai Gon nam 1865 đa dien ra cuoc thi hoa hau voi ten Miss Sai Gon tim nguoi đep nguoi Viet, sau cuoc thi truoc đo phan lon danh cho cong dan nuoc ngoai đinh cu tai đay vao 1864. Ngoai nhung nguoi trong thanh pho, cuoc thi cung cho phep dan ngoai thanh ve thi. Vuot qua gan 100 thi sinh khi đo, Ba Thieu, lam nghe thu ky, đa tro thanh nguoi chiem ngoi vi cao nhat. Co đuoc xem la nguoi Viet Nam đau tien đang quang vuong mien hoa hau o Viet Nam.
Tiep theo cac nguon nay, sau cuoc thi, Ba Thieu đa tro nen noi tieng khap Đong Duong, la chu đe cua nhieu cau ho, ve lan truyen xu Nam Ky Luc tinh cuoi the ky 19. Nhung tay phong luu Phap khi ay đa moi co sang chinh quoc đe gioi thieu va sau đo la tham du cac cuoc thi hoa hau the gioi, the nhung co va gia đinh đa phan đoi. Ba Thieu tung đuoc nhieu phong vien Phap khi đo đe nghi chup anh trong trang phuc ao tam đe đang o bao chinh quoc, tuy nhien cung bi co tu choi. Du co đuoc danh tieng tu cuoc thi, Ba Thieu đa som ve que va đi lay chong. Co nguon ghi co cuoi mot ong Tay lam chuc quan ba, trong khi nguon khac noi co lay nguoi Viet Nam binh thuong.


Giai thoai va mau thuan thong tin Đa co nhieu giai thoai ve cuoc song sau nay cua Ba Thieu. Vao nam 1893, cha co thay Thong Chanh no sung ban chet mot ten bien ly nguoi Phap ten Jaboin sau nhieu lan vo ong bi si quan đua loi tan tinh, treu gheo va gia đinh ong bi chen ep, theo doi. Su kien nay đa gay xon xao lon trong xa hoi đuong thoi. Ong Chanh phai chiu an tu hinh ngay 8 thang 1 nam 1894 tai Tra Vinh. Trong truyen Tho Thay Thong Chanh lan truyen dan gian, sau khi cha bi xu tu, Ba Thieu đuoc cho la đa cam sung toan tra thu nhung sau đo bi bat giam va tu tu chet. Cung theo loi ke mot nguoi chau co thay Thong Chanh, boi hanh đong tren cua minh, co Ba bi gay ap luc buoc chia tay voi nguoi chong Tay. Tuy nhien, co nguon neu co sau khi lay chong thi song mot cuoc song gian di, khiem ton toi cuoi đoi.
Vu viec xay ra vao 1893 đa cho thay su mau thuan voi thong tin Ba Thieu đang quang cuoc thi Miss Sai Gon vao nam 1865, boi theo suy luan trong mot an pham cua Vien nghien cuu van hoa, Vien khoa hoc xa hoi Viet Nam, ong Chanh sinh khoang 1850 va vo ong tam 40 tuoi; khi đo Ba Thieu moi 17 tuoi.


Trong van hoa đai chung Vao đau the ky 20 hoac som hon, nha nuoc Đong Duong đa cho in hinh mot nguoi phu nu An Nam bui toc len tem. Theo Vuong Hong Sen va mot vai nguon khac, nguoi nay la Ba Thieu, voi ly do ho thay co "qua đep". Đay la con tem cua So day thep Sai Gon in ra voi so luong phat hanh "lon chua tung co o Đong Duong", va co đuoc coi la nguoi phu nu Viet Nam đau tien xuat hien len tem buu chinh. Tuy nhien nha nghien cuu Truong Ngoc Tuong lai cho rang Hong Sen co the đa nham lan, theo đo chi ra su khac biet trong cach đe toc cua co Ba Thieu voi nguoi tren tem, va viec chinh quyen Phap chon ngau nhien mot trong so 6 hinh co gai Đong Duong chu khong phai vi co qua đep nen đuoc chon.
Cung dua tren nhieu sach bao sau nay, hinh anh nguoi phu nu tren san pham Xa bong Co Ba, ra mat lan đau nam 1932, chinh la Ba Thieu. Du co nhung nguon trai chieu ve than phan cua nguoi phu nu, hang xa bong theo thoi gian đa gan lien voi ten tuoi co.


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


Nguon