Yomikiri (tieng Nhat: 読み切り; tieng Anh: One-shot) la mot the loai truyen ngan nham tham do y kien đoc gia truoc khi tien hanh xuat ban mot loat manga dai ky nao đo. Nha xuat ban se phat hanh truoc mot chuong va khong co chuong thu hai, von thuong la tong hop noi dung chinh hay gioi thieu so nhu đung ten goi yomikiri (đoc luot) đe thu thap cac đanh gia truoc khi tien hanh len ke hoach lua chon tac pham đe phat hanh truong ky. Mot so tac gia truyen tranh đang chu y cung thuc hien rat nhieu cac yomikiri khac nhau đe thu nghiem y tuong moi cua minh song song voi viec van tap trung vao cac tac pham chinh.
Trong truyen tranh, one-shot la mot tac pham đuoc xuat ban duoi dang mot cau chuyen đoc lap, chu khong phai la mot phan cua mot bo truyen đang dien ra. One-shot co tu đau the ky 19, đuoc xuat ban tren bao va ngay nay co the o dang truyen tranh đuoc xuat ban đon le , cac phan cua tap chi/tuyen tap truyen tranh hoac đuoc xuat ban truc tuyen tren cac trang web mat nguon trong nganh tiep thi, mot so buc anh chup mot lan đuoc su dung lam cong cu quang ba gan lien voi cac san pham, phim anh, tro choi đien tu hoac chuong trinh truyen hinh hien co mat nguon.
Trong nganh cong nghiep truyen tranh Nhat Ban, one-shot la mot thuat ngu ngu y rang truyen tranh đuoc trinh bay toan bo ma khong co bat ky phan tiep theo nao. Cac bo truyen tranh one-shot thuong đuoc viet cho cac cuoc thi, va đoi khi sau đo đuoc phat trien thanh mot loat phim dai tap, giong nhu mot phi cong truyen hinh. Nhieu bo truyen tranh noi tieng bat đau duoi dang one-shot, chang han nhu Dragon Ball, Fist of the North Star, Naruto, Bleach, One Piece, Berserk, Kinnikuman vaDeath Note. Cac tap chi light novel cung su dung cach nay đe tuyen chon cac tac pham moi trong co ve hap dan trong vo so cac tac pham cua nhieu tac gia khac nhau. Rising Stars of Manga la cuoc thi hang nam danh cho cac bo truyen tranh one-shot nguyen ban bang tieng Anh, nhieu trong so đo đa tro thanh loat truyen tranh dai tap. Mot so tac gia manga noi tieng, chang han nhu Akira Toriyama va Rumiko Takahashi, đa lam viec tren nhieu truyen ngan ngoai cac tac pham đuoc đang nhieu ky cua ho.
O Hoa Ky, one-shot thuong đuoc gan nhan "# 1" mac du khong co van đe nao sau đay va đoi khi đuoc đat phu đe la "đac biet". Đoi khi, mot nhan vat hoac khai niem se xuat hien trong mot loat anh chup mot lan, trong truong hop chu đe khong đu sinh loi ve mat tai chinh đe tao ra mot loat phim lien tuc hoac co gioi han , nhung van đu pho bien đe đuoc xuat ban thuong xuyen, thuong xuyen hang nam hoac hang quy. Mot vi du hien tai ve mot loat cac buc anh chup mot lan se la an pham Franklin Richards: Son of a Genius cua Marvel Comics. Khong nen nham lan kieu one-shot nay voi truyen tranh hang nam, thuong la mot an pham đi kem voi mot loat bai lien tuc đa đuoc thiet lap.
Thuat ngu nay cung đa đuoc vay muon trong nganh truyen tranh Phap-Bi, ve co ban co cung y nghia, mac du o đo no chu yeu đe cap đen cac album truyen tranh.
Lich su nghe thuat truyen tranh cua cac quoc gia va khu vuc khac nhau đang đi theo nhung con đuong khac nhau. Nghe thuat truyen tranh hay manga so khai cua Nhat Ban bat đau phat trien tu the ky 12 va phat trien tu Choju-jinbutsu-giga ("Biem hoa ve đong vat"), tien xa đen ukiyo-e ("the gioi noi") vao the ky 17. Truyen tranh va biem hoa hai huoc kieu phuong Tay đa du nhap vao Nhat Ban vao cuoi the ky 19 va anh huong đen phong cach nghe thuat truyen tranh. Mat khac, su phat trien đang ke cua nghe thuat truyen tranh Nhat Ban thoi ky hien đai đa phat sinh sau The chien thu hai va tiep tuc phat trien thanh cac the loai đa dang. Ngay nay, Nhat Ban co thi truong manga lon nhat va truong thanh nhat tren toan the gioi. Gan mot phan tu tat ca cac tai lieu in o Nhat Ban la duoi dang manga, trong khi khan gia o moi lua tuoi.


= Manga one-shot thoi hien đai =
Hau het cac manga one-shot thoi hien đai ( yomikiri 読 み 切 り) đeu co boi canh the gioi quan, thiet ke nhan vat va mach truyen đoc lap, thay vi chia se cung mot vu tru truyen tranh. O Nhat Ban va cac quoc gia chau A khac, mot so bo truyen tranh one-shot giong nhu tam bang cat canh đe xac đinh muc đo yeu thich tu khan gia. Đinh dang cua manga mot tap co the đuoc thay đoi neu no co trien vong thi truong rong lon,  đe:
1) Manga one-shot co the tro thanh manga tiep tuc đuoc đang nhieu ky sau khi chuyen the.
2) Manga one-shot co the phat trien thanh mot loat manga one-shot hoac manga noi tiep, co cung boi canh the gioi va thiet ke nhan vat, nhung o cac mach truyen khac nhau.
3) Cac cau chuyen phu co the bat nguon tu manga mot canh goc, chang han nhu phan tien truyen, phan tiep theo va cau chuyen phu cua vai phan dien hoac vai phu.


= The loai truyen tranh One-shot =
Thi truong truyen tranh Nhat Ban co rat nhieu the loai manga đac sac. Cac danh muc đuoc liet ke duoi đay:
Kodomo huong đen đoi tuong la tre nho;
Shonen nham đen cac be trai;
Shojo nham đen cac co gai;
Seinen nham đen nhung nguoi đan ong tre tuoi;
Josei huong đen nhung phu nu tre tuoi truong thanh.
Trong khi one-shot co the la mot manga fanart đoc lap, Doujin cung co the đuoc đinh nghia la manga mot shot hoac tu xuat ban ngoai nganh thong thuong voi ten goi Doujinshi. Mat khac, tap chi va tankobon đeu la nhung đinh dang xuat ban tot cho manga one-shot.


= Nghe si =
Cac hoa si manga One-shot qua nhieu đe co the liet ke đay đu. Duoi đay la mot so nghe si co tac pham one-shot tieu bieu, co the đuoc su dung them đe tim hieu va quan tam.


 Osamu Tezuka  Osamu Tezuka nam 1951.
Osamu Tezuka (1928-1989), đuoc goi la "Vi than cua Manga", la mot hoa si truyen tranh va nha lam phim hoat hinh Nhat Ban . Ong la mot trong nhung hoa si hoat hinh noi tieng nhat cua Nhat Ban, nguoi đa gianh đuoc nhieu giai thuong tai cac lien hoan phim hoat hinh quoc te va cung la mot bac si y khoa.  Trong su nghiep keo dai 5 thap ky cua minh, ong đa tao ra hon 150.000 trang truyen tranh.  Ong đa gop phan xay dung nganh cong nghiep truyen tranh Nhat Ban hien tai.  Vi du ve manga one-shot cua anh ay bao gom:

Rain Boy / Amefuri Kozou (雨 ふ り 小僧)
ZEPHYRUS
Metropolis (メ ト ロ ホ リ ス)
Shin Takarajima


 Junji Ito  Junji Ito (sinh nam 1963) la mot hoa si truyen tranh kinh di noi tieng nguoi Nhat Ban, nguoi đa tao ra hang tram tac pham truyen tranh, trong đo co nhieu tac pham la manga one-shot. Anh ay co mot phong cach nghe thuat hien thuc đoc đao, ket hop giua khung bo tam ly va khung bo hinh anh cua Nhat Ban. Nghe thuat kinh di cua anh bi anh huong boi cac tac gia va nghe si nhu HP Lovecraft , Yasutaka Tsutsui, Hideshi Hino va Kazuo Umezu.  Cac tac pham cua ong co mot chut hai huoc gia treo co (hoac hai kich đen), triet hoc sieu hinh, triet hoc hien sinh va Than thoai Cthulhu, nhung it quan tam đen cac am muu sao rong. Vi du ve manga one-shot cua anh bao gom:

Hellstar Remina
Biet thu ma
Giong noi cua quy
Khuon mat co đinh
Hiep hoi quan ly Ghost Heights
Ghe con nguoi
Nhat ky ve cho cua Junji Ito
Bach tuyet cua Junji Ito
Nui cua cac vi than
Nguoi phu nu xuong suon
Chuyen đi tot nghiep vao mua he
Umezz Kazuo va toi
Yeu quai Kyoushitsu


 Akira Toriyama  Akira Toriyama (sinh nam 1955) la mot hoa si truyen tranh va nha thiet ke nhan vat nguoi Nhat Ban. Ong đa tao ra rat nhieu tac pham noi tieng bao gom cac tac pham noi tieng nhat cua ong la Tien si Slump va Bay vien ngoc rong . Ca hai tac pham noi tieng nhat cua ong đeu ban đuoc hang trieu ban tai Nhat Ban va đuoc chuyen the thanh cac bo anime. Ong đuoc coi la mot nghe si đuoc kinh trong, nguoi co anh huong đen lich su truyen tranh tren toan the gioi. Tac pham Bay vien ngoc rong cua ong bat đau la mot shot ngan, sau đo đuoc chuyen the thanh mot bo truyen tiep tuc va tro thanh manga ban chay thu hai cho đen nay. Mot so manga one-shot cua anh ay:

Wonder Island
Wonder Island 2
Today's Highlight Island
Tomato the Cutesy Gumshoe
Pola & Roid
Escape
Mad Matic
The Adventure of Tongpoo
Mr. Ho
Lady Red
Young Master Ken'nosuke


Truyen thong phuong Tay Cac tac pham truyen tranh nguyen mau o cac nuoc phuong Tay la sach nho , qua tang hoac cac phan truyen tranh tren bao Chu nhat vao the ky 19. Sau đo, chung đuoc phat trien va xuat ban duoi dang tap chi truyen tranh đuoc phan phoi cung voi doanh so ban bao tren cac sap bao .  Mat khac, sach đo hoa o My cung đuoc xem la phat trien tu cac cuon sach nho ban tren cac sap bao.  Truyen tranh khong đuoc đanh gia cao o thi truong so khai, vi du, trong thoi ky tram cam , truyen tranh đuoc su dung đe tang doanh so ban bao va mot so san pham khac o My. Hau het cac truyen tranh đeu la truyen tranh mot tap truoc khi co su xuat hien cua cac bo truyen dai lien tuc tren cac to bao . Sau mot so phat trien ban đau, tap chi truyen tranh hang tuan đa tro thanh cach pho bien chinh o thi truong truyen tranh chau Au.  Bi anh huong boi su hon loan cua cac cuoc cach mang va thay đoi xa hoi trong the ky 20, nghe thuat truyen tranh thay the cua phuong Tay đa nhanh chong phat trien cung nhu o My nhung nam 1970 va 1980.  Ngoai ra, My đa khuay đong lan song truyen tranh sieu anh hung ke tu nhung nam 1930, va dang truyen tranh nay van đang thong tri thi truong truyen tranh.


= The ky 19 va đau the ky 20 =
Trong thoi ky nay, truyen tranh va tap chi la nhung đinh dang đoc chinh dan đau thi truong. Cac the loai khac nhau nhu hai huoc , biem hoa va kinh di la nhung hinh thuc truyen tranh thong tri vao thoi điem đo. Ban đau, tap chi đuoc tach ra tu phan bo sung truyen tranh cua cac to bao trong vong mot thap ky ke tu khi chung xuat hien lan đau tien o My.  Mat khac, o chau Au, đinh dang tap chi đuoc phat trien nhu mot phu ban truyen tranh cua cac to bao doc theo cac đac điem cua chau Au va khong bao gio mat đi tinh nhan dang. Đieu đang noi la nghe thuat truyen tranh ngay cang phat trien nhanh chong trong cac cuoc cach mang xa hoi, trong khi truyen tranh lai rat thoi su va huong đen moi lua tuoi.


= Truyen tranh one-shot thoi hien đai =
Ke tu nhung nam 1930, mot dang truyen tranh cu the, truyen tranh sieu anh hung , đa gay sot o My va anh huong sau hon đen thi truong truyen tranh cua cac nuoc khac. No thong tri nganh cong nghiep xuat ban ve nghe thuat truyen tranh, va hau het cac truyen tranh đa xuat ban đeu chua nhung cau chuyen mot tap chu khong phai la nhung cau chuyen đuoc đang nhieu ky.  Cung can nhac lai rang mot nhan vat chinh noi tieng duy nhat luon tap trung tat ca cac điem noi bat trong mot cau chuyen truyen tranh ve Sieu anh hung. Mau truyen ban chay nhat nay van chiem đa so tren thi truong truyen tranh My cho đen tan ngay nay.  Trong nhung nam 1970, do su lech lac cua su phat trien xa hoi, cac truyen thong nghe thuat truyen tranh thay the đang phat trien theo thoi đai. Phong trao truyen tranh ngam thay the nay su dung cac mau truyen tranhva truyen tranh lam phuong tien cho nhung thay đoi can ban.
Trong nhung nam gan đay, album chau Au van la đinh dang truyen tranh thong tri tai thi truong cua ho, trong khi truyen tranh sieu anh hung thong tri thi truong My hon la truyen tiep tuc. Mot so nha xuat ban truyen tranh lon , Entertainments va cac cong ty san xuat phim hoat hinh đa đuoc thanh lap nhu DC Comics va Marvel Comics . Mot luu y khac, truyen tranh Nhat Ban đang ngay cang pho bien khi cac tuyen tap phong cach Nhat Ban đuoc xuat ban o My trong nhung thap ky gan đay.


= Nghe si =
Cac hoa si manga One-shot qua nhieu đe co the liet ke đay đu. Duoi đay la mot so nghe si co tac pham one-shot tieu bieu, co the đe tim hieu va quan tam.


 Emile Mercier  Emile Mercier (1901–1980) la mot hoa si truyen tranh va hai huoc nguoi Uc noi tieng trong the ky 20. Cac tac pham cua ong su dung mot phong cach thong tuc đoc đao cua Uc.  Ong đuoc thue lam hoa si ve tranh biem hoa cho to The Sun , mot to bao o Sydney , vao nam 1949 va cac tac pham truyen tranh chu đe cua ong nham đen khan gia tu tang lop trung luu thap hon o Uc. Cac tac pham cua ong co the đuoc tim thay trong cac tuyen tap đa đuoc tai ban. Mot so tac pham one-shot cua anh ay:

Wake Me Up At Nine! (Angus & Robertson, 1950)
Sauce or Mustard? (1951)
Gravy Pie (Angus & Robertson, 1953)
Hang On Please! (Angus & Robertson, 1954)
My Ears Are Killing Me! (Angus & Robertson, 1955)
I'm Waiting for an Earthquake! (Angus & Robertson, 1956)
Follow That Wardrobe! (Angus & Robertson, 1957)


 Mark Millar  Mark Millar (sinh nam 1969) la mot tac gia truyen tranh đen tu Scotland, nguoi đa tao ra nhieu tac pham truyen tranh đang chu y cho DC Comics va Marvel Comics nhu Superman: Red Son va The Ultimates .  Nhieu tac pham do ong viet đa đuoc chuyen the thanh phim va ong la nha san xuat đieu hanh cho tat ca cac tac pham đo. Cac bo phim cua ong đa thu ve hang trieu đen hang ty đo la My tai cac phong ve . Mot so tac pham truyen tranh one-shot cua anh ay la:

Revolver Special #1: "Mother's Day" (voi Phil Winslade, 1990)
Tangent Comics: The Superman: "Future Shock" (voi Butch Guice, one-shot, 1998)
Team Superman: "They Died with Their Capes On" (voi Georges Jeanty, one-shot, 1999)
411 #1: "Tit-for-Tat" (voi Frank Quitely, Marvel, 2003)


 Will Eisner  William Erwin Eisner (1917–2005) la mot hoa si hoat hinh co anh huong cua My , nguoi đa đong gop rat nhieu vao nganh truyen tranh va thi truong truyen tranh cua My thoi ky đau, ong cung la mot nha van va mot doanh nhan. Giai thuong Will Eisner Comic Industry Awards , hay con đuoc goi tat la Eisner Awards, đuoc đat ten đe vinh danh Will Eisner vi nhung thanh tuu cua ong trong nganh truyen tranh. Ong đa đuoc trao Giai thuong Sach truyen tranh cua Hiep hoi Phim hoat hinh Quoc gia cho cac nam 1967, 1968, 1969, 1987, 1988 (đe biet danh sach giai thuong đay đu, xem Will Eisner ). Mot so tac pham truyen tranh one-shot cua anh ay la:

A Contract with God (1978)
Cuoc song tren hanh tinh khac (1983)
The Dreamer (1986)
To the Heart of the Storm (1991)
Nguoi vo hinh (1993)
A Family Matter (1998)
Phep la nho (2000)


Tham khao Dich tu https://en.wikipedia.org/wiki/One-shot_(comics)