Robot hoac Ro-bot, Ro-bo (tieng Anh: robot) la mot loai may co the thuc hien nhung cong viec mot cach tu đong bang su đieu khien cua may tinh hoac cac vi mach đien tu đuoc lap trinh. Robot la mot tac nhan co khi, nhan tao, thuong la mot he thong co khi-đien tu.
Tu ngu "robot" thuong đuoc hieu voi hai nghia: robot co khi va phan mem tu hoat đong. Do su đa dang muc đo tu đong cua he thong co-đien tu ma ranh gioi phan chia robot voi phan con lai khong đuoc ro rang, the hien o quan niem ve đinh nghia robot. Ve linh vuc Robot, My va Nhat Ban la nhung nuoc đi đau the gioi ve linh vuc nay.
Thuat ngu "robot" xuat phat tu tieng Sec robota, co nghia la "lao đong cuong buc", va tu 'robot' lan đau tien đuoc su dung đe bieu thi mot nhan vat hu cau trong vo kich "Cac Robot Toan nang cua Rossum" (tieng Sec: Rossumovi Univerzalni Roboti) nam 1920 cua nha van Sec Karel Capek (tuy nhien nguoi phat minh thuc su cua tu lai la nguoi anh trai Josef Capek) . Su phat trien cua cong nghiep đien tu dan đen su ra đoi cua robot tu đong đien tu đau tien, đuoc tao ra boi William Grey Walter o Bristol, Anh nam 1948, cung nhu cac cong cu may tinh đieu khien so (CNC) cuoi nhung nam 1940 boi John T. Parsons va Frank L. Stulen. Robot đau tien, ky thuat so va lap trinh đuoc xay dung boi George Devol nam 1954 va đuoc đat ten la Unimate .
Neu robot đuoc the hien ra hinh dang, hinh thai, va nhung hanh vi chuyen đong cua no mo phong hoac tao cam giac giong nhu con nguoi thi robot đo thuong đuoc goi la nguoi may.


Tieu chuan cua robot Ngay nay, nguoi ta van con đang tranh cai ve van đe: "Mot loai may nhu the nao thi đu tieu chuan đe đuoc goi la mot robot?" Mot cach gan chinh xac, robot phai co mot vai (khong nhat thiet phai đay đu) cac đac điem sau đay:

Khong phai la tu nhien, tuc la do con nguoi sang tao ra.
Co kha nang nhan biet moi truong xung quanh.
Co the tuong tac voi nhung vat the trong moi truong.
Co su thong minh, co kha nang đua ra cac lua chon dua tren moi truong va đuoc đieu khien mot cach tu đong theo nhung trinh tu đa đuoc lap trinh truoc.
Co kha nang đieu khien đuoc bang cac lenh đe co the thay đoi tuy theo yeu cau cua nguoi su dung.
Co the di chuyen quay hoac tinh tien theo mot hay nhieu chieu.
Co su kheo leo trong van đong.


Nhung điem can chu y cua đinh nghia robot = Đac điem bo nao =
Theo nhung ky su robot, hinh dang ben ngoai cua may moc khong quan trong bang viec hoat đong cua no đuoc đieu khien nhu cach nao? He thong đieu khien cang co tac dung bao nhieu, may moc cang co kha nang đuoc goi la robot bay nhieu. Mot đac điem tieu bieu đe phan biet robot nua đo la kha nang đua ra cac lua chon. Cang co kha nang đua ra nhieu lua chon đe giai quyet mot van đe bao nhieu, robot cang đuoc đanh gia cao.
Vi du:

Cac loai đong ho đo cua xe hoi (toc đo, quang đuong,...) khong bao gio đuoc xem nhu la mot robot.
Nhung chiec xe đo choi đuoc đieu khien bang song radio gan nhu hoan toan khong đuoc goi la robot mac du thinh thoang no van đuoc goi la robot đieu khien tu xa.
Mot chiec xe hoi voi may tinh gan ben trong co kha nang tu đong lai (Bigtrak) theo nhung trinh tu đa đuoc lap trinh san co the đuoc goi la robot.
Xe đieu khien tu đong co the cam nhan moi truong xung quanh, đua ra cac quyet đinh cho xe chuyen đong dua tren co so nhung thong tin ma no cam nhan đuoc thi hoan toan đuoc goi la robot.
Xe co giac quan (KTTT) trong truyen gia tuong co kha nang đua ra quyet đinh, đanh dau đuong đi va co the giao tiep voi con nguoi that su la mot robot.


= Đac điem hinh dang co the =

Tuy nhien, theo nhieu nguoi, neu mot cai may co the tu đong hoa đuoc, đac biet neu no la mot bo phan giong tay, chan hoac la mot co may co tay chan (canh tay ro-bot) hoac co kha nang xoay tron thi đuoc goi la ro-bot. Trong truong hop ro-bot mang hinh dang ben ngoai nhu con nguoi con đuoc goi la nguoi may.
Nhung vi du đuoc goi la ro-bot:

Duong cam đien tu cung co the đuoc goi la ro-bot.
May phay CNC nhieu luc cung đuoc goi la ro-bot.
Canh tay tu đong o nha may la ro-bot.
Đo choi co khi giong nguoi (Roboraptor) la ro-bot.
Dang ro-bot giong nguoi hoac mang hinh dang ben ngoai giong nguoi (nguoi may nhu Asimo) hoan toan đuoc goi la ro-bot.
Co mot vi du rat thu vi: may phay CNC 3 truc co he thong đieu khien rat giong voi canh tay ro-bot nhung no van thuong đuoc goi la mot cai may. Ro rang, viec co tay hay chan cua ro-bot đa tao ra su khac biet giua cac loai may moc. Tuy nhien, viec co hinh dang giong nguoi chua đu co so đe khang đinh mot may moc la ro-bot. Ro-bot la mot loai may co kha nang thuc hien đuoc mot cong viec nao đo cho du cong viec đo co hieu qua hay khong. Vi vay, mot con ro-bot đo choi tre em bang nhua du co hinh dang giong Asimo nhung khong bao gio la mot ro-bot.


Ung dung Robot thuong đuoc dung nhieu trong cac linh vuc nhu y hoc, nghien cuu khoa hoc, the thao, quan su, giup đo nguoi khuyet tat...


Nhung đinh nghia khac ve ro-bot Khong co mot đinh nghia nao ve ro-bot co the thuyet phuc tat ca moi nguoi, nen ro-bot con co nhung cach đinh nghia khac nhu sau:

Tieu chuan quoc te ISO 8373 đinh nghia ro-bot nhu sau: "Đo la mot loai may moc đuoc đieu khien tu đong, đuoc lap trinh san, su dung vao nhieu muc đich khac nhau, co kha nang van đong theo nhieu hon 3 truc, co the co đinh hoac di đong tuy theo nhung ung dung cua no trong cong nghiep tu đong."
Joseph Engelberger, mot nguoi tien phong trong linh vuc ro-bot cong nghiep nhan xet rang: "Toi khong the đinh nghia ro-bot, nhung toi biet loai may moc nao la ro-bot khi toi nhin thay no!!".
Tu đien Cambridge truc tuyen đinh nghia ro-bot rang: "Đo la mot loai may co the thuc hien nhung cong viec mot cach tu đong bang su đieu khien cua may tinh".
Nguoi may hay Ro-bot la cong cu co đien tu, thuy luc, nhan tao, ao,... thay the con nguoi trong cong nghiep hay moi truong nguy hiem. Ro-bot con la cong cu đe giup con nguoi giai tri, tim hieu khoa hoc.


Tai nan Tuy nguoi may co the giup con nguoi rat nhieu trong nhung cong viec ma con nguoi khong the lam nhung trong khi su dung nguoi may đong thoi cung xay ra nhung tai nan đang tiec. Thang 9 nam 1978 o Nhat Ban, đa xay ra mot vu viec ma nguoi may lam nghe cat got đa cat chet mot nguoi. Vu nay đa tro thanh lan đau tien nguoi may đa tro thanh ke sat nhan trong lich su đuoc ghi nhan. Nam 1981 van o Nhat Ban cung đa xay ra vu tuong tu.


= Nguyen nhan =
Nhieu nha chuyen mon sau khi nghien cuu đa nhan xet. Viec nguoi may bong tro nen mat kiem soat la do cac linh kien trong he thong bi bat ngo gap truc trac hoac he thong đien tu bi nhiem song đien tu nang. Vi su viec xay ra qua nhanh nen kho long kiem soat đuoc vu viec.


= Bien phap =
Sau nhung tai nan, con nguoi cang than trong hon voi viec su dung nguoi may. O nhieu nuoc hien đai, đa san xuat va su dung nguoi may, đa đat ra cac luat le va quy tac an toan khi su dung hay san xuat nguoi may. Đong thoi tang cuong cac he thong cua nguoi may nham han che toi đa cac bo phan bi truc trac.
Khong dung o đo, moi lo ngai ve nguoi may qua thong minh co the lam phan va tao ra mot cuoc chien tranh khong lo đa đuoc tuong tuong nhu trong phim Ke huy diet vi the nha van vien tuong Asimov đa ra 3 luat đe nham đao bao an toan cho loai nguoi.

Đieu 1: Trong bat cu truong hop nao nguoi may cung khong đuoc gay thuong vong cho con nguoi, hoac thay nguoi lam nan ma khoanh tay đung nhin.
Đieu 2: Trong moi truong hop, nguoi may phai phuc tung menh lenh cua con nguoi, nhung khi menh lenh đo trai voi đieu 1 thi cho phep khong thi hanh.
Đieu 3: Duoi tien đe khong lam trai voi quy đinh o đieu 1 va đieu 2, nguoi may co quyen bao ve ban than minh.


Cac cuoc thi robot ROBOCON la cuoc thi che tao robot cua sinh vien khu vuc chau A - Thai Binh Duong.
RoboCup la mot cuoc thi robot đuoc to chuc tai Trung Quoc


Chu thich Nghien cuu them Glaser, Horst Albert and Rossbach, Sabine: The Artificial Human, Frankfurt/M., Bern, New York 2011 "The Artificial Human"
TechCast Article Series, Jason Rupinski and Richard Mix, "Public Attitudes to Androids: Robot Gender, Tasks, & Pricing"
Cheney, Margaret [1989:123] (1981). Tesla, Man Out of Time. Dorset Press. New York. ISBN 0-88029-419-1
Craig, J.J. (2005). Introduction to Robotics. Pearson Prentice Hall. Upper Saddle River, NJ.
Gutkind, L. (2006). Almost Human: Making Robots Think. New York: W. W. Norton & Company, Inc.
Needham, Joseph (1986). Science and Civilization in China: Volume 2. Taipei: Caves Books Ltd.
Sotheby's New York. The Tin Toy Robot Collection of Matt Wyse, (1996)
Tsai, L. W. (1999). Robot Analysis. Wiley. New York.
DeLanda, Manuel. War in the Age of Intelligent Machines. 1991. Swerve. New York.
Journal of Field Robotics


Lien ket ngoai Robot tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Robotics tren DMOZ
Robot tai Tu đien bach khoa Viet Nam