Manfred Albrecht Freiherr von Richthofen (2 thang 5 nam 1892 – 21 thang 4 nam 1918) la phi cong ach chu bai cua Khong quan Đe quoc Đuc trong Chien tranh the gioi thu nhat, biet danh "Nam tuoc Đo" (Der Rote Baron), noi tieng voi chien tich ban ha 80 may bay đoi phuong. Richthofen cung la thanh vien trong mot gia đinh quy toc san sinh ra nhieu nhan vat noi tieng.


Ten va biet danh Freiherr la mot tuoc hieu quy toc cua nguoi Đuc, tuong đuong voi tuoc hieu nam tuoc o mot so nuoc, la nguon goc cho biet danh noi tieng nhat cua Richthofen: "Nam tuoc Đo" (Der Rote Baron). Đo la mau sac ma ong son len chiec may bay cua minh. Biet danh nay đuoc dich sang tieng Đuc la "der Rote Baron". Biet danh nay cua Richthofen đuoc su dung nhieu nhat hien nay, ke ca o Đuc, mac du khi con song ong thuong đuoc nguoi Đuc goi la Der Rote Kampfflieger (Phi cong Chien đau Đo). Ten nay đuoc su dung lam tua đe cho quyen tu truyen cua Richthofen nam 1917.
Ngoai ra, ong con co mot so biet danh khac nhu "Le Diable Rouge" (Quy Đo) hay "Le Petit Rouge" trong tieng Phap, va "Red Knight" (Hiep si Đo) trong tieng Anh.


Tuoi tho Richthofen sinh tai Kleinburg, gan Breslau, Silesia trong mot gia toc lau đoi va danh tieng cua nuoc Pho. Khi 9 tuoi, Manfred va gia đinh chuyen noi o đen gan Schweidnitz. Khi con tre, ong rat thich cuoi ngua, san ban va luyen tap the duc trong truong. Ong đac biet gioi mon xa kep va gianh đuoc nhieu giai thuong. Sau khi hoc tai nha va o ngoi truong đia phuong tai Schweidnitz, Richthofen bat đau đuoc tham gia huan luyen quan su vao nam 11 tuoi. Sau khi hoan thanh khoa đao tao si quan, nam 1911, ong gia nhap Trung đoan so 1 Uhlan Tay Pho mang ten Hoang đe Alexander III cua Nga (Ulanen-Regiment Kaiser Alexanders des III. von Russland (1. Westpreußisches) Nr. 1).
Khi Chien tranh the gioi thu nhat bung no, Richthofen luc đau đuoc đua đen Mat tran phia Đong roi sau đo la Mat tran phia Tay. Tuy nhien, voi su phat trien cua chien tranh hien đai, ki binh ngay cang loi thoi truoc sung may, chien hao va hang rao day thep gai nen Richthofen khong co nhieu co hoi chien đau. That vong vi đieu đo, ong quyet đinh đang ky gia nhap luc luong khong quan Đe quoc Đuc Luftstreitkrafte (tien than cua luc luong Luftwaffe trong Chien tranh the gioi thu hai). Sau cung, loi đe nghi nay cua ong đuoc chap nhan va ong chinh thuc gia nhap khong quan vao cuoi thang 5 nam 1915.


Su nghiep phi cong Su nghiep khong quan cua Richthofen bat đau voi viec lam nguoi quan sat tren may bay trinh sat tai Mat tran phia Đong tu thang 6 đen thang 8 nam 1915 trong Đai đoi Khong quan so 69 (Fliegerabteilung 69) tham gia cuoc tien cong cua thong che August von Mackensen tu Gorlice đen Brest-Litovsk. Ngay 21 thang 8, ong chuyen đen Ostend va tham gia cac hoat đong tuan tra tren Bien Bac. Sau đo, khi chuyen đen mat tran Champagne, bay cung phi cong Osteroth, ong đa dung sung may cua nguoi quan sat ban ha đuoc mot may bay Farman nhung khong đuoc tinh vi chiec may bay nay roi sau phong tuyen Đong Minh.
Thang 10 nam 1915, Richthofen đuoc huan luyen cho vai tro phi cong chien đau. Giang sinh nam 1915, ong hoan thanh khoa huan luyen. Sau đo, ong co mot chuyen đi đen nhieu noi nhu Schwerin, Breslau, Schweidnitz, Luben va Berlin tham gia đinh va ban be truoc khi ong gia nhap Khong đoan oanh tac co so 2 (Kampfgeschwader 2) vao thang 3 nam 1916, tham gia cac phi vu nem bom yem tro cho bo binh Đuc trong tran Verdun. Lai nhung chiec may bay hai cho ngoi Albatros B.II va Albatros C.III, Richthofen cho lap mot sung may o canh tren, giong chiec Nieuport 11. Ngay 26 thang 4, khi bay tren bau troi Verdun, ong phat hien mot may bay Nieuport cua Phap va đa tan cong no. Chiec Nieuport roi xuong phao đai Douamont. Richthofen co đuoc chien thang đau tien nhung thanh tich nay tiep tuc khong đuoc ghi nhan chinh thuc. Ong tiep tuc hoat đong o Phap mot thoi gian voi chiec tiem kich mot cho ngoi Fokker Eindecker truoc khi khong đoan chuyen đen Mat tran phia Đong vao thang 6 nam 1916.
Thang 8 nam 1916, mot buoc ngoat trong su nghiep cua Richthofen đa đen khi ong gap đuoc phi cong đang rat noi tieng luc bay gio la Ach Oswald Boelcke, nguoi đa co 40 lan chien thang. Boelcke, luc bay gio đang đi sang phia đong tim kiem nguoi cho phi đoan khu truc co vua moi thanh lap cua minh, Jasta 2. Richthofen đa đuoc chon va cung voi Boelcke đen mat tran Somme ngay sau đo. Ngay 17 thang 9 nam 1916, Richthofen đa co đuoc thanh tich chinh thuc đau tien khi ban ha mot chiec Royal Aircraft Factory F.E.2 tai Cambrai, Phap khi lai chiec Albatros D.II.
Sau chien thang đau tien, Richthofen đa đuoc trao tang mot chiec cup bac co khac ngay chien thang va kieu may bay ma ong đa ban ha tu mot nguoi ban lam nghe kim hoan tai Berlin. Truyen thong nay keo dai cho đen chien thang thu 60, khi ma nguon cung cap bac cho nuoc Đuc bi han che do anh huong cua su phong toa.
Trong thang tiep theo, phi đoan Jasta 2 tiep tuc thu đuoc nhieu chien tich tai mat tran Somme. Tuy nhien, Boelcke lai khong song đuoc lau đe chung kien nhung thanh cong cua phi đoan minh khi ong tu nan trong mot vu va cham tren khong voi mot may bay Đuc khac vao đau thang 11. Sau đo, cho đen ngay 9 thang 11, con so chien thang cua Richthofen đa len đen con so 10 va tat ca đeu tren chiec Albatros D.II.
Cuoc cham tran lon đau tien cua Richthofen dien ra vao ngay 23 thang 11 nam 1916, khi ong gap thieu ta Lanoe George Hawker, nguoi đuoc nhan huan chuong Victoria va chi huy phi đoan 24 khong quan Anh. Richthofen đa goi vien phi cong nay la "Boelcke nguoi Anh". Luc đo, Richthofen van đang lai chiec Albatros D.II con Hawker lai chiec Airco D.H.2. Sang ngay 23, Hawker chi huy ba chiec may bay tan cong mot so may bay hai cho ngoi cua Đuc nhung khong ngo minh đa roi vao bay. Hawker o lai chien đau voi Richthofen va phi cong gioi nhat cua Jasta 2 trong khi hai may bay Anh khac trung đan bo chay. Khi thay can nhien lieu, Hawker rut khoi tran đanh va bay ve phong tuyen Đong Minh. O khoang cach gan 30 m, Richthofen khai hoa va mot vien đan đa bay thang vao đau Hawker lam ong chet ngay lap tuc va chiec may bay cua ong đam sam xuong đat. Hawker đa tro thanh nan nhan thu 11 cua Richthofen.
Sau cuoc cham tran đo, Richthofen đuoc đe nghi chuyen sang kieu may bay khac co đo linh hoat cao hon, mac du phai chap nhan toc đo giam. Thang 1 nam 1917, ong chuyen sang chiec Albatros D.III, gianh đuoc hai chien thang truoc khi gap phai tai nan gay xa doc canh duoi may bay. Tai nan nay khien ong phai tro lai kieu Albatros D.II trong vong nam tuan, gianh them 6 chien thang. Ngay 9 thang 3, Richthofen lai co them mot chien thang voi chiec D.III khi ban ha mot chiec Airco D.H.2, roi sau đo ong chuyen sang kieu Halberstadt D.II. Voi kieu may bay nay, tu ngay 11 thang 3 đen 25 thang 3, ong co them 6 chien thang.

Richthofen lai tro ve voi kieu Albatros D.III vao ngay 2 thang 4 nam 1917 va ban ha mot chiec Royal Aircraft Factory B.E.2 cung mot chiec Sopwith 1½ Strutter trong ngay nay. Đay la kieu may bay đem đen thanh cong nhat cho ong. Tu ngay 2 thang 4 đen ngay 18 thang 6 nam 1917, Richthofen đa co them 22 chien thang tren kieu D.III truoc khi chuyen sang Albatros D.V vao cuoi thang 6. Nan nhan đau tien cua Manfred tren chiec D.V la mot chiec SPAD S.VII tai Ypres. Đau thang 9, ong thu chuyen sang kieu Fokker F.I, ghi đuoc 2 chien thang roi tro lai Albatros D.V lan nua. Sau chien thang thu 63, thang 10 nam 1917, Richthofen bat đau lai kieu Fokker Dr.I va ong gan bo luon voi kieu may bay nay cho đen luc tu tran. Mac du kieu may bay nay thuong gan lien voi hinh anh cua Nam tuoc Đo nhung thuc te Richthofen chi gianh đuoc 20 trong 80 chien thang cua ong tren kieu may bay nay. Con tren thuc te, kieu may bay đa lam nen ten tuoi cua Richthofen chinh la kieu Albatros D.III va biet danh cua ong cung xuat phat tu mau đo ma ong son len than chiec D.III cua minh.
Richthofen sau đo đa co nhung gop y cho kieu may bay moi Fokker D.VII nham khac phuc nhung thieu sot cua cac may bay tiem kich hien tai cua Đuc. Tuy nhien, ong đa khong bao gio co co hoi lai kieu may bay nay vi đa tu tran vai ngay truoc khi no đi vao hoat đong.


Ganh xiec bay Thang 1 nam 1917, sau chien thang thu 16, Richthofen đuoc trao tang huan chuong Pour le Merite ("Thap tu xanh"), danh hieu cao quy nhat trong quan su Đuc luc bay gio. Cung trong thoi gian nay, ong đuoc giao nam quyen chi huy Jasta 11 (phi đoan 11), noi tap hop nhung phi cong uu tu nhat cua Đuc luc bay gio va mot so la do chinh Manfred huan luyen. Nhieu nguoi sau đo đa tro thanh chi huy cua cac phi đoan khac.
Đe de dang nhan ra nhau trong cac tran khong chien, cac may bay cua Jasta 11 đeu đuoc son mau đo, giong nhu chiec may bay cua Richthofen. Ong đa lanh đao phi đoan cua minh đen nhieu chien thang, nhu vao thang 4 nam 1917, thoi điem tran Arras mo man, Jasta 11 đa tuyen bo gianh đuoc 89 chien thang. Trong suot thang 4 nam 1917, nguoi Anh mat 245 may bay, 211 phi hanh đoan chet mat tich va 108 tu binh. Thanh tich cua rieng Richthofen trong thang nay la 22 may bay Anh, nang tong thanh tich cua ong len con so 52. Thang 6 nam 1917, ong lanh đao Khong đoan Tiem kich so 1 (Jagdgeschwader 1) bao gom bon phi đoan 4, 6, 10 va 11. Đay la mot đon vi co tinh co đong cao va co the đuoc gui đen nhieu đia điem khac nhau ngoai mat tran. JG1 đuoc đat biet danh la "Ganh xiec Bay" hoac"Ganh xiec cua Richthofen" vao cuoi thang 4., vua co y nghia goi nen su co đong cua đon vi (do thuong xuyen di chuyen bang tau hoa va su dung cac can cu da chien xay dung bang leu tam) va tu mau sac cua nhung chiec may bay.
Richthofen la mot nha chien thuat gia xuat sac. Chien thuat cua ong dua tren nen tang la nhung chien thuat cua Boelcke. Nhung khac voi Boelcke, ong thuong huan luyen bang vi du hon la bang cam hung. Richthofen thuong đuoc mieu ta la nguoi kho gan, it cam xuc va thieu oc hai huoc, mac du mot so đong nghiep lai nghi khac ve đieu đo.


= Bi thuong trong chien đau =

Ngay 6 thang 7, trong luc chien đau voi mot chiec tiem kich hai cho ngoi Royal Aircraft Factory F.E.2 cua phi đoan 20 khong quan Anh, Richthofen đa bi mot chan thuong nghiem trong o đau. Ong buoc phai ha canh gan Wervicq va duong thuong trong vai tuan. Nguoi đa lam cho ong bi thuong la đai uy Donald Cunnell, bi giet chet vai ngay sau đo boi mot phi cong Đuc khac.
Nam tuoc Đo tro lai chien đau vao thang 10 nam 1917. Chan thuong đe lai di chung đa khien ong thuong hay co cam giac kho chiu sau khi bay, nhuc đau va ca viec thay đoi tinh khi. Đa co mot so gia thuyet lien he chan thuong nay voi cai chet cua ong vao thang 4 nam 1918. (xem phan Gia thuyet ve cai chet cua Richthofen).


= Nha van va anh hung =
Trong khoang thoi gian duong thuong, Richthofen (voi su giup suc cua bo may tuyen truyen Đuc) đa viet tu truyen, mang ten Der rote Kampfflieger. Ban dich sang tieng Anh cua J. Ellis Barker đa đuoc xuat ban nam 1918 voi ten The Red Battle Flyer (Phi cong chien đau đo). Mac du vay, Richthofen đa tuyen bo quyen sach la qua lao xuoc (hay qua kieu ngao) va "ong khong phai la loai nguoi đo" nen ong đa khong chap nhan. Ong chet truoc khi mot ban sua lai đuoc chuan bi.
Đen nam 1918, Richthofen đa tro thanh mot huyen thoai va gioi quan su Đuc lo ngai cai chet cua ong se lam suy sup tinh than dan Đuc. Ban than Richthofen đa tu choi mot cong viec duoi mat đat sau khi bi thuong, tuyen bo rang mot nguoi linh Đuc binh thuong khong co su lua chon trong nhiem vu vi the ong muon tiep tuc đuoc bay. Ong đa tro thanh mot phan cua su sung bai chu nghia anh hung, đuoc co vu boi bo may tuyen truyen Đuc. Bo may tuyen truyen nay đa cho loan truyen nhieu tin đon khong chinh xac, nhu viec nguoi Anh đa thanh lap nhieu phi đoi đac biet đe truy tim va ban ha Richthofen, cung nhu mot phan thuong lon va huan chuong Victoria cho bat ki phi cong Entente nao lam đuoc đieu ay. Richthofen ket thuc nam 1917 voi chien thang thu 63 la mot chiec Royal Aircraft Factory S.E.5 gan Moevres. Hai chien thang cuoi cung trong su nghiep cua Nam tuoc Đo la hai chiec Sopwith Camel vao ngay 20 thang 4 nam 1918 khi Manfred đang lai chiec Fokker DR.I.


Cai chet cua Nam Tuoc Đo Richthofen bi giet vao khoang 11 gio sang ngay 21 thang 4 nam 1918 khi bay ngang qua đinh Morlancourt, gan song Somme.
Vao luc ay, ong đang truy đuoi (o tam bay thap) mot chiec Sopwith Camel do phi cong moi tap lai nguoi Canada Wilfrid "Wop" May thuoc phi đoan 209 đieu khien. Tuy nhien, ong đa bi mot phi cong Camel khac la đai uy nguoi Canada, Đai uy Arthur "Roy" Brown, chi huy truong cua May phat hien. Brown đa cho may bay cua minh bo nhao thang xuong o toc đo cao đe can thiep truoc khi cung phai vot len đe tranh đam xuong đat. Richthofen thuc hien đong tac ne tranh roi tiep tuc truy đuoi May.
Trong mot khoanh khac khi đang truy đuoi May, Richthofen đa bi mot vien đan.303 inch ban trung, gay ton thuong len phoi va tim cua ong dan đen mot cai chet nhanh chong. Chiec may bay cua ong bo nhao va roi xuong tai phia bac lang Vaux-sur-Somme, trong mot khu vuc kiem soat boi Quan đoi Hoang gia Uc (AIF). Mot nhan chung, xa thu George Ridgway, ke lai khi ong va mot nguoi linh Uc khac đen gan chiec may bay, ngai nam tuoc van con song nhung chet ngay sau đo. Mot nhan chung khac, trung si Ted Smout thuoc quan y Uc, thuat lai cau noi cuoi cung truoc khi chet cua Richthofen la "kaputt" (co nhieu nghia, tam dich trong ngu canh nay la "hong roi").

Tuy nhien, chiec Fokker cua ong đa khong bi hu hai qua nang va no nhanh chong bi nhung nguoi san tim đo luu niem cuop mat. Trong khi đo, thi hai cua ong đa đuoc phi đoan 3 Khong quan Hoang gia Uc nhan nhiem vu luu giu. Đon vi cua Nam tuoc Đo chi biet tin ve cai chet cua ong khi mot may bay Đong minh bay đen can cu cua ho va gui xuong mot buc thu ghi thoi điem Richthofen chet va thong bao Nam tuoc Đo đa đuoc chon cat mot cach long trong theo nghi thuc nha binh.


= Chon cat =
Giong nhu hau het cac si quan khong quan khac cua Đong minh, thieu ta Blake, nguoi co nhiem vu luu giu thi hai Nam tuoc Đo, to ra vo cung kinh trong ong. Blake đa to chuc le tang Nam tuoc Đo theo nghi thuc quan đoi voi su tham gia cua nhung thanh vien phi đoan 3 Khong quan Hoang gia Uc.
Richthofen đuoc chon cat tai mot nghia trang thuoc ngoi lang Bertangles, gan Amies, vao ngay 22 thang 4 nam 1918. Sau phi cong voi quan ham đai uy – cung cap ham voi Richthofen – đa đi đua tang ong. Cac phi đoan khac cua Đong minh thi gui nhung vong hoa tuong niem.
Chiec may bay cua Nam tuoc Đo đa bi chia thanh nhieu phan boi nhung nguoi san đo luu niem. Đong co thi đuoc tang cho bao tang Chien tranh Hoang gia tai Luan Đon, va đen gio no van con đuoc trung bay tai đay. Hoc vien Quan su Hoang gia Canada tai Toronto, Ontario lai so huu chiec ghe ma Richthofen ngoi khi chet. 

Nam 1925, em ut cua Manfred, Karl Bolko, tim lai đuoc xac anh va đem ve nha. Y đinh ban đau cua gia đinh Richthofen la cai tang ong tai nghia trang Schweidnitz, ben canh mo phan cua cha ong (mat nam 1920) va em trai ong Lothar, nguoi đa chet trong mot tai nan may bay nam 1922. Nhung chinh quyen Đuc đa đua ra đe nghi cai tang ong tai nghia trang Invalidenfriedhof o Berlin, noi chon cat nhieu nha lanh đao va anh hung cua Đuc. Gia đinh ong đong y va phan mo cua ong o tai Berlin cho đen nam 1975. Duoi che đo Đuc Quoc xa, mot đai tuong niem lon đa đuoc xay ngay tren mo phan cua ong cung mot tam bia đa lon ghi von ven mot tu: "Richthofen".. Sau chien tranh, nghia trang nam ngay khu vuc Buc tuong Berlin va ngoi mo cua ong chung so phan voi nhung ngoi mo khac, khi no bi hu hai boi đan do Bien phong Đong Đuc ban vao nhung nguoi co y đinh đao tau. Nam 1975, phan mo ong đuoc cai tang lan nua, lan nay la đen phan mo gia đinh tai Sudfriedhof thuoc Wiesbaden.


= Ai la nguoi đa ban trung may bay Nam Tuoc Đo? =

Sau 90 nam tranh luan voi nhieu gia thuyet, cho đen nay van chua xac đinh đuoc chinh xac ai la đa ban phat sung quyet đinh dan đen cai chet cua Nam tuoc Đo. Khong quan Hoang gia Anh (RAF) đa cong nhan Brown la nguoi ban ha Nam tuoc Đo. Tuy nhien, Richthofen đa chet vi mot vet thuong chi tu o nguc gay ra boi mot vien đan, xuyen qua nach phai đen nguc trai. Neu vien đan ay đen tu khau sung cua Brown, Nam tuoc Đo đa khong the truy đuoi May lau đen nhu the. Ban than Brown cung khong bao gio noi nhieu ve nhung gi xay ra ngay hom ay.
Hau het cac chuyen gia đeu tin rang Nam tuoc Đo đa bi giet chet boi mot ai đo duoi mat đat. Vet thuong tren co the ong cho thay nguyen nhan la tu mot vien đan co huong len tren, tu phia phai va quan trong hon, no chac chan phai đen sau cuoc tan cong cua Brown.
Nhieu nguon tai lieu, nhu bai viet nam 1998 cua tien si Geoffrey Miller, mot bac si phau thuat va su gia ve quan y, cung voi mot bo phim tai lieu cua Dich vu Truyen thong Cong cong (Public Broadcasting Service) san xuat nam 2003 đa cho rang trung si Cedric Popkin đuoc xem la nguoi co kha nang đa giet Richthofen cao nhat. Popkin la mot xa thu sung may phong khong Đai đoi Sung may so 24. Luc đo, ong đang su dung mot sung may Vicker va đa khai hoa vao Nam tuoc Đo trong hai co hoi: lan thu nhat la khi Richthofen đang lao ve phia ong va lan thu hai la o khoang cach xa tu phia phai. Nam 1935, trong mot buc thu co kem ban đo phac thao cua Popkin gui đen co quan su gia chien tranh cua Uc, ong tin rang minh la nguoi đa co phat sung quyet đinh khi Nam tuoc Đo tien gan đen vi tri cua minh. O co hoi lan thu nhat, loat đan cua Popkin nham vao chinh dien may bay cua Richthofen nen khong the la nguyen nhan gay ra cai chet Nam tuoc Đo. Nhung o co hoi thu hai, Popkin đa o mot vi tri tot đe co đuoc phat sung quyet đinh.
Mot tai lieu khac, bo phim tai lieu san xuat nam 2002 cua kenh truyen hinh Discovery Channel đa cho rang xa thu W. J. "Snowy" Evans, thuoc khau đoi phao 53, lu đoan phao da chien 14 thuoc phao binh Hoang gia Uc đa giet Nam tuoc Đo bang mot sung may Lewis. Tuy nhien, tien si Miller va PBS đa bac bo gia thuyet nay.
Trong khi đo, mot so tai lieu khac lai chung minh xa thu Robert Buie (cung thuoc khau đoi phao 53) co the la nguoi đa ban phat sung quyet đinh đo. Hien nay, khong co nhieu y kien ung ho cho gia thuyet nay. Tuy nhien, vao thang 3 nam 2007, nha nuoc đia phuong Hornsby Shire tai Sydney, Uc đa cong nhan Buie, nguyen cu dan tai đay, la nguoi đa giet Nam tuoc Đo. Shire đa cho đat mot tam bang tai ngoi nha truoc đay cua Buie tai ngoai o Brooklyn. Buie, mat nam 1964, chua bao gio đuoc cong nhan thanh tich chinh thuc boi bat ki ai khac.
Nguoi chi huy Phi đoan 3 Khong quan Hoang gia Uc, thieu ta David Blake đa đua ra mot gia thuyet la Richthofen co the đa bi giet boi mot may bay Royal Aircraft Factory R.E.8 thuoc phi đoan cua ong. Tuy nhien, no nhanh chong bi bac bo. Sau đo, qua mot cuoc kham nghiem tu thi co su chung kien cua chinh Blake, ong đa tro thanh nguoi ung ho cho gia thuyet mot xa thu phong khong la nguoi đa giet Nam tuoc Đo.


= Gia thuyet ve chuyen bay cuoi cung cua Nam Tuoc Đo =
Manfred von Richthofen la mot phi cong tai ba va co qua nhieu kinh nghiem nen ong thua hieu nhung moi nguy hiem tu hoa luc duoi mat đat. Hon the nua, ong con la nguoi đa thong nhat cung Boelcke nhung quy tac an toan khi bay. Do đo, nhin chung, moi nguoi đeu đong y rang nhung quyet đinh cua vi Nam tuoc Đo trong chuyen bay cuoi cung la kho hieu o nhieu khia canh. Nhieu gia thuyet đa đuoc đua ra đe giai thich.
Nam 1999, mot nha nghien cuu ve y hoc nguoi Đuc, tien si Henning Allmers, đa co mot bai viet tren tap san y hoc cua Anh The Lancet, cho rang mot chan thuong o nao (anh huong cua tai nan thang 6 nam 1917) co lien quan đen cai chet cua ngai Nam tuoc. Gia thuyet nay đa đuoc su ung ho cua mot so nha nghien cuu tai đai hoc Texas. Mot so bieu hien cua Manfred sau tai nan la phu hop voi mot nguoi co chan thuong nao, nhu kha nang phan đoan cua ong trong chuyen bay cuoi: bay o tam qua thap vao khu vuc ke thu va bi hien tuong đong bang điem đen (target fixation).
Ngoai ra, con mot kha nang khac la Manfred đa bi stress do ap luc chien đau dan đen viec ong mat canh giac nhu thuong le. Mot so truong hop khac nhu mot phi cong Ach cua Anh, thieu ta Edward "Mick" Mannock, đa bi giet boi hoa luc duoi mat đat khi vuot qua phong tuyen đoi phuong o tam bay thap, mot hanh đong ma ong luon luon canh bao cac phi cong tre. Hay mot phi cong Ach cua Phap, Georges Guynemer, mat tich vao ngay 11 thang 9 nam 1917, trong khi ong đang tan cong mot so may bay hai cho ngoi cua Đuc ma khong đe y nhung may bay Fokker đi theo ho tong.
Trong gia thuyet cua Franks va Bennett nam 2007, vao ngay đinh menh ay, do su thay đoi cua huong gio, Richthofen đa bay nhanh hon binh thuong 80 km/gio hay 60% khien ong co the lac sang phong tuyen ke thu truoc khi kip nhan ra đieu đo.
Mat khac, đe đanh gia cac yeu to tren, phai tinh đen hoan canh lich su luc đo. Thoi điem Richthofen chet, nguoi Đuc đang đat đuoc mot so thanh cong buoc đau trong cuoc Tong tan cong Mua xuan 1918. Nam tuoc Đo hieu rang ong đang đong mot vai tro lon trong no luc gianh chien thang cuoi cung cua nuoc Đuc trong cuoc chien. Nhung nhung uu the ve khong luc cua Đong minh khien khong quan Đuc gap nhieu kho khan: cong viec trinh sat bi han che trong khi nguoc lai khong the ngan can cac phi đoan Đong minh trinh sat va yem tro cho quan đoi ho. Trong hoan canh đo, su lieu linh va su dung cam o mot lan ranh rat kho đe phan biet.


Con so cac chien thang Hang thap ki sau khi Chien tranh the gioi thu nhat ket thuc, nhieu nha nghien cuu đa khong ngung đat nghi van ve con so 80 chien thang cua Nam tuoc Đo, khi cho rang con so tren đa đuoc phong đai qua muc dung cho muc đich tuyen truyen. Mot so lai khang đinh Richthofen đa tinh luon cac chien cong cua phi đoan va đong đoi vao cho minh.
Tren thuc te, con so cac chien thang cua Richthofen đa đuoc chung minh bang cac tai lieu con ro hon ca mot so phi cong ACE cung thoi. Mot ban danh sach đay đu cac chien thang cua ong đa đuoc xuat ban nam 1958 – voi tai lieu cua khong quan Hoang gia Anh ve chi tiet phi đoan, so hieu may bay cung nhu ten tuoi cac phi cong bi bat hay bi giet chet. Mot nghien cuu do su gia nguoi Anh Norman Franks cung hai truong cao đang, xuat ban trong quyen sach Under the Guns of the Red Baron nam 1998, cung đua ra mot ket luan tuong tu ve ti le tin cay cao trong cac chien thang cua Richthofen. Theo Franks, it nhat 73 trong 80 chien thang cua vi Nam tuoc la chinh xac. Ngoai ra, con mot so chien thang khong đuoc xac nhan, neu đung, co the nang con so chien thang cua ong len 100.
Đe so sanh, Ach phe Đong minh co so chien thang cao nhat la phi cong nguoi Phap Rene Fonck, voi 75 chien thang chinh thuc va 52 khong đuoc xac nhan. Ach nguoi Anh co thanh tich cao nhat la Mick Mannock voi 50 chinh thuc va 11 khong xac nhan, hay Billy Bishop, nguoi Canada đuoc ghi nhan co 72 chien thang.
Cung con mot điem đang chu y nua la nhung chien thang ban đau va viec ong bat đau noi tieng dien ra trong giai đoan ma nguoi Đuc con chiem uu the o tren khong. Tuy nhien, khi chien su đoi chieu, nhung chien thang sau đo cua ong lai la nhung cuoc đoi đau voi nhung ke thu đong hon va lai nhung kieu may bay vuot troi hon.


Tang thuong va vinh danh Nam tuoc Đo voi thanh tich chien đau cua minh đa đuoc trao tang nhieu phan thuong va huan chuong trong đo đac biet co huan chuong Pour le Merite (Thap tu Xanh), huan chuong cao quy nhat cua gioi quan su Đuc, huan chuong Thap tu Sat va huan chuong Đai bang Đo (ngay 6 thang 4 nam 1918, nhan chien thang thu 70 cua ong). Ngoai ra, ong con đuoc cac quoc gia đong minh cua đe quoc Đuc trong chien tranh nhu Đe quoc Ao-Hung, Đe quoc Ottoman va Bulgaria hay cac cong quoc trong nuoc Đuc trao tang nhieu huan chuong cao quy khac.
Ten cua Richthofen đa đuoc đat cho nhieu khong đoan tiem kich (Jagdgeschwader) cua Đuc:

Jagdgeschwader 132 "Richthofen" (1 thang 4 nam 1936–1 thang 11 nam 1938)
Jagdgeschwader 131 "Richthofen" (1 thang 11 nam 1938–1 thang 5 nam 1939)
Jagdgeschwader 2 "Richthofen" (1 thang 5 nam 1939–7 thang 5 nam 1945)
Jagdgeschwader 71 "Richthofen" (tu 6 thang 6 nam 1959) — luc luong tiem kich phan luc đau tien cua Luftwaffe sau Chien tranh the gioi thu hai. Nguoi chi huy đau tien cua phi đoan nay la Erich Hartmann, phi cong Ach thanh cong nhat trong lich su.
Hai quan Đuc Kriegsmarine cung đa cho ha thuy nam 1941 mot tau cho thuy phi co mang ten Richthofen.


Xem them Danh sach cac phi cong Ach Chien tranh the gioi thu nhat
The Red Baron (phim)
Fokker Dr.I
Roy Brown
Led Zeppelin II


Chu thich Tham khao Allmers, Dr. Henning. Manfred Freiherr von Richthofen's Medical Record: Was the "Red Baron" fit to fly? - Lancet 1999, 354: trang 502–504.
Baker, David. Manfred von Richthofen: The Man and the Aircraft He Flew. McGregor, Minnesota: Voyageur Press, 1991. ISBN 1-871547-06-7.
Bodenschatz, Karl. Hunting With Richthofen: Sixteen Months of Battle with J G Freiherr Von Richthofen No. 1. London: Grub Street, 1998. ISBN 1-898697-97-3.
Burrows, William E. Richthofen: A True History of the Red Baron. London: Rupert Hart-Davis, 1970. ISBN 0-15-177172-3.
Franks, Norman L.R. and Frank W. Bailey. Over the Front: A Complete Record of Fighter Aces and Units of the United States and French Air Services, 1914-1918. London: Grub Street, 1992. ISBN 978-0-948817-54-0.
Franks, Norman, Hal Giblin and Nigel McCrery. Under the Guns of the Red Baron: Complete Record of Von Richthofen's Victories and Victims. London: Grub Street, 1998. ISBN 1-84067-145-9.
Kilduff, Peter. The Red Baron: Beyond the Legend. London: Cassell, 1994. ISBN 0-304-35207-1.
O'Connor, Neal W. The Aviation Awards of the Grand Duchies of Baden and Oldenburg (Foundation of Aviation World War I - Aviation Awards of Imperial Germany in World War I and the Men Who Earned Them – Volume VI. Stratford, Connecticut: Flying Machines Press, 1999. ISBN 0-7643-1626-5.
Robertson, Linda R. The Dream Of Civilized Warfare: World War I Flying Aces and the American Imagination. Minneapolis, MN: University Of Minnesota Press, 2005. ISBN 978-0-8166-4271-7.
Robinson, Bruce (ed.) von Richthofen and the Flying Circus. Letchworth, UK: Harleyford, 1958.
Von Richthofen, Manfred. Red Fighter Pilot: The Autobiography of the Red Baron. St Petersburg, Florida: Red and Black Publishers, 2007 (reprint). ISBN 978-0-9791813-3-7.
Wright, Nicolas. The Red Baron. London: Sidgwick & Jackson, 1976. ISBN 0-283-98298-5.
Franks, Norman and Alan Bennett. The Red Baron's Last Flight. London: Grub Street, 1997. ISBN 1-904943-33-0
Miller, Geoffrey. "The Death of Manfred von Richthofen: Who fired the fatal shot?" Sabretache: Journal and Proceedings of the Military History Society of Australia, tap XXXIX, No. 2.


Lien ket ngoai "Richthofen, Red Baron, Czerwony Baron"
NOVA "Who Killed the Red Baron?"
Official Website phim The Red Baron (2007)
Anh ban sao chinh xac chiec Fokker DR-1 cua Nam tuoc Đo
Ban đay đu tu truyen The Red Fighter Pilot by Manfred von Richthofen Luu tru ngay 8 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine cua The War Times Journal
Manfred von Richthofen The Red Baron Top Ace of WWI, 80 victories Luu tru ngay 3 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine
Danh sach cu the 80 chien thang cua Manfred von Richthofen