To Uyen (sinh ngay 19 thang 7 nam 1948) la mot nu dien vien đien anh nguoi Viet Nam. Ba noi tieng voi vai Nga trong bo phim đien anh cach mang nam 1961 Con chim vanh khuyen va đa đuoc trao tang danh hieu Nghe si uu tu đot 7 vao nam 2011.


Cuoc đoi To Uyen, ten đay đu la Nguyen To Uyen, sinh ngay 19 thang 7 nam 1948. Que quan cua ba o huyen Thanh Oai, Ha Tay cu (nay la Ha Noi). Gia đinh ba la gia đinh nha giao, song trong mot can nha o đau pho Bui Thi Xuan, quan Hai Ba Trung, Ha Noi. Ba la ho hang xa cua giao su Nguyen Van Huyen. Me ba đa mat khi ba len 9 tuoi va ba o voi nguoi me ke.


Su nghiep Thuo thieu thoi, To Uyen la thanh vien Cau lac bo thieu nien Ha Noi va sinh hoat tai Nha van hoa thu đo. Ba đa tham gia dien kich trong đoan kich Mang Non cua thanh pho. Tu khi len 10 tuoi, ba bat đau tham gia long tieng trong nhung vo phat thanh va phim hoat hoa cua Xuong phim truyen Viet Nam, trong so đo co Ngo, khoai, san – đuoc cho la bo phim hoat hoa đau tien cua Viet Nam.
Nam 1961, thong qua loi gioi thieu cua nha quay phim Nguyen Đang Bay, To Uyen đuoc tuyen đong vai Nga trong bo phim tot nghiep cua đao dien Nguyen Van Thong: Con chim vanh khuyen. Khi đo, ba moi 13 tuoi. La cuon phim thuoc thoi ky đau đien anh cach mang Viet Nam, Con chim vanh khuyen nhanh chong tro thanh tac pham kinh đien cua đien anh Viet Nam thap nien 1960 khi đem ve giai Đac biet hang muc phim ngan tu ban giam khao Lien hoan phim quoc te Karlovy Vary – la mot trong so nhung bo phim Viet Nam đau tien co giai thuong lon tai đau truong quoc te, lam nen ten tuoi Hang phim truyen Viet Nam – va ghi dau tai nang dien xuat cua ba len cong chung suot nhieu nam. Tham chi, tuy sau nay đa đong vo so phim khac nhau, van khong co vai nao cua ba đat đuoc phong đo nhu vai dien cu.
Sau thanh cong lon nay, To Uyen đa đuoc nha nuoc cu đi hoc Truong Mua Viet Nam. Tai đay, ba hoc ca piano va la hoc tro cua Nghe si nhan dan Thai Thi Lien. Cung trong khoang thoi gian nay, ba đa nhieu lan gap Ho Chi Minh va đuoc hoi tham ve gia đinh, hoc tap. Nam 1966, sau khi tot nghiep truong mua, ba đuoc đieu ve Xuong phim truyen Ha Noi. Đen nam 1967 thi ba hoat đong tai Nha hat Nhac Vu Kich Viet Nam, tham gia dien chinh trong nhieu vo mua lon nhu "Co Sao", "Nui rung len tieng",... Nam 1969, nu nghe si tiep tuc tro lai Xuong phim Ha Noi đe đong vai chinh phim Co giao vung cao. Tac pham nay đa nhan ve bang khen tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2 to chuc nam 1973. Trong giai đoan Chien tranh Viet Nam, ba tung hai lan đi phuc vu bieu dien o chien truong đe khich le, đong vien cac chien si va thuong binh Quan đoi nhan dan Viet Nam. Ba cung tham gia lam thuyet minh phim truc tiep cho nhieu lanh đao cao cap cua Đang va Nha nuoc. Tuy nhien, ba đa gap phai nhieu bat cap tai hang phim Viet Nam va đen nam 1985 thi chuyen ve lam viec tai FAFIM Viet Nam.
Sau khi chuyen cong tac sang FAFIM, To Uyen dan khong con hoat đong nhieu o linh vuc đien anh, chi tham gia cac vai dien ngan cua truyen hinh cong an, con cong viec chu yeu la thuyet minh phim, sua morat, thinh thoang viet bao cong tac. Trong nhung nam thap nien 90, ba đa hoat đong manh tro lai voi tu cach la nha tho va co bai in tren bao Tien phong. Nam 1999, ba cho in tap tho Ngay ay mua roi do nha xuat ban Thanh nien an hanh, gom 25 bai tho, đi kem đo la tu lieu xoay quanh tinh yeu va hon nhan cua ba voi Luu Quang Vu.
Vao nam 2011, ba đuoc xet tang danh hieu Nghe si uu tu cho linh vuc Đien anh, ben canh hai dien vien khac la Đuc Luu va Kim Chi. Truoc khi co đuoc danh hieu nay, ba đa phai lam ho so xin xet duyet ba lan va cho đoi 10 nam. Nhieu bao chi tung goi ten ba đi kem "Nghe si uu tu", tuy nhien luc hoi ro moi biet ba chua co danh hieu tren. Hau ve huu, ba đam nhan chuc vu Truong ban Đoi ngoai Hoi Khuyen hoc Viet Nam kiem pho giam đoc Trung tam phat trien huong nghiep cong đong cua hoi. Ba cung la hoi vien Hoi Đien anh Viet Nam, Hoi Mua Viet Nam va Hoi Nha van Ha Noi.


Tac pham = Đien anh =


= Truyen hinh =


= Phim hoat hinh =


= Vo mua =


= Tho =


Đoi tu Moi tinh đau cua ba la voi nha tho, nha viet kich Luu Quang Vu. Hai nguoi tung quen nhau tu thuo nho, cung sinh hoat tai đoi ca mua Cung Thieu nhi Ha Noi. Đen nam 1969, ca hai ket hon roi nam 1970 ba ha sinh con trai la Luu Minh Vu. Sau ba nam chung song, ba va chong đa ly hon vao 1972 khi con chua đay hai tuoi; Luu Quang Vu sau đo tien đen hon nhan voi nha tho Xuan Quynh. Ly do ly hon đuoc cho la do mac cam ve su nghiep tu phia Luu Quang Vu.
Sau khi ly hon, ba tro thanh me đon than va mot minh nuoi con trai khon lon. Do tien luong it oi, ba đi kiem viec lam them, trong đo co ca cong viec be vac, van chuyen cac bang phim. Ba tien them buoc nua voi mot nguoi đan ong khac nhung ket thuc chi sau hai nam, sinh ra mot co con gai. Tinh đen nam 2007, To Uyen đa len chuc ba noi va co hai nguoi chau trai. Hien ba đang cu tru trong mot ngoi nha nho o pho To Hien Thanh, Ha Noi. Can nha đuoc ba tu xin giay to, thue tho xay nen trong thoi gian Minh Vu đi du hoc tai Đuc.
Nam 2016, To Uyen vo tinh dinh vao mot su co phat song cua Đai Truyen hinh Viet Nam (VTV). Theo đo, ban tin Thoi su len song ngay 15 thang 8 – đua tin ve viec "Đe nghi truy tang giai thuong Ho Chi Minh ve van hoc nghe thuat" cho mot so van nghe si bao gom Xuan Quynh – đa su dung nham chan dung dien vien To Uyen thay vi hinh anh co nha tho. Vao ngay 18 thang 8 cung nam, pho truong Ban Thoi su VTV Bui Hong Phuc đa ky vao mot la thu xin loi gui đen gia đinh Xuan Quynh va To Uyen vi sai sot tren.


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =


Nguon Lien ket ngoai Viet Anh; Đuc Anh; Son Long (ngay 8 thang 4 nam 2021). "Talkshow voi NSUT To Uyen: Vin vao tho đe voi đi noi nho ve Luu Quang Vu". Phap luat Viet Nam. Truy cap ngay 26 thang 3 nam 2025.