Gaeltacht (; phat am tieng Ireland: [ˈɡeːlˠtˠəxtˠ]; so nhieu: Gaeltachtai) la mot tu tieng Ireland đuoc dung đe chi nhung khu vuc ma tieng Ireland la ngon ngu chinh.
O Ireland, Gaeltacht đuoc dung đe noi đen bat ky hoac tat ca nhung khu vuc ma chinh phu cong nhan tieng Ireland la ngon ngu đia phuong chinh.
Cac khu vuc Gaeltacht đuoc chinh thuc cong nhan lan đau trong thap nien 1920 tai Nha nuoc Tu do Ireland, ket qua cua chinh sach ma chinh phu đe ra nham phuc dung lai tieng Ireland.
Tuy nhien Gaeltacht đang bi đe doa do su sut giam ve so nguoi su dung tieng Ireland. Nghien cuu cong bo nam 2015 cho thay trong so 155 khu bau cu o Gaeltacht, chi co 21 khu ma tren 2/3 nguoi dan su dung tieng Ireland hang ngay.


Lich su Vao nam 1926 Gaeltacht chinh thuc ra đoi sau bao cao cua Uy ban Gaeltacht đau tien, Coimisiun na Gaeltachta. Tuy vay nguoi ta chua vach ra bien gioi cu the cua vung. Tieu chi cua Gaeltacht thoi điem đo la co tren 25% dan so noi tieng Ireland, mac du co mot so khu vuc van tro thanh Gaeltacht du co so nguoi noi it hon. Nha nuoc Ireland Tu do cong nhan rang nhung khu vuc su dung tieng Ireland tren 50% co mat o 15 tren tong so 26 hat cua nuoc nay.
Vao thap ky 1950 mot Uy ban Gaeltacht ket luan rang bien gioi cua Gaeltacht khong ro rang va khuyen nghi rang tu cach Gaeltacht chi nen dua vao đo pho bien cua ngon ngu trong mot khu vuc. Trong thap nien 1950, cac khu Gaeltacht ban đau đuoc xac đinh mot cach chinh xac, đong thoi loai bo cac khu vuc ma so nguoi noi giam manh. Cac khu vuc Gaeltacht đuoc cong nhan tai 7 trong so 26 hat (Donegal, Galway, Mayo, Kerry, va Waterford).
Bien gioi cua Gaeltacht chua chinh thuc thay đoi ke tu thoi điem đo, ngoai tru mot so thay đoi nho:

Bo sung An Clochan (Cloghane) va Ce Bhreanainn (Brandon) tai hat Kerry nam 1974;
Bo sung mot phan cua West Muskerry tai hat Cork (mac du so nguoi noi tieng Ireland giam đang ke tu sau nhung nam 1950); va
Bo sung Baile Ghib (Gibstown) va Rath Chairn (Rathcarran) tai Meath nam 1967.


The ky 21 Mot nghien cuu 2005 cua An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaiochta (Hoi đong giao duc danh cho cac truong Gaeltacht va day tieng Ireland) cong bo rang cac truong tai Gaeltacht đang gap khung hoang. Nghien cuu nay du bao rang neu khong co su đau tu thi se chi co rat it truong day hoc bang tieng Ireland trong vong 20 nam toi, đieu se đe doa tuong lai cua Gaeltacht. Cac bac phu huynh nhan thay he thong giao duc khong ho tro ho trong viec truyen day tieng Ireland cho con cai ho. Nghien cuu con chi ra rang mot so luong lon cac truong Gaeltacht đa chuyen sang day bang tieng Anh, trong khi so khac thi đang dao đong.
Vao nam 2002 Coimisiun na Gaeltachta thu ba cong bo trong bao cao cua minh rang tinh trang suy giam ve so nguoi su dung tieng Ireland tai Gaeltacht khien cho viec Gaeltacht chinh thuc bien mat chi con la van đe thoi gian. Tai mot so khu vuc, tieng Ireland đa khong con la ngon ngu cong đong nua. Ngay ca tai nhung khu vuc Gaeltacht manh nhat thi tinh trang su dung đong thoi hai ngon ngu cung dien ra ngay mot nhieu. Cac chinh sach cua nha nuoc va no luc tu phia cac nhom hoat đong thien nguyen hoan toan khong hieu qua.
Bao cao cung cho rang can phai co mot chien luoc cung co ngon ngu bat buoc moi, mot chien luoc can co đuoc su tin tuong tu chinh cong đong. Uy ban cung đe xuat ve lai bien gioi chinh thuc cua Gaeltacht. Uy ban cung goi y tien hanh mot cuoc nghien cuu ngon ngu hoc toan dien đe đanh gia ve suc song cua tieng Ireland tai cac khu Gaeltacht con lai.
Nghien cuu do Acadamh na hOllscolaiochta Gaeilge tien hanh (thuoc Đai hoc Quoc gia Ireland, Galway). Vao ngay 1 thang 11 nam 2007 Staidear Cuimsitheach Teangeolaioch ar Usaid na Gaeilge sa Ghaeltacht ("Nghien cuu ngon ngu hoc toan dien ve su dung tieng Ireland tai Gaeltacht") đuoc xuat ban.
Đoi voi bien gioi cua Gaeltacht, bao cao đe xuat tao ra ba khu vuc ngon ngu hoc trong vung Gaeltacht:

A – 67%/+ noi tieng Ireland hang ngay – tieng Ireland chiem uu the va la ngon ngu cong đong
B – 44%–66% noi tieng Ireland hang ngay – tieng Anh chiem uu the, voi cong đong thieu so tieng Ireland đang ke
C – 43%/- noi tieng Ireland hang ngay – tieng Anh chiem uu the, nhung voi cong đong thieu so tieng Ireland cao hon nhieu so voi muc trung binh quoc gia
Bao cao cho rang nhung khu nhom A phai đuoc nha nuoc uu tien trong khi nhung khu vuc nhom C ma cho thay su suy giam manh ve viec su dung tieng Ireland nen bi tuoc đia vi Gaeltacht.


Tham khao Lien ket ngoai Bo Cac van đe Cong đong, Nong thon va Gaeltacht Luu tru ngay 19 thang 12 nam 2003 tai Wayback Machine
Forsa na Gaeilge
Udaras na Gaeltachta
An Ghaeltacht