Nguyen Đuc Thin (sinh ngay 1 thang 9 nam 1940) la mot nha giao Viet Nam, nguoi khoi xuong phong trao Nghin viec tot tu nam 1963. Phai chong choi voi benh phong cui, ong khong chi tro thanh hieu truong ngoi truong đau tien tai trai phong ma con tiep tuc su nghiep giao duc cho đen ngoai 80 tuoi. Ong đuoc nha nuoc Viet Nam phong tang danh hieu Nha giao Nhan dan va Anh hung Lao đong vao nhung nam 1980. Sau khi ve huu, ong tiep tuc cong viec sang tac tho, viet sach ve lich su đia phuong va la truong ban huong dan vien tai khu di tich lich su Đen Đo. Ong cung la tac gia cua nhieu buc anh noi tieng ve khu di tich nay.


Cuoc đoi = Đau đoi =
Nguyen Đuc Thin sinh nam 1940 tai lang Đinh Bang (nay la phuong Đinh Bang thuoc thanh pho Tu Son, tinh Bac Ninh). Ong tham gia luc luong du kich o Đinh Bang tu nam 11 tuoi va đa tro thanh đoi vien Đoi du kich thieu nien Đinh Bang. Đay la luc luong du kich đuoc thanh lap tu thang 11 nam 1949 tai Đinh Bang, noi đuoc xem la mot "đia chi đo" cua cach mang Viet Nam vao thoi điem thuc dan Phap xam luoc. Cau thieu nien Nguyen Đuc Thin luc bay gio chiu trach nhiem theo doi viec di chuyen cua quan Phap, so luong xe va linh đi ve hang ngay, va chup anh nhung khu vuc can thiet. Khoang nhung nam 1960, nha van Xuan Sach đa cho ra mat cuon tieu thuyet cung ten ve Đoi du kich thieu nien Đinh Bang. Đoi du kich thieu nien nay đa đuoc nha nuoc Viet Nam trao tang Huan chuong Chien cong hang Nhat, Trung uong Đoan Thanh nien cuu quoc tang co "Thieu nien dung cam" va Lien đoan Thanh nien Dan chu the gioi tang co "Tuoi tre vi hoa binh". Đen nam 2009, Chu tich nuoc Viet Nam Truong Tan Sang đa ky quyet đinh trao tang danh hieu Anh hung Luc luong vu trang nhan dan.
Nam ong 15 tuoi, cha ong qua đoi sau mot thoi gian dai đau buon vi em trai bi xu ban. Me ong cung bo lang đi biet xu, sau qua đoi o Cai Lay, Tien Giang. Mac du chi hoc het lop 7, nhung ong đa tiep tuc tu hoc va tro thanh giao vien truong lang vao nam 18 tuoi. Trong thoi gian đi day, ong tranh thu thoi gian ranh đe hoc Trung cap Su pham, sau khi hoan thanh viec hoc thi ong đuoc phan cong giang day mon Van va Lich su tai truong cap 2 Lien Son (nay la Truong Trung hoc co so Tam Son thuoc Tu Son, Bac Ninh) tu tang 6 nam 1961.


= Nha giao va can benh phong =
Ngay 24 thang 3 nam 1963, phong trao "Thi đua lam nghin viec tot, thuc hien 5 đieu Bac Ho day, gianh danh hieu Chau ngoan Bac Ho", goi tat la phong trao "Nghin viec tot" đuoc phat đong tai Truong Lien Son, bat nguon tu sang kien cua thay giao Nguyen Đuc Thin luc bay gio la Tong phu trach đoi cua truong. Chi trong thoi gian ngan, phong trao đa lan rong ra toan mien Bac Viet Nam va đuoc nhieu hoc sinh nhiet tinh huong ung. Khong chi la tac gia ma ong con đa đi nhieu tinh tu Bac vao Nam đe tuyen truyen ve phong trao nay, tham gia huan luyen can bo Đoan, phu trach cac đoan thieu nhi Viet Nam tham gia cac trai he quoc te. Đen nhung nam 1970, phong trao nay đa đuoc nhan rong ra khap Viet Nam cung nhu đuoc nhieu quoc gia khac hoc hoi kinh nghiem. Viec phat đong phong trao Nghin viec tot cua thay Nguyen Van Thin đa đuoc Trung tam Sach ky luc Viet Nam ghi nhan xac lap ky luc vao thang 10 nam 2012. Đang trong giai đoan doc long cho su nghiep giao duc, ong mac benh phong khi chi moi 30 tuoi, phai vao Trai phong Quynh Lap (hay Benh vien da lieu Quynh Lap) đe đieu tri. Luc bay gio, ong đang la giao vien kiem Uy vien thuong vu Trung uong Đoan cua truong va Uy vien thuong vu Huyen đoan Tien Son. Trong 4 nam o trai phong, ong đuoc bau lam Bi thu Chi bo. Von la mot nha giao, khi phat hien van đe hon 100 tre em la con em benh nhan o khu đieu tri bi tach biet khoi cong đong, ong đa nay ra y tuong mo truong ben bo bien.

Trong cuon hoi ky cua minh, ong đa viet rang: "O Quynh Lap, ngoai viec chua benh, đieu ban khoan lon nhat cua toi la lam the nao đe to chuc cho cac em đuoc hoc chu". Thang 9 nam 1979, tre em tai khu trai phong bat đau nam hoc moi tai ngoi truong moi mang ten Le Van Tam do thay giao Nguyen Đuc Thin lam hieu truong. Lop hoc đuoc tan dung tu day nha o cua benh nhan, con nguoi đung lop chinh la nhung giao vien đang đieu tri phong tai đay. Đay đuoc xem la cong lao lon nhat cua ong đoi voi nguoi dan Lang Phong. Truong Le Van Tam bat đau voi chi 2 lop va 2 giao vien, ve sau dan tang len 7 lop voi 200 hoc sinh va tro thanh phan hieu 2 cua Truong Trung hoc co so Quynh Lap. Trong thoi gian đieu tri tai Quynh Lap, ong tung đai dien nguoi benh tham gia Hoi nghi Khoa hoc va nhan đao ve benh phong do Bo Y te to chuc.
Sau 4 nam đieu tri, ong quay lai truong cu đe tiep tuc cong tac. Trong thoi gian giang day, ong đa co hon 30 sang kien, đe tai khoa hoc cac cap, trong đo co 4 đe tai đuoc tang Bang khen va Huy hieu Lao đong sang tao cua Tong Cong đoan Viet Nam (nay la Tong Lien đoan Lao đong Viet Nam), trong đo 3 đe tai đuoc cap bang Lao đong sang tao la "Nghin viec tot", "Thap sang ngon đen Ngo Gia Tu" va "To chuc hoc sinh hoat đong su hoc". Nam 1985, ong đuoc trao tang danh hieu Anh hung Lao đong vi đat đuoc nhieu thanh tich xuat sac trong giao duc, trong đo bao gom tro thanh mot nha khoa hoc giao duc du khong đuoc đao tao bai ban, van to chuc cac lop hoc ben bo bien du đang phai đieu tri trong trai phong, va la tac gia cuoc phong trao Nghin viec tot. Đen nam 1988, ong tiep tuc đuoc phong tang danh hieu Nha giao Nhan dan. Trong suot nhieu nam, ong đa đuoc moi tham du nhieu hoi nghi giao duc o nhieu quoc gia nhu Lao, Đuc, Mong Co. Va đen khi ve huu nhieu nam, ong van tiep tuc đuoc moi đen noi chuyen tai cac truong đai hoc.


= Ong tu Đen Đo =
Nam 1991, ong ve huu, nhung lai đuoc đia phuong bo nhiem lam Truong ban Tuyen truyen, van đong xay dung lai khu di tich Đen Đo – noi tho tu 8 vi vua đau tien cua nha Ly. Ong la Uy vien Ban quan ly Di tich Đen Đo va tiep tuc lam huong dan vien tai đen cho đen nam 2015. La chiu trach nhiem trong coi ngoi đen, ong đuoc nguoi dan đia phuong goi voi nhung cai ten nhu "Ong tu Đen Đo" hay "Hiep si Đen Đo". Ong cung la tac gia cua nhieu buc anh noi tieng ve khu di tich nay. Ngay 26 thang 8 nam 1998 (tuc ngay 5 thang 7 am lich) la ngay do cua Ly Anh Tong. Tu sang som nguoi dan nhieu noi đa đo ve Đen Đo đe hanh le. Ong Thin la nguoi chiu trach nhiem chup anh tu lieu cho buoi le nay. Khi buoi le đang dien ra, co 8 ang may xuat hien song hanh tren đinh Tho lang Thien Đuc, tuong ung voi 8 vi vua nha Ly đang đuoc tho phung tai Đen Đo. Ong Thin đa nhanh tay chup lai khoanh khac nay bang chiec may anh Canon cu. Buc anh nay đuoc ong đat ten la "Co Phap tuong van" mang y nghia dai may mang y nghia tot lanh tren bau troi Co Phap, ve sau thuong đuoc biet đen voi cai ten "Bat đe van du" hay "Ly bat đe hien linh". Đen nay, buc anh nay đuoc đong khung va treo trong chinh đien cua đen.
Chi chua đay mot tuan sau, sang ngay 1 thang 9 nam 1998, nguoi dan đia phuong Đinh Bang chuan bi le ruoc kieu tu Đen Đo ve Ha Noi phuc vu cho chuong trinh chao mung Sai Gon tron 300 tuoi. Trong luc le dang huong len cac vi vua đang dien ra, bau troi bat ngo xuat hien dai sang mau vang va đam may co hinh tuong tu rong đang bay ve huong Ha Noi. Nguoi "nhiep anh lang" Nguyen Van Thin đa nhanh tay chup lai khoanh khac nay va buc anh "Hoang long van giang the" ra đoi. Buc anh nay cung đang đuoc trung bay tai Đen Đo.


= Nha van va su nghiep nghien cuu lich su =
Chiu anh huong boi benh phong, ban tay cua ong đa gan nhu khong con cam giac, khong xoe ra đuoc nua. Nhung ong van su dung may tinh đe tiep tuc cong viec sang tac, viet tho van va sach bao. Ong đa viet va in hon 3000 trang sach va hang tram bai bao, trong đo co cuon tu truyen "Chuyen cuoc đoi", tap tho "Binh minh đen som", va tuyen tap "Nghin viec tot – chuyen ke o Tam Son". Tac pham "Chuyen cuoc đoi" day hon 400 trang cua ong đa đuoc nha xuat ban Thanh nien tai ban 9 lan, va đuoc nhieu đoc gia quan tam. Cuon tu truyen nay cung tro thanh tu lieu, kich ban cho cac nha lam phim xay dung hon 10 bo phim tai lieu. Nam 2012, ong xuat ban tap tho "Binh minh đen som", tong hop nhieu bai tho ong đa sang tac tu khi con đieu tri trong trai phong. Đe chong choi voi noi đau do benh tat mang đen, ong tim đuoc niem vui cua minh la lam tho. Nhieu nguoi vi ong nhu mot Han Mac Tu thu hai. Ong sang tac rat nhieu bai tho, trong đo co mot bai đa đuoc nhac si Mai Kien pho nhac. Khong chi la Hoi vien Hoi Van hoa nghe thuat Bac Ninh, phan hoi truong cua phan hoi Van hoa nghe thuat Tu Son, ong con la Chu nhiem Cau lac bo tho Đen Đo.
Trong suot nhung nam lam viec tai Đen Đo, ong đa suu tam nhieu hien vat, tu lieu phuc vu cho viec quan ly, bao ton khu di tich cung nhu cac tu lieu lich su ve cac vi vua nha Ly. Ong la tac gia cua cuon sach "Di tich lich su van hoa đen Đo" day hon 300 trang va cac tac pham khac ve lich su Đinh Bang, cung nhu nhieu buc anh noi tieng tai khu di tich Đen Đo. Ngoai ra, ong con cho ra mat 13 tac pham viet ve lich su van hoa Đen Đo, Đinh Bang va nha Ly.


Tac pham = Sach =


= Tap tho =


Thanh tuu = Danh hieu =
Anh hung Lao đong (1985)
Nha giao Nhan dan (1988)


= Huan chuong =
Huan chuong Khang chien chong My hang Nhi,
Huan chuong Lao đong hang Nhat, Nhi.


= Vinh danh =
Ngay 19 thang 8 nam 2019, thay giao Nguyen Đuc Thin la mot trong nhung ca nhan đuoc vinh danh trong Chuong trinh Giao luu toan quoc cac đien hinh tieu bieu hoc tap va lam theo tu tuong, đao đuc, phong cach Ho Chi Minh nam 2019 voi ten goi "Ho Chi Minh – Hanh trinh khat vong". Thang 6 nam 2023, nhan dip ky niem 75 nam ngay Chu tich Ho Chi Minh ra Loi keu goi thi đua ai quoc (11 thang 6 nam 1948 – 11 thang 6 nam 2023), Hoi nghi bieu duong, ton vinh đien hinh tien tien toan quoc đa đuoc Hoi đong Thi đua – Khen thuong Trung uong to chuc tai Trung tam Hoi nghi Quoc gia, Ha Noi. Tai hoi nghi, Thu tuong Pham Minh Chinh đa thay mat ton vinh 700 ca nhan đien hinh tien tien toan quoc, trong đo co Nha giao nhan dan Nguyen Đuc Thin, nguoi đa co nhieu cong hien cho su nghiep giao duc cua Viet Nam.


Trong van hoa đai chung Ben canh cuon tu truyen, cuoc đoi thang tram cua thay giao Nguyen Đuc Thin con đuoc tai hien trong bo phim tai lieu nhua dai 20 phut do Nghe si nhan dan Nguyen Nhu Vu đao dien mang ten Nguoi thap lua. Kich ban bo phim tung gianh đuoc giai Nhi tai cuoc thi viet kich ban đien anh chao mung chao mung 1000 nam Thang Long – Ha Noi vao nam 2008. Nam 2009, bo phim chinh thuc ra mat va đa gianh đuoc giai Canh dieu vang, đao dien xuat sac nhat cho phim tai lieu nhua tai Giai Canh dieu 2009, cung nhu giai Ba tai Lien hoan phim ASEAN. Cuoi nam 2010, Nguoi thap lua la 1 trong 4 bo phim Viet Nam tham gia tranh giai tai Lien hoan phim chau A-Thai Binh Duong. Đen thang 6 nam 2013, bo phim tiep tuc đuoc trinh chieu tai Lien hoan phim tai lieu chau Au – Viet Nam lan thu 5 to chuc tai Ha Noi va thanh pho Ho Chi Minh. Ngoai ra, ong đa tung xuat hien trong bo phim phong su Su gia nghin viec tot cua Đai truyen hinh Bac Ninh – tac pham gianh đuoc Huy chuong bac cho hang muc phim video tai Lien hoan phim truyen hinh toan quoc nam 2009.


Chu thich = Tham khao =


= Nguon =


Lien ket ngoai Nguoi thay giao hon 80 tuoi van that khan quang đo, VTV24.