Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupery, thuong đuoc biet toi voi ten Antoine de Saint-Exupery hay goi tat la Saint-Ex (sinh ngay 29 thang 6 nam 1900 - mat tich ngay 31 thang 7 nam 1944) la mot nha van va phi cong Phap noi tieng. Saint-Exupery đuoc biet toi nhieu nhat voi kiet tac van hoc Hoang tu be (Le Petit Prince).


Thoi tho au Jean-Baptiste Marie Roger de Saint-Exupery sinh nam 1900 tai thanh pho Lyon trong mot gia đinh quy toc đia phuong, ong la con thu ba trong so nam nguoi con cua Ba tuoc Jean de Saint-Exupery, mot nha buon co phieu, va ba Marie Boyer de Fonscolombe. Nam nguoi con cua ong ba la Marie-Madeleine, Simone, Antoine, Francois va Gabrielle. Ong Jean mat khi Antoine moi len ba tuoi, ba Marie phai mot minh nuoi duong ca nam đua tre, tuy vay ba van tao cho nhung đua con cua minh mot nen kien thuc va nhan cach rat tot. Saint-Exupery trai qua thoi tho au hanh phuc o Saint-Maurice-de-Remens cung ca gia đinh. Tuy vay nam 1917, bi kich đau tien xay ra voi nha van tuong lai, đo la cai chet vi viem khop cua nguoi em ut Francois, muoi nam sau đo, can benh lao phoi cung cuop đi tinh mang cua nguoi chi Marie-Madeleine cua Saint-Exupery.


Đoi phi cong cua ong Antoine vao hoc kien truc tai Ecole des Beaux-Arts (Truong My thuat). Nam 1921, ong bat đau đi nghia vu quan su va đuoc đieu đen Strasbourg đe hoc nghe phi cong. Tot nghiep mot nam sau đo, Saint-Exupery đuoc đe nghi gia nhap khong quan nhung do gia đinh vo chua cuoi phan đoi, ong phai quay tro ve Paris đe nhan mot cong viec ban giay. Tuy vay, cuoi cung viec ket hon cua Antoine khong thanh va sau vai lan khong thanh cong trong nhung cong viec khac nhau, ong quyet đinh quay lai nghe phi cong nam 1926.
Lam viec trong cong ty Aeropostale chuyen van chuyen buu pham bang đuong khong tu Toulouse đen Darkar, Saint-Exupery tro thanh mot trong nhung phi cong tien phong thuc hien nhung chuyen bay van chuyen buu pham quoc te, thoi điem ma nhung chiec may bay con đuoc trang bi rat ngheo nan va nhung phi cong hau nhu phai bay bang kinh nghiem va ban nang cua chinh ho. Sau nay Antoine đa phan nan rang nguoi lai nhung chiec may bay hien đai giong nhan vien ke toan hon la phi cong thuc su. Cuoi nam 1927, Saint-Exupery đuoc chi đinh lam giam đoc mot san bay o Cap Juby, Maroc voi nhiem vu cai thien moi quan he cua cong ty voi ca nhung nguoi ly khai goc Moor va nhung nguoi Tay Ban Nha. Nam 1929, Saint-Exupery đen Nam My đe đieu hanh hang buu pham hang khong Aerolineas Argentinas.
Tac pham đau tien cua Saint-Exupery, cuon L'Aviateur (Nguoi phi cong) đuoc xuat ban tren tap chi Le Navire d'Argent. Trong thoi gian lam viec cho Aeropostale, nha van cho xuat ban tap sach đau tien, Courrier Sud (Chuyen thu mien Nam) (1929). Nam 1931, tac pham Vol de Nuit (Bay đem) ke ve nhung nam thang song o Nam My cua nha van đa gianh giai thuong lon Prix Femina cua Van hoc Phap. Cung nam nay, tai Grasse, Saint-Exupery đa cuoi ba Consuelo Suncin Sandoval, mot nha van, nghe si nguoi Salvador đa tung co mot đoi chong. Cuoc hon nhan cua hai nguoi nghe si sau nay gap rat nhieu song gio, khi Saint-Exupery thuong xuyen xa nha va ngoai tinh voi nhieu phu nu Phap, trong đo co Helene de Vogue, nguoi đuoc thua huong di san van hoc cua Saint-Exupery va la tac gia mot cuon tieu su ve ong (voi but danh Pierre Chevrier).
Nam 1934, sau nhung kho khan cua cong ty, Saint-Exupery phai chuyen sang lam phong vien cho bao Paris-Soir. Ong đa đen Viet Nam nam 1934 va Moskva nam 1935. Thang 12 nam 1935, trong khi co gang pha vo ky luc thoi gian bay tu Paris đen Sai Gon, chiec may bay Caudron Simoun cua Saint-Exupery va nguoi tho may đa roi xuong mot sa mac o Libya. Ho đa đuoc nhung nguoi A Rap giai cuu va cau chuyen nay đa đuoc nha van ke lai trong tac pham Terre des Hommes (Coi nguoi ta ) xuat ban nam 1939. Tac pham nay đuoc đanh gia rat cao va đa gianh giai thuong cua Vien Han lam Phap.


Tham gia chien tranh va mat tich Trong giai đoan đau cua Chien tranh the gioi thu hai, Saint-Exupery van tiep tuc vua viet van vua tien hanh nhung chuyen bay trinh sat cho Khong quan Phap (Armee de l'Air). Ngay 23 thang 5 nam 1940, tu tren may bay, ong đa chung kien đoan xe tang Đuc (panzer) tan cong vung Arras cua nuoc Phap . Nam 1942, sau khi chinh phu Phap đau hang Đuc Quoc xa, nha van bay sang My va song o Asharoken tren bo bien phia Bac cua Long Island va sau đo la Thanh pho Quebec .

Sau thoi gian o Bac My, Saint-Exupery tro ve chau Au chien đau cho Chinh phu tu do Phap trong mot phi đoi vung Đia Trung Hai. Ngay 31 thang 7 nam 1944, ong lai chiec may bay kieu P-38 Lightning mang so hieu F-5B-1-LO, cat canh tu mot can cu tren Đao Corse voi nhiem vu thu thap thong tin ve quan Đuc o thung lung song Rhone. Nguoi ta khong bao gio con nhin thay ong quay ve. Mot phu nu đuoc ghi nhan đa nhin thay mot chiec may bay roi vao trua ngay 1 thang 8 o gan Vinh Carqueiranne; thi the mot quan nhan mac quan phuc Phap cung đuoc tim thay vai ngay sau đo va đuoc chon cat o Carqueiranne vao thang 9.
Nam 1998, mot nguoi đanh ca đuoc ghi nhan đa tim thay chiec vong tay bang bac cua Saint-Exupery tren bien phia Đong đao Riou, Nam Marseille. Thoat đau nguoi ta nghi rang đay la mot tro lua, nhung cuoi cung chiec vong đuoc kiem tra va xac nhan thuc su la cua nha van. No đuoc khac ten vo cua Antoine va mac vao mot manh quan phuc phi cong cua Saint-Exupery. Ngay 7 thang 4 nam 2004, cac nha nghien cuu thuoc Co quan khao co duoi nuoc Phap đa xac nhan manh vun cua mot chiec P-38 Lightning đuoc tim thay duoi đay bien ngoai khoi Marseille nam 2000 la thuoc chiec may bay mat tich cua Saint-Exupery.
Trong hon 50 nam ke tu ngay Saint-Exupery mat tich, nguyen nhan chiec may bay bi tai nan nam trong vong nghi van. Rat nhieu y kien cho rang chiec may bay trinh sat nay đa bi may bay Đuc ban ha. Tuy nhien, ghi chep cua quan đoi Đuc khong cho thay bat cu chiec may bay nao bi ban ha o vung bien Đia Trung Hai vao ngay 31 thang 7 va manh vun cua chiec P-38 cung khong he co dau vet cua mot cuoc khong chien. Vi vay, cung co the Saint-Exupery đa gap truc trac ky thuat voi chiec may bay cua ong, tham chi co nguoi (nhu tho lan Luc Vanrell, nguoi tim thay manh vo cua chiec P-38) cho rang nha van đa tu sat. Can biet them rang Saint-Exupery co it kinh nghiem voi he thong duong khi cua chiec may bay va co the la duong khi đa het truoc khi phi cong kip quay ve can cu.
Chi đen khi tim thay nhung manh vo cua mot chiec may bay Messerschmitt cua Đuc tim thay ngoai khoi Marseille, nguoi ta moi lai đieu tra ve phia nuoc Đuc. Cuu phi cong cua chiec Messerschmitt, Horst Rippert, xac nhan đa ban roi mot chiec Lightning P-38 o gan Marseille. Vien phi cong noi rang ong đa "luon luon hi vong chiec may bay bi ban roi khong phai la cua Saint-Exupery", vi "thoi tre, chung toi đa đoc tat ca cac tac pham cua ong va chung toi yeu men vo cung nhung quyen sach đo". Ket qua đot đieu tra đuoc Luc Vanrell va nha bao Jacques Pradel tuong thuat trong cuon Saint-Exupery, l’ultime secret (Saint-Exupery, bi mat cuoi cung) do Nha xuat ban Rocher phat hanh ngay 20 thang 3 nam 2008.


Tac pham Tac pham cua Saint-Exupery tap trung vao đe tai phi cong hoac lay cam hung tu nhung chuyen bay cua chinh tac gia. Tac pham noi tieng nhat cua ong, Hoang tu be, noi ve cuoc gap go ky la giua mot phi cong bi roi xuong sa mac voi cau be ngoai hanh tinh. Do mat tich khi moi 44 tuoi va cung danh rat nhieu thoi gian đe thuc hien cac chuyen bay, so luong tac pham cua Saint-Exupery khong nhieu, nhung đa phan đeu đac sac.


= Tieu thuyet =
L'Aviateur (Nguoi phi cong, 1926)
Courrier Sud (Chuyen thu mien Nam, 1929)
Vol de Nuit (Bay đem, 1931)
Terre des Hommes (Coi nguoi ta , 1939)
Pilote de Guerre (Phi cong thoi chien, 1942)
Lettre a un Otage (Thu gui mot con tin, 1943), sach thuoc the loai chinh luan
Le Petit Prince (Hoang tu be, 1943)
Citadelle (Cung thanh, viet nam 1936, xuat ban sau khi ong mat, 1948)


= Ghi chep =
Moscou (viet cho bao Paris-Soir, 1935)
Espagne ensanglantee (Tay Ban Nha đam mau, viet cho bao L'Intransigeant, 1936)
Madrid (viet cho bao Paris-Soir, 1937)
La Paix ou la guerre (Hoa binh hay chien tranh, viet cho bao Paris Soir, 1938)
Lettres des jeunesse (Thu tu thoi tre, tap hop cac buc thu viet tu nam 1923 đen 1932, xuat ban sau khi ong mat)
Carnets (So ghi, tap hop ghi chep tu nam 1936 đen truoc khi mat tich, xuat ban sau khi ong mat)
Lettres a sa mere (Thu gui me, tap hop cac buc thu tu nam 1910 đen nam 1944, xuat ban sau khi ong mat)
Un sens a la vie (Y nghia cuoc đoi, xuat ban sau khi ong mat)


Vinh danh Giai Femina nam 1931
Giai thuong lon cho tieu thuyet cua Vien han lam Phap nam 1939
Tren buc tuong cua Đien Pantheon Paris, nguoi ta đa gan mot tam bien vinh danh nha van.
Ngay 29 thang 6 nam 2000, nhan dip ky niem 100 nam ngay sinh cua Saint-Exupery, san bay quoc te cua thanh pho Lyon đa đuoc đoi theo ten cua nha van, Aeroport Lyon Saint-Exupery. Ga tau TGV o thanh pho que huong cua nha van đuoc mang ten ong, ga TGV Lyon-Saint-Exupery.
Ten ong đuoc đat cho mot thien the, đo la tieu hanh tinh 2578 Saint-Exupery (1975). Ngoai ra con mot đinh nui o Patagonia, Argentina, nhieu truong hoc va đuong pho o Phap đa đuoc đat ten theo tac gia cua Hoang tu be.
Cho đen truoc khi đong euro ra đoi, hinh cua Saint-Exupery va buc tranh do ong ve minh hoa kiet tac Hoang tu be đuoc in tren to 50 franc cua Phap.
Ngay 30.05.2013 nhan ky niem 70 nam phat hanh tac pham Le petit prince (Hoang tu be), Bao tang thanh pho Tarfaya (Maroc) vua to chuc le vinh danh nha van - phi cong Phap Antoine de Saint-Exupery. Tarfaya - mot oc đao o mien nam Maroc - la noi Saint-Exupery đa lam viec trong 18 thang voi tu cach truong tram trung chuyen cua Cong ty buu chinh hang khong Aeropostale. Tai đay, Saint-Exupery đa viet tieu thuyet đau tay Courier sud (Thu mien nam). Canh troi xanh voi anh nang ruc ro va bai cat vang menh mong cua hoang mac Tarfaya cung la nguon cam hung cho nhung minh hoa cua Saint-Exupery trong Le petit prince đuoc sang tac hon muoi nam sau.


= Chuyen ben le =
Mot so to 50 franc do Ngan hang Trung uong Phap phat hanh đa in nham ten cua nha van thanh "Antoine de Saint Exupery"


Xem them Hoang tu be


Chu thich Lien ket ngoai Trang web chinh thuc ve Saint-Exupery (tieng Phap)
Bai viet ve Saint-Exupery tren trang cua Bo Van hoa Thong tin Viet Nam Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine (tieng Viet)