Thuyen nhan (tieng Han: 投奔怒海, Han-Viet: Đau bon no hai, nghia la: "Chay đen bien cuong no", tieng Anh: Boat People) la mot phim Hong Kong cua đao dien Hua An Hoa (Ann Hui), bat đau trinh chieu vao nam 1982. Bo phim co su tham gia cua cac dien vien Lam Tu Tuong, Luu Đuc Hoa, Mau Khien Nhan, va Ma Tu Than. Bo phim đa đoat giai Phim hay nhat, Đao dien xuat sac nhat, Dien vien moi xuat sac nhat, va Kich ban hay nhat tai Giai thuong Đien anh Hong Kong lan thu nhi va la mot trong nhung phim đuoc chinh thuc trinh chieu tai Lien hoan phim Cannes nam 1983. Nam 2005, tai lan trao giai thu 24 cua Giai thuong Đien anh Hong Kong, Thuyen nhan đuoc binh chon đung thu 8 trong 103 phim Hoa ngu hay nhat trong 100 nam qua.
Thuyen nhan la tap cuoi cung trong "bo ba" phim ve Viet Nam cua Hua An Hoa. Bo phim ke lai canh ngo cua nhung nguoi dan Viet Nam sau su kien 30 thang 4 nam 1975.


Hoan canh lam phim Cuoi thap nien 1970, mot lan song khong lo cua nguoi Viet ti nan đen Hong Kong. Nam 1979, Hua An Hoa lam bo phim tai lieu A Boy from Vietnam (Em be Viet Nam) cho đai truyen hinh RTHK. Trong qua trinh lam phim, ba đa thu thap đuoc nhieu tai lieu va cau chuyen ve tinh hinh Viet Nam sau su kien 30 thang 4 nam 1975 tu cac thuyen nhan. Tu cac tai lieu nay, Hua An Hoa đa lam phim Ho Viet đich co su (Chuyen cua Ho Viet, 1981) voi dien vien chinh la Chau Nhuan Phat trong vai Ho Viet, mot thuyen nhan Viet Nam tai Hong Kong, va phim Thuyen nhan.
Trung Quoc vua ket thuc mot cuoc chien voi Viet Nam, do đo cho phep Hua An Hoa quay phim tai đao Hai Nam. Phim Thuyen nhan la bo phim Hong Kong đau tien đuoc thuc hien trong lanh tho Trung Quoc duoi su kiem soat cua Đang Cong san Trung Quoc. Hua An Hoa đa đe danh mot vai cho Chau Nhuan Phat, nhung vi luc đo cac dien vien Hong Kong lam viec tai Trung Hoa đai luc thuong bi cam hoat đong tai Đai Loan, nen Chau Nhuan Phat đa tu choi đong vai vi so bi ghi ten vao "so đen". Sau thang truoc khi phim khoi quay, sau khi đoan phim đa đen Hai Nam, mot nguoi quay phim đe nghi cho Luu Đuc Hoa đong vai nay. Luc đo Luu Đuc Hoa chua noi tieng lam, va anh chi co kinh nghiem đong vai phu tren truyen hinh. Hua An Hoa giao vai dien trong phim cho Luu Đuc Hoa va đua anh đen Hai Nam truoc khi ba thay mat anh.


Nhan vat Shiomi Akutagawa (Lam Tu Tuong): phong vien Nhat Ban, tung tuong thuat canh giai phong Đa Nang, tro lai Viet Nam đe chup hinh ve cuoc song sau giai phong.
Nguyen Cam Nuong (Ma Tu Than): co gai 14 tuoi ma Akutagawa quen đuoc tai Đa Nang; cha co mat truoc giai phong.
To Minh (Luu Đuc Hoa): mot thanh nien co tham vong roi khoi Viet Nam; bi đay len vung kinh te moi.
Phu Nhan (Mau Khien Nhan): chu mot quan ruou, chuyen buon ban cho đen, lam đau moi cho cac cuoc vuot bien, tinh nhan cua chu nhiem ho Nguyen, nhung bi mat la nguoi yeu cua Minh.
Chu nhiem ho Nguyen (Thach Mong Ky): mot vien chuc tung du hoc tai Phap, nguoi đa bo nua cuoc đoi cho cach mang, chan nan va vo mong voi cuoc song sau giai phong, thuong ghe tham quan ruou cua Phu Nhan.


Kich ban Phim đuoc ke lai qua con mat cua mot phong vien anh nguoi Nhat ten la Shiomi Akutagawa (Lam Tu Tuong). Ba nam sau khi tuong thuat canh Đa Nang trong ngay giai phong, Akutagawa đuoc moi tro lai Đa Nang đe ghi nhan cuoc song tai Viet Nam sau khi chien tranh ket thuc. Ong đuoc mot "nguoi huong dan" tu Bo Van hoa đua đen mot vung kinh te moi gan Đa Nang va gap mot nhom hoc sinh đang vui đua, hat cho ong nghe mot bai hat ca ngoi Ho Chi Minh.
Nhung hinh anh ma ong phong vien đuoc xem chi la đieu gia doi đe lua bip cac phong vien ngoai quoc. Tai Đa Nang, ong chung kien mot vu hoa hoan va bi cong an hanh hung vi đa chup hinh khi chua đuoc phep; đong thoi ong cung nhin thay cong an hanh ha mot nguoi "phan đong". Ong nhin thay mot gia đinh bi cuong buc đi len vung kinh te moi va thac mac tai sao nguoi ta lai khong muon đi. Sau đo, ong quen đuoc gia đinh cua Cam Nuong (Ma Tu Than). Me co bi mat hanh nghe mai dam đe nuoi Cam Nuong va hai đua em trai. Cau em thu nhat ten Nhac rat nghich ngom, hoc đuoc nhieu tu long tieng Anh tu linh My, con cau thu hai ten Lang la mot đua tre con cua mot nguoi Han Quoc tung la khach hang cua me co. Tu gia đinh Cam Nuong, Akutagawa tim hieu đuoc them ve đoi song tai Đa Nang, va thay đuoc canh tre em luc loi xac nguoi vua bi hanh hinh tai mot "trai ga" đe tim đo quy. Mot hom, Nhac tim đuoc mot qua min trong đong rac va bi min no chet.
Tai "trai ga", ong quen đuoc To Minh (Luu Đuc Hoa), mot thanh nien vua đuoc tha ra tu vung kinh te moi. Sau khi Minh cuop may anh cua Akutagawa khong thanh, anh bi đua tro lai vung kinh te moi. Akutagawa dung quan he voi mot can bo đe đuoc phep đi theo va thay đuoc canh cac tu nhan bi hanh ha, ong len lut đen noi ma ong đuoc xem truoc kia va nhin thay nhung đua tre nam tran truong la liet trong nhung khu tap the. Minh đa co ke hoach vuot bien voi mot nguoi ban ten Thanh, va đa tra tien phi đi cho ca hai nguoi. Mot hom, trong luc đang go min, Thanh bi trung min ma chet. Minh len ghe mot minh, nhung chiec thuyen bi Bo đoi bien phong phat hien. Cong an ban chet moi nguoi tren thuyen, va tich thu het cac tai san co gia tri.
Chinh quyen biet đuoc Akutagawa co nhung hinh anh khong co loi cho Viet Nam va tim cach lam ong mat uy tin. Sau khi me Nuong bi cong an bat vi toi mai dam, ba tu tu bang cach tu đam mot cai moc vao nguoi. Chi voi vai ngay con lai tai Viet Nam, Akutagawa quyet đinh ban may anh cua minh đe lay tien cho chi em Nuong vuot bien. Trong luc cam binh xang đe đua chi em Nuong len thuyen, ong bi cong an ban, lam binh xang no bung va bi thieu chay. Chi em Nuong len thuyen đe đi đen mot vung đat tu do...


Giai thuong va đe cu Thuyen nhan đa đuoc đe cu cho 12 giai tai Giai thuong Đien anh Hong Kong lan thu nhi va thang 5 giai, ke ca giai Phim hay nhat va Đao dien xuat sac nhat. Nam 2005, phim đuoc binh chon đung thu 8 trong 103 phim tieng Hoa hay nhat trong vong 100 nam qua nhan dip ky niem 100 nam ngay ra đoi cua đien anh Hoa ngu. Danh sach nay đuoc lua chon boi 101 nha lam phim, nha phe binh va hoc gia tai Hong Kong.


Đon nhan Hua An Hoa cho rang Thuyen nhan la mot trong nhung phim ba thich nhat va nhieu nha phe binh xem phim nay la đinh cao su nghiep cua ba. Bo phim đa đua ten tuoi ho Hua đen voi gioi đien anh quoc te va cung co đia vi la mot trong nhung đao dien tien phong trong Lan song Moi (New Wave) cua đien anh Hong Kong. Bo phim cung rat thanh cong khi trinh chieu tai rap, thu ve 15.475.087 đo la Hong Kong, pha vo ky luc doanh thu truoc đo va thu hut khan gia đen chat rap trong nhieu thang lien. Nhieu khan gia đanh gia bo phim nay ngu y cho hinh anh Hong Kong sau khi đuoc tra ve Trung Quoc (mot van đe đang đuoc thuong luong vao luc đo), vi chinh phu cong san Trung Quoc cung se giong nhu chinh phu cong san Viet Nam trong phim va hoan canh cua nguoi dan Hong Kong sau khi trao tra se nhu hoan canh nguoi Viet trong phim. Tai Hong Kong, phim đuoc đe cu 12 giai thuong trong Giai Đien anh Hong Kong nam 1983 va đuoc vinh danh voi 5 giai, ke ca giai Phim hay nhat.
Phim cung đuoc trinh chieu tai nhieu lien hoan phim quoc te, trong đo co Lien hoan phim Cannes. Nhieu nha phe binh quoc te cho rang phim rat manh me, nhu Serge Daney cua to bao Phap Liberation, Lawrence O'Toole cua to Motion Picture Review, va David Denby cua nguyet san New York. Tai Lien hoan phim New York, bo phim đuoc đac biet chu y vi đe tai chinh tri (khong lien quan đen đe tai vo thuat ma khan gia Tay phuong quen thuoc hon đoi voi phim Hong Kong) va chat luong san xuat. Richard Corliss cua Tuan bao Time viet "nhu tat ca phim co quan điem manh me, phim Thuyen nhan la mot bo phim tuyen truyen", va cho rang "cam xuc manh me ma Thuyen nhan goi len bieu lo... ky nang đao dien thanh cong cua Hua An Hoa". Janet Maslin cua to The New York Times nhan xet đao dien đa "xu ly noi dung mot cach sac sao, hiem khi đe cac tinh huong tro thanh vung ve" va cac canh trong bo phim co "cam giac nhu chuyen hu cau co chu y sac sao chu khong phai la mot phong su." Tuy nhien, nhieu nha phe binh tai Lien hoan phim New York chi trich noi dung chinh tri cua phim, trong đo co J. Hoberman, Renee Shafransky, va Andrew Sarris, đeu đang tren to bao mien phi The Village Voice.. Ho phan đoi cach mieu ta mot chieu đoi voi chinh phu Viet Nam va su thieu tam nhin lich su. Mot so nha phe binh khac cho rang bo phim đa đon gian hoa boi canh chinh tri va qua uy mi.


Tranh cai Vi bo phim đuoc san xuat voi su cong tac cua chinh phu Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, mot chinh phu luc đo co hiem khich voi chinh phu Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, mot so nguoi khong tin vao loi noi cua Hua An Hoa la ba "khong hieu chinh tri". To New York Times viet rang loi nhin cuoc song duoi che đo cong san Viet Nam khat khe khong phai la đieu bat ngo. Hua An Hoa luon khang đinh ba đa quyet đinh lam phim đe mieu ta nhung noi kho cua nguoi ti nan Viet Nam dua theo nhieu cuoc phong van voi ho tai Hong Kong. Ba khang đinh chinh phu Trung Quoc khong he yeu cau ba thay đoi noi dung đe tuyen truyen chong Viet Nam, ma ho chi yeu cau "kich ban cang trung thuc cang tot". Ba phu nhan viec tinh hinh o Viet Nam bi phong đai tho thien, nhu canh chiec thuyen vuot bien cua Minh bi Bo đoi bien phong ban - ba lay cam hung cho canh nay tu viec mot chiec thuyen bi linh bien phong gay xoay nuoc đe đam chim, đuoc đang tai bao chi Hong Kong.
Tai Lien hoan phim Cannes, mot so nguoi canh ta đa chong đoi viec bo phim nay đuoc tham gia, va vi the, bo phim chi đuoc chieu chu khong đuoc tranh giai. Viec nay đuoc cho la do chinh phu Phap yeu cau, vi muon giu vung moi quan he voi Viet Nam.
Tai Đai Loan, bo phim đa khien tat ca cac phim cua Hua An Hoa bi cam chieu vi no đuoc quay tai đao Hai Nam, tren lanh tho cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa.


Đac điem Trong khi nguoi Viet thuong goi nhau bang ten đuoc đat, cac nhan vat trong phim lai goi nhau bang ho.
Bo phim khong noi ve cac nguoi thuyen nhan nhu trong tua tieng Anh; ma mieu ta cuoc song va su kho cuc cua nguoi Viet duoi che đo cong san, nguyen nhan ma ho muon bo nuoc ra đi. Tua tieng Trung Quoc la Đau bon no hai, co nghia la "Chay đen bien cuong no", mieu ta cau chuyen phim đung hon.
Tat ca cac nhan vat trong phim đeu noi tieng Quang Đong thay vi tieng Viet, nhung tieng Viet lai đuoc su dung trong bai hat va chu viet.


Xem them Vuot song


Chu thich Tham khao Berry, Michael (2005). Speaking in Images: Interviews with Contemporary Chinese Filmmakers (bang tieng Anh). Columbia University Press. ISBN 0231133308.
Fu, Poshek; Desser, David (2000). The Cinema of Hong Kong: History, Arts, Identity (bang tieng Anh). Cambridge University Press. ISBN 0521776023.


Lien ket ngoai (tieng Anh) IMDB: Tau ban no hoi
(tieng Anh) Ann Hui's Boat People – Cannes 1983: Attack in Hong Kong
Video tren YouTube