Pham Ky Nam (27 thang 6 nam 1928 – 3 thang 3 nam 1984) la đao dien phim truyen va phim tai lieu đuoc xem la mot trong nhung canh chim đau đan cua nen đien anh cach mang Viet Nam. La đao dien đau tien cua mien Bac Viet Nam đuoc đao tao bai ban o nuoc ngoai, ong bat đau su nghiep đao dien voi bo phim Chung mot dong song. Đay khong chi la bo phim truyen đau tien cua mien Bac Viet Nam sau nam 1954 ma con la bo phim truyen đau tien cua đien anh cach mang Viet Nam. Sau đo, ten tuoi cua ong gan lien voi hang loat nhung bo phim truyen the he đau cua đien anh cach mang Viet Nam cung nhu cac bo phim tai lieu ve đe tai Chu tich Ho Chi Minh. Voi nhung đong gop cua ong cho nen đien anh Viet Nam tu buoi đau thanh lap, ong đuoc nha nuoc Viet Nam truy tang Giai thuong Nha nuoc ve Van hoc Nghe thuat vao nam 2007 va danh hieu Nghe si nhan dan vao nam 2012.


Cuoc đoi Pham Ky Nam con co but danh la Hieu Dan, sinh ngay 27 thang 6 nam 1928 tai lang Ve, xa Đong Ngac, huyen Tu Liem (nay la quan Bac Tu Liem), Ha Noi. Theo loi ke cua con trai ong, tu nho Pham Ky Nam đa hieu hoc va gioi tieng Phap. Nam 1946, đuoc chu ruot tai tro ve may bay, ong bat đau sang Phap vua hoc vua lam. Sau 3 nam hoc tai truong đao tao luat, ong quyet đinh bo do va chuyen sang Institut des hautes etudes cinematographiques (IDHEC, con goi la Hoc vien Đien anh Phap) đe theo đuoi con đuong nghe thuat. Mac du theo hoc chuyen nganh đao dien đien anh, nhung ong đa đuoc đao tao bai ban kien thuc tong hop ve anh sang, boi canh, dung phim va chi đao dien xuat.
Ngoai hoc tap, ong con tich cuc tham gia nhieu hoat đong cua sinh vien Viet Nam tai Phap. Nam 1952, Pham Ky Nam tu nguyen tham gia Đang Cong san Phap. Nam 1955, ong tro ve nuoc gia nhap Đang Lao đong Viet Nam (nay la Đang Cong san Viet Nam). Cung tu đay, ong bat đau su nghiep đien anh cua minh tai Viet Nam cho đen khi qua đoi đot ngot vao nam 1984 trong mot chuyen đi cong tac tai thanh pho Ho Chi Minh.


Đao dien phim truyen Nam 1955, sau khi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa tiep quan Ha Noi, co quan đien anh đuoc chuyen ve đong tai trai sen đam xu cua Phap o pho Hang Thi. Sau khi tot nghiep Truong Đien anh IDHEC tro ve nuoc, Pham Ky Nam đa đen nhan viec tai co quan va bat đau su nghiep đien anh o Viet Nam. Nam 1956, Doanh nghiep quoc gia chieu bong va chup anh Viet Nam đuoc tach lam 2 bo phan la Xuong phim Viet Nam va Quoc doanh phat hanh phim va chieu bong Viet Nam (nay la FAFIM Viet Nam). Pham Ky Nam la mot trong so cac đao dien gan bo voi Xuong phim Viet Nam tu nhung ngay đau thanh lap, cung voi cac Nghe si nhan dan khac nhu Pham Van Khoa, Nguyen Tien Loi.
Tu nhung ngay đau thanh lap Xuong phim Viet Nam, cong tac chuan bi cho viec lam phim truyen đa dien ra rat soi noi trong noi bo cac van nghe si. Rieng phong phim truyen đa tien hanh mot so hoat đong tap su nhu sang tac tieu pham phim truyen. Đao dien Pham Ky Nam đa cung nha quay phim Tran Thinh va cac dien vien Tue Minh, Hoa Tam dung va quay tieu pham ve nu anh hung Vo Thi Sau. Tieu pham thu 2 dua tren truyen ngan Thu nha đuoc giao cho đao dien Tran Cong, quay phim Khuong Me cung cac dien vien Phi Nga, Huy Cong. Đao dien Pham Ky Nam tiep tuc thuc hien tieu pham thu 3 co ten Nhua song noi ve hoat đong yeu nuoc cua hoc sinh sinh vien noi thanh Ha Noi thoi gian tam chiem, hop tac cung quay phim Tham Vo Hoang va cac dien vien Bich Van, Tran Phuong va Tu Huy.
Nam 1959 la nam nganh đien anh Viet Nam bat đau co nhung buoc ngoat phat trien manh me voi su ra đoi cua Truong Đien anh Viet Nam, Nha may co khi đien anh, va Xuong phim Viet Nam đuoc tach thanh Xuong Phim truyen Viet Nam, Xuong phim Hoat hoa va bup be, Xuong phim Thoi su, tai lieu Trung uong. Theo cac nha đien anh hoc va ly luan phe binh, tinh tu nam 1959 cho đen nay, nganh phim truyen Viet Nam co the chia lam 3 giai đoan phat trien. Giai đoan thu nhat la tu 1959 đen 1964, đuoc xem la giai đoan hinh thanh phim truyen. Sau cuoc chien gianh lai đoc lap voi Phap, du đoi ngu đien anh van con non tre nhung đa cho ra đoi nhieu bo phim hay, mang suc song lau ben trong đoi song xa hoi cung nhu gay tieng vang o cac lien hoan phim quoc te. O thoi ky nay, đao dien Pham Ky Nam đa lien tiep cho ra đoi hang loat bo phim nhu Chung mot dong song, Vat ky niem, Chi Tu Hau va Bien lua.
Giai đoan thu 2 la thoi ky chien tranh Viet Nam tu 1965 đen 1975. Đay la thoi ky kho khan cua đien anh noi rieng va ca Viet Nam noi chung khi buoc vao mot cuoc chien khoc liet va keo dai. O mot so nuoc, trong thoi ky chien tranh, phim truyen thuong ngung san xuat đe nhuong cho cho phim tai lieu. Nhung voi su kien tri cua đoi ngu nghe si đien anh, phim truyen Viet Nam van noi nhau ra đoi trong giai đoan nay, bam sat cac su kien gan lien voi cuoc song va cuoc chien. Trong thoi ky nay, đao dien Pham Ky Nam cung cho ra đoi nhung bo phim ve chien tranh nhu Tien tuyen goi, Đuong ve tran đia va Khong noi an nap. Giai đoan thu 3 bat đau tu nam 1975, sau khi Viet Nam thong nhat. Ke tu thoi điem nay, luong phim san xuat hang nam tai Viet Nam tang manh tu khoang 3 phim len đen hon 20 phim moi nam. Pham Ky Nam cung gop phan vao giai đoan nhon nhip nay voi Chom va Sa va Tu thu truoc binh minh.


= Nhung bo phim đau tien =


 Chung mot dong song  Nam 1958, kich ban phim Chung mot dong song đuoc Xuong phim truyen Viet Nam đua vao san xuat. Đay la phim truyen đau tien cua mien Bac Viet Nam sau nam 1954 va la bo phim truyen đau tien cua nen đien anh cach mang Viet Nam. Pham Ky Nam cung voi nha lam phim tai lieu Nguyen Hong Nghi bat đau nghien cuu kich ban cua Cao Đinh Bau va Đao Xuan Tung. Bo phim tien hanh quay trong vong 4 thang ke tu thang 2 nam 1959, do Pham Ky Nam va Nguyen Hong Nghi cung đam nhiem vai tro đao dien, Nguyen Đac la quay phim chinh va Đao Đuc đam nhiem vai tro hoa si thiet ke. Thoi điem nay, Pham Ky Nam la đao dien duy nhat cua mien Bac khi ay đuoc đao tao bai ban o nuoc ngoai, con lai toan bo đoan lam phim bao gom Nguyen Hong Nghi đeu tu chien khu Viet Bac va chu yeu moi co kinh nghiem san xuat phim tai lieu, thoi su.
Bo phim lay boi canh song Ben Hai sau hiep đinh Geneve nay chinh thuc đuoc cong chieu tai Viet Nam vao ngay 20 thang 7 nam 1959, đung vao dip ky niem 5 nam ngay ky ket hiep đinh. Khong chi đuoc chieu tai Lien hoan phim quoc te Moskva lan thu nhat cung nam, bo phim con đuoc long tieng thuyet minh tieng Trung, ra mat trong Tuan phim Viet Nam to chuc boi Hoi Huu nghi Trung-Viet o nhieu thanh pho nhu Truong Xuan, Nam Ninh. Tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2 nam 1973, Chung mot dong song đa nhan đuoc Bong sen vang cho phim truyen đien anh ky niem 20 nam đien anh cach mang Viet Nam. Mac du bo phim đat đuoc su chu y va thanh cong nhat đinh, nhung ban than đao dien Nguyen Hong Nghi van tu phe binh "tinh tu tuong cua tac pham thi kha phong phu, nhung tinh nghe thuat thi lai chua đu". Tuy vay voi Chung mot dong song, loai hinh phim truyen Viet Nam ra đoi.


 Vat ky niem  Sau khi hoan thanh Chung mot dong song, Pham Ky Nam tiep tuc hop tac voi đao dien Nguyen Hong Nghi thuc hien bo phim Vat ky niem do Hong Luc va Đao Xuan Tung viet kich ban dua tren truyen ngan "Vat ky niem cua nguoi đa khuat" cua tac gia Cuong Trang va Van Ngu. Bo phim con co su tham gia cua nha quay phim Nguyen Đac, nhac si Doan Nho cung cac dien vien Phi Nga, Trung Tin, Minh Tri. Khi cong chieu, Vat ky niem đa gay xuc đong manh cho nguoi xem va rat đuoc khan gia hoan nghenh. Đao dien Huy Thanh luc bay gio đang theo hoc khoa 1 Truong Đien anh Viet Nam đa viet mot bai phe binh đang len Tap chi Van nghe thang 4 nam 1961; trong đo co mot đoan:

Ngoai Vat ky niem, đien anh cach mang Viet Nam chi san xuat đuoc 2 phim khac trong nam 1960 la Co gai nong truong cua đao dien Nguyen Tien Loi va Vuon cam cua đao dien Pham Van Khoa. Mac du bo phim truyen thu hai cua Pham Ky Nam đa đuoc đanh gia cao hon 2 bo phim con lai nhung van co nhieu khuyet điem so voi Chung mot dong song. Sau khi cong chieu tai Viet Nam, bo phim tiep tuc ra mat khan gia Lien Xo voi ten Сувенир погибшего. Nam 1962, bo phim đuoc long tieng, them phu đe va cong chieu cho khan gia Trung Quoc voi ten 纪念品.


= Lien tiep cac bo phim đat giai =


 Chi Tu Hau  Nam 1962, Pham Ky Nam bat đau thuc hien bo phim Chi Tu Hau. Kich ban do nha van Bui Đuc Ai thuc hien dua tren chinh tac pham cua minh la truyen ngan "Mot truyen chep o benh vien" đuoc viet tu nam 1959. Bo phim co su tham gia cua nha quay phim Nguyen Khanh Du, hoa si Le Thanh Đuc, nhac si Tran Ngoc Xuong cung nhieu dien vien nhu Tra Giang, Ba Du, Tran Phuong, Nguyen Van Cua. Mac du đuoc quay tai mien Bac, nhung bo phim lai lay boi canh vung Nam Bo sau tran can cua quan đoi Hoa Ky tai Bai Sao. Phim ke ve chi Tu Hau, mot nguoi phu nu lam nghe đo đe o vung ven bien mien Nam, đa vuot len bi kich ca nhan, giac ngo va van đong moi nguoi đi theo cach mang. Đe co đuoc nhung canh phim phu hop, đao dien Pham Ky Nam đa phai đi khao sat nhieu noi tu Mong Cai đen Quang Binh đe tim đuoc boi canh rung đuoc nhu trong mo ta cua truyen ngan. Viec chon dien vien cung mat nhieu thoi gian đe tim đuoc khuon mat phu hop voi boi canh mien Nam. Cuoi cung, vai nu chinh đuoc giao cho Tra Giang – nu dien vien sinh ra o Phan Thiet va tap ket ra Bac vao nam 12 tuoi.
Nu dien vien Tra Giang đa thanh cong khac hoa đuoc su đau kho va kien cuong cua nguoi phu nu Viet Nam, đong thoi tao nen mot nhan vat mang tinh bieu tuong. Đe nhan manh nhung điem nhu vay, đao dien Pham Ky Nam đa thiet ke nhung goc quay đac biet trong viec ke lai cau chuyen cua chi Hau, bien cau chuyen cua mot ca nhan thanh cau chuyen cua dan toc. Bo phim sau khi hoan thanh đa đuoc gui tham du Lien hoan phim quoc te Moskva va đuoc trao Giai Bac. Đay la giai thuong cao đau tien ma phim truyen Viet Nam nhan đuoc tai lien hoan phim nay. Muoi nam sau tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2, bo phim tiep tuc nhan đuoc giai Bong sen vang nhan ky niem 20 nam Đien anh Cach mang Viet Nam. Ve mat chuyen the cac tac pham van hoc thanh phim, Chi Tu Hau đuoc xem la truong hop thanh cong nhat. Phim van trung thanh thanh voi tac pham van hoc, nhung đong thoi van la mot gia tri đien anh đoc lap. Khong chi la mot trong nhung bo phim đuoc đanh gia cao thoi bay gio, đen nay Chi Tu Hau van la mot bo phim truyen đuoc xem la kinh đien cua đien anh cach mang Viet Nam.


 Bien lua  Nam 1964, Pham Ky Nam hop tac cung Le Đang Thuc bat tay vao thuc hien bo phim Bien lua, dua tren kich ban cua nha van Phu Thang – mot nha van cot can cua quan đoi. Phu Thang đa mat 2 nam đe hoan thanh kich ban phim mieu ta lai cuoc chien cua quan dan Viet Nam tan cong san bay Cat Bi trong Chien dich Đien Bien Phu, trong đo hinh anh Tinh đoi truong Đang đuoc lay nguyen mau tu Trung tuong Đang Kinh – nguoi chi huy đa lam nen ten tuoi tu tran chien nay. Bien lua la tac pham van hoc đien anh đau tay cua Phu Thang đuoc lay cam hung tu thuc te khi ong tham gia tran Cat Bi voi vai tro linh trinh sat, cung tu đay ma ong tro thanh bien kich, bien tap chuyen nghiep cho Xuong Phim truyen Viet Nam. Khi thuc hien bo phim nay, Pham Ky Nam đa co nhieu kinh nghiem voi phim truyen, trong khi Le Đang Thuc chi vua tot nghiep Đai hoc Đien anh Lien Xo (VGIK) va lan đau tham gia lam phim. Đoan lam phim con co su tham gia cua nha quay phim Khanh Du, hoa si Le Thanh Đuc va nhac si Trong Bang, cung cac dien vien Huy Cong, Ha Van Trong, Thanh Tu, Trinh Thinh, Ngoc Lan, Đoan Dung.
Đay cung la thoi điem Pham Ky Nam gap đuoc nu dien vien Thanh Tu – nguoi sau nay tro thanh vo thu hai sau nay cua ong. Truoc khi nhan đuoc vai chinh đien anh đau tien trong Bien lua, Thanh Tu đa tot nghiep Đai hoc San khau Ha Noi va đau quan ve cong tac tai Nha hat Kich Ha Noi. Đay la bo phim tao buoc đem đe ba tham gia vao nganh đien anh. Nam 1966, bo phim hoan thanh, sau đo khong lau thi Pham Ky Nam ket hon cung Thanh Tu. Bien lua đuoc xem la bo phim co cong tac thiet ke ky thuat cong phu nhat, hieu qua nhat ve mat tao hinh tinh đen thoi điem bay gio. Đoan lam phim khong chi dung len mot san bay gia co lon trong truong quay, co so chi huy, co may bay cat canh va ha canh, ma con tien hanh cai tao hang chuc may bay dan dung cua quan đoi Viet Nam thanh may bay quan su cua Phap đe lam moi cho cac chien si đac cong đot pha. Tat ca đa đuoc hoa si Le Thanh Đuc khac hoa voi trinh đo nghe thuat tinh vi đe đat đuoc muc đo chan thuc nhat. Tai Lien hoan phim Viet Nam lan đau tien đuoc to chuc tai Ha Noi nam 1970, bo phim đa gianh đuoc Bong sen Bac.


= Tap trung vao đe tai chien tranh =
Noi tiep bo phim Bien lua, đao dien Pham Ky Nam lien tiep cho ra đoi nhung tac pham đien anh ve boi canh Viet Nam trong chien tranh. Đuong ve tran đia von la mot vo kich cheo cua hai soan gia Hoai Giao va Tao Mat đuoc ra mat khan gia vao nam 1966. Vo kich nay đa tro thanh mot hinh mau cheo ngan cho phong trao cheo nhieu nam sau đo. Sau khi thanh cong tren san khau kich, kich ban vo cheo đa đuoc Pham Ky Nam đua len man anh. Cheo la hinh thuc ca kich khac han kich san khau, nghe thuat cheo von rat cach đieu, khoa truong. Trong qua trinh dung phim, đao dien Pham Ky Nam đa ton trong nguyen mau nghe thuat cheo, chi them bot mot so yeu to cho phu hop voi đien anh nhu van dung canh quay, cach dung phim xen ke đong tac va loi noi. Bo phim san khau ngan nay đa hoan thanh va ra mat khan gia vao nam 1967.


 Tien tuyen goi  Nam 1969, Pham Ky Nam tiep tuc thuc hien bo phim Tien tuyen goi. Nguyen goc van hoc cua tac pham la vo kich cung ten cua tac gia Tran Quan Anh. Von la mot bac si chuyen nghiep, Tran Quan Anh đa chon đung chu đe quan trong va cap thiet đat ra cho nganh y trong giai đoan chien tranh, thong qua giai quyet van đe cua nganh y ma lien he đen cuoc song, qua đo neu bat len chu đe ve hoat đong va le song cua con nguoi trong chien tranh. Vi chu đe rat phu hop voi boi canh lich su luc bay gio, ngay sau khi vo kich đuoc trinh dien tai san khau Thu đo, đao dien Pham Ky Nam đa cung Tran Quan Anh cai bien lai thanh kich ban đien anh. Trong qua trinh cai bien, đao dien Pham Ky Nam đa đien anh hoa nhung yeu to chi von di chi thuoc ve san khau kich ma khong phu hop voi đien anh. Kich ban bo phim đa nhan đuoc giai Apsara vang tai Lien hoan phim quoc te Phnom Penh.
Ve phong cach lam phim, đao dien Pham Ky Nam đa giu vung phong cach co đien cua minh o phan đau phim. Đoi voi phan sau bo phim lay boi canh tuyen lua khu 4, ong dan chuyen sang phong cach dung phim tai lieu. Voi su ho tro cua nha quay phim Luu Xuan Thu, ong đa giai quyet tot viec tao dung nhung canh o Ha Noi, đac biet la hinh anh mot gia đinh tri thuc nen nep, gia giao cua giao su Nghi. Mac du con mot so nhuoc điem von pho bien voi dong phim truyen trong giai đoan chien tranh, bo phim sau đo đa đuoc Bong sen bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2 nam 1973 va giup đao dien Pham Ky Nam nhan đuoc giai Đao dien xuat sac nhat cho phim truyen đien anh. Bo phim khong chi xuat hien tai Lien hoan phim quoc te Moskva voi ten goi Фронт зовёт, ma con đuoc cong chieu tai nhieu quoc gia khac nhu Trung Quoc (tieng Trung: 前方的召唤; nghia đen 'Tien phuong vay goi'), Tiep Khac (tieng Sec: Hlas minulosti), Hungary (tieng Hungary: Orvosok a tuzvonalban).


 Khong noi an nap  Nam 1971, Pham Ky Nam bat tay vao thuc hien bo phim Khong noi an nap, dua tren kich ban cua nha van Le Tri Ky. Bo phim noi ve mot nhom biet kich cua luc luong Viet Nam Cong hoa đa cai trang thanh bo đoi Quan đoi nhan dan Viet Nam đe tra tron vao trong nhan dan sau khi đo bo ra mien Bac. Tu đay đa no ra cuoc chien giua luc luong an ninh va quan chung nhan dan mien Bac Viet Nam voi nhung ten gian điep nguy hiem đang am muu chong pha che đo o mien Bac. Đay la mot tac pham đien anh trinh tham hanh đong – the loai khong phai so truong cua mot đao dien chuyen mang phim tam ly nhu Pham Ky Nam. Đo cung la mot trong nhung nguyen nhan khien bo phim dai 12 cuon nay khong tao nen đuoc tieng vang. Bo phim bi đanh gia la the hien qua nhieu su kien, bo cuc ruom ra va khong hap dan. Tuy nhien, bo phim van nhan đuoc Bang khen tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 2 va đuoc xem la mot trong nhung phim đien anh trinh tham đac sac.


= Sau ngay thong nhat =


 Chom va Sa  Nhung nam đau thap nien 1970 trong boi canh cuoc chien tranh tai Viet Nam đang o đinh cao, đao dien Pham Ky Nam chu yeu tap trung vao mang phim tai lieu đe ghi lai nhung su kien lich su. Cho đen sau khi Viet Nam ket thuc chien tranh vao nam 1975, ong moi dan quay ve voi mang phim truyen. Bo phim Chom va Sa cua ong la mot trong so it nhung bo phim truyen Viet Nam ve đe tai mien nui va dan toc thieu so. Đay cung la tac pham ma ong thu suc voi đe tai thieu nhi. Trong bo phim nay, ong đa ket hop nhan vat voi thien nhien, muong thu, goi nen mot khung canh huyen thoai gan gui voi tre em. Ten cua bo phim đuoc lay tu 2 em be trong bo phim la Lo Van Chom va Lo Thi Sa. Tinh cach cua hai nhan vat đeu đuoc cac tac gia khac hoa rat đam net, nhu mot cach tuong trung cho tre em Tay Bac noi rieng va nguoi dan Tay Bac noi chung trong boi canh chien tranh khoc liet. Bo phim sau đo đa gianh đuoc giai Con voi bac tai Lien hoan phim thieu nhi quoc te dien ra tai Bombay, An Đo nam 1979.
Nam 1980, trong mot chuyen cong tac đen Paris, nha quay phim Tham Vo Hoang đa mang 3 cuon phim nhua sang cho Đai su quan Viet Nam tai Phap. Trong chuyen đi, Tham Vo Hoang đa đen tham nha đao dien Le Lam. Sau khi biet đay la nhung cuon phim cua Chom va Sa do Pham Ky Nam đao dien, Le Lam đa ngo loi muon nha quay phim Tham Vo Hoang đe lai cho ong nhung thuoc phim nay đe ong mang đi gioi thieu tai Lien hoan phim Cannes. Sau khi nhan đuoc su đong y cua nha quay phim Tham Vo Hoang, đao dien Le Lam tiep tuc thanh cong thuyet phuc ban to chuc Lien hoan phim Cannes cho trinh chieu bo phim. Vi khong co chuan bi phu đe hay thuyet minh tu truoc, đao dien Le Lam đa tu minh cam micro dich truc tiep tu tieng Viet sang tieng Phap đe phuc vu khan gia tai lien hoan phim.
Luc bay gio, viec mot bo phim Viet Nam đuoc trinh chieu tai cac festival hay lien hoan phim chau Au ngoai khoi Lien Xo la cuc ky hiem. Chom va Sa đa tro thanh bo phim Viet Nam đuoc quang ba tai Lien hoan phim Cannes, cung la bo phim Viet Nam đau tien đuoc cong chieu tai mot lien hoan phim lon cua phuong Tay ngoai khoi Lien Xo. Khong chi đuoc trinh chieu tai lien hoan phim, Chom va Sa con co mat tai Vien luu tru phim quoc gia Phap, du luc bay gio Viet Nam van chua co quan he mua ban, trao đoi phim voi Phap. Nguoi phu trach Vien cho biet, ong đa mua bo phim nay o mot trung tam trao đoi phim quoc te vi no chua đung chu nghia nhan đao rat cao. Nam 1982, bo phim tiep tuc gianh đuoc Giai Bac tai Lien hoan phim ba chau luc đuoc to chuc tai thanh pho Nantes cua Phap.


 Mot so bo phim khac  Sau khi đat nuoc tai lap hoa binh, cac nghe si đien anh Viet Nam lao vao lam phim ve cac đe tai xa hoi. Sau nhieu nam nghien ngam va chuan bi, Pham Ky Nam bat tay thuc hien bo phim Tu thu truoc binh minh theo kich ban cua Nguyen Khac Phuc. Nam 1979, bo phim đuoc ra mat. Đay la bo phim đau tien đuoc quay hau nhu toan bo tai Nha Trang, cung la bo phim đau tien ve thanh pho bien nay. Bo phim xoay quanh nhung bien đong lon nho cua thoi cuoc va trong moi gia đinh vao thang 4 nam 1975, truoc khi chien tranh Viet Nam ket thuc. Đao dien Pham Ky Nam đa the hien trinh đo cua minh trong chi đao san xuat, trong ket cau cau chuyen cung nhu trong dung phim. Đay đuoc xem la mot bo phim hoan chinh su nghiep đao dien cua ong. Voi Chi Tu Hau, Tien tuyen goi va Tu thu truoc binh minh, ong đa co cho minh 3 bo phim thanh cong nhat su nghiep sang tac cua minh. Nam 2011, nhan dip ky niem su kien 30 thang 4 nam 1975, cac hang phim lon đa phat hanh mot so bo phim noi bat cua đien anh Viet Nam duoi dang DVD. Trong 8 bo phim đuoc phat hanh, đao dien Pham Ky Nam co 2 bo phim đuoc phat hanh la Khong noi an nap va Tu thu truoc binh minh.
Nam 1983, đao dien Pham Ky Nam đa hop tac cung đao dien nguoi Lao Somchith Pholsena đe thuc hien bo phim Siengpeun Chak Thonghai (Tieng sung tren đong chau). Đay la mot trong nhung so it bo phim Lao truoc nhung nam 2000 con đuoc luu giu đen bay gio. Đuoc san xuat nhan dip ky niem 10 nam ngay Cach mang Lao do Bo Thong tin hai nuoc Lao va Viet Nam hop tac san xuat, Siengpeun Chak Thonghai la bo phim truyen Lao đau tien đuoc san xuat ke tu nam 1975. Bo phim đuoc chuyen the tu tieu thuyet "Kong Pham Thi Song" cua tac gia Souvanthonc, goi lai nhung su kien lich su cua Cach mang Lao, đac biet la cuoc đam phan dan đen viec chia re cac phe đoi lap: Pathet Lao (Đang Nhan dan Cach mang Lao) va luc luong bao hoang. Bo phim ra mat khan gia Lao tu nam 1983, nhung đen nam 2015, bo phim moi đuoc cong chieu rong rai tai Lien hoan Quoc te Đien anh Chau A Vesoul to chuc tai Vesoul, Phap.


Nha lam phim tai lieu = Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh va Ngay đoc lap 2/9/1945 =


 Thu thap tu lieu  Sau khi Viet Nam va Hoa Ky ky hiep đinh Paris 1973 ve viec cham dut chien tranh va tai lap hoa binh tai Viet Nam, Pham Ky Nam đa co co hoi đuoc thuc hien bo phim tai lieu ma ong ap u nhieu nam ve thoi gian Chu tich Ho Chi Minh o Phap vao nhung nam 1920. Nam 1974, đoan cong tac gom đao dien Pham Ky Nam, bien kich Hong Ha va nha quay phim Nguyen Nhu Ai đuoc Bo Van hoa cu sang cac nuoc Phap, Anh va Y đe thu thap tai lieu thuc hien bo phim Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh. Tai Paris, đoan đa đen ngoi nha so 9 ngo Compoint, quan 17 Paris – noi nguoi thanh nien Nguyen Ai Quoc tung song va hoat đong cach mang tu nam 1921 đen 1923 – đe quay chup va lay tu lieu. Luc bay gio, ngoi nha co the sap bi pha do nen đoan đa ghi chep rat ti mi đe co the lam tu lieu cho viec dung phim truyen sau nay. Mot đia điem khac ma đoan đen quay la ngoi nha so 3 pho Marche des Patriarches – tru so Hoi lien hiep cac dan toc cung kho va bao Nguoi cung kho.
Nam 1920, Nguyen Ai Quoc la nguoi Đong Duong duy nhat tham du Đai hoi toan quoc lan thu 18 Đang xa hoi Phap tai thanh pho Tours. Trong chuyen cong tac nay, đoan lam phim đa suu tam đuoc đoan phim quay canh đoan đai bieu buoc vao phong hop va khau hieu "Vo san tat ca cac nuoc đoan ket lai!" phia sau Đoan Chu tich Đai hoi. Đay la nhung thuoc phim quy boi luc bay gio, phong hop cua đai hoi đa tro thanh mot vuon hoa. Hon 30 met phim đa đuoc đoan cong tac cua Pham Ky Nam mua lai voi gia khong he re. Truoc khi len đuong sang chau Au, đoan lam phim đa đuoc Tong Bi thu Truong Chinh giao nhiem vu tim kiem thuoc phim tai lieu quay lai khung canh ngay 2 thang 9 nam 1945 khi Ho Chu tich đoc ban Tuyen ngon đoc lap tai Quang truong Ba Đinh, Ha Noi. Khi đa sap hoan thanh cong viec thu thap tu lieu o Phap, mot nguoi la đa gui tang đoan cong tac nhung thuoc phim vo cung quy gia ve khung canh Quang truong Ba Đinh nam ay, nhung trong luc voi vang, đao dien Pham Ky Nam đa khong hoi ro nguon goc cua cuon phim.


 Dung phim  Theo thong tin tu Nghe si nhan dan Nguyen Nhu Vu – con trai cua nha quay phim Nguyen Nhu Ai, đong thoi la nguyen Tong Giam đoc Hang phim Tai lieu Khoa hoc Viet Nam, đoan cong tac cua đao dien Pham Ky Nam con tim đuoc 3 thuoc phim ve Đong Duong giai đoan nay nho su ho tro cua đao dien nguoi Ba Lan Joris Ivens. Mot trong ba thuoc phim đa ghi lai khung canh Ha Noi vao ngay đoc lap, tu hinh anh nguoi dan cam bieu ngu, đoan xe tien vao Quang truong cho đen hinh anh Chu tich Ho Chi Minh tren le đai. Dua tren nhung thuoc phim it oi đo, đao dien Pham Ky Nam va đao dien hinh anh Le Manh Thich đa bat tay vao trau chuot lai va dung nen bo phim tai lieu Ngay đoc lap 2/9/1945. Ben canh nhung thuoc phim tai lieu tim đuoc, nha quay phim Nguyen Nhu Ai con quay bo sung nhung đia điem quan trong nhu Ngoi nha so 48 Hang Ngang – noi Ho Chi Minh viet Tuyen ngon đoc lap, canh la co tung bay trong gio đuoc quay tren noc San van đong Ha Noi, cung nhieu canh đep tren khap ca nuoc.
Bo phim chi dai khoang 15 phut voi nhung canh quay đon gian, ngon ngu hinh anh chat loc, cung hang loat nhung bai hat quen thuoc đoi voi quan dan Viet Nam nhu Du kich ca (Đo Nhuan), Cung nhau đi hong binh (Đinh Nhu), Tien quan ca, Chien si Viet Nam (đeu cua Van Cao), va ket thuc voi loi binh, loi quoc dan tuyen the va đac biet la giong đoc cua Chu tich Ho Chi Minh. Xuong phim Tai lieu Trung uong đa gap rut san xuat bo phim va cho ra mat khan gia vao đung dip le ky niem 30 nam Ngay Quoc khanh Viet Nam nam 1975. Nhung thuoc phim đen trang nay thuong xuyen xuat hien tren truyen hinh quoc gia vao dip Quoc khanh Viet Nam. Tu đay, Pham Ky Nam tro nen noi tieng trong nhan dan voi tu cach la đao dien, nguoi đa co cho đat nuoc nhung thuoc phim co gia tri nhat ve su ra đoi cua Viet Nam đoc lap.
Trong khoang thoi gian nay, bo phim Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh ve chang đuong hoat đong cach mang nguoi thanh nien Nguyen Ai Quoc tu nam 1917 đen nam 1923 cung đuoc đua vao san xuat va hoan thien. Bo phim cung đuoc hoan thanh va cho ra mat khan gia Viet Nam trong thang 5 nam 1975 đe ky niem 45 nam ngay thanh lap Đang Lao đong Viet Nam, 85 nam ngay sinh cua Ho Chu tich va 30 nam ngay thanh lap nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ca hai bo phim Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh va Ngay đoc lap 2/9/1945 đeu đanh dau mot buoc tien lon cua đien anh Viet Nam trong viec thuc hien va xay dung phim tai lieu ve Đang Cong san Viet Nam, Chu tich Ho Chi Minh cung nhu cac lanh đao đuong thoi. Rieng bo phim Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh đa su dung sang tao cau truc thu phap the hien: Qua khu, hien tai, thoi gian, khong gian đuoc đong hien, đan xen đe the hien nhip đieu, tiet tau cho tac pham. Bo phim đa mo đau cho hang loat phim tai lieu ve nhung chang đuong hoat đong cua Ho Chu tich o nuoc ngoai, đuoc tiep tuc thuc hien khi Viet Nam đa thong nhat.


= Mien Nam trong trai tim toi =
Tu nam 1960, Pham Ky Nam đa hop tac cung đao dien Nguyen Hong Nghi va nha quay phim Nguyen Nhu Ai đe thuc hien bo phim tai lieu ve đoi hoat đong cua Chu tich Ho Chi Minh. Sau đo bo phim đa gianh đuoc giai Bong sen vang nhan ky niem 20 nam Đien anh Cach mang Viet Nam. Đen nhung nam đau thap nien 1970, o đinh cao cua Chien tranh Đong Duong lan thu hai, đao dien Pham Ky Nam đa chuyen trong tam sang mang phim tai lieu ve cac su kien thoi su. Bo phim tai lieu Nguyen Thai Binh cua ong đuoc nhac đen trong Tu đien Đien anh bach khoa toan thu cua Lien Xo voi tua đe Viet Nam Nguyen Thai Binh (Вьетнамец Нгуен Тхай Бинь) cung voi Nguyen Ai Quoc – Ho Chi Minh (Нгуен Аи Куок - Хо Ши Мин) va Mien Nam trong trai tim toi (Вьетнам в сердце моём).
Cung trong chuyen đi sang cac nuoc chau Au, đoan cong tac cua Pham Ky Nam đa đuoc mot Viet kieu Phap la hoa si Mai Trung Thu cung cap nhung tu lieu ve chuyen sang Phap cua Ho Chu tich nam 1946 đe đau tranh tren ban ngoai giao cho nen đoc lap tu chu cua Viet Nam. Trong chuyen tham Phap, Ho Chu tich đa co cau noi "Mien Nam trong trai tim toi". Đao dien Pham Ky Nam đa lay chinh cau noi nay lam tieu đe cho bo phim tai lieu moi. Voi bo phim Mien Nam trong trai tim toi, đay la lan đau tien đien anh tai lieu Viet Nam co đuoc mot so tu lieu lon quay hinh anh Chu tich Ho Chi Minh va nhung tu lieu quy ve ong suu tam đuoc o nuoc ngoai. Đay cung la nguon tai lieu quan trong đe Viet Nam thuc hien nhung bo phim tai lieu ve vi lanh tu nay. Tac pham nay khong chi gianh đuoc Bong sen bac tai Lien hoan phim Viet Nam lan thu 4 nam 1977, ma con giup đao dien Pham Ky Nam chien thang tai hang muc Đao dien xuat sac nhat cho phim tai lieu.


Phong cach lam phim Đao dien Pham Ky Nam đuoc đanh gia la mot nguoi khong qua hay đan đo trong viec chon cho minh mot đe tai lam phim; tu lam phim theo kich san khau, kich cheo cho đen lam phim the loai tam ly, hanh đong. Tuy nhien, ong lai la nguoi ky tinh va thuong đat ra yeu cau cao voi nhung bo phim minh lam, tu kich ban cho đen nhac si, dien vien. Trong giai đoan cuoc chien voi Hoa Ky đang dien ra ac liet, B52 thuong xuyen đanh pha Ha Noi, viec lam phim bi anh huong lon. Nhung voi tay nghe va trach nhiem cua minh, đao dien Pham Ky Nam van cho ra đoi nhieu bo phim co chat luong tot, đuoc du luan chu y, du biet truoc no se khong qua thanh cong. Đoi voi nhung bo phim đuoc chuyen the tu tac pham van hoc, ong thuong trung thanh voi phong cach cua tac pham nguyen ban khi đua len phim. Tuy nhien, ong chi lay y tuong cot loi o tac pham van hoc đe bieu hien bang ngon ngu đien anh. Theo đanh gia va nghien cuu cua tien si Ngo Phuong Lan, nho vao viec đuoc đao tao mot cach bai ban tai truong đien anh IDHEC ma đao dien Pham Ky Nam co the ket hop ca tinh dan toc va tinh hien đai vao cac tac pham khi đua hien thuc cuoc song, chien đau va nhung hinh tuong đam chat Viet Nam len man anh bang nhung thu phap moi me, co suc bieu cam cao.


Đoi tu Pham Ky Nam tung co mot cuoc hon nhan voi nghe si piano Nguyen Phuong Nghi va co mot nguoi con trai la hoa si Pham Quoc Trung (sinh nam 1958). Ve sau Pham Quoc Trung noi nghiep cha me buoc chan vao con đuong nghe thuat, tham gia san xuat nhieu bo phim chien tranh noi tieng nhu Nguoi đan ba mong du, Mui co chay. Tung nhan đuoc giai Hoa si xuat sac cung hang loat bo phim nhu Tro ve, Ha Noi mua đong nam 46, Đung đot (đeu cua đao dien Đang Nhat Minh), Nhung nguoi tho xe (đao dien Vuong Đuc), anh đuoc phong danh hieu Nghe si uu tu vao nam 2001 va Nghe si nhan dan vao nam 2012 – cung đot voi viec truy tang danh hieu nay cho đao dien Pham Ky Nam.
Nam 1966, sau khi hoan thanh bo phim Bien lua, Pham Ky Nam ket hon cung dien vien Thanh Tu kem ong 14 tuoi. Hai nguoi quen nhau tu nam 1964, khoang 3 nam sau khi Pham Ky Nam chia tay nguoi vo đau tien, va co mot nguoi con chung la Pham Hong Nhat. Tuy nhien cuoc hon nhan nay cung chi keo dai 12 nam va chinh thuc cham dut vao nam 1978 sau khi hai nguoi ly than mot thoi gian. Theo loi ke cua nghe si Thanh Tu, lan cuoi hai nguoi gap mat la vao thang 2 nam 1984, truoc khi ba len đuong vao thanh pho Ho Chi Minh cong tac, va mot thoi gian ngan truoc khi đao dien Pham Ky Nam qua đoi vi đot tu. Luc bay gio, Hong Nhat chi khoang 14 tuoi va vua sang Phap du hoc đuoc 1 nam.


Tac pham = Phim truyen =


= Phim tai lieu =


Thanh tuu = Danh hieu =
Nghe si uu tu (1984)
Nghe si nhan dan (2012)
Giai thuong Nha nuoc (2007)


= Giai thuong va đe cu =


Tham khao = Ghi chu =


= Chu thich =


= Thu muc =
Ngoai ngu

Tieng Viet


Lien ket ngoai Pham Ky Nam tren IMDb 
Pham Ky Nam Luu tru ngay 18 thang 1 nam 2015 tai Wayback Machine tren AsiaFilm.TV
NSND Tra Giang cam phuc ĐD Pham Ky Nam