Gladys Marie Smith (8 thang 4 nam 1892 – 29 thang 5 nam 1979), thuong đuoc biet đen voi nghe danh Mary Pickford, la mot nu dien vien va nha san xuat phim nguoi My goc Canada co su nghiep trai dai 5 thap ky. Ba vua la nguoi tien phong cua nganh cong nghiep đien anh My, vua đong sang lap hai xuong phim Pickford–Fairbanks Studios va United Artists cung nhu la mot trong 36 nguoi sang lap to chuc Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh.
Voi cac my danh nhu "Nguoi tinh nuoc My" (trong ky nguyen phim cam) va "co gai mang nhung lon toc", ba la mot trong nhung nguoi Canada tien phong o Hollywood thoi so khai va mot nhan vat quan trong trong su phat trien cua nganh dien xuat đien anh. Ba la mot trong nhung minh tinh đau tien đuoc quang ba bang ten rieng cua minh, va la mot trong nhung nu dien vien noi tieng nhat o cac thap 1910 va 1920, giup ba co đuoc menh danh la "Nu hoang đien anh". Ba con đuoc ghi nhan la nguoi đinh nghia mau nhan vat ingenue (kieu thieu nu ngay tho đang yeu) trong đien anh.
Pickford bat đau lam viec cho Biograph Company roi gia nhap Cong ty Famous Players-Lasky Company. Sau phim Tess of the Storm Country (1914), Pickford nhanh chong tro thanh nu dien noi tieng nhat the gioi. Ba tiep tuc gat hai thanh cong voi nhung tac pham nhu The Poor Little Rich Girl (1917), A Romance of the Redwoods (1917), The Little American (1917), Rebecca of Sunnybrook Farm (1917) va Daddy-Long-Legs (1919). Sau khi đong sang lap ra hang phim United Artists, Pickford đa san xuat cac bo phim Pollyanna (1920), Little Lord Fauntleroy (1921), Rosita (1923), Little Annie Rooney (1925),  Sparrows (1926) va  My Best Girl (1927). Ba thang giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat nho vai dien trong bo phim co tieng đau tien cua minh la Coquette (1929), roi nhan giai Oscar danh du vao nam 1976 danh cho nhung đong gop cua ba cho nen đien anh My. Nam 1999, Vien phim My xep ba o vi tri thu 24 trong danh sach nhung nu minh tinh man bac vi đai nhat cua nen đien anh Hollywood hoang kim.


Than the Mary Pickford co ten khai sinh la Gladys Marie Smith, sinh nam 1892 (mac du sau nay ba đinh chinh nam 1893 hoac 1894 moi la nam minh sinh ra) tai so 211 Đai lo University, Toronto, Ontario. Cha ba, ong John Charles Smith la con cua hai nguoi nhap cu tu Anh theo phong trao Giam ly va lam nhieu nghe lat vat. Me ba, Charlotte Hennessey la mot nguoi Cong giao goc Ireland va tung lam tho may trong mot quang thoi gian. Ba co hai đua em la Charlotte, "Lottie" (sinh 1893) va John Charles, "Jack" (sinh 1896); ca hai cung theo nghiep ba lam dien vien. Đe lam hai long ho hang ben nha chong, me cua Pickford đa rua toi cho cac con theo đao Giam ly, ton giao cua cha chung. John Charles Smith la mot nguoi nghien ruou; ong bo gia đinh ma đi roi tu vong vao ngay 11 thang 2 nam 1898 boi mot cuc mau đong gay ra do tai nan noi lam viec, khi ong lam quan ly tai vu tren tau thuy cho cong ty Niagara Steamship.
Nam Gladys len 4 tuoi, ho gia đinh cua ba trai qua đot bi cach ly truyen nhiem – mot bien phap y te cong cong. Nguoi ba ngoai sung đao Cong giao cua nu dien vien (Catherine Faeley Hennessey) đa moi mot vi linh muc Cong giao La Ma đen tham đe rua toi cho cac chau. Luc ay Pickford đa đuoc rua toi voi cai ten Gladys Marie Smith.
Sau khi tro thanh goa phu vao nam 1899, Charlotte Smith bat đau tiep nhan nguoi đen thue phong tro, mot trong so đo la ong Murphy – giam đoc san khau kich nghe cua Cong ty Co phan Cummings; ong đa som đe xuat đe Gladys (7 tuoi) va Lottie (6 tuoi), nhan cac vai dien kich nho. Gladys hoa than vao vai mot cau be va mot co be, con Lottie duoc chon đong vai cam trong vo kich The Silver King cua cong tai Nha hat Princess o Toronto (bi hoa hoan thieu rui vao nam 1915 roi đuoc tai xay dung va bi do bo vao nam 1931), con ba me choi đan organ. Sau đay Pickford nhan đong trong nhieu vo kich tam ly cho Cong ty Co phan Valentine o Toronto, cuoi đong vai thieu nhi chinh trong ban The Silver King. Ba khep lai su nghiep ngan ngui o Toronto voi vai dien Tieu Eva trong tac pham Tup leu bac Tom cua Valentine, đuoc chuyen the tu nguyen tac tieu thuyet nam 1852.


Su nghiep = Nhung nam đau tien =

Đen đau nhung nam 1900, nha hat đa tro thanh mot doanh nghiep gia đinh. Gladys, me ba va hai em nho đa đi luu dien khap nuoc My bang tau hoa, bieu dien trong cac cong ty va kich nghe hang ba. Sau 6 nam buon chai trong ngheo kho, Pickford nhan nai them mot mua he nua đe nhan vai chinh tren Broadway, roi đinh tu bo dien xuat neu ba that bai. Nam 1906 Gladys, Lottie va Jack Smith đa phu hoa cho ca si Chauncey Olcott tren Broadway trong vo Edmund Burke. Cuoi cung Gladys gianh đuoc mot vai phu trong vo kich The Warrens of Virginia cua Broadway nam 1907. Vo kich đuoc viet kich ban boi William C. deMille – anh trai cua dien vien Cecil đong trong vo kich. Nha san xuat cua tac pham la David Belasco nhat quyet muon Gladys Smith lay nghe danh la Mary Pickford. Tuy nhien sau khi hoan thanh cac vo kich va luu dien o Broadway, Pickford lai mot lan nua mat viec.
Ngay 19 thang 3 nam 1909, giam đoc cua Cong ty Biograph la D. W. Griffith đa trao co hoi cho Gladys thu suc trong studio cua cong ty o New York studio voi mot vai dien trong bo phim Pippa Passes cho cac rap chieu re tien. Vai dien đuoc trao cho nguoi khac nhung Pickford ngay lap tuc lot vao mat xanh cua Griffith. Ba nhanh chong hieu rang dien xuat trong phim anh đon gian hon so voi dien xuat cuong đieu tren sau khau đuong thoi. Nhieu dien vien o Biograph chi kiem đuoc 5 đo la My/ngay, nhung sau ngay duy nhat cua Pickford o xuong phim, Griffith đa đong y tra cho ba 10 đo la My/ngay voi muc tien bao lanh 40 đo la My/tuan.

Giong nhu cac dien vien tai Biograph, Pickford đam nhan ca vai phu lan vai chinh, nhu vai cac ba me, nhung thieu nu ngay tho, phu nu giup viec, nguoi đan ba nong tinh, no le, nguoi My ban đia, nguoi phu nu bi hat hui va mot co gai điem. Nhu Pickford ke ve thanh cong cua minh tai Biograph:Toi đong cac vai lao cong quet don thue, thu ky va phu nu thuoc moi quoc tich... Toi quyet đinh rang neu minh co the gop mat o cang nhieu bo phim nhat co the, toi se đuoc đe y va se co nhu cau cho toi đong phim. Ba xuat hien trong tong cong 51 bo phim vao nam 1909 (tuc gan nhu moi bo mot tuan) voi vai dien đau tien trong phim The Violin Maker of Cremona ma ba đong cap voi chong tuong lai Owen Moore. Trong luc o Biograph, ba đe xuat cho Florence La Badie "thu suc đong phim", moi đong nghiep toi xuong phim va sau đo gioi thieu cho D. W. Griffith (nguoi chap canh cho su nghiep cua La Badie ve sau).

Thang 1 nam 1910, Pickford đi du lich cung e-kip cua Biograph toi Los Angeles. Nhieu cong ty san xuat phim đa đi tranh ret o Bo Tay, tranh anh sang yeu va nhung ngay ngan can tro qua trinh ghi hinh o Bo Đong. Trong nam 1909 Pickford đa dien them trong nhung phim cho Biograph san xuat tai California (Sweet and Twenty, They Would Elope va To Save Her Soul).
Cac dien vien khong đuoc ghi trong phan đe ten o cong ty cua Griffith. Khan gia đa chu y va nhan dien Pickford trong vong vai tuan tu lan gop mat trong bo phim đau tien cua ba. Ke đo, cac chu rap chieu bong đa tan dung danh tieng cua ba bang đang tin trong cac bang quang cao hai mat ve mot bo phim co su gop mat cua "Co gai co nhung lon toc vang", "Blondilocks" hoac "Co gai cua Biograph".
Pickford roi Biograph vao thang 12 nam 1910. Mot nam sau, ba đong trong cac bo phim thuoc xuong Independent Moving Pictures Company (IMP) cua Carl Laemmle. IMP đuoc sap nhap vao Universal Pictures nam 1912 cung voi Majestic. Khong hai long voi nhung tieu chuan sang tao ma ho đat ra, Pickford tro lai lam viec cung Griffith vao nam 1912. Ba dien xuat trong mot so bo phim cua ong nhu Friends, The Mender of Nets, Just Like a Woman va The Female of the Species. Nam đo, Pickford con tien cu Dorothy va Lillian Gish (ba ket ban voi ho nhu nhung nguoi hang xom moi tu Ohio) cho Griffith, va moi nguoi đeu lan luot tro thanh cac ngoi sao phim cam trong cac mang hai va bi kich. Pickford đong bo phim cuoi cho Biograph la The New York Hat vao cuoi nam 1912.
Ba tro lai san khau Broadway trong tac pham A Good Little Devil (1912) cua David Belasco. Đay la mot buoc ngoat lon trong su nghiep cua ba. Tung luon hi vong se chinh phuc san khau Broadway, Pickford dan phat hien ra ba nho đong phim nhieu đen muc nao. Nam 1913, ba quyet đinh tap trung hoat đong đien anh. Mot nam truoc, Adolph Zukor đa thanh cong ty san xuat phim Famous Players in Famous Plays. Sau nay no con đuoc biet voi cai ten Famous Players-Lasky va ke đo la Paramount Pictures, mot trong nhung cong ty san xuat đien anh đau tien cua My. Pickford roi san khau đe gia nhap dan minh tinh cua Zukor. Zukor tin rang tiem nang cua đien anh nam o viec ghi lai nhung dien vien kich nghe duoi dang ban sao cua nhung vai dien va tac pham san khau noi tieng cua ho. Zukor lan đau ghi hinh Pickford trong ban phim cam cua A Good Little Devil. Bo phim đuoc san xuat vao nam 1913, trong đo cac dien vien kich cua Broadway hoc thuoc tung cau thoai, ket qua la cho ra đoi mot bo phim ma sau nay Pickford goi la "mot trong nhung [phim] te nhat toi tung lam ... đung la [sai lam] chet nguoi". Zukor nhat tri va quyet đinh giu bo phim khong cho phat hanh trong mot nam troi.
Tac pham phim cua Pickford luc bay gio đa thu hut mot luong lon nguoi ham mo. Nhung bo chinh-hai kich nhu In the Bishop's Carriage (1913), Caprice (1913) va đac biet la Hearts Adrift (1914) đa bien ba thanh đoi tuong lam khan gia chang the roi mat. Hearts Adrift noi tieng đen noi Pickford đa lan đau trong so nhieu lan yeu cau tang luong cong khai dua tren tien lai va cac bai đanh gia phim. Tac pham đanh dau lan đau tien ten cua Pickford co mat tren cac bang quang cao gan tren mai cua rap phim. 5 tuan sau, phim Tess of the Storm Country đuoc cong chieu. Cay viet tieu su Kevin Brownlow nhan đinh rang bo phim "đa nang tam su nghiep cua ba len rat xa va bien ba tro thanh nu dien vien noi tieng nhat o My, neu khong noi la ca the gioi".
Hai nam sau, suc hap dan cua Pickford đuoc ghi ngan gon tren so bao Photoplay vao thang 2 nam 1916 la "diu hien ruc ro tren mot dai thep hung du". Chi co Charlie Chaplin (nhinh hon Pickford mot chut ve mat danh tieng vao nam 1916) moi so huu suc hut tuong đuong voi ca gioi phe binh lan khan gia. Moi nguoi nam trong tay muc đo noi tieng vuot xa cac dien vien khac. Trong suot cac thap nien 1910 va 1920, Pickford đuoc tin la nguoi phu nu noi tieng nhat the gioi hay nhu mot nha bao phim cam mieu ta ve ba: "nguoi phu nu noi tieng nhat tung song, nguoi phu nu đuoc nhieu nguoi biet đen va yeu men hon bat cu phu nu nao khac trong lich su".


= Vuon tam minh tinh =

Pickford đong trong 52 phim đien anh suot su nghiep. Ngay 24 thang 6 nam 1916, Pickford ky mot ban hop đong moi voi Zukor, trong đo cho phep ba nam toan quyen san xuat cac bo phim ma ba đong, va nhan muc luong ky luc 10.000 đo la My mot tuan. Ngoai ra, khoan tien boi thuong cua Pickford la mot nua loi nhuan cua bo phim, voi luong cung la 1.040.000 đo la My (tuong đuong US$21.170.000 vao nam 2025), bien ba tro thanh nu dien vien đau tien ky mot ban hop đong tri gia mot trieu đo la. Ba con tro thanh pho chu tich cua Tap đoan đien anh Pickford.
Thinh thoang, ba đong vai nhi trong cac bo phim nhu The Poor Little Rich Girl (1917), Rebecca of Sunnybrook Farm (1917), Daddy-Long-Legs (1919) va Pollyanna (1920). Nguoi ham mo cua Pickford đa nhiet tinh đon nhan nhung vai "co gai nho" nay, nhung chung khong phai nhung vai tieu bieu trong su nghiep cua ba. Do khong co mot tuoi tho binh thuong, ba thich lam nhung bo phim nay. Voi dang hinh thap chua toi 5 ft 0 in (1,52 m) va kha nang dien xuat tu nhien, ba the hien rat thanh cong nhung vai nay. Khi Douglas Fairbanks Jr. lan đau gap ba luc con be, cau cho rang ba la mot nguoi ban choi moi va đe nghi ba đen va choi xe lua voi minh, va Pickford vui long nhan loi.
Thang 8 nam 1918, hop đong cua Pickford đao han, va khi tu choi nhung đieu khoan gia han cua Zukor, ba nhan đuoc đe nghi tra 250.000 đo la My đe roi cong viec kinh doanh đien anh. Ba tu choi đe nghi ay va chuyen đen First National Pictures – hang phim đong y voi nhung đieu khoan cua ba. Nam 1919, Pickford cung voi D. W. Griffith, Charlie Chaplin va Douglas Fairbanks đa thanh lap cong ty san xuat phim đoc lap United Artists. Thong qua United Artists, Pickford tiep tuc san xuat va đong trong nhung bo phim cua rieng minh; ba con co quyen phan phoi chung tuy y. Nam 1920, phim Pollyanna cua Pickford thu ve khoang 1.100.000 đo la My. Mot nam sau, tac pham Little Lord Fauntleroy cung gat hai thanh cong va vao nam 1923, Rosita cung kiem đuoc hon 1 trieu đo la My. Trong thoi gian nay, ba con thuc hien Little Annie Rooney (1925) – mot phim nua ma Pickford thu vai nhi, Sparrows (1926) – tac pham ket hop giua phong cach Dickens voi chu nghia bieu hien Đuc moi hinh thanh va My Best Girl (1927) – mot tac pham lang man co su tham gia cua chong tuong lai Charles "Buddy" Rogers. Su xuat hien cua am thanh la mot tro ngai cua ba. Pickford đanh gia thap gia tri cua cong đoan đua am thanh vao phim anh, cho rang "đua am thanh vao phim se giong nhu to son moi tren Tuong than Ve Nu".

Pickford hoa than vao vai mot tay choi lieu linh trong Coquette (1929) – bo phim co tieng đau tien cua ba, đe chuan bi cho vai dien, mai toc quan noi tieng cua ba đa bi cat thanh kieu toc hinh tai cho cua nhung nam 1920. Pickford tung cat toc sau cai chet cua me ba vao nam 1928. Nguoi ham mo nu dien vien bi soc khi thay dien mao moi nay. Mai toc cu cua Pickford von la bieu tuong cho đuc hanh cua phu nu, va khi ba trut bo no, hanh đong nay ngay lap tuc len cac tin tuc trang nhat cua The New York Times va nhieu to bao khac. Coquette la mot tac pham thanh cong va đem ve cho ba giai Oscar cho nu dien vien chinh xuat sac nhat, mac du giai thuong nay đa gay tranh cai lon. Khan gia khong đon nhan ba trong nhung vai dien phuc tap hon. Giong nhu hau het minh tinh cua ky nguyen phim cam, Pickford thay su nghiep cua minh phai nhat dan trong hoan canh phim co tieng ngay cang chiem uu the trong long khan gia.
Bo phim tiep theo ma Pickford lam voi chong Douglas Fairbanks mang ten The Taming of The Shrew khong nhan đuoc đon nhan tot o thi truong phong ve. Cac dien vien thanh danh o Hollywood tro nen hoang mang truoc co mat đang quan ngai cua phim co tieng. Ngay 29 thang 3 nam 1928, The Dodge Brothers Hour đuoc phat song tu nha go cua Pickford voi su gop mat cua Fairbanks, Chaplin, Norma Talmadge, Gloria Swanson, John Barrymore, D. W. Griffith, Dolores del Rio va nhieu nguoi khac. Ho phat bieu tren chuong trinh phat thanh đe chung to rang ho co the đuong đau voi thu thach phim co tieng.
Pickford đa lua chon thay đoi cac vai dien o nhung nam ba ngoai 30 tuoi (luc khong the đong cac vai nhi, nhung thieu nu nong tinh va co gai tre hung du đuoc nguoi ham mo yeu men), va chung khong phu hop voi hinh tuong nu anh hung quyen ru va hap dan o thoi ki đau cua phim co tieng. Nam 1933, ba trai qua mot buoi thu vai đong phim mau cho ban phim hoat hinh/nguoi đong cua Alice o xu so than tien, nhung Walt Disney đa huy du an khi hang Paramount phat hanh phien ban sach rieng.
Ba giai nghe dien xuat đien anh vao nam 1933 sau 3 tac pham ton kem nhung that bai ve doanh thu, trong đo phim cuoi ma ba đong la Secrets. Ba xuat hien tren san khau tai Chicago vao nam 1934 trong vo kich The Church Mouse va bat đau đi luu dien vao nam 1935, bat đau tai Seattle voi ban dung san khau cua Coquette. Ba con xuat hien trong mot mua cua o cac vo kich phat thanh cho NBC vao nam 1935 va CBS vao nam 1936. Nam 1936, ba tro thanh pho chu tich cua United Artists va tiep tuc san xuat phim cho nguoi khac nhu One Rainy Afternoon (1936), The Gay Desperado (1936), Sleep, My Love (1948; voi Claudette Colbert) va Love Happy (1949), voi Anh em nha Marx.


= Nganh cong nghiep đien anh =

Pickford đa su dung vi the cua minh trong nganh cong nghiep đien anh đe thuc đay nhieu hoat đong. Mac du hinh anh cua ba the hien net mong manh va ngay tho, song ba đa chung to minh la mot nu doanh nhan manh me nam quyen kiem soat su nghiep trong nganh cong nghiep canh tranh khoc liet. Trong The chien I, ba đa quang cao ban trai phieu tu do, đich than đung ra phat bieu tai hang loat buoi gay quy voi khoi điem la tai Washington, D.C. – noi ba ban trai phieu cung Charlie Chaplin, Douglas Fairbanks, Theda Bara va Marie Dressler. 5 ngay sau, ba phat ngoi tren Pho Wall truoc khoang 50.000 nguoi. Du xuat than tu Canada, ba lai la mot bieu tuong quyen luc cua nen van minh My, hon quoc ky Hoa Ky truoc ong kinh va đem ban đau gia mot trong nhung lon toc noi tieng the gioi cua ba voi gia 15.000 đo la My. Chi voi mot bai phat bieu o Chicago, ba tieu thu so trai phieu tri gia uoc tinh la 5 trieu đo la My. Ba đuoc Hai quan Hoa Ky tang danh hieu "Em gai"; Quan đoi con đat ten hai khau sung đai bac theo ten nu dien vien va trao cho Pickford quan ham đai ta danh du.
Nam 1916, Pickford va Constance Adams DeMille (vo cua đao dien Cecil B. DeMille) đa giup sang lap Hollywood Studio Club – mot ki tuc xa danh cho cac co gai tre theo đuoi kinh doanh đien anh. Cuoi The chien I, Pickford sang lap ra Quy cuu tro đien anh – to chuc giup đo cac dien vien gap kho khan ve tai chinh. Tien gay quy con lai tu cong viec ban trai phieu cua Pickford đa đuoc tich luy de thanh lap to chuc; vao nam 1921, Quy cuu tro đien anh (MPRF) chinh thuc ra đoi voi Joseph Schenck đuoc bau lam chu tich đau tien va Pickford lam pho chu tich. Nam 1932, Pickford dan dat "Chuong trinh Payroll Pledge" – ke hoach khau tru luong danh cho cac nhan vien xuong phim, đe ho chi 0,5% thu nhap cua minh cho MPRF. Ket qua la vao nam 1940, Quy đa co the mua đat va xay dung Benh vien va dinh thu đien anh, o Woodland Hills, California.
La mot nu doanh nhan sac sao, Pickford đa tro thanh nha san xuat tu chu trong vong 3 nam ke tu khi lam nhung bo phim đau tien. Theo quy mang ten ba, "ba đa giam sat moi khia canh cua viec lam phim, tu thue tai nang va e-kip cho đen giam sat kich ban, cac cong đoan ghi hinh, dung phim, lich ra rap cuoi cung va quang ba tung du an". Ba đoi hoi (va nhan đuoc) nhung đac quyen nay vao nam 1916, khi ba con hop đong lam cho Famous Players in Famous Plays (tien than cua Paramount) cua Zukor. Zukor đong y đe ba tu choi tham du cong đoan ban nhieu phim cho rap chieu, dan đen thuc te pho bien la ep mot chu rap chieu vua phai phat mot bo phim te do xuong phim lua chon đe chieu đuoc mot bo phim cua Pickford. Nam 1916, cac bo phim cua Pickford đuoc phan phoi đoc quyen qua mot đon vi phan phoi phim đac biet ten la Artcraft. Tap đoan Mary Pickford đa tro thanh cong ty san xuat phim đien anh cua Pickford trong mot thoi gian ngan.
Nam 1919, Pickford tang them quyen luc trong tay minh bang cach đong sang lap United Artists (UA) voi Charlie Chaplin, D. W. Griffith va chong sap cuoi Douglas Fairbanks. United Artists la mot cong ty chi phan phoi phim, mang đen cho cac nha san xuat phim đoc lap quyen can du vao cac rap chieu phim cua UA cung nhu cho thue cac rap phim tam thoi chua đuoc đat truoc so huu boi cac cong ty khac. Pickford va Fairbanks đa san xuat va ghi hinh cac bo phim cua ho ke tu sau nam 1920 tai xuong phim Pickford-Fairbanks do hai nguoi chung ten so huu tai Đai lo Santa Monica. Cac nha san xuat ky hop đong voi UA la nhung nguoi đoc lap thuc su, ho san xuat, sang tao va kiem soat tac pham cua minh o mot muc đo chua tung co tien le. Voi vai tro đong sang lap cung nhu nha san xuat va ngoi sao đong trong nhung bo phim cua rieng minh, Pickford tro thanh nguoi phu nu quyen luc nhat tung lam viec o Hollywood. Đen nam 1930, su nghiep dien xuat cua Pickford đa gan nhu lao đao. Tuy nhien sau khi giai nghe dien xuat 3 nam sau, ba van tiep tuc san xuat phim cho United Artists. Ba va Chaplin van la cong su o cong ty trong hang thap ky. Chaplin roi cong ty vao nam 1955, Pickford cung tiep buoc vao nam 1956 sau khi ban so co phan con lai cua minh voi gia 3 trieu đo la My.
Pickford đa mua lai ban quyen nhieu bo phim đau tien cua ba voi y đinh đot chung truoc khi chet, song vao nam 1970 ba lai đong y tang 50 bo phim cua ba o hang Biograph cho Vien phim My. Nam 1976, ba nhan giai Oscar danh du nho nhung cong hien cho nen đien anh My.


Đoi tu Pickford đa ket hon voi 3 lan. Ba cuoi Owen Moore (mot dien vien đong phim cam goc Ireland) vao ngay 7 thang 1 nam 1911. Co tin đon Moore đa lam ba mang thai vao đau nhung nam 1910 va ba bi say thai hoac đi pha thai. Mot so nguoi cho rang đay la nguyen nhan lam ba khong the co con ve sau. Cuoc hon nhan hai nguoi tro nen ngot ngat boi chung nghien ruou cua Moore, su tu ti cua ong khi phai song duoi cai bong danh tieng cua Pickford va nhung vu bao hanh gia đinh. Hai nguoi khong thuong xuyen song chung trong nhieu nam troi.
Pickford bi mat quan he tinh cam voi Douglas Fairbanks. Ho đi luu dien nuoc My cung nhau vao nam 1918 đe đi quang cao ban Trai phieu tu do phuc vu The chien I. Trong khoang thoi gian nay, Pickford cung bi mac cum trong đai dich cum nam 1918. Pickford ly di Moore vao ngay 2 thang 3 nam 1920 sau khi ba đong y voi chi phi boi thuong 100.000 đo la My cua anh. It ngay sau, ba ket hon voi Fairbanks vao ngay 28 thang 3 nam 1920, đuoc mieu ta la "đam cuoi cua the ki" va ho thuong đuoc xem la Vua va Nu hoang cua Hollywood. Hai nguoi đi toi chau Au đe huong tuan trang mat; nguoi ham mo o Luan Đon va Paris đa pha roi đe tiep can cap đoi noi tieng nay. Niem han hoan cua hai vo chong moi cuoi khi tro ve Hollywood co su chung kien cua nhung đam đong lon chao đon ho tai cac nha ga khap nuoc My.
The Mark of Zorro (1920) va mot loat nhung tac pham anh hung dan gian đa xay dung cho Fairbanks noi tieng mot hinh anh vua lanh man vua giau chat anh hung. Pickford tiep tuc thu minh trong hinh anh co gai vua đuc hanh vua nong nay đung ben canh. Tham chi tai nhung bua tiec tu gia, nguoi ta tu đong bat day theo ban nang khi Pickford buoc vao phong; co va chong minh thuong đuoc xem la gia đinh "hoang gia cua Hollywood". Danh tieng cua ho con vuon xa ra nuoc ngoai. Cac nguyen thu quoc gia va nhan vat co chuc tuoc lon cua nuoc ngoai đen tham Nha Trang thuong hoi lieu ho con co the ghe tham Pickfair, dinh thu cua cap vo chong o Beverly Hills khong.
Cac bua toi tai Pickfair tro thanh nhung su kien tap hop nguoi noi tieng. Charlie Chaplin (ban than nhat cua Fairbanks) la nhan vat thuong co mat. cac vi khach khac gom co George Bernard Shaw, Albert Einstein, Elinor Glyn, Helen Keller, H. G. Wells, Lord Mountbatten, Fritz Kreisler, Amelia Earhart, F. Scott Fitzgerald, Noel Coward, Max Reinhardt, Baron Nishi, Vladimir Nemirovich-Danchenko, Sir Arthur Conan Doyle, Austen Chamberlain, Sir Harry Lauder, Meher Baba cung nhieu nhan vat ten tuoi khac. Ban chat cong khai trong cuoc hon thu hai cua Pickford  bong lam hai nguoi cang thang đen muc nhu giot nuoc tran ly. Ca Pickford va Fairbanks đeu co it thoi gian nghi san xuat va đong phim. Ho con lien tuc hien dien nhu nhung đai su khong chinh thuc cua My truoc the gioi, dan đau cac cuoc dieu hanh, cat bang va co nhung bai phat bieu. Khi su nghiep cua ca hai bat đau bap benh vao cuoi ky nguyen phim cam, tinh bon chon cua Fairbanks đa thuc đay ong đi du lich nuoc ngoai (đay la đieu Pickford khong thich). Khi quan he tinh cam cua Fairbanks voi Sylvia Ashley bat đau cong khai vao đau thap nien 1930, ong va Pickford đa ly than. Ho ly hon vao nam 1936. Douglas Fairbanks Jr. (con trai cua Fairbanks voi nguoi vo đau cua ong) cho biet cha anh va Pickford tu lau đa hoi han boi khong the hoa giai mau thuan.
Ngay 24 thang 6 nam 1937, Pickford cuoi nguoi chong thu ba va cuoi cua ba – nam dien vien kiem thu linh ban nhac Charles "Buddy" Rogers. Ho nhan nuoi hai đua con: Roxanne (sinh 1944, nhan nuoi nam 1944) va Ronald Charles (sinh 1937, nhan nuoi nam 1943, con co ten la Ronnie Pickford Rogers). Bo phim tai lieu American Experience cua PBS mieu ta moi quan he cua Pickford voi cac con cua minh rat cang thang. Ba phe phan nhung khiem khuyet tren co the hai con chang han nhu voc nguoi be cua Ronnie va ham rang khap khenh cua Roxanne. Ca hai đua con ve sau noi rang me chung qua tu ai đe the hien tinh mau tu that su. Nam 2003, Ronnie nho lai "Toi biet la nhung chuyen đo khong em đep nhieu chu. Nhung toi se khong bao gio quen me. Toi nghi ba ay la mot nguoi phu nu tot."


= Nhung nam cuoi đoi va tu tran =

Sau khi gia tu man bac, Pickford tro thanh mot nguoi nghien ruou giong cha ba truoc đay. Me ba la Charlotte qua đoi vi benh ung thu vu vao thang 3 nam 1928. Hai đua em cua ba la Lottie va Jack cung đeu lan luot tu vong vi dinh dang đen ruou vao cac nam 1936 va 1933. Nhung cai chet cua ho, vu ly hon Fairbanks va su ket thuc cua ky nguyen phim cam đa lam cho Pickford suy sup nang ne. Quan he cua ba voi hai nguoi con nuoi Roxanne va Ronald đay trac tro nhat. Pickford thoai lui va dan song an dat, hau nhu tru chan o Pickfair.
Nam 1955, ba xuat ban cuon hoi ky mang ten Sunshine and Shadows. Truoc đo ba tung xuat ban Why Not Try God (mot bai tieu luan ve tam linh va phat trien ca nhan) vao nam 1934, My Rendevouz of Life (mot bai tieu luan ve cai chet va đuc tin cua ba vao nhung đieu gi sau khi chet) va con mot cuon tieu thuyet nua la The Demi-Widow vao nam 1935. Nam 1959, ba ra hau toa trong vu tranh chap quyen đong so huu đai truyen hinh WSJS-TV cua Bac Carolina. Ngay dien ra phien toa trung voi ngay sinh nhat thu 67 cua ba; trong loi tuyen the, khi đuoc yeu cau noi tuoi, Pickford đap: "Toi 21 tuoi, roi se la 20."
O giua thap nien 1960, Pickford thuong tiep khach chi qua đien thoai, tro chuyen voi ho tu phong ngu cua ba. Charles "Buddy" Rogers thuong đua khach đi tham thu khap Pickfair, trong đo co khung canh mot quan bar xin kieu Vien Tay ma Pickford mua cho Douglas Fairbanks va mot buc chan dung Pickford đat trong phong khach. Ban in buc anh nay gio đuoc treo tai Thu vien Quoc hoi Hoa Ky. Khi Pickford nhan giai Oscar danh du vao nam 1976, Vien Han lam đa cu mot e-kip truyen hinh toi nha ba đe thu am phat ngon cam on ngan cua ba – đem lai cho khan gia mot cai nhin rat hiem luot qua Trang vien Pickfair. Nhung su kien tu thien tiep tuc đuoc to chuc o Pickfair, trong đo mot buc tiec thuong nien danh cac cuu binh mu, chu yeu tu The chien I.
Pickford tin rang ba đa khong con la nguoi Lien hiep Anh sau khi ket hon voi mot nguoi quoc tich My (Fairbanks) vao nam 1920. Do đo, ba chua bao gio lay quoc tich Canada ke tu khi no ra đoi vao nam 1947. Tuy nhien, Pickford đa to chuc va đi du lich voi mot cuon ho chieu Anh/Canada ma ba gia han thuong xuyen tai cac lanh su quan Anh/Canada o Los Angeles, nhung ba khong lay giay to cho quoc tich My. Ba con so huu mot can nha o Toronto, Ontario, Canada. Ve cuoi đoi, Pickford đa sap xep voi Phong Quoc tich Canada đe chinh thuc lay quoc tich nuoc nay boi boi ba ao uoc muon "chet nhu mot nguoi Canada". Cac nha chuc trach Canada khong chac rang lieu Pickford tung lam mat quoc tich Canada chua, dua theo tinh trang ho chieu cua nu dien vien, nhung đe xuat cua ba đuoc duyet va ba chinh thuc tro thanh cong dan nguoi Canada.
Ngay 29 thang 5 nam 1979, Pickford qua đoi tai benh vien Santa Monica, California do cac bien chung xuat phat tu benh xuat huyet nao ma ba mac phai it tuan truoc. Thi the Mary đuoc chon cat tai Vuon Ky uc thuoc nghia trang cua Cong vien tuong niem Forest Lawn tai Glendale, California.


Di san Voi nhung cong hien cho nganh đien anh Hollywood, Mary đa đuoc nhieu to chuc tri an theo nhieu cach khac nhau. Ba đuoc trao mot ngoi sao o linh vuc đien anh tren Đai lo danh vong Hollywood o so 6280 Hollywood Blvd. Cac dau tay va dau chan cua ba đuoc trung bay o Nha hat Trung Quoc cua Grauman o Hollywood, California. Nu dien vien con đuoc gioi thieu trong Tintin en Amerique (Tintin o My) cua Herge. Trung tam nghien cuu đien anh Pickford tai so 1313 Pho Vine o Hollywood đuoc Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh xay dung, mo cua vao nam 1948 va hoat đong duoi hinh thuc co so xuong phim truyen hinh va phat thanh. Nha hat Mary Pickford tai Toa nha tuong niem James Madison thuoc Thu vien Quoc hoi Hoa Ky đuoc đat ten đe vinh danh co dien vien. Giang đuong Mary Pickford tai Truong Đai hoc Claremont McKenna đuoc đat ten đe ton vinh ba. Mot buc tuong ban than va tam bia lich su đanh dau noi sinh cua ba o Toronto, ngay nay la Benh vien cho thieu nhi đau om. Tam bia đuoc chong cua ba la Buddy Rogers cong bo vao nam 1973. Con buc tuong ban than cua nghe si Eino Gira đuoc đat them 10 nam sau. Ngay sinh cua ba ghi tren tam bia la ngay 8 thang 4 nam 1893. Đieu nay chi co the la gia đinh boi ngay sinh cua ba chua bao gio đuoc ghi lai; trong suot cuoc đoi, tu khi con nho, ba đa lam nhieu nguoi tin rang ba nho hon mot tuoi so voi tuoi thuc cua minh, vi the ba duong nhu la mot than đong dien xuat hon va tiep tuc đuoc tuyen vao nhung vai nho hon, đa dang hon trong nha hat.
Ngoi nha cua gia đinh đa bi do vao nam 1943, nhieu vien gach đuoc chuyen đen cho Pickford o California. Tien lai thu đuoc nho ban tai san đuoc Pickford quyen gop đe xay mot can nha go o East York, Ontario (luc ay la vung ngoai o cua Toronto). Khu nha go la giai nhat trong mot cuoc thi xo so tai Toronto nham quyen tien cho cac to chuc tu thien chien tranh, Pickford khanh thanh ngoi nha vao ngay 26 thang 5 nam 1943. Nam 1948, Mary Pickford cho xay dung tren mot manh đat rong 6.050 foot (1.840 m) vuong tren dien tich 2,12 mau Anh (0,86 ha) 7 phong ngu, 8 phong tam tai B Bar H Ranch, California noi ba sinh song roi sau đo đem ban. Vo nhac kich san khau The Biograph Girl cong dien nam 1980 noi ve ky nguyen phim cam, co su xuat hien nhan vat Pickford. Nam 1993, mot ngoi sao hinh canh co vang tren Đai lo ngoi sao Palm Springs đuoc danh tang cho Pickford. Pickford đuoc truy tang mot ngoi sao tren Đai lo danh vong Canada o Toronto vao nam 1999. Rap chieu phim ra mat lan đau tai thanh pho Cathedral, California đuoc goi la Rap phim Mary Pickford, đuoc khanh thanh vao ngay 25 thang 1 nam 2001. Pickford co mat tren tam tem buu chinh cua Canada vao nam 2006. Nam 2007, Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh đa kien di san cua Beverly Rogers (nguoi vo thu hai đa mat cua Buddy Rogers), nham ngan viec bay ban mot trong nhung tuong Oscar cua Pickford.
Tu thang 1 nam 2011 đen thang 7 nam 2011, Lien hoan phim quoc te Toronto (TIFF) đa trung bay bo suu tap cac ky vat cua Mary Pickford tai Phong trung bay đien anh Canada, nam trong toa nha TIFF Bell LightBox. Thang 2 nam 2011, nham tri an cac thap nien 1920 va 1930 o Toronto, Bao tang Spadina đa to chuc cac buoi bieu dien cua Sweetheart: The Mary Pickford Story, mot vo nhac kich mot nguoi dien dua tren cuoc đoi va su nghiep cua Pickford. Nam 2013, ban sao bo phim đau tien cua Pickford đuoc cho la đa that lac (Their First Misunderstanding) bat ngo đuoc tim thay boi Peter Massie – mot tho moc đang do bo mot kho thoc bo hoang o New Hampshire. No đa đuoc đem tang cho Cao đang Keene State va hien đang đuoc Thu vien Quoc hoi Hoa Ky phuc che đe trung bay. Tac pham đang chu y boi đay la phim đau tien co đe ten Pickford. Ngay 29 thang 8 nam 2014, trong luc gioi thieu Behind The Scenes (1914) tai Cinecon, nha su hoc đien anh Jeffrey Vance thong bao ong đang hop tac cung Mary Pickford Foundation đe chuan bi cho ra mat cuon tieu su chinh thuc ve ba. Ngay 8 thang 4 nam 2017, Google Doodle ky niem sinh nhat thu 125 cua Mary Pickford. The Girls in the Picture, mot cuon tieu thuyet ra mat nam 2018 cua nha van Melanie Benjamin la mot tac pham hu cau lich su ve tinh ban giua Mary Pickford va bien kich Frances Marion. Ngay 20 thang 8 nam 2019, Lien hoan phim quoc te Toronto thong bao Mati Diop la chu nhan cua giai Mary Pickford đau tien.


Danh sach phim Tham khao Ghi chu

Chu thich


= Nguon chung =


Đoc them Leavey, Peggy Dymond (2011). Mary Pickford: Canada's Silent Siren, America's Sweetheart [Mary Pickford: Co nang phim cam quyen ru cua Canada, Tinh nhan nuoc My] (bang tieng Anh). Dundurn. ISBN 978-1-4597-0076-5.
Schmidt, Christel (2013). Mary Pickford: Queen of the Movies. Thu vien Quoc hoi Hoa Ky/Đai hoc bao chi Kentucky. ISBN 978-0-8131-3647-9.
Schmidt, Christel (2003). "Preserving Pickford: The Mary Pickford Collection and the Library of Congress". The Moving Image. Quyen 3 so 1. Association of Moving Image Archivists. tr. 59–81. doi:10.1353/mov.2003.0013. S2CID 191609277.(can đang ky mua)
Harris, Gloria G.; Hannah S. Cohen (2012). "Chapter 10. Entertainers". Women Trailblazers of California: Pioneers to the Present. Charleston, SC: The History Press. tr. 151–65 [163–66]. ISBN 978-1609496753.
Petersen, Anne (2014). Scandals of Classic Hollywood [Nhung vu be boi cua Hollywood hoang kim] (bang tieng Anh). Penguin Publishing. ISBN 9781101635476.
Forster, Merna (2004). 100 Canadian Heroines: Famous and Forgotten Faces [100 nu anh hung Canada: Nhung guong mat noi tieng va bi lang quen] (bang tieng Anh). Dundurn. tr. 204–207. ISBN 9781550025149.


Lien ket ngoai Mary Pickford tai Internet Broadway Database 
Mary Pickford tren IMDb 
Mary Pickford tren trang TCM Movie Database
Mary Pickford Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2019 tai Wayback Machine cua Du an Phu nu tien phong
Ve Mary Pickford, tu website Quy Mary Pickford
Pickford, Mary (ngay 25 thang 5 nam 1959). "Archive.org" (Phong van). Phong van vien CBC Radio.
Mary Pickford tai Encyclopædia Britannica
Mary Pickford tai Virtual History
Mary Pickford–Buddy Rogers correspondence, 1943–1976, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
Mary Pickford scrapbook, 1915–1917, held by the Billy Rose Theatre Division, New York Public Library for the Performing Arts
Mary Pickford papers, Thu vien Margaret Herrick, Vien Han lam Khoa hoc va Nghe thuat Đien anh
"Mary Pickford – Whose Real Name is Gladys Smith" [Mary Pickford – Co ten that la Gladys Smith]. Tap chi Current Onion (bang tieng Anh). thang 6 nam 1918. tr. 382.
"Đuong đen vinh quang cua 'Nguoi tinh nuoc My'". Phu nu Viet Nam. ngay 29 thang 5 nam 2016. Luu tru ban goc ngay 9 thang 5 nam 2023. Truy cap ngay 9 thang 5 nam 2023.
Quynh Vy (ngay 27 thang 12 nam 2012). "'Nguoi tinh nuoc My' phia sau anh hao quang". Tap chi Nguoi đua tin. Luu tru ban goc ngay 9 thang 5 nam 2023. Truy cap ngay 9 thang 5 nam 2023.
"Los Angeles : Đat lanh cho nha đien anh tien phong My". RFI Viet Nam. ngay 13 thang 9 nam 2017. Luu tru ban goc ngay 9 thang 5 nam 2023. Truy cap ngay 9 thang 5 nam 2023.