Nhung nguoi tu đao hay tuan giao (trong nhieu ngon ngu phuong Tay co goc tu tieng Hy Lap: μαρτυς martys, nghia la "nhan chung") la nhung nguoi chiu su buc hai hoac cai chet trong khi quyet giu đuc tin cua minh, thuong đe cap toi nguoi co ton giao.
Hau het nhung nguoi tu đao đuoc coi la thanh thien va đuoc cac tin đo ton trong, tro thanh bieu tuong đac biet va chu nghia anh hung khi đoi mat voi kho khan. Cac vi tu đao đong vai tro quan trong trong cac ton giao. Ngoai ra, ho con co nhung anh huong đang chu y trong đoi song the tuc, bao gom cac nhan vat nhu Socrates, trong so cac vi du chinh tri va van hoa khac.


Y nghia ton giao = Ton giao phuong Đong =


 Trung Quoc  Tu đao đuoc thuc đay rong rai boi Trung Quoc Đong minh Hoi va Quoc Dan Đang o Trung Quoc hien đai. Cac nha cach mang đa chet trong cuoc chien chong lai nha Thanh trong Cach mang Tan Hai va trong suot thoi ky Trung Hoa Dan Quoc, thuc đay su nghiep cua cach mang, đuoc cong nhan la tu đao.


 An Đo giao  Theo Stephen Knapp, mac du đa thuc đay ahimsa (bat bao đong) trong Sanatana Dharma, va khong co khai niem tu đao, co niem tin ve bon phan chinh đang (dharma), noi bao luc đuoc su dung nhu mot bien phap cuoi cung đe giai quyet sau khi tat ca cac phuong tien khac đa that bai. Vi du ve đieu nay đuoc tim thay trong Mahabharata. Sau khi hoan thanh cuoc luu đay, Pandavas đa bi nguoi anh em ho Duryodhana tu choi tra lai phan vuong quoc cua ho; va sau đo tat ca cac phuong tien đam phan hoa binh cua Krishna, Vidura va Sanjaya đeu that bai. Trong cuoc đai chien bat đau, ngay ca Arjuna cung bi ha guc voi nhung nghi ngo, vi du, chap truoc, buon phien, so hai. Đay la noi Krishna huong dan Arjuna cach thuc hien nhiem vu cua minh nhu mot chien binh chinh nghia va chien đau. [can dan nguon]


= Ton giao Abraham =


 Do Thai giao  Thanh tu đao Do Thai nhu Kiddush Hashem la mot vi du đien hinh, co nghia "ten thanh cua mot vi than" qua su hien dang vi cong đong.


 Kito giao  Trong Kito giao, thanh tu đao đuoc xem nhu la mau hinh tuong theo Chua Giesu chiu chet đe hien te minh vi nguoi khac. Nguoi tu đao đau tien la thanh Stephano (ten cua ong co nghia "ngoi vua"), va nhung nguoi ganh chiu tu đao tin rang ho se đuoc du phan vao thien chuc "vuong đe" ("ngoi vua") cua Chua Giesu.
Trong lich su cua Kito giao, tu thoi so khai thi Kito huu đa bi nguoc đai boi đe quoc La Ma, nguoi tu đao thuong chet vi tin đao, ho biet ho se bi giet neu khong chiu bo đao nhung duong nhu ho khong so vi tin rang se đuoc vinh danh noi thien đang. Thanh tu đao thuong khong co y đinh bao ve cho minh cu mac cho nguoi khac đanh đap hay giet đe chung minh đuc tin voi Chua Giesu va cung mot mat ton vinh cai chet cua Ngai. Du vay, nghia cua thanh tu đao khong chi noi rieng ve đuc tin cua ton giao.


Chu thich Catholic Encyclopedia "Martyrs"
Foster, Claude R. jr.: Paul Schneider, the Buchenwald apostle: a Christian martyr in Nazi Germany; a sourcebook on the German Church struggle; Westchester, Pennsylvania: SSI Bookstore, West Chester University, 1995; ISBN 1-887732-01-2


Tham khao Fox's Book of Martyrs 16th century classic book, accounts of martyrdoms, full text.
Martyrdom Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine from the perspecive of sociology-Encyclopedia of Politics and Religion