Đe quoc thuc dan Phap bao gom cac thuoc đia hai ngoai, xu bao ho va lanh tho uy thac nam duoi su cai tri cua Phap tu the ky 16 tro đi. Cac nha su hoc thuong phan biet "đe quoc thuc dan Phap thu Nhat" ton tai cho đen nam 1814, khi phan lon lanh tho hai ngoai bi mat hoac bi ban va "đe quoc thuc dan Phap thu Hai" ke tu cuoc xam luoc Algerie nam 1830. Khi đinh điem, đe quoc Phap la mot trong nhung đe quoc lon nhat, bao gom ca chinh quoc Phap. Tong dien tich cua toan đe quoc đat 13,500,000 km² vao nam 1920, voi dan so 150 trieu nguoi vao nam 1936.
Cac kinh đich chinh bao gom Tay Ban Nha, Bo Đao Nha, Ha Lan, Anh va Nga. Phap bat đau thiet lap cac thuoc đia o Bac My, bien Ca-ri-be va An Đo vao the ky 17 nhung mat het đat trong chien tranh Bay nam. Đat o Bac My bi nhuong lai cho Anh va Tay Ban Nha, nhung Tay Ban Nha sau đo tra Louisiana cho Phap (Tan Phap) vao nam 1800. Lanh tho nay sau đo lai bi ban cho Hoa Ky vao nam 1803 (Cau đia Louisiana). Phap xay dung lai mot đe quoc moi sau nam 1850, tap trung chu yeu o Chau Phi cung nhu Đong Duong va Nam Thai Binh Duong. Luc đau Đang Cong hoa phan đoi y tuong ve mot đe che thuc dan nhung lai nhiet liet ung ho y tuong nay khi thay Đuc kien thiet mot đe quoc thuc dan sau nam 1880. Đe che moi cua Phap đam nhan vai tro thuong mai voi chinh quoc, cung cap nguyen lieu tho va mua lai cac mat hang san xuat. Xay dung lai mot đe che nghia la xay dung lai uy tin cua Phap, đac biet la ve mat suc manh quoc te va truyen ba tieng Phap lan Cong giao. Trong cac The chien, đe quoc Phap la mot trong nhung nguon binh luc chinh.
Muc đich cua đe quoc Phap la Mission civilisatrice hay "Su menh khai sang van minh". "Van minh hoa" thong qua đong hoa ngon ngu va ton giao, đuoc nguoi Phap su dung nhu mot loi bien minh đe bao che, mot thu cong cu đe gay ra toi ac đi kem voi du an thuoc đia cua ho. Nam 1884, nguoi ung ho chu nghia thuc dan, ong Jules Ferry, co tuyen bo; "Cac chung toc cao hon co quyen đoi voi cac chung toc thap hon, ho co nhiem vu van minh hoa cac chung toc thap kem." Quyen cong dan đay đu đong hoa đuoc ban phat, mac du tren thuc te "qua trinh đong hoa luon luon thoai trao va nguoi dan o cac thuoc đia bi đoi xu khong nhu cac cong dan."
Trong The chien II, Charles de Gaulle va phe Phap tu do nam quyen kiem soat nhieu thuoc đia hai ngoai va su dung chung lam can cu đe chuan bi giai phong Phap. Nha su hoc Tony Chafer lap luan: "Trong no luc khoi phuc vi the cuong quoc the gioi sau su that bai va bi chiem đong mot cach tui nhuc, Phap đa mong muon duy tri đe che hai ngoai cua minh vao cuoi The chien thu hai." Tuy nhien, sau nam 1945, cac phong trao dan toc bat đau thach thuc chinh quyen thuc dan chau Au. Chien tranh Đong Duong lan thu nhat va chien tranh Algerie no ra đa khien Phap mat ca hai thuoc đia. Cac chien dich phi thuoc đia hoa chau Phi o nhung noi khac sau nam 1960 dien ra kha em đep. Hien phap Phap ngay 27 thang 10 nam 1946 (Cong hoa đe tu), thanh lap Lien minh Phap ton tai đen nam 1958. Nhung tan du moi cua đe quoc thuc dan đuoc sap nhap vao Phap tro thanh cac bo phan va lanh tho hai ngoai cua Cong hoa Phap. Đat hai ngoai hien nay co dien tich 119.394 km² voi 2,8 trieu nguoi vao nam 2020.


Lich su = Đe quoc thuc dan Phap thu nhat =


 Tan Phap  Vao the ky 16, thuc dan Phap bat đau xay dung thuoc đia o chau My. Cac chuyen tham hiem cua Giovanni da Verrazzano va Jacques Cartier đau the ky 16 đa mo đuong cho cac tau đanh ca cua ngu dan Phap đen vung nuoc Grand Banks ngoai khoi Newfoundland trong the ky đo. Tuy nhien, su đoc quyen cua Tay Ban Nha o chau My va cuoc chien tranh ton giao Phap trong the ky 16 đa gay can tro qua trinh xay dung thuoc đia cua Phap. Nhung no luc ban đau cua Phap tap trung o Brazil, Rio de Janeiro ("Phap Antarctique") nam 1555, Florida (bao gom Fort Caroline) nam 1562 va Sao Luis ("France Equinoxiale") nam 1612, đeu bat thanh do thieu su quan tam tu chinh phu va su canh giac voi hai đe quoc Bo Đao Nha va Tay Ban Nha.
Đe quoc thuc dan Phap thuc su bat đau vao ngay 27 thang 7 nam 1605, voi nen tang la Port Royal o thuoc đia Acadia, Bac My, ngay nay la Nova Scotia, Canada. Vai nam sau, vao nam 1608, Samuel De Champlain thanh lap thi tran Quebec, noi tro thanh thu đo cua Tan Phap rong lon nhung thua thot voi kinh te phu thuoc vao buon ban long thu.
Tan Phap co dan so thap do dan chu yeu toi đay đe buon ban long thu chu khong co y đinh an cu. Do đo, nguoi Phap co chinh sach chung song hoa binh, than thien voi cong đong Quoc gia đau tien (First Nations). Khong muon đat đai, Phap chi muon dan ban đia cung cap cho ho long thu tai cac thuong điem, nhung vi tri đo ket noi quan su, thuong mai va ngoai giao. Đay la nhung lien minh lau dai nhat giua cong đong nguoi Phap va dan ban xu. Tuy vay, nguoi Phap bi gioi Cong giao ep phai thuc hien cai đao nguoi ban xu.
Thong qua lien minh voi nhieu bo toc nguoi ban xu, nguoi Phap đa co the kiem soat đuoc phan lon luc đia Bac My mot cach long leo. Cac khu vuc đinh cu cua Phap noi chung chi gioi han trong Thung lung song St. Lawrence. Truoc khi thanh lap Hoi đong chu quyen nam 1663, cac lanh tho cua Tan Phap la cac thuoc đia thuong mai. Chi sau khi Jean Talon toi đay vao nam 1665, Phap moi trien khai ke hoach thuoc đia hoa vung đat nay theo mo hinh thuoc đia cua nguoi Anh. Ban than thuoc đia Acadia đa mat vao tay nguoi Anh trong Hiep uoc Utrecht vao nam 1713. Phap it quan tam đen hoat đong o Tan The gioi, tap trung hon o chinh truong chau Au, Tan Phap tut xa phia sau thuoc đia Bac My cua Anh ca ve dan so lan kinh te.
Nam 1699, tuyen bo lanh tho cua Phap o Bac My mo rong hon nua, voi nen tang cua Louisiana trong luu vuc song Mississippi. Mang luoi giao dich rong khap khu vuc ket noi voi Canada qua Ngu Ho, đuoc bao ve boi mot he thong phao đai rong lon, tap trung o Illinois Country va Arkansas ngay nay.

Khi đe quoc thuoc đia Phap o Bac My phat trien, ho cung bat đau xay dung thuoc đia nho nhung beo bo hon o Tay An. Phap đinh cu doc bo bien Nam My o vi tri ngay nay la Guiana thuoc Phap bat đau vao nam 1624, va thuoc đia đuoc thanh lap tren đao Saint Kitts nam 1625 (hon đao nay đuoc chia se voi nguoi Anh cho đen Hiep uoc Utrecht nam 1713, khi no bi nhuong đi hoan toan). Compagnie des Iles de l'Amerique thanh lap cac thuoc đia o Guadeloupe va Martinique vao nam 1635, va mot thuoc đia sau nay đuoc thanh lap tren đao Saint Lucia vao nam 1650. Cac đon đien san xuat thuc pham o đo đuoc xay dung va duy tri boi no le. Cuoc khoi nghia cua dan ban đia dan đen diet chung Carib nam 1660. Thuoc đia quan trong nhat o vung Caribe đuoc thanh lap nam 1664, thuoc đia Saint-Domingue (Haiti ngay nay) o nua phia tay đao Hispaniola thuoc đe quoc Tay Ban Nha. Vao the ky 18, Saint-Domingue tro thanh thuoc đia san xuat đuong rat loi o vung bien Caribbean. Nua phia đong cua Hispaniola (Cong hoa Dominica ngay nay) tung nam duoi su cai tri cua Phap tam thoi sau khi đuoc Tay Ban Nha trao cho nam 1795.


 Chau Phi  Viec mo rong thuoc đia Phap khong chi gioi han o chau My. Tai Senegal o Tay Phi, nguoi Phap bat đau thiet lap cac điem giao dich doc theo bo bien nam 1624. Nam 1664, Cong ty Đong An cua Phap đuoc thanh lap đe canh tranh thuong mai o phia đong. Voi su phan ra cua Đe quoc Ottoman, nam 1830 nguoi Phap chiem đuoc Algiers, do đo bat đau hoat đong thuc dan Phap o Bac Phi.
Trong Chien tranh the gioi thu nhat, sau khi Phap chiu thuong vong nang ne tren Mat tran phia Tay, ho bat đau tuyen mo binh si tu đe che chau Phi cua ho. Đen nam 1917, Phap đa tuyen dung 270.000 binh si chau Phi. Trung đoan đuoc tuyen dung nhieu nhat đen tu Morocco, nhung do cuoc chien tranh Zaian đang dien ra, ho chi co the tuyen 23.000 nguoi Ma-roc. Nhung nguoi linh chau Phi đa thanh cong trong Tran Verdun va that bai trong cuoc tan cong Nivelle, nhung noi chung bat ke tinh huu ich cua ho, cac tuong linh Phap đanh gia cao quan đoi chau Phi cua ho.
Sau Chien tranh the gioi thu nhat, hoat đong chien tranh o chau Phi cua Phap khong đuoc quyet đinh boi noi cac Phap hoac Bo thuoc đia, ma la cac nha lanh đao cua phong trao thuoc đia o chau Phi thuoc Phap. Lan đau tien la vao nam 1915–1916, khi Francois Georges-Picot gap nguoi Anh đe thao luan ve su phan chia Cameroon cua Đuc. Picot tien hanh đam phan voi su giam sat cua Tong thong Phap. Ket qua la Anh chap nhan 9/10 cua Cameroon cho nguoi Phap. Picot nhan manh nhu cau cua thuc dan Phap tren Noi cac cua Phap. Chinh sach nay cua cac nha lanh đao thuoc đia Phap xac đinh muc tieu chien tranh chau Phi cua Phap co the đuoc nhin thay tren khap đe quoc Phap.


 Chau A  Cac thuoc đia đuoc thanh lap tai Chandernagore (1673) va Pondichery o phia đong nam (1674) cua An Đo, va sau đo la Yanam (1723), Mahe (1725) va Karikal (1739). Cac thuoc đia cung đuoc thanh lap o An Đo Duong, tren Ile de Bourbon (Reunion, 1664), Isle de France (Mauritius, 1718) va Seychelles (1756).


 Xung đot voi Anh  Vao giua the ky 18, mot loat cac cuoc xung đot thuoc đia bat đau giua Phap va Anh, cuoi cung dan đen su tan pha cua hau het đe che thuoc đia đau tien cua Phap va viec truc xuat gan nhu hoan toan Phap tu chau My. Nhung cuoc chien tranh nay la Chien tranh Ke vi Ao (1744–1748), Chien tranh Bay nam (1756–1763), Cach mang My (1765–1783), Cuoc cach mang Phap (1793–1802) va Chien tranh Napoleon (1803-1815) va chien tranh Phap - An Đo. Xung đot tuan hoan nay đoi khi đuoc goi la Chien tranh Tram nam thu hai.
Mac du cuoc chien tranh o Ao khong mang tinh quyet đinh - bat chap nhung thanh cong cua Phap o An Đo duoi thoi Tong thong Phap Joseph Francois Dupleix va o Chau Au duoi thoi Marshal Saxe - Chien tranh Bay nam, sau nhung thanh cong cua Phap tai Menorca va Bac My, Phap cuoi cung that bai, nguoi Anh co uu the hon, voi 1 trieu dan so voi 50.000 cua Phap. Ho chinh phuc khong chi Tan Phap (ngoai tru cac hon đao nho cua Saint Pierre va Miquelon), ma con hau het cac thuoc đia Tay An (Caribbean) cua Phap, va tat ca tien đon cua Phap o An Đo.
Trong khi hiep uoc hoa binh dan đen cac tien đon cua An Đo va cac đao Caribe la Martinique, Guadeloupe đa tra lai Phap, su canh tranh ve anh huong o An Đo cua Phap mat đi truoc uu thang cua Anh - phan lon Tan Phap chuyen sang Anh Quoc (goi la Anh Bac My). Ngoai tru Louisiana, Phap nhuong lai cho Tay Ban Nha nhu la khoan thanh toan cho viec gia nhap cua Tay Ban Nha vao cuoi chien tranh (va nhu la khoan boi thuong cho viec sap nhap cua Anh o Florida thuoc Tay Ban Nha). Phap nhuong lai cho nguoi Anh la Grenada va Saint Lucia o Tay An. Mac du su mat mat cua Canada se gay ra nhieu hoi han trong cac the he tuong lai, nhung luc đo no rat it bat hanh; chu nghia thuc dan đuoc coi la khong quan trong đoi voi Phap.
Mot so su phuc hoi thuoc đia cua Phap đa đuoc thuc hien boi su can thiep cua Phap trong cuoc cach mang My, voi Saint Lucia đuoc tro ve Phap boi Hiep uoc Paris nam 1783. Tham hoa thuc su đa đen voi đe che thuoc đia cua Phap vao nam 1791 khi Saint Domingue (mien tay cua đao Hispaniola), thuoc đia giau co va quan trong nhat cua Phap bi mot cuoc noi day no le lon gay ra.
Cac no le, dan đau boi Toussaint L'Ouverture va sau đo vao nam 1801, boi Jean-Jacques Dessalines, to chuc chong lai Phap va Anh, va cuoi cung gianh đuoc đoc lap, thanh lap Đe quoc Haiti nam 1804 (Haiti đa tro thanh nuoc cong hoa đen đau tien tren the gioi, tiep theo la Liberia nam 1847). Dan so da đen va mulatto cua hon đao đa giam tu 700.000 nam 1789 xuong con 351.819 vao nam 1804. Khoang 80.000 nguoi Haiti đa chet trong chien su 1802–1803. Trong so 55.131 binh linh Phap đuoc cu đen Haiti nam 1802–1803, 45.000, trong đo co 18 vi tuong đa chet, cung voi 10.000 thuy thu, phan lon la do benh tat. Thuyen truong Sorrell cua hai quan Anh binh luan, "Phap đa đanh mat mot trong nhung đoi quan tot nhat ma ho tung gui đen, bao gom cac cuu chien binh đuoc chon, nhung ke chinh phuc Y va quan đoan Đuc. Ho bay gio hoan toan bi tuoc đoat đi anh huong va quyen luc cua ho o Tay An. "
Trong khi đo, cuoc chien moi đuoc noi lai voi Anh boi nguoi Phap, dan đen viec Anh chiem giu tat ca cac thuoc đia con lai cua Phap. Chung đuoc khoi phuc lai tai Hiep uoc Amiens nam 1802, nhung khi chien tranh tiep tuc vao nam 1803, nguoi Anh nhanh chong chiem lai chung. Viec mua lai Louisiana cua Phap vao nam 1800 khong thanh cong, vi su thanh cong cua Cach mang Haiti đa thuyet phuc Napoleon rang viec nam giu Louisiana se khong đang gia, dan đen viec ban no sang Hoa Ky vao nam 1803. Phap co gang thiet lap mot thuoc đia o Ai Cap nam 1798–1801 đa khong thanh cong. Thuong vong cho chien dich la it nhat 15.000 nguoi thiet mang hoac bi thuong va 8.500 tu nhan Phap; 50.000 nguoi bi giet hoac bi thuong va 15.000 tu nhan vao tay Tho Nhi Ky, Ai Cap, cac vung đat Ottoman khac, va ca nguoi Anh.


= Mo rong cua Đe nhat Đe che Phap =

Thoi đo, nuoc Phap đa trai qua cuoc Cach mang, roi Che đo đoc chinh (Directoire). Ngay 18 thang Suong mu, tuc ngay 9.11.1799, Napoleon lam mot cuoc đao chinh va lap ra Che đo tong tai (Consulat) gom 3 nguoi cai tri nuoc Phap do Napoleon lam Đe Nhat tong tai (Premier consul), cung voi Emmanuel J. Sieyes va Roger Ducos.
Cuoc trung cau dan y (plebiscite) ngay 6 thang 11 nam 1804 đa hop thuc hoa viec chuyen sang Đe Nhat đe che. Nghi vien nguyen lao cong bo nghi quyet ton Napoleon len lam hoang đe nuoc Phap tu ngay 18.5.1804. Napoleon Bonaparte đuoc giao hoang Pius VII lam le phong vuong tai Nha tho Đuc Ba Paris ngay 2 thang 12 nam 1804 voi danh hieu Napoleon Đe Nhat. Tuy nhien, khi đoi vuong mien thi chinh Napoleon đa giat lay tu tay giao hoang va tu đoi len đau minh.
Tiep theo cuoc chien tranh voi mot so vuong quoc o chau Au trong Lien minh thu nhat tu thoi Cach mang, roi sau đo voi Lien minh thu hai, nen ngay tu ngay đau, Đe Nhat Đe che đa phai đuong đau voi Lien minh thu ba. Chien thang quyet đinh cua Napoleon trong tran Austerlitz đa chi co the lam giam su đe doa đo trong mot thoi gian ngan.
Nam 1806, Đai quan Phap đa khuat phuc đuoc nuoc Pho truoc khi vao Ba Lan, va cuoi cung đanh bai Nga trong tran Friedland (nay la Pravdinsk, Nga) ngay 14.6.1807. Tren nen tang nay Napoleon đa buoc Nga phai ky hoa uoc Tilsit ngay 7.7.1807, tam cham dut 2 nam chien tranh lien tuc tren luc đia chau Au.
Viec chen chan cua Phap vao ban đao Iberia đa gay ra cuoc chien tranh gianh đoc lap cua Tay Ban Nha, mot cuoc chien tranh tan bao, keo dai xap xi 6 nam (tu 24.5.1808 toi 10.4.1814) lam cho đe quoc Phap bi suy yeu tram trong.
Nam 1809, Phap lai đanh nhau voi Ao trong Lien minh thu nam. Phap thang va Ao phai ky hiep uoc Schonbrunn (Vien) ngay 14.10.1809.
Nam 1812, cac cang thang ngoai giao voi Nga, khien Phap xam lan Nga. Đay la tham hoa cho Napoleon va Đe che, vi hao ton rat nhieu quan si trong cac tran chien va dich benh, đoi ret
Nam 1813, tran chien voi Lien minh thu sau khien Phap bi đuoi ra khoi Đuc va ngay 6.4.1814 hoang đe Napoleon phai thoai vi, chiu đi đay o đao Elba (Y)
Tiep theo Đe Nhat Đe che la Thoi Phuc hung thu nhat (Premiere Restauration) ngan ngui cua vuong trieu Bourbons tu 6.4.1814 toi 20.3.1815. Napoleon muu toan tron khoi đao Elba, quay ve Phap lay lai quyen hanh tu tay vua Louis XVIII, đay la Thoi ky 100 ngay (Cent-Jours), tu 20.3.1815 toi 22.6.1815. Napoleon lai đoi đau voi Lien minh thu bay va cuoc đai bai cua quan Phap trong Tran Waterloo đa cham dut han nhung gi con sot lai cua Đe Nhat đe che. Tro ve Phap 3 ngay sau, hoang đe Napoleon Đe Nhat lai phai thoai vi lan thu hai va bi đua đi đay o đao Saint Helena tren Đai Tay Duong cho toi chet.
Vao thoi cuc thinh - nam 1812 - Đe quoc Phap co 130 tinh (Departements), cai tri tren 44 trieu dan, co cac đoi quan tru đong o cac nuoc Y, Đuc, Tay Ban Nha va đai cong quoc Warsawa (Ba Lan ngay nay).
Đe che cung mang đam net banh truong ba quyen (xam lan nhieu nuoc chau Au) va gia đinh tri. Cac anh em, ho hang cua hoang đe Napoleon Đe Nhat đuoc phong lam vua o mot so nuoc chau Au.


= Đe quoc thuc dan Phap thu hai =
Đe che thu hai bat đau tu nam 1830 khi Phap xam chiem Algerie, cuoc xam lang keo dai 17 nam. Trong khoang thoi gian 1861-1867, hoang đe Napoleon III muon bien Mexico thanh mot đat bao ho, nhung sau noi chien Hoa Ky, Tong thong 17 cua Hoa Ky la Andrew Johnson dung hoc thuyet Monroe ma cam can nen Phap bo y đinh nay. Chinh quyen Napoleon III cung cho quan xam chiem Nam Ky (Viet Nam) vao nhung nam 1867-1874, va nam 1863 đat che đo bao ho tren đat Campuchia.


 Lap ra Đong Duong  Napoleon III cung tim cach gia tang anh huong o Đong Nam A. Mot yeu to quan trong trong quyet đinh cua ong ta la su tin tuong cua Phap se chi la cuong quoc hang nhi neu khong lan rong anh huong o Đong A. Nguoi Phap cung cho la ho co nghia vu phai khai hoa the gioi.
Nhung nha truyen đao nguoi Phap đa hoat đong o Viet Nam tu the ky XVII, khi nha tu Dong Ten Alexandre de Rhodes mo mot co so truyen đao o đay. Nam 1858 vua Viet Nam cam thay bi đe doa boi anh huong cua nguoi Phap va tim cach đuoi cac nha truyen đao. Napoleon III đa goi mot luc luong hai quan voi 14 tau co đai bac, mang theo 3 ngan linh Phap va 3 ngan linh nguoi Philippines đuoc cung cap boi Tay Ban Nha, duoi su lanh đao cua Charles Rigault de Genouilly, đe bat buoc trieu đinh Nguyen phai chap nhan cac nha truyen đao va ngung ngay viec nguoc đai nguoi Cong giao Roma. Vao thang 9 nam 1858 luc luong xam lang Phap đa khong chiem đuoc cang Đa Nang, vao thang 2 nam 1859, ho di chuyen ve phia Nam va đanh chiem Gia Đinh. Trieu đinh nha Nguyen bi buoc phai nhuong 3 tinh cho Phap va phai cho nguoi Cong giao truyen đao tu do. Quan đoi Phap sau đo đa rut luong lon quan khoi Viet Nam tien sang Trung Quoc, nhung sau hiep uoc Thien Tan nam 1862, ho tro lai. Nha vua bi buoc phai mo cac cang o An Nam (Trung Ky) va Tonkin (Bac Ky), va toan the Cochinchina tro thanh lanh tho Phap vao nam 1864.
Nam 1863, vua cua Campuchia, Norodom, ma đuoc đua len nam quyen boi chinh phu Thai Lan, chong lai nguoi đo đau va tim su bao ve boi nguoi Phap. Vua Thai Lan đa trao quyen luc đoi voi Campuchia cho Phap, đoi lai ho đuoc 2 tinh cua Lao, ma Campuchia đa nhuong cho Thai Lan. Nam 1867, Campuchia đa chinh thuc tro thanh mot nuoc bao ho cua Phap.
Đe quoc Phap thu hai banh truong manh nhat sau Chien tranh Phap-Pho 1870-1871 va trong thoi Đe Tam Cong hoa (1871-1940). Sau khi chiem Nam Ky lam thuoc đia, Phap tu tu tien ra Bac Ky (1884) va Trung Ky (1885) đe lap ra che đo bao ho. Cong hai đat nay voi Campuchia va Nam Ky, Phap đa lap ra Đong Duong thuoc Phap nam 1887 (nam 1893 them Lao va nam 1900 them Quang Chau Loan). Nam 1849, Phap chiem them mot khu nhuong đia o Thuong Hai cho đen nam 1946.


 Chau Phi  Anh huong Phap cung lan tran sang Bac Phi, thiet lap bao ho o Tunisia nam 1881 (Hiep uoc Bardo). Dan dan lan tran khap Bac, Tay, va Trung Phi trong cuoi the ky XIX (gom cac quoc gia ngay nay la Mauritanie, Senegal, Guinee, Mali, Bo Bien Nga, Benin, Niger, Tchad, Cong hoa Trung Phi, Cong hoa Congo), va mot thuoc đia nho o bo bien Đong Phi la Djibouti. Mot cuoc vien chinh co ten la Su menh Voulet-Chanoine đuoc gui đen Senegal nam 1898 hau chinh phuc khu long chao Tchad va thong nhat tat ca cac thuoc đia Phap o Tay Phi.


= Đe quoc tan ra =

Đe quoc thuc dan Phap bat đau đo vo trong the chien thu hai, khi cac bo phan khac nhau cua đe che cua ho đa bi chiem đong boi nuoc ngoai Nhat Ban o Đong Duong, Anh tai Syria, Liban va Madagascar, My va Anh tai Maroc va Algerie, Đuc va Y o Tunisia. Tuy nhien, quyen kiem soat cua Phap đuoc tai lap boi Charles de Gaulle. Lien hiep Phap đuoc thanh lap theo Hien phap moi nam 1946, thay the đe quoc thuc dan cu. Tuy nhien, Phap đa ngay lap tuc phai đoi mat voi su khoi đau cua phi thuc dan hoa. O chau A, Ho Chi Minh lanh đao Viet Minh tuyen bo Viet Nam đoc lap ngay tu nam 1945, du rat mem mong nhung cuong quyet khong thua nhan quyen thong tri cua Phap, dan đen cuoc chien tranh Phap-Viet. Nam 1947, noi cac cua thu tuong Paul Ramadier đa rat vat va đe đan ap cac cuoc noi day vung Thuong Malagasy (nay phan lon la Madagascar), mo đau cho su tan ra thuoc đia tai chau Phi.
Chien tranh Đong Duong ket thuc voi that bai cua Phap, nguoi Viet Nam thu hoi lai quyen kiem soat cua đat nuoc minh tu nam 1954. Lien bang Đong Duong thuoc Phap sup đo hoan toan. Nguoi Phap gan nhu ngay lap tuc phai đoi đau voi phong trao đoc lap moi tai chau Phi. Cameroon khoi nghia duoi su lanh đao cua Ruben Um Nyobe. Ngay ca chinh thuoc đia lau đoi nhat cua Phap cung chong lai ho: Algerie. Nam 1956, ca Maroc va Tunisia tuyen bo đoc lap. Du Charles de Gaulle tro lai nam quyen luc vao nam 1958, voi su tai lap Lien hiep Phap sau đo đoi ten thanh Cong đong Phap (Communaute francaise) theo mo hinh Khoi Thinh vuong chung Anh, đa đua ra nhung nhan nhuong voi cac thuoc đia nham giu gin quyen loi cua Phap, cuoc khung hoang giua chinh quoc voi thuoc đia van khong the hoa giai. Nam 1960, Madagascar va Cameroon đoc lap; Algerie vao nam 1962. Tren thuc te, Cong đong Phap tu giai the tu giua Chien tranh Algerie. Mot so it thuoc đia đa chon hinh thuc tu tri nhu la vung lanh tho hai ngoai (departements d'outre-mer) thay cho cai tri truc tiep nhu la mot phan cua chinh quoc Phap. Đe quoc thuc dan Phap chi con lai cai bong cua anh hao quang cu.


Pham vi mo rong Danh sach sau đay cho thay pham vi cua đe quoc thuc dan Phap trong 500 nam qua, khong bao gom mot so khu vuc khong truc tiep cai tri.


= Đe quoc thuc dan Phap đau tien =


 Chau MyBac My  Canada ( Quebec,  Tan Phap)
 Hoa Ky (Louisiana)
 Saint-Pierre va MiquelonCaribe
 Anguilla
 Antigua va Barbuda
 Dominica
 Cong hoa Dominica
 Grenada
 Guadeloupe
 Haiti
 Martinique
 Montserrat
 Saint Martin
 Saint-Barthelemy
 Saint Lucia
 Saint Vincent va Grenadines
 Sint Eustatius (Nhat thoi ai tri)
 Saint Kitts va Nevis
 Trinidad va Tobago
 Quan đao Virgin thuoc My
 Quan đao Turks va CaicosNam My
 Brasil
 Guyane thuoc Phap


 Chau PhiTay Phi  Tay Phi thuoc Phap.
 Quan đao Turks va Caicos


 An Đo Duong Mauritius  Reunion
 Seychelles


 Chau A Lien bang Đong DuongNam A  An Đo thuoc Phap


= Đe quoc thuoc đia thu hai =


 Chau MyBac My  Saint Pierre and MiquelonCaribe
 Guadeloupe
 Martinique
 Saint-Martin
 Saint-BarthelemyNam My
 Guyane thuoc Phap


 Chau PhiBac Phi  Maroc
 Algerie
 TunisiaTay Phi
 Benin
 Burkina Faso
 Cote d'Ivoire
 Guinee
 Mali
 Mauritanie
 Niger
 Senegal
 TogoXich đao chau Phi
 Cameroon
 Cong hoa Trung Phi
 Tchad
 Gabon
 Cong hoa CongoAn Đo Duong
 Comoros
 Madagascar
 Mayotte
 Reunion
 Cac đao rai rac tai An Đo DuongBien Đo
 Djibouti


 Chau ATrung Đong  Liban
 SyriaNam A
An Đo thuoc PhapĐong A
Quang Chau Loan
 Campuchia
 Lao
 Viet Nam(Cac thuoc đia tren đuoc goi chung la  Lien bang Đong Duong đuoc cai tri tai Phu Toan quyen Đong Duong)


 Chau Đai Duong Đao Clipperton  Nouvelle-Caledonie
 Polynesie thuoc Phap
 Vanuatu
 Wallis va Futuna


 Chau Nam CucCac đao rai rac tai An Đo Duong  = Lanh tho ngay nay =


 Chau MyBac My  Saint-Pierre va MiquelonCaribe
 Guadeloupe
 Martinique
 Saint Martin
 Saint-BarthelemyNam My
 Guyane thuoc PhapAn Đo Duong
 Mayotte
 Reunion
Cac đao rai rac tai An Đo Duong


 Chau Đai Duong Đao Clipperton  Nouvelle-Caledonie
 Polynesie thuoc Phap
 Wallis va Futuna


 Chau Nam Cuc Vung đat phia Nam va chau Nam Cuc thuoc Phap  Xem them Đe quoc Phap
Lien hiep Phap
Tinh hai ngoai va lanh tho hai ngoai thuoc Phap
Mo rong cua Phap duoi thoi Louis XIV


Tham khao Đoc themBennington, Alice. "Writing Empire? The Reception of Post-Colonial Studies in France." Historical Journal (2016) 59#4: 1157–1186. abstract Dubois, Laurent. "The French Atlantic," in Atlantic History: A Critical Appraisal, ed. by Jack P. Greene and Philip D. Morgan, (Oxford UP, 2009) pp 137–61
Dwyer, Philip. "Remembering and Forgetting in Contemporary France: Napoleon, Slavery, and the French History Wars," French Politics, Culture & Society (2008) 26#3 pp 110–122.
Emerson, Rupert (1969). "Colonialism". Journal of Contemporary History. Quyen 4 so 1. tr. 3–16. doi:10.1177/002200946900400101..
Greer, Allan. "National, Transnational, and Hypernational Historiographies: New France Meets Early American History," Canadian Historical Review, (2010) 91#4 pp 695–724, in Project MUSE
Hodson, Christopher, and Brett Rushforth, "Absolutely Atlantic: Colonialism and the Early Modern French State in Recent Historiography," History Compass, (January 2010) 8#1 pp 101–117
Lawrence, Adria K. Imperial Rule and the Politics of Nationalism: Anti-Colonial Protest in the French Empire (Cambridge UP, 2013) online reviews


Lien ket ngoaiL'Afrique francophone Đe doa đoc lap dan toc Thai Lan, tren trang Bo Ngoai giao Thai Lan