Nguoi thuan tay trai la nguoi dung tay trai đe lam nhung cong viec chinh nhu nem, vat, hai luom đo vat, su dung dung cu nhu viet, cam, cat xen,... khi leo treo hoac đam đa thi nguoi thuan tay trai su dung tay trai hay chan trai truoc. Co mot so nguoi tuy thuan tay trai nhung vi ly do xa hoi hoac truyen thong van hoa nen đuoc huong dan cam viet bang tay phai tu nho. Do vay, tay cam viet khong han la tay thuan cua moi nguoi.


Thong ke Khoang 8 – 15% nguoi lon thuan tay trai. So nam gioi thuan tay trai nhieu hon nu gioi. So voi nguoi khac, nhung cap sinh đoi giong nhau thuan tay trai nhieu hon. Benh nhan mac phai benh đong kinh, hoi chung Down, tu ky, cham phat trien tam than, chung kho đoc,... co ti so thuan tay trai cao hon.


Nguyen nhan Mot so nguyen nhan cua viec thuan tay trai:

Tay thuan co tu hoi con trong bao thai, thuong thay khi thu nghiem sieu am thai la tay đuoc liem hay đe gan mieng.
Gen LRRTM1 lam tang co hoi thuan tay trai.
Chat testosterone len cao trong mau nguoi me co kha nang lam thai nhi thuan tay trai. Theo bac si than kinh Norman Geschwind, chat testosterone lam giam phat trien cua nua nao trai, đua nhieu neuron sang nua nao phai, tang kha nang thuan ben trai – đong thoi tang nguy co bi cac chung thuong gap khi nua nao phai phat trien qua đo nhu chung kho hoc, kho đoc, noi lap, nhung bu lai, kha nang nhan thuc moi truong khong gian lai kha hon nguoi thuan ben phai.
Song sinh đoi chieu.


An tuong va bat cong trong xa hoi = Ngon ngu =
Nhieu nguoi thuan tay trai phan đoi nhung bat cong xa hoi vi coi trong ben phai hon ben trai. Trong tieng Viet, tu "phai" đong nghia voi "đung", "trung", "thuan", "đong y", con tu "trai" co nghia la "sai", "nguoc y", "trat". Nhung ngon ngu khac cung the: tieng Anh "right", tieng Đuc, tieng Ha Lan "recht",... co nghia la "đung"; tieng Phap "droit" co nghia "phai", "quyen loi"; tieng Tay Ban Nha "diestro" co nghia "phai", "ranh nghe", "kheo tay",...Tu "sinister" trong tieng Anh co nghia la "ac, nham hiem, xui", co goc tu tieng Latinh co nghia la "tay trai".
Trong tieng Hoa, tu "ta" (左) co nghia "khong đung đan", "gian ta", vi du nhu "ta đao" (左道). Cho đen nay, van co nhung gia đinh đanh đap con cai bat phai đoi thuan tay trai sang tay phai.
Trong tieng Thuy Đien, cum tu "venstrehandsarbeid" co nghia đen la "viec lam bang tay trai" nhung co nghia bong la "cong viec lam cau tha khong ra gi".
Tu tieng Anh "ambidexterity" co nghia la "thuan ca hai tay", va tu nay đuoc lay tu tieng Latinh co nghia la "hai ben đeu la tay phai" ("dexter" co nghia la "phai").
Trong tieng Viet, cac cum tu nhu "lam nghe tay trai" chi cong viec phu, khong đung chuyen mon; "ngang trai", "trai khoay", "le trai" chi tinh chat nguoc voi thong le.


= Dung cu =

Nguoi thuan tay trai gap nhieu tro ngai voi mot so dung cu – vi du đien hinh la:

Keo: nguoi thuan tay trai khong thay đuong cat khi dung keo, lo tay cam (đe tho ngon cai vao) thuong lam đau.
Dao: mot so loai dao lam bep (nhat la cua Nhat đe lam ca cua mon sushi) co luoi thuan cho tay phai hon tay trai.
Viet: trong phan lon cac van hoa, chu viet tu trai sang phai, nguoi thuan tay trai thuong lam lem giay hay phai tim cach viet đac biet. Nhieu tre em hoc sinh bi buoc phai viet tay phai.
Trong the thao: gay choi golf, hockey can phai đat lam rieng cho nguoi tay trai va thuong đat tien hon loai pho thong danh cho nguoi thuan tay phai.


Nhung "khac biet" ve nguoi thuan tay trai = Tri thong minh =
Mot gia thuyet pho bien cho rang nguoi thuan tay trai thong minh va sang tao hon nguoi thuan tay phai. Trong khi cong đong khoa hoc van con ban cai ve cach lam the nao đe suy dien ca hai mat tri thong minh va suc sang tao, mot so nghien cuu đa cho thay mot lien he nho giua viec thuan tay trai va thong minh, sang tao.
Trong cuon Right-Hand, Left-Hand, Chris McManus thuoc University College London, bien bach rang ti le nguoi thuan tay trai đang tang va la nhom nguoi co ti le thanh đat cao. Ong ta cho rang bo nao cua nguoi thuan tay trai đuoc cau truc khac hon giup rong gioi han cua cac nang luc va cac gen xac đinh viec thuan tay trai cung quan ly su phat trien cua cac trung tam ngon ngu cua nao bo.
O Vuong quoc Lien hiep Anh va Bac Ireland, hien co khoang 11% nam gioi va nu gioi trong đo tuoi 15–24 thuan tay trai, trong khi so nay chi co 3% o đo tuoi 55–64. McManus neu len mot so cac nhan to co the đieu hop viec viec thuan tay trai tang len:

Nhung nguoi thuan tay trai đa bi ki thi manh liet trong suot the ki 18 va 19 va thuong bi "thua thiet" voi moi nguoi.
Nguoi thuan tay trai thuong bi xa hoi xa lanh, ket qua la ho it lap gia đinh va sinh san it hon.
Do viec ki thi giam trong the ki 20, so nguoi tu nhien thuan tay trai ma van giu ban nang đo đa tang.
Đoi voi lua tuoi lam me, theo thong ke, thi nhung nguoi me lon tuoi hon se co chieu huong sinh cac đua tre thuan tay trai.
McManus cho rang viec tang nay se co the dan toi viec phat trien trong gioi tri tue va la mot buoc nhay vot trong thien tai ve toan, the thao hay nghe thuat.
That la khong may, nguoi thuan tay trai co xu huong qua bieu trung o hai thai cuc cua tri tue, mot so lon liet vao loai "thien tai"; mot so khac nam vao cuc thieu thong minh vi khuyet tat. Đa co nhieu nghien cuu dan chung cac lien he giua su thuan tay trai va cac khuyet tat loan nang đoc, ca lam va chung tu ky cung nhu mot so khuyet tat khac.
Nam 2006, cac nha nghien cuu o Cao đang Lafayette va Đai hoc Johns Hopkins đa tim thay rang cac nam gioi thuan tay trai co 15% giau hon nhung nguoi nam gioi thuan tay phai trong gioi đang theo hoc cao đang, va con so nay tang len 26% trong gioi đa tot nghiep. Su khac nhau ve muc thu nhap nay van chua the giai thich đuoc va duong nhu khong ap dung cho nu gioi.
Cung voi loi the ve tri thong minh, viec thuan tay trai cung co mot so loi ich khac bao gom:

Su phan chia ban cau nao cua cong viec: đieu truoc tien cua ly thuyet nay la vi viec noi va hoat đong đoi hoi cac ki nang nang đong tot; co mot ban cau nao thuc hien ca hai se hieu qua hon la phan chia chung ra.
Loi the trong thi đau: nguoi thuan tay trai co mot yeu to "bat ngo" trong tranh đau, boi vi đa so đeu thuan tay phai.


= Tuoi tho thap? =
Thong ke chi ra rang nguoi gia duong nhu it thuan tay trai hon la gioi tre. Ti le nguoi cao tuoi thuan tay trai giam manh so voi su tang cua lua tuoi. Tai My, nguoi thuan tay trai o lua tuoi 20 la 12% trong khi o lua tuoi 50 chi co 5% cho lua tuoi 80 chi con lai 1%.
Cac nha nghien cuu ngay nay hau nhu cho rang su khac nhau tren giua cac nhom tuoi la do viec nguoi cao tuoi hon duong nhu co kinh qua ap luc trong viec thay đoi tay thuan, nhan to nay anh huong toi nhieu the he tre. Đieu nay đuoc ho tro boi su that rang nhieu nu gioi chuyen tay thuan hon nam gioi va nu lai co tuoi tho cao hon nam. Tuy vay, lap luan nay khong the giai thich đuoc moi thu khac va van đe "su bien mat cua nhung nguoi thuan tay trai" thi van la mot đieu bi an.
Mot ly thuyet khac cho rang mot so nguoi thuan tay trai chuyen tay thuan sau nay trong đoi, do cac ap luc ve su thuan tien cua thao tac, hay do "menh lenh sinh hoc". Thuyet nay cung cho rang ti le tre em sinh ra thuan tay trai co the đa đang tang theo thoi gian.


Giao tiep Nhung nguoi thuan tay trai, trong bua an, thuong la phai ngoi đau noi, giap voi noi com ve tay trai vi thuong bi vuong tay nhung nguoi thuan tay phai ngoi an ben trai ho. Nhung nguoi thuan tay trai cung phai tap thoi quen bat tay phai.
Mot so nguoi thuan tay trai co kha nang giao tiep, thuyet trinh vuot troi nhu hoang đe Julius Caesar, Napoleon Bonaparte, cac tong thong My nhu Bill Clinton, Barack Obama, chu tich Cuba Fidel Castro,... đuoc cho la do: o nguoi thuan tay trai, ban cau phai hoat đong manh hon. 40% nguoi trong so ho co trung tam ngon ngu o nao phai. O 60% con lai, trung tam ngon ngu nam o nao trai hoac ca hai ben. Hai ban cau nao co nhung đuong dan truyen noi lien thong voi nhau. Nhu vay, mot so nguoi thuan tay trai đuoc ca hai ban cau nao chi huy trung tam ngon ngu va tu duy, co the vuot troi hon nguoi khac.


Ben trai = Giao thong =
Co su ban cai ve su đong gop cua nguoi thuan tay trai. Hoang đe Napoleon Bonaparte cho dong giao thong chay ben phai cua con lo trong thoi hau Cach mang Phap. Ly do an giau trong viec nay la vi Napoleon phai chien đau trong cac tran đanh bang thanh kiem trong tay trai va do đo ong đa đao lon quan đoi đe chien đau theo cung mot cach. Đieu nay dan toi viec quan ky ma Phap ngay đo tiep can đoi phuong tu phia ben phai cua ho.


= Con nguoi =
Nhieu nghien cuu chi ra rang viec thuan tay trai khong nhat thiet tuong hop voi "thuan ben trai" (chang han dung chan trai đe đa). Cung mot ket luan cho viec thuan mat.


= Cac hieu ung co the anh huong đen tu duy con nguoi =
Co nhieu ly thuyet ve viec tay trai anh huong toi cach nghi cua mot ca nhan. Mot ly thuyet phan chia nhung nguoi tu duy thuan tay trai va thuan tay phai thanh hai khoi: đong thoi va tuan tu.
Theo ly thuyet nay, nhung nguoi thuan tay phai xu ly thong tin bang cach dung mot phuong phap "tuan tu" trong đo mot tac vu phai đuoc hoan tat qua trinh cua no truoc khi thao tac ke co the bat đau.
Nhung nguoi thuan tay trai xu ly thong tin bang cach dung phuong phap "đong thoi" trong đo nhieu tac vu co the đuoc xu ly cung luc. Mot cach khac đe nhin nhan van đe nay: chang han nhu co hang ngan vien đa mau trang va chi co mot vien trong chung đuoc to mau hong. Nguoi thuan tay phai dung cach xu ly tuan tu, se nhin tung vien mot cho toi khi ho tim thay vien mau hong. Nguoi thuan tay trai, se nhin len nhieu vien cung mot luc đe tim ra vien mau hong. Hieu ung phu cua cac cach thuc xu ly nay la nhung nguoi thuan tay phai can phai ket thuc mot thao tac truoc khi co the bat đau thao tac ke. Nguoc lai, nguoi thuan tay trai co kha nang va thoai mai chuyen đoi xu ly giua cac thao tac đang thuc hien song song. Noi cach khac, nguoi thuan tay trai co kha nang de thuc thi nhieu nhiem vu cung luc.
Ly thuyet nay cung cho rang nguoi thuan tay mat thien ve xu ly thong tin kieu "phan tich", tuc la phuong phap giai quyet van đe bang cach be nho chung thanh nhieu phan va phan tich tung phan mot; con nguoi thuan tay trai thien ve xu ly thong tin kieu "tong hop", tuc la phuong phap giai quyet van đe bang cach nhin vao tong the. Di nhien ca hai cach xu ly đeu co the đuoc ket hop o moi nguoi theo ty le khac nhau.


= Đong vat =
Hau het cac loai linh truong cung dung mot tay nhieu hon tay kia, mac du đa so chung khong dung tay phai.
Co mot truyen thuyet la hau het gau bac cuc đeu thuan tay trai.


Chu thich Tham khao Schwartz, Alyssa (2005). "Lefties face increased breast cancer risk," C-Health News, 30 September.
"Canadian Scientists Find More Homosexuals Left-Handed,", ScienceDaily, 2005. Truy cap June 2006.
Scans may 'cause brain changes', BBC News.


Lien ket ngoai Lefties Have The Advantage In Adversarial Situations, ScienceDaily, ngay 14 thang 4 nam 2006.
Science Creative Quarterly's overview of some of the genetic underpinnings of left-handedness
Quirks & Quarks ngay 10 thang 6 nam 2006 (CBC radio documentary on left-handedness including interviews with four scientists holding different views on the determinants of handedness)
A left-handed senior citizen recalls the emotional torment he faced at a New York public school in the 1920's. (Audio slideshow)