Layla va Chang đien (tieng Anh: Layla and Majnun; tieng A Rap: مجنون و ليلى (Chang đien va Layla), hoac: قيس وليلى (Qays va Layla); tieng Ba Tu: لیلی و مجنون (Layla va Chang đien); tieng Azerbaijan: Leyli və Məcnun (Leyli va Chang đien); tieng Tho Nhi Ky: Leyla ile Mecnun (Leyla va Chang đien) – la mot giai thoai tinh yeu noi tieng o vung Trung va Can Đong, trong the gioi A Rap noi chung, ma đac biet la o Iran va Azerbaijan. Giai thoai nay dua tren cau chuyen co that cua chang trai ten Qays ibn al-Mulawwah (tieng A Rap: قيس بن الملوح) o mien bac ban đao A Rap, song duoi trieu đai Umayyad the ky thu 7, yeu co gai ten la Layla. Đay la cau chuyen tinh yeu noi tieng the gioi, ca phuong Đong cung nhu phuong Tay. Layla va chang đien la đe tai cua nhieu tac pham tho, ca, nhac, hoa noi tieng the gioi.


Cot truyen Qays ibn al-Mulawwah la nha tho nguoi Bedouin yeu Layla ibn bint Mahdi Sa'd la nguoi cung bo lac. Chang trai lam tho ca ngoi tinh yeu danh cho Layla. Sau đo chang xin phep bo cua Layla đe cuoi co lam vo thi bi tu choi vi theo phong tuc cua bo lac, đieu nay se lam chia re bo toc. Sau đo Layla đuoc ga cho mot nguoi đan ong khac. Khi nghe tin Layla sap lay chong thi Qays lien bo nha đi vao sa mac, nguoi than va gia đinh het suc thuyet phuc chang nhung khong the, ho đanh đe đo an cho chang giua sa mac. Đoi khi ho nhin thay chang đang đoc tho ve Layla cho chinh minh hoac dung gay viet tho len cat. Con Layla theo chong ve Iraq, sau mot thoi gian đa đo benh va chet. Sau đo mot thoi gian nguoi ta cung tim thay xac cua Qays nam tren mo cua mot nguoi phu nu khong ro danh tinh. Chang đa viet ba dong tho cuoi cung len phien đa tren mo. Phan lon tho cua Qays ibn al-Mulawwah đuoc viet truoc ngay chang tro thanh nguoi đien. Nguoi đoi hieu rang Qays tro thanh đien la vi tinh, boi the ho goi Qays la "Chang đien Layla" (tieng A Rap: مجنون ﻟﻴﻠﻲ – đien vi tinh) hoac đon gian la Majnun.


Nhung di ban Giai thoai Layla va chang đien cung giong nhu Romeo va Juliet, pho bien tren mot khong gian rong va mot thoi gian dai nhu vay nen chuyen co nhieu di ban cung la đieu de hieu. O An Đo nguoi ta cho rang Layla va Majnun đa tung tron đen mot ngoi lang vung Rajasthan truoc khi chet. Mo cua hai nguoi o Anupgarh thuoc huyen Sriganganagar (ngay nay la quan Ganganagar, bang Rajasthan). Theo truyen thuyet o vung thon que thi hai nguoi đa chay tron ve nhung noi đo roi chet. Hang nam co hang tram cap uyen uong tu khap noi ve đay tham du hoi cho hai ngay trong thang sau.
Mot di ban khac thi ke rang Layla va Majnun cung hoc mot lop. Majnun yeu Layla va bi thay giao đanh vi khong chu y nghe bai giang. Nhung co mot đieu ky dieu đa xay ra: Majnun bi đanh nhung Layla bi chay mau. Tin nay đen tai nhung nguoi lon tuoi, lam cho hai gia đinh khong cho hai nguoi gap nhau. Ho bi cam gap nhau suot thoi tuoi tho va chi đen khi hai nguoi truong thanh ho moi co dip gap lai. Mot nguoi anh cua Layla ten la Tabrez cam Layla gap go voi Majnun. Tabrez cai nhau voi Majnun va trong mot con đien cuong vi tinh yeu khong kiem che đuoc, Majnun đa giet chet Tabrez. Majnun bi bat va bi ket an chiu nem đa cho đen chet cua dan lang. Layla đong y đi lay chong khac nhung voi đieu kien neu nhu Majnun đuoc bao toan tinh mang. Layla đi lay chong nhung long chi huong ve Majnun. Chong cua Layla biet chuyen nay đa long lon phat ghen va đa tim đen sa mac, noi giam giu Majnun. Nguoi chong cua Layla đa si nhuc Majnun cho đen chet. Nguoi đoi ke rang chinh ngay trong cai khoanh khac, khi thanh kiem cua chong Layla đam trung tim cua Majnun thi Layla]] cung nga vat xuong va chet o nha chong. Cam kich truoc cau chuyen tinh yeu cam đong, nguoi lang đa chon hai nguoi gan nhau. Ca chong va nhung nguoi cha cua ho cung đa cau nguyen cho cuoc song yen binh cua hai nguoi o ben kia the gioi. Theo truyen thuyet, Majnun va Layla lai gap nhau o tren troi, noi ma ho đuoc yeu nhau mai mai.


Lich su va su anh huong Tu cau chuyen dan gian A Rap "Layla va Majnun" đa đi vao van hoc Ba Tu. Nguoi đau tien trong so cac nha tho Ba Tu viet ve cau chuyen tinh cua Layla va Majnun la nha tho Rudaki, the nhung cau chuyen thuc su noi tieng sau khi truong ca Layla va Majnun cua nha tho Nezami (the ky thu 12) ra đoi. Nezami thu thap tat ca nhung chi tiet than bi lan đoi thuong cua cau chuyen roi mo ta thanh mot buc tranh song đong ve hai nguoi yeu nhau. Bang truong ca Layla va Majnun, Nezami đa co su anh huong lon đen nen van hoc Ba Tu, nhieu nha tho Ba Tu sau đo đa đi viet ve đe tai nay. Truong ca Layla va Majnun cua Nezami mang nhieu net rieng biet cua van hoa Ba Tu ve quan he giua cac nhan vat, ve thoi gian, noi chon vv… Trong truong ca nay Layla va Majnun quen biet nhau va ho roi vao mot tinh yeu tuyet vong tu ngay con ngoi tren ghe nha truong. Ho yeu nhau tha thiet nhung khong the gap nhau cong khai vi mot su han thu giua hai gia đinh va Layla bi gia đinh buoc đi lay nguoi khac.
Bang cot truyen nhu vay, cau chuyen Layla va Majnun tro thanh mot bi kich cua tinh yeu bat tu ma 400 nam sau đo William Shakespeare cung đi theo cach nay trong bi kich Romeo va Juliet. Co nhung y kien, bi cac nha nghien cuu Shakespeare phan bac, cho rang ban dich truong ca Layla va Majnun cua Nezami đa co anh huong đen William Shakespeare khi ong viet Romeo va Juliet.
Theo truyen thong van hoa A Rap, tinh yeu cua Layla va Majnun đuoc goi la tinh yeu trinh khiet (tieng A Rap: حب عذري, tieng Anh: Virgin Love, tieng Y: Amore Vergine) – nghia la nhung nguoi yeu khong bao gio cuoi va chua bao gio an ai voi nhau ve mat the xac. Mo-tip nay tro thanh pho bien hau nhu khap the gioi, nhung cau chuyen tinh yeu nhu "Qays va Lubna", "Kuthair va Azza", "Marwa va Al Majnoun Al Faransi", "Antara va Abla" đeu su dung mo-tip nay. Nha nghien cuu nguoi Ba Tu Hekmat thong ke đuoc khong duoi 40 phien ban tieng Ba Tu va 13 phien ban tieng Tho Nhi Ky cua cau chuyen tinh "Layla va Majnun". Con nha thu muc Vahid Dastgerdi thi cho rang neu đi tim o cac thu vien khap the gioi thi se co khong duoi 1000 phien ban cua "Layla va Majnun".


Mot so tac pham noi tieng ve đe tai "Layla va Majnun" Layla va Majnun – truong ca cua Nezami
Layla va Majnun – truong ca cua Ali-Shir Nava'i
Layla va Majnun – truong ca cua Jami
Layla va Majnun – truong ca cua Fuzuli
Layla va Majnun – giao huong tho cua Gara Garayev
Layla va Majnun – giao huong so 24 cua Alan Hovhaness
Layla va Majnun – cac bo phim noi tieng cua An Đo nam trong nhieu nam.
Layla va Majnun – nhung tac pham hoi hoa trang tri nha ga tau đien ngam Alisher Navoiy o Tashkent va nha ga tau đien ngam Nezami o Baku.
"Layla" – bai hat cua ban nhac Derek and the Dominos trong Album Layla and Other Assorted Love Songs. Bai hat nay đuoc coi la mot trong so nhung bai tinh ca hay nhat moi thoi đai o the loai nhac Rock. Nam 2004 bai hat nay chiem vi tri so 27 trong "500 bai hat vi đai nhat" cua tap chi Rolling Stone.


Nguon va sach tham khao Nhung giai thoai tinh yeu hay nhat, tap 1, 2, 3, 4. Nha xuat ban Cong An Nhan dan, Ha Noi 2007


Tham khao Lien ket ngoai Laila and Majnun at School: Page from a manuscript of the Laila and Majnun of Nizami