Chien tranh Đong Duong, con đuoc goi la Chien tranh Đong Duong lan thu nhat la mot cuoc xung đot dien ra tai ba nuoc Đong Duong bao gom Viet Nam, Lao va Campuchia, giua mot ben la Quan đoi Vien chinh Phap cung cac luc luong đong minh ban xu bao gom luc luong cua Quoc gia Viet Nam, Vuong quoc Lao, Vuong quoc Campuchia thuoc Lien hiep Phap, ben kia la luc luong Viet Nam Dan chu Cong hoa (Viet Minh) cung cac luc luong khang chien khac cua Lao (Pathet Lao) va Campuchia (Khmer Issarak). Cuoc chien bat đau tu ngay 19 thang 12 nam 1946 khi Ho Chi Minh ra lenh Toan quoc khang chien va ket thuc ngay 20 thang 7 nam 1954 khi Hiep đinh Geneve đuoc ky ket. Tuy nhien xung đot that su đa no ra tu ngay 23 thang 9 nam 1945 khi quan Phap theo chan quan Anh tien vao mien Nam Viet Nam đe giai giap quan Nhat.
Đoi voi Viet Nam Dan chu Cong hoa, đay la giai đoan đau tien trong "Cuoc khang chien 30 nam" cua ho voi muc tieu gianh đoc lap cho Viet Nam (giai đoan 2 la cuoc chien voi Hoa Ky). Cuoc chien dien ra tren khap Viet Nam va lan ra ca cac nuoc lang gieng Lao va Campuchia, nhung chien su chinh dien ra chu yeu tai mien Bac Viet Nam. Sau 9 nam sa lay va voi that bai tai Tran Đien Bien Phu, Phap buoc phai chap nhan ky ket Hiep đinh Geneve cong nhan nen đoc lap va toan ven lanh tho cua Viet Nam.
Cuoc chien tranh nay o Viet Nam con đuoc goi la Khang chien chong Phap, Khang chien 9 nam, 9 nam khang chien truong ky, Thoi 9 nam, Hoi 9 nam. Cac tai lieu nghien cuu, sach bao o nuoc ngoai phan lon goi la Chien tranh Viet-Phap hoac Chien tranh Đong Duong.
Sau khi nguoi Nhat đa bai tran va mat quyen kiem soat lanh tho Lien bang Đong Duong (ngay nay la Viet Nam, Lao va Campuchia), Phap đua quan tro lai nham tai chiem vung nay. Phap tham gia cuoc chien nay nham buoc lanh tho Đong Duong phai tiep tuc nam trong Lien hiep Phap moi đuoc thanh lap - theo tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 cua Chinh phu lam thoi Cong hoa Phap Charles de Gaulle va đuoc quy đinh trong Hien phap Phap nam 1946. Đong co thuc đay Phap tham chien mang tinh chinh tri va tam ly hon la kinh te. Nhung nguoi Phap ung ho cuoc chien cho rang neu Phap đe Đong Duong gianh đoc lap, cac quyen loi va tai san cua thuc dan Phap tai cac thuoc đia hai ngoai se nhanh chong bi mat theo.
Đa so lanh đao Phap cho rang cuoc chien nay se chi co quy mo lon hon mot chut so voi mot cuoc tai chiem thuoc đia co đien, theo đo quan Phap chiem giu cac trung tam dan cu va mo rong dan theo kieu "vet dau loang" ma ho đa thuc hien rat thanh cong o Maroc va Algerie. Nhung trai voi du tinh nay, mac du Phap chiem uu the quan su trong thoi gian đau, luc luong Viet Nam Dan chu Cong hoa đa phat trien ngay cang manh va kiem soat đuoc nhieu vung lanh tho ngay cang rong. Đen cuoi cuoc chien, Phap đa sa lay vao mot cuoc chien hao nguoi ton cua ma khong tim ra phuong cach nao đe chien thang, trong khi Viet Nam Dan chu Cong hoa đa kiem soat tren 75% lanh tho.
Trong khi đo, muc tieu cua chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa la gianh đoc lap cho dan toc minh. Cuoc chien giua 1 cuong quoc tren the gioi va 1 đat nuoc ngheo nan lac hau đa dien ra gan nhu loi Ho Chi Minh đa noi: 

"No se la mot cuoc chien giua voi va ho. Neu ho đung yen thi se bi voi dam chet. Nhung ho khong đung yen. Ban ngay no an nap trong rung va ra ngoai vao ban đem. No se nhay len lung voi, xe nhung manh da lon, va roi no se chay tro lai vao rung toi. Va dan dan, con voi se chay mau đen chet. Cuoc chien tranh o Đong Duong se nhu vay." 
Sau Chien tranh the gioi thu hai, tren lanh tho cua Đe quoc Phap đa bung no nhieu phong trao đoi đoc lap, nhung that bai mo man gay hieu ung day chuyen va thiet hai lon nhat cho Phap la cuoc khang chien chong Phap cua nhan dan 3 nuoc Lien bang Đong Duong. That bai cua Phap đanh dau viec chu nghia thuc dan kieu co đien cua cac nuoc thuc dan Chau Au bi sup đo tai hang loat cac thuoc đia tren toan the gioi.


Hoan canh = Thoi Phap thuoc =

Nam 1858, Hai quan Phap đo bo vao Cang Đa Nang trong Tran Đa Nang (1858-1859) va Tran Đa Nang (1859-1860) va sau đo xam chiem Sai Gon. Nam 1862, vua Tu Đuc ky hiep uoc nhuong Sai Gon va 3 tinh lan can cho Phap. Nam 1869, Phap chiem not 3 tinh ke tiep đe tao thanh thuoc đia Cochinchine (Nam Ky). Đen nam 1885, Phap xam chiem xong nhung phan con lai cua Viet Nam qua nhung cuoc chien phuc tap o mien Bac. Bang cac hiep uoc khac nhau, Phap chia Viet Nam thanh 3 phan Bac Ky - Trung Ky - Nam Ky voi che đo chinh tri, he thong luat phap va bo may hanh chinh khac nhau. Phap truc tiep cai tri Nam Ky, trong khi "bao ho" Bac ky va Trung ky (noi trieu đinh nha Nguyen van tiep tuc "cai tri").

Viet Nam khong con la 1 quoc gia đoc lap, tro thanh che đo quan chu nua thuoc đia, phai phu thuoc vao Phap. Bang cac hiep uoc ky voi trieu Nguyen, Viet Nam bi nguoi Phap chia thanh 3 Ky (Nam Ki, Trung Ki, Bac Ki) voi cac che đo chinh tri, bo may hanh chinh va he thong luat phap khac nhau. Do cac rang buoc trong nhung Hiep uoc đa ky voi nha Nguyen, Phap khong xay dung 1 hinh thuc nha nuoc dan chu tai Viet Nam ma nha Nguyen van ton tai voi cac thanh vien hoang gia, quy toc, quan lai... Nguoi Phap kiem soat hoat đong cua trieu đinh nha Nguyen tham chi con can thiep vao viec bo nhiem nhan su cua nha nuoc nay. Nha Nguyen mat uy tin chinh tri, vuong quyen khong con la yeu to đoan ket quoc gia nhu cac nuoc quan chu khac tren the gioi. Nguoi Phap đoc chiem moi quyen luc kinh te - chinh tri - quan su tai Viet Nam. Ho chi chap nhan cho nguoi ban xu tham gia vao bo may hanh chinh va nen chinh tri o muc đo toi thieu va ban cho cac chinh quyen ban xu 1 it quyen luc han che. Che đo bao ho cua Phap đa bien nguoi Viet thanh nhung nhan vien hanh chinh cap thap chi biet thua hanh mot cach thu đong, thieu sang tao con quyen lanh đao nam trong tay nguoi Phap. Trong cac co quan hanh chinh va cac cong ty tu nhan nguoi chau Au luon đuoc tra luong cao hon nguoi ban xu. Ho han che cac quyen tu do chinh tri cua dan ban xu nhu tu do ngon luan, tu do bao chi, tu do lap hoi. Ho duy tri 1 he thong canh sat chinh tri đe kiem soat dan chung, lap ra nhieu nha tu đe giam cam nhung nguoi chong Phap. Nguoi Phap lam ngo truoc moi yeu cau cai cach cua nguoi ban xu. Nhung phong trao van hoa, xa hoi co muc tieu nang cao dan tri, cai cach xa hoi cua nguoi Viet đeu bi theo doi va đan ap.

Trong chinh quyen thuoc đia, tri thuc, tai nang, đao đuc khong đuoc xem trong bang su trung thanh va phuc tung đoi voi nguoi Phap. Thuat lanh đao khong đuoc truyen lai, kha nang lanh đao quoc gia cua nguoi Viet bi thui chot, đao đuc va nang luc cua gioi cong chuc nha nuoc nguoi Viet suy đoi. Nguoi Phap khong co y đinh trao tra đoc lap cho nguoi Viet nen ho khong đao tao mot tang lop tinh hoa nguoi Viet đu suc lanh đao, quan tri quoc gia. Đa so nguoi Viet thieu truong thanh ve mat chinh tri do bi loai ra khoi đoi song chinh tri quoc gia cung chinh sach ngu dan cua nguoi Phap. Nha vua mat vai tro la nguoi quyet đinh va giam sat toi cao moi hoat đong nha nuoc con nguoi Phap khong co nhung bien phap huu hieu chong te quan lieu, tham nhung, cuong hao ac ba.
Nguoi dan thuoc đia mat lien ket voi nha nuoc, bat man voi cach cai tri cua nguoi Phap va trieu đinh nha Nguyen. Chi 1 nhom nho quan chuc tham nhung truc loi bang cach phuc vu cho Phap cam thay thoa man con đa so dan chung thuoc moi tang lop ca vien chuc nha nuoc cung nhu nguoi ban xu đeu bat man. Nguoi Viet khong the hy vong vao nhung cai cach cua nguoi Phap cung nhu khong the gianh quyen tu tri bang cac bien phap hop phap. Nguoi Viet nhan thuc rang che đo thuoc đia khong the cai cach ma chi co the dung bao luc lat đo. Ho khong thay mot tuong lai nao cho ban than va đat nuoc ngoai viec lam cach mang gianh đoc lap đe mo ra con đuong phat trien quoc gia. Chu nghia dan toc va tinh than chong Phap phat trien manh. Trong boi canh đo, nhung tu tuong cach mang du nhap tu phuong Tay, đuoc pho bien rong rai thong qua su truyen ba cua chu nghia cong san cung nhu qua he thong giao duc cua nguoi Phap.
Trong suot thoi ky tu khi Phap bat đau xam chiem Viet Nam, đa co nhieu cuoc khoi nghia va phong trao chong Phap do vua, quan, sy phu hoac nong dan to chuc, nhung tat ca đeu bi that bai. Nam 1927, nhung nguoi Viet cap tien đa thanh lap Viet Nam Quoc dan Đang (giong Trung Hoa Quoc dan Đang). Đen nam 1930, sau khi cuoc khoi nghia Yen Bai that bai, Viet Nam Quoc dan Đang bi suy yeu nghiem trong. Cung nam, nhung nguoi Viet theo chu nghia Marx-Lenin thanh lap Đang Cong san Đong Duong, nhung cung mau chong tro thanh muc tieu tieu diet cua Phap khi bung no cao trao cach mang nam 1930-1931 mac du to chuc cua ho than thien voi Mat tran Binh dan trong chinh quyen Phap (khi Mat tran Binh dan nam quyen tai Phap đa an xa cac tu nhan chinh tri).
Ben canh đo, mot so nhom theo chu nghia quoc gia ung ho viec hop tac voi che đo bao ho cua Phap tai Đong Duong, ung ho chu nghia quoc gia o Phap (chi cac nhom chinh tri canh huu hay cuc huu o Phap). Co nhom nam 1939 khi canh huu thang cu o Phap, đa keu goi "tu gia het chu nghia xa hoi, quoc te, cong san xet ra khong co loi gi cho tien đo To quoc đi, đe quay đau ve phung su chu nghia quoc gia", ho cho la cac ly tuong kia "khong lay thuc nghiem ra ma suy xet, chi chay theo ly tuong suong" va xem mot so nuoc "đem ra thuc hanh đeu that bai ca", ho keu goi "trong cay vao su chi đao cua nuoc Phap bao ho,... yeu cau nuoc Phap gay dung cho nuoc ta mot quoc gia, co chinh phu chiu trach nhiem cac viec noi tri truoc mot Dan vien co quyen lap phap". Tuc đoi quyen tu tri chu khong phai đoc lap. Ho bac bo quan điem cua "bon thanh nien... cu nhut đinh theo đoi van minh Au - My ma thoi", va keu goi "khoi phuc quoc quyen, chan hung quoc the", bac bo "tu tuong va oc đang phai đa lam cho quoc dan Viet Nam tam phan ngu liet", va "đoi tu tri", "quan chu lap hien". Ho bac bo "thuyet xa hoi, thuyet quoc te cung đang vien ta phai đi co đong tu do", cho đo la "trai voi tinh than "trung quan ai quoc" cua dan chung, trai voi luan ly Phat đa, Khong Tu, khac voi chu nghia quoc gia cai re tu đoi Trung Nu vuong đuoi To Đinh, Trieu Au đuoi quan Ngo", keu goi "chi co ai la thuc thoi, co long yeu nuoc trung vua von san, chi dua vao cai chu nghia "Phap Nam hop tac", "Phap Viet đe hue", hoc đoi nguoi quy quoc, lam cho nuoc đuoc manh, dan đuoc giau len đa".

Trong nhung bien đoi xa hoi vi su xam nhap cua nguoi Phap la nhieu mat hang moi, trong đo co nhieu thuc vat đuoc đua vao Viet Nam tu chau Au, chau My, chau Phi va ca nhung nuoc chau A lan can gop nguon. Đon đien trong cay ca phe (xuat phat tu chau Phi), cay cao su (tu Nam My) đuoc quy hoach va phat trien, bien đoi han bo mat đat nuoc, đua dan len mien nui khai thac va đinh cu. O mien xuoi thi trai cay nhiet đoi nhu chom chom, mang cut cung đuoc trong, lay giong tu Ma Lai, Nam Duong. Ngoai ra nhieu loai rau nhu khoai tay, sup lo, xu hao, ca rot, toi tay nhap cang tu Phap đuoc trong quy mo ke tu nam 1900. Nhieu mon an moi cung theo chan nguoi Phap ra mat o Viet Nam nhu banh mi, bo, pho mat, ca phe roi tro thanh quen thuoc. Nguoi Phap khong xay dung nen tang cong nghiep tai Viet Nam, trong khi Nhat Ban đa xay dung kha nhieu co so cong nghiep tai cac thuoc đia cua ho nhu Trieu Tien, Man Chau. Nen kinh te Viet Nam van chu yeu dua vao nong nghiep voi phuong thuc san xuat khong thay đoi trong hang ngan nam. Quan he san xuat tai nong thon van la quan he đia chu – ta đien nhu thoi Trung co, con tai thanh thi, chu nghia tu ban chi moi manh nha xuat hien. Nguoi Viet co muc song rat thap, ngheo đoi pho bien tren toan đat nuoc, đac biet o mien Bac va mien Trung. O nong thon ton tai mau thuan giua đia chu va ta đien con o thanh thi co su tuong phan giua tang lop tu san, quan chuc cao cap va thi dan lop duoi. Nguoi Phap xay dung mot so co so ha tang co ban tai An Nam. He thong kinh te ma Phap đau tu tai An Nam nhu cac đon đien cao su, mo than, cac thanh pho lon, đuong sat, cang bien la đe phuc vu cho cong cuoc khai thac thuoc đia cua ho chu khong phai đe phuc vu loi ich cua dan ban xu. Nhin tong the nen kinh te Viet Nam van đang trong tinh trang tien tu ban, ban Trung co.
Ngon ngu nguoi Viet cung bi tac đong, quan trong nhat la viec tiep nhan chu Quoc ngu lam van tu chinh thuc cua nguoi Viet. Quyet đinh cua trieu Nguyen huy bo toan phan phep khoa cu co tu thoi nha Ly khien chu Nho khong con la ngon ngu hoc thuat chinh thong. Viec su dung chu Quoc ngu lam van tu chinh thuc ben canh chu Han tao đieu kien cho van hoc, bao chi viet bang chu Quoc ngu phat trien, viec truyen ba tri thuc, van hoa tro nen de dang hon. Chu Quoc ngu de hoc hon chu Han nen co the dung chu Quoc ngu xoa mu chu nhanh chong. Tuy nhien, viec chu Han tu đia vi la ngon ngu hoc thuat chinh thong tro thanh 1 ngoai ngu khong quan trong khien đa so nguoi Viet khong con kha nang đoc hieu cac tai lieu chu Han cua tien nhan. Hau qua la nguoi Viet bi tach ra khoi di san van hoc, su hoc, khoa hoc, tu tuong cua dan toc viet bang chu Han tich luy đuoc trong 10 the ky. Viec thay đoi noi dung giao duc, bai bo phep khoa cu truyen thong lay Nho giao lam trong tam khien Nho giao mat dan anh huong len đoi song xa hoi va chim vao quen lang. Đieu nay khien xa hoi tan ra do khong đuoc đinh huong boi 1 he thong gia tri chung, khong con tin hieu tap hop; đao đuc xa hoi suy đoi va cac gia tri van hoa truyen thong bi thui chot. Phap ngu tro thanh ngon ngu chinh thuc trong he thong giao duc va trong hoat đong hanh chinh. Cac tu tuong phuong Tay nhu tu do, dan chu, nhan quyen, chu nghia dan toc, chu nghia xa hoi, chu nghia cong san... thong qua sach bao va he thong giao duc thuoc đia đuoc pho bien.
He thong giao duc phat trien khong tuong xung voi nhung hua hen cua nguoi Phap "khai hoa van minh" dan thuoc đia. Chinh vi the, cai ma nguoi Viet thua huong tu nguoi Phap sau khi Viet Nam gianh đuoc đoc lap chi la nhung manh vun van hoa va lich su; ty le mu chu len đen 95% dan so, he thong kien thuc Tay hoc kem coi, thieu chieu sau theo nhu Ngo Đuc Ke đa noi "Au hoc van chua vin đuoc ngon nganh ma Han hoc đa đut ca coi re" cung voi nen tang đao đuc xa hoi suy đoi. Ngay 3 thang 9 nam 1945, trong phien hop đau tien cua Chinh phu, Chu tich Ho Chi Minh đa neu ra nhiem vu cap bach nhat, thiet thuc nhat phai giai quyet la “nan dot” va chi ro: “Nan dot la mot trong nhung phuong phap đoc ac ma bon thuc dan dung đe cai tri chung ta… Mot dan toc dot la mot dan toc yeu. Vi vay toi đe nghi mo mot chien dich đe chong nan mu chu”.
Trong tac pham Chinh đe Viet Nam, Ngo Đinh Nhu nhan xet ve thoi ky Phap thuoc:


= Trong Chien tranh the gioi thu hai =


 Quan điem cua cac nuoc Đong Minh ve tuong lai Đong Duong  Chinh phu Phap luu vong do Charles de Gaulle đung đau khong to ra muon trao tra đoc lap hoan toan cho cac thuoc đia cua Phap. Thang 10 nam 1943, chinh phu Charles de Gaulle đe trinh Đai ban doanh Đong Minh nhung yeu cau cua minh ve viec trang bi cho quan đoi vien chinh Đong Duong cua Phap đe san sang hanh đong vao mua thu 1944. Phap cung yeu cau co đai dien trong Hoi đong Chien tranh Thai Binh Duong. Phap mong muon co 1 vi tri trong Khoi Đong Minh khi the chien thu hai ket thuc. Tuy nhien Tong thong Hoa Ky Roosevelt lai muon Lien bang Đong Duong khong bi trao tra lai cho Phap ma se đuoc cai quan boi 1 che đo quan tri quoc te. My khong co tuyen bo chinh thuc nao ve chinh sach cua Hoa Ky đoi voi Lien bang Đong Duong. Nguoc lai mot so vien chuc ngoai giao My lai khang đinh voi Phap nuoc My se ung ho Phap phuc hoi chu quyen cang som cang tot tren toan bo lanh tho chinh quoc lan thuoc đia. Yeu cau trang bi cho quan đoi vien chinh Đong Duong cua Phap bi Đong Minh phot lo vi chien luoc Vien Đong cua Anh - My van tien trien tot ma khong can co Phap tham gia. Hon nua y đo tai chiem thuoc đia cua Phap qua ro rang va đi nguoc lai chinh sach cua Roosevelt đoi voi cac dan toc thuoc đia. Tong thong My Roosevelt bao cho Bo Ngoai giao My biet My khong đuoc tan thanh viec đat bat cu mot phai đoan quan su nao cua Phap o Bo tu lenh Đong Nam A. Anh ung ho y đinh cua Phap nhung vi su phan đoi cua My nen Đong Minh khong đua ra đuoc quyet đinh nao đoi voi mong muon cua Phap tham gia cac hoat đong quan su cua Khoi Đong Minh tai Đong Nam A.

Ngay 8 thang 12 nam 1943, chinh phu Phap luu vong cong bo thong cao ve Đong Duong trong đo ghi ro "Đong thoi voi viec luon luon ghi nho thai đo cao thuong va trung thuc cua cac vi Quoc vuong đuong tri cua Đong Duong, nuoc Phap cung se ghi tac mai mai thai đo kien cuong va thang thang cua cac dan toc Đong Duong, cuoc khang chien ma ho đa tien hanh ben canh chung ta chong Nhat Ban va Thai Lan, cung nhu tam long thuy chung gan bo cua ho đoi voi cong đong Phap. Voi cac dan toc đa biet cung mot luc bieu hien tinh than yeu nuoc va y thuc trach nhiem chinh tri cua minh, nuoc Phap thoa thuan ban hanh trong noi bo khoi cong đong Phap mot quy che chinh tri moi theo đo, trong khuon kho cua to chuc lien bang, nhung quyen tu do cua cac nuoc trong Lien bang se đuoc noi rong va khang đinh; tinh chat tu do rong rai cua cac to chuc se đuoc noi bat ma khong he mat đi dau hieu cua nen van minh va truyen thong Đong Duong; nhung nguoi Đong Duong co the nhan bat cu cong viec nao va chuc vu nao cua nha nuoc. Phu hop voi su cai cach quy che chinh tri ay, se co mot cuoc cai cach quy che kinh te cua ca Lien bang - cuoc cai cach nay đat tren co so che đo hai quan va thue khoa tu tri, đam bao su phon vinh va gop phan vao su phon vinh cua cac nuoc lang gieng." Thong cao nay cho thay Phap chi hua hen ve nhung cai cach nhung khong he co y đinh trao tra đoc lap cho cac nuoc Đong Duong, cac nuoc nay se phai chap nhan cac quy che chinh tri do Phap đe ra cho khoi cong đong Phap trong khi xu huong phi thuc dan hoa đang noi len va đuoc Anh, My ung ho bang viec ky ket Hien chuong Đai Tay Duong.
Ngay 28 thang 11 nam 1943, tai Hoi nghi Tehran Tong thong My Franklin D. Roosevelt đa neu y kien đat Đong Duong duoi su quan thac quoc te voi Iosif Vissarionovich Stalin, Winston Churchill va Tuong Gioi Thach. Tong thong My Franklin D. Roosevelt bay to mot cach minh bach rang ong chi mong muon cham dut chu nghia thuc dan o Đong Duong ngay ca khi can tra gia bang bat hoa voi Anh va lam gian đoan moi quan he voi Phap. Iosif Vissarionovich Stalin va Tuong Gioi Thach ung ho Tong thong My Franklin D. Roosevelt trong van đe Đong Duong, nhung Winston Churchill thi lan tranh. Stalin đong y voi Roosevelt con noi them rang ong khong he đe nghi đe quan Đong Minh phai đo mau nham phuc hoi Đong Duong cho che đo thuc dan Phap va nguoi Phap khong đuoc phep gianh lai Đong Duong ma phai tra gia cho su hop tac voi Đuc. Roosevelt noi ong đong y hoan toan voi Stalin va cho rang sau 100 nam Phap chiem Đong Duong, nguoi dan o đo co cuoc song te hon truoc. Khong co 1 tuyen bo chinh thuc nao ve chinh sach cua My hay 1 su thoa thuan nao cua Đong minh đuoc chinh phu My hoac Bo Tong tu lenh Đong minh cong bo. Tai Hoi nghi Yalta quan điem cua My ve Đong Duong la phai đua ra cho cac dan toc tai đay 1 hinh thuc Chinh phu lien bang tu tri phu hop voi hoan canh va kha nang cua ho thay the cho viec thiet lap quyen uy tri o Đong Duong, chi thiet lap quyen uy tri khi Phap đong y
Sau khi Roosevelt qua đoi (12 thang 4 nam 1945), Pho Tong thong Truman len thay. Chinh phu Phap tu do cua tuong Charles de Gaulle đa van đong rao riet đe Hoa Ky ho tro nham gianh lai cac thuoc đia. Du khong đuoc du hoi nghi Potsdam, Phap van đe nghi đe quan cua ho giai giap quan Nhat o Đong Duong nhung bi tu choi. Hoa Ky đe nghi đe lap che đo uy tri (trusteeship) voi Viet Nam nhung bi Phap kich liet phan đoi. Co tai lieu khang đinh lap truong cua My ve tuong lai Đong Duong thay đoi, nuoc My giu thai đo im lang, khi đuoc hoi ve van đe Đong Duong, Truman cung than trong tra loi la nuoc My chu­a co quyet đinh gi ca. My co thai đo khong hoan toan ro rang va đe Anh giup Phap quay lai Đong Duong. Anh đa chuyen quan trang quan dung tren đuong tu An Đo ve chau Au cho Phap đe tuong Leclerc chuan bi quay lai Sai Gon. Trong đien tin do Bo Ngoai giao My ngay 29 thang 5 nam 1945 gui đai su My tai Trung Quoc Patrick J. Hurley đe tra loi bao cao cua ong nay ve viec Phap đang su dung vien tro quan su cua My đe xam chiem Đong Duong va viec co du luan cho rang My hinh nhu đang ung ho viec đat cac thuoc đia duoi su kiem soat cua cac nuoc đe quoc chu khong phai duoi su uy tri cua Lien Hop Quoc, Bo Ngoai giao My khang đinh Tong thong Truman noi rang khong co thay đoi co ban nao trong chinh sach cua My đoi voi thuoc đia . Đen nam 1947, theo đien tin so 1737 ngay 13 thang 5 nam 1947 cua ngoai truong My George Marshall gui đai su quan My tai Paris thi lap truong cua My la phai "cung hoi cung thuyen" voi Phap cung nhu Anh va Ha Lan o Đong Nam A vi lo so cung voi viec nen cai tri cua cac nuoc phuong Tay tai Đong Nam A đuoc noi ra thi cac nuoc nay se theo xu huong Lien A chong phuong Tay hoac nguoi cong san se gianh lay chinh quyen, do đo can duy tri su lien ket chat che giua cac dan toc moi đuoc tu tri voi cac cuong quoc (chi Anh, Phap, Ha Lan) "tu lau chiu trach nhiem ve su thinh vuong cua ho". Đac biet nguoi Viet Nam trong mot thoi gian nhat đinh "van can toi su giup đo kinh te cua Phap cung 1 su chi dan ve chinh tri cua 1 nuoc co nen dan chu lau đoi va biet ton trong nhan quyen nhu Phap". Nam 1947, Hoa Ky ky ban thoa thuan voi nuoc Phap ve viec cap cho Phap 160 trieu USD đe mua xe co va trang thiet bi cho quan Phap o Đong Duong. Theo giao su su hoc Vu Duong Ninh đieu đo hau nh­u bieu lo su tan thanh cua nuoc My đoi voi viec tai chiem Đong Duong cua Phap. Lien Xo muon giu quan he trung dung, tot đep voi tat ca cac ben o Đong Duong gom Trung Quoc, Viet Nam va Phap nen khong ung ho Ho Chi Minh. Stephane Solovieff, đai dien cua Lien Xo o Ha Noi noi voi thieu ta OSS cua Hoa Ky Archimedes Patti rang Lien Xo "can thoi gian đe phuc hoi, tai thiet truoc khi xac đinh vi the o Đong Nam A".
Tuong Gioi Thach phat bieu rang nguoi Viet khong phai la nguoi Trung Quoc, khong de bi Trung Quoc đong hoa va Trung Quoc khong co quyen loi ve đat đai o Đong Duong. Trung Quoc nhieu lan tuyen bo mac dau Trung Quoc mong muon thay Đong Duong đuoc tra lai cho Phap nhung khong muon đieu đo đuoc thuc hien ma khong co mot so bao đam nham ngan chan Phap dung Đong Duong vao nhung hoat đong co hai cho loi ich cua Trung Quoc sau nay. Tuong lai Đong Duong se khong đuoc đinh đoat neu khong co su thoa thuan cua Trung Quoc tren ban Hoi nghi Hoa binh.


 Nhat Ban đao chinh Phap va chiem đong Đong Duong  Nam 1940, Đe quoc Nhat Ban tan cong Đong Duong va nhanh chong thoa thuan đuoc voi chinh quyen Vichy o Phap đe Nhat Toan quyen cai tri Đong Duong. Thang 8 nam 1944, Decoux cong bo va thuc thi 1 đao luat bi mat ban cho ong nhung quyen han đac biet trong truong hop mat lien lac voi chinh phu Vichy tai Phap. Ngay 30 thang 8 nam 1944, Decoux gui 1 buc đien cho chinh phu Vichy voi noi dung "Trai voi y nghi đuoc pho bien rong ra qua nhieu lan, chu quyen cua nuoc Phap tren xu thuoc đia nay van đuoc giu gin tron ven... Chinh phu Phap van tuyet đoi tu do... Nho co bon nam co gang khong ngung va hiep thuong giua Ha Noi, Bac Kinh va Tokyo, cai co ban cua lap truong chung ta, cua chu quyen chung ta, cua uy tin chung ta va cua su nghiep van minh khai hoa cua chung ta đa đuoc bao ve... đieu kien can thiet va đay đu đe cho chu quyen cua Phap o Đong Duong va nhung loi ich cua Phap tai Vien Đong đuoc ven toan cho đen ngay ket thuc chien tranh duong nhu la the nay; Chinh phu moi cua Phap hay khuyen cao Đong minh đung mo bat cu mot cuoc tan cong quan su nao vao Đong Duong va ban than no hay tranh moi sang kien ngoai giao hoac quan su co the xo đay Nhat Ban vao tam trang nghi ky đoi voi nuoc Phap".
Ngay 29 thang 4 nam 1944, đai dien Mat tran Đoc lap Đong Duong do Viet Minh lanh đao gap lanh su Phap cua Chinh phu lam thoi Cong hoa Phap tai Con Minh, Trung Quoc đe thao luan ve viec khoi phuc nen đoc lap va dan chu hoa Đong Duong. Mat tran hy vong Uy ban Giai phong Dan toc Phap se nghien cuu 1 chuong trinh dan chu hoa Đong Duong sau khi lanh tho nay đuoc giai phong khoi ach chiem đong cua Nhat. Đoi voi van đe đoc lap cua Đong Duong, Mat tran san sang thao luan va chap nhan tam thoi tat ca moi cong thuc chinh tri rong rai lay nguyen vong cua cac dan toc o Đong Duong lam can cu. Đen thang 6 nam 1944, Viet Minh lai tuyen bo "Uy ban Giai phong Dan toc Phap đa nham khi nghi rang cac dan toc Đong Duong tu bang long voi nhung loi ninh not tang boc, cam ket, hua hen. Tuong lai đat nuoc chung toi la do ban tay chung toi sap đat chuan bi. Tu do cua chung toi, chung toi muon no phai hoan toan".
Thuc dan Phap chi ton tai đen ngay 9 thang 3 nam 1945 khi Nhat lat đo Phap tren toan bo Đong Duong vi nhan thay quan đoi Đong Duong thuoc Phap đang hoach đinh viec chuan bi tac chien chong lai Nhat sau khi Đong Minh đo bo vao Đong Duong, bat đau tuyen mo dan ban xu (cac dan toc thieu so nguoi Viet va Lao) vao quan đoi Đong Duong thuoc Phap. Ngay 9 thang 3 nam 1945, tai Sai Gon, đai su Nhat Matsumoto trao cho Đo đoc Decoux 1 toi hau thu đoi cac luc luong vu trang Phap phai đuoc đat duoi quyen chi huy cua Nhat. Sau 2 gio, khi nhan đuoc cau tra loi cua Decoux, nguoi Nhat cho rang ong nay đa bac bo toi hau thu cua ho. Trong vong 48 gio, tu Đo đoc Decoux đen nhung vien chuc Phap thap nhat đeu bi tuoc quyen hanh va bo tu hoac bi tap trung lai.


 Chinh phu Đe quoc Viet Nam thanh lap  Theo chinh sach Khoi Thinh vuong chung Đai Đong A, Đe quoc Nhat Ban bao tro thanh lap chinh phu Đe quoc Viet Nam duoi quyen Hoang đe Bao Đai, đung đau boi Thu tuong Tran Trong Kim. Cung nhu cac chinh phu khac o nhung vung bi Nhat chiem đong (Man Chau quoc, Trieu Tien, Chinh phu Uong Tinh Ve...), chinh phu nay khong co thuc quyen khi tai chinh va nhan luc đeu do quan Nhat nam giu.
Vua Bao Đai tuyen bo thanh lap Đe quoc Viet Nam ngay 11 thang 3 nam 1945, tuyen bo chinh phu nay co chu quyen tren danh nghia o 3 ky, tiep sau đo la Campuchia ngay 13 thang 3 va Lao ngay 8 thang 4. Trong tuyen bo cua Bao Đai, bai bo cac hiep uoc bao ho va mat đoc lap voi Phap truoc đay, đoc lap theo tuyen ngon Đai đong A cua Đe quoc Nhat Ban, va "ong cung nhu Chinh phu Viet Nam tin tuong long trung thuc cua Nhat Ban va no đuoc xac đinh lam viec voi cac nuoc đe đat đuoc muc đich"..
Đe đap tra, ngay 24 thang 3 nam 1945, chinh phu Charles de Gaulle tuyen bo chu quyen cua Phap o Đong Duong va khong cong nhan su cai tri cua Nhat Ban o khu vuc nay. Phap du đinh thanh lap Lien bang Đong Duong thuoc Lien hiep Phap, bao gom 5 quoc gia co đai dien rieng trong Lien bang, co loi ich ben ngoai do Phap đai dien; va du kien co cau cua chinh phu Lien bang Đong Duong se theo mo hinh chinh phu do Thong đoc đung đau, voi cac bo truong nguoi Đong Duong va nguoi dan Phap o Đong Duong, va 1 Quoc hoi đuoc bau theo phuong thuc pho thong đau phieu tai moi quoc gia cua Lien bang, trong đo co đai dien loi ich cua nguoi Phap. Thong đoc, Hoi đong Nha nuoc chiu trach nhiem chuan bi cac luat va quy đinh, con Quoc hoi giu vai tro bieu quyet moi loai thue, ngan sach, cac du luat va cac đieu uoc quoc te ve thuong mai va hop tac voi cac nuoc khac. Lien bang se co luc luong vu trang rieng đuoc trang bi ky nang tuong đuong voi cua Lien hiep Phap va phat trien quan he thuong mai voi tat ca cac nuoc khac, đac biet la voi Trung Quoc. Cung trong tuyen bo nay, Phap cam ket đam bao binh đang giua cong dan Đong Duong voi cac cong dan Lien hiep Phap ve quyen tham gia cac vi tri cua Lien bang Đong Duong va Lien hiep Phap, cung nhu moi quyen tu do dan chu noi chung (tu do tu tuong, tin nguong, tu do bao chi, tu do lap hoi, hoi hop...). Đong thoi Lien hiep Phap co nghia vu giup đo thanh lap luc luong vu trang Lien bang Đong Duong, cung nhu thuc đay su phat trien kinh te, tien bo xa hoi, van hoa, giao duc, chinh tri va hanh chinh o Đong Duong.
Ngay 7 thang 4 nam 1945, Bao Đai ky đao du so 5 chuan y thanh phan noi cac Tran Trong Kim va ngay 12 thang 5 giai the Vien Dan bieu Trung Ky. Thang 6 nam 1945, chinh phu Tran Trong Kim đat quoc hieu la Đe quoc Viet Nam. Bao Đai cung xuc tien trung cau dan y ve chinh the Viet Nam, theo đao Du so 1 co noi dung "1.Che đo chinh tri tu nay can cu vao khau hieu "Dan vi qui". 2. Trong chinh gioi se chieu lap cac nhan tai đich đang đe chinh đon lai nen tang quoc gia cho xung đang la mot nuoc đoc lap chan chinh co the hop tac voi Đai Nhat Ban trong cong cuoc tai thiet Đai Đong A. 3.Tram se tai đinh va tuyen bo cac co quan chinh tri đe ban hanh nhung phuong phap hop voi nguyen vong cua quoc dan".
Ban than khau hieu "Đai Đong A" von do Nhat tao ra, va 5 nguyen tac cua no cho thay ro muc đich: Nhat Ban muon loi keo cac nuoc chau A ma ho đa thon tinh đuoc, bat cac nuoc nay đong gop nhan luc, cua cai đe Nhat tien hanh chien tranh chong Anh, My, cung nhu triet tieu y đinh chong Nhat tai cac nuoc nay Cac bo truong cua Đe quoc Viet Nam tuyen bo bat luc, boi khong the lam đuoc viec gi neu khong đuoc co van toi cao Nhat đong y, trong khi vua Bao Đai chi lo vui choi, san ban ma khong quan tam đen chinh tri..
Ngay 15 thang 8 nam 1945, Nhat Ban tuyen bo đau hang Đong minh. Ngay 18 thang 8, vua Bao Đai tuyen bo se duy tri chinh phu Đe quoc Viet Nam sau khi Nhat đau hang, va đong thoi gui 1 thong điep đen Thong che Phap De Gaulle đe nghi cong nhan chinh phu Đe quoc Viet Nam. Thong điep nay co đoan "Ong se hieu tot hon neu ong co the chung kien nhung gi đang dien ra o đay, neu ong co the cam nhan đuoc khat khao đoc lap đen tan tam can cua moi nguoi ma khong mot the luc nao co the ngan can noi. Tham chi neu ong muon tai lap che đo cai tri cua nguoi Phap o đay thi no se khong tiep tuc đuoc tuan phuc; moi lang mac se tro thanh mot o khang chien, moi nguoi cong tac cu thanh mot ke thu va nhung quan chuc, nhung ten thuc dan cua ong chinh ho se yeu cau roi khoi khong khi ngat tho nay... Chung ta co the de dang hieu nhau va tro thanh ban be neu ong huy bo tuyen bo tro thanh ong chu cua chung toi mot lan nua". Tuy nhien De Gaulle khong hoi am, ong ta du kien se hau thuan cho 1 che đo quan chu ma nguoi đung đau khong phai la Bao Đai, nguoi đa thoa hiep voi Nhat Ban đe đuoc "đoc lap", ma la Vinh San, đuoc xem nhu la 1 "Gaullist" (nguoi ung ho de Gaulle).
Ngay 16 thang 8 nam 1945, Tran Trong Kim tuyen bo se bao ve chinh phu Đe quoc Viet Nam, va ngay 18 thang 8 thanh lap Uy ban Giai phong Dan toc, tap hop tat ca cac đang phai chinh tri đe lanh đao cong cuoc nay. Theo loi khuyen cua ong Bo truong Bo Ngoai giao, Bao Đai cung gui thong điep cho Tong thong My Truman, vua nuoc Anh, Thong che Trung Hoa Tuong Gioi Thach đe nghi cong nhan Đe quoc Viet Nam la chinh phu đai dien cua Viet Nam. Tuy nhien tat ca cac buc thu đeu khong đuoc hoi am, boi theo Tuyen bo Cairo, khong chi Phap ma tat ca cac nuoc khoi Đong Minh se khong cong nhan bat cu chinh phu nao do Nhat Ban thanh lap tai cac lanh tho chiem đong. Đen 24 thang 8, trong cao trao cua Cach mang Thang Tam, Bao Đai đa thuc hien đe nghi cua Hoi đong Co mat: quyet đinh thoai vi "đe khong phai la mot tro ngai cho su giai phong cua đat nuoc". Chinh phu Đe quoc Viet Nam đen đay tan ra.


 Tinh hinh Viet Nam  Cuoc đao chinh cua Nhat Ban ngay 10 thang 3 đa lam suy yeu bo may hanh chinh va quan su cua Phap va mo ra mot khoang trong rat lon vi "Chinh phu Hoang gia" khong the đieu hanh noi. Khi Nhat Ban đau hang vao ngay 14, quan đoi Nhat Ban co trach nhiem giu trat tu cho đen khi su xuat hien cua quan đoi Trung Quoc ve phia bac 16° vi đo, va quan Anh ve phia Nam. Nhung cuoc cach mang đang can quet, "khong phai do chinh sach Viet Minh", đa bat chap đieu đo.

Viet Minh (viet tat cua Viet Nam Đoc lap Đong minh Hoi) do Ho Chi Minh thanh lap nam 1941 voi vai tro 1 mat tran thong nhat dan toc đe gianh đoc lap. To chuc nay do Đang Cong san Đong Duong lanh đao, thu hut đuoc su tham gia va ung ho cua nhieu nguoi Viet Nam va ngay cang lon manh. Thang 12 nam 1944, đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan, luc luong vu trang cua Viet Minh va tien than cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, đuoc thanh lap tai Cao Bang. Khau hieu ban đau cua Viet Minh la "Phan Phap - khang Nhat - lien Hoa - đoc lap". Ban đau luc luong Viet Minh nhan đuoc su ung ho cua phe Đong minh, bao gom ca My va Trung Hoa dan quoc, theo Philippe Devillers "bay gio no se nhan đuoc 100.000 đo la moi thang phan bo đen Nguyen Kai Thau". Ho Chi Minh nhan thay My đang muon đong vai tro lon hon o khu vuc Thai Binh Duong, ong đa lam tat ca đe thiet lap moi quan he voi Hoa Ky thong qua viec giai cuu cac phi cong gap nan trong chien tranh voi Nhat Ban. Đoi lai, Co quan Tinh bao Chien luoc Hoa Ky (Office of Strategic Services - OSS) se gui mot nhom chuyen gia (Đoi Con Nai) đen giup đo y te, co van va huan luyen quan đoi quy mo nho cho Viet Minh, ve sau nay se tro thanh Quan đoi nhan dan Viet Nam. Thang 7 nam 1945, luc luong nay gui đen OSS 1 tuyen bo: "Chung toi, Viet Minh, cong bo yeu cau sau đay ve chinh sach tuong lai o Đong Duong thuoc Phap đen nguoi Phap va cac quan sat vien:

Mot quoc hoi bau theo pho thong đau phieu. No lap phap cho đat nuoc. Mot thong đoc Phap quyen Chu tich cho đen khi tinh chat đoc lap chung toi đuoc đam bao. Thong đoc se chon mot noi cac hoac mot nhom cac co van chap nhan boi quoc hoi. Cac quyen han cu the cua cac co quan nay co the đuoc phat trien trong tuong lai.
Đoc lap se đuoc trao cho đat nuoc nay trong mot toi thieu 5 nam va toi đa la 10 nam.
Tai nguyen thien nhien cua đat nuoc se tro lai cu dan cua no sau khi boi thuong cong bang cho cac chu so huu hien tai. Phap se nhan đuoc nhung loi ich kinh te.
Tat ca quyen tu do đuoc Lien Hop Quoc cong bo se đuoc đam bao o Đong Duong.
Ban thuoc phien bi cam.
Chung toi hy vong rang nhung đieu kien nay se nhan đuoc su chap nhan cua chinh phu Phap".
Tu thang 3 nam 1945, Viet Nam roi vao 1 tinh trang hon loan do khoang trong ve quyen luc chinh tri qua lon. Nguoi Nhat đang lo chong đo cac đon tan cong cua quan đoi đong minh Anh-My. Ca chinh phu cua Tran Trong Kim lan trieu đinh cua Bao Đai đeu khong đu luc luong quan su va uy tin chinh tri đe kiem soat tinh hinh. Theo Peter A. Pull, chi co Viet Minh la luc luong co to chuc duy nhat o nuoc nay co kha nang nam đuoc quyen chinh tri. Chien tranh đa lam kiet que nen kinh te, nuoc Nhat can kiet nguyen lieu nen quan Nhat chiem lay lua gao va cac san pham khac, bat dan pha lua trong đay đe phuc vu chien tranh, cong them thien tai, nan đoi (Nan đoi At Dau) đa xay ra tai Bac ky va Trung ky. Nguoi ta uoc tinh rang đa co khoang 2 trieu nguoi chet vi nan đoi nay.
Kham sai Phan Ke Toai đa gap Nguyen Khang, nguoi do Xu Uy Bac Ky cu đen. Ong đe nghi Viet Minh tham gia Chinh phu Đe quoc Viet Nam va ngung cac hoat đong chong Nhat nhung Nguyen Khang bac bo. Chinh quyen than Nhat Đe quoc Viet Nam cung thanh lap Uy ban Chinh tri đe đam phan voi Viet Minh. Uy ban nay đe nghi Viet Minh: "Đang nao cac ong cung thang, nhung đe đieu đinh voi Đong Minh se vao Đong Duong giai giap quan Nhat, đe nghi vung nong thon cach thanh pho 15km la thuoc quyen cac ong, con thanh pho can co nhan si, tri thuc đung ra giao dich voi Đong Minh". Đai bieu Viet Minh đa tra loi dut khoat: "giao dich voi Đong Minh luc nay, ngoai Viet Minh khong ai co the co luc luong va danh nghia ca".


= Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc thanh lap =

Ngay sau khi Nhat Ban đau hang quan Đong Minh, luc luong Viet Minh đa to chuc thanh cong cuoc Cach mang thang Tam. Chinh phu Phap khong kip phan ung vi quan đoi Phap van chua kip hoan thanh viec tai xay dung luc luong va van con o chau Au do chua đuoc khoi Đong Minh cho phep hoat đong tai chien truong Đong Nam A. Quan đoi Nhat khong can thiep vao tinh hinh chinh tri tai Viet Nam vi ho đa đau hang va đang cho Đong Minh đen giai giap.
Sau Cach mang thang Tam, Viet Minh thanh lap Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa tren co so cai to Uy ban Dan toc giai phong Viet Nam đuoc thanh lap tai Đai hoi Quoc dan ngay 16-17 thang 8 nam 1945 tai Tan Trao, Son Duong. Thoi điem đo Ho Chi Minh it đuoc biet đen con Chinh phu cua ong chua đuoc nuoc nao cong nhan. Ong cam thay phai tim cach lam cho Đong Minh chu y đen Chinh phu cua ong truoc khi quan đoi cua ho vao Viet Nam giai giap quan đoi Nhat. Cung thoi điem đo, Bao Đai cung gui cho lanh đao cac nuoc Đong Minh loi keu goi cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam. Đieu đo lam Ho Chi Minh lo ngai vi loi keu goi nay đa tang cuong đia vi hop phap cua Bao Đai. Theo Ho Chi Minh, Bao Đai khong con cam quyen tu lau nen Chinh phu Lam thoi la Chinh phu duy nhat hop phap. Đoi voi My, Ho Chi Minh co gang thuyet phuc My tiep tuc chinh sach chong thuc dan cua My đoi voi Đong Duong. Ong tim cach lam My tin rang ong khong phai la 1 phai vien cua Quoc te Cong san ma la 1 nguoi Quoc gia - Xa hoi mong muon giai thoat đat nuoc khoi ach đo ho cua ngoai bang.
Thong qua OSS, Chu tich Ho Chi Minh gui 9 buc đien cho Chinh phu My, bao gom ca bon buc thu tay gui truc tiep cho Tong thong My Harry S. Truman đe nghi My đat quan he ngoai giao voi Chinh phu Lam thoi, đong thoi My va Chinh phu Lam thoi se co đai dien trong Uy ban Lien tich cac nuoc Đong Minh giai quyet cac van đe lien quan đen Viet Nam. Viet Minh hy vong tranh thu đuoc su co mat cua My trong cuoc thuong luong giua Trung Quoc va Phap ve Đong Duong vi 2 nuoc nay co the lam nguy hai đen nen đoc lap va toan ven lanh tho cua Viet Nam, đong thoi khuyen khich cac nuoc Đong Minh cong nhan Chinh phu Lam thoi la đai dien duy nhat va hop phap cua Viet Nam trong cac van đe lien quan đen chu quyen cua Viet Nam. Viet Minh lo ngai viec khong đuoc cac nuoc Đong Minh cong nhan se lam suy yeu đia vi lanh đao cua ho va co loi cho Viet Cach, Viet Quoc trong viec thanh lap chinh phu cua cac luc luong nay. Ho Chi Minh noi voi Truong Cum tinh bao Đong Duong, Archimedes L.A Patti, rang ong theo chu nghia Lenin, tham gia thanh lap Đang Cong san Phap va xin gia nhap Đe Tam Quoc te vi đay la nhung ca nhan va to chuc duy nhat quan tam đen van đe thuoc đia. Ong khong thay co su lua chon nao khac. Nhung trong nhieu nam sau đo nhung to chuc nay cung khong co hanh đong gi vi nen đoc lap cua cac dan toc thuoc đia. Truoc mat, ong đat nhieu tin tuong vao su giup đo cua My truoc khi co the hy vong vao su giup đo cua Lien Xo. Ho Chi Minh giai thich rang: Nguoi My xem ong la 1 nguoi quoc te cong san, "bu nhin cua Moscow" vi ong đa o Moscow nhieu nam, nhung ong khang đinh minh khong phai la nguoi cong san theo cach ma My hieu, ma ong la nha cach mang hoat đong vi đoc lap dan toc. Tuy nhien chinh phu My khong đap lai nguyen vong cua Ho Chi Minh. Cuoi thang 9 nam 1946, My rut tat ca cac nhan vien tinh bao tai Viet Nam ve nuoc, cham dut lien he voi chinh phu Ho Chi Minh. Ho Chi Minh cung gui thu cho Stalin đe nghi Lien Xo giup đo cach mang Viet Nam va cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa nhung khong đuoc hoi đap. Vao thoi điem nay trong tam cua Lien Xo la Đong Au va khoi phuc Lien Xo sau chien tranh, chu khong phai la Viet Nam. Hon nua My đang loi keo cac nuoc Chau Au thanh lap khoi phong thu Chau Au chong lai su mo rong cua chu nghia cong san nen Lien Xo khong muon lam mat long Phap. Mat khac Stalin cung chua biet gi nhieu ve Ho Chi Minh va cho rang ong la “Tito phuong Đong’’, tuc la 1 nguoi cong san theo chu nghia dan toc, chu khong phai la nguoi cong san quoc te theo chu nghia Stalin.
Tai mien Nam, sau khi đao chinh Phap, ngay 14 thang 8 nam 1945, Nhat cho phep Bao Đai cu 1 Kham sai đai than nam quyen cai tri tai Nam Ky đong thoi bo nhiem nhung nguoi Viet thuoc Mat tran Quoc gia Thong nhat vao cac vi tri trong bo may chinh quyen do cac vien chuc dan su Phap đa bi Nhat tong giam. Ngay 16 thang 8 nam 1945, nguoi Viet tiep quan Sai Gon. Đieu nay đuoc chao đon nhu mot cuoc cach mang. Ngay 19 thang 8 nam 1945, Kham sai Nguyen Van Sam đen Sai Gon. Nhat chuyen giao vu khi cho luc luong Cach mang va cac đang phai thuoc Mat tran Quoc gia Thong nhat. Trong cuoc hop ngay 22 thang 8 nam 1945 cua Mat tran Quoc gia Thong nhat, Tran Van Giau thuyet phuc cac đang phai trong Mat tran chuyen giao quyen luc cho Viet Minh vi Mat tran co the bi Đong Minh xem la 1 to chuc than Nhat con Viet Minh lai đang thuoc phe Đong minh (truoc đo đa hop tac voi tinh bao quan su My OSS) chong Nhat. Ngay 23 thang 8 nam 1945, Mat tran Quoc gia Thong nhat quyet đinh rut lui, nhuong quyen lanh đao cho Viet Minh thanh lap Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo do Tran Van Giau lam Chu tich. Ngay 25 thang 8 nam 1945, tai Sai Gon, Viet Minh tuyen bo thanh lap Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo gom 9 nguoi đeu la thanh vien Viet Minh. Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo ra tuyen bo ho la bo phan hanh chinh o phia Nam cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Sau đo, theo lenh cua Chinh phu lam thoi Trung uong, Uy ban hanh chinh Nam Bo hop tac voi Ky bo Viet Minh gom đai bieu cac đang phai: Đong Duong cong san, Tan Dan chu, Tong cong đoan, Thanh nien Tien phong, Viet Nam quoc gia, Cao Đai hop nhat, Viet Nam Cuu quoc đoan (Ky bo cu cua Viet Minh), Quoc gia đoc lap, Cong giao, Thanh nien nghia dung đoan hop ban thanh lap Uy ban nhan dan Nam Bo.
O Ha Noi, cac sinh vien canh ta to chuc bieu tinh voi danh nghia Tong hoi sinh vien keu goi Bao Đai thoai vi, thanh lap nen cong hoa duoi su bao tro cua Viet Minh, yeu cau Viet Minh thao luan voi tat ca cac đang phai đe thanh lap chinh phu lam thoi, đong thoi keu goi nhan dan va cac đang phai ung ho chinh phu Lam thoi bao ve nen đoc lap cua đat nuoc. Viet Minh phat đong cong nhan, nguoi dan cuop chinh quyen tren toan quoc. Truoc ap luc đo, Bao Đai moi Viet Minh thanh lap mot chinh phu moi duoi quyen ong thay the chinh phu Tran Trong Kim.
Thang 5 nam 1945, cac thanh vien cua cac đang Đai Viet Quoc dan Đang, Đai Viet Dan chinh Đang than Nhat va Viet Nam Quoc dan Đang (Viet Quoc) gap nhau tai Trung Quoc đe thanh lap 1 lien minh đac biet nham phoi hop hoat đong giua cac nhom trong nuoc va nhom luu vong trong truong hop Trung Quoc đua quan vao Đong Duong. Đai Viet Dan chinh Đang sap nhap vao Viet Nam Quoc dan Đang. Khi Nhat tuyen bo đau hang vao thang 8 nam 1945, o Viet Nam chi co luc luong vu trang cua Đai Viet con luc luong vu trang cua Viet Nam Quoc dan Đang van con o Trung Quoc. Ngay 17 thang 8 nam 1945, Truong Tu Anh, Đang truong Đai Viet Quoc dan Đang, dan đau 1 đon vi 250 nguoi hanh quan vao Ha Noi. Tuy nhien ngay 19 thang 8 nam 1945, luc luong nay đa khong ngan can Viet Minh cuop chinh quyen cua phat xit Nhat tai Ha Noi. Toi hom đo, cac đang vien Đai Viet va Viet Quoc to chuc hop nhung khong thong nhat đuoc ke hoach chong Viet Minh gianh chinh quyen. Cac đon vi khac cua Đai Viet o cac tinh khong the tien ve Ha Noi do lu song Hong. Quan đoi cua Đai Viet rut ve phia Đong va phia Tay Ha Noi cho dien bien tinh hinh.
Tai Hue, Chinh phu Đe quoc Viet Nam đong loat tu chuc va chuyen giao quyen luc cho phong trao Viet Minh. Theo loi thuat cua Phan Anh, Bo truong Bo Thanh nien thi "voi tu cach bo truong, chung toi tram phan tram ung ho Chu tich Ho Chi Minh. Tat ca, ke ca Thu tuong Tran Trong Kim, đa co su nhat tri toan ven, sau sac ve su chuyen tiep ay."
Sang ngay 23 thang 8 nam 1945, 2 phai vien cua Viet Minh la Tran Huy Lieu va Cu Huy Can đen cung đien Hue. Theo loi yeu cau cua hai ong nay, chieu ngay 25 thang 8 nam 1945, Bao Đai đa đoc Tuyen ngon Thoai vi truoc hang ngan nguoi tu hop truoc cua Ngo Mon va sau đo trao an tin, quoc bao cua hoang trieu cho ong Tran Huy Lieu. Ong thoai vi voi ly do "Hanh phuc cua dan Viet Nam, đoc lap cua nuoc Viet Nam, muon đat muc đich ay, Tram đa san sang hy sinh het tat ca moi phuong dien, va cung vi muc đich ay nen Tram muon su hy sinh cua Tram phai co loi cho To quoc. Xet thay đieu bo ich nhat cho To quoc luc nay la su đoan ket toan the quoc dan, Tram đa tuyen bo ngay 22 thang 8 vua roi rang trong gio nghiem trong nay rang đoan ket la song ma chia re la chet. Nay thay nhiet vong dan chu cua quoc dan Bac bo len qua cao, neu Tram cu ngoi yen ma đoi Quoc hoi thi khong the nao tranh khoi nan Nam Bac phan tranh, đa thong kho cho quoc dan lai thuan tien cho nguoi ngoai loi dung, cho nen mac dau Tram het suc đau đon nghi toi cong lao Liet Thanh vao sinh ra tu trong gan bon tram nam đe mo mang giang son đat nuoc tu Thuan Hoa đen Ha Tien, mac dau Tram het suc bui ngui cho noi lam vua trong hai muoi nam moi gan gui quoc dan đuoc may thang chua lam đuoc gi ich loi cho quoc dan nhu long Tram muon, Tram cung qua quyet thoai vi đe nhuong quyen đieu khien quoc dan lai cho mot Chinh phu dan chu Cong hoa...". Ong cung yeu cau chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa: "Đoi voi cac đang phai đa tung phan đau cho nen đoc lap quoc gia, nhung khong đi sat theo phong trao dan chung, Tram mong chinh phu moi se lay su on hoa xu tri đe nhung phan tu ay cung co the giup vao viec kien thiet quoc gia va to rang Chinh phu dan chu cong hoa nuoc ta đa xay đap o tren su đoan ket cua toan the nhan dan.". Ong tro thanh "cong dan Vinh Thuy". Trong ban Tuyen ngon Thoai vi, ong co cau noi "Tram muon đuoc lam Dan mot nuoc tu do, hon lam Vua mot nuoc bi tri". Ngay 28 thang 8 nam 1945 thanh lap Chinh phu lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa, tuyen cao cho biet "Chinh phu lam thoi khong phai la chinh phu rieng cua Mat tran Viet Nam đoc lap đong minh (Viet Minh) nhu co nguoi đa lam tuong. Cung khong phai la mot Chinh phu chi bao gom đai bieu cua cac chinh đang. That la mot Chinh phu quoc gia thong nhat, giu trong trach la chi đao cho toan quoc, đoi ngay trieu tap đuoc quoc hoi đe cu ra mot Chinh phu Dan chu cong hoa chinh thuc".

Ngay 2 thang 9 nam 1945, Ho Chi Minh tuyen bo Viet Nam thong nhat va đoc lap voi ten goi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Khong co dau hieu cua cuoc cach mang vo san tai Viet Nam. Viet Nam Dan chu Cong hoa ton trong quyen so huu tu nhan phuong tien san xuat, chi quyet đinh loai bo cac quan lai va he thong phan cap hanh chinh va chinh tri cu cua Đe quoc Viet Nam, giai tan cac Hoi đong Nhan si va thay bang cac Uy ban Nhan dan do dan đia phuong bau ra. Viet Nam Dan chu Cong hoa thuc hien mot so cai cach nhung than trong đe khong tao ra su chong đoi cua giai cap trung luu va đai đia chu. Viec chia lai ruong đat chi gioi han trong cong đien, đat bo hoang, đat tich thu cua nguoi Phap va nhung nguoi bi xem la hop tac voi phat xit. Tu ngay 22 thang 9 nam 1945, cac chu đat nho tu 5 mau tro xuong đeu đuoc mien thue ruong đat. Viec han che buon ban luong thuc cua Nhat bi bai bo, viec nha nuoc đoc quyen ban ruou va muoi cham dut. Thue cong thuong nghiep va mon bai bi bai bo. Thuoc phien, co bac, mai dam va cac hinh thuc lao đong kho sai bi cam. Cong nhan đuoc huong che đo lam 8 gio mot ngay. Cung voi đo la giai tan cac nghiep đoan đe kiem soat nen kinh te, thong nhat cac to chuc thanh nien (vao Đoan Thanh nien Cuu quoc Viet Nam). Tuy nhien o cap đia phuong van co su thanh trung chinh tri hay loai bo "chu nghia tu ban phat xit", chia đat cho nong dan, tich thu tai san cua nhung nguoi giau, ngoai mong muon cua nhung lanh đao trung uong Viet Minh (chi co 1 nhom nho, vai chuc nguoi đung đau tai Ha Noi, cung nhu trong tat ca cac tinh) nhu Ho Chi Minh khi thanh lap đang đa noi "Viet Nam se đuoc di chuyen tu tu ve phia chu nghia xa hoi thong qua viec giang day va thuc hanh dan chu".
Ngay sau khi tuyen bo đoc lap, Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa to chuc le phat đong phong trao cuu đoi tai Nha hat lon Ha Noi. Chinh phu con phai 1 uy ban vao Nam bo to chuc van chuyen gao ra Bac. Chinh phu cung keu goi cac hoi buon va nguoi dan tham gia van chuyen luong thuc tu Nam ra Bac. Viec van chuyen gao tu Nam ra Bac chi thuc hien đuoc trong thang 9 n nam 1945 voi so luong khong qua 30.000 tan do chien tranh bung no khi Phap đua quan đoi vao Nam Ky. Trong thu gui đong bao ca nuoc đang tren Bao Cuu Quoc ngay 28 thang 9 nam 1945, Chu tich Ho Chi Minh viet: "Luc chung ta nang bat com ma an, nghi đen ke đoi kho, chung ta khong khoi đong long. Vay toi xin đe nghi voi đong bao ca nuoc, va toi xin thuc hien truoc: Cu 10 ngay nhin an 1 bua, moi thang nhin 3 bua. Đem gao đo (moi bua 1 bo) đe cuu dan ngheo". Chinh phu cung chi ngan sach sua chua cac quang đe bi vo, cung co he thong đe đieu, đap them mot so đe moi. Cho đen đau nam 1946, he thong đe tai mien Bac đa sua xong.
Đe giai quyet tan goc nan đoi, Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa keu goi nhan dan tang gia san xuat. Chinh phu con van đong tu nhan cho muon cac vuon trong quanh nha đe tang gia san xuat. Moi đia phuong lap ra 1 tieu ban đe huy đong nhan luc va to chuc san xuat, luong thuc lam ra đuoc dung đe cuu te. Cuoi 1945 đen đau 1946 khong con kip thoi vu đe trong lua nua, nen chinh phu phat đong danh phan lon đat đai đe tranh thu trong lien tiep 2 vu mau (khoai lang, đau, bap...) bu cho phan lua thieu hut. Ket qua san luong mau đa tang gap 4 lan so voi thoi ky truoc nam 1945. Chi trong 5 thang tu thang 11 nam 1945 - thang 5 nam 1946 đa đat 614.000 tan, tuong đuong 506.000 tan lua, đu đap đuoc so thieu hut cua vu mua nam 1945.
Trong nam 1946, nan đoi co ban đa đuoc giai quyet. Ngay 2 thang 9 nam 1946, Bo truong Bo Noi vu Vo Nguyen Giap tuyen bo: "Cuoc cach mang đa chien thang đuoc nan đoi, that la mot ky cong cua che đo dan chu". Giao su kinh te Đang Phong đanh gia viec giai quyet đuoc nan đoi la ly do giai thich tai sao tuyet đai đa so dan chung đa tin va đi theo Viet Minh.
1 thanh tuu khac cua chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa non tre la xoa mu chu. Nam 1945, co 95% dan so Viet Nam mu chu. Truoc thuc trang đo, đe xoa mu chu, tu ngay 8 thang 9 nam 1945 Chu tich Ho Chi Minh ra cac sac lenh: Sac lenh so 17 đat ra 1 binh dan hoc vu trong toan coi Viet Nam, Sac lenh so 19 lap cho nong dan va tho thuyen nhung lop hoc binh dan buoi toi, Sac lenh so 20 đinh rang viec hoc chu quoc ngu tu nay bat buoc va khong mat tien. Đe phuc vu chien dich xoa mu chu, Nha Binh dan hoc vu đuoc thanh lap ngay 18 thang 9 nam 1945. Ngay 4 thang 10 nam 1945, Chu tich Ho Chi Minh ra loi keu goi Chong nan that hoc gui toi toan dan: "...Muon giu vung nen đoc lap, muon lam cho dan manh nuoc giau, moi nguoi Viet Nam phai hieu biet quyen loi cua minh, bon phan cua minh, phai co kien thuc, moi co the tham gia vao cong cuoc xay dung nuoc nha va truoc het phai biet đoc, biet viet chu quoc ngu. Nhung nguoi đa biet chu hay day cho nhung nguoi chua biet chu, hay gop suc vao binh dan hoc vu…Nhung nguoi chua biet chu hay gang suc ma hoc cho biet đi." Cac lop hoc Binh dan hoc vu đuoc mo khap noi o ca ba mien thu hut su tham gia cua moi lua tuoi, moi tang lop nhan dan. Nguoi biet chu day cho nguoi khong biet chu. Đen thang 9 nam 1946, phong trao Binh dan hoc vu đa to chuc đuoc 75.000 lop hoc voi tren 95.000 giao vien, tren 2.500.000 nguoi đuoc phong trao day biet đoc, biet viet.
Theo Quyet nghi cua Chinh phu, ngay 4 thang 9 nam 1945, Bo truong Bo Noi vu Vo Nguyen Giap thay mat Chu tich Chinh phu lam thoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, ky ban hanh Sac lenh so 4 lap "Quy đoc lap" voi muc đich "đe thu nhan cac mon tien va đo vat cua nhan dan san long quyen giup Chinh phu đe ung ho nen đoc lap cua Quoc gia". Tiep sau đo, cung trong khuon kho Quy đoc lap, Chinh phu đa đe ra bien phap to chuc "Tuan le Vang" tu ngay 17 đen 24 thang 9 nam 1945. Chu tich Ho Chi Minh đa gui thu cho đong bao toan quoc nhan dip "Tuan le Vang", neu ro muc đich cua viec lap quy la "thu gop so vang trong nhan dan va nhat la cua cac nha giau co đe dung vao viec can cap va quan trong nhat cua chung ta luc nay la viec quoc phong". Chinh phu đa huy đong đuoc tong cong 20 trieu đong va 370 kg vang. Ngan quy quoc gia đa co hang tram trieu đong. Rieng tai Ha Noi, trong "Tuan le vang" nhan dan đa gop đuoc 2.201 lang vang, 920 ta thoc cung tien bac va cac hien vat khac, tong tri gia len 7 trieu đong Đong Duong. So tien nay đuoc dung đe mua vu khi cua quan đoi Nhat bi quan đoi Trung hoa Dan quoc tich thu va đe hoi lo cho cac tuong linh Trung Hoa đang đong quan tai mien Bac Viet Nam.
Cung cac hinh thuc to chuc "Quy đoc lap", tuan le vang chinh quyen cach mang con to chuc nhieu hinh thuc khuyen khich đe nhan dan co đieu kien tham gia đong gop cho tai chinh đat nuoc voi hinh thuc tu nguyen nhu lap "Quy khang chien", "Quy binh dan hoc vu", "Quy giai phong quan", "Ngay Nam Bo"... Su đong gop, ung ho nhiet tinh cua nhan dan đa gop phan giai quyet kho khan ve tai chinh cua Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Theo Archimedes L.A Patti, Ho Chi Minh va cac lanh đao khac cua Viet Minh nhieu lan bay to voi ong su nghi ngai xung quanh van đe chu nghia cong san co phai la hinh thuc chinh tri phu hop voi Viet Nam hay khong. Ho Chi Minh khong tin nguoi Viet đu truong thanh ve mat chinh tri đe co the chap nhan chu nghia cong san nhung 1 hinh thuc dan chu xa hoi chu nghia co cai bien co the phu hop hon. Ho Chi Minh chu truong Viet Nam se tu do giao thuong voi tat ca cac nuoc tren the gioi chu khong chi han che vao Phap hoac Trung Quoc đe tao ra 1 nen kinh te thinh vuong. Ong cung nghi toi van đe xay dung 1 cong đong Lien A bao gom cac nuoc chau A đoc lap gop phan xay dung nen hoa binh the gioi va phat trien cac chuong trinh kinh te, chinh tri vi loi ich chung.
Khi Viet Nam Dan chu Cong hoa thanh lap, đa phan dan chung chi biet Ho Chi Minh moi tu nuoc ngoai ve va la nguoi đung đau nha nuoc chu khong biet ro than the cua ong cung nhu khuynh huong cong san cua Viet Minh. Ho cung khong co hieu biet ve chu nghia cong san. Tuy nhien, nguoi dan cam thay tu hao va vui suong vi Viet Nam đa gianh đuoc đoc lap. Đa so dan chung đeu muon thay đoi. Ho cam thay de chiu khi đuoc nguoi Viet cai tri hon la nguoi Phap.
Trong cac tai lieu cua Viet Minh nhung ngay đau sau đoc lap chi nhac đen Viet Minh, tuy nhien nhung ngay sau khang đinh Viet Minh bao gom Đang Cong san va cac to chuc khac, va nhan manh cac cuoc khoi nghia truoc đo nhu Bac Son, Nam Ky. Ngay 11 thang 11 nam 1945 Đang Cong san tuyen bo "tu giai tan" (trong khi chien su tai Nam Bo rat ac liet) đang tai tren bao Cuu Quoc cua Viet Minh ngay 12, kem to chuc ky niem ngay sinh Ton Trung Son. To bao đang tieu su nha đai cach mang Trung Hoa, cho biet Ho chu tich tham du chu toa buoi le do Hoi Van hoa cuu quoc to chuc, đe nghi nhan dan treo co 2 nuoc. Bao cung cho biet Hien phap "ngan ngua su lung đoan chinh quyen cua mot giai cap, mot đang phai, mot ca nhan nao". Ngay 13 thang 11 nam 1945 bao Cuu quoc đa tuong trinh "Vi nhung ke phan boi quyen loi dan toc, co y khong hieu chinh sach cua Viet Minh, phao tin trong dan chung va dem pha voi cac nuoc Đong minh rang Viet Minh la cong san se thuc hanh chinh sach cong san, muc đich chung gay su chia re mat tran dan toc, va gieo moi hoai nghi truoc the gioi". Truoc đo, bao Cuu quoc ngay 21 thang 9 nam 1945 đa bac bo thanh lap Mat tran cong nong thay cho Mat tran dan toc thong nhat voi ly do "Đa bao nam duoi ach phat xit Nhat - Phap chang nhung cong nhan bi that nghiep, nong dan bi pha san, ca đia chu cung bi cuop thoc, cuop đat, tu san cung bi đinh đon ky nghe va thuong nghiep; ngoai ra biet bao cac tung lop nhan dan khac đeu chung mot tai nan chet đoi chet ret. Viet Minh đa lien ket cac giai cap cac tung lop nhan dan đo đanh đuoi ke thu chung, gianh quyen đoc lap tu do cho dan toc... Quyen loi cua giai cap cong nhan va tu san, nong dan va đia chu luc nao cung mau thuan nhau, nhung luc nay phai nhan nhuong nhau, phai đat quyen loi quoc gia len tren het".


= Quan đoi Đong Minh vao Viet Nam giai giap quan đoi Nhat =

Theo Hoi nghi Potsdam, luc luong Đong Minh gom quan Anh va quan Trung Quoc vao Viet Nam đe giai giap vu khi Nhat. My nhuong quan đoi Tuong Gioi Thach vao mien Bac giai giap quan đoi Nhat. Phap khong tin tuong o Anh va khoi Anglo-Saxon, nhung đuoc nhuong quyen loi o Trung Đong nen Anh ung ho Phap. Theo thoa thuan, Anh va Trung Hoa Dan Quoc khong đuoc co chu quyen tai Đong Duong. Giai phap cua My phu hop voi tham vong cua gioi cam quyen Trung Khanh, boi Đong Nam A noi chung va Viet Nam noi rieng đa tu lau nam trong tam nhin cua cac nha nuoc Trung Hoa. Theo Viet Minh, Trung Hoa Dan Quoc muon ha be chinh phu cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va ung ho đong minh cua ho la Viet Nam Quoc dan Đang len nam quyen. Viet Minh cung xem quyen loi cua Anh trung hop voi cac muc tieu cua Phap nham khoi phuc cac thuoc đia cua ho truoc chien tranh o Đong Nam A. Ho Chi Minh tin rang hoat đong cua cac cuong quoc Phap, Anh, Trung Quoc se gay nguy hai cho phong trao giai phong dan toc o Viet Nam. Ho Chi Minh rat kho chiu ve viec phai tiep đon quan đoi Trung Hoa Dan quoc. Ong lo ngai viec 1 luong lon nguoi Trung Quoc tran vao Viet Nam cung quan đoi Nhat đang hien dien tai Viet Nam se lam cho tai nguyen đat nuoc can kiet. Van đe nghiem trong hon nua la neu quan đoi Trung Hoa Dan quoc tiep te bang luong thuc tai cho thi se xay ra nan đoi. Ong mong muon My tien hanh kiem tra quan đoi Trung Hoa Dan quoc va yeu cau luc luong nay mua ban chu khong trung thu luong thuc va cac vat pham khac trong thoi gian đong quan tai Viet Nam đe tranh xung đot giua nguoi Viet va quan Trung Hoa Dan quoc.
O mien Bac, ngay 20/8 nam 1945, hon 20 van quan Tuong Gioi Thach theo su phan cong cua phe Đong Minh tien vao mien Bac Viet Nam đe giai giap quan Nhat. Theo Viet Minh, đoi quan nay mang theo ke hoach Diet Cong Cam Ho. Đoi quan Quoc dan Đang Trung Quoc "chay tron" Đang Cong san Trung Quoc đa tien hanh cac hoat đong cuop boc tren đuong xuong phia Nam đen Ha Noi.. Trong hoi ky Nhung nam thang khong the nao quen Vo Nguyen Giap mo ta: quan đoan 62 cua Vu Kim Thanh (đi cung la Viet Cach) tan pha suot doc mien Đong Bac Bac Ky; luc luong cua Vu Hong Khanh (Viet Nam Quoc dan Đang) va cua Nguyen Tuong Tam (Đai Viet) đi theo quan đoan 93 Van Nam, cung tien hanh nhung bai ban cuop boc tuong tu, doc theo hanh lang Tay Bac tu Lao Cai - Yen Bai, Phu Tho. Tuy nhien, quan đoi Trung Hoa Dan quoc van đe Chinh phu Ho Chi Minh đong tai Bac Bo Phu va cong tac voi ho suot thoi gian đong quan tai Viet Nam nhung Trung Hoa Dan quoc khong cong nhan tinh hop phap va thiet lap quan he ngoai giao chinh thuc voi Chinh phu nay.
Trong le chao mung quan Đong Minh vao Viet Nam giai giap Nhat do Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa to chuc tai Ha Noi ngay 10 thang 9 nam 1945, tuong Tieu Van tuyen bo đoi voi van đe luong thuc va noi đong quan, Bo Chi huy Trung Quoc se tiep te nhung thu can thiet tu nen kinh te đia phuong theo 1 che đo trung thu luong thuc va dich vu nhung chu nhan va nguoi ban hang se đuoc tra tien theo gia thi truong thoa thuan va hop ly. Tuong Tieu Van cung "goi y" rang o moi Bo trong Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa nen đat 1 si quan chuyen mon nguoi Trung Quoc đe tien lien lac. Khi goi y nay đuoc dich ra, cac lanh đao Viet Nam Dan chu Cong hoa tro nen cang thang, Ho Chi Minh tin rang tinh hinh se rat kho khan va co chieu huong hoan toan xau. Quan đoi Trung Hoa Dan quoc tai Viet Nam đa lay ngay nhung gi ho muon bat ke đo la cua nguoi Phap, nguoi Viet, nguoi Trung Quoc đia phuong, khong ke giau hay ngheo. Tuong Lu Han tu tien an đinh ty gia hoi đoai la 14 quan kim an 1 đong bac Đong Duong bat chap su phan đoi cua Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa trong khi đong quan kim đa bi mat gia tram trong o Trung Quoc.
Nguoi Phap cho rang quan đoi Tuong can tro su tro lai cua ho. Theo quan niem cua Ho Chi Minh, Trung Hoa Quoc Dan Đang muon lam that bai y đo cua Phap đinh khoi phuc lai đia vi tai Đong Duong va muon ngan chan su lien minh cua nguoi Viet Nam voi cac luc luong cong san Trung Quoc trong pham vi quyen loi cua Trung Quoc (Quoc dan Đang đa chon Lu Han va Tieu Van lam đai dien, Ho Chi Minh coi ca hai nhu la nhung ten tuong cuop, đa bo tu va giet hai nhieu nguoi Viet Nam vo toi đe che đay cho viec buon ban bat chinh cua ho o bien gioi Đong Duong). Ho Chi Minh tin rang Trung Quoc co ke hoach lat đo chinh quyen do ong lanh đao đe thay the bang 1 chinh quyen than Trung Quoc, Vo Nguyen Giap thi mo ta lanh đao cac đang phai quoc gia nhu nhung nguoi đa bo xu so ma đi, tu cho minh la nhung nguoi yeu nuoc phung su cho Chu nghia Quoc gia nhung thuc te chi la "mot nhom phan đong đang ra suc thu ven lam giau cho ban than" nho vao su giup đo cua Trung Quoc, va rang Trung Hoa Quoc dan Đang đa to ve cho nhieu "ten phan boi nguoi Viet".
Tuong Gioi Thach nhan thuc rang vai tro cuong quoc cua Trung Quoc trong viec đua quan vao Đong Duong se giup ong ep Phap phai chap nhan cac đieu kien do ong đua ra đe giai quyet nhung xung đot loi ich giua Trung Quoc va Phap neu Phap muon quay lai thuoc đia cu cua minh. Ong khong co y đinh dinh liu vao cuoc đau tranh gianh đoc lap cua Viet Nam. Ong khong muon lam mat long Phap vi Phap la 1 cuong quoc trong khoi Đong Minh. Ong chu truong rut het quan ve nuoc ngay sau khi giai giap Nhat. Trong Tuyen bo cua Tuong đang tren to Trung uong Nhat bao ngay 25 thang 8 nam 1945 o Con Minh co đoan: "... Tuan theo cac đieu khoan trong ban hiep đinh cua Đong Minh moi đay, ngoai viec phai cac luc luong toi đe tiep nhan su đau hang cua Nhat trong vung bac vi tuyen 16, chung toi khong co tham vong đat đai o Đong Duong thuoc Phap. Chung toi mong rang nguoi Viet Nam se tung buoc thuc hien đuoc nen đoc lap cua ho qua con đuong tu tri, va qua đo thuc hien đuoc nhung đieu khoan cua Hien chuong Đai Tay Duong..."
Bao Cuu quoc ngay 17 thang 9 nam 1945 cung đang y kien cua Tuong Gioi Thach "Quan đoi Trung Hoa keo vao Viet Nam khong co da tam gi ve đat đai va chu quyen cua nguoi Viet Nam" va Lu Han "Nuoc Viet Nam can ban la cua nguoi Viet Nam"
Tuy nhien trong 1 tuyen bo khac, Tuong Gioi Thach lai cong nhan chu quyen cua Phap đoi voi Đong Duong va Trung Quoc se cong tac voi Phap đe giai quyet van đe quyen loi Trung - Phap tai Đong Duong. Tuyen bo khong đe cap đen phong trao đoc lap cua nguoi Viet Nam va viec thanh lap Chinh phu Lam thoi do Viet Minh lanh đao.

Tuong Lu Han xem lap truong cua Tuong la thien can vi đi nguoc lai cac nguyen tac cua Hien chuong Đai Tay Duong đa đuoc Trung Hoa Dan Quoc cam ket ung ho. Lu Han chu truong đong quan tai mien Bac Viet Nam lau dai, đat Viet Nam duoi su bao tro cua Trung Hoa Dan Quoc đe Viet Nam co the đoc lap ma khong can đen su ung ho cua Phap. Trong suot thoi gian đong quan tai mien Bac Viet Nam, Lu Han dung moi kha nang cua minh đe lam that bai moi ke hoach cua Phap gianh lai quyen kiem soat mien Bac Viet Nam. Nguoi Phap đuoc đoi xu nhu nhung nguoi ngoai quoc khac, Phap khong đuoc cu đai dien tham gia vao le đau hang cua Nhat voi tu cach 1 nuoc trong khoi Đong Minh, cac chi huy Phap tai Ha Noi cung khong đuoc Lu Han cong nhan la đai dien cua chinh phu De Gaulle. Bo phan OSS cua My tai mien Bac Viet Nam cung tu choi giup cac chi huy Phap thiet lap 1 hanh dinh tai Viet Nam. Truoc đo OSS đa đuoc lenh cua Tong thong My Franklin D. Roosevelt khong đe cho Phap tai chiem Đong Duong, khong đuoc cung cap vu khi hay tiep te cho Phap ngoai tru đe thuc hien nhung muc tieu chong Nhat đa đuoc Đong Minh tan thanh.
Ta Quang Buu cho rang: mac du Tuong thua nhan la đung trung lap, nhung o Trung Quoc van co 2 luc luong đau tranh voi nhau. Quoc dan Đang Trung Quoc cho viec chiem đong la 1 co hoi đe ep Paris phai nhan nhuong. Cac tuong đia phuong, đac biet la Lu Han, lai coi viec chiem đong la 1 dip đe cuop đoat, gay dung 1 nguon cung cap hang hoa va thi truong lau dai đe buon lau, đong thoi mo rong quyen so huu cua ho ra vung ngoai bien gioi Trung Quoc. Trong chinh sach 14 điem cua quan Trung Hoa Dan quoc, co 4 điem thuong gay ra su buc boi cho tuong Lu Han va Phap. Ho Chi Minh cho rang muc tieu truoc mat cua Quoc dan Đang Trung Quoc la giu nguoi Phap đung ngoai Đong Duong va ung ho phong trao Quoc gia tai Viet Nam cho đen khi đam phan xong voi Phap. Theo ong, khi nao 1 che đo than Trung Quoc con nam quyen thi Phap khong the lat đo chinh quyen Viet Nam tai mien Bac.
Tai mien Nam, luc luong Anh do Thieu tuong Douglas D. Gracey chi huy đo bo vao Sai Gon đe thuc hien nhiem vu giai giap quan Nhat. Luc luong Anh co nhiem vu chiem giu cac bo chi huy thuoc Hanh dinh Tap đoan quan Nam cua Nhat Ban va vung Sai Gon Cho Lon, giup đo tu binh va tu dan su, giai giap va tap trung quan Nhat, duy tri luat phap va trat tu, chi huy cac quan nhan Phap tai mien Nam. Tuy nhien, luc luong nay khong co trach nhiem giu trat tu ngoai cac khu vuc đuoc phan cong can cu vao nhu cau giai giap va hoi huong quan Nhat neu nha chuc trach Phap khong yeu cau va phai đuoc su đong y cua Tong Tu lenh Toi cao quan đoi Đong Minh. Viec giu trat tu tai cac khu vuc ngoai tam kiem soat cua quan Anh se do quan đoi Nhat phu trach. Tuy nhien, Thieu tuong Gracey xem nhung roi loan tai Nam Ky la tinh trang vo chinh phu can chan chinh. Ong ra lenh cho quan đoi Nhat tuoc vu khi cua nguoi Viet Nam, đuoi Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo ra khoi Dinh Toan quyen o Sai Gon.

Truoc viec quan Đong Minh vao Viet Nam giai giap quan đoi Nhat, Chu tich Ho Chi Minh chu truong đe khang thu đong đoi voi quan đoi cac nuoc Đong Minh. Chinh phu cua ong cong khai ung ho nhiem vu giai giap quan Nhat cua ho va san sang giup đo ho ve moi mat. Ong co gang tranh nhung xung đot giua nguoi Viet va quan đoi Trung Hoa Dan quoc tai mien Bac, neu can thi se cham dut cong tac voi quan đoi nay, to chuc bai cong, bai thi va so tan dan thanh thi ve nong thon. Tai mien Nam khong đe xay ra nhung roi loan khien nguoi Anh can thiep vao tinh hinh chinh tri Viet Nam, can tro hoat đong cua Viet Minh. Ong cung ra lenh cho Tran Van Giau khong đuoc xam pham đen than the va tai san cua thuong dan Phap, khong đe xay ra xung đot voi cac quan nhan Phap tai mien Nam, cong tac voi quan đoi Anh trong viec duy tri trat tu cong cong va hoat đong hanh chinh neu nhu Anh khong can thiep vao cong tac đieu hanh cua Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo. Ngay 8 thang 9 nam 1945, Tran Van Giau ra loi keu goi nhan dan Nam Ky cong tac voi quan đoi Đong Minh theo chu truong cua Ho Chi Minh.
Le đau hang cua Nhat đuoc Trung Hoa Dan Quoc to chuc ngay 28 thang 9 nam 1945. Khach moi bao gom cac nha chuc trach quan su va dan su Trung Quoc, cac chi huy quan đoi Đong Minh, cac si quan OSS, Chu tich Ho Chi Minh va noi cac cua ong, cac si quan Phap. Nguoi Phap va nguoi Viet Nam co tinh vang mat khong tham du. Tai buoi le co treo co My, Lien Xo, Trung Quoc, Anh nhung khong treo co Phap va Viet Nam. Phia Phap đa yeu cau tuong Lu Han treo co Phap nhung ong nay tu choi voi ly do o mien Bac Viet Nam đang co phong trao chong Phap. Sau khi tuong Nhat Tsuchihashi ky vao Ban tuyen bo đau hang Đong Minh, van kien nay đuoc dich ra tieng Phap va tieng Viet sau đo đuoc đoc truoc buoi le du ca nguoi Phap va nguoi Viet đeu khong tham du.


= Phap quay tro lai Đong Duong =
Nuoc Phap chua bao gio to ra mot chut gi muon "giai thoat" cho thuoc đia cu cua no. Muc tieu cua Phap đuoc cac vien chuc My 3 lan chinh thuc cam ket ung ho. Quyen Bo truong Ngoai giao My Welles đa viet ngay 13 thang 4 nam 1943, trong 1 la thu gui cho Henri Haye, đai su Phap o Washington: "Chinh phu My thua nhan chu quyen cua nguoi Phap đoi voi lanh tho nuoc Phap va đoi voi nhung thuoc đia cua Phap o Hai ngoai... (va) nong nhiet hy vong nuoc Phap se co the khoi phuc đuoc nen đoc lap cua nuoc Phap va su toan ven lanh tho cua Phap"; va đen thang 11, 1 vien chuc cao cap thuoc Bo Ngoai giao o Bac Phi, Robert Murphy, đa viet cho Giraud rang "Chung toi hoan toan ung ho chu quyen nuoc Phap se đuoc phuc hoi cang som cang tot tren toan bo lanh tho, chinh quoc va thuoc đia, tren đo co nuoc Phap đa tung bay vao nam 1939. Hiep đinh Clark - Darlan ve cuoc tan cong cua chung ta vao Bac Phi cung đa ghi nhan su đong y giua hai ben rang cac luc luong cua Phap se "giup đo va ung ho" Đong minh trong viec phuc hoi toan bo Đe quoc Phap".
1 nam sau, chinh phu Phap luu vong ("nuoc Phap tu do") cua tuong Charles de Gaulle quyet đinh đen luc phai bao đam cho nuoc Phap sau chien tranh 1 vi tri trong cac nuoc Đong minh khi ky hoa uoc ket thuc chien tranh. Đe đat đuoc muc đich cua minh, thang 10 nam 1943, Phap đe trinh Đai ban doanh Đong minh (AFHQ), nhung yeu cau ve viec trang bi cho quan đoi vien chinh Đong Duong cua Phap (CEFEO) đe san sang hanh đong vao mua thu 1944.
Ngay 2 thang 5 nam 1945, tai Hoi nghi San Francisco, Bo truong Ngoai giao Phap G. Bidault tuyen bo chi co Phap moi co quyen quyet đinh tuong lai Đong Duong. Ong nay khang đinh rang quyen uy tri co the ap dung tren cac thuoc đia khac chu khong the ap dung cho Đong Duong. Nhung Phap khong đuoc tham gia vao cuoc thuong luong giua Trung Quoc va Nhat ve viec Nhat đau hang Đong Minh vi Phap khong tham gia vao chien tranh Thai Binh Duong chong Nhat.
Thong che De Gaulle cua Phap la mot nguoi Phap yeu nuoc, nhung ong ta lai khong hieu đuoc cac dan toc thuoc đia cung co long yeu nuoc cua ho. Trong mot van ban ghi ngay 4/9/1945, Thong che De Gaulle viet cho Đo đoc Argenlieu ve viec chuan bi tai chiem thuoc đia Phap o Đong Duong: 

“Đo đoc than men, chung ta con mot mieng banh lon can gianh lai, mot phan lon can tham gia. Danh cho ngai đo! Hay tien len”
Thang 9 nam 1945, cuu hoang Nguyen Phuc Vinh San sau khi đuoc De Gaulle đong y tro lai Viet Nam tren cuong vi Hoang đe, đua ra đe xuat thang thung đoi hoi su thong nhat cua 3 ky (Bac Ky, Trung Ky va Nam Ky), nen đoc lap cua đat nuoc thong qua thoi gian, lien ket can thiet va huu co giua Viet Nam, Campuchia va Lao. De Gaulle đa khong đua ra loi phan đoi. Ngay 4 thang 12 nam 1945, voi mong muon đat nuoc thong nhat va đoc lap trong mot thoi gian ngan, cuu hoang Duy Tan đa co cuoc đam phan voi De Gaulle, mong muon la co Phap va co 3 mau va 3 thanh đai dien 3 ky se bay o Viet Nam. Ngay 24 thang 12, may bay cho Duy Tan gap nan tai Trung Phi, nhung nguoi đi tren may bay đeu thiet mang. Ngay sau vu tai nan, De Gaulle noi voi Palewski: "Đo la su that, no cho thay Phap khong co co hoi.". Su kien nay lam nhieu nguoi trong chinh gioi Phap cho rang can đoi thoai voi cac luc luong chinh tri ban xu, bao gom ca Viet Minh. Truoc đo ngay 10 thang 8, Phap đa gui thong điep đe xuat giai phap 1 Cao uy Phap bo nhiem Bo truong đuoc chap nhan boi quoc hoi Viet Nam va đoc lap "đuoc trao cho đat nuoc nay trong toi thieu 5 nam va toi đa la 10 nam" va ngay 15 thang 8 Phap tuyen bo đam phan voi Viet Minh se chi khuc dao đau "đe tham khao y kien ​​rong rai cua tat ca cac ben Đong Duong" va rang no se tien toi 1 ban Hien phap moi se lam ro "nhieu kha nang đe đap ung nguyen vong cua cac dan toc Đong Duong trong su đoc lap trong Lien hiep Phap".
O mien Nam Viet Nam, chi 4 ngay sau khi Viet Nam tuyen bo đoc lap, phai bo quan su Anh đa co mat o Sai Gon, theo sau la lien quan Anh-Phap. Quan Anh theo lenh Đong Minh vao giam sat quan Nhat đau hang nhung đong thoi cung tao đieu kien cho quan Phap vao Nam Bo. Chinh phu lam thoi cua Cong hoa Phap muon khoi phuc lanh tho Đong Duong voi co che tu tri. Ngay 19 thang 9, Phap tuyen bo se lap chinh quyen tai mien Nam. Ngay 23 thang 9, voi su giup đo cua quan Anh, quan Phap no sung chiem quyen kiem soat Sai Gon (ngay nay sau đuoc Viet Nam goi la ngay Nam Bo Khang chien). Nuoc Viet Nam vua gianh đuoc đoc lap đa phai đoi đau voi quan đoi nuoc ngoai.
Ngay 25 thang 9, o khu Herault tai Tan Đinh ngoai o Sai Gon, khoang 300 nguoi Phap bao gom đan ong, phu nu va tre em bi luc luong Binh Xuyen bat coc va 1/2 trong so ho bi giet, so con lai đuoc tha sau khi đa bi đanh đap, tra tan.
Tu cuoi thang 9 nam 1945, cac đoan quan "Nam tien" cua Ve quoc đoan (quan đoi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa) bat đau len đuong vao Nam tiep vien. Cac tuong linh quan trong nhu Nguyen Binh, Nguyen Son... đuoc cap toc cu vao Nam.
Ngay 9 thang 10, Anh chap thuan Cuc Dan su Phap la co quan duy nhat o Đong Duong ve phia Nam vi tuyen 16. Ngay 7 thang 1 nam 1946, Phap va Vuong quoc Campuchia ky hiep uoc chap thuan Vuong quoc Campuchia la quoc gia tu tri, thanh vien Lien hiep Phap. 1 hiep uoc tuong tu đuoc ky voi Vuong quoc Lao ngay 27 thang 8..
Ngay 9 thang 10, tuong Phap Leclerc đen Sai Gon, theo ong la luc luong gom 40.000 quan Phap đe chiem giu mien Nam Viet Nam va Campuchia. Tu cuoi thang 10, quan Phap bat đau đay manh ke hoach pha vay, mo rong đanh chiem ra vung xung quanh Sai Gon va cac tinh Nam Bo.
Ngay 23/10 quan Phap no sung tan cong thi xa nha Trang. Binh luc cua Phap tai khu vuc Trung Bo va Tay Nguyen đuoc đieu đong khoang 15.000 nguoi, đa phan don hoa luc tan cong vao tinh Khanh Hoa, hong đe bep phong tuyen 4000 quan Viet Minh o đay (Sau 3 thang phong tuyen Nha Trang tan vo, Phap chiem thanh cong noi nay).
Trong cac thang 11-12 nam 1945 va thang 1 nam 1946, luc luong Viet Minh tai cac tinh Nam Bo đa chien đau ngan chan lam cham buoc tien cua quan Phap. Tuy nhien, do luc luong chenh lech, sau mot thoi gian, cac luc luong nay đeu phai rut ra nhung can cu đam lay va rung nui, xay dung chien khu đe bao ton luc luong cho khang chien lau dai.
Tai Lao, 1 chinh phu nhan dan phi cong san thanh lap thang 10 nam 1945. Tuy nhien vua Sisavang Vong chap thuan nen quan chu lap hien trong Lien hiep Phap va tu ngay 13 thang 5 nam 1946, tat ca cac van ban tu khi Nhat chiem đong Lao vo hieu.


= Su chia re giua cac đang phai =
Truoc nam 1945, Đang Cong san Viet Nam va cac đang phai Quoc gia khac tuy co y thuc he khac nhau nhung van co chung nen tang giao duc, thuong xuyen co su hop tac va đoi khi co cung quan he huyet thong hoac hon nhan. Trong giai đoan 1924-1927, o mien Nam Trung Quoc, cac nhom nguoi Viet chong thuc dan Phap đa dang tuong tac voi nhau, voi ca nguoi Trung Quoc, Trieu Tien va cac dan toc khac. Tu 1941-1944 o mien nam Trung Quoc, Đang Cong san Đong Duong, Viet Nam Quoc Dan Đang (Viet Quoc) va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi (Viet Cach) cung tham gia vao mat tran chong Nhat, đoi khi to giac nhau voi chinh quyen Trung Quoc, nhung khong bat coc hoac am sat lan nhau. Chinh su canh tranh đe ket nap thanh vien, thu nhan vien tro cung nhu su bao tro cua nguoi Trung Quoc, hon la su khac biet ve y thuc he, moi la nguyen nhan khien cang thang giua cac to chuc luu vong gia tang. Trong nuoc, Đang Cong san Đong Duong cung tung hop tac voi nhung nguoi Trotskyist tai Nam Ky trong giai đoan 1933-1937. Cac ben sau đo chi trich nhau chang han thanh vien cua Quoc te thu ba (Đang Cong san Đong Duong) va Quoc te thu tu (nhung nguoi Trotskyist) cao buoc lan nhau la phuc vu loi ich đe quoc. Ban đau cuoc tranh đau chi trong pham vi bao chi, truyen thong. Đen nam 1945 thi cac phe phai đa dung vu luc đe tan cong lan nhau. Quoc dan Đai hoi Tan Trao do Viet Minh to chuc ngay 16 thang 8 nam 1945, truoc khi Viet Minh nam chinh quyen, xac đinh 10 chinh sach lon trong đo chinh sach đau tien la "Phan đoi xam luoc; Tieu tru Viet gian. Lap nen mot nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa hoan toan đoc lap". Trong thoi điem đac biet kho khan can su đoan ket giua cac luc luong chinh tri tai Viet Nam thi Viet Minh va cac đang phai, ton giao khac nhu Viet Nam Quoc dan Đang, Đai Viet Quoc dan đang, Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi, nhung nguoi Trotskyist, Binh Xuyen, Hoa Hao, Cao Đai... bi chia re nghiem trong, xoay quanh cac tranh cai ve đuong loi ung pho truoc quan đoi Trung Hoa va quan Phap.


 Mien Nam  Tai mien Nam, su lanh đao cua Viet Minh khong vung nhu tai mien Bac. Nhung nguoi Trotskyist đang kiem soat nganh canh sat va cac ton giao Hoa Hao, Cao Đai co ac cam voi Viet Minh. Cac giao phai đuoc Nhat ho tro phat trien phong trao chinh tri cua ho manh me. Cao Đai đong hang trieu nguoi, tinh nao cung co, ho tap trung o Sai Gon đen may van lam cong nhan va lam binh linh. Luc luong Cao Đai co Đang Phuc Quoc cua Tran Quang Vinh. Hoa Hao đong hang chuc van nguoi, nhieu nhat la o Hau Giang, tap trung tai Sai Gon đen vai ngan. Hoa Hao co chinh đang la Dan Xa Đang. Giao phai Tinh đo cu si co hang van quan chung, ho khong tap trung len Sai Gon, nhung lam co so quan chung cho Quoc gia Đang. Phe Trotskyist khong co đong quan chung nhung 1 canh Trotskyist la canh Ho Vinh Ky, Huynh Van Phuong cam đau So Mat tham va So Canh sat Nam Ky tao the cho cac canh khac hoat đong. Nhieu to chuc khac co nam bay tram, vai ba ngan nguoi hop tac voi So Sen đam Kempeitai cua Nhat. Đang vien bi mat Đang cong san Đong Duong Pham Ngoc Thach đuoc Thong đoc Nam Ky Minoda Fujio va Tong lanh su Nhat Ida moi to chuc Thanh nien Tien phong. Luc luong nay chi rieng tai Sai Gon đa co hon 20 van nguoi va phat trien hon 1 trieu đoan vien trong toan coi Nam Ky.
Thang 3 nam 1945, nhom Trotskyist ra tuyen bo len an Đang Cong san Đong Duong, nhom Stalinist cua Quoc te thu ba, đa tu bo giai cap cong nhan đe nhom minh tham hai duoi cac đe quoc "dan chu", phan boi nhung nguoi nong dan va khong con noi ve van đe ruong đat; đong thoi tuyen bo "cuoc đau tranh đoc lap duoi la co cua Quoc te thu tu", "ung ho cach mang the gioi". Y nghia chinh cua ho la lam suy nhuoc Đang Cong san Đong Duong tai Nam Ky va đe lam giam hieu qua cua Viet Minh o đo. Nguoi Trotskyist cung đau tranh vi đoc lap dan toc nhung lai chu truong vu trang quan chung, xoa bo tan du cua che đo thuc dan Phap, chong lai no luc cua cac nuoc Đong Minh khoi phuc chu quyen cua Phap va thi hanh ngay cac cai cach xa hoi con Viet Minh van chap nhan co cau chinh quyen cu, san sang thuong luong voi Đong Minh va cai cach xa hoi tung buoc đe tranh su thay đoi đot ngot ve kinh te xa hoi va cuoc đau tranh giai cap gan lien voi no. Theo Tran Huy Lieu, tai hoi nghi Quoc dan Đai hoi Tan Trao thang 8 nam 1945 o Tan Trao, Son Duong, tat ca đai bieu cua cac đang phai tham du đa thong nhat cuoc cach mang giai phong dan toc se theo khuynh huong dan chu, khong dung bao luc va lap ra 1 mat tran thong nhat co ky luat cua tat ca cac đang phai đe ra mat Đong Minh. Tuy nhien mot so đang phai o mien Nam đa khong thay het su quan trong cua viec duy tri trat tu xa hoi trong giai đoan chuyen tiep nay.
Ngay 14 thang 8 nam 1945, Mat tran Quoc gia Thong nhat đuoc thanh lap quy tu nhieu to chuc cach mang tai mien Nam Viet Nam nhu Viet Nam Quoc gia Đoc lap Đang, Thanh nien Tien phong, Tinh đo cu si Phat giao, Hoa Hao, Cao Đai, Lien đoan cong chuc, nhom Tranh đau cua nhung nguoi Trotskyist... Ngay 21 thang 8 nam 1945, Mat tran Quoc gia Thong nhat to chuc bieu tinh bieu duong luc luong tai Sai Gon. Ngay 22 thang 8 nam 1945, Thanh nien Tien phong roi khoi Mat tran Quoc gia Thong nhat đe gia nhap Viet Minh. Ngay sau đo, Viet Minh treo bieu ngu "Chanh quyen ve Viet Minh" khap Sai Gon, rai truyen đon tuyen bo Viet Minh đuoc phe Đong Minh ung ho va keu goi nhan dan ung ho chinh quyen do Viet Minh thanh lap. Lanh tu cac đang phai quoc gia tai mien Nam Viet Nam hoan toan bat ngo truoc y đinh đon phuong thanh lap chinh quyen cua Viet Minh.
Tai Sai Gon, xay ra cac xung đot giua nguoi Viet va nguoi Phap khien mot so nguoi cua ca hai ben chet. Bao Dan chung cua Viet Minh keu goi nhan dan binh tinh, tai lap trat tu va bieu thi su truong thanh chinh tri đong thoi len an nhung đang phai quoc gia đa gay roi loan va pha hoai su nghiep đoc lap dan toc bang cach tan cong "nhung nguoi Viet Nam yeu chuong hoa binh". Duong Bach Mai, Uy vien truong Quoc gia Tu ve Cuoc, ra lenh tuoc vu khi cua 2 giao phai Cao Đai va Hoa Hao nhung khong đat ket qua. Cac bao chi chong cong đuoc nhung nguoi Trotskyist ho tro đap tra bang cach ket toi Tran Van Giau va đong su than Phap, co muu đo khoi phuc nen cai tri cua Phap, phan boi su nghiep giai phong dan toc. Sainteny nhan đinh Viet Minh đa mat kha nang kiem soat tinh hinh, viec Viet Nam tro nen hon loan chi la van đe thoi gian khong phai vi xung đot voi Phap ma vi nguoi Viet tu đanh lan nhau. Nguoi Phap se bi ket giua cuoc chien đo cua nguoi Viet. Tinh hinh chi co the đuoc cuu van neu nguoi Anh hoac Trung Quoc đen kip thoi.
Đem 22 thang 8 nam 1945, Uy vien Cong hoa Phap tai Nam Ky (thuoc chinh phu De Gaulle) Jean Cedile nhay du xuong gan Bien Hoa va bi nong dan bat giu giao cho quan đoi Nhat. Sau đo ong đuoc tha ra. Ngay 27 thang 8 nam 1945, Cedile gap Tran Van Giau đe ban ve tuong lai cua Viet Nam. Cedile đe nghi tuong lai chinh tri cua Viet Nam chi đuoc ban sau khi nguoi Phap đa khoi phuc quyen hanh va phai đuoc đat trong khuon kho Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 cua Phap (theo đo Phap co chu quyen tren toan Đong Duong), con Giau giu quan điem Phap truoc het phai cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam roi moi ban toi quan he giua Viet Nam va Phap. 2 ben khong đi đen thong nhat ve van đe nay. Khi biet đuoc đieu nay, nhung nguoi Trotskyist to cao Viet Minh la ban minh cho Phap va phan cach mang.
Trong thang 8 nam 1945, nhung nguoi Trotskyist đua ra 1 chuong trinh cach mang xa hoi. Ho cung voi cac giao phai Cao Đai, Hoa Hao, Binh Xuyen khuyen khich nong dan tuoc đoat tai san va chia nhau ruong đat cua đia chu. Nhieu đia chu bi nong dan giet. Viet Minh phan đoi viec xui giuc nong dan chiem ruong đat cua đia chu va tuyen bo: "chung toi chua lam cach mang cong san chu nghia nham giai quyet van đe ruong đat. Chinh phu hien nay chi la chinh phu dan chu vi the khong co nhiem vu noi tren. Tat ca nhung nguoi nao xui giuc nong dan chiem tai san cua đia chu se bi trung tri nghiem khac".
Ngay 2 thang 9 nam 1945, tai Sai Gon, nhung nguoi lanh đao Viet Minh o Sai Gon, theo chi thi cua Ha Noi hoac muon bieu thi 1 su đoan ket voi Ha Noi, đa to chuc mot cuoc bieu tinh khong lo nhan Ngay Đoc lap. Nhung cac lanh tu Viet Minh kinh ngac khi thay trong đam quan chung khoang 20 van nguoi đi dieu hanh doc pho Catinat, cac đang phai chinh tri hop thanh lien minh mien Nam, truong len nhung bieu ngu, bich truong đay tinh chat tranh gianh chia re đang phai. Khi nguoi bieu tinh đen truoc cua Nha tho chinh toa Đuc Ba Sai Gon thi co tieng sung no tu phia Cau lac bo Phap. Cuoc bieu tinh bien thanh 1 su hon loan. Khong đieu tra thu pham vu no sung, canh sat Viet Nam đa bat ngay hang tram nguoi Phap va than Phap. Bon luu manh thua co hoi cuop boc mot so nha hang nguoi Hoa va Phap. Cac đang phai nghi ngo nhau đem đen 1 tuong lai chinh tri bap benh cho đat nuoc. Vu no sung lam thiet mang 4 nguoi Phap va 14 nguoi Viet. Canh sat khong tim ra đuoc thu pham vu no sung.
Ngay 7 thang 9 nam 1945, to Bao Tranh đau, co quan ngon luan cua nhung nguoi Trotskyist đang 1 bai xa luan chi trich Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo khong co nhung bien phap bao đam an toan cho cuoc bieu tinh vao ngay 2 thang 9 nam 1945 tai Sai Gon khien mot so nguoi chet. Sau đo, ngay 8 thang 9 nam 1945, Tran Van Giau thay mat Uy ban Hanh chinh Lam thoi ra thong cao to cao nhung ke khieu khich (am chi nhung nguoi Trotskyist va cac giao phai) đa pha hoai trat tu va gay đo mau vao ngay 2 thang 9 nam 1945, đong thoi chi trich viec ho đa to chuc mot cuoc bieu tinh đoi vu trang cho quan chung. Ban thong cao nhac nho rang quan đoi Nhat mac du đa bai tran nhung theo thoa thuan voi Đong Minh van co trach nhiem duy tri trat tu cho đen khi Đong Minh toi. Tong Hanh dinh Nhat co the tuoc vu khi bo đoi quoc gia, cam cac phong trao chinh tri gay roi loan tri an, cam cac cuoc bieu tinh khong đuoc phep truoc Tong Hanh dinh Nhat, tuoc vu khi dan chung. Thong cao keu goi nguoi dan vi loi ich quoc gia hay tin cay Uy ban Hanh chinh Lam thoi, đung đe bon phan boi to quoc loi keo. Chi nhu vay viec đam phan giua phong trao đoc lap cua Viet Nam voi Đong Minh moi thuan loi.
Ngay sau đo, nhung nguoi Trotskyist va cac giao phai Hoa Hao, Cao Đai cong khai thach thuc Uy ban Hanh chinh Lam thoi. Ho to chuc bieu tinh yeu cau cap vu khi cho dan chung va keu goi moi nguoi chong lai quan đoi Anh. Cac Uy ban Nhan dan đia phuong ung ho yeu sach cua cac to chuc nay. Tai cac tinh đa xay ra xung đot vu trang giua bo đoi Viet Minh va cac đon vi quan su cua Cao Đai va Hoa Hao. Phe đoi lap ket toi Viet Minh phan boi, tu choi khong giao nop vu khi va đoi Giau tu chuc.
Ngay 9 thang 9 nam 1945, Viet Minh cai to Uy ban Hanh chinh Lam thoi. Tran Van Giau tu chuc nhuong cho cho Pham Van Bach. So thanh vien thuoc Đang Cong san Đong Duong rut tu 6 (trong so 9 nguoi) xuong con 4 (trong so 13 nguoi). Trong Uy ban Hanh chinh Lam thoi moi co 1 thuoc Cao Đai, 1 nguoi Trotskyist, 2 thuoc Hoa Hao, 3 nguoi khong đang phai, 2 nguoi thuoc cac đang phai quoc gia khac. Tuy nhien su cai to nay khong đem lai on đinh cho mien Nam. Uy ban moi nhanh chong sup đo chua đay 2 tuan le sau do cac cuoc tranh cai đang phai va noi lo so cac đoi vu trang cua Viet Minh.


 Mien Bac  Tai mien Bac, Chu tich Ho Chi Minh xem nhung đang phai quoc gia than Trung Hoa Dan Quoc nhu Viet Cach, Viet Quoc la bon quoc gia gia hieu, đay to Quoc dan Đang, khong co lien he gi voi nhan dan Viet Nam. Ong mieu ta ho la nhung nguoi khong co to chuc, 1 nhom co hoi tranh gianh nhau, tan du cua cac đang phai quoc gia cu khong co chuong trinh hanh đong co ban nhung lai co qua nhieu lanh tu. Theo su gia Tran Trong Kim thi Viet Quoc, Viet Cach co the luc nho quan đoi Trung Hoa Dan Quoc ho tro, nhung khong thong nhat va khong co ky luat chat che, tuyen truyen nhieu ma khong lam đuoc viec gi đang ke. Si quan OSS (Co quan tinh bao My) Archimedes L.A Patti mo ta: "ho mang theo cao vong la se nam tron quyen lanh đao đat nuoc nhung lai qua kem ve to chuc va khong co đuoc mot chuong trinh hanh đong ra hon. Ho đa song tap trung nhieu nam o Quang Tay duoi su che cho cua Truong Phat Khue va ngau nhien tro nen chong Phap. Lien minh Đong minh Hoi đay tham vong va ran nut, đa bi lac long. Viet Nam Quoc Dan Đang va Đai Viet cung tach khoi lien minh va tim cach gianh cho minh quyen lanh đao... Su chia re đa lam loi cho Viet Nam suot trong 6 thang sau va nhung nguoi Quoc gia than Trung Quoc đa tu minh co lap khoi đong đao quan chung, đung nhu Ho Chi Minh đa du đoan."
Trong suot thoi gian Chien tranh the gioi thu hai, nho co Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi (Viet Cach) ma cac đang phai chong thuc dan Phap luu vong tai mien Nam Trung Quoc nhan đuoc su cong nhan va ho tro cua tuong Truong Phat Khue, tu lenh quan khu IV (Quang Đong - Quang Tay). Tuy nhien, tu thang 5 nam 1945, Ho Chi Minh lanh đao Viet Minh hoat đong tai cac tinh bien gioi Viet Nam - Trung Quoc ma khong lay danh nghia Viet Cach khien tuong Tieu Van (cap duoi cua Truong Phat Khue phu trach van đe Đong Duong) kho chiu. Tieu Van ung ho lanh đao Viet Cach la Nguyen Hai Than (nguoi đuoc kinh trong vi tung la đong chi cua Phan Boi Chau) tap hop hang tram nguoi Viet luu vong đe cung quan đoi Trung Hoa Dan quoc vuot bien gioi tan cong quan Nhat. Tuy nhien, khi Nhat bat ngo đau hang Đong Minh, Tuong Gioi Thach giao cho Lu Han nhiem vu giai giap quan Nhat. Lu Han khong co quan he voi Viet Cach cung nhu cac đang phai luu vong khac cua nguoi Viet nhung chap nhan cho Tieu Van tham gia quan đoi cua ong.
Ngay 1 thang 9 nam 1945, tai Mong Cai, Viet Cach thanh lap Chinh phu Quoc gia lam thoi Viet Nam do Nguyen Hai Than đung đau. Sau đo Viet Cach thong bao voi Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa rang Trung Hoa Dan quoc va phe Đong Minh đa cong nhan hieu ky cua Viet Cach la la co cua tat ca cac đang cach mang Viet Nam. Tren đuong tien vao Ha Noi va Hai Phong, Viet Cach đe can bo lai tai cac tinh ho đi qua khien Nguyen Hai Than khi ve đen Ha Noi chi co 1 nhom can ve ben canh.
Trong 2 ngay 18-19 thang 9 nam 1945, Viet Minh hop bi mat voi Viet Cach (18 thang 9 nam 1945) va Viet Quoc (ngay 19 thang 9 nam 1945). Trong 2 cuoc hop nay, Nguyen Hai Than đai dien Viet Cach va Nguyen Tuong Tam đai dien Viet Quoc đe nghi Ho Chi Minh đong y hop nhat Viet Minh voi Viet Cach va Viet Quoc. Qua đo, Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa do Viet Minh lanh đao se nhan đuoc su ung ho ve tai chinh va chinh tri cua Trung Hoa Dan quoc. Vo Nguyen Giap dut khoat khong đong y. Theo ong, nhung đe nghi đo khong co gia tri va khong that tha, no chang khac gi thay the chu nghia thuc dan Phap bang ach thong tri cua Trung Quoc, nhan dan se "chang bao gio chiu ban re su nghiep chinh nghia cua ho đe đoi lay đo la Trung Quoc".
Luc luong Viet Nam Quoc dan Đang (Viet Quoc) bao gom nhung đon vi vuot bien gioi Trung Quoc tien vao Viet Nam cung quan đoi Trung Hoa Dan quoc, cac chi bo đang tai Cong ty Đuong sat Đong Duong, So Buu đien va Vien Đai hoc Đong Duong, cac đang vien Viet Quoc moi ra tu va cac thanh vien Đai Viet đang muon lien ket voi Viet Quoc. Lanh đao Đang Cong san Đong Duong đanh gia Viet Quoc con cao hon Viet Cach, Đai Viet, nhung nguoi Trotskyist hay cac đang phai khac.
Đau thang 9 nam 1945, Vu Hong Khanh, nguoi đung đau Viet Quoc, sau nhieu lan bi Trung Quoc can tro tu Van Nam, Trung Quoc ve đen Ha Noi ngay 20 thang 10 nam 1945. Trong khi ong vang mat, 1 nhom đang vien Viet Quoc san sang hop tac voi Viet Minh đa thanh lap 1 uy ban nham tai co cau lai Viet Quoc. Vu Hong Khanh lam ngo viec nay. Nguyen Tuong Tam o lai Trung Quoc trong suot nam 1945 đe van đong Trung Quoc va My ung ho nen đoc lap cua Viet Nam nhung khong thanh cong. Vi vay tai nang bao chi cua Tam khong đuoc su dung.
Viet Quoc xuat ban Bao Viet Nam ra so đau tien ngay 15 thang 11 nam 1945, tren trang nhat cua so đau tien tuyen bo Viet Quoc ke thua su nghiep cach mang cua Nguyen Thai Hoc va cac đong chi cua ong hy sinh nam 1930 đong thoi cao buoc Ho Chi Minh quay lung voi Mat tran thong nhat (1942-1945) bang cach đon phuong gianh chinh quyen vao thang 8 nam 1945. Bai bao cho rang Viet Quoc hoan toan co the lat đo Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa nhung vi loi ich quoc gia nen ho khong lam. Viet Quoc cung tuyen bo Viet Minh đang "theo đuoi 1 chinh sach sai lam, thieu hieu qua, vi theo chu nghia cuc đoan nen đanh mat ban be quoc te, khung bo cac đang phai cach mang khac, khong xu ly noi cac van đe kinh te va hoan toan thu đong truoc viec Phap đo bo vao mien Nam". Viet Quoc keu goi cac đang phai gat bo bat đong đe thanh lap Chinh phu lien hiep lanh đao nhan dan gianh đoc lap, keu goi cac thanh vien Viet Minh hay nhan thuc rang lanh đao cua ho đang đua đat nuoc đen tham hoa va su dung ho vao cac muc tieu quyen luc tham lam, ich ky. Trong 6 tuan sau, Bao Viet Nam hiem khi su dung cum tu Viet Nam Dan chu Cong hoa, neu co dung thi cung đe trong ngoac kep đong thoi khong thua nhan quoc ky va quoc ca cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ho buoc toi Ho Chi Minh la đoc tai, Viet Minh la bang đang phat xit va ve mot so tranh biem hoa chi trich Ho Chi Minh. Ho cung to cao Tong bo Viet Minh lua bip, tong tien, bat coc đoi thu va to chuc cac cuoc tan cong vu trang vao van phong Viet Quoc. Ho cung chi trich Bao Cuu quoc cua Viet Minh. Bao Viet Nam rat it noi ve Viet Nam Dan chu Cong hoa ngoai tru thuong xuyen len an luc luong an ninh va Bo Tuyen truyen. Bao Viet Nam luu hanh rong rai tai cac tinh voi su giup đo cua cac đang vien Viet Quoc va cac cam tinh vien o So Buu đien va Cong ty Đuong sat Đong Duong. Cac chinh quyen đia phuong thuong xuyen tich thu Bao Viet Nam va bat giu nhung nguoi đoc bao nay.
Ngay 20 thang 1 nam 1946, Nguyen Tuong Tam va Nghiem Ke To tu Trung Khanh ve Viet Nam thong bao ve cuoc đam phan Hoa - Phap khien noi bo Viet Quoc tranh luan cang thang ve hanh đong tiep theo khi Trung Quoc rut quan khoi mien Bac Viet Nam. Ngay 10 thang 2 nam 1946, tai Ha Noi va Hai Phong, Viet Quoc to chuc le tuong niem cuoc noi day nam 1930 o Yen Bai. Tai Hai Phong, cuoc tuong niem bi mot so nguoi phan đoi vi khong treo co đo sao vang.
Tu giua thang 2 nam 1946, viec Phap va Trung Quoc đam phan voi nhau, Phap co the đo quan vao mien Bac va Ho Chi Minh đam phan voi Phap khien cac đang phai lo lang va bat đau chi trich lan nhau. 1 to bao phi đang phai chi trich ca hai to Viet Nam va Cuu Quoc vi đa lien tuc dung tu "phan đong" mat sat nhau khien cong chung hoang mang, anh huong đen su nghiep đau tranh giai phong dan toc trong khi nguoi nuoc ngoai (trong đo co Phap) cung đang đoc bao cua ho.
Ngay 20/2 nam 1946, 1 đam đong tap hop truoc dinh Bao Đai mang theo co vang cua nha vua va cac bieu ngu ung ho Bao Đai, phan đoi chinh sach than Phap va canh bao to quoc đang lam nguy. 3 nguoi cao tuoi đen gap Bao Đai đe yeu cau ong đung ra thanh lap chinh phu moi thay the Ho Chi Minh. Quan canh Trung Hoa Dan Quoc ngan can luc luong an ninh Viet Nam Dan chu Cong hoa co gang giai tan đam đong. Viet Minh cao buoc Viet Quoc to chuc cuoc bieu tinh nay.
Viet Nam Quoc dan Đang va Đai Viet Quoc dan đang đa to chuc cac đoi vu trang nhu "Than loi đoan", "Thiet huyet đoan", "Hum xam"... Cac đoi nay đa to chuc nhieu vu cuop co vu trang, bat coc, tong tien, to chuc am sat nhung nguoi theo Viet Minh va ca nhung nguoi trung lap nhu ong Ba Vien (Ba Vien bi Quoc dan Đang nghi ngo la gian điep cua Phap, sau khi gap Ho Chi Minh, Ba Vien quay ve Ha Giang, bat giu va hanh quyet mot so đang vien Viet Nam Quoc dan Đang), roi tuyen truyen đo loi cho Viet Minh đa khong đam bao đuoc an ninh trat tu o Ha Noi va mot so đo thi o Bac Bo. Khi Phap chiem lai Nam Ky, bao chi cua cac đang phai nay chi trich Viet Minh la bat luc, co khi la phan boi. Khi Ho Chi Minh tra loi phong van cua AFP va AP rang Chinh phu Cach mang Lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa san sang chap nhan cac co van Phap neu ho toi Viet Nam voi tu cach ban be chu khong phai ke xam luoc thi Viet Cach rai truyen đon ket toi Viet Minh cau ket voi Phap va keu goi nguoi Viet Nam neu muon that su co đoc lap thi "phai tu bo Ho Chi Minh va be lu giet nguoi" cua ong. Ho ca ngoi lap truong cua Tuong Gioi Thach la "tuan theo cac nguyen tac cua Hien chuong Đai Tay Duong va giup đo cho su nghiep đoc lap cua Viet Nam", trong khi Viet Minh tai mien Nam lai thuong luong voi Phap va Ho Chi Minh o Ha Noi to ra than thien voi Phap. Ho Chi Minh nhan xet: "Viet Minh se con phai đau tranh lau dai ca voi nguoi Trung Quoc va nguoi Viet Nam".


= Nam Bo khang chien =

Jean Cedile đen Viet Nam theo menh lenh nham lap lai quyen thong tri cua thuc dan Phap tai Viet Nam. Cedile co cam tinh voi nguyen vong đoc lap cua nguoi Viet nhung ong chu truong trao tra đoc lap tung buoc cho Viet Nam. Ngay sau khi đen Viet Nam, Cedile đa tiep xuc voi cac lanh đao Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo va co gang đe đi đen 1 su thong cam nhung quan điem cua ong la chi ban đen đoc lap cua Viet Nam sau khi nguoi Phap đa khoi phuc quyen hanh va phai đuoc đat trong khuon kho Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945. Cedile đong y thuong luong voi Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo nham tranh xung đot vu trang Phap Viet nhung kha nhieu chu nha bang, chu đon đien, chu mo, quan chuc, chinh tri gia Nam Ky nguoi Phap, Viet, Hoa phan đoi ong voi ly do Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo do nhung đang vien Đang cong san Đong Duong lanh đao. Giua thang 9 nam 1945 va thang 10 nam 1946 khi roi Nam Ky, Cedile ung ho chinh sach cua D'Argenlieu-Pignon chap thuan cho cac chinh khach tai Nam Ky thanh lap Cong hoa Tu tri Nam Ky va hau thuan nhung đang phai than Phap nhu Đang Nam Ky cua Beziat. Jean Cedile cho lap Hoi đong tu van Nam Ky (Conseil consultatif de Cochinchine) voi 12 uy vien. Thanh phan Hoi đong gom 4 nguoi Phap va 8 nguoi Viet nhung tat ca đeu co quoc tich Phap. Ket qua quan trong la cu đao chinh ngay 22 đen 23 thang 9 nam 1945 o Sai Gon va viec ong ky Hiep đinh ngay 3 thang 6 nam 1946 thanh lap Cong hoa Tu tri Nam Ky voi bac si Nguyen Van Thinh than Phap lam Thu tuong. Muc đich cua Phap la tach Nam Ki ra khoi Viet Nam thong nhat.
Nguoi Viet cung bi chia re. Viet Minh san sang đoi thoai va thoa thuan voi phia Phap đe Phap cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa, lay đo lam điem xuat phat cho qua trinh Phap dan trao tra đoc lap cho Viet Nam. Nguoc lai, phe đoi lap muon huy bo thuong luong voi Jean Cedile va phat đong cuoc chien chong Phap.
Đen ngay 16 thang 9 nam 1945, cuoc đam phan Jean Cedile - Pham Van Bach khong đat ket qua cu the. Theo phia Viet Nam, nguoi Phap tham gia đoi thoai chi nham co them thoi gian đe cung co vi tri va cho quan đoi cua tuong Leclerc đo bo vao Viet Nam. Pham Van Bach do chiu ap luc cua phe đoi lap đa cong khai len an Anh khong chiu cong nhan Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo la chinh phu hop phap duy nhat o Nam Ky va gat bo đe nghi hop tac cua Uy ban. Sau khi khong nhan đuoc hoi đap, Uy ban to chuc mot cuoc tong bai cong vao ngay 17 thang 9 nam 1945 đe phan đoi đieu ma ho goi la am muu Phap - Anh nham lat đo Chinh phu Viet Nam.
Ngay sau khi tuong Douglas D. Gracey, chi huy quan đoi Anh, đen Sai Gon ong ra lenh cho quan đoi Nhat tuoc vu khi cua nguoi Viet Nam, đuoi Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo ra khoi Dinh Toan quyen o Sai Gon. Chi huy quan đoi Nhat, Thong che Terauchi, đieu 7 tieu đoan vao Sai Gon đe tuoc vu khi nguoi Viet. Nhat đoi Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo phai tuoc vu khi va giai tan luc luong vu trang cua Viet Nam. Tren thuc te, chi co Cao Đai, Hoa Hao va Binh Xuyen co luc luong vu trang co to chuc con Viet Minh va nhung nguoi Trotskyist chi co luc luong tuong trung do đo lenh tuoc vu khi ap dung chu yeu cho cac giao phai nay. Nguoi Phap ngay lap tuc treo co Phap len tat ca cac cong so va xe quan su. Pham Van Bach gui phai đoan OSS 1 buc đien thong bao tinh hinh va yeu cau phai đoan thay mat Đong Minh chung minh quyen đuoc đoc lap cua nhan dan Viet Nam va tuyen bo Viet Nam đa hoan toan đoc lap, nguoi Viet co quyen tu quyet đinh so phan cua minh.
Tinh hinh Sai Gon ngay cang hon loan. Quan đoi Nhat bat đuoc nhieu nhom khieu khich thuoc luc luong Binh Xuyen đa đanh bi thuong mot so quan nhan Phap va đot 2 nha cua nguoi Phap. Đen đem cac cuoc tan cong vao nguoi Phap va nguoi Viet tang len. Nguoi Phap bat đau lo so con nguoi Viet chuan bi so tan ve nong thon. Cedile gap chi huy quan đoi Anh, Douglas D. Gracey, đe yeu cau ong nay cap vu khi cho tu binh Phap nham bao ve tai san va tinh mang cua nguoi Phap.
Thieu tuong Douglas D. Gracey, chi huy quan đoi Anh khong đuoc lenh cung cap vu khi cho nguoi Phap. Ong cung muon tranh mot cuoc xung đot giua quan đoi cua ong va nguoi Viet. Ong đa đuoc tuong Mounbatten nhac nho ve viec quan đoi Anh chi co trach nhiem giai giap quan đoi Nhat chu khong đuoc tham gia vao viec duy tri tri an von la trach nhiem cua quan đoi Nhat cung nhu tranh xa cac dien bien chinh tri Phap-Viet. Tuy nhien quan đoi Nhat to ra khong muon cong tac voi nguoi Anh trong viec tuoc vu khi nguoi Viet. Gracey trieu tap chi huy quan đoi Nhat đen va chi thi cho ong nay phai co nhung bien phap cap bach va hieu qua đe khoi phuc trat tu cong cong, tham chi co the dung vu luc. Nhat phai thuc hien menh lenh ngay 6 thang 9 nam 1945 cua phia Anh ve viec tuoc vu khi cua bo đoi, dan quan, cong an va dan thuong Viet Nam.
Truoc tinh hinh mau thuan Phap Viet ngay cang leo thang, Cedile nho Thieu ta A. Peter Dewey, chi huy OSS tai Sai Gon, gap cac lanh đao Viet Minh đe thuyet phuc ho khoi phuc lai trat tu. Đem 18 thang 9 nam 1945, A. Peter Dewey bi mat gap Tran Van Giau, Pham Van Bach, Duong Bach Mai, Pham Ngoc Thach va Nguyen Van Tao. Tat ca đeu cho rang qua muon đe thuong luong va hop tac. Dan chung bi xuc pham va kich đong vi thai đo kieu cang cua Phap đa o tu the san sang lam moi viec đe giu vung nen đoc lap. Tran Van Giau phat bieu: "Hien nay, viec cuc ky kho khan la kiem soat đuoc cac be phai chinh tri khac nhau vi khong phai tat ca than Viet Minh ma tat ca đeu chong Phap".
Sang ngay 19 thang 9 nam 1945, Cedile to chuc hop bao va tuyen bo Viet Minh khong đai dien cho nguyen vong cua nguoi Đong Duong va khong đu kha nang duy tri trat tu cong cong. Cac cuoc thuong luong voi nguoi Viet se dung lai cho đen khi trat tu đuoc lap lai va se chi đuoc tiep tuc dua tren co so Ban Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 cua Phap.

Ngay 21 thang 9 nam 1945, Thieu tuong Anh Gracey ra ban Thong cao so 1 tuyen bo se duy tri phap luat va trat tu o Đong Duong phia Nam vi tuyen 16. Ong cam tat ca cac loai bao vi ho đua tin sap xay ra noi loan va noi chien tru đai Sai Gon va cac bao cua nguoi Phap. Trong 24 gio sau, tinh hinh tro nen cuc ky toi te. Cac vu pha hoai, cuop boc, hanh hung, bat coc,... do ca hai phia Phap Viet gay ra bung no đang so. Đe đoi pho voi tinh hinh, ngay sau đo, tuong Gracey ra lenh thiet quan luat. Quan đoi Anh se thuc hien gioi nghiem; cam tu tap, hoi hop, bieu tinh cong khai; han che đi lai o mot so khu vuc; cam mang vu khi; thiet lap toa an binh đe xu cac vu vi pham trat tu, xu tu hinh đoi voi toi cuop boc va pha hoai. Gracey cung cho sap nhap canh sat Viet Nam vao quan đoi Anh coi nhu 1 đon vi duoi quyen chi huy cua ong.
Đem 21 thang 9 nam 1945, tinh bao Phap SLFEO bao cho Cedile biet nguoi Viet đang cung co luc luong vu trang cua ho duoi su chi đao cua Viet Minh. Cedile lai gap Gracey đe yeu cau ong nay trang bi vu tri cho 14.000 tu binh Phap (thuoc Chinh phu Vichy) đe ho tro quan Anh giu trat tu. Gracey đong y. Ngay sau khi đuoc tha ra, đe chung to long trung thanh voi chinh phu De Gaulle, so linh nay ra đuong bat bat cu nguoi Viet nao ho gap đuoc. Cedile muon tai lap trat tu sau đo noi lai cac cuoc thuong luong voi nguoi Viet. Ngay 22 thang 9 nam 1945, Cedile cho linh Phap thay the nguoi Nhat chiem giu cac đon canh sat o Sai Gon, Kho bac, So Mat tham, Buu đien. Viet Minh phan ung bang cach thong bao voi phai đoan OSS rang ho se to chuc mot cuoc bieu tinh vi nen đoc lap cua Viet Nam du lenh thiet quan luat cua Anh cam bieu tinh. Pham Ngoc Thach noi rang Viet Minh muon khich cho Anh Phap tien hanh đan ap, gay nhieu thuong vong đe the gioi chu y đen tinh canh cua Viet Nam.
Rang sang ngay 23 thang 9 nam 1945, quan Phap tan cong Toa Thi chinh Sai Gon, noi lam viec cua Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo, bat toan bo ban lanh đao cua co quan nay. Phap đa chiem lai Sai Gon. Dan thuong Phap xem đay la dip đe tra thu. Tung toan đan ong va đan ba Phap xong ra đuong bat va đanh đap bat cu nguoi Viet nao ho gap đuoc. So nan nhan co the len toi hang ngan nguoi. Linh Phap va Anh chi đung nhin chu khong can thiep. Chi huy OSS, A. Peter Dewey, xin gap Gracey đe phan đoi Anh, Phap đe tinh trang nay xay ra. Ngay hom sau, Dewey bi Gracey truc xuat khoi Sai Gon.
Cedile muon cham dut tinh trang nay. Ong ra lenh ngung viec bat bo nhung khong ai tuan thu. Ong giai thich hanh đong cua minh đe tai lap trat tu chu khong phai đe tra thu va muon nhanh chong noi lai đieu đinh trong khuon kho Ban Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 cua Phap. Ong cho tha tat ca nguoi Viet Nam vua bi bat. Bao chi quoc te phan ung manh truoc tinh hinh. Nguoi Anh bi chi trich gay gat. Gracey ra lenh cho Cedile tuoc vu khi tu binh Phap, đua ho tro ve trai va giao cho nguoi Nhat trach nhiem khoi phuc lai trat tu.

Sau khi đuoc tha khoi nha giam, nguoi Viet tap hop lai duoi su lanh đao cua Viet Minh đe tien hanh chien tranh. Ngay 24 thang 9 nam 1945, mot so nguoi Phap bi giet, nha may va kho tang bi đap pha, đien nuoc bi cat hoan toan. Cac đon vi dan quan Viet Nam va cac đoi cong nhan vu trang tan cong phi truong Tan Son Nhat, đot 1 tau Phap o cang, pha nha giam, tha hang ngan nguoi Viet vua bi bat. Đen trua cho Ben Thanh bi đot chay. Chuong ngai vat đuoc dung len khap đuong pho. Sai Gon chim trong tinh trang vo chinh phu. Nguoi Phap tron vao khach san Continental, noi o cua cac si quan Đong Minh đuoc bao ve can than. Ca nguoi Anh va nguoi Nhat đeu khong muon can thiep vao tinh hinh. Khi bi Anh khien trach vi khong the duy tri trat tu, nguoi Nhat giai thich rang linh Nhat so bi nguoi Viet tra thu neu ho can thiep. Đem 24 thang 9 nam 1945, luc luong Binh Xuyen tan cong khu Herault tai Tan Đinh, Sai Gon bat coc 300 dan thuong Phap. Khoang 1/2 bi giet, so con lai đuoc tra ve sau khi đa bi đanh đap. Đe đoi pho, Gracey 1 lan nua chap nhan yeu cau cua Cedile cap vu khi cho tu binh Phap nhung tinh hinh đa qua muon.
Nhung roi loan tai Sai Gon lan rong ra toan mien Nam. Tran Van Giau ra lenh tong bai cong; so tan nguoi Viet khoi Sai Gon; cam ban luong thuc, thuc pham cho Phap; đat Sai Gon trong tinh trang co lap. Giau đe doa se pha huy Sai Gon neu Phap khong bo vu khi, rut lui va cong nhan đoc lap cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cac đon vi Viet Nam dung cac chuong ngai tren đuong vao Sai Gon, ngan chan moi nguoi ra vao tru nguoi Anh va My. Ho ban bat cu quan nhan Phap nao xuat hien. Ngoai pham vi Sai Gon, trong vung do Nhat kiem soat, tinh hinh hoan toan hon loan.
Ngay 26 thang 9 nam 1945, Thieu ta chi huy OSS tai Sai Gon A. Peter Dewey bi luc luong Viet Nam ban chet vi tuong ong la nguoi Phap. Tin nay lan khap the gioi lam xau đi hinh anh Viet Nam Dan chu Cong hoa. Thieu ta OSS Archimedes L.A Patti đang cong tac tai mien Bac Viet Nam nhan xet: "Ho đa giet hai nguoi ban đoc nhat cua ho o Nam Ky va chac chan nhung tin nay se chang đe cao đuoc ly tuong cua ho truoc nhan dan My.". Sau đo Gracey ra lenh bat chi huy quan đoi Nhat Thong che Ba tuoc Terauchi vi ong nay bat luc trong viec giu trat tu.
Ngay 28 thang 9 nam 1945, tuong Mounbatten trieu tap Gracey va Cedile đen Singapore đe nhac nho 2 nguoi ve viec quan đoi Anh khong đuoc can thiep vao tinh hinh chinh tri Đong Duong va nhat la khong đuoc giao chien voi nguoi Viet. Mounbatten đe nghi nen noi lai thuong luong voi cac lanh đao Viet Nam.
Ngay 1 thang 10 nam 1945, Gracey noi lai đam phan voi Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo. 2 ben tam thoi ngung ban. Phia Anh nhan manh chinh sach trung lap cua minh nhung theo su thoa thuan giua cac nuoc Đong Minh, Anh se khong cong nhan bat ky su thay đoi chu quyen tren bat ky lanh tho nao đa phai chiem lai bang vu luc trong thoi ky chien tranh. Nguoi Phap yeu cau tra lai cac con tin bi bat va xac cua Thieu ta Dewey truoc khi tiep tuc thuong luong. Phia Viet Nam yeu cau truoc het Phap phai cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa la nuoc tu do va đoc lap. Nguoi Viet chi ngung ban voi đieu kien Phap trao tra quyen hanh chinh tai Sai Gon cho Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo, luc luong canh sat phai đuoc trao lai cho Viet Nam, quan đoi Phap phai giai giap va khong đuoc đua quan moi vao, nguoi Phap phai tap trung vao nhung khu vuc nhat đinh.

Trong khi thuong luong, Viet Nam đa trien khai quan đoi xung quanh Sai Gon tai cac vi tri chien luoc phia Bac va phia Nam thanh pho. Hoang Quoc Viet van lien lac chat che voi Uy ban Trung uong Đang Cong san Đong Duong tai Ha Noi va chi thi cho Giau va Bach phai chong lai moi muu đo cua Đong Minh nham giup Phap nam quyen kiem soat Sai Gon. Neu can, chi sau 24 tieng Ha Noi se gui quan tang vien cho mien Nam. Do lo ngai bi Viet Nam tan cong, phia Phap yeu cau Anh can thiep. Tuong Mounbatten gap Thach va Bach đe yeu cau keo dai cuoc ngung ban them 48 gio. Pham Ngoc Thach cho rang Viet Nam đa đoc lap va tat ca nhung gi con phai ban cai chi la quy che cho nuoc Viet Nam tuong lai. Nguoi Anh tra loi van tiep tuc chap nhan đoi thoai cho đen khi nao co the đat đuoc thoa thuan. Nguoi Viet đong y keo dai cuoc ngung ban.
Ngay 3 thang 10 nam 1945, 10.000 quan Phap do Leclerc chu huy đo bo xuong Sai Gon. Ngay 9 thang 10 nam 1945, Phap Anh ky thoa hiep tai Luan Đon xac đinh Anh hoan toan ung ho Phap trong viec cai tri toan Đong Duong duoi vi tuyen 16. Đem 10 thang 10 nam 1945, bo đoi Viet Nam tan cong san bay Tan Son Nhat. Luc luong Viet Nam giao chien voi quan Anh, Phap tai tat ca cac cua ngo vao Sai Gon. Nguoi Anh yeu cau Nhat ho tro. Nhat đong y tham chien. Luc luong Anh, Phap, Nhat đa pha vo cuoc phong toa Sai Gon cua Viet Nam sau 2 tuan chien đau lien tuc. Ngay 16 thang 10 nam 1945, phia Viet Nam ngung bao vay Sai Gon va rut quan ve vung nong thon do luc luong Anh, Phap, Nhat qua manh. Khong quan Hoang gia Anh va khong quan Nhat tiep tuc nem bom vao cac đia điem đong quan cua Viet Nam.
Phan ung truoc viec Anh dung quan đoi Nhat tan cong luc luong Viet Nam, tuong Douglas MacArthur phat bieu: "Neu co gi đo lam mau toi soi len thi đo la viec toi thay cac nuoc Đong Minh cua chung ta o Đong Duong va Java su dung quan Nhat đe đan ap cac dan toc nho be nay ma chung ta đa hua giai phong. Đo la 1 su phan boi kinh tom nhat.".
Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo keu goi dan chung so tan ve nong thon va thi hanh chien luoc dung nong thon bao vay thanh thi bang cach cat đut moi hoat đong thuong mai giua nong thon va thanh thi. Dan chung trong đo co nhieu nhan si yeu nuoc theo loi keu goi cua Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo roi bo Sai Gon va cac thanh pho khac ve nong thon. Luc luong khang chien va co quan Quoc gia Tu ve Cuoc bat giam va thu tieu nhieu nhan si, tri thuc va lanh tu cac đang phai bi ket toi lam Viet gian hop tac voi Phap hoac bi tinh nghi la Viet gian. Tham chi mot so nhan vien thua hanh cua Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo va mot so nhom khang chien con loi dung cong vu đe cuop boc, tran lot; neu ai chong đoi se bi ket toi la Viet gian roi thu tieu. Tinh than khang chien đi xuong, luc luong khang chien bi chia re, cac đang phai quoc gia xa lanh Viet Minh va thanh lap Mat tran Quoc gia Lien hiep. Thang 12 nam 1945, Nguyen Binh đuoc cu vao Nam lanh đao phong trao khang chien tai Nam Bo. Ong lap lai trat tu bang cach lap toa an quan su xet xu tat ca cac chi huy quan su loi dung danh nghia khang chien đe cuop boc, quay nhieu dan chung, to chuc lai luc luong khang chien thanh cac chi đoi Ve quoc đoan.


= Thanh lap Chinh phu Lien hiep =

Ngay 20/8 nam 1945, Viet Cach cung quan đoi Trung Hoa Dan quoc tien vao Viet Nam. Ngay 30/9 nam 1945, Nguyen Hai Than dan đau 1 phai đoan toi gap Tieu Van đe thao luan ve viec loai bo Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa va đan ap Đang Cong san Đong Duong. Tieu Van to ra khong ung ho y đinh cua Nguyen Hai Than. Cuoi thang 10 nam 1945, 7 đang vien Viet Cach duoi quyen Nguyen Hai Than ky ban "Đoan ket tinh than" voi Viet Minh theo đo Viet Cach se lien ket voi Viet Minh chong lai su xam luoc cua Phap, bao ve nen đoc lap cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tuy nhien sau đo nhieu nguoi choi bo ho đa ky ban "Đoan ket tinh than". Nguyen Hai Than cong khai bac bo vai tro lanh đao cua Đang Cong san Đong Duong tai Viet Nam. Hang loat vu đung đo giua Viet Minh va Viet Cach xay ra khien cong chung bi soc va lam cac chi huy quan đoi Trung Hoa Dan quoc tai mien Bac Viet Nam kho chiu. Tieu Van gay suc ep len tat ca cac ben đe buoc ho thanh lap chinh phu lien hiep.
Tuy nghi ngo, tham chi thu đich nhau nhung cac thanh vien Viet Minh va Viet Quoc van gap nhau tham chi con ky ket cac thoa thuan. Ngay 29 thang 9 nam 1945, Nguyen Luong Bang (Viet Minh) va Chu Ba Phuong (Viet Quoc) gap nhau va đong y cham dut xung đot, tha tu nhan va ngung len an nhau cong khai. Ngay 19 thang 11 nam 1945, Ho Chi Minh, Vu Hong Khanh va Nguyen Hai Than thoa thuan ve cac nguyen tac chung nham đinh huong đam phan thanh lap chinh phu lien hiep, quan đoi thong nhat va ket thuc cuoc đau tranh đang phai đe cung nhau chong Phap. Ngay 24 thang 11 nam 1945, sau buoi le truoc tru so Viet Quoc, lanh tu 3 to chuc Viet Minh, Viet Cach, Viet Quoc ky ban ghi nho cam ket cac ben se khong tan cong lan nhau, đi đen thong nhat va ho tro Nam Bo khang chien.
Sau đo vai ngay, Bao Cuu quoc coi ban ghi nho ngay 24 thang 11 nam 1945 la su xac nhan 1 chinh phu lien hiep đa ton tai. Viet Quoc len an viec nay. Ho Chi Minh thong bao cho Nguyen Hai Than va Vu Hong Khanh rang cac đang phai đa thong nhat y kien, khong can phai thay đoi chinh phu lam cho nhan dan hoang mang, quoc te hoai nghi ma se to chuc bau cu quoc hoi trong 3 tuan nua; ong cung moi Viet Quoc va Viet Cach ung cu va cham dut cong kich nhau bang loi noi va hanh đong cho đen ngay Quoc hoi khai mac. Bao Viet Nam cua Viet Quoc chi trich Ho khong quan tu va su dung cac bien phap "khung bo va đoc tai".
Ngay 23 thang 12 nam 1945, Tuong Tieu Van to chuc mot cuoc hop hoa giai cac ben đe thanh lap chinh phu lien hiep. Tai cuoc hop nay, Nguyen Hai Than đe nghi Ho Chi Minh hop tac voi Viet Quoc, Viet Cach thanh lap 1 chinh phu bao gom thanh vien cua Viet Quoc, Viet Cach, Viet Minh va cac đang phai nho khac. Nguyen Hai Than se đam nhan chuc Chu tich nuoc, Ho Chi Minh lam Pho Chu tich. Viet Quoc, Viet Cach, Viet Minh, moi đang nam giu 1/4 so ghe Bo truong trong Chinh phu; 1/4 con lai do cac đang phai nho nam. Nhu vay Viet Minh va chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa se nhan đuoc su ung ho cua Trung Hoa Dan quoc chong lai co gang cua Phap tai chiem Viet Nam. Đieu lam Quoc dan Đang Trung Hoa lo so nhat la Ho Chi Minh tung la nhan vien cua Quoc te Cong san va Viet Minh co khuynh huong cong san. Truoc đo, Phap cung đa hop voi Nguyen Hai Than va cho biet Phap se thuc hien Ban Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 va cong nhan 1 chinh phu cua nguoi Viet Nam nam trong Lien bang Đong Duong thuoc Lien hiep Phap voi đieu kien chinh phu đo khong do nguoi cong san lanh đao. Cuoi cung cac ben đat đuoc 1 thoa thuan đuoc tuyen bo la mang tinh phap ly (viet bang chu Han) theo đo cac ghe bo truong trong chinh phu se phan chia nhu sau: Viet Minh 2 bo truong, Đang Dan chu Viet Nam (cung tham gia Viet Minh) 2 bo truong, Viet Quoc 2 bo truong, Viet Cach 2 bo truong, phi đang phai 2 bo truong. Thoa thuan nay khong su dung ten nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa vi Viet Quoc khong đong y voi ten nay. Cuoc bau cu quoc hoi đuoc hoan 2 tuan. Vu Hong Khanh va Nguyen Hai Than chap nhan đe Ho Chi Minh tiep tuc lam chu tich nuoc lam thoi. Quoc hoi se quyet đinh quoc ky va quoc huy. 2 đang nay cung khong đuoc tham gia vao co quan chi huy va tham muu cua quan đoi. Viet Quoc se đuoc 50 ghe con Viet Cach 20 ghe trong Quoc hoi ma khong phai tranh cu. Đieu nay khang đinh voi nhieu nguoi rang 2 đang phai nay khong co kha nang gianh chien thang trong cuoc bau cu tai đia phuong.
Sau khi đat đuoc thoa thuan, cac ben ra lenh cho cap duoi ngung xung đot vu trang va chi trich nhau. Đieu nay khien nhieu nguoi thay kho hieu nhu viec cac lanh đao nguoi Muong đa giup Viet Nam Dan chu Cong hoa đan ap Viet Quoc nghi ngo ve chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa. Nhung nguoi khac ung ho cham dut canh huynh đe tuong tan. Tuy vay cac ben van khong san sang thao luan ve viec sap nhap hoac phoi hop hoat đong voi nhau. Tai mot so noi cac chi huy Trung Quoc phai đung ra lam trung gian giua Viet Minh va Viet Quoc, Viet Cach đe đi đen thanh lap chinh quyen lien hiep. Tai Phu Tho, tuong Vuong cua Trung Hoa Dan quoc lam trung gian đe Viet Minh va Viet Quoc thao luan viec thanh lap chinh quyen lien hiep nhung 2 ben ngung thao luan va đau sung voi nhau tai cho khien dan chung bi thiet hai nen ho đa gui kien nghi len Ho Chi Minh phan nan ca hai ben bat coc nhieu con tin, khien giao thuong đinh tre va khong ben nao lang nghe nhung bac cao nien o đia phuong. Tuong Vuong phai ep 2 ben ngung ban, cuoc ngung ban keo dai đuoc 4 thang.
Do cac đang phai đoi lap phan đoi nen Ho Chi Minh đong y loai Vo Nguyen Giap va Tran Huy Lieu ra khoi noi cac. Cac ben to chuc Hoi nghi va hop nhieu lan đe thao luan ai se nam giu chuc Bo truong Quoc phong va Bo truong Noi vu đong thoi lam the nao chia se quyen luc trong Ve quoc quan. Phan Anh đuoc chon lam Bo truong Quoc phong tuy anh trai ong ta la thanh vien Viet Minh. Cac đang phai đoi lap hy vong Phan Anh se chong lai viec Viet Minh co gang nam toan bo Bo chi huy va Bo tong tham muu Ve quoc quan nhung ho se that vong. Hoi nghi cung xem xet cac nhan si Huynh Thuc Khang, Ngo Đinh Diem, Bui Bang Đoan va Tran Đinh Nam xem ai thich hop cho vi tri Bo truong Bo noi vu. Ngo Đinh Diem bi loai vi qua chong cong con Bui Bang Đoan qua than Viet Minh. Trong 2 nguoi con lai, Ho Chi Minh đa chon Huynh Thuc Khang. Ong gui đien cho Khang va cu su gia đen gap ong nay. Huynh Thuc Khang mien cuong chap thuan. Khong ai phan đoi Huynh Thuc Khang lam Bo truong Noi vu vi ong co uy tin khap ca nuoc. Hoi nghi cung thanh lap Uy ban Khang chien gom 9 nguoi voi Vo Nguyen Giap lam Chu tich va Vu Hong Khanh lam Pho chu tich.
Ngay 1 thang 1 nam 1946, Chinh phu Lien hiep Lam thoi đuoc thanh lap thay the Chinh phu Cach mang Lam thoi voi su tham gia cua 2 đang phai đoi lap Viet Cach va Viet Quoc. Trai voi thoa thuan ngay 23 thang 12 nam 1945, noi cac chinh thuc co đen 14 bo truong va 2 thu truong. Tuy nhien chuc trach cac Bo cung thay đoi. Bo truong Quoc phong tro thanh nguoi lo ve tai chinh ma khong đuoc xem xet danh sach nhan su, quan so, sung đan con cac Bo truong khac cua cac đang phai Quoc gia chang co chuc trach cu the gi, khong bao gio đuoc tham du bat cu buoi hop nao cua noi cac. Ho Chi Minh cho rang neu khong co su lanh đao cua Viet Minh thi su nghiep đau tranh cho đoc lap dan toc se that bai. Viet Quoc va Viet Cach chi co the duy tri 1 nen đoc lap hinh thuc cho Viet Nam duoi quyen kiem soat cua nguoi Phap voi su ho tro cua Trung Hoa Dan Quoc phu hop voi ke hoach boc lot kinh te Viet Nam cua Trung Quoc. Sau khi Trung Hoa Dan quoc đat đuoc nhung thoa thuan voi Phap co loi cho ho, Viet Quoc, Viet Cach se bi bo roi va bat luc trong viec đoi đau voi quan Phap đo bo vao Viet Nam khien Viet Nam quay lai lam thuoc đia Phap. Ho Chi Minh cung khong voi vang trieu tap noi cac.
Ngay 6 thang 1 nam 1946, Chinh phu Lien hiep Lam thoi do Chu tich Ho Chi Minh đung đau đa to chuc cuoc Tong tuyen cu tren toan quoc, lan đau tien đa bau Quoc hoi va thong qua Hien phap. Nhieu đang phai khong co quyen tham gia Tong tuyen cu đa tim cach pha hoai. Cac đang nay cho la "trung cu chi la Viet Minh cong san", "chinh quyen trong tay nen Viet Minh muon ai trung cung đuoc". 2 đang đoi lap trong Chinh phu la Viet Nam Quoc dan Đang (Viet Quoc) va Viet Nam Cach menh Đong minh hoi (Viet Cach) khong tham gia bau cu du truoc đo Ho Chi Minh đa gui thu cho Nguyen Hai Than (lanh tu Viet Cach) va Vu Hong Khanh (lanh tu Viet Quoc) moi Viet Quoc va Viet Cach tham gia Tong tuyen cu va đe nghi 2 ben khong cong kich nhau bang loi noi hoac hanh đong cho đen ngay Quoc hoi khai mac. Co tai lieu ghi nhan la phieu khong bi mat va theo quan sat cua su gia Tran Trong Kim thi co noi nguoi dan bi cuong bach bau cho Viet Minh. Nhung theo Viet Minh, cuoc bau cu dien ra cong bang. Mac du bi nhieu đang phai tuyen truyen van đong dan chung tay chay cuoc bau cu va ngan can viec to chuc bau cu o mot so noi (o khu Ngu Xa, co 1 nhom vu trang ca sung lien thanh đen ngan can dan pho đi bau cu, cam treo co đo sao vang, cam đat hom phieu; o Hai Phong xay ra cuop hom phieu va hanh hung can bo an ninh, o Sai Gon may bay Phap ban vao dan đi bau cu), nhung tai cac đia phuong, o đau cung co nguoi tu ung cu, cac cuoc tiep xuc tranh cu cong khai, tu do dien ra o khap moi noi. Đa so đai bieu trung cu khong phai la thanh vien Viet Minh Trong hoi ky "Nhung nam thang khong the nao quen", đai tuong Vo Nguyen Giap nhan đinh cac đang phai nay lo so that bai truoc suc ung ho lon cua cu tri voi mat tran Viet Minh nen tim cach chi trich va khong tham gia bau cu.
Sau khi Quoc hoi đuoc bau, ngay 2 thang 3 nam 1946, Chinh phu Lien hiep Khang chien đuoc thanh lap đe thay the Chinh phu Lien hiep Lam thoi. O cac đia phuong, cac cap chinh quyen lien hiep đuoc thanh lap trong nam 1946. Theo thoa thuan voi Viet Minh, phe đoi lap bao gom mot so to chuc nhu Viet Nam Cach mang Đong minh hoi va Viet Nam Quoc dan Đang đuoc Trung Hoa Dan quoc ung ho, khong tham gia Tong tuyen cu nhung van đuoc nam 70 ghe Quoc hoi (Viet Quoc 50 ghe, Viet Cach 20 ghe) cung mot so vi tri trong chinh quyen trung uong do chinh sach hoa hop cac đang phai cua Chinh phu. 20 thanh vien Viet Cach tro thanh đai bieu quoc hoi bang 1 sac lenh hanh phap. Ho Đac Thanh va Bo Xuan Luat ung cu va cung tro thanh đai bieu quoc hoi. Cung ngay, quoc hoi hop phien đau tien nhung Nguyen Hai Than vang mat. Ho Chi Minh đe cu Nguyen Hai Than lam Pho Chu tich nuoc, Nguyen Đinh Tri cua Viet Cach lam Bo truong xa hoi. Theo David G. Marr, Ho Chi Minh đong y đe Nguyen Hai Than thay vi 1 lanh đao nao đo cua Viet Quoc lam Pho Chu tich nuoc vi Than tung la đong chi cua Phan Boi Chau, đuoc cac lanh đao Trung Hoa Dan quoc kinh trong va nhat la Than khong co kha nang tu gay dung co so quyen luc trong nuoc. Viec Nguyen Hai Than lam Pho chu tich nuoc cung gay ra su chia re ben trong noi bo Viet Cach co loi cho Viet Minh.
Thang 4 nam 1946, Uy ban Hanh chinh Bac bo ky thoa thuan voi đai dien Viet Quoc tai 4 thi xa nham thanh lap Uy ban Hanh chinh lien hiep giua 2 ben. Đau thang 5, Uy ban Hanh chinh Bac bo canh bao voi Uy ban tinh Bac Giang can linh hoat voi cac thanh vien Viet Quoc đe duy tri su đoan ket đong thoi phai chuan bi ke hoach du phong nham tranh cac tinh huong bat thuong xay ra.
Trong thoi gian hoat đong, Chinh phu đa tiep tuc thuc hien cac bien phap, chinh sach đe giu vung nen đoc lap cua nuoc Viet Nam dan chu non tre. Ve đoi noi đa keu goi cac đang phai đoan ket phung su quoc gia, thuc hien cac chinh sach kinh te, quoc phong, van hoa, giao duc... Ho Chi Minh giao cho Vo Nguyen Giap va Tran Quoc Hoan, sau nay tro thanh Bo truong Cong an, nhiem vu vo hieu hoa cac cuoc bieu tinh do Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi to chuc nham cham dut hoat đong tuyen truyen cua cac đang nay trong dan chung. Vo Nguyen Giap ke lai: "Chung toi phai trung tri bon pha hoai... Nhung bang moi gia phai tranh khieu khich va đam bao khong xay ra xung đot lon". Vo Nguyen Giap dung luc luong tu ve va cac hoi vien Hoi Cuu Quoc pha cac cuoc bieu tinh nay. Khi co lon xon, linh Trung Quoc ban chi thien, xong vao giai tan đam bieu tinh đe van hoi tri an. Viet Nam Quoc dan Đang hoang hot khi nguoi Trung Hoa khong giup đuoc gi nhieu trong viec chong lai Viet Minh nhu ho mong đoi. Ong Nguyen Duy Thanh, 1 nguoi theo chu nghia quoc gia buon rau nho lai: "Khong co Trung Hoa ung ho, nhung đang phai theo chu nghia quoc gia chang the đoi pho đuoc voi nhung nguoi Cong san"
Truong Chinh, tren bao Su that ngay 30/6 đua ra chu truong đoan ket dan toc: ke thu truoc mat cua dan toc ta la thuc dan phan đong Phap. Chung đang uy hiep chu quyen cua ta tien cong ta, dung chien thuat chinh tri: chia re. Chia re dan toc: đem nguoi thieu so chong nguoi Kinh. Chia re Nam Bac: phinh đong bao Nam Bo chong đong bao Bac Bo. Chia re giai cap: lam cho giau ngheo chong choi nhau, han ghet nhau. Chia re ton giao: xui giao chong luong, xui luong chong giao; gay nghi ngo giua luong va giao. Chia re đang phai: lap đang Viet gian chong phe yeu nuoc, khuyen khich đang no chong đang kia. Thong nhat quoc gia. Đoan ket dan toc. Chung ta đe ra khau hieu "Trung, Nam, Bac mot nha". Chung ta lap mat tran toan dan đoan ket, khong phan biet chung toc, giai cap, ton giao, xu huong chinh tri. Chung ta tham gia Hoi lien hiep quoc dan Viet Nam.. Y nghia cua "đoan ket dan toc", theo Ho Chi Minh la lien minh cong nhan va nong dan voi giai cap tu san va đia chu.
Ngay 15 thang 6 nam 1946, nguoi linh cuoi cung cua quan đoi Trung Hoa Dan Quoc roi khoi Viet Nam. Cac thanh vien Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach Menh Đong minh Hoi mat cho dua hau thuan chinh la quan đoi Tuong Gioi Thach va do bat đong ve viec ky Hiep đinh so bo Phap-Viet ngay 6 thang 3 cung nhu khong muon sap nhap quan đoi vao bien che Ve quoc đoan duoi su chi huy cua Bo Quoc phong do Viet Minh kiem soat do lo so bi khong che roi bi giai tan dan đa lan luot rut khoi chinh phu Lien hiep. Lanh tu Viet Cach la Nguyen Hai Than, lanh tu Viet Quoc Vu Hong Khanh trong chinh phu va canh than Tuong do Vu Hong Khanh lanh đao luu vong sang Trung Quoc. Cac đang vien Đai Viet phan lon van o lai Viet Nam cho thoi co. Mac du Ho Chi Minh giu đoc quyen lien lac voi Phap voi su tro giup cua Hoang Minh Giam nhung Nguyen Tuong Tam van thuc hien trach nhiem cua minh mot cach nghiem tuc. Nguyen Tuong Tam voi tu cach Bo truong Bo ngoai giao dan đau phai đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa tham gia Hoi nghi tru bi tai Đa Lat mac du tren thuc te Vo Nguyen Giap la nguoi lanh đao phai đoan. Theo đai tuong Vo Nguyen Giap, do bat đong Tam đa khong tham gia hau het cac phien hop con theo David G. Marr Tam la nguoi phat ngon co nang luc va giup giai quyet mot so tranh cai ve chien thuat đam phan trong đoan.. Sau đo Tam cung khong tham gia Hoi nghi Fontainebleau, cuoi cung roi bo chinh phu (tai lieu nha nuoc neu Nguyen Tuong Tam thieu ban linh chinh tri, lap truong bap benh, bien thu cong quy, tien chi phi cho phai đoan sang Phap đam phan, roi đao nhiem ra nuoc ngoai nhung theo su gia David G. Marr viec nay kho xay ra vi Tam kho long đuoc giao trach nhiem giu tien cua phai đoan).
Viec cac thanh vien chu chot cua Viet Quoc, Viet Cach nhu Nguyen Hai Than, Nguyen Tuong Tam, Vu Hong Khanh roi bo chinh phu, luu vong sang Trung Quoc đa đanh dau cham het cho thoi ky hop tac giua Viet Minh va cac đang phai đoi lap tai mien Bac, trong cong cuoc "khang chien kien quoc" ma Chinh phu Lien hiep Khang chien la bieu tuong.


= Nhung hoat đong ngoai giao =


 Ky ket Hiep đinh so bo Phap-Viet (1946)  Trong suot nam 1946, mac du 2 ben cung chuan bi luc luong cho chien tranh, chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa co gang het muc thuong luong voi Phap đe cuu van hoa binh va đay lui thoi điem no ra cuoc chien tranh. Thang 2 nam 1946, tai Lai Chau, luc luong vu trang cua Viet Quoc va Ve quoc quan lan luot giao tranh nho voi Phap. Viet Quoc rut ve Lao Cai con Ve quoc quan rut ve Son La. Viet Nam Dan chu Cong hoa ky voi Phap Hiep đinh so bo Phap-Viet (1946) cho phep Phap đua quan vao mien Bac đoi lai Phap cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa la trong Lien bang Đong Duong thuoc khoi Lien hiep Phap.
Trong khi đo Phap ky Hiep uoc Hoa-Phap thoa thuan voi Trung Hoa ngay 28 thang 2 nam 1946 đe Quan đoi Trung Hoa rut khoi phia bac vi tuyen 16 nhuong cho cho Phap đai dien phe Đong Minh giai gioi Quan đoi Đe quoc Nhat Ban. Truoc đo, ngay 26 thang Gieng đai dien Phap va Trung Hoa dan quoc thao luan, Trung Hoa dan quoc tuyen bo muon loai bo chinh phu cong san, ung ho chinh quyen than Trung Quoc đuoc thanh lap o Ha Noi va đam phan voi Phap, cung chong Viet Minh. Nhung phia Phap đa bac bo, chu truong đam phan voi Viet Minh.
Đang Cong san Đong Duong (khi đo lui vao hoat đong bi mat), Thuong vu Trung uong ngay 3 thang 3 nam 1946 tuyen bo thi neu Phap cho Đong Duong tu tri thi kien quyet đanh, nhung neu cho Đong Duong tu chu thi hoa đe pha tan am muu cua "bon Tau trang, bon phan đong Viet Nam va bon phat xit Phap con lai". Ngay 24 thang 3 (sau khi Hiep đinh đuoc ky) chi thi cua Đang Cong san cho thay muc đich ky Hiep đinh nay đe tranh tinh the bat loi "phai co lap chien đau cung 1 luc voi nhieu luc luong phan đong (thuc dan Phap, Tau trang, bon phan cach mang trong nuoc)", tap trung đoi pho voi nguoi Phap va "cac đang phai phan đong". Đe tranh mui nhon cua 2 ke thu co the đong thoi tan cong, chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa đong y cho 15.000 quan Phap tien ra Bac đe nhanh chong loai bo nguy co cua 20 van quan Tuong.
Ngay 16 thang 2, Jean Sainteny gap Ho chi Minh va thoa thuan cum tu "tu tri" sau đo đuoc chap nhan boi chinh phu Phap. Tuy nhien đen Hiep đinh so bo 6 thang 3, su dung cum tu "tu do" thay cho cum tu "đoc lap" hay "tu tri". Viet Minh muon Phap phai thua nhan Viet Nam đa co 1 chinh phu, quoc hoi, quan đoi đe đi đen 1 nen đoc lap thuc su, trong khi phia Phap co su chia re. Đoi voi nhung nguoi tin tim thay nhung loi ich cua Phap la su đoc lap cua Viet Nam se đuoc gioi han boi cac lien ket cua no voi cac nuoc Đong Duong khac. Luc nay khoi đau Chien tranh Lanh, Marius Moute muon Nam Ky tach ra khoi anh huong cua Viet Nam thong nhat duoi su đieu khien cua Viet Minh, lap 1 che đo o Sai Gon va sau đo, se 1cuoc hop so bo cua cac quoc gia o Đong Duong đuoc to chuc ma khong co su hien dien cua chinh phu Viet Nam tai Ha Noi.
Tu ngay 3 đen 6 thang 3 nam 1946, Viet Nam Dan chu Cong hoa, Phap, Trung Quoc đam phan 3 ben. Nguyen Tuong Tam va Vu Hong Khanh khong tham gia cuoc đam phan nay du Nguyen Tuong Tam la Bo truong Bo ngoai giao Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tam cung khong co mat trong cuoc hop noi cac khi Ho cong bo thoa thuan voi Sainteny.
Ngay 6 thang 3 nam 1946, Hiep đinh so bo Phap-Viet 1946 đuoc ky ket giua Jean Sainteny, đai dien chinh phu Cong hoa Phap, va Ho Chi Minh cung Vu Hong Khanh (giu chuc Pho Chu tich Uy ban Khang chien), đai dien chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Nguyen Hai Than đa roi Ha Noi nen chi co Ho Chi Minh ky ket hiep đinh nay. Tuy tham du le ky ket Hiep đinh nhung Nguyen Tuong Tam tu choi ky Hiep đinh nay con Vu Hong Khanh mien cuong ky Hiep đinh. Noi dung cua Hiep đinh bao gom cac điem chinh sau đay:

Chinh phu Phap cong nhan nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa la 1 quoc gia tu do trong Lien bang Đong Duong thuoc khoi Lien hiep Phap, co chinh phu, nghi vien, quan đoi va tai chinh rieng.
Chinh phu Viet Nam đong y cho 15.000 quan Phap vao mien Bac thay the cho 200.000 quan Trung Hoa Quoc dan đang đe lam nhiem vu giai giap quan Nhat. Phap hua se rut het quan trong thoi han 5 nam, moi nam rut 3.000 quan.
Phap đong y thuc hien trung cau dan y tai Nam Ky ve viec thong nhat voi Viet Nam Dan chu Cong hoa.
2 ben thuc hien ngung ban, giu nguyen quan đoi tai vi tri hien thoi đe đam phan ve che đo tuong lai cua Đong Duong, quan he ngoai giao giua Viet Nam va nuoc ngoai va nhung quyen loi kinh te va van hoa cua Phap o Viet Nam.
Ve phia nguoi Phap, Hiep đinh so bo Phap-Viet giup ho danh chinh ngon thuan khi đua quan đoi ra mien Bac Viet Nam đe chuan bi tai chiem Đong Duong nhu ho đa lam o Nam Viet Nam, đong thoi Hiep uoc Hoa-Phap giup ho tranh khoi su ngan can cua cac tuong linh Trung Hoa Quoc dan đang; đoi lai Phap cong nhan nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa la 1 quoc gia tu do trong Lien bang Đong Duong thuoc khoi Lien hiep Phap, co chinh phu, nghi vien, quan đoi va tai chinh rieng. Đo la nhung đieu kien ma quan đoi Phap đong y đe lay lai 1 cho đung tai Bac Ky. Sainteny khong đong y ky 1 tai lieu su dung tu "đoc lap", ong chi đong y su dung tu "Nha nuoc tu do". Nguoc lai, Ho Chi Minh cho rang "Nha nuoc tu do" cua ong chiu 2 tang "xieng xich" cua Lien bang Đong Duong va Lien hiep Phap.
Nhieu thanh vien Viet Quoc tuc gian khi Vu Hong Khanh ky ket Hiep đinh so bo Phap-Viet (1946). Hoc vien va hieu truong truong đang Nguyen Thai Hoc cua Viet Quoc keo đen tru so đang chat van Khanh. Tai cuoc hop khan cap Ban chap hanh Trung uong Viet Quoc, nhieu đang vien chi trich Khanh la ke đoc tai vi ra quyet đinh quan trong nhu vay ma khong thao luan truoc. mot so chi bo Viet Quoc cach xa Ha Noi cat đut quan he voi lanh đao trung uong va phan đoi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đa hop tac voi Phap. Ban chap hanh Trung uong Viet Quoc cu Le Khang toi cac đia phuong đe giai thich hoan canh chinh tri va lap lai ky luat đang.
Thoi điem đo, nhieu nguoi Viet hoang mang ve viec Hiep đinh so bo đa mo đuong cho quan Phap quay tro lai mien Bac. Trong 1 buoi hop Quoc hoi, Ho Chi Minh đa giai thich muc đich cua ban hiep đinh nay la đe nhanh chong loai bo nguy co lon va lau dai hon tu 20 van quan Trung Hoa Dan quoc cua Tuong Gioi Thach:“Cac vi quen lich su đat nuoc ta roi sao? Neu quan Tuong o lai thi chung no se o lai luon hang ngan nam!”
Truoc đo, ngay 28 thang 2 nam 1946, chinh phu Phap va chinh phu Tuong Gioi Thach đa ky ket 1 Hiep đinh tai Trung Khanh (Trung Quoc), theo đo quan Phap se đuoc thay the quan Trung Hoa o mien Bac Viet Nam (tu ngay 1 đen 31 thang 3 nam 1946), bu lai Phap se tra lai mot so to gioi o Trung Quoc. Du khong co Hiep đinh so bo thi quan Phap van se tien ra mien Bac thay the quan Trung Hoa. Do vay, viec ky Hiep đinh so bo theo Ho Chi Minh nhan đinh thi se chang gay ton hai gi, ma con “mo ra con đuong lam cho quoc te thua nhan ta, se dan ta đen mot vi tri ngay cang chac chan tren truong quoc te”.
Sau khi ky Hiep đinh so bo, trong cuoc mit tinh ngay 7 thang 3 nam 1946, Ho Chi Minh giai thich ve viec ky ket hiep đinh "Chung ta tren thuc te đa đoc lap tu thang 8 nam 1945, nhung cho đen nay chua co cuong quoc nao cong nhan đoc lap cua chung ta. Ban hiep đinh ky voi nuoc Phap nay mo đuong cho su cong nhan cua quoc te. Ban hiep đinh se dan chung ta đen 1 vi tri quoc te ngay cang vung vang va đo la 1 thang loi chinh tri lon lao. Quan đoi Phap se đen theo lenh cua cac nuoc Đong Minh. Ho chi co 15.000 nguoi va chi o lai trong 5 nam nua, sau đo ho se rut khoi nuoc ta. Chon thuong luong thay vi đanh nhau chinh la bang chung hieu biet ve chinh tri. Thuc vay, vi sao lai đi hy sinh 50 hoac 100 ngan nguoi trong khi chung ta co kha nang bang con đuong thuong luong ma đi đen đoc lap co the trong 5 nam". Con Vo Nguyen Giap phan tich "Nhung nguoi khong thoa man chi hieu đoc lap hoan toan nhu 1 khau hieu, 1 nhat lenh, tren giay to hoac ngoai cua mieng. Ho khong thay rang đoc lap cua đat nuoc la ket qua cua nhung đieu kien khach quan va trong cuoc chien đau gianh đoc lap cua chung ta, phai biet cuong nhu tuy luc... Chung ta đa chon con đuong thuong luong nham tao ra nhung đieu kien thuan loi cho cong cuoc đau tranh gianh đoc lap hoan toan, nham co the đoi cho co hoi đi đen 1 nen đoc lap nguyen ven". Ngay 12 thang 3 nam 1946, bo truong ngoai giao Nguyen Tuong Tam tuyen bo "Trung Quoc va My co nhiem vu bao ve cho hoa binh o Vien Đong... Trong luc cho đoi nuoc Phap va nuoc Viet Nam lap lai đuoc 1 nen hoa binh vung chac, nuoc My phai giup đo chung ta ve moi phuong dien hoan toan nhu Trung Quoc".
Sau khi Sainteny ky Hiep đinh so bo Phap-Viet voi chinh phu Ho Chi Minh, tai Nam Ky Cedille lien he Nguyen Binh đe nghi ky hiep uoc hoa binh giua Phap va luc luong khang chien Nam Bo. Ngay 20/3 nam 1946, 2 ben gap nhau tai mieu Ba Co cach Bien Hoa 10 km. Cedille đe nghi phia Viet Nam phai giai tan dan quan, nap khi gioi cho Phap thi quan Phap se đong y hop tac. Phai đoan Viet Nam khong đong y va tro ve can cu khang chien.


 Hoi nghi Fontainebleau va Tam uoc Viet - Phap  Ngay 31 thang 5 nam 1946, phai đoan chinh phu do Pham Van Đong dan đau khoi hanh sang Phap tham du Hoi nghi Fontainebleau tiep tuc đam phan ve cac đieu khoan đe ra theo Hiep đinh so bo 6 thang 3. Cung ngay, Chu tich Ho Chi Minh cung len đuong sang Phap tiep xuc voi chinh gioi Phap va cong đong nguoi Viet tai Phap. Noi dung chuong trinh nghi su đuoc 2 đoan thoa thuan la se thao luan ve cac van đe nhu (đa neu tai Hiep đinh so bo 6 thang 3):

Đia vi cua Viet Nam trong khoi Lien hiep Phap, ve quan he ngoai giao cua Viet Nam.
Quan niem tong quat ve Lien bang Đong Duong.
Van đe thong nhat nuoc Viet Nam va viec trung cau dan y.
Chi tiet ve Lien bang Đong Duong va van đe quyen loi kinh te cua Phap o Đong Duong.
Du thao Hiep uoc.
Hoi nghi Fontainebleau sau đo dien ra keo dai hon 2 thang, tu 6 thang 7 đen 10 thang 9 nam 1946 nhung khong đem lai ket qua cu the nao vi 2 ben đa be tac o 2 điem bat đong then chot:

Viec thong nhat Nam Ky vao nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa (bao gom Bac Ky va Trung Ky).
Đoc lap chinh tri cua Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Quan điem cua Phap bac bo đoc lap ma chi xet tu tri hay đoc lap trong khuon kho Lien hiep Phap. Hon nua ho đoi la phai tai lap trat tu truoc tien roi sau đo se mo cuoc trung cau dan y o Nam Ky ve van đe thong nhat Nam Ky vao nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Điem gay nhieu kho khan nhat la viec chinh phu Phap đa đon phuong cho phep thanh lap Nam Ky quoc theo tinh than Tuyen bo ngay 24 thang 3 nam 1945 cua tuong De Gaulle, tach roi khu vuc nay khoi nhung phong trao đoc lap o 2 mien Bac va Trung. Ngay 27 thang 5, Cao uy Đong Duong Georges D'Argenlieu tiep tuc thong qua viec thanh lap Xu Thuong Nam Đong Duong, chia cat Viet Nam thanh nhieu manh.
Viet Nam nhuong bo ve moi mat: kinh te, tai chinh va quan su nhung phai đoan Viet Nam đoi Phap an đinh thoi han đe thuc hien cuoc trung cau dan y o Nam Ky. Thay Phap chan chu khong tra loi dut khoat, phai đoan Viet Nam bo ban hoi nghi ra ve ngay 13 thang 9. Hoi nghi Fontainebleau vi vay tan vo.
Tuy nhien Ho Chi Minh va Bo truong Bo Thuoc đia Phap Marius Moutet khong chap nhan that bai. Trong khi Pham Van Đong bo ve nuoc, Ho Chi Minh, Hoang Minh Giam va Duong Bach Mai nan lai Paris. Nham cuu vot hoa binh lan cuoi Ho Chi Minh thao 1 ban nghi uoc vao chieu ngay 11 thang 9 va trao cho Marius Moutet. 3 ngay sau, 14 thang 9 nam 1946, Marius Moutet hoi đap voi 1 ban nghi uoc khac. Đat đuoc đong thuan, Ho Chi Minh đa đen tu dinh cua Marius Moutet luc nua đem ngay 14 thang 9 nam 1946 đe ky van ban nay, tuc Tam uoc Viet - Phap (Modus vivendi).

Trong ban Tam uoc nay, 2 ben Viet Nam Dan chu Cong hoa va Phap cung bao đam voi nhau ve quyen tu do cua kieu dan, che đo tai san cua 2 ben; thong nhat ve cac van đe nhu: hoat đong cua cac truong hoc Phap, su dung đong bac Đong Duong lam tien te, thong nhat thue quan va tai lap cai thien giao thong lien lac cua Lien bang Đong Duong, cung nhu viec thanh lap uy ban tam thoi giai quyet van đe ngoai giao cua Viet Nam. Chinh phu Viet Nam cam ket uu tien dung nguoi Phap lam co van hoac chuyen mon, va 2 ben đa đong y cham dut moi hanh đong xung đot, vu luc cung nhu tuyen truyen chong đoi nhau, phong thich tu nhan chinh tri, bao đam khong truy buc nguoi cua ben kia, va hop tac đe nhung kieu dan 2 ben khong lam hai nhau. Tam uoc cam ket se co 1 nhan vat do Viet Nam chi đinh va Chinh phu Phap cong nhan đuoc uy nhiem canh thuong su đe xep đat cong tac thi hanh nhung đieu thoa thuan nay. Cuoi cung, Chinh phu 2 ben se som tiep tuc đam phan (cham nhat la vao thang 1 nam 1947) đe tim cach ky ket nhung ban thoa thuan rieng nham don đuong cho 1 hiep uoc chung dut khoat. Tam uoc nay se đuoc thi hanh bat đau tu ngay 30/10 nam 1946.
Sau khi ky Tam uoc Viet Phap, Ho Chi Minh bi Viet Quoc va Viet Cach chi trich phan boi va hop tac voi Phap đong thoi yeu cau ong tu chuc. Tai ky hop thu 2 Quoc hoi khoa I, Quoc hoi Viet Nam Dan chu Cong hoa đa phe chuan Tam uoc Viet Phap, bieu quyet tin nhiem Ho Chi Minh va yeu cau ong thanh lap noi cac moi. Tai mien Nam, ngay 28 thang 10 nam 1946, Uy ban Hanh chinh lam thoi Nam Bo theo chi thi cua Chinh phu Trung uong ra tuyen bo san sang thanh thuc thi hanh Tam uoc Viet Phap va chong lai moi hanh đong pha hoai Tam uoc đong thoi keu goi dan chung giu ky luat, thi hanh đung nhung menh lenh cua Chinh phu va tranh moi hanh đong khieu khich.
Trong khi đo, ngay 6 thang 8, Cao uy Phap đa to chuc 1 hoi nghi tai Đa Lat đe nghien cuu tinh hinh Lien bang Đong Duong trong Lien hiep Phap voi đai dien cua Campuchia, Lao, Nam Ky va Nam Trung Bo. Ngay 14 thang 8, cac ben tham gia Hoi nghi khuyen nghi thanh lap 1 Quoc hoi lien bang cua cac nha nuoc. Nhan dan Sai Gon to chuc bai cong đe phan đoi.
Viet Nam Dan chu Cong hoa thong qua Hien phap đau tien khang đinh nen đoc lap ngay 8 thang 11 nam 1946 (luc nay Quoc hoi đuoc chia thanh cac nhom: Marxist, Viet Minh, Dan chu, Xa hoi, Viet Quoc, Viet Cach, Tong lien đoan lao đong, khong đang phai). Truoc đo, 1 Chinh phu moi đuoc thanh lap đuoc bao Cuu quoc mo ta "Cac đang phai tu ta sang huu đeu ung ho Chinh phu moi". Uy ban Quan su Viet - Phap van lam viec, tuy nhien phia Viet Nam Dan chu Cong hoa lien tuc to cao Phap vi pham Thoa uoc. Mac du vay, ngay 20 thang 2 nam 1947, khi chien tranh đa no ra, Ho Chi Minh van gui thu - thong qua Lanh su Anh - đen Tong thong Phap keu goi hoa binh. Ong viet "...chung toi muon đuoc thong nhat va đoc lap trong Lien hiep Phap; chung toi muon, mot nen hoa binh đich thuc se lam vinh danh cho ca Phap va Viet Nam".


 Keu goi su cong nhan va ung ho cua cac cuong quoc  Ngoai ra, Chu tich Ho Chi Minh con gui thu cho nhieu nguyen thu quoc gia tren the gioi keu goi cong nhan nha nuoc Viet Nam moi đuoc thanh lap cung nhu tranh thu su ung ho nhung khong nhan đuoc hoi am (Tong thong Hoa Ky Harry S. Truman, Lanh tu Lien Xo Stalin, Tong thong Phap Leon Blum, Bo truong Thuoc đia Phap Marius Moutet va Nghi vien Phap,…). Tu giua thang 10 nam 1945-3 nam 1946, Ho Chi Minh đa gui nhieu đien tin cho Tong thong, Bo truong Ngoai giao, Chu tich Uy ban Đoi ngoai Thuong vien My va Lien Hop Quoc keu goi My va Lien Hop Quoc can thiep vao Viet Nam tren co so nhung nguyen tac cua Hien chuong Đai Tay Duong va vi ly do nhan đao nhung khong đen đuoc tay nhung nguoi co tham quyen do Viet Nam Dan chu Cong hoa chua đuoc My cong nhan nen khong đuoc hoi đap. Ho Chi Minh cung viet thu cho Stalin thong bao ve su ra đoi cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va đe nghi Lien Xo đua van đe đoc lap cua Viet Nam vao chuong trinh nghi su cua Lien hiep quoc nhung cung khong đuoc hoi đap. Vao thoi điem nay, Lien Xo quan tam đen chau Au hon Đong Duong. Trong luc đo, nhung nguoi Viet Nam theo chu nghia Quoc gia va nhung nguoi Phap ung ho chu nghia thuc dan qua nhung moi quan he voi gioi chinh tri Trung Quoc va Phap đa tuyen truyen rang Ho Chi Minh la tay sai trung thanh cua Lien Xo. Ngay 5 thang 12 nam 1946, khi A.B. Moffat, Vu truong Vu Đong Nam A thuoc Bo ngoai giao My, đen tham Đong Duong, Bo truong Ngoai giao My Acheson co đien tin chi dan trong truong hop gap Ho Chi Minh "phai luon nho rang ong Ho đa đuoc xac đinh la mot tay sai cua Quoc te Cong san", ham y rang My se khong cong nhan chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Tham chi Ho Chi Minh con khong nhan đuoc su ung ho cua Đang Cong san Phap đang tham gia lien minh cam quyen trong viec giup ong gianh đoc lap dan toc.
Ngay sau khi ky Hiep đinh so bo ngay 6 thang 3 nam 1946, Ho Chi Minh đuoc noi cac đong y đa gui 1 phai đoan ngoai giao đen Trung Khanh đe tai khang đinh tinh huu nghi Viet - Trung va đe tham do viec Tuong Gioi Thach muon 2 nuoc se co quan he the nao sau khi ky Hiep uoc Hoa-Phap. Thu truong Ngoai giao Nghiem Ke To, 1 thanh vien Viet Quoc co nhieu moi quan he o Trung Quoc, lam truong đoan, 2 nguoi con lai la thanh vien Viet Minh. Đem truoc khi 3 nguoi khoi hanh, Ho Chi Minh cu Co van Vinh Thuy (Bao Đai) đi cung. Ban đau ca Nghiem Ke To va Bao Đai đeu phan đoi y tuong nay nhung sau khi hop voi Nguyen Tuong Tam va Vu Hong Khanh ho thay đoi y kien. Theo David G. Marr, Ho Chi Minh muon ngan can tuong Leclerc loi keo Bao Đai trong khi cac nha lanh đao Viet Quoc lai thay Bao Đai co the tro thanh lanh tu cua 1 chinh phu moi cua phe Quoc gia đuoc Trung Quoc va Hoa Ky ung ho. Ngay 13 thang 4 nam 1946, đoan cong tac ve đen Ha Noi con Bao Đai van o lai Trung Khanh roi sang Hong Kong song luu vong cho đen khi nhung nguoi Viet Quoc gia luu vong khac đen gap ong nam 1947.


= Tran ap cac đang phai đoi lap =
Sau cuoc đao chinh cua Nhat ngay 9 thang 3 nam 1945, cac to chuc chinh tri than Phap ngung hoat đong, lanh đao cac to chuc nay tranh lo dien cong khai. Cac đang phai khac tang cuong hoat đong nho su te liet cua So Liem phong Đong Duong do cac vien chuc Phap bi cam tu. Cac đang phai than Nhat hoat đong cong khai, xuat ban bao chi, hoi hop, tham do muc đo ung ho cua Nhat. Cac đang phai đung ve phe Đong Minh tich cuc hoat đong đe chuan bi cho cuoc đo bo cua Đong Minh vao Đong Duong đong thoi len an cac đang phai than Nhat. Tu thang 7 nam 1945, bao luc chinh tri bat đau gia tang nhung lanh đao cac đang phai va cac tri thuc thuoc cac khuynh huong khac nhau van gap go trao đoi thong tin va thao luan ve viec thanh lap cac lien minh chong thuc dan Phap.

Tu cuoi nam 1945, sau khi chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc thanh lap. Lanh đao cac đang phai quoc gia đoi lap voi Viet Minh rat phan no vi thay Viet Minh đon phuong thanh lap chinh quyen va mong muon gianh lai chinh quyen tu tay Viet Minh. Cac đang phai đoi lap đay manh cac bien phap chong lai chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cac bien phap cua nhung đang phai đoi lap nay rat đa dang, bao gom: tuyen truyen, kich đong bieu tinh co vu trang, keu goi Trung Hoa Dan quoc can thiep, am sat cac can bo Viet Nam Dan chu Cong hoa, tham chi am muu đao chinh lat đo chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa
Theo Đang Cong san Viet Nam, ngay sau khi gianh đuoc đoc lap, chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa phai đoi mat voi cac the luc đe quoc va tay sai trong nuoc đa cau ket, bao vay, chong pha hong thu tieu moi thanh qua cua cuoc Cach mang thang 8, nham khoi phuc lai su thong tri đoi voi Viet Nam, xoa bo nen đoc lap ma dan toc Viet Nam vua gianh đuoc. Cac đang phai dua vao quan Tuong, quan Anh va Phap lien tuc tuyen truyen, gay roi chong pha chinh phu, buoc chinh phu phai ban hanh cac sac lenh giai tan đong thoi tran ap manh tay voi cac phan tu, đang phai muon tieu diet, lat đo chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa.
Ngay sau khi thanh lap, Chinh phu Cach mang Lam thoi ban hanh cac sac lenh giai tan mot so đang phai, voi ly do cac đang nay "tu thong voi ngoai quoc", lam "phuong hai đen nen đoc lap Viet Nam va nen kinh te Viet Nam" (nhu Viet Nam Quoc xa, Đai Viet Quoc dan đang...) nham kip thoi "trung tri bon phan cach mang, bao ve chinh quyen non tre" đong thoi giao duc y thuc ve tinh than canh giac cho nhan dan. Ngay 6 thang 9, Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa bat giam Vo Van Cam, thu linh Đang Viet Nam Thanh nien ai quoc voi toi danh dan quan Nhat tim đanh Viet Minh. Bao Cuu Quoc, so ra ngay 7 thang 9 nam 1945 đang tin cua Bo tuyen truyen va co đong "Duoi thoi đo ho cua Nhat, nhieu nguoi đa qua nong noi, hoac đa bi huong dan sai lam, nen vo tinh gia nhap vao nhung đang co tinh cach phan quoc. Chinh phu hieu ro cho lam lan đang tiec đo va san sang tha thu cho nhung nguoi con cua To quoc đa lam đuong, tru nhung lanh tu đa co nhung hanh vi phan quoc ro ret...".
Su co mat cua quan đoi Trung Hoa (Tuong Gioi Thach) la cho dua đam bao su ton tai cua cac nhom đoi lap than Trung Hoa nhu Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi. Hai đang nay khong co mot chuong trinh gan ket voi nhau đe tranh thu dan chung nhu Viet Minh. Nhung nguoi lanh đao Viet Nam Quoc dan Đang va Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi thi con xa moi co đuoc nhung pham chat co the so sanh voi Ho Chi Minh, Vo Nguyen Giap va nhung nguoi co trach nhiem khac cua Viet Minh. Su chong đoi cua cac đang phai khien Vo Nguyen Giap rat tuc gian vi no lam can tro cac no luc cua Chinh phu đe đoi pho voi Phap, cung nhu khien chinh phu phai lien tuc đe phong quan đoi Trung Hoa. Co nhung lan cac đon vi tu ve thu nhat nhung to truyen đon do cac đang đoi lap than Trung Hoa rai tren pho phuong, lap tuc Ho Chi Minh bi quan đoi Trung Hoa goi đen tru so va bi ran đe. Vo Nguyen Giap đe nghi dep bo nhung đang phai chong đoi đe Chinh phu co the loai tru nguy co đao chinh va yen tam đoi pho voi Phap, nhung Ho Chi Minh khuyen ong kien nhan vi "nem chuot phai tranh vo binh quy", chang co gi phai so cac đang phai đoi lap vi ho qua yeu kem, "nhung ho co nhung ke chong lung" (ham y la phai nin nhin đe tranh xung đot voi quan đoi Tuong Gioi Thach).
Sau khi Hiep đinh so bo đuoc ky voi Phap vao thang 3 nam 1946, quan Phap se ra mien Bac thay the quan Trung Hoa. Cac nhom đoi lap than Trung Hoa so bi mat cho dua. Cac nhom nay đa cai nguoi vao đam đong đe kich đong nhan dan gay bao loan nham tim cach pha bo hiep đinh. Tai ngoai o Ha Noi dan chung bieu tinh phan đoi vi cho rang Ho Chi Minh thoa hiep voi Phap. Ngay 7 thang 3 nam 1946, khi hang van nguoi dan tap trung tai quang truong Nha hat lon đe nghe Ho Chi Minh phat bieu thi mot qua luu đan tu trong đam đong nem len nhung khong no. Thu pham sau đo bi bat, đo la trum am sat Giao Muoi va ke truc tiep nem luu đan la Van. Cho o bi mat cua Ho Chi Minh cung bi Viet Nam Quoc dan Đang lan ra, nhom nay keo đen pha phach tan tanh ngoi nha va lay đi het đo đac.
Khi quan đoi Tuong Gioi Thach rut khoi Viet Nam ngay 15 thang 6 nam 1946, Vo Nguyen Giap thay thoi co đa toi. Khong con phai e ngai quan Trung Quoc, ong quyet đinh phai dep bo moi su chong đoi trong noi bo đat nuoc đe Chinh phu co the tap trung cac no luc đoi pho voi Phap. Vo Nguyen Giap hanh đong ngay voi muc tieu rai khap: Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi đuoc Trung Hoa Quoc dan Đang ung ho, Viet Nam Quoc dan Đang , nhom quoc gia than Nhat Đai Viet, nhung nguoi Trotskyist, nhung nguoi quoc gia chong Phap, nhom Cong giao mang ten "chien si Cong giao". Vo Nguyen Giap đa tung buoc tim cach loai bo dan cac đang phai nay. Phe quoc gia cho rang khi sang Phap đam phan Ho Chi Minh đa len ke hoach đe Vo Nguyen Giap o lai Ha Noi tieu diet cac đang phai đoi lap đe dep yen su chong đoi trong noi bo đat nuoc, va qua đo chinh phu cung de đam phan voi Phap.
Ngay 19 thang 6 nam 1946, Bao Cuu Quoc cua Tong bo Viet Minh đang xa luan kich liet chi trich "bon phan đong pha hoai Hiep đinh so bo Phap Viet mung 6 thang 3". Ngay sau đo Vo Nguyen Giap bat đau chien dich truy quet cac đang phai đoi lap bang luc luong cong an va quan đoi do Viet Minh kiem soat voi su giup đo cua nha cam quyen Phap. Ong cung su dung cac binh linh, si quan Nhat Ban tinh nguyen o lai Viet Nam va mot so vu khi do Phap cung cap (o Hon Gai quan Phap cung cap cho Viet Minh nhung khau phao đe diet mot so vi tri do quan Đai Viet chiem giu) trong chien dich nay. Theo David G. Marr, đo la mot thoi ky đay thu han, phan boi, tranh đau va chet choc. Cho toi thang 8 nam 1946, cac đang phai đoi lap, ngoai tru Giao hoi Cong giao, đeu bi pha vo, vo hieu hoa, hoac buoc phai luu vong. Chinh phu Lien hiep Khang chien đuoc thanh lap nham tao khoi đai đoan ket giua cac đang phai, sau cac vu bat giu đa mat đi y nghia cua no. Đen thang 11 nam 1946, chinh phu nay đuoc thay the boi Chinh phu Lien hiep Quoc dan nham đap ung tinh hinh moi.


 Tran ap Đai Viet  Tu thang 9 nam 1945, rai rac khap ba mien, Đai Viet Quoc dan Đang đa cho thanh lap chien khu o Kep (Bac Giang), Lac Trieu (Bac Giang), Yen Bai, Di Linh (huyen Nong Cong, Thanh Hoa), An Đien (huyen Thu Đuc, tinh Gia Đinh), An Thanh (Vinh Long), va Ba Rai (My Tho) đe xay dung cac can cu va xay dung luc luong quan su manh chong Phap va chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa do Viet Minh lanh đao. Rieng o Lac Trieu va Yen Bai con co truong huan luyen si quan. Chien khu o Kep (Bac Giang) đuoc Đai Viet Quoc dan Đang đanh gia la mot ap luc manh me đoi voi Viet Minh, co the "san sang chuyen quan nhanh chong ve Ha Noi, "don dep" sach se Bac Bo Phu (tru so cua chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa)".
Ngay 5 thang 9 nam 1945, Bo truong Noi vu Vo Nguyen Giap đa ky Sac lenh so 8 giai the Đai Viet Quoc gia Xa hoi Đang va Đai Viet Quoc dan Đang voi ly do "Đai Viet quoc gia xa hoi Đang đa tu thong voi ngoai quoc đe muu nhung viec co hai cho su đoc lap Viet Nam va Đai Viet Quoc dan Đang đa am muu nhung viec hai cho su đoc lap quoc gia va nen kinh te Viet Nam"
Trong thang 9 va thang 10 nam 1945, cac to chuc khac nhau cua Viet Nam Dan chu Cong hoa va Viet Minh co the đa thu tieu hoac bat giu hang tram đang vien va nhung nguoi co lien quan đen Đai Viet Quoc dan Đang, Đai Viet Duy dan Cach menh Đang tai cac tinh Ninh Binh, Tuyen Quang, Thai Binh, Phu Tho, Hung Yen... Truong Tu Anh lan tron su truy na cua cong an Viet Nam Dan chu Cong hoa đong thoi lien tuc canh bao Viet Nam Quoc dan Đang khong đuoc lien minh voi Đang Cong san Đong Duong. Trong suot nam 1946, cong an tiep tuc truy lung thanh vien cac đang Đai Viet. Theo David G. Marr, nho tuyen truyen co hieu qua nen Viet Minh lam dan chung tin rang đang vien Đai Viet la nhung ten tay sai cho phat xit Nhat du tren thuc te truoc ngay 9 thang 3 nam 1945 khi Nhat đao chinh Phap chi co mot so it nguoi Viet co quan he voi nguoi Nhat, sau ngay 9 thang 3 nam 1945 tat ca cac đang phai o Viet Nam ke ca Viet Minh đeu tiep xuc voi quan đoi va nhan vien dan su Nhat. Sau khi Phap tai chiem Đong Duong, ngay 19 thang 12 nam 1946 thi Truong Tu Anh đot ngot mat tich, co nguoi nghi la ong bi Viet Minh thu tieu.
Nam 1949, khi chien tranh giua Phap va Viet Minh đen hoi quyet liet, cac đang vien Đai Viet thoa hiep voi Phap va tham gia thanh lap chinh phu Quoc gia Viet Nam truc thuoc Lien hiep Phap. Nam đang vien Đai Viet chiem 5 trong so 19 ghe Noi cac trong chinh phu đau tien cua Quoc gia Viet Nam.


 Tran ap nhom Trotskyist  Ngay sau khi cam Đai Viet Quoc dan Đang hoat đong, Viet Nam Dan chu Cong hoa to cao nhung nguoi Trotskyist (nhom La Lutte va nhom Lien minh Cong san Quoc te) đa co hanh vi pha hoai. Đang cong san Đong Duong va nhung nguoi Trotskyist tu lau đa chi trich nhau la tay sai đe quoc. Tuy nhien xung đot cua hai nhom nay truoc nam 1945 chi the hien bang bao chi, dien thuyet, truyen đon. Sau nam 1945, hai nhom bat đong quan điem ve viec thuc hien cach mang xa hoi va cach đoi pho voi viec Đong Minh đo bo vao Nam Ky. Nhung nguoi Trotskyist muon thuc hien ngay lap tuc mot cuoc cach mang xa hoi va vu trang quan chung chong lai luc luong Đong Minh, gom ca Anh va Phap. con Đang cong san Đong Duong muon thi hanh chinh sach than trong: giai phong dan toc truoc roi lam cach mang xa hoi, đong thoi thoa hiep voi Đong Minh đe gianh đoc lap tung buoc.
Ngay 7 va 8 thang 9 nam 1945, mot so thanh vien Trotskyist cung tin đo Phat giao Hoa Hao tham gia mot cuoc tan cong đam mau nhung bat thanh nham vao cac thanh vien Viet Minh o Can Tho. Ho to chuc mot cuoc bieu tinh cua khoang 20.000 tin đo Phat giao Hoa Hao voi cac khau hieu "Vo trang quan chung chong thuc dan Phap. Tay ue cac phan tu thui nat trong uy ban Hanh chanh Nam bo". Viet Minh huy đong Thanh nien Tien phong chong lai, xung đot voi đoan bieu tinh khien nhieu nguoi chet va bi thuong.
Ngay sau đo, Duong Bach Mai bat giam nhung nguoi Trotskyist tai Sai Gon. Binh linh Anh tim thay ho đem 22 thang 9 nam 1945 va giao nop cho nguoi Phap. Sau khi đuoc tha, nhung nguoi Trotskyist to chuc tan cong quan Anh, Phap theo loi keu goi Nam Bo khang chien cua Uy ban Khang chien Nam Bo do Tran Van Giau đung đau. Trong mot đot tong rut quan cua luc luong khang chien Nam Bo giua thang 10 nam 1945, Đang cong san Đong Duong đa truy lung, bat giu hoac xu ban khoang 20 lanh đao quan trong cua phe Trotskyist. Nguyen Long Thanh Nam (tin đo Hoa Hao, cuu quan chuc Viet Nam Cong hoa) cho rang tai Sai Gon, luc luong cong an do Viet Minh kiem soat đa bat va xu ban 68 can bo chu chot cua phe Trotskyist trong đo co Tran Van Thach, Phan Van Hum, Phan Van Chanh, Nguyen Van So, Ho Vinh Ky, Huynh Van Phuong khi ho đang hop o Thu Đuc vi phe Trotskyist khong chap hanh lenh rut lui ve nong thon, lay nong thon bao vay thanh thi cua Uy ban Hanh chinh Lam thoi Nam Bo. Tuy nhien, mot so nguon khac thi cho rang mot so nhan vat Trotskyist bi cac nhom vu trang tu phat đang cat cu tai đia phuong am sat (vi du nhu Phan Van Hum bi "tu lenh mien Đong" tu xung la Kieu Đac Thang giet). Nhung thanh vien Trotskyist khac phai nuong tua Hoa Hao va cac đang phai quoc gia o Đong bang song Cuu Long.
Tai mien Bac, cac chinh quyen đia phuong đuoc lenh phat hien, bat giu va bat giam nhung nguoi Trotskyist tuy Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa khong ra van ban nao cam luc luong nay hoat đong. Đen nam 1946, nhung nguoi Trotskyist tai mien Bac khong con la moi lo ngai đoi voi chinh quyen hoac khong con nguoi Trotskyist nao bi phat hien. Tren bao chi, tu Trotskyist van tiep tuc xuat hien la đe canh cao nhung nhan vien nha nuoc cong khai phan nan đong luong khong đu song hay nhung nguoi dam đau tranh đe nguoi lao đong kiem soat nha may, xi nghiep.


 Tran ap Viet Cach  Sau khi Viet Minh lap chinh quyen moi, Nguyen Hai Than yeu cau Ho Chi Minh nhuong cho cho ong ta trong chinh phu nhung ong Ho lam ngo nen Viet Cach to chuc mot chien dich chong Viet Minh het suc quyet liet. Ho Chi Minh nhuong bo bang cach ky voi Viet Cach mot thoa hiep hop tac vao ngay 23 thang 10 nam 1945. Trong khi lanh đao cac phe phai Viet Minh, Viet Quoc, Viet Cach tranh cai ve cac đinh nghia phap ly, ve viec bo nhiem cac bo truong va viec đua ra cac tuyen bo chung đe đi đen thanh lap Chinh phu lien hiep thi cac chu but, can bo chinh tri, luc luong vu trang cua cac ben van đau tranh voi nhau gay gat. Tren bao Cuu Quoc, 7 Thang Chin 1945 Viet Minh to cao Viet Cach "Hoi ay cung neu len cai khau hieu đanh đuoi Phap - Nhat. Nhung ho đa tranh đau nhung gi? Trong cuoc vo trang khoi nghia đanh vao hai ke thu, giua luc chu quyen cua chung con ben vung cung nhu khi đa tan ra, nguoi ta chi thay co đoan the Viet Minh... Suot trong thoi ky ay, khong ai nghe noi đen hanh đong cua Viet Nam cach mang đong minh hoi. Vua đay, truoc cuoc tong khoi nghia cua Viet Minh it ngay, hoi ay moi mo mot bon tho phi keo vao Mong Cai đe đanh Phap Nhat (o đo Phap khong con mot nguoi va Nhat đa rut lui)". Bo Tuyen truyen cua Chinh phu Cach mang lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa gui đen ban bien tap cac to bao mot buc thu hu cau chi trich Nguyen Hai Than khong cu nguoi tham gia đoan quan Nam tien chi vien cho mien Nam đong thoi buoc toi ong thoa thuan voi quan Phap. Bao chi thuong xuyen cao buoc Viet Cach va Viet Quoc tong tien dan chung. Cong an Viet Nam Dan chu Cong hoa thuong xuyen bat giu cac thanh vien Viet Cach vi toi tong tien, đac biet la đoi voi Hoa kieu. Cac thanh vien Viet Minh va Viet Cach xe ap phich cua nhau, đe doa tinh mang va pha cac cuoc hop cua đoi thu. Bo Xuan Luat, nguyen la đang vien Viet Cach, đa roi bo đang nay va lap ra to bao Đong Minh xuat ban cho đen thang 11 nam 1946. Muoi ngay sau đo, tai Ha Noi, Bo Xuan Luat bi Viet Cach phuc kich ban trong thuong, nhung may man thoat chet.
Cac lanh đao Viet Cach khong gap kho khan gi trong viec kiem soat cac thi xa tu bien gioi Trung Quoc đen đong bang song Hong cho đen khi quan đoi Trung Quoc rut ve nuoc vao thang 4 nam 1946. Cac vien chuc nha nuoc tai nhung noi đo phai đoi mat voi viec trung thanh voi Viet Cach, trung lap hay di tan khoi thi xa. Viet Cach đoi khi phai xin phep chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đe thuc hien mot so hoat đong cua ho.
Bi Viet Quoc lam lu mo va ngay cang mat đoan ket, thang 3 nam 1946, Viet Cach bi chia re. Mot so thanh vien tap trung bao ve cac thi xa phia Bac Ha Noi, nhung nguoi khac gia nhap Viet Quoc, so con lai gia nhap Viet Minh. Viet Cach co the đa to chuc mot so cuoc tan cong vao linh Phap tai Hai Phong vao thang 4 nam 1946. Cuoi thang 4 nam 1946, Phap khai quat đuoc 12 thi hai tai tang ham tru so cu cua Viet Cach tai Ha Noi trong đo co 2 cong dan Phap mat tich ngay 24 thang 12 nam 1945. Cuoi thang 5 nam 1946, thanh vien Viet Cach Ho Đac Thanh tham gia Mat tran Lien Viet. Cac thanh vien Viet Cach o Quang Yen va Mong Cai đa rut qua Trung Quoc vao giua thang 6 nam 1946. Cuoi thang 10 nam 1946, bao Đong Minh cua Bo Xuan Luat đua tin ve cuoc hop cua mot so chi bo con lai cua Viet Cach va viec mot so thanh vien Viet Cach tham gia ky hop thu hai cua quoc hoi. Cong an thu đuoc mot so tai lieu cua Viet Cach va trieu tap cac thanh vien Viet Cach toi tham van. Mot so thanh vien Viet Cach bi bat giam hoac phai luu vong, mot so thanh vien khac thi hop tac voi Viet Minh đe xay dung mot hinh anh mat tran quoc gia lien hiep khang chien giua cac đang phai., vi du nhu Bo Xuan Luat (nguyen la đang vien cua Viet Cach) đuoc giu chuc Quoc vu khanh trong chinh phu moi.


 Tran ap Viet Quoc  Ngay sau khi Viet Minh gianh chinh quyen ngay 19 thang 8 nam 1945, Le Khang dan đau mot nhom Viet Quoc roi Ha Noi đen Vinh Yen nam tren tuyen đuong sat Lao Cai - Ha Noi. Tai đay ho to chuc mot cuoc bieu tinh cua dan chung đe thuyet phuc luc luong Bao an binh đia phuong tham gia. Ngay 29 thang 8 nam 1945, hang ngan nguoi ung ho Viet Minh thuoc 3 huyen lan can tiep can can cu cua Viet Quoc tai Vinh Yen keu goi Viet Quoc tham gia mot cuoc dieu hanh xuyen qua thi tran. Khi bi tu choi, ho ban thanh vien Viet Quoc. Viet Quoc ban tra khien mot so nguoi chet đong thoi bat giu khoang 150 nguoi. Nhung nguoi bi bat đuoc tha sau khi đa đuoc tuyen truyen ve Viet Quoc va thua nhan minh bi lua khi tham gia bieu tinh. Sau đo, Viet Minh va Viet Quoc tiep tuc thao luan ve viec phong thich nhung nguoi con bi Viet Quoc giam giu, ve viec to chuc đam phan va nhung đe xuat lien quan đen viec thanh lap chinh quyen lien hiep o đia phuong. Trong khi hai ben thao luan, Viet Minh cat đut nguon cung cap luong thuc cho thi xa Vinh Yen khien cuoc song ngay cang kho khan.
Ngay 18 thang 9 nam 1945, Hoang Van Đuc, mot thanh vien quan trong cua Đang Dan chu Viet Nam cung đai dien chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa tu Ha Noi đen Vinh Yen thuong luong. Cuoc thuong luong khong thanh cong, Le Khang tan cong Phuc Yen nhung that bai. Cac đon vi quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa tan cong Vinh Yen nhung khong gianh đuoc thi xa nay. Sau đo hai ben ngung ban trong vai thang. Viet Quoc khong tranh gianh anh huong voi Viet Minh o vung nong thon ngoai viec chiem giu nong trai Tam Long tai Vinh Yen. Đau thang 12 nam 1945, Viet Minh tan cong Tam Long nhung bi đay lui.
Thang 9 nam 1945, Viet Quoc thoa thuan bi mat voi đai uy Nguyen Duy Vien theo đo đai đoi linh kho đo cua ong se theo Viet Quoc. Tuy nhien Viet Quoc nghi ngo đai uy Vien la điep vien hai mang cua Phap va se đieu đong đon vi cua minh thu tieu đang vien Viet Quoc ngay sau khi vuot bien gioi ve Viet Nam. Đau thang 11, Vien đen Ha Giang gap cac thanh vien Viet Quoc tai đay. Nhung binh si đao ngu tu cac đon vi linh thuoc đia cung đo ve Ha Giang giup Vien co đuoc mot đoi quan khoang 400 nguoi. Viet Quoc va Viet Minh tai Ha Giang mau thuan nhau khien Vien đen Ha Noi yeu cau chinh phu cu đai dien đen thuyet phuc moi nguoi cung chong Phap. Sau khi gap Ho Chi Minh, Vien tro ve Ha Giang, cho quan bat giu cac đang vien Viet Quoc tai đay va xu ban mot so nguoi tren mot ngon đoi gan thi xa. Thang 4 nam 1946, Viet Quoc cho nguoi am sat ong tai Ha Noi.
Viet quoc đa mua chuoc thu ky cua Đam Quang Trung đe nhan nhiem vu am sat Ho Chi Minh, nhung ke hoach nay đa bi pha vo. Cuoi thang 10 nam 1945, ban am sat cua Viet Quoc la "Hum xam" đa giao cho Nghiem Xuan Chi nhiem vu am sat Ho Chi Minh, Vo Nguyen Giap, Nguyen Luong Bang tai so 8 pho Ly Thai To, nhung Chi bi bat tai nha hang Thuy Ta khi đang phuc kich đe hanh đong. Sau đo Ho Chi Minh it tro ve so 8 Vua Le nua ma chuyen ve o tai mot ngoi nha nho sat đe Buoi, cach doc Cong Vi khoang 300 met đe tranh bi am sat.
Bao Su that cua Hoi nghien cuu chu nghia Cac Mac o Đong Duong, ngay 5 thang 12 nam 1945 đang tai buc thu ngo cua Hoi gui cac anh em trong Viet Nam Quoc dan Đang: "...Chung toi khong bao nhung nguoi theo Đai Viet quoc xa, Cao đai, Phat thay la Viet gian ca. Trong so nhung nguoi ay co nhieu phan tu trung thuc chi vi thieu su nhan xet sang suot ve chinh tri, nen đa nham theo bon lanh tu Viet gian. Nhung con nhung phan tu 100 phan 100 phan quoc, lan sau nhung chieu bai Viet Nam Cach mang đong minh hoi va Viet Nam Quoc dan đang đe tranh su trung phat cua quoc dan va Chinh phu. Cac anh dung tung ho va hon nua nhan ho trong hang ngu; the la cac anh tu chia re voi dan, chu khong phai ai chia re voi cac anh đau...Khong ke chi nhung chuyen xa xoi, hay noi nhung cuoc khoi nghia hay đau tranh cach mang tu chien tranh đen gio: Bac Son, Nam Ky, Đo Luong, khang Nhat cuu nuoc, mong 9 thang ba, khoi nghia 19 Thang Tam. Trong nhung gio phut thieng lieng ay, cac anh o đau?... Chung toi xin đe ra ba nguyen tac hop tac giua cac đang phai yeu nuoc nhu duoi đay:1. Đoan ket hop tac giua tat ca cac đoan the chan chinh yeu nuoc, nhung khong đoan ket vo nguyen tac voi bon phan quoc. 2. Su đoan ket thanh thuc giua cac đang phai cach mang chi co the đat len tren nen tang hanh đong chung. 3. Cam chi moi hanh đong co hai cho nuoc, co loi cho đich, nhat la viec giem pha cuoc khang chien va mat sat Chinh phu khang chien."
Thang 5 nam 1946, Tran Đang Ninh, phu trach an ninh cua Viet Nam Dan chu Cong hoa, đen Vinh Yen voi ly do thao luan ve cong tac sua chua đe đieu va bi Vu Hong Khanh bat. Ninh va 2 nguoi khac tron thoat. Viec bat giu nay tro thanh ly do đe đan ap Viet Quoc. Ve quoc quan bat đau tuan tra quanh noi hoat đong cua Viet Quoc. Ngay 20/5 nam 1946, trong mot cuoc đung đo gan Phu Tho, Viet Quoc bat giu va hanh quyet mot nhom nguoi ung ho Viet Minh, tha vai xac chet xuong song Hong đe canh cao.
Giua thang 5 nam 1946, Bo Noi vu ra lenh cho tat ca cac can bo cong chuc đang lam viec tai 7 thi xa o cac tinh phia Tay va Tay Bac Ha Noi so tan va tham gia vao cac Uy ban thay the đuoc thanh lap o cac đia điem moi. Nhung nguoi khong thuc hien lenh nay khong con la nguoi cua chinh phu.
Thang 6 nam 1946, khi quan đoi Trung Quoc rut ve Van Nam, dan quan cua Viet Minh co lap cac thi xa do Viet Quoc kiem soat. Ngay 18 thang 6 nam 1946, Ve quoc quan tan cong Phu Tho va Viet Tri. Quoc dan quan cua Viet Quoc o Phu Tho het đan sau 4 ngay va phai rut lui. Vu Hong Khanh chi huy 350 linh phong thu Viet Tri trong 9 ngay roi rut lui ve Yen Bai. Viet Quoc o Vinh Yen do Đo Đinh Đao chi huy đam phan voi Viet Minh va đat đuoc thoa thuan ngung ban trong 2 thang. Đo Đinh Đao đong y sap nhap luc luong cua ong vao Ve quoc quan va thanh lap Uy ban Hanh chinh lien hiep tai Vinh Yen. Luc luong nay đuoc chia nho đua ve cac tieu đoan Ve quoc quan tai nhieu noi. Đo Đinh Đao đuoc thuyen chuyen ve Ha Noi. Trong suot thang 5 va thang 6 nam 1946, Bao Viet Nam cua Viet Quoc tai Ha Noi khan thiet keu goi Viet Minh ngung tan cong Viet Quoc.
Cuoi thang 6 tai Ha Noi, cac thanh vien Viet Quoc hop đe thao luan ve viec co nen thua nhan su lanh đao cua Viet Minh, rut lui ve bien gioi hay to chuc đao chinh lat đo chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Trong khi đo, Truong Tu Anh, đang truong Đai Viet Quoc dan Đang la đong minh cua Viet Quoc, đang len ke hoach cho mot cuoc đao chinh co the bat đau bang viec tan cong linh Phap đe gay roi loan. Nguoi Phap lai co y đinh dieu binh quanh ho Hoan Kiem đe ky niem Quoc khanh Phap (14 thang 7 nam 1789) khien luc luong an ninh Viet Nam Dan chu Cong hoa lo ngai su kien nay co the tro thanh muc tieu cua cac đang phai đoi lap voi Viet Minh. Vo Nguyen Giap hoi y kien cua chi huy quan Phap tai Bac Ky, đai ta Jean Crepin ve thai đo cua Phap neu Viet Nam Dan chu Cong hoa tang cuong tran ap Viet Quoc va Viet Cach thi đuoc ong nay tra loi Phap se khong can thiep vao cong viec noi bo cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. Truong Chinh (Tong Bi thu Đang Cong san Đong Duong, khi đo rut vao hoat đong bi mat, chuc danh cong khai la Hoi truong Hoi nghien cuu Chu nghia Mac o Đong Duong) đuoc Nha Cong an Trung uong bao cao phat hien đuoc am muu cua thuc dan Phap cau ket voi Viet Nam Quoc dan Đang đang chuan bi đao chinh Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa, chi đao phai tap trung tran ap Viet Nam Quoc dan Đang, nhung phai co đu chung cu.
Sang som ngay 12 thang 7 nam 1946, mot tieu đoi cong an do Le Huu Qua chi huy bao vay kham xet tru so cua đang Đai Viet tai so 132 Duvigneau, do nghi ngo Đai Viet cau ket voi Phap am muu tien hanh đao chinh lat đo chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa đung vao ngay quoc khanh Phap 14 thang 7 nam 1946 khien linh canh va cac đang vien Đai Viet khong kip phan ung. Khi thuc hien cuoc bao vay kham xet nay, luc luong cong an chua co chung cu cu the va chua co lenh cua cap tren nhung van tien hanh đe cac thanh vien Đai Viet khong co thoi gian rut vao bi mat va tau tan truyen đon, hieu trieu lat đo chinh quyen. Tai tru so cua Đai Viet, luc luong cong an đa tim thay nhieu truyen đon, hieu trieu chua kip tau tan cung nhieu sung ong, luu đan. Cong an cung đuoc cho la đa phat hien mot ban ke hoach co chu ky cua Truong Tu Anh, theo đo Đai Viet se quang luu đan vao linh Phap goc Phi trong ngay dieu binh cua quan đoi Phap, tiep đo quan đoi Đai Viet hoac quan đoi Phap se bat giu nhung lanh đao Đang Cong san Đong Duong va Viet Nam Dan chu Cong hoa, cuoi cung Truong Tu Anh se cong bo thanh lap chinh phu moi. Le Gian, Giam đoc Nha Cong an Bac bo, đua tai lieu nay cho Quyen chu tich nuoc Huynh Thuc Khang. Ong nay đoc roi noi gian du: "Tieu diet chung! Quet sach toan bo! Lu phan boi! Đo cho ma!". Tuy nhien, tai lieu nay la mot ban du thao do Truong Tu Anh viet tay chi đe su dung trong noi bo Đai Viet Quoc dan Đang chu khong gui cho Phap, Le Gian khong cung cap đuoc bang chung ve su thong đong cua Phap voi Đai Viet Quoc dan Đang trong ke hoach đao chinh hut ngay 14 thang 7 nam 1946 ngoai viec Sainteny tiep tuc muon to chuc dieu binh vao ngay đo. Le Gian tim Vo Nguyen Giap va đuoc Giap chi thi tan cong tat ca cac van phong cua Viet Quoc o Ha Noi va cac tinh.
Sau đo, luc 7 gio sang ngay 12 thang 7 nam 1946, Viet Nam Cong an vu thuc hien pha vu an pho On Nhu Hau. Chi đao truc tiep luc luong cong an pha vu an nay la cac ong Le Gian (Giam đoc Nha Cong an Bac bo), Nguyen Tuan Thuc (Giam đoc Cong an Ha Noi) va Nguyen Tao (Truong nha Điep bao Cong an Trung uong). Luc luong cong an xung phong đa thuc hien kham xet cac tru so Viet Nam Quoc dan Đang (7 can nha) tai Ha Noi, bat tai cho nhieu thanh vien cua Viet Nam Quoc dan Đang cung nhieu tang vat nhu truyen đon, vu khi, dung cu tra tan, đong thoi phat hien nhieu xac chet tai đo... Hon 100 nguoi bi bat va mot so nguoi bien mat khong dau vet. Trong so cac thanh vien cua Quoc dan Đang bi bat co mot đai bieu Quoc hoi Viet Nam khoa I la Phan Kich Nam. Theo đieu tra cua Nha cong an, Viet Nam Quoc dan Đang đang chuan bi nhung hanh đong khieu khich rat nghiem trong. Du đinh cac thanh vien cua Viet Nam Quoc dan Đang se phuc san doc đuong quan Phap dieu qua nhan ngay quoc khanh Phap, ban sung, nem luu đan đe tao ra nhung chuyen rac roi giua Phap va Chinh phu, gay su pha hoai hoa binh roi tung truyen đon ho hao lat đo chinh quyen va sau đo đung ra bat tay voi Phap.
Nha nuoc sau đo thong bao su viec voi bao chi. Cac cuoc tan cong đuoc goi tat la "Vu an pho On Nhu Hau". Cac bao cua Viet Minh va cac đang phai than Viet Minh đeu tuong thuat vu an nay. Cac bao đua tin cong an đa pha tan am muu chong chinh phu, đa bat nhung ke tien hanh nhung vu bat coc tong tien, am sat, ban nuoc, in truyen đon chong chinh phu, lam bac gia... Tuy nhien Viet Quoc đa khong bi ke ten trong mot so bai bao.
Theo David G. Marr, neu that su Phap muon đao chinh (ho đa can nhac va hoan nhieu lan) thi khong can phai dua vao Truong Tu Anh khoi ngoi, cang khong cho Anh thanh lap chinh phu. Cong an co tinh lap lo giua Đai Viet Quoc Dan Đang do Truong Tu Anh lanh đao va Viet Nam Quoc dan Đang do Nguyen Tuong Tam va Vu Hong Khanh lanh đao khi nham vao toa soan Bao Viet Nam va cac tru so khac cua Viet Nam Quoc dan Đang. Sau cuoc tan cong, co nguoi trong chinh quyen đa co gang han che nhung loi len an cong khai Viet Quoc đe tuyen truyen ve Mat tran Thong nhat. Viet Quoc tren danh nghia van nam trong mat tran. Ngoai tru mot vai đang vien Viet Quoc hop tac voi Viet Minh, moi cong dan Viet Nam Dan chu Cong hoa tu đo tro đi đeu so hai khi bi cho la đang vien Viet Quoc vi no đong nghia voi toi phan quoc.
Sau khi rut lui ve Yen Bai, Vu Hong Khanh nhan ra rang nguon cung cap luong thuc tai đia phuong chi đu nuoi song luc luong quan đoi Viet Quoc chu khong đu cung cap cho nhung nguoi ung ho Viet Quoc tu đong bang song Hong đen. Viec tiep te tu Lao Cai gap nhieu kho khan vi Viet Minh đa pha huy đuong sat. Toi thang 11, Lao Cai bi Ve Quoc quan bao vay va luong thuc sap het. Vu Hong Khanh quyet đinh so tan sang Van Nam va ra lenh hanh quyet 2 giang vien hoc vien quan su vi co gang dan hoc vien cua ho quay tro lai đong bang. Thang 10 nam 1947, khi quan Phap nhay du xuong Phu Tho, cong an Viet Nam Dan chu Cong hoa bi Phap cao buoc xu ban hon 100 tu nhan Viet Quoc.
Theo William Duiker, cac tinh tiet xung quanh vu xung đot voi Viet Quoc la van đe phai ban cai. Tuy nhien, đang chu y, cac nha ngoai giao My va Phap cung đeu đo loi cho nhung phan tu Viet Quoc đa xui giuc gay roi trong cac ban bao cao gui ve nuoc.
Ve sau, Viet Quoc lai phan hoa thanh nhieu nhom khac nhau. Mot nhom đong y hop tac voi Viet Minh đe cung tham gia chinh phu khang chien chong Phap, vi du nhu Chu Ba Phuong (nguyen la đang vien Viet Quoc) đuoc giu chuc Bo truong Bo Kinh te trong chinh phu khang chien. Nhom kia thi van chong Viet Minh, đen nam 1949 thi nhom nay lai phan hoa thanh 2 khuynh huong: mot so chong Bao Đai vi quyet giu lap truong chong Phap, nhung so khac lai quay sang hop tac voi Phap, ung ho viec thanh lap Quoc gia Viet Nam đe cung Phap chong Viet Minh. Nhom hop tac voi Phap co nhieu nguoi giu nhieu chuc vu cao trong chinh phu Quoc gia Viet Nam nhu Nghiem Xuan Thien đuoc lam tong tran Bac Ky vao nam 1949.


= Cang thang dan đen bung no =

Xung đot quan su đau tien no ra tai Hai Phong. Đau thang 11 nam 1946, quan Phap chiem tru so hai quan tai cang Hai Phong. Quoc hoi Viet Nam phan đoi hanh đong nay va khang đinh chu quyen cua Viet Nam trong viec kiem soat tat ca cac van đe lien quan đen xuat nhap khau.
Ngay 20 thang 11 nam 1946, quan Phap tan cong va đanh chim o cang Hai Phong mot thuyen buom Trung Quoc cho xang đuoc cho la đe giao cho Viet Minh. Ve quoc quan Viet Nam đanh tra lai quan Phap. Sau cuoc ngung ban ngay 21 thang 11 nam 1946, Phap gui toi hau thu cho chinh quyen Viet Nam o Hai Phong, đoi quan đoi Viet Minh phai rut khoi Hai Phong va trao thanh pho lai cho Phap. Ngay 23 thang 11 nam 1946, chinh quyen Viet Nam tu choi yeu sach cua Phap, va quan Phap bat đau ban pha Hai Phong voi xe tang, phao binh va trong phao tu tuan duong ham Suffren, đe "day Viet Minh mot bai hoc", nhu loi cua Tong chi huy quan Phap, tuong Jean-Etienne Valluy noi voi cac vien chi huy đia phuong qua radio.

Ngay 23 thang 11, Đai ta Pierre Louis Debes gui toi hau thu yeu cau nguoi Viet ra khoi khu pho Tau cua Hai Phong va ha vu khi. Khi khong co phan hoi, Debes lenh cho tau chien Phap ban pha thanh pho, trong mot buoi chieu đa giet chet hon 6.000 nguoi dan hoac hon 2.000 nguoi theo mot nguon khac.. Sau đo, khoang 2.000 linh Phap tran vao thanh pho trong khi phao tiep tuc ban pha vung ngoai o. May bay nem bom va oanh tac co Phap tren khong phan yem tro cho cac đoan thiet giap va bo binh tien chiem cac khu pho, tan cong cac tru so chinh quyen Viet Nam.
Quan Phap gap phai hoa luc manh cua luc luong Viet Minh bao ve thanh pho. Quan Tu ve Viet Nam chi co nhung thu vu khi cu ky nhu sung truong Mousqueton, ma tau va luu đan nhung van quyet tam chien đau bao ve Hai Phong. Chien su keo dai cho đen khi nguoi linh Viet Minh cuoi cung rut khoi chien truong vao ngay 28 thang 11.
Tin chien su lan ra toan quoc. Ho Chi Minh keu goi nhan dan hay binh tinh đe co cuu van hoa binh. Trong khi đo thi Vo Nguyen Giap yeu cau đuoc gap Tuong Moliere (Tu lenh Phap tai Bac Viet Nam) vao ngay 27 thang 11 nam 1946 đe đam phan. Mai toi ngay 29 thang 11, Tuong Moliere moi chiu gap Giap. Khi noi chuyen, Tuong Moliere noi thang lap truong cua Phap la quan Phap phai kiem soat Hai Phong cung cac vung phu can va quoc lo so 5 (noi lien Ha Noi voi Hai Phong) cung nhu tat ca cac thong lo noi lien voi cac đon tru quan cua Phap. Neu chinh phu Viet Nam khong chap nhan nhung đieu kien nay thi khong co đam phan gi het. Đoi hoi cua Phap khien cho chinh quyen Viet Nam khong con hy vong gi thuong thuyet đuoc voi nguoi Phap va phai chuan bi chien tranh. Tat cac co quan chinh quyen Viet Nam chuan bi rut lui ra khoi thu đo Ha Noi đe chuan bi khang chien lau dai.
Sau su kien Hai Phong, ke hoach phong thu Ha Noi bat đau đuoc chuan bi đe chinh phu Viet Nam co thoi gian so tan ve cac vung nui lan can. Mot so it luc luong chinh phu đong tai Bac Bo phu va mot doanh trai gan đo. Con phan lon luc luong quan su cua Viet Nam trong vung đong tai ngoai o cua thu đo. Bu lai, trong noi thanh co gan 10.000 du kich va tu ve, bao gom nhung thanh nien đay nhiet tinh ung ho cach mang, nhung cac luc luong nay chi đuoc trang bi chu yeu bang vu khi tho so tu tao. Đoi thu cua ho la vai nghin linh Le duong Phap đuoc trang bi hien đai, chu yeu đong trong Thanh Ha Noi, phan con lai đong xen ke tai 45 điem trong thanh pho nhu Phu Toan quyen, ga Ha Noi, nha bang Đong Duong, nha thuong Đon Thuy, cau Long Bien, va san bay Gia Lam.
Cac co quan cua chinh phu Viet Nam bi mat chuyen dan ra cac đia điem đa đuoc chuan bi truoc o ben ngoai thanh pho. Trong thanh pho, quan dan Ha Noi bat đau xay dung cac chien luy phong thu tren đuong pho, quan Phap cung cung co cac vi tri phong thu cua minh. Ngay 6 thang 12, Ho Chi Minh keu goi Phap rut ve cac vi tri ho đa giu tu truoc ngay 20 thang 11, nhung ong khong nhan đuoc phan hoi. Tra loi phong van cua nha bao Phap vao hom sau, Ho Chu tich khang đinh rang Chinh phu Viet Nam hy vong tranh đuoc chien tranh - cai se gay đau kho lon cho ca hai nuoc. "Nhung neu chung toi phai đoi mat voi chien tranh", ong noi, "chung toi se chien đau chu khong tu bo quyen tu do cua minh".
Ngay 12 thang 12, Leon Blum, thu tuong moi cua Phap tuyen bo y đinh giai quyet xung đot o Đong Duong theo cach se trao lai đoc lap cho Viet Nam. Ba ngay sau, Ho Chi Minh đua Sainteny mot buc thong điep gui Blum voi cac goi y cu the ve cach giai quyet xung đot. Sainteny đanh đien buc thong điep vao Sai Gon, yeu cau chuyen tiep toi Paris.
Trong khi chinh phu Phap đang do du ve yeu cau cua Cao uy Đong Duong Georges D'Argenlieu ve viec tang quan va lap tuc hanh đong quan su chong lai nguoi Viet, Valluy, nguoi co chung quyet tam voi d'Argenlieu ve viec giu su hien dien cua Phap tai Đong Duong, đa quyet đinh rang can phai khieu khich Ha Noi nham tao xung đot va đua Paris vao su đa roi. Ngay 16 thang 12, ong lenh cho tuong Morliere pha cac chuong ngai vat ma Viet Minh dung trong thanh pho. Khi buc đien cua Ho Chi Minh gui Blum vao đen Sai Gon, Vallue viet them binh luan cua minh, canh bao rang se nguy hiem neu tri hoan cac hanh đong quan su cho đen nam sau. Đen ngay 19, buc đien moi đen Paris, khi đo thi chien tranh đa no ra roi.
Ngay 17 thang 12, quan Phap voi xe tang yem tro vao cac đuong pho Ha Noi đe pha cac cong su ma Viet Minh dung trong nhung ngay truoc đo, gay ra vu tham sat o pho Hang Bun (Ha Noi), roi dan quan ra chot giu tu cong thanh Ha Noi đen tan cau Long Bien va bao vay gay suc ep đon Cong an quan 2 cua Ha Noi. Nguoi Viet khong phan ung. Hom sau, Phap ra mot toi hau thu đoi cham dut dung chuong ngai vat tren pho. Chieu hom đo, Phap ra toi hau thu thu hai tuyen bo rang tu ngay 20, quan Phap se tu minh đam nhiem viec tri an o Ha Noi. Đap lai, toi hom đo, cac luc luong Viet Minh bat đau chan moi nga đuong tu ngoai o vao thanh pho. Sang hom sau (ngay 19 thang 12), Phap ra toi hau thu thu ba, đoi chinh phu Viet Nam phai đinh chi moi hoat đong chuan bi chien tranh, tuoc vu khi cua quan Tu ve tai Ha Noi, va trao cho quan đoi Phap viec duy tri an ninh trong thanh pho.
Leclerc, nguoi tham gia Hiep đinh so bo 6 thang Ba, cung đa đieu tra su co dan đen xung đot tai mien Bac Viet Nam va viec Viet Nam Dan chu Cong hoa tuyen bo khang chien khien cac giai phap chinh tri that bai. Ngay 27 thang 1 nam 1947, tuyen bo cua chinh phu Phap ve "Chi tiet cac muc tieu theo đuoi cua Phap o Đong Duong" co neu "đe đat đuoc cang som cang tot voi cac đai dien đu đieu kien cua nguoi An Nam mot thoa thuan phu hop voi nguyen vong chinh đang trong Lien hiep Phap (...) tren co so đoc lap cua đat nuoc cung voi viec duy tri loi ich cua Phap va su hien dien cua (cac) can cu chien luoc cua luc luong Phap. Mot ho tro lon va ngay lap tuc phai nham cung co chinh quyen cua Nam Ky, nhung "phan nao đu đieu kien" đe khong đong canh cua đam phan voi Viet Minh." 
Đoi voi nguoi Viet, tinh hinh khong khac voi su kien Hai Phong hoi thang truoc, khi Đai ta Debes cung đa ra cac lenh tuong tu truoc khi ban pha thanh pho. Sang ngay 18 thang 12, Ho Chu tich ra lenh chuan bi cho cac cuoc tan cong quan Phap vao hom sau. Đong thoi, so rang buc đien gui Thu tuong Blum co the chua đen noi, ong gui mot buc đien thang toi Paris. Sang 19, đe the hien thien chi va co gang cuu van hoa binh, Ho Chu tich viet mot buc thu ngan va cu co van ngoai giao Hoang Minh Giam toi gap Sainteny đe đam phan "tim giai phap đe cai thien bau khong khi hien tai". Sau khi đuoc tin Sainteny tu choi gap Hoang Minh Giam, Ho Chu tich trieu tap Hoi nghi Thuong vu Trung uong Đang mo rong tai lang Van Phuc, Ha Noi, va tuyen bo rang trong tinh hinh hien tai, khong the nhan nhuong them đuoc nua. Hoi nghi duyet lai Loi keu goi toan quoc khang chien ma Ho Chu tich đa viet, thong qua van kien "Toan dan khang chien" do Tong Bi thu Truong Chinh du thao. Thoi điem bat đau no sung đuoc quyet đinh la 8 gio toi cung ngay. Khang chien chong Phap bat đau.

Ngay trong đem 19 thang 12 nam 1946, Chu tich Ho Chi Minh đoc Loi keu goi toan quoc khang chien tren he thong loa phat thanh Ha Noi. Sang ngay 20/12, loi keu goi toan quoc khang chien cua Chu tich Ho Chi Minh đuoc phat đi khap đat nuoc: 


The tran = Chien luoc =
Chien luoc cua cuoc khang chien do Viet Minh lanh đao đuoc tom luoc trong tai lieu Khang chien nhat đinh thang loi, mot tai lieu tuyen truyen cua Truong Chinh, phat hanh nhung ngay đau khang chien. Tai lieu chia khang chien ra 3 giai đoan: cam cu, phong ngu, phan cong. Dien bien chien tranh ve sau đung nhu vay.

Cam cu: bao gom gian đoan vua đanh vua đam truoc 19 thang 12 nam 1946 đen het Chien dich Viet Bac. Thoi nay co cuoc Nam Bo Khang chien, cam cu mien Nam, mien Trung, Hiep đinh So bo va Tam uoc Viet - Phap, Toan quoc khang chien o cac tinh, Ha Noi 1946, no luc van hoi hoa binh, cong cuoc di tan len chien khu. Cuoi cung la đanh bai Phap trong Chien dich Viet Bac.
Phong ngu: sau chien dich Viet Bac đen het Chien dich Bien gioi. Co cac chien dich lon: Chien dich Đong Bac, Chien dich Cao-Bac-Lang, Chien dich Bien gioi.
Phan cong: Chien dich Trung Du, Chien dich Đong Bang, Chien dich Hoang Hoa Tham, Chien dich Tay Bac, Chien dich Hoa Binh, Chien dich Thuong Lao, Ke hoach Navarre, Chien cuc đong-xuan 1953-1954, Chien dich Đien Bien Phu, Hiep đinh Gionevo, cham dut chien tranh, lap lai hoa binh o Đong Duong (21 thang 7 nam 1954).
Ngay tu thang 1/1944, Ho Chi Minh đa chi đao, huong dan bien soan bai giang đe đao tao can bo, ve sau in thanh tac pham "Con đuong giai phong". Tac pham chi ro "du kich la mot cach chien tranh cua dan chung dung khi gioi it va kem chong voi đe quoc co khi gioi tot va nhieu". Đat van đe "ly do nao đa sinh ra chien tranh du kich", Ho Chi Minh tra loi: 

"Truoc het la do chu nghia yeu nuoc, tinh cam đoi voi To quoc. Sau đo la long cam thu manh me đoi voi bon xam luoc da man... Nhin thay canh nha bi đot chay, ruong vuon bi pha hoai, vo bi ham hiep, cha me bi giet chet, cac con bi thieu song... Canh tuong đo khong phai đa don nong dan Viet Nam toi mot noi that vong tieu cuc, ma mot ham muon tra thu cho nhung nguoi than, toi long can đam lam liet trong chien đau"
Ho Chi Minh nhan manh: "Du kich to chuc kheo thi toan dan gai trai gia tre, si nong cong thuong, ai cung co the tham gia. Nguoi thi lo đanh giac, nguoi thi lo tiep te, tinh bao, lien lac, tuyen truyen moi nguoi đeu co dip phung su To quoc". Trong bai "Chien luoc cua quan ta va cua quan Phap" (13-12- 1946), Ho Chi Minh viet: 

"Ve phuong phap tac chien, chung ta ap dung van đong chien song song voi du kich chien. Van đong chien co muc đich tru diet mot so lon đich quan. Con du kich chien la huy đong dan quan o đia phuong vua quay roi, vua lam hao mon luc luong cua chung... Đe thuc hien du kich chien, chung ta to chuc ra đoi cam tu, đoi pha hoai, đoi đanh up, đoi đanh mai phuc, đoi cuop luong thuc, sung đan, đoi trinh sat. Ke hoach tieu tho vuon khong nha trong, ke hoach bat hop tac phai đuoc đem ap dung mot cach triet đe. Trong thanh pho, ngoai nhung ham ho, nhung chuong ngai vat, chung ta phai bien moi nha thanh mot o khang chien, phai đo đuong ham thong tu pho no sang pho kia. Tren cac nga đuong quan lo đa đanh đap nhieu u đat lam chuong ngai vat, nhung tren mat đuong con phai đat nhieu đia loi, nhat la o nhung cho co cau cong... Chung ta phai dung đu moi phuong phap đe can tro quan đich, đich đen mot cho nao cung khong the tien quan đuoc. Đe khang chien lau dai, moi lang ngay tu bay gio phai bien ra mot thanh luy khang chien"
Trong thu gui đong bao toan quoc (5-3-1947), Ho Chi Minh viet: "Đich cang rai ra nhieu noi thi luc luong đich cang mong manh. Ta cang san co hoi ma đanh du kich đe tieu diet no dan dan, đe đi đen thang loi cuoi cung... Đuoc to chuc tot, chien tranh du kich la mot suc manh khong the đanh bai chong bon xam luoc nuoc ngoai... Cung luc bi tan cong o sau lung boi chien tranh du kich va o ngoai mat tran boi quan đoi nhan dan, the la bon xam luoc Phap se bi đanh bai"
Phuong phap tien hanh chien tranh cua quan đoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa (lay ten chinh thuc la Quan đoi Nhan dan Viet Nam nam 1950) chi đon gian la "Toan dan-toan dien-truong ky khang chien", gom hai đieu: dung chien tranh du kich đanh tieu hao, phan tan luc luong đich va tung buoc xay dung luc luong, gianh the chu đong đe đay đich vao tinh the bi đong đoi pho. Khi co đu luc luong se tung đon đanh lon vao nhung vung ma đia the, tuong quan binh luc co loi đe gianh nhung thang loi chien luoc. Phuong phap nay đa đi suot lich su lon manh cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, va van phat huy hieu qua trong khang chien chong My sau đo. Tuy "đon gian" nhung ca Phap va My đeu khong the chong lai chien luoc chien tranh nhan dan nay, boi nhu tuong De Castries đa tra loi truoc Uy ban Đieu tra cua Bo Quoc phong Phap rang: "Nguoi ta co the đanh bai mot quan đoi, chu khong the đanh bai đuoc mot dan toc".


= Vu khi =

Thoat tien, tu 1945, quan khang chien Viet Nam chi đuoc vo trang bang gay tam vong, ma tau, dao gam, cay phang, luu đan noi hoa va mot so rat it sung truong cu thu đuoc cua Nhat hay tham chi sung cua Phap tu thoi Chien tranh the gioi thu nhat sot lai (sung Mousqueton), cung sung luc Rouleau do hang St. Etienne ben Phap che tao. Ngay ca voi cac đon vi chu luc, trang bi đeu thieu thon va khong thong nhat, co gi dung nay. Vu khi chong tang chuyen dung rat it, phan lon la bom ba cang, mot loai min chong tang cam tu gan tren can gay thu đuoc cua Nhat. Mot tieu đoan thuong chi đuoc trang bi tuong đuong voi 1 đai đoi cua Phap, voi 2 đai lien, 1-2 sung coi 60mm, tam trung lien, 140 đen 160 sung truong đu cac kieu (Nhat, Nga, Phap, Đuc), mot nua so bo đoi khong co sung ma phai dung nhung vu khi tho so nhu cung no, giao mac va dao kiem...
Theo "Bao cao tong ket vu khi toan quoc nam 1947" ngay 9-3-1947 cua Bo Tong tham muu Quan đoi Viet Nam, trang bi cua toan quan luc nay co 26.018 khau sung truong va 1.522 khau sung may cac loai. Nghia la tren tong so gan 90.000 nguoi, ty le trang bi sung chua đat noi 1/3. Hieu suat su dung thuc te con kem hon nhieu do tinh trang ky thuat, thieu đan cung nhu qua nhieu chung loai hon tap. Giai đoan nay, cay mac gan nhu tro thanh vu khi ca nhan co ban trong cac đon vi bo đoi o Bac Bo.
Vi nhu cau cap bach cua cuoc khang chien nen ngay tu 1946, tai cac mat khu, quan khang chien Viet Nam đa cho thiet lap nhung xuong vu khi tho so, sua chua hoac che tao mot it bo phan nho cua sung luc va sung truong, co khi ca loai trung - đai lien, đong thoi che tao luu đan noi hoa. Nganh quan khi Viet Nam trong giai đoan nay co su đong gop rat lon cua Tran Đai Nghia, mot ky su đang o Phap đa bo viec ve nuoc đe tham gia khang chien. Nho nhung tai lieu ma ong mang ve nuoc, quan khang chien Viet Nam đa co the tu che tao phao khong giat chong tang tu nam 1947.
Cho toi nam 1950, quan khang chien Viet Nam van trong tinh trang tho so, ho ap dung chien thuat tieu tho khang chien, pha het nha cua, pho xa o thanh thi; con tai thon que thi tre vot nhon đuoc cam tua tua khap cac bai đat trong đe ngan can Phap nhay du. Uy ban Hanh chinh Khang chien cac xa, quan gop tien mua it nhat la mot khau sung đe tu ve. Voi thong cao nay, xa nao cung đua nhau quyen gop tien trong dan chung đe gui đi. Nhung nguon cung hau nhu khong co, nen du kich moi xa chi co đuoc mot khau sung Mousqueton đa ri set voi 5 vien đan, ma co khi ca nam vien đeu ban khong no vi đan đa đe qua lau.
O ngoai mat tran, gay tam vong vot nhon va dao gam la vu khi chinh, mai đen nam 1951 - 1952, gay tam vong van la mot thu vu khi loi hai trong tay Viet Minh, khong mot cuoc phuc kich ban đem nao thanh cong ma khong co mot so binh si Phap chet vi bi gay tam vong đam xuyen, con luu đan dung đe tan kich đon, nem qua lo chau mai, hoac vut xuong ham quan Phap tru an. Nho thu đuoc chien loi pham nen cac cap chi huy tu Đai đoi truong tro len moi co sung luc mang ben hong, con o hau phuong, nhung can bo đuoc mang sung luc phai la cao cap, cap tinh hoac cap khu. Chien tranh khi đo mang mot hinh thuc tho so, vua du kich, vua co đien đoi voi phia Viet Minh.

Sau Chien dich bien gioi nam 1950, bien gioi Viet Nam - Trung Quoc đuoc khai thong. Viet Nam bat đau nhan đuoc vien tro vu khi, quan trang, quan dung tu Trung Quoc, Lien Xo va cac nuoc Xa hoi chu nghia khac. Tu 1953-1954, mot phan đuoc Trung Quoc, Lien Xo vien tro, phan khac nho tich thu đuoc vu khi cua Phap nen gay tam vong vot nhon bien mat, ma tau dao gam chi đe dan quan du kich đia phuong dung, con bo đoi chinh quy đuoc vo trang đay đu. Đen nam 1954, Viet Minh đa bat đau co đoi xe van tai du so luong con it (chien dich Đien Bien Phu đa huy đong đuoc 628 xe van tai, con lai phai dung dan cong va xe đap tho). Tuy vay cho đen het chien tranh thi Quan đoi Nhan dan Viet Nam van đon thuan la bo binh mang vac bang đoi chan, chua co cac phuong tien co gioi hien đai nhu xe tang, xe thiet giap hoac khong quan, đan duoc cho phao binh cung kha thieu thon (trong tran Đien Bien Phu, phai co Tong tu lenh phe duyet thi mot đon vi phao binh moi đuoc ban tu 5 vien đan phao 105mm tro len).
Ve phia Phap, quan đoi Phap đuoc trang bi hien đai theo tieu chuan thoi bay gio, co đay đu co gioi: co hang khong mau ham, tau chien, may bay nem bom, co xe tang - xe thiet giap, đai bac 105-155 ly do Hoa Ky vien tro. Bo binh trang bi đay đu cac loai vu khi nhu sung truong M-36, sung FM, sung trung lien Bar, tieu lien Thompson, sung coi 60-120 ly, sung đai lien 12,7 ly, phao lien thanh 20mm v.v... Ngoai 3.600 ty Frang chien phi tu chi tra, Phap con đuoc Hoa Ky vien tro khoang 3 ty USD vu khi cac loai (tuong đuong khoang 40 ty USD theo thoi gia nam 2020). Vi du nhu trong tran Đien Bien Phu, khong quan Phap co the tha du 4.500 linh trong vong 2 ngay, ban 110 ngan vien đan phao 105mm tro len va nem tren 5.000 tan bom. Nho co gioi va vu khi toi tan, doi dao hon, nen trong giai đoan 1946-1950, tren khap cac chien truong tu Nam chi Bac, Phap nam the chu đong, con Viet Minh van ap dung chien thuat đanh du kich, chua the tien toi cho "dung nong thon bao vay thanh thi".
Nhieu nha chinh tri Phap ban đau đa to ra coi thuong luc luong Viet Nam vi trang bi 2 ben qua chenh lech, ho tin rang quan Viet Nam se khong the chong đo đuoc qua vai tuan. Tai Fontainebleau, nguoi đung đau phai đoan Phap Max Andre đa noi voi Pham Van Đong, nguoi lanh đao phai đoan Viet Nam:

“Ngai thay đo, hay nen biet đieu, ngai biet rang trong truong hop đam phan that bai, ngai se thay chien tranh va quan đoi chung toi se đe bep cac du kich quan cua cac ngai trong vai tuan”


Dien bien = Giai đoan 1946-1949 =


 Cuoc chien tai cac đo thi phia Bac  Tai Ha Noi, đung 20 gio ngay 19 thang 12 nam 1946, cong nhan Nha may đien Yen Phu pha may, 20 gio 3 phut, đen đien trong thanh pho vut tat, it phut sau, phao binh Viet Nam tu phao đai Lang ban don dap vao Thanh. Sau đo, Loi keu goi Toan quoc khang chien cua Chu tich Ho Chi Minh đuoc phat tren Đai Tieng noi Viet Nam, đang tren bao Cuu quoc va cac bao Ha Noi, voi loi the quyet tu: "Chung ta tha hy sinh tat ca, chu nhat đinh khong chiu mat nuoc, nhat đinh khong chiu lam no le!".
Huong ung Loi keu goi toan quoc khang chien, cac luc luong vu trang cua chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa đa no sung chong Phap tai nhieu khu vuc thanh thi tren ca nuoc: Ha Noi, Nam Đinh, đuong so 5, Vinh, Hue, Đa Nang... hoan thanh nhiem vu bao vay kim chan va tieu diet quan Phap, tao thoi gian can thiet đe quan chu luc tan ve cac can cu o nong thon va đe cac co quan, cong xuong di chuyen len vung chien khu.
Chien su ac liet nhat dien ra tai Ha Noi. Tai đay, quan Phap phai chien đau gianh giat tung con pho va phai chiu thuong vong lon, khoang 100 linh Phap đuoc coi la bi giet, 45 cong dan chau Au thiet mang, 200 nguoi mat tich Trong mot hoan canh chien đau vo cung kho khan va chenh lech ve vu khi, sau 57 ngay đem chien đau ngoan cuong trong long thanh pho, đen đem 17 thang 2 nam 1947 Trung đoan Thu Đo moi rut ra khoi noi thanh. Theo loi keu goi cua Ho Chi Minh, đa so nhan dan Ha Noi va vung ven cung nhu cac vung chien su cung đa bo thanh pho vuot song Hong tan cu ve vung do Viet Nam Dan chu Cong hoa kiem soat, tao the vuon khong nha trong, đong thoi tieu tho khang chien pha huy co so ha tang khong cho Phap su dung.


 Cac no luc ngoai giao  Ho Chi Minh van chua bo cuoc trong viec tim kiem mot giai phap hoa binh. Ngay ngay đau tien cua cuoc chien, Viet Nam Dan chu Cong hoa rai truyen đon tren đuong pho Ha Noi thong bao voi "nhan dan Phap" rang chinh phu Viet Nam san long ton tai hoa binh trong Lien hiep Phap, rang chien tranh no ra la do "bon thuc dan phan cach mang tim cach chia re va gay chien", rang chi can Phap cong nhan đoc lap va thong nhat cua Viet Nam thi thai đo hop tac va hieu biet lan nhau giua hai dan toc se đuoc lap tuc khoi phuc. Ngay hom sau, đai Viet Minh bat đau đinh ki phat cac loi keu goi tai đam phan. Ngay 23 thang 12 nam 1946, Chu tich Ho Chi Minh viet thu cho Marius Moutet, Bo truong Bo cac lanh tho thuoc đia, va tuong Philippe Leclerc de Hauteclocque, đe nghi mot cuoc hop giua đai dien ca hai ben. Mot vai ngay sau, ong chinh thuc đe nghi ngung ban va to chuc mot cuoc hoi nghi hoa binh moi tai Paris trong khuon kho Hiep đinh so bo hoi thang 3.
Nha Xa hoi chu nghia Marius Moutet đa đuoc gui đen tim hieu ve trien vong chinh tri, va tro ve voi ket luan rang chi co mot giai phap quan su đa đuoc hua hen. Nhu Đo đoc d'Argenlieu, Moutet tin rang co the se khong co cuoc đam phan voi Ho Chi Minh. Ong đa viet ve "vo mong tan nhan cua thoa thuan ma khong the đuoc đua vao hieu luc...", va tuyen bo rang: "Chung toi khong con co the noi ve mot thoa thuan tu do giua Phap va Viet Nam... Truoc bat ky cuoc đam phan ngay hom nay, can thiet phai co mot quyet đinh quan su". Truoc ap luc cua cac đang phai canh ta Phap nhu Đang Cong san Phap va Đang Xa hoi Phap, Thu tuong Ramadier - mot đai bieu xa hoi chu nghia, thong bao rang chinh phu cua ong ung ho nen đoc lap va thong nhat cho Viet Nam: "Đoc lap trong Lien hiep Phap [va] lien minh cua ba nuoc An Nam, neu nguoi dan An Nam mong muon no" va Phap san sang đam phan mot cuoc hoa giai voi nhung đai dien chan chinh o Viet Nam.
Tra loi phong van voi Tuong Georges Catroux vao thang 1 nam 1947 o Moscow, bo truong Ngoai giao Lien Xo Vyacheslav Mikhailovich Molotov noi rang “ong hy vong rang Phap va Viet Nam co the đat đuoc mot thoa thuan khien cho ca đoi ben đeu hai long,” va khong dan đen viec tai thiet “mot che đo cai tri thuc dan”. Stalin khong tro giup cho Viet Nam Dan chu Cong hoa va cung khong đua van đe Viet Nam ra Lien hiep quoc. Cung trong nam 1947, Viet Nam Dan chu Cong hoa đe nghi Lien Xo ho tro cuoc khang chien cua ho bao gom vien tro quan su va kinh te, cung cap chuyen gia quan su, tuyen truyen quoc te co loi cho Viet Nam va giup Viet Nam tham gia Lien Hop Quoc nhung lai bi chinh quyen Stalin cua Lien Xo phot lo đi nhung yeu cau nay.
Trong thang hai, nam 1947, nguoi Phap đua cac đieu kien đe Ho Chi Minh đau hang vo đieu kien. Ho thang thung bac bo nhung, yeu cau nguoi đai dien Phap, "Neu ban o vi tri cua toi, ban se chap nhan ho chang?... Trong Lien hiep Phap khong co cho cho nhung ke hen nhat". Thang 3 nam 1947, Ho Chi Minh keu goi chinh phu Phap va nguoi Phap: "Mot lan nua, chung toi tuyen bo long trong rang nhan dan Viet Nam mong muon chi thong nhat va đoc lap trong Lien hiep Phap, va chung toi cam ket bao đam quyen loi kinh te va van hoa Phap..".
Ngay 19 thang 4 nam 1947, Ho Chi Minh gui thong điep đen Chinh phu Phap, đe nghi noi lai đam phan tren co so "hai nuoc anh em trong Lien hiep Phap, mot lien hiep cua nhung nguoi tu do, hieu biet va yeu thuong nhau". Trong khi đo, Thu tuong Ramadier tuyen bo trong thang 3 nam 1947, rang: "Chung ta phai bao ve cuoc song va tai san cua nguoi Phap, cua nguoi nuoc ngoai, ban be o Đong Duong cua chung ta co niem tin vao tu do Phap".
Nhung tat ca đeu khong đem lai ket qua gi, nguoi Phap muon co phan ung quan su manh truoc khi tinh đen chuyen đam phan. Emile Bollaert, Cao uy Phap moi đuoc bo nhiem tu thang 3 nam 1947, đuoc tuong Leclerc khuyen "đam phan bang moi gia". Nhung nguoi than can ong nhu Pierre Messmer va Paul Mus cung thien ve chieu huong đoi thoai. Nhung đa co hon 1.000 binh si Phap chet hoac mat tich, va cong đong nguoi Phap o Đong Duong phan đoi kich liet viec thuong luong voi Viet Nam Dan chu Cong hoa - Nha nuoc ma ho chi goi bang cai ten Viet Minh, to chuc nam đa so trong chinh phu.
Ngay 23 thang 4, qua Bo truong Bo ngoai giao Viet Nam Hoang Minh Giam, Ho Chu tich lai gui thong điep toi Bollaert đe nghi ngung ban lap tuc va đam phan. Tu tin vao uu the quan su, Bollaert đap lai bang mot loat cac đieu kien đoi quan đoi Viet Nam ha vu khi truoc khi khoi phuc hoa binh. Ho Chi Minh tu choi thang cac yeu cau nay khi Paul Mus đen chien khu Viet Bac gap ong đe truyen đat thong điep tren.
Theo tai lieu cua My, rat som trong chien tranh, Phap đa tang noi am anh ve "am muu cua Cong san Viet Nam". Đo đoc D'Argenlieu o Sai Gon keu goi mot chinh sach quoc te phoi hop đe cac cuong quoc phuong Tay chong lai su mo rong cua chu nghia cong san o chau A, bat đau voi Viet Nam. Trong Quoc hoi thao luan vao thang 3 nam 1947, mot đai bieu canh huu cao buoc rang cuoc chien tai Viet Nam đa đuoc chi đao tu Moskva: "Chu nghia dan toc o Đong Duong la mot phuong tien, cuoi cung la chu nghia đe quoc Lien Xo." Ca chinh phu lan nguoi dan Phap chu y tuyen bo thang 1 nam 1947 cua tuong Leclerc: "Chong chu nghia cong san se la mot cong cu vo dung chung nao van đe cua chu nghia dan toc con chua đuoc giai quyet." Ve phan minh, Ho Chi Minh đa lap đi lap lai nhung loi keu goi Phap ngung chien va cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam, tham chi đe xuat rang chinh phu cua ong se tu chuc neu Phap trao cho Viet Nam đoc lap. Ong noi: "Khi Phap cong nhan su đoc lap va thong nhat cua Viet Nam, chung toi se lui ve lang cua chung toi, vi chung toi khong tham vong quyen luc, danh du".


 Dien bien tai Lao va Campuchia  Tai Lao, sau khi that thu nam 1946, Lao Issara tan vo nam 1949. Cac luc luong khang chien Lao than Viet Nam thanh lap Mat tran Lao Issara. Thang 1 nam 1949, luc luong khang chien lap cac chien khu o Thuong Lao, Đong Bac Lao va Tay Lao. Đai hoi toan quoc khang chien Lao nhom hop thang 8 nam 1950 thanh lap chinh phu do Hoang than Souphanouvong đung đau. Chinh phu Souphanouvong tiep tuc tro thanh Đong minh cua Viet Nam Dan chu Cong hoa ke tuc Chinh phu Lam thoi Lao tu do.


 The tran nhung nam 1947-1949  Mua he nam 1947, luc luong chu luc cua quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa co khoang 60.000 nguoi, chua ke tu ve va du kich đia phuong. Vu khi thieu, chu yeu la do tu tao va lay đuoc cua Phap. Yeu ve hoa luc nhung co đong va co ho tro lon cua nhan dan, cac tieu đoan Viet Nam ngay cang co kha nang tranh cac tran can cua Phap va tan cong đoi phuong lai nhung noi minh lua chon. Quan chu luc chinh quy cua Viet Nam to chuc nhu quan đoi phuong Tay, nhung thua ke nhieu kinh nghiem chien tranh co truyen cua Viet Nam. Viet Nam ap dung chien luoc chien tranh du kich cua Mao Trach Đong voi phuong cham Truong ky khang chien. Quan đoi va Chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa to chuc luc luong dan quan du kich la nhung chien si ban quan su, nua bi mat nua cong khai, song tai nha, vua lam ruong vua chien đau trong long đich.
Hoan thanh viec đanh rong ra vung đong bang, Phap quyet đinh tien cong len Viet Bac đe som ket thuc chien tranh. Ngay 7 thang 10 nam 1947, cuoc hanh quan Lea tan cong vao chien khu Viet Bac bat đau. Quan Phap tien nhanh nhung đa khong đinh vi đuoc nhung noi đong cac co quan đau nao cua đoi phuong. Luc luong vu trang cua Viet Nam Dan chu Cong hoa nhanh chong đuoc phan tan, su dung du kich van đong chien, bat than phuc kich, đanh tieu hao quan Phap o nhung khu vuc hiem yeu. Phap khong đat đuoc muc đich tieu diet can cu Viet Bac, nhung cung đa cat đuoc đuong so 4 va kiem soat bien gioi Viet Trung, co lap Viet Nam Dan chu Cong hoa voi the gioi ben ngoai.
Cuoc chien tranh du kich tai đong bang gay kho khan lon cho Phap. O moi noi, bo đoi Viet Nam van tu do đi lai, tuyen quan, thu thue. Co nhung hoi te (chinh quyen lang xa trong vung Phap kiem soat) đuoc lap ra đe che mat Phap nhung hanh đong theo Viet Minh. Dan chung ganh thoc gao tu vung do Phap chiem đong đi đong thue cho Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cac đoi du kich đuoc thanh lap khap cac vung bi chiem quay roi quan Phap, Phap phai đe phan lon quan chu luc giu đong bang Bac Bo. Mac du la vung do Phap kiem soat, nhung thuc chat đong bang mau mo đong dan đo van la nguon cung cap nhan luc, hang hoa va luong thuc lon nhat cho Viet Minh.
Viet Nam Dan chu Cong hoa co gang bien chien tranh du kich thanh chien tranh chinh quy bang cach mo hang chuc chien dich va đot hoat đong quy mo nho tren toan quoc. Ho thuc hien rat nhieu cuoc tan cong vao quan đoi Phap o quy mo đai đoi đen vai trung đoan. Ho con đua quan sang giup phong trao cach mang o cac nuoc lan can nhu Lao, Campuchia, Trung Quoc. Tai cac đo thi, phong trao đau tranh chinh tri chong Phap cung phat trien manh. Đen cuoi nam 1949, luc luong khang chien đa truong thanh ve moi mat, đu suc thuc hien nhung chien dich quan su lon.
Thang loi duy nhat cua Phap trong mua he nay la ve chinh tri, khi tuong Nguyen Binh - Tong chi huy quan đoi Viet Nam tai Nam Bo ra sach luoc: To chuc lai luc luong vu trang cac giao phai đe bien che chinh quy thanh Ve quoc đoan. Trong nam 1947, sau nhung xung đot quan su voi Viet Minh va nhat la sau khi giao chu Hoa Hao Huynh Phu So mat tich (Hoa Hao cho rang Viet Minh thu tieu Huynh Phu So) ca hai giao phai Cao Đai va Hoa Hao đeu cham dut hop tac voi Viet Minh đe tam thoi hop tac voi Phap chong Viet Minh. Nam 1948, mot phan luc luong Binh Xuyen cung hop tac voi Phap chong lai Viet Minh.


 Phap sa lay  Sau chien dich Lea, xung đot lang xuong. Thieu phuong tien đe tiep tuc cac chien dich tan cong, quan Phap chi gioi han trong cac hoat đong vua phai o đong bang. Nhung cung tai đong bang, luc luong vu trang Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc phan tan thanh cac đai đoi đoc lap, tieu đoan tap trung, to chuc them cac đoi du kich hoat đong ban cong khai, song tai nha, vua lam ruong vua chien đau, thuc hien cac hoat đong quay roi quan Phap. Cac can bo cua chinh quyen va mat tran Viet Minh van đi lai tuyen quan, thu thue trong vung Phap kiem soat. Nhung vung nay van tiep tuc la noi cung cap mot so loai nhu yeu pham nhu thuoc men, luong thuc, vai voc... cho Viet Nam. Tai cac chien khu, chinh quyen Viet Nam cung co can cu, to chuc tu san xuat luong thuc va vu khi đe co the khang chien lau dai.
Luc luong vu trang va du kich đong bang song Hong to chuc cac tran chien quay roi quan Phap. Cuoi chien tranh, quan đia phuong va du kich cam giu phan lon quan Phap trong vung đong bang. Moi chuyen hang cua Phap tu Hai Phong ve Ha Noi phai tu thanh đoan lon, nhieu xe tang va linh bao ve moi đi thoat. Cac đuong bo bi đao boi ngan can xe co gioi, đuong sat boc het gang thep lam vu khi.
Tai mien Trung Viet Nam, Viet Nam Dan chu Cong hoa kiem soat tu Hoi An đen Mui Đai Lanh, gan nhu ngan đoi đat nuoc. O mien Nam, quan Phap o tinh the tot hon do luc luong chinh tri va quan su o đay o xa va lien lac rat kho khan voi chu luc o mien Bac. Luc luong cua tuong Nguyen Binh bi đay ve cac chien khu trong vung ngap man va rung nui, ho con gap su chong đoi cua cac giao phai nguoi Viet nhu Cao Đai, Hoa Hao, Binh Xuyen. Nam 1948, quan Phap to chuc cuoc hanh quan Vega nham pha huy co quan đau nao khang chien o Nam Bo va nhieu cuoc hanh quan khac vao Đong Thap Muoi nhung đeu that bai. Cuoi nam 1949, quan đoi Phap tai Đong Duong duoi quyen tuong M. Carpentier mat quyen chu đong.
Phap cung lien minh voi cac nhom Thien Chua giao ban xu. Ngay 1-7-1949, Thanh toc đuc cua Toa thanh Vatican tuyen bo: “Tat ca nhung ai hop tac voi Đang Cong san, hoac bo phieu cho Cong san, hoac đoc, xuat ban, phan phoi bao chi Cong san, hoac giup đo bat ky cach nao cho Đang Cong san đeu bi khai tru khoi cac bi tich”. Cac giam muc lanh đao Giao hoi Cong giao Viet Nam ra thu chung muc vu ngay 9/11/1951 “chang nhung cam anh chi em (giao dan Viet Nam) khong đuoc vao Đang Cong san ma anh chi em cung khong đuoc hop tac voi ho, hay lam bat cu viec gi co the gop phan cho Đang Cong san len nam chinh quyen”
Giao dan Viet Nam bi phan hoa. Nhung nguoi Cong giao ung ho khang chien tiep tuc chien đau chong Phap, chap nhan bi va tuyet thong. Nhung nguoi khac roi bo khang chien, hoac lien ket voi thuc dan Phap đe chong lai Viet Minh. Cac giao si Cong giao chong Cong nhu Le Huu Tu, Pham Ngoc Chi, linh muc Hoang Quynh lap ra cac giao khu (thuc chat la cac chien khu) Phat Diem va Bui Chu, lap ra luc luong vu trang "tu ve Cong giao" đong hang chuc nghin quan đuoc Phap trang bi sung đan va tra luong. Mot linh muc cho biet quan Cong giao “to chuc ruong bo lien tuc cac lang luong chung quanh, bat giam hoac giet chet, khoi can toa an, tat ca nhung chien si du kich va nhung ai bi tinh nghi la Viet Minh. Theo guong linh Phap, ho cuop boc cac lang, lay trom, tan sat, thieu rui tat ca nhung gi bi coi la o khang chien” Cac luc luong nay đa ho tro cho quan Phap trong viec tran giu cac đia phuong, gay nhieu kho khan cho Quan đoi Nhan dan Viet Nam khi tac chien o vung phia nam đong bang song Hong.
Cho đen thoi điem nay, Ho Chi Minh van co gang keu goi Phap hay ngung ban va ton trong nen đoc lap cua Viet Nam. Ong viet:

Viet Nam san sang cong tac than thien voi nhan dan Phap. Nhung nguoi Phap tu ban hay cong nhan, thuong gia hay tri thuc, neu ho muon that tha cong tac voi Viet Nam thi se đuoc nhan dan Viet Nam hoan nghenh ho nhu anh em bau ban. Song nhan dan Viet Nam kien quyet cu tuyet nhung nguoi Phap quan phiet. Noi cho ro hon la: Cung nhu nhung nuoc đoc lap khac cu tuyet quan đoi ngoai quoc đong tren đat nuoc minh, nhan dan Viet Nam kien quyet cu tuyet quan đoi Phap đong o Viet Nam.


 My can thiep vao chien tranh  Trong 3 nam đau cua cuoc chien tranh, My đa giu mot thai đo "trung lap" nhung ung ho Phap rat ro rang. My chang muon tu đat ban than vao mot vi the kho xu la cong khai ung ho chu nghia thuc dan, nhung cung khong muon lam mat long Phap - mot đong minh quan trong o chau Au. Do vay, chinh quyen Truman đa bi mat trao cho Phap nhieu khoan vien tro ve tai chinh va quan su.
Đau nam 1950, Hoa Ky bat đau chinh thuc gui vien tro quan su cho Phap o Đong Duong. Thang 1 nam 1951 nguoi Phap nhan đuoc 20 xe tang M24, 40 khau luu phao M101 co nong 105 mm va 250 qua bom cac loai, trong đo co ca bom napalm cung hang tan đan duoc va vu khi tu đong cac loai. Toi thang 1 nam 1953, Phap đa nhan đuoc 900 xe thiet giap cung voi 15.000 xe van tai cac loai, gan 2.500 khau phao va sung coi cac loai, 10.000 khau Browning M1919 va 14.000 khau Browning M2 tu thoi The chien 2, 75.000 vu khi ca nhan (sung ngan, sung truong, tieu lien, trung lien) va gan 9.000 may radio. Ngoai ra, Khong quan Phap đa nhan đuoc 160 may bay F6F Hellcat va F8F Bearcat, 41 may bay nem bom B-26 Invader, 28 may bay van tai C-47 cung voi 155 đong co may bay va 93.000 qua bom. Cho toi khi Phap that bai hoan toan thi phia My đa vien tro tren 1 ty USD moi nam (tuong đuong khoang 5,8 ty USD theo thoi gia nam 2004) va chi tra 78% chi phi chien tranh cua Phap o Đong Duong.
Tra loi nha bao My Harold Issacs (thang 3 nam 1949), Chu tich Ho Chi Minh co đoan đoi thoai sau:

Tra loi nha bao My A. Steele cua to New York Herald Tribune (thang 10 nam 1949), Ho Chi Minh noi: "Nguoi ta lan lon Viet Minh, mot to chuc yeu nuoc cua dan toc voi Viet Nam, von la mot quoc gia. Su tuyen truyen gia doi cua Phap, va quan niem sai lam cho moi phong trao giai phong dan toc va moi su cai cach xa hoi đeu la cong san... Toi muon hoi nhan dan My mot cau nay, va mong ong cho toi biet nhung cau tra loi cua nhan dan My: Neu Phap hoac mot ai khac xam pham nuoc My, giet nguoi đot pha thanh pho va lang mac My, voi muc đich la đe bat nguoi My lam no le, thi nhan dan My se đoi pho nhu the nao?"
Tren bao Cuu quoc, Ho Chi Minh keu goi: 


 Giai phap Bao Đai  Đau nam 1947, D'Argenlieu bi trieu hoi ve nuoc do bi nguoi Viet Nam va cac đang phai canh ta Phap cam ghet. Truoc ap luc cua cac đang phai canh ta Phap nhu Đang Cong san Phap va Đang Xa hoi Phap, Thu tuong Ramadier - mot đai bieu xa hoi chu nghia, thong bao rang chinh phu cua ong ung ho nen đoc lap va thong nhat cho Viet Nam: "Đoc lap trong Lien hiep Phap [va] lien minh cua ba nuoc An Nam, neu nguoi dan An Nam mong muon no" va Phap san sang đam phan hoa giai "voi nhung đai dien chan chinh cua Viet Nam".
Ngay sau đo, Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep quyet đinh se ung ho Bao Đai đam phan voi Phap ve nen đoc lap cua Viet Nam. Thang 5 nam 1947, Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep cu phai đoan đen Hong Kong gap Bao Đai đe thuyet phuc ong nay thanh lap mot Chinh phu Trung uong va đam phan voi Phap ve nen đoc lap cua Viet Nam. Sau đo, Phap cu đai dien gap Bao Đai đe xuat ve viec đam phan ve nen đoc lap cua Viet Nam va viec thanh lap mot chinh phu Viet Nam đoc lap. Bao Đai đuoc Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep bao gom cac luc luong chinh tri Cao Đai, Hoa Hao, Viet Nam Cach menh Đong minh Hoi, Đai Viet Quoc dan đang va Viet Nam Quoc dan Đang hau thuan. Đay la nhung to chuc chinh tri hoac ton giao tung tham gia chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa hay hop tac voi Viet Minh chong Phap nhung do xung đot voi Viet Minh nen chuyen sang ung ho Bao Đai thanh lap Quoc gia Viet Nam.
Theo su gia William Duiker, đay la viec ne tranh van đe đieu đinh voi Chinh phu Ho Chi Minh. Thuc chat muc đich cua Phap la tim cach xay dung mot chinh quyen ban xu nguoi Viet đe lam đoi trong voi Viet Nam Dan chu Cong hoa, va đe thuyet phuc My vien tro kinh te va quan su đe Phap co the tiep tuc đung chan tai Đong Duong, boi trong hiep uoc khong co quy đinh ro rang nao ve nghia cua chu "đoc lap" cung nhu quyen han cua Quoc gia Viet Nam, cung khong noi ro viec thanh lap Quoc gia nay co the anh huong gi đen cuoc chien Viet – Phap hien van tiep dien.
Ngay 7 thang 12 nam 1947, Bao Đai va Phap ky Hiep đinh vinh Ha Long, trong đo Phap cam ket map mo ve nen đoc lap dan toc cua Viet Nam. Nhung chinh tri gia trong Mat tran Thong nhat Quoc gia Lien hiep va Ngo Đinh Diem đa chi trich hiep đinh nay la kem qua xa so voi mot nen đoc lap thuc su. Ngay 5 thang 6 nam 1948, Bao Đai va Bollaert ky Hiep đinh Vinh Ha Long thu hai, Phap "long trong cong nhan đoc lap" cua Viet Nam. Tuy nhien, chinh phu Phap van giu quyen kiem soat quan he ngoai giao va quoc phong, đong thoi tri hoan viec chuyen cac giao chuc nang khac cua chinh quyen sang nhung cuoc đam phan trong tuong lai.
Ngay 5 thang 6 nam 1948, Bao Đai va Bollaert ky ket Hiep đinh tai Vinh Ha Long trong đo Phap tuyen bo "trinh trong cong nhan nen đoc lap cua Viet Nam", nhung đac biet Phap chi giu lai quyen kiem soat cong tac đoi ngoai va quan đoi, viec chuyen giao cac chuc nang khac cua chinh phu se đuoc giai quyet o cac cuoc thuong luong sau. Thuc te nguoi Viet Nam (Quoc gia Viet Nam) chang đuoc trao cho quyen hanh gi. Viet Minh chi trich Bao Đai la xau xa, toi loi vi đa gianh đuoc hai chu đoc lap trong thoa thuan voi Phap, đieu ma Ho Chi Minh đa co gang gianh giat o Hoi nghi Fontainebleu nhung khong đuoc. Sau khi ky Hiep đinh nay, Bao Đai sang chau Au. Ngay 25 thang 8 nam 1948, Bao Đai bao cho phia Phap biet ong se khong ve nuoc neu che đo thuoc đia o Nam Ky khong bi huy bo. Ngay hom sau, cac bo truong o Paris phat bieu: "that su han đa bat đau bat chap ca chung ta". Co kha nhieu đieu cho thay Bao Đai khong phai chi la mot ten bu nhin va "vua hop đem" nhu moi nguoi van tuong. Bao Đai đa ky Hiep đinh Elysee đe nham mot khi nam chinh quyen, ong co the choi van bai quoc te theo kieu cua ong. Ong đa đat long tin vao su ung ho cua My ma ong hy vong se kiem che đuoc Phap va cung cap cho Viet Nam vien tro kinh te can thiet. L.A Patti nhan xet Bao Đai vua la mot nha chinh tri vua la mot nguoi dan toc chu nghia.
Ngay 8 thang 3 nam 1949, Tong thong Phap Vincent Auriol va Cuu hoang Bao Đai đa ky Hiep uoc Elysee, thanh lap Quoc gia Viet Nam la quoc gia đoc lap hoi vien trong khoi Lien hiep Phap, đung đau la Quoc truong Bao Đai. Tuy nhien, chinh quyen Quoc gia Viet Nam rat yeu ot do cac quyen quan trong ve quan su, tai chinh va ngoai giao đeu do nguoi Phap nam giu va quyen hanh cao nhat o Đong Duong tren thuc te la Cao uy Đong Duong cua Lien hiep Phap.
Tuong Georges Revers, Tong Tham muu truong quan đoi Phap, đuoc phai sang Viet Nam đe nghien cuu tinh hinh (thang 5, 6 nam 1949) va sau đo đa viet:

"Ho Chi Minh đa co kha nang chong cu lai voi su can thiep cua Phap lau đen nhu the, chinh la vi nha lanh đao Viet Minh đa biet tap hop chung quanh minh mot nhom nhung nguoi thuc su co nang luc… Nguoc lai, Bao Đai đa co mot chinh phu gom đo 20 đai bieu cua toan cac đang phai ma, trong so đo đang manh nhat cung kho ma đem đuoc 25 đang vien".
Nguoi Phap tri hoan mot cach co tinh toan viec thi hanh Hiep uoc Elysee voi Quoc gia Viet Nam. Quan đoi cua ho tiep tuc tham chien tai Viet Nam, nhan vien hanh chinh tiep tuc lam viec o cac cap chinh quyen; Quoc gia Viet Nam chang đuoc trao cho mot chut quyen hanh thuc su nao, nhu bay gio nguoi ta noi, Quoc gia Viet Nam chi la mot su nguy trang cho nen cai tri cua Phap..
Theo hiep uoc giua Quoc gia Viet Nam va Phap, mot so đon vi cua Phap đuoc chuyen giao cho Quoc gia Viet Nam. Ban đau cac đon vi nay van do cac si quan Phap chi huy nhung se đuoc thay the dan bang cac si quan nguoi Viet tot nghiep cac co so đao tao si quan do Quoc gia Viet Nam thanh lap voi su tro giup ve moi mat huan luyen đao tao quan su cua Phap va My. Ngoai ra cac trung tam va cac truong huan luyen cua My bat đau chon, đua nguoi tu Viet Nam sang hoc o My. Quan đoi Quoc gia Viet Nam la quan đoi rieng, đoc lap voi quan đoi Lien hiep Phap, nhung toan the quan đoi Viet Nam va Lien hiep Phap tai Đong Duong đuoc đat chung duoi quyen chi huy cua Uy ban quan su ma Tu lenh se la mot si quan Phap. Quan đoi quoc gia Viet Nam đuoc thanh lap nhung đuoc huan luyen kem va khong co si quan chi huy cap cao nguoi Viet.
Ngay 19 thang 7 nam 1949, Vuong quoc Lao đuoc Phap cong nhan đoc lap (nhung han che) trong Lien hiep Phap, Hien phap nam 1947 đuoc sua đoi. Hiep uoc tiep theo ky ngay 22 thang 10 nam 1953 cong nhan nen đoc lap toan dien cua Lao. Ngay 8 thang 11 nam 1949, Vuong quoc Campuchia gianh đoc lap (han che) trong Lien hiep Phap. Đen ngay 9 thang 11 nam 1953, Campuchia moi đuoc Phap cong nhan đoc lap toan dien.
Sau đo, chiu suc ep cua My va đe xoa diu mau thuan, Phap dan ky nhung hiep uoc trao cho Quoc gia Viet Nam cac quyen tu tri ve quan su, tai chinh, thue quan, xuat nhap canh... Cac co quan chuc nang do Phap nam giu đuoc chuyen giao cho Quoc gia Viet Nam trong nhung nam sau đo. Tuy nhien Quoc gia Viet Nam van phu thuoc vao nguon cung tai chinh tu Phap va cac hoat đong quan su cua Quan đoi Quoc gia Viet Nam van nam duoi su chi đao cua mot Uy ban quan su ma Tu lenh la mot si quan Phap.

Ky thuc Phap coi giai phap Bao Đai chi la do tinh the thuc ep, ho khong tin tuong va ton trong chinh phu nay. Nam 1949, Tong tham muu truong luc quan Phap, đai tuong Revers sau chuyen khao sat tinh hinh Đong Duong đa co ban tuong trinh mat trong đo viet: "Van đe đieu đinh voi Viet Nam thi tim nhung nguoi quoc gia chong cong đe đieu đinh. Giai phap Bao đai chi la mot giai phap thi nghiem, nhung che đo Bao Đai la mot che đo ung thoi voi su tham nhung, buon lau đong bac, buon lau giay phep nhap cang, nhung khu chua co bac đi điem..." (Trung tam du hi Đai the Gioi o Cho Lon đuoc chinh phu Bao Đai cho phep cong khai song bac va chua mai dam đe kiem chac). Ban tuong trinh sau đo bi lo khien chinh phu Phap "muoi mat", va Revers bi cho ve huu non sau khi ra khai trinh tai Hoi đong toi cao quan luc. ban than Bao Đai cung nhan xet rang: "Cai đuoc goi la giai phap Bao Đai hoa ra la giai phap cua nguoi Phap."
Thang 10 nam 1951, nghi si John F. Kennedy - ve sau tro thanh Tong thong My - đa đen Viet Nam đe khao sat. Luc đo, My đa tai tro mot cach hao phong cho chien tranh cua thuc dan Phap o Đong Duong, nhung Kennedy tu hoi: tai sao vien tro My van khong the giup Phap chien thang? Ong đa hoi tuong De Lattre, Cao uy kiem Tong chi huy quan Phap o Đong Duong rang: “Tai sao ong co the trong mong nguoi Viet Nam (Quoc gia Viet Nam) chien đau (chong lai Viet Minh) đe duy tri nuoc ho nhu mot bo phan cua Phap?". Ve lai My, Kennedy phat bieu ngay 15 thang 11 nam 1951 tren đai phat thanh: 

“Cac xu Đong Duong la nhung chinh phu bu nhin, nhung lanh đia cua cac ong hoang (chi cuu hoang Bao Đai va cac quoc vuong Lao va Campuchia) thuoc Phap voi tai nguyen to lon nhung la nhung vi du đien hinh cua đe quoc va thuc dan ma nguoi ta co the thay bat ky noi đau… O Đong Duong, chung ta [My] đang lien ket voi no luc tuyet vong cua mot đe che Phap muon bam lay nhung manh con lai cua đe quoc”. Ket qua la (chung ta) khong co su ung ho sau rong cua nhan dan Viet Nam đoi voi chinh phu ban xu (tuc chinh phu Quoc gia Viet Nam cua Bao Đai)”
Tra loi đien bao cua mot nha bao quoc te thang 3 nam 1948 khi thong bao tin Bao Đai chiu nhan đieu kien quan đoi nguoi Viet Nam se nam duoi quyen chi huy cua Phap, chu tich Ho Chi Minh tra loi: "Ong Vinh Thuy (ten that cua Bao Đai) la Co van cua Chinh phu Viet Nam. Ong ay khong the đam phan hoac hanh đong gi truoc khi Chinh phu Viet Nam đong y. Va chang, neu quan đoi va ngoai giao Viet Nam o duoi quyen Phap tuc la Viet Nam chua đuoc đoc lap han va van la thuoc đia cua Phap. Đieu kien nhu the thi ngoai bon phan quoc ra, khong co mot nguoi Viet Nam nao chiu nhan, Co van Vinh Thuy cung vay. Hon 80 nam duoi quyen thong tri cua Phap, nhan dan Viet Nam đa nem đu si nhuc va đau kho. Nhan dan Viet Nam quyet khong chiu lam no le lan nua."
Khi tra loi đien phong van cua Dan quoc Nhat bao (Trung Hoa Dan Quoc) ngay 3 thang 4 nam 1949, chu tich Ho Chi Minh đa tra loi cau hoi ve hiep đinh Elysee nhu sau: 

"Đoi voi dan Viet Nam, đo chi la mot to giay lon. Thu thong nhat va đoc lap gia hieu ay chang lua bip đuoc ai. Ngay nhan dan Phap va du luan the gioi cung đa hieu ro va to cao đieu đo. Luc nao quan đoi thuc dan Phap hoan toan rut khoi đat nuoc Viet Nam, thi moi co thong nhat va đoc lap... Vinh Thuy tro ve voi 10.000 vien binh Phap, đe giet hai them đong bao Viet Nam. Vinh Thuy cam tam ban nuoc, đo la su thuc... Phap luat Viet Nam tuy khoan hong voi nhung nguoi biet cai ta quy chinh nhung se thang tay trung tri nhung ten Viet gian đau so đa ban nuoc buon dan. Quan va dan Viet Nam quyet tam đanh tan tat ca am muu cua thuc dan, quyet khang chien đe tranh cho ky đuoc đoc lap va thong nhat that su.".
Con Đai tuong Vo Nguyen Giap nhan xet: "Voi viec mo đuong cho chu nghia thuc dan moi vao Viet Nam, De Lattre đa mang đen cho ta mot hiem hoa lau dai".


= Giai đoan 1950-1954 =


 Chien dich Bien gioi 1950  Trong nam 1950, cuoc chien co su thay đoi quan trong, chuyen sang mot giai đoan moi. Nho su vien tro cua cac nuoc xa hoi chu nghia đong minh, Viet Nam Dan chu Cong hoa quyet đinh chuyen tu giai đoan phong ngu sang giai đoan tong phan cong. Ngay 2 thang 2 nam 1950, Ho Chi Minh ky sac lenh 20/SL tong đong vien nhan luc, tai luc cua nhan dan đe thuc hien tong phan cong. Ho keu goi nhan dan tien hanh chien tranh du kich tren tat ca nhung đia ban ma ho xam nhap đuoc. Tu du kich, ho lai tiep tuc chon loc đe xay dung bo đoi chinh quy, cong them the he tan binh chieu mo đuoc tu cac tinh đong dan. Quy mo quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa phu thuoc vao co so vu khi ma ho co kha nang trang bi.
Sau chien dich Viet Bac, Viet Minh dan dan to chuc lai bo may va luc luong, bat đau to chuc nhung tran đanh quy mo chong lai Phap. Thang 1 nam 1950, Viet Minh mo mot loat cac chien dich quan su uy hiep truc tiep đong bang song Hong. Tu thang 2 nam 1950 đen thang 4 nam 1950, Viet Minh thuc hien nhung chien dich quy mo lon nham kiem soat Đong Bac Bac Bo. Trong nam 1950, cac luc luong vu trang cua Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc hoan chinh ve bien che, thong nhat voi ten goi Quan đoi Nhan dan Viet Nam.
Ve phia Phap, chien tranh đa vao the sa lay tuy ho đa dung đen 40-45% ngan sach quan su va 10% ngan sach nha nuoc. Voi su no ra cua Chien tranh Trieu Tien vao thang 6 nam 1950, My thay đoi thai đo ve cuoc xam luoc cua Phap tai Đong Duong, coi Trieu Tien va Viet Nam la hai chien truong phu thuoc lan nhau trong cuoc chien cua phuong Tay chong lai chu nghia cong san. Tong thong My Harry S. Truman tuyen bo se vien tro quan su truc tiep cho cac no luc cua quan Phap tai Đong Duong.
Truoc nam 1950, Viet Nam Dan chu Cong hoa van giu đuong loi can bang trong quan he quoc te. Nam 1948, Đang Cong san Đong Duong luc nay đang hoat đong bi mat duoi danh nghia Viet Minh nhac nho cac cap uy khong viet bai cong kich Hoa Ky trong cac tai lieu tuyen truyen va duy tri đuong loi trung lap. Ngay 18 thang 1 nam 1950, nuoc Cong hoa Dan chu Nhan dan Trung Hoa chinh thuc thiet lap quan he ngoai giao voi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Cac lanh đao Trung Quoc nhu Mao Trach Đong, Luu Thieu Ky, Chu An Lai,... đa thuyet phuc thanh cong Stalin cong nhan su ton tai cua nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, xua tan nhung hoai ngi, nghi ngo cua Stalin truoc đay ve tinh chat hai mat cua Ho Chi Minh khi Stalin cho rang Viet Nam Dan chu Cong hoa hop tac voi tinh bao My va giai tan Đang Cong san Đong Duong. Ngay 30/1/1950, Stalin va Đang Cong san Lien Xo chinh thuc thiet lap quan he ngoai giao voi Viet Nam Dan chu Cong hoa va đong y vien tro vu khi cho chinh phu nay thong qua Trung Quoc đe ho co them vu khi chong Phap. Cung ngay, Đang Cong san Đong Duong ban hanh mot chi thi bi mat cho phep the hien xu huong chong My tren cac tai lieu tuyen truyen chinh thuc. Thang 4 nam 1950, tong bi thu Đang Cong san Đong Duong, Truong Chinh, khang đinh Viet Nam, cung giong nhu Trung Quoc, đa lua chon phong trao cong san chu nghia duoi su lanh đao cua Stalin đong thoi loai bo tu tuong trung lap theo kieu Tito. Ngay 20/7 nam 1950, khi tra loi cuoc phong van voi đai dien Đang Cong san Phap, Ho Chi Minh phat bieu cong khai len an chu nghia đe quoc cua My va su can thiep cua My vao van đe noi bo Viet Nam. Ho Chi Minh tuyen bo hanh đong vien tro vu khi cho Phap ma My đang thuc hien la su phan dan chu va tuong tu nhu mot cuoc xam lang. Trong chuyen đi toi Moscow, Ho Chi Minh het loi ca ngoi Stalin va chu nghia Stalin, tham chi ong con sang tac mot bai tho ca ngoi Stalin.
Đe lay lai the chu đong, Phap thuc hien tang cuong he thong phong ngu đuong so 4, khoa bien gioi Viet-Trung: co lap can cu đia Viet Minh voi ben ngoai, thiet lap hanh lang Đong-Tay, co lap Viet Bac voi đong bang Bac bo, chuan bi luc luong đe tan cong Viet Bac lan 2 đe tieu diet đau nao Viet Minh.
Ve phia Viet Minh, Bo chi huy Viet Minh nhan đinh đung y đo cua Phap nen nhanh chong vach ke hoach chu đong tan cong đe mo cua bien gioi, khai thong ban đap đe nhan vien tro cua Trung Quoc, Lien Xo va khoi xa hoi chu nghia. Theo chu truong nay, đau thang 7 nam 1950, Bo Tong tu lenh Viet Minh quyet đinh chon huong chien dich la Cao Bang – Lang Son.
Chien dich Bien gioi bat đau ngay 16 thang 9 nam 1950, dien ra trong ba đot. Đot 1, ngay 16 thang 9, Quan đoi Nhan dan Viet Nam tien hanh đanh cong kien quy mo tuong đoi lon, co hiep đong giua cac binh chung tan cong cu điem Đong Khe nham co lap Cao Bang, va đen ngay 18, cu điem Đong Khe hoan toan that thu du quan Phap đa huy đong ca khong quan yem tro. Su kien nay lam mat mot mat xich quan trong trong he thong phong thu đuong so 4 cua Phap. Sang đot hai, quan Phap quyet đinh rut khoi Cao Bang, đong thoi thuc hien cuoc "hanh quan kep", gui tiep vien tu Lang Son qua That Khe nham tai chiem Đong Khe. Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa bo tri the tran phuc kich, bao vay sau đo lan luot tieu diet ca hai canh quan Phap tu That Khe len lan tu Cao Bang rut ve. Qua đot ba, quan Viet Nam tien hanh truy kich quan Phap rut chay đong thoi lien tuc quay roi, khong cho ho chuyen quan tiep vien cho mat tran Cao-Bac-Lang.
Duoi su uy hiep cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam va su hoang mang cua bo chi huy Phap, đen ngay 22 thang 10 nam 1950, quan Phap phai rut bo hoan toan khoi cac cu điem con lai tren đuong 4 nhu That Khe, Na Sam, Đong Lap, Lang Son... Đen ngay 17 thang 10, sau khi đa đat đuoc toan bo cac muc tieu đe ra, Quan đoi Nhan dan Viet Nam chu đong ket thuc chien dich.
Thang loi cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam trong chien dich nay đa lam pha san chien luoc quan su chinh tri cua Phap, pha đuoc the bi co lap cua can cu đia Viet Bac, khai thong mot đoan bien gioi dai, noi Viet Bac voi cac đong minh lon thanh mot dai lien tuc đen tan chau Au, mo đau cau tiep nhan vien tro. Vanh đai đon bot bao vay Viet Bac đa bi pha huy hoan toan. Đong thoi chien dich nay đa gay nen khong khi chu bai va hoang so tai Ha Noi. Bo chi huy Phap đuoc cai to, nhieu sy quan bi cach chuc va tuong Jean de Lattre de Tassigny len nam quyen chi huy quan vien chinh Phap o Đong Duong.
Chien dich nay co y nghia ban le quan trong, la buoc ngoat cua cuoc chien tranh. Ke tu đay Quan đoi Nhan dan Viet Nam bat đau chuyen sang the chu đong tan cong. Cung tu nam 1950, Viet Nam Dan chu Cong hoa bat đau nhan đuoc vien tro tu cac nuoc Xa hoi chu nghia. Trong boi canh Phap đuoc My giup suc muon nhanh chong gianh thang loi, ket thuc chien tranh con the va luc cua Viet Nam Dan chu Cong hoa chua thuc su lon manh, vien tro nay co y nghia het suc quan trong.


 Chien tranh phat trien  Khong con hy vong tien cong hay bao vay chien khu Viet Bac, Phap to chuc Phong tuyen Tassigny đe bao ve vung đong bang. Tu khi chuyen sang chu đong tien cong, cac chien dich lien tiep cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam - Chien dich Trung Du, Chien dich đuong 18, Chien dich Ha Nam Ninh - đa boc vo Phong tuyen Tassigny khoi đong bang, buoc Phap duy tri mot luc luong lon ben trong đe bao ve vung đong bang Bac Bo.

Tu cuoi nam 1950, Quan đoi Nhan dan Viet Nam bat đau thuc hien cac tran chien quy mo lon theo kieu kinh đien. Nhung ho đa phai chiu thiet hai lon, cac chien dich Trung du, Đuong 18 va Ha Nam Ninh bi that bai truoc quan Phap do tuong Jean de Lattre de Tassigny chi huy. Chien dich Hoa Binh ma de Lattre mo vao thang 11 nam 1951 đa tro thanh "coi xay thit" đoi voi ca hai ben. Khi tran đanh ket thuc vao thang 2 nam 1952, Quan đoi Nhan dan Viet Nam chiu thuong vong khong nho, nhung ho đa hoc đuoc cach đoi pho voi chien thuat va vu khi cua Phap, va ho đa tham nhap đuoc sau hon vao trong vong cung phong thu cua Phap.
Đau nam 1951, Phap xay dung phong tuyen quan su tai đong bang Bac Bo nham ngan chan su xam nhap cua Viet Minh tu mien nui va trung du vao đong bang Bac Bo. Ho xay dung khoang 800 lo cot. Xung quanh cac lo cot la vanh đai trang co ban kinh 5–10 km. Tai cac vanh đai trang Phap tang cuong kiem soat dan chung đe ho khong the tiep te cho Viet Minh. Phap con mo nhieu cuoc can quet tai cac vung tranh chap đe tim diet Viet Minh. Trong cac cuoc can quet nay quan đoi Phap va quan đoi Quoc gia Viet Nam đa đot pha, cuop boc, ham hiep, giet hai nhieu nguoi dan vo toi bi nghi ngo ung ho Viet Minh.
Cuoi nam 1952, Quan đoi Nhan dan Viet Nam mo Chien dich tien cong Tay Bac giai phong thi xa va hau het Son La cung cac khu vuc Nghia Lo, Yen Bai (2 huyen), Lai Chau (4 huyen). Cuoc tan cong vao Phu Tho đe cuu van tinh the cua Salan that bai. Salan lien cho cung co Na San, xay dung vi tri nay nhu mot "con nhim" xu long đe chan buoc tien cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam.
O mien Trung, Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa đat đuoc nhung thanh cong quan trong. Vung kiem soat cua Phap o Tay Nguyen đa bi thu hep lai chi con vai vung ven bien hep o quanh Hue, Đa Nang, va Nha Trang. Nhung khu vuc duy nhat ma Phap con co the thanh cong la Nam Ky va Campuchia.
Mua xuan nam 1953, Quan đoi Nhan dan Viet Nam to chuc mot luc luong lon tien cong quan Phap o Lao, voi su ho tro cua Quan đoi Chinh phu Souphanouvong. Do hau can qua xa nen Quan đoi Nhan dan Viet Nam khong tien cong quan Phap o Canh đong Chum. Đay đuoc coi la thanh cong lon cua Phap.
O cac vung khac, Quan đoi Nhan dan Viet Nam tan cong phoi hop đong bo tu Nam Bo, Khu 5, Tay Nguyen, Trung Lao, Ha Lao, Bac Bo, buoc Phap phan tan xe le khoi quan co đong. Viet Minh tien đanh Tay Bac, Phap khong con luc luong co đong đe ung cuu, hinh thanh Chien cuc đong-xuan 1953-1954.


 Ke hoach Navarre  Thang 7 nam 1953, chi huy moi cua Phap, tuong Henri Navarre, đen Đong Duong. Đuoc su hua hen ve viec My tang vien tro quan su, Navarre chuan bi cho mot cuoc tong phan cong ma bao chi Phap va My goi la "Ke hoach Navarre".

Ngay 18 thang 7 nam 1953, Navarre mo cuoc hanh quan Hirondelle ("Con en") vao Lang Son va cuoc hanh binh "Camargue" vao Quang Tri nham pha huy đuoc mot so dung cu va may moc cua Viet Nam Dan chu Cong hoa. O Lang Son, quan Phap lung suc cac kho tang roi voi va rut chay. Sau đo truyen thong Phap loan tin quan đoi đa diet đuoc hai tieu đoan, mot so can cu trong khu tam giac la moi đe doa tren Quoc lo 1.
Lien tiep voi hai cuoc hanh quan nay, ngay 9 thang 8 nam 1953 Phap rut quan ra khoi Na San bang khong van. Truoc đay, nam 1952, Phap đat cu điem Na San đe ngan Quan đoi Nhan dan Viet Nam tien cong quan Phap o Lao.
Ngay 15 thang 10 nam 1953, Navarre mo Cuoc hanh quan Moutte vao Ninh Binh va Thanh Hoa hong gianh lai the chu đong tren chien truong chinh. Muc đich chinh lai la pha cac can cu hau can tien duyen cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam trong cuoc tien cong 1953-1954 đuoc cho la se dien ra o đong bang. Nhung thuc su trong ke hoach Quan đoi Nhan dan Viet Nam đuoc đe ra hoi thang 9, đong bang Bac Bo chi la chien truong phoi hop. Cuoc hanh quan Moutte dien ra la su suy đoan sai cua Navarre cung su xuat sac cua bo đoi mat ma Viet Nam.
Ngay 12 thang 4 nam 1953 Quan đoi nhan dan Viet Nam tien quan sang Lao. Chinh phu Vuong quoc Lao len an "Viet Minh xam luoc".
Thang 11 nam 1953, Navarre mo cuoc hanh quan Castor đanh chiem Đien Bien Phu - Khu vuc ma ong cho rang co vi tri chien luoc chan giua tuyen đuong chinh cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam sang Lao. Navarre xem can cu nay vua la mot vi tri khoa chan, vua la mot cai bay đe nhu đoi phuong vao mot tran đanh lon theo kieu kinh đien va co tinh chat quyet đinh ma tai đo Quan đoi Nhan dan Viet Nam se bi tieu diet boi phao binh va hoa luc khong quan vuot troi cua Phap. Navarre đa chon Đien Bien Phu - vung đat nam trong mot thung lung lon, cach Ha Noi 200 dam đuong khong, voi su chi vien cua khoang 400 may bay. Quan Phap sau nhung tran đanh nong that bai đa nhuong cac điem cao xung quanh cho Quan đoi Nhan dan Viet Nam, Navarre cho rang khi đo Quan đoi Nhan dan Viet Nam khong đu kha nang đua phao len Đien Bien Phu nen se khong co nguy hiem gi tu cac điem cao. Đien Bien Phu đuoc Navarre xem nhu la mot "cai nhot tu đoc", hut het phan lon chu luc cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam va đam bao an toan cho đong bang Bac Bo.
Khi đo, Đai tuong Vo Nguyen Giap đang nghi toi mot cuoc tan cong, hy vong se mo đuoc mot con đuong xuyen Lao thoc qua Campuchia. Sau đo đua luc luong Quan đoi Nhan dan Viet Nam tai mien Bac vao chi vien bo sung cho luc luong san co o Nam Bo. Trong cuoc hop thang 11 nam 1953 cua Bo Quoc phong Viet Nam Dan chu Cong hoa, cac chi huy quan su quyet đinh mo Chien cuc đong-xuan 1953-1954 đe xe le khoi quan chu luc cua Phap đang co cum đong bang Bac Bo. Cac vi tri tien cong đuoc xac đinh o Lai Chau, Trung-Ha Lao va Tay Nguyen. Y tuong tuyen đuong chien luoc xuyen Lao se đuoc thuc hien mot phan trong tuong lai thong qua con đuong mon Ho Chi Minh.


 Tran Đien Bien Phu  Chien dich Lai Chau va Chien dich Trung Lao thang 12 nam 1953 đen thang 1 nam 1954 đa giup Quan đoi Nhan dan Viet Nam nam giu mang lon con lai cua vung Tay Bac (Đien Bien Phu chi la mot thung lung nho) va phan lon vung Trung va Nam Lao.
Đe đoi pho, Navarre tang cuong cho Đien Bien Phu khien no tro thanh mot "phao đai bat kha xam pham" trong con mat phuong Tay. Nhung Navarre khong he biet rang ban than đa roi vao mot cai "bay" cua Vo Nguyen Giap khi "đat bay" đoi thu cua minh. Viec xay dung mot tap đoan cu điem o vung nui Tay Bac hiem tro đa hut đi cua Phap nhung đon vi thien chien nhat. Đieu đo tao nen khoang trong khong the bu vao o đong bang Bac Bo.
Đai tuong Vo Nguyen Giap quyet đinh vao "bay", va đua vao Đien Bien Phu 4 su đoan voi mot so luong lon phao xap xi quan Phap o Đien Bien Phu, du du tru đan phao kha han che (chu yeu la thu đuoc cua Phap; phan Trung Quoc vien tro rat han che do nuoc nay đang tham chien tai Trieu Tien). Nhung cuoc tien cong tren toan Đong Duong khong cho Phap tap hop mot đoi quan co đong đe ung cuu Đien Bien Phu. Nhung đon vi phong khong đau tien cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam đuoc huan luyen o Lien Xo đa ve nuoc tham chien. Mot luc luong khong lo dan cong lam cong tac van tai. Cac đon vi manh nhat cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam tien hanh bao vay quan Phap o Đien Bien Phu.
Cuoc vay ham Đien Bien Phu dien ra tu ngay 13 thang 3 đen ngay 7 thang 5 thi quan Phap đau hang. Trong thoi gian chien dich, Phap khong co kha nang xoay chuyen tinh the nen đa đe nghi My cuu vien. Tai Washington đa co cuoc tranh luan ve viec My co nen truc tiep can thiep bang quan su đe cuu vien cho Phap, co tuong linh con đe nghi tha bom nguyen tu xuong Đien Bien Phu. Nhung tong thong Eisenhower đa quyet đinh loai bo kha nang đo do chinh quyen Anh se khong ung ho. Khong quan My se tha vu khi tiep vien cho quan Phap, nhung quan My se khong đo bo vao Viet Nam.

Cuc dien chien truong Đong Duong, tai thoi điem trong va sau Chien dich Đien Bien Phu, Viet Nam Dan chu Cong hoa kiem soat khoang 2/3 lanh tho Viet Nam, nhung chu yeu la cac vung nong thon va rung nui, mot so thi xa nho, chua kiem soat đuoc cac thanh pho lon. Phap kiem soat mot so tinh đong bang va cac thanh pho lon đong dan cu, mot so tinh đong bang nam trong vung tranh chap. Viet Nam Dan chu Cong hoa kiem soat gan nhu toan bo mien Bac Viet Nam (tru mot so thanh pho, thi xa nhu Ha Noi, Hai Phong, Vinh Yen, Mong Cai...), hau het Bac Trung Bo (tru duyen hai nho Quang Binh đen Quang Nam), hau het Trung Trung Bo (gom ca Quang Ngai, Quy Nhon...), vung Bac Tay Nguyen, mot phan nho Nam Tay Nguyen, mot phan cuc Nam Trung Bo va Nam Bo.
Mot phan lon lanh tho Lao (vung nui phia đong), mot phan lanh tho Campuchia (đong bac, nho hon la vung rung nui tay va tay nam, mot phan đong nam) cung thuoc kiem soat cua bo đoi Lao (đong minh cua Viet Minh). Tai Đong Nam Bo, quan đoi Phap va quan đoi Quoc gia Viet Nam chiem uu the, quan đoi rieng cua cac giao phai tu tri cung kha manh nen Viet Minh chi kiem soat đuoc cac vung nong thon. Viet Minh han che đanh lon vi ho nhan thuc đuoc ban than bo đoi khong đu hoa luc đo voi Phap - Quoc gia Viet Nam (ho rut kinh nghiem tu nhung tran chien đam mau vao cuoi thap nien 40 đau 50). Thay vao đo, Viet Minh tich cuc xay dung the tran đong bo y het voi cac mien Bac bo, Trung Bo sao cho phu hop voi đia hinh Nam Bo: Xay dung quan du kich va luc luong nam vung đe de be tranh chap. Viet Minh khong đanh voi to chuc cap su đoan, ma chi co đong o cac quy mo tieu đoan. Cuoi chien tranh, rieng tai Nam Bo quan so tuong đuong 2-3 đai đoan Viet Minh đuoc tap ket ra Bac; mot so tieu đoan noi tieng: 303, 307.
Sau 56 ngay đem, cu điem Đien Bien Phu that thu, toan bo 16.200 quan Phap bi tieu diet hoac bi bat lam tu binh. Đien Bien Phu la chien thang quan su lon nhat cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam trong toan bo Khang chien chong Phap. Tren phuong dien quoc te tran nay co mot y nghia rat lon: lan đau tien quan đoi cua mot quoc gia thuoc đia chau A đanh thang bang quan su mot quan đoi cua mot cuong quoc chau Au. Tran thua lon o Đien Bien Phu đa gay chan đong du luan Phap, đanh bai y chi duy tri che đo thuc dan tai Đong Duong cua Phap va buoc nuoc nay phai rut khoi Đong Duong. Ngay 8 thang 5, hoi nghi Geneva bat đau hop ban ve van đe khoi phuc hoa binh o Đong Duong.


Su tham gia cua cac nuoc khac Tu nam 1950, Viet Nam Dan chu Cong hoa bat đau nhan đuoc vien tro quan su tu Lien Xo, Trung Quoc va cac nuoc Xa hoi chu nghia khac con Phap bat nhan đau đuoc vien tro quan su tu My. Khang chien chong Phap cua nhan dan ba nuoc Đong Duong vi the chuyen sang giai đoan moi.


= Ve phia Viet Minh =
Sau nhieu lan tim su ung ho ve mat ngoai giao tu phuong Tay va My khong thanh, kem theo đo la quan he cac nuoc trong khu vuc khong co su tien trien, Viet Nam Dan chu Cong hoa bat đau tim kiem su ung ho tu he thong xa hoi chu nghia. Nam 1949, Quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa vuot qua bien gioi Viet-Trung, tien cong quan Trung Hoa Dan quoc tinh Quang Tay, ban giao lai cho Quan Giai phong Nhan dan Trung Quoc. Ngay 14 thang 1 nam 1950, Chu tich Ho Chi Minh tuyen bo san sang thiet lap quan he ngoai giao voi cac nuoc tren the gioi va khang đinh Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa la chinh phu hop phap duy nhat cua toan the nhan dan Viet Nam.
Nam 1949 o Trung Quoc, Đang Cong san đa gianh đuoc quyen luc tren toan đai luc. Ngay sau tuyen bo tren, ngay 18 thang 1 nam 1950, Trung Quoc tro thanh nuoc đau tien tren the gioi cong nhan va thiet lap quan he ngoai giao voi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Sau Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, Lien Xo, CHDCND Trieu Tien, Nam Tu va cac nuoc Đong Au cung lan luot thiet lap quan he ngoai giao. Sau khi cong nhan Viet Nam Dan chu Cong hoa, Trung Quoc bat đau vien tro quan su cho nuoc nay.
Trong Khang chien chong Phap ngoai o to van tai, phao cao xa 37 mm, đai lien 12,7mm DShK, hoa tien sau nong H6 Katyusha, tieu lien K-50, sung ngan K-54, sung truong K-44, sung coi 82mm, sung coi 120mm,... la cua Lien Xo va cac nuoc Xa hoi chu nghia Đong Au vien tro con cac vu khi bo binh khac nhu luu phao 105 ly, son phao 75 ly, DKZ 57, DKZ 75 va luong thuc la do Trung Quoc giup đo. So vien tro noi tren chiem khoang 20% tong so vat chat quan đoi Nhan dan Viet Nam su dung tren chien truong Bac Bo trong thoi gian nay.
Theo Viet Nam Dan chu Cong hoa tinh chung, tu thang 6-1950 đen thang 6-1954, Viet Nam nhan đuoc tu Lien Xo, Trung Quoc tong cong 21.517 tan hang cac loai, tri gia 34 trieu rup Nga (~34 trieu USD theo thoi gia bay gio). Con theo thong ke cua Trung Quoc thi chua tinh phan cua Lien Xo, rieng luong luong thuc va thuc pham phu Trung Quoc đa vien tro Viet Nam hon 140.000 tan va hon 26.000 tan dau, ngoai ra con 155.000 khau sung cac loai, 57,85 trieu vien đan, 3.692 khau phao va sung coi, hon 1,08 trieu qua đan phao va đan coi, hon 840.000 qua luu đan, 1.231 o to, hon 1,4 trieu bo quan phuc nua. Nhu vay la co su khac biet kha lon giua so lieu thong ke cua Trung Quoc va cua Viet Nam.


 Trung Quoc  Trong thoi ky nay, Trung Quoc thuc hien chinh sach ngoai giao "nhat bien đao", nga ve phe Xa hoi chu nghia do Lien Xo đung đau, truc tiep đoi đau voi My, coi My la ke thu nguy hiem nhat. Vi vay, Trung Quoc đa tich cuc ung ho va đua quan tinh nguyen tham chien o Trieu Tien chong quan Lien Hop Quoc va giup đo Viet Nam Dan chu Cong hoa chong Phap. Tuy nhien khac voi Trieu Tien, khi Chu tich Ho Chi Minh hoi Mao Trach Đong ve kha nang Trung Quoc đua quan sang Viet Nam truc tiep tham chien, Mao tu choi yeu cau cua Viet Nam Dan chu Cong hoa ve quan đoi Trung Quoc, nhung ong đong y gui co van quan su sang Viet Nam. Trung Quoc la nuoc vien tro cho Viet Nam Dan chu Cong hoa tich cuc nhat, nhieu nhat luc đo.
Cuoi thang 1, Chu tich Ho Chi Minh bi mat sang Bac Kinh đe ban ve van đe vien tro, sau đo đi Moskva gap go Stalin va Mao Trach Đong, Chu An Lai đang o tham Lien Xo. Stalin đe nghi Mao Trach Đong giup đo phong trao cong san o A chau nhu Viet Nam. Mao đong y voi Stalin rang Trung Quoc se giup Ho Chi Minh. Stalin va Mao Trach Đong đa khang đinh: Viet Nam can trang bi 10 đai đoan đe đanh thang Phap, truoc mat hay trang bi cho 6 đai đoan co mat o mien Bac. Viet Nam co the đua ngay mot so đon vi sang nhan vu khi tren đat Trung Quoc. Tinh Quang Tay se la hau phuong truc tiep cua Viet Nam. Tu đo, vien tro cua Trung Quoc đa mot gop phan khong nho trong viec lam thay đoi cuc dien chien tranh o Đong Duong. Archimedes Patti, mot nhan vien tinh bao quan su My tung hop tac voi Viet Minh chong phat xit Nhat, trong hoi ky viet: Đen nam 1950, Mao Trach Đong đa o trong the co the giup đo Ho Chi Minh qua đuong bien gioi phia Bac Viet Nam. Ho Chi Minh khong con bi co lap nhu truoc, ong đa co rat nhieu đong minh, truoc het la Trung Quoc va sau đo la Lien Xo, mot san bong moi đa bat đau.
Ngay thang 4 nam 1950, hai Trung đoan cua Đai đoan 308 sang Mong Tu, Van Nam, tiep đo mot Trung đoan cua Đai đoan 312 sang Hoa Đong, Quang Tay nhan vu khi. Đe giai quyet đam bao hau can cua bo đoi Viet Nam, ngay 6-8-1950, Tong cuc Hau can Quan giai phong nhan dan Trung Quoc đa thanh lap van phong o Nam Ninh. Ngoai ra, con co hai Tieu đoan cong binh va truong si quan luc quan sang hoc tap, huan luyen tai Trung Quoc. Nhung đon vi sang Trung Quoc ngoai viec trang bi lai vu khi con đuoc huan luyen them ve chien thuat, đac biet la ky thuat đanh boc pha, đuoc ban đan that nen tien bo rat nhanh.
Theo thong ke so bo cua Trung Quoc, tu thang 4 đen thang 9, Trung Quoc đa vien tro 14.000 sung truong va sung luc, 1.700 sung may va tieu lien, 150 sung coi, 60 khau phao, 300 bazooka, cung đan duoc, thuoc, quan ao va 2.800 tan luong thuc. Rieng chien dich Đien Bien Phu, Trung Quoc đa vien tro cho Viet Nam tong cong hon 200 o to, hon 10.000 thung dau, hon 3.000 khau sung cac loai, 2.400.000 vien đan, hon 100 khau phao cac loai, hon 60.000 vien đan phao cac loai va đan hoa tien, 1.700 tan luong thuc, ngoai ra con mot luong lon thuoc men, khi tai, thuoc no..
Nho co su giup đo cua Trung Quoc, trang bi vu khi cua quan đoi đuoc cai thien đang ke. Nhung nam qua, moi chien si chi mo uoc co mot khau sung trong tay. Bay gio khong chi co sung ma đan đuoc cung kha doi dao. Suc manh hoa luc cua trung đoan bo binh ta đa hoan toan thay đoi so voi truoc. Tinh đen thang 6-1950, so can bo sang Trung Quoc hoc tap la 3.100 nguoi (trong đo 650 can bo hoc bo tuc trung va so cap, 1.200 hoc đao tao, chi huy bo binh so cap, con lai hoc ve binh chung nhu phao binh, cong binh...
Trong hai nam 1951-1952, vien tro cua cac nuoc Xa hoi chu nghia, trong đo co Trung Quoc đuoc duy tri thuong xuyen va tuong đoi đeu đan. Tu thang 7-1952 đen thang 1-1953, Trung đoan 45, Trung đoan phao binh hang nang đau tien cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam đuoc huan luyen o Mong Tu (Van Nam, Trung Quoc); Trung đoan phao cao xa 367 thanh lap ngay 1-4-1953, sau 6 thang huan luyen o Tan Duong (Quang Tay, Trung Quoc), cuoi nam 1953 đuoc đieu tham gia chien dich Đien Bien Phu. Lien Xo giup trang bi vu khi, Trung Quoc đam nhiem ve đao tao can bo, nhan vien ky thuat, huan luyen cho hai trung đoan nay.
Trong chien dich Đien Bien Phu, Trung Quoc đa chi vien cho 3.600 vien đan phao 105 ly, đo la so đan đi theo 24 khau phao vien tro đua ve Viet Nam tu cuoi nam 1953, chiem 18% tong so đan phao su dung trong chien dich, sau đo con chuyen them cho 7.400 vien đan 105mm nhung so đan nay khong kip đua vao phuc vu chien dich. Trong nhung ngay cuoi chien dich Đien Bien Phu, Trung Quoc con giup them mot tieu đoan DKZ 75mm va 12 phao hoa tien H6, kip thoi tham gia đot tong cong kich cuoi cung dien ra chieu ngay 6 thang 5 nam 1954, phat huy tac dung rat lon.
Trong nhung nam 1949, 1950, Đang va Chinh phu Trung Quoc đa vien tro 2.634 tan gao. Tuy nhien, tu nam 1951 tro đi Viet Nam Dan chu Cong hoa đa co gang huy đong luong thuc trong nuoc đe giam dan luong gao vien tro. Vi vay, trong chien dich Đien Bien Phu, luong thuc chu yeu đuoc huy đong tu trong nuoc, gao Trung Quoc chi co 1.700 tan gao, chiem 6,52% tong nhu cau.

Ngoai trang bi vu khi, giup đo huan luyen, vien tro luong thuc, Trung Quoc con cu Đoan cong tac Hoa Nam gom 79 nguoi do Vi Quoc Thanh lam truong đoan. Ngay 9-8-1950 đoan khoi hanh tu Nam Ninh, ngay 12-8 đen Quang Uyen, Cao Bang. Đay la lan đau tien Đang Cong san Trung Quoc cu mot đoan co van quan su ra nuoc ngoai, voi chi thi la phai phat huy tinh than chu nghia quoc te, phai đoan ket voi cac đong chi Viet Nam, phai giup Viet Nam theo con đuong tu luc canh sinh, phat huy tinh than gian kho phan đau. Đang Cong san Trung Quoc giao cho đoan 2 nhiem vu: Mot la, giup đo Viet Nam đanh thang tran, đuoi thuc dan Phap xam luoc; hai la, giup đo Viet Nam xay dung quan đoi chinh quy. Ngoai đoan co van quan su, Trung Quoc con cu Tran Canh (nguyen Pho Tu lenh canh quan Tay Nam, Tu lenh quan khu Van Nam) cung mot so can bo quan su, truc tiep lam co van trong chien dich Bien gioi Thu Đong nam 1950.
Ba Hua Ky Sanh, phu nhan cua tuong Vi Quoc Thanh trong buoi gap go Bo truong Quoc phong Viet Nam Phung Quang Thanh đa cho biet: Toi con nho rat ro, theo yeu cau cua Chu tich Mao Trach Đong va Chu tich Ho Chi Minh, ngay tu đau thap nien 50 cua the ky truoc, khi nuoc Trung Hoa moi vua thanh lap, đong chi Vi Quoc Thanh, đong chi Tran Canh va đong chi La Quy Ba va rat nhieu đong chi trong đoan co van Trung Quoc sang giup Viet Nam chong Phap, truoc khi đi, Chu tich Mao Trach Đong can dan: "Cac đong chi phai phai coi su nghiep giai phong cua nhan dan Viet Nam la su nghiep cua chinh minh.
Ngay 2 thang 9 nam 1953, Ho Chu tich dan đau đoan lanh đao cap cao cua Đang va Nha nuoc đen noi o cua đoan co van Trung Quoc đe trao Huan chuong Ho Chi Minh cho cac thanh vien cua đoan co van nhu Vi Quoc Thanh, La Quy Ba, bieu duong tinh than quoc te vo san trong đoan co van, cam on su giup đo ma Đang Cong san, Chinh phu Trung Quoc đa danh cho Viet Nam.


 Lien Xo  Trong giai đoan đau, Lien Xo đa hinh thanh quan he chinh tri toan dien voi Viet Nam Dan chu Cong hoa, ung ho chu truong va đuong loi khoi phuc va xay dung mien Bac Viet Nam. Tuy nhien, quan he nay lai khong đam đa bang quan he voi cac nuoc khac. Ngay 3 thang 2 nam 1950, Lien Xo moi đat quan he ngoai giao voi Indonesia (sau Viet Nam Dan chu Cong hoa 3 ngay), song thang 1 nam 1953 Lien Xo đa cu đai su đi Jakarta, trong khi đo mai đen gan 2 nam sau tuc la ngay 4 thang 11 nam 1954, Lien Xo moi cu Lavraschev - đai su đau tien cua Lien Xo đen Ha Noi.
Tra loi phong vien bao France Tireur (thang 6 nam 1949), Chu tich Ho Chi Minh co đoan đoi thoai.khang đinh rang du nhan vien tro song Viet Nam Dan chu Cong hoa se kien quyet duy tri su đoc lap cua minh:


= Ve phia Phap =


 Hoa Ky   = Chinh sach chong cong cua My  =
Theo chinh phu My, mot mat My ung ho khai niem quyen dan toc tu quyet, mat khac nuoc nay cung co quan he chat che voi cac đong minh chau Au cua minh, nhung nuoc đa co nhung tuyen bo đe quoc đoi voi nhung thuoc đia cu cua ho. Chien tranh Lanh chi lam phuc tap them vi tri cua My, viec My ung ho qua trinh phi thuc dan hoa gap xung đot voi moi quan tam cua My đoi voi su lan rong cua chu nghia cong san va nhung tham vong chien luoc cua Lien Xo tai chau Au. Mot so đong minh NATO khang đinh rang thuoc đia cung cap cho ho suc manh kinh te va quan su ma neu khong co no thi lien minh phuong Tay se tan ra. Gan nhu tat ca cac đong minh chau Au cua My đeu tin rang thuoc đia se cung cap su ket hop giua nguyen lieu va thi truong đuoc bao ve đoi voi hang hoa thanh pham, tu đo se gan ket cac thuoc đia voi chau Au..
Hoa Ky can co quan he đong minh voi Phap đe thiet lap su can bang voi suc manh cua Xo Viet o chau Au sau chien tranh the gioi thu hai. Tu thang 9 nam 1945, Washington đa co mot so hanh đong o Đong Nam A. Ho Chi Minh nhan thay Hoa Ky đang muon đong vai tro lon hon o khu vuc Thai Binh Duong, ong đa lam tat ca đe thiep lap moi quan he voi Hoa Ky thong qua viec giai cuu cac phi cong gap nan trong chien tranh voi Nhat Ban. Đoi lai, co quan tinh bao Hoa Ky OSS (U.S Office of Strategic Services), tien than cua CIA, giup đo y te, co van va huan luyen quan đoi quy mo nho cho Viet Minh.
Tai My, cac the luc chong cong cuc đoan nam quyen, McCarthy va Hoover thuc hien cac chien dich chong cong theo doi, phan biet đoi xu, sa thai, khoi to va bat giam nhieu nguoi bi xem la cong san hoac ung ho chu nghia cong san. Mot bo phan trong so nhung nan nhan bi mat viec, bi bat giam hoac bi đieu tra qua that co quan he trong hien tai hoac trong qua khu voi Đang Cong san Hoa Ky. Nhung đai bo phan con lai co rat it kha nang gay nguy hai cho nha nuoc va su lien quan cua ho voi nguoi cong san la rat mo nhat. Nhung đieu nay khien cong chung nghi rang nhung nguoi cong san la moi đe doa đoi voi an ninh quoc gia.
Su canh tranh chien tranh lanh voi Lien Xo la moi quan tam lon nhat ve chinh sach đoi ngoai cua My trong nhung nam 1940 va 1950, chinh phu Truman va Eisenhower ngay cang tro nen lo ngai rang khi cac cuong quoc chau Au bi mat cac thuoc đia cua ho, cac đang cong san đuoc Lien Xo ung ho se đat đuoc quyen luc trong quoc gia moi. Đieu nay co the lam thay đoi can can quyen luc quoc te theo huong co loi cho Lien Xo va loai bo quyen truy cap vao nguon luc kinh te tu đong minh cua My. Cac su kien nhu cuoc đau tranh gianh đoc lap cua Indonesia (1945-1950), cuoc chien tranh cua Viet Nam chong Phap (1945-1954), va chu nghia xa hoi dan toc cong khai cua Ai Cap (1952) va Iran (1951) đa khien Hoa Ky lo lang rang cac nuoc moi gianh đoc lap se ung ho Lien Xo, ngay ca khi chinh phu moi khong truc tiep lien he voi Lien Xo. Do vay, Hoa Ky đa su dung cac goi cuu tro, ho tro ky thuat va can thiep đoi khi bang quan su đe ho tro cac chinh phu than phuong Tay tai cac quoc gia moi gianh đoc lap.
Tu nam 1949, sau khi Noi chien Trung Quoc ket thuc, tiep đo la chien tranh Trieu Tien bung no, khuynh huong than Lien Xo tai nhieu nuoc A Rap, gioi chinh khach My cam thay lo so ve lan song đi theo chu nghia Cong san tai cac nuoc the gioi thu ba. Trong đien tin so 831 ngay 3 thang 2 nam 1947 gui cho Đai su quan My tai Paris, bo truong Ngoai giao My George Marshall nhan đinh "chung ta khong thay co loi ich gi trong viec nen cai tri đe quoc thuc dan lai đuoc thay the boi nen triet ly va cac to chuc chinh tri bat nguon tu Kremlin va do Kremlin kiem soat." Chinh phu My đua ra Thuyet domino, theo đo My tin rang neu mot quoc gia đi theo Chu nghia cong san, cac quoc gia than phuong Tay lan can se bi đe doa. Boi vay, My bat đau vien tro cho Phap trong cuoc chien chong lai Viet Minh (chi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa), mot to chuc/chinh quyen ho cho la co lien he voi Lien Xo va Trung Quoc. Thang 5-1949, Ngoai truong My Dean Acheson, du chang co chung co nao ve cac moi lien lac giua Ho Chi Minh voi Kremlin, đa chi thi cho đai dien My tai Ha Noi canh bao nhung nguoi quoc gia Viet Nam co y đinh lien minh voi Viet Minh, bang nhung loi le sau đay: "Qua hieu biet ve qua trinh đao tao cua ong Ho, khong the co nhan đinh nao khac hon ong Ho la mot ten Cong san quoc te thuc thu vi ro rang ong Ho đa khong the choi cai đuoc cac moi lien he voi Moscow va chu nghia cong san quoc te va la mot nguoi chau A đuoc đe cao trong bao chi quoc te cong san va đuoc ho ung ho. Hon nua My đa khong he bi xuc đong boi tinh chat dan toc chu nghia cua la co đo voi ngoi sao vang."
My tuyen bo "ung ho nguyen vong đoc lap dan toc tai Đong Nam A" trong đo co Viet Nam, nhung voi đieu kien "lanh đao cua nhung nha nuoc moi khong phai la nguoi cong san", ho đac biet ung ho viec thanh lap cac "nha nuoc phi cong san" on đinh trong khu vuc tiep giap Trung Quoc. Theo thuyet Domino, My ho tro cac đong minh tai Đong Nam A đe chong lai cac phong trao ma ho cho la "luc luong cong san muon thong tri chau A duoi chieu bai dan toc". My thuc giuc Phap nhuong bo chu nghia dan toc tai Viet Nam, nhung mat khac ho khong the cat vien tro cho Phap vi se mat đi đong minh truoc nhung moi đe doa lo lon hon tai chau Au. Tom lai, chinh sach cua My gom 2 mat khong tuong thich: mot mat ho tro nguoi Phap chien thang trong cuoc chien chong Viet Minh - tot nhat la duoi su chi đao cua My, mat khac My du kien, nguoi Phap sau khi chien thang se - "mot cach cao ca" - rut khoi Đong Duong
Theo Felix Green, muc tieu cua My khong phai chi co Viet Nam va Đong Duong, ma la toan bo vung Đong Nam A. Vi đay la "mot trong nhung khu vuc giau co nhat the gioi, đa mo ra cho ke nao thang tran o Đong Duong. Đo la ly do giai thich vi sao My ngay cang quan tam đen van đe Viet Nam... Đoi voi My đo la mot khu vuc phai nam lay bang bat ky gia nao" Mot so khac cho rang muc tieu co ban va lau dai cua My la muon bao ve su ton tai cua cac chinh phu than My tai Đong Nam A, khong chi nham lam "tien đon chong Chu nghia Cong san", ma qua đo con duy tri anh huong lau dai cua "Quyen luc tu ban" My len thi truong vung Đong Nam A (xem them Chu nghia thuc dan moi).


 = My ho tro Phap  =

Nam 1947, Anh trao tra đoc lap cho An Đo, thuoc đia lon nhat cua Anh, mo đau cho xu huong phi thuc dan hoa sau the chien thu hai. Hon nua chien luoc đanh nhanh thang nhanh cua Phap đa that bai. Phap đa met moi vi chien tranh đa hao ton qua lon, theo Viet Nam Dan chu Cong hoa nguoi Phap mong muon "Lay chien tranh nuoi chien tranh, dung nguoi Viet đanh nguoi Viet", hy vong giam bot hao ton nguoi va tien bac.
Trong 3 nam đau cua cuoc chien tranh, My đa giu mot thai đo "trung lap" nhung ung ho Phap rat ro rang. My chang muon tu đat ban than vao mot vi the kho xu la cong khai ung ho chu nghia thuc dan, nhung cung khong muon lam mat long Phap - mot đong minh quan trong o chau Au. Do vay, chinh quyen Truman đa bi mat trao cho Phap nhieu khoan vien tro ve tai chinh va quan su.
Đe đoi pho voi cac ap luc chinh tri, quan su va thich ung voi xu huong phi thuc dan hoa mot mat Phap đam phan voi Bao Đai thanh lap Quoc gia Viet Nam nam 1949, phat trien quan đoi nguoi ban xu. Mot mat, Phap thuyet phuc My rang Phap đang "chong cong" chu khong phai muc đich chinh la tai chiem thuoc đia. Ngay 16 thang 2 nam 1950, Bo Ngoai giao Phap gap đai su My tai Paris đe thong bao rang "do ket qua cua tinh hinh phat trien moi đay va trien vong it ra thi Cong san Trung Quoc cung se tang cuong vien tro quan su cho Ho Chi Minh... co gang cua Phap o Đong Duong giong nhu mot dong nuoc cuon o Phap, đoi hoi can phai co mot chuong trinh giup đo dai han ma My moi cung cap đuoc. Neu khong... rat co kha nang Phap co the bi buoc phai cham dut cac ton that cua minh va rut lui khoi Đong Duong."
Van đe đuoc My đua ra truoc Hoi đong An ninh Quoc gia. Ngay 27 thang 2 nam 1950, Hoi đong An ninh Quoc gia quyet đinh "phai thi hanh moi bien phap co the đuoc đe ngan chan su phat trien sau nay cua cong san o Đong Nam A... Thai Lan va Mien Đien co the roi vao ach thong tri cua cong san neu nhu Đong Duong bi mot Chinh phu do cong san khong che cai tri. Luc đo su can bang luc luong o Đong Nam A se o trong mot tinh the cuc ky nguy hiem."
Đau nam 1950, Hoa Ky bat đau gui vien tro quan su cho nguoi Phap o Đong Duong. Do chien tranh Trieu Tien bung no đa buoc My phai đay nhanh viec cung cap vien tro cho Phap. Thang 1 nam 1951 nguoi Phap nhan đuoc 20 xe tang M24, 40 khau phao 105-mm va 250 qua bom thong thuong va ca bom napalm cung đan duoc va vu khi tu đong. Toi thang 1 nam 1953, Phap đa nhan đuoc 900 xe thiet giap cung voi 15.000 xe van tai cac loai, gan 2.500 khau phao, 24.000 vu khi tu đong, 75.000 vu khi ca nhan va gan 9.000 may radio. Ngoai ra, Khong quan Phap đa nhan đuoc 160 may bay F6F Hellcat va F8F Bearcat, 41 may bay nem bom B-26 Invader, 28 may bay van tai C-47 cung voi 155 đong co may bay va 93.000 qua bom. Cho toi khi Phap that bai hoan toan thi phia My đa vien tro tren 1 ty USD moi nam (tuong đuong khoang 5,8 ty USD theo thoi gia nam 2004) va chi tra 78% chi phi chien tranh cua Phap o Đong Duong.
Tuy nhien, vien tro My van khong the giup Phap đat đuoc nhung thang loi quan su ma My mong muon. Robert Blum, nguoi phu trach chuong trinh vien tro kinh te cua My cho Phap, nhan đinh "That kho ma đanh gia đuoc ket qua cua gan 2 nam (1950 - 1952). My tich cuc tham gia vao cong viec o Đong Duong. Mac dau chung ta đa lao vao mot cuoc hop tac khong de dang, mot mat, voi nguoi Phap sac mui "thuc dan" nhung khong the tranh khoi, va mat khac, voi nhung nguoi Viet Nam yeu đuoi va chia re, nhung chung ta cung đa khong co đay đu kha nang hoa giai hai ban đong minh đo trong mot cuoc đau tranh co xu huong đac biet chong cong... Tinh hinh o Đong Duong khong lam cho chung ta hai long va the hien khong co trien vong tien bo cu the, khong the gianh đuoc mot chien thang quan su quyet đinh, Chinh phu Bao Đai co rat it hua hen phat trien đuoc tai nang va gianh đuoc su trung thanh cua dan chung, va viec đat toi đuoc muc tieu cua My that xa xoi".
Đen cuoi chien tranh, gan 80% chien phi chu yeu cua Phap do My cung cap, len đen 1,5 ty USD. Cuoi chien tranh, nguoi My truc tiep cho khoang 16 ngan quan Phap vao Đien Bien Phu va ho tro khong quan cho quan Phap. Tinh đen thang 1-1954, rieng ve vu khi va phuong tien chien tranh, My đa vien tro cho quan Phap o Đong Duong 360 may bay, 1.400 xe tang va xe boc thep, 390 tau chien va tau quan su, 16.000 xe quan su cac loai, 175.000 sung truong va sung may. Nho so luong vu khi vien tro nay ma nguoi Phap moi co the duy tri đuoc cuoc chien.
Thoi gian nay o tat ca cac cap bo trong quan đoi vien chinh Phap đeu co co van My. Nguoi My co the đen bat cu noi nao kiem tra tinh hinh khong can su chap thuan cua tong chi huy Phap. Su phu thuoc qua nhieu cua Phap vao My khien tuong Navarre than phien trong hoi ky: "Đia vi cua chung ta đa chuyen thanh đia vi cua mot ke đanh thue đon thuan cho My."
Đen nay nhieu nguoi My van khong biet vi sao ho bi loi keo vao cuoc xam luoc cua thuc dan Phap, du nhieu nguoi My con chua biet Viet Nam nam o goc nao tren ban đo the gioi. It nguoi noi đen viec nuoc My đa bi Phap keo vao cuoc, cung nhu nhung thuong vong đau tien cua My o Đong Duong đa xay ra ngay tu tran Đien Bien Phu. Thuc su thong qua viec tai tro cho Phap, nuoc My đa dinh liu đen cuoc chien o Đong Duong tu rat lau truoc khi cac luc luong quan su My đau tien đen Viet Nam.
Nha hoat đong dan quyen noi tieng nguoi My goc Phi Martin Luther King, trong bai phat bieu phan đoi Chien tranh Viet Nam voi tieu đe “Hon ca Viet Nam” (Beyond Vietnam) vao thang 4 nam 1967, đa phe phan su giup suc cua chinh phu My cho thuc dan Phap:

Nam 1945, nhan dan Viet Nam tuyen bo nen đoc lap cua minh... Ho đuoc Ho Chi Minh lanh đao. Du Ho Chi Minh đa trich dan ban Tuyen ngon đoc lap cua My vao ban Tuyen ngon đoc lap cua ho, chung ta van tu choi cong nhan ho. Thay vao đo, chung ta quyet đinh ung ho Phap trong viec tai chiem thuoc đia cu... Trong 9 nam sau đo, chung ta khuoc tu quyen đoc lap cua nhan dan Viet Nam. Trong suot 9 nam, chung ta ung ho manh me Phap trong no luc đat lai ach thuc dan len đat nuoc Viet Nam. Truoc khi chien tranh ket thuc, chung ta trang trai 80% chi phi chien tranh cho Phap. Ngay truoc khi thua o Đien Bien Phu, Phap bat đau tuyet vong ve hanh đong lieu linh cua ho, nhung chung ta thi khong. Chung ta khuyen khich ho bang cach vien tro mot khoi luong khong lo tai chinh va tiep suc quan su đe Phap tiep tuc cuoc chien ngay ca khi ho đa mat het y chi.


Hiep đinh Geneve Hoi nghi Geneve khai mac ngay 26 thang 4 nam 1954 đe ban ve van đe khoi phuc hoa binh tai Trieu Tien va Đong Duong. Do van đe Trieu Tien khong đat đuoc ket qua nen tu ngay 8 thang 5 van đe Đong Duong đuoc đua ra thao luan.
Do suc ep cua Trung Quoc va Lien Xo, đoan Viet Nam Dan chu Cong hoa đong y voi mot ban hiep đinh mang lai cho ho it hon nhung gi ho đa gianh đuoc tren chien truong. Tuy ba nuoc Lao, Campuchia va Viet Nam đuoc tuyen bo đoc lap, va đieu quan trong la su thong nhat toan ven lanh tho cua Viet Nam đuoc cong nhan, nhung Viet Nam bi tam thoi chia đoi thanh hai khu vuc quan su đe hai ben quan đoi, Viet Minh va Phap, tap ket. Quan Phap se rut dan khoi Viet Nam. Cuoc tong tuyen cu đi đen thong nhat Viet Nam se đuoc thuc hien trong vong 2 nam.
Ngay 22-7-1954, Chu tich Ho Chi Minh ra loi keu goi: "Đau tranh đe cung co hoa binh, thuc hien thong nhat, hoan thanh đoc lap dan chu cung la mot cuoc đau tranh lau dai va gian kho" va khang đinh: "Trung, Nam, Bac đeu la bo coi cua nuoc ta, nuoc ta nhat đinh thong nhat, đong bao ca nuoc nhat đinh đuoc giai phong". Cung trong ngay nay Thu tuong Quoc gia Viet Nam Ngo Đinh Diem ra lenh treo co ru toan Mien Nam tu vi tuyen 17 tro vao đe bay to quan điem phan đoi su chia đoi đat nuoc. Tuy nhien, truong đoan đai bieu Viet Nam Dan chu Cong hoa đa len tieng: "Nhung ai yeu nuoc Viet Nam, nhung ai yeu su thong nhat Viet Nam thi khong can phai khoc hom nay. Hay thuc hien tot nhung gi đa ky ket hom nay, thi 2 nam nua se co mot nuoc Viet Nam thong nhat, đoc lap, hoa binh va giau manh. Nhung gi Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa lam trong nhung nam qua chinh la vi muc đich đo. Nuoc mat cua chung toi đo ra trong cuoc đau tranh cho su nghiep đo nhieu hon rat nhieu so voi nhung giot le ma quy vi (Quoc gia Viet Nam) nho ra o đay".


Ket qua Trong cuoc xam luoc cua thuc dan Phap nay, thuong vong cua Phap la 140.992, trong đo co 75.867 chet va mat tich, 65.125 bi thuong. Quan đong minh ban xu cua Phap o Đong Duong (Quoc gia Viet Nam) co 419.000 chet, bi thuong, tan ra hoac bi bat. Ve vu khi, Phap mat 435 may bay, 603 tau chien va ca no, 9.283 xe quan su, 255 phao, 504 xe tang - thiet giap va 130 nghin sung cac loai. So thuong vong cua Viet Minh la 191.605 nguoi chet Khoang 125.000–400.000 dan thuong thiet mang.
Cuoc chien đa gop phan lam nuoc Phap suy sup va phan hoa. Cang ve cuoi cuoc chien, su phan đoi chien tranh trong long nuoc Phap ngay cang du doi hon. Đai tuong Phap Henry Navare viet:

Chi phi cho cuoc xam luoc cua Phap tang hang nam theo cap so nhan. Nam 1945: 3 ty Franc; nam 1946: 27 ty Franc; nam 1947: 53 ty Franc; nam 1948: 89 ty Franc; nam 1949: 130 ty Franc; nam 1950: 201 ty Franc; nam 1951: 308 ty Franc; nam 1952: 535 ty Franc. Tong cong trong toan bo cuoc chien, nuoc Phap đa chi phi 3.370 ty Franc (vuot du kien 2.385 ty Franc), tuong đuong gan 60 ty USD theo thoi gia 2008, (trung binh la 1 ti Franc/ngay), bang 28% gia tri GDP cua Phap nam 1953. (tu nam 1950 tro đi, ngan sach Phap đa khong the ganh đuoc chien phi va phai dua phan lon vao vien tro cua My). Chinh phu Phap thay đoi 20 lan, trung binh moi chinh phu chi ton tai 7 thang (co chinh phu chi ton tai trong 7 ngay). 7 lan cao uy Phap bi trieu hoi, 8 tong chi huy quan đoi Phap ke tiep nhau bi thua tran. Đat nuoc Viet Nam, Lao, Campuchia cung bi tan pha boi chien tranh.
Theo ket qua cua hiep đinh Geneva, Viet Nam đuoc chia lam 2 nua voi gioi tuyen tam thoi la vy tuyen 17. Quan đoi Nhan dan Viet Nam, luc luong vua gianh đuoc thang loi quan trong tren chien truong, rut khoi cac chien truong tai Đong Duong đe tap ket ve mien Bac Viet Nam. Quan đoi cua Lien Hiep Phap va Quoc gia Viet Nam tap ket ve mien Nam. Quan đoi phap cung rut khoi Lao va Campuchia. Tren 1 trieu nguoi dan tu mien Bac đa di cu vao Nam (trong đo co khoang 800.000 nguoi Cong giao, chiem khoang 2/3 so nguoi Cong giao o mien Bac), va 140.000 nguoi (đa so la can bo khang chien cua Viet Minh) tu mien Nam tap ket ra Bac.
Ngay 10 thang 10 nam 1954, quan Phap chinh thuc rut khoi Ha Noi, Quan đoi Nhan dan Viet Nam vao tiep quan thu đo. Thoi ky hoa binh tai mien Bac Viet Nam bat đau. O mien Nam, quan đoi Phap dan dan rut đi va trao quyen luc cho chinh quyen Quoc gia Viet Nam, trong khi Hoa Ky tang cuong cac hoat đong tinh bao, tuyen truyen, vien tro va co van cho Quoc gia Viet Nam đe chinh phu nay co the đuong đau voi Viet Nam Dan chu Cong hoa va tieu diet luc luong Viet Minh con lai o mien Nam.

Hoi nghi tuyen bo cham dut chien tranh o Lao va Campuchia, bao đam đoc lap, chu quyen, toan ven lanh tho cua hai nuoc nay, va hai nuoc se to chuc tong tuyen cu tu do theo cac nguyen tac Hien phap moi nuoc, bao đam ton trong cac quyen tu do co ban. Hai nuoc se khong tham gia vao bat ky mot lien minh quan su nao. Ngay 23 va 24 thang 7 nam 1954 Bo truong Quoc phong Chinh phu Khang chien Pathet Lao Kaysone Phomvihane va Tu lenh Bo đoi tinh nguyen Viet Nam o Pathet Lao Ta Xuan Thu, Tong tu lenh giai phong quan Khmer Issarak Sieu Heng, đai dien Bo Tu lenh Bo đoi tinh nguyen Viet Nam tai Khmer Nguyen Thanh Son ra lenh ngung ban tu 6 va 7 thang 8 đe thi hanh Hiep đinh. Nam 1955 Vuong quoc Lao, Vuong quoc Campuchia chinh thuc tro thanh thanh vien Lien hop quoc, tuyen bo chinh sach đoi ngoai hoa binh trung lap.
Hiep đinh Geneva quy đinh lay vi tuyen 17 lam ranh gioi quan su tam thoi (bao gom ca tren đat lien va tren bien). Quan đao Hoang Sa va quan đao Truong Sa nam o phia Nam vi tuyen 17, đuoc giao cho chinh quyen Lien Hiep Phap quan ly. Nam 1956, sau khi Phap hoan tat rut quan khoi Viet Nam, Quoc gia Viet Nam (do Bao Đai đung đau) đung ra tiep quan. Tranh chap tai 2 quan đao nay nhanh chong xay ra voi Trung Quoc, Đai Loan, Malaysia va Phillipines.
Sau 2 nam, hiep đinh Geneva đa khong đem lai đuoc hoa binh cho Đong Duong. Tong tuyen cu thong nhat Viet Nam khong đuoc chinh quyen Quoc gia Viet Nam thuc hien (voi ly do "nghi ngo ve viec co the bao đam nhung đieu kien cua cuoc bau cu tu do o mien Bac"). Viet Nam bi chia cat them 20 nam nua, chien tranh tiep tuc no ra tren toan Đong Duong. Lan nay nguoi My thay the cho nguoi Phap. Cuoc chien moi keo dai hon, co quy mo va suc tan pha lon hon nhieu voi ton that cung nang ne hon.
Trong thu cua tong thong Phap Charles de Gaulle gui chu tich Ho Chi Minh ngay 8 thang 2 nam 1966, ong viet: "Gia co mot su hieu biet tot hon giua nguoi Viet Nam va nguoi Phap ngay sau đai chien the gioi thi đa co the tranh đuoc nhung su bien tai ac đang giang xe đat nuoc ngai hom nay".
Sach giao khoa lich su cua Đe nhi Viet Nam Cong hoa (Quoc su lop nhat - Pham Van Trong & Pham Thi Ngoc Dung) xuat ban nam 1966 co viet ve cuoc chien nay, tuy nhien do Viet Nam Cong hoa coi Viet Minh la ke thu nen khong nhac toi su lanh đao khang chien cua Viet Minh ma chi noi chung chung la "khang chien cua toan dan", cung khong nhac đen su hop tac voi Phap cua Quoc gia Viet Nam (tien than cua Viet Nam Cong hoa) ma chi noi chung chung la "Phap moi vua Bao Đai thanh lap chinh quyen đe loi keo chien si quoc gia":


Anh huong tren pham vi the gioi Tren pham vi the gioi, su thang loi cua nguoi Viet Nam trong Chien tranh Đong Duong cung thuc đay su sup đo cua chu nghia thuc dan co đien va he thong thuoc đia tren toan the gioi. Nhan dan cac nuoc thuoc đia khac thay rang quan đoi cac cuong quoc chau Au thuc te khong phai la "bat kha chien bai", neu nguoi Viet Nam đa co the đanh bai đuoc thi dan toc ho cung co the.
Đuoc chien thang cua nguoi Viet Nam co vu, cac khu vuc thuoc đia o chau Phi đa đong loat noi day. Nhieu nguoi đa an mung tai cac vung thuoc đia Phap, tu Algiers (Algeria), qua Dakar (Senegal) đen Tananarive (Madagascar). 4 ngay sau that bai cua Phap, nghi sy Phap Christian Fouchet bay to lo ngai: “Khap noi tai Lien hiep Phap, nhung tieng xi xao am i lam trai tim cua mot so nguoi lo so va lam kich đong mot so khac”. Tai Ma-roc, o Casablanca xuat hien nhung tam buu thiep co ghi: “Casablanca, Đien Bien Phu cua nguoi Phap”. Con tai Tuynidi, khi an mung tai cac khu pho binh dan, noi nguoi ta phuc vu mot mon an đac biet mang ten “Tagine Đien Bien Phu”. Chi 3 thang sau tran Đien Bien Phu, luc luong Mat tran Giai phong Dan toc tai Algerie (thuoc đia co dien tich lon nhat cua Phap) đuoc thanh lap, phat đong đau tranh vu trang đe gianh đoc lap cho đat nuoc minh. Phap tiep tuc đua quan đen nham dap tat phong trao đoc lap cua nguoi Algerie, nhung quan Phap sa lay tai đay. Mot nam sau đo, cac phong trao tuong tu no ra o Cameroon, Tunisia, Maroc, hang chuc nuoc thuoc đia khac cung noi day trong vai nam sau đo. Su noi day đong loat tai cac thuoc đia khien viec duy tri Lien hiep Phap tro nen rat kho khan boi Phap khong the co đu tai chinh va luc luong quan su đe dap tat cac phong trao đoi đoc lap tai nhieu noi cung luc.
Nam 1958, Cong đong Phap khai sinh va Lien hiep Phap cham dut ton tai. Đieu 86 Hien phap Phap (nam 1958) quy đinh moi quoc gia hoi vien thuoc Cong đong Phap co the đoc lap sau khi ky ket cac hiep uoc voi Phap va co quyen lua chon van la hoi vien cua Cong đong Phap hoac ra khoi khoi. Đen nam 1967, Phap đa buoc phai trao tra quyen đoc lap cho tat ca cac nuoc thuoc đia. Qua đo, that bai cua Phap o Viet Nam la mot tham hoa đanh dau cho that bai hoan toan cua Phap trong viec tai xay dung thuoc đia Đong Duong noi rieng va đe quoc thuc dan cua minh noi chung sau thoi Chien tranh the gioi thu hai.
Cung trong xu the chong chu nghia thuc dan tren quy mo toan cau, chi trong nam 1960, 17 nuoc thuoc đia chau Phi đa tuyen bo đoc lap, va đay đuoc coi la Nam chau Phi. Hien nay, chi con mot so vung hai đao nho, dan so it nhu Reunion, Nouvelle-Caledonie... van con la cac vung thuoc đia hai ngoai cua Phap.
Tong thong lam thoi nuoc Cong hoa Algeria Ben Youcef Ben Khedda sau nay nhan đinh: “Ngay 8/5/1954, quan đoi cua Chu tich Ho Chi Minh đa buoc đao quan vien chinh Phap tai Viet Nam phai chiu tham hoa Đien Bien Phu nhuc nha. That bai nay cua Phap xay ra nhu mot khoi thuoc no manh tac đong toi nhung nguoi tin rang lua chon noi day trong thoi gian ngan tu nay la giai phap duy nhat, chien luoc kha di duy nhat". Nam 1962, trong loi đe tua cuon "Đem thuc dan" (La Nuit Coloniale), nha lanh đao giai phong dan toc Ferhat Abbas, sau nay tro thanh tong thong đau tien cua Algerie, đa viet: “Đien Bien Phu khong chi la mot chien thang quan su. Đo la khang đinh cua nguoi dan chau A va chau Phi truoc nguoi chau Au. Đo la xac nhan ve nhan quyen quy mo toan cau. Tai Đien Bien Phu, nuoc Phap đa đanh mat su hien dien hop ly duy nhat, đo la ly le cua ke manh”. Nam 2013, Tong thong Algerie - Abdelaziz Bouteflika - đa goi Vo Nguyen Giap la nguoi anh hung quan đoi cua nen đoc lap Viet Nam, la nha chien luoc vi đai đa khien cho thuc dan Phap phai kinh hoang o Đien Bien Phu, va ten tuoi ong "se van mai khac sau trong ky uc cua nhan dan Algeria."


Chien tranh Đong Duong trong van hoa = Phim =


 Phim tai lieu  = Kich =


= Cheo =


= Bai hat =


= Tro choi đien tu =
7554


= Truyen =


Xem them Nha Nguyen
Chien tranh Phap-Đai Nam
Chien tranh Phap-Thanh
Phap thuoc
Thuc dan Phap
Quan đoi Phap
Cao trao khang Nhat
Cach mang thang tam
Tuyen ngon đoc lap Viet Nam
Viet Minh
Chien dich Đien Bien Phu
Bao Đai
Quoc gia Viet Nam
Chien tranh Viet Nam
Da vang hoa chien tranh


Tham khao Thu muc Đoc them Lien ket ngoai Khang chien chong Phap 1945 - 54 tai Tu đien bach khoa Viet Nam
First Indochina War (1946–1954) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)