Biet chu đuoc hieu pho bien la kha nang đoc, viet va su dung so trong it nhat mot phuong phap viet, mot cach hieu đuoc phan anh boi cac đinh nghia tu đien va so tay chinh thong. Tuy nhien, bat đau tu nhung nam 1980, cac nha nghien cuu xoa mu chu đa duy tri viec xac đinh biet chu la mot kha nang ngoai bat ky su kien đoc va viet thuc te nao, bo qua nhung cach đoc va viet phuc tap luon xay ra trong mot boi canh cu the va song song voi cac gia tri lien quan đen boi canh đo. Quan điem cho rang xoa mu chu luon lien quan đen cac yeu to van hoa va xa hoi  đuoc phan anh trong quy đinh cua UNESCO rang biet chu la "kha nang xac đinh, hieu, giai thich, tao, giao tiep va tinh toan, su dung cac tai lieu đuoc in va viet lien quan đen viec thay đoi boi canh." Su quan tam hien đai ve xoa mu chu nhu la mot "tap hop phu thuoc vao boi canh cua thuc tien xa hoi" phan anh su hieu biet rang cac hoat đong đoc va viet cua ca nhan phat trien va thay đoi theo tuoi tho khi boi canh van hoa, chinh tri va lich su cua ho thay đoi. Vi du, o Scotland, xoa mu chu đa đuoc đinh nghia la: "Kha nang đoc, viet va su dung so, xu ly thong tin, bay to y kien va y kien, đua ra quyet đinh va giai quyet van đe, nhu thanh vien gia đinh, cong nhan, cong dan va nguoi hoc suot đoi."
Cac đinh nghia mo rong nhu vay đa thay đoi cac khi niem biet chu lau đoi, vi du nhu kha nang đoc bao, mot phan vi su tham gia ngay cang tang cua may tinh va cac cong nghe ky thuat so khac trong giao tiep đoi hoi cac ky nang bo sung (vi du nhu giao tiep voi trinh duyet web va chuong trinh xu ly van ban, to chuc va thay đoi cau hinh cua cac tap tin, vv). Bang cach mo rong, viec mo rong cac bo ky nang can thiet nay đa đuoc biet đen, mot cach đa dang, nhu kien thuc may tinh, kien thuc thong tin va kien thuc cong nghe. O nhung noi khac đinh nghia cua chu mo rong khai niem ban đau cua "kha nang mua" vao cac khai niem nhu "biet chu nghe thuat," biet chu thi giac (kha nang hieu cac hinh thuc truc quan cua cac thong tin lien lac nhu ngon ngu co the, hinh anh, ban đo va video), hieu biet ve thong ke, hieu biet co ban, hieu biet kien thuc truyen thong, kien thuc sinh thai va hieu biet suc khoe.


Lich su = Thoi tien su va co đai =

Biet chu đa xuat hien cung voi su phat trien cua cac con so va tinh toan som nhat la 8000 TCN. Kich ban phat trien đoc lap it nhat nam lan trong lich su loai nguoi Luong Ha, Ai Cap, nen van minh luu vuc song An, vung đat thap Trung bo chau My va Trung Quoc.
Cac hinh thuc giao tiep bang van ban som nhat bat nguon tu Sumer, nam o phia nam Luong Ha khoang 3500–3000 TCN. Trong thoi đai nay, xoa mu chu la "mot van đe chu yeu la chuc nang, đuoc thuc đay boi nhu cau quan ly so luong thong tin moi va loai quan tri moi đuoc tao ra boi thuong mai va san xuat quy mo lon". Cac he thong chu viet o Mesopotamia lan đau tien xuat hien tu mot he thong ghi am, trong đo moi nguoi đa su dung cac ma thong bao an tuong đe quan ly thuong mai va san xuat nong nghiep. He thong ma thong bao đong vai tro la tien than cua chu hinh nem som khi moi nguoi bat đau ghi thong tin tren cac bang đat set. Cac van ban chu hinh nem the hien khong chi cac dau hieu so, ma ca cac chu tuong hinh mo ta cac đoi tuong đuoc đem.
Chu tuong hinh Ai Cap xuat hien tu nam 3300–3100 TCN va mo ta bieu tuong hoang gia nhan manh quyen luc giua cac gioi tinh hoa khac. He thong chu tuong hinh Ai Cap la he thong ky hieu đau tien co gia tri ngu am.
Chu viet o vung Luong Ha thap lan đau tien đuoc đua vao thuc hanh boi cac nen van minh Olmec va Zapotec vao nam 900–400 TCN. Nhung nen van minh nay đa su dung chu viet glyphic va he thong ky hieu so vach va cham cho cac muc đich lien quan đen bieu tuong hoang gia va he thong lich.
Cac ky hieu viet som nhat o Trung Quoc co tu thoi nha Thuong vao nam 1200 TCN. Nhung ky hieu co he thong nay đa đuoc tim thay ghi tren xuong va ghi lai nhung hy sinh, nhung cong nap nhan đuoc va đong vat bi san ban, đo la nhung hoat đong cua gioi thuong luu. Nhung ban khac xuong tien tri nay la to tien đau tien cua chu viet hien đai cua Trung Quoc va co chu viet va chu so tuong hinh.
Chu luu vuc song An phan lon la hinh anh va chua đuoc giai ma. No co the hoac khong bao gom cac dau hieu truu tuong. Nguoi ta cho rang ho đa viet tu phai sang trai va kich ban đuoc cho la logic. Boi vi no chua đuoc giai ma, cac nha ngon ngu hoc khong đong y ve viec lieu no co phai la mot he thong chu viet hoan chinh va đoc lap hay khong; tuy nhien, no thuc su đuoc cho la mot he thong chu viet đoc lap xuat hien trong van hoa Harappa.


So lieu quoc te Viet Nam So voi cac quoc gia khu vuc Viet Nam co ty so biet chu kha cao. Tuy nhien xet ve so luong ung dung theo bai bao cao cua Bo Van hoa, The thao va Du lich vao nam 2013 thi Viet Nam co nhung con so rat khiem ton. Tinh trung binh thi mot nguoi o Viet Nam đoc 0,8 cuon sach/nam (khong tinh sach giao khoa). So voi Malaysia thi trung binh mot nguoi đoc 10-20 cuon/nam (2012) va Thai Lan la 5 cuon/nam.


Chu thich Xem them Ngay Quoc te biet Chu


Lien ket ngoai