"Lam theo nang luc, huong theo nhu cau" la mot khau hieu đuoc pho bien boi Karl Marx trong van kien Phe phan Cuong linh Gotha nam 1875 cua ong. Đay la nguyen tac cho phep su phan phoi tu do ve hang hoa, cua cai va dich vu. Theo quan điem chu nghia Marx, su sap xep nhu vay co the đat đuoc nho nguon san pham va dich vu doi dao ma mot xa hoi cong san co the san xuat đuoc; theo y tuong nay thi voi su phat trien toan dien cua nen san xuat xa hoi va luc luong san xuat tu do, moi nhu cau cua tat ca moi nguoi se đeu đuoc đap ung.


Nguon goc Đoan van hoan chinh co chua loi cua Marx ve y tuong nay trong Phe phan Cuong linh Gotha co noi dung nhu sau:

Mac du Marx đuoc cho la nguoi đau tien tao ra thuat ngu nay, no đa tung đuoc dung pho bien trong phong trao xa hoi chu nghia truoc đo. Vi du, khau hieu nay đa tung đuoc su dung boi August Becker vao nam 1844 va Louis Blanc vao nam 1851. Nguon goc cua khau hieu nay cung đuoc cho la boi Etienne-Gabriel Morelly, mot nguoi theo chu nghia khong tuong cua Phap, nguoi đa goi cuon sach Code of Nature nam 1755 cua minh la "Nhung luat le thieng lieng va co ban nham nho bo goc re cua su tha hoa va tat ca nhung đieu xau xa trong mot xa hoi", trong đo bao gom:

Mot cau tuong tu cung co the đuoc tim thay trong Giao uoc Guilford nam 1639, khi thanh lap mot cong đong dan cu moi tai đay:

Mot so hoc gia con tim ra nguon goc cua khau hieu nay trong cuon Tan Uoc. Trong Sach Cong vu Tong đo loi song cua cong đong cac tin đo tai Jerusalem đuoc mo ta la co tinh cong đong (khong co tai san ca nhan): "phan phat cho moi nguoi tuy theo nhu cau" (διεδιδοτο δε εκαστω καθοτι αν τις χρειαν ειχεν):


Tranh luan Marx đa vach ra nhung đieu kien cu the cho phep y tuong nay đuoc co the ap dung—mot xa hoi noi cong nghe va su to chuc xa hoi ve can ban đa loai bo nhu cau ve lao đong chan tay trong san xuat, noi ma "lao đong tro thanh khong nhung mot phuong tien đe sinh song ma ban than no con la mot nhu cau bac nhat cua su song".  Marx giai thich y tuong cua ong rang, trong mot xa hoi nhu vay, moi nguoi se đuoc thuc đay lam viec vi loi ich cua xa hoi mac du thieu vang mot co che xa hoi thu hut ho lam viec, vi cong viec đa tro thanh mot hoat đong sang tao va thoa man con nguoi. Marx tao ra phan đau cua khau hieu, "lam theo nang luc" đe cho thay moi nguoi khong chi đon thuan phai lam viec het suc, ma moi nguoi cung nen phat trien het nhung kha nang cua minh.
Cho rang minh con đang o "giai đoan thap hon cua chu nghia cong san" (chinh la "chu nghia xa hoi", theo nhu thuat ngu cua Marx), Lien bang Xo viet bien đoi lai cong thuc nay thanh: "Lam theo nang luc, huong theo lao đong (đau tu lao đong)".
Trong luc than hoc giai phong đang co gang chinh sua lai loi keu goi cong ly cua Cong giao sao cho phu hop voi thuat ngu theo kieu chu nghia Marx nay, mot so nguoi Cong giao đa nhan thay rang loi giang cua Chua Giesu trong Du ngon Nhung yen bac (Mattheu 25:14–30) chi khang đinh phan "lam theo nang luc" (Matt. 25:15), chu khong co phan "huong theo nhu cau".


Xem them Chu nghia cong san
Chu nghia cong san vo chinh phu
Neu ai khong muon lam viec, thi cung đung an
Jedem das Seine
Huong theo lao đong
Vo san toan the gioi, đoan ket lai!


Tham khao Đoc them Carens, Joseph (2003). "An Interpretation of the Socialist Principle of Distribution". Social Philosophy & Policy. Quyen 20 so 1. tr. 145–77. doi:10.1017/S0265052503201072.
Cohen, G. A. (1995). "Self-ownership, communism, and equality: against the Marxist technological fix". Self-ownership, freedom, and equality. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-47751-4.
Gilabert, Pablo (2015). "The Socialist Principle 'From Each According To Their Abilities, To Each According To Their Needs'". Journal of Social Philosophy. Quyen 46 so 2. tr. 197–225. doi:10.1111/josp.12096.


Lien ket ngoai Phe phan Cuong linh Gotha (gom ca lan Marx su dung đau tien khau hieu nay)
Chu nghia Marx va Đao đuc (tieng Anh)
Encountering Communism: the theories of Karl Marx