Luong Nguyen Đe (梁元帝), ten that la Tieu Dich (chu Han: 蕭繹; 508 – 555), la vi vua thu ba cua nha Luong thoi Nam Bac trieu trong lich su Trung Quoc, cai tri tu nam 552 đen nam 555.


Tieu su Tieu Dich ten tu la The Thanh (世誠), luc nho con co ten la That Phu, con trai thu 7 cua Luong Vu Đe Tieu Dien. Khi len 6 tuoi, Tieu Dich đa đuoc phong tuoc Tuong Đong vuong.
Lon len, ong đuoc vua cha sai tran thu Hinh Chau. Sau đo, Tieu Dich đong thoi la Đo đoc cac chau Hinh, Ung, Tuong, Ty, Trinh, Ninh, Luong, Nam Bac Tan, Tran Tay Tuong quan. Đia phan do Tieu Dich quan ly gom: Phia Đong keo dai đen phan đat tiep giap giua tinh Ho Bac va Giang Tay ngay nay; phia Nam đen bien gioi Ho Nam, Van Nam; phia Bac đen Tuong Duong; phia Tay đen Han Trung thuoc Thiem Nam, nhung tran trong yeu thuoc thuong luu song Truong Giang đeu nam trong su cai quan cua Tieu Dich. Tu đoi Đong Tan, cac chinh quyen Nam trieu đeu dua vao the luc quan su cua hai chau Duong Chau va Hinh Chau ma ton tai, phat trien.


Tranh ngoi trong noi toc = Bien loan Đai Thanh =
Luong Vu Đe von co nguoi con nuoi la Tieu Chinh Đuc, đinh lap lam nguoi ke vi, nhung sau nay lai lap nguoi con ruot lon nhat la Tieu Thong lam Thai tu. Nhung Tieu Thong lai mat truoc Vu Đe. Vu Đe khong lap Hoang thai ton Tieu Sat (con Thong) ma lap con thu Tieu Cuong lam Thai tu ke vi. Vi vay trong noi toc nha Luong co su ran nut.
Ngoai Tieu Sat va Tieu Chinh Đuc co y đinh gianh ngoi Thai tu tu tay Tieu Cuong, mot so hoang tu khac cung nuoi y đinh đo, trong đo co Tieu Dich. Nhung nguoi con, chau Luong Vu Đe khi đo bat binh, ben tim cach dua vao cac nuoc đoi đich mien Bac la nha Tay Nguy va nha Bac Te.
Phan than Hau Canh biet noi tinh nha Luong, cau ket voi Tieu Chinh Đuc lam phan, hua ton lam vua. Đuoc Chinh Đuc tiep tay, nam 548, Hau Canh mang quan đanh thang vao Kinh thanh Kien Khang.
Nghe tin Kinh thanh Kien Khang bi bao vay nhung Tieu Dich khong he phai đai binh đen ung cuu cha va anh minh. Khi Luong Vu Đe bi vay, ong chi phai đi ven ven 1 van ky binh va bo binh duoi quyen Vuong Tang Bien đen tiep vien Kien Khang. Vi vay ngat, Luong Vu Đe phai bo Kien Khang chay vao Đai Thanh. Nhung khong lau, toi đau nam 549, Đai Thanh bi Hau Canh đanh chiem, đoan thuy quan cua Hinh Chau bi Hau Canh bat het, chi con Vuong Tang Bien cung may tuong lanh chay thoat ve Giang Lang. Luong Vu Đe bi Hau Canh giam long va bo đoi toi chet.
Hau Canh khong lap Tieu Chinh Đuc nhu đa hua ma chi phong cho tuoc nho, roi lap đuong kim Thai tu Tieu Cuong len ngoi, tuc Luong Gian Van Đe. Cac con Vu Đe ngoai tru Tieu Cuong đa bi Hau Canh quan thuc, chi con nguoi anh thu ba cua Tieu Dich la Thieu Lang Vuong Tieu Luan.


= Nho Tay Nguy giet anh =
Luc Hau Canh khoi binh lam phan, Luan giu chuc Bac phat Đai đo Đoc thong lanh ba quan đanh Hau Canh. Đen khi Đai Thanh bi pha, Tieu Luan chay đen Coi Ke, roi tu Coi Ke chay sang Trinh Chau (Vu Xuong), va Luan la minh chu đoi đich voi Hau Canh.
Trong boi canh đo, Tieu Dich khong lo đoi pho voi Hau Canh ma lai sai Vuong Tang Bien dan 1 van thuy quan vay đanh Trinh Chau hong bat Tieu Luan. Tieu Luan phai chay đen Han Đong. Tieu Dich sai su đi gap Vu Van Thai - quyen than nha Tay Nguy - thuong luong cat đat voi muc đich nho Tay Nguy tieu diet Tieu Luan. Vu Van Thai phai Đai tuong Duong Trung tien đanh Han Đong. Duoi su chi huy cua Duong Trung, quan Tay Nguy đa bat song đuoc Tieu Luan, sau đo giet chet.


= Nho Tay Nguy giet em =
Hau Canh thao tung Gian Van Đe Tieu Cuong, cam quyen trong trieu. Thang 8 nam 551, Canh phe truat va giet chet Tieu Cuong, lap mot nguoi chau Luong Vu Đe la Tieu Đong len ngoi. Nhung chi sau mot thoi gian ngan, Hau Canh phe va giam Tieu Đong, tu lap lam Hoang đe, xung hieu la Han.
Tieu Dich o Giang Lang luc nay moi chinh thuc tuyen chien voi Hau Canh. Ong truyen lenh cho Vuong Tang Bien va Tran Ba Tien thao phat Canh.
Trong khi Hau Canh chua diet đuoc thi mot nguoi em khac la Thu su Ich Chau - Vu Lang Vuong Tieu Ky, von la con thu 8 cua Vu Đe, lai tro thanh đoi tuong tranh chap voi Tieu Dich.
Tu nam Đai Đong thu 3 (537), Tieu Ky đuoc bo nhiem lam Đo đoc Ich Chau, Luong Chau... ca thay 13 chau, đong thoi lam Thu su Ich Chau. Đen nam 552, Tieu Ky đa tran thu Luong Chau, Ich Chau ca thay hon 16 nam, co trong tay 4 van tinh binh, 8.000 con ngua. Sau khi Gian Van Đe Tieu Cuong bi giet, Tieu Ky xung đe o Ich chau.
Tieu Ky gianh ngoi voi Tieu Dich, thong lanh 3 van thuy quan đanh thang xuong Giang Lang. Thay Tieu Ky manh me, lai bi Hau Canh đanh kep tu phia đong, Tieu Dich lieu the khong chong noi, lien sai su than đen Tay Nguy xin binh đanh Tieu Ky. Tieu Dich ra lenh cho chau la Nghi Phong Hau Tieu Tuan, Thu su Luong Chau (Nam Thiem Tay) rut khoi thu phu Luong Chau la Nam Trinh (Han Trung, Thiem Tay) va cat thanh Nam Trinh cho Tay Nguy.
Tay Nguy lien phai đai quan đanh xuong Luong Chau, chiem đuoc Ich Chau. Tieu Ky chua đen đuoc Giang Lang thi hau quan đa mat, phia truoc lai bi Tieu Dich chan đanh. Sau đo khong lau, Tieu Dich bat song đuoc Tieu Ky va giet chet o cua khau Vu Giap.


= Diet Hau Canh, len ngoi Hoang đe =
Tieu Dich thuc hien xong muc đich tieu diet the luc anh em cua minh, nhung Luong Chau, Ich Chau đa mat, Tuong Duong bi Tay Nguy khong che, Giang Lang lai roi vao nguy khon. Luc đo, Hau Canh dan binh đanh chiem Giang Chau, Trinh Chau, xua quan đen Giang Lang, tien thang vao Ba Lang (Nhac Duong, Ho Nam). Tieu Dich sai Truong Ninh Cong Vuong Tang Bien đanh lui Hau Canh, gianh lai Giang Chau, Trinh Chau.
Sau đo, Vuong Tang Bien va Tran Ba Tien đanh thang vao Co Thuc (An Huy) roi thua thang xua quan vao Kien Khang. Thang 11 nam 552, Hau Canh bo chay roi bi giet.
Du Chuong Vuong Tieu Đong sau khi bi Hau Canh phe truat giang lam Hoai Am Vuong va quan thuc trong nguc đuoc giai thoat cung hai nguoi em. Luc nay ho chay ve Giang Lang voi Tieu Dich. Vuong Tang Bien theo lenh Tieu Dich, bat ca ba anh em Tieu Đong nhan chim xuong nuoc đen chet.
Thang 11 am lich nam 552, Tieu Dich xung đe o Giang Lang (Kinh Chau, Ho Bac), tuc Luong Nguyen Đe. Đe thuong cong cho cac tuong, Luong Nguyen Đe phong Vuong Tang Bien lam Đai tu ma, Thu su Duong Chau, chiu trach nhiem vung phia đong, tuong Vuong Lam đuoc phong lam Thu su Quang Chau, tuong Tran Ba Tien đuoc phong lam Thu su Giang Chau, tuoc Truong Thanh Hau, chiu trach nhiem phong thu Giang Khau (Tran Giang, Giang To). Đen khi Luong Nguyen Đe trieu Vuong Tang Bien ve Giang Lang, Tran Ba Tien đuoc cu thay Vuong Tang Bien.


Bi Tay Nguy diet = Gay han voi Tay Nguy =
Nha Luong sau loan Hau Canh va su can thiep cua nha Tay Nguy bi hau qua nang ne. Luc Tieu Dich moi len ngoi o Giang Lang, nhan dan khong đay ba van ho. Cac quan o Giang Bac phan nhieu bi nha Bac Te lan chiem. Luong Chau, Ich Chau đa hoan toan roi vao tay Tay Nguy. Ca mot dai Ung Chau lai tro thanh đat cua Tay Nguy, phan đat đai cua nha Luong nam o bac song Han Thuy đeu thuoc ve Tay Nguy. Nuoc Luong bi thu hep rat nhieu so voi thoi Luong Vu Đe.
Truoc đay Tieu Dich xung than voi Tay Nguy, nhung sau khi lam Hoang đe, ong khong xung than nua. Tay Nguy sai su la Vu Van Nhan Thu đen Giang Lang tham hoi, Luong Nguyen Đe tiep su so sai, đong thoi con bieu lo cho ong ta thay nuoc Luong đa thong nhat, rang Luong Chau, Ich Chau va nhung đia phan do Tay Nguy chiem lay nay phai tra lai cho nuoc Luong. Vu Van Thai o Tay Nguy nghe vay đung đung noi gian, noi:

Ong Troi muon diet nguoi nay roi, bay gio thi khong ai cuu đuoc han!
Vu Van Thai cung cac trieu than tinh chuyen thon tinh luon Giang Lang. Tay Nguy chuan bi san mot phuong an thanh lap mot quoc gia chu hau o phia nam voi con bai Nhac Duong Vuong Tieu Sat (519 – 562). Tieu Sat von la con thai tu Tieu Thong, nam 546 đuoc phong lam Thu su Ung Chau. Sat tan cong đai ban doanh Giang Lang cua Tieu Dich that bai, chay sang hang phuc Tay Nguy, đuoc nha Tay Nguy cho quan bao ve. Tieu Sat đuoc Tay Nguy phong lam Luong Vuong, du đinh đua ve lam Vua nuoc Luong thay Tieu Dich.
Thang 9 am lich nam 554, cac tuong Vu Can, Vu Van Ho, Duong Trung dan 5 van bo binh ky binh, chi huy quan Tay Nguy tien đen Tuong Duong. Tieu Sat co tham gia đoi quan nay, tien ve Giang Lang.
Luc nay luc luong cua Tran Ba Tien, Vuong Tang Bien va con la tuong Vuong Lam (526 - 573), Thu su Quang Chau đeu o xa Giang Lang khong ve kip. Quan Tay Nguy đen gan, Luong Nguyen Đe van mai đung giang "Đao đuc kinh" cua Lao Tu cho trieu than trong suot 9 ngay.
Tinh hinh nguy cap, Ta Đap Nhan đe nghi tap hop toan quan trong thanh Giang Lang quyet mot tran tu chien. Ban đau Nguyen Đe chap thuan, lai ga cong chua cho Đap Nhan. Nhung sau đo, Nguyen Đe lai nghe loi giem pha cua Vuong Bao, cho rang Đap Nhan tung phuc vu Hau Canh, nen lai ra lenh thu hoi binh quyen cua Nhan. Nhan uat uc ma chet.
Ngay 14 thang 11 am lich (23 thang 12 nam 554), đai quan Tay Nguy bao vay Giang Lang, ngay 29 (tuc 7 thang 1 nam 555) thi pha thanh, bat song cac tuong cung Luong Nguyen Đe, giao cho Tieu Sat.


= Tranh bi ha nhuc =
Biet Tieu Sat se tim cach ha nhuc minh, Tieu Dich lien nghi ra cach tranh. Ong noi voi nguoi canh giu la Boc xa Truong Ton Liem:

Ta co nghin vang o trong thanh noi, neu ong dan ta đen đo. Ta se chi cho cho giau, so vang ay se la cua ong
Truong Ton Liem mung ro, giai Tieu Dich vao thanh noi. Nhung khi vao đen trong thanh, Tieu Dich thu nhan:

Thu that ta đa noi doi ong. Ta la vua, đe vang trong kho, lam sao ma phai chon giau vang? Chi vi ta muon tranh xa Tieu Sat mot chut đe han đung lam nhuc ta thoi.
Truong Ton Liem bi lua nen buc tuc, khi tro lai quan doanh, Liem cung Tieu Sat ra suc khuyen Đai tuong Vu Can giet Tieu Dich.
Biet minh khong tranh khoi cai chet, suot ngay Tieu Dich uong ruou va lam tho buon.
Thang 12 am lich nam 554 (đau nam 555 duong lich), Vu Can chap thuan đe nghi cua Tieu Sat, sai Pho Chuan giet chet ong. Luc đo Luong Nguyen Đe 47 tuoi. Nhieu ton that nha Luong cung bi hanh hinh.
Chi co Tieu Phuong Tri, con nho cua Luong Nguyen Đe khong co mat o Giang Lang nen thoat nan, sau đuoc Tran Ba Tien lap lam Luong Kinh Đe. Tram ho Giang Lang hon 1 van nguoi bi Tay Nguy chia cho tuong si lam no le va bi dan het ve vung Quan Trung.
Cuc dien chinh tri o Giang Nam thay đoi du doi. Tay Nguy đem Giang Lang thanh khong nha trong nay giao cho la Tieu Sat coi giu. Tieu Sat thanh lap Hau Luong, tuc la Luong Tuyen Đe, thuc quyen chi co o vung Giang Lang, than phuc nha Tay Nguy, ton tai cho đen nam 587.


Chuong sach vo Luong Nguyen Đe rat coi trong viec hoc hanh. Ban than ong cung la nguoi co nhieu kien thuc. Ong thuong tu vi minh voi Gia Cat Luong, Hoan On va đuoc đanh gia la nguoi co hoc nhat trong ho Tieu nha Luong.
Su sach ghi lai rang, Tieu Dich đa soan cac sach:

Truyen ve cac nhan vat hieu đuc, trung than 30 quyen
Truyen Đon Duong doan 10 quyen
Chu giai Han thu 50 quyen
Binh chu Chu Dich 10 quyen
Noi chien bac yeu 100 quyen
Chu giai Ngoc thao kim lau tu, Lao Tu 4 quyen
Co kim toan đuc chi kinh nam đai cong chuc đo, co kim tinh danh luc 1 quyen
Phe kinh 12 quyen
Van tap 50 quyen
Trong đien Cac Truc cua ong chua 14 van quyen sach. Vi mat ong bi chot nen kho xem sach, ong thuong sai nguoi hau đoc cho nghe.
Hoi Tieu Dich con lam Tuong Đong Vuong, sau khi giai quyet cong viec ban ngay, toi đem ong lai goi quan Thi đoc len đoc sach cho minh. Quan thi đoc đoc hoi lau, thay Tieu Dich lim dim mat, tuong rang ong đa ngu, nen đoc luot cat xen cho nhanh xong. Luc đoc het, vien Thi đoc đinh rut lui thi Tieu Dich bat day quat lon, goi nguoi đen bat vien Thi đoc tri toi.
Khi thanh Giang Lang bi bao vay, Luong Nguyen Đe đa ra lenh thieu huy 14 van quyen sach rat co gia tri, gay ton that cho kho tang van hoa cua Trung Quoc.


Tinh cach Luong Nguyen Đe đuoc đanh gia la nguoi co tinh nho nhen, chi la nguoi khon vat, con tu cach thi kem.
Tieu Dich khong co đu tai nang đe binh đinh loan lac, nen chi dua vao suc Tay Nguy nham tieu diet nhung nguoi trong nha. Co đo ma ong gianh đuoc cung nho yeu, khong tuong xung voi nuoc Luong cua cha truoc đay va nhanh chong bi mat ve tay Tay Nguy khi ong tim cach ly khai khoi su kiem che cua nuoc nay.
Co ruot Tieu Dich la Cong chua Nghia Hung Chieu Truong đuoc ga cho Vuong Ban, sinh ra 7 nguoi con đeu thong tue. Tieu Dich co tinh đo ky, đe lam nhuc nha đo, ong sai ten gia no Vuong Dien cua minh đoi ten thanh Vuong Ban giong nhu chu re, co y am chi anh em ho Vuong chi đang lam gia no.
Su sach ghi lai rang vi coi thuong tu cach cua Tieu Dich ma vuong phi Tu Chieu Boi thuong chi trang điem nua mat moi khi gap ong va khong nhin thang vao ong.


Nien hieu Nien hieu duy nhat ma Luong Nguyen Đe su dung trong thoi gian o ngoi:

Thua Thanh (承聖) 552-555


Thong tin ca nhan = Hau phi =
Tu Chieu Boi (徐昭佩)：vuong phi luc Nguyen Đe chua đang co, tu sat nam 549, sinh Tieu Phuong Đang, Tieu Ham Trinh
Vuong quy tan：sinh Tieu Phuong Chu, Tieu Phuong Luoc　
Vien quy nhan：sinh Tieu Phuong Cu
Ha quy phi：sinh Kinh đe Tieu Phuong Tri
Vuong luong nhan： muoi muoi Vuong quy tan


= Hau due =
Truong tu Tieu Phuong Đang (蕭方等)： Tuong Đong Vu Liet the tu　
Thu tu Tieu Phuong Chu (蕭方諸)： Tuong Đong Trinh Hue the tu　
Tu tu Tieu Phuong Cu (蕭方矩)： Nam An hau → Man Hoai thai tu　
Cuu tu Tieu Phuong Tri (蕭方智)： Hung Luong hau → Tan An vuong → Luong Kinh Đe → Giang Am vuong　
Thap tu Tieu Phuong Luoc (蕭方略)： Thuy An vuong　
Đe tam, ngu, luc, that, bat tu tao tu.　
Nhat nu Tieu Ham Trinh (蕭含貞)： Ich Xuong Cong chua　


Xem them Nha Luong
Nha Tay Nguy
Vu Van Thai
Luong Vu Đe
Hau Canh


Tham khao Đang Huy Phuc (2001), Cac hoang đe Trung Hoa, Nha xuat ban Ha Noi
Phuong Thi Danh (2001), Nien bieu lich su Trung Quoc, Nha xuat ban The gioi
Tham Khoi Vi (2007), Ke chuyen Luong Tan Nam Bac trieu, Nha xuat ban Đa Nang
Truong Chi Quan (1997), Đoi tu cac vi hoang đe, Nha xuat ban Van hoa Thong tin