Nghe thuat Đai Viet thoi Le So phan anh cac loai hinh nghe thuat cua nuoc Đai Viet tu nam 1428 đen nam 1527, chu yeu tren linh vuc kien truc, đieu khac va am nhac.


Kien truc va đieu khac Nhung cong trinh tieu bieu thoi Le so la đien Kinh Thien, đien Can Chanh, đien Van Tho tai Đong Đo (Ha Noi) va Lam Kinh tai Tay Đo (Thanh Hoa).
Đien Kinh Thien la noi thiet trieu trong cung cam, xay dung tu thoi Le Thai To; sang thoi Le Thanh Tong đuoc sua sang them vao nam 1465. Ngay nay phan lon cong trinh nay bi pha huy va vui sau, chi con 4 bac cua bang đa voi dau tich đieu khac đuong thoi.
Cong trinh Lam Kinh đuoc xay dung tu nam 1433 sau khi Le Thai To qua đoi, bao gom khu quan the kien truc cac cung đien (đien Quang Đuc, đien Sung Hieu, đien Dien Khanh…) va mieu, lang mo cac vua Le. Ngay nay khu vuc nay bi pha huy gan het, chi con lai mot it phe tich tuong ngua đa, voi đa, nghe đa, ho đa va bia Vinh Lang, bia Huu Lang, bia Chieu Lang.
Ngoai cac cung đien, cac cong trinh khac gom co Quoc Tu Giam, nha Thai hoc đuoc mo rong đang ke. Van bia tien si o Van Mieu cung la di tich ve đieu khac thoi ky nay con đe lai đen ngay nay.
Viec xay cat cac chua, quan moi bi han che nhung viec tu bo cac chua, quan san co đuoc coi trong. Tu thoi Le Thai Tong đen Le Chieu Tong, nha Le cho trung tu nhieu chua nhu chua Minh Đo o Thanh Ha (Hai Duong), chua Thien Phuc (chua Thay) o Quoc Oai (Ha Noi), chua Kim Lien (Ha Noi), chua Thuy Lai (Thach That, Ha Noi), chua Đai Bi (huyen Gia Binh, Bac Ninh). Thap chua Hoa Yen xay thoi Tran Nhan Tong bi đo cung đuoc sua chua đau thoi Le So


Am nhac = Am nhac cung đinh =
Am nhac cung đinh chi chinh thuc xuat hien tu thoi Le Thai Tong. Giua y kien cua Nguyen Trai va Luong Đang, vua Thai Tong chap nhan y kien cua Luong Đang. Luong Đang đuoc lenh thiet ke dan nhac khi đe su dung trong nhung dip le.
Bo nhac khi cung đinh đuoc Luong Đang thiet ke mo phong theo cach cua nha Minh, gom co:

Trong cai
Bo khanh co 16 chiec khanh
Bo chuong co 16 chiec chuong
Đan cam
Đan sat
Sinh tieu
Quan
Thuoc: Sao ngan, co 3 lo
Chuc: Đo đe go
Ngu: Go bang dui
Huan: đo nan bang đat, co lo đe thoi
Tri: thoi hoa phoi voi huan
Phuong huong: bo 15 tam kim loai, go bang dui đong
Khong hau: loai đan co
Đan ti ba
Quan đich: sao co, dai hon 1 thuoc
Noi tieng nhat trong cac ban nhac cung đinh thoi Le so la ban vu "Binh Ngo pha tran".


= Am nhac dan gian =
Tu đau thoi Hau Le đen truoc nam 1437, hat cheo van đuoc bieu dien trong sinh hoat cung đinh. Tu nam 1437, khi am nhac cung đinh cua Luong Đang chinh thuc đuoc ap dung thi Le Thai Tong ra lenh bai bo tro hat cheo va thoi khong tau cac loai nhac thong tuc dan gian - nhung loai nhac nay bi trieu đinh goi la "dam nhac".
Tuy ra khoi cung đinh, hat cheo van la the loai am nhac pho cap nhat trong đoi song van hoa tinh than cua nhan dan thoi Le so. Nha Le đa co nhung chinh sach quy đinh khac nghiet voi nguoi chuyen lam nghe ca xuong nhu:

Khong cho con nha ca xuong đi thi;
Con gai nha ca xuong khong đuoc lay con nha quan;
Neu quan chuc lay con nha ca xuong thi se bi đanh gay va giang chuc;
Con chau nha quan lai lay con nha ca xuong se bi đanh va bi buoc phai ly hon


Xem them Nha Hau Le
Nha Le so
Nghe thuat Đai Viet thoi Tran
Nghe thuat Đai Viet thoi Mac
Cheo
Van hoa Le-Mac


Tham khao Vien su hoc (2007), Lich su Viet Nam, tap 3, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi


Chu thich