Gatsby vi đai (tieng Anh: The Great Gatsby, con co ten Đai gia Gatsby) la mot tieu thuyet cua nha van F. Scott Fitzgerald nguoi My, đuoc xuat ban lan đau vao ngay 10 thang 4 nam 1925.


Noi dung Cau chuyen đuoc ke qua hoi uc cua Nick Carraway ve nhung su viec xay ra tu mua xuan nam 1922.
Nick la cuu sinh vien Đai hoc Yale va tung tham gia trong Đai chien The gioi lan thu nhat, tu vung Trung Tay chuyen đen, hien đang lam nghe kinh doanh trai phieu tai thanh pho New York. Nick moi chuyen đen thue mot ngoi nha go tai Long Island thuoc West Egg, ngoai o thanh pho New York, canh mot dinh thu hoanh trang do Jay Gatsby lam chu. Gatsby la mot trieu phu bi an thuong xuyen to chuc cac bua tiec cho quan khach nhung ban than minh lai khong tham gia cung ho.
Mot buoi toi no, Nick đuoc moi đen an toi o East Egg tai gia đinh nguoi em gai ho Daisy va chong, Tom Buchanan, cung la nguoi quen biet cua Nick thoi đai hoc. Ho gioi thieu Nick voi co Jordan Baker, mot golf thu tre thanh cong, va hai nguoi bat đau moi quan he hen ho. Jordan cung tiet lo cho Nick biet Tom co co nhan tinh ten Myrtle Wilson, du co nay đa co gia đinh. Vo chong Wilson mo mot tram xang o vung "Thung lung tro", khu vuc kha heo lanh cua tang lop lao đong. Mot dip khac, Nick đen can ho rieng cua Tom va Myrtle tai New York đe tham gia bua tiec nho, tai đay đa xay ra tran cai co lien quan đen Daisy; Tom va Myrtle xung đot va ket cuoc la Tom đam vo mui Myrtle.
Cung mua he nam đo, Nick nhan đuoc loi moi du tiec tu Gatsby, trong bua tiec nay Gatsby đa tho lo voi Jordan Baker mot bi mat ma sau đo Nick biet đuoc rang Gatsby đa đem long yeu Daisy (Buchanan) tu lan đau tien gap go trong thoi ky Gatsby đi linh tai Louisville. Tuy nhien, thuo đo Gatsby chi la anh chang nha que tay trang, khong co đieu kien tai chinh đe lo cho co. Gatsby đa quyet tam bang moi cach lam giau hong lay đuoc Daisy. Sau khi giau co, Gatsby lien tuc to chuc tiec tung voi hy vong se đuoc Daisy chu y đen nhung khong thanh cong. Sau đo, Gatsby len mot ke hoach la nho Nick moi Daisy đen nha cua Nick du mot bua tiec tra nho ma khong tiet lo cho ai biet la Gatsby se co mat. Đung nhu du tinh, Gatsby đuoc tai ngo voi nguoi trong mong, anh cho Daisy nhin thay gia san đo so cua minh, va sau phut bo ngo ban đau hai nguoi đa nhanh chong vun đap tinh cam.
Nick va Gatsby dan dan tro nen than thiet hon, qua đo anh biet đuoc nhieu chuyen đoi tu cua Gatsby. Von ten la James Gatz, xuat than trong gia đinh nong dan, canh song bap benh. Len 17 tuoi, James Gatz đoi ten thanh Jay Gatsby va cung trong thoi gian nay Gatsby gap đuoc Dan Cody, nguoi dan dat Gatsby thay đuoc tiem nang, đinh hinh tuong lai va quyet tam lam nen su nghiep cho chinh minh. Tu đo Gatsby moi co đuoc ngay hom nay.
Mot dip khac, vo chong Daisy - Tom đen nha Gatsby du tiec. Tom voi ban tinh hao sac, đi tan tinh cac co gai khac, trong khi đo Gatsby va Daisy dat nhau vao san nha Nick đe co khoang thoi gian rieng tu ben nhau, Nick giu vai tro canh cua cho hai nguoi. Sau đo Nick biet đuoc tam tu Gatsby, rang anh ta quyet tam đoat lai qua khu co Daisy vi ca cuoc đoi Gatsby đi gay dung co ngoi, gia san nay cung vi đe co đuoc nguoi đep. Đoi voi Gatsby đo la ca ly tuong song.

Vao mot ngay he đinh menh, Nick cung Gatsby đen East Egg du tiec tai co ngoi nha Buchanan. Luc nay Tom đa co hoai nghi ve tinh cam giua Gatsby va vo minh. Vi troi qua nong buc, Daisy đe nghi ca nhom lai xe vao thanh pho nghi mat. The la Gatsby va Daisy đi chung mot xe (cua Tom); Nick, Jordan va Tom đi mot xe (cua Gatsby). Tren đuong đi, Tom (đi xe cua Gatsby) ghe đo xang tai tram xang vo chong Wilson va đuoc biet Wilson đa phat hien ra vo minh ngoai tinh voi ai đo (chu khong biet đo la Tom) nen đang len ke hoach chuyen nha đi xa. Tinh the nay đay Tom vao hoan canh hut hang vi sap mat ca vo lan nhan tinh.
Ca nhom đen khach san - nha hang Plaza an va uong ruou thoa thue. Tom phat hien ra moi quan he than thiet qua muc giua đoi Daisy - Gatsby, anh ta long lon len va han hoc cho Daisy biet Gatsby giau len nho buon lau va bao phi vu mo am khac, con Tom thuoc dong doi Buchanan la tang lop thuong luu voi tai san doi dao tu bao đoi nay. Anh ta ra lenh moi nguoi lai xe ve nha đe truoc mat moi nguoi anh ta se dung gia san kech su cua minh ma giu lai Daisy.
Tren đuong ve, Nick, Tom va Jordan (đi chung xe cua Tom) phat hien co vu tai nan ngay tram xang nha Myrtle Wilson, ca ba nguoi đen xem xet thi phat hien ra Myrtle đa chet vi bi xe tong, ma xe đo chinh la xe cua Gatsby. Ve đen East Egg, qua vai cau hoi, Nick biet đuoc nguoi cam tay lai tong vao Myrtle chinh la Daisy chu khong phai Gatsby nhung Gatsby van khang khang nhan het loi ve phia minh. Sau vu tai nan, George Wilson, chong Myrtle, đa gap Tom chat van, sau khi biet đuoc chiec xe gay tai nan la cua Gatsby thi anh ta tuc toc đen dinh thu nha Gatsby, ban chet Gatsby trong be boi trong dinh thu, va sau đo tu sat.
Sau tham hoa ve cai chet, đam tang cua Gatsby chi co minh Nick lo lieu. Trong buoi chon cat chi co von ven Nick, cha Gatsby, may gia nhan va cha nha tho. Truoc khi tro ve Trung Tay, Nick tro lai dinh thu cua Gatsby lan cuoi va nhin cham cham vao vinh voi thu anh sang xanh phat ra tu cuoi ben tau cua Daisy.


Nhan vat Nick Carraway: Nguoi ke chuyen cua cuon tieu thuyet, Nick la mot thanh nien đen tu Minnesota, sau khi đuoc đao tao tai Yale va chien đau trong The chien thu nhat, anh đa đen thanh pho New York đe hoc kinh doanh trai phieu. Trung thuc, khoan dung va co khuynh huong phan đoan bao luu, Nick thuong la nguoi ban tam giao cho nhung ai co bi mat rac roi. Sau khi chuyen đen West Egg, mot khu vuc hu cau cua Long Island, noi sinh song cua nhung nguoi moi giau co, Nick nhanh chong ket ban voi nguoi hang xom ke ben, Jay Gatsby bi an. La anh ho cua Daisy Buchanan, anh đa tao đieu kien cho moi quan he tinh cam giua co va Gatsby đuoc nhen nhom. Gatsby vi đai đuoc ke hoan toan qua con mat cua Nick; suy nghi va nhan thuc cua anh đinh hinh va to mau cho cau chuyen.
Jay Gatsby (ten goc James "Jimmy" Gatz): Tieu đe va nhan vat chinh cua cuon tieu thuyet, Gatsby la mot thanh nien giau co đang kinh ngac song trong mot biet thu kieu Gothic o West Egg. Anh ta noi tieng voi nhung bua tiec xa hoa ma anh to chuc vao moi toi thu Bay, nhung khong ai biet anh ta đen tu đau, lam gi, hoac lam the nao anh ta kiem đuoc tai san cua minh. Khi cuon tieu thuyet tien trien, Nick biet rang Gatsby sinh ra la James Gatz tai mot trang trai o Bac Dakota; lam viec cho mot trieu phu đa khien anh ta cong hien cuoc đoi minh đe đat đuoc su giau co. Khi đuoc đi đao tao đe tro thanh mot si quan o Louisville, Gatsby đa gap Daisy va hai nguoi yeu nhau. Sau đo Gatsby đi chau Au tham gia Chien tranh The gioi thu nhat, tung len toi cap Thieu ta. Nick cung biet rang Gatsby đa kiem đuoc tai san cua minh thong qua hoat đong toi pham, vi anh ta san sang lam bat cu đieu gi đe co đuoc vi tri xa hoi ma anh ta cho la can thiet đe gianh đuoc Daisy. Nick coi Gatsby la mot nguoi đan ong co nhieu khuyet điem, khong trung thuc va tho tuc. Cung theo Zelda, la vo cua Fitzgerald, nhan vat Gatsby đuoc dua tren ke lua đao Max Gerlach va la cuu si quan trong The chien I.

Daisy Buchanan: Em ho cua Nick, va la nguoi phu nu ma Gatsby yeu. Khi con la mot phu nu tre o Louisville truoc chien tranh, Daisy đuoc mot so si quan, trong đo co Gatsby tan tinh. Co đa yeu Gatsby va hua se đoi anh. Tuy nhien, Daisy an chua mot nhu cau đuoc yeu thuong sau sac, va khi mot thanh nien giau co, quyen luc ten la Tom Buchanan đe nghi ket hon voi co, Daisy đa quyet đinh khong cho đoi Gatsby. La mot nguoi cua xa hoi, xinh đep, Daisy hien song voi Tom, đoi dien voi Gatsby o quan East Egg thoi thuong cua Long Island. Co nang mia mai va co phan hoai nghi, cu xu hoi hot đe che giau noi đau cua minh truoc su khong chung thuy lien tuc cua chong. Nhan vat Daisy đuoc lay cam hung tu moi tinh thanh xuan cua Fitzgerald voi Ginevra King.
Thomas "Tom" Buchanan: Nguoi chong vo cung giau co cua Daisy, tung la thanh vien cau lac bo xa hoi cua Nick tai Đai hoc Yale. Tinh cach cua Tom đuoc xay dung manh me voi xuat than tu mot gia đinh lau đoi vung chac ve mat xa hoi. Tom la mot ke kieu ngao, ke bat nat gia tao. Thai đo xa hoi cua anh mang tinh phan biet chung toc va phan biet gioi tinh, va Tom tham chi khong bao gio nghi đen viec co gang song theo tieu chuan đao đuc ma anh ta yeu cau tu nhung nguoi xung quanh. Anh ta khong co chut e ngai ve đao đuc nao ve moi quan he ngoai hon nhan cua minh voi Myrtle, nhung khi anh bat đau nghi ngo Daisy va Gatsby co quan he tinh cam, anh tro nen phan no va buoc phai đoi đau. Giong nhu cha cua Ginevra, la nguoi ma Fitzgerald phan no, Buchanan la mot "Nguoi da trang thuong đang".

Jordan Baker: Ban cua Daisy, mot nguoi phu nu ma Nick co quan he tinh cam trong suot qua trinh ke cua cuon tieu thuyet. Co la mot golf thu canh tranh, Jordan đai dien cho mot trong nhung "phu nu moi" cua nhung nam 1920 - hoai nghi, nam tinh va tu cho minh la trung tam. Jordan xinh đep nhung cung khong trung thuc: co đa gian lan đe gianh chien thang trong giai đau golf đau tien cua minh va lien tuc be cong su that.
Myrtle Wilson: Nguoi tinh cua Tom; nguoi chong khong con chung song voi co la George; co cung so huu mot nha đe xe nam tai "Thung lung tro". Ban than Myrtle so huu mot suc song manh liet va tuyet vong tim cach cai thien tinh hinh cua minh. That khong may cho Myrtle, co đa chon Tom, nguoi đoi xu voi co nhu mot đoi tuong mong muon cua minh.
George Wilson: Chong cua Myrtle, nguoi chu cua mot cua hang o to đang chet dan chet mon o ria "Thung lung tro". George yeu va ly tuong Myrtle, va ong bi tan pha boi cuoc tinh cua co voi Tom. George đau buon khi Myrtle bi giet. O đay, George đuoc so sanh voi Gatsby o cho ca hai đeu la nhung ke mong mo va ca hai đeu bi huy hoai boi tinh yeu đon phuong danh cho nguoi phu nu yeu Tom.
Mat cu (Owl Eyes): Nguoi say ruou đeo kinh can va lap di ma Nick gap tai bua tiec đau tien anh tham du tai biet thu cua Gatsby. Nick phat hien Owl Eyes đang nhin xuyen qua thu vien cua Gatsby, ngac nhien vi nhung cuon sach la that.
Klipspringer: Ke an bam nong can gan nhu song tai biet thu cua Gatsby, ga loi dung tien cua chu nha. Ngay sau khi Gatsby chet, Klipspringer bien mat - ga khong đen du đam tang, nhung ga goi cho Nick ve mot đoi giay tennis ma ga đe lai o biet thu cua Gatsby.
Meyer Wolfsheim: Ban cua Gatsby, mot nhan vat noi tieng trong gioi toi pham co to chuc. Truoc khi cac su kien cua cuon tieu thuyet dien ra, Wolfsheim đa giup Gatsby kiem đuoc tai san cua minh bang cach khai thac ruou lau. Viec anh ta tiep tuc quen Gatsby cho thay Gatsby van con tham gia vao viec kinh doanh bat hop phap.


Anh huong Tieu thuyet Gatsby vi đai cua F. Scott Fitzgerald ghi lai tam trang mat mat, chan chuong, chieu huong cua nhung giac mo vang cua tuoi tre bi tan vo trong that bai o "thoi đai nhac Jazz". Voi giong van mia mai, trao long, y nghia tinh te, Fitzgerald đa the hien nhung suy ngam, nhung van đe cua con nguoi va thoi đai minh.
Gatsby vi đai đat trong boi canh cua vung Long Island o Hoa Ky trong mua he nam 1922, nhu ke lai thoi ky song cua chinh tac gia. Sau cu soc va hon loan cua Chien tranh the gioi thu nhat, nuoc My buoc vao thoi ky thinh vuong chua tung thay trong nhung nam 1920 do su cat canh cua nen kinh te. Cung trong thoi gian nay, Luat cam buon ban va san xuat ruou đuoc ban hanh, lam tang len cac toi pham co to chuc. Mac du Fitzgerald, giong nhu Nick Carraway trong tac pham cua minh, ton sung su giau co, nhung ong khong thay thoai mai voi xa hoi coi trong vat chat qua muc va đao đuc lai khong đi cung voi no.
Tac pham khong đuoc nguong mo trong lan xuat ban đau tien, chi ban đuoc it hon 25.000 cuon trong suot 15 nam khi Fitzgerald con song. Mac du tac pham đa đuoc chuyen the thanh kich va đua len phim anh cua Hollywood trong nam 1925, nhung no hau nhu bi lang quen trong thoi ky Đai suy thoai va Chien tranh the gioi thu hai. Sau đo, tac pham đuoc xuat ban lai vao nam 1945 va nam 1953, lan nay tac pham nhanh chong co đuoc so luong đoc gia rong rai. Hien nay, tac pham van đuoc coi la mot trong nhung cuon tieu thuyet vi đai nhat cua nguoi My.
Nam 2007, trong mot cuoc bau chon Muoi tac pham vi đai nhat cua moi thoi đai do tap chi Time to chuc khao sat lay y kien cua 125 nha van noi tieng đuong thoi, gom cac ten tuoi lon nhu Franzen, Mailer, Wallace, Wolfe, Chabon, Lethem, King; Gatsby vi đai đuoc chon vao Danh sach 10 kiet tac van chuong vi đai nhat moi thoi đai. Tac pham cung đuoc đua vao giang day trong chuong trinh trung hoc pho thong va cac khoa giang ve Van hoc My tai cac truong đai hoc o nhieu nuoc tren the gioi.


= Dich thuat =
Tai Mien Nam Viet Nam, The Great Gatsby đuoc dich gia Mac Đo dich voi nhan đe la Con nguoi Hao hoa, xuat ban lan đau nam 1956, sau nay đuoc tai ban nhieu lan o Sai Gon. O Mien Bac, tac pham đa đuoc Hoang Cuong dich sang tieng Viet voi nhan đe Gatsby vi đai va đuoc Nha xuat ban Tac pham Moi xuat ban nam 1985. Mot ban dich khac đuoc Trinh Lu dich voi nhan đe Đai gia Gatsby do Nha xuat ban Hoi nha van va cong ty Nha Nam xuat ban nam 2009. Noi ve tua đe ban dich moi nay, dich gia Trinh Lu cho rang "Gatsby chi la đai gia. Nguoi tao ra Gatsby moi thuc su vi đai".
Nam 2021, tac pham đuoc Thien Luong dich voi tua đe Gatsby vi đai, mot tap, kho 13x20,5 cm, in tai Nha xuat ban Van Hoc.


Chuyen the The Great Gatsby, do Herbert Brenon lam đao dien. Đay la mot phim cam chuyen the tu kich ban san khau; dan dien vien gom Warner Baxter, Lois Wilson va William Powell. Cac đanh gia cho rang no co le la ban chuyen the trung thanh voi nguyen tac tieu thuyet nhat, tuy nhien nguoi xem chi tim thay đoan quang cao phim moi cua phim nay tai National Archives.
The Great Gatsby, do Elliott Nugent đao dien – voi cac dien vien Alan Ladd, Betty Field va Shelley Winters.
The Great Gatsby, do Jack Clayton đao dien. Đay la ban noi tieng nhat, voi dan dien vien gom Sam Waterston trong vai nguoi dan truyen Nick Carraway, Mia Farrow trong vai Daisy Buchanan va Robert Redford trong vai Gatsby; bien kich la Francis Ford Coppola.
The Great Gatsby, do Robert Markowitz đao dien. Đay la phim danh cho truyen hinh, voi cac dien vien Toby Stephens, Paul Rudd va Mira Sorvino.
G, phim nam 2002 do Christopher Scott Cherot đao dien – phien ban chuyen the hien đai hoa va khong bam chat vao nguyen tac, voi cac dien vien Richard T. Jones, Blair Underwood va Chenoa Maxwell.
The Great Gatsby, đao dien Baz Luhrmann va cac ngoi sao Leonardo DiCaprio, Amitabh Bachchan, Carey Mulligan, Tobey Maguire, Callan McAuliffe, Isla Fisher, Elizabeth Debicki, Gemma Ward, Joel Edgerton va Jason Clarke. Phim cong chieu nam 2013.


Xem them Nhung nam hai muoi gao thet
Thoi đai Jazz
Giac mo My


Tham khao Lien ket ngoai Danh sach 100 tac pham tieng Anh do tap chi Time binh chon Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
Tac pham bang van ban tieng Anh The Great Gatsby tai Du an Gutenberg
Cowley, Malcolm (1950). The Stories Of F.Scott Fitzgerald. Sach so hoa tu Internet Archive, bao gom The Great Gatsby.
Index to The Great Gatsby Luu tru ngay 23 thang 5 nam 2016 tai Wayback Machine
AP: Page Ivey: "Professor, private investigator team up in search of the real 'Great Gatsby'" Luu tru ngay 15 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine
Washington Post - 'Gatsby': The Greatest Of Them All
Ray C. Fair - "Where did Fitzgerald get the idea of having Clay's Economics reside in Nick Carraway's library?"