Ke hoach hanh đong toan dien chung (tieng Anh: Joint Comprehensive Plan of Action, viet tat tieng Anh: JCPOA; tieng Ba Tu: برنامه جامع اقدام مشترک, đa Latinh hoa: barnameye jame'e eqdame moshtarak (برجام, BARJAM)), thuong đuoc goi la Thoa thuan hat nhan Iran hoac Thoa thuan Iran, la mot thoa thuan ve chuong trinh hat nhan Iran đat đuoc o Ao vao ngay 14 thang 7 nam 2015, giua Iran, P5 + 1 (nam thanh vien thuong truc Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc - Trung Quoc, Phap, Nga, Vuong quoc Anh, Hoa Ky cong voi Đuc), va Lien minh chau Au.
Cac cuoc đam phan chinh thuc ve JCPOA đa bat đau bang viec thong qua Ke hoach hanh đong chung, mot thoa thuan tam thoi đuoc ky giua Iran va cac nuoc P5 + 1 vao thang 11 nam 2013. Iran va cac nuoc P5 + 1 tham gia đam phan trong 20 thang toi va vao thang 4 nam 2015 đa đong y ve khung cho thoa thuan cuoi cung. Vao thang 7 nam 2015, Iran va P5 + 1 đa xac nhan thoa thuan ve ke hoach cung voi "Thoa thuan theo lo trinh" giua Iran va IAEA.
Theo JCPOA, Iran đa đong y loai bo kho du tru trung binh - urani đa lam giau, cat giam kho du tru uranium lam giau thap toi 98% va giam khoang 2/3 so luong may ly tam khi 13 nam. Trong 15 nam toi, Iran se chi lam giau uranium len toi 3,67%. Iran cung đong y khong xay dung bat ky co so nuoc nang trong cung mot khoang thoi gian. Cac hoat đong lam giau Uranium se đuoc gioi han o mot co so duy nhat su dung may ly tam the he đau tien trong 10 nam. Cac co so khac se đuoc chuyen đoi đe tranh rui ro pho bien. Đe theo doi va xac minh su tuan thu cua Iran voi thoa thuan, Co quan nang luong nguyen tu quoc te (IAEA) se co quyen truy cap thuong xuyen vao tat ca cac co so hat nhan cua Iran. Thoa thuan quy đinh rang đe đoi lai viec tuan thu cac cam ket cua minh, Iran se nhan đuoc su tro giup tu Hoa Ky, Lien minh Chau Au va Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc cac lenh trung phat lien quan đen hat nhan.
Vao ngay 13 thang 10 nam 2017 Tong thong Hoa Ky Donald Trump tuyen bo rang Hoa Ky se khong đua ra chung nhan đuoc quy đinh theo đao luat trong nuoc Hoa Ky, nhung đa dung viec cham dut thoa thuan.
Cac thanh sat vien cua IAEA danh 3.000 ngay theo lich moi nam o Iran, cai đat cac con dau chong gia va thu thap hinh anh camera giam sat, du lieu đo luong va tai lieu đe phan tich them. Giam đoc IAEA Yukiya Amano tuyen bo (vao thang 3 nam 2018) rang to chuc đa xac minh rang Iran đang thuc hien cac cam ket lien quan đen hat nhan cua minh. Vao ngay 30 thang 4 nam 2018, Hoa Ky va Israel noi rang Iran đa khong tiet lo qua khu Chuong trinh vu khi hat nhan bi mat cho IAEA, theo yeu cau cua thoa thuan nam 2015.

Vao ngay 8 thang 5 nam 2018, Tong thong Trump đa tuyen bo Hoa Ky rut khoi JCPOA. Sau khi My rut tien, EU đa ban hanh đao luat chan vao ngay 7 thang 8 nam 2018 đe vo hieu hoa cac lenh trung phat cua My đoi voi cac quoc gia giao dich voi Iran. Vao thang 11 nam 2018, cac lenh trung phat cua Hoa Ky đa co hieu luc nham buoc Iran phai thay đoi đang ke cac chinh sach cua minh, bao gom ho tro cho cac nhom chien binh trong khu vuc va phat trien ten lua đan đao.
Vao thang 5 nam 2019, IAEA đa chung nhan rang Iran tuan thu cac đieu khoan chinh cua thoa thuan, mac du cac cau hoi đuoc đat ra ve viec co bao nhieu may ly tam tien tien ma Iran đuoc phep co, vi đieu đo chi đuoc xac đinh mot cach long leo trong thoa thuan.
Vao ngay 1 thang 7 nam 2019, Iran tuyen bo rang ho đa vi pham gioi han đuoc đat ra đoi voi kho du tru urani lam giau thap. Ngay sau khi thong bao, IAEA đa xac nhan rang kho du tru uranium đa lam giau cua Iran vuot qua gioi han cua thoa thuan. Ngay sau đo, Iran tuyen bo tang lam giau uranium vuot qua gioi han đa cam ket trong thoa thuan.


Ghi chu Tham khao