Trong thien van hoc, su đi qua cua thien the la hien tuong xay ra khi it nhat mot thien the chuyen đong qua truoc mat mot thien the khac tren bau troi, che mot phan nho cua thien the phia sau.


Đinh nghia Tu transit dung đe chi hien tuong mot thien the o gan hon va xuat hien nho hon di chuyen qua phia truoc mot thien the o xa hon. Truong hop nguoc lai khi thien the o gan hon lai lon hon va hoan toan che khuat thien the o xa hon thi đuoc goi la "su che khuat" (occultations).
Truong hop su qua canh co lien quan truc tiep đen chuyen đong cua hanh tinh xay ra khi nguoi quan sat đung tren mot hanh tinh phia ngoai va nhin ve nhung hanh tinh ben trong cua ho. Vi du cho truong hop nay la nguoi quan sat tu Trai Đat quan sat đuoc su đi qua cua Sao Thuy va Sao Kim, cung nhu nguoi quan sat tu Sao Hoa se nhin thay Trai Đat đi qua Mat Troi theo cach tuong tu.

Thuat ngu nay cung đuoc dung đe mo ta chuyen đong cua cac ve tinh khi đi qua phia truoc hanh tinh chu cua no, vi du nhung ve tinh nhom Gallileo (Io, Europa, Ganymede, Callisto) đi qua phia truoc Sao Moc va co the nhin thay đuoc tu Trai Đat.
Su qua canh chi dien ra khi ba thien the nam cung mot đuong thang. Truong hop hiem hon khi qua canh xay ra co đen bon thien the cung nam tren cung mot đuong thang. Lan gan nhat ghi nhan su kien nay la vao ngay 27 thang 6 nam 1586, khi Sao Thuy đi qua Mat Troi đuoc nhin thay tu Sao Kim, va cung luc đo tu Sao Tho cung nhin thay đuoc Sao Thuy va Sao Kim đi qua Mat Troi.
Trong nhung nam gan đay, viec kham pha cac ngoai hanh tinh dan đuoc quan tam va thuc đay phat trien, phuong phap chu yeu đe tim ra cac hanh tinh nay chinh la quan sat su đi qua cua chung so voi ngoi sao chu. HD 209458b la ngoai hanh tinh đau tien đuoc phat hien bang phuong phap quan sat su qua canh.


Qua canh va che khuat đong thoi Bai chi tiet: Su qua canh va su che khuat thien the
Trong nhung truong hop hiem gap hon, mot hanh tinh đi qua phia truoc mot thien the khac va đuoc nhin thay tu mot vi tri quan sat, trong khi đo chinh hanh tinh đo che khuat mot ngoi sao o xa khac (cung xay ra truong hop che khuat hanh tinh nhung hiem hon). Su kien nay phu thuoc lon vao đuong kinh bieu kien cua thien the tren bau troi.


Cac pha cua su kien Qua trinh dien ra su đi qua cua thien the bat đau tu luc đia cua thien the nho cham vao mot điem cua đia thien the lon roi ket thuc tu luc đia cua thien the nho thoat khoi đia cua thien the lon, qua trinh nay chon ra 4 pha chinh. Trong lich su, viec đo đac chinh xac thoi gian cua tung pha gop phan quan trong trong viec xac đinh chinh xac vi tri cua thien the.

Pha thu nhat: thien the nho nam hoan toan o ben ngoai đia thien the lon, đang dan tien vao (đi vao tu ben ngoai)
Pha thu hai: thien the nho buoc vao đia cua thien the lon, đang dan tien sau vao (đi vao tu ben trong)
Pha thu ba: thien the nho buoc ra đia cua thien the lon, đang dan tien ra ngoai (đi ra tu ben trong)
Pha thu tu: thien the nho nam hoan toan o ben ngoai đia thien the lon, đang dan tien ra xa (đi ra tu ben ngoai)
Ngoai ra, mot so nha quan sat con ghi nhan pha thu nam, la luc thien the nho nam chinh giua đuong đi cua minh qua thien the lon, hay goi la cuc đai qua canh.


Nhung quan sat đang chu y Chua co su menh tham hiem khong gian nao đuoc len ke hoach đe quan sat Trai Đat qua canh. Lan quan sat đuoc Trai Đat đi qua Mat Troi tu Sao Hoa gan đay la vao ngay 11 thang 5 nam 1984, nhung rat tiec su menh Viking đa cham dut tu mot nam truoc đo. Co hoi tiep theo đe quan sat su kien tuong tu la vao nam 2084.
Vao ngay 21 thang 12 nam 2012, tau vu tru Cassini–Huygens khi đang chuyen đong quanh quy đao cua Sao Tho đa quan sat đuoc Sao Kim đi qua Mat Troi.

Vao ngay 3 thang 6 nam 2014, tau tham do Curiosity o Sao Hoa đa quan sat đuoc Sao Thuy đi qua Mat Troi, đanh dau lan đau tien hien tuong qua canh thien the đuoc quan sat tu mot thien the ben ngoai Trai Đat.


Xem them Su đi qua cua Sao Thuy
Su đi qua cua Sao Kim
Su menh Kepler
Su đi qua cua cac tieu hanh tinh
Su đi qua cua Deimos tu Sao Hoa
Su đi qua cua Phobos tu Sao Hoa
Hanh tinh Vulcan
Su che khuat
Thien thuc
Nhat thuc
Nguyet thuc


Tham khao Lien ket ngoai Tieng Anh

Chasing Venus, Observing the Transits of Venus Smithsonian Institution Libraries
Jean Meeus: Transits. Richmond, Virginia: Willmann-Bell, Inc., 1989, ISBN 0-943396-25-5
Jean Meeus: Astronomical Tables of the Sun, Moon and Planets. Richmond, Virginia: Willmann-Bell, Inc., 1995, ISBN 0-943396-45-X
Karl Ramsayer: Geodatische Astronomie, Vol.2a of Handbuch der Vermessungskunde, 900 p., J.B.Metzler, Stuttgart 1969.