Van menh hien nhien (tieng Anh: Manifest Destiny) la mot niem tin rang Hoa Ky co van menh mo rong lanh tho tu duyen hai Đai Tay Duong đen Thai Binh Duong. Khai niem nay cung đuoc su dung đe ho hao va bien ho cho viec thu phuc cac lanh tho khac. Nhung nguoi co vu cho khai niem "Van menh hien nhien" tin rang mo rong lanh tho khong chi tot đep ma con la "hien nhien" va la "van menh". Ban đau, "Manifest Destiny" la mot cau co tinh cach thoi the chinh tri trong the ky 19 nhung dan dan no tro thanh thuat ngu chuan lich su, thuong đuoc dung nhu đong nghia voi viec mo rong lanh tho cua Hoa Ky khap luc đia Bac My.
Thuat ngu nay đau tien đuoc cac đang vien Đang Dan chu Jackson su dung lan đau vao thap nien 1840 đe co vu viec sap nhap nhieu vung đat ma ngay nay la mien Tay Hoa Ky (Lanh tho Oregon, Cong hoa Texas, va Nhuong đia Mexico). No đuoc lam song lai vao thap nien 1890, lan nay la do nhung nguoi ung ho Đang Cong hoa dung nhu loi bao chua cho viec mo rong lanh tho Hoa Ky ben ngoai Bac My. Thuat ngu nay khong đuoc nhung nha lam chinh sach cua Hoa Ky su dung trong đau the ky 20 nhung mot so nha binh luan tin rang mot so khia canh cua Van menh hien nhien, đac biet la niem tin ve mot su menh cua nguoi My la lam thang tien va bao ve nen dan chu khap the gioi, tiep tuc co mot anh huong đen y thuc he chinh tri cua nguoi My.


Van canh va cach dien giai Van menh hien nhien luon la mot khai niem tong quat hon la mot chinh sach đac biet. Thuat ngu nay ket hop niem tin cua Chu nghia banh truong voi nhung y tuong thong thuong khac cua thoi đai đo, bao gom Chu nghia ca biet My, Chu nghia quoc gia hao huyen, va mot niem tin ve tinh sieu viet tu nhien cua cai goi la chung toc "Anglo-Saxon"...
Tuy nhieu nha van tap trung chu yeu vao chu nghia banh truong My khi thao luan ve van menh hien nhien, song nhung nguoi khac thay thuat ngu nay co mot su dien đat rong hon ve mot niem tin trong "su menh" cua My tren the gioi ma co y nghia khac nhau đoi voi cac dan toc khac nhau theo nam thang. Nhieu y nghia kha di đa đuoc Ernest Lee Tuveson đuc ket nhu sau:

Mot su phuc tap rong lon gom cac y tuong, chinh sach, va hanh đong đuoc an y trong thuat ngu 'Van menh hien nhien' nay. Chung khong phai nhu chung ta trong mong la đong nghia voi nhau va cung khong co cung mot nguon goc. 
Khai niem ve Van menh hien nhien đa đat đuoc mot tam muc phuc tap ve y nghia theo nam thang, va su mo ho co huu cua no đa la mot phan suc manh cua no. Tuy nhien trong y nghia chinh tri chung thi no thuong đuoc dung đe am chi đen y tuong rang chinh phu My co "van menh" thiet lap quyen luc chinh tri khong ngung nghi tren toan luc đia Bac My tu đai duong nay sang đai duong ben kia.


Nguon goc Thuat ngu nay đuoc nha bao John L. O'Sullivan tao ra vao nam 1845. Ong luc đo la mot nguoi ung ho Đang Dan chu rat co anh huong. Trong mot bai tieu luan nhan đe "Annexation" Luu tru ngay 25 thang 11 nam 2005 tai Wayback Machine (sap nhap) đuoc đang trong Democratic Review, O'Sullivan hoi thuc Hoa Ky sap nhap Cong hoa Texas khong chi vi Texas muon vay ma vi đo la "van menh hien nhien cua chung ta phu nguoi cua minh khap luc đia ma Thuong đe đa danh san cho su phat trien tu nhien dan so hang trieu nguoi moi nam cua chung ta". Trong luc co nhieu tranh cai, Texas bi sap nhap ngay sau đo, nhung viec su dung lan đau tien thuat ngu "Van menh hien nhien" cua O'Sullivan đa khong gay đuoc nhieu su chu y cua moi nguoi.
Viec O'Sullivan su dung thuat ngu nay lan thu hai đa gay ra suc anh huong lon lao. Ngay 27 thang 12 nam 1845 qua bai bao cua ong đang trong New York Morning News, O'Sullivan thuyet trinh ve cuoc tranh chap bien gioi voi Vuong quoc Anh tai Xu Oregon. O'Sullivan cho rang Hoa Ky co quyen tuyen bo chu quyen "toan bo Xu Oregon":

Co nghia la, O'Sullivan tin tuong rang Thuong đe đa trao trong trach cho Hoa Ky su menh truyen ba nen dan chu cong hoa ("kinh nghiem vi đai ve su tu do") khap Bac My. Vi Anh Quoc se khong dung Oregon cho muc đich truyen ba nen dan chu, O'Sullivan nghi rang, viec tuyen bo chu quyen cua Anh đoi voi lanh tho nen bi bac bo. O'Sullivan tin rang Van menh hien nhien la mot ly tuong đao đuc (mot "luat toi thuong") ma co the thay the nhung ly do khac.
Khai niem ban đau cua O'Sullivan ve Van menh hien nhien khong phai la mot loi keu goi mo rong lanh tho bang vu luc. Ong tin rang viec mo rong lanh tho Hoa Ky se xay ra ma khong can đen su huong dan cua chinh phu Hoa Ky hoac su can thiep quan su. Sau khi nguoi "Anglo-Saxon" di cu đen nhung vung đat moi, ho se thanh lap cac chinh quyen dan chu moi va roi sau đo se xin gia nhap vao Hoa Ky nhu Texas đa tung lam vay. Nam 1845, O'Sullivan tien đoan rang California tiep theo sau se theo mo hinh mau nay va roi Canada dan dan cung se xin đuoc sap nhap. Ong to ve khong đong y ve viec bung no Chien tranh Mexico-My nam 1846 mac du ong tin rang ket qua se co loi cho ca hai quoc gia.
O'Sullivan khong phai la nguoi phat minh ra cai y tuong cua Van menh hien nhien: trong luc thuat tu cua ong tao ra mot nhan hieu huu dung ve nhung cam xuc ma đa tro thanh kha pho bien trong thap nien 1840 nhung nhung y tuong cua chinh no khong la moi la.
Mia mai thay, thuat tu cua O'Sullivan đa tro nen pho bien chi sau khi no bi chi trich boi cac thanh vien Đang Whig đoi lap voi chinh phu cua Tong thong James K. Polk. Ngay 3 thang 1 nam 1846, Dan bieu Robert Charles Winthrop che gieu khai niem nay tai Quoc hoi Hoa Ky khi noi rang "Toi cho rang quyen truyen ba cua mot van menh hien nhien se khong đuoc phep ton tai o bat cu quoc gia nao tru quoc gia My hoan vu". Winthrop la nguoi đau tien trong hang ngu nhung nguoi chi trich cho rang viec co vu Van menh hien nhien đang loi dung "Thuong đe" đe bao chua cho cac hanh đong bat nguon tu chu nghia so vanh va tu loi. Mac du bi chi trich nhu vay, nhung nguoi theo chu nghia banh truong đa om ap le lang thuat ngu nay đen noi chang bao lau sau đo thi quen mat xuat xu cua no. O'Sullivan qua đoi lang le nam 1895 ngay khi thuat tu cua ong đuoc song day. Nam 1927, mot su gia đa xac đinh rang thuat tu đo co xuat xu tu ong.
Mac du thuat ngu "van menh hien nhien" khong xuat hien cho đen nam 1845 nhung Benjamin Franklin đa viet ve su mo rong lanh tho cua Hoa Ky nam 1767:


Chu to va anh huong Su gia Beshoy Shaker ghi nhan rang ba chu to chinh thuong đuoc nhung nguoi chu truong Van menh hien nhien đe cap đen la:

Đuc tinh cua nhan dan My va the che chinh tri cua ho;
Su menh truyen ba the che chinh tri nay, qua đo cuu giup va tai tao the gioi nay theo hinh anh cua Hoa Ky; va
Van menh đuoc Thuong đe giao pho đe hoan thanh cong viec nay.
Xuat xu cua chu to đau tien, sau đo đuoc biet nhu la Chu nghia ca biet My, thuong đuoc truy tim ve nguon coi lien quan đen di san Thanh giao My, đac biet la buoi thuyet giang noi tieng "Thanh pho tren mot ngon đoi" cua John Winthrop nam 1630. Trong buoi thuyet giang nay, ong đa keu goi thanh lap mot cong đong đuc hanh ma se la mo pham sang choi cho Cuu The gioi. Trong cuon sach nho co tam anh huong mang tua đe Nghia thong thuong cua ong nam 1776, Thomas Paine co lap lai khai niem nay khi cho rang Cach mang My đa mang đen mot dip đe tao dung mot xa hoi moi va tot đep hon:

Nhieu nguoi My đong y voi Paine, va bat chot tin rang Hoa Ky đa dan than vao mot kinh nghiem đac biet ve su tu do va dan chu — va ve su khuoc tu nen quan chu Cuu The gioi đe đon nhan chu nghia cong hoa — mot su khai pha moi co tam quan trong lich su cua the gioi. Trong thong điep goi Quoc hoi Hoa Ky ngay 1 thang 12 nam 1862, Tong thong Abraham Lincoln đa mo ta Hoa Ky nhu "niem hy vong cuoi cung va tot nhat cua Đia Cau". Đo la mot loi phat bieu noi tieng ve y tuong nay. Trong bai Dien van Gettysburg, Lincoln đa dien giai Noi chien Hoa Ky nhu mot cuoc đau tranh đe đinh đoat xem co bat cu quoc gia nao voi nhung y tuong My co the ton tai đuoc. Su gia Robert Johannsen đa goi bai dien van nay la "loi noi ben bi nhat ve su menh va thuyet van menh hien nhien cua nguoi My".
Khong phai tat ca nguoi My nao tin tuong Hoa Ky la mot quoc gia thien menh đeu tin rang no phai mo rong. Cac đang vien Whig đac biet cho rang "su menh" cua Hoa Ky chi la phuc vu nhu mot mo hinh đao đuc cho phan con lai cua the gioi. Neu Hoa Ky thanh cong nhu mot "thanh pho sang choi tren mot ngon đoi" thi cac dan toc o cac quoc gia khac se tim cach thiet lap cac nen cong hoa dan chu cho chinh ho. Thomas Jefferson ban đau khong tin su can thiet la Hoa Ky phai mo rong dien tich vi ong tien đoan rang cac nuoc cong hoa khac va tuong tu se đuoc thanh lap tai Bac My hinh thanh nen cai ong goi la mot "đe quoc danh cho tu do". Tuy nhien voi viec mua vung đat Louisiana nam 1803 lam gia tang gap đoi dien tich cua Hoa Ky, Jefferson khoi su xep đat cho viec mo rong Hoa Ky khap luc đia Bac My. Nhieu nguoi bat đau thay no nhu su mo đau cua mot "su menh" moi ma vao nam 1843 Andrew Jackson đa mo ta noi tieng nhu la "mo rong vung tu do". Khi co them lanh tho đuoc sap nhap vao Hoa Ky trong nhung thap nien ke tiep, "mo rong vung tu do" cung co hay khong co nghia la mo rong che đo no le. No đa tro thanh van đe trung tam trong su chia re ngay cang phat trien ve viec dien giai y nghia "su menh" cua My.


Tac đong đoi voi su mo rong luc đia Thuat ngu "Van menh hien nhien" thuong co lien he nhat voi su mo rong lanh tho cua Hoa Ky tu nam 1815 đen nam 1860. Thoi đai đo, tu cuoi Chien tranh 1812 đen luc bat đau Noi chien Hoa Ky, đuoc goi la "Thoi đai Van menh hien nhien" Trong suot thoi gian đo, Hoa Ky mo rong lanh tho đen Thai Binh Duong — "tu bien đen bien choi sang" — noi chung đa đinh đoat bien gioi cua Hoa Ky Luc đia nhu no ngay nay.


= Chu nghia luc đia =
Niem tin trong the ky 19 rang Hoa Ky dan dan se bao trum het tat ca Bac My đuoc biet nhu la "chu nghia luc đia". Nguoi ung ho tu đau y tuong nay la John Quincy Adams, mot khuon mat lanh đao trong viec mo rong Hoa Ky giua thoi gian mua vung đat Louisiana nam 1803 va thoi chinh phu Polk trong thap nien 1840. Nam 1811, Adams viet thu cho cha cua ong rang:

Adams con đi xa hon nua voi y tuong nay. Ong gian xep Hiep uoc 1818 ma thiet lap bien gioi giua Hoa Ky va Canada xa ve phia tay đen Day nui Rocky va đinh đoat viec cung chia se chu quyen Xu Oregon voi nguoi Anh. Ong thuong luong Hiep uoc Adams-Onis nam 1819 đe mua Florida tu Tay Ban Nha va mo rong bien gioi giua Hoa Ky va Mexico thuoc Tay Ban Nha thang đen Thai Binh Duong. Ong hinh thanh ra Hoc thuyet Monroe nam 1823 canh cao chau Au rang Tay Ban cau khong con la noi mo cua cho nguoi chau Au thuoc đia hoa.
Hoc thuyet Monroe va Van menh hien nhien la nhung y tuong co lien he gan gui: su gia Walter McDougall goi Van menh hien nhien la mot "he luan" cua Hoc thuyet Monroe vi trong luc Hoc thuyet Monroe đa khong neu chi tiet ve su banh truong nhung su banh truong thi rat can thiet đe lam vung manh hoc thuyet. Nhung moi quan tam tai Hoa Ky rang cac cuong quoc chau Au (đac biet la Vuong quoc Anh) đang tim cach thu phuc cac thuoc đia va gay anh huong lon tai Bac My đa đua đen loi keu goi nguoi My dung banh truong đe ngan chan viec nay. Trong cuoc nghien cuu co suc anh huong cua ong vao nam 1935 ve Van menh hien nhien, Albert Weinberg đa viet rang "chu nghia banh truong cua thap nien 1840 đa troi day nhu mot no luc tu ve nham đon đau su xam lan cua chau Au tai Bac My."


= Bac My thuoc Anh =
Mac du luc ban đau Van menh hien nhien co y truc tiep đen nhung lanh tho ma nguoi Mexico va nguoi ban tho My đang sinh song, khai niem nay đa đong mot vai tro trong cac moi quan he cua Hoa Ky đoi voi Bac My thuoc Anh (sau đo tro thanh Canada) o phia bac. Tu luc Cach mang My, Hoa Ky đa tung noi ro mong muon cua minh la đanh đuoi Đe quoc Anh ra khoi Bac My. Su that bai trong viec đanh đuoi nguoi Anh ra khoi Bac My trong ca Chien tranh Cach mang My va Chien tranh 1812 khien nguoi My lai chap nhan su hien dien cua nguoi Anh tren bien gioi phia bac cua minh. Tuy nhien nhung noi lo so ve su banh truong kha di cua nguoi Anh o noi khac tai Bac My la mot chu to đinh ky cua thuyet Van menh hieu nhien.


 Truoc nam 1815  Trong suot Cach mang My va nhung nam đau đoc lap, co nhieu no luc hoa binh cung nhu bao đong đe đua Canada nhap vao Hoa Ky. Nhung nguoi cach mang My hy vong rang nguoi Canada goc Phap se gia nhap Muoi ba Thuoc đia trong no luc xoa bo quyen cai tri cua Đe quoc Anh. Canada đuoc moi goi đai dien đen du Quoc hoi Luc đia va đuoc chap thuan truoc đe gia nhap Hoa Ky theo Cac đieu khoan Lien bang. Trong cac cuoc thuong luong hoa binh tai Paris, Benjamin Franklin đa co thuyet phuc Anh nhuong Canada cho Hoa Ky. Canada bi xam pham trong Chien tranh gianh đoc lap va lan nua trong Chien tranh 1812. Ca hai cuoc xam pham đa chung to khong thanh cong trong viec mang Canada ve ben canh Muoi ba Thuoc đia.
Nhung no luc đanh đuoi Đe quoc Anh ra khoi Bac My đoi khi đuoc noi đen nhu la nhung thi du som nhat ve Van menh hien nhien đang chuyen minh. Tuy nhien mot so hoc gia trong đo co su gia Reginald Stuart cho rang nhung su kien nay thi khac ve tinh chat voi nhung su kien xay ra trong "Thoi đai Van menh hien nhien". Truoc nam 1815, Stuart viet, "nhung gi, trong co ve nhu chu nghia banh truong lanh tho, that ra troi day vi trang thai tam ly tu ve chu khong phai vi nhung tham vong chinh phuc va thon tinh." Tu quan đien nay, Van menh hien nhien khong phai la nhan to gay bung no Chien tranh 1812 nhung ro rang hon la xuat hien nhu mot niem tin chung trong nhung nam sau chien tranh.


 Gay loan tai Canada  Nguoi My cang ngay cang bat đau chap nhan su hien hien cua cac thuoc đia Anh o phia bac sau Chien tranh 1812 mac du nguoi noi tieng Anh tiep tuc trai rong khap Hoa Ky. Nhieu nguoi My, đac biet la nhung nguoi song doc bien gioi, hy vong rang Nhung cuoc noi loan 1837 se ket lieu Đe quoc Anh tai Bac My va mang đen su thiet lap chinh phu cong hoa tai Canada. Noi ve cac su kien đo, John O'Sullivan viet: "Neu tu do la mot đieu tot lanh nhat trong nhung đieu tot lanh cua quoc gia, neu chinh quyen tu tri la quyen loi đau tien cua quoc gia,... thi chung ta nghieng ve phia đong tinh voi chinh nghia noi day cua nguoi Canada." Nhung nguoi My nhu O'Sullivan xem cac cuoc noi day cua nguoi Canada nhu la su tai dien cuoc Cach mang My, va cho rang nguoi Canada đang song duoi su ap buc thong tri cua ngoai bang mac du đa so nguoi Canada vao thoi đo khong nghi nhu the.
Mac du đong tinh voi chinh nghia cua nhung nguoi noi loan, niem tin vao Van menh hien nhien đa khong tao ra su phan ung rong khap cua nguoi My đoi voi cac cuoc noi loan, mot phan vi cac cuoc noi loan ket thuc qua nhanh chong. Ve phan ong, O'Sullivan khuyen cao chong lai su can thiep cua Hoa Ky. Mot so nguoi My gay roi — la nhung binh si tinh nguyen bat hop phap, bi loi cuon boi mot niem tin vao Van menh hien nhien - đa đen Canada đe tiep tay nhung nguoi noi loan nhung Tong thong Martin Van Buren đa phai Tuong Winfield Scott bat nhung nguoi gay roi va giu hoa binh tai bien gioi. Mot so nhung nguoi gay roi ngoan co thanh lap cac toan bi mat đuoc biet nhu la Freres chasseurs va co khoi đong chien tranh đe "giai phong" Canada. Cai goi la "Chien tranh yeu nuoc" la mot su kien nhu vay nhung cam nghi cua nguoi My va chinh sach chinh thuc cua chinh phu Hoa Ky la chong lai nhung hanh đong nay. Cac cuoc đot kich Fenian sau Noi chien Hoa Ky co chung mot so điem giong cac hanh đong cua nhung nguoi gay roi nhung neu nhu khong thi khong co lien quan gi đen y tuong cua Van menh hien nhien hay bat cu chinh sach nao cua chu nghia banh truong My.


 "Ca Oregon"  Van menh hien nhien đong vai tro quan trong nhat trong cuoc tranh chap bien gioi Oregon voi Vuong quoc Anh. Hiep đinh Anh-My 1818 ket thuc voi thoa thuan cung chia se quyen so huu Xu Oregon. Hang ngan nguoi My đa di cu đen đay trong thap nien 1840 qua Đuong mon Oregon. Nguoi Anh bac bo loi đe nghi cua Tong thong John Tyler phan chia vung nay theo vi tuyen 49 đo bac va thay vi the đa đe nghi mot đuong bien gioi xa ve phia nam doc Song Columbia ma đa co the bien vung đat bay gio la tieu bang Washington thanh mot phan cua Bac My thuoc Anh. Nhung nguoi ung ho Van menh hien nhien đa phan đoi va keu goi sap nhap toan bo Xu Oregon len đen phan gioi Alaska (54°40ʹ bac). Ung cu vien tong thong James K. Polk dung loi keu goi pho bien nay đe lay loi the ve minh, va nhung đang vien Dan chu cung keu goi sap nhap "Ca Oregon" trong cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1844.
Tuy nhien, voi tu cach la tong thong, Polk đa tai tuc đe nghi nhu truoc la phan chia lanh tho Oregon doc vi tuyen 49 chong lai uoc nguyen cua nhung nguoi co vo hang hai nhat ve Van menh hien nhien. Khi nguoi Anh bac bo loi đe nghi, nhung nguoi theo chu nghia banh truong My đap loi voi khau hieu nhu "Toan bo Oregon hoac la khong!" va "Nam muoi bon Bon muoi (54°40ʹ) hay la Đanh!", co y am chi bien gioi phia bac cua Xu Oregon khi đo len đen tan đuong phan gioi Alaska. Khi Polk hanh đong cham dut thoa thuan cung chia se quyen so huu, nguoi Anh cuoi cung đong y phan chia vung lanh tho nay doc theo vi tuyen 49, va cuoc tranh chap đuoc giai quyet qua đuong loi ngoai giao bang Hiep uoc Oregon nam 1846.
Mac du loi ho hao truoc đay đoi "Ca Oregon," hiep uoc đuoc moi nguoi tai Hoa Ky ung ho va de dang đuoc thong qua tai Thuong vien Hoa Ky, đac biet vi Hoa Ky vao thoi điem đo đang co chien tranh voi Mexico. Nhieu nguoi My tin rang the nao thi cac tinh cua Canada dan dan roi cung se gia nhap vao Hoa Ky, va rang chien tranh thi khong can thiet va phan tac dung trong viec lam tron van menh. Nhung nguoi theo tu tuong Van menh hien nhien cuong nhiet nhat đa khong co mat nhieu doc bien gioi phia bac vi theo loi cua Reginald Stuart: "la ban cua Van menh hien nhien chi ve huong tay va huong tay nam, cho khong phai la huong bac mac du su dung thuat tu chu nghia luc đia."


= Mexico va Texas =
Van menh hien nhien đa chung to co ket qua hon trong moi quan he cua Hoa Ky đoi voi Mexico. Nam 1836, Cong hoa Texas tuyen bo đoc lap khoi Mexico va sau cuoc Cach mang Texas, đa tim cach gia nhap Hoa Ky nhu mot tieu bang moi. Đay la mot tien trinh ly tuong cua viec mo rong lanh tho ma đa đuoc co vu tu nhung nguoi nhu Jefferson đen O'Sullivan: cac tieu bang đoc lap va moi se xin gia nhap Hoa Ky hon la Hoa Ky chu đong mo rong va ap đat chinh phu cua minh len nguoi dan ma khong ua no. Tuy nhien viec sap nhap Texas la mot van đe gay tranh cai vi đieu đo co nghia la them mot tieu bang co che đo no le vao lien bang. Hai vi tong thong Andrew Jackson va Martin Van Buren khong nhan loi cho Texas gia nhap Hoa Ky mot phan vi van đe no le đe doa chia re Đang Dan chu.
Truoc cuoc bau cu nam 1844, ung cu vien Whig Henry Clay va ung cu vien đuoc tien đoan truoc cua Đang Dan chu la cuu Tong thong Van Buren đeu tuyen to rang ho chong đoi viec sap nhap Texas. Hai nguoi đeu hy vong đat đe tai rac roi nay ra ngoai, khong đe no tro thanh mot van đe tranh cu. Tuy nhien khong nhu trong đoi, viec nay đa khien cho Van Buren bi Đang Dan chu gat ra ngoai va chon Polk nguoi chu truong sap nhap lam ung vien tong thong cua Đang Dan chu. Polk rang buoc van đe sap nhap Texas voi viec tranh chap Oregon, nhu the tao ra mot loai thoa hiep giua cac vung trong van đe mo rong lanh tho. Nhung nguoi chu truong mo rong lanh tho o mien Bac co chieu huong co vu viec chiem đong Oregon trong khi nhung nguoi chu truong mo rong lanh tho tai mien Nam chinh chu tap trung vao viec sap nhap Texas. Mac du đuoc bau len voi so ti le rat khich khao, Polk tien hanh viec sap nhap nhu the viec đac cu tong thong cua ong đa la mot su uy nhiem mo rong lanh tho.


 "Ca Mexico"  Sau su đac cu cua Polk, nhung truoc khi ong nham chuc, Quoc hoi Hoa Ky chap thuan sap nhap Texas. Polk ra tay chiem đong mot phan Texas ma cung la phan Mexico tuyen bo chu quyen lam bung no Chien tranh Mexico-My vao ngay 24 thang 4 nam 1846. Voi nhung thanh cong cua nguoi My tai chien truong vao mua he nam 1847, co cac loi keu goi sap nhap "ca Mexico", đac biet la trong so cac đang vien Dan chu mien Đong. Ho cho rang mang Mexico vao lien bang la giai phap tot nhat đe bao đam nen hoa binh tuong lai trong vung.
Đay la mot loi đe nghi gay nhieu tranh cai vi hai ly do. Thu nhat, nhung nha tu tuong cua Van menh hien nhien nhu John L. O'Sullivan luon luon cho rang luat phap Hoa Ky khong nen ap đat vao nguoi khac nguoc lai y nguyen cua ho. Su sap nhap "toan bo Mexico" se la mot su vi pham nguyen tac nay. Va thu hai, viec sap nhap Mexico co nhieu tranh cai vi co nghia la mo rong quyen cong dan Hoa Ky cho hang trieu nguoi Mexico. Thuong nghi si John C. Calhoun cua Nam Carolina la nguoi chap thuan viec sap nhap Texas nhung lai chong đoi viec sap nhap Mexico cung nhu khia canh "su menh" cua Van menh hien nhien vi ly do chung toc. Ong đa noi ro đieu nay trong mot bai dien van đoc truoc Quoc hoi Hoa Ky ngay 4 thang 1 nam 1848:

Cuoc tranh luan nay đa lam lo ro mot trong cac mau thuan cua Van menh hien nhien: mot mat, trong khi cac y tuong ky thi chung toc von co huu trong Van menh hien nhien cho rang nguoi Mexico, khong phai nguoi da trang, la mot chung toc ha đang hon va vi the khong đu tu cach tro thanh nguoi My nhung chu to "su menh" cua Van menh hien nhien đe nghi rang nguoi Mexico se đuoc cai bien bang cach đua ho vao nen dan chu My. Chu nghia ky thi chung toc đuoc dung đe đe cao Van menh hien nhien nhung trong truong hop cua Thuong nghi si Calhoun va phong trao chong đoi sap nhap "Ca Mexico", chu nghia ky thi chung toc đuoc dung đe chong đoi Van menh hien nhien.
Van đe gay tranh cai nay dan dan ket thuc boi viec Mexico nhuong lai cac lanh tho Alta California va Nuevo Mexico cho Hoa Ky. Ca hai vung đat nay co rat it dan cu hon nhung phan đat con lai cua Mexico. Giong nhu phong trao "Ca Oregon", phong trao "Ca Mexico" nhanh chong diu đi. Su gia Frederick Merk trong tac pham Manifest Destiny and Mission in American History: A Reinterpretation (1963) cho rang su that bai cua cac phong trao "Ca Oregon" va "Ca Mexico" chung to Van menh hien nhien đa khong đuoc ua chuong nhu la cac su gia tu truoc toi nay đa dien ta no.


= Gay loan o phia nam =

Sau khi Chien tranh Mexico-My ket thuc nam 1848, su bat đong ve viec mo rong che đo no le đa lam cho viec sap nhap lanh tho cang them chia re đen noi viec sap nhap lanh tho khong tro thanh la chinh sach chinh thuc cua chinh phu. Nguoi mien bac cang ngay cang chong đoi cai ma ho tin la nhung no luc cua nhung nguoi chu no le o mien nam va ban be cua ho tai mien bac muon mo rong che đo no le bang moi gia.
Khong co su ung ho chinh thuc cua chinh phu, nhung nguoi co vu cap tien nhat cua Van menh hien nhien cang ngay cang quay sang đong thai gay loan bang quan su. Trong khi co mot so cac cuoc phieu luu gay roi tai Canada vao cuoi thap nien 1830, muc tieu chinh yeu cua nhung nguoi gay loan theo thuyet Van menh hien nhien la chau My Latinh, đac biet la Mexico va Cuba. Mac du bat hop phap nhung cac hanh đong gay roi vao cuoi thap nien 1840 va đau thap nien 1850 đuoc tieu thuyet hoa tren truyen thong Hoa Ky. Nhung nguoi My giau co theo chu nghia banh truong đa tai tro hang ta cac cuoc vien chinh, thuong thuong co can cu xuat phat tu New Orleans.
Hoa Ky tu lau rat co hung thu trong viec mua Cuba tu Đe quoc Tay Ban Nha đang thoi suy tan. Nhu đoi voi Texas, Oregon, va California, nhung nha lam chinh sach cua My rat quan ngai rang Cuba se roi vao tay cua nguoi Anh, ma theo tu tuong cua Hoc thuyet Monroe se tao ra mot moi đe doa đen quyen loi cua Hoa Ky. Vao nam 1848, vi su thuc giuc cua John L. O'Sullivan, Tong thong Polk đe nghi mua Cuba tu Tay Ban Nha voi gia 100 trieu đo la My. Polk so rang nhung nguoi gay bao loan co the lam hong no luc cua ong trong viec mua quoc đao nay, vi vay ong đa thong bao cho nguoi Tay Ban Nha biet ve mot am muu cua mot nguoi Cuba ten Narcisco Lopez co y dung vu luc đe đoat chiem Cuba va sap nhap no vao Hoa Ky. Ket qua la am muu đo bi pha vo. Dau the Tay Ban Nha van tu choi ban hon đao va no luc mua Cuba cua Polk ket thuc trong that bai. O'Sullivan mac khac tiep tuc gay quy cho cac cuoc vien chinh gay loan va cuoi cung thi cung khien ong roi vao van đe phap ly.
Cac vu gay loan tiep tuc la mot moi quan tam chinh đoi voi cac tong thong ke nhiem Polk. Cac tong thong thuoc Đang Whig la Zachary Taylor va Millard Fillmore đa tim cach tran ap cac cuoc vien chinh. Khi Đang Dan chu chiem lai đuoc toa bach oc vao nam 1852 bang su viec đac cu cua Franklin Pierce, mot no luc gay loan cua John A. Quitman nham chiem Cuba nhan đuoc su ung ho lon lao cua tong thong. Tuy nhien, Pierce rut lui su ung ho va thay vao đo lai tai đe nghi mua hon đao voi gia 130 trieu. Nam 1854, khi cong chung biet ve Tuyen ngon Ostend cho rang Hoa Ky co the chiem huu Cuba bang vu luc neu nhu Tay Ban Nha tu choi ban no, su viec nay thuc su ket thuc no luc cua Hoa Ky nham thu phuc Cuba. Cong chung luc nay coi viec mo rong lanh tho co lien quan đen che đo no le. Neu Van menh hien nhien đa co mot thoi đuoc su hau thuan rong rai cua cong chung thi chuyen nay gio đay khong con la su that.
Nhung nguoi gay loan nhu William Walker tiep tuc đuoc đang tai tren tit lon cua bao chi vao cuoi thap nien 1850, nhung voi su bung phat cua Noi chien Hoa Ky nam 1860, "Thoi đai Van menh hien nhien" đen thoi ket thuc. Chu nghia banh truong la mot trong so cac van đe đa đong mot vai tro trong cuoc chien tranh sap dien ra. Voi van đe mo rong che đo no le co tinh chat gay chia re, mien Bac va mien Nam that su đang bat đau đinh nghia Van menh hien nhien theo nhung cach khac nhau, khien lam hao mon dan chu nghia quoc gia nhu mot luc luong thong nhat. Theo Frederick Merk, "Hoc thuyet Van menh hien nhien ma trong thap nien 1840 đuoc xem nhu la thien menh, đa chung to la mot qua bom goi ghem trong chu nghia ly tuong."


= Nguoi ban đia My =
Van menh hien nhien co nhung hau qua nghiem trong đoi voi nguoi ban tho My vi su mo rong luc đia thuong co nghia la chiem đat cua nguoi ban tho My. Hoa Ky tiep tuc chinh sach cua nguoi chau Au cong nhan rat gioi han quyen so huu đat đai cua cac dan toc ban xu. Trong mot chinh sach đuoc đe xuong phan nhieu boi Henry Knox, Bo truong Chien tranh trong chinh phu tai Washington, D.C., chinh phu Hoa Ky tim cach mo rong lanh tho ve phia tay bang viec mua chinh thuc đat đai cua nguoi ban tho qua cac hiep uoc. Nguoi ban tho My đuoc khuyen khich ban đat đai rong lon cua bo lac minh va tro nen "van minh hoa". Đieu nay co nghia la nguoi ban tho My tu bo san ban va tro thanh nong gia. Ve mat xa hoi, ho đuoc to chuc theo cac đon vi gia đinh hon la cac nhom bo lac. The la Hoa Ky thu phuc đat đai bang hiep uoc voi cac dan toc ban tho, thuong duoi cac tinh huong hoan canh thieu su tu nguyen va ung thuan cua nhung nguoi ban tho đat but ky vao cac hiep uoc. Nhung nguoi co vu cho cac chuong trinh van minh hoa tin rang tien trinh đinh cu cac bo lac ban tho se giam thieu lon lao so luong đat đai ma nguoi ban tho My can, tao them đat đai san co cho nguoi My da trang lap nghiep. Thomas Jefferson tin rang trong khi nguoi ban tho My ve tri tue cung ngang hang voi nguoi da trang, ho phai song nhu nguoi da trang hoac bang khong thi se bi nguoi da trang đay sang mot ben. Niem tin cua Jefferson co can nguyen tu thuyet khai sang rang nguoi da trang va nguoi ban tho My se hop lai đe tao lap mot quoc gia đon đoc, đa khong ton tai lau dai trong cuoc đoi cua ong. Ong bat đau tin rang nguoi ban tho nen di cu ve ben kia Song Mississippi va duy tri mot xa hoi rieng biet, mot y tuong đa đuoc thuc hien bang vu mua vung đat Louisiana nam 1803.
Trong thoi đai Van menh hien nhien, y tuong nay đuoc biet đen nhu la "Su di doi nguoi ban tho My" đa thang the. Mac du mot so nguoi ung ho viec di doi vi ly do nhan đao đa tin rang nguoi ban tho My tot hon la nen song xa nguoi da trang nhung co con so ngay them gia tang nhung nguoi My xem nguoi ban tho khong hon "dan man ro" đang đung can đuong banh truong cua nguoi My. Trong bai viet nghien cuu co uy tin "Race and Manifest Destiny", Su gia Reginald Horsman cho rang thuat hung bien mang tinh phan biet chung toc gia tang trong thoi đai Van menh hien nhien. Nguoi My cang ngay cang tin rang nguoi ban tho My se bien mat dan khi Hoa Ky mo rong lanh tho. Chang han, y tuong nay đa đuoc phan anh trong tac pham cua mot trong cac su gia vi đai đau tien cua My Francis Parkman, la tac gia cua quyen sach mang dau an The Conspiracy of Pontiac đuoc xuat ban nam 1851. Parkman viet rang nguoi ban tho My đa đuoc "đinh menh sap san la tan ra va bien mat truoc lan song đang tran toi đay suc manh cua nguoi Anh-My ma hien gio đang tran ve huong tay khong co gi ngan can noi".


Ben ngoai Bac My Khi Noi chien Hoa Ky nhat dan trong lich su, thuat ngu Van menh hien nhien trai qua mot cuoc hoi sinh ngan ngui. Trong cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1892, lien danh cua Đang Cong hoa tuyen bo: "Chung toi tai xac nhan ung ho Hoc thuyet Monroe va tin vao thanh tuu van menh hien nhien cua nen cong hoa theo y nghia rong cua no." Cai nghia đuoc am chi bang thuat ngu "van menh hien nhien" trong van mach nay thi khong đuoc đinh nghia ro rang, đac biet ke tu khi lien danh Đang Cong hoa bi that cu. Tuy nhien trong cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1896, lien danh Đang Cong hoa đa tai chiem lai đuoc Toa Bach Oc va giu vung no trong 16 nam tiep theo. Trong thoi gian đo, Van menh hien nhien đuoc noi đen đe ho hao viec mo rong lanh tho hai ngoai. Khong biet phien ban Van menh hien nhien trong giai đoan nay co hay khong co điem tuong đong voi chu nghia banh truong luc đia cua thap nien 1840. Viec nay đa bi tranh cai vao luc đo va mot khoang thoi gian dai ve sau.
Chang han, khi Tong thong William McKinley ho hao sap nhap Lanh tho Hawaii nam 1898, ong noi rang "Chung ta rat can Hawaii va đay la mot mon bo hon la chung ta co đuoc California. Đo la van menh hien nhien". Mac khac, cuu Tong thong Grover Cleveland, mot đang vien Dan chu tung ngan can viec sap nhap Hawaii trong nhiem ky tong thong cua minh, đa viet rang viec sap nhap lanh tho cua McKinley la mot "su sai lam ve van menh quoc gia cua chung ta". Cac su gia tiep tuc cuoc tranh luan nay. Mot so dien giai viec banh truong o hai ngoai trong thap nien 1890 nhu la mot su mo rong Van menh hien nhien ngang qua Thai Binh Duong. Nhung su gia khac thi nhan đinh no nhu su tuong phan cua Van menh hien nhien.


= Chien tranh Tay Ban Nha-My va Philippines =
Nam 1898, sau su kien chien ham USS Maine chim trong ben cang tai La Habana cua Cuba, Hoa Ky can thiep ben canh quan noi day nguoi Cuba noi len chong Đe quoc Tay Ban Nha lam khoi su Chien tranh Tay Ban Nha-My. Mac du, nhung nguoi co vu Van menh hien nhien trong thap nien 1840 đa keu goi sap nhap Cuba nhung Tu chinh Teller, đuoc Thuong vien Hoa Ky nhat tri thong qua truoc chien tranh, tuyen bo Cuba "đoc lap va tu do" va tu choi bat cu su can thiep nao cua Hoa Ky nham sap nhap Cuba. Sau chien tranh, Tu chinh Platt (1902) thanh lap Cuba giong nhu mot đat bao ho thuc su cua Hoa Ky. Neu Van menh hien nhien đong nghia voi su sap nhap lanh tho triet đe thi no khong con đuoc ap dung đoi voi Cuba vi Cuba chua bao gio bi sap nhap.
Khong nhu Cuba, Hoa Ky sap nhap Guam, Puerto Rico, va Philippines sau chien tranh voi Tay Ban Nha. Su thu phuc cac đao nay đanh dau mot chuong moi trong lich su Hoa Ky. Theo truyen thong thi cac lanh tho bi Hoa Ky thu phuc nham muc đich tro thanh cac tieu bang moi ngang hang voi cac tieu bang đa ton tai. Tuy nhien cac đao nay đuoc thu phuc nhu la cac thuoc đia hon la cac tieu bang tuong lai. Mot qua trinh đuoc nghien cuu trong nhieu vu xem xet ma trong đo Toi cao Phap vien Hoa Ky đa phan quyet rang quyen hien phap đay đu khong tu đong đuoc ap dung cho tat ca cac vung nam duoi quyen kiem soat cua Hoa Ky. Theo y nghia nay thi viec sap nhap la mot su lam trai nguoc Van menh hien nhien truyen thong. Theo Frederick Merk, "Van menh hien nhien đa chua đung trong đo mot nguyen tac rat co ban đen noi ma mot nguoi theo chu nghia Calhoun va mot nguoi theo chu nghia O'Sullivan co the đong thuan voi nhau. Đieu đo co nghia la mot dan toc khong co kha nang đung day đe tro thanh mot tieu bang thi khong nen bi sap nhap vao Hoa Ky. Đo la nguyen tac đuoc chu nghia đe quoc nam 1899 mang theo ben minh." (Philippines sau đo đuoc trao tra đoc lap nam 1946; Guam va Puerto Rico đuoc tu cach đac biet cho đen ngay hom nay nhung nguoi dan cua ho co quyen cong dan Hoa Ky đay đu.)
Mat khac, Van menh hien nhien cung co chua đung trong no cai y tuong rang cac dan toc "kem van minh" co the đuoc bien cai qua su tiep xuc voi cac gia tri dan chu va Co đoc giao cua Hoa Ky. Khi quyet đinh sap nhap Philippines, Tong thong McKinley co nhac lai chu to nay: "Khong con gi cho chung ta lam ngoai viec bat ho het, va giao duc nguoi Philippines, nang đo, van minh hoa va cai đao Co đoc cho ho...." Bai tho cua Rudyard Kipling "The White Man's Burden" trong đo co tieu tua đe "Hoa Ky va Quan đao Philippine" la mot loi dien đat noi tieng ve nhung an y nay, rat pho bien vao thoi đo. Tuy nhien, nhieu nguoi Philippines chong đoi no luc nham "nang đo va van minh hoa" ho khien xay ra cuoc Chien tranh Phillipines-My nam 1899. Sau khi chien tranh bung no, William Jennings Bryan, mot nguoi phan đoi su banh truong o hai ngoai, viet rang "Van menh khong phai hien nhien nhu mot vai tuan truoc đay."


= Su dung sau đo =
Sau khi buoc sang the ky 20, thuat ngu Van menh hien nhien cang it đuoc dung đen khi su mo rong lanh tho khong con đuoc co vu nhu la mot phan "Van menh" cua Hoa Ky. Duoi thoi Tong thong Theodore Roosevelt, vai tro cua Hoa Ky tai Tan The gioi đa đuoc đinh nghia trong He luan Roosevelt 1904 dua theo Hoc thuyet Monroe nhu la mot "luc luong canh sat quoc te" nham bao đam quyen loi cua Hoa Ky tai Tay Ban cau. He luan Roosevelt chua đung mot su bac bo dut khoat viec banh truong lanh tho. Trong qua khu, Van menh hien nhien đuoc xem la can thiet đe lam vung manh Hoc thuyet Monroe tai Tay Ban cau nhung hien thoi thi chu nghia banh truong đa đuoc thay the boi chu nghia can thiep nhu la mot phuong tien chong đo hoc thuyet.
Tong thong Woodrow Wilson tiep tuc chinh sach can thiep tai chau My va tim cach tai đinh nghia ca Van menh hien nhien va "su menh" My trong mot pham vi toan the gioi rong lon hon. Wilson lanh đao Hoa Ky vao Chien tranh the gioi thu nhat voi ly do rang "The gioi phai đuoc bien đoi an toan vi dan chu". Trong thong điep goi đen Quoc hoi nam 1920 sau chien tranh, Wilson phat bieu:

Đay la lan đau tien va duy nhat mot vi tong thong đa su dung thuat ngu "Van menh hien nhien" trong bai dien van hang nam. Phien ban Van menh hien nhien cua Wilson la mot loi bac bo chu nghia banh truong va la mot su tan thanh (theo nguyen tac) quyen tu quyet ma nhan manh rang Hoa Ky co mot su menh lanh đao the gioi vi chinh nghia dan chu. Vien tuong nay cua Hoa Ky voi vai tro lanh đao "the gioi tu do" đa phat trien manh hon trong the ky 20 sau Chien tranh the gioi thu hai mac du no it khi đuoc mo ta nhu "Van menh hien nhien" nhu Wilson đa tung mo ta.
Ngay nay, theo cach su dung chuan cua cac hoc gia, Van menh hien nhien mo ta mot thoi đai qua khu trong lich su My, đac biet la trong thap nien 1840. Tuy nhien, thuat ngu nay đoi khi đuoc phe ta khuynh chinh tri va nhung nguoi chi trich chinh sach ngoai giao cua Hoa Ky su dung đe mo ta đac điem cac cuoc can thiep tai Trung Đong va cac noi khac. Trong cach su dung nay, Van menh hien nhien đuoc dien giai nhu can nguyen co ban (hoac su mo đau) cua cai đuoc xem la "Chu nghia đe quoc My".


Xem them Golden Circle — an attempt at Cultural Imperialism in Central America after the failed Federal Republic of Central America.
Frontier Thesis — Frederick Jackson Turner conclusion that the wellsprings of American exceptionalism and vitality have always been the American frontier.
The White Man's Burden — an influential poem by Rudyard Kipling advocating colonization by the United States
Young America movement — a political and literary movement with connections to Manifest Destiny
Expansionism — for expansionist ideas in other countries
Thomas Hart Benton — Missouri senator, proponent of western expansion
Stephen A. Douglas — prominent spokesman of "Young America"
Horace Greeley — helped popularize the phrase "Go West, young man."
Duff Green — writer, politician, and prominent Manifest Destiny advocate


Ghi chu Tham khao Dunning, Mike. "Manifest Destiny and the Trans-Mississippi South: Natural Laws and the Extension of Slavery into Mexico." Journal of Popular Culture 2001 35(2): 111-127. ISSN 0022-3840 Fulltext: Ebsco
Fresonke, Kris. West of Emerson: The Design of Manifest Destiny. U. of California Press, 2003. 201 pp.
Greenberg, Amy S. Manifest Manhood and the Antebellum American Empire. Cambridge U. Press, 2005. 323 pp.
Haynes, Sam W. and Christopher Morris, eds. Manifest Destiny and Empire: American Antebellum Expansionism. College Station, Texas: Texas A&M University Press, 1997. ISBN 0-89096-756-3.
Hofstadter, Richard. "Cuba, the Philippines, and Manifest Destiny" in The Paranoid Style in American Politics and Other Essays. New York: Knopf, 1965.
Horsman, Reginald. Race and Manifest Destiny: The Origins of American Racial Anglo-Saxonism. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1981.
McDougall, Walter A. Promised Land, Crusader State: The American Encounter with the World Since 1776. New York: Houghton Mifflin, 1997.
May, Robert E. Manifest Destiny's Underworld: Filibustering in Antebellum America. U. of North Carolina Press, 2002. 426 pp.
Merk, Frederick. Manifest Destiny and Mission in American History: A Reinterpretation. New York, Knopf, 1963.
Pinheiro, John C. "'Religion Without Restriction': Anti-catholicism, All Mexico, and the Treaty of Guadalupe Hidalgo." Journal of the Early Republic 2003 23(1): 69-96. ISSN 0275-1275
Sampson, Robert D. "The Pacifist-reform Roots of John L. O'Sullivan's Manifest Destiny" Mid-America 2002 84(1-3): 129-144. ISSN 0026-2927
Smith, Gene A. Thomas ap Catesby Jones: Commodore of Manifest Destiny (Library of Naval Biography Series.) Annapolis: Naval Inst. Press, 2000. 223 pp.
Stephanson, Anders. Manifest Destiny: American Expansionism and the Empire of Right. New York: Hill and Wang, 1995. ISBN 0-8090-1584-6; ISBN 0-89096-756-3. (review)
Stuart, Reginald C. United States Expansionism and British North America, 1775–1871. Chapel Hill, N.C.: University of North Carolina Press, 1988. ISBN 0-8078-1767-8
Tuveson, Ernest Lee. Redeemer Nation: The Idea of America's Millennial Role. Chicago: University of Chicago Press, 1968.
Weeks, William Earl. Building the Continental Empire: American Expansion from the Revolution to the Civil War. Chicago: Ivan R. Dee, 1996. ISBN 1-56663-135-1.
Weinberg, Albert K. Manifest Destiny: A Study of Nationalist Expansionism in American History. Baltimore: Johns Hopkins, 1935. Cited by many scholars.


Đoc them bang tieng Anh Brown, Charles H. Agents of Manifest Destiny: The Lives and Times of the Filibusters. University of North Carolina Press, 1980. ISBN 0-8078-1361-3.
Burns, Edward McNall. The American Idea of Mission: Concepts of National Purpose and Destiny. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press, 1957.
Graebner, Norman A., ed. Manifest Destiny. Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1968.
Heidler, David S. and Jeanne T. Heidler. Manifest Destiny. Westport, Conn.: Greenwood Press, 2003.
Hietala, Thomas. Manifest Design: American Exceptionalism and Empire, 2003. Previously published as Manifest Design: Anxious Aggrandizement in Late Jacksonian America, 1985.
May, Robert E. Manifest Destiny's Underworld: Filibustering in Antebellum America. University of North Carolina Press, 2002. ISBN 0-8078-2703-7.
Morrison, Michael A. Slavery and the American West: The Eclipse of Manifest Destiny and the Coming of the Civil War University of North Carolina Press. 1997.
Sampson, Robert D. John L. O'Sullivan and His Times Ohio: Kent State University Press, 2003.


Lien ket ngoai Manifest Destiny and the U.S.-Mexican War: Then and Now Luu tru ngay 5 thang 12 nam 2012 tai archive.today
The March 1845 Inaugural Address of James K. Polk. Luu tru ngay 16 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine