Venezuela, quoc hieu la Cong hoa Bolivariana Venezuela, la mot quoc gia thuoc khu vuc Nam My. Venezuela tiep giap voi Guyana ve phia đong, voi Brazil ve phia nam, Colombia ve phia tay va bien Caribbean ve phia bac. Nhieu hon đao nho ngoai khoi bien Caribbean cung thuoc chu quyen cua Venezuela. Thuoc khu vuc nhiet đoi, khi hau Venezuela đa tao đieu kien thuan loi cho nhieu loai sinh vat phat trien voi nhieu khu bao ton thien nhien hoang da. Dien tich nuoc nay la 916.445 km², dan so khoang 28 trieu nguoi.
Lanh tho hien đuoc goi la Venezuela đa bi Tay Ban Nha xam chiem vao nam 1522 trong boi canh su khang cu cua nguoi dan ban đia. Nam 1811, no tro thanh mot trong nhung vung lanh tho My-Tay Ban Nha đau tien tuyen bo đoc lap, tuy vay chi gianh đuoc toan bo lanh tho cho đen nam 1821, khi Venezuela la mot bo phan cua nuoc cong hoa lien bang Gran Colombia. Venezuela gianh đuoc đoc lap hoan toan nhu mot quoc gia vao nam 1830. Trong the ky 19, Venezuela phai chiu bat on chinh tri va chuyen quyen, van bi chi phoi boi Caudillos (nhung thu linh ve quan su) cho đen giua the ky 20. Tu nam 1958, đat nuoc nay đa co mot loat cac chinh phu dan chu. Nhung cu soc kinh te trong nhung nam 1980 va 1990 đa dan đen mot so cuoc khung hoang chinh tri, bao gom cac cuoc bao loan Caracazo chet choc nam 1989, hai cuoc đao chinh đa co gang vao nam 1992 va luan toi Tong thong Carlos Andres Perez vi tham o cac quy cong cong vao nam 1993. Su sup đo niem tin vao hien tai cac đang đa chung kien ​​cuoc bau cu nam 1998 cua cuu si quan su nghiep lien quan đen đao chinh do Hugo Chavez lanh đao va khoi đong Cach mang Bolivar. Cuoc cach mang bat đau voi mot Quoc hoi lap hien nam 1999, noi mot ban Hien phap moi cua Venezuela đuoc lap ra. Hien phap moi nay chinh thuc đoi ten quoc gia thanh Cong hoa Bolivar Venezuela (tieng Tay Ban Nha: Republica Bolivariana de Venezuela).
Venezuela la mot trong nhung quoc gia co toc đo đo thi hoa cao nhat My Latinh. Đa phan dan cu Venezuela tap trung sinh song tai nhung thanh pho lon phia bac. Caracas la thu đo va đong thoi cung la thanh pho lon nhat Venezuela. Venezuela đa tung noi tieng khap the gioi voi canh sac thien nhien tuoi đep, nguon tai nguyen dau mo khong lo va nhung nu hoang sac đep đoat nhieu giai cao tai nhung ky thi quoc te. Tuy nhien đen nhung nam gan đay, su bat on cua gia dau mo cung nhung chinh sach đieu hanh kinh te sai lam la nguyen nhan dan đen cuoc khung hoang nghiem trong ve moi mat đoi voi Venezuela, gay ra khung hoang chinh tri, su sieu lam phat, suy thoai kinh te, thieu hut cac mat hang co ban cho nguoi dan va mot su tang manh cua ty le that nghiep, ngheo đoi, benh tat, tu vong, suy dinh duong o tre em cung nhu toi pham cung te nan xa hoi tai quoc gia nay.


Đia ly Venezuela nam o phia bac Nam My, tiep giap voi bien Caribbean ve phia bac. Nuoc nay co đuong bo bien dai hon 2800 km, khien anh huong cua bien đoi voi khi hau Venezuela tuong đoi lon.
Đia hinh Venezuela co the chia lam ba vung chinh:

Vung Tay Bac: đay la noi co đo cao lon nhat cua Venezuela. Nhung dai nui cuc đong bac cua day Andes lan vao lanh tho Venezuela va mo rong ra tan đuong bo bien phia bac cua nuoc nay. Đay la noi toa lac cua đinh nui cao nhat Venezuela, đinh Pico Bolivar cao 4979 m.
Vung Trung tam: la vung co nhung đong bang rong lon. Cac đong bang bang phang voi đat đai mau mo trai dai tu bien gioi voi Colombia o phia tay đen tan vung chau tho song Orinoco.
Vung Nam: phan lon vung nay la Cao nguyen Guiana voi đo cao trung binh. Thac Angel, thac nuoc cao nhat the gioi nam tai khu vuc nay.
Tuy nhien, do su đan xen phuc tap cua cac dang đia hinh, Venezuela co the đuoc chia lam 10 khu vuc đia ly khac nhau, tao đieu kien cho su phat trien cua nhieu he sinh thai voi cac loai đong thuc vat vo cung đa dang, trong đo co nhieu loai đong thuc vat đac huu cua rieng đat nuoc nay. Venezuela co nhieu khu bao ton thien nhien voi canh quan đa dang.
Mac du hau nhu nam tron trong khu vuc nhiet đoi, khi hau Venezuela lai thay đoi khac nhau giua cac vung. Tai nhung vung đong bang, nhiet đo va đo am thuong cao voi nhiet đo trung binh nam khoang 28 °C, trong khi o nhung vung đoi nui cao thi nhiet đo trung binh chi o muc 8 °C. Luong mua cung thay đoi tu muc 430 mm o vung ban hoang mac tay bac len đen hon 1000 mm o vung chau tho Orinoco.


Ten goi Ten goi Venezuela đuoc bat nguon tu chuyen hai trinh cua nha ve ban đo Amerigo Vespucci cung voi nha tham hiem Alonso de Ojeda đen bo bien tay bac vinh Venezuela nam 1499. Khi đen ban đao Guajira, Vespucci đa bat gap nhung ngoi nha la cua tho dan da đo đuoc dung tren mat nuoc va khien ong lien tuong đen thanh pho Venice (tieng Italia: Venezia). Ong đa đat ten cho vung đat nay la Venezuola, trong tieng Italia co nghia la "Venice nho". Trong tieng Tay Ban Nha, cum tu zuela dung voi vai tro giam nghia tuong tu nhu zuola trong tieng Y đuoc ghep thay vao đe hinh thanh cai ten Venezuela.
Ben canh đo, nha đia ly nguoi Tay Ban Nha Martin Fernandez de Enciso, mot thuy thu đoan cua Ojeda đa neu trong tac pham Summa de Geografia cua minh rang nhung tho dan da đo tai vung nay tu goi minh la Veneciuela, va cai ten Venezuela đuoc bat nguon tu ten goi đo. Song, cau chuyen cua Vespuccia lai đuoc chap nhan rong rai hon ca ve nguon goc ten goi đat nuoc Venezuela.


Lich su Nhung bang chung khao co cho thay, con nguoi đa đinh cu tai vung đat Venezuela tu 13.000 nam truoc cong nguyen. Nhung mui giao san ban cua nguoi ban đia đa đuoc xac đinh co nien đai trong khoang tu 13000 đen 7000 nam ve truoc. Khi nguoi Tay Ban Nha kham pha ra vung đat nay, nhung bo lac tho dan da đo nhu nguoi Mariche đa đung len chong lai. Tuy nhien nhung cuoc khoi nghia cua nguoi da đo nhanh chong that bai va ho dan dan bi nguoi Tay Ban Nha tieu diet.
Nam 1522, nguoi Tay Ban Nha bat đau thiet lap cac thuoc đia đau tien o Venezuela. Thoi gian đau, mien đong Venezuela đuoc sap nhap vao mot thuoc đia lon voi ten goi New Andalusia. Đen đau the ky XVIII, Venezuela lai đuoc sap nhap vao thuoc đia New Granada.
Duoi su thong tri ha khac cua phong kien Tay Ban Nha, nhan dan Venezuela đa nhieu lan noi day đau tranh nhung khong thanh cong. Ngay 5 thang 7 nam 1811, nuoc Cong hoa Venezuela tuyen bo đoc lap. Francisco de Miranda, mot chi huy tung tham gia Cach mang Phap va chien tranh gianh đoc lap Bac My quay tro ve lanh đao cuoc đau tranh cua nhan dan Venezuela. Nam 1812, quan Tay Ban Nha quay tro lai tan cong, Miranda bi bat ve Tay Ban Nha va chet trong nguc. Cuoc đau tranh sau đo van tiep tuc voi nen Cong hoa thu hai đuoc thanh lap vao ngay 7 thang 8 nam 1813 nhung roi cung nhanh chong sup đo.

Duoi su lanh đao cua nguoi anh hung dan toc Simon Bolivar, Venezuela đa gianh đuoc đoc lap voi chien thang Carabobo vao ngay 24 thang 6 nam 1821. Quoc hoi moi cua New Granada trao quyen lanh đao quan đoi cho Bolivar va ong đa giai phong them nhieu vung đat moi, thanh lap nen nuoc Đai Colombia (Gran Colombia) bao gom Venezuela, Colombia, Ecuador va Panama ngay nay. Venezuela tro thanh mot phan cua Đai Colombia cho đen nam 1830, khi nuoc nay tach ra đe thanh lap mot quoc gia moi.
The ky XIX đanh dau mot giai đoan đay bien đong cua lich su Venezuela voi nhung cuoc khung hoang chinh tri va che đo đoc tai quan su. Nua đau the ky XX, cac tuong linh quan đoi van kiem soat nen chinh tri cua Venezuela mac du cung chap nhan mot so cai cach on hoa va thuc đay kinh te phat trien. Sau khi nha đoc tai Juan Vicente Gomez qua đoi vao nam 1935, nhung phong trao dan chu tai Venezuela cuoi cung đa loai bo su thong tri cua quan đoi vao nam 1958 va to chuc nhung cuoc bau cu tu do.
Dau mo đuoc phat hien tai Venezuela đa mang lai su thinh vuong cho nen kinh te đat nuoc, thu nhap quoc dan đuoc nang cao. Đen sau Chien tranh the gioi thu hai, nhung dong nguoi nhap cu tu Nam Au nhu Tay Ban Nha, Bo Đao Nha, Y cung nhu nhung nuoc My Latinh ngheo hon đa khien xa hoi cua Venezuela tro nen vo cung đa dang.
Gia dau mo sut giam trong thap nien 1980 đa khien nen kinh te Venezuela khung hoang sau sac. Viec pha gia tien te cang lam cho đoi song cua nguoi dan Venezuela bi ha thap. Nhung chinh sach kinh te that bai va mau thuan chinh tri đa đay đat nuoc Venezuela vao khung hoang tram trong, the hien ro nhat qua hai cuoc đao chinh trong cung nam 1992.
Thang 2 nam 1992, vien si quan quan đoi Hugo Chavez đa tien hanh đao chinh nhung that bai. Đen thang 11 cung nam, nhung nguoi ung ho Hugo Chavez lai mot lan nua tien hanh đao chinh song khong thanh cong. Tuy nhien, Chavez đa gianh đuoc nhieu thien cam cua nhan dan Venezuela va ong đa chien thang trong cuoc bau cu tong thong Venezuela 1998 voi ti le 56%.
Sau khi len nam quyen, ong Hugo Chavez đa lanh đao đat nuoc Venezuela theo đuong loi canh ta va giup nen kinh te phat trien. Tuy nhien, ong cung vap phai su phan đoi manh me cua phe đoi lap. Nam 2002, phe đoi lap tai Venezuela tien hanh đao chinh song that bai. Bao loan va đinh cong đa khien kinh te Venezuela mot lan nua roi vao khung hoang, nang ne nhat la vao nam 2003. Đen nam 2004, ong Hugo Chavez vuot qua cuoc trung cau y dan ve viec bai nhiem tong thong voi ti le 59%. Ong đuoc bau lam tong thong cho mot nhiem ky khac vao thang 12 nam 2006 va tai đac cu nhiem ky thu ba vao thang 10 nam 2012. Chavez qua đoi vao ngay 5 thang 3 nam 2013 sau mot cuoc chien chong ung thu keo dai gan hai nam. Ngheo đoi va lam phat bat đau gia tang chong mat trong nhung nam 2010. Nicolas Maduro đuoc bau vao nam 2013 sau cai chet cua Chavez. Nam 2014, Venezuela đa lam vao mot cuoc suy thoai kinh te nghiem trong. Đen nam 2015, Venezuela tro thanh nuoc co ty le lam phat cao nhat the gioi, xap xi 1.000.000% đau nam 2018  Cac van đe ve kinh te, cung nhu toi pham, cuop boc, đac biet la cuop boc luong thuc va tham nhung, la mot trong nhung nguyen nhan chinh gay ra mot loat cac cuoc bieu tinh cua nhan dan Venezuela trong nhung nam 2014–2018. Hau het thuc pham, thuoc men đeu thieu thon, cac mat hang nhu yeu pham khac cuc ki xa xi, vuot voi tam tay cua hau het nguoi dan tai nuoc nay.


Chinh tri Tong thong Venezuela đuoc bau cu voi phieu bau truc tiep theo nguyen tac pho thong đau phieu. Tong thong đam nhiem vai tro la nguyen thu quoc gia va đong thoi cung la nguoi đung đau chinh phu. Nhiem ky cua mot tong thong la 6 nam va tong thong co the đuoc bau lai trong mot nhiem ky tiep theo. Tong thong Venezuela co quyen bo nhiem pho tong thong va quyet đinh quy mo va thanh phan cua noi cac va bo nhiem cac thanh vien voi su phe chuan cua quoc hoi. Tong thong co the đe nghi quoc hoi sua đoi cac đieu luat nhung quoc hoi cung co the phu quyet đe nghi cua tong thong neu đa so phan đoi.
Co quan lap phap đon vien cua Venezuela la Quoc hoi hay Asamblea Nacional. Quoc hoi co 167 đai bieu, trong đo co 3 ghe đuoc danh rieng danh cho nguoi tho dan da đo. Cac đai bieu co nhiem ky 5 nam va co the đuoc bau lai toi đa them 2 nhiem ky nua. Cac đai bieu quoc hoi co the đuoc bau theo danh sach cac chinh đang hoac ung cu đoc lap.
Co quan tu phap toi cao la Toa an toi cao Venezuela hay Tribunal Supremo de Justicia, voi cac tham phan đuoc quoc hoi bau voi nhiem ky 12 nam. Hoi đong bau cu quoc gia Venezuela (Consejo Nacional Electoral, hay CNE) chiu trach nhiem trong qua trinh bau cu, co nam lanh đao đuoc Quoc hoi bau ra.
Venezuela đa bai bo an tu hinh vao nam 1863 va la nuoc bai bo an tu hinh som nhat the gioi.


= Quan he ngoai giao =

Trong suot the ky XX, mac du con co mot so tranh chap lanh tho voi hai nuoc lang gieng Colombia va Guyana song Venezuela thuong duy tri quan he huu hao voi hau khap cac nuoc My Latinh cung nhu cac nuoc phuong Tay.
Sau khi tong thong Hugo Chavez đac cu trong cuoc bau cu tong thong nam 1998, ong đa lanh đao đat nuoc Venezuela theo đuong loi canh ta voi hoc thuyet cua chu nghia Bolivar va chu nghia xa hoi the ky XXI cho chau My. Theo đo, ong muon tach khu vuc My Latinh ra khoi san sau cua Hoa Ky va co nhung tuyen bo chong My kha manh bao. Duoi thoi ong Hugo Chavez, quan he ngoai giao voi cac nuoc canh ta va xa hoi chu nghia tai My Latinh đuoc đay manh, nhat la voi Nga, Bolivia va Cuba khi ca ba nuoc thiet lap mot hiep đinh thuong mai nham ngan can anh huong cua My vao khu vuc. Gan đay, ong Chavez cung quan tam va ung ho mot so nuoc canh ta đang len khac tai khu vuc nhu Ecuador va Nicaragua. Chua ke đen viec ong cung xuc tien quan he ngoai giao voi nhung quoc gia chong My nhu Belarus hay Iran.
Đong thoi, quan he ngoai giao giua Venezuela va My cung xau đi nhanh chong. Quan he cua Venezuela voi nuoc lang gieng Colombia, mot đong minh cua My cung ngay mot toi te. Đau nam 2008, khi quan đoi Colombia tan cong tieu diet can cu quan noi day FARC tai lanh tho Ecuador, Venezuela đa phan đoi manh me va hai nuoc suyt xay ra mot cuoc chien tranh.


= Quan đoi =

Quan đoi Venezuela nam duoi su chi huy cua Tong tu lenh quan đoi la tong thong Venezuela. Quan đoi Venezuela đuoc chia thanh luc quan, hai quan, khong quan va luc luong phong ve. Ben canh đo con co mot so nhanh khac. Hien nay luc luong quan đoi cua Venezuela la khoang 100.000 nguoi. Chi phi danh cho quoc phong moi nam cua nuoc nay uoc tinh bang khoang 1,7 ti USD (nam 2004).


= Phan cap hanh chinh =

Venezuela đuoc chia thanh 23 tieu bang (estados), 1 quan thu đo (distrito capital) la thanh pho Caracas, cac vung lanh tho phu thuoc (Dependencias Federales) va khu vuc Guyana Esequiba tranh chap voi Guyana. O cap tiep theo, Venezuela lai đuoc chia tiep thanh 335 đo thi (municipios) roi lai đuoc chia tiep thanh hon 1000 khu vuc nho (parroquias).
Cac bang cua Venezuela đuoc nhom lai thanh 9 vung hanh chinh lon.


 Cac bang  Cac phan chia hanh chinh ngoai bang:

Quan Thu đo Venezuela (bao gom Caracas)
Cac vung lanh tho lien bang Venezuela


 Cac vung hanh chinh  Kinh te Cong nghiep dau mo la nganh kinh te đong gop nhieu nhat cho kinh te Venezuela, toi 1/3 GDP, 80% gia tri xuat khau va hon mot nua ngan sach nha nuoc. Đat nuoc nay co mot nguon du tru dau mo va khi đot to lon va hien nay, Venezuela la mot trong 10 nuoc xuat khau dau tho lon nhat the gioi. Nhung mo dau chinh cua Venezuela nam tai khu vuc ho Maracaibo, vinh Venezuela va vung chau tho song Orinoco. Do đuoc chinh phu tro cap, Venezuela la mot trong nhung nuoc co gia xang dau re nhat the gioi. Tuy nhien nhung len xuong that thuong cua gia dau tren thi truong the gioi cung nhu cac cuoc khung hoang chinh tri, đinh cong luon đe doa đen nganh kinh te nhay cam nay cua Venezuela. Chinh phu Venezuela đang tim cach lam đa dang hoa nen kinh te va tranh su phu thuoc qua nhieu vao dau mo cua nuoc nay. Tinh đen nam 2016, GDP cua Venezuela đat 333.715 USD, đung thu 32 the gioi va đung thu 4 khu vuc My Latinh.
Tu thap nien 1950 đen thap nien 1980, Venezuela la mot trong nhung cuong quoc kinh te tai My Latinh. Thu nhap binh quan cua nuoc nay gia tang nhanh chong đa thu hut rat nhieu lao đong tu khap noi tren the gioi. Tuy nhien khi gia dau the gioi giam manh trong thap nien 1980, nen kinh te Venezuela đa bi mot phen đieu đung. Trong nhung nam sau đo, gia dau tren thi truong the gioi đa tang tro lai va tao đieu kien phuc hoi cho nen kinh te Venezuela. Nam 2007, toc đo tang truong kinh te cua nuoc nay la 8,4%. Thu nhap binh quan đau nguoi la 12.200 USD. Duoi su đieu hanh cua Hugo Chavez ty le lam phat đa tang 30,9% nam 2008 va tang 25,1% trong nam 2009 cao nhat tren toan khu vuc chau My. Muc lam phat cua Venezuela cao hon rat nhieu 1 nuoc cung thuong hay bi lam phat rat cao la Argentina. Trong khi cung bi khung hoang kinh te nhu Venezuela nhung ty le lam phat cua Argentina chi tu 7-15% nam 2009. Kinh te Venezuela nam 2009 theo thong bao chinh thuc đa giam 2,9%.

Hugo Chavez đa thuc hien quoc huu hoa tai san cua cac tap đoan Cargill Inc., Gruma SAB va hang ban le cua Phap la Casino Guichard Perrachon nham kiem soat cac chuoi san xuat va phan phoi thuc pham. Trong thang 8, gia luong thuc tang 0,9% so voi thang 7 trong khi muc tang hang thang la 12,5% cua thang 4. Cung trong thang nay, ti le lam phat cua mat hang luong thuc đa giam xuong nhung van con toi 39,5%. Trong giai đoan tu thang 4 đen thang 6 nam nay, nen kinh te My Latinh nay đa tang truong cham lai quy thu 5 lien tiep va đang phai trai qua thoi điem khon đon voi tinh trang lam phat khi gia tieu dung lien tuc tang ke ca khi nhu cau giam xuong.
Mac du la mot quoc gia nhieu tai nguyen thien nhien nhung viec phan bo tai san tai Venezuela lai khong đong đeu, khien cho đoi song mot bo phan lon dan ngheo gap nhieu kho khan. Duoi su lanh đao cua tong thong Hugo Chavez, ti le nguoi ngheo trong nhung nam sau đo tai Venezuela đa giam đang ke, tu muc 49% nam 1998 xuong con 12,3% nam 2007.
Cac chuong trinh tro cap cua Chavez nhu duy tri gia xang o muc duoi 0,1 USD/gallon (tuong đuong hon 500 VND/lit), lam cac nguon tai nguyen cua Venezuela bi phung phi trong khi cac doanh nghiep tu nhan khong dam tang muc đau tu do lo ngai ve nhung vu quoc huu hoa va sung cong thuong hay xay ra bat ngo thoi Chavez khien nen kinh te cang them kho khan giua luc toc đo tang truong tri tre ma ty le lam phat lai cao.
Hugo Chavez cung khong diet tru đuoc tham nhung. Bang cach cho gioi quan su quan ly bo may ngan sach cong kenh, ong Chavez đa tao đieu kien cho tham nhung lan rong ngay trong gioi quan su. Cai cach tu phap thi chua đau vao đau. Cac the che moi khong đem lai đieu gi ngoai viec đe ra mot loat chuc sac bat tai do ong chi đinh. Đuong loi kinh te khien cho Venezuela cang phu thuoc hon nhieu vao dau mo va đua toi mot loat chinh sach that lung buoc bung. Gia tri đong tien giam đang ke cung la mot hau qua cua viec nay.
Nhung hang san xuat hang tieu dung khong lo nhu Colgate-Palmolive hay Avon tung no luc chiem linh thi truong My Latinh voi cac san pham chu luc nhu kem đanh rang, son moi. Nhung cong suc bay lau cua ho co nguy co troi ra song ra bien khi Venezuela pha gia đong noi te tu muc 2,15 bolivar an 1 USD xuong con 4,3 bolivar an 1 USD. Đi đoi voi quyet đinh pha gia đong noi te, chinh quyen Venezuela phai huy đong ca quan đoi đe kiem soat tinh trang tang gia ban tai cac cua hang. Bat chap moi no luc cua chinh phu, trong vong 5 nam ty le lam phat cua nuoc nay len toi tong cong 160%.
Venezuela hy vong lan pha gia đau tien ke tu 2005 nay se giup nguon thu chinh phu tang len, han che nhap khau va tang nguon thu tu xuat khau. Tuy nhien, nhieu chuyen gia cho rang đay khong phai la giai phap tot ve lau dai. Nen kinh te Venezuela, von mot thoi phat trien bung no, nay can nhung chinh sach kich thich đau tu tu nhan. Hang đanh gia tin nhiem Fitch cung bay to thai đo lo lang: "Cong viec kinh doanh tai Venezuela hien đoi mat voi nhieu cang thang lien quan đen thay đoi chinh sach, moi truong kinh te vi mo khong on đinh, co cau quan ly gia va su be tac trong nganh nang luong. Tat ca nhung yeu to nay lam chun chan cac nha đau tu". Nganh khai thac dau tho, nganh cong nghiep quan trong nhat cua Venezuela, đang gap kho khan nghiem trong vi tong thong Hugo Chavez đa quoc huu hoa cac cong ty dau mo nuoc ngoai, co gang khai thac qua muc tu cong nghiep dau mo đe tai tro cho nhung chuong trinh tro cap cua ong trong khi khong tai đau tu đung muc do đo đa hy sinh kha nang phat trien cua nganh nay khien san luong khai thac đuoc ngay cang thap do ha tang cong nghiep dau mo đang xuong cap qua nhanh. Hien nganh cong nghiep nay đang gap khung hoang đay toan bo nen kinh te Venezuela vao khung hoang vi nuoc nay qua phu thuoc vao dau mo.
Ve nang luong, nhung con song o Venezuela đa cung cap mot luong lon thuy đien cho nhu cau tieu dung đien nang cua nuoc nay. Hien nay, 73% cong suat phat đien cua Venezuela phu thuoc vao he thong thuy đien, con he thong nhiet đien lai đang hoat đong duoi muc cong suat ma khong co kha nang tang len, mac du nuoc nay thuan loi ve nhiet đien. Đong peso tiep tuc rot gia con 6,3 peso an mot đola vao ngay ngay 25 thang 1 nam 2010. Trong khi ty gia kep ma chinh phu đua ra vao đau thang la 2,6 va 4,3 peso an mot đola.
Nguoi dan đa to chuc nhung cuoc phan đoi manh me hon. Cung voi nguyen nhan thieu hut đien nuoc, nhung nguoi phan đoi cung noi đen tinh trang mat kiem soat đoi voi toi pham khien cho Venezuela đang co ty le toi pham cao nhat the gioi. Nguoi bieu tinh an ngu trong san van đong khi dien ra mot tran đau bong chay đe keu goi ong Chavez tu chuc. Nguoi bieu tinh đa giuong cao khau hieu đam chat the thao: "Chavez, ong đa bi loai!" 
Sau cai chet cua Chavez, Nicolas Maduro đa tro thanh tong thong cua Venezuela sau khi đanh bai đoi thu cua minh la Henrique Capriles Radonski chi voi 235.000 phieu bau, ty le chenh lech la 1,5%. Maduro tiep tuc duy tri hau het cac chinh sach kinh te cua nguoi tien nhiem Chavez. Khi nham chuc tong thong, Maduro đa phai đoi mat voi ty le lam phat cao va tinh trang thieu hut hang hoa tieu dung tren ca nuoc, nhung van đe bat nguon tu cac chinh sach cua Chavez.
Maduro đo loi cho đau co tu ban đa thuc đay ty le lam phat cao va gay ra su thieu hut pho bien cac nhu yeu pham co ban tai Venezuela. Ong ta noi rang ong ta đang chien đau trong mot "cuoc chien kinh te", coi cac bien phap kinh te ma ong ta moi ban hanh la "đon phan cong kinh te" chong lai cac đoi thu chinh tri cua ong ta, Maduro tham chi con cao buoc nhung đoi thu cua minh đang đung sau mot "am muu kinh te quoc te" . Tuy nhien, Maduro đa bi chi trich vi chi tap trung vao du luan, ma khong he quan tam đen cac van đe thuc te ma cac nha kinh te đa canh bao hoac co bat ky y tuong gi đe cai thien tinh trang kho khan cua nen kinh te Venezuela .
Vao nam 2014, Venezuela chinh thuc lam vao suy thoai kinh te  va đen nam 2016, quoc gia nay co ty le lam phat la 800%, ty le cao nhat trong lich su . Quy tien te quoc te du bao ti le lam phat o Venezuela se la 1.000.000% vao nam 2018 .


Nhan khau Tinh đen thang 7 nam 2008, uoc tinh dan so Venezuela la 26.414.815 nguoi. Venezuela la mot trong nhung quoc gia co toc đo gia tang dan so nhanh nhat Nam My, chi đung sau Bolivia, Paraguay va Guiana thuoc Phap. Nam 2008, toc đo gia tang dan so cua nuoc nay la 1,5%.
Nhung cuoc thong nhan khau đuoc thuc hien tu nam 1926 tai Venezuela khong bao gom thong tin ve chung toc cho nen ti le cac sac dan tai Venezuela chi co the đuoc biet thong qua cac so lieu uoc tinh. Khoang 70% dan so Venezuela la nguoi Mestizo, tuc nguoi lai giua nguoi Tay Ban Nha va nguoi da đo. Khoang 20% la nguoi da trang co nguon goc chu yeu tu Tay Ban Nha, Y, Bo Đao Nha va Đuc. Ben canh đo, tai Venezuela con co mot so nho nguoi da đen goc chau Phi va nguoi cac nuoc chau A nhu Liban, Trung Quoc, Tho Nhi Ky. Khoang 5% dan so Venezuela la nguoi da đo ban đia va ho co xu huong bi lai giua cac chung toc khac ngay mot nhieu hon khi xa hoi Venezuela ngay cang tro nen đa dang.
Khoang 85% dan so Venezuela song tap trung tai cac đo thi mien bac. Venezuela la mot trong nhung nuoc co ti le dan cu song tai thanh thi cao nhat Nam My. Do đo khu vuc phia nam đong bang Orinoco tuy chiem đen mot nua dien tich đat nuoc nhung lai vo cung hoang vang voi chi 5% dan cu song tai đo.


= Ngon ngu =
Ngon ngu chinh thuc tai Venezuela la tieng Tay Ban Nha. Ben canh đo con co 31 ngon ngu cua tho dan da đo ban đia nhu tieng Guajibo, Pemon, Warao, Wayuu, cac ngon ngu thuoc nhom Yanomaman. 83% dan cu theo Đao Thien chua.


= Ton giao =

Venezuela giong nhu hau het cac quoc gia Nam My, la mot quoc gia theo Cong giao Roma. Anh huong cua Giao hoi Cong giao o nuoc nay co tu thoi thuc dan Tay Ban Nha. Theo uoc tinh cua chinh phu, 92% dan so tren danh nghia la tin huu Cong giao Roma va con lai 8% la Tin Lanh, cac ton giao khac, hoac vo than. Cac uoc tinh cua Hoi đong Tin Lanh Venezuela cho rang Giao hoi Tin Lanh chiem 10% dan so.
Co nhung cong đong Hoi giao va Do Thai giao nho nhung co anh huong. Cac cong đong Hoi giao cua hon 100.000 nguoi tap trung o nhung nguoi goc Lebanon va Syria hien song o cac khu vuc nhu Nueva Esparta, Punto Fijo va khu vuc Caracas. Cac con so thuoc cong đong Do Thai giao la khoang 13.000 tin đo va chu yeu tap trung o Caracas.
Hien nay co khoang 153.000 tin đo Mormon phan lon o tai Caracas.


Van hoa Nhung di san van hoa cua đat nuoc Venezuela mang đam anh huong cua phong cach My Latinh, the hien qua tat ca cac mat cua đoi song nhu hoi hoa, kien truc, am nhac, cac cong trinh lich su... Van hoa Venezuela đuoc hinh thanh tren nen cua ba nhan to chinh: van hoa cua nguoi da đo ban đia, cua nguoi Tay Ban Nha va nguoi da đen chau Phi. Ban đau, cac yeu to van hoa nay tron lan vao nhau roi sau đo lai phan hoa ra theo tung khu vuc đia ly.
Nghe thuat Venezuela ban đau xoay quanh cac motif ton giao la chu yeu. Tuy nhien đen cuoi the ky XIX, nen nghe thuat nay bat đau phan anh cac su kien lich su va nhung nguoi anh hung dan toc, ma đi tien phong la hoa si Martin Tovar y Tovar. Đen the ky XX, chu nghia hien đai len thay the.
Van hoc Venezuela bat đau phat trien sau khi nguoi Tay Ban Nha đat chan đen đay khai pha thuoc đia. Nen van hoc bang tieng Tay Ban Nha chiem đia vi đoc ton voi nhung anh huong cua cac phong cach van hoc tu chinh quoc. Van hoc xoay quanh cac chu đe chinh tri phat trien trong cuoc chien tranh gianh đoc lap đau the ky XIX cua nhan dan Venezuela. Tiep đo, chu nghia lang man len ngoi voi mot so nha van noi tieng, tieu bieu la Juan Vicente Gonzalez.
Ve kien truc, Carlos Raul Villanueva đuoc coi la kien truc su vi đai nhat cua đat nuoc Venezuela hien đai. Ong đa thiet ke Truong Đai hoc Trung tam Venezuela, mot cong trinh đuoc UNESCO cong nhan la Di san van hoa the gioi.
Cuatro, mot loai đan gan giong ghita la nhac cu truyen thong cua Venezuela. Nhieu phong cach am nhac đoc đao khac nhau đuoc phat trien tai vung đong bang llanos voi nhung bai hat noi tieng nhu Alma Llanera, Florentino y el Diablo, Concierto en la Llanura va Caballo Viejo. Nhac gaita co nguon goc tu vung Zulia đuoc ua chuong va hay đuoc bieu dien vao dip Giang sinh. Con đieu nhay truyen thong cua nguoi Venezuela la đieu nhay joropo.
Tai Venezuela, mon the thao pho bien nhat la bong chay. Gan đay, mon bong đa cung đang phat trien manh va dan thu hut khan gia nuoc nay.


= Van hoa hoa hau =

Venezuela la mot trong nhung quoc gia ma nguoi dan ham mo cac cuoc thi sac đep nhat the gioi. Voi mot cong nghe đao tao hoa hau chuyen nghiep, Venezuela đa tro thanh mot cuong quoc hoa hau ma khong mot quoc gia nao co the sanh kip.
Đat nuoc nay đa lap ki luc 6 lan đoat Hoa hau The gioi (đong hang nhat voi An Đo), 7 lan đoat Hoa hau Hoan vu (lap ky luc đoat vuong mien hai nam lien tiep 2008 va 2009), 8 lan đoat Hoa hau Quoc te, 2 lan đoat Hoa hau Trai Đat, 1 lan đoat Nu hoang Du lich Quoc te, 1 lan đoat Hoa hau Hoa binh Quoc te, 5 lan đoat Hoa hau Lien luc đia, 4 lan đoat Hoa hau Hoan cau, 1 lan đoat Hoa hau Chuyen gioi Quoc te, 1 lan đoat Hoa vuong The gioi, 1 lan đoat Manhunt International, 1 lan đoat Hoa vuong Quoc te va 1 lan đoat Hoa vuong Sieu quoc gia. Ba Irene Saez, Hoa hau Hoan vu 1981 cua Venezuela tham chi đa tung ra tranh cu tong thong nam 1998 nhung khong thanh cong.
Hang nam, cuoc thi Hoa hau Venezuela đuoc to chuc vao thang 9 đe tim kiem nguoi đai dien cho đat nuoc Venezuela tai cac ky thi sac đep quoc te. Đay la su kien rat thu hut o Venezuela voi chuong trinh truyen hinh truc tiep keo dai 4 gio đong ho. Cac Hoa hau Venezuela khi tham du cac ky thi quoc te thuong đoat giai cao, ma gan đay nhat la Ivian Sarcos, nguoi chien thang cua cuoc thi Hoa hau The gioi 2011 tai Anh, Gabriela Isler, nguoi chien thang Hoa hau Hoan vu 2013 tai Nga, Mariem Velazco chien thang Hoa hau Quoc te 2018 tai Nhat Ban, Alyz Henrich chien thang Hoa hau Trai Đat 2013 tai Philippines, Valentina Figuera chien thang Hoa hau Hoa Binh Quoc Te 2019 ngay tai san nha Venezuela. Cac Hoa hau Venezuela khac tuy khong chien thang o cac cuoc thi nay nhung cung đa lien tiep ve đich o vi tri A hau hoac lot cac Top Ban ket, Chung ket.


Xem them Colombia


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Thong tin ve Venezuela tren CIA - The World Factbook Luu tru ngay 24 thang 11 nam 2015 tai Wayback Machine
Venezuela Infornation Office Luu tru ngay 11 thang 1 nam 2006 tai Wayback Machine