Đai Tay Duong (Tieng Anh: Atlantic Ocean, chu Han: 大西洋) la đai duong lon thu 2 tren Trai Đat va chiem khoang 1/5 dien tich hanh tinh voi tong dien tich khoang 106.400.000 km², đuoc bao quanh boi chau My ve phia Đong, chau Au, chau Phi va mot phan cua chau A (giap voi cac nuoc Tho Nhi Ky, Syria, Liban, Israel va đao Sip qua bien Đia Trung Hai) ve phia Tay. Đai Tay Duong co be rong tu Đong sang Tay khoang 9.600 km moi nam lai no rong them 2– 3 cm.


Vi tri đia ly Đai Tay Duong đuoc noi lien voi Thai Binh Duong boi Bac Bang Duong ve phia Bac va hanh lang Drake ve phia Nam. Đai tay duong con an thong voi Thai binh duong qua mot cong trinh nhan tao la kenh đao Panama, va đuoc ngan voi An Đo Duong boi kinh tuyen 20 đo Đong. No đuoc ngan cach voi Bac Bang Duong boi mot đuong keo dai tu Greenland đen Tay bac cua Iceland va tu phia Đong bac cua Iceland đen cuc Nam cua Spitsbergen va North Cape ve phia Bac cua Na Uy.
Đai Tay Duong co hinh chu S keo dai tu Bac xuong Nam va đuoc chia ra lam hai phan: Bac va Nam Đai Tay Duong boi dong nuoc nguoc vung xich đao vao khoang 8 vi đo Bac.


Đay bien Cac đia hinh co ban cua đai duong nay la song nui giua đai duong co ten la song nui giua Đai Tay Duong. No keo dai tu Iceland o phia bac đen khoang 58° Nam, voi chieu rong toi đa khoang 860 hai ly (1.590 km; 990 mi). Mot thung lung tach gian cung keo dai doc theo song nui voi chieu dai gan bang song nui. Đo sau cua vung nuoc o đinh nui la nho hon 2.700 met (1.500 sai; 8.900 ft) o nhieu noi, trong khi chan song nui thi sau gap 3 lan. Mot so đinh nui nho cao khoi mat nuoc tao thanh cac đao. Đai Tay Duong co mot song nui ngam khac la song nui Walvis.
Song nui giua Đai Tay Duong chia Đai Tay Duong thanh hai ranh lon voi đo sau tu 3.700–5.500 met (2.000–3.000 sai; 12.100–18.000 ft). Cac song nam ngang theo huong giua cac luc đia va song nui giua Đai Tay Duong chia đay đai duong thanh mot so bon đai duong. Mot so bon lon hon la Blake, Guiana, Bac My, Cabo Verde, va Canaries o Bac Đai Tay Duong. Cac bon lon nhat o Nam Đai Tay Duong la Angola, Cape, Argentina, va Brazil.
Đay đai duong đuoc cho la tuong đoi bang phang bao gom cac đong bang bien tham, ranh, nui duoi bien, bon đai duong, cao nguyen, hem vuc ngam, va nui đinh bang duoi bien. Nhieu them chay doc theo cac ria luc đia chiem khoang 11% đia hinh đay voi mot so hem vuc sau cat qua chan luc đia.
Cac nui va ranh duoi đay bien:

Ranh Puerto Rico, o Bac Đai Tay Duong, la ranh co đo sau lon nhat 8.605 met (4.705 sai; 28.232 ft)
Laurentian Abyss đuoc tim thay ngoai khoi bo bien phia đong Canada
Ranh South Sandwich co đo sau 8.428 met (4.608 sai; 27.651 ft)
Ranh Romanche nam gan xich đao va co đo sau khoang 7.454 met (4.076 sai; 24.455 ft).
Cac tram tich bien gom:

Cac tram tich luc đia, nhu cat, bun, va cac hat đa đuoc tao ra boi qua trinh xoi mon, phong hoa va hoat đong nui lua tren đan lien va đuoc đay ra bien. Cac vat lieu nay đuoc tim thay chu yeu tren cac them luc đia va co be day lon nhat o gan cua song va cac bo bien.
Cac tram tich bien sau chua cac vat lieu con sot lai cua cac sinh vat lang đong xuong đay bien nhu set đo va Globigerinida, pteropod, va bun silic. Phu hau het đay đai duong va co be day thay đoi tu 60–3.300 met (33–1.804 sai; 200–10.830 ft) cac tram tich nay day o cac đai hoi tu, noi bat la song nui Hamilton va cac đoi nuoc dang.
Cac tram tich Authigenic bao gom cac vat lieu nhu ket hach namgan. Chung xuat hien o nhung noi ma qua trinh lang đong tram tich rat cham hoac noi cac dong chay chon loc cac vat lieu tram tich nhu trong Hewett Curve.


Nuoc bien Tinh trung binh, Đai Tay Duong co đo man lon nhat trong 5 đai duong; đo man nuoc tren mat trong cac đai duong mo nam trong dai tu 33 đen 37‰ va thay đoi theo mua va vi đo. Đo boc hoi, giang thuy, dong chay ra tu song, va bang tan trong bien anh huong đen đo man. Mac du cac gia tri đo man thap nhat chi o gan phia bac cua xich đao (do luong mua cao o vung nhiet đoi), nhin chung cac gia tri thap nhat cung xuat hien o cac vi đo cao va doc theo cac bo bien co cac con song lon đo ra. Đo man cao nhat gap o khoang 25° vi Bac va Nam, o cac khu vuc can nhiet đoi voi luong mua thap va boc hoi cao.
Nhiet đo be mat thay đoi theo vi đo, he thong dong hai luu va mua va phan anh su phan bo nang luong mat troi theo vi đo, thay đoi duoi −2 °C (28 °F). Nhiet đo cao nhat gap o phia bac xich đao va thap nhat o gan cac vung cuc. O cac vi đo trung binh, khu vuc co nhiet đo cao nhat dao đong trong khoang 7–8 °C (44.6–46.4 °F).


Cac bien trong Đai Tay Duong Đai Tay Duong co mot bo bien khuc khuyu voi rat nhieu vinh va bien nhu: 

Bien Ca-ri-be
Vinh Mexico
Vinh St. Lawrence
Đia Trung Hai
Bien Đen
Bien Bac
Bien Labrador
Bien Baltic
Bien Na Uy-bien Greenland.


Cac đao chinh Anh
Ireland
Newfoundland va Labrador
Anti Lon va Anti Nho (hay Caribbees)
Quan đao Canaria
Cap Ve
Quan đao Falkland


Cac van đe moi truong = O nhiem bien =

O nhiem bien la mot thuat ngu đuoc dung đe chi cac chat thai vao đai duong gom cac hoa chat va cac chat dang hat. Nguon gay o nhiem lon nhat la tu cac con song, chung mang cac chat tu phan bon cua hoat đong nong nghiep cung nhu cac chat thai tu con nguoi. Su vuot nguong cua cac chat hoa hoc lam giam luong oxy dan đen tin trang thieu oxy va tao ra va vung sinh thai chet.


Ranh gioi voi cac quoc gia va vung lanh tho Cac quoc gia va vung lanh tho co bo bien thuoc Đai Tay Duong gom:


= chau Au =


= chau Phi =


= Nam My =


= Caribbea =


= Trung va Bac My =


Tham khao Đoc them Winchester, Simon (2010). Atlantic: A Vast Ocean of a Million Stories. HarperCollins UK. ISBN 978-0-00-734137-5.
Much of this article originated from the public domain site http://oceanographer.navy.mil/atlantic.html Luu tru ngay 21 thang 2 nam 2002 tai Wayback Machine
Thai Binh Duong
Bac Bang Duong
An Đo Duong
Nam Đai Duong


Lien ket ngoai LA Times special Altered Oceans Luu tru ngay 10 thang 5 nam 2009 tai Wayback Machine
Oceanography Image of the Day , from the Woods Hole Oceanographic Institution
NOAA In-situ Ocean Data Viewer Luu tru ngay 11 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine Plot and download ocean observations
CIA – The World Factbook – Atlantic Ocean Luu tru ngay 19 thang 12 nam 2020 tai Wayback Machine