Tham sat Bucha (tieng Anh: Bucha massacre; tieng Ukraina: Бучанська різанина, đa Latinh hoa: Buchanska rizanyna; tieng Nga: Резня в Буче, đa Latinh hoa: Reznya v Buche), con đuoc goi la Diet chung Bucha (tieng Anh: Bucha genocide; tieng Ukraina: геноцид у Бучі, đa Latinh hoa: henotsyd u Buchi) la vu tham sat hang loat thuong dan va tu binh chien tranh Ukraina do quan đoi Nga thuc hien trong thoi gian giao chien va chiem đong thanh pho Bucha, trong khuon kho cuoc xam luoc Ukraina cua Nga. Cac bang chung hinh anh va video ve vu tham sat xuat hien vao ngay 1 thang 4 nam 2022, sau khi luc luong Nga rut khoi thanh pho nay.
Theo chinh quyen đia phuong, 458 thi the đa đuoc tim thay o Bucha, trong đo co 9 tre em duoi 18 tuoi. Trong so cac nan nhan, 419 nguoi bi giet bang vu khi va 39 nguoi duong nhu đa chet vi nguyen nhan tu nhien, co the lien quan đen viec chiem đong. Van phong Cao uy Nhan quyen Lien Hop Quoc đa ghi nhan it nhat 73 thuong dan o Bucha bi giet hai trai phap luat, bao gom ca hanh quyet tuy tien (summary execution). Nhung buc anh cho thay thi the cua thuong dan bi xep thanh hang, tay bi troi sau lung va bi ban o cu ly gan. Mot cuoc đieu tra cua Đai Chau Au Tu do tiet lo viec su dung can ham ben duoi mot khu cam trai lam phong tra tan (torture chamber). Nhieu thi the bi cat xeo va thieu chay, cac co gai tre chi moi 14 tuoi đa ke lai viec bi cac binh si Nga cuong hiep. Ukraina đa yeu cau Toa an Hinh su Quoc te đieu tra ve vu viec tai Bucha bo sung cho cuoc đieu tra đang dien ra ve chien tranh xam luoc cua Nga, nham xac đinh lieu mot loat cac toi ac chien tranh hoac toi ac chong lai loai nguoi co phai do Nga thuc hien hay khong.
Chinh quyen Nga đa phu nhan trach nhiem va thay vao đo tuyen bo rang Ukraina đa tao hien truong gia ve su viec nay hoac tu to chuc vu tham sat het nhu mot chien dich co gia, ho con khang đinh rang cac đoan video va hinh anh thi the la "dien kich". Tuy nhien, nhung tuyen bo nay cua Nga đa bi nhieu to chuc va co quan truyen thong khac nhau vach tran la sai su that. Ngoai ra, cac nhan chung tai Bucha noi rang chinh Quan đoi Nga la ben đa gay ra vu tham sat.


Tong quan Trong khuon kho cuoc xam luoc Ukraina nam 2022, quan đoi Nga đa tran vao Ukraina tu Belarus. Mot trong nhung đong thai đau tien cua Nga la tien cong thu đo Kyiv cua Ukraina, trong đo mot đoan xe quan su khong lo đa di chuyen ve phia nam huong toi thanh pho. Ngay 27 thang 2 nam 2022, luc luong tien phuong Nga đa xam nhap thanh pho Bucha, bien đay tro thanh mot trong nhung vung ngoai o đau tien cua Kyiv bi quan Nga chiem giu. Theo gioi tinh bao quan su Ukraina, luc luong Nga chiem đong Bucha bao gom Lu đoan Bo binh Co gioi so 64 do Trung ta Azatbek Omurbekov chi huy, truc thuoc Tap đoan quan Tac chien Hop thanh so 35.
Cuoi thang 3, truoc khi Nga triet thoai khoi Kyiv, Tong cong to Ukraina Iryna Venediktova cho biet cac cong to vien nuoc nay đa thu thap đuoc bang chung ve 2.500 truong hop nghi ngo la toi ac chien tranh do Nga gay ra trong cuoc xam luoc, đong thoi đa xac đinh đuoc "vai tram nghi can". Truong Phai bo Theo doi Nhan quyen cua Lien Hop Quoc tai Ukraina Matilda Bogner cung bay to quan ngai ve viec ghi chep chinh xac con so thuong vong dan su, đac biet la tai nhung khu vuc va thanh pho phai hung chiu hoa luc nang ne, ba nhan manh đen su thieu hut đien va he thong thong tin lien lac đang tin cay.
Truoc su tan cong cua quan đoi Ukraina, luc luong Nga o Bucha đa rut lui ve phia bac theo lenh triet thoai chung cua Nga khoi khu vuc Kyiv. Quan Ukraina đa tien vao Bucha vao ngay 1 thang 4 nam 2022.


Bao cao = Trong cuoc tan cong cua Nga =
Theo The Kyiv Independent, vao ngay 4 thang 3, luc luong Nga đa giet hai 3 thuong dan Ukraina khong co vu khi đang lai xe tro ve nha sau khi cho thuc an đen mot trai cham soc cho. Khoang 7 gio 15 phut sang ngay 5 thang 3, mot đoan xe cho 2 gia đinh đang co gang thoat khoi thanh pho thi bi linh Nga phat hien khi re vao đuong Chkalova. Quan Nga đa no sung vao đoan xe, khien mot nguoi đan ong trong chiec xe thu hai thiet mang. Chiec xe đau tien bi mot loat đan sung may ban trung, khien nguoi me lan 2 nguoi con tu vong tai cho.
Thi truong Bucha Anatoliy Fedoruk đa tiet lo voi cac co quan truyen thong ve nhung toi ac chien tranh tai thanh pho nay truoc khi no đuoc quan đoi Ukraina tai chiem. Ngay 7 thang 3, ong đa vi tinh hinh o Bucha nhu la mot "con ac mong" trong cuoc phong van voi Associated Press, noi rang "chung toi tham chi khong the thu thap đuoc cac thi the do nhung đot phao kich tu vu khi hang nang khong ngung nghi ngay đem. Nhung con cho đang xe xac cac thi the tren đuong pho." Trong cuoc phong van voi Adnkronos vao ngay 28 thang 3, Fedoruk cho rang luc luong Nga đa pham toi ac chong lai loai nguoi. Ong đe cap đen "ke hoach khung bo nham vao thuong dan" va tuyen bo rang "o Bucha, chung toi chung kien tat ca nhung đieu kinh hoang ma truoc đay chung toi đa tung nghe noi đen ve nhung toi ac do Đuc Quoc xa gay ra trong Chien tranh the gioi thu hai".


= Sau khi Nga rut quan =

Ngay 1 thang 4 nam 2022, sau khi Nga rut quan, cac đoan video đa đuoc đang tai len mang xa hoi, cho thay so luong lon thuong vong dan su. Theo Thi truong Fedoruk, trong so cac thi the đuoc phat hien trong khu vuc nay con co "hang tram binh si Nga". Sau đo, đa xuat hien them cac bang chung khac duong nhu cho thay nhung toi ac chien tranh do quan đoi Nga thuc hien khi ho chiem đong khu vuc nay. Cac binh si thuoc Luc luong Phong ve Lanh tho Ukraina cho biet ho đa tim thay 18 thi the cua đan ong, phu nu va tre em bi cat xen trong tang ham cua mot trai he o Zabuchchya, gan Bucha. Mot trong so nhung nguoi linh noi rang mot vai thi the bi cat tai hoac nho rang, va nhung thi the đo đa bi doi đi mot ngay truoc buoi phong van. Đoan video do Quan đoi Ukraina cong bo co ve cho thay mot phong tra tan ben duoi tang ham. Mot bao cao cua Đai Chau Au Tu do/Đai Tu do, co quan truyen thong do chinh phu My tai tro, mo ta can ham nay la mot "phong hanh quyet" đuoc luc luong Nga su dung.
Cac nha bao khi tiep can vao trong thanh pho đa phat hien ra thi the cua hon chuc nguoi mac quan ao dan su. Fedoruk noi rang nhung nguoi nay đeu bi ban vao sau gay. Xac cua nhung thuong dan thiet mang khac bi bo lai tren đuong. Quan chuc Ukraina cho biet nhung nguoi phu nu đa bi ham hiep va thi the cua ho bi thieu chay. Mot bao cao do The Kyiv Independent đang tai co đinh kem buc anh va thong tin ve thi the cua mot nguoi đan ong cung voi hai hoac ba phu nu khoa than nam duoi tam chan ma linh Nga đa co gang thieu huy ben le đuong truoc khi rut chay. Nhung buc anh chi ra rang luc luong Nga đa chu đong san lung va sat hai thuong dan nam gioi Ukraina mot cach co he thong, voi nhieu thi the bi troi tay sau lung. Nhieu nan nhan co ve nhu đang lam cong viec thuong ngay cua ho, mang theo tui đo mua sam. Cac đoan video khac cho thay mot nguoi đan ong chet ben canh chiec xe đap cua minh.
CNN, BBC va AFP đa cong bo cac video ghi lai hang loat thi the dan thuong nam tren đuong pho va san bai o Bucha, mot trong so đo co tay hoac chan bi troi. Ngay 2 thang 4, mot phong vien cua AFP cho biet anh đa chung kien it nhat 20 thi the thuong dan nam nam tren đuong pho Bucha, voi hai trong so đo co tay bi troi. BBC News đua tin rang mot so nan nhan bi ban vao thai duong va mot so thi the bi xe tang can qua. Ngay 5 thang 4, cac phong vien cua Associated Press đa chung kien nhung thi the bi chay đen nam tren con đuong dan cu gan san choi o Bucha, trong đo co thi the bi ban thung so va thi the chay đen cua mot đua tre. Cung ngay, The Washington Post đua tin cac đieu tra vien Ukraina đa tim thay bang chung ve tra tan, chat đau, cat xeo va thieu xac. Thi the cua it nhat mot trong so nhung nan nhan thiet mang đa bi gai min va bien thanh bay voi day thung kich no (tripwire). Nhung nguoi dan đia phuong đuoc yeu cau giup xac đinh thi the bi chat đau đa cho biet rang cac binh si Nga say ruou đa ke voi ho ve nhung hanh đong tan ac nham vao nguoi Ukraina.
Ngay 9 thang 4, cac đieu tra vien phap y Ukraina đa bat đau khai quat thi the tu cac ngoi mo tap the, chang han nhu tai nha tho Thanh Andrew Tong đo. Ngay 21 thang 4, To chuc Theo doi Nhan quyen đa cong bo mot bao cao chi tiet tom tat cuoc đieu tra cua ho o Bucha, cho thay quan Nga co lien quan toi cac vu hanh quyet tuy tien, cac vu giet nguoi bat hop phap khac, cuong buc mat tich va tra tan. Bao cao nay cung keu goi chinh quyen Ukraina bao quan bang chung va hop tac voi Toa an Hinh su Quoc te nham tang cuong kha nang truy to toi ac chien tranh trong tuong lai. Ngay 24 thang 4, The Guardian đua tin rang hang chuc thi the co manh đan to ong trong nguoi. Truoc đo, cac nhan chung an danh o Bucha đa tuong thuat rang phao binh Nga đa ban đan to ong, voi moi vien đan chua đen 8.000 manh kim loai nho. Viec su dung loai vu khi khong phan biet đoi tuong nhu vay o khu vuc co dan thuong la vi pham luat nhan đao.


= Loi khai cua cu dan đia phuong =
Nguoi dan va thi truong thanh pho noi rang cac nan nhan đa bi quan Nga sat hai. Ho cho biet nhieu nguoi song sot đa tron trong cac tang ham, qua so hai đe ra ngoai. Mot vai nguoi trong so ho khong co đien hay anh sang trong nhieu tuan, chi dung nen đe đun nuoc va nau an. Ho chi ra khoi noi an nau khi chac chan quan Nga đa rut đi va chao đon su xuat hien cua quan Ukraina. BBC va The Guardian đa dan loi ke cua nhan chung la nguoi dan Bucha va cac lang lan can Obukhovychi, Ivankiv rang quan Nga đa dung dan thuong lam la chan song khi bi quan Ukraina tan cong. Theo thong tin tu The Economist, mot nguoi song sot sau vu hanh quyet hang loat đa ke lai cau chuyen cua minh. Sau khi bi mac ket tai mot tram kiem soat duoi lan đan phao binh Nga, nguoi đan ong nay cung voi nhung cong nhan xay dung đang tru an tai đo đa bi bat giu. Cac binh si Nga đa ap giai ho đen mot toa nha gan đo đuoc su dung lam can cu, lot sach quan ao, đanh đap va tra tan ho, sau đo đua ho ra ben hong toa nha voi muc đich ban ha. Nguoi đan ong bi ban vao hong nhung đa song sot bang cach gia chet va sau đo chay tron đen mot ngoi nha gan đay.
Theo loi ke cua cu dan đia phuong voi To chuc Theo doi Nhan quyen (HRW) sau khi Nga rut quan, ho đa mo ta cach đoi xu cua binh linh Nga đoi voi nguoi dan trong thoi gian chiem đong thanh pho: Cac binh si Nga đa đi tung nha mot, tham van nguoi dan, pha huy tai san va cuop quan ao cua ho đe mac cho minh. HRW cung nhan đuoc nhung bao cao cho rang thuong dan bi ban khi ra khoi nha đe lay thuc an va nuoc uong, mac du thieu cac nhu yeu pham co ban nhu nuoc va suoi am do co so ha tang đia phuong bi pha huy, ho van bi linh Nga bat quay tro ve nha. Ngoai ra con co cac bao cao cho thay phuong tien quan su Nga đa ban bua vao nhung toa nha trong thanh pho, đong thoi quan Nga tu choi ho tro y te cho thuong dan bi thuong. Mot ngoi mo tap the đa đuoc đao cho cac nan nhan đia phuong va quan Nga cung tien hanh xu tu ngoai vong phap luat. Mot phat ngon vien cua HRW cho biet to chuc nay đa ghi nhan it nhat mot "truong hop khong the nham lan" ve viec linh Nga hanh quyet tuy tien thuong dan vao ngay 4 thang 3.
Theo mot bao cao cua The New York Times, cac binh si Nga đa giet hai nguoi dan trong thanh pho mot cach "lieu linh va đoi khi tan bao" trong mot "chien dich khung bo". Xa thu ban tia Nga đa ban ha nhung thuong dan vo toi. Mot phu nu Ukraina bi quan Nga bat coc, bi giam giu trong mot can ham va bi cuong hiep nhieu lan, roi sau đo bi hanh quyet. Mot nhom phu nu va tre em gai khac bi nhot duoi tang ham suot gan mot thang; chin nguoi trong so ho đa mang thai sau đo. Xac cua nhung nan nhan bi xu tu voi tay bi troi ra sau lung đuoc tim thay khap noi tai Bucha, cho thay mot so đon vi quan đoi Nga đa thuc hien cac vu sat hai.
Theo loi ke cua mot cu dan Kyiv, nguoi co mat tai tru so cua luc luong phong thu lanh tho o Bucha, cac binh si Nga đa kiem tra giay to va sat hai nhung nguoi tung tham chien o khu vuc Donbas cua Ukraina. Ong noi rang quan Nga đa giet nhung nguoi co hinh xam lien quan đen cac nhom canh huu, nhung cung co ca nhung nguoi co hinh xam bieu tuong Ukraina. Theo cau chuyen cua ong, trong tuan cuoi cung cua cuoc chiem đong, cac chien binh Chechnya thuoc luc luong Kadyrovites đa ban vao moi thuong dan ma ho gap phai. Mot cu dan khac ke lai rang quan Nga đa kiem tra đien thoai di đong cua thuong dan, tim kiem bang chung hoat đong chong Nga, truoc khi bat đi hoac ban chet ho.
Mot nhan chung ke voi Đai Chau Au Tu do/Đai Tu do rang nguoi Nga "đa giet nguoi mot cach co he thong. Toi đich than nghe thay mot xa thu ban tia khoe khoang rang anh ta đa 'tieu diet' hai nguoi ma anh ta thay o cua so can ho.... Viec đo hoan toan khong can thiet. Khong co bat ky ly do quan su chinh đang nao đe giet nguoi. Đo chi la hanh vi tra tan dan thuong. O cac day nha khac, nguoi dan thuc su bi tra tan. Ho đuoc tim thay voi hai tay bi troi sau lung va bi ban vao sau đau." Nguoi dan đia phuong khang đinh cac vu sat hai la co chu y va nhieu nguoi ke rang trong mot so truong hop, nhung tay ban tia đa ban chet dan thuong ma khong co ly do ro rang.
Uy vien nhan quyen Ukraina vao thoi điem đo la Lyudmyla Denisova tuyen bo rang quan Nga đa su dung bao luc tinh duc nham vao dan thuong nhu mot loai vu khi, nham thuc hien cai ma ba goi la "toi diet chung nguoi Ukraina". Theo Denisova, tinh đen ngay 6 thang 4 nam 2022, đuong day đien thoai ho tro đac biet đa nhan đuoc it nhat 25 bao cao ve viec cuong hiep phu nu va tre em gai tu 14 đen 24 tuoi o Bucha.


= Đoan video =
Mot đoan video do may bay khong nguoi lai ghi lai đa đuoc The New York Times xac minh cho thay hai phuong tien boc thep Nga đa ban vao mot thuong dan đang đi bo cung voi chiec xe đap. Mot đoan video khac đuoc quay sau khi quan Nga rut lui cho thay mot nguoi chet mac trang phuc dan su giong nhu trong video tu tren khong kia, nam ben canh chiec xe đap. Ngay 19 thang 5, The New York Times đa cong bo cac video ghi lai canh linh Nga ap giai mot nhom thuong dan, sau đo bat ho nam xuong đat. Thi the cua nhung nguoi đan ong nay sau đo đa đuoc may bay khong nguoi lai ghi lai o cung đia điem xuat hien trong đoan video ban đau, va cac thi the đo đa đuoc tim thay sau khi Bucha đuoc giai phong. Nhung video nay cho thay ro rang canh cac nan nhan nam gioi bi quan Nga giam giu chi vai phut truoc khi bi xu tu va khang đinh loi khai cua nhan chung co mat tai hien truong. Nhung binh si Nga thuoc luc luong du chiu trach nhiem ve vu giet nguoi nay.


So nguoi thiet mang = Trong thanh pho =

Theo thi truong Fedoruk, so vu giet hai dan thuong nhieu nhat do quan Nga gay ra tap trung o cac khu vuc Yablonska, Sklozavodska va Lisova Bucha thuoc thanh pho Bucha, đac biet la tren hai tuyen đuong Yablunska va Vokzalna. Fedoruk cho biet it nhat 280 cu dan thanh pho đa phai mai tang trong nhung ngoi mo tap the. Nguoi dan đia phuong đa phai chon cat them 57 thi the vao trong mot ngoi mo tap the khac. Serhiy Kaplishny, mot chuyen vien phap y đia phuong đa lanh nan nhung sau đo tro ve, cho biet tinh đen ngay 3 thang 4, đoi ngu cua ong đa thu nhat hon 100 thi the trong va sau cuoc giao tranh (bao gom ca thi the binh si va nguoi chet vi nguyen nhan tu nhien). Truoc luc roi đi, Kaplishny ke rang ong đa thue mot tai xe may xuc gau sap (backhoe) đe đao mot ngoi mo tap the gan nha tho, vi nha xac khong co đien đe bao quan thi the, va mo ta "Đo la canh tuong kinh hoang". Ong cung noi rang ke tu khi quay tro lai, ong đa phat hien them 13 thi the dan thuong bi troi tay va bi ban cu ly gan. Tinh đen ngay 4 thang 4, so nguoi thiet mang chinh xac van chua đuoc xac đinh. Fedoruk cho biet it nhat 300 nguoi đuoc tim thay đa chet ngay sau vu tham sat. Trong mot cuoc phong van voi Reuters, Pho Thi truong Taras Shapravskyi cho biet 50 nan nhan đa bi hanh quyet ngoai vong phap luat. Con so 300 nguoi sau đo đuoc đieu chinh len 403 nguoi vao ngay 12 thang 4.
Bo truong Quoc phong Oleksii Reznikov cho biet, "Chi rieng tai Bucha, so nguoi thiet mang đa vuot xa con so o Vukovar", đe cap toi vu tham sat hang tram thuong dan va tu nhan chien tranh nguoi Croatia trong Chien tranh gianh đoc lap Croatia. Ngay 13 thang 4 nam 2022, BBC News đang tai mot bai viet noi rang "it nhat 500 nguoi chet đa đuoc tim thay ke tu khi quan Nga rut khoi" Bucha. Ngay 29 thang 6, Van phong Cao uy Nhan quyen Lien Hop Quoc đa ghi nhan cac vu giet nguoi bat hop phap, bao gom ca viec hanh quyet tuy tien, đoi voi it nhat 50 thuong dan o Bucha. Đen thang 12 nam 2022, con so đo đa tang len it nhat 73 nguoi, voi them 105 truong hop tu vong đang đuoc đieu tra. Ngay 8 thang 8 nam 2022, cac quan chuc đa cong bo con so thuong dan thiet mang chi tinh rieng tai Bucha: 458 thi the—trong đo 419 thi the co dau hieu bi ban, tra tan hoac chan thuong bao luc—va 39 thi the co ve la do nguyen nhan tu nhien nhung đang đuoc xem xet ky luong đe xac đinh moi lien quan voi su chiem đong cua Nga. Trong so nay, co 366 nam, 86 nu va 5 thi the khong xac đinh gioi tinh do tinh trang thi the. Co 9 thi the la tre em. 50 thi the van chua đuoc nhan dang, cung voi nhung bo phan co the va tro cot.


= Tai khu vuc =
Ngay 16 thang 5 nam 2022, BBC News đua tin rang hon 1.000 thuong dan đa thiet mang tai khu vuc Bucha trong thoi gian mot thang bi Nga chiem đong; phan lon khong chet do manh đan hay phao kich. Co hon 650 nguoi đa bi linh Nga sat hai. Tinh đen ngay 13 thang 6 nam 2022, chinh quyen Ukraina cho biet đa tim thay 1.316 thi the o tinh Kyiv, bao gom ca ca Bucha, ke tu thoi điem Nga rut quan. Cung ngay, 7 nan nhan khac cung đuoc đua ra tu mot ngoi mo tap the trong rung. Hai trong so đo co tay bi troi sau lung va bi ban vao đau goi, đieu ma canh sat đia phuong cho la dau hieu cua hanh vi tra tan. Co quan nhan quyen cung xac nhan rang trong khoang thoi gian tu ngay 24 thang 2 đen ngay 31 thang 3, it nhat 482 toa nha dan cu đa bi hu hai hoac pha huy o cac thanh pho Bucha, Irpin va Hostomel.


= Nhung nan nhan đang chu y =
Vitaliy Vinohradov, truong khoa hoc thuat cua Chung vien Phuc am Slavic Kyiv, la mot trong so nguoi chet o Bucha. Thi the cua Zoreslav Zamoysky, mot nha bao tu do đia phuong, cung đuoc tim thay o Bucha, sau đo đuoc mai tang o lang Barakhty. Doanh nhan kiem ung cu vien tong thong Ukraina nam 2004 Oleksandr Rzhavskyy đa bi sat hai tai tu dinh cua minh o Bucha. Rzhavskyy tung đuoc biet đen la mot chinh tri gia than Nga, chi trich chinh phu Ukraina sau nam 2014 va ca ngoi Vladimir Putin. Theo loi con gai ong, Rzhavsky đa bi linh Nga bat coc hai lan tu tu dinh cua minh đe đoi tien chuoc va trong con say ruou đa ban chet ong.


Cac đon vi Nga co lien quan Cac phuong tien truyen thong Ukraina đa cong bo danh tinh cua nhung binh si Nga ma ho cao buoc la đa đon tru tai Bucha trong thoi gian chiem đong. Ngay 6 thang 4 nam 2022, CNN dan loi mot quan chuc My giau ten cho biet viec xac đinh cac đon vi Nga co lien quan đen toi ac o Bucha la "uu tien hang đau" đoi voi cac co quan tinh bao Hoa Ky, nhung co quan nay đa su dung moi cong cu va nguon luc co the trong cong viec cua minh va hien "đang thu hep trach nhiem". Theo mot bao cao tu Der Spiegel, Co quan tinh bao Lien bang Đuc (BND) đa thong bao cho cac nha lap phap vao ngay 6 thang 4 nam 2022 ve viec nghe len đai vo tuyen cua binh linh Nga o khu vuc phia bac Kyiv, lien ket ho voi cac toi ac cu the o Bucha. Theo bao cao nay, BND đa đua ra bang chung cho rang mot trung đoan nhay du va mot đon vi quan đoi ban đau chiu trach nhiem ve su viec o Bucha, sau đo Tap đoan Wagner đong vai tro chu đao trong nhung hanh vi tan bao nay. BND cho biet cac vu giet nguoi khong bi coi la ngoai le boi vi chinh binh linh Nga ban bac ve chung, va theo nhung nguon tin than can voi cac cuoc nghe len, cac hanh vi tan ac đa tro thanh mot yeu to tieu chuan trong hoat đong quan su cua Nga.
Cac nha hoat đong Ukraina cho biet Lu đoan Bo binh Co gioi so 64 duoi su chi huy cua Trung ta Azatbek Omurbekov, truc thuoc Tap đoan quan so 35 cua Quan khu mien Đong, đa chiem đong Bucha khi vu tham sat xay ra. Nhieu nhom khac nhau o Ukraina đa su dung thong tin tinh bao nguon mo (open-source intelligence) đe xac đinh Lu đoan 64 la mot phan cua luc luong chiem đong nham truy tim nhung ke chiu trach nhiem. Ukrayinska Pravda dan loi Cuc Tinh bao Ukraina cho biet Lu đoan 64 đa rut khoi khu vuc va co y đinh quay tro lai Ukraina, đen mat tran Kharkiv. Ngoai ra, hai đon vi thuoc luc luong Kadyrovites bao gom Luc luong Ung pho Nhanh Đac biet (SOBR) va mot luc luong dan quan chong bao đong đuoc goi la OMON, đa tham gia vao viec chiem đong Bucha va cac lang lan can. Ngay 19 thang 5 nam 2022, The New York Times đua tin rang cac tai lieu thu đuoc tai noi nhung nguoi đan ong Ukraina bi hanh quyet thuoc ve Trung đoan Du tinh nhue so 104 va Trung đoan Du tinh nhue so 234. Mot cuoc đieu tra cua Associated Press tiet lo rang Su đoan Can ve du so 76 đa đieu hanh tru so chi huy chiem đong cua Nga tai so 144 đuong Yablunska, noi nay đa đuoc su dung đe đieu phoi chien dich tran ap nguoi dan Bucha. Nhung cong to vien Ukraina đang truy to chi huy truong cua Su đoan, Thieu tuong Sergei Chubarykin va cap tren cua ong la Trung tuong Alexander Chaiko, vi trach nhiem cua ho đoi voi chien dich nay.


Đieu tra = Ukraina =

Bo Ngoai giao đa đe nghi Toa an Hinh su Quoc te đang đieu tra toi ac chien tranh o Ukraina cu cac đieu tra vien toi Bucha va cac khu vuc khac thuoc tinh Kyiv. Ngoai truong Dmytro Kuleba cung keu goi cac nhom quoc te khac thu thap bang chung xung quanh vu viec.


= Nga =
Nga đa yeu cau trieu tap mot phien hop đac biet cua Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc, trong đo Nga la mot trong nam thanh vien thuong truc, nham giai quyet nhung gi Nga goi la "hanh đong khieu khich tan ac cua nhung phan tu cuc đoan Ukraina", đo la đoan video ghi lai canh hang loat thi the nam la liet tren đuong pho Bucha ma Nga tuyen bo la đa bi dan dung. Nguoi đung đau Uy ban Đieu tra Lien bang Nga Alexander Bastrykin đa ra lenh đieu tra cai ma ong goi la "su khieu khich cua phia Ukraina", cao buoc gioi chuc Ukraina lan truyen "nhung thong tin co y sai lech" ve hanh đong cua quan đoi Nga.


= To chuc An xa Quoc te =
Ngay 6 thang 5 nam 2022, To chuc An xa Quoc te đa cong bo ket qua đieu tra ve vu tham sat. To chuc nay ket luan rang luc luong Nga đa thuc hien cac cuoc tan cong bat hop phap va co y sat hai thuong dan o Bucha, Andriivka, Zdvyzhivka va Vorzel. Chi rieng o Bucha, đa xac nhan đuoc 22 vu giet nguoi khac nhau do Nga gay ra. To chuc An xa Quoc te keu goi Toa an Hinh su Quoc te đua nhung thu pham ra truoc cong ly:

Tat ca nhung ai chiu trach nhiem ve toi ac chien tranh đeu phai chiu trach nhiem hinh su ve hanh đong cua minh. Theo hoc thuyet ve trach nhiem lanh đao, cac cap tren trong he thong chi huy – bao gom chi huy quan su va lanh đao chinh quyen dan su nhu bo truong va nguyen thu quoc gia – la nhung nguoi biet hoac co ly do đe biet ve toi ac chien tranh cua luc luong duoi quyen nhung khong ngan chan hoac trung tri nhung ke chiu trach nhiem, cung phai chiu trach nhiem hinh su.


= The New York Times =
Ngay 22 thang 12 nam 2022, The New York Times đa cong bo ket qua đieu tra ve vu tham sat nay. Sau 8 thang đieu tra bang hinh anh, to bao nay ket luan nhung ke thu ac trong vu giet nguoi hang loat tren đuong Yablunska la linh du Nga đen tu Trung đoan du so 234 (truc thuoc Su đoan Can ve du So 76) duoi su chi huy cua Trung ta Artyom Gorodilov.


Phan ung = Ukraina =

Ngoai truong Kuleba đa mo ta su kien nay la mot "vu tham sat co chu đich". Ong noi rang Nga "con toi te hon ISIS" va binh linh Nga phai chiu trach nhiem ve nhung hanh vi giet nguoi, tra tan, hiep dam va cuop boc. Kuleba cung keu goi cac nuoc G7 ap đat them nhung lenh trung phat khac nghiet nham vao Nga.
Trong mot cuoc phong van voi Bild, Thi truong Kyiv Vitali Klitschko đa nhan đinh "nhung gi xay ra o Bucha va cac vung phu can khac cua Kyiv chi co the đuoc mo ta la toi ac diet chung" va cao buoc Tong thong Nga Vladimir Putin pham toi ac chien tranh. Tong thong Ukraina Volodymyr Zelenskyy đa vieng tham khu vuc nay vao ngay 4 thang 4 nam 2022 nham tan mat chung kien nhung hanh đong tan bao đuoc bao cao o Bucha.
Khi phat bieu truoc Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc vao ngay 5 thang 4, Zelenskyy cho biet vu tham sat đo chi la "mot vi du đien hinh ve nhung gi ke chiem đong đa lam tren lanh tho cua chung toi trong 41 ngay qua", va noi them rang "xe tang Nga đa co tinh can nguoi chi vi niem vui". Ong keu goi Nga phai chiu trach nhiem ve hanh đong cua minh va loai nuoc nay ra khoi Hoi đong Bao an.


= Cac to chuc quoc te =

Vu tham sat đa bi Chu tich Hoi đong chau Au Charles Michel len an, ong noi rang ban than "bi soc truoc nhung hinh anh day dut ve toi ac ma quan đoi Nga gay ra o Kyiv" va hua rang EU se ho tro Ukraina va cac nhom nhan quyen thu thap bang chung đe su dung trong cac toa an quoc te. Tong thu ky NATO Jens Stoltenberg cung bay to su phan no truoc viec quan Nga nham muc tieu vao thuong dan.
Tong Thu ky Lien Hop Quoc Antonio Guterres đa soc truoc nhung hinh anh ve vu tham sat va keu goi mo mot cuoc đieu tra đoc lap đe đam bao trach nhiem giai trinh. Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc trieu tap phien hop vao ngay 5 thang 4 nham thao luan ve tinh hinh, bao gom bai phat bieu qua video cua Tong thong Zelenskyy.
Ngay 7 thang 4, Hoa Ky đa khoi xuong mot nghi quyet tai phien hop đac biet khan cap cua Đai Hoi đong Lien Hop Quoc nham đinh chi tu cach thanh vien cua Nga trong Hoi đong Nhan quyen, co quan hang đau ve nhan quyen cua Lien Hop Quoc. Nghi quyet nay đuoc thong qua voi 93 phieu thuan, 24 phieu chong va 58 phieu trang. Nga tro thanh quoc gia thu hai bi tuoc tu cach thanh vien cua hoi đong nay sau Libya nam 2011, cung nhu la thanh vien thuong truc duy nhat cua Hoi đong Bao an bi tuoc quyen.
Cac ngoai truong G7 đa đua ra tuyen bo chung len an "nhung hanh đong tan bao" do Nga gay ra o Bucha va nhieu khu vuc khac cua Ukraina. Chu tich Uy ban chau Au Ursula von der Leyen đa vieng tham Bucha vao ngay 8 thang 4, chung kien cac ngoi mo tap the va mo ta vu tham sat nhu la "bo mat tan ac cua quan đoi Putin". Sau đo Von der Leyen toi tham Kyiv va gap Tong thong Zelenskyy, trao cho ong cac tai lieu đe bat đau qua trinh gia nhap Lien minh chau Au cua Ukraina va đe nghi uu tien cho ho so xin gia nhap to chuc nay cua Ukraina.


= Cac quoc gia khac =
Nha lanh đao cac nuoc chau Au lang gieng đa len an vu tan cong va keu goi đieu tra ve nhung hanh vi tan bao tren. Thu tuong Estonia Kaja Kallas so sanh hinh anh su kien nay voi nhung vu giet nguoi hang loat do Lien Xo va Đuc Quoc xa gay ra, đong thoi keu goi thu thap them bang chung va đua thu pham ra truoc toa, trong khi đo Thu tuong Slovakia Eduard Heger so sanh vu tham sat nay voi "tham kich chien tranh o Nam Tu cu". Tong thong Moldova Maia Sandu đa goi su kien nay la "toi ac chong lai loai nguoi" va tuyen bo ngay 4 thang 4 nam 2022 la ngay quoc tang nham tuong niem tat ca nhung nguoi Ukraina thiet mang trong chien tranh Nga-Ukraina. Trong so cac nuoc lang gieng cua Ukraina va Nga, loi len an tuong tu cung đuoc đua ra boi cac nha lanh đao chinh tri tai Phan Lan, Litva, Ba Lan va Tho Nhi Ky.
Cac su kien nay đa dan đen viec nhieu nuoc thanh vien Lien minh chau Au – bao gom Đan Mach, Estonia, Phap, Đuc, Hy Lap, Y, Latvia, Litva, Bo Đao Nha, Romania, Slovenia, Tay Ban Nha va Thuy Đien – ra lenh truc xuat hon 200 nha ngoai giao Nga khoi đat nuoc cua ho. Nhung lenh truc xuat tuong tu cung đuoc Nhat Ban thuc hien.
Truyen thong nha nuoc Trung Quoc cho rang Ukraina đa dan dung su viec, lap lai nhung tuyen bo phu nhan trach nhiem cua Nga va quy ket trach nhiem gay ra chien tranh cho Hoa Ky. Đai dien cua Trung Quoc va An Đo tai Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc mo ta cac bao cao nay la "cuc ky đang lo ngai" va ung ho viec yeu cau đieu tra quoc te. Tai Trung Quoc, phan ung tuong tu cung đa đuoc đua ra trong mot cuoc hop bao cua Bo Ngoai giao, mac du trach nhiem ve vu viec nay khong đuoc gan truc tiep cho bat ky ben lien quan nao. Su tu choi quy trach nhiem nay đuoc tiep noi bang viec truyen thong nha nuoc Trung Quoc lap lai cac luan điem cua Nga phu nhan tinh xac thuc cua su kien. Đong minh cua Putin, Tong thong Belarus Alexander Lukashenko, cung goi vu tham sat Bucha la mot "cuoc tan cong co gia" va mot "'chien dich tam ly' đuoc to chuc boi cac điep vien Anh nham ap đat them nhung bien phap trung phat moi chong lai Nga", đong thoi ong đuoc cho la đa cung cap cho Putin cac tai lieu lien quan đen nhung cao buoc nay. To bao nha nuoc Cuba Granma cung tuyen bo rang vu viec đa đuoc dan dung, đua tin rang nhung hinh anh tu Bucha "bop meo su that va đua ra mot phien ban khong co thuc ve nhung gi đa xay ra, sau khi quan Nga rut đi", trong khi đo Telesur do chinh phu Cuba, Nicaragua va Venezuela đong so huu va van hanh, mo ta vu tham sat la "mot cau chuyen tin tuc gia".
Tong thong My Joe Biden đa keu goi xet xu Putin vi toi ac chien tranh. Biden cung tuyen bo ung ho viec bo sung them cac lenh trung phat nham vao Nga. Thu tuong Anh Boris Johnson cung bay to quan điem tuong tu, noi rang cac lenh trung phat kinh te đoi voi Nga va viec ho tro quan su cho Ukraina se đuoc tang cuong nhu mot he qua cua vu tham sat.
Tong thong Phap Emmanuel Macron mo ta hanh đong cua quan đoi Nga nhu la toi ac chien tranh va can phai co them cac lenh trung phat đe đap tra. Macron đe xuat nham vao nganh cong nghiep dau mo va than đa cua Nga. Sau đo, Lien minh chau Au cong bo bo sung them nhung lenh trung phat nham vao Nga, bao gom viec cam nhap khau than, go, cao su, xi mang, phan bon va cac san pham khac tu Nga. Lenh cam nhap khau than đuoc du bao se khien Nga thiet hai khoang 8 ty euro moi nam. Cac lenh trung phat bo sung con bao gom cam xuat khau trang thiet bi va cong nghe cao tu chau Au sang Nga. Trong thong cao ve cac lenh trung phat moi, Pho Chu tich Uy ban chau Au Josep Borrell neu ro rang chung đuoc thong qua "sau nhung hanh đong tan ac do luc luong vu trang Nga gay ra o Bucha".


Phan ung va phu nhan cua Nga Ngoai truong Nga Sergey Lavrov goi vu tham sat la mot "cuoc tan cong gia mao" nham vao Nga va tuyen bo rang no đa bi dan dung. Lavrov noi rang quan Nga đa rut khoi Bucha vao ngay 30 thang 3, trong khi bang chung ve vu giet nguoi xuat hien ma theo ong la vao bon ngay sau đo, sau khi co quan an ninh Ukraina co mat o Bucha, cung nhu tuyen bo rang vao ngay 31 thang 3, thi truong Bucha Anatoly Fedoruk đa phat hanh mot thong điep video noi rang quan đoi Nga đa roi khoi thanh pho ma khong đe cap đen bat ky vu ban giet nguoi dan đia phuong nao tren đuong pho. Trong khi đo, Associated Press đua tin rang thi truong Fedoruk đa chia se ve canh "xac chet chat đong o Bucha" vao ngay 7 thang 3.
Ngay 4 thang 4, đai dien thuong truc cua Nga tai Lien Hop Quoc Vasily Nebenzya phu nhan rang nhung thi the xuat hien trong cac video đa khong he co mat o đo truoc khi quan Nga rut khoi Bucha. Tuyen bo nay mau thuan voi nhung hinh anh ve tinh cho thay cac thi the đa xuat hien tu som nhat la vao ngay 19 thang 3; vi tri cua cac thi the tren anh ve tinh trung khop voi nhung buc anh chup bang đien thoai thong minh vao đau thang 4.  Nebenzya con cao buoc cac co quan truyen thong phuong Tay đa "che giau tat ca su that khach quan va bang chung, đong thoi đua ra cac thong tin sai su that trang tron" va cho rang bao cao đuoc đang tren The Guardian chung minh quan đoi Ukraina phai chiu trach nhiem ve vu giet nguoi o Bucha.

Nhung tuyen bo cua Nga cho rang cac thi the đa đuoc phia Ukraina "sap đat" sau khi quan Nga rut lui đa bi mau thuan voi cac hinh anh ve tinh tu giua thang 3 do Maxar Technologies cung cap cho The New York Times. Nhung hinh anh ve đuong Yablonska cho thay it nhat 11 "vat the toi mau co kich thuoc tuong tu nhu co the con nguoi" xuat hien tu ngay 9 đen ngay 11 thang 3. Chung xuat hien o cac vi tri giong nhu nhung thi the trong video đuoc mot thanh vien hoi đong đia phuong ghi lai sau đo vao ngay 1 thang 4, sau khi luc luong Ukraina đa tai chiem thanh pho. Mot video quay cung con đuong cho thay ba thi the nam gan chiec xe đap va o to bi bo lai, xuat hien lan đau tu ngay 20 đen ngay 21 thang 3 theo hinh anh ve tinh. Ngay 4 thang 4, The New York Times đua ra ket luan rang "nhieu thuong dan đa bi giet hon ba tuan truoc đo, khi quan đoi Nga đang kiem soat thanh pho" va nhung hinh anh nay bac bo cac tuyen bo phu nhan cua Nga. BBC News cung đua ra ket luan tuong tu. Hinh anh ve tinh cung cho thay nhung dau hieu đau tien cua viec đao mo tap the o Bucha vao ngay 10 thang 3. Đen ngay 31 thang 3, no đa đuoc mo rong thanh mot "ho dai khoang 45 foot [14 m] o phia tay nam gan nha tho".
Kenh Telegram cua Bo Quoc phong Nga đa đang lai mot bao cao cho rang luc luong Nga khong he nham muc tieu vao dan thuong trong tran chien. Theo tuyen bo đo, quan Nga khong the che đay vu tham sat va ngoi mo tap the trong thanh pho chua cac nan nhan cua nhung cuoc khong kich do Ukraina thuc hien. Bo nay noi rang ho đa phan tich mot video co ve cho thay thi the cua cac thuong dan thiet mang o Bucha va cho biet cac xac chet đuoc quay phim van con đang di chuyen. Tuyen bo đo đa đuoc Ban Moskva cua BBC đieu tra va ket luan rang khong co bang chung nao cho thay video bi dan dung.
Nhom bao chi đieu tra co tru so tai Ha Lan Bellingcat đa trich dan phan tich cua BBC va đat them nghi van ve moc thoi gian đuoc cac nguon tin chinh phu Nga cong bo. Đac biet, nha bao kiem nguoi sang lap Bellingcat Eliot Higgins chi ra rang ca hang tin Nga TV Zvezda va thu ky Hoi đong thanh pho Bucha Taras Shapravsky đeu thong bao rang luc luong Nga van hien dien o Bucha it nhat cho đen ngay 1 thang 4.
Mot no luc khac cua Nga nham mo ta su viec la gia mao đa đuoc phat song tren kenh truyen hinh nha nuoc Nga Russia-24, su dung mot đoan video ma theo kenh nay cho thay nguoi Ukraina đang sap xep nhung con ma no canh đe "dan dung" vu tham sat Bucha. Cac canh quay nhanh chong đuoc xac đinh la lay tu phim truong o Sankt Peterburg. Nhung nguoi lam viec cho chuong trinh truyen hinh nay đa xac nhan đoan video đo la cua mot chuong trinh truyen hinh Nga. Tuong tu, mot đoan video cho thay binh si Ukraina keo nhung thi the bang day cap o Bucha đa đuoc chia se rong rai tren cac trang mang xa hoi than Nga, đuoc cho la đe chung minh canh tuong o đay đa bi dan dung. Nguon goc cua video la tu Associated Press; theo đo viec dung day cap la do lo ngai thi the co the đa bi gai bay min.
Tong thong Nga Putin va Tong thong Belarus Lukashenko goi vu tham sat hang loat dan thuong o Bucha la "gia mao". Trong mot bai viet cho The Conversation, nha bao Tomas Sniegon mo ta cach tiep can cua Nga đoi voi Bucha tuong tu nhu viec Lien Xo phu nhan vu tham sat Katyn, noi quan đoi Xo viet đa che giau vu hanh quyet hang ngan nguoi Ba Lan va đo loi cho Wehrmacht. Nhung so sanh giua hai su kien nay cung đuoc neu ra boi The Asahi Shimbun va Thu tuong Slovenia Janez Jansa.


= Kiem duyet o Nga =
Nha bao Nga Ilya Krasilshchik, tung la chu but cua trang tin đoc lap Meduza, đa bi buoc toi theo luat kiem duyet thoi chien cua Nga nam 2022 vi len an quan đoi Nga gay ra tham sat Bucha. Nguoi dan chuong trinh truyen hinh va ca si nguoi Nga Maxim Galkin đa cao buoc chinh quyen Nga đao đuc gia va noi doi ve toi ac chien tranh cua binh linh Nga tai Bucha. Ngay 9 thang 12 nam 2022, toa an Moskva đa tuyen an chinh tri gia đoi lap Nga Ilya Yashin 8 nam 6 thang tu giam vi phat ngon ve hoan canh cac vu giet nguoi o Bucha, voi cao buoc "lan truyen thong tin sai su that" ve luc luong vu trang. Yashin len an nhung vu giet nguoi va khang đinh luc luong Nga o Ukraina phai chiu trach nhiem ve vu tham sat. Ban an cua ong la nghiem khac nhat theo luat moi hinh su hoa viec loan truyen "thong tin sai su that" ve quan đoi.


= Binh luan tren mang xa hoi =

Mot phan tich ve ba kenh Telegram theo chu nghia dan toc Nga, voi hang chuc nghin nguoi đang ky đa phan ung voi tin tuc cua vu tham sat, cho biet 144 binh luan – gan mot nua so binh luan đuoc đua ra trong 48 gio đau tien – đa yeu cau luc luong Nga phai hanh đong tan bao hon nua. Nhieu binh luan bao gom nhung loi keu goi bao luc dua tren sac toc nham vao nguoi Ukraina, nhieu y kien trong so đo ung ho nan diet chung. Theo nghien cuu nay, "nhung thong điep ket hop giua cac tham chieu ton giao voi su cuc đoan ki thi đong tinh luyen ai, phan biet chung toc trang tron, nhung loi keu goi bao luc va mo ta nguoi Ukraina nhu mot can benh". Tu luc tin tuc ve vu tham sat no ra cho đen cuoi thang 4, nhung binh luan tren cac kenh Telegram theo dan toc chu nghia ngay cang tro nen cuc đoan hon khi keu goi quan Nga phai tan bao hon nua, bao gom ca viec cuong hiep hang loat, mai dam cac tu binh Ukraina va giet nguoi hang loat. Nha hoat đong bao chi noi tieng nguoi Nga goc Odesa va la nguoi đieu hanh mot trong nhung kenh tren, Yuliya Vityazeva đa so sanh nhung nguoi Ukraina bao ve Mariupol voi "gian" va tuyen bo khi đoc khong can thiet vi co nhung cach "đon gian va re tien hon" đe giet ho, mot kieu binh luan giong nhu cac cau chuyen quan sat đuoc truoc them nan diet chung Rwanda. Cac kenh Telegram cung đuoc su dung đe ban ao phong co chu "V" va "Z" cung khau hieu "Tham sat o Bucha: Chung toi co the lam lai."


Ghi chu va tham khao = Ghi chu =


= Tham khao =


Đoc them Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Tham sat Bucha tai Wikimedia Commons
Video: Exposing the Russian Military Unit Behind a Massacre in Bucha | Visual Investigations by The New York Times