Luat Hon nhan va Gia đinh la mot đao luat cua Viet Nam đuoc Quoc hoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa khoa I, ky hop thu 11 thong qua vao ngay 19 thang 12 nam 1959. Đao luat đuoc thong qua dua tren sac lenh so 97 cua Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa Ho Chi Minh ban hanh vao ngay 22 thang 5 nam 1950. Sau khi đuoc thong qua lan đau tien, đao luat cung đa co nhieu lan thay đoi toan bo lan luot vao nam 1986, 2000, 2010 (chi sua đoi, bo sung) va nam 2014.
Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 đang đuoc thuc thi va su dung.


Boi canh Tien than cua Luat Hon nhan va Gia đinh đuoc cho la Sac lenh so 97/SL đuoc ban hanh vao ngay 22 thang 5 nam 1950 boi Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa luc bay gio la Ho Chi Minh. Trong sac lenh đa đe cap đen 15 đieu trong đo bao gom viec ly hon giua cac cap vo chong va cho phep ket hon trong giai đoan đe tang. Sac lenh sau đo cung đa đuoc kiem tra boi Thu truong Bo Tu phap Tran Cong Tuong. Tuy nhien, sac lenh cung chua đe cap đen van đe mot vo mot chong va đang ky ket hon giua cac cap đoi.


Giai đoan luat = Luat Hon nhan va Gia đinh 1959 =

Sau khi nha nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa tuyen bo đoc lap, trong phien hop thu 11 cua Quoc hoi Viet Nam Dan chu Cong hoa khoa I, Luat Hon nhan va Gia Đinh chinh thuc đuoc thong qua vao ngay 29 thang 12 nam 1959. Luat bao gom 6 chuong va tong cong 35 đieu. Trong Đieu 1 cua Luat đa bat đau quy đinh ve che đo mot vo mot chong bao gom viec cam nguoi đang co vo hoac chong ket hon voi nguoi khac trong Đieu 5. Luat cung đa quy đinh ve đo tuoi ket hon lan luot la 18 đoi voi nu va 20 đoi voi nam. Đong thoi, hinh thuc đang ky ket hon cung đa xuat hien khi hon nhan se chi hop phap khi viec ket hon phai đuoc cong nhan va ghi vao so ket hon cua Uy ban Hanh chinh co so noi sinh song o ben nu hoac ben nam.
Luat Hon nhan va Gia đinh 1959 chinh thuc đuoc thuc thi vao ngay 13 thang 1 nam 1960 o khu vuc mien Bac Viet Nam. Sau khi thong nhat, đen ngay 25 thang 3 nam 1977, Hoi đong Chinh phu Viet Nam ban hanh Nghi quyet 76/CP thi Luat moi co gia tri ap dung tren toan Viet Nam. Tuy nhien, vao ngay 22 thang 2 nam 1978, Toa an Toi cao Viet Nam đa ra Thong tu so 60 lien quan đen cac van đe giai quyet tranh chap trong viec can bo, bo đoi đa ket hon o mien Nam va khi di chuyen ra Bac đa ket hon moi. Thong tu nay đa quy đinh ap dung thu tuc ly hon đoi voi quan he vo chong giua nguoi chong va nguoi vo lay sau.


= Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 =

Sau khi Hien phap 1980 đuoc thong qua, dua tren Đieu 64 va 65 cua Hien phap, Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 (mang so 21-LCT/HĐNN7) chinh thuc đuoc thong qua vao 29 thang 12 nam 1986 boi Quoc hoi nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam khoa VII trong ky hop thu 12 bao gom 57 đieu va 10 chuong. Trong Luat moi đa co nhung sua đoi va bo sung đang ke trong viec cam ket hon bao gom viec tao hon, cuong ep ket hon, can tro hon nhan... Đong thoi, lan đau tien Luat cung đe cap đen van đe ket hon voi nguoi nuoc ngoai. Mac du phap luat Viet Nam đa quy đinh viec mot vo mot chong tu Luat 1959 va tai khang đinh trong Luat 1986, tuy nhien, trong giai đoan nay, Nha nuoc Viet Nam van thua nhan cac truong hop can bo va bo đoi Viet Nam tap ket tai mien Bac vao nam 1954 đa co vo, co chong tai mien Nam ma lay vo, lay chong o mien Bac. Đen ngay 20 thang 1 nam 1988, Hoi đong Tham phan Toa an Nhan dan Toi cao đa ban hanh Nghi quyet 01/NQ-HĐTP bao gom huong dan ap dung Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 va mot so truong hop phai huy hon.


= Luat Hon nhan va Gia đinh 2000 =

Sau 8 nam ke tu khi Viet Nam thong qua Hien phap 1992, trong ky hop thu 7 Quoc hoi Viet Nam khoa X chinh thuc thong qua Luat Hon nhan va Gia đinh 2000 (mang so 22/2000/QH10) thay the cho Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 vao ngay 9 thang 6 nam 2000. Luat bao gom 110 Đieu voi tong cong 13 chuong va đuoc thuc thi vao ngay 1 thang 1 nam 2001. Trong đao luat cung đa lan đau tien đe cap đen van đe hon nhan cung gioi khi chinh thuc cam viec ket hon cung gioi tai Viet Nam. Đong thoi, luat phap Viet Nam cung chinh thuc quy đinh viec ket hon phai đang ky theo đung quy đinh thi moi phu hop voi quy đinh phap ly. Chinh phu Viet Nam sau đo cung ban hanh nhieu nghi đinh huong dan trong đo co viec khuyen khich đang ky ket hon đoi voi cac cap đoi đa ket hon truoc ngay 3 thang 1 nam 1987 – khoang thoi gian truoc khi Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 thuc thi. Đoi voi giai đoan tu sau khi Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 đuoc thuc thi đen ngay 1 thang 1 nam 2001 – khoang thoi gian Luat Hon nhan va Gia đinh 2001 đuoc thuc thi, cac cap đoi song chung nhau đuoc chinh phu yeu cau phai đang ky ket hon trong thoi han đen ngay 1 thang 1 nam 2003. Sau thoi gian nay, cac cap đoi khong đang ky ket hon se khong đuoc phap luat cong nhan la vo chong. 
Tuy nhien, đen ngay 17 thang 6 nam 2010 trong ky hop thu 7 cua Quoc hoi khoa XII đa thong qua Luat nuoi con nuoi voi viec bai bo toan bo Chuong VIII, Đieu 105 va sua đoi, bo sung Đieu 109 trong Luat Hon nhan va Gia đinh 2000. Cu the, đoi voi Đieu 109 trong Luat Hon nhan va Gia đinh 2000, đa sua đoi "viec nuoi con nuoi đuoc thuc hien theo quy đinh cua Luat nuoi con nuoi".


= Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 =
Hien phap moi cua Viet Nam đuoc thong qua vao nam 2013 thi sau đo mot nam, trong ky hop thu 7 cua Quoc hoi Viet Nam khoa XIII đa chinh thuc thong qua Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 (mang so 52/2014/QH13) thay the hoan toan cho Luat Hon nhan va Gia đinh 2000 vao ngay 19 thang 6 nam 2014. Luat chinh thuc co hieu luc vao ngay 1 thang 1 nam 2015. Trong Luat moi so luong Đieu đa tang len 133, tuy nhien, so chuong đa giam ve 9. Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 cung đuoc xem la co nhieu điem đoi moi khi chuyen đoi viec cam ket hon cung gioi thanh "khong thua nhan" hon nhan cung gioi. Đong thoi, đay cung la lan đau tien, luat phap hop phap hoa viec mang thai ho, tuy chi voi muc đich nhan đao.


Mot so noi dung co ban = Ket hon =
Luat Hon nhan va Gia đinh 1959 co quy đinh ve che đo mot vo mot chong va nghiem cam hanh vi ket hon voi nguoi khac khi đa co vo hoac chong. Đong thoi, luat cung ap dung quy đinh ve đo tuoi ket hon lan luot o 18 tuoi đoi voi nu va 20 tuoi đoi voi nam. Ngoai ra, luat cung cam ket hon đoi voi cac truong hop truc he, giua cha me nuoi va con nuoi, giua cac anh chi em ruot hoac cung cha khac me/cung me khac cha trong gia đinh. Tuy nhien, đoi voi cac truong hop khac lai cho phep cam hoac khong tuy vao phong tuc đia phuong. Viec ket hon cung chi đuoc hop phap khi đuoc cong nhan va ghi vao so ket hon cua chinh quyen đia phuong.
Đen nam 1986 khi Luat Hon nhan va Gia đinh moi đuoc thong qua, Viet Nam tiep tuc bo sung them viec cam tao hon, cuong ep ket hon, can tro hon nhan va cuong ep ly hon. Đong thoi, thay đoi viec "cam hanh vi ket hon voi nguoi khac khi đa co vo hoac chong" thanh "cam hanh vi ket hon hoac chung song nhu vo chong voi nguoi khac khi đang co vo, co chong". Ngoai ra, Luat cung bat đau đe cap cac đieu khoan lien quan đen viec ket hon voi nguoi nuoc ngoai. Mot phap lenh co lien quan đen hon nhan voi nguoi nuoc ngoai cung đa đuoc ban hanh bo sung vao ngay 2 thang 12 nam 1993 va đuoc thuc thi tu ngay 1 thang 3 nam 1994.
Đen nam 2000, phap luat đa bo sung them viec cam ket hon giua nhung nguoi cung gioi tinh va mot so truong hop khac nhu ket hon gia tao, lua doi ket hon – ly hon. Ngoai ra, luat cung quy đinh bo sung them cac quyen yeu cau huy ket hon. Trong Luat Hon nhan va Gia đinh nam 2014 khi đuoc viet lai đa bo sung them cum tu "đu" đoi voi đo tuoi ket hon giua nam va nu, cu the tro thanh "nam tu đu 20 tuoi tro len, nu tu đu 18 tuoi tro len". Đong thoi, Luat cung chinh thuc xoa bo viec cam ket hon cung gioi, tuy nhien khong cong nhan viec nay.


= Ly hon va ly than =


 Ly hon  Tu Luat Hon nhan va Gia đinh 1959, van đe ly hon cung đa đuoc đe cap cu the khi ca hai ben tinh nguyen. Tuy nhien, trong truong hop đon phuong ly hon thi phai đua ra "muc đich cua hon nhan khong đat đuoc" va "đoi song chung khong the keo dai". Luat cung ap dung truong hop cam nguoi chong ly hon khi vo đang mang thai đen truoc mot nam sau sinh. Đoi voi con chung neu co, cac cap vo chong đuoc quy đinh phai co quyen va moi nghia vu đoi voi con. Đong thoi, phai bao ve quyen loi nguoi vo va con chua thanh nien. Ngoai ra, trong Luat Hon nhan va Gia đinh 1986, cac van đe ve tai san sau ly hon cung đuoc đe cap cu the bao gom viec cac ben đuoc giu tai san rieng sau ly hon va đoi voi tai san chung se đuoc chia đoi tuy theo tinh trang va cong suc đong gop cua cac ben. Tuy nhien, đen khi Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 đuoc thong qua, viec ly hon khong chi vo/chong hoac ca vo/chong yeu cau ly hon ma ca cha, me, nguoi than thich cua ca hai cung co quyen yeu cau nay khi mot ben vo/chong đuoc xac đinh mac benh tam than, hoac cac benh khong the nhan thuc, lam chu hanh vi hoac trong truong hop bi bao luc gia đinh.


 Ly than  Cac van đe lien quan đen ly than tung đuoc đe cap trong Dan luat 1972 bao gom ca mot Tiet rieng bao gom 5 Đieu keo dai tu Đieu 202 toi Đieu 206. Tuy nhien, qua cac đoi luat cua Nha nuoc Viet Nam thong nhat thi van đe ly than giua cac cap đoi van khong đuoc đe cap cu the. Theo mot so thong ke đuoc đang tai tren Trung tam nghien cuu gioi, gia đinh va cong đong đa trich dan cho rang co 90% cac cap đoi ly hon tung ly than va 70% cac cap đoi ly hon khi vua moi ket hon. Tap chi Toa an nhan dan cung đa dan loi tu tap chi Kiem sat cho rang Viet Nam nen co che đinh ly than trong Luat Hon nhan va Gia đinh.


= Quan he giua cha me va con cai =
Quan he giua cha me va con cai đuoc quy đinh cu the trong Luat Hon nhan va Gia đinh 1959 thong qua viec "thuong yeu, nuoi nang, giao duc con cai" đoi voi cha me va "kinh yeu, san soc, nuoi duong cha me" đoi voi con cai. Viec binh đang giua cac con va gioi tinh cac con, cam bao hanh con cai cung đuoc ap dung va đoi voi truong hop vut hai tre so sinh cung đuoc quy đinh xu ly theo luat Hinh su. Ngoai ra, luat cung cho phep viec nhan con nuoi cua cac cap vo chong voi đieu kien phai khai bao voi chinh quyen đia phuong va khong đuoc phan biet con nuoi voi con ruot. Đen nam 1986, khi Luat Hon nhan va Gia đinh moi đuoc thong qua đa đe cap va bo sung them cac van đe lien quan đen viec cha me phai đai dien cho con cai chua thanh nien truoc phap luat bao gom viec chiu trach nhiem phap ly. Đong thoi, bo sung them quy đinh viec ngung cho phep giu con trong truong hop cha me xam pham vao than the hoac nhan pham cua con cai khi chua thanh nien. Trong truong hop, con cai khong con cha me, Luat quy đinh ong, ba se co trach nhiem thay the va nguoc lai.


= Nhan con nuoi =

Van đe nhan con nuoi đa đuoc đe cap trong Luat Hon nhan va Gia đinh 1959, tuy nhien chi o mot đieu khoan nho. Đen Luat Hon nhan va Gia đinh 1986 đa danh rieng mot chuong đe cap đen van đe nhan con nuoi bao gom cac quyen va nghia vu trong cac van đe quan he giua cha me va con nuoi nhu quan he giua cha me va con ruot. Luat cung quy đinh viec, con nuoi phai o trong đo tuoi tu 15 tro xuong tru truong hop con nuoi la thuong binh, nguoi tan tat hoac lam con nuoi cho nguoi gia yeu. Đoi voi nguoi nuoi con, cung phai đu 20 tuoi. Viec nuoi con nuoi phai đuoc su đong y giua cha me ruot hoac nguoi đo đau con nuoi voi cap đoi nuoi. Trong truong hop, con nuoi tren 9 tuoi thi phai co su đong y cua con nuoi. Luat phap cung quy đinh viec cham dut con nuoi. Đen nam 2010, trong ky hop thu 7 cua Quoc hoi khoa XII đa thong qua Luat nuoi con nuoi va bai bo Chuong VIII, Đieu 105 va cac noi dung co lien quan đen viec nuoi con nuoi. Luat nay bat đau đuoc thuc thi tu ngay 1 thang 1 nam 2011.


= Mang thai ho =
Đen khi Luat Hon nhan va Gia Đinh 2014 đuoc thong qua, cum tu "mang thai ho" chinh thuc đuoc đe cap bao gom viec cho phep mang thai ho vi muc đich nhan đao va cam mang thai ho vi muc đich thuong mai. Cac thong tin ve viec mang thai ho cung đuoc neu cu the tu Đieu 93 đen Đieu 100 trong đao luat bao gom ve cac đieu kien mang thai ho, xac đinh cha me trong truong hop mang thai ho, thoa thuan giua cac ben, quyen va nghia vu cua cac ben cung nhu cac van đe lien quan đen tranh chap hay cac hanh vi vi pham lien quan đen viec mang thai ho. Đe đuoc mang thai ho vi ly do nhan đao, cac cap đoi phai co cac đieu kien bao gom: Giay xac nhan tu to chuc y te ve viec nguoi vo khong the mang thai va sinh con ngay trong truong hop đa ap dung ve cac ky thuat ho tro sinh san; vo chong chua co con chung va đa đuoc tu van cac van đe lien quan. Đong thoi, nguoi mang thai ho cung đuoc quy đinh phai la "nguoi than thich cung hang".


= Hon nhan cung gioi =

Cac van đe lien quan đen hon nhan cung gioi đa khong đuoc đe cap cho đen khi Luat Hon nhan va Gia đinh 2000 đuoc thong qua. Trong luat đa quy đinh viec cam ket hon giua nhung nguoi cung gioi tinh. Tuy nhien, đen khi Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 đuoc thong qua, viec ket hon cung gioi tai Viet Nam đa khong con bi cam ma đuoc thay the bang viec "khong thua nhan". Trong giai đoan Luat Hon nhan va Gia đinh 2014 đuoc soan thao, nhieu y kien cung đa đe xuat ve viec nen cho phep ket hop dan su giua nhung nguoi cung gioi tinh thay vi hon nhan đong gioi.


Tham khao Xem them Luat quoc tich Viet Nam
Luat An ninh Quoc gia (Viet Nam)
Luat Bao ve va phat trien rung 2004