Gomphosus varius la mot loai ca bien thuoc chi Gomphosus trong ho Ca bang chai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1801.


Tu nguyen Tu đinh danh cua loai, varius, trong tieng Latinh co nghia la "đa dang, khac nhau", ham y đe cap đen mau sac co the cua ca đuc thuoc loai nay, la su ket hop giua cac tong mau xanh luc, xanh lam va mau vang.


Pham vi phan bo va moi truong song G. varius co pham vi phan bo rong rai o Tay va Trung Thai Binh Duong, nhung it pho bien hon o Đong An Đo Duong. Loai nay đuoc ghi nhan o hau het vung bien thuoc cac nuoc Đong Nam A, mo rong pham vi ve phia đong đen cac đao quoc, quan đao thuoc chau Đai Duong (bao gom quan đao Hawaii o Bac Thai Binh Duong); nguoc len phia bac đen bo bien Hong Kong, quan đao Ryukyu va vung bien Nam Nhat Ban; phia nam trai dai đen đao Lord Howe va ran san ho Great Barrier; xa hon o pham vi phia tay đen đao Giang Sinh va quan đao Cocos (Keeling) (Uc), cung nhu doc theo bo bien bang Tay Uc.
G. varius song gan nhung ran san ho vien bo va trong cac đam pha o đo sau đen it nhat la 35 m; ca con đoi khi đuoc quan sat trong cac tham co bien.
Loai ho hang cung chi duy nhat đuoc biet đen cua G. varius, Gomphosus caeruleus, co pham vi phan bo rong rai tren An Đo Duong.


Mo ta G. varius co chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan la 32 cm. Cac loai Gomphosus đeu co chung mot đac điem la phan mom dai va nhon nhu mo chim nhung mom cua ca con ngan hon rat nhieu.
Nhu nhieu loai ca bang chai khac, G. varius la mot loai luong tinh tien nu (protogynous hermaphrodite), nghia la tat ca ca con đeu phai trai qua giai đoan trung gian la ca cai truoc khi bien đoi hoan toan thanh ca đuc, đong thoi G. varius cung la loai di hinh gioi tinh.
Ca cai co đau va than truoc la mau trang, lom đom nhung cham đen tren moi vay, chuyen dan sang mau xam o than giua, sam đen o than sau va toan bo vay đuoi; vung tren cua mom co mau đo, keo dai thanh soc đen bang qua mat; vay đuoi hoi bo tron, co dai vien mau trang xam o ria sau. Ca đuc co mau xanh luc lam sam voi mot vet mau vang luc o sau đau, tren goc vay nguc; moi vay tren than co mot vach mau đo; vay đuoi cut, co mot dai mau xanh lam sang hinh ban nguyet o ria sau. Ca con co lung mau xanh luc (hoi nau) voi 2 dai soc ngang mau đen o moi ben than (mot soc bang qua mat, soc con lai nam tren bung); phan than con lai co mau trang.
Trong qua trinh tan tinh, mau xanh lam tren co the ca đuc tro nen chiem uu the, va dai mau vang luc o sau đau se sang mau hon.
So gai o vay lung: 8; So tia vay o vay lung: 13 - 14; So gai o vay hau mon: 2 - 3; So tia vay o vay hau mon: 10 - 13; So tia vay o vay nguc: 15 - 17.


Sinh thai va hanh vi Thuc an cua G. varius chu yeu la cac loai thuy sinh khong xuong song, đac biet la nhung đong vat giap xac, đoi khi chung an ca nhung con ca nho hon. G. varius co the song đon đoc hoac hop thanh nhung nhom nho.


= Lai tap =
G. varius đuoc ghi nhan la đa tao ra nhung ca the lai voi hai loai ca bang chai cua chi Thalassoma, la Thalassoma duperrey va Thalassoma lunare:

G. varius × T. lunare: đuoc quan sat ngoai khoi đao Cassini (Tay Uc) va tai ran san ho Great Barrier.
G. varius × T. duperrey: đuoc quan sat ngoai khoi phia tay đao Hawaii.


= Phat tin hieu am thanh =
Nhung tin hieu am thanh tu ca đuc cua ca hai loai ca bang chai G. varius va T. duperrey đa đuoc ghi nhan tai cac ran san ho o Hawaii. Ca đuc ca hai loai đeu phat ra hai loai day xung, đuoc ky hieu la dang I va dang II. Xung loai I đuoc phat ra trong suot qua trinh sinh san va tan tinh, trong khi xung loai II chi xuat hien o cac hanh vi lien quan đen viec tan tinh. Nguoi ta nhan thay, xung loai I cua G. varius co tan so thap hon xung cung loai cua T. duperrey, va co dai tan hep hon so voi T. duperrey.


Thuong mai G. varius la loai ca canh xuat hien kha pho bien, nhung thi thoang van đuoc bay ban trong cac cho ca. Nhung ca the G. varius đuc co mau sac sang co the đat gap đoi gia cua nhung ca the đuc co mau sam hon va nhung ca the cai co kich thuoc tuong đuong.


Tham khao = Xem them =
Jeffrey A. Walker; Mark W. Westneat (1997). "Labriform propulsion in fishes: kinematics of flapping aquatic flight in the bird wrasse Gomphosus varius (Labridae)" (PDF). Journal of Experimental Biology. Quyen 200 so 11. tr. 1549–1569.