Cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 1832 la cuoc bau cu tong thong bon nam mot lan thu 12, đuoc to chuc tu ngay 2 thang 11 đen ngay 5 thang 12 nam 1832. Tong thong đuong nhiem Andrew Jackson, ung cu vien cua Đang Dan chu, đa đanh bai Henry Clay, ung cu vien cua Đang Cong hoa Quoc gia.
Cuoc bau cu lan đau tien chung kien viec to chuc Đai hoi Đang đe đe cu ung vien tong thong va pho tong thong. Đang Dan chu, Đang Cong hoa Quoc gia va Đang Chong Hoi Tam Điem đeu su dung cac đai hoi đe lua chon ung cu vien cua ho. Jackson đuoc tai đe cu ma khong co phan đoi, va Đai hoi Toan quoc Đang Dan chu thay the Pho Tong thong John C. Calhoun bang Martin Van Buren. Đai hoi Đang Cong hoa Quoc gia đa đe cu Clay, mot nguoi Kentucky, nguoi tung la Ngoai truong duoi thoi Tong thong John Quincy Adams. Đang Chong Hoi Tam Điem, mot trong nhung đang thu ba lon đau tien cua Hoa Ky, đa đe cu cuu Bo truong Tu phap William Wirt.
Jackson đa phai đoi mat voi nhung loi chi trich nang ne vi hanh đong cua minh trong Chien tranh Ngan hang, nhung van đuoc cong chung yeu thich. Ong gianh đuoc đa so phieu pho thong va 219 trong tong so 286 phieu đai cu tri, chien thang hau het cac bang ben ngoai New England. Clay gianh đuoc 37,4% so phieu pho thong va 49 phieu đai cu tri, trong khi Wirt gianh đuoc 7,8% so phieu pho thong va chien thang bang Vermont. Thong đoc Virginia John Floyd, nguoi đa khong tich cuc van đong tranh cu, đa gianh đuoc phieu đai cu tri cua Nam Carolina. Sau cuoc bau cu, cac thanh vien cua Đang Cong hoa Quoc gia va Đang Chong Hoi Tam Điem đa thanh lap Đang Whig, tro thanh đoi thu chinh cua Đang Dan chu trong hai thap ky tiep theo.


Đe cu Voi su sup đo cua phien hop kin đe cu cua Quoc hoi trong cuoc bau cu nam 1824, he thong chinh tri đa khong con mot phuong phap cap quoc gia đe chon ung vien tong thong. Vi ly do nay, cac ung cu vien cua nam 1832 đa đuoc lua chon boi cac đai hoi toan quoc. Đai hoi đang toan quoc đau tien đuoc to chuc boi Đang Chong Hoi Tam Điem o Baltimore, Maryland, vao thang 9 nam 1831. Đang Cong hoa Quoc gia va Đang Dan chu som bat chuoc ho, cung to chuc cac đai hoi o Baltimore, noi se van la đia điem đuoc ua thich cho cac đai hoi chinh tri quoc gia trong nhieu thap ky.


= Đang Dan chu =

Tong thong Jackson va Pho Tong thong Calhoun co mot moi quan he cang thang vi mot so ly do, đang chu y nhat la su khac biet trong quan điem ve Cuoc khung hoang Vo hieu hoa va viec vo Calhoun la Floride dinh liu trong vu Eaton. Do đo, Ngoai truong Martin Van Buren va Bo truong Chien tranh John H. Eaton tu chuc vao thang 4 nam 1831, va Jackson yeu cau tat ca cac thanh vien noi cac khac tu chuc, tru mot nguoi. Van Buren đa kich hoat tien trinh nham loai bo nhung nguoi ung ho Calhoun khoi Noi cac. Moi quan he giua Calhoun va Jackson cang tram trong khi Calhoun ban hanh "Thu Phao đai Hill" vao mua he nam 1831, trong đo ong vach ra co so hien phap cho ma mot bang co the vo hieu hoa mot đao luat cua Quoc hoi. Cu hich cuoi cung đoi voi moi quan he Jackson-Calhoun xay ra khi Jackson đe cu Van Buren lam Đai su tai Vuong quoc Anh va cuoc bo phieu phe chuan tai Thuong vien co ty le hoa, ma Calhoun đa ket thuc khi ong bo phieu chong vao ngay 25 thang 1 nam 1832.
Vao thang 1, khong ro ai se la ung cu vien cua Đang Dan chu trong cuoc bau cu vao cuoi nam đo. Jackson đa đuoc mot so co quan lap phap tieu bang đe cu, theo mo hinh nam 1824 va 1828, nhung ong lo lang rang cac đang phai o cac tieu bang se khong thong nhat ve mot ung cu vien pho tong thong. Ket qua la, Đang Dan chu đa đi theo khuon mau cua phe đoi lap va to chuc mot đai hoi quoc gia.

Đai hoi toan quoc nam 1832 cua Đang Dan chu đuoc to chuc tai Athenaeum o Baltimore (cung đia điem voi hai đang đoi lap) tu ngay 21 thang 5 đen ngay 23 thang 5 nam 1832. Mot so quyet đinh đa đuoc đua ra tai đai hoi. Vao ngay đau tien, mot uy ban đuoc chi đinh đe cung cap danh sach cac đai bieu tu moi bang. Uy ban nay, sau nay đuoc goi la Uy ban Chung nhan, bao cao rang tat ca cac bang đeu co đai dien. Cac đai bieu co mat tu Đac khu Columbia, va trong cuoc bo phieu điem danh lay phieu đau tien trong lich su đai hoi, đai hoi đa bo phieu voi ty le 126–153 đe tuoc quyen bieu quyet cua Đac khu Columbia trong đai hoi. Uy ban Quy tac đa đua ra mot bao cao ngan gon, tu đo thanh lap mot so phong tuc khac. Moi bang đuoc phan bo so phieu tuong đuong voi so đai cu tri tong thong; mot so tieu bang co nhieu đai bieu qua quy đinh va nhieu tieu bang co qua it so voi quy đinh. Thu hai, viec bo phieu đuoc thuc hien boi cac bang chu khong phai boi cac ca nhan đai bieu. Thu ba, hai phan ba so đai bieu se phai ung ho mot ung cu vien đe đuoc đe cu, mot bien phap nham giam xung đot giua cac phe phai. Thu tu, viec cam cac bai phat bieu đe cu, la quy tac duy nhat ma đang nhanh chong tu bo.
Khong co cuoc bo phieu điem danh nao đuoc thuc hien đe đe cu Jackson cho nhiem ky thu hai. Thay vao đo, hoi nghi thong qua mot nghi quyet neu ro rang "chung toi het suc đong tinh voi nhung đe cu ma ong đa nhan đuoc trong cac bo phan khac nhau cua lien minh." Martin Van Buren đuoc đe cu lam pho tong thong trong la phieu đau tien, nhan đuoc 208 phieu bau so voi 49 cho Philip P. Barbour va 26 cho Richard Mentor Johnson. Sau đo, đai hoi đa thong qua mot tuyen bo voi quoc dan roi be mac.


 Đang Dan chu Barbour  Đai hoi Quoc gia Dan chu Barbour đuoc to chuc vao thang 6 nam 1832 tai Staunton, Virginia. Jackson đuoc đe cu cho chuc vu tong thong va Philip P. Barbour cho vi tri pho tong thong. Barbour rut lui, nhung lien danh nay xuat hien tren la phieu o Alabama, Georgia, Mississippi, North Carolina va Virginia.


= Đang Cong hoa Quoc gia =

Ngay sau khi Đang Chong Hoi Tam Điem to chuc đai hoi toan quoc, nhung nguoi ung ho Henry Clay đa to chuc đai hoi toan quoc cua Đang Cong hoa Quoc gia. 18 trong so 24 bang đa cu phai đoan toi đai hoi, đuoc trieu tap vao ngay 12 thang 12 nam 1831. Bon trong so sau bang khong gui phai đoan la cac bang tu vung Tham Nam Hoa Ky.
Vao ngay thu tu cua đai hoi, cuoc bo phieu điem danh cho tong thong đa dien ra. Chu toa đai hoi goi ten tung đai bieu đe bieu quyet bang mieng. Clay nhan đuoc 155 phieu bau, trong đo đai bieu Frederick H. Shuman cua North Carolina bo phieu trang vi cho rang Clay khong the thang va nen đoi đen nam 1836. Khi cac đai bieu bo sung đen, ho đuoc phep bo phieu cho Clay, vao cuoi đai hoi, ong đa co 167 phieu so voi mot phieu trang. Mot thu tuc tuong tu đa đuoc su dung cho cuoc bo phieu cua pho tong thong. Cuu dan bieu John Sergeant cua Pennsylvania đuoc đe cu voi 64 phieu bau so voi 6 phieu trang.
Sau khi đe cu, đai hoi đa chi đinh mot uy ban đen tham Charles Carroll cua Carrollton, nguoi ky ten cuoi cung con song cua Tuyen ngon Đoc lap, sau đo thong qua mot tuyen bo cho quoc dan.


= Đang Chong Hoi Tam Điem (Anti-Masonic) =

Đang Chong Hoi Tam Điem to chuc đai hoi đe cu quoc gia đau tien trong lich su Hoa Ky. 111 đai bieu tu 12 bang (tat ca tu cac bang tu do, ngoai tru Maryland va Delaware) đa tap hop tai Athenaeum o Baltimore tu ngay 26 thang 9 đen ngay 28 thang 9 nam 1831.
Mot so chinh tri gia noi tieng đa đuoc can nhac cho đe cu tong thong. Richard Rush le ra la nguoi đuoc đe cu, nhung thang thung tu choi. Ket qua cua hanh đong nay, cung voi su mem mong đoi voi Jackson, khien cuu Tong thong John Quincy Adams khong bao gio tha thu Rush. Adams san sang tranh cu voi tu cach la ung cu vien Chong Hoi Tam Điem, nhung cac nha lanh đao đang khong muon mao hiem đe cu mot nguoi khong đuoc ua chuong nhu vay.
Cac đai bieu đa hop kin trong vai ngay truoc khi đai hoi chinh thuc khai mac, đua ra mot so quyet đinh ban đau. Mot so lan bo phieu tong thong khong chinh thuc va mot lan chinh thuc đa đuoc thuc hien, trong đo William Wirt đanh bai Rush va John McLean đe đuoc đe cu. Tro treu thay, Wirt lai la thanh vien cua Hoi Tam Điem va tham chi đa bao ve Hoi trong buc thu phat bieu truoc đai hoi đe cu ong. Wirt hy vong nhan đuoc su chung thuc tu nhung nguoi Cong hoa Quoc gia. Khi Đang Cong hoa Quoc gia đe cu Henry Clay, vi tri cua Wirt tro nen kho xu. Ong đa khong rut lui, mac du ong khong co co hoi đac cu.
Đai hoi đuoc to chuc vao ngay 26 thang 9 va nghe bao cao cua cac uy ban vao ngay 27. Ngay 28 danh cho đot bo phieu điem danh chinh thuc cho chuc vu tong thong va pho tong thong. Trong khi bo phieu, ten cua tung đai bieu đuoc goi, sau đo đai bieu đo đat mot la phieu viet san vao mot hom phieu đac biet. Wirt đuoc đe cu lam tong thong voi 108 phieu bau so voi 1 cho Rush va hai phieu trang. Amos Ellmaker đuoc đe cu lam pho tong thong voi 108/110 phieu bau.


= Đang Vo hieu hoa (Nullifiers) =
Trong khi co quan lap phap bang Nam Carolina tren danh nghia van nam duoi su kiem soat cua đang Dan chu, no đa tu choi ung ho viec tai đe cu Jackson do Cuoc khung hoang Vo hieu hoa đang dien ra, va thay vao đo chon ung ho mot lien danh cua Đang Vo hieu hoa do John C. Calhoun lanh đao. Nhung nguoi theo nhom nay bao gom cac cuu thanh vien cua Đang Dan chu Cong hoa, nhung nguoi đa phan lon ung ho Jackson tai cuoc bau cu truoc đo, nhung lai la nhung nguoi ung ho hon quyen tieu bang, đieu nay cuoi cung khien ho tu bo Jackson trong nhiem ky đau tien cua ong. Ban than Calhoun đa tu choi đe cu, thay vao đo đe cu Thong đoc Virginia John Floyd, nguoi cung phan đoi lap truong cua Jackson ve quyen cua cac bang. Thuong gia kiem nha kinh te hoc Henry Lee đuoc đe cu lam nguoi đong hanh cua Floyd.
Cuoi cung, ung cu cua Floyd chang khac mot cuoc phan đoi chong Jackson, vi đe cu cua ong khong thang o bat ky bang nao ngoai Nam Carolina. Du sao thi ong cung nhan đuoc tat ca cac phieu đai cu tri cua bang.


Tong tuyen cu = Chien dich =
Chien dich bau cu xoay quanh Ngan hang Thu hai cua Hoa Ky. Jackson, nguoi khong thich ngan hang va tien giay noi chung, đa phu quyet viec gia han đieu le cua Ngan hang va rut tien gui lien bang khoi ngan hang. Clay hy vong se chia re nhung nguoi ung ho Jackson va gianh chien thang tai Pennsylvania, noi đat tru so ngan hang. Nhung nguoi ung ho ong chi trich viec Jackson su dung quyen phu quyet cua tong thong, mieu ta ong la "Vua Andrew I." 
Tuy nhien, cac cuoc tan cong nham vao Jackson nhin chung đeu that bai, mac du đuoc ngan hang tai tro rat nhieu, vi Jackson thuyet phuc dan chung rang ong đang bao ve ho truoc mot tang lop uu tu đac quyen. Cac su kien chien dich cua Jackson co nhieu nguoi tham gia, va ong đa thang ca Pennsylvania va phan lon đat nuoc.


= Ket qua =
Jackson đa thang trong cuoc bau cu đai cu tri đoan. Jackson nhan đuoc 219 phieu đai cu tri, đanh bai Clay (49), Floyd (11) va Wirt (7) voi cach biet lon.
Viec Jackson gianh su ung ho tu voi cong chung My va suc song cua phong trao chinh tri gan bo voi ten tuoi ong đuoc khang đinh boi thuc te la khong co tong thong nao sau đo lai co the gianh đuoc đa so phieu pho thong trong hai cuoc bau cu lien tiep cho đen khi Ulysses S. Grant vao nam 1872.
Cho đen nay, chi co hai tong thong khac cua đang Dan chu co the lap lai thanh tich nay: Franklin D. Roosevelt (lan đau tien vao nam 1936) va Barack Obama (nam 2012). Hon nua, khong co tong thong nao thanh cong trong viec tai tranh cu cho đen Abraham Lincoln vao nam 1864.
Bat chap thanh tich cua minh, Jackson la tong thong thu hai trong so nam tong thong duy nhat gianh chien thang trong cuoc tai tranh cu voi ty le phieu bau pho thong nho hon so voi cuoc bau cu truoc đo. Bon nguoi con lai la James Madison nam 1812, Grover Cleveland nam 1892, Franklin D. Roosevelt nam 1940 va 1944, va Barack Obama nam 2012.
Sau cuoc bau cu va that bai cua Clay, mot lien minh Chong Jackson đuoc thanh lap bao gom cac đang vien Cong hoa Quoc gia, nhung nguoi chong Hoi Tam Điem, nhung nguoi tung theo Jackson bat man va nhung tan du nho cua Đang Lien bang co hoat đong chinh tri cuoi cung voi ho mot thap ky truoc. Truoc mat, no đa thanh lap Đang Whig trong mot lien minh chong lai Tong thong Jackson va nhung cai cach cua ong.

(a) Cac so lieu pho thong đau phieu loai tru Nam Carolina, noi cac Đai cu tri đuoc co quan lap phap tieu bang chon thay vi pho thong đau phieu.
(b) 66.706 nguoi Pennsylvania đa bo phieu cho lien danh Lien đang, đai dien cho ca Clay va Wirt. Nhung nguoi bau chon nay đa đuoc chi đinh cho Wirt chu khong phai Clay.
(c) Tat ca cac phieu đai cu tri cua John Floyd đen tu Nam Carolina, noi cac Đai cu tri đuoc chon boi cac co quan lap phap cua tieu bang chu khong phai boi pho thong đau phieu.

(d) Hai đai cu tri tu Maryland theo quy đinh bau cho Clay khong bo phieu.


= Ket qua theo tieu bang =
Ket qua bau cu tong thong nam 1832, theo tieu bang, đuoc hien thi trong ban đo ben duoi.


Lua chon đai cu tri Xem them Andrew Jackson
Martin Van Buren
Henry Clay
Đang Dan chu


Ghi chu Tham khao Belko, William S. "Toward the Second American Party System: Southern Jacksonians, the Election of 1832, and the Rise of the Democratic Party." Ohio Valley History 14.1 (2014): 28–50. online
Cheathem, Mark R. The Coming of Democracy: Presidential Campaigning in the Age of Jackson (2018)
Cole, Donald B. "The Presidential Election of 1832 in New Hampshire." Historical New Hampshire 21#1 (1966) pp: 32–50.
Eriksson, Erik McKinley. "Official Newspaper Organs and Jackson's Re-election, 1832." Tennessee Historical Magazine 9.1 (1925): 37-58 online.
Folsom, Burton W. "Party Formation and Development in Jacksonian America: The Old South." Journal of American Studies 7#3 (1973): 217–229.
Gammon, Samuel Rhea (1922). The Presidential Campaign of 1832 (PDF). Johns Hopkins Press.
Holt, Michael F. The Rise and Fall of the American Whig Party: Jacksonian Politics and the Onset of the Civil War (Oxford University Press, 1999)
Remini, Robert V. Henry Clay: Statesman for the Union (1993)
Remini, Robert V. Andrew Jackson and the Course of American Freedom 1822-1832 (1981), detailed biography
Remini, Robert V. "Election of 1832." in Arthur M. Schlesinger, Jr. ed. History of American Presidential Elections (1968) vol 1 pp 494–516, Detailed coverage plus primary source
Ward, John William.(1955) Andrew Jackson, Symbol for an Age. New York: Oxford University Press.


= Nguon chinh =
Presidential Election of 1832: A Resource Guide from the Library of Congress
National Republican Party (U.S.). Massachusetts (1831). Journal Of The National Republican Convention, Which Assembled In The City Of Baltimore, Dec. 12, 1831, For The Nominations Of Candidates To Fill The Offices Of President And Vice President. Washington. tr. 1. {{Chu thich sach}}: Đa bo qua |work= (tro giup)
Democratic National Convention (1832). Summary Of The Proceedings Of A Convention Of Republican Delegates, From The Several States In The Union, For The Purpose of Nominating A Candidate For The Office Of Vice-President Of The United States; Held At Baltimore, In The State Of Maryland, May, 1832. Albany: Packard and Van Benthuysen. Note: the account of the convention in Niles' Weekly Register has more information than the printed proceedings.
The proceedings of the United States Anti-Masonic Convention: held at Philadelphia, ngay 11 thang 9 nam 1830.


= Website =
"Andrew Jackson (1829–1837)". AmericanPresident.org. Ban goc luu tru ngay 26 thang 6 nam 2003. Truy cap ngay 18 thang 3 nam 2005.
"A Historical Analysis of the Electoral College". The Green Papers. Truy cap ngay 20 thang 3 nam 2005.
Nguon cho "Lua chon đai cu tri"
"Pennsylvania Presidential Election Returns 1832". The Wilkes University Election Statistics Project: Pennsylvania Election Statistics: 1682–2006. Ban goc luu tru ngay 15 thang 5 nam 2005. Truy cap ngay 19 thang 3 nam 2005.


Lien ket ngoai United States presidential election of 1832 tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Election of 1832 in Counting the Votes Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2019 tai Wayback Machine