Đai Nam nhat thong chi (chu Han: 大南一統志) la bo sach du đia chi (đia ly – lich su) Viet Nam, viet bang chu Han do Quoc su quan trieu Nguyen bien soan thoi vua Tu Đuc. Co the coi đay la bo sach lon nhat va quan trong nhat ve đia chi Viet Nam duoi thoi phong kien .


Nguon goc Nam Ky Dau (1849), vua Tu Đuc đa co y đinh bien soan Đai Nam nhat thong chi theo loi kien nghi cua Bui Quy. Song mai đen nam At Suu (1865), Quoc su quan trieu Nguyen moi to chuc bien soan bo sach dua tren co so cua bo Đai Nam nhat thong du đo (thao xong vao nam Tan Dau, 1861). Du đinh se hoan thanh som, nhung vi mot vai ly do nao đo, mai đen nam 1882, bo Đai Nam nhat thong chi moi hoan thanh.
Tuy nhien, đen khi dang len vua Tu Đuc xem va xin phep khac in, thi nha vua bat sua ky lai va lam them tap "Bo bien". Nam 1883, vua Tu Đuc mat. Sau đo, trong trieu lien tiep xay ra nhieu viec bat on, va tiep theo la Tran Kinh thanh Hue 1885, khien ban thao chua kip dang len lan nua, thi bi that lac nhieu tap trong con binh lua (trong so đo co tap "Bo bien" đen nay van chua tim đuoc).
Nam 1906, vua Thanh Thai ra lenh lam lai Đai Nam nhat thong chi. Đen ngay 8 thang 12 nam Canh Tuat (tuc 18 thang 1 nam 1910), thi bo sach đuoc vua Duy Tan cho phep khac in. Song luc bay gio bo sach nay chi chep han che o cac tinh Trung Ky truc thuoc Nam trieu ma thoi.


Cac đe muc va noi dung (so luoc) = Ban thao thoi vua Tu Đuc =
Nguyen ban bo sach đuoc bien soan duoi trieu Tu Đuc, co 28 tap voi 31 quyen, chep tay tren ban thuong, kho 28 x 16 cm.
Trong 31 quyen thi moi quyen chep mot tinh, đao, bao gom: 

Quyen 1: Kinh su (Phu Xuan)
Quyen 2: Phu Thua Thien (bao gom đao Quang Tri)
Quyen 3: Tinh Quang Binh
Quyen 4: Đao Ha Tinh
Quyen 5: Tinh Nghe An
Quyen 6: Tinh Thanh Hoa
Quyen 7: Tinh Quang Nam
Quyen 8: Tinh Quang Ngai
Quyen 9: Tinh Binh Đinh
Quyen 10: Đao Phu Yen
Quyen 11: Tinh Khanh Hoa
Quyen 12: Tinh Binh Thuan
Quyen 13: Tinh Ha Noi
Quyen 14: Tinh Ninh Binh
Quyen 15: Tinh Hung Yen
Quyen 16: Tinh Nam Đinh
Quyen 17: Tinh Hai Duong
Quyen 18: Tinh Quang Yen
Quyen 19: Tinh Bac Ninh
Quyen 20: Tinh Thai Nguyen
Quyen 21: Tinh Son Tay
Quyen 22: Tinh Hung Hoa
Quyen 23: Tinh Tuyen Quang
Quyen 24: Tinh Lang Son
Quyen 25: Tinh Cao Bang
Quyen 26: Tinh Ha Tien
Quyen 27: Tinh Bien Hoa
Quyen 28: Tinh Đinh Tuong
Quyen 29: Tinh Vinh Long
Quyen 30: Tinh An Giang
Quyen 31: Tinh Gia Đinh
Moi tinh đuoc trinh bay theo cac muc:

Phan da (gioi han theo cac vi sao tren bau troi),
Kien tri dien cach (lich su thay đoi, tach nhap),
Hinh the (vi tri đia du),
Khi hau (thoi tiet, mua nang),
Phong tuc (tuc le, thoi quen),
Thanh tri (thanh, hao, co phu ban cac ban đo),
Hoc hieu (truong hoc),
Ho khau (dan so),
Đien phu (thue ruong),
Son xuyen (nui, song, kenh, ho, đam),
Co tich (di tich lich su van hoa),
Quan tran (cua ai va đon bien),
Thi tap (cho),
Tan luong (ben cau),
Đe uyen (đe đieu),
Lang mo (mo vua, quan),
Tu mieu (đen mieu),
Tu quan (chua quan),
Nhan vat (tieu truyen cac danh nhan),
Liet nu (phu nu tai gioi, co cong),
Tien thich (cac bac chan tu),
Tho san (san vat đia phuong),
Giang đao (đuong song),
Tan đo (ben đo).


= Ban in thoi vua Duy Tan =

Nhu tren đa noi, nam 1910, Đai Nam nhat thong chi đuoc vua Duy Tan cho phep khac in, nhung chi chep han che o cac tinh Trung Ky, vi luc đo duoi the che Lien bang Đong Duong thi trieu đinh Hue chi truc tiep cai tri Trung Ky. Đon vi đo bao gom:

Quyen 1: Kinh su (Hue)
Quyen 2-4: Thua Thien phu (thuong, trung, ha)
Quyen 5: Quang Nam
Quyen 6: Quang Ngai
Quyen 7: Quang Tri
Quyen 8: Quang Binh
Quyen 9: Binh Đinh
Quyen 10: Phu Yen
Quyen 11: Khanh Hoa
Quyen 12: Binh Thuan
Quyen 13: Ha Tinh
Quyen 14-15: Nghe An
Quyen 16-17: Thanh Hoa
Noi dung tung tinh trong bo sach nay cung tuong tu nhu bo sach truoc, nhung co đieu chinh vai muc nhu: muc Lang mo đuoc nhap vao muc Co tich, muc Nhan vat đuoc bo sung them truyen cac hieu tu (nguoi con co hieu). Ngoai ra, bo nay co them cac muc moi la: Dich tram, Ly lo, va moi tinh co them mot ban đo.
O mien Nam Viet Nam, Đai Nam nhat thong chi đa đuoc dich ra tieng Viet lan đau boi A Nam Tran Tuan Khai va Tu Trai Nguyen Tao; va đa đuoc Nha Van hoa thuoc Bo Quoc gia Giao duc Viet Nam Cong hoa an hanh nam 1960. O mien Bac, bo sach đa đuoc Pham Trong Điem dich, Đao Duy Anh hieu đinh; va đuoc Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi an hanh nam 1970-1971. Nam 2012, mot phan bo sach nay đuoc in lai trong Tong tap du đia chi Viet Nam (tap 2).


Xem them Du đia chi


Sach tham khao Quoc su quan trieu Nguyen, Đai Nam nhat thong chi in trong Tong tap du đia chi Viet Nam. Nha xuat ban Thanh Nien, 2012.
Bui Van Vuong, "Loi gioi thieu" bo sach Đai Nam nhat thong chi, in trong Tong tap du đia chi Viet Nam đa dan.
Nhieu nguoi soan, Tu đien Bach khoa Viet Nam (tap 1, muc tu: "Đai Nam nhat thong chi"). Ha Noi, 1995.


Chu thich Lien ket ngoai Đai Nam Nhat Thong Chi tai Tu đien bach khoa Viet Nam