Đinh Trieu Trung (tieng Trung: 丁肇中; pinyin: Ding Zhaozhong; Wade-Giles: Tin Chao-chung), ten tieng Anh Samuel Chao Chung Ting sinh ngay 27.1.1936 la nha vat ly nguoi My goc Trung Quoc đa đoat Giai Nobel Vat ly nam 1976 (chung voi Burton Richter) cho cong trinh phat hien hat ha nguyen tu meson J/ψ.
Ong la nha nghien cuu chinh cho viec thi nghiem May đo pho tu Alpha tri gia 1,5 ty dollar My lap đat tren Tram vu tru Quoc te ngay 19.5.2011.


Cuoc đoi va su nghiep Ong sinh ngay 27.1.1936 tai Ann Arbor, Michigan, Hoa Ky, la con cua Đinh quan Hai (丁觀海) va Vuong tuan Anh (王雋英), đeu la sinh vien đa tot nghiep o Đai hoc Michigan. Que noi ong o huyen Nhat Chieu tinh Son Đong, Trung Quoc.
Sau khi sinh ong 2 thang, cha me ong đua ong ve Trung Quoc. Do chien tranh Trung-Nhat, viec hoc cua ong bi gian đoan, nen ong đuoc cha me day o nha. Sau chien tranh, cha me ong tro thanh giao su khoa hoc ky thuat va tam ly hoc o Đai hoc quoc lap Đai Loan (國立臺灣大學) tai Đai Bac, Đai Loan. Tu nam 1948, ong vao hoc truong trung hoc Kien Quoc (建國中學) noi tieng o Đai Bac. Sau khi tot nghiep, ong vao hoc 1 nam o Đai hoc Quoc lap Thanh Cong (國立成功大學), thanh pho Đai Nam.
Nam 1956, ong đuoc moi sang hoc o Đai hoc Michigan. Ong đen Michigan voi $100 va von lieng tieng Anh rat it. Tai đay, ong hoc Khoa hoc ky thuat, Toan hoc va Vat ly hoc. Ong đau bang cu nhan toan hoc va vat ly nam 1959, va bang tien si vat ly nam 1962. Nam 1963, ong lam viec trong "To chuc Nghien cuu hat nhan chau Au", sau nay tro thanh CERN. Tu nam 1965, ong giang day o Đai hoc Columbia va lam viec tai Deutsches Elektronen-Synchrotron (May gia toc đien tu quay vong cua Đuc) o Đuc. Tu nam 1969, ong lam giao su o Hoc vien Cong nghe Massachusetts.


Giai Nobel Nam 1976, Đinh Trieu Trung đuoc trao Giai Nobel Vat ly chung voi Burton Richter cua Stanford Linear Accelerator Center, cho cong trinh phat hien hat ha nguyen tu meson J/ψ. Theo loi cua Uy ban Nobel, thi ho đuoc chon đe trao giai nay "cho cong trinh tien phong cua ho trong kham pha mot hat co ban nang thuoc loai moi". Kham pha nay đuoc thuc hien nam 1974 khi Ts. Trung lanh đao mot đoi nghien cuu o Phong thi nghiem quoc gia Brookhaven khao sat cac che đo lam viec moi cua Vat ly hat nang luong cao.
Ong la nguoi đau tien đoc bai dien van nhan giai Nobel bang tieng Quan thoai. Mac du truoc đay đa co nhung nguoi goc Trung Quoc đoat giai Nobel (Ly Chinh Đao va Duong Chan Ninh), nhung chua ai đoc phat bieu nhan giai bang tieng Trung Quoc. Trong bai dien van tren, ong đa nhan manh tam quan trong cua cong trinh thuc nghiem cung ngang cong trinh ly thuyet.


May đo pho tu Alpha Nam 1995, khong lau sau khi huy bo du an Superconducting Super Collider (May gia toc sieu va cham sieu dan) đa khien cho cac kha nang thi nghiem Vat ly nang luong cao tren Trai Đat giam đi rat nhieu, Ts. Trung đa đe xuat phuong an May đo pho tu Alpha, mot may do tia vu tru đat tren khong gian. Đe nghi nay đuoc chap thuan, ong tro thanh nha nghien cuu chinh va tu đo đa chi đao viec trien khai du an. Mot may nguyen mau - AMS-01 – đa đuoc cho va thu tren tau con thoi chuyen bay STS-91 nam 1998. May chinh - AMS-02 – sau đo đa đuoc len ke hoach se cho tren tau con thoi va lap rap vao Tram vu tru Quoc te.
Du an nay tieu ton 1,5 ty dollar My voi su tham gia cua 500 nha khoa hoc tu 56 co quan, vien va 16 quoc gia. Sau Tai nan tau con thoi Columbia nam 2003, NASA tuyen bo la tau con thoi se ngung hoat đong nam 2010 va rang AMS-02 khong co ten trong bang ke khai hang se cho tren cac chuyen bay cua tau con thoi con lai. Ts. Trung đa buoc phai van đong ngoai hanh lang Quoc hoi Hoa Ky va chinh quyen đe co đuoc mot chuyen bay them cua tau con thoi danh cho du an tren. Cung trong thoi gian nay, ong phai xu ly nhieu van đe ky thuat trong che tao va quy đinh pham chat mo-đun khong gian cho may do cuc ky nhay cam va tinh vi. AMS-02 đa đuoc cho thanh cong tren chuyen bay STS-134 cua tau con thoi ngay 16.5.2011 va đuoc lap rap tren Tram vu tru Quoc te ngay 19.5.2011.


Đoi tu Nam 1960 ong ket hon voi Kay Kuhne. Ho co hai nguoi con gai: Jeanne Ting Chowning va Amy Ting. Jeanne la giam đoc giao duc cua Hiep hoi nghien cuu Y sinh hoc Tay Bac (Hoa Ky)., con Amy la mot nghe si. Nam 1985 ong lai ket hon voi Dr. Susan Carol Marks, va ho co mot con trai: Christopher,hien nay la sinh vien luat nam thu nhat o University of Michigan Law School.


Giai thuong va Vinh du Vien si Vien han lam Khoa hoc va Nghe thuat Hoa Ky, tu 1975
Vien si Academia Sinica (Vien han lam Trung Quoc = Trung uong nghien cuu vien), Đai Loan, tu 1975
Giai Ernest Orlando Lawrence cua chinh phu Hoa Ky, 1976
Giai Nobel Vat ly, 1976
Vien si Vien han lam Khoa hoc quoc gia Hoa Ky, 1977
Huy chuong Eringen, 1977
Vien si nuoc ngoai Vien han lam Khoa hoc Pakistan, tu 1984
Giai DeGasperi, cua chinh phu Y, 1988
Giai Leopard Vang cua thanh pho Taormina, Y, 1988
Huy chuong vang (Khoa hoc) cua thanh pho Brescia, Y, 1988
Vien si nuoc ngoai Vien Han lam Khoa hoc Lien Xo, 1989
Vien si nuoc ngoai Vien han lam Khoa hoc Hungary, 1993
Vien si nuoc ngoai Vien han lam Khoa hoc Trung Quoc, 1994
Vien si nuoc ngoai Vien Han lam Khoa hoc Nga, 1995
Vien si Vien han lam Khoa hoc Leopoldina, 1996
NASA Public Service Award, 2001.


= Tien si danh du =
Đai hoc Michigan, Hoa Ky, 1978
Đai hoc Hong Kong, Hong Kong, 1987
Đai hoc Bologna, Y, 1988
Đai hoc Columbia, New York, 1990
Đai hoc Khoa hoc va Cong nghe Trung Quoc, Bac Kinh, 1990
Đai hoc quoc gia Moskva, Nga, 1991
Đai hoc Bucharest, Romania, 1993
Đai hoc Thanh Hoa, Trung Quoc, 2002
Đai hoc Giao thong quoc gia, Đai Loan, 2003.


Xuat ban pham (chung voi S. J. Brodsky) "Timelike Momenta In Quantum Electrodynamics," Columbia University, United States Department of Energy (through predecessor agency the Atomic Energy Commission), (December 1965).
"Hadron and Photon Production of J Particles and the Origin of J Particles," Massachusetts Institute of Technology, International Conference on High Energy Particle Physics, Palermo, Sicily, Italy, (ngay 23 thang 6 nam 1975).


Xem them meson J/ψ
Burton Richter


Tham khao Lien ket ngoai Autobiography Luu tru ngay 22 thang 8 nam 2004 tai Wayback Machine
Biography and Bibliographic Resources, from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy
Faculty page at MIT Luu tru ngay 30 thang 1 nam 2008 tai Wayback Machine
Nobel-Winners.com Bio
PBS bio