Đong vat hoc (tieng Anh zoology ) la nganh khoa hoc nghien cuu ve gioi Đong vat bao gom cau truc, phoi hoc, phan loai hoc, hanh vi va phan bo cua cac đong vat ca đong vat con sinh ton va tuyet chung, voi cach thuc chung tuong tac voi he sinh thai. Thuat ngu zoology co nguon goc tu tieng Hy Lap Co đai la ζωον, zoion ('đong vat'), va λογος, logos ('kien thuc', 'mon hoc'). Đong vat hoc gan lien voi hoat đong thuc tien cua con nguoi, nham bao ve va khoi phuc von di truyen đong vat, su dung đong vat co loi va han che đong vat gay hai. Đong vat hoc bao gom cac linh vuc:He thong đong vat hoc hay Phan loai đong vat hoc, nghien cuu su đa dang cua gioi đong vat. Hinh thai hoc đong vat, nghien cuu cau tao ngoai va đoi song cua đong vat. Sinh ly hoc đong vat, nghien cuu cau truc va chuc nang song cua noi quan co the đong vat. Đia đong vat hoc, nghien cuu su phan bo theo đia ly cua đong vat. Sinh thai hoc đong vat, nghien cuu moi quan he cua đong vat voi moi truong. Phoi sinh hoc đong vat, nghien cuu quy luat phat trien ca the đong vat. Nhu đinh luat Von Baer. Phat sinh chung loai hoc đong vat, nghien cuu su tien hoa va lich su phat trien cua gioi đong vat.
Nghien cuu ve đong vat phan lon đa chuyen sang hinh thuc va chuc nang, su thich nghi, moi quan he giua cac nhom sinh vat, hanh vi voi he sinh thai. Đong vat hoc ngay cang đuoc chia thanh cac chuyen nganh nhu phan loai sinh hoc, sinh ly hoc, hoa sinh va tien hoa. Voi viec Francis Crick va James Watson phat hien ra cau truc DNA vao nam 1953, linh vuc sinh hoc phan tu đa ra đoi va dan đen nhieu tien bo trong sinh hoc te bao, sinh hoc phat trien va di truyen phan tu.


Pham vi Đong vat hoc la mot nganh khoa hoc nghien cuu ve đong vat. Mot loai đuoc đinh nghia la mot nhom sinh vat voi hai ca the trong đo co kha nang sinh san tot va thich hop thi the he con sinh ra co kha nang sinh truong va phat trien tot; khoang 1,5 trieu loai đuoc mo ta va uoc tinh co toi 8 trieu loai đong vat co the đang ton tai.


Cac quy uoc trong đong vat hoc Đon vi phan loai va thu bac phan loai
Đon vi phan loai la mot nhom phan loai cua mot bac nao đo phan biet kha ro voi cac nhom khac. Vi du: chuot nha (Rattus flavipectus), chuot cong (Rattus norvegicus) va chuot nhat (Mus muculus) la cac đon vi phan loai bac loai. Chuot nha va chuot cong la thanh vien cua giong Rattus con chuot nhat la thanh vien cua giong Mus. Rattus va Mus la 2 đon vi phan loai bac giong. 2 giong nay đeu la thanh vien cua ho Chuot (Muridae). Muridae la đon vi phan loai bac ho. Đon vi phan loai la mot nhom cu the khac voi thu bac phan loai la nhung nac giong nhu cai thang tren đo sap xep cac đon vi phan loai cung bac. Co 9 bac phan loai tu thap len cao gom loai, chi (giong), ho, bo, lop, nganh, gioi, vuc va su song. Xen giua con co the co them cac thu bac phu nhu phan giong, lien giong, phan ho, lien ho,... Vi du: khi noi đen Musca domestica (ruoi nha) la đon vi phan loai bac loai, Musca la đon vi phan loai bac giong... thi loai, giong o đay la cac thu bac phan loai.

Cach goi ten khoa hoc cua đong vat
Ten khoa hoc cua đong vat đuoc toan the gioi nhat tri goi bang tieng La-tinh (hoac La-tinh hoa). Ten cua cac đon vi phan loai bac gioi, nganh, lop, bo, ho, chi (giong) đuoc goi bang ten đon. Vi du: gioi Animalia (đong vat), nganh Chordata (đong vat co day song),... la nhung ten đon. Rieng ten loai đuoc goi bang ten kep: ten chi viet truoc (viet hoa chu cai đau) va ten loai viet sau (viet thuong). Vi du: Euglena viridis (trung roi xanh), Hydra vulgaris (thuy tuc luong tinh),... la nhung ten loai viet kep. Quy uoc nay khong chi ap dung cho gioi Đong vat ma con ap dung cho ca bon gioi khac (gioi Khoi sinh, gioi Nguyen sinh, gioi Nam va gioi Thuc vat).


Cac nhanh cua đong vat hoc = Sinh ly hoc =

Sinh ly hoc nghien cuu ve cac qua trinh sinh hoa, co hoc, vat ly cua sinh vat song bang cach nghien cuu ve tat ca cau truc hoat đong nhu tong the. Cau truc đe hoat đong la viec nghien cuu trong tam cua sinh hoc. Sinh ly hoc đuoc phan loai co ban thanh sinh ly hoc thuc vat va sinh ly hoc đong vat.


= Sinh hoc phat trien =
Sinh hoc phat trien la khoa hoc nghien cuu ve cac qua trinh sinh san va phat trien cua đong vat va thuc vat. Bo mon nay nghien cuu bao gom qua trinh phat trien phoi, biet hoa te bao, tai sinh, sinh san vo tinh, sinh san huu tinh, bien thai hoan toan cung nhu su phat trien va biet hoa te bao goc cua co the truong thanh.  Su phat trien cua ca đong vat va thuc vat đuoc xem xet ky hon trong cac bai viet ve tien hoa, di truyen hoc quan the, di truyen, bien di di truyen, di truyen Mendel va sinh san.


= Đia ly sinh hoc =
Đia ly sinh hoc la khoa hoc nghien cuu ve khong gian phan bo cua sinh vat song tren Trai Đat,  tap trung vao cac chu đe nhu su phan tan sinh hoc va di cu, kien tao mang, bien đoi khi hau va mieu ta theo nhanh hoc. Đay la mot linh vuc nghien cuu tich hop, thong nhat cac khai niem va thong tin tu sinh hoc tien hoa, phan loai sinh hoc, sinh thai hoc, đia ly tu nhien, đia chat, co sinh vat hoc va khi hau hoc. Nguon goc cua linh vuc nay đuoc cong nhan rong rai boi Alfred Russel Wallace, mot nha sinh hoc nguoi Anh, nguoi đa cung xuat ban mot so cong trinh cua minh voi Charles Darwin.


= Sinh hoc phan tu =

Sinh hoc phan tu nghien cuu cac di truyen hoc va phat trien chung cua đong vat va thuc vat, tra loi cac co che di truyen va cau truc cua gen. Nam 1953, James Watson va Francis Crick đa mo ta cau truc cua DNA va cac tuong tac ben trong phan tu nay, an pham nay đa khoi đau cho nghien cuu ve sinh hoc phan tu va lam tang su quan tam đen chu đe khoa hoc nay. Trong khi cac nha nghien cuu sinh hoc phan tu thuc hanh cac ky thuat rieng, thi no thuong ket hop voi phuong phap di truyen va hoa sinh. Phan lon sinh hoc phan tu mang tinh đinh luong va hien nay so luong cong viec đang ke nay đa đuoc thuc hien bang cach su dung cac ky thuat khoa hoc may tinh nhu tin sinh hoc va sinh hoc tinh toan. Di truyen phan tu, nghien cuu ve cau truc va chuc nang gen, mot trong nhung linh vuc noi bat nhat cua sinh hoc phan tu ke tu đau nhung nam 2000. Cac nganh sinh hoc khac cung đuoc cung cap thong tin bang sinh hoc phan tu, bang cach nghien cuu truc tiep su tuong tac cua cac phan tu theo đung nghia cua chung chang han nhu trong sinh hoc te bao va sinh hoc phat trien hoac gian tiep, trong đo cac ky thuat phan tu đuoc su dung đe suy ra cac thuoc tinh lich su cua quan the hoac loai, nhu trong linh vuc trong sinh hoc tien hoa nhu di truyen hoc quan the va phat sinh chung loai hoc.


Xem them Gioi đong vat
Ho đau voi su tu
Phan loai gioi Đong vat


Hinh anh Tham khao Chu thich Lien ket ngoai Books on Zoology at Project Gutenberg
Online Dictionary of Invertebrate Zoology