Thoi ky Jomon (縄文時代 Jomon-jidai "Thang Van thoi đai"), hay con goi la thoi ky đo đa moi o Nhat Ban, la thoi tien su o Nhat Ban, tu khoang nam 14.000 TCN đen nam 400 TCN.
Hau het cac hoc gia đeu nhat tri rang vao khoang 40.000 nam TCN, bang ha đa noi cac hon đao cua Nhat Ban voi luc đia chau A. Dua tren cac bang chung khao co, tu khoang 35.000 đen 30.000 nam TCN loai nguoi đa di cu đen cac hon đao Nhat Ban tu phia đong va phia đong nam chau A va đa co nhung cong đong dan cu on đinh tren đao voi cac hoat đong san ban va che tac đo đa. Cac dung cu bang đa, nhung khu dan cu va hoa thach nguoi trong giai đoan nay đa đuoc tim thay o nhieu noi tren cac đao Nhat Ban. Ngoai ra, mot nghien cuu di truyen hoc vao nam 1988 đa chi ra moi lien he ve nguon goc giua nguoi Nhat Ban va cac cu dan Đong A.
Tu "Jomon" trong tieng Nhat co nghia la "đanh dau bang day thung" chi nhung hoa tiet tren cac binh bang đat set va nhung hinh anh su dung cac que go đuoc cot day thung xung quanh.


So ky Jomon (10000 – 4000 TCN) Vao khoang thoi gian cach đay hon 10.000 nam lanh tho Nhat Ban va đat lien noi nhau o phia nam qua Han Quoc va phia bac qua Hokkaido va Sakhalin, tao thanh mot bien noi đia o giua. Nhung khu đinh cu on đinh xuat hien vao khoang nam 10.000 TCN tuong ung voi nen van hoa đo đa giua hoac, theo mot so tranh cai, van hoa đo đa moi, nhung mang nhung đac điem cua ca hai nen van hoa đo. Nhung to tien xa cua toc nguoi Ainu cua Nhat Ban hien đai, nhung thanh vien đa dang cua nen van hoa Jomon (10.000 – 300 TCN) đe lai nhung di chi khao co ro rang nhat. Nen van hoa nay cung thoi voi cac nen van minh Luong Ha, van minh song Nil, va van minh thung lung Indus. Trong thoi gian nay, khong co dau hieu ro rang cua viec trong trot, mai cho đen giua thien nien ky 1 TCN nhu ke, kieu mach, cay gai dau.


= So ky đo gom =

Theo cac bang chung khao co hoc, nguoi Jomon co the la nguoi đa tao ra nhung chiec binh gom đau tien tren the gioi, vao khoang thien nien ky 14 TCN,
 cung nhu nhung dung cu bang đa som nhat. Nhung di tich co nay đuoc phat hien lan đau tien sau Chien tranh the gioi thu hai bang phuong phap phong xa carbon. Tuy nhien, mot so hoc gia Nhat Ban cung tin rang ky thuat san xuat đo gom đuoc phat minh đau tien o luc đia chau A vi o nhung khu vuc nay la Trung Quoc va Nga đa san xuat ra đo gom lau đoi ngang voi, neu khong la lau đoi hon đo gom o hang Fukui. Nguoi thoi Jomon đa che tac ra nhung vat dung va cac binh gom đuoc trang tri boi nhung hoa tiet tinh vi lam bang cach ep đat set uot voi cac soi day hoac cac que go đuoc tet lai hoac khong đuoc tet lai.


= Nhung đac điem cua van hoa đo đa moi =
Viec che tac đo gom cho thay mot đoi song on đinh hon boi le đo gom rat de vo va do đo noi chung la vo ich voi cac hoat đong san bat hai luom von phai di chuyen lien tuc. Do đo, nguoi Jomon co the la nhung nguoi đau tien song đinh cu, hoac it ra la ban đinh cu, tren the gioi. Ho dung cac cong cu bang đa mai, bay va cung ten, va co le la nhung nguoi song nua theo kieu san bat hai luom, nua theo kieu đinh cu, đong thoi la nhung tay đanh bat ca o bo bien va lan sau kheo leo. Nguoi Jomon co tien hanh mot so hoat đong nong nghiep so khai va song trong nhung ho đat nho hoac nhung ngoi nha dung tren mat đat, đe lai nhieu bang chung quan trong cho nghien cuu khao co hoc. Vi vay, nhung hinh thuc canh tac đau tien cua loai nguoi co the đa xuat hien o Nhat Ban vao nam 10.000 TCN, hai nghin nam truoc khi no lan rong va tro nen pho bien o Trung Can Đong. Tuy nhien, mot so bang chung khao co hoc khac cung cho thay đa co hoat đong nong nghiep dien ra tren nhung ngon đoi va thung lung o vung Fertile Crescent o vung nay la Syria, Jordan, Tho Nhi Ky va Iraq vao khoang 11.000 nam TCN.


= Dan so gia tang =

Nen van hoa ban đinh cu đa dan đen viec gia tang dan so nhanh chong khien Jomon tro thanh mot trong nhung khu vuc co mat đo dan so cao nhat the gioi vao thoi bay gio. Mot nghien cuu di truyen hoc cua Cavalli – Sforza đa cho thay su mo rong cua mot mau di truyen đien hinh tu vung bien Nhat Ban sang vung con lai cua Đong A. Đay la su di chuyen gene quan trong thu ba cua vung Đong A (xep sau "Cuoc di chuyen lon" tu luc đia chau Phi va cuoc di chuyen gene thu hai tu vung bac Siberia). Su di chuyen nay cung đa dan đen su mo rong ve mat đia ly cua loai nguoi trong thoi Jomon. Nghien cuu nay con đi xa hon trong viec đua ra gia thuyet rang su mo rong cua loai nguoi trong thoi Jomon tham chi đa vuon đen chau My theo con đuong doc bo bien Thai Binh Duong. Cac tinh toan cho thay rang vao khoang thoi gian cach đay 10.000-4.500 nam, dan so Nhat Ban tang on đinh khoang 1% moi nam va đat muc cuc đai khoang 260.000 nguoi cach đay 4.000 nam, cac khu vuc tap trung đong dan cu nhat la Kanto va Chubu. Sau đo la thoi ky khi hau lanh đi lam toc đo tang dan so giam.


= Nhung giai đoan chinh =
Tien Jomon (10000 – 7500 TCN)

Cac đuong ve tren vach đa;
Cac dau vet ve bang mong tay;
Cac đuong trang ky hinh xoan thung;
Muroya ha.
So ky Jomon (7500 - 4000 TCN)

Igusa;
Inaridai;
Mito;
Ha Tado;
Thuong Tado;
Shiboguchi;
Kayama.


Tu đau đen cuoi thoi Jomon (4000 – 400 TCN) Nhieu di tich khai quat đuoc trong giai đoan nay cho thay thoi ky đau va trung ky Jomon đa dien ra mot su bung no ve dan so. Hai thoi ky nay tuong ung voi thoi tien su Holocene Climatic Optimum (tu 4000 đen 2000 TCN) khi nhiet đo cao hon bay gio vai đo C va muc nuoc bien cao hon tu 2 đen 3 met. Nhung di chi đo gom mang tinh nghe thuat cao, nhu cac binh gom nung lua co trang tri, đuoc tim thay trong gian đoan nay. Sau nam 1500 TCN, thoi tiet tro nen lanh hon va dan so co le đa giam xuong nhanh chong boi le nguoi ta tim thay it di chi khao co tuong ung voi giai đoan 1500 nam TCN hon nhieu so voi truoc đo.
Vao cuoi thoi Jomon, theo nghien cuu khao co hoc, mot thay đoi quan trong đa dien ra. Cac hinh thuc nong nghiep so khai đa phat trien thanh viec canh tac tren cac ruong lua va xuat hien su kiem soat cua chinh quyen. Rat nhieu nhan to van hoa Nhat Ban co the khoi nguon tu thoi ky nay va phan anh lai nhung cuoc di cu tu phia nam luc đia chau A va phia nam Thai Binh Duong. Trong nhung nhan to nay co cac truyen thuyet ve Than đao, cac tuc le hon nhan, cac phong cach kien truc va nhung phat trien ve ky thuat nhu đo son mai, nhung cay cung đuoc keo mong, ky thuat che tac đo kim loai va đo thuy tinh.


= Nhung giai đoan chinh =
Jomon thoi ky đau (4000 – 3000 TCN)

Ha Hanazumi;
Sekiyama;
Kurohama;
Morois;
Juusanbodai.
Trung ky Jomon (3000 – 2000 TCN)

Katsusaka/Otamadai;
Kasori E1;
Kasori E2.

Hau ky Jomon (2000 – 1000 TCN)

Shyomyouji;
Horinouchi;
Kasori B1;
Kasori B2;
Angyo 1.
Cuoi thoi Jomon (1000 – 400 TCN)

Angyo 2;
Angyo 3.


Tham khao Xem them The Prehistoric Archaeology of Japan Luu tru ngay 16 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
Tap chi quoc te ve van hoa thoi ky Jomon