Phat thai rong toan cau bang 0 mo ta trang thai ma tai đo luong khi nha kinh do hoat đong cua con nguoi thai ra nam o muc can bang voi luong khi nha kinh đuoc loai bo trong mot khoang thoi gian nhat đinh. Trang thai nay cung thuong đuoc goi đon gian la phat thai net zero. Trong mot so truong hop, thuat ngu phat thai đe cap đen viec phat thai tat ca cac loai khi nha kinh, nhung trong nhung truong hop khac thi no chi đe cap đen viec phat thai khi carbon dioxide (CO2). Đe đat đuoc muc tieu phat thai rong bang 0 can phai thuc thi cac hanh đong giam phat thai nhu chuyen đoi tu nang luong nhien lieu hoa thach sang cac nguon nang luong ben vung. Cac to chuc thuong bu tru luong khi thai con lai bang cach mua tin chi carbon.
Cac thuat ngu phat thai rong bang 0, trung hoa carbon va trung hoa khi hau thuong đuoc su dung voi cung mot y nghia,: 22–24 nhung trong mot so truong hop chung lai co y nghia khac nhau. Vi du, mot so tieu chuan đoi voi chung nhan trung hoa carbon cho phep bu tru mot luong carbon rat lon nhung cac tieu chuan phat thai rong bang 0 lai yeu cau phai giam luong khi thai xuong hon 90%, đong thoi sau đo chi đuoc bu tru 10% con lai hoac it hon đe phu hop voi muc tieu 1,5°C.
Trong vai nam tro lai đay, muc tieu phat thai rong bang 0 đa tro thanh khuon kho chinh cho cac hanh đong ung pho voi bien đoi khi hau. Nhieu quoc gia va to chuc đang đat ra muc tieu phat thai rong bang 0. Tinh đen thang 11 nam 2023, khoang 145 quoc gia đa cong bo hoac đang xem xet muc tieu phat thai rong bang 0, chiem gan 90% luong phat thai toan cau, trong đo bao gom mot so quoc gia trong nhung thap ky truoc đa phan đoi viec thuc hien cac hanh đong ung pho voi bien đoi khi hau. Muc tieu phat thai rong bang 0 o cap quoc gia hien bao phu 92% GDP toan cau, 88% luong khi thai va 89% dan so the gioi. 65% trong so 2.000 cong ty đai chung lon nhat tinh theo doanh thu hang nam co muc tieu net zero. Trong so cac cong ty Fortune 500, ty le nay la 63%. Viec cac cong ty đat muc tieu net zero co the xuat phat tu ca su tu nguyen va quy đinh cua chinh phu.
Cac tuyen bo ve muc phat thai rong bang 0 co su khac biet rat lon ve đo tin cay, nhung hau het đeu co đo tin cay thap mac du so luong ben cam ket va muc tieu ngay cang tang. Trong khi 61% luong khi thai carbon dioxide toan cau đuoc giai quyet theo mot so loai muc tieu phat thai rong bang 0 thi cac muc tieu đang tin cay chi giai quyet đuoc 7% luong khi thai. Đo tin cay thap nay phan anh tinh trang thieu quy đinh rang buoc cung nhu nhu cau cai tien ki thuat va đau tu lien tuc đe co kha nang thuc hien đuoc cac hoat đong khu carbon.
Cho đen nay, 27 quoc gia đa ban hanh cac đao luat trong nuoc ve muc tieu phat thai rong bang 0. Đay la nhung đao luat ma co quan lap phap đa thong qua co chua muc tieu phat thai rong bang 0 hoac tuong đuong. Hien tai khong co quy đinh tam quoc gia nao yeu cau cac cong ty co tru so tai quoc gia đo phai đat đuoc muc tieu phat thai rong bang 0. Mot so quoc gia, vi du nhu Thuy Si, đang xay dung quy đinh nhu vay.


Lich su va co so khoa hoc Y tuong ve muc phat thai rong bang 0 xuat phat tu nghien cuu vao cuoi nhung nam 2000 ve cach khi quyen, đai duong va chu trinh carbon phan ung voi luong khi thai CO2. Nghien cuu nay phat hien ra rang hien tuong nong len toan cau se chi dung lai neu luong khi thai CO2 giam xuong muc bang 0. Muc tieu phat thai rong bang 0 la muc tieu co ban cua Thoa thuan Paris. Tuyen bo nay neu ro rang the gioi phai "đat đuoc su can bang giua luong khi nha kinh do con nguoi thai ra tu cac nguon va luong khi thai ma cac be chua loai bo đuoc trong nua sau the ky nay". Thuat ngu "muc phat thai rong bang 0" tro nen pho bien sau khi Uy ban lien chinh phu ve bien đoi khi hau cong bo Bao cao đac biet ve su nong len 1,5°C toan cau (SR15) vao nam 2018, bao cao nay neu rang "Đat đuoc va duy tri muc phat thai CO2 toan cau do con nguoi gay ra rong bang 0 va giam cuong buc buc xa khong phai CO2 rong se ngan chan hien tuong nong len toan cau do con nguoi gay ra trong khoang thoi gian nhieu thap ky (đo tin cay cao)."
Y tuong ve muc phat thai rong bang 0 thuong bi nham lan voi "on đinh nong đo khi nha kinh trong khi quyen". Đay la mot thuat ngu co tu Cong uoc Rio nam 1992. Hai khai niem nay la khong giong nhau do chu trinh carbon lien tuc co lap hoac hap thu mot ty le nho luong khi thai CO2 tich luy do con nguoi gay ra trong lich su vao tham thuc vat va đai duong. Đieu nay xay ra ngay ca sau khi luong khi thai CO2 hien tai giam xuong muc bang khong. Neu nong đo CO2 trong khi quyen đuoc giu khong đoi thi van co the tiep tuc thai ra mot luong CO2 nhat đinh. Tuy nhien, nhiet đo be mat trung binh toan cau se tiep tuc tang trong nhieu the ky do su đieu chinh dan dan cua nhiet đo sau duoi đay đai duong. Neu luong khi thai CO2 phat sinh truc tiep tu cac hoat đong cua con nguoi giam xuong muc bang 0 thi nong đo CO2 trong khi quyen se giam voi toc đo đu nhanh đe bu đap cho su đieu chinh duoi đay đai duong. Ket qua se la nhiet đo be mat trung binh toan cau gan nhu khong đoi trong nhieu thap ky hoac nhieu the ky.


= Cac loai khi nha kinh =
Co the cham toi muc phat thai rong bang 0 nhanh hon neu chi xet toi CO2 thay vi tinh ca CO2 cong voi cac loai khi nha kinh khac nhu methan, nito oxit va flo. Ngay đat muc tieu đat đuoc muc phat thai rong bang 0 đoi voi khi thai khong phai CO2 se muon hon mot phan vi cac nha mo hinh hoa cho rang mot so loai khi thai thuoc nhom nay, vi du nhu methan tu hoat đong nong nghiep, thi kho loai bo hon. Cac loai khi ton tai trong thoi gian ngan nhu methan sau khi phat thai thi khong tich tu trong he thong khi hau theo cach giong nhu CO2. Do đo, khong can phai giam chung xuong muc 0 đe ngan chan hien tuong nong len toan cau vi viec giam phat thai loai khi nay se lam giam ngay lap tuc luc buc xa phat ra. Luc buc xa la su thay đoi trong can bang nang luong cua Trai Đat ma chung gay ra. Tuy nhien, nhung loai khi manh nhung ton tai trong thoi gian ngan nay se khien nhiet đo tang cao trong thoi gian ngan, tu đo nhiet đo co the bi đay tang len vuot qua nguong 1,5°C som hon nhieu. Muc tieu phat thai rong bang 0 nghiem ngat se bao gom tat ca cac loai khi nha kinh, tu đo đam bao rang the gioi cung se khan truong giam phat thai cac loai khi khong phai CO2.
Mot so muc tieu đuoc đat ra chi huong toi muc phat thai rong bang 0 đoi voi carbon dioxide. Mot so khac đat muc tieu đat đuoc muc phat thai rong bang 0 đoi voi tat ca cac loai khi nha kinh. Cac tieu chuan rong bang 0 nghiem ngat nay neu ro rang, muc tieu cua mot ben hanh đong nhat đinh can phai bao quat tat ca cac loai khi nha kinh.
Mot so tac gia cho rang cac chien luoc trung hoa carbon chi tap trung vao carbon dioxide, nhung muc tieu phat thai rong bang 0 bao gom tat ca cac khi nha kinh. Tuy nhien, mot so an pham, chang han nhu chien luoc quoc gia cua Phap, su dung thuat ngu "trung hoa carbon" đe chi viec giam rong tat ca cac loai khi nha kinh. Hoa Ky đa cam ket đat đuoc muc tieu phat thai "bang 0" vao nam 2050. Tinh đen thang 3 nam 2021, quoc gia nay van chua chi đinh loai khi nha kinh nao se đuoc đua vao muc tieu cua minh.


Phuong thuc tiep can Mot ben co the lap ke hoach đat đuoc muc phat thai rong bang 0 thong qua viec ket hop nhieu phuong phap, bao gom (1) cac hanh đong nham giam luong khi thai cua chinh minh, (2) cac hanh đong nham giam luong khi thai cua nhung ben khac (ben thu ba) va (3) cac hanh đong nham loai bo truc tiep carbon dioxide khoi khi quyen (be chua carbon).


= Giam phat thai =
Cac tieu chuan phat thai rong bang 0 đoi voi tat ca cac loai khi nha kinh yeu cau cac ben lien quan phai giam luong khi thai cua minh cang nhieu cang tot theo lo trinh dua tren khoa hoc. Sau đo, ho phai can bang luong khi thai con lai cua minh bang cach loai bo va bu tru.: 12  Đieu nay thuong lien quan đen viec chuyen đoi tu nhien lieu hoa thach sang cac nguon nang luong ben vung. Luong khi thai con lai la luong khi thai ma neu giam thi se khong thuc te vi ly do cong nghe.
Cac chuyen gia cung nhu cac khuon kho phat thai rong bang 0 van chua thong nhat ve ty le phan tram chinh xac cua luong khi thai con lai co the đuoc phep. Hau het cac huong dan đeu cho rang ti le nay chi nen gioi han o mot phan nho trong tong luong khi thai. Cac yeu to đia ly va nganh nghe se quyet đinh con so chinh xac. Sang kien Muc tieu dua tren khoa hoc neu ro rang luong khi thai con lai o hau het cac linh vuc phai giam xuong duoi 10% luong khi thai co ban cua mot to chuc vao nam 2050. Ti le nay tham chi con thap hon đoi voi mot so nganh co cac lua chon thay the canh tranh nhu nganh đien. Cac nganh kho giam thieu khi thai hon nhu cong nghiep nang thi co the se co ty le khi thai con lai cao hon vao nam 2050.


= Loai bo va bu tru carbon =
Đe can bang luong khi thai con lai, cac ben co the thuc hien cac hanh đong loai bo carbon dioxide truc tiep khoi khi quyen va co lap no. Ngoai ra, ho co the mua them tin chi carbon đe "bu tru" luong khi thai. Tin dung carbon co the đuoc su dung đe tai tro cho cac du an loai bo carbon nhu tai trong rung.
Bien phap bu tru carbon đa bi chi trich tren nhieu phuong dien, mot trong nhung moi lo ngai quan trong la viec bien phap nay co the lam cham qua trinh cat giam phat thai tich cuc. Trong bao cao nam 2007 cua Vien xuyen quoc gia, Kevin Smith vi viec bu tru carbon nhu thu vui thoi trung co. Ong cho biet bien phap nay cho phep moi nguoi tra tien cho "cac cong ty bu tru đe giai thoat ban than khoi toi loi tu viec thai carbon". Ong cho biet đieu nay dan toi viec moi nguoi van co thai đo "kinh doanh nhu thuong le", tu đo kim ham nhung thay đoi lon can thiet. Nhieu nguoi đa chi trich bien phap bu tru vi no đong mot vai tro nhat đinh trong viec tay xanh. Lap luan nay xuat hien trong phan quyet cua co quan giam sat nam 2021 chong lai Shell.
Viec quan ly long leo cac phuong an bu tru carbon ket hop voi nhung kho khan trong viec tinh toan luong khi nha kinh phai bi co lap va giam phat thai cung lam day len nhieu chi trich. Lap luan nay cho rang đieu nay co the dan đen cac phuong an khong bu tru đu luong khi thai trong thuc te. Đa co nhung đong thai nham tao ra cac quy đinh tot hon. Lien Hop Quoc đa van hanh quy trinh chung nhan bu tru carbon ke tu nam 2001. Đay đuoc goi la Co che phat trien sach. No nham muc đich kich thich "phat trien ben vung va giam phat thai, đong thoi trao cho cac nuoc cong nghiep mot so su linh hoat trong cach ho đap ung cac muc tieu han che giam phat thai cua minh".
Hau het cac tin chi carbon tren thi truong tu nguyen hien nay khong đap ung cac tieu chuan cua Lien Hop Quoc, UNFCCC, ISO hoac Sang kien Muc tieu dua tren Khoa hoc (SBTi) ve viec loai bo carbon dioxide vinh vien. Vi vay, co le can phai đau tu đang ke vao viec thu giu carbon va luu tru đia chat vinh vien đe đat đuoc muc tieu phat thai rong bang 0 vao giua the ky.


Thuc thi Ke tu nam 2015, đa co su tang truong đang ke ve so luong cac chu the cam ket đat muc phat thai rong bang 0. Nhieu tieu chuan đa xuat hien đe giai thich khai niem phat thai rong bang 0 cung nhu đo luong tien đo huong toi muc tieu nay.: 38  Mot so trong nhung tieu chuan nay thi nghiem ngat hon nhung tieu chuan khac. Mot so nguoi đa chi trich cac tieu chuan yeu kem la tao đieu kien cho viec tay xanh.: 38  Lien Hop Quoc, UNFCCC, To chuc tieu chuan hoa quoc te (ISO) va Sang kien Muc tieu dua tren Khoa hoc (SBTi) thuc đay viec đat ra cac tieu chuan nghiem ngat hon.
"Nhom chuyen gia cap cao cua Lien Hop Quoc" ve cam ket phat thai rong bang 0 cua cac to chuc phi quoc gia đa đua ra mot so khuyen nghi cho cac chu the phi quoc gia, tuc bao gom cac thanh pho, chinh quyen khu vuc, to chuc tai chinh va tap đoan. Mot trong so nhung khuyen nghi đo la viec khong tai tro cho viec phat trien nhien lieu hoa thach moi, đong thoi nen ung ho cac chinh sach khi hau co tinh chat manh me va đam bao rang cac hoat đong kinh doanh va đau tu khong gop phan vao nan pha rung.:12–13 
65% trong so 2.000 cong ty đai chung lon nhat tinh theo doanh thu hang nam co muc tieu đat muc phat thai rong bang 0. Trong so cac cong ty Fortune 500, ty le nay la 63%. Muc tieu cua cac cong ty co the xuat phat tu ca viec tu nguyen hanh đong cung nhu cac quy đinh cua chinh phu.


Tham khao