Đa phan la mot loai đa tram tich mem, toi xop, mau trang, mot dang cua đa voi tu nhien chu yeu chua cac an tinh cua khoang vat calcit (toi 99 %). No tao thanh duoi cac đieu kien hai duong tuong đoi sau tu su tich luy dan dan cua cac phien calcit nho (cac gai voi) rung ra tu cac vi sinh vat đuoc goi la tao gai voi (nhom tao đon bao dang phu du trong nhom Coccolithales cua nganh Haptophyta). Cac buou đa lua va đa phien silic thuong đuoc thay nam trong đa phan. Đa phan cung co the la tu đe chi toi cac hop chat khac, bao gom silicat magie va sulfat calci.
Đa phan co đo khang tot truoc xoi mon va su sut lun khi so voi cac dang set ma thong thuong hay đi cung voi no, vi the no tao ra cac vach đa cao va doc trong đo cac chop đa phan tiep giap voi bien. Cac đoi đa phan thuong đuoc tao thanh khi cac dai đa phan chay toi be mat theo mot goc nao đo, tao thanh cac suon doc. Do đa phan toi xop nen no co the chua mot luong lon nuoc ngam, tao ra nguon du tru nuoc tu nhien đe giai phong nuoc cham chap trong mua kho.
Đa phan đuoc khai thac tai nhieu noi tren the gioi, nhu tai Anh, lam vat lieu xay dung va phan bon voi cho đong ruong. Tai đong nam Anh, cac hoc Dene la vi du đang chu y ve cac hoc đa phan co đai.
Loat Đa phan la mot đon vi đia tang chau Au đa tram lang xuong vao cuoi ky Phan trang. No hinh thanh nen cac vach đa trang Dover noi tieng tai Kent, Anh. Khu vuc Champagne tai Phap co cac tram tich đa phan nam duoi cung, trong đo co cac hang hoc nhan tao đuoc su dung đe cat giu ruou vang.


Thanh phan Đa phan co thanh phan hop thanh chu yeu la cacbonat calci voi mot luong nho đat bun va set hay cac hat thach anh nho nhat va cac dang gia vi the cua calcit trong cac sinh vat hoa thach nhu nhom trung tia (nganh Radiolaria). Khong hiem khi con gap ca cac hoa thach trong ky Phan trang cua cac đong vat chan đau nhu cac nhom cuc thach (bo Ammonitida) hay tien thach (ten đa, nhom Belemnoidea). Thong thuong no đuoc hinh thanh ngam duoi nuoc, noi chung tren đay bien, sau đo ket đac va bi nen ep trong qua trinh hinh thanh đa thanh cac dang thuong thay ngay nay. Trong qua trinh hinh thanh đa thi silica tich tu đe tao ra cac buou đa lua nam trong đa cacbonat.


Su dung đa phan Su dung truyen thong cua đa phan trong nhieu truong hop đa đuoc thay the bang cac chat khac, mac du tu "đa phan" hay "phan" thuong cung đuoc ap dung cho chat thay the.

Phan viet bang la chat đuoc dung đe ve len cac be mat tho rap, do no de dang vun ra đe lai cac hat phan bam dinh khong chat vao cac be mat nay. Mac du theo truyen thong no la thanh phan cua phan tu nhien, nhung phan viet bang ngay nay noi chung đuoc san xuat tu khoang vat thach cao (sulfat calci), thuong đuoc cung cap duoi dang cac vien hinh tru chua bot thach cao nen ep, dai khoang 10 cm.
Phan ve via he la tuong tu nhu phan viet bang, ngoai tru no đuoc san xuat o dang vien hinh tru lon hon va thuong nhuom mau.No đuoc su dung đe viet hay ve tren ve đuong, nhu tren cac via he, tren đuong pho v.v.
Đa phan dung trong nong nghiep đuoc dung đe nang cao đo pH cua đat co đo chua cao. Cac dang pho bien nhat la dang bot cua CaCO3 (cacbonat calci hay đa voi) hay CaO (oxide calci hay con goi la voi song).
Trong bo mon quan vot (tennis), theo truyen thong bot đa phan đuoc dung đe đanh dau ranh gioi cac vach ke tren san quan vot. No tao ra mot uu the la neu qua bong cham vach, thi mot đam bui đa phan hay thuoc nhuom co the đuoc nhin thay. Hien nay chat su dung đe lam viec tuong tu chu yeu la dioxide titan.
Trong the duc, leo nui, cu ta va keo co, bot đa phan—hien nay thuong đuoc thay the bang cacbonat magie (hay con goi la phan rom)—đuoc xoa vao tay đe lam giam su ra mo hoi va đo tron truot.
Phan tho may theo truyen thong la cac vien đa phan cung đuoc su dung đe tam thoi đanh dau tren vai, chu yeu đuoc cac tho may su dung. Hien nay no đuoc thay the bang tan (silicat magie).
Thuoc đanh rang noi chung cung chua mot luong nho bot đa phan.
Bot đa phan la thanh phan can thiet trong "giay phan trang", su dung trong an loat đe in an cac an pham co tranh anh minh hoa voi chat luong cao.
Bot đa phan đuoc su dung rong rai nhu la mot vat lieu gia re (sac to) đe quet voi, son hang rao, tuong, cac đuong vien, hay đe bao ve than cay khong bi chay nang.
Đa phan đuoc su dung trong cac nganh cong nghiep son (sac to trang), cao su, giay, mia đuong - đe khu nuoc ep mia hay cu cai đuong, đe san xuat cac vat lieu ket dinh (voi, xi mang Portland), trong cong nghiep thuy tinh hay san xuat diem. Trong nhung truong hop nay, nguoi ta thuong su dung cai goi la phan ket tua, thu đuoc bang con đuong hoa hoc tu cac khoang vat chua calci.
Voi su thieu calci thi phan y te cung co the đuoc ke đon nhu la mot chat bo sung trong thuc pham.


Xem them Cham khac đa phan
Đa phan Phap
Phan mau


Tham khao Lien ket ngoai Cac vach đa phan tai mien bac Ireland Luu tru ngay 7 thang 6 nam 2009 tai Wayback Machine
Đa phan: Đa tram tich Luu tru ngay 20 thang 6 nam 2009 tai Wayback Machine