Ve la mot trong nhung the loai van hoc dan gian Viet Nam. Theo Đai Nam quoc am tu vi, ve la chuyen khen che co ca van va viec sang tac ve la viec đat chuyen khen che co ca van. Đinh nghia nay con đon gian, nhung đa neu đuoc nhung đac trung co ban cua ve.
Van đe ve co tu bao gio chua the khang đinh dut khoat. Đai the, ve đa nay sinh chu yeu trong thoi ky phong kien, phat trien nhat trong cac the ky 18 - 20. Su xuat hien cua ve la mot buoc tien moi cua van tu su dan gian.


Hinh thuc Ve đuoc sang tac bang van van, su dung nhieu hinh thuc khac nhau: cau bon chu, nam chu, luc bat, hat giam, noi loi. Co ve đong dao, la nhung bai hat cua tre em. Co ve the su, ve nguoi that viec that, phan anh, binh luan nhung cau chuyen thoi su đia phuong, nhung truyen đoi phong bai tuc, nhung chuyen ap buc boc lot cua cuong hao đia chu va đoi song kho cuc cua dan ngheo trong lang xom. Nhung nguoi đat ve, be ve, noi ve phan nhieu thuoc tang lop duoi trong xa hoi. 


Noi dung Đa so bai ve phan anh hien thuc o tung đia phuong nhat đinh, boc lo ro thai đo cua nguoi dan truoc nhung su viec, su kien đo. Ngoai ra co nhung bai ve co the pho bien rong rai o nhieu đia phuong, đoi khi toan quoc. ‘‘Ve Cau Ngoi Cho Lieu’’, ‘‘Ve anh Nghi lay o Huong’’, ‘‘Ve Nam Choi’’, ‘‘Ve Quan Hon’’...
Ve mang tinh thoi su, cac su kien trong qua khu it đuoc ve quan tam. Ve xuat hien tuc thoi, nam bat nhay ben su viec, su kien, ghi nhanh, roi truyen đi đe gay du luan. ‘‘Ve thach cuoi’’, ‘‘Ve bao nam Ty’’, ‘‘Ve sai đao’’, ‘‘Ve thay Thong Chanh’’...


Phan loai Theo tieu chi the tho, co the chia ve thanh cac loai: ve luc bat, ve noi loi... Theo tieu chi đe tai, noi dung phan anh, co the phan ve thanh cac tieu loai:

Ve loai vat, cay trai, su vat: ‘‘Ve chim choc’’, ‘‘Ve trai cay’’, ‘‘Ve ca’’, ‘‘Ve rau’’, ‘‘Ve cac thu lua’’, ‘‘Ve ran U Minh’’, ‘‘Ve noi nguoc’’, ‘‘Ve noi lao’’...
Vi du bai Ve con ve:
Lai truyen ra khap het bon phuong,
Đem bang dan chu chau thien ha.
Gai nao đanh da,
Ma giet đang chong.
Chem lay đau đem nap be rong,
Vua phong chuc Hoang Ton quan chua.
Co mot nang Nu To
That la gai vo song
Nghe lenh truyen nhu hoa ngo phong
Thay bang dan, duong nhu đac thuy...
Ve the su (ve sinh hoat xa hoi): loai ve nay, ben canh tinh thoi su, tinh đia phuong rat noi bat voi xu huong chung la trao phung: ‘‘Ve thach cuoi’’, ‘‘Ve chua hoang’’, ‘‘Ve uong ruou’’, ‘‘Ve noi doc’’, ‘‘Ve đanh bac’’, ‘‘Ve đi boi’’...; ve ghi nhan thuc trang đoi song nhan dan: ‘‘Ve bao nam Ty’’, ‘‘Ve Cau Ngoi, cho Lieu’’, ‘‘Ve thay cai’’, ‘‘Ve đi phu Cua Rao’’, ‘‘Ve Cai dich y phuc’’, ‘‘Ve chan trau’’, ‘‘Ve đi o’’, ‘‘Ve chong chung’’, ‘‘Ve van cay’’, ‘‘Ve đi phu’’...
Ve lich su: thuong hoa quyen su chan that lich su va su hu cau than ky. Ve lich su la lich su khong thanh van cua nhan dan, gom 2 mang lon.
Nong dan khoi nghia: tieu bieu la ‘‘Ve chang Lia’’, ve phong trao ‘‘khoi nghia Tay Son’’ co bai ‘‘Ve Ba Thieu Pho’’, ve phong trao nong dan khoi nghia ‘‘the ky 19’’, o mien Bac pho bien nhat la ‘‘Ve vo ba Cai Vang’’...
Đau tranh chong ngoai xam: ‘‘Ve that thu kinh đo’’ dai 1850 cau, ke nhung su viec xay ra tu that thu Thuan An (‘‘1885’’) đen khi vua ‘‘Thanh Thai’’ bi giac đay sang ‘‘đao Reunion’’ (‘‘1907’’); ‘‘Ve Ba Đinh’’ ke ve cuoc ‘‘khoi nghia o Ba Đinh’’; ‘‘Ve Quan Đinh’’ ke ve ‘‘Phan Đinh Phung’’ lanh đao cuoc khoi nghia o ‘‘Huong Khe’’; ‘‘Ha Tinh’’ (‘‘1877’’); ‘‘Ve Tan Thuat’’ ke ve cuoc khoi nghia Bai Say cua ‘‘Nguyen Thien Thuat’’ o ‘‘Hai Duong’’ hoac ‘‘Hung Yen’’ (‘‘1885’’); ‘‘Ve Truong Đinh’’ ke ve nguoi anh hung đat ‘‘Go Cong’’, Nam Bo; ‘‘Ve Kham sai’’ xuat hien o ‘‘Quang Nam’’ khoang nam ‘‘1886’’...
Phuong phap bieu hien cua ve gan voi muc đich va đac điem the loai. Ve xuat hien nham đap ung su phan anh tuc thoi mot su viec, su kien, ngon ngu ve moc mac, đon gian, khong trau chuot, got dua, phan lon cac bai ve lai co van menh ngan ngui.
Tinh đich danh xac thuc the hien o ten bai ve, noi dung đuoc phan anh trong ve.
Ve co the la tho the van voi 3, 4, 5 tieng mot cau nhanh gon, sac ben thich hop yeu cau tu su. The luc bat dan trai thich hop yeu cau tru tinh. Co bai ve ket hop ca hai the tho: ‘‘Ve Tay cuop nuoc’’, ‘‘Ve giu trau’’... co khi ket hop yeu to tru tinh theo yeu cau bieu hien noi dung bai ve: ‘‘Ve truoc hoa giac Phap’’...


Tham khao Lien ket ngoai