Đai suy thoai (tieng Anh: Great Recession) hay cuoc suy thoai toan cau 2009 la cuoc suy thoai kinh te va suy giam toc đo tang truong kinh te dien ra đong thoi o nhieu nuoc, nhieu khu vuc tren the gioi, co nguon goc tu suy thoai kinh te Hoa Ky cuoi thap nien 2000 va khung hoang tai chinh 2007-2010. Muc đo va quy mo cua đot suy thoai nay lon đen muc nhieu nguoi goi no Đai Suy thoai. (hay đoi khi con goi la Tieu Khung hoang, Suy thoai dai, hoac Suy thoai toan cau 2009) Tham chi co nguoi goi no la Đai Khung hoang thu hai mac du cac hoc gia kinh te khong nghi nhu vay.


Khai quat Bong bong bat đong san cua Hoa Ky bi vo dan toi khung hoang tin dung nha o thu cap roi phat trien thanh mot cuoc khung hoang tai chinh ma hau qua la tinh trang đoi tin dung anh huong toi khu vuc kinh te thuc. Vo bong bong nha o cung dan toi suy giam tieu dung ca nhan o Hoa Ky. Su bat trac trong đoi song kinh te va kinh doanh cang lam cho tieu dung va san xuat bi han che. Ba nhan to nay gay ra suy thoai kinh te o Hoa Ky tu nam 2008. Nhieu nuoc tren the gioi co cac to chuc tai chinh đa tham gia vao thi truong tin dung nha o thu cap o Hoa Ky. Khi cac to chuc tai chinh nay bi thua lo, tinh trang roi loan tai chinh, tham chi la khung hoang tai chinh đa xay ra o nhieu nuoc khien cho cac nuoc nay roi vao suy thoai kinh te hoac suy giam toc đo tang truong. Do Hoa Ky, chau Au va Nhat Ban la nhung thi truong xuat khau quan trong cua nhieu nuoc đang phat trien (nhat la khu vuc Đong A) nen suy thoai va suy giam tang truong kinh te tu the gioi phat trien đa lam giam xuat khau cua cac nuoc đang phat trien. Đong thoi, vi cac nuoc phat trien la nguon cung cap cac khoan vay ngan hang, cac khoan von đau tu truc tiep va gian tiep cho cac nuoc đang phat trien, nen khi cac nuoc phat trien dung cho vay, dung giai ngan hay rut von ve, nhieu nen kinh te đang phat trien đa bi tac đong tieu cuc nghiem trong. Giam san xuat tren quy mo toan cau dan toi giam luong cau ve nang luong va nguyen lieu, khien cho cac nuoc xuat khau dau va nguyen lieu bi giam đang ke nguon thu tu xuat khau cac yeu to nay. Vi the, suy thoai va suy giam toc đo tang truong kinh te lan sang ca cac nuoc xuat khau dau mo o Trung Đong, Nam My, Trung A va Nga von đuoc loi suot mot thoi gian kha dai tu gia dau tang.
Đe ngan chan suy giam tang truong, khoi phuc kinh te, hau het cac nuoc bi tac đong đa ap dung tich cuc chinh sach kich thich kinh te, đac biet la kich cau, khien cho co nhieu quan điem khang đinh su tro lai cua chu nghia Keynes. Su hop tac quoc te thong qua dien đan G20 đa lam tang vi the cua cac nuoc đang phat trien, nhat la cua Trung Quoc.
Đen giua nam 2009, dau hieu phuc hoi kinh te đa bat đau thay o cac nuoc bi tac đong.


Cac khu vuc = Cac nuoc phat trien =
Cac nuoc phat trien noi chung bat đau suy giam toc đo tang truong tu quy III nam 2007 va GDP bat đau giam tu quy III nam 2008. Quy IV nam 2008 ghi nhan muc thu hep GDP cua cac nuoc phat trien noi chung len đen 7,97%.
Hoa Ky la trung tam cua suy thoai kinh te toan cau mac du khong phai la nuoc suy thoai nghiem trong nhat. Theo cach xac đinh suy thoai kinh te cua NBER, kinh te Hoa Ky roi vao suy thoai tu thang 12 nam 2007. Con theo cach xac đinh suy thoai tuc la 2 quy lien tuc co GDP giam thi kinh te Hoa Ky roi vao suy thoai bat đau tu quy III nam 2008 voi muc giam lon ky luc ke tu sau Chien tranh the gioi thu hai. Quy Tien te Quoc te uoc luong rang nen kinh te Hoa Ky nam 2009 thu hep 2,6%. Ty le that nghiep o Hoa Ky đa tang tu muc 4,9% vao thang 12 nam 2007 len 9,5% vao thang 6 nam 2009. Nhieu nganh kinh te cua Hoa Ky thu hep san xuat. Nganh che tao o to bi khung hoang nghiem trong đen muc Big Three phai ban đi mot so thuong hieu va chi nhanh cua minh. GM va Chrysler phai chiu pha san va chap nhan tai co cau duoi su giam sat cua Chinh phu.
Trong cac nuoc phat trien, Đuc va Nhat Ban la nhung nuoc ma GDP giam manh nhat. Ca hai đeu la nhung nen kinh te huong vao xuat khau va bi tac đong tieu cuc nghiem trong. Nhieu the che tai chinh cua Đuc tham gia vao thi truong tin dung thu cap o Hoa Ky khien cho khu vuc tai chinh cua Đuc bi roi loan. Tuy khu vuc tai chinh cua Nhat Ban van vung vang, nhung viec co nhieu cong ty Hoa Ky phat hanh trai phieu tai thi truong chung khoan Tokyo đa khien cho thi truong chung khoan cua Nhat Ban bi chao đao va anh huong toi kha nang huy đong von cua cac cong ty Nhat Ban. Hau qua la ca hai nuoc đeu lam vao suy thoai tu quy II nam 2008. Nam 2009, GDP cua Đuc giam 6,2%; va du bao se con giam trong nam 2010. Con GDP cua Nhat Ban nam 2009 cung giam toi 6%. Thong ke cho thay Nhat Ban đa bi giam kim ngach xuat khau va giam san luong san xuat o muc ky luc. Nhung nuoc phat trien lon khac bi giam GDP la Anh, Canada, Phap, Tay Ban Nha, Y. Ca khu vuc đong euro noi chung giam 4,8% trong nam 2009 va du bao se con giam 0,3% trong nam 2010.
Trong cac nuoc OECD, chi co Hy Lap, Han Quoc, Ba Lan, Slovaky la khong bi roi vao suy thoai kinh te (theo cach xac đinh suy thoai la hai quy lien tuc tang truong duoi 0), song van bi suy giam toc đo tang truong.
Cac nuoc cong nghiep hoa moi chau A đeu la nhung nen kinh te theo đinh huong xuat khau. Suy giam tang truong kinh te the gioi đa lam GDP cua cac nuoc nay đang tu cho tang toi 5,1% trong nam 2005 giam xuong chi con tang 1,5% trong nam 2008 va du kien se giam 5,2% trong nam 2009. Cac nuoc va lanh tho lam vao suy thoai la Hong Kong va Singapore (tu quy IV nam 2008).


= BRIC =
An Đo, Brasil va Trung Quoc bi suy giam toc đo tang truong trong nam 2008 nhung đa nhanh chong tro lai tang truong nhanh trong nam 2009. Nga bi khung hoang tai chinh trong nam 2008 voi gia chung khoan sut giam manh, đong rup mat gia, mot so ngan hang bi đo vo. Nguyen nhan khung hoang tai chinh o Nga la do nhung bat an tu phia cac nha đau tu lien quan đen cang thang chinh tri-quan su Nga-Georgia, lien quan đen viec gia dau the gioi giam manh, su chi trich cua Thu tuong Putin đoi voi tap đoan Mechel. Kinh te Nga lam vao suy thoai tu đau nam 2009.
Ket qua tang truong kinh te đuoc xem la tot so voi cac nuoc phat trien đa giup cho BRIC co tieng noi hon trong G-20. Cac nuoc nay đeu co gang đam phan đe tang ty le phieu bau cua minh o Quy Tien te Quoc te.


= Cac nuoc đang phat trien khac =
Trong cac nuoc đang phat trien, nhung nuoc thuoc SNG bi tac đong nghiem trong. Cac nuoc nay bi đong thoi nhieu cu soc: nhung roi loan tai chinh khien cho cac nuoc nay tro nen kho tiep can cac nguon tai chinh nuoc ngoai (cac nuoc nay von đi vay nuoc ngoai nhieu đe đau tu phat trien kinh te trong nuoc), nhu cau đoi voi hang xuat khau cua ho giam do kinh te cac nuoc va cac khu vuc tren the gioi xau đi, gia nguyen lieu-nang luong giam, kieu hoi giam do thu nhap cua nguoi lao đong xuat khau cua cac nuoc nay giam. Cac nuoc Belarus, Ukraine, Armenia đa phai xin IMF giup đo tai chinh. Thong ke cua IMF cho thay GDP cua Ukraine nam 2009 giam toi 8% va cua Armenia giam toi 5%. Cac nuoc SNG khac co GDP giam la Kazakhstan, Belarus va Mondova. Cac nuoc con lai tuy van tang đuoc GDP nhung voi toc đo khong cao bang thoi gian truoc.
Cac nuoc đang phat trien chau A hau het đeu bi giam toc đo tang truong, tham chi co nuoc con tang truong am. Cac nuoc Bangladesh, Indonesia, Pakistan, Viet Nam von co muc tang truong tren duoi 6% trong cac nam 2007 va 2008, sang nam 2009 chi con tang truong tren duoi 3%. Cac nuoc Malaysia va Thai Lan tang truong voi toc đo -3,0% va -3,5% trong nam 2009.
Cac nen kinh te My Latinh von co đo mo cao va phu thuoc vao von nuoc ngoai va xuat khau nguyen lieu-nang luong. Vi the, cac nuoc trong khu vuc nay bi suy giam toc đo tang truong kinh te o muc đo khac lon. Mexico bi suy giam nhieu nhat do nen kinh te nay gan ket chat che voi kinh te Hoa Ky. GDP cua Mexico giam toi 3,7% trong nam 2009. Nhung nuoc lon khac co GDP giam la Argentina, Ecuador va Venezuela.
Tat ca cac nuoc o Trung Đong đeu bi suy giam kinh te. Nhung nuoc Trung Đong xuat khau nhieu dau lua la A Rap Saudi, UAE va Kuwait con bi giam GDP. Kinh te Israel cung bi giam 1,7% trong nam 2009. Nen kinh te nay von phu thuoc kha cao vao xuat khau trong khi kinh te toan cau lai roi vao suy thoai va suy giam tang truong.
Kinh te cac nuoc chau Phi gap kho khan chu yeu do xuat khau cua ho bi giam (do luong cau the gioi giam va do gia nguyen lieu-nang luong giam) va kieu hoi bi giam. Cac nuoc Ghana, Kenya, Nigeria, Nam Phi va Tunisia bi giam nguon von nuoc ngoai (FDI va đau tu gian tiep). Angola, Guinea Xich đao va Nigeria bi tac đong manh boi luong dau xuat khau va gia dau giam. Tuy nhien, kinh te Cote d'Ivoire va Kenya khong nhung khong bi suy giam ma lai con tang toc.


Xem them Danh sach ngan hang bi mua lai hoac pha san trong khung hoang tai chinh cuoi thap nien 2000
Danh sach cac quoc gia theo toc đo tang truong GDP danh nghia 2009-2012


Tham khao