Hydro la mot nguyen to hoa hoc trong he thong tuan hoan cac nguyen to voi nguyen tu so bang 1, nguyen tu khoi bang 1 u. Truoc đay con đuoc goi la khinh khi (nhu trong "bom khinh khi" tuc bom H); hien nay tu nay it đuoc su dung. So di đuoc goi la "khinh khi" la do hydro la nguyen to nhe nhat va ton tai o the khi, voi trong luong nguyen tu 1,00794 amu. Hydro la nguyen to pho bien nhat trong vu tru, tao nen khoang 75% tong khoi luong vu tru va toi tren 90% tong so nguyen tu. Cac sao thuoc dai chinh đuoc cau tao chu yeu boi hydro o trang thai plasma. Hydro nguyen to ton tai tu nhien tren Trai Đat tuong đoi hiem do khi hydro nhe nen truong hap dan cua Trai Đat khong đu manh đe giu chung khoi thoat ra ngoai khong gian, do đo hydro ton tai chu yeu duoi dang hydro nguyen tu trong cac tang cao cua khi quyen Trai Đat.
Đong vi pho bien nhat cua hydro la proti, ky hieu la H, voi hat nhan la mot proton duy nhat va khong co neutron. Ngoai ra hydro con co mot đong vi ben la deuteri, ky hieu la D, voi hat nhan chua mot proton va mot neutron va mot đong vi phong xa la triti, ky hieu la T, voi hai neutron trong hat nhan.
Voi vo nguyen tu chi co mot electron, nguyen tu hydro la nguyen tu đon gian nhat đuoc biet đen, va cung vi vay nguyen tu hydro tu do co mot y nghia to lon ve mat ly thuyet. Chang han, vi nguyen tu hydro la nguyen tu trung hoa duy nhat ma phuong trinh Schrodinger co the giai đuoc chinh xac nen viec nghien cuu nang luong va cau truc đien tu cua no đong vai tro quan trong trong su phat trien cua ca co hoc luong tu va hoa hoc luong tu.
O đieu kien thuong, cac nguyen tu hydro ket hop voi nhau tao thanh nhung phan tu gom hai nguyen tu H2. (O nhung nhiet đo cao, qua trinh nguoc lai xay ra.) Khi hydro lan đau tien đuoc đieu che mot cach nhan tao vao đau the ky XVI bang cach nhung kim loai vao trong mot acid manh. Vao nhung nam 1766-1781, Henry Cavendish la nguoi đau tien nhan ra rang hydro la mot chat rieng biet va rang khi bi đot trong khong khi no tao ra san pham la nuoc. Tinh chat nay chinh la nguon goc cua ten goi tieng Phap hydrogene (đuoc tao ra bang cach ghep tiep đau ngu tieng Hy Lap hydro-, co nghia la "nuoc", voi tiep vi ngu tieng Phap -gene, co nghia la "tao ra"). O đieu kien tieu chuan, hydro la mot chat khi luong nguyen tu khong mau, khong mui, khong vi va la mot phi kim.
Trong cac hop chat ion, hydro co the ton tai o hai dang. Trong cac hop chat voi kim loai, hydro ton tai duoi dang cac anion hydride mang mot đien tich am, ky hieu H-. Hydro con co the ton tai duoi dang cac cation H+ la ion duong sinh ra do nguyen tu hydro bi mat đi mot electron duy nhat cua no. Tuy nhien mot ion duong voi cau tao chi gom mot proton tran trui (khong co electron che chan) khong the ton tai đuoc trong thuc te do tinh duong đien hay tinh acid va do đo kha nang phan ung voi cac phan tu khac cua H+ la rat cao. Mot cation hydro thuc su chi ton tai trong qua trinh chuyen proton tu cac acid sang cac base (phan ung acid-base). Trong dung dich nuoc H+ (do chinh nuoc hoac mot loai acid khac phan ly ra) ket hop voi phan tu nuoc tao ra cac cation hydroni H3O+, thuong cung đuoc viet gon la H+. Ion nay đong mot vai tro đac biet quan trong trong hoa hoc acid-base.
Hydro tao thanh cac hop chat cong hoa tri voi hau het cac nguyen to khac. No co mat trong nuoc va hau het cac hop chat huu co cung nhu cac co the song.


Tinh chat O nhiet đo va ap suat tieu chuan hydro la mot khi luong nguyen tu co cong thuc phan tu H2, khong mau, khong mui, de bat chay, co nhiet đo soi 20,27 K (-252,87 °C) va nhiet đo nong chay 14,02 K (-259,14 °C). Tinh the hydro co cau truc luc phuong. Hydro co hoa tri 1 va co the phan ung voi hau het cac nguyen to hoa hoc khac.


= Su chay =

Khi hydro (hay phan tu hydro) co tinh chay cao va se chay trong khong khi trong khoang nong đo the tich tu 4% đen 75%. Entropy cua qua trinh chay hydro la −286 kJ/mol:

2 H2(g) + O2(g) → 2 H2O(l) + 572 kJ (286 kJ/mol)
Khi hydro no voi hon hop khong khi voi nong đo 4–74% va voi clo neu nong đo no la 5–95%. Hon hop co the đuoc đot chay bang tia lua, nhiet hoac anh sang mat troi. Nhiet đo tu chay cua hydro trong khong khi la 500 °C (932 °F). Hon hop oxy-hydro tinh khiet chay phat ra anh sang tu ngoai va hon hop voi nhieu oxy chay gan nhu khong the quan sat bang mat thuong nhu đuoc minh hoa trong Space Shuttle Main Engine so voi chum lua de nhin thay cua Space Shuttle Solid Rocket Booster. Viec phat hien ro ri khi hydro chay co the can mot thiet bi bao chay; ro ri nhu vay co the rat nguy hiem. Ngon lua hydro trong cac đieu kien khac la mau xanh, giong nhu ngon lua khi đot thien nhien mau xanh.


= Nguyen tu hydro =

Nguyen tu hydro la nguyen tu cua nguyen to hydro. No bao gom mot electron co đien tich am quay xung quanh proton mang đien tich duong la hat nhan cua nguyen tu hydro. Đien tu va proton lien ket voi nhau bang luc Coulomb


Đong vi Hydro co 3 đong vi tu nhien gom 1H, 2H va 3H. Cac đong vi khac co hat nhan khong ben (4H đen 7H) đuoc tong hop trong phong thi nghiem nhung khong quan sat đuoc trong tu nhien.
Hydro la nguyen to duy nhat co cac ten goi khac nhau cho cac đong vi cua no. (Trong giai đoan đau cua nghien cuu phong xa, cac đong vi phong xa nang khac nhau cung đuoc đat ten, nhung cac ten goi nay khong đuoc su dung, mac du mot nguyen to, radon, co ten goi ma nguyen thuy đuoc dung chi cho mot đong vi cua no). Cac ky hieu D va T (thay vi H2 va H3) đoi khi đuoc su dung đe chi đoteri va triti, mac du đieu nay khong đuoc chinh thuc phe chuan. Ky hieu P đa đuoc su dung cho phosphor va khong the su dung đe chi proti.

1H: Đong vi pho bien nhat cua hydro chiem hon 99,98%, đong vi on đinh nay co hat nhan chi chua duy nhat mot proton; vi the trong mieu ta (mac du it) goi la proti.
2H: Đong vi on đinh co ten la deuteri, voi them mot neutron trong hat nhan. No chiem khoang 0,0184-0,0082% cua toan bo hydro (IUPAC); ty le cua no toi proti đuoc xac đinh lien quan voi nuoc tham chieu tieu chuan cua VSMOW. Deuteri khong co tinh phong xa, va khong the hien đoc tinh. Nuoc đuoc lam giau chua deuteri thay vi hydro thong thuong đuoc goi la nuoc nang. Deuteri va cac hop chat cua no đuoc dung đe đanh dau đong vi trong cac thi nghiem hoa sinh va trong cac dung moi dung 1H-quang pho NMR. Nuoc nang đuoc dung lam chat đieu hoa neutron va chat lam lanh trong cac lo phan ung hat nhan. Deuteri cung co the la nhien lieu tiem nang trong cac phan ung tong hop hat nhan thuong mai.
3H: Đong vi phong xa tu nhien co ten la triti. Hat nhan cua no co hai neutron va mot proton. No phan ra theo phong xa beta va chu ky ban ra la 12,32 nam. Do co tinh phong xa nen no co the đuoc dung trong son phan quang, nhu trong cac loai đong ho. Tam thuy tinh ngan chan mot luong nho phong xa thoat ra ngoai. Mot luong nho triti co mat trong tu nhien do su phan ung giua cac tia vu tru voi cac khi trong khi quyen; triti cung đuoc giai phong trong cac thu nghiem vu khi hat nhan. No đuoc dung trong cac phan ung tong hop hat nhan, o dang vet trong đia hoa đong vi, va đac biet trong cac thiet bi tu phat sang. Triti cung đuoc dung trong cac thi nghiem ghi nhan hoa hoc va sinh hoc.Triti cung co the thay the hydro trong nuoc giong nhu deuteri va tao ra nuoc sieu nang.
4H: Hydro-4 đuoc tong hop khi ban pha triti bang hat nhan đoteri chuyen đong cuc nhanh. No phan ra tao ra buc xa neutron va co chu ky ban ra 9,93696x10−23 giay.
5H: Nam 2001 cac nha khoa hoc phat hien ra hydro-5 bang cach ban pha hydro bang cac ion nang. No phan ra tao ra buc xa neutron va co chu ky ban ra 8,01930x10−23 giay.
6H: Hydro-6 phan ra tao ra ba buc xa neutron va co chu ky ban ra 3,26500x10−22 giay.
7H: Nam 2003 hydro-7 đa đuoc tao ra tai phong thi nghiem RIKEN o Nhat Ban bang cach cho va cham dong cac nguyen tu heli-8 nang luong cao voi muc tieu hydro lanh va phat hien ra cac triton - hat nhan cua nguyen tu triti - va cac neutron tu su pha vo cua hydro-7, giong nhu phuong phap su dung đe san xuat va phat hien hydro-5.


Lich su = Phat hien va su dung =
Hydro (trong tieng Phap, hydrogene, hydr-, than tu cua hydros, tieng Hy Lap nghia la "nuoc", va -gene, tieng Phap nghia la "sinh", co nghia la "sinh ra nuoc" khi hop voi Oxy Nam 1671, Robert Boyle đa phat hien va mieu ta phan ung giua sat va acid loang sinh ra khi hydro. Nam 1766, Hydro lan đau tien đuoc Henry Cavendish phat hien nhu mot chat rieng biet, va đat ten khi tu phan ung kim loai-acid la "khi co the chay". va phat hien nam 1781 rang khi nay tao ra nuoc khi đot. Ong thuong đuoc tin dung cho phat hien cua no nhu la mot yeu to. Cavendish tinh co tim ra no khi thuc hien cac thi nghiem voi thuy ngan va cac acid. Mac du ong đa sai lam khi cho rang hydro la hop chat cua thuy ngan (va khong phai cua acid), nhung ong đa co the mieu ta rat nhieu thuoc tinh cua hydro rat can than. Nam 1783, Antoine Lavoisier đat ten cho nguyen to nay va chung to nuoc đuoc tao ra tu hydro va oxy. Khong lau sau, ong va Laplace lap lai thi nghiem phat hien cua Cavendish thi nuoc đuoc tao ra khi hydro bi đot chay. Lavoisier tao ra hydro tu cac thi nghiem noi tieng cua ong ve bao ton khoi luong bang cach phan ung cua dong hoi nuoc voi sat kim loai qua mot song sat nung tren lua. Qua trinh oxy hoa ky khi cua sat cua cac proton cua nuoc o nhiet đo cao co the đuoc bieu dien theo cac phan ung sau:

Fe + H2O → FeO + H2
2 Fe + 3 H2O → Fe2O3 + 3 H2
3 Fe + 4 H2O → Fe3O4 + 4 H2
Nhieu kim loai nhu zirconi trai qua phan ung tuong tu voi nuoc tao ra hydro.
Hydro đuoc hoa long lan đau tien boi James Dewar nam 1898 bang cach su dung bo phan lam lanh va phat minh cua ong phich nuoc. Ong đa tao ra hydro ran vao nam sau đo. Deuteri đuoc Harold Urey phat hien vao thang 12 nam 1931 bang cach chung cat mot mau nuoc nhieu lan, voi phat minh nay Urey nhan giai Nobel nam 1934. Triti đuoc Ernest Rutherford, Mark Oliphant, va Paul Harteck đieu che nam 1934. Nuoc nang đuoc nhom cua Urey phat hien nam 1932. Francois Isaac de Rivaz đa tao đong co de Rivaz đau tien su dung nang luong tu viec đot chay hon hop hydro va oxy nam 1806. Edward Daniel Clarke đa phat minh ra ong xi han hydro nam 1819. Đen Dobereiner va đen san khau đuoc phat minh nam 1823.
Mot trong nhung ung dung đau tien cua no la khinh khi cau, đuoc Jacques Charles phat minh nam 1783.. Hydro tao luc nang cho dang du hanh tren khong vao nam 1852, đay la phat minh tau hang khong dung luc nang hydro đau tien cua Henri Giffard. Ferdinand von Zeppelin đa thuc đay y tuong khi khi cau cung dung luc nang cua hydro ma sau nay đuoc goi la Zeppelin; khinh khi cau đau tien bay nam 1900. Cac chuyen bay tro nen thuong xuyen hon bat đau nam 1910 va khi no ra chien tranh the gioi thu nhat vao thang 8 nam 1914, khi khi cau đa van chuyen 35.000 hanh khach ma khong co tai nan nghiem trong. Tau khong khi luc nang hydro đuoc dung lam cac điem qua sat va tha bom trong suot cuoc chien.


= Vai tro trong thuyet luong tu =

Do cau truc nguyen tu tuong đoi đon gian cua no chi gom mot proton va mot electron, nguyen tu hydro, cung voi quang pho anh sang tu no hoac no hap thu, la trung tam cua su phat trien hoc thuyet ve cau truc nguyen tu. Hon the nua, su đon gian tuong ung cua phan tu hydro va cation tuong ung H+2 cho phep hieu biet đay đu hon ve cac lien ket hoa hoc tu nhien, sau mot thoi gian ngan sau khi co hoc luong tu cua nguyen tu hydro đa đuoc phat trien vao giua thap nien 1920.
Mot trong nhung hieu ung luong tu đau tien đuoc nhan thay ro rang la quan sat cua Maxwell lien quan đen hydro, nua the ky truoc khi hoc thuyet co hoc luong tu đuoc phat trien toan dien. Maxwell đa quan sat nhiet dung rieng cua H2 khong the tinh đuoc cua khi hai nguyen tu duoi nhiet đo phong va bat đau ngay cang giong voi khi đon nguyen tu o nhiet đo đong đac. Theo thuyet luong tu, ung xu nay xuat phat tu khoang cach cac muc nang luong quay (luong tu hoa), no lam mo rong khoang cach trong H2 do khoi luong thap cua no. Cac muc khoang cach rong nay uc che ty le bang nhau cua nang luong nung trong chuyen đong quay trong hydro o cac muc nhiet đo thap. Cac khi hai nguyen tu bao gom cac nguyen tu nang hon khong co cac muc khoang cach rong nay va khong the hien cung hieu ung.


Trang thai thien nhien Hydro la nguyen to pho bien nhat trong vu tru, chiem 75% cac vat chat thong thuong theo khoi luong va tren 90% theo so luong nguyen tu. Nguyen to nay đuoc tim thay voi mot luong khong lo trong cac ngoi sao va cac hanh tinh khi khong lo. Cac đam may phan tu cua H2 lien quan đen su hinh thanh sao. Hydro đong vai tro quan trong trong viec cung cap nang luong ngoi sao thong qua phan ung proton-proton va tong hop hat nhan chu trinh CNO.
Trong khap vu tru, hydro đuoc tim thay chu yeu o cac trang thai nguyen tu va plasma voi cac tinh chat khac voi hydro phan tu. O dang plasma, electron va proton cua hydro khong lien ket cung nhau, tao thanh cac chat dan dien rat cao va phat xa cao. Cac hat tich đien bi anh huong cao boi tu truong va đien truong. Vi du, gio mat troi tuong tac voi tu quyen cua Trai Đat lam tang dong Birkeland va Aurora. Hydro đuoc phat hien o trang thai nguyen tu trung hoa đien trong cac moi truong lien sao. Mot luong lon hydro trung hoa đuoc tim thay trong cac he Lyman-alpha bi ham đuoc cho la thong tri mat đo baryon vu tru cua Vu tru đen dich chuyen đo z=4.
Tuy vay, tren Trai Đat no co rat it trong khi quyen (1 ppm theo the tich). Tuy nhien, hydro la nguyen to pho bien thu 3 tren be mat Trai Đat, chu yeu la o dang hop chat hoa hoc nhu nuoc va hydrocarbon. Hydro đuoc tao ra boi mot so vi khuan va tao va la thanh phan tu nhien cua trung tien nhu o dang methan, la nguon hydro co đo quan trong ngay cang cao. Cac nguon khac bao gom phan lon cac chat huu co (hien tai la moi dang cua co the song), than, nhien lieu hoa thach va khi tu nhien. Metan (CH4) la mot nguon quan trong cua hydro. Duoi ap suat cuc cao, chang han nhu tai trung tam cua cac hanh tinh khi khong lo (nhu Sao Moc), cac phan tu hydro mat đac tinh cua no va hydro tro thanh mot kim loai (xem hydro kim loai). Duoi ap suat cuc thap, nhu trong khoang khong vu tru, hydro co xu huong ton tai duoi dang cac nguyen tu rieng biet, đon gian vi khong co cach nao đe chung lien ket voi nhau; cac đam may H2 tao thanh va đuoc lien ket trong qua trinh hinh thanh cac ngoi sao.
Hydro đong vai tro song con trong viec cung cap nang luong trong vu tru thong qua cac phan ung proton-proton va chu trinh carbon - nito. (Đo la cac phan ung nhiet hach giai phong nang luong khong lo thong qua viec to hop hai nguyen tu hydro thanh mot nguyen tu heli.)


Đieu che, san xuat Trong phong thi nghiem, hydro đuoc đieu che bang phan ung cua acid voi kim loai (co the su dung binh Kipp), nhu kem chang han. Đe san xuat cong nghiep co gia tri thuong mai no đuoc đieu che tu khi thien nhien. Đien phan nuoc la bien phap đon gian nhung khong kinh te đe san xuat hang loat hydro. Cac nha khoa hoc đang nghien cuu đe tim ra nhung phuong phap đieu che moi nhu san xuat hydro sinh hoc su dung qua trinh quang phan ly nuoc o tao luc hay viec chuyen hoa cac dan xuat sinh hoc nhu glucose hay sorbitol o nhiet đo thap bang cac chat xuc tac moi.
Hydro co the đieu che theo nhieu cach khac nhau: hoi nuoc qua than (carbon) nong đo, phan huy hydrocarbon bang nhiet, phan ung cua cac base manh (kiem) trong dung dich voi nhom, đien phan nuoc hay khu tu acid loang voi mot kim loai (co kha nang đay hydro tu acid) nao đo.
Viec san xuat thuong mai cua hydro thong thuong la tu khi tu nhien đuoc xu ly bang hoi nuoc nong. O nhiet đo cao (700-1.100 °C), hoi nuoc tac dung voi methan đe sinh ra carbon monoxit va hydro.

  
    
      
        
          
            CH
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          
            
              
                
                  
                    
                      ↽
                    
                    
                    
                    
                      −
                    
                  
                
              
              
                
                  
                    
                      −
                    
                    
                    
                    
                      ⇀
                    
                  
                
              
            
          
          CO
          +
          3
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {CH4 + H2O <=> CO + 3H2}}}
  
 (xuc tac Ni, nhiet đo cao)
Đien phan dung dich co mang ngan:

  
    
      
        
          2
          
          NaCl
          +
          2
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          ⟶
          2
          
          NaOH
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            Cl
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NaCl + 2H2O -> 2NaOH + H2 + Cl2}}}
  

Đien phan nuoc:

  
    
      
        
          2
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          ⟶
          2
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2H2O ->2H2 + O2}}}
  

Luong hydro bo sung co the thu đuoc tu carbon monoxit thong qua phan ung nuoc-khi sau:

  
    
      
        
          CO
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          ⟶
          
            CO
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {CO + H2O -> CO2 + H2}}}
  


Hop chat La chat nhe nhat trong moi chat khi, hydro lien ket voi phan lon cac nguyen to khac đe tao ra hop chat. No co đo đien am 2,2 vi the no tao ra hop chat o nhung cho ma no la nguyen to mang tinh phi kim loai nhieu hon (1) cung nhu khi no la nguyen to mang tinh kim loai nhieu hon (2). Cac chat loai đau tien goi la hydride, trong đo hydro hoac la ton tai duoi dang ion H- hay chi la hoa tan trong cac nguyen to khac (chang han nhu paladi hydride). Cac chat loai thu hai co xu huong cong hoa tri, khi đo ion H+ la mot hat nhan tran va co xu huong rat manh đe hut cac đien tu vao no. Cac dang nay la cac acid. Vi the tham chi trong cac dung dich acid nguoi ta co the tim thay cac ion nhu hydroni (H3O+) cung nhu proton.
Hydro ket hop voi oxy tao ra nuoc, H2O va giai phong ra nang luong, no co the no khi chay trong khong khi. Oxit deuteri, hay D2O, thong thuong đuoc noi đen nhu nuoc nang. Hydro cung tao ra phan lon cac hop chat voi carbon. Vi su lien quan cua cac chat nay voi cac loai hinh su song nen nguoi ta goi cac hop chat nay la cac chat huu co, viec nghien cuu cac thuoc tinh cua cac chat nay thuoc ve hoa huu co.


Cac phan ung sinh hoc H2 la mot san pham cua nhieu kieu trao đoi chat ky khi va đuoc nhieu dang vi sinh vat sinh ra, thuong thong qua cac phan ung co xuc tac cac enzym chua sat hoac nickel đuoc goi la hydrogenase. Cac enzyme nay xuc tac phan ung oxy hoa khu thuan nghich giua H2 va 2 proton va 2 electron cua no. Su tao thanh khi hydro xay ra khi chuyen dich can bang theo huong khu đuoc tao ra trong khi len men pyruvat đoi voi nuoc.
Viec phan cat phan tu nuoc thanh cac proton, electron, va oxy xay ra trong cac phan ung phu thuoc sang trong tat ca cac sinh vat quang hop. Mot so sinh vat nay bao gom ca tao Chlamydomonas reinhardtii va vi khuan lam, đa tien hoa hai buoc trong cac phan ung toi ma trong đo cac proton va electron bi khu đe tao ra khi H2 boi cac enzym biet hoa trong luc lap. Nhieu no luc đa đuoc thuc hien đe can thiep ve mat di truyen cua cac enzym vi khuan lam đe tong hop mot cach hieu qua khi H2 tham chi co mat oxy. Nhung no luc cung đa thuc hien đoi voi gen cua tao trong phan ung sinh hoc.


An toan Hydro la mot chat khi de bat chay, no chay khi mat đo chi co 4%. No co phan ung cuc manh voi clo va fluor, tao thanh cac acid hydrohalic co the gay ton thuong cho phoi va cac bo phan khac cua co the. Khi tron voi oxy, hydro no khi bat lua. Hydro cung co the no khi co dong đien đi qua.
Hydro bieu hien mot so moi nguy hiem đoi voi su an toan cua con nguoi nhu kha nang chay, no khi tron voi khong khi voi oxy tu do. Ngoai ra, hydro long la mot hon hop lanh va the hien cac moi nguy hiem (nhu lam te cong) lien quan đen chat long rat lanh. Hydro hoa tan trong nhieu kim loai, va khi ro ri co the co nhung anh huong xau đen cac kim loai nhu tinh gion do hydro, lam ran nut va gay no. Khi hydro ro ri vao khong khi co the tu chay. Hon the nua, hydro chay khi nhiet đo rat cao hau nhu khong nhin thay va đieu nay co the gay bong.
Tham chi viec giai đoan du lieu hydro (bao gom ca du lieu an toan) van chua ro rang boi mot so hien tuong. Nhieu tinh chat vat ly va hoa hoc cua hydro phu thuoc ty so đong phan spin parahydro/orthohydron (no thuong mat vai ngay hoac vai tuan o mot nhiet đo cho truoc đe đat đen ti so can bang, tu đo moi lay đuoc so lieu). Cac thong so chay no hydro nhu ap suat va nhiet đo nguong chay no, phu thuoc manh vao hinh dang cua vat the chua chung.


Xem them Phan hydro
Te bao nhien lieu
Nguyen tu hydro
Lien ket hydro
Bom hat nhan
Kinh te hydro
Bang tuan hoan cac nguyen to
Hydro long (LH2)


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Hydrogen tai Wikimedia Commons
HIĐRO tai Tu đien bach khoa Viet Nam
ĐOTERI 2H tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Hydrogen tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)