Nagasaki (Nhat: 長崎県 (Truong Ky huyen), Hepburn: Nagasaki-ken) la mot tinh cua Nhat Ban, nam o phia tay đao Kyushu. Trung tam hanh chinh la thanh pho Nagasaki.


Đia ly Tinh Nagasaki nam o phia Tay Nam cua Nhat Ban, thuoc phia Tay Bac cua vung Kyushu, co lanh tho keo dai 213 km theo huong Đong Tay va 307 km theo huong Bac Nam. Tong dien tich tinh Nagasaki la 4.105,47 km² (tinh đen ngay 1 thang 10 nam 2011). Tinh Nagasaki co đia hinh kem bang phang voi nui đoi nhap nho khap noi va đuong bo bien dai đen 4.184 km (tinh đen ngay 31 thang 3 nam 2012), đuoc tao thanh tu nhieu ban đao, mui đat va vinh. Đay la đuong bo bien dai thu hai o Nhat Ban, chi sau tinh Hokkaido.
Thuoc phia Đong tinh Nagasaki la ban đao Shimabara. Ban đao nay nam o phia đoi dien voi tinh Fukuoka tinh Kumamoto thong qua bien Ariake. Phia Nam tinh Nagasaki la ban đao Nagasaki vong ra bien Amakusa Nada, quan đao Goto tren bien phia Tay, đao Iki va đao Tsushima tren vung bien phia Tay Bac va Han Quoc nam o ben kia eo bien phia Tay.
Tinh Nagasaki co cac day nui chinh la day nui Unzen, day nui Tara va day nui Kunimi. Trong đo, Tara va Kunimi la 2 day nui phan vung khi hau giua tinh Nagasaki va voi tinh Saga. Tat ca cac thanh pho thuoc tinh Nagasaki đeu giap bien, cung nhu tat ca song ngoi đeu đo thang ra bien. Vi vay, o Nagasaki khong co song lon. Mot so song chinh co the ke đen la song Honmyo, song Saza, song Ainoura va song Kawatana.


Lich su Tinh Nagasaki đong mot vai tro quan trong trong lich su Nhat Ban. Tung co rat nhieu su kien lich su quan trong đa dien ra tai đay. Tu viec la tuyen đau phong thu trong Cuoc xam luoc cua Mong Co vao cuoi nhung nam 1200, cho đen thoi ky đan ap Co đoc nhan trong suot Thoi ky Edo (1603 – 1868), va sau đo la hien truong cua vu đanh bom nguyen tu vao thanh pho Nagasaki nam 1945. Nhieu di tich lich su van đuoc bao ton cho đen ngay nay, va moi noi lai co mot cau chuyen hap dan rieng đe chia se voi tat ca du khach. Cho du ban la mot nguoi yeu thich lich su, hay chi la mot khach du lich thich kham pha tinh Nagasaki, nhung cau chuyen lich su tu cac di tich nay se khong lam ban that vong.
Tu the ky 2 – the ky 3
Đao Iki va đao Tsushima thuoc đia phan tinh Nagasaki tung đuoc nhac đen trong su lieu "Tam Quoc Chi" nhu la nhung vuong quoc lau đoi nhat cua Nhat Ban co qua lai voi Trung Quoc.
The ky 13
Vao cuoi nhung nam 1200, Đe che Mong Co do Hot Tat Liet lanh đao đa chinh phat cac quoc gia nhu Trung Quoc va Trieu Tien. Va Nhat Ban la muc tieu tiep theo trong danh sach xam luoc cua đoi quan nay. Cac cuoc xam luoc cua nguoi Mong Co vao Nhat Ban bat đau vao nam 1274 khi nguoi Mong Co gui khoang 900 tau đen đao Iki va Tsushima. Mac du đong hon ve quan so, cac Samurai tren đao Tsushima va Iki đa bi luc luong cua Mong Co đanh bai sau tran chien đay cam go.
Tu the ky 16 – the ky 18
Trong Thoi đai Kham pha, nen van minh phuong Tay du nhap manh me vao Nhat Ban. Lan song van hoa nay bat đau vao nam 1550, khi con tau Bo Đao Nha đau tien đen tham Nhat Ban va cap cang thanh pho Hirado. Tu đo, nguoi dan Nagasaki đa co co hoi tiep xuc voi nguoi chau Au. Cac nha truyen giao tu Tay Ban Nha va Bo Đao Nha đen Nagasaki voi hi vong truyen ba đao Co đoc, va khu vuc nay tro thanh mot trong nhung trung tam chinh cua cong cuoc truyen giao nay. Mot Daimyo (cach goi mot Lanh chua thoi phong kien) o Omura đa tro thanh Daimyo Co đoc giao đau tien cua Nhat Ban, va cu bon thanh nien Nhat Ban lam đai su đen tham Giao hoang vao nam 1582. Ve sau, nhieu nha tho đuoc xay dung o Nagasaki va van hoa Co đoc giao o đay phat trien manh me đen muc thanh pho Nagasaki co biet danh la "Little Rome".
Tuy nhien, vao nam 1587, Daimyo quyen luc nhat cua Nhat Ban – Hideyoshi Toyotomi – lo so rang Nhat Ban se bi đo ho nen đa ban hanh sac lenh truc xuat nhung nguoi truyen giao. Nam 1597, 26 nguoi theo đao Thien chua bao gom nguoi Tay Ban Nha, nguoi Y va nguoi Nhat đa bi bat giu tai Kyoto va Osaka, sau đo bi buoc phai đi bo đen Nagasaki đe bi đong đinh tai Đoi Nishizaka. Cac vi tu đao sau đo đa đuoc phong chan phuoc vao nam 1627, va đuoc Giao hoang phong thanh nam 1862.
Trong khi đo, thanh pho Hirado phat trien manh me nho giao thuong voi nguoi Ha Lan va nguoi Anh. William Adams (Miura Anjin), đuoc goi la Samurai nguoi Anh đau tien, đen Nhat Ban nam 1600 tren mot con tau Ha Lan, sau đo thanh lap Cong ty Đong An Ha Lan vao nam 1609 cung nhu Cong ty Đong An cua Anh vao nam 1613.
Tuy nhien, lenh cam đao do Toyotomi khoi xuong đa som đuoc mo rong, va tat ca cac nha tho đeu bi pha huy. Đe thay the, nhieu ngoi đen Nhat Ban đa đuoc xay dung o mot phan cua trung tam thanh pho Nagasaki – noi sau nay đuoc đat ten la "Tera-machi", tuc "Pho đen". Mot so luong lon cac nha truyen giao va Co đoc nhan Nhat Ban đa tu vi đao, bao gom ca cac nha truyen giao nguoi Phap va Philippines bi hanh quyet tai Đoi Nishizaka, va nhieu giao dan Nhat Ban bi giet tai đia danh "Đia nguc Unzen". Tai lau đai Hara noi co nhieu Co đoc nhan sinh song, khoang 37.000 nong dan đa bo mang trong cuoc noi day đuoc goi la "Khang chien Shimabara".
Cuoi cung, vao nhung nam 1630, Shogun đoi thu ba cua Mac phu Tokugawa đa ban hanh mot loat sac lenh va bat đau chinh sach "Sakoku" đe co lap quoc gia. Theo chinh sach nay, nguoi Nhat khong đuoc phep roi khoi đat nuoc va moi hoat đong buon ban voi nuoc ngoai đeu bi nghiem cam, ngoai tru tai mot đia điem duy nhat la mot hon đao nhan tao o Cang Nagasaki co ten la "Dejima". Hon đao nhan tao nay la noi đat tru so thuong mai cua Cong ty Đong An Ha Lan.
Trong 214 nam tiep theo, Nagasaki tro thanh noi duy nhat o phia Tay Nhat Ban mo cua giao thuong voi nuoc ngoai va la trung tam giao luu quoc te cua ca nuoc. Nhieu loai hang hoa khac nhau bao gom đo su va cac mat hang van hoa đoc đao khac cua Nhat Ban khac đa đuoc xuat khau tu Nagasaki. Trong khi đo, nhung nguoi tre tuoi đay tham vong va cac Samurai tu moi mien cua Nhat Ban cung keo nhau đen Nagasaki đe linh hoi cac kien thuc moi trong linh vuc y hoc, thien van hoc va hoa hoc, đat nen tang cho qua trinh hien đai hoa Nagasaki noi rieng va Nhat Ban noi chung.
Mat khac, tu cuoi the ky 16, Nhat Ban thuc hien chinh sach goi la "Chu An Trang" (Shuinjo –朱印状). Đay mot loai giay thong hanh co đong con dau mau đo, cho phep cac con tau cua Nhat Ban giao thuong voi cac nuoc khac. Nhung con thuyen đuoc cap con dau nay đuoc goi la "Chu An Thuyen" (Shuinsen – 朱印船). Tu đo, hinh thuc giao thuong bang cac Chu An Thuyen (Shuinsen Boeki – 朱印船貿易) ngay cang tro nen pho bien. Ban đau, co kha nhieu cang o Nhat Ban la cu điem cua cac chuyen buon ban nay, tuy nhien vao the ky 17, moi hoat đong chinh yeu chi con đo don ve cang Nagasaki. Cac thuong nhan Nhat Ban khoi hanh tu Nagasaki va toa ra khap cac nuoc Đong Nam A. Tai đay, ho buon ban, trao đoi hang hoa voi nguoi dan đia phuong va dan dan hinh thanh nen cac khu pho Nhat Ban o nhung noi nay.
Va Hoi An – đuong thoi đuoc cai quan boi Chua Nguyen – cung la mot trong nhung "khu pho Nhat" thoi bay gio. Tuong truyen vao thoi ky cuc thinh, co khoang tren 1.000 cu dan Nhat Ban sinh song tai đay. Trong so cac thuong nhan Nhat Ban đen Hoi An khi ay co ong Sotaro Araki, von đuoc Chua Thuong Nguyen Phuc Nguyen trong dung va đa đuoc ngai ga con gai nuoi la Cong nu Ngoc Hoa cho ong vao nam 1619. Ong cung vo tro ve Nagasaki trong mot le ruoc dau xa hoa va long lay đen muc cho đen ngay nay, nguoi ta van tai hien khung canh ay khi mua đieu ruoc le trong le hoi truyen thong đia phuong co ten goi "Nagasaki Kunchi".
Sau khi qua đoi, Sotaro Araki va Cong Nu Ngoc Hoa đuoc chon cat tai chua Daionji o thanh pho Nagasaki. Mo phan cua đoi vo chong Viet – Nhat đa đuoc chinh quyen thanh pho Nagasaki chi đinh la Di tich lich su va đuoc bao ton can than cho đen ngay nay.
Nam 1792, nui lua Unzen (nam o ban đao Shimabara) phun trao đa gay ra mot vu lo đat gan ngon nui Mayuyama. Tran lo đat đa quet qua khu dan cu truoc khi no đen bien Ariake, sau đo gay ra mot tran song than kinh hoang khien khoang 15.000 nguoi thiet mang. Đay la mot trong nhung tham hoa nui lua chet choc nhat đuoc ghi nhan o Nhat Ban. Cho đen ngay nay, vet tich cua tran lo đat van con co the nhin thay tren nui Mayuyama.
Tu the ky 19 – the ky 20
Mac du Nagasaki ket thuc vai tro cua mot cang thuong mai duy nhat cua Nhat Ban khi đat nuoc mo cua giao thuong tro lai voi the gioi vao nam 1853, nhung noi đay van đuoc xem nhu điem khoi đau cua cong cuoc hien đai hoa Nhat Ban. Ke tu khi Nagasaki đuoc mo cua tu do thuong mai tro lai, cac thuong gia thuoc nhieu quoc tich khac nhau nhu Ha Lan, Anh, Phap, Đuc, My, Y, Tay Ban Nha, Nga, Bo Đao Nha, Thuy Đien va Thuy Si đa đo xo đen đay va ra suc giao luu voi nguoi dan ban đia. Neu nguoi Nhat Ban yeu thich nen cong nghiep va van hoa Tay phuong thi nhung nguoi ngoai quoc cung đem long yeu men manh đat Nagasaki. 

Su lang man cua thoi gian nay đa đuoc Puccini mo ta trong vo opera "Madame Butterfly". Cac thuong nhan thanh đat đa cho xay dung cac dinh thu theo phong cach phuong Tay, va mot so chung van đuoc bao ton cho đen ngay nay voi nguyen ven ve lang man cua the ky 19. Trong đo co the ke đen dinh thu san vuon Glover Garden, đuoc đat theo ten cua Thomas Glover, mot thuong gia lung lay nguoi Scotland. Ong đa phat trien nhieu loai hinh kinh doanh khac nhau, tu đong tau voi su hop tac cua Mitsubishi va khai thac than tren cac hon đao gan Cang Nagasaki. Hon đao Takashima – noi khai thac than cua Glover, cung voi hon đao khai thac than Hashima do Mitsubishi đieu hanh (con đuoc goi la Gunkan-jima hoac Đao Chien ham), va cac đao khac xung quanh Cang Nagasaki đeu đong vai tro quan trong trong viec thuc đay qua trinh cong nghiep hoa cua Nhat Ban.
Thuong gia Glover cung ung ho Cai cach Minh Tri bang cach ban vu khi cho cac Samurai tre cung nhu giup ho đi du hoc. Mot trong so ho sau đo đa tro thanh thu tuong đau tien cua Nhat Ban sau khi thoi đai Samurai ket thuc. Dinh thu cua Glover la cong trinh lau đoi nhat ve kien truc go kieu phuong Tay hien con sot lai o Nhat Ban. Khu vuc Unzen cung tro thanh mot trong nhung khu nghi mat pho bien nhat trong cac nuoc Đong A ma cac du khach nguoi phuong Tay thuong tim đen vao thoi điem đo, trong đo co nu van sy nguoi My Pearl S. Buck va Helen Adams Keller.
Vao ngay 9 thang 8 nam 1945, khi Chien tranh the gioi thu hai sap ket thuc, Nagasaki tro thanh muc tieu thu hai va cung la muc tieu cuoi cung cua vu nem bom nguyen tu khien 73.884 nguoi thiet mang va 74.909 nguoi khac bi thuong. Nguoi dan Nagasaki đa đoan ket đe khoi phuc thanh pho va he sinh thai xung quanh. Ngay nay, thanh pho xinh đep nay đa đuoc cong nhan la mot trong nhung noi co canh đem đep nhat the gioi.
Ngay nay, Bao tang Bom nguyen tu Nagasaki cung voi Cong vien Hoa binh, Cong vien Hypocenter va Nha tuong niem Hoa binh Quoc gia Nagasaki la mot so đia điem quan trong nhat trong thanh pho giup moi nguoi tim hieu ve su kien bi tham cua vu đanh bom nguyen tu, đong thoi the hien mong uoc ve mot the gioi khong con vu khi hat nhan. Ngoai Buc tuong Hoa binh đa tro thanh bieu tuong, trong Cong vien Hoa binh con co rat nhieu cac tac pham nghe thuat khac do cac quoc gia tren the gioi quyen tang đe ung ho loi cau nguyen cho hoa binh cua Nagasaki.
Trong suot chieu dai lich su cua minh, Nagasaki đa trai qua nhieu su kien lich su trong đai nhu la tuyen đau phong thu cua Nhat Ban; la noi đon nhan su giao thoa giua cac nen van hoa va cong nghe hien đai; hay su hoi phuc ky dieu sau mot loat cac su kien bi tham. Khong qua loi khi noi rang moi đia điem trong tinh đeu co mot cau chuyen hap dan đe ke lai. Nguoi dan Nagasaki cung noi tieng la than thien, luon tiep đon cac du khach đen đay bang long hieu khach cung tinh than hao sang khi nhac đen nen van hoa, lich su va nen am thuc cua ho.


Hanh chinh Tinh Nagasaki co 13 thanh pho, 4 quan va 10 thi tran.
Cac thanh pho

Goto
Hirado
Iki
Isahaya
Matsuura
Minamishimabara
Nagasaki (thu phu)
Omura
Saikai
Sasebo
Shimabara
Tsushima
Unzen


Kinh te Cang Nagasaki la noi buon ban sam uat va la mot cang trong yeu cua Nhat Ban.


Van hoa = Cac Tai san van hoa dan gian phi vat the quan trong =


 Le hoi Nagasaki Kunchi (長崎くんち)  Nagasaki Kunchi la mot le hoi truyen thong thuong nien cua ngoi đen Suwa o thanh pho Nagasaki, tinh Nagasaki. Le hoi nay đuoc to chuc trong 3 ngay, keo dai tu ngay 7 đen ngay 9 thang 10 hang nam. Nam 1979, tinh Nagasaki đon nhan danh hieu "Tai san van hoa dan gian phi vat the quan trong cua quoc gia" đau tien danh cho nghi thuc ruoc le co ten goi "Nagasaki Kunchi no Hono-odori (長崎くんちの奉納踊)", von đuoc xem la tiet muc đac sac nhat khong the bo qua cua le hoi truyen thong nay.
Le hoi Nagasaki Kunchi mang nhieu net tuong đong khong chi voi nhung le hoi đen tu cac quoc gia thuoc nen "Van hoa Toc đo" nhu Bo Đao Nha va Ha Lan, ma con chiu anh huong tu cac nuoc Trung Quoc va Viet Nam. Su giao thoa van hoa nay the hien qua cac đieu Mua Rong (Ja odori – 龍踊), Le ruoc ca ong (Kujira no Shiofuki – 鯨の潮吹き), Le tung kieu trong "Taikoyama/Kokkodesho" – 太鼓山 (コッコテショ), hai kich Oranda Manzai (阿蘭陀万才) hay Le ruoc Chu An Thuyen (Go-shuinsen –御朱印船). Trong đo, tam điem cua le hoi – nghi thuc "Hono-odori" – lai mang anh huong cua co đo Kyoto va vung Sakai qua cac long che ruc ro hay cac co xe keo va kieu ruoc hoanh trang.
Moi luong duyen giua Viet Nam va Nhat Ban tung đuoc đe cap trong dien van cua Nguyen Chu tich nuoc Truong Tan Sang khi ong tham du Quoc yen cua nha vua nhat ban Akihito đuoc to chuc tai Tokyo vao ngay 14 thang 3 nam 2014. Nguyen van nhu sau: "Tai đo thi co Hoi An cua Viet Nam, dau an cua nhung thuong nhan Nhat Ban vuot bien bang thuyen đen giao thuong cach đay hon 400 nam van con hien dien qua nhieu di tich nhu cay cau Nhat Ban, khu mo nguoi Nhat Ban... Moi nhan duyen giua mot nang cong chua Viet Nam voi thuong nhan So-ta-ro A-ra-ki trong thoi ky nay cho đen ngay nay van tiep tuc đuoc tai hien qua le hoi Cun-chi tai tinh Na-ga-sa-ki." Đieu nay cang lam cung co moi quan he huu nghi giua Viet Nam va Nhat Ban, von khoi đau tu giai thoai ve Cong Nu Ngoc Hoa va thuong nhan nguoi Nhat Ban Sotaro Araki thoi xa xua.


= Nghe thu cong truyen thong =


 Đo gom su  Nagasaki la que huong cua 2 thuong hieu gom su Hasami va Hirado đa co tuoi đoi len đen hang tram nam. Tu vat dung ban an thuong ngay cho đen mat hang qua bieu cao cap, tuy moi mat hang co lich su phat trien khac nhau nhung tuu trung, nhung tinh hoa ky thuat van tiep tuc đuoc ke thua cho đen ngay nay qua nhung mon đo gom tuyet hao phu hop voi loi song hien đai.


 Đo gom Hasami  Gom Hasami đa co khoang 400 nam hinh thanh va phat trien. Nguoi ta cho rang, gom Hasami xuat hien lan đau tien vao nam 1599, khi cac lo nung đuoc dung nen tai 3 khu vuc thuoc thi tran Hasami. Chen gom "Kurawanka" ra đoi vao thoi Edo voi lop mau nhuom đon gian nhung lai co đo ben cao va kho nut vo đa xoa bo đinh kien "gom su la đo cao cap kho co the so huu" cua nguoi Nhat thoi bay gio, tu đo tro thanh vat dung ban an thuong ngay đong vai tro quan trong trong van hoa am thuc cua nguoi binh dan. Cho đen ngay nay, Hasami van tiep tuc cho ra đoi cac mau gom su hien đai, moi la voi gia ca hop ly.


 Đo gom Hirado  Nguoi ta ke rang khoi nguon cua lang gom Hirado la khi lanh chua cua Shigenobu Matsura cua phien Hirado đa cho van hanh mot lo nung ngay tai đia phuong vao nam 1598. Sau đo, nham tim kiem cac nguyen lieu hao hang hon, ong tiep tuc đi xa hon ve phia đong va chinh thuc dung cuoc hanh trinh vao nam 1637 tai thi tran Mikawachi ngay nay, sau đo lap nen cac lo nung danh rieng cho gom Hirado. Ke tu khi đi vao hoat đong, cac lo gom Hirado luon đoi hoi nhung nguoi tho phai co tay nghe cao, tu đo cho ra đoi nhieu mau ma đa dang, tu vat dung ban an danh cho tang lop binh dan cho đen cong pham dang len trieu đinh va Mac phu. Gom Hirado noi tieng la nhung san pham gom su đoc đao ma khong co noi nao san xuat ra đuoc, the hien o nhung net co ti mi, tinh te hay lop phu trong suot cua loai su thau quang đac trung thoi Minh Tri.


 Thu cong my nghe Nagasaki  Tinh Nagasaki co nhung nganh nghe thu cong truyen thong đuoc luu truyen tu xa xua. Von la cua ngo giao thuong voi the gioi nen o Nagasaki hinh thanh nen mot nen van hoa phon thinh va đa mau sac, tu đo gop phan mai giua cac ky nang thu cong my nghe đoc đao lam nen ten tuoi cua đia phuong.


 Bup be Koga  Bup be Koga la mot trong 3 loai bup be đat set noi tieng nhat o Nhat Ban đa co tuoi đoi hon 400 nam. Bup be Koga bat đau xuat hien vao nam 1592 va mang dang dap cua nhieu yeu to ngoai quoc đac trung cua mot đia phuong mo cua giao thuong voi nuoc ngoai, tu cach phoi mau tuoi sang, ruc ro cho đen cach thiet ke nhan vat, chang han nhu nhan vat "Acha-san" (cach goi nguoi Trung Quoc theo tieng đia phuong) hay quy ba trong trang phuc Tay phuong. Co khoang 90 loai bup be Koga khac nhau voi ky thuat va mau ma van đuoc gin giu nguyen ven ke tu thoi Edo. Hien tai, nghe nhan Kenichi Ogawa – hau due thu 19 cua gia toc – la nguoi duy nhat ke thua va tiep tuc nganh nghe che tao bup be Koga truyen thong nay. Tu cong đoan nhao nan đat set đe tao hinh cho đen khi bo vao lo nung va len mau đeu đuoc ong thuc hien hoan toan bang phuong phap thu cong mot cach ti mi.


 Con quay Sasebo  Con quay cua thanh pho Sasebo, tinh Nagasaki co đac trung la hinh dang cu kieu mem mai cung mau sac noi bat hiem, la san pham noi tieng toan Nhat Ban. Hinh dang con quay đuoc cho la du nhap vao Nagasaki tu cac nuoc phia Nam, cung voi viec su dung 5 mau sac xanh lam/xanh la cay, đo, vang, trang (mau cua nguyen lieu goc) va đen cung đuoc cho la ap dung thuyet Ngu hanh cua Trung Quoc. Cach choi cung vo cung đon gian. Nguoi choi se đieu khien con quay cua minh va co gang đanh bai đoi thu bang cach giat soi day đuoc buoc vao chiec kim nhon o đuoi.


Giao duc = Mot so truong đai hoc o Nagasaki =
Đai hoc Nagasaki - Nagasaki University
Đai hoc Tinh lap Nagasaki - Nakasaki Prefectural Public University
Đai hoc nu Kassui - Kassui Women's University
Đai hoc Nagasaki Wesleyan - Nagasaki Wesleyan University
Đai hoc Ngoai ngu Nagasaki - Nagasaki University of Foreign Studies
Đai hoc Quoc te Nagasaki - Nagasaki International University
Đai hoc Khoa hoc tong hop Nagasaki - Nagasaki Institute of Applied Science
Cao đang so cap Nagasaki - Nagasaki Junior College
Đai hoc Cong giao Nagasaki Junshin - Nagasaki Junshin Catholic University


= Cac nganh đao tao =
Tai Nagasaki đao tao đa dang tu khoi nganh Tu nhien voi cac mon nhu Y hoc nhiet đoi chau A hay Hoa hoc, Ki thuat, cho đen khoi nganh Xa hoi voi cac mon nhu Ngon ngu hoc, Lich su, Kinh te va Giao duc.

Linh vuc khoa hoc xa hoi gom co: Ngon ngu hoc, khoa hoc xa hoi, xa hoi hoc, giao duc va đao tao giao vien.
Linh vuc khoa hoc tu nhien gom co: Ky thuat cong nghe, Thuy san, y te va bao hiem.
Linh vuc tong hop cua khoa hoc xa hoi va tu nhien gom co: Đoi song sinh hoat, cac mon nghe thuat va tong hop cac mon ve ky nghe. Ngoai ra, hien nay con co cac khoa hoc tieng Nhat đac biet danh cho sinh vien quoc te (tuc lop hoc tieng Nhat tu co ban đen nang cao).
Ngoai ra, Trung tam ho tro du hoc sinh o Nagasaki (Nagasaki International Student Support Center) se gioi thieu cac truong đai hoc trong tinh va ho tro cuoc song cua ban, do đo ban co the hoan toan an tam khi đen du hoc noi nay.


The thao Nagasaki thuong choi bong đa va tennis rat nhieu


Du lich Tinh Nagasaki nam o phia Tay Bac cua Kyushu –  vung đia ly thuoc phan cuc tay cua Nhat Ban, cach Tokyo khoang 2 gio di chuyen bang may bay. Voi ba mat đeu giap bien nen tinh Nagasaki co he sinh thai vo cung phong phu voi nhieu hon đao va ban đao tuyet đep. Đay cung la đia phuong so huu nhieu hon đao nhat o Nhat Ban voi so luong len đen 594 đao, bao gom quan đao Goto, quan đao Iki va đao Tsushima. Khong chi đuoc bao quanh boi lan nuoc bien trong vat, nhung hon đao xinh đep nay con mang đam dau an lich su voi canh vat thien nhien tru phu, nguon tai nguyen hai san đa dang va nhieu đia danh du lich hap dan.
Đe đen đuoc quan đao Goto, quan đao Iki va đao Tsushima, ban co the đi thuyen tu cang Nagasaki, cang Sasebo va cang Hakata (tinh Fukuoka), hoac cung co the đi bang may bay tu san bay Nagasaki hoac san bay Fukuoka tuy theo khu vuc. Viec di chuyen đen cac đao nay kha tien loi vi lich van hanh cua cac chuyen tau va chuyen bay đuoc thiet ke kha day đac trong đieu kien thoi tiet tot.


= Cac Di san Van hoa o Nagasaki =

Tinh Nagasaki co 2 đia danh đuoc cong nhan la Di san van hoa The gioi, cung voi cac di tich cau thanh nam rai rac đo đay.


 Cac nha tho va đia điem Co đoc giao tai Nagasaki  Kito giao o Nhat Ban đa co lich su hon 450 nam. Nhom di tich nay đuoc đang ky la Di san Van hoa The gioi vao nam 2018, la mot minh chung quy gia ve qua trinh hinh thanh va truyen ba cua Kito giao tai Nhat Ban.


 Cac đia điem cua Cai cach Cong nghiep Minh Tri tai Nhat Ban: Sat thep, Đong tau va Khai mo  Tinh Nagasaki – noi tiep xuc duy nhat voi phuong Tay – đa nhanh chong tiep nhan cong nghe tu nuoc ngoai va ap dung vao cong cuoc hien đai hoa Nhat Ban. Co tat ca 8 đia điem (trong đo co ca nhung đia điem du lich noi tieng nhu đao Chien ham – Gunkan-jima) đa đuoc đang ky la Di san Van hoa The gioi vao nam 2015 voi tu cach la cac di san cau thanh cua "Di san Cai cach Cong nghiep Minh Tri tai Nhat Ban: Sat thep, Đong tau va Khai mo".


= Đac trung cua cac khu vuc trong yeu trong tinh =


 Thanh pho Nagasaki – noi co nen van hoa "Wakaran" đac thu  Ngay ca trong thoi ky be quan toa cang, Nagasaki van luon nuoi duong nen van hoa đoc đao chiu anh huong cua ca phuong Tay va Trung Quoc goi la "Wakaran" (和華蘭). Trong đo, "和 – Wa" (Hoa) la Nhat Ban, "華 – Ka" (Hoa) la Trung Hoa, va "蘭 – Ran" (Lan) la Ha Lan. Tom lai, van hoa Wakaran la su pha tron giua Nhat Ban, Trung Quoc va Ha Lan, cho đen hien nay van con hien dien ro ret trong cuoc song hang ngay, the hien qua kien truc, am thuc cho đen le hoi đia phuong. Trong đo co the ke đen su kien thuong nien trong yeu đuoc to chuc vao mua đong –  "Le hoi long đen Nagasaki" – von đuoc cho la bat nguon tu le hoi đon nam moi cua Trung Quoc, hay le hoi mua thu truyen thong đa co 380 nam tuoi – "Nagasaki Kunchi". Nhung le hoi nay đeu mang mau sac cua su giao thoa van hoa, gop phan lam nen chat rieng kho co the lan vao đau cua Nagasaki.
Ngoai ra, Nagasaki cung voi Hong Kong va Monaco la 3 đia phuong đuoc cong nhan la nhung noi co canh đep long lay nhat the gioi, lam nen ten tuoi cua "The gioi Tan Tam đai da canh" nuc tieng khap nam chau.
Khu vuc gom co cang Nagasaki nam o trung tam voi xung quanh la cac ngon nui bao boc con co ten goi my mieu khac la "Vinh Canh Hac". Đay con la noi tap trung cac đia danh du lich noi tieng boi canh đem long lay nhu nui Inasa, nui Nabekanmuri, nui Kazagashira hay vuon Glover von đuoc rat nhieu du khach yeu thich.


 Sasebo – Thanh pho đao xinh đep mang hoi tho cua nen van hoa Hoa Ky  Sasebo la mot thanh pho cang mang khong khi cua nen van hoa nuoc ngoai voi nhung khu can cu quan su cua Hoa Ky. Trong pham vi 25 km ve phia Bac tu cang Sasebo co đen 208 hon đao nam rai rac khap noi, tao thanh mot quan đao goi la "Kujuku-shima" voi "Kujuku – 九十九" co nghia la "99", mang ham y chi so luong rat nhieu trong tieng Nhat. Ban co the tham quan quan đao nay bang du thuyen va cam nhan ve đep hung vi cua thien nhien noi đay. Đac san đia phuong cua thanh pho Sasebo khong gi khac ngoai am thuc My! Ban co the tim thay nhung chiec banh hamburger khong lo va đay ap nhan thit tai Sasebo. Tham chi co nhung nguoi tim đen đay chi đe thuong thuc mon an nay. Khi thanh pho đa len đen cung la luc nhung quan bar nhac Jazz va quan bar cua nguoi nuoc ngoai bat đau hoat đong. Ban co the cam nhan khong khi ngoai quoc đac trung cua Sasebo mot cach ro ret nhat qua cac chuyen tham thu thanh pho vao buoi đem nhu the nay.


 Hirado – Thanh pho cua cac thang canh đen chua va nha tho, the hien su giao thoa van hoa ton giao đoc đao giua Nhat Ban va phuong Tay  Thanh pho Hirado la noi co su hien dien cung luc cua ca nen van hoa Nhat Ban va phuong Tay, mang đen cho du khach khung canh va bau khong khi moi me, la ky ma khong kem phan quyen ru. Chi can leo len con đuong doc đa ven bien, ban co the nhin thay ngon thap va cay thanh gia cua "Nha tho tuong niem Hirado Xavier" tren ngon đoi gan thanh pho, voi thap thoang xung quanh la mai ngoi cua nhung ngoi đen va chua chieng, tao nen mot khung canh vua Nhat Ban vua Tay phuong vo cung đac sac.


 Thanh pho Unzen – noi co khu nghi duong suoi nuoc nong tot nhat đia phuong voi phong canh ngoan muc cua "đia nguc" Unzen Jigoku  Unzen Onsen la mot khu nghi mat suoi nuoc nong đai dien cho tinh Nagasaki, von pho bien nhu mot khu nghi mat mua he danh cho nguoi nuoc ngoai vao thoi Minh Tri. Noi đay cung đuoc chi đinh la cong vien quoc gia đau tien cua Nhat Ban vao nam 1934, tro thanh khu nghi duong tien phong hang đau cua Nhat Ban. Nhung ho suoi nuoc nong thoang thoang mui luu huynh đuoc bao quanh boi phong canh thien nhien bao la tao nen khung canh đep tuyet voi ma ban kho co the nao quen. Tai đia danh du lich trong yeu cua thanh pho Unzen co ten goi "đia nguc Unzen (Unzen Jigoku), ban se đuoc tham quan hon 30 ho suoi khoang nong mo phong hinh anh cua nhung đia nguc voi hoi nong hung huc va cac cot khoi trang mit mu trong khong khi, du đang so nhung cung khong kem phan hung vi.


 Thanh pho Simabara – Noi đuoc menh danh la "Thu phu nuoc" voi nhung mach nuoc tinh khiet  Tu lau, thanh pho Shimabara đa đuoc thien nhien uu đai voi nguon nuoc suoi doi dao va tinh khiet. Voi khoang 60 con suoi nam rai rac khap thanh pho, Shimabara con đuoc menh danh la "Thu phu nuoc". Nhung con ca chep Nhat Ban Nishikigoi đu mau sac thong tha boi loi trong lan nuoc trong ngan cua nhung con kenh chay khap thanh pho co kinh chinh la hinh anh tieu bieu nhat khi nhac đen Shimabara. Mot trong nhung điem du lich lien quan đen nguon nuoc đia phuong nay la mot khu vuon thuong uyen co ten Shimeiso – noi toa lac cua mot toa dinh thu co soi bong xuong ho nuoc tuyet đep.


= Van hoa am thuc =

Tinh Nagasaki tu hao voi vung bien co so loai ca đuoc đanh bat đung hang đau Nhat Ban. Ca trap, ca song, hau, tom,... ban co the thuong thuc nhieu loai hai san tuoi song vao moi mua trong nam. Cung khong the bo qua thuong hieu thit bo Nhat Ban Wagyu cua tinh Nagasaki, vung đat đuoc cho la noi khai sinh cua bo Wagyu. Đuoc chan nuoi tren đong co giau khoang chat, thit bo Wagyu rat mem va co huong vi thom ngon đac biet. Mi Champon chinh la con đuong ngan nhat đua ban đen voi am thuc Nagasaki. Đay la mot trong nhung đac san tieu bieu cua tinh, bao gom mi va nhieu nguyen lieu đuoc them vao nuoc sup đam đa. Hay thu mon mi Sara Udon voi nhung soi mi det gion gion hoac soi mi day mem mai đuoc phu ben tren boi phan topping phong phu. Ngoai ra, co rat nhieu mon an đia phuong đoc đao chiu anh huong cua van hoa va phong tuc nuoc ngoai, chang han nhu com Tho Nhi Ky, bit tet chanh (lemon steak) va hamburger Sasebo.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc cua tinh Nagasaki (tieng Nhat)
Cuoc song trong hinh anh - Sasebo va cac vung lan can Luu tru ngay 26 thang 2 nam 2014 tai Wayback Machine bang tieng Anh