Contagion (tam dich: Su truyen nhiem) la mot bo phim đien anh đe tai giat gan cua My nam 2011 do Steven Soderbergh lam đao dien. Phim quy tu dan dien vien hung hau gom Marion Cotillard, Matt Damon, Laurence Fishburne, Jude Law, Gwyneth Paltrow, Kate Winslet, Bryan Cranston, Jennifer Ehle va Sanaa Lathan. Noi dung phim xoay quanh mot chung virus lay lan rong qua nhung giot ho hap li ti hoac cac mam benh vo tri, nhung no luc cua cac nha nghien cuu y khoa hoc va quan chuc y te cong cong nham nhan biet va ngan chan dich benh, su mat trat tu xa hoi trong mot đai dich va qua trinh gioi thieu lieu vac-xin đe ngan dich lay lan. Nham tao tuong tac tot giua cac mach truyen, phim đa su dung ki thuat "đien anh sieu lien ket" ke chuyen theo nhieu goc nhin, von pho bien trong cac bo phim cua Soderbergh.
Sau lan hop tac trong The Informant! (2009), Soderbergh va nha bien kich Scott Z. Burns tien hanh thao luan ve mot tac pham đien anh mieu ta su lay lan nhanh chong cua mot chung virus, lay cam hung tu nhung đai dich nhu dich SARS 2002–2004 va đai dich cum 2009. Burns đa tim loi khuyen tu đai dien cua To chuc Y te The gioi (WHO) cung nhu cac chuyen gia y khoa la W. Ian Lipkin va Lawrence "Larry" Brilliant. Qua trinh ghi hinh chinh khoi đong tai Hong Kong vao thang 9 nam 2010 va tiep tuc thuc hien tai cac đia điem nhu Chicago, Atlanta, Luan Đon, Geneva va San Francisco đen thang 2 nam 2011.
Contagion ra mat tai Lien hoan phim quoc te Venezia lan thu 68 o Venezia, Y vao ngay 3 thang 9 nam 2011 va ra rap vao ngay 9 thang 9 nam 2011. Ve mat thuong mai, phim thu ve 136,5 trieu USD so voi kinh phi 60 trieu USD bo ra. Tac pham đa đuoc gioi phe binh ngoi khen nho loi ke chuyen cung nhu dien xuat, đong thoi con đuoc gioi khoa hoc đon nhan tot boi ho tan duong đo chinh xac cua phim. Bo phim đa tro nen tai noi tieng trong boi canh dien ra đai dich COVID-19 2019-20.


Cot truyen Tro ve tu mot chuyen đi cong tac o Hong Kong, Beth Emhoff (Paltrow) dung chan nghi tai Chicago va gap mot nguoi yeu cu đe an ai. Hai ngay sau, tai ngoi nha cua gia đinh minh nam o ngoai o Minneapolis, co nga guc vi bi đot quy. Chong co la Mitch Emhoff (Damon) đua co toi benh vien, nhung roi co qua đoi ma chua ro nguyen nhan gay benh. Mitch tro ve nha va thay cau con trai rieng cua anh cung tu vong. Mitch bi cach ly nhung roi đuoc phat hien co kha nang mien dich, anh tro ve nha cung co con gai tuoi moi lon Jory.
Tai Atlanta, đai dien cua Bo An ninh Noi đia gap go Bac si Ellis Cheever (Fishburne) thuoc Trung tam kiem soat va phong ngua dich benh (CDC) va bay to lo ngai rang can benh la mot tac nhan sinh hoc va du kien se gay ra noi kinh hoang vao dip cuoi tuan cua Le Ta on. Cheever ben biet phai Bac si Erin Mears (Winslet), mot can bo cua Dich vu tinh bao dich te toi Minneapolis đieu tra. Mears lan ra dau vet cua dich đen tu Beth. Co thuong luong voi cac quan chuc đia phuong nhung ho khong san long chuan bi cac nguon luc y te cong cong đe phan ung khi dich bung phat. Ket qua la sau đo Mears nhiem benh va tu vong. Khi dich benh lay tren dien rong, mot so thanh pho bi đat trong tinh trang phong toa, ke đo la nan cuop boc va bao luc hoanh hanh.
Tai CDC, Bac si Ally Hextall (Ehle) xac đinh rang chung virus la mot hon hop vat lieu di truyen tu cac virus tren co the lon va doi, voi ten goi MEV-1. Nghien cuu dien ra trong mot ham thuoc boi cac nha khoa hoc khong the nuoi cay te bao đe phat trien mot chung virus MEV-1 moi đa đuoc phan loai. Giao su cua Đai hoc California, Bac si Ian Sussman (Gould) đa khang lenh pha huy cac mau pham tu Cheever va nuoi cay thanh cong mot te bao MEV-1 moi co nguon goc tu bao thai doi. Chinh buoc đot pha nay giup Hextall bat đau nghien cuu che ra vac-xin. Cac nha khoa hoc xac đinh rang virus lay qua nhung giot ho hap li ti va cac mam benh vo tri, voi pham vi sinh soi gap bon lan khi virus bien đoi; ho du đoan rang 1/12 dan so the gioi se bi nhiem benh voi ty le tu vong dao đong tu 25–30%.
Nha hoc thuyet am muu Alan Krumwiede (Law) đang cac video ve virus tren trang blog ca nhan. Trong mot video, anh cho biet minh đa tu chua khoi benh nho ap dung phuong thuc vi luong đong can co nguon goc tu forsythia. The la vo so nguoi đi san tim va vet sach forsythia o nhieu quay thuoc. Trong mot buoi phong van tren truyen hinh, Krumwiede bat mi rang Cheever đa bi mat thong bao cho gia đinh va be ban cua ong roi khoi Chicago truoc khi thanh pho nay bi cach ly. Tiep đo Cheever đuoc thong bao rang ong se bi đieu tra. Krumwiede thi gia vo bi benh đe tang doanh so ban hang cua forsythia, nhung sau cung đa bi bat giu vi toi thong đong va gian lan đau tu.
Nho su dung mot loai virus song, Hextall đa che ra mot loai vac-xin tiem nang. Nham rut ngan thoi gian can thiet đe đat đong thuan tu cac benh nhan bi nhiem, Hextall tu tiem lieu vac-xin vao co the co va ghe tham nguoi cha bi nhiem benh. Ket qua la co khong bi nhiem MEV-1 va lieu vac-xin đuoc cho la co hieu qua. Tiep đo CDC to chuc mot buoi le quay xo so theo ngay sinh đe tang cac lo vac-xin. Tinh đen luc đo, so ca tu vong vi benh dich đa cham moc 2,5 trieu nguoi tai My noi rieng va 26 trieu nguoi toan the gioi noi chung.
Tu truoc nhung su kien ke tren, mot chuyen gia dich te hoc cua To chuc Y te The gioi, Bac si Leonora Orantes (Cotillard) va cac quan chuc y te cong cong theo doi nhung cuon bang ghi hinh cac tiep xuc cua Beth tai mot song bac o Ma Cao va xac đinh co la benh nhan so 0. Mot quan chuc chinh quyen o Macau la Sun Feng đa bat coc Orantes voi muc đich co đuoc nhung lo vac-xin chua MEV-1 cho ngoi lang cua anh va giu nu bac si o đo trong nhieu thang. Đe roi khi cac quan chuc cua WHO cung cap cho ho vac-xin, co moi đuoc tra tu do. Khi Orantes biet tin lo vac-xin đuoc trao cho ngoi lang la gia duoc, co đa quay lai đo đe canh bao ho.
Trong mot canh hoi tuong cuoi phim, mot chiec xe ui đon ha mot cay chuoi trong luc lam nhiem vu don rung nhiet đoi o Trung Quoc, lam xao tron moi truong song tu nhien cua bay doi. Khi mot con doi tim đen trang trai lon đe tru an, no lam roi mot mau chuoi xuong đat va mau nay bi mot con lon an mat. Ke đo chinh con lon nay bi đem cho mot đau bep o song bac Macau giet mo va lam thit, roi ong nay truyen virus cho Beth thong qua mot cai bat tay.


Phan vai Marion Cotillard vai Bac si Leonora Orantes, mot chuyen gia dich te hoc cua To chuc Y te The gioi.
Muc tieu chinh cua Orantes la truy tim nguon goc mam benh MEV-1. Cotillard von la mot nguoi ham mo cac tac pham cua Soderbergh va lan đau gap vi đao dien nay tai Los Angeles, California. Nu dien vien bi kich ban phim lam me hoac boi co "vo cung quan tam đen vi trung. Toi đa luon... so hai boi nhung can benh kieu nhu vay. Vi vay... no la thu toi that su đe y đen." Soderbergh cho biet Orantes "bi roi vao [nhieu] tinh huong va phai đuong đau voi cac van đe van hoa cung nhu khoa hoc, ma đoi khi chung xung đot voi nhau", đong thoi nhan manh rang co ay co mot thai đo "chuyen nghiep" nhung buong binh, "biet lap" va "vo tu", du cho "nhung đieu xay đen voi co trong suot cot truyen tao nen mot thay đoi đang ke ve mat cam xuc."
Matt Damon vai Mitch Emhoff
Damon coi nhan vat cua minh nhu hien than cua "moi nguoi" — mot ca nhan đuoc coi nhu "mot trong nhung bo mat cua nhan loai ve chung sieu virus" sau cai chet cua vo va cau con trai rieng. Soderbergh con luu y ca von kien thuc nong can ve y hoc va khoa hoc kieu "ca nhan đien hinh" cua Mitch, du viec giu cho tinh huong that soi noi va hap dan lai gay thach thuc cho vi đao dien, vi ong lo ngai rang Emhof se bi bien thanh nhan vat mot chieu. Soderbergh thay rang Damon thong hieu khai niem va chu tam đen nhung moi lo ngai cua cac nha san xuat. Soderbergh noi, "Ban khong bao gio bat anh ay dien...man the hien cua anh chang kieu cang hay nguong ngung gi, cu nhu the may quay khong đat o đo vay." Nha bien kich Scott Z. Burns đa gui lai ban sao mot kich ban voi mau giay đinh kem ghi, "hay đoc thu nay va đi rua tay đi." Damon nho lai, "Toi chi muon đuoc gop mat trong bo phim nay. Đo la mot kich ban tuyet voi, hap dan va [co tinh tiet] that su nhanh, rat thu vi va ghe so, nhung cung co the vo cung cam đong."
Laurence Fishburne vai Bac si Ellis Cheever
Soderbergh bay to su nguong mo kha nang hoa than vao mot nhan vat manh me va quyet đoan cua Fishburne trong cac bo phim truoc. Ve phia Fishburne, ong thay Cheever la mot bac si "thong minh" va "thao gioi", co tai thao luoc bang viec đua ra nhung quyet đinh dua theo ly tri va logic. Trong mot lan trao đoi voi W. Ian Lipkin, vi giao su va nha virus hoc cua Đai hoc Columbia, nam dien vien thay rang noi tam phuc tap cua nhan vat khong ton tai trong con nguoi ong. Fishburne boc bach, "Nhung chuyen rieng tu nhu viec Ellis Cheever noi voi hon the va vo sap cuoi Sanaa Lathan rang hay roi khoi thi tran, bo het moi thu đang lam hay khong noi chuyen voi ai. Nhu the that su de dang. Theo toi thi bat ki ai roi vao tinh canh đo đeu se lam nhu vay."
Jude Law vai Alan Krumwiede
Krumwiede la mot nha hoc thuyet am muu giau nhiet huyet; theo goc nhin cua Law nhan vat giong nhu mot benh nhan so 0 danh cho "dich benh cua noi so hai va hoang loan". Soderbergh noi ve Krumwiede, "Chung toi nhat đinh muon anh ta co cai net cua mot vi cuu tinh". Vi đao dien tung tro chuyen voi Law trong qua trinh sang tao nhan vat, trong đo hai nguoi thao luan voi nhau ve ngoai hinh va cach hanh xu cua mot nha hoc thuyet am muu phan chinh phu đien hinh. Nha san xuat Gregory Jacobs binh luan, "Đieu thu vi la ban khong that su chac chan ve anh ta. Co that la chinh phu đang che giau đieu gi đo va lieu lieu thuoc thao duoc ma anh ta noi co tac dung that khong? Toi thay chung ta [thuong hay] ngo vuc, khong vao luc nay thi vao luc khac rang chung ta đang khong nam trong tay toan bo su that, va theo đung nghia đo Krumwiede đai dien cho goc nhin cua khan gia."
Gwyneth Paltrow vai Beth Emhoff
Paltrow mieu ta Beth la mot "ba me cua cong viec" – nhan vat trung tam trong qua trinh đieu tra. Mac du la mot trong nhung nan nhan đau tien cua virus, nhung Paltrow tin rang Beth đa "may man" boi nu dien vien cho rang nhung nguoi song sot qua dich benh đang bi bo lai đe đoi mat voi cac đieu kien kho khan moi nay sinh trong cuoc song hang ngay, chang han nhu tim kiem đo an va nuoc uong. Trong mot lan ghi hinh tai Hong Kong, Soderbergh đa huong dan Paltrow chup nhung buc hinh se đuoc dung trong phim; co thua nhan rang minh to ra e ngai ve khoan nay. Nu dien vien cho biet, "Toi chi la mot vi khach du lich đang chup anh...Toi cam thay co đoi chut ap luc. Khi Steven Soderbergh giao ban nhiem vu chup anh, ban nen mang ve nhung tam hinh tu te."
Kate Winslet vai Bac si Erin Mears, mot can bo cua Dich vu tinh bao dich te
Voi muc đich nghien cuu nhan vat cua minh, Winslet đa ghe tham Trung tam kiem soat va phong ngua dich benh (CDC, nay nam o Atlanta, Georgia) nham tham van y kien voi cac can bo đa/đang cong tac tai Dich vu tinh bao dich te, qua đo co đuoc goc nhin sau sac khong chi trong cuoc song hang ngay, ma con la loai nguoi đu nang luc lam viec. "Đay la nhung nguoi co the bi gui đi cac vung chien su, noi mot chung virus moi bung phat. Noi so hai khong phai la mot lua chon. Neu ho cam thay the ho [phai] hoc cach gat no qua mot ben." Winslet thay rang Mear co the truyen kien thuc ve dich benh toi "nhung nguoi khong co chuyen mon" vi the nguoi xem co the nam ro pham vi [anh huong] cua dich ma khong can nhoi nhet kien thuc khoa hoc khong can thiet vao cot truyen.


San xuat Nhung du tinh đe thai nghen Contagion lai dien ra trung voi luc Burns hop tac voi Soderbergh trong The Informant! (2009). Ban đau bo đoi đinh lam mot bo phim đe tai tieu su dua tren Leni Riefenstahl, mot nha tien phong cua đien anh Đuc trong thap nien 1930 va mot nhan vat noi bat cua Đang Cong nhan Đuc Quoc gia Xa hoi chu nghia. Đe roi Soderbergh lien lac voi Burns đe hoan du an, boi ong thay mot bo phim ve Riefenstahl se kho ma thu hut khan gia. Sau khi suy nghi ve mang lay nhiem benh, Burns đe xuat rang thay vao đo ho nen lam mot bo phim xoay quanh tinh canh cua mot đai dich—"mot ban phim đien anh đe tai đai dich co yeu to giat gan thu vi". Muc tieu chinh cua ong la dung nen mot tac pham giat gan ve y khoa "mang cam giac nhu co the xay ra [ngoai đoi that]."
Burns đa tham van Lawrence "Larry" Brilliant – nguoi noi tieng voi cong tac dep benh đau mua – đe phat trien nhan thuc chinh xac ve mot bien co đai dich. Ong tung xem mot trong nhung bai thuyet trinh tren TED cua Brilliant va no khien ong bi me hoac, roi nhan ra "[neu] goc nhin cua moi nguoi trong linh vuc đo khong mang ham y rang 'Neu chuyen nay se xay ra', lieu đo co phai am chi rang 'Khi nao chuyen nay se xay ra'?". Brilliant đa gioi thieu Burns toi mot chuyen gia khac, ong W. Ian Lipkin. Voi su giup suc cua cac bac si ke tren, cac nha san xuat co the thu đuoc nhung goc nhin phu tu nhung đai dien cua To chuc Y te The gioi (WHO). Burns con gap tac gia cua cuon The Coming Plague cua nha van Laurie Garrett. Cuon sach nam 1995 cua nu van si giup Burns can nhac mot loat cac tinh tiet tiem nang cho bo phim. Ong muon co mot quan chuc tu CDC va sau cung quyet đinh su dung mot nha dich te hoc, vi vai đo yeu cau tuong tac voi khan gia trong luc truy dau dich benh.


Chu đe va phan tich Steven Soderbergh bi thuc đay lam mot bo phim đien anh "sieu thuc te" ve y te cong cong va phan ung cua gioi khoa hoc truoc mot đai dich. Phim su loi ke chuyen mang "phong cach sieu lien ket" (thuong chuyen canh lien tuc giua cac vi tri đia ly va con nguoi cach xa nhau) nham nhan manh nhung moi nguy moi tam voc lich su cua mang luoi toan cau hoa đuong đai va nhung pham chat bat diet cua con nguoi the hien trong nghich canh (goi nho đen cac phuong phap xu ly đai dich noi tieng trong van hoc, nhu cuon La peste cua Albert Camus). Tac pham khai thac nhieu đe tai khac nhau, nhu cac yeu to gay hoang loan đam đong va lam sup đo trat tu xa hoi, qua trinh gioi khoa hoc mo ta đac tinh va ngan chan mot mam benh chua ro lai lich, can bang nhung đong co hanh vi ca nhan voi trach nhiem va đao đuc nghe nghiep khi phai đoi mat voi mot moi đe doa song con, nhung mat han che va he qua cua phan ung y te cong cong, va su ket noi mat thiet phu khap giua cac ca the co the đong vai tro nhu yeu to trung gian lay benh. Soderbergh đa thua nhan nhung net noi bat cua cac chu đe hau tan the, đuoc ton len qua cac phan ung voi su kien 11 thang 9 va con bao Katrina. Bo phim con du đinh truyen tai mot cach thuc te nhung phan ung "du doi" va "bao đong" cua xa hoi va gioi khoa hoc voi mot đai dich. Nhung đai dich co that ngoai đoi nhu dich SARS 2002–2004 va đai dich cum 2009 đa tro thanh nhung nguon cam hung va anh huong trong phim. Chuoi truyen nhiem lien quan đen doi va lon goi nhac đen nguon goc cua virus Nipah (lam lay nhiem cac te bao trong he ho hap va than kinh giong het nhu virus trong phim) đen tu Malaysia vao nam 1997, mang net tuong đong lien quan đen su xao tron cua mot bay doi boi nan pha rung.


Đon nhan = Doanh thu phong ve =
Ngay 3 thang 9 nam 2011, Contagion co buoi chieu ra mat tai Lien hoan phim Venezia lan thu 68 o Venezia, Y va phat hanh mo rong hon vao ngay 9 thang 9. Tai thi truong Hoa Ky–Canada, Contagion co mat tai 3.222 cum rap, trong đo co 254 suat chieu tai cac rap IMAX. Nhieu chuyen gia phan tich thuong mai cua My đua ra du đoan rang phim se thu ve 20–25 trieu USD tien ban ve trong dip cuoi tuan mo man va thuc te đung nhu vay, tac pham mang ve 8 trieu USD trong ngay khoi chieu va 23,1 trieu USD trong ca tuan. Tinh tong cong, 10% doanh thu (2,3 trieu USD) đen tu cac suat chieu IMAX. Bang cach gianh chien thang truoc đoi thu canh tranh The Help, Contagion đa tro thanh phim đien anh an khach nhat tuan. Tren phuong dien nhan khau hoc, so khan gia đen xem đau tien đuoc chia đeu cho ca hai gioi theo hang Warner Bros. thong ke, trong khi 80% nguoi xem o đo tuoi tu 25 tro len. Contagion khong đat thanh tich tot o dip cuoi tuan ke tiep khi gat hai 14,5 trieu USD tien ban ve, nhung van can đich o vi tri so 2 sau ban tai chieu rap cua Vua su tu (1994). Tuan thu 3 chung kien doanh so phong ve giam toi 40%, nang tong so tien kiem đuoc la 8,7 trieu USD. Tinh đen tuan thu 4, Contagion tut xuong hang 9 tren bang xep hang phong ve voi 5 trieu USD, va so cum rap giam con 2.744. Phim ket thuc đot chieu vao ngay 15 thang 12 nam 2011, luc bay gio tong doanh thu noi đia cua tac pham la 75,6 trieu USD.


= Đanh gia chuyen mon =
Contagion đon nhan nhieu đanh gia tich cuc tu gioi phe binh đien anh. Trang he thong tong hop ket qua đanh gia Rotten Tomatoes cho biet 85% phe binh gia cham phim mot bai nhan xet tich cuc, dua theo 265 bai đanh gia, qua đo đat điem trung binh 7,07/10. Cac chuyen gia cua trang web nhan đinh, "Cang thang, cot truyen chat che va đuoc ho tro boi mot dan dien vien xuat chung, Contagion la mot bo phim đien anh đe tai tham hoa đac biet thong minh pha chut su đang so". Tren chuyen trang phe binh Metacritic, phim nhan so điem 70/100 dua theo 38 bai nhan xet, đa so la "nhung nhan đinh tich cuc".


= Tai noi tieng =
Nam 2020, Contagion tro nen tai noi tieng boi su xuat hien cua đai dich COVID-19 co nhieu net tuong đong so voi đai dich mieu ta trong phim. Tinh đen thang 3 nam 2020, đay la bo phim đien anh noi tieng thu 7 tren iTunes, xep o hang hai danh muc du lieu tren Warner Bros. so voi hang 270 cua phim vao thang 12 nam 2019, đong thoi co luot truy cap trung binh tren cac website lau – tang 5.609% vao thang 1 nam 2020 so voi thang truoc. HBO Now con ra thong cao rang Contagion la tua phim đuoc xem nhieu nhat trong 2 tuan lien tiep.


Chu thich Lien ket ngoai Website chinh thuc
Contagion (2011) Official Exclusive 1080p HD Trailer tren YouTube Movieclips Trailers 14 thang 7, 2011
Contagion tren Facebook
Contagion tren Internet Movie Database
Contagion tai Rotten Tomatoes
Contagion tai Metacritic
Contagion tai AllMovie
Contagion (phim 2011) tai TCM Movie Database
Contagion tai American Film Institute Catalog
Contagion tai Box Office Mojo
Contagion (2011) tren IMFDb