Van ly Truong chinh (wanli changzheng), ten đay đu la Nhi van ngu thien ly truong chinh, la mot cuoc rut lui quan su cua Hong Quan Cong Nong Trung Hoa, voi hanh trinh dai 25 ngan dam (12.000 km), bat đau tu Giang Tay, tien ve phia tay toi Tay Tang roi đi nguoc len phia bac, toi tan Dien An cua tinh Thiem Tay. Trong cuoc Van ly Truong chinh, keo dai 370 ngay  tu 16 thang 10 nam 1934 đen ngay 19 thang 10 nam 1935, Hong quan luon luon bi quan cua Tuong Gioi Thach truy kich va phai đuong đau voi nui cao, song rong, đoi khat, benh tat va tuyet lanh. Khi khoi đau cuoc rut lui, Hong quan co hon 86 ngan nguoi , nhung khi ket thuc cuoc Van ly Truong chinh, so Hong quan song sot chi con it hon 7 ngan.


Boi canh Tu nam 1930, lanh đao Trung Quoc Quoc Dan Đang la Đai thong che Tuong Gioi Thach bat đau lo ngai truoc su phat trien mau le va manh me cua Đang cong san tai can cu Giang Tay, nen tap trung suc manh vao viec tieu diet. Đang cong san đung đau la Mao Trach Đong ap dung chien thuat:

Đich tien, ta lui.
Đich dung lai, ta quay roi.
Đich khong muon, ta tan cong.
Đich rut lui, ta truy kich.
Nho chien thuat đo, Đang cong san đanh thang đuoc ba đot bao vay đau tien cua Quoc dan Đang.
Nam 1931, Tuong tap trung mot luc luong hung hau tren 300 ngan binh si, voi y đinh tran ngap can cu Xo viet Giang Tay (Đang cong san chi co 30 ngan quan). Nhung chinh luc đo quan Nhat tien chiem Man Chau, khien Tuong Gioi Thach phai tam hoan chien dich đe lo đoi pho voi quan Nhat. Nho vay, Đang cong san co đu thoi gio duong suc, đanh bai đuoc đot bao vay lan thu tu cua Quoc dan Đang.

Vao thang 10 nam 1933, Tuong Gioi Thach quyet đinh đong vien toan luc, tung ra cuoc tong tan cong lan thu nam đe tieu diet Khu Xo viet Giang Tay. Cuoc bao vay tan cong nay keo dai trong nhieu thang va gay khon đon cho nhung nguoi cong san, 50 ngan Hong quan đa tu tran, đen mua he nam 1934, Xo viet Giang Tay chi con khoang phan nua so voi ban đau. Đen thang 9 nam 1934, Tuong Gioi Thach đa to chuc mot Hoi nghi quan su tai Lu Son đuc ket kinh nghiem 5 lan tien hanh bao vay khu Xo viet trung uong, vach ra ke hoach tieu diet dut điem toan bo ban lanh đao cong san toi cao. Ke hoach nay mang ten "Chiec thung sat"


Ke hoach Chiec thung sat Ke hoach Chiec thung sat đuoc su co van cua Hans von Seeckt, mot vien tuong Đuc, đuoc trien khai nhu sau:

Tap trung luc luong len đen 1,5 trieu quan, 270 may bay va 200 khau phao theo chien luoc "chia ra đe bao vay va hop lai đe tan cong" tao thanh buc tuong sat bao vay luc luong chu đao cua quan cong san va Trung uong Đang Cong san Trung Quoc.
Lay muc tieu trung tam la Thuy Kim, trung tam lanh đao cua khu Xo viet, cac đon vi quan đoi Quoc dan đang se tan cong huong tam nham hinh thanh mot vong vay kin cach Thuy Kim 150 km. Sau đo, moi ngay se tan cong gianh them 5 km va đao cong su kien co hinh thanh nen 30 he thong hang rao day thep gai cung tuyen phong toa bang hoa luc manh.
Muc đich: Cat đut cac tuyen giao thong, phong toa tat ca cac nguon thong tin va hau can cua Hong quan cuoi cung don luc luong chu luc cua quan cong san vao mot khu vuc hep roi tong tan cong.
Muc tieu: Trong vong 1 thang tieu diet toan bo luc luong cong san tai khu Xo viet Giang Tay.
Tuong Gioi Thach hy vong rat nhieu vao ke hoach nay. Cac loai tai lieu quan su lien quan đen Ke hoach "Chiec thung sat" đuoc chuan bi rat chi tiet va giu tuyet mat. Tuy nhien, ngay sau khi Hoi nghi quan su ket thuc khong lau, Trung uong Đang Cong san Trung Quoc đa co đuoc toan bo noi dung ke hoach nay.


Hong quan quyet đinh rut lui Đe tranh bi tieu diet, bang mot quyet đinh tao bao, cac lanh tu Đang cong san quyet đinh đua quan rut lui len vung hoang gia cua mien bac Trung Hoa. Rieng Tran Nghi  đuoc giao pho trong trach o lai, ap dung chien thuat du kich, quay pha đe cam chan đoi phuong. Quan so duoi quyen Tran Nghi co khoang 30 ngan nguoi, trong đo co tren 10 ngan bi thuong nang, chi co bay ngan đuoc huan luyen nhu quan chinh quy, so con lai chi la dan quan du kich, phan lon chua bao gio đuoc dung sung, chi đuoc cung cap dao va luu đan, trong so nguoi o lai con co Cu Thu Bach, tong bi thu tien nhiem đang bi om, Mao Trach Đam, em trai Mao Trach Đong. Sau khi Hong quan rut đi vai tuan, quan Quoc Dan Đang tran vao vung Xo viet tan sat Hong quan, chi co vai tram nguoi song sot, Mao Trach Đam bi giet ngay 26/4/1935, Cu Thu Bach bi bat, bi tra tan va du hang nhung ong van giu vung khi tiet, sau đo thi bi Quoc dan đang hanh quyet vao ngay 18/06/1935 khi moi 35 tuoi.


Dien bien Ngay 10 thang 10 nam 1934 bat đau cuoc truong chinh. He thong lanh đao đuoc to chuc rat chat che. Otto Braun (Ly Đuc) la tu lenh hong quan, Bac Co la tong bi thu Đang, Chu An Lai la chu tich Uy ban Quan su va phu trach cac van đe hanh chanh, Chu Đuc la pho tu lenh, Vuong Gia Tuong la giam đoc Bo Chinh tri, Luu Ba Thua la tham muu truong. Mao Trach Đong khi đo chua co quyen lanh đao Đang Cong san Trung Quoc.

Hong quan đuoc phan lam hai lo quan; lo quan thu nhat do Diep Kiem Anh lanh đao, lo quan thu hai do Ly Que Nhan va Đang Phat chi huy.
Tuong quan luc luong luc bat đau cuoc truong chinh nhu sau: 

Hong quan co 90.000 quan voi 33.243 khau sung đu loai, trong đo co 651 sung hang nang, 38 khau sung coi, hai trieu bang đan, gan ba ngan đan sung coi va gan 80 ngan luu đan.
Tuong Gioi Thach huy đong 100 trung đoan, gom khoang tu 300 toi 400 ngan quan đe truy đuoi Hong quan.
Đe giu bi mat va tranh bi quan Quoc dan đang truy kich đoan nguoi ngay nghi đem đi, chon nhung con đuong mon, va tranh nhung con lo lon. Luc nay quan Quoc dan đang van chua kham pha đuoc cuoc rut lui cua Hong quan, va chua bat đau cuoc truy kich, Tuong Gioi Thach van yen tri Hong quan sap bi tan diet đen noi va khong con cach nao thoat đuoc vong vay cua quan Quoc dan đang.
Ngay 21 thang 10 nam 1934, Hong quan vuot qua vong vay đau tien cua Quoc quan tai vung cuc nam cua Giang Tay. Tai đay ho gap mot suc khang cu yeu ot cua mot đon vi quan Quoc dan đang. Khi biet đuoc cuoc di chuyen cua Hong quan, Thong che Tuong Gioi Thach ra lenh truy kich. Ngay 30 thang 10, ho Tuong phong su quan Ho Gian cua tinh Ho Nam lam Tong tu lenh luc luong truy kich, va yeu cau Ho Gian ket hop voi Su Du va Chu Hung Vien hai tuong thien chien đem 15 su đoan bao vay va phuc kich Hong quan tai song Tuong Giang thuoc đia phan huyen Đao tinh Ho Nam va huyen Toan Chau tinh Quang Tay.
Tran đanh song Tuong Giang keo dai mot tuan le, tu ngay 25 thang 11 đen ngay 3 thang 12 đa gay ra thiet hai to lon cho Hong quan Trung Quoc. Su đoan Thanh nien cong san, Su đoan 34, Trung đoan 18 cua Quan đoan 3 va phan lon Quan đoan 8 bi quan Quoc dan đang tieu diet hoan toan. Su đoan 1 co 2800 binh si luc khoi đau cuoc Truong Chinh, nhung khi qua song Tuong Giang chi con lai 1400 nguoi. Nguyen soai Luu Ba Thua nhan đinh: "Mac dau Hong quan vuot qua đuoc song Tuong Giang, nhung phai tra mot gia qua đat. Hon phan nua hong quan bi tieu diet". Rat nhieu dung cu nhu may chieu đien, sung lon, may phat đien phai nem xuong song Tuong Giang. Tran Tuong Giang la mot tran du dan va đam mau nhat cua Hong quan trong suot cuoc Van Ly Truong Chinh.
Sau tran đanh tai Tuong Giang, tinh than cua quan linh rat am đam, cac chi huy hong quan tro nen bat man, tuc gian va mong muon mot su thay đoi quyen lanh đao. Đung luc đo Mao Trach Đong trinh bay mot ke hoach moi đe cuu van 30 ngan hong quan khoi bi tieu diet hoan toan. Mao đe nghi:

Loai bo ke hoach tien thang 250 dam nua ve phia bac, vuot qua Ho Nam đe toi can cu cua tuong Ha Long; chuyen huong ve can cu cua Truong Quoc Đao tai phia bac Tu Xuyen. Can cu cua Truong Quoc Đao rong đen 40 ngan kilomet vuong, co 3 trieu ruoi dan va 80 ngan quan, đuoc trang bi va huan luyen tot. Can cu nay xa hon nhieu nhung bao đam đuoc su song con cua Hong quan.
Đot bo nhung tai lieu van kho nang ne đang mang theo, chon giau nhung may moc cong kenh va nhung vu khi thang du.
So hong quan song sot chuyen bien thanh mot luc luong nhe nhang, hoat đong mau le, tien quan va chien đau linh đong hon.
Đe nghi cua Mao đuoc chap thuan, đay la mot chuyen huong quan trong cho su thanh cong cua cuoc Van Ly Truong Chinh.

Ngay 7 thang 1 nam 1935, Hong quan chiem Tuan Nghia, mot thi tran cuc bac cua Quy Chau. Tai Tuan Nghia, Bo Chinh tri trieu tap mot cuoc đai hoi mo rong. Trong đai hoi, quyen lanh đao đang va quan đoi cua Ly Đuc va Bac Co bi chong đoi mot cach quyet liet. Ket qua hoi nghi la Truong Van Thien (tuc Lac Phu) len lam Tong Bi thu, Bo Chinh tri gom: Truong Van Thien, Mao Trach Đong, Chu An Lai, Bac Co, Hang Anh, nhom than Nga mat quyen lanh đao, quyen hanh thuc te vao tay Mao Trach Đong.
Duoi su lanh đao cua Mao Trach Đong, Hong Quan đa mot lan nua pha đuoc vong vay cua Quoc Dan Đang o song Xich Thuy, Tuan Nghia. Qua bon tran đanh vuot song, Hong Quan bi hy sinh 3 van chien si va hon 3 nghin nguoi bi bat song. Tuong Gioi Thach đich than đen Quy Duong chi đao quan Quoc Dan Đang, nhung đa khong tieu diet đuoc hoan toan Hong Quan.
Ngay 29 thang 5 nam 1935, Hong Quan đanh chiem cau Lo Đinh (huyen Lo Đinh, tinh Tu Xuyen) tao đieu kien cho toan canh quan vuot qua song Đai Đo an toan va tranh bi ton that lon nhu trong cac tran Tuong Giang va Xich Thuy. Vai tro cua Lam Buu noi len tu tran nay.

Vuot thoat cuoc truy kich cua quan Trung Quoc Quoc dan đang, đau thang 6 nam 1935, Hong quan gap đuoc canh quan cua Truong Quoc Đao o Tu Xuyen. Nhung vi giua hai ben co bat đong, nen hai luc luong khong hoi quan nua. Hong quan tiep tuc di chuyen, vuot song Kim Sa, roi vuot Nui tuyet Ngoc Long cao hon 16.000 feet, quanh nam tuyet lanh. Nhieu Hong quan đa nga guc, chet vi đoi lanh va kiet suc. Cung tai đay Chu An Lai đa nhiem cam lanh va suyt chet. Đen thang bay thi Hong quan xuong đuoc rang nui. Sau khi qua rang Ngoc Long sang Tu Xuyen, Hong quan chi con lai 25 ngan nguoi song sot, ke ca phu nu va tre con. Khoang giua thang 8 nam 1935, Hong quan vuot Canh đong co hoang gan Tay Tang, ho phai chiu su đoi khat, lanh gia, thoi tiet bat thuong, thieu duong khi va muoi, rat nhieu nguoi đa mai mai nam lai đam lay. Đau thang 9 nam 1935, Hong quan thoat khoi đam lay. Sau khi hanh quan qua phia Đong Tay Tang, Hong Quan vuot qua đeo Lap Tu Khau tren day Man Son đe sang tinh Cam Tuc va cuoi thang 10 thi toi đuoc can cu o Dien An (muc tieu cua cuoc rut lui), so nguoi tham gia cuoc Van ly Truong chinh con khong toi mot phan muoi.
Trong cuoc Van ly Truong chinh, Hong quan đa đi qua 14 tinh, vuot qua 18 day nui, 24 con song, tien hanh 380 cuoc chien đau, đanh chiem hon 700 huyen, thi xa, đanh tieu hao hang tram trung đoan cua Quoc Dan Đang, lap nen mot ky tich trong lich su quan su hien đai. Ho cung phai đi qua 6 khu vuc cua nguoi thieu so thu đich.
Cuoc Van ly Truong chinh đa xac lap mot cach chac chan quyen lanh đao cua Mao Trach Đong đoi voi Đang Cong san Trung Hoa. Nhung nguoi tham gia khac cung đa tro thanh nhung nha lanh đao đang noi bat nhu Chu Đuc, Lam Buu, Luu Thieu Ky, Đong Tat Vu, Diep Kiem Anh, Ly Tien Niem, Duong Thuong Con, Chu An Lai va Đang Tieu Binh hoac cac tuong linh nhu: Hua The Huu...


Nhan xet ve Van ly Truong chinh Mot so đang vien Đang Cong san Trung Quoc đa nhan xet ve cuoc Van ly Truong chinh nhu sau:


Nguoi Viet Nam tham gia Van ly Truong chinh Luong quoc Tuong quan Nguyen Son la nguoi Viet Nam duy nhat đa đi het cuoc Van ly truong chinh. Ong phu trach tien tram va giai quyet thuong benh binh. Tren đuong Van ly Truong chinh co luc Nguyen Son phai đi mot minh, ong tung lac đuong đen vung dan toc thieu so, phai gia cam xin chan de đe co com an, duong suc tim đuong. Ve toi Dien An, Nguyen Son tro nen gay go nhu mot bo xuong, vi the khong ai nhan ra ong. Trong thoi gian Van ly Truong chinh, do lien tuc đau tranh voi nhung đieu sai trai, Luong quoc Tuong quan Nguyen Son bi khai tru Đang Cong san 3 lan va bi vu cao la "phan đong", la gian điep quoc te, co luc suyt bi tu hinh.
Nguoi Viet Nam thu hai tham gia Van ly Truong chinh la Ly Ban (1912-1981) nguyen Thu truong Bo Ngoai thuong. Ong ten that la Bui Cong Quan, sinh tai Ben Luc, Can Đuoc, tinh Cho Lon (nay la Long An), trong mot gia đinh đai đien chu co hang ngan cong đat "thang canh co bay". Ly Ban tham gia Viet Nam Thanh nien cach mang đong chi Hoi, nam 1930 vao An Nam cong san Đang. Nam 1932, ong sang Trung Quoc, nam 1934, vao hoc Truong Đang Khu can cu Thuy Kim (tinh Giang Tay). Khi Tuong Gioi Thach tan cong Khu can cu Thuy Kim, Ly Ban tham gia Van ly Truong chinh nhung bi om nang phai o lai doc đuong. Khi khoi benh, mat lien lac, ong loi bo hang nghin cay so, vuot vong vay, tro ve Quang Đong.


Nhung nguoi phu nu trong cuoc Van ly Truong chinh Co khoang 2000 nguoi phu nu tham gia cuoc Van ly Truong chinh, ho la vo lanh đao cao cap, can bo, y ta, lien lac vien nhung phan lon nam trong trung đoan nu thuoc Đe tu quan đoan. Vo lanh đao cao cap co: 

Ha Tu Tran (vo Mao Trach Đong): Xuat than la mot giao vien, roi tro thanh thu ky rieng cho Mao Trach Đong, song chung voi Mao tu nam 1928, ket hon chinh thuc voi Mao nam 1930.. Trong cuoc Van ly Truong Chinh ba sinh hai lan, gui con cho cac nong dan đia phuong nuoi, du đinh sau nay se tro lai tim kiem, nhung tat ca đeu mat tich. Nam 1937, Ha Tu Tran qua Mac tu khoa chua benh, tai đo Ha Tu Tran sinh đuoc mot đua con trai, đua con thu sau cung la đua con cuoi cung cua ba voi Mao. Ha Tu Tran bat đau mac benh tam than khi đua con chet vi benh sung phoi. Mai đen nam 1948, Ha Tu Tran tro ve Trung hoa, luc nay Mao đa co nguoi vo moi la Giang Thanh va bi cam khong đuoc ve Bac Kinh theo lenh Giang Thanh. Ngay 29 thang 4 nam 1984, Ha Tu Tran mat tai Thuong Hai
Khang Khac Thanh (vo Chu Đuc): nu tieu đoan truong đau tien cua Hong quan, mot chien si gan da, khoe manh va cung la mot tay sung thien xa, đa cam sung tu khi 15 tuoi. Khang Khac Thanh ket hon voi Chu Đuc nam 1929, tai Tinh Cuong Son. Khang Khac Thanh cho rang cuoc truong chinh chi la mot chuyen đi dao mat (?).
Luu Chung Tien, (vo cua Bac Co): xuat than tu giai cap cong nhan, gia nhap đang cong san truoc cuoc tan sat tai Thuong Hai va đuoc gui sang Nga hoc tap bon nam. Tai Nga, Luu Chung Tien gap va ket hon voi Bac Co.
Đang Dinh Sieu, vo cua Chu An Lai, ba bi benh lao phoi ngay khi cuoc Truong chinh bat đau.


Trong van hoa đai chung Su kien nay đa đuoc dung thanh phim truyen hinh, lay ten Truong chinh, nam 2001, co su tham gia cua Đuong Quoc Cuong, Luu Kinh, Vuong Ngu Phuc, Tran Đao Minh.


Chu thich Tham khao Trung Quoc cua Mao Trach Đong, tac gia tien si Ralf Berhorst, nguoi dich Phan Ba, GEO EPOCHE xuat ban.
Nhung anh hung tham lang cua cuoc Van Ly Truong Chinh


Lien ket ngoai Key events of the Long March - Account of the Long March by the China Daily
Retracing Mao's Long March - Report on the modern expeditions by Jocelyn & McEwen along the Long March routes
The Myth of the 'Turning-Point': Towards a New Understanding of the Long March - Article from 'Bochumer Jahrbuch zur Ostasienforschung' (2001)
Map of primary route - Locations of the First Front Army route with dates
Long March routes of the Communist armies - Routes of the First, Second and Fourth Front Armies
Site of the Zunyi Conference Luu tru ngay 4 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine - Photo and description of the building in which the landmark 1935 politburo meeting was held
Luding Bridge - Chinese propaganda posters depicting the battle for Luding Bridge
The Long March: 70 Years On - Official Chinese website marking the 70th Anniversary of Long March
"Marking the 70th anniversary of the victory of the Red Army's Long March" Luu tru ngay 28 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine - PLA Daily (Peoples Liberation Army newspaper) web portal
Art on a Long March Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine - A contemporary art exhibition presented for the public at sites along the route of Mao's Long March.
Bai hat chu đe phim "Van Ly Truong Chinh" (Trung Quoc)
Trich đoan phim "Truong Chinh" (Đien anh Trung Quoc), mo ta tran vuot song Tuong Giang