Vladimir Vladimirovich Putin (tieng Nga: Владимир Владимирович Путин, đa Latinh hoa: Vladimir Vladimirovich Putin IPA: [vɫɐˈdʲimʲɪr vɫɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] ; phien am tieng Viet: Vla-đi-mia Vla-đi-mia-ro-vich Pu-chin; sinh ngay 7 thang 10 nam 1952), la mot chinh tri gia nguoi Nga va la cuu Thu tuong cua Lien bang Nga, la Tong thong thu hai cua Nga tu ngay 7 thang 5 nam 2000 cho đen ngay 7 thang 5 nam 2008 va la Tong thong thu tu cua Nga tu ngay 7 thang 5 nam 2012 cho đen nay. Ong đam nhiem chuc vu nay theo hien phap tu ngay 31 thang 12 nam 1999 sau khi cuu tong thong Boris Nikolayevich Yeltsin tu chuc.
Putin la nha lanh đao Nga gianh đuoc su ung ho lon nhat cua nguoi dan ke tu sau su tan ra cua Lien Xo. Putin đuoc nhung nguoi ung ho khen ngoi vi đa phuc hoi suc manh cua nuoc Nga sau nhung nam hon loan cua Boris Yeltsin. Ve van hoa – xa hoi, ong Putin đe xuong cac bo luat cam moi hinh thuc tuyen truyen ve đong tinh luyen ai va hon nhan đong tinh., cam phau thuat chuyen gioi đoi voi nhung nguoi khong bi di tat bam sinh ve gioi tinh Ong Putin cho rang cac bo luat nay se bao ve van hoa va cac gia tri truyen thong cua nuoc Nga, tranh su pha huy nen tang đao đuc gia đinh do su xam nhap tu tuong phuong Tay, va ngan chan nguy co gia hoa dan so đoi voi đat nuoc.
Ve kinh te, trong 2 nhiem ky đau cua Putin, nen kinh te Nga đa thoat khoi khung hoang voi GDP tang gap sau lan (72% theo PPP). Ong cung phan bac nhieu vu tuyen truyen chong pha nuoc Nga va loai bo nhung đau so tai phiet tung lung đoan chinh truong Nga trong thap nien 1990. Trong khi đo, nhung nguoi phan đoi Putin lai mo ta ong la mot nha đoc tai va lam dung quyen luc. Mot so nha hoat đong, cac to chuc nhan quyen va mot so nha binh luan phuong Tay đa "bay to lo ngai" ve tinh trang dan chu, tu do bao chi va nhan quyen tai Nga, ho cao buoc Putin đa "vi pham nhan quyen", đan ap cac cuoc phan đoi dan su cung nhu ra lenh am sat cac đoi thu chinh tri cua ong. Putin đa bac bo cac cao buoc noi tren, ong cung cho rang nuoc phuong Tay đang to ra "đao đuc gia" khi ho luon thuyet giang nuoc Nga ve dan chu, nhan quyen nhung lai lien tuc "bat chap luat phap quoc te" va "đem quan xam luoc cac nuoc khac". Cac quan chuc cua chinh phu Hoa Ky buoc toi ong đua ra mot chuong trinh can thiep chong lai Hillary Clinton va ung ho Donald Trump trong cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 2016, đieu ma Putin đa thuong xuyen phu nhan.
Nam 2007, ong Putin đuoc tap chi Time chon lam Nhan vat cua nam. Nam 2015, Putin đung đau trong danh sach 100 nguoi co suc anh huong nhat the gioi cung cua tap chi nay. Tap chi Forbes đa bau chon Putin la nguoi quyen luc nhat the gioi trong 4 nam lien tiep ke tu nam 2013 đen nam 2016.


Cuoc đoi va su nghiep Putin sinh tai Leningrad (St. Petersburg tu 1991 va truoc 1914). Cuon tieu su cua ong, Ot Pervogo Litsa, dich sang tieng Anh duoi tieu đe First Person (Nguoi đau tien, tua Viet: Nhan vat so mot, Firstnews Tri Viet) dua tren cac cuoc phong van đuoc thuc hien voi Putin nam 2000 va lay chi phi tu chien dich tranh cu cua ong. Cuon sach noi ve xuat than binh dan cua vi tong thong, gom ca nhung nam đau tien cuoc đoi trong mot can ho chung cu cu ky nho be đuoc nha may cua bo Putin phan. Theo tieu su, thoi tuoi tre ong rat thich theo doi cac am muu trong cac bo phim trinh tham cua Đien anh Xo viet do cac dien vien nhu Vyacheslav Vasilyevich Tikhonov va Georgiy Stepanovich Zhzhonov thu vai.
Cung trong cuon sach nay, Putin noi rang ong noi ong, bep truong Spiridon Putin, đa đuoc đua toi cac khu ngoai o Moskva nau an trong mot trong nhung can nha nong thon (dacha) cua Joseph Stalin. Trong cuon sach The Court of the Red Tsar (Trieu đinh cua Sa hoang Đo) cua Simon Sebag Montefiore co mot chu thich tai trang 300 ghi rang Putin đa noi ong noi minh it khi đe cap toi cong viec, nhung ong đa ke lai viec chuan bi cac bua an cho Grigori Yefimovich Rasputin khi ong nay con la mot cau be va ca Lenin. Me ong, Maria Ivanovna Shelomova, la cong nhan trong nha may va cha ong lam viec trong luc luong hai quan, tai ham đoi tau ngam đau thap nien 1930. Cha ong sau nay chuyen sang luc luong bo binh trong Chien tranh the gioi thu hai. Hai nguoi anh cua ong ra đoi giua thap nien 1930; mot nguoi chet vai thang sau khi sinh; nguoi thu hai chet vi benh bach hau trong thoi gian phong toa Leningrad.
Putin tot nghiep Ban quoc te Khoa luat Đai hoc Quoc gia St. Petersburg nam 1975 va đuoc tuyen dung vao KGB. Trong cuon First Person, Putin đa ke lai voi cac nha bao ve nhung nhiem vu đau tien cua minh trong KGB, gom ca nhung hoat đong đan ap đoi lap tai Leningrad.
Tu 1985 đen 1990 KGB chuyen Putin sang lam viec tai Dresden, Đong Đuc, o vi tri ma ong cho la hang thap. Sau khi che đo Đong Đuc sup đo, Putin đuoc goi ve Lien bang Xo Viet va quay tro lai Leningrad, noi vao thang 6 nam 1990 ong đuoc trao mot chuc vu tai ban Quan he quoc te cua Đai hoc Quoc gia Leningrad, truc tiep duoi quyen hieu pho. Thang 6 nam 1991, ong đuoc chi đinh lam lanh đao Uy ban quoc te trong van phong thi truong St. Petersburg, voi trach nhiem tang cuong quan he quoc te va đau tu nuoc ngoai.
Putin đa chinh thuc thoi chuc vu ben trong nganh an ninh quoc gia ngay 20 thang 8 nam 1991, khi KGB ung ho cuoc đao chinh som that bai chong lai Tong thong Lien Xo Mikhail Sergeyevich Gorbachyov. Nam 1994 ong tro thanh Pho chu tich thu nhat thanh pho St. Petersburg duoi quyen Anatoly Sobchak, vi tri ong giu cho toi tan khi đuoc goi toi Moskva, thang 8 nam 1996, đe nhan nhieu chuc vu cao cap ben trong bo may chinh quyen thu hai cua Boris Nikolayevich Yeltsin. Ong la lanh đao dan su cua Tong cuc An ninh Lien bang Nga FSB (co quan ke tuc KGB) tu thang 7 nam 1998 đen thang 8 nam 1999, va giu chuc vu Thu ky Uy ban An ninh tu thang 3 đen thang 8 nam 1999.
Trong thap nien 1990, Putin đuoc nhan bang pho tien si kinh te hoc tai hoc vien mo o St. Petersburg (СПбГГУ). Bai luan van cua ong mang chu đe "Hoach đinh chien luoc cac nguon tai nguyen vung trong boi canh thanh lap cac moi quan he thi truong".
Thang 8 nam 1999, Yeltsin đa bo nhiem Putin lam thu tuong Nga thay the cho nguoi tien nhiem Sergei Stepashin. Ngay sau đo Putin đa nhanh chong tro nen thu hut o Nga nho cuoc xung đot Nga-Chechnya thang 9 nam 1999 đe đap tra lai Cuoc chien tranh o Dagestan va Vu nem bom nha o cua nguoi Nga. Sau chien dich nay cac đang phai hau thuan Putin đa gianh đuoc su ung ho vung chac trong cuoc bau cu nghi vien 1999. Đen cuoi nam 1999 truoc suc ep qua lon tu cac nha lanh đao cung nhu nguoi dan Nga, Yeltsin đa quyet đinh tu chuc va Putin tro thanh tong thong lam thoi. Trong cuoc bau cu vao thang 3 nam 2000, ong đung đau trong muoi ung cu vien va tro thanh tong thong thu hai cua Lien bang Nga thoi ky hau Xo viet.
Do gioi han hien phap (khong lam qua 2 nhiem ky Tong thong Nga lien tuc), Putin khong the keo dai thoi gian lanh đao sang nhiem ky thu 3. Sau su thanh cong cua nguoi ke nhiem cua ong, Dmitry Medvedev, trong cuoc Bau cu tong thong Nga, 2008, ong đuoc Medvedev đe cu vao chiec ghe Thu tuong Nga va chinh thuc nham chuc vao ngay 8 thang 5 nam 2008. Nam 2012, ong tiep tuc tranh cu Tong thong, va đac cu nhiem ky thu 3 voi 63% so phieu cu tri. Nam 2018, Putin gianh đuoc 77% phieu bau tong thong vao ky bau cu thang 3 nam 2018, đong nghia voi viec ong se tiep tuc đam nhiem chuc vu Tong thong Nga trong nhiem ky sau nam se ket thuc vao nam 2024.


= Chuc vu Thu tuong va nhiem ky Tong thong đau tien =
Putin đuoc Tong thong Yeltsin chi đinh lam chu tich (predsedatel, hay thu tuong) Chinh phu Lien bang Nga vao thang 8 nam 1999, khien ong tro thanh thu tuong thu nam cua nuoc Nga trong khoang thoi gian chua đay muoi tam thang. Khi đuoc chi đinh, rat it nguoi tin rang Putin, mot khuon mat ro rang it tieng tam, co the giu ghe lau hon so voi nhung nguoi tien nhiem. Nhung đoi thu chinh va co the la nguoi ke nhiem cua Yeltsin nhu Thi truong Moskva Yuriy Mikhaylovich Luzhkov va cuu Thu tuong Nga Yevgeniy Maksimovich Primakov đa tien hanh cac chien dich van đong nham thay the vi tong thong gia yeu, đa co phan ung manh me nham ngan can Putin xuat hien voi tu cach mot đoi thu tiem nang. Hinh anh mot nhan vien nganh an ninh tiep can va xu ly van đe khung hoang Chechnya (xem ben duoi) mot cach cung ran cua Putin đa nhanh chong loi cuon su ung ho cua dan chung, cho phep ong dan vuot xa cac đoi thu. Trong khi chinh thuc khong lien ket voi mot đang nao, Putin lai nhan đuoc su ung ho cua phe Edinstvo (thong nhat) moi thanh lap va hien chiem đa so trong cuoc bau cu Duma thang 12 nam 1999. Putin đuoc tai chi đinh lam Thu tuong chinh phu va duong nhu đang o vi tri thuan loi nhat cho cuoc bau cu tong thong trong mua he sau đo. Qua trinh thang tien cua ong toi chuc vu cao nhat nuoc Nga tham chi con nhanh chong hon: ngay 31 thang 12 nam 1999, Yeltsin bat ngo tu chuc, va theo hien phap, Putin đuoc chi đinh lam tong thong (tam quyen), tro thanh vi tong thong thu hai cua nha nuoc Lien bang Nga. Cuoc bau cu tong thong đuoc to chuc ngay 26 thang 3 nam 2000, trong đo Putin đa thang cu ngay tu vong đau tien. Sau nay Putin đa trao cho vi cuu tong thong va gia đinh cua ong quyen hoan toan mien tru truy to (thong qua nghi đinh tong thong). Ngay truoc đo, Yeltsin va gia đinh minh đang bi cac co quan chuc nang Nga va Thuy Si đat nghi van ve cac trach nhiem lien quan toi nhung vu chuyen tien bat hop phap.
Sau nhieu nam be boi, thay đoi chinh sach lien tuc va khung hoang kinh te khien dan chung bat man voi Yeltsin - vi tong thong gia ca, vung ve va om yeu - thi viec Putin thang cu va len nham chuc đa đanh dau mot buoc khoi đau moi cho nuoc Nga trong giai đoan lich su hau Xo viet. Tuy nhien, viec vi tong thong moi đuoc thang cu khong tranh khoi nhung bien phap anh huong hau truong khong nho do nhom ung ho Yeltsin tien hanh, ho đa lua chon va ung ho Putin nham bao ve quyen luc rieng cung nhu giu vung cac quyen loi uu tien cua minh. Khi bo may chinh phu moi cua Putin hinh thanh, cac bo mat nhieu anh huong cu thoi Yeltsin – gom ca Lanh đao Nhan su Aleksandr Staliyevich Voloshin va Thu tuong Mikhail Mikhailovitch Kasyanov – van giu đuoc nhieu quyen kiem soat đoi voi cac chinh sach va su chi đao cua chinh phu moi. Mat khac, Putin cung đuoc hau thuan boi mot nhom cac nha cai cach kinh te tu que huong Sankt-Peterburg cua ong, va co the tin cay cung nhu co đuoc ung ho tu siloviki. (Nhom nay đuoc goi la nhung thanh vien van giu nhieu quyen luc ben trong cac co quan an ninh Nga, ho tu coi minh la nhung nguoi bao ve quyen loi quoc gia khoi cac chinh tri gia va cac quan chuc tham lam, va thuong đuoc cung cap đay đu thong tin ve moi mat đoi song kinh te, chinh tri Nga.) Su đau tranh – va hop tac – giua nhieu nhom đo la đac trung lon nhat cua nhiem ky thu nhat cua Tong thong Putin.
Ngay khi trung cu, Putin đa đua ra nhieu bien phap nham tai lap quyen luc tuyet đoi cua Kremlin đoi voi đoi song chinh tri Nga. Thoi Yeltsin, 89 vung lanh tho chinh tri cap duoi lien bang o nuoc Nga (cac nuoc cong hoa, vung, krai, Moskva va Sankt-Peterburg) đeu đuoc trao nhung quyen tu tri rat lon. Trong khi hanh đong cai cach triet đe nay co muc tieu nham giup cho cac thu đoan chinh tri cua Yeltsin trong giai đoan đau thap nien 1990, no cung dan toi tinh trang pha vo cac quy tac lien bang va gop phan lam lon manh cac phong trao li khai, noi tieng nhat nhu tai Chechnya. Vi the, mot trong nhung đao luat đau tien cua Putin, nham tai lap lai cai ma ong goi la "quyen luc theo chieu doc" – nghia la quay tro lai voi he thong lien bang tu tren xuong theo truyen thong. Trong hanh đong đau tien, Putin thong bao chi đinh bay vi "đai dien toan quyen" cua tong thong. Trong khi đuoc coi la hanh đong thuc hai nham pha vo kieu nha nuoc lien bang thoi Yeltsin, vi nhieu ly do he thong đai dien toan quyen đa mang lai mot so thanh cong. Mot hanh đong khac con mang y nghia quan trong hon, Putin cung đa tien hanh cai cach triet đe he thong Thuong vien Nga, Uy ban Lien bang. Putin va bo may cua minh truc tiep đoi đau voi nhieu vi Thong đoc bat tuan bi buoc toi tham nhung, du khong phai luc nao cung la nguoi chien thang.
Nhung thang đau tien trong nhiem ky tong thong thu nhat cua Putin đuoc đanh dau bang su dan xep quan he voi cac nhom tai chinh-cong nghiep lon, ma cac nguon tai chinh cung nhu cac đe che truyen thong cua ho tung la nhung vu khi quan trong trong cuoc chien tranh chinh tri xay ra trong nuoc nhung nam truoc đo. Cac thanh vien chu chot trong bo may cu cua Yeltsin – thuong đuoc goi thong tuc la "the Family" (Gia đinh) – do Vladimir Aleksandrovich Gusinsky, nguoi tung ung ho bo đoi Primakov/Luzhkov cam đau. Trong vong mot nam tu khi Putin len nam quyen, Gusinsky tu luc la mot ke co anh huong tro thanh nguoi bi giam vao tu. Thanh tich an tuong nhat cua Putin trong nhiem ky tong thong thu nhat la ngay khi vua len cam quyen ong đa vuc day nen kinh te Nga tu cho suy thoai nhieu nam lien chuyen sang tang truong. Nuoc Nga bat đau hoi sinh duoi su lanh đao cua Putin.
Cuoc khung hoang lon nhat Putin phai đoi mat tren cuong vi tong thong xay ra thang 8 nam 2000, khi chiec tau ngam nguyen tu Nga Kursk đam ngoai khoi ban đao Kola, lam thiet mang 118 thuy thu tren tau. Rat nhieu nguoi thuoc đu moi tang lop trong xa hoi Nga tuc gian voi su that bai cua chinh phu va quan đoi trong viec cung cap nhung thong tin đang tin cay ve muc đo va su chac chan cua tham hoa trong nhung ngay đau tien. Sau nhieu ngay đe dan chung tuc gian va ngay cang hoang mang, Putin cat ngan ki nghi cua minh, quay tro lai Moskva nhan trach nhiem truc tiep giai quyet cuoc khung hoang. Cho toi khi chiec tau ngam đuoc keo len, uy ban đieu tra cua chinh phu ve vu tai nan nay đa đua ra rat nhieu gia thuyet ve nguyen nhan, gom ca viec va cham voi tau ngam cua NATO (mot gia thuyet khong bao gio đuoc cac bang chung ung ho va bi cac nuoc thuoc lien minh bac bo). Tuy Putin bi chi trich tren cac phuong tien thong tin đai chung Nga vi su bat luc cua minh trong nhung giai đoan đau cuoc khung hoang, nhung no khong đe lai nhung hau qua lau dai đoi voi hinh anh ong trong long nhan dan.
Putin khong ung ho viec xoa bo qua khu Lien bang Xo viet ra khoi lich su nuoc Nga — von la chinh sach truoc kia cua Yeltsin nham muc đich chinh la đoi pho voi cac đoi thu cua Đang Cong san Nga. Ong đa mieu ta niem tin cua minh rang Lien Xo truoc kia la mot phan quan trong trong lich su Nga va nhung di san cua Lien Xo co mot anh huong lon tren viec hinh thanh xa hoi Nga hien đai. Vi the, Putin đa đua mot so bieu tuong thoi Xo viet đa quay tro lai nuoc Nga, nhu la co đo cua Hong quan, tieu ngu "Ngoi sao Xo Viet", va Quoc ca Lien Xo (đuoc sua chua loi nhung giu nguyen nen nhac) – tat ca nhung thu đo đa tao đuoc an tuong tot voi đa so dan chung Nga. Tra loi nhung nguoi chi trich cac hanh đong đo, Putin đa đua ra ly le rang ong la tong thong cua moi nguoi Nga - gom ca nhung nguoi ve huu đa mat moi thu cung voi su chuyen tiep thoi hau Xo viet, nhung nguoi van trung thanh voi nhung bieu tuong cua qua khu.
Đang Nuoc Nga thong nhat ung ho Putin đa gianh đuoc mot thang loi vo tien khoang hau trong cuoc Bau cu Nghi vien Nga 2003. Cac nha quan sat chinh thuc tu nuoc ngoai đa goi đo la mot cuoc bau cu tu do nhung ghi chu rang cac co quan truyen thong lon do nha nuoc kiem soat, đac biet la Truyen hinh quoc gia Nga, đa tien hanh cac chien dich truyen thong rong lon va khong cong bang danh rieng cho đang cam quyen. Qua vay, đa so cac đai truyen hinh Nga hien duoi quyen quan ly truc tiep hay gian tiep cua Kremlin. Trong khi co so đoc gia han che hon, cac to bao hien đa dang hon; mot so to chi trich chinh phu Kremlin, trong khi so khac ung ho đuong loi chinh phu. Mot trong hai to bao thuong mai chinh chinh, Kommersant, do Boris Abramovich Berezovsky truc tiep kiem soat, trong khi to kia – to Vedomosti von đuoc đoc gia rat tin tuong – thuoc su đong so huu cua hai to Financial Times va Wall Street Journal.
Nhung loi chi trich trong nuoc va quoc te buoc toi Putin đa đao dien cac phien toa xu cac nhan vat đau so chinh tri nhu Boris Abramovich Berezovsky, Vladimir Aleksandrovich Gusinsky, va sau nay la Mikhail Borisovich Khodorkovsky nhu mot phan trong no luc cua Kremlin nham kiem soat toan bo phuong tien truyen thong Nga va cac linh vuc quan trong trong nen kinh te Nga. Ve phan minh, chinh quyen cua Putin đa đua ra lap luan rang nhung hanh đong cua ho chong lai cac nhan vat đau so tren dua tren tinh than phap luat va nham kim che cung nhu huy bo nhung van đe xung đot nghiem trong trong nen kinh te Nga sau nhieu nam co đuoc đac quyen đac loi.
Ngay 24 thang 2 nam 2004, chua toi mot thang truoc cuoc bau cu, Putin đa cach chuc Thu tuong Kasyanov va toan bo chinh phu Nga va chi đinh Viktor Borisovich Khristenko lam quyen thu tuong. Ngay 1 thang 3, ong chi đinh Mikhail Yefimovich Fradkov vao vi tri nay.


= Nhiem ky Tong thong thu hai =
Ngay 14 thang 3 nam 2004, Putin thang cu nhiem ky hai voi 71 phan tram so phieu bau. Mot lan nua cac kenh truyen hinh lai thuc hien mot chien dich tuyen truyen mot phia ung ho Putin, đa so chung đeu la cac kenh do nha nuoc so huu hay kiem soat. Tuy nhien, chien dich tranh cu va viec kiem phieu đeu đuoc cac phai đoan cua Van phong vi cac The che Dan chu va Nhan quyen thuoc To chuc An ninh va Hop tac chau Au tuyen bo la "tu do va cong bang".
Ngay 13 thang 9 nam 2004, sau vu Khung hoang con tin truong hoc tai Beslan, va nhung vu tan cong hau nhu đong thoi cua nhung ke khung bo Chechnya vao Moskva, Putin đa đua ra mot sang kien nham thay the cuoc bau cu cac thong đoc vung bang mot he thong theo đo ho se đuoc Tong thong đe cu va đuoc chap nhan hay khong boi cac co quan hanh phap đia phuong. Nhung nguoi phan đoi sang kien nay, gom ca Mikhail Gorbachev, Boris Yeltsin, va Colin Powell, nhung nguoi chi trich coi đo la mot buoc xa roi dan chu o Nga va quay lai voi bo may tap trung trung uong thoi ky Xo viet. Cung ngay hom đo, Putin đa cong khai ung ho ke hoach cua Uy ban Bau cu Trung uong ve viec bau cac đai bieu Duma dua hoan toan tren su gioi thieu tu cac vung, cham dut mot nua cac cuoc bau cu đai bieu tai cac đon vi chi bau mot nguoi.
Ngay 25 thang 4 nam 2005, Putin đa gay ra mot so cuoc tranh luan, khi trong mot bai phat bieu truoc Quoc hoi, đuoc phat tren truyen hinh quoc gia đa coi su sup đo cua Lien bang Xo viet nhu la "tham hoa đia chinh tri lon nhat the ky." Loi noi nay đuoc phuong Tay va mot so nuoc xung quanh nhin nhan voi thai đo chi trich; sau nay Putin đa noi ro rang ong khong han ca ngoi Lien bang Xo viet cu ma chi muon nhan manh toi anh huong manh me cua su sup đo nay tren the gioi, đac biet voi kinh te va đoi song nguoi dan tu cac nuoc cong hoa thuoc Lien Xo cu  va su dich chuyen dan cu mot phan gay ra tu tinh cam chong Nga tai nhieu nuoc cong hoa đo. Truoc nam 2005, ngay ki niem Cach mang thang Muoi 7/11 hang nam la ngay nghi le tren toan nuoc Nga. Ke tu nam 2005 ngay nghi le 7/11 tai Nga đa bi Putin bai bo va chi con la mot ngay binh thuong. Tuy nhien vai nam sau ong lai khoi phuc le ky niem ngay nay voi ten khac la “Ngay vinh quang chien đau”.
Mot trong nhung khia canh gay tranh luan nhieu nhat trong nhiem ky thu hai cua Putin la viec truy to nguoi giau nhat nuoc Nga, Mikhail Khodorkovsky, Chu tich cong ty dau mo Yukos. Trong khi đa phan phuong tien truyen thong quoc te coi đo la hanh đong chong lai mot nguoi tung cung cap tai chinh cho cac đoi thu chinh tri cua Kremlin, chinh phu Nga tuyen bo rang Khodorkovsky tren thuc te đa thuc hien hanh vi mua chuoc phan lon đai bieu Ha vien Nga, ngan chan viec đua ra nhung sua đoi ve thue nham kiem loi ich rieng. Chac chan rang, nhung vu tu nhan hoa truoc đo, gom ca viec tu nhan hoa Yukos, đeu đuoc coi la co su gian doi (Yukos, đuoc đinh gia 30 ty dollar nam 2004, tung đuoc đinh gia ban cho Khodorkovsky chi co 110 trieu dollar), va giong nhu nhung nhom chinh tri đau so khac, cai ten Yukos-Menatep luon gan lien voi nhung loi buoc toi co lien quan toi cac to chuc toi pham. Nhung đau so tai phiet khac, tung thiet lap đuoc quan he tot voi Kremlin, nhu Roman Abramovich va Vladimir Potanin, khong bi đat van đe nghi van tai san o muc đo nhu vay.
Khi nhiem ky thu 2 sap ket thuc, nhieu nguoi đa đe nghi sua đoi Hien phap Nga đe cho phep Putin ra tranh cu Tong thong lan thu 3. Tuy nhien ong đa tu choi đieu nay va tuyen bo du khong o cuong vi tong thong, ong van muon co anh huong đen tinh hinh chinh tri cua nuoc Nga. Trong cuoc bau cu Duma nam 2007, Đang Nuoc Nga Thong nhat (Единая Россия) do ong đung đau đa chien thang voi 64,5% so phieu ung ho, qua đo đe ngo kha nang ong len lam Thu tuong hoac Chu tich Duma. Ngay 10 thang 12 nam 2007, Putin tuyen bo ung ho Pho thu tuong Dmitry Medvedev tro thanh nguoi ke nhiem minh. Ngay lap tuc, Dmitry Medvedev đe nghi Putin tro thanh thu tuong neu ong trung cu Tong thong. Ngay 17 thang 12, Putin tuyen bo đong y nam chuc thu tuong sau cuoc bau cu nam toi.
Du co nhieu thanh tuu nhung duoi thoi Putin cac chi so kha nang canh tranh va đieu kien kinh doanh chua co nhieu cai thien, tham nhung lai gia tang. Su phat trien kinh te hien nay cua nuoc Nga phan lon la do gia dau tang nhieu hon la do hieu qua cua cac chinh sach cua Putin
Gan 10 nam thuc hien chinh sach tai thiet nuoc Nga, Putin đa on đinh đang ke tinh hinh đat nuoc, giup cho xa hoi quay lai hoai niem ve cuong quoc Xo viet, đong thoi ong cung cong kich My va cac nuoc phuong Tay. Phuong Tay thi cao buoc ong kiem soat chat che truyen thong va tran ap nhung nguoi đoi lap.


= Nhiem ky Tong thong thu ba =

Nuoc Nga đa phat trien bung no trong hai nhiem ky Tong thong đau tien cua Putin tu nam 2000 đen nam 2008 nho gia dau va gia cac mat hang xuat khau cua nuoc nay tang cao trong giai đoan nay. Tang truong trung binh hang nam cua Nga trong giai đoan nay len toi muc 7% va Putin cam ket se nhanh chong đua nen kinh te Nga tro lai cac muc tang truong cao nay sau khi Nga bi suy giam toi 7,9% trong cuoc khung hoang kinh te toan cau 2008-2009.
Bo truong Kinh te Nga Alexei Ulyukayev canh bao rang nuoc Nga co nguy co đoi mat voi tang truong thap do Đien Kremlin khong thuc hien cac cai cach trong khi gia dau van o muc cao. Ulyukayev đa du bao muc tang truong GDP trung binh hang nam cua Nga chi khoang tu 2,5% - 3,0% tu nay cho đen tan nam 2025. Khu vuc dau mo va khi đot tu nhien cua Nga chiem toi gan 25% tong san pham quoc noi (GDP) va khoang 30% tong thu nhap ngan sach quoc gia. Ngoai ra, bo may hanh chinh cong kenh, quan lieu ngay cang phinh to va chi tieu quoc gia thieu hieu qua cung la nhung nhan to can tro toi muc tang truong.
Vao ngay 4 thang 3 nam 2012, Putin đac cu Tong thong Nga nhiem ky thu 3, voi 63,6% so phieu bau. Phe đoi lap voi ong đa lien tuc cao buoc bau cu bi gian lan. Nhieu cuoc bieu tinh chong Putin đa dien ra ngay trong va sau chien dich tranh cu tong thong. Khoang 20.000 nguoi đa tu tap tai Moscow vao ngay 6 thang 5 đe phan đoi viec Putin nam quyen tong thong them mot nhiem ky nua. Đa xay ra đung đo, khoang 30 canh sat bi thuong va hang tram nguoi bi bat. Mot cuoc tap hop cua 130.000 nguoi ung ho Putin cung dien ra khi ong phat bieu tai san van đong Luzhniki o Moscow, tuy vay co nhung thong tin cho rang mot so nguoi trong so đo la lao đong do chu cu đen, hoac nhan tien đe đen, mot so khac thi cho biet rang ho tham gia vi lam tuong rang đay la mot le hoi dan gian nao đo chu khong he co y toi đe ung ho cho ong Putin
Vao nam 2014, quan đoi Nga đa thuc hien mot so cuoc xam nhap trai phep vao lanh tho Ukraine. Sau cuoc bieu tinh Euromaidan va su sup đo cua chinh quyen Tong thong Ukraine Viktor Yanukovych, luc luong vu trang đac biet cua Nga đa nhanh chong kiem soat cac vi tri chien luoc va co so ha tang trong pham vi lanh tho Ukraine cua Crimea. Nga sau đo đa sap nhap Crimea sau cuoc trung cau dan y, khi ma nguoi dan Crimea bo phieu sap nhap vung lanh tho nay vao Lien bang Nga. Sau đo, cac cuoc bieu tinh cua cac nhom than Nga o vung Donbass cua Ukraine đa leo thang thanh mot cuoc xung đot vu trang giua chinh phu Ukraine va luc luong ly khai do Nga hau thuan tai Donetsk va Lugansk. Cac quoc gia phuong Tay va cac to chuc nhu To chuc An xa quoc te đa len an Nga vi nhung hanh đong cua ho o Ukraine sau cuoc cach mang, cao buoc Nga vi pham luat phap quoc te va vi pham chu quyen cua Ukraine. Nhieu quoc gia ap dung cac bien phap trung phat kinh te đoi voi Nga. Đai hoi đong Lien Hop Quoc đa thong qua nghi quyet tuyen bo rang cuoc trung cau dan y khong hop le, va su sap nhap Crimea vao Nga la bat hop phap.
Cac đong thai cua Putin đoi voi van đe Ukraine hoan toan mau thuan voi tuyen bo truoc đo cua ong (vao nam 2008, chinh Putin đa tung khang đinh rang Crimea la mot phan lanh tho khong the tach roi cua Ukraine va tuyen bo Nga khong he co y đinh xam pham chu quyen cua Ukraine) . Giua nam 2014, ty le ung ho ong Putin đa tang vot sau khi Nga sap nhap Crimea. Voi su kien sap nhap Crimea, nguoi dan Nga đa lai co co hoi đe nho ve vi tri sieu cuong nhu truoc đay. Theo TASS, ket qua khao sat cua hang đieu tra VTSIOM cong bo ngay 3/8/2017 cho thay ti le ung ho ong Vladimir Putin o cuong vi Tong thong Nga la 83,5% vao cuoi thang 7/2017.
Cuoi 2014, Nga lam vao cuoc cuoc khung hoang tai chinh dan toi su suy giam nhanh chong gia tri cua đong rup Nga đoi voi cac đong tien khac trong nam 2014 va suy thoai trong nen kinh te Nga. Hai trong so nhung yeu to chinh gop phan vao su suy giam kinh te Nga la do viec cac nuoc phuong Tay ap đat trung phat kinh te do su can thiep quan su cua Nga o Ukraina va viec giam gia cua dau tho, la mat hang xuat khau chu yeu cua Nga, giam gia gan 50% so voi muc cao cua nam trong thang 6 nam 2014 đen ngay 16 thang 12 nam 2014.. Khung hoang nay đa anh huong đen nen kinh te Nga, bao gom ca nguoi tieu dung va cac cong ty, cung nhu co mot tac đong tieu cuc đen thi truong tai chinh toan cau. Thuc te đa cho thay, chinh nguoi dan Nga đang phai đoi mat voi nhieu kho khan do tac đong cua nhung bien phap trung phat nay mang lai. Lenh cam van cua Phuong Tay cung đa anh huong đang ke đen san xuat va tieu dung cua Nga. Viec gia ca se tang do tinh trang thieu hut va lam phat tang, dan đen tiet kiem giam, tien luong giam va that nghiep gia tang, he qua la chat luong cuoc song cua nguoi dan Nga giam sut, đac biet la cac gia đinh trung luu va nhung nguoi Nga ngheo. Trong nam 2015, GDP cua Nga giam 3,7%. Vao nam 2016, muc luong trung binh cua nguoi Nga bi sut giam xuong chi con 450 USD mot thang (so voi muc 967 USD mot thang vao nam 2013), thap hon ca Trung Quoc va Ba Lan . Ti le nguoi ngheo o Nga đang co chieu huong gia tang, tu 16.1 trieu nguoi song duoi muc ngheo trong nam 2015 đa nhay vot len con so 19.2 trieu nguoi vao nam 2016 . Đong rup cua Nga cung lien tuc mat gia. Tinh đen thang 3 nam 2016, gia tri cua đong rup chi con bang 50% so voi thoi điem thang 7 nam 2014 .
Sau 2 nam suy giam, đen cuoi nam 2017, sau nhung cai cach cua chinh phu, kinh te Nga tren đa hoi phuc va co muc tang truong kha kha quan. Boi canh quoc te cung kha quan hon khi gia dau the gioi tang va lan luot vuot cac moc 60USD/thung, 70USD/thung - cao nhat trong 3 nam qua. Ngan hang Goldman Sachs đau nam 2018 du bao tang truong kinh te Nga se đat 3,3% trong nam 2018, cao hon ca nhung uoc tinh cua chinh phu nuoc nay. Chi tieu tieu dung đang tang. Lam phat đa giam xuong con duoi 2%. Tuy vay theo mot cuoc khao sat voi 1.400 nha quan ly doanh nghiep o Nga vao nam 2018, hon 3/4 so nguoi tham gia khao sat (ti le 76%) đa đanh gia tinh trang cua nen kinh te Nga hien nay la "khung hoang va tham khoc", trong khi chi 4% cho rang nen kinh te đat nuoc đang hoat đong tot .
Vao ngay 30 thang 9 nam 2015, Tong thong Putin đa cho phep quan đoi Nga can thiep quan su vao cuoc Noi chien Syria, sau khi co loi yeu cau chinh thuc cua chinh phu Syria nham giup đo quan đoi nuoc nay chong lai phien quan Nha nuoc Hoi giao tu xung va cac nhom thanh chien đuoc Phuong Tay bao tro. Đen thang 3 nam 2017, phan lon quan đoi Nga đa rut khoi Syria, tuy nhien Nga van duy tri mot nhom tac chien khong quan va co van quan su đe ho tro quan đoi Syria.


= Nhiem ky Tong thong thu tu =

Putin đa gianh đuoc chien thang ap đao trong cuoc bau cu tong thong nam 2018 voi hon 76% phieu bau. Đang cong san Lien bang Nga cao buoc cuoc bau cu đa co su sap đat tu truoc đe cho Putin gianh thang loi . Hang tram nguoi ung ho Đang Cong san Nga đa xuong đuong bieu tinh phan đoi Putin vi ho cho rang cuoc bau cu tong thong Nga co su gian lan . Nhiem ky thu tu cua Putin bat đau vao thang 5 nam 2018.
Theo mot cuoc tham do y kien o Nga vao nam 2018, so nguoi dan Nga đat niem tin đoi voi Putin đa sut xuong trong boi canh tang truong kinh te tri tre, thu nhap cua nguoi dan giam sut va quyet đinh tang tuoi nghi huu cua chinh phu vap phai su phan đoi rong rai. Mot cuoc khao sat khac cua Trung tam Levada vao thang 12 nam 2018 cho thay 63% nguoi dan ung ho chinh sach cua Putin, tut giam so voi muc 89% vao thang 6 nam 2015.
Nam 2018, kinh te cua Nga đa đat muc tang truong 2,3%, vuot hon du bao 1,6% cua Ngan hang The gioi (WB). Ngan hang The gioi cung du bao tang truong cho nam 2019 la 1,4%, nam 2020 va 2021 o muc 1,8%. Nen kinh te Nga đang phai đoi mat voi cac nguy co ca tu trong va ngoai nuoc, gom cac lenh trung phat mo rong, su xao tron tai chinh va gia dau giam manh. Theo WB, viec trien khai thanh cong va hieu qua cac sang kien đau tu co so ha tang cua chinh phu cung gop phan giup tang truong đau tu, neu cac du an quoc gia cua Nga đuoc trien khai hieu qua thi chung se giup tang toc đo phat trien kinh te cua quoc gia nay, nhung chi sau nam 2021.


Chinh sach đoi noi = Chong phong trao co vu đong tinh luyen ai =
Nam 2013, nuoc Nga duoi thoi Tong thong Vladimir Putin đa ra bo luat cam moi hinh thuc tuyen truyen ve đong tinh luyen ai va hon nhan đong tinh. Bo luat cam nhung su kien co vu cho nguoi đong tinh, quy đinh viec cung cap nhung thong tin "tuyen truyen viec ve đong tinh nu, luong tinh va chuyen gioi" cho tre vi thanh nien la pham phap, đong thoi cac su kien co vu cho quan he đong tinh cung bi cam. Đay la mot no luc nham tuyen duong nhung gia tri truyen thong cua nuoc Nga va chong lai trao luu co vu đong tinh luyen ai, đoi hop phap hoa hon nhan đong tinh đen tu cac nuoc phuong Tay, ma Chinh phu Nga tin rang đang lam bang hoai gioi tre va pha huy nen tang luan ly gia đinh cua nuoc Nga, khien nuoc Nga suy yeu Bo luat cam tuyen truyen đong tinh đa đuoc Duma Quoc gia Nga (Ha vien Nga) thong qua voi so phieu tuyet đoi 436 thuan - 0 phieu chong, va 88% nguoi dan Nga đuoc phong van đa bay to ung ho đoi voi lenh cam Ben canh đo, tu nam 2015, Chinh quyen thanh pho Moskva va quoc hoi Nga đa đe ra Ngay tinh yeu gia đinh đe tap hop cac chien dich tuyen truyen bao ve gia tri gia đinh truyen thong, ngan chan su truyen ba cua cac nhom hoat đong đong tinh, cac to chuc phi chinh phu đoi hop phap hoa hon nhan đong tinh.
Tong thong Nga Vladimir Putin ly giai:

"Van đe đong tinh o Nga đa đuoc co tinh phong đai tu ben ngoai vi nhung ly do chinh tri, va toi tin rang, đo khong phai la nhung muc đich tot... Toi khong thay bat cu đieu gi phan dan chu trong hanh vi phap ly nay. Toi tin rang chung ta nen đe tre em song trong yen binh. Chung ta can phai cung cap cho tre em mot co hoi đe phat trien, giup tre em nhan ra minh la ai va co quyen đua ra quyet đinh cho minh. Tre em muon song trong mot cuoc hon nhan tu nhien binh thuong hay la mot cuoc hon nhan phi truyen thong? Đo la đieu duy nhat toi muon noi" Putin cho biet chinh sach cam đong tinh luyen ai la van đe quan trong cho viec duy tri dan so đat nuoc: "Nguoi chau Au đang chet dan (do gia hoa dan so)... va hon nhan đong tinh khong the tao ra tre em", "chung toi co su lua chon cho rieng chung toi (nuoc Nga), va chung toi đa lam the vi đat nuoc cua chung toi".
Nam 2020, ong Putin tiep tuc khang đinh nuoc Nga se khong cho phep hon nhan đong tinh. Trong Hien phap Nga sua đoi nam 2020 do Putin chu tri xay dung, đinh nghia ve hon nhan đa ghi ro: hon nhan la su ket hop "giua mot nguoi nam va mot nguoi nu", quy đinh nay se ngan chan moi y đo hop phap hoa hon nhan đong tinh o Nga (vi se vi pham Hien phap). Hon 78% cu tri Nga đa bo phieu đong y Hien phap Nga sua đoi nay Putin noi:

"Lien quan đen van đe 'phu huynh so 1' va 'phu huynh so 2', thi toi đa noi cong khai ve đieu nay va toi se nhac lai mot lan nua: chung nao toi con lam tong thong thi đieu nay se khong xay ra. (Mot đua tre) se phai co cha va me."
Ngay 24 thang 7 nam 2023, Tong thong Vladimir Putin đa ky ban hanh Luat cam chuyen gioi tai Nga. Theo đo, nuoc Nga se cam thuc hien chuyen đoi gioi tinh va thay đoi gioi tinh tren giay to tuy than, tru ngoai le la nhung nguoi bi di tat bam sinh o bo phan sinh duc. Cac nha lap phap Nga neu ly do ban hanh luat nay la nham bao ve cac gia tri truyen thong cua nuoc nay truoc "tu tuong chong gia đinh cua phuong Tay" Mot nguon tin cho biet luat moi se khong chi đe bao ve gia tri gia đinh ma con đam bao nguon nhan luc cho quan đoi Nga. Ke tu khi chien tranh Nga-Ucraina nam 2022 no ra, đa co su gia tang đang ke viec nam gioi Nga tra tien cho cac phong kham tu nhan đe đuoc cap giay xac nhan la nguoi chuyen gioi, sau đo ho co the thay đoi gioi tinh tren giay to tuy than đe tron nghia vu quan su Chu tich Duma Quoc gia Nga Vyacheslav Volodin ung ho luat nay, va cho rang nen cong nghiep chuyen gioi đa gay anh huong xau toi xa hoi, khi so ca phau thuat chuyen gioi o My đa tang 50 lan trong 10 nam qua, khoang 1,4% thieu nien My tu 13 - 17 tuoi đa tu coi minh la nguoi chuyen gioi vao nam 2022. Ong cho rang "Đay la con đuong dan đen su suy thoai cua mot quoc gia", va luat cam chuyen gioi đuoc Nga ban hanh đe tranh vien canh tuong tu
Tai Hoi nghi quoc te Valdai ngay 21/10/2021, ong Putin tuyen bo phong trao co vu hon nhan đong tinh, chuyen gioi se gay ra su pha huy nen tang đao đuc gia đinh, gay ra nhung hau qua to lon khong the luong truoc cho xa hoi

Đieu thuc su quai di la tre em đuoc day do ngay tu nho rang mot cau be co the de dang tro thanh mot co gai va nguoc lai... Ho lam nhu vay trong khi ngan can cha me khoi qua trinh nay va buoc đua tre phai đua ra nhung quyet đinh co the đao lon ca cuoc đoi cua chung. Ho tham chi khong them tham khao y kien cua cac nha tam ly hoc tre em - mot đua tre o đo tuoi nay tham chi co kha nang đua ra quyet đinh kieu nay khong? Noi thang ra, đieu nay cau thanh toi ac chong lai loai nguoi, va no đang đuoc thuc hien duoi danh nghia va duoi ngon co "tien bo".
Mot lan nua, đoi voi nguoi Nga chung toi, đay khong phai la mot su suy đoan, ma la nhung bai hoc tu lich su gian lao va đoi khi bi tham cua chung toi. Chi phi cho cac thu nghiem xa hoi khong hop ly (hon nhan đong tinh, chuyen gioi) đoi khi vuot qua ca tuong tuong. Nhung hanh đong nhu vay khong chi co the pha huy vat chat, ma ca nen tang tinh than cho su ton tai cua con nguoi, đe lai nhung đong đo nat ve mat đao đuc ma ve lau dai khong gi co the thay the đuoc.


Chinh sach đoi ngoai Trong khi tong thong Putin bi mot so nhan vat đong nhiem phuong Tay chi trich la chuyen quyen, cac moi quan he cua ong voi Cuu Tong thong Hoa Ky George W. Bush, cuu Thu tuong Đuc Gerhard Schroder, Cuu Tong thong Phap Jacques Chirac, va cuu Thu tuong Italy Silvio Berlusconi ro rang la than thien. Moi quan he cua Putin voi cuu Thu tuong cua Đuc, ba Angela Merkel, đuoc cho la "lanh" va theo "kieu thuong mai" hon so voi quan he voi Gerhard Schroder.
Trong thoi gian nhiem ky cua minh, Putin đa tim cach tang cuong quan he voi cac nuoc thanh vien khac thuoc Cong đong cac quoc gia đoc lap. Vung "đem" voi anh huong truyen thong cua Nga mot lan nua lai tro thanh chinh sach đoi ngoai uu tien thoi Putin, khi EU va NATO đa mo rong anh huong ra đa phan cac quoc gia vung Trung Au va gan đay la ca cac nuoc Baltic. Trong khi khon kheo chap nhan su mo rong cua NATO toi cac nuoc Baltic, Putin tim cach tang cuong anh huong cua Nga tai Belarus va Ukraina.
Putin đa lam nhieu nguoi theo chu nghia quoc gia Nga va ca bo truong quoc phong cua ong bat ngo, khi ngay sau Cac vu tan cong ngay 11 thang 9 nam 2001 tai Hoa Ky, đong y thanh lap cac can cu quan su lien minh tai Trung A truoc va trong khi dien ra cuoc tan cong quan su do My tien hanh vao Afghanistan. Nhung nguoi theo chu nghia quoc gia Nga phan đoi bat ky su hien dien quan su Hoa Ky nao tai lanh tho thuoc Lien Xo cu, va đa hy vong rang Putin se giu nguoi My ben ngoai cac nuoc cong hoa Trung A, hay it nhat buoc Washington phai đam bao rut quan ngay lap tuc khi hoan thanh su menh. Mat khac, Putin ung ho cuoc chien tranh chong khung bo cua chinh phu Hoa Ky , va đa bay to su chia buon sau sac toi cac nan nhan cua vu khung bo kinh hoang tai My.
Trong cuoc Khung hoang Iraq nam 2003, Putin phan đoi hanh đong xam luoc Iraq cua Washington khi chua co mot nghi quyet cua Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc cho phep ro rang mot su su dung quan su nhu vay. Sau cuoc chien nay đuoc chinh thuc tuyen bo ket thuc, Tong thong Hoa Ky George W. Bush đa yeu cau Lien hiep quoc do bo lenh cam van Iraq. Putin ung ho thuc hien viec nay theo đung trinh tu, cho rang phai bo Lien hiep quoc đau tien phai co co hoi hoan thanh cong viec tim kiem vu khi huy diet hang loat tai Iraq.
Trong cuoc Bau cu tong thong Ukraine, 2004, Putin đa toi tham Ukraine hai lan truoc đo đe bay to su ung ho Thu tuong Ukraine Viktor Yanukovych va đa chuc mung ong trong cai goi la chien thang truoc khi cac ket qua bau cu chinh thuc đuoc ong bo. Su ung ho truc tiep cua Putin voi ung cu vien than Nga Yanukovych đa bi chi trich rong rai va bi coi la su can thiep trai phep vao cac cong viec nuoc Ukraine hau Xo viet.
Nam 2008, Putin đem quan can thiep vao cuoc noi chien tai Gruzia, ung ho hai tinh Nam Ossetia va Abkhazia ly khai khoi quoc gia nay. Hanh đong can thiep quan su nay cua Nga bi cac nuoc Phuong Tay phan đoi quyet liet. Vao ngay 26 thang 8 nam 2008, trong khoang thoi gian đinh chien, Nga đa chinh thuc cong nhan nen đoc lap cua Nam Ossetia va Abkhazia. Gruzia bac bo hoan toan đong thai nay đe bao toan su toan ven lanh tho cua ho; mot so quoc gia phuong Tay nhu Hoa Ky va Đuc cung phan đoi quyet đinh nay va cho rang no vi pham luat phap quoc te. Toan bo 7 nuoc thuoc khoi G7 cung len an Nga đang xam pham quyen toan ven lanh tho cua Gruzia khi cong nhan nen đoc lap tai hai tinh ly khai Nam Ossetia va Abkhazia cua Gruzia.. 189 tren tong so 193 quoc gia thanh vien cua Lien Hop Quoc (ngoai tru Nga, Venezuela, Nicaragua, va Nauru) cung khong cong nhan nen đoc lap cua Nam Ossetia ma van tiep tuc xem lanh tho nay la mot bo phan lanh tho khong the tach roi cua Gruzia .
Đen nam 2014, nuoc Nga can thiep vao cuoc khung hoang tai Ukraine thong qua viec ho tro quan ly khai o cac tinh mien Đong, sap nhap vung Crimea cua Ukraine vao lanh tho Lien bang Nga sau cuoc trung cau dan y cua nguoi dan đia phuong bat chap su phan đoi cua cac nuoc phuong Tay.
Nam 2015, quan đoi Nga đuoc cu sang Syria ho tro quan đoi chinh phu nuoc nay trong cuoc Noi chien Syria. Đay la hanh đong đanh dau viec Nga đa quay tro lai trong cuoc đua gianh quyen anh huong tai khu vuc Trung Đong.


= Van đe Chechnya =
Xem them: Chien tranh Chechnya lan thu hai.
Viec Putin len nam quyen chi đao chinh phu vao thang 8 nam 1999 trung khop voi su tai hien tinh trang gay han cua cuoc xung đot hau nhu đa yen tinh tai Bac Caucasus, khi nhung nguoi Chechnya tap hop voi nhau va xam nhap nuoc Daghestan lang gieng. Ca trong nuoc Nga va ben ngoai, uy tin cua Putin truoc cong chung ngay cang tang qua cach xu ly cung ran nhiem vu kho khan nay.
Trong chien dich van đong bau cu Duma mua thu nam 1999, cac phuong tien truyen thong đai chung do Kremlin kiem soat hoac co lien minh voi ho đa cao buoc cac đoi thu chinh cua Putin khong cuong quyet voi chu nghia khung bo. Khi đa len nam quyen tong thong ngay 31 thang 12 nam 1999, Putin đa thuc hien mot cuoc vieng tham chua tung co toi doanh trai quan đoi Nga o Chechnya; mot trong nhung hinh anh som nhat ma dan chung Nga thay đuoc la vi tong thong tam quyen cua ho đang gioi thieu nhung con dao san cho cac binh si. Suot mua đong nam 1999, chinh phu Putin thuong xuyen tuyen bo thang loi đa o gan tam tay. Quan đoi Nga đa chiem đuoc thu đo Grozny, sau mot cuoc vay ham tu cuoi nam 1999 đen thang 2 nam 2000.
Cac nhom nho phien quan Chechnya tiep tuc đanh du kich o khu vuc Bac Kavkaz trong 9 nam tiep theo. Cho đen nam 2009, ve co ban quan Nga đa dap tat đuoc phien quan Chechnya.


= Chong lai anh huong cua phuong Tay =
Theo bao Pravda cua Nga, Quy Dan chu My (NED - National Endowment for Democracy) co mat tren khap đat nuoc Nga, tham nhap vao dien bien chinh tri o Nga hien nay, giup đo "trung tam tin tuc quoc te" đat tai Moskva đe hon 80 to chuc phi chinh phu xuyen quoc gia co the tan dung "trung tam tin tuc" nay đe to chuc hop bao ve cac van đe. To chuc nay cung tai tro cho nhieu to chuc thanh nien va cac buoi thao luan duoi nhieu hinh thuc khac nhau voi muc đich "boi duong the he lanh đao moi cho đat nuoc Nga". Chi trong nam 2010, NED tieu ton 278.300 USD đe tai tro cho hang chuc chuong trinh nhu the nay tren khap đat nuoc Nga. Theo hoc gia nguoi My Frederick William Engdahl thi "Washington khong muon Moscow xuat hien ke manh. Su tro lai cua Putin se tro thanh chuong ngai lon nhat cua My va chau Au... Đoi voi Washington, nuoc Nga co dan chu that su hay khong khong quan trong. Quan trong nhat la phai lat đo chuong ngai vat lon nhat ngan can ke hoach cua My - Putin".
Nam 2006, Chinh phu Nga đa quyet đinh cam hoat đong to chuc Giam sat nhan quyen, An xa quoc te, Vien Cong hoa quoc te... cung hon 90 to chuc phi chinh phu (NGO). Mot trong nhung nguyen nhan chinh la su can thiep vao noi bo Nga cua cac to chuc NGO nay. Tuy goi la "phi chinh phu" nhung cac to chuc thuoc dang nay ngay cang lien he chat che voi chinh phu nhieu nuoc, tham chi hien dien trong cac chien dich tranh cu tai Nga chu khong đon thuan hoat đong nhan đao. To The Economist đa đua ra cau hoi rang lieu co phai vai NGO la bu nhin cua (mot so) chinh phu đoi thu cua Nga. Mot trong nhung nguyen nhan chinh cua hien tuong bung no NGO trong vai nam gan đay la do su tai tro tu cac chinh phu phuong Tay nham can thiep vao noi bo nuoc Nga
Tra loi phong van CNN, Putin noi rang ong chong lai cac gia tri van hoa ngoai lai du nhap tu phuong Tay, boi no se gay bang hoai van hoa truyen thong Nga, lam nuoc Nga suy đoi. Ong noi:

Toi muon nhac lai đoi đieu ma toi đa phat bieu trong Dien van đoc tai Quoc hoi Lien bang: Vang, đay la mot cach tiep can bao thu, nhung toi muon nhac ban ve nhung phat ngon cua nha triet hoc Nga Berdyaev rang: chu nghia bao thu khong can tro su chuyen đong ve phia truoc va tien len tren ma no giup ngan chan su chuyen đong thut lui va đi xuong. Theo toi, đo la mot cong thuc rat tot, va no la cong thuc ma toi đe xuat. Chang co gi bat thuong voi chung toi o đay. Nga la đat nuoc co mot nen van hoa co đai rat sau sac, va neu chung toi muon tro nen manh me va phat trien mot cach tu tin, chung toi phai dua vao nen van hoa va nhung truyen thong nay, chu khong chi tap trung vao tuong lai."
Hien phap nam 2020 do Putin chu tri sua đoi cung bo sung đieu khoan "bao ve su that lich su", cam "xem thuong nhung nguoi anh hung đa bao ve To quoc", quy đinh nay nham chong viec xet lai lich su, phu nhan vai tro cua Lien Xo trong thang chu nghia phat xit o The chien II.


Hinh anh cong chung Đoi tu Putin noi tieng Đuc hau nhu tuong đuong tieng me đe, va tieng Anh o muc trung binh.
Vo Putin la Lyudmila Putina, mot cuu tiep vien hang khong va giao vien day tieng Đuc, sinh tai Kaliningrad, (truoc kia la Konigsberg). Ho co hai con gai, Marya (sinh 1985) va Yekaterina (Katya) (sinh 1986 tai Dresden). Hai nguoi theo hoc Truong Đuc tai Moskva (Deutsche Schule Moskau) cho toi khi ong đuoc chi đinh lam thu tuong. Tin ngay 7.6.2013 tren BBC cho biet, Putin va vo đa tuyen bo ly di sau gan 30 nam chung song. Ngay 02.04.2014, phat ngon vien cua Putin, ong Dmitri Peskow, loan bao o Moskva 2 nguoi đa chinh thuc ly di.
Putin la mot thanh vien cua Giao hoi Chinh thong giao Nga. Cha cua ong la mot "nguoi vo than hang hai" nhung me ong la mot "tin huu Chinh thong giao nhiet thanh". Du ba khong giu cac buc linh anh tai nha nhung ba du le nha tho thuong xuyen, bat chap viec chinh quyen Xo viet đan ap Giao hoi khi đo. Ba đam bao cho viec Putin đuoc bap tem hoi nho va thuong đua ong đi du le. Cha ong biet đieu nay nhung phot lo đi. Theo tu su cua Putin, su chan hung cam thuc ton giao cua ong dien ra sau tai nan xe hoi nghiem trong cua vo nam 1993 va cang sau sac hon sau mot đam chay lon nguy hiem toi tinh mang tai ngoi nha vung nong thon dacha cua ong vao thang 8 nam 1996.
Katerina Tikhonova, con gai ut Putin, lay Kirill Shamalov vao thang 2 nam 2013, con trai mot nguoi ban cua ong. Nho quan he nay, theo thong tan xa Reuter, Kirill vay đuoc khoan tien hon 1 ti USD tu mot ngan hang đe mua co phan cua cong ty hoa dau Sibur, mot doanh nghiep lon cua Nga. Chi trong vong 18 thang, con re Putin đa nam giu đuoc mot luong lon co phan tri gia 2,85 ti USD cua Sibur.


= Tap vo Nhu đao =
Mot trong nhung mon the thao ua thich cua Putin la mon vo nhu đao (judo). Putin đa bat đau tap judo khi moi 13 tuoi va tiep tuc tap luyen toi tan ngay nay. Putin đa thang trong nhung cuoc ti thi tai que nha Leningrad (hien nay la Sankt-Peterburg), gom ca giai vo đich danh cho tre em tai Leningrad. Ong la chu tich cua Yawara Dojo, vo đuong tai Sankt-Peterburg noi ong tung luyen tap thoi tre. Mot cuon sach do Putin đong tac gia ve mon the thao ua thich cua minh, đa đuoc xuat ban bang tieng Anh voi tua đe Judo: Lich su, Ly thuyet, Thuc hanh.
Du ong khong phai la lanh đao the gioi đau tien luyen tap judo, Putin la nha lanh đao thu nhat đat toi nhung cap bac cao trong mon nay. Hien nay ong mang đai đen (dan thu 6) va gioi nhat đon Harai Goshi, mot cach quat nem bang hong.
Sau mot chuyen tham nha nuoc toi Nhat Ban, Putin đa đuoc moi toi Hoc vien Judo Kodokan đe trinh dien truoc cac hoc vien va quan chuc Nhat Ban nhieu ky thuat judo.
Ngoai Judo ra ong con hoc karate he phai kyokushin-kan va đuoc bat đang huyen đai la đang thu 8 trong 10 đang


= So thich =
Putin đeo mot chiec đong ho Patek Philippe Calatrava tri gia 60.000 dollar My, gan tuong đuong muc luong tong thong cua ong. Du la nguoi thuan tay phai, ong đeo đong ho tren tay phai boi vi "...neu toi đeo no tren co tay trai, cai num nho đe len day cot se cham vao tay va co xat vao no."
Trong quang thoi gian tu 1985 đen 1990, Putin đuoc Uy ban an ninh quoc gia Nga cu đi cong tac tai Dresden (Đong Đuc cu). Tai đo, Putin đa co rat nhieu ky niem nhu viec co con gai thu 2 Yekaterina cua ong cung đuoc sinh ra tai chinh manh đat Đong Đuc (cu). La mot nguoi đam me the thao, Putin đa danh tinh cam cua minh cho CLB FC Schalke 04 cua Đuc, du đo la giai đoan ma đoi bong vung Ruhr khong gianh đuoc nhung thanh tich noi troi.
Putin ngay 14 thang 10 nam 2009, đua ra đe nghi la Trung Quoc, cac nuoc Trung A va Nga nen to chuc mot cuoc thi hat hang nam đe co the gia tang cac moi lien lac van hoa. Putin cung đe nghi la cuoc thi hat nay co the đuoc goi la "Intervision" đe đoi đau voi cuoc thi hat noi tieng thuong nien cua luc đia chau Au mang ten Eurovision. Mot cuoc thi nhu vay se cho thay cac nam, nu ca si Trung Quoc tranh tai voi cac ca si Uzbek, Tajik, Kazakh, Nga va Kyrgyz. Thong tan xa Interfax tuong thuat loi cua Putin, noi them la: "Viec to chuc mot cuoc thi hat quoc te hien đai, Intervision, se cung co cac moi lien lac van hoa giua cac nuoc chung ta." Cuoc thi hat hang nam cua luc đia chau Au, Eurovision, đuoc khoi đau tu nam 1956, đa thu hut moi lan ca tram trieu khan gia truyen hinh, khong nhung cua luc đia chau Au, ma ca cua the gioi nua. Moskva cung sau đo to chuc cuoc thi hat Eurovision 2009 nay, vao thang 5 nam 2008.


= So thich coi tran =

Putin co so thich la coi tran khi đi da ngoai. Vao đau thang 8 nam 2009, Putin đa gay su chu y thuong chi danh cho cac anh hung cac loai phim hanh đong o Hollywood khi đien Kremlin cong bo hinh anh ong cau ca, boi loi, cheo thuyen va cuoi ngua trong luc coi tran khoe nguc trong vung nui Siberia va đuoc cac co quan truyen thong the gioi su dung toi đa. Trong chuyen vieng tham ngan ngui đen vung đong co va song suoi o Cong hoa Tuva thuoc Nga, vi thu tuong đa coi ao đe bo cui, cuoi ngua va boi buom duoi suoi, tat ca đe cho cac may hinh cua chinh phu tha ho chup.
Hai đai truyen hinh nha nuoc Nga đa loan tai hinh anh nhung gio phut huong nhan cua Putin vao toi ngay 4 thang 8, va chi trong vai gio, tat ca moi co quan truyen thong the gioi, tu đai BBC cho đen cac to bao la cai đeu voi va khai thac, mot phan cung vi co su hap dan trong mot thang bi cham tin - thang 8 thuong la thang it tin nhat trong nam. Gioi truyen thong Tay Phuong co ve bi loi cuon boi hinh anh la mot cuu trung ta tinh bao KGB noi nang cung ran, đuoc coi la suc manh cam quyen thuc su đang sau cai ngai cua Tong thong Dmitry Medvedev, lai coi ao khoe hau nhu het ca, cho quan chung nguong mo.
Va viec coi ao khoe than hinh cua Putin co ve cung cho thay ong nay đa đung cung hang ngu voi cac chinh tri gia the gioi đuoc truyen thong san đuoi, nhu Tong thong Hoa Ky Barack Obama va Tong thong Phap Nicolas Sarkozy. Ngay ca trang web chuyen ban tan đoi tu gioi tai tu Hollywoood cung nhap cuoc, bang cach dieu cot nguc cua vi thu tuong. "Nguoi đan ong 56 tuoi nay đa khoe vu khi huy diet cua minh, con đuoc goi la cap vu, bang cach cuoi ngua khi coi tran luc đang đi nghi o Siberi." To National Post o Canada tuong thuat rang Putin "ro rang la khoai đuoc chup hinh... Nhung hinh anh nay co nhieu va nguoi cuu nhan vien KGB nay rat de dang đe cho ra mot cuon lich cua minh."


= Thuong xuyen tre gio =
Putin mang tieng la thuong xuyen tre gio, tham chi la ca cuoc hen voi cac nguyen thu quoc gia va lanh đao ton giao. Nhieu nha lanh đao chau Au thuong phai đoi ong tren duoi mot tieng. Ngoai truong My John Kerry phai đi dao o Quang truong Đo ba gio đe đuoc gap Putin, con cuu Tong thong Ukraina Viktor Yanukovych tham chi tung phai đoi bon gio. Hai lan hoi kien Giao hoang Phanxico ong cung đeu đi tre. Danh sach nhung nguoi tung phai đoi Putin khi hoi hop con co ca cac nu chinh khach nhu Nu hoang Anh Elizabeth II, Tong thong Han Quoc Park Geun-hye hay Thu tuong Đuc Angela Merkel. Tham chi, ngay đen ca vo cu cua ong, ba Lyudmila Putina cung tung keu than rang ong Putin thuong xuyen cho ba "leo cay" ngay tu nhung lan hen ho đau tien.
BBC nam 2013 co dan mot nguon tin than can voi Putin noi rang, Putin tre hen la he qua cua viec ong qua ti mi. Theo nguon tin nay, truoc cac cuoc gap quan trong, Putin thuong kiem tra ky cac nguon thong tin va chi tiet, vi vay ong luon đi tre.


= Tai san =
Cac trang tin phuong Tay nhu The Guardian va The Sunday Times cua Anh noi rang Tong thong Vladimir Putin bi cho la cam đau mot bang đang, ma tai san tong cong khoang 130 ty USD.. Theo mot phim tai lieu Đai Truyen hinh ARD (Đuc), nguoi ta phong đoan la cua cai cua ong ma đuoc đung ten boi cac tay chan than can khoang 40 ty USD, trong đo co mot lau đai ben suon nui, canh mot ho, co đuong xe thong qua nui chay len đo, tong cong ca khu vuc ton khoang 1 ty USD.


Đanh gia = Cac chi trich ve su chuyen quyen =
Trong ban tuong trinh thuong nien cua To chuc Theo doi Nhan quyen (Hoa Ky) cong bo ngay 31/01/2008, ho cho rang nuoc Nga la quoc gia thu sau đang co khuynh huong đi ve the che đoc tai cung voi cac nuoc Pakistan, Kenya, Nigeria, Thai Lan va Bahrain. Giam đoc Human Rights Watch la ong Kenneth Roth noi: "Nuoc Nga, giong het nhu Kenya, Pakistan hay Nigeria - đang khoac len minh chiec ao choang dan chu cho nhung cuoc bau cu".


Xep hang Nhan vat cua nam do tap chi Time binh chon nam 2007
Nhan vat co anh huong thu nhi nam 2008 do tap chi Time binh chon
Lien tiep 3 nam (2009, 2010 va 2011) nam trong danh sach 10 nguoi quyen luc nhat the gioi do tap chi Forbes binh chon. Nam 2013, Putin đuoc bau vao vi tri so mot trong Danh sach nhung nguoi quyen luc nhat the gioi cua Forbes.


Xem them Danh sach cac lanh đao quoc gia
Chu nghia Putin


Tham khao Lien ket ngoai Tieng Viet
Putin V. V. tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Ong Putin bi mat anh hao quang « bat kha xam pham » nhu the nao ?
Putin nguoi lanh đao tuyet voi Nga
Tieng Nga va tieng Anh
Vladimir Putin tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Vladimir Putin tren IMDb 
Nhung bai phat bieu cua Tong thong Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine tren website chinh thuc.
The official site of the President of the Russian Federation
The Accidental Autocrat, in The Atlantic Monthly, March 2005 (may require subscription)
Russia's Foreign Policy in a resurgent mode: An Analysis [1] Luu tru ngay 2 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Transcript of the Interactive Webcast with the President, held on ngay 7 thang 7 nam 2006 (BBC version).
BBC – Vladimir Putin: Spy turned politician
Putin and his judo activities Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine
Vladimir.Vladimirovich.ru political satire site Luu tru ngay 6 thang 4 nam 2005 tai Wayback Machine
noputin.com
Vladimir Putin Fan Club
Anatol Lieven (ngay 11 thang 5 nam 2006). "Putin versus Cheney". International Herald Tribune. Ban goc luu tru ngay 4 thang 9 nam 2006.