Vanh đai Kuiper la cac vat the cua he Mat Troi nam trai rong tu pham vi quy đao cua Hai Vuong Tinh (khoang 30 AU) toi 44 AU tu phia Mat Troi, quy đao nam gan voi mat phang hoang đao.
Cac thien the trong vanh đai Kuiper đuoc noi đen boi IAU nhu la cac thien the ngoai Hai Vuong Tinh co the co hinh dang gan giong cac tieu hanh tinh.
Ranh gioi ngoai cua vanh đai Kuiper khong đuoc xac đinh mot cach tuy tien; trai lai, duong nhu co su suy giam ro rang va thuc te ve mat đo cac thien the nam ngoai pham vi đa chon. Đoi khi no con đuoc noi đen nhu la "lo hong Kuiper" hay "vach Kuiper". Nguyen nhan cho cac ten goi nay la mot đieu bi mat; mot trong cac giai thich kha di co the la do gia thuyet cho rang co thien the kich co tuong tu nhu Trai Đat hay Hoa Tinh chay qua cac manh vo.


Mieu ta Vanh đai Kuiper gom nhung manh vo, giong voi vanh đai cac tieu hanh tinh, nhung đuoc tao thanh chu yeu tu bang va rong lon hon, đong thoi nam o vi tri xa hon khoang giua 30 AU va 50 AU tu Mat Troi, tuc la bat đau tu Sao Hai Vuong tro ra. Vung nay đuoc cho la noi khoi nguon cua nhung sao choi ngan han, nhu sao choi Halley. Mac du nguoi ta uoc tinh co khoang 70.000 vat the o vanh đai Kuiper co đuong kinh lon hon 100km, nhung tong khoi luong cua vanh đai Kuiper van rat nho, co le tuong đuong hay hoi lon hon khoi luong Trai Đat. Nhieu vat the o vanh đai Kuiper co quy đao ben ngoai mat phang hoang đao.

Sao Diem Vuong, "cuu hanh tinh" nho nhat trong He Mat Troi đuoc coi la mot phan cua vanh đai Kuiper. Giong nhu nhung vat the khac trong vanh đai, no co quy đao lech tam, nghieng 17 đo so voi mat phang hoang đao va o pham vi tu 29,7 AU o điem can nhat đen 49,5 AU o điem vien nhat.
Cac vat the thuoc vanh đai Kuiper co quy đao giong voi Sao Diem Vuong đuoc goi la thien the kieu Diem Vuong Tinh. Cac vat the khac co quy đao tuong tu nhau cung đuoc gop thanh nhom. Nhung vat the con lai cua vanh đai Kuiper voi cac quy đao "truyen thong" hon, đuoc xep vao loai Cubewanos (hay thien the ngoai Hai Vuong Tinh truyen thong).
Vanh đai Kuiper co mot khoang trong rat ro rang. O khoang cach 49 AU đen Mat Troi, so luong cac vat the đuoc quan sat thay giam sut ro ret, tao nen "Vach Kuiper" va hien van chua biet nguyen nhan cua no. Mot so nguoi cho rang mot thu gi đo phai ton tai o phia ngoai vanh đai va đu lon toi muc quet sach moi manh vo con lai, co le lon nhu Trai Đat hay Sao Hoa. Tuy nhien, quan điem nay van con gay tranh cai.


Nguon goc Cac mo phong tren may tinh hien đai chi ra rang vanh đai Kuiper đuoc tao ra do Moc Tinh, nho luc hap dan kha lon cua no đe duy tri cac thien the nho ma chung khong the thoat ra khoi he Mat Troi mot cach hoan toan, cung nhu cac thien the đuoc tao ra ngay tai cho đo (in-situ). Cac mo phong nhu the va cac thuyet khac du đoan rang co le co cac thien the voi khoi luong đang ke nam trong vanh đai co nhu Hoa Tinh hay Trai Đat.
Cac nha thien van đau tien đua ra gia thuyet ve su ton tai cua vanh đai nay la nha vat ly thien van nguoi My Frederick C. Leonard nam 1930 va Kenneth E. Edgeworth nam 1943. Nam 1951, nha thien van hoc nguoi My goc Ha Lan Gerard Kuiper gia thiet rang cac thien the khong ton tai trong vanh đai nua. Cac uoc đoan chi tiet hon ve cac thien the trong vanh đai đuoc thuc hien boi nha vat ly thien van nguoi Canada Al G. W. Cameron nam 1962, nguoi My Fred L. Whipple nam 1964 va nguoi Uruguay Julio Fernandez nam 1980. Vanh đai va cac thien the trong no đuoc đat theo ten cua Kuiper sau khi phat hien ra 1992 QB1 boi David Jewitt va Jane Luu vao nam 1992. Giao su Luu tung phat bieu:

"Chung toi đa phat hien co hang trieu thien thach ngoai đo, ben mep ria Thai Duong He, trong vanh đai Kuiper giong nhu hanh tinh Diem Vuong Tinh vay.... Kham pha nay lam hoan toan thay đoi quan niem cua chung ta ve đinh nghia hanh tinh la gi."


= Ten goi =
Ten goi khac, Vanh đai Edgeworth-Kuiper cung đuoc su dung đe vinh danh nha thien van hoc nguoi Ireland Kenneth Edgeworth. Thuat ngu Thien the ngoai Hai Vuong Tinh (TNO) đuoc đe xuat cho cac thien the trong vanh đai boi mot so nhom nha khoa hoc vi thuat ngu nay it gay tranh cai hon tat ca cac ten goi khac - mac du no khong phai la tu đong nghia, do TNO bao gom tat ca cac thien the quay quanh Mat Troi o phan ria ngoai cua he Mat Troi, khong chi bao gom cac thien the trong vanh đai Kuiper.


Cac thien the vanh đai Kuiper = Cac phat hien =
Tren 8000 thien the vanh đai Kuiper (mot tap hop con cua thien the ngoai Hai Vuong Tinh) đa đuoc phat hien trong vanh đai nay, gan nhu tat ca chung đeu đuoc phat hien tu nam 1992 tro đi. Trong so cac thien the lon nhat co Diem Vuong Tinh va Charon, nhung ke tu nam 2000 thi cac thien the lon khac co kich thuoc lon nhu chung cung đa đuoc xac đinh. 50000 Quaoar, phat hien nam 2002, la mot KBO, co kich thuoc co mot nua kich thuoc cua Diem Vuong Tinh va lon hon tieu hanh tinh lon nhat đa biet la 1 Ceres. Trong khi 2005 FY9 va 2003 EL61 la hai thien the đuoc thong bao ngay 29 thang 7 nam 2005 con lon hon. Cac thien the khac, nhu 28978 Ixion (phat hien nam 2001) va 20000 Varuna (phat hien nam 2000) nho hon Quaoar, nhung cung rat đang ke ve kich thuoc. Su phan loai chinh xac cac thien the nay la chua ro rang, nhung mot đieu ro rang la chung khac đang ke so voi cac tieu hanh tinh cua vanh đai tieu hanh tinh.
Ve tinh cua Hai Vuong Tinh Triton noi chung đuoc coi la mot KBO bi bat giu.


= Cac đuong cong quy đao =
Cac KBO theo đinh nghia hien tai (2005) gioi han trong khoang cach 30-44 AU tu Mat Troi. No khong phai la đinh nghia tuy hung va đon thuan ma no phan anh su thieu vang thuc te cua cac thien the nam ngoai ranh gioi noi tren. Tuy nhien, phan lon cac KBO đa biet đuoc phat hien gan voi điem can nhat cua chung do chung phan xa it anh sang co the phat hien đuoc hon khi chung o cac khoang cach lon.
Mot so KBO cung di chuyen co chu ky ben trong quy đao cua Hai Vuong Tinh la cong huong quy đao ty le 1:2, 2:3 (cac thien the kieu Diem Vuong Tinh), 2:5, 3:4, 3:5, 4:5 hay 4:7 voi Hai Vuong Tinh. Cac Cubewano, hay "KBO co đien" la nam tren cac quy đao tron hon va khong cong huong, chung tao thanh phan loi cua vanh đai.
Vanh đai nay khong đuoc nham lan voi đam may Oort, no khong bi gioi han trong mat phang cua he Mat Troi va nam o khoang cach xa hon.


= Thuat ngu "Thien the vanh đai Kuiper" =
Phan lon cac mo hinh ve su hinh thanh he Mat Troi chi ra rang cac tieu hanh tinh bang gia đau tien đuoc hinh thanh trong vanh đai Kuiper, va sau đo do cac tuong tac hap dan di chuyen mot so trong chung ra ngoai vao khu vuc goi la đia rai rac. Trong khi noi mot cach chinh xac thi KBO la bat ky thien the nao chi quay quanh Mat Troi tren cac quy đao nam trong pham vi vanh đai Kuiper đa đinh nghia truoc, khong phu thuoc vao nguon goc hay thanh phan thi trong mot so nhom cac nha khoa hoc thuat ngu nay lai la tu đong nghia đe chi cac tieu hanh tinh co xuat xu tu phan ria ngoai cua he Mat Troi ma nguoi ta tin rang chung la mot phan cua lop ban đau đo, tham chi neu chung đa quay quanh Mat Troi ngoai vanh đai nay trong hang ty nam. Vi du, phat hien cua Michael E. Brown đa nhac toi 2003 UB313 nhu la KBO, mac du no co ban kinh quy đao 67 AU, rat ro rang la nam ngoai vanh đai Kuiper. Cac nha tim kiem thien the ngoai Hai Vuong Tinh hang đau rat de dat trong viec ap dung mac KBO cho cac thien the ro rang la nam ngoai vanh đai Kuiper trong nien ky hien nay.


= Cac KBO lon nhat =
Cac KBO sang nhat đa biet (voi đo sang tuyet đoi < 4,0), la:

Danh sach đuoc phan loai theo trinh tu tang cua đo sang tuyet đoi. Đuong kinh uoc tinh chu yeu chiu anh huong cua suat phan chieu be mat ma thong thuong la du tinh chu khong phai đuoc đo. Mot so thien the co kha nang la lon trong vanh đai Kuiper đa khong đuoc đua vao.


Tham khao Diverse Albedos of Small Trans-Neptunian Objects Will Grundy, 1/7/2004
The 1000 km Scale KBOs 6/2008
(52.05) Albedos, Diameters (and a Density) of Kuiper Belt and Centaur Objects 8/9/2005


Lien ket ngoai va nguon du lieu Trang cua Dave Jewitt tai Đai hoc Hawaii
Ten goi cua vanh đai
Ban tin đien tu ve vanh đai Kuiper Belt
Wm. Trang ve TNO cua Robert Johnston
Trung tam tieu hanh tinh: So đo phan ngoai he Mat Troi, minh hoa vanh đai Kuiper