Hoang thanh Thang Long (chu Han: 昇龍皇城; Han-Viet: Thang Long Hoang thanh) la quan the di tich gan voi lich su kinh thanh Thang Long - Đong Kinh va tinh thanh Ha Noi bat đau tu thoi ki tien Thang Long (An Nam đo ho phu the ky VII) qua thoi Đinh - Tien Le, phat trien manh duoi thoi Ly, Tran, Le va thanh Ha Noi duoi trieu Nguyen. Đay la cong trinh kien truc cac trieu vua xay dung trong nhieu giai đoan lich su va tro thanh mot trong nhung di tich quan trong bac nhat trong he thong cac di tich Viet Nam.
Vao luc 20 gio 30, ngay 31/7/2010 theo gio đia phuong tai Brasil, tuc 6 gio 30 ngay 1/8/2010 theo gio Viet Nam, Uy ban di san the gioi (WHC) thuoc To chuc Giao duc, Khoa hoc va Van hoa Lien Hop Quoc (UNESCO) đa thong qua nghi quyet cong nhan khu Trung tam Hoang thanh Thang Long - Ha Noi la di san Van hoa the gioi. Nhung gia tri noi bat toan cau cua khu di san nay đuoc ghi nhan boi 3 đac điem noi bat: chieu dai lich su van hoa suot 13 the ky; tinh lien tuc cua di san voi tu cach la mot trung tam quyen luc, va cac tang di tich di vat đa dang, phong phu, sinh đong.


Cac gia tri noi bat Uy ban Di san the gioi đa cong nhan khu Trung tam Hoang thanh Thang Long - Ha Noi la Di san Van hoa the gioi dua tren 3 tieu chi (trong so 6 tieu chi cua UNESCO).
Tieu chi II: Nhung di tich tren mat va khai quat đuoc trong long đat tai khu Trung tam Hoang thanh Thang Long – Ha Noi la minh chung ve qua trinh giao luu van hoa lau dai, la noi tiep nhan nhieu anh huong van hoa tu ben ngoai, nhieu hoc thuyet, tu tuong co gia tri toan cau cua van minh nhan loai, đac biet la Phat giao va Nho giao, thuyet phong thuy, mo hinh vuong thanh phuong Đong, mo hinh kien truc quan su phuong Tay (thanh Vauban), đe tao dung nen nhung net đoc đao, sang tao cua mot trung tam chinh tri, kinh te, van hoa cua mot quoc gia vung chau tho song Hong. Ket qua giao thoa, tiep bien van hoa đo đuoc bieu đat trong tao dung canh quan, quy hoach cac khu cung đien, trong nghe thuat kien truc va nghe thuat trang tri cung đinh voi dien bien van hoa đa dang qua cac thoi ky lich su.
Tieu chi III: Khu Trung tam Hoang thanh Thang Long - Ha Noi la minh chung duy nhat ve truyen thong van hoa lau đoi cua nguoi Viet o chau tho song Hong trong suot lich su lien tuc 13 the ky (trai dai tu thoi tien Thang Long, qua thoi Đinh - Tien Le, đen thoi ky Thang Long - Đong Kinh - Ha Noi voi cac vuong trieu Ly - Tran - Le - Nguyen) va van đuoc tiep noi cho đen ngay nay. Nhung tang van hoa khao co, di tich kien truc va nghe thuat cua di san phan anh mot chuoi lich su noi tiep nhau lien tuc cua cac vuong trieu cai tri đat nuoc Viet Nam tren cac mat tu tuong, chinh tri, hanh chinh, luat phap, kinh te va van hoa trong gan mot ngan nam. Tren the gioi rat hiem tim thay mot di san the hien đuoc tinh lien tuc dai lau nhu vay cua su phat trien chinh tri, van hoa nhu tai khu Trung tam Hoang thanh Thang Long - Ha Noi.
Tieu chi VI: Khu Trung tam Hoang thanh Thang Long - Ha Noi minh chung ro net ve mot di san co lien he truc tiep voi nhieu su kien trong đai cua lich su cua mot quoc gia dan toc vung Đong Nam A trong moi quan he khu vuc va the gioi. Di san đe cu la bang chung thuyet phuc ve suc song va kha nang phuc hung cua mot quoc gia sau hon muoi the ky bi nuoc ngoai đo ho. Di san đe cu con ghi đam dau an thang loi cua mot nuoc thuoc đia trong cuoc đau tranh chong chu nghia thuc dan, gianh đoc lap dan toc, co anh huong rong lon trong phong trao giai phong dan toc tren the gioi bao gom hai cuoc chien tranh gianh đoc lap va thong nhat cua Viet Nam.


Lich su phat trien = Giai đoan Tien Thang Long =
Thoi ky Nha Đuong, An Nam đuoc chia thanh 12 chau voi 50 huyen, Tong Binh la trung tam cua An Nam đo ho phu, lan đau tien vung đat sau nay la kinh thanh Thang Long nam giu vai tro mot trung tam quyen luc chinh tri. Nam 866, vien tuong nha Đuong la Cao Bien xay dung mot thanh tri moi, Tong Binh đuoc đoi ten thanh Đai La – thu phu cua Tinh Hai quan. Theo truyen thuyet, khi đap thanh, Cao Bien thay mot vi than hien len tu xung la than Long Đo. Vi vay, su sach con goi Thang Long la đat Long Đo.
Cuoi the ky IX, chinh quyen trung uong nha Đuong suy yeu nghiem trong. Đau the ky X, cac the luc cat cu noi len đanh giet lan nhau, tao ra the loan chia cat Ngu Đai Thap Quoc. Khuc Thua Du, khi đo la Hao truong Chu Dien, đuoc dan chung ung ho, đa tien ra chiem đong phu thanh Đai La, tu xung la Tiet đo su. Sau khi đa nam đuoc quyen luc thuc te tren đat Tinh Hai quan, ong đa cho xay dung chinh quyen dua tren danh xung cua chinh quyen đo ho nha Đuong, nhung thuc chat la mot chinh quyen đoc lap va do nguoi Viet quan ly.
Nam 931, Duong Đinh Nghe đem quan tu Ai Chau ra Đai La đanh đuoi thu su Ly Tien cua nuoc Nam Han. Ly Tien bo chay, Duong Đinh Nghe giai phong thanh Đai La gianh quyen tu chu cho đat nuoc Viet đuoc 6 nam thi bi Kieu Cong Tien giet hai. Nam 938, Ngo Quyen ha thanh Đai La, tieu diet Kieu Cong Tien. Sau đo, ong chi huy tran Bach Đang, đanh bai quan Nam Han, giet chet Hoang Thao. Mua xuan nam 939, ong xung la Ngo Vuong, khong đong đo o Đai La ma ve Co Loa. Sau khi Đinh Tien Hoang dep loan 12 su quan, cac Trieu đai Đinh, Tien Le đong đo o Hoa Lu. Đai La luc nay do Đo ho phu si su Luu Co cai quan va tu sua Hoang thanh quay ve huong nam (huong ve kinh đo Hoa Lu thay vi huong ve phuong bac nhu chinh quyen đo ho đa lam) vi the ma vi quan nay đuoc coi la nguoi "giao chia khoa" thanh Đai La cho Ly Thai To.


= Giai đoan Ly - Tran tu the ky XI đen the ky XIV =
Quy hoach Thang Long thoi Ly
Nam 1010, tai kinh đo Hoa Lu, vua Ly Thai To ban chieu doi đo đe thien đo ve thanh Đai La va đoi ten kinh thanh nay la Thang Long. Ly Thai To cung cac quan than đa gap rut xay dung nhung cong trinh co ban cua Kinh thanh Thang Long. Đen đau nam 1011 thi hoan thanh. Khi moi xay dung, Kinh thanh Thang Long đuoc xay dung theo mo hinh Tam trung thanh quach gom: vong ngoai cung goi la La Thanh hay Kinh Thanh, vong thanh thu hai la Hoang Thanh, giua hai lop thanh nay la noi sinh song cua cu dan, lop thanh con lai la Tu Cam Thanh hay Cam Thanh hay Long Phuong thanh la noi o cua nha vua. Cac thoi sau đeu theo cach ay ma phan chia.

Muc Chieu doi đo cua sach Đai Viet su ky toan thu viet: ... Thanh Đai La, đo cu cua Cao Vuong (tuc Cao Bien), o giua khu vuc troi đat, đuoc the rong cuon ho ngoi, chinh giua Nam Bac Đong Tay, tien nghi nui song sau truoc. Vung nay mat đat rong ma bang phang, the đat cao ma sang sua, dan cu khong kho thap trung toi tam, muon vat het suc tuoi tot phon thinh. Xem khap đat Viet đo la noi thang đia, thuc la cho tu hoi quan yeu cua bon phuong.
Ngay tu nam 1010, khi moi đinh đo Thang Long, Ly Thai To đa khoi cong xay dung Hoang Thanh va hang loat cung đien o trong Hoang Thanh. Hoang thanh đap bang đat, phia ngoai co hao, mo 4 cua: Tuong Phu o phia đong, Quang Phuc o phia tay, Đai Hung o phia nam, Dieu Đuc o phia bac. Tuy con nhung y kien khac nhau, nhung can cu vao su lieu va di tich con lai, co the xac đinh cua Tuong Phu mo ra phia Cho Đong va khu pho buon ban tap nap cua phuong Giang Khau va đen Bach Ma. Cua Quang Phuc mo ra phia chua Mot Cot va cho Tay Nhai (cho Ngoc Ha). Cua Đai Hung o khoang gan Cua Nam hien nay. Cua Dieu Đuc nhin ra truoc song To Lich, khoang đuong Phan Đinh Phung hien nay. Nhung cung đien chinh con thay trong su sach nhu: đien Can Nguyen la noi thiet trieu đat tren nui Nung tuc nui Long Đo, hai ben ta huu la đien Tap Hien va đien Giang Vo. Ben trai mo cua Phi Long thong voi cung Nghinh Xuan, ben phai mo cua Đan Phuong thong voi cung Uy Vien, chinh Bac dung đien Cao Minh. Them cac quan chau vua goi la Long Tri co hanh lang chay xung quanh. Đang sau đien Can Nguyen la đien Long An va đien Long Thuy lam noi nha vua nghi ngoi. Ben trai xay đien Nhat Quang, ben phai xay đien Nguyet Minh, đang sau la cung Thuy Hoa la noi o cua cac phi tan.

Nam 1029, Ly Thai Tong xay dung lai toan bo khu Cam Thanh sau khi noi đay bi tan pha boi vu Loan tam vuong. Tren nen cu đien Can Nguyen, Ly Thai Tong cho dung đien Thien An lam noi thiet trieu. Hai ben ta huu la đien Tuyen Đuc va đien Thien Phuc. Phia truoc đien Thien An la san Rong co đat mot qua chuong lon. Hai ben ta huu san rong co đat gac chuong. Phia đong, tay san Rong la đien Van Minh va đien Quang Vu, phia truoc san rong la đien Phung Tien, tren đien co lau Chinh Duong la noi bao canh bao khac. Sau đien Thien An la đien Thien Khanh hinh Bat Giac. Sau đien Thien Khanh la đien Truong Xuan. Tren đien Truong Xuan co gac Đo Long. Tu đien Thien Khanh noi voi đien Thien An o phia sau đeu co bac cau goi la cau Phuong Hoang.
Nam 1203, vua Ly Cao Tong bat đau mot đot xay dung moi. Cung đien moi đuoc xay o phia tay tam đien. Ben trai dung đien Duong Minh, ben phai dung đien Chinh Nghi, o tren xay đien Kinh Thien, them goi la Le Giao. o giua mo cua Vinh Nghiem, ben phai mo cua Viet Thanh, them goi la Ngan Hong. Đang sau xay đien Thang Tho. Ben trai xay gac Nhat Kim, ben phai xay gac Nguyet Bao, xung quanh dung hanh lang them goi la Kim Tinh. Ben trai gac Nguyet Bao la toa Luong Thach, phia tay xay gac Duc Đuong (nha tam). Phia sau xay gac Phu Quoc, them goi la Phuong Tieu. Phia sau dung cua Thau Vien, ao Duong Ngu,  tren ao xay đinh Ngoan Y. Ba mat đinh co trong hoa thom co la nuoc thong voi song.

Ngoai ra cac cung đien khac cung đuoc xay dung lien tuc, khong đoi nao khong co khong may nam khong co. Moi cung đien thuong đeu co tuong bao xung quanh va lam cua thong voi cung đien khac. Ngoai cung đien, cac vi vua nha Ly con cho xay dung nhieu cong trinh van hoa tin nguong khac đe phuc vu cho vua va hoang toc nhu: đen Quan Thanh, chua Chan Giao (noi vua Ly Hue Tong đa tu hanh), đai Chung Tien dung nam 1161 tang tren lop ngoi bac, ho ao lam canh cung đuoc lap kha nhieu trong Hoang thanh. Nam 1049, đao ho Kim Minh Van Tue, đap nui đa cao ba ngon tren mat ho va xay cau Vu Phuong đi vao, 10 nam sau lai xay them đien Ho Thien bat giac o đay. Nam 1051 đao ho Thuy Thanh, ho Ung Minh. Nam 1098, đao ho Phuong Lien va xay tai đay đien Sung Uyen, ben trai lap đien Huy Duong, đinh Lai Phuong, ben phai dung đien Anh Thiem, đinh At Van, phia truoc xay lau Truong Minh, phia sau bac cau Ngoan Hoa.
Nhieu vuon ngu cung đuoc dung nen trong Hoang thanh. Mua thu nam 1048, mo luon 3 vuon ngu: vuon Quynh Lam, vuon Thang Canh va vuon Xuan Quang. Nam 1065, mo them vuon Thuong Lam. 

Quy hoach Thang Long thoi Tran
Ve quy hoach xay dung Thang Long thoi Tran, ta co the hinh dung dua tren đoan mo ta cua cac đoan su Nguyen khi đen Đai Viet. Cua chinh cua Cam thanh la Chinh Duong mon, gom cong chinh Duong Minh mon, 2 cong phu la Nhat Tan mon va Van Hoi mon. Đi qua Duong Minh mon la gieng troi rong vai chuc truong, sau đo đen đien Tap Hien, gac Minh Linh, 2 cua nach la Kieu Ung va Đong Lac. Tu chai ben phai đi đen la đien Đuc Huy, tu chai ben trai đi toi la đien Tho Quang, gac Minh Ha. Chinh đien van la Thien An Ngu đien, giu nguyen nhu cu tu thoi Ly. Vua o cung Quan Trieu, nen cu la Tan đien cua Ly Cao Tong, Thai Thuong hoang o cung Thanh Tu, nen cu la cung Uy Vien. Khu Thai mieu tiep tuc đuoc tu bo va tro thanh noi tho cung cac tien đe cua ca 2 trieu đai Ly-Tran. Cung trong thoi ki nay, cung Thai tu đuoc goi la Su cung, Thai tu se sinh song va đao tao trong Hoang thanh chu khong phai o phu rieng ben ngoai Hoang thanh nhu thoi Ly. Cac cung nu o trong cung Le Thien hoac Thuong Xuan.
Giua the ky XIV lai dung mot vuon ngu nua noi lien voi hau cung. Theo su cu con ghi giua vuon co đao mot cai ho lon: "Trong ho chat đa lam nui, tren bo ho trong thong, truc va nhieu thu ky hoa dieu thao khac them vao đay la chim quy thu la. Bon mat khai cho song nuoc thong vao, goi ho ay la Lac Thanh Tri. Ve phia tay ho trong hai cay que, dung mot toa đien goi la đien Lac Thanh. Lai đao cac ho nho khac, bat nguoi o Hai Đong cho nuoc man chua vao ho ay, đe nuoi cac loai hai san nhu đoi moi ca bien va cac loai ba ba. Roi bat nguoi Hoa Chau bat ca sau tha vao đay. Lai co ho Thanh Ngu đe nuoi ca Thanh Phu (ca diec đuoi đo vay biec)... Lai lam day hanh lang o tay đien thang đen cua Hoang Phuc, dung day Truong Lang tu gac Nguyen Huyen đen cua Đai Trieu phia tay.
Cac cung đien duoi thoi Tran đuoc xay dung voi quy mo rat hoanh trang, co trinh đo ky thuat cao. Tham chi, tren cac gac 2 co the xay dung hanh lang rong, co the noi tu cong trinh kien truc nay toi cong trinh kien truc khac.


= Giai đoan Le - Mac tu the ky XV đen the ky XVIII =
Sau khi chien thang giac Minh, Le Thai To van đong đo o Thang Long nhung đoi ten la Đong Kinh. Ve co ban Đong Kinh thoi Le khong khac nhieu Thang Long đoi Ly,Tran,Ho, Le Thai To sua chua lai hoang thanh do cuoc chien tranh chong quan Minh đe lai.
Cung thanh thoi Le co hinh chu nhat, tuong thanh đuoc xay bang gach cao khoang hon 5m, cua chinh nam o phia Nam. Hai ben co hai cua nach la Đong Trang An va Tay Trang An.  Nam 1428, Le Thai To cho xay dung lai mot loat cung đien lam noi thiet trieu, noi nha vua lam viec va noi o cua hoang cung. Truc than đao đi tu Đoan Mon vao la cua Chu Tuoc, đien Thi Trieu, đien Kinh Thien, đien Can Chanh va Hau Cung. Tuong truyen đien Ngoc Ha đuoc xay tren nen cua khu vuc truoc la 1 nhanh cua song Hong. Sau nay xay thanh Đai La nguoi ta đa lap nhanh song đo đi, nuoc don lai thanh 1 cai ho nam ngay truoc đien, muon đi vao đien phai đi qua 1 cay cau. Do đo ma đien moi co ten la đien Ngoc Ha. Ngoai ra, đien Van Tho, la noi o cua cac hoang đe nha Le trong suot 100 nam ton tai. Phia đong đien nay la Đong Cung, noi o cua Thai tu. Le Thai To cung cho dung nhieu cung đien lon nhu Hoi Anh, Can Đuc, Tuong Quang, Giang Vo, Thuy Ngoc, Thua Hoa, Kim Loan, Bao Quang, Thua Thien...
Tu nam 1490 cho đen the ky XVI, kinh thanh moi co nhieu thay đoi. Trong thoi gian nay tuong hoang thanh cung nhu Đai La thanh luon đuoc xay đap mo rong them ra. Nam 1490, đe đe phong nhung nan loan đang nhu Le Nghi Dan đang đem treo tuong vao giet Le Nhan Tong o trong cung, Le Thanh Tong cho xay lai Hoang Thanh mo rong them 8 dam nua. Cong viec xay dung trong 8 thang moi xong. Trong Hoang Thanh, vua Le Thanh Tong cung cho xay them cung đien va lap vuon Thuong lam đe nuoi bach thu. Le Hien Tong, ong vua thu 5 cua trieu đai Le So, tri vi tu nam 1497 đen nam 1504 lai cho xay dung them nhieu cung đien trang le: Thuong Duong, Giam Tri, Đo Tri, Truong Sinh, hay đien Luu Boi voi he thong dan nuoc tu xa ve.Nam 1512, Le Tuong Duc giao Vu Nhu To đung ra trong nom viec dung hon 100 noc cung đien nguy nga, lai khoi cong lam Cuu Trung Đai ma nhu su cu mieu ta la tuy chua hoan thanh ma bong rop nua ho Tay. Nam 1514, Le Tuong Duc mo rong Hoang Thanh them may nghin truong (moi truong la 3m60) bao boc ca đien Tuong Quang, quan Tran Vu va chua Kim Co Thien Hoa.
Tu nam 1516 đen nam 1527 la nam nha Mac cuop ngoi nha Le, kinh thanh Đong Kinh chim trong loan lac. Hau het cac cung đien kho tang đen chua cung nhu phuong pho bi thieu đot tan pha nhieu lan. Trong nua cuoi the ky XVI, cuc dien Nam Bac trieu voi mot ben la nha Mac va mot ben la Le-Trinh dien ra quyet liet voi uu the ngay cang thuoc ve phe Nam trieu. Ho Trinh lan luot chiem đuoc nhieu tinh phia bac nhu Ninh Binh, Ha Nam, Bac Ninh... va đanh đen tan Thang Long. Nha Mac phai roi bo kinh thanh chay lanh nan noi nay noi khac. Đong Kinh ngay mot đieu tan.
Đen nam 1585, khong chiu noi kiep song luu vong truong ky nhu vay, Mac Mau Hop quyet đinh tro lai Đong Kinh. Mot đot xay dung đai quy mo đuoc khoi đong.
Nam 1599, Trinh Tung đuoi đuoc nha Mac len Cao Bang tien ve tiep quan Thang Long. Hoang Thanh đuoc tu sua trong mot thang đe đon vua Le ra. Roi tu ay tro đi nhung cung đien moi xay o đeu nam trong phu Chua Trinh.Thoi Le Trung Hung, voi su hien dien cua lau Kinh Thien trong phu chua Trinh, đien Kinh Thien đuoc su dung lam noi tho troi đat va dien ra nhung nghi thuc quan trong nhu le len ngoi va ban chieu, le thanh tho, le tiet chinh đan... cac vua Le thoi Le Trung Hung chu yeu lam viec tai đien Can Chanh.


= Giai đoan tu kinh thanh Thang Long sang tinh Ha Noi =

Nam 1788, Le Chieu Thong cau vien nha Thanh, Ton Si Nghi đem đai quan 29 van nguoi sang chiem Thang Long khong ton mot hon đan mui ten. Đau nam 1789, Quang Trung Nguyen Hue ra Bac lan thu ba đanh tan quan Thanh, Le Chieu Thong chay sang Trung Quoc, trieu Hau Le ket thuc, Quang Trung đinh đo o Phu Xuan. Thang Long chi con la Bac thanh.
Nam 1802 sau khi tieu diet xong Tay Son, Nguyen Anh len ngoi Hoang Đe. Kinh đo van đuoc đat o Phu Xuan. Thang Long van mang ten goi la Thang Long nhung chu "Long" la rong bi chuyen thanh chu "Long" nghia la thinh vuong y rang nha vua khong con o đay. Đong thoi nhung gi con sot lai cua Hoang Thanh sau nhung tran đai huy diet cuoi the ky XVIII cung lan luot bi cac đoi vua nha Nguyen chuyen not vao Phu Xuan phuc vu cho cong cuoc xay dung kinh thanh moi. Chi duy co đien Kinh Thien va Hau Lau đuoc giu lai lam hanh cung cho cac vua Nguyen moi khi Ngu gia Bac thanh.

Nam 1805, Gia Long cho pha bo tuong cua Hoang Thanh cu vi cho rang đay chi con la Tran Bac thanh nen khong đuoc co quy mo lon hon kinh thanh Hue, ma Hoang Thanh Thang Long thi rong lon qua. Gia Long cho xay dung thanh moi theo kieu Vauban cua Phap. Ve quy mo thi nho hon thanh cu nhieu.
Nam 1831, trong cuoc cai cach hanh chinh lon Minh Mang đa cho đoi ten Thang Long thanh tinh Ha Noi. Cai ten nay ton tai cho đen nam 1888 khi nha Nguyen chinh thuc nhuong han Ha Noi cho Phap. Nguoi Phap đoi Ha Noi thanh thanh pho. Đen khi chiem xong toan Đong Duong ho lai chon đay la thu đo cua Lien Bang Đong Duong thuoc Phap. Thanh Ha Noi bi pha đi hoan toan đe lay đat lam cong so va trai linh cho nguoi Phap. Ngoai tru cua Bac va cot co nhung gi con sot lai cua thanh Ha Noi đen hom nay chi la di chi khao co va phuc dung.


= Giai đoan tinh thanh Ha Noi thoi Nguyen =
Thanh Ha Noi do Gia Long xay dung cung lam theo the thuc cac tinh thanh khac va đieu chu yeu la khong đuoc to rong hon Phu Xuan. Nam 1804, hoang thanh cu bi pha va nam sau đo mot thanh chu vi nho hon (5 km) đuoc xay theo kieu Vauban cua Phap. Thanh hinh vuong moi be chung mot cay so xung quanh la hao nuoc sau. Bon buc tuong thanh tuong ung voi bon con pho hien nay la: pho Phan Đinh Phung o phia Bac, pho Ly Nam Đe o phia Đong, pho Tran Phu o phia Nam, đuong Hung Vuong o phia Tay.
Tuong thanh xay bang gach hop chan thanh xay bang đa xanh va đa ong. Tuong cao 1 truong 1 thuoc, day 4 truong. Thanh mo ra 5 cua la: cua Đong (tuong ung voi pho cua Đong bay gio), cua Tay (tuong ung voi pho Bac Son hien nay), cua Bac (nay van con), cua Tay Nam (tuong ung voi đoan giao pho Chu Van An va Nguyen Thai Hoc bay gio), cua Đong Nam (tuong ung voi đoan giao pho Đien Bien Phu va Nguyen Thai Hoc bay gio). Đuong vao cua xay vom xuyen qua tuong thanh dai 23 m. Tren moi cua co lau canh goi la thu lau. Xung quanh tuong thanh la mot dai đat rong 6-7m roi đen mot con hao rong 15–16 m, sau 5 m thong voi song To Lich va song Hong. Hao luc nao cung co nuoc nhung thuong chi cao khoang 1 m.
Phia ngoai cac cong thanh co xay mot hang tuong đap lien tren bo hao goi la Duong ma thanh, dai 2 truong 9 thuoc, cao 7 thuoc 5 tac. Cac Duong ma thanh đeu co mot cua ben goi la Nhan Mon. Tu ngoai thanh đi vao đeu phai đi qua Nhan Mon roi moi đen cong thanh.
Phia trong thanh đuoc bo tri nhu sau:
O trung tam thanh la đien Kinh Thien đuoc xay dung tu thoi Le tren nui Nung. Đien dung tren nhung cot go lim lon nguoi om khong xue. Them đien co hai đoi rong đa rat đep cung tu thoi Le. Sau đien nay bi nguoi Phap pha huy va xay tren nen cu toa nha Con Rong đe lam tru so phao binh Phap. Sau nam 1954 nha con Rong lai tro thanh tru so cua Bo Tong Tham muu Quan đoi Nhan dan Viet Nam. Đay cung chinh la noi dien ra cuoc hop Bo Chinh tri mo rong ngay 21 thang 3 nam 1975 ha quyet tam giai phong mien Nam trong hai nam 75-76.
Phia đong thanh la nhiem so cua Tong tran Bac thanh Nguyen Van Thanh đau trieu Nguyen. Phia tay la kho thoc, kho tien, va dinh bo chinh la vien quan phu trach nhung kho ay.
Nam 1812 dung Cot co Ha Noi o phia nam thanh.
Nam 1835, vi cho rang thanh Ha Noi cao hon kinh thanh Hue, Minh Mang cho xen bot 1 thuoc 8 tac, thanh Ha Noi chi con cao chung 5 m
Nam 1848, vua Tu Đuc cho pha do cac cung đien thoi nha Hau Le con lai trong thanh, nhung đo cham khac my thuat bang go, đa đeu đua ve Hue đe trang tri cac cung đien trong đo, chi con sot lai rong đa o đien Kinh Thien...


Cac di tich Pham vi di san the gioi đuoc cong nhan la 20 ha (tren tong so 140 ha cua Hoang thanh) gom khu khao co o so 18 đuong Hoang Dieu va khu vuc đuoc gioi han boi 4 tuyen đuong Đien Bien Phu, Nguyen Tri Phuong, Phan Đinh Phung va Hoang Dieu. Cac di tich tieu bieu cua khu di tich:


= Khu khao co 18 Hoang Dieu =

Di tich nay bao gom tang duoi cung la mot phan ben phia đong cua thanh Đai La duoi thoi Cao Bien, nha Đuong, tang tren la cung đien nha Ly va nha Tran, tiep theo la mot phan trung tam cua đong cung nha Le va tren cung la mot phan cua trung tam toa thanh tinh Ha Noi the ky XIX.
Be mat Ly-Tran o tang hai co rat nhieu hien vat đuoc phat hien, nhu nhung nen cung đien, co kich thuoc mot chieu hon 60 met, chieu kia 27 met. Co 40 chan cot, roi ca gieng co, gach, phu đieu. Co tuong rong, phuong ma đuoc cac nha nghien cuu my thuat khang đinh la mo tip hoa van thoi Ly. Roi đen nhung tang lop ben tren, thoi Le, Nguyen đeu tim đuoc nhieu hien vat. Tong cong la ba trieu hien vat. Khi tien hanh khai quat o ho B16 thuoc đia điem du kien xay dung toa nha Quoc hoi moi, Vien khao co hoc đa phat hien mot toa lau đai 3 tang lau, 4 mai, dang hinh thap toa lac tren mot dien tich xap xi 1000 m2 thuoc he thong cac cung đien Thang Long xua. Theo đanh gia thi đay la cong trinh đau tien, co tam co va gia tri nhat đuoc tim thay tu truoc đen nay. Viec phat hien ra lau đai nay đuoc coi la bang chung ro rang nhat ve su hoanh trang cua kinh thanh Thang Long tu thoi Ly-Tran. Mac du truoc đay cac nha khao co đa đoan đinh đuoc di chi nay nam trong khu vuc hoang thanh, tham chi la cam thanh Thang Long suot tu thoi Ly, Tran đen Le nhung do tien hanh khai quat qua nhanh khien cho nhieu tang lop kien truc khong the hien ro.

Giai đoan đau, tai cac ho A1, A1MR, A2, A2MR, A3, A4, A9, A10, A11, A12, A13 trong cac lop đat o đo sau trung binh tren duoi – 1,50 m so voi "cot" cao đo cua mat bac them đa Đoan Mon, xuat lo nhung o soi tron lan đat set. Soi o đay kha thong nhat ve kich thuoc, chi khoang bang hoac to hon đau ngon chan cai, chung to đa đuoc chon loc. Hien vat thu đuoc trong cac lop đat nay đuoc xac đinh co nien đai thoi Ly. Cac o soi nay thuong co hinh gan vuong, moi canh khoang 1,30 m va an sau xuong cac lop duoi, day tren duoi 1,00 m. Đieu nay chung to đay la cac ho đao co chu đich đe đam - nhoi soi cuon voi đat set. Đay cua cac ho soi nay nam trong lop đat chua cac hien vat đuoc xac đinh co nien đai Đinh - Tien Le.
Cac o soi noi tren xuat hien trong cac ho tu A1 đen A18. Tong cong co tat ca 40 o soi, xep thanh 04 hang doc (hai hang phia đong co 10 o trong mot hang, hai hang phia tay moi hang chi co 09 o). Co le đay chinh la cac ho soi gia co duoi cac chan tang đa ke duoi chan cac cot. Noi chinh xac, theo ngon ngu kien truc – xay dung, đo la cac mong tru. Ket qua đo đac đa giup khang đinh đay la phe tich cua mot kien truc co bo khung chiu luc bang go co 04 hang chan cot. Khoang cach giua cac cot Quan voi cac cot Cai la khoang 3,00 m. Khoang cach giua cac cot Cai la khoang 6,00 m. Tu Bac xuong Nam đa xac đinh đuoc 10 vi, nghia la it nhat kien truc nay co 09 gian. Tuy nhien, chua the khang đinh ve so gian boi dau vet cua kien truc nay con phat trien keo dai ve phia Bac, ngoai khu vuc khai quat. Buoc gian cua kien truc nay rat lon, khoang 5,80 m – 6,00 m. Tren thuc te, buoc gian cua cac di tich kien truc bang go co truyen hien con đung vung tren mat đat thuong nho hon.
Chua ly giai đuoc nguyen nhan cua su chenh lech ve so luong cac mong tru cua cac hang mong tru phia Tay nhung o đay chac chan đa co 04 mong tru soi gia co cho 01 chan tang cot Cai va 03 chan tang cot Quan. Khoang cach giua hai hang mong tru soi cuoi cung chi la 4,1 m chung to đay chinh la khong gian cua chai phia Nam. Cach tim cua cac mong tru gia co chan tang cot Quan phia Đong khoang 4,5 m va chay dai suot chieu rong cua "toa nha nhieu gian" noi tren con thay xuat lo mot cong thoat nuoc đuoc xay-xep bang gach (hoan toan khong thay dau vet cua chat ket dinh dang voi vua), long cong rong 0,17 m – sau 0,20 m. Ngoai lop gach đat nam lam đay, hai ben thanh cua ranh thoat nuoc nay đuoc xep nghieng hai lop gach. Kich thuoc trung binh cua gach o đay la 0,36 m x 0,20 m x 0,05 m). Ve phia Đong, sat canh cong thoat nuoc nay la mot them gach rong 0,76 m chay doc suot chieu dai đuong cong. Gach lat them la gach vuong 0, 38m x 0,38 m x 0,07m. Co cho con lat lan ca gach in hoa.

Cach tim cua cac mong tru gia co chan tang cot Quan phia tay khoang 2,5m cung xuat lo mot cong thoat nuoc khac. Dau vet cua cong phia tay bi đut quang o goc Tay Nam "toa nha nhieu gian", khu vuc bi mat 04 mong tru gia co chan tang. Gach xay-xep cong thoat nuoc nay la loai chuyen dung, đuoc san xuat chi đe dung lam cong-ranh. Cac vien dung lat đay co mat cat hinh thang can. Nhung vien dung hai ben thanh co hinh binh hanh. Voi hinh dang đac biet nhu vay nen chi can đao ranh, đat cac vien gach chuyen dung nay xuong la thanh cong. Cach tim cua cac ho soi gia co chan tang cot Quan phia nam khoang 4,5 m lai cung xuat lo mot đoan cong xay xep bang gach chuyen dung tuong tu. Cac đoan cong xay xep bang gach chuyen dung phia tay va phia nam "toa nha nhieu gian" neu con nguyen ven se "bat" vuong goc chai Tay Nam. Cac đuong cong nay chinh la cac ranh thoat nuoc mua cua "toa nha nhieu gian". Cac cong nay đeu khong co nap đe co the hung nuoc mua roi thang xuong tu hang ngoi lop cuoi cung cua mai. Nghia la cac ranh thoat nuoc mua nay chinh la gioi han cua mat bang mai. Noi cach khac, so đo giua cac ranh thoat nuoc nay cho biet ve chieu rong va chieu dai cua cong trinh kien truc. Khoang cach tu tim ranh thoat nuoc phia Tay đen tim ranh thoat nuoc phia Đong la 17,65 m. Đo chinh la kich thuoc chieu rong cua "toa nha nhieu gian" nay. Chieu dai cua kien truc nay hien chua khang đinh đuoc. Nhung neu gia đinh "toa nha nhieu gian" co 09 gian thi kich thuoc nay se la khoang 67 m. Theo so đo, phe tich nay cho thay mot cong trinh kien truc to lon theo đung nghia đen. Tuy nhien chua the xac đinh cong nang cua kien truc nay. Chi biet rang "toa nha nhieu gian" nay chay dai theo truc Bac – Nam, mo cua ra ca hai huong Đong va Tay.
Ve phia Tay cua toa nha nhieu gian, cach tim cac mong tru soi gia co hang chan tang cot Quan phia tay 4, 90m, đa tim thay nhung mong tru gia co chan tang khac. Vat lieu gia co co phan đa dang hon, ngoai soi (tuong tu nhu soi o cac ho đa neu tren) con co ca ngoi vo vun, đuoc nhoi đam theo chu ky 1 lop soi lai 1 lop ngoi vun. Hinh dang cua cac ho đao cung khac, co ho tron (đuong kinh tu 1,10 m đen 1,30 m), co ho vuong (1,20 m x 1,20 m). Bo cuc cua cac mong tru chan tang nay kha đac biet: 06 tru mong tron quay quanh mot so tru mong o chinh giua. Khoang cach trung binh giua tim cua cac mong tru tron la khoang 1,30 m. Tim mong tru vuong trung voi tam cua đuong tron ngoai tiep hinh luc giac, cach tim cac mong tru tron mot khoang 1,30 m.
Cac cum mong tru gia co chan tang nay trai dai suot mat phia tay cua toa nha nhieu gian. Khoang cach giua cac cum (đem đuoc tat ca 11 cum), khong that đeu, xe xich tu 8 m đen 12 m. Theo cac nha khao co, mot cum mong tru gia co chan tang nhu vay la phe tich cua mot kieu lau luc giac nho, đuoc dung nham phuc vu nhu cau thuong ngoan. Theo GS. Tran Quoc Vuong, Viet Su luoc co ghi nhan ve loai hinh kien truc nay, goi la cac Tra đinh. Trong cac ho A19, A20, A20MR va A21 cung xuat lo nhieu mong tru soi.
Ngay gan chai phia Nam cua toa nha nhieu gian thuoc pham vi ho A19 co mot so mong chan tang nhung ket qua đo đac khong xac đinh đuoc that ro rang ve kien truc tung ton tai o đay. Phia Bac ho A20 xuat lo hai hang mong tru soi gia co, moi hang 05 mong tru, khoang cach giua tim hai hang la 3,40 m. Hien trang va so đo cho phep gia đinh đay la mot kien truc co huong chay dai theo truc Đong - Tay (vuong goc voi toa nha nhieu gian). So đo buoc gian đo đuoc cua kien truc nay theo chieu tu Đong sang Tay la: 3,30m - 5,45m - 5,30m. Cac khoang cach khac chua khang đinh đuoc vi mot so mong tru soi đa bi mat va vi kien truc nay con tiep tuc keo dai ve phia Đong, ra ngoai khu vuc khai quat. Cac nha khao co cho rang đay co le la phe tich cua mot toa nha co 3 gian hai chai. O phia Nam ho A20 đa xuat lo mot cum phe tich ro rang hon.
Khac voi cac phe tich vua mo ta, cum phe tich nay con ca chan tang đa đat nguyen vi tri (in situ) tren ho gia co. Thuc te nay đa khang đinh chinh xac ve cong nang cua cac ho soi. Ho gia co chan tang o đay hinh vuong (1,30 m x 1,30 m). Vat lieu gia co hon hop ca soi nho, gach, đa vun. Tat ca con 09 chan tang, xep hang 04 hang. Theo truc Đong - Tay, cac chan tang cach đeu nhau mot khoang 5,75 m.
Cac chan tang đeu đuoc lam bang sa thach (gres) mau xam. Mat chan tang cham canh sen mang phong cach nghe thuat Ly. Đuong kinh trong cua vanh hoa sen nay la 0,49 m. Tren mat nhieu chan tang con rat ro dau vet cho biet cot go dung tren đo co đuong kinh 0,43m. Tuy nhien o vi tri se đat xa nguong, mat tang đe tron, khong cham canh sen. Noi dai hai ben (đong, tay) mot so chan tang cung con giu nguyen mot so vien gach (0,38m x 0,15 m x 0,11 m) cua hang gach đo duoi xa nguong. Voi dau vet cua cac xa nguong nay cho thay co le đay la hai kien truc dang hanh lang, chay dai theo Đong - Tay. Đac biet, cum phe tich nay con giu nguyen ven mot so đoan them hien lat gach o phia ngoai xa nguong, rong tren duoi 1, 00m tinh tu tim chan tang. Them gach nay đuoc xay xep boi 8 hang gach (0,39 m x 0,20m x 0,05 m) cao hon mat san 0,36 m. San gach chay giua hai hanh lang nay đuoc lat gach vuong (0,38 m x 0,38m x 0,06 m). Theo cac nhan đinh ban đau cho rang cac phe tich kien truc o phia Bac khu A la cua mot to hop kien truc co lien quan mat thiet voi nhau, bao gom: mot toa nha nhieu gian co chieu rong 17,65 m, chay dai it nhat 09 gian (khoang 67 m) va mot day cac lau luc giac. Đieu đang quan tam la su lien he, tiep noi giua cac kien truc nay. Hien truong con rat ro mot so mang nen lat gach vuong (0,38 m x 0,38m x 0,08 m), noi lien tu mep ranh thoat nuoc phia Tay toa nha nhieu gian voi cac lau luc giac.
Chieu rong cua nen gach nay đo đuoc 2,60 m. Nhieu vien gach vuong cua nen gach noi tren đa đuoc cat cheo đe lat sat vao hang gach chu nhat (0, 39 m x 0,18 m x 0,06 m) xay nghieng bao quanh mat nen cua lau luc giac.

Can cu vao dau vet cua nen lat gach vuong nay, cac nha khao co nhan đinh kha nang toa nha nhieu gian va cac lau luc giac co cung mot nien đai khoi dung.
Ve nien đai: Đe đinh nien đai cho cac dau tich kien truc đa xac đinh o khu A, cac nha khao co dung phuong an đoi chieu va so sanh tong hop, ket hop voi viec phan tich đia tang. Truoc het cac nha khao co tap trung vao cac tru mong soi co chuan nien đai tuong đoi. Nhu đa trinh bay, o khu A20 con co 8 tru mong soi con nguyen chan tang đa xep tai cho. Cac chan tang đeu bang đa cat, cac canh sen thon tha, trau chuot, đep tuong tu nhu chan tang đa hoa sen thoi Ly o thap Tuong Long (Hai Phong) nam 1057, thap Chuong Son (Nam Đinh)... Chieu rong cua nen gach nay đo đuoc 2, 60m. Nhieu vien gach vuong cua nen gach noi tren đa đuoc cat cheo đe lat sat vao hang gach chu nhat (0,39 m x 0,18 m x 0,06 m) xay nghieng bao quanh mat nen cua lau luc giac.
Đong thoi tai khu vuc ho A20 co kha nhieu cac di vat la đe va gom su thoi Ly. Cac loai gach co them hien nha đeu con nguyen ven va dang hinh, sac mau đeu giong het nhu cac vien gach xay cac thap Ly vua dan. Tu cac tu lieu tren đay chung toi tin rang đay la dau tich kien truc cua thoi Ly. Nien đai nay đuoc cung co khi so sanh mat bang cua hai kien truc nay la tuong đuong voi đia tang chuan Ly - Tran o Đoan Mon đeu o đo sau khoang 2 m. Khi đo co cac mong tru co nien đai tuong đoi ta co the so sanh tim hieu nien đai cua cac mong tru khac. Ta se thay, mong tru soi o kien truc nhieu gian, o lau luc giac giong het ve ky thuat, vat lieu, kich thuoc voi cac tru mong soi Ly o khu A20 .
Ve đia tang cac tru mong đo cung đo sau 1,80 m - 2,20 m voi cac kien truc o A20, tuc la đeu nam trong khoang nien đai khoang thoi Ly. Hon nua xet ve mat ky thuat xay dung, cac mong tru o đay cung đeu thuoc ky thuat cua thoi Ly va thoi Tran. Trong thoi Ly, ky thuat gia co soi đac biet thay ro o chua Lang (Hung Yen), thap Chuong Son (Nam Đinh), thap Pho Minh (Nam Đinh).
Cac tru mong soi o thoi Ly thuong đuoc gia co rat chat che. Đieu nay khac voi cac tru mong soi thoi muon hon (co the la thoi Le), co gia co soi nhung so sai hon rat nhieu va o đo sau cao hon. Noi cach khac cac tru mong soi Le nam o mat bang cao hon mat bang Ly - Tran. Hon nua, nhu đa noi tren, phu tren mat bang cua khu vuc cua cac tru mong thoi Ly la mot lop di vat co nien đai Ly nen co the tin rang hau het cac tru mong o đay đeu thuoc thoi Ly. Đieu nay con đuoc khang đinh them khi phat hien mot ho nuoc co hinh chu nhat phia Nam khu kien truc nhieu gian bi lap đay vat lieu Ly, Tran. Đieu nay chung to ho nuoc nay đa bi lap trong thoi Tran. Ho nuoc nay đa pha vao mong kien truc lau luc giac va mot phan mong tru cua 'kien truc nhieu gian. Cac nha khao co cho rang ho nay đuoc đao vao đau thoi Tran va bo đi vao khoang cuoi thoi Tran. Do đo ta cung thay cac tru mong soi đa xuat lo o cung mat bang đeu thuoc thoi Ly.
Kien truc co truyen Viet la cac cong trinh co he chiu luc bang khung go, voi cau kien co ban la he thong cot. Vi vay, nguoi Viet chi chu trong gia co nen ma khong can đen mong. Suc nang cua cong trinh đuoc phan tan qua he cot nen chan cac cot đa đuoc gia co bang cac chan tang đa co kich thuoc lon gap nhieu lan đuong kinh cot. Hien trang khao co hoc (tang van hoa, hien vat) va ket qua khao sat đia chat khu vuc nay cho phep khang đinh co mot dong chay co (theo huong Bac - Nam) o phia Tay cac phe tich noi tren. Nen đat tu nhien chiu tai kem nen cac cong trinh kien truc o đay đeu co he thong ho gia co chan tang. Đay la mot thanh tuu, mot tien bo ky thuat cua nguoi Viet trong xay dung. Voi khao co hoc kien truc (hay khao co hoc đo thi), cac phe tich noi tren con cung cap nhung hieu biet moi, co tinh chat ly thuyet ve viec gia co chan tang, ve cach thuc xac đinh kich thuoc - quy mo cua mot kien truc qua cac dau vet cua phe tich. Ky thuat nay đa đuoc thay o co đo Hoa Lu thoi Đinh - Tien Le. O ky thuat xay tru mong đuoc thuc hien bang cac mong be bang go lim cao 5 lop ket hop voi lop mong tru đa o ben tren. Đen thoi Ly va thoi Tran, ky thuat nay bay gio xu ly hoan toan bang soi va gach vun, sanh vun. Mong tru bang soi thoi Ly va thoi Tran co quy mo va chac chan nhat trong lich su kien truc Viet Nam.
Cac phe tich kien truc o khu A con can đuoc nghien cuu ky hon. Kien giai cua cac nha khao co ve mot so phe tich chi la nhung nhan đinh ban đau. Tuy chua the khang đinh ve quy mo va cong nang cua tat ca cac cong trinh nhung ro rang cac phe tich nay cho thay mot quan the kien truc toa ngang day doc kha phong phu. Dung mao cua mot bo phan Hoang Thanh Thang Long xua đa hien hien qua dau vet vat chat chu khong chi la hinh anh cua sach vo, chu nghia. Cung nhung phat hien quan trong ve cac dau tich kien truc, mot so luong lon đo gom su la nhung vat dung dung hang ngay trong Hoang cung qua nhieu thoi ky cung đuoc tim thay. Nhung kham pha nay đa thuc su mo ra mot canh cua moi cho viec nghien cuu ve gom Thang Long va gom dung trong Hoang cung Thang Long qua cac Trieu đai.
 Nam 1848, vua Tu Đuc cho thao do het nhung cung đien con lai o Ha Noi chuyen vao Hue.


= Cot co Ha Noi =

Cot co Ha Noi la di tich đuoc xay dung nam 1812 duoi trieu vua Gia Long cung luc xay thanh Ha Noi theo kieu Vo-bang (Vauban). Cot co cao 60 m, gom co chan đe, than cot va vong canh. Chan đe hinh vuong chiem mot dien tich la 2007 m² va gom 3 cap thop dan len. Moi cap đeu co tuong hoa voi hoa van bao quanh. Tu mat đat len toi chan cap thu 2 phai leo 18 bac tai mat phia Đong va mat phia Tay. Muon tu cap 2 len cap 3 cung phai leo 18 bac o hai cua huong Đong va Tay. Con cap thu 3 co 4 cua Đong, Tay, Nam, Bac (voi cac ten "Nghenh huc" (Đon anh nang ban mai), "Hoi quang" (anh nang phan chieu), "Huong Minh" (huong ve anh sang)...) va tu canh duoi len toi canh tren phai qua toi 14 bac cau thang va nhieu kien truc khac.......


= Đoan Mon =

Đoan Mon la cua vom cuon dan vao đien Kinh Thien. Đoan Mon gom nam cong xay bang đa. Phia ngoai la cua Tam Mon khoang 1812 - 1814, vua Gia Long cho pha đe xay Cot Co (nay van con sung sung). Nam 2002, gioi khao co hoc Viet Nam đuoc phep đao phia trong Đoan Mon đa tim thay "loi xua xe ngua" thuoc thoi Tran, dung lai nhieu gach Ly. Neu tiep tuc khai quat, se co the thay ca con đuong tu Đoan Mon đen đien Kinh Thien o phia Bac va cua Tay Nam thanh Ha Noi.


= Đien Kinh Thien =

Đien Kinh Thien (chu Han: 敬天殿) la di tich trung tam, la hat nhan chinh trong tong the cac đia danh lich su cua thanh co Ha Noi. Đien Kinh Thien chiem vi tri trung tam cua khu di tich. Truoc đien Kinh Thien la Đoan Mon roi toi Cot Co Ha Noi, phia sau co Hau Lau, Cua Bac, hai phia đong va tay co tuong bao va mo cua nho. Dau tich đien Kinh Thien hien nay chi con la khu nen cu. Phia nam nen đien con co hang lan can cao hon mot met. Mat truoc, huong chinh nam cua đien Kinh Thien xay he thong bac len bang nhung phien đa hop lon. Them đien gom 10 bac, 4 rong đa chia thanh 3 loi len đeu nhau tao thanh them rong. Bon con rong đa đuoc tao tac vao the ky 15 thoi nha Le. Đieu khac rong đa đien Kinh Thien la mot di san kien truc nghe thuat tuyet tac, tieu bieu cho nghe thuat đieu khac thoi Le so. Đuoc cham tro bang đa xanh, rong đa co đau nho cao, đau to, mat tron loi, sung dai co nhanh, bom luon ra sau, mieng he mo, ngam hat ngoc. Than rong uon luon mem mai thanh nhieu vong cung, nho dan ve phia nen đien o tren. Tren lung rong co đuong vay dai nhap nho nhu van may, tia lua. Hai thanh bac o hai ben them đien la hai khoi đa chay dai, chinh la hai con rong đuoc cach đieu hoa. Nen đien Kinh Thien va đoi rong chau đa phan nao phan anh đuoc quy mo hoanh trang cua đien Kinh Thien xua.

Nam At hoi 1879 khi Truong Vinh Ky ra Ha Noi ong co vao đien Kinh Thien xem qua va ke lai trong Chuyen đi Bac Ky nam At hoi. Du trong thoi buoi suy tan đo khi quan Phap đa đanh chiem thu phu Bac Ky nhung cot go lim theo ban tuong trinh ta co tam voc rat lon, chu vi bang mot nguoi om. Nhung đien đai phia sau đien Kinh Thien luc đo đa hu hai nhieu nhung van đe lai an tuong cho nguoi khach Nam Ky.


= Nha D67 =
Tu Tong hanh dinh - Nha D67 Khu A Bo quoc phong, Bo Chinh tri va Quan uy Trung uong đa đua ra nhung quyet đinh lich su, đanh dau nhung moc son cua cach mang Viet Nam. Đo la: Tong tien cong Tet Mau Than 1968, Cuoc Tong tien cong nam 1972, Đanh thang hai cuoc chien cua My ma đinh cao la 12 ngay đem cuoi nam 1972, Tong tien cong nam 1975 đinh cao la chien dich Ho Chi Minh.

Khu ham lon nhat nam duoi khoang san noi giua đien Kinh Thien va nha D67 danh cho Bo Chinh tri va Quan uy trung uong goi la ham D67. Hai đuong dan xuong ham bat nguon tu hai phong lam viec cua tuong Giap va tuong Dung trong nha D67, đuong ham rong 1, 2m, co 45 bac thang betong, trat đa granite. Đi sau xuong 10m la he thong van phong cua tong hanh dinh ngam gom bon phong rong 50m2, chung mot hanh lang ben phai. Phong hop hinh chu nhat toan khoi, nen lat gach, co mot cua ra vao. Cac phong ben danh cho ban thu ky va phong đe may moc, đien đai. Cuoi cung la phong chua he thong thong hoi, loc khi đo so chay đien đuoc che tao tai Lien Xo. Cac loi len xuong cua hai đuong ham va cua ra vao co toi sau cua thep son xanh day 12 cm, co nhieu tay nam va he thong gioang cao su co the ngan nuoc va khi đoc.
Toan bo he thong ham ngam đeu lien hoan đuong đien may phat. He thong thong tin, lien lac, hau can, luong thuc... đeu đay đu. Đau ra cua hai cua ham nay dan len phong lam viec cua hai đai tuong tai nha con rong. Ngoai he thong ham ngam nay, khu A thanh co con nhieu he thong ham ngam khac. Rieng nhung bo phan đa đuoc ban giao cho ban quan ly thanh co la bon khu ham. Ngoai ham cua Bo Chinh tri vua noi con co ham truoc cua nha "con rong" (duoi nen đien Kinh Thien), ham gan khu lam viec cua Cuc Tac chien va ham cua Ban co yeu co quy mo nho hep, đon gian hon nhung cung chong đuoc bom va ten lua hang nang.

Thuong tuong Le Ngoc Hien cho biet: nhung nam 1965- 1966 My ban pha mien Bac, Bo Tong tham muu lap ke hoach bao đam an toan cho co quan đau nao tai thanh co voi ba muc: bao đong, xuong ham va di tan. He thong ham ngam se đuoc su dung o muc bao đong 2. Ong ke: "Nhiem vu thiet ke, xay dung nha, ham đuoc giao cho Bo tu lenh Cong binh. Mot so bo phan nhu may thong hoi, loc khi, cua sat, đien đai... đuoc nhap khau tu Lien Xo. Khoang 300 can bo tu nhieu trung đoan chuyen mon đuoc huy đong đao, xay ham."
Hang đem, vao gio gioi nghiem, thap đien lam viec trong su canh phong can mat. He thong nha, ham đuoc xay dung sau thang thi hoan tat. Bo Chinh tri, Quan uy trung uong doi đia điem lam viec tu nha "con rong" xuong nha D67. Thoi ky My nem bom, thinh thoang Bo Chinh tri moi phai lam viec duoi ham ngam.
Tai ham ngam danh rieng cho Cuc Tac chien trong thanh co Ha Noi hom nay van con rat nhieu may đien thoai thoi chien.


= Hau Lau =

Lau Tinh Bac (Tinh Bac lau) la mot toa lau xay phia sau cum kien truc đien Kinh Thien la hanh cung cua thanh co Ha Noi. Tuy o sau hanh cung nhung lai la phia bac, xay voi y đo phong thuy giu yen binh phia bac hanh cung, nen moi co ten la Tinh Bac lau va con co ten la Hau lau (lau phia sau), hoac la lau Cong chua do cho rang đay la noi nghi ngoi cua cac cung nu trong đoan ho tong vua Nguyen ra ngu gia Bac thanh.


= Cua Bac =

Ten Han Viet la Chinh Bac Mon (正北門), la mot trong nam cong cua thanh Ha Noi thoi Nguyen. Khi Phap pha thanh Ha Noi ho giu lai cua Bac vi noi đay con hai vet đai bac do phao thuyen Phap ban tu song Hong nam 1882 khi Phap ha thanh Ha Noi lan thu hai. Ngay nay tren cong thanh la noi tho hai vi tong đoc Ha Noi la Nguyen Tri Phuong va Hoang Dieu.


Xem them Khu pho co Ha Noi
Cung đien Phien Ngung
Co đo Hoa Lu
Co đo Hue
Tu Cam Thanh


Tham khao = Ghi chu =


= Đoc them =
Thach Lam (2004). Ha Noi 36 pho phuong. TP. HCM: Nha xuat ban Van Nghe TP. HCM. ISBN 0039846. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri |isbn=: so con so (tro giup)
Ngo Si Lien (1989). Đai Viet su ky toan thu. Ha Noi: Nha xuat ban. Van hoc. ISBN 0032891. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri |isbn=: so con so (tro giup)
To Hoai (2002). Chuyen cu Ha Noi. Ha Noi: Nha xuat ban. Hoi nha van. ISBN 0013821. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri |isbn=: so con so (tro giup)


Lien ket ngoai Website chinh thuc cua Hoang thanh Thang Long
Hoang thanh Thang Long - Gia tri van hoa lich su Viet Nam Luu tru ngay 11 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine (tieng Viet)
Thong tin ve Hoang thanh Thang Long tren trang web cua UNESCO (tieng Anh)