Tong Y si Hoa Ky (tieng Anh: Surgeon General of the United States) la nguoi lanh đao hoat đong cua Đoan Uy nhiem Y te Cong cong Hoa Ky (PHSCC) va vi vay la nguoi phat ngon ve cac van đe co lien quan đen y te cong cong trong chinh phu lien bang Hoa Ky. Van phong va toan the nhan vien van phong Tong Y si đuoc biet voi ten goi Van phong Tong Y si (OSG).


Chon lua va nguoi giu chuc vu hien tai Tong Y si Hoa Ky do Tong thong Hoa Ky đe cu va phai đuoc Thuong vien Hoa Ky bo phieu voi ti le đa so đe đuoc xac nhan tu cach chuc vu. Tong Y si phuc vu mot nhiem ky bon nam va la vien chuc đong phuc cao cap nhat cua Đoan Uy nhiem Y te Cong cong Hoa Ky. Nguoi nay co cap bac pho đo đoc ba sao trong luc tai chuc. Tong Y si hien tai la Pho đo đoc Vivek Murthy, đuoc Thuong vien Hoa Ky phe chuan vao ngay 15 thang 12 nam 2014 va tuyen thue nham chuc vao ngay 18 thang 12 nam 2014.


Trach nhiem Tong Y si bao cao truc tiep voi Tro ta Bo truong đac trach Y te Hoa Ky (ASH) la nguoi co the mang cap bac đo đoc bon sao trong Đoan Uy nhiem Y te Cong cong Hoa Ky (PHSCC) va phuc vu trong vai tro co van chinh cua Bo truong Bo Y te va Dich vu Nhan sinh Hoa Ky ve cac van đe co lien quan đen khoa hoc va y te cong cong. Tong Y si la nguoi lanh đao toan the Đoan Uy nhiem Y te Cong cong Hoa Ky gom 6.000 thanh vien (đoan truc thuoc So Y te Cong Cong Hoa Ky). Đoan gom co cac chuyen gia y te luon san sang cho lenh goi 24 tieng moi ngay va co the đuoc Bo truong Y te va Dich vu Nhan sinh Hoa Ky hay Tro ta Bo truong đac trach Y te phai đi trong truong hop co tinh trang khan cap lien quan đen y te.
Tong Y si cung la nguoi co quyen trao tang giay khen hay huan chuong y te cong cong, trong đo giai thuong cao quy nhat la Huan chuong Tong Y si. Tong Y si cung co nhieu nhiem vu khong chinh thuc nhu giao duc cong chung My ve cac van đe y te va quang ba cho nhung loi song lanh manh.
Van phong cung co khi ra nhung canh bao ve y te. Co le thi du noi tieng nhat la loi canh bao cua Tong Y si đuoc thay tren tat ca cac bao thuoc la My. Loi canh bao y te cung co tren cac loai nuoc co chat con (ruou).


Lich su Nam 1798, Quoc hoi Hoa Ky thanh lap So Benh vien Bien (Marine Hospital Service) - tien than cua So Y te Cong cong Hoa Ky ngay nay — đe đac trach viec cham soc suc khoe cac thuy thu thuong mai bi thuong hay bi benh. Nam 1870, So Benh vien Bien đuoc tai to chuc thanh mot he thong benh vien quoc gia co su quan ly tap quyen duoi mot vien chuc y te. Vien chuc nay luc đo goi la Y si Quan đoc (Supervising Surgeon) va sau đo đuoc goi la Tong Y si.
So Y te Cong cong Hoa Ky tung nam duoi su đieu hanh cua Van phong Tong Y si va cung tung la mot co quan chinh phu đoc lap cho đen nam 1953 o vao thoi điem no đuoc sap nhap vao Bo Y te, Giao duc va Phuc loi Hoa Ky, roi sau đo bo nay tro thanh Bo Y te va Dich vu Nhan sinh Hoa Ky. Mac du So Y te Cong cong Hoa Ky va Tong Y si vao luc nao đo nam duoi o du cua Bo Ngan kho Hoa Ky hay Co quan An ninh Lien bang, so van hoat đong voi mot cap đo đoc lap đang ke.

Nam 1964, Bac si Luther Leonidas Terry xuat ban mot ban bao cao đang ghi nhan noi rang hut thuoc co the gay tac hai cho suc khoe, lam day len nhung no luc chong hut thuoc tren toan quoc.
Nam 1986, ban bao cao cua Pho đo đoc C. Everett Koop ve benh AIDS keu goi mot so hinh thuc giao duc ve benh AIDS o lua tuoi đau tieu hoc va ung ho toan dien ve viec su dung bao cao su đe chong can benh nay.
Nam 1994, Pho đo đoc Joycelyn Elders noi chuyen tai mot hoi nghi Lien Hop Quoc ve AIDS. Khi đuoc hoi la co nen co vu cho viec thu dam nhu cach ngan ngua thieu nien khong roi vao nhung tinh huong hoat đong tinh duc nguy hiem thi ba tra loi rang, "Toi nghi đay cung la mot phan hoat đong tinh duc cua con nguoi, va co le nen đuoc day."
Luc quan, Hai quan, va Khong quan Hoa Ky cung co cac si quan trong coi ve van đe suc khoe trong quan chung cua ho va co chuc vu tuong tu la Tong Y si.


Cap bac cua chuc vu Tong Y si Tong Y si la mot vien chuc uy nhiem cua Đoan Uy nhiem Y te Cong cong Hoa Ky, mot trong 8 luc luong đong phuc cua Hoa Ky. Tong Y si, theo luat, giu cap bac pho đo đoc . Cac vien chuc uy nhiem cua Đoan Uy nhiem Y te Cong cong đuoc xep loai la nhung nguoi khong tac chien nhung co the phai tuan theo quan luat chung cua Hoa Ky va luat cua Cong uoc Geneve khi đuoc Tong tu lenh Quan đoi Hoa Ky giao pho trach nhiem trong vai tro cua mot luc luong quan su hoac khi đuoc phai đen lam viec voi mot luc luong quan su. Cac thanh vien cua đoan mac đong phuc tuong tu nhu cua Hai quan Hoa Ky, tru ra la ho co cac phu hieu, nut ao,... rieng cua đoan.
Nguoi giu cap bac đo đoc bon sao duy nhat la David Satcher. Đieu nay xay ra vi ong vua phuc vu trong chuc vu Tong Y si ba sao va Tro ta Bo truong đac trach Y te Hoa Ky (đay la cap bac bon sao).


Tham khao Lien ket ngoai Official website of the U.S. Surgeon General
Previous Surgeons General