Đi tim thoi gian đa mat (tieng Phap: A la recherche du temps perdu) la bo tieu thuyet gom 7 tap cua nha van Phap Marcel Proust, đuoc viet tu 1908-1909 đen 1922 va xuat ban tu 1913 đen 1927, trong đo 3 tap cuoi chi đuoc xuat ban sau khi tac gia qua đoi. Tieu thuyet nay đuoc xep vao trong so 10 cuon tieu thuyet đuoc thanh nien Phap ua thich nhat trong the ky 20. Tap chi Time cung binh chon Đi tim thoi gian đa mat nam trong danh sach muoi cuon sach vi đai nhat moi thoi đai.


Qua trinh sang tac Marcel Proust bat đau viet Đi tim thoi gian đa mat tu nhung nam cuoi the ky 19 va đa bo do roi lai viet tiep may lan. Nam 1908, ong bat đau viet lai lan thu ba va nam 1912 hoan thanh quyen 1: Ben phia nha Swann (Du cote de chez Swann). Ba nha xuat ban tu choi tac pham nhung cuoi cung Grassaet nhan in vao nam 1913. Quyen 2, Duoi bong nhung co gai đuong hoa (A l’ombre des filles en fleur), ra đoi nam 1919. Trong ba nam cuoi cuoc đoi, tu giam minh trong mot gian phong cach biet voi xa hoi, Proust đa viet ngay viet đem va hoan thanh bo sach voi quyen 3: Ve phia nha Germantes (Cote de Guermantes, 1920 đen 1921); quyen 4: Sodome va Gomorrhe (Sodome et Gomorrhe, 1921 đen 1922); quyen 5: Co gai bi cam tu (La Prisonniere, 1923); quyen 6: Albertine bien mat (Albertine disparue, 1925) va quyen 7: Thoi gian tim lai đuoc (Le Temps retrouve, 1927).


Nhan vat Mot so nhan vat chinh:

Nhan vat "toi"
Nguoi me
Ba ngoai
Albertine
Francoise
Charles Swannlay cam hung tu Charles Haas
Odette (ba Swann)
Gilberte Swann
Robert de Saint-Loup
Nam tuoc Charlus
Ba Verdurin
Nu cong tuoc Guermanteslay cam hung chinh tu Genevieve Halevy va Nu ba tuoc Greffulhe


Noi dung Đi tim thoi gian đa mat la tieu thuyet co dau an tu truyen voi nhan vat chinh la nguoi ke chuyen o ngoi thu nhat xung "toi". Nhan vat "toi" ke chuyen minh tu ngay con nho, voi nhung uoc mo, dan vat, moi tinh voi Gilberte - con gai cua Swann; voi Albertine - mot trong "nhung co gai tuoi hoa", moi tinh tho mong va đau xot lam cho nhan vat quan quai. Con co nhung thien đuong tuoi au tho; mot xa hoi thuong luu gia doi, nhat nheo; Albertine song ben canh Marcel nhu mot "nu tu nhan", roi chet mot cach tham thuong. Cuoi cung "thoi gian lai tim thay", co nghia la nguoi ke chuyen tim ra le song cua minh la cong hien cuoc đoi cho nghe thuat. Tat ca nhung hoat đong xa hoi chi la "thoi gian đa mat" va nguoi ke chuyen bien cai thoi gian đa mat ay thanh mot hanh đong sang tao nghe thuat.


Gia tri tac pham Cot truyen cua Đi tim thoi gian đa mat chi đon gian nhu phan noi dung đa noi, song y nghia va gia tri tac pham khong phai o đay ma o tram nghin chi tiet khac, o kien truc tham u, đo so voi muon ngan ngoc ngach; o nhung phan tich sau sac, nen tho, nhung cam xuc dat dao hay an hien. Quyen tieu thuyet lon nay chua đung nhieu quyen tieu thuyet nho; o đay co tieng thu thi tam tinh trien mien, nhu khong bao gio cham dut, co nhieu tieng noi, co tieng nhac xa xoi doi ve va nhung bong nguoi. Đi tim thoi gian đa mat la mot giac mo vo tan. Trong moi truong gia đinh (ve phia nha Swann) va moi truong quy toc (ve phia nha Germantes), hinh bong nhung nhan vat hien len, dan dan xoa nhoa va bien đi; cuoi cung noi len mot nhan vat duy nhat, co the ton tai voi thoi gian: Marcel.
Đi tim thoi gian đa mat la cong cuoc đi tim cai toi, voi muon ngan bong dang, luon luon thay hinh đoi dang. Co nhieu nhan cach trong mot nhan cach, nhieu huu the trong mot huu the. Đo la y nghia sau xa cua tac pham. Cai toi ay đuoc khoi day tu qua khu. Mot ky niem bong nhien song lai tu bong toi cua thoi gian, ky uc la mot suc manh sang tao nhu Proust đa viet: "Nhung thien đuong that la nhung thien đuong đa mat". Nhung tu tuong nay đuoc goi y phan nao tu tu tuong triet hoc cua Henri Bergson ve yeu to thoi bien cua thoi gian, va trung hop voi yeu to tiem thuc cua Sigmund Freud.
Tung bi gioi nghien cuu Mac xit đanh gia la tac pham muon "di chuyen" van đe xung đot giua ca nhan va xa hoi tu san tan bao vao noi tam con nguoi, xa roi hien thuc, nhung tu goc đo khac co the thay Đi tim thoi gian đa mat mo đau cho tieu thuyet moi the ky 20 voi nhung cau van dai bat tan nhu dong suy tu, cau truc ngu phap đac biet đe tao nen nhung lop thoi gian chong len nhau tuong nhu khong the go ra đuoc, nhung the nghiem ve mot đo cang thoi gian ke chuyen... Cau chuyen tuong nhu chi xoay quanh nhung chu đe mang tinh chat rieng tu cua mot nhan vat, nhung gio đay khi đoc lai voi mot đo lui thoi gian đang ke, nguoi ta con nhin thay su đan cai vao nhung lop thoi gian cua truyen nhung cau chuyen thoi su đau the ky 20 (vu Dreyfus), nhung hinh anh ve xa hoi thuong luu phu hoa (thoi trang), ve nhung nguoi lao đong chan tay truc tiep (nhung nguoi nau bep)...
Nhu chinh cac nha van the ky 20 thua nhan, du thich hay khong thich thi tac pham cung nay la mot bieu hien cu the buoc cac nghe si hien đai phai thay đoi cach nhin cua minh ve the gioi va tat nhien ca cach the hien the gioi ay. Đi tim thoi gian đa mat vi the tro thanh mot cot moc trong hanh trinh thoi gian cua tieu thuyet hien đai the ky 20.


Ban dich tieng Viet Nha xuat ban Van hoc:
Duoi bong nhung co gai tuoi hoa, Nguyen Trong Đinh dich, in lan đau lam 2 tap. Tai ban lan 1 nam 2006 in thanh 1 tap, tai ban lan 2 nam 2008 in 1 tap.
Nha xuat ban Van hoc va Cong ty Co phan Van hoa va Truyen thong Nha Nam:
Duoi bong nhung co gai tuoi hoa, Nguyen Trong Đinh dich, 2008. Tai ban lai ban dich cua Nguyen Trong Đinh tu Nha xuat ban Van hoc, nhung hien tai đa đuoc dich moi lai tu đau va phien ban nay khong tai ban lai nua.
Ben phia nha Swann, Đang Thi Hanh, Le Hong Sam, Duong Tuong va Đang Anh Đao dich, 2014.
Duoi bong nhung co gai đuong hoa, Duong Tuong dich, 2018.


Chuyen the Un amour de Swann (1984, cua Volker Schlondorff voi Jeremy Irons va Ornella Muti)
Le temps retrouve (1999, cua Raoul Ruiz voi Catherine Deneuve, Emmanuelle Beart va John Malkovich)
La Captive (2000, cua Chantal Akerman)
A la recherche du temps perdu (2011, cua Nina Companeez) (TV)


Xem them 100 cuon sach hay nhat the ky 20 cua Le Monde


Chu thich Tham khao 101 ve đep van chuong the gioi va Viet Nam, H. 2006.
Tu đien van hoc bo moi, Nha xuat ban The gioi, H. 2005.


Lien ket ngoai Danh sach đay đu cac nhan vat Luu tru ngay 21 thang 9 nam 2013 tai Wayback Machine cua Đi tim thoi gian đa mat
University of Adelaide Library: Luu tru ngay 14 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine electronic versions of the original novels and the translations of C. K. Scott Moncrieff
Project Gutenberg: Proust ebooks in French and English
Proust Said That: Luu tru ngay 6 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine electronic version of a defunct magazine about Proust and In Search of Lost Time
Reading Proust: reviews of the Penguin/Viking translations and other miscellany
Le Temps de Proust: Luu tru ngay 5 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine blog about (re)reading Proust and secondary literature
TempsPerdu.com: Luu tru ngay 12 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine comprehensive site about the novel (bang tieng Anh)
Proust's Way? review of the available translations
Who's Who in Proust description of 50 major characters in In Search of Lost Time