Cai cach tu phap Mexico 2024 la cac sua đoi hien phap nham cai to he thong tu phap cua Mexico. Sua đoi hien phap quy đinh tham phan do Quoc hoi lua chon va đuoc bau truc tiep thay vi đuoc bo nhiem, nhiem ky cua tham phan la chin nam va tham phan co the đuoc tai cu. Sua đoi hien phap giam so luong tham phan Toa an toi cao tu 11 xuong 9 tham phan va giam nhiem ky cua tham phan xuong 12 nam. Cai cach cung cho phep thanh lap cac toa an an danh, thanh lap mot co quan giam sat tu phap moi va giam đang ke luong bong cua cac tham phan. Sau khi sua đoi hien phap đuoc thong qua, Mexico tro thanh quoc gia đau tien bau ra tat ca cac tham phan.
Cai cach tu phap đuoc Phong trao Phuc hung Quoc gia cam quyen đe xuat voi muc tieu xoa bo tham nhung trong nganh tu phap. Cac đang đoi lap, tham phan va to chuc quoc te chi trich cai cach tu phap la đe doa đen su đoc lap cua tu phap. Cac cuoc bieu tinh, đinh cong phan đoi cai cach tu phap no ra tren ca nuoc, dan đen nguoi bieu tinh xong vao Thuong vien vao ngay bieu quyet du luat.
Sua đoi hien phap đuoc Quoc hoi khoa LXVI thong qua va đuoc qua nua cac nghi vien tieu bang phe chuan trong thoi gian than toc. Tong thong Andres Manuel Lopez Obrador cong bo sua đoi hien phap vao ngay 15 thang 9.


Boi canh Trong suot nhiem ky cua minh, Tong thong Andres Manuel Lopez Obrador thuong xuyen xung đot voi nganh tu phap va cao buoc nganh tu phap can tro hoat đong cua chinh phu bang cach ban hanh lenh amparos đoi voi nhung du an co so ha tang cua ong, chang han nhu Đuong sat Maya. Lopez Obrador tuyen bo nganh tu phap chiu su chi phoi cua mot nhom thieu so đong loa voi toi pham kinh te va bi cac tac nhan ben ngoai anh huong. Ngay 1 thang 9 nam 2023, ong tuyen bo se thuc hien cai cach tu phap nham loai bo xung đot loi ich va tham nhung, đe xuat bau truc tiep cac tham phan.
Ngay 5 thang 2 nam 2024, Lopez Obrador cong bo ke hoach sua đoi hien phap, đuoc goi la "Ke hoach C", bao gom cai cach tu phap. Sua đoi hien phap phai đuoc it nhat hai phan ba so ha nghi si va thuong nghi si bieu quyet tan thanh.
Trong cuoc tong tuyen cu nam 2024, Claudia Sheinbaum tuyen bo se thong qua "Ke hoach C" neu lien minh cua ba gianh đuoc đa so hai phan ba tai Quoc hoi. Lien minh cua ba, bao gom Phong trao Phuc hung Quoc gia, Đang Lao đong va Đang Xanh Sinh thai Mexico, gianh đuoc 364 trong so 500 ghe tai Ha vien va 83 trong so 128 ghe tai Thuong vien, thieu ba ghe. Ngay 28 thang 8, hai thuong nghi si cua Đang Cach mang Dan chu roi khoi đang, lam giam so ghe thieu hut xuong chi con mot ghe.
Ngay sau khi thang cu, tan tong thong Sheinbaum cam ket uu tien cai cach tu phap. Tu ngay 14 đen ngay 16 thang 6 nam 2024, ba cuoc tham do y kien cho thay khoang 80% so nguoi tra loi ung ho cai cach tu phap nhung chi mot nua so nguoi tra loi biet ve đe xuat nay truoc khi đuoc hoi. Tu ngay 27 thang 6 đen ngay 8 thang 8, Sheinbaum va cac nghi si cua Phong trao Phuc hung Quoc gia Morena to chuc chin dien đan thao luan ve cac khia canh khac nhau cua cai cach tu phap.


Lich su lap phap = Ha vien =
Đe xuat cai cach tu phap đuoc trinh truoc Uy ban Hien phap cua Ha vien vao cuoi Quoc hoi khoa LXV. Ngay 26 thang 8 nam 2024, Uy ban Hien phap bieu quyet trinh cai cach tu phap truoc toan the Ha vien voi 22 phieu thuan va 16 phieu chong.
Nao ngay 31 thang 8, mot tham phan ban hanh lenh amparo ngan chan Quoc hoi thao luan hoac bieu quyet ve đe xuat cai cach tu phap.
Ngay 1 thang 9, Quoc hoi khoa LXVI hop lan đau tien va tien hanh lan đoc thu nhat ve cai cach tu phap. Nhom nghi si Đang Cach mang The che do Ruben Moreira đung đau roi khoi hoi truong va tuyen bo viec tien hanh lan đoc thu nhat la trai phap luat do đang co lenh amparo. Ricardo Monreal cua nhom nghi si Phong trao Phuc hung Quoc gia phan bac rang lenh amparo khong ap dung đoi voi sua đoi hien phap.
Ngay 3 thang 9, phien thao luan ve cai cach tu phap du kien đuoc to chuc tai Cung đien Lap phap San Lazaro nhung phai chuyen đen mot phong tap the duc do cac tham phan va sinh vien bieu tinh chan loi vao. Phien thao luan bat đau luc 16:00 CST. Ngay 4 thang 9 nam 2024, đai cuong sua đoi hien phap đuoc thong qua voi 359 phieu thuan va 135 phieu chong, cac phieu chong thuoc ve cac Đang Hanh đong Quoc gia, Đang Cach mang The che, Đang Cach mang Dan chu va Phong trao Cong dan.
Sau khi đuoc thong qua, đai cuong cua cai cach tu phap đuoc sua đoi, bo sung mot so đieu, vi du nhu quy đinh binh đang gioi va ngon ngu bao dung, cho phep tham phan tiep tuc hanh nghe luat sau khi het nhiem ky va bao đam che đo nghi huu cua tham phan. Du thao cuoi cung cua sua đoi hien phap đuoc thong qua voi 357 phieu thuan va 130 phieu chong


= Thuong vien =
Ngay 8 thang 9 nam 2024, Uy ban Nghien cuu lap phap va Hien phap cua Thuong vien bieu quyet trinh đe xuat cai cach tu phap truoc toan the Thuong vien voi 25 phieu thuan va 12 phieu chong.

Ngay 10 thang 9, Thuong vien tien hanh lan đoc đau tien ve cai cach tu phap. Hai thuong nghi si Daniel Barreda va Miguel Angel Yunes Marquez khong tham du phien hop. Phong trao Cong dan đe nghi tam nghi voi ly do Barreda va cha cua ong bi bat nhung Adan Augusto Lopez xac minh khong phai la vay sau khi goi đien thoai voi Barreda. Yunes Marquez nop đon xin vang mat va đuoc Miguel Angel Yunes Linares thay the.
Phien thao luan ve cai cach tu phap bat đau luc 14:30 CST nhung bi gian đoan khi nguoi bieu tinh xong vao Thuong vien. Thuong vien hop lai tai mot đia điem khac luc 19:00 CST voi su bao ve cua canh sat thanh pho Mexico. Yunes Marquez tro lai Thuong vien va  tuyen bo se bieu quyet tan thanh cai cach trai voi lap truong cua đang ong. Tai buc Thuong vien, cac thuong nghi si đoi lap len tieng phan đoi cai cach tu phap va viec Daniel Barreda khong the tham du phien hop vi phai đi Campeche đe giai quyet vu bat giu cha minh. Sua đoi hien phap đuoc thong qua voi ket qua bieu quyet la 86–41 vao khoang 04:00 CST sang ngay 11 thang 9.


= Phe chuan =
Sau khi đuoc Quoc hoi thong qua, cai cach tu phap đuoc gui đen cac co quan lap phap tieu bang đe xem xet phe chuan. Sua đoi hien phap phai đuoc it nhat qua nua so tieu bang phe chuan. Oaxaca la tieu bang đau tien phe chuan sua đoi hien phap vao ngay 11 thang 9 nam 2024, chi vai gio sau khi Thuong vien thong qua sua đoi hien phap; trong vong 24 gio, 17 tieu bang khac phe chuan sua đoi hien phap, viec phe chuan chu yeu đuoc thuc hien theo trinh tu rut gon. Queretaro la tieu bang đau tien bac bo sua đoi hien phap, hai ngay sau Jalisco cung bac bo sua đoi hien phap. 
Ngay 12 thang 9, Zacatecas tro thanh tieu bang thu 17 phe chuan sua đoi hien phap. Viec phe chuan đuoc hoan tat trong vong chua đay 24 gio, pha vo ky luc truoc đo la 45 gio cua cai cach nang luong nam 2013.
Ngay 13 thang 9, Thuong vien va Ha vien hop lien tich đe chinh thuc trinh sua đoi hien phap len Tong thong Lopez Obrador cong bo. Vao thoi điem đo, 23 co quan lap phap tieu bang đa phe chuan cai cach tu phap. Tat ca cac ha nghi si va thuong nghi si đoi lap đeu tay chay phien hop lien tich.
Ngay 15 thang 9, ngay truoc le Hieu trieu cua Dolores hang nam, Tong thong Lopez Obrador cong bo sua đoi hien phap truoc su chung kien cua tan tong thong Claudia Sheinbaum.


Noi dung = Bau cu tham phan =
Sua đoi hien phap quy đinh cac tham phan lien bang đuoc bau truc tiep, ke ca tham phan Toa an toi cao. Nhiem ky cua tham phan khong phai la tham phan Toa an toi cao la chin nam va tham phan co the đuoc tai cu mot nhiem ky lien tiep.
Co quan bau cu quoc gia co nhiem vu to chuc bau cu tham phan. Ung cu vien tham phan tranh cu khong đuoc nhan tien nha nuoc hoac tu nhan, mua quang cao hoac nho cac đang van đong tranh cu.
Ung cu vien tham phan phai co quoc tich Mexico khi sinh ra, khong co tien an nghiem trong, co bang luat voi điem trung binh toi thieu la 8, co it nhat nam nam kinh nghiem chuyen mon, nop cac bai luan ve cac chu đe phap ly co lien quan va cung cap nam thu gioi thieu. Ung cu vien khong đuoc giu chuc vu thanh vien Noi cac, tong chuong ly, tong thong, ha nghi si, thuong nghi si hoac thong đoc trong vong mot nam truoc cuoc bau cu.
Mot cuoc bau cu đac biet du kien đuoc to chuc vao nam 2025 đe bau ra cac tham phan Toa an toi cao moi va mot nua so tham phan khac. Nua con lai se đuoc bau ra vao nam 2027.


= Toa an an danh =
Sua đoi hien phap cho phep thanh lap toa an an danh đe xet xu cac vu an lien quan đen toi pham co to chuc. Đieu khoan nay đuoc Ha vien bo sung theo đe xuat cua Lopez Obrador.


= Giam sat tu phap =
Sua đoi hien phap thanh lap Toa an Ky luat Tu phap thay the Hoi đong Tu phap Lien bang, gom nam thanh vien đuoc bau truc tiep voi mot nhiem ky sau nam. Cac thanh vien se luan phien lam chu tich Toa an Ky luat Tu phap theo thu tu so phieu bau. Toa an Ky luat Tu phap co quyen phat, đinh chi chuc vu hoac cach chuc tham phan. Quyet đinh cua Toa an Ky luat Tu phap khong the khang cao.


= Toa an toi cao =
So luong tham phan Toa an toi cao giam tu 11 xuong 9 tham phan va nhiem ky cua tham phan giam tu 15 xuong 12 nam. Nhiem ky cua chu tich Toa an toi cao giam xuong hai nam va cac tham phan luan phien lam chu tich theo thu tu so phieu bau cua ho.


= Luong bong =
Sua đoi hien phap quy đinh muc luong cua tham phan khong đuoc vuot qua muc luong cua tong thong. Tham phan nghi huu se nhan đuoc ba thang luong va 20 ngay luong cho moi nam giu chuc vu.


Kien tung Ngay 7 thang 10 nam 2024, Đang Hanh đong Quoc gia đe đon khieu nai cai cach tu phap vi pham hien phap. Sau đo, Đang Cach mang The che, cac nghi si đoi lap cua Nghi vien Zacatecas, Phong trao Cong dan va đang Đoan ket Dan chu Coahuila đe đon khieu nai vi pham hien phap. Nhung đon khieu nai nay đuoc hop nhat thanh mot đon khieu nai.
Ngay 28 thang 10 nam 2024, Tham phan Toa an toi cao Juan Luis Gonzalez Alcantara Carranca cong bo mot du thao quyet đinh tuyen bo viec bau truc tiep cac tham phan lien bang trai voi hien phap nhung giu nguyen viec bau truc tiep tham phan Toa an toi cao. Quoc hoi va Tong thong Claudia Sheinbaum tuyen bo Toa an toi cao khong co quyen xem xet tinh hop hien cua sua đoi hien phap va se khong chap hanh phan quyet cua Toa an toi cao.
Ngay 5 thang 11 nam 2024, Toa an toi cao bat đau thao luan ve du thao quyet đinh. Cac tham phan Lenia Batres, Yasmin Esquivel va Loretta Ortiz phan đoi quyet đinh, trong khi tham phan Alberto Perez Dayan cung cho rang Toa an toi cao khong co tham quyen xem xet tinh hop hien cua sua đoi hien phap. Ngay 6 thang 11, Toa an toi cao bieu quyet khong chap nhan du thao quyet đinh va giu nguyen sua đoi hien phap voi bay phieu thuan va bon phieu chong.


Phan tich Thang 5 nam 2024, Hiep hoi Luat su Mexico, Truong Luat Stanford va think tank Đoi thoai lien My tuyen bo rang "viec bau tham phan lam ton hai đen su đoc lap va cong bang cua he thong tu phap".
Thang 7 nam 2024, bao cao vien đac biet cua Lien Hop Quoc ve su đoc lap cua tham phan va luat su Margaret Satterthwaite gui thu toi chinh phu Mexico canh bao rang cai cach tu phap "co the lam suy yeu su đoc lap cua nganh tu phap Mexico". Ba đac biet quan ngai ve viec "chinh phu va Quoc hoi cong kich mot so tham phan va can thiep vao su đoc lap cua tu phap" va nhan xet rang đe xuat cai cach tu phap co the "lam tang nguy co cac ung cu vien tham phan co gang lam hai long cu tri hoac nhung nguoi tai tro chien dich cua ho đe đuoc tai cu thay vi đua ra quyet đinh can cu vao vao cac chuan muc, tieu chuan tu phap". Ba tiep tuc trinh bay chi tiet ve tac đong tiem tang cua đe xuat sua đoi hien phap đoi voi su đoc lap cua tu phap va viec tuan thu phap luat quoc te ve nhan quyen.
To chuc Theo doi Nhan quyen tuyen bo rang cai cach tu phap se lam suy yeu nghiem trong su đoc lap cua tu phap va vi pham cac tieu chuan nhan quyen quoc te ve quyen đuoc xet xu cong bang, cho rang cac tham phan phai co nhiem ky on đinh va khong bi can thiep chinh tri va đac biet nhan manh rang cac phien toa do "tham phan giau mat" tien hanh la trai voi quyen đuoc xet xu cong bang.
Trong thong cao bao chi vao ngay 12 thang 9 nam 2024, Uy ban Nhan quyen lien My, co quan nhan quyen đoc lap cua To chuc cac quoc gia chau My, bay to "moi quan ngai sau sac" ve cai cach tu phap. Uy ban cho rang qua trinh sua đoi hien phap "voi va" đa khong lay y kien cua mot so ben nhat đinh va đe xuat cai cach khong tinh đen cac moi đe doa cua toi pham co to chuc tai Mexico cung nhu nguy co cac thanh phan toi pham can thiep vao viec bau cu tham phan. Uy ban cung chi ra rang quy che toa an an danh la trai voi Cong uoc chau My ve Nhan quyen ma Mexico la quoc gia ky ket va keu goi Mexico đam bao rang cai cach tu phap phu hop voi Cong uoc chau My ve Nhan quyen va cac tieu chuan ve su đoc lap cua tu phap, quyen tiep can cong ly cua Tay Ban cau. Uy ban cung keu goi đoi thoai voi su tham gia cua tat ca cac ben lien quan truoc boi canh cac cuoc bieu tinh, cang thang ve cai cach tu phap.


Phan ung = Trong nuoc =

Tren to Financial Times, tan tong thong Claudia Sheinbaum tuyen bo ung ho đe xuat cai cach tu phap cua Lopez Obrador.
Ngay 19 thang 8 nam 2024, cac tham phan lien bang quyet đinh đinh cong đe phan đoi du thao sua đoi hien phap.


= Quoc te =
Đai su Hoa Ky tai Mexico Ken Salazar cho rang cai cach tu phap phuong hai đen nen dan chu cua Mexico va quan he thuong mai giua Mexico va Hoa Ky. Ngay 27 thang 8, Tong thong Lopez Obrador tam dung quan he ngoai giao voi đai su quan Hoa Ky va Canada sau khi hai nuoc chi trich cai cach tu phap.


Xem them Au đa chinh tri


Tham khao Đoc them Romero, Simon; Villegas, Paulina (ngay 28 thang 8 nam 2024). "Last Crusade of Mexico's President: A Drastic Redesign of the Judiciary". The New York Times.
"Claudia Sheinbaum will inherit a poisoned chalice in Mexico". The Economist. ngay 5 thang 9 nam 2024.
Millar, Paul (ngay 12 thang 9 nam 2024). "Will directly electing judges help Mexico fight corruption in its justice system?". France 24.


Lien ket ngoai "Decreto por el que se reforman, adicionan y derogan diversas disposiciones de la Constitucion Politica de los Estados Unidos Mexicanos, en materia de reforma del Poder Judicial". Diario Oficial de la Federacion. ngay 15 thang 9 nam 2024.
"Accion de inconstitucionalidad 164/2024 y sus acumuladas 165/2024, 166/2024, 167/2024 y 170/2024" (PDF). Suprema Corte de Justicia.