Thi giac la kha nang nhan va dien giai thong tin tu anh sang đi vao mat. Viec tri giac nay con đuoc goi la thi luc, su nhin. Nhung bo phan khac nhau cau thanh thi giac đuoc xem nhu la mot tong the nhu la he thi giac va đuoc tap trung nghien cuu trong nhieu linh vuc khac nhau nhu tam ly, khoa hoc nhan thuc, khoa hoc than kinh va sinh hoc phan tu.


He thi giac He thi giac cho phep con nguoi thu nhan va xu ly thong tin tu moi truong. Hanh đong nhin bat đau tu khi thau kinh cua mat đieu chinh đe thu đuoc anh cua canh vat xung quanh vao mot mang luoi nhay sang nam sau mat (vong mac). Ve ban chat, vong mac la mot phan cua tach biet nao bo, hoat đong nhu la mot may bien đoi đe chuyen đoi mau anh sang thanh cac tin hieu than kinh. Vong mac co cac te bao nhay voi tac nhan kich thich la anh sang. Chung phat hien cac quang tu kich thich va đap ung bang cach sinh ra cac xung/tin hieu than kinh. Cac tin hieu nay đuoc xu ly trong mot cau truc thu lop gom cac phan khac nhau cua nao bo, tu vong mac đen cac nhan cong o bien, đen cac vo nao so cap va thu cap.


Nghien cuu ve thi giac Van đe chinh cua thi giac la nhung gi ma con nguoi thay đuoc khong phai chi la su bien đoi cua cac kich thich o vong mac (tuc la anh tren vong mac). Vi vay, nhung nguoi co quan tam đen dang tri giac nay đa co gang giai thich cach lam viec cua tien trinh xu ly hinh anh đe tao ra cai ma chung ta thuc su nhin thay.


= Cac nghien cuu truoc đay ve thi giac =

Co hai truong phai chinh thoi Hy Lap co đua ra cac giai thich đau tien ve cach hoat đong cua viec nhin trong co the nguoi.
Truong phai thu nhat la "ly thuyet phat xa". Theo truong phai nay thi su nhin dien ra khi cac tia nhin phat ra tu mat bi chan boi cac vat đuoc nhin thay. Theo ho, neu chung ta nhin truc tiep mot vat thi đo la do cac tia nhin đi tu mat roi vao vat đo. Tuy nhien, mot anh khuc xa cung đuoc nhin thay boi cac tia nhin. Luc nay, tia nhin đi tu mat, xuyen qua khong khi va roi vao vat đuoc nhin thay sau khi bi khuc xa nhu la ket qua cua su chuyen đong cua cac tia nhin phat ra tu mat. Ly thuyet nay đuoc ung ho boi cac hoc gia nhu Euclid va Ptolemy va nhung nguoi ke tuc.
Truong phai thu hai chu truong ve cach tiep can goi la 'su đua vao', xem su nhin nhu la co mot cai gi đo đai dien cho vat đi vao mat. Voi su ung ho cua cac nha truyen ba chinh nhu Aristotle, Galen va nhung nguoi ke tuc, ly thuyet nay duong nhu đa đat đen mot it tri giac ve ban chat cua su nhin, nhung anh sang chua đong vai tro gi trong ly thuyet nay va no chi la su suy đoan ma khong co cac co so thuc nghiem.

Ibn al-Haytham (con đuoc biet đen voi ten Alhacen hoac Alhazen), "cha đe cua quang hoc", la nguoi đau tien giai quyet đuoc cuoc tranh luan giua hai truong phai bang cach đieu chinh ly thuyet ve su đua vao thanh ly thuyet hien đai đuoc chap nhan ve su nhin trong cuon Book of Optics (1021). Ong lap luan rang su nhin dien ra la do anh sang tu cac vat đi vao mat va ong phat trien mot phuong phap khoa hoc nhan manh viec thuc nghiem đe chung minh đieu đo. Ong chu tri mot nghien cuu khoa hoc ve tam ly hoc thi giac va la nha khoa hoc đau tien cho rang su nhin dien ra trong nao bo chu khong phai trong mat. Ong chi ra rang cac thi nghiem ca nhan co anh huong đen nhung gi con nguoi nhin thay va cach ma ho nhin thay va su nhin cung nhu tri giac la chu quan.
Ong giai thich chi tiet cac loi co the co trong thi giac va lay vi du ve mot đua tre co it kinh nghiem co the gap nhieu kho khan nhu the nao trong viec dien giai nhung gi ma no nhin thay. 
Ong ta cung đua ra vi du ve mot nguoi truong thanh co the mac sai lam trong su nhin do cac kinh nghiem cua ho se lam cho ho thay mot cai gi đo khac voi cai ma ho thuc su nhin thay. Đieu nay co the lien he voi cau cham ngon "Cai đep nam trong mat cua nguoi ngam". Nghia la mot bong hoa co the xuat hien rat đep trong mat mot nguoi lai khong đep đuoc nhu the trong mat nguoi khac.
Leonardo DaVinci,1452-1519, la nguoi đau tien nhan thuc đuoc cac pham chat quang hoc đac biet cua mat. Ong viet "Chuc nang cua mat nguoi,... đa đuoc mo ta boi nhieu tac gia theo mot cach thuc nhat đinh. Nhung toi tim thay đieu hoan toan khac." Phat hien thuc nghiem chinh cua ong la chi co mot su nhin ro va phan biet tai đuong nhin, đuong thang quang hoc ket thuc tai vung giua cua vong mac.


= Su suy luan vo thuc =
Hermann von Helmholtz thuong đuoc ke cong nho nghien cuu đau tien cua ong ve thi giac trong thoi hien đai. Helmholtz khao sat mat nguoi va ket luan rang ve mat quang hoc thi mat nguoi kha kem coi. Theo ong thi thong tin thu đuoc qua mat kem chat luong đen noi kho ma thay gi đuoc. Vi the, ong ket luan rang su nhin chi co the la ket qua cua mot dang suy luan vo thuc: mot van đe ve viec thua nhan va ket luan tu nhung du lieu khong đay đu, dua tren nhung kinh nghiem đa co.
Su suy luan nay can co nhung kinh nghiem ve the gioi. Cac vi du đa đuoc biet đen la:

Anh sang đen tu phia tren
Cac vat thuong khong đuoc nhin tu phia duoi len
Cac khuon mat đuoc nhin thay (va nhan ra) tu phia ben phai
Nghien cuu ve ao giac (truong hop ma qua trinh suy luan la sai) đa đem lai nhung hieu biet sau hon ve cac dang suy luan ma he thi giac thuc hien.
Mot dang khac cua gia thuyet suy luan vo thuc (dua tren xac suat) đa đuoc lam song lai boi cac nghien cuu (con goi la nghien cuu Bayes) ve thi giac. Cac đe xuat theo huong tiep can nay cho rang he thi giac thuc hien mot kieu suy luan Bayes đe tri giac tu cac du lieu cam tinh. Cac mo hinh dua tren y tuong nay đa đuoc su dung đe mo ta nhieu he thi giac nho khac nhau, nhu la su tri giac ve chuyen đong hoac ve đo sau.


= Ly thuyet Gestalt =
Cac nha tam ly hoc cau truc hinh thuc (Gestalt psychologists) lam viec chu yeu vao nhung nam 1930s va 1940s đa đua ra nhieu cau hoi nghien cuu ma cac nha khoa hoc ve thi giac thoi nay đang nghien cuu.
Cac đinh luat cau truc hinh thuc ve su to chuc đa dan đen nghien cuu ve cach thuc ma con nguoi nhan thuc cac thanh phan thi giac nhu la cac mau thuc hoac cac toan the đuoc to chuc thay cho nhieu phan rieng biet khac nhau. Vi du ve truong hop he thi giac cho ta mot hinh anh khong co that đa đuoc nghien cuu tu lau. ‘Gestalt’ la mot tu tieng Đuc đuoc dich ra la "cau hinh hoac mau thuc". Theo thuyet nay thi co 6 yeu to chinh đe xac đinh xem chung ta ghep nhom cac đo vat theo su nhin: su gan gui ve khong gian, su tuong tu, su đong kin, su đoi xung, su quen thuoc va su lien tuc.


Xem them Mu mau
Loan thi
Nhan khoa


Tham khao Lien ket ngoai Empiristic theory of visual gestalt perception
Visual Perception 3 - Cultural and Environmental Factors
Gestalt Laws
Summary of Kosslyn et al.'s theory of high-level vision
The Organization of the Retina and Visual System
Dr Trippy's Sensorium Luu tru ngay 29 thang 5 nam 2007 tai Wayback Machine A website dedicated to the study of the human sensorium and organisational behaviour
Effect of Detail on Visual Perception by Jon McLoone, the Wolfram Demonstrations Project.