Vong tuan hoan nuoc la su ton tai va van đong cua nuoc tren mat đat, trong long đat va trong bau khi quyen cua Trai Đat. Nuoc Trai Đat luon van đong va chuyen tu trang thai nay sang trang thai khac, tu the long sang the hoi roi the ran va nguoc lai. Vong tuan hoan nuoc đa va đang dien ra tu hang ti nam va tat ca cuoc song tren Trai Đat đeu phu thuoc vao no, Trai Đat chac han se la mot noi khong the song đuoc neu khong co nuoc.
Chu trinh nuoc lien quan đen viec trao đoi nang luong, dan đen thay đoi nhiet đo. Khi nuoc bay hoi, no se lay nang luong tu moi truong xung quanh va lam mat moi truong. Khi no ngung tu, no giai phong nang luong va lam nong moi truong. Su trao đoi nhiet anh huong đen khi hau.
Giai đoan bay hoi cua chu trinh lam sach nuoc, sau đo bo sung nuoc ngot cho đat. Dong chay cua nuoc long va bang van chuyen khoang chat tren toan cau. No cung tham gia vao viec đinh hinh lai cac đac điem đia chat cua Trai Đat, thong qua cac qua trinh bao gom xoi mon va boi lang. Vong tuan hoan nuoc cung rat can thiet đe duy tri hau het su song va he sinh thai tren hanh tinh.


So luoc Vong tuan hoan nuoc khong co điem bat đau nhung chung ta co the bat đau tu cac đai duong. Mat Troi đieu khien vong tuan hoan nuoc bang viec lam nong nuoc tren nhung đai duong, lam boc hoi nuoc vao trong khong khi. Nhung dong khi boc len đem theo hoi nuoc vao trong khi quyen, gap noi co nhiet đo thap hon hoi nuoc bi ngung tu thanh nhung đam may. Nhung dong khong khi di chuyen nhung đam may khap toan cau, nhung phan tu may va cham vao nhau, ket hop voi nhau, gia tang kich co va roi xuong thanh giang thuy (mua). Giang thuy duoi dang tuyet đuoc tich lai thanh nhung nui tuyet va bang ha co the giu nuoc đong bang hang nghin nam. Trong nhung vung khi hau am ap hon, khi mua xuan đen, tuyet tan va chay thanh dong tren mat đat, đoi khi tao thanh lu. Phan lon luong giang thuy roi tren cac đai duong; hoac roi tren mat đat va nho trong luc tro thanh dong chay mat. Mot phan dong chay mat chay vao trong song theo nhung thung lung song trong khu vuc, voi dong chay chinh trong song chay ra đai duong. Dong chay mat, va nuoc tham đuoc tich luy va đuoc tru trong nhung ho nuoc ngot. Mac du vay, khong phai tat ca dong chay mat đeu chay vao cac song. Mot luong lon nuoc tham xuong duoi đat. Mot luong nho nuoc đuoc giu lai o lop đat sat mat va đuoc tham nguoc tro lai vao đai duong duoi dang dong chay ngam. Mot phan nuoc ngam chay ra thanh cac dong suoi nuoc ngot. Nuoc ngam tang nong đuoc re cay hap thu roi thoat hoi qua la cay.


Thanh phan Trong nhung thoi ky khi hau lanh hon nhieu đinh nui bang va nhung dong song bang đuoc hinh thanh, mot luong nuoc Trai Đat kha lon đuoc tich lai duoi dang bang lam giam bot luong nuoc trong nhung thanh phan khac cua vong tuan hoan nuoc. Đieu nay thi nguoc lai trong thoi ky am. Cuoi thoi ky bang ha nhung song bang bao phu 1/3 be mat Trai Đat, va muc nuoc cac đai duong thi thap hon ngay nay khoang 122 m (400 feet). Cach đay khoang 3 trieu nam, khi Trai Đat am hon, muc nuoc cua cac đai duong co the đa cao hon hien nay khoang 50 m (165 feet).
Co nhung dong chay trong đai duong di chuyen mot khoi luong lon nuoc khap the gioi. Nhung su di chuyen nay co anh huong lon đen vong tuan hoan nuoc va khi hau. Dong Gulf Stream đuoc biet đen nhieu nhu la mot dong bien nong trong vung Đai Tay Duong, van chuyen nuoc tu vung Vinh Mexico ngang qua Đai Tay Duong huong đen nuoc Anh. Voi toc đo 60 dam (97 km) mot ngay, dong Gulf Stream đem theo mot luong nuoc nhieu bang 100 lan tat ca cac song tren Trai Đat. Xuat phat tu nhung vung khi hau am, dong Gulf mang theo nuoc am hon đen Bac Đai Tay Duong, lam anh huong đen khi hau cua mot vai vung, nhu phia tay nuoc Anh.


= Boc hoi =
Boc hoi nuoc la mot qua trinh nuoc chuyen tu the long sang the hoi hoac khi. Boc hoi nuoc la đoan đuong đau tien trong vong tuan hoan ma nuoc chuyen tu the long thanh hoi nuoc trong khi quyen. Nhieu nghien cuu cho thay rang cac đai duong, bien, ho va song cung cap gan 90% đo am cua khi quyen qua boc hoi, voi 10% con lai do thoat hoi cua cay.
Nhiet (nang luong) la nhan to can thiet cho boc hoi xuat hien. Nam tai điem đong bang. Khi đo am tuong đoi khong khi đat 100%, tuc la o trang thai bao hoa hoi nuoc, boc hoi khong the tiep tuc dien ra. Qua trinh boc hoi nuoc tieu thu nhiet nang tu moi truong, đo la nguyen nhan tai sao nuoc boc hoi tu da lam ban mat.
Boc hoi nuoc tu cac đai duong la cach chinh đe nuoc đuoc luan chuyen vao trong khi quyen. Dien tich rat lon cua cac đai duong (tren 70% dien tich be mat cua Trai Đat đuoc bao phu boi cac đai duong) cung cap nhung co hoi lon cho qua trinh boc hoi dien ra. Tren pham vi toan cau luong nuoc boc hoi cung bang voi luong giang thuy. Mac du vay, ti le giua luong nuoc boc hoi va luong giang thuy bien đoi theo vung đia ly. Thong thuong tren cac đai duong luong boc hoi nhieu hon luong giang thuy, trong khi đo tren mat đat, luong giang thuy vuot qua luong boc hoi. Phan lon luong nuoc boc hoi tu cac đai duong roi ngay tren đai duong qua qua trinh giang thuy. Chi khoang 10% cua nuoc boc hoi tu cac đai duong đuoc van chuyen vao đat lien va roi xuong thanh giang thuy. Khi boc hoi, mot phan tu nuoc ton tai trong khi quyen khoang 10 ngay.


= Nuoc khi quyen =
Mac du khi quyen khong la kho chua khong lo cua nuoc, nhung no la mot "sieu xa lo" đe luan chuyen nuoc khap toan cau. Trong khi quyen luon luon co nuoc: nhung đam may la mot dang nhin thay đuoc cua nuoc khi quyen, nhung tham chi trong khong khi trong cung chua đung nuoc - nhung phan tu nuoc nay qua nho đe co the nhin thay đuoc. The tich nuoc trong khi quyen tai bat ky thoi điem nao vao khoang 12.900 km³. Neu tat ca luong nuoc khi quyen roi xuong cung mot luc, no co the bao phu khap be mat Trai Đat voi đo day 2,5 cm.
Su ngung tu hoi nuoc la qua trinh hoi nuoc trong khong khi đuoc chuyen sang the nuoc long. Ngung tu hoi nuoc rat quan trong đoi voi chu trinh tuan hoan nuoc boi vi no hinh thanh nen cac đam may. Nhung đam may nay co the tao ra mua, no la cach chinh đe nuoc quay tro lai Trai Đat. Ngung tu hoi nuoc la qua trinh nguoc voi boc hoi nuoc.
Su ngung tu hoi nuoc cung la nguyen nhan cua hien tuong suong, hoac nuoc tren mat kinh khi ta đi tu mot phong lanh đi ra ngoai trong mot ngay nong, am uot, con trong mot ngay lanh nuoc co the nho giot ben ngoai coc uong nuoc hay co nuoc o phia ben trong cua so.


= Su ngung tu hoi nuoc =
Tham chi tren nhung bau troi trong xanh khong mot gon may, thi nuoc van ton tai duoi hinh thuc hoi nuoc va nhung giot nuoc li ti khong the nhin thay đuoc. Nhung phan tu nuoc ket hop voi nhung phan tu nho be cua bui, muoi, khoi trong khi quyen đe hinh thanh nen cac hat nhan may (giot may nho, đam may nho), no gia tang khoi luong va phat trien thanh nhung đam may. Khi nhung giot nuoc ket hop voi nhau, gia tang ve kich thuoc, nhung đam may co the phat trien va mua co the xay ra.
Cac đam may hinh thanh trong khi quyen do khong khi chua hoi nuoc boc len cao va lanh đi. Phan quan trong cua qua trinh nay la khong khi sat mat đat am len do buc xa mat troi. Nguyen nhan lop khi quyen phia ben tren mat đat lanh đi la do ap luc khong khi. Khong khi co trong luong va tai muc nuoc bien trong luong cua mot cot khong khi nen xuong tren đau ban khoang 32 kg tren moi inch vuong, ap luc nay, đuoc goi la khi ap, no la ket qua cua mat đo khong khi trong cot khong khi phia tren. Cang len cao cang it khong khi phia ben tren, va vi the cang it ap luc. Khi ap thap hon va mat đo khong khi giam theo đo cao. Đieu nay lam cho khong khi tro nen lanh hon.


= Giang thuy =

Giang thuy la nuoc thoat ra khoi nhung đam may duoi cac dang mua, mua tuyet, mua đa, tuyet. No la cach chinh đe nuoc khi quyen quay tro lai Trai Đat. Phan lon luong giang thuy la mua.
Cac hat mua hinh thanh nhu the nao?
Nhung đam may tren bau troi chua hoi nuoc va nhung hat nhan may nho, cac hat nhan may nay qua nho đe co the roi xuong thanh mua, nhung no cung đu lon đe hinh thanh nen cac đam may co the nhin thay đuoc. Nuoc van tiep tuc boc hoi va ngung tu hoi nuoc trong bau troi. Neu nhin gan mot đam may, ta co the nhin thay nhung phan đang bien mat (đang boc hoi) trong khi nhung phan khac đang phat trien (ngung tu). Phan lon luong nuoc đuoc ngung tu trong cac đam may khong roi xuong thanh giang thuy. Vi đe giang thuy xay ra, truoc tien nhung giot nuoc nho phai đuoc ngung tu. Nhung phan tu nuoc co the ket hop voi nhau thanh nhung giot nuoc lon hon va đu nang đe roi thanh mua. Can toi hang trieu hat may đe hinh thanh chi mot hat mua nho.
Luong giang thuy phan bo khong đeu tren the gioi, trong mot nuoc hoac tham chi trong mot thanh pho. Vi du, tai Atlanta, Georgia, My, mot tran mua giong mua he co the san sinh ra mot lop nuoc mua day 2,5 cm hoac nhieu hon tren mot con đuong, trong khi đo o mot vung khac cach đo vai km thi van kho rao. Nhung, tong luong mua mot thang tai Georgia thuong nhieu hon tong luong mua nam tai Las Vegas, Nevada. Ky luc the gioi ve luong mua nam trung binh thuoc ve Đinh Waialeale, Hawaii voi luong mua trung binh la 1.140 cm. Đac biet, tai Arica la 1.630 cm trong muoi hai thang (nghia la gan 5 cm moi ngay). Tuong phan voi luong nuoc mua doi dao tai Arica, o Chile đa tung khong co mua trong 14 nam.


= Nuoc bang va tuyet =
Nuoc đuoc giu lau dai trong bang, tuyet, va cac song bang la mot thanh phan cua vong tuan hoan nuoc toan cau. Vung Nam cuc chiem 90% tong luong bang cua Trai Đat, cac đinh nui bang o Greenland chiem 10% tong luong bang toan cau.
Bang va song bang đen va đi
Tren pham vi toan cau, khi hau luon luon thay đoi mot cach cham chap ma con nguoi kho nhan biet. Đa tung co nhung thoi ky am thuoc ky khung long cach đay 100 trieu nam, va nhung thoi ky lanh, nhu ky bang ha cuoi cung cach đay 20.000 nam. Trong ky bang ha cuoi cung nay nhieu noi cua bac ban cau bi bao phu trong bang va nhung dong song bang. Gan het Canada, nhieu vung phia Bac chau A va chau Au, mot vai vung o nuoc My cung bi nhung dong song bang bao phu.
Ban đo the gioi trinh bay nhung vung song bang ton tai cach đay 20.000 nam
Mot vai su that ve cac dong song bang va nhung đinh nui bang

Bang ha bao phu 10 - 11% luc đia Trai Đat
Neu tat ca bang ha tan chay ngay nay, muc nuoc bien se tang len khoang 70 m (nguon: Trung tam Tu lieu Bang va Tuyet Quoc gia)
Trong ky bang ha cuoi cung, muc nuoc bien thap hon ngay nay khoang 122 m, va nhung dong song bang bao phu gan 1/3 luc đia Trai Đat.
Trong thoi ky am cuoi cung, cach đay 125.000 nam, muc nuoc bien cao hon ngay nay khoang 5,5 m. Khoang 3 trieu nam truoc đay nuoc bien co the đa cao đen hon 50,3 m.


= Dong chay tuyet tan =
Tren toan bo the gioi dong chay tuyet la phan chinh cua su luan chuyen nuoc toan cau. Trong thoi ky mua xuan o nhung vung khi hau lanh hon, nhieu dong chay mat va dong chay song ngoi xuat phat tu tuyet va bang. Ben canh viec gay ra lu lut, tuyet tan nhanh co the gay ra sat lo đat va dong chay bun đa.
Đe hieu đuoc dong tuyet tan anh huong nhu the nao đen dong chay song ngoi co the dua vao bieu đo đuong qua trinh luu luong trung binh ngay trong 4 nam cua song North Fork American tai đap North Fork o California. Cac đinh cao trong bieu đo phan lon la do dong tuyet tan. So sanh cac gia tri nhan thay dong chay ngay trung binh nho nhat trong thang 3/2000 la 1.200 feet khoi tren giay, trong khi đo luu luong trong thang 8 la 55 – 75 feet khoi tren giay.
Dong chay tu tuyet tan bien đoi theo mua va theo nam. So sanh cac đinh lu giua tran lu lon trong nam 2000 va tran lu nho hon nhieu trong nam 2001, giong nhu co mot tran han han lon anh huong đen California trong nam 2001. Nhung su thieu hut nuoc la do nuoc đuoc tru trong bang vao mua đong anh huong đen tong luong nuoc cac thang con lai cua nam. Su thieu hut nuoc cung anh huong đen luong nuoc trong cac ho tai ha luu, va su thieu hut nuoc o cac ho lai anh huong đen luong nuoc tuoi va nuoc cap thanh pho.


= Dong chay mat =
Nhieu nguoi chi nghi đon gian rang mua roi, chay tran tren mat đat (dong chay mat) va chay vao song, sau đo đo ra cac đai duong. Đo la su đon gian hoa, boi vi cac song con nhan va mat nuoc do tham. Tuy nhien, luong lon nuoc trong song la do dong chay truc tiep tren mat đat cung cap va đuoc đinh nghia la dong chay mat.
Thong thuong, mot phan nuoc mua roi tham ngay vao đat, nhung khi đat đat toi trang thai bao hoa hay khong tham, thi bat đau chay theo suon doc thanh dong chay. Trong mot tran mua lon, ban co the nhin thay cac dong nuoc nho chay xuoi suon doc. Nuoc se chay theo nhung kenh tren mat đat truoc khi chay vao trong cac song lon. Hinh ve bieu dien dong chay mat (dong chay ra tu con đuong) chay vao mot con lach nho nhu the nao. Trong truong hop nay dong chay mat chay tren nhung vung đat trong va lang đong bun cat vao trong song (khong tot cho chat luong nuoc). Dong chay mat chay vao song, lai bat đau hanh trinh quay tro ve đai duong.
Cung giong nhu tat ca cac thanh phan khac trong vong tuan hoan nuoc, quan he giua mua va dong chay cung bien đoi theo thoi gian va khong gian. Nhung tran mua tuong tu nhau xuat hien trong vung rung ram Amazon va trong vung sa mac tay bac nuoc My se san sinh nhung dong chay mat khac nhau. Dong chay mat bi chi phoi boi cac nhan to khi tuong đia vat ly va đia hinh. Chi khoang 1/3 luong nuoc mua roi tren be mat đat chay vao song suoi va quay tro lai đai duong. 2/3 con lai bi boc thoat hoi hoac tham vao nuoc ngam. Con nguoi thuong su dung nuoc cho cac muc đich khac nhau tu dong chay nuoc mat.


= Dong chay song ngoi =
Cuc Đia chat My đinh nghia "dong chay" la luong nuoc chay trong song, suoi, hoac lach nuoc.
Song ngoi rat quan trong khong chi đoi voi con nguoi ma đoi voi cuoc song khap moi noi. Song ngoi khong chi la mot noi rong lon cho con nguoi va nhung con vat cua ho hoat đong, con nguoi con su dung nuoc song cho nhu cau nuoc uong va nuoc tuoi, san xuat ra đien, lam sach chat thai (xu ly nuoc thai), giao thong thuy, va kiem thuc an. Song ngoi con la moi truong song chinh cho tat ca cac loai đong va thuc vat nuoc. Song ngoi bo sung cho tang ngam nuoc ngam duoi mat đat qua long song, va tat nhien ca đai duong.
Mot đieu rat quan trong khi nghien cuu ve song ngoi la phai xem xet cac luu vuc song. Luu vuc song la gi? Neu ban đang đung tren mat đat ngay bay gio, hay nhin xuong. Ban va tat ca moi nguoi đang đung tren mot luu vuc song. Mot luu vuc song la vung ma tai đo tat ca nuoc roi va tieu thoat chay theo cung mot dong. Luu vuc song co the chi nho bang mot vet chan tren bun hoac đu rong đe bao phu toan bo vung thoat nuoc vao trong song Mississippi o đo nuoc chay vao Vinh Mexico. Cac luu vuc nho hon đuoc chua trong nhung luu vuc lon hon. Cac luu vuc song rat quan trong vi dong chay va chat luong nuoc cua mot con song chiu tac đong cua nhieu thu, co anh huong cua con nguoi hay khong co anh huong cua con nguoi, xuat hien trong nhung vung phia tren mat cat cua ra cua luu vuc.
Dong chay song ngoi luon luon bien đoi
Dong chay song ngoi luon thay đoi tung ngay tham chi tung phut. Tat nhien, mua tac đong chinh toi dong chay tren cac luu vuc. Mua roi lam tang muc nuoc song, va muc nuoc song co the tang ngay ca khi mua o rat xa tren luu vuc song. Ghi nho rang nuoc mua roi tren luu vuc cuoi cung phai chay ra o mat cat cuoi luu vuc. Đo lon cua song phu thuoc vao đo lon cua luu vuc. Song lon co luu vuc song rong, song nho co luu vuc song nho hon. Tuong tu nhu vay, song co kich thuoc khac nhau tac đong khac nhau luong mua roi. Trong cac song lon muc nuoc len xuong cham hon cac song nho. Trong luu vuc nho, muc nuoc song co the len xuong tinh theo phut va gio. Nhung song rong co the mat vai ngay đe bien đoi muc nuoc len xuong va thoi gian lu len co the keo dai vai ngay.


= Luong tru nuoc ngot =
Nuoc ngot tren mat đat, mot thanh phan cua chu trinh nuoc, yeu to can thiet cho moi su song tren Trai Đat. Nuoc mat bao gom nuoc trong cac dong song, ao, ho, ho nhan tao, va cac đam lay nuoc ngot.
Luong nuoc trong cac song va ho luon luon thay đoi phu thuoc vao luu luong vao va ra. Dong chay vao tu mua, dong chay tran tren mat đat, luong nuoc ngam duoi đat, va luong nuoc gia nhap tu cac song nhanh. Dong chay ra khoi cac ho va song bao gom luong boc hoi va dung tich nuoc bo sung cho nuoc ngam. Con nguoi cung su dung nuoc mat cho cac nhu cau thiet yeu cua minh. Luong va vi tri cua nuoc mat thay đoi theo thoi gian va khong gian, mot cach tu nhien hay duoi su tac đong cua con nguoi.
Nuoc mat duy tri su song
Trong vung chau tho song Nile o Ai Cap, cuoc song co the sinh soi tai nhung vung sa mac neu đuoc cung cap đu luong nuoc (mat hoac ngam). Nuoc tren mat đat thuc su giup duy tri cuoc song. Nuoc ngam ton tai thong qua su di chuyen cua nuoc mat vao trong tang nuoc ngam duoi mat đat. Nuoc ngot tren be mat Trai Đat tuong đoi khan hiem. Chi khoang 3% cua tong luong nuoc Trai Đat la nuoc ngot, cac ho nuoc ngot va cac đam (nuoc) ngot chiem 0,29% tong luong nuoc ngot tren Trai Đat, ho BaiKal o chau A chiem 20% tong luong nuoc ngot tren Trai Đat, Ho Lon (Huron, MichiGan, va Superior) cung chiem 20% tong luong nuoc ngot tren Trai Đat. Cac song chi chiem khoang 0,006% tong luong nuoc ngot tren Trai Đat. Ta co the nhan thay rang nuoc ngot, yeu to can thiet cho su ton tai cuoc song tren Trai Đat, chi chiem mot phan cuc nho "mot giot nuoc trong bien ca menh mong" cua tong luong nuoc tren Trai Đat.


= Tham =
Bat cu noi nao tren the gioi, mot phan luong nuoc mua va tuyet đeu tham xuong lop đat va đa duoi be mat. Luong tham bao nhieu phu thuoc vao mot so cac nhan to. Tren đinh bang cua Greenland luong nuoc mua tham xuong la rat nho, nguoc lai, mot dong song chay vao trong hang đong o vung Georgia, My, cho thay song cung co the chay truc tiep vao trong nuoc ngam.
Mot phan luong nuoc tham xuong se đuoc giu lai trong nhung tang đat nong, o đo no co the chay vao song nho tham qua bo song. Mot phan nuoc tham xuong sau hon, bo sung cho cac tang nuoc ngam. Neu tang nuoc ngam nong hoac đu đo rong đe cho phep nuoc chay tu do qua no, con nguoi co the khoan cac gieng trong tang nuoc ngam nay va su dung nuoc cho nhung muc đich cua minh. Nuoc ngam co the di chuyen đuoc nhung khoang cach dai hoac đuoc tru lai trong tang nuoc ngam trong mot thoi gian dai truoc khi quay tro lai be mat hoac qua tham vao cac thuy vuc khac, nhu tham vao cac song va đai duong.
Khi nuoc mua tham vao trong tang đat sat mat, no hinh thanh vung khong bao hoa va vung bao hoa. Trong vung khong bao hoa, nuoc ton tai trong cac lo rong cua lop đa ben duoi mat đat, nhung tang đat chua đat toi trang thai bao hoa. Phan phia tren cua tang khong bao hoa la vung đat. Vung đat nay co khong gian phan bo đuoc tao ra tu re cay trong, nuoc mua co the tham vao tang nay. Cay trong su dung nuoc trong tang đat nay. Ben duoi vung khong bao hoa la vung bao hoa, o đay nuoc chua đay trong cac khe rong giua cac phan tu đat va đa. Co the khoan gieng trong vung nay va bom nuoc len.


= Luu luong nuoc ngam =
Luong nuoc ma ta khong the nhin thay đuoc - nuoc ngam (nuoc ton tai va di chuyen trong long đat) - chiem mot luong rat lon so voi luong nuoc ta co the nhinh thay đuoc. Nuoc ngam đong gop lon cho dong chay song ngoi cua nhieu con song. Con nguoi đa su dung nuoc ngam tu hang ngan nam nay va van đang tiep tuc su dung no hang ngay, phan lon cho nhu cau nuoc uong va nuoc tuoi. Cuoc song tren Trai Đat phu thuoc vao nuoc ngam cung giong nhu la nuoc be mat.
Nuoc ngam chay ben duoi mat đat.
Mot phan luong mua roi tren mat đat va tham vao trong đat tro thanh nuoc ngam. Phan nuoc chay sat mat se lo ra rat nhanh khi chay vao trong long song, nhung do trong luc, mot phan luong nuoc tiep tuc tham sau vao trong đat.
Trong so đo nay, huong va toc đo di chuyen nuoc ngam đuoc tinh thong qua cac đac trung cua tang nuoc ngam va lop can nuoc (o đay nuoc kho chay qua). Su chuyen đong cua nuoc ben duoi mat đat phu thuoc vao đo tham (nuoc tham kho khan hay de dang) va khe rong cua đa ben duoi mat đat (so cac khe ho trong vat lieu). Neu cac lop đa cho phep nuoc chay qua no tuong đoi tu do thi nuoc ngam co the di chuyen đuoc nhung khoang cach đang ke trong thoi gian vai ngay. Nhung nuoc ngam cung co the tham sau hon vao cac tang nuoc ngam sau o đo no se mat hang ngan nam đe di chuyen tro lai vao moi truong.


= Suoi =
Mot tang nuoc ngam lien tuc đuoc bo sung nuoc đen khi nuoc chay tran tren mat đat, ket qua la hinh thanh cac con suoi. Cac con suoi co the rat nho, chi co nuoc chay khi co mot tran mua đang ke, đen cac dong suoi lon chay voi hang tram trieu gallon nuoc moi ngay.
Cac con suoi co the hinh thanh trong bat ky loai đa nao, nhung phan lon chung hinh thanh trong cac loai đa voi va đolomit, de dang ran nut va hoa tan do mua axit. Khi đa bi pha huy va hoa tan, cac khoang trong hinh thanh cho phep nuoc chay qua. Neu dong chay theo phuong ngang, no co the chay toi mat đat, hinh thanh cac con suoi.
Nuoc suoi khong phai bao gio cung sach.
Nuoc tu cac suoi thuong sach. Tuy nhien, nuoc trong mot vai con suoi co the co mau tra. Anh tren bieu dien mot con suoi tu nhien trong vung Tay Nam Colorado. Nuoc suoi co mau đo cua sat do nuoc ngam tiep xuc voi khoang san trong long đat. Tai bang Florida, My, nhieu nguon nuoc mat chua cac axit ta-nanh tu nhien tu cac chat huu co o trong đat đa lam cho nuoc suoi co mau. Luu luong cua nuoc mau trong cac suoi chi ra rang nuoc đang chay nhanh trong cac kenh dan rong trong tang nuoc ngam ma khong đuoc loc qua cac vung đa voi.
Cac suoi nuoc nong van chi la suoi thong thuong nhung nuoc tai đo am, mot vai cho con nong nhu cac con suoi bun đang soi sung suc o Cong Vien Quoc gia Yellowstone, Wyoming, My. Nhieu suoi nuoc nong xuat hien o nhung vung gan nui lua hoat đong, đuoc bo sung nuoc nong do tiep xuc voi đa nong sau duoi be mat đat. Cang duoi sau cac tang đa cang nong hon, va neu nuoc duoi sau be mat đat chay toi mot khe nut rong no co the tao ra mot dong chay len lop đat tren mat, va tao ra mot suoi nuoc nong. Cac suoi nuoc am noi tieng vung Georgia va suoi nuoc nong vung Arkansas cua Hoa Ky la cac loai đien hinh.


= Su thoat hoi =
Thoat hoi la qua trinh nuoc đuoc van chuyen tu cac re cay đen cac lo nho ben duoi be mat la, o đay nuoc chuyen sang trang thai hoi va thoat vao khi quyen. Do đo, thoat hoi thuc chat la boc hoi cua nuoc tu la cay. Luong nuoc boc thoat hoi tu cay trong uoc tinh chiem khoang 10% cua ham luong nuoc trong khi quyen.
Thoat hoi thuc vat la mot qua trinh khong nhin thay đuoc, khi nuoc đang boc hoi tren be mat cac la cay, ban khong the đi ra ngoai va nhin thay cac la cay đang boc thoat hoi. Trong mua phat trien cua cay trong, mot la cay se boc thoat hoi nuoc nhieu lan hon trong luong cua chinh no. Mot mau Anh trong ngo co the boc thoat hoi đuoc khoang 11.400 - 15.100 lit nuoc/ngay, va mot cay soi lon co the boc hoi đuoc 151.000 lit nuoc/nam.
Luong nuoc boc thoat hoi tu cay coi bien đoi lon theo thoi gian va khong gian. Mot so nhan to tac đong đen toc đo boc thoat hoi nuoc:

Nhiet đo:Toc đo boc thoat hoi tang len khi nhiet đo tang, đac biet trong mua phat trien cua cay trong khi nhiet đo khong khi am hon.
Đo am tuong đoi: Khi đo am tuong đoi cua khong khi xung quanh cay trong tang thi toc đo boc thoat hoi giam. Nghia la nuoc boc hoi khi khong khi kho de dang hon la trong khong khi bao hoa am.
Gio va su di chuyen cua khong khi: Su di chuyen cua cac lop khong khi xung quanh mot cay tang len lam cho boc thoat hoi cung tang cao.
Loai cay: Loai cay khac nhau se thoat hoi nuoc voi toc đo khac nhau. Cac loai cay song trong vung kho can thi thoat hoi it hon cac loai cay khac. Vi du cay xuong rong đe giu lai luong nuoc quy bau bang cach giam bot su thoat hoi hon cac cay trong khac.


= Luong tru nuoc ngam =
Mot luong lon nuoc đuoc tru trong đat. Nuoc nay van tiep tuc chuyen đong, co the rat cham, va no van la mot phan cua vong tuan hoan nuoc. Phan lon nuoc ngam la do mua va luong nuoc tham tu lop đat mat. Tang đat phia tren la vung khong bao hoa, trong tang nay luong nuoc thay đoi theo thoi gian, ma khong lam bao hoa tang đat. Ben duoi lop đat nay la vung bao hoa, tat ca cac khe nut, cac ong mao dan, va cac khoang trong giua cac phan tu đa đuoc lap đay nuoc. Thuat ngu "nuoc ngam" đuoc dung đe mo ta cho khu vuc nay. Mot thuat ngu khac cua nuoc ngam la "be nuoc ngam". Be nuoc ngam la kho chua nuoc ngam khong lo va con nguoi khap noi tren the gioi phu thuoc vao nuoc ngam trong cuoc song hang ngay.
Cach hay nhat đe hieu đuoc khai niem đat bao hoa nuoc tai mot đo sau nhat đinh nao đo la đao mot cai ho tai mot bai bien, neu su tham dien ra vua đu đe con giu lai nuoc. Muc nuoc trong ho la muc nuoc ngam. Bien o phia phai cua ho, muc nuoc trong ho bang voi muc nuoc bien. Tat nhien, muc nuoc trong ho đao cung len xuong tung phut theo su len xuong cua thuy trieu.


Tham khao Noi dung bai nay đuoc lay tu trang Vong tuan hoan nuoc la gi? cua Cuc Đia chat Hoa Ky, thuoc pham vi cong cong. Ban tieng Viet đuoc dich boi PGS. TS. Tran Thuc va đong su tai Vien Khi tuong Thuy Van Viet Nam.


Đoc them Anderson, J. G.; Wilmouth, D. M.; Smith, J. B.; Sayres, D. S. (ngay 17 thang 8 nam 2012). "UV Dosage Levels in Summer: Increased Risk of Ozone Loss from Convectively Injected Water Vapor". Science. Quyen 337 so 6096. tr. 835–839. Bibcode:2012Sci...337..835A. doi:10.1126/science.1222978. PMID 22837384. S2CID 206541782.


Lien ket ngoai The Water Cycle Luu tru ngay 15 thang 3 nam 2019 tai Wayback Machine, United States Geological Survey
The Water Cycle for Kids Luu tru ngay 8 thang 1 nam 2019 tai Wayback Machine, United States Geological Survey
The water cycle, from Dr. Art's Guide to the Planet.
Water cycle slideshow, 1 Mb Flash multilingual animation highlighting the often-overlooked evaporation from bare soil, from managingwholes.com.
Will the wet get wetter and the dry drier? – Climate research summary from NOAA Geophysical Fluid Dynamics Laboratory including text, graphics, and animations