Cong vien Ueno (上野公園, Ueno Koen) (Han-Viet: Thuong Da Cong vien) la mot cong vien o quan Ueno Taito, Tokyo, Nhat Ban. Cong vien đuoc thanh lap vao nam 1873 tren nhung vung đat truoc đay thuoc chua Kan'ei-ji. Đay la cong vien cong cong đau tien cua Nhat Ban, no đuoc thiet lap theo mo hinh kieu mau phuong tay nhu la mot phan cua viec tiep nhan va du nhap cac tap quan quoc te đac trung trong giai đoan đau thoi Meiji.
Đay la noi co mot so bao tang lon, cong vien Ueno cung la noi to chuc le hoi ngam hoa anh đao va hanami va la đia điem chua bao tang nghe thuat đau tien, cong vien co vuon thu đau tien, va xe đien đau tien o Nhat Ban. Trong thoi gian gan đay, cong vien va cac điem tham quan cua no đa thu hut hon muoi trieu luot khach tham quanh moi nam, khien no tro thanh cong vien thanh pho noi tieng nhat Nhat Ban.


Lich su Cong vien Ueno xay tren khu đat tung thuoc ve Kan'ei-ji, đuoc thanh lap nam 1625 trong "Quy Mon", huong xau phia đong bac cua Lau đai Edo. Hau het cac toa nha trong đen đa bi pha huy trong Tran Ueno vao nam 1868 trong Chien tranh Boshin, khi cac luc luong cua Mac phu Tokugawa bi đanh bai boi quan đoi muon khoi phuc quyen luc thien hoang. Vao thang 12 nam đo, đoi Ueno tro thanh tai san cua thanh pho Tokyo, ngoai cac toa nha chua con sot lai bao gom ngoi chua nam tang xay nam 1639, Quan Am Kiyomizu do (hoac Shimizudo) xay nam 1631, va cong chinh cung tuoi xay dung (tat ca đuoc chi đinh la Tai san van hoa quan trong).
Nhieu nguoi đe xuat su dung đia điem nay lam truong y hoac benh vien, nhung bac si Ha Lan Bauduin đa thuyet phuc bien khu vuc nay thanh mot cong vien. Vao thang 1 nam 1873, Dajo-kan đa đua ra mot thong bao ve viec thanh lap cong vien, luu y rang "o cac quan thuoc Tokyo, Osaka va Kyoto, co nhung đia điem lich su, canh đep, va giai tri va thu gian noi moi nguoi co the đen tham va hay tan huong, vi du Senso-ji va Kan'ei-ji... " Thoi điem nay dien ra sau viec thanh lap Yellowstone, vuon quoc gia đau tien cua the gioi.
Cuoi nam đo, Cong vien Ueno đuoc thanh lap, cung voi cac Shiba, Asakusa, Asukayama, va Fukugawa. Ban đau no thuoc su quan ly cua Cuc Bao tang cua Bo Noi vu, sau đo la Bo Nong nghiep va Thuong mai, truoc khi chuyen sang Bo Hoang gia. Nam 1924, đe vinh danh cuoc hon nhan cua Hirohito, Cong vien Ueno đa đuoc Hoang đe Taishou tang cho thanh pho, nhan đuoc ten chinh thuc ton tai cho đen ngay nay cua Ueno Onshi Koen (上野恩賜公園), đuoc thap sang. "Cong vien qua tang hoang gia Ueno".


Đac điem tu nhien Cong vien co khoang 8.800 cay, bao gom bach qua, long nao, Zelkova serrata, anh đao hoa chuong, anh đao Yoshino va anh đao Nhat Ban. Co them 24.800 m² cay bui. Shinobazu Pond la mot ho nuoc nho voi dien tich 16 ha, đay sen hong va đam lay xung quanh. No la đia điem tru đong quan trong cho cac loai chim. Cac loai thuong đuoc tim thay bao gom vit bui long, vit đau vang, vit moc, vit đau đo, le hoi, diec lon, coc đe. Ngoai ra con co vit đau đen, vit khoang co, vit troi My.
Hon đao trung tam co đen tho Benzaiten, vi nu than tai loc, đen nam tren đao Chikubu o giua ho Biwa. Khu vuc nay tung co đay nhung "quan tra điem hen", gan giong voi khach san tinh yeu hien nay. Sau chien tranh Thai Binh Duong, ho đuoc rut can va đuoc su dung đe trong ngu coc va sau đo co ke hoach bien đia điem nay thanh san van đong bong chay hoac bai đau xe nhieu tang. Sen hong trong ho đa đuoc phuc hoi vao nam 1949, mac du nguoi ta lai vo y đe rao nuoc vao nam 1968 khi xay dung đuong tau đien ngam moi.
Trong cong vien co tat ca khoang tam tram cay anh đao, neu tinh nhung cay thuoc đen tho Ueno Tosho-gu, cac cong trinh đen tho, va cac điem lan can khac, tong so len toi mot nghin hai tram. Lay cam hung tu đay, Matsuo Basho đa viet "đam may hoa - la tieng chuong chua tu Ueno hoac Asakusa".


Co so van hoa Cong vien Ueno la noi co mot so bao tang. Chinh nhung tu trong tieng Nhat cho bao tang cung nhu cho nghe thuat đa đuoc đat ra trong thoi ky Minh Tri (tu nam 1868) đe nam bat cac khai niem phuong Tay sau Su tiet Iwakura va cac chuyen tham đau tien khac đen Bac My va Chau Au. Bao tang quoc gia Tokyo đuoc thanh lap vao nam 1872 sau trien lam đau tien do So Bao tang moi cua Bo Giao duc, Van hoa, The thao, Khoa hoc va Cong nghe (Nhat Ban). Cung nam, Bao tang Bo Giao duc khai truong, nay la Vien bao tang Khoa hoc va Tu nhien Quoc gia.
Bao tang Quoc gia My thuat phuong Tay đuoc thanh lap vao nam 1959 dua tren bo suu tap cua nha tu ban cong nghiep (Kawasaki nhom) Matsukata Kojiro; bo suu tap đa đuoc luu giu tai Phap boi Matsukata va no đa đuoc chinh phu Phap tra lai vao nam 1959 sau Hiep uoc San Francisco. Viec xay dung thuc hien boi Le Corbusier, nguoi đa su dung y niem cua ong ve Bao tang Tang truong Khong gioi han, dua tren mot vong xoan oc mo rong. No đa đuoc đe cu đe ghi vao Danh sach Di san The gioi cua UNESCO.
Cac bao tang khac bao gom Bao tang nghe thuat đo thi Tokyo, co tu nam 1926 va Bao tang Shitamachi xay nam 1980, danh rieng cho van hoa cua "Thanh pho thap". Cong vien cung đuoc chon lam nha cho Hoc vien Nhat Ban (1879), Đai hoc nghe thuat Tokyo (1889) va Truong Am nhac Tokyo (1890). Phong hoa nhac theo phong cach phuong Tay đau tien o nuoc nay, Phong hoa nhac Sogakudo nam 1890 (ICP) đa đuoc tang cho phuong vao nam 1983 va đuoc xay dung lai tren mot đia điem khac trong cong vien, noi no đuoc su dung cho cac buoi hoa nhac. Tokyo Bunka Kaikan mo cua vao nam 1961 nhu la mot đia điem cho opera va ba le, đe ky niem nam tram nam thanh lap cua thanh pho Edo. Thu vien hoang gia Nhat Ban đuoc thanh lap nhu la thu vien quoc gia vao nam 1872 va mo cua vao Cong vien Ueno vao nam 1906; Thu vien Quoc hoi Nhat Ban mo cua o Chiyoda nam 1948 va xay dung toa nha moi cho Thu vien Quoc te Van hoc thieu nhi.


Đia điem đang chu y khac Tokugawa Ieyasu đuoc tho tai Tosho-gu, co nien đai tu nam 1651.

Đai tuong niem ngon lua cua Hiroshima va Nagasaki: Ben phai con hem dan ve phia bac đen đen tho Tokugawa Ieyasu Tosho-gu la mot đai tuong niem bang đa mau xam voi ngon lua chay vinh vien đe tuong nho vu đanh bom nguyen tu o Hiroshima va Nagasaki thang 8 nam 1945 vao cuoi thang 8 nam 1945 trong Chien tranh the gioi thu hai. Đai tuong niem 'Ngon lua cua Hiroshima va Nagasaki' đa đuoc khoi xuong tai Hiroshima ngay sau vu đanh bom hat nhan boi ong Tatsuo Yamamoto (1916 - 2004), tu thi tran Hoshino. Ngon lua nay sau đo đa đuoc hop nhat voi mot ngon lua bat đau chay o Nagasaki. Vao nam 1968, cac thanh vien cua ' Hiep hoi nhan dan Shitamachi' o Tokyo đa đua ra y tuong thap sang ngon lua tai khu vuc cua Tosho-gu trong cong vien Ueno cua Tokyo. Vao thang 4 nam 1989, mot 'Hiep hoi ve Ngon lua o Hiroshima va Nagasaki Lit tai Ueno Toshogu' đa đuoc thanh lap va hang chuc ngan nguoi tham gia gay quy trong hon mot nam. Viec xay dung tuong đai đuoc hoan thanh vao ngay 21 thang 7 nam 1990. Su cong hien đuoc khac vao đa tuong niem rang, "Chung toi, cam ket tiep tuc đot ngon lua bom A, voi niem tin rang tuong đai nay se gop phan cung co phong trao nhan dan tren toan the gioi đe xoa bo vu khi hat nhan va đat đuoc hoa binh, đo la nhiem vu cap bach nhat đoi voi nguoi dan o ben kia bien gioi".
Gojoten Jinja danh rieng cho hoc gia Sugawara no Michizane, trong khi đen canh ben Hanazono co nhung buc tuong cao Inari mau đo đat trong mot hang xay dung. Co mot u chon cat thoi ky Yayoi tren mot ngon đoi nho gan trung tam cua cong vien. Trong mot thap ky cho đen nam 1894, co cuoc đua ngua gan ho Shinobazu. Ngay nay co mot san bong chay, đuoc đat ten vinh danh nha tho Masaoka Shiki, la nguoi ham mo mon the thao nay. Cung nhu bao tang nghe thuat đau tien o Nhat Ban, cong vien co vuon thu đau tien, xe đien đau tien, to chuc Ngay Quoc te Lao đong đau tien (nam 1920), va to chuc mot so cuoc trien lam cong nghiep. Nha ga Ueno mo gan đo vao nam 1883. Sau Đai tham hoa đong đat Kanto 1923, cac thong bao ve nhung nguoi mat tich đa đuoc gan vao buc tuong Saigo Takamori. Cong vien Ueno va moi thu xung quanh no đuoc ghi chep noi bat trong cac tieu thuyet Nhat Ban, bao gom The Wild Geese cua Mori Ogai.


= Nguoi vo gia cu =
Nhieu nguoi vo gia cu chiem dung cong vien Ueno. Giua cac hang cay thuoc khu vuc rung cay cua cong vien, cac trai vo gia cu co quy mo gan nhu nhung ngoi lang nho, voi cac cong trinh ben trong, van hoa va he thong ho tro. Cac nha tam tru dai han thuong đuoc xay dung bang vach cung đuoc phu bang vai bat mau xanh. Canh sat thinh thoang pha nat cac trai va lua ho ra ngoai hoac bat giu nhung nguoi vo gia cu, ho quay lai ngay khi co the. Mac du chiem dung la bat hop phap o Nhat Ban, tinh trang vo gia cu đuoc coi la mot van đe đac huu o Tokyo va cac thanh pho khac, va su hien dien cua nhung nguoi nay đuoc chap nhan la khong the tranh khoi.


Co so van hoa, di tich va cac điem tham quan Xem them Danh sach cac cong vien va vuon o Tokyo
Danh sach cac vuon quoc gia tai Nhat Ban
Danh sach di san the gioi tai Nhat Ban
Thoi ky Minh Tri


Tham khao Lien ket ngoai Ueno Park - Pamphlet
(bang tieng Nhat) Ueno Park - Map
(bang tieng Nhat) Ueno Park - Official Site Luu tru ngay 26 thang 9 nam 2016 tai Wayback Machine