Sergei Leonidovich Magnitsky (tieng Nga: Сергей Леонидович Магнитский; 8 thang 4 nam 1972 – 16 thang 11 nam 2009) la mot nguoi Nga lam ke toan va kiem tra so sach, ma đa bi bat va cai chet cua ong trong tu đa gay su chu y cua bao chi quoc te, đua toi nhung viec đieu tra chinh thuc cung nhu tu nhan ve van đe gian lan, cuop boc va vi pham nhan quyen. Magnitsky đa nghi ngo rang co mot vu cuop lot tai san co lon cua chinh phu Nga đuoc su đong tinh va thi hanh boi cac quan chuc Nga. Ong ta đa bi bat va sau cung đa chet trong tu, 7 ngay truoc khi het han mot nam bi tam giam ma co the bi giu mot cach hop phap luc khong mang ra xet xu. Tong cong, Magnitsky đa phai o 358 ngay trong nha tu Butyrk khet tieng o Moskva. Trong thoi gian đo, ong ta bi san trong than, sung tuy va nghen ong mat ma khong đuoc đieu tri thich hop. Mot hoi đong nhan quyen đuoc lap ra boi đien Kremlin tim ra la ong đa bi đanh đap ngay truoc khi chet. Truong hop cua ong đa đua đen nhieu tranh cai tren bao chi quoc te va toi viec ban hanh luat Magnitsky boi chinh phu Hoa Ky vao cuoi nam 2012, trong đo nhung nguoi vien chuc Nga, ma bi tin tuong la co dinh liu đen cai chet cua ong, bi cam khong cho vao nuoc My hay su dung he thong ngan hang nuoc nay. Đe tra đua, Nga cam nguoi My nhan con nuoi Nga. Vao đau thang 1 nam 2013, bao Financial Times cho rang "truong hop Magnitsky sai lam qua muc, cho thay ro rang va goi gon bo mat đen toi cua chu nghia Putin" va tan thanh y kien la Lien minh Au chau cung nen đua ra nhung hinh phat tuong tu đoi voi nhung vien chuc Nga co lien he.
Vao nam 2013, to chuc cac phong vien đieu tra quoc te (International Consortium of Investigative Journalists), mot to chuc thong tin khong vu loi, kiem đuoc ho so cua cac cong ty va cac quy đuoc thanh lap boi 2 cong ty nuoc ngoai, ma co tai lieu ve it nhat 23 hang dinh liu toi vu tinh nghi gian lan $230 trieu tien thue o Nga, vu ma Sergei Magnitsky đang đieu tra. Đieu tra cua ICIJ cung tiet lo la nguoi chong cua mot vien chuc quan thue Nga tru hang trieu USD tai mot nha bang o Thuy Si qua mot trong 2 cong ty nuoc ngoai đo.


Boi canh Cong ty Hermitage Capital Management voi tru so o Guernsey đuoc thanh lap vao nam 1996 boi Edmond Safra va Bill Browder la mot trong nhung cong ty o phuong Tay đau tu nhieu nhat vao Nga. Magnitsky la mot luat su lam viec cho van phong Firestone Duncan, mot cong ty kiem soat so sach cho Hermitage Capital Management. Sau khi vu nay đuoc quoc te biet toi, Hermitage Capital Management bi Bo noi vu Nga buoc toi tron thue va gian luan thue. Truoc đo nhieu lan Hermitage đa đua thong tin ve cac tham nhung tai cac doanh nghiep nha nuoc Nga cho chinh quyen va bao chi. Tu đo ong Bill Browder, nha sang lap vien cua Hermitage, bi chinh quyen Nga xem la đe doa toi nen an ninh cua nuoc Nga, va bi cam vao Nga khi ong toi lan cuoi vao thang 11 nam 2005..


Truong hop Magnitsky = Su viec xay ra truoc đo =
Vao ngay 4 thang 6 nam 2007 o Moskva van phong cong ty Hermitage Capital Management va van phong luat su Firestone Duncan bi mot đon vi gom 20 nguoi duoi su chi đao cua trung ta Artyom Kuznetsov thuoc Bo Noi vu Nga luc soat voi cai co, Hermitage co dinh liu toi mot vu tron thue cua mot hang ten la Kameja. Trong so nhung đo đac va van kien bi tich thu co con dau cua hang va van kien lap hang cua cac cong ty con. Khi hoi lai, sau khi van phong Firestone Duncan đieu tra, tai co quan thue vu thi khong co vu to tung nao voi hang Kameja het. Sau nay nguoi ta kham pha ra la lenh kham nha khong co co so phap ly nao ca, muc đich chi đe tich thu con dau va van kien lap hang cua cac hang con Hermitage, lam cho cac hang nay khong the hoat đong đuoc. Nhung tuan sau đo trung ta Kusnezow đa đoi tiep theo nhung du kien ve Hermitage Capital tu cac chu no (nhu Nha bang: HSBC, Citibank, Credit Suisse va ING) voi co la đang đieu tra ve viec tron thue cua hang Kameja. Ho quan tam đac biet la nhung chi tiet ve tat ca cac cong ty con cua Hermitage Capital.
Vao ngay 27 thang 7 nam 2007, 2 cong ty con Hermitage (OOO RILEND, Moskau; OOO PARFENION, Moskau; OOO MAKHAON, Moskau) bi hang Logos Plus, truoc đay khong ai biet toi, đoi boi thuong thiet hai tai toa an dan su Sankt Petersburg. Đon kien la, sau nay bi kham pha ra, la hop đong gia giua hang nay va Hermitage Capital, theo đo Hermitage Capital phai ban cho ho mot so co phan (trong đo co ca cua Gazprom). Nhung đoi hoi nay sau đo đuoc cac đai dien cua cac hang con Hermitage cong nhan. Sau nay nguoi ta kham pha ra la 3 hang con cua Hermitage đa đoi chu mot cach bat hop phap (ten tren van kien lap hang bi đoi bang mot ten khac), đung vao luc, cac van kien lap hang chinh goc va con dau cua hang bi tich thu. Nguoi "chu" moi voi ten la Wiktor Markelow – mot ke đa bi xu ve toi giet nguoi – truoc đay cung đa xuat hien la chu mot hang khac trong mot truong hop đang nghi ngo tuong tu. Markelow đa ra lenh cho cac hang nay chap nhan cac đoi hoi (tong cong khoang gan 500 trieu USD) va khong khang cao. Đang chu y la, cac con dau hang, ma đuoc dung đe đanh dau trong cac hop đong, đuoc lam ra sau 6 ngay ma van kien đuoc ky, ngoai ra mot trong nhung nguoi đuoc cho la "khach hang" cua Hermitage Capital đa dung ho chieu, ma tu 2005 đa bao cho canh sat la đa bi đanh cap. Vi nhung su kien nay Hermitage đa rut tat ca cac tai san cua minh ra khoi Nga. Cuoc đieu tra sau đo đa chung nhan la, tat ca nhung hop đong gia chi co the đuoc lam trong thoi gian, khi tat ca cac con dau va van kien hang đeu nam trong phong luu tru cua thieu ta Pawel Karpow.


= Tien trinh =
Boi vi Hermitage thanh cong trong thoi gian ngan nhat, chuyen phan lon tai san ra khoi nuoc Nga, ban đau khong con gi nhieu đe ma lay đuoc. Nhung cong ty con ma bi đang ky lai mot cach lua đao vi cuoc đieu tra cham chap nam trong tay mot nguoi hoan toan xa la. Trong thoi gian đo cac hang nay lam đon đoi lai mot so thue khong lo tai co quan Thue vu 28 o Moskva. Mot vien chuc ten la Olga Stepanowa co trach nhiem quyet đinh ve đon nay. Viec boi hoan thue tinh ra khoang 230 trieu USD khong ngo đuoc co quan nha nuoc chap thuan chi trong mot ngay. Thuong thi voi so luong tien lon nhu vay cac quyet đinh vi luat phap đoi hoi phai theo mot qua trinh kiem tra so sach keo dai ca nam. Boi vi nganh chuyen mon cua luat su Magnitsky la luat thue ma va van phong ong lam viec cho cong ty Hermitage Capital, nhung viec nay khong the qua mat đuoc ong. Qua mot cuoc đieu tra cua chinh phu do ong đoi hoi, ong đa ke ra tat ca cac ten tuoi va cac du kien cua viec chiem đoat cac cong ty va viec đoi lai thue mot cach bat hop phap. Trong đo ong ket toi trung ta Kusnezow, đa thuc hien viec chiem đoat va cac hanh vi pham phap ke tiep. Chang bao lau sau đo thi chinh ong lai bi truy to trong mot truong hop khac. Ong bi buoc toi la đa tron thue va giup đo chu cong ty Hermitage William Browder gian lan thue. Magnitsky sau đo bi bat vao ngay 24 thang 11 nam 2008 va bi tam giam tai nha tu khet tieng Butyrka o Moskva. Viec tam giam đuoc vien dan la do ong đa co lan xin giay nhap canh vao Anh, do đo co nguy co se bo tron. Truong hop Magnitsky đuoc Oleg Logunow, pho truong phong đieu tra cua bo Noi vu, vao ngay 6 thang 11 nam 2008 đua sang cho trung ta Kusnezow đieu tra, nguoi ma theo loi khai cua Magnitsky đa co nhung pham phap nghiem trong trong truong hop chiem đoat cac cong ty con cua Hermitage Capital.


 Bi tu va chet  Trong luc ong bi tu, bi ap luc cung nhu hanh ha cang ngay cang tang tu phia Kusnezow va Karpow, nhung nguoi ma đoi ong rut lai loi khai trong vu Hermitage. Theo lenh Kusnezow, Magnitsky bi di chuyen thuong xuyen tu phong nay sang phong khac, va tu nha tu nay sang nha tu khac. Tong cong Magnitsky bi giam 358 ngay va sau cung chet vao ngay 16 thang 11 nam 2009 trong mot phong co lap.
Ly do cai chet đuoc co quan nha nuoc cho la vi sung tuy. Sau nay ho đa sua đoi va cho la chet vi bi đot quy. Trai giam tu choi khong cho kham nghiem xac chet. Trong thoi gian bi tam giam Magnitski đa viet 480 thu khieu nai goi nhieu co quan nha nuoc khac nhau, trong đo co mot bai tuong thuat dai 40 trang goi đen Vien Kiem sat Toi cao. Trong nhung tho khieu nai ong ta mo ta tinh trang vi pham luat phap va coi thuong nhan pham con nguoi trong luc ong bi tam giam va đieu kien trong tu. Vi du nhu 2 tuan lien ong khong đuoc tam, va đuoc chuyen vao mot phong, noi ma cau tieu bi nghet đen noi ma phan va nuoc tieu tran len cao khoi mat đat. Vao thang 11 nam 2008, theo nhu nhat ky trong tu cua ong, ong khong co bi đau om, hay benh tat gi, bi giam luc con khoe manh. Vao thang 7 nam 2009 sau 9 thang tu ong đuoc kham suc khoe lan đau tien. Theo bac si nha tu: sung tuy, san than. Tuy nhien ong khong đuoc đieu tri gi ca. Bat cu nhung chua tri y te trong suot thoi gian ong o trong tu đeu bi tu choi. Khong co mot la thu nao cua ong đuoc co quan nha nuoc tra loi. Magnitski chet 7 ngay truoc khi ong bi giam đuoc đung 1 nam. Theo luat Nga 1 nam la thoi gian toi đa, ma co the giu mot tu nhan ma khong phai khoi to, sau đo phai tha ong ra hay la đua ra toa.


 Hau qua   = Trong nuoc Nga  =
Vao thang 11 nam 2009 co mot cuoc đieu tra cua co quan nha nuoc ve cac truong hop tren, tuy nhien khong phai vi nhung khieu nai trong luc tuyet vong cua Magnitsky, ma theo lenh cua tong thong luc đo la Dmitry Anatolyevich Medvedev. Mot hoi đong nhan quyen đuoc lap ra boi đien Kremlin tim ra la ong đa bi đanh đap ngay truoc khi chet. Nhieu vien chuc cao cap cai quan nha tu bi đuoi viec theo sac lenh cua tong thong, tuy nhien chi co 2 bac si nha tu bi khoi to. 2 bac si nay cho biet la bi ap luc boi vien chuc đieu tra Siltschenko. Ong nay đieu tra ve viec nghi ngo tron thue cua Magnitsky. Uy ban đieu tra cho la Siltschenko khong co pham toi gi ca. Medvedev ngoai ra con ky mot sac lenh vao thang 12 nam 2009, theo đo khong đuoc bat tam giam nhung nguoi đang bi đieu tra vi tinh nghi tron thue.
Vao ngay 25 thang 5 nam 2010, đai truyen thanh Echo Moskwy o Moskva tuong thuat ve cuoc đieu tra ve viec giam sat cua Bo Noi vu trong truong hop Artjom Kusnezow, ma bay gio moi bat đau, nguoi ma cho toi luc đo khong bi khoi to hay la bi cho ngung lam viec. Cuoc đieu tra đuoc thi hanh do su to cao cua Jamison Firestone, mot ban đong nghiep cua Magnitsky, xem lenh bat giam ong co hop phap hay khong. Nhung vien chuc, kiem sat vien, va quan toa tham du vao vu nay van khong bi mat chuc. Bi khoi to chi co pho tu truong trai giam Butyrka, Dmitri Kratow. Kratow tuy nhien đuoc tha bong vao thang 12 nam 2012 ve toi cau tha tai mot toa an Moskva. 2 nguoi bac si, ma đa chenh mang khong kham Magnitsky la 2 nguoi duy nhat chinh thuc bi xu phat. Mot so nguoi khac con đuoc thang chuc.
Vao ngay tuyen bo ban an cuoi nam 2012, tong thong Nga luc đo la Vladimir Putin ky mot luat cam gia đinh My nhan con nuoi Nga đe tra đua viec Hoa Ky trung phat cac vien chuc Nga trong vu an Magnitsky.
Vao ngay 18 thang 3 nam 2013, toa an Nga loan bao la ho se dut khoat ngung cuoc đieu tra trong cai chet cua Magnitsky. Theo nhu uy ban đieu tra cua Vien kiem sat Nga khong co mot bang chung nao het la co mot toi pham lien can đen cai chet nay, "trong cai xac cua Magnitsky nguoi ta khong tim thay dau vet tra tan hay bi đanh đap gi ca". Nhung loi tuyen bo tuy nhien khong the xac nhan đuoc, boi vi gia đinh Magnitsky co lam đon xin kham nghiem xac ong, nhung đa bi trai giam ngan cam. Trong mot cuoc phong van voi đai truyen hinh Rossija 1, tong thong Vladimir Putin xac nhan vao ngay 27 thang 4 nam 2013, la vu kien Magnitsky đa ket thuc. Theo nhu Putin thi đo la mot bi kich, tuy nhien khong co nhung y đinh mo am va khong co hanh đong cau tha nao ca.
Vu an buoc toi Magnitsky va Browder vi ly do tron thue sau cai chet cua Magnitsky van tiep tuc. Theo buoc toi thi ca hai đa tron thue tong cong la 522 trieu Rubel. Vu xu bat đau vao ngay 25 thang 2 nam 2013. Vao ngay 5 thang 3 nam 2013 bo Noi vu Nga giai thich, Browder con bi buoc toi mua co phan Gazprom trai phep, va toa an Nga du đinh, ra giay truy na quoc te Browder, sau khi ong chinh thuc bi kien.
Vao ngay 11 thang 7 nam 2013, Magnitsky mac du đa chet van bi toa an Moskva len an vi toi gian lan thue. Browder bi xu la co toi, đa tron thue khoang 17 trieu Dollar va bi xu vang mat 9 nam tu. Trong mot ban thong bao, hang cua Browder khong chap nhan nhung loi buoc toi, cho đo la mot vu an dung đung. Nhung co gang cua nha cam quyen Nga, đua Browder vao danh sach truy na quoc te đa khong thanh cong. Co quan canh sat quoc te (Interpol) giai thich, nhung buoc toi cho Browder co muc đich chinh tri va nhu vay đi nguoc lai voi nhung quy luat cua Interpol.


 = Quoc te  =
2010 Ngoai truong Hoa Ky Hillary Clinton đoi Nga, mang cac vien chuc chiu trach nhiem cho cai chet cua Magnitsky ra toa. Khoi Lien minh chau Au (EU) ban hanh ra mot luat, cho phep cac nuoc thanh vien, tich thu tien bac cua 60 nguoi Nga, co dinh liu toi toi ac nay.
Cung vao nam 2010 nha san xuat phim Ha Lan Hans Hermans va Martin Maat đa lam ra mot phim tai lieu ve truong hop Magnitsky voi cai tua Justice for Sergej (Cong ly cho Sergej). Vao nam 2012 tai hoi phim Cinema for Peace tai Berlin, phim nay đa nhan giai thuong cho cong ly (Award for Justice).
Sau khi Bo ngoai giao Hoa Ky vao nam 2011 đa cam cac vien chuc Nga đo vao My cung nhu khoa tai san va tai khoan nha bang cua ho tai Hoa Ky, vao thang 12 nam 2012 Quoc hoi Hoa Ky đa thong qua luat Russia and Moldova Jackson-Vanik Repeal and Sergei Magnitsky Rule of Law Accountability Act. Voi chu ky cua tong thong Obama vao ngay 14 thang 12 nam 2012 viec trung phat cac vien chuc Nga đa co hieu luc. Danh sach cua cac vien chuc nay cung đuoc goi la danh sach Magnitsky. Canada, Ha Lan, Ba Lan va Anh Quoc cung đa theo đuoi nhung hanh đong tuong tu. Nga đa tra đua luat nay bang cach cam cac gia đinh nguoi My đuoc nhan tre em Nga lam con nuoi. Luat đo o Nga chinh thuc đuoc goi la luat Dima-Jakowlew, đat theo ten mot đua tre mo coi Nga, ma đa chet o ben My, vi cha me nuoi nguoi My troi nong ma lai đe no trong xe hoi mot minh khong mo cua so. Hoa Ky cong bo vao ngay 12 thang 4 nam 2013 danh sach cua 18 nguoi bi cam vao Hoa Ky, trong so đo co 16 nguoi dinh liu voi truong hop Magnitsky. Ngay hom sau Nga cong bo danh sach 18 nguoi Hoa Ky ma khong đuoc phep vao Nga nua.
Đuoc uy quyen cua Hoi đong Nghi vien cua Uy hoi chau Au, chinh tri gia nguoi Thuy Si Andreas Gross viet mot bai tuong trinh ve truong hop Magnitsky. Trong ngay trinh bay truoc cong chung ve bai tuong trinh vao ngay 25 thang 6 nam 2013, Gross cho cac đieu tra cua nha nuoc Nga la mau thuan voi nhau, nhung bang chung đua ra đe buoc toi Magnitsky khong thuyet phuc. Tinh trang ma đua toi cai chet cua Magnitsky đuoc xem đa "vi pham luat phap Nga va quy uoc cua Au chau ve nhan quyen". Trong mot cuoc phong van, Gross cho biet ong tin chac la, Magnitsky đa tim ra dau vet cua mot vu pham phap va vi vay tro thanh nan nhan cua mot toi ac khac".
Vao thang 7 nam 2013 bao chi Anh tuong thuat, bo Noi vu Anh lien quan toi vu Magnitsky đa cam 60 quan chuc Nga khong cho vao nuoc Anh.


Chu thich Lien ket ngoai Stop the Untouchables. Justice for Sergei Magnitsky web site
of Serget Magnitsky death by the Council to the President of Russia (tieng Nga)
" Justice is put to the sword by Moscow’s greed and corruption" by Boris Johnson, mayor of London