STEVE (Strong Thermal Emission Velocity Enhancement - Su tang manh me van toc phat xa nhiet) la mot hien tuong quang hoc trong khi quyen xuat hien duoi dang mot dai anh sang mau tim va xanh luc tren bau troi, đuoc đat ten vao cuoi nam 2016 boi nhung nguoi quan sat cuc quang tu Alberta, Canada. Theo phan tich du lieu ve tinh tu nhiem vu tham do Swarm cua Co quan Vu tru Chau Au, STEVE đuoc gay ra boi mot dai plasma nong rong 25 km (16 dam) o tren đo cao vao khoang 450 km (280 dam) tinh tu muc nuoc bien, voi nhiet đo 3.000 °C (3.270 K; 5.430 °F) va toc đo dong chay 6 km/s (3,7 dam/s) (so voi toc đo 10 m/s (33 ft/s) ben ngoai dai). Hien tuong nay khong hiem, nhung chua đuoc nghien cuu ky truoc đay. Vao thang 8 nam 2018, cac nha nghien cuu xac đinh rang phat xa khi cua hien tuong nay khong lien quan toi su lang đong cua cac hat đien tich (cac electron hay ion) va, vi vay, co the đuoc sinh ra tu tren tang đien ly.


Kham pha va đat ten STEVE đa đuoc cac nhiep anh gia chup anh cuc quang quan sat trong nhieu thap ky, voi mot so bang chung cho thay rang cac quan sat cua hien tuong co the đa đuoc ghi lai som nhat vao tan nam 1705. Tuy nhien, chua co su xac đinh chinh xac ve STEVE la gi cho đen khi cac thanh vien cua mot nhom Facebook co ten la Alberta Aurora Chasers đat ten cho no, gan cho no la mot dang cuc quang proton va goi no la "vong cung proton". Khi giao su vat ly Eric Donovan tu Đai hoc Calgary trong thay cac buc anh cua ho, ong đa nghi ngo đieu đo khong đung vi cuc quang proton la khong the nhin thay đuoc. Ong đa so sanh thoi gian va vi tri cua hien tuong voi du lieu ve tinh cua Swarm va lien he mot trong nhung nhiep anh gia cua Alberta Aurora Chasers, Song Despins, nguoi co anh khong đuoc hien thi tren trang nay. Co ta cung co ca toa đo GPS tu Vimy, Alberta, giup Donovan lien ket du lieu đe đinh ra hien tuong.
Mot trong nhung nguoi quan sat cuc quang, nhiep anh gia Chris Ratzlaff, goi y ten "STEVE", lay cam hung tu Over the Hedge, mot bo phim hai hoat hinh nam 2006, trong đo cac nhan vat cua phim đa chon đo la mot cai ten tot lanh cho mot cai gi đo chua đuoc biet đen. Phong su ve "cuc quang" bat thuong chua đuoc mo ta o đay đa lan truyen tren mang nhanh chong nhu mot vi du ve cac nha khoa hoc thuong dan voi du an cua ho, Aurorasaurus.
Robert Lysak, trong cuoc hop mua thu cua Lien hiep Đia vat ly Hoa Ky vao thang 12 nam 2016, đa đe xuat "Su tang cuong manh me van toc phat xa nhiet", Strong Thermal Emission Velocity Enhancement, nhu la mot tu đay đu (backronym) cua STEVE, va đa đuoc nhom nghien cuu hien tuong tai Trung tam Chuyen bay Vu tru Goddard cua NASA thong qua.


Su xuat hien va nguyen nhan STEVE co the đuoc phat hien o cac vung gan xich đao hon cuc quang, va toi thang 3 nam 2018 no đa đuoc quan sat tai Vuong quoc Anh, Canada, Alaska, cac bang phia Bac Hoa Ky, va New Zealand. STEVE xuat hien duoi dang mot vong cung hep keo dai toi hang tram toi hang trieu dam, doc theo huong đong-tay. STEVE thuong dien ra trong tu 20 phut toi 1 tieng đong ho. Tinh toi thang 3 nam 2018, STEVE chi đuoc phat hien thay khi co cuc quang cung xuat hien. STEVE khong đuoc quan sat trong khoang thoi gian tu thang 10 nam 2016 toi thang 2 nam 2017, hoac tu thang 10 nam 2017 toi thang 2 nam 2018, dan đen viec NASA tin rang STEVE co the chi xuat hien trong mot so cac mua nhat đinh trong nam.
Mot nghien cuu đuoc xuat ban vao thang 3 nam 2018 boi Elizabeth A MacDonald va cac đong tac gia khac đuoc binh duyet tren tap chi Science Advances cho rang STEVE đi kem voi su troi dat ion can cuc quang (SAID), mot dong chuyen đong nhanh cua cac hat đien tich cuc nong. STEVE đanh dau bieu hien thi giac lan đau tien quan trac đuoc đi kem voi SAID. Vao thang 8 nam 2018, cac nha nghien cuu xac đinh rang anh sang khi ruc ro cua hien tuong nay khong lien quan đen su ket tua hat (electron hoac ion) va do đo, co the đuoc tao ra trong tang đien ly.


= Moi lien he voi cuc quang dang hang rao =
STEVE thuong hay đuoc quan sat thay, mac du khong phai luon luon, phia tren mot cuc quang dang "hang rao" (picket-fence aurora) mau xanh la cay. Mac du cuc quang dang hang rao đuoc gay ra boi su ket tua cac electron, chung xuat hien o ngoai vung oval cuc quang va do đo su hinh thanh cua chung la khac so voi cuc quang thong thuong. Nghien cuu cung chi ra rang nhung hien tuong nay xay ra đong thoi o ca hai ben ban cau. Cuc quang dang hang rao đa đuoc trong thay ma khong co quan sat STEVE.
Su phat xa mau xanh la cay duong nhu co lien quan đen cac dong xoay trong dong chay sieu thanh cua cac hat mang đien, tuong tu nhu dong xoay đuoc nhin thay trong mot con song, di chuyen cham hon so voi dong nuoc xung quanh chung. Cac hang mau xanh la trong hang rao cuc quang di chuyen cham hon cac cau truc hinh dang trong pho phat xa mau tim cua STEVE, va mot so nha khoa hoc đa suy đoan rang chung co the đuoc gay ra boi su hon loan trong chuyen đong cua cac hat tich đien tu khong gian.


Xem them Thoi tiet khong gian
Tang nhiet luu
Tai lua Mat Troi
Set thuong tang khi quyen


Tham khao Lien ket ngoai Bai thuyet trinh cua Eric Donovan tai Hoi nghi Khoa hoc ve cac Nhiem vu Tham hiem Trai Đat ESA 2017 (1:08:30 - 1:26:00)
Alberta Aurora Chasers
The Aurora Named STEVE tren YouTube NASA Goddard with Liz MacDonald 14 thg 3, 2018