kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Ngay 7 thang 10 nam 2023, cac nhom chien binh Palestine do Hamas dan đau đa phat đong mot cuoc xam luoc va tan cong quy mo vao Israel tu Dai Gaza, vuot qua hang rao Gaza–Israel va vuot qua cac cua khau bien gioi Gaza, cac thanh pho lan can cua Israel, cac co so quan su lan can va cac khu đinh cu dan su. Hamas goi chien dich nay Chien dich Bao tap Al-Aqsa (Operation Al-Aqsa Storm) trong khi Israel goi cuoc phan cong cua minh la Chien dich Nhung thanh guom sat (Operation Iron Swords). Đay la cuoc xung đot truc tiep đau tien trong pham vi ranh gioi cua Israel ke tu cuoc chien tranh A Rap-Israel nam 1948. Su thu đich bat đau vao sang som voi tan cong bang ten lua vao lanh tho cua Israel va cac cuoc xam nhap bang phuong tien van chuyen vao lanh tho Israel, voi mot so cuoc tan cong vao cac cong đong dan su Israel xung quanh va cac can cu quan su cua Israel. Mot so nha quan sat coi nhung su kien nay la su khoi đau cua mot intifada cua nguoi Palestine thu ba. Lan đau tien ke tu chien tranh Yom Kippur nam 1973, Israel chinh thuc tuyen chien.
Sau khi giai phong luc luong Hamas khoi cac khu vuc bi anh huong, Israel đap tra bang cac cuoc khong kich vao Dai Gaza. Lien Hop Quoc bao cao rang khoang 423.000 nguoi Palestine, hon 1/5 dan so Gaza, đa phai di doi trong nuoc. Lo ngai ve mot cuoc khung hoang nhan đao cang gia tang sau khi Israel cat nguon cung cap luong thuc, nuoc, đien va nhien lieu cho Dai Gaza, noi von đa bi ca Ai Cap va Israel phong toa. Đa co nhieu thuong dan thiet mang va co nhieu cao buoc ve toi ac chien tranh. Tren binh dien quoc te, cac cuoc bieu tinh xay ra o nhieu đia điem va toi pham cam thu ngay cang gia tang. Thong tin sai lech ve chien tranh đa đuoc lan truyen tren mang. 
It nhat 44 quoc gia đa len an Hamas va coi cac chien luoc cua to chuc nay la khung bo, tuy nhien cac chu the trong khu vuc nhu Qatar, A Rap Xe Ut, Kuwait, Syria, Iran va Iraq lai quy trach nhiem cho Israel. Nhieu quoc gia keu goi giam cang thang. Mot cuoc xung đot đa đuoc bao cao giua Hezbollah va cac chien binh Palestine o Liban va luc luong Israel vao ngay 8 va 9 thang 10. Hoa Ky trien khai mot nhom tac chien tau san bay đen Đong Đia Trung Hai, va Đuc tuyen bo se bat đau cung cap vien tro quan su cho Israel.


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai Escalation in the Gaza Strip and Israel | OCHA Flash Update #1 as of 18:00, 7 October 2023
OCHA Escalation in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #2
OCHA Escalation in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #3
Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #4
Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #5
Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #6
Hostilities in the Gaza Strip and Israel | Flash Update #7
UNRWA Gaza Situation Report #4
UNRWA Gaza Situation Report #5
Xe 2 cau, con goi xe truyen đong 4 banh, xe 4 banh phat đong, xe tu luan van, xe 4X4, 4WD) la 1 dang xe ma ca bon banh (hoac 2 cau: cau truoc va cau sau) đeu nhan đuoc luc tu may, khac voi cac xe du lich thi chi co cau truoc hoac cau sau la nhan đuoc ma luc đe keo (neu cau truoc) hoac đay (neu cau sau) xe ve phia truoc. Loai xe nay đuoc tao ra đe đi tren cac đia hinh phuc tap so voi đuong đo thi.
Tat ca cac xe quan đoi (Hummer, Jeep, UAZ-469) đeu la xe 2 cau. Mot so nhan hieu xe 2 cau noi tieng la Toyota Land Cruiser, Mitsubishi Pajero, Range Rover, Land Rover Defender, Mazda BT50.
Xe 2 cau gom hai loai: 

2 cau lien tuc: Luc nao 2 cau cung nhan truyen đong
2 cau khi can: Nguoi lai hoac he thong vi tinh cua xe se chuyen qua chuc nang 2 cau khi can thiet. Phan đong cac loai xe SUV đeu trong dang nay, vi it hao xang hon va thich hop voi viec su dung tren đuong truong.
Ngay nay, tren thi truong co rat nhieu xe SUV co chuc nang chay 2 cau, nhung đe co chuc nang chay tren moi đia hinh (all terrain) thi xe phai co them 1 hop so cham rieng (khi gai so cham thi xe tien rat cham nhung suc keo tang gap ba lan suc keo khi xe chay so 1), ngoai ra con phai co chuc nang differential lock (khoa vi sai) cho phep cau truoc va cau sau hoat đong mot cach đoc lap, so voi trang thai binh thuong thi luc nao ma luc cua cau truoc + ma luc cua cau sau cung bang 100%. Đac điem khac la vi cac xe nay phai van hanh chac chan nen thung xe đuoc rap tren 1 bo khung gam xe đoc lap ben duoi, khac voi cac loai SUV thong dung thi khung gam xe ben duoi va thung xe ben tren đeu lien nhau (thuong goi la chassis lien).


Tham khao Xem them Xe viet da
Xe the thao đa dung
Rolls-Royce Motor Cars la mot hang san xuat xe hoi sieu sang cua Anh co tru so chinh va nha may lap rap đuoc đat tai Goodwood, West Sussex.


Tham khao
Hon Đoi hay con goi la hon Đoi, hay hon Đau, la mot hon đao nho gan bo bien thuoc xa Van Thanh, huyen Van Ninh, tinh Khanh Hoa. Đay la vi tri Điem A7 cua Đuong co so tren bien cua Viet Nam. Phia tay cua đao la Mui Đoi cuc đong tren đat lien cua Viet Nam.


Tu nhien Đao cach đat lien tai vi tri ngay Mui Đoi (thuoc ban đao Hon Gom) khoang 500 m. Dien tich đao gan 20 ha (0,195 km2), đo cao lon nhat 309 m. Ten goi hon Đoi la do đao co nhieu đoi moi. Moi truong tu nhien tren đao hoang so gan nhu nguyen ven, be mat đao đay cac khoi đa xen lan cay bui. Đao la noi rat nhieu chim yen tru ngu.
Tren đinh cao nhat cua đao đat Cot moc A7 va moc toa đo, hai cot cach nhau 20 m.


Lich su Nam 2005, Bo Van hoa va Thong tin (nay la Bo Van hoa, The thao va Du lich) ban hanh Quyet đinh so 13 xep hang Mui Đoi - Hon Đoi la danh lam thang canh quoc gia.
Vao nam 2014, chinh quyen tinh Khanh Hoa keu goi doanh nghiep du lich đau tu vao Mui Đoi - Hon Đau, khai thac du lich, to chuc tham quan, da ngoai.
Đen nam 2019, viec du lich dien ra tu phat thieu đam bao an toan, xay ra nhieu vu tai nan nen Bo đoi bien phong khu vuc lai co van ban đe nghi han che hoat đong du lich tai đay. Vu nghiem trong nhat xay ra vao ngay 22 thang 9 tu mot đoan sinh vien vua tot nghiep gom 16 nguoi đen đay tam bien, 2 trong so đo thiet mang va thi the đuoc tim thay vai ngay sau đo.
Hien tai, đao đuoc Cong ty Yen sao Khanh Hoa quan ly đe khai thac nguon loi yen sao. Đao la mot đia điem han che đoi voi khach du lich.


Tham khao = Sach =
Hoi đong quoc gia chi đao bien soan tu đien bach khoa Viet Nam (2002). Tu đien bach khoa Viet Nam: E-M. Nha xuat ban Tu đien bach khoa. OCLC 951286520.
UBND tinh Khanh Hoa (2003). Đia chi Khanh Hoa. Nha xuat ban Chinh tri quoc gia. OCLC 56968041.
Mui Đoi la mui đat ven bien nam tren ban đao Hon Gom thuoc xa Van Thanh, huyen Van Ninh, tinh Khanh Hoa. Đay la điem cuc Đong tren đat lien cua Viet Nam, ve huong đong bac bo bien cua mui đat khoang 500 met la Hon Đoi - điem A7 cua Đuong co so tren bien cua Viet Nam.


Mo ta Mui Đoi cach thanh pho Nha Trang 80 km ve phia bac, cach thanh pho Tuy Hoa 35 km ve phia nam.
Mui Đoi con co ten goi khac la mui Đoi, vi co rat nhieu đoi moi song o đay.
Khu vuc mui đat đia hinh cao đay đa lom chom va cac con cat ven bien, rung hoang so con nhieu, khong co dan cu.


Lich su Nam 2005, Bo Van hoa va Thong tin (nay la Bo Van hoa, The thao va Du lich) ban hanh Quyet đinh so 13 xep hang Mui Đoi - Hon Đoi la danh lam thang canh quoc gia. Nam 2014, chinh quyen tinh Khanh Hoa keu goi cac doanh nghiep du lich đau tu vao Mui Đoi - Hon Đau, khai thac du lich, to chuc tham quan, da ngoai.
Tu giua nam 2016, chinh quyen tinh Khanh Hoa đa bat đau lenh cho xay dung cot moc đanh dau điem cuc Đong. Nam 2017, cong trinh chinh thuc ra mat, cong trinh la chop đa hoa cuong tam giac đeu. Tren cot co khac dong chu "Mui Đoi - Hon Đoi (Hon Đau), điem cuc Đong tren đat lien, toa đo 12˚39'0" vi đo Bac - 109˚28'0" kinh đo Đong".
Ngay 22 thang 9 nam 2019, mot đoan sinh vien vua tot nghiep gom 16 nguoi đen đay tam bien, 2 trong so đo thiet mang va thi the đuoc tim thay vai ngay sau đo. Đay la mot trong nhieu hoat đong du lich tu phat đa dan đen rui ro tai nan, do đo Bo đoi bien phong khu vuc đa co van ban đe nghi han che hoat đong du lich tai Mui Đoi va Hon Đoi.


Tranh chap điem cuc Đong Nganh du lich hai tinh Khanh Hoa va Phu Yen đa tung co tranh cai ve điem cuc Đong tren đat lien cua lanh tho Viet Nam giua hai vi tri la Mui Đien (con goi la Mui Đai Lanh) thuoc xa Hoa Tam, thi xa Đong Hoa, tinh Phu Yen va Mui Đoi. Ket qua quan trac va đo đac chinh xac do thay Mui Đien co toa đo 12˚52'48" vi đo Bac, 109˚27'06" kinh đo Đong. Con Mui Đoi co toa đo 12˚38'39" vi đo Bac - 109˚27'50" kinh đo Đong, nam ve phia Đong so voi Mui Đien. Cuc Đo đac, Ban đo va Thong tin đia ly Viet Nam trong sach giao khoa Đia ly lop 12 do Nha xuat ban Giao duc tai ban lan thu 3-2011 xac đinh Mui Đoi la điem cuc Đong tren đat lien cua lanh tho Viet Nam. 


Tham khao = Sach =
Tran Manh Thuong (2005). Viet Nam - Van hoa va du lich. Nha xuat ban Thong tan.
UBND tinh Khanh Hoa (2003). Đia chi Khanh Hoa. Nha xuat ban Chinh tri quoc gia. OCLC 56968041.
Đong giay la cong đoan che tao giay dep.
Nghe nay thuo truoc la mot nghe thu cong nhung sang the ky 20 đa cong nghe hoa tro thanh mot mat hang tieu thu voi san luong lon. Giay tot đuoc mot so nguoi ua chuong van la mot san pham thu cong vi đoi hoi nhieu cong đoan ti mi cat, got, khau, đanh bong. Giay dep ngay nay thuong la mot phan thuoc trang phuc thoi trang thay đoi theo tuoi tac, thoi tiet va le nghi.
Thanh pham co nhieu loai nhu giay, dep, guoc, xang đan, bot, moi thu dung nhung vat lieu nhu da thuoc, go, cao su, nhua, đay v.v. đe cau tao phan đe, got, quai va mui.
O Viet Nam nghe đong giay co tu xua nhu vet tich la pho Hang Giay va ngo Hai Tuong trong so 36 pho phuong cua pho co Ha Noi.


Tham khao
Xe the thao đa dung, hay xe SUV (viet tat tu tieng Anh Sport Utility Vehicle) la mot loai xe danh cho gia đinh voi khung xe la khung xe tai. Loai xe nay rat đuoc chuong bat đau tu My va sau đo lan truyen qua chau Au va cac nuoc khac. 

Nguoi tieu dung ua chuong xe SUV boi nhung đac điem sau: 

Xe cao, đi đuoc nhieu đia hinh phuc tap, khong gian ben trong rong rai nen cho đuoc nhieu nguoi va vat dung, dang xe chac chan giong xe 2 cau (4x4), khoi luong xe lon tao cam giac an toan
Nhieu xe the thao đa dung la xe 2 cau. Song, luu y la khong phai moi xe 2 cau đeu la xe the thao đa dung. Tuy voi nhung uu điem nhu vay, loai xe nay cung la mot loai xe gay o nhiem moi truong kha la lon.


Tham khao
Bau cu Quoc hoi đuoc to chuc tai Viet Nam Cong hoa vao ngay 30 thang 8 nam 1959, mang lai chien thang ap đao cho Tong thong Ngo Đinh Diem va chinh the mien Nam. Che đo nay đa gianh đuoc tat ca, tru hai trong so 123 ghe trong Quoc hoi, do 5 chinh đang than chinh phu va cac ung cu vien đoc lap than chinh phu nam giu. Cuoc bau cu cho phep tu do hoa phan nao ve quyen tu do ngon luan, nhung che đo Diem van tiep tuc duy tri su kiem soat chat che đoi voi qua trinh bau cu. Bat chap nhung no luc đang ke trong viec ngan chan mot so it ung cu vien đoi lap ra ung cu trong cuoc bau cu thong qua viec su dung binh si quan đoi đen nhet đay thung phieu đe ung ho cac ung cu vien than chinh phu, hai ung cu vien đoc lap cua phe đoi lap đa đac cu – Phan Quang Đan va Phan Khac Suu. Tuy nhien, trong phien khai mac Quoc hoi đau tien, Đan va mot đai bieu đoc lap khac la Nguyen Tran khong đuoc phep tham du va bi bat va buoc toi gian lan bau cu. Cuoc bau cu nay noi chung theo mot bao cao nam 1966 cua CIA mo ta la "ban thiu va gian lan cong khai nhat" trong tat ca cac cuoc bau cu o Viet Nam Cong hoa.


Boi canh Viet Nam Dan chu Cong hoa đe nghi voi Diem nen to chuc hoi nghi tham van truoc bau cu. Viec nay đuoc thuc hien vao thang 5 va thang 6 nam 1956, thang 7 nam 1957, thang 5 nam 1958 va mot lan nua vao thang 7 nam 1959. Loi đe nghi ve cuoc đam phan giua mien Bac va mien Nam Viet Nam, tren co so "tong tuyen cu tu do bang loi bo phieu kin". Tat ca nhung loi đe nghi nhu vay đeu bi bac bo. Diem tu choi to chuc cuoc bau cu theo Đieu 7 cua Tuyen bo Hiep đinh Geneve, vi Quoc gia Viet Nam truoc đay chua ky ket Hiep đinh Geneve – do đo khong tuan theo bat ky thoa thuan nao ca. My hoan toan ung ho ong. Ket qua cua viec tu choi đo, Thuong nghi si My Ernest Gruening, trong mot bai phat bieu truoc Thuong vien Hoa Ky vao ngay 9 thang 4 nam 1965 đa noi "Cuoc noi chien nay đa bat đau... khi che đo cua Diem—theo su thuc giuc cua chung ta—tu choi thuc hien đieu khoan trong Hiep đinh Geneve đe to chuc bau cu thong nhat đat nuoc Viet Nam".


Ket qua Hau qua Phan Quang Đan đuoc coi la mot nguoi theo chu nghia dan toc chong cong, mot trong nhung nhan vat chinh tri co nang luc nhat trong nuoc, va đuoc bau voi ty le 6-1 so voi ung cu vien chinh phu cua Diem. Đieu nay xay ra bat chap 8.000 binh si Luc quan Viet Nam Cong hoa đuoc cho tu ngoai khu vuc bau cu đen bo phieu.
Bat chap su phan đoi manh me tu đai su quan My va Anh, Diem van kien quyet rang Đan se khong the ngoi vao ghe cua minh. Khi Quoc hoi khai mac, Đan đa phai đoi mat voi canh sat va bi bat giu khi ong đinh roi phong kham cua minh đe toi tham du phien hop. Đan bi buoc toi gian lan bau cu voi ly do đuoc cho la đa cung cap dich vu cham soc y te mien phi hong loi keo cu tri ung ho minh. Ong cung chi ra rang neu đung nhu vay thi ong se tranh cu o khu vuc bau cu noi ong hanh nghe, nham toi đa hoa so luong benh nhan đen cho bo phieu cua minh.


Tham khao
Che khuc bach la mot mon che giai khat kha pho bien cua Viet Nam. Ve co ban mon an nay la mot dang rau cau, nhung đuoc bien tau nhieu ve thanh phan nguyen lieu, đa dang hon va đuoc an chung voi nhau, voi cach an khac voi rau cau thuong. Cai ten "che khuc bach" co nguon goc tu Han Viet, mo ta hinh dang thanh pham cua nhung vien thach mau trang đuoc cat thanh khuc nho vua an.


Nguon goc Che khuc bach đuoc xem la co nguon goc tu mot mon an cua nguoi Hoa Sai Gon voi ten goi đau phu hanh nhan, đay la mon trang mieng chuyen dung o cac tiec cuoi, sinh nhat,... Che khuc bach la mon an đuoc cai tien tu đau phu hanh nhan, chung đuoc lam cho beo va thom hon.


Thanh phan Thanh phan chinh la nhung mieng "khuc bach" đuoc uop lanh va co vi deo thom, chung đuoc lam tu sua tuoi khong đuong, kem tuoi, gelatin, đuong cat trang. Nuoc che đuoc nau chu yeu tu đuong phen. Sau đo, mon them nuoc hoa qua nhu vai hop va hat hanh nhan. Nhung vien khuc bach đuoc cat hinh o co luon song, ngay nhung hoi cung va thom mui pho mai. Che khuc bach thuong đuoc an cung voi cac loai trai cay nhu nhan, kiwi, tao, vai, thanh long, mit, hat e,...Cac bien the ngoai sua cua mon gom co huong vi tra xanh, khoai mon, ca phe.


Thuong mai Vao khoang 2013, che khuc bach tao ra trao luu an vat moi cua gioi tre, thay cho tra chanh chem gio  la mot trao luu đa co tu cac nam truoc. Cac quan an quan uong đa đua mon vao menu cua ho. Mot nguoi buon ban ten Thu Trang o pho Bui Thi Xuan tai Ha Noi ban trung binh 200 đen 300 coc che khuc bach moi ngay, voi gia tu 20-25.000 VND. Đuong Chau Van Liem, Quan 5, Tp.HCM tap trung nhieu điem ban che khuc bach, trong đo nhieu hang quan đa chuyen cac mon thuong ngay cua ho sang che khuc bach. Che khuc bach cung đuoc tiep thi tren mang internet va đuoc giao đen tan noi.
Mot vu be boi nganh san xuat va cung ung gelatin bung no sau đo gay anh huong đen thuong mai che khuc bach. Gelatin, loai phu gia lam đong "khuc bach" cua mon lam tu collagen lay trong da lon, xuong gia suc,... bi phat hien thieu ve sinh. Do đo, mon an bi xem la gay nguy hai suc khoe nguoi dung. Ve sau, nhung nguoi tho lam che khuc bach su dung nguyen lieu tu nhien va an toan hon lam đong thach khuc bach la rau cau, thay cho gelatin. Ti le su dung la mot goi bot rau cau 10 gram dung do 200 gram đuong va nua lit nuoc. Tuy vay, rau cau bi đanh gia lam mat đi su đac trung cua mon che khuc bach, vi gelatin lam cho khuc bach deo, dai, mem; con rau cau lai lam cho khuc bach gion, cung.


Xem them Tra chanh chem gio
Pho mai que
Tra sua


Tham khao Lien ket ngoai Tue Anh (ngay 11 thang 4 nam 2019). "Cong thuc che khuc bach mat ruoi ngay he". baovephapluat.vn. Truy cap ngay 27 thang 11 nam 2023.
Đau hu hanh nhan (tieng Trung: 豆腐; Binh am: xingren doufu; tieng Nhat: Kanji: 杏仁豆腐, Kana: あんにんとうふ) hay đau phu annin la mot mon trang mieng A-Đong lam tu sua hat mo, (thuong đuoc dich la sua hanh nhan, do hat mo thuong đuoc dich la "hanh nhan"), agar va đuong. Đay la mon trang mieng truyen thong cua am thuc Bac Kinh, Quang Đong cung nhu am thuc Nhat Ban. Mon nay co hinh thuc va ban chat tuong tu nhu mon blancmange.
Cai ten "đau phu" o đay dung đe chi "chat ran giong nhu đau phu" khi thanh phan chinh cua đau phu la đau nanh khong đuoc su dung. Quy uoc đat ten nay cung đuoc thay trong cac mon an Đong A khac nhu Yudoufu cua Trung Quoc (鱼 豆腐) va tamagodofu Nhat Ban.


Cong thuc truyen thong Trong cong thuc truyen thong, thanh phan chinh la hanh nhan đuoc ngam va nghien voi nuoc. Sua hanh nhan đuoc chiet xuat, lam ngot va lam nong bang chat keo (thuong la agar). Khi đuoc lam lanh, hon hop sua hanh nhan se đong cung lai thanh mot thach trang mieng mem.


Bien the Mac du cong thuc su dung agar la thuan chay, nhung co rat nhieu cong thuc bien tau đi nguoc lai voi đieu nay. Hau het cac cong thuc moi đeu đuoc lam dua tren cac san pham sua va mot luong nho huong lieu. Thanh phan chinh la agar thuong đuoc thay the bang gelatin.
Thach rau cau hanh nhan co the đuoc lam tu nhung nguyen lieu tuoi hoac su dung duoi dang bot hon hop đong goi. Co mot loai bot lam tu đau nanh đong goi voi chat đong tu, hoa tan trong nuoc nong va đong cung khi đuoc lam mat.


Xem them Sua hanh nhan
Blancmange
Banh flan


Nguon tham khao Lien ket ngoai Cong thuc che bien đau phu Annin Luu tru ngay 10 thang 9 nam 2019 tai Wayback Machine
Hanh tinh khi khong lo (đoi khi goi la hanh tinh kieu Sao Moc (Jovian planet), hay hanh tinh khong lo) la the loai hanh tinh khong lo co thanh phan chinh khong phai la đa hay cac vat chat ran khac. Hien co 4 hanh tinh khi khong lo trong He Mat Troi: Sao Moc, Sao Tho, Sao Thien Vuong, Sao Hai Vuong. Nhieu hanh tinh khi khong lo nam ngoai He Mat Troi quay quanh cac ngoi sao khac đa đuoc tim thay.
Cac hanh tinh khi co khoi luong gap 3-10 lan Trai Đat đuoc xem la hanh tinh khi khong lo.
Cac thien the nang gap 13 lan Sao Moc đuoc goi la sao lun nau va chung nam giua pham vi khoi luong cua mot hanh tinh khi khong lo lon va ngoi sao nhe nhat.


Chu thich Tham khao Episode "Giants" on The Science Channel TV show Planets
SPACE.com: Q&A: The IAU's Proposed Planet Definition 16 thang 8 nam 2006 2:00 am ET
BBC News: Q&A New planets proposal Wednesday, 16 thang 8 nam 2006, 13:36 GMT 14:36 UK


Lien ket ngoai SPACE.com: Q&A: The IAU's Proposed Planet Definition 16 thang 8 nam 2006 2:00 am ET
BBC News: Q&A New planets proposal Wednesday, 16 thang 8 nam 2006, 13:36 GMT 14:36 UK
Gas Giants in Science Fiction: List Luu tru ngay 6 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
Premana Wardayanti Premadi (sinh ngay 13 thang 7 nam 1964) la mot nha thien van hoc nguoi Indonesia, la giao su tai Vien Cong nghe Bandung. Ba la nguoi đung đau Đai quan sat Bosscha tu nam 2018.


Đau đoi va hoc van Premadi sinh ra o Surabaya, Đong Java vao ngay 13 thang 7 nam 1964. Cha ba la mot bac si phau thuat con me la y ta. Ba hoc tieu hoc mot thoi gian ngan o Palembang truoc khi tiep tuc hoc o Jakarta. Trong mot cuoc phong van, Premadi chia se rang nguon cam hung nghien cuu thien van hoc cua ba bat nguon tu cac giao vien trung hoc va tu nhung hinh anh cua chuong trinh Voyager. Ba đat bang cu nhan thien van hoc tu Vien Cong nghe Bandung (ITB) nam 1988, sau đo nhan bang tien si tu Đai hoc Texas o Austin nam 1996. Ba la nguoi phu nu Indonesia đau tien nhan bang tien si vat ly thien van. Theo Premadi, ba la nguoi phu nu va nguoi chau A duy nhat theo hoc vat ly thien van o Austin vao thoi điem đo. Luan an cua Premadi mang ten, The Study of Light Propagation in Inhomogeneous Universes Using the Gravitational Lensing Method. Richard Matzner la nguoi huong dan luan an cua Premadi va Hugo Martel la co van. Ba đuoc Cecile DeWitt-Morette gioi thieu voi Matzner.


Su nghiep Sau khi hoan thanh bang tien si o Texas, ba quay ve Indonesia va bat đau giang day thien van hoc tai ITB. Ba giup phat trien chuong trinh giang day ve thien van hoc o truong nay. Ba la nguoi đung đau Đai quan sat Bosscha o Lembang, Tay Java vao nam 2018. Duoi su lanh đao cua Premana, đai quan sat tap trung vao quan sat mat troi do thieu trang thiet bi. Ba con tham gia xay dung Đai thien van Timau o Timor. Ba con hoat đong tiep can khoa hoc, sang lap chi nhanh Nhan thuc Vu tru cua Indonesia vao nam 2007 đe day thien van hoc cho tre nho va chu tich to chuc đen nam 2013.
Premadi la chu tich Hiep hoi Thien van Indonesia tu nam 2001 đen nam 2010. Ba đuoc bo nhiem lam giao su ve tien hoa cau truc vu tru tai ITB vao thang 8 nam 2023.


Gia đinh Ba ket hon voi Yudi Soeharyadi, giang vien toan hoc tai ITB. Nam 2010, Premadi đuoc chan đoan mac benh xo cung. Ba sau đo thanh lap Quy ALS Indonesia giu chuc chu tich to chuc nay.


Vinh danh Vanh đai tieu hanh tinh 12937 Premadi, do C. J. van Houten phat hien vao nam 1960, đuoc đat theo ten ba vao nam 2017. Ba la nha thien van hoc nu đau tien o Indonesia đuoc đat ten cho mot tieu hanh tinh. Ba đuoc trao hoc bong danh du cua Hoi Thien van Hoang gia vao nam 2023.


Chu thich
Lach Huyen la vung nuoc nam giua đao Cat Hai va đao Cat Ba thuoc thanh pho Hai Phong, Viet Nam. Lach nay đuoc xem la đoan noi tiep cua song Chanh đo ra vinh Bac Bo, o giua lach co mot ngon hai đang. Khu vuc nay thuong bi phu sa boi lap nen co noi nong noi sau, đo sau lach la 2–14 m. Cang Lach Huyen đuoc đua vao su dung tu nam 2018 hien đuoc xem la cang nuoc sau lon nhat mien Bac Viet Nam.
Tuyen đuong tinh 356 noi trung tam Hai Phong voi đao Cat Ba vuot Lach Huyen bang pha voi hai ben Got (phia đao Cat Hai) va Cai Vieng (phia đao Cat Ba). Ben canh đo, vao nam 2020, Tap đoan Sun Group đa khanh thanh tuyen cap treo 3 day Cat Hai – Phu Long dai 3.955 m vuot Lach Huyen, giup rut ngan thoi gian di chuyen ra đao Cat Ba so voi đi pha.


Lich su Duoi thoi Phap thuoc, chinh quyen đa co ke hoach su dung lach nay lam luong tau ra vao cang Hai Phong do cua Cam (song Cam) va cua Nam Trieu (song Bach Đang) bi phu sa boi lap phai nao vet ton kem. Phuong an đuoc đua ra khi đo bao gom: xay dung mot tuyen đe bien dai 12,6 km o phia tay nam Lach Huyen; nao vet Lach Huyen đe tao luong lach sau 7,5 m, chieu rong đay luong 150 m; đao kenh cat qua ban đao Ha Nam voi chieu rong đay luong 150 m. Tuy nhien, do chi phi xay dung qua cao, len đen 10,4 trieu đo la nen du an đa khong kha thi đoi voi tinh kinh te vao thap nien 1930.
Vao thap nien 1980, chinh quyen thanh pho Hai Phong đa cho đao kenh Cai Trap cat qua ban đao Ha Nam, noi Lach Huyen voi cua Nam Trieu, đe tao tuyen đuong thuy ngan hon tu Hai Phong đi Quang Ninh. Tuy nhien, kenh Cai Trap co chieu rong nho, chi đe đap ung cho cac tau thuyen va xa lan co trong tai nho nen đau nam 2006, con kenh đao moi la kenh Ha Nam đa đuoc đua vao su dung đe tao tuyen luong moi vao cang Hai Phong.


Cang Lach Huyen Cong trinh cang cua ngo quoc te Hai Phong, tuc cang nuoc sau Lach Huyen, đuoc Bo Giao thong van tai phe duyet vao ngay 15 thang 3 nam 2011. Theo đo, trong giai đoan khoi đong cua cang Lach Huyen se xay dung cac hang muc: Luong tau rong 160 m, sau 14 m cung he thong đe chan song, đe chan cat bao ve luong cac hang muc ton tao bai, ben tau cong vu cho đoi tau lai dat, dich vu; 2 ben cang tong hop, container co chieu dai 750 m đuoc thiet ke cho co tau 5–10 van tan, nao vet va chuyen 40 trieu m³ bun đi cho khac. Tuy nhien, phuong an nay sau đo đa som vap phai nhieu y kien phan đoi vi vi tri cang đuoc xay dung o vung sa boi, chi phi nao vet cao cung nhu tac đong đen moi truong khi đo mot luong bun thai lon. Ong Ta Quyet Thang, Giam đoc Cong ty TNHH Son Truong đe xuat phuong an dich chuyen vi tri cang ra ngoai phia bien cach bo khoang 14 km, tan dung doi cat tu nhien đe xay dung kho bai voi dien tich khoang gan 2.000 ha co đuong giao thong ket noi noi đia chay suot doc chieu dai 14 km bam doc theo Lach Huyen, chieu rong kho bai cang la 800 m. Bo Giao thong van tai sau đo đa bac bo đe xuat nay va du an van đuoc tien hanh khoi cong vao ngay 14 thang 4 nam 2013. Ngay 13 thang 5 nam 2018, Cang Container Quoc te Tan Cang Hai Phong (TC-HICT) chinh thuc khai truong. Đay la doanh nghiep cang đau tien đau tien khai thac ben so 1, 2 cua cang Lach Huyen.


Chu thich