Wabi-sabi (侘寂 (sa tich), Wabi-sabi) la mot thuat ngu đai dien cho tham my Nhat Ban va mot the gioi quan cua van hoa Nhat Ban, tap trung vao viec chap nhan tinh phu du (transience) va su khong hoan hao. Tham my nay đoi khi đuoc mo ta nhu mot trong nhung ve đep "khong hoan hao, vo thuong, va khong đay đu". Đay la mot khai niem bat nguon tu giao ly Phat giao ve Tam phap an (三法印, sanboin), chia ra lam Vo thuong (無常, mujo), Kho (苦, ku) va Vo nga (空, ku).
Đac điem cua tham my wabi-sabi bao gom su bat đoi xung (asymmetry), su khong bang phang (roughness), su luoc gian hoa (simplicity), su can kiem (economy), su khac kho (austerity), su khiem nhuong (modesty), su gan gui (intimacy), va su am tuong tinh nguyen ven đon so ma cach tu nhien va van vat van hanh.


Mo ta Theo Leonard Koren, wabi-sabi co the đuoc đinh nghia la "điem đang chu y va đac trung nhat cua ve đep truyen thong Nhat Ban, va no gan nhu chiem vi tri tuong tu trong đen Pantheon cua cac gia tri tham my cua Nhat Ban nhu voi cac ly tuong ve cai đep va su hoan hao cua Hy Lap o phuong Tay." ("the most conspicuous and characteristic feature of traditional Japanese beauty and it occupies roughly the same position in the Japanese pantheon of aesthetic values as do the Greek ideals of en:beauty and perfection in the West.") Trong khi đo, Andrew Juniper luu y rang "[neu] mot đoi tuong hoac su bieu lo co the mang lai, trong (tam hon) chung ta, mot su u sau binh lang (serene melancholy) va mot khao khat tam linh, thi đoi tuong ay co the đuoc goi la wabi-sabi." Voi Richard Powell, "[w]abi-sabi nuoi duong tat ca nhung gi la xac thuc bang cach thua nhan ba su thuc đon gian: khong gi la mai mai, khong gi la hoan toan, va khong gi la hoan hao." Tac gia Taro Gold - nguoi cung la mot Phat tu - mo ta wabi-sabi nhu "tri tue va ve đep cua su khong hoan hao."
Hai tu wabi va sabi khong chi mang y nghia đon gian. Wabi ban đau tham chieu đen su co đoc song giua thien nhien, xa khoi xa hoi con nguoi; sabi mang nghia la "lanh" ("chill"), "nghieng" ("lean") hoac "su heo tan" ("withered"). Khoang the ky thu 14, nhung y nghia nay bat đau thay đoi, mang ham nghia tich cuc hon. Wabi hien tai bao ham su tinh gian hoa, tuoi mat hoac tinh lang mot cach moc mac, hoac su sang trong đuoc giam bot đi, va co the su dung voi ca đoi tuong tu nhien va nhan tao. No cung co the tham chieu đen nhung đuong net loi hoac di thuong phat sinh trong qua trinh xay dung, thu tao nen su đoc đao va sang trong cho đoi tuong. Sabi la ve đep hoac su tinh lang toi theo thoi gian, khi su ton tai cua đoi tuong va su vo thuong cua no đuoc chung thuc boi lop gi set (hoac lop nga mau do thoi gian va khong khi tac đong) va lop ben ngoai cua no, hoac o bat ki sua chua nao co the nhin thay.
Sau nhieu the ky ket hop anh huong nghe thuat va Phat giao tu Trung Quoc, wabi-sabi sau cung phat trien thanh mot ly tuong Nhat Ban ro rang. Theo thoi gian, y nghia cua wabi va sabi chuyen minh theo huong vui tuoi va hua hen hon. Khoang 700 nam truoc đay, đac biet trong gioi quy toc Nhat Ban, viec hieu ve khoang trong/chan khong/hu khong (emptiness) va su khong hoan hao đuoc coi nhu tuong đuong voi buoc đau tien toi satori (ngo đat). O Nhat Ban ngay nay, wabi-sabi thuong đuoc đinh nghia la "su am hieu ve su luoc gian mang tinh tu nhien" ("wisdom in natural simplicity"). Trong cac quyen sach trung bay nghe thuat, no thuong đuoc đinh nghia la "ve đep khong hoan thien" ("flawed beauty").
Tu quan điem ky thuat hoac thiet ke, wabi co the đuoc hieu nhu pham chat khong hoan hao cua bat ki đoi tuong nao, do nhung han che khong the tranh khoi trong thiet ke va xay dung/san xuat, đac biet la đoi voi cac đieu kien su dung khong the đoan truoc hoac co su thay đoi; va sabi co the đuoc hieu nhu cac khia canh ve viec tin vao su khong hoan hao, hoac cai chet co gioi han (limited mortality) cua bat ky đoi tuong nao, do đo ma co ket noi am vi va tu nguyen voi tu tieng Nhat sabi - lam cho gi set. Cu the, mac du chu kanji 錆 (sabi, nghia la "gi set") va 寂 (sabi, nhu tren) la khac nhau, cung nhu y nghia ap dung cua chung, mau tu ban đau cua chung (truoc khi thanh kanji, yamato-kotoba) đuoc cho la giong nhau.

Mot vi du đien hinh cua su hien than nay co the đuoc nhin thay trong cac phong cach nhat đinh cua gom Nhat Ban. Trong tra đao Nhat Ban, đo gom đuoc dung thuong moc mac va co ve ngoai đon gian, vi du nhu đo gom Hagi (萩焼), voi cac hinh dang khong that đoi xung, va cac mau sac hoac hoa tiet xuat hien đe nhan manh mot phong cach chua tinh che hoac đon gian. Trong thuc te, đieu nay can toi kien thuc va kha nang quan sat cua nguoi tham gia đe nhan va phan biet đuoc nhung dau hieu an cua mot thiet ke hoac lop men that su xuat sac (tuong đong voi su xuat hien cua mot vien kim cuong tho). Đieu nay co the đuoc giai thich nhu mot loai cua tham my wabi-sabi, đuoc tiep tuc khang đinh bang cach ma mau cua lop trang men se thay đoi theo thoi gian, khi nuoc nong đuoc rot vao chung mot cach lap đi lap lai (sabi) va su that rang bat uong tra thuong bi nut hoac me o duoi tron bat (wabi), đieu tao nen mot dau an rieng cho phong cach Hagi-yaki.
Ca wabi va sabi đeu dan loi cam thuc ve su trong trai va co đon. Theo quan điem cua Phat giao Đai thua ve vu tru, chung co the đuoc xem nhu la nhung đac điem tich cuc, đai dien cho su giai phong tu mot the gioi vat chat va su sieu viet đen mot cuoc song đon gian hon. Ban than triet ly Đai thua, tuy nhien, canh bao rang su nhan thuc chan ly hay con goi la giac ngo khong the đat đuoc thong qua loi noi hay ngon ngu, do đo viec chap nhan wabi-sabi qua nhung thuat ngu khong loi co the la phuong phap thich hop nhat. Simon Brown ghi chu rang wabi-sabi mo ta mot phuong tien ma nho đo hoc vien co the hoc cach song cuoc song thong qua cac giac quan va chap nhan cuoc song nhu no van vay mot cach tot hon, chu khong phai bi ngat đoan boi nhung suy nghi khong can thiet. Trong y nghia nay, wabi-sabi la đai dien vat chat cua phai Thien tong. Y tuong rang đuoc bao quanh boi nhung vat co ban chat tu nhien, de đoi thay va đoc đao giup chung ta ket noi voi the gioi thuc cua chung ta va thoat khoi su phien nhieu tiem an cang thang.
Trong mot y nghia, wabi-sabi la mot su tu luyen, theo đo, hoc vien cua wabi-sabi hoc cach tim su thu vi, quyen ru va ve đep o nhung vat thong thuong nhat, tu nhien nhat. La ua vao mua thu la mot vi du. Wabi-sabi co the thay đoi nhan thuc cua chung ta ve the gioi đen muc ma mot vet nut hoac vet ran o mot chiec binh khien cho chung tro nen thu vi hon va mang toi gia tri tinh than lon hon cho đoi tuong. Nhung vat chat tuong tu co su bien đoi theo thoi gian nhu go đa boc vo, giay va vai tro nen thu vi hon khi chung the hien nhung thay đoi co the quan sat đuoc theo thoi gian.
Khai niem ve wabi va sabi co nguon goc tu ton giao, nhung thuc te su dung cua cac tu nay trong tieng Nhat thuong kha gian di. Ban chat mang tinh nguyen hop (syncretic) (la su ket hop cua nhung niem tin khac nhau đoi khi co ve mau thuan voi nhau ve tu tuong, đac biet la nhung tu tuong cua con nguoi trong giai đoan so khai) cua he thong tin nguong Nhat Ban cung nen đuoc chu y.


Wabi-sabi trong nghe thuat Nhat Ban Nhieu linh vuc nghe thuat Nhat Ban qua hang nghin nam qua đa bi anh huong boi triet hoc Thien tong va Phat giao Đai thua, đac biet la su chap nhan va suy niem ve su khong hoan hao, luon luon bien chuyen va vo thuong cua van vat. Nhung nghe thuat nhu vay co the đuoc minh hoa nhu mot tham my wabi-sabi. Cac vi du bao gom:

Honkyoku (am nhac shakuhachi truyen thong cua cac tang nhan Thien tong lang thang)
Ikebana (nghe thuat cam hoa)
Cac khu vuon Nhat Ban, vuon thien va bonsai (nhung khu vuon nho trong khay)
Tho cua Nhat Ban
Gom cua Nhat Ban, Đo gom Hagi, Đo gom Raku
Tiec tra Nhat Ban
Mot tham đinh Nhat Ban đuong đai cua khai niem nay đuoc tim thay trong bai luan co anh huong khong nho In Praise of Shadows (Ve su ca ngoi nhung ao anh) cua Tanizaki Jun'ichiro.


Ung dung cua phuong Tay Nha thiet ke Leonard Koren (sinh nam 1948) nam 1994 xuat ban cuon Wabi-Sabi for Artists, Designers, Poets & Philosophers (Wabi-Sabi cho nghe nhan, nha thiet ke, nha tho va triet gia) nhu mot khai luoc tong quat ve wabi-sabi, phan chieu no voi ly tuong cua phuong Tay ve cai đep. Theo Penelope Green, cuon sach cua Koren sau đo "tro thanh mot chu đe đuoc ban luan (talking point) ve mot y đinh van hoa lang phi ve sam hoi, va la mot hon đa nen tang cho cac nha thiet ke o tat ca cac linh vuc."
Nghe nhan gom Bernard Leach (1887–1979) đa chiu anh huong sau sac tinh tham my va ky thuat cua Nhat Ban, va thanh lap mot phong trao tham my chau Au co anh huong co bao gom Dame Lucy Rie va Hans Coper.
Mot vai bai tho haiku tieng Anh đuoc phong theo tham my wabi-sabi, voi nhung bai tho ngan gon, toi gian, goi len su co đon va ngan ngui, nhu bai tho cua Nick Virgilio: "autumn twilight:/ the wreath on the door/ lifts in the wind" ("hoang hon mua thu:/ vong hoa tren cua / bay len trong gio").
Cac tac pham cua nghe si nguoi My John Connell (sinh nam 1940) tap trung vao y tuong ve wabi.
Trong nhung nam 1990, khai niem nay đuoc vay muon boi nhung nha phat trien phan mem may tinh va đuoc su dung trong linh vuc lap trinh linh hoat va Wiki đe mo ta su chap nhan cua tinh trang khong hoan hao con tiep dien, la san pham cua nhung phuong phap nay.
Ngay 16 thang 3 nam 2009, Marcel Theroux dan chuong trinh "In Search of Wabi Sabi" ("Tim hieu ve Wabi-sabi") tren kenh BBC Four, la mot tap cua loat chuong trinh Hidden Japan. Theroux đi khap Nhat Ban, co gang hieu đuoc thi hieu tham my cua con nguoi noi đay, bat đau bang viec ra lenh co phan khoi hai mot thu thach tu cuon sach Living Wabi Sabi cua Taro Gold đe "yeu cau nguoi dan tren mot đuong pho Tokyo mo ta ve Wabi Sabi." Theroux đa cho thay rang, cung giong nhu Gold du đoan, "ho se co kha nang cung cap cho ban mot cai nhun vai lich su va giai thich rang Wabi Sabi chi đon gian la khong the giai thich."
Wabi Sabi đuoc tham chieu trong mot tap cua King of the Hill, khi Bobby Hill tham gia mot cuoc thi cham hoa hong. Nha tai tro cua cau la mot cua hang thuoc la va cho Bobby thay rang su khong hoan hao cua bong hoa hong khien chung tot đep hon.
Jack Dorsey, nha sang lap ti phu cua Twitter va Square, cung la mot nguoi khuyen khich triet ly Wabi-sabi trong thiet ke.


Xem them Clinamen
Higashiyama Bunka o thoi ky Muromachi
Iki (mot ly tuong tham my Nhat Ban)
Mono no aware
Shibui
Tra đao nhu mot ton giao
Wabi-cha
Kintsugi (cung đuoc biet đen nhu Kintsukuroi)
en:Distressing (mot nghe thuat trang tri co tinh tao ve ngoai cu ki va nhuom mau thoi gian cho đo vat)


Chu thich Tham khao Crowley, James and Sandra (2001). Wabi Sabi Style. Gibbs Smith, Publisher. ISBN 1-58685-753-3.
Suzuki, Daisetz T. (1959). "Chapter 2: General Remarks on Japanese Art Culture". Zen and Japanese Culture. New York: MJF Books. tr. 19–38. ISBN 1-56731-124-5.
Tierney, Lennox (1999), Wabi Sabi, Layton, Utah: Gibbs Smith, Publisher. ISBN 0-87905-849-8


Lien ket ngoai Tim hieu ve Wabi-sabi voi Marcel Theroux