Trung Nguyen (tieng Trung: 中原; binh am: Zhongyuan) la khai niem đia ly, đe cap trung va ha luu Hoang Ha ma thuong la khoang giua Lac Duong đen Khai Phong cua Ha Nam bay gio. No con đe cap Trung Quoc ban tho. No đuoc coi la phat nguyen van minh Trung Hoa va đuoc toc Hoa Ha (to tien nguoi Han) xem nhu la trung tam cua Thien ha. Co nhan cung thuong dung cac tu nhu la "Trung Quoc", "Trung Hoa", "Trung Tho" hoac la "Trung Chau" voi y nghia tuong tu nhu Trung Nguyen. Nguoi ta thuong cho rang Trung Nguyen la khu vuc tap trung cac bo lac Hoa Ha. Voi su hop nhat cua Hoa Ha, no đuoc phat trien va truyen ba ra cac khu vuc khac. Hoa Ha voi van hoa tien tien tu coi minh la van minh, thuong đang tu goi la Trung Quoc đe phan biet voi Tu di. Voi truyen ba cua van hoa Hoa Ha, nhieu man di ngoai cung đuoc Hoa Ha tich hop vao van hoa Trung Nguyen trong lich su Trung Quoc.


Y nghia Tu "Trung Nguyen" co the đa xuat hien lan đau tien trong van thu trong Kinh Thi thoi Xuan Thu do Khong Tu bien soan, tuy nhien, trong đo, Trung Nguyen khong hoan toan la mot khai niem đia ly nhung lai co y nghia la "binh nguyen, hoang da".
Hien nay, viec su dung tu "Trung Nguyen" thuong la đe chi "khu vuc trung ha du Hoang Ha", lay chu the la tinh Ha Nam, bao phu trung bo tinh Thiem Tay (tuc khu vuc Quan Trung), nam bo tinh Ha Bac, nam bo tinh Son Tay, tay bo tinh Son Đong, tay bac bo tinh Giang To va bac bo tinh An Huy.


Pham vi Vao khai thuy cua nen van minh Trung Hoa, "Thien ha chi trung" va "Hoa Lac" la cac thuat ngu đia ly đe cap cu the đen khu vuc Lac Duong, noi đat nen mong cua ba trieu đai la Ha, Thuong va Chu, van hoa Ha Lac phat trien manh me va tro thanh trung tam cua khu vuc Trung Nguyen. Đen thoi Tien Tan, Lac Ap (nay la Lac Duong) đuoc tuyen bo la trung tam thien ha. Do toc Hoa Ha thien di ra huong ra vung xung quanh, mo rong hoat đong cua minh, thoi ky Xuan Thu Chien Quoc, khai niem Trung Nguyen đuoc mo rong ra cac nuoc chu hau cua toc Hoa Ha, nay thuoc Ha Nam, vung Quan Trung cua Thiem Tay, nam bo cua hai tinh Son Tay va Ha Bac, tay bo cua Son Đong, tay bac bo cua Giang To va bac bo An Huy. Tong su-Ly Cuong truyen thuat lai: "Tu co trung hung chi chu, khoi u tay bac tac tuc di cu Trung Nguyen nhi huu đong nam" (Nghia la: Tu thoi tien su;con nguoi đa tu tay bac tien xuong Trung Nguyen va vung đong nam đe lap nghiep va sinh song), "Trung Nguyen" tuc chi luu vuc trung ha du Hoang Ha. Đoi khi Trung Nguyen cung đuoc dung đe chi luu vuc Hoang Ha, nhu trong "Xuat su bieu" cua Gia Cat Luong co thuat: "Đuong tuong suat tam quan, bac đinh Trung Nguyen", thi Trung Nguyen tuc la chi luu vuc Hoang Ha.


Đia ly Đia vuc Trung Nguyen rong lon, ba mat bac tay nam đuoc bao quanh boi cac day nui Thai Hanh, Phuc Nguu, Hung Nhi, Ngoai Phuong, Đong Bach, trung va đong la mot vung đat mau trai rong van dam, thuoc binh nguyen Hoang Hoai rong lon. Cac he thong song la Truong Giang, Hoai Ha va Hai Ha chay qua Trung Nguyen, va cai noi cua nen van minh Trung Hoa la Hoang Ha chay tu tay sang đong. Trung Nguyen tu thoi co đa đuoc coi la vung yeu đia yet hau.
Trung Nguyen la mot binh nguyen rong lon do tram tich cua Hoang Ha boi đap nen tu thoi co. Mua đong tai đay chiu anh huong cua ap cao Mong Co, gay nen gio mua tay bac, thoi tiet kho hanh. Mua he tai Trung Nguyen chiu anh huong cua ap cao Thai Binh Duong, co gio đong nam thoi đen, mang đen luong khi am va am va o mot muc đo nhat đinh đa bu đap lai anh huong tieu cuc tu gio mua tay bac.


Y nghia van hoa Ve mat y nghia van hoa cua Trung Nguyen, đay la noi phat nguyen cua nen van minh Trung Hoa voi đa so va đai dien la nguoi Han, mot bieu tuong cho van hoa Trung Hoa, la danh tu đong nghia voi nen van hoa Trung Hoa chinh thong. Cung do la noi phat sinh cua nen van minh Trung Hoa, Trung Nguyen la mot bieu tuong cua nguon goc van hoa Han. Ve mat lich su, tren goc đo y nghia van hoa, thoi Y Quan nam lo nha Tay Tan đa doi đo tu Lac Duong ve Nam Kinh ngay nay, vao thoi Nam-Bac trieu, noi đuoc coi la trung tam van hoa Trung Hoa chinh thong la Giang Nam đuoc goi la "van hoa Trung Nguyen". Trung Nguyen la khoi nguon cua dan toc Hoa Ha, sau đo đa dung hop cac dan toc ngoai vi đe hinh thanh nen chu the dan toc Han hien nay. Cac chinh quyen cung đeu co xu huong đinh đo tai Trung Nguyen


Xem them Van hoa Trung Nguyen
Binh nguyen Hoa Bac
Dan toc ngoai Trung Nguyen co đai


Tham khao