Tu vung, ngu vung, kho tu vung hay von tu cua mot nguoi la tap hop cac tu trong mot ngon ngu ma nguoi đo quen thuoc (biet toi). Von tu vung thuong xuyen tang len theo tuoi tac, va la cong cu co ban va huu dung trong giao tiep va thu nhan kien thuc. Nguoi ta phan biet hai loai kho tu vung la chu đong va bi đong. Kho tu vung chu đong bao gom cac tu đuoc su dung trong van noi va van viet. Kho tu vung bi đong bao gom cac tu ma mot nguoi co the nhan ra luc đoc hoac luc nghe, nhung khong su dung chung trong van noi hoac viet. Kho tu vung bi đong nhieu hon kho tu vung chu đong mot vai lan.


Biet va su dung mot tu Kho tu vung đuoc đinh nghia la tat ca cac tu đuoc biet va đuoc su dung boi mot nguoi cu the. Tuy nhien, nhung tu đuoc biet (hieu) va đuoc su dung boi mot nguoi cu the khong cau thanh tat ca nhung tu ma nguoi đo gap phai. Theo đinh nghia, mot kho tu vung bao gom hai muc sau cung trong danh sach duoi đay:

Khong bao gio vap phai tu
Nghe tu, nhung khong the xac đinh no
Nhan ra tu nho van canh va giong đieu
Co the su dung tu nhung khong the giai thich no mot cach ro rang
Su dung troi chay, thanh thao tu, bao gom ca viec hieu ro đinh nghia cua no


Cac loai tu vung Duoi đay liet ke theo thu tu tu nhieu nhat đen it nhat:


= Đoc =


= Tu vung nghe =
Kho tu vung nghe cua mot nguoi la tat ca nhung tu ma anh ay/chi ay co the nhan ra khi nghe loi noi. Kho tu vung nay đuoc tro giup (bo sung) ve kich thuoc bang van canh va giong đieu.


= Tu vung viet =
Kho tu vung viet cua mot nguoi la tat ca nhung tu ma anh ay hoac chi ay co the ap dung trong khi viet. Đoi lap voi hai loai tu vung truoc, tu vung viet đuoc kich thich/cuong ep boi nguoi dung cua no


= Tu vung noi =
Tu vung noi cua mot nguoi la tat ca nhung tu ma anh ay hoac chi ay co the su dung trong luc noi, phat bieu. Nho ban chat tu sinh cua tu vung noi, cac tu thuong xuyen bi dung sai. Su dung sai nay (mac du khong co y va co the bo qua) co the đuoc bu đap bang bieu cam khuon mat, giong đieu, hay đong tac tay chan.


Tu vung tieu điem "Tu vung tieu điem" la mot tap hop đac biet cua cac thuat ngu va cac điem khac biet co y nghia rat quan trong đoi voi mot nhom nhat đinh; đac biet tap trung ve kinh nghiem hoac hoat đong. Mot cuon tu vi, hay tu vung, la mot cuon tu đien ngon ngu, tap hop ten cac đo vat, cac su kien, va cac y tuong trong ngon ngu đo. Mot so nha ngon ngu hoc tin rang, cuon tu vi tac đong đen tri giac con nguoi ve cac thu, đay chinh la gia thuyet Sapir–Whorf. Vi du, Nuer cua Sudan co von tu vung hoan thien đe mo ta gia suc rat ki. Nuer co hang ta ten danh cho gia suc do lich su đac biet cua gia suc, do nen kinh te va do moi truong. Dang so sanh kieu nay đa đuoc rut trich ra tu cac cuoc tranh luan ve ngon ngu hoc, vi du nhu voi "nhung tu chi tuyet cua nguoi Eskimo". Nguoi noi tieng Anh cung co the chi tiet hoa von tu vung ve tuyet va gia suc cua ho khi nhu cau tang len.


Su tang truong tu vung Thuo ban đau luc con tho au, su mo rong von tu vung khong đoi hoi no luc nao ca. Tre con nghe cac tu va bat chuoc lai chung, sau cung lien he chung voi cac đo vat va hanh đong. Đay chinh la tu vung nghe. Tu vung noi tiep theo sau đo, khi nhung suy nghi cua đua tre phu thuoc vao kha nang bieu lo ban than cua chinh no ma khong can toi đieu bo va nhung am đon gian. Mot khi đat đuoc tu vung đoc va tu vung viet - thong qua cac cau hoi va giao duc - cac di thuong va bat quy tac cua ngon ngu co the đuoc phat hien.
O lop đau tien, mot hoc sinh co loi the (đa biet chu) biet so tu nhieu hon khoang hai lan so voi hoc sinh khong co uu the khac. Noi chung, khoang cach nay khong đuoc rut ngan. Đieu nay chuyen thanh mot dai rong kich co tu vung theo đo tuoi nam, sau, thoi điem ma mot đua tre noi tieng Anh se biet khoang 2.500-5.000 tu. Mot hoc sinh trung binh hoc đuoc khoang 3.000 tu/nam, hoac xap xi tam tu moi ngay.
Sau khi roi truong hoc, tu vung tang truong đat đen muc on đinh. Sau đo nguoi ta co the mo rong tu vung cua minh bang cach tham gia vao cac hoat đong nhu đoc sach, choi tro đo chu, va tham gia cac chuong trinh tu vung.


Tu vung chu đong va bi đong Ngay ca neu chung ta hoc mot tu, thi đieu đo cung can thuc hanh nhieu va can lien he ngu canh thi moi hoc tot đuoc. Mot phan nhom so luoc cac tu chung ta hieu khi nghe chung bao gom tu vung "bi đong" cua chung ta, trong khi tu vung "chu đong" đuoc tao thanh tu cac tu xuat hien lap tuc trong tam tri ta khi chung ta phai su dung chung trong cau khi noi. Trong truong hop nay, chung ta phai tang cuong hoat đong voi mot tu trong khung thoi gian mot phan ngan giay, vi vay phai biet ro chung, nhat la cac to hop voi cac tu khac trong cau thuong hay đuoc su dung.


Tam quan trong cua tu vung Mot von tu vung phong phu tro giup cho viec bieu đat va giao tiep.
Kich thuoc tu vung truc tiep lien quan đen viec đoc hieu.
Tu vung ngon ngu hoc đong nghia voi tu vung tu duy.
Mot nguoi co the đuoc đanh gia boi nhung nguoi khac dua vao von tu vung cua nguoi đo.


Tu vung tieng me đe va tu vung ngoai ngu = Tu vung tieng me đe =
Cac tu vung cua nhung nguoi noi tieng me đe mot ngon ngu nao đo thay đoi rat nhieu, va đac biet phu thuoc vao trinh đo giao duc cua ho. Mot nghien cuu vao nam 1995 đa đanh gia kich thuoc tu vung cua mot nguoi noi đa qua giao duc đai hoc vao khoang 17 000 ho tu, con cua sinh vien đai hoc nam nhat (đa qua giao duc trung hoc) thi vao khoang 12 000.


= Tu vung ngoai ngu =


 Anh huong cua kich thuoc tu vung len su hieu biet ngon ngu  Francis va Kucera đa nghien cuu cac van ban co tong cong mot trieu tu va đa phat hien ra rang, neu mot nguoi hieu cac tu co tan so su dung cao nhat, nguoi đo se nhanh chong hieu phan lon cac tu trong mot van ban:

Neu mot nguoi hieu 2000 tu co tan so su dung cao nhat, nguoi đo se hieu 80% so tu trong nhung van ban đo. So luong nay tham chi con cao hon neu nhu chung ta tinh ca nhung tu ma chung ta tiep thu trong van canh noi phi chinh thuc. Sau đo, 2000 tu pho bien nhat se bao trum 96% von tu vung. Nhung con so nay nen đuoc khuyen khich đoi voi nhung nguoi bat đau hoc tieng, đac biet boi vi cac con so o trong bang la danh cho cac bo đe tu (word lemma) va nhieu ho tu se cho tam bao phu tham chi con cao hon nua.


 = Su nam vung tu vung ngon ngu thu hai  =
Viec hoc tu vung la mot trong nhung buoc đau tien cua viec hoc ngon ngu thu hai, tuy nhien mot nguoi se khong bao gio đat toi buoc cuoi cung trong viec nam vung tu vung. Du trong tieng me đe hay ngon ngu thu hai đi chang nua, thi su nam bat mot von tu moi la mot qua trinh lien tuc. Nhieu phuong phap co the tro giup cho viec nam bat von tu vung moi.


 = Su ghi nho  =
Mac du qua trinh ghi nho co the bi xem la chan ngay va buon te, viec ket noi mot tu trong tieng me đe voi tu tuong ung trong ngon ngu thu hai truoc khi no đuoc ghi nho đuoc xem la mot trong nhung phuong phap tot nhat trong viec nam vung tu vung. Đen tuoi truong thanh, hoc sinh thuong đa thu thap đuoc mot so phuong phap ghi nho. Mac du van con nhieu tranh cai cho rang qua trinh ghi nho mot cach đien hinh khong yeu cau qua trinh nhan thuc phuc tap lam tang kha nang luu giu (Sagarra & Alba, 2006), nhung qua trinh nay mot cach đien hinh van đoi hoi mot luong lon so lan lap lai. Cac phuong phap khac mot cach đien hinh can nhieu thoi gian va lau hon đe nho lai.
Mot vai tu co the khong đuoc lien ket de dang thong qua su ket hop hay cac phuong phap khac. Khi mot tu trong ngon ngu thu hai tuong tu voi mot tu trong tieng me đe mot cach truc quan hay ve phuong dien am vi hoc, mot nguoi thuong cho rang chung cung chia se nghia tuong tu. Mac du truong hop nay thuong gap, nhung no khong phai luon luon đung. Khi đoi mat voi tu cung goc sai, qua trinh ghi nho va lap lai la nhung chia khoa đe lam chu. Neu mot nguoi hoc ngon ngu thu hai chi dua vao cac phep ket noi tu đe hoc tu vung moi, nguoi đo se co mot khoang thoi gian rat vat va đe co the lam chu cac tu goc sai. Khi mot luong lon tu vung phai đuoc tiep thu trong mot khoang thoi gian gioi han, khi nguoi hoc can nho lai thong tin mot cach nhanh chong, khi cac tu đai dien cho cac khai niem truu tuong hoac kho bieu dien hinh anh tinh than, hoac khi phan biet giua cac tu goc sai, qua trinh ghi nho co hoc (tu đong, may moc, khong co su tham gia cua nhan thuc) la phuong phap đuoc su dung. Mot mo hinh mang no-ron cua viec hoc tu tieu thuyet thong qua chinh ta chu viet, tinh đen kha nang ghi nho đac trung L1 cua nguoi hoc L2 gan đay đa đuoc gioi thieu (Hadzibeganovic & Cannas, 2009). khoang thoi gian gioi han, khi nguoi hoc can nho lai thong tin mot cach nhanh chong, khi cac tu đai dien cho cac khai niem truu tuong hoac kho bieu dien hinh anh tinh than, hoac khi phan biet giua cac tu goc sai, qua trinh ghi nho co hoc (tu đong, may moc, khong co su tham gia cua nhan thuc) la phuong phap đuoc su dung. Mot mo hinh mang no-ron cua viec hoc tu tieu thuyet thong qua chinh ta chu viet, tinh đen kha nang ghi nho đac trung L1 cua nguoi hoc L2 gan đay đa đuoc gioi thieu (Hadzibeganovic & Cannas, 2009).


 = Phuong phap tu khoa  =
Mot phuong phap huu ich đe xay dung tu vung trong ngon ngu thu hai la phuong phap tu khoa. Khi co them thoi gian hoac khi mot nguoi muon nhan manh mot so it tu khoa, nguoi đo co the tao ra cac thiet bi giup de nho hoac cac ket hop tu. Mac du nhung chien luoc nay co xu huong chiem nhieu thoi gian thuc hien va hoi tuong hon, chung tao ra cac lien ket moi va khong thong thuong co the tang kha nang luu giu. Phuong phap tu khoa đoi hoi qua trinh tu duy sau hon, do đo tang kha nang luu giu (Sagarra & Alba, 2006). Phuong phap nay su dung nhung đieu chinh phu hop trong ly thuyet ma hoa kep cua Paivio (1986) boi vi no dung ca hai he thong ghi nho la loi noi va hinh anh. Tuy nhien, chi nen dung phuong phap nay đoi voi nhung tu đai dien cho cac đoi tuong cu the va co the hinh anh hoa. Cac khai niem truu tuong hoac cac tu mang hinh anh khac biet đoi voi bo nao rat kho đe ket hop. Hon nua, cac nghien cuu đa chi ra rang viec hoc tu vung ket hop thanh cong hon voi nhung hoc sinh con nho tuoi (Sagarra & Alba, 2006). Sau nay khi hoc sinh lon dan len, chung co xu huong it dua vao viec tao ket hop tu đe nho tu vung.


= Tu vung "Tieng Anh can ban" =
Nhieu danh sach tu đa đuoc phat trien đe cung cap cho nhung nguoi co mot von tu vung han che, hoac trinh đo thong thao ngon ngu nhanh hay mot phuong tien truyen thong hieu qua. Nam 1930, Charles Kay Ogden đa tao ra tieng Anh can ban (850 tu). Cac danh sach khac bao gom tieng Anh đon gian hoa (1000 tu) va tieng Anh đac biet (1500 tu). 2000 tu tan so cao trong Danh sach Dich vu Tong hop (General Service List), bien soan boi Michael West tu ngu lieu 5.000.000 tu, đa đuoc su dung đe tao ra mot so van ban đoc phu hop voi nguoi hoc tieng Anh. Biet 2.000 tu tieng Anh, mot nguoi co the hieu đuoc kha nhieu tieng Anh, va tham chi đoc rat nhieu tai lieu đon gian ma khong gap van đe.


= Su khac biet tu vung giua cac tang lop xa hoi o Hoa Ky =
James Flynn bao cao su khac biet đang ke trong tiep xuc voi tu vung cua tre chua đen tuoi đi hoc giua cac tang lop khac nhau o Hoa Ky. Ro rang, tre chua đen tuoi đi hoc o cac gia đinh chuyen nghiep thuong tiep xuc voi 2.150 tu khac nhau, con tre chua đen tuoi đi hoc o cac gia đinh tang lop cong nhan thuong tiep xuc voi 1.250 tu, trong khi cac tre đen tu cac ho gia đinh song nho phuc loi xa hoi chi tiep xuc voi khoang 620 tu.


Chu thich Tham khao Barnhart, Clarence L. (1968). The World Book Dictionary. Clarence L. Barnhart. 1968 Edition. Published by Thorndike-Barnhart, Chicago, Illinois.
Flynn, James R. (2008). Where Have All the Liberals Gone?: Race, Class, and Ideals in America. Cambridge University Press; 1st edition. ISBN 978-0-521-49431-1.
Lenkeit, Roberta. Cultural Anthropology (3rd. ed.)
Liu, Na and I.S.P. Nation. "Factors affecting guessing vocabulary in context", RELC Journal, 1985,16 1, pp. 33–42.
Miller, B. (1999). Cultural Anthropology(4th. ed.,pg 315). New York: Allyn and Bacon.
Schonell, F. J., I. G. Meddleton and B. A. Shaw, A Study of the Oral Vocabulary of Adults, University of Queensland Press, Brisbane, 1956.
West, Michael (1953). A General Service List of English Words. Longman, Green & Co., London.