Đau truong sinh tu (nguyen tac: The Hunger Games, hay "Tro choi đoi kho") la mot tieu thuyet gia tuong cho thanh thieu nien cua nha van va nha viet kich truyen hinh nguoi My Suzanne Collins. Nha xuat ban Scholastic xuat ban tac pham nay lan đau vao 14 thang 9 nam 2009, voi phien ban bia cung, va đay la phan đau tien trong bo truyen cung ten. Cau chuyen đuoc thuat lai theo quan điem cua nhan vat chinh, mot co gai 16 tuoi ten Katniss Everdeen, đang song trong mot the gioi tuong lai sau mot tran đai hoa o quoc gia Panem, von la Bac My truoc đay. Thu đo Capitol cua quoc gia nay la mot thanh pho phon vinh, nam quyen ba chu đoi voi 12 quan xung quanh thanh pho. Tro choi sinh tu la mot cuoc thi hang nam đuoc chieu tren truyen hinh toan quoc. Trong đo, moi quan cu mot nam mot nu o đo tuoi tu 12 đen 18 đe tham gia vao cuoc thi. Muc tieu cua tro choi la phai tieu diet tat ca cac đoi thu khac đe gianh chien thang.
Truyen cung đa đuoc phat hanh duoi dang bia mem, sach am thanh va sach đien tu. Luong phat hanh ban đau la 200.000 ban, đa tang len 4 lan so voi so luong du kien ban đau la 50.000. Tu khi đuoc xuat ban, tieu thuyet đa đuoc dich ra 26 thu tieng va phat hanh tai 38 quoc gia. Tieu thuyet nhan nhieu đanh gia tich cuc tu nhieu nha phe binh va tac gia lon. Đau truong sinh tu la tieu thuyet đau tien trong ba quyen, tiep theo la Catching Fire, đuoc xuat ban ngay 1 thang 9 nam 2009, va Mockingjay, xuat ban ngay 24 thang 8 nam 2010. Đen nay, bo truyen đa ban tren 26 trieu ban tren moi hinh thuc.
Phien ban tieng Viet do Tran Quoc Tan dich va Nha xuat ban Van hoc phat hanh, đa xuat ban vao nam 2010.
Mot bo phim chuyen the, cung đuoc chinh tac gia viet kich ban va đong san xuat, do Gary Ross đao dien, đa cong chieu vao ngay 23 thang 3 nam 2012. Phim bi cam chieu tai Viet Nam.


Hoan canh sang tac Tac gia cho biet ba lay cam hung viet Đau truong sinh tu trong luc đang luot cac kenh tren TV. Tren mot kenh ba đa thay thi sinh thi đua nhau trong mot chuong trinh truyen hinh thuc te, trong khi tren mot kenh khac ba lai thay hinh anh tu chien tranh Iraq. Hai hinh anh nay "bat đau pha tron mot cach rat kho chiu" va y tuong cho quyen sach đuoc hinh thanh. Cau chuyen ve Theseus trong than thoai Hy Lap đuoc dung lam nen tang cho cau chuyen; ba mieu ta nhan vat Katniss nhu la mot Theseus trong tuong lai, va dung cac cuoc thi đau truong tai La Ma lam cot truyen. Cam giac mat mat ma Collins co trong luc cha ba đang phuc vu trong chien tranh Viet Nam cung đa anh huong đen cau chuyen, trong đo nhan vat chinh đa mat cha minh khi co 11 tuoi, 5 nam truoc khi cau chuyen bat đau.
Tac gia cung noi mot trong nhung nguoi anh huong lon toi tac gia la nguoi cha, mot cuu chien binh tai Viet nam trong Khong luc Hoa Ky. Ba lay nhieu du lieu tu loi ke cua nguoi cha.


Noi dung Mot thoi điem nao đo trong tuong lai, sau mot tran đo nat, co mot quoc gia ten Panem đuoc thanh lap tai noi tung la Bac My. Panem co mot thanh pho thu đo choi loi ten la Capitol, va 12 quan xung quanh, ngheo đoi hon, chiu su đo ho cua Capitol. Cau chuyen bat đau tai Quan 12, nam tai khu vuc co nhieu mo than ma truoc kia la Appalachia.
Đe trung phat cuoc noi day đa xay ra 74 nam truoc kia cua Quan 13, cung la nguyen nhan khien quan nay bi tieu diet, hang nam moi quan phai boc tham chon mot nam mot nu o đo tuoi 12 đen 18 đe đem te cho thanh pho Capitol. Ho se tham gia vao mot tro choi sinh tu, phai tieu diet tat ca cac đoi thu khac trong mot đau truong ngoai troi đe gianh chien thang, trong khi cac hanh đong cua ho đuoc chieu tren truyen hinh toan quoc. Cau chuyen đuoc thuat lai theo quan điem cua Katniss Everdeen, mot co gai 16 tuoi tu Quan 12, nguoi đa tinh nguyen tham gia đe thay the co em gai, Primrose. Mot nhan vat khac cung đen tu Quan 12 la Peeta Mellark, con trai cua mot nguoi lam banh ma Katniss đa quen biet o truong hoc, cung la nguoi đa tung cho co banh mi khi gia đinh co đoi kho đen muc tuyet vong.
Katniss va Peeta đuoc đua đen Capitol, noi nguoi co van cua ho, Haymitch Abernathy, nguoi tung thang cuoc trong mot cuoc thi truoc đay, chi giao ho cac manh khoe đe tham gia cuoc thi. Sau đo ho đuoc dieu hanh truoc khan gia va đuoc phong van tren truyen hinh. Vao luc nay, Peeta tiet lo rang cau đa yeu tham Katniss tu lau. Katniss tin rang đay la mot thu đoan đe gianh su ung ho cua khan gia, vi khan gia co the tang nhung vat can thiet nhu thuc pham, thuoc, va cac dung cu trong luc tro choi dien ra. Tro choi bat đau, voi 11 trong 24 nguoi tham gia bi giet chet trong ngay đau tien. Katniss phai dua vao cac ky nang san ban cua minh đe ton tai. Moi ngay đeu co them nguoi chet. Mot vai ngay sau, Katniss đa lien ket voi Rue, mot co be 12 tuoi tu Quan 11 (quan nong nghiep), nguoi khien Katniss lien tuong đen nguoi em gai cua minh. Tuy nhien, it lau sau Rue bi mot nguoi khac giet chet. Theo loi yeu cau cua Rue, Katniss hat cho Rue nghe, va trai hoa tren xac cua Rue nhu mot dau hieu kinh trong, va ghe tom đoi voi Capitol.
Trong luc cuoc thi đang dien ra, nhung nguoi to chuc đa đoi luat tro choi, cho phep 2 nguoi cung quan co the cung thang. Nghe đen đieu nay, Katniss tim kiem Peeta va tim đuoc anh trong luc anh bi thuong nang. Trong luc cham soc Peeta, co dien vai mot co gai đang yeu đe gianh su sung ai tu khan gia. Khi chi con hai nguoi song sot, ban to chuc lai đoi luat va bat hai nguoi phai đau mot tran sinh tu. Katniss, biet ro rang nhung nha to chuc tha co hai nguoi thang hon la khong con ai, lay ra dau đoc va cung Peeta bat đau an. Vi khong muon ca hai đeu chet, nhung nguoi to chuc tuyen bo ca hai đa thang cuoc.
Mac du đa song sot va đuoc đoi xu nhu mot nu anh hung, Haymitch canh bao voi Katniss rang co đa tro thanh mot muc tieu chinh tri vi đa dam cong khai chong lai chinh quyen đoc tai. Peeta bi cua cut chan trai do vet thuong trong cuoc choi trong luc bao ve Katniss, vo mong khi biet đuoc rang nhung hanh đong au yem Katniss danh cho minh trong cuoc choi chi la đong kich.


Cac chu đe Trong mot cuoc phong van voi Collins, quyen sach đuoc mieu ta la "đe cap toi cac van đe nhu ngheo đoi cung cuc, nan đoi, ap buc va nhung anh huong cua chien tranh, cung nhu nhieu van đe khac." Cuon sach noi ve cuoc đau tranh sinh ton ma nhung nguoi Panem đoi mat o ngoai đoi va trong cuoc choi ma ho phai tham gia. Nan đoi va nhu cau cac nguon luc ma cac cong dan gap phai tao ra mot bau khong khi bat luc ma cac nhan vat chinh co gang đe vuot qua trong cuoc đau tranh đe ton tai. Ky nang ban cung cua Katniss co đuoc tu nhu cau san ban đe nuoi gia đinh - nhu cau nay đa đem lai cho co nhung ky nang tat yeu trong đau truong, va tuong trung cho su tu bo luat le cua Captiol trong cac truong hop hiem ngheo.
Nhung lua chon cua cac nhan vat va nhung chien luoc ho su dung thuong phuc tap ve mat đao đuc. Moi te vat đa phat trien mot nhan cach ma ho muon khan gia thay đuoc trong suot cuoc choi. Voice of Youth Advocates (VOYA) chi ra nhung chu đe chinh cua Đau truong sinh tu la "su kiem soat va giam sat cua chinh quyen va su đoc lap ca nhan". Capitol bat buoc moi cong dan phai xem cuoc thi tren truyen hinh. Mot chu đe khac cung đuoc nhac đen la chu đe quyen luc va suy sup, giong nhu vo kich Julius Caesar cua Shakespeare.
Phong vien Donald Brake cua to The Washington Times, cung nhu Jessica Groover cua to Independent Tribune, cho rang cau chuyen lay đe tai Kito giao, chang han nhu hanh đong tu nguyen hy sinh, the hien qua viec Katniss tinh nguyen lam vat te đe thay the cho em gai minh - tuong tu nhu viec Chua Jesus hy sinh, thay the cho hanh đong chuoc lai toi loi trong Kito giao. Brake, cung voi mot nha binh luan khac, Amy Simpson, đeu nhan thay rang cau chuyen cung xoay quanh đe tai hy vong, the hien qua "long tot kien đinh cua em gai Katniss, Primrose". Nha binh luan cung cho rang Peeta Mellark la mot nhan vat mang hinh anh Chua trong cau chuyen. Tuong tu nhu nhung su kien trong Noi kho hinh cua Chua Jesus, trong cuoc choi tai đau truong, Peeta bi đam va bi bo lai voi cai chet sau khi cuu mang Katniss—hanh đong chiu bi thuong ban đau la vi co ay—sau đo bi chon trong long đat va đuoc đua vao mot hang đong trong ba ngay truoc khi hoi phuc va song lai. Hon nua, hinh anh Kito giao ve o banh mi cuoc song xuat hien suot trong Đau truong sinh tu; trong cau chuyen, Peeta xuat hien "mang theo mot o banh mi am ap" va Katniss cham rai "hoi sinh". Mot ban tin video voi su tham gia cua Jonathan Morris chieu tren Fox News thao luan ve đe tai ton giao trong cau chuyen. Them vao đo, nhieu muc su đa viet nghien cuu Kinh Thanh noi ve nhung noi dung Kito giao an chua trong cau chuyen.


Đanh gia Đau truong sinh tu nhan đuoc nhung đanh gia tich cuc tu cac nha phe binh. Trong bai phe binh cho tap chi Entertainment Weekly, nha van Stephen King đa đe cao suc thu hut cua tieu thuyet va đa so sanh no voi "nhung tro choi video cu-đong-la-ban thuong thay o tien sanh nhung rap chieu phim gan nha; ban biet ro rang no khong co that, nhung van cu bo tien ra đe choi." Tuy nhien, ong cung noi noi dung truyen co cho "the hien su luoi bieng cua tac gia ma tre em co the chap nhan de dang hon la nguoi lon" va chuyen tinh tay ba giua Katniss, Gale, va Peeta la qua thuong tinh trong the loai nay. Ong đanh gia tieu thuyet điem B. Elizabeth Bird cua to School Library Journal đa đe cao quyen tieu thuyet, cho rang no "ly thu, tham thia, sau sac va lam ngop tho trong tung dien bien". Bai phe binh nay cho rang Đau truong sinh tu la mot trong nhung quyen sach hay nhat nam 2008. Booklist cung co nhung đanh gia tich cuc, đe cao tinh bao luc va tinh lang man trong quyen sach. Trong bai phe binh cho to The New York Times, John Green viet rang quyen tieu thuyet đuoc "xay dung tinh tiet mot cach tai tinh kem co toc đo tien trien hoan hao" va "suc hut đang ke cua tieu thuyet đen tu kha nang xay dung mot the gioi ti mi đay thuyet phuc cua Collins cung mot nu nhan vat chinh phuc tap va quyen ru, đi vao tri nho cua nguoi xem". Tuy nhien, ong cung chi trich rang đoi luc quyen sach khong the hien đuoc tiem nang phung du ma tinh tiet phai truyen tai va chi "thuat lai cac hanh đong, khong them gi nhieu." Kirkus Reviews cung đa phe binh tich cuc, đe cao cac hanh đong va viec xay dung the gioi truyen, nhung cho rang "su bien tap khong tot trong lan in thu nhat đa khien nhieu nguoi đoc ki tinh phan tam - that đang xau ho." Tap chi Time cung đe cao tinh loi cuon cua bao luc trong sach. Rick Riordan, tac gia cua bo sach Percy Jackson & the Olympians, cho rang đay la "thu gan mot tieu thuyet phieu luu hoan hao nhat" ma ong đa tung đoc. Stephenie Meyer (tac gia cua bo truyen Chang vang) đa đe cao quyen sach tren website ca nhan, noi rang, "Toi đa bi quyen sach nay am anh ...Đau truong sinh tu that đang kinh ngac!"
Đau truong sinh tu cung bi chi trich vi co noi dung tuong tu voi tieu thuyet Battle Royale cua Takami Koushun. Collins cho rang "Toi chua bao gio nghe đen quyen sach hay tac gia đo cho đen khi toi nop sach minh xong. Vao thoi điem đo, co nguoi nhac đen no voi toi, va toi hoi nguoi bien tap toi co nen đoc no khong. Ong noi: 'Khong, toi khong muon the gioi đo đi vao trong tham tam ba. Cu tiep tuc lam nhung gi minh đa lam.'" Susan Dominus cua to The New York Times tuong thuat rang "nhung điem giong nhau noi bat đen noi tac pham cua Collins đa bi tan cong tren cac blog nhu la mot ban sao tro trao", nhung lai tranh luan rang "co đu nguon viet nen cot truyen đe hai tac gia co the trung nhau o co cau rieng". 
King ghi nhan rang phan "đat xau" cua nhung chuong trinh truyen hinh thuc te cung tuong tu nhu chuong trinh "Battle Royale", cung nhu The Running Man va The Long Walk cua ong. Green cung chi ra rang mo đau cua cuon tieu thuyet "gan giong" Battle Royale. Eric Eisenberg viet rang Đau truong sinh tu "khong phai la ban sao phat trien [cua Battle Royale], ma chi đon thuan la su dung mot y tuong gan giong khac", ong con chi ra su khac biet trong cau chuyen va đe tai. Robert Nishimura viet rang "bao ve Battle Royale khoi viec đao van la viec lang phi thoi gian, vi Đau truong sinh tu co mot he thong nen tang van hoa hoan toan khac nhau. Collins chi đe cap va ve ra nhung y tuong tung dien ra nhieu lan truoc đay, ngoai ra con bo sung phan tham khao cua tac gia ve than thoai Hy Lap."
Cuon tieu thuyet cung gay nhieu tranh cai; xep thu nam trong danh sach thach thuc nam 2010 cua Hiep hoi thu vien Hoa Ky, voi ly do la "tinh duc lo lieu", khong phu hop voi lua tuoi va bao luc".


= Giai thuong =
Đau truong sinh tu nhan đuoc nhieu giai thuong va ton vinh, la mot trong nhung tac pham đuoc đanh gia la "Sach hay nhat cua nam" cua tap chi Publishers Weekly trong nam 2008 va "Sach thieu nhi đang chu y nam 2008" cua bao The New York Times. Quyen sach cung thang giai Golden Duck o the loai tieu thuyet danh cho thanh thieu nien vao nam 2009. Đau truong sinh tu cung đoat giai Cybil 2008 o the loai sach khoa hoc vien tuong cung voi quyen The Graveyard Book. Tac pham con la mot trong nhung "Sach hay nhat 2008" cua School Library Journal (tap chi thu vien hoc đuong) va co mat trong "Danh sach sach chon loc cua bien tap vien" nam 2008. Nam 2011, quyen sach gianh Huy chuong đoc gia tre California. Trong ban nam 2012 cua tap chi Parent and Child do Scholastic xuat ban, Đau truong sinh tu đuoc xep thu 33 trong danh sach sach hay nhat danh cho thieu nhi, cung voi giai thuong cho "đoan ket ly thu nhat".


Xem them Hunger Games Wiki


Tham khao Lien ket khac Trang web chinh thuc cua Suzanne Collins
Đau truong sinh tu tren Google Books