Chien tranh Thuy Đien - Đan Mach (1658 - 1660) la cuoc chien tranh thu hai cua vua Karl X Gustav cua Thuy Đien chong Đan Mach. Cuoc chien tranh nay xay ra chi chua đay 6 thang sau khi hai ben đa ky Hoa uoc Roskilde, trong đo Đan Mach phai nhuong gan mot nua lanh tho cho Thuy Đien


Dien tien chien cuoc Vua Karl X Gustav cua Thuy Đien chua hai long voi Hoa uoc Roskilde ngay 26.2.1658. Ngay 7.8.1658 Karl tap trung 6.000 quan gom khoang 4.800 bo binh va 1.200 ky binh tai Kiel (nay thuoc Đuc) va cho toi Korsør (tay nam Zealand) cho đo bo len Zealand phoi hop voi so quan con đon tru tai Đan Mach (sau Hoa uoc Roskilde) cung tien ve Copenhagen. Ngay 11.8.1658, đoan quan toi Valby Bakke (nam Copenhagen). Quan Đan Mach phong thu trong thanh duoi quyen chi huy cua tuong Hans Schack chi gom mot so it quan đuoc huan luyen đay đu, con lai la cac quan moi đong vien, nhung quyet tam chien đau. Quan Thuy Đien đon tru tai Brønshøj va Utterslev va bat đau vay ham Copenhagen, cat đut moi nguon cung cap thuc pham va nuoc cho Copenhagen. Ngay 23.8.1658, quan trong thanh tim cach phan cong tu phia Vesterbro (phia tay), nhung bi đay lui. Sau đo nhieu cuoc phan cong khac cung cung chung so phan.
Ngay 6.9.1658, Thuy Điem chiem phao đai Kronborg (tai Helsingør) va tang cuong phao kich Copenhagen. Ngay 8.10.1658, Karl X cho quan đo bo len đao Amager (giap Copenhagen), chiem Dragør va Kastrup (cach trung tam Copenhagen khoang 12 km). Nguoi Đan Mach đot trui 2 thanh pho Sundby đong va Sundby tay đe khoi roi vao tay quan Thuy Đien.
Trong luc đo Ha Lan phai mot ham đoi cho binh linh va thuc pham sang tiep vien cho Đan Mach. Ngay 20.10.1658, ham đoi nay toi Skagen (mom cuc bac ban đao Jutland) va ngay 22.10 thi toi phia bac đao Zealand.


Cuoc hai chien o Eo bien Oresund Khi nghe tin ham đoi Ha Lan toi Zealand thi quan Thuy Đien rut khoi Amager. Ngay 29.10.1658, ham đoi Ha Lan gom 41 tau chien voi 1.413 sung đai bac đung đo voi ham đoi Thuy Đien gom 45 tau chien va 1.838 sung đai bac trong tran hai chien o Eo bien Oresund. Hai ben giao chien du doi, toi buoi chieu cung ngay thi ham đoi Thuy Đien phai rut lui. Ham đoi Ha Lan chuyen luong thuc, binh linh va khi gioi tiep te vao Copenhagen cho Đan Mach.


Cuoc vay ham Copenhagen Sau khi ham đoi Thuy Đien thua tran o Eo bien Oresund thi quan bo binh cung rut khoi Copenhagen, tro ve trai Brønshøj. Tai đay Karl X chuan bi o lai lau dai va dan dan bien trai quan nay tro thanh 1 thanh pho goi la Carlsstad.
Ngay 9.2.1959, quan Đan Mach đay lui 2 cuoc tan cong nham đanh lac huong cua Thuy Đien o Christianshavn va Slotsholmen. Đem 10 - 11.2.1659, cuoc tan cong chinh cua Thuy Đien dien ra nham vao Slotsholmen, nhung bi quan Đan Mach đay lui. Toi 5 gio sang 11.2, quan Thuy Đien phai rut lui, thiet hai khoang 1.000 quan.
Sau đo la cuoc tam đinh chien đe chon binh si bi chet. Thuy Đien tiep tuc vay ham Copenhagen nham lam cho nguoi Đan Mach trong thanh bi đoi. Khi bang tan vao thang 3 nam 1659, nguoi ta tim cach cho thuc pham tiep te cho Copenhagen, nhung đeu bi Thuy Đien ngan chan. Trong thanh can kiet luong thuc va phai đao gieng lay nuoc uong. Đen thang 7 nam 1659, ham đoi Ha Lan tro lai thi cuoc phong toa cua Thuy Đien bi pha vo.
Quan Thuy Đien van đon tru tai trai Brønshøj, nhung tran chien bay gio quay sang ban đao Jutland va đao Fyn. Trong thoi gian nay Copenhagen van bi vay, nhung khong co cuoc tan cong nao xay ra


Tran chien o Nyborg Thoi đo, Thuy Đien cung chiem mot so noi o Pho va vung Pommern (Ba Lan) va bi quan Ba Lan va Ao đanh đuoi tu phia nam. Mot đoi quan Ao duoi quyen chi huy cua tuong Ernst Albrecht von Eberstein tien len đanh đuoi quan Thuy Đien o ban đao Jutland. Tuong Đan Mach Hans Schack toi Eckernforde (nam Schleswig, Đuc hien nay) hoi y voi tuong Eberstein. Sau đo, ngay 27.10.1659 quan cua tuong Schack đi tau tu Kiel len Eo bien Storebælt, tim cach tan cong bat ngo vao quan Thuy Đien tai Nyborg (phia đong đao Fyn), nhung khong thanh cong. Ngay 31.10.1659 Schack đo bo len tan cong va thang quan Thuy Đien o Kerteminde (đao Fyn). Ngay 9.11.1659, quan cua Schack tien vao chiem thanh pho Odense (đao Fyn). Ngay 11.11.1659 quan cua Schack hop voi quan cua Eberstein (luc đo đa chiem Jutland roi qua Eo bien Lillebælt sang đao Fyn). Ngay 14.11.1659, quan cua Schack va Eberstein bat đau tan cong quan Thuy Đien tai Nyborg, hom sau quan Thuy Đien đau hang.


Hoa binh Ngay 13.2.1660, vua Karl X Gustav cua Thuy Đien tu tran tai Goteborg. Con cua Karl X la Karl XI luc đo moi hon 4 tuoi len noi ngoi. Hai ben thuong thuyet hoa binh. Ngay 27.5.1660 Đan Mach va Thuy Đien ky Hoa uoc Copenhagen, cham dut cuoc chien.


Xem them Cuoc chien tranh Thuy Đien - Đan Mach (1657 - 1658)
Hoa uoc Roskilde
Hoa uoc Copenhagen


Tham khao Lien ket ngoai http://www.oresundstid.dk/dansk/oresundstid/1600/side05.htm Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
http://www.fredsakademiet.dk/tid/1600/tid16.htm