Ho Hut mat (danh phap khoa hoc: Nectariniidae), la mot ho trong bo Se (Passeriformes) chua cac loai chim nho. Tong cong đa biet 132 loai trong 15 chi. Ho nay chua cac loai chim co ten goi chung trong tieng Viet la hut mat, bap chuoi. Ho phan bo rong khap tai chau Phi, mien nam chau A va co ca o mien bac Australia. Phan lon cac loai hut mat co thuc an la mat hoa, mac du chung cung an ca sau bo, đac biet la khi nuoi chim non. Qua cung la mot phan thuc an cua mot so loai. Chung bay nhanh va thang bang hai canh ngan.
Chim hut mat co cac ban sao tuong tu trong 2 nhom co moi quan he ho hang rat xa: chim ruoi o chau My va an mat tai Australia. Su tuong tu be ngoai chi la do tien hoa hoi tu vi kieu song tuong tu voi thuc an la mat hoa. Mot vai loai hut mat co the lay mat hoa trong khi hai canh van vo va lo lung nhu chim ruoi, nhung thong thuong thi chung đau đe an.


Mieu ta Cac loai chim trong ho nay co khoi luong tu 5 gam nhu o hut mat bung đen toi 30 gam nhu o bap chuoi bung vang. Giong nhu chim ruoi, hut mat co di hinh gioi tinh manh, voi chim trong thuong co bo long sang mau anh kim. Ngoai ra, đuoi cua chim trong thuoc nhieu loai la dai hon, va ve tong the thi chim trong to lon hon. Chim hut mat co mo cong xuong phia duoi, dai va mong, luoi hinh ong voi chop dang choi, ca hai đeu la su thich nghi cho cuoc song an mat hoa.
Cac loai bap chuoi cua chi Arachnothera co be ngoai khac biet voi cac thanh vien khac cua ho. Chung thong thuong lon hon cac loai chim hut mat khac, voi bo long mau nau xam xit va mo to cong xuong duoi.
Cac loai hut mat song tai cac cao đo lon se roi vao trang thai lim đi khi chung đau đe nghi đem, ha thap nhiet đo co the va đi vao trang thai it hoat đong, phan ung cham.


Phan bo va moi truong song Hut mat la ho chim nhiet đoi Cuu the gioi, voi cac đai dien tai chau Phi, chau A va Australasia. Tai chau Phi chung chu yeu đuoc tim thay tai khu vuc chau Phi ha-Sahara va Madagascar nhung cung thay co tai Ai Cap. Tai chau A, hut mat song tai khu vuc duyen hai Hong Hai va xa ve phia bac toi Israel, voi khoang ho trong su phan bo cua chung keo dai toi Iran, va tu đay chung phan bo lien tuc xa toi tan mien nam Trung Quoc va Indonesia. Tai Australasia, ho nay co tai New Guinea, đong bac Australia va quan đao Solomon. Chung noi chung khong thay co tai cac đao tren Thai Binh Duong va An Đo Duong, ngoai tru tren Seychelles. Su đa dang lon nhat ve loai co tai chau Phi, noi co le la nguon goc phat sinh ra ho nay. Phan lon cac loai la chim khong di tru theo mua hoac di tru theo mua tren mot khoang cach ngan. Hut mat sinh song trong toan bo khu vuc phan bo cua ho trong khi bap chuoi chi sinh song tai chau A.
Hut mat va bap chuoi chiem linh mot khoang rong cac moi truong song, voi phan lon cac loai chu yeu tim thay trong cac rung mua, nhung cac moi truong song khac ma ho nay chiem linh con bao gom cac rung thu sinh bi con nguoi tac đong, cac đong rung thua, cac trang cay bui thua va xavan, vung cay bui duyen hai va cac rung mien nui cao. Mot vai loai nhanh chong thich nghi voi cac canh quan bi con nguoi bien đoi nhu cac đon đien, vuon va vung đat nong nghiep. Nhieu loai co the chiem linh mot khoang rong cac moi truong song, tu muc nuoc bien toi đo cao 4.900 m.


Hanh vi Hut mat la chim hoat đong ban ngay, noi chung xuat hien tung cap hoac đoi khi thanh cac nhom gia đinh nho. Mot vai loai đoi khi tu tap thanh cac nhom lon, va hut mat co the gia nhap cung cac loai chim khac đe o at tan cong nhung ke thu san moi tiem nang; mac du no cung co the tan cong gay han voi cac loai chim khac, ngay ca khi chung khong phai la chim san moi, khi hut mat can bao ve lanh tho cua minh.


= Sinh san =

Nhung loai hut mat sinh san ngoai khu vuc xich đao noi chung sinh san theo mua, voi phan lon cac loai nay sinh san trong mua mua. No phan anh su co nhieu cua con trung, sau bo đe nuoi con non. Trong khi đo cac loai sinh san trong mua kho, nhu hut mat hong vang da bo, lai gan lien voi mua ra hoa cua cac loai thuc an thuc vat ua thich. Cac loai chim hut mat sinh san tai khu vuc xich đao thi sinh san quanh nam. Chung noi chung la chim co quan he tinh duc kieu mot vo mot chong va thuong chiem giu lanh tho, mac du mot so loai hut mat co hanh vi cau ngau truong.
To cua chim hut mat noi chung co hinh dang nhu mot cai bong, đuoc bao quanh va treo lo lung tu cac canh cay nho. To cua bap chuoi la khac biet voi to hut mat va đoi khi la khac voi cac loai bap huoi khac. Mot so, nhu bap chuoi mo dai, đan ket to hinh chen nho gan vao mat duoi cua cac chiec la to; to cua bap chuoi ma vang la hinh ong gan tuong tu vao mat duoi la cay to. O phan lon cac loai, chim mai tu minh lam to va đe toi 4 trung. Hut mat mai lam to va ap trung mot minh nhung hut mat trong cung ho tro nuoi nang cham soc con cai sau khi chung no. O bap chuoi thi ca chim trong lan chim mai đeu ap trung. To cua ca hut mat lan bap chuoi đeu la muc tieu cua cac loai chim đe trung nho, nhu cu cu va dan mat.


Quan he voi con nguoi Ve tong the ho nay o tinh trang tot hon so voi cac ho khac, chi co 7 loai đuoc coi la bi đe doa tuyet chung. Phan lon cac loai co kha nang thich nghi tot voi cac thay đoi trong moi truong song, va mac du hap dan nhung nhung nguoi nuoi chim khong thich nuoi nhot chung vi chung đuoc coi la co giong hot khong hay va kho nuoi nhot. Hut mat đuoc coi la chim hap dan va san sang bay vao cac khu vuon noi co trong hoa đe thu hut chung. Co mot so tac đong tieu cuc tu cac loai chim nay, chang han hut mat nguc đo tham đuoc coi la chim co hai trong cac đon đien trong ca cao do chung lan truyen tam gui ky sinh.


He thong hoa HO NECTARINIIDAE
Chi Chalcoparia (đoi khi gop trong chi Anthreptes)
Chalcoparia singalensis: Hut mat bung hung hay hut mat ma đo
Chi Deleornis (đoi khi gop trong chi Anthreptes)
Deleornis axillaris - đoi khi gop trong D. fraseri: Hut mat đau xam
Deleornis fraseri: Hut mat tua đo tham
Chi Anthreptes (khoang 12 loai)
Anthreptes anchietae: Hut mat Anchieta
Anthreptes aurantium: Hut mat đuoi tim
Anthreptes gabonicus: Hut mat nau chuot
Anthreptes griseigularis: Hut mat hong xam
Anthreptes longuemarei: Hut mat lung tim mien tay
Anthreptes malacensis: Hut mat hong nau
Anthreptes neglectus: Hut mat lung tim Uluguru
Anthreptes orientalis: Hut mat lung tim Kenya
Anthreptes rectirostris: Hut mat luc
Anthreptes reichenowi: Hut mat lung phang
Anthreptes rhodolaemus: Hut mat hong đo
Anthreptes rubritorques: Hut mat soc
Anthreptes simplex: Hut mat binh nguyen
Anthreptes singalensis: Hut mat ma hong ngoc
Chi Hedydipna (đoi khi gop trong chi Anthreptes)
Hedydipna collaris: Hut mat khoang co
Hedydipna platura: Hut mat lun
Hedydipna metallica: Hut mat thung lung song Nin
Hedydipna pallidigaster: Hut mat Amani
Chi Hypogramma
Hypogramma hypogrammicum: Hut mat bung vach hay hut mat gay tia
Chi Anabathmis (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Anabathmis hartlaubii: Hut mat Principe
Anabathmis newtonii: Hut mat Newton
Anabathmis reichenbachii: Hut mat Reichenbach
Chi Dreptes (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Dreptes thomensis: Hut mat Sao Tome
Chi Anthobaphes (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Anthobaphes violacea: Hut mat nguc cam
Chi Cyanomitra (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Cyanomitra alinae: Hut mat đau lam
Cyanomitra bannermani: Hut mat Bannerman
Cyanomitra cyanolaema: Hut mat nau hong lam
Cyanomitra obscura: Hut mat oliu mien tay
Cyanomitra olivacea: Hut mat oliu mien đong
Cyanomitra oritis: Hut mat Cameroon
Cyanomitra veroxii: Hut mat mau chuot
Cyanomitra verticalis: Hut mat đau luc
Chi Chalcomitra (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Chalcomitra adelberti: Hut mat hong vang da bo
Chalcomitra amethystina: Hut mat Amethyst
Chalcomitra balfouri: Hut mat Socotra
Chalcomitra fuliginosa: Hut mat Carmelite
Chalcomitra hunteri: Hut mat Hunter
Chalcomitra rubescens: Hut mat hong luc
Chalcomitra senegalensis: Hut mat nguc đo tham
Chi Leptocoma (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Leptocoma calcostetha: Hut mat lung đen hay hut mat hong vang đong
Leptocoma minima: Hut mat lung đo
Leptocoma sericea (truoc đay la Nectarinia aspasia): Hut mat đen
Leptocoma sperata: Hut mat hong hong hay hut mat hong tia
Leptocoma zeylonica: Hut mat phao cau tia
Chi Nectarinia (8 loai theo nghia hep)
Nectarinia bocagii: Hut mat Bocage
Nectarinia famosa: Hut mat Malachite
Nectarinia johnstoni: Hut mat tua đo
Nectarinia kilimensis: Hut mat đo đong
Nectarinia purpureiventris: Hut mat nguc tia
Nectarinia reichenowi: Hut mat canh vang
Nectarinia tacazze: Hut mat Tacazze
(Hut mat nguc cam, Anthobaphes violacea, đoi khi đuoc gop trong chi Necarinia.)
Chi Cinnyris (đoi khi gop trong chi Nectarinia)
Cinnyris afer: Hut mat khoang co kep lon
Cinnyris chalybeus: Hut mat khoang co kep mien nam
Cinnyris chloropygius: Hut mat bung oliu
Cinnyris ludovicensis - đoi khi gop trong C. afer: Hut mat khoang co kep mien nui
Cinnyris manoensis: Hut mat Miombo
Cinnyris mediocris: Hut mat khoang co kep mien đong
Cinnyris minullus: Hut mat nho
Cinnyris moreaui: Hut mat Moreau
Cinnyris neergaardi: Hut mat Neergaard
Cinnyris preussi: Hut mat khoang co kep mien bac
Cinnyris prigoginei - đoi khi gop trong C. afer: Hut mat Prigogine
Cinnyris pulchellus: Hut mat đep
Cinnyris regius: Hut mat Regal
Cinnyris rockefelleri: Hut mat Rockefeller
Cinnyris stuhlmanni - đoi khi gop trong C. afer: Hut mat Stuhlmann
Cinnyris loveridgei: Hut mat Loveridge
Cinnyris mariquensis: Hut mat Mariqua
Cinnyris shelleyi: Hut mat Shelley
Cinnyris congensis: Hut mat Congo
Cinnyris erythrocerca: Hut mat nguc đo
Cinnyris nectarinioides: Hut mat bung đen
Cinnyris bifasciatus: Hut mat soc tia
Cinnyris tsavoensis - đoi khi gop trong C. bifasciatus: Hut mat Tsavo
Cinnyris chalcomelas: Hut mat nguc tim
Cinnyris pembae: Hut mat Pemba
Cinnyris bouvieri: Hut mat tua cam
Cinnyris oseus: Hut mat Palestine
Cinnyris habessinicus: Hut mat sang
Cinnyris coccinigaster: Hut mat long lay
Cinnyris johannae: Hut mat Johanna
Cinnyris superbus: Hut mat Superb
Cinnyris rufipennis: Hut mat canh hung
Cinnyris oustaleti: Hut mat Oustalet
Cinnyris talatala: Hut mat nguc trang
Cinnyris venustus: Hut mat bien mau
Cinnyris fuscus: Hut mat toi mau
Cinnyris ursulae: Hut mat Ursula
Cinnyris batesi: Hut mat Bates
Cinnyris cupreus: Hut mat đong
Cinnyris asiaticus: Hut mat hong đen hay hut mat tia
Cinnyris jugularis: Hut mat hong tim hay hut mat lung oliu
Cinnyris buettikoferi: Hut mat nguc vang mo
Cinnyris solaris: Hut mat nguc lua
Cinnyris sovimanga: Hut mat Souimanga
Cinnyris dussumieri: Hut mat Seychelles
Cinnyris notatus: Hut mat Madagascar
Cinnyris humbloti: Hut mat Humblot
Cinnyris comorensis: Hut mat Anjouan
Cinnyris coquerellii: Hut mat Mayotte
Cinnyris lotenius: Hut mat mo dai
Chi Aethopyga
Aethopyga primigenia: Hut mat mu xam
Aethopyga boltoni: Hut mat nui Apo
Aethopyga linaraborae: Hut mat Lina
Aethopyga flagrans: Hut mat lua
Aethopyga pulcherrima: Hut mat canh kim
Aethopyga duyvenbodei: Hut mat thanh lich
Aethopyga shelleyi: Hut mat de thuong
Aethopyga belli: Hut mat đep
Aethopyga gouldiae: Hut mat hong vang hay hut mat Gould
Aethopyga eximia: Hut mat hong trang
Aethopyga nipalensis: Hut mat Nepal hay hut mat đuoi luc
Aethopyga christinae: Hut mat đuoi nhon hay hut mat đuoi che
Aethopyga saturata: Hut mat nguc đo hay hut mat hong đen
Aethopyga vigorsii - đoi khi gop trong A. siparaja: Hut mat đo tham mien tay
Aethopyga siparaja: Hut mat đo hay hut mat đo tham
Aethopyga mystacalis: Hut mat đo tuoi
Aethopyga temminckii - đoi khi gop trong A. mystacalis: Hut mat Temminck
Aethopyga ignicauda: Hut mat đuoi lua
Chi Arachnothera: bap chuoi (10-11 loai)
Arachnothera crassirostris: Bap chuoi mo day
Arachnothera flavigaster: Bap chuoi bung vang hay bap chuoi khoang mat
Arachnothera robusta: Bap chuoi nguc van hay bap chuoi mo dai
Arachnothera longirostra: Bap chuoi mo dai hay bap chuoi nho
Arachnothera chrysogenys: Bap chuoi ma vang hay bap chuoi tai vang
Arachnothera clarae: Bap chuoi mat tran
Arachnothera modesta - đoi khi gop trong A. affinis: Bap chuoi nguc xam
Arachnothera affinis: Bap chuoi bung xam hay bap chuoi nguc soc
Arachnothera everetti: Bap chuoi Borneo
Arachnothera magna: Bap chuoi đom đen hay bap chuoi soc
Arachnothera juliae: Bap chuoi đau trang


Thu vien anh Tham khao Lien ket ngoai Video ve hut mat tren Internet Bird Collection