Hai sam (chu Han: 海參) ten goi dan gian la đia bien hay con goi la con rum hay đon đot la ten goi chung cua mot nhom đong vat bien thuoc lop Holothuroidea voi than hinh dai va da co long, co xuong trong nam ngay duoi da, song trong long bien tren khap the gioi.
Ten tieng Anh cua loai nay la Sea cucumber nghia la dua chuot bien do than hinh loai vat nay giong qua dua chuot, va trong tieng Phap, loai nay đuoc goi la Beche-de-mer nghia la ca mai bien.
Hai sam la loai vat chuyen an xac chet cua đong vat duoi bien, la ve sinh vien cua bien. Thuc an cua chung la loai phu du va cac chat huu co tim thay duoi bien. Mot trong nhung cach chung bat moi la nam trong song va bat nhung loai troi trong đo bang cac xuc tu khi cac xuc tu mo ra. Co the tim thay chung voi so luong lon o canh cac trang trai nuoi ca bien cua con nguoi.
Hai sam sinh san bang cach phong tinh trung va trung vao nuoc bien. Tuy vao đieu khien thoi tiet, mot ca the co the san xuat hang ngan giao tu.


Phan loai Lop Hai sam Holothuroidea
Phan lop Apodacea
Bo Apodida
Ho Chiridotidae
Ho Myriotrochidae
Ho Synaptidae
Bo Molpadiida
Ho Caudinidae
Ho Gephyrothuriidae
Ho Molpadiidae
Phan lop Aspidochirotacea
Bo Aspidochirotida
Ho Gephyrothuriidae
Ho Holothuriidae
Chi Actinopyga
Chi Bohadschia
Chi Gastrothuria
Chi Holothuria la chi đuoc khai thac nhieu nhat do co kich thuoc tuong đoi lon (20-30 cm)
Loai H. arguinensis
Loai H. atra
Loai H. caparti
Loai H. dakarensis
Loai H. edulis
Loai H. forskali
Loai H. mammata
Loai H. nobilis: Hai sam vu
Loai H. pardalis
Loai H. polii
Loai H. sanctori
Loai H. scabra: Hai sam cat hay hai sam trang
Loai H. tubulosa
Chi Labidodemas
Chi Pearsonothuria
Ho Stichopodidae
Ho Synallactidae
Bo Elasipodida
Ho Deimatidae
Ho Elpidiidae
Ho Laetmogonidae
Ho Pelagothuriidae
Ho Psychropotidae
Phan lop Dendrochirotacea
Bo Dactylochirotida
Ho Rhopalodinidae
Chi Rhopalodina
Chi Rhopalodinaria
Chi Rhopalodinopsis
Ho Vaneyellidae
Chi Mitsukuriella
Chi Vaneyella
Ho Ypsilothuriidae
Chi Echinocucumis
Chi Ypsilocucumis
Chi Ypsilothuria
Bo Dendrochirotida
Ho Cucumariidae
Chi: Aslia - Athyone - Colochirus - Cucumaria - Cucumella - Epitomapta - Havelockia - Koehleria - Lanceophora - Ocnus - Orbithyone - Orcula - Panningia - Paracolochirus - Paracucumaria - Parathyone - Pawsonellus - Pentacta - Pentamera - Plesiocolochirus - Pseudoaslia - Pseudocnella - Pseudocnus - Pseudocolochirus - Pseudocucumis - Psolidiella - Roweia - Sphaerothuria - Stereoderma - Trachythyone
Ho Paracucumidae: chi Paracucumaria
Ho Phyllophoridae
Chi: Allothyone - Cladolabes - Globosita - Hemithyone - Lipotrapeza - Massinium - Neopentadactyla - Neothyonidium - Ohshimella - Phyllophorus - Phyrella - Selenkiella - Semperiella - Stolus - Thyone - Thyonidiella - Thyonina
Ho Placothuriidae: chi Placothuria
Ho Psolidae
Chi Ceto
Chi Echinopsolus
Chi Ekkentropelma
Chi Lissothuria
Chi Psolidium
Chi Psolus
Ho Sclerodactylidae
Chi Afrocucumis - Apentamera - Athyone - Cladolabes - Clarkiella - Deichmannia - Engeliella - Eupentacta - Euthyonidiella - Globosita - Neopentamera - Neothyone - Ohshimella - Pachythyone - Pseudothyone - Sclerodactyla - Sclerothyone - Temparena


Phan bo Thuc pham va duoc pham Hai sam đuoc xem la mon cao luong my vi o Malaysia, Trung Quoc, Nhat Ban, Indonesia do nguoi ta tin tuong vao tac dung chua benh cua no. Thit hai sam đuoc lam sach trong khoang vai ngay. Nguoi ta thuong mua hai sam kho va nau cho mem duoi dang mon sup hoac mon ham hoac om va mon hai sam nhin giong mon thach nhung an khong ngon lam. Trong am thuc Nhat Ban, mon Konotawa đuoc nau bang hai sam nau thanh cao, uop muoi va xu ly kho đe an dan. Trong cac nuoc chau Au, chi co Nga co đieu kien đe nuoi hai sam o thanh pho Vladivostok.
Viec mua ban hai sam giua nhung nguoi thuy thu Macassan va tho dan đao Arnhem đe cung cap cho cac cho cua Nam Trung Hoa la nhung vi du đuoc ghi nhan ve mau dich giua nhung cu dan cua chau Uc va nhung nguoi chau A lan bang. Nhieu loai hai sam o Malaysia đuoc cho la cho tac dung chua benh. Co nhieu cong ty duoc pham san xuat duoc pham bang hai sam duoi dang dau, kem hoac thuoc xuc trong đo co mot so thuoc uong. Co nhieu nghien cuu nghiem tuc ve tac dung phuc hoi mo cua chiet xuat hai sam đa đuoc tien hanh.


Chu thich Lien ket ngoai (tieng Anh)

sea cucumber tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Hai sam tai trang Trung tam Thong tin Cong nghe sinh hoc quoc gia Hoa Ky (NCBI).
Holothuroidea (TSN 158140) tai He thong Thong tin Phan loai Tich hop (ITIS).
Hai sam tai Encyclopedia of Life
(tieng Viet)

Hai sam tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Hai sam Stichopus japonicus selenka - thuc pham va vi thuoc quy