Ung thu da day co the phat trien o bat cu phan nao cua da day, co the lan ra khap da day va đen cac co quan khac cua co the; đac biet la thuc quan, phoi, hach bach huyet va gan. Ung thu da day moi nam co the gay ra 800.000 ca tu vong tren khap the gioi.


Trieu chung Ung thu da day thuong khong co trieu chung bi benh hoac chi gay ra cac trieu chung khong ro rang trong giai đoan đau. Khi trieu chung xuat hien thi luc đo ung thu nhin chung đa di can đen cac bo phan khac cua co the, đo la mot trong nhung ly do chinh gay chan đoan benh kho.
Ung thu da day co the gay ra cac trieu chung va dau hieu sau:
Trieu chung som

Kho tieu hoac chung o chua
Mat ngon mieng, đac biet la đoi voi mon thit
Trieu chung muon

Đau bung hay cam thay kho chiu o vung thuong vi
Buon non va non mua
Tieu chay hay tao bon
Đay bung sau khi an
Giam can
Yeu va met moi
Xuat huyet (non ra mau hoac co mau trong phan) mau đen. Co the dan đen thieu mau man tinh.
Kho nuot; co the la dau hieu cua u o vung tam vi hoac su lan toa cua u da day len thuc quan.
Nhung trieu chung nay cung co the la cua cac benh khac nhu nhiem virut da day, loet da day hay viem ruot loet mieng nen viec chan đoan can phai co bac si chuyen khoa tieu hoa hoac ung buou.


Nguyen nhan Nhiem khuan Helicobacter pylori la nguyen nhan cua đa so cac loai ung thu da day, con cac benh viem da day teo mang lot do tu mien, chuyen san ruot va nguyen nhan di truyen la cac yeu to tang nguy co gay benh. Che đo an uong khong đuoc coi la nguyen nhan gay benh.
Cu the hon, H. pylori la yeu to nguy co chinh o 65–80% ca ung thu da day, nhung chi co o 2% so nguoi bi nhiem vi khuan nay. Khoang 10% cac ca co lien quan đen yeu to di truyen. O Nhat Ban va cac nuoc khac, su dung duong xi dieu hau va bao tu lam thuc an cung co lien quan đen ti le mac benh ung thu da day nhung nguyen nhan chua đuoc lam ro.
Ti le mac benh ung thu da day chiem đa so o đan ong, co noi ti le mac o đan ong/phu nu la 2/1. Hooc mon estrogen co the giup bao ve phu nu khoi can benh nay. 
Mot ti le nho ung thu da day dang phan tan (xem phan Mo benh hoc sau đay) co the do di truyen. Ung thu da day dang phan tan di truyen, tieng Anh la Hereditary Diffuse Gastric Cancer (HDGC), đa đuoc xac đinh va đang đuoc nghien cuu. Tuy nhien, đa co cac phuong phap kiem tra gen va đieu tri cho cac gia đinh co nguy co cao.
Mot so nha nghien cuu

đa chi ra moi lien he tuong quan giua thieu hoac thua Iod, buou co do thieu iod va ung thu da day; cung đa co nhung bao cao ve viec giam ti le tu vong do ung thu da day khi thuc hien tot viec bo sung iod du phong. Co che tac đong co the la do ion iod co tac dung nhu chat khu đe chong oxy hoa trong mang nhay da day do do lam giam tac hai cua cac yeu to oxy hoa, nhu oxi gia. Trung Quoc, mot thanh vien cua Lien minh Quoc te ve Bo gen Ung thu (International Cancer Genome Consortium) đang dan đau trong nhung no luc giai ma hoan chinh bo gen ung thu da day.


Chan đoan Đe tim nguyen nhan cua trieu chung, bac si hoi benh nhan ve tien su benh an, kham the chat, va co the yeu cau lam xet nghiem. Benh nhan co the lam mot hoac tat ca nhung hinh thuc kham sau:

Noi soi da day la phuong phap chuan. Phuong phap nay su dung mot camera soi quang hoc đua vao trong da day đe xem hinh anh ben trong.
Chup x-quang ong tieu hoa tren
Chup cat lop hay chup CT bung cung co the phat hien ung thu da day, nhung đuoc dung nhieu hon trong viec đanh gia muc đo xam lan sang cac mo xung quanh, hoac lan đen hach bach huyet.
Nhung mo bat thuong nhin thay qua noi soi se đuoc lam sinh thiet boi bac si chuyen khoa phau thuat (khoa ngoai) hoac tieu hoa. Mo nay se đuoc bac si chuyen khoa benh hoc kiem tra đac điem mo hoc duoi kinh hien vi đe phat hien cac te bao ung thu. Sinh thiet va phan tich mo hoc la phuong phap duy nhat co the chung minh chac chan su co mat cua cac te bao ung thu.
Co mot so phuong phap noi soi da day đe tang cuong su phat hien trong mang nhay bang mot chat nhuom mau (Vd: Lugol 5%) lam noi bat cau truc te bao va giup xac đinh đuoc vung te bao bi loan san (dysplasia). Noi soi te bao giup phong đai nhieu lan đe thay đuoc cau truc te bao va xac đinh vung loan san. Cac phuong phap noi soi da day khac nhu chup cat lop vong mac (optical coherence tomography) cung đang đuoc nghien cuu đe su dung cho muc đich tuong tu.
Mot so benh ve da cung co lien quan đen ung thu da day. Benh tang sinh lam đen da, thuong o nach hoac hang, goi la benh gai đen (acanthosis nigricans), co lien quan đen cac ung thu trong o bung nhu ung thu da day. Mot so bieu hien ve da cua benh ung thu da day bao gom long ban tay da day bo (tieng Anh la tripe palm, la mot dang tang sinh lam đen da tuong tu o ban tay) va dau hieu Leser-Trelat (la su phat trien nhanh chong cac ton thuong tren da goi la day sung tiet ba (con goi la day sung da đau, tieng Anh la seborrheic keratoses).


= Mo benh hoc =

Ung thu bieu mo tuyen o da day (adenocarcinoma) la u bieu mo ac tinh, bat nguon tu te bao bieu mo tuyen o niem mac da day. Ung thu da day đa so la ung thu bieu mo tuyen (90%). Ve mat mo benh hoc, co hai loai ung thu bieu mo tuyen da day chinh (theo phan loai Lauren) la: dang ruot va dang phan tan. Ung thu bieu mo tuyen thuong xam lan nhanh chong thanh da day, xam nhap sang coniem mac (muscularis mucosae), lop duoi niem mac, va đen lop co tron cua thanh ong tieu hoa. Cac te bao ung thu bieu mo tuyen dang ruot co cau truc hinh ong bat thuong, phan bo thanh nhieu lop, co nhieu ong tuyen, giam cau truc đem (stroma). Thuong thi chuyen san ruot cung hay xay ra o cac vung niem mac xung quanh. Tuy vao cau truc tuyen, su đa hinh thai va su tiet dich cua te bao ma ung thu bieu mo tuyen co the co 3 cap đo biet hoa: tot, trung binh va kem. Con trong ung thu bieu mo tuyen dang phan tan (da day co dang nhu cai chai/lo bang da, ung thu xo cung, chua nhieu dich nhay, dich keo) cac te bao ung thu thuong khong lien ket va tiet dich thang vao khoang khe ngoai bao tao ra nhung khoang lon chua chat nhay/ chat keo (ma tren anh chup la nhung khoang "trong"). No khong biet hoa ro rang lam. Neu chat nhay nam trong te bao ung thu, no đay nhan te bao ra ria te bao, tao nen dang "Te bao dang nhan đong dau".
Khoang 5% ung thu da day la ung thu hach bach huyet (lymphoma) (MALTomas, hoac MALT lymphoma).
Ngoai ra con co u carcinoid va u cau truc đem.


= Xac đinh giai đoan benh =
Neu cac te bao ung thu đuoc tim thay trong mau sinh thiet, buoc tiep theo can lam la xac đinh giai đoan ung thu, nghia la tim ra muc đo tram trong cua benh. Co nhieu xet nghiem đe xac đinh xem ung thu đa lan rong hay chua, va neu co thi no đa anh huong đen nhung phan nao cua co the. Boi vi ung thu da day co the lan sang gan, tuy, va cac co quan gan da day cung nhu phoi, bac si co the yeu cau chup cat lop CT, chup cat lop PET, hoac lam sieu am noi soi, hoac cac xet nghiem khac đe kiem tra nhung vung tren. Cung co the kiem tra dau an ung thu trong mau, nhu khang nguyen CEA (carcinoembryonic antigen) va khang nguyen CA (carbohydrate antigen), vi nong đo cua chung lien quan đen muc đo xam lan, đac biet la o gan, va muc đo hoi phuc.
Viec xac đinh giai đoan co the chua hoan thien cho đen sau khi phau thuat. Bac si phau thuat se cat bo cac hach bach huyet xung quanh va co the cac mau mo o nhung khu vuc khac trong o bung đe kiem tra mo benh hoc.
He thong phan chia giai đoan TNM hien đang đuoc su dung.


Đieu tri Cung nhu cac loai ung thu khac, đieu tri can phu hop voi tung benh nhan va phu thuoc vao kich co, vi tri va muc đo lan toa cua khoi u, giai đoan cua benh, va tinh trang suc khoe chung cua benh nhan. Ung thu da day thuong kho chua tru khi đuoc phat hien som (truoc khi lan toa). Đang tiec la ung thu da day giai đoan som thuong co rat it trieu chung, khi đuoc chan đoan thi thuong benh đa nang. Đieu tri ung thu da day bao gom phau thuat, hoa tri lieu, hoac xa tri. Cac phuong phap đieu tri moi nhu đieu tri sinh hoc va cai tien cac bien phap hien nay đang đuoc nghien cuu trong cac thu nghiem lam sang.


 Phau thuat  Phau thuat la phuong phap đieu tri pho bien nhat va la hi vong duy nhat chua khoi ung thu da day. Bac si se cat bo mot phan hoac toan bo da day, cung nhu cac hach bach huyet xung quanh, theo nguyen tac co ban la loai bo tat ca cac mo ung thu va vung lan can. Tuy vao muc đo xam lan va vi tri cua khoi u, co the can cat bo mot phan ruot non va tuy. Nhung khoi u o nua duoi cua da day can đen phuong phap Billroth I hoac Billroth II. Phau thuat noi soi cat bo niem mac (tieng Anh la Endoscopic mucosal resection - EMR) đuoc dung đe đieu tri ung thu da day giai đoan som (khoi u moi chi nam o niem mac) va đa đuoc su dung đau tien o Nhat Ban, va cung co o mot so noi o My. Phuong phap nay loai bo khoi u cung voi lop niem mac bao phu mat trong cua da day bang mot vong day đien nho noi soi. Uu điem cua no la nho hon nhieu so voi phau thuat cat bo da day. Phau thuat noi soi cat bo lop duoi niem mac (tieng Anh la Endoscopic submucosal dissection - ESD) la mot phuong phap tuong tu đuoc su dung đau tien o Nhat Ban, trong đo cat bo mot vung lon niem mac. Neu khi kiem tra mau benh pham đuoc cat ra thay chua cat het hoac đa co su xam lan sau cua ung thu thi benh nhan can lam phau thuat cat bo da day thuc su.
Phuong phap phau thuat hien nay co ti le chua tri đuoc it hon 40% cac ca, va neu trong nhung truong hop đa bi di can, no chi co tac dung đieu tri trieu chung.


 Hoa tri lieu  Su dung hoa tri lieu trong đieu tri ung thu da day hien chua co tieu chuan đieu tri. Đang tiec la ung thu da day khong đap ung voi cac loai hoa chat cho đen mai gan đay, va truoc đay thi đuoc dung trong đieu tri trieu chung đe giam kich co khoi u va tang thoi gian song sot cho benh nhan. Mot so hoa chat su dung trong đieu tri ung thu da day bao gom: 5-FU (fluorouracil), BCNU (carmustine), methyl-CCNU (Semustine), va doxorubicin (Adriamycin), cung nhu Mitomycin C, va gan đay la cisplatin va taxotere voi nhung lieu ket hop khac nhau. Tac dung tuong đoi cua cac hoa chat nay, đoc lap hay ket hop, hien chua đuoc xac đinh ro rang. Cac nha khoa hoc đang tim hieu tac dung cua hoa tri lieu truoc khi phau thuat đe lam nho khoi u, hoac la phuong phap bo sung sau khi phau thuat đe pha huy not nhung te bao ung thu con lai. Ket hop giua hoa tri lieu va xa tri cung đang đuoc nghien cuu. Cac bac si đang thu nghiem phuong phap su dung hoa chat chong ung thu đua thang vao o bung (truyen hoa chat am trong o bung, tieng Anh la intraperitoneal hyperthermic chemoperfusion). Hoa tri lieu cung đang đuoc nghien cuu trong đieu tri ung thu đa lan toa, va trong viec giam trieu chung benh. Tac dung phu cua hoa tri lieu phu thuoc chu yeu vao loai hoa chat đuoc su dung.


 Xa tri  Xa tri la phuong phap su dung cac tia co nang luong cao đe pha huy te bao ung thu va ngan chung sinh san. Thuong phuong phap nay đuoc su dung ket hop voi phau thuat va hoa tri lieu, hoac chi dung voi hoa tri lieu đoi voi nhung benh nhan khong the su dung phuong phap phau thuat. Xa tri co the su dung đe giam dau hoac ngan su phat trien cua khoi u trong đieu tri trieu chung cho cac benh khong chua đuoc.


 Phuong phap ket hop  Trong khi nhung nghien cuu truoc đay ve phuong phap ket hop (bao gom ca phau thuat, hoa tri lieu va xa tri) cho nhung ket qua khac nhau, nghien cuu cua nhom Intergroup 0116 (SWOG 9008)  cho thay tac dung cua su ket hop hoa tri lieu va xa tri đoi voi cac benh nhan chua bi di can va đa loai bo toan bo ung thu da day. Benh nhan sau khi phau thuat đuoc phan chia ngau nhien vao hai nhom: nhom tieu chuan đe theo doi, va nhom nghien cuu co su dung su ket hop giua hoa tri lieu va xa tri. Nhung benh nhan o nhom nghien cuu song trung binh đuoc 36 thang, so voi nhom tieu chuan la 27 thang.


Phong benh Mot so bien phap phong benh ung thu da day hieu qua la:

Loai bo vi khuan Helicobacter pylori (Hp) voi cac loai khang the, khang sinh, che đo an uong sinh hoat hop ly.
Che đo dinh duong hop ly: thuong xuyen an rau xanh, an nhat, han che đo nuong, chien, ran va cac thuc pham đong hop, len men, thuc pham chua chat bao quan, thuc pham tam uop hoa chat
Ren luyen thoi quen an uong khoa hoc: an đung bua an, an nhat, an it đuong, đac biet khong bo bua an sang
Thuong xuyen tap the duc, nang cao suc đe khang, ngu som, ngu đu giac
Tu bo cac thoi quen xau: hut thuoc la, uong ruou, lam viec qua suc, thuong xuyen stress tam ly.
Đieu tri triet đe cac benh ly ve da day co the dan đen bien chung ung thu da day: viem da day, loet da day (đau bao tu).


Dich te hoc Ung thu da day la loai ung thu pho bien thu 4 tren khap the gioi voi 930.000 ca đuoc chan đoan trong nam 2002. Đay la mot benh voi ty le tu vong cao (~800.000 ca moi nam) la nguyen nhan tu vong do ung thu cao thu hai tren the gioi sau ung thu phoi. Benh ung thu da day pho bien hon o nam gioi va o cac nuoc đang phat trien.
Benh nay chiem khoang 2% (25.500 ca) trong cac ca ung thu moi hang nam o Hoa Ky, nhung benh nay pho bien hon o cac quoc gia khac. Đay la loai ung thu hang đau o Trieu Tien, voi 20,8% khoi u ac tinh.
Di can xuat hien o 80-90% ca nhan co ung thu da day, voi ty le song sot 6 thang chiem 65% cua nhung nguoi đuoc chan đoan o giai đoan đau va it hon 15% o nhung nguoi đuoc chan đoan o giai đoan muon.
Cu 1 trieu nguoi duoi 55 tuoi đi kham cac benh ve tieu hoa thi co mot nguoi mac phai ung thu da day  va cu 50 nguoi đi kham vi chung o va kho tieu thi co mot nguoi bi ung thu da day. Trong 10 trieu nguoi o Cong hoa Sec, chi co 3 ca mac ung thu da day o nhung nguoi duoi 30 tuoi vao nam 1999. Nhung nghien cuu khac cho thay it hon 5% so ca ung thu da day la o nhung nguoi duoi 40 tuoi, trong so 5% đo co 81,1% la thuoc nhom tuoi 30 - 39 va 18,9% la o nhung nguoi tu 20 đen 29 tuoi.


Tham khao Lien ket ngoai Nhung đieu nen biet ve ung thu da day
Ung thu da day
Cach phat hien som ung thu da day
Ung thu da day de bi nham voi viem loet thong thuong
10.000 nguoi chet do ung thu da day moi nam