Lucky Luke la mot chang cao boi, va cung la nhan vat chinh trong bo truyen tranh cung ten do hoa si nguoi Bi Morris sang tac tu nam 1946. Nhung truyen Lucky Luke đau tien đuoc in tren bao Spirou va tiep đo la tren Pilote, truoc khi đuoc phat hanh duoi dang tap truyen tranh. Tap truyen tranh nay thanh cong ruc ro trong khoang 1957 đen 1977 voi su tham gia cua Rene Goscinny voi vai tro la bien kich vien.
Tuy rat noi tieng tai chau Au, tap truyen tranh nay it đuoc in tai cac nuoc su dung tieng Anh. Lucky Luke đa phat hanh 270 trieu ban voi 31 thu tieng. Lucky Luke đa co an ban tieng Viet va đa đuoc nha xuat ban Tre phat hanh tu cuoi nam 1997.


Lich su Vao Giang sinh nam 1946, tac gia Morris, khi đo la hoa si cho loat truyen hai Le Moustique, lan đau tien cho ra mat nhan vat Lucky Luke trong tap chi truyen tranh Spirou voi Cau truyen Arizona 1880. Tu nam 1948, tuy chuyen sang My sinh song, nhung Morris van tiep tuc voi nhan vat Lucky Luke va gui cac ban thao cua minh cho ban bien tap cua Spirou. Cung chinh trong thoi gian o My, Morris đa gap go va lam quen voi Rene Goscinny, tac gia kich ban chinh cua nhieu tap truyen Lucky Luke sau nay.
Nam 1949, nha xuat ban Dupuis cua Bi cho xuat ban tap truyen tranh Lucky Luke đau tien Mo vang cua Dig Digger. Trong nhung nam sau đo, Morris lan luot cho xuat ban 8 tap tiep theo ma ong vua la hoa si, vua la tac gia kich ban. Nam 1957, tu tap truyen thu 9, Morris hop tac cung voi Rene Goscinny - tru tap 10 ong van la tac gia duy nhat.
Tu nam 1968 toi 1987, cac tap Lucky Luke đuoc nha xuat ban Dargaud cua Phap tiep tuc phat hanh. Sau khi Rene Goscinny mat, Morris hop tac voi nhieu bien kich vien khac nhu Xavier Fauche, Bob de Groot, Jean Leturgie, Hartog van Banda, Vicq, Guy Vidal... Tu tap 60 vao nam 1991 cho toi tap 67 vao nam 1998, Lucky Luke đuoc xuat ban boi Lucky Productions. Sau đo, tu tap 68 vao nam 2000 đuoc tiep tuc voi nha xuat ban Lucky Comics.
Sau khi Morris mat vao nam 2001, nha xuat ban Lucky Comics phat hanh serie Nhung cuoc phieu luu cua Lucky Luke (Les aventures de Lucky Luke) voi net ve cua hoa si Achde.


Boi canh va cot truyen Boi canh chinh cua Lucky Luke la mien Tay nuoc My cuoi the ky 19. Cung co khi xuat hien nhung canh o bo Đong va ca ben ngoai nuoc My nhu Canada va Mexico. Giong nhu cac bo phim cao boi hinh anh thuong thay trong Lucky Luke la nhung đong co, cac thi tran, quan ruou, cac chuyen xe lua... va nha tu, noi thuong xuyen giam giu anh em nha Dalton.
Trong Lucky Luke, cac thi tran thuong gioi thieu chinh no bang mot bien go voi nhung cau đe doa hai huoc. Trong thi tran luon co quan ruou, nha bang, đon canh sat... Nhung quan ruou, voi cac vu nu map map nhay mua tren san khau, cay đan piano, cac ban co bac... la noi thuong xuyen xay ra au đa va ket thuc voi mot ke bay ra ngoai roi vao mang nuoc cua ngua. Con trong nha tu lien bang, cac tu nhan luon lam mot viec la đap đa. Cac chuyen xe lua thi thuong bi tre gio vi bi cuop chan.
Nhieu cot truyen cua Lucky Luke đuoc dua theo cac su kien co that trong lich su mien Tay nuoc My. Tap Day kem gai tren đong co noi toi cuoc tranh chap cua cac chu trai. Cuoc đo xo toi Oklahoma noi toi su kien ngay 22 thang 4 nam 1889 khi hon 100 000 boomer (vai tro nay trong tieng Viet đuoc goi la "tay bum", cai ten nay dua tren am thanh cua nhung khau ca-nong, thu đuoc su dung đe phat tin hieu xuat phat cuoc đua gianh đat tai Oklahoma, nhu đa đuoc giai thich trong tap truyen) tham gia vao cuoc đo xo toi Oklahoma đe gianh đat. Trang trai O.K. Corral noi ve cuoc đau sung huyen thoai cua mien Tay tai O.K. Corral. Đoan ngua con toc hanh noi ve cong ty Pony Express voi viec co gang rut ngan thoi gian van chuyen thu tu giua mien Tay va mien Đong. Soi day biet hat noi ve viec xay dung đien bao tai Hoa Ky...

Tuy noi ve mien Tay, nhung Lucky Luke co rat it chi tiet bao luc. Cac su kien đuoc the hien mot cach hai huoc theo kieu truyen tranh. Vi du nhu ket thuc cuoc đau sung O.K Corral ma khong co ai chet hay bi thuong. Ten cuop Billy the Kid cung chi bi Lucky Luke phat bang cach đanh vao mong va tiep tuc xuat hien trong nhung tap khac. Trong toan bo cac tap truyen, Lucky Luke chi mot lan duy nhat ban ha Mad Jim trong tap Mo vang cua Dick Digger va mot lan khac ban thuong "Nhen chan dai" Phil Defer - ca hai tap đeu do Morris tu viet kich ban.
Cac cuoc chien voi nguoi da đo cung thuong xuyen đuoc đe cap nhung luon ket thuc em đep voi su kien hai ben cung ngoi hut "tau thuoc hoa binh".
Hinh anh khong đoi cuoi moi tap truyen la Lucky Luke cuoi chu ngua Jolly Jumper đi ve phia cuoi chan troi va hat bai "Toi la ga cao boi ngheo đon đoc, rong ruoi tren đuong dai xa que huong, ma đuong ve nha con xa..." (cau cuoi cua bai hat hiem khi đuoc thay đoi đe phu hop noi dung cua mot vai tap truyen) bang tieng Anh:

«I'm a poor lonesome cow-boy
And a long far way from home...»


Nhan vat Nhan vat chinh Lucky Luke la mot anh chang cao boi ngheo đon đoc cua mien Tay nuoc My cuoi the ky 19. Voi biet danh la "ke ban nhanh hon cai bong cua minh", Lucky Luke lang thang khap mien Tay bao ve cho cong ly va le phai.
Trong nhung tap đau tien, dien mao va tinh cach cua Lucky Luke chua thuc su đinh hinh. Nhung tap truyen ve sau, hai tac gia Morris va Rene Goscinny xay dung hinh anh Lucky Luke nhu mot anh chang cao boi vui tinh, đoc than, be ngoai thuong voi chiec mu trang, ao gi-le đen, so mi vang va co đeo chiec khan mau đo. Ban đau, Lucky Luke luon xuat hien voi đieu thuoc la tren moi, nhung ve sau đe tranh hinh anh nguoi hung nghien thuoc la, Morris cho thay the bang mot cong co. Xu ly cac tinh huong mot cach hai huoc thong minh, cong voi tai ban sung va su may man, Lucky Luke luon thanh cong o cuoi moi tap truyen.
Đong hanh voi Lucky Luke la Jolly Jumper, chu ngua chay nhanh nhat mien Tay. La con ngua đac biet, Jolly Jumper biet đi tren day, thong minh toi muc cung choi co voi Lucky Luke va khi noi chuyen co the trich dan ca van hoc. Jolly Jumper nhieu lan cuu Lucky Luke thoat khoi cac tinh huong kho khan nhung hai nhan vat nay thuong xuyen treu choc nhau. Nhu trong tap Nang Sarah Bernhardt, Jolly Jumper che bai vi Lucky Luke soi guong truoc khi đi gap Sarah Bernhardt, con Lucky Luke treu rang Jolly Jumper khong mac gi khi chu ngua nay khong đeo yen. Đac biet Jolly Jumper rat ghet con cho Rantanplan.
Nhan vat phan dien thuong xuyen nhat trong tap truyen tranh la anh em nha Dalton. Tu mau nhung nhan vat co that trong lich su mien Tay, Morris đa xay dung nen bon ten cuop Dalton nhung lai cho chung chet ngay khi vua xuat hien. Ve sau, Morris va Rene Goscinny đa cho chung "song lai" bang cach thay the cua chung bang cac em ho cua chung. Bang cuop Dalton thu hai, đe thay the bang cuop Dalton truoc bao gom: Joe, Jack, William va Averell. Trong đo Joe la anh ca, lun nhat nhung cung hung han nhat, chi huy cua ca nhom. Sau đo toi Jack, William, dan cao hon nhung cung bot hung han hon. Cuoi cung la Averell, em ut, cao nhat va cung ngoc nhat nha. Cac tap truyen thuong bat đau bang viec anh em Dalton tron khoi nha tu, va ket thuc khi chung bi Lucky Luke bat tro lai.
Mot nhan vat thuong xuat hien trong Lucky Luke nua la Rantanplan, menh danh la "con vat ngu ngoc nhat mien Tay" hay "chu cho ngoc hon ca cai bong cua minh". Rantanplan la chu cho cua trai giam va đuoc cac nhan vien giao cho nhiem vu canh giu bon Dalton. Morris đa xay dung nhan vat Rantanplan dua tren mot nguyen mau co thuc la Rin Tin Tin, mot con cho thong minh, dung cam thuong xuat hien tren cac bo phim cua hang Warner Bros vao nhung nam 1920. Nhung nguoc lai voi Rin Tin Tin, Rantanplan la chu cho ngu ngoc, nhat chet, tham an, va co cai mui bi điec. Trong thuc te, chu cho Rin Tin Tin la mot dien vien ngoi sao, voi cat xe cao, đi xe hoi va nhieu nguoi phuc vu... va tac gia Morris đa đua nhung chi tiet nay vao tap Gia tai cua Rantanplan.
Mot so nhan vat khac thuong lap lai trong Lucky Luke nhu nhung tay nha đon voi bo le phuc đen va nuoc da mai mai, luon tim cach truc loi tu cac vu giet nguoi hoac treo co. Cac co vu nu thuong map map va hut thuoc. Nhan vat cu co ngoi tren xe lan, tai điec, cam chiec loa ken vao tai va thuong xuyen hoi lai. Nhung nguoi Mexico voi cai mu rong vanh ngu ngay canh đuong ray. Nhung nguoi Hoa voi mai toc đuoi sam lam đau bep hoac nghe giat ui...
Nhieu nhan vat co that o mien Tay cung đuoc tac gia đua vao tap truyen. Billy the Kid tro thanh mot ten cuop tre con lieu linh. Calamity Jane thanh mot nguoi ban cua Lucky Luke, manh me nhung hay chui tuc va nhai thuoc la. Nghe si noi tieng Sarah Bernhardt sang My bieu dien va cung đuoc Lucky Luke ho tong... Cac tong thong My cung nhieu lan xuat hien trong truyen.
Nguoc lai, mot so nhan vat hu cau trong truyen lai đuoc Morris ve theo nguyen mau noi tieng. Nhu mot phu thuy da đo co guong mat cua ca si Elton John, nhan vat ke san tien thuong co ve be ngoai cua dien vien Lee Van Cleef hay mot ten cuop giong voi dien vien Louis de Funes, dien vien Jack Palance tro thanh Nhen chan dai...


= Nhung nhan vat co that =


Đien anh va truyen hinh Tap truyen nay con đuoc đua len đien anh va truyen hinh. Đe tranh đung cham cong chung My, cung nhu trong truyen tranh, chang cao boi thay đieu thuoc tren moi bang mot cong co. Cung ly do đo, mot so tieng long đuoc luoc bo, nhu "tho giat Trung Hoa" (chinois blanchisseurs) hay "ten Me ngu ngay" (mexicains faisant la sieste).

Phim hoat hinh:
Daisy Town (1971), kich ban: Morris, Goscinny va Pierre Tchernia.
La Ballade des Dalton (1978).
Les Dalton en cavale (1982).
Truyen hinh:
Lucky Luke (1983), boi hang phim Hanna Barbera (hien nay la Cartoon Network Studios).
Lucky Luke (1985).
Lucky Luke (1990).
Lucky Luke (1993), voi Terence Hill lam đao dien va thu vai Lucky Luke.
Lucky Luke (2001), voi Olivier Jean-Marie lam đao dien.
Kid Lucky (2020)
Đien anh:
Lucky Luke (1991), voi Terence Hill lam đao dien va thu vai Lucky Luke. Phim tieng Anh.
Les Dalton (2004), đao dien Philippe Haim, Til Schweiger trong vai Lucky Luke. Phim tieng Phap.
Go West: A Lucky Luke Adventure (2007)
Lucky Luke (2009)
Lucky Luke cung tro thanh nhan vat cua mot so tro choi đien tu, trong đo đuoc biet nhieu hon ca la cua hai cong ty Infogrames va The Mighty Troglodytes.


Danh sach nhung tap truyen Lucky Luke Khi tap truyen tranh nay đuoc xuat ban bang tieng Viet, nha xuat ban Tre khong phat hanh theo thu tu cua nguyen ban tieng Phap.


= Nhung cau truyen đuoc ve va bien kich boi Morris =


= Nhung cau truyen bien kich boi Rene Goscinny =


= Kich ban cua cac tac gia khac =


= Nhung cau truyen đuoc minh hoa boi Achde =
Sau khi Morris mat, nha xuat ban Lucky Comics phat hanh series Nhung cuoc phieu luu cua Lucky Luke (Les aventures de Lucky Luke) voi net ve cua hoa si Achde.


Nhung chi tiet thu vi Theo tiet lo cua Morris thi mot phan nguyen mau cua Lucky Luke la Gary Cooper trong High Noon (1952) voi dang nguoi cao gay va khuon mat hoi dai.
Bac si Tran Bong Son voi but danh Anh Ro đa viet nhieu bai cho Cau lac bo Lucky Luke khi tap truyen nay xuat hien tai Viet Nam.


Tham khao Lucky Luke trong Dimiþox 
Cac tap truyen Lucky Luke
Lucky Luke - Ho so Lucky do nha xuat ban Tre phat hanh
Morris (1923-2001), dessinateur et scenariste de BD Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine


Lien ket ngoai Website chinh thuc cua Lucky Luke
Lucky Luke Luu tru ngay 15 thang 6 nam 2006 tai Wayback Machine, trang chinh thuc cua Rene Goscinny
lucky-luke.pagina.nl Luu tru ngay 19 thang 9 nam 2004 tai Wayback Machine
Le site de Lucky Luke