Lo Chieu cong (chu Han: 魯昭公, o ngoi: 542 TCN-510 TCN), ten that la Co Tru (姬裯), la vi vua thu 25 cua nuoc Lo - chu hau nha Chu trong lich su Trung Quoc.
Lo Chieu cong len ngoi giua luc quoc luc nuoc Lo ngay cang suy yeu, chinh quyen roi vao tay ba nha đai phu (Tam Hoan), ma đung đau la ho Quy. Đoi voi cong viec o Trung Nguyen, Lo ngay cang bi nuoc ba chu la Tan coi thuong, bi nuoc ke can la Te thuong xam lan. Đen nam 517 TCN, Lo Chieu cong that bai trong no luc tieu diet the luc ho Quy va phai tron sang nuoc Te lanh nan. Trong nhung nam tiep theo, ong cau cuu nuoc Tan đe xin vien quan ve nuoc, song khong thanh cong va cuoi cung mat o nuoc ngoai.


Len ngoi Co Tru con trai thu cua Lo Tuong cong, vua thu 23 cua nuoc Lo, em cua Lo Da, vi vua thu 24 cua nuoc Lo. Me ong la Te Quy. Nguyen Tuong phu nhan khong co con, thi thiep la Kinh Quy sinh ra cong tu Da, Te Quy la em gai Kinh Quy sinh ra cong tu Tru.
Thang 6 nam 542 TCN, cha cua Co Tru la Lo Tuong cong qua đoi, anh ong la Co Da đuoc lap len ngoi. Co Da dung cai leu khoc tang o nha Quy Ton. Toi thang 9 nam đo, Co Da vi than khoc nhieu cho phu than ma cung bi benh va chet, Quy ton Tuc muon lap Co Tru len ke vi. Theo kinh Xuan Thu, Co Tru trong khi co tang su ma khong thuong khoc, khong mac ao tang, van an van nhu thuong, tuoi đa 19 ma van chu con nit. Đai than Muc thuc ban khong nen lap Tru, vi thai đo vo le đo cua ong, e khong phai la nguoi muc thuoc quy cu, nhung Quy ton Tuc khong nghe. Co Tru đuoc lap ngoi, tuc Lo Chieu cong.


Quan he voi chu hau Ba ho con chau Lo Hoan cong la Thuc, Manh va Quy chia nhau nam quyen nuoc Lo, Chieu cong con rat it quyen hanh. Nam 541 TCN, Quy Vu Tu đanh chiem đat Van cua nuoc Cu. Thang 3 nam đo chu hau hoi hop, vua Cu mang viec ra ba cao voi chu hau. Trieu Manh nuoc Tan muon bat su nuoc Lo la Thuc Ton Bao. Co nguoi khuyen Thuc Ton Bao lay đai ngoc quy đut lot nuoc Tan đe thoat toi. Thuc Ton Bao tu choi va tuyen bo nhan loi ve nuoc Lo, vi neu mang cua bau cho nuoc khac thi nuoc Lo se bi đanh đe lay cua, lam hai cho nuoc.
Trieu Manh nuoc Tan nghe vay rat phuc Thuc Ton Bao trung thanh voi nuoc Lo, khong choi loi, khong so uy cua ba chu, nen tha cho Bao.
Nam 540 TCN, Lo Chieu cong sang trieu kien nuoc Tan. Nam 539 TCN, So Linh vuong hoi chu hau o đat Than, moi Lo Chieu cong đen nhung ong cao benh khong đi.
Nam 538 TCN, Lo Chieu cong nhan nuoc Tang va nuoc Cu co xung đot, ben đung ve phia nuoc Tang nho be. Vi nguoi nuoc Tang muon dua vao nuoc Lo, Lo Chieu cong ben chiem luon nuoc Tang.
Đai phu nuoc Cu la Mau Di mau thuan voi vua Cu, ben mang đat đai minh co theo nuoc Lo. Lo Chieu cong thu nhan. Sau đo ong sang trieu kien Tan Binh cong. Nuoc Cu ben kien nuoc Lo voi vua Tan. Tan Binh cong đinh bat giu Lo Chieu cong nhu nghe loi can khong nen nhan luc vua chu hau toi trieu kien đe bat giu, nen vua Tan đe Lo Chieu cong ve nuoc.
Nuoc Cu thay nuoc Tan khong phan xu ben mang quan đanh nuoc Lo. Tuong Lo la Thuc Cung mang quan ra cu o Phat Tuyen, nhan luc quan Cu chua dan tran xong thuc quan đanh ngay. Quan Cu thua chay. Sau tran thang nay ho Quy Ton sang nuoc Tan ta on viec ung ho đanh Cu.
Nam 534 TCN, Lo Chieu cong đuoc So Linh vuong moi sang du le khanh thanh đai Chuong Hoa moi xay xong. So Linh vuong tang Chieu cong cai cung quy, sau đo lai hoi tiec. Vi Khai Chuong biet y vua So ben đen gap Lo Chieu cong, phan tich loi hai rang chiec cung đo von vua cac nuoc Tan, Te va Viet đeu muon co, neu nuoc Lo đuoc cung thi sap phai giao chien voi 3 nuoc kia. Lo Chieu cong ben tra lai chiec cung.
Nam 532 TCN, Lo Chieu cong đem quan đanh nuoc Cu, chiem đat Canh.
Nam 530 TCN, Lo Chieu cong đi hoi chu hau tai đat nha Chu. Cac chu hau hoai nghi vai tro ba chu cua nuoc Tan vi đe cho nuoc Lo chiem ap Canh cua nuoc Cu, đe nghi Tan tri toi Lo. Tan Binh cong ben bat giu đai phu nuoc Lo la Quy Ton Y Nhu va sai Thuc Huong sang noi voi Lo Chieu cong, đe nghi khong du hoi. Lo Chieu cong ban đau khong nghe, nhung sau thay binh luc quan Tan rat đong, co vai chuc van nguoi voi 4000 co xe lieu the khong chong noi nen đanh phai nghe theo. Sang nam 529 TCN, Tan Binh cong tha Quy Ton Y Nhu ve nuoc Lo.
Nam 528 TCN, Te Canh cong cung tuong quoc An Anh sang nuoc Lo hoc hoi ve le nghi.
Nam 522 TCN, Te Canh cong moi Chieu cong đen Te du tiec.
Nam 520 TCN, nuoc Lo va nuoc Chau xay ra đung đo. Nuoc Chau xay thanh ap Duc, roi keo ve qua đat Vu Thanh cua nuoc Lo, bi nguoi nuoc Lo tai Vu Thanh ngan lai, bat 3 tuong nuoc Chau. Nuoc Chau đen to cao voi Tan Khoanh cong. Tan Khoanh cong trieu tap nuoc Lo. Lo Chieu cong cu Thuc Ton Xuoc sang su nuoc Tan. Vua Tan giu lai đe đoi chat, roi giu su gia ca hai ben.
Nam 519 TCN, Lo Chieu cong ben than hanh sang nuoc Tan xin phan tran, nhung đi nua đuong bi benh phai quay ve. Tan Khoanh cong thay Lo Chieu cong co thanh y, tuy ong chua sang nuoc Tan nhung van tha cho Thuc Ton Xuoc ve nuoc.


Mau thuan voi Tam Hoan = Xung đot =
Thoi vua cha Lo Tuong cong tung lap ra them đao trung quan đe gay them uy the cho 3 ho Manh, Thuc va Quy. Nam 537 TCN, ho Quy bo đao trung quan nuoc Lo, quay lai che đo 2 đao quan nhu cu, nguon phi von dung vao viec nuoi đao quan nay cung do 3 nha chia nhau, trong đo ho Quy chiem 2 phan, moi ho kia chiem 1. Cung tu đo 3 ho chiem het thue thu trong nuoc đe nuoi duong luc luong rieng, phan Lo Chieu cong chi đuoc huong nhung đo tang bieu tu 3 nha.
Truoc su long hanh cua cac ho quy toc Quy, Thuc va Manh (tuc Tam Hoan – 3 chi con chau Lo Hoan cong), Lo Chieu cong rat bat binh, muon đanh dep ho đe khoi phuc quyen luc.
Nam 517 TCN, Lo Chieu cong mang quan đanh ho Quy. Quan Chieu cong giet tuong cua ho Quy la Cong Chi roi tien vao thanh. Quy Binh tu chay len đai xin voi Chieu cong cho hoan binh, cung ra song Nghi đe xet toi trang minh. Lo Chieu cong khong cho. Quy Binh Tu lai thuong luong xin chiu tu va xin đi luu vong sang nuoc khac. Tu Gia khuyen Chieu cong nen mo đuong song cho ho Quy nhung ong khong nghe.
Trong khi vay ham ho Quy, Chieu cong sai Hau Chieu Ba sang gap ho Manh yeu cau xuat cong cung đanh ho Quy. Quy Binh Tu cung phai nguoi toi cau cuu ho Manh. Manh Y tu ban bac trong noi toc, roi quyet đinh giup ho Quy, ben giet Hau Chieu Ba va mang quan đanh Lo Chieu cong.
Cung luc, ho Thuc cung mang quan toi giup ho Quy. Lo Chieu cong khong chong noi, bi thua tran, phai bo chay sang nuoc Te.


= Luu vong =
Ong đen Da Tinh đoi Te Canh cong. Te Canh cong than hanh toi gap, đe nghi cap cho ong 25000 ho dan va đat đai đe đinh cu o Te. Lo Chieu cong toan đong y thi đai than Tu Gia Tu khuyen ong khong nen bo nuoc Lo. Ong đanh nghe theo, tu choi Te Canh cong.
Cuoi nam đo (đau nam 517 TCN), Te Canh cong mang quan đanh nuoc Lo, chiem ap Van roi cho Lo Chieu cong o đo. Sau đo vua Te con đinh tan cong vao kinh thanh nuoc Lo đe khoi phuc ngoi vua cho Chieu cong, nhung 3 ho Tam Hoan đa mua chuoc cac tuong nuoc Te nen cac tuong Te đeu khong muon het suc đanh Lo. Do đo Te Canh cong khong thuc hien đuoc y đinh, Lo Chieu cong phai o lai đat Van.
Trong nhung nam Lo Chieu cong luu vong, 3 ho Quy, Manh, Thuc đieu hanh chinh su. Nam 513 TCN, ho Quy cho nguoi sang đat Van du dan phan lai Lo Chieu cong. Nguoi đat Van nghe theo ho Quy, Chieu cong phai chay sang Can Hau.
Thay Te khong the giup minh, Lo Chieu cong sang nuoc Tan, cau cuu vua Tan. Nhung luc đo chinh su nuoc Tan cung đa lot vao tay Luc khanh. Sau ho thuong khanh cung nhan qua bieu cua Tam Hoan, khong ra suc đanh nuoc Lo. Vua Tan bat luc khong the đieu quan tro giup ong.


Qua đoi Nam 510 TCN, Lo Chieu cong đau nang, moi sai đem le vat đen tang cac ho đai phu o trong nuoc đe đuoc xin ve, nhung ho đeu khong nhan. Boi vay Chieu cong mat o đat Can Hau, tho 51 tuoi. Ong lam vua đuoc 25 nam thi phai đi luu vong o nuoc ngoai 7 nam (o đat Van 4 nam, o đat Can Hau 3 nam).
Mua ha nam 509 TCN, thi hai Lo Chieu cong đuoc đua tu đat Can Hau ve nuoc Lo an tang. Trong suot 7 nam Lo Chieu cong luu vong, Tam Hoan khong lap vua khac, nen cac sach su van chep nien đai tri vi cua ong toi tan nam ong mat (510 TCN). Sau đo Tam Hoan moi phe bo The tu Dien ma lap em nha vua la cong tu Tong len noi ngoi, tuc la Lo Đinh cong. Lo Đinh cong chinh thuc len ngoi sau khi lam le an tang Lo Chieu cong.


Đanh gia Ong bi su gia Ly Liem phe binh nhu sau

Chieu cong o ngoi 25 nam, o đat Van 4 nam, qua đat Can Hau 3 nam. Đo la ong vua luoi nhac, khong chan chinh lai đuoc nuoc Lo. Buoi moi len ngoi, o tang ma khong co ve thuong xot, the la mat than tinh cha con. Lay vo cung ho, the la mat le nghi vo chong. Cai goc lap than, lap nuoc đeu thong co. Hoa ho Quy tuy rang tich luy tu vua Thanh, vua Tuong nhung lay đat Van ma khong chan chinh đuoc, nap Mau Di ma khong khuoc tu. Roi đen cac tai di đai vu, mua đa, troi đa cho điem ran nhieu lan ma khong giac ngo. Đi bo Trung quan, đi san o Hong, mat het quan chinh ma khong biet thu hoi, roi lai co loi voi vi Ba chu. Nam lan sang Tan ma khong đuoc tiep. Muoi ba nuoc đong minh ma khong đuoc du. Cho nen Chieu cong khong tro ve.
Su Mac cho rang hoa loan Y Nhu o nuoc Lo la mot tien đe đe ve sau ba nha đai phu hoc theo ma phan chia nuoc Tan.


Xem them Lo Tuong cong
Lo Da
Lo Đinh cong
Te Canh cong
Quy ton Y Nhu


Thu muc Su ky Tu Ma Thien, thien: Lo Chu cong the gia
Phuong Thi Danh (2001), Nien bieu lich su Trung Quoc, Nha xuat ban The gioi
Khong Tu (2002), Xuan Thu tam truyen, tap 4-5, Nha xuat ban TP Ho Chi Minh
Nguyen Khac Thuan (2003), Cac đoi đe vuong Trung Quoc, Nha xuat ban Giao duc
Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 1, Nha xuat ban Thanh nien


Chu thich