Tong thong Israel (tieng Hebrew: נשיא המדינה, Nesi HaMedina, nghia la Tong thong Quoc gia) la Nguyen thu quoc gia Israel, nguoi đung đau Nha nuoc. Song chuc vu Tong thong chi mang tinh hinh thuc, (do su chi phoi cua phu Nghi vien do Thu tuong đung đau). Tuy nhien, Tong thong van co mot so quyen luc rieng le nhu phu quyet mot vai đao luat, chon hoac bai nhiem Thu tuong.
Tong thong hien tai la ong Isaac Herzog (tu ngay 7 thang 7 nam 2021).


Bau cu Tong thong đuoc bau boi đa so tuyet đoi boi Quoc hoi Israel. Neu khong co ung cu vien nao đat đuoc đa so tuyet đoi so phieu bau trong vong bo phieu đau tien, thi vong thu hai đuoc to chuc voi hai ung cu vien co so phieu bau nhieu nhat trong vong đau tien. Khi bau tong thong, cac thanh vien cua Quoc hoi Israel bo phieu kin. Tong thong đuoc bau vao nhiem ky bay nam, va khong the tai cu. Cho đen nam 2000, tong thong đuoc bau vao nhiem ky 5 nam va đuoc phep phuc vu hai nhiem ky.
Bat ky cong dan Israel nao cu tru tren lanh tho Israel đeu đu đieu kien đe tranh cu vao chuc vu tong thong. Chuc vu nay bi khuyet khi vi tong thong hoan thanh nhiem ky, tu chuc, hoac ba phan tu Quoc hoi quyet đinh phe truat tong thong tren co so hanh vi sai trai hoac mat nang luc. Nhiem ky cua tong thong khong trung voi nhiem ky cua Quoc hoi nham đam bao tinh lien tuc trong chinh phu va tinh chat phi đang phai cua chuc vu nay. Khong co pho tong thong trong he thong chinh phu cua Israel. Neu tong thong tam thoi mat nang luc hoac roi nhiem so, Chu tich Quoc hoi se tro thanh quyen tong thong.
Cuoc bau cu tong thong lan đau tien dien ra vao ngay 16 thang 2 nam 1949, va nguoi chien thang la Chaim Weizmann. Lan thu hai dien ra vao nam 1951, vao thoi điem đo nhiem ky tong thong trung voi nhiem ky Quoc hoi (Quoc hoi khoa đau tien co nhiem ky chi hai nam). Mot cuoc bau cu khac đa dien ra mot nam sau khi Weizmann qua đoi.
Ke tu đo, cuoc bau cu đa đuoc to chuc vao cac nam 1957, 1962, 1963 (mot cuoc bau cu som sau cai chet cua Yitzhak Ben Zvi), 1968, 1973, 1978, 1983, 1988, 1993, 1998, 2000, 2007 va 2014. Sau cuoc bau cu (1951, 1957, 1962, 1968, 1978 va 1988) đa dien ra khong co ung cu vien đoi lap, mac du mot cuoc bo phieu van đuoc to chuc.


Quyen han va trach nhiem Quyen han cua Tong thong Israel noi chung tuong đuong voi cac quyen cua nguoi đung đau nha nuoc o cac nen dan chu cua nghi vien khac va phan lon đuoc quy đinh boi bo Luat co ban cua Israel  đa thong qua nam 1964. Luat nay cung bao gom cac phan ve quyen han cua Tong thong lien quan đen chinh phu. Tong thong ky cac đieu luat (ngoai tru nhung đieu lien quan đen quyen han cua Tong thong) va cac hiep uoc quoc te hoac song phuong đuoc phe chuan boi Quoc hoi. Ngoai ra, Tong thong tiep nhan quoc thu cua cac đai su va tiep nhan giay uy nhiem cua cac nha ngoai giao nuoc ngoai, bo nhiem Thong đoc Ngan hang Israel, Kiem soat vien Nha nuoc theo khuyen nghi cua Uy ban Ha vien Quoc hoi, cac thanh vien cua Hoi đong Giao duc Đai hoc, Hoc vien Quoc gia Khoa hoc, Co quan Phat thanh Truyen hinh, Co quan Cai huan Tu nhan, Hoi đong Rabbinical, Wolf Foundation, Chu tich cua Magen David Adom, Chu tich Hoc vien Khoa hoc va Nhan van Israel, va bo nhiem Thu tuong. Tong thong cung co quyen tha toi hoac giam an cho ca binh si va thuong dan, va chi đinh cac tham phan cho cac toa an, ke ca Toa an Toi cao sau khi đuoc chi đinh boi Uy ban tuyen chon tu phap.
Ngoai ra, khoan 29a cua Luat co ban cua Chinh phu cung quy đinh rang Tong thong phai chap thuan giai the Quoc hoi theo yeu cau cua Thu tuong Chinh phu khi chinh phu mat đa so va do đo khong con hieu qua nua.
Quyen luc cua tong thong thuong đuoc thuc can cu vao đe nghi cua cac bo truong chinh phu tuong ung.
Vai tro quan trong nhat cua Tong thong, tren thuc te, la giup lanh đao qua trinh hinh thanh mot chinh phu. Boi vi mot đang phai khong the co toan quyen lanh đao, tong thong se tham van y kien ​​nhung nha lanh đao cua cac đang đe xac đinh ai co kha nang chi huy đa so trong Quoc hoi.


Cac vai tro khac Tong thong trao Giai thuong Israel trong ngay Đoc lap - Yom Ha'atzmaut va giai thuong Wolf. Tong thong cung la nguoi chu tri buoi le khai mac cac ky hop ban nien cua Quoc hoi, cung nhu cac buoi le ky niem chinh thuc hang nam: Yom Hazikaron va Yom HaShoah.


Thong tin co ban ve tong thong Hau het cac tong thong Israel đeu tham gia hoat đong chinh tri hoac hoat đong cua nguoi Do Thai truoc khi nham chuc. Mot so cung đuoc phan biet trong cac linh vuc khac: vi du, Chaim Weizmann la mot nha nghien cuu hoa hoc hang đau đa thanh lap Vien Khoa hoc Weizmann o Rehovot; Zalman Shazar la mot tac gia, nha tho, nha bao; Va Chaim Herzog la mot nha lanh đao quan su, luat su va nha ngoai giao.
Cac vi tong thong đau tien cua Israel đuoc sinh ra o Đe quoc Nga cu, đieu nay đung voi su lanh đao cua nhieu nguoi trong nhung ngay đau cua nha nuoc. Chu tich đau tien sinh ra, cung nhu nguoi đau tien co nen Sephardi, la Yitzhak Navon. Vi tong thong đau tien co nen tang Tay Au la Chaim Herzog, nguoi đen tu Belfast, Vuong quoc Anh. Tong thong đau tien co nen tang Mizrah la Moshe Katsav, nguoi sinh ra o Iran.


Lien ket chinh tri Tat ca cac tong thong Israel tu Yitzhak Ben-Zvi đen Ezer Weizman đeu la thanh vien hoac co quan he voi Cong đang (va nhung to chuc tien than cua Đang nay), va co quan điem chinh tri on hoa. Moshe Katsav la tong thong đau tien cua Đang Likud. Nhung khuynh huong nay đac biet quan trong trong cuoc bau cu cho Yitzhak Navon cua Cong đang vao thang 4 nam 1978, sau khi lien minh cam quyen Likud khong bau chon đuoc ung cu vien cua minh vao chuc vu tong thong. Cac nha quan sat Israel tin rang, nham chong lai su lanh đao phan cuc cua Thu tuong Menachem Begin, Navon, tong thong đau tien cua quoc gia Sephardi, đa cung cap cho Israel su thong nhat ve lanh đao tuong trung vao thoi điem tranh cai chinh tri va bien đong lon. Nam 1983, Navon quyet đinh tai nhap vao chinh sach lao đong sau 5 nam phuc vu duoi thoi tong thong va Chaim Herzog (truoc đay la nguoi đung đau tinh bao quan su va Đai su Israel tai Lien Hop Quoc) đa ke nhiem ong lam tong thong thu sau cua Israel. Chien thang cua Mosi Katsav cua Likud truoc Shimon Peres cua Cong đang vao nam 2000 (theo hinh thuc bo phieu kin) la mot su that vong.
Albert Einstein, mot nguoi Do Thai nhung khong phai la cong dan Israel, đa đuoc đe nghi trao chuc vu tong thong nam 1952  nhung ong đa tu choi đe nghi, ong noi rang "Toi rat xuc đong truoc loi đe nghi cua Nha nuoc Israel, va ngay lap tuc buon ba va xau ho vi toi khong the chap nhan. Suot đoi toi, toi đa xu ly cac van đe khach quan, vi vay toi thieu ca nang luc tu nhien va kinh nghiem đe cu xu đung đan voi moi nguoi va thuc hien cac chuc nang chinh thuc". Ehud Olmert đa đuoc nguoi ta cho rang đa can nhac trao chuc tong thong cho mot nguoi khong phai la nguoi Israel, Elie Wiesel, nhung ong đuoc cho la "rat khong quan tam".


Xem them Danh sach tong thong Israel


Tham khao