To Ngoc Van (15 thang 12 nam 1906 - 17 thang 6 nam 1954) la mot hoa si Viet Nam noi tieng, tac gia cua mot so buc tranh tieu bieu cho nen my thuat Viet Nam hien đai. Ong con co mot so but danh nhu To Tu, Ai My, TNV. To Ngoc Van la mot trong nhom tu kiet cua nen hoi hoa Viet Nam (Tri, Van, Lan, Can).


Cuoc đoi va su nghiep To Ngoc Van sinh ngay 15 thang 12 nam 1906 (mot vai tai lieu ghi la 1908) tai Ha Noi. Nguyen quan cua ong la lang Xuan Cau, xa Nghia Tru, huyen Van Giang, tinh Hung Yen, nhung ong sinh ra va lon len tai Ha Noi. 
Than sinh cua hoa si To Ngoc Van la mot nha nho ngheo, ten khai sinh la To Van Phu. Sau khi roi que, đa len Ha Noi kiem song bang nghe lam thu ky va sua morasse cho mot so toa bao o Ha Noi. Mau than la cu Nguyen Thi Nhon nguoi lang Xuan Quan (Van Giang, Hung Yen), lam nghe buon ban nho tai Ha Noi. Khi đo, ba noi cua ong thuong hau đong tai đen Dau (Hang Quat) nen ong thuong song tai đay. Trong đen co rat nhieu tuong voi hinh dang mau sac khien ong thich thu. Ngoai ra, cac le nghi sinh hoat cua nhung buoi chau cung tao nen rat nhieu an tuong ve hinh hoa. Vi the, ong thuong ve lai hinh cac tuong ra san. Co le, niem yeu thich hoi hoa cua hoa si To Ngoc Van đa nhen nhom tai đay. Sau ong đuoc nguoi bac ruot, lay chong Phap nhung khong co con, đua ve nuoi duong va cho đi hoc. 
Xuat than la mot cau be con nha ngheo, nen đen qua tuoi, ong moi đuoc đi hoc. Khi đang hoc trung hoc nam thu 3 truong Trung hoc Bao ho (hay con goi la truong Buoi, nay la truong trung hoc pho thong Chu Van An), ong bo hoc đe đi theo con đuong nghe thuat. Nam 1926, ong thi đo vao truong Cao đang My thuat Đong Duong (nay la Truong Đai hoc My thuat Viet Nam) cung khoa voi hoa si Thang Tran Phenh. Hoa si To Ngoc Van thuoc the he đau tien cua truong, tot nghiep khoa 2 nam 1931. Sau khi ra truong, To Ngoc Van đa co tac pham xuat sac, đuoc giai thuong cao o Phap. Ong đi ve nhieu noi o Phnom Penh, Bang Coc, Hue... Ong cung la mot nguoi viet ve my thuat, phe binh nghe thuat tren bao chi. Ong hop tac voi cac bao Phong Hoa va Ngay Nay cua Nhat Linh, bao Thanh Nghi.
Vo ong la ba Nguyen Thi Hoan (1912), la con gai thu cua cu Ky Nguyen Van Toan (thu ky toa soan bao Trung Bac Tan Van cua hoc gia Nguyen Van Vinh). Que goc cua ba o lang Cu Khoi, Gia Lam nhung ba ra đoi va sinh song truong thanh cung gia đinh tai so 95, Hang Chieu, Ha Noi. Thua nho, ba hoc o Ecole Brieux (nay la truong Thanh Quan - Hang Cot). Khi ba moi vao hoc truong Ecole Normale Superieure thi bo do va lay chong. Ong ba co 5 nguoi con.    
Trong đo noi tieng nhat la nguoi con ca: Giao su - Tien si khoa hoc To Ngoc Thanh.    
Con thu hai la Pho tien si (Luyen kim mau tai Lien Xo) To Ngoc Thai, mot chuyen gia hang đau ve bauxit cua Viet Nam, cong tac tai Bo Luyen kim (cu). Pho Tien si To Ngoc Thai co thoi gian dai tham gia nhom can bo cua Viet Nam cong tac tai Hoi đong Tuong tro Kinh te (goi tat la khoi SEV).   
Hoa si To Ngoc Thanh la con trai thu ba, tu nghiep tai Praha (Cong hoa Sec) tu 1967-1975 ve hoat hinh. Hoa si To Ngoc Thanh cong tac tai Xuong phim hoat hinh Viet Nam, đa tham gia lam nhieu phim hoat hinh, trong đo co phim Ong trang tha dieu đat giai Bong sen vang.   
Nguoi con gai duy nhat cua ong ba la Tien si - Kien truc su To Thi Toan. Tien si To Thi Toan tot nghiep khoa KT64 truong Đai hoc Kien truc Ha Noi. Ba ra cong tac va ve sau đuoc tin nhiem lam Vien truong Vien thiet ke Kien truc Ha Noi. Sau khi roi co quan nay, ba đuoc chuyen len lam Pho ban va cuoi cung lam Truong ban Quan ly pho co Ha Noi. Ba vinh du đuoc tin nhiem 2 lan trung cu Đai bieu Quoc hoi khoa X va XI.    
Kien truc su To Ngoc Thach (con trai ut) tot nghiep loai gioi cua truong Đai hoc Kien truc La Habana (Cuba). Ong ve nuoc nam 1974, tham gia lam nhieu du an xay dung do Cuba tai tro. Sau đo, voi von kien thuc ngoai ngu phong phu cua minh, ong đuoc chuyen sang lam cong tac ngoai giao đang cho ban Đoi ngoai Trung uong Đang. Ong roi nhiem so tu vi tri Vu Truong Vu Quan he Nhan dan.   
Hoa si To Ngoc Van co nguoi em duy nhat la ba To Thi Vuong. Ba Vuong lay chong nguoi lang Kieu Ky nen phan lon cuoc đoi ba sinh song tai đay cho đen khi mat, tru mot quang thoi gian truoc 1954 theo chong len song tai Bac Giang.   
Tu 1935 đen 1939, hoa si To Ngoc Van day hoc o truong trung hoc Phnom Penh. Sau đo ong ve day o Cao đang My thuat Đong Duong toi 1945. Thoi gian đo ong vua giang day vua ve linh tinh vao vo cua minh. Sau cach mang Thang Tam, To Ngoc Van tham gia khang chien chong Phap. Nam 1950 ong phu trach Truong My thuat Viet Bac. Thoi gian nay ong đa ve rat nhieu ky hoa.

To Ngoc Van đuoc đanh gia la nguoi co cong đau tien trong viec su dung chat lieu son dau o Viet Nam. Ong con đuoc xem la mot trong nhung hoa si lon cua hoi hoa Viet Nam, nam trong "bo tu" nhat Tri, nhi Van, tam Lan, tu Can (Nguyen Gia Tri, To Ngoc Van, Nguyen Tuong Lan, Tran Van Can). Ngay tu nhung nam hoc trong truong My thuat, ong đa som nghien cuu ky luong ky thuat su dung chat lieu son dau. Ong đa viet nhung dong tu su ...ngay tu luc đi hoc đa mo xay dung mot nen hoi hoa Viet Nam co tinh chat dan toc, phan ung lai su lan tran cua hoi hoa Phap sang ta va đe gianh mot đia vi my thuat trong yeu cho dan toc tren the gioi.... Thong qua ky thuat, ong đa co gang dien ta đuoc ve đep cua duyen dang nguoi Viet Nam đuong thoi ma tieu bieu la chan dung thieu nu.
To Ngoc Van cung la mot trong so rat it hoa si Viet Nam đa som ve tem ngay tu thoi Phap thuoc (Postes Indochine). Mau tem Apsara đuoc ong thiet ke tu nguon tu lieu cua nhung chuyen đi ve, sang tac o khu đen Angkor Wat, Angkor Thom cua Campuchia. Hinh tuong chinh cua con tem la tien nu Apsara, mot trong hang ngan tuong vu nu đieu khac noi tren nhung vach đen đai cua nen van hoa co Khmer. Tem Apsara cua hoa si To Ngoc Van la mau tem thu 23 cua Buu đien Đong Duong ke tu khi Phap phat hanh tem thu o Viet Nam. Va cung la tem duy nhat ong gop vao nen nghe thuat tem thu o Viet Nam.
Hoa si To Ngoc Van hy sinh ngay 17 thang 6 nam 1954 tai Km 41, Ba Khe, ben kia Đeo Lung Lo, do may bay đich Phap phat hien va ban chet, sat chien truong Đien Bien Phu. Ong đuoc truy tang danh hieu Liet sy va phan mo hien an tang tai Nghia trang Mai Dich.


Tac pham tieu bieu Truoc 1945

Thieu nu ben hoa sen (1944)
Thieu nu ben hoa hue (1943)
Hai thieu nu va em be (1944)
Thieu phu ngoi ben tranh tam đa (1942)
Buoi trua (1936)
Ben hoa (1942)
Đeu la tranh son dau.
Sau 1945

Ho Chu tich lam viec tai Bac Bo phu (1946 - son dau)
Nghi đem ben đoi (son mai - 1948)
Con trau qua thuc (ky hoa mau nuoc - 1954)
Hai chien si (mau nuoc - 1949)
Nghi chan ben đoi (1948)
Va hang tram ky hoa khang chien.


Ton vinh Giai nhat Trien lam Mi thuat Toan quoc 11/1954 tai Ha Noi
Huan chuong Đoc lap hang Nhat
Huan chuong Khang chien hang Nhi
Huy chuong Vi su nghiep Van hoc Nghe thuat Viet Nam
Huy chuong Vi su nghiep Mi thuat Viet Nam
Thu khen cua Bac Ho (1952) va chiec ao Bac Ho tang (1954)
Ong đuoc truy tang Giai thuong Ho Chi Minh đot I ve van hoc nghe thuat (1996). Ten ong đuoc đat cho nhieu con đuong tai mot so thanh pho va thi xa o Viet Nam nhu thu đo Ha Noi, thanh pho Ho Chi Minh, Thu Đuc, Đa Nang, Hung Yen, Hai Duong, Yen Bai, Đa Lat, Vung Tau ... va đat cho mot mieng nui lua tren Sao Thuy.
Tai Ha Noi, ten ong đuoc đat cho con pho nho phia Đong Bac Ho Tay, đuong Xuan Dieu vao lang Quang Ba, toi nga ba ho boi Quang Ba, ngoat ben trai đi toi cong nha nghi Cong ty Khach san va Du lich cong đoan Ha Noi.


Xem them To Ngoc Van (ho va cham)


Chu thich Lien ket ngoai