Otaku (Nhat: おたく (御宅) (Ngu trach)/ オタク, hoac ヲタク, Otaku) la mot tu tieng Nhat mieu ta nhung nguoi co so thich manh liet, đac biet la đoi voi anime va manga, tro choi video hoac may tinh. Cach su dung tu nay đuong thoi bat nguon tu mot bai tieu luan cua Nakamori Akio đang tren Manga Burikko vao nam 1983. Otaku co the đuoc dung nhu mot tu miet thi voi ham y tieu cuc, bat nguon tu mot goc nhin rap khuon ve otaku nhu nhung ke bi xa hoi ruong bo va truyen thong đua tin ve Miyazaki Tsutomu qua vu "Sat nhan otaku" vao nam 1989. Theo cac nghien cuu đuoc xuat ban vao nam 2013, thuat ngu nay đa mang it tinh tieu cuc hon, va ngay cang đong nguoi gio đay tu nhan minh la otaku, ca o Nhat Ban lan nhieu noi khac. Trong so 137.734 ban thanh thieu nien nhan đuoc khao sat o Nhat Ban vao nam 2013, 42.2% ban tu nhan minh la mot loai otaku.
Tieu van hoa Otaku la đe tai trung tam cua nhieu tac pham anime va manga, phim tai lieu va nghien cuu hoc thuat. Tieu van hoa bat đau o thap nien 1980 khi tam ly xa hoi thay đoi va nuoi duong nhung đac tinh otaku o cac truong hoc Nhat Ban, cong voi nhung ca nhan nhu the cam chiu viec ve sau chac chan bi xem la nhung ke bi xa hoi ruong bo. Su ra đoi cua tieu van hoa trung hop voi su bung no cua anime, sau khi ra đoi cac tac pham nhu Mobile Suit Gundam truoc khi no phan nhanh thanh Comic Market. Tieu van hoa otaku tiep tuc phat trien cung voi su mo rong cua internet va phuong tien truyen thong, khi ma nhieu bo anime, tro choi video, chuong trinh va truyen tranh ra đoi. Sau đay đinh nghia ve otaku tro nen phuc tap hon va nhieu cach phan loai otaku đa xuat hien. Nam 2005, Vien nghien cuu Nomura chia otaku thanh 12 nhom va uoc tinh quy mo cung nhu tac đong thi truong cua tung nhom nay. Nhung to chuc khac thi chia nho nhom hon nua hoac chu trong vao mot so thich otaku duy nhat. Cac an pham nay phan loai tung nhom rieng biet bao gom otaku anime, manga, may anh, o to, than tuong va đien tu. Nam 2005, tac đong kinh te cua otaku đuoc uoc tinh len toi 2 nghin ty yen Nhat (18 ty đo la My).


Tu nguyen hoc Otaku bat nguon tu mot thuat ngu tieng Nhat đe chi ngoi nha hoac gia đinh cua nguoi khac (お宅, otaku). Tu co the đuoc dung an du duoi dang mot phan cua kinh ngu trong tieng Nhat thanh mot đai tu ngoi thu hai. Theo cach dung nay, tu dich co nghia la "ban". No gan lien voi mot vai phuong ngu tieng Nhat phuong Tay va cac ba noi tro, mang it tinh truc tiep va xa cach hon cac đai tu than mat, chang han nhu anata va cac đai tu nam tinh, nhu kimi va omae.
Nguon goc cua viec su dung đai tu nay đoi voi nhung nguoi ham mo manga/anime o thap nien 1980 hien chua ro. Nhung nguoi ham mo khoa hoc vien tuong su dung otaku đe xung ho voi cac chu nhan cuon sach vao cuoi thap nien 1960 (theo nghia "[nha cua ban] co cuon sach nay khong?"). Nha phe binh xa hoi Otsuka Eiji cho rang otaku đuoc dung vi no cho phep nhung nguoi gap nhau lan đau (chang han nhu tai mot hoi nghi) tuong tac tu khoang cach thoai mai. Mot gia thuyet cho rang otaku đuoc tac gia khoa hoc vien tuong Arai Motoko pho bien thanh mot đai tu trong mot bai tieu luan đang tren tap chi Variety vao nam 1981, mot gia thuyet khac lai cho rang no đuoc pho bien boi nhung nguoi ham mo xuong phim anime Gainax, ma mot vai trong so nhung nha sang lap xuong phim đen tu tinh Tottori o mien Tay Nhat Ban (noi thuong dung tu otaku). Đai tu nay cung đuoc cac nhan vat Ichijyo Hikaru va Lynn Minmay su dung trong bo anime noi tieng Macross, (trinh chieu lan đau vao nam 1982); ho goi nhau la otaku cho đen khi ho hieu nhau hon. 
Dang tieng long hien đai (đuoc phan biet voi cach su dung cu hon nho viet bang hiragana (おたく), katakana (オタク hoac, it thuong xuyen hon, ヲタク) hoac hiem khi bang romaji) lan đau xuat hien trong dien ngon cong cong o thap nien 1980, thong qua tac pham cua tieu luan gia va cay viet hai Nakamori Akio. Bo 'Otaku' Research (『おたく』の研究, "Otaku" no Kenkyu) nam 1983 cua ong đuoc in tren tap chi lolicon Manga Burikko, đa ap dung thuat ngu nay duoi dang tu miet thi danh cho nhung nguoi ham mo "kho ua", cu the la cong kich phong cach thoi trang va ngoai hinh bi xem la ngheo nan cua ho. Nakamori đac biet chi trich "nhung ke cuong manga" huong đen cac nhan vat nu de thuong, va giai thich cai mac otaku cua minh la thuat ngu xung ho đuoc dung giua nhung hoc sinh so trung trong nhung hoi thao manga va anime.
Nam 1989, vu an Miyazaki Tsutomu (hay "Ke sat nhan Otaku") đa lam cho cong đong nguoi ham mo bi chu y theo cach rat tieu cuc tren toan quoc.  Miyazaki (sat nhan chon ngau nhien va sat hai bon co gai) co mot bo suu tap gom 5.763 bang video, mot so chua anime va phim chat chem đuoc tim thay xen lan voi cac cuon bang video va hinh anh cac nan nhan. Cuoi nam ay, tap chi tri thuc đuong đai Bessatsu Takarajima đa danh so thu 104 cho chu đe otaku. Bai viet co nhan đe la Otaku no Hon (おたくの本, lit. Cuon sach otaku) va đi sau vao tieu van hoa otaku voi 19 bai viet cua nhung nhan vat noi bo otaku, trong so đo co Nakamori Akio. An pham nay đuoc hoc gia Rudyard Pesimo cho la đa pho bien thuat ngu nay. 


Cach su dung Trong tieng long Nhat Ban hien đai, thuat ngu otaku gan nhu tuong tu "geek" hoac "nerd" (ca hai đeu theo nghia rong; mot geek cong nghe se la gijutsu otaku (技術オタク, gijutsu otaku)  ) va mot nerd hoc thuat se la bunkakei otaku (文化系オタク, bunkakei otaku) hoac gariben (カリ勉, gariben)), nhung theo loi xuc pham hon đuoc su dung o phuong Tay. No cung đuoc ap dung cho bat ky nguoi ham mo o bat ky đe tai, chu đe, so thich hoac hinh thuc giai tri cu the nao. "Khi nhung nguoi nay đuoc goi la otaku, ho bi đanh gia ve hanh vi cua minh - va moi nguoi đot nhien coi mot otaku la mot nguoi khong the lien he voi thuc te." Tu đuoc du nhap vao tieng Anh duoi dang tu muon tieng Nhat. No thuong đuoc dung đe chi nguoi ham mo anime/manga nhung cung co the chi tro choi video Nhat Ban hoac van hoa Nhat Ban noi chung. Tap chi Otaku USA cua My la đon vi pho bien va đua tin ve nhung khia canh ay. Viec su dung tu ay la nguon gay tranh cai giua mot so nguoi ham mo, do ham y tieu cuc cua no va su rap khuon cua cong đong ham mo. Tieng Anh tiep xuc rong rai voi thuat ngu nay vao nam 1988 voi viec phat hanh Gunbuster, đe chi nhung nguoi ham mo anime la otaku. Gunbuster đuoc phat hanh chinh thuc bang tieng Anh vao thang 3 nam 1990. Viec su dung thuat ngu nay lan rong khap nhom Usenet rec.arts.anime voi nhung ban luan ve mieu ta otaku trong Otaku no Video truoc khi phat hanh bang tieng Anh nam 1994. Nhung khia canh tich cuc va tieu cuc, ke ca cach su dung mang tinh miet thi, đa bi tron lan. Thuat ngu nay cung đuoc cuon tieu thuyet Idoru nam 1996 cua William Gibson pho bien qua viec nhac đen otaku. 


Tieu van hoa Morikawa Kaichiro nhan đinh tieu van hoa la đac trung cua Nhat Ban, mot san pham cua he thong truong hoc va xa hoi. Truong hoc Nhat Ban co cau truc lop hoc hoat đong duoi dang he thong đang cap, nhung cac cau lac bo lai la mot ngoai le đoi voi he thong phan cap xa hoi. Trong cac cau lac bo nay, so thich cua hoc sinh se đuoc cong nhan va nuoi duong, phuc vu cho so thich cua otaku. Thu hai, cau truc theo chieu doc cua xa hoi Nhat Ban xac đinh gia tri cua cac ca nhan bang su thanh cong cua ho. Cho đen cuoi thap nien 1980, nhung nguoi đan ong kem the thao va kem hap dan tap trung vao hoc thuat, hy vong kiem đuoc mot cong viec tot va ket hon đe nang cao vi the xa hoi cua ho. Thay vao đo, nhung nguoi khong the thanh cong ve mat xa hoi lai chu trong vao so thich cua ho (thuong la o tuoi truong thanh) voi loi song chu tam vao nhung so thich ay, qua đo cang thuc đay viec tao ra tieu van hoa otaku. 
Ngay ca truoc khi thuat ngu nay ra đoi, nhung đac điem khuon mau cua tieu van hoa đuoc nhan đinh trong mot an ban nam 1981 cua Fan Rodo (Fan road) ve "cac cau lac bo van hoa". Nhung ca nhan nay bi thu hut boi anime (mot nen van hoa phan khang) voi viec phat hanh cac tac pham khoa hoc vien tuong nang đo nhu Mobile Suit Gundam. Nhung tac pham nay cho phep tap hop va phat trien nhung so thich am anh, bien anime thanh mot phuong tien danh cho nhung sinh vien khong noi tieng, phuc vu nhung nguoi ham mo cuong nhiet. Sau khi nhung nguoi ham mo nay phat hien ra Comic Market, thuat ngu nay đuoc su dung nhu mot danh tinh tap the tu xac nhan va tu gieu nhai. 
Vu an "Sat nhan Otaku" nam 1989 đa gay nen y nghia tieu cuc cho cong đong ham mo cho đen nay van chua got rua hoan toan. Viec nhan đinh otaku tro nen tieu cuc vao cuoi nam 2004 khi Kobayashi Kaoru bat coc, tan cong tinh duc va sat hai mot be hoc sinh hoc lop mot moi 7 tuoi. Nha bao Nhat Ban Otani Akihiro nghi ngo rang toi ac cua Kobayashi la do mot thanh vien cua moe zoku gay ra ngay ca truoc khi anh ta bi bat. Mac du Kobayashi khong phai la mot otaku, nhung muc đo thu đich cua xa hoi đoi voi otaku ngay cang tang. Co quan thuc thi phap luat coi otaku la đoi tuong tinh nghi co the pham toi tinh duc va chinh quyen đia phuong keu goi ban hanh luat gat gao hon đe kiem soat mo ta noi dung khieu dam trong cac tai lieu otaku.
Tuy nhien khong phai moi su chu y đeu theo huong tieu cuc. Trong cuon sach Otaku, Azuma Hiroki nhan xet: "Tu nam 2001 đen 2007, cac hinh thai va thi truong otaku đa nhanh chong gianh đuoc su cong nhan cua xa hoi o Nhat Ban", va nhac đen thuc te rang "vao nam 2003, Miyazaki Hayao đa đoat giai Oscar cho tac pham Sen va Chihiro o the gioi than bi; cung luc ay Murakami Takashi đuoc ghi nhan voi nhung thiet ke kieu otaku; vao nam 2004, gian hang Nhat Ban trong trien lam Kien truc Quoc te Biennale Venezia (Kien truc Biennale) nam 2004 đa trinh bay otaku. Nam 2005, tu moe (mot trong nhung tu khoa cua tap hien tai) đuoc chon la mot trong 10 "tu thong dung cua nam". Nguyen Thu tuong Nhat Ban Aso Taro cung tu nhan minh la mot otaku, su dung tieu van hoa nay đe thuc đay Nhat Ban trong cac van đe đoi ngoai. Nam 2013, mot nghien cuu cua Nhat Ban tren 137.734 nguoi cho thay 42,2% nguoi tu nhan minh la mot loai otaku. Nghien cuu nay cho thay rang su ky thi tu nay đa bien mat va thuat ngu nay đa đuoc nhieu nguoi chap nhan. Kondo Marie chia se voi ForbesWomen vao nam 2020: "Toi tin rang viec tro thanh mot otaku đa giup toi tap trung sau sac, qua đo chac chan gop phan vao thanh cong cua toi."
Cuoi thap nien 1990, otaku la mot tieu van hoa pho bien trong nhung nguoi thuoc The he X o Hoa Ky. Đau thap nien 2000, cong đong otaku tai Hoa Ky thuong co ca nhung ban tre o ngoai o va cac nhom truc tuyen ngach.


= Đia điem =
Quan Akihabara o Tokyo (noi co nhung quan ca phe hau gai voi cac nu boi ban an mac va hanh đong nhu hau gai hoac nhan vat anime) la mot trung tam thu hut noi tieng đoi voi otaku. Akihabara con co hang ta cua hang chuyen ve anime, manga, tro choi video co đien, tuong nho, tro the bai va nhung vat pham suu tam khac. Mot đia điem noi tieng khac la pho Otome Road o Ikebukuro, Tokyo. Tai Nagoya, sinh vien tu Đai hoc thanh pho Nagoya đa khoi đong mot du an nham giup quang ba cac điem du lich tiem an lien quan đen van hoa otaku đe thu hut nhieu otaku hon đen thanh pho.


= Tieu loai =

Co nhung thuat ngu cu the cho cac loai otaku khac nhau, gom co fujoshi (腐女子, fujoshi nghia đen "hu nu"), mot thuat ngu tieng Nhat mang tinh miet thi tu gieu nhai danh cho nhung nguoi ham mo yaoi la nu, chu tam vao cac moi quan he đong gioi nam. Reki-jo la nhung nu otaku quan tam đen lich su Nhat Ban. Mot so thuat ngu đe cap đen mot đia điem, chang han nhu Akiba-kei, mot thuat ngu tieng long nghia la "kieu Akihabara" ap dung cho nhung nguoi quen thuoc voi van hoa cua Akihabara.


= Truyen thong =
Otaku thuong tham gia tu gieu nhai minh thong qua san xuat hoac quan tam đen su hai huoc nham vao tieu van hoa cua ho. Otaku anime va manga la đoi tuong cua nhieu tac pham tu phe phan, chang han nhu Otaku no Video chua mot buoi phong van truc tiep nhai tai lieu nham che nhao tieu van hoa otaku va đua ca đoi nhan vien cua chinh Gainax lam nguoi tra loi phong van. Nhung tac pham khac mieu ta tieu van hoa otaku mang tinh it phe phan hon, chang han nhu Genshiken va Comic Party. Mot bo light novel noi tieng (ve sau đuoc chuyen the thanh manga va anime) la Chao mung đen voi N.H.K! chu trong vao cac tieu van hoa pho bien voi otaku va neu bat nhung thanh phan bi xa hoi ruong bo khac nhu hikikomori va NEET. Nhung tac pham lay mot nhan vat otaku lam trong tam thi co WataMote, voi cot truyen ve mot nu otaku otome game kem hap dan va kho gan, the hien ao tuong ve đia vi xa hoi cua co; va No More Heroes, mot tro choi video ve mot sat thu otaku ten la Travis Touchdown va nhung chuyen phieu luu sieu thuc cua anh lay cam hung tu anime va manga. Truyen thong đua tin ve otaku con hien dien ngoai Nhat Ban, chang han nhu bo phim tai lieu Otaku Unite! cua My chu trong vao van hoa otaku ben My, con tieu thuyet Philippines Otaku Girl ke cau chuyen ve mot the gioi thuc te ao noi otaku co the nhap vai va su dung nang luc cua cac nhan vat anime ma ho yeu thich.


= Thoi quen otaku =
Mot thuat ngu đuoc su dung trong cong đong ham mo cua otaku la wotagei hay otagei (ヲタ芸 or オタ芸, wotagei hay otagei), mot dang co đong thuoc Akiba-kei. Nhung thuat ngu khac, chang han nhu itasha (痛車, itasha) , nghia đen la "chiec xe đau đon (xau ho)", mieu ta nhung phuong tien đuoc trang tri bang cac nhan vat hu cau, đac biet la cac nhan vat bishojo game hoac eroge.


Loai hinh Vien nghien cuu Nomura (NRI) đa tien hanh hai nghien cuu lon ve otaku, nghien cuu đau tien vao nam 2004 va nghien cuu xet lai voi đinh nghia cu the hon vao nam 2005. Nghien cuu nam 2005 xac đinh 12 linh vuc chinh ma otaku quan tam. Trong so cac nhom nay, manga la lon nhat, voi 350.000 ca nhan va quy mo thi truong 83 ty yen Nhat. Otaku than tuong la nhom lon tiep theo, voi 280.000 ca nhan va 61 ty yen; otaku du lich voi 250.000 ca nhan va 81 ty yen; otaku PC voi 190.000 ca nhan va 36 ty yen; otaku tro choi video voi 160.000 ca nhan va 21 ty yen; otaku o to voi 140.000 ca nhan va 54 ty yen; otaku anime voi 110.000 ca nhan va 20 ty yen. 5 hang muc con lai bao gom otaku thiet bi IT di đong voi 70.000 ca nhan va 8 ty yen; otaku thiet bi nghe nhin voi 60.000 ca nhan va 12 ty yen; otaku camera voi 50.000 ca nhan va 18 ty yen; otaku thoi trang voi 40.000 ca nhan va 13 ty yen; va otaku đuong sat, voi 20.000 ca nhan va 4 ty yen. Nhung gia tri nay đa đuoc cong bo mot phan voi uoc tinh cao hon nhieu vao nam 2004, nhung đinh nghia nay tap trung vao chu nghia tieu dung chu khong phai "đac điem tam ly đoc đao" cua otaku đuoc su dung trong nghien cuu nam 2005.
Nghien cuu nam 2005 cua NRI cung đua ra nam nguyen mau otaku. Đau tien la otaku thien huong gia đinh, nhung nguoi co so thich rong va truong thanh hon otaku khac; đoi tuong quan tam cua ho la bi mat va ho la "otaku kin". Thu hai la otaku nghiem tuc "đe lai dau an cua rieng toi tren the gioi", voi so thich ve linh vuc co khi hoac tinh cach kinh doanh. Loai thu ba la otaku "đa so thich nhay cam voi truyen thong", nhung nguoi co so thich đa dang chung voi nhung nguoi khac. Loai thu tu la "otaku huong ngoai va quyet đoan", nhung nguoi đuoc cong nhan bang cach quang ba so thich cua ho. Loai cuoi cung la " otaku bi am anh boi tap chi nguoi ham mo", chu yeu la phu nu voi mot nhom nho nam gioi la "kieu moe"; so thich bi mat la chu trong san xuat hoac quan tam đen cac tac pham cua nguoi ham mo. Vien nghien cuu Hamagin phat hien ra rang noi dung lien quan đen moe đang gia 88,8 ty yen (807 trieu đo la My) vao nam 2005, va mot nha phan tich uoc tinh thi truong co the len toi 2 nghin ty yen (18 ty đo la My). Tokyo Otaku Mode co tru so tai Nhat Ban (mot noi đua tin tin tuc lien quan đen otaku) đa nhan đuoc gan 10 trieu luot thich tren Facebook. 
Nhung phan loai khac ve so thich otaku gom co Vocaloid, cosplay, tuong nhan vat va đau vat chuyen nghiep theo phan loai cua Vien nghien cuu Yano. Yano Research bao cao va theo doi su tang truong va xu huong thi truong trong cac linh vuc chiu anh huong nang cua chu nghia tieu dung otaku. Nam 2012, Vien ghi nhan muc tang truong khoang 30% trong mo phong hen ho va otaku choi game truc tuyen, trong khi Vocaloid, cosplay, than tuong va dich vu hau gai tang 10%, qua đo xac nhan du đoan nam 2011 cua Vien.


= Okina otomodachi =
Okina otomodachi (大きなお友達, Okina otomodachi) la mot cum tu tieng Nhat co nghia đen la "nguoi ban lon" hoac "nguoi ban truong thanh". Otaku cua Nhat dung no đe tu mieu ta ho la nhung nguoi ham mo truong thanh cua mot bo anime, manga hoac chuong trinh truyen hinh luc đau nham đen đoi tuong thieu nhi. Luu y rang phu huynh xem chuong trinh kieu nhu vay cung con minh khong đuoc xem la okina otomodachi, hay phu huynh mua đia DVD anime cho con minh cung vay; okina otomodachi la nhung nguoi mua bo anime thieu nhi đe phuc vu nhu cau cua chinh ho. Ngoai ra, neu tac pham nham đen đoi tuong nguoi lon thi nguoi ham mo cua tac pham ay khong phai okina otomodachi. Do đo okina otomodachi va otaku la hai khai niem khac nhau.


Xem them Akiba-kei
Daicon III and IV Opening Animations
Hikikomori
Wibu
Nhat Ban hoa
Nijikon
Hentai


Chu thich = Tac pham trich dan =
Galbraith, Patrick W. (2012). Otaku Spaces. Seattle: Chin Music Press. ISBN 978-0-9844576-5-6.
Galbraith, Patrick W. (2009). The Otaku Encyclopedia. Tokyo: Kodansha.
Galbraith, Patrick W. (2019). Otaku and the Struggle for Imagination in Japan. Durham: Duke University Press. doi:10.2307/j.ctv1220mhm. ISBN 978-1-4780-0509-4. JSTOR j.ctv1220mhm. OCLC 1148100778.


Lien ket ngoai Grassmuck, Volker (thang 12 nam 1990). Japanese Otaku-Kids colonize the Realm of Information and Media: A Tale of Sex and Crime from a faraway Place (bang tieng Anh). Cornell Anime Club. I'm alone, but not lonely{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nam (lien ket)
Benayoun, Maurice (ngay 13 thang 9 nam 1999). "L'ethique otaku: Tous seuls ensemble (la crise de contact et autres troubles des sens)" (Tai lieu) (bang tieng Phap). {{Chu thich tai lieu}}: Chu thich document can |publisher= (tro giup); Đa bo qua tham so khong ro |journal= (tro giup); Đa bo qua tham so khong ro |url= (tro giup)
Eng, Lawrence (ngay 9 thang 1 nam 2001). "The Politics of Otaku" (bang tieng Anh). Cornell Anime Club. Truy cap ngay 11 thang 6 nam 2023.
Lamarre, Thomas. "An Introduction to Otaku Movement" (PDF). Brunel University London. Ban goc (PDF) luu tru ngay 6 thang 3 nam 2012. Truy cap ngay 11 thang 6 nam 2023.
Tony McNicol (thang 7 nam 2006). "Meet the Geek Elite". WIRED (bang tieng Anh). Ban goc luu tru ngay 20 thang 11 nam 2011. Truy cap ngay 11 thang 6 nam 2023.
Manfe, Michael (2005). Otakismus: Mediale Subkultur Und Neue Lebensform - Eine Spurensuche (bang tieng Đuc). Đuc. ISBN 978-3-89942-313-6. Ban goc luu tru ngay 10 thang 10 nam 2007. Truy cap ngay 8 thang 5 nam 2019.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: đia điem thieu nha xuat ban (lien ket)