Ngon ngu quoc gia (tieng Anh: National language) hay Quoc ngu la mot dang cua su ton tai cua mot ngon ngu trong ky nguyen ton tai cua mot quoc gia, mot su thong nhat he thong phuc tap, bao gom ngon ngu van hoc, phuong ngu, biet ngu va ban đia.
Thong thuong Ngon ngu quoc gia đuoc xac đinh theo luat đinh (De jure) hoac theo thuc te (De facto). Co rat it tinh nhat quan trong viec su dung thuat ngu nay. Mot hoac nhieu ngon ngu đuoc su dung la ngon ngu đau tien trong lanh tho cua mot quoc gia co the đuoc goi la ngon ngu khong chinh thuc hoac đuoc chi đinh trong phap luat la ngon ngu quoc gia cua quoc gia đo. Ngon ngu quoc gia hoac quoc gia đuoc đe cap trong hon 150 hien phap the gioi.
Tai Viet Nam, Tieng Viet đuoc chinh thuc ghi nhan trong Hien phap nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam 2013, tai Chuong I Đieu 5 Muc 3, la ngon ngu quoc gia (va ngon ngu chinh thuc) cua Viet Nam. Khong co bat ky van ban nao o cap nha nuoc quy đinh giong chuan va quoc tu cua tieng Viet. Hien nay phan lon cac van ban trong nuoc đuoc viet bang chu Quoc ngu (chu Latinh) theo nhung "Quy đinh ve chinh ta tieng Viet va ve thuat ngu tieng Viet" ap dung cho cac sach giao khoa, bao va van ban cua nganh giao duc neu tai Quyet đinh cua Bo Giao duc so 240/QĐ ngay 5 thang 3 nam 1984  do nhung nguoi thu huong giao duc đo sau nay ra lam viec trong moi linh vuc xa hoi. Chu Han va chu Nom tuy khong con pho bien nhung van đuoc giang day o bac đai hoc chuyen nganh Han-Nom va đuoc dung trong cac hoat đong lien quan toi van hoa truyen thong nhu viet thu phap. Chuong I Đieu 5 Muc 3 cua Hien phap cung neu ro: "Cac dan toc co quyen dung tieng noi, chu viet, giu gin ban sac dan toc, phat huy phong tuc, tap quan, truyen thong va van hoa tot đep cua minh.", do vay khong co luat le hay quyen hanh nao cam nguoi Viet hien nay viet tieng Viet bang chu Han va chu Nom nhu nguoi Viet xua, va cac dan toc thieu so tai Viet Nam cung co quyen đuoc su dung tieng me đe va chu viet rieng ben canh tieng Viet va chu Quoc ngu.


Ngon ngu luan Khai niem ngon ngu quoc gia thuong khong đuoc chap nhan: vi du, S. B. Bernstein đa phu nhan bat ky noi dung ngon ngu nao đang sau khai niem nay, hieu no la mot cau truc y thuc he thuan tuy. Trai lai, V. V. Vinogradov bao ve thuc te ngon ngu cua ngon ngu quoc gia nhu mot su toan ven thu bac, trong đo xay ra mot su tai hien cua cac hien tuong ngon ngu - đac biet, đay cac phuong ngu ngay cang xa hon đen ngoai vi:

Chi trong thoi đai ton tai cua cac ngon ngu quoc gia phat trien, đac biet la trong xa hoi xa hoi chu nghia, ngon ngu van hoc la loai ngon ngu đuoc tieu chuan hoa cao nhat dan dan thay the cac phuong ngu va giao thoa va tro thanh nguoi phat ngon cua chuan muc quoc gia thuc su trong giao tiep bang van ban.

Su hinh thanh ngon ngu quoc gia đi theo huong hinh thanh va cung co chuan muc ngon ngu, tiep thu ngon ngu van hoc (do vi tri cua no trong quan ly, cac to chuc giao duc va van hoa, bat đau tu mot thoi ky nhat đinh lien quan đen y tuong cua mot quoc gia), lien quan đen phuong ngu khu vuc, cung nhu cac truong hop trong cuoc đau tranh đe lat đo van hoa thong tri va hoac chinh tri cua mot ngon ngu nuoc ngoai (tieng Latinh, Tieng Slavon cua Giao hoi, ngon ngu cua cac quoc gia đo thi o cac thuoc đia cu). Theo mot so chuyen gia, hinh thuc thong tuc cua ngon ngu quoc gia, dua tren mot hoac nhieu phuong ngu, đa đuoc hinh thanh duoi anh huong cua ngon ngu van hoc.


Xem them Ngon ngu chinh thuc
Van ban chinh thuc


Tham khao