USS Langley (CV-1/AV-3) la chiec tau san bay đau tien cua Hai quan Hoa Ky, đuoc cai bien vao nam 1920 tu chiec tau tiep than USS Jupiter (AC-3), va cung la chiec tau đau tien cua Hai quan My van hanh bang đien. Ke hoach du đinh tiep tuc cai bien them mot tau tiep than nua thanh tau san bay bi huy bo khi Hiep uoc Hai quan Washington yeu cau thao do thuong tang cua hai chiec tau chien-tuan duong Lexington va Saratoga đang đuoc che tao, cai bien chung thanh cac tau san bay CV-2 va CV-3. Langley đuoc đat theo ten cua Samuel Pierpont Langley, nguoi tien phong trong linh vuc hang khong Hoa Ky. Sau khi đuoc cai bien mot lan nua thanh mot tau cho thuy phi co vao nam 1937, Langley tham gia chien đau trong Chien tranh The gioi thu hai. No bi hu hai nang trong mot cuoc tan cong nem bom cua may bay Nhat Ban tai Java đen muc bi buoc phai tu đanh chim boi nhung tau theo ho tong vao ngay 27 thang 2 nam 1942.


Thiet ke va che tao Luon cua chiec tau tiep than Jupiter đuoc đat vao ngay 18 thang 10 nam 1911 tai Xuong hai quan Mare Island thuoc Vallejo, California trong mot buoi le co su tham du cua Tong thong William H. Taft. No đuoc ha thuy vao ngay 14 thang 8 nam 1912, đuoc ba Thomas F. Ruhm đo đau; va đuoc đua vao hoat đong ngay 7 thang 4 nam 1913 duoi quyen chi huy cua Trung ta Hai quan Joseph M. Reeves. Nhung con tau chi em cung lop voi no bao gom chiec Cyclops, von mat tich ma khong đe lai chut manh moi nao trong khu vuc Tam giac Bermuda vao giai đoan Chien tranh The gioi thu nhat, cung cac chiec Proteus va Nereus cung bi bien mat tren cung hanh trinh nhu Cyclops trong Chien tranh The gioi thu hai.


Lich su hoat đong = Tau tiep than =
Sau khi chay thu may thanh cong, Jupiter nhan len tau mot đon vi Thuy quan Luc chien tai San Francisco, California đe chuyen đen bo sung cho luc luong cua Ham đoi Thai Binh Duong tai Mazatlan Mexico, vao ngay 27 thang 4 nam 1914, tang cuong suc manh Hai quan My tai bo bien Mexico doc theo Thai Binh Duong trong nhung ngay cang thang cua cuoc khung hoang Veracruz. No o lai khu vuc bo bien Thai Binh Duong cho đen khi khoi hanh đi Philadelphia, Pennsylvania vao ngay 10 thang 10. Tren đuong đi, chiec tau tiep than đa bang qua kenh đao Panama vao Ngay Columbus, tro thanh chiec tau đau tien bang qua kenh đao tu Tay sang Đong.
Truoc khi Hoa Ky tham gia Chien tranh The gioi thu nhat, Jupiter hoat đong tai Đai Tay Duong va vinh Mexico thuoc Hai đoi Ho tro thuoc Ham đoi Đai Tay Duong. Con tau đen Norfolk, Virginia vao ngay 6 thang 4 nam 1917, ngat quang cac hoat đong tiep than cua no bang hai chuyen đi đen Phap vao thang 6 nam 1917 va thang 11 nam 1918. Chuyen đi thu nhat van chuyen mot nhom phi cong hai quan bao gom 7 si quan va 122 nguoi đen Anh Quoc. Đo la nhom phi cong Hoa Ky đau tien đuoc gui đen chau Au, va đuoc chi huy boi Đai uy Kenneth Whiting, nguoi se tro thanh Si quan Cao cap (Ham pho) cua Langley nam nam sau đo. Jupiter quay tro lai Norfolk ngay 23 thang 1 nam 1919, roi lai khoi hanh đi Brest, Phap ngay 8 thang 3 trong vai tro tiep lieu than tai vung bien chau Au giai quyet viec hoi huong nhung cuu chien binh ve Hoa Ky. Sau khi ve đen Norfolk ngay 17 thang 8, con tau đuoc chuyen sang bo Tay Hoa Ky. Viec cai bien no thanh mot tau san bay đuoc chap thuan vao ngay 11 thang 7 nam 1919, va Jupiter đi đen Hampton Roads, Virginia vao ngay 12 thang 12, noi no đuoc cho xuat bien che vao ngay 24 thang 3 nam 1920.


= Tau san bay =
Jupiter đuoc cai bien thanh tau san bay đau tien cua Hoa Ky tai Xuong hai quan Norfolk, Virginia, nham muc đich thuc hien cac thu nghiem ve hang khong tren bien. Vao ngay 11 thang 4 nam 1920, ten cua no đuoc đoi thanh Langley đe ton vinh Samuel Pierpont Langley, nha thien van, vat ly, hang khong hoc tien phong cua Hoa Ky; va đuoc đat ky hieu than tau la CV-1. No đuoc cho nhap bien che tro lai vao ngay 20 thang 3 nam 1922 duoi quyen chi huy cua Trung ta Hai quan Kenneth Whiting. Cai ten Langley đuoc chon la ket qua cua moi hiem khich lau dai giua Orville Wright va Chinh phu My.

La chiec tau san bay đau tien cua Hoa Ky va the gioi , Langley la noi dien ra nhieu su kien đang ghi nho. Ngay 17 thang 10 nam 1922, Đai uy Virgil C. Griffin lai mot may bay đau tien, mot chiec Vought VE-7, cat canh tu san tau. Cho du đay khong phai la lan đau tien mot may bay cat canh tu mot con tau, cung nhu Langley khong phai la con tau đau tien đuoc trang bi mot san cat-ha canh, lan phong nay co tam quan trong đang ghi nho trong lich su Hai quan Hoa Ky hien đai; thoi đai cua tau san bay đuoc khai sinh trong luc luong Hai quan nuoc nay von se tro thanh mot luc luong tien phong trong tuong lai. Voi Langley đang tren đuong đi chin ngay sau đo, Thieu ta Godfrey de Courcelles Chevalier lan đau tien ha canh mot chiec Aeromarine 39B tren tau san bay. Đen ngay 18 thang 11, Trung ta Whiting, đieu khien mot chiec PT, la phi cong đau tien đuoc may phong phong len tu tau san bay.
Mot đac điem tuong đoi đoc đao cua Langley la co bo tri mot ngan chua bo cau phia đuoi tau giua cac khau đoi phao 127 mm (5 inch)/51 caliber. Bo cau đa tung đuoc mang theo tren nhung chiec thuy phi co nham đe chuyen thong điep tu thoi The Chien I, va chung tiep tuc đuoc mang theo tren nhung may bay von se hoat đong ben tren Langley. Nhung con bo cau đuoc huan luyen tai Xuong hai quan Norfolk trong khi Langley đuoc cai bien; va khi đuoc tha ra moi lan vai con, chung đeu quay tro lai tau; nhung trong mot lan khi ca bay đuoc tha cung luc trong khi Langley đang tha neo tai đao Tangier, nhung con bo cau bay ve phuong Nam va lam to tren nhung can truc cua xuong hai quan Norfolk. Nhung con bo cau khong bao gio con đuoc đua ra bien, va ngan bo cau tren tau truoc đay tro thanh buong rieng cho Si quan Cao cap (thuyen pho); nhung nhung ke hoach ban đau nham cai bien Lexington va Saratoga đeu co du tru mot ngan danh rieng cho bo cau.
Đen ngay 15 thang 1 nam 1923, Langley bat đau cac hoat đong bay cung cac thu nghiem tai vung bien Caribbe cho cac cuoc ha canh tren tau san bay. Đen thang 6 no đi đen Washington, DC thuc hien cuoc bieu dien hoat đong bay truoc cac quan chuc quan đoi va dan su. No quay ve Norfolk ngay 13 thang 6 va thuc hien huan luyen doc theo bo bien Đai Tay Duong va vung bien Caribbe cho đen cuoi nam. Trong nam 1924 Langley tham gia nhieu hon cac cuoc co đong va trinh dien, trai qua mua He tai Norfolk đe sua chua va thuc hien cac thay đoi. No len đuong huong sang bo Tay Hoa Ky vao cuoi nam, đi đen San Diego, California vao ngay 29 thang 11 đe gia nhap Ham đoi Thai Binh Duong. Trong muoi hai nam tiep theo, chiec tau san bay hoat đong ngoai khoi bo bien California va vung bien Hawaii, tham gia cac cuoc huan luyen đon vi ham đoi, thu nghiem, huan luyen phi cong cung cac cuoc tap tran cung ham đoi.


= Tau cho thuy phi co =

Vao ngay 25 thang 10 nam 1936, Langley đuoc đua vao Xuong hai quan Mare Island, California, đe đai tu va cai bien thanh mot tau cho thuy phi co. Cho du vai tro cua no nhu mot tau san bay ket thuc, nhung phi cong đuoc huan luyen ky cang cua no co vai tro noi bat tren nhung tau san bay the he sau USS Lexington va USS Saratoga (lan luot đuoc đua ra hoat đong vao ngay 14 thang 12 va 16 thang 11 nam 1927).
Viec cai bien hoan tat vao ngay 26 thang 2 nam 1937 va Langley đuoc đat ky hieu moi AV-3 vao ngay 11 thang 4. No đuoc đieu ve Luc luong Tuan tieu May bay va thuc hien cac hoat đong thuong xuyen ngoai khoi bo bien Seattle, Washington, Sitka, Alaska, Tran Chau Cang va San Diego, California. No co mot đot bo tri ngan đen ham đoi Đai Tay Duong tu ngay 1 thang 2 đen ngay 10 thang 7 nam 1939, roi sau đo tiep tuc cac nhiem vu cung Ham đoi Thai Binh Duong tai Manila tu ngay 24 thang 9.
Khi Hoa Ky chinh thuc tham gia Chien tranh The gioi thu hai, Langley đang tha neo ngoai khoi Cavite, Philippines. Ngay 8 thang 12 nam 1941, sau khi Nhat Ban tan cong Philippines, no roi Cavite huong đen Balikpapan tai Đong An thuoc Ha Lan. Vi Nhat Ban tiep tuc tien quan, Langley khoi hanh đi Australia, đi đen Darwin thuoc tieu bang Northern Territory vao ngay 1 thang 1 nam 1942, tro thanh mot đon vi cua luc luong hai quan truc thuoc Bo chi huy Anh-My-Ha Lan-Australia (ABDACOM). Cho đen ngay 11 thang 1, Langley ho tro Khong quan Hoang gia Australia trong viec tuan tra chong tau ngam ngoai khoi Darwin.

Langley đi đen Fremantle thuoc tieu bang Western Australia nhan len tau may bay Đong Minh đe chuyen đen Đong Nam A. Mang theo 32 may bay tiem kich P-40 thuoc Lien đoi Tiem kich 49 Khong luc Luc quan Hoa Ky, no cung đoan tau van tai khoi hanh tu Fremantle vao ngay 22 thang 2. Langley tach khoi đoan tau van tai nam ngay sau đo đe chuyen so may bay đen Tjilatjap (Cilacap) tren đao Java.
Sang som ngay 27 thang 2 nam 1942, Langley gap go cac tau ho tong chong tau ngam cho no, tau khu truc Whipple va Edsall. Luc 11 gio 40 phut, o vi tri 120 km (75 dam) phia Nam Tjilatjap, chin chiec may bay nem bom hai đong co Mitsubishi G4M "Betty" thuoc Lien đoan Takao Hai quan Nhat do Trung uy Jiro Adachi dan đau đa tan cong no. Đot tan cong thu nhat va thu hai khong thanh cong, nhung o đot thu ba Langley bi đanh trung nam qua bom khien 16 thanh vien thuy thu đoan thiet mang. May bay tren san tau phat no va boc chay, con tau khong the be lai va bi nghieng 10 đo sang man trai. Khong the đi qua cua bien hep cua cang Tjilatjap, Langley chet đung giua bien khi phong đong co cua no ngap nuoc. Đen 13 gio 32 phut, lenh bo tau đuoc đua ra. Cac tau khu truc ho tong đa ban chin phat đan 102 mm (4 inch) cung hai qua ngu loi đanh chim Langley, đam bao rang no khong bi roi vao tay đoi phuong.
Langley đuoc rut khoi danh sach Đang ba Hai quan vao ngay 8 thang 5 nam 1942.


Phan thuong Jupiter đa đuoc tang thuong hai Ngoi sao Chien tran trong Chien tranh The gioi thu nhat: Huan chuong Phuc vu Mexico va Huan chuong Chien thang The Chien I. Sau khi cai bien thanh tau san bay roi thanh tau van chuyen may bay, trong Chien tranh The gioi thu hai Langley con đuoc tang them ba ngoi sao: Huan chuong Phuc vu Phong thu Hoa Ky, Huan chuong Chien dich Chau A-Thai Binh Duong va Huan chuong Chien thang The Chien II.


Xem them USS Langley ve nhung tau chien khac cung ten cua Hai quan Hoa Ky
Danh sach cac tau san bay
Danh sach cac tau san bay cua Hai quan Hoa Ky


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =
Tagaya, Osamu. Mitsubishi Type 1 Rikko Betty Units of World War 2. ISBN 1-84176-082-X.
Messimer, Dwight (1983). Pawns of War: The Loss of the USS Langley and the USS Pecos. United States Naval Institute.
Naval Historical Center. "Langley I (CV-1)". Dictionary of American Naval Fighting Ships. Navy Department, Naval History and Heritage Command.


Lien ket ngoai Images on Naval Historical Center page
NavSource Online - USS Langley (CV-1) Luu tru ngay 27 thang 1 nam 2021 tai Wayback Machine (formerly Jupiter (Collier #3); later AV-3)
Ban mau:Lop tau tiep than Proteus