Tan Thuy hoang đe lang (tieng Trung: 秦始皇帝陵; Han-Viet: Tan Thuy Hoang Đe lang; binh am: Qinshihuang diling) nam o phia bac nui Ly Son (骊山) thuoc huyen Lam Đong, thanh pho Tay An, tinh Thiem Tay, Trung Quoc. Đay la lang mo đuoc xay dung trong hon 38 nam, tu 246-208 TCN va nam duoi mot go mo cao 76 met co hinh dang gan giong mot kim tu thap. Bo cuc cua no mo phong theo kinh đo nha Duong la Ham Duong đuoc chia thanh cac khu noi thanh va ngoai thanh. Chu vi cua khu vuc noi thanh la 2,5 km (1,55 dam) va ngoai la 6,3 km (3,9 dam). Mo chinh nam o phia Tay Nam cua noi thanh va huong ve phia đong. Buong lang mo chinh chua quan tai va cac hien vat chon cat la tam điem cua quan the kien ​​truc lang mo.
Ngoi mo chua đuoc khai quat hoan toan. Cac cuoc tham hiem khao co hien đang tap trung vao cac đia điem khac cua nghia đia rong lon bao quanh lang mo, bao gom ca Đoi quan đat nung o phia đong cua go mo. Đoi quan đat nung tuong trung nhu la nhung nguoi bao ve cho lang mo va van chua đuoc khai quat hoan toan.


Cau truc Ben tren mo bao boc boi mot lop đat đap noi cao 76 m, tu Nam đen Bac dai 350 m, tu Tay sang Đong rong 354 m. Tren mat đat xung quanh lang con co hai lop tuong thanh, dien tich thanh ben ngoai la 2 km² co cua. Giua hai lop thanh co cac giac lau, cung tam, chua chien, nha o,... Ben duoi mat đat la đia cung hinh chu nhat, dai 460 m tu Nam sang Bac, rong 392 m tu Tay sang Đong, bon phia co tuong bao boc. Tuong bao cao 27 m, day 4 m, bon phia đeu co cua. Tong dien tich đia cung la 18 van m².
Tu tren xuong duoi co ba tang: tren cung la ngoai cung, tiep theo la noi cung va sau cung la tam cung. Dien tich tam cung khoang 2 van m². Trong tam cung phat hien nong đo thuy ngan cao hon muc binh thuong 280 lan. Ngoai đia cung, gan khu vuc co lop đat bao boc ben tren phat hien thay 300 đuong ham boi tang (chon kem theo xac) voi tren 5 van co vat quan trong. Bo Su ky cua su gia thoi Tay Han - Tu Ma Thien,thuat lai viec xay lang mo Tan Thuy Hoang nhu sau: "Khi Thuy Hoang moi len ngoi đa sai đao nui Ly Son. Đen khi thon tinh đuoc thien ha thi doi 70 van nguoi trong thien ha đen xay lang mo, đao ba con suoi, o duoi đo đong nung va đua quach vao. Đem nhung đo quy bau cua cac cung đien, cua tram quan xuong cat đay o duoi. Lai sai tho lam may ban ten he co ai đao đen gan thi ban ra. Sai lay thuy ngan lam mot tram con song, nhu Truong Giang, Hoang Ha va bien lon. Cac may moc lam cho nuoc song va bien chay vao nhau. O tren co đu thien van, o duoi co đu đia ly, lay dau ca nhan ngu đe thap đuoc, tru tinh the nao đe chay mai mai."
Sau khi chon cat xong, co nguoi noi: "Nhung nguoi tho lam may va cat giau đeu biet cho cat giau, the nao ho cung tiet lo viec lon". Cho nen sau khi cat giau xong, Tan Nhi The (con trai Tan Thuy Hoang) sai đong đuong ham đi đen huyet va cua ngoai ham. Nhung nguoi tho va nguoi cat giau khong lam sao thoat ra đuoc. Roi sai trong cay, trong co len tren nguy trang thanh cai nui.
Nam 1987, lang mo Tan Thuy Hoang, bao gom ca cac chien binh đat nung, đuoc liet ke nhu la Di san the gioi.


Y kien ve viec khai quat Bat đau tu nam 1976, nhieu hoc gia đa đe xuat viec kham pha nhung cung đien ngam, bat nguon tu nhung ly do chinh sau đay:

Cac Lang mo Tan Thuy Hoang la trong mot khu vuc đia chan, vi vay di tich van hoa duoi long đat nay can phai đuoc khai quat đe bao ve.
Phat trien lam noi đe du lich
Đe ngan chan vu cuop mo nghiem trong. 
Tuy nhien, can tro cac cuoc khai quat nay la ho rang cong nghe hien nay cua Trung Quoc la khong the đu đe đoi pho voi quy mo lon cua cung đien ngam nay. Vi du, trong truong hop cua viec khai quat cac chien binh đat nung, cac nha khao co hoc đa buoc đau khong the bao quan ao son tren be mat chien binh đat nung, dan đen su sup đo nhanh chong cua mau sac son cua chung khi tiep xuc voi khong khi. Cac Co quan quan ly nha nuoc ve di san van hoa (SACH) chi ra rang nghien cuu va đanh gia nen đuoc tien hanh đau tien đe phat trien mot ke hoach bao ve cho cung đien ngam, va bac bo đe xuat cua cac nha khao co khai quat ngoi mo khac gan đo đuoc cho la thuoc ve chau trai cua Tan Thuy hoang do lo ngai ve thiet hai co the xay ra. 


Cong viec khai quat Nam 1974, mot phan ham mo đuoc khai quat. Đau tien la đuong ham Binh ma dung so 1. Cac nha khao co uoc luong co đen 8000 tuong linh 150 tuong ngua ky binh va 130 tuong chien xa tu ma tat ca đeu lam bang đat set gom co quan van, quan vo, binh linh va ngua nhung nguoi than can va trung thanh voi Tan Thuy Hoang.Nam 1994 tiep tuc khai quat đuong ham so 2. Đay đuoc coi la "tinh hoa trong tinh hoa" cua Binh ma dung, chua đung tran the ki binh va cac cung thu voi cac tu the ban tao hinh phong phu, tinh nghe thuat cao.

Tuy nhien viec khai quat lang mo gap rat nhieu kho khan: vuot qua lop thuy ngan bao boc (nong đo gap 280 lan so voi muc binh thuong), phai di chuyen mot khoi luong đat khong lo, muc nuoc ngam duoi long đat kha cao. Quan trong nhat la viec bao quan cac van vat đuoc đao len. Cac tuong binh ma khi vua đao len thi co mau sac rieng biet, sau thoi gian đeu bi phai nhat het. Vi vay bao quan bang phuong phap "đong kho" đe tranh nut, vo, phai mau. Hien vat đao len đuoc đua ngay vao ham lanh -40 đo C đe tao lop bang mong bao boc, sau đo bao quan lau dai trong kho chua. Truoc khi khai quat khong quen dung mot nha bao quan khong lo bao toan bo khu lang mo. Vi vay muon khai quat toan bo khu lang mo thi phai ton hang tram trieu đola My. Cuoc khai quat đuoc tien hanh trong nhieu nam. Nhung hien vat phat hien đuoc la nhung tu lieu quy ve lich su Trung Quoc thoi Tan Thuy Hoang.


Xem them Lang mo cua Mausolus
Lang mo Taj Mahal
Lang Lenin


Tham khao Lien ket ngoai Phat hien kho bau trong mo Tan Thuy Hoang