Lung Cao la mot xa thuoc huyen Ba Thuoc, tinh Thanh Hoa, Viet Nam.
Xa nam cach thanh pho Thanh Hoa khoang 130 km ve phia tay bac. Đay la xa thuoc vung loi cua Khu bao ton thien nhien Pu Luong va tiep giap voi Khu bao ton thien nhien Ngoc Son-Ngo Luong.


Đia gioi hanh chinh Xa Lung Cao nam o phia tay bac cua huyen Ba Thuoc.

Phia đong giap xa Ngo Luong, huyen Tan Lac, tinh Hoa Binh.
Phia nam giap cac xa Co Lung va Lung Niem, huyen Ba Thuoc, tinh Thanh Hoa.
Phia tay giap xa Thanh Son, huyen Ba Thuoc, tinh Thanh Hoa.
Phia bac giap xa Phu Le, huyen Quan Hoa, tinh Thanh Hoa va cac xa Pu Bin, huyen Mai Chau, Bac Son va Nam Son, huyen Tan Lac, tinh Hoa Binh.


Lich su hanh chinh Xa Lung Cao vao thoi Le-Nguyen la vung đat thuoc huyen Cam Thuy, phu Thieu Thien, Thanh Hoa. Đen nam Thanh Thai thu 14 (1902), thuoc tong Co Lung, chau Quan Hoa. Vao nam Khai Đinh thu 10 (1925), tong Co Lung chuyen ve chau Tan Hoa moi thanh lap. Nam 1943, tong Co Lung nhap voi tong Thiet Ong thanh mot bang cua chau Quan Hoa. Sau Cach mang thang Tam (1945), tong Co Lung thuoc chau Tan Hoa moi tai lap, đen thang 11 nam 1945, chau Tan Hoa đoi thanh chau Ba Thuoc theo ten cua thu linh Cam Ba Thuoc trong phong trao Can vuong.
Thang 3 nam 1948, xa Lung Cao luc nay la vung đat thuoc xa Quoc Thanh, huyen Ba Thuoc. Nam 1964, xa Quoc Thanh đuoc chia thanh 5 xa la Lung Niem, Thanh Son, Thanh Lam, Lung Cao va Co Lung, ten goi Lung Cao chinh thuc xuat hien tu đay. Sau khi thanh lap, xa Lung Cao gom cac chom: Kit, Toong, Hoong, Pon, Thanh Cong, Nua, Hin, Trinh, Cao, Bo, Nam Ba, Nam Muoi va Son.
Hien nay xa Lung Cao gom cac lang (thon):


Dan cu Cu dan xa Lung Cao chu yeu la nguoi Thai va nguoi Muong. Theo thong ke nam 1999, dan so toan xa la 5.323 nguoi. Nam 2006, xa Lung Cao co 1.131 ho voi 5.228 nguoi, ty le ho đoi ngheo con toi 91,66 %.


Tai nguyen Theo ban đo đat ty le 1/100.000 (nam 1984), vung đat xa Lung Cao, huyen Ba Thuoc thuoc đat đo vang phat trien tren đa voi hoac set voi. Voi ban đo cung ty le, nam 2000, so Tai nguyen va Moi truong tinh Thanh Hoa đa xac đinh vung đat nay la đat xam feralit theo tieu chuan FAO-UNESCO.
Khu vuc hang Kit, xa Lung Cao co tru luong vang sa khoang kha lon. Khi nan đao đai vang trai phep dien ra vao cuoi thap nien 1980 va đau thap nien 1990, hang Kit tung la noi tru an va long hanh cua tuong cuop Hien đau bac khet tieng xu Thanh.
Lung Cao nam trong Khu bao ton thien nhien Pu Luong, voi he đong vat va thuc vat kha đa dang.


Kinh te Xa Lung Cao la xa vung cao kho khan nhat cua huyen Ba Thuoc. Kinh te cua xa con nhieu kho khan, co so ha tang phat trien cham, ty le ho đoi ngheo tren 90 %. Do đia hinh hiem tro, viec buon ban, trao đoi nong san va hang hoa voi cac xa lan can nhu xa Lung Niem, Ba Thuoc hay cac xa Bac Son, Nam Son, Ngo Luong thuoc tinh Hoa Binh cung khong đuoc thuan loi.


Du lich = Thang canh Son Ba Muoi =

Thang canh Son Ba Muoi thuoc cac chom (ban): Son, Ba, Muoi cua xa Lung Cao. Cac ban nay con đuoc goi chung la khu Cao Son, nam trong vung loi cua Khu bao ton thien nhien Pu Luong, noi co he sinh thai nui đa voi thap duy nhat tai mien Bac Viet Nam voi nhung canh rung nguyen sinh hang ngan nam tuoi. Son Ba Muoi cung tiep giap voi Khu bao ton thien nhien Ngoc Son-Ngo Luong cua tinh Hoa Binh.
Son Ba Muoi đuoc nguoi Thai khai pha tu cach đay khoang 400 nam. Nam 2010, dan so ca ba ban la 721 nguoi voi 157 ho, 95% la nguoi Thai Đen. Ti le ho đoi ngheo tai ba ban nam 2006 la 100 %, nam 2010 la 87 %.
Son Ba Muoi co khi hau on hoa quanh nam, nhiet đo trung binh trong nam tu 18-22 đo C, đuoc vi nhu mot Đa Lat hay mot Sa Pa thu nho. Truoc đay, thuc dan Phap tung co y đinh xay dung Cao Son thanh khu nghi mat.
Trong tiet troi đong lanh gia, nhung cay đao tu nhien no hoa ruc troi, mau hoa phot hong rat đep. Nha tho Ha Nam Ninh tung viet:

Hoa đao no ruc mua đong
Khong tin anh thu len Son ma tim.
Son Ba Muoi nam tren đinh cua day Pha Chien, chay song song voi mach nui Pu Luong - Cuc Phuong hung vi, co đo cao khoang 1.180 m, gan nhu tach biet han voi cac lang ban khac duoi chan nui. Son Ba Muoi đuoc bao boc boi trung điep đoi, nui voi nhung cai ten Pong Muu, Pong Pa Kha, Pong Pa Co, Pha He... do nguoi dan đat tu thuo khai lang.
Đuong len Son Ba Muoi rat hiem tro. Co the len Son Ba Muoi theo hai đuong: mot đuong tu trung tam xa Lung Cao va mot đuong vong qua huyen Tan Lac, tinh Hoa Binh. Nam 1972, mot can bo chu nhiem Hop tac xa lang Son tung gui đon len Thu tuong Pham Van Đong đe nghi mo đuong vao ban va nhap Son Ba Muoi sang tinh Hoa Binh đe tien cho viec đi lai va giao luu kinh te, van hoa (xa Lung Van truoc cung thuoc tong Co Lung voi xa Lung Cao, nam 1956 đa đuoc chuyen tu huyen Ba Thuoc, Thanh Hoa sang huyen Tan Lac, Hoa Binh, nay la cac xa Lung Van, Bac Son, Nam Son, huyen Tan Lac). Hien nay đa co đuong giao thong tu Tan Lac len Son Ba Muoi, con đuong giao thong tu trung tam xa Lung Cao len Son Ba Muoi cung đang đuoc thi cong.
Nguoi dan Son Ba Muoi con giu đuoc nhieu van ban chu Thai co.


= He thong hang đong tai ban Nua =
Tai ban Nua co mot he thong hang đong kha ki vi.


Tham khao Ban nghien cuu va bien soan lich su Thanh Hoa. Ten lang xa Thanh Hoa, tap II. Nha xuat ban Thanh Hoa, 2001.


Chu thich Lien ket ngoai