Jakarta (phien am tieng Viet: Gia-cac-ta, phat am tieng Indonesia: [dʒaˈkarta]), ten đay đu la Tinh Đac khu Thu đo Jakarta (tieng Indonesia: Propinsi Daerah Khusus Ibukota Jakarta, viet tat la Propinsi DKI Jakarta hoac DKI Jakarta), la thu đo va la thanh pho lon nhat cua Indonesia. Truoc đay thanh pho đuoc biet đen voi nhung cai ten nhu la Sunda Kelapa, Jayakarta va Batavia. Jakarta toa lac tren bo tay bac cua đao Java - hon đao co dan so đong nhat the gioi, co dien tich 661,52 km² va dan so 10.562.088 nguoi nam 2021. Đay la thanh pho đong dan nhat o khu vuc Đong Nam A va la thu phu ngoai giao cua khoi ASEAN.
Jakarta cung la mot tinh cua Indonesia. Mac du chi trai rong tren 664,01 km2 (256,38 dam vuong Anh) va do đo co dien tich nho nhat so voi bat ky tinh nao cua Indonesia, vung đo thi cua Jakarta co dien tich len đen 9.957,08 km2 (3.844,45 dam vuong), bao gom cac thanh pho ve tinh Bogor, Depok, Tangerang, Nam Tangerang va Bekasi, va co dan so uoc tinh la 35 trieu vao nam 2021, khien no tro thanh vung đo thi lon nhat o Indonesia va lon thu hai tren the gioi (sau vung đo thi Tokyo). Vung đo thi Jakarta đuoc goi la Jabotabek va no bao gom Vung Đai đo thi Jakarta-Bandung.
Jakarta đang la thu đo hien tai cua Indonesia, tuy nhien do su qua tai dan so đang gay suc ep lon len he thong co so ha tang, chinh phu Indonesia đang co chu truong doi đo toi Nusantara trong tuong lai.


Ten goi Jakarta ngay nay tung mang nhieu ten goi trong lich su. Duoi đay la danh sach cac ten đuoc su dung trong thoi gian ton tai cua thanh pho:

Sunda Kelapa (397–1527)
Jayakarta (1527–1619)
Batavia (1619–1942)
Djakarta (1942–1972)
Jakarta (1972–nay)
Ten 'Jakarta' co nguon goc tu tu Jayakarta (Devanagari: जयकरत) cuoi cung bat nguon tu tieng Phan जय jaya (chien thang), va कृत krta (hoan thanh, đat đuoc), do đo Jayakarta đuoc dich la "thang loi", "nhiem vu hoan thanh" hoac "chien thang huy hoang". No đuoc đat ten theo đoi quan Hoi giao cua Fatahillah đa đanh bai thanh cong va đanh đuoi thuc dan Bo Đao Nha ra khoi thanh pho vao nam 1527. Truoc khi đuoc goi la Jayakarta, thanh pho đuoc goi la "Sunda Kelapa". Tome Pires, mot nha bao che thuoc nguoi Bo Đao Nha đa viet ten thanh pho tren kiet tac cua minh la Jacatra hoac Jacarta trong chuyen hanh trinh toi Đong An.
Vao the ky 17, thanh pho đuoc biet đen voi cai ten "Koningin van het Oosten" (Nu hoang Phuong Đong), mot cai ten đuoc đat cho ve đep đo thi cua cac con kenh, dinh thu va cach bo tri trat tu cua thanh pho o trung tam Batavia. Sau khi mo rong ve phia nam vao the ky 19, biet danh nay gan lien voi cac vung ngoai o hon (vi du: Menteng va khu vuc xung quanh Quang truong Merdeka), voi nhung con đuong rong, khong gian xanh va biet thu. Trong thoi ky bi phat xit Nhat Ban chiem đong, thanh pho đuoc đoi ten sang tieng Nhat thanh Jakaruta Tokubetsu-shi (シャカルタ特別市, Thanh pho đac biet Jakarta).


Lich su = Thoi truoc thuoc đia =

Khu vuc bo bien phia tay bac Java bao gom Jakarta la đia điem cua nen van hoa Buni thoi tien su phat trien ruc ro tu nam 400 truoc Cong nguyen đen nam 100 sau Cong nguyen. Khu vuc trong va xung quanh Jakarta hien đai la mot phan cua vuong quoc Tarumanagara cua nguoi Sunda vao the ky thu 4, mot trong nhung vuong quoc Hindu lau đoi nhat o Indonesia. Khu vuc Bac Jakarta xung quanh Tugu tro thanh khu đinh cu đong dan vao đau the ky thu 5. Dong chu Tugu (co le đuoc viet vao khoang nam 417 sau Cong nguyen) đuoc phat hien tai thon Batutumbuh, lang Tugu, Koja, Bac Jakarta, đe cap rang Vua Purnawarman cua Tarumanagara đa tien hanh cac cong trinh thuy loi; du an tuoi tieu nuoc song Chandrabhaga va song Gomati gan kinh đo cua ong. Sau su suy tan cua vuong quoc Tarumanagara, cac lanh tho cua no, bao gom khu vuc Jakarta, tro thanh mot phan cua Vuong quoc Sunda theo đao Hindu. Tu the ky thu 7 đen đau the ky 13, cang Sunda thuoc đe quoc hang hai Srivijaya. Theo nguon tai lieu Trung Quoc, Chu Phien Chi, đuoc viet vao khoang nam 1225, Trieu Nhu Quat đa ke vao đau the ky 13 rang Srivijaya van cai tri Sumatra, ban đao Ma Lai va phia tay Java (Sunda). Nguon cung cho biet cang Sunda co vi tri chien luoc va đang phat trien manh, đong thoi đe cap đen hat tieu tu Sunda la mot trong nhung loai hat tieu co chat luong tot nhat. Nguoi dan lam nong nghiep va nha cua ho đuoc dung tren coc go. Khu vuc ben cang đuoc goi la Sunda Kelapa, va đen the ky 14, no la mot thuong cang quan trong cua Vuong quoc Sunda.
Đoi tau chau Au đau tien đa đen đay nam 1513 gom bon con tau Bo Đao Nha tu Malacca. Malacca bi Alfonso d'Albuquerque xam luoc nam 1511 khi thuc dan Bo Đao Nha tim kiem gia vi va đac biet la ho tieu. Moi quan he giua vuong quoc Sunda va nguoi Bo Đao Nha đuoc tang cuong khi mot nguoi Bo Đao Nha khac ten la Enrique Leme vieng tham Sunda voi y đinh tang qua. Ong ta đa đuoc đon tiep nong nhiet nam 1522, va nho đo, nguoi Bo Đao Nha đa đuoc cap phep xay kho va mo rong phao đai o Kalapa (ten cua vi tri). Đay đuoc nhung cu dan Sunda xem nhu su cung co đia vi cua ho chong lai cac đoi quan Hoi Giao đang co the luc tang len cua Sultanate (vuong quoc Hoi Giao) Demak o Trung Java.
Nam 1527, nhung đoi quan Hoi Giao đen tu Cirebon va Demak duoi su lanh đao cua Fatahillah đa tan cong Vuong quoc Sunda. Vua Sunda đa mong đoi nguoi Bo Đao Nha đen cuu vien va giup ong đay lui quan đoi cua Fatahillah, do mot hiep uoc đa đuoc ky ket giua Sunda va nguoi Bo Đao Nha. Tuy nhien, quan đoi Fatahillah đa đanh bai ca lien minh vuong quoc-thuc dan va chiem đuoc Sunda Kelapa ngay 22 thang 6 nam 1557. Fatahillah đa quyet đinh đoi ten "Sunda Kelapa" thanh "Jayakarta" ("Chien thang huy hoang").

Nguoi theo Sultan Banten (vi tri cua Jayakarta), hoang tu Jayawikarta, cung gop phan chinh trong lich su phat trien cua Jakarta. Nam 1596, nhieu tau cua Ha Lan đa đen Jayakarta voi y đinh buon ban gia vi, gan giong nhu nguoi Bo Đao Nha truoc đay. Nam 1602, chuyen đi đau tien cua Cong ty Đong An Anh, duoi quyen chi huy cua Sir James Lancaster, đa đen Aceh va giuong buom đi Bantam noi ong ta đa đuoc phep xay đon tram va đa tro thanh trung tam mau dich cua đe quoc Anh tai Indonesia cho đen nam 1682. Trong truong hop nay, hoang tu Jayawikarta đa xem su hien dien cua nguoi Ha Lan o khu vuc nay la mot mam hoa do nguoi Ha Lan truoc đo đa xay nhieu can cu quan su. Hoang tu Jayawikarta ro rang truoc đo cung đa co moi lien he voi nguoi Anh va đa cho phep ho xay nhieu ban doanh truc tiep ngang qua cac toa nha cua nguoi Ha Lan nam 1615. Khi cac moi quan he giua Hoang tu Jayawikarta va nguoi Ha Lan sau đo xau đi, nhung nguoi linh cua ong đa tan cong phao đai cua Ha Lan voi hai toa nha chinh, Nassau va Mauritus. Nhung ngay ca đuoc su tro giup cua 15 tau chien tu Anh, quan đoi cua Hoang tu Jayakarta cung khong the đanh bai nguoi Ha Lan vi Jan Pieterszoon Coen (J.P. Coen) đa đen Jayakarta vua kip luc, đay lui tau Anh va đot chay cac đon tram buon cua nguoi Anh.


= Thoi ky thuoc đia =

Moi viec đa thay đoi đoi voi Hoang tu Jayawikarta khi Sultan (vuong quoc Hoi Giao) Banten phai linh va trieu moi ong đen đe thiet lap moi quan he gan gui voi nguoi Anh ma khong co su chap thuan cua chinh quyen Banten. Quan he giua ca Hoang tu Jayawikarta va nguoi Anh voi chinh quyen Banten tro nen xau hon va dan đen viec hoang tu quyet đinh doi đen Tanara, mot noi nho o Banten, cho đen khi ong qua đoi. Đieu nay giup nguoi Ha Lan thiet lap quan he gan gui voi Banten. Nam 1619, nguoi Ha Lan đoi ten khu vuc Jakarta ngay nay thanh "Batavia", va duy tri cai ten nay cho đen nam 1942.
Cac co hoi thuong mai trong thanh pho đa thu hut nguoi ban đia va đac biet la nguoi Hoa va nguoi nhap cu A Rap. Su gia tang dan so đot ngot nay đa tao ra ganh nang cho thanh pho. Cang thang gia tang khi chinh quyen thuoc đia co gang han che nguoi Hoa di cu thong qua truc xuat. Sau mot cuoc noi day, 5.000 nguoi Trung Quoc đa bi tan sat boi nguoi Ha Lan va nguoi ban đia vao ngay 9 thang 10 nam 1740, va nam sau, cu dan Trung Quoc đuoc chuyen đen Glodok ben ngoai cac buc tuong thanh. Vao đau the ky 19, khoang 400 nguoi A Rap va nguoi Moor song o Batavia, con so nay it thay đoi trong nhung thap ky sau đo. Trong so cac mat hang đuoc giao dich co vai, chu yeu la bong, batik va quan ao đuoc mac boi cac cong đong A Rap.
Thanh pho bat đau mo rong xa hon ve phia nam do dich benh vao nam 1835 va 1870 buoc cu dan phai roi khoi cang. Koningsplein, nay la Quang truong Merdeka đuoc hoan thanh vao nam 1818, khu đinh cu o Menteng đuoc khoi cong vao nam 1913, va Kebayoran Baru la khu dan cu cuoi cung do nguoi Ha Lan xay dung. Đen nam 1930, Batavia co hon 500.000 cu dan, trong đo co 37.067 nguoi chau Au.
Vao ngay 5 thang 3 nam 1942, quan Nhat chiem đuoc Batavia tu su kiem soat cua Ha Lan, va thanh pho đuoc đoi ten la Jakarta (Thanh pho đac biet Jakarta (シャカルタ特別市, Jakaruta tokubetsu-shi), duoi tinh trang đac biet đuoc gan cho thanh pho). Sau chien tranh, ten theo tieng Ha Lan Batavia lai đuoc quoc te cong nhan cho đen khi Indonesia gianh đuoc đoc lap hoan toan tu Ha Lan vao ngay 27 thang 12 nam 1949. Khi đo, thanh pho Batavia đuoc đoi ten lai thanh la "Jakarta" (mot cach viet ngan cua Jayakarta), chinh thuc đuoc tuyen bo la thu đo quoc gia cua Indonesia.


= Thoi ky đoc lap =

Sau chien tranh the gioi thu hai, chinh quyen Cong hoa Indonesia đa rut khoi Jakarta khi thanh pho nay bi chiem boi quan Đong Minh trong luc đang tham gia Cach mang Dan toc Indonesia va tam thoi doi thu đo đen Yogyakarta. Nam 1950, khi đoc lap đuoc bao đam, Jakarta lai mot lan nua tro thanh thu đo cua quoc gia. Tong thong sang lap nuoc cong hoa Indonesia, Sukarno, du đinh bien Jakarta tro thanh mot thanh pho quoc te lon, va đay manh cac du an lon do chinh phu tai tro voi kien ​​truc quoc gia va chu nghia hien đai cong khai. Cac du an bao gom mot đuong cao toc, đai lo chinh (Jalan MH Thamrin-Sudirman), tuong đai nhu Đai tuong niem Monas, khach san, trung tam mua sam va toa nha quoc hoi moi. Thang 10 nam 1965, Jakarta la noi xay ra cuoc đao chinh bat kha chien bai, trong đo 6 vi tuong hang đau bi giet hai, lam tran ngap bao luc chong chu nghia cong san, trong đo nua trieu nguoi đa bi giet, trong đo co nhieu nguoi Hoa. Đay la khoi đau cho Lenh Moi cua tong thong Suharto.
Nam 1966, Jakarta đuoc tuyen bo la "vung đac biet" (daerah khusus ibukota), do đo đat đuoc mot trang thai tuong đuong voi mot tinh. Trung tuong Ali Sadikin nam chuc tinh truong tu giua nhung nam 1960 bat đau "Trat Tu Moi" cho đen nam 1977; ong khoi phuc đuong sa va cau, khuyen khich nghe thuat, xay dung mot so benh vien, va mot so luong lon cac truong moi. Ong cung giai toa nhung nguoi song o khu o chuot cho cac du an phat trien moi - mot so vi loi ich cua gia đinh Suharto - va co gang loai bo xe keo va cam nguoi ban hang rong. Ong bat đau kiem soat di cu đen thanh pho đe ngan chan tinh trang qua tai va ngheo đoi. Đau tu nuoc ngoai gop phan vao su bung no bat đong san lam thay đoi bo mat cua thanh pho.

Su phat trien bung no đa ket thuc voi cuoc khung hoang tai chinh chau A 1997, đua Jakarta tro thanh trung tam cua bao luc, phan đoi va van đong chinh tri. Sau 32 nam cam quyen, su ung ho cua Tong thong Suharto bat đau suy yeu. Cang thang đa len đen đinh điem khi bon sinh vien bi cac luc luong an ninh ban chet tai Đai hoc Trisakti; bon ngay bao loan va bao luc xay ra đa lam 1.200 nguoi chet va 6.000 toa nha bi pha huy. Phan lon cac cuoc bao loan nham vao nguoi Indonesia goc Hoa. Sau đo, Suharto đa tu chuc tong thong, va Jakarta van la trong tam cua su thay đoi dan chu o Indonesia.
Cac vu đanh bom lien quan đen Jemaah Islamiah xay ra gan nhu hang nam o thanh pho tu nam 2000 đen 2005, voi mot vu khac vao nam 2009. Vao thang 8 nam 2007, Jakarta to chuc cuoc bau cu đau tien đe chon mot thong đoc nhu mot phan cua chuong trinh phan cap toan quoc cho phep bau cu đia phuong truc tiep o mot so khu vuc. Truoc đay, cac thong đoc đuoc bau boi co quan lap phap cua thanh pho.
Trong nhiem ky cua tong thong Joko Widodo, chinh phu đa thong qua ke hoach doi thu đo cua Indonesia ve Đong Kalimantan.
Giua nam 2016 va 2017, mot loat vu tan cong khung bo đa lam rung chuyen Jakarta voi nhieu canh đanh bom lieu chet va xa sung. Do bi nghi ngo co lien he voi vu khung bo nay, nha nuoc Hoi giao tu xung IS, thu pham do Abu Bakr al-Baghdadi đung đau đa len tieng nhan trach nhiem ve cac vu tan cong ke tren.


Hanh chinh Ve mat chinh thuc, Jakarta khong phai la mot thanh pho ma la mot tinh voi tu cach đac biet la thu đo cua Indonesia. Jakarta gom nam thanh pho (kotamadya) va mot huyen. Jakarta đuoc quan ly nhu nhieu tinh khac cua Indonesia. Đung đau bo may hanh phap Jakarta la tinh truong. Con moi thanh pho cua no đuoc đung đau boi mot thi truong. Đung đau moi huyen la mot huyen truong.
Cac khu vuc cua Jakarta:

Trung Jakarta (Jakarta Pusat): la vung nho nhat va trung tam hanh chinh va chinh tri cua Jakarta. No đuoc chia thanh tam quan. No đuoc đac trung boi cac cong vien lon va cac toa nha thuoc đia Ha Lan. Cac đia danh bao gom Đai tuong niem Quoc gia (Monas), Nha tho Hoi giao Istiqlal, Nha tho lon Jakarta va cac bao tang.
Đong Jakarta (Jakarta Timur): lanh tho đuoc đac trung boi mot so nganh cong nghiep. Cung nam o Đong Jakarta la cong vien Taman Mini Indonesia Indah va San bay quoc te Halim Perdanakusuma. Vung nay co muoi quan.
Bac Jakarta (Jakarta Utara): đuoc bao boc boi bien Java. Đo la vi tri cua cang Tanjung Priok. Cac nganh cong nghiep quy mo lon va vua tap trung o đo. No bao gom mot phan cua Pho co Jakarta, la trung tam cua hoat đong thuong mai VOC trong thoi ky thuoc đia. Cung nam o Bac Jakarta la Ancol Dreamland (Taman Impian Jaya Ancol), khu du lich tong hop lon nhat o Đong Nam A. Bac Jakarta đuoc chia thanh sau quan.
Nam Jakarta (Jakarta Selatan): ban đau đuoc quy hoach la mot thanh pho ve tinh, nay la noi toa lac cua cac trung tam mua sam cao cap va khu dan cu giau co. No co muoi quan va co chuc nang nhu vung đem nuoc ngam cua Jakarta nhung gan đay cac khu vuc vanh đai xanh đang bi đe doa boi nhung du an phat trien moi. Phan lon khu thuong mai trung tam tap trung o Kebayoran Baru, Setiabudi, mot phan nho o Tebet, Pancoran, Mampang Prapatan, va giap khu vuc Tanah Abang/Sudirman cua Trung tam Jakarta. Khu vuc nay đuoc goi la "Tam giac vang Jakarta".
Tay Jakarta (Jakarta Barat): co muc đo tap trung cao nhat cua thanh pho ve cac nganh cong nghiep quy mo nho. No co tam quan. Khu vuc nay bao gom khu pho nguoi Hoa cua Jakarta va cac đia danh thuoc đia cua Ha Lan nhu toa nha Langgam cua Trung Quoc va Toko Merah. No bao gom mot phan cua Pho co Jakarta.
Huyen duy nhat cua Jakarta la:

Ngan đao (Kepulauan Seribu), truoc đay la mot pho huyen cua Bac Jakarta. No la mot tap hop gom 105 hon đao nho nam tren bien Java. No co gia tri bao ton cao vi he sinh thai đoc đao cua no. Du lich bien, chang han nhu lan bien, đi xe đap nuoc va luot van buom, la nhung hoat đong du lich chinh trong lanh tho nay. Phuong tien di chuyen chinh giua cac đao la tau cao toc hoac pha nho.


Đia ly va khi hau = Đia ly =

Jakarta nam tren bo bien tay bac cua đao Java, tai cua song Ciliwung đo ra vinh Jakarta, mot phan cua bien Java. Ve chinh thuc thi khu vuc quan đac biet Jakarta co dien tich đat lien la 662 km2 (256 dam vuong Anh) va 6,977 km2 (3 dam vuong Anh) dien tich mat nuoc. Nghin đao la mot đon vi hanh chinh cua Jakarta, nam trong vinh Jakarta o phia bac cua thanh pho. Đay la mot trong hai thu đo duy nhat cua chau A (ben canh Dilli cua Đong Timor) nam o Nam ban cau.
Jakarta nam o phan thap va bang phang cua luu vuc voi đo cao trung binh 7 met (23 ft) tren muc nuoc bien trung binh; 40% cua Jakarta, đac biet la phia bac thap hon muc nuoc bien, trong khi phan phia nam chu yeu la đoi. Cac song đo ra tu cao nguyen Puncak o phia nam cua thanh pho, chay qua thanh pho ve phia bac đo ra bien Java; song Ciliwung chia thanh ph61 thanh phia tay va đong. Cac song khac gom Pesanggrahan, va Sunter. Tat ca cac song nay ket hop voi mua mua am uot va he thong thoat nuoc khong đu lam cho Jakarta phan đoi mat voi lu. Hon nua, Jakarta đang chim voi toc đo 5–10 cm moi nam, tham chi len đen 20 cm o cac khu vuc bo bien phia bac. Đe giai quyet van đe nay, Ha Lan se chi 4 ti USD cho nghien cuu kha thi đe xay dung mot đe xung quanh vinh Jakarta.


= Khi hau =
Jakarta co khi hau nhiet đoi gio mua theo phan loai khi hau Koppen. Do nam tuong đoi gan xich đao, thanh pho co cac mua kho va mua ro ret cung voi nhiet đo cao đeu quanh nam. Mua mua o Jakarta tu thang 11 đen thang 6 va mua kho dien ra trong cac thang con lai. Nam tren bo tay Java, mua mua o Jakarta đat đinh vao thang 1 va thang 2 voi luong mua trung binh thang đat 299,7 milimet (11,80 in), va mua kho luong mua thap nhat vao thang 8 voi luong mua trung binh 43,2 milimet (1,70 in).


Nhan khau = Dan so =

Ke tu nam 1950, Jakarta đa thu hut dan cu tu moi noi o Java va cac hon đao khac cua Indonesia đo ve. Dong nguoi nhap cu đen Jakarta vi nhung ly do kinh te nhu co hoi viec lam cao hon so voi que nha. Cuoc đieu tra dan so nam 1961 cho thay chi co 51% dan so thanh pho đa đuoc sinh ra o Jakarta. Tu nam 1961 đen nam 1980, dan so Jakarta tang gap đoi va trong giai đoan 1980-1990, dan so thanh pho tang truong hang nam 3,7%.
Cuoc Tong đieu tra nam 2010 đa cong bo dan so thanh pho la khoang 9,58 trieu nguoi, cao hon tat ca cac uoc tinh cua chinh phu. Theo tai lieu cua chinh phu, dan so đung o muc 10.187.595 vao nam 2011 va 9.761.407 vao nam 2012. Tinh đen nam 2014, dan so đung o muc 10.075.310 nguoi. Doki Jakarta co dien tich 664 km2, co mat đo dan so 15.174 nguoi / km2. Nhap cu vao trong co khuynh huong phu nhan hieu qua cua cac chuong trinh ke hoach hoa gia đinh. Trong khi dan so cua Đai đo thi Jakarta (Vung Jabodetabek) đa tang tu 8,2 trieu nam 1970 len đen 28,5 trieu trong nam 2010. Dan so noi o thu đo tang tu 4,5 trieu nguoi vao nam 1970 len hon 9,5 trieu nguoi vao nam 2010. Vao nam 2014, dan so cua Đai đo thi Jakarta la 30.326.103, chiem 11% tong dan so Indonesia. Ty le gioi tinh la 102,8 (nam tren 100 nu) trong nam 2010 va 101,3 trong nam 2014.


= Dan toc va ngon ngu =

Jakarta la mot thanh pho đa dang sac toc va ton giao. Vao nam 2000, 35,16% dan so cua thanh pho la Java, 27,65% Betawi, 15,27% Sunda, 5,553% nguoi Hoa, 3,61% Batak, 3,18% Minangkabau va 1,62% nguoi Ma Lai. Va đen nam 2010 theo Tong đieu tra, 36,17% dan so cua thanh pho la Java, 28,24% Betawi, 14,61% Sunda, 6,62% Hoa, 3,42% Batak, 2,85% Minangkabau, 0,96% nguoi Ma Lai va 7,08% dan toc khac.
Betawi (Orang Betawi, hay "nguoi Batavia") la con chau cua nhung nguoi song trong va xung quanh Batavia, va đuoc cong nhan la mot nhom dan toc tu khoang the ky 18-19. Nhung nguoi Betawi phan lon la hau due tu cac nhom dan toc Đong Nam A khac nhau mang theo hoac thu hut Batavia đe đap ung nhu cau lao đong va bao gom nhung nguoi tu cac vung khac nhau cua Indonesia. Nguoi Betawi la mot dan toc Creole đen tu nhieu noi khac nhau cua Indonesia va ket hon voi nguoi Hoa, A Rap va Au chau. Ngay nay, hau het Betawi hinh thanh mot thieu so trong thanh pho; hau het ho song o cac khu vuc ria cua Jakarta va hau nhu khong co khu vuc nao ma Betawi chiem uu the o trung tam Jakarta. Lang Setu Babakan o trung tam thanh pho la noi con gin giu va bao ton tron ven net van hoa Betawi.
Đa co mot cong đong nguoi Hoa o Jakarta trong nhieu the ky. Jakarta la noi co so nguoi Hoa lon nhat tren đao Java. Nguoi Hoa o Jakarta thuong song quanh cac khu đo thi cu, chang han nhu khu Pinangsia, Pluit va Glodok (nam trong khu pho nguoi Hoa cua Jakarta). Ho cung co the tim thay o nhung khu pho nguoi Hoa cu cua Senen va Jatinegara. Ve mat chinh thuc, nguoi Hoa chiem 5,53% dan so Jakarta, mac du con so nay co the bi bao cao thap.
Nguoi Sumatra cua thanh pho rat đa dang. Theo Tong đieu tra 2010, co khoang 346.000 nguoi Batak, 305.000 nguoi Minangkabau va 155.000 nguoi Ma Lai sinh song trong thanh pho. Nhom dan toc Batak đa tang len tu thu 8 nam 1930 đen thu 5 vao nam 2000. Toba Batak la nhom nguoi Batak lon nhat o Jakarta. Ben canh nguoi Hoa, nguoi Minangkabau cung la thuong gia, nguoi ban rong va tho thu cong, ben canh nhung cong viec trong nganh nghe co ao trang: bac si, giao vien va nha bao.
Bahasa Indonesia la ngon ngu chinh thuc cung nhu ngon ngu đuoc noi nhieu nhat o Jakarta. Tieng Anh đuoc su dung rong rai nhu ngon ngu thu hai (đac biet o khu vuc Trung va Nam Jakarta), trong khi mot so nguoi cao tuoi co the noi đuoc tieng Ha Lan. Moi nhom dan toc su dung ngon ngu me đe o nha, nhu Betawi, Java, Sunda, Madure, Batak, Minangkabau va Hoa. Ngon ngu Betawi khac voi tieng Sunda hoac tieng Java, hinh thanh nen mot hon đao ngon ngu o khu vuc xung quanh. Ngon ngu chu yeu dua vao phuong ngu Đong Malay va đuoc lam giau bang cac tu vay muon tu Ha Lan, Bo Đao Nha, Sunda, Java, Minangkabau, Trung Quoc va A Rap. Ngay nay, tieng đia phuong Jakarta (Bahasa Jakarta), đuoc su dung nhu mot ngon ngu đuong pho cua nguoi dan o Jakarta, la dua tren ngon ngu cua Betawi.


= Ton giao =

Theo đieu tra dan so nam 2010, dan so Jakarta co 85,36% nguoi theo Hoi giao, 7,55% nguoi theo đao Tin Lanh, 3,30% Phat giao, 3,15% La Ma Cong giao, 0,21% Hindu, va 0,06% Khong giao. Phan lon dan theo đao Hoi o Jakarta la nhung nguoi Hoi giao Sunni.
Hau het cac truong ban tru Hoi giao o Jakarta đeu co lien ket voi cac nha truyen thong Nahdlatul Ulama, cac to chuc hien đai phuc vu cho mot tang lop kinh te xa hoi cua cac tang lop tinh hoa va cac thuong gia buon ban co hoc van. Ho uu tien cho giao duc, cac chuong trinh phuc loi xa hoi va cac hoat đong truyen giao. Nhieu to chuc Hoi giao co tru so tai Jakarta, bao gom Nahdlatul Ulama, Hoi đong Ulema Indonesia, Muhammadiyah, Jaringan Islam Liberal, va Mat tran Pembela Hoi giao.
Du lieu tu Cuc Thong ke Jakarta vao ngay 17 thang 7 nam 2017 cho thay dan so Jakarta theo Hoi giao la 83,43%, đao Tin Lanh 8,63%, Cong giao 4,0%, Phat giao 3,74%, Hindu 0,19% va Khong giao 0,01%. Co 231 nguoi theo ton giao dan gian.
Nhung nguoi Cong giao La ma co mot vi Tong giam muc, Tong Giao phan Jakarta, bao gom Tay Java la mot phan cua tinh giao hoi. Jakarta cung la noi co so tin đo Phat giao lon nhat o đao Java, noi ma hau het tin đo la nguoi Hoa. Cac truong phai Phat giao đuoc thuc hanh o Indonesia khac nhau, bao gom Thuong toa bo, Đai thua, Kim cuong thua va Tam giao. Thanh pho cung co cong đong nguoi theo Hindu giao, chu yeu la nguoi Bali va An Đo. Ngoai ra con co su hien dien cua cong đong Sikh giao va Bahaʼi giao o Jakarta.


Kinh te Indonesia la nen kinh te lon nhat cua khoi ASEAN va Jakarta cung đong vai tro la trung tam kinh te cua Indonesia. Thanh pho nay đa tao ra khoang mot phan sau GDP cua Indonesia trong nam 2008. GDP danh nghia cua DKI Jakarta la 483,8 ty USD vao nam 2016, chiem 17,5% GDP danh nghia cua Indonesia. Jakarta đung thu 67 trong Chi so tai chinh toan cau Index 21 do Z / Yen cong bo. Thanh pho xep hang cao hon o 62 trong Chi so tai chinh toan cau Index 22, xuat ban vao thang 9 nam 2017. Jakarta đung o vi tri 41 trong Chi so Thanh pho The gioi ve Suc manh cua The Mori Memorial Foundation nam 2017. Cuoc khao sat gan đay cua EIU xep hang Jakarta o vi tri thu 8 trong so 45 thanh pho the gioi voi su tu tin cao nhat trong moi truong chuyen đoi ky thuat so, đanh bai Luan Đon, Madrid, New York, cung nhu nguoi hang xom gan nhat cua minh, Singapore.
Kinh te cua Jakarta phu thuoc rat nhieu vao cac linh vuc dich vu, ngan hang, kinh doanh, tai chinh, va san xuat. Hau het cac nganh o Jakarta bao gom đien tu, o to, hoa chat, co khi va khoa hoc sinh hoc. Jakarta co van phong tru so cua Ngan hang Indonesia cung nhu So giao dich chung khoan Jakarta, noi la tru so chinh cua So Giao dich Chung khoan Ngan hang Indonesia. Hau het cac DNNN nhu Pertamina, PLN, PGN, Angkasa Pura, BULOG, Telkomsel, Waskita hoat đong tu tru so chinh cua ho trong thanh pho. Cac tap đoan lon cua Indonesia van duy tri tru so tai Jakarta. Cac tap đoan lon co tru so chinh tai thanh pho la Salim Group, Sinar Mas Group, Astra International, Lippo Group, Bakrie Group, Ciputra Group, Agung Podomoro Group, Unilever Indonesia, Djarum, Gudang Garam, Kompas Gramedia, Lion Air, Sriwijaya Air, MedcoEnergi, MNC, Trans Corp, Kalbe Farma va nhieu hon nua. Tru so cua Phong Thuong mai va Cong nghiep Indonesia va Hiep hoi Nguoi su dung lao đong Indonesia cung đuoc đat tai thanh pho. Tinh đen nam 2017, thanh pho co sau cong ty Forbes Global 2000, hai cong ty Fortune 500 va bay cong ty Unicorn. Google va Alibaba co cac trung tam đam may khu vuc o Jakarta.
Tang truong kinh te cua Jakarta nam 2007 la 6,44% so voi 5,95% cua nam truoc, voi su tang truong ve giao thong van tai (15,25%), xay dung (7,81%) va thuong mai, khach san va nha hang (6,88%). Trong nam 2007, GRDP (Tong San pham Trong nuoc Khu vuc) la Rp. 566 nghin ty (khoang 56 ty USD). Đong gop lon nhat cho GRDP la do tai chinh, so huu va dich vu kinh doanh (29%); thuong mai, khach san va nha hang (20%), va nganh cong nghiep che tao (16%). Trong nam 2007, muc tang GRDP binh quan đau nguoi cua DKI Jakarta la 11,6% so voi nam truoc. Ca GRDP o muc gia thi truong hien tai va GRDP o muc gia co đinh nam 2000 cho đo thi trung tam Jakarta, đuoc Rp 146 trieu va 81 trieu Rupi, cao hon cac đo thi khac o Jakarta. Cap nhat du lieu lan cuoi vao nam 2014 vao cuoi nam Jakarta co GRDP (Tong San pham trong nuoc Khu vuc) la Rp. 1,761.407 nghin ty (khoang 148,53 ty USD) voi toc đo tang truong kinh te tren 6% moi nam ke tu nam 2009. Trong nam 2014, muc GRDP binh quan đau nguoi cua DKI Jakarta la 174.87 trieu Rupi hoac 14.727 USD. Vao nam 2015, GDP binh quan đau nguoi trong thanh pho uoc tinh 194,87 trieu Rupi hoac 14,570 USD. Nam 2017, tang truong kinh te đat 6,22%. Trong cung nam đo, tong gia tri khoan đau tu la 108,6 nghin ty Rp (8 ty USD), tang 84,7% so voi nam truoc. Nam 2021, GDP danh nghia binh quan đau nguoi uoc đat 274,710 trieu Rp (19.199 USD).

Bao cao Wealth nam 2015 cua Knight Frank đa bao cao rang co 24 đai gia o Indonesia trong nam 2014 voi khoi luong tai san it nhat mot ty đo la My va 18 trong so đo song o thu đo Jakarta. Chi phi sinh hoat o thanh pho tiep tuc tang. Ca gia đat va tien thue đa tro nen đat đo. Cuoc khao sat muc song cua Mercer nam 2017 đa xep Jakarta la thanh pho ton kem thu 88 tren the gioi cho nguoi nuoc ngoai sinh song. Phat trien cong nghiep va xay dung nha o moi thuong đuoc thuc hien o vung ngoai o, trong khi thuong mai va ngan hang van tap trung o trung tam thanh pho. Jakarta co mot thi truong bat đong san sang trong nhon nhip. Đau tu vao linh vuc bat đong san, bao gom van phong, toa nha thuong mai, phat trien thi tran moi, can ho cao cap va khach san tang truong đang ke. Knight Frank, mot cong ty tu van bat đong san toan cau co tru so tai Luan Đon, bao cao vao nam 2014 rang Jakarta co loi nhuan cao nhat đoi voi viec đau tu bat đong san cao cap tren the gioi vao nam 2013, ly do vi thieu hut nguon cung va đong tien suy giam manh.


= Mua sam =

Jakarta co rat nhieu trung tam mua sam hien đai va cac ngoi cho truyen thong. Đay la noi co dien tich danh rieng cho cac trung tam mua sam lon nhat the gioi voi tong dien tich la 550 ha, chi trong mot thanh pho. Nhung mua mua sam khuyen mai o Jakarta hang nam đuoc to chuc vao thang 6 va thang 7 đe ky niem ngay Jakarta đoc lap, voi khoang 73 trung tam mua sam tham gia vao nam 2012.
Cac trung tam thuong mai nhu Plaza Indonesia, Grand Indonesia, Plaza Senayan, Senayan City va Pacific Place cung cap cac thuong hieu sang trong, Mall Taman Anggrek, Pondok Indah Mall, Mal Kelapa Gading, Cong vien Trung tam Jakarta, Đai lo Mua sam Lotte, Thanh pho Gandaria, Kota Kasablanka, Kemang Village, Lippo Mall Puri va Bay Walk Mall co cac thuong hieu cao cap nhu Topshop, Uniqlo va Zara.

Cac cua hang bach hoa o Senayan City, Supermall Karawaci va Lippo Mall Kemang Village su dung thuong hieu Debenhams theo giay phep, trong khi cua hang bach hoa cua Sogo o Nhat co khoang 7 cua hang trong cac khu mua sam khac nhau trong thanh pho. Cua hang hang đau Seibu nam tai Khu mua sam Grand Indonesia va cua hang bach hoa Phap cao cap, Galeries Lafayette mo cua lan đau tien tai khu vuc Đong Nam A tai Pacific Place.
Cac thuong hieu thoi trang sang trong noi tieng the gioi nhu Louis Vuitton, Bulgari, Chanel, Gucci, Christian Louboutin, Balenciaga va Giorgio Armani co the đuoc tim thay tai cac trung tam mua sam cao cap o Jakarta. Hanh lang Satrio-Casablanca, đuong dai 3,5 km la mot vanh đai mua sam moi o Jakarta. Nhieu trung tam mua sam nhieu tang đuoc đat tai đay, nhu thanh pho Kuningan, Đai su Mal, Kota Kasablanka va Đai lo Mua sam Lotte.
Cac cho truyen thong bao gom Blok M, Tanah Abang, Senen, Pasar Baru, Glodok, Mangga Dua, Cempaka Mas va Jatinegara. Tai Jakarta, cung co cac cho ban cac mat hang đo co o Pho Surabaya va đa quy o cho Rawabening.


= Du lich =

Mac du Jakarta đuoc menh danh la đia điem noi tieng nhat theo cac story (cau chuyen) gan the vi tri, va xep thu tam trong so cac thanh pho đuoc đang nhieu nhat tren the gioi vao nam 2017 tren mang xa hoi Instagram, nhung đay khong phai la điem đen du lich quoc te hang đau cua đat nuoc, it nhat neu so voi đao Bali. Tuy nhien, thanh pho đuoc xep hang la điem đen du lich phat trien nhanh thu nam trong so 132 thanh pho theo MasterCard Global Destination Cities Index. Hoi đong Du lich va Lu hanh The gioi cung liet ke Jakarta la mot trong muoi thanh pho du lich phat trien nhanh nhat the gioi vao nam 2017 va phan loai thanh pho nay la mot thanh pho moi noi, se chung kien su gia tang đang ke luong khach du lich trong vong chua đay muoi nam. Theo Bang xep hang 100 điem đen thanh pho hang đau nam 2019 moi nhat cua Euromonitor International, Jakarta xep thu 57 trong so 100 thanh pho đuoc ghe tham nhieu nhat tren the gioi.

Cac đia điem đang chu y o Jakarta bao gom:

Nha tho Hoi giao Istiqlal: Đay la Nha tho Hoi giao lon nhat o Đong Nam A, co suc chua 200.000 nguoi va co bon ban cong đe thoai mai chua đo tho cung. Nha tho Hoi giao cung mo cua cho du khach khong theo đao Hoi quanh nam, nhung chi voi mot huong dan vien va chi đuoc đi qua cac khu vuc cho phep. Ngoai ra, nhung nguoi khong theo đao Hoi cung phai mac trang phuc phu hop (khan trum đau cho phu nu) va tuan theo phong tuc coi bo giay dep cua nguoi Hoi giao.
Pho co Batavia: Con đuoc goi la Kota Tua, pho co nay co nhieu cong trinh thoi thuoc đia voi kien truc giong chau Au cung bao tang lich su Jakarta va quang truong Fatahillah.
Thap Monas: la đai tuong niem quoc gia cua Indonesia. Toa thap nay cao toi 132m, đuoc xay dung nham ghi cong nhung nguoi đa hi sinh trong cuoc đau tranh gianh đoc lap cua Indonesia, toa lac tai quang truong Merdeka. Co the nhin thay toan canh Jakarta tu tren cao khi len đinh cua tuong đai.
Bao tang Quoc gia Indonesia: Mot bao tang khao co va dan toc hoc nam ngay gan thap Monas, so huu bo suu tap lon cac co vat lich su va khao co đa đinh hinh van hoa va loi song cua nguoi Indonesia. Co the de dang nhan ra bao tang nay nho buc tuong voi o tien sanh, do đo bao tang co ten đia phuong la Gedung Gajah (Bao tang Voi).
Bao tang Wayang: bao tang nam o pho co Batavia, noi trung bay nhung hien vat mieu ta truyen thong mua roi wayang cua nguoi Java.
Lang dan toc Setu Babakan: lang co dien tich khoang 66ha va la noi bao ton van hoa cua nguoi Betawi. Đay la noi ly tuong đe tim hieu ve phong tuc tap quan truyen thong cua nguoi Betawi nhu: Lenong, mua Tepong hay đam cuoi Betawi.
Cong vien Taman Mini Indonesia: mot khu vui choi giai tri lon lay cam hung dua tren van hoa quoc gia nam o Đong Jakarta.
Hau het luong khach du lich đen Jakarta la khach noi đia. La cua ngo quoc te cua Indonesia, Jakarta thuong la điem dung chan cua du khach nuoc ngoai tren đuong đen cac điem du lich khac cua Indonesia nhu Bali, Lombok, đao Komodo va Yogyakarta. Jakarta đang co gang thu hut nhieu du khach quoc te hon thong qua hinh thuc du lich MICE, bang cach to chuc ngay cang nhieu hoi thao. Nam 2012, nganh du lich đa đong gop Rp. 2,6 nghin ty (268,5 trieu USD) vao tong thu nhap truc tiep cua thanh pho la Rp. 17,83 nghin ty (1,45 ty USD), tang 17,9% so voi nam truoc 2011.


Giao duc Jakarta la noi co nhieu co so giao duc. Đai hoc Indonesia (UI) la co so giao duc cap đai hoc lon nhat va lau đoi nhat o Indonesia. Đay la mot to chuc cong cong voi cac co so o Salemba (Trung tam Jakarta) va o Depok. Ba truong đai hoc cong lap khac o Jakarta la Đai hoc Hoi giao Nha nuoc Syarif Hidayatullah Jakarta, Đai hoc Bang Jakarta (UNJ) va Đai hoc Pembangunan Nasional 'Veteran' Jakarta (UPN "Veteran" Jakarta). Co mot nen giao duc đai hoc day nghe, Politeknik Negeri Jakarta (PNJ). Mot so truong đai hoc tu thuc lon o Jakarta la Đai hoc Trisakti, Đai hoc Co đoc giao Indonesia, Đai hoc Mercu Buana, Đai hoc Tarumanagara, Đai hoc Cong giao Atma Jaya cua Indonesia, Đai hoc Pelita Harapan, Đai hoc Pertamina, Đai hoc Bina Nusantara, Đai hoc Jayabaya, Đai hoc "YAI" Persada Indonesia, va Đai hoc Pancasila.
STOVIA la truong trung hoc đau tien o Jakarta, đuoc thanh lap vao nam 1851. Jakarta co nhieu sinh vien tu khap Indonesia, nhieu nguoi trong so ho song trong ky tuc xa hoac nha dan. Đoi voi giao duc co ban, co nhieu truong tieu hoc va trung hoc, đuoc gan nhan cong lap (quoc gia), tu thuc (quoc gia va song ngu quoc gia) va nhan quoc te. Bon trong so cac truong quoc te lon la Truong Quoc te Tuong niem Gandhi, Truong Co đoc giao Quoc te IPEKA, Truong Lien van hoa Jakarta va Truong Anh quoc Jakarta. Cac truong quoc te khac bao gom Truong Quoc te Han Quoc Jakarta, Truong Bina Bangsa, Truong Đa van hoa Quoc te Jakarta, Truong Quoc te Uc, Truong Quoc te New Zealand, Truong Quoc te Singapore, Truong Nhat Ban Jakarta, va Sekolah Pelita Harapan.


Giao thong Voi hon 30 trieu nguoi sinh song o khu vuc đo thi, gan 10 trieu xe ca nhan su dung hang ngay, va he thong tau đien ngam con han che, Jakarta gap kho khan ve van đe giao thong. Thanh pho bi thieu cac dich vu van tai cong cong đo thi do su phat trien uu tien cua cac mang luoi đuong bo, chu yeu đuoc thiet ke đe đap ung cac phuong tien ca nhan.
Nam 2004, mot nghien cuu đa đuoc tien hanh đe chuan bi mot ke hoach tong the cho mot he thong giao thong cong cong hop nhat trong Jabodetabek, cho thay hau het cac chuyen đi đuoc thuc hien bang phuong tien giao thong khong co đong co (đac biet la đi bo) va nhieu phuong thuc cung cap dich vu van tai đap ung yeu cau.


= Đuong bo =

Mang luoi đuong co ket cau đa đuoc phat trien vao đau the ky 19 nhu la mot phan cua Đuong Great Post cua Java boi cuu Thong đoc Daendels, ket noi hau het cac thanh pho lon tren khap Java. Trong nhung thap ky tiep theo, mang luoi đuong bo đa đuoc mo rong đen muc lon, mac du no khong the theo kip voi su gia tang nhanh chong cua so luong xe co, dan đen tinh trang tac nghen giao thong cao.
Mot đac điem noi bat cua he thong đuong bo hien tai cua Jakarta la mang luoi đuong cao toc. Bao gom mot vanh đai trong va ngoai va nam đuong thu phi chieu ra ben ngoai, mang luoi cung cap cac ket noi ben trong cung nhu ben ngoai thanh pho. Jakarta Outer Ring Road 2 la mot tuyen đuong bo đuoc quy hoach quay vong quanh khu vuc rong lon cua Jakarta, song song voi Đuong Vanh đai Jakarta (JORR 1). Sau tuyen đuong cao toc đang trong tien trinh đau thau.
Nam đuong thu phi la:

Đuong Sedicatmo-Sedyatmo noi voi San bay Quoc te Soekarno-Hatta
Đuong cao toc Jakarta-Tangerang noi voi Tangerang va xa hon toi Merak o phia tay
Đuong cao toc Jakarta-Serpong noi voi Serpong
Đuong thu phi Jagorawi noi voi Bogor va Ciawi o phia nam
Đuong Toll Jakarta-Cikampek noi Bekasi va Cikampek o phia đong
Trong nhung nam qua, nhieu no luc đa đuoc thuc hien đe giam tac nghen giao thong tren cac con đuong huyet mach cua Jakarta. Cac giai phap đuoc thuc hien bao gom luat ve gio cao điem "ba-trong-mot", trong đo cac xe o to cho it hon ba hanh khach bi cam lai xe tren cac con đuong chinh. Mot vi du khac la lenh cam xe tai qua nhung con đuong chinh trong ngay.


= Phuong tien cong cong =

Xe lua đuong dai va cac dich vu xe đien đia phuong lan đau tien đuoc su dung trong thoi ky thuoc đia cua Ha Lan. Co nhieu ben xe buyt trong thanh pho, tu đo xe buyt hoat đong tren nhieu tuyen đuong đe ket noi cac vung lan can trong gioi han thanh pho, đen cac khu vuc khac cua vung đo thi Jakarta va đen cac thanh pho tren đao Java. Tram xe buyt lon nhat la Tram xe buyt Pulo Gebang, đuoc cho la lon nhat cua loai hinh nay o Đong Nam A. Ga cuoi chinh cua dich vu xe lua đuong dai la Gambir va Pasar Senen. Tram đuong sat chinh cua tuyen đuong đuong sat đo thi la Jakarta Kota, Jatinegara, Tanah Abang, Duri, Pasar Senen, Manggarai va Sudirman. Cac tuyen đuong sat cao toc đang đuoc xay dung noi Jakarta voi Bandung va mot tuyen khac đang trong giai đoan lap ke hoach tu Jakarta đen Surabaya.
Ngay 24 thang 3 nam 2019, Jakarta chinh thuc khai truong tuyen tau đien ngam đau tien sau sau nam thi cong. Tuyen tau đien ngam so 2 cung đuoc khoi cong trong thoi gian nay va du kien đi vao hoat đong nam 2024. Tinh đen thang 9 nam 2022, pham vi bao phu dich vu giao thong cong cong cua Jakarta đa đat 86%, muc tieu la tang len 95%. Phuong tien cong cong nhanh o vung đo thi Jakarta bao gom phuong tien cong cong xe buyt nhanh TransJakarta, Jakarta LRT, Tau đien ngam Jakarta, KRL Commuterline va Đuong sat san bay Soekarno-Hatta. He thong đuong sat đi lai KRL Jabodetabek ket noi cac khu vuc trong Đai đo thi Jakarta. Mot he thong van chuyen khac la Jabodebek LRT du kien se đi vao hoat đong vao thang 7 nam 2023. Chinh quyen thanh pho đang xay dung su phat trien theo đinh huong giao thong cong cong nhu Dukuh Atas TOD va CSW-ASEAN TOD o mot so khu vuc tren khap Jakarta đe tao đieu kien thuan loi cho hanh khach chuyen đoi giua cac phuong thuc giao thong cong cong khac nhau.

Cac he thong xe buyt thuoc so huu tu nhan nhu Kopaja, MetroMini, Mayasari Bakti va PPD cung cung cap cac dich vu quan trong cho hanh khach Jakarta voi nhieu tuyen đuong khap thanh pho. Xich lo bi cam vao thanh pho vi gay tac nghen giao thong. Xe keo tu đong Bajaj cung cap phuong tien giao thong đia phuong o nhung con đuong phia sau cua mot so khu vuc trong thanh pho. Xe buyt nho Angkot cung đong mot vai tro quan trong trong van tai đuong bo cua Jakarta. Taxi va xe om co san trong thanh pho. Tinh đen thang 1 nam 2023, khoang 2,6 trieu nguoi su dung phuong tien giao thong cong cong hang ngay o Jakarta.
Chinh quyen thanh pho đa thuc hien mot du an xay dung khoang 500 km lan đuong danh cho xe đap. Tinh đen thang 6 nam 2021, Jakarta đa co 63 km lan đuong danh cho xe đap va 101 km nua se đuoc bo sung vao cuoi nam 2021.


= Đuong khong =

Jakarta co San bay Quoc te Soekarno-Hatta. San bay đuoc đat ten theo ten vi tong thong đau tien cua Indonesia Sukarno, va pho tong thong thu nhat Mohammad Hatta. Đay cung la mot trong cac san bay ban ron nhat the gioi. Đay la san bay chinh phuc vu khu vuc đai đo thi Jakarta tren đao Java, Indonesia. San bay toa lac 20 km ve phia tay cua Jakarta, o Tangerang Regency, Banten. San bay hoat đong tu nam 1985 va nha ga 2 đuoc mo cua nam 1992 thay the cho San bay Kemayoran (cac chuyen bay quoc noi) o Trung tam Jakarta, va Halim Perdanakusuma (cac chuyen bay quoc te, van con hoat đong) o Đong Jakarta. Nguoi Indonesia goi san bay nay la Cengkareng. Ma IATA la CGK lay tu ten Cengkareng. San bay co dien tich 18 km², co 2 đuong bang va 2 nha ga chinh voi nha ga 1 phuc vu hai hang Garuda Indonesia va Merpati Nusantara Airlines, nha ga 2 phuc vu cac hang khac.
Soekarno-Hatta la san bay lon va nhon nhip nhat o Indonesia voi so luong hanh khach khoang 60 trieu luot moi nam va se tiep tuc tang trong thoi gian toi, khi san bay vua đuoc xay them nha ga so 3. Đe thich ung voi nhu cau ngay cang tang phuc vu cac chuyen bay đi va đen tu cac nuoc tren the gioi, san bay nay đang đuoc tiep tuc phat trien co so ha tang tong the.
Tu nam 2014, mac du đung thu 8 the gioi ve luong hanh khach va đung thu tu ve ve quy mo nang cap trong Lien minh hang khong Skyteam, song san bay Soekarno-Hatta moi đuoc xep o vi tri 60 trong danh sach cac san bay tam co quoc te, mac du đa co buoc nhay vot đang ke tu vi tri 113 nam 2013.


Van hoa = Am thuc =

Tat ca cac mon an đac trung cua am thuc Indonesia đeu co mat o Jakarta. Am thuc đia phuong la am thuc Betawi, phan anh nhieu truyen thong am thuc nuoc ngoai. Am thuc Betawi chiu anh huong nang ne cua am thuc Peranakan Ma Lai-Trung Quoc, am thuc Sunda va Java, cung bi anh huong boi am thuc An Đo, A Rap va chau Au. Mot trong nhung mon an đia phuong pho bien nhat cua am thuc Betawi la Soto Betawi đuoc che bien tu nhung mieng thit bo va noi tang trong nuoc dung sua bo hoac nuoc cot dua đam đa va cay. Cac mon an Betawi pho bien khac bao gom soto kaki, nasi uduk, kerak telor (trung trang cay), nasi ulam, asinan, ketoprak, rujak va gado-gado Betawi (salad sot đau phong).
Am thuc Jakarta co the đuoc tim thay khap noi tu cac quan an khiem ton ven đuong va quan luu đong cho đen cac nha hang cao cap. Co rat nhieu tu điem bieu dien nhac song va nha hang sang trong. Nhieu mon an truyen thong tu cac vung xa xoi o Indonesia co the đuoc tim thay o Jakarta. Vi du, cac nha hang Padang truyen thong va quay thuc an binh dan Warteg (Warung Tegal) co mat khap noi o thu đo. Cac mon an đuong pho pho bien khac bao gom nasi goreng (com chien Indonesia), sate (thit nuong xau), pecel lele (ca tre chien), bakso (thit vien), bakpau (banh bao) va siomay (ha cao ca).
Jalan Sabang, Jalan Sidoarjo, Jalan Kendal tai khu vuc Menteng, Kota Tua, Blok S, Blok M, Jalan Tebet, đeu la nhung điem đen pho bien cho nhung nguoi yeu thich thuc an đuong pho. Mon an đuong pho Minangkabau ban Nasi Kapau (mot kieu com bui), Sate Padang va Soto Padang co the đuoc tim thay tai Jalan Kramat Raya va Jalan Bendungan Hilir o Trung tam Jakarta. Cac mon an đuong pho Trung Quoc co rat nhieu tai Jalan Pangeran, Manga Besar va Petak Sembilan o khu pho co Jakarta, trong khi khu Little Tokyo cua Blok M co nhieu nha hang va quan bar kieu Nhat.
Du khach co the tim thay cac nha hang, quan ca phe va quan bar thoi thuong tai Menteng, Kemang, Jalan Senopati, Kuningan, Senayan, Pantai Indah Kapuk, va Kelapa Gading.
Lenggang Jakarta la mot khu am thuc noi nhung nguoi buon ban nho va nhung nguoi ban hang rong kinh doanh cac mon an Indonesia co san trong mot khu phuc hop duy nhat. Hien tai, co hai khu am thuc nhu vay, nam o Monas va Kemayoran. Thamrin 10 la mot cong vien am thuc va sang tao nam o Menteng, noi co nhieu gian hang thuc pham.
Cac chuoi thuc an nhanh toan cau hien dien va thuong thay o cac Trung tam mua sam, cung voi cac thuong hieu đia phuong nhu Sederhana, J'CO, Es Teler 77, Kebab Turki, CFC, HokBen va Yoshinoya cua Nhat Ban. Cac mon an nuoc ngoai nhu am thuc Trung Quoc, Nhat Ban, Han Quoc, Thai Lan, Viet Nam, Singapore, An Đo, My, Uc, Malaysia, Phap, Đia Trung Hai nhu Maghrebi, Tho Nhi Ky, Y, Trung Đong va cac nha hang am thuc ket hop hien đai đeu co the tim thay o Jakarta.


= The thao =

Jakarta đa tung la chu nha cua Asian Games 1962 va Asian Games 2018, đong to chuc voi Palembang. Jakarta cung đa to chuc cac ky SEA Games o khu vuc Đong Nam A vao cac nam 1979, 1987, 1997, va nam 2011, ki đai hoi ma thanh pho phuc vu nhu la mot thanh pho ho tro cho Palembang. San van đong Gelora Bung Karno, nam o trung tam thanh pho, đa to chuc vong bang, tu ket va chung ket cua Cup bong đa chau A 2007 cung voi ba nuoc đong chu nha Malaysia, Thai Lan va Viet Nam. Ngoai ra, Jakarta con co mot san van đong co mai che co suc chua lon nhat o chau A, San van đong Quoc te Jakarta toa lac tai quan Tanjung Priok, vua hoan thanh thi cong vao nam 2022.
Cau lac bo bong đa noi tieng nhat cua Jakarta la Persija Jakarta o giai Liga 1, đoi luon choi moi tran đau tren san nha o Bung Karno. Cac tran san nha cua Persija thuong thu hut luong co đong vien lon - The Jak, thuong đuoc trang bi bo đo mau da cam đien hinh cua Persija - đe xem tran đau tai san van đong chinh. So luong khan gia đo xo đen san van đong chinh thuong lam tram trong them tinh trang tac nghen giao thong o Jakarta. Mot đoi bong khac o Jakarta la Persitara thi đau tai Liga 2 va choi cac tran đau tai san van đong Kamal Muara, Kamal, Bac Jakarta.
Khu phuc hop the thao Senayan co nhieu đia điem the thao, bao gom san van đong bong đa Gelora Bung Karno, san van đong Madya, Istora Senayan, san the thao duoi nuoc, san bong chay, san bong ro, san cau long, san ban sung, san tennis trong nha va ngoai troi va san gon. San van đong Bung Karno voi suc chua hien tai la 77.193 cho, la san nha cua đoi tuyen bong đa quoc gia Indonesia. Khu phuc hop Senayan đuoc xay dung vao nam 1959 đe phuc vu cho cac hoat đong cua Asian Games nam 1962. Đoi voi bong ro, Trung tam the thao Kelapa Gading o Kelapa Gading, Bac Jakarta voi suc chua 7.000 cho, la san nha cua đoi tuyen bong ro quoc gia Indonesia.


= Truyen thong va giai tri =

Jakarta la noi co hau het cac to bao quoc gia cua Indonesia, ben canh mot so to bao đia phuong. Nhat bao đia phuong o Jakarta la Pos Kota va Warta Kota, cung nhu Indopos hien khong con ton tai. Cac to bao quoc gia co tru so tai Jakarta bao gom Kompas, Koran Tempo, Media Indonesia va Republika, hau het đeu co mang tin tuc ve thanh pho. Mot loat cac to bao kinh doanh (Bisnis Indonesia, Investor Daily va Kontan) va bao the thao (TopSkor va Super Ball) cung đuoc xuat ban.
Cac to bao khac ngoai tieng Indonesia, chu yeu danh cho đoc gia trong nuoc va toan cau, cung đuoc xuat ban hang ngay. Vi du nhu cac to bao tieng Anh The Jakarta Post va to bao truc tuyen Jakarta Globe. Cac to bao tieng Hoa cung luu hanh, chang han nhu Indonesia Shang Bao (印尼商报), Harian Indonesia (印尼星洲日报), va Guo Ji Ri Bao (国际日报). To bao tieng Nhat duy nhat la The Daily Jakarta Shimbun (しゃかるた新聞).
Khoang 75 đai phat thanh phat song o Jakarta, 52 đai FM va 23 đai AM. Cac đon vi phat thanh co tru so tai Jakarta, vi du: mang phat thanh quoc gia MNC Trijaya FM, Prambors FM, Trax FM, I-Radio, Hard Rock FM, Delta FM, Global FM va đai phat thanh cong cong RRI; cung nhu cac đai đia phuong Gen FM, Radio Elshinta va Z99,9.
Jakarta la tru so cua đai Truyen hinh Quoc gia Indonesia TVRI cung nhu cac mang luoi truyen hinh tu nhan quoc gia, chang han nhu Metro TV, tvOne, Kompas TV, RCTI va NET. Jakarta co cac kenh truyen hinh đia phuong nhu TVRI Jakarta, JakTV, Elshinta TV va KTV. Nhieu đai truyen hinh la PAL tuong tu, nhung mot so đai hien đang chuyen đoi sang tin hieu ky thuat so bang cach su dung DVB-T2 theo ke hoach cua chinh phu ve chuyen đoi truyen hinh ky thuat so.


Thanh pho ket nghia Bac Kinh, Trung Quoc
 Berlin, Đuc
 Luan Đon, Vuong quoc Anh
 Istanbul, Tho Nhi Ky
 Los Angeles, Hoa Ky
 Thanh pho New York, Hoa Ky
 New South Wales, Australia
 Paris, Phap
 Rotterdam, Ha Lan
 Seoul, Han Quoc
 Tokyo, Nhat Ban
 Ha Noi, Viet Nam
 Bang Coc, Thai Lan
 Kuala Lumpur, Malaysia


Mot vai hinh anh Xem them Danh sach vung đo thi chau A


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc
Trang du lich Jakarta
Jakarta tren DMOZ
 Du lieu đia ly lien quan đen Jakarta tai OpenStreetMap