Thac si (tieng Anh: Master's degree, bat nguon tu tieng Latin magister) la mot hoc vi tren cap cu nhan va duoi cap tien si đuoc cap boi cac truong đai hoc cho nhung ca nhan đa hoan tat chuong trinh hoc chung to su nam vung kien thuc bac cao cua mot linh vuc nghien cuu hoac nganh nghe. Truoc nam 1975, tai mien Nam Viet Nam, hoc vi nay đuoc goi la cao hoc, con "thac si" lai la mot hoc vi chuyen mon duoi tien si, danh cho nhung nguoi muon tro thanh giao su đai hoc. Tu "thac si" co nghia đen la nhung nguoi co hoc van rong (thac – rong lon; si – nguoi hoc hay nghien cuu)
Nen chu y la he thong giao duc Phap co hai hoc vi khac nhau la Master va Agreges cung đuoc dich la "thac si".


Lich su phat trien = Thoi trung co đen the ky 18 =
Bang thac si co nguon goc tu cac truong đai hoc chau Au the ky 13, khi Giao hoang ban sac lenh cho phep thac si cua Đai hoc Toulouse giang day o bat ky truong đai hoc nao khac. Ban đau, thac si va tien si khong đuoc phan biet, nhung đen the ky 15, cac truong đai hoc o Anh phan biet hai cap bac nay, goi thac si la giao vien o cac khoa cap thap hon va tien si la giao vien o cac khoa cao hon. 
Tu cuoi thoi Trung co đen the ky 19, bang thac si đuoc cap o cac khoa cap thap hon, sau khi sinh vien tot nghiep cu nhan. Bang thac si o cac khoa cap cao hon thuong đuoc goi la tien si. Tai Hoa Ky, bang thac si đau tien đuoc cap tai Đai hoc Harvard ngay sau khi truong thanh lap. O Scotland, cac truong đai hoc truoc Cai cach (St Andrews, Glasgow va Aberdeen) đa phat trien đe chuong trinh MA cua Scotland tro thanh bang cap đau tien cua ho. O Oxford, Cambridge va Trinity College Dublin, bang MA đuoc trao cho nhung sinh vien tot nghiep BA cua mot nganh vi the nhat đinh ma khong can kiem tra them tu cuoi the ky 17.  Tai Harvard, quy đinh nam 1700 yeu cau ung vien lay bang thac si phai vuot qua ky thi cong khai. Tuy nhien, đen nam 1835, đieu nay đa đuoc trao theo phong cach Oxbridge ba nam sau khi co bang Cu nhan.


= The ky 19 =
The ky 19 chung kien su mo rong so luong bang thac si. Truoc đo, chi co bang MA đuoc cap ma khong can nghien cuu hay kiem tra them. Nam 1815, Đai hoc Glasgow gioi thieu bang Thac si Phau thuat. Đen nam 1861, bang nay đa đuoc ap dung o Scotland, Anh, Ireland va Hoa Ky.
Đai hoc Edinburgh o Scotland duy tri he thong bang cap Cu nhan va Thac si rieng biet cho đen giua the ky 19. Tuy nhien, chat luong cua cac bang cap Scotland trong thoi ky nay bi nghi ngo, đac biet la o Anh. Nam 1832, Lord Brougham, cuu sinh vien cua Đai hoc Edinburgh, phat bieu truoc Ha vien Anh rang cac bang cap Scotland khong đat yeu cau.
Tu nam 1837, cac truong đai hoc o Anh bat đau ap dung lai cac ky thi rieng biet cho chuong trinh Thac si. Đau tien la Đai hoc Durham, tiep theo la Đai hoc London. Tuy nhien, vao giua the ky 19, bang MA, von la bang cap thu hai đuoc kiem tra, mot lan nua bi đe doa. Durham bat đau trao bang MA tu đong cho sinh vien đat danh du trong BA, theo mo hinh cua cac truong đai hoc Oxbridge. Edinburgh cung theo sau cac truong đai hoc Scotland khac đe trao bang MA lam bang đau tien, thay cho BA, tu nam 1858.
Tai Hoa Ky, tu nam 1856, cac truong đai hoc bat đau ap dung lai cac ky thi rieng biet cho chuong trinh Thac si. Đai hoc Bac Carolina la truong đau tien, tiep theo la Đai hoc Michigan vao nam 1859. Tuy nhien, y tuong coi bang Thac si la bang cap thu hai van chua đuoc chap nhan rong rai cho đen nhung nam 1870, khi bang Tien si cung đuoc thanh lap. Trong thoi gian nay, mot so truong đai hoc o Hoa Ky cung cap ca hai loai bang Thac si: bang Thac si "trong khoa hoc" dua tren tham nien va bang Thac si "trong ky thi" dua tren thanh tich trong cac ky thi. Vi du, Đai hoc Michigan bat đau cap bang Thac si "trong khoa hoc" vao nam 1848 va cap bang Thac si "trong ky thi" vao nam 1859.
Bang thac si quan trong nhat đuoc gioi thieu vao the ky 19 la Thac si Khoa hoc (MS o Hoa Ky, MSc o Anh). Bang cap nay đuoc cung cap lan đau tien tai Đai hoc Michigan vao nam 1858. O Anh, viec ap dung bang cap nay dien ra cham hon. Khi Đai hoc London thanh lap Khoa Khoa hoc vao nam 1858, truong đuoc cap quyen cap bang Cu nhan Khoa hoc va Tien si Khoa hoc, nhung khong co bang Thac si Khoa hoc. Hai bang cap tuong tu, Cu nhan Khoa hoc va Tien si Khoa hoc, đuoc trao tai Edinburgh, mac du Thac si Nghe thuat la bang cu nhan thong thuong cho nganh Nghe thuat o Scotland. Nam 1862, mot uy ban hoang gia đe nghi Đai hoc Durham cap bang thac si ve than hoc va khoa hoc, nhung đe nghi nay khong đuoc chap nhan. Nam 1877, Đai hoc Oxford gioi thieu bang Thac si Khoa hoc Tu nhien, cung voi Cu nhan Khoa hoc Tu nhien, song song voi bang Thac si va Cu nhan. Nam 1879, Đai hoc Oxford thanh lap khoa Khoa hoc Tu nhien. Nam 1880, đe xuat đoi ten bang Thac si Khoa hoc thanh Thac si Khoa hoc Tu nhien va cap bang Thac si Khoa hoc Tu nhien cho nhung nguoi đa co bang Thac si Nghe thuat đa bi tu choi. Ke hoach nay sau đo đa bi huy bo.
Bang Thac si Khoa hoc (MSc) đuoc gioi thieu o Anh lan đau tien vao nam 1878 tai Đai hoc Durham, tiep theo la Đai hoc Victoria vao nam 1881. Ca hai truong đai hoc đeu yeu cau ky thi sau hon cho nhung nguoi co bang cu nhan binh thuong, nhung khong yeu cau đoi voi nhung nguoi co bang danh du.


= The ky 20 =
Vao đau the ky 20, o Vuong quoc Anh co bon loai bang thac si: MA cua Scotland, MA cua Oxbridge va Dublin, MA danh du, va MA hoc thuat. Nam 1903, to London Daily News chi trich viec cap bang MA cua Oxbridge va Dublin la "gian lan hoc thuat" va "bang cap gia". Cac cuoc trao đoi tiep theo cho thay rang MA cua Scotland tuong đuong voi bang cu nhan cua Anh, va keu goi cac tieu chuan chung cho cac bang cap.
Nam 1900, Đai hoc Dartmouth thanh lap chuong trinh MCS, bang thac si kinh doanh đau tien. Y tuong nay nhanh chong lan sang Anh, voi viec Manchester thanh lap Khoa Thuong mai va cap bang Cu nhan va Thac si Thuong mai vao nam 1903. Trong nua đau the ky 20, bang thac si tu đong danh cho sinh vien tot nghiep danh du đa bien mat o Anh. Vao nhung nam 1960, cac truong đai hoc moi cua Scotland đa gioi thieu lai BA lam bang đai hoc ve nghe thuat, khoi phuc MA ve vi tri la bang cap sau đai hoc. Oxford va Cambridge giu lai bang Thac si cua ho, nhung đoi ten nhieu bang cu nhan sau đai hoc cua ho thanh bang thac si.
Nam 1983, Hoi đong Ky thuat đe xuat chuong trinh cap bang thu nhat bon nam (Thac si Ky thuat). Chuong trinh nay đuoc ap dung cho cac nganh ky thuat, vat ly va cac nganh khoa hoc khac. Bao cao Dearing nam 1997 đa xac đinh nam con đuong khac nhau đe lay bang thac si o Vuong quoc Anh, bao gom:

Bang cap đau tien bon nam (nam o Scotland)
Bang cap chuyen đoi
Bang nghe thuat danh du cua cac truong đai hoc co xua cua Scotland
Cac chuong trinh sau đai hoc chuyen nganh
Bang MA cua Oxbridge
Đieu nay dan đen viec thanh lap Co quan Đam bao Chat luong, chiu trach nhiem xay dung khuon kho.


= The ky 21 =
Nam 2000, Nghi si Jackie Lawrence cua Đang Lao đong đe xuat loai bo bang MA cua Oxbridge tai Quoc hoi. Ba cho rang bang cap nay la phan biet đoi xu va lam mat gia tri cua bang cap cua cac truong đai hoc khac. Thang sau, Co quan Đam bao Chat luong cong bo ket qua khao sat cho thay gan 2/3 nha tuyen dung nham tuong rang bang MA cua Cambridge la bang cap sau đai hoc. Giam đoc đieu hanh cua QAA, John Randall, cho rang bang MA cua Oxbridge la "gay hieu lam va loi thoi".
Nam 2001, Co quan Đam bao Chat luong (QAA) đa ban hanh khung trinh đo giao duc đai hoc o Anh, xu Wales va Bac Ireland. Khung nay quy đinh rang bang thac si phai đap ung cac ket qua hoc tap nhat đinh, bao gom nghien cuu đoc lap, ky nang tu duy phan bien va kha nang giao tiep hieu qua. Khung nay cung đe cap đen bang MA cua Oxbridge, luu y rang bang cap nay khong đap ung cac tieu chuan cua bang thac si. Tuy nhien, QAA đa cho phep cac truong đai hoc o Scotland tiep tuc su dung ten goi MA cho mot so bang cap đai hoc, voi đieu kien cac bang cap nay đap ung cac tieu chuan cua QAA. Khung trinh đo cua QAA đa giup giai quyet su nham lan ve cac loai bang cap thac si khac nhau o Vuong quoc Anh. Khung nay cung đa giup nang cao chat luong cua cac chuong trinh thac si o Vuong quoc Anh.
Tuyen bo Bologna nam 1999 đa dan đen viec thanh lap Khu vuc Giao duc Đai hoc Chau Au (EHEA). EHEA đa thiet lap mot he thong phan loai bang cap ba chu ky la cu nhan—thac si—tien si. Đieu nay đa dan đen viec ap dung bang thac si tren khap luc đia, thay the cac bang cap chu ky dai cu hon. O Vuong quoc Anh, bang thac si tich hop va bang thac si mot nam đa đuoc chap nhan la bang cap thac si theo khuon kho EHEA.


Hoc vi thac si Nhung nguoi co trinh đo thac si la nhung nguoi co trinh đo chuyen nganh vung chac. Sau khi đuoc hoc nang cao va cung voi kinh nghiem lam viec đa tich luy đuoc, ho se co them kien thuc lien nganh va nang luc thuc hien cong tac chuyen mon cung nhu nghien cuu khoa hoc trong chuyen nganh đao tao. Hoc vi thac si la mot bac đanh gia trinh đo hoc van cua mot nguoi. Nhung nguoi muon đi xa tren con đuong hoc van va su nghiep đeu se hoc va theo đuoi tam bang thac si, roi sau đo se la tien si voi đich đen cuoi cung la đuoc phong (hoac bo nhiem) lam Giao su. Ngoai ra, nguoi lanh bang thac si co the đuoc day hoc tai truong đai hoc tren nhung linh vuc nao đo.


= Danh hieu =
Hai hoc vi pho bien nhat cua chuong trinh thac si la Thac si Van chuong / xa hoi (Master of Arts - M.A.) va Thac si Khoa hoc (Master of Science - M.S. hoac M.Sc, Thac si Khoa hoc thong tin - Master of Science in Information - M.Si., hoac Thac si Ung dung may tinh - Master of Computer Application - M.C.A.); cac chuong trinh co the dua tren qua trinh hoc tap, hoac nghien cuu, hoac su ket hop cua ca hai. Mot so truong đai hoc su dung cac ten bang tieng Latin; vi su linh hoat cua cu phap trong tieng Latin, cac Thac si Nghe thuat va Thac si cua đo khoa hoc co the đuoc goi la Magister Artium hoac Artium Magister (A.M.), Magister scientiae hoac Scientiae Magister (S.M.). Đai hoc Harvard, Đai hoc Chicago, va MIT, vi du, su dung A.M va S.M. cho bang thac si cua ho. Thong thuong hon, Thac si Khoa hoc thuong đuoc viet tat la MS hoac M.S. tai Hoa Ky, va MSc hoac M.Sc. tai cac quoc gia thinh vuong chung va chau Au.
Ngoai hai chuong trinh neu tren con co cac chuong trinh thac si chuyen mon voi ten cu the hon, bao gom, vi du, cac Thac si Quan tri Kinh doanh (MBA), Thac si Quan tri Y te (MHA), Thac si CNTT trong kinh doanh (MITB), Thac si Ky thuat Kinh doanh (MBE), Thac si chau Au kinh doanh (MEB), Thac si Tu van (MC), Thac si ve Than hoc (M.Div.), Thac si Thu vien Khoa hoc (MLS), Thac si Hanh chinh cong (MPA), Thac si xa hoi lam viec (MSW), Thac si Chinh sach cong (MPP), Thac si Luat (LL.M.), Thac si Am nhac (MM hoac M.Mus.), Thac si Thong tin (MI), Thac si My thuat (MFA), Thac si y te Cong cong (MPH), Thac si Kien truc.
Bang thac si chuyen mon con đuoc goi la bang thac si chuyen nghiep (Professional Master’s Degrees) boi no tap trung vao viec đao tao sinh vien đe theo đuoi cac nganh nghe trong tuong lai. Thac si chuyen nghiep (Master of Professional Studies hoac MPS) la chuong trinh tap trung vao cac nganh hoc thuc tien cua mot linh vuc bao gom nhieu nganh khac nhau. Trong khi cac chuong trinh thac si Khoa hoc tu nhien va thac si Van chuong/ xa hoi thuong tap trung vao ly thuyet va nghien cuu, chuong trinh thac si chuyen nghiep huong đen viec phat trien cac kien thuc ung dung va hieu biet thuc te cua sinh vien ve linh vuc. Cac chuyen nganh, bao gom, vi du Ke toan va Quan ly, Thong ke ung dung, Nguon nhan luc, Khoa hoc hinh anh, Cong nghe thong tin, Khoa hoc vat lieu, Quan ly du an, Đao tao chien luoc, Cong nghe ki thuat truyen thong, v.v...
Mot so chuong trinh bao quat hon, vi du nhu cac Thac si Triet hoc (M.Phil.), Thac si nghe thuat tong hop (MALS, MLA / ALM, va MLS), va Thac si nghien cuu cao cap (MAS, M.A.S., hoac MAst.)
O Phap hien cac truong đai hoc đa hoa đong voi chau Au va co cac cap bac: Licence, Master (tuong đuong voi Master theo he thong Anh ngu), Doctor (Ph.D.). Ngoai ra, Bo giao duc Phap co mot he thong rieng đe tuyen dung thay giao hien van luu hanh song song: Bac thu nhat la ky thi tuyen goi la Capes (Certificat d’Aptitude au Professorat de l’Enseignement du Second degre) la mot cuoc thi tuyen danh cho nhung nguoi, thuong đa co Master, đe tro thanh giao vien truc thuoc Bo giao duc. Bac ky thi thu hai, tieng Phap: professeurs agreges des universites hay la agregation. Ky thi tuyen nay đa co trong lich su giao duc Phap tu hon 250 nam (1766) va tiep tuc la mot ky thi đuoc cho la rat kho đat. Ta co the ke nhung nguoi noi tieng co bang Agregation ve van chuong nhu Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir. Nguoi Viet nam la agreges ta co the ke đen Hoang Xuan Sinh (1933-) (toan), Pham Duy Khiem (1908-1974) (van chuong).
Chu agreges trong tieng Phap cung đuoc dich la thac si nhu dich Master.


= The loai =
Thac si theo chuyen nganh (MA, MS, M.Ed., MEB, M.Des., MNCM, MSN, MSW, MPA, MPC, MPP, MPH, MC, MCA, M.Couns., MLA, MLIS, M.Div., ALM, MM, MBA, M.Tech., MITB, MBE, M.Com., MMC, MIB, MI, PSM va cac nganh cu the khac) đuoc thiet ke cho bat cu ai co bang cu nhan.
Thac si nghien cuu (M.Res, Mares, MSRes, M.St., M.Phil, M.Litt.....) đuoc thiet ke cho nhung nguoi co bang cu nhan voi nhieu kinh nghiem trong nghien cuu va/hoac co mot so phat hanh xuat ban. No đuoc thiet ke cho nhung nguoi muon theo đuoi nghien cuu cao hon.
Thac si đieu hanh (Thac si quan tri kinh doanh cap cao - E.M.B.A., E.M.S.) đuoc thiet ke đac biet cho cac chuyen gia quan ly. Tuyen sinh, yeu cau tot nghiep, va co cau cua chuong trinh thac si đieu hanh khac biet so voi cac chuong trinh toan thoi gian.
Thac si chuyen nghiep / tong hop (M.P.S., M.Eng., M.Pharm., M.Pharmacol., ThS., M.Math., M.Phys., M.Psych., M.Sci., M.Chem., M.Biol., M.Geol., v.v...) la mot van bang ket hop mot nam cua chuong trinh thac si sau khi tot nghiep cu nhan.


Cac chuong trinh đao tao thac si Hoc vi va bang thac si đuoc cap sau khi hoan thanh chuong trinh đao tao thac si đuoc nha nuoc hay truong đai hoc quoc te cong nhan. Hien nay Viet Nam co rat nhieu chuong trinh đao tao thac si đuoc cong nhan boi Bo Giao duc va Đao tao do cac truong đai hoc trong nuoc va cac chuong trinh lien ket giua cac truong đai hoc voi nuoc ngoai giang day.
Chuong trinh đao tao thac si o Viet Nam phai co khoi luong tu 80 đen 100 đon vi hoc trinh. Mot đon vi hoc trinh đuoc quy đinh bang khoang 15 tiet giang ly thuyet, 30 đen 45 tiet hoc thuc hanh, thi nghiem hoac thao luan, 45 đen 60 tiet lam tieu luan hoac luan van. O Viet Nam, bac đao tao thac si hau nhu co o tat ca cac nganh hoc.
Cac chuong trinh thac si co the co thoi gian hoc dai, ngan khac nhau tuy thuoc vao quy đinh cua tung truong va tung quoc gia khac nhau. Chang han chuong trinh đao tao thac si o Anh khoang 1 nam, o Hoa Ky khoang 1 hoac 2 nam tuy tung truong va nganh hoc, con o Viet Nam la 2 nam. Nguoi Viet Nam co co hoi theo hoc cac chuong trinh đao tao thac si cua nuoc ngoai hoac chuong trinh đao tao thac si lien ket voi nuoc ngoai theo cac chuyen nganh nhu: Quan tri Kinh doanh (MBA), Tai chinh va Ngoai thuong, Ke toan, Quan ly cong.


Cau truc Đe co đuoc bang thac si, sinh vien co the chon hoc nhieu cach khac nhau. Đe đuoc nhan, sinh vien phai chung minh rang minh co kha nang hoc hoi va nghien cuu o cap đo cao hon trong linh vuc minh chon. Mot so chuong trinh yeu cau sinh vien viet luan an, trong khi mot so chuong trinh khac thi khong. Cau truc va thoi gian cua chuong trinh hoc dan đen bang thac si se khac nhau tuy theo quoc gia va truong đai hoc.


= Thoi luong =
Thong thuong, chuong trinh thac si o My va Canada keo dai hai nam. Trong mot so truong hop, sinh vien co the hoc tien si ngay sau khi tot nghiep đai hoc. Neu đap ung đu yeu cau, sinh vien co the nhan bang thac si sau khi hoc khoang mot nua thoi gian cua chuong trinh tien si. Mot so truong đai hoc cung co chuong trinh hoc thac si buoi toi đe sinh vien co the vua hoc vua lam.
Chuong trinh thac si o Anh thuong keo dai 1-2 nam hoc toan thoi gian, hoac 2-4 nam hoc ban thoi gian. Co hai loai bang thac si la nghien cuu va giang day. Bang đuoc giang day thuong mat 1 nam, bang nghien cuu co the mat đen 2 nam. Bang thac si tich hop ket hop khoa hoc cu nhan voi 1 nam hoc thac si.
O Uc, thoi gian hoc thac si co the tu mot đen bon nam, tuy thuoc vao loai bang, bang cu nhan truoc đo va truong đai hoc. Cu the, thoi gian hoc thac si "nghien cuu" hoac "khoa hoc" sau bang cu nhan danh du cua Uc la mot nam. Thoi gian hoc thac si sau bang cu nhan thong thuong la mot nam ruoi, va sau bang cu nhan o linh vuc khac la hai nam. Thoi gian hoc thac si "mo rong" co the len toi bon nam.
Theo Khung Bologna, mot chuong trinh thac si o chau Au thuong keo dai tu mot đen hai nam hoc, voi it nhat mot nam hoc o cap đo thac si.
Mot tin chi ECTS tuong đuong voi khoi luong cong viec cua mot nam hoc toan thoi gian, nen cac chuong trinh thac si chau Au thuong co tu 60 đen 120 tin chi ECTS. Tai Anh, Wales va Bac Ireland, cac chuong trinh thac si sau đai hoc va tich hop thuong keo dai hai nam, trong khi cac chuong trinh thac si tu cac truong đai hoc co cua Scotland va cac truong đai hoc Oxbridge thuong keo dai ba nam.
Bang thac si Ireland keo dai tu mot đen hai nam, voi chuong trinh thac si giang day keo dai mot đen hai nam (60–120 tin chi ECTS) va chuong trinh thac si giang day va nghien cuu keo dai hai nam (khong xep hang tin chi).


= Nhap hoc =
Đieu kien nhap hoc thac si thuong yeu cau bang cu nhan thanh cong. O cac quoc gia noi bang cu nhan loai uu la tieu chuan, đay thuong la đieu kien nhap hoc toi thieu. Ngoai ra, sinh vien thuong phai viet mot tuyen bo ca nhan va nop mot tap hop cac tac pham trong linh vuc nghe thuat va nhan van.
Tai Vuong quoc Anh, sinh vien thuong can co bang Cu nhan loai kha đe đuoc chap nhan vao khoa thac si giang day. Đoi voi thac si nghien cuu, yeu cau co the cao hon. Ngoai ra, sinh vien co the phai cung cap bang chung ve kha nang hoc tap tot va tham gia mot hoac nhieu ky thi đe đanh gia kha nang hoc tap. Tai Hoa Ky, cac truong sau đai hoc cung yeu cau sinh vien co thanh tich hoc tap đai hoc tot. Sinh vien co the phai tham gia mot hoac nhieu ky thi tieu chuan hoa đe đanh gia kha nang hoc tap.


Xem them Đao tao sau đai hoc


Tham khao