Karel Capek (tieng Sec: [ˈkarɛl ˈtʃapɛk] ; 9 thang 1 nam 1890 – 25 thang 12 nam 1938) la nha van nguoi Sec lung danh đau the ky XX. Ong la nguoi đa tai trong nhieu linh vuc nhu nha viet kich, nha soan kich, nha viet tieu luan, nha xuat ban, nha phe binh van hoc, nhiep anh gia va nha phe binh nghe thuat. Tuy vay, ong noi tieng nhieu nhat la nho mang van chuong khoa hoc vien tuong gom cuon tieu thuyet Khi loai vat len ngoi va vo kich R.U.R. (Cac Robot Toan nang cua Rossum), lan đau tien gioi thieu tu robot. Ong cung viet nhieu tac pham mang tinh chinh tri lien quan đen nhung xao tron xa hoi trong thoi đai minh. Phan lon đeu chiu anh huong boi chu nghia tu do thuc dung kieu My, ong ra suc van đong ung ho tu do ngon luan va khinh miet hoan toan su troi day cua chu nghia phat xit va chu nghia cong san o chau Au.
Capek tung đuoc đe cu bay lan cho Giai Nobel Van hoc, nhung ong chua bao gio thang cu. Tuy nhien, mot so giai thuong đuoc đat theo ten cua ong, nhu giai thuong Karel Capek, đuoc Cau lac bo PEN cua Sec trao thuong hang nam cho tac pham van hoc gop phan tang cuong hoac duy tri cac gia tri dan chu va nhan van trong xa hoi. Ong cung la mot nhan vat quan trong trong viec thanh lap Cau lac bo PEN Tiep Khac nhu la mot phan cua PEN Quoc te. Ong đa chet trong The Chien II do hau qua cua benh tat suot đoi, nhung di san cua ong nhu la mot nhan vat van hoc đa đuoc gay dung kha tot sau chien tranh.


Tieu su = Than the va hoc van =
Karel Capek sinh nam 1890 tai lang Male Svatonovice vung nui xu Bohemia. Tuy nhien, sau thang sau khi sinh, gia đinh Capek chuyen đen nha rieng o khu Upice. Cha cua ong, Antonin Capek, la bac si tai nha may det đia phuong. Antonin la mot nguoi rat nang đong; ngoai cong viec cua mot bac si, ong cung đong tai tro cho bao tang đia phuong va la thanh vien cua hoi đong thanh pho. Du phan đoi quan điem duy vat va thuc chung cua phu than, Karel Capek van yeu men va nguong mo cha minh, sau nay goi ong la "mot tam guong đien hinh... cua the he thuc tinh tinh than dan toc." Me cua Karel, Bozena Capkova, la mot nguoi noi tro mau muc. Khong giong nhu chong minh, ba khong thich cuoc song o đat nuoc nay va thuong bi nhung con tram cam dai han. Mac du vay, ba đa co gang thu thap va ghi chep lai cac tac pham van hoc dan gian đia phuong nhu huyen thoai, khuc ca hay truyen ke. Karel la con ut trong so ba anh chi em. Roi đay ong se duy tri mot moi quan he đac biet gan bo voi nguoi anh trai Josef, mot hoa si thanh đat, song va lam viec voi ong trong suot thoi ky truong thanh ve sau. Chi gai ong, Helena, la mot nghe si piano tai ba, nhung sau nay tro thanh mot nha van va xuat ban nhieu cuon hoi ky ve Karel va Josef.
Sau khi hoc xong bac tieu hoc o Upice, ong chuyen đen Hradec Kralove cung voi ba ngoai, tai đay ong tiep tuc hoc len trung hoc nhung sau hai nam thi bi đuoi hoc vi tham gia vao mot cau lac bo sinh vien bat hop phap. Capek ve sau mo ta cau lac bo nay nhu la mot "xa hoi vo chinh phu khong giet nguoi." Sau vu đo, ong don sang Brno cung voi chi gai va co gang tot nghiep trung hoc o đo, nhung sau hai nam nua lai doi đen Praha hoan thanh bac trung hoc tai truong Academic Grammar School vao nam 1909. Trong suot nhung nam thieu nien Capek bong tro nen say me voi nghe thuat thi giac, đac biet la truong phai Lap the, đa anh huong đen cac tac pham sau nay cua ong. Sau khi tot nghiep trung hoc, ong theo hoc triet hoc va tham my hoc tai thu đo Praha o Đai hoc Charles, nhung ong cung danh thoi gian o Đai hoc Friedrich Wilhelm o Berlin va tai Sorbonne o Paris. Trong thoi gian la sinh vien đai hoc, ong đa viet nen mot so tac pham ve nghe thuat va van hoc đuong đai. Ong lay bang tien si vao nam 1915.


= The Chien I va giai đoan giua hai cuoc chien =
Đuoc mien nghia vu quan su do cac van đe tuy song co the am anh ong suot ca cuoc đoi, Capek quan sat The chien I tu Praha. Quan điem chinh tri cua ong bi anh huong manh me boi chien tranh, va nhu mot nha bao nay no tai nang, ong bat đau viet ve cac chu đe nhu chu nghia quoc gia, chu nghia toan tri va chu nghia tieu thu. Thong qua cac đoan the xa hoi, nha van tre đa co moi quan he gan gui voi nhieu nha lanh đao chinh tri cua quoc gia Tiep Khac moi noi, bao gom Tomas Garrigue Masaryk, nha yeu nuoc Tiep Khac va la Tong thong Tiep Khac đau tien, va con trai cua ong Jan, ve sau tro thanh ngoai truong. T. G. Masaryk tung la khach moi thuong xuyen trong cac bua tiec ngoai troi "Nguoi đan ong thu Sau" (tieng Sec: Patecnici) cua Capek danh cho cac tri thuc hang đau cua Sec. Capek con la thanh vien cua mang luoi chinh tri Hrad cua Masaryk. Nhung buoi tro chuyen thuong xuyen cua ho ve cac chu đe khac nhau sau nay đa đong vai tro nhu la co so cho Cuoc đoi thoai voi T. G. Masaryk cua Capek.

Capek bat đau su nghiep viet lach cua minh nhu mot nha bao. Nho co Josef, ong vao lam bien tap vien cho to Narodni listy (Bao Quoc gia) cua Sec tu thang 10 nam 1917 đen thang 4 nam 1921. Khi roi khoi, ong va Josef đa gia nhap đoi ngu nhan vien cua to Lidove noviny (Bao Nhan dan) vao thang 4 nam 1921.
Nhung co gang đau tien cua Capek ve tieu thuyet chu yeu la truyen ngan va kich viet chung voi anh trai Josef cua ong. Thanh cong quoc te đau tien cua Capek chinh la vo kich R.U.R., mot tac pham dystopia (phan-khong tuong) ve mot ngay toi te tai mot nha may chua nhung con android co tri giac. Vo kich nay đa đuoc dich sang tieng Anh vao nam 1922, va đa đuoc trinh dien o Anh va My vao nam 1923. Trong suot nhung nam 1920, Capek sang tac nhieu the loai, ca tieu thuyet lan dong van chuong phi hu cau, nhung chu yeu hoat đong trong vai tro la mot nha bao. Trong nhung nam 1930, tac pham cua Capek tap trung vao moi đe doa cua che đo đoc tai chu nghia quoc xa va chu nghia phat xit tan bao; cho đen giua nhung nam 1930, Capek đa tro thanh "mot ke chong chu nghia phat xit". Ong cung la thanh vien cua PEN quoc te va co cong sang lap kiem chuc chu tich đau tien cua Cau lac bo PEN Tiep Khac.


= Cuoi đoi =
Nam 1935 Karel Capek chinh thuc ket hon voi nu dien vien tai hoa Olga Scheinpflugova, sau mot thoi gian dai quen biet. Nam 1938, ro rang la cac đong minh phuong Tay, nhu Phap va Anh, se khong thuc hien đuoc cac thoa thuan truoc chien tranh, va ho tu choi bao ve Tiep Khac chong lai Đuc Quoc Xa. Mac du co co hoi đe song luu vong o Anh nhung Capek lai tu choi roi khoi đat nuoc cua minh  – bat chap thuc te la Gestapo cua Đuc Quoc Xa đa goi ong la "ke thu cong khai so hai". Trong khi sua chua thiet hai do lu lut gay ra cho ngoi nha mua he cua gia đinh o Stara Hut, ong bi cam lanh. Khi phai chiu đung đau đon suot đoi vi mac chung viem cot song va cung la mot nguoi hut thuoc nang, Karel Capek chet vi chung viem phoi, vao ngay 25 thang 12 nam 1938.
That đang ngac nhien, Gestapo đa khong biet ro ve cai chet cua ong. Vai thang sau, ngay sau khi Đuc xam luoc Tiep Khac, cac nhan vien Đuc Quoc Xa đa đen tan nha Capek o Praha đe bat lay ong. Khi phat hien ra rang ong đa chet mot thoi gian truoc đo, ho lien bat giu va tham van Olga. Rieng Josef thi bi bat vao thang 9 va cuoi cung chet tai trai tap trung Bergen-Belsen vao thang 4 nam 1945. Karel Capek va vo cua ong đuoc chon cat tai nghia trang Vysehrad o Praha. Dong chu viet tren bia mo ghi: "Noi đay chon cat Josef Capek, hoa si va nha tho. Đoi đoi nho on."


Sang tac Karel Capek viet bang su thong minh va tinh hai huoc tren nhieu chu đe khac nhau. Tac pham cua ong đuoc biet đen voi su mo ta thu vi va chinh xac ve thuc te. Capek noi tieng nho tac pham tuyet voi cua minh đuoc viet bang tieng Sec. Nguoi ta biet đen ong voi tu cach la mot nha van khoa hoc vien tuong, đa sang tac truoc khi khoa hoc vien tuong tro nen đuoc cong nhan rong rai nhu mot the loai rieng biet. Nhieu tac pham cua ong cung thao luan cac khia canh đao đuc cua nhung sang che va quy trinh cong nghiep đa đuoc du đoan trong nua đau cua the ky XX. Chung bao gom san xuat hang loat, vu khi hat nhan va thuc the tri tue nhan tao nhu robot hay android. Nhung nam hoat đong hieu qua nhat cua ong la duoi thoi Đe Nhat Cong hoa Tiep Khac (1918–1938).
Capek cung bay to su quan ngai ve thien tai xa hoi, che đo đoc tai, bao luc, su ngu dot cua con nguoi, quyen luc khong gioi han cua cac tap đoan, va long tham khong đay. Ong co gang tim kiem niem hy vong va loi ra cho nhung van đe nhuc nhoi neu tren. Tu nhung nam 1930 tro lai đay, tac pham cua Capek ngay cang tro nen co khuynh huong chong chu nghia phat xit, chong quan phiet, va chi trich nhung gi ong coi la "chu nghia phi ly".
Ivan Klima trong quyen tieu su viet ve Capek, ghi nhan anh huong cua ong ve van hoc Sec hien đai, cung nhu su phat trien cua tieng Sec nhu mot ngon ngu viet. Capek, cung voi nhung nguoi đuong thoi nhu Jaroslav Hasek, đa sinh ra mot phan cua su phuc hung hoi đau the ky XX viet bang tieng Sec nho quyet đinh su dung ngon ngu đia phuong. Klima viet, "Đo la nho Capek ma viec sang tac bang tieng Sec đa phat trien gan gui hon voi ngon ngu ma nguoi ta thuc su noi". Ngoai ra, Capek con la mot dich gia, va cac ban dich cua ong ve tho ca Phap sang thu ngon ngu nay đa tuyen cam hung cho ca mot the he nha tho Sec moi.
Cac tac pham va vo kich khac cua ong bao gom nhung cau chuyen trinh tham, tieu thuyet, chuyen co tich va kich san khau, va tham chi ca cuon sach day ve lam vuon. Nhung tac pham quan trong nhat cua ong co gang giai quyet cac van đe ve nhan thuc luan, đe tra loi cau hoi: "Kien thuc la gi?" Cac vi du bao gom Tales from Two Pockets, va cuon sach đau tien cua bo ba tac pham tieu thuyet Hordubal, Meteor, va An Ordinary Life. Ong cung đong sang tac (voi anh trai Josef) loi nhac kich cho vo opera Lasky hra osudna cua Zdenek Folprecht vao nam 1922.
Sau The Chien II, tac pham cua Capek chi đuoc chinh phu Cong san Tiep Khac mien cuong chap nhan, boi vi trong suot cuoc đoi ong đa tu choi chap nhan chu nghia cong san nhu la mot su thay the kha thi. Ong la nguoi đau tien trong đoi ngu tri thuc khong Marxist co anh huong, đa viet mot bai bao trong loat bai "Tai sao toi khong phai la mot nguoi cong san".
Vao nam 2009 (70 nam sau khi ong qua đoi), mot cuon sach đuoc xuat ban gom nhieu thu tu cua Karel Capek thao luan ve cac van đe hoa binh va su phan đoi tan tam nghia vu quan su cua ong voi luat su Jindrich Groag đen tu Brno. Cho đen luc đo, chi co mot phan cua nhung la thu nay moi đuoc biet đen.

Arthur Miller đa viet vao nam 1990:Lan đau tien toi đoc Karel Capek khi toi con la mot sinh vien đai hoc tu nhung nam ba muoi. Khong co nha van nao nhu ong ay...loi qua quyet mang tinh tien tri voi đo hai huoc sieu thuc va giong van cham biem xa hoi cung ran: mot su ket hop đoc đao...đuoc đoc tac pham cua ong la mot thu vui.
Tuy thuong đuoc xep cung cac nha van viet tieu thuyet khoa hoc vien tuong, nhung Karel Capek lai co quan điem khac ve van nghiep cua minh:Đay khong phai la vien tuong, ma la hien thuc. Đay khong phai la suy đoan ve nhung gi trong tuong lai, ma la tam guong phan chieu cai đang ton tai va chung ta đang song chung voi no.


Nguon goc cua tu robot Karel Capek đa gioi thieu va pho bien viec su dung thuong xuyen tu robot tren quoc te, lan đau tien xuat hien trong vo kich R.U.R. vao nam 1920. Trong khi nguoi ta thuong nghi rang ong chinh la nguoi khoi xuong tu nay, Karel đa viet mot la thu ngan lien quan đen mot bai viet trong tu nguyen hoc cua bo Tu đien Anh ngu Oxford quy cho nguoi anh trai, hoa si va nha van Josef Capek, moi la nha phat minh thuc su cua tu nay. Trong mot bai viet tren nhat bao Sec Lidove noviny nam 1933, ong cung giai thich rang ban đau ong muon goi chung loai nay la labori (tu labor trong tieng Latinh co nghia la lao đong). Tuy nhien, ong lai khong thich tu nay vi trong no qua nhan tao, va đi tim loi khuyen tu anh trai Josef, la nguoi đa đe xuat ra tu roboti (robots trong tieng Anh).
Tu robot bat nguon tu chu robota. Robota nghia đen la "lao đong kho sai" va theo nghia bong "lao dich" hoac "cong viec cuc nhoc" trong tieng Sec. No cung co nghia la "cong viec", "lao đong" trong tieng Slovak, tieng Sec co, va nhieu ngon ngu Slav khac (vi du tieng Bulgaria, Nga, Serbia, Ba Lan, Macedonia, Ucraina, v.v...). No bat nguon tu chu tien Slav *robota đuoc tai tao, co nghia la "cong viec (no le)." (Xem tu cong viec trong tieng Đuc, Arbeit.)


Khai quat ve cac tac pham cua Capek = Kich =
1920 – Ten cuop (Loupeznik)
1920 – R.U.R. viet tat cua Cac Robot Toan nang cua Rossum (Rossumovi univerzalni roboti) – vo kich nay đuoc xem la mot trong nhung vi du đau tien cua chung loai giong nhu nguoi nhan tao trong nghe thuat va van hoc.
1921 – Chan dung cuoc đoi cua loai con trung (Ze zivota hmyzu), con goi la Kich Con trung hoac Đoi Con trung, voi Josef Capek, mot tro cham biem ve loai con trung mang nhieu đac tinh khac nhau cua con nguoi: buom tu man, nhe da, bo canh cung tu loi, khum num.
1922 – Vu Makropulos (Vec Makropulos) – vo kich noi ve su bat tu cua con nguoi, khong han la tu quan điem khoa hoc vien tuong. Vo opera lung danh cua Leos Janacek la dua tren y tuong cua kich pham nay.
1927 – Adam Đang Tao hoa (Adam stvoritel) – Nguoi anh hung nhu ten goi co gang tieu diet the gioi va thay the no bang mot cai tot hon.
1937 – Benh Trang (Bila nemoc) – truoc đay đuoc dich la Quyen luc va Vinh quang. Vo kich noi ve mau thuan giua mot bac si mang tu tuong hoa binh va vien thong che sac mui phat xit.
1938 – Nguoi me (Matka)


= Tieu thuyet =
1922 – Cuc đai (Tovarna na absolutno) – cuon tieu thuyet nay co the đuoc hieu nhu la mot nhan quan ve xa hoi tieu thu.
1922 – Krakatit – cuon tieu thuyet co cot truyen lien quan đen mot du đoan ve mot loai thuoc no giong nhu vu khi hat nhan.
1933 – Hordubal – Phan đau cua bo ba "Noetic Trilogy".
1934 – Thien thach (Povetron) – Phan thu hai cua bo ba "Noetic Trilogy".
1934 – Đoi thuong (Obycejny zivot) – Phan thu ba cua bo ba "Noetic Trilogy".
1936 – Khi loai vat len ngoi (Valka s mloky) – cuon tieu thuyet dang dystopia (phan khong tuong) mang phong cach cham biem.
1939 – Cuoc đoi va tac pham cua nha soan nhac Foltyn (Zivot a dilo skladatele Foltyna) – chua xong, đuoc xuat ban sau khi tac gia qua đoi


= Tac pham khac =
Nhung cau chuyen tu mot cai tui va Nhung cau chuyen tu mot cai tui khac (Povidky z jedne a z druhe kapsy) – mot cai ten pho bien cho mot tap truyen ngan ve trinh tham (dai chung 5–10 trang) chia se thai đo va nhan vat chung, bao gom Ngay phan xet cuoi cung.
No đuoc lam ra nhu the nao (Jak se co dela) – nhung tieu thuyet cham biem ve cuoc đoi cua san khau kich, bao chi va xuong phim.
Nam cua nguoi lam vuon (Zahradnikuv rok, 1929) noi chinh xac nhung gi đuoc cho la: mot huong dan quanh nam ve nghe lam vuon, đuoc viet kha loi cuon, voi phan tranh minh hoa cua anh trai Josef Capek.
Nhung cau chuyen ngo nghinh (Kniha apokryfu, 1932, tai ban 1945) – nhung cau chuyen ngan ve cac nhan vat van chuong va lich su, nhu Hamlet, mot nha viet kich song chat vat, Pontius Pilate, Don Juan, Alexander đang tranh cai voi thay day cua minh Aristotle, cung Sarah va Abraham co gang goi ten muoi nguoi tot đe Sodom co the đuoc cuu roi: "Ban chong Namuel lam cai gi? Anh ta tuy ngu ngoc nhung lai la nguoi sung đao."
Chin cau chuyen co tich: Va mot cu nem khac nua đe co đuoc kich co tot đep (Devatero Pohadek a jeste jedna od Josefa Capka jako privazek, 1932) –  mot bo tuyen tap cac cau chuyen co tich, huong đen đoi tuong tre em.
Dashenka, hay Cuoc đoi cua Cun (Dasenka cili Zivot stenete, 1933)
Ao so mi (truyen ngan)


= Du ky =
Nhung la thu tu Y (Italske listy, 1923)
Nhung la thu tu Anh (Anglicke listy, 1924)
Nhung la thu tu Tay Ban Nha (Vylet do Spanel, 1930)
Nhung la thu tu Ha Lan (Obrazky z Holandska, 1932)
Chuyen du hanh phuong Bac (Cesta na Sever, 1936)


Tac pham chon loc The Absolute at Large, 1922 (tieng Sec), 1927, The Macmillan Company, New York, translator uncredited. Also published June 1975, Garland Publishing ISBN 0-8240-1403-0,
Apocryphal Tales, 1945 (tieng Sec), May 1997, Catbird Press Paperback ISBN 0-945774-34-6, Translated by Norma Comrada
An Atomic Phantasy: Krakatit or simply Krakatit, 1924 (tieng Sec)
Believe in People: the essential Karel Capek: previously untranslated journalism and letters 2010. Faber and Faber, ISBN 9780571231621. Selected and translated with an introduction by Sarka Tobrmanova-Kuhnova; preface by John Carey.
The Cheat. Allen and Unwin, 1941.
Cross Roads, 2002, Catbird Press, ISBN 0-945774-55-9 cloth; 0-945774-54-0 trade paperback. Translation by Norma Comrada of "Bozi muka" (1917) and "Trapne povidky" (1921).
I Had a Dog and a Cat. Allen & Unwin, 1940.
Nine Fairy Tales: And One More Thrown in for Good Measure, October 1996, Northwestern Univ Press Paperback Reissue Edition, ISBN 0-8101-1464-X. Illustrated by Josef Capek, Translated by Dagmar Herrmann
R.U.R, March 1970, Pocket Books ISBN 0-671-46605-4
Tales from Two Pockets 1928-9 (tieng Sec), 1994, Catbird Press Paperback, ISBN 0-945774-25-7. Translation by Norma Comrada.
Talks With T. G. Masaryk Phi hu cau. Tieu su T. G. Masaryk, nguoi sang lap Tiep Khac.
Three Novels: Hordubal, Meteor, An Ordinary Life, 1933–34, Translated by M. and R. Weatherall, 1990, Catbird Press
Toward the Radical Center: A Karel Capek Reader. Collection of stories, plays and columns. Edited by Peter Kussi, Catbird Press ISBN 0-945774-07-9
War with the Newts 1936 (tieng Sec), May 1967, Berkley Medallion Edition Paperback. Translated by M. & R. Weatherall, March 1990, Catbird Press paperback, ISBN 0-945774-10-9, October 1996, Northwestern University Press paperback ISBN 0-8101-1468-2. Another English translation by Ewald Osers ISBN 978-0-945774-10-5


Xem them Anh em Capek
Khoa hoc vien tuong va ky ao Sec


Chu thich Tham khao Sulcova, Marie. Capci, Ladeni pro dve struny, Polocas nadeji, Brana vecnosti. Praha: Melantrich 1993-98
Sulcova, Marie. Prodlouzeny cas Josefa Capka. Praha: Paseka 2000
Harkins, William Edward. Karel Capek. New York: Columbia University Press, 1962.
Gabriel, Jiri, ed. Slovnik Ceskych Filozofu. V Brne: Masarykova univerzita, 1998, 79–82 (in Czech).
Swirski, Peter. "Chapter 4 Karel Capek and the Politics of Memory" From LowBrow to Nobrow. Montreal, Luan Đon: McGill-Queen's University Press, 2005.
Milner, Andrew. "Chapter 6 From Rossums Universal Robots to Buffy the Vampire Slayer" Literature, Culture and Society. Luan Đon, New York: Routledge, 2005.
Margolius, Ivan. 'The Robot of Prague', Newsletter, The Friends of Czech Heritage no. 17, Autumn 2017, pp. 3 – 6. https://czechfriends.net/images/RobotsMargoliusJul2017.pdf Luu tru ngay 11 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine


Đoc them Tieu su Capek bang tieng Anh
Karel Capek: An Essay by Alexander Matuska, George Allen & Unwin Ltd., 1964. Translation from the Slovak by Cathryn Alan of Clovek proti zkaze: Pokus o Karla Capka.
Karel Capek by William E. Harkins, Columbia University Press, 1962.
Karel Capek: In Pursuit of Truth, Tolerance and Trust by Bohuslava R. Bradbrook, Sussex Academic Press, 1998, ISBN 1-898723-85-0.
Karel Capek: Life and Work by Ivan Klima, Catbird Press, 2002, ISBN 0-945774-53-2. Translation from the Czech by Norma Comrada of Velky vek chce mit tez velke mordy: Zivot a dilo Karla Capka.


Lien ket ngoai Cac lien ket khac ve tac gia Luu tru ngay 23 thang 10 nam 2005 tai Wayback Machine
Karel Capek, 1890—1938 – tieu su so luoc, voi thong tin ve cac vo kich va tieu thuyet cua nha van
Cac tac pham cua Karel Capek tai Du an Gutenberg
Cac tac pham cua Karel Capek tai Trang Faded (Canada)
Cac tac pham cua hoac noi ve Karel Capek tai Internet Archive
Tac pham cua Karel Capek tren  LibriVox (sach audio thuoc pham vi cong cong) 
Karel Capek page at Catbird Press, a publisher of several Capek translations
Karel Capek tai Internet Speculative Fiction Database
Capek in English translation by David Wyllie Luu tru ngay 18 thang 7 nam 2019 tai Wayback Machine
Capek, Karel: Valka s Mloky Luu tru ngay 3 thang 6 nam 2020 tai Wayback Machine ban tieng Sec, sach truc tuyen
Karel Capek entry at the Literary Encyclopedia
http://www.mlp.cz/karelcapek/ Luu tru ngay 13 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine
Karel Capek at Czechoslovak book network Baila.net Luu tru ngay 25 thang 1 nam 2014 tai Wayback Machine