Rua toi (hay con goi la bap tem phien am tu tieng Phap: bapteme) la nghi thuc đuoc thuc hanh voi nuoc trong cac ton giao nhu Kito giao (Co Đoc giao), đao Mandae, đao Mormon, đao Sikh va mot so giao phai cua Do Thai giao. Thuat ngu bap-tem trong nguyen ngu tieng Hy Lap βαπτιζω (baptizo) co nghia la "tam" hoac "nhung vao", nhung chinh xac hon co nghia la "nhung toan bo mot nguoi hay vat vao trong nuoc sao cho nuoc phu lap hoan toan".
Ngay nay, Thanh Tay đuoc biet đen nhieu nhat qua Kito giao, nghi le ton giao nay đuoc dung nhu mot bieu tuong cho su thanh tay toi loi cung nhu cho su hiep nhat cua tin huu voi Chua Kito trong su chet, viec mai tang va su song lai cua Ngai. Đoi voi Kito huu, đo nuoc hay rua bang nuoc ngu y ho đuoc thanh tay toi loi, trong khi nghi thuc dam minh trong nuoc la bieu tuong cho su thanh tay toi loi va đong chon voi Chua Kito. Cu hanh le Thanh Tay truoc moi nguoi la loi chung ve đuc tin cua mot ca nhan, va bay to su hiep nhat cua nguoi ay voi Chua Kito trong giao uoc voi Thien Chua.
Le Thanh Tay đuoc xem la co khoi nguon tu Gioan Tay Gia (hoac Giang Bap-tit), theo Tan Uoc, la nguoi đa lam nghi thuc Thanh Tay cho Chua Giesu tai song Jordan. Viec Thanh Tay đuoc thuc hanh trong cong đong Kito giao theo cac hinh thuc khac nhau nhu ray nuoc, đo nuoc len đau hay dam minh trong nuoc. Mot so giao hoi chi lam nghi thuc Thanh Tay cho nguoi đu hieu biet đe xin thu le (credobaptism), mot so khac ban le nay cho tre em chieu theo su xung nhan đuc tin cua cha me (paedobaptism), trong khi mot so khac chap nhan ca hai chon lua nay. Tuong tu, nghi thuc ray nuoc pho bien tai mot so giao hoi, mot so khac chon hinh thuc đo nuoc trong khi nghi thuc dam minh đuoc yeu thich tai mot so giao hoi khac. Theo dong lich su Kito giao đa nay sinh nhieu di biet ve ban chat va cung cach hanh le Thanh Tay.
Mot so giao phai nhu Baptist chi ban le bap tem cho nguoi đu hieu biet vi ho tin rang le nay khong cuu roi linh hon, nhung đung hon la nghi thuc đe tin huu cong khai xung nhan rang boi đuc tin nguoi ay đa đuoc cuu qua su hiep nhat voi Chua Kito trong su chet, su chon va su song lai cua Ngai. Nhung nguoi khac, ke ca Martin Luther, nhan manh vao tam quan trong cua le bap tem nhu ong viet: "Noi cach đon gian nhat, quyen nang, hieu qua, loi ich, ket qua va muc đich cua bap tem la su cuu roi. Khong ai nhan le bap tem đe tro thanh vuong hau, nhung đe đuoc cuu roi. Đuoc cuu roi, nhu chung ta biet, khong gi khac hon la đuoc giai thoat khoi toi loi, su chet va quyen luc ma quy hau co the vao vuong quoc cua Chua Ki-to va song voi Ngai đoi đoi."


Y nghia Khoi nguon tu Gioan Baotixita, anh em ho voi Gie-su, theo quan điem Co Đoc giao, phep Thanh Tay la thanh le mau chot đe nguoi thu le bay to uoc muon tro nen xung hiep đe tham du vao đoi song giao hoi. Nhung nguoi tin Gioan Baotixita la nha tien tri noi ket phep rua voi thong điep cua ong ve su hoi cai va chuan bi cho su xuat hien cua Đang Messiah. "Gioan đi khap cac vung gan ke song Jordan, rao giang ve phep rua cua su hoi cai đe đuoc tha thu toi loi, nhu loi đa chep trong sach cua Isaiah nha tien tri: 'Co tieng keu trong hoang mac, Hay don đuong cho Chua, ban bang cac loi đi cho Ngai. Moi thung lung se đuoc lap đay. Moi nui va đoi se bi ha thap. Đuong quanh co se đuoc lam thang. Đuong gap ghenh se đuoc san bang. Va toan the nhan loai se nhin thay su cuu roi cua Thien Chua'." (Luca 3.3-6)
Gioan rao giang rang su hoi cai la can thiet va đen truoc su tha thu. Can phai tro lai voi Thien Chua, ngu y rang vet nho cua toi loi co the tay xoa đuoc, bang cach tu bo moi hanh vi bat khiet va tro ve đe buoc đi trong đuong cua Chua. Đo la nhung gi ma le Thanh Tay bieu trung cho. Theo Tan Uoc, Gioan day rang, phep rua ma ong đang cu hanh la chua tron ven, rang su hoi cai ma khong phan ly hoan toan khoi toi loi la khong xung hiep voi mot phep thanh tay lon hon ma chinh ong cung khong đu tham quyen cu hanh. Theo Phuc am Luca, Gioan noi: "Toi lam phep Thanh Tay cho anh em bang nuoc, nhung co mot Đang quyen binh hon toi se đen, toi khong xung đang mo day giay cho Ngai. Ngai se lam phep Thanh Tay cho anh em bang Chua Thanh Linh va bang lua. Ngai se dung nia ma gie that sach san lua minh, roi thu lua mi vao kho, nhung đot trau trong lua khong he tat." (Luca 3.16-17)
Theo Phuc am Gioan, sau khi cu hanh Thanh Tay cho Gie-xu, Gioan chung thuat rang: "Toi đa thay Thanh Linh nhu chim bo cau tu troi xuong đau tren Ngai. Toi khong biet Ngai, nhung Đang sai toi lam phep rua bang nuoc bao toi rang: Đang ma nguoi se thay Thanh Linh ngu xuong va đau len tren la Đang se lam phep rua bang Chua Thanh Linh. Toi đa thay, nen chung thuat rang: Ngai la Con Thien Chua.". Khi thay Chua Gie-xu đen cung ong, Gioan noi voi moi nguoi xung quanh: "Kia, Chien con cua Thien Chua, la Đang cat bo toi loi cua the gian." (John 1:29). Tu đay, cu hanh phep Thanh Tay bang nuoc đuoc gan ket voi cac mon đo cua Gie-xu, đang đa rao giang "Hay hoi cai, vi vuong quoc cua Thien Chua đa gan ke.". Vao nhung ngay cuoi cung khi song tren đat, Gie-xu uy thac cac su đo đi ra lam phep rua "nhan danh Chua Cha, Chua Con va Chua Thanh Linh" trong noi dung cua "Su mang lon" (Mat. 28.19), cau noi nay tro nen cong thuc chung khi cu hanh le thanh tay. Tuy nhien, cung can luu y Tan Uoc đa ky thuat rang trong Sach Cong vu, cac su đo cung lam phep rua chi trong danh Chua Gie-xu ma thoi (Cong vu: 2.38; 8.16; 10.48; 19.5).


Baptist Tin huu Baptist mang lay ten goi nay hoac vi co quan điem truyen thong cua ho ve cach thuc va đoi tuong cua nghi le bap tem hoac vi co thuat ngu nay la ten rut ngan cua chu Anabaptist (co nghia la lam bap tem lai). Tin huu Anabaptist cho rang nhung nguoi đa thu le bap tem khi con la tre con hoac bang cach ray nuoc can phai thu le bap tem lan nua. Con tin huu Baptist tin rang le bap tem chi phu hop voi su day do cua Kinh Thanh khi đuoc cu hanh theo nghi thuc dam minh va nguoi thu le phai đu hieu biet ve y nghia cua thanh le. Ho đoi hoi nguoi thu le phai thanh tam xac chung đuc tin vao Chua Co Đoc voi ket qua hien nhien trong đoi song. Nhung nguoi nay đuoc xem la đa đuoc tai sinh (Giang 3.1-8). Tin huu Baptist tin rang su cuu roi la su kien cu the xay ra tren thap tu gia khi Chua Gie-xu chiu đong đinh va chet tren thap tu gia va đuoc the hien trong đoi song cua nguoi tin nhan Chua khi ho cong khai xung nhan đuc tin cua minh.
Cung voi tin huu thuoc cac giao phai khac nhau chiu anh huong than hoc Baptist, tin huu Baptist cu hanh thanh le bap tem trong nha tai ho bap tem, ho boi, hay ngoai troi noi song, suoi. Tom lai, noi nao co nuoc la ho co the cu hanh le bap tem. Ho nhan manh đen y nghia cua nghi le la bieu trung cho su đong chet, đong chon va đong song lai voi Chua Gie-xu (La ma 6) trong an đien cua Thien Chua, nhung đieu nay la nen tang cho su hoi cai va su song moi danh cho nhung ai xung nhan đuc tin noi Chua Gie-xu. Ho tin rang bap tem chi la dau chung ben ngoai va su xung nhan cua mot ca nhan nham the hien trai nghiem cua nguoi ay ve su kien toi loi cua minh đa đuoc thanh tay tren thap gia, va rang đoi song cua ho cung đuoc thay đoi theo đuc tin moi. Le bap tem, theo tin huu Baptist, cung đuoc hieu la nghi thuc cua giao uoc (covenant), qua đo, nguoi thu le buoc vao mot giao uoc moi voi Chua Gie-xu (Jemeriah 31.31-34; Hebro 8.8-12, La Ma 6).


Cac ton giao = Do Thai giao =
Tien than cua le Thanh Tay đa co mat trong nghi le va truyen thong Do thai giao. Trong kinh Tanakh va kinh Torah, nghi thuc tam rua (mikvah) đe đuoc thanh tay khoi su bat khiet đuoc thuc hien trong mot so hoan canh đac biet nhu phu nu sau ky kinh hoac sau khi sinh no đe đuoc ke la "tinh sach" tro lai theo nghi le. Nghi thuc nay bieu trung cho su thanh tay va phuc hoi, nhung đieu kien can thiet đe gia nhap hoan toan vao đoi song cong đong. Nhung nguoi moi quy đao đuoc yeu cau phai chiu le mikvah. Nhu the, o đay co su tuong đong giua Do Thai giao va Kito giao du thuat ngu Thanh Tay (hay Bap-tem) khong he đuoc su dung cho nguoi quy đao Do Thai giao.


= Cong giao =

Theo nghi thuc va truyen thong cua Giao hoi Cong giao Roma va Chinh Thong giao, phep Thanh Tay (đuoc quen goi la Le rua toi, hoac Bi tich Thanh Tay trong Cong giao) khong chi la bieu trung cho su chon va phuc sinh, ma con la su chuyen hoa sieu nhien tuong tu nhu kinh nghiem cua Noah trong con Đai hong thuy va kinh nghiem dan Do thai co đuoc khi ho vuot qua Bien Đo đuoc re nuoc boi Moses (Moi-se hoac Mo-se). Nhu the, le rua toi, ca nghia đen lan nghia bong, khong chi la su thanh tay, ma con co y nghia đong chet va đong song lai voi Chua Giesu. Tin huu Cong giao tin rang le rua toi la can thiet đe tay sach toi nguyen to, vi vay ho thuong cu hanh thanh le nay cho tre so sinh. Mot nguoi đuoc goi la giao dan thuoc Giao hoi Cong giao Roma chi khi ho lanh nhan Bi tich Thanh Tay theo nghi thuc Cong giao.


= Chinh Thong giao =
Chinh Thong giao cho phep tre so sinh nhan le rua toi dua tren loi cua Chua Giesu chep trong Mattheu 19,14: "Hay đe cac tre nho đen voi Ta, va đung ngan cam chung, vi Nuoc Troi la cua nhung nguoi giong nhu chung.". Đo nuoc la nghi thuc truyen thong trong Cong giao trong khi Chinh Thong giao theo nghi thuc dam minh. Ca Cong giao va Chinh Thong giao đeu cu hanh le thanh tay trong danh Ba Ngoi.


Lien ket ngoai