Tuong Chua Kito Vua (hoac Tuong Đuc Chua dang tay, Tuong Chua Kito tren đinh Nui Tao Phung) la mot buc tuong Chua Giesu đuoc đat tren đinh Nui Nho cua thanh pho Vung Tau (đuoc xay tu nam 1974). Tuong đa đuoc xac lap la "Tuong Chua Giesu lon nhat khu vuc chau A" vao nam 2012.


Lich su = Giai đoan 1 =

Đau nhung nam 70 cua the ky XX, giao xu Vung Tau do linh muc Nguyen Minh Tri cai quan đa du đinh xay mot tuong đai Chua Giesu o mui Nghinh Phong, O Quan cao 10 met va be tuong cao 5 met. Cong viec đuoc khoi su tu nam 1972 nhung đen ngay 17 thang 01 nam 1973, thi truong Vung Tau la đai ta Vu Duy Tao ra lenh tam ngung thi cong vi co đon khieu nai cua ben Giao hoi Phat giao noi rang đay la vung đat cua ho. Nhieu cuoc hop thuong luong giua hai ben ton giao dien ra voi su chu tri cua chinh quyen, ket qua đa dan đen thoa hiep ket ngay 16 thang 2 nam 1974. Theo đo, Giao hoi Phat giao toan quyen su dung mui Nghinh Phong, con Giao hoi Cong giao thi xay dung cac cong trinh tren nui Nho voi dien tich 10 hecta.

Ngay 16 thang 02 nam 1974, Giao hoi Cong giao đa do bo buc tuong o Nghinh Phong theo thoa hiep. Ngay 18 thang 03 nam 1974, chinh quyen đia phuong cap van thu so 140/VT/HC/LA cho phep Giao hoi Cong giao xay dung tuong đai Chua Giesu tren nui Nho (Tao Phung) va ho bat đau tien hanh xay dung. Cong trinh hoan thanh giai đoan 1 thi xay ra Su kien 30 thang 4 nam 1975 nen phai ngung lai. Cung luc đo, do khong co ai quan ly nen xay ra tinh trang nguoi dan khai thac đa tran lan duoi chan nui. 


= Giai đoan 2 =

Đau nam 1990, Giam muc Nguyen Minh Nhat co van thu xin sua chua va đuoc bao quan tuong Chua tai nui Tao Phung va xin cap đat mat bang xung quanh tuong Chua. Ngay 31/08/1990, UBND Đac khu Vung Tau – Con Đao co van ban tra loi so 464/TB.UB, noi dung: "Khu vuc nay đa đuoc quy hoach khu du lich, van hoa bao gom ca khu co tuong Chua nay. Hien nay, UBND Đac khu đa giao cho Cong ty Du lich cuu binh quan ly va xay dung, vi vay khong đe the quyet theo đon xin cua ong đuoc".
Ngay 28 thang 01 nam 1992, sau nhieu lan Toa Giam muc Xuan Loc đe nghi, Chu tich Uy ban Nhan dan tinh Ba Ria – Vung Tau đa co cong van so 233/QĐ.UB cho phep linh muc Tran Van Huyen - quan xu Vung Tau "...đuoc sua chua, tu bo lai pho Tuong Chua nen Nui Tao Phung (Nui nho), ke ca chan đe nhung khong đuoc thay đoi thiet ke. Đuoc lam 01 con đuong bac thang rong 3m đen 5m tu phia Bai Nghinh Phong (O Quan) đen truoc tuong Chua, đuoc trong cay 2 ben đuong va cay canh xung quanh khu vuc Tuong. Tuyet đoi khong đuoc ton tao sua chua cac đuong hao, ham ngam, cong su va cac nha xung quanh khu vuc tuong...".
Nam 1995, Linh muc Tran Van Huyen, chanh xu Giao xu Vung Tau xin mua lai nha Lu Quan Nghinh Phong voi so tien 190.815.000 đong (đa nop đu tien vao Ngan sach Nha nuoc), thoa thuan giua ben ban la So Tai chinh - Vat giao va ben mua la Giao xu Vung Tau la benh mua se thao do nha Lu quan đe lam Hoa vien va đuong đi. Tuy nhien, thuc te thi Giao xu Vung Tau khong thao do nha nhu thoa thuan mua ban, ma lai sua chua, xay dung lai nha Lu Quan kien co hon đe lam nha o, buon ban va tram dung chan (cac hang muc sua chua tren khong co giay phep xay dung).
Thoi điem nay, buc tuong đa bi hoang phe va xuong cap, co dai moc um tum, cuon cap đong chong set cung bi mat trom. Rat nhieu cong viec phai lam, nhung voi nhung no luc cua Giao phan Xuan Loc va Giao hoi Cong giao Viet Nam thi tuong đai đuoc hoan thien sau hai nam tu sua.
Ngay 01 thang 12 nam 1994, Giam muc Giao phan Xuan Loc Phaolo Maria Nguyen Minh Nhat đa chinh thuc khanh thanh khu tuong đai Chua Kito Vua tren đinh nui Tao Phung.


Qua trinh xay dung = Nhan su =
Ban xay dung do linh muc Tong đai dien Đa Minh Nguyen Chu Trinh lam truong ban, giao dan Cong giao trong va ngoai nuoc gop cong, gop cua.
Phan ky thuat be tong do ky su Nguyen Quang Đuc phu trach; phan my thuat do đieu khac gia Van Nhan cung voi 50 tho lanh nghe thi cong. Đieu khac gia Van Nhan (hien đang đinh cu o nuoc ngoai) đa hoan thanh cac buc phu đieu dang do o chan tuong. Vi tuoi cao, khong đu suc leo 800 bac đa nen ong ngoi duoi chan nui chi đao cac hoc tro lam viec tung ngay cho đen khi hoan tat. 


= Kien truc =

Tuong co chieu cao 32 met, chieu dai hai canh tay la 18,4 met; đat tren be khoi cham hinh Chua va 12 tong đo. Ben trong tuong la cau thang xoan oc gom 133 bac, chay tu be len co tuong. Đuong len tuong co 811 bac thang cao 500m. Trong long tuong co the chua đuoc 100 khach tham quan cung mot luc.


Cac ky luc Ngay 15 thang 05 nam 2006, Trung tam sach Ky luc Viet Nam va Cong ty Van hoa Đam Sen đa trao cho buc tuong nay ky luc la "Tuong chua Giesu lon nhat Viet Nam". va trong dip nay theo Trung tam sach ky luc Viet Nam, giai đoan mot cua cuoc xac lap ky luc chau A, tuong Chua Kito la mot trong so muoi ky luc Viet Nam tren tong so 30 ho so đe nghi cong nhan ky luc vua đuoc Hoi đong xac lap ky luc chau A thong qua.
Ngay 09 thang 01 nam 2012, Trung tam Sach ky luc Viet Nam (VietKings) đa chinh thuc cong bo 10 su kien cua ky luc Viet Nam nam 2012 voi cac noi dung mang gia tri ve van hoa, am thuc đac sac cua dan toc. Trong 4 điem đen tam linh Viet Nam đat Ky luc chau A, co "Tuong Chua Kito Vua (Vung Tau)" voi ky luc xac nhan la "Tuong Chua Kito lon nhat".
Ngay 26 thang 05 nam 2012, Trung tam sach Ky luc Viet Nam đa to chuc chuong trinh trao danh hieu ky luc chau A cho Tuong Chua Kito Vua (Vung Tau)..


Đanh gia "Trong 10 ky luc chau A đuoc cong nhan co đen 5 ky luc gan voi ton giao va 3 ky luc danh cho cac danh lam thang canh tai Viet Nam. Tat ca cac ky luc nay đeu co gia tri lich su, tin nguong, tam linh va danh lam thang canh. Sau khi vinh Ha Long đuoc vinh danh la mot trong 7 ky quan thien nhien The gioi moi,... Ben canh gia tri ve quang ba du lich, su kien nay con mang mot y nghia chinh tri,van hoa va xa hoi sau sac." (Ong Nguyen Huu Oanh – Pho Chu tich thuong truc Hoi đong xac lap ky luc Viet Nam).
"Nha tu Con Đao va tuong chua Kito la hai ky luc vinh du đuoc uy ban ky luc chau A cong nhan. Chung toi rat phan khoi vi thong qua hai ky luc nay, chung toi co the quang ba hinh anh que huong đen ban be trong va ngoai nuoc. Trong thoi gian toi, chung toi se tiep tuc co gang trung tu va bao quan, gin giu, phat huy cac gia tri lich su va nhan van cua hai đia danh tren đe ngay cang thu hut nhieu hon khach du lich trong va ngoai nuoc đen voi TP Vung Tau." (Ong Nguyen Van Son, Pho Giam đoc So VHTTDL Ba Ria Vung Tau).
"Cong trinh đa tro thanh mot điem tham quan thu hut đong đao du khach o Vung Tau. Kien truc, đieu khac tuong Chua Kito la mot tac pham nghe thuat lon, la san pham cua su ket hop hai hoa giua canh quan thien nhien hung vi voi kien truc nghe thuat Viet Nam hien đai, mang đam tinh dan toc va ton giao. " (Uy ban Đoan Ket Cong giao Viet Nam).
"Su ket hop hai hoa giua canh quan thien nhien va nghe thuat co đien ton giao voi ban sac van hoa dan toc đa tao cho tuong Chua Kito nui Nho Vung Tau thuc su la mot tac pham nghe thuat tam co khu vuc." (Tai lieu giang day lich su đia phuong tinh Ba Ria – Vung Tau)


Thong tin them Ngay 18 thang 01 nam 1993, Tuong Chua Kito Vua (Vung Tau) đuoc cong nhan la di tich lich su - van hoa cap quoc gia. (Thong tin ban hanh van ban so 57VH/QĐ)
Tuong Chua Kito Vua co mot thoi gian bi hieu lam voi ten goi la Tuong Thanh Jacques vi vao thoi Phap thuoc, Vung Tau tung mang ten Cap Saint Jacques, nghia la mui đat mang ten thanh Jacques. Theo nghia hep, đo la mui Thuy Van, con goi mui Nghinh Phong, ten khac la mui O Quan. Chinh tren mui đat ay, giao xu Vung Tau khoi cong xay tuong vao nam 1973, nam sau thi chuyen len nui Nho phia đoi dien. Đa tung co mot ban đo do So Du lich tinh Ba Ria – Vung Tau xuat ban nam 1998 đa ghi chu đia điem nay bang tu: Tuong thanh Giooc (Thanh Giooc, phien am tu George tuc Jacques). Nhung thuc chat đay la tuong cua Giesu, cac ban đo thanh pho Vung Tau đuoc an hanh sau nay đa tim cach ghi nhan chinh xac hon ve ten goi chinh xac cua tuong. Ban đo do Nha xuat ban Tre thuc hien nam 2001 in tuong Chua Giesu, ban đo do So Du lich tinh Ba Ria – Vung Tau thuc hien nam 2006 in tuong Chua Kito, ban đo do Nha xuat ban Giao thong Van tai thuc hien nam 2009 in tuong Chua Giesu.
Theo thiet ke xay dung, du tru mong cua tuong sau 6 met nhung mong tuong đai khi xay dung phai sau hon. Khi đao mong sau xuong 3 met thi vap ca mang xi mang cung ngat. Tieng vong sau moi nhat xa beng giup moi nguoi phan đoan rang duoi lop be tong kia co khoang trong. Khi choc thung mot lo to, roi dung cai thung buoc day đua mot nguoi xuong tham do. Moi nguoi moi biet đuoi long nui la he thong cong su do Phap xay dung kien co tu cuoi the ky XIX, gom 7 can ham, moi ham dai 7 m va rong 4 m. Do co cong su ngam nen tren đinh nui Nho, quan đoi Phap đe 2 khau than cong ban đan co 240 mm. Phia nam nui Nho huong ra bien con 2 cum phao đai nua. Mot cum voi 5 khau than cong ban đan co 300 mm. Mot cum voi 3 khau than cong ban đan co 140 mm. Ca ba cum phao đai ket hop he thong cong su tao nen phong tuyen đac sac nham kiem soat tau thuyen ra vao cua bien Vung Tau - Sai Gon.
Hao quang quanh đau tuong con la thiet bi vat ly quan trong: la phan đau tien cua cot thu loi nham chong set. Ta ao tuong co tro 3 o cua so to điem bang hoa van chu tho, giup long tuong đuoc chieu sang tu nhien va thoang khi. Trong long tuong, la cau thang xoan oc gom 133 bac giup du khach leo len cao. Tu đoi vai tuong, du khach co the phong tam mat quan sat toan canh Vung Tau: nui Lon, bai Dau, bai Truoc, bai Dua, bai Sau, bai Chi Linh, bai Thuy Tien, bau Sen, bau Trung... Cung tu điem cao đo, nguoi ta co the ngam nhin kha đay đu mot phan Bien Đong.


Hinh anh Tai lieu, sach tham khao Tai lieu giang day lich su đia phuong tinh Ba Ria – Vung Tau (dung trong cac truong pho thong) do Nguyen Thi Chim Lang, Bui Thanh Hoa, Đinh Van Hanh hop soan, So Giao duc va Đao tao tinh Ba Ria – Vung Tau xuat ban nam 2005.
Sach Ba Ria – Vung Tau con so va su kien do Pham Diem, Đinh Van Hanh, Ho Song Quynh, Huynh Toi hop soan, Thu vien tinh Ba Ria – Vung Tau xuat ban nam 2007.
Sach Tren đinh Tao Phung do Giao xu Vung Tau an hanh nam 1994.


Xem them Đuc Me Bai Dau
Vung Tau


Ghi chu Lien ket ngoai ĐUC ME BAI DAU / TUONG CHUA GIESU TREN NUI NHO, VUNG TAU...
Tuong Chua Ki-to - Mot tac pham nghe thuat đoc đao cua Vung Tau
Ba Ria – Vung Tau: Co 3 ky luc đuoc xac lap ky luc chau A Luu tru ngay 13 thang 11 nam 2012 tai Wayback Machine
Jesus Christ Statue, Vung Tau, Vietnam
10 ky luc Viet Nam đuoc cong nhan ky luc Chau A Luu tru ngay 23 thang 8 nam 2013 tai Wayback Machine