Albrecht xu Sachsen-Coburg va Gotha (26 thang 8 nam 1819 – 14 thang 12 nam 1861), ten đay đu cung tuoc hieu khi sinh la Franz Albrecht August Karl Emanuel von Sachsen-Coburg-Saalfeld, Cong tuoc xu Sachsen (tieng Đuc: Prinz Franz Albrecht August Karl Emanuel von Sachsen-Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen), la mot quy toc Đuc goc Sachsen. Ong cung la mot thanh vien cua Vuong that Anh, voi danh hieu Vuong te (tieng Anh: Prince Consort) Albert (von la ten Albrecht đuoc Anh hoa), vi ong đuoc biet đen nhieu trong lich su voi tu cach chong cua Nu vuong Anh Victoria.
Ong chao đoi tai Cong quoc Sachsen thuoc Sachsen-Coburg-Saalfeld, trong mot gia đinh quy toc nguoi Đuc co quan he ba con gan voi cac vuong that Chau Au. Nam 20 tuoi, ong lay nguoi chi ho, Victoria cua Anh cua Lien hiep Anh, va ho co voi nhau chin nguoi con. Ban đau, vai tro cua ong bi lu mo truoc danh tieng cua vo, đieu nay khien ong khong co nhieu quyen hanh va trach nhiem. Tuy nhien sau mot loat cac bien co nhu cai cach giao duc va bai bo che đo no le, danh tieng cua ong len cao, va ong dan đuoc giao trong trach quan ly cac gia trang, van phong va đia oc cua vuong that. Ong co đong gop lon vao su thanh cong vang doi cua Đai Trien lam nam 1851.
Theo thoi gian, Victoria cua Anh ngay cang dua nhieu vao su ho tro va chi dan cua chong. Ong co cong ho tro đinh hinh cho nen quan chu lap hien khi thuyet phuc vo minh it can thiep hon vao cong viec cua Quoc hoi — mac du ong cung tung bat đong sau sac voi chinh sach ngoai giao duoi thoi Huan tuoc Palmerston lam Ngoai truong. Nam 1857, ong đuoc tan phong tuoc vi [Vuong te; Prince Consort], hoac cung đuoc cung dich la "Vuong phu" hay "Hoang te" theo cach hieu sai cua ngon ngu bao đai Viet Nam, va đieu nay khien ong chinh thuc tro thanh mot British prince. Tu đo tro đi, ong đuoc biet đen voi danh xung [Prince Albert].
Vuong te Albrecht qua đoi tuong đoi som o tuoi 42, đieu nay khien Nu vuong đau thuong sau sac va bat đau mot giai đoan xuong doc cua nen quan chu Anh. Sau cai chet cua Nu vuong nam 1901, con trai lon cua ho ke vi, tuc Quoc vuong Edward VII, mo ra vuong trieu Saxe-Coburg va Gotha, đuoc lay ten dua theo goc gac gia đinh cua Albrecht.


Cuoc song ban đau Albrecht chao đoi tai Schloss Rosenau, gan Coburg thuoc nuoc Đuc, la con trai thu hai cua Ernst III xu Sachsen-Coburg-Saalfeld voi nguoi vo đau tien, Luise Pauline xu Sachsen-Gotha-Altenburg. Vo tuong lai cua Albrecht la Victoria cua Anh chao đoi som hon trong cung nam va ho đuoc đo đe boi cung mot ba mu.
Albrecht đuoc rua toi theo nghi thuc Giao hoi Luther ngay 19 thang 9 nam 1819 o sanh Marble tai Schloss Rosenau bang nhung giot nuoc thanh lay tu dong song que huong, Itz. Nhung nguoi đo đau cho ong gom co ba noi, Thai Cong tuoc phu nhan xu Sachsen-Coburg-Saalfeld; ong ngoai, Cong tuoc xu Sachsen-Gotha-Altenburg; Ao hoang Franz II; Cong tuoc Teschen; cung Emanuel, Ba tuoc xu Mensdorff-Pouilly. Nam 1825, ong chu cua Albrecht, Friedrich IV, Cong tuoc xu Sachsen-Gotha-Altenburg, qua đoi. Cai chet cua ong ta đanh dau su tai to chuc Cong quoc Sachsen vao nam sau va phu than cua Albrecht tro thanh nha cai tri đau tien cua cong quoc Sachsen-Coburg va Gotha.
Vao thoi tho au, Albrecht va anh trai Ernst phai chung kien cuoc hon nhan bat hanh cua cha me, cuoi cung dan đen ly than roi ly hon. Sau khi me roi khoi vuong đinh trong nam 1824, ba tai hon voi tinh nhan, Alexander von Hanstein, Ba tuoc xu Polzig va Beiersdorf. Ba khong bao gio co the gap lai cac con minh, va sau đo chet vi benh ung thu o tuoi 30 nam 1831.
Nam sau, cha cua ho ket hon voi nguoi chau ruot cung la chi ho cua cac con ong, Marie xu Wurttemberg; cuoc hon nhan nay khong hanh phuc, tuy nhien, Marie khong co nhieu anh huong đen cac con rieng cua chong. Hai anh em Albrecht đuoc day hoc tai tu gia voi Christoph Florschutz va sau đo đi hoc tai Bruxelles, o đo Adolphe Quetelet la mot trong nhung nguoi day kem cua ho. Cung giong nhu cac vuong cong nguoi Đuc khac, Albrecht vao Đai hoc Bonn, o đay ong đuoc hoc luat, kinh te chinh tri, triet hoc va lich su nghe thuat. Ong gioi ve choi nhac va the thao, đac biet la cac mon nhay rao va cuoi ngua. Cac giang vien o Bonn bao gom triet gia Fichte cung nha tho Schlegel.


Hon nhan Y tuong ve đam cuoi giua Albrecht va chi ho, Victoria, đuoc ban đen lan đau tien trong buc thu nam 1821 cua ba noi, Thai Cong tuoc phu nhan Saxe-Coburg-Saalfeld, trong thu ba goi Albrecht la "nguoi xung đoi voi chi ho xinh đep". Khoang truoc nam 1836, y kien nay lai đuoc nhac đen lan nua tu tham vong cua nguoi chu Leopold - nguoi vua đuoc ton lam Vua cua Vuong quoc Bi tu nam 1831.
Vao luc đo, Victoria la nguoi đung đau danh sach ke thua ngoi vua nuoc Anh. Cha cua Victoria, Vuong tu Edward, Cong tuoc xu Kent va Strathearn, con trai thu tu cua Quoc vuong George III, chet som khi ba con tho au, va nguoi bac cua Victoria, Vua William IV, khong co con noi doi. Me cua Victoria la Ba Cong tuoc xu Kent, la co cua Albrecht do ba la em gai ruot cua cha Albrecht, đong thoi la chi ruot Vua Leopold. Đe sap xep cuoc hon nhan trong mo, Vua Leopold ban voi ba chi va moi ngai Cong tuoc Sachsen-Coburg va Gotha cung hai con đen nuoc Anh yet kien Ba Cong tuoc xu Kent vao thang 5 nam 1836, voi muc đich chinh la gioi thieu Albert voi Victoria. Quoc vuong William IV khi nghe tin nay rat khong vui, vi ong khong muon co day dua nao voi gia toc Coburg, va thay vao đo ong ta sap xep cho Victoria cuoi Vuong tu Alexander, con trai thu hai cua Than vuong xu Oranje.
Victoria nhan thuc ro ve cac ke hoach hon nhan va co cai nhin ki cang cua rieng minh ve cac ung vien. Ba ghi lai rang: ["[Albert] that su rat đien trai; mau toc cua anh ay gan giong voi cua toi; cap mat to va xanh, va anh co cai mui rat đep va đoi moi ngot ngao cung ham rang trang; nhung đieu me hoac chinh la nhung bieu lo cua anh, đo la thu thu vi nhat"]. Sau đo, Victoria con viet thu cho Leopold đe cam on nha vua "vi co van tuyet voi va tot bung" đe cam on ong "Ve mot hanh phuc lon lao ma cau đa mang lai cho chau, trong con nguoi cua Albert than yeu... Anh ay so huu moi pham chat ma chau ao uoc va lam cho chau hoan toan hai long. Anh ay that la nhay cam, that tot bung, that gioi giang, va cung that de thuong. Ben canh đo anh ay co ve be ngoai de chiu va thu vi ma cau co the thay ngay" Mac du chua đi đen thoa thuan chinh thuc nao, nhung ca hai ben gia đinh đeu chap nhan rang đam cuoi se dien ra vao thoi điem thich hop nao đo.

Ngay 20 thang 6 nam 1837, Victoria len ngai vang khi 18 tuoi. Ba co ve lay lam hung thu ve hoc thuc cua Albert cho vai tro tuong lai la nguoi chong cua Nu vuong, nhung khang cu lai nhung no luc đay ba vao hon nhan. Mua đong 1838-39, Albert co chuyen đi đen Y, cung theo voi ong va co van bi mat cua gia toc Coburg, Baron Stockmar. Albert tro lai Anh quoc cung Ernest vao thang 10 nam 1839 đe gap Nu vuong, voi muc đich ban thao ve đam cuoi. Albert va Victoria cam men lan nhau va Nu vuong đa cau hon ong vao ngay 15 thang 10 nam 1839. Victoria tuyen cao ve y đinh ket hon truoc Hoi đong co mat Vuong quoc Lien hiep Anh vao ngay 23 thang 11, va hai nguoi thanh hon vao ngay 10 thang 2 nam 1840 tai Nha nguyen Hoang gia, Cung đien Thanh James. Ngay truoc khi đam cuoi, Albert đuoc nhap tich Anh theo Đao luat Nghi vien, va đuoc trao tang danh hieu Royal Highness (Đien ha) boi Hoi đong Co mat.
Ban đau Albert khong đuoc su ung ho rong rai tu cong chung Anh; vi ong đen tu mot nuoc ngheo, chi tuong đuong mot quan nho cua nuoc Anh. Thu tuong Anh, Huan tuoc Melbourne, khuyen Nu vuong đung nen trao cho chong tuoc hieu King Consort nhu thoi Mary II cua Anh, đieu đa khien Willem III cua Oranje tu mot Than vuong ngoai quoc lai tro thanh Quoc vuong cua Anh. Đong thoi Nghi vien cung khong chiu cho Albert tro thanh khanh tuong — vi thai đo thu han voi nguoi Đuc va mong muon loai bo Albert khoi tat ca cac vai tro chinh tri. Quan niem ton giao cua Albert cung it nhieu gay tranh cai giua cac thanh vien Nghi vien: mac du Albert la nguoi Khang Cach dong Tan giao Luther, su thieu sung đao cua ong la mot đieu đang lo ngai.
Tuy nhien hon the nua, nhieu nguoi trong gia đinh Albert la nguoi Cong giao La Ma , va Huan tuoc Melbourne khi đo chi nam giu thieu so trong chinh phu va phe đoi lap loi dung cuoc hon nhan nay đe lam suy yeu vi the cua ong ta. Ho phan đoi Albert tro thanh quy toc danh chinh ngon thuan o Anh, va cap cho ong khoan phu cap nho hon nhieu so voi nhung nguoi tien nhiem, £30,000 thay vi £50,000.. Bat chap nhung tranh cai, Albert tuyen bo ong khong can nhan chuc quy toc Anh, noi: ["Đo se la mot buoc lui, vi toi la Cong tuoc Saxony, toi cam thay đia vi nay cua toi cao hon nhieu cai tuoc hieu Cong tuoc xu York hay xu Kent nao đo"]. Trong 17 nam tiep sau, Albert mang danh xung chinh thuc la "His Royal Highness Prince Albert" (Vuong than Albert Đien ha) cho đen ngay 25 thang 6 nam 1857, Victoria moi phong cho ong lam Vuong te (Prince Consort).


Phu quan cua Nu vuong Đia vi Vuong te ma ong co đuoc sau cuoc hon nhan, mat khac cung đem lai cho ong nhieu kho khan; ong noi ve ban than minh rang: ["Toi rat hanh phuc va hai long; nhung that kho khan khi vi tri voi pham gia chinh đang cua minh chi đon gian la mot nguoi chong, chu khong phai la tru cot cua gia đinh"]. Tu gia cua Nu vuong đuoc đieu hanh boi nguoi hau phong, Nu Nam tuoc Lehzen. Albert goi ba ta la "Nha Rong", va dan tim cach loai tru anh huong cua Nu Nam tuoc.
Chi trong chua toi hai thang sau khi ket hon, Victoria mang thai. Albert bat đau đam nhan cac vai tro cong cong; ong tro thanh Chu tich cua Hiep hoi Bai no (che đo no le đa bi bai bo tren khap Đe quoc Anh, nhung van con ton tai o Hoa Ky va cac thuoc đia Phap); va đa giup đo Victoria xu ly cac giay to tu chinh phu. Thang 6 nam 1840, khi đang ngoi xe ngua đi dieu hanh ngoai đuong, Albrecht va Victoria, luc nay đang mang thai, bi ban boi Edward Oxford, thanh nien nay sau đo bi coi la mot ke đien. Ca Albert lan Victoria đeu binh an vo su va Albert đuoc bao chi ca ngoi ve long dung cam va binh tinh cua ong khi bi tan cong. Albert đa gianh đuoc su ung ho tu cong chung cung nhu anh huong chinh tri; đien hinh la vao thang 8, Nghi vien thong qua Đieu khoan Chap chinh 1840 theo đo ong se tro thanh Nhiep chinh vuong trong truong hop Victoria chet ma con cua ho chua đen tuoi truong thanh. Đua con đau tien cua ho, Victoria, đuoc đat ten theo ten me, chao đoi vao thang 11. Tam nguoi con khac cua ho lan luot chao đoi trong vong 17 nam tiep theo. Tat ca 9 vi Vuong tu va Cong chua cua hai vo chong đeu song sot qua tuoi truong thanh, mot đieu đac biet vao thoi điem ma y hoc chua phat trien, va su gia Hermione Hobhouse ghi nhan đieu nay la nho anh huong tich cuc cua Albert len viec cham soc bon tre. Đau nam 1841, ong đa loai bo đuoc anh huong Lehzen trong viec cham soc cac Vuong tu va Vuong nu, đen thang 9 nam 1842 Lehzen roi khoi nuoc Anh vinh vien.
Sau cuoc tuyen cu nam 1841, Melbourne mat chuc Thu tuong ve tay Sir Robert Peel, Tan thu tuong bo nhiem Albert lam Chu tich cua Uy ban Hoang gia phu trach tai xay moi Cung đien Westminster. Cung đien gap phai hoa hoan 7 nam ve nuoc va gio đuoc xay moi. Đong vai tro bao tro cho hoat đong mua ban hoa pham va tuong đieu khac, Uy ban đuoc lap ra đe quang ba mi thuat cua nuoc Anh. Cong viec cua Uy ban tien hanh cham chap, va kien truc su, Charles Barry, ra nhieu quyet đinh tren danh nghia cua Uy ban khi trang tri cac can phong voi cac đo noi that. Albert gat đuoc nhieu thanh cong hon nhu la mot nha bao tro ca nhan va nha suu tap. Trong so nhung tac pham ma ong mua lai co cac buc hoa co cua Đuc va Italia — Apollo and Diana cua Lucas Cranach the Elder va St Peter Martyr cua Fra Angelico — va cac tac pham đuong đai cua Franz Xaver Winterhalter va Edwin Landseer. Ludwig Gruner, cua Dresden, ho tro Albert trong viec mua lai cac buc tranh voi chat luong cao.

Lien tiep sau đo, Albert va Victoria bi am sat hai lan nua vao ngay 29 va 30 thang 5 nam 1842, nhung đeu khong bi thuong. Ke thu ac, John Francis, bi bat giam va ket toi chet, nhung sau đo lai đuoc tha. Đau nam 1844, Victoria va Albert lan đau tien xa nhau sau đam cuoi khi ong roi nuoc Anh ve Coburg nhan cai chet cua phu than. Đen nam 1844, Albert đa co the hien đai hoa tai chinh hoang gia, va thong qua nhieu nguon tai chinh khac nhau, ong đa co đu tien đe mua lai Osborne House thuoc Đao Wight lam noi cu tru cho gia đinh va nhung đua con lan luot ra đoi cua ho. Qua mot vai nam sau, mot ngoi biet thu theo cau truc Y đuoc xay dung theo thiet ke cua Albert va Thomas Cubitt. Albert đa đua ra cac can cu, va cai thien bat đong san va trang trai. Albert cung quan ly va cai tien cac tu san khac cua hoang gia; mo hinh trang trai cua ong tai Windsor đuoc cac nha viet su rat ung ho, va duoi su quan ly cua ong, thu nhap tu Cong quoc Cornwall — tai san di truyen cua ngoi Than vuong xu Wales — khong ngung gia tang. Khong giong nhu nhieu chu đat chap nhan lao đong tre em va phan đoi Phap lenh Coc vat cua Peel, Albert tan thanh viec tang tuoi lao đong va ung ho tu do thuong mai.
Nam 1846, Albrecht bi Huan tuoc George Bentinck chi trich khi ong tham gia mot cuoc tranh luan ve Phap lenh Coc luat tai Vien thu dan nham ung ho Peel. Trong nhiem ki cua Peel, voi vai tro tac đong tu phia sau, hoac ben canh tu Albert, ngoi vua tro nen minh bach hon. Ong co the xem tat ca giay to cua Nu vuong, va soan thao thu tu cho ba va co mat khi Nu vuong tiep kien cac Bo truong, nay tham chi co the gap cac thanh vien chinh phu khi vo vang mat. Thu ki cua Hoi đong thu phap, Charles Greville, viet ve ong: "Ong ay la vua voi tat ca cac muc đich va y đinh."


Phong trao Cai cach Nam 1847, Albert đuoc bau lam Hieu truong cua Đai hoc Cambridge sau chien thang truoc Ba tuoc Powis. Albert dung danh nghia Hieu truong đe van đong cuoc cai cach va hien đai hoa chuong trinh giang day đai hoc, theo đo mo rong them cac mon lich su hien đai va khoa hoc tu nhien ket hop voi Toan hoc va Van hoc truyen thong.
Mua ha nam đo, Victoria va Albert trai qua ki nghi mua o Loch Laggan mien tay Scotland, nhung ong nghe tin tu bac si rieng, Sir James Clark, rang con trai minh muon co mot ki nghi o Lau đai Balmoral, mot noi co gio va nang đep. Nguoi đang thue Balmoral, Sir Robert Gordon, bat ngo chet vao đau thang 10, va Albert bat đau đam phan đe thue lai noi nay tu chu so huu, la Ba tuoc Fife. Thang 5 nam sau, Albert thue Balmoral, truoc đo ong chua bao gio đen noi nay mot lan. Thang 9 nam 1848, ong cung vo la con đen lau đai lan đau tien. Ho đen đe thuong thuc su thu gian va rieng tu ma no mang lai.
Phong trao Cach mang bung len khap Au chau nam 1848 nhu mot hau qua cua cuoc khung hoang kinh te lan rong. Suot nam đo, Victoria va Albert phan nan ve chinh sach đoi ngoai trung dung cua Ngoai truong Palmerston, ho cho rang nhu the se lam mat on đinh chinh tri o cac cuong quoc chau Au. Albert quan tam đen so phan cua nhieu than nhan hoang toc cua minh, nhieu nguoi trong so ho đa bi lat đo sau Cach mang. Ong va Victoria, vua ha sinh con gai trong nam đo, đa co mot thoi gian roi khoi London sang tranh nan o Osborne. Mac du o Anh quoc cung co nhung cuoc bieu tinh le te, nhung khong co cuoc cach mang nao đang chu y nao dien ra, va Albert tham chi con đuoc quan chung tan duong khi ong bay to quan điem chinh tri cua minh voi mot cai nhin tong quan va khoan hoa.
Trong bai dien van tai Hiep hoi Cai thien đoi song tang lop Lao đong, noi ma ong la Chu tich, ong bay to quan điem "cam thong va quan tam đen cong đong cua chung ta, nhung nguoi phai lam nhieu nhat va huong thu it nhat tren the gioi nay". Đo la "bon phan cua nhung ai, duoi su ban phuoc cua Thien Chua, đem đia vi, tien bac va kien thuc" đe giup đo nhung nguoi kem may man hon minh.

La mot nguoi co tu tuong kha tien bo va tu do, Albert khong chi mo đuong cho cai cach giao duc đai hoc, phuc loi cong cong, tai chinh hoang gia va cai cach bai no, ma ong con co danh su quan tam cua minh cho viec ap dung khoa hoc va nghe thuat đe phuc vu cho nen cong nghiep. Đai Trien lam 1851 đuoc to chuc nhan trien lam thuong nien cua Hiep hoi Nghe thuat, noi ma Albert tro thanh Chu tich tu nam 1843, đa thanh cong vang doi phan lon nho nhung no luc cua ong. Albert tro thanh Chu tich Uy ban Trien lam Hoang gia 1851, va phai no luc đau tranh cho tung giai đoan cua du an nay. Tai Ha vien, Huan tuoc Brougham phan đoi đe xuat to chuc trien lam o Cong vien Hyde. Nhung nguoi chong đoi lap luan rang nhung ten ngoai đao va luc luong cach mang nuoc ngoai se nhan đo tim co hoi quay roi, pha hoai đao đuc va đuc tin cua nguoi Anh. Albert nghi rang noi nhu the la vo ly, ong tin rang nen san xuat cua Anh se nhan đuoc nhieu loi ich khi nhap khau cac san pham chat luong tu cac nuoc khac.
Victoria cua Anh khai truong cuoc trien lam tai Cung đien Thuy tinh, mot toa nha kinh đuoc thiet ke đac biet, vao ngay 1 thang 5 nam 1851. Cuoc trien lam gianh đuoc thanh cong lon. Khoan loi nhuan £180,000 đuoc dung đe thue đat o South Kensington, tai đo nguoi ta thanh lap cac to chuc giao duc va van hoa — nhu Bao tang Lich su Tu nhien, Bao tang Khoa hoc, Cao đang Đe quoc London va nhung noi ve sau goi la Sanh Vuong that Albert va Bao tang Victoria va Albert. Khu vuc nay con bi nhung nguoi cham biem goi la "Albertopolis".


Cuoc song gia đinh va hoat đong xa hoi (1852–1859) Nam 1852, ong đuoc bo nhiem vao nhieu chuc vu bi bo trong sau cai chet cua Cong tuoc xu Wellington, bao gom ca chuc lanh đao cua Trinity House va Đai ta cua Grenadier Guards. Sau khi len thay the Wellington, Albert đa co the đe xuat va van đong đe hien đai hoa quan đoi, hanh đong đuoc mong đoi tu lau. Cho rang quan đoi chua san sang cho chien tranh, va giao đieu cua Thien Chua giao tot hon la Hoi giao, Albert đa dan xep đam phan ngoai giao cho cuoc xung đot giua hai đe quoc Nga va Ottoman. Palmerston hieu chien hon, va theo đuoi chinh sach ung ho Ottoman va han che su banh truong cua nguoi Nga. Palmerston bi truc xuat khoi Noi cac vao thang 12 nam 1853, nhung cung thoi điem đo quan Nga tan cong ham đoi cua nguoi Tho tai Sinop. Bao chi London len an vu đo nhu la mot cuoc tham sat, do đo uy tin cua Palmerston tang len trong khi uy tin cua Albert bi suy giam. Chi trong hai tuan, Palmerston tro lai chuc Bo truong. Vi cong chung van tiep tuc phan no truoc nhung hanh đong tan bao cua nguoi Nga, co mot so tin đon that thiet rang Albert đa bi ket toi phan boi va bi cam tu trong Thap Luan Đon.
Thang 3 nam 1854, Anh va Nga bi cuon vao Chien tranh Krym. Albert đe xuat mot ke hoach tong the đe gianh chien thang bang cach lap vong vay o Sevastopol vua lam kiet que kinh te Nga, va đay tro thanh chien luoc chung cua quan Lien minh sau khi Sa hoang quyet đinh lui ve phong ve thu đong. Su lac quan ban đau cua nguoi Anh khong keo dai bao lau khi bao chi đua tin quan đoi Anh trang bi yeu kem, vu khi loi thoi, quan linh gia nua va ki luat khong nghiem chinh. Nguoi Nga co su chuan bi cung khong may tot hon, nen hai ben van cu giang co nhau. Thu tuong khi đo la Huan tuoc Aberdeen tu chuc va Palmerston len thay. Mot thoa thuan đuoc ki ket o Paris nam 1856, cham dut chien tranh. Giua luc đo, Albrecht cung xep đat cho co con gai muoi bon tuoi, Victoria, voi Friedrich Wilhelm cua Pho, nhung Albrecht tri hoan đam cuoi đen ngay Victoria len muoi bay. Albrecht hi vong con gai va con re se thuc đay qua trinh tu do hoa o Pho.

Ve giao duc, Vuong te Albert cung cho mo rong nhieu co so giao duc cong lap. Trong cac cuoc hop ong thuong hay noi ve su can thiet phai cai tien nen giao duc. Mot tap hop cac bai phat bieu cua ong đuoc xuat ban nam 1857. Đuoc cong nhan la nguoi bao tro cho giao duc va ki thuat, ong đuoc moi đen phat bieu o nhieu hoi nghi khoa hoc, đang ke nhat la trong Hiep hoi vi su tien bo cua Khoa hoc Anh o Aberdeen nam 1859, ong đuoc bau lam Chu tich. Su ung ho cua ong đoi voi nen khoa hoc bi gioi giao si phan đoi; ong va Palmerston tinh phong hieu hiep si cho Charles Darwin, nhung bat thanh, sau su kien tac pham Nguon goc cac loai cua ong ta bi Giam muc Oxford phan đoi.
Albert tiep tuc to ra tan tuy trong viec giao duc cac con va quan li gia đinh. Bao mau cua cac con ong, Phu nhan Lyttelton, đanh gia ong la nguoi an can va kien nhan la thuong, mo ta ong thuong rat nhiet tinh khi choi cac tro choi gia đinh. Ong to ra manh me khi chung kien con gai lon cua minh ve nha chong la nuoc Pho đau nam 1858, va that vong khi con trai lon, Than vuong xu Wales, khong theo kip chuong trinh giao duc đay ap luc ma chinh Albert đat ra. Nam len 7, Than vuong xu Wales bi ep phai hoc 6 gio 1 ngay, bao gom 1 gio hoc tieng Đuc va 1 gio tieng Phap. Khi Than vuong xu Wales thi truot, Albert đa nhot anh ta lai. Tham chi vao luc đo ong con dung vu luc đanh con minh, nhung quan điem thoi đo khong cho vay la tan nhan qua muc. Nguoi viet tieu su cua Albert Roger Fulford viet rang quan he giua cac thanh vien trong gia đinh la "than thien, triu men va binh di,... Khong co bang chung nao trong noi bo Hoang gia va Chinh phu cho thay giua Hoang phu va con trai ca cua ong ta khong danh cho nhau mot tinh cam sau sac." Philip Magnus viet trong Tieu su ve Edward VII rang Albert "co gang đoi xu binh đang giua cac con; va ho co the pha vo su de dat cung cung nhac cua ong vi theo ban nang, ho nhan ra rang ong khong chi yeu thuong ma con can co ho ben canh."


Lam benh va qua đoi Khoang tu thang 8 nam 1859, Vuong te Albrecht đa mac benh đau da day kha nghiem trong. Trong chuyen tro ve Coburg vao mua thu nam 1860, ong tu minh lai chiec xe keo boi bon con ngua va khong may gap su co. Vi may con ngua cu tiep tuc chay khong chiu dung ma truoc mat la mot đoan tau hoa đang sap chay đen, Albert phai tu cuu mang minh bang cach nhay ra khoi lung ngua. Mot trong so nhung chu ngua bi can chet, va Albert bi soc nang, mac du thuong the khong co gi nghiem trong. Ong noi voi anh trai va con gai lon cua minh rang ong cam thay ngay cuoi cung cua minh sap đen.
Thang 3 nam 1861, me cua Victoria va la co cua Albrecht, Ba Cong tuoc xu Kent qua đoi va đieu nay khien Victoria cua Anh cuc ki đau buon. Vuong te Albert, mac cho co the mang can benh tiem tang cung đanh ganh het tat ca cong viec cua vo, du cho chinh ong cung đang mac benh đau da day man tinh. Su kien cong cong cuoi cung ma ong chu tri la Le khai truong Royal Horticultural Gardens vao ngay 5 thang 6 nam 1861. Thang 8, Victoria va Albert đen tham Curragh Camp, Ireland, o tai đo Than vuong xu Wales đang hoc mot khoa quan su. Truoc đo o tai Curragh, Than vuong xu Wales đuoc cac đong nghiep gioi thieu cho mot dien vien nguoi Ireland, Nellie Clifden.
Thang 11, Victoria va Albert tro ve Windsor, va Than vuong xu Wales tro ve Cambridge, noi ong đang theo hoc. Hai nguoi anh em ho cua Albert, Vua Pedro V va Vuong tu Ferdinand cua Bo Đao Nha, moi vua chet vi sot thuong han. Khi đo, Albert nghe đuoc tin đon tu Cau lac bo quy ong va cac to bao nuoc ngoai noi rang Than vuong xu Wales co quan he tinh cam voi Nellie Clifden. Albrecht va Victoria cam thay kinh hoang boi su vo y cua con ho; so bi tong tien, scandal va nhat la e ngai rang Clifden co the đa mang thai. Mac du Albert van con mang benh va ngay cang suy yeu, ong van đi đen Cambridge đe gap Than vuong xu Wales ngay 25 thang 11 đe khien trach cau quy tu.Su lieu khong cho ai biet hai nguoi ho noi gi voi nhau. Đen cuoi tuan Albert bat đau phat đau o lung va hai chan.
Khi xay ra su co Trent Affair — hai nha ngoai giao cua Lien bang mien Nam Hoa Ky bi quan đoi mien Bac bat giu tren mot con tau Anh – đe doa đen quan he Anh va My, Albert du đang benh nang, nhung van co guong đe dan xep cuoc thuong luong.
Ngay 9 thang 12, mot bac si cua Albert, William Jenner, chan đoan ong đa mac phai benh sot thuong han. Albert qua đoi vao luc 10:50 chieu ngay 14 thang 12 nam 1861 tai Phong Xanh tai Lau đai Windsor, ben canh ong la Victoria va nam trong so chin đua con (Edward, Alice, Louise, Helena va Arthur; Victoria o Đuc, Leopold o Phap, Alfred đang ngoi tren thuyen, va Beatrice (con gai ut) đang o noi khac). Chan đoan đuong thoi noi rang ong bi sot thuong han, nhung nhieu hoc gia hien đai chi ra rang Albert co the đa mac benh it nhat hai nam truoc khi ong qua đoi, co the đo la mot can benh man tinh, chang han nhu benh Crohn, suy than, hay ung thu, la nguyen nhan dan đen cai chet cua ong.


Di san Cai chet cua Albert khien Victoria cua Anh đau buon cuc đo, va nhung cam xuc lanh nhat ma cong chung danh cho Albert đuoc thay the boi su cam thong. Victoria mac đo đen suot 40 nam con lai cua cuoc đoi, va phong cua Albert trong tat ca nhung ngoi nha cua ong đuoc giu nguyen trang nhu truoc, ke ca viec nguoi hau đem nuoc nong vao buoi sang, va ga trai giuong cung khan tam đuoc thay hang ngay. Đay la mot thuc te khong hiem gap cua nhung gia đinh vuong gia. Victoria tranh mat truoc cong chung va đieu nay đa huy đi phan nao nhung no luc cua Albert đe cai tien che đo quan chu thanh mot bieu tuong đao đuc hon la quyen luc chinh tri. Albert đuoc ghi nhan la nguoi đua ra nguyen tac rang Vuong that Anh nen giu the trung dung truoc chinh tri. Vi du, truoc khi cuoi, Victoria ung ho Đang Whig. Khi moi len ngoi Victoria đinh chong pha chinh phu Đang Tory cua Sir Robert Peel khi tu choi nhung nguoi hau phong do Peel bo nhiem.

Di the Albrecht đuoc quan tam o Nha nguyen Thanh George, Lau đai Windsor, cho đen mot nam sau khi chet di the moi đuoc đua đen Lang mo Frogmore, noi nay van chua xay dung xong cho đen nam 1871. Cai hom chua di the cua ong va Nu vuong hop tang voi nhau, đuoc cham khac tu khoi đa granit lon nhat tung đuoc khai thac o Anh. Mac du Albrecht yeu cau rang đung nen xay dung bat cu cong trinh gi mang ten ong, nhung nhieu cong trinh đuoc xay dung tren khap đat nuoc, va tren toan Đe quoc Anh. Đang ke nhat trong so đo la Sanh Vuong that Albert va Đai tuong niem Albert o London.
Cac đia danh va vat the đuoc đat ten theo Albert tu Ho Albert o chau Phi đen thanh pho Prince Albert, Saskatchewan, Huy chuong Albert do Hoi đong Nghe thuat hoang gia trao tang. Bon trung đoan Hai quan Anh đuoc đat ten theo ong: 11th (Prince Albert's Own) Hussars; Prince Albert's Light Infantry; Prince Albert's Own Leicestershire Regiment of Yeomanry Cavalry, va The Prince Consort's Own Rifle Brigade. Ong va Victoria cua Anh quan tam đen viec thanh lap va phat trien Aldershot o Hampshire lam noi đon tru quan nhung nam 1850. Ho cho xay Royal Pavilion bang go o đo đe tru ngu trong nhung lan đi giam sat quan đoi. Albert thanh lap Thu vien Vuong te tai Aldershot, van con cho đen ngay hom nay.
Nhung ban tieu su đuoc xuat ban sau cai chet cua Albert mang mau sac nang ne va thuong cam. Magnum opus gom nam quyen cua Theodore Martin co su ho tro tu Victoria cua Anh, va nhung the hien nhieu cam xuc cua ba trong đo. Tuy nhien đo lai la mot nguon chinh xac va đay đu. Queen Victoria cua Lytton Strachey (1921) the hien quan điem chi trich ong, nhung mot phan la do cac nha viet tieu su giua the ky XX viet ra chang han nhu Hector Bolitho va Roger Fulford, va ho chua tung xem qua nhat ki va thu tu cua Victoria nhu Strachey. Mot cau chuyen than thoai lan truyen rong rai ve Vuong phu Albert — noi ong la nguoi đua Cay thong Noel đen Anh — bi cac hoc gia bac bo. Nha viet su hien đai, vi du nhu Stanley Weintraub, mieu ta Albrecht la mot nhan vat trong mot cau chuyen tinh lang man va bi tham, ong ra đi qua som va lam nguoi con lai ton thuong suot cuoc đoi, Bo phim nam 2009 The Young Victoria, nhan vat Albert, do Rupert Friend thu dien, co phan su thi hoa; mo ta trong vu am sat nam 1840, ong đa đo vien đan gium cho Victoria — đieu nay duong nhu khong đung voi thuc te.


Danh hieu va huy hieu = Danh hieu, phong hieu =
26 thang 8 nam 1819 – 12 thang 11 nam 1826: His Serene Highness Cong tu Albrecht xu Sachsen-Coburg-Saalfeld, Cong tuoc xu Sachsen
12 thang 11 nam 1826 – 6 thang 2 nam 1840: His Serene Highness Cong tu Albrecht xu Saxe-Coburg va Gotha, Cong tuoc xu Sachsen
6 thang 2 nam 1840 – 25 thang 6 nam 1857: Cong tu xu Sachsen-Coburg va Gotha Đien ha, Cong tuoc xu Saxony
25 thang 6 nam 1857 – 14 thang 12 nam 1861: Vuong phu Đien ha


= Vinh du =
Anh

KG: Knight of the Garter, 16 thang 12 nam 1839
KT: Knight of the Thistle
KP: Knight of St Patrick
GCB: Order of the Bath
Knight Grand Cross, 6 thang 3 nam 1840
Great Master, 25 thang 5 nam 1847
KSI: Extra Knight of the Star cua An Đo, 25 thang 6 nam 1861
GCMG: Knight Grand Cross xu St Michael va St George
Nuoc khac

 Bi: Grand Cordon of the Huy chuong Leopold: qua cuoi tu nguoi chu, Vua Leopold, 1839
 Tay Ban Nha: Knight of the Golden Fleece, 27 thang 4 nam 1841
 Denmark: Knight of the Elephant, 10 thang 1 nam 1843
 Thuy Đien: Knight of the Seraphim, thang 2 nam 1856


= Huy hieu =


Hau due 42 đua chau noi, ngoai cua Albrecht co bon nguoi la quan vuong tung tai nhiem: Vua George V cua Anh; Wilhelm II, Hoang đe Đuc; Ernest Louis, Đai Cong tuoc xu Hesse; va Charles Edward, Cong tuoc xu Saxe-Coburg va Gotha, va 5 nguyen phoi cua cac quoc vuong đuong thoi: Vuong hau Maud cua Na Uy, Sophia cua Hi Lap, Victoria Eugenie cua Tay Ban Nha, Vuong hau Marie cua Romania, va Hoang hau Aleksandra Fyodorovna cua Nga. Nhieu hau due cua Albrecht đen nay van con rai rac trong khap cac gia đinh hoang toc va quy toc o chau Au.


To tien Tham khao Nguon Lien ket ngoai Albrecht xu Sachsen-Coburg va Gotha tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
"Tai lieu luu tru lien quan đen Albrecht xu Sachsen-Coburg va Gotha". Co quan Luu tru quoc gia Vuong quoc Lien hiep Anh. 
Chan dung cua Prince Albert of Saxe-Coburg-Gotha tai Phong Trung bay Chan dung Quoc gia, Luan Đon
Albert of Saxe-Coburg and Gotha at the Royal Collection
Chisholm, Hugh, bien tap (1911). "Albert (Francis Charles Augustus Albert Emmanuel)" . Encyclopædia Britannica. Quyen 1 (an ban thu 11). Cambridge University Press. tr. 495–496.
Prince Albert (1819–1861), BBC History
Ban mau:S-court