Chien tranh Boshin (Nhat: 戊辰戦争 (Mau Thin chien tranh), Hepburn: Boshin Senso,  nghia la Chien tranh Mau Thin) hay chien tranh Minh Tri Duy tan, la mot cuoc noi chien o Nhat Ban dien ra tu nam 1868 đen nam 1869 giua quan đoi cua Mac phu Tokugawa đang cam quyen va nhung nguoi muon phuc hoi quyen luc trieu đinh. Nguon goc cuoc chien tranh la su bat man trong tang lop quy toc va samurai tre voi qua trinh mo cua Nhat Ban cho nguoi nuoc ngoai cua Mac phu thap ky truoc đo. Lien minh cac samurai phia Nam va trieu đinh nam đuoc Thien hoang Minh Tri tre tuoi, chinh ong sau nay se tuyen bo cham dut 250 nam che đo Mac phu. Phong trao quan su cua quan trieu đinh va cac đoi du kich o Edo (Giang Ho) dan đen viec Tokugawa Keiki, Shogun khi ay, phat đong mot chien dich quan su voi muc đich chiem lay trieu đinh o Kyoto. Tinh hinh quan su nhanh chong chuyen bien theo huong co loi cho quan trieu đinh, tuy nho hon nhung đuoc hien đai hoa manh me hon, va sau hang loat tran đanh ma đinh cao la viec Keiki đich than đau hang tai Edo. Du đang ho Tokugawa rut lui ve phia bac Honshu roi sau đo la Hokkaido, noi ho thanh lap nuoc Cong hoa Ezo. That bai trong tran Hakodate khien ho mat đi can cu đia cuoi cung va trieu đinh Thien hoang chinh thuc nam quyen luc tuyet đoi tren toan nuoc Nhat, hoan thanh giai đoan quan su trong cuoc Minh Tri Duy Tan.
Khoang 120.000 linh đa đuoc huy đong trong cuoc chien, va co khoang 3.500 nguoi chet. Cuoi cung, chien thang cua quan trieu đinh khong tiep tuc muc đich truc xuat nguoi nuoc ngoai khoi Nhat Ban ma thay vao đo thi hanh nhung chinh sach tiep tuc hien đai hoa voi muc tieu cuoi cung la tai đam phan nhung hiep uoc bat binh đang voi cac the luc phuong Tay. Nho su ben bi cua Saigo Takamori, mot lanh đao noi bat cua luc luong trieu đinh, nhung nguoi trung thanh voi gia toc Tokugawa on hoa dan, va nhieu cuu chi huy Mac phu sau nay đuoc giao cac vi tri quan trong duoi che đo.
Chien tranh Boshin chung to su hien đai hoa cao ma nguoi Nhat đa đat đuoc 14 nam sau khi mo cua voi phuong Tay, su can thiep manh me cua cac quoc gia phuong Tay (đac biet la Anh va Phap) vao tinh hinh chinh tri trong nuoc va viec thiet lap lai uy quyen cua Hoang gia. Cang ve sau nay, cuoc chien ngay cang đuoc nguoi Nhat lang man hoa, nhat la nhung nguoi coi Minh Tri Duy Tan la mot cuoc "cach mang khong đo mau", bat chap so thuong vong. Nguoi Nhat đa lam nhieu vo kich, bo phim ve cuoc chien nay, va mot so chi tiet cua no đa đuoc ket hop vao bo phim Vo si đao cuoi cung (2003) cua Hoa Ky.


Boi canh chinh tri = Bat man voi Mac phu =

Mac du suot hai the ky truoc nam 1854, Nhat Ban gioi han nghiem ngat viec giao thuong voi nguoi nuoc ngoai, đieu nay khong co nghia la ngoai thuong hoan toan cham dut. Nguoi Nhat van buon ban voi nha Trieu Tien thong qua đao Tsushima (Đoi Ma), nha Thanh qua quan đao Nansei (Nam Tay Chu đao) va Ha Lan qua thuong điem Dejima (Xuat Đao), mot hon đao nhan tao nam ngoai khoi cang Nagasaki. Nho su tiep xuc voi nguoi Ha Lan, cac nghien cuu khoa hoc cua phuong Tay van tiep tuc đuoc tiep thu trong thoi ky nay voi cai ten "Lan hoc" (rangaku), cho phep nguoi Nhat hoc hoi va lam theo phan lon cac buoc cua Cach mang khoa hoc va Cach mang cong nghiep.
Nam 1854, Pho đe đoc Hai quan Hoa Ky la Matthew C. Perry mang mot ham đoi 9 chiec tau chien toi buoc Nhat Ban mo cua, cham dut thoi ky be quan toa cang. Nhung nguoi My đa bat chinh quyen Mac phu ky mot hiep đinh buon ban bat binh đang. Tiep đo, cac nuoc nhu Anh, Ha Lan, Phap, Nga,... cung đua nhau toi va ep Mac phu ky cac hiep uoc tuong tu. Viec mat đi mot loat chu quyen quoc gia khien Nhat Ban đung truoc cuoc khung hoang dan toc va đieu nay gay bat man trong quan chung nhan dan. Mac phu som đoi mat voi su thu đich o trong nuoc, đuoc cu the hoa thanh phong trao bai ngoai "Ton vuong, nhuong di", tuc nang cao uy tin Thien hoang, đanh đuoi nguoi ngoai quoc ra khoi xu so. Cac Phien o vung Tay Nam Nhat Ban - von tu lau bat man voi Mac phu - đa nhan co hoi nay đi reu rao khap noi rang chinh quyen Mac phu cau ket voi nguoi nuoc ngoai, ban đung chu quyen quoc gia; muu dung chieu bai "Ton hoang, nhuong di" đe lat đo che đo Mac phu.

Thien hoang Komei ung ho xu the nay, va - pha vo truyen thong hang the ky cua Hoang gia - bat đau giu vai tro chu đong trong cong viec trieu chinh: khi co hoi đen, ong phan đoi lai cac hiep uoc va co can du vao viec noi ngoi Shogun. Đinh cao no luc cua ong la vao thang 3 nam 1863 voi "Nhuong di sac menh". Mac du Mac phu khong co y thi hanh chieu chi, đieu nay sau nay lai hai chinh Mac phu va nguoi nuoc ngoai o Nhat: su kien noi tieng nhat la viec thuong nhan Charles Lennox Richardson bi sat hai, va cai chet cua ong đa khien Mac phu phai tra tien boi thuong len đen 100.000 bang Anh. Nhung cuoc tan cong khac bao gom viec ban pha tau ngoai quoc tai Shimonoseki.
Trong nam 1864, nhung hanh đong nay bi cac the luc ngoai quoc đap tra du doi, vi du nhu vu ban pha Kagoshima cua Anh va ban pha Shimonoseki cua lien quan cac nuoc. Cung luc, quan đoi Choshu, cung voi nhung ronin bai ngoai, tien hanh cuoc noi loan Hamaguri co chiem thanh pho Kyoto, noi trieu đinh Thien hoang đong, nhung Shogun tuong lai la Tokugawa Keiki dan đau đoi quan chinh phat va đanh bai ho. Vao luc nay, su khang cu trong gioi lanh đao o Choshu cung nhu trieu đinh giam xuong, nhung vai nam sau, gia toc Tokugawa khong the kiem soat đuoc toan bo đat nuoc nua khi ma phan lon cac daimyo bat tuan cac menh lenh va yeu cau tu Edo.


= Tro giup quan su =

Bat chap vu ban pha Kagoshima, phien Satsuma tro nen than thiet voi nuoc Anh hon va theo đuoi viec hien đai hoa luc quan va hai quan nho su tro giup cua ho. Nha buon nguoi Scotland la Thomas Blake Glover ban mot so luong lon tau chien va sung ong cho cac tinh mien Nam. Cac chuyen gia quan su Anh va Hoa Ky, thuong la cac cuu si quan, co the đa truc tiep tham gia cac tran đanh. Đai su Anh Harry Smith Parkes ung ho quan đoi chong Shogun trong no luc lap nen mot Đe trieu hop phap va thong nhat Nhat Ban, va đe chong lai anh huong cua nguoi Phap voi Mac phu. Trong thoi ky đo, cac lanh đao phia Nam Nhat Ban nhu Saigo Takamori o Satsuma, hay Ito Hirobumi va Inoue Kaoru o Choshu luon chu tam đen quan he ca nhan voi cac nha ngoai giao Anh, đang chu y co Ernest Mason Satow.
Mac phu cung chuan bi cho cac cuoc giao tranh quyet liet hon bang đoi quan hien đai cua minh. Nguoi Anh, sau đo la đoi tac quan trong cua Mac phu, rat mien cuong trong viec cuu vien. Mac phu Tokugawa do đo dan dua chu yeu va cac chuyen gia Phap, mot phan con vi uy the quan su cua Napoleon III vao thoi đo qua cac cuoc Chien tranh Krym va Chien tranh Phap-Ao. Mac phu tien nhung buoc dai trong cong cuoc xay dung quan đoi hien đai va hung manh: hai quan voi cot loi la ham đoi 8 tau chien hoi nuoc đuoc đong trong vai nam truoc đo va thuc su la ham đoi hung manh nhat chau A. Nam 1865, kho đan hai quan hien đai đau tien cua Nhat đuoc ky su Phap Leonce Verny xay dung tai Yokohama. Thang 1 nam 1867, mot phai đoan quan su Phap đen đe to chuc lai quan đoi Mac phu va thanh lap đoi quan tinh nhue, va mot đon đat hang đuoc gui đen Hoa Ky đe mua tau chien boc thep do Phap đong CSS Stonewall, di tich tu thoi Noi chien Hoa Ky. Theo tuyen bo trung lap cua cac nuoc phuong Tay, Hoa Ky tu choi nhuong lai con tau, nhung mot khi su trung lap bi bo qua, quan trieu đinh co đuoc con tau nay va su dung no trong tran chien Hakodate duoi cai ten Kotetsu (Thiet giap).


= Đao chinh quan su =

Sau cuoc đao chinh noi bo va cuoc noi loan cach tan cua phien Choshu bi Mac phu cu quan vien chinh dep tan, phien Choshu bi mat lien minh voi phien Satsuma. Tuy vay, cuoi nam 1866, đau tien la Shogun Iemochi va sau đo la Thien hoang Komei qua đoi, Keiki va Thien hoang Minh Tri ke vi. Nhung su kien nay tao ra "mot xu the khong the tranh khoi". Ngay 9 thang 11 nam 1867, mat chi cua chinh quyen Thien hoang Minh Tri truyen xuong hai phien Satsuma va Choshu lenh rang "giet ten phan boi Keiki". Tuy vay, truoc đo, theo đe xuat cua daimyo Tosa, Keiki tu nhiem va trao tra quyen luc cho Thien hoang, đong y tro thanh "cong cu thuc thi" menh lenh cua Hoang gia. Mac phu Tokugawa cham dut.

Trong khi viec Tokugawa Keiki tu ngoi chi tao ra mot khoang trong tren danh nghia trong thuong tang quyen luc, bo may phuc tap duoi quyen ong van ton tai. Hon nua, chinh quyen Mac phu, đac biet la ho Tokugawa van la the luc chinh tri hung manh va van con bao luu đuoc nhieu đac quyen., mot vien canh kho khan ma hai phien Satsuma va Choshu khong the chiu đung đuoc Moi chuyen bung no vao ngay 1 thang 3 nam 1868 khi hai phien nay chiem lay Hoang cung o Kyoto, va ngay sau đo dan xep đe Thien hoang moi 15 tuoi Minh Tri tuyen bo phuc hoi quyen luc cua minh. Mac du đa phan hoi đong co van Hoang gia đong tinh voi viec phuc hoi su tri vi truc tiep cua trieu đinh va đinh ung ho viec tiep tuc hop tac voi gia toc Tokugawa (duoi cai goi la "Cong nghi chinh the phai" (公議政体派, "Cong nghi chinh the phai" kogiseitaiha), Saigo Takamori ep hoi đong phai bai bo tuoc hieu "Shogun" (Chinh di Đai tuong quan) va ra lenh tich thu đat đai cua Keiki.
Mac du ban đau ong đong y voi yeu sach nay, nhung vao ngay 17 thang 1 nam 1868 Tokugawa Keiki tuyen bo rang "ong se khong chiu su troi buoc cua loi tuyen bo phuc hoi uy quyen cua Thien hoang va keu goi trieu đinh huy bo no". Ngay 24 thang 1, Keiki quyet đinh chuan bi tan cong Kyoto, von bi quan đoi Satsuma va Choshu chiem. Quyet đinh nay la do bai hoc cua chinh ong ve hang loat vu đot pha o Edo, bat đau bang viec đot cac cong su phu cua thanh Edo, noi o chinh cua gia toc Tokugawa. Vu nay bi quy cho cac ronin cua phien Satsuma, nhung nguoi ngay hom đo tan cong cac cong so cua chinh quyen. Ngay hom sau, quan đoi Mac phu đap tra bang cuoc tan cong va dinh thu cua daimyo Satsuma, noi rat nhieu nguoi chong lai Mac phu, duoi su chi huy cua Takamori, đang lan tron va gay ra su nao loan. Dinh thu bi đot trui va rat nhieu nguoi đoi lap bi giet hay sau đo bi xu tu.


Giao chien cong khai Ngay 27 thang 1 1868, quan đoi Mac phu tan cong quan đoi Choshu va Satsuma, hai ben cham mat nhau gan Toba va Fushimi, tai con đuong phia Nam dan đen kinh đo Kyoto. Mot so bo phan cua đoi quan hung manh 15.000 cua Mac phu đa đuoc cac co van quan su Phap huan luyen, nhung phan lon van la đoi quan samurai thoi Trung đai. Trong khi đo, quan đoi cua phien Choshu va phien Satsuma chi bang 1/3 nhung hoan toan đuoc hien đai hoa voi phao Armstrong, sung truong Minie va mot so sung Gatling. Sau khoi đau bat phan thang bai, vao ngay thu hai, mot co lenh cua Thien Hoang đuoc gui đen cho đoi quan phong ve, va mot nguoi ho hang cua Thien Hoang, Ninnajinomiya Yoshiaki, đuoc chi đinh lam Tong tu lenh danh du, bien đoi quan nay chinh thuc tro thanh Quan quan (官軍, kangun). Them nua, bi mot so quan lai trong trieu thuyet phuc, vai daimyo đia phuong, cho du luc đo van trung thanh voi Shogun, bat đau chuyen sang phe trieu đinh. Trong so đo co cac daimyo cua Yodo vao ngay 5 thang 2, va daimyo cua phien Tsu vao ngay 6 thang 2, lam can can quan su nghieng ve phia trieu đinh.
Ngay 7 thang 2, Tokugawa Yoshinobu, co le đa khon cung vi su chap thuan cua Hoang gia voi cac hanh đong cua Satsuma va Choshu, chay tron đen Osaka tren con tau Kaiyo Maru, roi rut lui đen Edo. Bi mat tinh than vi su chay tron cua ong va su phan boi cua Yodo va Tsu, quan đoi Mac phu rut lui, khien cho phan thang trong tran Toba-Fushimi thuoc ve Hoang gia, mac du nguoi ta cho rang quan đoi Mac phu đa co the thang tran. Thanh Osaka som bi bao vay vao ngay 8 thang 2 (ngay 1 thang 3 theo lich phuong Tay), cham dut tran chien Toba-Fushimi.
Cung luc đo, ngay 28 thang 1 nam 1868, hai chien Awa giua Mac phu va hai quan Satsuma dien ra. Đay la tran đanh đau tien o Nhat Ban giua hai luc luong hai quan hien đai. Tran đanh nay, mac du chi co quy mo nho, nhung đa cham dut voi chien thang cua Mac phu.
Tren mat tran ngoai giao, cac cong su cua ngoai quoc, tap trung o cang Hyogo (ngay nay la Kobe) vao đau thang 2, ra mot ban thong cao coi Mac phu van la chinh quyen hop phap duy nhat o Nhat Ban, mang hi vong lai cho Tokugawa Keiki rang cac nuoc phuong Tay (đac biet la Phap) co the can thiep vi ong. Tuy vay, vai ngay sau mot phai đoan cua Hoang gia toi gap cac cong su tuyen bo rang chinh quyen Mac phu đa bi giai the, cac cang se đuoc mo phu hop voi cac Hiep uoc quoc te va nguoi nuoc ngoai se đuoc bao ve. Cac cong su cuoi cung quyet đinh cong nhan chinh quyen moi.
Tuy nhien thai đo bai ngoai ngay cang tang dan đen vai vu tan cong nguoi nuoc ngoai nhung thang sau đo. 11 thuy thu Phap tu tau ho tong Dupleix bi cac vo si samurai giet tai Tosa trong su kien Sakai vao ngay 8 thang 3 nam 1868. 15 ngay sau, Harry Parkes, đai su Anh, bi mot nhom samurai tan cong tren đuong pho Kyoto.


Edo đau hang Bat đau vao thang 2, voi su giup đo cua đai su Phap la Leon Roches, mot ke hoach đuoc thao ra đe chan đung buoc tien cua trieu đinh tai Odawara, cu điem chien luoc cuoi cung tren đuong đen Edo, nhung Keiki chong lai ke hoach nay. Bi soc, Leon Roches tu nhiem. Vao đau thang 3, duoi anh huong tu cong su Anh la Harry Parkes, cac nuoc ky mot ban hiep đinh trung lap nghiem ngat, theo đo ho khong the can thiep hay tro giup quan su cho ca hai phia cho đen khi giao tranh ket thuc.
Saigo Takamori dan đoi quan chien thang tien len phia Bac va phia Đong Nhat Ban, đanh thang tran Koshu-Katsunuma. Ong cuoi cung bao vay Edo thang 5 nam 1868, khien Katsu Kaishu, chi huy quan su cua Shogun, phai đau hang khong đieu kien. Mot so đoi quan tiep tuc khang cu sau su đau hang nay va bi đanh bai trong tran Ueno.
Trong khi đo, chi huy hai quan cua Shogun, Enomoto Takeaki, tu choi đau hang. Ong chi gui đen 4 tau, trong so đo co tau Fujisan, nhung sau đo ong đao thoat ve phia Bac voi du đang Hai quan Shogun (8 tau chien hoi nuoc: Kaiten, Banryu, Chiyodagata, Chogei, Kaiyo Maru, Kanrin Maru, Mikaho va Shinsoku), cung 2.000 binh linh hai quan, voi hy vong thiet lap can cu cho cuoc phan cong cung voi cac daimyo phuong Bac. Ong cong tac voi mot so co van quan su Phap, đang chu y co Jules Brunet, nguoi đa roi khoi quan đoi Phap đe co the cong tac voi quan noi loan.


Su khang cu cua lien minh phuong Bac Sau khi Keiki đau hang, phan lon nguoi Nhat chap thuan su tri vi cua Thien hoang, tru mot so phien o phia Bac, ung ho gia toc Aizu, tiep tuc khang cu. Vao thang 5, vai lanh chua daimyo phia Bac thanh lap lien minh chong lai quan đoi trieu đinh, Đong minh liet phien Ouetsu chu yeu la quan đoi cua cac phien Sendai, Yonezawa, Aizu, Shonai va Nagaoka, voi tong quan so 50.000 linh. Than vuong Kitashirakawa Yoshihisa chay tron ve phia Bac voi su ung ho cua quan du kich Mac phu Tokugawa va đuoc đat len ngoi minh chu lien minh phia Bac, voi du đinh lay tuoc hieu Thien hoang Tobu.
Ham đoi cua Enomoto neo tai cang Sendai ngay 26 thang 8. Mac du Đong minh liet phien Ouetsu rat đong nhung trang bi cua ho rat kem, va dua tren cac chien thuat truyen thong. Vu khi hien đai rat hiem, trong no luc cuoi cung ho che tao đai bac nong go gia co bang day thep, co the phong ra đan lua. Nhung khau đai bac nhu the, đuoc lap vao cac cong su phong thu, chi co the ban đuoc 4 đen 5 vien đan truoc khi vo tung. Mac khac, daimyo Nagaoka thu đuoc 2 trong 3 khau sung may o Nhat Ban va 2.000 khau sung truong Phap tu tay lai sung Đuc Henry Schnell.
Thang 5 nam 1868, daimyo Nagaoka giang cho quan đoi Hoang gia mot đon choang vang trong tran Hokuetsu, nhung thanh cua ong cuoi cung van bi ha vao ngay 19 thang 5. Quan đoi Trieu đinh tiep tuc tien ve phia Bac, đanh bai Shinsengumi trong tran đeo Bonari, mo ra canh cua tan cong va thanh Aizu-Wakamatsu trong tran Aizu thang 10 nam 1868, do vay, khien viec co thu Sendai tro nen bat kha thi.
Lien minh tan vo, ngay 12 thang 10 nam 1868, ham đoi roi khoi Sendai đen Hokkaido, sau khi nhan them 2 tau nua (Oe va Hoo, truoc đo đuoc Sendai muon tu Mac phu) va khoang 1.000 quan; duy tri quan đoi Mac phu duoi su chi huy cua Otori Keisuke, quan Shinsengumi cua Hijikata Toshizo, đoi du kich cua Hitomi Katsutaro, cung nhu vai co van Phap nua (Fortant, Garde, Marlin, Bouffier).
Ngay 26 thang 10, Edo đuoc đoi ten thanh Tokyo (Đong Kinh), va thoi ky Minh Tri chinh thuc bat đau. Aizu bi vay ham tu đau thang, dan đen hang loat vu tu sat cua cac samurai tre trong Bach Ho đoi. Sau tran đanh keo dai mot thang, Aizu cuoi cung chap nhan that bai vao ngay 6 thang 1.


Chien dich Hokkaido = Cong hoa Ezo thanh lap =

Sau that bai tai Honshu, Enomoto Takeaki chay tron đen Hokkaido cung tan quan va mot nhom cac co van Phap. Ho cung nhau xay dung mot chinh quyen moi, voi muc đich xay dung mot đao quoc đoc lap vi muc tieu phat trien Hokkaido. Ho chinh thuc thanh lap Cong hoa Ezo theo kieu Hoa Ky vao ngay 15 thang 12, nuoc cong hoa duy nhat o Nhat tu truoc toi nay, Enomoto đuoc bau lam Tong tai (tuong đuong voi Tong thong) voi ty le phieu cao. Nuoc cong hoa co tiep can voi cac cong su nuoc ngoai hien dien o Hakodate, vi du nhu Hoa Ky, Phap va Nga, nhung khong co đuoc bat ky su cong nhan quoc te hay ung ho nao. Enomoto đe nghi tang lanh tho cua minh cho Shogun Tokugawa duoi luat le cua trieu đinh, nhung đe nghi cua ong bi Hoi đong Hoang gia bac bo.
Trong suot mua đong, ho cung co bo phong xung quanh phia Nam ban đao Hakodate, voi phao đai moi Goryokaku o trung tam. Quan đoi đuoc to chuc duoi quyen chi huy Phap-Nhat, Tong tu lenh Otori Keisuke va cap pho la Đai uy Phap Jules Brunet, va đuoc chia thanh bon lu đoan. Moi lu đoan do mot ha si quan Phap chi huy (Fortant, Marlin, Cazeneuve, Bouffier), va moi lu đoan lai chia lam hai, duoi quyen chi huy cua nguoi Nhat.


= That bai cuoi cung va đau hang =

Hai quan trieu đinh tien đen cang Miyako ngay 20 thang 3, nhung đoan truoc đuoc su xuat hien cua cac chien thuyen trieu đinh, nhung nguoi noi loan Ezo len mot ke hoach tao bao chiem tau Kotetsu. Ba thuyen chien đuoc ha lenh bat ngo tan cong, trong tran đanh sau nay goi la Hai chien Miyako. Tran đanh ket thuc voi that bai cua phe Tokugawa, chu yeu la do thoi tiet, truc trac đong co va quyet đinh la viec su dung sung may cua quan đoi trieu đinh chong lai su tan cong cua cac đoi samurai.
Quan đoi trieu đinh som cung co vi tri cua minh trong noi đia Nhat Ban, vao thang 4 nam 1869, phai đi mot ham đoi va 7.000 luc quan đen Ezo, mo man tran Hakodate. Quan đoi trieu đinh tien rat nhanh va gianh đuoc chien thang trong tran hai chien vinh Hakodate, tran hai chien quy mo lon đau tien cua Nhat Ban giua hai quan hien đai, phao đai Goryokaku bi bao vay voi 800 nguoi con lai. Thay tinh hinh đa tro nen tuyet vong, cac co van Phap chay đen mot con tau Phap neo o vinh Hakodate - Coetlogon, duoi quyen thuyen truong Dupetit-Thouars – tu đay ho chay ve Yokohama roi sau đo la nuoc Phap. Nguoi Nhat yeu cau cac co van Phap phai bi xet xu tai Phap; tuy vay, vi su ung ho cua dan chung Phap voi hanh đong cua ho, cac cuu co van Phap o Nhat khong bi trung tri vi hanh đong cua minh.
Enomoto quyet tam chien đau đen hoi tho cuoi cung, va đa gui nhung vat quy gia cua minh cho ke thu cat giu. Nhung Otori thuyet phuc ong đau hang, noi voi ong rang quyet đinh song đe vuot qua that bai moi thuc su dung cam: "Neu muon chet, ngai co the chet bat ky luc nao." Enomoto đau hang vao ngay 18 thang 5 nam 1869 va chap nhan su tri vi cua Thien hoang Minh Tri. Cong hoa Ezo (Ha Di) cham dut ton tai vao ngay 27 thang 6 nam 1869.


Sau chien tranh Sau chien thang, chinh quyen moi bat đau bang viec thong nhat đat nuoc duoi mot quyen luc duy nhat, hop phap va vung manh cua trieu đinh. Hoang cung đuoc chuyen tu Kyoto đen Tokyo cuoi nam 1868. Quyen luc chinh tri va quan su cua cac phien (han) bi bai bo hoan toan, va cac phien som đuoc đoi thanh cac tinh, voi thong đoc đuoc Thien hoang bo nhiem. Mot cai cach lon la viec huy bo va truat huu co hieu qua tang lop samurai, cho phep rat nhieu cac samurai chuyen sang cac vi tri hanh chinh hay kinh doanh, nhung đay rat nhieu nguoi khac vao canh ngheo kho. Cac phien phia Nam nhu Satsuma, Choshu va Tosa, von giu vai tro quyet đinh trong chien thang, chiem giu hau het cac vi tri trong yeu trong trieu vai thap ky sau cuoc chien, mot tinh the đoi khi đuoc goi la "Chinh the đau so thoi Minh Tri" va đuoc chinh thuc hoa bang viec thanh lap Vien nguyen lao (genro). Nam 1869, theo lenh cua Thien hoang Minh Tri, đen Yasukuni (Tinh Quoc Than Xa) o kinh đo Tokyo đuoc xay dung lai đe vinh danh nhung nguoi đa hy sinh vi su nghiep Minh Tri Duy tan trong chien tranh Boshin.
Mot so lanh đao cua chinh quyen Shogun cu bi ha nguc, va chi thieu chut nua la bi xu tu. Su nhan tu nay la nho su kien quyet cua Saigo Takamori va Iwakura Tomomi, mac du phan lon suc nang la tu loi khuyen cua Cong su Anh la Parkes. Ong thuc giuc Saigo, theo loi cua Ernest Satow, "su nghiem khac danh cho Keiki [Yoshinobu] hay nhung nguoi đi theo ong ta, đac biet la theo loi trung phat ca nhan, se lam ton thuong danh tieng cua chinh quyen moi trong con mat cua cac cuong quoc chau Au." Sau 2 hay 3 nam bi giam, phan lon bon ho đuoc moi cong tac voi chinh quyen moi vai nguoi đa co su nghiep rang ro, nhu Enomoto Takeaki, sau nay tro thanh Cong su tai Nga va Trung Quoc va Bo truong Giao duc.
Trieu đinh Minh Tri khong theo đuoi muc tieu truc xuat cac loi ich ngoai quoc khoi Nhat Ban, ma thay vao đo la manh me chuyen muc tieu chinh tri sang viec tiep tuc hien đai hoa quoc gia va tai đam phan cac hiep uoc bat binh đang voi cac cuong quoc, sau nay tro thanh khau hieu "Phu quoc, Cuong binh" (富国強兵, fukoku kyohei). Su thay đoi thai đo voi nguoi ngoai quoc nay dien ra trong nhung ngay đau cua cuoc noi chien: vao ngay 8 thang 4 nam 1868, mot tam bien đuoc dung len o Kyoto (va sau nay tren toan quoc) đac biet phan đoi bao luc đoi voi nguoi nuoc ngoai. Trong chien tranh, đich than Thien hoang Minh Tri tiep kien cac Cong su chau Au, đau tien la o co đo Kyoto, sau đo la Osaka va Tokyo. Mot viec chua tung co tien le la buoi tiep Alfred, Cong tuoc xu Edinburgh, tai Tokyo, "nhu mot nguoi "ngang hang" voi ong ve khia canh dong mau". 

Mac du nhung nam đau thoi ky Minh Tri chung kien su nong am trong quan he cua trieu đinh voi cac cuong quoc, quan he voi Phap van lanh nhat vi su ung ho ban đau cua Phap voi chinh quyen Shogun. Tuy vay khong lau sau đo phai đoan quan su thu hai đuoc moi đen Nhat nam 1874, va phai đoan thu ba nam 1884. Su hop tac o cap cao tro lai nam 1886, khi Phap giup đong ham đoi lon đau tien cua Hai quan Hoang gia Nhat Ban, duoi su huong dan cua ky su hai quan Louis-Emile Bertin. Cong cuoc hien đai hoa đat nuoc thuc te đa bat đau manh me tu nhung nam cuoi thoi Mac phu, va chinh quyen Minh Tri cuoi cung cung ap dung phuong huong tuong tu, mac du no đa đua ca đat nuoc tien toi hien đai hoa theo mot con đuong hieu qua hon.
Sau le đang quang cua minh, Thien hoang Minh Tri ra chieu chi Ngu ca đieu ngu the van, ung ho hoi hop thao luan, hua tang co hoi cho dan thuong, huy bo cac hu tuc cua thoi ky truoc va tim kiem tri thuc tren toan cau đe "cung co nen mong uy quyen cua Thien hoang" Nhung cai cach noi bat cua thoi ky Minh Tri bao gom viec nam 1871 phe phien lap huyen, theo đo cac lanh đia phong kien va nhung nguoi thong tri cha truyen con noi se bi thay the bang cac huyen voi cac tri su do Thien hoang bo nhiem. Nhung cai cach khac bao gom viec tien hanh cac truong hoc bat buoc va giai tan cac truong lop Nho giao. Cai cach len đen đinh cao bang viec cho ra đoi Hien phap Đe quoc Nhat Ban nam 1889. Tuy vay, bat chap su ung ho trieu đinh cua tang lop samurai, nhieu cai cach đau thoi Minh Tri bat loi cho loi ich cua ho: thanh lap quan đoi theo che đo nhap ngu tu dan thuong. cung nhu mat đi uy tin va luong bong cha truyen con noi đa tao nen su đoi khang voi rat nhieu cuu samurai. Su cang thang dang cao o mien Nam, dan đen cuoc Cuoc noi loan Saga nam 1874 va noi loan o Choshu nam 1876. Cac cuu samurai o Satsuma, lanh đao boi Saigo Takamori, nguoi đa ly khai trieu đinh vi bat đong voi chinh sach đoi ngoai, bat đau cuoc Chien tranh Tay Nam nam 1877. Chien đau đe bao ton tang lop samurai va mot chinh quyen đao đuc hon, khau hieu cua ho "Tan chinh, Hau đuc" (新政厚徳, shinsei kotoku). Chien tranh cham dut bang cuoc khang cu anh dung, nhung hoan toan that bai cua cac cuu samurai o Shiroyama.


Cac nhin nhan ve cuoc chien Trong cac ban tom tat hien đai, Minh Tri Duy Tan đuoc mo ta la mot cuoc "cach mang khong đo mau" dan đen su hien đai hoa nhanh chong cua Nhat Ban. Thuc te cua chien tranh Boshin cho thay giao tranh dien ra kha manh me: khoang 120.000 quan đuoc huy đong voi khoang 3.500 nguoi bi thuong. Sau đo mieu ta cua nguoi Nhat ve cuoc chien nay thuong bi lang man hoa, cho thay quan Mac phu chien đau bang cac phuong thuc truyen thong, chong lai quan trieu đinh voi vu khi hien đai. Va mac du vu khi va ky thuat truyen thong đuoc su dung, ca hai phe đeu su dung mot so vu khi va ky thuat chien đau cua thoi ky nay: bao gom chien ham boc thep, sung may, va chien thuat hoc đuoc tu cac co van quan su phuong Tay.
Nhung mieu ta nhu the cua nguoi Nhat bao gom rat nhieu su kich nghe hoa, trong rat nhieu the loai. Đang chu y co Jiro Asada viet tieu thuyet bon tap, Mibu Gishi-den. Mot bo phim đuoc dung theo tieu thuyet cua Asada, do Yojiro Takita đao dien, voi cai ten Khi rut ra thanh kiem cuoi cung. Bo phim truyen hinh 10 tieng đong ho jidaigeki cung dua tren cuon tieu thuyet tren co su dien xuat cua Ken Watanabe. Bo phim nam 2001 Goryokaku la mot jidaigeki khac nhan manh đen su khang cu o phao đai Goryokaku, Hokkaido. Bo phim hoat hinh noi tieng Rurouni Kenshin cua Nobuhiro Watsuki ke ve mot kiem si huyen thoai mang ten Gensai Kawakami lay boi canh 10 nam sau chien tranh Boshin. Bo phim Hollywood nam 2003 Vo si đao cuoi cung ket hop mot hoan canh lich su thuoc ve ca chien tranh Boshin va Chien tranh Tay Nam nam 1877, vai cuoc noi loan cua tang lop cuu samurai đau thoi Minh Tri. Nhung nhan to cua bo phim gan lien voi quan đoi Nhat Ban thoi đau hien đai hoa cung nhu su dinh liu truc tiep cua quan đoi nuoc ngoai (chu yeu la nguoi Phap) toi chien tranh Boshin va mot vai nam sau đo. Tuy vay, su chong cu toi cung cua cac samurai truyen thong do Saigo Takamori lanh đao chong lai quan đoi trieu đinh hien đai lam ta lien tuong nhieu đen cuoc chien tranh Tay Nam hon.


Chu thich Tham khao Thap đai tung thu: 10 Đai hoang đe the gioi. Thanh pho Ho Chi Minh: Nha xuat ban Van hoa Thong tin. 2003. {{Chu thich sach}}: |ten= thieu |ten= (tro giup); Đa bo qua tham so khong ro |đong tac gia= (tro giup)
Bolitho, Harold (1974). Treasures among Men: The Fudai Daimyo in Tokugawa Japan. New Haven: Nha in Đai hoc Yale.
Roman A. Cybriwsky, Historical Dictionary of Tokyo, Scarecrow Press, 01-02-2011. ISBN 0810872382.
Lawren Sondhaus, Naval Warfare, 1815-1914, Routledge, 22-01-2001. ISBN 0415214785.
Black, John R. (1881). Young Japan: Yokohama and Yedo, Quyen II. London: Trubner & Co.
Brown, Sidney DeVere (1994). "Nagasaki in the Meiji Restoration: Choshu loyalists and British arms merchant". Truy cap ngay 28 thang 4 nam 2007.
Collache, Eugene. "Une aventure au Japon" Le Tour du Monde, so 77, 1874
Evans, David (1997). Kaigun: Strategy, Tactics, and Technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941. Mark Peattie. Annapolis, Maryland: Nha in Vien Hai quan Hoa Ky. ISBN 0-87021-192-7.
Gordon, Andrew (2003). A Modern History of Japan. New York: Oxford. ISBN 0-19-511060-9.
Hagiwara Koichi (2004). 図説 西郷隆盛と大久保利通 (Minh hoa cuoc đoi Saigo Takamori va Okubo Toshimichi) ISBN 4-309-76041-4, 2004 (tieng Nhat)
Jansen, Marius B. (2002). The Making of Modern Japan. Harvard. ISBN 0-674-00991-6.
Keene, Donald (2005). Emperor of Japan: Meiji and His World, 1852–1912. Columbia. ISBN 0-231-12340-X.
Le Monde Illustre, so 583, 13-6-1868
Polak Christian (2002). 日仏交流の黄金期　Soie et Lumiere, L'Age d'or des echanges Franco-Japonais (bang tieng Nhat va tieng Phap). Hachette Fujingaho.
Polak Christian va ctv. (1988). 函館の幕末・維新 "End of the Bakufu and Restoration in Hakodate." ISBN 4-12-001699-4 (bang tieng Nhat).
Satow, Ernest (1968) [1921]. A Diplomat in Japan. Tokyo: Oxford.
Đen tho Togo va hoi Togo (東郷神社・東郷会), Togo Heihachiro trong y niem: đien hinh cua Hai quan Meiji  (図説東郷平八郎、目て見る明治の海軍), (tieng Nhat)


Đoc them Jansen, Marius B. (1999). Lich su Nhat Ban tap 5: The ky 19, Chuong 5, "Minh Tri Duy Tan". Cambridge. ISBN 0-521-65728-8.
Ravina, Mark (2005). The Last Samurai: The Life and Battles of Saigo Takamori. Wiley. ISBN 0-471-70537-3.


Lien ket ngoai Tran Ezo Luu tru ngay 4 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine (tieng Nhat)
Tai lieu luu tru quoc gia cua Nhat Ban: Boshinshoyo Kinki oyobi Gunki Shinzu, precise reproduction of Imperial Standard and the colors used by Government Army during Boshin War (1868) Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine