Mishima Yukio (三島 由紀夫; phien am: Tam Đao Do Ky Phu), ten that Hiraoka Kimitake (平岡 公威; phien am: Binh Cuong Cong Uy) (14 thang 1 nam 1925 - 25 thang 11 nam 1970) la mot nha van va nha bien kich Nhat Ban, noi tieng voi cac tac pham nhu Kim Cac Tu (Kinkakuji 1956), bo bon tac pham "豐饒の海" (Hojo no Umi, "Be phong nhieu", 1965-70).


Thoi nien thieu Mishima sinh ra tai quan Yotsuya o Tokyo (ngay nay la mot phan cua Shinjuku). Cha ong, Hiraoka Azusa, lam cong chuc con me ong Shizue, la con mot hieu truong tai Tokyo. Ong ba noi cua Mishima la Jotaro va Natsuko Hiraoka. Ong co mot nguoi em trai ten la Chiyuki va mot em gai Mitsuko, qua đoi som do sot ban.
Chinh Natsuko Hiraoka đong vai tro then chot trong thoi nien thieu cua Mishima vi ba la nguoi nuoi day Mishima mot thoi gian. Thuoc dong doi quy toc, Natsuko la chau nuoi cua Matsudaira Yoritaka, mot daimyo cua Shishido tai tinh Hitachi va lon len trong gia đinh cong chua Arisugawa Taruhito; ba van duy tri le giao quy toc ngay ca sau khi ket hon voi ong cua Mishima. Natsuko la mot nguoi cuc can va de noi nong, đieu nay thuong xuyen đuoc am chi trong cac tac pham cua Mishima. Chinh qua tim hieu Natsuko ma mot so nguoi đa phat hien noi am anh voi cai chet cua Mishima. Natsuko thuong khong cho Mishima ra ngoai anh nang hay tham gia vao bat hoat đong the thao nao voi cac cau be khac; đieu nay khien ong phai danh phan lon thoi gian mot minh hoac choi đo choi con gai.
Mishima tro ve song voi cha me nam 12 tuoi. Cha ong, mot con nguoi cua ki luat quan đoi, đa ap dung ki luat sat voi cau be Mishima bang cach bong cau be len thanh cua mot con tau cao toc; cha cua Mishima cung thuong xuyen lung suc phong cua ong va phat hien nhung so thich "eo la" ve van chuong cua Mishima va xe cac ban thao đo cua ong.


Su nghiep hoc hanh va cac tac pham đau tien O tuoi 12, Mishima viet nhung cau chuyen đau tien cua ong. Ong đoc rat nhieu cac tac pham cua Oscar Wilde, Rainer Maria Rilke va vo so nhung tac gia kinh đien Nhat Ban khac. Ong nhap hoc mot truong danh cho tang lop quy toc o Nhat.
Sau sau nam hoc, Mishima tro thanh thanh vien tre nhat trong ban bien tap van hoc cua truong, ong bi cuon hut boi cac tac pham cua Tachihara Michizo. Nhung tac pham xuat ban đau tien cua ong bao gom tho Waka, truoc khi chuyen huong sang the loai van xuoi.
Mishima đuoc moi viet truyen ngan van xuoi cho tap chi van hoc cua truong va gui ban Hanazakari no Mori (花さかりの森 Khu rung ket hoa), mot cau chuyen trong đo nguoi ke mo ta cam xuc ve nhung nguoi to tien con song trong noi tam nhan vat. Giao vien cua Mishima rat an tuong voi cau chuyen va ho gioi thieu no cho tap chi van hoc uy tin, Bungei-Bunka (文芸文化 Van nghe Van hoa). Cau chuyen voi ngon ngu an du va cach ngon, đa đuoc xuat ban nam 1944, gioi han trong 4000 ban do viec thieu nguyen lieu giay thoi chien tranh. Đe bao ve ong khoi phan ung tu cac ban đong mon, cac giao vien cua Mishima đa đat cho ong but danh "Mishima Yukio".
Chuyen Tabako (煙草, Thuoc la), xuat ban nam 1946, mo ta su khinh miet va đoi xu ma Mishima gap phai o truong khi ong tho lo voi nhung thanh vien cua CLB Rugby truong rang ong gan bo voi nghe van chuong. Nhung ky uc nay cung la nguon tu lieu cho tac pham Shi o Kaku Shonen (詩を書く少年, tam dich: Cau be lam tho) sau nay, xuat ban nam 1954.
Mishima bi goi kiem tra suc khoe quan ngu trong the chien II. Nhung khi kiem tra suc khoe, ong bi cam lanh va đa noi doi voi bac si quan đoi rang minh bi lao, vi vay Mishima đa đuoc tuyen bo la khong đu tieu chuan suc khoe nhap ngu.
Du cho nguoi cha cam ong khong đuoc viet truyen nua, nhung Mishima van tiep tuc bi mat viet vao buoi đem, duoi su ung ho va bao ve cua me ong, ba luon la nguoi đau tien đoc mot chuyen moi cua Mishima. Tham du cac buoi thuyet giang ban ngay va viet truyen ban đem, Mishima tot nghiep truong Đai hoc Tokyo nam 1947. Sau đo ong gianh đuoc mot vi tri nhan vien bo tai chinh trong chinh phu, mot tuong lai xan lan đang cho đon.
Tuy nhien, Mishima lai cam thay kiet suc va cha ong đong y cho ong tu chuc trong nam đau tien đe tap trung thoi gian cho viet lach.


Cac tac pham thoi hau chien Mishima bat đau viet truyen ngan Misaki nite no Monogatari (岬にての物語 Chuyen chiec ao choang) nam 1945 va tiep tuc viet cho đen cuoi the chien thu 2. Vao thang 1 nam 1946, ong toi tham nha van Yasunari Kawabata tai Kamakura va mang theo ban thao chuyen Trung the (中世 The Middle Ages) va Tabako, nham xin loi khuyen va su giup đo cua Kawabata. Thang 6 nam 1946, nho loi khuyen cua Kawabata, Tabako đuoc tap chi van chuong moi Ningen (人間 Nhan gian) xuat ban.
Cung trong nam 1946, Mishima bat đau viet tieu thuyet đau tay, Tozoku (盗賊 Ke đao chich), trong đo cau chuyen ke ve hai thanh vien tre trong gia đinh quy toc luon muon đuoc tu van. Tieu thuyet nay xuat ban nam 1948, nho no ma Mishima đa đuoc xep vao hang ngu the he thu hai cua nhung nha van thoi hau chien. Sau đo, ong cho ra đoi Kamen no kokuhaku (Loi tu thu cua chiec mat na), mot tac pham ban tu truyen ke ve nguoi đong tinh luon phai lap sau mat na đe hoa nhap vao xa hoi. Cuon tieu thuyet đa rat thanh cong va bien Mishima tro thanh mot nhan vat noi tieng o tuoi 24.
Vao khoang nam 1949, Mishima cho xuat ban mot serie tieu luan trong tap chi Kindai bungaku (Can đai van hoc) ve Kawabata Yasunari, nguoi ma ong danh cho mot su nguong mo sau sac. Mishima la mot nha van đa tai, ong khong chi viet tieu thuyet, tieu thuyet ngan, truyen ngan, tieu luan ma con la mot nha bien kich co tieng cho san khau kich Kabuki va nhung phien ban hien đai cua the loai kich No.
Cac tac pham cua ong đa gianh đuoc tieng vang quoc te va rat nhieu trong so đo đa đuoc dich sang tieng Anh.
Mishima đa đi toi rat nhieu noi; nam 1952, ong toi tham Hy Lap, đat nuoc đa tung lam say đam ong tu thoi tho au. Nhung kinh nghiem thu đuoc tu chuyen tham đa xuat hien trong Shiosai (Tieng song), xuat ban nam 1954, cau chuyen lay cam hung tu than thoai Daphnis va Chloe cua Hy Lap.
Mishima cung khac hoa nhung su kien đuong thoi trong cac tac pham cua minh. Kim Cac Tu(The Temple of the Golden Pavilion) xuat ban nam 1956, la mot cau chuyen tieu thuyet hoa ve vu chay ngoi chua noi tieng o Kyoto. Utage no Ato (Sau bua tiec), xuat ban nam 1960, bam sat nhung su kien xung quanh chien dich tranh cu thi truong Tokyo cua chinh tri gia Hachiro Arita, vi tac pham nay ma Mishima đa bi kien vi toi xam pham ca nhan. Nam 1962, tac pham Utsukushii Hoshi (Nhung ngoi sao đep), mot tac pham gan voi the loai khoa hoc vien tuong thoi đo, đuoc xuat ban va nhan đuoc nhung phan ung trai nguoc.
Mishima tung ba lan đuoc đe cu giai Nobel va la mot nha van yeu thich cua rat nhieu nha xuat ban quoc te. Tuy nhien, nam 1968, nguoi thay đau tien cua ong Kawabata gianh đuoc giai Nobel va Mishima hieu rang co hoi nhan đuoc giai thuong cho nguoi Nhat Ban trong tuong lai gan la rat nho. Cung co tin đon rang Mishima muon chuyen giai thuong cho bac lao thanh Kawabata, nguoi đa gioi thieu ong toi van đan Tokyo trong thap nien 1940.


Cuoc song ca nhan Nam 1955, Mishima tham gia lop tap the thao va che đo dinh duong cho tap luyen ba buoi mot tuan đuoc ong tuan thu trong suot 15 nam cuoi đoi. Trong bai tieu luan xuat ban nam 1968, Mat troi va Anh thep, Mishima phan nan ve viec nhung nha tri thuc coi trong đau oc hon than the. Mishima sau đo đa tro nen rat đieu luyen voi mon kendo.
Du cho đa tung tham cac quan bar danh cho gay o Nhat Ban, van đe đinh huong gioi tinh cua Mishima hien van la mot chu đe ban thao o Nhat. Mishima ket hon voi Yoko Sugiyama ngay 11 thang 6 nam 1958 va co hai con la Noriko (1959) va Lichiro (1962).
Nam 1967, Mishima gia nhap Luc luong phong ve đat lien Nhat Ban va trai qua viec tap luyen co ban. Mot nam sau đo, ong thanh lap Tatenokai (Hoi la chan) nham tap hop cac thanh nien trai trang co vo va the se bao ve Nhat Hoang.
Trong 10 nam cuoi cuoc đoi, Mishima viet mot vai vo kich va tham gia đong trong vai bo phim cung nhu đong chi đao mot bo phim chuyen the tu mot trong nhung chuyen cua ong, Patriotism, the Rite of Love and Death. Ong cung tiep tuc viet bo bon tac pham, Hojo no Umi (Be phong nhieu), nhung tac pham xuat ban theo kho đinh ky tu thang 9 nam 1965.


Tu van Ngay 25 thang 11 nam 1970, Mishima va bon thanh vien cua Hoi la chan, toi tham si quan chi huy doanh trai Ichigaya, mot tru so o Tokyo cua Luc luong phong ve Nhat Ban. Ben trong tru so, ho dung chuong ngai vat va troi vi chi huy tren ghe. Voi mot ban tuyen ngon va khau hieu chuan bi san neu ro cac yeu cau, Mishima buoc ra ban cong đe ho hao cac binh si tu tap phia duoi va xui giuc ho đao chinh đe thiet lap lai suc manh cua hoang đe. Tuy nhien, nhung loi noi cua Mishima chi choc gian cac binh si va ban than ong thi bi che gieu. Ong hoan thanh bai dien van đa chuan bi san, tro lai phong chi huy va tu sat theo nghi thuc seppuku, nhiem vu sau cung truyen thong cua nghi thuc nay đuoc giao cho thanh vien Masakatsu Morita cua Hoi la chan thuc hien, tuy nhien Morita khong đu kha nang thuc hien đieu nay va cuoi cung Mishima cho phep mot thanh vien khac cua Hoi la chan, la Hiroyasu Koga,chat đau ong.


Sau đo Nhung nghi van đuoc đat ra xung quanh su tu van cua Mishima. Vao thoi điem Mishima qua đoi, ong đa hoan thanh tac pham cuoi cung Be phong nhieu. Ong đuoc cong nhan la mot trong nhung nha van hau chien phong cach nhat trong van hoc ngon ngu Nhat.
Mishima viet 40 tieu thuyet, 18 vo kich, 20 sach ve truyen ngan, khoang 20 sach ve tieu luan cung nhu mot kich ban. Phan lon cac tac pham nay bao gom nhung cuon sach đuoc viet nhanh nham thu loi nhuan, du chung bi coi nhe nhung nhung phan quan trong cua cac cuon sach nay van đuoc luu giu.


Chinh tri Vao cuoi đoi, Mishima la mot nguoi tan duong chu nghia dan toc. Cac nhan vat canh ta khong ua gi ong, đac biet la vi y tuong chan hung tinh than vo si đao (bushido) cua Mishima, ong cung bi rat nhieu nhung nguoi theo chu nghia dan toc chi trich vi luan điem neu ra trong Bunka Boeiron (文化防衛論 A Defense of Culture), cho rang Nhat Hoang Hirohito nen thoai vi va phai nhan trach nhiem cho su chet choc trong chien tranh.


Giai thuong Giai Shincho cua Nha xuat ban Shinchosha, 1954, cho Tieng song.
Giai Kishida cua Nha xuat ban Shinchosha cho cac tac pham kich, 1955.
Giai Yomiuri cua Bao Yomiuri Newspaper Co., cho tieu thuyet xuat sac nhat, 1957, Kim Cac tu.
Giai Yomiuri cua Bao Yomiuri Newspaper Co., cho vo kich xuat sac nhat, 1961, Hoa cuc 10 ngay.


Cac tac pham chinh *Voi ngoi đen mang ten Kinkaku-ji, xem Kinkaku-ji.


Cac vo kich Ngoai cac vo kich cho the loai kich đuong thoi nhu Madame de Sade, Mishima viet loi cho hai the loai kich truyen thong cua Nhat khac la No va Kabuki. Donald Keene dich tac pham Five Modern Noh Plays (Tuttle, 1981; ISBN 0-8048-1380-9). Phan lon con lai chua đuoc dich, do vay ten cac tac pham chi đe tua đe tieng Nhat phien am.


Phim Cac cuon sach ve Mishima Ba-ra-kei: Ordeal by Roses by Eiko Hosoe and Mishima (photoerotic collection of images of Mishima, with his own commentary) (Aperture 2002 ISBN 0-89381-169-6)
Deadly Dialectics: Sex, Violence, and Nihilism in the World of Yukio Mishima by Roy Starrs (University of Hawaii Press, 1994, ISBN 0-8248-1630-7 and ISBN 0-8248-1630-7)
Escape from the Wasteland: Romanticism and Realism in the Fiction of Mishima Yukio and Oe Kenzaburo (Harvard-Yenching Institute Monograph Series, No 33) by Susan J. Napier (Harvard University Press, 1995 ISBN 0-674-26181-X)
Mishima: A Biography by John Nathan (Boston, Little, Brown and Company 1974, ISBN 0-316-59844-5)
Mishima ou la vision du vide (Mishima: A Vision of the Void), essay by Marguerite Yourcenar trans. by Alberto Manguel 2001 ISBN 0-226-96532-5)
Rogue Messiahs: Tales of Self-Proclaimed Saviors by Colin Wilson (Mishima profiled in context of phenomenon of various "outsider" Messiah types), (Hampton Roads Publishing Company 2000 ISBN 1-57174-175-5)
The Life and Death of Yukio Mishima, by Henry Scott Stokes London: Owen, 1975 ISBN 0-7206-0123-1)
The Madness and Perversion of Yukio Mishima by Jerry S. Piven. (Westport, Connecticut, Praeger Publishers, 2004 ISBN 0-275-97985-7)
Yukio Mishima by Peter Wolfe ("reviews Mishima's life and times, discusses, his major works, and looks at important themes in his novels," 1989, ISBN 0-8264-0443-X)
Yukio Mishima, Terror and Postmodern Japan by Richard Appignanesi (2002, ISBN 1-84046-371-6)
Mishima's Sword–Travels in Search of a Samurai Legend by Christopher Ross (2006, ISBN 0-00-713508-4)
Mishima: A Life in Four Chapters (1985), a film directed by Paul Schrader [1]
Yukio Mishima: Samurai Writer, a BBC documentary on Yukio Mishima, directed by Michael Macintyre, (1985, VHS ISBN 978-1-4213-6981-5, DVD ISBN 978-1-4213-6982-2)


Tham khao