He  thong nhom mau ABO la ten cua mot he nhom mau o nguoi, dua tren su ton tai cac khang nguyen A va B tren be mat hong cau., 
Ten cua thuat ngu nay trong tieng Anh la "ABO blood group system"(he thong nhom mau ABO), tieng Phap la "systeme ABO" (he ABO) đeu dung chi tap hop cac loai mau o nguoi co khang nguyen (antigens) A hoac B hay ca hai (AB) hoac khong co (O) o mat ngoai cua te bao hong cau. Ten tat thuong dung cua thuat ngu nay la mau ABO.


Luoc su Nhom mau ABO đuoc phat hien va xac nhan ro đau tien ro nho bac si nguoi Ao la Karl Landsteiner o Vien Giai phau benh ly cua Đai hoc Vien (nay la Đai hoc Y khoa Vienna thuoc Ao). Nam 1900, ong phat hien ra rang mot so mau mau cua nguoi ma tron voi nhau in vitro (trong ong nghiem) se bien đoi khac han, tham chi khi quan sat duoi kinh hien vi se thay hong cau dinh voi nhau. Đieu nay giai thich vi sao nhieu thay thuoc đa tung lay mau cua nguoi nay truyen cho nguoi khac đe cuu chua thi lai lam cho nguoi can cuu bi chet.
Cac nghien cuu tiep theo cua ong xac đinh co it nhat ba loai mau khac nhau o nguoi ma ong goi la loai mau A, B va C. Ong cung giai thich rang hong cau (RBC) va huyet thanh chua chung co lien quan đen nhau rat chat che. Neu o hong cau co "dau hieu" (sau nay goi la khang nguyen) khong phu hop voi "dau hieu" (sau nay goi la khang the) trong huyet thanh, thi se bi ket dinh voi nhau, von thanh "cuc". Ong goi đo la A va B, con neu khong co thi goi la C.
Nam 1910, Ludwik Hirszfeld va Emil Freiherr von Dungern đe xuat ki hieu 0 (so khong) hay O thay cho nhom C, boi do tu tieng Đuc thi "Ohne" nghia la "khong co". Sau đo, nhom AB đuoc Sturli va von Decastello phat hien la nhom mau co ca "dau hieu" A va B.
Tu đo, ten goi nhom mau ABO (ten ghep cua 3 ki hieu tren) ra đoi va ton tai đen ngay nay.
Tuy hien nay, nguoi ta đa phat hien o nguoi co gan 40 he thong nhom mau khac nhau, nhung he thong ABO la quan trong bac nhat khi thuc hien truyen mau o nguoi.


Co che sinh ly Be mat hong cau nguoi binh thuong co the co hai loai khang nguyen chinh la khang nguyen A va khang nguyen B. Con trong huyet tuong, thi co the co hai loai khang the chinh la khang the A va khang the B.
Nguoi nao khoe manh, binh thuong thi:
Neu co khang nguyen A tren hong cau thi co khang the B trong huyet tuong, se thuoc nhom mau A.
Neu co khang nguyen B tren hong cau thi co khang the A trong huyet tuong, se thuoc nhom mau B.
Neu hong cau co ca khang nguyen A va B tren be mat, thi trong huyet tuong lai khong co khang the nao, se thuoc nhom mau AB.
Neu be mat hong cau khong co loai khang nguyen nao ca, thi trong huyet tuong lai co ca hai loai khang the, se thuoc nhom mau O.

Do đo, mau nhom A hoa lan voi mau nhom B, thi khang the B se gan vao khang nguyen A vi phan ung mien dich lam cho mau đo coi no nhu"ke thu"; đong thoi, khang the A cung se gan vao khang nguyen B đe tieu diet. Do đo, ca hai loai hong cau o đo đeu bi ket dinh voi nhau, mau von lai. Ket qua cua cuoc "tan sat"nay - neu dien ra trong co the - la gay tac mach va thuong nguy hiem đen tinh mang. Co che nay mo ta tom tat o hinh ben.


Co che di truyen Cac khang nguyen A va B co ban chat la protein ket hop voi cacbohyđrat. Trong Di truyen hoc co đien, gen quy đinh khang nguyen nay la gen đon do mot lo-cut co 3 alen la IA, IB va i.  Ky hieu "i" la viet tat tu isoagglutinogen, mot thuat ngu cung dung đe chi khang nguyen. Trong 3 alen nay, thi IA  va IB la cac alen đong troi, con alen i la gen lan so voi ca hai alen kia. Do đo:
Neu nguoi co kieu gen IAIA  hoac IAi thi thuoc nhom mau A.
Neu nguoi co kieu gen IBIB hoac IBi thi thuoc nhom mau B.
Neu nguoi co kieu gen IAIB thi thuoc nhom mau AB.
Neu nguoi co kieu gen ii (đong hop lan) thi thuoc nhom mau O.
Do ki hieu tren hoi phuc tap, nen nhieu tac gia thuong luoc bo chu i, chi dung 1 chu cai ki hieu cho 1 alen. Nghia la:
AA hoac AO quy đinh nhom mau A,
BB hoac BO quy đinh nhom mau B,
AB quy đinh nhom mau AB, con
OO quy đinh nhom mau O.

Boi vi moi alen tren o mot nhiem sac the, nen nhom mau đuoc xac đinh theo co che phan li va to hop cap nhiem sac the tuong đong mang cac alen nay. Chang han, bo co kieu gen AO, con me la BO, thi kha nang sinh cac con = ♂(1/2 A + 1/2 O) x ♀(1/2 B + 1/2 O) = 1 AB + 1 AO + 1 BO + 1 OO (xem so đo minh hoa o hinh ben).
Sau nay, Di truyen hoc phan tu xac đinh la đung, nhung chi ra ro hon rang lo-cut nay đinh vi tai 9q34.2 (nhiem sac the so 9, vai q bang 34.2), ma hoa enzym glycozyltransferaza đieu chinh luong cacbohyđrat cua cac khang nguyen tren mat hong cau.
Su di truyen ca kieu gen va kieu hinh cua nhom mau nay tom tat o bang 1 sau đay.

Neu chi xet kieu hinh, thi su di truyen tu cha me cho con đuoc tom tat nhu bang 2 duoi đay.


Phan bo kieu hinh Bon kieu hinh chinh (A, B, AB va O) chiem ty le rat khac nhau o nhung quan the nguoi khac nhau. Tuy nhien, trong đieu kien di cu, nhap cu khong xay ra, hon nhan chi xay ra trong noi bo quan the, thi ty le nay la on đinh va đac trung cho moi quan the nguoi. Chang han, ti le moi kieu hinh nhom mau nay cua cac hoc sinh, sinh vien đa đuoc đieu tra  o Silte Zone, Ethiopia nhu bang 3 sau đay:
 

Tuong tu nhu vay, đieu tra chon mau ngau nhien cung cho biet tan so cac alen cung khac nhau, tao nen phan bo kieu hinh đac trung khac nhau nhu bang 4 sau đay.


Tham khao them Nhom mau
Mien dich


Nguon trich dan