Hung mieu (興廟) hay Hung To mieu (興祖廟, Hung nghia la khoi nghiep, nghia khac la thinh vuong) la ngoi mieu tho The tu Nguyen Phuc Luan (hay Nguyen Phuc Con) va ba Nguyen Thi Hoan - song than cua vua Gia Long, vi tri o tay nam Hoang thanh (cach The mieu chung 50 met ve phia Bac), thanh pho Hue. Ngoi mieu hien đuoc dung đe tho.


Lich su Nguyen Phuc Luan, đang le se la nguoi len ngoi chua, nhung trong noi bo chua Nguyen co loan quyen than Truong Phuc Loan nen ong bi giam vao nguc va mat tai nha rieng. Tuy mat som (32 tuoi): nhung ong đa đe lai đen 6 nguoi con trai va 4 nguoi con gai, trong đo co Nguyen Phuc Anh, tuc Gia Long - vi hoang đe đau tien cua trieu Nguyen sau nay.
Sau khi len ngoi hoang đe nam 1802, vua Gia Long tim lai mo phan cua cha va xay dung mot ngoi mieu đe tho phung. Theo sach su trieu Nguyen, viec xay dung đuoc hoan tat chi trong 4 thang (thang 4 nam 1804 đen thang thang 8 nam 1804) tren đia điem cua The mieu ngay nay, chinh thuc su dung tu thang 3 nam 1805, ngoi mieu khi ay co ten la Hoang Khao mieu (ngoi mieu dung đe tho phung vua cha).
Đen nam 1821, vua Minh Mang cho doi Hoang Khao mieu lui ve phia sau đia điem cu 50m đe su dung khu đat cua Hoang Khao mieu xay The mieu. Cong viec di doi dien ra tu 23-3 đen 16-4, sau khi hoan tat ong cho đoi ten khu mieu thanh Hung To mieu.
Thang 2 nam 1947, khu mieu bi đot chay cung voi Tu Cam thanh va nhieu cung đien khac trong đot tieu tho khang chien cua Viet Minh.
Nam 1950, Bao Đai ve Hue mua lai An Khanh vuong tu, von la noi tho mot nguoi dong doi hoang toc la An Khanh vuong Nguyen Phuc Quang (con vua Gia Long) voi gia 300.000 đong (tien luc ay) đe xay dung lai thanh Hung mieu moi. Nam 1951, mot nha thau luc bay gio co ten la Nguyen Ngoc Bang đuoc giao viec doi An Khanh vuong tu ve tai lap thanh Hung mieu moi.
Nam 1995, no đuoc trung tu lai mot lan nua. Trong lan nay, mieu đuoc son son thiep vang.


Kien truc Kien truc cua Hung mieu hien tai co nen tang tu An Khanh vuong tu. Nhung vi mat bang cua Hung mieu cu nho hon An Khanh vuong tu nen khi xay dung nguoi ta buoc phai doi hai hang cot moi ben va cat bot mot so mai o ca hai ben.
Tren mot mat bang gan nhu vuong: 19m x 19,20m nguoi ta cau truc toa nha theo thuc trung diem va trung luong cua cac cung đien khac o Hue. Mieu la mot ngoi nha kep chung 400m² mai đuoc lop bang ngoi am duong men vang, nen cao 0,68 m bo bang đa Thanh. Toan bo dan tro (9 hang cot tinh tu truoc đen dau va 8 hang cot tinh tu trai sang phai, ke chan tren đa tang) cung voi cac mang trang tri đeu đuoc lam bang go quy: lim, sao, ken ken, hue moc. Tat ca cac keo đieu đuoc trang rat tinh xao, mat duoi va mat tren đeu đuoc tram tro hoa la va hinh anh co tac dung lam cac bo phan go tro nen nhe nhang. Cac cot tron tuy nho, nhung hai đau đuoc đeo vuot vao roi no ra hinh hoa sen, rat an khop voi nhau. Giua 2 cot tron cua moi vi keo con dung them cac khung go đuoc cham long hinh ky ha voi kich co khac nhau thay đoi theo tung tang.
He thong lien ba chia lam 4 tang moi tang phan khoang thanh cac o hoc đuoc trang tri theo loi Nhat thi Nhat hoa khac noi nhieu chu đe: đoi sao, đan ty, pho sach.. đoi cho con co ca cay kiem va cay nhu y.
Mat duoi mat tien ha doanh đuoc trang tri mot dai ban go hinh chu U chai ra lam o hoc voi loi trang tri giong he thong nhat lien ha.
Hai giang ap chot đoi xung nhau duoi tran thua luu, co hai buc đo bang go đuoc cham noi, cham long, cham kenh bong o ca hai mat trong va ngoai, o chinh giua moi mat la hinh anh noi cua mot trong 8 bat buu.
Đang truoc mieu co mot hang cot gom sau cai đung tren mat san đuoc xay bang xi mang gia đa. O đau cot chap hinh hoa sen đo lay con-xon (console).
Phan chinh doanh gom co 3 gian va 2 kep, tien doanh co 5 gian va 2 chai đon. Mat truoc cua moi chai đon ma mo mang tuong xay đuoc trang tri chu "tho" cach đieu, co tac dung tang tinh chui luc.
San truoc Hung mieu co hinh chu nhat (20m x 18,45m) đuoc lat gach bat trang. Giua san la đuong than đao lat bang đa thanh, chay tu bac them ra đen mieu mon phia truoc rong 2,15m. Song song voi hang cot hien la day cac chau su trong cay canh moi chau đat tren đon bang đa gom sau cai. Ben phai san co mot cai lu dung đe đot to so.
Ben phai trai trong khuon vien Hung mieu la nha Than Kho (nha kho cua than) va ben phai la nha Than Tru (nha bep cua than).
Xung quanh toa mieu co tuong tuong cao xay bang gach ngan cach, tuong hai ben mieu o giua tuong tro hai cua: Duc Khanh mon, Chuong Khanh mon. Đi qua cua Duc Khanh la Than Kho (nha kho), qua cua Chuong Khanh la Than Tru (nha bep). Phan tuong phia sau mieu co hai cua đoi xung nhau la Tri Tuong mon va Ung Tuong mon.
Ben trai khuon vien hien van con 2 bia đa: bia đa dung nam 1804 khac bai Ngu che cua Gia Long va bia đa dung nam 1821 khac bai Ngu che cua Minh Mang noi lai lich su xay dung Hung mieu va The mieu.


Chu thich Tham khao Phan Thuan An (2005). Quan the di tich Hue. Nha xuat ban Tre.