Đuong gioi han phia Bac (tieng Han: 북방한계선／北方限界線; am Han Viet: Bac phuong han gioi tuyen) tieng Anh: Northern Limit Line hoac North Limit Line (viet tat: NLL) la đuong phan đinh ranh gioi o vung bien Hoang Hai trong vong tranh chap giua Bac Trieu Tien va Han Quoc tren Ban đao Trieu Tien. Đuong phan gioi quan su nay đong vai tro bien gioi bien tren thuc te giua hai mien Trieu Tien.


Mo ta Đuong phan gioi chay giua phan luc đia tinh Gyeonggi von la mot phan cua Hwanghae truoc nam 1945, va cac đao ngoai khoi lien ke, bao gom Yeonpyeong va Baengnyeong. Do cac đieu kien cua hiep uoc đinh chien, phan đat lien đuoc nhuong lai cho CHDCND Trieu Tien kiem soat, trong khi cac đao van la mot phan cua Han Quoc mac du gan mien Bac hon.
Đuong phan gioi keo dai ra bien tu gioi tuyen quan su (MDL), va bao gom cac đoan thang giua 12 Điem giua cac kenh, mo rong trong mot vong cung ngan ngua loi ra giua ca hai ben. Vao đau phia tay cua đuong keo dai doc theo vi tuyen 38 đen đuong trung tuyen giua Trieu Tien va Trung Quoc.


Nguon goc Hiep đinh Đinh chien 1953, đuoc ky boi CHDCND Trieu Tien va Bo Tu lenh Lien Hop Quoc (UNC), ket thuc Chien tranh Trieu Tien va quy đinh rang nam hon đao trong đo co đao Yeonpyeong va Baengnyeong se nam duoi su kiem soat cua UNC va Han Quoc. Tuy nhien, đa khong đat đuoc mot đuong phan đinh ranh gioi tren bien, chu yeu vi cac UNC muon can cu tren 3 hai ly (5,6 km) cua vung lanh hai, trong khi Trieu Tien muon su dung 12 hai ly (22 km).
Sau khi Bo Tu lenh Lien Hop Quoc va CHDCND Trieu Tien khong đat đuoc mot thoa thuan, nguoi ta tin rang đuong ranh gioi đa đuoc thiet lap boi UNC nhu mot bien phap kiem soat hoat đong thuc te mot thang sau khi hiep uoc đinh chien đuoc ky ket, ngay 30/8/1953. Tuy nhien ban ghi tai lieu goc nay đa khong đuoc tim thay. Phan gioi đau tien đuoc ve đe ngan su xam nhap cua Han Quoc vao mien Bac đe doa hiep uoc đinh chien. Tuy nhien, vai tro cua no đa thay đoi đe ngan tau cua Trieu Tien huong ve phia Nam.
Nam 1974 Co quan tinh bao Trung uong My (CIA) Bao cao nghien cuu đieu tra nguon goc cua NLL va y nghia cua no, đuoc giai mat nam 2000, nhan thay rang NLL đuoc thanh lap theo thu tu thuc hien vao 14/1/1965 boi Tu lenh Luc luong Hai quan My, Han Quoc. Mot tien đe cua đuong phan gioi duoi mot cai ten khac, đa đuoc thanh lap vao nam 1961 boi cac cung chi huy. Khong co tai lieu ve đuong phan gioi truoc nam 1960 co the đuoc CIA tim thay, su nghi ngo đoi quan điem cho rang NLL đa đuoc tao ra ngay lap tuc sau khi đinh chien. Muc đich ban đau duy nhat cua NLL la nham cam tau thuyen UNC tu ve phia Bac no ma khong co su cho phep đac biet. Bao cao luu y, tuy nhien, trong it nhat hai noi NLL đa đi vao vung nuoc cho la thuoc chu quyen khong tranh cai cua Trieu Tien. Khong tim thay bang chung rang Trieu Tien đa cong nhan NLL.
Trong khi NLL đa đuoc ve tai thoi điem khi mot gioi han lanh hai 3 hai ly (5,6 km) la tieu chuan, vao nhung nam 1970 gioi han 12 hai ly (22 km) đuoc quoc te cong nhan, va viec thuc thi NLL can tro Trieu Tien, trong khu vuc, tiep can lanh hai quan trong (cho la thuc te hoac tiem nang). Nam 1973, Trieu Tien đa bat đau tranh cai ve NLL. Sau đo, sau khi 1982 Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat bien 1982, NLL cung can tro Trieu Tien thiet lap mot khu vuc đac quyen kinh te hieu qua đe kiem soat đanh ca trong khu vuc.
Hien chua ro khi nao Trieu Tien đuoc thong bao ve su ton tai cua NLL. Nhieu nguon tin cho rang thong tin nay đa đuoc thong bao tuc thi, nhung vao nam 1973 Thu truong Ngoai giao Kenneth Rush noi, trong mot tai lieu đa đuoc giai mat, "Joint State-Defense Message" đen Đai su quan My o Seoul noi rang "Chung toi nhan thuc rang khong co bang chung NLL đa bao gio đuoc chinh thuc trao cho Trieu Tien."
Tuy nhien, Han Quoc lap luan rang cho đen nam 1970, Trieu Tien mac nhien cong nhan cac đuong ranh gioi nhu la mot đuong phan đinh ranh gioi bien. CHDCND Trieu Tien ghi nhan trong Nien giam Trung uong 1959 cua ho cua mot đuong ranh gioi gan cac đao do UNC kiem soat, cach khoang ba hai ly, ma Han Quoc lap luan cho su chap nhan NLL cua Trieu Tien..


Tinh trang Đuong bien gioi nay khong đuoc Trieu Tien cong nhan. Cac luc luong hai quan cua Trieu Tien va Han Quoc thuong xuyen tuan tra cac khu vuc xung quanh NLL. Do Trieu Tien khong cong nhan đuong phan gioi, tau đanh ca cua ho đanh bat gan hoac tren đuong gioi han, đuoc ho tong boi tau hai quan cua CHDCND Trieu Tien.


= Quan điem cua Bo Tu lenh Lien Hop Quoc (UNC) =
UNC nhan manh vi the cua minh ve van đe bien gioi ngay 23/ 8/1999, tuyen bo rang van đe NLL la khong the thuong luong, vi đuong ranh gioi đa đuoc cong nhan la đuong bien gioi bien tren thuc te trong nhieu nam dai giua hai mien Trieu Tien.

"NLL đa phuc vu nhu la mot phuong tien hieu qua ngan ngua cang thang quan su giua luc luong quan đoi Trieu Tien va Han Quoc trong 46 nam. No phuc vu nhu la mot đuong phan đinh ranh gioi thuc te, trong đo đa gop phan vao su tach biet cua cac luc luong."

UNC nhan manh rang NLL phai đuoc duy tri cho đen khi mot đuong phan gioi quan su (MDL) co the đuoc thiet lap thong qua mot Uy ban quan su chung dua tren thoa thuan đinh chien.
Tuy nhien, trong mot đien tin ngoai giao My 1973, bay gio đa đuoc giai mat, luu y rang UNC phan đoi su xam nhap cua Trieu Tien trong pham vi 3 hai ly (5,6 km) cua cac đao do UNC kiem soat la vi pham thoa thuan đinh chien, nhung khong phan đoi cac xam pham NLL do NLL đa khong đuoc đe cap trong hiep đinh đinh chien. Han Quoc muon mo ta tat ca tham nhap NLL la "hanh đong khieu khich quan su", nhung My xem đo nhu la mot van đe nghiem trong đoi voi quan điem My ve thoa thuan đinh chien. Nam 1975, quan điem cua UNC la viec đanh ca va tuan tra cua Trieu Tien o phia nam cua NLL, ben ngoai pham vi 3 hai ly (5,6 km) cua cac đao do UNC quan ly, la khong the bien minh cho hanh đong xam pham vung nuoc do UNC kiem soat; UNC se khong tham gia vao viec thiet lap mot vung đanh ca rieng cua Han Quoc.


= Quan điem cua CHDCND Trieu Tien =

Sau khi hiep đinh đinh chien 1953 đuoc ky ket giua Lien Hop Quoc va Trieu Tien, thoa thuan ve mot phan mo rong tren bien cua khu vuc phi quan su đa khong đat đuoc. Nam 1955, Trieu Tien tuyen bo lanh hai mo rong 12 hai ly (22 km). tu bo bien. Hon nua, Trieu Tien đa khong tranh luan mot cach chinh thuc hoac chu đong vi pham NLL toi nam 1973. Lan đau tien, cac nha đam phan cua Trieu Tien tai cuoc hop 346 cua Uy ban đinh chien quan su đa phan đoi tinh trang cua đuong phan gioi. Trieu Tien sau đo đua cac nhom lon tau tuan tra qua NLL tren khoang 43 lan trong thang muoi va thang muoi mot. Trieu Tien noi rang no đa khong đuoc thong bao ve su ton tai cua đuong phan gioi, ma bay gio đuoc khang đinh bang giai mat đien tin ngoai giao cua My, vi vay ho khong the khang nghi no som hon.
Hang tin nha nuoc chinh thuc cua Bac Trieu Tien KCNA mo ta cac dong nhu "phong tuyen sau cung đe ngan chan nguoi dan đao thoat ve phia bac" đuoc ve ra đe đap ung "loi ich tu bien minh cua Washington."
Vao ngay 01/8/1977, Trieu Tien đa thanh lap mot khu đac quyen kinh te len rong 200 hai ly (370 km). Ho cung co gang thiet lap mot khu vuc ranh gioi quan su 50 hai ly (93 km) xung quanh cac hon đao tranh chap voi Han Quoc doc theo NFL; Tuy nhien, tuyen bo nay đa bi tu choi.
Voi su sup đo cua Lien Xo nam 1991, Trieu Tien muon thiet lap mot đac khu kinh te va cang bien quoc te o Haeju, cang nuoc sau phia Nam cua ho, đe phat trien cac co hoi thuong mai thay the. Tuy nhien, voi viec thi hanh NLL, viec tiep can voi Haeju yeu cau cac tau van chuyen phai đi doc theo bo bien cua Trieu Tien 65 hai ly (120 km), trong pham vi 3 hai ly (5,6 km) cua bo bien. Đieu nay ngan can su phat trien cua Haeju nhu mot cang quoc te lon.
Ke tu thang 9/1999, Trieu Tien đa tuyen bo mot "Gioi tuyen quan su Bien Tay" (con goi la "Gioi tuyen quan su Lien Trieu - Inter-Korean MDL") tien ve phia nam nhieu hon. đuong ranh gioi tren bien nay la mot đuong mo rong tu ranh gioi đat lien cach đeu voi đat lien cua hai mien, voi cac kenh đen cac đao phia tay bac duoi su kiem soat UNC, tuyen bo đuoc dua tren quyet đinh gioi han luat quoc te.
Theo mot bai bao nam 2002 cua KCNA, NLL vi pham thoa thuan đinh chien cua Han Quoc va lanh hai 12 dam theo quy đinh cua Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat Bien. Bai bao khang đinh Đuong gioi han phia Bac la mot nguyen nhan goc re cua xung đot vu trang, va bang cach khang đinh đuong phan gioi My va Han Quoc tim cach su dung no đe cham ngoi cho cuoc xung đot quan su. Mot bai bao truoc đo cho biet tai cuoc hop cua uy ban đinh chien quan su trong thang 12 nam 1973 va thang 7 nam 1989 Trieu Tien cho rang cuoc xung đot trong tuong lai la khong the tranh khoi đuong ranh gioi quan su đuoc ve tren Hoang Hai bi xoa bo, va thuc giuc My đam phan bien phap nhu vay.
Ngay 21/12/2009, Trieu Tien thanh lap mot "peacetime firing zone" phia nam cua NLL trong vung bien tranh chap voi Han Quoc.


= Quan điem cua Han Quoc =
Quan điem cua Han Quoc tu nhung nam 1970 la:

NLL  la mot bien phap khong the thieu đe thuc thi cac Hiep đinh đinh chien;
NLL o vi tri gan giua cac đao cua Han Quoc va đat lien Trieu Tien;
Trieu Tien đa ngam chap thuan NLL cho đen 1973, vi vay mac nhien cong nhan NLL.
Nam 2002, Bo Quoc phong cong bo mot bai bao khang đinh lai tinh hop phap cua NLL, va cho rang tuyen bo cua CHDCND Trieu Tien ve NLL la khong co can cu. Tai lieu nay ket luan rang:

NLL đa la gioi tuyen bien thuc te trong 49 nam qua va đa đuoc khang đinh va xac nhan boi Hiep uoc Co ban Lien Trieu 1992 (1992 South-North Basic Agreement);
Cho đen mot đuong ranh gioi bien khong xam luoc moi đuoc thanh lap, NLL se đuoc duy tri giong nhu gioi tuyen quan su tren đat lien, va cac quyet đinh phan ung se đuoc thuc hien cho tat ca cac su xam nhap cua Trieu Tien;
Bat ky đuong ranh gioi bien khong xam luoc moi chi co the đuoc thanh lap thong qua cac cuoc thao luan giua hai mien, va NLL khong phai la chu đe đam phan giua My hoac UNC voi mien Bac;
Cac tuyen bo cua Trieu Tien vi pham Hiep đinh đinh chien va khong tuong thich voi tinh than va cac quy đinh cua luat quoc te.
Ngay 4/10/2007, Tong thong Han Quoc Roh Moo-hyun va lanh đao Trieu Tien Kim Jong-il đa giai quyet cac van đe tranh chap NLL bang mot tuyen bo chung:

Tuy nhien, sau nay Tong thong Han Quoc Lee Myung-bak tu choi tiep can nay, mo ta NLL la "bien gioi quan trong gop phan gin giu hoa binh tren đat cua chung ta."
Cac hoc gia Han Quoc tai Vien Hang hai Han Quoc lap luan vao nam 2001, tinh trang phap ly giua hai mien Trieu Tien la mot che đo đac biet chi phoi boi cac thoa thuan đinh chien, chu khong tuan theo cac luat quoc te thong thuong vi du nhu Luat Bien. Do đo, NLL la tuy thuoc vao thoa thuan chinh tri giua hai mien Trieu Tien, chu khong phai la che tai luat quoc te.


= Quan điem cua My =
Quan điem cua Chinh phu My, phan tach tu Bo Tu lenh Lien Hop Quoc, khong đuoc the hien ro net. Khi đuoc hoi ve NLL, đai dien chinh phu Hoa Ky thuong tham van cac cau hoi đen UNC o Han Quoc.
Thang 2/1975, Ngoai truong Henry Kissinger viet trong mot đien tin mat, hien đa đuoc giai mat, rang "Mien Bac tuan tra đuong gioi han khong co tu cach phap ly quoc te... Trong chung muc no co muc đich đon phuong phan chia vung bien quoc te, no ro rang la trai voi luat quoc te va quan điem cua Cong uoc Lien Hop Quoc ve Luat bien." Truoc đo, vao nam 1973 mot "Joint State-Defense Message" Đai su quan My o Seoul noi rang Han Quoc "la sai lam trong gia đinh chung toi se tham gia trong no luc đe ap dung NLL", va Đai su My noi voi chinh phu Han Quoc rang tuyen bo lanh hai 12 dam (19 km) cua Trieu Tien đa tao ra mot khu vuc bat on voi NLL.
Trong thang 11/2010, sau khi Trieu Tien phao kich Yeonpyeong, Tong thong Barack Obama cho biet My đang "vai ke vai" voi Han Quoc va len an cac cuoc tan cong, nhung khong đe cap cu the ve NLL.


Xung đot bien gioi Cuoc đung đo giua tau đanh ca va tau hai quan cua Han Quoc thuong xuyen xay ra doc theo NFL. Do vung bien doc theo NFL rat giau cua xanh, cac vu đung đo tren bien đoi khi đuoc goi la "Chien tranh Cua". Cac su co bao gom:

Tran chien Yeonpyeong lan 1 (1999) - Bon tau tuan tra cua Trieu Tien va mot nhom cac tau đanh ca vuot qua ranh gioi va bat đau mot cuoc đau sung khien mot tau cua Trieu Tien bi chim, nam tau tuan tra bi hu hong, 30 thuy thu thiet mang va 70 nguoi bi thuong.
Tran chien Yeonpyeong lan 2 (2002) - hai tau tuan tra cua Trieu Tien vuot qua NLL gan đao Yeonpyeong va bat đau phao kich; sau khi bi ap đao va bi thiet hai, cac tau rut lui.
Ngay 01/11/2004 ba tau cua Trieu Tien vuot qua NLL. Ho bi cac tau tuan tra cua Han Quoc thong bao phan đoi, nhung khong tra loi. Cac tau Han Quoc đa no sung va tau Trieu Tien rut lui ma khong ban tra. Khong co thuong vong đuoc bao cao.
Tran chien Daecheong (2009) - Mot chiec tau phao cua Trieu Tien vuot qua NLL va đi vao vung bien gan đao Daecheong, tau Han Quoc khai hoa va bao cao gay thiet hai nghiem trong cho mot tau tuan tra cua Trieu Tien va mot nguoi chet.
Vao ngay 27/1/2010, Trieu Tien ban phao vao cac nuoc o gan tau NLL va tau Han Quoc ban tra. Vu viec xay ra gan đao Baengnyeong do Han Quoc kiem soat. Ba ngay sau đo, Trieu Tien tiep tuc ban phao ve phia khu vuc nay.
Su co đam tau Cheonan (2010) - ROKS Cheonan (PCC-772), mot tau ho tong cua Han Quoc, bi đanh chim boi mot vu no, giet chet 46 thuy thu; ket qua cua cuoc đieu tra quoc te do han Quoc đung đau đa đo loi cho Trieu Tien, von đa tu choi tham gia.
Phao kich Yeonpyeong (2010) - quan đoi Trieu Tien đa ban khoang 170 qua đan phao vaođao Yeonpyeong, giet chet bon nguoi Han Quoc, lam bi thuong 19, va gay thiet hai tren dien rong đen cac cu dan lang chai tren đao.


= Tong so =
Nhin chung, cac tranh chap đa dan đen:

54 nhan vien quan su cua Trieu Tien thiet mang
54 nhan vien quan su cua Han Quoc thiet mang
95 nhan vien quan su cua Trieu Tien bi thuong
99 nhan vien quan su cua Han Quoc bi thuong
4 thuong dan cua Han Quoc thiet mang
19 thuong dan cua Han Quoc bi thuong
Quan trang bi mat hoac hu hai bao gom:

1 tau phong loi cua Trieu Tien bi chim
1 tau phao cua Trieu Tien bi hu hong
6 tau tuan tra cua Trieu Tien bi hu hong
1 tau ho tong cua Han Quoc bi chim
1 tau tuan tra cua Han Quoc bi chim
1 tau ho tong cua Han Quoc bi hu hong
2 tau tuan tra cua Han Quoc bi hu hong


Xem them Phan chia Trieu Tien
Khu phi quan su Trieu Tien
Khu phi quan su
Hiep đinh đinh chien 1953 - toan van hiep đinh bang tieng Anh.


Chu thich Tham khao Van Dyke, Jon M., Mark J. Valencia and Jenny Miller Garmendia. "The North/South Korea Boundary Dispute in the Yellow (West) Sea" Luu tru ngay 9 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine. Marine Policy 27 (2003), 143-158.
Roehrig, Terence. "The Origins of the Northern Limit Line Dispute". NKIDP e-Dossier no.6 (May 2012).