Kinh te Viet Nam thoi Tien Le phan anh tinh hinh kinh te nuoc Đai Co Viet tu nam 980 đen nam 1009 duoi thoi Tien Le trong lich su Viet Nam.


Nong nghiep Nong nghiep van la nen tang co ban cua nen kinh te đuong thoi. Phan lon ruong đat o lang xa phu thuoc vao trieu đinh, do trieu đinh so huu.
Cac loai ruong đat thoi Tien Le gom co:

Ruong tich (ruong vua): nhu Bo Hai Khau (Thai Binh), Đo Đong (Bac Giang), Đoi Son (Ha Nam). Vao đau xuan vua thuc hien le cay tich đien đe đong vien, khuyen khich nhan dan san xuat nong nghiep, goi la le tich đien; lan đau tien vao nam 987, Le Đai Hanh đa thuc hien viec nay. Su sach ghi nhan đo la le tich đien đau tien ma mot vi vua Viet Nam than hanh đi cay. Trieu đinh su dung nguoi tu toi hoac nong dan lam nghia vu lao dich cay cay, toan bo san luong thu hoach ve kho cua trieu đinh.
Ruong phan phong: Ve chinh sach phan phong ruong đat, nha Tien Le co ban ke thua nha Đinh. Che đo phan phong cho cac cong than, quan lai chi la tam thoi, đe huong thue, khong tro thanh ruong đat tu huu va phai tra lai trieu đinh sau khi đuoc nguoi phong qua đoi. Ngoai mot so cong than, vua Le Đai Hanh con ban đat cho cac hoang tu lam thuc ap (tat ca 11 nguoi).
Ruong chua: Nha chua cung so huu mot so đat đai.
Ruong tu: Ruong đat tu nhan do mot so trang trai hinh thanh tu thoi Bac thuoc đuoc trieu đinh trung uong cho phep ton tai, thuoc quyen so huu tu nhan va đuoc phep mua ban.
Ngoai ra, nha Tien Le con khuyen khich dan cac noi khai khan đat hoang đe lap lang, mo rong dien tich đat cong. Nhung ruong đat o lang xa va ruong moi hinh thanh do khai hoang, nhan dan theo tap tuc chia ruong đeu cho nhau cay cay va nop thue cho trieu đinh.
Su sach ghi nhan nhung thanh qua phat trien nong nghiep thoi Tien Le, mua mang tot vao cac nam 987, 989.


Thu cong nghiep Tren co so su phat trien cua cac nghe thu cong truyen thong, thu cong nghiep tiep tuc phat trien. Mot so quan xuong thuoc so huu cua trieu đinh đuoc hinh thanh đe san xuat cac vat dung cho vua quan va đuc tien, đuc vu khi.
Đuong thoi ghi nhan mot so cong trinh dung đien xay dung nhu đien Bach Bao Thien Tue o nui Đai Van, co giac vang bac, lam noi coi chau; đien Phong Luu, đien Tu Hoa, đien Bong Lai, đien Cuc Lac, lau Đai Van, đien Truong Xuan, đien Long Boc, mai lop ngoi bac.
Nhung nghe san xuat thu cong nghiep trong dan gian gom co keo to, det lua, ren sat, lam giay, đuc đong, lam vang bac, đong thuyen,… voi trinh đo ngay cang nang cao.


Thuong mai He thong đuong sa giao thong đuong bo va đuong thuy trong nuoc đuoc cac vua Le quan tam khai thong xay dung. Su ghi lai nhung su kien khai thong đuong sa vao cac nam 983, 1003, 1009.
Su sach khong chep ro ve hoat đong thuong mai trong nuoc. Đoi tac quan he buon ban ngoai thuong chu yeu cua Đai Co Viet la Trung Quoc. Hai ben lap ra nhung noi giao dich song phuong goi la Bac dich truong đat tren đuong thong lo bien gioi.
Nhung Bac dich truong quan trong trong thoi ky nay la trai Vinh Binh (đuoc Le Van Sieu phong đoan la cho Ky Lam hien nay), tai Sach Nam Giang thuoc trai Co Van va chau To Hau (Le Van Sieu phong đoan la chau That Khe), trai Hoanh Son (Na Cham o ai Nam Quan). Trai Hoanh Son tu tap nhieu nha buon tu chau Quang Nguyen cua Đai Co Viet va chau Đac Ma cua nuoc Đai Ly (Van Nam) va cac lai buon tu Quang Chau cua Tong.
Bac dich truong lon nhat gan bien gioi la điem giao dich hai nuoc nam o trai Nhu Hong, Kham chau.
Cac quan chuc đia phuong bien gioi cung ho tro cho quan he buon ban cua cac thuong gia hai ben. Neu xay ra viec keu ca vi nguoi ban can thieu thi phia Đai Co Viet lai cu su sang Kham chau đe thu lai can đe kiem tra. Khong nhung the, chinh trieu đinh nha Tien Le cung sai nguoi sang giao dich thang voi khach buon nguoi Tong. Hang ban cua Đai Co Viet gom co vang, bac, tien đong.


Tien te Khi cai tri, Le Hoan đa dung ba nien hieu, song chi đuc duy nhat tien Thien Phuc tran bao, lay ten theo nien hieu đau tien. Cac vua Tien Le sau khong đuc tien.
Su lieu cu cua Viet Nam la Đai Viet su ky toan thu va Viet su thong giam cuong muc đeu co nhac đen viec tien Thien Phuc đuoc đuc tu mua xuan nam 984. Do tien trong nuoc khong đu nhu cau su dung, mot so đong tien nha Đuong cu nhu Khai Nguyen va nha Tong đuong thoi nhu Thuan Hoa, Tuong Phu đuoc luu hanh trong nuoc Đai Co Viet.
Su sach khong neu ro ty le gia tri giua nhung đong tien trong nuoc phat hanh va tien Trung Quoc ra sao. Tien Thien Phuc nha Tien Le nang 2,3-3,2 gram, con cac đong tien nha Tong nang khoang 3,5 gram. Tai Kham chau, viec mua ban cua nguoi Viet va nguoi Tong bao gom ca tien đong. Le Van Sieu cho rang đay khong chi la thi truong hang hoa ma con la thi truong tien te ma hai ben trao đoi ngoai hoi.


Cac loai thue Nha Tien Le đat ra le đanh thue can cu vao so luong tai san ve ruong đat. Thue than chia ra hai loai:

Tien cong dung la tien cong dich (nhu lao đong cong ich) ma nguoi dan phai chiu moi nam 10 ngay va co the nop tien thay vao viec tap dich
Tien thue ho: la tien moi gia đinh phai nop hang nam
Tien thue đieu: Tien moi ho phai nop đe đong vao viec quan
Nha Tien Le đat ra thue tho san theo phep thoi Tam Đai (Ha, Thuong, Chu) cua Trung Quoc, chi lay cong pham ma khong thu bang tien. Đong thoi, trieu đinh co chinh sach khuyen khich thuong mai. Nhung nguoi buon ban khong phai nop thue, coi nhu ho chi ban nhung nong pham san xuat ra ma đa chiu thue ruong đat roi.


Xem them Kinh te Viet Nam thoi Ly
Kinh te Viet Nam thoi Đinh


Tham khao Đai Viet su ky toan thu
Kham đinh Viet su thong giam cuong muc
Ngo Thi Si (2011), Đai Viet su ky tien bien, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Truong Huu Quynh, Đinh Xuan Lam, Le Mau Han chu bien (2008), Đai cuong lich su Viet Nam, Nha xuat ban Giao duc
Luc Đuc Thuan, Vo Quoc Ky (2009), Tien co Viet Nam, Nha xuat ban Giao duc
Đao To Uyen chu bien (2008), Giao trinh lich su Viet Nam, tap 2, Nha xuat ban Đai hoc su pham
Nhieu tac gia (1984), The ky X - Nhung van đe lich su, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi
Nguyen Khac Thuan (2003), Đai cuong lich su co trung đai Viet Nam, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Đao Duy Anh (2005), Đat nuoc Viet Nam qua cac đoi, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Le Van Sieu (2006), Viet Nam van minh su, Nha xuat ban Van hoc
Vien Su hoc (1987), Bien nien lich su co trung đai Viet Nam, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi


Chu thich