Humphrey DeForest Bogart, thuong đuoc biet toi voi ten Humphrey Bogart (25 thang 12 nam 1899 – 14 thang 1 nam 1957) la mot dien vien nguoi My. Tuy chi mot lan gianh Giai Oscar Nam dien vien chinh xuat sac nhat nhung ong đuoc coi la mot trong nhung dien vien xuat sac nhat cua Hollywood, ong la nguoi đung đau Danh sach 100 ngoi sao đien anh cua Vien phim My. Nhung bo phim đang nho cua Bogart la The Maltese Falcon (1941), Casablanca (1942), To Have and Have Not (1944) va The African Queen (1951). Tong cong ong đa xuat hien trong 75 bo phim đien anh. Đieu đang chu y la tuy co mot thoi gian kha dai la dien vien san khau, tham gia cac bo phim loai B hoac nhan cac vai phu nhung ngay khi nhan đuoc nhung vai co đat dien, Bogart đa nhanh chong nam bat va tro thanh mot trong nhung ngoi sao lon nhat moi thoi cua Hollywood.


Tieu su Humphrey DeForest Bogart sinh tai thanh pho New York vao đung ngay Giang sinh chuyen giao giua hai the ki 25 thang 12 nam 1899. Humphrey la con ca trong gia đinh cua ong Belmont DeForest Bogart va ba Maud Humphrey. Ngay sinh cua Bogart đa la mot chu đe gay tranh cai trong thoi gian dai vi nhieu nguoi cho rang chinh hang Warner Bros. đa nghi ra ngay sinh nhat cua ong trung voi dip Giang sinh đe lang man hoa ly lich cua dien vien nay vi thuc ra ong sinh ra gan 1 nam truoc đo vao ngay 23 thang 1 nam 1898. Gia thuyet nay ve sau đa bi bac bo vi tuy khong co giay khai sinh nhung ngay sinh cua Humphrey đa xuat hien tren mot to bao o Boston vao đau thang 1 nam 1900, đieu nay ung ho viec ngoi sao Hollywood sinh ra vao khoang thang 12 nam 1899 chu khong phai la 1 nam truoc đo. Nguoi vo cuoi cung cua Bogart, nu dien vien Lauren Bacall sau nay cung luon lay ngay 25 thang 12 la ngay sinh nhat cua chong minh.
Cha cua Humphrey, ong Belmont la mot nha phau thuat co tai, con me ong la mot hoa si cong nghiep noi tieng. Vi vay gia đinh Bogart song rat sung tuc trong mot can ho o khu Upper West Side va co mot nha rieng khac o vung nong thon New York.
Bogart đuoc bo me cho vao hoc tai truong trung hoc Trinity School va sau đo la truong du bi đai hoc danh tieng Phillips Academy o Andover, Massachusetts voi hy vong cau se đo vao Đai hoc Yale. Tuy nhien nam 1918 Bogart lai bi đuoi khoi Phillips Academy. Co nhieu gia thiet đe giai thich cho vu viec nay, co nguoi cho rang Bogart đa nem hieu truong xuong ho o khu ky tuc, nguoi khac lai nhac toi viec Bogart thuong xuyen hut thuoc, uong ruou trong khi lai co điem so kha te va co thai đo khong đung muc voi giao vien.
Mua thu nam 1918, Bogart gia nhap Hai quan Hoa Ky. Trong thoi gian tai ngu ong đa co vet seo noi tieng va dan hinh thanh giong noi rat đac biet trong cac bo phim sau nay.


Su nghiep = Su nghiep san khau =
Sau khi roi quan ngu, Bogart bat đau su nghiep san khau nam 1921 voi cac vai dien o nha hat Brooklyn. Ong chua bao gio tung hoc dien xuat hoac đuoc đao tao mot cach chinh quy, vi vay ong thuong khong đuoc coi trong va phai nhan cac vai nho. Tu nam 1922 đen nam 1935 Bogart đa tham gia it nhat 17 vo dien cua San khau Broadway.
Nam 1934 Bogart tham gia vo kich Invitation to a Murder, vai dien cua ong đa đuoc nha san xuat Arthur Hopkins chu y va Hopkins đa gioi thieu Bogart cho tac pham moi cua Robert E. Sherwood, The Petrified Forest. Khi Bogart toi van phong cua Hopkins, ong nay noi ngay: "Toi co mot vai tot cho anh. Mot vai gangster". Robert Sherwood cung ngoi đo va qua quyet rang lua chon cua Hopkins la sai lam vi cho rang ngoai hinh cua Bogart chi thich hop voi cac vai cau thu bong đa My. Sau nay Bogart co noi: "Ho bat đau tranh cai con toi thi nghi Sherwood co le la đung. Toi khong the hinh dung minh se dien mot vai tay anh chi the nao". Tuy nhien The Petrified Forest cuoi cung lai la thanh cong ruc ro cho Bogart voi 197 buoi dien chi rieng o New York. Ong lon cua Hollywood Warner Bros. ngay lap tuc mua ban quyen The Petrified Forest đe dung thanh phim va Bogart đuoc Leslie Howard, nguoi đong vai chinh trong vo kich va la ban ong, gioi thieu vao lai vai tay anh chi Duke Mantee. Đay la vai dien đien anh đau tien trong su nghiep cua Bogart va ong khong bao gio quen su giup đo cua Howard. Nam 1952 Bogart đa đat ten cho đua con gai duy nhat cua minh la Leslie, lay theo ten nguoi ban Leslie Howard đa chet trong Chien tranh the gioi thu hai.


= Khoi đau su nghiep đien anh =
Robert E. Sherwood sau đo van tiep tuc la ban than cua Bogart. Nam 1936, phien ban đien anh cua The Petrified Forest ra đoi voi nhung nhan xet tot đep danh cho Humphrey Bogart. Tuy nhien ngay sau đo ong bi đong đinh voi hinh tuong mot tay anh chi trong loat phim hinh su cua Warner Bros. Tinh tong cong trong loat phim Bogart đa phai len ghe đien 12 lan, nhan 800 nam tu kho sai voi mot ly le đon gian cua ong chu Waner, Jack Warner: Chung nao phim con kiem đuoc tien, dien vien con đuoc tra luong thi cha co ly do gi đe moi nguoi phan nan ca!

Nam 1938 hang Warner Bros. giao cho Bogart mot vai phu trong Swing Your Lady, mot nam sau đo la vai nha khoa hoc đien khung trong The Return of Doctor X. O giai đoan hoang kim, cac hang phim Hollywood thuong ky hop đong đoc quyen voi cac dien vien, Bogart la dien vien truc thuoc hang lon Warner Bros. va nhung nha san xuat cua hang nay chang he co y đinh đua ong tro thanh mot ngoi sao Hollywood moi. Ong thuong xuyen phai nhan nhung vai phu khong hop voi kha nang (neu khong nhan vai, cac dien vien đoc quyen co the bi treo hop đong va ngung dien), tuy vay Bogart van lam viec cham chi, trong khoang thoi gian tu nam 1936 đen 1940 cu hai thang ong lai đong xong mot bo phim voi cac vai dien chu yeu la đe lam nen cho cac ngoi sao cua Warner khi đo nhu James Cagney, Edward G. Robinson, Victor McLaglen, George Raft va Paul Muni.


= Ngoi sao Hollywood =
High Sierra (1941) la bo phim cua đao dien Raoul Walsh do John Huston, mot nguoi ban cua Bogart chuyen the kich ban tu tieu thuyet cua William R. Burnett. Chinh bo phim nay đa mang lai cho Bogart vai dien mang tinh đot pha, đo la vai phan dien "Cho đien" Roy Earle. Mac du van "phai" chet o cuoi phim nhung nho co đat dien, Humphrey Bogart bat đau đuoc khan gia ham mo.
Paul Muni va George Raft la nhung dien vien đa tu choi vai dien ma sau đo Bogart đuoc nhan trong High Sierra. Nam 1941, Bogart lai mot lan nua đuoc nhan vai do Raft đe lai trong bo phim đau tien John Huston đao dien, The Maltese Falcon (1941). Bogart đa dien xuat rat tot va nhanh chong chinh phuc khan gia bang hinh tuong mot Sam Spade vua nham hiem, bao luc, lai vua đep trai, thong minh va luon la nguoi song sot cuoi cung. Khi Sam Spade nhan ra nguoi khach hang quyen ru cua minh la ke sat nhan, anh ta đa giao nop ngay co cho canh sat va noi mot đoan thoai noi tieng: "Anh khong quan tam ai yeu ai. Anh khong the che giau em đuoc! Em đa giet Miles va em phai tra gia. Anh hy vong nguoi ta se khong treo em len bang cai co xinh đep nay. Neu em may man, em se ra tu sau 20 nam va anh se quay lai voi em. Con neu nguoi ta treo co em, anh se luon nho đen em".

Phai cho đen nam 1942 Bogart moi co vai dien thuc su theo phong cach lang man đau tien, đo la vai Rick Blaine trong bo phim huyen thoai Casablanca, cap nhan vat do Humphrey Bogart - Ingrid Bergman trong tac pham cua đao dien Michael Curtiz nay sau đo đa tro thanh mot trong nhung cap đoi noi tieng nhat trong lich su đien anh. Ngac nhien la ngoai đoi, trong qua trinh thuc hien Casablanca Bergman va Bogart lai la hai nguoi khac khau, nu dien vien goc Thuy Đien đa nhan xet ve ban dien cua minh: "Toi hon anh ta nhung toi chua bao gio hieu anh ta". Nhieu nam sau đo khi gap lai nhau, Bogartnoi: "Co đa tung la mot ngoi sao lon nhi. The con bay gio co la gi?", Bergman đa tra loi: "Mot nguoi đan ba hanh phuc". Luc nay Ingrid Bergman đa cuoi đao dien nguoi Y Roberto Rossellini va co mot đua con. Casablanca đa gianh Giai Oscar Phim hay nhat nam 1943 va sau nay đuoc coi la mot trong nhung bo phim xuat sac nhat cua đien anh My, tuy nhien ca Bogart va Bergman đeu khong chien thang trong nhung hang muc dien xuat ma ho đuoc đe cu.


= The African Queen =

Nam 1951 Bogart đong cap voi ngoi sao Katharine Hepburn trong bo phim The African Queen do nguoi ban than cua ong la John Huston đao dien. Voi boi canh la chau Phi, viec quay phim dien ra rat kho khan khi ca đoan lam phim, tru Bogart va Huston đeu bi mac benh ly. Bogart đa giai thich rang: "Toi đa xay mot buc tuong vung chac bang ruou Scotch đe ngan cach minh voi lu sau bo. Bat cu con muoi nao đot toi, no se chet vi say ruou".
The African Queen la bo phim mau Technicolor đau tien cua Bogart. Sau nay ong con tham gia cac bo phim mau khac la The Caine Mutiny, The Barefoot Contessa, We're No Angels va The Left Hand of God. Vai dien Charlie Alnutt đa đem lai cho Humphrey tuong vang Oscar duy nhat trong su nghiep nam 1951 (cho hang muc Vai nam chinh). Truoc le trao giai Bogart đa tuyen bo voi ban be rang neu la nguoi chien thang, ong se pha vo quy uoc cam on khi len nhan giai vi: "Toi cha no ai cai gi! Toi nhan đuoc giai thuong nay vi đa lam viec cham chi va chu tam vao vai dien!". Nhung cuoi cung thi trong bai phat bieu Humphrey Bogart cung ngo loi cam on John Huston, Katharine Hepburn va ca đoan lam phim.


= Nhung vai dien cuoi cung =

Nam 1954 Bogart vao vai Thuyen truong Queeg mot cach xuat sac trong tac pham cua Edward Dmytryk The Caine Mutiny. Cung trong nam nay ong con co hai vai dien tinh te khac trong Sabrina cua đao dien Billy Wilder (ong đong cap voi mot huyen thoai man bac khac la Audrey Hepburn) va The Barefoot Contessa cua đao dien Joseph Mankiewicz.
Su nghiep cua Bogart chi cham dut vao nam 1955 vi ly do suc khoe. Trong nam nay ong đa tham gia 4 bo phim, The Left Hand of God (1955), We're No Angels, The Desperate Hours va The Harder They Fall. The Harder They Fall (phat hanh nam 1956) la tac pham đien anh cuoi cung co su xuat hien cua Humphrey.


= Truyen hinh =
Bogart đoi khi cung xuat hien tren truyen hinh. Ong đa tham gia chuong trinh phong van The Jack Benny Show va Person to Person cua Edward R. Murrow. Bogart va Bacall cung tung xuat hien chung trong chuong trinh truyen hinh mau rat hiem cua hang NBC nam 1955.


Đoi tu = Bogart va Bacall =

Tuy đa ket hon toi 4 lan nhung mai toi cuoc hon nhan cuoi cung voi Lauren Bacall (ma ong hay goi than mat la "Baby"), Bogart moi thuc su tim đuoc hanh phuc. Hai nguoi gap nhau trong qua trinh quay bo phim To Have and Have Not. Hai nguoi cuoi nhau mot nam sau đo vao ngay 21 thang 5 nam 1945 tai Lucas, Ohio va don ve mot biet thu sang trong o Holmby Hills, nam giua mot khu can ho sang trong gan Beverly Hills va Bel-Air, trong so hang xom cua ho co ngoi sao Judy Garland.
Ngay 6 thang 1 nam 1949, Lauren Bacall sinh ha mot đua con trai, Stephen Humphrey Bogart, va giup Bogart cuoi cung cung đuoc tro thanh mot ong bo o tuoi 49. Ngay 23 thang 8 nam 1952, hai vo chong co đua con thu hai, Leslie Howard Bogart, ten đua tre đuoc đat theo ten dien vien nguoi Anh Leslie Howard, nguoi đa bi giet trong Chien tranh the gioi thu hai.
Moi quan he giua Bogart va Bacall la trung tam cua bo phim noir (film noir) xuat sac The Big Sleep. Sau nay Bacall đa viet ve Bogart: "Ban phai luon tinh tao khi lay anh ay. Cu moi lan toi nghi minh co the nghi ngoi va lam moi thu minh muon, anh ay lai gay chuyen. Chang the nao ma đoan truoc đuoc phan ung cua Bogart, ke ca khi ban hieu anh ay rat ro".


= Vu viec gau truc =
Nam 1950, Bogart va nguoi ban Bill Seeman toi hop đem El Morocco o New York, trong trang thai say xin, hai nguoi đa đat mua hai con gau truc nhoi nang chung 10 kg vi cho rang chung la đo tot. Bogart va Seeman đat luon hai con gau nhoi o ghe va tiep tuc uong ruou. Hai nguoi phu nu o hop đem khi nhin thay may con gau truc đa tien toi cam chung len roi ho lap tuc nga ra san nha. Sang hom sau nha chuc trach thanh pho đanh thuc Bogart day đe đua lenh trieu tap vi toi tan cong nguoi khac. Mac du biet gioi truyen thong sap cuong len vi tin tuc nay, Humphrey van than nhien gap ho trong bo đo ngu va chua cao rau, ong tra loi phong van rang: "Hai co gai đo cu keu toang len trong khi chang ai bi thuong ca vi toi co đanh ai đau. Neu may co đo nga xuong san thi chac la vi ho khong the đung đuoc". Cung luc đo, bao Time ghi nhan rang cac "nan nhan" qua thuc co 3 vet tham tim.
Tuy nhien sau khi đuoc trieu ra toa, nhung nguoi phu nu nay đa thua nhan đa cham vao may con gau va tham phan John R. Starkey đa ra phan quyet rang Bogart chi bao ve tai san rieng cua ong va co le ngoi sao nay đa bi "bay" đe quang cao cho hop đem, loi ket toi Bogart bi huy bo.


= Qua đoi =
Tu giua thap nien 1950 suc khoe cua Bogart bat đau sa sut. Tham chi trong lan ky hop đong dai han voi hang Warner Bros., ong con nhan xet vui rang chac minh se chet truoc khi hop đong moi nay cham dut, đieu nay đa lam ong chu cua Warner Bros., Jack Warner, noi gian voi luat su cua Bogart. Su thuc thi voi tien su hut thuoc la va uong ruou, Humphrey Bogart đa mac ung thu thuc quan, tuy nhien ong khong cong bo benh tat va cung tu choi tri lieu. Mai đen thang 1 nam 1956 ong moi chiu đen bac si đe cat bo thuc quan khi moi chuyen đa qua muon. Tai benh vien, khi Katharine Hepburn va Spencer Tracy đen tham, Bogart đa qua yeu toi muc khong the đi len xuong cau thang. Hepburn sau đo đa mieu ta lai lan cuoi cung ba va Tracy nhin mat Bogart (trong đem truoc khi ong qua đoi): "Spence vo nhe vao vai anh ay va noi, 'Chuc ngu ngon, Bogie'. Bogie lang le nhin Spence, mim cuoi va noi, 'Tam biet, Spence'. Trai tim Spence nhu ngung lai, anh ay hieu."
Ngoi sao lon Humphrey Bogart qua đoi vao 2 gio 25 phut sang ngay 14 thang 1 nam 1957, khi đo ong chi con can nang 36 kg va đa lam vao trang thai hon me sau. Ong qua đoi tai nha rieng o 232 Mapleton Drive tren Holmby Hills, California, gan Hollywood. Đam tang cua Bogart đuoc to chuc tai nha tho All Saints Episcopal Church voi phan nhac cua cac soan gia đuoc ong yeu thich la Johann Sebastian Bach va Claude Debussy. John Huston la nguoi đoc đieu van cho Bogart. Tro hoa tang cua Humphrey Bogart đuoc cat giu tai nghia trang Forest Lawn Memorial Park Cemetery o Glendale, California. Chon cat cung ong la mot chiec coi nho bang vang, chiec coi ma ong đa tang cho nguoi vo tuong lai Lauren Bacall truoc khi hai nguoi lam đam cuoi, tren chiec coi co khac cau noi goi nho đen bo phim đong chung đau tien cua Bogart va Bacall: "Neu em muon bat cu đieu gi, chi can huyt coi - If you want anything, just whistle".
Dau tay va dau chan cua Humphrey Bogart đuoc ghi lai o tien sanh nha hat Grauman's Chinese Theater, ong cung co mot ngoi sao o con đuong Hollywood Walk of Fame.


Phim đa tham gia Tham khao Lien ket ngoai Humphrey Bogart tren IMDb 
Humphrey Bogart tren TCMDb Luu tru ngay 11 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Humphrey Bogart tren IBDb
Bogie Online Luu tru ngay 2 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine - Trang web nguoi ham mo Humphrey Bogart
Bogart: Phia sau mot huyen thoai Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine (phim tai lieu)