Ha Tien Co (tieng Trung: 何仙姑, binh am: He Xian Gu, Wade-Giles: Ho Hsien-ku), co ten la Ha Quynh (何瓊) hay Ha Tu Co (何秀姑) va co le la vi tien nu duy nhat trong so bat tien cua Đao giao, do vi tien Lam Thai Hoa chua ro la nam hay nu con tat ca cac vi tien con lai đeu la nam. Trong cac hinh minh hoa ve vi tien nay thuong la hinh anh cua mot nguoi phu nu đep tay cam hoa sen. 
Ve than the cua Tien Co co nhieu thuyet khac nhau. Co thuyet cho rang Tien Co la nguoi Vinh Chau (nay thuoc quan Linh Lang, đia cap thi Vinh Chau, tinh Ho Nam) thoi nha Đuong. Mot thuyet khac lai cho rang Tien Co xuat than tu mot gia đinh giau co va hao phong tai Tang Thanh (nay la huyen cap thi Tang Thanh trong thanh pho cap pho tinh Quang Chau cua tinh Quang Đong).
Ve ngay thang nam sinh cac truyen thuyet cung đua ra cac con so khac nhau, đon gian la do vi tien nay co le la nhan vat hu cau, chu khong co nguyen mau la nguoi that nhu La Đong Tan (ten that La Nham), Truong Qua Lao (ten that Truong Qua) va Han Chung Li (ten that Chung Li Quyen, ho kep: Chung Li). Co thuyet cho rang Tien Co sinh ngay 7 thang 2 nam khong ro, nhung thuoc thoi Vo Tac Thien tri vi, lai co thuyet cho rang Tien Co sinh nam Khai Dieu thu nhat (681) thoi Đuong Cao Tong.


Truyen thuyet Theo truyen thuyet, Ha Quynh la con gai xinh đep, hieu thao, gioi ca mua cua gia đinh ho Ha. Nam 13 tuoi vao nui hai tra va gap La Đong Tan (co thuyet cho la La Đong Tan cung Thiet Quai Ly va Truong Qua Lao), đuoc cac vi tien nay thu nhan lam đe tu va ban cho mot qua đao tien (co thuyet cho la qua tao tien), sau khi an xong thi bien thanh tien.
Theo "Tien phat ki tung" (仙佛奇蹤), Ha Quynh la con gai cua Ha Thai tai Tang Thanh trong tinh Quang Đong ngay nay. Ngay khi chao đoi đa co 5 soi toc dai tren đinh đau. Khi khoang 14-16 tuoi nam mong thay gap nguoi tien va lenh cho Ha Quynh tu minh nuot bot van mau (mica) đe sieu thoat va tro thanh bat tu. Tuan theo menh lenh, Ha Quynh đa nuot bot van mau cung nhu the khong xuat gia (lay chong). Sau đo, nguoi ta thuong thay Ha Quynh thuong xuat hien trong cac hang nui, đi lai nhe nhang uyen chuyen nhu bay luon. Moi ngay Ha Quynh ra đi tu luc binh minh va tro ve vao luc hoang hon, mang theo ve cac loai hoa qua trong nui cho me. Cu nhu the dan dan khong con can phai an nhung đo an thuc uong thong thuong nua.
Vo Tac Thien tung sai su gia đen moi Ha Quynh vao trieu gap mat, nhung tren đuong ve kinh thi Ha Quynh mat tich. Trong nien hieu Canh Long (景龍) (khoang nam 707 thoi Đuong Trung Tong), Ha Quynh thang thien va tro thanh tien, dan gian goi la Tien Co. Theo truyen thuyet, Tien Co la vi tien biet truoc hoa phuc cua nhan gian.
Thoi nha Tong, Tang Man Hanh (曾敏行) trong "Đoc tinh tap chi" co ghi chep rang khi Đich Thanh đem quan xuong phuong nam đe dep cuoc noi day cua Nung Tri Cao, co đi qua Vinh Chau va re vao đien tho Ha Tien Co đe xin que xem cat hung va ket qua chien cuoc va đuoc Ha Tien Co bao rang "cong bat tat kien tac, tac bai tha tau" (ong chang gap đuoc giac, giac bai vua chay). Ban đau Đich Thanh khong tin, nhung sau nay quan tien phong cua nha Tong vua giao chien voi quan cua Nung Tri Cao thi Cao đa bai tran va thao chay sang nuoc Đai Ly va đung la Đich Thanh khong co co hoi giap mat Nung Tri Cao.


Trong cac buc hoa Nguoi ta cho rang bong hoa sen ma Tien Co mang theo lam cho suc khoe con nguoi ta tot len, ke ca the chat lan tinh than. Đoi khi nguoi ta con ve Tien Co mang theo minh mot nhac cu la senh hoac đoi khi co ca chim phuong hoang đi theo hay mang theo minh mot chiec muoi (thia) bang tre hoac mot chiec phat tran.


Tham khao