Su kien beo hoa dau, hay su kien Azolla, la gia thuyet ve mot kich ban co khi hau co the xay ra vao giua the Eocen, khoang 49 trieu nam truoc, khi mot loai duong xi thuy sinh nuoc ngot co ho voi beo hoa dau đuoc cho la đa phat trien bung no o Bac Bang Duong khien carbon bi co lap khoi khi quyen. Khi beo chet va chim xuong đay bien tu đong, chung hinh thanh lop tram tich trong khoang thoi gian co 800.000 nam. Ket qua la luong khi carbon dioxide trong khi quyen giam xuong, co the đa giup đao nguoc trang thai "nha kinh" cua Trai Đat o thoi ky Cuc đai Khi hau Eocen Som. Trong thoi ky nhiet đo cuc đai đo, Trai Đat nong đen muc rua va cay co sinh soi o hai cuc. Sau su kien nay, Trai Đat tiep tuc lanh dan va đat đen trang thai hien tai voi cac cuc co bang bao phu, con đuoc goi la Ky bang ha Kainozoi muon.


Bang chung đia chat Trong cac lop tram tich khap luu vuc Bac Cuc, mot lop co đo day it nhat 8 m co the thay ro. O mot so cho, lop nay co the day toi 20 m, tuy rang cac lop sau nhat chua đuoc kham pha het. Lop nay bao gom cac lop xen ke; cac lop vun silic đuoc hinh thanh tu su lang đong cua cac sinh vat phu du, hay xuat hien o tram tich bien, xen voi cac lop day co milimet bao gom vat chat beo hoa dau hoa thach. Chat huu co nay cung co the đuoc phat hien duoi dang tang vot buc xa gamma, đa đuoc ghi nhan tren khap luu vuc Bac Cuc. Lop nay thuong đuoc dung đe so khop cac loi bang đuoc khoan o cac vi tri khac nhau. Cac phep kiem soat phan hoa hoc, va cac phep hieu chinh ban ghi đao cuc đia tu đo phan giai cao, cho phep uoc tinh su kien ung voi lop tram tich nay đa keo dai 800.000 nam. Su kien nay trung hop chinh xac voi su sut giam manh nong đo carbon dioxide, giam tu muc 3500 ppm vao đau Eocen đen muc 650 ppm trong luc dien ra su kien nay.


Beo hoa dau Beo hoa dau đuoc coi la mot trong cac "sieu thuc vat" vi no co the hut 21,266 tan CO2 tren dien tich 1 hecta moi nam. Beo hoa dau co kha nang hap thu truc tiep nito tu khi quyen, nho cong sinh voi vi khuan lam. Gioi han chinh đoi voi su tang truong cua beo hoa dau thuong la mat đo phosphor trong moi truong nuoi. Cac nguyen to carbon, nito va luu huynh, cac thanh phan chinh cua protein, đa co san o khi quyen hoac co đu o moi truong nuoc, con phosphor can thiet cho DNA, RNA va trong qua trinh chuyen hoa nang luong, thuong co nong đo it hon so voi ba nguyen to tren. Beo hoa dau co the phat trien voi toc đo nhanh trong đieu kien thuan loi – nhiet đo vua phai va 20 gio nang moi ngay, ca hai đeu co o cac cuc trong thoi ky đau Eocen – va co the tang gap đoi sinh khoi trong vong hai đen ba ngay o đieu kien nhu vay. Toc đo tang truong nay đay nhung cay beo gia xuong lop nuoc phia duoi, tai đo chung chet do thieu anh sang, va chim xuong đay giup co lap carbon.


Đieu kien thuan loi cho su kien Trong thoi ky đau Eocen, cau hinh luc đia khien bien Bac Cuc gan nhu bi cat đut hoan toan khoi cac đai duong rong lon hon. Đieu nay co nghia la su xao tron cac tang nuoc khong xay ra manh nhu ngay nay (hien tai, cac dong nuoc sau nhu Dong chay Vinh gay ra su xao tron cac tang nuoc). Hien tuong cot nuoc phan tang, giong nhu Bien Đen ngay nay, co the đa xay ra. Nhiet đo cao va gio manh dan đen luong nuoc boc hoi nhieu, lam tang mat đo muoi cua đai duong, đong thoi gay ra luong mua lon khien cac con song tu cac luu vuc xung quanh đo nuoc ngot ve nhieu. Nuoc ngot nhe hon va noi len be mat cua lop nuoc man, tao ra lop nepheloid. Chi can mot vai centimet lop nuoc ngot be mat cung đu đe beo hoa dau xam chiem. Nuoc song đo ve se giau khoang chat nhu phosphor, đuoc tich tu tu bun va đa ma dong song đa tuong tac khi bang qua cac luc đia. Đe ho tro them cho su phat trien cua thuc vat, nong đo carbon (duoi dang carbon dioxide) trong khi quyen đuoc cho la cao vao thoi ky nay.
Nhung chi su phat trien bung no cua beo hoa dau thoi thi chua đu đe gay ra bien đoi khi hau. Can co su co lap carbon lau dai. Co che co lap carbon đuoc cho la xay ra khi beo hoa dau chet va chim xuong lop đay thieu oxy cua luu vuc Bac Cuc, ket qua cua cot nuoc phan tang. Moi truong thieu oxy uc che hoat đong cua cac sinh vat phan huy va cho phep thuc vat khong bi thoi rua cho đen khi chung bi tram tich chon vui.
Đieu kien thuan loi cho su kien beo hoa dau ket thuc trung voi thoi điem cua cac bang chung cho thay bien Bac Cuc khong con bi co lap khoi cac đai duong xung quanh: nuoc tu cac đai duong đo ve lam tang luong muoi va nhiet đo cua Bac Bang Duong. Nuoc muoi khien beo hoa dau ngung sinh truong va chet nhanh chong; xac beo bi phan huy, giai phong carbon tro lai sinh quyen, trong đieu kien nuoc bien bi xao tron va giau oxy hon.


Hieu ung toan cau Voi 800.000 nam bung no beo hoa dau va 4 trieu km2 luu vuc chua tram tich, nhung uoc tinh de dat nhat cung cho thay luong carbon đuoc co lap la qua đu đe giai thich cho muc giam 80% luong CO2 đa đuoc quan sat. Cac yeu to khac cung đong mot vai tro nao đo cho su sut giam nay. Sau su kien beo hoa dau, Trai Đat đa bat đau chuyen tu trang thai nha kinh khi đo, dan sang đong bang o cac cuc nhu hien tai. Nhiet đo mat nuoc bien trung binh o Bac Cuc giam dan tu 13 °C khi đo cho đen muc −9 °C ngay nay, va phan con lai cua đia cau cung trai qua su thay đoi tuong tu. Co cac bang chung đia chat the hien nhiet đo giam nhanh trong khoang tu 49 đen 47 trieu nam truoc, trung thoi điem cua su kien beo hoa dau; đa nho (đuoc coi la bang chung cho su hien dien cua song bang) sau đo thuong xuat hien trong tram tich o Bac Cuc. Su kien beo hoa dau dien ra trong boi canh Trai Đat cung đang co mot chu ky ha nhiet cham va lau dai hon nhieu; va chi đen 15 trieu nam truoc moi co bang chung ve su đong bang lan rong va vinh cuu o vung cuc Bac.


Giai thuyet khac Trong khi beo hoa dau phu xanh ca Bac Bang Duong la mot mo hinh kha thi, cac nha khoa hoc cung chi ra mot phuong an khac la cac quan the beo hoa dau o vung đong bang song hoac đam nuoc ngot xung quanh co the bi dong chay manh cuon vao Bac Bang Duong va lang đong thanh carbon bi co lap o đay. Gia thuyet nay loai bo su can thiet cua lop nuoc ngot tren be mat cua Bac Bang Duong.


He qua kinh te Phan lon su quan tam hien nay đen viec tham do dau mo o cac vung Bac Cuc đeu huong toi cac mo tram tich beo hoa dau. Viec mot luong lon vat lieu huu co lang đong o đay đa cung cap nguon đa cho dau mo, do đo, voi lich su nhiet thich hop, nhung hoa thach beo hoa dau co the đa đuoc chuyen đoi thanh dau hoac khi đot.


Xem them Cuc đai Khi hau Eocen Som
Cuc đai Nhiet Paleocen-Eocen
Cuc đai Nhiet Eocen 2


Tham khao