Yekaterina I Alekseyevna (tieng Nga: Екатерина I Алексеевна; 15 thang 4 nam 1684 – 17 thang 5 nam 1727), hay con goi voi ten goi Yekaterina I, la Nu hoang đau tien cua Đe quoc Nga, cai tri tu nam 1725 cho đen khi qua đoi vao nam 1727 o tuoi 43. Ba la vo ke cua Pyotr Đai đe va cung tri vi voi chong nhu tu nam 1724 đen nam 1725, khi Hoang đe Pyotr bang ha.


Than the Nu hoang Ekaterina I co nhu danh la Marta Elena Skavronskaya, than the ba cho đen nay van co nhieu bi an, cung nhu nguoi chong cua ba la Hoang đe Pyotr. Đuoc cho la sinh vao khoang 15 thang 4, nam 1684, cuoc đoi cua ba cho đen luc gap Sa hoang nam 1703, khi len 19 tuoi, chi la nhung uc đoan. Su kien co ve gan đung nhat thi ba la con gai cua mot nguoi ten Samuil Skavronsky, thuoc mot gia đinh nong dan Latvia theo Cong giao La Ma. Khi con nho, cha ba qua đoi vi benh dich hach, va khong bao lau sau me ba cung mat. Marta đuoc nhan vao gia đinh giao si Johann Ernst Gluck, khong han lam gia nhan nhung cung phu giup cong viec trong nha. Co ve ba khong đuoc xem la thanh vien chinh thuc cua gia đinh, vi khong đuoc hoc hanh gi ca. Khi roi khoi gia đinh nay, ba van chua biet đoc va biet viet.
Khi thanh thieu nu, ba co sac đep thu hut. Co nguoi cho rang ba vo ong giao si to ra lo lang nguoi chong hoac cac con trai sa nga. Vi the, Marta đuoc khuyen bao chap nhan mot binh si Thuy Đien trong trung đoan đang tru đong gan đo. Theo cac loi ke lai khac nhau, ba hoac la chi đinh hon hoac la that su ket hon voi anh kia trong thoi gian ngan ngui tam ngay trong mua he 1702. Sau đo, voi đa tien cong nhanh chong cua quan Nga, trung đoan Thuy Đien phai thinh linh rut lui, va Marta khong bao gio gap lai hon phu hoac nguoi chong nua.


= Moi lien he voi Nguyen soai Sheremetev =
Sau khi quan Thuy Đien rut lui, huyen Dorpat roi vao quan cua Nguyen soai Boris Petrovich Sheremetev, va ong nay bat lam tu binh toan bo cu dan o đay ke ca gia đinh Gluck. La con nguoi tien bo, Sheremetev đoi xu tu te voi giao si Gluck va chap thuan loi thinh cau cua Gluck xin lam thong dich vien cho Sa hoang, nhung giu Marta o lai. Vai nguoi đoan rang ba đa co the tro thanh tinh nhan cua Sheremetev, la chuyen co kha nang xay ra, nhung khong co dau hieu gi cho thay moi quan he nhu the giua mot co gai that hoc 17 tuoi va vi Nguyen soai trung nien co van hoa.
Sau nay, khi tro thanh vo cua Pyotr Đai đe, ba khong mang ac cam gi voi Sheremetev ma cung khong to ra quy men ong mot cach đac biet. Tom lai, khong co chung co gi ngoai tru vai loi suy đoan, va su that co the la vi Nu hoang tuong lai chi la mot co hau trong tu gia cua Sheremetev chu khong la gi khac.


= Moi lien he voi Hoang than Menshikov =
Moi quan he giua Martha va nguoi bao tro moi cua ba, Aleksandr Danilovich Menshikov, co phan than thiet va phuc tap hon. Ong đa la đai than đang len cua Sa hoang, va khi vieng tham Sheremetev, ong trong thay ba, luc nay đoi sang ten moi la Ekaterina (Catherine). Vao mua thu 1703, ong dan ba ve Moskva. Co the la trong thoi gian nay, co gai 18 tuoi đa len giuong voi vi đai than 32 tuoi. Du đung hay sai, moi quan he giua hai nguoi tro nen gan bo suot đoi. Ho tro nen hai nguoi co quyen luc nhat toan nuoc Nga, chi sau Sa hoang, va vi goc gac khong ro rang, ca hai đeu hoan toan le thuoc vao Sa hoang.
That ra, khong co dau hieu cho thay Ekaterina la nguoi tinh cua Menshikov, nhung co mot it chung co nguoc lai. Trong nhung nam nay, Menshikov co quan he mat thiet voi mot nhom phu nu mang tuoc hieu Thi nu Quy toc co nhiem vu hau can phu nu hoang gia. Nam 1694, sau cai chet cua me Pyotr, co em sinh đong cua Pyotr, Natalia Alexeevna, doi đen ngu tai Preobrazhenskoe, dan theo mot nhom nho Thi nu Quy toc, trong so đo co hai chi em Darya Arseneeva va Barbara Arseneeva. Vi la ban than cua Pyotr, Menshikov đuoc phep gap go cac Thi nu Quy toc nay, va chang bao lau ong va Darya Arseneeva nay sinh tinh cam, thuong trao đoi thu tu va qua bieu. Nam 1703, hai chi em Arseneeva đen ngu trong tu dinh cua Menshikov do hai nguoi chi cua ong quan ly thay ong. Chinh o tu dinh nay ma Menshikov cung dan Ekaterina ve. Hau nhu khong co kha nang ong day dua voi co hau goc Latvia trong khi đang co chinh phuc tinh cam cua Darya, mot thieu nu o tang lop cao hon ma ong rat yeu men. Darya sau nay tro thanh vo cua ong.


Nguoi tinh cua Pyotr Đai đe Khi Pyotr Đai đe gap Ekaterina vao mua thu 1703, ba la thanh vien trong gia đinh Menshikov voi đia vi co the khong ro nhung han la ro rang đoi voi Pyotr. Co gai len 19 phai co tu the đu quan trong moi đuoc phep đen gan va tiep chuyen voi vi Sa hoang 31 tuoi. Pyotr Đai đe cam thay men ba. Moi lien he giua ong va Anna Mons đang tan ra. Truoc mat ong la mot co gai ran chac, manh khoe, hap dan trong tuoi thieu nu đang đo xuan sac. Voi đoi mat đen nhu nhung, mai toc đen day va than the nu tinh nay no, ba đa khien cho mot nguyen soai va mot hoang than tuong lai phai chu y, thi viec Sa hoang cung chu y đen ba la đieu tu nhien.
Du cho qua khu la nhu the nao, tu luc đo Ekaterina tro thanh nguoi tinh cua Pyotr Đai đe. Mua đong 1704, Ekaterina sinh ha mot trai, đat ten la Pyotr (theo ten cha). Thang 10 nam 1705, them mot trai la Paul, va thang 12 nam 1706 ho co mot gai la Ekaterina (theo ten me).


Ban đoi cua Pyotr Đai đe Thang 11 nam 1707, Pyotr Đai đe ket hon voi Ekaterina. Hon le đuoc cu hanh trong nghi thuc rieng tu o Sankt-Peterburg ma khong co gi pho truong. Trong mot thoi gian, ngay ca khi Ekaterina đa sinh cho ong ba, roi bon, roi nam đua con, ong van giu bi mat ve hon le nay đoi voi than dan cua ong, ngay ca đoi voi cac bo truong cua ong va vai thanh vien trong gia toc ong.
Ekaterina cam thay man nguyen voi vi the moi va khong đoi hoi gi hon, nhung khi ba tiep tuc đe them con cho ong, ong van lo lang cho ba. Thang 3 nam 1711, truoc khi len đuong đi đanh Tho Nhi Ky, Sa hoang trieu tap em gai Natalya, chi dau Praskovaya va hai con gai cua Praskovaya. Gioi thieu ho voi Ekaterina, ong cho ho biet Ekaterina la vo cua ong va phai đuoc xem la Hoang hau nuoc Nga. Ong noi ong đinh ket hon voi Ekaterina mot cach cong khai cang som cang tot, nhung neu ong co chet truoc, ho phai chap nhan Ekaterina la qua phu chinh thuc cua ong.
Thang 2 nam 1712, Pyotr Đai đe giu loi hua va ket hon voi Ekaterina lan nua – lan nay voi hoi trong va hieu ken, co su tham du cua ngoai giao đoan, voi yen tiec huy hoang va chuong trinh ban phao bong đe an mung. Truoc khi cu hanh hon le, Ekaterina đa nhan le rua toi cong khai đe gia nhap Giao hoi Nga, voi Thai tu Alexei nhan lam nguoi đo đau. Tu đo ve sau, vi Hoang hau chinh thuc đuoc goi la Ekaterina Alexeevna.
Nguoi vo moi cua Pyotr Đai đe co nhung to chat hay đep ma ong khong bao gio tim thay o nhung phu nu khac. Ba co tinh nong nan, vui ve, đay tinh cam, rong luong, de thich nghi, de cam thay thoai mai, co suc khoe tot va nguon sinh luc doi dao. Trong so nhung nguoi quanh Pyotr Đai đe, ba va Menshikov co the theo gan kip Pyotr ve suc lam viec va đong luc. Ekaterina co truc giac tu nhien đe nhin ra ngay su tang boc hoac doi tra. Loi le cua ba, giong nhu Pyotr, đeu gian di, truc tiep đi vao van đe va thanh thuc. Trong rieng tu, ba co the tha minh vao vui đua va đoi xu voi Pyotr Đai đe nhu la cau thanh nien truong thanh; noi cong cong ba biet te nhi ma lui vao hau truong. Ba co đu tri thong minh va cam thong đe thau hieu nhung ganh nang cung nhu nhung tam tinh cua Pyotr Đai đe. Ba luon hoa nha, khong thay bi xuc pham du cho ong co u sau hoac du dan đen đau.
Ba lam tot hon nhung nguoi khac khi đoi pho voi con co giat cua Pyotr Đai đe. Khi nhung trieu chung đau tien xuat hien, nguoi chung quanh se chay đi cap bao voi Ekaterina, va ba se đi đen lap tuc, giu chat cho ong nam xuong, đat đau ong ke len long minh, nhe nhang vuot toc va hai ben tran ong cho đen khi con co giat diu xuong va ong chim vao giac ngu. Trong khi ong ngu, ba ngoi yen lang hang gio, om lay đau ong, nhe nhang vuot ve khi ong tro minh. Pyotr Đai đe luon tro lai tinh tao khi thuc day. Nhung ong can co ba o nhieu mat khac hon la viec cham soc. To chat tri tue va tinh cam cua ba giup cho ba co the khong nhung xoa diu ong, choi đua voi ong, thuong yeu ong, ma con tham du vao cuoc đoi tham kin cua ong, trao đoi voi ong ve nhung van đe nghiem tuc, ban bac ve nhung quan điem va du tinh cua ong, khich le nhung hy vong va uoc nguyen cua ong. Khong nhung ong đuoc thoai mai nho co ba hien dien ke ben, ma con đuoc vui va cam thay quan binh khi ba chuyen tro voi ong.

Pyotr Đai đe khong bao gio chu tam nhieu đen phu nu đe tim nhuc duc. Ong khong co thoi gio trung gion voi phu nu theo cach song trong hau cung. Sau khi ket hon voi Ekaterina, đoi luc ong co nhan tinh, nhung ho khong may đi vao tam tu ong va khong la gi đoi voi ong. Trong đoi ong, Pyotr Đai đe chi quan tam sau sac đen bon phu nu: me, em gai, Anna Mons va Ekaterina. Trong bon nguoi nay, me ong o vi tri cao nhat, va Ekaterina đuoc ke đen mot phan do ba tro thanh nguoi me thu hai cua ong. Tinh yeu toan ven, khong thac mac ma ba danh cho ong tuong tu nhu tinh me, luon luon kien đinh khi cau be co hanh vi be boi. Vi ly do nay, ong hoan toan tin noi ba. Cung giong nhu me ong, ba co the đen ben ong ngay ca trong thoi khac đien cuong kho kiem soat đe lam cho ong diu xuong. Trong vong tay cua ba, ong co the trai qua nhung đem yen binh. Dan da, cang ngay Ekaterina cang chiem ngu them trong cuoc đoi va con tim cua Pyotr Đai đe. Co the đoi luc ong khong trung thanh khi co phu nu tre đep ben minh, nhung Ekaterina chi điem tinh mim cuoi vi an tam ma biet ro ong khong the thieu ba.
Tinh bang huu va tinh yeu – cung nhu suc khoe va su chiu đung cua Ekaterina – đuoc the hien qua 12 đua con: 6 trai va 6 gai. Muoi đua chet non. Su gia kho so khi đoc qua cac ten va ngay, vi Pyotr va Ekaterina đat cung mot ten vai lan, hy vong rang đua nho moi ten Pyotr hoac Paul hoac Natalia se may man hon đua truoc cung ten. Hai nguoi con lon đen tuoi truong thanh la Anna Petrovna, sinh nam 1708, se tro thanh Nu Quan cong xu Holstein-Gottorp va me cua Sa hoang Pyotr III; nguoi kia la Yelizaveta, sinh nam 1709, Nu hoang Nga trong giai đoan 1740-1762. Mac du con tre yeu menh la chuyen thuong xay ra vao thoi nay, van khong lam nhe thuong đau cua mot nguoi me cu phai chiu mang nang roi đe đau, ban đau hy vong roi cuoi cung tang toc.
Theo moi phuong dien, Ekaterina hien than cho su tuong phan voi đoi song trong biet cung. Nho co suc khoe cua mot thon nu ran chac va y thiet tha muon ke can nguoi chong, ba thuong xuyen di chuyen cung Pyotr Đai đe khap nuoc Nga, đen Ba Lan, Đuc, Đan Mach va Ha Lan. Ba thap tung Pyotr trong hai chien dich chong Tho va Ba Tu, chiu đung gian kho ma khong than phien. Cuoi ngua suot hai, ba ngay, ngu trong leu hoac tren nen đat gan tieng am i cua đai bac, ngay ca khi thay mot nguoi hau can trung đan – tat ca đeu khong lam ba son long.
Ba khong phai la nguoi kieu cach hoac tinh te, nhung la nguoi đong hanh ma Pyotr Đai đe muon giu ben minh ngay ca khi che chen trong đam ban be cua ong. Ekaterina thuong than ai chieu theo ong, nhung cung co the tao anh huong đe ong kem che ma khong lam ong noi gian. Trong mot buoi che chen nhu the, Ekaterina đen go cua noi Pyotr Đai đe va đam ban khoa kin ben trong va noi: "Đa đen luc ve nha". Canh cua mo va vi Sa hoang ngoan ngoan theo ba ra ve.
Nhung Ekaterina khong phai la kieu cach hoac nhiem nam tinh đen noi bo qua thu vui cua phu nu. Ba hoc khieu vu va co the thuc hien nhung buoc phuc tap uyen chuyen, va sau đo cung tap cho con gai Yelizaveta khieu vu. Ekaterina cung thich trang phuc va nu trang đep. Ba co the la nguoi vo cua mot chien binh va ngu trong leu, nhung sau khi chien dich ket thuc, ba lai thich mang nu trang, van ao choang long lay va song trong cung đien.
Tinh cam giua Pyotr Đai đe va Ekaterina ngay cang sau đam, va đieu nay đuoc the hien sinh đong nhat qua thu tu hai nguoi trao đoi nhau. Loi thu cua moi ben đeu tot lanh, quan tam va diu dang, pha chut gieu cot ve chuyen rieng tu giua hai nguoi. Qua cac buc thu nay, nguoi ta co the tin chac rang mot nguoi đan ong – voi thoi tuoi tre bi nhuom bao luc, voi cuoc song ngoai cong cong đay đau tranh, va voi ca gia toc nhin thay tham kich khung khiep ap len Hoang hau vo cua Alexei – it nhat đa co nhung khoanh khac hanh phuc. Qua Ekaterina, Pyotr Đai đe đa tim thay mot hon đao giua nhung con giong to.
Chinh Ekaterina la nguoi co the đoi pho voi nhung con gian du bat chot cua Pyotr Đai đe. Ba khong so hai ong, va ong biet đieu đo. Mot lan, khi ba co đe cap đen mot van đe von đa khien cho ong phat cau, ong noi con thinh no va đap vo mot tam kinh đep, la loi: 

"The la ta co the pha huy mon đep nhat trong cung đien cua ta!"
Ekaterina hieu y nghia cua cau đe doa, nhung nhin thang vao mat ong va điem tinh đap:

"Lam nhu the ong đa giup cho cung đien đep đe hon hay sao?"
Ba to ra khon ngoan khong bao gio chong đoi ong truc dien, nhung tim cach cho ong nhin ra su viec theo khia canh khac.
Mot dip khac, ba loi dung con cho co ten Lisette ma ong yeu men đe lam diu con gian cua ong. Moi khi ong ve nha, con cho nho nay luon đi theo ong, va khi ong ngu trua luon nam ben chan ong. Vao thoi gian đo, Pyotr đang gian du voi mot nguoi trong trieu đinh ma ong ket an tham nhung va doa se xu toi bang hinh phat đanh roi. Moi nguoi trong trieu đinh, ke ca Ekaterina, tin rang nguoi nay vo toi, nhung moi loi can gian chi khien cho ong noi gian them. Cuoi cung, đe đuoc su an binh cho minh, Pyotr ra lenh cam moi nguoi noi gi ve viec nay. Ekaterina khong chiu thua. Ba soan mot ban tran tinh ngan duoi ten Lisette, trinh bay chung co manh me cho thay nguoi kia la vo toi, va nhan danh su trung thanh tuyet đoi cua Lisette danh cho ong, van xin ong tha thu. Roi ba cot ban tran tinh vao vong đeo co cua con cho. Khi Pyotr đi hop o Thuong vien tro ve, con cho trung thanh Lisette nhay nhot chung quanh ong nhu thuong le. Pyotr đoc ban tran tinh, mim cuoi mot cach met moi roi noi: 

"Đuoc roi, Lisette, vi đay la lan thu nhat mi van nai, ta chap nhan loi cau xin cua mi".
Vao thang 4 nam 1719, đinh menh giang xuong Pyotr Đai đe va Ekaterina mot đon đau kho. Cai chet cua Thai tu Alexei đa tao van đe trong viec truyen ngoi. Pyotr chi con hai hoang tu trong thu tu len ngoi: Pyotr Petrovich, con trai voi Ekaterina; va Pyotr Alexeevich, đua chau noi, con cua Alexei. Nguoi chu Pyotr Petrovich luon đuoc su cham soc tan luc cua cha me, nhung khong he đuoc khoe manh nhu đua chau voi tuoi nho hon 4 tuan.
Vao thang 2 nam 1718, khi Alexei bi truat quyen ke vi, Pyotr Petrovich moi len 2 tuoi. Gioi quy toc va tang lu Nga cat loi the trung thanh voi đua con nay cua Pyotr va Ekaterina. Muoi bon thang sau, cau Thai tu theo Alexei ve ben kia the gioi luc moi len 3 tuoi ruoi.
Cai chet cua đua con cung, ma Pyotr Đai đe đa đat moi ky vong cho tuong lai cua nha Romanov, lam cho ong cuc ky đau kho. Ong đap đau manh vao tuong cho đen noi len con đong kinh; roi trong ba ngay ong giam minh trong mot can phong kin ma khong chiu dung bua, khong đi ra ngoai va khong noi voi ai qua khung cua. Cong viec cua chinh phu bi ngung tre, cuoc chien voi Thuy Đien bi bo quen, cong van va thu tu khong đuoc phuc đap. Ekaterina co dan con đau kho, lo lang cho tinh trang cua Pyotr Đai đe, vua than khoc vua xin Hoang than Jacob Dolgoruky giup đo. Vi Thuong Nghi si thu Nhat co an ui Hoang hau đang so hai, roi trieu tap toan the Thuong vien đen truoc cua phong cua Pyotr. Ong go cua, nhung khong co tieng tra loi. Ong go cua lan nua, cat tieng noi voi Sa hoang rang ong đen đay voi ca Thuong vien, rang đat nuoc can đen Sa hoang, va neu Sa hoang khong mo cua, ong chi con cach duy nhat đe cuu nguy cho ngai vang la bat buoc phai pha cua vao đe mang quan vuong ra ngoai.
Canh cua mo, Pyotr Đai đe nhot nhat va hoc hac đung truoc mat moi nguoi. Ong hoi: 

"Co chuyen gi the? Tai sao cac nguoi đen quay ray trong luc ta đang nghi ngoi?"
Dolgoruky tra loi:

"Boi vi khi Ngai rut lui va buon kho qua muc, ca đat nuoc lam vao tinh trang bat on".
Pyotr Đai đe cui đau, tra loi: "Ong noi đung". Roi Sa hoang đi voi ho đen tham Ekaterina. Ong diu dang om lay ba va noi: "Chung ta đa tu lam kho minh qua lau. Ta khong nen than phien chong lai y muon cua Thuong đe nua".
Mot lan, khi Pyotr Đai đe đi chien dich phai vang nha mot thoi gian, Ekaterina chuan bi cho ong su ngac nhien. Biet rang ong thich xay cat dinh thu moi, ba ra lenh bi mat xay mot cung đien đong que, cach Sankt-Peterburg hon 20 kilomet ve huong tay-nam. Ngoi cung đien đuoc xay bang đa, gom 2 tang, chung quanh la hoa vien va cay an trai, toa lac tren mot ngon đoi nhin xuong khoang binh nguyen menh mong trai dai đen song Neva va thanh pho Sankt-Peterburg. Khi Pyotr Đai đe tro ve, Ekaterina thong bao cho ong biet rang minh vua tim đuoc mot vi tri nen tho trong trai "noi ma Hoang thuong se khong lay lam phien ha xay mot ngoi nha thon da neu muon, nhung xin Ngai chiu kho đi xem". Pyotr lap tuc hua se đi va xay bat ky ngoi nha nao theo y ba thich "neu vi tri đung nhu mieu ta cua nang". Sang ngay ke, mot đoan đong đao len đuong, theo sau la xe goong cho cai leu noi la đe cang ra che nang cho bua an trua. Khi đen chan mot ngon đoi, con đuong đi len doc, va khi đen cuoi con đuong hai ben trong cay che bong mat, thinh linh Pyotr trong thay ngoi nha. Ong van con kinh ngac khi đen truoc them cua ngoi nha va Ekaterina noi voi ong: "Đay la ngoi nha thon da ma thiep đa xay cho hoang đe cua thiep". Pyotr Đai đe vui suong cung cuc va diu dang om lay ba vo, noi: "Ta biet nang muon cho ta thay rang co nhung canh quan đep đe chung quanh Sankt-Peterburg du khong phai o tren mat nuoc". Ekaterina dan ong đi xem qua cac noi trong ngoi nha, roi đi đen phong an rong, noi đa đat san mot ban tiec thinh soan. Ong chuc mung ba vo ve chat luong kien truc, va Ekaterina chuc mung chu nhan cua ngoi nha moi. Mot viec khien cho Pyotr Đai đe them ngac nhien va thich thu la, khi ho vua cham coc, 11 khau đai bac an giau trong khu hoa vien ban ra mot loat đan chao mung. Khi man đem buong xuong, Pyotr noi ong khong the nho ra co ngay nao ong cam thay hanh phuc nhu ngay nay.
Pyotr Đai đe cang ton trong va yeu quy nguoi vo hon khi Ekaterina thap tung ong trong hai chien dich quan su o Prut va Ba Tu. Ba đa mang danh hieu hoang hau voi tu cach la vo cua hoang đe, nhung bay gio, khi ong đoi dien voi tuong lai khong co con trai, ong muon đi xa hon. Buoc đau, truoc khi ong va Ekaterina len đuong đi chien dich Ba Tu, la ban hanh chi du ve quyen ke vi. Chi du nay bai bo truyen thong ke vi cua con trai Sa hoang. Ke tu nay, moi quan vuong tai vi co toan quyen chi đinh nguoi ke vi. Chi du cung đoi hoi quan chuc va than dan tuyen the chap nhan nguoi do Hoang đe chi đinh.


Nhan tuoc vi Nu hoang nuoc Nga Du co tinh cach mang, chi du thang 2 nam 1722 chi la buoc đau dan đen đong thai gay chan đong: ngay 15 thang 11 nam 1723 Pyotr Đai đe tuyen cao rang ong chinh thuc ban tuoc vi Nu hoang cho Ekaterina. Pyotr Đai đe đa co mot quyet đinh nguy hiem. Ekaterina luc truoc la mot nguoi hau goc Latvia bi Nga bat. Lieu ba co the mang vuong mien ma ngu tren ngai vang nuoc Nga? Du ba khong đuoc chi đinh ro rang nhu the, truoc le đang quang cua ba Pyotr Đai đe đa noi voi vai thuong nghi si va lanh đao ton giao rang Ekaterina đuoc đang quang đe co quyen cai tri đat nuoc. Ong cho xem co ai phan đoi; ong khong nghe ai noi gi.
Le đang quang cho Ekaterina đuoc to chuc theo nghi thuc long lay nhat vao ngay 7 thang 1 nam 1724. Thuong vien, Cong đong giao hoi, tat ca quan chuc va cac nha quy toc cac cap đeu nhan lenh phai tham du. Đam ruoc ben ngoai Kremlin gom co 10.000 quan Canh ve Hoang gia va ky binh. Khi moi qua chuong nha tho o Moskva đong loat ngan vang va moi khau phao trong thanh pho ban chao mung, Pyotr Đai đe va Ekaterina xuat hien o bac tren cung cua Cau thang Đo, theo sau la tat ca đai than, thuong nghi si, tuong linh. Hai vo chong đung o đung vao noi ma, 42 nam truoc, cau be Pyotr len 10 va me cau đa đung nhin xuong đam Cam ve phan loan. Roi ho buoc xuong cac bac cua Cau thang Đo, đi qua Cong truong Đo va buoc vao Thanh đuong Thang thien. Hai chiec ngai can đa quy đa đuoc đat san cho hai nguoi.
Khi buoc qua cua chinh cua Thanh đuong, Stephen Yavorsky, Giam ho Tam thoi cua Chinh thong giao va Tong Giam muc Feofan Prokopovich cung cac nha lanh đao tinh than, trong trang phuc giao si, đon tiep hai nguoi roi đua ho vao ben trong. Trong buoi le, Pyotr Đai đe đung day va Yavorsky trinh cho ong chiec vuong mien. Pyotr nhan lay, quay sang cu toa, cat cao loi tuyen bo đang quang. Tu tay Pyotr đat chiec vuong mien len đau Ekaterina. Pyotr trao cho Ekaterina qua cau cam thanh gia, nhung – trong mot đong thai co y nghia đac biet – tay ong van cam lay vuong truong bieu trung cho quyen luc tuyet đoi. Khi Pyotr đat chiec vuong mien len đau Ekaterina, ba chay nuoc mat vi xuc đong, quy truoc mat ong va đinh hon ban tay ong. Nhung ong buoc tranh ra, va khi ba đinh om lay chan ong, ong nang ba đung len.
Sau buoi le, Pyotr tro ve cung đien nhung Ekaterina đoi vuong mien mot minh dan đau đam ruoc đi tu Thanh đuong Thang thien đen Thanh đuong Archangel Michael đe cau nguyen ke noi an nghi cua cac sa hoang nuoc Nga, nhu theo truyen thong. Cac tiec chieu đai va an mung tiep dien o Moskva trong nhieu ngay.
Khong co quy đinh ro rang ve quyen han cua Ekaterina va y đinh cua Pyotr Đai đe. Pyotr cho phep ba phong ba tuoc cho Pyotr Andreyevich Tolstoy, va tuoc vi nay đuoc truyen cho đen nha van noi tieng Leo Tolstoy. Nhung quyen han cua Ekaterina trong nhung vu viec khac tuong tu bi gioi han. Khong ai biet chac Pyotr co y đinh nhu the nao. Co le ong van chua quyet đinh ro rang ngay ca khi đang hap hoi. Nhung co đieu chac rang ong muon đam bao đia vi quan trong cua Ekaterina – co le đe lam phu chinh cho mot trong cac con gai cua ong. Pyotr thua hieu rang khong the ban phat ngai vang cho bat cu ai nhu la phan thuong cua long trung thanh va thuong yeu. Nguoi mang vuong mien phai co nang luc, oc khon ngoan va kinh nghiem. Ekaterina co pham chat theo chieu huong khac.


Moi lien he voi Willem Mons Sau le đang quang, con đuong dan đen quyen luc đa đuoc mo ra truoc mat Ekaterina. Tuy vay, chi vai tuan sau, Ekaterina bi đay đen bo vuc tham co nguy co khien cho ba than bai danh liet. Trong so cac thi than cua Ekaterina co Willem Mons, em trai cua Anna Mons – nguoi tinh cua Pyotr 25 nam truoc. Anh chang nguoi Ha Lan hao hoa, vui ve, tinh khon, đay tham vong va cung la ke co hoi đa chon nguoi chu mot cach khon ngoan, cuc cung tan tuy roi leo len chuc vu thi than va bi thu tin cay cua Ekaterina. Nguoi chi cua Mons, Matryona, cung đat thanh cong tuong tu: cuoi Thieu tuong Fyodor Balk, Tong tran Riga, trong khi chinh ba cung la thi nu va nguoi than can nhat cua Ekaterina.
Dan da, dua tren vai tro ho tro Hoang hau va cham lo cho nhung quyen loi cua ba, hai chi em am muu voi nhau nham kiem soat loi tiep can đen Ekaterina. Ho kiem soat bao cao va đon thinh nguyen truoc khi trinh len Ekaterina. Bo truong chinh phu, đai su nuoc ngoai, ngay ca hoang than nuoc ngoai va thanh vien cua gia đinh Hoang đe tim đen anh Willem Mons voi ban thinh nguyen trong mot tay va khoan hoi lo trong tay kia. Nan nhan cua ho gom nhung nhan vat cao cap cho đen nong dan đang le phai quay ve que quan nhung hoi lo Mons đe đuoc o lai Sankt-Peterburg. Ngoai tien hoi lo, hai chi em con nhan nhieu bat đong san, gia no va tien bac truc tiep tu Ekaterina.
Co loi đon ram ran – ma Pyotr Đai đe khong đuoc nghe – cho rang Mons la nguoi tinh cua Ekaterina. Du co nhieu mau chuyen ke, khong co bang chung xac đang nao đuoc đua ra. Tinh cach cua Ekaterina đi nguoc lai voi cac loi đon đai. Ba la nguoi hao phong, co long nhan ai, cuc mich nhung thong minh. Ba hieu ro Pyotr. Ngay ca neu ba co tro nen lanh nhat voi Pyotr (đieu nay kho xay ra vi ong vua lam le đang quang cho ba), chac chan ba phai hieu rang khong the giu bi mat chuyen tinh ai voi Mons va ba biet ro hau qua se tham khoc nhu the nao khi bi phat giac. Mons co the mo tuong đen ba, nhung ba kho ma dam phieu luu voi Mons.
Ngay ca khong co toi loi tay đinh kia, đieu la lung la trong thoi gian dai Pyotr Đai đe khong biet gi ve toi tham nhung cua Mons nhung ai nay o Sankt-Peterburg đeu biet. Đo la dau hieu sau nay ong tro nen yeu đuoi, phan lon do benh tat. Khi Pyotr Đai đe biet đuoc su that, ong lay ngay quyet đinh. Khong ro chinh xac ai đa noi cho Pyotr biet. Mot khi đa biet đuoc, đong thai đau tien cua Pyotr Đai đe la ra lenh cam moi nguoi xin an xa cho cac pham nhan. Buoi toi 8 thang 11, Pyotr tro ve cung đien ma khong lo ve gi tuc gian. Mons tro ve nha, thay y phuc va đang hut ong vo truoc khi đi ngu thi bi bat. Giay to cua Mons bi tich thu, nha cua Mons bi niem phong va rieng Mons bi dan đi trong xieng xich.
Mons khai ra tat ca. Anh thu toi nhan hoi lo, bo nguon thu tu bat đong san cua Ekaterina vao tui rieng cua minh, va nguoi chi Matrena Balk cung co lien can. Anh khong noi gi đen moi quan he voi Ekaterina vi khong đuoc hoi – them bang co cho thay cac loi đon đai duong nhu la vo can cu. Pyotr Đai đe cung khong ra lenh hoi cung trong vong bi mat. Nguoc lai, ong con ra lenh nguoi nao đa hoi lo cho Mons hoac biet gi ve nhung chuyen nhu the phai khai bao.
So phan cua Mons đa bi khep lai: bat ky mot loi cao buoc nao cung đu đe ket an anh ta. Ngay 14 thang 11, anh bi ket an tu hinh. Nhung Ekaterina khong chiu tin rang anh ta se bi thi hanh an. Tu tin minh co uy quyen đe gay anh huong len ong chong, ba gui tin nhan toi Matryona Balk rang khong nen lo lang cho em trai, roi đi gap Pyotr đe xin an xa cho anh thi than đep trai. Trong viec nay, ba đa phan đoan sai lac ve chong minh: ong khong muon tha mang song cho Willem Mons.
Ngay 16 thang 11 nam 1724, Willem Mons va Matryona Balk bi mang ra bai xu an. Mons to ra can đam va điem tinh truoc khi bi tu hinh. Nguoi chi bi đanh 11 roi, chu y đanh nhe nhang đe khong gay thuong tich, roi bi đay đi Siberia.
Le tu nhien la vu viec tao cang thang giua Pyotr Đai đe va Ekaterina. Du ca Mons va chi anh ta khong he nhac đen ten cua Ekaterina va khong ai dam to cao chinh ba nhan hoi lo, so đong tin rang ba biet Mons đang lam gi va đa phot lo. Ban than Pyotr duong nhu cung lien ket ba voi Mons: trong ngay xu toi ong ra tuyen cao cho moi quan chuc nha nuoc. Đuoc viet bang chinh tay minh, Pyotr Đai đe tuyen cao rang vi ly do hau cung cua Nu hoang xay ra nhung vu lam dung ma ba khong biet, nay cam moi quan chuc tuan theo menh lenh hoac đe xuat cua ba trong tuong lai. Cung luc, ba mat quyen quan ly nhung su vu tai chinh cua minh.
Ekaterina đon nhan nhung bien co nay mot cach can đam. Ba co kem che moi cam xuc, biet rang neu co to lo gi se gay nguy hiem cho minh. Nhung ba khong de dang tha thu cho Pyotr. Mot thang sau vu hanh hinh, hai nguoi it noi chuyen voi nhau, va ho khong con ngoi an chung voi nhau, ngu chung voi nhau. Đen giua thang 1 nam 1725, moi cang thang giam bot, va ba lam lanh lai voi chong.
Nguoi ta khong he ro viec dan hoa nay đuoc vinh vien hay khong. Trong thoi gian xay ra vu Willem Mons, Pyotr Đai đe bi benh, va ngay cang tram trong. Mot thang sau khi Ekaterina to thai đo dan hoa, Pyotr Đai đe qua đoi.


Len ngoi Nu hoang Ekaterina I Trong khi Pyotr Đai đe đang hap hoi, mot nhom can than cua ong, ke ca nguoi goc dan thuong đi len, đeu se bi mat mat nhieu neu gioi quy toc cu nam quyen tro lai – cung nhau quyet đinh ung ho Ekaterina. Nhung viec len ngoi cua mot co gai que goc Latvia, nguoi tinh va cuoi cung nguoi vo cua hoang đe, khong phai la đon gian. Mot ung vien khac la Đai Cong tuoc Pyotr Alexeevich, con trai cua Thai tu Alexei. Theo truyen thong cua Nga, voi tu cach la chau noi cua quan vuong ta the, anh nay co quyen truc tiep thua ke ngai vang, va đa so trong gioi quy toc, tang lu cung dan thuong đeu xem anh la nguoi ke vi hop phap. Qua anh, cac gia đinh quy toc danh gia cu nhu Dolgoruky va Golitsyn hy vong co the phuc hoi quyen luc va đao nguoc nhung cai to cua Pyotr Đai đe.
Cuoc cham tran xay ra vao đem 27 thang 1, chi vai gio truoc khi Pyotr Đai đe qua đoi, khi Thuong vien va nhung nha lanh đao cap cao cua đat nuoc nhom hop đe quyet đinh viec ke vi. Hoang than Dmitriy Mikhailovich Golitsyn – thuoc gioi quy toc cu va hay co vu cho viec chia se quyen luc giua hoang đe va gioi quy toc – đe xuat giai phap dung hoa: Pyotr Alexeevich len ngoi va Ekaterina lam phu chinh. Pyotr Tolstoy – von can du vao viec xet xu va ket an Thai tu Alexei va vi the e so nguoi con cua Alexei len ke vi – phan đoi, cho rang đe mot đua tre tri vi la đieu nguy hiem; đat nuoc can mot nguoi manh me, co kinh nghiem, va chinh vi ly do đo ma Pyotr Đai đe đa huan luyen va đang quang cho ba vo cua ong.

Khi Tolstoy đang cat tieng, mot so si quan cua hai Lu đoan Canh ve Preobrazhenskoe va Semyonovsky, truoc đo đa len vao phong hop, len tieng ung ho. Cung luc, mot hoi trong noi len phia duoi khien cac chinh khach buoc ra cua so đe nhin xuong. Ho thay cac đoi ngu cua Canh ve đang dan chung quanh hoang cung. Hoang than Aleksandr Borisovich Buturlin, chi huy doanh trai Sankt-Peterburg va la mot thanh vien cua phe quy toc, tro nen gian du va hoi tai sao quan si tu tap o đay ma khong co lenh cua ong. Vi tu lenh Canh ve cung coi đap:

"Thua Ngai, chung toi lam theo menh lenh cua phu nhan hoang đe, Nu hoang Ekaterina, ma Ngai, toi va tat ca than dan trung thanh đeu phai tuan lenh lap tuc va vo đieu kien".
Cac binh si, nhieu nguoi đam nuoc mat, ho len:

"Cha chung ta đa chet, nhung me chung ta van con song".
Trong hoan canh nhu the, Fyodor Matveyevich Apraksin cat loi đe nghi ton Ekaterina la Nu hoang va Đang cam quyen chuyen chinh voi moi quyen han nhu vi Hoang đe phu quan. Loi đe nghi đuoc chap thuan nhanh chong.

Sang ngay sau, nguoi qua phu 42 tuoi buoc vao, mat đam le, tua len canh tay cua Quan cong xu Holstein-Gottorp, luc nay đa la con re cua ba. Ba vua cat tieng nuc no rang minh bay gio la "qua phu va ke mo coi", thi Apraksin quy xuong truoc mat ba va tuyen cao quyet đinh cua Thuong vien. Moi nguoi trong gian phong đeu tung ho, va binh si Canh ve ben ngoai phu hoa theo. Mot ban tuyen cao ngay hom đo thong bao cho đe quoc Nga va ca the gioi biet rang vi hoang đe moi cua nuoc Nga la mot phu nu, Nu hoang Ekaterina I.
Ngay 8 thang 3 nam 1725, linh cuu cua Pyotr Đai đe đuoc chuyen đen Phao đai Pyotr va Paul, voi Ekaterina dan đau đoan đua tang, theo sau la 150 phu nu trong trieu đinh va mot đoan đong đao cac quan chuc nha nuoc, ngoai giao đoan va si quan quan đoi, tat ca đeu đe đau tran duoi troi tuyet roi. Feofan Prokopovich đoc đieu van.
Khi len ngoi, Nu hoang Ekaterina I tuyen bo se giu nguyen moi chinh sach va chuong trinh cai to cua Pyotr Đai đe. La nguoi thuc dung, ba nhanh chong cung co quyen luc cua minh o nhung mat co hieu qua nhat: giai tan cong nhan cua quan đoi lam viec trong cong trinh xay Kenh Ladoga, tra luong cho binh si đung ky han, cung cap quan phuc moi,… Ba van to ra than thien, coi mo va hao phong, đen noi cac khoan chi tieu cua trieu đinh nhanh chong tang len gap ba lan. Ba khong ra ve tu phu ve viec minh thinh linh đuoc tan phong len ngoi. Ba thuong noi ve goc gac dan thuong cua ba va moi than quyen cua ba đen kinh đo Sankt-Peterburg đe chia se vinh quang cua minh.
Nam 1727, ngay 17 thang 5, Nu hoang Ekaterina I bang ha vi bao benh, tho 43 tuoi. Ba qua đoi 2 nam 3 thang sau khi len ngoi. Ve sau, con gai ba la Elizabeth len ngoi vao nam 1741, tro thanh Nu hoang Đe quoc Nga thu 3, sau ba va Nu hoang Anna cua Đe quoc Nga.


Chu thich Tham khao Hughes, Lindsey (2004). "Catherine I of Russia, Consort to Peter the Great". Trong Campbell Orr, Clarissa (bien tap). Queenship in Europe 1660-1815: The Role of the Consort. Cambridge University Press. tr. 131–154. ISBN 0-521-81422-7.
Lincoln, W. Bruce (1981). The Romanovs. New York: Dial Press.
Massie, Robert K (1980). Peter the Great. New Jersey: Random House.
History of the Russian Empire Under Peter the Great (Vol. I 1759; Vol. II 1763).
Five Empresses: Court Life in Eighteenth-Century Russia Praeger Publishers; Connecticut, 2004
Royal Babylon: The Alarming History of European Royalty Broadway; New York, 2001
Peter the Great – His life and world cua Robert K. Massie, Nha xuat ban: Sphere Books Ltd., London, 1980.
Co hau gai mu chu tro thanh nu hoang nuoc Nga
"Catherine I." . Encyclopædia Britannica (an ban thu 11). 1911.