Doanh nghiep nha nuoc (hay Quoc doanh) (tieng anh la state-owned enterprise (SOE)) la mot thuc the kinh doanh do chinh quyen quoc gia hoac đia phuong tao ra hoac so huu, thong qua lenh hanh phap hoac luat phap. Quoc doanh huong đen muc tieu tao ra loi nhuan cho chinh phu, ngan chan đoc quyen cua khu vuc tu nhan, cung cap hang hoa voi gia thap hon, thuc hien cac chinh sach cua chinh phu hoac phuc vu cac vung xa xoi noi doanh nghiep tu nhan khan hiem. Chinh phu thuong nam giu toan bo hoac phan lon quyen so huu va giam sat cac hoat đong. SOE co cau truc phap ly rieng biet, voi cac muc tieu tai chinh va phat trien, nhu lam cho cac dich vu de tiep can hon trong khi van kiem đuoc loi nhuan (chang han nhu đuong sat nha nuoc). Chung co the đuoc coi la cac thuc the lien ket voi chinh phu đuoc thiet ke đe đap ung cac muc tieu thuong mai va tu ban nha nuoc. 
Tai Viet Nam, doanh nghiep nha nuoc bao gom cac doanh nghiep do Nha nuoc nam giu tren 50% von đieu le, tong so co phan co quyen bieu quyet theo quy đinh tai Đieu 88 cua Luat Doanh nghiep 2020. . 
So voi Doanh nghiep tu nhan, Doanh nghiep Nha nuoc thuong đuoc cho la kem hieu qua va loi nhuan thap hon. Trong khi cac cong ty tu nhan chi toi đa hoa loi nhuan cho co đong, Doanh nghiep Nha nuoc thuong phai chiu trach nhiem cua xa hoi, hoat đong vi loi ich cua nguoi dan, đuoc thanh lap đe đoi pho voi nhung that bai cua nen kinh te. Đieu đo dan đen viec cac Doanh nghiep Nha nuoc khong huong đen va cung khong can co gang toi đa hoa loi nhuan nhu cac doanh nghiep tu nhan.


Thuat ngu Cac khai niem xung quanh thuat ngu doanh nghiep nha nuoc con mo ho. Ca ba tu trong thuat ngu nay đeu bi thach thuc va co the đuoc dien giai. Đau tien, co the tranh luan ve y nghia cua thuat ngu "nha nuoc" (vi du, khong ro lieu cac tap đoan va doanh nghiep do thanh pho so huu co đuoc coi la do nha nuoc so huu hay khong). Tiep theo, co the tranh luan trong truong hop nao mot doanh nghiep nha nuoc đu đieu kien đuoc coi la "do nha nuoc so huu" (doanh nghiep nha nuoc co the đuoc so huu toan bo hoac mot phan; rat kho đe xac đinh ro rang muc đo so huu cua nha nuoc nao se đu đieu kien đe mot thuc the đuoc coi la do nha nuoc so huu vi chinh phu cung co the so huu co phieu thuong ma khong ngu y bat ky su can thiep đac biet nao). Cuoi cung, thuat ngu "doanh nghiep" bi thach thuc vi no ngu y cac đieu luat trong luat tu nhan co the khong phai luc nao cung co, va do đo, thuat ngu "tap đoan" thuong đuoc su dung thay the.
Do đo, SOE đuoc biet đen voi nhieu thuat ngu khac: cong ty nha nuoc, thuc the nha nuoc, doanh nghiep nha nuoc, tap đoan so huu cong cong, doanh nghiep kinh doanh cua chinh phu, cong ty do chinh phu so huu, cong ty do chinh phu kiem soat, doanh nghiep do chinh phu kiem soat, tap đoan do chinh phu so huu, doanh nghiep do chinh phu tai tro, co quan chinh phu thuong mai, doanh nghiep khu vuc cong tu nhan hoa nha nuoc hoac ban nha nuoc, trong so nhung thuat ngu khac. O mot so quoc gia thuoc Khoi thinh vuong chung, quyen so huu cua Vuong mien đuoc neu bat trong thuat ngu đia phuong chiem uu the, voi SOE o Canada đuoc goi la "Tap đoan Vuong mien" va o New Zealand la "thuc the Vuong mien".
Thuat ngu "cong ty lien ket voi chinh phu" (GLC) đoi khi đuoc su dung, vi du nhu o Malaysia, đe chi cac thuc the cong ty tu nhan hoac cong cong (đuoc niem yet tren san giao dich chung khoan) ma chinh phu mua co phan bang cach su dung cong ty holding. Hai đinh nghia chinh cua GLC phu thuoc vao ty le thuc the cong ty ma chinh phu so huu. Mot đinh nghia [can dan nguon] cho rang mot cong ty đuoc phan loai la GLC neu chinh phu so huu quyen kiem soat thuc te (hon 50%), trong khi đinh nghia thu hai [can dan nguon] cho rang bat ky thuc the cong ty nao co chinh phu la co đong đeu la GLC.
Hanh đong bien mot bo phan quan lieu cua chinh phu thanh SOE đuoc goi la doanh nghiep hoa.


= Tai Viet Nam =
Theo Luat Doanh nghiep Nha nuoc cua Quoc hoi nuoc Viet Nam. Doanh nghiep nha nuoc đuoc đinh nghia thanh:

Cong ty nha nuoc la doanh nghiep do Nha nuoc so huu toan bo hoac tren 50% von đieu le, thanh lap, to chuc quan ly, đang ky hoat đong theo quy đinh cua Luat Doanh nghiep Nha nuoc. Cong ty nha nuoc đuoc to chuc duoi hinh thuc cong ty nha nuoc đoc lap, tong cong ty nha nuoc.
Cong ty co phan nha nuoc la cong ty co phan ma toan bo hoac tren 50% co đong la cac cong ty nha nuoc hoac to chuc đuoc Nha nuoc uy quyen gop von, đuoc to chuc va hoat đong theo quy đinh cua Luat Doanh nghiep.
Cong ty trach nhiem huu han nha nuoc mot thanh vien la cong ty trach nhiem huu han do Nha nuoc so huu toan bo von đieu le, đuoc to chuc quan ly va đang ky hoat đong theo quy đinh cua Luat Doanh nghiep.
Cong ty trach nhiem huu han nha nuoc co hai thanh vien tro len la cong ty trach nhiem huu han trong đo tat ca cac thanh vien đeu la cong ty nha nuoc hoac co tren 50% thanh vien la cong ty nha nuoc va thanh vien khac la to chuc đuoc Nha nuoc uy quyen gop von, đuoc to chuc va hoat đong theo quy đinh cua Luat Doanh nghiep.
Doanh nghiep co co phan, von gop chi phoi cua Nha nuoc la doanh nghiep ma co phan hoac von gop cua Nha nuoc chiem tren 50% von đieu le, Nha nuoc giu quyen chi phoi đoi voi doanh nghiep đo.
Doanh nghiep co mot phan von cua Nha nuoc la doanh nghiep ma phan von gop cua Nha nuoc trong von đieu le chiem tu 50% tro xuong.
Cong ty nha nuoc giu quyen chi phoi doanh nghiep khac la cong ty so huu toan bo von đieu le hoac co co phan, von gop chiem tren 50% von đieu le cua doanh nghiep khac, giu quyen chi phoi đoi voi doanh nghiep đo.
Cong ty nha nuoc đoc lap la cong ty nha nuoc khong thuoc co cau to chuc cua tong cong ty nha nuoc.


Ly do thanh lap Doanh nghiep Nha nuoc Trong mot nen kinh te thi truong đinh huong xa hoi chu nghia theo tien si Tran Vinh du cac Doanh nghiep Nha nuoc van đuoc thanh lap vi cac ly do sau:

Đoc quyen tu lieu san xuat: đoc chiem tu lieu san xuat xuat hien do quy luat tang hieu qua kinh te theo quy mo, hieu qua san xuat va phan phoi cua mot nganh nhat đinh đat đuoc toi đa khi chi co mot nguon  cung cap duy nhat, chang han nhu trong nganh đien,nuoc. Quoc huu hoa cac nganh nay thuong đe đam bao khong bao gio xay ra chuyen doanh nghiep tu nhan tro nen đoc quyen va dua vao đo boc lot nguoi lao đong.
That bai cua thi truong von:Co mot so nganh cong nghiep đoi hoi nhieu von va muc đo rui ro cao khien cho viec huy đong von tu nhan qua thi truong von rat kho khan.
Ngoai ung: Cac nha đau tu tu nhan khong muon đau tu vao cac nganh ma loi ich cua no lan toa sang nhieu nganh khac trong khi ho khong thu đuoc tu su lan toa nay.
Cong bang xa hoi:Khu vuc tu nhan thuong khong hoac it khi chiu vuon toi cac khu vuc ngheo đoi,vung sau, vung xa,vung đac biet kho khan vi loi nhuan thap.Vi the,phai co cac Doanh nghiep Nha nuoc lam viec nay đe đam bao quyen tiep can toi cac dich vu va tien ich toi thieu cua nguoi dan.


Tham khao Xem them Cong ty tu nhan
Cong ty đai chung