Tran Moskva la mot trong nhung tran đanh lon nhat trong Chien tranh Xo-Đuc va The chien thu hai vao cuoi nam 1941 va đau nam 1942. Voi quan so va vu khi tham chien het suc đong đao, tran quyet chien nay keo dai toi 7 thang. Đay la tran đanh giua quan đoi Xo Viet va quan đoi Đuc Quoc xa vi muc tieu chiem thanh pho Moskva, thu đo cua Lien bang Xo Viet. Tran nay co tam quan trong bac nhat ca ve quan su, chinh tri cung nhu tam ly trong The chien thu hai. Von quan Đuc đa gan chiem đuoc thu đo Moskva, nhung ho đa vap phai su khang cu het suc manh liet cua quan Lien Xo, va chiu nhieu mat mat. Đe roi, mot cuoc phan cong mang tinh chien luoc cua quan Lien Xo đa dap tat hoan toan ke hoach cua Đuc Quoc xa nham nhanh chong đanh thang Lien Xo. Đau nam 1942, quan Đuc đa bi đay lui han khoi Moskva.
Sau tran đanh nay, cho du Lien Xo chi tam thoi gianh the thuong phong, voi su that bai hoan toan cua chien tranh đanh nhanh thang nhanh (hay con goi la chien tranh chop nhoang) cua Đuc, nuoc Đuc Quoc xa buoc phai chap nhan tien hanh chien tranh tieu hao keo dai voi đoi thu la cuong quoc rong lon nhat the gioi, đong dan voi tiem luc chien tranh ngay cang đuoc huy đong manh hon. Nhu mot chien thang buoc ngoat cua quan đoi Lien Xo trong suot cuoc chien, that bai lon đau tien cua quan đoi Đuc Quoc xa ngay truoc cua ngo Moskva đa bao truoc that bai cua nuoc Đuc Quoc xa trong toan bo cuoc chien tranh. Lan đau tien, cac "chien binh vo đich" cua Hitler đa phai thao chay truoc mot đoi thu hung manh ngang ngua minh. Hong quan Lien Xo đa chien đau voi tat ca su kien tri, no luc va qua cam. Cung voi that bai trong tran khong chien tai Anh Quoc, tham hoa Moskva - mot that bai ma nguoi Đuc khong the tuong đen - cho thay nen Đe Tam Đe che Đuc đa bat đau xuong doc ngay khi đa đat toi đinh cao cua minh. Sau that bai nay, nuoc Đuc buoc vao nam 1942 voi con đai chien chua xong tren ca hai mat tran. Cung sau thang loi cua quan Lien Xo o tran Moskva, đoi song cua thi dan thanh pho nay tro lai yen binh nhu xua, du đai thang nay van chua đem lai that bai hoan toan cho phat xit Đuc trong cuoc chien. Trong chien thang quan trong ay, thi dan (trong đo co ca phu nu) va cac đoi du kich Moskva đa đong gop rat đang ke va gay kho khan to lon cho quan Đuc.
Sau that bai nay, nguoi Đuc bat đau lien tuong đen chien bai cua Napoleon trong cuoc xam luoc nuoc Nga hoi nam 1812. Hitler tuc gian, đa cach chuc nhieu bai tuong va đich than nam quyen chi huy quan đoi. Tham hoa Moskva, cung voi cac chien bai o tran Leningrad va tran Stalingrad, đanh dau su that bai cua Hitler trong viec xam chiem Lien bang Xo viet, khac han voi cuoc chinh phat nhieu nuoc chau Au cua ong.


Tinh the chien truong Xo – Đuc tai mat tran Moskva Moskva la muc tieu cuoi cung cua Chien dich Barbarossa. Cac nha chien luoc cua nuoc Đuc Quoc xa cho rang: Chung nao Moskva con ton tai voi tu cach la mot trung tam chi huy chien luoc cua Quan đoi Xo Viet, chung nao no con la nguon đong vien co vu cho quan đoi va nguoi dan Xo Viet thi chung đo, "Đe che thu ba" chua the co mot chien thang quyet đinh truoc Lien Xo.
Do ket qua cua Chien dich Smolensk, đen cuoi thang 9 nam 1941, cac đon vi chu yeu cua Cum tap đoan quan Trung tam chi con cach Moskva hon 300 km. Tuyen mat tran trai dai hon 300 km tu Ostashkov qua phia Đong Smolensk - Tay Bryansk đen Shostka. Ngoai cac tap đoan quan xe tang 2, 3, cac tap đoan quan da chien 2, 4, 9; Thong che Fedor von Bock con đuoc tang cuong them tap đoan quan xe tang 4 rut tu Cum tap đoan quan Bac va hai quan đoan bo binh co gioi lay tu luc luong du bi cua Luc quan Đuc. Tong so binh luc cua Cum tap đoan quan Trung tam len đen 77 su đoan, trong đo co 13 su đoan xe tang, 8 su đoan co gioi voi 1,1 trieu si quan va binh si, khoang 1.700 xe tang, hon 14.000 phao va sung coi, 950 may bay chien đau.
Mac du cac chien dich phan cong cua quan đoi Xo Viet tai Smolensk va Yelnya đa chan đung y đo chiem Moskva trong hanh tien trong thang 8, thang 9 cua Bo chi huy toi cao quan đoi Đuc nhung tinh the cua Quan đoi Lien Xo tren huong Tay Moskva van chua đung nhung nguy co het suc nghiem trong. Tai mat tran phia Tay, Quan đoi Lien Xo co ba phuong dien quan tham gia phong thu Moskva: Phuong dien quan Tay, giu tuyen mat tran tu Ostashkov đen Yelnya; Phuong dien quan Du bi giu tuyen mat tran tu Yelnya đen Roslavl, mot phan cua Phuong dien quan nay bo tri ngay o phia sau lung phuong dien quan Tay tu Rzhev đen khu Vyazma - Yukhnov; Phuong dien quan Bryansk phong thu tu Lyudinovo, qua phia Tay Bryansk đen Shostka. Tong so binh luc cua ba phuong dien quan nay ve hinh thuc thi co đen 14 tap đoan quan nhung do đa bi thiet hai nang sau tran Smolensk nen khi quan đoi Đuc Quoc xa bat đau tan cong, quan so cua cac đon vi nay chi con hon 800.000 si quan va binh si, 782 xe tang, 6.808 phao va sung coi, 545 may bay chien đau.
Voi uu the ve binh luc gap 1,25 lan ve bo binh, 2,2 lan ve xe tang, 2,1 lan ve phao va sung coi, 1,7 lan ve may bay, cac chien luoc gia cua Đe che thu ba cho rang viec tieu diet che đo Xo Viet co the đuoc tinh bang ngay. Trong nhat lenh ngay 30 thang 9, Hitler tuyen bo: "Hom nay, bat đau cuoc chien đau cuoi cung co tinh chat quyet đinh. Noi Moskva đang ton tai hien nay se tro thanh mot vung bien rong lon vinh vien chon vui thu đo cua nguoi Nga mai mai khoi the gioi van minh nay".
Joseph Goebbels, bo truong tuyen truyen Đuc con lenh cho bao chi Đuc gianh cho đe đang "nhung thong tin gio chot ve su that thu cua Moskva" trong so se ra ngay 12 thang 10. Voi mot loat thang loi cua quan đoi Đuc Quoc xa trong suot Chien dich Barbarossa, thuc chat thai đo lac quan cua nguoi Đuc khong he vo can cu.


Binh luc hai ben tham chien = Quan đoi Đuc Quoc xa =
Tap đoan quan 9 cua tuong Adolf Strauß gom co:
Quan đoan bo binh 23 cua tuong Alfred Shubert
Quan đoan xe tang 3 (tuong Adolf Strauß truc tiep chi huy quan đoan nay)
Cac su đoan bo binh đoc lap 102, 206, 251, 256
Tap đoan quan xe tang 3 cua tuong Hermann Hoth gom co:
Quan đoan xe tang 5 cua tuong Richard Ruoff co cac su đoan 5, 35 va 106
Quan đoan xe tang 6 cua tuong Otto von Forster co cac su đoan 26 va 110
Quan đoan co gioi 41 cua tuong Georg Hans Reinhardt co cac su đoan xe tang 1, su đoan bo binh 6 va su đoan mo to co gioi 36.
Quan đoan co gioi 56 cua tuong Fridric Shols co cac su đoan xe tang 6, 7 va su đoan bo binh 129.
Tap đoan quan 4 cua tuong Gunther von Kluge gom co:
Quan đoan bo binh 9 cua tuong German Geyer co cac su đoan 137, 183, 263 va 292.
Quan đoan bo binh 7 cua tuong Veber Farmbarkh co cac su đoan 7, 23, 169 va 197.
Quan đoan bo binh 20 cua tuong Frish Matern co cac su đoan 15, 78 va 268.
Tap đoan quan xe tang 4 cua tuong Erich Hopner đuoc đieu tu Cum tap đoan quan Bac đen, gom co:
Quan đoan co gioi 40 cua tuong Georg Stumme gom cac su đoan xe tang 2, 10 va su đoan bo binh 258
Quan đoan co gioi 46 cua tuong Gherder von Vittinhoff-Shiler co cac su đoan xe tang 5, 11 va su đoan bo binh 252
Quan đoan co gioi 57 cua tuong Alfred Kunser co su đoan xe tang 20, su đoan co gioi 3 va su đoan co gioi SS "Đe che".
Quan đoan bo binh 12 cua tuong Verner Shrot co cac su đoan bo binh 34 va 98.
Tap đoan quan 2 cua tuong Maximilian von Weichs gom co:
Quan đoan bo binh 13 cua tuong Hans Felber co cac su đoan 17 va 260.
Quan đoan bo binh 43 cua tuong Gotthard Heinrici co cac su đoan 52 va 131.
Quan đoan bo binh 53 cua tuong Karl Vaizenberger co cac su đoan 56 va 167.
Cac su đoan du bi 2 va 112.
Tap đoan quan xe tang 2 cua tuong Heinz Guderian gom co:
Quan đoan xe tang 47 cua tuong Julian Lemenzen co cac su đoan xe tang 17, 18 va su đoan mo to co gioi 29.
Quan đoan xe tang 24 cua tuong Gheire von Shverpenburg co cac su đoan xe tang 3, 4 va su đoan mo to co gioi 10.
Quan đoan xe tang 48 cua tuong Werner Kempf co cac su đoan xe tang 9, su đoan 16 va su đoan mo to co gioi 25.
Quan đoan biet kich 35 cua tuong Robert Kempf co cac su đoan co gioi 95, 195, 262, 293 va su đoan ky binh 1.
Quan đoan biet kich 38 cua tuong Hans Mess co cac su đoan co gioi 45 va 134.
Cum du bi chien dich gom Su đoan xe tang 19, Su đoan Co gioi 900 va Su đoan Co gioi SS "Đai Đuc".
Bao ve hau tuyen mat tran co cac su đoan bo binh 339 va 707, cac su đoan canh ve 221, 286, 403 va 454 va mot lu đoan ky binh SS.
Tap đoan quan khong quan 2 cua tuong Albert Kesselring co 1320 may bay yem ho cac cuoc tan cong tu tren khong.


= Quan đoi Lien Xo =
Phuong dien quan Tay:
Tu lenh: Thuong tuong I. S. Koniev, Đai tuong G. K. Zhukov (tu ngay 6 thang 10 nam 1941)
Tham muu truong: Trung tuong V. D. Sokolovsky
Tap đoan quan 22 do Thieu tuong V. A. Yushkevic chi huy
Tap đoan quan 29 do Trung tuong I. I. Maslennikov chi huy
Tap đoan quan 30 do Thieu tuong B. A. Khomenko chi huy
Tap đoan quan 16 do Trung tuong M. F. Lukin chi huy
Tap đoan quan 19 do Trung tuong K. K. Rokossovsky chi huy
Tap đoan quan 20 do Trung tuong F. A. Ershakov chi huy
Phuong dien quan Du bi:
Tu lenh: Nguyen soai S. M. Budyonny
Cac đon vi bo tri phia sau Phuong dien quan Tay:
Tap đoan quan 31 do Thieu tuong V. N. Dalmatov chi huy
Tap đoan quan 49 do Trung tuong I. G. Zakharkin chi huy
Tap đoan quan 32 do Thieu tuong S. V. Vishnevsky chi huy
Tap đoan quan 33 do Đai ta D. N. Onuprienko chi huy
Cac đon vi bo tri tren tuyen đau:
Tap đoan quan 24 do Thieu tuong K. I. Rakutin chi huy
Tap đoan quan 43 do Thieu tuong P. P. Sobenikov chi huy
Phuong dien quan Briansk:
Tu lenh: Trung tuong A. I. Yeryomenko
Tap đoan quan 50 do Thieu tuong M. P. Petrov chi huy
Tap đoan quan 3 do Thieu tuong Ya. K. Kreizer chi huy
Tap đoan quan 13 do Thieu tuong A. M. Gorodniansky chi huy
Cum chien dich do Thieu tuong A. N. Ermakov chi huy.
Khong quan cua ba phuong dien quan cua Lien Xo co tong cong 568 may bay gom 210 may bay nem bom, 265 may bay tiem kich, 36 may bay cuong kich, 37 may bay trinh sat. Ngoai ra, trong qua trinh phan cong, quan đoi Lien Xo đa huy đong them 368 may bay nem bom tam xa va 9 may bay trinh sat.


Ke hoach "Typhoon" cua Đuc va y đo phong thu cua Lien Xo = Ke hoach "Typhoon" =

Đen truoc tran Moskva, Cum tap đoan quan Trung tam van la luc luong manh nhat cua Quan đoi Đuc Quoc xa tren chien truong Xo-Đuc. No chiem 68% tong so xe tang Đuc voi tap đoan quan xe tang 2 cua tuong Guderian, tap đoan quan xe tang 3 cua tuong Hoth va tap đoan quan xe tang 4 cua tuong Hopner. Đao quan nay cung co trong tay 38% bo binh Đuc tren chien truong voi cac ba tap đoan quan da chien, hai quan đoan bo binh co gioi. Khi vach ke hoach nay, Bo chi huy Cum tap đoan quan Trung tam cua Đuc do Thong che Fedor von Bock chi huy van ap dung chien thuat quen thuoc cua quan đoi Đuc đa đem lai nhieu thanh cong tren chien truong Tay Au va may thang chien tranh đau tien voi Lien Xo. Đo la viec su dung cac mui đot kich sau, o at va nhanh chong bang xe tang tren cac khu vuc xung yeu cua mat tran Quan đoi Lien Xo, hinh thanh ba đon vu hoi lien tiep tu Dukhovshchina (dai cua tap đoan quan xe tang 3), Roslavl (dai cua tap đoan quan xe tang 4) va Shostka (dai cua tap đoan quan xe tang 2); bao vay chu luc cua Quan đoi Lien Xo tai cac tuyen Rzhev - Vyazma (tuyen ngoai) va Volokolamsk - Mozhaysk - Kaluga (tuyen trong), cuoi cung, hoi quan tai tuyen Ryazan - Noghinsk, ket thuc chien dich.
Theo tinh toan cua Quan đoi Đuc Quoc xa, voi uu the vuot troi ve xe tang, phao binh va khong quan, quan Đuc se đanh chiem đuoc Moskva mot cach nhanh chong, tuong tu nhu o Belorussia cuoi thang 6, o Uman va phia Đong Kiev cuoi thang 9 nam 1941.
Tu su lac quan nay, bo chi huy Đuc đa pham phai mot sai lam nghiem trong: chu quan voi nhung thang loi lon o mat tran, ngay 16 thang 8 nam 1941, Thong che luc quan Đuc Wilhelm Keitel đe nghi cat giam no luc san xuat quan su vao mua thu nam 1941 vi chac chan rang Đuc se đanh bai Lien Xo truoc mua đong, va Hitler đong y. Quan Đuc vi chu quan khinh đich, tin rang se som chien thang nen đa khong chuan bi đay đu trang bi cho mot chien dich trong mua đong, đay la sai lam chien luoc cua ho trong chien dich nay (va "chu quan khinh đich" cung la mot dang sai lam nghiem trong nhat trong bat ky mot cuoc chien tranh nao).


= Y đo phong thu cua Lien Xo =
Đe bao ve Moskva quan đoi Xo Viet cho thiet lap ba tuyen phong thu: tuyen ngoai: Rzhev (Ржев) – Vyazma (Вязьма) – Bryansk (Брянск) cach thu đo khoang 200–500 km; tuyen trong: Volokolamsk (Волоколамск) – Mozhaysk (Можайск) – Kaluga (Калуга) cach Moskva thoang 100–150 km va tuyen cuoi cung la vanh đai xung quanh thanh pho. Phuong dien quan Tay do Thuong tuong Ivan Stepanovich Koniev chi huy gom cac tap đoan quan 22, 29, 30, 19, 16, 20 lan luot bo tri tu Dvina Tay xuong Yelnya. Do coi trong huong Tay, 2/3 binh luc cua Phuong dien quan Du bi do Nguyen soai Budyonny gom cac tap đoan quan 31, 48, 32, 33 đuoc bo tri ngay phia sau Phuong dien quan Tay. Mot phan ba binh luc cua Phuong dien quan nay (cac tap đoan quan 24 va 43) phong ngu trong dai Yelnya - Roslavl. Mac du truoc đo, trinh sat đuong khong cua Phuong dien quan Tay Bac đa thay nhieu đoan xe tang Đuc di chuyen tu Cum tap đoan quan Bac xuong phia Nam nhung trinh sat mat đat lai khong nam đuoc đich tinh nen Bo tu lenh Phuong dien quan Du bi khong biet rang đoi dien voi hai tap đoan quan nay la tap đoan quan xe tang 4 (Đuc) con sung suc moi đuoc đieu tu mat tran Leningrad ve va nam trong dai tien cong cua tap đoan quan da chien 4. Phuong dien quan Bryansk gom cac tap đoan quan 3, 13 đa suy yeu trong cac tran đanh hoi mua thu nam 1941 phong thu huong Tay Nam. Trong tay tuong Yeryomenko, tu lenh phuong dien quan chi co lu đoan xe tang 17 chong lai tap đoan quan xe tang 2 (Đuc).
Nhan dan Moskva đa thanh lap 12 su đoan dan quan gom nhung cong nhan, ky su, nhan vien ky thuat, bac si, giao su, van nghe si... vua đanh đich vua hoc quan su. 40 đoi du kich ra đoi tien hanh quay roi, pha hoai o sau lung quan Đuc. Hon 12.000 đoi linh cuu hoa tinh nguyen voi su tham gia cua 20 van nguoi đa đuoc thanh lap đe bao ve thu đo.
Luc luong du bi chien luoc cua Quan đoi Lien Xo con đang đuoc xay dung tai Ural, Trung A va Povonge. Khi bat đau chien dich phong ngu, Bo Tong Tu lenh Lien Xo cung chua the tinh đen viec đieu quan tu Vien Đong ve do chua xac đinh ro thai đo cua Nhat Ban.


Dien bien tran đanh = Đot thu nhat =

Sang som ngay 30 thang 9, ba tap đoan quan xe tang Đuc bat đau đot pha mat tran sau hon mot gio dung khong quan va phao binh ban pha don đuong. Cac canh quan xe tang Đuc o at tan cong tuyen phong thu Rzhev – Vyazma – Bryansk con chua chuan bi xong, nhanh chong đay lui cac tap đoan quan cua Phuong dien quan Tay, Phuong dien quan Du bi va Phuong dien quan Bryansk. Đac điem chien thuat cua đot nay la cac đon vi xe tang Đuc lien tuc đanh vao khu vuc tiep giap cua cac tap đoan quan đe tao cua mo, sau đo thoc sau. Cac đon vi Xo viet thi dan trai va tap trung chu yeu tren 2 lop cach nhau 20–50 km va sau đo gan nhu khong co gi đe chong lai luc luong Đuc.

Tai canh Bac, tren tuyen Verdino (Вердино) - Yelnya (Елня), tap đoan quan xe tang 3 cua tuong Hoth dung 2 quan đoan xe tang va tap đoan quan bo binh 9 đot pha lach qua suon trai va suon phai cua tap đoan quan 30, đay lui cuoc phan kich cua cac tap đoan quan so 19 va 30 cua Phuong dien quan Tay (Lien Xo) tao 2 cua mo va chiem Kholm Zhikovsky. Tuong Hoth tach quan đoan xe tang 41 tiep tuc phat trien tan cong theo huong Kalinin (Калинин) (Tver), quan đoan xe tang 56 con lai đanh xuong phia Đong Vyazma. Quan đoan xe tang 56 tiep tuc choc thung tiep giap giua 2 tap đoan quan 32 va 49 cua phuong dien quan Du bi o at tien ve bac Vyazma vao ngay 6 thang 10. Đen ngay 10 thang 10 quan đoan xe tang 41 đa thoc sau đanh chiem Sychyovka (Сычевка) va Gjask (gagarin) phoi hop khep chat vong vay 2 phuong dien quan, hinh thanh canh quan vay boc phia Bac. Tuong I. S. Koniev to chuc phan kich tu phia Bac vao tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) nhung khong thanh cong. Cac tap đoan quan 22, 29 va 31 bi đay lui ve tuyen Ostashkov - Sychyovka.
Tai khu vuc giua mat tran, tap đoan quan xe tang 4 cua tuong Hopner va tap đoan quan bo binh so 4 tu ban đap Roslavl (Рославль) đot kich vao tiep giap giua tap đoan quan 43 (Phuong dien quan Tay) va tap đoan quan 50 (Phuong dien quan Bryansk). Sau khi chia cat cac tap đoan quan so 24, 43, 50 cua Phuong dien quan Du bi (Lien Xo), tap đoan xe tang so 4 chia 2 huong: quan đoan xe tang 46 vong qua suon tap đoan quan 32 (Phuong dien quan Du bi) tien ve phia nam Vyazma vao ngay 6 thang 10 vay boc Phuong dien quan Du bi; huong thu hai quan đoan xe tang 40 đa đot kich rat sau đen tuyen Milyatino (Милятино) - Yukhnov va huong thang đen Maloyaroslavets (Малоярославец). Tuy nhien lo so kich ban nhu tran Smolensk, tap đoan quan xe tang so 4, sau khi chiem Yukhnov, đa đieu gan nhu toan bo chu luc len phia Bac, tien đanh Vyazma, cung tap đoan quan xe tang 3 hop vay chat che bon tap đoan quan 19, 20, 24 va 32 (Lien Xo) tai phia Đong Vyazma. Cac tap đoan quan nay đa kich chien voi hai tap đoan quan xe tang va mot tap đoan quan bo binh Đuc trong vong vay, thu hut ve minh 28 su đoan quan Đuc trong gan hai tuan le truoc khi lieu chet pha vay đe ve voi quan nha. Đieu nay đa lam cho viec tan cong thoc sau cua quan Đuc khong đat yeu cau khi Lien Xo kip lam tuyen phong thu Volokolamsk-Mozhaysk-Kaluga.

Tai canh Nam, tap đoan quan xe tang 2 va tap đoan quan bo binh da chien 2 tu cac ban đap Shostka (Шостка) va Unecha tan cong Phuong dien quan Bryansk. Mui tan cong chu yeu cua tap đoan quan xe tang 2 huong ve khu vuc Tula (Тула) - Serpukhov. Ngay 3 thang 10, ba su đoan bo binh mo to cua tap đoan quan xe tang 2 đa đot kich qua Oryol (Орел) va tien doc theo con đuong cai Oryol (Орел) - Tula (Тула). Bo Tong tu lenh Xo Viet lay tu Phuong dien quan Tay Nam Quan đoan ky binh can ve 1 va tu luc luong du bi hai lu đoan xe tang đen khu vuc bi đot pha va chan mui tien cong nay cua quan Đuc. Nhung đen ngay 6 thang 10, mui thu yeu cua tap đoan quan xe tang 2 (Đuc) đa choc thu mat tran va tiep tuc tien quan len phia Bac, đanh chiem Bryansk, phoi hop voi tap đoan quan bo binh da chien 2 hop vay cac tap đoan quan 3 va 13 (Lien Xo) tai Bryansk. Tuy nhien cac đon vi cua cac tap đoan quan nay đa no luc pha vay va con co su tro giup cua tap đoan quan 40 (thuoc Phuong dien quan Tay Nam) tap kich lien tuc vao suon phai tap đoan quan xe tang Đuc nen hai tap đoan quan so 3 va 13 tai Bryansk đa thoat vay va lui đen Phatezh (Фатеж) va Ponyri (Поныри). Đuc buoc phai đieu cac đon vi xe tang tu phia bac xuong phia Nam đe truy đuoi cac tap đoan quan pha vay nay, vi vay viec bao vay tap đoan quan 50 khong thuc hien đuoc. Đem mung 1 rang ngay 2 thang 10, Bo Tong tham muu Xo Viet cap toc thanh lap bon cum khong quan gom 4 su đoan may bay nem bom tam xa tien hanh khong kich vao đoi hinh hanh tien cua Tap đoan quan xe tang 2 (Đuc). Tap đoan quan 50 (Lien Xo) cung tranh khoi bi bao vay va rut lui kip thoi ve Belev (Белев) (Belyov), lap tuyen phong thu va sau nay la luc luong chu luc phong thu Tula, khu cong nghiep vu khi quan trong cua Lien Xo. Tai Mtsensk (Мценск) cac đon vi Xo viet đa phan kich chan đung cac đon vi xe tang Đuc tu Oryol toi, tao thoi gian cho tap đoan quan 50 cung co tuyen phong thu vung chac tai Tula.

Mac du đa nhanh chong pha vo tuyen phong thu thu nhat Rzhev – Vyazma – Bryansk cua Lien Xo, tien đuoc tu 100 km đen 200 km nhung cac canh quan xe tang Đuc đa bi sa lay vao viec tieu diet cac vong vay do suc khang cu cua cac đon vi Lien Xo khong he giam, ke ca khi bi vay, ho chien đau đen nguoi cuoi cung, vien đan cuoi cung. Mot bo phan cac đon vi bi vay đa thoat đuoc qua tuyen mat tran, mot bo phan khac tro thanh cac đoi du kich lon va to chuc đanh pha cac đoan xe va can cu hau can trong hau tuyen quan Đuc. Quan đoi Lien Xo co thoi gian vai ngay đe đieu đong luc luong du bi cung co tuyen phong thu thu hai Volokolamsk – Mozhaysk – Kaluga.
Ngay 9 thang 10, Bo Tong tu lenh Lien Xo quyet đinh hop nhat nhung gi con lai cua Phuong dien quan Tay va Phuong dien quan Du bi. Đai tuong G. K. Zhukov đuoc trieu tap tu Leningrad ve va đuoc giao chi huy Phuong dien quan Tay (hop nhat), tuong I. S. Koniev lam pho tu lenh, (sau đo đuoc chi đinh lam tu lenh Phuong dien quan Kalinin). Đen ngay 13 thang 10, cac tap đoan quan 29, 30 va 31 tiep tuc phong ngu quyet liet tren huong Volokolamsk. Bo Tong tu lenh Lien Xo đa tai lap tap đoan quan 16 do Trung tuong K. K. Rokossovsky chi huy đe tang cuong tran giu huong Volokolamsk, thanh lap tap đoan quan 5 do Thieu tuong Lelyushenko chi huy đe phong ngu huong Mozhaysk. Tap đoan quan 33 cua tuong K. A. Meretskov giu huong Naro - Fominsk; tap đoan quan 43 phong thu Maloyaroslavets, tap đoan quan 49 giu Kaluga. Tong cong, đa co 8 tap đoan quan Lien Xo đuoc trien khai phong ngu tren tuyen hai, chan giu cac nga đuong vao Moskva tu cac huong Tay Bac, Tay va Tay Nam truoc khi đot tan cong thu hai cua quan Đuc bat đau.
Đen ngay 11 thang 10, quan Đuc đa đay tuyen mat tran đen gan Moskva them tu 50 đen 100 km, tu Kalinin, qua Volokolamsk, Mozhaysk, Kaluga, bi đut đoan o Dubna - Plavsk, sau đo tiep tuc tu Mtsensk, qua Ponyri đen phia Bac Kursk. Ben canh tuong quan luc luong va phuong tien co ty le hon han ve phia Quan đoi Đuc Quoc xa, viec chi huy tac chien yeu kem cung la mot trong nhung nguyen nhan that bai cua Quan đoi Lien Xo trong đot mot. Tai cuoc hop đau tien cua Bo tu lenh Phuong dien quan Tay (hop nhat), Đai tuong G. K. Zhukov vach ro sai lam cua S. M. Budyonny va I. S. Koniev la đa khong xac đinh đuoc huong đot kich chinh cua quan Đuc, khong kip thoi chu đong keo luc luong tu nhung huong chua bi uy hiep đe tan cong vao ben suon cac canh quan chu yeu cua đoi phuong. Vi vay, quan Đuc đa tao đuoc uu the tuyet đoi voi cac cu đanh tap trung, tao nen cac cua mo ma cac Bo tu lenh phuong dien quan khong the bit lai đuoc do khong con luc luong du bi. Thuong tuong Aleksandr Vasilevsky cho rang nguyen nhan that bai con la do tat ca cac đon vi tren cac tuyen phong ngu cua ba phuong dien quan "Tay", "Du bi" va "Bryansk" đeu bo tri dan đeu tren toan bo tuyen mat tran.
Phuong dien quan Du bi lai bo tri ngay sau lung Phuong dien quan Tay tren mot tuyen keo dai đen hon 200 km trong khi tinh hinh mat tran cho thay phai phan chia mat tran thanh ba đia đoan va giao cho tung phuong dien quan trach nhiem phong thu tren đia đoan cua minh. Đoi hinh tac chien bi keo gian va chong cheo đa lam cho cac phuong dien quan khong tap trung đuoc luc luong va phuong tien tren cac huong đot kich chu yeu cua quan Đuc.


= Đot thu hai =

Sau khi mat tuyen phong thu thu nhat, tinh hinh Moskva nguy ngap: trong khoang 10 ngay, tu 14 tap đoan quan phong thu, nay chi con 8 tap đoan quan bao ve tuyen Volokolamsk – Mozhaysk – Kaluga voi 9 van si quan va binh si (tuong đuong voi bien che đay đu cua mot tap đoan quan); 4 tap đoan quan đa bi bao vay, mot phan bi tieu diet va bi bat, mot phan bi tan ra; 2 tap đoan quan khac bi đay xa Moskva xuong phia Tay Nam. Co đen 662.000 si quan va binh si Xo Viet bi tu tran hoac bi bat lam tu binh tai khu vuc Rzhev - Vyazma. Trong nhung gio phut nghiem trong nhat, đa co luc Tong tu lenh Stalin yeu cau tuong Zhukov noi thang, noi that lieu co the giu đuoc Moskva khong. Tuong G. K. Zhukov cam đoan se giu đuoc neu co them hai tap đoan quan va 200 xe tang. Stalin đap ung tat ca cac yeu cau cua G. K. Zhukov ve bo binh va cac phuong tien, rieng xe tang thi khong con du tru.
Rang sang ngay 5 thang 10, Hoi đong Quoc phong Nha nuoc Xo Viet thong qua Nghi quyet ve viec bao ve Moskva; đieu đong 11 su đoan bo binh, 16 lu đoan xe tang, hon 40 trung đoan phao lay tu cac phuong dien quan khac va cac quan khu noi đia: Ural, Kazal, Perm, Samara, Trung A, Vien Đong. Quan so nhieu su đoan đuoc bo sung bang cac đon vi dan quan va phu nu; nhieu trung đoan bo binh va phao binh chong tang gom toan phu nu chua kip huan luyen, nhieu đon vi chi đuoc trang bi chong tang bang chai xang. Tuy trinh đo huan luyen chien đau cua cac đon vi Hong quan luc nay chua thanh thao nhung tinh than quyet tam tu thu bao ve thu đo cua ho lai rat cao. Quan đoi Xo Viet tap trung cac luc luong con lai tai bon huong chinh la Volokolamsk, Mozaysk, Maloyaroslavets va Kaluga. Hang tram nghin đang vien Cong san va đoan vien thanh nien Cong san Moskva đa len đuong ra mat tran. Khoang 25 van cong dan Moskva, chu yeu la phu nu va thanh thieu nien đa tham gia xay dung cac cong trinh phong thu thanh pho, đao 128 km hao giao thong phuc vu chien đau, 72 km hao chong tang, lap đat 52.500 chuong ngai vat chong tang.
Ngay 19 thang 10, Hoi đong quoc phong đa ra lenh gioi nghiem Moskva va cac vung phu can. Khu vuc noi đo đuoc chia thanh cac o vuong phong thu đe san sang chien đau trong thanh pho. Trong tinh trang bi vay ham, Moskva vua san xuat, vua chien đau. Tat ca cac nha may xi nghiep cua thu đo tap trung san xuat vu khi va thiet bi chien đau. Moi nguoi lam viec 12-18 gio mot ngay. Mot bo phan nha may cong nghiep, phan lon cac cong so, nhung nguoi khong co nhiem vu truc tiep chien đau, nguoi gia va tre em đa đuoc lenh so tan. Quan dan Moskva huong ung loi keu goi: "Chien đau bao ve Moskva đen giot mau cuoi cung!".

Trong nhung su kien mua đong 1941-1942 tai Moskva, điep vien Richard Sorge đa phat đi thong điep lan cuoi cung truoc khi bi co quan phan gian Nhat bat giu. Ngay 14 thang 9 nam 1941, Richard Sorge đa chuyen 3 buc đien cho Cuc 4 - GPU khang đinh: "Chinh phu Nhat Ban quyet đinh khong tan cong Lien Xo trong nam nay. Theo đai su Ott, mot cuoc chien tranh giua Nhat va Lien Xo khong con đat ra nua". Tu noi dung nguon tin đau tien cua Richard Sorge đuoc chung minh la đung boi cac nguon tin xac minh khac cua cac điep vien GPU tai Đuc, Phap, Italia; Bo Tong tu lenh Xo Viet đa nhanh chong đieu đong Tap đoan quan Xung kich 1 va Tap đoan quan 20 tu Phuong dien quan Vien Đong, Tap đoan quan 61 tu Quan khu Ural, Tap đoan quan 10 tu Quan khu Trung A ve Moskva. Đen đau thang 11, bon tap đoan quan nay đa co mat o Moskva va đong vai tro quan trong trong tran phong ngu - phan cong mua Đong cua Quan đoi Xo Viet tai mat tran nay.
Ve phia quan Đuc, do chi tap trung đuoc mot nua luc luong xe tang, lai phai phan tan theo cac huong nen suc đot kich giam sut rat nhieu. Khi hau bat đau lanh va viec tiep van cung kho khan hon. Viec ho tro tan cong bang khong quan trong thoi tiet xau va xa cac san bay thuc hien đuoc rat kho khan. Vi the bo binh Đuc cung bat buoc phai tham chien ma co it phuong tien ho tro. Cac đon vi xe tang Đuc bat đau tien cong vao cac lop phong thu vanh đai co chieu sau nhung đuoc ho tro rat it ve phao binh va khong quan.
Ngay 14 thang 10 nam 1941 quan Đuc tong tan cong tuyen phong thu thu hai cua Quan đoi Lien Xo. Đe tranh he thong vat can chong tang tai huong chinh dien, Bo tu lenh Cum tap đoan quan Trung tam đieu Tap đoan quan xe tang 3 cua tuong Hoth va mot bo phan Tap đoan quan xe tang so 4 cua Hopner tan cong vao Kalinin (Калинин), Klin (Клин) va Volokolamsk (Волоколамск) tren huong Tay Bac mat tran. Tap đoan quan 9 (Đuc) kiem che Phuong dien quan Tay Bac, bao ve suon trai cho tap đoan quan xe tang 3. Trong ngay hom đo Quan đoan xe tang 9 cua Tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) đanh bat Tap đoan quan 31 (Lien Xo) ra ngoai o phia Bac Kalinin (Калинин) va chiem thanh pho nay. Ngay 15 thang 10, thanh pho Volokolamsk (Волоколамск) bi chiem. Tap đoan quan xe tang 2 cua tuong Heinz Guderian va Quan đoan co gioi 2 (Đuc) tan cong huong Tay Nam len Dubna, Tula, Dedilovo, Serpukhov, Kashira. Hai mui xe tang nay se hinh hai "gong kim thep" thoc sau vay boc Moskva tu phia Bac va Nam, hop điem tai khu vuc Noghinsk (Ногинск), 60 km phia đong Moskva. Quan đoan co gioi 57 (thuoc tap đoan quan xe tang 4) phoi hop voi cac tap đoan quan bo binh 4, 9 (Đuc) tan cong kiem che chinh dien tuyen phong thu Xo Viet tai Mozaysk, Maloyaroslavets va Kaluga. Tap đoan quan 2 va Quan đoan xe tang 48 (Đuc) đuoc giao nhiem vu chia cat, kiem che va đay lui Phuong dien quan Bryansk, bao ve suon phai cho Tap đoan quan xe tang 2 (Đuc). Chien su van tiep dien cuc ky ac liet va đam mau tren ba huong chinh:

Tai canh bac: Ngay 14 thang 10, cac mui tan cong cua tap đoan quan xe tang so 3 va tap đoan quan so 9 đau tien đa đot pha tuyen phong ngu yeu cua tap đoan quan 30 (Lien Xo), tien đen ngoai vi thanh pho Kalinin. Ngay 15 thang 10, Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo thanh lap Phuong dien quan Kalinin do Trung tuong Koniev chi huy gom cac tap đoan quan 22, 29, 30 va 33 lay tu canh phai cua Phuong dien quan Tay; cac su đoan bo binh đoc lap 183, 185, 246, cac su đoan ky binh 46, 54 va lu đoan xe tang 8 lay tu canh trai cua Phuong dien quan Tay Bac. Canh trai cua Phuong dien quan Kalinin gom cac tap đoan quan 29 va 33 (Lien Xo) đa buoc tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) phai dung lai truoc cua ngo thanh pho Kalinin. Cac quan đoan xe tang 58 va 60 cua tap đoan quan xe tang 4 cung khong the phat trien tan cong nhanh hon va phai dung lai truoc tuyen Volokolamsk - Mozhaysk do cac tap đoan quan 32 va 16 (tai lap) phong thu. Rieng thanh pho Volokolamsk đa ba lan chuyen tu tay quan đoi Lien Xo sang tay quan Đuc va nguoc lai. Ngay 17 thang 10, tuong Koniev chuyen giao tap đoan quan 30 cho Phuong dien quan Tay đe bo tri phong thu vung ho chua nuoc Volga. Tu lenh tap đoan quan, Trung tuong Khomenko bi huyen chuc, Thieu tuong D. D. Leliushenko thay the.

Tai canh nam: Do phai đuoi theo cac tap đoan quan so 3 va 13 cua Lien Xo nen quan đoan xe tang 48 thuoc tap đoan quan xe tang 2 cua Guderian phai tach ra đe ho tro cho tap đoan quan 2 tan cong ve huong Livny (Ливны). Đen ngay 18 thang 10, chu luc cua tap đoan quan xe tang nay đa chiem đuoc Mtsensk (Мценск) va tien ve Tula (Тула). Cac xe tang cua Guderian sau khi tan cong đot pha ban đau cuoi thang 10 đa đen đuoc Tula. Tai đay quan Đuc gap su chong cu rat kien cuong cua quan phong thu va nguoi dan Tula voi nong cot la tap đoan quan 50. Xe tang Đuc đa khong the chiem đuoc thanh pho trong hanh tien va phai đi vong len phia bac ve huong Kashira (Кащира) nhung đa bi tap đoan quan 49 (Lien Xo) chan đung truoc cua ngo thi tran Serebyanye Prudy. Tai huong nay, lan đau tien trong chien tranh Hong quan đa tung mot luc luong lon cap lu đoan loai xe tang T-34 đuoc nang cap voi tinh nang vuot xa xe tang Panzer IV Đuc gay thiet hai va hoang mang lon trong luc luong xe tang-thiet giap Đuc. Ke tu đay quan Đuc bat đau mat dan uu the ve chat luong xe tang viec quan đoi Lien Xo phong thu thanh cong tai thanh pho Tula đa tao nen mot ban đap chien luoc đe lien tuc phan kich vao suon trai canh quan Guderian, ngan chan xe tang Đuc thoc sau bao vay Moskva o canh nam. Đay la mot trong cac nhan to quyet đinh phong thu vung chac Moskva. Đai tuong Lien Xo G.K. Zhukov, Tu lenh Phuong dien quan Tay, đa đanh gia rat cao vai tro cua thanh pho Nga co Tula trong tran phong thu thang loi truoc cua ngo Moskva 
Tai khu vuc giua mat tran: Đay la noi chien su dien ra nhieu tran đanh cang thang nhat do tuyen mat tran chi con cach Moskva hon 50 km. Quan đoan co gioi 48 cua Tap đoan quan xe tang 4 va tap đoan quan bo binh 4 (Đuc) đa tien len qua hai tuyen phong thu cua cac tap đoan quan 5, 33 va 49; đanh chiem cac thanh pho Dorokhovo, Mozaisk, Borovsk, Maloyaroslavets va Kaluga. Tuy nhien, đen tuyen Dedovsk - Naro Fominsk - Kubinka - Tarusha - Aleksin thi quan Đuc bi chan lai truoc suc chong tra quyet liet va cac tap đoan quan 5, 33 va 43 (Lien Xo). Su dung tat ca cac vu khi chong tang co trong tay, ke ca min, thu phao va chai xang, ho đa bat Tap đoan quan xe tang so 4 phai chiu nhung ton that rat nang ne tai cac thanh pho nay.

Ket thuc đot tan cong thu hai, Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đay lui Phuong dien quan Tay (Lien Xo) them tu 15 đen 50 km ve phia Moskva nhung khong choc thung đuoc mat tran. Quan đoi Lien Xo van giu vung đuoc moi lien ket ben suon giua cac đon vi va lui dan ve tuyen Turginovo - Volokolamsk - Dorokhovo – Naro-fominsk (Наро-Фоминск) – Serpukhov (Серпухов) - Aleksin đe co thu. Đen cuoi thang 10 nam 1941 tuyen phong thu dua vao song Nara (Нара) cua Phuong dien quan Tay đa on đinh. The tran phong ngu cua cac phuong dien quan Kalinin va Bryansk cung đuoc thiet lap. Cang lui ve phia sau, mat đo phong thu cua quan đoi Xo Viet cang cao vi đa bo tri đuoc tuyen phong ngu voi nhieu cu điem theo chieu sau day đac. Si quan chien si cua Quan đoi Lien Xo cung đa su dung thanh thao chien thuat tong hop chong xe tang bang sung, phao chong tang, min, thu phao, chai chay. Cac trung đoan dan quan truc tiep tham chien lan luot đuoc bo sung cho quan đoi chinh quy voi nhung nguoi linh đa qua tran mac. Trong khi đo mat đo tan cong cua Đuc cang suy giam. Qua 20 ngay tan cong voi cac ket qua han che, theo phia Lien Xo thi Cum tap đoan quan Trung tam đa bi ton that 155.000 si quan va binh linh, gan 800 xe tang, tren 300 phao va khoang 1.000 may bay.
Do đa su dung het luc luong du bi, Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đa khong con nguoi va phuong tien đe bo sung. Đieu kien thoi tiet bat loi gay lay loi đuong sa la can tro đang ke đoi voi hau can cho quan đoi Đuc. Tuyen van tai tiep te cua quan đoi Đuc lien tuc bi du kich Lien Xo đanh pha, hang chuc đoan tau bi no min lat nhao. Tuy quan Đuc van lien tuc tan cong nhung xung luc va đo nguy hiem đa suy giam truoc tuyen phong thu rat ran chac cua Quan đoi Lien Xo. Cuoc chien tam ket thuc vao ngay 30 thang 10. Voi suc chien đau bi giam sut nghiem trong do ton that va met moi, quan Đuc phai ngung tien cong đe chuan bi cho nhung no luc cuoi cung.


= Đot thu ba, nhung no luc cuoi cung cua quan Đuc =

Buoi toi ngay 6 thang 11, tai nha ga xe đien ngam Mayakovsskaia đa dien ra cuoc mit tinh ky niem 24 nam Cach mang thang 10 Nga. Sang ngay 7 thang 11 nam 1941 đe nang cao tinh than cho chien si va toan dan Lien Xo trong cuoc đau tranh mot mat mot con voi ke thu nguy hiem, Hoi đong Quoc phong Nha nuoc va Bo Tong tu lenh toi cao Quan đoi Lien Xo van to chuc cuoc duyet binh hang nam theo truyen thong tai Quang truong đo. Tai cuoc duyet binh nay, I. V. Stalin thay mat Đang Cong san va Nha nuoc Xo Viet keu goi quan va dan Lien Xo tiep tuc anh dung chien đau, tieu diet quan thu, bao ve To quoc Lien Xo, giai phong cho cac dan toc:

Buoi sang ngay 7/11, tran may thap, day đa che cho bau troi Moskva. Tinh bao va Khong quan Đuc hoan toan bat ngo. Tai tong hanh dinh cua minh, Hitler rat tinh co mo radio, nghe thay tieng nhac duyet binh va tieng ung linh tren mat đuong. Luc đau Hitler tuong la buoi dieu binh cua quan Đuc, nhung khi nghe thay cac khau lenh bang tieng Nga thi Hitler hieu đieu gi đang xay ra. Hitler lap tuc nhac đien thoai mang Tu lenh Khong quan la "đo ngu" va cho phep 1 gio đe sua loi. Ngay lap tuc, Khong quan Đuc cat canh nhung đa khong the đen đuoc Moskva, nhieu chiec đa bi ban ha. Khi đo, Stalin đang đung tren le đai Lang Lenin nghe tin thoi tiet đa mim cuoi: "Ca ong troi cung che cho cho Đang Bonsevich!"
Cac đon vi bo binh, phao binh, xe tang Lien Xo sau khi dieu binh qua Lang Lenin đa tien thang ra mat tran. Cuoc duyet binh ay co y nghia quan trong, gia tang quan thanh si khi cua cac chien si Lien Xo, đong thoi cung co su kien quyet khong đau hang cua thi dan Moskva.
Trong hai tuan chien su tam lang, Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo đa cung co cac tuyen phong ngu. Trong truong hop khong giu đuoc Moskva, ho đa co ke hoach phong ngu tren tuyen Vytegra, Rybinsk, Gorky, Saratov, Stalingrad, Astrakhan. Tai tuyen nay, 10 tap đoan quan du bi đang đuoc xay dung. Cung trong hai tuan le nay, Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đa to chuc xong hai canh quan xung kich gom 51 su đoan, trong đo co 13 su đoan xe tang va 8 su đoan co gioi o huong Klin, Istra, Solnechnogorsk (Bac) va huong Tula, Kashira (Nam). Tu 15 thang 11 nam 1941 quan Đuc huy đong nhung luc luong cuoi cung cho no luc cuoi cung đe đanh chiem thu đo Xo Viet. Cac tran đanh dien ra trong đieu kien rat bat loi cho phia Đuc, thoi tiet lanh gia tuyet roi lam suc chien đau cua bo binh va su co đong cua xe tang giam sut, viec tiep van gap rat nhieu kho khan, cac luc luong du bi khong con. Su ho tro boi khong quan hau nhu khong thuc hien đuoc. Phao binh Hong quan thuc te đa đe bep phao binh Đuc gay ton that nang cho cac đon vi quan Đuc, ho tro manh cho viec phong thu phan cong tich cuc cua Hong quan. Cac đon vi cua Hong quan co thu trong cac tuyen phong ngu co chieu sau bo tri tang lop co cac phuong tien chong tang san sang gay ton that nang cho quan Đuc.

Tai canh Bac: Ngay 15 thang 11 tap đoan quan xe tang so 4 (Đuc) tan cong tap đoan quan 16 (Lien Xo) chiem Istra (Истра). 400 xe tang Đuc cua tap đoan quan xe tang 4 tan cong vao 150 xe tang hang nhe cua cac tap đoan quan 16, đanh chiem thanh pho Volokolamsk. Đen ngay 28 thang 11, cac chi đoi phai đi truoc cua su đoan xe tang 20 (tap đoan quan xe tang 4 Đuc) tien đen kenh đao Moskva - Volga. Ngay 29 thang 11, tap đoan quan xung kich 1 do Trung tuong V. I. Kuznesov chi huy lay tu luc luong du bi đa chan đung đoan xe tang Đuc tai o kenh đao gan Dmitrov (Дмитров) va Yakhroma (Яхрома). O phia cuc Bac cua mat tran, tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) đot pha qua dai phong ngu cua tap đoan quan 30, tien đen phia Nam ho chua nuoc Volga, bo nam song Shoshi va khu vuc Teriaevaiya (???)- Svoboda. Tai đay, hon 300 xe tang Đuc đa nhanh chong đanh tan lu đoan xe tang cua tap đoan quan 30 (Lien Xo) chi co 56 xe tang hang nhe va chiem thanh pho Klin. Ngay 25 thang 11 quan Đuc chiem Solnechnogorsk (Солнечногорск) va cuoi thang 11 quan Đuc đa xong đen đuoc Krasnaya Polyana (Krasnaya Gorka?) (Красная поляна) va Kryukovo (Крюково) cach Moskva 20 km, điem gan Moskva nhat ma quan Đuc đat đuoc trong suot chien dich. Tu thap chuong nha tho cua hai thi tran nay, mot so si quan Đuc đa nhin thay nhung mai vom hinh cu hanh cua Đien Kremli qua ong nhom.
O giua mat tran: Loi dung su thu đong va tan cong yeu ot cua tap đoan quan 4 Đuc, Bo Tu lenh Phuong dien quan Tay đa rut bot mot phan luc luong o đay đe tang vien cho canh Bac va canh Nam. Ngay 1 thang 12, tap đoan quan 4 Đuc moi đot pha vao cho tiep giap giua tap đoan quan 5 va tap đoan quan 33 (Lien Xo) va lao đen Kubinka thi vap phai bai min day đac. Hang chuc xe tang Đuc bi pha huy. Su dung cac tran đia phao chong tang voi mat đo cao, hai tap đoan quan 5 va 33 (Lien Xo) đa chan đuoc canh quan co gioi Đuc tai Alukovo, cach Moskva 25 km. Đen ngay 4 thang 11, ho đay lui va tieu diet canh quan chu luc cua tap đoan quan 4 (Đuc) tai Golitsyno, 50 xe tang Đuc bi pha huy, hon 10.000 quan Đuc thiet mang hoac bi thuong nang trong tran nay.
Tai canh Nam: Cac su đoan xe tang 3, 4, 17 cua tap đoan quan xe tang 2 (Đuc) chuyen sang tan cong vao ngay 18 thang 11. Ngay 21 thang 11, cac đon vi xe tang Đuc vong qua Tula đanh chiem Stalinogorsk (Сталиногорск) (Novomoskovsk), chiem Venev (Венев) (Venev Monasty) tien ve huong Kashira (Кащира). Cung ngay, quan đoan co gioi 47 (Đuc) tien đanh Revyakino (Ревякино) đe bao vay Tula nhung khong thanh. Bo tu lenh Phuong dien quan Tay đa đieu đong tang cuong cho huong nay su đoan xe tang 112 do đai ta A. L. Ghetman chi huy, cac lu đoan xe tang 9 va 11, cac tieu đoan xe tang 35 va 127, su đoan bo binh 173, trung đoan phao phan luc 15, quan đoan ky binh 3. Tap đoan quan 49 tu canh chinh dien cung chuyen huong cung cac đon vi tang vien phan kich chan đanh quyet liet vao ngay 27 thang 11 tai Kashira va đay cac đon vi xe tang so 2 cua Đuc ve Mordves (Мордвес). Sau 12 ngay no luc đot pha rat ac liet ve phia bac huong đen Kashira va gap su chong tra kien quyet cua Hong quan, đen 30 thang 11 nam 1941, tu lenh tap đoan quan xe tang 2, tuong Guderian đa tu y chuyen sang phong ngu ma khong can menh lenh cua Hitler. Quyet đinh nay cua Guderian đa cuu cho tap đoan quan xe tang Đuc khi chi vai ngay sau, Quan đoi Lien Xo tong phan cong tren toan mat tran.
 
Sau 20 ngay tan cong, quan Đuc đa tien đuoc hang chuc km, co noi chi cach Moskva 20 km. Nhung tran đanh ac liet đa dien ra tren mot chien tuyen trai dai tu Kalinin đen Tula. Du bi ton that nang, cac đon vi quan đoi Lien Xo đa chien đau đen cung đe bao ve thu đo. Trong tran đanh ngay 16 thang 11 tai nha ga Dubosekova va khu vuc nga ba Duboseskva, phia nam Volokolamsk, 28 si quan va binh si thuoc su đoan bo binh 316 cua tuong Panfilov đa chong choi voi 50 xe tang Đuc. Sau 4 gio chien đau ho đa tieu diet 18 xe tang va hang tram linh Đuc va tu tran gan het, chi con lai 6 nguoi. Chinh tri vien đai đoi V.G. Clotshcov đa đua loi keu goi cac đong đoi trong đon vi ma sau nay đa tro thanh loi the chung cua tat ca cac luc luong quan đoi Lien Xo đang chien đau truoc cua ngo Moskva:

Đau thang 12 nam 1941 qua ba đot tan cong bi ton that rat nang ne, tang vien va tiep te kho khan, quan đoi Đuc đa bi chan đung tai cua ngo Moskva. Tu ngay 3 đen ngay 5 thang 12, toan bo Cum tap đoan quan Trung tam cua Đuc phai chuyen sang the tran phong ngu. Quan đoi Lien Xo đa gianh đuoc the chu đong. Nhung luc luong du bi cua Đuc ve co ban đa đuoc su dung het. Cac tap đoan quan xe tang Đuc thuoc Cum tap đoan quan Trung tam đa ton that qua nang truoc suc chong cu khong met moi cua quan đoi Lien Xo. Ngay 29 thang 11, tuong Zhukov đe nghi Tong tu lenh toi cao I. V. Stalin chuyen cho Phuong dien quan Tay cac tap đoan quan xung kich 1 va 10 đe to chuc phan cong, hat quan Đuc ra xa thu đo Moskva.


= Quan đoi Lien Xo phan cong =


 Bo tri binh luc va ke hoach phan cong  Nhung ngay cuoi thang 11, đau thang 12 nam 1941 la thoi điem co tinh ban le cua tran đanh tren vung ngoai vi Moskva. Cum tap đoan quan Trung tam cua quan đoi Đuc quoc xa đa kiet que ve binh luc va phuong tien. Quan đoi Lien Xo quyet đinh mo cuoc phan cong lon, su dung binh luc du tru con sung suc đuoc đieu toi tu cac quan khu Vien Đong va Siberia.
Cuoi thang 11, tap đoan quan xung kich 1 va tap đoan quan 20 đa đuoc đieu đong tu cac quan khu Vien Đong va Siberia đen khu vuc Yakhroma (Яхрома), Krasnaya Polyana (Красная поляна) va Kryukovo (Крюково) phia Bac Moskva. Cac tap đoan quan du bi 10 va 61 đa co mat tai khu vuc Magnitogorsk (Yasnogorsk), Kashira (Кащира) va Reviakino (Ревякино). Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo đa đieu đong tang cuong cho Phuong dien quan Kalinin hai trung đoan phao chien dich 1, 7 va trung đoan phao phan luc so 2; đieu đong cho Phuong dien quan Tay cac trung đoan phao chien dich 3, 4 va trung đoan phao phan luc so 3. Canh trai cua Phuong dien quan Tay con đuoc tang cuong quan đoan ky binh can ve 1.
Đen ngay 1 thang 12, Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) chi con lai 800.000 quan, 10.400 phao va sung coi, khoang 1.000 xe tang va hon 600 may bay. Quan đoi Lien Xo đa huy đong cho cuoc phan cong tong cong 760.000 quan, 5.200 phao, 415 dan phao phan luc "Kachiusa", 670 xe tang, 860 may bay. Mac du xet toan bo so sanh luc luong, Quan đoi Lien Xo khong chiem đuoc uu the nhung voi đa suy yeu cua Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc), Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo van tin tuong rang cuoc tong phan cong tai Moskva se thang loi. Theo phuong an cua Zhukov, Phuong dien quan Kalinin se bat đau tan cong ngay 5 thang 12 voi mui đot kich sau cua ky binh doc theo đuong sat Rzhev - Vyazma, chia cat hau phuong cua tap đoan quan xe tang 3 va tap đoan quan 9 (Đuc). Cung ngay, canh phai cua Phuong dien quan Tay cung bat đau tan cong tu khu vuc Dmitrov (Дмитров) va Yakhroma (Яхрома), don tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) ve phia Tay. Ngay 6 thang 12, canh trai cua Phuong dien quan Tay bat đau phan cong tu cho lom Stalinogorsk (Сталиногорск), Kashira (Кащира) va Reviakino (Ревякино), đay lui va chia cat tap đoan quan xe tang 2 (Đuc); canh phai cua Phuong dien quan Tay Nam tien cong Yelets, kiem che tap đoan quan 2 (Đuc). O giua mat tran, cac tap đoan quan 5, 33, 49 hoat đong tich cuc đe kiem che tap đoan quan xe tang 4 va tap đoan quan da chien 4 (Đuc) va chuyen sang phan cong ngay 7 thang 12..


 Đot phan cong thu nhat  Ngay 5 thang 12, Phuong dien quan Kalinin đa thoc sau vao phia sau tien duyen phong ngu cua tap đoan quan da chien 9 tai phia Bac Istra. Đen ngay 15 thang 12, cac tap đoan quan 22 va 39 đa đanh chiem Mologino, cac tap đoan quan 29 va 31 đanh chiem Staritsa va tien đen ngoai vi Rzhev. Tai canh phai cua Phuong dien quan Tay, tu ngay 6 đen 15 thang 12, tap đoan quan 30 phoi hop voi tap đoan quan 31 đanh chiem Turginovo; tap đoan quan xung kich 1 va tap đoan quan 20 sau khi hop vay va tieu diet cac đon vi phong ngu phia truoc cua tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) tai khu vuc Rogachevo, Solnechnogorsk va thanh pho Klin đa tien đen ngoai vi thanh pho Volokolamsk. Ngay 8 thang 12, tap đoan quan 16 đa phat trien tan cong đen ho chua nuoc Istra, bao vay Volokolamsk tu huong Tay Nam. Tai giua mat tran, ngay 11 thang 12, tap đoan quan 5 tu Kubinka đa tan cong đanh chiem Dorokhovo va Ruza, yem ho suon trai cua tap đoan quan 16. Trong tran đanh chiem Ruza, Thieu tuong L. M. Dovator, Tu lenh Quan đoan ky binh 2 (Lien Xo) tu tran va đuoc truy tang danh hieu Anh hung Lien Xo..
Mac du theo ke hoach chung, ngay 6 thang 12, canh trai cua Phuong dien quan Tay moi trien khai tan cong; nhung phat hien thay cac đon vi cua tap đoan quan xe tang (Đuc) đa chuyen sang phong ngu tu ngay 30 thang 11 nen tuong P. A. Belov, Tu lenh Quan đoan ky binh can ve 1 quyet đinh tan cong vao ngay 3 thang 12. Cung voi tap đoan quan 50 do Thieu tuong V. X. Popov chi huy tu Tula đanh ra, tap đoan quan 10 tan cong chinh dien, cac đon vi nay đa đanh thiet hai nang cac su đoan xe tang 3, 17 va su đoan co gioi 29 cua tap đoan quan xe tang 2 (Đuc). Tap đoan quan xe tang 2 đuoc vi nhu con loc mot thoi tung hoanh tren chien truong Ba Lan, Phap, Bi, Ha Lan đa phai bo lai hon 70 xac xe tang truoc thanh pho Stalinogorsk (Сталиногорск) va rut chay ve Venev (Венев). Cuoc tan cong ngay 18 thang 12 cua tap đoan quan 61 vao Gorbachevo (Горбачево), Xukhinichi (Сухиничи) va Volovo huong len phia sau thanh pho Venev (Венев) đa tieu hao nang cac đon vi suon phai cua tap đoan quan xe tang 2 (Đuc), lam cho tap đoan quan nay co nguy co bi hop vay o khu vuc Venev (Венев) - Mikhaylov, buoc no phai tiep tuc voi va rut lui xa hon nua ve phia Tay, bo lai Uzlovaya (Узловая)..

Ngay 15 thang 12, Bo Tong tu lenh toi cao Quan đoi Lien Xo yeu cau Tu lenh Phuong dien quan Tay Nam phai hanh đong tich cuc hon vi tap đoan quan 3 cua Phuong dien quan nay đa tut lai 100 km, lam cho suon phai cua Phuong dien quan Tay (cac tap đoan quan 10 va 61) bi ho suon trai va co nguy co bi tap đoan quan 2 (Đuc) đot kich tu huong Mtsensk. Thi hanh menh lenh, ngay 21 thang 12, canh phai cua Phuong dien quan Tay Nam gom cac tap đoan quan 3, 13, 40 đa hop vay tieu diet 1 quan đoan Đuc tai Khomutovo (Хомутово). Bo Tong tu lenh Lien Xo cung đieu chinh lai viec tap trung ba tap đoan quan mot cach khong hop ly truoc Volokolamsk va đieu tap đoan quan 30 tien chiem Staritsa, cat đuong giao thong va co lap canh trai cua tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) tai Shakhovskaya. Đen ngay 20 thang 12 nam 1941, Phuong dien quan Tay đa tien đen tuyen mat tran tai Oreshki, Staritsa, song Lama, song Ruzha, Maloyaroslavets, Tikhonova (Tikhonova Pustyn), Kaluga, Dubna, Sukhinichi, Belyov, Mtsensk, Novosil. Tuy thanh pho Volokolamsk van nam trong tay quan Đuc nhung ve co ban, Quan đoi Lien Xo đa khoi phuc lai hinh the truoc khi quan Đuc mo chien dich "Typhoon". Cac binh đoan xe tang va bo binh da chien Đuc đa bi đay lui ve phia Tay tu 25 đen 60 km. Rieng tap đoan quan xe tang 2 (Đuc) phai rut ra xa đen 100 km. Nhan thay Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đa bi thiet hai nang va luc luong du bi cua Lien Xo van con kha doi dao; Bo Tong tu lenh quan đoi Xo Viet tiep tuc tan cong, khong cho quan Đuc to chuc phong thu vung chac tren tuyen mat tran moi lui ve.


 Đot phan cong thu hai  Đot phan cong thu hai cua cac phuong dien quan Lien Xo tai khu vuc Moskva va vung phu can nam trong y đo tong tan cong cua Bo Tong tu lenh quan đoi Lien Xo tren ba huong chu yeu cua mat tran Xo-Đuc. Y đo nay do Stalin đua ra tai cuoc hop cua Đai ban doanh ngay 5 thang 1 nam 1942 voi su ung ho cua Nguyen soai S. K. Timoshenko, Tu lenh Phuong dien quan Tay Nam. Tai cuoc hop nay, tuong Zhukov khuyen nghi chi nen tiep tuc tan cong o khu vuc phia Tay Moskva, thanh toan ban đap nguy hiem cua Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) tai Rzhev - Vyazma va giai vay cho Quan đoan ky binh can ve 1 đang bi vay ham tai đay. Viec mo cac cuoc phan cong tren cac huong khac chua the thuc hien vi luc luong du bi cua Quan đoi Lien Xo ve co ban đa đuoc su dung het. Bo truong dan uy Cong nhiep quoc phong N. A. Voznesensky cung thua nhan viec khong đu phuong tien vat chat đe tan cong đong loat tren tat ca cac mat tran. Tuy nhien Stalin đa dung quyen Tong tu lenh toi cao đe tu minh quyet đinh va ky chi lenh cua Đai ban doanh gui cac Phuong dien quan yeu cau chuyen sang tong phan cong trong thoi gian ngan nhat.

Thuc hien menh lenh nay, ngay 7 thang 1 nam 1942, cac phuong dien quan Tay va Kalinin tiep tuc tan cong. Tai canh bac, Phuong dien quan Kalinin phoi hop voi Phuong dien quan Tay Bac mo chien dich hop vay quan đoan xung kich 2 (Đuc) tai Spat - Demyansk (Demyansk), đanh chiem Kholm, Velikiye Luki, Velizh va Bely. Phuong dien quan Tay su dung cac tap đoan quan 16, 20 va xung kich 1 tiep tuc vuot qua Volokolamsk tien cong tap đoan quan xe tang 3 (Đuc) tai khu vuc Sychyovka - Rzhev. O giua mat tran, cac tap đoan quan 5 va 33 tiep tuc tan cong theo huong chung đen Mozhaysk va Gjask; cac tap đoan quan 43, 49, 50 đanh chiem Yukhnov, Kondrovo va phat trien đen Vyazma. O cach nam, tap đoan quan 10 tan cong vao Kirov. Canh phai cua Phuong dien quan Tay Nam va Phuong dien quan Bryansk tiep tuc kiem che tap đoan quan xe tang 2 va tap đoan quan 2 (Đuc).
Sau mot thang giao chien, cac tap đoan quan xung kich 3, 4 o canh trai Phuong dien quan Tay Bac va tap đoan quan 22 o canh phai cua Phuong dien quan Kalinin đa tien đen cac cua ngo Velikiye Luki, Demidov va Velizh nhung phai dung lai vi khong con luc luong du bi đe tiep tuc tien cong. Cac tap đoan quan 29 va 39 o canh trai Phuong dien quan Kalinin khong chiem đuoc Rzhev, lam cho tap đoan quan 33 tiep tuc bi roi vao vong vay tai Vyazma cung voi Quan đoan ky binh can ve 1. Ngay 12 thang 1, cac tap đoan quan 20, xung kich 1 va quan đoan ky binh 2 đanh chiem Volokolamsk. Đen ngay 17 thang 1, canh phai cua Phuong dien quan Tay đa cat đut đuong sat Moskva - Rzhev tai Shakhovskaya. Trong khi cuoc tan cong đang tien trien tot thi ngay 19 thang 1, Tong tu lenh Stalin chi thi cho tuong Zhukov tra Tap đoan quan xung kich 1 ve luc luong du bi cua Bo Tong tu lenh toi cao. Hanh đong nay đa lam cho canh phai cua Phuong dien quan Tay yeu han đi, khong con đu suc đe đot pha đen tuyen Rzhev - Vyazma. Đen ngay 10 thang 2, Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đa nhan đuoc 15 su đoan rut tu Phap va Nam Tu sang, bo tri tran đia phong ngu vung chac tai khu Rzhev - Vyazma. Cac phuong dien quan Kalinin, Tay va Bryansk khong con luc luong đe phat trien tan cong va phai dung lai truoc tuyen phong ngu song Lama cua quan Đuc.


Ket qua va nhung anh huong cua chien dich Voi ca trieu binh si va dan thuong, cung voi hang nghin xe tang, sung coi, đai bac va may bay chien đau, tran đanh Moskva tro thanh mot trong nhung tran chien quy mo lon nhat cua cuoc Đai chien the gioi lan thu hai. Tran chien đa keo dai đen bay thang. Tran nay tro thanh mot that bai cua Hitler trong viec đanh chiem ba đia ban quan trong cua Lien Xo la Moskva, Leningrad va Stalingrad - cuoi cung dan đen chien bai cua ong trong cuoc xam chiem Lien Xo. Voi cuoc phan cong chien luoc cua minh, quan đoi Lien Xo đa ket lieu ke hoach cham dut nhanh gon cuoc chien tranh cua nen Đe Tam Đe che Đuc. Thang loi tai Moskva đa neu bat su kien quyet cua Lien Xo trong no luc chien tranh cua minh, va sau that bai nay, nuoc Đuc buoc vao nam 1942 ma chua the cham dut con đai chien tren ca hai mat tran.


= Ket qua =
La mot thang loi co y nghia het suc to lon, Chien dich phong ngu-phan cong cua Hong quan Xo Viet tai khu vuc Moskva mua Đong 1941-1942 đa lam tieu tan huyen thoai ve su bach chien bach thang cua Quan đoi Đuc Quoc xa. Theo nguon tu Nguyen soai Lien Xo Aleksandr Vasilevsky thi đay la tran thua lon nhat tu đau The chien thu hai cua quan đoi Đuc voi hon 50 van si quan va binh si bi tieu diet, hon 70 van quan nhan bi thuong, hon 50 su đoan Đuc bi đanh tan, 1.300 xe tang, 2.500 đai bac, hon 15.000 xe co gioi khac bi Quan đoi Lien Xo pha huy hoac thu giu. Trong đo phai ke đen ton that rat cao cua Quan đoi Đuc trong nhung đot cong kich ac liet nham chiem đoat thanh Moskva. Quan đoi Lien Xo cung chiu ton that len đen gan 1.200.000 nguoi, trong đo co hon 662.000 quan nhan chet, bi thuong hoac bi bat lam tu binh trong đot tan cong đau tien cua quan Đuc tai khu vuc Rzhev - Vyazma.

Mac du ngay 3 thang 1 nam 1942, Hitler đa ra chi lenh cho quan Đuc khong đuoc lui mot buoc nhung Cum tap đoan quan Trung tam cua Đuc van bi hat xa ra khoi Moskva tu 150 đen 300 km. Tuy tran Moskva đen đau thang 1 nam 1942 đuoc coi la hoan thanh nhung cuoc tan cong cua quan đoi Xo Viet con tiep tuc phat trien thanh tong tan cong tren toan mat tran Xo – Đuc trong nhung thang đong – xuan cua nam 1942 voi cac cuoc tan cong tai Tikhvin, Rostov, cuoc đo bo đanh chiem can ban đap Kerch - Feodosiya tren ban đao Krym. Mac du bi chan đung truoc chan tuong thu đo Lien Xo nhung tiem luc cua nuoc Đuc Quoc xa van con rat manh, hoan toan chua the đo vo sau đai bai ay. Quan đoi Lien Xo tuy tam thoi gianh lai quyen chu đong chien luoc nhung van chua co đu luc luong du bi manh đe phat huy chien qua, gianh thang loi quyet đinh trong cuoc chien. Song, dau sao đi nua thi chien thang tai Moskva cung tro thanh mot buoc ngoat cho cuoc Chien tranh Xo - Đuc. Toan thang tai tran Moskva cho thay suc chien đau cua quan đoi Lien Xo cang quyet liet khi quan đoi Đuc cang tien sat đen muc tieu cua minh, khien cho quan Đuc hoan toan that bai sau mot loat thang loi cua ho.
Thang loi quan trong cua quan đoi Lien Xo tai cong thanh Moskva cung ghi dau chien cong cua luc luong du kich Xo Viet hoi ay, đa gay kho khan cho quan luc Đuc Quoc xa. Sau chien thang cua quan Lien Xo trong tran Moskva, tinh hinh thu đo đuoc cai thien. Vao Mua Xuan nam 1942, nhung cong xuong va cua hang bi roi bo đa tro lai hoat đong, cuoc song cua nguoi dan Moskva tro lai binh thuong. Chinh trong nhung ngay ac chien tai Moskva, nhan dan thu đo, trong đo co ca nhieu phu nu, cung đong gop rat lon cho chien thang, voi viec xay dung he thong phong thu trong đo co cac chien hao, hao chong tang, v.v...


= Đanh gia =

Đanh gia ve y nghia va nguyen nhan chien thang, Nguyen soai Georgy Zhukov viet trong bai viet "THANG LOI CUA LIEN XO VA SU BAT LUC CUA NHUNG KE XUYEN TAC LICH SU đang tren tap san "Nguoi cong san" so 1, thang Gieng, 1970" nhu sau:

Nhieu tuong linh va nha viet su tu san đo loi tat ca cho bun lay va đuong xau. Ho đang co tim cach giai thich ke hoach chiem Moskva cua Hitler bi tan vo khong phai vi cac chien si Xo-viet co tinh than anh dung va cac can bo chi huy cua ho tai gioi va qua cam, ma vi thoi tiet xau, đuong sa đi lai kho khan va bang gia. Nhung chinh mat toi đa trong thay trong bun lay va tren cac con đuong xau đo hang ngan, hang ngan nguoi Moskva, noi chung chua quen lam đat, đa đa roi nhung gian nha đay đu tien nghi o thanh pho đi đao cac ho chong tang, hao giao thong, đap nhung u đat lam cac vat chan đuong, hang rao day thep gai, khuan vac nhung bao cat. Bun đat bam vao chan ho, vao banh cac xe cho đat, bun đat đa lam cho cac luoi xeng them nang, ma ngay khi khong co bun đat bam, xeng đo đa khong phu hop voi ban tay phu nu. Đoi voi nhung ke muon lay thoi tiet xau đe che lap nguyen nhan thuc su cua cac that bai o Moskva, can noi them rang, thang 10-1941, đuong sa chi lay loi trong mot thoi gian tuong đoi ngan. Đau thang 11 bat đau ret, tuyet roi thi đat đai va đuong sa đeu de đi roi.
Khong phai! Mua va tuyet khong the chan đuoc buoc tien cua quan đich o Moskva. Chinh la đao quan hon 1 trieu ten linh phat-xit tinh nhue đa vap phai tinh than vung nhu thep, long dung cam va khi phach anh hung cua cac chien si Xo-viet co su hau thuan cua nhan dan, cua Thu đo va To quoc...

Khong, khong phai la thoi tiet, ma la con nguoi, nhung nguoi Xo-viet! Đo la nhung ngay đac biet khong bao gio quen đuoc, nhung ngay ma hoai bao duy nhat la bao ve To quoc va long yeu nuoc vi đai cua toan the nhan dan Lien Xo đa thoi thuc moi nguoi xong len lap chien cong.
Tuy nhien, khong the phu nhan rang binh linh Đuc bi ton that rat nhieu vi te cong va benh dich. Mot so su đoan Đuc roi rung chi con 50% thuc luc. Quan Đuc đa thieu chuan bi trang bi, chien thuat tac chien mua đong, trong khi luc luong Lien Xo thi đa chuan bi chu đao va rat quen thuoc voi tac chien trong đieu kien bang gia. Tuong Erhard Raus – nguoi noi danh trong gioi quan su Đuc voi tu cach la mot trong nhung nha chien thuat loi lac trong chien tranh thiet giap đa ghi lai nhiet đo trung binh hang ngay gan Moskva trong suot chang đau cua thang 12 nam 1941 nhu sau: ngay 1/12: -7 đo C, 2.12: -6 đo C, 3/12: -9 đo C, 4/12: -36 đo C, 5/12 -37 đo C, 6/12: -37 đo C, 7/12: -6 đo C, 8/12: -8 đo C. Nhung ngay sau đo trong thang, nhiet đo giam khong duoi – 45 đo C. Su đoan Thiet giap so 6 cua tuong Raus bao cao moi ngay co khoang 800 ca cong lanh. Nhiet đo thap nhat đo đuoc trong toan bo ke hoach nay la -53 đo C (khu vuc tay bac Moskva vao ngay 26 thang 1 nam 1942) trong khi trang thiet bi cua Đuc bat đau hong hoc khi nhiet đo xuong -20 đo C. Cac loai vu khi khong the khoi đong đuoc, đac biet la cac vu khi chong tang, chat long giam giat cho phao đeu đong cung, dau boi tron cho cac vu khi chinh xac va sung may cung vay. Thap phao cua xe tang thi khong the xoay đuoc, va xe tang thi phai hoat đong lien tuc đe tranh bi đong cung. Trong khi đo, vu khi cua Hong quan đeu đuoc thiet ke đe van đam bao đo tin cay trong đieu kien lanh khac nghiet nhu vay, va quan Đuc phai lui buoc truoc cac đot phan cong dung manh cua bo binh Nga. Hang ngan binh si Đuc đa bi đong bang đen chet trong bo đong phuc mua he von danh cho mot chien dich ngan ngui.
Ve mat đieu kien khach quan, mua đong khac nghiet va "cong bang" nhu nhau voi ca hai ben, nhung ve mat tu chuan bi, quan Nga đa lam chu đao hon quan Đuc va đo cung la mot trong nhung yeu to tao nen thang loi cua ho.

Đen tran Moskva nam 1941 thi chuoi tran bat bai cua Hitler cham dut. Lan đau tien ke tu sau hai nam chien thang lien tiep, đoan binh cua Hitler đa phai triet thoai truoc mot ke thu hung manh. Cung voi chien bai cua luc luong Khong quan Đuc trong tran khong chien tai Anh Quoc, that bai hoan toan trong tran Moskva đanh dau tu xuong doc cua nen Đe Tam Đe che Đuc ngay tu đinh cao vinh quang cua no. Nhieu nha phan tich quan su cho rang gioi cam quyen va cac tuong linh Đuc Quoc xa đa bi nhung thang loi nhanh chong hoi mua he nam 1941 "ru ngu" va đanh gia thap suc khang cu, tinh than chien đau va kha nang to chuc cac chien dich phan cong lon cua Lien Xo. Toan bo luc luong ma quan đoi Đuc huy đong tan cong Moskva chi đu suc choc thung mat tran Lien Xo o Vyazma, Bryansk va uy hiep tuyen phong thu thu ba cua Lien Xo. Luc luong Đuc bi dan mong trong khi mo rong vung chiem đong. Nhung co le sai lam lon nhat la ve mat chien thuat. Viec bao vay Lien Xo tai Vyazma va Bryansk la đung nhung vi am anh boi tran Smolensk nen bo chi huy Đuc lai lay cac đon vi xe tang đe diet vay ma khong lam nhu tran Belotok-Minsk la đe bo binh cam giu "cai chao" con huy đong xe tang tien nhanh ve Moskva. Viec đe tap đoan quan xe tang 2 tien xa roi cac đon vi khac nen khi no bi phan kich thi phai dung lai chong đo va khi no tien đanh Tula thi kiet suc phai dung lai. Sau đot tan cong thu nhat, Bo chi huy Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) van tiep tuc chien thuat cu ma khong he biet rang Bo Tong tu lenh Lien Xo đa phat hien ra hai canh quan lon cua Đuc tap trung o phia Bac va phia Nam Moskva. Do đo, Quan đoi Lien Xo đa xay dung tai hai khu vuc nay cac tran đia phong ngu co chieu sau voi nhieu tuyen, nhieu lop; lay xe tang va phao chong tang lam chu luc va lan luot be gay nhung "qua đam" xung kich cua ba tap đoan quan xe tang 2, 3, 4, suc manh tan cong chinh cua quan đoi Đuc. Mot trong cac sai lam khac cua Bo tu lenh cum tap đoan quan Trung tam la su dung xe tang rong rai nhung lai huy đong it bo binh yem ho. Su đon đoc cua cac đon vi xe tang Đuc tren cac huong tan cong chinh đa tao đieu kien cho xe tang va phao chong tang Lien Xo dan tran phoi hop voi bo binh đanh nhung tran tieu diet lon mac du quan Đuc co nhieu xe tang hon. Do qua tin tuong vao ke hoach hop vay cua hai tap đoan quan xe tang va hai tap đoan quan xung kich o hai ben suon, Bo tu lenh Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) cung hanh đong "lung chung" o tuyen giua mat tran mac du ho co đu luc luong; tao đieu kien cho Phuong dien quan Tay (Lien Xo) tu do rut bot cac luc luong o giua mat tran đe đieu sang hai canh, chan đung cac canh quan xung kich cua Đuc.

Bo tu lenh cac phuong dien quan Tay, Du bi, Bryansk, Kalinin, ke ca Bo Tong tu lenh toi cao Lien Xo, cung mac mot so sai lam, nhat la vao giai đoan đau cua chien dich. Viec bo tri dan trai va chong cheo cac luc luong cua Phuong dien quan Tay va Phuong dien quan Du bi hoi thang 9 nam 1941 đa lam cho viec chi huy bi roi loan. Hai tap đoan quan 24 va 43 phong ngu tren tuyen đau ben canh trai cua Phuong dien quan Tay nhung lai thuoc Phuong dien quan Du bi ma so chi huy cua no lai đat o tan Vyazma cach đo gan 200 km. Đen khi tap đoan quan xe tang 4 tan cong thi cac tap đoan quan nay bi cat roi khoi chu luc Phuong dien quan Du bi va nhanh chong bi bao vay. Trong đot mot, Bo tu lenh hai phuong dien quan Tay va Du bi cung khong xac đinh đuoc huong tan cong chinh cua hai canh quan xe tang Đuc nen khong the bit đuoc cac cua mo ma xe tang Đuc đa đot pha. Vao giai đoan cuoi chien dich, khi Cum tap đoan quan Trung tam (Đuc) đa suy yeu va rut lui, le ra phai tang cuong them 4 tap đoan quan cho cac phuong dien quan Tay, Kalinin va Bryansk đe truy kich va đay quan Đuc ra xa Moskva hon nua thi I. V. Stalin lai rut bot Tap đoan quan Xung kich 1 cua Phuong dien quan Tay, đieu hai tap đoan quan du bi khac đen cac huong Tikhvin va Rostov đe thuc hien tong phan cong mot cach dan trai trong khi tiem luc cua quan Đuc o ca huong Tay, Tay Bac va Tay Nam van con rat manh. Đieu nay đa lam cho cuoc tan cong vao "cho loi" Rzhev - Vyazma cua Quan đoi Lien Xo phai thuc hien trong tinh trang khong co luc luong du bi chien dich va do đo khong thanh cong. Tap đoan quan 33, quan đoan ky binh can ve 1 va lu đoan đo bo đuong khong 8 phai tac chien trong vong vay cua quan Đuc tai đay đen cuoi thang 5 nam 1942 moi thoat vay voi thiet hai nang ne 


= Anh huong =

Vo cung tuc gian do that bai ngay truoc chan thanh Moskva, Hitler lap tuc phe truat chuc vu Tong tu lenh Luc quan Đuc cua Thong che Walther von Brauchitsch va tu minh đung vao chuc vu nay. Ong ta cung cach chuc Tu lenh Cum Tap đoan quan Trung tam cua Thong che Fedor von Bock (mac dau khi ay Von Bock khong đuoc khoe); cach chuc Tu lenh Tap đoan quan xe tang 2 cua tuong Heinz Wilhelm Guderian cung hang chuc tuong khac. Chien thang cua Lien Xo tai tran Moskva cung lam phan hoa noi bo phe Truc. Cac nuoc Nhat Ban, Tho Nhi Ky phai can nhac lai kha nang tham chien chong Lien Xo. Nguoi Đuc cung bat đau nghi ngo vao thien tai cua Fuhrer, su hoai nghi va phan đoi trong long nuoc Đuc đuoc nhen nhom cung voi tam ly lo lang va bi quan tang len khi ho nho đen that bai cua Napoleon trong cuoc chien tranh nam 1812. Cac nha chiem tinh hoc bat đau lao vao nghien cuu so menh cua Napoleon va cua ca Hitler. Tuong Gluther Blumentritt, Tham muu truong cua Tap đoan quan thu tu cua Đuc, đa đoc lai Hoi ky cua mot vien tuong cua Napoleon la Armand Augustin Louis de Caulaincourt, trong đo ke ve Mua Đong Nga khung khiep va su that bai hoan toan cua Napoleon I. Viec nuoc Đuc Quoc xa bat đau gay suc ep, đoi hoi cac nuoc chu hau cua minh phai đua them nhieu binh đoan moi sang mat tran Xo-Đuc đe "chia se" trach nhiem voi quan đoi Đuc đa lam cho tinh hinh chinh tri ben trong nhung nuoc đo bat đau mat on đinh.

Lan đau tien quan đoi vo đich cua Đuc Quoc xa đa bi that bai trong mot tran đanh co tam chien luoc. Uy the cua quan đoi Đuc tung lam mua lam gio tren chien truong chau Au đa bi chon vui trong tran Moskva. No đanh dau su pha san hoan toan cua Ke hoach Barbarossa, buoc gioi cam quyen phat xit Đuc phai đua ra mot ke hoach moi đe tiep tuc cuoc chien tai mat tran Xo-Đuc voi nhung muc tieu han che hon. Ke tu thoi điem nay, nuoc Đuc Quoc xa phai chap nhan kieu chien tranh lau dai tieu hao cuong đo cao voi Lien Xo – mot cuong quoc rong lon nhat the gioi co so dan đong, tiem luc chien tranh vo cung to lon đang ngay cang đuoc huy đong nhieu hon. Chien tranh cang keo dai thi cang bat loi cho Đuc Quoc xa vi nuoc nay chua san sang cho kieu chien tranh tieu hao nhu the va tiem luc chien luoc cua nuoc Đuc Quoc xa kem xa tiem luc cua đoi phuong. Hon nua, cac loi the ve tu duy quan su, kha nang tac chien, uu the vu khi cua quan đoi Đuc Quoc xa chi co tinh tam thoi. Chien tranh cang keo dai va nhat la khi cac tiem nang cua Lien Xo đuoc phat huy, cac uu the đo se ve tay quan đoi Xo Viet. Do đo chien thang cua Hong quan tai Moskva trong nam 1941 khac nghiet nhat cua chien tranh la điem bao truoc cho that bai cua Đuc trong toan bo cuoc chien.
Trong nhung ngay dien ra cuoc phan cong lon cua Quan đoi Lien Xo truoc cua ngo Moskva, Khoi đong minh toan the gioi chong phat xit ra đoi. Ngay 1 thang 1 nam 1942, tai Washington, tren co so "Hien chuong Đai Tay Duong" đa đuoc cac cuong quoc Hoa Ky va Anh ky ket hoi thang 8 nam 1940, Lien Xo va 23 nuoc khac đa ky thoa uoc tham gia Hien chuong nay, mo đuong cho viec toan cau hoa khoi Đong minh chong phat xit. Chinh phu cac đong minh Anh, My đa thuc su tin rang Lien Xo hoan toan co kha nang tu minh chong choi lai đuoc suc manh khung khiep cua nuoc Đuc quoc xa. Su tin tuong ay đa dan đen cac hiep uoc hop tac va giup đo nhau trong chien tranh giua Lien Xo voi Anh va My đuoc ky ket trong nua đau nam 1942. Uy tin quoc te cua Lien Xo tang manh, thien cam đoi voi Lien Xo len cao trong du luan cac nuoc đong minh tao thuan loi cho cac no luc chung chong phat xit. Cac quoc gia, cac vung đat đang bi Đuc Quoc xa chiem đong bat đau hy vong vao tuong lai đuoc giai phong va đieu đo lam cho ho manh dan xay dung cac to chuc, cac luc luong khang chien, chong phat xit Đuc ngay tai nhung vung đat bi chiem đong cua Lien Xo va cac nuoc khac.


Tham khao = Chu thich =


= Thu muc =
Đai Bach khoa toan thu Xo viet, Moskva, 1973–1978
G. K. Zhukov. Nho lai va suy nghi. Tap 2. Dich gia: Nguyen Hai Sa - Le Ba Phan. Nha xuat ban Quan đoi nhan dan. Ha Noi. 1987
A. M. Vasilievski. Su nghiep ca cuoc đoi. Ban tieng Viet. Nha xuat ban Tien Bo. Moskva. 1985.
Albert Axell. Nguyen soai Zhukov, nguoi chien thang Hitler. Dich gia: Viet Linh. Nha xuat ban Cong an nhan dan. Ha Noi. 2006
X. M. Stemenko. Bo Tong tham Nguyen soai Zhukov, nguoi chien thang Hitlermuu Xo Viet trong chien tranh. Ban tieng Viet. Nha xuat ban Tien bo. Moskva. 1983.
Grigori Doberin. Nhung bi mat cua Chien tranh the gioi thu hai. Nha xuat ban Su That. Ha Noi. 1986.
Goliakov - Ponidovski. Richard Sorge, nha tinh bao thoi đai. Dich gia: Ngo Vi Thien - Tran Quang Vinh. Nha xuat ban Cong an nhan dan. Ha Noi. 1983.
John Erickson, Barbarossa: The Axis and the Allies
Alan Fredbery. Behind steel wall. Luan Đon. 1944
Paul Karel. The Russia war of Hitler. Luan Đon. 1964
Tu đien bach khoa "Chien tranh giu nuoc vi đai 1941-1945" – Nha xuat ban Bach khoa toan thu Xo Viet 1985 – tieng Nga Энциклопедия: "Великая Отечественная Война 1941-1945" – Изд. Советская Энциклопедия 1985.
Cac hoi ky chien tranh cua tuong linh Xo Viet tren Du an hoi ky
David Reynolds, Aleksandr Oganovich Chubarʹian, Allies at war: the Soviet, American, and British experience, 1939-1945, Palgrave Macmillan, 1994. ISBN 0-312-10259-3.
Spencer Tucker, Battles That Changed History: An Encyclopedia of World Conflict, ABC-CLIO, 11-11-2010. ISBN 1-59884-429-6.
Kurt Frank Reinhardt, Gerhart Hoffmeister, Frederic Christian Tubach, Germany, 2000 Years: From the Nazi era to German unification, Continuum International Publishing Group, 1988. ISBN 0-8264-0601-7.
Leonid D. Grenkevich, David M. Glantz, The Soviet partisan movement, 1941-1944: a critical historiographical analysis, Routledge, 31-03-1999. ISBN 0-7146-4874-4.
H. P. Willmott, The great crusade: a new complete history of the Second World War, Potomac Books, Inc., 01-07-2008. ISBN 1-59797-191-X.


Lien ket ngoai Ky niem 65 nam tran Moskva (1941-2006)
Cac tu lieu va hinh anh tai trang web cua thong tan xa RIA Novosti Luu tru ngay 9 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Kho tu lieu anh chien tranh cua phia Xo Viet Luu tru ngay 22 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine.
Tu lieu hinh anh ve tran Moskva nam 1941
Nhung đai ky niem ve Tran Moskva Luu tru ngay 12 thang 6 nam 2021 tai Wayback Machine
Phim tu lieu goc ve cuoc duyet binh cua Quan đoi Lien Xo ngay 7-1-1941 tai Quang truong Đo
Ban đo giai đoan 1 chien dich "Typhoon" tai ngoai vi Moskva tu 30 thang 9 đen 30 thang 10 nam 1941
Ban đo giai đoan 2 chien dich "Typhoon" tai ngoai vi Moskva tu 15 thang 11 đen 5 thang 12 nam 1941
Ban đo dien bien cuoc tong phan cong mua Đong 1941-1942 cua quan đoi Lien Xo tai Moskva va Leningrad
Ban đo dien bien Chien dich phan cong cua quan đoi Lien Xo tai khu vuc Moskva tu ngay thang 12 nam 1941 đen thang 4 nam 1942
Phim tai lieu cua Star Media ve "Chien dich phong ngu - phan cong tai Moskva (1941-1942)"