Pham Ngoc Thach (1909–1968) la mot nha khoa hoc y khoa Viet Nam, giao su, tien si khoa hoc, nguyen Bo truong Bo Y te trong Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ong đuoc Nha nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam truy tang Giai thuong Ho Chi Minh nam 1997 vi cac cong hien trong linh vuc khoa hoc.


Than the Pham Ngoc Thach sinh ngay 7 thang 5 nam 1909 tai Quy Nhon, tinh Binh Đinh. Cha ong la nha giao Pham Ngoc Tho. Ong mo coi me khi moi len 2, khong bao lau cha ong cung qua đoi. Chi ong la ba Pham Thi Ngoc Diep lay chong (duoc si Pham Doan Điem) giau co, vi the ba co đieu kien nuoi nang, giup đo em trai hoc len bac si. Von thong minh, hoc gioi, khi tot nghiep tu tai, ong thi vao theo hoc tai Đai hoc Y Ha Noi tu nam 1928, sau đo sang Phap hoc tiep va tot nghiep bac si o Paris nam 1934.
Tai Phap, ong đuoc thang chuc Giam đoc Benh vien Lao vung nui phia đong nuoc Phap, đong thoi la bac si chuyen khoa tai Vien Đieu duong Haute Ville.
Nam 1936, ong tro ve Viet Nam. Ve nuoc, ong khong lam cho nha nuoc ma mo phong kham tu, rat đong khach. Thu nhap cua ong cao hon bat cu ong Đoc phu su nao thoi đo va ong đa nhanh chong giau co va mua hang ngan mau đat o mien Tay, mua nhieu biet thu o Đa Lat, lien tuc đoi xe hoi. Cung trong thoi ky nay, ong bat đau tham gia hoat đong yeu nuoc. Thoi ky Mat tran Binh dan (1936–1939), ong tham gia hoat đong cach mang o Sai Gon va mot thoi hoat đong la Tong thu ky cua Viet Nam Quoc gia Đoc lap Đang. Thang 3 nam 1945, ong gia nhap Đang Cong san Đong Duong. Nho co cong cuu đuoc Ida, mot trum mat vu cua Nhat nen đuoc Nhat cu Ida đua loi moi ong đung ra thanh lap to chuc Thanh nien Tien phong vao thang 4 nam 1945, cung chinh to chuc nay đa tham gia cuop chinh quyen thang 8 nam 1945.
Cach mang thang Tam thanh cong, ong đuoc phan cong la Bo truong Bo Y te đau tien cua Chinh phu Lam thoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa, Uy vien Uy ban Nhan dan Nam Bo, roi lan luot la Thu truong Phu Chu tich (tu 21/11/1946), Truong phai đoan Chinh phu tai Nam Bo (1948–1950), Chu tich Uy ban Khang chien Hanh chinh Đac khu Sai Gon – Cho Lon, Truong ban Y te cua Đang Lao đong Viet Nam, Thu truong Y te (1954–1958), tu 1958 la Bo truong Bo Y te.
Nam 1968, ong vao chien truong mien Nam, truc tiep to chuc va tham gia cuu chua thuong binh, tim cach tri benh cho nhan dan va chien si. Do suc khoe kem, cong voi lao luc, ngay 7 thang 11 nam 1968, bac si Pham Ngoc Thach qua đoi do viem phuc mac mat va bi sot ret ac tinh. Le tang cua ong đuoc Chinh phu nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa to chuc trong the tai thu đo Ha Noi, đich than Thu tuong Pham Van Đong đoc đieu van tai le truy đieu.


Gia đinh Pham Ngoc Thach lap gia đinh nam 1936 tai Viet Nam voi Marie Louise, nguoi tung lam y ta tai benh vien lao tai Phap ma ong tung lam viec. Ong ba co hai nguoi con la Colette Pham Nhu Mai va Alain Pham Ngoc Đinh. Tu nam 1936 cho đen truoc cuoc Cach mang thang Tam, gia đinh ong song tai Sai Gon.
Sau khi vao chien khu cua Viet Minh, ngay 23 thang 9 nam 1945, vo va cac con ong o lai Sai Gon. 5 nam sau, Marie Louise mang cac con quay ve Phap. Ba nuoi cac con trong tinh canh kho khan ve kinh te va bi ky thi do co chong la "trum cong san".
Khi đuoc tin Pham Ngoc Thach đa chuyen cong tac ra Ha Noi, Marie Louise đua cac con ve Viet Nam đinh cu tai Ha Noi, nhung sau mot thoi gian ngan ca ba lai quay ve Phap. Ba quay lai nghe y ta va ung ho cac hoat đong chong chien tranh Viet Nam.
Nguoi con trai cua Pham Ngoc Thach la Allain Pham Ngoc Đinh tuy đinh cu tai Phap nhung lay quoc tich Viet Nam.


Đanh gia Khi nghe tin ong hy sinh, chu tich Ho Chi Minh khong giau đuoc đau đon, lang im hoi lau. Nhieu đong nghiep, can bo nganh y te khong cam đuoc nuoc mat truoc cai tin ay.
Luc đo, thang 3/1969, tren to tap chi cua Hoi Y hoc Phap – Viet, Giao su thac si Andre Roussel đa phai thot len ve bac si Pham Ngoc Thach "do tap trung đuoc nhung đuc tinh hiem co va quy bau, ma khi noi đen ong nguoi ta dung mot cau rat hiem: Đo la mot nguoi hien vi đai".
Đanh gia nhung thanh tuu đong gop cua ong trong nghien cuu khoa hoc, chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa đa nhan đinh Pham Ngoc Thach đa neu mot tam guong ve cach nhin, cach nghi, cach nghien cuu đe giai quyet mot cach sang tao va đoc đao nhung van đe kho khan va phuc tap cua viec thanh toan nhung benh tat do che đo cu đe lai, trong viec ve sinh phong benh va bao ve suc khoe nhan dan va đong chi đa thanh cong trong nhieu cong trinh nghien cuu quan trong (Loi Đieu van tai Le truy đieu Pham Ngoc Thach – Pham Van Đong).


Vinh danh Ten cua ong đuoc đat ten cho cac đuong pho: o quan Đong Đa, Ha Noi; o Quan 3, Thanh pho Ho Chi Minh; o thanh pho Ha Long va o thanh pho Quy Nhon; cho cac benh vien: benh vien chuyen khoa Lao va Benh phoi (TPHCM), benh vien đong y (Đa Lat).
Mot truong đai hoc y khoa cua TPHCM la Truong Đai hoc Y khoa Pham Ngoc Thach đuoc thanh lap tren co so Trung tam Đao tao Boi duong Can bo Y te Thanh pho Ho Chi Minh.


Phong tang Anh hung Lao đong đau tien cua nganh y te – nam 1958, tai Đai hoi lien hoan Anh hung Chien si thi đua toan quoc lan thu nhat.
Giai thuong Ho Chi Minh – Truy tang nam 1997 vi cac cong hien trong linh vuc khoa hoc.


Chu thich Lien ket ngoai Bac si Pham Ngoc Thach 1909–1968 Luu tru ngay 23 thang 4 nam 2014 tai Wayback Machine