Am thuc cua Ai Cap co đai keo dai khoang tren 3.000 nam, nhung no van luu giu đuoc nhieu net đac trung cho đen tan thoi ky la thuoc đia cua Hy Lap - La Ma. Cac loai thuc pham chinh cua ca nguoi ngheo va nhung nguoi Ai Cap giau co la banh mi va bia, thuong đi kem voi hanh tay con tuoi, cac loai rau qua khac, va them mot luong nho thit gia suc, thit thu san va ca.


Bua an Mieu ta ve nhung bua tiec co the đuoc tim thay trong cac buc tranh tu ca thoi Co Vuong quoc va Tan Vuong quoc. Cac bua an thuong bat đau vao khoang buoi chieu. Đan ong va phu nu ngoi rieng tru khi ho đa ket hon. Cho ngoi cua moi nguoi khac nhau tuy thuoc vao đia vi xa hoi cua ho, voi nhung nguoi co đia vi cao nhat thi ngoi tren ghe, nhung nguoi co đia vi thap hon ngoi tren ghe đau va nhung nguoi co đia vi thap nhat ngoi tren san nha tho. Truoc khi thuc an đuoc don ra, nhung chiec chau đuoc chuan bi cung voi nuoc hoa va cac binh chua hinh non chua dau thom đa đuoc đot đe toa ra nhung mui de chiu hoac đe xua đuoi con trung, tuy thuoc vao tung loai.
Hoa hue va vong hoa đuoc đem ra va cac vu cong chuyen nghiep (chu yeu la phu nu) bieu dien chung cung voi nhac đem do cac nhac cong choi đan hac, đan luyt, trong, trong luc lac, va trong lac. Cac bua tiec nay thuong co mot luong ruou lon va rat nhieu nhung mon an đa dang; chung bao gom bo quay nguyen con, vit, ngong, chim bo cau, va đoi khi ca ca. Cac mon an thuong gom nhung mon ham đi kem voi mot luong lon banh mi, rau tuoi va trai cay. Trang mieng thi co banh ngot đuoc nuong voi qua cha la va cho them mat ong đe co vi ngot. Nu than Hathor thuong đuoc cau khan trong cac bua tiec.
Thuc an co the đuoc che bien bang cach ham, đun soi, ran, nuong va phoi kho. Gia vi va rau thom đuoc them vao đe tao mui vi, mac du vay gia vi von la loai hang hoa nhap khau đat tien va do đo chi gioi han o ban an cua nguoi giau. Cac loai thuc an nhu thit đa phan đuoc bao quan bang cach uop muoi, qua cha la va nho kho co the đuoc phoi kho đe bao quan lau dai. Nhung loai thuc pham chu yeu nhu banh mi va bia thuong đuoc chuan bi o cung mot noi, boi vi men dung cho banh mi cung đuoc dung đe u bia. Ca hai đeu đuoc chuan bi trong cac tiem banh đac biet hoac thuong xuyen hon la o nha, va nhung gi du thua se đuoc đem ban. 

Mat ong la chat lam ngot chinh nhung lai kha đat. Nguoi Ai Cap thu luom mat ong tu thien nhien va tu ong mat đuoc nuoi trong cac to ong bang gom. Mot su lua chon khac re hon đo la qua cha la hoac cay carob. Con co ca mot chu tuong hinh (nedjem / bener) mieu ta mot qua carob  ma co nghia chinh la "ngot ngao, de chiu". Dau se đuoc lam tu rau xa lach hoac hat cu cai, hong hoa, chum ngay, balanite va vung. Mo đong vat đuoc su dung đe nau an va nhung chiec vai đuoc dung đe chua chung đa đuoc tim thay tai nhieu khu đinh cu.


Banh mi Banh mi Ai Cap hau nhu chi đuoc lam tu loai lua mi emmer hoang da, von rat kho đe thanh bot mi hon so voi hau het cac loai lua mi khac. Nguoi Ai Cap co đai tach trau ra khoi lua bang cach lam am chung voi nuoc roi dung chay gia chung đe tranh lam vo nhung hat lua ben trong. Sau đo, lua se đuoc phoi nang roi đem đi quat va sang đe loai bo bui ban va nhung hat lep đi. Cuoi cung, nhung hat lua se đuoc bo vao coi xay nhuyen. Coi xay nay hoat đong theo hai chieu qua lai, thay vi la chuyen đong xoay vong.
Lo nuong banh đuoc thay đoi dan dan theo thoi gian. Vao thoi ky Cuu vuong quoc, bot mi đuoc đo đay vao nhung khuon gom va sau đo đuoc đem đi nuong tren than hong. O thoi ky Trung vuong quoc, nhung lo nuong đuoc xay theo hinh khoi vuong co đinh chop phia tren. Thoi ky Tan vuong quoc, nhung lo nuong banh khong mai che hinh tru đuoc lam tu đat set, đuoc bao boc boi lop gach bun day va đuoc trat vua.
Bot mi đuoc trat len lop tuong phia trong lo va đuoc boc ra khi nuong xong, tuong tu nhu cach nuong banh mi det bang lo tandoor cua nguoi An Đo va Pakistan. Duoi thoi Tan vuong quoc, banh mi co đa dang cac loai hinh dang voi nhieu cach nhao bot khac nhau. Nhung loai rau thom va cha la đuoc cho vao đe tao nen huong vi cua banh mi. Nhu đa noi tren, rau thom la mat hang hiem, nen mon banh mi nay chi danh cho gioi quy toc.
Lua mi đuoc xay thuong co lan cac hat cat hay đa nho tu cac coi xay. Đay la nguyen nhan chinh dan toi viec mon rang, thinh thoang gay ap xe nghiem trong, co the dan toi tu vong. Vi the nguoi Ai Cap đa phat minh ra mot hon hop đe ve sinh rang mieng, la tien than cua kem đanh rang sau nay. Nhung nha quy toc thuong chon nhung loai banh mi va banh ngot đuoc lam tu nhung loai bot cao cap.


Bia Khac voi lua emmer, lua mach ngoai viec lam banh mi con co the dung đe nau bia, cung voi cu va re cua loai sung va cu gau tau. Bia la mot nguon dinh duong chu yeu, va đuoc dung hang ngay. Đay la mot phan khong the thieu trong cac bua an cua nguoi Ai Cap, tham chi bia tung đuoc su dung nhu mot đon vi tien te thoi đo. Khong giong nhu bia cua nguoi chau Au, bia cua nguoi Ai Cap kha đac, tua nhu chao. Tuy nhien, no chua rat nhieu ham luong vitamin, khoang chat, protein nen rat bo duong, va đuoc su dung nhu mot vi thuoc. Tuy nhien, nguoi ta khong tim đuoc nhieu chi tiet mo ta ve loai bia nay.
Nhung chiec binh co dai dung đe đung bia đa len men tu thoi tien su đuoc phat hien tai Nekhen va Abydos, trong đo van con nhung ba bot mi. Mac du khong co bang chung ket luan ve san xuat bia som nhu vay nhung đay la dau hieu cho thay cong dung cua nhung cai binh nay. Bang chung khao co cho thay rang bia đuoc lam tu "banh mi bia", la mot dang banh mi len men đuoc nuong so qua lua, bop nat roi đem vun banh bo vao ray, cho vao chau nuoc roi vot ra ngoai đe chung len men.
Tuy nhien, khi soi duoi kinh hien vi nhung lop bot mi đuoc tim thay, nguoi ta lai phat hien ra mot phuong phap nau bia khac, khong phai tu banh mi. Mot me thoc đuoc cho nay mam đe chung san sinh ra cac enzim. Mot me thoc khac đuoc nau chin trong nuoc, giup thuy phan tinh bot. Hai me thoc nay se đuoc tron vao nhau, cac enzim se hap thu tinh bot đe san xuat đuong. Hon hop sau đo đuoc sang bo trau, va nam men (co the la axit lactic) co le đuoc them vao đe bat đau qua trinh len men san xuat bia. Phuong phap nay toi nay van con đuoc su dung o mot so cac quoc gia chau Phi. Hau het cac loai bia đeu đuoc lam tu lua mach kem mot it lua mi, nhung huong lieu đe nau bia van chua tim ra.


Trai cay va rau cu Hanh la va toi tep đuoc an nhieu nhat, va đuoc dung kha nhieu trong y hoc. Ben canh đo la rau diep, can tay, dua leo, mot so loai bau bi va ca nhung loai dua. Thoi ky nguoi La Ma cai tri Ai Cap, cu cai turnip xuat hien, khong ro la chung đa co mat truoc đo chua. Cu cua nhung cay ho coi cung đuoc dung lam rau an song, nau chin hay tan thanh bot.
Cu gau tau va nhung loai cu khac đuoc phoi kho, sau đo tron voi mat ong đe lam trang mieng. Sung va nhung loai cay thuy sinh cung đuoc an nhu rau song hay tan thanh bot lam thuoc, re va than chung đeu an đuoc. Qua hat cua nhung cay thuoc ho cau đuoc ep đe lam cac loai dau co. Cac loai đau la nguon protein doi dao khong the thieu trong bua an. Nguoi ta cung phat hien nhieu hu gom đuoc van chuyen tu Trung Đong dung đe đung dau o liu tu mot cuoc khai quat tai Giza.
Trai cay "đac san" cua Ai Cap đo chinh la qua cha la (co the phoi kho lam mut), ben canh đo la nho (nho tuoi va nho kho), sung, mot so loai qua thuoc ho Hong xiem va chi Tao ta. Cha la con đuoc dung đe lam len men ruou va nguoi ngheo dung no nhu chat lam ngot thay cho đuong. Khong nhu nhung loai rau cu co mat quanh nam suot thang, trai cay chi co theo mua. O mot so ngoi mo, luu va nho cung đuoc chon theo nhu thuc an đe dang nguoi qua co.


Thit va ca Thit noi chung đuoc lay tu nhung đong vat đa đuoc thuan hoa, chu yeu la ga, vit, ngong va cuu, de, heo va bo. Nguoi Ai Cap co đai cho rang lon la hien than cua ac than Seth, vi the truoc đay ho rat it an thit heo.
Thit bo la thuc pham mac nhat, va chi co gioi hoang gia moi đuoc an mon nay. Nhung nhung cuoc khai pha Giza lai mo ra mot đieu, nhung bang chung ve viec giet mo gia suc dien ra o đay chung to cac cong nhan xay dung Kim tu thap Kheops đuoc an thit bo hang ngay.
Cuu, heo, gia cam va ca co mat trong tat ca nhung mon an cua nguoi ngheo. Chung cung cap nhieu protein va amino acid hon đau, trung, pho mat, banh mi va bia. Chuot va nhim, hai loai pha hoai mua mang nay cung nam trong thuc đon cua nguoi Ai Cap. Noi ve nhim, sau khi giet, nguoi Ai Cap đa phu mot lop đat set len nguoi chung va đem nuong truc tiep. Lop đat set sau đo bi nut se lam roi nhung cai gai cua con nhim.
Gan beo, mot mon an noi tieng toi ngay nay, von xuat phat tu Ai Cap vao khoang 2500 TCN chu khong phai tai Phap nhu moi nguoi van nghi; khi đo nguoi Ai Cap bat đau nuoi gia cam lam thuc an, ho ep nhung con ngong, con vit an mot cach tan bao, nhet đay thuc an vao mom chung đe co bo gan khong lo.


Nhan xet Am thuc cua Ai Cap co đai, co đac trung phan biet rat ro cac loai thuc pham chinh cua ca nguoi ngheo va nhung nguoi Ai Cap giau co. Khong chi the hien đuoc mot giai đoan lich su đo so cua nen van minh nay, ma cac am thuc con noi toi mot quoc gia đien hinh cua nen van minh Hy Lap - La Ma co đai, phan anh rat ro net vao van hoa am thuc o Ai Cap suot chieu dai lich su cua no, va phan nao phang phat nhung huong vi cua cuoc song muon mau, muon ve. Moi mot mon an chua đung nhieu gia tri, đa dang va phong phu, đuoc boi đap boi nguon dinh duong mau mo đuoc phu sa song Nile boi đap.


Xem them Am thuc Hy Lap co đai
Am thuc Ai Cap
San ban, đanh ca va đong vat o Ai Cap co đai
Danh sach cac mon an co đai


Chu thich va tham khao Lien ket ngoai Food: Bread, beer, and all good things, reshafim.org.il, 2000-2005.
Ancient Egyptian Food: Dining Like a Pharoah
Top 10 most popular ancient Egyptian food