Thau dau hay co noi con goi la đu đu tia (danh phap hai phan: Ricinus communis) la mot loai thuc vat trong ho Đai kich (Euphorbiaceae) va la thanh vien duy nhat trong chi Ricinus cung nhu cua phan tong Ricininae.
Tu Ricinus la mot tu trong tieng Latinh đe chi cac loai bet (thuoc bo Acarina); hat cua no đuoc goi nhu the vi trong no giong nhu mot con bet. No la nguon đe san xuat dau thau dau co nhieu cong dung cung nhu ricin, mot chat đoc (ricin tu 1-2 hat thau dau co the gay tu vong cho nguoi lon).


Mo ta Mac du no co the co nguon goc o vung Đong Phi, nhung ngay nay no đa pho bien tren toan the gioi. Thau dau de thich nghi voi moi truong song moi va co the tim thay o cac vung đat bi bo hoang, gan đuong sat va gan đay đuoc trong nhieu đe lam canh trong cong vien hay cac noi cong cong khac.
Cac hat thau dau cung đuoc tim thay trong cac ngoi mo cua nguoi Ai Cap co đai co nien đai vao khoang nhung nam 4000 TCN. Herodotus va cac nha du hanh nguoi Hy Lap co đai khac cung đa đe cap toi viec su dung dau cua hat thau thau đe thap sang va xuc dau len co the.
Viec su dung dau cua hat thau dau tai An Đo đa đuoc đe cap toi trong mot so tu lieu ke tu nhung nam 2000 TCN trong viec thap sang va trong y hoc co đai nhu la mot loai thuoc nhuan trang. Hat thau dau va dau cua no cung đuoc su dung tai Trung Quoc trong nhieu the ky, chu yeu trong viec ke cac đon thuoc trong y hoc đe uong hay su dung trong bang bo.

Mac du chi co mot đai dien duy nhat nhung thau dau co the thay đoi rat nhieu ve be ngoai cung nhu su phat trien. Mot so cay la loai thuc vat lau nam co the đat toi kich thuoc cua mot cay than go nho trong khi mot so cay khac la cac dang lun va sinh truong nhu la loai cay mot nam. Cung ton tai rat nhieu kieu hinh dang va mau sac cua la va chung đuoc lai giong đe dung lam cay canh. Au trung cua mot so loai nhay thuoc bo Canh vay Lepidoptera pha hoai thau dau nhu Ecpantheria scribonia, Hypercompe hambletoni va Discestra trifolii.
Hat thau dau chua khoang 40-60% dau, no rat giau cac triglyxerit, chu yeu la ricinolein.


= San xuat =
San luong hat thau dau toan the gioi khoang 1,2-1,3 trieu tan moi nam. Cac khu vuc san xuat hang đau la An Đo, Trung Quoc va Brasil.


Tac hai Ricinus (thau dau) cuc ky de gay di ung va co thang điem di ung OPALS la 10 tren 10. Loai cay nay cung la tac nhan gay hen suyen rat manh va di ung voi Ricinus la pho bien va nghiem trong.
Cay thau dau tao ra mot luong lon phan hoa rat nhe, de dang bay vao khong khi va co the hit vao phoi, gay ra cac phan ung di ung. Nhua cua cay gay phat ban da. Nhung nguoi bi di ung voi cay cung co the phat ban khi chi cham vao la, hoa hoac hat. Nhung ca nhan nay cung co the co phan ung di ung cheo voi nhua mu tu cay Hevea brasiliensis co lien quan.
Đoc tinh cua hat thau dau tho la do su hien dien cua ricin. Mac du lieu gay chet nguoi o nguoi lon đuoc coi la tu 4 đen 8 hat, nhung cac bao cao ve ngo đoc thuc te la tuong đoi hiem. Theo Ky luc Guinness The gioi, đay la loai thuc vat thong thuong đoc nhat the gioi. Cac trieu chung cua viec dung qua lieu ricin, co the bao gom buon non, tieu chay, nhip tim nhanh, ha huyet ap va co giat, keo dai đen mot tuan. Chat đoc co the đuoc chiet xuat tu ​​thau dau bang cach co đac no voi mot quy trinh kha phuc tap tuong tu nhu quy trinh đuoc su dung đe chiet xuat xyanua tu hanh nhan.
Neu nuot phai chat ricin, cac trieu chung thuong bat đau trong vong 2 đen 4 gio, nhung co the bi tri hoan toi 36 gio. Chung bao gom cam giac nong rat o mieng va co hong, đau bung, mot ran va tieu chay ra mau. Trong vong vai ngay, tinh trang mat nuoc nghiem trong xay ra, tut huyet ap va giam luong nuoc tieu. Tru khi đuoc đieu tri, tu vong co the xay ra trong vong 3–5 ngay; tuy nhien, trong hau het cac truong hop, co the phuc hoi hoan toan.
Ngo đoc xay ra khi đong vat ke ca con nguoi, an phai hat thau dau bi vo hoac nhai vo hat: hat con nguyen ven co the đi qua đuong tieu hoa ma khong giai phong đoc to. Đoc to cung cap cho cay thau dau mot muc đo bao ve tu nhien khoi con trung gay hai nhu rep vung. Ricin đa đuoc đieu tra ve kha nang su dung no nhu mot loai thuoc tru sau. Cay thau dau cung la nguon cung cap acid undecylenic, mot chat diet nam tu nhien.
Dau thau dau ep lanh co ban tren thi truong khong đoc hai đoi voi con nguoi o lieu luong binh thuong, du la ben trong hay ben ngoai.


Phan loai Ricinus communis var. sanguineus: Thau dau tia, đu đu tia


Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Ricinus communis tai Wikispecies