Phat truc tuyen, hay con goi đay đu la truyen phat truc tuyen (tieng Anh: streaming) la ky thuat cho phep thuc hien lien tuc qua trinh chuan bi va phat nhung noi dung đa phuong tien (video, audio, tro choi đien tu,...) đen nguoi dung trong khi qua trinh truyen phat noi dung đa phuong tien van đang dien ra. Voi phat truc tuyen thi nguoi dung khong can phai tai ve nhung noi dung minh muon xem, thay vao đo la ho se đuoc su dung file nen cua tep đuoc chia nho tung phan đe su dung. Cu the hon, trong khi nguoi dung xem tep nen phan truoc thi phan sau se đuoc tai ve/chuan bi cung luc va san sang cho đen khi ho chuyen qua phan moi. Trong qua trinh nay, nguoi dung hoan toan co the thuc hien nhung tac vu tuong tu nhu offline nhu: quay nhanh, quay cham, tam dung, chuyen sang noi dung tiep theo.


Khai niem Phuong tien truyen phat truc tiep la cac phuong tien đuoc cung cap boi nhung nha cung cap ma thong qua đo lien tuc co su nhan va trinh bay nhung noi dung toi nhung nguoi dung cuoi. Đong tu "truyen phat" đe cap đen qua trinh phan phoi hoac thu nhan noi dung theo cach nay; thuat ngu nay đe cap đen phuong thuc phan phoi cua noi dung, va no cung la mot phuong an thay the cho viec tai xuong tep, mot qua trinh trong đo nguoi dung cuoi co đuoc toan bo tep cho noi dung truoc khi xem hoac nghe.
Nguoi dung cuoi co the su dung trinh phat truc tiep cua ho đe bat đau phat video ky thuat so hoac noi dung am thanh ky thuat so truoc khi toan bo tep đuoc truyen đi. Phuong phap nay phan biet voi cac phuong tien đuoc ap dung cu the cho cac mang vien thong, vi hau het cac he thong phan phoi đeu la truyen phat truc tiep (vi du: radio, truyen hinh, ung dung phat truc tiep) hoac von khong phat truc tiep (vi du: sach, bang video, CD am thanh). Vi du, vao nhung nam 1930, nhac phat o nhung noi cong cong la mot trong nhung nhac pho bien som nhat co san duoi dang phuong tien truyen phat truc tiep; ngay nay truyen hinh Internet la mot hinh thuc truyen phat truc tiep pho bien.
Truyen phat truc tiep la viec truyen tai noi dung qua Internet theo thoi gian thuc giong nhu khi truyen hinh truc tiep phat noi dung qua song truyen hinh. Truyen phat truc tiep qua internet yeu cau mot bo cac phuong tien (vi du: may quay video, giao dien am thanh, phan mem chup man hinh), bo ma hoa đe so hoa noi dung, nha xuat ban noi dung va mang luoi phan phoi noi dung. Phat truc tiep khong can phai đuoc ghi lai tai điem khoi đau, mac du no thuong xuyen la nhu vay.
Co nhung thach thuc voi noi dung phat truc tiep tren Internet. Vi du: nguoi dung co ket noi Internet thieu bang thong (mang yeu) đu co the gap phai tinh trang dung, cham trong qua trinh xem noi dung. Va nguoi dung thieu he thong phan cung hoac phan mem tuong thich co the khong the truyen phat mot so noi dung nhat đinh.
Mot so dich vu phat truc tiep pho bien nhu Netflix, Hulu, Prime Video, trang web chia se video nhu YouTube va cac trang web khac phat truc tiep phim va chuong trinh truyen hinh; Apple Music va Spotify, phat truc tiep nhac; va cac trang web phat truc tiep tro choi video nhu Mixer va Twitch.


Lich su Trong đau nhung nam 1920, George Owen Squier đa đuoc cap bang sang che cho mot he thong truyen tai va phan phoi cac tin hieu qua đuong day đien. Đay la co so ky thuat cho nhung gi sau nay se tro thanh Muzak, mot cong nghe stream am nhac lien tuc cho cac khach hang thuong mai ma khong can su dung đai thu thanh.
Đa co nhieu no luc đe hien thi cac tap tin truyen thong tren cac may tinh tu nhung ngay đau tien cua nen cong nghiep may tinh vao giua the ky 20. Tuy nhien, chi co mot it cong viec van hanh đuoc thuc hien qua nhieu thap ky, chu yeu la do chi phi cao va kha nang han che ve phan cung may tinh. Tu cuoi nhung nam 1980 toi xuyen suot thap nien 1990, may tinh ca nhan bat đau tro nen manh me, đu đe hien thi cac tap tin truyen thong khac nhau. Va cac van đe ky thuat chu yeu lien quan đen stream la:

CPU va bang thong mainboard đu manh đe ho tro toc đo cac du lieu yeu cau.
Tao cac đuong dan đut đoan co đo tre thap trong he đieu hanh nham tranh khoi loi thieu bo đem.
Tuy nhien, cac mang may tinh van han che, ca ve mang luoi, đuong truyen, bang thong,... Viec hien thi cac tap tin truyen thong đuoc thuc hien bang cach bang cach tai ve mot tap tin ky thuat so tu mot may chu tu xa va sau đo luu no vao mot o đia cung tren may tinh cua nguoi dung cuoi hoac luu tru no lam mot tap tin ky thuat so va phat lai tu đia CD-ROM.


Ghi am Noi dung đuoc phat truc tiep co the đuoc ghi lai thong qua mot so trinh phat nhat đinh nhu trinh phat VLC hoac thong qua viec su dung trinh ghi lai man hinh. Cac nen tang phat truc tiep nhu Twitch cung co the ket hop mot video theo he thong theo yeu cau cho phep tu đong ghi lai cac chuong trinh phat song truc tiep đe co the xem chung sau nay. Trang web noi tieng, YouTube cung co cac ban ghi phat song truc tiep, bao gom cac chuong trinh truyen hinh đuoc phat song tren cac mang lon. Nhung luong nay co kha nang đuoc ghi lai boi bat ky ai co quyen truy cap vao chung, cho du la hop phap hay khong.


Ban quyen Truyen noi dung co ban quyen co the lien quan đen viec tao ra cac ban sao vi pham cua cac tac pham đuoc đe cap. Viec ghi lai va phan phoi noi dung truyen phat cung la mot van đe đoi voi nhieu cong ty ma doanh thu cua ho dua tren luot xem hoac tham du.


Cong dung cua phuong tien truyen phat truc tiep đoi voi cong chung Nhung tien bo trong mang may tinh, ket hop voi nhung chiec may tinh moi voi hieu suat lon trong cac ho gia đinh va he đieu hanh hien đai, khien phuong tien truyen thong truc tiep tro nen thiet thuc va pho bien hon cho nguoi dung. Su gia tang nhu cau cua nguoi tieu dung ve truyen phat noi dung đo phan giai cao (HD) đa khien nganh cong nghiep phat trien mot so cong nghe nhu WirelessHD hoac ITU-T G.hn, đuoc toi uu hoa đe truyen phat noi dung HD ma khong buoc nguoi dung phai cai đat cap mang moi. Nam 1996, nha tien phong ky thuat so Marc Scarpa đa san xuat chuong trinh phat song truc tiep quy mo lon, truc tiep đau tien trong lich su, Buoi hoa nhac tu do Tay Tang do Adam Yauch dan đau, mot su kien xac đinh đinh dang phat song thay đoi xa hoi. Scarpa tiep tuc tien phong trong the gioi truyen phat truc tiep voi cac du an nhu Woodstock '99, Townhall voi Tong thong Clinton va gan đay la chien dich cua Covered CA "Tell a Friend Get Covered" đuoc phat truc tiep tren YouTube.
Mot luong phuong tien truyen phat co the đuoc truyen phat "truc tiep" hoac "theo yeu cau". Luong truc tiep thuong đuoc cung cap boi mot phuong tien goi la "truyen phat thuc". Truyen phat truc tiep se gui thong tin thang đen may tinh hoac thiet bi ma khong luu tep vao đia cung. Truyen phat theo yeu cau đuoc cung cap boi mot phuong tien goi la truyen phat lien tuc. Truyen phat lien tuc luu tep vao đia cung va sau đo đuoc phat tu vi tri đo. Cac luong theo yeu cau thuong đuoc luu vao đia cung va may chu trong thoi gian dai; trong khi cac luong truc tiep chi kha dung tai mot thoi điem duy nhat (vi du: truyen phat truc tiep trong tro choi bong đa,...). Truyen phat truc tiep đang ngay cang đuoc ket hop chung voi viec su dung phuong tien truyen thong xa hoi. Vi du: cac trang web nhu YouTube khuyen khich su tuong tac xa hoi trong webcast thong qua cac tinh nang nhu tro chuyen truc tiep, khao sat truc tiep, nguoi dung đang binh luan truc tiep va hon the nua. Hon nua, phuong tien truyen phat truc tiep đang ngay cang đuoc su dung cho hinh thuc kinh doanh mang xa hoi va hay hoc tap truc tiep. Do su pho bien cua phuong tien truyen phat truc tiep, nhieu nha phat trien đa gioi thieu cac ung dung phat truc tiep phim HD mien phi cho nhung nguoi su dung cac thiet bi nho hon nhu may tinh bang va đien thoai thong minh cho cac muc đich hang ngay.


= Chuyen đoi tu DVD sang xem phim truc tiep =
Mot trong nhung tac đong lon nhat cua nganh cong nghiep phat truc tiep phim la đoi voi nganh cong nghiep DVD, đa đap ung hieu qua su ke thua cua no voi viec pho bien rong rai noi dung truc tiep. Su gia tang cua cac phuong tien truyen phat truc tiep đa gay ra lan song moi cho nguoi dung dan toi su sup đo cua nhieu cong ty cung cap DVD, la khoi đau cho su bien mat cua nganh cong nghiep DVD nay.


= Khoi nguon cua am nhac truc tiep: Napster =
Truyen phat nhac la mot trong nhung cach pho bien nhat ma nguoi tieu dung tuong tac voi truyen phat truc tiep. Trong thoi đai so hoa, viec tieu thu am nhac tu nhan chuyen thanh hang hoa cong cong phan lon la do mot cai ten moi tren thi truong: Napster.
Napster, mot mang chia se tep peer-to-peer (P2P) noi nguoi dung co the tai len va tai xuong cac tep MP3 mot cach tu do, đa pha vo moi quy uoc cua nganh cong nghiep am nhac khi no ra mat vao đau nam 1999 tu Hull, Massachusetts. Nen tang nay đuoc phat trien boi Shawn va John Fanning cung nhu Sean Parker. Trong mot cuoc phong van tu nam 2009, Shawn Fanning đa giai thich rang Napster "la thu gi đo đen voi toi do ket qua cua viec nhin thay mot nhu cau khong đuoc đap ung va niem đam me cua moi nguoi la co the tim thay tat ca am nhac nay, đac biet la rat nhieu thu toi nghia đo se khong phai la thu ban đen mot cua hang bang đia va mua hang, vi vay no cam thay nhu mot van đe đang đe giai quyet. " 
Su phat trien nay khong chi pha vo nganh cong nghiep am nhac bang cach tao ra cac bai hat phai yeu cau thanh toan truoc đay đe co the truy cap ma gio lai co the tu do truy cap cho bat ky nguoi dung Napster nao, no đa chung minh suc manh cua mang P2P trong viec bien bat ky tep ky thuat so nao thanh hang hoa cong khai, co the chia se. Napster, giong nhu hau het cac nha cung cap hang hoa cong cong khac, phai đoi mat voi van đe đi xe mien phi. Moi nguoi dung đeu co loi khi mot ca nhan tai len mot tep MP3, nhung khong co yeu cau hoac co che nao buoc tat ca nguoi dung chia se nhac cua ho. Do đo, nguoi dung Napster đuoc khuyen khich cho phep nguoi khac tai len nhac ma khong chia se bat ky tep nao cua ho.
Mo hinh nay đa cach mang hoa nhan thuc cua nguoi tieu dung ve quyen so huu đoi voi hang hoa ky thuat so - no lam cho am nhac co the sao chep tu do. Napster nhanh chong thu hut hang trieu nguoi dung, phat trien nhanh hon bat ky doanh nghiep nao khac trong lich su. O đinh cao cua su ton tai, Napster tu hao voi khoang 80 trieu nguoi dung tren toan cau. Trang web đa đat đuoc luu luong truy cap lon đen muc nhieu truong đai hoc phai chan truy cap vao Napster vi no tao ra tac nghen mang tu rat nhieu sinh vien chia se tep nhac.
Su ra đoi cua Napster đa cham ngoi cho viec tao ra nhieu trang web P2P khac bao gom LimeWire (2000), BitTorrent (2001) va Pirate Bay (2003). Su thong tri cua cac mang P2P la ngan ngui. Nguoi đau tien nga xuong la Napster vao nam 2001. Nhieu vu kien đa đuoc đe trinh chong lai Napster boi nhieu hang thu am khac nhau, tat ca đeu la cac cong ty con cua Universal Music Group, Sony Music Entertainment, Warner Music Group hoac EMI. Ngoai ra, Hiep hoi Cong nghiep ghi am My (RIAA) cung đa đe đon kien Napster voi ly do phan phoi trai phep cac tai lieu co ban quyen, cuoi cung đa khien Napster ngung hoat đong vao nam 2001. Trong mot cuoc phong van voi Gary Stiffelman, nguoi đai dien cho Eminem, Aerosmith va TLC, ong giai thich tai sao Napster la mot van đe đoi voi cac hang thu am: mat doanh thu.


= Nen tang truyen phat nhac truc tiep =
Mac du truyen phat nhac khong con la hang hoa cong cong co the sao chep tu do, cac nen tang phat truc tiep nhu Spotify, Deezer, Apple Music, SoundCloud va Prime Music đa chuyen luong phat nhac sang loai hang hoa nhom. Trong khi mot so nen tang, đac biet la Spotify, cung cap cho khach hang quyen truy cap vao dich vu freemium cho phep su dung nhung voi su han che tinh nang đong thoi tiep xuc voi quang cao, hau het cac cong ty đeu hoat đong theo mo hinh kinh doanh nay. Đieu nay yeu cau nguoi dung mot khoan chi phi phai bo ra hang thang đe truy cap vao thu vien nhac va trai nghiem cac nen tang phat nhac nay mot cach hoan thien nhat.
Cac nen tang phat nhac đa phat trien nhanh chong pho bien trong nhung nam gan đay. Spotify co hon 207 trieu nguoi dung, tinh đen ngay 1 thang 1 nam 2019, tai 78 quoc gia khac nhau, Apple Music co khoang 60 trieu va SoundCloud co 175 trieu. Tat ca cac nen tang cung cap muc đo tiep can khac nhau. Apple Music va Prime Music chi cung cap dich vu cua ho cho cac thue bao tra phi, trong khi Spotify va SoundCloud cung cap cac dich vu cao cap va mien phi. Napster, thuoc so huu cua Rhapsody tu nam 2011, đa xuat hien tro lai nhu mot nen tang phat nhac cung cap dich vu dua tren thue bao cho hon 4,5 trieu nguoi dung vao thang 1 nam 2017. Khi cac nha cung cap nen tang phat nhac đa tang len va canh tranh nhieu hon đa đay gia thue bao xuong, ty le vi pham ban quyen am nhac cung giam theo.
Phan ung cua nganh cong nghiep am nhac đoi voi phat nhac truc tiep ban đau la tieu cuc. Cung voi vi pham ban quyen am nhac, cac dich vu phat truc tiep đa pha vo thi truong va gop phan lam giam doanh thu tu 14,6 ty đo la doanh thu nam 1999 xuong con 6,3 ty đo la trong nam 2009 cho cac ban tai xuong CD va mot ban nhac cua Hoa Ky khong ban đuoc vi noi dung co san tren Internet. Ket qua la cac hang thu am đa đau tu nhieu hon vao cac nghe si "an toan" (noi tieng va đuoc nhieu nguoi theo doi, đon nhan). Tuy nhien, nam 2018, doanh thu phat truc tiep nhac vuot qua doanh thu truyen thong (vi du: doanh thu ky luc, doanh so album, luot tai xuong). Chi rieng nam 2017 đa chung kien doanh thu phat truc tiep tang 41,1% va doanh thu chung tang 8,1%. Doanh thu phat truc tiep la mot trong nhung đong luc lon nhat đang sau su tang truong trong nganh cong nghiep am nhac. Trong mot cuoc phong van, Jonathan Dworkin, pho chu tich cap cao ve chien luoc va phat trien kinh doanh tai Universal, noi rang "chung ta khong the so su thay đoi mot cach mai mai, boi vi su nang đong đo van đang thuc đay su tang truong."


Bang thong va luu tru Nen su dung toc đo bang thong rong tu 2 Mbit / giay tro len đe phat truc tiep video đo phan giai tieu chuan ma khong gap phai tinh trang đem hoac bo qua, đac biet la video truc tiep, vi du nhu voi Roku, Apple TV, Google TV hoac Disk Play Blu-ray Sony TV. 5 Mbit / s đuoc khuyen nghi cho noi dung Đo phan giai cao va 9 Mbit / s cho noi dung Đo phan giai sieu cao. Kich thuoc luu tru phuong tien truyen phat đuoc tinh tu bang thong phat truc tiep va đo dai cua phuong tien truyen thong bang cong thuc sau (đoi voi mot nguoi dung va tep) yeu cau kich thuoc luu tru tinh bang megabyte bang voi đo dai (tinh bang giay) × toc đo bit (tinh bang bit / s) / (8 × 1024 × 1024). Vi du: mot gio video ky thuat so đuoc ma hoa o toc đo 300 kbit / s (đay la video bang thong rong đien hinh vao nam 2005 va no thuong đuoc ma hoa o kich thuoc cua so 320 × 240 pixel) se la: (3.600 s × 300.000 bit / s) / (8 × 1024 × 1024) can khoang 128 MB dung luong luu tru.
Neu tep đuoc luu tru tren may chu đe phat theo yeu cau va luong nay đuoc 1.000 nguoi xem cung luc bang giao thuc Unicast, yeu cau la 300 kbit / s × 1.000 = 300.000 kbit / s = 300 Mbit / s bang thong. Đieu nay tuong đuong voi khoang 135 GB moi gio. Su dung giao thuc phat đa huong, may chu chi gui mot luong chung cho tat ca nguoi dung. Do đo, mot luong nhu vay se chi su dung 300 kbit / s bang thong phuc vu. Xem ben duoi đe biet them thong tin ve cac giao thuc nay. Tinh toan cho phat truc tiep la tuong tu. Gia su rang hat giong o bo ma hoa la 500 kbit / s va neu chuong trinh keo dai trong 3 gio voi 3.000 nguoi xem, thi phep tinh la so MB đuoc chuyen = toc đo ma hoa (tinh bang bit / s) × so giay × so nguoi xem / (8 × 1024 × 1024). Ket qua cua phep tinh nay nhu sau: so MB đuoc chuyen = 500 x 1024 (bit / s) × 3 × 3.600 (= 3 gio) × 3.000 (so nguoi xem) / (8 × 1024 × 1024) = 1.977.539 MB


Uu điem va nhuoc điem = Loi the =
Giup nguoi dung co the tan dung cac cong cu tuong tac nhu tim kiem video, xem video trending va ca nhan hoa cac the loai.
Giup nha cung cap đo luong hanh vi cua nguoi dung de hon: Xem bao nhieu phut, xem bang trinh phat nao, co hay quay nhanh/cham hay khong.
Tien loi hon cho nguoi dung: khong can thiet phai download ve, đo ton thoi gian, dung luong may.
Giai quyet đuoc nhung van đe ban quyen: Vi moi truong truc tuyen rat ro rang va minh bach.


= Bat loi =
Chi xem đuoc khi co ket noi internet: Bat loi đau tien ton tai la chung ta phai co ket noi internet đe truy cap vao may chu cung cap, đieu nay se han che truy cap cho nhung ca nhan o nhung noi bi han che ket noi nhu vung sau vung xa, vung nui co ket noi kem,...
Van đe an ninh mang: Se la mot rui ro neu chung ta mua tu mot nguon khong chinh thong hoac click vao đuong link đoc, đieu nay se dan đen mat thong tin ca nhan, tham chi la nhieu van đe ve tai chinh.
Nhin chung, loi ich cua phat truc tuyen la lon hon so voi nhung bat loi, chua ke ngay nay nhung bat loi ay la de dang đe giai quyet. Va chung ta khong the phu nhan nhung loi ich, co hoi tuyet voi ma phat truc tuyen mang lai.


Ung dung trong tiep thi = Su anh huong cua phat truc tuyen =
Neu ta so sanh giua viec bo thoi gian đe đoc mot blog dai 8-9 trang voi xem mot video co đo dai tuong tu, thi chac chan rang 4 trong 5 nguoi đuoc hoi se chon phuong an 2. Boi vay, luong noi dung video hang nam tang voi toc đo khung khiep tren đa nen tang, ta co the nhac toi YouTube lam mot vi du đien hinh.
Livestream la mot xu huong moi trong linh vuc tiep thi, truoc khi đao sau thi thu hoi mot cau hoi: Tai sao no lai vuot len tren nhung noi dung khac? Thoi đai ngay nay, nhung yeu cau cua nguoi tieu dung ngay cang phuc tap, khong nhung muon tim hieu ve san pham ma con la hanh vi doanh nghiep, va ta đang noi đen tat tat ca hanh vi (xa hoi, con nguoi, cau chuyen thuong hieu,...). Boi vay, cac thuong hieu ngay cang can nhieu phuong tien, nhieu điem cham hon đe tiep can nguoi dung, khai thac su that ngam hieu va roi đap ung no. Ro rang, phat truc tuyen mo ra nhung co hoi ay.


= Tuong lai cua livestream =
De dang tuong tac voi luong lon nguoi dung: Voi hang ta nhung y tuong đoc đao ve phat truc tuyen, Thuong hieu co co hoi đe tiep can voi mot luong lon nguoi dung du ho la nhung nguoi khong biet thuong hieu, tham chi ho la nhung nguoi co nhan dien khong ro rang tren Internet. Khac voi viec tiep can khach hang thong qua mot danh muc tren email tiep thi, phat truc tuyen hay livestream co the thu hut nhung nguoi du ta khong biet ho co hung thu hay khong.


Khi thai nha kinh Theo mot nghien cuu nam 2019, luong khi thai nha kinh rong tu am nhac phat truc tiep đuoc uoc tinh vao khoang 200 đen 350 trieu kg moi nam tai Hoa Ky. Đay la su gia tang tu khi thai trong thoi ky am nhac tien ky thuat so, đuoc uoc tinh la "140 trieu kg vao nam 1977, 136 trieu kg vao nam 1988 va 157 trieu vao nam 2000".
Co mot so cach đe giam phat thai khi nha kinh lien quan đen phat nhac truc tiep, bao gom cac no luc lam cho cac trung tam du lieu trung tinh carbon, bang cach chuyen đoi thanh đien đuoc san xuat tu cac nguon tai tao. O cap đo ca nhan, viec mua CD vat ly co the than thien voi moi truong hon neu đuoc phat hon 27 lan. Mot tuy chon khac đe giam su dung nang luong co the la tai nhac đe nghe ngoai tuyen, đe giam nhu cau truyen phat qua khoang cach. Dich vu Spotify co bo đem cuc bo tich hop đe giam su can thiet phai lap lai cac luong bai hat.


Xem them Truyen hinh ky thuat so
Truyen hinh giao thuc Internet


Tham khao Đoc them J. Preston. "Occupy Video Showcases Live Streaming," New York Times, ngay 11 thang 12 nam 2011


Lien ket ngoai What is Streaming? A high-level view of streaming media technology, history... Streaming Media Magazine
Video Streaming Vs Progressive Download, Ban goc luu tru ngay 29 thang 5 nam 2015, truy cap ngay 29 thang 5 nam 2015