HMS Vanguard (23) la mot thiet giap ham nhanh cua Hai quan Hoang gia Anh Quoc đuoc ha thuy vao giai đoan cuoi cua Chien tranh The gioi thu hai va chi đuoc đua vao hoat đong sau khi cuoc xung đot nay đa ket thuc. No la chiec duy nhat trong lop cua no, va la chiec thiet giap ham lon nhat, nhanh nhat cung nhu la cuoi cung cua Hai quan Hoang gia, va la chiec cuoi cung đuoc che tao tai chau Au. Vanguard đuoc su dung trong cac cuoc thuc tap huan luyen cung luc luong cua khoi NATO trong nhung nam 1950 truoc khi đuoc đua ve luc luong du bi vao nam 1955 va bi thao do vao nam 1960.


Boi canh Vao luc Chien tranh The gioi thu hai no ra, Bo Hai quan Anh quyet đinh tap trung nhung nguon luc con han che ve vat lieu va nhan luc cua nganh đong tau vao nhung chiec co the đua vao su dung nhanh chong, hon la nhung tau chien to hon hay manh hon von co the hoan tat qua tre đe phuc vu trong cuoc chien nay. Vi phai mat nhieu thoi gian va tieu ton nhieu nguon luc cho viec che tao 12 thap phao 406 mm (16 inch) ba nong can thiet cho nhung chiec thiet giap ham thuoc lop Lion, viec đong bon chiec nay thoat tien bi tam dung roi cuoi cung bi huy bo vao giai đoan giua chien tranh.
Mot phuong an thay the đuoc đe nghi vao nam 1940 su dung bon thap phao nong đoi 381 mm (15 inch) du ra von tung đuoc su dung tren nhung chiec tau chien-tuan duong HMS Courageous va HMS Glorious trong giai đoan Chien tranh The gioi thu nhat. Đu đe trang bi cho mot thiet giap ham moi, bon thap phao nay đa đuoc thao do trong qua trinh cai bien Courageous va Glorious thanh nhung tau san bay vao cuoi nhung nam 1920 va van con đuoc cat giu. Nguoi ta đa đe nghi su dung be va thap sung cua hai chiec tau chien tuan duong tren mot thiet ke cua Lion đuoc cai tien đe đay nhanh viec che tao, khien đua đen cai ten long cham biem "thiet giap ham voi ham rang cua ba di vi đai".
Bo Hai quan Anh đat hang mot thiet ke thiet giap ham tai trong 40.000 tan su dung cac vu khi nay, du đinh tro thanh hat nhan cua Ham đoi Vien Đong, noi ma toc đo cao va vu khi trang bi cua no so sanh đuoc voi cac tau chien Nhat Ban. Vanguard đuoc đat luon vao nam 1941 boi hang John Brown and Company tai Clydebank thuoc Scotland, va đuoc ha thuy vao thang 11 nam 1944. Tuy nhien, cung voi viec Nhat Ban sap đau hang, nguoi ta đa khong gap rut hoan tat no, va Vanguard chi đuoc đua ra su dung vao nam 1946.
Trong khi cac thap phao 381 mm (15 inch) đuoc bao cao co nguon goc tu Courageous va Glorious, cac khau phao thuc su đuoc lay tu mot nguon du tru nong phao von đuoc su dung tren nhieu tau chien khac nhau, bao gom Queen Elizabeth, Royal Sovereign va nhieu chiec khac. Mot khau phao duy nhat co nguon goc tu Courageous hay Glorious nhung chi đen đuoc Vanguard sau khi tung đuoc trang bi cho HMS Warspite. Ban than hai thap phao tung đuoc du đinh đe trang bi cho cac tau chien-tuan duong Renown va Repulse truoc khi thiet ke cua chung bi cat giam tu bon xuong con ba thap phao, va cac phu tung thay the đen tu Courageous va Glorious.


Thiet ke Vanguard đoc đao trong so cac thiet giap ham Anh Quoc do đuoc trang bi he thong đieu khien đong luc tu xa (RPC: remote power control) cho ca dan phao chinh, phao hang hai va hoa luc nhe; cung voi Bang đieu khien hoa luc Admiralty Mk X cho muc tieu mat bien cua dan phao chinh. Co hai thap đieu khien hoa luc (DCT) danh cho dan phao chinh 381 mm (15 inch), moi bo trang bi mot radar đieu khien hoa luc Kieu 274 "pho-mai kep" buoc song centi-met đe đo tam xa va xac đinh điem roi cua đan phao. Bon bo đieu khien hoa luc DCT Mark 37 cua My danh cho dan phao hang hai 133 mm (5,25 inch), moi bo mang mot vom kep cua Radar buoc song centi-met Kieu 275. Sau cung, moi thap phao Bofors 40 mm sau nong Mark VI co rieng mot bo đieu khien CRBF ("close range blind fire") voi bo đieu khien đong luc tu xa RP50 RPC va Radar Kieu 262. Kieu 262 la mot radar buoc song centi-met phat song qua mot đia parabol nho cung cap mot vom tim kiem hep. An-ten cua no la kieu xoay lech truc o toc đo cao tao ra mot vom rong hon co kha nang khoa mot muc tieu. Be phao phong khong Bofors 40 mm STAAG Mk.I cung mang theo Radar Kieu 262 cho chinh no. Nguyen thuy no đuoc bo tri ben duoi cac nong phao, nhung do phai chiu đung rung đong manh no đuoc tai bo tri sau đo ben tren be phao. Cac he thong radar khac bao gom Kieu 960 canh bao tren khong, Kieu 293 xac đinh muc tieu va Kieu 277 do tam cao.
Vanguard đuoc xem la mot tau co kha nang đi bien rat tot, co the giu luon tau thang bang ngay ca khi bien đong manh. Đo la nho ap dung kieu loe lon tren mui tau sau nhung kinh nghiem hoat đong cua nhung chiec tien nhiem thuoc lop King George V. Nhung thiet giap ham truoc đo đa đuoc che tao voi hau nhu khong co su cong len o san tau chinh phia truoc nham cho phep thap phao A co the ban thang ra phia truoc o goc nang 0°, đua đen ket qua tinh nang đi bien kem va tran nhieu nuoc o phia mui. Trong cac cuoc tap tran cua khoi NATO vao nhung nam 1950, san tau cua Vanguard giu đuoc kho rao trong hoan canh thoi tiet xau cua khu vuc Bac Đai Tay Duong trong khi cac thap phao phia truoc cua cac thiet giap ham lop Iowa cua Hai quan Hoa Ky phai chiu uot.


Lich su hoat đong Vanguard đa đam trach nhieu vai tro khac nhau, bao gom soai ham, tau huan luyen, ke ca nhu mot "Du thuyen Hoang gia" khi vao nam 1947 đa đua Hoang gia cua Vua George VI đen Nam Phi. Đay la dip ma con gai ong Elizabeth II, luc đo la mot Cong chua, lan đau tien roi Anh Quoc. Con tau đa phai mat 17 ngay đe đen đuoc Nam Phi.
Vao cuoi nam 1954 Vanguard đi đen Can cu Hai quan Hoang gia Devonport đe tai trang bi. Khi hoan tat vao nam 1955, no khong quay tro lai Ham đoi Nha Anh Quoc ma lai đua ve luc luong du bi. Nam 1956 Vanguard tro thanh soai ham cua Ham đoi Du bi Hoang gia Anh. Trong khi neo đau tai Fareham Creek, trong thoi gian no nam trong luc luong du bi, cac canh quay trong bo phim Sink the Bismarck! đa đuoc thuc hien tren tau. Trong thoi gian nay xay ra mot so tranh luan ve tuong lai cua con tau; va nguoi ta đa thong bao vao thang 10 nam 1959 la Vanguard se bi thao do vao nam 1960. Cac no luc nham bien no thanh mot bao tang đa khong thanh cong.
Vao ngay 4 thang 8 nam 1960, Vanguard đuoc keo tu Portsmouth đen xuong thao do tai Faslane thuoc Scotland. No đuoc thao do tai Faslane tu nam 1960 đen nam 1962.


Xem them Tu lieu lien quan toi HMS Vanguard (1946) tai Wikimedia Commons

John Litchfield, Thuyen truong HMS Vanguard, sau nay la mot Nghi si đai dien cho khu vuc Chelsea.


Tham khao Lien ket ngoai HMS Vanguard website
Maritimequest HMS Vanguard Photo Gallery
Fry, Roger (ngay 30 thang 10 nam 2025). "HMS Vanguard: A short history of Britain's last battleship" (PDF). Vanguard: The Official Journal of the Royal Navy Association No. 10. tr. 33. Ban goc (PDF) luu tru ngay 24 thang 7 nam 2011.{{Chu thich tap chi}}:  Quan ly CS1: nam (lien ket)