Tran Thi Truong (sinh nam 1950 tai Tuyen Quang) la mot nu nha van va hoa si nguoi Viet Nam. Ba đuoc xem la nu nha van gay chu y ngay tu tieu thuyet đau tien voi loi viet mang nhieu tam tu va tieng noi cua phu nu. Sau khi nghi huu, ba quay tro lai nghe hoi hoa va nhan ve nhieu thanh cong nhat đinh.
Nam 1973, Tran Thi Truong cung chong thi vao truong Đai hoc My Thuat Cong nghiep, ba trung tuyen khoa gom su nhung chi sau thoi gian ngan, ba tu bo hoi hoa va gom ngay tu khi chua hoc xong. Nam 1981, Tran Thi Truong đi xuat khau lao đong tai Bulgaria khi đang la nhan vien So Xay dung Ha Noi. Tuy lam nhieu viec tai đay, tham chi la ca may quan gia nhan mac nhung ba tiep tuc tu bo nghe may va co y đinh sang tac van hoc. Tieu thuyet đau tay cua Tran Thi Truong, "Loi cuoi cho em" do Nha xuat ban Thanh nien an hanh đa đuoc su chu y tu du luan va "gay sot" tren thi truong xuat ban Viet Nam nam 1990. Qua đo, đong luc van chuong đa khich le Tran Thi Truong theo đuoi van hoc chuyen nghiep. Tinh toi nam 2019, so luong tac pham van chuong cua ba gom co 2 cuon tieu thuyet cung 4 tap truyen ngan va cuon tieu thuyet thu 3 đang trong ke hoach in.
Sau khi nghi huu, nho su khich le va huong dan khoa hoc cua hoa si Hai Kien, Tran Thi Truong đa quay tro lai nghiep ve. Nhung buc tranh ma ba ve va trung bay trong trien lam ca nhan cung nhu trien lam voi hoa si Le Thieu Ngan luon thu hut đuoc su chu y va ban đuoc gan het so luong tranh. Thoi điem nam 2021, Tran Thi Truong cung đuoc coi la nha van chuyen huong sang hoi hoa ban đuoc nhieu tranh nhat.


Than the Tran Thi Truong sinh nam 1950 tai Tuyen Quang nhung nguyen quan cua ba o Hoai Đuc, Ha Noi. O tuoi thieu nu, Tran Thi Truong theo hoc lop ve cua hoa si Pham Viet Song o pho Nguyen Thai Hoc, Ha Noi. Lop ve nay tuy nho voi hon 10 hoc tro nhung đa đuoc hoa si Tran Van Can đen tham va day trong mot so thoi gian. Nhung bai giang cua cac Tran Van Can đa truyen cam hung theo đuoi nghe my thuat cho ba. Tu nho, Tran Thi Truong co niem đam me voi gom su đen tu mot thuong hieu gom tren pho Nguyen Du la Gom Chi. Ba tung danh ra hang gio ngoi quan sat nhung chiec binh gom co kieu khac nhau đuoc lam đon chiec cung nuoc men.


Su nghiep Tran Thi Truong tung la mot nhan vien van phong bi chuyen xuong lam cong nhan tho han. Voi von tieng Nga hoc trong truong pho thong va nhung nam đai hoc, Tran Thi Truong đa "lieu" xin lam phien dich cho mot tho han. Khong chi lam phien dich tieng Nga ma ba con lam phien dich tieng Bulgaria. Tuy lam phien dich van khong đu trang trai cuoc song, Tran Thi Truong xoay sang lam them nghe may. Ba may nhung chiec quan bo nhai hang Levis Strau tu xuong đe mang ra cho ban.  Tuy viec may quan gia nhan mac đa đem lai cho Tran Thi Truong mot muc thu nhap on đinh cuoc song nhung ba tiep tuc tu bo nghe may va co y đinh sang tac van hoc.


= Van hoc va bao chi =
Tieu thuyet đau tay cua Tran Thi Truong, "Loi cuoi cho em" do Nha xuat ban Thanh nien an hanh ra mat voi tranh bia cua hoa si Thanh Chuong đa đuoc su chu y tu du luan va "gay sot" tren thi truong xuat ban Viet Nam nam 1990. Ngay lap tuc Tran Thi Truong đa xay đuoc can nha mai bang 17m2 tu tien nhuan but cua cuon truyen đau tay nay. Qua đo, đong luc van chuong đa khich le Tran Thi Truong theo đuoi van hoc chuyen nghiep. Ba tro thanh phong vien, đoi khi đam nhiem luon vai tro hoa si trinh bay cho mot so to bao. Nam 1994 Tran Thi Truong đuoc ket nap vao Hoi Nha van Viet Nam. Nam 2006, Tran Thi Truong ra mat truyen ngan "Tinh nhu chut nang", đuoc ra mat tai Trung tam Van hoa va Ngon ngu Đong Tay.
Tinh toi nam 2019, so luong tac pham van chuong cua ba gom co 2 cuon tieu thuyet cung 4 tap truyen ngan cuon tieu thuyet thu 3 đang trong ke hoach in. Nam 2020, Tran Thi Truong ra mat "Pho Hoai". Ba cho biet ban than đa viet cuon sach trong 10 nam. Nguoi bien tap cuon sach, nha van Ta Duy Anh đa goi tac pham la "bao tang ngon ngu", bao Cong an Nhan dan cho rang do cac nhan vat trong "Pho Hoai" khong đuoc khac hoa theo cach cua cac tieu thuyet gia truyen thong ma đi sau gioi thieu vao ve than the, su nghiep, phan tich dien bien tam ly dan đen hanh vi.
Trong linh vuc bao chi, ba co nhieu bai binh luan ve am nhac, cung nhu co su hieu biet nhat đinh ve quyen tac gia. Nam 2022, Tran Thi Truong thua nhan su quan tam ma ba danh cho hoi hoa đa khien thoi gian danh cho van hoc phan nao giam sut. Trong mot cuoc phong van, ba tiet lo đa tung gap sai lam khi dung sai khai niem hoc thuat ve am nhac.


= Hoi hoa =
Tran Thi Truong co con gai đau long tu nam 23 tuoi. Vo chong ba cung thi vao truong Đai hoc My Thuat Cong nghiep, tuy vay ba trung tuyen khoa gom su cua khoa 1973 – 1978 con chong thi khong trung tuyen. Trong nhung nam đi hoc, Tran Thi Truong phai trai qua cuoc song khong binh yen. Cong viec cua chong ba ngay cang it, con chinh ban than ba cung chi co muc thu nhap thap. Chi sau thoi gian ngan, ba tu bo hoi hoa va gom ngay tu khi chua hoc xong. Nam 1981, Tran Thi Truong đi xuat khau lao đong tai Bulgaria khi đang la nhan vien So Xay dung Ha Noi.
Sau khi nghi huu, nho su khich le va huong dan khoa hoc cua hoa si Hai Kien, mot giang vien cua Truong Đai hoc Su pham nghe thuat Trung uong, Tran Thi Truong đa quay tro lai nghiep ve. Ba chon đe tai tranh tinh vat. Co y kien cho rang phong cach cua Tran Thi Truong la truong phai hien thuc ket hop truong phai an tuong. Chi trong 6 thang nam 2019 ba đa ve hon 40 buc tranh tinh vat, đuoc nguoi yeu hoi hoa va gioi chuyen mon đanh gia cao. Mot so buc tranh ma ba ve xong đa co nha suu tap tim đen. Cuoi cua nam 2019, tai so 16 pho Ngo Quyen, Ha Noi, Tran Thi Truong mo trien lam tranh "Nhung cam xuc bang mau". Trong 35 buc tranh du kien se đuoc trung bay trong trien lam sap toi thi co đen 30 buc tranh la chu đe tinh vat. Trien lam nay đuoc du đinh mo cua trong 10 ngay, nhung sau đo ba đa phai gui loi xin loi toi khan gia va cac nha suu tap vi ly do trien lam phai đong cua som hon thoi gian đa cong bo do tranh đa đuoc ban het. Giam đoc nha trien lam 16 Ngo Quyen đa cho biet ke tu nam 1995 đen nay, đay la hien tuong đau tien cua Nha trien lam. Theo tong ket sau cung, ba đa ban đuoc het 37 trong 45 buc đuoc trung bay, khien cho to Tuoi tre Cuoi tuan phai goi trien lam "Nhung cam xuc bang mau" cua Tran Thi Truong la "mot hien tuong trong lang hoi hoa Viet Nam". Pam DeVolder, Tham tan Thong tin – Van hoa cua Đai su quan Hoa Ky tai Viet Nam đa toi trien lam tang hoa chuc mung Tran Thi Truong. Nhan vien tai Đai su quan Hoa Ky cung đuoc nhan buc tranh chan dung pho tong thong My Kamala Harris do Tran Thi Truong ve va trao tang.
Thang 8 nam 2020, Tran Thi Truong cung voi hoa si Hai Kien, Bui Van Tuat cung thuc hien trien lam my thuat voi ten goi "Thang 6". Thoi điem truoc ngay le Tet nguyen đan nam 2022, Tran Thi Truong đuoc ket nap lam hoi vien Hoi My thuat Viet Nam. Trong danh sach 20 nguoi đuoc ket nap đot nay, ba la nguoi nhieu tuoi nhat. Ba so huu mot studio trung bay tranh mang ten "Pho Hoai". Đay khong nhung la khong gian nghe thuat nham trung bay toan bo sang tac hoi hoa cua ba va cua ban be ma đong thoi con la noi giao luu giua tac gia va cong chung co niem yeu thich hoi hoa. Thoi gian ra mat tieu thuyet "Pho hoai", ba danh toan bo tam suc vao viec the hien cam xuc bang mau tren toan (canvas) khi hoat đong hoi hoa.
Tu ngay 19 đen ngay 28 thang 3 nam 2022, Tran Thi Truong cung nu hoa si Le Thieu Ngan mo mot trien lam tranh đac biet mang ten "Thang Ba" tiep tuc to chuc tai so nha 16 pho Ngo Quyen. Tai trien lam nay, Tran Thi Truong va Le Thieu Ngan trung bay toi 70 buc tranh. Sau khi trien lam tranh "Thang ba" cua hai nu hoa si nay ket thuc, ho tiep tuc gay su chu y khi nhung buc tranh đuoc trung bay đuoc mua gan het.


= Hoat đong khac =
Truoc khi nghi huu nam 2005, Tran Thi Truong con lam to chuc bieu dien (con goi la bau so). Tran Thi Truong con đuoc biet đen khi lam bau so cho ca si Ngoc Tan. Trong su nghiep bieu dien cua minh, Ngoc Tan hat khoang 150 chuong trinh thi co toi 100 chuong trinh do Tran Thi Truong to chuc bieu dien. Moi chuong trinh bieu dien cua Ngoc Tan, ba thuong la nguoi to chuc bieu dien, len kich ban cho chuong trinh, thiet ke san khau, ban ve va giu tien. Ngay 27 thang 3 nam 2009, Tran Thi Truong đuoc trao giai nhi cuoc thi "Đanh thuc khong gian" do Hoi đong Anh va Bao The thao & Van hoa to chuc. O cuong vi Pho giam đoc khu vuc phia Bac cua Trung tam bao ve ban quyen am nhac Viet Nam, ba cung bi đoi mat voi loi đon "co moi tinh" voi nhac si Pho Đuc Phuong, song Tran Thi Truong van phu nhan đieu nay.
Nam 2019, Tran Thi Truong con lam viec cung nhac si Duong Thu voi chuyen muc "Phim hang tuan" tai mot chuong trinh nghe thuat (đuoc goi la salon van hoa) "Ca phe thu Bay". Nam 2021, Tran Thi Truong hop tac cung hoa si Kim Đuc, Chu tich Quy tranh thien nguyen "Butta Sweet Life" ve nhung hoa pham đe trao cho Benh vien Đa khoa Đuc Giang.


Nhan đinh = Van hoc =
Tran Thi Truong đuoc đanh gia la nha van co so truong viet ve than phan phu nu va co đi vao noi tam nhan vat nu. Nhung van cua ba cung co phan "te nhi, noi goi". Cung mieu ta "te nhi", bao Dan Viet con cho biet them van hoc cua ba "giau suc goi, the hien su tinh te va giau trai nghiem". Tai thoi điem khoi đau nghe nha van, ba cung la mot trong nhung nu nha van co but danh giau mau "nam tinh" nhat tren van đan qua khu va đuong đai Nha phe binh Nguyen Thuy Kha tung nhan xet ve van hoc cua Tran Thi Truong: "Đoc van xuoi Tran Thi Truong, thay ngap noi đoi trong tung con chu..." To VnExpress cho biet Tran Thi Truong viet nhieu va "thanh thuc" voi nhung truyen mieu ta tam trang cua phu nu, đong thoi cho biet them ba con the hien đuoc nhung suy ngam cua ban than ve nhung van đe lon lao hon ve Viet Nam, cua thoi cuoc qua nhung truyen ngan lich su hay the su.
Vao thoi điem ra mat "Pho hoai", Tran Thi Truong đa nhan ve nhung y kien trai chieu trong đanh gia cua nhung chuyen gia van hoc. Nha phe binh van hoc Pham Xuan Nguyen đa len tieng đanh gia: "Pho Hoai" co nhieu nhan vat, nhung đang sau đo la hinh bong nhung con nguoi thuc. Mot nha van khac cung cho rang Tran Thi Truong co su "đinh đac" voi nhieu truyen ngan tieu thuyet viet ve tinh yeu cuoc song cua nguoi Ha Noi. Nhan xet ve "Pho Hoai", nha van Pham Toan đa phai thot len rang: "Thuong lam, đoc Pho Hoai cua Truong thay thuong lam [...] cac nhan vat trong cau chuyen Tran Thi Truong đem ke, tat ca đeu hien, nguoi nao cung hien, khong mot ai dam lam mot đieu đoc đia ." Theo 2 bien tap vien Canh Vu va Phuong Thuy đen tu bao Cong an Nhan dan, ho cho rang nhung truyen ngan va tieu thuyet cua Tran Thi Truong đeu the hien tieng noi "đay tran trong, yeu thuong đen nguoi phu nu". Ho cung cho rang ba co net viet co đien, nhung cau chuyen đuoc hu cau tu đoi thuc cua ba co nhieu tinh "chiem nghiem, triet ly", tham chi la "khong kem phan hai huoc". Bao Hanoimoi cho rang khi đoc van cua Tran Thi Truong du ngay ca trong nhung cau chuyen ngot ngat van thay "nu cuoi cam thong".


= Hoi hoa =
Tac pham hoi hoa cua Tran Thi Truong đuoc đanh gia la "đa dang nhung đon gian, nhieu gam mau". Bao Phap luat Viet Nam nhan xet tranh cua ba thuong thay "gam mau nhe mang tinh co đien, sang nhung la anh sang cua qua khu lam chu đao. Gam mau nay khien nguoi xem cam thay lang lang, hoi tuong, xot xa".  Tuy vay, tac gia Tran My Hien tu bao Cong an Nhan dan lai khang đinh tranh cua ba ve "co đien ma hien đai". Thoi điem nam 2021, Tran Thi Truong cung đuoc coi la nha van chuyen huong sang hoi hoa ban đuoc nhieu tranh nhat.
Theo bao VietnamPlus, đoi tuong hoi hoa ma Tran Thi Truong mieu ta hau het la nhung đo vat co mat trong đoi song cua ba hoac phong canh ma ba gap hang ngay. Nha van Nguyen Quang Thieu khi đen xem trien lam tranh cua Tran Thi Truong đa cho rang ba la "Nguoi phuc sinh linh hon đo vat". Mot to bao cho rang ba đa "nhac lai" nhung đo vat duong nhu bi lang quen mot cach "gian di, trong sang, sau tham va quyen ru". Theo to Tuoi tre, co nhieu ly do tranh cua Tran Thi Truong đuoc nhieu nguoi thich. To bao nay chi ra đay la trien lam đau tay cua mot nha van lan đau lam hoa si, voi cac buc hau het la tinh vat, ve binh, lo, hoa, ve goc nha, bep cui. Nhung ly do chinh ma to bao đua ra la nguoi xem quyet đinh mua tranh cua ba ve voi muc gia ma ba đat ra tu 7 trieu đong đen 23 trieu đong, đuoc xem la muc gia "hop ly". Đa phan khach toi trien lam hoa si cua ba la ban be van nghe si cua Tran Thi Truong - nhung nguoi ma đuoc xem la "kho co the tra cao hon du muon". Ben canh đo, to bao nay cung phe binh tu goc nhin cua nha suu tap, Tran Thi Truong tuy la nha van co tieng song tuoi nghe hoi hoa con tre, gia tri thuong mai cua tac pham chua đuoc xac lap. Tap chi My thuat cua Hoi My thuat Viet Nam cho rang tranh cua Tran Thi Truong "manh me, soi noi, quyet liet".
Bao Lao đong cho rang tranh cua Tran Thi Truong co su "nong nan, but phap va mau sac manh me". Ngoai ra, to bao nay cung cho biet ba con đi sau vao mang tranh chan dung. Cac chan dung cua ba hau nhu đa đuoc cac chu the so huu ngay sau khi ve xong, nhu cac nha tho Nguyen Thi Hong Ngat, Phan Thi Thanh Nhan, Nguyen Phuong Nga hay cac nha ngoai giao, luat su Ngo Ba Thanh, nghe si cello Ngo Hoang Quan, nhac truong Le Phi Phi...


= Quan điem =
Nam 2018, truoc su viec cuon tu truyen "Phut 89" cua cau thu Le Cong Vinh đa gay tranh cai trong du luan vi bi cho rang su that chi đung mot phan, Tran Thi Truong bay to viec "rao ban" qua khu la "chuyen toi te, re tien nhat" trong viec viet tu truyen. Ve hoi hoa, ba cho biet nhung buc tranh ve khung canh ve chua cua hoa si va cuu nhiep anh gia Le Nhu Ha đa gay cho ba su an tuong nhat đinh. Theo Tran Thi Truong, tinh đen thoi điem nam 2022, ba cho rang tham my cua cong chung Viet Nam đa đuoc nang len nhieu nhung quan niem ve gia tri cua hoi hoa con "đon gian qua". Ba cung cho biet o thoi điem nay hien co tinh trang nhieu nguoi co nha đep nhung tren tuong lai treo nhung to lich "re tien" hoac mot so nguoi to ra hai long khi treo nhung buc tranh chep hang cho, nhung buc tranh khong ky ten va "khong co gia tri ve tham my".


Đoi tu Tran Thi Truong co tinh cam voi hoa si ve tranh co đong va ap phich Nguyen Hung Viet tu khoang nam 1968 khi hai nguoi theo hoc lop hoi hoa quan chung o pho Nguyen Thai Hoc, Ha Noi. Ho ket hon va co 2 nguoi con. Sau nam 1975, do ong Hung Viet bi mat viec, kinh te gia đinh gap kho khan nen Tran Thi Truong phai xuat khau lao đong. Con gai lon cua ho tot nghiep đai hoc o Hoa Ki va lap gia đinh voi nguoi Hoa Ky goc Do Thai. Con con trai ut cua hai nguoi la mot luat su ten Nguyen Hung Quang. Ba cho biet con gai minh co đu kha nang cho ba đinh cu tai Hoa Ky nhung ba van tu choi.


Tac pham van hoc đa xuat ban Tham khao