Pomacentrus amboinensis la mot loai ca bien thuoc chi Pomacentrus trong ho Ca thia. Loai nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1868.


Tu nguyen Tu đinh danh trong danh phap đuoc đat theo ten goi cua đao Ambon (thuoc quan đao Maluku, Indonesia), noi ma mau đinh danh cua loai ca nay đuoc thu thap (–ensis: hau to bieu thi noi chon).


Pham vi phan bo va moi truong song Pham vi cua P. amboinensis trai dai tu vung bien cac nuoc Đong Nam A đen cac đao quoc thuoc Melanesia o phia đong, gioi han o phia bac đen quan đao Ryukyu (Nhat Ban), xa hon o phia nam đen Uc (tu quan đao Dampier vong qua phia bac đen ran san ho Great Barrier). Nhung quan the truoc đay đuoc xem la nhung bien di kieu hinh cua P. amboinensis tai vung Micronesia va bien Andaman đa đuoc cong nhan la nhung loai hop le, la Pomacentrus bipunctatus va Pomacentrus andamanensis, tat ca cung đuoc xep vao phuc hop loai P. amboinensis.
Tai Viet Nam, P. amboinensis đuoc ghi nhan doc theo vung bo bien Khanh Hoa–Ninh Thuan, Phu Yen, cu lao Cham, Con Đao va quan đao Truong Sa.
P. amboinensis sinh song tap trung tren nen đay cat, gan nhung ran san ho vien bo hoac trong cac đam pha o đo sau đen 40 m.


Mo ta Chieu dai lon nhat đuoc ghi nhan o P. amboinensis la 11 cm. Co the cua P. amboinensis co mau vang kem (đoi khi phot mau tim nhat), co mot đom nho tren nap mang va mot đom lon hon o goc vay nguc. Đau co nhieu vet đom mau hong tim. Ca con co mot đom đen lon vien trang xanh o ngay sau vay lung; đom nay se tieu bien khi truong thanh.
Trong mot nghien cuu thuc đia, nguoi ta nhan thay nhung ca the truong thanh con mang đom đen tren vay lung đeu la ca đuc đa thuan thuc sinh duc. Kieu hinh cua nhung con đuc nay lai giong voi nhung con ca cai chua truong thanh hon la nhung con đuc đa truong thanh hoan toan. Bang cach đoi lot ca con, nhung con ca đuc nay co the qua mat đuoc nhung con ca đuc co lanh tho rieng đe giao phoi "len lut" voi nhung con ca cai trong lanh tho cua con đuc kia.
So gai o vay lung: 13; So tia vay o vay lung: 14–16; So gai o vay hau mon: 2; So tia vay o vay hau mon: 14–16; So tia vay o vay nguc: 17; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 5.
Mot loai co kieu hinh kha giong voi P. amboinensis, va cung co pham vi chong lan len nhau o khu vuc An Đo Duong - Thai Binh Duong, la Pomacentrus moluccensis. P. moluccensis co the de dang phan biet voi P. amboinensis boi mau vang tuoi đac trung cua chung.


Sinh thai hoc Thuc an cua P. amboinensis bao gom tao va cac loai đong vat phu du.


= Loai luong tinh =
P. amboinensis song theo che đo đa the, gom mot con đuc thong tri va khoang 1–7 con ca cai trong hau cung cua no, cung co the bao gom mot so con non trong bay. Khi ca đuc đuoc loai bo khoi bay trong thi nghiem, ca cai lon nhat hau cung se chuyen đoi gioi tinh tro thanh ca đuc, the hien su luong tinh o P. amboinensis.


= Sinh san =
Ca cai đe trung tren nen to đa đuoc ca đuc chuan bi tu truoc, thuong la tren cac mau san ho chet hoac vo so. Ca đuc co nhiem vu bao ve va cham soc đam trung nay cho đen khi chung no. Trung đa đuoc thu tinh no sau khoang 5 ngay o nhiet đo 28 °C. P. amboinensis co the song đuoc đen hon 6 nam tuoi.


= Giao tiep =
Nhieu loai ca ran san ho khong nhin thay đuoc tia cuc tim vi đay la tia vo hinh đoi voi mat cua chung, cung nhu đoi voi con nguoi. Qua cac thi nghiem nghien cuu, P. amboinensis đuoc chung minh la co the nhin thay loai tia nay. P. amboinensis nhan dang cac loai đoi phuong dua vao kieu hinh cua khuon mat duoi anh sang cua tia cuc tim, cho phep chung "lien lac" voi nhau ma khong bi nhung ke san moi khong nhin đuoc tia cuc tim phat hien. Ngoai ra, mot nghien cuu cho thay, P. amboinensis con co them kha nang phan biet mau sac trong pho nhin thay đuoc, cung cap bang chung hanh vi đau tien cho thay ca ran san ho co the nhin mau.
Ben canh viec nhan dien dua vao mau sac, P. amboinensis con tao ra am thanh đe giao tiep voi nhau nhu nhung loai ca thia trong ho. Thong thuong, nhung loai ca thia se tao ra am thanh cua tieng no "bop bop", va o mot so it loai, am thanh nay lai nghe nhu tieng ruc cua chim. Nhung o P. amboinensis, am thanh do loai nay tao ra khac hoan toan so voi hai am thanh đa biet truoc đo, va đuoc so sanh nhu tieng cua "can gat nuoc xe hoi lau tren be mat cua tam kinh kho".


Tham khao Lien ket ngoai Fish Sounds: Do fish talk to each other? | Earth Unplugged tren YouTube (am thanh cua P. amboinensis nghe đuoc tu 0:42 đen 0:46)