Nguoi Viet tai Nhat Ban (在日ヘトナム人, Zainichi Betonamujin) la cong đong nguoi nuoc ngoai lon thu hai tai Nhat Ban, xep tren ca nguoi Trieu Tien tai Nhat Ban va chi xep sau nguoi Hoa tai Nhat Ban, theo thong ke cua Bo Tu phap Nhat Ban. Nam 2017, co 362.405 nguoi Viet tai Nhat Ban co the cu tru va giay chung nhan thuong tru đac biet, chiem 10,2% nguoi ngoai quoc khac (khong ke tinh trang khong quoc tich). Nam 2018, so luong cu dan goc Viet tang len thanh 430.835 nguoi. Nam 2019, khoang 410.000 nguoi Viet Nam song o Nhat Ban, nhieu nguoi trong so ho la thuc tap sinh ky thuat (khoang 220.000) va sinh vien. Tinh đen thang 12 nam 2023, so luong nguoi Viet tai Nhat Ban la 565.026 nguoi. Phan lon nguoi Viet la cu dan hop phap thuong sinh song o vung Kanto va vung Keihanshin.


Lich su = Phong trao Đong Du =

Vao đau the ky 20 khi nguoi Phap đang đo ho Đong Duong, nhieu sinh vien nguoi Viet đa tim sang Nhat Ban theo Phong trao Đong Du cua hoang than luu vong Cuong Đe va Phan Boi Chau. Đen nam 1908 thi co khoang hai tram sinh vien Viet Nam ghi danh theo hoc tai cac truong đai hoc cua Nhat. Mot so nho sau đo đinh cu o lai Nhat, tao nen hat mam cua cong đong nguoi goc Viet tuy luc ay rat khiem nhuong.


= Ti nan =
Mai đen thap nien 1970 sau chien tranh Viet Nam con so nguoi Viet sang Nhat moi tang manh voi lan song nguoi ti nan đuoc Nhat Ban đon nhan, nhom nguoi nay chiem 70% tong so Viet kieu o Nhat vao đau the ky 21. Viec nhan dan ty nan nuoc ngoai vao Nhat cung đanh dau mot thoi ky moi cho Nhat Ban ke tu sau Chien tranh the gioi thu hai. Truoc thap nien 1970, Nhat duy tri chinh sach han che nguoi nhap cu đe bao ve tinh thuan chung cua nguoi Nhat nhung luat le nay đuoc noi long ke tu đo tro đi.
Tinh đen giua thap nien 1990 khi trai tam tru cho nguoi ti nan Đong Duong chinh thuc đong cua thi Nhat Ban đa đon nhan 11.231 nguoi, trong đo co 8.587 nguoi Viet; so con lai la nguoi Khmer va nguoi Lao. Nhom nguoi Viet co 625 nguoi la du hoc sinh thoi Viet Nam Cong hoa bi ket tai Nhat khi Sai Gon that thu nam 1975; 3.536 nguoi ti nan thuyen nhan đuoc tau be Nhat Ban vot tren bien; 1.820 nguoi boc tu trai ti nan o Đong Nam A, va 2606 nguoi nhap canh Nhat Ban duoi dang đoan tu ODP cua Lien hiep quoc. Trong so gan chin nghin nguoi ti nan Đong Duong thi co 1070 (2018) đa vao quoc tich Nhat Ban.
Nguoi ti nan tu Viet Nam sau nam 1975 phan lon đinh cu tai huyen Kanagawa va Hyogo noi co trai tam cu ban đau. Khi ho roi trai thi nguoi Viet thuong tim đen khu vuc đong nguoi Nhat goc Han sinh song (Zainichi Korean). Du vay ho van khong may thong cam voi nguoi goc Han vi nguoi Han đa hoi nhap sau rong vao xa hoi Nhat trong khi nguoi Viet van la cong đong non tre moi nhap cu. Hai huyen Kanagawa va Hyogo cho đen nam 2018 van la noi tap trung nguoi Viet đong nhat: 4.962 va 3.692 nguoi.


= Du hoc va di cu =
Vao đau the ky 21, cong đong nguoi Viet Nam tai Nhat Ban co 37.000 nguoi, trong đo co khoang 17.000 nguoi Viet sinh song tai Nhat Ban, 17.000 tu nghiep sinh va 3.000 luu hoc sinh. Truoc khi Tong hoi nguoi Viet Nam o Nhat Ban đuoc thanh lap, tai Nhat Ban co nhieu to chuc hoi cua nguoi Viet hoat đong rat manh nhu Hoi Thanh nien va Sinh vien Viet Nam tai Nhat Ban (VYSA), Hoi Sinh vien Đong Du, Hoi nguoi Viet tai vung Kansai va Hoi nguoi Viet vung Kanto. Tuy nhien, hoat đong cua cac to chuc nay con bi mot so gioi han do chua co mot to chuc chung, quy mo, co the đai dien cho toan bo cong đong nguoi Viet sinh song, hoc tap va lam viec tai Nhat Ban. Su ra đoi cua Hoi nguoi Viet Nam tai Nhat Ban đa gop phan giai quyet van đe nay.
Tong hoi nguoi Viet Nam tai Nhat Ban tien than la Hoi cuu luu hoc sinh tai Nhat Ban đuoc thanh lap tu nam 1969, hien do ong Huynh Tri Chanh lam Chu tich. Hoi đa co rat nhieu hoat đong soi noi ung ho trong nuoc khi đat nuoc con bi chia cat cung nhu khi nuoc nha thong nhat. Sau nay Tong hoi la luc luong quan trong trong viec thanh lap Hoi nguoi Viet Nam Nam o Nhat Ban.


= Muc đo hoa nhap =
Nhung nguoi ti nan đa phai chiu nhieu kho khan đe thich nghi voi xa hoi Nhat Ban, đac biet la trong cac linh vuc giao duc va viec lam; ngoai ra ti le đat trinh đo trung hoc pho thong cua nguoi goc Viet chi khoang 40% so voi 96,6% đoi voi cong dan Nhat Ban. Ly do khac biet đuoc dan phan vi he thong giao duc Nhat khong thich ung đuoc voi nguoi ngoai quoc, phan vi khac biet van hoa sinh hoat. Sang the he thu hai thi cang co nhieu cach biet giua gioi tre lon len tai Nhat von thong thao tieng Nhat, trong khi nhom phu huynh sinh truong tai Viet Nam van bi tro ngai ngon ngu. Phan lon nguoi goc Viet giu nguyen ten tieng Viet thay vi lay ten tieng Nhat. Cho du co lay ten Nhat vi nhu cau muu sinh, ho van cho la bi đoi xu khac biet vi dung "ten katakana". Giao hoi Cong giao Roma đong mot vai tro quan trong trong cong đong nguoi Viet o Nhat.
Du sinh song o Nhat, cong đong nguoi Viet van thuong quan tam đen bien chuyen thoi su tai Viet Nam. Thang 5 nam 2016 sau vu ca chet hang loat doc bo bien mien Trung Viet Nam, gay nhieu bat binh vi nha chuc trach khong co bien phap đoi pho cung khong co thong bao gi ve nguyen do, hang tram nguoi Viet o Tokyo đa xuong đuong giuong bieu ngu keu goi moi nguoi "bao ve moi truong".


Du hoc sinh Đai dien hien nay cua cong đong thanh nien tai Nhat Ban la Hoi Thanh nien va Sinh vien Viet Nam tai Nhat Ban (VYSA) con đai dien chung chung cho ca cong đong la Hoi nguoi Viet Nam tai Nhat Ban đuoc thanh lap nam 2009. VYSA mo rong tung nam va hien tai VYSA gom co 14 chi hoi o cac vung tren toan nuoc Nhat. Đo la: Hokkaido, Sendai, Niigata, Kanto, Ibaraki, Tokai, Shiga, Kyoto, Osaka, Kobe, Okayama, Fukushima, Fukuoka, APU.
Tren giay to, Viet Nam gui sang Nhat nhieu du hoc sinh, khoang 60.000 vao nam 2016 nhung so lieu thuc te cua nha chuc trach Nhat Ban thi hon 90% hoc sinh bo hoc voi muc đich đi lam lau khong giay phep. Vi vay lan ranh giua nguoi Viet qua Nhat lao đong hay đi hoc khong phai la hai nhom rieng ma gan nhu hai la mot. Uoc tinh chi khoang 8% trong so 60.000, tuc 5.000 nguoi that su ghi danh đi hoc ma thoi.
Nam 2019, chinh phu Nhat Ban mo cuoc đieu tra sinh vien ghi danh tai Đai hoc An sinh Xa hoi Tokyo. Truong bao cao rang 700 sinh vien ngoai quoc ghi danh (so khong it tu Viet Nam) đa thoi hoc va truong khong biet hanh tung nua.


Cong nhan tam tru Nhung nguoi lao đong nuoc ngoai đen Nhat sau nhung nguoi ti nan theo cai goi la "lan song thu ba" cua nguoi nhap cu goc Viet bat đau vao nhung nam 1990. Khi nhung cong nhan xuat khau lao đong theo hop đong tro ve Viet Nam tu cac quoc gia thuoc Khoi Warszawa truoc đo, cac nuoc sau đo đa chuyen tiep tu che đo cong san, ho đa bat đau tim kiem điem đen khac, noi ho co the kiem đuoc muc thu nhap tot va Nhat Ban thu hut ho boi Nhat Ban gan gui Viet Nam ve mat đia ly va co muc song cao. Vao cuoi nam 1994, so luong cong nhan Viet Nam hang nam đen Nhat đa đat đen con so 14.305 nguoi, phan lon bang thi thuc thuc tap sinh cong nghiep. Trai nguoc voi cac nuoc xuat khau lao đong o khu vuc Đong Nam A khac, phan lon nguoi di cu la đan ong, boi nhung gioi han cua chinh phu Viet Nam đoi voi nguoi đi nuoc ngoai lam viec trong cac linh vuc von phu nu chiem uu the nhu lam viec nha va giai tri.
Vi tinh trang thieu hut nhan cong o Nhat ngay cang nang, Nhat Ban quay sang bu đap so luong bang cach tuyen mo lao cong ngoai quoc. Ngoai nga chinh thuc con co hai nga đao tao duoi danh hieu "huan luyen thuc tap ky thuat" (tieng Anh: technical intern trainee) va du hoc sinh. Duoi dang du hoc sinh thi phai ghi danh đi hoc nhung khong it truong hop bo ra đi lam lau ban thoi gian.
Nam 2014, Nhat Ban đon nhan 20.000 cong nhan goc Viet sang đi lam. Tinh đen nam 2017, so luong đa tang len khoang 50.000 cong nhan lao đong tu Viet Nam, chiem 18,8% tong so lao cong ngoai quoc o Nhat Ban va chi xep sau nguoi Hoa. Tuy nhien, so luong khong nho lao đong Viet đi lam ma khong co giay phep, phan do cong ty moi gioi loi dung tuyen dung đe lam tien, phan do hang xuong cua Nhat muon giam chi phi ve luong bong khi thue muon nguoi ngoai quoc. Rieng nam 2016 nha chuc trach Nhat đa phat hien hang Satoshi Kogyo đa truc loi đua 4.000 nguoi Viet sang lam lao cong bat hop phap.


Van đe toi pham = 2013 =
Theo trang Japan Today hom 27/3 dan so lieu cua Cuc Canh sat Quoc gia noi trong so 9.884 vu bat giu nguoi nuoc ngoai trong nam 2013, 4.047 lien quan toi nguoi Trung Quoc, 1.118 la nguoi Viet Nam va 936 nguoi Han Quoc. Theo trang Jiji Press, nguoi Viet Nam đung đau danh sach cac vu trom đo bi bat tai cac cua hang, so vu pham toi cua nguoi Viet Nam o Nhat Ban đa tang gan 60% trong 9 nam qua, tu 713 nguoi bi bat hoi nam 2004 len 1.118 nguoi nam 2013.


= 2014 =
Co quan canh sat Nhat Ban cong bo tinh hinh bat giu toi pham nuoc ngoai trong nam 2014 co tong cong 15.215 truong hop va trong đo cac vu lien quan đen nguoi Viet Nam la 2.488 vu, tang 61,6% so voi nam 2013, tinh ra trung binh moi ngay xay ra 8 vu an trom dinh đen nguoi Viet. Trong so cac vu an hinh su, thi nguoi Viet đung đau ve ca so vu lan so nguoi cac toi cuop giat, an cap. Đac biet tang la cac vu an cap. So nguoi Viet an cap bi bat giu la 1.745 trong tong so 6.716 nguoi nuoc ngoai bi bat. Trong cac truong hop an cap do nguoi Viet Nam thuc hien thi so vu an cap o cua hang, sieu thi đac biet cao voi 1.437 vu. Trong so nguoi Viet Nam pham toi, ty le nguoi đi du hoc chiem 54.2%, nguoi sang Nhat hoc nghe chiem 12.9%. Đac biet toi pham co visa du hoc tang 1,8 lan.


= 2016 =
Nguoi Viet dan đau ty le toi pham o Nhat, tap trung vao trom cap, tau tan hang hoa an cap, va "đa tau" đi lau tuc dung chuyen cho cong cong ma khong mua ve.


= 2017 =
Nguoi Viet đung đau ve so vu pham phap trong cong đong nguoi nuoc ngoai song tai Nhat, voi 5.140 vu pham phap do cong dan Viet Nam gay ra, tang tu 3.177 vu trong nam 2016 va chiem 30.2% tong so. Viec an cap la hanh vi pho bien nhat trong nguoi Viet, khoang 3.080 vu, trong đo gom 2.037 vu chom đo tai cua hang va 477 vu an trom nha dan. Trong so nguoi Viet Nam gay pham toi, 41 % la du hoc sinh, 29% la thuc tap ky thuat.


= 2018 =
Ngay 1 thang 2, Đai truyen hinh NHK dan loi canh sat tinh Ibaraki cho biet co quan cong to ngay 31/1 khoi to 3 nguoi Viet Nam vi toi trom cap. Hai trong so ba nguoi nay sang Nhat voi tu cach du hoc sinh. Ba nguoi bi khoi to la Le Anh Ngoc (22 tuoi), Vi Tuan Luu (24 tuoi) va Nguyen Anh Tuan (25 tuoi). Theo cao trang, nhom nay đot nhap vao mot can nha tai thanh pho Ryugasaki, tinh Ibaraki, vao ngay 21/1 va lay trom nhieu đo vat, trong đo co tui hang hieu va vong co, tong tri gia 680.000 yen (khoang 6.200 USD).
Ngay 6 thang 8, canh sat Nhat đa đot nhap va bat giu ba nguoi Viet Nam bi tinh nghi thuoc mot đuong day an cap 1.700 mat hang, trong đo co 300 san pham la thuoc va my pham, bi phat hien tang tru tai mot can ho o thanh pho Kawaguchi, thuoc Saitama.
Thong tan xa Kyodo hoi thang 4 nam 2018 dan so lieu cua canh sat Nhat Ban cho thay trong nam 2017 nguoi Viet đung đau ve so vu pham phap o Nhat Ban.
Vao thang 4 nam 2018, theo thong tin tu so canh sat Tokyo cho biet, đa bat giu 1 nam du hoc sinh co quoc tich Viet Nam vi toi sam so. Đuoc biet nam du hoc sinh ten Vo Van Phu, vi mot thoi gian dai khong đuoc tiep xuc voi phu nu, nen đa nhin trom mot phu nu hang xom tam đe thoa man nhu cau. Sau đo, nam du hoc sinh nay đa bi tuyen an 5 nam tu giam. 


= 2019 =
Nam 2019, so lao đong Viet Nam tai Nhat Ban tang cao nhat. Theo so lieu cong bo, lao đong nguoi Viet Nam co muc tang cao nhat voi 26,7%, đat 401.326 lao đong; tiep theo la Philippines co muc tang 9,6% đat 179.685 lao đong. Lao đong nguoi Trung Quoc co muc tang 7,5% nhung van la so lao đong nuoc ngoai lon nhat tai Nhat Ban voi 418.327 nguoi.
Tu ngay 1-4-2019, Nhat Ban đa ap dung he thong thi thuc moi nham tao đieu kien tuyen nhieu lao đong nuoc ngoai hon đe đoi pho voi tinh trang thieu hut lao đong. He thong thi thuc moi cung ghi nhan mot su chuyen đoi chinh sach quan trong trong cac quy đinh nhap cu truyen thong nghiem ngat bang viec chinh thuc mo cua cho cac lao đong nghe.


Tu vong So lao cong nguoi Viet sang Nhat ngay cang đong nhung mot so kho thich ung voi moi truong moi vi vat chat hay tinh than nen dan đen tu vong. Theo ni co Tam Tri o chua Nisshinkutsu (日新窟: Nhat Tan Quat) thi tu nam 2012 đen 2018 đa co 140 nguoi o khoang tuoi 20, 30 sang Nhat lao đong va đot tu tai Nhat.


Website Cong đong nguoi Viet tai Nhat Ban chua co website chinh thuc. Tuy nhien nhung website hoac nhom tren Facebook sau đuoc cho la co lien quan nhat.

www.jprum.net Luu tru ngay 22 thang 4 nam 2023 tai Wayback Machine
"Cong đong Viet Nhat (Vietnam-Japan community)" (Nhom cong khai tren Facebook)
"Cong Đong Nguoi Viet O Nhat Ban- 日本に在留しているヘトナム人" (Nhom cong khai tren Facebook)


Nhung ca nhan tieu bieu Cuong Đe, nha cach mang Viet Nam va la hoang than trieu Nguyen
Phuong Chi, nu than tuong (cha me la nguoi Viet, lon len o Nhat Ban)
Jun Nguyen-Hatsushiba, nghe si (cha la nguoi Viet)
Tai Yuki, dien vien long tieng (phu huynh Viet Nam/Nhat Ban)
Seto Masato, nhiep anh gia (me la nguoi Thai goc Viet, cha la nguoi Nhat)
Tran Van Tho, giao su kinh te
Nguyen Đinh Đang, nha nghien cuu ve ly thuyet vat ly hat nhan va hoa si


Tham khao Đoc them Kawakami, Ikuo (thang 3 nam 2001),  越境する家族―在日ヘトナム系住民の生活世界 [Families Crossing Borders: The World of Ethnic Vietnamese in Japan], Akashi Shoten, ISBN 4-7503-1385-8
Kurata, Yoshiki; Fujiko Nishino; Katsuhiko Tsuzaki (2001). ヘトナム人定住者の就労と生活に関する実態調査 [Survey on attitudes of Vietnamese residents towards work and life] (PDF). Discussion Papers, Project on Intergenerational Equity. So 76. Institute of Economic Research, Hitotsubashi University. Ban goc (PDF) luu tru ngay 9 thang 4 nam 2008. Truy cap ngay 3 thang 1 nam 2008.
Nishino, Fumiko; Kurata, Yoshiki (2001). "日本におけるヘトナム人定住者の社会的統合 (Social integration of Vietnamese residents in Japan)" (PDF). Discussion Papers, Project on Intergenerational Equity (bang tieng Nhat). So 74. Institute of Economic Research, Hitotsubashi University. Ban goc (PDF) luu tru ngay 9 thang 4 nam 2008. Truy cap ngay 3 thang 1 nam 2008.