Chinh uy, viet tat tu Chinh tri uy vien, la danh xung cua cac can bo chuyen trach đai dien quyen lanh đao chinh tri cua nha nuoc (hoac chinh đang) trong quan đoi, thuc hien quyen giam sat chinh tri đoi voi cac chi huy quan su va lanh đao cong tac giao duc chinh tri trong quan đoi. Mac du trong lich su, cac chinh uy (tieng Phap: politique commissaire) xuat hien lan đau tien trong cuoc Cach mang Phap, nhung ngay nay danh xung nay đuoc su dung thuong xuyen cho cac si quan chinh tri trong cac luc luong vu trang cua cac chinh the do đang Cong san lanh đao nhu Lien Xo, Cong hoa Nhan dan Trung Hoa, Viet Nam...
Mot so danh xung khac nhu Tu lenh (hoac Chi huy) pho phu trach chinh tri hoac Chinh tri vien cung thuong đuoc su dung nhu mot tu đong nghia voi Chinh uy mac du chung khong hoan toan tuong hop voi nhau ve mat y nghia.


Chinh uy trong lich su quan su the gioi = Hinh thanh =
Vao the ky XVI, tuong ung voi nuoc Y ngay nay la lanh tho cua Cac nuoc Cong hoa ven bien (tieng Y: Repubbliche Marinare). Du đa so truoc kia la nhung vung lanh tho tung thuoc Đe che Byzantine, vao thoi điem đo, chung la nhung thanh bang voi chinh the cong hoa nhu la nhung quoc gia đoc lap, đeu tung co thoi điem nam quyen cai quan voi cac vung đat hai ngoai, gom nhieu hon đao thuoc Đia Trung Hai, nhung vung đat thuoc Adriatic, va nhung vung đat o Can Đong va Bac Phi. O nhung thanh bang nay, luc luong quan đoi chu yeu đuoc hinh thanh tu nhung đoi quan đanh thue, vi vay nhung vien chuc đuoc uy quyen (tieng Latin: commissarius), goi tat la uy vien, đai dien cho chinh quyen cong hoa đen giam sat cac chi huy va binh si trong nhung đoi quan đanh thue nay đe đam bao su trung thanh cua ho đoi voi chinh quyen cong hoa.
Tai Phap, thoi ky truoc cach mang, cac hoang đe Phap cung thuong phai cac Uy vien chinh tri (tieng Phap: Commissaire politique) xuong cac trung đoan. Cac Chinh uy nay thuong đuoc xep tuong đuong cap chi huy tieu đoan nhung ho khong phai la nhung si quan thuc thu cung nhu khong co quyen chi huy. Ho chi đon thuan la cac vien chuc lam cong tac chinh tri, bao cao truc tiep cho nha vua. Trong Cach mang Phap, Quoc hoi cung cu cac Chinh uy đen cac đon vi quan su đe giup chinh phu kiem soat cac luc luong vu trang cach mang. Tuy nhien, khi cach mang thoai trao, quan đoi tro thanh mot the luc chinh tri thi hinh thai Chinh uy cung khong con đuoc su dung nua.


= Tai Lien Xo =
Sau Cach mang thang Hai nam 1917, Chinh phu Lam thoi Nga bat đau bo nhiem cac chinh uy đen cac đon vi quan đoi đe kiem soat long trung thanh cua cac si quan cua Quan đoi Đe quoc Nga cu đoi voi chinh phu moi. Mot trong nhung chinh uy noi tieng nhat cua Chinh phu lam thoi la Boris Savinkov.

Военный комиссар: Uy vien quan su, Chinh uy
замполит (заместитель командира по политической части): Chi huy pho phu trach cong tac chinh tri, Pho tu lenh chinh tri
политрук (политический руководитель): Phu trach chinh tri, Chinh tri vien


= Tai Đuc =


= Tai Trung Quoc =


= Tai Trieu Tien =


= Tai Viet Nam =
Chinh uy la chuc vu can bo lanh đao đam nhiem cong tac Đang Cong san Viet Nam, cong tac chinh tri trong luc luong vu trang nhan dan cap chien khu, khu va lien khu (1945-1948); đuoc Uy ban Quan su cach mang đat ra tu thang 4 nam 1945 theo nghi quyet Hoi nghi quan su cach mang Bac Ky (tu ngay 15 đen ngay 20 thang 4 nam 1945).
Thang 10 nam 1948 thuc hien "che đo đai dien Đang phu trach trong Quan đoi" tu cap trung đoan tro len, chinh tri uy vien đuoc goi la chinh uy, chiu trach nhiem truoc Đang va cap tren ve moi mat cong tac đang va quan su, đuoc quyen "toi hau quyet đinh".
Thang 2 nam 1951 thiet lap che đo đang uy va thuc hien che đo hai thu truong trong Quan đoi nhan dan Viet Nam, chinh uy tro thanh thu truong chinh tri, giu cuong vi bi thu hoac pho bi thu đang uy cung cap.
Tu 1980 khong con chuc vu chinh uy do thuc hien che đo mot nguoi chi huy, giup nguoi chi huy ve cong tac đang, cong tac chinh tri la pho chi huy ve chinh tri.
Tu 2005 thuc hien "che đo mot nguoi chi huy gan voi thuc hien che đo chinh uy, chinh tri vien trong Quan đoi nhan dan Viet Nam" theo nghi quyet 51-NQ/TW ngay 20 thang 7 nam 2005 cua Bo Chinh tri Ban Chap hanh Trung uong Đang Cong san Viet Nam khoa IX va đuoc chinh thuc to chuc thuc hien tu ngay 19 thang 5 nam 2006. Quan ham cao nhat cua chinh uy, chinh tri vien tuong đuong chi huy cung cap. Chinh uy, chinh tri vien đuoc bien che tu cap đai đoi tro len. Cu the: cap đai đoi, tieu đoan co chinh tri vien, cac cap tren la chinh uy (neu đon vi co Ban Chinh tri se đuoc bien che chinh uy). Chinh tri vien va chinh uy thuong đam nhiem Bi thu Đang uy/Đang bo, trong khi chi huy cung cap đam nhiem Pho Bi thu Đang uy.
Chinh tri vien/chinh uy thuoc nhom nganh si quan chinh tri, mot trong nam nhom nganh si quan cua Quan đoi nhan dan Viet Nam. Cac hoc vien hoc tap tai Truong Si quan Chinh tri (Đai hoc Chinh tri), sau khi ra truong đuoc phan cong ve cong tac tai cac quan, binh chung trong toan quan. 


Chu thich Lien ket ngoai