kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Nguyen Huu Van (1904 - 22 thang 10 nam 2005), thuong đuoc biet đen voi but danh Gian Chi, la hoc gia, nha van, nha giao, nha tho va la mot dich gia Viet Nam. Ong la ban tam giao cua Nguyen Hien Le, mot hoc gia noi tieng khac.


Tieu su Gian Chi sinh nam Giap Thin (1904), que o lang Yen Quyet (lang Cot), phu Hoai Đuc, tinh Ha Đong (nay thuoc quan Cau Giay, Ha Noi). Ong theo Nho hoc tu nho. Nam 14 tuoi đo khoa sinh, vao hoc truong Buoi.
Tot nghiep Cao đang cong chinh Ha Noi, ong vao lam nganh buu đien tai Lai Chau, Son La, tinh Hai Duong. Luc nay ong cong tac voi mot so to bao o Ha Noi.
Khi Cach mang Thang Tam bung no, ong đem ruong đat cho cach mang va ung ho tai vat cho khang chien. Sau đo ong đem gia đinh tan cu len mien thuong du, đen vung Hoang Luu, song Vang, ngu tai Thanh Oai.
Nam bon muoi tuoi, ong co hai cau tho noi ve quang đoi phieu bat cua minh:

Dong đoi khon đoi lam song ruou
Bung giac quan ha lai muon say
Ong co lam tho đang bao tu nam 1940, nhung đen nam 1994 moi in thanh tap "Tac long". Ong tung noi: "Duyen lam tho cua toi bat nguon tu canh đep tren đuong Co Ngu hoi con đi hoc. No đeo đuoi toi mai đen luc đau đa bac van vuong van may cau: Gio đong mo dang hoa đao - tra Phuong Boi đam nho Sao Tren Rung".
Nam 1954, ong di cu vao Nam. Tai Sai Gon, ong lam vien chuc, day đai hoc, viet nhieu sach ve triet hoc va van hoc co Trung Hoa. Luc nay ong than voi Nguyen Hien Le, hai nguoi cong tac viet va dich nhieu sach gia tri nhu "Chien quoc sach", "Su ky Tu Ma Thien", "Đai cuong triet hoc Trung Quoc"...
Sau 30 thang 4 nam 1975, ong tiep tuc viet nhung khong nhieu nhu truoc.
Đen 14 gio 55 phut chieu 22 thang 10 nam 2005, ong qua đoi tai nha rieng o quan 4, Thanh pho Ho Chi Minh, huong tho 102 tuoi.


Tac pham Co đoc - dich truyen Lo Tan (1954)
Cai đem hom ay - (dich Somerset Maugham)
Lo Tan tuyen tap (1987).
Tac long (tho 1993).
Vuong Duy thi tuyen (1992).


= Soan chung voi Nguyen Hien Le =
Đai cuong triet hoc Trung Quoc, thuong va ha (1965).
Chien quoc sach (1967).
Su ky Tu Ma Thien (1972).
Tuan Tu (1974).
Han Phi Tu (1975).


Nhan xet Hoc gia Nguyen Hien Le, đong nghiep va la nguoi ban tam giao (cung la anh em ban re), đa co nhung loi nhan xet kha thu vi ve con nguoi Gian Chi cung nhu tho cua ong:

Ong Gian Chi la mot nghe si (...) tinh tinh hao hoa phong nha, thich hoa, ruou, nhac. Tho ong co giong lang man cua thoi đo, nhung khong suot muot ma hao hung.


Gioi thieu vai đoan tho Gio long len...bong rong len...
Chieu roi! Ngay đep tan them mot ngay!
...
Long toi can lam tich lieu
Mot hai tinh ban trong chieu nho thuong
Khoan khoan đung giong sap huong
Đem nay nhom lai lo huong đem nao...
(Chieu)
Tieng vuon rung thieng tri dam muong
Nua troi son mo, net the luong!
May ve non tham bang khuang bac;
Buom ruoi song xa lang le vang...
(Chieu rung)
Chang biet chua Huong Tich
Non may may dam sau
Rung gia khong loi lach
Nui tham vang chuong đau?
Đa dung suoi nghen tieng
Thong xanh nang lanh mau
Đam khong, troi chang vang
Niem tuc got lau lau.
(dich Huong Tich tu, Vuong Duy)


Lien ket - Bao Thanh Nien, bai viet vao ngay mat cua Gian Chi.


Tham khao
Chien Quoc Sach la cuon co su Trung Quoc viet ve lich su thoi Chien Quoc, tu nam 490 TCN đen nam 221 TCN, luc Cao Tiem Ly khong thanh cong am sat Tan Thuy Hoang. Sach nay co khoang 120.000 chu va chia thanh 33 chuong va 497 tiet đoan, gom co 12 sach luoc nhu sau: Đong Chu sach (东周策), Tay Chu sach (西周策), Tan sach (秦策), Te sach (齐策), So sach (楚策), Trieu sach (赵策), Nguy sach (魏策), Han sach (韩策), Yen sach (燕策), Tong–Ve (宋衛), Trung Son (中山策).


Khai niem chu yeu "Bach phat bach trung" - Tu chuong "Tay Chu Sach (西周策)": "So huu Duong Do Co gia, thien xa. Khu lieu diep gia bach bo nhi xa chi, bach phat bach trung = So (nuoc) co mot nguoi ten la Duong Do Co, ban cung rat gioi. Voi khoang cach mot tram buoc, ban trung mot chiec la lieu, ban tram mui ten đeu đich ca tram (楚有養由基者、善射。去柳葉者百步而射之、百發百中)".


Tham khao
Tinh the la nhung vat the cau tao boi cac nguyen tu, ion, hoac phan tu co anh huong nhieu xa chu yeu la gian đoan.
Vi du: muoi an, đuong, tuyet va mot so kim loai la cac vat lieu o dang tinh the. Cau truc tinh the la cau truc co tinh tuan hoan, goi la cau truc trat tu keo dai. Cau truc va tinh chat vat ly cua cac tinh the co the khong đoi xung theo cac huong trong khong gian.
Cac vat the ran trong thien nhien hau het đeu co cau truc tinh the. The khi, the long va cac vat chat phi tinh the (nhu chat ran vo đinh hinh) trong mot so đieu kien thich hop cung co the chuyen bien thanh tinh the (vi du tinh the long).
Tinh the hinh thanh nho qua trinh ket tinh.


Đac trung Đong chat: cac vi tri khac nhau trong tinh the co tinh chat vat ly va hoa hoc giong nhau;
Di huong: cac phuong huong khac nhau co tinh chat vat ly va hoa hoc khac nhau;
Co the tu hinh thanh len cac the đa dien;
Co nhiet đo nong chay xac đinh;
Co tinh đoi xung;
Gay ra hieu ung nhieu xa đoi voi tia X va chum tia đien tu.


Cac mang tinh the co ban (Mang Bravais) Nguoi ta phan chia cac mang tinh the thanh 7 kieu co ban, goi la mang Bravais, trong moi kieu co ban co nhieu kieu cu the khac nhau, theo liet ke o bang duoi đay


Ket tinh Su ket tinh la mot qua trinh tu nhien hoac nhan tao, sau qua trinh nay se hinh thanh cac tinh the ran ket tua tu dung dich. Ket tinh cung la mot ky thuat tach chat long hoa chat ran, trong đo se xay ra qua trinh chuyen đoi chat tan trong dung dich long vao trong pha ran ma o đo tinh the hinh thanh o dang tinh sach nhat.
Su ket tinh trai qua hai giai đoan chinh, hinh thanh mam tinh the va su phat trien cua mang tinh the.
Tao mam la buoc ma cac phan tu chat tan phan tan trong dung moi bat đau tap hop thanh cum.


Xem them Chat ran vo đinh hinh
Tinh the long
Tinh the ran
Mang tinh the


Tham khao ^  Kittel C. ((ngay 12 thang 7 nam 1995)). Introduction to Solid State Physics. Wiley; 7 edition. ISBN 978-0471111818. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |year= (tro giup)Quan ly CS1: nam (lien ket)
Cu dan o Gabrovo, Bulgaria, noi tieng vi khieu hai huoc đac biet. Nhung cau chuyen hai huoc cua ho lien quan toi tinh keo kiet va toi thanh pho đoi thu Sevlievo. Vao đau the ky 20, nhung cau truyen cuoi Gabrovo đa tro nen pho bien nho Bao tang nghe thuat trao phung Gabrovo.
Nguoi dan o Gabrovo, von la mot trong nhung trung tam kinh te lau đoi nhat cua Bulgaria, vua gioi trong viec tiet kiem, vua gioi mac ca, va tinh tiet kiem o đo đuoc coi la di truyen. Ho luon tim cach tan dung moi thu, mot bai hoc vo gia đa đuoc to tien truyen lai. Hau het cac truyen cuoi Gabrovo đeu lien quan toi tien bac.


Nhung cau noi đua noi tieng Nguoi ta noi rang dan Gabrovo...

cat đuoi meo đe co the đong cua nhanh hon, giup tiet kiem nang luong suoi am nha khi meo đi ra khoi cua. The nen, mot con meo đen cut đuoi đa la bieu tuong lau đoi cua Gabrovo.
gan mot cai voi vao qua trung đe dung dan.
vao buoi toi ho đe đong ho ngung chay đe khong lam mon banh rang.
đeo mat kinh mau xanh la cay cho con lua đe khi ho cho no an rom, thi no se tuong đo la co non.
đo mo hoi rong rong trong lo ren va trong cho, khi mac ca.
khi moi khach toi nha uong tra, ho nung nong cac con dao đe vi khach khong the nao lay bo đuoc.
đe tiet kiem tien chui ong khoi, ho tha mot con meo tu tren xuong.


Chuyen cuoi Gabrovo Mot so cau truyen cuoi Gabrovo noi tieng la:

Mot cong dan Gabrovo đen gap hang xom va hoi:
"Anh ban lang gieng. Toi gap đoi chut kho khan. Toi co 15 nguoi khach, nhung chi co 10 cai ghe, anh ban co cai ghe nao khong dung khong?"
"Co", nguoi hang xom tra loi.
"That tuyet, vay toi se gui sang nha anh ban nam nguoi khach nhe".
Tai sao dan Gabrovo khong mua tu lanh?
Tra loi: Vi ho khong chac la lieu đen tu lanh đa tat chua sau khi đong tu.
Tai sao trong cac đam cuoi o Gabrovo, khi nhay nguoi ta chi mang tat?
Tra loi: Vi mang giay se tao ra tieng on, ma ho thi nghe "ke" nhac cua ngoi lang ben canh (Sevlievo).
Tai sau khi đoc sach dan Gabrovo cu bat tat đen lien tuc?
Tra loi: Đe tiet kiem nang luong khi lat sang trang.


Xem them Bao tang nghe thuat trao phung Gabrovo
Thanh pho Gabrovo


Tham khao
Bach gia tinh (chu Han: 百家姓, nghia la ho cua tram nha) la mot van ban ghi lai cac ho pho bien cua nguoi Trung Quoc. Van ban nay đuoc soan vao đau thoi Tong. Ban đau danh sach co 411 ho, sau đo tang len 504 ho, gom 444 ho đon (chi gom mot chu, vi du Trieu, Ho,...) va 60 ho kep (gom hai chu, vi du Tu Ma, Gia Cat,...). Hien nay co khoang 800 ho phat sinh tu van ban goc nay.
Đay la the tho van 8 chu. Thu tu khong xep theo su pho bien cua tung ho, ma theo nhu hoc gia đoi Tong Vuong Minh Thanh (王明清), cac ho đau tien đuoc noi toi trong danh sach la ho cua cac gia toc quan trong cua trieu đinh phong kien luc đo, truoc het la Trieu (趙) - ho cua cac hoang đe nha Tong, sau đo la Tien (錢) - ho cua cac vua nuoc Ngo Viet, Ton (孫) - ho cua chinh phi Ngo Viet vuong va Ly (李) - ho cua cac vua nuoc Nam Đuong. Bon ho tiep theo sau đo - Chu (周), Ngo (吳), Trinh (鄭), Vuong (王) - la ho bon nguoi vo khac cua Tien Thuc, vua Ngo Viet cuoi cung.
Toan bo van ban đuoc xep van đieu va co the đoc len nhu mot bai tho 4 chu mot cau, vi vay đoi khi tre em Trung Quoc su dung tac pham nay đe hoc vo long ben canh cuon Tam tu kinh.


Danh sach cu the Xem them Ho nguoi Hoa
Danh sach cac ho nguoi Trung Quoc pho bien


Tham khao K. S. Tom. (1989). Echoes from Old China: Life, Legends and Lore of the Middle Kingdom. University of Hawaii Press. ISBN 0824812859
Chen, Janey. (1992). A Practical English-Chinese Pronouncing Dictionary. Tuttle Publishing. ISBN 0804818770


Lien ket ngoai Ban goc Bach gia tinh tren Project Gutenberg
Ha Tay la mot xa thuoc thanh pho Hai Phong, Viet Nam.


Đia ly Xa Ha Tay co vi tri đia ly:

Phia đong giap xa Thanh Ha
Phia tay giap cac phuong Ai Quoc, Nam Đong va xa Đai Son
Phia nam giap xa Chi Minh
Phia bac giap xa Ha Bac.
Xa Ha Tay co dien tich 24,41 km², dan so nam 2024 la 34.187 nguoi, mat đo dan so đat 1.400 nguoi/km².


Lich su Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1669/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua thanh pho Can Tho nam 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 16 thang 6 nam 2025). Theo đo, thanh lap xa Ha Tay thuoc thanh pho Hai Phong tren co so toan bo 6,27 km² dien tich tu nhien la, quy mo dan so la 7.746 nguoi cua xa Tan An; toan bo 10,84 km² dien tich tu nhien, quy mo dan so la 12.092 nguoi cua xa An Phuong va đieu chinh 7,30 km² dien tich tu nhien, quy mo dan so la 14.349 nguoi cua xa Thanh Hai thuoc huyen Thanh Ha, tinh Hai Duong.
Xa Ha Tay co 24,41 km² dien tich tu nhien va quy mo dan so la 34.187 nguoi.


Chu thich Tham khao
Ong gia Ba Tri hay gia Ba Tri la mot nguoi co that, ten Thai Huu Kiem hay Ca Kiem, song vao đau thoi Minh Mang (đau the ky XIX). Ong noi tieng voi chuyen cung may ong gia khac, đi bo tu huyen Ba Tri, Ben Tre ra toi Kinh thanh Hue đe nop đon kien cho vua Minh Mang, đoi lai cong bang cho nguoi dan o Ba Tri. Cho toi nay, cum tu "Ong gia Ba Tri" đa tro thanh mot thanh ngu pho bien trong dan gian, đe chi nhung ong gia ma cung coi, cuong quyet bao ve cong ly.


Cau chuyen Ong Thai Huu Kiem la chau noi ong Thai Huu Xua, goc o Quang Ngai, sinh co lap nghiep o Ba Tri tu the ky XVIII. Ong Xua tung co cong giup chua Nguyen Anh, đuoc phong chuc "Trum ca An Binh Đong" quan Ba Tri. Nam 1806, ong Kiem dung cho Trong ben canh rach Ba Tri, giup cho dan cu o khu nay co noi lam an sinh song. Khi đo co ong Xa Hac o cho Ngoai choi ep, đap đap chan khong cho ghe thuyen tu song Ham Luong vao cho Trong. Ong Kiem bat binh, kien len phu Huyen, phu huyen xu cho Trong thua voi lap luan: "Moi lang đeu co quyen đap đap trong đia phan lang minh".
Ca Kiem cung dan buon ban o cho Trong khong chiu phan quyet tren. Ong lien cung hai ong gia nua la Nguyen Van Toi va Le Van Loi, khan goi đi bo tu Ba Tri ra Hue (lo trinh khoang hon 1000 cay so) - đe đua đon len nho vua phuc tham lai phan quyet bat cong kia. Cuoi cung sau mot thoi gian dai do đuong đi, ba ong gia cung toi noi. Luc nay vua Gia Long moi bang ha, vua Minh Mang vua len ngoi. Vua thu ly roi xu cho dep bo đap, voi ly do rach la rach chung, đuong giao thong chung cua ca cho Ngoai lan cho Trong.
Tu sau lan kien tung thanh cong đo, dan Ben Tre goi ong Ca Kiem la "ong gia Ba Tri". Va vung Ben Tre cung la vung đat cua ong gia Ba Tri, noi tieng voi cau chuyen ba ong gia đi bo hon 1000 cay so đe đau tranh cho le phai.


Luu truyen Cau chuyen ve ong gia Ba Tri luu truyen trong dan gian va cung đuoc ghi lai trong mot so sach: "Monographie de la province de Ben Tre" (Chuyen khao tinh Ben Tre) do mot nguoi Phap soan nam 1929, "Kien Hoa xua va nay" cua Huynh Minh (1965), "Tinh Ben Tre trong lich su Viet Nam (tu nam 1757 đen 1954)" cua Nguyen Duy Oanh (1971).
Cung nhu cac chuyen truyen mieng trong dan gian, chuyen ve ong gia Ba Tri co nhieu di ban. Co nhung sach ke ong gia Ba Tri nhung khong noi ten, chi chung chung nhung ong gia đi kien tung đo. Song nhung cau chuyen nay đeu viet ve nhung ong gia đi bo tu Ben Tre đen kinh đo Hue va ket cuc la đoi đuoc le phai cho nguoi dan cho Trong. Y nghia cua cau chuyen la đe cao tinh than dung cam, quyet tam kien tri bao ve le phai, bat chap moi tro ngai, hiem nguy qua hinh tuong cua "ong gia Ba Tri".


= Trong ngon ngu =
Tu đien Tieng Viet cua Le Van Đuc va Le Ngoc Tru giai thich thanh ngu "Ong gia Ba Tri": "Nguoi gia ma quac thuoc, can đam, co cong sua lang, giup nuoc, lap cho, mo đuong".
Cho toi nay cum tu nay đa tro thanh mot thanh ngu chi nhung ong gia kien quyet hanh đong, bat chap tro ngai tuoi tac, chu khong rieng chi may ong o huyen Ba Tri nua .


Chu thich Lien ket ngoai Ong gia Ba Tri Luu tru ngay 14 thang 1 nam 2010 tai Wayback Machine - www.bentre.gov.vn
Ben Tre la mot phuong thuoc tinh Vinh Long, Viet Nam.


Đia ly Phuong Ben Tre co vi tri đia ly:

Phia Đong giap phuong An Hoi
Phia Tay giap xa Phu Tuc
Phia Nam giap cac xa Tan Thanh Binh va Phuoc My Trung, ranh gioi la song Cai Cam
Phia Bac giap phuong Son Đong.
Phuong Ben Tre co dien tich 31,99 km², dan so tinh đen nam 2025 la 35.917 nguoi, mat đo dan so đat 1.122 nguoi/km².
Phuong nay co con song Ham Luong chay qua.


Lich su hanh chinh Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1687/NQ-UBTVQH15 cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua tinh Vinh Long nam 2025. Theo đo, sap xep toan bo dien tich tu nhien, quy mo dan so cua Phuong 7 va xa Binh Phu (thanh pho Ben Tre), xa Thanh Tan (huyen Mo Cay Bac) thanh phuong moi co ten goi la phuong Ben Tre.


Giao thong Phuong co Quoc lo 60 đi qua va cac cau nhu cau My Hoa qua song Ben Tre, cau Ham Luong qua song Ham Luong, cau Cai Cam moi va cu qua song Cai Cam. Tren đia ban phuong tung co ben pha Ham Luong nhung đa dung hoat đong. Phuong cung co vong xoay My Hoa giao đuong Nguyen Van Tu va Đong Van Cong.


Xa hoi = Kinh te =
Phuong co bon cho la cho Binh Phu, cho Phuong 7, cho Thanh Tan va cho Mien.


= Giao duc =
Tren đia ban phuong co 4 truong mau giao, 3 truong tieu hoc va 3 truong trung hoc co so bao gom:

Truong Mam non Binh Phu
Truong Mam non Binh Minh
Nhom tre Phuong 7
Truong Mau giao Thanh Tan
Truong Tieu hoc Binh Phu
Truong Tieu hoc Phuong 7
Truong Tieu hoc Thanh Tan 2
Truong THCS My Hoa
Truong THCS Thanh Tan
Truong THCS Tran Thi Lu


= Giai tri =
Phuong co 2 cong vien lon o đuong Hung Vuong la cong vien My Hoa doc bo song va cong vien Cau My Hoa o chan cau My Hoa doc bo song Ben Tre. Phuong co khu du lich Phu An Khang gan Quoc lo 60.


= Y te =
Phuong đang xay dung Benh vien Đa khoa tinh Ben Tre nam tren Quoc lo 60 voi tong so von đau tu hon 1658 ty đong va đuoc khoi đong vao ngay 28 thang 12 nam 2024 đe thay the cho benh vien Nguyen Đinh Chieu đang qua tai. Du an đat tieu chuan benh vien hang II voi quy mo 500 giuong benh, co dien tich san xay dung hon 41.121 km², bao gom toa nha chinh 5 tang phuc vu cac hoat đong kham va chua benh.


Tham khao
Spelling bee (tam dich "cuoc thi đanh van") la mot cuoc thi trong đo cac thi sinh, thong thuong la thieu nien, đuoc yeu cau đanh van đung cac tu tieng Anh đua ra. Ban giam khao đoc mot chu nao đo, thi sinh co quyen đat cac cau hoi lien quan đen tu (nhu cac cach đoc khac nhau, đinh nghia, nguon goc tu, tu loai, vi du), sau đo thi sinh phai đanh van đung tu đo. Y tuong to chuc cuoc thi dang nay xuat phat tu My, va thuong đuoc coi la mot phong tuc rieng cua My; mot trong cac ly do co the la vi tieng Anh la mot ngon ngu co chinh ta đac biet phuc tap va bat quy tac.


Nguon goc tu Mac du ngay nay nguoi ta chi dung spelling bee, tu bee trong tieng Anh truoc đay đuoc dung đe chi viec tu tap lai đe thuc hien mot cong viec nao đo, nhu trong husking bee, a quilting bee, hay an apple bee. Tu nguyen cua no khong ro rang nhung co the xuat phat tu tieng Anh co ben nghia la nguoi cau nguyen (prayer).


Lich su Dau vet cua cum tu spelling bee xuat hien som nhat trong cac tai lieu la vao nam 1825, mac du cac cuoc thi đuoc to chuc truoc nam đo. Đong co chinh hinh thanh cac cuoc thi dang nay la sach hoc van cua Noah Webster. Xuat ban lan đau nam 1786 va đuoc biet đen voi ten goi "The Blue-backed Speller," sach hoc van nay cua Webster đa tung la sach giao khoa co ban cua cac truong tieu hoc tai My cho nam the he hoc sinh.
Cuoc thi Spelling Bee cap quoc gia cua My bat đau đuoc The Courier-Journal, mot to bao cua Louisville, Kentucky to chuc vao nam 1925. Nam 1941, Scripps Howard News Service gianh quyen tai tro chuong trinh va đoi ten cuoc thi thanh Scripps Howard National Spelling Bee (sau nay goi tat la "Scripps National Spelling Bee"). Cac thi sinh thong thuong đen tu 50 tieu bang Hoa Ky, ngoai ra con co cac thi sinh tu Canada, Bahamas, New Zealand va chau Au.
Tai Hoa Ky, cac cuoc thi đanh van kieu spelling bee đuoc to chuc hang nam tu cap đia phuong đen cap quoc gia nhu Scripps National Spelling Bee, cuoc thi nay trao giai thuong bang tien mat cho nguoi thang cuoc. Cuoc thi cap quoc gia đuoc cac to bao va to chuc giao duc tai tro; va đuoc phat song tren ESPN. Tu nam 2006, vong chung ket đuoc phat song tren ABC live. Nam 2005, cac thi sinh đen tu Bahamas, Jamaica, Guam, quan đao Virgin thuoc My, Samoa thuoc My, Canada, New Zealand, Puerto Rico, va mot can cu quan su cua Đuc, cung nhu tu Hoa Ky. Đay la nam đau tien cac thi sinh đen tu Canada va New Zealand tham gia. Tai lieu su dung chinh thuc la tu đien cua Merriam-Webster, Webster's Third New International Dictionary. Danh sach cac tu hang nam do Scripps cung cap bang ban in hoac truc tuyen.


Chu thich
Tren thap Eiffel, Gustave Eiffel đa cho ghi ten 72 nha khoa hoc, ky su va nha cong nghiep, nhung nguoi lam rang danh nuoc Phap tu nam 1789 đen 1889. Cac chu cai đuoc in noi, cao 60 cm, o bon mat ngoai tang 2 cua thap. Sau mot thoi gian bi son phu khoang đau the ky 20, đen nam 1986 va 1987, Cong ty khai thac thap Eiffel đa khoi phuc lai cac dong chu nay.
Hau het cac nhan vat đuoc ghi danh la thanh vien cua Vien han lam khoa hoc Phap. Tat ca 72 nguoi đeu co su lien he chat che voi nuoc Phap va hau het la nguoi Phap. Mot vai trong so đo sinh o nuoc ngoai. Ngoai ra con co the thay mot so luong lon nhan vat tu Truong Bach khoa Paris — chu yeu la sinh vien va mot vai giao vien — chiem khoang gan nua danh sach.


Danh sach = Phia Trocadero =


= Phia Grenelle =


= Phia Ecole Militaire =


= Phia Paris =


Chi trich = Phu nu =
Danh sach hoan toan thieu vang nu gioi, khien no bi chi trich nang ne vi khong co nha toan hoc nu Sophie Germain, khi nhung ly thuyet cua ba ve su gian no đa anh huong chinh toi viec xay dung thap. Nha viet tieu su nguoi Đuc Mozans đua ra nghi van Sophie Germain khong co ten trong danh sach chi vi ba la mot phu nu.


= Ky su thuy loi va hoc gia =
Muoi bon ky su thuy loi va hoc gia đa đuoc liet ke trong danh sach, tuy nhien lai khong co su gop mat cua Henry Philibert Gaspard Darcy—nguoi co nhung đong gop chua đen đuoc voi toan cau cho đen the ki 20. Nhung truong hop thieu sot khac la Antoine de Chezy—mot nha khoa hoc kem noi tieng hon, Joseph Valentin Boussinesq—nguoi đi tien phong trong linh vuc nghien cuu cua minh; va nha toan hoc Evariste Galois.


Ghi chu Tham khao Tai lieu đoc them "Combien de physiciens et chimistes comporte la liste des 72 savants?" (bang tieng Phap). Academie de Reims. Ban goc luu tru ngay 11 thang 10 nam 2006. Truy cap ngay 9 thang 10 nam 2019.
Georges et Jacques Barral, Histoire populaire des 72 savants dont les noms sont inscrits sur la grande frise de la Tour Eiffel, Nha xuat ban J.Mersch, 1889.
William P. Berlinghoff, Fernando Quadros Gouvea. Math Through the Ages: A Gentle History for Teachers and Others. MAA, 2004, trang 52. ISBN 0-88385-736-7.


Lien ket ngoai Les 72 savants tren trang chinh thuc cua thap Eiffel
Boring la mot cong đong chua hop nhat trong Quan Clackamas, Oregon, Hoa Ky. No nam doc theo Xa lo Oregon 212, khoang 8 dam Anh ve phia nam cua Gresham va khoang cach tuong tu tu Clackamas. Ca hai thanh pho vua ke tren la ngoai o cua Portland.


Lich su Cong đong nay đuoc đat ten cua W. H. Boring, mot cu dan thoi xa xua cua khu vuc nay. Boring đuoc khoi su vao nam 1903 voi cai ten la "Boring Junction". Buu đien đuoc thiet lap va lay ten la "Boring" cung nam đo. Cac nha xay dung đuong rai lien ngoai o đa lay ten Boring lam ten cho cong đong.
Cai ten đoc nhat vo nhi nay cua thi tran (Boring co nghia tieng Viet la nham chan) thuong khien no co mat tren cac danh sach cac đia danh co ten bat thuong. Cai ten "Boring" đuoc nhung nguoi đia phuong đon nhan va đuoc tim thay trong ten cua nhieu doanh nghiep đia phuong. Đieu nay khien cho nhieu bien hieu chi đuong co ve buon cuoi đoi voi nhieu nguoi tu xa đi ngang hoac ghe tham.
Nam 2005, nguoi dan Boring đa lam đon xin phep đuoc tro thanh cac ngoi lang đuoc cong nhan hop phap đau tien tai Oregon.
Nhung nguoi co vu cho viec cong nhan lang đa su dung khau hieu "noi sinh song thich thu nhat."
Sau nhieu thang tranh luan ve van đe thanh lap lang, cac cu dan đa đanh bai khit khao viec đua đia danh thanh lang trong mot cuoc trung cau theo hinh thuc hop cong đong voi 293 phieu thuan va 298 phieu chong.


Kinh te Boring la mot thi tran lam nghiep qua phan nhieu thoi gian cua the ky 20. Cong ty Portland Traction, mot cong ty đuong rai hien thoi đa giai the, co hoat đong 1 tuyen đuong rai tu Portland (gan vi tri hien tai cua Bao tang Khoa hoc va Cong nghe Oregon (Museum of Science and Industry hay viet tat la OMSI) tren song Willamette đen Boring qua nga Gresham. Trong thap nien 1950, Cac cong ty xe lua Southern Pacific va Union Pacific đa hop tac đieu hanh hoat đong van tai hang hoa.


Xem them Vung nham thach Boring
Hanh lang Springwater, mot đuong mon danh cho xe đap ket thuc tai Boring


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Boring Village
Quan 5 (con co ten la quan Pantheon, nhung ten goi nay it đuoc dung trong đoi song thuong nhat) la quan co nhat thanh pho Paris. No phu kin gan nhu toan bo khu pho La Tinh, đuoc nhung nguoi La Ma xay vao thoi Co đai. Nam o ta ngan, ngay ben bo song Seine, phia Bac cua Quan 5 sang ben kia song la Quan 4. Phia Tay la Quan 6 va cac phia con lai la Quan 13 va Quan 14.
Khu pho La Tinh thuoc Quan 5 la noi tap trung rat nhieu truong đai hoc. Phan Quan 5 giap voi song, cuoi đai lo Saint-Michel la noi tap trung nhieu nha hang, quan ca phe luon đong đuc khach du lich. Toa thi chinh cua quan nam tren quang truong Patheon.


Dan so Theo đieu tra nam 1999, quan co 58.849 dan tren dien tich 254 ha, trung binh 23.169 nguoi/km²


Cac cong trinh, đia điem Arenes de Lutece
College de France
Ecole normale superieure
Truong Bach khoa Paris (toa nha cu, truong chinh hien nam o Palaiseau)
Tru so tai Paris cua Institut national agronomique Paris-Grignon (INA P-G) - (Vien quoc gia nong hoc Paris-Grignon)
Eglise Saint-Medard
Benh vien du Val-de-Grace
Hotel de Cluny
Institut du monde arabe - (Vien the gioi A Rap)
Jardin des Plantes
Lycee Henri-IV
Lycee Louis-le-Grand
Ministere de la Recherche - (Bo Nghien cuu Khoa hoc Phap)
Mosquee de Paris
Đien Pantheon Paris
Sorbonne
Nha hat Huchette
Universite Sorbonne-Nouvelle
Campus de Jussieu


Cac pho chinh Phuong Quan 5 gom 4 phuong:

Saint-Victor
Jardin-des-Plantes
Val-de-Grace
Sorbonne


Tham khao