Tuong quan (将軍 (しょうくん), Shogun,  [ɕoːɡɯɴ] ) hay viet đay đu la Chinh di Đai tuong quan (征夷大将軍 (せいいたいしょうくん), Sei'i Taishogun) hoac con goi la Mac chua/Mac chu (幕主, Bakushu) la mot danh hieu vo quan cao cap trong lich su Nhat Ban. Khoi đau, no la mot chuc vu vo quan do Thien hoang chi đinh, thong linh quan su chien đau chong lai cac bo lac đia phuong o phia Bac Nhat Ban khong than phuc trieu đinh. Tu nam 1185 đen nam 1868, nguoi nam giu danh hieu Shogun tro thanh nha cai tri tren thuc te cua Nhat Ban, nam tron quyen hanh quan su lan chinh tri.
Cac Shogun co mot bo may đieu hanh rieng đuoc goi la Mac phu (幕府, bakufu), thuc hien viec cai tri Nhat Ban tren thuc te, trong khi trieu đinh cua Thien hoang chi giu quyen tren danh nghia. Mac phu tuong trung cho vai tro cua Shogun thong linh chien truong, chi mang tinh chat tam thoi trong thoi chien. Tuy nhien, tren thuc te, the che nay ton tai trong gan 700 nam, va chi ket thuc khi Shogun Tokugawa Yoshinobu giao tra chuc vu lai cho Thien hoang Minh Tri vao nam 1867 nhu mot phan cua cuoc Minh Tri Duy tan.
Du khoi đau la mot chuc vu vo quan do Thien hoang bo nhiem, nhung tu cuoi the ky XII, cac Shogun đa giu rieng chuc vu nay voi quyen ke vi cha truyen con noi. Trong lich su Nhat Ban, mot so gia toc khac nhau đa nam giu chuc vu nay, trong đo, noi len 3 gia toc, Kamakura, Ashikaga va Tokugawa, tren thuc te đa nam giu quyen cai tri toi cao tren thuc te tren toan coi Nhat Ban trong suot gan 700 nam. 
.


Tu nguyen Chuc vu Chinh di Đai tuong quan (征夷大将軍 (せいいたいしょうくん), Sei'i Taishogun) nguyen la mot chuc vu vo quan do Thien hoang bo nhiem, thong linh quan đoi trieu đinh chong lai cac bo lac o phia Bac Nhat Ban. Trong lich su, nhieu chuc vu vo quan thong soai tuong tu nhu danh hieu Seii Taishogun đa tung đuoc su dung voi cac muc đo trach nhiem khac nhau, nhu:

Seito Taishogun (征東大将軍, Seito Taishogun  lit. "Chinh Đong Đai tuong quan")
Seisei Taishogun (征西大将軍, Seisei Taishogun  lit. "Chinh Tay Đai tuong quan")
Chinjufu Shogun (鎮守府将軍, Chinjufu Shogun  lit. "Tran thu phu Tuong quan")
Seiteki Taishogun (征狄大将軍, Seiteki Taishogun  lit. "Chinh đich Đai tuong quan")
Mochisetsu Taishogun (持節大将軍, Mochisetsu Taishogun  lit. "Tri tiet Đai tuong quan")
Sekke shogun (摂家将軍, Sekke shogun  lit. "Nhiep gia Tuong quan")
Miya shogun (宮将軍, Miya shogun  lit. "Cung tuong quan")
Mutsu Chinto Tykat (陸奥鎮東将軍, Mutsu Chinto Tykat  lit. "Luc Ao Tran Đong Tuong quan")
Tuy nhien, khong co chuc vu nao phat trien len tam quan trong nhu Seii Taishogun. Khoi đau chi la mot chuc vu thong linh nhu cac chuc vu tren, tu sau the ky 12, cac Seii Taishogun đa tro thanh lanh đao cua cac samurai, nam giu binh quyen va quyen cai tri tren thuc te cua Nhat Ban.


Lich su = Shogun đau tien =
Khong co su đong thuan giua cac tac gia khac nhau vi mot so nguon coi Tajihi no Agatamori la nguoi đau tien, nhung nguoi khac cho la Otomo no Otomaro, nguon khac cho rang shogun đau tien la Sakanoue no Tamuramaro, trong khi nhung nguoi khac tranh van đe bang cach chi đe cap đen shogun Minamoto no Yoritomo nha Kamakura.


= Thoi ky Heian (794–1185) =

Ban đau, danh hieu Sei-i Taishogun đuoc trao cho cac chi huy quan đoi trong đau thoi ky Heian trong suot thoi gian dien ra cac chien dich quan su chong lai Emishi, nhung nguoi chong lai su quan ly cua trieu đinh co tru so tai Kyoto. Otomo no Otomaro la Sei-i Taishogun đau tien. Nguoi noi tieng nhat trong so cac shogun nay la Sakanoue no Tamuramaro.
Vao cuoi thoi Heian, mot shogun nua đa đuoc bo nhiem. Minamoto no Yoshinaka đuoc phong la sei-i taishogun trong Chien tranh Genpei, chi bi Minamoto no Yoshitsune giet ngay sau đo


 Sakanoue no Tamuramaro  Sakanoue no Tamuramaro (758–811) la mot vi tuong Nhat Ban, nguoi đa chien đau chong lai cac bo toc o phia bac Nhat Ban (đinh cu tren lanh tho ma ngay nay thuoc cac tinh Mutsu va Dewa). Tamarumaro la vi tuong đau tien đanh bai cac bo toc nay, sap nhap lanh tho cua ho vao lanh tho cua Nha nuoc Yamato. Vi nhung chien cong quan su cua minh, ong đuoc phong la Seii Taishogun va co le boi vi ong la nguoi đau tien gianh đuoc chien thang truoc cac bo lac phia bac nen ong thuong đuoc cong nhan la vi Shogun đau tien trong lich su. (Luu y: theo cac nguon lich su, Otomo no Otomaro cung co danh hieu la Seii Taishogun).


= Mac phu Kamakura (1192–1333) =

Vao đau the ky 11, cac daimyo đuoc bao ve boi samurai đa thong tri noi bo nen chinh tri Nhat Ban. Hai trong so nhung gia toc quyen luc nhat – Taira va Minamoto – chien đau đe gianh quyen kiem soat trieu đinh đang bi suy giam quyen luc. Gia toc Taira nam quyen kiem soat tu nam 1160 đen nam 1185, nhung bi nha Minamoto đanh bai trong Tran Dan-no-ura. Minamoto no Yoritomo nam quyen tu chinh quyen trung uong va tang lop quy toc va đen nam 1192 đa thanh lap he thong phong kien đat tong hanh dinh tai Kamakura trong đo quan đoi tu nhan, samurai, gianh đuoc mot so quyen luc chinh tri trong khi Thien hoang va quy toc tai Heian van la nhung nguoi cai tri đat nuoc tren danh nghia. Trong khi đo, Shogun tai Kamakura tro thanh nha lanh đao tren thuc te cua Nhat Ban.
Nam 1192, Yoritomo đuoc Thien hoang Go-Toba trao tang danh hieu Chinh di Đai Tuong quan (Sei-i Taishogun) va he thong chinh tri ma ong đa phat trien voi su ke thua cua cac tuong quan khi nguoi đung đau đuoc goi la Mac phu. Gia đinh Hojo Masako (vo cua Yoritomo), Hojo, nam quyen luc tu cac tuong quan Kamakura. Khi cac con trai va nguoi thua ke cua Yoritomo bi am sat, tuong quan đa tro thanh nguoi đung đau cha truyen con noi. Quyen luc thuc su thuoc ve cac nhiep chinh Hojo. Mac phu Kamakura ton tai gan 150 nam, tu 1192 đen 1333.
Su ket thuc cua Mac phu Kamakura xay ra khi Kamakura sup đo vao nam 1333, va Gia toc Hojo bi tieu diet. Quyet tam khoi phuc quyen luc cho trieu đinh, nam 1331 Thien hoang Go-Daigo tim cach lat đo che đo Mac phu. Ket qua la Daigo bi luu đay. Khoang nam 1334–1336, Ashikaga Takauji đa giup Daigo gianh lai ngai vang cua minh trong Tan chinh Kenmu.
Cuoc chien chong lai Mac phu đa khien Thien hoang co qua nhieu nguoi đoi nguon cung cap đat đai han che. Takauji quay lung lai voi Hoang đe khi su bat man ve viec phan chia đat đai ngay cang lon. Nam 1336, Thien hoang Go-Daigo lai bi truc xuat khoi kinh đo va nhuong cho cho mot Thien hoanh moi, dan đen viec thanh lap Mac phu Ashikaga moi.
Trong thoi ky Phuc hung Kenmu, sau khi Mac phu Kamakura sup đo vao nam 1333, mot vi tuong quan ton tai trong thoi gian ngan khac đa xuat hien. Than vuong Moriyoshi (Morinaga), con trai cua Thien hoang Go-Daigo, đuoc phong tang danh hieu Sei-i Taishogun. Tuy nhien, Than vuong Moriyoshi sau đo bi quan thuc tai gia va, vao nam 1335, bi giet boi Ashikaga Tadayoshi.


= Mac phu Ashikaga (1336/1338–1573) =

Nam 1336 hoac nam 1338, Ashikaga Takauji, giong nhu Minamoto no Yoritomo, hau due cua cac than vuong Minamoto, đa đuoc trao danh hieu sei-i taishogun va đa thanh lap Mac phu Ashikaga, tren danh nghia ton tai cho đen nam 1573. Ashikaga đat mac phu o quan Muromachi cua Kyoto, va thoi gian ho cai tri con đuoc goi la thoi ky Muromachi.
Trong nam muoi nam đau tien cua Mac phu, Ashikaga đa khong the khang đinh quyen luc tren toan bo đat nuoc, vi hau due cua Go-Daigo đa thanh lap chinh quyen Nam trieu thach thuc quyen luc cua ho trong Nanboku-cho. Cuoi cung vao nam 1392, Nam trieu đau hang chinh quyen Bac trieu va quyen luc cua Mac phu.
Sau Chien tranh Onin, quyen luc cua cac Tuong quan Ashikaga dan suy yeu va khi bat đau Thoi ky Sengoku bi bien thanh con roi cua nhieu lanh chua khac nhau, cho đen khi Tuong quan Muromachi cuoi cung, Ashikaga Yoshiaki bi lat đo bi phe truat vao nam 1573.


= Thoi ky Azuchi–Momoyama (1573–1603) =

Thoi ky Azuchi-Momoyama đe cap đen thoi ky Oda Nobunaga va Toyotomi Hideyoshi nam quyen. Cai ten "Azuchi-Momoyama" xuat phat tu thuc te la lau đai cua Nobunaga, Lau đai Azuchi, nam o Azuchi, Shiga, va Lau đai Fushimi, noi Hideyoshi song sau khi nghi huu, nam o đo. o Momoyama. Mac du hai thu linh cua tang lop chien binh trong thoi ky nay khong đuoc phong tuoc hieu Seii Taishogun (征夷大将軍, Chinh di Đai tuong quan), Oda Nobunaga đa đuoc phong tuoc hieu gan nhu ngang bang, va Toyotomi Hideyoshi la mot danh hieu cao hon.
Thoi đai nay bat đau khi Oda Nobunaga truc xuat Ashikaga Yoshiaki khoi Kyoto va tieu diet Mac phu Ashikaga. Nobunaga đuoc phong tuoc hieu Udaijin (右大臣, Huu đai than), mot vi tri chinh thuc la nhan vat so ba trong Trieu đinh ke tu thoi co đai, va tuoc hieu Ukon'e no Taisho (右近衛大将, Huu can ve Đai tuong), co nghia la thu linh cua tang lop chien binh. Danh hieu nay la mot danh hieu co uy tin cao đuoc trao cho nguoi đung đau tang lop chien binh, tuong tu nhu danh hieu Seii Taishogun (征夷大将軍, shogun). Nobunaga đa bi phan boi boi thuoc ha cua minh Akechi Mitsuhide, nguoi đa chet trong su kien Honno-ji.


= Danh sach cac Tuong Quan qua tung thoi ky =


Tham khao