Besarion Ivanes dze Jughashvili (k. 1850 – 25 thang 8 nam 1909) la than phu cua Iosif Stalin.
Sinh thanh trong mot gia đinh nong no o Didi Lilo, Gruzia, ong chuyen toi Tbilisi tu khi con rat be va hanh nghe đong giay trong mot cong xuong đe kiem song. Jughashvili đuoc moi mo mot tiem giay rieng o Gori, noi ong ket hon voi Ekaterine Geladze va co voi ba ba đua con; trong đo chi đua ut, Ioseb, song đen tuoi truong thanh. Tung đuoc coi la mot nguoi đan ong "khon kheo va kieu hanh", tiem cua Jughashvili khong may pha san va ong bat đau nghien ruou nang, ve sau bo nha ra đi va tro lai Tbilisi vao nam 1884 đe tiep tuc đong giay cho cong xuong cu. Khong co nhieu thong tin ve quang đoi tu đo tro đi cua Jughashvili, chi biet ong qua đoi vao nam 1909 vi benh xo gan.


Gia canh va cuoc đoi ky thuy Co rat it thong tin ve gia đinh cua Besarion Jughashvili. Ong noi Besarion, Zaza Jughashvili (sinh k. 1780), đa chung kien cuoc noi day Mtiuleti 1804 chong Nga tai mien đong Gruzia (Kartli-Kakheti), khu vuc moi nam duoi ach đo ho cua Đe quoc Nga ke tu nam 1801. Zaza co le goc gac la nguoi Ossetia; hai nha su hoc Simon Sebag Montefiore va Ronald Grigor Suny đeu cho rang nguyen quan cua vi nay la Geri, gan Nam Ossetia hien đai, tuy khong co bang chung vung chai ung ho đieu nay. Zaza song sot qua cuoc bien loan va tan cu toi Didi Lilo, mot ngoi lang cach thu phu Tiflis (nay la Tbilisi) 16 kilomet (9,9 mi). Ong lam nong no cho Hoang than Badur Machabeli, trong nom vuon nho cua vi nay. Tai đay, ong đe mot đua con ten la Vano, sau Vano đe them cho ong hai nguoi chau la Giorgi va Besarion (sinh ra k. 1850). Vano mat khi con kha tre, co le truoc thoi điem sinh nhat lan thu 50. Con trai ong, Giorgi, lam chu mot tuu quan nhung khong may bi tho phi giet.
Khong con nguoi than, Jughashvili chuyen len Tiflis va lam thue cho xuong đong giay G. G. Adelkhanov. Tuy khong đuoc hoc hanh tu te, Jughashvili biet đoc, kha bat thuong khi so voi cong nhan Gruzia đuong thoi, ngoai ra con biet nhieu ngon ngu: rat co the ong đa hoc tieng Armenia, tieng Azerbaijan va tieng Nga tai Tiflis, ben canh tieng Gruzia me đe. Khoang nam 1870 ong đuoc moi đi Gori, cach Tiflis khoang 75 kilomet (47 mi), va lam giay cho binh linh Nga đong tai đo. Gori la mot thi tran nho voi khoang 7.000 cu dan, phan lon la dan Armenia, cung mot luong lon dan Gruzia, cung nhu mot bo phan dan Nga, Abkhaz va Ossetia. Nam 1871, Gori noi len nhu mot thi tran toi quan trong sau khi tuyen đuong sat Ngoai Kavkaz thong voi Tiflis va Poti, mot cang thi xuat khau dau lon.


Quang đoi tai Gori Jughashvili lap mot tiem đong giay trong Khu nguoi Nga tai Gori, gan doanh trai đong quan. Nam 1872 hoac 1874, ong cuoi co thon nu Ekaterine (Keke) Geladze khi đo tam 16 tuoi. Keke, "mot co gai da tan nhang voi mai toc nau vang rat hap dan," xuat than tu ngoi lang Gambareuli gan Gori, di cu toi đay tu thuo au tho sau khi than phu mat. Ho co voi nhau ba đua con, đeu la trai, song hai đua đau, Mikheil (sinh 14 thang 2 nam 1875) va Giorgi (sinh 24 thang 12 nam 1876), lan luot chet yeu. Con trai thu ba va cuoi cung, Ioseb, chao đoi ngay 6 thang 12 nam 1878.
Suny viet rang, sau cai chet cua Mikheil, Jughashvili bat đau nghien ruou nang va tinh trang nay cang tro nen tram trong hon sau cai chet cua Giorgi, đay hon nhan vo chong đen bo tan vo. Kotkin cung goi y rang cac loi đon ve su bat thuy chung cua Keke đa khien ong rat đau long, đac biet la sau khi Ioseb chao đoi. Tuy nhien, Kotkin nhan đinh rang "Keke co lang lo hoac huong ho la chung cha hay khong thi khong ro," va rang "ta thieu thon bang chung vung chai ve cac moi quan he bat chinh kha di cua nguoi me tuong lai cua Stalin," va cho rang Jughashvili co le la nguoi bo that.

Tiem cua Jughashvili ban đau kha thanh cong; ong thue toi 10 tho ban va tho hoc nghe luc lam an kham kha. Gia đinh ho nho đo ma co muc song kha gia; mot nguoi tho hoc nghe ve sau ke lai rang anh ta thuong xuyen trong thay bo trong nha ho, mot cao luong my vi ma khong phai nguoi Gruzia nao luc bay gio cung đuoc thuong thuc (song Kotkin lai viet rang gia đinh ho song đon so hon, dung bua voi cac mon Gruzia truyen thong nhu lobio, lavash, va badrijani nigvzit). Tuy nhien, tinh trang nghien ruou cua Jughashvili, tram trong them boi tuc tra ruou thay tien cua dan buon Gruzia, đa gay phuong hai đen đoi song gia đinh va su nghiep cua ong. Isaac Deutscher cho rang Jughashvili cam thay tu ti khi khong "lam chu đuoc chinh minh" nhu ky vong va đieu nay co le đa khien ong tim toi ruou đe giai sau. Robert Service cung phang phat y tuong tuong tu, cho rang do khong thich ung đuoc voi thi truong giay chau Au thoi thuong luc bay gio va tiep tuc đong giay Gruzia truyen thong, cong them đon đai ve quan he bat chinh cua vo, đa khien Jughashvili cam thay bat luc. Thuong nhung luc say xin, Jughashvili tro nen bao luc, roi đanh Keke (nguoi cung hay đanh tra) va Ioseb. Hai vo chong co luc mau thuan noi chon cong cong va Jughashvili bi mieng tieng đat biet danh la "Beso Đien." Su nghiep lam an cua Jughashvili do vay bi anh huong nang ne va ong rot cuoc sat nghiep. Gia đinh ho mat nha va phai ta tuc cho nguoi quen, di chuyen lien tiep toi chin đia chi khac nhau trong vai nam toi.


Cuoc đoi ve sau va cai chet Nam 1884, Jughashvili roi bo gia đinh va chuyen len Tiflis. Ong lam viec lai trong cong xuong Adelkhanov, thuong xuyen gui tien ve cho Keke, cau mong hoa giai xung đot nhung moi no luc lam vay đeu bat thanh.
Jughashvili đa rat tuc gian khi Keke cho Ioseb len truong, so di vi ong muon con trai noi nghiep minh va tro thanh mot tho đong giay. Nam 1890, Ioseb bi đam trong thuong boi mot co xe ngua phaeton. Jughashvili quay ve Gori đe đua con trai len Tiflis chua benh. Sau khi Ioseb hoi phuc, Jughashvili sap xep cho cau thuc tap đong giay o xuong Adelkhanov. Keke quyet liet phan đoi đieu nay va su dung cac moi quan he trong giao hoi đe bat Ioseb ve Gori, tiep tuc tu duong nghiep linh muc. Su bien nay cung đanh dau lan tiep xuc truc tiep cuoi cung giua Jughasvhili voi con trai hoac vo, vi ngay sau đo ong bat đau han che lien lac va cat ho tro tai chinh cho hai me con.
It lau sau khi Ioseb roi Tiflis, Jughashvili duong nhu khong lam viec cho xuong Adelkhanov nua. Ong đong giay mot thoi gian cho mot quay hang tai khu cho phien Armenia o Tiflis va khong co nhieu thong tin ve cac hoat đong sau đo cua ong. Ong van giu lien lac voi Ioseb, thinh thoang gui cho cau cac đoi giay do ong lam thu cong. Jughashvili con co mot vai tro cuoi cung trong cuoc đoi cua con trai: vao thang 1 nam 1900, Ioseb bi bat giu lan đau tien dua tren cao buoc no thue nong no cua cha minh o Didi Lilo, mac du Jughashvili khong con song o đay nua. Khong ro vi sao Ioseb bi bat thay vi Jughashvili, nguoi ma van đang luu tru o Tiflis; Kotkin cho rang đay la nuoc co cua canh sat nham canh cao Stalin vi cac hoat đong cach mang cua ong trong thoi ky nay.
Thang 8 nam 1909, Jughashvili nhap vien Mikhailovsky o Tiflis voi đu loai benh trong nguoi: lao, viem đai trang va viem phoi man tinh. Ong tu tran vao ngay 12 thang 8 nam 1909; nguyen nhan cai chet đuoc khai la xo gan. Chi duy nhat mot đong nghiep đong giay du đam tang cua Jughashvili va thi hai ong đuoc an tang tai mot nghia đia vo danh o Telavi. Vi tri chinh xac cua nam mo khong đuoc xac đinh mai toi tan nam 1972, khi nguyen Bi thu thu nhat Đang Cong san Gruzia la Kandid Charkviani dan đau no luc tim lai va đanh dau phan mo; tuy nhien khong ro la hai cot Jughashvili con nam ben duoi hay khong. Truoc đo, Charkviani đa doc suc tim kiem anh chan dung cua Jughashvili, co dip mang hang đong anh toi cho Stalin đe ong ta nhan mat; tuy nhien, sau mot hoi xem xet, Stalin khong nhan ra anh nao la anh cha minh. Hien chi co duy nhat mot chan dung đuoc cho la thuoc ve Jughasvhili, song that hay gia thi van chua the xac đinh.


Chu thich Tham khao = Thu muc =


= Đoc them =