Mat tran Srem (tieng Serbia-Croatia: Сремский фронт/Srijemski front, tieng Đuc: Syrmienfront) la tuyen phong thu vung chac cua Wehrmacht va Quan luc Croatia nam tai Srem va Đong Slavonia trong The chien thu hai tu 23 thang 10 nam 1944 đen 13 thang 4 nam 1945.
Sau that bai o Serbia, Cum tap đoan quan F lap phong tuyen Srem nham đam bao cho quan Đuc rut khoi Hy Lap, Albania va mien nam Nam Tu ve lanh tho Croatia (NDH) đong thoi chan buoc tien Hong quan va Quan Giai phong Quoc gia Nam Tu (tieng Serbia-Croatia: Narodnooslobodilacka vojska Jugoslavije -NOVJ) đang huong ve Osijek va Zagreb. Mat tran Srem an ngu noi hoi quan cua Cum tap đoan quan Nam va F, bao ve suon nam quan Đuc o Mat tran phia Đong, đong thoi ket noi voi mat tran Y. Tu đo, mat tran co vai tro chu chot trong phong tuyen cua Cum tap đoan quan F.
Thuat ngu Mat tran Srem đuoc ca quan Đuc va Nam Tu su dung. Đoi voi NOVJ, mat tran Srem thuoc mat tran chung Nam Tu, đong thoi la mat tran chien luoc lien minh chong Đuc.
Chien cuoc Srem dien ra 172 ngay ac liet va keo dai nhat trong so cac tran đanh thuoc Chien tranh nhan dan giai phong Nam Tu. Ve phe Truc, tai cac thoi điem khac nhau co su tham chien cua nhung đon vi thuoc Tap đoan quan thiet giap so 2, Tap đoan quan Serbia, Su đoan 68, Tap đoan quan Kubler, roi đen Su đoan 34 lien quan Đuc-Croatia. Tuong ung luc luong đoi đau la: NOVJ co Quan đoan Proletaria 1 (tro thanh Tap đoan quan 1 tu 1 thang 1 nam 1945), cac đon vi thuoc Quan đoan 12 Vojvodina va Tap đoan quan 3; lu đoan thuoc vung tac chien Srem So chi huy NOV va PO tai Vojvodina, Khong đoan cua Tuong Vitruk, Lu đoan Y; Quan đoan sung truong 68 cua Phuong dien quan Ukraina 3 cua Lien Xo, Su đoan 1 Bulgaria.
Mat tran Srem đong lai ngay 12-13 thang 4 nam 1945 khi phong tuyen Đuc-Croatia bi pha vo, quan Nam Tu tien toi Zagreb, Slovenia va bien gioi Ao.
Lich su mat tran Srem nam trong chuoi dien bien Chien tranh the gioi thu hai o Nam Tu van đuoc tuong nho tai Serbia. Sau chien tranh, Đai tuong niem Mat tran Srem đuoc dung len tai Sid, nay đuoc Serbia xep vao di san van hoa đac biet quan trong.


Vi tri chien luoc cua Srem Srem nam tren bon đia Pannonia (đong bang Trung Danube), kep giua song Danube va Sava. Cac tuyen giao thong trong yeu tu Beograd đen Slavonski Brod va Zagreb đeu đi qua vung nay. Do đo, sau khi giai phong Beograd, NOVJ va Hong quan đeu coi Srem la muc tieu quan trong. Ngay 3 thang 10 nam 1944, Đuc rut chu luc Cum tap đoan quan E khoi Hy Lap va Srem chiem vi tri quan trong trong ke hoach nay cho đen het nam 1944. Quan so Đuc rut lui len đen 350 nghin thuoc Tong tu lenh Đong Nam Đuc. Khi đuong rut bi phong toa qua Skopje, Nis va Beograd, quan Đuc hanh quan qua thung lung Ibar va Tay Morava, theo huong Skopje — Kosovska Mitrovica — Kraljevo — Cacak — Uzice — Visegrad, hoac qua Sandzak theo huong Raska — Novi Pazar — Prijepolje — Visegrad. Tu Visegrad, quan Đuc đi qua Sarajevo va tiep tuc theo thung lung Bosna đen Slavonski Brod. Phong tuyen Đuc bao ve Beograd — Slavonski Brod — Zagreb đam bao cho Cum tap đoan quan E rut lui an toan tren lanh tho Croatia. Đao quan nay tiep tuc phai giao tranh tai Baranja, mat tran Srem, Hungary va Đong Bosna.


Boi canh hinh thanh mat tran Sau khi Tap đoan quan Serbia cua Đuc that bai trong chien dich Beograd, Tap đoan quan 2 cua Cum Tap đoan quan thiet giap F lanh trach nhiem bao ve toan bo đuong phia đong Srem va Croatia. Tran thua con khien Đuc mat ket noi voi canh nam Cum tap đoan quan Nam va nguy co chia cat voi Cum tap đoan quan E. Cum tap đoan quan E bi phan tan khap vung nui trung tam Balkan, trai dai tu Hy Lap đen thung lung Ibar va Drina. Tu lenh Tuong Maximilian de Angelis đanh gia hoat đong cua Hong quan tai cac thung lung song Danube, Sava va Drava la moi đe doa chinh cho quan Đuc o phia đong nam. Vi vay, nhiem vu hang đau la tao ra phong tuyen moi o Srem đong thoi la điem lien hop cho hai canh quan cua Cum tap đoan quan Nam.
Ngay 20 thang 10 nam 1944, Quan đoan sung truong 4 va 75 thuoc Phuong dien quan Ukraina 3 phoi hop voi Tap đoan quan 1 Nam Tu giai phong Beograd. Đuc mat Beograd va Cum quan đoan Stetner mo đuong cho quan Lien Xo va Nam Tu tien ve phia tay, đe doa đanh thoc suon quan Đuc tren song Danube va Sava. Chi huy Cum tap đoan quan F lo ngai đon vi co gioi Lien Xo khi đanh vao Sremska Mitrovica se chia cat quan Đuc o Srem va Tisza khoi quan chu luc. Đe tranh nguy co nay, so chi huy Tap đoan quan thiet giap 2 len ke hoach rut tu phia đong Srem sang phia tay đen vi tri chien luoc thuan loi hon o Srem va Slavonia, dua vao hai bo song Sava va Danube. Tuyen nay đuoc goi la "phong tuyen Nibelung" chay doc theo song Drina va Bosut, keo ve phia đong tu thi tran Sid đen song Danube đoan gan Opatovac. Đe co them thoi gian gia co phong tuyen, ke hoach cung bao gom mot he thong phong thu tao thanh tu 6 tuyen trung gian.

Nhung phan đoan cua Đuc ve viec quan đoan co gioi Lien Xo tan cong vao Sremska Mitrovica đa khong xay ra. Sau khi giai phong Beograd va đanh tan Tap đoan quan Serbia cua Đuc, Phuong dien quan Ukraina 3 chuyen chu luc tu Beograd ve huong tay bac, Tap đoan quan 57 rut ve Sombor va đot tan cong tiep theo la ve phia tay qua thung lung Drava nham chia cat Cum Tap đoan quan Nam va F cua Đuc. Theo chi thi so 220244 Bo Tu lenh Toi cao gui chi huy Phuong dien quan Ukraina 3 ngay 18 thang 10 nam 1944, 3 su đoan sung truong đuoc lenh rut ve bo bac song Danube cham nhat vao ngay 25-27. Thang 10 nam 1944, luc luong nay đa đong chot tai vi tri phong thu doc song Danube thuoc khu vuc Sombor - Novi Sad nham yem tro cho canh trai cua Phuong dien quan Ukraina 2.
Trong khi đo, sau khi giai phong Beograd, cac đon vi QGP Nam Tu va Phuong dien quan Ukraina 3 tiep tuc chien su tai Srem, Backa va lanh tho Serbia phia nam song Sava va Danube. Hong quan lan luot chiem Vrbas, Kula, Backa Palanka va Raca Kragujevac ngay 20 thang 10; Sombor va Sumadija, Kragujevac ngay 21 thang 10; Zemun, Stara Pazova, Inđija, Titel, Odzaci, Knic ngay 22 thang 10; Novi Sad, Petrovaradin, Sremski Karlovici, Sabac ngay 23 thang 10 va Apatin ngay 24 thang 10. Nhu vay, Hong quan va QGP Nam Tu đa o het bo nam song Danube suot tu bien gioi Nam Tu-Hungary o phia bac đen Backa Palanka va Ilok o phia nam.

Tiep theo, Phuong dien quan Ukraina 3 bat đau chuyen chu luc ve phia bac. Ngay 22 thang 10, Quan đoan Vojvodina 12 cua Nam Tu vuot song Sava cung Su đoan Lika 6, cac lu đoan thuoc khu tac chien Srem cua So chi huy NOV va POJ tai Vojvodina. Ngay 23 thang 10, Quan đoan sung truong bat đau đung đo giao tranh tren phong tuyen Srem. Ngay 24 thang 10, lien quan đen Satrinci — Putinci — Dobrinci — Buđanovci, đoi mat voi phong tuyen đau tien cua Đuc goi la "tuyen nau".


Dien bien 23 thang 10 - 30 thang 11 nam 1944 = Muc đich hinh thanh va tam quan trong =
Đuc lap phong tuyen mat tran Srem nham chan Lien Xo va Nam Tu tien ve phia tay, cung nhu đam bao rut 350.000 quan Cum tap đoan quan E khoi Hy Lap. Mat tran Srem la điem lien hop giua Cum tap đoan quan Nam va F, đong thoi bao ve suon nam cua quan Đuc o Mat tran phia Đong, khai thong voi chien truong Y. Mat tran Srem đong vai tro chu chot trong phong tuyen cua Cum tap đoan quan F.
Su gia Nikola Tosic Malesevic nhan đinh cac phong tuyen vung chac do quan Đuc lap nen giua Sava va song Danube bat đau đuoc goi la Mat tran Srem vao đau thang 11 nam 1944. Thuat ngu "Mat tran Srem" đuoc ca hai phia su dung. Đoi voi NOVJ, mat tran Srem nam trong mat tran chung Nam Tu cung nhu mat tran chien luoc cho lien minh chong Đuc.


= Hinh thanh va on đinh =
Sau that bai tai tran Beograd, quan Đuc o Srem buoc phai pha vay rut quan. Su gia Đuc Klaus Schmieder cho rang quan Nga va Partizan đa tao đuoc ap luc lon cho quan Đuc. Khi Hong quan trien khai tai nam Sava, Đuc lai khong the dung luc luong tai Beograd đe tien ra theo huong Drina đe đanh vao đoi phuong đon tru tai Srem. Giua hoan canh nay, Tap đoan quan Thiet giap 2 chiu trach nhiem to chuc phong thu Srem đa co gang tap hop tan quan thuoc Tap đoan quan Serbia va nhanh chong lap nen mat tran moi tren phong tuyen Danube-Sava. Ngay 25 thang 10, phia Đuc biet tin Phuong dien quan Ukraina 3 đang đieu Quan đoan co gioi can ve 4 ve phia bac, phan đoan đoi phuong nham chinh vao Hungary chu khong phai Srem.
Ngay 24 thang 9 nam 1944, phong tuyen Srem bat đau đuoc xay dung theo lenh Tu lenh Tap đoan quan Thiet giap 2 Tuong phao binh Maximilian de Angelis. Tham gia gom co đon vi cong binh Volksdeutsche va huy đong ca thuong dan Serb. Tong cong co bay tuyen phong thu lien ket voi nhau thanh mot Srem kien co. Moi tuyen co ma rieng tu đong sang tay la: nau, luc, vang, đen, đo, Nibelung va mot tuyen luc nua. Mot so lang giua Bosut va Sava đuoc cung co thanh nhung la chan đac biet, voi đo sau phong thu len toi 100 m. He thong phong thu bao gom cac chien hao lien tuc, tuyen giao lien lac, tram quan sat, boongke, đoi sung may voi cum hoa luc đe khang cung bai min.

Tai hau phuong Srem, quan Đuc đon tru thuoc Tap đoan quan 582 (tieng Đuc: Kommandant des ruckwartigen Armeegebiets 582) gom 3 trung đoan quan canh SS, mot trung đoan hau can, 7 su đoan phong khong, mot trung đoan bao ve van tai va mot so đon vi hien binh, an ninh khac cua Đuc va Croatia. Ngay 19 thang 10 nam 1944, phuc vu cho viec rut quan va to chuc phong tuyen moi, Cum tap đoan quan F lenh cho Tap đoan quan thiet giap 2 thanh lap Bo chi huy Tap đoan quan 68, gom ca Cum quan đoan Schneckenburger sau that bai Beograd, Tap đoan quan 68 tu Hy Lap, đat la Quan đoan đac nhiem Stefan. Ngay 23 thang 10, quan đoan Stefan giao lai quyen cho cum quan đoan moi thanh lap Bether đe tap trung bao ve thong tin lien lac truoc quan Partizan. Cum quan đoan Bether gom khoang 15 nghin quan chia ra thanh nam chien đoan (BG), so chi huy đat tai Ruma. Bether tran giu "tuyen nau" đau tien Dobrinci — Putinci — Satrinci — Krusedol nham ngan chan Nam Tu tren truc lo Zemun đen Ruma. Do tinh hinh chien su bien chuyen nhanh, cum Bether chua kip xay dung xong cac cong su, ma chi đao xong hao truoc cac lang. Tuyen phong thu kien co truoc tien la "tuyen xanh". Tuyen đuoc tap trung bao ve cao nhat la Nibelung.
Mat tran moi o Srem thanh lap trong tinh trang thieu quan tram trong. Bao cao ngay 20 thang 10 nam 1944 ghi nhan "5-6 tieu đoan met moi vi chien đau, đuoc tang cuong them nhung khau đoi rieng". Ngay 21 thang 10, đuoc bo sung them quan so tu cac đon vi tac chien, su đoan 117 chi huy tien theo huong Sabac. 12 nghin linh hanh quan khong mang vu khi hang nang. Ngay 23 thang 10, đoan quan bo tri tren khu vuc phong thu tai Drina. Su đoan son cuoc Handzar 1 cua Croatia cung cap khi tai hang nang cho ho. Su đoan son cuoc 1 cua Đuc tran thu cac điem doc theo song tu cua song Drina đen Zvornik. Quan Đuc đieu đong tu phia đong Srem đe tien vao chot cac vi tri giua nga ba song Drina va song Danube gan Vukovar. Ngay 22 thang 10, Su đoan Brandenburger đang phong thu tren song Tisza đa rut sang bo nam song Danube, roi hanh quan tiep toi Osijek đam bao thong suot voi Cum tap đoan quan Nam o Hungary.
Trong khi đo, Cum su đoan Bether đuoc thanh lap voi va cung cac đon vi canh sat Croatia truc thuoc, tong quan so khoang 25 nghin nguoi đang chuan bi bao ve phong tuyen đau tien - "tuyen nau". Chu luc Đuc cung đuoc tang cuong tren "tuyen xanh". Cac su đoan 11, 16 va 36 cua Nam Tu cung nhu cac lu đoan tac chien vung Srem đuoc lenh tan cong phong tuyen. Su đoan 11 va 36 đuoc tang cuong bang mot su đoan phao binh Lien Xo va Su đoan can ve sung coi, rieng su đoan 36 đuoc mot tieu đoan thuoc su đoan sung truong 236 tang cuong, va nhan yem tro tu trung đoan phao binh va su đoan Katyusha. Hoi 12 gio ngay 25 thang 10, Nam Tu phat đong tan cong bang loat phao kich len cac vi tri cua quan Đuc tren "tuyen nau" va "tuyen xanh". Chi đen cuoi ngay, Lu đoan Vojvodina 3 thuoc Su đoan 36 va mot tieu đoan Hong quan chiem đuoc Irig, con Lu đoan Vojvodina 9 tac chien vung Srem ha đuoc Jazak. Ve huong Ruma, cac lu đoan thuoc su đoan 16 dap đuoc cac cum đe khang va đay lui nhung đot phan cong cua Đuc, chiem đuoc Putinci va Dobrinci. Ngay 26 thang 10, Su đoan Krajina 11 chiem Hrtkovce va Jarak, Lu đoan Vojvodina 9 phoi hop voi so 3 chiem Vrdnik. Giua trua cung ngay, Su đoan 16 tan cong vao tam điem vung chac tren "tuyen xanh" o Ruma. Chien tran ac liet keo theo ton that lon đen khi troi toi thi tam dung. Đen sang, Su đoan 16 tiep tuc tan cong va chiem đuoc thanh pho luc 10 gio. Su đoan Krajina 11 chiem Sasince. Quan Đuc khong chap nhan that bai truoc Nam Tu, to chuc phan cong chiem lai Vrdnik, Jazak va Grgurevce, buoc Su đoan 36 phai tam dung tan cong.
Ngay 27 thang 10, Đuc giai tan so chi huy Tap đoan quan Serbia va giao quyen chi huy quan đoi o Srem, tren song Drina va song Danube cho so chi huy Quan đoan 68. Quan đoan khi ay đang tran "tuyen vang" voi trung tam phong thu chinh la Sremska Mitrovica do Su đoan Jager 117 va 118 cung Su đoan son cuoc 1 nam giu ben canh cac đon vi Ustase manh. Ngay 28 thang 10 nam 1944, Hitler ra lenh cho Tong tu lenh Đong Nam phai giu bang đuoc "Phong tuyen Nibelung" va đua quan phong thu phia đong Srem. Cung ngay, Su đoan Krajina 11 mo cuoc tan cong Sremska Mitrovica tu phia đong va đong bac. Phao binh Lien Xo yem tro khong hieu qua vi khong xac đinh đuoc muc tieu. Hoa luc day đac cua Đuc gay ton that lon. Đen trua, Tieu đoan 3 cua Lu đoan Krajina 5 đot kich vao trung tam thanh pho nhung bi quan Đuc bao vay buoc phai rut sang huong bac. Khong the chiem đuoc thanh pho, Su đoan Krajina tien hanh bao vay đen ngay 30 thang 10 thi đuoc Su đoan Vojvodina 16 đen the chan. Ngay 29 thang 10, Tap đoan quan thiet giap 2 cua Đuc đuoc lenh tu chien giu cho bang đuoc "tuyen đo", con cac "tuyen vang" va "tuyen đen" phai cam cu đen phut cuoi. Ngay 30 thang 10, Tap đoan quan thiet giap 2 nhan lenh khong đuoc triet thoai khoi Sremska Mitrovica va giu ca phong tuyen Sremska Mitrovica — Veliki Radinci — Besenovo — Remeta neu co the. Đem 30 sang 31 thang 10, quan Đuc đay lui đuoc cuoc tan cong cua Su đoan Vojvodina 16 vao Sremska Mitrovica. Luc troi toi 31 thang 10, Lu đoan Vojvodina 1 va 4 tiep tuc ap sat tan cong ac liet. Trua 1 thang 11, quan Nam Tu chiem đuoc thanh pho. Cung ngay, o canh phai, Su đoan Vojvodina 36 chiem đuoc cac khu Besenovo va Suljam, Su đoan Lika 6 chiem Velika Radinca. Cac đon vi Đuc rut ve bao ve phong tuyen thu tu - "tuyen đen".
Chien su va dien bien tien cong cung khien Nam Tu đieu chinh lai co cau binh luc. Ngay 1 thang 11, NOVJ giai tan vung tac chien Srem, Lu đoan Vojvodina 7 7 va 8 hop vao Su đoan Vojvodina 51 moi thanh lap. Lu đoan Vojvodina 9 chuyen ve Novi Sad, Lu đoan Vojvodina 10 chuyen sang Su đoan Vojvodina 36. Lu đoan Vojvodina 11 chuyen sang Backa va đong tai cac vi tri ta ngan song Danube tu Bogojevo đen Backa Palanka.
Rut khoi Sremska Mitrovica, Cum tap đoan quan Bether tap trung tai phong tuyen thu tu, "tuyen đen" Lacarak — Calma — Divos — Đipsa — Nestin. Cum tap đoan quan giai the va binh linh chuyen sang Su đoan tiem kich 118. Nhung moi thay đoi khong the cuu van noi "tuyen đen". Tu ngay 2 đen 10 thang 11, Su đoan Vojvodina 12 va Su đoan Proleteria 1 đuoc phao binh Lien Xo va Khong đoan cua Tuong Vitruk yem tro, đa lien tiep tan cong ket hop voi phan cong giang nhung đon du doi len phong tuyen. Ton that nang ne, quan Đuc lui ve phong tuyen thu nam va đuoc lenh phai giu "tuyen đo" bang moi gia.


= Giai đoan tam lang =

Sau 15 ngay chien su ac liet tu 23 thang 10 đen 10 thang 11, Quan đoan Vojvodina 12 va Quan đoan Proleteria 1 đa vuot qua 4 tuyen phong thu sau 50 km. Đanh đoi la cac tran can chien gay ton that cho ca hai ben. Tat yeu la binh đoan Nam Tu đa suy kiet. Binh linh bi kiet suc, cong voi đoi ret mua đong do thieu quan nhu thuc pham. Bao cao cua so chi huy Su đoan Lika 6 cho biet: "Toan bo su đoan 6 va chu luc su đoan 21 phai đong o bai đat trong, khong he co che chan. Ngay 21 đa co truong hop tu vong do mat than nhiet. Tinh trang tiep tuc toi te hon." Ca hai phia đeu gap kho khan do mua, lay loi va troi ret lien tuc. Voi đieu kien nhu vay, khi quan Nam Tu tien đen "tuyen đo" thi chi dung lai o viec trinh sat cung voi mot so xung đot cuc bo nho. Mat tran Srem tuong đoi yen tinh. Chien tranh chien hao bat đau dien ra tren vung đong bang giua troi mua, mua đa lon, chien hao ngap nuoc len toi tan đau goi, thay vi đan phao thi gio đay binh linh phai đoi mat voi cam lanh, viem nhiem va benh dich nguy hiem khac.
Loi dung chien su tam lang, Nam Tu to chuc lai quan đoi. Ngay 11 thang 11, sau 20 ngay chien đau lien tuc, Quan đoan Vojvodina 12 đuoc ve Backa duong quan, roi qua Batina đen mat tran Drava. Quan đoan Proleteria 1 gom Su đoan Lika 6, Su đoan Krajina 11 va Su đoan xung kich Serbia 21, tong cong 20 nghin quan van o lai mat tran Srem. Su đoan Proleteria 1 va Krajina 5 đang đong o Zemun va Beograd, gom toan tan binh voi vu khi Lien Xo.
Ve phong thu phia Đuc, ngay 12 thang 11, Tap đoan quan Kubler moi thanh lap đen tiep quan, gom Su đoan son cuoc 1 va Su đoan khong luc 117 (phong thu tu Zvornik đen Bijeljina), 118 (tu lang Martinci đen Ilok va doc song Danube đen Sotin), cum su đoan Stefan (đoan tren song Drava đen loi vao gan Donji Miholjec), cac đon vi canh sat khu an ninh Nam (phong hau cho Kibler trong khu vuc Vinkovci - Đakovo) cung mot so đon vi quan luc Croatia. Ngay 23 thang 11 nam 1944, Tong tu lenh Đong Nam thong che Maximilian von Weichs đat Tap đoan quan Kubler duoi su chi huy cua Cum tap đoan quan E.


Chuan bi đot kich Thang 11 nam 1944, chien su đong nam dien ra o mien nam Hungary. Khi Phuong dien quan Ukraina 3 đanh vao Batina va Apatina, canh trai phuong dien quan lien hop đuoc voi canh phai cua NOVJ tren Mat tran Srem. Voi muc đich yem tro va phoi hop nhung hoat đong tich cuc cua NOVJ tai nga ba song Drava va Sava, Bo Tu lenh Toi cao Lien Xo đa lenh cho Tu lenh Phuong dien quan Ukraina 3 Nguyen soai Fyodor Ivanovich Tolbukhin thong nhat hop tac chung voi bo chi huy quan Nam Tu.
Đoi đau voi Lien Xo o mien nam Hungary buoc Đuc phai rut mot phan binh luc khoi Mat tran Srem o Baranja. NOVJ quyet đinh loi dung Đuc bi yeu the đe giai phong Srem va Slavonia. NOVJ nhan đinh đa đen thoi điem đot pha Mat tran Srem, chiem cac trong điem Vinkovci va Osijek, lien ket voi Quan đoan Slavonia6 va Quan đoan Zagreb 10 đang hoat đong o Slavonia va Podravina. Lien Xo cung muon đay quan Đuc ve phia tay song Danube va mo đuong tiep te doc song cho Phuong dien quan quan Ukraine 3. Ngay 17-20 thang 11, Nguyen soai Tolbukhin đen Beograd va Sofia, thoa thuan phoi hop tac chien voi quan Nam Tu va Bulgaria. Hoat đong chinh la Nam Tu đanh doc theo song Sava ben phai Zagreb. Đen khi quan Bulgaria bat đau hanh đong, Nam Tu se tach mot quan đoan ra bao ve suon trai Quan đoan 57 Hong quan o Baranja. Lien Xo hua ho tro đanh Srem truoc khi rut het Hong quan khoi Nam Tu, luc luong tham chien gom Quan đoan sung truong 68 thuoc Phuong dien quan Ukraina 3, cong binh va đoi tau Danube. Thoi điem tan cong đuoc an đinh vao ngay 3 thang 12 nam 1944.
Cuoi thang 11 nam 1944, sau chien thang Batin, Quan đoan Vojvodina 12 chiem cac vi tri tren song Drava va lap Mat tran Drava trai dai tu Virovitica đen cua song Drava. Mat tran moi nay cung Mat tran Srem tu song Danube đen Sava va Mat tran Drina tu Zvornik đen cua song Drina đo vao Sava tao thanh mot cum chien luoc duy nhat tuong ho nhau.
Ke hoach du kien đe Quan đoan sung truong 68 tan cong ben huu ngan song Danube theo huong Ilok — Sotin — Vukovar — Osijek. Quan đoan Proteleria 1 đuoc coi la mui chinh dien vao phong tuyen theo huong Erdevik — Sid — Vinkovci — Đakovo — Nasice roi phoi hop voi Quan đoan sung truong 68 chiem Osijek. Ngoai ra con co quan du kich Vojvodina va Croatia phoi hop voi ba su đoan 16, 36 va 51 hoat đong tren song Danube va Drava đanh vao phia sau va thoc suon quan Đuc. Quan đoan Slavonia 6 đuoc lenh quay roi phia sau quan Đuc đe ho tro mui cong chinh xuyen sau vao Mat tran Srem.


Chien su thang 12 Đem truoc tran cong, Quan đoan Proteleria 1 va Su đoan Krajina 5 hanh quan đen Mat tran Srem. Su đoan Krajina 11 va Serbia 21 cung san sang tham chien. Su đoan Lika 6 đuoc rut ve nghi ngoi. Quan đoan sung truong 68 chuan bi cho Su đoan 52 va 223 tham chien. Ve phia Đuc, "tuyen đo" thu nam nay do 20 nghin quan thuoc Su đoan tiem kich 118 tran giu voi bai min hang chuc nghin qua cai san rao day thep gai. Ngay 3 thang 12, lien quan Lien Xo-Nam Tu na phao phat đong tan cong. Luc 10 gio sang, 11 lu đoan thuoc Su đoan 1, 11 va 21 cua Quan đoan Proteleria 1 cung Su đoan sung truong 52 tan cong tren tuyen dai 30 km tu Ilok đen Mratinac. Ngay đau ra quan that bai. Ngoai tru Lu đoan Montenegro 8, con lai đeu ton that nang ne khong vuot qua đuoc bai min, nhieu linh thiet mang do min.
Sang 4 thang 12, mot phan đoi hon hop Lien Xo-Nam Tu vuot song Danube đoan giua Opatovac va Mohovo. Cuoc đo bo Opatovac đa chuyen huong mot phan binh luc Đuc tao đieu kien thuan loi cho cac huong tan cong chinh. Đen trua, Su đoan sung truong 52 chiem Ilok con va Su đoan Krajina 11 chiem Erdevik. "Tuyen đo" đa vo, Cum quan đoan Kubler đuoc lenh rut ve "Tuyen Nibelung". Sang 5 thang 12, Quan đoan Proteleria 1 va Su đoan sung truong 52 truy kich quan Đuc rut lui. Luc luong đo bo Lien Xo-Nam Tu cung đanh bat quan Đuc ra khoi Opatovac. Quan đoan 1 tien đen tiep can phong tuyen Bapska — Berkasovo — Sid, con đen cuoi ngay Su đoan Krajisna cung đen đuoc Sid. O canh phai, quan Đuc bo Martince va Kuzmin. Su đoan Serbia 21 tan dung thoi co chiem Adasevci, Morovic, Visnjicevo va Sremska Raca cuoi ngay hom đo.
Cuoi ngay 5 thang 12, 6 lu đoan thuoc Quan đoan Proteleria 1 va Su đoan Krajina 1 chiem đuoc Sid sau 3 tieng giao tranh. Nhu vay, trong ba ngay tan cong đau tien, Quan đoan Proteleria 1 va Quan đoan sung truong 68 đa chiem đuoc vanh đai cong su đau tien cua "Tuyen Nibelung" va đot pha đen phong tuyen Opatovac — Đong Lovas — Sid — Adasevci — Morovic — Visnjicevo — Sremska Raca. Tuy tuyen phong ngu khong con nguyen ven, Thong che Weichs van lenh cho Kubler phai giu đuoc "Tuyen Nibelung" chu khong đuoc lui ve "tuyen xanh". Du vay, ngay toi 6 thang 12, Quan đoan Proteleria 1 va Lu đoan Krajina 5 đanh vao cu điem then chot Tovarnik. Quan thao suot đem, tuy thiet hai nang ne nhung Nam Tu đa chiem đuoc thi tran vao sang ngay 7 thang 12. Tovarnik that thu, quan Đuc khong con cach nao khac buoc phai rut ve "tuyen xanh" cuoi cung, đi tu Sotin qua Berak va Orolik đen Otok. Ngay 7 thang 12, Quan đoan Proteleria 1 va Quan đoan sung truong 68 bat đau tan cong "tuyen xanh". Su đoan 223 cua Quan đoan sung truong 68 cung đuoc tung vao tran.
Quan Đuc đay lui cac cuoc tan cong tai Sotin. Nguyen soai Tolbukhin lenh cho Hong quan phoi hop voi Nam Tu đo quan vao phia sau đoi phuong đe gay ap luc va tao đieu kien thuan loi cho viec đot pha theo huong Sotin - Vukovar. Đem 7 rang ngay 8 thang 12, khoang 2.000 quan (hoac 2327) nhay vao Vukovar va chiem đau cau hep ben huu ngan song Danube. Mot luc luong Đuc đen chan lai, giao tranh lien tuc, tinh the chuyen thanh can chien. Đen trua 9 thang 12, tinh the phia đong minh nguy ngap, bi chan lai hoan toan. Đen đem, ton that qua nang ne, tan quan buoc phai rut ve ta ngan song Danube.
Ngay 12 thang 12, quyen chi huy quan Đuc-Croatia tren cac mat tran Srem, Drava va Drina đuoc chuyen cho Quan đoan 34 Cum tap đoan quan E. Ngay 14 thang 12, sau 40 phut na phao vao "tuyen xanh", 9 lu đoan thuoc Quan đoan Proteleria 1 va 2 trung đoan thuoc Su đoan sung truong 52 mo cuoc tan cong. Quan Đuc đay lui moi cuoc tan cong, khien đoi phuong phai tam dung vao ngay 15.
Quan Đuc đuoc to chuc lai, Su đoan tiem kich 117 thay cho Su đoan 118. Phia Lien Xo-Nam Tu cung co thay đoi. Ngay 24 thang 12, Nguyen soai Tolbukhin lenh cho Quan đoan sung truong 68 chuyen sang Hungary, thay the bang Su đoan 3 va 8 thuoc Tap đoan quan 1 cua Bulgaria. Ngay 22 thang 12, Nam Tu va Bulgaria tan cong manh liet nhung khong the choc thung đuoc phong tuyen kien co nen phai dung lai ngay 28. Cuoi thang 12 nam 1944 đau thang 1 nam 1945, quan Bulgaria rut dan ve Hungary. Toan bo Mat tran Srem tu Sava đen song Danube thoi điem nay chi con Quan đoan Proteleria 1 cua Nam Tu tham chien voi phao binh Lien Xo yem tro.


Dien bien thang 1 - 3 nam 1945 Ngay 1 thang 1 nam 1945, Nguyen soai Josip Broz Tito thanh lap Tap đoan quan 1 tren Mat tran Srem tren co so Quan đoan Proteleria 1, Su đoan Lika 6, Su đoan Krajina 5 va 11, Su đoan Serbia 21 voi quan so 55 nghin.

Tap đoan quan 1 Nam Tu đong tai Mat tran Srem, bao gom tuyen đuong sat Brcko — Vinkovci — Osijek la moi đe doa cho quan Đuc muon đieu quan tu Đong Bosna đen Mat tran Srem, Drava hay Hungary. Đuc đat ra muc tieu phai keo bang đuoc đoi phuong ve phia Sid, cang xa cang tot theo huong đong. Ngay 3 thang 1 nam 1945, quan Đuc mo cuoc phan cong đau tien vao canh trai Tap đoan quan 1 Nam Tu theo huong Otok — Komletinci — Nemci. Đuoc thiet giap va phao binh yem tro, quan Birgermeister va Su đoan son cuoc tinh nguyen SS Prinz Eugen giang đon bat ngo vao Su đoan Serbia 21 tren mot tuyen dai 10 km. Quan Đuc nhanh chong bao vay va buoc su đoan nay rut lui. Đen cau bac qua song Bosul thi su đoan Nam Tu bi nghen lai. Mot so co gang chay tren lop bang mong va sup xuong song chet đuoi, phan khac bi bat giu. Ton that trong ngay ghi nhan la 182 nguoi chet, 308 bi thuong va 315 mat tich. So con lai thoat đuoc chuyen ve hau cu nghi ngoi va tai to chuc. Quan đoan Proteleria 1, Krajina 5 va Lika 6 tien hanh phan cong tai phia nam Orolik va phia tay Komletinci toi rung Bosut đa lam cham buoc tien cua quan Đuc, nhung quan Nam Tu roi cung phai bo lai cac vi tri Komletinci, Niemci va Podgrađe. Sau đo, Quan đoan Proteleria 1 tai phoi tri doc theo ta ngan Bosut. Ngay 4 thang 1, quan Đuc dung tan cong. Mat tran on đinh, hai phia bat đau cung co lai luc luong.

Giua thang 1 nam 1945, nhung đon vi cuoi cung thuoc Cum tap đoan quan E cua Đuc đat chan vao lanh tho Croatia, Đuc to chuc phan cong lon khong lau sau đo. Ngay 17-21, Đuc mo chien dich phan cong Wintergewitter (hoac Fruhlingssturm) voi buoc cong kich đau tien theo huong Sotin — Tovarnik — Sid. Theo ke hoach, chu luc thiet giap va co gioi tan cong doc theo tuyen đuong Sotin - Tovarnik. Tiep đen, bao vay tan cong hai phia truoc sau, muc đich tieu diet Tap đoan quan 1 Nam Tu tai Sidski Banovci — Ilaca — Tovarnik, tai chiem "tuyen Nibelung". Luc luong Su đoan SS 7, Su đoan khong quan 117, Su đoan bo binh 41 cung quan Birgenmeister tham gia chien dich. Ba su đoan Nam Tu đuoc lenh đanh chan đuong tien quan cua Đuc. Đoi hinh con lai cua Tap đoan quan 1 Nam Tu quan sat giu vai tro du bi. Khi chien dich no ra, do lanh gia va tuyet day, chi co cac đon vi đuoc giao nhiem vu chot tai vi tri, so con lai o trong ham tru an hay đong trong lang.
Hoi 4h30 sang 17 thang 1 nam 1945, Quan đoan 34 Đuc tan cong đong loat tren toan mat tran. Đen trua, xe tang Đuc chiem Lovas va tien sau vao vi tri cua Tap đoan quan 1 Nam Tu. Truoc suc cong pha quyet liet cua Đuc, quan Nam Tu vua khang cu vua rut ve Sid. Su đoan Proteleria 1 va Lika 6 ngan đuoc quan Đuc tham nhap sau them nhung tinh hinh canh phai moi luc them nguy ngap. Khong đoan cua thieu tuong Vittruck cat canh oanh tac vao cac đon vi Đuc đang bi chia cat. Su đoan Serbia 21 kip thoi phan cong vao Mohovo va Sarengrad đong thoi lam cham buoc tien cua quan Đuc. Nhung tinh the khong the lat nguoc. Hoi 17h30 xe tang Đuc tien vao Tovarnik, cat đuong thoat cua Su đoan Proteleria 1 va Krajina 5. Nham giup cac luc luong nay co the rut ve phia nam Tovarnik, Tap đoan quan 1 lenh cho Su đoan Krajina 11 phai chiem đuoc thanh pho bang moi gia. Tuy khong the qua đuoc Tovarnik nhung nho phan cong, quan Nam Tu rut đuoc theo huong Berkasovo va Bapska. Truoc tinh hinh mat tran, Nam Tu thanh lap Quan đoan Proteleria 2 tu luc luong du bi.
Chien su tiep dien. Đe tranh ton that va bi bao vay, Tap đoan quan 1 rut lui ve phong tuyen Sarengrad — Bapska — Berkasovo — Sid — Ilinci — Gradina. Đuc tap trung luc luong chiem đuoc Sid. Gianh giat tung thanh pho, Tap đoan quan 1 đoi mat voi nhung tran chien kho khan nhat tu khi thanh lap. Ngay 21 thang 1, sau khi chiem đuoc Sid, Berkasovo va Bapska, quan Đuc cung phai tam dung tan cong vi ton that nang. Toi 22 thang 1, Nam Tu phan cong toan mat tran doc tuyen tu song Danube đen Bosut. Sau hai ngay giao tranh ac liet, Đuc buoc phai rut khoi Sid, Berkasovo va Bapska nhung giu đuoc Lovas, Tovarnik va Ilinci. Ket qua chien dich Wintergewitter la quan Đuc chiem đong phong tuyen phia đong Mohovo — Tovarnik — Ilinci — Apsevci — Lipovac, nho vao phia trai la song Danube nen chi can it luc luong đon tru bao ve hon. Ngay 24 thang 1, hai ben chuyen sang the thu.
Tan dung thoi gian tam dung, Tap đoan quan 1 Nam Tu cung co lai cac đon vi. Nam Tu trang bi lai vu khi Lien Xo cho Su đoan Serbia 21 vao thang 1 va Su đoan Krajina 11 vao thang 3, nang tong so su đoan đuoc trang bi vu khi Lien Xo len 5.
Giua luc chien cuoc Srem ac liet trong thang 1, Tap đoan quan 3 cung Quan đoan Slavonia 6 va Zagreb 10 cung kim chan quan Đuc tai đau cau Virovitica. Trong thang 2, Cum tap đoan quan F va E cua Đuc lan luot khoi phuc phong tuyen vung chac tren song Drava trong Chien dich Soi cung Chien dich chong du kich Papuk on đinh hau phuong truoc khi phat đong Tran Bolman nam trong cuoc tan cong chien luoc o Hungary. Đau thang 3, nham che đay viec chuan bi tan cong o Hungary va đanh lac huong Tap đoan quan 1 Nam Tu, Đuc phao tin se tap trung luc luong tai Borovo - Vukovar, vo tao ap luc len song Danube va y đo huong ve Novi Sad va Sombor.

Cuoi thang 2 nam 1945, Tong tu lenh quan Đong minh tai Đia Trung Hai Nguyen soai Harold Alexander đen tham quan Nam Tu tai Mat tran Srem.
Ngay 28 thang 3 nam 1945, Tap đoan quan 2 Nam Tu phat đong tan cong Sarajevo, thanh pho lon thu hai cua NDH. Ngay 30 thang 3, Bo Tong tham muu Fuhrer buoc phai trao cho chi huy Quan đoan son cuoc 21 đuoc tu quyet viec co triet thoai khoi Sarajevo hay khong. Cong voi viec Lien Xo tan cong o Ao thi phia Đuc cung thay rang khong con đieu kien đia ly nao đe phong thu lau dai o bac Croatia nua. Ngay 31 thang 3, Bo Tong tu lenh Wehrmacht khong chi lenh rut khoi Sarajevo ma con đua ca Cum tap đoan quan E ngay 1 thang 4 ve phong tuyen phu can Bihac — song Una — Bjelovar la mat tran do Tap đoan quan thiet giap 2 o Hungary phu trach. Ke hoach cua Đuc bi Nam Tu lam tri hoan khi tu ngay 26 thang 2 đen 2 thang 3 va 25-27 thang 3, Tito hop cac tuong lanh quyet đinh mo chien dich giai phong Nam Tu, trong đo co viec choc thung Mat tran Srem.


Pha vo mat tran = Vi the va binh luc =


 Đac điem phong ngu thang 4 nam 1945  Trong toan bo thoi gian phong thu tu 23 thang 1 đen 12 thang 4 nam 1945, Đuc cung co lai "tuyen Nibelung". Phong tuyen khoi phat tu đong Mohovo, Lovas, Tovarnik va Ilinac đen khuc quanh song Bosut gan Gradina; tiep tuc vuot qua Bosut va tu phia nam đen Batrovce va Lipovac. He thong cong su bao gom cac chien hao, hao lien hoan va hao giao lien. Tuyen phong thu đau tien gom 3-4 day hao, boongke be tong hoac go đat. Đuc con đao hao quanh cac lang đe tao nen vong cung phong thu (toan dien). Cac kenh đao cung la chuong ngai đuoc Đuc tan dung. Doc theo song Danube đen Bosut va Spacva la bai min rai day đac. Tuyen phong thu thu hai la "tuyen xanh" o giua song Danube va Spacva, đo sau phong tuyen trai tu đuong Vukovar — Stari va Novi Jankovci — Privlaka — Otok — Spacvanske sume. Ngoai hai tuyen nay, Đuc con trang bi lai hai phong tuyen nua: Vikovac nam tren tuyen Vukovar — Vinkovci — Rakovci — Cerna — Gradiste — Zupanja. Sau hon nua la cac cu điem Đakovo nam sau đuong Valpovo — Đakovo — Strizivojna — Vrpolje — Jaruge. Ba phong tuyen con lai đuoc bo tri theo hinh thuc he thong cu điem voi mot phan binh luc canh giu.


 Quan đoi Đuc-Croatia  Tu thang 12 nam 1944, Quan đoan 34 chi huy toan bo cac mat tran Srem, Drava va Drina, tao thanh mot đon vi chien luoc thong nhat. Tu đau thang 4 nam 1945, Quan đoan bao gom cac đon vi Đuc, Croatia va nhung thanh phan khac, bo tri nhu sau tren tuyen tu Donji Miholjac đen vung Brcko:

Su đoan khong van Ba Lan 11, đuoc tang cuong trung đoan an ninh 606, hai tieu đoan canh sat, tieu đoan tien phong va trung đoan dan quan Ustase Baranja. Su đoan đuoc trien khai tu Donji Miholjec đen lang Dalj, bao ve canh trai mat tran. Huong rut lui du kien khi can la ve phong tuyen Valpovo — Đakovo;
Chien đoan Schneider gom trung đoan an ninh 86, su đoan phao binh Y Seni va trung đoan Ustase Vuka đong o huu ngan song Danube tu Dalje đen Vukovar;
Su đoan bo binh 41, đuoc tang cuong lu đoan cu điem 963 Klot, chien đoan Brenner va Pflum, tieu đoan Đuc-Kavkaz 843, tieu đoan Đuc-A Rap 845 va hai tieu đoan Ustase, an ngu tuyen tu song Danube đen Spacva (phu luu phai cua Bosut);
Su đoan bo binh 22, cung voi cac đon vi thuoc Su đoan Phong ve que huong Ustase 3, nam tieu đoan dan quan Ustase, cac đon vi thuoc Quan đoan Cetnici Majevick va Trebav, cung nhu Quan đoan Phong ve Nga, bao ve mat tran giua Spacva va Sava, cung cac khu vuc Bijeljina, Brcko, Gradacac, Modrica va Bosanski Samac;
Su đoan Croatia 3, tieu đoan an ninh 576, trung đoan Phong ve Que huong 5 va hai trung đoan dan quan Ustase Baranja va Posavlje nam sau tren tuyenV inkovci - Zupanja. Su đoan chong tang 475 va phao đoi 1 su đoan phong khong 804 đong tai Vinkovci.
Chien đoan Stefan, trung đoan tiem kich Phong ve que huong 8, đai đoi Ustase Zdrug 2 va Su đoan chong tang 594 nam tren tuyen phong thu thu ba Satnica Đakovacka — Đakovo — Strizivojna — Vrpolje — song Sava.
Đau thang 4, quan đoan 34 co khoang 100.000 quan (hoac 120.000) va 700 khau phao. Bo chi huy đat tai Nustar.


 Quan Nam Tu  Đau thang 4 nam 1945, Tap đoan quan 1 Nam Tu gom 10 su đoan bo binh chia thanh hai canh tan cong phia bac va phia nam. Canh bac gom Su đoan Proteleria 1, Su đoan Serbia 21 va 22, Su đoan Macedonia 42 va 48, lu đoan thiet giap va cong binh so 2. Canh nam lai đuoc chia thanh hai: chien đoan Bosut gom Su đoan Lika 6 Nikola Tesla, Krajina 11 va lu đoan ky binh so 1, chien đoan Bosna gom Su đoan Proteleria 2, Krajina 5, Đong Serbia 17. Su đoan Đong Bosna va mot tieu đoan xe tang thuoc Lu đoan thiet giap 2. Tong quan so 111.078 nguoi, 355 khau phao, 1.152 sung coi, 55 xe tang T-34, 52.742 sung truong va 4.993 sung may.
Canh bac tap trung o khu vuc Sarengrad — Sid — Erdevik — Ilok. Canh nam chia lam hai khu vuc tap ket, chien đoan Bosna tai Zvornik — Janja — Bijeljina, con chien đoan Bosut tai Batrovci — Morovic. Bo chi huy Tap đoan quan 1 đong tai lang Erdevik.


= Ke hoach tac chien =
Ngay 25-27 thang 3 nam 1945, Bo Tu lenh toi cao Quan đoi Nam Tu hop voi cac tu lenh 3 tap đoan quan vach ra ke hoach chien dich Srems-Slavonia. Y tuong chinh la co đong bao vay mat tran tu suon va phia sau ket hop voi đanh thang vao khu vuc cong su nham pha vo tuyen phong thu cua Đuc o Srem. Cac chien đoan Bosna va Bosut du kien se tan cong vao đau thang 4, truoc ca truoc khi bat đau chien dich cong pha Srem va tao đieu kien đe bao vay quan Đuc o khu vuc Vinkovci. Đe đat đuoc muc tieu nay, quan Nam Tu phai tien toi suon va phia sau tuyen phong thu cua Đuc tu Semberija bang qua song Sava, phan giua song Sava va song Bosut tai tuyen Morovic - Sremska Raca - Janja - Koraj - Celic - Srebrenik - Gracanica ma quan Đuc phong thu thua hon. Viec đieu quan nay cung nham đanh lac huong quan Đuc khoi tuyen phong thu chinh, tao đieu kien thuan loi cho mui chinh đot pha vao Srem. Sau khi hoan thanh đieu quan, Cum Bac moi tong tan cong, đong thoi Cum Nam cung vuot song song Danube, Drava va Sava đanh yem tro tu hai ben suon va phia sau, bao vay khep kin tieu diet quan Đuc-Croatia. Tap đoan quan 2 chiu tranh nhiem bao ve suon nam cua Tap đoan quan 1.
Ngay 9 thang 4 nam 1945, Bo Tong tham muu co hai chi thi ve ke hoach chi tiet cua chien dich Srem-Slavonia, ngay du kien tan cong la 12 thang 4. Theo ke hoach, Cum Bac tien qua khu vuc phong thu kien co Srem theo huong Vukovar va Vinkovci. Chien đoan Bosut se tien ve huong Morovic — Vrbanja — Zupanja, đe lien ket voi chien đoan Bosna. Chien đoan Bosna du đinh vuot Sava muon nhat la vao đem 11 đe hoi quan voi Bosut, tan cong Vinkovci đe nhap vao Tap đoan quan 3 nham chia cat va tieu diet Srem.
Song song voi viec Tap đoan quan 1 bat đau tan cong Srem, Tap đoan quan 3 (41 nghin quan, 175 đai bac va 441 sung coi) tu Baranja vuot song Drava voi chu luc o Osjek va Valpov, mot phan luc luong it hon o song Danube gan lang Dalj nham cat đut lien lac giua Osijek va Nasice, voi nhiem vu đanh chiem Osijek. Tuy thuoc vao dien bien ma co hanh đong tiep theo, neu Tap đoan quan 1 khong đot pha đuoc Srem, Tap đoan quan 3 phai đanh ve phia nam vao phia sau va tieu diet quan Đuc o Vinkovci. Con neu đot pha thanh cong, Tap đoan quan 3 se tien vao Podravina theo huong Nasice — Podravska Slatina — Koprivnica — Varazdin. Quan đoan Slavonia 2 se phoi hop voi Tap đoan quan 3 chiem Nasice.


= Chien dich Srem =

Ngay 3-11 thang 4, Cum Nam đuoc thanh lap đe chuan bi tan cong Srem. Sau nua đem . thang 4, chien đoan Bosna tan cong Semberija theo huong Bijeljina - Brcko. Ngay 4 thang 4, chien đoan Bosut phat đong tan cong. Sau bay ngay giao tranh ac liet, Cum Nam vuot qua quan Đuc tren đia hinh kho khan va chiem đuoc Vrbanja - Brcko - Orasje, co the gay ap luc len Sava. Sang 12 thang 4, Su đoan 15 va 17 thanh cong sang ta ngan, nhap vao chien đoan Bosut, tiep tuc tien ve phia Gunja — Zupanja va Gunja — Vinkovci.
Đem 11 rang ngay 12 thang 4, lu đoan 5 thuoc Su đoan Serbia 21 đot kich song Danube đen gan Opatovac, đuoc thuy quan Danube đua sang, chiem đuoc đau cau va cat đut tuyen lien lac Opatovac - Sotin.

Hoi 4h45 sang 12 thang 4, Cum Bac bat đau tan cong, phao kich manh trong vong 15 phut. Đen 5h00, bo binh Nam Tu tien len. Su đoan Proteleria 1 va Serbia 21 lam chu luc tren mot tuyen dai 6 km, co tieu đoan thuoc lu đoan thiet giap so 2 yem tro. Su đoan Macedonia 42 va Serbia 22 tan cong bo tro tren tuyen rong 24 km. Tuyen đau theo huong Mohovo, Lovac, Tovarnik va Ilinci do cac su đoan Proteleria 1, Serbia 21 va Macedonia 42 chiu trach nhiem. O canh trai, sau khi vuot song Bosut đem 11 rang ngay 12, Su đoan 22 chiem đau cau phia Tay Bac Batrovac đe ho tro Su đoan 42 tien qua Nijemac va Otok đen Privlaka. Su đoan Macedonia 48 thanh lap cac nhom du bi. Hoi 07h30 va 07h45, Thieu tuong Wittruck cho khong tap 10 phut vao quan Đuc. Sau khi choc thung tien tuyen, xe tang T-34 đuoc tung vao tran. Đen cuoi ngay, Su đoan Proleteria 1 đuoc xe tang yem tro đa lan sau 30 km vao tuyen phong thu Đuc, chiem Mohovo, Opatovac, Sotin, Vukovar, toi phong tuyen Vinkovci - Bogdanovci - Martinci.
Su đoan Serbia 21 chia lam 3 lop xung phong lien tiep. Tien quan Lu đoan 4 tao ra mot lo hong lon tren tuyen phong thu Đuc. Sau đo, Lu đoan Serbia 31 va tieu đoan xe tang 3 noi tiep đot pha, theo sau la Lu đoan Macedonia 14 thuoc Su đoan 48 lam du bi. Su đoan Serbia 21 chiem Lovas, Miklusevci, Negoslavci, Tompojevci va Ckoveci, cuoi ngay thi choc thung phong tuyen Negoslavci - Svinjarevci.
Sau khi vuot Bosut, Su đoan Serbia 22 giao tranh ac liet voi Su đoan 41 Đuc tren đau cau gan Batrovac va Lipovac, bi ton that nen khong tien len đuoc trong ngay 12 thang 4. Su đoan Macedonia 42 đuoc phao binh yem tro tren tren mat tran rong 14 km, chiem đuoc Tovarnik va Ilince luc chieu. Quan du bi tham chien nen Su đoan bao đam ap đuoc vao mat tran. Nhin chung, ngay tan cong đau tien, quan Nam Tu thanh cong vuot mong đoi. Chiu ton that nang ne, Quan đoan 34 Đuc 13 rut ve Vinkovac kien tri thu. Tuy nhien, Su đoan 21 Serbia va Macedonia 48 đuoc xe tang yem tro, tiep tuc choc thung phong tuyen Đuc va giai phong Vinkovci hoi 17h30 ngay 13. Toi cung ngay, Tu lenh Cum tap đoan quan E ra lenh cho Quan đoan 34 rut khoi Vinkovci, Zupanja va Osijek ve Valpovo — Đakovo — Vrpolje — Jaruge. Đem 13 rang ngay 14 thang 4, Cum Nam sau khoang thoi gian bi giu chan tren khoang chat hep giua Sava va Vrbanja, dan đay lui đoi phuong, chiem đuoc Zupanja, Hradiste va Cerna. Viec Tap đoan quan 1 chiem đuoc Vinkovci va Zupanje nghia la hoan thanh chiem giu toan bo Mat tran Srem, mo đuong tan cong huong Slavonski Brod va xa hon ve phia Zagreb. Đong thoi, ngay 12-14 thang 4, Tap đoan quan 3 cung đanh tren song Drava va song Danube, xuyen thung huu ngan đoi phuong tu Valpovo đen Dalje va chiem Osijek. Viec nay khien Quan đoan 34 Đuc khong the giu noi Valpovo - Đakovo. Quan đoi Nam Tu gianh chien thang tren Mat tran Srem. Quan Đuc-Croatia bi thiet hai lon. Tuy nhien, Cum Nam đa khong the hoan thanh viec bao vay tieu diet, cung nhu Nam Tu thieu cac đon vi co gioi, khien toc đo tien quan bi cham lai.


Su kien sau đo Sau khi pha vo hoan toan Mat tran Srem va chiem đuoc Vinkovci, bo chi huy Tap đoan quan 1 Nam Tu cho rang chu luc đoi phuong tai Mat tran Srem đa bi tieu diet, cac đon vi con lai cua Quan đoan 34 Đuc khong the khang cu tai Slavonski Brod. Tu đo, Tap đoan quan 1 đa khong tan dung đuoc khoang trong trong đoi hinh đoi phuong đich o phia bac Đakovo đuoc tao ra khi pha vo mat tran cung nhu tap hau Quan đoan 6 Slavonia. Thay vao đo, quan Nam Tu don luc vao huong Đakovo - Slavonski Brod la noi Đuc phong thu manh nhat. Quyet đinh sai lam nay gay ton that lon ve nhan mang cho Nam Tu cung nhu keo dai thoi gian va ngan can đa tan cong.
Chien dich tan cong cua Nam Tu vao Mat tran Srem som hon 4 ngay so voi ke hoach Cum Tap đoan quan E cua Đuc triet thoai ve phia tay khoi Srem va Đong Slavonia. Đieu nay khien quan Đuc khong the tai lap tuyen phong thu moi Slavonski Brod - Osijek mot cach he thong. Quan Nam Tu đanh nhanh cung voi trung tam phong thu quan trong Vinkovci bi mat đe doa cat đuong rut lui cua Quan đoan 21 Son cuoc tu Bosna chay qua Slavonski Brod. Do đo, theo su gia Karl Hniliki, tu sau ngay 12 thang 4, no luc cua Cum Tap đoan quan E la giai thoat quan Đuc ra khoi 'tui Bosna' va bao ve cu điem o đong Slavonski Brod cho đen khi Quan đoan 21 khong the di chuyen tu thung lung Bosna đen ta ngan song Sava đuoc nua.
Do quan Đuc ngoan cuong phong ngu co đong cung nhu thieu cac phuong tien co gioi, Tap đoan quan 1 Nam Tu đa khong the tieu diet gon đoi phuong. Ngoai ra, sau khi giai phong Vinkovci, 2 lu đoan thiet giap buoc phai dung lai do thieu nhien lieu nen chi co the tham chien khong đang ke tai Pleternica. Bo binh khong the truy kich quan Đuc tu do rut giua cac tuyen phong thu. Moi khi tien đen phong tuyen moi, quan Nam Tu đeu gap phai su khang cu manh me va chiu ton that nang ne. Kien tri phong ngu tuyen Vinkovci — Slavonski Brod, Quan đoan 34 Đuc cam chan đuoc Tap đoan so Nam Tu trong gan bay ngay, đu thoi gian cho Quan đoan 21 rut khoi thung lung Bosna. Đen tan 20 thang 4, Tap đoan quan 1 moi chiem đuoc Slavonski Brod. Quan đoan 21 thoat ra tang vien cho Cum Tap đoan quan E tren huong Sava, khien quan Nam Tu gap kho khan khi huong ve Zagreb, Tap đoan quan 1 buoc phai lien tuc mo cac cuoc tan cong moi, mat nhieu thoi gian va chiu thiet hai.


Ket qua Su gia Dragoljub Tmusic cho biet, neu xet ve cuong đo, ton that chung va thoi gian keo dai (172 ngay), tran chien tai Mat tran Srem la kho khan nhat trong toan bo Chien tranh nhan dan giai phong Nam Tu. Tmusic ghi nhan đo khoc liet đac biet cung nhu đieu kien đoi đau truc dien thuc te kho khan khi ma thanh phan quan Nam Tu chu yeu la tan binh thieu kinh nghiem gap phai quan quan Đuc đuoc trang bi ky thuat tot hon.
Pha vo Mat tran Srem giup cho quan Nam Tu mo cuoc tan cong quyet đinh phia tay huong toi Zagreb va Slovenia, giai phong toan bo lanh tho Nam Tu khoi quan Đuc chiem đong va lat đo Nha nuoc Đoc lap Croatia.
Chien dich đot pha Mat tran Srem đuoc thuc hien theo cac nguyen tac co đien trong The chien II tren mat tran Xo-Đuc. Theo su gia Guy Trifkovic, đay la tran chien kieu Lien Xo, la "bai kiem tra su truong thanh" đoi voi quan đoi chinh quy moi cua Nam Tu. Mac du tuyen phong thu vung chac cua quan Đuc đa bi pha vo trong ngay đau tien, nhung "su phoi hop hanh đong kem va thieu ky thuat hien đai cua quan Nam Tu" khien cho đoi phuong thoat vay.
Su gia Branko Petranovic cung cho rang Mat tran Srem khong the bi choc thung neu suon phong ngu Đuc o Hungary con nguyen. Chi sau chien thang cua Hong quan gan Budapest va đanh Vien đau thang 4 nam 1945 thi Nam Tu moi co the tan cong Mat tran Srem.
O Mat tran Srem, quan Nam Tu phai đoi mat voi cac hinh thuc chien đau moi chua tung gap truoc đo. Vi ly do nay, nguoi đung đau phai đoan quan su Anh-My Chuan tuong Fitzroy Maclean cho rang "chien tranh lang man" (giai đoan du kich) đa qua. Đong thoi, đoi hinh quan Nam Tu chu yeu gom nhung thanh nien moi đuoc đong vien tu cac vung giai phong, chua đuoc huan luyen đay đu nen thiet mang hang loat.
Tren Mat tran Srem, uoc tinh quan Đuc-Croatia mat 30.000 nguoi. Quan Giai phong Nhan dan Nam Tu (Quan đoi Nam Tu tu ngay 1 thang 3 nam 1945) bi thiet mang chua tinh đuoc chinh xac thong nhat theo cac nguon tu lieu, dao đong tu 10.000—15.000 đen 30.000 nguoi. Ngoai ra, danh sach tu tran con co 1.100 linh Lien Xo, 630 linh Bulgaria va 163 linh Y.
Su gia Klaus Schmieder nhin theo quan điem chien luoc cho rang yeu cau cap thiet phai đot pha Mat tran Srem la o muc "toi thieu đen đang ngo" khi ma Hong quan đa rat gan Vien va Berlin. Đong co cua quyet đinh nay ro rang la do Tito lo ngai "cac đoi thu trong nuoc van co the gianh đuoc su ung ho cua đong minh phuong Tay vao phut cuoi khien ong khong the kiem soat đuoc hoan toan lanh tho Vuong quoc Nam Tu truoc đay".


Tuong niem Ngay 8 thang 5 nam 1988, đai tuong niem Mat tran Srem đuoc khai truong tai lang Adasevci gan Sid. Đay la tuong đai tuong niem cuoc đau tranh giai phong dan toc cuoi cung đuoc xay dung tai Cong hoa Lien bang Xa hoi chu nghia Nam Tu. Cac su gia va tac gia cung co nhung xuat ban pham đa dang quan điem trai chieu ve Mat tran Srem vao cuoi thap nien 1970 va 1980.
Mat tran Srem xuat hien trong cuon tieu thuyet noi tieng Knjiga o Milutinu (Sach ve Milutin, 1985) cua nha van Serbia Danko Popovic, ong cung đua vao tuyen luan va phat bieu Vreme lazi (Thoi đai doi tra, 1990). Ca khuc Zbogom Srbijo (Tam biet Serbia) cua Borisav Bora Đorđevic cung xuat hien mo tip Mat tran Srem.
Mat tran Srem cung la mot trong nhung chu đe van hoa ma Serbia dung đe tuong niem The chien II tai Nam Tu. Cac thao luan va bao chi Serbia đeu đe cap đen Mat tran Srem, troing đo co ca muc đich chinh tri. Van đe gay tranh cai chinh la viec co can thiet phai dien ra cac tran đanh hy sinh lon nhan mang vao giai đoan cuoi chien tranh, khi ma Hong quan đa ap sat Vien va Berlin. Tranh cai con lien quan đen so luong nguoi đa hy sinh tai Mat tran Srem, vi su gia Predrag Vajagic cho rang cac con so nay đa bi lam sai lech phuc vu cho muc đich chinh tri.
Dien bien Mat tran Srem đuoc phan anh trong tap 22 phim tai lieu truyen hinh "thang 5 nam 1945" trong loat "Nam Tu trong chien tranh 1941-1945" do Đai Phat thanh - Truyen hinh Serbia (RTS) san xuat nam 1991-1992. Tac gia tap phim la Bozidar Nikolic va Bozidar Zecevic. Trong phim, Nikolic đua ra nhan đinh rang Mat tran Srem la tham kich khi ma toan bo thanh nien khong đuoc qua huan luyen quan su đa thiet mang.
Viec thanh nien Serb tu tran tren Mat tran Srem cung đuoc khac hoa trong bo phim truyen hinh Boljsevicki eksperiment (Thu nghiem Bolshevik) cua loat Tito: crveno i crno (Tito: đo va đen), do RTS san xuat nam 2007 nhan ky niem 25 nam ngay mat cua Josip Broz Tito.


Ghi chu Chu thich Tu lieu Lien ket ngoai Ky niem 60 nam pha vo Mat tran Srem
Ban đo Wiki — Khu phuc hop tuong niem Mat tran Srem
Bay muoi nam đot pha Mat tran Srem (Politika, 14/04/2015)