Tong Cao Tong (chu Han: 宋高宗, 12 thang 6 nam 1107 - 9 thang 11 nam 1187), ten huy la Trieu Cau (chu Han: 趙構), ten tu la Đuc Co (德基), la vi Hoang đe thu 10 cua trieu đai nha Tong trong lich su Trung Quoc, đong thoi la vi vua đau tien cua thoi Nam Tong (1127 - 1279).
Tong Cao Tong la con trai thu chin cua Tong Huy Tong Trieu Cat, Hoang đe thu 8 cua trieu đai nha Tong, me la Hien Nhan Hoang hau Vi thi, chao đoi vao nam 1107. Đau nam 1127, quan đoi cua nuoc Kim vua thanh lap tien quan xuong phia nam diet đuoc trieu Bac Tong, bat Tong Huy Tong va Tong Kham Tong lam tu binh roi lap te tuong Truong Bang Xuong lam vua o Trung Nguyen. Trieu Cau khi ay tron thoat khoi tay quan Kim roi đuoc cac đai than hop suc ton lam Hoang đe tai phu Ung Thien vao ngay 12 thang 6 nam đo, đoi nien hieu la Kien Viem, chinh thuc lap ra vuong trieu Nam Tong.
Ngay sau khi vua len ngoi, Tong Cao Tong đa lai phai đoi mat voi su xam luoc cua nguoi Kim. Truoc su tan cong du doi cua ke đich, ong phai lan luot bo het đat nay đen đat khac, chay ve mien nam roi lai chay ra tan bien. Toan bo vung Son Đong, Ha Bac, Ha Nam bi nguoi Kim chiem mat. Trong khi đo o mien nam vao nam 1129, Cao Tong bi cac tuong la Mieu Pho va Luu Chinh Ngan buc ep phai nhuong ngoi cho thai tu Trieu Phu, su goi đo la Mieu, Luu binh bien. Nhung Cao Tong voi su pho ta cua cac tuong Han The Trung va Truong Tuan đa nhanh chong dep loan va tro lai ngoi vua. Tuy nhien ong van phai lien tiep chay dai truoc su truy đuoi cua nguoi Kim, đen nam 1131 moi đinh đo tai Lam An phu. Duoi su thong linh cua cac tuong tai nhu Nhac Phi, Han The Trung, Ngo Lan, Luu Ki, Truong Tuan..., quan Tong dan nam lai uu the va kiem soat lai toan bo mien nam. Ve sau nam 1138, qua no luc ngoai giao cua trieu Tong, Vua Kim đong y tra lai vung Ha Nam gom ba kinh la Đong Kinh, Tay Kinh, Nam Kinh ve Trung Quoc. Nhung đen nam 1140, Kim huy bo minh uoc, tien hanh nam xam, chiem lai vung Ha Nam va Thiem Tay, nhung gap tro ngai truoc tuong Tong la Nhac Phi. Tuy nhien luc đo Cao Tong trong dung gian than Tan Coi, muon nhanh chong nghi hoa đe đua hai cot tien đe va me la Vi thai hau ve nuoc, nen quyet tam nhan nhuong voi nguoi Kim. Sang nam 1142, Nhac Phi bi trieu ve kinh roi bi Tan Coi ham hai, quan Kim lai nam ha, Cao Tong nghe loi Tan Coi, ky ket Thieu Hung hoa nghi, chap nhan xung than, cat đat tu Đuong chau, Đang chau, Thuong chau cho trieu Kim, bien gioi hai nuoc doi đen tan Hoai Ha. Moi nam phai cong nap 25 van lang bac, 25 van tam lua, đoi lai Vua Kim cho đua Vi thai hau cung hai cot cua nhi đe ve nam. Tu đo nam bac hoa hao trong muoi may nam.
Tu sau hoa uoc Thieu Hung, Tan Coi tro thanh ke đoc đoan chuyen quyen, muu hai trung than, lan at be tren co muu đo khac. Mai đen khi Tan Coi chet đi (1155), thi noi lo cua trieu đinh moi đuoc hoa giai. Luc đo o mien bac, Hoan Nhan Luong co y đo diet Tong, thong nhat Trung Quoc. Nam 1161, hai ben lai giao chien trong tran Thai Thach, ket qua quan Tong thang lon, Hoan Nhan Luong bi phan tac giet chet, trieu Tong lan đau tien nam đuoc uu the trong cuc dien Nam Bac va chuan bi cho cuoc bac phat Long Hung.
Tong Cao Tong chi co mot nguoi con trai duy nhat la Nguyen Y thai tu Trieu Phu đa mat khi moi 3 tuoi, ve sau do vat va tren đuong chay giac đa lam anh huong nghiem trong đen sinh ly, nen hau cung khong the mang thai đuoc nua. Ong chon trong tong that nhung hau due cua Tong Thai To, cuoi cung chon đuoc Trieu Ba Tong va lap Ba Tong lam Hoang tu đe ke vi, đoi ten la Than. Ngay 24 thang 7, Cao Tong do tuoi cao co phan met moi nen nhuong ngoi cho Trieu Than, tuc la Tong Hieu Tong, con minh xung la Thai Thuong hoang đe, song tai cung Đuc Tho. Tuy nhien do Hieu Tong rat ton trong Thuong hoang nen ong van nam đuoc rat nhieu quyen luc, quan he giua hai cung noi chung la tot đep. Thuong hoang song an nhan them 25 nam nua roi mat vao ngay 9 thang 11 nam 1187 o tuoi 81. Theo su sach ghi chep, Tong Cao Tong la nguoi rat gioi ve thu phap, ong đa đe lai nhieu tac pham co gia tri luu truyen cho đoi sau.
Ong la Hoang đe co tuoi tho cao thu tu cua Trung Hoa, chi sau Nu hoang đe Vo Tac Thien (82 tuoi), Luong Vu Đe (86 tuoi) va Hoang đe Can Long (87 tuoi)


Thoi Huy Tong Trieu Cau la hoang tu thu chin cua Tong Huy Tong Trieu Cat, me cua ong la Vi Hien phi, von la nguoi quan Coi Ke, von la nguoi hau cua te tuong To Tung, sau đuoc đua len kinh. Gap luc Tong Triet Tong tuyen mi nu phong cho cac hoang đe, Vi thi trung tuyen roi đuoc ga vao phu Đoan, lam thiep cua Đoan vuong Trieu Cat, tuc la Huy Tong hoang đe sau nay. Trong thoi gian đo, Vi thi ket nghia chi em voi Kieu Quy phi, vi the sau nay Kieu thi đuoc lam hanh đa tien cu Vi thi voi Huy Tong. Ba đuoc phong lam Hien phi. Ngay 12 thang 6 nam 1107 (tuc ngay At Ti thang 5 nam Đai Quan nguyen nien), Vi thi ha sinh Trieu Cau o đai noi, khi đo co anh sang mau đo ruc chieu vao cung đien. Ba thang sau ong đuoc ban ten la Cau, tu Đuc Co; phong Kien Vu quan tiet đo su, Kiem giao thai uy roi Thuc quoc cong. Nam len ba tuoi đuoc phong lam Quang Binh quan vuong. Nam Tuyen Hoa thu ba đoi Tong Huy Tong (1121), tien phong lam Khang vuong. Hai nam sau (1123), Trieu Cau đa 17 tuoi, đuoc cu hanh quan le (le truong thanh) va ra khoi cung, đen o tai Khang vuong phu đe. Trong thoi gian nay, ong thanh hon voi con gai cua ho Hinh la Hinh Binh Y, ba nay đuoc phong lam Gia quoc phu nhan. Tuy nhien Hinh thi khong ha sinh cho Trieu Cau mot đua con nao, ma con trai duy nhat cua ong la thai tu Nguyen Y do Phan Hien phi sinh ra.
Trieu Cau tu nho đa thong minh, tai tri, lai hieu hoc nen khi truong thanh the hien đuoc ban than la con nguoi van vo song toan, lai them ban tinh tham tram, lam viec co suy nghi, can trong, biet tien thoai đung luc nen rat đuoc vua cha Huy Tong va vua anh Kham Tong coi trong.


Thoi Kham Tong = Đen trai Kim nghi hoa =
Đau nam 1126, sau khi diet Lieu, Kim Thai Tong lay co trieu Tong chua chap ke phan loan cu quan đanh Tong. Quan Kim thang lon va nhanh chong ap sat đen Bien Kinh. Ngay 18 thang 1, Huy Tong thoai vi, nhuong ngoi cho thai tu Hoan, tuc la Tong Kham Tong roi nhanh chong lanh đi tranh nan. Quan Kim đong o phia tay bac, đoi trieu đinh nop mot so luong lon vang, lua, cat đat Luong Ha, goi vua Kim la bac va cu 1 vuong, 1 tuong sang lam con tin. Luc ay Khang vuong đen gap Kham Tong, khang khai xin đi, bao

Đich muon nam lay than vuong lam con tin, than vi đai ke cua xa tac, khong dam tu nan.
Kham Tong ben phong cho Trieu Cau lam Quan tien ke nghi su, te tuong Truong Bang Xuong va Cao The Tac lam pho đen trai quan Kim, va đong y chap nhan tat ca cac đieu khoan tren. Đen trai quan Kim, Oat Li Bat tim cach ha nhuc Trieu Cau bang cach lon tieng trach mang viec tuong Dieu Binh Trong đang đem tap kich trai Kim, trong khi Truong Bang Xuong so qua khoc khong thanh tieng thi Trieu Cau van khong thay đoi sac mat. Lai mot lan ong tap ban voi mot than vuong nuoc Kim thi ba phat cua ong đeu trung vao hong tam. Oat Li Bat bao voi ta huu rang Khang vuong la đo gia vi mot than vuong song trong cung khong the co khi phach nhu vay, nen tha ong ve va đoi than vuong khac đen. Nha Tong ben cu Tuc vuong Trieu Xu con Trieu Cau đuoc ve trieu. Thang 3, ong đuoc phong lam Thai pho, Tinh Giang, Phung Ninh quan Tiet đo su. Sau đo quan Kim rut đi.


= Hop binh can vuong =
Đen thang 8 AL cung nam, lay co Tong muon khoi phuc Khiet Đan, tuong Kim Niem Mot Hat va Oat Li Bat chia hai đuong nam ha lan nua, lan nay khong gap chut tro ngai nao. Niem Mot Hat lai tiep tuc yeu cau dang them ton hieu cho Vua Kim, cat đat ba tran va cong nap vang bac, Oat Li Bat hoi han viec khi truoc, lai đoi Khang vuong sang lam con tin. Kham Tong lai sai Trieu Cau cung Vuong Van đen trai Kim nghi hoa, mang theo phung mien con, ngoc lo va to bieu ton Vua Kim la bac, ton hieu 18 chu. Đen Tu chau thi gap Tong Trach khuyen ong khong nen vao đat Kim ma nen o lai Tu chau vi Trieu Xu đa đi khong ve đuoc.
Khang vuong bang long. Nguoi Tu chau thay Vuong Van cu thuc giuc roi buc ep Khang vuong len đuong, nen tim cach giet chet. Khi đo lai co thu cua Uong Ba Ngan moi Khang vuong đen Tuong chau, ong nghe theo roi luu lai đo luon. Sau đo Khang vuong lai cung Canh Nam Trong mo binh o Ha Bac lam viec can vuong va dang tau thinh ve trieu. Luc đo quan Kim đa vuot Hoang Ha, trieu đinh co y phong cho Khang vuong lam Nguyen soai. Đen đo, co mot so đai than lien danh tien cu, Kham Tong ben phong cho Khang vuong lam Ha Bac binh ma đai nguyen soai, cung Tran Hanh Ba lam Nguyen soai, Tong Trach lam pho. Đen đau nam 1127, Khang vuong mo Nguyen soai phu, khi đo ong co trong tay van quan, chia lam nam phan, phong Tran Thoi lam Đo thong che quan ma, chuan bi đem quan vuot song cuu kinh đo. Ngay At Hoi thang 12 AL, Cao Tong đem quan roi Tuong chau va nhanh chong đen phu Đai Danh. Tong Trach dan 2000 quan đi truoc, cong pha hon 30 trai đich, tri phu Tin Đuc Luong Duong To đem 3000 quan theo giup. Cung voi đo co Truong Tuan, Mieu Phi, Duong Nghi Trung, Đien Su Trung theo giup, thanh the cuc lon. Luc đo co Tao Phu cam thu đen bao hai quan đang nghi hoa, chua nen vao kinh voi. Tong Trach ra suc phan đoi nhung Uong Ba Ngan va Canh Nam Trong bao vuong nen theo lenh trieu đinh, tam lui sang Đong Binh. Cuoi cung Khang vuong nghe theo Ba Ngan.
Thang 2 nam 1127, Khang vuong đen Đong Binh. Luc đo Tong Trach van tien quan, đai thang nguoi Kim nhieu tran va lai thuc giuc tien quan. Luc đo Khang vuong co trong tay 8 van quan. Khi đo co chieu thu gia do nguoi Kim gui đen, bao nguyen soai (tuc Khang vuong) phai ve trieu ngay, Truong Tuan biet co đieu gian tra nen lap tuc can ngan. Sau Khang vuong vao Te chau nhung lai khong tien quan them nua. Luc đo tai Bien Kinh, ngay 9 thang 1, quan Kim đa bat đuoc hai vua Huy Tong va Kham Tong đua len bac, Truong Bang Xuong đuoc nguoi Kim lap lam vua, quoc hieu Đai So. Hoang Tiem Thien bao viec len, Khang vuong than khoc khon nguoi, roi đua quan ve Đai Danh, truyen hich Ha Bac đinh đon đuong cuop lai hai vua Tong, nhung quan can vuong cac noi khong đen phoi hop nen khong đuoc. Toan bo hoang toc nha Tong, tru Trieu Cau ra thi đa bi bat sang Kim lam tu binh.


Lam hoang đe = Len ngoi, thanh trung phe đang =
Thang 5 nam 1127, Truong Bang Xuong cho đon Manh thi - hoang hau duoi thoi Tong Triet Tong, hien đang lam đao si - ve cung, ton lam Tong thai hau, đong thoi Ta Khac Gia khuyen ong ve nam viec trieu chinh. Canh Nam Trong cung dang thu khuyen tien, Khang vuong tu choi khong nhan. Bang Xuong sai Tuong Tu Du đen đon Khang vuong, hua se tra lai ngoi vi. Tong Trach nghi ngo Truong Bang Xuong co y thoan nghich va muu hai Khang vuong, nen muon diet tru. Giua luc Khang vuong con do du chua quyet thi co thu cua La Hao Van gui toi

Đai vuong khong len ngoi e co ke khong xung đang cuop mat, xin quyet ngay cho.
Sau đo Bang Xuong lai sai Ta Khac Gia va Vi Uyen (cau cua Khang vuong) đen Te chau cam theo Đai Tong thu menh chi bao cua Thai To truyen lai, cung luc thai hau sai Phung Giai đen nghenh đon. Khang vuong moi chap nhan, ua nuoc mat nhan bau vat nhuong ngoi, sai Ta Khac Gia ve kinh truoc đe chuan bi. Phu lao o Te chau đen doanh trai thinh cau Khang vuong tuc vi tai đay, nhung Tong Trach thay rang phu Ung Thien la đat hung phat, khap noi tu hoi, van chuyen thuan loi nen khoi hanh đen đo, Khang vuong đong tinh. Cung hom đo, Bang Xuong ton Manh hau la Nguyen Huu hoang hau, đen o cam cung. Hoang hau cung sai nguoi đen moi Khang vuong len ngoi. Sau nhieu lan tu choi, Khang vuong nhan loi. Ngay 5 thang 6, Khang vuong đen Nam Kinh, phu Ung Thien, Nguyen Huu hoang hau sai chuan bi phap gia va nghi truong. Ngay 7 thang 6 (Tan Dau), Truong Bang Xuong nghe tin Khang vuong toi noi, phu phuc xin đuoc chet, ong van binh tinh phu du.
Ngay 12 thang 6 nam 1127 (tuc ngay Canh Dan thang 5 AL), Trieu Cau len ngoi hoang đe o Nam Kinh, huong mat ve phia bac lay ta hai đe (Huy, Kham), đoi nien hieu la Kien Viem nam thu nhat, ban lenh đai xa. Con chau cac gian than Thai Kinh, Đong Quan, Chi Mien, Ly Ngan, Luong Su Thanh... đeu khong đuoc dung. Hoang Tiem Thien đuoc phong Trung thu thi lang, Uong Ba Ngan la Đong tri xu mat vien su. Ngay 13 thang 6, ton Kham Tong lam Hieu Tu Uyen Thanh hoang đe, Nguyen Huu hoang hau lam Nguyen Huu thai hau. Ngay 15 thang 6, ong ton me cua minh la Vi Hien phi (đang lam tu binh o đat Kim) lam Tuyen Hoa hoang hau, Gia quoc phu nhan Hinh thi lam hoang hau (cung đang o mien bac). Thai hau bo viec buong rem, chinh su do tan hoang quyet đoan.. Truong Bang Xuong khong bi xet toi va đuoc ban mot so chuc vi cao trong trieu, tuy nhien ve sau ong ta cung bi buc chet do ap luc tu Ly Cuong.
Cao Tong lai bai chuc cua Canh Nam Trong va Phung Giai, lay La Hao Van thay the. Đai tuong Ly Cuong đuoc lam te tuong. Hoang Tiem Thien va Uong Ba Ngan tuong minh nam chac tuong vi, thay su viec nhu the nen sinh oan Ly Cuong. Cac tuong Han The Trung lam Ta quan thong che, Truong Tuan la Tien quan thong che, Duong Duy Trung chu quan đien tien cong su. Gian tuong Ly Bang Ngan xui bay Kham Tong giang hoa voi nguoi Kim nen bi đay đen Tam chau, Ngo Man va Thai Mau cung bi luu đay... Hoang Tiem Thien von la ke gian ta, trong long ghen ghet Tong Trach, ben tim cach đay Tong Trach ra phu Tuong Duong tran giu.
Mua ha nam 1127, Ly Cuong dang len Cao Tong muoi đieu co the lam đe chan hung đat nuoc, truoc het la giet chet Truong Bang Xuong, Tong Te Du va Vuong Thoi Ung, đay La Hao Van ra Tuyen chau. Cac trung than la Ly Nhuoc Thuy, Luu Hop, Hoac An Quoc đuoc truy tang quan chuc. Sau đo Ly Cuong lai dang len chin ke sach giu nuoc, Cao Tong phe chuan tat ca. Nhung Hoang Tiem Thien va Uong Ba Ngan lai ghen ghet Ly Cuong ben chu truong hoa nghi va khuyen Cao Tong doi đo sang phia đong nam, Ly Cuong cuc luc phan đoi. Luc đo o mien bac, Kim Thai Tong lai sai Lau That đanh xuong phia nam, Tiem Thien va Ba Ngan tiep tuc khuyen Cao Tong nen chay ve Duong chau, Ly Cuong lai ra suc can ngan nhung cung vi vay bi bon Tiem Thien va Ba Ngan tim cach ham hai roi bi Cao Tong xa lanh. Cao Tong ha chieu đoi Ly Cuong lam Ta boc xa, Hoang Tiem Thien lam Huu boc xa kiem Trung thu thi lang. Khi đuoc lam tuong,Hoang Tiem Thien thuc giuc Pho Luong - tuong duoi quyen Ly Cuong cho quan vuot song khang Kim. Pho Luong xin đuoc thu tha vai ngay lien bi giang chuc. Ly Cuong cuc luc can ngan va bi giang lam Quan Van đien hoc si, Đe cu Đong tieu cung.
Tu luc Ly Cuong bai tuong, trieu chinh bat đau hon loan, co Tran Đong va Au Duong Triet xin dung lai Ly Cuong. Hoang Tiem Thien gian qua, cho giet ca hai nguoi. Tat ca nhung đieu Ly Cuong cau xin thi hanh truoc kia đeu bi bai bo.


= Thua tran bo chay =
Mua thu nam đo, quan Kim vay ham cac chau quan Ha Bac, Cao Tong voi va bo chay ve Duong chau. Truoc đo Long Huu thai hau va nhieu nguoi khac đa khoi hanh truoc. Nguyen la Niem Mot Hat thay Cao Tong chang nhung khong tra thu minh ma con tinh viec bo chay va nghi hoa, biet ngay la Nam trieu vo dung; lap tuc tinh viec nam tien. Kim chia quan nam lo, Ni So Hach đanh Han Thuong, Ngac Nhi Đa cung Ngot Truat tan cong Son Đong, A Ly Bo Lu Hon đanh vao Hoai Nam, Lau That, Tan Ly Hat, Hac Phong tien đanh Thiem Tay, đich than Niem Mot Hat dan đai quan đen nui Thai Hang, chuan bi tien xuong Ha Nam.
Nam Kien Viem thu 2 (1128), tinh the o mien bac roi vao roi loan, Ngot Truat muon vuot song đanh vao Bien Kinh, ca Trung Nguyen chan đong. Quan Kim nhanh chong chiem đuoc nhieu chau quan o mien bac va thang tay giet choc dan lanh. Cao Tong luc ay o Duong chau, tuong la theo ke cua Hoang Tiem Thien va Uong Ba Ngan thi se an toan, nao ngo quan Kim thang nhu che tre, chang may choc đa vay ham Đang chau, đanh lay cac vung hiem yeu la Tuong Duong, Quan Phong, Đuong, Tran, Nhu Thai, Trinh cung phu Dinh Xuong, khong che toan bo mien bac Hoang Ha. Tong Trach dung ke sai Luu Dien đen Hoat chau, Luu Đat đen Trinh chau kim chan nguoi Kim truoc, lai chon them may nghin tinh binh vong ra phia sau chan đuong lui cua đich đai thang mot tran lon. Nhung ngay sau đo Niem Mot Hat lai tan cong du doi, đao nguoc tinh the va lai đanh chiem Hoat chau,. Tong Trach phai Vuong Tuyen đem quan cuu nguy, đuoi chung ra khoi Hoat chau. Tong Trach ra suc chieu binh mai ma, tich gop quan luong phong bi, chuan bi vuot song, đuoc nhieu nguoi o Luong Ha huong ung; mot mat Tong Trach muoi may lan dang bieu xin Cao Tong tro ve Bien. Luc nay bon Uong, Hoang nam quyen trong trieu oan ghet Tong Trach, tim cach ngan tro khong cho Cao Tong tro ve mien bac, con ran đe Tong Trach khong đuoc khinh suat tien quan. Tong Trach uat uc đen noi bi benh roi qua đoi vao mua thu cung nam.
Đo Sung đen thay tran giu Đong Kinh. Quan linh phan nhieu con nho Tong Trach, lai thay Đo Sung tinh tinh ha khac nen sinh ra oan ghet, tuong ta dan bo đi. Nguoi Kim đuoc tin ben chuan bi keo đen, đua binh tu Thiem Tay hop voi đai quan cung đanh manh ve hia nam. Khi ay nguoi con thu 18 cua Huy Tong la Tin vuong Trieu Tran tron đuoc ve nam tap hop quan si noi len o Luong Ha. Cao Tong đuoc tin, phong cho Tran lam Binh ma Đo nguyen soai lo viec trong ngoai, Ma Khoang lam Ha Bac ung vien su. Nhung sau đo Niem Mot Hat cung Ngoa Ly Đoa đanh manh vao can cu cua Tin vuong o nui Ngu Ma, tu đo Tin vuong that lac khong tim thay nua. Quan Kim thua the tien cong, chiem đuoc Tan chau, Đong Quan, tien xuong Ha Nam pha Tu chau roi thang toi Hoai Ha, chuan bi đanh sang ca Duong chau. Hoang Tiem Thien, Uong Ba Ngan giau bat tin tuc khong bau len, khien Cao Tong tuong rang quan giac khong toi nen khong co phong bi. Sau đo ong phong cho Hoang, Uong lam Ta, huu boc xa. Hai nguoi tiep tuc he nhau giau het viec thua tran o ben ngoai. Cac chau quan lan luot bi mat, gan nhu toan bo mien bac nam trong tay nguoi Kim. Đau nam Kien Viem thu ba (1129), Vuong Ngan Hoat chau ve kinh thong bao tinh hinh nguy cap, lai chi trich Cao Tong cung hai te tuong Hoang, Uong. Cuoi cung Hoang Tiem Thien va Uong Ba Ngan dang so đan hac Vuong Ngan, Ngan chan nan roi tu quan
Quan Kim tiep tuc tien ve phia nam, đanh lay Banh Thanh, thang toi Tu chau. Khi đo Cao Tong moi biet tin, ben sai Luu Quang The đem quan ra giu Hoai Ha, nhung quan trieu Tong khong chong cu đuoc bao lau đa tan ra. Niem Mot Hat keo quan vao So chau, roi pha Thien Truong Quan, khi đo chi con cach Duong chau muoi dam. Thang 2 AL khi Cao Tong đang vui đua cung lu phi tan thi đuoc tin giac toi, voi mac ao giap, phong len ngua bo chay, luc đo chi co Vuong Uyen, Truong Tuan, Khang Ly cung may thi ve khoang 5, 6 nguoi đi theo ho gia. Khi trieu đinh biet tin Cao Tong đa roi đi thi vo cung hoang loan, cung nhan tranh nhau bo tron. Cung do su viec lan ay khien Cao Tong kinh so tot đo roi thanh benh liet duong, tu đo hau cung khong con ai co the sinh no đuoc nua.
Hai tuong Uong, Hoang nghe tin cung voi chay theo, cac ve si cung voi ho tong Long Huu thai hau cung cac phi tan chay riet. Cu dan trong thanh cuop đuong tranh nhau chay tron, giam len nhau ma chet rat nhieu. Cao Tong tiep tuc cung Truong Tuan va La Di Hao chay đen Qua chau roi đen đuoc Tran Giang vao toi hom ay, bach quan khong co ai đi theo, cam quan ho gia khong đuoc lay mot nguoi. Trong thanh Tran Giang dan chung bo chay het len nui nen ngoai đuong vang tanh. Ong dung chan trong phu ve ban đinh co nen chay tiep hay khong. La Di Hao khuyen ong nen luu lai Tran Giang đe tien chi vien cho ca Giang Bac. Nhung đai than Vuong Uyen lai khuyen Cao Tong chay han ra phia nam song Tien Đuong co đia the hiem tro đe tranh giac. Cao Tong cung Hoang Tiem Thien theo loi cua Vuong Uyen, lenh Trung thu thi lang Chu Thang Phi luu giu Tran Giang, Luu Quang The bao ve cua song con minh nhanh chong roi khoi Tran Giang. Bon ngay sau, Cao Tong toi đuoc Binh Giang, lai cho Chu Thang Phi lam Tiet che, Truong Tuan la pho cung Vuong Uyen luu giu Binh Giang. Hai hom sau toi Sung Đuc, đe La Di Hao đong quan o Kinh Khau, Truong Tuan luu giu Ngo Giang roi chay tiep đen Hang chau. Luc nay nguoi Kim đa lay tron Duong chau, bat đuoc rat nhieu nguoi dan vo toi. Cao Tong ha chieu tu ke toi minh va xa mien tu toi chet tro xuong, cac đai than bi luu đay đuoc phuc chuc, tru Ly Cuong. Luc đo co Truong Trung hach toi Hoang Tiem Thien va Uong Ba Ngan 20 toi lon, Cao Tong ha lenh bai chuc hai nguoi nay, lay Chu Thang Phi lam Ta boc xa (te tuong), Vuong Uyen trong coi Khu mat su. Cung luc nguoi Kim bi đanh bat khoi Duong chau, Cao Tong lai sai La Di Hao ve Duong chau phu du si dan.


= Chinh bien Mieu, Luu =

Giua luc trieu đinh đang khon đon vi su xam luoc cua quan Kim thi ngay trong noi bo lai no ra bat hoa dan đen mot cuoc chinh bien. Hai đai tuong la Mieu Pho va Luu Chinh Ngan thay minh co cong lon ma oan han trieu đinh thuong bac, lai bat man khi thay Vuong Uyen truoc đay chang co tieng tam gi ma tu nhien đuoc phong chuc cao, nen ho nghi ngo Uyen co moc noi voi noi thi Khang Ly, Lam Khue..., ben lap muu giet chet Vuong Uyen. Lai them Thai Trung đai phu Vuong The Tu cung oan ghet noi thi chuyen quyen nen đung ve phia Mieu, Luu. Ngay 26 thang 3 nam 1129, Luu Quang The la Đien tien đo chi huy su cung tram quan vao đien nghe tuyen chi. Bon Mieu, Luu phuc binh o cay cau duoi chan thanh, nhan luc thoai trieu, Vuong Uyen đa ra khoi lien vay bat va keo xuong ngua giet chet.
Hai tuong đem quan tien vao cua bac cung đien, cho giet hai rat nhieu noi thi. Trung thong che Ngo Đam von la đong đang cua Mieu Pho đa mo cua cung cho Mieu, Luu tien vao. Khang Ly nghe tin that kinh, voi bao voi Cao Tong. Cao Tong khong biet phai lam sao, lien cho trieu Chu Thang Phi vao hoi y kien. Chu Thang Phi len lau hoi Mieu Pho ly do giet nguoi, Mieu Pho bao la tru hai cho thien ha. Khi đo Ngo Đam đa mo cua cho nghich đang xong vao cung. Tri chau Hang chau la Khang Doan Chi thay su viec nguy cap, ben cau kien o cua phia đong va xin Cao Tong len lau phu du moi nguoi. Mieu Pho thay đe len lau, voi quy bai. Đich than ong hoi ly do tai sao tai giet Vuong Uyen. Luu Chinh Ngan chi trich Cao Tong ban thuong khong phan minh va đoi giet bon noi thi Khang Ly, Lam Khue, Tang Trach.
Cao Tong khong con cach nao, ben sai Ngo Đam dan bon Khang Ly ra nop. Khang Ly bi Mieu Pho tu tay giet chet. Giet đuoc Khang Ly roi ma Mieu Pho van chua ha da. Khi Cao Tong bao chung ve trai, Mieu Pho noi ra nhung loi bat kinh. Nha Vua lai lenh Chu Thang Phi đen phu du lan nua. Mieu Pho gio tro yeu cau Long Huu thai hau buong rem nhiep chinh, roi sai nguoi sang Kim nghi hoa. Cao Tong chi co cach lam theo, ha chieu thu moi Long Huu thai hau thinh chanh. Mieu Pho, Luu Chinh Ngan nghe chieu khong đap ta, lai đoi đua thai tu len ngoi. Lai moi thai hau xuong lau phu du. Thai hau noi

Đao Quan hoang đe tin nhiem bon gian than Thai Kinh, Vuong Phu, tu y sua phap đo cua to tong, Đong Quan gay viec o bien cuong dan toi nuoc mat nha tan, đo la chuyen cua trieu truoc. Huong ho hoang đe thanh hieu, khong phai that đuc, Hoang Tiem Thien, Uong Ba Ngan đa bi đuoi đi roi, thong che phai biet chu?.
Mieu Pho van mot muc xin thai hau buong rem nhiep chinh, lap thai tu Trieu Phu lam đe. Cuoi cung Chu Thang Phi vao bam bao voi Cao Tong xin tam theo bon Mieu, Luu, sau se lieu. Cao Tong cung het cach, đanh tu tay xuong chieu nhuong ngoi cho thai tu Phu moi len 3, Long Huu thai hau Manh thi buong rem nhiep chinh, ton Cao Tong la Due Thanh Nhan Hieu hoang đe, đen hanh cung Hien Nhan Tho xa noi cua thai hau, nghi le giong nhu Đao Quan hoang đe truoc kia. Thai hau ha lenh cai nguyen la Minh Thu, phong Mieu Pho la Vo Đuong quan Tiet đo su, Luu Chinh Ngan la Vo Thanh Quan tiet đo su. Lam Khue cung Tang Trach bi đay đen Linh Nam roi bi Mieu Pho sai nguoi giet chet.
Tin tuc nhuong ngoi truyen ve cac noi, nhieu tuong linh đoan biet co đieu gian tra. Truong Tuan, La Di Hao, Han The Trung đong muu dep giac, lap lai Cao Tong. Mieu Pho nghe tin Han The Trung ra quan thi rat lo ngai, theo loi Chu Thang Phi tha vo con The Trung đe The Trung cam kich Mieu Pho, Pho nghe theo. Vi vay, Luong phu nhan đuoc phong lam An Quoc phu nhan, tha đen cho cua The Trung, nhung cac tuong van tien quan. Mieu Pho sai em la Mieu Duc cung Ma Nhu Cat đen phong thu Lam Binh va xin chi thai hau, phong Tuan cung The Trung lam Tiet đo su, giang Truong Tuan khac đen Sam chau. Bay gio Han The Trung đuoc cu lam Tien quan, Truong Tuan lam pho, Luu Quang Tuan la Du kich quan. Cac đao quan nhanh chong tien xuong Han chau. Mieu Pho thay tinh hinh nguy cap qua, lai nghe theo Chu Thang Phi, quyet đinh nhan toi va lap lai Due Thanh. Ngay 20 thang 4 nam 1129, Mieu Pho thinh chieu thu cua thai hau, đua Due Thanh len ngoi lan thu hai. Chu Thang Phi van so Mieu Pho đoi y nen xin thai hau ha lenh xa mien cho Mieu, Luu. Hai nguoi dan bach quan đen cho Due Thanh moi Due Thanh phuc vi. Due Thanh van nhe nhang phu du. Hom sau, thai hau tra lai trieu chinh, Cao Tong đuoc ve hanh cung phuc ngoi, đoi nien hieu lai la Kien Viem, phong Nguy quoc cong Trieu Phu la Hoang thai tu, Mieu Pho la Hoai Tay che tri su, Luu Chinh Ngan la pho, Truong Tuan khac la Tri Khu mat vien su.
Mac du Due Thanh đa phuc vi nhung La Di Hao van chu truong tiep tuc tien quan tan diet Mieu, Luu. Cac đao quan tien toi Lam Binh. Han The Trung pha đuoc quan Mieu Duc va Ma Nhu Cat. Mieu, Luu hoang so, voi vo vet cua cai tron khoi thanh cung 2000 quan. Cuoi cung bi Han The Trung đuoi đen tram Ngu Luong roi bi chem đau. Vuong The Tu cung bi giet.
Truong Tuan khac cung La Di Hao vao cung yet kien Cao Tong, đuoc ban tang đai ngoc. The Trung theo lenh Cao Tong, bat va giet Ngo Đam. Nghich đang Vuong Nguyen Ta, Ma Vien, Pham Trong Dung... đeu bi xu toi luu đay. Chu Thang Phi xin bai chuc va tien cu La Di Hao. Cao Tong phong cho La Di Hao lam Thuong thu Huu Boc xa; Truong Tuan, Han The Trung, Luu Quang The đeu đuoc thang thuong. Sau đo đoi Trung thu thi lang la Tham tri chinh su, bo thuong thu ta huu thua. Sau đo Truong Tuan chuan bi đua Cao Tong ve Giang Ninh, khoi hanh tu Hang chau. Khi Cao Tong đen Kien Khang, thai tu Phu lam benh mat. Cao Tong đau xot, truy phong lam Nguyen Y thai tu va cho đanh chet cung nhan hau ha; bat bao mau va cung nu hau ha đeu phai tuan tang theo. Do Cao Tong đa bi liet duong nen tu đo ong khong co nguoi noi doi.


= Chay ra toi bien, đinh đo Hang chau =
Sau khi tieu diet đuoc Mieu, Luu; Cao Tong theo kien nghi cua Truong Tuan, giet chet gian than Pham Quynh va khong che đao quan cua ong ta, đay gia thuoc cua Quynh ra Linh Nam. Cao Tong con thang Hang chau la Lam An phu, chuan bi đinh đo tai đay.
Mua thu nam 1129, Niem Mot Hat rut quan ve Van Trung, Ngot Truat cung lui ve đat Yen. Nhan đo Cao Tong muon sai su đen nghi hoa. Truong Tuan dang ke sach xin lay lai Quan Thiem, vi neu mat Quan Thiem thi Giang Nam kho giu. Cao Tong ben phong Tuan lam Tuyen phu su cac vung Xuyen, Thiem, Kinh, Ho. Tuy nhien khong bao lau sau, Ngot Truat đa cho quan đanh manh vao vung Son Đong, chuan bi vao Giang, Chiet. Cao Tong kinh hai tot cung, quyet ke sai su sang Kim nghi hoa, trong khi minh lai lo chay het noi nay đen noi khac. Hong Hao va Thoi Tung đuoc lenh dang thu cua Cao Tong gui cho Niem Mot Hat, tinh nguyen bo ton hieu, xung than voi Vua Kim chi mong nghi hoa. Niem Mot Hat van yeu cau trieu đinh phai đau hang ngay, sau đo đay hai su than ra noi hoang vu. Cao Tong tiep tuc viet thu nai ni cho Niem Mot Hat, đay nhung loi le van xin nai ni. Ong tu mang chui cha va anh cua minh la đai vo đao va cau xin Vua Kim mo luong khoan hong tha thu cho. Thay Tong đinh bac nhuoc, nguoi Kim cang quyet tan cong. Cao Tong thay the so hai, muon chay ra tan bien, đe Đo Sung tran giu Kien Khang, Vuong Tiep la pho, Han The Trung giu Tran Giang, Luu Quang The giu Thai Binh va Tri chau con ban than lai lui ve Lam An. Ngot Truat chia quan lam hai đuong tan cong, thai hau suyt nua la bi bat. Nguoi Kim lai đanh pha cac vung phia bac song Hoai. Đo Sung o Giang Hoai khong them đem quan đen cuu, mai cho đen khi quan Kim tien sat Kien Khang. Tuong duoi quyen Đo Sung la Nhac Phi ra suc chien đau nhung khong thang noi, Đo Sung hang giac. Quan Kim keo vao Kien Khang, cac tuong giu thanh la bon Tran Bang Quang, Ly Chuyet mo cua thanh cho giac tien vao, Kien Khang roi vao tay nguoi Kim.
Ngot Truat đa lay xong Kien Khang, chuan bi đanh vao Lam An. Cao Tong trieu La Di Hao vao hoi y kien va quyet đinh dan theo 3000 quan len thuyen chay ra Minh chau, cac đai than cung đuoc lenh di tan đen cac vung o Chiet Đong. Quan Kim nhanh chong tien vao đuoc thanh Lam An. Lay đuoc Lam An, Ngot Truat sai A Ly Bac Lu Hon đem quan vuot qua truy bat Cao Tong. Trong khi đo Cao Tong lai chay tiep ra bien, đe Pham Tong Doan, Trieu Đinh va Truong Tuan giu Minh chau, sau cung bi nguoi Kim đanh bai.
Đau nam 1130, nguoi Kim lai đanh chiem Minh chau. Cao Tong so qua, voi thuc thuyen chay thang ve nam, bay gio chi con cach quan đich mot ngay đuong. Khi Cao Tong đi tu huyen Đinh Hai toi huyen Xuong Quoc thi bong thay co ca trang nhay vot len thuyen. Ngo tan ngu (tuc Ngo hoang hau ve sau) la mot phi tan cua Cao Tong, luc nay cai trang mac y phuc cua ho ve theo ngu gia - thay the, cho đo la điem giong nhu thoi Chu Vu vuong hung khoi, Cao Tong se som khoi phuc Trung Nguyen, Cao Tong cam thay thich thu, phong cho ba lam Hoa Nghia quan phu nhan. Luc Viet chau bi mat, Cao Tong khong dam len bo nua, phai an tet ngay tren thuyen. Đen thang gieng AL nhan đuoc tin Truong Tuan thang tran, Cao Tong moi cap ben Chuong An cua Thai Chau. Nhung khi mat Minh chau, Cao Tong lai dong thuyen ra bien tiep. Tuong Kim la A Ly Bac Lu Hon thuc quan đuoi theo, bi Truong Tuan đanh bai mot tran, sau đo Ngot Truat dan quan toi tiep vien roi quay thuyen truy đuoi Cao Tong o Chuong An, nhung đuoi khong kip phai quay thuyen lai.
Ngot Truat tro lai Lam An, đot het lan trai, đem theo vo so vang bac chau bau cuop đuoc ve Tu Chau nhung gap phai quan cua Han The Trung. Bay gio la thang 3 nam 1130, 10 van quan cua Ngot Truat bi 8000 quan cua The Trung vay ham trong 40 ngay nhung sau cung thoat đuoc ve bac. Giua luc đo, Nhac Phi đa xuat quan thu phuc lai Kien Khang, Ngot Truat bi tuyet đuong ve nuoc, nen quyet đinh ha So chau đe mo đuong. Tuong giu thanh So chau Trieu Lap tu chien, quan Kim tron thoat đuoc ve bac, nhung giua đuong Ngot Truat nhan chieu thu cua Vua Kim cuu Lau Bao đang bi nguy khon o đat Thuc. Ngot Truat ben ve phia tay, giao chien voi quan cua Truong Tuan. Lan nay Ngot Truat chiem đuoc cac chau o Kinh Nguyen, vao lo Hoai Khanh, pha Đuc Thuan quan, Tan chau nguy khon, hai lo Hi Ha va Kinh Nguyen cung đa mat, nuoc Kim lam chu mot vung rong lon o Cam Tuc va Thiem Tay.
Con canh quan cua That Lai sau khi chiem đuoc So chau đa đua quan chiem not Bien Kinh. Bay gio ba kinh cua trieu Tong đeu roi vao tay nguoi Kim. Kim Thai Tong von khong muon lay Trung Nguyen nen moi tinh chuyen phong Phien nhu thoi Truong Bang Xuong khi truoc moi phong Luu Du, hieu Ngan Du, nguoi Canh chau nam giu Trung Nguyen vao thang 10 nam 1130.
Vao mua đong nam 1130, That Lai dung gian ke cu đai than cu cua Bac Tong la Tan Coi tro ve nam lam gian te trong viec nghi hoa. Tan Coi cung vo la Vuong thi đuoc ve nuoc, khai voi Cao Tong la minh giet giam nguc roi cuop thuyen, theo đuong bien ma tro ve nam. Cac đai than trong trieu to y nghi hoac, nhung bon Pham Tong Doan, Ly Hoi ra suc bien bach, noi Tan Coi đang tin dung. Coi lai đe xuat voi Cao Tong viec: kien nghi giang hoa, nguoi nam o nam, nguoi bac o bac. Cao Tong cung to ra tin tuong Tan Coi, phong han la Le Bo thuong thu.


= Chien su thap nien 1130 =

Nam 1131 đoi nien hieu la Thieu Hung nam thu nhat. Cao Tong cung tram quan bay huong an bai vong hai đe o phia bac. Luc nay ong đang o tai Viet chau.. Luc nay nhieu noi co nan giac cuop, Cao Tong lenh La Di Hao la Giang Đong an phu che tri su, đem quan đanh dep Ly Thanh la the luc manh nhat, nhung bi thua, Duong chau mat vao tay Ly Thanh. Trong khi đo thi Vuong Ngan pha đuoc Tang Trong, Nhac Phi dep đuoc Thich Phuong. Sau đo Ma Tien duoi quyen Ly Thanh dan quan đanh Quan chau va Giang chau. Truong Tuan đuoc cu lam Giang Hoai chieu thao su, Nhac Phi la pho đem quan tieu diet. Nhac Phi nhanh chong chiem lai Quan chau roi đanh thang vao can cu cua Ly Thanh, cuoi cung Thanh bo sang đau hang Luu Du.
Ve phia quan Kim, Ngot Truat đa tiep tuc đanh lay va vay ham nhieu cau o Ha Nam. Cac tuong Truong Tuan, Luu Tu Vu cung Vuong Thu o Ha Nam, Ngo Gioi o Thiem Tay cung nhau đanh đich. Ngot Truat sau khi pha đuoc sau lo Quan Lung lai đanh tiep cac chau o Thiem va Hoa thuong Nguyen. Ngo Gioi đong quan o Hoa thuong Nguyen, cung em la Ngo Lam ra suc chong đich. Quan si hang hai xong tran, pha tan quan cua Ngot Truat, Ngot Truat bi the vua chay vua rut kiem cat bo bo rau đe de thoat than. Sau đo Ngot Truat giao toan bo cac chau quan đa chiem cho Luu Du, tu đo Nguy Te nam giu ca Trung Nguyen.
Thang 7 AL nam đo Pham Tong Doan bi bai, tuong vi bo trong. Đen thang 8 AL phong Tan Coi lam huu tuong. Nhung đen thang sau, La Di Hao cung đuoc phong lam te tuong, ngang hang voi Coi, khien Coi khong the cam quyen mot minh. Coi muon đoat quyen hanh, nen lap ke đay La Di Hao ra cho khac. Coi noi voi Cao Tong

Xua Chu Tuyen vuong noi tu ngoai bo nen đat nuoc hung thinh. Nay neu hai tuong đeu o ben trong thi ben ngoai se the nao?
Vi the Cao Tong cho Tan Coi lo viec đoi noi, La Di Hao lo viec ben ngoai, doi đen Tran Giang. Nam 1132, La Di Hao tro ve Lam An, tim cach đuoi Tan Coi đi, co Chu Thang Phi tro giup. Cap su trung Ho An Quoc noi Thang Phi khong co kha nang nhung Thang Phi lai đuoc lam Le tuyen quan su kiem Thi đoc. Roi An Quoc xin tri si, Tan Coi thinh cau giu lai nhung Cao Tong khong đap. Di Hao lai cat nhac Hoang Quy Nien cung Luu Phi đe tim cach loai bo Tan Coi. Hoang Quy Nien lai hac toi chu hoa cua Coi lam can tro đai ke khoi phuc quoc gia, nen ong bi giang lam Quan Van Đien hoc si, Đe cu Giang chau Thai Binh quan.
Nam Thieu Hung thu hai (1132), tuong cuop đa quy hang la Tang Trong dang thu xin hop tac voi chu tuong ma khoi phuc Trung Nguyen. Bay gio Cao Tong đa khoi hanh ve lai Lam An. La Di Hao cung len tieng chap nhan viec nay. Cao Tong nghe theo, phong Tang Trong lam Tiet che quan ma đe khoi phuc cac chau đang bi Luu Du chiem giu. Luc nay Luu Du doi đo ve Bien Kinh. Tuy nhien sau đo Tang Trong bi Tri phu Dinh chau Hoac Minh nghi ngo va giet chet. Bo tuong la Ly Hoanh đuoi đuoc Hoac Minh vao Dinh chau. Sau đo Hoanh đem quan tu Thach Duong tien đanh Luu Du, pha Nhu chau, đanh Dinh Thuan quan va phu Dinh Xuong. Du viet thu cau cuu nguoi Kim. Ngot Truat lai đuoc lenh đem quan cuu Luu Du. Ngo Gioi o đat Thuc nghe tin, đem quan đen Ha Tri va gui thu cho Quan Su Co, thu phuc cac chau Hi, Cung. Tuong Kim la Trieu Li Hat đem quan đanh bai Ngo Gioi, quan Tong phai rut lui. Nhan đo quan Kim chiem đuoc Duong chau. Ngo Gioi lui ve Tay huyen, Luu Tu Vu rut ve Tam Tuyen. Trieu Li Hat lai đem quan đanh tiep, lam ca Tu Xuyen chan đong. Luu Tu Vu dung ke moi đay lui đuoc nguoi Kim. Sau đo Luu Tu Vu cung Ngo Gioi lai lien tuc nhan đem toi đot kich Trieu Li Hat khien Li Hat khong dam nan na lau, roi phai lui. Vuong Ngan thu phuc lai ba chau Kim, Quan va Phong, chiem lai uu the tai đat Thuc. Tai trieu đinh, Chu Thang Phi co tang me nen xin nghi, đen giua nam 1133 đuoc phuc chuc huu tuong.
Đau nam 1133, Cao Tong o Lam An. Luc nay cac canh quan cua Ly Hoanh đa tan cong vao Đong Quan, lien tuc đanh bai quan Nguy Te. Luc nay tai Trung Nguyen, Ly Hoanh tru tinh khoi phuc, đa tan cong vao Dinh Xuong. Luu Du lai sai su sang Kim cau cuu Niem Mot Hat. Tuy nhien ben phia Ly Hoanh, quan linh tuy uy dung nhung thieu ki luat, ham me tuu sac, đe cho nguoi Kim nam đuoc điem yeu. Tuong Nguy Te Ly Thanh dan 20.000 quan cong đanh Quac chau, tuong giu thanh Ta Cao tu tu, quan trieu đinh phai lui ve Tuong Duong. Nguy Te sau đo phan cong, Tuong Duong that thu, Nguy Te gianh lai uu the tren chien truong.
Đen cuoi nam đo, Ngot Truat lai đanh vao Hoa thuong Nguyen, dung ke đi đuong vong, bat ngo trong đem toi troi mua tuyet ma tan cong. Quan Tong khong chong noi, bi đanh tan tac, Hoa thuong Nguyen bi mat. Đen nam sau (1134), thang 3, Ngot Truat đanh tiep Tien Nhan Quan. Ngo Gioi cung Ngo Lam đem quan chong tra, đanh tan quan Kim mot tran lon o đay, Ngot Truat lui ve Phuong Tuong. Gioi đuoc phong lam Xuyen Thiem tuyen phu pho su, Ngo Lam lam Đinh Quoc quan thua tuyen su. Sau đo Ngo Gioi con thu phuc lai đuoc cac chau Phung, Tan va Lung. Tai trieu đinh, Cao Tong phong cho Trieu Đinh lam Tham tri chinh su, dan cat nhac len chuc te tuong.
Kim Thai Tong sai Ngot Truat, Ngoa Ly Đoa va That Lai đieu 50000 quan cuu vien Luu Du. Tin tuc truyen đen Lam An, Cao Tong kinh hoang, phong Trieu Đinh la Đo Đoc Xuyen Thiem đe chong giac, nhung sau lai đoi lam Thuong thu huu boc xa, kiem Tri khu mat vien su. Sau đo ong sai Han The Trung lui ve Tran Giang phong thu va sai Nguy Luong Than cau cuu nguoi Kim. The Trung nhan menh nhung khong lam theo, ra quan tien đanh Duong chau, thang mot tran lon buoc Ngot Truat phai lui quan. Cao Tong vui mung, ha chieu thuong ngua quy va gam voc cho The Trung va gia phong quan tuoc cho cac tuong duoi quyen la Giai Nguyen va Thanh Man. Sai đo ong lai nghe Theo y cua Trieu Đinh, quyet đinh than chinh đanh đich, tro ve Lam An. Cuoi nam đo, Cao Tong so giac Kim tan cong nen lai lui ve Binh Giang, sang nam 1135 moi tro lai Lam An. Ngay 4 thang 6 nam 1135,, Thuong hoang bang ha o nuoc Kim, huong tho đuoc 53 tuoi. Truoc đo cuoi nam 1134 Kim va Nguy Te hop quan tan cong Lu chau. Nhac Phi đem quan đen cuu, quan Kim chuon thang.
Sau khi ve Lam An, Cao Tong cho xay thai mieu, trieu đinh than ban viec đanh giac. Lai lenh cho Han The Trung đong giu Tran Giang, Luu Quang The o Thai Binh, Truong Tuan giu Kien Khang. Trieu Đinh, Truong Tuan lam Ta huu boc xa, Đong binh chuong su, kiem Ti tri khu mat vien su (te tuong). Luc đo o Kim, An Ban boi lac noi ngoi, la Kim Hi Tong. Trieu đinh nha Tong cho rang vua moi len ngoi chac muon nghi hoa, nen sai su tham hoi.
Trong luc nay Nguy Te đa lien ket voi lu cuop Duong Ma o Đong Đinh Ho đe han hop quan cung Ly Thanh tu Giang Tay đanh xuong mien Triet Giang. Nhac Phi đuoc tin, tau len Cao Tong xin lay lai sau quan o Tuong Duong, dep Ly Thanh, binh Duong Ma roi thang toi khoi phuc Trung Nguyen. Nhac Phi đuoc phong lam Kinh Nam che tri su, đen thang 6 cung nam, Nhac Phi dep xong Duong Ma chiem lai đuoc Đuong chau, Đang chau, Tin Duong quan, Nguu Cao khoi phuc Tuy chau, binh đinh Tuong Duong. Cao Tong mung ro noi

Tram chi nghe Nhac Phi biet cach tri quan, khong ngo nay con đanh đich lap cong lon.
Nam 1137, Truong Tuan cu Vuong Đuc lam Hoai Tay đo thong, Lich Quynh la pho La Chi la tham muu, thong linh quan linh o Hoai Tay. Nhung giua Đuc, Quynh lai co tranh chap, Quynh bo sang đau hang Luu Du. Truong Tuan ben nhan toi, xin tu chuc. Cao Tong ben dung Trieu Đinh lam Thuong thu ta boc xa kiem Khu mat su. Tan Coi oan Truong Tuan khong tien cu minh, ben xui ngon quan hac toi Truong Tuan khien Tuan bi đua đen Vinh Chau.
Cao Tong nho đen me cua minh la Vi thai hau con o nuoc Kim, nen muon đon ve, ben sai Vuong Luan đi su nuoc Kim đe cau xin That Lai cho đua hai cot cua Thuong hoang, thai hau cung Vi thai hau ve nuoc thi ong se nhuong luon đat Ha Nam. Truong Tuan nghe tin het suc can ngan nhung Cao Tong khong nghe. Truoc đo Tan Coi đa bi bai chuc, đen nay Trieu Đinh lai xin Cao Tong bo nhiem tro lai. Tan Coi đuoc phong lam Thuong thu huu boc xa, cung voi Trieu Đinh nam giu tuong vi. Cuoi nam 1137, phia Kim nghi ngo Luu Du co y chong lai minh, nen phe bo Luu Du, truc tiep lam chu Trung Nguyen. Nhac Phi va Han The Trung dang thu phan đoi hoa nghi, nhung Cao Tong luc nay bi Tan Coi giem pha nen luon muon chu hoa. Bay gio That Lai đa đong y tra lai hai cot thuong hoang, thai hau, tra lai đat Ha Nam.
Nam 1138, Cao Tong tu Kien Khang lai ve Lam An, sau đo ong phong cho Tan Coi la Thuong thu Huu boc xa kiem Tri Khu vien su, nam giu tuong vi, tu đo lai cang quyet tam nghi hoa. Nam 1139, Kim su la Truong Thong Co, Tieu Triet theo Vuong Luan ve nam, lam le nhan quoc thu nghi hoa. Cao Tong sai Si Nieu va Truong Đao đen Cung Lac (đa bi Kim chiem) tham nom lang tam cac đoi tien đe, thi thay nguoi Kim đa pha hoai son lang khong con gi. Truong Đao ve nuoc tau len Cao Tong, loi le đay thong han. Tan Coi ghet lam, ben giang Truong Đao lam Tri phu Thanh Đo. Co 20 nguoi lien danh phan đoi hoa nghi. Lai co Ho Thuyen dang so xin chem ba ten gian tac la Vuong Luan, Tan Coi, Ton Can. Tan Coi han thu, ben đay Thuyen ra Chieu chau. Vuong Thu sau lan dang so phan đoi cung bi đay ra Đam chau. Ly Cuong o Phuc chau, Truong Tuan o Vinh chau, Nhac Phi o Ngac chau cung tan đong y kien tren nhung chang an thua. Du vay thi nha Tong van co the lam thu đuoc đat Ha Nam, trong đo co Bien Kinh đuoc vai thang truoc khi quan Kim nam ha lan nua. Con Trieu Đinh do viec lap tu cua Cao Tong ma bi bai chuc tu truoc.
It lau sau Ngo Gioi đuoc phong la Tu Xuyen tuyen phu su roi mat o đat Thuc. Ly Cuong cung qua đoi tai Phuc chau. Ca hai đeu đuoc truy tang quan tuoc.


= Xung than, cat đat =

Tuy nhien luc nay trong cung nuoc Kim lien tiep phat sinh bien loan, phai chu hoa cua That Lai bi tieu diet, Vua Kim muon gay chien tiep. Su than Vuong Luan đuoc Cao Tong sai đen bi Kim bat giam o Ha Gian. Luc nay Hinh hoang hau mat o nuoc Kim, nguoi Kim giau khong bao tin.
Nam 1140, Vua Kim sai Ngot Truat va Tan Li Hat chia quan hai lo tan cong Ha Nam, Thiem Tay. Ngot Truat lien tiep đoat đuoc muoi may chau quan, the nhu che tre. Hai kinh Đong, Tay cung toan bo Ha Nam cua trieu Tong lai roi vao tay nguoi Kim chi trong co 1 thang. Trieu đinh sai Ngo The Tuong đen giu Thiem Tay thay cho Ngo Gioi đa chet. Bay gio co Ngo Lan ban nen quyet chien, cam chan đuoc Tan Li Hat o Lung Thuc. Trong khi đo, Luu Ki cung đuoc giao nhiem vu tran giu Đong Quan, chong cu voi Ngot Truat. Luu Ki đanh bai luon quan Kim tai Thuan Xuong, Ngot Truat dan 10 van quan đi cuu. Luu Ki dung ke đanh cho Ngot Truat tan tac, buoc han phai co gio chay thang ve Bien Kinh. Cao Tong vui mung, phong Luu Ki lam Vo Thai quan tiet đo su kiem Duyen Hoai che tri su.
Nhac Phi đuoc tin Luu Ki thang tran cung lap tuc sai quan giai phong Luong Hoai, chuan bi tien toi khoi phuc Trung Nguyen. Thay Nhac Phi thang tran lien tuc, Tan Coi rat lo lang, lai thay bo tuong cua Truong Tuan la Vuong Đuc đa gianh lai Tuc, Bac hai chau, so Truong Tuan đuoc dung lai nen tim cach khich Cao Tong khong dung Truong Tuan, roi lai ngam sai Vuong Thu Ong vu cao te tuong Trieu Đinh, khien Đinh bi đay đen Trieu chau.
Luc nay Ngot Truat dan 30 van quan đanh vao Yen Thanh - bo chi huy cua Nhac Phi, nhung cung that bai phai lui ve tan Khai Phong. Nhac Phi thua thang tran, keo quan muon thu phuc Luong Ha, gianh lai Trung Nguyen. Phi nhanh chong gianh lai cac chau Hoai, Ve, Thai Hang, tien toi sat Bien Kinh chi con cach 40 dam. Ngot Truat ra chong đo may lan đeu bai ca, muon bo Bien Kinh. Nhung that khong ngo khi đo Tan Coi đa me hoac đuoc Cao Tong chap nhan hoa nghi. Cao Tong trieu Han The Trung, Luu Ki, Duong Nghi Trung đong loat ve trieu, lai sai su trieu Nhac Phi, Nhac Phi khong muon đi. Cao Tong phat lien tiep 12 đao kim bai thuc giuc Nhac Phi ve nhanh. Nhac Phi khong con cach khac, đanh nuot nuoc mat ma ve. Sau tran nay, Cao Tong phong cho Han The Trung, Truong Tuan la Khu mat su, Nhac Phi pho su, Duong Nghi Trung la Khai phu nghi đong tam ti, đoi ten la Duong Ton Trung, nhung thuc ra su bo tri ay la nham tuoc bo binh quyen cua chu tuong. Tan Coi biet Truong Tuan ghen ti cong lao cua Nhac Phi, ben loi dung điem nay, truoc tien la du Vuong Quy, bo tuong cua Nhac Phi vu cao Truong Hien cung Nhac Phi muu chiem Tuong Duong chong lai trieu đinh, giao cho Truong Tuan tra xet. Tan Coi giam Nhac Phi vao nguc, nhung do chung co chua ro rang nen khong the xet toi. Viec nay keo dai đen tan cuoi nam Thieu Hung thu 11 (1141). Coi lai sai Mac Ky Tiet lam giam nguc đe ep cung Nhac Phi nhung truoc sau Nhac Phi khong nhan toi. Viec đe lau ngay, nhieu đai than len tieng phan bac va cau xin tha cho Nhac Phi. Han The Trung đich than hoi thang la Nhac Phi pham toi gi, Tan Coi đap:

Nhac Van con cua Phi đi lai thu tu voi Truong Hien đe ban viec tao phan, tuy khong co chung co, nhung khong co nghia la khong co viec đo.
Ai ai nghe the cung bat binh. Thay su viec đe lau bat loi, ngay 29 thang 12 AL nam Thieu Hung thu 11 (Tuc ngay 27 thang 1 nam 1142 theo duong lich), Tan Coi muon lenh Cao Tong, sai giet Nhac Phi trong nguc, Nhac Van va Truong Hien bi chem o cho. Mot so đai than gan gui voi Nhac Phi nhu Vu Bang, Tiet Nhan Phu, Ha Ngan Du... bi cach chuc chuc hoac bi giet.
Sau khi Nhac Phi chet đi, Kim Hi Tong lai phai Ngot Truat tien xuong phia nam, ap sat Hoai Ha. Cao Tong so hai, quyet đinh xin nghi hoa, lay song Hoai lam ranh gioi va triet het cac luc luong o Hoai Ha ve nuoc. Tan Coi đuoc lenh đi thuong luong voi nguoi Kim. Hai ben ky vao hoa uoc Thieu Hung gom cac khoan chinh:

Đong tu Hoang Thuy, Tay đen Thuong chau lay lam bien gioi, bac cua Kim, nam thuoc Tong.
Tien trieu cong hang nam la 250.000 lang bac, 250.000 tam lua
Tong chu nhan sac phong, xung than voi Vua Kim, xung đe trong nuoc
Kim chap nhan cho tra hai cot tien đe (Tong Huy Tong) va Vi thai hau ve nam.
Sau khi hoa uoc đuoc ky ket, Cao Tong sai Ha Chu va Tao Huan cung su Kim Tieu Nghi sang Kim dang the bieu. Noi dung cua to bieu xung than, nop cong cho Vua Kim. Vua Kim xem thu xong van chua muon tra lai thai hau. Ha Chu nan ni may lan thi ben Kim moi đong y cho chuyen hai cot cua Huy Tong, Trinh hau va sinh mau Cao Tong la Vi thai hau ve nuoc. Cao Tong ha chieu phong vuong tuoc cho to tien cua thai hau, ton Đao Quan hoang đe mieu hieu Huy Tong, Trinh hoang hau la Hien Tuc hoang hau, Hinh hoang hau thuy hieu la Y Tiet Đen mua ha nam đo, Ngot Truat lai đoi them ca Hoa thuong Nguyen, Phuong Son Nguyen, lay Đai Tan quan lam gioi han, trieu đinh nghe theo. Thang 7 AL nam 1142, hoang thai hau ve nam, đuoc bo tri o cung Tu Ninh. Sau đo, nguoi Kim sai su cam mien, con va che sac phong Cao Tong la Tong đe. Cao Tong phai mac quan phuc, huong mat ve phuong bac ma bai lay ta on Vua Kim. Sau hoa uoc nay, đat đai trieu Tong chi con 15 lo: Chiet Đong, Chiet Tay, Hoai Bac, Hoai Nam, Giang Đong, Giang Tay, Ho Nam, Ho Bac, Tay Thuc, Phuc Kien, Quang Đong, Quang Tay, Nam Lo; rieng lo Kinh Tay chi con phu Tuong Duong, lo Thiem Tay chi con bon chau Gioi, Thanh, Hoa, Phuong; con toan bo cac vung Son Đong, Ha Bac, Ha Nam... đeu roi vao tay nguoi Kim.


= Gian than nam quyen =
Sau khi ky ket hoa nghi, Cao Tong cho bai binh quyen cua cac tuong linh tung giao tranh voi nguoi Kim truoc đay, thay vao đo ban cho ho nhieu tien bac va tuoc vi, nhu Truong Tuan đuoc phong lam Thanh Ha quan vuong, Han The Trung la Ham An quan vuong.... Trong so cac tuong khac thi Luu Quang The qua đoi trong nam 1143, Luu Ki bi đua đen Nam Kinh, Vuong Thu ra Đao chau.... Tan Coi đuoc phong lam thai su, cac đai than trong trieu luc nay phan nhieu la phe canh cua Tan Coi, cho nen Coi tro thanh nguoi đoc đoan, chuyen quyen.
Thang 4 nhuan nam Thieu Hung thu 13 (1143), Tan Coi dang bieu xin lap ke hau. Cao Tong quyet đinh lap Quy phi Ngo thi lam hoang hau. Trong nhung nam nay trieu đinh xay ra vu an Gia đe co. Nguyen Tong Huy Tong co mot nguoi con gai nho ten la Hoan Hoan, đuoc phong lam Nhu Phuc cong chua. Khi Bac Tong diet vong, cong chua theo hai đe len bac, khi Cao Tong len ngoi thi đuoc mot ni co gia phat hien va đua ve nam. Cao Tong va mot so nguyen lao trong trieu xac nhan đung la Nhu Phuc, van cho lam cong chua nhu cu, tuyen Cao Si Nieu lam pho ma. Đen khi Vi thai hau ve nuoc, nghe tin đo thi sung sot noi Nhu Phuc đa chet o Kim roi. Cao Tong tin, lenh bat Nhu Phuc đe co, giao cho Đai ly tu tham van, Nhu Phuc gia phai khai ra het moi muu đo. Cao Tong lenh đanh chet Gia đe co va lao ni o cho, cach chuc cua Cao Si Nieu.
Tan Coi lai ra suc am hai nhung nguoi chong đoi minh. Han thuong tau voi Cao Tong cho khi hau cung sinh hoang tu thi lap tu sau, đung voi lay nguoi khac (mac du biet Cao Tong khong the co con). Đen khi Vi thai hau ve nuoc, ke lai rang Kham Tong tung xin cho đuoc ve khien Cao Tong khong vui, vi the Coi nhan đo khuyen Cao Tong đung bao gio đon Uyen Thanh ve nua đe giu đe vi that vung chac. Tan Coi lai ghet ca Trieu Đinh nen kiem co ham hai, sau đo giem pha voi Cao Tong đay Trieu Đinh đen tan Cat Duong quan, sau Trieu Đinh tuyet thuc ma chet (1147). Nam 1146, co tue tinh xuat hien o phuong đong, Truong Tuan - luc nay đang la Hoa quoc cong, muon vach toi lam quyen cua Tan Coi nhung chua co dip, đen đay moi dang bieu noi rang đo la su canh bao cua đat troi, khuyen Cao Tong dung nguoi hien, bo ke ac. Tan Coi biet đuoc gian lam, ben giat day cho trung thua Ha Nhuoc to cao Truong Tuan, khien Truong Tuan phai bi đay đen Lien chau. Tan Coi con hac toi va giang chuc nhieu nguoi khac nhu Mac Ky Tiet, Ly Van Hoi, Lau Chieu, Hong Hao, Ho Thuyen, Trinh Cuong Trung... Luc bay gio Coi quyen nghieng trieu da; vo han la Vuong thi đuoc phong lam Tan Nguy luong quoc phu nhan,, con la Hi đuoc nhan quan chuc cao trong trieu, sau đo con đuoc thang nhiem Han lam hoc si (1145). Nam Thieu Hung 18 (1148), Tan Hi đuoc Quan Van đien đai hoc si. Tan Coi rat đuoc an sung, chang khac gi Thai Kinh thoi Tong Huy Tong vay. Tan Coi ngay cang ngang nguoc bat phap, ham hai nhieu đai than chong đoi, đua than tin len nam giu cac chuc vu quan trong, dan da thu tom giang son trieu Tong. Cao Tong tu viec tin nhiem cho đen đay la phai so Tan Coi.
Nam 1151 Han The Trung benh mat. Ba nam sau, Truong Tuan hoang, truy tang la thai su, ban đien nhu viec Han The Trung truoc đo.
Nam Thieu Hung thu 25 (1155), Tan Coi vu cao Uong Trieu Tich va Trieu Lenh Kim, đay ho ra Đinh chau. Con Trieu Đinh la Trieu Phan đen đua tien, Coi nhan đo sai Thi ngu su Tu Gia dang tau hac toi Trieu Phan, Trieu Lenh Kim am muu tao phan, giao cho Đai ly tu tham van. Coi lai dan giam nguc phai ep cung cho Trieu Phan khai khong cho Truong Tuan, Ho Dan, Ho Thuyen... ca thay 53 nguoi am muu đai nghich đe giet het đi, nhung viec chua thanh thi Coi bi benh nang. Cao Tong đen phu hoi tham roi sai Tham Hu Trung thao chieu lenh cho Coi đuoc tri si, gia phong Coi la Kien Khang quan vuong, con la Hi lam Thieu su. Bon phe đang cua Coi tau xin cho Tan Hi lam te tuong thay Coi nhung Cao Tong khong nghe, khong lau sau thi Coi chet. Coi lam tuong 19 nam, ham hai vo so trung than luong tuong, thay the bang lu tay chan. Phan lon cac đon hac toi thoi đo do Coi thao tung. Khi Thai gian co su dang len, Coi khong trinh len Cao Tong ma tu ghi cho thanh chuyen, phu chinh đai than co chut so suat la bi giang. Coi lai lam dung cong quy, nhan hoi lo, giau hon ca vua. Đen cuoi đoi thi sinh khac y muon thay đoi trieu đai, khien nha vua e ngai. Khi Coi chet đi, Cao Tong dan đuoi co phe canh cua han. Mac Ky Tiet va Thang Tu Thoai truoc la tay chan cua Coi, nhung sau bi Coi ghet bo nen Cao Tong tuong bon chung chong đoi Tan Coi nen trieu Tiet la Thuong thu Huu boc xa, Đong binh chuong su; Thang Tu Thoai la Khu mat vien su, Truong Cuong tham tri chinh su. Tan Coi đuoc ban thuy la Trung Hien.
Sau đo, Ngu su Thang Bang Cu hac toi Tan Coi. Do đo Cao Tong cho bai mien bon tay chan cua han. Trieu Phan va Trieu Lenh Kim suyt nua bi Tan Coi hai chet, đen đo đuoc ra tu. Truong Tuan, Hong Hao, Ho Dan, Truong Cu Thanh đuoc phuc chuc; Trieu Đinh va Trinh Cu Trung đa mat đuoc tang quan chuc. It lau sau, Truong Tuan lai dang so to cao Thang Tu Thoai, Mac Ky Tiet va Tham Cai. Mac Ky Tiet tuc gian vu cho Truong Tuan me hoac tram ho, đay ra Vinh chau. Sau đo thi Mac Ky Tiet chet. Đen nam Thieu Hung 29 (1159), Tham Cai pham phap bi bai chuc, Thang Tu Thoai đuoc phong lam Thuong thu Ta boc xa, Tran Khang Ba la Thuong thu huu boc xa. Trong nam đo, thai hau Vi thi bang o cung Tu Ninh, huong tho 80 tuoi, truy ton la Hien Nhan hoang thai hau, tang o lang Vinh Huu.


= Đinh nguoi ke nghiep =

Tong Cao Tong chi co mot nguoi con trai duy nhat la Nguyen Y thai tu Trieu Phu đa chet yeu nam 1129. Sau đo Cao Tong con bi liet duong nen hau cung khong the nao sinh con đuoc nua. Ong ngay đem mong muon co con, đa tim rat nhieu danh y chua tri va cau khan khap noi nhung vo hieu. Ve sau Truong Quy phi thinh cau lam theo viec cua Tu Thanh Quang Hien Hoang hau Tao thi đoi Tong Nhan Tong, nuoi nguoi trong ton that đe du phong ve sau. Ho hang gan voi Cao Tong gan nhu đa bi nguoi Kim đua len bac lam tu binh het. Theo truyen thuyet, mot lan Cao Tong nam mong thay Tong Thai To đen bao:

To tien nha nguoi (Tong Thai Tong) dung ke ma đoat lay ngoi vi. Nay thien ha loan lac, la luc phai tra co nghiep.
Vi the Cao Tong cho chon trong con chau cua Tong Thai To, cuoi cung chon đuoc hai nguoi, mot đua gay, ten la Trieu Ba Tong (tuc Tong Hieu Tong sau nay), sinh nam 1127, cha la Trieu Tu Xung. Ba Tong co ten moi la Trieu Vien, con mot đua beo la Ba Cuu, cha la Trieu Tu Ngan. Ba Tong đuoc giao cho Truong Quy phi nuoi duong; con Ba Cuu co ten moi la Cu, giao cho Hien Thanh Tu Liet hoang hau Ngo thi day do. Cao Tong muon chon hai đua lay mot nguoi đe lap lam hoang tu, mot hom trieu vao cung đe quan sat. Luc đo co mot con meo đen ngoi canh an. Vien van than nhien, con Cu thi buoc toi đa con meo. Do đo Cao Tong cho Cu la nghiem qua kho ganh vac viec lon, đa muon chon Vien. Ve sau Vien chuyen sang cho Hien Thanh Tu Liet hoang hau nuoi duong. Vien thong minh lai can man, biet giu le, ham đoc sach, đuoc Cao Tong lan Ngo hau muon phan quy men. Nam 1142, phong Vien lam Pho An quan vuong, con Cu la An Binh quan vuong. Ve sau khi hai vuong đa lon, Cao Tong lai sat hach lan nua. Ong ban hai muoi cung nu, phan phat ve luong phu Pho An, An Binh. Mot nam sau trieu 20 co gai vao kiem tra, thi thay 10 co o phu Pho An đeu con trinh nu, trai voi 10 co kia. Do vay ong quyet đinh chon Pho An quan vuong. The nhung luc đo Tan Coi lai ra suc bao Cao Tong nen cho Hau cung co nguoi mang thai, nen viec lap tu bi gac lai.


= Tran chien Thai Thach =

Vao nam 1149, Huu thua tuong nuoc Kim la Hoan Nhan Luong giet vua xung đe. Hoan Nhan Luong muon tien binh xuong phia nam diet trieu Tong, vao nam 1153 đa doi đo toi Yen Kinh, lai chuan bi doi sang ca Bien Kinh cho tien viec nam xam.
Nam 1158, Ton Đao Phu đi su trieu Kim tro ve bao cao Hoan Nhan Luong muon tien xuong phia nam, Cao Tong khong tin. Thang Tu Thoai cho rang Đao Phu cung phe voi Truong Tuan, biem ong ta lam Tri Mien Chau. Mai đen cuoi nam 1159, ben Kim sai Su Nghi Sinh đi su trieu Tong. Nghi Sinh ngam ngam tiet lo y đinh cua Hoan Nhan Luong cho Truong Đao. Luc đo Tran Khang Ba đang la Huu thua tuong vao bao viec, Cao Tong va Thang Tu Thoai khong tin. Mai đen luc Truong Đao vao tau trinh, Cao Tong moi lenh đieu đong binh luc cac noi phong bi, lai lap Pho An quan vuong lam hoang tu đe tinh viec ve sau co the thoai vi neu bai tran. Nam 1160, ong sai Diep Nghia Van sang Kim do xet thuc hu. Nghia Van ve bao đung la co viec đo. Cao Tong cho bai chuc cua Thang Tu Thoai (nguoi chu hoa) va chuan bi bo phong o Luong Hoai.
Thang 4 AL nam 1161, Hoan Nhan Luong sai Vuong Toan sang Tong. Toan đen noi, lay viec phia Tong mua ngua o vung bien, tu tap binh linh, huy cung that o Nam Kinh ma trach cu, buoc trieu đinh phai cat Han Hoai cho Kim đe cau hoa, lay Truong Giang lam gioi han. Vua luc đo đuoc tin Kham Tong hoang đe qua đoi o Ngu Quoc Thanh, Tran Khang Ba lay co đo ma hoan viec thuong luong. Cao Tong xuong chieu truy ton Trieu Hoan mieu hieu la Kham Tong. Kim su het cach phai ve nuoc.
Trieu đinh tranh luan ve viec nen chien hay nen hoa. Phai chu hoa muon đua Cao Tong tron khoi Lam An, Tran Khang Ba cam đau phe chu chien phan đoi. Cao Tong ha lenh bo tri phong bi gom co Ngo Lan giu Xuyen Thiem, Luu Ki phong bi khu vuc Giang - Hoai; Thanh Man phong ngu o trung du Truong Giang va Ly Bao lam Duyen Hai che tri su, soai 120 co hai thuyen theo đuong bien bac tien, tap kich thuy quan Kim. Ben Kim, Luong đich than cam quan, phan đai quan thanh 32 quan, Bon Đo la Ta đai đo đoc, Ly Thong la pho; Hot Thach Liet giu chuc Huu đai đo đoc, O Dien Bo Lu Hon la pho; To Bao Hanh đo thong che đuong thuy Chiet Đong, Hoan Nhan Trinh Gia No la pho theo đuong bien thang toi Lam An. Luu Ngac la đo thong che hanh doanh lo Han Nam, tu Thai chau tien đen Tuong Duong; Đo Đan Hop Hi la đong thong che hanh doanh lo Tay Thuc, tu Phuong Tuong đanh vao Đai Tan quan.
Quan Kim khoi đau rat thuan loi, đanh đau đuoc đay, đen thang 10 AL đa vuot song Hoai, ap sat Truong Giang. Tin bai tran lien tiep bay ve Lam An, ca trieu đinh Nam Tong phai bang hoang. Cao Tong hoi Duong Ton Trung va Tran Khang Ba ve viec len thuyen tranh giac. Khang Ba ben cuc luc tau xin Cao Tong khong nen ra bien. Nhung đen toi hom đo, ong ra chieu lenh: Neu đich khong lui thi phan tan cac quan. Tran Khang Ba tuc gian, vao trieu thuyet phuc mot lan nua. Lai them hoang tu Vi thay the cung xin đuoc ra tran, nen Cao Tong moi phan chan hon. Lenh Diep Nghia Van đen Giang Hoai thay cho Luu Ki bi om, Ngu Doan Van la Tham tan quan su, Duong Ton Trung la Ngu doanh tuc ve su, lai xuong chieu than chinh. Đai than Tran Tuan Khanh cung dang tau xin dung lai Truong Tuan, đay Vuong Quyen la Quynh chau, lay Ly Hien Trung thay the.
Luc bay gio o Lieu Duong, Tao quoc cong Hoan Nhan O Loc noi len chong lai Hoan Nhan Luong, tu xung la hoang đe, tuc la Kim The Tong. Hoan Nhan Luong o mien nam nghe tin chang nhung khong ve dep loan ma con quyet tam đanh xuong phia nam. Ngay 26 thang 11 nam 1161, Hoan Nhan Luong xua quan vuot song o Thai Thach Ki. Ngu Doan Van cho quan an nau minh sau nui khien Vua Kim tuong Thai Thach trong rong nen đua thuy quan ap sat bo nam, thi moi phat hien quan Tong. Luong van thuc quan tien len. Quan Tong dung thuyen lon ma linh hoat; trong khi thuyen cua quan Kim nho hon, khong sao đich noi, bi đanh cho đai bai. Hom sau, Doan Van lai đanh Duong Lam Khau o phia bac Truong Giang, mot lan nua quan Kim thua tran, Vua Kim phai lui ve Duong chau. Khong lau sau Da Luat Nguyen Nghi cung mot so tuong hop suc giet chet Luong, va sang đau nam 1162, quan Tong gianh lai toan bo Luong Hoai. Quan Kim o cac chau Hinh, Tuong, Giang, Hoai bi the phai lui ve bac.


= Thoai vi, nhuong ngoi =
Tao Quoc cong O Loc la Hoang đe nuoc Kim, tuc la Kim The Tong, sai Cao Trung Kien sang Tong bo cao viec len ngoi. Bay gio Cao Tong đa đen Kien Khang, Ngu Doan Van vao trieu yet kien, đuoc Cao Tong het loi khen ngoi va phong lam Xuyen Thiem Tuyen du su. Cao Tong Hoang đe von khong co y khoi phuc Trung Nguyen, nen lay co ruoc Kham Tong Hoang đe than chu ve Thai mieu ma tro lai Lam An. Luc su Kim đen noi, Cao Tong to y thay đoi viec trieu cong vi Kim đa vi pham minh uoc truoc, roi lai sai Hong Mai đi su nuoc Kim, dang thu len Kim The Tong, trong thu ong xung la Tong đe va co nhieu thay đoi so voi truoc. Nguoi Kim tuc gian, bat giu su than, mai sau moi cho ve.
Sau khi tro ve Lam An, Cao Tong cam thay tuoi đa cao co y muon nghi ngoi. Vao mua ha nam Thieu Hung 32 (1162), ong ha lenh lap Hoang tu Vi lam Hoang thai tu, đoi ten la Trieu Xung, bo cao voi Tong mieu. Lai truy phong cha đe cua Thai tu la Tu Xung lam Tu vuong. Ngay 22 thang 7 nam 1162 (tuc ngay Giap Tuat thang 6 AL nam Thieu Hung 32), Cao Tong ha lenh nhuong ngoi cho Hoang thai tu, doi sang cung Đuc Tho, xung la Thai thuong hoang đe, Hoang hau Ngo thi la Thai thuong hoang hau. Hai hom sau, ngay Binh Ti (24 thang 7), cu hanh le nap thien. Khi Thai thuong hoang doi sang cung Đuc Tho, Tru quan đich than sua sang mu ao đua tien đen tan cua cung. Sau đo vua moi cao te troi đat va tong mieu xa tac, len ngoi Hoang đe, đai xa thien ha, tuc la Tong Hieu Tong.


Lam thai thuong hoang Khong lau sau khi tuc vi, Hieu Tong ton hieu cho Thuong hoang la Quang Nghieu Tho Thanh Hien Thien The Đao Tinh Nhan Thanh Đuc Kinh Vu Vi Van Thieu Nghiep Hung Thong Minh Mo Thinh Liet Thai Thuong hoang đe. Ban đau, Hieu Tong ra le cho Te tuong va tram quan mot thang phai hai lan trieu yet Đuc Tho cung. Ngay 28 thang 7 ong đat le cu nam ngay vao Đuc Tho cung trieu yet Thuong hoang mot lan, ve sau Thuong hoang co thanh du cho phep moi thang chi phai trieu yet hai lan vao cac ngay 8 va 22.
Khi đo Thuong hoang song nhan nha trong cung Đuc Tho, Hieu Tong het muc cung kinh, thuong bao voi Thuong hoang nhung viec minh lam. Do nhan nha vo tu, Thuong hoang nghi toi chuyen sac tinh ca mua cho vui cai tuoi gia. Bay gio hau phi trong cung Đuc Tho co toi hang tram, nhu Đai Luu phi, Tieu Luu phi, Trieu Phu nhan o Tin An, Vuong Phu nhan tu Lac Binh, Quach Phu nhan o Ham An, Tran Phu nhan tu Tan Hung, Ton Phu nhan que o Phu Binh, Thai Phu nhan que o Tan Van, Ly Phu nhan o An Đinh, Phung mi nhan, Han Tai nhan... va đac biet la Ngo Ngoc No, em ho cua Thai Thuong hoang hau.
Thang 2 AL nam 1165, Hieu Tong trieu kien Đuc Tho cung va đich than đi theo Thai Thuong hoang đe, hau đen vieng Tu Thanh quan. Ke si trong nuoc het loi ca ngoi. Luc đo Thuong hoang song nhan nha o cung Đuc Tho nen nghi đen nhung tro tieu khien, đa cho mo rat nhieu so ung phung o ben ngoai, lai dung thuyen chuyen thuy ngan vao cung. Nam 1170, Lai bo Thuong thu Uong Ung Than len tieng can gian rang cung Đuc Tho mo nhieu so ung phung, va so sanh viec tieu khien cua Thuong hoang voi viec chuyen hoa cuong thach nhung nam Tuyen Hoa, khien Thuong hoang rat tuc gian. Khi đo lai co Huu chinh ngon Vien Phu dang so xin cam viec nay, Hieu Tong khong dam trai y Thuong hoang nen đa giang Vien Phu lam Ho bo Thi lang; đay Ung Than ra phu Binh Giang.
Thang 4 AL nam 1172, Ta Thua tuong Ngu Doan Van bi Ngu su Tieu Chi Man đan hac la chuyen quyen, bat cong, Doan Van dang so xin toi. Thuong hoang biet chuyen, khuyen Hieu Tong khong nen đuoi Doan Van, vi the Hieu Tong cho đuoi Tieu Chi Man va van dung Doan Van. Tuy nhien chi it lau sau thi ong nay lai xin tu chuc
Thang 10 AL nam Thuan Hi thu 14 đoi Tong Hieu Tong, Thuong hoang khong khoe. Ngay At Hoi tuc 9 thang 11 nam 1187, Thai Thuong hoang đe bang o cung Đuc Tho, huong tho 81 tuoi. Ngay Binh Dan thang 3 AL nam Thuan Hi 16 (1189) tang o Vinh Tu lang, quan Coi Ke, mieu hieu la Cao Tong, thuy hieu Thu Menh Trung Hung Toan Cong Chi Đuc Thanh Than Vu Van Chieu Nhan Hien Hieu Hoang đe.


Đanh gia Tong Cao Tong đuoc su sach khen ngoi la mot van nhan co tai, mot vi vua trung hung đat nuoc. Tuy nhien nhieu y kien cung cho rang ban chat Cao Tong la nguoi bac nhuoc nhut nhat nen moi chiu nhuc ban re giang son cho ke thu, bo mac phu mau, thu tuc chay thoat than ve Giang Nam. Co thi nhan la Lam Thang lam bai tho Đe Lam An đe (Đe nha tram Lam An), ngu y che trach ong Tong Cao Tong ngay đem thuong ngoan canh đep o Tay Ho, quen đi no nuoc thu nha va khuat phuc nhuc nha bon nguoi Kim, khong may may gi đen đat đai mien bac đa mat gan het:

Son ngoai thanh son, lau ngoai lau
Tay Ho ca vu ky thi huu
Noan phong huan đac du nhan tuy
Truc ba Hang Chau tac Bien Chau.
Dich:

Nui noi non xanh, lau noi lau
Tay Ho mua hat toi bao lau?
Gio em khe tham say long khach
Ngo tuong Hang Chau hoa Bien Chau.
Su gia Thoat Thoat ghi trong Tong su

Tich truyen thoi Ha Hau, Hau Nghe soan vi qua nam đoi thi Thieu Khang trung hung, Chu truyen đoi thu chin la Le vuong phai tron ra đat Tre, Tuyen vuong đuoc lap noi dong đai thong, Han truyen thay Quang Vu Đe trung hung trieu Han, Tan truyen vao đoi thu tu co hoa Man, Hoai; Nguyen Đe chinh vi o Kien Nghiep, Đuong truyen đoi thu sau co An, Su chi nan; Tuc Tong tuc vi tai Linh Vu; Tong truyen vao đoi thu chin hai đe Huy, Kham bi nguoi Kim vay bat, Cao Tong tron thoat ve Nam Kinh, su cung goi la Trung hung, nhung xet ra thi khac xa voi tien nhan. Ha qua Nghe Trac, Chu lich Cong, Hoa; Han gian Tan that, Canh Thuy; Tan, Đuong, Tong bi mat ngoi vai thang hay vai nam thi co nguoi ke nghiep. Tieu vuong, Lang Nha co ho hang xa voi Ton that, Thieu Khang, Tuyen vuong, Tuc Tong, Cao Tong đeu la ke thua co nghiep cua than phu. Trong nhung vi vua trung hung đo, Tan Nguyen Đe voi Tong Cao Tong co nhieu đieu đang trach. Cao Tong cung kiem nhan hau, tai van hoc co thua, con nhu tai dep loan phuc hung thi khong phai khong co. Huong ho tinh the nguy buc, binh nhuoc tien it, nhieu viec kho khan đeu đo len vai ong. Luc moi len ngoi đuoc tu phuong can vuong huong ung, ben trong co Ly Cuong, ben ngoai nho Tong Trach, viec thien ha khong the noi la khong lam đuoc. Sau dung Mieu, Luu đe chung lam loan, quyen nghi lap quoc, lam nhieu viec xau. Luc đau tin bon Uong, Hoang; ve sau tin nhiem Tan Coi, trieu đinh co nhieu đieu gian tra. Đen nhu Trieu Đinh, Truong Tuan la cac đai tuong ma bi bai xich, phu tu Nhac Phi co cong chua thanh roi thi chet oan. Đe đa chet roi ma van con bi nguoi đoi sau che cuoi, thuong thay!
Theo truyen thuyet dan gian, Tong Cao Tong la do Ngo Viet vuong Tien Luu thac sinh ra. Luc Vi Hien phi mang thai Cao Tong đa nam mong thay Ngo Viet vuong. Ngo Viet vuong đong đo o Lam An, Cao Tong cung đong đo o Lam An; Ngo Viet vuong tho 81 tuoi, Cao Tong cung song đen 81 tuoi.


Gia đinh = Hau phi =
Hien Tiet Hoang hau Hinh Binh Y (憲節皇后邢秉懿; 1106 - 1139), chinh that cua Cao Tong khi con la Khang vuong, so phong Gia Quoc Phu nhan (嘉國夫人). Thoi ky loan lac Tinh Khang, ba bi bat ve phuong Bac. Cao Tong phong tu xa lam Hoang hau. Mat o phuong Bac.
Hien Thanh Tu Liet Hoang hau Ngo thi (宪圣慈烈皇后; 1115 - 1197). Tu vi Hoa Nghia Quan Phu nhan (和义郡夫人), dan tien phong Quy phi (贵妃). Nam 1143, đuoc lap lam Hoang hau.
Truong Quy phi (张贵妃; ? - 1190), nguoi Tuong Phu, phu Khai Phong. Khi moi nhap cung đuoc phong lam Vinh Gia Quan Phu nhan (永嘉郡夫人). dan tien phong lam Quy phi.
Phan Hien phi (潘賢妃; ? - 1148), nguoi Khai Phong, cha la Phan Vinh Tho (潘永壽), Truc han lam y cuc quan (直翰林醫局官), sinh ra Nguyen Y Thai tu Trieu Phu (趙旉). Dung mao xinh đep lai sinh đuoc truong tu nen rat đuoc sung ai. Nam 1127, Cao Tong len ngoi muon sach lap Phan thi lam Hoang hau nhung La Hao Van đa ngan can nen chi phong ba lam Hien phi (賢妃).
Truong Hien phi (張賢妃; ? - 1142), ban đau la Tai nhan (才人), dan phong lam Tiep du (婕妤) roi Uyen nghi (婉仪) nam 1140. Sau khi mat, đuoc truy phong lam Hien phi (賢妃). Me nuoi cua Tong Hieu Tong.
Luu Hien phi (劉賢妃; ? - 1187), nguoi Lam An, cha la Luu Mau (劉懋). Nhap cung la Hong ha bi (红霞帔), dan phong lam Tai nhan (才人) , Tiep du (婕妤) , Uyen dung (婉容) roi Hien phi (賢妃), tinh khi kieu ngao. Cao Tong qua đoi, ba đau buon đen sinh benh roi mat cung nam đo.
Luu Uyen nghi (劉婉儀), khi moi nhap cung phong lam Hong ha bi (红霞帔) , hai nam sau tan Nghi Xuan Quan Phu nhan (宜春郡夫人), roi Uyen nghi. (婉儀). Tham lam quyen luc , nhieu lan muon can du trieu chinh , cung Thai y Vuong Ke Tien (王繼先) hai chet tuong quan Luu Ky , nam Thieu Hung thu 31 bi phe bo.
Tai nhan Ngo Ngoc No (吴玉奴), nguoi cua dong ho Ngo Hoang hau. Ban đau nam 1140 phong Tu ha bi (紫霞帔), dan toi Tai nhan 5 nam sau đo. Nam 1158, truc xuat khoi Hoang cung nhung đuoc phuc vi Tai nhan (1162).
Phung My nhan (馮美人).
Han Tai nhan (韓才人).
Ly Tai nhan (李才人).
Vuong Tai nhan (王才人).
Quan quan Đien Xuan La (郡君田春羅; 1108 - 1128), thiep that khi Cao Tong con la Khang vuong. Bi bat va chet o phuong Bac.
Quan quan Khuong Tuy My (郡君姜醉媚; 1110 - ?), thiep that khi Cao Tong con la Khang vuong. Bi bat va chet o phuong Bac.


= Con cai =


 Con trai  Nguyen Y Thai tu Trieu Phu (元懿太子趙旉), do Phan Hien phi sinh ra, mat som.


 Con nuoi  Trieu Ba Tong (趙伯琮), tuc Tong Hieu Tong sau nay, me nuoi la Truong Hien phi.
Trieu Ba Cuu (趙伯玖), đoi thanh Trieu Cu (趙璩). Me nuoi la Ngo Hoang hau.


 Con gai  Khang Đai Ton co Trieu Phat Huu (赵佛祐; 1124 - 1127), chet tren đuong giai ve phuong Bac.
Khang Nhi Ton co Trieu Than Huu (赵神祐; 1124 - ?), con gai cua Cao Tong duy nhat con song sot.
Khang Tam Ton co Trieu thi (1124 - 1127), chet tren đuong giai ve phuong Bac.
Khang Tam Ton co Trieu thi (1125 - 1127), chet tren đuong giai ve phuong Bac.
Khang Tam Ton co Trieu thi (1125 - 1127), chet tren đuong giai ve phuong Bac.
Hai cong chua lon moi len 4 tuoi cung bi bat, sau bi buoc phai vao noi giat giu quan ao lam viec. Theo Tan An huyen chi thi nguoi Trieu Than Huu toi nam Kien Viem thu 3 (1129) moi 6 tuoi đuoc Huyen lenh Giang Tay la Đang Nguyen Luong nhat đuoc đem ve nuoi duong, đen khi lon ga cho con trai cua ong nay la Đang Tu Minh. Đen khi Tong Quang Tong len ngoi, Nhi Khang Cong chua cung con trai lon vao chau, đuoc Quang Tong goi la Hoang co, phong lam Quan chua va truy phong cho Đang Tu Minh lam Thue Vien Quan ma va ban cho đen đat Đong Hoan. Con chau sau nay di doi toi Hong Kong, Bat Huong, Binh Son, Ha Mon, Đai Bo, Phan Linh va Long Duoc Đau.


Chu thich