Phi thuyen (tieng Anh: spacecraft; tieng Nga: космический аппарат) la ten goi chung cua cac thiet bi voi chuc nang la thuc hien nhieu bai toan khac nhau ve khong gian vu tru, tien hanh nghien cuu cac cong viec khac nhau tren be mat cua nhung thien the khac nhau. Cac thiet bi vu tru đuoc đua len quy đao nho cac ten lua đay.
Phi thuyen đuoc dung đe van chuyen nguoi hay cac trang bi, hang hoa len khoang khong o ben ngoai tang khi quyen Trai Đat đuoc goi la tau vu tru. Tau vu tru hay tau vu tru, con co ten goi la phi thuyen khong gian, co hai loai co ban la tau vu tru co nguoi lai nhu tau Phuong Đong (Lien Xo), tau vu tru Soyuz (Nga), he thong tau con thoi (My), tau Than Chau (Trung Quoc); tau van tai (tau vu tru khong nguoi lai) nhu tau van tai Tien Bo (Nga), tau van tai HTV (Nhat).
Ngoai ra thiet bi vu tru con bao gom ve tinh cac loai, tram vu tru (Tram vu tru Hoa Binh, Tram vu tru Quoc te), kinh vien vong khong gian Hubble, kinh thien van khong gian James Webb, Phong thi nghiem khoa hoc Sao Hoa.v.v...


Phan loai = Phan loai theo hoat đong =
Tram ve tinh: La cac loai tau vu tru chi đuoc phong va tro thanh mot ve tinh nhan tao cua Trai Đat nham lam mot tram co kha nang ket noi voi cac tau vu tru khac, thuc hien cac thi nghiem khong gian, va co the dung lam tram trung chuyen cho cac chuyen phi hanh co nguoi lai vao khoang khong xa hon cua vu tru. Cac tram nay se o lai vinh vien trong quy đao cho đen khi khong su dung nua. Vi du cua tram ve tinh la Skylab, Tram vu tru Quoc te.
Tau tham hiem: Đay la loai tau vu tru co kha nang bay theo mot quy đao nao đo hoac vuot ra khoi tam hut cua Trai Đat. Vi du bao gom cac phi thuyen trong chuong trinh Apollo, cac phi thuyen bay toi Sao Hoa,...


= Phan loai theo chuc nang =
Tau me (phi thuyen me)
Tau con (phi thuyen con)
Tau con thoi (phi thuyen con thoi) gom co 3 phan chinh: Hai ten lua đay nhien lieu ran, thung chua nhien lieu (nam ben ngoai) đe cung cap nhien lieu cho 3 đong co chinh cua tau trong qua trinh phong, tram quy đao chua phi hanh đoan va đuoc thiet ke đe co the ket noi vao tram khong gian. Tong cong co 5 tau con thoi đuoc đong: Atlantis, Challenger (roi nam 1986 trong qua trinh phong), Columbia (roi nam 2003 trong qua trinh đap), Discovery va Endeavour.


Vi du ve tau vu tru Tau vu tru co nguoi lai

Chuong trinh Apollo
Chuong trinh Gemini
Tram vu tru Quoc te
Tram vu tru Hoa Binh
Chuong trinh Mercury
Chuong trinh Buran
Chuong trinh Than Chau
Phi thuyen Soyuz
SpaceShipOne
Phi thuyen Voskhod
Phi thuyen Vostok
Tau vu tru nang nhat
Tau con thoi cua NASA STS/Tram quy đao - 109.000 kg

Phi thuyen khong co nguoi lai
Cassini-Huygens
Cluster
Deep Space 1
Deep Impact
ESA SMART-1 Lunar Impact
Galileo
Genesis
Lunar Prospector
Mars Exploration Rover
Mars Global Surveyor
Mars Pathfinder
NEAR Shoemaker
New Horizons
Chuong trinh Buran
Pioneer 10
Pioneer 11
Phi thuyen Progress
Solar and Heliospheric Observatory
Phi thuyen Stardust
Surveyor
WMAP
Phi thuyen bay xa nhat

Voyager 1 voi 9,58 ti mile
Pioneer 10 voi 8,34 ti mile
Voyager 2 voi 7,44 ti mile
Phi thuyen nhanh nhat
Helios probes I & II Tram tham do Mat Troi - 158,000 mph hay 43,9 dam/giay

Phi thuyen đang đuoc phat trien
ATV
Crew Exploration Vehicle
Kliper - cua Nga
H-II Transfer Vehicle
Tram tham do Mat Trang cua An Đo Chandrayan-1
CNES Mars Netlander
James Webb Space Telescope - ngung tre
Kepler Mission Đi tim hanh tinh
ESA Darwin
NASA Dawn Mission
Herschel Space Observatory
Phong thi nghiem khoa hoc Sao Hoa Rover
Phi thuyen Phoenix Mars Scout
Shenzhou Cargo
Phi thuyen dan su
Genesis-1 (khong nguoi lai)
Phi thuyen dan su đang phat trien
Bristol Ascender may bay vu tru
Rocketplane XP
ESA Skylon SSTO
Space Adventures Explorer rocketplane
Space Dev Dream Chaser
Space Ship Two
SpaceX Dragon
Virgin Galactic
Cac du an phi thuyen bi huy bo
Apollo 18 - Apollo 21
Chuong trinh tau con thoi 921-3 cua Trung Quoc
ESA Tau con thoi Hermes
Tau con thoi Buran
Soyuz Kontakt 1
Tram tham do Terrestrial Planet Finder
Co quan vu tru chau Au Kinh vien vong Eddington
Mars Telecom Orbiter
Cac chuong trinh phi thuyen cua SSTO bi huy
RR/British Aerospace HOTOL
ESA Phi thuyen Hopper Orbiter
McDonnell Douglas Clipper DC-X
Roton Rotored-Hybrid
Lockheed-Martin VentureStar


Phong tau vu tru Co hai phuong phap chinh:

Muon phan luc cua cac ten lua nam ngoai tau. Cac ten lua đay nay se roi tau khi het nhien lieu.
Dung buong phan luc rieng ket hop voi suc đay cua ten lua.


Vai tro cua tham hiem khong gian Muc đich ban đau cua cong cuoc tham hiem khong gian la cuoc chay đua tranh gianh anh huong trong khong gian (va do đo anh huong len toan the gioi con lai) giua Lien Xo va Hoa Ky trong thoi ky Chien tranh Lanh (1950-1990).
Ke tu sau Chien tranh Lanh, cac tien bo ky thuat phat trien trong cac chuong trinh tham hiem khong gian đa đuoc ung dung rong rai vao vien thong dan dung. Kinh vien vong Hubble đay manh su hieu biet ve cac thien ha xa xoi va cac supernova; cac thi nghiem trong moi truong khong trong luc tren Tram Vu tru Quoc te (ISS) giup tao ra cac loai hop kim moi, v.v.


Tham khao Lien ket ngoai Tau con thoi tai NASA (tieng Anh)
Phi thuyen tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)