Cuoc bau cu tong thong Hoa Ky nam 2016 dien ra vao thu ba, ngay 8 thang 11 nam 2016, la cuoc bau cu tong thong thu 58 lien tuc bon nam mot lan trong lich su Hoa Ky. Cuoc bau cu nay bau chon mot tong thong va pho tong thong. Nguoi dan đa bau chon cac đai cu tri, va dua tren ket qua tai khu vuc ma ho đai dien, nhung đai cu tri nay đa chinh thuc bau chon tong thong va pho tong thong moi vao ngay 19 thang 12 nam 2016. Theo nhu quy đinh trong Tu chinh an thu 22 cua Hien phap, tong thong đuong nhiem Barack Obama, nguoi đa giu chuc vu nay 2 nhiem ky, se khong đuoc ung cu lan thu ba.
Cuoc bau cu dien ra cung ngay voi cac cuoc bau cu quoc hoi (34 ghe thuong vien va tat ca 435 ghe ha vien) va đia phuong (12 chuc vu thong đoc va vo so cuoc trung cau dan y) trong cuoc tong tuyen cu Hoa Ky, 2016.
Doanh nhan Donald Trump tu New York, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho đang Cong hoa vao ngay 4 thang 5 nam 2016 sau khi Thong đoc John Kasich tu Ohio rut khoi cuoc bau cu. Cuu ngoai truong Hillary Clinton tu New York, đa đuoc đe cu lam ung cu vien đai dien cho đang Dan chu vao ngay 6 thang 6 nam 2016.
Ket qua cho thay ong Trump đa gianh đu phieu đai cu tri đoan la 306, đe đanh bai đoi thu cua minh la ba Clinton. Vi the, ong Trump đa đuoc đac cu tong thong va ong đa đuoc nham chuc vao ngay 20 thang 1 nam 2017, tro thanh tong thong thu 45 cua Hoa Ky.
Trong cuoc bo phieu cua đai cu tri vao ngay 19 thang 12, bay đai cu tri đa bo phieu chong lai ung cu vien ho cam ket: hai chong lai ong Trump va nam chong lai ba Clinton. Hon ba đai cu tri đa co gang đe bo phieu chong lai ba Clinton nhung đuoc thay the hoac buoc phai bo phieu mot lan nua. Cuoi cung, ong Trump đa nhan đuoc 304 phieu đai cu tri, con ba Clinton đa nhan đuoc 227 đai cu tri, Colin Powell đa nhan đuoc 3 đai cu tri, va John Kasich, Ron Paul, Bernie Sanders, va Faith Spotted Eagle moi nguoi chi nhan đuoc mot phieu đai cu tri duy nhat.
Đay la lan thu nam trong nam cuoc bau cu tong thong trong đo ung cu vien chien thang đa mat phieu pho thong tren toan quoc, va đuoc coi la mot trong nhung cuoc bau cu gay ra nhieu tranh cai nhat nhat trong lich su Hoa Ky.
Ong Trump la tong thong đau tien ma khong co bat ky kinh nghiem chinh tri nao va ba Clinton la nguoi phu nu đau tien đe tro thanh ung vien tong thong cua mot đang lon cua Hoa Ky.
Lien quan toi viec cao buoc Nga chiu trach nhiem cho loat tan cong mang nham vao cac to chuc chinh tri cua My trong cuoc bau cu tong thong nay, ngay 28 thang 12, tong thong Barack Obama phat lenh truc xuat 35 nghi pham gian điep cua Nga va ap lenh trung phat voi hai co quan tinh bao Nga.


Ung cu vien = Đang Dan chu =
Tong thong đuong nhiem Barack Obama sau 2 nhiem ky theo hien phap khong the ra tranh cu nua. Pho tong thong Joe Biden, nguoi đa muon đai dien đang Dan chu tranh cu tong thong nam 2008, nhung vao thang 10 nam 2015 ong quyet đinh khong ra tranh cu nam 2016.
Cuu ngoai truong Hillary Clinton, ma đa bi Obama đanh bai trong cuoc tranh cu đe đuoc chon lam ung cu vien tong thong cua đang Dan chu nam 2008, đa chinh thuc tuyen bo tranh cu vao thang 4 nam 2015. Hillary Clinton, vo cua Tong thong Bill Clinton (1993 đen 2001) – 8 nam la nu phu nhan tong thong Hoa Ky. Cuoi thang 11 nam 2014 Obama trong mot cuoc phong van voi đai ABC News cho la Hillary Clinton se la mot nu tong thong tai ba.
Ngay 29 thang 4 nam 2015, Thuong nghi si Bernie Sanders tuyen bo ung cu. Sanders vao thoi điem đo khong thuoc đang nao, nhung truoc khi cong bo ung cu, ong đa thuoc nhom đang Dan chu tai Thuong vien. Đen thang 11 nam 2015, ong gia nhap Đang Dan chu. Ong tu cho minh la mot nguoi dan chu xa hoi chu nghia va đai dien, khong giong nhu Clinton, cho phai ta. Martin O'Malley (2007-2015 Thong đoc bang Maryland), Lincoln Chafee (cuu thong đoc va cuu Thuong nghi si Rhode Iceland) va cuu Thuong nghi si Jim Webb cung cong bo ung cu, nhung ho khong bao gio đat đuoc ty le phan tram cao trong cac cuoc tham do. Ngay sau khi cuoc tranh luan đau tien tren truyen hinh cua cac ung cu vien tong thong dan chu trong thang 10 nam 2015, Webb va Chafee đa tuyen bo bo cuoc.
Con tranh cu 

Hillary Clinton, cuu Ngoai truong Hoa Ky, Thuong nghi si cua bang New York va Đe nhat phu nhan duoi thoi tong thong Bill Clinton.

Ung cu vien bo cuoc

Jim Webb, mot cuu Bo truong Hai quan va thuong nghi si cua bang Virginia (bo cuoc ngay 20 thang 10 nam 2015) 
Lincoln Chafee, cuu Thong đoc va Thuong nghi si cua bang Rhode Island (bo cuoc ngay 23 thang 10 nam 2015) 
Lawrence Lessig, giao su luat tai Truong Luat Harvard (Đai hoc Harvard) (bo cuoc ngay 2 thang 11 nam 2015) 
Martin O'Malley, cuu thong đoc bang Maryland va thi truong thanh pho Baltimore (bo cuoc ngay 01 thang 2 nam 2016) 
Bernie Sanders, Thuong nghi si cua Vermont, tung la thanh vien cua Ha vien va cuu thi truong thanh pho Burlington (bo cuoc ngay 12 thang 7 nam 2016) 


= Đang Cong hoa =

Trong đang Cong hoa Thuong nghi si Texas Ted Cruz va thuong nghi si o Kentucky Rand Paul cung nhu thuong nghi si o Florida Marco Rubio la cac ung cu vien chinh thuc. Tat ca ba ung cu vien đeu than can voi phong trao Tea-Party. Trong khi Cruz đuoc ua chuong boi nhung nguoi Evangelikalen, va Paul boi nhung nguoi theo chu nghia tu do, Rubio co su ho tro cua nhung nguoi tan bao thu (Neocons).
Mitt Romney, that bai trong cuoc bau cu tong thong My nam 2012, đau nam 2015 tuyen bo se khong ra tranh cu. Nhu Romney, John McCain, nguoi đa that cu vao nam 2008, cung khong tham du. McCain noi trong thang 11 nam 2014, Jeb Bush, Lindsey Graham va Marco Rubio co the la nhung ung cu vien tot cho chuc vu tong thong.
Cho toi mua thu nam 2015, cac cuoc đau tranh tien bau cu cua đang Cong hoa đa đanh dau mot xu huong chong lai cai goi la "nhung quan chuc trong đang". Nhieu nguoi ung ho đang Cong hoa coi nhung nguoi nay la qua xa cach va cao buoc ho theo mot chinh sach phuc vu khach hang, chu khong vi loi ich cua nguoi dan. Nhung nguoi đuoc cho la se dan đau cuoc tranh cu nhu Jeb Bush hay Chris Christie đa mat đi rat nhieu su ung ho trong nhieu cuoc tham do y kien.
Ke tu cuoi thang 7 nam 2015, doanh nhan noi tieng bat đong san ty phu Donald Trump chiem uu the trong hau het cac cuoc tham do y kien toan quoc va tai cac tieu bang ve cac ung cu vien tong thong cua đang Cong hoa. Trump gay nhieu xao đong chu yeu la nho nhung tuyen bo gay nhieu tranh cai ve su nhap canh bat hop phap va cac cuoc tan cong manh bao đoi voi nhung đoi thu cung trong đang. Chinh tri cuc đoan cua ong cung đuoc rat nhieu bao chi quoc te chu y. Mot phan Trump khac biet đoi voi cac ung cu vien con lai vi ong hau nhu tu chi tien cho cuoc van đong tranh cu cua minh. Lien quan đen viec nay, ong đa cao buoc đoi thu cua minh nhu Jeb Bush, la mot "con roi" cua nhung nguoi ung ho tai chinh cho ong. Ngoai Bush, cac thuong nghi si Ted Cruz va Marco Rubio cung đuoc su ung ho cua cu tri qua cac cuoc tham do. Đen thang 10 nam 2015, Bush đuoc xep hang lien tuc đang sau Trump va trong mot vai tieu bang ong đa qua mat Trump.
Đac biet la truoc đo sau khi ong cong bo ung cu, ca cac phuong tien truyen thong va cac nhan vat cao cap đang Cong hoa hau nhu khong ngo đen su vuot troi cua Trump trong cuoc tranh cu nhu hien thoi. Bay gio mot so nha quan sat chinh tri cho rang Trump rat co the se đuoc đe cu đai dien đang Cong hoa tranh cu tong thong. Trump loi cuon đuoc nhung nguoi co đuc hanh đu loai khac nhau va tu tat ca cac tang lop xa hoi, boi vi ong noi "ngon ngu ho noi" va nhan danh mot nguoi "chong cac chinh tri gia" tan cong gioi quan chuc chinh tri khong đuoc long dan. Ong đinh vi tri ban than, tuong tu nhu Richard Nixon vao cuoi nhung nam 1960, la mot ung cu vien cua mot "đa so tham lang".
Sau khi Ted Cruz, đoi thu chinh cua Donald Trump, va John Kasich bo cuoc, thi Trump đa nam chac trong tay viec đuoc chon lam ung cu vien tong thong đai dien cho đang Cong Hoa ngay ca khi ma ong chua nhan đuoc it nhat 1.237 so phieu đai bieu đe đuoc chon vi ngoai ong ra, thi khong con ai khac tranh cu chung voi ong.
Cong bo ung cu 

Donald Trump, nha doanh nghiep va trum tu ban bat đong san, Chu tich va Giam đoc đieu hanh cua The Trump Organization.

Ung cu vien bo cuoc

Rick Perry, cuu Thong đoc bang Texas (Bo cuoc ngay 11 Thang 9 nam 2015)
Scott Walker, Thong đoc bang Wisconsin (Bo cuoc ngay 21 thang 9 nam 2015) 
Bobby Jindal, Thong đoc bang Louisiana va cuu nghi si (Bo cuoc ngay 17 Thang 11 nam 2015) 
Lindsey Graham, Thuong nghi si va cuu nghi tu South Carolina (Bo cuoc ngay 21 thang 12 nam 2015) 
George Pataki, cuu thong đoc New York (Bo cuoc ngay 29 thang 12 nam 2015)
Mike Huckabee, cuu thong đoc Arkansas (Bo cuoc ngay 01 thang 2 nam 2016)
Rand Paul, Thuong nghi si tu Kentucky (Bo cuoc ngay 3 thang 2 nam 2016)
Rick Santorum, cuu thuong nghi si va dan bieu tu Pennsylvania (Bo cuoc ngay 03 thang 2 nam 2016)
Chris Christie, Thong đoc New Jersey (Bo cuoc ngay 10 thang 2 nam 2016) Ngay 26 thang 2 nam 2016 Christie chinh thuc tuyen bo ung ho Donald Trump, nhu vay ong la nguoi đau tien trong gioi "quan chuc đang" cua đang Cong hoa cho la Trump xung đang đai dien Đang tranh cu.
Carly Fiorina, cuu CEO cua Hewlett-Packard va ung cu vien cho Thuong vien My vao nam 2010 tai California (Bo cuoc ngay 10 Thang Hai nam 2016). Ba đuoc Ted Cruz chon lam ung cu vien pho Tong thong vao ngay 27 thang 4 nam 2016, truoc khi ong chinh thuc đuoc chon lam ung vien đai dien cho đang Cong Hoa cuoc đua tong thong.
Jim Gilmore, cuu thong đoc Virginia va ung cu vien cho Thuong vien My vao nam 2008 (Bo cuoc ngay 12 thang 2 nam 2016)
Jeb Bush, cuu Thong đoc bang Florida, con trai cua cuu Tong thong George H. W Bush va em trai cua cuu Tong thong George W. Bush (Bo cuoc ngay 20 thang 2 nam 2016) 
Ben Carson, mot bac si giai phau than kinh ve huu (Bo cuoc ngay 4 thang 3 nam 2016) 
Marco Rubio, Thuong nghi si bang Florida (Bo cuoc ngay 15 thang 3 nam 2016)
Ted Cruz, Thuong nghi si tu bang Texas (Bo cuoc ngay 3 thang 5 nam 2016)
John Kasich, Thong đoc cua bang Ohio va cuu nghi si (Bo cuoc ngay 4 thang 5 nam 2016)


= Đang Tu do =
Cong bo ung cu

John McAfee, Doanh nhan Bao mat may tinh
Austin Petersen, mot nha hoat đong chinh tri tu Missouri
Gary Johnson, cuu Thong đoc New Mexico (đang Cong hoa)


= Đang Xanh =
Cong bo ung cu

Jill Stein, Bac si va ung cu vien tong thong đang Xanh 2012


Ket qua cuoc bo phieu so bo cac đang Cac cuoc bo phieu so bo trong cac đang đa bat đau tu ngay 1 thang 2, đau tien tai bang Iowa. Ngay Sieu thu ba đa đuoc to chuc vao ngay 1 thang 3. Sau cuoc bo phieu so bo o Indiana vao ngay 3 thang 5, ben đang Dan Chu mac du Bernie Sanders thang o đo, qua tong so phieu đat đuoc hien thoi ong khong con hy vong thay đoi tinh hinh. Con ve phia đang Cong Hoa, Ted Cruz va John Kasich đa bo cuoc, sau khi Trump thang cu o Indiana va danh het 51 so phieu. Cung nho vay, viec Trump se đat đuoc đa so phieu đuoc coi nhu la chac chan, cac lanh tu đang khong con ly do đe chon mot ung cu vien khac. Hien thoi, theo tinh toan cua AP va CNN vao ngay 7 thang 6, Hillary Clinton đuoc tong cong 2384 phieu (tinh ca 572 trong so 712 phieu "superdelegates"), đu phieu đe đuoc chon ra tranh cu, Bernie Sanders đuoc 1533, van con hy vong la se thay đoi đuoc y kien cua cac superdelegates. Con o đang Cong hoa, theo AP vao ngay 26 thang 5, Donald Trump đuoc 1238, đu phieu đe đuoc chon lam ung vien chinh thuc, Ted Cruz 565, John Kasich 153 phieu, ca hai nguoi sau đeu đa bo cuoc. Đe đuoc đai dien đang tranh cu ung cu vien đang Dan chu can 2.383, con đang Cong hoa 1.237.


= Đang Cong Hoa =


 Chia re noi bo đang Cong hoa  Viec Donald Trump đuoc đe cu đe tro thanh ung cu vien tong thong đai dien cho đang Cong hoa đua toi su chia re noi bo đang nay. Nhieu nhan vat trong đang tu choi ung ho chinh thuc Trump, vi cho la ong khong thich hop voi vai tro tong thong. Trong so đo co:

George H. W. Bush (Bush cha), tong thong tu 1989 toi 1993
George W. Bush (Bush con), tong thong tu 2001 toi 2009
John McCain, ung cu vien tong thong nam 2008
Mitt Romney, ung cu vien tong thong nam 2012
Jeb Bush, Lindsey Graham va Rick Santorum, ung vien tong thong so bo 2016
Ben Sasse, thuong nghi si Nebraska (ong tim mot ung vien khac)
Dean Heller, thuong nghi si Nevada
Paul Ryan, chu tich ha vien ("chua san sang đe ung ho Trump")
Trong khi đang Cong hoa can phai đoi moi đe loi cuon phan đong cu tri phu nu, nguoi Latinh va nguoi da đen đe đat đuoc đa so phieu, loi tranh cu cua Trump gay an tuong la đang nay chi đai dien cho nguoi da trang.


 Cu tri bau so bo cho Trump  Theo mot tham do cua CNN, cu tri đang Cong hoa bau so bo cho Trump, đa so la nguoi da trang, 50% la đan ong so voi 44% đan ba, phan đong nhung nguoi tren 45 tuoi, 44% co bang cu nhan (o My, 1/3 nguoi da trang, con tinh chung 29% co bang cu nhan), co loi tuc 72.000 đo la My moi nam (nguoi My trung binh 56.000 đo la My). Ho cam thay bat luc, tu đo sinh ra gian du va phan khang. Ho co khuynh huong khong khoan dung va ky thi chung toc hon cu tri bau cac ung vien khac.
Noi chung cu tri bau so bo cho Trump la gioi trung luu, co loi tuc, va hoc van tren muc trung binh va la nguoi da trang. Ho thuoc gioi đuoc uu tien o Hoa Ky. Mac du vay ho gian du va lo so mat viec lam, roi mat cua cai, tro thanh nhung nguoi thua cuoc. Ho bi quan, khong con tin vao "giac mong Hoa Ky" nua.


Tam trang nguoi dan Hoa Ky Theo Richard Haas, Giam đoc think tank "Hoi đong ve quan he ngoai quoc" (Council on Foreign Relations), tam trang đa so tai nuoc My thoi gian nay la su lo lang bao trum, neu khong muon noi la su tuc gian tuyet đoi. Su gian du nham vao Pho Wall, nguoi Hoi Giao, cac hiep đinh thuong mai, Washington, cac vu ban sung cua canh sat, Tong thong Barack Obama, Đang Cong hoa, nguoi nhap cu va cac muc tieu khac. Nhieu nguoi so rang viec lam cua ho se bien mat boi su canh tranh tu nuoc ngoai, cac cong nghe moi, hoac đuoc chuyen sang cac nuoc khac. Mot luong lon nguoi My đang song lau hon, nhung lo lang, vi ho đa khong the đe ra mot khoan tiet kiem can thiet nham đam bao viec nghi huu cua ho se cho phep ho đuoc song mot cach thoai mai cho đen tuoi gia. Mot so đang phai chi tra cac khoan bao hiem y te ma truoc đay ho đa tung tranh đuoc do nhung quy đinh trong chinh sach cai cach đuoc ban hanh duoi thoi ong Obama. Van đe bat binh đang cung la chu đe gay chu y. Đieu nay gay ra su gian du thuc su, nhung van đe khong nam nhieu o su bat binh đang (đieu du đang te đi nhung khong moi) ma la o su giam đi cac co hoi. Giac mo My đang nhuong đuong cho y thuc giai cap – mot su thay đoi sau sac đoi voi đat nuoc von đuoc thiet lap dua tren ly tuong rang bat ky nguoi nao cung co the cai thien đuoc van menh cua minh neu cham chi lam viec. Con co mot su bat an ve mat the chat, co the la boi cac toi pham hoac noi lo so khung bo. Trong nhieu cong đong con co moi quan ngai ve viec nen van hoa va xa hoi se đi ve đau. Cac quan ngai ve kha nang chi tra cho nguoi ve huu va cham soc y te se gay nhieu kho khan hon nua cho viec cai cach phuc loi, va su mo rong cac phuc loi se lam tang no quoc gia toi muc ky luc. Tu do thuong mai đuoc cho la chiu trach nhiem cho tinh trang mat viec lam va nhan đuoc ngay cang it su ung ho du tao ra nhieu lua chon hon cho nguoi tieu dung va giup tang cuong vi the chien luoc cua My tren khap the gioi. Nhap cu, mot phan quan trong trong di san đat nuoc va la mot nguon mang lai nhung tai nang quy gia, hien gio la chu đe gay nhieu tranh cai đen muc vien canh cai to tro nen mo mit. Tam trang cua nuoc My co the cung lam tang su tap trung vao cac van đe trong nuoc cua cac quan chuc. Von đa chan nan voi su can du o nuoc ngoai – he qua cua nhung can thiep o Iraq va Afghanistan, nhung hanh đong ton kem nhieu hon nhung gi thu đuoc – nhieu nguoi My gio đay nghi ngo ve nhung gi ma nuoc My co the đat đuoc o nuoc ngoai. Ho cam thay chan ngan voi nhung đong minh đuoc xem la khong chia se ganh nang chung mot cach cong bang, va ho ngay cang tro nen tin tuong rang chinh phu can phai tap trung it hon vao the gioi ben ngoai va thay vao đo can chu y hon toi viec khac phuc cac van đe cua nuoc My.
Tam trang hoai nghi chinh tri trong nguoi dan Hoa Ky đang gia tang khi muc đo bat binh đang thu nhap ngay cang bi noi rong, nen bao chi mat can bang, tien chi cho cac hoat đong van đong tranh cu tuy khong chay vao tui cac quan chuc tham nhung nhung lai chay vao cac hoat đong quang cao - đieu lam gia tang su anh huong cua cac nha tai tro, nhung nguoi đang thao tung cuoc bau cu. Nguoi dan My cho rang la phieu cua ho co qua it suc manh neu so voi tam anh huong cua cac la phieu tu gioi nha giau nen ho khong đi bau va kha nang cac ung cu vien duy tri loi hua la khong cao. Theo GS. Jefferey Frankel tu Đai hoc Harvard thi bien phan khac phuc khiem khuyet tren la đi bau cu đe tao ra su cai cach.


Cuoc bau cu khac thuong va gay chia re Cuoc bau cu tong thong nam 2016 đuoc xem la cuoc bau cu khac thuong nhat, khoc liet va gay chia re nhat trong lich su Hoa Ky.
Cuoc bau cu đan xen voi nhung thuyet am muu va nhung tranh luan gay gat va chi trich ca nhan, ca đoi tu ca nhan giua cac đoi thu va nguoi ung ho.
Khac voi nhung cuoc bau cu truoc, thuong la cac co quan truyen thong đai chung trung lap, nhung trong cuoc bau cu nam nay, nhieu bao chi va đai truyen hinh uy tin tai Hoa Ky đa cong khai ung ho đai bieu cua minh va "phan cuc toi noi khong the chap nhan đuoc."


Hua hen 2 ung cu vien chinh = Thue =
Hillary Clinton: Se đanh thue nhung nguoi kiem đuoc nhieu tien nang hon. So tien thu them đuoc se len khoang 1,1 ngan ty USD. So tien nay se đuoc dung vao viec cham soc tre em.
Donald Trump: Hua se giam thue xuong.  Nhung nguoi giau va trung luu se đuoc huong loi tu chuong trinh nay, trong 10 nam se cat giam ngan sach 9,5 ngan ty đo la.


= Đoi ngoai =
Hillary Clinton: Đat nang su lien tuc va tin cay. Ba tuy nhien san sang hon so voi TT Obama dung quan su đe bao ve loi ich cua My nhu viec lap vung cam bay o Syria.
Donald Trump: Theo chu nghia "nuoc My tren het". Ong ta muon lam cho đong minh va ke thu khong the đoan đuoc nuoc đi cua My, chap thuan tra tan va nghi la se lam viec chung tot đep voi Putin.


= Tu do thuong mai =
Hillary Clinton: Chi trich hiep uoc Tu do thuong mai, cho la no can phai sua đoi vi loi ich gioi trung luu.
Donald Trump: Muon thay đoi toan the he thong thuong mai quoc te, huy bo nhung hiep uoc Tu do thuong mai, phat thue đoi voi Trung Quoc nham bu đap tham hut thuong mai Hoa Ky phai ganh chiu.


= Nang luong =
Hillary Clinton: Tiep tuc chuong trinh cai to ve nang luong đe lam giam viec khi hau thay đoi. Cai tien viec dung nang luong gio va mat troi, cham dut viec đot than đa.
Donald Trump: Đat trong tam vao nang luong lay đuoc tu thuy luc cat pha va se dung than đa tro lai.


= Di dan =
Hillary Clinton: đoi ngung viec truc xuat nhung gia đinh di dan bat hop phap. Mot cai to ve di dan tao co hoi cho nhung nguoi nay co the o lai va mot phan se đuoc tro thanh cong dan My.
Donald Trump: Muon ngan ngua viec di dan bat hop phap, se truc nhung thanh phan nay ve va chi chap nhan nguoi di cu hop phap, xay dung mot buc tuong lam ranh gioi giua Mexico va My.


Bau cu quoc hoi Ben canh cuoc bau cu tong thong, 1/3 so ghe Thuong vien cung đuoc bau cho nhiem ky 6 nam. Ngoai ra tat ca 435 ghe ha vien cung đuoc bau lai. Đang Cong hoa hien giu đa so tai thuong vien voi ty le 54/100 ghe.


Ket qua Ngay 9 thang 11 nam 2016, luc 3:00 sang gio mien Đong, Donald Trump đuoc bau chon voi hon 270 phieu đai cu tri, đam bao thang cu. Đa so 538 đai cu tri trong cu tri đoan, đu đe lam cho ong chac chan đac cu tong thong cua Hoa Ky.  Mot phu ta cho Trump noi Clinton goi đien thoai cho Trump vao sang som thu Tu, thua nhan that bai. Clinton keu goi nhung nguoi ung ho minh chap nhan ket qua va hy vong rang Trump se la "mot tong thong thanh cong cho tat ca nguoi My."  Trong bai phat bieu chien thang cua ong Trump keu goi su đoan ket noi "đo la thoi gian đe chung ta đen voi nhau nhu mot nguoi thong nhat" va ca ngoi Clinton, nguoi đa no "mot su biet on lon đoi voi nhung nghia vu cua minh cho đat nuoc cua chung ta." 
Trong con so 231,56 trieu nguoi co quyen bo phieu thi chi co 1/4 bo phieu cho Trump (25,5 %) va Clinton 25,6 %. 2% cho 4 ung vien con lai, 46,9 % khong đi bau.

Chien thang cua Trump, trai nguoc voi hau het cac du bao truoc bau cu,  đa đuoc mo ta nhu la mot 'noi buon' va 'gay soc' voi gioi truyen thong.   O tuoi 70 tuoi, Trump tro thanh nguoi gia nhat đuoc bau voi nhiem ky đau tien lam tong thong, vuot Ronald Reagan, nguoi đa 69 tuoi khi chien thang trong cuoc bau cu nam 1980. Cung voi Bill Clinton va George W. Bush truoc đay, Trump sinh vao nam 1946; đay la lan đau tien co ca ba tong thong sinh cung 1 nam. Trump se tro thanh tong thong thu nam đuoc sinh ra tai bang New York, sau Martin Van Buren, Millard Fillmore, Theodore Roosevelt va Franklin D. Roosevelt; va tong thong thu hai sinh ra tai thanh pho New York sau Theodore Roosevelt. Trump cung se tro thanh tong thong thu tu, sau James K. Polk trong nam 1844, Tong thong Woodrow Wilson trong nam 1916 va Richard Nixon trong nam 1968, đe gianh chien thang mot cuoc bau cu bat chap thua tai bang nha. Trump se tro thanh tong thong thu nam, sau John Quincy Adams trong nam 1824, Rutherford B. Hayes trong nam 1876, Benjamin Harrison trong nam 1888, va George W. Bush trong nam 2000, đe gianh chien thang nhiem ky tong thong mac du khong gianh đuoc so phieu pho thong. Trump cung đa tro thanh nguoi đau tien ke tu Dwight D. Eisenhower trong nam 1952, đuoc bau lam tong thong ma khong can phai đuoc bau vao bat ky van phong khac truoc đay, va cac ca nhan chi đuoc bau lam tong thong ma khong can bat ky kinh nghiem chinh tri hay quan su truoc đo.


= Phan ung =

Tai nhieu thanh pho My hang ngan nguoi dan xuong đuong phan đoi ung vien đac cu Donald Trump. Tai Los Angeles hang tram nguoi chong đoi Trump chan mot trong nhung đuong cao toc lon nhat, highway 101 gay ket xe hang cay so. Tai thanh pho đai hoc Berkeley, Bac California hon 2000 hoc sinh bo hoc vao sang thu tu va cung voi giao vien xuong đuong mang theo bieu ngu. Tai thanh pho Portland o Oregon khoang 300 nguoi bieu tinh chan đuong xe hoi va xe đien tai trung tam thanh pho. Tai New York vao toi thu 4 hang ngan nguoi bieu tinh voi bieu ngu "Khong phai tong thong cua toi" phan đoi tong thong tuong lai. Tai Manhattan, ca Madonna, Cher va nha lam phim tai lieu Michael Moore („Trumpland") tham du vao cuoc bieu tinh. Nguoi bieu tinh truoc toa nha Trump-Tower o New York ho hao „New York hates you" (New York ghet ong) va "Chung toi khong chap nhan tong thong đuoc chon". Mot nguoi phu nu che mat gio bien "Toi la mot phu nu Hoi giao va lo so." Cac cuoc bieu tinh xay ra yen binh, tuy nhien nhieu nguoi ung ho Trump cung xuat hien va la het đoi nghich. Truoc toa Nha Trang mac du đem đong lanh hang tram nguoi thap nen phan đoi.
Chi mot ngay sau bau cu tong thong, hai vien Quoc hoi California đua ra mot tuyen bo chung: "Sang nay thuc day, chung toi cam thay minh nhu đang song o nuoc khac, vi hom qua nguoi dan My đa to bay quan điem cua ho ve mot xa hoi đa nguyen va dan chu khong phu hop voi nhung gia tri cua nguoi dan California....Dan chung California, tieu bang lon nhat trong lien bang, bang luong tri cua ho, bac bo chu truong chinh tri dua tren phan uat, mu quang va ky thi gioi tinh. Đay la đat cua cong ly va co hoi cho moi nguoi, moi tuoi tac va uoc vong, du dien mao the nao, song ra sao hay noi ngon ngu gi." 


= Bao chi phe binh =
Ban bien tap bao "New York Times" viet "sau mot nam ruoi voi nhung Tweets that thuong va nhung cau noi lang nhang, chung ta khong biet ong ta co kha nang tap trung vao mot van đe nao, đe co đuoc mot loi giai bang ly tri." Bai bao cung nghi ngo viec đang Cong hoa co the kiem che đuoc nhung boc đong đay thu han cua Trump va đua toi ket luan: "Hoa Ky đang đung truoc them vuc tham." (That change has now placed the United States on a precipice.) 
David Remnick phe binh tren to The New Yorker, viec Donald Trump đac cu tong thong khong khac gi mot bi kich đoi voi nen cong hoa My, mot bi kich đoi voi hien phap My, va mot chien thang đoi voi cac luc luong, trong nuoc va ngoai nuoc, cua chu nghia ban đia bai ngoai, chu nghia chuyen che, su ky thi nu gioi, va phan biet chung toc.
Pho ban bien tap bao TAZ, Đuc - Babara Junge, lon len o Washington, chuyen gia ve nuoc My: "Donald Trump đa hua hen thu han. Ong ta se thuc hien nhung đieu đo." 
Bao Le Monde trong bai ngo cua ban bien tap rut kinh nghiem tu chien thang cua Trump: "Cac đang truyen thong phai luon đe phong, vi nhung nguoi đai dien cho "nhung la phieu cua nhung nguoi phan đoi gian du", cho du la Trump hay la nguoi nao tuong tu o chau Au se khong co y tuong đe ma giai quyet đuoc nhung van đe phuc tap." 


= Quoc te =
Nu ngoai truong Mexico Claudia Ruiz Massieu noi tren đai truyen hinh Televisa: "Quan he My-Mexico khong cham dut voi chien thang cua Trump." 
Nu thu tuong Angela Merkel bay to, Đuc va My lien ket voi nhau qua nhung gia tri chung, đo la dan chu, tu do, su ton trong đoi voi luat phap va pham gia cua con nguoi khong phan biet nguon goc, mau da, ton giao, gioi tinh va khuynh huong tinh duc hay quan điem chinh tri. "Tren can ban cua nhung gia tri nay toi moi tong thong tuong lai cua My, Donald Trump, cung lam viec gan bo." 
Viec Donald Trump đac cu tong thong My khien moi cuoc đam phan thuong mai giua My va Lien minh chau Au se bi tam ngung.


= Gioi noi tieng =
Hang loat ngoi sao noi tieng Hollywood tung len tieng ung ho Hillary Clinton truoc đay đeu chia se cam xuc that vong tren trang ca nhan. Ca si Katy Perry bay to tinh than chien đau: "Đung ngoi yen ma khoc. Hay hanh đong. Chung ta khong phai mot quoc gia đe han thu lanh đao chung ta" va "Toi nay cha me toi đa bo phieu cho Trump. Nhung ma cac ban biet gi khong? Chung toi vao le Ta on van ngoi chung ban voi nhau,"  Lady Gaga đa khoc trong xe o to tai thanh pho New York.


Dinh liu cua Nga Ngay 09 thang 12, Co quan Tinh bao Trung uong (CIA) đa ban hanh mot đanh gia cho cac nha lap phap tai Thuong vien Hoa Ky, noi rang mot thuc the Nga hack Uy ban quoc gia đang Dan chu (DNC) va chu tich chien dich tranh cu cua ba Hillary Clinton, ong John Podesta đe giup Donald Trump. Cuc Đieu tra Lien bang (FBI) cung đong quan điem. Tong thong Barack Obama ra lenh đieu tra ve vu can thiep nay.
Lien quan toi viec cao buoc Nga chiu trach nhiem cho loat tan cong mang nham vao cac to chuc chinh tri cua My trong cuoc bau cu tong thong nay, ngay 28-12, tong thong Barack Obama phat lenh truc xuat 35 nghi pham gian điep cua Nga va ap lenh trung phat voi 4 quan chuc cao cap cua hai co quan tinh bao Nga. Bo ngoai giao My cung tuyen bo đong cua hai co so giai tri o New York va Maryland, cho rang chung đa đuoc su dung cho cac hoat đong tinh bao cua Nga. Chinh quyen My cung cong khai cac mau phan mem ma đoc va cac chung cu khac to cao hoat đong tan cong mang cua Nga, trong đo co ca cac đia chi mang may tinh thuong đuoc hacker Nga su dung trong cac cuoc tan cong.


Chu thich Lien ket ngoai Bau cu tong thong Hoa Ky 2016 tren DMOZ
2016 Presidential Form 2 Filers Luu tru ngay 12 thang 7 nam 2014 tai Wayback Machine at the Federal Election Commission (FEC)
Ban mau:Hillary Clinton