Chuot Mickey (phat am nhu Mich-ki) la nhan vat hoat hinh cua đien anh Hoa Ky, la bieu tuong cua hang phim Walt Disney Animation Studios thuoc Cong ty Walt Disney. Mot chu chuot nhan hoa thuong mac quan đui đo, giay to mau vang va gang tay trang, Mickey la mot trong nhung nhan vat hu cau de nhan biet nhat tren the gioi.
Mickey lan đau tien xuat hien trong phim ngan Plane Crazy va ra mat chinh thuc trong phim ngan  Steamboat Willie (1928). Chu đuoc tao ra đe thay the cho mot nhan vat Disney truoc đay la Oswald the Lucky Rabbit, mot trong nhungphim hoat hinh co am thanh đau tien. Chu tiep tuc xuat hien trong hon 130 bo phim, bao gom The Band Concert (1935), Brave Little Tailor (1938), va  Fantasia (1940). Mickey chu yeu xuat hien trong cac bo phim ngan, nhung đoi khi cung xuat hien trong cac bo phim dai tap. Muoi trong so cac phim hoat hinh cua Mickey đa đuoc đe cu cho Giai thuong Vien han lam cho Phim ngan hoat hinh hay nhat, mot trong so đo la Lend a Paw đa gianh đuoc giai thuong nam1941. Nam 1978, Mickey tro thanh nhan vat hoat hinh đau tien co mot ngoi sao tren Đai lo Danh vong Hollywood.
Bat đau tu nam 1930, Mickey xuat hien rong rai trong truyen tranh va truyen ngan. Chuot Mickey chu yeu la do hoa si Floyd Gottfredson ve trong suot 45 nam. Mickey cung xuat hien trong cac cuon truyen nhu  Mickey Mouse, Topolino cua Disney Italy,MM - Mickey Mouse Mystery Magazine va Wizards of Mickey . Mickey cung xuat hien trong cac loat phim truyen hinh nhu Cau lac bo chuot Mickey (1955–1996) va nhung bo phim khac. Chu xuat hien tren cac phuong tien truyen thong khac nhu tro choi đien tu cung nhu cac san pham buon ban va la mot nhan vat co the gap tai cac cong vien Disney.
Mickey thuong xuat hien cung voi ban gai la Chuot Minnie, chu cho cung Pluto, nhung nguoi ban khac nhu Vit Donald va Goofy, cung nhu ke đich khong đoi troi chung cua chu la Pete, trong so nhung nhan vat khac (xem vu tru chuot Mickey). Mac du tao hinh ban đau la mot ke lua đao đang yeu tao ton, Mickey đa thay đoi dan theo thoi gian thanh mot nguoi tot, thuong đuoc coi la mot anh hung trung thuc va tot bung. Nam 2009, Disney bat đau xay dung lai thuong hieu cho nhan vat nay bang cach it nhan manh hon vao tinh cach than thien, tot đep cua chu va gioi thieu lai nhung khia canh phieu luu va buong binh hon trong tinh cach, bat đau voi tro choi đien tu Epic Mickey.


Lich su = Phim =


 Nguon goc  "Toi chi hy vong rang chung ta khong bao gio đe y đen mot đieu - rang tat ca đeu đuoc bat đau boi mot con chuot."
Mickey đuoc tao ra nham thay the chu tho may man Oswald (Oswald the Lucky Rabbit), ngoi sao hoat hinh đuoc xuong ve Disney tao ra truoc đo theo đon đat hang cua Charles Mintz cua xuong phim Universal. Charles Mintz tung la nha san xuat trung gian giua Disney va Universal thong qua cong ty cua ong la Winkler Pictures, cho loat phim hoat hinh co su tham gia cua Oswald. Nhung xung đot dien ra giua Disney va Mintz xay ra khi mot so hoa si hoat hinh tu hang phim Disney qua lam viec cho cong ty cua Mintz, dan đen viec Disney cat đut quan he voi nhan vat Oswald. Trong so it nhung nguoi o lai xuong phim Disney co nha lam phim hoat hinh Ub Iwerks, hoa si hoc viec Les Clark, va Wilfred Jackson. Tren chuyen tau tu New York ve nha, Walt đa nghi ra y tuong cho mot nhan vat hoat hinh moi.
Chuot Mickey đuoc hinh thanh trong bi mat trong khi Disney san xuat phim hoat hinh Oswald cuoi cung ma ong no Mintz theo hop đong. Disney đa yeu cau Ub Iwerks bat đau len y tuong ve nhan vat moi. Iwerks đa thu phac thao cac loai đong vat khac nhau, chang han nhu cho va meo, nhung khong con nao trong so nay hap dan Disney. Mot con bo cai va con ngua đuc cung bi tu choi (sau đo chung tro thanh Bo Clarabelle va Horace Horsecollar). Mot con ech đuc cung bi tu choi, sau đo xuat hien trong loat phim cua Iwerks la Flip the Frog. Walt Disney lay cam hung cho chuot Mickey tu mot con chuot đa đuoc thuan hoa tren ban lam viec cua ong tai Studio Laugh-O-Gram o Thanh pho Kansas, Missouri. Nam 1925, Hugh Harman đa ve mot so phac thao ve nhung con chuot xung quanh buc anh cua Walt Disney. Nhung nguoi nay đa truyen cam hung cho Ub Iwerks đe tao ra mot nhan vat chuot moi cho Disney. "Chuot Mortimer" la ten ban đau ma Disney đat cho nhan vat nay truoc khi vo ong la ba Lillian thuyet phuc ong đoi ten cho no, va cuoi cung hinh thanh nen cai ten chuot Mickey. Nam dien vien Mickey Rooney tuyen bo trong nhung ngay con la Mickey McGuire, ong đa gap hoa si hoat hinh Walt Disney tai xuong phim Warner Brothers va Disney đa lay cam hung đo đe đat ten cho chu chuot Mickey. Tuy nhien, tuyen bo nay đa đuoc nha su hoc Jim Korkis cua Disney bac bo vi vao thoi điem phat trien Chuot Mickey, Disney Studios đa nam tren Đai lo Hyperion vai nam va Walt Disney chua bao gio co van phong hoac khong gian lam viec khac tai Warner Brothers, cung nhu khong co moi quan he nghe nghiep voi Warner Brothers. Qua nhieu nam, cai ten Chuot Mortimer cuoi cung đa đuoc đat cho mot so nhan vat khac nhau trong vu tru chuot Mickey: chu cua Chuot Minnie, xuat hien trong mot so truyen tranh, mot trong nhung nhan vat phan dien cung nhu canh tranh tinh cam cua Minnie trong nhieu phim hoat hinh va truyen tranh, va mot trong nhung chau trai cua Mickey cung ten la Morty.


= Ra mat (1928) =

Lan đau tien Mickey đuoc nhin thay trong buoi chieu thu phim hoat hinh ngan Plane Crazy ngay 15 thang 5 nam 1928, nhung no khong gay đuoc an tuong voi khan gia va Walt khong the tim đuoc nha phan phoi trong thoi gian qua ngan. Walt tiep tuc san xuat phim Mickey ngan thu hai la The Gallopin 'Gaucho, nhung cung khong đuoc phat hanh vi thieu nha phan phoi.
Steamboat Willie phat hanh lan đau tien ngay 18 thang 11 nam 1928, tai New York. Phim do Walt Disney va Ub Iwerks đong đao dien. Iwerks mot lan nua đam nhan vai tro chi đao, Johnny Cannon, Les Clark, Wilfred Jackson va Dick Lundy ho tro. Phim ngan nay đuoc du đinh la mot ban nhai lai Steamboat Bill, Jr. cua Buster Keaton, phat hanh lan đau ngay 12 thang 5 cung nam. Mac du đay la phim hoat hinh Mickey thu ba đuoc san xuat, nhung đay la phim đau tien tim đuoc nha phan phoi, va do đo, The Disney Company coi đay la phim đau tay cua Mickey. Willie the hien nhung thay đoi ve ngoai hinh cua Mickey (đac biet la đon gian hoa đoi mat cua chu ta thanh nhung cham lon) đa tao nen ve ngoai đac trung cua chu cho cac phim hoat hinh sau nay va trong nhieu bo phim cua Walt Disney.


 Phim đen trang (1929–1935)  Trong nhung bo phim đau tien cua Mickey, chu thuong đuoc mo ta khong phai la mot anh hung, ma la mot chu chuot tre tuoi voi nhung man cau hon khong hieu qua voi Chuot Minnie. The Barn Dance (14 thang 3 nam 1929) la lan đau tien Mickey bi Minnie tu choi vi Pete. The Opry House (28 thang 3 nam 1929) la lan đau tien Mickey đeo đoi gang tay trang. Mickey mang chung trong hau het cac lan xuat hien sau đo va nhieu nhan vat khac cung lam theo. Ba đuong tren mat sau cua gang tay Mickey đai dien cho huong mui ten keo dai tu giua cac chu so cua ban tay, đien hinh thiet ke gang tay cua thoi đo.


 Phim mau (1935–1953)  Mickey lan đau tien xuat hien bang mau hoat hinh trong Parade of the Award Nominees nam 1932; tuy nhien, dai phim nay đuoc tao ra cho le Le trao giai Oscar lan thu 5 nen khong đuoc phat hanh cho cong chung. Bo phim mau đanh đau chinh thuc lan ra mat đau tien cua Mickey la The Band Concert nam 1935. Quy trinh phim Technicolor đa đuoc su dung trong qua trinh san xuat phim. Tai đay Mickey đa choi ban nhac William Tell Overture, nhung ban nhac bi mot con loc xoay cuon đi. Nguoi ta noi rang nguoi chi huy dan nhac la Arturo Toscanini yeu thich đoan phim ngan nay đen noi, ngay khi nhin thay no lan đau tien, ong đa yeu cau nguoi chieu phim phai chay lai tu đau. Nam 1994, The Band Concert đuoc binh chon la phim hoat hinh hay thu ba moi thoi đai trong mot cuoc binh chon cua cac chuyen gia hoat hinh. Bang cach to mau va thiet ke lai mot phan cua Mickey, Walt lai đua Mickey tro lai vi tri hang đau mot lan nua va Mickey đat đuoc muc đo noi tieng ma chu chua tung đat đuoc truoc đay vi khan gia gio đay đa biet đen chu nhieu hon. Cung trong nam 1935, Walt nhan giai thuong đac biet tu Lien đoan cac quoc gia vi đa tao ra Mickey.


= Truyen hinh va cac bo phim sau nay =
Thap nien 1950, Mickey đuoc biet đen nhieu hon qua nhung lan xuat hien tren truyen hinh, đac biet la Cau lac bo chuot Mickey. Nhieu bo phim hoat hinh ngan cua chu đa đuoc chieu lai tren cac loat phim truyen hinh nhu Ink & Paint Club, nhieu dang khac nhau cua tuyen tap phim truyen hinh Walt Disney va tren video gia đinh. Mickey tro lai san khau hoat hinh nam 1983 voi Mickey's Christmas Carol, chuyen the tu A Christmas Carol cua Charles Dickens, trong đo Mickey đong Bob Cratchit. Đieu nay đuoc tiep noi vao nam 1990 voi The Prince and the Pauper.

Trong suot nhieu thap ky, chuot Mickey đa canh tranh voi Bugs Bunny cua Warner Bros. ve muc đo noi tieng trong linh vuc phim hoat hinh. Nhung vao nam 1988, hai đoi thu cuoi cung đa chia se thoi luong chieu tren phim Who Framed Roger Rabbit cua Robert Zemeckis Disney/Amblin. Disney va Warner đa ky mot thoa thuan quy đinh moi nhan vat co cung thoi luong xuat hien trong canh quay.


= Truyen tranh =

Mickey lan đau tien xuat hien trong truyen tranh sau khi chu xuat hien trong 15 bo phim hoat hinh ngan, đat thanh cong ve mat thuong mai va đuoc cong chung de dang nhan ra. Walt Disney đa đuoc King Features Syndicate tiep can voi loi đe nghi cap phep cho Mickey va nhan vat phu đe xuat hien trong mot bo truyen tranh. Disney đa chap nhan va Mickey Mouse xuat hien lan đau tien vao ngay 13 thang 1 nam 1930. Cot truyen hai huoc mang đam tinh Disney, Ub Iwerks ve va Win Smith chap but. Tuan đau tien phat hanh la mot ban chuyen the so luoc cua Plane Crazy. Minnie nhanh chong tro thanh nhan vat đau tien bo sung vao dan dien vien. Cac dai truyen ngan nay đuoc phat hanh lan đau tu ngay 13 thang 1 nam 1930 đen ngay 31 thang 3 nam 1930, thinh thoang tai ban duoi dang truyen tranh voi tua đe chung la "Lost on a Desert Island". Nha lich su hoat hinh Jim Korkis luu y "Sau dai truyen thu muoi tam, Iwerks roi đi va nguoi tho in cua ong la Win Smith, tiep tuc ve theo đinh dang gag-a-day."


Chan dung = Thiet ke =
Trong suot nhung nam truoc đo, thiet ke cua Mickey rat giong voi Oswald, nhat la tai, mui va đuoi Ub Iwerks đa thiet ke co the cua Mickey ra ngoai cac vong tron đe lam cho nhan vat de sinh đong. Cac nhan vien cua Disney la John Hench va Marc Davis tin rang thiet ke nay la mot phan trong thanh cong cua Mickey vi no khien chu tro nen nang đong va thu hut khan gia hon.


= Dien vien long tieng =

Mot phan lon tinh cach tren man anh cua Mickey la giong gia thanh, mac co noi tieng cua chu. Tu nam 1928 tro đi, Mickey đuoc chinh Walt Disney long tieng, mot nhiem vu ma Disney rat tu hao ve mat ca nhan.


Ban hang Ke tu nhung nam đau cua minh, chuot Mickey đa đuoc Disney cap phep xuat hien tren nhieu loai hang hoa khac nhau. Mickey đuoc san xuat duoi dang đo choi va tuong nho sang trong, va hinh anh cua Mickey đa xuat hien hau het moi thu, tu ao phong đen hop com. Chiu trach nhiem lon nhat ve viec ban hang hoa ban đau cua Disney la Kay Kamen, nguoi đung đau cap phep va kinh doanh hang hoa cua Disney tu nam 1932 cho đen khi ong qua đoi vao nam 1949, nguoi đuoc goi la "nguoi yeu thich chat luong". Kamen đuoc Cong ty Walt Disney cong nhan la nguoi co mot phan quan trong trong viec Mickey tro thanh ngoi sao va đuoc đat ten la Disney Legend vao nam 1998 Vao thoi điem ky niem 80 nam ngay thanh lap vao nam 2008,  Time đa tuyen bo Chuot Mickey la mot trong nhung nhan vat de nhan ra nhat tren the gioi, ngay ca khi so sanh voi Ong gia Noel. Cac nhan vien cua Disney tuyen bo 98% tre em tu 3–11 tuoi tren khap the gioi it nhat đeu biet ve nhan vat nay.


= Cong vien Disney =

La linh vat chinh thuc cua Walt Disney, Mickey đong mot vai tro trung tam trong cong vien Disney ke tu khi Disneyland mo cua nam 1955. Cung nhu cac nhan vat khac, Mickey thuong đuoc đong vai bang mot dien vien mac trang phuc va khong noi tieng nao. Trong hinh thuc nay, chu đa tham gia vao cac buoi le va vo so cuoc dieu hanh, va tao dang chup anh voi khach. Ke tu nhiem ky tong thong cua Barack Obama (nguoi đa goi đua ong ay la "mot nha lanh đao the gioi co đoi tai to hon toi") Mickey đa gap moi tong thong Hoa Ky ke tu Harry Truman, ngoai tru Lyndon B. Johnson.


Phim = Phim ngan chon loc =


= Phim dai tap =

(Ghi chu: DTV co nghia la Truc tiep đen video)


= Loat phim truyen hinh =


Giai thuong va danh hieu Chuot Mickey đa nhan đuoc muoi đe cu cho Giai Oscar cho Phim hoat hinh hay nhat. Đo la Mickey's Orphans (1931), Building a Building (1933), Brave Little Tailor (1938), The Pointer (1939), Lend a Paw (1941), Squatter's Rights (1946), Mickey and the Seal (1948), Mickey's Christmas Carol (1983), Runaway Brain (1995), va Get a Horse! (2013). Trong so nay, Lend a Paw la bo phim duy nhat thuc su gianh đuoc giai thuong. Ngoai ra vao nam 1932, Walt Disney đa nhan đuoc Giai thuong danh du cua Vien han lam đe cong nhan su sang tao va su noi tieng cua Mickey.
Ngay 18 thang 11 nam 1978, đe ky niem 50 nam ngay thanh lap, Mickey tro thanh nhan vat hoat hinh đau tien co mot ngoi sao tren Đai lo Danh vong Hollywood. Ngoi sao nam tren 6925 Hollywood Blvd.


Xem them Nhung cuoc phieu luu cua chuot Mickey, mot truyen tranh ngan voi su tham gia cua chuot Mickey trong vai nhan vat chinh
Bao tang Chuot, mot bao tang cua Nga co cac hien vat va ky vat lien quan đen chuot Mickey
Walt Disney (phim PBS 2015)


Ghi chu Tham khao = Tham khao thu loai =
Korkis, Jim (2012). Who Is Afraid of the Song of the South?: And Other Forbidden Disney Stories. Orlando, Fla.: Theme Park Press. ISBN 978-0984341559. OCLC 823179800.


Lien ket ngoai Disney's Mickey Mouse character page
Mickey Mouse tren IMDb
Mickey Mouse's Campaign Website (as archived on August 3, 2008)
Wayne Allwine – Daily Telegraph obituary
Mickey Mouse comic strip reprints tai Creators Syndicate
Mickey Mouse tai Don Markstein's Toonopedia.