Georges Bizet (25 thang 10 nam 1838 - 3 thang 6 nam 1875) la nha soan nhac, nghe si đan piano noi tieng nguoi Phap, nguoi đuoc biet đen voi vo opera noi tieng Carmen, đinh cao cua nghe thuat opera hien thuc Phap.


Than the su nghiep = Xuat than va thoi tho au =
Ten đay đu cua nha soan nhac Phap la Alexandre Cesar Leopold Bizet. Cai ten Georges ong co đuoc la sau le rua toi cua cau be. Georges đuoc sinh ra trong mot gia đinh co truyen thong nghe thuat o Paris. Cha cua Georges la mot giao vien day thanh nhac, me cua cau be la mot nghe si piano tai ba. Chinh ho đa day cho ong nhung bai hoc đau tien.
Ngay tu nho, Georges Bizet đa cho thay kha nang bieu dien piano tai nang cua minh. Chinh vi the, moi nguoi đa lam mot phep so sanh rang tai nang cua cau co the sanh voi Wolfgang Amadeus Mozart va Felix Mendelssohn. Georges co the đoc va choi cac ban nhac khi moi co 4 tuoi, khien cha me cua cau khong khoi kinh ngac.
Viec bieu dien xuat sac cac ban sonata danh cho piano cua Mozart đa giup Georges Bizet đuoc hoc tai Nhac vien Paris. Đo la vao nam 1848, cu the la khi cau be chua đay 10 tuoi. Tai nhac vien noi tieng nay, cau con trai nha Bizet đa đuoc hoc đoi vi voi Pierre-Joseph-Guillaume Zimmermann va Charles Gounod, hoc sang tac voi Jacques Halevy va hoc piano voi Antoine Francois Marmontel.
Trong mot lan sang Paris bieu dien, Franz Liszt co dip gap cau be Georges Bizet. Bizet đa bieu dien mot tac pham cua chinh Liszt. Liszt đa danh loi khen ngoi cho tai nang nho tuoi, ca ngoi rang Bizet la mot trong ba nghe si piano xuat sac nhat chau Au (hai nguoi kia la chinh Liszt va Hans von Bulow). Ngoai ra, tai nang cua cau con đuoc bieu hien boi nhieu giai thuong ve bieu dien piano va organ.


= Thoi thanh nien =

Vao nam 1855, khi đa 17 tuoi, Bizet bat đau su nghiep sang tac voi ban Giao huong cung Đo truong. Tuy nhien, Bizet đa khong cong bo tac pham nay cho đen cuoi đoi vi cho rang no chiu anh huong tu nguoi thay Gounod. Phai gan mot the ky ke tu nam sinh cua Bizet va 60 nam ngay Bizet qua đoi, tuc nam 1935, tac pham nay moi co buoi cong dien lan đau tien.
Nam 1857, Bizet đoat giai thuong Offenbach, giai thuong do chinh nha soan nhac noi tieng đuong thoi Jacques Offenbach lap ra đe khuyen khich cac tai nang tre. Ong đoat giai thuong cung Charles Lecocq. Mot nam sau, ong nhan Giai thuong Rome. Theo quy đinh cua ban to chuc giai thuong nay, Bizet phai đen Rome hoc trong 3 nam. Trong khoang thoi gian đo, Bizet co co hoi tiep xuc voi cac vo opera cua cac nha soan nhac nguoi Y. Bizet cung sang tac kha nhieu trong khoang thoi gian nay. Rat đang tiec la trong so nhung tac pham nay, chi co 4 tac pham con ton tai cho đen bay gio, đang chu y la vo opera Don Procopio. Va cung tai thu đo cua Y, Bizet đa nhan sang tac opera lam cong viec ong theo đuoi cho đen cuoi đoi.
Bizet tro ve Paris vao nam 1861, vai thang sau thi me ong qua đoi. Cuoc song cua Bizet đa buoc sang mot chang đuong moi. Ong tu choi cong viec giang day va quyet tam tro thanh mot nha soan nhac noi tieng. Truoc mat, ong phai viet mot tac pham đe ket thuc hop đong voi ban to chuc Giai thuong Rome ve chuyen đi vua qua. Đo la hoan canh ra đoi vo opera La guzla de l'emir.

Vo opera tiep theo ma Bizet sang tac la vo Nhung nguoi mo ngoc trai. Trong lan cong dien đau tien, no la mot su that bai tham hai. Cong chung đon nhan no voi thai đo tho o va than phien rang vo opera kho cung, cac nhan vat cua no thieu cam xuc. Đieu đang tiec hon nua la phai đen nam 1886, sau khi Bizet qua đoi rat lau, nguoi ta moi nhan ra ve đep cua tac pham. That vong, Bizet khong co sang tac gi ca, chi phoi khi cho tac pham cua mot so nha soan nhac khac cung voi day piano. Chi đen thang 12 nam 1867, ong moi sang tac tro lai voi vo opera Nguoi đep thanh Ba Tu.


= Khi truong thanh =
Nam 1868 la mot nam rat kho khan đoi voi nha soan nhac Phap. Ong đa bi đau cuong hong nhieu lan trong nam đo va rat nhieu tac pham, vi ly do đo, đa khong the đuoc hoan thanh. Them vao đo, ong con bi canh sat goi đen vi lap truong ton giao cua rieng ong. Tuy nhien, cung nho lap truong nay, cac tac pham cua Bizet đa tro nen sau sac hon. Ong chuyen sang sinh song tai ngoai o Paris voi hy vong co the thay đoi tam trang xau cua ban than. Tai đay, thang 6 nam 1869, ong cuoi con gai cua nguoi thay cu, ba Genevieve Halevy. Khong may cho Bizet la đay khong phai la mot cuoc hon nhan hanh phuc. Hai nguoi co mot đua con trai duy nhat, đua be đa tu tu. Kho khan lai ghe tham Bizet boi Chien tranh Phap-Pho no ra, Bizet tham gia vao Cuc Phong ve Quoc gia. Trong khoang thoi gian đo, ong phai song trong su tung thieu va hau nhu khong co đieu kien sang tac. Nhung, ong cung hoan thanh ban to khuc Nhung tro choi cho tre nho nam 1871. Cung trong nam đo, ong hoan thanh phan am nhac cho vo kich Co nang xu Arles va vo opera Djamileh. Mot lan nua, Bizet lai khong cho thay cai duyen ra mat cac tac pham cua minh khi cac buoi trinh dien đau tien cac tac pham nay khong thanh cong. Phai cho đen hien tai, hai tac pham nay moi đuoc nhin nhan mot cach đung đan. Cong chung lai mat mot thoi gian dai đe nhan thay nhung gia tri đich thuc trong cac tac pham cua Bizet.


= Qua đoi =

Bizet co le hieu đieu đo nen ong khong cam thay bi quan, ong khong cho rang minh kem coi ma la do khan gia van chua hieu. Bizet quyet tam don tam huyet vao Carmen. Voi tat ca nhung gi đa lam, Bizet đa tin tuong vao su thanh cong cua tac pham. Tuy nhien, no la mot that bai tham hai nua cho ong. Khan gia khong the nao chiu đung noi mot co Carmen khong chung thuy, yeu het anh nay roi anh khac. Cam xuc nhat thoi đa khien khan gia si nhuc cac ca si đang bieu dien va ca nha soan nhac đang thuong chi vi ho đang co gang bieu dien mot tac pham ma ho khong ngo rang no lai gay cam xuc tieu cuc nhu vay. Tham hoa đo đo xuong đau Bizet va ong suy sup thuc su. Benh cuong hong lai bat đau hanh ha nha soan nhac bat hanh. Tat ca đang khien suc khoe cua nha soan nhac yeu đi. Tren giuong benh, Bizet luon hoi phai chang ong đa sai. Sau hai con đau tim lien tiep, ong qua đoi tai Bougival. Moi thu nhu la đinh menh vay.


= Phong cach sang tac =
Co the thay su nghiep cua ong chang may suon se, hau nhu chim đam vao that bai va phai mat rat nhieu thoi gian, nguoi ta moi nhin thay gia tri ma cac tac pham cua Bizet mang lai. Ong sang tac nhieu tac pham co gia tri, đinh cao la Carmen. Voi Carmen, du that bai trong lan bieu dien đau tien, Bizet xung đang co cho đung trong danh sach cac nha soan nhac opera tai ba. Ong co the sanh ngang nhung thien tai ben nuoc lang gieng Y nhu Gioachino Rossini hay Gaetano Donizetti. Khong phai ban nua, Carmen la mot trong nhung vo opera hay nhat moi thoi đai. Camille Saint-Saens, Pyotr Ilyich Tchaikovsky va Claude Debussy đeu khang đinh voi chung ta rangː Bizet vi đai.
Georges Bizet luon sang tac thu am nhac bam sat vao đoi song, chan thuc, giai đieu đep, phong phu.


Mot so tac pham Georges Bizet sang tac 7 vo opera, noi bat co Nhung nguoi mo ngoc trai (1863), Co gai đep thanh Perth (1867), Djamileh (1872), Carmen (1875), nhac cho kich Co gai vung Arles cua nha van Phap noi tieng Alphonse Daudet (sau đo Bizet chon nhung trich đoan lap thanh 2 to khuc cung ten, to khuc thu nhat do ong soan, to khuc thu hai do Ernest Guiraud soan), giao huong-ngoi ca ''Vasco de Gamma'' (1860) va nhung tac pham khac danh cho dan nhac, nhung tieu pham cho piano 2 tay va 4 tay, nhung ban romance.


Chu thich Tham khao Tu lieu lien quan toi Georges Bizet tai Wikimedia Commons

Vu Tu Lan, Tu đien tac gia, tac pham am nhac pho thong, 2007
Curtiss, Mina (1959). Bizet and his World. London: Secker & Warburg. OCLC 505162968.
Dean, Winton (1965). Georges Bizet: His Life and Work. London: J.M. Dent & Sons Ltd. OCLC 643867230.
Dean, Winton (1980). "Bizet, Georges (Alexandre Cesar Leopold)". Trong Sadie, Stanley (bien tap). New Grove Dictionary of Music and Musicians. Quyen 2. London: Macmillan. ISBN 0-333-23111-2.
Dent, Edward J. (1934). "Opera". Trong Bacharach, A. L. (bien tap). The Musical Companion. London: Victor Gollancz. OCLC 500218960.
Greenfield, Edward (1958). Puccini: Keeper of the Seal. London: Arrow Books. OCLC 654174732.
Grout, Donald Jay (1973). A history of Western music . New York: W.W. Norton. ISBN 0-393-09416-2. OCLC 600175.
Lacombe, Herve (2001). The Keys to French Opera in the Nineteenth Century. Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-21719-5.
Locke, Ralph P. (2009). "Spanish Local Color in Bizet's Carmen". Trong Fauser, Annegret; Everist, Mark (bien tap). Music, Theatre and Cultural Transfer: Paris 1830–1914. Chicago: The University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-23926-2.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach bien tap vien (lien ket)
McClary, Susan (1992). George Bizet: Carmen. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-39897-5.
Neef, Sigrid (ed.) (2000). Opera: Composers, Works, Performers (English edition). Cologne: Konemann. ISBN 3-8290-3571-3. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Newman, Ernest (1954). More Opera Nights. London: Putnam. OCLC 462366584.
Osborne, Charles (1992). The Complete Operas of Wagner. London: Victor Gollancz. ISBN 0-575-05380-1.
Roberts, David (ed.) (2005). The Classical Good CD & DVD Guide. London: Haymarket Consumer. ISBN 0-86024-972-7. {{Chu thich sach}}: |first= co ten chung (tro giup)
Schonberg, Harold (1975). The Lives of the Great Composers, Volume I. London: Futura Publications Ltd. ISBN 0-86007-722-5.
Schonberg, Harold (1975). The Lives of the Great Composers, Volume II. London: Futura Publications Ltd. ISBN 0-86007-723-3.
Steen, Michael (2003). The Life and Times of the Great Composers. London: Icon Books. ISBN 978-1-84046-679-9.
Warrack, John (1992). The Oxford dictionary of opera. Ewan West. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-869164-5. OCLC 25409395.


Lien ket ngoai Carlos Kleiber: Carmen (Bizet) Vienna Opera, 1978 (complete)
Ban nhac mien phi boi Georges Bizet tai Du an Thu vien Ban nhac Quoc te (IMSLP)