Margarita Teresa cua Tay Ban Nha (tieng Tay Ban Nha: Margarita Teresa de Espana, tieng Đuc: Margarethe Theresia von Spanien; tieng Anh: Margaret Theresa of Spain; 12 thang 7 nam 1651 – 12 thang 3 nam 1673), la Vuong nu Tay Ban Nha, chi gai cua Carlos II cua Tay Ban Nha, Quoc vuong Tay Ban Nha cuoi cung cua Vuong toc Habsburgo va la Hoang hau La Ma Than thanh, Vuong hau Hungary va Bohemia thong qua cuoc hon nhan voi Leopold I cua Thanh che La Ma. Margarita Teresa la nhan vat trung tam trong buc tranh noi tieng Las Meninas cua Diego Velazquez va la chu đe trong nhieu buc tranh sau nay cua ong.


Nhung nam đau đoi Margarita Teresa sinh ngay 12 thang 7 nam 1651 tai Madrid, la con đau long cua Felipe IV cua Tay Ban Nha va Maria Anna cua Ao. Von co quan he bac chau, Maria Anna nho hon chong 29 tuoi.
Ong ba noi cua Margarita la Felipe III cua Tay Ban Nha va Margarete cua Ao. Ong ba ngoai cua Vuong nu la Ferdinand III cua Thanh che La Ma va Maria Ana cua Tay Ban Nha, con gai cua ong ba noi Vuong nu.
Cuoc hon nhan cua cha me Margarita Teresa hoan toan đuoc dan xep vi ly do chinh tri, chu yeu la sinh ra nguoi thua ke nam moi cho ngai vang Tay Ban Nha sau khi Baltasar Carlos cua Tay Ban Nha qua đoi vao nam 1646. Ngoai Baltasar Carlos, nguoi con duy nhat con song trong cuoc hon nhan đau tien cua Felipe IV la Vuong nu Maria Teresa, sau nay tro thanh vo cua Louis XIV cua Phap. Sau khi Margarita chao đoi, tu nam 1655 đen nam 1661, bon nguoi con nua (mot gai va ba trai) đuoc sinh ra tu cuoc hon nhan giua Felipe IV va Maria Anna, nhung chi co mot nguoi song sot la Carlos II cua Tay Ban Nha.
Mac du cha me la ho hang gan, Margarita khong co bieu hien cac van đe ve suc khoe va di tat nghiem trong nhu em trai Carlos. Thoi tho au, Margarita Teresa tung bi benh nang nhung van qua khoi. Theo ghi nhan đuong thoi, Margarita co ve ngoai cuon hut va tinh cach soi noi. Bo me va ban be than thiet goi Vuong nu la "thien than nho". Margarita Teresa lon len trong gian phong rieng cua Vuong hau o Vuong that Alcazar cua Madrid, đuoc bao quanh boi nhieu thi nu va nguoi hau. Vuong nu rat thich keo va luon giau chung khoi cac bac si co nhiem vu cham soc suc khoe rang mieng cho Margarita Teresa. Ca cha va ong ngoai cua Margarita Teresa đeu vo cung yeu thuong Vuong nu. Trong nhung buc thu ca nhan cua Felipe IV, Quoc vuong đa goi con gai la "niem vui cua ta". Margarita Teresa đuoc huong dan nhung quy tac le nghi nghiem ngat cua trieu đinh Madrid va nhan đuoc mot nen giao duc tot.


Đinh uoc va hon nhan Vao nua sau cua nhung nam 1650, tai trieu đinh Vien, nhu cau ve mot cuoc hon nhan khac giua hai nhanh Tay Ban Nha va Ao cua Hoang toc Habsburg đuoc đua ra ban luan. Lien minh giua hai ben la can thiet đe cung co vi the cua ca hai quoc gia, đac biet la chong lai Vuong quoc Phap. Ban đau, Vuong nu Maria Teresa, con gai lon cua Felipe IV, đuoc đe xuat ket hon voi nguoi thua ke cua Thanh che La Ma la Đai vuong cong Leopold Ignaz. Nhung vao nam 1660 va theo cac đieu khoan cua Hiep uoc Pyrenees, Maria Teresa ket hon voi Quoc vuong Phap Louis XIV. Theo thoa thuan hon nhan, Maria Teresa phai tu bo quyen ke vi ngai vang Tay Ban Nha đe đoi lay mot khoan tien lon nhu mot phan hoi mon, tuy nhien so tien nay khong bao gio đuoc chi tra.
Đa co đe nghi ve mot cuoc hon nhan giua Margarita Teresa va Hoang đe Leopold I (la cau cung nhu la anh ho ben noi cua Vuong nu - cha me cua Leopold I chinh la Maria Ana cua Tay Ban Nha va Ferdinand III cua Thanh che La Ma, tuc ong ba ngoai cua Margarita Teresa). Tuy nhien, trieu đinh Madrid do du trong viec đong y voi đe nghi nay, vi Vuong nu co the thua ke vuong mien Tay Ban Nha neu em trai Carlos qua đoi. Ba tuoc xu Fuensaldana, đai su Tay Ban Nha tai Phap, đa đe nghi ga Margarita cho Charles II cua Anh. Tuy nhien, Quoc vuong Felipe IV bac bo y tuong nay, tra loi rang Quoc vuong Anh nen tim vo o Phap.
Vao thang 10 nam 1662, tan Đai su Hoang gia o Tay Ban Nha, Ba tuoc Franz Eusebius xu Potting, bat đau mot trong nhung nhiem vu ngoai giao chinh la to chuc hon le giua Vuong nu va Hoang đe. Cac cuoc đam phan cua phia Tay Ban Nha do Ramiro Nunez de Guzman, Cong tuoc xu Medina de las Torres lo lieu. Vao ngay 6 thang 4 nam 1663, le đinh hon giua Margarita Teresa va Leopold I cuoi cung đuoc cong bo va thoa thuan hon nhan đuoc ky ket vao ngay 18 thang 12. Truoc le cuoi chinh thuc (theo phong tuc, phai dien ra o Vien), mot buc chan dung khac cua Vuong nu đuoc gui đen đe Hoang đe biet mat co dau cua minh.
Ngay 17 thang 9 nam 1665, Quoc vuong Felipe IV qua đoi. Trong di chuc cua minh, Felipe IV khong đe cap đen viec hua hon cua Margarita Teresa; tren thuc te, dua tren boi canh ma tai lieu đuoc đe lai cho thay rang vi Quoc vuong qua co van do du ga con gai cho nguoi ho hang ben Ao vi Felipe IV muon tim cach đam bao quyen cua con gai voi tu cach la nguoi cai tri tiem nang cua Vuong quyen Tay Ban Nha trong truong hop con trai Carlos qua đoi:

Maria Anna cua Ao, hien la Thai hau va la Nhiep chinh cua vuong quoc đa thay mat cho con trai Carlos II tri hoan đam cuoi cua con gai. Cuoc hon nhan chi đuoc đong y sau nhung no luc ngoai giao cang thang tu phia Hoang đe. Ngay 25 thang 4 nam 1666, le cuoi uy nhiem cuoi cung đa đuoc to chuc tai Madrid, trong buoi le khong chi co su tham du cua Thai hau Maria Anna, Quoc vuong Carlos II va đai su Hoang gia ma con co ca gioi quy toc đia phuong; chu re đuoc đai dien boi Antonio de la Cerda, Cong tuoc thu 7 xu Medinaceli.

Ngay 28 thang 4 nam 1666, Margarita Teresa di chuyen tu Madrid đen Vien cung voi đoan tuy tung rieng cua minh. Vuong nu nghi chan vai ngay tai Denia truoc khi len tau cua ham đoi Vuong that Tay Ban Nha vao ngay 16 thang 7, lan luot đuoc ho tong boi cac tau cua Dong Chien si Toan quyen Malta va Đai cong quoc Toscana. Sau mot khoang thoi gian ngan đe dung chan o Barcelona vi Margarita gap mot so van đe ve suc khoe, đoan tau đi đen cang Finale Ligure va đen noi vao ngay 20 thang 8. O đo, Margarita Teresa đuoc Luis Guzman Ponce de Leon, Thong đoc Milano tiep đon. Đoan xe roi Finale vao ngay 1 thang 9 va đen Milano muoi ngay sau đo, mac du le nhap canh chinh thuc phai đen ngay 15 thang 9 moi đuoc to chuc. Sau khi danh gan nhu toan bo thang 9 o Milano, Vuong nu tiep tuc hanh trinh qua Venezia va đen Trento vao đau thang 10. Tai moi điem dung chan, Margarita đeu nhan đuoc nhung le chao mung vinh danh Vuong nu. Ngay 8 thang 10, đoan tuy tung Tay Ban Nha đa đen thanh pho Roveredo, noi nguoi đung đau đoan tuy tung cua Margarita Teresa la Francisco Fernandez de la Cueva, Cong tuoc thu 8 xu Alburquerque đa chinh thuc Vuong nu cho Than vuong Ferdinand Joseph xu Dietrichstein va Ba tuoc Ernst Adalbert xu Harrach, Than vuong Giam muc xu Trent, đai dien cua Leopold I. Vao ngay 20 thang 10, đoan tuy tung moi cua Ao roi Roveredo, bang qua song Tirol, qua Carinthia va Styria va đen vao ngay 25 thang 11 tai quan Schottwien, cach Vien 12 dam, noi Hoang đe đen đe đon co dau.


Hoang hau La Ma than thanh va Vuong hau Đuc Margarita Teresa chinh thuc đen Vien vao ngay 5 thang 12 nam 1666 va Ll cuoi chinh thuc đuoc cu hanh bay ngay sau đo. Le hoi mung nhan dip hon le la mot trong nhung le hoi long lay nhat trong thoi ky Baroque, va keo dai gan hai nam.
Hoang đe Leopold I ra lenh xay dung mot nha hat ngoai troi gan Burggarten ngay nay, voi suc chua 5.000 nguoi. Nhan dip sinh nhat cua Margarita vao thang 7 nam 1668, nha hat đa to chuc buoi ra mat vo opera Il pomo d'oro (Qua tao vang). Vo opera đuoc sang tac boi Antonio Cesti, vo opera đuoc nguoi đuong thoi goi la "vo kich cua the ky" do tinh hoanh trang va chi phi đau tu cho vo opera. Mot nam truoc đo, Leopold I đa to chuc mot buoi bieu dien mua ba le ket hop cuoi ngua va đich than cuoi ngua Speranza cua minh. Do ho tro tu ky thuat, vo ballet đa tao cho khan gia cam giac nhu ngua va xe ngua đang lo lung tren khong.
Bat chap su chenh lech ve tuoi tac, ngoai hinh kem hap dan cua Leopold I va van đe suc khoe cua Margarita Teresa, theo ghi nhan đuong thoi, hai vo chong đa co mot cuoc hon nhan hanh phuc. Hoang hau luon goi chong minh la "Cau" (tieng Đuc: Onkel), va Leopold I goi vo la "Gretl" (tu viet tat ten tieng Đuc cua Margarita la Margarethe). Cap đoi co nhieu so thich chung, đac biet la ve nghe thuat va am nhac.
Trong sau nam chung song, Margarita Teresa sinh đuoc bon nguoi con, trong đo chi co mot nguoi song qua tuoi au tho:

Ferdinand Wenceslaus Joseph Michael Eleazar (28 thang 9 nam 1667 – 13 thang 1 nam 1668), Đai vuong cong Ao.
Maria Antonia Josepha Benedicta Rosalia Petronella (18 thang 1 nam 1669 – 24 thang 12 nam 1692), Nu Đai vuong cong Ao, đuoc thua huong quyen thua ke ngai vang Tay Ban Nha cua me, ket hon voi Maximilian II xu Bayern va la me cua Joseph Ferdinand cua Bayern.
Johann Leopold (sinh va mat ngay 20 thang 2 nam 1670), Đai vuong cong Ao.
Maria Anna Josepha Antonia Apollonia Scholastica (9 thang 2 nam 1672 – 23 thang 2 nam 1672), Nu Đai vuong cong Ao.
Margarita Teresa đuoc cho la đa thuc đay chong truc xuat nguoi Do Thai khoi Vien vi tin rang ho phai chiu trach nhiem ve cai chet cua con minh. Trong le ky niem Corpus Christi nam 1670, Hoang đe đa ra lenh pha huy Hoi đuong cua nguoi Do Thai o Vien va mot nha tho đuoc xay dung tren đia điem nay theo lenh cua Leopold I.
Ngay ca sau khi ket hon, Margarita Teresa van giu phong tuc va loi song Tay Ban Nha cua minh. Hoang hau hau nhu chi đuoc bao quanh boi đoan tuy tung ban đia cua co (bao gom cac thu ky, cha giai toi va bac si), Hoang hau yeu thich nen am nhac va ba le cua van hoa Tay Ban Nha va hau nhu it hoc đuoc tieng Đuc.


Qua đoi Suc khoe tro nen suy yeu do sau lan mang thai trong sau nam (bao gom bon lan sinh con thanh cong va hai lan say thai) va bon thang sau lan mang thai thu bay, Margarita qua đoi vao ngay 12 thang 3 nam 1673, o tuoi 21. Hoang hau đuoc chon cat tai Ham mo Hoang gia o Vien. Chi bon thang sau, Leopold I - mac du rat đau buon truoc cai chet cua "Margareta duy nhat" - đa tai hon voi Claudia Felicitas cua Ao, Nu Đai vuong cong Ao thuoc nhanh Tirol cua Hoang toc Habsburg.
Sau cai chet cua Margarita Teresa, quyen ke vi ngai vang Tay Ban Nha cua Hoang hau đuoc chuyen giao nguoi con gai duy nhat con song la Maria Antonia Josepha cua Ao. Sau cai chet cua Maria Antonia vao nam 1692, con trai cua Maria Antonia la Joseph Ferdinand cua Bayern đuoc coi la nguoi thua ke cua ngai vang Tay Ban Nha. Sau cai chet cua Joseph Ferdinand vao nam 1699, quyen thua ke ngai vang bi tranh chap boi ca Hoang đe Leopold I va Louis XIV cua Phap, con re cua Felipe IV cua Tay Ban Nha, dan đen Chien tranh Ke vi Tay Ban Nha. Ket qua su thiet lap nhanh Tay Ban Nha cua Vuong toc Bourbon voi Quoc vuong Felipe V, chau noi cua Maria Teresa cua Tay Ban Nha, chi gai cua Margarita Teresa.


Hinh tuong trong nghe thuat Khong lau truoc khi Margarita chao đoi, hoa si Diego Velazquez đa tro lai trieu đinh Madrid. Tu nam 1653 đen nam 1659, Vuong nu la đoi tuong cua mot loat cac buc chan dung. Ba trong so buc chan dung - Infanta Margarita Teresa trong Bo vay Hong (1660), Infanta Margarita trong Bo vay Trang va Bac (1656) va Infanta Margarita Teresa trong Bo vay Xanh (1659) đuoc gui đen trieu đinh Vien va hien đuoc trung bay trong Bao tang Kunsthistorisches. Trong nhung buc tranh cuoi cung ve Vuong nu thuo 8 tuoi do Velazquez thuc hien, co the thay thai đo truong thanh va trang trong hon cua Margarita do cuoc hon nhan sap toi cua Vuong nu voi Hoang đe.
Buc tranh noi tieng nhat cua Velazquez trong loat tranh chan dung cua Margarita Teresa la Las Meninas (1656), hien o Bao tang Prado thuoc Madrid. Trong đo, hoa si đa ve Vuong nu 5 tuoi trong phong ve cua minh khi đang ve chan dung cha me Vuong nu. Xung quanh Margarita la cac thi nu cung cac can than khac, nhung đoi mat cua Margarita lai huong ve cha me va co the thay anh phan chieu cua Quoc vuong va Vuong hau o tam guong tren tuong. Buc tranh nay la nguon cam hung cho Picasso va ong đa tao ra hon 40 bien the cua tac pham vao nam 1957.
Tac pham Infanta Margarita Teresa trong Bo vay Hong (1660), truoc đay đuoc ghi nhan la cua Velazquez, hien đuoc coi la mot trong nhung kiet tac cua con re Velazquez la Juan Bautista Martinez del Mazo. Martinez del Mazo cung la tac gia cua buc "Chan dung Infanta Margarita trong tang phuc" (1666), trong đo Margarita đuoc ve chan dung ngay sau cai chet cua cha va truoc khi dien ra đam cuoi. Ca hai buc tranh cung đuoc đua vao bo suu tap cua Bao tang Prado. Danh tinh tac gia cua buc "Chan dung Infanta Margarita" (1655) đuoc trung bay tai Vien bao tang Louvre hien van con bi cac nha nghien cuu nghi ngo.
Hau het nhung buc chan dung cua Margarita Teresa khi truong thanh, đuoc hoa boi mot so hoa si chau Au, đuoc luu giu trong bo suu tap cua Bao tang Kunsthistorisches o Vien, ttrong so đo la "Buc chan dung toan than cua Infanta Margarita Teresa, Hoang hau" (1665) cua Gerard Du Chateau va "Chan dung Hoang hau Margarita Teresa trong trang phuc san khau" (1667) cua Jan Thomas van Ieperen. Mot trong nhung buc chan dung cuoi cung cua Margarita Teresa la "Chan dung Hoang hau Margarita Teresa va con gai Maria Antonia" (khoang nam 1670) cua Jan Thomas van Ieperen, hien đang trung bay o Hofburg, trong đo Hoang hau đuoc phac hoa cung đua con song qua tuoi au tho duy nhat. Nhieu ban sao chan dung cua Margarita Teresa cung đuoc bao quan va hien đuoc trung bay trong cac bo suu tap cua cac bao tang tren khap the gioi.


Gia pha Tham khao Nguon tai lieu Andics, Hellmut, Die Frauen der Habsburger (Vienna: Jugend und Volk, 1985). In German.
Beutler, Gigi, Die Kaisergruft (Vienna, 2001). In German.
Hamann, Brigitte, Die Habsburger: Ein Biografisches Lexicon (Munich: Piper, 1988). In German.
Ingrao, Charles W., Editor and author, In Quest and Crisis: Emperor Joseph I and the Habsburg Monarchy, Hardcover: 278 pages,  Purdue University Press (1 June 1979), in English, ISBN 0-911198-53-9, ISBN 978-0-911198-53-9
Ingrao, Charles W., The Habsburg Monarchy, 1618–1815 (New Approaches to European History) [Paperback], # Paperback: 288 pages,  Cambridge University Press; 2 edition (2 October 2000), in English, ISBN 0-521-78505-7, ISBN 978-0-521-78505-1
Kann, Robert A., A History of the Habsburg Empire, 1526–1918, Paperback, 661 pages, University of California Press, edition (26 November 1980), in English ISBN 0-520-04206-9 ISBN 978-0520042063.
Kann, Robert A., The Peoples of the Eastern Habsburg Lands, 1526–1918 (History of East Central Europe), [Hardcover],#  464 pages,  Univ of Washington Press, (July 1984), in English, ISBN 0-295-96095-7, ISBN 978-0-295-96095-1
Magosci, Paul Robert, ´´Historical Atlas of Central Europe (History of East Central Europe, Vol. 1, 1), Paperback: 288 pages, University of Washington Press, in English,  Revised Exp edition (October 2002), ISBN 0-295-98146-6, ISBN 978-0-295-98146-8
Olivan Santaliestra, Laura, "My sister is growing up very healthy and beautiful, she loves me" – The Childhood of the Infantas Maria Teresa and Margarita Maria at Court, pp. 165–185 in: Grace E. Coolidge – The Formation of the Child in Early Modern Spain, Farnham: Ashgate Publishing 2014, ISBN 978-1-47-242880-6 
Wheatcroft, Andrew, "The Habsburgs, Embodiyng Empire" [Paperback], 416 pages, Penguin Books, (Non-Classics) (1 May 1997), in English, ISBN 0-14-023634-1, ISBN 978-0-14-023634-7


Lien ket ngoai Infanta Margarita Teresa trong Bo vay Xanh tai Bao tang Kunsthistorisches, Vien