Tađeo Le Huu Tu (28 thang 10 nam 1897 – 24 thang 4 nam 1967) la mot giam muc Cong giao nguoi Viet Nam, voi khau hieu giam muc la "Tieng keu trong hoang đia" (Vox Clamantis Mt 3:3). Ong tung la Giam muc Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem, đuoc xem la nguoi thanh lap va lanh đao luc luong Tu ve Cong giao tai Bui Chu–Phat Diem.
Voi buoi le tan phong mang đam dau an cua chu nghia dan toc, Giam muc Le Huu Tu đa lien ket tren danh nghia voi Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa Ho Chi Minh va đa thanh cong trong viec giup cong đong Cong giao (do ong quan ly) tranh đuoc hau qua chien tranh khi Viet Nam va Phap tai chien ke tu cuoi nam 1946 cho đen nam 1949.
Giam muc Le Huu Tu va Pham Ngoc Chi đa cai tri voi tham quyen ton giao va (gan nhu la nam quyen chuyen che) tren phuong dien the tuc tren mot khu vuc mang ten Bui Chu–Phat Diem (cac Hat Đai dien Tong Toa (Đia phan)) mot cach đoc lap theo nen than quyen Cong giao. Khu vuc nay tren thuc te khong chiu su kiem soat cua chinh quyen Ho Chu tich (Viet Nam Dan chu Cong hoa), chinh phu Quoc gia Viet Nam (Bao Đai, cho đen 1949) va ke ca Phap (cho đen nam 1951). Khu vuc nay rong 1.070 dam vuong, co so dan cu la 2,6 trieu nguoi, trong đo khoang 25% la nguoi Cong giao. Nhieu lang va quan trong khu vuc nay co 100% giao dan Cong giao.
Giam muc Tu đuoc xem la mot nguoi theo chu nghia dan toc va chong lai chu nghia Cong san va thuc dan. Ong cung đuoc nhan đinh la "giao si Cong giao co anh huong lon nhat trong Chien tranh Đong Duong". Tai lieu đuoc giai mat cua CIA cung liet ke giam muc Tu vao danh sach cac giam muc noi bat trong nhom Cong giao theo chu nghia dan toc cuc đoan, cung voi Giam muc Chi va Giam muc Ngo Đinh Thuc. Ong đuoc xem la lanh đao tinh than cua nhung nguoi Cong giao di cu vao mien Nam trong suot giai đoan 1954–1967.


Than the Giam muc Le Huu Tu sinh ngay 28 thang 10 nam 1897 tai Di Loan, nay thuoc thi tran Cua Tung, huyen Vinh Linh, tinh Quang Tri, thuoc Tong giao phan Hue. Mot so tai lieu khac cho rang la ngay 29 thang 10 hoac ngay 27 thang 10.  Sau khi sinh, Le Huu Tu khong khoc, do đo cha ong lo so cau be khong song sot, lien đua đi cu hanh nghi thuc Rua Toi (Thanh Tay). Vi cu hanh nghi thuc vao le kinh thanh Tađeo, thanh nay đa đuoc chon lam thanh bon mang cho cau. Cau Le Huu Tu la chau tam đoi cua vua Le Hy Tong. Than phu Le Huu Tu la nha nho gioi luat Đa Minh Le Huu Y (1869–1951), thuong goi la "ong Trum Y", do đam nhiem chuc danh Trum (trong ban đieu hanh giao xu), than mau la ba Ine Tran Thi Duong. Gia đinh ong co 10 anh chi em, gom tam nam va hai nu, trong đo co hai nguoi som qua đoi. Trong so cac nguoi nay, ngoai Le Huu Tu sau la giam muc, con co 2 linh muc (Đa Minh Le Huu Luyen (anh; sinh nam 1894) va Giuse Le Huu Hue (em; sinh nam 1903)) va 2 nu tu (Anna-Marie Le Thi An, Isave Le Thi Ung) va mot nu tu si som qua đoi (Mađalena Le Thi Du). Tat ca nhung giao si va tu si la anh em Le Huu Tu đeu thuoc Tong giao phan Hue. Thuo nho, cau be Tu it đau yeu, co nang khieu ve am nhac va co mot giong hat thanh va cao nen thuong đuoc tham gia hat vao cac đai le Cong giao.


Thoi ky tu hoc Do co thoi nghich ngom, song than khong đanh gia cao kha nang tu tri cua Le Huu Tu so voi nhung nguoi con khac va con to y ngan cam do đanh gia con minh uong nganh. Cau đuoc nhan lam nghia tu cua mot linh muc nguoi Phap ten la Laurence, quen goi la "Co Phuoc". Ngay 1 thang 9 nam 1911, cau be Le Huu Tu bat đau con đuong tu hoc bang viec theo hoc o Tieu chung vien An Ninh (Cua Tung), Quang Tri. Muoi nam sau đo, ngay 1 thang 9 nam 1921, chung sinh Tu tiep tuc theo hoc tai Đai chung vien Phu Xuan, Hue. Chung sinh Tu lan luot đuoc lanh nhan cac nghi thuc nhu cat toc, bon chuc nho va chuc nam, chuc sau trong giai đoan tu nam 1922 đen nam 1926.
Sau khi lanh nhan chuc Pho te, ngoai du đoan cua gia đinh la Le Huu Tu tro thanh linh muc trieu, thuoc Đia phan Hue, Pho te Tu quyet đinh gia nhap dong Phuoc Son, toa lac phia Tay Bac Hue. Đay la dong kho tu va cac tu si tu luc muu sinh. Mong muon gia nhap dong kho tu nay truoc đo đa đuoc boc lo sau khi chung sinh Tu nham chuc Nam (tro pho te) nhung khong nhan đuoc su ung ho cua than sinh. Sau khi nhan chuc Sau (pho te) va khong chiu tien (them tren con đuong tu tri), be tren đong y voi uoc muon cua Pho te Tu. Sau khi đen thuc hien nghi thuc cam phong tai dong kho tu, mot thang sau đo, ngay 15 thang 9 nam 1928, Le Huu Tu gia nhap Dong Xito Phuoc Son tai nui Phuoc, Hue bang nghi thuc nhan ao dong, tro thanh thinh sinh cua dong. Le Huu Tu đuoc đua vao danh sach nhung nguoi Thu (thuoc "nha Thu") voi thoi gian du kien la sau thang. Ngay 8 thang 12 cung nam, hoi dong bo phieu cho cau pho te chinh thuc mac ao Tap (nha Tap).


Linh muc Sau muoi ngay mac ao nha Tap dong kho tu Phuoc Son, Le Huu Tu đuoc quyet đinh cho chiu chuc linh muc. Nghi thuc truyen chuc cu hanh ngay 22 (hoac 19) thang 12 nam 1928, pho te Le Huu Tu đuoc truyen chuc linh muc boi giam muc chu phong Alexandre Marcou Thanh, giam muc Đia phan Phat Diem, thay the giam muc Eugene Marie Joseph Allys Ly cua Đia phan Hue gap van đe ve thi luc. Hon mot nam sau khi đuoc truyen chuc linh muc, ong chinh thuc cu hanh nghi thuc khan dong Xito va nhan ten thanh thu hai la Anselmo vao ngay 25 thang 12 nam 1929. Nam 1931, ong chinh thuc giu vai tro phu trach Nha Tap (Tap su nha tap). Ngay 25 thang 7 nam 1933, To phu sang lap dong kho tu Phuoc Son Denis qua đoi, va cung tu nam 1933, Phuoc Son chinh thuc sap nhap vao dong Xito, Le Huu Tu đuoc chon lam đan vien pho (be tren II). Ong cung kiem nhiem vai tro Tap su nha tap trong giai đoan nay. Ong thuc hien nghi thuc vinh khan ngay 20 thang 8 nam 1933.
Do dong Phuoc Son phat trien manh va co nhu cau phat trien them nhieu chi nhanh o ngoai quoc nhu Cao Mien va Malaysia. Đau nam 1936, giam muc Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong gui thu xin Be tren Dong Xito Phuoc Son lap chi dong trong đia phan Phat Diem. Nhan loi giam muc Tong, ngay 12 thang 7 cung nam, Hoi dong Phuoc Son bau chon linh muc Le Huu Tu lam be tren tien khoi voi muc đich dan đoan sang lap dong tu kho hanh Chau Son tai Nho Quan, Ninh Binh. Ngay 8 thang 9 nam 1936, ong chinh thuc nhan nhiem vu Be tren Dong Xito Chau Son.
Theo thong tin tu sach Giam muc Le Huu Tu va Phat Diem, 1945–1954, ke tu đau thang 2 nam 1936, linh muc Le Huu Tu đa nhan nhiem vu đi lap nha dong moi tai Phat Diem. Co so vat chat đau tien cua nha dong nha la vai can nha la va mot nha ngoi đon đien đa bi bo hoang tu lau. Khi đat chan đen vung Chau Son con hoang so, linh muc Tu chi mang theo hanh ly la mot cay thanh gia, mot trang hat, 12 đong bac Viet Nam va đong hanh co 12 tu si. Le Huu Tu va nhom tu si cung cai tao tu nhien đe tien đen viec xay dung mot thanh đuong. Nghi le đat vien đa đau tien xay dung thanh đuong Xito Nho Quan giua thang 2 nam 1937. Cung song đoi song kho tu, Đan vien truong Le Huu Tu cung khong ngoai le, ong cung lao đong cuc nhoc, thuong đi chan đat chi tru luc cu hanh thanh le Cong giao (đi dep). Phan viec cua ong la đeo đa, cuoc soi, pha rung lam nuong ray, chuyen ve phan bon va don nha ve sinh. Nam 1944, mot so tu si đau tien cua dong moi thuc hien nghi thuc tuyen khan. Giam muc Đia phan Phat Diem Gioan Maria Phan Đinh Phung đen chu su nghi le va qua đoi tai tu vien.
Đau nam 1945, nghe tin chien khu Quynh Luu cua Viet Nam thanh lap voi muc đich chong Nhat va khang Phap, linh muc Le Huu Tu cung tu si dong Tran Quoc Ngoai bi mat đen tham. Du nhieu lan tro chuyen voi lanh đao chien khu Nguyen Van Moc (sau la Chu tich tinh Ninh Binh), linh muc Tu van khong hay biet Viet Minh theo chu nghia Cong san. Ong cho rang ho la mot to chuc chinh tri quy tu ca nhung nguoi theo Mac va rat can su ho tro. Voi tu cach la Vien truong, ong nhieu lan ho tro cac can bo Viet Minh đe tranh mat quan Nhat va Phap bang cach cho ho tron trong tu vien.
Viec chon lua tan giam muc đia phan đuoc giam muc Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong, Giam quan Đia phan gap rut tien hanh. Nhan thay linh muc Le Huu Tu thong thao ve đia phan voi kinh nghiem 10 nam va la nguoi đung đau dong Xito, giam muc Tong đa tien cu linh muc Tu len Toa Thanh.


Thoi ky giam muc = Bo nhiem va tan phong giam muc =
Ngay 11 thang 7 nam 1945, linh muc Le Huu Tu đuoc Giao hoang Pio XII bo nhiem lam Giam muc Hieu toa Daphnusia voi chuc vi Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem. Von đang co du an kien thiet, xay dung phat trien nha dong, nhan đuoc tin tuc nay, nha dong sung sot va ngao ngan. Ong chinh thuc nhan tin bo nhiem vao ngay 19 thang 7.
Ngay 22 thang 7, phai đoan linh muc Phat Diem gom Bi thu Toa giam muc, Giam đoc va mot giao su Chung vien đen tham tan giam muc va chinh thuc trinh van thu bo nhiem. Sung sot, giam muc tan cu nhan đinh: Cac linh muc Phat Diem lam lac to, neu khong muon noi la đien khung khi chon mot thay kho tu chi co tai cuoc đat, nhat co. Ho đa ban thao ve chuong trinh le tan phong, von đa an đinh ngay 29 thang 10 cung nam. Sau nay, khi chia se van đe bo nhiem giam muc Phat Diem, Giam muc Tu cho biet so di ban đau ong khong muon nhan giao phan Phat Diem la do ong quan niem rang Phat Diem khong co cac linh muc va giao dan xuat sac va lam giam muc ma khong co cong su vien gioi se chang lam đuoc gi, nen khuoc tu truoc thi tot hon. Le Huu Tu cung tho lo y mong nhan lam giam muc đia phan Vinh hoac Hue hon [đia phan Phat Diem].
Giam muc tan cu co nhieu cuoc gap mat voi cac giam muc khac nham van đong tranh ne trong trach (lam giam muc): giam muc Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong (nguyen Giam muc Phat Diem), giam muc Đa Minh Ho Ngoc Can (đia phan Bui Chu), giam muc đia phan Thanh Hoa de Coomann Hanh,... Tuy vay, cac vi nay đeu khuyen Le Huu Tu vang phuc Toa Thanh. Ngay 6 thang 8, giam muc tan cu Le Huu Tu đap xe vao Hue đe gap Kham su Toa Thanh Drapier va sau hai gio tranh luan, ong chiu khuat phuc [theo y Toa Thanh lam giam muc]. Ong ve Chau Son ngay 13 thang 8 cung nam.
Ngay 1 thang 10 nam 1945, Giam muc tan cu Le Huu Tu đen Phat Diem, chao ra mat giao si, giao dan đia phan voi hang chuc nghin nguoi tham du. Linh muc Hoang Quynh dan mot đao quan tu chien khu Chine ve tham du chao mung, trong tu cach lanh đao cach mang cung nhu lanh đao chinh quyen. Trong dip nay, linh muc Quynh cung gan len nguc ao giam muc tan cu huy hieu Giam muc Viet Minh. Huy hieu Giam muc cua Giam muc Le Huu Tu co hinh mot con rong theo phong cach Trung Hoa cuon quanh mot chiec ken trumpet.
Giam muc Le Huu Tu chi moi cac giam muc nguoi Viet tham gia le tan phong. Khi vi phu phong la Giam muc Phero Mactino Ngo Đinh Thuc bi mat tham Phap can tro tham du le, Giam muc Tu đa tu choi Giam muc Đia phan Hai Phong Antonio Colomer Le (nguoi ngoai quoc) đen tham du va lam phu phong trong nghi thuc truyen chuc. Le tan phong đuoc cu hanh vao ngay 28 hoac 29 thang 10 cung nam tai Nha tho chinh toa Phat Diem, voi phan nghi thuc truyen chuc do chu phong la giam muc Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong va phu phong la giam muc Đa Minh Maria Ho Ngoc Can, giam muc Đia phan Bui Chu. Nghi le khuyet mot vi tri Giam muc phu phong vi khong co giam muc nao đuoc chon thay the vi tri cua giam muc Thuc. Khong co bat ky mot giam muc ngoai quoc nao tham gia le truyen chuc cho giam muc tan cu. Charles Keith đanh gia chinh buoi le tan phong giam muc nay đa the hien chinh cac giam muc Cong giao nguoi Viet la noi khoi đau cho chu nghia dan toc trong cong đong Cong giao. Đay la le tan phong giam muc đau tien sau khi Viet Nam Dan chu Cong hoa tuyen bo thanh lap. Le Huu Tu la giam muc nguoi Viet thu nam va la mot trong bon giam muc Viet Nam con song o thoi điem nay.
Ngoai ba giam muc nguoi Viet va cac linh muc tong đai dien, con co Thuong toa Thich Tri Dung va Đai đuc Thich Tam Chau tham du le tan phong. Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa cu phai đoan đen du le va chuc mung. Phai đoan gom Pham Van Đong, Vo Nguyen Giap, Nguyen Manh Ha, Tran Huy Lieu va cuu hoang Bao Đai. Phai đoan chinh phu trao thu chuc mung cua Chu tich Ho Chi Minh cho tan Giam muc Le Huu Tu, trong thu co đoan:

Nhan ngay tan phong Giam muc cua Giam muc Le Huu Tu (28 thang 10 nam 1945), cac linh muc Tong Đai dien va cac đai bieu la giao dan o cac đia phan mien Bac va mien Trung Viet Nam tien hanh hop hoi nghi thanh lap Lien Đoan Cong Giao Viet Nam voi cham ngon: Thien Chua va To Quoc. Đong thoi voi tiec mung tan giam muc, viec phat chan cho nguoi ngheo cung đuoc thuc hien. 14 gio cung ngay, tan giam muc cung đi du cuoc bieu tinh (đong hanh con co giam muc Ho Ngoc Can) tai san van đong Ngo Gia Le, truoc khi du tiec mung tan giam muc tai Phuong Đinh vao buoi chieu cung ngay. Cuoc bieu tinh nay đa đuoc giam muc tan cu co đong trong Thu Luan luu so hai cua minh, đe ngay 3 thang 10 nam 1945.
Sau le tan phong giam muc, ngay 6 thang 11, phai đoan ba nguoi gom giam muc Le Huu Tu, linh muc Nguyen Gia Đe va ong Nguyen Đinh Minh đen Bac Bo Phu đe gap Ho Chi Minh nham cam on phai đoan cua chinh phu đa tham du le tan phong giam muc. Chu tich Ho tiep đon cach nong hau va ngo y moi giam muc Tu vao Hoi đong Co van Toi cao cua chinh phu (sau khi đa moi cuu hoang Bao Đai). Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa cung hua se đap le va tham Phat Diem. Giam muc Le Huu Tu chap nhan đe nghi lam Co van, song chi cho rang đo la mot cu chi xa giao; ong tiep tuc con đuong đa chuan bi la hanh đong vi nen đoc lap, chong chu nghia Cong san. Tra loi phong vien bao Times va thong tin đuoc xuat ban vao thang 1 nam 1951, Giam muc Le Huu Tu cho biet rang tu đau ong đa biet Ho Chi Minh la mot nguoi Cong san.


= Muc vu Đia phan Phat Diem truoc 1954 =
Sau khi chinh thuc ra mat đia phan Phat Diem (ngay 1 thang 10 nam 1945), trong boi canh nhieu kho khan do nan đoi va xao tron trong xa hoi do nhieu bien chuyen trong chinh tri. Nham ung pho voi tinh hinh, Giam muc tan cu Tu va Giam muc giam quan Nguyen Ba Tong trieu tap cac linh muc va tu si va lap ra mot chuong trinh, ke hoach gom ba co cau chuyen trach: Hoi đong Đia phan, Uy ban Cuu te (đe cuu tro va phat chan) va Uy ban Quan chinh (quan ly cac van đe chinh tri, quan su va hoc đuong). Uy ban Quan chinh sau đo đa lap đoan vo bi đau tien Cong giao, goi la Thanh nien Cong giao Cuu quoc, trinh dien va đuoc giam muc Le Huu Tu trao an kiem vao ngay 18 thang 10 nam 1945.
Sau le tan phong, ngay 1 thang 11 nam 1945, Le Huu Tu chinh thuc nhan quyen Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem (Đia phan Phat Diem). Lan luot trong cac thu luan luu 9,12, 13, Giam muc Le Huu Tu cho chinh thuc thiet lap Lien đoan Cong giao Đia phan Phat Diem vao thang 10 nam 1946. Lien đoan Cong giao chinh la mot to chuc thuoc giao hoi, song song voi to chuc Cong giao Cuu quoc thuoc Mat tran Viet Minh. Rieng trong nam 1946, co 12 thu, 2 chi thi va 2 thong cao, trong đo ve cac van đe ton giao co nhung noi dung nhu: keu goi hang linh muc yeu thuong, hoa hop va giup đo; nhac nho cac linh muc cham soc cac thay giang; chinh đon cong tac truyen đao, mo giao điem va chinh đon Hoi ong thanh Phero; co vu ton sung Thanh The va Me Maria; thiet lap Lien đoan Cong giao va truong thu đia phan. Giam muc Tu cung to chuc ky niem 50 nam linh muc cho nguyen giam muc Phat Diem Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong vao ngay 19 thang 8 nam 1946. Thu luan luu so 24 ngay 20 thang 10, Giam muc Le Huu Tu nhac nho ve dip ky niem mung hai nam thu phong chuc giam muc. Giam muc Tu cho biet, hoan canh luc nay đang buon hon đang vui, va chi yeu cau cac linh muc dang le cau nguyen cho minh.
Suot trong gan mot thap nien truc tiep quan ly đia phan Phat Diem, Giam muc Le Huu Tu khong bao gio cho đong cua cac chung vien va khong han che nhung nguoi muon đi theo con đuong tu tri trong cac hoi dong. Tinh đen nam 1953, Giam muc Tu đa truyen chuc 43 linh muc, đai chung sinh tang tu 40 len 80. Trong thoi ky nay, co khi Đai chung vien Phat Diem tro thanh noi đao tao cac chung sinh tu cac đia phan (hat Đai dien Tong Toa) khac nhu Hung Hoa, Thanh Hoa, Ha Noi va Kon Tum. Ong phat trien Dong Men Thanh Gia Phat Diem va thong nhat cac chi nhanh Dong Men Thanh Gia tren lanh tho Viet Nam.
Ve linh vuc giao duc, Giam muc Le Huu Tu cho duy tri truong Tran Luc va 48 truong Cong giao, tong so hoc sinh vao khoang 10.000 nguoi. Thang 10 nam 1950, ong cho 50 nguoi gom linh muc, chung sinh, nu tu va giao dan đi du hoc Roma. Đia phan co mot nha in Le Bao Tinh va mot to bao la tuan bao Tieng Keu, ve sau đoi ten goi tro thanh nguyet san Đoi Song. Do co uy danh, khu vuc Phat Diem co an ninh cao hon khi chien tranh tai dien va do đo nhieu nan nhan chien tranh đen Phat Diem sinh song. Trong so 60.000 nguoi đen Phat Diem, co mot nua trong so đo song canh Toa giam muc. Giam muc Le Huu Tu đinh chi viec xay Đai chung vien va kien thiet Truong Tran Luc nham lay  hai manh đat va dung 600 can nha cho cac gia đinh tan cu. Ong cung danh kinh phi tai chinh sua chua đe Con Thoi, nham đam bao mua mang va co luong thuc nuoi song chung sinh, dan ti nan.
Trong hoan canh kho khan, giam muc Tu van to chuc cac hoat đong ton giao: đi kinh ly, giang tinh tam, tuan đai phuc va quan tam tro chuyen voi giao dan. Ong to chuc cach trong the viec ruoc tuong Đuc Me Fatima tai Đia phan. Ngoai cac van đe thuan tuy ton giao, ong cho thanh lap trai tiep cu, ho tro đong bao khong phan biet ton giao la nan nhan chien tranh. Ong đa viet tong cong 96 thu luan luu, 15 chi thi va 20 thong cao ve cac van đe ve ton giao va đoi song trong suot chin nam truc tiep cai quan Phat Diem (1945–1954).
Trong cac viec muc vu cho Đia phan, giam muc Le Huu Tu cu linh muc Phero Maria Pham Ngoc Chi lam Chanh an Toa an Hon phoi Đia phan nam 1946, co van giam muc ve luat phap va chinh tri (1945–1950). Nam 1947, linh muc Chi đuoc thang chuc Giam đoc Chung vien, sau khi đa nam chuc Pho giam đoc ke tu nam 1944.


= Cac hoat đong trong Chien tranh Đong Duong =
Cac vu đung đo giua chinh quyen Cong san va giao quyen Cong giao đa phan giai quyet bang thuong luong. Giam muc Le Huu Tu thua nhan tinh hop phap cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa. Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa đa nhieu lan gap truc tiep Giam muc Le Huu Tu trong giai đoan nam 1945–1947. Loi dung tu cach Co van Chinh phu, Giam muc Le Huu Tu dung cach lap luan "Trong chinh the Dan chu Cong hoa, dan la chu. đe giai thich theo mot chieu huong khac cac quy đinh cua chinh phu [theo cach ong cho la] co loi cho quyen loi va quyen tai san cua dan chung.
Lap truong cua Giam muc Le Huu Tu la chong ca thuc dan Phap lan Viet Minh cong san. Tuy vay, do Mat tran Viet Minh la to chuc đang cam quyen khang chien chong Phap, nguoi Cong giao "phai lua chon nhung gi minh khong muon lua chon", theo tac gia linh muc Truong Ba Can, viet tren bao Cong giao va Dan toc. Su chuyen huong cua Giam muc Le Huu Tu, theo Tien si Nguyen Huy Thong la ket qua cua "su đoi đau loai tru nhau cua van đe y thuc he ma ca đao va đoi luc nay chua de vuot qua". Tuy nguoi Cong giao mong muon đi theo phong trao dan toc, tuy vay, Toa Thanh Vatican thoi điem nay khong co thien cam voi chu nghia Cong san, luc luong chinh lanh đao phong trao khang chien, đa khien cong đong Cong giao lam vao canh kho xu. Ve co ban, đoi voi Phap, Giam muc Le Huu Tu đuoc cho la "khong co ac cam rieng tu", nhung muon moi dan toc đoc lap, tu quyet va chong lai kieu chinh tri gia thuc dan.
Chinh quyen Ho Chu tich ve co ban đong thuan cho Giam muc Le Huu Tu quan ly khu vuc Phat Diem (quyen tu tri trong lien minh voi Viet Minh va quyen co quan đoi rieng.  Phat Diem tren thuc te đa đuoc mien thuc hien chu truong tieu tho khang chien, trong khi giam muc khuyen bao giao dan đong thue cho Viet Minh. Loi dung danh xung Co van, Giam muc Tu sau đo đi khap cac vung Bui Chu va Phat Diem dien thuyet len an chu truong tan cu bat buoc va tieu tho khang chien. Tren thuc te, ca hai ben chinh quyen va giao quyen đeu khong hai long voi cach giai quyet nay: Chinh quyen cho lap cac Uy ban Nhan dan tai cac lang xa, ke ca trong đia phan thuoc quyen giam muc va thanh lap cac Mat tran Cong giao đe đua cac giao dan tham gia khang chien chong Phap. Ve phia Phat Diem, mot so đang phai chong Viet Minh đen sinh song tai Phat Diem va tan cong cac nguoi dan ung ho Viet Minh. Viet Minh khong xam nhap vao khu An Toan, khu vuc xung quanh Toa giam muc Phat Diem, nam trong Khu Tu tri Phat Diem.


 Giai đoan 1945–1946  Noi dung thu luan luu so 5 cua Le Huu Tu ngay 3 thang 12 nam 1945 đe cap đen tam quan trong cua viec bau cu va huong dan bau cu, nhan dip to chuc bau cu Quoc hoi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Trong thu, ong đanh gia Nghi vien Nhan dan co vai tro quan trong đoi voi quoc gia va anh huong đen ca luan ly va ton giao, do đo nguoi Cong giao va hang giao si Cong giao khong the thieu đai dien trong Quoc hoi. Le Huu Tu nhan đinh nguoi Cong giao la thieu so, nen neu tat ca tin đo đi bo phieu, chi đat tu 25–30 nghi vien trong tong so 300 nghi vien, nen đe nghi co đong tin đo Cong giao cung nhu ngoai Cong giao bo phieu cho nguoi Cong giao, hoac nguoi Phat giao luong thien đe tao ich loi chinh đang va bao ve quyen loi chinh đang. Nhan thay su quan trong cua cuoc bau cu, giam muc Tu va linh muc Hoang Quynh lien lac va đe ra ke hoach Lien đoan Cong giao va Cong giao Cuu quoc phai van dung moi kha nang trong cuoc bau cu. Cuoc tong tuyen cu đuoc tien hanh ngay 6 thang 1 nam 1946. Phia Cong giao đe nghi bon ung vien va phia Tong bo Viet Minh cung nhu vay. Hai ben tuyen truyen va canh tranh gay gat. Ket qua so bo cong bo cho thay lien danh gom bon ung vien Cong giao gianh chien thang tren hau het cac huyen trong tinh, nhung ket qua cua tinh cong bo chinh thuc, chi co mot ung vien Cong giao gianh phan thang la ong Ngo Tu Ha va ba ung vien Viet Minh trung cu. Cho rang co su gian lan trong bau cu (mot trong hai lien danh phai thang tron ven), Giam muc Tu đanh đien van phan đoi ket qua đen chinh phu va chuan bi bieu tinh nham đa đao bau cu gian lan. Chinh phu gui đien van hoi đap cho biet đa co su nham lan trong kiem phieu va xac nhan linh muc Phero Maria Pham Ngoc Chi đa trung cu. Giam muc Tu sau đo cho phep linh muc Chi khuoc tu su trung cu nay.
Chu tich nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa Ho Chi Minh đen Phat Diem gap Giam muc Le Huu Tu vao giua thang 1 nam 1946 trong mot chuyen tham khong bao truoc Giam muc Tu va cac linh muc hua het suc giup đo cong cuoc khang chien, kien quoc. Chu tich Ho đa nhan xet giam muc Tu la ban cua toi va la vi lanh đao sang suot cua đong bao Cong giao. Trong chuyen tham nay, Ho Chi Minh đe nghi giam muc Le Huu Tu đam nhan chuc Co van Toi cao cho chinh phu. Trong buoi gap mat bat ngo, giam muc Tu va Ho chu tich đam đao trong phong rieng, trong khi cac linh muc Phat Diem hoi tu tai phong khach Giam muc va giao dan Phat Diem đuoc huy đong đe chao đon [Ho Chu tich]. Dan chung sau đo đua Ho chu tich va giam muc Le ra Nha hat Lon đe chao mung. Trong loi đap tu, Ho chu tich cung cong bo viec bo nhiem giam muc Tu lam co van. Tu đo, moi nguoi goi Le Huu Tu la Đuc Co van. Cac nhac si viet nhieu bai hat ca tung ong.
Voi tu cach co van, Giam muc Le Huu Tu tim gap Ho Chu tich nham phan đoi ong nay va chinh phu đa ky ket hiep đinh so bo voi Phap ngay 6 thang 3 nam 1946. Trong cuoc gap mat, Le Huu Tu cho rang cac đang phai quoc gia va nhan dan đang trach chinh phu, cham biem noi dung va mia mai loi the [khong chi đuong cho Phap] trong ban tuyen ngon đoc lap. Sau khi nhan đuoc hoi đap cua Ho Chu tich ve tinh the chinh tri, giam muc Tu khang đinh ong tin tuong Ho Chi Minh trong lan nay. Tuy vay, Le Huu Tu sau khi ve đen Phat Diem đa noi voi cac linh muc va bo tham muu, cho rang Ho Chu tich đa ban nuoc bang cach hoa hoan voi Phap đe tieu diet cac đang phai quoc gia. Voi mong muon giup đo cac đang phai nay, Giam muc Tu cu đai dien đen gap Nguyen Hai Than. Tuy vay, giam muc Tu that vong vi ho đay chia re va thieu su nhat tri chong lai Viet Minh.
Chinh quyen thanh lap cac đoan the cuu quoc: Bo lao cuu quoc, phu nu cuu quoc va nhi đong cuu quoc. Rieng thanh nien đuoc huy đong vao mien Nam đanh Phap. Nham muc đich đoi choi voi cac đoan the nay, Giam muc Le Huu Tu cho phep Tong bo Cong giao cuu quoc thanh lap cac chuong trinh: luyen vo đe giu lai thanh nien, cac nhom cuu thuong danh cho phu nu va cac nhom Nhi Hong hoat đong theo kieu huong đao sinh cho thieu nhi. Chinh phu to chuc Nghiep đoan Lao cong Quoc te, lo so to chuc nay nam trong tay nhieu thanh phan la nguoi Cong giao tai Kim Son, Le Huu Tu thong qua Hoi đong Đia phan quyet đinh thanh lap cac nghiep đoan Lao Cong Cong giao. Nghiep đoan nay đuoc chinh phu hop thuc hoa ngay 22 thang 10 nam 1946 va chinh thuc ra mat ba ngay sau đo voi su tham gia cua đai dien chinh phu.
Ho Chi Minh nhieu lan tham hoi bang thu tu voi co van Le Huu Tu trong nam 1946. Su lien lac cua hai phia la tot đep, it nhat la tren be mat. Giam muc Tu cu linh muc Nguyen Gia Đe đen tien Ho chu tich đi Phap cuoi thang 5 nam 1946. Nham phan đoi viec Ho Chi Minh ky Tam uoc Viet – Phap (tam uoc 14 thang 9), giam muc Le Huu Tu va linh muc Đoan Đoc Thu đen gap Ho Chu tich tai phong rieng vao ngay 24 thang 10 nam 1946. Tai cuoc gap ngan nay, Le Huu Tu cong khai rang se neu chinh phu con tai lam loi, chinh toi se huy đong dan chung đung len phan đoi.... Giam muc co van cung hoi Ho chu tich ve van đe ve quoc quan đanh chiem cac đia ban kiem soat cua cac đang phai quoc gia khi ong đang o Phap, Ho chu tich cho biet ong chua nam ro tinh hinh vi vua ve Viet Nam va hua se thu xep. Sau khi tinh hinh tam on đinh voi viec han che đuoc su can thiep tu Trung Quoc va Phap, Viet Minh nhanh chong tan cong cac ngoi lang tu chien đau chong Viet Minh. Trong boi canh nay, Giam muc Le Huu Tu bi muu sat hut boi mot can bo an ninh Viet Minh.Truoc tinh hinh cuoc chien sap no ra voi Phap, Ho Chu tich co gang sua chua moi quan he [ngay cang xau đi] voi giam muc Tu bang viec tai khang đinh quyen tu do ton giao. Giam muc Tu noi lai quan he voi chinh phu, do can them thoi gian trang bi vu khi.
O cac khu vuc quan Phap kiem soat, viec tuyen truyen len an viec Giam muc Le Huu Tu theo Viet Minh, ma Viet Minh theo chu nghia Cong san. To bao Hon Cong giao cung nhan đinh Viet Minh va nhan đinh chinh phu hien thoi la chinh phu theo chu nghia Cong san, do đo gay nhieu hieu lam dan đen viec rat nhieu đoan the tu cac đia phan khac đen Phat Diem chat van giam muc Tu. Nhan thay can co mot chuyen xuat ngoai, Giam muc Tu va linh muc Thu đen tham cac đia phan Ha Noi (14 thang 10), Bac Ninh (17 thang 10), Hai Phong (20 thang 10), Thai Binh (22 thang 10), Bui Chu (29 thang 10) Thanh Hoa (1 thang 11) va Vinh (1 thang 11). Cuoc gap ngay 14 thang 10 nam 1946 voi Giam muc Đia phan Ha Noi Chaize Thinh va cac linh muc tai Toa giam muc. Giam muc Chaize va cac linh muc tai đay chong đoi viec lam cua Giam muc Tu vi cho rang theo Viet Minh Cong san đanh Phap. Sau cac giai đap va trinh bay tu đoan Phat Diem (voi khang đinh rang Phat Diem biet ro Viet Minh theo chu nghia Cong san), giam muc Chaize va cac linh muc thay đoi thai đo. Giam muc Ha Noi đong y can trieu tap Hoi nghi Giam muc va Linh muc Tong quan đe thong nhat phuong an hanh đong, đong thoi bien thu gioi thieu ve phuong an cua giam muc Tu voi cac giam muc ngoai quoc khac. Cac cuoc gap sau đo voi cac vi đung đau cac đia phan sau đo đeu thong nhat rang nen to chuc mot hoi nghi. Do chien tranh Viet – Phap ngay 19 thang 12 nam 1946 xay ra, moi ke hoach ve Hoi nghi ngay 6 thang 1 nam 1947 bi tan vo. Nhan đinh trong hoan canh chien su no ra, Giam muc Le Huu Tu cho rang: tinh the se rat kho khan trong nhung ngay sap toi vi quan Phap se tien toi, con Viet Minh thi vua lui vua đan ap cac nguoi quoc gia; Cac đang phai quoc gia thi moi ngay moi yeu kem cho nen Phat Diem chung ta phai tu lo lieu lay...
Ve van đe đang phai, trong nam 1946, giam muc Le Huu Tu nhieu lan luu y giao dan va giao si: than trong truoc nhung loi tuyen truyen theo đang phai khon kheo rang đa đuoc giam muc Tu ung ho (thang 2 nam 1946), luu y ve cac nguoi tu xung tu cac đang phai khac nhau đen loi keo giao dan Cong giao: cac linh muc nen can than, cac giao huu khong nen voi tin, vi co the la do cam bay ke thu do xet thai đo cua nguoi Cong giao, yeu cau tra loi: nguoi Cong giao khong lam đang phai, chi biet co Chinh phu va Giao hoi (thu luan luu so 9, thang 8 nam 1946); thu chung so 15 ngay 29 thang 12 nam 1946, Giam muc Tu cho biet đa co gang ho tro nhung nguoi bi bat [vi theo cac đang phai], yeu cau cac linh muc ngan can nhung nguoi vao cac đang phai chong chinh phu.
Giam muc Le Huu Tu cung co đong lap Cong giao Cuu quoc o cac xu đao, huy bo co tam tai va co long tinh, bo mot so bai thoi ken Tay. Ong cung khuyen nghi cac linh muc mo cac lop binh dan hoc vu đe tranh cho giao huu bi thua thiet. Trong cac la thu luan luu, giam muc đia phan Phat Diem cung luu y đen cac van đe khac nhu: mo truong tu thuc Cong giao (thu so 12; thang 10 nam 1946); van nan Cong san (thu 14; thang 12 nam 1946); ung ho giao dan tham gia cac ban cuu tro nan nhan, chien si va thuong binh; cac van đe y te nhu benh sot ret.


 Quan ly Phat Diem giai đoan 1947–1948 va bi muu sat  Khi Phap tai chiem Đong Duong, chinh phu Viet Minh doi len Viet Bac. Duoi su kich đong cua nguoi Phap, cung voi su qua khich cua dan chung, mot so cuoc xung đot đa no ra giua luong dan va giao dan. Đe xoa diu nhung xung đot va tranh nhung anh huong bat loi, chu tich Ho Chi Minh đa nhieu lan gui thu cung nhu gui cac đac phai vien đe giai quyet xung đot, co gang tranh thu su ung ho cua Giam muc Le Huu Tu cung nhu gioi Cong giao.
Tu cuoi nam 1946, đa co khoang 5000 nguoi bi Viet Minh bat giu do cao buoc hoat đong đang phai va thieu tinh than khang chien. Rieng nhung nguoi Cong giao bi bat vi giu co Phap va co Long Tinh, mot so vi theo đang phai, va nhung nguoi giu cac chuc vu trong đao: trum truong, thanh vien hoi đong xu, lanh đao Cong giao Cuu quoc va Lien đoan Cong giao,... Truoc tinh hinh nay, Giam muc Le Huu Tu gui thu đen Ho Chi Minh yeu cau tra tu do cho nhung nguoi vo toi. Ong đanh gia cac hanh đong bat giu nguoi dan vo toi gay anh huong đen tinh đoan ket dan toc, chia re ton giao va khieu khich Cong giao. Ho Chi Minh đa gui phai đoan trung uong dan đau boi Bo truong Bo Lao Đong Nguyen Van Tao đe dan xep va gui bi thu rieng Vu Đinh Huynh đen tham, xin loi va tra tu do cho nhung nguoi ma giam muc Tu can thiep, nhat la trong vu viec tai Van Hai. Trong vong mot tuan, Ho Chi Minh gui ba phai đoan va hai buc thu đen giam muc Le Huu Tu. Nhan đuoc thu ngay 10 thang 2 nam 1947 cua Ho chu tich, Giam muc Le gui thong tu ngay 15 cung thang đen [cac linh muc Phat Diem], noi dung trich lai hai la thu cua chu tich nuoc va nhac nho nguoi Cong giao can co tinh than ai quoc, tham gia khang chien; phai de dat voi cac tin đon vi chinh sach cua chinh phu voi ton giao, rieng voi Cong giao la ro rang; can to tinh đoan ket voi nguoi khong Cong giao.  Ngay 23 thang 3, voi noi dung chinh la khuyen linh muc khong noi chuyen chinh tri trong nha tho; đoan ket chong Phap, đat van đe đang phai sang mot ben; cac linh muc tuyet đoi khong tiep nguoi la khi khong co giay gioi thieu cua giam muc va cau nguyen cho to quoc va đong bao mau tu do va hanh phuc. Nham tranh cac đang phai loi dung danh nghia Cong giao đe hoat đong voi muc đich rieng va chung to giao dan Cong giao hang say tham gia khang chien, giam muc Tu cho cung co to chuc Cong giao Cuu Quoc.
Khu vuc Phat Diem tro thanh noi an nau cho nhieu nguoi tan cu sau khi chien tranh Viet Phap no ra thang 12 nam 1946 va nhung nguoi bi Viet Minh truy na. Nhan đuoc tin bao ong Ngo Đinh Diem bi Viet Minh đua đi, Giam muc Le Huu Tu can thiep bang cach cung linh muc Nguyen Quang Ham, Ngo Tu Ha đen gap Ho Chi Minh thong tin va yeu cau tra tu do. Yeu cau nay đuoc Ho Chu tich đap ung. Vi so nguoi tan cu đen qua đong, Le Huu Tu thiet lap Uy ban Cuu te Tan cu ngay 13 thang 2 nam 1947. Cung vi nan đoi lan rong trong nam 1947, Giam muc Le Huu Tu dung tu cach co van toi cao chinh phu đe mien thue cho hai tinh Ninh Binh va Nam Đinh.
Cung voi dan chung tan cu vao Phat Diem, cac can bo Cong san cung theo dan chung, lap mot phong tuyen truyen tai pho Thuong Kiem, đua cac thong tin ve hoat đong cua Giam muc Le Huu Tu va đia phan Phat Diem nham ha uy tin. Ngay 10 thang 2 nam 1947, hai linh muc Hoang Quynh va Đoan Đoc Thu đuoc giam muc Tu uy quyen thanh lap phong thong tin tuyen truyen Cong giao Cuu Quoc. Đe tranh nhung sai lech do truyen mieng sau khi nghe thong tin tu phong thong tin, ngay 5 thang 7 nam 1947, giam muc Tu ra thong bao thanh lap tuan bao Tieng Keu. Sau khi Phap nhay du xuong Phat Diem thang 10 nam 1949, to bao nay đinh ban, tiep noi boi to Luom Tin va Đoi Song cho đen khi di cu. Nham tham do phan ung tu chinh quyen, Giam muc Tu uy quyen linh muc Đinh Ngoc San nop đon xin phat hanh to bao Tieng Vang voi danh nghia co quan ngon luan cua Ban Van hoa Đia phan Phat Diem nhung khong co phan hoi.
Ngay 5 thang 9 nam 1947, Tong Viet Dung (ten that la Le Van Cuong), can bo Cong giao va ong Cai Chinh, lien lac cua co van Le Huu Tu tren đuong ve tru so Tong bo Cong giao Cuu quoc thi bi Cong an Viet Minh đuoi va bat đuoc ong Dung. Nhan đuoc tin bao, Le Huu Tu thao van thu can thiep, yeu cau trao tra tu do cho ong Dung va moi cong an truong đen thao luan. Cong an cho biet ong Tong Viet Dung bi tam giu do co tin bao ong nay la đang vien đang Duy Dan chong chinh phu. Sau khi ong Dung đuoc đua ra cano rang sang ngay hom sau va tu vong, thi hai ong đuoc truc vot ngay 7 thang 9 va đuoc xac nhan co nhieu thuong tich, nhat la vet thuong o vung đinh đau. Nghi le an tang cho ong Dung đuoc giam muc Tu cu hanh bat đau tu khoang 14 gio 30 chieu ngay 8 thang 9 voi su tham gia cua mot so quan chuc chinh quyen va rat đong giao dan. Giam muc Tu yeu cau khong mang vu khi đe đam bao trang nghiem va hoa khi cho tang le. Trong boi canh tang le, phat sung bi mat phat ra tu phong thong tin cua chinh phu Viet Minh ghim sat canh Giam muc Le Huu Tu va sau đo lai co no sung (do mau thuan giua đoan dieu hanh va cong an). Phan no vi cho rang giam muc bi am sat, nhieu nguoi ap vao can nha phat ra tieng sung, dung gay, kiem đanh trong tuong cac can bo Viet Minh, xe cac bieu ngu, sach bao, bich chuong va đap nat ban ghe. Tieu đoi Than Phong diu giam muc Le va linh muc Đoan Đoc Thu, va ba vien chuc chinh phu vao điem canh, sau đo đoan Xung phong đua ve Toa giam muc Phat Diem. Ve quoc quan can thiep va van hoi đuoc trat tu vao luc 21 gio cung ngay. Hai phia cong an va Cong giao đoi khang suot đem ngay 9 thang 9, tuy vay khong co đung đo xay ra. Theo mot to bao tu nhan tai Ha Noi, vu khieu khich, khung bo tai Phat Diem do chinh phu Cong san gay ra, Giam muc Le Huu Tu bi muu sat hut.
Sang ngay 10 thang 9, mot ban ba cao do Giam muc Le Huu Tu, Thu truong Thuong binh Ngo Tu Ha, ong trung đoi truong Hoan đong ky ten đuoc cong bo. Giam muc Le Huu Tu cung cho cong bo Thu Luan luu so 21 voi noi dung muon gui ba cao chinh thuc ve vu viec xo xat trong ngay hom truoc. Mot thu ngan cua Le Huu Tu cung keu goi giao dan mo tuan cuu nhat cau nguyen binh an va giu gin đia phan đuoc ban hanh sau đo vao ngay 12 thang 9. Ngay 15 thang 9, phai đoan do chinh phu Viet Minh co cuoc gap voi Giam muc Le Huu Tu, cho biet bien co chi la hau qua cua dan chu trong buoi phoi thai va cho biet đa đieu chuyen cong tac ong ty truong cong an Kim Son, đong thoi thong bao chu tich nuoc Ho Chi Minh se gui phai đoan cao cap ve trinh bay mot giai phap co loi cho ca đoi ben. Thu Luan luu so 22 gui giao dan đia phan ngay 22 thang 9 cung nam, Giam muc Tu lan thu tu khang đinh nghiem cam giao dan tham gia cac đang phai chinh tri.
Ngay 15 thang 9 nam 1947, mot phai đoan chinh phu do linh muc Pham Ba Truc dan đau đa đen Phat Diem, trinh bay buc thu do Ho Chu tich viet, trong đo khang đinh do cam men Co van, Ho Chu tich mong muon nhuong lai quyen quan ly toan quan Kim Son, gom 15 tong va 150.000 giao dan lai cho Giam muc co van Le Huu Tu toan quyen quan ly. Cung neu trong giai phap la chinh phu se rut toan bo vien chuc ca ve hanh chinh va quan su ra khoi khu vuc nay. Lo so đay la mot am muu, Giam muc Le Huu Tu tu choi đe nghi nay, trong khi theo guong giao hoang, chi nhan mot vung đat nho đe tuong trung cho su cam kich voi đe nghi cua chu tich, voi yeu cau la su viec phai đuoc cong khai. Linh muc Truc, đai dien chinh phu, linh muc Đoan Đoc Thu, đai dien Giam muc va linh muc Pham Ngoc Chi, đai dien giao sy Phat Diem tham gia mot su kien tai Uy ban Hanh chinh Khang chien Kim Son đe cong bo viec nay. Khu An toan Phat Diem chinh la vung đat nho ma giam muc Le Huu Tu chinh thuc quan ly tu đay, va moi nhan vien Chinh phu phai đuoc phep cua ong moi co the đi vao. Trung tam khu chinh cua An toan khu la Toa giam muc Phat Diem, voi khi dien tich khoang 1x3km.
Trong mot cuoc hoc tap va kiem thao tai Ninh Binh do Uy ban Hanh chinh Khang chien Khu III chu toa, Phat Diem bi phe binh la thieu tinh than khang chien. Do nhung loi phe binh nay, Le Huu Tu va Phat Diem to chuc nhung viec đe tham gia khang chien nhu: mo lop va hop Thanh nien Cong giao Cuu quoc, lam le tuyen the cho can bo Cong giao Cuu quoc va xin mua sung, vo trang cho dan quan Cong giao Cuu quoc. Nha hat Lon Phat Diem tro thanh trung tam huan luyen quan su cho to chuc nay. Trong hoi ky, Giam muc Tu nhan đinh phai tu ve cung cap moi lam viec đuoc voi chinh phu Cong san. Giam muc Tu xin mua sung, Ho Chu tich gioi thieu đen Bo truong Quoc phong Phan Anh va đa nhan đuoc phep, tuy vay khong co giay to đuoc ky va cho phep bang mieng. Ve van đe mua sung, Giam muc Hai Phong Gomez Le, sau khi ban voi Kham su Toa Thanh Drapier đa ho tro va cho vay muon 1.000.000 đong đe mua sung. Xe ca nhan cua giam muc Tu nhieu lan dung đe van chuyen vu khi va khong bi xet hoi do co thu gioi thieu cua Chu tich Uy ban Hanh chinh Khang chien Ninh Binh. Moi khi sung đan đen noi, ong thong bao đen Uy ban hanh chinh va cong an.
Khong the loi dung giam muc Le Huu Tu, Phap muon tung tin giam muc đa lien lac [voi Phap], đa bi giam muc Tu phan ung rang khong bao gio lien lac va khong xin sung nguoi Phap. Vi thai đo uong nganh cua Giam muc Tu, Phap tien hanh nem bom Phat Diem. Sang ngay 22 thang 11 nam 1947, Phap hai luot tan cong Phat Diem va Nha chung Phat Diem, nha nguyen truong Thay giang. Vu tan cong lam thiet hai nhieu co so, lam 27 nguoi chet, 32 nguoi bi thuong. Trong cuoc chien giua Phap va Viet Minh, giam muc Tu tai khang đinh su trung lap cua Phat Diem va yeu cau ca hai ben ton trong su tu chu cua Phat Diem. Giam muc Le Huu Tu, tren thuc te đa gui đai dien cua minh thuong thao voi mat vu Phap tai Ha Noi đe mua vu khi. Thoa thuan đat đuoc viec Giam muc Le Huu Tu mua vu khi tu mien Nam Trung Quoc tu Tuong Gioi Thach. Quan Phap đa ho tro thuyen vu khi thoat khoi cuoc tap kich cua Viet Minh tai Thai Binh đe ve đen Phat Diem thang 12 nam 1947. Đia phan Phat Diem đuoc to chuc thanh 3 khu quan su la khu Phat Diem, khu Phuc Nhac va khu Gia Khanh, Gia Vien, Nho Quan. Tat ca đeu đuoc đat duoi quyen chi huy chung cua "Tong bo Tu ve Cong giao", do linh muc [Hoang Quynh lam Tong chi huy.
Tu thang 11 nam 1948, sau khi Giam muc Bui Chu la Giuse Đa Minh Ho Ngoc Can qua đoi, Toa Thanh chi đinh ong kiem Giam quan Tong toa Hat Đai dien Tong Toa Bui Chu. Anh huong va to chuc cua ong tiep tuc lan ra đen Bui Chu. Ca mot khu vuc Bui Chu–Phat Diem tro thanh khu tu tri Cong giao voi 40 van giao dan, duoi su cai quan cua ong, ngoai quyen kiem soat cua chinh quyen Viet Nam Dan chu Cong hoa.


 Giai đoan 1949–1951  Giam muc Le Huu Tu thuong nhac nho moi nguoi: "Chung toi (hay chung ta, tuy truong hop) chi biet phung su Thien Chua va To quoc..., chung toi trong cong binh, bac ai, muu hanh phuc, hoa binh. Nhung cong san đen, chung toi đanh! Ma thuc dan đen, chung toi cung đanh!". Toi đau nam 1949, Phat Diem giu đuoc canh on đinh, dan chung di cu đen nhieu, cac hoat đong dan su, ton giao, va khang chien dien ra hoa hop. Thu ngay 25 thang 1 nam 1949, Giam muc Le Huu Tu len an Phap: "Quan linh Phap, voi mot su da man tot đo, đa pha huy tat ca, khong tru mot thu gi, ke ca nha tho. Trong vong mot nam, gan 300 nha tho đa bi bom đanh pha". Ong đa bi Phap xep vao hang ngu la loai nguoi "co đau oc quoc gia hon het" va la "linh hon cua cuoc khang chien chong Phap". Chinh vi vay, thuc dan Phap dung cach chia re giam muc Tu voi kha nang khang chien.
Sau nhieu thuong luong, chinh phu Phap cong tac voi Bao Đai thanh lap Quoc gia Viet Nam vao thang 3 nam 1949. Tuy đuoc Phap xem la "đoi thu cua Viet Minh", nhung tren thuc te, rat it nguoi dan Viet Nam va tren the gioi xem đay la mot quoc gia đoc lap. Đai dien cua chinh quyen nay la Đai uy Tran Van Đon nhanh chong lien lac voi linh muc Minh (tung la đai dien khong chinh thuc cua Giam muc Tu thuong thuyet voi Phap) ve kha nang chinh quyen Bao Đai ho tro cho to bao cua Giao phan. Giam muc Tu, tuy khong tin vao chinh quyen Bao Đai, nhung lo ngai bi tan cong boi ca Phap va Viet Minh, đa thoa hiep. Thu chung ngay 20 thang 10 cung nam, Giam muc Le Huu Tu bac bo thong tin tu hang thong tan AFP cho rang cuoc hanh quan cua Phap đuoc tien hanh vi chinh quyen Bao Đai nhan đuoc loi đe nghi cua Giam muc Le Huu Tu. Ong tuyen bo: "Khong he bao gio toi co the co y tuong keu goi quan đoi Phap đen cuu giup chung toi khoi mot su nguy hiem gi" va "Toi khong he co mot su tiep xuc nao voi Chinh phu Bao Đai."
Ho Chi Minh nhieu lan goi ong la "nguoi ban than thiet", "nguoi ban quy men"... Ong thuong thu tu voi Ho chu tich va cong tac voi chinh phu Viet Nam Dan Chu Cong hoa khi cu linh muc đi uy lao đong bao mien Nam Trung Bo đau nam 1949. Ong cung đuoc ghi nhan đa cho huy đong giao dan pha cau Tri Chinh đe can đuong quan Phap hanh quan nam 1949. Truoc đo, Chu tich Ho Chi Minh đa nho Giam muc Tu nho giao dan ho tro pha cau khi yeu cau ve chien thuat can thiet đen viec nay.
Sau cai chet cua Giam muc Tien khoi nguoi Viet Nam Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong, cuu giam muc Phat Diem, Giam muc Le Huu Tu, tuy la giam muc nguoi Viet thu nam, la mot trong ba giam muc Viet Nam con song vao thoi điem thang 8 nam 1949. Ong luc nay đa kiem chuc Giam quan Đia phan Bui Chu, sau khi giam muc Giuse Đa Minh Ho Ngoc Can qua đoi. To Catholic New Service ngay 24 thang 8 nam 1949 ghi nhan rang cho đen thoi điem nay, Giam muc Le Huu Tu đa bi am sat hut ba lan. To bao cung ghi nhan so giao dan Phat Diem vao thoi điem nay la 120.000 nguoi tren đia ban co 420.000 cu dan.
Trai voi nhung tuyen truyen chong đoi, Le Huu Tu la nguoi quyet liet chong thuc dan. Cho toi cuoi thap nien 1940, ong đa thanh cong trong viec bao ve khu tu ve Phat Diem–Bui Chu khoi ca thuc dan lan cong san. Tinh đen nam 1949, 40.000 nong dan đuoc huan luyen bai bai va đuoc  trang bi vu khi hang nhe va nho đo 70% dien tich vung đong bang song Hong đuoc đam bao an ninh.
Thang 10 nam 1949, mot toan linh du cua chinh quyen thuoc đia Phap nhay du xuong Phat Diem, chi huy boi Đai uy Nguyen Van Vy. Tuy đa đam phan voi Đai uy Vy, Giam muc Tu khong the nao cong khai viec chao đon cong khai nguoi Phap. Chinh o điem nay, luc luong dan quan Cong giao đuoc huy đong đe "đanh lai" quan ngoai xam, sau vai phat đan tu dan quan Phat Diem va hai phat chi thien tu quan Phap, Phat Diem chinh thuc đau hang va Giam muc Le Huu Tu đa ky mot thoa thuan đinh chien. Viet Minh cho rang Giam muc Le Huu Tu la mot ke phan boi va đay chi la mot ke hoach cho linh du thuoc luc luong Phap đap xuong va se co them luc luong Phap đap xuong khu vuc nghia trang. Viet Minh cho rang cuoc tan cong nay cua Phap nham xay dung mot he thong bu nhin, tach roi nua trieu giao dan Cong giao khoi phong trao khang chien chong Phap. Du mang tinh mien cuong tren tinh than tiep tuc "chan ghet Phap va khinh thuong Bao Đai", ke tu su kien nay, Giam muc Tu đa du phan vao cuoc chien o vi tri nghieng ve quan Phap. Su kien nay đanh dau su thay đoi cua Giam muc Tu ve viec lien ket voi Viet Minh, khi giao dan thieu lien ket voi Viet Minh va nghi ngo to chuc nay la Cong san. Cong đong Cong giao Phat Diem va ca Bui Chu dan suy tinh đen phuong an Bao Đai đe khong lien ket voi Cong san trong khi van gianh đuoc đoc lap. Chinh phu Bao Đai tren thuc te đuoc Toa Thanh Vatican cong nhan vao thang 3 nam 1950. Sau khi phuong an dua vao chinh quyen Bao Đai gianh đoc lap khong thanh, giam muc Tu tren thuc te trong mot trang thai "cho lien ket lai voi Viet Minh".
Buoc sang nam 1950 khi xung đot tren ban đao Đong Duong đa mang mau sac cua Chien tranh Lanh, Viet Nam Dan chu Cong hoa ngay cang gan ket voi khoi cong san quoc te, ca thuc dan Phap va cong san Viet Nam đeu muon kiem soat khu tu ve Cong giao. Du tren nguyen tac đa thoa thuan voi chinh phu Bao Đai va Phap, chinh quyen Phap co rat it anh huong len Phat Diem. Cac giam muc van la nguoi quan ly Phat Diem, co quyen trang bi va huan luyen quan su cho dan đia phuong, đe cu cac quan chuc tinh, thu the va nhan tro cap tu Phap. Ve phia Viet Minh, khu vuc [tu tri Phat Diem] tro thanh đia điem buon lau hang hoa nhu muoi va thuoc cho cac khu vuc Viet Minh kiem soat tai Thanh Hoa va Vinh. Mot bai bao xuat ban thang 1 nam 1950 đe cap đen van đe han che anh huong cua tuyen truyen boi nhung nguoi Cong san. Giam muc Le Huu Tu đao tao chung sinh, giao su chung vien va cat cu 80 đai chung sinh va 5 linh muc đen cac giao xu đe thuc hien mot chien dich phan tuyen truyen. Moi thu bay, bai giang ve chu nghia Mac va ly thuyet xa hoi cua Giao hoi va cach thuc chong lai chu nghia Cong san đuoc cong bo va lang nghe boi tin đo va cac nguoi khong theo Cong giao. Cung trong nam 1950, vao thang 10, giam muc Tu đa cho 50 nguoi gom linh muc, tu si va giao dan đi du hoc Roma.
Nhan dip Nam Thanh Cong giao 1950, giam muc Le Huu Tu co chuyen vieng tham Roma. Tren chuyen đi, Giam muc Tu đa dung chan tai Paris đe gap cac quan chuc cap cao cua Phap, gom Tong thong Phap Vincent Auriol, Thu tuong Phap Rene Pleven, Robert Schuman, Jean Letourneau, Georges Bidault. Ong yeu cau nuoc Phap chap nhan va tuyen bo ro rang ve Viet Nam la mot quoc gia đoc lap. Nham giai thich cac hoat đong mang tinh quyen binh the tuc, Giam muc Le Huu Tu cho gui thu ky linh muc Pham Quang Ham đa co cuoc gap đe trinh bay tinh hinh va hoan canh cua Giam muc Tu voi Truong Bo Thuong vu Phu Quoc vu khanh Toa Thanh, Tong giam muc Montini Sau khi xem xet tinh hinh, Toa Thanh thong bao thong cam cho hoan canh cua Giam muc Le Huu Tu, tuy nhien khuyen cao giam muc Tu cham dut tinh trang dinh dang toi the quyen va trao quyen hanh chinh cho giao dan đe phong tranh bat trac. Giam muc Tu đa lam theo khuyen cao nay.


 Giai đoan 1951–1954  Trong mot bai bao noi ve Phat Diem đuoc cong bo tren Times vao thang 1 nam 1951, khi noi ve viec quan ly khu tu ve Phat Diem, Giam muc Le Huu Tu cho biet "O đay [Phat Diem], chung toi rat nhan tu". Tai Phat Diem, thue va cong ly la su pha tron giua truyen thong va mot so quyet đinh cua giam muc Tu. Giam muc cung la nguoi bo nhiem cac vien chuc toa an cung nhu đia phuong. Giam muc Tu cho biet tai Phat Diem khong co an tu hinh, va hinh phat danh cho toi an trom la giam giu trong vai thang cho đen khi ten trom an nan hoac theo đao. Giam muc Tu cung thua nhan ve viec cho đanh cac gian điep khi bat đuoc ho, đe tra khao thong tin. Tuy tren danh nghia, giam muc Le Huu Tu la tong chi huy quan đoi tai Phat Diem va Bui Chu, quyen đieu hanh thuc te la o Ngo Cao Tung (đen Phat Diem tu thang 5 nam 1950). Ong Ngo tuyen bo tung la thieu ta, co van quan su Quoc dan đang phuc vu tai mien Nam Trung Quoc duoi truong Tuong Gioi Thach. Ve chi tiet, 1.700 linh chinh quy duoi quyen ong Ngo, goi la Groupe Mobile Autonome (GMA). Đoi quan nay con co "5 chiec xe jeep, 7 xe tai 6 banh GMC va hai cai radio." Duoi quyen giam muc Tu gom 5.800 dan quan đuoc trang bi tho so, tru mu voi so vu khi khoang 30 sung truong cu cho mot đoi quan gom 120 nguoi. Quan đoi Viet Minh thinh thoang van đot kich vao khu tu tri, tuy vay, cho đen luc nay [khoang nam 1950], chua co cuoc tan cong lon vao khu vuc. Nen than quyen cua Le Huu Tu đuoc nhan đinh con the hien qua cac truong hoc đao (chung vien) va đoi, trai tre mo coi va cac nha tho co lon.
Tinh đen nam 1951, so luong dan quan tu ve Cong giao uoc tinh len đen 6.000 nguoi. Phong vien bao Times nhan đinh Giam muc Tu va Giam muc Chi (Bui Chu) đa duy tri cac khu tu ve Cong giao cua minh mot cach đoc lap. Giam muc Le Huu Tu la Giam muc Cong giao duy nhat tren the gioi, tru chinh giao hoang, co quan đoi rieng gom 7 tieu đoan (2 chinh quy va 5 dan quan). Bao quanh nha tho chinh toa la doanh trai quan đoi va canh noi cho o cua cac linh muc la noi che tao vu khi. Ong đuoc ghi nhan la đa thanh cong chong lai nhung nguoi Cong san o mot khu vuc rong lon tu nam 1945 cho đen khi quyet đinh hop tac voi Bao Đai.
Bi ket o giua [cac phe phai chinh tri], cuoi cung Le Huu Tu cung đong y hop tac voi Quoc gia Viet Nam do cuu hoang Bao Đai đung đau. Cung trong thoi ky nay, [Phat Diem] bat đau co luong vu khi thuc su va cac giao xu bat đau đao tao giao dan ve quan su. Tuy vay su xung khac cua ong voi thuc dan Phap van giu nguyen. Tinh than dan toc cua ong tham chi con đuoc Ho Chi Minh va nhung nguoi cong san kham phuc. Su thu đich cua Giam muc Tu đoi voi Phap đa dan đen cuoc gap rieng giua Giao hoang đoi voi Tuong Phap Jean de Lattre de Tassigny vao nam 1951 nham tim cach kiem che giam muc Tu. Giam muc Tu cua Phat Diem (va giam muc Chi cua Bui Chu) gia nhap Quoc gia Viet Nam vao thang 4 nam 1951. Giam muc Le Huu Tu cho biet đa tuyen bo trung thanh voi chinh phu Bao Đai, nhung tren thuc te ong cai quan khu vuc tuong tu nhu mot quoc gia đoc lap.
Cung khoang nam 1951, quan đoi Viet Nam Dan chu Cong hoa mo cuoc tan cong lon vao khu vuc đe tan cong luc luong dan quan Cong giao cung nhu cac luc luong chong Cong san, va 20 tien đon dan quan tu ve Phat Diem đa đao ngu chi sau 48 gio. Giao dan Phat Diem trong tinh the bi bao vay đa chong tra quyet liet. Trong chien dich song Đay cuoi thang 5 nam 1951, quan Viet Minh tan cong quan Phap tai Phat Diem. Du tinh bao Phap đa bao truoc, quan dan đia phuong van bat ngo. Giam muc Tu bi chi trich vi cho rang tinh hinh van on, lam cho quan Phap thieu chuan bi. Quan Viet Minh nhanh chong tien ve Phu Ly, cat đuong giao thong va bao vay khu vuc. Tuy chong tra quyet liet, cac đoi quan Cong giao khong thanh cong chong lai quan Viet Minh. Tuy đuoc quan Phap đen ho tro đanh lui Viet Minh, đoi quan nay đa co cac hanh vi trom cuop, ham hiep cu dan Phat Diem. Tran giao tranh nay đoi voi quan Phap đa xoa đi vien tuong cai tri theo loi chuyen che phong kien cua cac giam muc, cung nhu cho thay cac đoi quan Cong giao đa sup đo nhanh chong va phai nho su giup đo cua Phap [moi khong đi đen diet vong]. Quan Phap sau đo thong bao voi cac giam muc rang ho se đong quan tai Phat Diem, cung nhu giai tan cac nhom dan quan thieu hieu qua, xay dung cac nhom con lai va thuoc quyen Phap. Phap cung se cu mot so nguoi đam nhan cac chuc vu dan su. Jean de Lattre de Tassigny đo loi cho giao dan Phat Diem, vi khong cung cap tin tinh bao, đa [gian tiep] hai chet con trai ong. Quyen tu tri ve hanh chinh cua Phat Diem chinh thuc cham dut vao thang 6 nam 1951. Cac luc luong quan su đia phuong cua Phat Diem chinh thuc tan ra tu đay. Sau khi cho đoi hon mot nam ruoi, Giam muc Le Huu Tu cham dut chinh sach lien ket voi Viet Minh, nhieu lan tu choi đen tru an tai Thanh Hoa theo loi moi cua Viet Minh. Thang 11 nam 1951, Giam muc Le Huu Tu tham gia cuoc hop cua cac giam muc Đong Duong va cung voi bon Giam muc Viet Nam khac, ky ten vao Thu Chung nam 1951.
Khoang thang 4 nam 1953, Giam muc Le Huu Tu co cuoc gap voi ung vien Đang Dan chu trong cuoc bau cu Tong thong Hoa Ky Adlai Stevenson II tai Phat Diem. Cuoc gap mat nay nam trong khuon kho chuyen tham Viet Nam cua ong Stevenson. Giam muc Le Huu Tu tung khuyen cuu hoang Bao Đai đi ti nan tai My thay vi cong tac voi thuc dan Phap vao nam 1953. Ong đa đen đam phap truc tiep voi lanh su quan My tai Ha Noi ma khong thong qua Phap. Nam 1954, chinh phu Phap cu tuong Francois de Linares đen gap mat Giam muc Le Huu Tu đe thong bao viec chinh phu Phap quyet đinh trao tang ong Bac Đau boi tinh. Tuy đa thuyet phuc Giam muc Tu nhan bang viec goi y ong đeo boi tinh nay o sau lung, giam muc Tu kien quyet khuoc tu.


= Di cu va cong viec muc vu tai mien Nam =
Giai đoan 1954–1959

Sau chien thang cua Viet Nam Dan chu Cong hoa o tran Đien Bien Phu khien quan Phap that bai, giam muc Le Huu Tu cung mot so giam muc khac mat đi hy vong duy tri khu tu ve va quyet đinh di tan vao mien Nam.
Sau khi du cuoc hop voi chinh quyen tai Ha Noi va nhan đuoc tin chac chan ve viec quan đoi Viet–Phap chac chan rut lui khoi Phat Diem, va Giam muc Le Huu Tu chi đao giao dan ngay lap tuc roi Phat Diem. Giao dan va chung sinh roi ben đo bang cano, ra cua bien đe len tau lon. Giam muc Le Huu Tu gio tay ve huong di chuyen, đi cung mot quan chuc Phap di chuyen tren ca no cuoi cung, do đi sat bo, đa bi quan đoi Viet Minh nem luu đan vao. Tuy khong bi thuong, mau cua cac nguoi bi thuong tren cano vay tren ao giao si trang cua Giam muc Tu. Đoan nguoi sau đo [tien nguoc] ra Hai Phong va cac chung sinh đuoc cho tam tru tai Đai chung vien Hai Phong. Ngay 30 thang 6 nam 1954, Giam muc Tu cung voi 143 linh muc va 80.000 giao dan Phat Diem thuc hien cuoc di cu vao Nam. Theo so lieu tu sach Viet Nam Giao su, Giam muc Le Huu Tu di cu cung 119 linh muc đang đam trach 68 giao xu, 46 đai chung sinh, 145 tieu chung sinh. O lai đia phan co linh muc Phaolo Bui Chu Tao, 29 linh muc (so linh muc quan xu la 60), 1 dong nam, 3 dong nu tu, 60 tieu chung sinh. Giam quan Đia phan la linh muc Phaolo Nguyen Đac Liem. Sau khi di cu, Giam muc Le Huu Tu đuoc cho la đa co gang đung ngoai chinh tri. Tien si Pham Kim Long cho rang Giam muc Le Huu Tu đa roi vao tinh trang bi "that sung" sau đot di cu nay. Tuy y đinh ban đau la roi Phat Diem đen Sai Gon, giam muc Le Huu Tu tung co y sap xep cho chung sinh Phat Diem tu hoc tai Ha Noi, tuy vay cuoi cung lai quyet di cu vao mien Nam. Chung vien đap tau di cu vao mien Nam ngay 14 thang 7. Sau khi vao mien Nam, ong đa thuong luong voi giao xu Phu Nhuan mua lai mot khu đat giao xu khong su dung đa lau, va tu đo xay dung Tieu chung vien Phat Diem tai Phu Nhuan. Tieu chung vien hoan thanh va đua vao su dung tu cuoi nam 1954. Ngoai ra, ngay sau khi di cu, ong con cho xay dung co so Dong Men Thanh Gia Phat Diem tai Go Vap ngay sau khi di cu đe tiep tuc cac chuong trinh muc vu.
Con so binh linh cua khu tu tri Phat Diem đuoc Times ghi nhan va cong bo vao thang 10 nam 1954 la 10.000 nguoi. Cuoi thang 6 nam 1954, lan song di cu tu Phat Diem khoi su. Giam muc Le Huu Tu cho tap trung giao dan đia phan thanh tung khoi nham ho tro lan nhau va cho ho đinh cu tai cac vung Binh Xuyen, Gia Kiem, Phuong Lam, Bao Loc, Can Tho. Mot buc đien thu đe ngay 13 thang 12 nam 1954 cua Đai dien Đac biet Hoa Ky tai Viet Nam J. Lawton Collins (1954-55), đuoc gui boi Đai bien Hoa Ky tai Viet Nam Randolph Appleton Kidder thong tin ve bien đong chinh tri tai Viet Nam Cong hoa gui đe Bo Ngoai giao Hoa Ky. Noi dung buc thu đe cap đen cuoc trao đoi cua Collins voi Giam muc Le Huu Tu vao ngay 11 thang 12 cung nam. Giam muc Tu đuoc trich dan la đa cho rang nhung hy vong [cua nguoi dan] vao ong Ngo Đinh Diem tu khi ong nay len nam quyen đa tieu tan it la mot nua, trong khi ho ngay cang bat man voi ong Diem. Giam muc Tu nhan đinh [ong] Diem la nguoi yeu nuoc luong thien nhung thieu quyet đoan va bi bao vay boi nhung co van toi, hau het đeu la thanh vien trong gia đinh ong, la mot nguoi co tinh than đoc đoan va se lien ket đe chong lai nhung nguoi co nang luc. Giam muc Tu đanh gia rang kho co nguoi co kha nang thay the ong Diem, tuy vay ong nay can cai thien cong tac quan tri. Ve phan cuu hoang đe Bao Đai, y kien cua Giam muc Tu rang nen đe ong nay tiep tuc cu tru tai Phap va su dung ong nay la mot bieu tuong cua su đoan ket, nhung thuc te chi la mot nhan vat bu nhin. Giam muc cung cong bo rang ong tin ong Ngo Đinh Diem đang bi em minh la Ngo Đinh Nhu khuyen khich tim cach phe truat Bao Đai.
Tai Viet Nam Cong hoa, nhieu lan Giam muc Le Huu Tu can du vao cac phe phai nham đem lai su thong nhat cua chinh phu. Nam 1955, ong gap ong Trinh Minh The va thuyet phuc thanh cong ong nay đua Quan đoi Quoc gia Lien minh cua ong hop tac voi chinh phu. Giam muc Tu cung lien ket voi Đai ta Thai Hoang Minh (tham muu cua Bay Vien đe đua đoi quan Binh Xuyen ve voi chinh quyen Viet Nam Cong hoa, tuy vay su viec khong thanh. Nam 1958, Muoi Huong bi bat giam giu tai Toa Kham (Hue) va co gap Vu Ngoc Nha cung bi bat giam. Muoi Huong sau đo đa truyen đat y nhan Nha theo got giam muc Tu va linh muc Hoang Quynh, tro thanh cau noi giua gia đinh Ngo Tong thong va khoi cong giao di cu Phat Diem–Bui Chu. Nho moi lien he voi linh muc Hoang Quynh, si quan tinh bao Vu Ngoc Nha tro thanh nguoi giup viec cho Giam muc Le Huu Tu, tro thanh nguoi đong vai tro cau noi giua Ngo Đinh Diem va gioi Cong giao di cu.
Giam muc Le Huu Tu va Giam muc Simon Hoa Nguyen Van Hien la hai đong Chu tich cua Đai hoi Thanh Mau Toan quoc đuoc dien ra vao nam 1959.

Giai đoan 1960–1967
Thang 4 nam 1960, sau khi cac giam muc mien Nam Viet Nam hop cung Kham su Toa Thanh Mario Brini, cac giao si thong nhat quyet đinh đat cac chung vien di cu duoi su quan ly cua "ban quyen đia phuong" (quan ly đia phan tai noi chung vien hinh thanh). Đai chung vien Thanh Giuse Sai Gon tro thanh mot trong hai Đai chung vien Mien, phu trach đao tao linh muc cac đia phan Sai Gon, Vinh Long va Can Tho. Nhan dip nay, ngay 17 thang 6 nam 1960, Giam muc Le Huu Tu cung Giam muc Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Can Tho Phaolo Nguyen Van Binh đa quyet đinh đat ten cho chung vien nay la Đai chung vien Le Bao Tinh. Hai giam muc cung chon linh muc Giuse Pham Van Thien lam Giam đoc. Mot nguon tin khac cho rang Chung vien Le Bao Tinh la co so II cua Đai chung vien Sai Gon.
Trong thap nien 1960, Giam muc Tu cho xay nha huu duong Phat Diem tai Go Vap va xay dung co so tai Roma nham tao phuong tien tai chinh đe giup đo đia phan Phat Diem. Tuy co gang xa roi chinh tri, Giam muc Le Huu Tu van thuong đen Phu Tong thong Viet Nam Cong hoa đe gop y voi ong Ngo Đinh Diem ve nhung sai lam cua chinh phu.  Ong cho rang su to chuc phong thu cua Phat Diem đa goi y nen chinh sach ap chien luoc cua Viet Nam Cong hoa. Giam muc Tu đau buon truoc vu đao chinh giet chet ong Diem nam 1963, va cho rang My khong the dap tat cac cuoc noi loan tai Viet Nam. Ong xem xet đen viec so tan nguoi Cong giao Viet Nam lan thu hai, lan nay la đen Australia.
Tai mien Nam Viet Nam, giam muc Le Huu Tu ho tro giao dan va linh muc tim kiem noi đinh cu. Sau khi tinh hinh on đinh, ong cho mo lai cac hoat đong sinh hoat ton giao. Vai nam sau đo, giam muc Tu đuoc Hoi đong Giam muc mien Nam cu giu chuc Giam đoc Trung tam Cong giao Viet Nam moi thanh lap va lam Tong Tuyen uy Quan đoi Viet Nam Cong hoa. Ong con đam nhan vai tro Giam đoc to chuc Bac ai Cong giao. Ong giu cac chuc vu nay trong thoi gian ngan truoc khi tham gia Cong đong Vatican II. Trong thoi gian tham gia Cong đong, ong sinh song tai tru so Phat Diem tai Roma, kien thiet phat trien co so ma sau nay la Foyer Phat Diem. Giam muc Le Huu Tu cung đen Thuy Si tham cac đan si Dong Xito Viet Nam (L'Ordre de Citeaux) va nhan tin mac benh ung thu. Do suc khoe suy yeu, ong huu duong tai tu vien Chau Son Đon Duong, mot chi nhanh cua dong Xito Phuoc Son. Sau đo ong đen huu duong tai nha An duong Phat Diem o Go Vap.


Qua đoi Giam muc Le Huu Tu qua đoi vao ngay 24 thang 4 nam 1967 tai An duong vien Linh muc Phat Diem o Xom Moi, Go Vap, Sai Gon, sau 6 thang mac benh ung thu phoi.
Sau khi qua đoi, thi hai co giam muc đuoc quan tai đay trong hai ngay va ngay thu ba đuoc di chuyen đen Vuong cung Thanh đuong Đuc Ba Sai Gon. Le an tang đuoc cu hanh ngay 27 thang 4 nam 1967, do Tong giam muc Sai Gon Phaolo Nguyen Van Binh lam chu te va Giam muc Pham Ngoc Chi đoc đieu van. Tham gia tang le co mot so lanh đao Viet Nam Cong hoa nhu Nguyen Van Thieu, Chu tich Uy ban Lanh đao Quoc gia va Nguyen Cao Ky, Chu tich Uy ban Hanh phap Trung uong (tuong đuong Thu tuong),... Đay la mot tang le co so luong nguoi tham du va so phuong tien trong đoan đua tang rat đong vao thoi ky nay. Mo phan co giam muc đuoc xay dung tai An duong vien linh muc Phat Diem (Go Vap, Thanh pho Ho Chi Minh). Cung trong tang le, ong Nguyen Van Thieu truy tang co giam muc Le Huu Tu Bao quoc Huan chuong hang Hai va Anh dung Boi tinh hang Ba.


Tong truyen Giam muc Tađeo Le Huu Tu đuoc tan phong giam muc nam 1945, thoi Giao hoang Pio XII, boi:

Chu phong: Gioan Baotixita Nguyen Ba Tong, nguyen Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Phat Diem.
Giam muc phu phong: Đa Minh Maria Ho Ngoc Can, Đai dien Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Bui Chu.
Giam muc Tađeo Le Huu Tu la giam muc truyen chuc linh muc cho:

Nam 1949, Phaolo Giuse Pham Đinh Tung, co Hong y, Tong giam muc Tong giao phan Ha Noi.
Giam muc Tađeo Le Huu Tu đong vai tro chu phong trong nghi thuc truyen chuc cho giam muc:

Nam 1950, giam muc Phero Maria Pham Ngoc Chi, co Giam muc chinh toa Giao phan Đa Nang.
Nam 1950, giam muc Giuse Maria Trinh Nhu Khue, co Hong y, Tong giam muc Tong giao phan Ha Noi.
Nam 1953, giam muc Giuse Truong Cao Đai, co giam muc Tong Toa Hat Đai dien Tong Toa Hai Phong.
Giam muc Tađeo Le Huu Tu đong vai tro phu phong trong nghi thuc truyen chuc cho cac giam muc:

Nam 1955, Simon Hoa Nguyen Van Hien, co giam muc chinh toa Giao phan Đa Lat.
Nam 1955, Phaolo Nguyen Van Binh, co Tong giam muc Tong giao phan Thanh pho Ho Chi Minh.
Nam 1961, Philipphe Nguyen Kim Đien, co Tong giam muc Tong giao phan Hue.
Nam 1961, Micae Nguyen Khac Ngu, co giam muc chinh toa Giao phan Long Xuyen.
Nam 1961, Giuse Tran Van Thien, co giam muc chinh toa Giao phan My Tho.
Nam 1961, Anton Nguyen Van Thien, co giam muc chinh toa Giao phan Vinh Long.


Nhan đinh Tien si Pham Huy Thong viet trong bai viet Cach mang Thang Tam voi cac Giam muc nguoi Viet đang tai tren website Ban Ton giao Chinh phu nuoc Cong hoa Xa hoi Chu nghia Viet Nam:


Tom tat chuc vu Thu tu bo nhiem – tan phong giam muc Ghi chu Chu thich Thu muc Lien ket ngoai Đuc Cha Tađeo Le Huu Tu Nguyen Giam muc Giao phan Phat Diem Luu tru ngay 15 thang 9 nam 2010 tai Wayback Machine
CAC GIAM MUC CAI QUAN GIAO PHAN PHAT DIEM