Hon nhan la mot su hop nhat đuoc cong nhan ve mat van hoa giua nhung nguoi, đuoc goi la vo chong. Hon nhan tao ra quyen loi va nghia vu giua ho, cung nhu giua ho va con cai cua ho, va giua ho va gia đinh cua nguoi kia. Đinh nghia ve hon nhan khac nhau tren khap the gioi, khong chi giua cac nen van hoa va giua cac ton giao, ma con trong suot lich su cua bat ky nen van hoa va ton giao nao. Theo thoi gian, hon nhan đa đuoc mo rong va cung bi han che ve mat ai va nhung gi đuoc bao gom trong khai niem nay. Thong thuong, no la mot thiet che trong đo cac moi quan he giua cac ca nhan, thuong la tinh duc, đuoc thua nhan hoac bi xu phat. Trong mot so nen van hoa, hon nhan đuoc khuyen nghi hoac coi la bat buoc truoc khi theo đuoi bat ky hoat đong tinh duc nao. Khi đuoc đinh nghia rong rai, hon nhan đuoc coi la mot pho quat van hoa. Mot nghi le đanh dau hon nhan đuoc goi la mot đam cuoi.
Cac ca nhan co the ket hon vi mot so ly do, bao gom cac muc đich phap ly, xa hoi, tu nguyen, tinh cam, tai chinh, tinh than va ton giao. Nguoi ma ho ket hon co the bi anh huong boi gioi tinh, cac quy tac xac đinh xa hoi ve loan luan, quy tac hon nhan theo quy đinh, lua chon cua cha me va mong muon ca nhan. O mot so khu vuc tren the gioi, hon nhan sap đat, hon nhan tre em, đa the va đoi khi la cuong hon, co the đuoc thuc hien nhu mot truyen thong van hoa. Nguoc lai, nhung hanh vi nhu vay co the bi đat ra ngoai vong phap luat va bi phat o nhieu noi tren the gioi vi lo ngai ve viec xam pham quyen cua phu nu hoac quyen tre em (ca nu va nam) hoac do luat phap quoc te. Tren khap the gioi, chu yeu o cac nen dan chu phat trien, đa co mot xu huong chung huong toi viec đam bao quyen binh đang cho phu nu trong hon nhan va cong nhan ve mat phap ly cac cuoc hon nhan cua cac cap vo chong khac ton giao, khac chung toc va đong gioi. Nhung xu huong nay trung hop voi cac phong trao nhan quyen rong lon hon.
Hon nhan co the đuoc cong nhan boi mot nha nuoc, mot to chuc, mot co quan ton giao, mot nhom bo lac, mot cong đong đia phuong hoac cac đong nghiep. No thuong đuoc xem nhu mot hop đong. Khi mot cuoc hon nhan đuoc thuc hien va thuc hien boi mot to chuc chinh phu theo luat hon nhan cua khu vuc tai phan, khong co noi dung ton giao, đo la mot cuoc hon nhan dan su. Hon nhan dan su thua nhan va tao ra cac quyen va nghia vu noi tai đoi voi hon nhan trong mat nha nuoc. Khi mot cuoc hon nhan đuoc thuc hien voi noi dung ton giao duoi su bao tro cua mot to chuc ton giao, đo la mot cuoc hon nhan ton giao. Hon nhan ton giao thua nhan va tao ra cac quyen va nghia vu noi tai đoi voi hon nhan trong mat cua ton giao đo. Hon nhan ton giao đuoc goi khac nhau la hon nhan bi tich trong Cong giao, nikah trong Hoi giao, nissuin trong Do Thai giao, va nhieu ten khac trong cac truyen thong đuc tin khac, va voi moi ton giao co nhung rang buoc rieng ve nhung gi tao nen mot cuoc hon nhan ton giao đuoc coi la hop le.
Mot so quoc gia khong cong nhan hon nhan ton giao đuoc thuc hien tai đia phuong va yeu cau mot cuoc hon nhan dan su rieng cho cac muc đich chinh thuc. Nguoc lai, hon nhan dan su khong ton tai o mot so quoc gia đuoc quan ly boi mot he thong phap luat ton giao, chang han nhu A Rap Saudi, noi cac cuoc hon nhan ky ket o nuoc ngoai co the khong đuoc cong nhan neu chung đuoc ky ket trai voi cach giai thich cua đao luat Hoi giao. O cac quoc gia đuoc quan ly boi mot he thong phap ly ton giao the tuc hon hop, chang han nhu oLebanon va Israel, hon nhan dan su đuoc thuc hien tai đia phuong khong ton tai trong cac quoc gia nay, đieu nay ngan can hon nhan khong cung ton giao va nhieu hon nhan khac trai nguoc voi luat ton giao cua quoc gia đo; tuy nhien, cac cuoc hon nhan dan su đuoc thuc hien o nuoc ngoai co the đuoc nha nuoc cong nhan ngay ca khi chung mau thuan voi luat ton giao. Vi du, trong truong hop cong nhan hon nhan o Israel, đieu nay bao gom su cong nhan khong chi cac cuoc hon nhan dan su đuoc thuc hien o nuoc ngoai, ma ca cac ky ket hon nhan dan su đong gioi o nuoc ngoai.
Hanh đong cua hon nhan thuong tao ra quy pham nghia vu hoac phap ly giua cac ca nhan lien quan, va bat ky con cai ma hon nhan tao ra hoac đuoc nhan nuoi. Ve mat cong nhan phap ly, hau het cac nuoc co chu quyen va vung lanh tho khac han che hon nhan chi voi cac cap vo chong di tinh  va mot so it cac quoc gia cho phep đa phu đa the, tao hon, va hon nhan cuong buc. Trong thoi hien đai, mot so quoc gia ngay cang phat trien, chu yeu la cac quoc gia co  nen dan chu phat trien, đa do bo lenh cam va đa thiet lap su cong nhan hop phap cho cac cuoc hon nhan cua cac cap vo chong khac ton giao, chung toc va đong gioi. O mot so khu vuc, tao hon va che đo đa the co the xay ra bat chap luat phap quoc gia chong lai hanh vi nay.
Tu cuoi the ky XX, nhung thay đoi xa hoi lon o cac nuoc phuong Tay đa dan đen nhung thay đoi ve nhan khau hoc cua hon nhan, voi tuoi khi ket hon đau tien ngay cang tang, it nguoi ket hon va nhieu cap vo chong chon song chung hon la ket hon. Vi du, so luong cac cuoc hon nhan o chau Au đa giam 30% tu nam 1975 đen nam 2005.
Trong lich su, trong hau het cac nen van hoa, phu nu co chong co rat it quyen cua rieng ho, đuoc xem xet, cung voi con cai cua gia đinh, tai san cua nguoi chong; nhu vay, ho co the khong so huu hoac tai san thua ke, hoac đai dien cho ban than mot cach hop phap. O chau Au, Hoa Ky va cac noi khac trong cac nuoc phat trien, bat đau tu cuoi the ky 19, hon nhan đa trai qua nhung thay đoi phap ly dan dan, nham cai thien quyen cua nguoi vo. Nhung thay đoi nay bao gom viec cho nguoi vo co đinh danh phap luat cua chinh ho, bai bo quyen cua nguoi chong đuoc cai quan ve mat the xac cua vo, trao quyen so huu cho vo, tu do hoa luat ly hon, tao cho nguoi vo quyen sinh san cua ho va can co su đong y cua vo khi quan he tinh duc. Nhung thay đoi nay đa xay ra chu yeu o cac nuoc phuong Tay. Trong the ky 21, tiep tuc co nhung tranh cai ve tinh trang phap ly cua phu nu đa ket hon, su chap nhan hop phap hoac khoan hong đoi voi bao luc trong hon nhan (đac biet la bao luc tinh duc), phong tuc hon nhan truyen thong nhu cua hoi mon va gia co dau, hon nhan cuong buc, tuoi ket hon va hinh su hoa cac hanh vi đong thuan nhu quan he tinh duc truoc hon nhan va ngoai tinh.


Đinh nghia Cac nha nhan chung hoc đa đe xuat mot so đinh nghia canh tranh nhau ve hon nhan trong no luc bao gom nhieu loai thuc hanh hon nhan đuoc quan sat tren cac nen van hoa. Ngay ca trong van hoa phuong Tay, "cac đinh nghia ve hon nhan đa dao đong tu cuc đoan nay đen cuc đoan khac va o moi noi o giua" (nhu Evan Gerstmann đa noi).


= Quan he đuoc tap quan hoac phap luat cong nhan =
Trong Lich su hon nhan cua con nguoi (1891), Edvard Westermarck đa đinh nghia hon nhan la "moi lien he it nhieu ben vung giua nam va nu keo dai vuot ra ngoai hanh đong truyen ba đon thuan cho đen sau khi sinh con."  Trong cuon Tuong lai cua hon nhan trong van minh phuong Tay (1936), ong đa bac bo đinh nghia truoc đo cua minh, thay vao đo, đinh nghia tam thoi hon nhan la "moi quan he cua mot hoac nhieu đan ong voi mot hoac nhieu phu nu đuoc cong nhan boi luat phap hoac tap quan".


= Tinh hop phap cua con cai =
Cam nang nhan chung hoc Ghi chu va Truy van (1951) đinh nghia hon nhan la "su ket hop giua mot nguoi đan ong va mot nguoi phu nu ma nhung đua tre sinh ra tu nguoi phu nu la con đe hop phap đuoc cong nhan cua ca hai đoi tac". Đe cong nhan mot thuc te cua nguoi Nuer o Sudan cho phep phu nu lam chong trong mot so truong hop nhat đinh (hon nhan ma), Kathleen Gough đe nghi sua đoi đieu nay thanh "mot nguoi phu nu va mot hoac nhieu nguoi khac".
Trong mot phan tich ve hon nhan giua Nayar, mot xa hoi đa sac toc o An Đo, Gough nhan thay rang nhom thieu vai tro chong theo nghia thong thuong; vai tro đon nhat o phia tay đuoc phan chia giua mot "nguoi cha xa hoi" khong thuong tru cua con cai cua nguoi phu nu va nhung nguoi tinh cua co la nhung nguoi tao ra thuc su. Khong ai trong so nhung nguoi đan ong nay co quyen hop phap đoi voi con cua nguoi phu nu. Đieu nay buoc Gough coi viec tiep can tinh duc la yeu to chinh cua hon nhan va đinh nghia no theo tinh hop phap cua con cai mot minh: hon nhan la "moi quan he đuoc thiet lap giua mot nguoi phu nu va mot hoac nhieu nguoi khac, cung cap mot đua tre sinh ra cho nguoi phu nu hoan canh khong bi cam boi cac quy tac cua moi quan he, đuoc quy đinh đay đu cac quyen ve tinh trang sinh đe chung cho cac thanh vien binh thuong trong xa hoi hoac tang lop xa hoi cua anh ta. " 
Nha nhan chung hoc kinh te Duran Bell đa chi trich đinh nghia dua tren tinh hop phap tren co so mot so xa hoi khong yeu cau hon nhan cho tinh hop phap. Ong lap luan rang mot đinh nghia ve hon nhan dua tren tinh hop phap la tham chieu vong tron trong cac xa hoi noi viec bat hop phap khong co y nghia phap ly hoac xa hoi nao khac đoi voi mot đua tre ngoai nguoi me chua ket hon.


= Tap hop cac quyen =
Edmund Leach chi trich đinh nghia cua Gough la qua han che ve mat con đe hop phap đuoc cong nhan va cho rang hon nhan nen đuoc xem xet theo cac loai quyen khac nhau ma no đa thiet lap. Trong mot bai viet nam 1955 tren to Man, Leach lap luan rang khong ai đinh nghia ve hon nhan ap dung cho tat ca cac nen van hoa. Ong đua ra mot danh sach muoi quyen lien quan đen hon nhan, bao gom đoc quyen tinh duc va quyen đoi voi tre em, voi cac quyen cu the khac nhau giua cac nen van hoa. Nhung quyen đo, theo Leach, bao gom:

"Đe thiet lap mot nguoi cha hop phap cua con cai cua mot nguoi phu nu.
Đe thiet lap mot nguoi me hop phap cua con cai cua mot nguoi đan ong.
Trao cho nguoi chong đoc quyen ve tinh duc cua nguoi vo.
Trao cho vo đoc quyen ve tinh duc cua nguoi chong.
Trao cho nguoi chong quyen mot phan hoac đoc quyen đoi voi cac dich vu lao đong trong nha va lao đong khac cua nguoi vo.
Trao cho nguoi vo quyen mot phan hoac đoc quyen đoi voi cac dich vu lao đong trong nha va lao đong khac cua nguoi chong.
Trao cho nguoi chong quyen kiem soat mot phan hoac toan bo tai san thuoc ve hoac co kha nang tich luy cho nguoi vo.
Trao cho nguoi vo quyen kiem soat mot phan hoac toan bo tai san thuoc ve hoac co kha nang tich luy cho nguoi chong.
Đe thiet lap mot quy tai san chung - mot quan he đoi tac - vi loi ich cua con cai cua cuoc hon nhan.
Đe thiet lap mot "moi quan he than thiet" co y nghia xa hoi giua nguoi chong va cac anh em cua vo." 


= Quyen tiep can tinh duc =
Trong mot bai bao nam 1997 nha Nhan khau hoc hien nay, Duran Bell mo ta hon nhan la "moi quan he giua mot hoac nhieu nguoi (nam hoac nu) trong đo mot hoac nhieu phu nu cho nhung nguoi đo quyen tiep can tinh duc trong mot nhom nguoi cung nha va xac đinh nhung nguoi phu nu co nghia vu thoa man nhung yeu cau cua nhung nguoi đan ong cu the đo. " Khi đe cap đen "mot hoac nhieu đan ong", Bell đang đe cap đen cac nhom than nhan gan gui nhu chung dong toc, ma mot khi đa tra tien mua co dau, se giu quyen so huu con cai cua nguoi phu nu ngay ca khi chong co (mot thanh vien trong dong toc) chet đi (hon nhan Levirate). Noi đen "nguoi (nam hay nu)", Bell đang đe cap đen nhung nguoi phu nu khac trong dong toc co the la "cha đe xa hoi" cua nhung đua con cua nguoi vo đuoc sinh ra voi nhung nguoi tinh khac.


Cac kieu hon nhan = Mot vo mot chong =
Mot vo mot chong la mot hinh thuc hon nhan ma trong đo moi ca nhan chi co mot nguoi hon phoi trong suot cuoc đoi cua ho hoac bat ky thoi điem nao đang xet đen. Đay la hinh thuc hon nhan pho bien nhat tren the gioi.
Mot nghien cuu so sanh ve hon nhan cua nha nhan chung hoc Jack Goody tren the gioi su dung Ethnographic Atlas đa phat hien mot moi tuong quan chat che giua cua hoi mon, nong nghiep cay cay tham canh va che đo mot vo mot chong. Hinh thuc nay đuoc tim thay trong mot khu vuc rong lon cua cac xa hoi A-Au tu Nhat Ban đen Ireland. Phan lon cac xa hoi chau Phi can Sahara thuc hien nong nghiep cuoc nhieu, thi nguoc lai, the hien moi tuong quan giua "Bride price" va mot vo mot chong. Mot nghien cuu sau them đa ve them vao At-lat nhan chung hoc the hien tuong quan thong ke giua su gia tang kich thuoc cua xa hoi, su tin tuong vao "cac đang thanh toi cao" đe ho tro cho đao đuc con nguoi, va mot vo mot chong.
O nhung quoc gia khong cho phep đa the đa phu, mot nguoi ket hon voi mot nguoi trong khi van ket hon hop phap voi nguoi khac pham toi vi pham hon nhan mot vo mot chong. Trong moi truong hop, cuoc hon nhan thu hai đuoc coi la vo hieu ve mat phap ly. Ben canh cac cuoc hon nhan thu hai va sau đo la vo hieu, nhung nguoi vi pham cung phai chiu cac hinh phat khac, cung khac nhau giua cac khu vuc phap ly.


 Che đo mot vo mot chong noi tiep  Cac chinh phu ho tro che đo mot vo mot chong cung co the cho phep ly hon de dang. O mot so nuoc phuong Tay ty le ly hon len toi 50%. Nhung nguoi tai hon lam nhu vay trung binh ba lan. Ly hon va tai hon co the dan đen "che đo mot vo mot chong noi tiep", tuc la co nhieu cuoc hon nhan nhung chi co mot nguoi phoi ngau hop phap tai mot thoi điem. Đieu nay co the đuoc hieu la mot hinh thuc giao phoi so nhieu, cung nhu nhung xa hoi bi chi phoi boi cac gia đinh co nu gioi o Caribbean, Mauritius va Brazil, noi thuong xuyen co su luan chuyen cua cac đoi tac chua ket hon. Tong cong, nhung thu nay chiem tu 16 đen 24% trong danh muc "hon nhan mot vo mot chong".
Che đo mot vo mot chong tao ra mot loai ho hang moi, "nha vo/nha chong". Vi du, "vo cu" van la mot phan tich cuc cua cuoc song cua "chong cu" hoac "vo cu" cua ho, vi ho co the bi rang buoc voi nhau bang cach chuyen tai nguyen (cap duong nuoi con) hoac nuoi duong con chung. Bob Simpson luu y rang trong truong hop cua Anh, che đo mot vo mot chong tao ra mot "gia đinh mo rong" - mot so ho gia đinh gan bo voi nhau theo cach nay, bao gom ca nhung đua tre di đong (nhung nguoi cu co the bao gom vo cu, anh re cu, v.v., nhung khong phai la "con cu"). Nhung "gia đinh khong ro rang" nay khong phu hop voi khuon mau cua gia đinh hat nhan mot vo mot chong. La mot loat cac ho gia đinh đuoc ket noi, ho đen giong voi mo hinh đa dang cua cac ho gia đinh rieng biet đuoc duy tri boi cac ba me co con, bi rang buoc boi mot nguoi đan ong ma ho đa ket hon hoac ly di.


= Hon nhan đa the va đa phu =
Che đo đa phu the la mot cuoc hon nhan bao gom nhieu hon hai vo chong. Khi mot nguoi đan ong ket hon voi nhieu vo cung mot luc, moi quan he đuoc goi la đa the, va khong co su rang buoc hon nhan giua cac ba vo; va khi mot nguoi phu nu ket hon voi nhieu nguoi chong cung mot luc, đieu đo đuoc goi la đa phu, va khong co su rang buoc hon nhan giua cac ong chong. Neu mot cuoc hon nhan bao gom nhieu chong hoac vo, no co the đuoc goi la ket hon theo nhom.
Mot nghien cuu di truyen phan tu ve su đa dang di truyen cua con nguoi tren toan cau cho rang đa the tinh duc la đien hinh cua mo hinh sinh san cua con nguoi cho đen khi chuyen sang cac cong đong nong nghiep đinh cu khoang 10.000 đen 5.000 nam truoc o chau Au va chau A, va gan đay la o chau Phi va chau My. Nhu đa luu y o tren, nghien cuu so sanh ve hon nhan tren khap the gioi cua nha nhan chung hoc Jack Goody su dung Atlas dan toc hoc cho thay phan lon cac xa hoi chau Phi can Sahara thuc hanh nong nghiep hoe rong rai cho thay moi tuong quan giua " Gia co dau " va che đo đa the. Mot cuoc khao sat cac mau đa van hoa khac đa xac nhan rang su vang mat cua may cay la yeu to du bao duy nhat cua che đo đa the, mac du cac yeu to khac nhu ty le tu vong nam cao trong chien tranh (trong cac xa hoi ngoai quoc doanh) va cang thang mam benh (trong xa hoi nha nuoc) co mot so anh huong.
Hon nhan đuoc phan loai theo so luong vo/chong hop phap ma mot ca nhan co. Hau to "-gamy" đe cap cu the đen so luong nguoi phoi ngau, nhu trong bi-gamy (hai nguoi phoi ngau, noi chung la bat hop phap o hau het cac quoc gia) va đa chung toc (nhieu hon mot nguoi phoi ngau).
Cac xa hoi the hien su chap nhan khac nhau ve đa phu the. Theo Ethnographic Atlas, trong so 1.231 xa hoi đuoc ghi nhan, 186 la kieu mot vo mot chong; 453  co đa the; 588 co đa the thuong xuyen hon; va 4 co đa phu. Tuy nhien, theo Miriam Zeitzen, su chiu đung cua mot xa hoi ve đa the thi khac voi viec thuc hien đa the, vi no đoi hoi su giau co đe co đuoc mot gia đinh co nhieu vo. Thuc te ve đa the trong mot xa hoi thoai mai ve van đe nay co the la thap, voi phan lon nhung nguoi mong muon đa the lai thuc hien che đo hon nhan mot vo mot chong. Viec theo doi su xuat hien đa the thi phuc tap hon o cac nuoc noi ma che đo nay bi cam, nhung van tiep tuc dien ra.
Zeitzen cung luu y rang nhan thuc cua phuong Tay ve xa hoi chau Phi va mo hinh hon nhan bi thien vi boi "moi quan tam trai nguoc ve noi nho ve van hoa truyen thong chau Phi so voi phe phan che đo đa phu the la ap buc phu nu hoac gay bat loi cho su phat trien."  Che đo đa phu the đa bi len an la mot hinh thuc lam dung quyen con nguoi, voi nhung lo ngai ve lam dung trong nuoc, hon nhan cuong ep va bo be gia đinh. Đai đa so cac quoc gia tren the gioi, bao gom hau nhu tat ca cac quoc gia phat trien cua the gioi, khong cho phep đa phu the. Đa co nhung loi keu goi bai bo che đo đa phu the o cac nuoc đang phat trien.


= Hon nhan đong tinh =

Mot thuc te tuong đoi moi đoi đe chap nhan cac cap cung gioi tinh ve mat luat phap nhu nhung cap hon nhan khac gioi, trong lich su cung ghi nhan mot vai truong hop ket hop cung gioi tren the gioi.  Su ket hop cung gioi tung đuoc to chuc o mot vai noi tai Trung Quoc thoi phong kien nhu o Phuc Kien Moi quan he đong gioi Hy Lap co đai giong nhu hon nhan hien đai, khong giong nhu cuoc hon nhan khac nhau gioi tinh cua ho trong đo hai vo chong đa co vai moi quan he tinh cam, va nguoi chong co quyen tu do tham gia vao quan he tinh duc ben ngoai. Cong hoa Rome danh cong nhan hon nhan đong tinh ve mat phap ly. Su chap nhan nay đa ket thuc duoi đe che La Ma, Khi Theodosian Code ( C. Th 9.7.3) phe chuan nam 342 ap đat hinh phat nang hoac tu hinh đoi voi cac moi quan he đong tinh nhung muc đich chinh xac cua phap luat va moi quan he voi thuc tien xa hoi khong ro rang, vi du tren chi la mot trong vai vi du ve hon nhan đong tinh trong van hoa đa ton tai.


= Hon nhan tam =


Xem them Le cuoi
Tao hon
Ly hon
Gia đinh


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Marriage tai Wikimedia Commons
Hon nhan tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Luat so 22/2000/QH10 cua Quoc hoi: Luat Hon nhan va Gia đinh Viet Nam Nong Đuc Manh ban hanh 9/6/2000
Nghi đinh 69/2006/NĐ-CP Sua đoi, bo sung mot so đieu cua Nghi đinh so 68/2002/NĐ-CP ngay 10 thang 7 nam 2002 cua Chinh phu quy đinh chi tiet thi hanh mot so đieu cua Luat Hon nhan va gia đinh ve quan he hon nhan va gia đinh co yeu to nuoc ngoai
Nghi đinh so 68/2002/NĐ-CP
Marriage tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)