Nguyen Thi Due (chu Han: 阮氏叡; 1574-1654), hieu Dieu Huyen, la mot nu danh si Viet Nam vao cuoi the ky XVI đau the ky XVII.


Tieu su Nguyen Thi Due, co tai lieu ghi la hay Nguyen Thi Du (阮氏游) hay  Dieu Huyen , hoac Nguyen Thi Ngoc Toan (阮氏玉瓚), sinh ngay 14 thang 3 nam 1574, nguoi o Kiet Đac (nay la phuong Van An, thanh pho Chi Linh, tinh Hai Duong).
Ba la nguoi tuyet sac, lai rat thong minh, 10 tuoi đa biet lam van bai nen đuoc nhieu nha quyen quy đen xin hoi cuoi, nhung gia đinh khong thuan. Nam 1592, chua Trinh Tung đem quan đanh chiem kinh đo Thang Long, nha Mac chay len Cao Bang. Nguyen Thi Due cung gia đinh đi theo.
La mot nguoi hieu hoc, song luat le bay gio khong cho phep con gai đuoc hoc hanh thi cu, Nguyen Thi Due phai gia trai đe du viec đen sach. Tuong truyen, khoa thi Hoi nam Giap Ngo (1594) ba mang ten gia la Nguyen Du đi thi va đo đau khi tuoi vua 20. Đen khi mo yen tiec chieu đai cac tan khoa, vua Mac Kinh Cung thay vi tien si tre dang ve manh mai, mat may thanh tu... nen sinh long ngo vuc, gan hoi va kham pha ra ba la gai gia trai. Ba cai trang đi thi nhu the la pham toi khi quan, nhung vua Mac khong nhung khong trung phat ma con khen ngoi ba.
Sau đo, vua nha Mac voi ba vao cung đe day cac phi tan, roi đuoc tuyen lam phi: Tinh Phi (Sao Sa) ngu y khen ba vua xinh đep vua sang lang nhu mot vi sao. Nguoi ta quen goi la "Ba Chua Sao".
Nam 1625, quan Le - Trinh tien len Cao Bang diet nha Mac. Nguyen Thi Due vao rung an nau, bi quan linh bat đuoc. Men tai, chua Trinh van cho ba trong coi viec day hoc trong vuong phu. Nam 70 tuoi, Nguyen Thi Due xin ve nghi noi que nha.
Ba qua đoi ngay 8 thang 11 nam 1654, huong tho 81 tuoi. Khi ba mat, nguoi dan đia phuong lap đen tho, ton ba lam phuc than.


Nhan cach Khi con lam viec quan, ba rat quan tam đen viec thi cu, boi duong nhan tai. Phan lon o cac ky thi đinh, thi hoi; tat ca bai vo đeu qua tay ba cham chon. Moi thang vai ky, ba cung cac bac tuc nho đen giang day, on tap cho cac si tu. Ngoai ra, ba con xin trieu đinh cap nhieu mau ruong tot, cho canh tac lay hue loi, giup đo hoc tro ngheo biet cham chi.
Nguoi ta con truyen tung cau chuyen: Thuo han vi, anh trai Nguyen Thi Due bi nguoi trong lang ham hai, nhung khi vinh hien, ba khong he nghi đen thu rieng ma sat hai nhung nguoi đo.
Mot lan du cuoc vui, Nguyen Thi Due quen đuoc hoang hau Trinh Thi Ngoc Truc (vo vua Le Than Tong). Tu đay, ba thuong cung hoang hau đi le chua, gap cac nha su thong tue, đao hanh; gap go cac si phu co tai, nhu Giang Van Minh, Khuong The Hien,... đe hieu ro tinh hinh trong nuoc nham giup vua, chua kip thoi đieu chinh chinh sach cho phu hop. Do nhieu cong lao, ba đuoc thang chuc "Chieu Nghi" hieu la "Nghi Ai Quan".
Tuoi cao, Nguyen Thi Due cao quan ve lai que nha, ba dung am Đao hoa đe co noi đoc sach va bao ban cac si tu trong lang.
Vua Le giao cho ba so thue hang nam cua tong Kiet Đac đe lam bong loc; ba chi danh mot it tien chi dung, con bao nhieu ba danh het cho viec cong ich va tro giup nguoi ngheo.
Ve sang tac, theo Cong du tiep ky cua Vu Phuong Đe (1697-?), thi: "Van tho cua ba rat nhieu, nhung nay khong con bai nao. Ba co lam bai Gia ky bang Quoc am thuat lai cac viec rieng va tu vi minh nhu Bac Thi."
Bai Gia ky co may cau rang: 

Kem gi mot chut đao đien,
So le Bac Thi von duyen Han hoang.
Nu nhi du đang co le
At la tay thiep kem gi trang nguyen.


Ghi cong Tren website Phu nu Viet Nam viet:

 Duoi thoi phong kien o Viet Nam, tu tuong "trong nam khinh nu" đa khong cho gioi nu đuoc binh đang voi nam gioi, ke ca viec hoc hanh, thi cu. Vay ma co mot nguoi con gai tai sac, đuc đo, tri tue trac viet đa vuot qua luat le khat khe đo, đat toi hoc vi tien si. Đo la Nguyen Thi Due.
Danh si Vu Phuong Đe khen ngoi ba la:

Le su thong tue, nhat kinh chieu tam vuong (Cong Du tiep ky)
Thap mo Nguyen Thi Due tren đinh mot qua đoi canh nui Phuong Hoang (Chi Linh, Hai Duong). Cuoi trieu Le, Tinh Phi co thap đuoc xep vao hang Chi Linh bat co, trong đo co nhung cau:

La thay nhat kinh chieu ba vuong
Kiet Đac tinh phi von co huong
Đep tuyet tran gian them sac sao
Đo đau thi Hoi noi van chuong
Mat con truyen ay thay dau be
Men trong on nay, tu phan huong
Gia ky hai cau con đe lai
Thap hoa đau nui may tinh suong
Đinh lang Kiet Đoai co mot pho tuong đep goi la Vua Ba (tuc Nguyen Thi Due) va mot sac phong tho phung: "chanh vuong phu, thi noi cung tan, le su Nguyen Thi Ngoc ton than. Nguoi co cong giup nuoc, che cho cho dan...". Ngoai ra tai thon Trung Ha, xa Nam Tan, huyen Nam Sach (đat phong cua ba, khi đia phuong nay thuoc huyen Chi Linh) cung co đen tho ba gom co tuong va sac phong tu hon 100 nam cua cac trieu đai phong kien Viet Nam, hien van con ton tai. Theo GSTS Nguyen Lan Dung, ba đuoc coi la Nu tien si đau tien o Viet Nam. 
Nam 2004, co tam vi đai khoa cua Hai Duong la hien tai cua đat nuoc đuoc đuc tuong đong va kham tho, trong đo co nu Tien si Nguyen Thi Due. Ba đuoc tho cung Khong Tu tai hau cung Van mieu Mao Đien (Hai Duong).
Thang 12-2020, Uy ban Nhan dan Thanh pho Ha Noi quyet đinh đat ten Nguyen Thi Due cho mot con pho o Quan Cau Giay.


Chu thich Lien ket ngoai Nguyen Thi Due Luu tru ngay 9 thang 11 nam 2007 tai Wayback Machine Tren Web cua Đang Cong san Viet Nam.
Nu tien si đau tien o nuoc ta Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine Tren Web Phu nu
Vi nu trang nguyen đoc nhat cua ta sinh nam nao?, tac gia Nguyen Thi Chan Quynh