Đong co đien la mot loai may đien bien đoi đien nang thanh co nang . tao ra chuyen đong quay tron
Hau het cac đong co đien hoat đong thong qua su tuong tac giua tu truong cua đong co va dong đien trong cuon day đe tao ra luc (duoi dang mo men xoan hoac luc tuyen tinh) tac dung len truc đong co. Nguoc lai voi đong co đien chinh la may phat đien. Chung la loai may đien bien đoi co nang thanh đien nang. May phat đien co hai loai, đo chinh la may phat đien xoay chieu (alternator) va may phat đien mot chieu (dynamo).
Đien co the đuoc cap cho đong co tu nguon đien mot chieu (nhu pin, ac quy) hoac nguon đien xoay chieu (nhu đien luoi, bien tan hoac may phat đien).
Co nhieu cach đe phan loai đong co đien. Nguoi ta co the dua vao nguon đien, cau tao, ung dung va loai chuyen đong đau ra,... đe phan loai chung.


Lich su phat trien Nam 1820: nha hoa hoc Đan Mach Hans Christian Ørsted phat hien ra hien tuong đien tu.
Nguyen ly chuyen đoi tu nang luong đien sang nang luong co bang cam ung đien tu đuoc nha khoa hoc nguoi Anh la Michael Faraday phat minh nam 1821. Ong cong bo ket qua thi nghiem cua ong ve chuyen đong quay đien tu, gom chuyen đong quay cua day dan trong tu truong va chuyen đong cua nam cham quanh 1 day dan
Nam 1822: Peter Barlow phat trien ra banh xe Barlow
Nam 1828: đong co đien đau tien su dung nam cham đien cho ca rotor va stator đuoc phat minh boi Anyos Jedlink (nha khoa hoc nguoi Hungary), sau đo ong đa phat trien đong co đien co cong suat đu đe đay đuoc mot chiec xe.
Nam 1834: Thomas Davenport che tao ra đong co chinh luu
Nam 1838: đong co đien cong suat 220 W đuoc dung cho thuyen che tao boi Hermann Jacobi
Nam 1866: Werner von Siemens sang che ra may phat đien


Nguyen tac hoat đong Hai bo phan chinh cua mot đong co đien bao gom: bo phan đung yen (đuoc goi la stator) va bo phan chuyen đong (đuoc goi la rotor). Khi cuon day tren stator (voi cac đong co đien khong đong bo) hoac tren ca stator cung nhu rotor (voi cac đong co đong bo) đuoc cap đien thi xung quanh no ton tai cac tu truong, su tuong tac tu truong giua stator va rotor tao ra chuyen đong (co the la chuyen đong quay hoac chuyen đong tinh tien) cua rotor. Chuyen đong nay đuoc dan toi cac co cau chap hanh (nhu cac bo truyen, truc lam viec, ...) thong qua truc đong co.
Phan lon cac đong co đien hien nay la cac đong co đien tu tinh. Tuy nhien, van co nhung đong co đien khong phai la cac đong co đien tu tinh đuoc su dung, vi du nhu la đong co tinh đien (hoat đong dua tren luc hut va luc đay cua đien tich) va đong co ap đien (hoat đong dua tren su thay đoi hinh dang cua khoi vat lieu ap đien khi co đien truong tac dung len khoi), nhung chung khong đuoc su dung pho bien bang cac đong co đien tu tinh boi cac nguyen nhan nhu: co cau tao qua khac thuong, chi phi san xuat cao, kho sua chua, ... Nguyen ly co ban ma cac đong co đien tu tinh dua vao la co mot luc Lorentz xuat hien tren mot cuon day co dong đien chay qua nam trong mot tu truong va no vuong goc voi ca cuon day cung nhu tu truong.


Đieu khien đong co đien Đe đieu khien đong co đien thi nguoi ta co nhieu phuong phap khac nhau, tuy thuoc vao loai đong co va toc đo hoat đong cua no. Đoi voi cac đong co đien co toc đo hoat đong co đinh thi nguoi ta thuong cap nguon truc tiep cho đong co, hoac qua bo khoi đong mem (voi cac đong co đien xoay chieu co quan tinh mo may lon). Con đoi voi cac đong co đien co toc đo hoat đong thay đoi thi nguoi ta co the su dung cac phuong phap nhu: đieu chinh đien ap cap vao cac cuc, đieu che đo rong xung (voi cac đong co đien mot chieu), hay su dung cac thiet bi đieu khien toc đo chuyen dung nhu bien tan hoac bo đieu khien tan so thay đoi (Variable-Frequency Drive, VFD), ... (voi cac đong co đien xoay chieu).


Phan loai Đong co khong đong bo
Đong co đong bo
Đong co đien xoay chieu
Đong co đien mot chieu
Đong co đien mot chieu kich thich boi nam cham vinh cuu
Đong co đien mot chieu kich thich boi dong đien
Đong co buoc
Đong co giam toc
Đong co rung
Đong co Servo


Ung dung Hien nay, đong co đien đuoc su dung cuc ki rong rai trong hau het moi linh vuc cua đoi song hang ngay, tu cac thiet bi co đien gia dung trong cac ho gia đinh, cho đen cac may moc dung trong nganh san xuat va xay dung, cung nhu mot so phuong tien giao thong va cac thiet bi van chuyen, voi su đa dang ve mau ma, chung loai, thuong hieu va kich thuoc. Đong co đien đuoc xem nhu la mot trong nhung bieu tuong vi đai nhat cua qua trinh "đien khi hoa" linh vuc san xuat (cung voi đen đien) dien ra trong cuoc Cach mang cong nghiep lan thu hai. Chung thay the cho cac he thong dan đong bang day đai tu cac may hoi nuoc (hoac cac banh xe nuoc) toi cac may lam viec trong cac phan xuong san xuat, gop phan nang cao nang suat lao đong, tang cuong suc khoe cho nguoi cong nhan, giam thoi gian cung nhu chi phi xay dung nha may, ...


Tham khao Lien ket ngoai Đong co đien tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
An Animated Explanation of How AC & DC Motors Work WeCanFigureThisOut.org
SparkMuseum: Early Electric Motors
The Invention of the Electric Motor 1800 to 1893, hosted by Karlsrushe Institute of Technology's Martin Doppelbauer
Electric Motors and Generators, a U. of NSW Physclips multimedia resource
An animated explanation of how AC & DC motors work WeCanFigureThisOut.org
IEA 4E – Efficient Electrical End-Use Equipment.
iPES Rotating Magnetic Field, animation
Đong co đien tai Tu đien bach khoa Viet Nam