Giao phan Hung Hoa (tieng Latin: Dioecesis Hunghoaensis) la mot giao phan Cong giao Roma tai Viet Nam. Giao phan nam tren vung Tay Bac, Bac Viet Nam, gom tron đia ban cac tinh Lao Cai, Lai Chau, Đien Bien va Son La, mot phan cac tinh Phu Tho, Tuyen Quang (ben huu ngan song Lo), cung voi toan bo tinh Son Tay cu, nay thuoc Ha Noi. Tong dien tich 54.352 km2 . 
Đen thang 11 nam 2021, giao phan co khoang 252.796 giao dan (3,6% dan so), 129 linh muc va 116 giao xu trong tong so 7.000.000 nguoi. Đay la khu vuc co nhieu dan toc sinh song, bao gom Kinh (85%), Meo (H'Mong), Muong, Tay, Nung, Thai, Dao, San Chay, Kho Mu, Ha Nhi, Lao, La Chi, Phu La, San Chi, va Bo Y....
Giao phan hien đang đuoc cai quan boi giam muc chinh toa Đa Minh Hoang Minh Tien (tu 2021) va giam muc phu ta Phaolo Nguyen Quang Đinh (tu 2025).


Luoc su Viec truyen giao o Bac Ha đuoc nhan manh voi cac hoat đong truyen giao cua linh muc Alexandre de Rhodes (Đac Lo) (giai đoan 1627-1630), sau đo la linh muc Gaspar d'Amaral (giai đoan 1631-1638). Cac nha truyen giao dong Ten ve sau đa tiep noi cong cuoc truyen giao xung quanh thanh Thang Long va đa đat đuoc nhieu ket qua. Ho bat đau tim huong len cac vung thuong đao.
Vao nam 1647, mot giao si nguoi Y la Giovanni Filippo de Marini, thuoc Dong Ten, đa cung voi mot so phu ta đen Đai Đong, gan phu Yen Binh, tinh Tuyen Quang đe truyen giao. Tuy nhien, chua đen 1 thang sau, giao si Marini va cac phu ta cua minh phai đi khoi vung nay vi khong chiu noi son lam chuong khi, nguoi nao cung bi benh.
Viet truyen giao tai vung nay tam dung mot thoi gian vi thieu nhan su. Nam 1659, Toa Thanh thanh lap hai giao phan o Viet Nam, vung Hung Hoa (Xu Đoai) thuoc Giao phan Đang Ngoai, do Giam muc Francois Pallu coi soc. Nhieu giao si dong Ten khac đuoc cu len đay đe ke tuc viec truyen giao cua Marini. Viec truyen giao co ket qua tot đen noi nam 1659, mot nha truyen giao la Bento Thien đa gui thu cho linh muc Marini co viet: "Santei xu (Son Tay xu) đuac muoiy (đuoc muoi) nha thanh". Thoi Phap thuoc, linh muc Gustave Hue (ten Viet: Huong) la tac gia cuon Tu đien tam ngu Viet-Han-Phap. Luc đa 67 tuoi, ong bat đau hoc tieng Muong đe phuc vu cho nhu cau truyen giao. Ong con cho in sach song ngu Viet-Muong đe day giao ly, van hoa, day cho tre em Muong đoc va viet đuoc tieng Muong. Đieu nay đa anh huong rat lon cho viec bao ton van hoa Muong sau nay.
Nam 1673, Xu Đoai đa la mot trong 7 giao xu đau tien đuoc thanh lap o Đang Ngoai. Nam 1679, Toa Thanh phan chia Giao phan Đang Ngoai thanh Đong va Tay. Tu đo, Xu Đoai (Hung Hoa) đa nhanh chong tro thanh mot vung trung tam cua Giao phan Tay Đang Ngoai. Chi trong vong 5 nam, so luong tin đo đa tang tu 2.000 (nam 1707) tang len 15.462 (nam 1712).
Nam 1846, Giao phan Tay Đang Ngoai mot lan nua đuoc chia thanh giao phan Nam va Tay. Xu Đoai (Hung Hoa) van thuoc giao phan Tay. Ngay 15 thang 4 nam 1895, Giao hoang Leo XIII đa cho tach 3 tinh Son Tay, Hung Hoa va Tuyen Quang thuoc giao phan Tay, đe thanh lap giao phan moi lay ten goi la Giao phan Tong toa Thuong Đang Ngoai (Tonkin Superioris), hay Thuong du Bac Ky, con goi la Giao phan Đoai, phong cho Giam muc Paul Raymond Loc lam Giam muc tien khoi. Khi thanh lap, Giao phan Đoai (Hung Hoa) co 16.950 tin đo, 24 linh muc (12 thua sai), 53 tu si, 28 tieu chung sinh, 11 giao xu, 96 giao ho . Đen nam 1924, Giao phan Tong toa Đoai đuoc Toa Thanh đoi ten thanh Giao phan Tong toa Hung Hoa.
Ban đau, Toa giam muc va nha tho chinh toa đuoc đat o thanh Hung Hoa, nay thuoc Tam Nong, Phu Tho. Ngay 2 thang 5 nam 1950, truong thu (tieu chung vien) bi thieu huy toan bo do chien tranh, nha tho chinh toa tai Hung Hoa bi linh Phap chiem đong. Vi vay, ngay 2 thang 11 nam 1950, Toa giam muc phai doi ve thi xa Son Tay (ngay nay la so 70 pho Le Loi). Vi tri nay ton tai cho đen ngay nay la Nha tho chinh toa Son Loc..
Ngay 24 thang 11 nam 1960, Toa Thanh thiet lap Hang Giao pham Viet Nam, đong thoi nang Giao phan Tong toa Hung Hoa len hang Giao phan chinh toa va đat Giam muc Phero Maria Nguyen Huy Quang lam Giam muc chinh toa đau tien, thuoc Giao tinh Ha Noi .
Theo so lieu thong ke ngay 31 thang 12 nam 2007, giao phan co 217.030 giao dan (chiem 3,15% dan so), 60 linh muc, 133 nu tu va 33 đai chung sinh Hien giao phan Hung Hoa đang trong qua trinh chia tach giao phan, theo thinh nguyen tu Giam muc giao phan.
Đia gioi giao phan: phia bac giap Tong giao phan Con Minh (Trung Quoc), phia tay bac giap Giao phan Đai Ly (Trung Quoc), phia nam giap giao phan Thanh Hoa, phia đong giap giao phan Lang Son va Cao Bang, giao phan Bac Ninh va tong giao phan Ha Noi, phia tay giap Hat Đai dien Tong toa Luang Prabang (Lao), phia tay nam giap Hat Đai dien Tong toa Vieng Chan (Lao).


To chuc đieu hanh giao phan Cai quan giao phan:
Giam muc Chinh toa: Đaminh Hoang Minh Tien
Đai dien Giam muc tai tinh Phu Tho: Linh muc Anton Nguyen Gia Nhang
Cac Uy ban:

Uy ban Bac ai Xa hoi
Uy ban Giao dan
Uy ban Giao ly Đuc tin
Uy ban Giao si va Chung sinh
Uy ban Loan bao Tin Mung
Uy ban Phung tu
Uy ban Thanh nhac va Nghe thuat Thanh
Uy ban Tu si
Uy ban Van hoa
Phu trach thong tin
Giao phan co 9 giao hat, 117 giao xu trong đo :

Giao hat Son Tay (tay thanh pho Ha Noi) gom 23 giao xu:
Chinh Toa - Phuong Tung Thien, thanh pho Ha Noi
Son Tay - 70 Le Loi, phuong Son Tay, thanh pho Ha Noi
Bach Loc - Xa Phuc Tho, thanh pho Ha Noi
Ben Thon - Xa Tay Phuong, thanh pho Ha Noi
Can Kiem - Xa Ha Bang, thanh pho Ha Noi
Cat Ngoi - Xa Duong Hoa, thanh pho Ha Noi
Di Nau - Xa Tay Phuong, thanh pho Ha Noi
Đuong Hong - Xa Hat Mon, thanh pho Ha Noi
Ha Hiep - Xa Hat Mon, thanh pho Ha Noi
Hoang Xa - Xa Quoc Oai, thanh pho Ha Noi
Moc Hoan - Xa An Khanh, thanh pho Ha Noi
Phu Cat - Xa Phu Cat, thanh pho Ha Noi
Phu Huu - Xa Hoa Lac, thanh pho Ha Noi
Phu Nghia (Ba Vi) - Xa Quang Oai, thanh pho Ha Noi
Phu Nghia (Thach That) - Xa Thach That, thanh pho Ha Noi
Thanh Mac - Xa Hat Mon, thanh pho Ha Noi
Thuan Noi - Xa Hat Mon, thanh pho Ha Noi
Tinh Lam - Xa Hung Đao, thanh pho Ha Noi
Trai Ro - Xa Kieu Phu, thanh pho Ha Noi
Trai Vang - Xa Phu Cat, thanh pho Ha Noi
Vinh Loc - Xa Tay Phuong, thanh pho Ha Noi
Vinh Tho - Xa Phuc Loc, thanh pho Ha Noi
Yen Khoai - Xa Quang Oai, thanh pho Ha Noi
Hat Ha Giang - Tuyen Quang - Đoan Hung (phan phia tay tinh Tuyen Quang ben huu ngan song Lo va cac xa phia bac tinh Phu Tho) gom 13 giao xu:
Tuyen Quang - 60 Luong Đinh Cua, phuong Minh Xuan, tinh Tuyen Quang
An Thinh - Xa Yen Son, tinh Tuyen Quang
Đong Đam - Xa Tay Coc, tinh Tuyen Quang
Ha Giang - Phuong Ha Giang 2, tinh Tuyen Quang
Ham Yen - Xa Ham Yen, tinh Tuyen Quang
La Hoang - Xa Chi Đam, tinh Phu Tho
My Bang - Phuong My Lam, tinh Tuyen Quang
Phu Lam - Phuong My Lam, tinh Tuyen Quang
Tan Quang - Xa Bac Quang, tinh Tuyen Quang
Trai Co - Xa Chi Đam, tinh Phu Tho
Van Đon - Xa Chan Mong, tinh Phu Tho
Van Du - Xa Chi Đam, tinh Phu Tho
Vinh Tuy - Xa Vinh Tuy, tinh Tuyen Quang
Hat Hoa Binh - Son La - Đien Bien (cac xa, phuong phia nam tinh Phu Tho va toan bo cac tinh Đien Bien, Son La) gom 9 giao xu:
Đien Bien - Xa Thanh An, tinh Đien Bien
Hoa Binh - Phuong Hoa Binh, tinh Phu Tho
Mai Yen - Xa Mai Son, tinh Son La
Moc Chau - Phuong Moc Chau, tinh Son La
Muong La - Xa Muong La, tinh Son La
Muong Nhe - Xa Na Bung, tinh Đien Bien
Phu Yen - Xa Phu Yen, tinh Son La
Son La - Phuong To Hieu, tinh Son La
Song Ma - Xa Song Ma, tinh Son La
Hat Yen Bai (đong nam tinh Lao Cai) gom 25 giao xu:
Yen Bai - Phuong Yen Bai, tinh Lao Cai
An Thinh - Xa Mau A, tinh Lao Cai
Bach Ha - Xa Thac Ba, tinh Lao Cai
Bao Ai - Xa Bao Ai, tinh Lao Cai
Bao Long - Phuong Au Lau, tinh Lao Cai
Đai An - Xa Quy Mong, tinh Lao Cai
Đai Phac - Xa Xuan Ai, tinh Lao Cai
Han Đa - Xa Thac Ba, tinh Lao Cai
Lac Hong - Xa Mau A, tinh Lao Cai
Lang Thip - Xa Lam Giang, tinh Lao Cai
Luc Yen - Xa Luc Yen, tinh Lao Cai
Mau Đong - Xa Mau A, tinh Lao Cai
Mong Son - Xa Bao Ai, tinh Lao Cai
Nhan Nghia - Xa Tran Yen, tinh Lao Cai
Phuc Loc - Phuong Au Lau, tinh Lao Cai
Quan Hao - Phuong Van Phu, tinh Lao Cai
Truc Lau - Xa Phuc Loi, tinh Lao Cai
Xuan Ai - Xa Xuan Ai, tinh Lao Cai
Yen Bai - To 38, phuong Yen Bai, tinh Lao Cai
Yen Binh - Xa Thac Ba, tinh Lao Cai
Yen Hop - Xa Xuan Ai, tinh Lao Cai
Yen Hung - Xa Mau A, tinh Lao Cai
Yen Phu - Xa Xuan Ai, tinh Lao Cai
Yen The - Xa Luc Yen, tinh Lao Cai
Yen Thinh - Xa Mau A, tinh Lao Cai
Hat Lao Cai - Lai Chau (bac tinh Lao Cai va toan bo tinh Lai Chau), gom 7 giao xu:
Lao Cai - Phuong Lao Cai, tinh Lao Cai
Bao Yen - Xa Bao Yen, tinh Lao Cai
Coc Leu - Phuong Lao Cai, tinh Lao Cai
Lai Chau - Phuong Đoan Ket, tinh Lai Chau
Pho Lu - Xa Bao Thang, tinh Lao Cai
Sa Pa - Phuong Sa Pa, tinh Lao Cai
Than Uyen - Xa Than Uyen, tinh Lai Chau
Hat Nghia Lo (nam tinh Lao Cai) gom 6 giao xu:
Nghia Lo - Phuong Trung Tam, tinh Lao Cai
Đong Lu - Phuong Trung Tam, tinh Lao Cai
Giang La Pan - Xa Phinh Ho, tinh Lao Cai
My Hung - Xa Hung Khanh, tinh Lao Cai
Phinh Ho - Xa Phinh Ho, tinh Lao Cai
Vinh Quang - Xa Lien Son, tinh Lao Cai
Hat Tay - Nam Phu Tho (cac xa phia tay tinh Phu Tho) gom 14 giao xu:
Đon Vang - Xa Thanh Son, tinh Phu Tho
Hien Quan - Xa Hien Quan, Phu Tho
Hoang Xa - Xa Tu Vu, tinh Phu Tho
Kiet Son - Xa Lai Đong, tinh Phu Tho
Lung Hien - Xa Hien Quan, Phu Tho
Luong Son - Xa Yen Son, tinh Phu Tho
Phu Lao - Xa Thanh Thuy, tinh Phu Tho
Thach Khoan - Xa Thanh Son, tinh Phu Tho
Thanh Lam - Xa Thanh Thuy, tinh Phu Tho
Thanh Uyen - Xa Hien Quan, tinh Phu Tho
Thuong Loc - Xa Thanh Thuy, tinh Phu Tho
Thuy Tram - Xa Thanh Thuy, tinh Phu Tho
Trai Son - Xa Tu Vu, tinh Phu Tho
Xuan Duong - Xa Đao Xa, tinh Phu Tho
Hat Tay - Bac Phu Tho (cac xa phia tay bac tinh Phu Tho) gom 13 giao xu:
Bang Gia - Xa Van Lang, tinh Phu Tho
Đong Can - Xa Yen Lap, tinh Phu Tho
Du Ba - Xa Cam Khe, tinh Phu Tho
Khong Tuoc - Xa Cam Khe, tinh Phu Tho
Mo Xuan - Xa Xuan Vien, tinh Phu Tho
Phi Đinh - Xa Vinh Chan, tinh Phu Tho
Phuong Vi - Xa Cam Khe, tinh Phu Tho
Ro Luc - Xa Phu Khe, tinh Phu Tho
Ta Xa - Xa Phu Khe, tinh Phu Tho
Tien Phong - Xa Phu Khe, tinh Phu Tho
Van Ban - Xa Van Ban, tinh Phu Tho
Van The - Xa Tien Luong, tinh Phu Tho
Yen Tap - Xa Phu Khe, tinh Phu Tho
Hat Đong-Nam Phu Tho (cac xa, phuong phia đong bac Phu Tho) gom 23 giao xu va 63 ho đao
Bai Dong - Xa Xuan Lung, tinh Phu Tho
Bong Lang - Xa Phung Nguyen, tinh Phu Tho
Cay Hong - Xa Phu My, tinh Phu Tho
Chieu Ung - Xa Chi Tien, tinh Phu Tho
Đong Xa - Xa Hoang Cuong, tinh Phu Tho
Đuc Phong - Xa Van Xuan, tinh Phu Tho
Gia Thanh - Xa Dan Chu, tinh Phu Tho
Ha Thach - Phuong Phong Chau, tinh Phu Tho
Lang Lang - Xa Phu My, tinh Phu Tho
No Luc - Phuong Nong Trang, tinh Phu Tho
Phu Lo - Xa Phu Ninh, tinh Phu Tho
Phu Tho - Phuong Phu Tho, tinh Phu Tho
Phung Thuong - Xa Đong Thanh, tinh Phu Tho
Thach Son - Xa Lam Thao, tinh Phu Tho
Tien Cat - 16B Đoan Ket, phuong Thanh Mieu, tinh Phu Tho
Tien Kien - Xa Xuan Lung, tinh Phu Tho
Tien Phu - Xa Tram Than, tinh Phu Tho
Tru Mat - Phuong Phu Tho, tinh Phu Tho
Van The - Phuong Phu Tho, tinh Phu Tho
Viet Tri - Phuong Viet Tri, tinh Phu Tho
Vinh Hoa - Phuong Nong Trang, tinh Phu Tho
Xom Buom - Xa Xuan Lung, tinh Phu Tho
Xuan Thanh - Phuong Phu Tho, tinh Phu Tho


Cac danh đia trong giao phan = Nha tho chinh toa va Toa Giam muc =

Nha tho xu Son Loc (Tong), thuoc phuong Trung Son Tram, thi xa Son Tay, Ha Noi, đuoc chon lam nha tho chinh toa cua giao phan sau khi nha tho cu tai Hung Hoa bi chien tranh tan pha. Nha tho co kien truc tuong đoi rong lon, kien co nhat giao phan .
Đia chi toa Giam muc Hung Hoa tai so 70 pho Le Loi, thi xa Son Tay, thanh pho Ha Noi .


= Thanh đia hanh huong =
Phap truong Nam Mau, Go Soi, Đen Thanh Tu Đao: đeu nam chung quanh thi xa Son Tay. Đai "Kinh Đang Tay Nam Tu vi đao Thien Chua", xay dung vao nam 1940 ngay tren bai Nam Mau la noi xua kia trieu đinh chem đau cac vi thanh tu đao Hung Hoa, gom linh muc Schoeffler (ten Viet: Đong) bi chem ngay 1 thang 5 nam 1859, linh muc Cornay (ten Viet: Tan) bi chem ngay 20 thang 9 nam 1837, Thay giang Phero Vu Van Truat (nguoi Ke Thiec, Son Tay) bi chem ngay 18 thang 12 nam 1938....
Đen thanh Đoan Van Van: đuoc xay cat trong khuon vien nha xu No Luc, xa Thuy Van, thanh pho Viet Tri, tinh Phu Tho.
Đen Thanh Phero Vu Van Truat: đuoc xay cat tai khuon vien nha xu Ha Thach, xa Ha Thach, thi xa Phu Tho, tinh Phu Tho.


= Cac đoi giam muc quan nhiem =

Ghi chu:

: Giam muc chinh toa
: Giam muc pho, Giam muc phu ta hoac Giam quan Tong Toa, Đai dien Tong Toa


Nhan vat Cong giao noi bat Linh muc Schoeffler (ten Viet: Đong)
Linh muc Cornay (ten Viet: Tan)
Thay giang Phero Vu Van Truat
Thay giang Phero Đoan Van Van


Xem them Giao phan Cong giao tai Viet Nam
Cong giao tai Viet Nam


Chu thich Tham khao Diocese of Hung Hoa, GCatholic.