Krypton la mot nguyen to hoa hoc co ky hieu Kr va so nguyen tu bang 36. La mot khi hiem khong mau, krypton co mat trong khi quyen Trai Đat duoi dang dau vet va đuoc co lap bang cach chung cat phan đoan khong khi long, va no thuong đuoc su dung cung cac khi hiem khac trong cac đen huynh quang. Krypton mang cac đac tinh hoa hoc cua khi tro trong phan lon cac ung dung thuc te nhung nguoi ta đa biet rang no co the phan ung tao ra hop chat voi flo. Krypton cung co the tao ra cac mat luoi voi nuoc khi cac nguyen tu cua no bi mac ket lai trong luoi cac phan tu nuoc.


Đac trung noi bat Krypton, truoc đay đuoc goi la mot khi tro do co đo hoat đong hoa hoc rat yeu, đuoc đac trung boi quang pho mau xanh luc va da cam ruc ro. No la mot trong cac san pham phan ra hat nhan cua urani. Krypton o dang ran la chat ket tinh mau trang voi cau truc tinh the la hinh lap phuong tam mat, đay cung la tinh chat chung cua moi "khi hiem".


Lich su Krypton (tieng Hy Lap kryptos co nghia la "an") đuoc William Ramsay va Morris Travers phat hien nam 1898 trong phan con lai cua khong khi long khi cho bay hoi gan het moi thanh phan. Neon đuoc phat hien bang cach tuong tu trong cung mot cong trinh chi vai tuan sau đo. William Ramsay đuoc trao giai Nobel hoa hoc nam 1904 vi phat hien ra cac nguyen to thuoc nhom khi hiem. Nam 1960 mot thoa thuan quoc te đa xac đinh đo dai cua met theo thuat ngu cua buoc song anh sang phat ra tu mot đong vi cua krypton. Thoa thuan nay đa thay the cho met tieu chuan cu đuoc đat o Paris – la mot thanh kim loai đuoc lam tu hop kim platin-iridi (met cu nay đuoc uoc luong bang mot phan muoi trieu cua mot phan tu chu vi Trai Đat tinh theo hai cuc). Vao thang 10 nam 1983 thi tieu chuan krypton nay cung đa đuoc Bureau International des Poids et Mesures (Uy ban đo luong quoc te) thay the. Met hien nay đuoc đinh nghia nhu la khoang cach ma anh sang co the vuot qua trong chan khong trong 1/299.792.458 s.


Su pho bien Trai Đat luu giu tat ca khi hiem ke tu khi no co mat luc Trai Đat hinh thanh tru heli. Nong đo cua khi nay trong khi quyen Trai Đat la khoang 1 ppm. No co the tach ra tu khong khi hoa long bang chung cat phan đoan. Luong krypton trong khong gian thi chua chac chan va co nguon goc tu hoat đong cua thien thach va tu gio Mat Troi. Cac đo đac đau tien cho rang krypton rat phong phu trong khong gian.


Hop chat Giong nhu cac khi hiem khac, krypton noi chung đuoc coi la tro ve mat hoa hoc. Tuy nhien, cac nghien cuu tu nam 1962 tro đi đa kham pha ra mot so hop chat hoa hoc cua krypton. Đifluoride krypton đa đuoc tao ra voi khoi luong tinh bang gam va co the san xuat bang mot so cach khac nhau. Cac fluoride va muoi khac cua oxoaxit krypton cung đa đuoc tim thay. Cac phan tu-ion ArKr+ va KrH+ cung đa đuoc nghien cuu va co chung cu cho thay su ton tai cua KrXe hay KrXe+.


Đong vi Krypton nguon goc tu nhien bao gom 5 đong vi on đinh va 1 đong vi phong xa nhe. Vach quang pho cua krypton de dang đuoc tao ra voi mot so đuong rat sac net. Kr81 la san pham cua cac phan ung trong khi quyen cua cac đong vi nguon goc tu nhien khac cua krypton. No la đong vi phong xa voi chu ky ban ra 250.000 nam. Giong nhu xenon, krypton rat de bay hoi khi no gan voi nuoc be mat va vi the Kr81 đuoc su dung đe xac đinh nien đai cua nuoc ngam co (50.000–800.000 nam).
Kr85 la đong vi phong xa voi chu ky ban ra 10,76 nam, đuoc tao ra bang cac phan ung phan ra hat nhan cua Uranium va Plutonium. Cac nguon tao ra no bao gom cac thu nghiem bom nguyen tu, lo phan ung hat nhan va su giai phong Kr85 trong qua trinh tai che cac thanh nhien lieu tu cac lo phan ung hat nhan. Nguoi ta cung ghi nhan la co su chenh lech ve nong đo cua Kr85 o Bac cuc va Nam cuc la khoang 30%. O Bac cuc nong đo nay cao hon do mot thuc te la phan lon đong vi nay đuoc tao ra o Bac ban cau va su hoa tron khong khi giua hai ban cau dien ra tuong đoi cham.


Laser fluoride krypton Mot trong cac ung dung chinh cua krypton la laser fluoride krypton. Mot luong nang luong nhat đinh đuoc truyen vao đe lam cho khi krypton phan ung voi khi flo đe tao ra fluoride krypton (KrF2).
Hop chat bi phan huy ngay sau khi viec cung cap nang luong bi ngung lai. Trong qua trinh phan huy, luong nang luong du thua đuoc luu tru trong hop chat se đuoc thoat ra duoi dang nang luong laser manh.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Krypton tai Wikimedia Commons
Muc tu Krypton o WebElements (van toc truyen am trong krypton long)
Laser florua krypton Luu tru ngay 3 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine