Thanh Xuong Giang la mot thanh co hien chi con lai phe tich tai tinh Bac Giang, Viet Nam. Đay la thanh đuoc nha Minh xay dung vao đau the ky XV sau khi xam chiem Đai Ngu. Thanh ton tai đen nam 1427 thi bi nghia quan Lam Son ha trong tran Xuong Giang.


Vi tri Thanh nam ben Quoc lo 1A cu (nay co ten la đuong Xuong Giang) va đuong sat Ha Noi – Đong Đang. Truoc kia thanh thuoc đia phan xa Đong Nham (con goi la lang Thanh), huyen Bao Loc, tong Tho Xuong, phu Lang Giang; nay thuoc phuong Xuong Giang o phia đong bac thanh pho Bac Giang.


Lich su Theo cac su lieu, sau khi chiem đuoc Đai Ngu vao nam 1407, nha Minh lap cac so ve va cho xay đap cac thanh luy o cac noi xung yeu đe phong thu. Thanh Xuong Giang cung đuoc xay dung trong khoang thoi gian nay, khi nha Minh thanh lap Xuong Giang ve. Đay la tri so cua phu Lang Giang va la thanh luy kien co nhat cua quan Minh an ngu đuong lien lac tu Đong Quan (Ha Noi) đen bien gioi. Toa thanh co quy mo kha lon, đuoc xay dung tren mot khu đat cao rao gan song Thuong.
Thanh Xuong Giang co hinh chu nhat, chieu dai theo huong đong tay khoang 600 m, chieu rong theo huong bac nam khoang 450 m. Dien tich cua thanh khoang 27 ha, tuong đuong 70 mau Bac Bo. Tuong thanh đap bang đat cao va day, bon goc đap bon phao đai cao hon mat thanh khoang 4 m, phia ngoai thanh co hao sau bao boc. Trong thanh phan chia thanh tung khu vuc: so chi huy, doanh trai, nha giam, kho luong thuc. Tai đay co khoang 2.000 quan Minh duoi su đieu hanh cua đo chi huy Ly Nham, tri phu Luu Tu Phu, va cac tuong Kim Dan, Co Phuc, Phung Chi, Luu Thuan. So chi huy đuoc đat tren mot khu đat cao o khoang giua thanh.
Đay cung la toa thanh tren đuong tiep vien cua quan Minh đen Đong Quan ma nghia quan Lam Son mat nhieu thoi gian nhat đe đanh ha, trong khi cac thanh khac tren tuyen nhu Đieu Dieu, Thi Cau đa lan luot đau hang. Ngay 28 thang 9 nam 1427 (mong 8 thang 9 nam Đinh Mui), nghia quan Lam Son moi ha đuoc thanh sau nhieu thang vay ham. Sau khi nuoc Đai Viet gianh lai đuoc đoc lap, tri so cua phu Lang Giang tiep tuc đat tai thanh Xuong Giang vao thoi Le–Mac truoc khi đuoc chuyen ve đia phan xa Chau Trien, huyen Phuong Nhan vao thoi Nguyen.


Vet tich Sau nhieu the ky, cac cong trinh tai thanh đa bi pha huy phan lon. Tuy nhien chan thanh phia đong bac van con rong đen 25 m, mat thanh con lai co cho rong đen 20 m va cao hon mat ruong toi 4 m, rieng bo thanh phia tay hau nhu bi san lap hoan toan. Day hao bao boc quanh thanh hien mac du đa bi san lap lam ruong gan het nhung dau vet con lai van rong đen 15 m va sau đen 1 m. Thanh gom bon cua trong theo 4 huong, trong đo cua chinh trong ve huong tay nhung nay chi con lai cua phia đong. O moi cua co mot ruong tron, rong toi hon 1 sao, sau đen ngang vai, dan van goi la "đau đong quan". Đuong thoat nuoc cua thanh chay qua cua phia nam va cua phia tay.
Trong khu noi thanh hien nay van con lai nhieu go đat cao thap khac nhau, noi bat trong so đo la khu "đoi quan Ngo" nam hoi chech ve phia đong bac voi chu vi khoang 30 m thuoc đat cua lang Ha Vi đuoc chia sau khi giai phong thanh. Cac kho luong thuc, vu khi, trai quan đuoc xay dung quanh khu nay, sat bo thanh phia bac. Qua trinh canh tac, nguoi dan đao đuoc nhieu thoc gao chay đen, chan đa tang lon, đan đa cac loai voi nhieu kich thuoc, đuong kinh 3–12 cm. Cac hien vat đang đuoc bao tang đia phuong luu giu. Đan đa đuoc tim thay nhieu nhat o goc đong bac va tay bac thanh, lan trong đam than tro ngay canh chan thanh. Ben canh đo con phat hien nhieu hon ke chan cot cung bang đa, cu the la bang đa muoi hoac đa voi, xep thanh hang loi voi nhieu loai to nho khac nhau. Ngoai ra, trong thanh con kha nhieu hien vat bang đat nung nhu gach, ngoi, sanh, su thuoc thoi Ly, Tran, Le.
So Van hoa, The thao va Du lich tinh Bac Giang đa phoi hop voi Vien Khao co hoc to chuc hai đot khai quat khao co tai thanh Xuong Giang vao cac nam 2008 va 2011–2012. Rieng trong đot khai quat nam 2012, cac nha khao co con thu đuoc xuong đong vat.


Khu di tich Ngay 22 thang 1 nam 2009, Bo Van hoa, The thao va Du lich ban hanh Quyet đinh so 293/QĐ-BVHTTDL cong nhan di tich lich su Đia điem Chien thang Xuong Giang tai thanh Xuong Giang (gom cac điem: cua Đong Bac, cua Đong, cua Bac, cua Tay Nam, cua Nam, khu trung tam, dau vet tuong thanh phia Đong, đoan song Xuong Giang, ho khai quat so 2, ho khai quat so 3, gieng phu, đen Thanh) la di tich cap quoc gia.
Ngay 21 thang 5 nam 2015, Bo Van hoa, The thao va Du lich co van ban so 2002/BVHTTDL-DSVH thoa thuan đieu chinh du an bao ton, ton tao va phat huy gia tri di tich chien thang Xuong Giang bao gom cac hang muc: xay dung đen tho anh hung nghia si Xuong Giang, nghi mon, binh phong, ta vu, huu vu, lau chuong, lau trong, am hoa so, nha thu tu...; ton tao san vuon, ho nuoc va ha tang ky thuat. Đen Xuong Giang đuoc khanh thanh vao ngay 2 thang 2 nam 2017.
Ngay 31 thang 12 nam 2019, di tich lich su Đia điem Chien thang Xuong Giang đuoc xep hang di tich quoc gia đac biet theo Quyet đinh so 1954/QĐ-TTg cua Thu tuong Chinh phu.


Chu thich