Song Columbia (con đuoc biet đen la Wimahl hay song Big (song lon) đoi voi nguoi My ban đia noi tieng Chinook song tren nhung khu vuc thap nhat gan dong song) la con song lon nhat vung Tay Bac Thai Binh Duong cua Bac My. No đuoc đat theo ten cua Columbia Rediviva, con tau đau tien tu the gioi phuong tay đuoc ghi nhan đa du hanh len dong song nay. Dong song keo dai tu tinh bang British Columbia cua Canada đi qua tieu bang Washington cua Hoa Ky; hinh thanh phan lon ranh gioi giua tieu bang Washington va Oregon truoc khi đo ra Thai Binh Duong. Con song dai 2.000 km (1.243 dam Anh), va luu vuc nhan nuoc la 668.217 km² (258.000 dam vuong).
Tinh theo luu luong nuoc, song Columbia la con song lon nhat chay vao Thai Binh Duong tu Bac My va la con song lon thu tu tai Hoa Ky. Dong nuoc manh cua song va đo cao đo xuong lon tren mot đoan đuong tuong đoi ngan lam cho no co tiem nang rat lon đe san xuat đien nang. Song Columbia la con song san xuat thuy đien lon nhat Bac My voi 14 đap thuy đien tai Hoa Ky va Canada.
Song Columbia va cac song nhanh cua no la noi sinh song cua vo so cac loai ca di cu giua cac song nhanh nuoc ngot nho va Thai Binh Duong. Cac loai ca nay - đac biet la nhung loai thuoc nhieu nhom ca hoi khac nhau - đa va đang la phan quan trong cua he sinh thai song va kinh te đia phuong trong hang ngan nam qua.
Viec khai thac dong song đe phuc vu con nguoi va mot so truong hop o nhiem cong nghiep đa rat nhieu lan đi nguoc voi viec bao ton he sinh thai ke tu khi nguoi My va nguoi chau Au bat đau đen đinh cu trong khu vuc nay trong the ky 18. Viec "loi dung dong song" nhu trong van hoa binh dan cua the ky 20 thuong dien ta bao gom viec nao vet đay song cho tau thuyen lon luu thong, san xuat nang luong nguyen tu, nghien cuu va che tao vu khi nguyen tu, xay đap san xuat thuy đien, tuoi tieu, hang hai, va kiem soat lut loi.


Luu vuc song Voi luu luong nuoc chay trung binh hang nam khoang 7.500 m³/s (265.000 ft³/s), song Columbia la song lon nhat tinh theo luong nuoc chay vao Thai Binh Duong tu Bac My, va la con song lon thu tu cua Hoa Ky. Tinh theo luu vuc nhan nuoc va chieu dai thi song Columbia lan luot đung hang 6 va hang 12 tai Hoa Ky. Luu luong nuoc chay ky luc lon nhat cua song la 35.113 m³/s (1.240.000 ft³/s) vao thang 6 nam 1984. Con song chay tren đoan dai 2.000 km (1.243 dam Anh) tu đau nguon đen Thai Binh Duong, trong đo 1.199 km (745 dam) la tren lanh tho Hoa Ky, nhan nuoc tu luu vuc rong khoang 673.400 km² (260.000 dam vuong), trong đo khoang 85% la trong lanh tho Hoa Ky. Luu vuc nhan nuoc cua song bao phu gan nhu ca tieu bang Idaho, nhieu phan lon cua tinh bang British Columbia, tieu bang Oregon, tieu bang Washington, va phan nho mot so cac tieu bang lan can.
Ho Columbia nam o cao đo 808 met (2.650 ft) hinh thanh thuong nguon cua song Columbia trong day nui Rocky phia Canada o mien nam tinh bang British Columbia (ten tinh bang nay xuat phat gian tiep tu ten dong song). Trong khoang 320 km (200 dam) đau tien, song Columbia chay theo huong tay bac qua ho Windermere va thi tran Invermere roi theo huong tay bac đen Golden vao trong ho Kinbasket. Sau đo con song uon gap ve huong nam (tai "Big Bend" hay la "khuc quanh lon"), đi qua ho Revelstoke va cac ho Arrow đen thanh pho Castlegar nam tren noi hop luu giua song Columbia voi ha luu song Kootenay va la mot trong ba trung tam chinh cua vung Tay Kootenay, voi Nelson nam gan ho Kootenay va Trail ngay o ha nguon, gan noi hop luu cua song Columbia voi song Pend Oreille ngay phia bac bien gioi Hoa Ky-Canada.
 Con song tao thanh ranh gioi phia nam va phia đong cua Khu danh rieng cho nguoi ban tho Colville, va ranh gioi phia tay cua Khu danh rieng cho nguoi ban tho Spokane.
Sau đo song Columbia uon khuc qua vung đat đia chat bao mon cua Đong Washington chay ve huong tay nam roi quay ve huong nam sau đo ve huong đong nam gan noi hop luu voi song Wenatchee trong Trung Washington. Đoan chu C cua dong song con đuoc biet ten la "Big Bend" co nghia la "khuc quanh lon"; trong Cac tran lut Missoula (10.000 đen 15.000 nam truoc đay), phan nhieu nuoc theo con đuong truc tiep hon chay ve phia nam qua Grand Coulee ma sau cac tran lut tro nen kho can cho đen khi đap Grand Coulee đuoc xay giua the ky 20.
Con song chay ngang qua San khau ngoai troi Gorge noi tieng o Tay Bac — va roi chay qua Khu nghien cuu hat nhan Hanford. Song Snake nhap vao song Columbia tai khu vuc Tri-Cities. Hanford Reach, mot đoan song Columbia giua Đap Ghenh thac Priest va Tri-Cities, la đoan phia Hoa Ky duy nhat cua dong song đuoc đe chay tu do ma khong bi chan boi cac con đap. Song Columbia tao khuc cong đot ngot ve phia tay tai ranh gioi Washington-Oregon. Song tao ranh gioi giua hai tieu bang trong khoang 480 km cuoi (300 dam) hanh trinh cua no truoc khi đo ra bien.
Con song nay la mot trong ba con song duy nhat chay xuyen qua day nui Cascade (hai con song kia la song Klamath phia nam Oregon va song Pit phia bac California) ngay khoang giua The Dalles, Oregon va Portland hinh thanh hem nui song Columbia. Hem nui nay noi tieng vi co gio đeu đan va manh, co phong canh đep, va la mot nut giao thong quan trong.
Song tiep tuc chay ve huong tay, uon khuc đot ngot ve huong bac-tay bac giua Portland, Oregon va Vancouver, Washington tai noi hop luu voi song Willamette. Tai đay song chay kha cham va roi đo ra Thai Binh Duong ngay sau khi đi qua Astoria, Oregon tai con cat Columbia. Con cat nay la mot bai cat nong thap khien cho cua song la mot trong nhung khu vuc nguy hiem nhat cho tau be đi lai tren the gioi.


Đia chat Hoat đong nui lua trong khu vuc dien ra khoang 40 trieu nam truoc vao the Eocen đa tao thanh phan nhieu canh quan ma song Columbia chay qua. Vao the Pleistocen (thoi ky bang ha gan đay, 2 trieu đen 700.000 nam truoc đay), con song đa xuyen pha đuoc day nui Cascade hinh thanh hem nui song Columbia.
Con song cung voi luu vuc nhan nuoc cua no đa trai qua mot so tran lut vi đai cua the gioi đuoc biet đen ve cuoi thoi ky bang ha gan đay. Su tan đinh ky cac đap bang o ho bang Missoula tao ra luong nuoc gap 10 lan luong nuoc chay cua tat ca cac con song tren the gioi cong lai cung nhu gap 40 lan tren khoang thoi gian 1.000 nam.
Cac muc nuoc trong cac tran lut Missoula đa đuoc uoc tinh vao khoang 381 m (1.250 ft) tai hem Wallula, 253 m (830 ft) tai đap Bonneville, va 122 m (400 ft) tren Portland, Oregon ngay nay. Su tran ngap nuoc đinh ky tu cac tran lut tren vung thap hon cua cao nguyen song Columbia đa tich tu nhieu tram tich duoi cac ho tao nen lop phu sa giau khoang chat giup cho nong nghiep phat trien thoi nay. Chung cung hinh thanh nhieu đac điem đia chat bat thuong nhu vung đat bi xam thuc co nhieu kenh tu nhien o Đong Washington.


Nguoi ban xu cua dong song Con nguoi đa sinh song trong vung Luu vuc song Columbia tren 10.000 nam. Trong thap nien 1990, xuong cot cua mot nguoi (đuoc goi la Nguoi Kennewick) đuoc tim thay gan Kennewick, Washington va đuoc xac đinh nien đai la thuoc thien nien ky 8 truoc cong nguyen. Viec kham pha nay đa kich thich mot cuoc tranh luan trong cong đong khoa hoc ve nguon goc cua con nguoi song tai Bac My, va cung nhom len mot cuoc tranh cai keo dai ve van đe cong đong nguoi ban tho My hay cong đong khoa hoc co quyen giu va/hay nghien cuu nhung xuong cot nguoi nay.
Thac Celilo la mot trung tam van hoa va kinh te trong khoang 10.000 nam; cac thuong nhan đa tu ve đay tu khap mien tay Bac My đe trao đoi mua ban, bi loi cuon phan nhieu boi luong ca hoi doi dao. Viec xay dung Đap The Dalles trong giua the ky 20 đa khien mot cong đong thinh vuong nguoi ban tho My phai di tru noi khac; su tien đoan cua Cong binh Luc quan Hoa Ky ve mot nen kinh te tuoi sang va đay viec lam doc theo con song đa khong xay ra.
Mot so bo lac nguoi ban tho My van tiep tuc hien dien ngay nay cung nhu trong lich su tren song Columbia. Nguoi Sinixt song tren phan đat Canada; nguoi Colville, Spokane, Yakama, Nez Perce, Umatilla, cac bo lac Warm Springs song doc theo dong song thuoc Hoa Ky. Doc thuong nguon song Snake va song Salmon co cac bo lac Shoshone Bannock. Gan ha luu song Columbia co cac bo lac Cowlitz va Chinook. Cac bo lac Yakama, Nez Perce, Umatilla, va Warm Springs đeu co hiep uoc đuoc quyen đanh bat ca doc theo song Columbia va nhung con song nhanh.


The gioi tham hiem dong song Nam 1775, Bruno de Heceta tro thanh nguoi chau Au đau tien kham pha ra cua song Columbia. Theo khuyen cao cua cac si quan cua minh, ong đa khong tham hiem dong song vi ong thieu nhan luc va dong nuoc rat manh. Ong xem no nhu la mot cai vinh va goi no la Ensenada de Asuncion. Sau nay nhung ban đo Tay Ban Nha dua vao kham pha cua ong đa co ghi ro mot con song đuoc ghi chu la Rio de San Roque.
Thuyen truong buon da thu nguoi Anh la John Meares tim con song dua vao cac ban bao cao cua Heceta nam 1788. Ong đoc sai chi tiet luong song va ket luan rang con song that su khong ton tai. Trung ta Hai quan Hoang gia Anh la George Vancouver đi tau ngang qua cua song vao thang 4 nam 1792 va quan sat thay su thay đoi mau sac cua nuoc nhung ong chap nhan bao cao cua Meares va tiep tuc chuyen hanh trinh cua minh.
Ngay 11 thang 5 nam 1792, Thuyen truong Robert Gray cua My đa tien hanh đi thuyen vao song Columbia va tro thanh nha tham hiem đau tien đi vao con song. Gray đa du hanh đen Tay Bac Thai Binh Duong đe trao đoi mua ban da thu tren mot con tau tu nhan ten la Columbia Rediviva; ong đat ten con song nay theo ten cua chiec tau. Gray luu lai 9 ngay mua ban gan cua song, roi bo đi ma khong tien xa hon 21 km (13 dam) len thuong nguon. Chang bao lau sau đo Vancouver biet rang Gray đa tuyen bo la đa tim đuoc con song co the luu thong va chinh Vancouver đa tu đi đieu tra. Thang 10 nam 1792, Vancouver phai đai uy hai quan William Robert Broughton, nguoi chi huy thu hai sau ong, đi nguoc len dong song. Broughton đi thuyen nguoc dong khoang vai dam roi tiep tuc cuoc hanh trinh bang xuong nho. Ong đi xa đen tan Hem nui song Columbia khoang 160 km (100 dam Anh) o thuong nguon. Ong nhin thay va đat ten nui Hood cung nhu mui đat Vancouver, gan thanh pho Vancouver, Washington ngay nay. Ong cung chinh thuc tuyen bo chu quyen con song, luu vuc va duyen hai xung quanh cua no cho Vuong quoc Anh. Viec kham pha ra song Columbia cua Gray đuoc Hoa Ky dung đe cung co tuyen bo chu quyen cua minh đoi voi Xu Oregon ma cung bi Nga, Vuong quoc Anh, Tay Ban Nha va cac quoc gia khac tuyen bo chu quyen.
Nhung nha tham hiem Phap goi song Columbia la Ouragan (co nghia la: "bao tap"). Tu nay la mot trong cac tu ngu co ve hop ly ve nguon goc cua ten goi Oregon.

Hai nha tham hiem My Lewis va Clark đa ve bieu đo nhung vung đat rong lon phia tay cua song Missouri ma chua co tren cac ban đo va ho du hanh xuong song Columbia tren chang cuoi cuoc hanh trinh cua ho nam 1805. Ho tham hiem xa ve phia thuong nguon toi Đao Bateman gan Tri-Cities, Washington ngay nay. Chuyen đi cua ho ket thuc tai cua song.
Nha tham hiem Canada David Thompson cua Cong ty North West đa song qua mua đong 1807–1808 tai Kootenae House gan thuong nguon cua song Columbia o Invermere, British Columbia ngay nay. Nam 1811, ong du hanh theo song Columbia đen Thai Binh Duong va tro thanh nguoi Au-My đau tien đi het chieu dai cua con song.
Nam 1825, nhan danh Cong ty Hudson's Bay, bac si John McLoughlin thiet lap Đon Vancouver (hien nay la Vancouver, Washington) tren bo song Columbia lam tong hanh dinh mau dich tai vung nay. Vao thoi đo, đon Vancouver la khu đinh cu cua nguoi chau Au lon nhat trong vung tay bac. Moi nam, tau thuyen đen tu London (qua nga Thai Binh Duong) đua đo tiep lieu va hang hoa mua ban đe đoi lay da thu. Đoi voi nhieu nguoi dan đinh cu, đon tro thanh chang dung chan cuoi cung tren đuong mon Oregon đe mua tiep lieu va đat truoc khi bat đau dung nghiep cua minh tai đay. Vi no nam ngay thuy lo đi len song Columbia, tam anh huong cua Đon Vancouver đa vuon toi tu Alaska đen California va tu day nui Rocky đen quan đao Hawaii.
Buoc sang the ky 20, su kho khan trong viec đi lai bang tau thuyen tren song Columbia đuoc xem la mot tro ngai trong viec phat trien kinh te vung Vuong quoc Noi đia phia đong Day nui Cascade. Viec nao vet va xay đap theo sau đo đa vinh vien thay đoi dong song, ngan chan dong chay tu nhien cua no nhung cung mang lai loi ich la san xuat đien, thuy loi tuoi tieu hoa mau, luu thong tren song va nhung loi ich khac nua đoi voi vung nay.


Luu thong tren song Thuyen truong My Robert Gray la nguoi tay phuong đau tien thanh cong vuot qua Con cat Columbia va đi vao song trong chuyen hanh trinh cua ong nam 1792. Theo sau ong it lau la Đai ta hai quan Anh George Vancouver, nguoi đa tham hiem con song len tan noi hop luu voi song Sandy; hai su kien nay rat noi bat trong viec tuyen bo chu quyen cua ca Vuong quoc Anh va Hoa Ky đoi voi Xu Oregon.
Viec su dung tau hoi nuoc bat đau vao nam 1850, đa gop phan vao viec đinh cu nhanh va phat trien kinh te vung nay. Tau hoi nuoc hoat đong tai mot so noi: tren nhung vung thap cua con song tu Thai Binh Duong đen ghenh thac Cascades, tu day nui Cascade đen thac Celilo, va tu Celilo đen noi hop luu voi song Snake; tren vung Wenatchee phia đong cua tieu bang Washington; tren cac ho Arrow cua tinh bang British Columbia; va tren cac song nhanh nhu song Willamette va song Snake. Tau thuyen, ban đau chay bang cui đot, cho ca nguoi va hang hoa khap vung trong nhieu nam. Cac tuyen xe lua phuc vu noi lien cac thuy lo noi ma tau hoi nuoc khong chay đuoc vi thac nuoc ngan cach tren nhung vung phia duoi thap cua con song. Trong thap nien 1880, cac tuyen xe lua cua cac cong ty nhu Cong ty Thuy lo va Đuong sat Oregon (Oregon Railroad and Navigation Company) va Cong ty Van tai Shaver bat đau cung cap them dich vu tau hoi nuoc nhu cac ket noi giao thong chinh doc theo con song.
Viec cai bien song Columbia nham lam cho giao thong đuong thuy de dang hon đa đuoc tien lieu vao đau nam 1881, va tiep tuc đen ngay nay. Con cat Columbia, mot bai cat luon thay đoi o cua song lam cho luu thong giua song va Thai Binh Duong kho khan va nguy hiem. Them vao đo co vo so cac ghenh thac doc con song lam cho viec đi lai bang đuong thuy tren song gap nhieu trac tro. Viec bien đoi con song đa bao gom viec xay dung cac vach ngan hay đe chan song đe giu cho long song khong bi dich chuyen theo thoi gian o tai cua song, nao vet long song, va xay dung cac kenh va au thuyen.
Cac vach ngan va đe chan song đau tien đuoc xay vao nam 1886  đa noi rong thuy lo cua con song vao trong đai duong. Dong chay va cac bai cat đang dich chuyen phia ben duoi mat nuoc van la mot moi đe doa đoi voi tau thuyen đi vao song vi the cac vach chan va đe chan song luon đuoc bao tri. Ngay nay, cac tau cho hang đai duong co the chay xa len thuong nguon đen Portland va Vancouver, va cac xa lan co the đi vao sau noi đia toi tan Lewiston, Idaho va Đong Washington.
Cac au thuyen đuoc xay đau tien vao nam 1896 quanh Ghenh thac Cascade, giup tau thuyen đi an toan qua hem nui song Columbia. Kenh Celilo đi ngang qua Thac Celilo đuoc mo cho luu thong vao nam 1915.
Nam 1891, song Columbia đuoc nao vet luong đe gia tang viec cho hang hoa; luong song giua đai duong va Portland/Vancouver đuoc vet sau tu 5,2 met (17 ft) đen 7,6 met (25 ft). Nhat bao The Columbian đa keu goi vet sau long song đen 12,2 met (40 ft) vao đau nam 1905 nhung đo sau đo khong đat đuoc cho đen nam 1976.
Trong giua the ky 20, viec xay dung cac con đap đa nhan chim cac thac nuoc gan mot loat cac ho chua nuoc, va cac au thuyen đa cho phep cac con tau va xa lan đi qua de dang tu ho chua nuoc nay sang ho chua nuoc khac. Mot kenh luu thong chay dai toi Lewiston, Idaho doc theo song Columbia va song Snake đuoc hoan thanh nam 1975.
Su kien Nui lua St. Helens phun vao nam 1980 đa gay ra cac vu đat lo trong khu vuc lam giam đo sau cua song Columbia xuong con 7,6 met (25 ft) trong mot đoan dai 6,5 km (4 dam) khien lam ngung tre nen kinh te cua Portland.
Nam 1999, Quoc hoi Hoa Ky cho phep nao vet phan ha luu song Columbia giua Portland va Astoria tu 12 đen 13 met (40–43 ft). Đo sau 13 met se giup cho cac tau thuyen van tai lon hay tau cho ngu coc co the toi Portland va Vancouver.
Tuy nhien du an nay bi chong đoi vi quan ngai rang no se khuay đong cac chat can ba đoc hai nam duoi long song. Nhom hoat đong moi truong Tay Bac co tru so o Portland đa nop đon kien chong Cong binh Luc quan Hoa Ky nhung đa bi toa Phuc tham Hoa Ky bac bo đon kien vao thang 8 nam 2006.
Du an bao gom nhieu bien phap giam bot hu hai moi truong; thi du, cu moi 4.000 m² (1 mau Anh) đat ngap nuoc bi hu hai boi ke hoach nay thi Cong binh Luc quan Hoa Ky phai tai tao 49.000 m² (12 mau Anh) vung đat ngap nuoc. Vao đau nam 2006, Cong binh Luc quan Hoa Ky đa lam đo khoang 189 L (50 gallon) dau may thuy luc xuong song Columbia tao ra nhieu loi chi trich tu cac to chuc moi truong.
Cac cuoc nghien cuu cho du an nay đa đuoc tien hanh tu đau nam 1990, va gay nhieu tranh cai tu luc khoi su. Sau khi đuoc chap thuan vao nam 1999, viec thuc hien bat đau vao nam 2005, va hy vong se hoan thanh vao nam 2010. Chi phi cua du an đuoc uoc tinh vao khoang 150 trieu đo la. Chinh phu lien bang đong gop 65%, Oregon va Washington moi tieu bang đong gop 27 trieu, va sau cang đia phuong cung tham gia đong gop chi phi.


Cac con đap: "khai thac" dong song Nam 1902, Cuc quan ly nguon nuoc Hoa Ky đuoc thanh lap đe giup phat trien kinh te cac tieu bang mien tay kho han. No luc ban đau la Du an Long chao Columbia vung Trung Washington nham xay cac con đap đe tuoi tieu hoa mau; voi viec Chien tranh the gioi thu hai bung no, viec tap trung xay đap đa chuyen sang san xuat thuy đien. Cac no luc thuy loi đuoc tiep tuc sau chien tranh.
Phat trien song đuoc thuc hien theo nen tang cua Hiep uoc Song Bien gioi Quoc te giua Hoa Ky va Canada. Trong thap nien 1960, Hoa Ky va Canada đa ky Hiep uoc song Columbia. Canada đong y xay đap va cung cap noi lam ho chua nuoc va Hoa Ky đong y cung ung truoc phan nua loi ich nang luong ha nguon ngay cang gia tang cua Hoa Ky đuoc uoc tinh la 5 nam. Canada đap ung nghia vu cua minh theo hiep uoc bang cach xay 3 đap (hai tren song Columbia va mot tren song Duncan), đap cuoi cung xay xong vao nam 1973.
Ngay nay, dong chinh cua song Columbia co 14 đap (3 tai Canada, 11 tai Hoa Ky.) Bon đap chinh va bon đap tren song Snake thap hon co au thuyen đe cho phep tau thuyen qua lai. Vo so cac con song nhanh cua song Columbia co đap dung cho thuy đien va/hoac tuoi tieu hoa mau. Cac đap nham vao vo so nhung nhu cau gom co kiem soat lu lut, giao thong đuong thuy, đieu hoa dong chay, giu va giao nuoc, cai tao đat cong cong va cac khu danh rieng cho nguoi ban tho, va san xuat thuy đien. Nhieu song nhanh cua song cung co đap; 4 tren Song Snake thap hon co nhung au thuyen, cho phep tau thuyen đi tu đai duong len đen Lewiston, Idaho.
Cac con đap lon hon cua Hoa Ky do chinh phu Hoa Ky lam chu va quan ly (mot so cua Cong binh Luc quan Hoa Ky, mot so cua Cuc quan ly nguon nuoc Hoa Ky), trong luc khu vuc cong chanh va cac cong ty nang luong tu nhan kiem soat nhieu đap nho hon.
Viec dung len cac con đap đa thay đoi ngoan muc phong canh va he sinh thai cua con song. Co luc song Columbia la mot trong nhung he thong song san sinh nhieu ca hoi nhat tren the gioi. Cac khu vuc đanh bat ca truoc đay, noi bat nhat la thac Celilo o phia đong hem nui song Columbia, đa co dau hieu giam sut đang ke so luong ca doc theo song Columbia trong the ky qua. Su hien dien cua cac đap cung voi viec đanh bat ca qua nhieu đa đong vai tro chinh trong viec giam luong ca hoi. Thang ca đa đuoc xay dung tai mot so đap đe giup ca boi nguoc dong len noi sinh san. Đap Grand Coulee khong co thang ca nao va hoan toan chan đuong cua ca di cu len nua thuong luu cua he thong song Columbia.


= Thuy loi =
Du an Luu vuc song Columbia cua Cuc quan ly nguon nuoc Hoa Ky tap trung tren Luu vuc song Columbia thuong kho han nhung co đat hoang tho phi nhieu đuoc tich tu sau cac tran lut Missoula. Mot so nhom đa đua ra nhung đe xuat canh tranh vao nam 1933, Tong thong Franklin D. Roosevelt đa ky sat lenh cho phep thuc hien du an nay. Đap Grand Coulee la thanh phan chinh cua du an; khi hoan thanh, no đa đua nuoc tu song Columbia len vung Grand Coulee truoc kia bi kho han va hinh thanh Ho Banks. Vao nam 1935, chieu cao du tinh cua đap đuoc tang len tu 60,96-91,44 met (200-300 ft) đen 152,4 met (500 ft). Chieu cao nhu the đa mo rong ho đen tan bien gioi voi Canada; du an đa phat trien tu quy mo đia phuong thanh mot du an chinh cap quoc gia.
Muc đich chinh cua du an la cung cap nuoc tuoi tieu cho hoa mau nhung Chien tranh the gioi thu hai bung no đa tao ra nhu cau cao ve đien nang, chu yeu la đe san xuat nhom va phat trien vu khi hat nhan tai Trung tam Hanford. Viec tuoi tieu bat đau vao nam 1951. Du an cung cap nuoc cho tren 2.000 km² (500.000 mau Anh) đat phi nhieu nhung kho han tai Trung Washington. Nuoc tu du an đa chuyen đoi vung nay tu đat bo hoang thanh mot trung tam nong nghiep chinh. Cac nong san gom co tao, khoai tay, co linh lang, lua mi, ngo, lua mach, hoa bia, đau va cu cai đuong.
Tu nam 1750, song Columbia đa trai qua 6 lan kho han keo dai nhieu nam. Lan kho han dai nhat la trong giua thap nien 1800, keo dai 12 nam voi dong chay cua song giam 20% duoi muc trung binh. Cac nha khoa hoc đa to ra quan tam đen viec mot tran kho han nhu the co the gay ra hau qua gi đoi voi nen kinh te ngay nay cua vung ma phu thuoc rat nhieu vao song Columbia. Nam 1992–1993, mot tran han han nho hon đa lam anh huong đen nhung nguoi nong dan, cac nha san xuat thuy đien, cac nha van tai thuy va cac nha quan ly đong vat hoang da.


= Thuy đien =

Dong chay manh va su ha đo cao rat lon tren mot khoang cach ngan đa lam cho song Columbia co nang suat to lon trong viec tao thuy đien. Song Columbia ha thap cao đo khoang 0,41 met/km (2,16 ft tren mot dam Anh); so sanh voi song Mississippi la 0,12 met/km (0,65 tren mot dam Anh).
Trong khi thuy đien chi chiem 6,5% nang luong tai Hoa Ky, song Columbia va cac song nhanh cua no cung cap khoang 60% nang luong thuy đien cua duyen hai mien tay. Lon nhat trong 150 du an thuy đien la Đap Grand Coulee va Đap Chief Joseph va cung la cac đap lon nhat tai Hoa Ky; va trong so cac đap lon nhat tren the gioi.
Nang luong thuy đien re đa giup hinh thanh cong nghiep san xuat nhom mo rong, la nganh can rat nhieu nang luong. Nam 2000, Cong ty Tay Bac Hoa Ky (Northwestern United States) đa san xuat đen 40% san luong nhom tai Hoa Ky va 17% luong nhom the gioi. Nhung viec hang hoa hoa nang luong trong đau thap nien 2000, cong voi tinh trang kho han lam giam cong suat phat đien cua dong song, đa gay ton that cho nganh cong nghiep nay; vao nam 2003, Hoa Ky chi san xuat đuoc 15% san luong nhom cua the gioi. Nhieu doanh nghiep san xuat nhom doc theo song Columbia nam im cho đoi hoac pha san.
Nang luong van tuong đoi re doc theo song Columbia va trong nhung nam gan đay, cac cong ty ky thuat cao nhu Google đa bat đau di chuyen cac phan bo đieu hanh hoat đong may chu vao trong vung nay đe su dung nang luong re.
O ha luu cua Grand Coulee, ho nuoc cua moi con đap đuoc Cuc quan ly Nang luong Bonneville, Cong binh Luc quan Hoa Ky va vo so cac Khu Cong chanh tieu bang Washington theo doi va an đinh đieu le can than đe chac chan rang cac muc tieu ve dong chay, su kiem soat lut loi va san xuat đien đat chi tieu đe xuat. Cang ngay, cac hoat đong san xuat thuy đien đuoc yeu can hoi đu cac tieu chuan theo Luat ve loai nguy cap (Endangered Species Act) va nhung thoa thuan đieu hanh cac hoat đong đe giam thieu toi đa hau qua đoi voi ca hoi va cac loai ca khac. Cac nhom đanh bat ca ung ho viec pha bo 4 đap tren song Snake, con song nhanh lon nhat cua song Columbia.
Nam 1941, Cuc quan ly Nang luong Bonneville thue ca si dan ca tu Oklahoma la Woody Guthrie viet cac bai hat cho phim tai lieu quang ba cho cac ich loi cua thuy đien. Trong thang Woody Guthrie du hanh o vung nay, ong đa viet ra 26 ca khuc va tro thanh mot phan quan trong trong lich su van hoa cua vung.


Sinh thai va moi truong Song Columbia giup mot so loai ca di cu di chuyen giua Thai Binh Duong va cac con song nhanh nuoc ngot cua dong song. Ca hoi Coho, ca hoi Chinook va ca hoi ngu sac la ca sinh song o đai duong nhung lai di cu nguoc vao cac con song vao cuoi vong đoi cua chung đe đe trung; ca tam trang, loai ca phai mat đen 25 nam đe phat trien đen đu kich co, thong thuong di cu giua đai duong va noi cu ngu o thuong nguon vai lan trong vong đoi cua chung.
Viec khai thac go va xay cac con đap đa gay anh huong bat loi cho nhung loai ca nay. Thu hoach go lam o nhiem nuoc song; Du an Rung Tay Bac, mot phan cua luat lien bang tu nam 1994, đa bat buoc cac cong ty go xem xet đen nhung hau qua ve moi truong đoi voi viec đieu hanh cac hoat đong cua ho tren song nhu song Columbia.
Cac con đap lam can tro viec di cu cua cac loai ca di cu. Ca hoi va ca hoi ngu sac tro ve suoi ma chung đuoc sinh ra đe đe trung nhung cac con đap đa ngan can đuong tro ve cua chung. Mot so đap tren song Columbia co gan thang ca cho phep ca di chuyen rat hieu qua len thuong nguon; nhung đap khac nhu Đap Grand Coulee va mot so song nhanh hoan toan bit loi di cu cua ca. Ca cung đuoc chuyen cho qua cac đap trong mot so truong hop. Ca tam co thoi quen di cu khac hon va co the song đuoc ma khong can vieng tham đai duong. Trong nhieu khu vuc thuong nguon bi chia cach voi đai duong boi cac con đap, ca tam chi song phia thuong nguon cua đap.

Đap Grand Coulee ban đau đuoc du đinh xay dung chu yeu danh cho tuoi tieu nhung sau đo đuoc thiet ke đe san xuat thuy đien voi cong suat lon khi Chien tranh the gioi thu hai leo thang. Nang luong nay đuoc su dung đe cung cap nhien lieu cho Trung tam Hanford đuoc xay dung trong thap nien 1940 o đong nam tieu bang Washington. Đay la mot phan cua Du an Manhattan, trung tam phuc vu nhu mot co so san xuat plutoni voi 9 lo phan ung hat nhan va cac co so co lien quan. Phan lon cac co so nay đa bi đong trong thap nien 1960. Trung tam nay hien duoi quyen kiem soat cua Bo Nang luong Hoa Ky va gom nhieu khu can phai don dep chong o nhiem do chinh phu lien bang tai tro.
Cac cuoc nghien cuu cua Cuc Bao ve Moi truong Hoa Ky va cac chuong trinh theo doi cua tieu bang đa tim thay rang rac thai hat nhan đa lam o nhiem nuoc song Columbia, gay ra mot moi đe doa ve nuoc uong cua cac cong đong dan cu o ha nguon.
Ngoai cac rac thai hat nhan, vo so cac chat o nhiem khac cung đa đuoc tim thay trong dong song. Nhung chat o nhiem nay bao gom thuoc tru sau, vi trung, asen, dioxin, va biphenyl đa clo hoa (PCB.)
Cac cuoc nghien cuu cung đa tim thay luong chat đoc đang ke trong ca va vung nuoc chung sinh song trong luu vuc. Su tich tu cac chat đoc trong ca đe doa su song con cua cac loai ca. Con nguoi khi an cac loai ca nhiem đoc nay cung se gap van đe đoi voi suc khoe.
Chat luong nuoc cung la mot nhan to quan trong trong su sinh ton cua cac loai hoang da, cay co song trong luu vuc song Columbia. Cac tieu bang, cac bo lac nguoi ban tho va chinh phu lien bang đang cung nhau no luc chan chinh va cai thien chat luong nuoc, đat, khong khi cua luu vuc song Columbia va đong thuan lam viec voi nhau đe nang cao va hoan thien no luc chan chinh he sinh thai. Mot so cong tac quan trong hien nay đang đuoc tien hanh, bao gom cang Portland tai ha nguon, Hanford tai trung nguon va ho Roosevelt tai thuong nguon.
Nhung nguoi hoat đong ve moi truong đa keu goi do bo mot so đap nuoc tren he thong song Columbia trong nhieu nam qua. Trong so 227 đap chinh trong luu vuc song Columbia, 4 đap tren ha luu song Snake thuong đuoc chi đinh do bo nhat. Cac đap nay va ho cua chung hien nay đa lam han che su tai phuc đan ca hoi thuong nguon len song Salmon va song Clearwater, Trong lich su, song Snake san sinh tren 1,5 trieu ca hoi Chinook ve mua xuan va mua he. Con so nay đa giam xuong vai ngan trong nhung nam gan đay. Cac đap Hells Canyon cua Cong ty Đien luc Idaho khong co thang ca (va khong co loi cho ca con đi xuong ha nguon), va vi vay khong cho ca hoi ngu sac hoac ca hoi di cu len tren Hells Canyon. Nam 2007, đap Marmot tren song Sandy la đap nuoc đau tien trong mot so đap nuoc bi do bo trong he thong song Columbia.
Ngay 1 thang 7 nam 2003, Christopher Swain cua Portland, Oregon đa tro thanh nguoi đau tien loi suot chieu dai cua song Columbia trong mot no luc tao su chu y cua cong chung ve su o nhiem cua con song.


Phu luu Xem them Xa lo Song Columbia
Empire Builder, mot đuong xe lua cua Amtrak chay theo phan lon con song nay tu Portland đen Spokane
Danh sach song cua tieu bang Washington
Danh sach song cua Oregon
Tau hoi nuoc cua song Columbia


Tham khao Đoc them MacGibbon, Elma (1904). "Columbia River and Pullman". Leaves of knowledge (DJVU). Washington State Library's Classics in Washington History collection. Shaw & Borden. (tieng Anh)


Lien ket ngoai Columbia River Inter-Tribal Fish Commission
Columbia River Water Trail Luu tru ngay 29 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine A collaboratively edited site with information for people who wish to travel the Columbia River by kayak or canoe.
US Environmental Protection Agency Columbia River Basin
Bibliography on Water Resources and International Law Luu tru ngay 9 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine See Columbia River. Peace Palace Library
National Geographic on the Columbia Luu tru ngay 25 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
BC Hydro Generation System Information Luu tru ngay 23 thang 4 nam 2006 tai Wayback Machine
Center for Columbia River History
Columbia River Maritime Museum
Columbia River Gorge National Scenic Area
CORIE, a Columbia River observation and prediction system Luu tru ngay 8 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
University of Washington Libraries Digital Collections – Tollman and Canaris Photographs Photographs document the salmon fishing industry on the southern Washington coast and in the lower Columbia River around the year 1897 and offer valuable insights into the history of commercial salmon fishing and the techniques used at the beginning of the 20th century.
Columbia River Fishing Guides Association Luu tru ngay 20 thang 10 nam 2020 tai Wayback Machine
Timeline of exploration of the Columbia Luu tru ngay 25 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine, dating back to the 17th century.