Kiem duyet o Viet Nam rat pho bien va đuoc thuc hien boi Đang Cong san Viet Nam voi moi loai phuong tien truyen thong – bao chi, van hoc, tac pham nghe thuat, am nhac, truyen hinh va Internet. Chinh phu kiem duyet noi dung chu yeu vi ly do chinh tri, chang han nhu han che cac quan điem chinh tri đoi lap va nhung su kien bat loi cho Đang. Trong bang xep hang chi so tu do bao chi nam 2021, to chuc phong vien khong bien gioi xep Viet Nam o vi tri thu 174 tren 180 quoc gia, mot trong nhung quoc gia thap nhat the gioi va la thu hang te nhat tren thang điem 5 cua ho. Tuong tu, bao cao tu do tren mang nam 2021 cua Freedom House xep Viet Nam la "khong tu do"  tren Internet, voi nhung tro ngai đang ke trong viec truy cap, han che noi dung va vi pham đang ke quyen loi cua nguoi dung.
Đang Cong san Viet Nam xep Hien phap Viet Nam vao loai luat "co ban va toi cao" cua đat nuoc. Mot so quyen dan su va chinh tri đuoc ghi nhan trong đo theo luat đinh, chang han nhu đieu 25, quy đinh rang: "Cong dan co quyen tu do ngon luan, tu do bao chi, tiep can thong tin, hoi hop, lap hoi, bieu tinh. Viec thuc hien cac quyen nay do phap luat quy đinh." Mac du Hien phap cong nhan ro rang ve mat phap ly cac quyen tu do nhu vay, viec thuc hien cac quyen tu do nay tren thuc te bi han che đang ke o nhieu linh vuc va phan lon bi bo qua voi viec thuong xuyen bo tu cac ca nhan "phe phan nha nuoc".
Mot so chu đe, đac biet lien quan đen nhung nguoi bat đong chinh kien, tinh hop phap cua chinh phu Viet Nam, cach Đang tien hanh moi quan he song phuong voi cac quoc gia khac, nan tham nhung cua cac nha lanh đao cap cao, cung nhu thao luan ve cac van đe nhan quyen đuoc coi la chu đe bi cam va bi chinh phu Viet Nam kiem duyet theo nhieu cach khac nhau, bao gom viec su dung cac bien phap đe doa ve the xac, bo tu khong qua xet xu, pha huy tai lieu va kiem duyet Internet. Chinh phu Viet Nam cung su dung cac tuyen truyen vien đe chong lai bat ky su bat đong nao voi lap truong cua minh cung nhu tham gia vao chu nghia xet lai lich su.


Thoi Phap thuoc Duoi thoi thuc dan Phap, bao chi bat đau xuat hien o Viet Nam va vi thuc dan Phap thuc thi chinh sach ngu dan nen cung ap dung che đo kiem duyet bao chi, nhat la voi bao chi tieng Viet.
O Nam Ky noi cong luan coi mo nhat thi bao chi bi chi phoi boi luat bao chi cua chinh quoc Phap thong qua ngay 29 Thang Bay, 1881. Luat nay cho phep nganh an loat tuong đoi nhieu tu do nhung sau lai bi bai bo khi chien tranh giua trieu đinh Hue va Phap no ra o Bac Ky. Ngay 30 Thang Chap nam 1898 thi bo luat cu lai đuoc ban hanh nhung tu do bao chi chi ap dung voi an pham tieng Phap con tieng Viet thi bi liet vao hang "ngoai ngu" nen khong co quyen ra bao tu do. Bao in bang chu Nho cung cung mot so menh. Trong nhung đieu han che gom cam bao chi luu hanh ra ngoai xu Nam Ky. Tuy nhien tu nhan van len lut đua đuoc nhieu an pham ra Trung va Bac.
Tuy quyen ra bao co phan khac nhau nhung du in bang ngon ngu nao đi nua thi chinh quyen vach ra nhung đe tai chinh tri cam ky: kich đong dan đia phuong noi loan hay phi bang nha nuoc Bao ho.
Đoi voi Bac va Trung Ky thi luat kiem duyet rat chat che đe tran ap.


= The le viet bao =
Thu tuc ra bao tieng Viet bat đau voi đon nop o Phu Toan quyen. Co đuoc giay phep roi, toa bao phai theo đung quy đinh la tranh đe tai cam ky — chinh tri. Ve phan trinh bay thi toa bao phai nop cho So Kiem duyet mot ban dich ra tieng Phap 48 gio đong ho truoc khi bao len khuon. Le nay đuoc ap dung tu nam 1908 cho cac bao chi "ngoai ngu", truoc tien o Nam Ky, sau ngoai Trung va Bac cung y theo.
Ngoai viec phai lam hai long chinh quyen Bao ho, bao chi thoi đo con phai tranh khong co noi dung chi trich hay bat kinh voi gioi si lai va trieu đinh Hue vi se bi ghep vao toi "pham thuong" (lese majeste). Vi vay mot to bao đuoc phep luu hanh o Nam Ky van co the bi cam o ngoai Trung hoac Bac Ky vi hai xu nay, it ra tren danh nghia van thuoc hoang trieu Nha Nguyen. Truong hop bao Trung lap nam 1933 vi dam đang mot bai bao goi vua Bao Đai la "thang Troi" lien co lenh đinh ban. To Ngo bao va Phong hoa nam 1936 cung bi ky luat khi đang bai cham biem nan tham quan.


= Sach in =
Kiem duyet truoc khi in đuoc ap dung cho bao chi nhung sach vo thi lai mien khong phai nop ban thao. Tuy nhien sach in ra roi van co the bi tich thu sau khi in. Nhieu tac gia nguoi Viet đa loi dung điem nay đe ra sach roi mong ban nhanh cho het sach truoc khi bi nha chuc trach thu hoi.


= Cam tu tuong dan toc, canh tan =
Vao thap nien 1920, cac an pham nao co noi dung keu goi nguoi dan "thuc tinh" hoac "rua nhuc" đeu co the bi ghep vao toi vi pham đe tai cam ky cua So Kiem duyet. Mot bai bao tren to Đong Phap Thoi bao đat nghi van ve viec đi du le Bastille, tuc ngay Quoc khanh Phap lien bi So kiem duyet bat loi. Cuon Trung Quoc hon chu Han nhac đen viec canh tan o Trung Hoa cung bi cam.
Nam 1927 trong khi o chinh quoc Phap đa bai bo le kiem duyet thi Toan quyen Alexandre Varenne lai ban sac lenh khang đinh the le kiem duyet voi bao chi Quoc ngu o Đong Duong.
Nam 1936 khi Mat tran Binh dan (Front Populaire) đac cu o Phap thi chinh sach tien bo cua Paris cung noi long kiem soat nganh bao chi o Đong Duong, nhat la voi cac nhom khuynh ta va cong san. Nhung đen nam 1939 khi mam mong Đe Nhi The Chien đang nhen nhum thi Mat tran Binh dan ran vo. Che đo kiem duyet o Phap đuoc khoi phuc va ap dung ky luong, bo tung cau, tung chu neu khong phai la ca đoan van hay nguyen bai viet neu nhan vien kiem duyet cho la khoi day tu tuong đe doa chinh quyen thuoc đia.
"Che đo kiem duyet cua thuc dan Phap rat khac nghiet. Quang 20 gio, nguoi tuy phai cua cac bao hang ngay đa phai mang nhung bai đap thu tren giay cua so bao hom sau toi phong kiem duyet Phu Thong su (o pho Đinh Le bay gio) ngoi cho may ong cong chuc đoc, thay cho nao đong cham hoac anh huong toi "mau quoc" thi lay but chi xanh gach cheo va ghi "kiem duyet bo". Cung tuy may ong co quyen: co khi bo ca bai, co khi bo vai đoan hoac mot đoan, co khi ba, bon cau tho. The cung đu pha vo ca mot bai, nhat la tho, lam xau ca trang bao đa mat cong trinh bay. Quang 22 gio, nguoi tuy phai đem nhung bai đap thu ve, phong vien truc đem bao bac cai nha chu, boc nhung đoan bai đo đi va đat vao đay dong chu "kiem duyet bo" to tuong. Ve sau, thay so bao nao cung co nhung mang bo trang, gay xon xao du luan, ten chu su Cu-xo, nguoi Phap lai, truoc la chanh mat tham, noi soi tieng Viet, bat cac bao phai don bai lai, thay bang bai khac du tru truoc cho kin trang. Cac bao luc đau con nghe han, sau "choi lai", cu đe nguyen nhung mang trang cho biet tay. Va so đong nhung nguoi lam bao thoi xua van đat het tam hon minh vao nhung bai benh vuc gioi can lao, hoac len tieng chi trich nha chuc trach ve quoc ke dan sinh, duoi nhieu the loai sinh đong"


Chien tranh the gioi thu hai Vao thoi Chien tranh the gioi thu hai, Đong Duong bi Nhat chiem đong, bao chi bi theo doi va kiem duyet co phan chat che hon thoi Phap. Mot so nha bao bi hien binh Nhat bat giam. Tuy nhien tin tuc van đuoc phat tan nhu truong hop bao Tin Moi do bac si Nguyen Tan Gi Trong lam chu nhiem đa đang cong khai buc thu cua Nguyen Ai Quoc gui quoc dan đong bao. So bao ra ngay 18 thang 8 đang Loi hieu trieu cua Tong bo Viet Minh voi hang tit lon o trang nhat va so luong phat hanh tang gap đoi (40.000 to) đe phan phat ve cac tinh..
Sang nam 1946 khi Phap tai chiem Đong Duong, Phong Kiem duyet bao chi đat o tru so o Hoi Khai Tri Tien Đuc (gan khach san Phu Gia). Luat bao chi đuoc thi hanh thien vi voi chinh quyen nhu vu kien đau nam 1950. Trong vu đo tuan bao trao phung Gio Loc o 191 pho Hue, do nha bao Truong Uyen viet bai xuc pham đen hoang than Buu Loc. Bo Thong tin Bac Viet kien vu nay ra toa va Truong Uyen phai tu an treo 3 thang cung boi thuong danh du "1 đong bac phat." Ba ngay sau, tuan bao Gio Loc phai đong cua..


Viet Nam Cong hoa Thoi Chinh quyen Viet Nam Cong hoa, che đo kiem duyet co luc đuoc thuc thi, co luc khong.
Vao thoi Đe Nhat Cong hoa hai van đe chi phoi viec han che bao chi la "pham thuan phong my tuc" va "an ninh cong cong". Chinh phu co bon cach kiem soat bao chi:

Han che giay khien toa bao khong the ra bao
Rut quyen phan phoi
Ra ban tin khuyen cao
Duyet xet van ban sau khi in đe thu hoi.
Trong hai nam đau, 1955 va 1956 khong co su kien gi lien quan đen bao chi nhung nam 1956 bao Tu do do Nhu Phong Le Van Tien chu nhiem bi kien vi đang tranh hy hoa cham biem cua Pham Thang va bai xa luan cua Nguyen Hoat chi trich ba Ngo Đinh Nhu. Khi ra toa xet xu Pham Thang đuoc tha nhung Nguyen Hoat bi an giam ba thang. Bao Tu do phai đong cua. Tu đo gioi bao chi tro nen e de ve viec đua tin. Tuy nhien co bao nhu Thoi luan cua Nghiem Xuan Thien van cong khai chi trich chinh phu. Nhieu bai bao đang la cua Tran Van Tuyen, chu tich Viet Nam Quoc dan Đang duoi but hieu Chinh Nghia hoac XYZ. Bao Thoi luan hoat đong đen 1958 thi phai đinh ban. Nghiem Xuan Thien bi keu an vu khong va lanh 10 thang tu.
Ngoai viec kiem duyet cua chinh quyen, bao chi va van nghe si tai Viet Nam thoi đo cung bi chi phoi boi nhung luc luong chinh tri muon tac nhan phai im tieng. Nguyen Ba Trac bi Viet Minh xu tu nam 1945. Phan Van Hum bi giet nam 1946.


Viet Nam Dan chu Cong hoa Tai mien Bac truoc 1975 va ca nuoc Viet Nam tu 1975 đen nay, trong cac luat lien quan đen bao chi khong bao gio chinh thuc chap thuan co su kiem duyet bao chi, song tren thuc te, bao chi đa bi kiem soat tu đau bang cac luat khat khe va lanh đao cung nhu nhan vien bao phai tu kiem duyet. Tu thap nien 1940 Trung uong Đang Cong san Viet Nam đa cho thanh lap tieu ban van nghe do To Huu chu toa, thuoc Ban Tuyen huan (1947), tuc đat viec sang tac duoi su chi đao chinh tri. Nam 1948 thi lap Hoi Van nghe Viet Nam trong khi o đia phuong co chi hoi van nghe đe quan ly nha van. Quan điem cua nguoi cong san nhu Truong Chinh trinh bay nam 1948 trong Chu nghia Mac va van hoa Viet Nam la van nghe si chi co mot tu tuong: tu tuong Mac-Le Nin; chi co mot phuong phap sang tac: hien thuc xa hoi chu nghia; va chi co mot tu do: tu do chap hanh menh lenh cua Trung uong. Duoi ap luc chinh tri co nha van nhu Nguyen Tuan phai "tu" ba tac pham co tieng la Vang bong mot thoi (1940), Thieu que huong (1940) va Nguyen (1945) vi noi dung co tinh chat phong kien va tieu tu san. Hang nam đeu co nhung đot chinh huan cho van nghe si. Co nhung tac gia im tieng han, khong bao gio sang tac nua nhu Ho Dzenh, Nam Tran, Pham Huy Thong, The Lu, Tran Huyen Tran, Vu Đinh Lien.
Sang thap nien 1950 thi van nghe chuyen dan tu tranh đau đoi đoc lap sang đau tranh giai cap nhat la tu nam 1953 tro đi sau khi phat đong chien dich Cai cach ruong đat.
Trong vu Nhan van Giai pham nam 1956 thi cac nha van tim cach chong lai su thong tri cua chinh quyen nen bi bat bo voi toi danh "pha hoai mat tran ly tuong cua Đang." Bi cao phai trai qua nhung đot chinh huan, tu kiem điem va cai tao tu tuong hoac hoc tap lao đong neu khong thu nhan toi vi khong chiu su chi huy cua Đang.
Nam 1961 Nguyen Đinh Thi cho ra mat vo kich Con nai đen nhung chi dien đuoc it hom o Ha Noi nam 1962 thi co lenh phai ngung vi bi cho la "phan đong". Vo kich cung bi chi trich la lap truong neu ra khong ro rang. Vo Co so trang cua Hoai Giao nam 1964 cung bi cam. Cung thoi gian nay tieu thuyet Vao đoi cua Ha Minh Tuan cung bi cam vi tu tuong khong vui, khong tich cuc. Nam 1970 tap tho Cua mo cua Viet Phuong in ra nhung khong bao lau thi co lenh thu hoi.
Khong nhung kim van bi ngan cam ma ca can va co van vi noi dung hoac than the cua tac gia cung bi xoa bo, khong đuoc in lai hay giang day nhu Tran Danh An, Pham Thai, Pham Quy Thich, Ba Huyen Thanh Quan... đeu bi coi la "bi quan, tieu cuc"; Duong Khue, Chu Manh Trinh, Hoc Lac... bi liet la nhom "thoat ly"; con Tu Luc van đoan, Pham Quynh, Nguyen Van Vinh... la "phan đong". Nhung ten tuoi nay hoan toan khong đuoc nhac đen mac du đong gop đang ke trong nen van hoc Viet Nam. Ngay ca Tan Đa, trong suot thoi gian 1954-1975 khong co bai nao viet ve ong hay truoc tac gi in lai vi khong hoi đu tieu chuan con nguoi cong san.
Khai Hung thuoc nhom Tu luc Van đoan bi sat hai nam 1947 va Nhuong Tong nam 1949.


Cong hoa Mien Nam Viet Nam va Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam Ngay sau khi Viet Nam Cong hoa bi lat đo thi chinh quyen moi ra lenh đinh chi moi hoat đong van hoa. Rap chieu bong, rap hat, nha xuat ban, nha in, va bao chi phai ngung lai đoi lenh moi, cung theo đo la danh sach 800 tac gia nhu Doan Quoc Sy, Nguyen Manh Con va Vu Khac Khoan voi tac pham cam luu hanh. Cac tac pham co noi dung chong cong san đeu bi loai bo.
Theo quan điem cua chinh quyen thi moi phuong tien truyen thong o Viet Nam đeu co vai tro la tieng noi cua Đang Cong san Viet Nam va nhan dan nen co nhiem vu chinh la quang ba đuong loi va chinh sach cua Đang; viec đua tin la phu. Cac co quan truyen thong đung ra giu phan giao duc va huong dan cong chung trong khi gan loc tin tuc.


= Bao chi =

Truoc thoi ky Đoi moi thi tren toan quoc bao Nhan Dan nam đia vi la to bao lon nhat va cung la co quan ngon luan cua Đang Cong san Viet Nam nen chi đua tin nao phu hop voi đuong loi cua đang. Tat ca cac co quan chinh phu va to chuc cua Đang đeu phai chi mua mot an ban cua to bao nay. Hai to bao Quan đoi nhan dan va Ha Noi moi do nha nuoc đieu hanh cung theo quy che bat mua.
Ve mat tu kiem duyet thi ngoai phan noi dung chinh tri, bai bao co the bi loai vi suy dien "xuyen tac" nhu truong hop nam 1974, Tap chi Van nghe Quan đoi phai bo truyen ngan "Cay tao cua ong Lanh" vi cho la pham thuong khi bi danh cua To Huu la Lanh, khien truyen co the cho la cham biem lanh tu.
Sau thoi ky Đoi moi đoi voi nhung bao chi khac thi nha nuoc khong truc tiep soan bai nhung cac chu nhiem ban bien tap cua khoang 100 to bao trong nuoc phai trinh dien moi tuan o Bo Thong tin va Truyen thong đe nghe chi đao. Ngoai ra Bo Thong tin con duyet lai nhung tin nao đa phat roi nhung bi xet la "tieu cuc" nen can bao chi phai ngung đua tin. Su kiem soat nay ap dung cho bao chi, vo tuyen truyen thanh, truyen hinh va ca Internet. Buoi hop neu ro tung trang, tung dong khong hop voi quan điem nha nuoc va đuoc coi nhu loi canh cao. Bao chi nao bat tuan se bi ky luat nhu truong hop bao Thanh Nien va bao Tuoi Tre trong vu PMU 18 hay bao Cong luan trong vu an Nam Cam.
Tuong tu nhu vay vao cuoi nam 2012 trong boi canh tranh chap cac hai đao giua Viet Nam va Trung Quoc ngoai Bien Đong cang cang thang, Ban Tu tuong - Van hoa Trung uong Đang Cong san Viet Nam đa ra thong cao ran đe cac nguon thong tin trong nuoc nhu Đai Truyen hinh Viet Nam cung cac bao nhu Thanh Nien, Lao đong, Tien Phong đa phat tin ve vu tau Binh Minh bi tau Trung Quoc cat cap. Nhung co quan thong tin nay se phai chiu ky luat vi "lam nong van đe". Nhung đe tai lien quan đen cuoc chien Viet Hoa nam 1979 cho đen nam 2019, tuc 40 nam cuoc xung đot, bao moi bat đau nhac toi.
Bao chi ngoai quoc nhu to Far Eastern Economic Review cung bi kiem duyet, cam luu hanh khi so bao 11 Thang 7 va 8 Thang 8 nam 2002 loan tin ve tham nhung tai Viet Nam va ve đoi tu cua Ho Chi Minh.
Theo Nguyen Hung Quoc thi co che kiem duyet bao chi co ba bac: ban bien tap, ban giam đoc, va ban tuyen huan.
Truoc nam 2006 thi chinh ban Van hoa - Tu tuong Trung uong cua Đang Cong san giu vai tro hoach đinh cho bao chi đe tai nao can trien khai, quang ba, cam ky hoac dep bo nhung sau đo Bo Thong tin đam nhiem tuy rang Ban Van hoa van co chan trong viec kiem soat bao chi.
Ngoai cach kiem soat tren, nha nuoc Viet Nam con ung dung cach kiem duyet qua co quan chu quan nhu tap chi Vietnam Golf do Uy ban nhan dan Ha Noi phat hanh thi Uy ban nhan dan đo phai chiu trach nhiem ky luat. Bang nhung bien phap tren nen tuy khong co van ban kiem duyet chinh thuc nhung theo Phong vien khong bien gioi thi Viet Nam la mot trong 10 quoc gia co chi so thap nhat trong so 170 nuoc ve phuong dien tu do bao chi.
Tong cuc An ninh thuoc Bo Cong an Viet Nam co Cuc Bao chi A25 đac trach theo doi va kiem soat bao chi.
Cung vi thieu khong gian hoat đong tu do cho nganh bao chi, thang 7 nam 2014 mot so nha van va phong vien đung ra thanh lap Hoi Nha bao Đoc lap Viet Nam.


= Sach vo =

Cung nhu ben bao chi, kiem duyet sach tai Viet Nam cung qua ba bac: ban bien tap, hoi đong nghe thuat cua nha xuat ban, va hoi đong xuat ban duoi su chu tri cua ban tuyen huan. Nha xuat ban co the loai bo nhung gi khong muon tuy theo chi đao cua ban tuyen giao. Cho du đa đuoc phep in, sau phan kiem duyet tac pham con phai qua giai đoan tai kiem duyet nen co nhung vu thu hoi khong luu hanh.


 Thoi ky 1975-2000  Sau khi thong nhat, chinh quyen Viet Nam tung co nhung đot thanh loc, tieu huy cac sach bao co "van hoa đoi truy mien Nam". Ngay 20 Tang 8, 1975 Bo Thong tin Van hoa ra thong tri 218/CT.75 ra lenh cam luu hanh cac loai "sach phan đong". Đen Thang Chin nam 1975, nha chuc trach đa an đinh danh muc sach bi cam luu hanh. Co noi sach bao xuat ban duoi che đo cu bi đem đot ngoai đuong. Ngay 8 thang 3 nam 1976 lai co thong tri 15 nhac lenh ngan cam nam truoc. Rieng o Sai Gon thong tri 1230/STTVH/XB vao thang 5 nam 1977 đoi dan chung phai tieu huy hoac mang nop toan bo cac an pham van hoa thoi Viet Nam Cong hoa. Nha nuoc cung mo chien dich can quet truy lung sach bao cu, chan bat nguoi mua ban. Cong an cung co lenh vao nha dan chung luc loi tich thu.
Thang Sau nam 1981, trong cuoc can quet khac, chinh quyen tich thu ba trieu an pham, trong đo co hon 300.000 đau sach va tap chi. Rieng o Sai Gon bat đuoc 60 tan sach vo cac loai theo tuong trinh cua Tap chi Cong san. Tat ca co nam chien dich o Mien Nam: cuoi 1975, đau 1976, giua 1977, giua 1981 va giua 1985. Ai luu tru an pham thoi Viet Nam Cong hoa co the bi truy to duoi đieu luat 82, trong đo ghi viec "lam ra, tang tru, luu hanh cac tai lieu, van hoa pham co noi dung chong che che đo xa hoi chu nghia" la "trong toi" co the bi tu tu 10 đen 20 nam.
Ngoai ra con co nhung truong hop tieu huy sach mot cach vo co nhu vu đot sach o Trung tam Nghien cuu Van hoa Cham o Phan Rang nam 1978 do giam đoc thu vien tinh ra lenh. Hang tram tan sach bien thanh đong tro; mot so hoc gia co vot vat nhung ty le rat thap.
Cac van nghe si Mien Nam cung bi bat. Tinh đen nam 1980 đa co gan 200 nguoi tung sang tac truoc nam 1975 đa bi giam va đua đi tu cai tao.
Tu cuoi thap nien 1980 sau cuoc "coi troi" van nghe si co nhieu tac pham đuoc phep xuat ban nhung sau lai bi thu hoi. Truoc tien la cuon tieu thuyet Ly than cua Tran Manh Hao. Sach vua in ra thi co lenh cam ngay. Tiep theo la sach cua Duong Thu Huong nhu Nhung thien đuong mu, Ben kia bo ao vong va Tieu thuyet vo đe. Ba len tieng trong Đai hoi Nha van Viet Nam nam 1982 phan đoi chinh sach kiem duyet. Ket qua la Đang Cong san Viet Nam ra lenh cam moi tac pham cua ba khong đuoc in hay phan bo o trong nuoc. Nam 1989 ba bi đuoi khoi đang, bat giam nam 1991, va sang luu vong tai Phap nam 2006.


 2000 đen nay  Nhung đe tai bi han che trong nganh an loat tai Viet Nam gom co mot so lanh vuc:

Chinh tri, dan chu, đa nguyen
"Noi xau" che đo
"Noi xau" lanh tu
Nhung bat cap trong xa hoi
Nhan xet tich cuc ve đoi phuong
Thai đo thu nghich voi Trung Quoc


 = Chinh tri, dan chu, đa nguyen  =
Nam 2001 co lenh tich thu va tieu huy tac pham Chuyen ke nam 2000 cua Bui Ngoc Tuan.
Nam 2002 Bo Thong tin Van hoa Viet Nam ra lenh tich thu va thieu huy nhung cuon:

Suy tu va uoc vong cua Nguyen Thanh Giang
Đoi thoai nam 2000 va Đoi thoai nam 2001 cua Tran Khue va Nguyen Thi Thanh Xuan
Gui lai truoc khi ve coi cua Vu Cao Quan
Nhat ky rong ran cua Tran Đo
Nam 2006 cuon Tranh luan đe đong thuan cua nha xuat ban Tri thuc co in lai bai binh luan cua Vo Van Kiet, Mai Chi Tho, Nguyen Đuc Binh, nhung vi co noi dung chi trich chinh phu nen co lenh cam phat hanh.


 = "Noi xau" lanh tu  =
Đoi voi cuon tieu su Ho Chi Minh: a Life cua William Duiker, chinh quyen cung đoi xoa bo nhung đoan lien quan đen nguoi vo Tang Tuyet Minh trong ban dich ra tieng Viet. Tac gia phan đoi, khong chap nhan viec cat xen khien cuon sach bi tro ngai khong đuoc luu hanh.
Nam 2014 cuon Đen cu cua Tran Đinh, xuat ban o nuoc ngoai va ban qua Amazon.com khi gui qua buu đien ve nuoc thi bi giu lai. Nguoi mua phai viet giay "tu choi nhan hang vi pham" vi khong đung voi luat xuat ban 2012. Buu cuc con ghi ro sach bi cam vi "co noi dung noi xau che đo, xuc pham lanh tu Viet Nam, khong đuoc nhap khau".


 = Nhan xet tich cuc ve đoi phuong  =
Lenh cam co khi chi la chi thi truyen mieng ma khong co van ban nhu cuon Petrus Ky – Noi oan the ky cua hoc gia Nguyen Đinh Đau. Sach đa đuoc Cuc xuat ban cap luu chieu nhung đen hom ra mat sach đau nam 2017 thi phai huy va sach bi cam.


 = Nhung bat cap trong xa hoi  =
Nam 2017 cuon Moi chua cua Ta Duy Anh tuy đa in nhung bi Bo Thong tin va Truyen thong cam phat hanh, cho la van phong ta thuc cua tac gia đa ve len mot xa hoi qua "đen toi, u am". Bo Cuc Xuat ban, In va Phat hanh cho rang "phan lon cac nhan vat đeu the hien su đen toi, vo vong, đau đon khi phan anh nhung van đe noi com trong xa hoi hien nay” vi sach nhac đen nhung vu cuong che đat đai, o nhiem moi truong bien Mien Trung va cac tap đoan tham o lung đoan.


 = "Noi xau" che đo  =
Cuon The Spy Who Loved Us cua Thomas Bass xuat ban nam 2009, viet ve điep vien Pham Xuan An qua phien ban tieng Viet đa bi cat xen sau 5 nam kiem duyet khien tac gia phai than phien. Nhung đoan bi cat bo la phan viet ve cuoc Cai cach ruong đat o Mien Bac vao thap nien 1950.
Cung nam 2017 viec tai ban cuon hoi ky Mot con gio bui cua Tran Trong Kim viet tu nam 1949 tuy đuoc Nha xuat ban Hoi Nha Van va Phuong Nam Books in lai nhung roi bi thu hoi. Noi dung co đoan thuat lai cong san Viet Nam dung bao luc đe uy hiep cu tri trong đot bau cu cuoi thap nien 1940. Nguyen Đac Xuan co loi binh: "Toi quan niem trong su sach, nhung tai lieu tren 50 nam, thuong thi nguoi ta đuoc cong bo... Sau 50 khong thuan loi cho chinh quyen thi anh chua pho bien, con tren 50 nam roi, khong nen cam. Cam nhu vay chung to minh cua quyen..." Ong cho nhu vay la thieu cong minh ve su hoc.
Cuon hoi ky Cung đan so phan cua Loc Vang sau khi đuoc Alpha Books va Hoi Nha Van in ra đau nam 2018 cung bi Cuc Xuat ban In va Phat hanh ra cong van cam phat hanh. Cuon sach ke lai cuoc đoi cua Loc Vang Nguyen Van Loc vao thap nien 1960, 1970 thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa vi hat nhac vang nen bi tuyen an 10 nam tu va bon nam tuoc quyen cong dan.


 = Thai đo thu nghich voi Trung Quoc  =
Ngoai đe tai chinh tri quoc noi hay bat cong xa hoi, viec phat hanh sach trong nuoc cung bi vuong ve khia canh bang giao khuc mac giua Viet Nam va Cong hoa Nhan dan Trung Hoa. Cuon Gac Ma vong tron bat tu ra mat vao Thang Bay 2018 nhung sau co lenh phai thu hoi. Sach nay ghi lai nhieu đoan hoi uc cua cac cuu chien binh tro ve tu tran Gac Ma nam 1988. Theo nhan xet cua thong tan xa ngoai quoc thi "truyen thong chinh thuc cua Viet Nam hau nhu khong nhac đen cac xung đot quan su giua hai nuoc trong 3 thap nien cuoi the ky XX o bien gioi va tren Bien Đong."
Viec tranh ne nay the hien ngay ca voi Bo Van kien đang toan tap va ca tac pham Thu vao Nam cua Le Duan, nhung đoan nao co loi le nang ne voi Bac Kinh đeu bi xoa trong đot phat hanh 2015.


 Sach ngoai ngu  Ngoai sach viet bang tieng Viet, nhung sach ngoai ngu cung bi han che neu viet ve nhung van đe "nhay cam" nhu đoi lap chinh tri, tu do ton giao, tham nhung. Nam 2012 cuon Vietnam, Rising Dragon cua Bill Hayton cung bi cam. Tac gia tung la phong vien cua BBC nhung sau khi ra cuon sach nay thi khong đuoc phep nhap canh Viet Nam nua.
Ngoai sach vo co tinh cach thoi su, sach truyen hu cau nhu cuon The Trader of Saigon (2013) cua Lucy Cruickshanks khong đuoc phat hanh.
Ngay nhung sach co tinh cach co ban trong van hoc Anh van nhu cuon Animal Farm cua van hao Anh George Orwell, nguyen thuy in o Anh nam 1945 va dich ra tieng Viet duoi tua la Trai suc vat cung bi cam vi mo ta mot xa hoi đay ap buc sau khi Đang Bolshevik len cuop chinh quyen o Nga. Nam 2013 sach lai ra mat duoi ten Chuyen nong trai tai Viet Nam nhung khi phat hien đuoc noi dung thi sach bi thu hoi.


 Sach giao khoa  Mot khia canh khac la sach giao khoa va giao trinh giang day o truong. Cuoc chien tranh bao ve bien gioi phia Bac nam 1979 va cuoc phan kich chong quan xam luoc Khmer Đo chi đuoc nhac đen so luoc trong lich su Viet Nam. Theo Giao su Vu Duong Ninh, nguoi soan sach su lop 12 thi chien tranh voi Trung Quoc nam 1979 trong sach giao khoa mon su bi cat giam tu bon trang xuong con 11 dong. Nhung tranh chap o Hoang Sa va viec Trung Quoc tien chiem nam 1974 toi nay (2016) van khong co mat trong chuong trinh giao khoa. Giao su Đo Thai Binh cho biet, trong nhung lan cai cach sau, nhung cuoc chien tranh "bao ve to quoc" (tuc Viet Nam) nhu chien tranh bao ve bien gioi phia Bac nam 1979, cuoc phan kich chong quan xam luoc Khmer Đo, cac tran chien bao ve hai đao se đuoc cung cap chi tiet hon. Tuy nhien cho đen nam 2019 van khong đuoc đe cap.
Viec mot so loai sach danh cho hoc sinh cung cap nhung thong tin khong phu hop voi lua tuoi, khien phat trien lech lac cung đoi hoi cac nha chuc trach Viet Nam phai kiem duyet sach danh cho hoc sinh ky luong hon.


= San khau - Đien anh =
Kich nghe noi chung ke ca hai huoc đeu phai qua kiem duyet moi đuoc dien.
Đoi voi phim truyen đien anh le kiem duyet cung đuoc ap dung. Bui đoi Cho Lon cua đao dien Charlie Nguyen quay tai Viet Nam bi cam trinh chieu vi nha chuc trach cho la tuyen truyen, kich đong bao luc. Ngay cuon phim Bi, đung so! cua Phan Đang Di, đuoc ra mat o Lien hoan phim Cannes voi nhieu khen ngoi nhung khi trinh chieu trong nuoc bi kiem duyet va cat xen nhung canh lien quan đen sex, nhuc duc. Đoi voi nguoi lam phim thi đao dien Phan Đang Di phai "đau long" vi kiem duyet. Viec cat xen nhung canh quay bao luc, nhuc duc cung đa khien cho Viet Nam ban hanh he thong gan mac đo tuoi đe "quan ly phim anh tot hon".


= Am nhac =


 Co nhac  Chinh sach kiem duyet moi nganh truyen thong đa co tu nam 1954 can cu theo goc đo chinh tri. Ngay nhung mon ca nhac co truyen nhu ca tru va hat chau van cung bi cam vi o VNDCCH cho la khong thich hop voi đoi song xa hoi chu nghia. Ca tru thi bi liet la "phong kien, truong gia". Chau van thi co am huong ton giao tam linh nen bi cam vi cho la me tin di đoan va "lac hau". Mot so đieu hat van đuoc cac đoan cheo cai bien đoi loi nhu "Vang trang nho Bac" thi đuoc trinh dien tren "san khau cach mang" đe co đong quan chung, nhung nhung buoi len đong hat van chinh thong thi chi thuc hien len lut ma thoi.
Mai đen thap nien 1980 mon ca tru moi đuoc cho phep trinh dien cho cong chung nhung trong khuon kho đe tai chinh tri chu khong giu đuoc the van truyen thong. Ca si Quach Thi Ho hat bai "Nhung mua xuan" tren đai phat thanh. Đieu nhac thi co nhung loi ca mang noi dung ca tung đang Cong san Viet Nam. Du đo la đe tai chi đao, đo la lan đau sau 30 nam bat tieng khan thinh gia mien Bac Viet Nam moi nghe đuoc lan đieu ca tru. Đen cuoi thap nien 1990 truoc cao trao van nghe Tay phuong nhap vao Viet Nam, chinh quyen moi chuyen huong đe cao ca tru va hat chau van, cho đo la di san van hoa dan toc va cho phep tu do trinh dien. Nam 2009 thi chinh phu đe cu ca tru la bo mon Di san the gioi UNESCO.


 Tan nhac  Đoi voi tan nhac hien đai VNDCCH chu truong kiem soat toan bo. Ngay nhung nhac si o Mien Bac nhu Van Cao chi co duy nhat mot ban "Tien quan ca" đuoc cap giay phep. Nhung bai khac co chut gi cam xuc rieng tu thoi Tien chien cua Đoan Chuan - Tu Linh, Nguyen Van Ty đeu bi cam du khong co van ban. Nguoi sang tac khong co moi truong đa đanh ma ca nguoi nghe cung bi cam. Vu an nam 1971 o Ha Noi la mot su kien ro rang khi chinh quyen bat giam mot nhom thanh nien vi toi nghe nhac Vang. Trong vu đo Phan Thang Toan lanh an 15 nam tu giam va nam nam bi tuoc quyen cong dan; Nguyen Van Loc lanh 10 nam tu giam va bon nam mat quyen cong dan. Nhac cua Van Cao thi đen nam 1995 luc ong mat roi moi đuoc phep trinh dien. Cho toi nam 2000, nhung hang quan co trinh dien am nhac phai nop cho cong an phuong biet truoc bai ban nao se hat đem đo đe co bien phap ngan cam.
Co nhung nhac pham nhu "Huong ve Ha Noi" cua Hoang Duong thi bi liet vao loai "tieu tu san" nen bi VNDCCH va CHXHCNVN cam trong vong 50 nam. Nhung nhac pham moi neu co y chi trich đuong loi cua đang Cong san Viet Nam cung bi liet vao hang pham phap. Nam 2011 co hai bai hat bi chinh quyen Viet Nam ra lenh cam. Đo la hai ban nhac "Anh la ai?" va "Viet Nam toi đau?" do Viet Khang sang tac. Anh trinh bay hai ca khuc nay roi tai len YouTube sau cuoc bien đong dan chung xuong đuong bieu tinh chong đoi hanh đong xam pham lanh hai cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa o Bien Đong vao Thang Nam 2011. Đen Thang Chin thi tac gia bi bat giu va tong giam. Vu an dien ra vao Thang 10, 2012; Viet Khang bi ket toi tuyen truyen chong pha nha nuoc, dua theo đieu 88 bo hinh luat va lanh an bon nam tu giam va hai nam quan thuc.
Đoi voi nhieu nhac pham thoi Viet Nam Cong hoa tuc dong nhac Vang cho đen cuoi nam 2018 tuc hon 43 nam sau khi chinh the mien Nam khong con nua nha nuoc van khong chap nhan viec trinh bay nhung nhac pham nay trong nuoc du noi dung chi noi đen chien cuoc ma khong co gi len an chu nghia cong san ca nhu may ban "Canh thiep đau xuan", "Rung xua", "Chuyen buon ngay xuan", "Con đuong xua em đi" va "Đung goi anh bang chu". Cuc Nghe thuat Bieu dien van ra lenh cam luu hanh. Ban "Xuan nay con khong ve" (Trinh Lam Ngan) cung ten tuoi cua nhieu nhac si tan nhac ky cuu nhu Ngo Thuy Mien, Le Thuong đeu liet vao nhung dong nhac "cam" o Viet Nam.
Thang Hai, 2019 Bo truong Bo Van hoa, The thao va Du lich Nguyen Ngoc Thien ra thong bao cho biet chinh quyen se sua đoi hai nghi đinh 79 va 15 ve nghe thuat bieu dien, tuc bo viec cap giay phep cho nhung ca khuc thoi Viet Nam Cong hoa. Theo nhan xet cua mot so nhac si thi quyet đinh nay coi nhu chinh quyen chap nhan su that bai cua chu truong kiem duyet am nhac tai Viet Nam.


= Internet =

Đoi voi Internet chinh phu Viet Nam cung co bien phap kiem soat noi dung nhung trang web va blog trong cung nhu ngoai nuoc. Ngay 5 thang 5 nam 2010 Vu Hai Trieu, thu truong Bo Cong an Viet Nam xac nhan hon 300 trang web va blog "khong phu hop" đa bi đanh sap. Đe tai bi ngan cam vi cho la "nhay cam" nhu vu nong dan khieu kien vi truat huu đat, vu Tap đoan Cong nghiep Than - Khoang san Viet Nam khai thac bo xit o Tay Nguyen, van đe tranh chap bien gioi voi Trung Quoc. So nguoi bi bat tu vi phat bieu tren internet tinh vao đau nam 2011 la 17 nguoi, đong thu nhi tren the gioi.
Đoi voi mot so co quan truyen thong ngoai quoc nhu BBC, Đai A Chau Tu do, chinh quyen cung co luc dung bien phap ngan cam, khong cho nguoi Viet Nam tiep can.


= YouTube =

Ke tu nam 2016, Viet Nam xuat hien nhieu kenh YouTube co noi dung khong co thuan phong my tuc nhung thuong đuoc len top thinh hanh (hay con goi la top trend) va kiem đuoc nhieu tien. Thang 3 nam 2017, sau khi nhan thay nhieu quang cao cua minh xuat hien tren nhieu video đoc hai, Vinamilk, Vietnam Airlines va nhieu doanh nghiep khac đa quyet đinh dung quang cao tren YouTube. Thang 7 nam 2018, YouTube thong bao đa go bo 6.700 video clip đuoc Viet Nam tuyen bo la "phan đong" va chan hoan toan 6 kenh theo yeu cau cua Bo Thong tin va Truyen thong..


Phat trien = 2015 =
To chuc Uy ban Bao ve Nha bao (CPJ) xep Viet Nam hang thu sau trong danh sach 10 quoc gia kiem duyet khat khe nhat the gioi, ban bao cao cu the đay đu se đuoc cong bo vao ngay 27.4.2015. Theo phan tich cua to chuc nay toan bo truyen thong o Viet Nam, theo luat, đeu phai la “tieng noi cua cac to chuc Đang”. Nhung blogger đoc lap “đoi dien trung phat qua cac vu tan cong đuong pho, bat bo, theo doi, an tu nang”. Hien co it nhat 16 phong vien đang ngoi tu tai Viet Nam, theo CPJ.,
Đe phan bac lai CPJ, ngay 14 thang 5, Hoi Nha bao Viet Nam đa to chuc Hoi nghi Ban Chap hanh Hoi Nha bao Viet Nam (mo rong) ra tuyen bo cuc luc phan đoi va bac bo luan đieu xuyen tac, vu cao Viet Nam cua “Uy ban Bao ve cac nha bao” (CPJ). Trong đo neu ro:

"Viec lam sai trai voi giong đieu phe phan “Viet Nam khong co tu do bao chi”, “Nha nuoc Viet Nam ngan can, cam đoan nguoi dan su dung Internet”, “Chinh phu Viet Nam mo chien dich đan ap tu do ngon luan” cua CPJ chi la nhung loi le doi tra, bop meo, xuyen tac su that, phu hoa theo nhung tieng noi lac long cua cac the luc thu đich chong Viet Nam, đi nguoc lai moi quan he huu nghi, hop tac va hieu biet lan nhau đang đuoc cai thien giua Viet Nam va Hoa Ky”. He thong bao chi Viet Nam tu Trung uong đen đia phuong phuc vu cho moi tang lop, moi lua tuoi cua toan xa hoi. Đo la mot luc luong hung hau, mot nhan to quan trong gop phan thuc đay su phat trien kinh te- xa hoi cua đat nuoc va tien trinh dan chu hoa xa hoi, đap ung ngay cang tot hon quyen tu do bao chi, tu do ngon luan va nhu cau huong thu thong tin cua cac tang lop nhan dan"


Thu muc Bosmajian, Haig. Burning Books. Jefferson, NC: McFarland & Company, 2006.
Hall, Patricia, ed. The Oxford Handbook of Music Censorship. New York: Oxford University Press, 2018.
Hayton, Bill. Vietnam, Rising Dragon. New Haven, CT: Yale University Press, 2010.
Ho Tai, Hue Tam. Radicalism and the Origins of the Vietnamese Revolution. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1992.
Hoang Dung. Sau buc man đo: hau truong chinh tri Viet Nam sau 1975. Falls Church, VA: Tieng Que Huong, 2007.
Ly Qui Chung, Hoi ky khong ten, Nha xuat ban Tre, 2005
McHale, Shawn Frederick. Print and Power: Confucianism, Communism, and Buddhism in the Making of Modern Vietnam. Honolulu, HI: University of Hawai'i Press, 2004.
Ngo Van. Viet Nam 1920-1945, cach mang va phan cach mang thoi đo ho thuoc đia. Montreuil: Chuong Re/L'Insomniaque, 2000.
Nguyen Hung Quoc. Van hoc Viet Nam duoi che đo cong san 1945-1990. Westminster, CA: Nguoi Viet, 2014.
Vu Bang, Bon muoi nam noi lao, NBX Tre
Nhung điem moi trong Luat Bao chi sua đoi


Chu thich Lien ket ngoai NGUYEN HUNG QUOC – CHE ĐO KIEM DUYET SACH BAO TAI VIET NAM tai talawas blog