Togo Heihachiro (東鄉平八郎; Han-Viet: Đong Huong Binh Bat Lang; 27 thang 1 nam 1848 – 30 thang 5 nam 1934) la mot vo si Nhat Ban va la mot quan nhan trong Hai quan Đe quoc Nhat Ban. Ong đa đuoc phong cac chuc nguyen soai đai tuong hai quan, hau tuoc, đuoc trao Huan chuong Hoa cuc, Huan chuong quan cong hang nhat, đuoc tho nhu mot vi than cap tong nhat vi. Ong la mot trong nhung anh hung thuy tuong vi đai nhat cua đat nuoc mat troi moc. Ong đuoc bao chi phuong Tay đat cho biet hieu "Nelson cua phuong Đong".


Đau đoi Togo sinh ngay 27 thang 1 nam 1848 (lich duong) o quan Kachiyacho, thanh pho Kagoshima, phien bang Satsuma (hien nay la tinh Kagoshima) o nuoc Nhat thoi phong kien. Cha ong la mot Samurai, nguoi phuc vu cho thi toc Shimazu, Togo co ba nguoi anh em.
Kachiyacho la mot trong nhung quan sinh song cua chien binh samurai tai thanh pho Kagoshima, trong đo rat nhieu nhan vat lung danh khac cua thoi ky Minh Tri tung đuoc sinh ra tai đay nhu Saigo Takamori va Okubo Toshimichi. Ho đa vuon len thanh nhung nhan vat then chot duoi thoi Thien hoang Minh Tri, mot phan vi thi toc Shimazu la mot luc luong quan su hung manh cung nhu nhung yeu to ve chinh tri trong chien tranh Mau Thin chong lai Mac phu Tokugawa (Đuc Xuyen Mac phu) va ca nhung yeu to chinh tri trong cuoc Minh Tri duy tan.


Nhung tran chien Tokugawa (1863-1869) Trai nghiem chien đau đau tien cua Togo la trong chien tranh Anh-Satsuma (thang 8 nam 1863) khi ong 15 tuoi, trong đo thanh pho Kagoshima bi hai quan Hoang gia Anh oanh tac nham trung tri đai danh cua tinh Satsuma vi vu am sat Charles Lennox Richardson tren đuong Tokaido nam truoc đo, trong đo Nhat Ban tu choi tra tien boi thuong.
Nam sau đo, phien Satsuma thanh lap mot đoi hai quan, trong đo Togo va hai nguoi anh cua ong đuoc ket nap vao đoi. Thang 1 nam 1868, trong suot chien tranh Mau Thin, Togo đuoc phong len lam nguoi cam lai cho tau chien hoi nuoc Kasuga, con tau đa tham gia trong thuy chien Awa, gan Osaka, chong lai luc luong hai quan cua Mac Phu, đay la tran thuy chien đau tien cua Nhat Ban giua nhung ham đoi tau hien đai.
Khi ma tran chien lan toi Bac Nhat Ban, Togo tro thanh si quan hang ba tren tau Kasuga trong cac tran chien cuoi cung voi tan du cua luc luong Mac Phu nhu tran thuy chien Miyako va thuy chien Hakodate (1869).
Sau khi cuoc chien ket thuc vao mua thu nam 1869, Togo, theo chi dan cua gia toc Satsuma, lan đau tien đen cang o Yokohama đe hoc tieng Anh. Ong cu tru tai Yokohama voi Daisuke Shibata, mot quan chuc chinh phu thanh thao tieng Anh va hoc phat am phat am tu Charles Wagman, phong vien cua bao The Illustrated London. Togo đa tien bo nhanh chong va hoan thanh vao nam 1870, đong thoi co đuoc vi tri tai Truong Huan luyen Hai quan Hoang gia Nhat Ban moi thanh lap tai Tsukiji, Tokyo.


Đao tao tai Anh (1871–1878) Vao thang 2 nam 1871, Togo va muoi mot hoc vien si quan Nhat Ban khac đa đuoc lua chon đe đi đen Anh đe tiep tuc nhan đao tao hai quan. Togo song va hoc tap tai Anh trong thoi gian bay nam. Đen Thang 4 nam 1871 sau mot cuoc hanh trinh 80 ngay tai cang Southampton, Togo đau tien toi London, luc bay gio la thanh pho đong dan nhat tren the gioi.
Cac hoc vien Nhat Ban đa đuoc tach ra va gui đen Trung tam tieng Anh đe hoc tap tieng Anh, phong tuc va cach cu xu. Togo ban đau đuoc gui đen noi tru tai cang hai quan lon o Plymouth, đe hoc tap ve Hai quan Hoang gia Anh. sau đo, ong đa nghien cuu lich su, toan hoc va ky thuat tai mot truong du bi hai quan o Portsmouth duoi su chi đao cua mot giao vien va muc su đia phuong đe chuan bi cho nhap hoc vao truong Cao đang hai quan Hoang gia tai Dartmouth.
Vao nam 1872 khi Hai quan Anh cho biet khong co noi o tai Dartmouth cho cac hoc vien tieng Nhat, Togo đa nhap hoc nhu mot thieu sinh quan tren HMS Worcester. Sau hai nam đao tao, Togo đa tot nghiep voi vi tri thu hai trong lop.
Trong nam 1875, Togo đa đi khap the gioi nhu mot thuy thu binh thuong tren tau huan luyen Hampshire cua Anh, ong roi Anh vao thang Hai va o bay muoi ngay tren bien cho đen khi toi Melbourne. Togo đa khoi hanh ba muoi nghin dam truoc khi tro ve Anh vao thang nam 1875. Trong suot mua thu va mua đong nam 1875-1876, Togo đa trai qua nam thang nghien cuu toan hoc tai Cambridge va tieng Anh duoi su chi đao cua Rev. Arthur Douglas Capel.
Togo vang mat o Nhat Ban khi cuoc noi loan Satsuma dien ra vao nam 1877. Ba anh em cua ong đeu chien đau trong cuoc noi loan: hai nguoi đa bi giet trong tran chien, va nguoi thu ba chet ngay sau ket thuc cuoc noi loan. Sau đo, Togo thuong to ra hoi tiec ve so phan cua cuoc noi loan va ca an nhan cua ong, Saigo Takamori.


Tro ve nhat ban Togo, đuoc thang cap trung uy, cuoi cung đa tro ve Nhat Ban vao ngay 22 thang 5 nam 1878 tren con tau Hiei., sau đo đuoc chuyen đen tau ho tong Amagi. Nam 1882, Togo theo tau cua minh đo bo tai Seoul sau su kien Imo.
Nam 1883, Togo đuoc giao quyen chi huy con tau đau tien cua minh va hop tac voi cac ham đoi Anh, My va Đuc trong thoi gian nay.


Chu thich Tham khao