Helen Adams Keller (27 thang 6 nam 1880 – 1 thang 6 nam 1968) la nu van si, nha hoat đong xa hoi, dien gia nguoi My. Ba la nguoi khiem thi, khiem thinh đau tien gianh hoc vi Cu nhan Nghe thuat.
Ba đuoc tap chi Time xep vao danh sach 100 nhan vat tieu bieu cua the ky 20.


Tieu su = Thoi tho au =
Helen Adams Keller sinh ra tai Tuscumbia, Alabama. Gia đinh ba song trong khu đien trang Ivy Green đuoc ong noi cua ba xay dung tu nhung thap ki truoc.
Cha ba la Arthur H. Keller la nguoi bien tap lau nam cho to bao Tuscumbia North Alabamian va tung la đai uy trong Quan đoi mien nam. Ba noi cua Helen la chi em ho voi Robert E. Lee. Me ba la Kate Adams, la con gai cua Charles W. Adams la nguoi goc tu Massachusetts va tung tham chien cho Quan đoi mien nam trong suot Cuoc noi chien My va tro thanh đai ta. Ho noi cua Helen thuoc dong doi voi Casper Keller, nguoi co goc gac Thuy Si.
Keller bi mu va điec sau mot con benh nang khi moi 19 thang tuoi, ba bi om nang sot cao viem mang nao va khong may hong mat đoi mat, va sau đo tai cung bi điec. Gia đinh bat hanh chung kien đua con gai vua lon len vua chong choi voi so phan nghiet nga, cang lon thi tinh tinh cua Keller cang nong nay cau gat.


= Hoc van =

Nam 1886, me ba tinh co biet đuoc mot đua be cung bi mu-điec nhu con minh nhung đa đuoc day do thanh cong, lien toi Baltimore, Maryland gap bac si đe xin loi khuyen. Nguoi bac si nay khuyen ba nen toi gap Alexander Graham Bell, luc đo con đang la mot nha chuyen mon chuyen lam viec voi nhung tre em bi điec tai đia phuong. Bell lai gioi thieu ba me đua con gai cua minh toi hoc tai truong Perkins danh cho nguoi mu, toa lac tai Nam Boston, tieu bang Massachusetts. Tai đay Keller đa đuoc gap co gia su Anne Sullivan nguoi Ireland vua moi tot nghiep, nguoi đa tung gan nhu mat het thi luc khi moi len nam tuoi va bat đau mot tinh ban keo dai suot 49 nam troi.

Co mot lan Anne tang cho Keller mot con bup be bang vai ma co om tren tay. Cho cho Keller choi mot hoi, Anne lien cam lay ban tay Keller va viet chu "bup be" (doll) len long ban tay em. Keller rat thich thu voi cach the hien đo, tu đo ve sau Anne thuong xuyen tap cho Keller ghep chu cai theo cach nay. Sau 3 thang, thong qua ngon ngu đong tac tay va so xem cu đong moi cua Anne, Keller đa hoc đuoc hon 400 tu đon cung mot so đoan ngu.
Nam Keller 8 tuoi, co Anne đua ba toi hoc tai truong Perkins, noi co cac loai sach chu noi va cac tre em bi mu-điec khac. Chang bao lau, Keller đa boc lo ro tai nang vuot troi ve cac mon toan, đia ly, sinh hoc, tap đoc; em con hoc ca boi, cheo thuyen, cuoi ngua, đi xe. Sau đo Keller vao hoc truong nu hoc tieu bang Massachusetts, co giao Anne luon luon o ben canh Keller đe viet lai noi dung bai giang vao long ban tay Keller. Nam 1900 Keller thi đau vao truong Radcliffe College (khu mo rong cua Đai hoc Harvard tu nam 1879 cho sinh vien nu voi cac toa nha va khuon vien rieng), hoc tai lieu chu noi danh cho nguoi mu. Co hoc nhieu ngoai ngu, ke ca tieng Phap va tieng Đuc, va kien tri hoc toi muc khi nao đau ngon tay rom mau moi chiu dung. So luong bai vo khong lo nhanh chong lam hong thi luc cua gia su Anne. Đen thang 6 nam 1904 Keller tot nghiep va tro thanh nguoi mu-điec đau tien đuoc tot nghiep đai hoc. Sau đo, co đuoc nhan mot so hoc ham tien si danh du, trong so đo co Đai hoc Harvard.


= Hoat đong chinh tri =
Hai nam sau ngay tot nghiep, Keller đuoc vinh du bau vao chuc chu tich hoi nguoi mu tieu bang Massachusetts, bat tay vao cong viec xa hoi cu the phuc vu cho cong đong nguoi mu. Keller đon tiep rat nhieu nguoi mu, tra loi nhieu thu tu va đi thuyet giang luu đong tai 39 nuoc tren the gioi. Co khong quan ngai vat va, cong hien het suc minh cho chuong trinh giao duc va chua tri cho nguoi mu. Nam 1920 voi su phan đau khong met moi, Keller đa thanh lap đuoc to chuc quan chung tren pham vi toan quoc cua Hoi nguoi mu toan nuoc My. To chuc nay van con ton tai cho đen ngay nay.
Keller tro thanh mot bieu tuong cua tinh than tu luc phi thuong khi suot đoi song trong the gioi khong anh sang, khong am thanh nhung van cong hien het suc luc nham đem niem vui đen voi nguoi tan tat, co cung hoan canh nhu minh. Co đa đuoc gap nhieu tong thong My nhu Grover Cleveland, Benjamin Harrison, William McKinley, Theodore Roosevelt, William Howard Taft, Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy... Co cung tro thanh ban cua nhung con nguoi noi tieng nhu Alexander Graham Bell, Charlie Chaplin, Mark Twain.
Ba bat đau tham gia phong trao xa hoi tai nuoc My. Keller gia nhap Đang Xa hoi Hoa Ky, va ve sau bo đang đo đe gia nhap Industrial Workers of the World (Cong nhan ky nghe cua The gioi). Nhung nha bao ma ve truoc khen ngoi su can đam va thong minh cua ba bay gio chi ra la ba bi tan tat. Chu bao Brooklyn Eagle viet rang "nhung sai lam [cua ba] xuat hien tu nhung han che ro rang khi lon len". Keller tra loi chu bao nay, noi đen lan gap ong truoc khi ong biet đen nhung quan điem chinh tri cua ba:

At that time the compliments he paid me were so generous that I blush to remember them. But now that I have come out for socialism he reminds me and the public that I am blind and deaf and especially liable to error. I must have shrunk in intelligence during the years since I met him... Oh, ridiculous Brooklyn Eagle! Socially blind and deaf, it defends an intolerable system, a system that is the cause of much of the physical blindness and deafness which we are trying to prevent.[1]
Ba cung bieu tinh chong chien tranh va đong sang lap to chuc dan quyen ACLU[2] Luu tru ngay 5 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine. Cac hoat đong nay co lien quan đen quan điem cong bang cua Keller.


= Toi nuoc mat troi moc =

Khi Keller toi tham tinh Akita, Nhat Ban vao thang 7 nam 1937, ba đa hoi tham toi Hachiko, mot con cho giong Akita noi tieng vi su trung thanh va đa chet tu nam 1935, va bay to y đinh muon co mot chu cho nhu the. Chi trong vong mot thang, mot chu cho ten la Kamikaze-go đa đuoc gui đen, nhung sau đo đa chet benh qua som. Chinh phu Nhat Ban quyet đinh tang cho Keller mot chu cho thu hai ten la Kenzan-go vao thang 7 nam 1939 đe ba mang ve My gioi thieu. Nhung tieu chuan đe nuoi duong va cham soc giong cho nay đa đuoc xay dung, đong thoi cac cuoc bieu dien cung đa đuoc to chuc. Tuy nhien tat ca đa bi hoan vo thoi han vi Chien tranh the gioi thu hai no ra.
Ngay 14 thang 9 nam 1964 Keller đuoc Tong thong Lyndon B. Johnson tang thuong Huan chuong Tu do, mot trong hai phan thuong cao quy nhat cua chinh phu My danh cho nhan dan.
Ngay 1 thang 6 nam 1968 Helen Keller ta the o tuoi 87 trong can nha cua minh tai Easton, Connecticut, trong khi chi con 26 ngay nua la toi sinh nhat thu 88 cua ba.

Benh vien Helen Keller đa đuoc xay dung tai Alabama đe tuong nho nguoi phu nu giau nghi luc nay.
Nam 1902, khi đang hoc nam thu 2, duoi su giup đo cua Anne va mot so nha phe binh van hoc, Keller đa hoan thanh tac pham đau tay mang tua đe The Story of My Life, đuoc xuat ban nam 1903. Tac pham theo the loai tu truyen, but phap suc tich chan that khien nguoi đoc xon xao.
Đen nam 1960, ba cho ra mat mot cuon sach, Light In My Darkness, trong đo ba len tieng benh vuc nhung loi giao huan cua nha khoa hoc-triet gia nguoi Thuy Đien Emanuel Swedenborg.
Tong cong, Helen Keller đa viet đuoc 12 cuon sach va nhieu bai bao khac nua.


Vinh danh Cuoc đoi Helen Keller đa xuat hien tren vai phim anh. Trong so đo co phim tai lieu The Unconquered thuc hien nam 1954 cho thay hinh anh thuc te tu cuoc song hang ngay cua Helen Keller va đuoc trao giai Oscar cho phim tai lieu hay nhat.
Vao ngay 14 thang 9 nam 1964, Tong thong Lyndon B. Johnson trao tang ba Huan chuong Tu do Tong thong, mot trong hai danh du dan su cao nhat cua Hoa Ky. Nam 1965 ba đuoc bau chon vao Sanh vinh danh Phu nu Quoc gia (National Women's Hall of Fame) tai Hoi cho The gioi New York.


Chuyen đoi thuong Tuy bi tan tat nhung Keller la mot nguoi phu nu tran đay lac quan, thiet tha yeu song. Bat ngo co mot chang trai ngo loi cau hon va đuoc Keller chap nhan, sung suong cho đoi niem hanh phuc đo. The nhung vi bi me ba kich liet phan đoi, Keller đanh ngam ngui chia tay nguoi yeu va nguyen danh tinh yeu đo cho su nghiep phuc loi mang lai niem vui cho nguoi mu.
Hai cuoc Chien tranh the gioi thu nhat va Chien tranh the gioi thu hai gay ra đau thuong chet choc va tan phe cho hang tram trieu nguoi. Keller đa tim đen hon 70 benh vien đe an ui benh binh, đong vien ho kien cuong chong choi voi so phan, lam cho ho hieu rang tan phe khong co nghia la het hy vong truoc cuoc song. Ba tung 3 lan sang tham nuoc Nhat sau chien tranh va đuoc nguoi dan Tokyo tiep đon nong nhiet. Ba ke voi moi nguoi rang minh chi la mot nguoi khong may man, nhung đa dung y chi nghi luc đe chong tra lai so phan tro treu, hoan thanh su nghiep khoi goi tam long nhan hau cua moi nguoi, nham mang lai tinh thuong cho nguoi khuyet tat.


Tham khao Lien ket ngoai American Foundation for the Blind's Helen Keller collection Luu tru ngay 17 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Helen Keller Kids Museum Online
Cac tac pham cua Helen Keller tai Du an Gutenberg

 The Story of My Life by Helen Keller' tai Du an Gutenberg
The Story of My Life with introduction to the text
Official site of Ivy Green, Helen Keller's birthplace
Presidential Medal of Freedom, Helen Keller Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine
The Helen Keller Services for the blind
A likeness of Helen Keller is featured on Alabama's quarter
Marxists Internet Archive: Helen Keller Reference Archive.
How I Became A Socialist, by Helen Keller, 1912-11-03
New York Times Obituary
Virtual Tour of Ivy Green. Helen Keller's Birthplace
Rethinking the Problematic Icon Luu tru ngay 5 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine Contrasts the iconic image of Keller as disabled saint with her real life in social and political activism.
http://www.voanews.com/specialenglish/2006-10-08-voa1.cfm. The Story of Helen Keller's Life translated into Voice of America's Special English
http://www.voanews.com/specialenglish/2006-10-15-voa1.cfm. Part II