Tan Canh cong (chu Han: 晋景公, cai tri: 599 TCN – 581 TCN), ten that la Co Cu (姬据), la vi vua thu 28 cua nuoc Tan - chu hau nha Chu trong lich su Trung Quoc.
Tan Canh cong la con cua Tan Thanh cong – vua thu 27 nuoc Tan. Nam 600 TCN, Thanh cong mat, Co Cu len noi ngoi, tuc la Tan Canh cong.


Tranh ba voi nuoc So Nam 597 TCN, So Trang vuong mang quan vay nuoc Trinh. Trinh Tuong cong cau cuu nuoc Tan. Tan Canh cong sai cac đai phu Tuan Lam Phu, Si Hoi, Khuoc Khac, Loan Thu, Tien Hoc, Han Quyet mang quan cuu Trinh.
Quan Tan đi cham, khi đen noi thi Trinh Tuong cong đa phai ra hang va an the voi So Trang vuong. Tuan Lam Phu đinh quay ve, Tien Hoc đe nghi tien quan giao chien. Tuan Lam Phu lenh cho toan quan qua song Hoang Ha.
Trinh Tuong cong đa hang So nen phai mang quan phoi hop voi So cung đanh Tan. Hai ben đanh nhau to, quan Tan bi đanh bai. Khi chay ve đen song Hoang Ha, cac binh si tranh nhau qua song, nhieu nguoi bi giet. Tuong Tri Anh bi bat.
Ve đen Giang đo, Tuan Lam Phu xin chiu toi chet vi thua tran. Tan Canh cong đinh chap nhan thi Si Hoi can nen đe Tuan Lam Phu song đe bao thu nuoc So. Tan Canh cong nghe theo.
Nam 596 TCN, con Tien Chan la Tien Hoc vi đe nghi tien quan nen bi thua lon, so bi toi chet ben bo tron sang nuoc Đich. Tien Hoc ban muu voi nuoc Đich đanh Tan. Tan Canh cong ben giet ca nha Tien Hoc.
Nam 595 TCN, Tan Canh cong đanh Trinh đe bao thu viec theo So nhung khong thang. Nam 594 TCN, So Trang vuong lai mang quan đanh nuoc Tong. Tong Van cong cau cuu Tan. Tan Canh cong đinh cuu Tong nhung Ba Ton can rang So hung manh khong the thang đuoc. Vi vay, Tan Canh cong sai Giai Duong đi su nuoc Tong, noi doi la vien binh nuoc Tan se đen.
Giai Duong đen nuoc Tong, bi quan Trinh bat đuoc, nop cho So Trang vuong. Vua So bat Giai Duong phai đen truoc thanh nuoc Tong noi rang vien binh Tan khong đen đe Tong Van cong đau hang. Giai Duong nhan loi, nhung khi đen truoc thanh lai khuyen nuoc Tong co thu cho vien binh Tan. So Trang vuong noi gian đinh giet Giai Duong, nhung vi cap duoi can Giai Duong la tam guong trung thanh, nen vua So tha Giai Duong ve.


Chien tranh voi Te Nam 593 TCN, Tan Canh cong sai Si Hoi mang quan diet nuoc Xich Đich.
Nam 592 TCN, Tan Canh cong cu Khuoc Khac lam chanh su va Loan Kinh lam pho su sang Te. Cung luc co su nuoc Lo va nuoc Ve sang. Đe lam me vui, nhan thay Khuoc Khac bi gu, su nuoc Lo bi thot chan, su nuoc Ve bi chot, Te Khoanh cong ben chon ra nguoi bi gu tiep đon Khuoc Khac, nguoi bi thot tiep đon su nuoc Lo va nguoi bi chot tiep su nuoc Ve. Canh đo lam cho cac phu nu trong hau cung đung trong man đe nhin va cuoi nhao.
Khuoc Khac noi gian ben bo ve truoc, đe Loan Kinh o lai. Khuoc Khac xin Tan Canh cong phat binh đanh Te đe tra thu su cuoi nhao. Vua Tan khong nghe. Khuoc Khac xin vua Tan cho minh mang quan đoi rieng đi đanh đe bao thu rieng cung khong đuoc chap thuan.
Nam 591 TCN, nghe tin So Trang vuong chet, Tan Canh cong ben chap thuan cho Khuoc Khac đanh Te. Quan Tan hop binh voi nuoc Ve sang đanh. Lien quan 2 nuoc đanh toi đat Duong Coc. The yeu, Te Khoanh cong phai gui cong tu Khuong Cuong lam con tin cho nuoc Tan, quan Tan va quan Ve moi rut lui.
Nam 589 TCN, Te Khoanh cong mang quan đanh nuoc Lo vi Lo nga theo Tan. Sau khi đanh bai quan Lo, Khoanh cong lai sang đanh Ve - mot đong minh khac cua Tan. Ve Muc cong đieu Ton Luong Phu va Thach Tac mang quan ra chong, nhung cung bi quan Te đanh bai. Vo vua nuoc Ve va vo vua nuoc Lo đeu sang nuoc Tan, thong qua Khuoc Khac bao tinh hinh len vua Tan, xin Tan ra quan đanh Te.
Tan Canh cong ben sai Khuoc Khac mang 800 co xe, cung Si Nhiep, Han Quyet va Loan Thu ra tran đe cuu Lo va Ve. Thang 6 nam 589 TCN, quan Te gap lien quan 4 nuoc Tan, Lo, Ve va Tao o nui Mi Cham. Hai ben giao tranh ac liet, quan Te ban Khuoc Khac bi thuong, nhung Khuoc Khac co nen đau tu minh thuc trong. Quan Tan hang hai đanh bai quan Te.
Te Khoanh cong thua chay, nho co nguoi đanh xe la Phung Suu Phu hien ke đoi cho, tu minh vao xe gia lam vua Te. Nho đo Te Khoanh cong tron thoat. Khuoc Khac thuc quan đuoi đanh vua Te, tien đen Ma Lang. Te Khoanh cong sai Tan My Nhan đi su, dang đo chau bau đe xin quan Tan rut lui. Khuoc Khac khong nghe, đoi vua Te lam đuong tu đong sang tay cho quan Tan de dang sang đanh va nop me (Tieu Đong Thuc Tu) la nguoi đa cuoi nhao minh khi đi su truoc kia moi chap nhan lui quan. Tan My Nhan phan tich viec bat lam đuong va nop me lam con tin la bao nguoc, chen ep nuoc Te qua đang. Khuoc Khac chap thuan cho nuoc Te giang hoa.
Nam 588 TCN, Te Khoanh cong sang chau nuoc Tan nhan luc Tan Canh cong bat đau đat ra Luc Khanh cho 6 ho đai phu lon. Ong lap ra 6 đao quan, moi đao co 12.500 nguoi. Vua Te muon ton Tan Canh cong lam vuong nhung ong khong dam nhan.


Giao thiep voi chu hau chong So Nam 587 TCN, Lo Thanh cong đen nuoc Tan, Tan Canh cong to ra khong coi trong. Vua Lo bat binh bo đi, phan lai nuoc Tan. Tan Canh cong mang quan đanh Trinh bao thu viec theo So, chiem ap Di.
Cung nam, quan So lai sang đanh Trinh. Nuoc Tan lai cam đau chu hau đi cuu. Nuoc Trinh bat đuoc tuong So la Chung Nghi mang nop cho Loan Thu nuoc Tan. Sau đo nuoc Trinh va cac chu hau lai cung the o Ma Lang.
Sang nam sau (583 TCN), So Cung vuong lai dung nhieu cua cai bieu nuoc Trinh đe loi keo. Trinh lai theo So, cung So hoi hop. Nam đo Trinh Thanh cong sang trieu kien nuoc Tan đe giu quan he ca voi nuoc Tan. Tan Canh cong ben bat giu Trinh Thanh cong. Nuoc Trinh sai đai phu Ba Quyen đen xin giang hoa, Tan Canh cong giet Ba Quyen, lai cu Loan Thu đi đanh Trinh. Đau nam 582 TCN, quan Tan tien đen nuoc Trinh.
Nuoc Trinh khong đau hang, theo ke cua Cong Ton Than, mang quan vay nuoc Hua la mot chu hau cua Tan. Đen thang 5, nuoc Tan tap hop them cac chu hau Te, Tong, Tao đi đanh Trinh. Vi Tan Canh cong luc đo đa om nang, chien dich con tiep dien sang thoi con ong la Tan Le cong. Cho đen truoc khi ong qua đoi thi nuoc Trinh đa chiu quy phuc gui con tin đe nuoc Tan tha Trinh Thanh cong.


Xung đot cac dong ho Thoi Tan Canh cong xay ra tranh chap quyen luc giua cac đai phu. Nam 587 TCN, Khuoc Khac qua đoi, Tan Canh cong phong cho Loan Thu lam Trung quan nguyen soai, tuc Chinh khanh. Loan Thu co tu thu voi Trieu Đong va Trieu Quat, muon tru bo the luc cua ho Trieu. Cung nam đo, em Trieu Thuan la Trieu Anh Te tu thong voi Trang co (Chi Tan Canh cong va la vo Trieu Soc con Trieu Thuan). Trieu Quat ben đuoi Trieu Anh Te ra nuoc ngoai. Trang co tuc gian hay giem pha voi Tan Canh cong rang Trieu Quat co y muu phan.
Nam 585 TCN, Tan Canh cong thien đo toi Tan Đien, đoi goi la Tan Giang, con noi cu goi la Co Giang. Viec doi đo cua Tan Canh cong la nham han che va tieu tru bot the luc cua cac ho đai phu. Nam 583 TCN, Trang Co lai cung Loan Thu vu cao hai đai phu ho Trieu. Tan Canh cong sai quan đanh ho Trieu, giet Trieu Đong va Trieu Quat, thu đat ho Trieu ve. Su kien nay đuoc su sach goi la Ha cung chi nan. Sau Tan Canh cong nghe theo loi Han Quyet, phong cho con Trieu Soc la Trieu Vu len nam quyen ho Trieu va tra lai đat.


Thiet lap quan he voi Ngo Nam 590 TCN, đai phu nuoc So la Vu Than mang my nhan Ha Co (nguoi nuoc Tran, vua So đinh lay) tron khoi nuoc So sang nuoc Tan xin quy phuc. Tan Canh cong thu nhan, cho lam đai phu ap Hinh.
Nam 586 TCN, Tan Canh cong hoi chu hau cac nuoc Te, Lo, Tong, Trinh, Tao, Chu, Ki o đat Trung Lao. Nam sau, Tan Canh cong muon giu quan he voi nuoc Te, bat nuoc Lo đem ruong Quy Hoan dang cho nuoc Te. Cac nuoc chu hau bat man vi viec nay.
Cung nam đo, Tan Canh cong lai hoi chu hau o đat Bo, trieu nuoc Ngo. Ngo vuong Tho Mong đen hoi cung nuoc Tan.
Nam 584 TCN, vi gia quyen o nuoc So bi giet, Vu Than xin Tan Canh cong đi su nuoc Ngo, đe lai mot nguoi con lam tuong giup nuoc Ngo hung manh đe cung Tan chong So. Tan Canh cong đong tinh voi ke cua Vu Than.


Truyen ngoi Mua he nam 581 TCN, Tan Canh cong om nang trong luc đang đanh nuoc Trinh. Khi chua qua đoi, ong đa quyet đinh lap the tu Tho Man len noi ngoi, tuc la Tan Le cong.
Hon 1 thang sau, Tan Canh cong qua đoi. Ong o ngoi đuoc 19 nam.


Trong Đong Chu liet quoc Trong tieu thuyet Đong Chu liet quoc cua Phung Mong Long, Tan Canh cong xuat hien tu hoi 53 đen hoi 58. Ong khong đong vai tro chinh trong cac cuoc chien voi So va Te, chu yeu chien tranh giao cho cac tuong si.
Vu diet toc ho Trieu đuoc mo ta o cuoi thoi Canh cong (chinh su ghi ngay nam thu 2 tu khi ong len ngoi), con con coi nha ho Trieu bao thu sang tan thoi Tan Đieu cong moi dien ra. Nhung nguoi ho Trieu chet oan hien len bao oan khien Canh cong mang benh nang, đen hoc tro cua Bien Thuoc la Cao Hoan o nuoc Tan sang cung khong chua đuoc. Truoc khi chet, Canh cong con giet oan mot nguoi thay boi vi dam đoan minh se khong kip an lua mach vu moi - viec đo sau nay ung nghiem.
Viec truyen ngoi cua Tan Canh cong cung ke khac voi chinh su, theo đo Tan Le cong len ngoi sau khi ong qua đoi ma chua ke ngoi khi ong om nang.


Nhan đinh Ta truyen khong bang long voi nhieu viec lam cua Tan Canh cong nhu bat kinh voi Lo Thanh cong khi vua Lo đen bai kien, bat nuoc Lo đem đat dang cho Te đe giu quan he voi Te, hay dung vu luc uy hiep nuoc Trinh va bat giu ep nuoc Trinh theo minh.


Xem them Tan Thanh cong
Tan Le cong
So Trang vuong
Con coi nha ho Trieu


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Tan the gia
Trieu the gia
Phuong Thi Danh (2001), Nien bieu lich su Trung Quoc, Nha xuat ban The gioi
Khong Tu (2002), Xuan Thu tam truyen, tap 3, Nha xuat ban TP Ho Chi Minh


Chu thich