Nang luong hat nhan hay nang luong nguyen tu la mot loai cong nghe hat nhan đuoc thiet ke đe tach nang luong huu ich tu hat nhan nguyen tu thong qua cac lo phan ung hat nhan co kiem soat. Phuong phap duy nhat đuoc su dung hien nay la phan hach hat nhan, mac du cac phuong phap khac co the bao gom tong hop hat nhan va phan ra phong xa. Tat ca cac lo phan ung voi nhieu kich thuoc va muc đich su dung khac nhau đeu dung nuoc đuoc nung nong đe tao ra hoi nuoc va sau đo đuoc chuyen thanh co nang đe phat đien hoac tao luc đay. Nam 2007, 14% luong đien tren the gioi đuoc san xuat tu nang luong hat nhan. Co hon 150 tau chay bang nang luong hat nhan va mot vai ten lua đong vi phong xa đa đuoc san xuat.


Su dung Đen nam 2005, nang luong hat nhan cung cap 2,1% nhu cau nang luong cua the gioi va chiem khoang 15% san luong đien the gioi, trong khi đo chi tinh rieng Hoa Ky, Phap, va Nhat Ban san luong đien tu hat nhan chiem 56,5% tong nhu cau đien cua ba nuoc nay. Đen nam 2007, theo bao cao cua Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te (IAEA) co 439 lo phan ung hat nhan đang hoat đong tren the gioi, thuoc 31 quoc gia.
Nam 2007, san luong đien hat nhan tren the gioi giam xuong con 14%. Theo IAEA, nguyen nhan chinh cua su sut giam nay la do mot tran đong đat xay ra vao ngay 16 thang 7 nam 2007 o phia tay Nhat Ban, lam cho nuoc nay ngung tat ca bay lo phan ung cua nha may đien hat nhan Kashiwazaki-Kariwa. Mot vai nguyen nhan khac nhu "ngung hoat đong bat thuong" do thieu nhien lieu đa xay ra o Han Quoc va Đuc. Them vao đo la su gia tang he so tai cua cac lo phan ung đe đap ung nhu cau su dung chi dien ra trong mot thoi gian ngan (cao điem).
Hoa Ky san xuat nhieu nang luong hat nhan nhat cung cap 19% luong đien tieu thu, trong khi đo ty le đien hat nhan cua Phap la cao nhat trong san luong đien cua nuoc nay đat 78% vao nam 2006. Trong toan Lien minh chau Au, nang luong hat nhan cung cap 30% nhu cau đien. Chinh sach nang luong hat nhan co su khac biet giua cac quoc gia thuoc Lien minh chau Au, va mot vai quoc gia khac nhu Uc, Estonia, va Ireland, khong co cac tram nang luong hat nhan hoat đong. Khi so sanh voi cac quoc gia khac thi Phap co nhieu nha may đien hat nhan, tong cong la 16 to hop đang su dung.
O Hoa Ky, doanh thu cua nganh đien hat nhan la 33 ty đo la My, tang truong trung binh giai đoan 2007-2012 la 2,7%/nam..
Ben canh đo, mot so tau quan su va dan dung (nhu tau pha bang) su dung đong co đay hat nhan bien, mot dang cua đong co đay hat nhan. Mot vai đong co đay khong gian đuoc phong len su dung cac lo phan ung hat nhan co đay đu chuc nang: loat ten lua cua Lien Xo RORSAT va SNAP-10A cua Hoa Ky.
Tren pham vi toan cau, viec hop tac nghien cuu quoc te đang tiep tuc trien khai đe nang cao đo an toan cua viec san xuat va su dung nang luong hat nhan nhu cac nha may an toan bi đong, su dung phan ung tong hop hat nhan, va su dung nhiet cua qua trinh nhu trong san xuat hydro đe loc nuoc bien, va trong he thong suoi khu vuc.


Lich su = Nguon goc =
Phan ung phan hach hat nhan đuoc Enrico Fermi thuc hien hanh cong vao nam 1934 khi nhom cua ong dung neutron ban pha hat nhan uranium. Nam 1938, cac nha hoa hoc nguoi Đuc la Otto Hahn va Fritz Strassmann, cung voi cac nha vat ly nguoi Uc Lise Meitner va Otto Robert Frisch chau cua Meitner , đa thuc hien cac thi nghiem tao ra cac san pham cua urani sau khi bi neutron ban pha. Ho xac đinh rang cac neutron tuong đoi nho co the cat cac hat nhan cua cac nguyen tu urani lon thanh hai phan kha bang nhau, va đay la mot ket qua đang ngac nhien. Rat nhieu nha khoa hoc, trong đo co Leo Szilard la mot trong nhung nguoi đau tien nhan thay rang neu cac phan ung phan hach sinh ra them neutron, thi mot phan ung hat nhan day chuyen keo dai la co the tao ra đuoc. Cac nha khoa hoc tam đac đieu nay o mot so quoc gia (nhu Hoa Ky, Vuong quoc Anh, Phap, Đuc va Lien Xo) đa đe nghi voi chinh phu cua ho ung ho viec nghien cuu phan ung phan hach hat nhan.
Tai Hoa Ky, noi ma Fermi va Szilard di cu đen đay, nhung kien nghi tren đa dan đen su ra đoi cua lo phan ung đau tien mang ten Chicago Pile-1, đat đuoc khoi luong toi han vao ngay 2 thang 12 nam 1942. Cong trinh nay tro thanh mot phan cua du an Manhattan, la mot du an xay dung cac lo phan ung lon o Hanford Site (thanh pho truoc đay cua Hanford, Washington) đe lam giau plutoni su dung trong cac vu khi hat nhan đau tien đuoc tha xuong cac thanh pho Hiroshima va Nagasaki o Nhat Ban. Viec co gang lam giau urani song song cung đuoc tien hanh trong thoi gian đo.
Sau Chien tranh the gioi thu hai, moi đe doa ve viec nghien cuu lo phan ung hat nhan co the la nguyen nhan thuc đay viec pho bien cong nghe va vu khi hat nhan nhanh chong, ket hop voi nhung đeu ma cac nha khoa hoc nghi, co the la mot đoan đuong phat trien dai đe tao ra boi canh ma theo đo viec nghien cuu lo phan ung phai đuoc đat duoi su kiem soat va phan loai chat che cua chinh phu. Them vao đo, hau het viec nghien cuu lo phan ung tap trung chu yeu vao cac muc đich quan su. Tren thuc te, khong co gi la bi mat đoi voi cong nghe, va sau đo sinh ra mot so nhanh nghien cuu khi quan đoi Hoa Ky tu choi tuan theo đe nghi cua cong đong khoa hoc tai đat nuoc nay trong viec mo rong hop tac quoc te nham chia se thong tin va kiem soat cac vat lieu hat nhan. Nam 2006, cac van đe nay đa tro nen khep kin voi Hoi Nang luong Hat nhan Toan cau.
Đien đuoc san xuat đau tien tu lo phan ung hat nhan thuc nghiem EBR-I vao ngay 20 thang 12 nam 1951 tai Arco, Idaho, voi cong suat ban đau đat khoang 100 kW (lo phan ung Arco cung la lo đau tien thi nghiem ve lam lanh tung phan nam 1955). Nam 1952, mot ban bao cao cua Hoi đong Paley (Hoi đong Chinh sach Nguyen lieu cua Tong thong) cho Tong thong Harry Truman đua ra mot đanh gia "tuong đoi bi quan" ve nang luong hat nhan, va keu goi chuyen huong nghien cuu sang linh vuc nang luong Mat Troi". Bai phat bieu thang 12 nam 1953 cua Tong thong Dwight Eisenhower, noi ve "nguyen tu vi hoa binh," nhan manh viec khai thac nguyen tu đe san xuat đien va tao mot tien le ho tro manh me tu chinh phu Hoa Ky cho viec su dung nang luong hat nhan tren toan cau.


= Nhung nam truoc đay =

Ngay 27 thang 6 nam 1954, nha may đien hat nhan Obninsk cua Lien Xo tro thanh nha may đien hat nhan đau tien tren the gioi san xuat đien hoa vao mang luoi voi cong suat khong tai khoang 5 MW đien.
Sau đo vao nam 1954, Lewis Strauss chu tich Uy ban Nang luong Nguyen tu Hoa Ky (U.S. AEC la ten goi truoc đay cua Uy ban Quan ly hat nhan Hoa Ky va Bo Nang luong Hoa Ky) noi ve đien trong tuong lai se "too cheap to meter" (qua re đe su dung). U.S. AEC đa đua ra mot vai bang chung de dat đe cap đan van đe phan hach hat nhan len Quoc hoi Hoa Ky chi trong vong vai thang truoc đo, quy hoach rang "cac chi phi co the bi cat giam... [xuong]... khoang bang voi chi phi phat đien tu cac nguon truyen thong...". Strauss luc đo co the đang map mo đe cap đen su hop hach hydro von la mot bi mat vao thoi điem đo hon la su phan hach urani, nhung du gi chang nua y đinh cua Strauss đa đuoc lam sang to boi cong đong voi loi hua gia nang luong rat re tu phan hach hat nhan. Su that vong đa gia tang sau đo khi cac nha may đien hat nhan khong cung cap nang luong đu đe đat đuoc muc tieu "too cheap to meter." 
Nam 1955 "Hoi nghi Geneva đau tien" cua Lien Hop Quoc tap hop phan lon cac nha khoa hoc va ky su ban ve kham pha cong nghe. Nam 1957 EURATOM thanh lap Cong đong Kinh te chau Au (bay gio la Lien minh chau Au). Cung cung nam nay co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te cung đuoc thanh lap.
Nha may nang luong nguyen tu thuong mai đau tien tren the gioi, Calder Hall tai Sellafield, Anh đuoc khai truong vao nam 1956 voi cong suat ban đau la 50 MW (sau nay nang len 200 MW). Con nha may phat đien thuong mai đau tien van hanh o Hoa Ky la lo phan ung Shippingport (Pennsylvania, thang 12 nam 1957).
Mot trong nhung to chuc đau tien phat trien nang luong hat nhan la Hai quan Hoa Ky, ho su dung nang luong nay trong cac bo phan đay cua tau ngam va hang khong mau ham. No đuoc ghi nhan la an toan hat nhan, co le vi cac yeu cau nghiem ngat cua đo đoc Hyman G. Rickover. Hai quan Hoa Ky van hanh nhieu lo phan ung hat nhan hon cac đoi quan khac bao gom ca quan đoi Lien Xo, ma khong co cac tinh tiet chinh đuoc cong khai. Tau ngam chay bang nang luong hat nhan đau tien USS Nautilus (SSN-571) đuoc ha thuy thang 12 nam 1954. Hai tau ngam cua Hoa Ky khac la USS Scorpion va USS Thresher đa bi mat tren bien. Hai tau nay bi mat do hong cac chuc nang he thong lien quan đen cac lo phan ung. Nhung vi tri nay đuoc giam sat va khong ai biet su ro ri xay ra tu cac lo phan ung tren boong.
Quan đoi Hoa Ky cung co chuong trinh nang luong hat nhan bat đau tu nam 1954. Nha may đien hat nhan SM-1, o Ft. Belvoir, Va., la lo phan ung đau tien o Hoa Ky san xuat đien hoa vao mang luoi thuong mai (VEPCO) thang 4 nam 1957, truoc Shippingport.
Enrico Fermi va Leo Szilard vao nam 1955 cung nhan Bang sang che Hoa Ky so 2.708.656 ve lo phan ung hat nhan, đuoc cap rat muon cho cong trinh cua ho đa thuc hien trong suot du an Manhattan.


= Su phat trien =

Cong suat lap đat hat nhan tang tuong đoi nhanh chong tu duoi 1 gigawatt (GW) nam 1960 đen 100 GW vao cuoi thap nien 1970, va 300 GW vao cuoi thap nien 1980. Ke tu cuoi thap nien 1980 cong suat toan cau tang mot cach cham chap va đat 366 GW nam 2005. Giua khoang thoi gian 1970 va 1990, co hon 50 GW cong suat đang trong qua trinh xay dung (đat đinh tren 150 GW vao cuoi thap nien 1970 đau 1980) — nam 2005 co khoang 25 GW cong suat đuoc quy hoach. Hon 2/3 cac nha may hat nhan đuoc đat hang sau thang 1 nam 1970 cuoi cung đa bi huy bo.

Trong suot thap nien 1970 va 1980 viec tang chi phi (lien quan đen cac giai đoan xay dung mo rong do cac thay đoi ve mac co che va su kien tung cua cac nhom phan đoi) va giam gia nhien lieu hoa thach lam cho cac nha may nang luong hat nhan trong giai đoan xay dung khong con suc hap dan. Vao thap nien 1980 (Hoa Ky) va 1990 (chau Au), su tang truong tai luong đien đat nguong va tu do hoa đien nang cung bo sung them mot luong lon cong suat toi thieu moi von đa tro nen khong con hap dan nua.
Cuoc khung hoang dau hoa nam 1973 tac đong đen nhieu quoc gia nang nhat la Phap va Nhat Ban von la nhung nuoc phu thuoc phan lon vao luong dau hoa đe phat đien (tuong ung 39% o Phap va 73% o Nhat) va đay cung la đong luc đe cac nuoc nay đau tu vao nang luong hat nhan. Ngay nay, luong đien tu nang luong hat nhan o Phap chiem 80% va o Nhat Ban la 30% trong san luong đien cua cac nuoc nay.
Su chuyen dich cua viec gia tang su dung nang luong hat nhan trong cuoi the ky 20 xuat phat tu nhung lo so ve cac tai nan hat nhan tiem an nhu muc đo nghiem trong cua cac vu tai nan, buc xa nhu muc đo anh huong cua buc xa ra cong đong, phat trien hat nhan, va nguoc lai, đoi voi chat thai hat nhan van con thieu cac du an chua chat thai sau cung. Nhung rui ro truoc mat đoi voi suc khoe va an toan cua dan chung nhu tai nan nam 1979 tai Three Mile Island (Hoa Ky) va tham hoa Chernobyl nam 1986 la van đe quan trong thuc đay viec ngung xay dung cac nha may đien hat nhan moi o mot so quoc gia, mac du cac to chuc chinh sach cong cong Brookings Institution đe nghi rang cac lo phan ung hat nhan moi khong đuoc đat hang o Hoa Ky boi vi viec nghien cuu cua Vien nay bao gom phan chi phi chiem 15–30% tuoi tho cua no so voi cac nha may đien chay bang than va khi thien nhien.
Khong giong nhu tai nan Three Mile Island, tham hoa Chernobyl nghiem trong hon nhieu đa khong lam tang them cac đieu le anh huong đen cac lo phan ung phuong Tay ke tu khi cac lo phan ung Chernobyl, la lo phan ung theo thiet ke RBMK, van con ban cai chi su dung o Lien Xo, vi du nhu thieu cac toa nha chong phong xa "vung vang". Mot so lo phan ung kieu nay van đuoc su dung cho đen ngay nay. Tuy nhien, cac thay đoi cung đa đuoc thuc hien o cac khau phan ung (su dung urani đuoc lam giau thap) va he thong đieu khien (ngan chan su vo hieu hoa he thong an toan) đe giam kha nang xuat hien cac tai nan tuong tu.
Sau đo, to chuc quoc te ve nang cao đo nhan thuc an toan va su phat trien chuyen nghiep trong van hanh cac chuc nang lien quan đen hat nhan đuoc thanh lap voi ten goi WANO; World Association of Nuclear Operators.
Nguoc lai, cac nuoc nhu Ireland, New Zealand va Ba Lan đa cam cac chuong trinh hat nhan trong khi Uc (1978), Thuy Đien (1980) va Y (1987) (bi anh huong boi Chernobyl) đa thuc hien trung cau dan y bo phieu chong lai nang luong hat nhan.


= Đao Three Mile va Chernobyl =

Y te va an toan moi quan tam, nam 1979 Su co Three Mile Island, va tham hoa Chernobyl 1986 đong mot vai tro trong viec ngan chan xay dung nha may moi o nhieu quoc gia,
 mac du to chuc chinh sach cong, Brookings Institution noi rang cac đon vi hat nhan moi, tai thoi điem xuat ban nam 2006, đa khong đuoc xay dung o My vi nhu cau đien nang mem va chi phi overrun s cac nha may hat nhan do cac van đe phap ly va cham tre xay dung.
 Vao cuoi nhung nam 1970, ro rang la nang luong hat nhan se khong tang truong nhanh nhu đa tung tin. Cuoi cung, hon 120 đon đat hang lo phan ung o My cuoi cung đa bi huy
 va viec xay dung cac lo phan ung moi se dung lai. Mot cau chuyen bao gom trong tap chi 'Forbes ngay 11 thang 2 nam 1985 đa nhan xet ve su that bai chung cua chuong trinh đien hat nhan cua My, noi rang "xep hang la tham hoa quan ly lon nhat trong lich su kinh doanh".

Khong giong nhu tai nan Three Mile Island, tai nan Chernobyl nghiem trong hon khong lam tang quy đinh anh huong đen lo phan ung phuong Tay vi lo phan ung Chernobyl la thiet ke RBMK co van đe chi đuoc su dung o Lien Xo, vi du thieu "manh me" [ cac toa nha.
 Nhieu lo phan ung RBMK van đang đuoc su dung ngay nay. Tuy nhien, nhung thay đoi đuoc thuc hien trong ca hai lo phan ung (su dung uranium lam giau an toan hon) va trong he thong đieu khien (phong ngua vo hieu hoa cac he thong an toan), trong so nhung thu khac, đe giam kha nang xay ra tai nan trung lap.

Mot to chuc quoc te đe thuc đay nhan thuc ve an toan va phat trien chuyen mon ve cac nha khai thac trong cac co so hat nhan đa đuoc tao ra: WANO; Hiep hoi cac nha khai thac hat nhan the gioi.
Phe đoi lap o Ireland va Ba Lan ngan chan cac chuong trinh hat nhan o đo, trong khi Ao (1978), Thuy Đien (1980) va Y (1987) (chiu anh huong cua Chernobyl) bo phieu trong trung cau dan y đe phan đoi hoac loai bo đien hat nhan. Vao thang 7 nam 2009, Quoc hoi Y đa thong qua mot đao luat đa huy bo ket qua cua cuoc trung cau dan y truoc đo va cho phep bat đau ngay lap tuc chuong trinh hat nhan cua Y. Sau tham hoa hat nhan Fukushima Daiichi  mot lenh cam mot nam đa đuoc đat vao phat trien đien hat nhan
, tiep theo la trung cau dan y, trong đo hon 94% cu tri (cu tri đi bau 57%) bac bo cac ke hoach ve nang luong hat nhan moi.


= Post-Fukushima =

Tai nan hat nhan Fukushima Daiichi đa gay ra tranh cai ve tam quan trong cua vu tai nan va anh huong cua no đoi voi tuong lai cua hat nhan.
IAEA Tong giam đoc Yukiya Amano cho biet vu tai nan hat nhan cua Nhat Ban "gay ra su lo lang cong khai sau rong tren toan the gioi va lam hong niem tin vao nang luong hat nhan", va Co quan Nang luong Quoc te đa giam mot nua uoc tinh ve cong suat phat đien hat nhan bo sung se đuoc xay dung vao nam 2035.

Mac du Platts bao cao nam 2011 rang "cuoc khung hoang tai cac nha may hat nhan Fukushima cua Nhat Ban đa thuc đay cac nuoc tieu thu nang luong đe xem xet su an toan cua cac lo phan ung hien tai cua ho va nghi ngo ve toc đo va quy mo cua cac mo rong quy hoach tren toan the gioi",
 Chu tich / Giam đoc đieu hanh nang luong tien đo Bill Johnson đa quan sat rang "Hom nay co mot truong hop tham chi con hap dan hon khi su dung nang luong hat nhan lon hon la mot phan quan trong trong chien luoc nang luong can bang".
 
Trong nam 2011,  The Economist  cho rang nang luong hat nhan "trong nguy hiem, khong đuoc ua chuong, đat tien va mao hiem", va "no co the thay the mot cach de dang va co the đuoc tha thu ma khong co su thay đoi cau truc lon trong cach thuc hoat đong cua the gioi".
 
Giam đoc Vien Trai Đat Jeffrey Sachs khong đong y, tuyen bo chong lai bien đoi khi hau se yeu cau mo rong nang luong hat nhan. "Chung toi se khong đap ung cac muc tieu carbon neu hat nhan đuoc lay ra khoi ban," ong noi. "Chung ta can phai hieu quy mo cua thu thach."

Cac ngan hang đau tu rat quan trong ve hat nhan ngay sau tai nan.
 
Deutsche Bank cho rang "tac đong toan cau cua vu tai nan Fukushima la mot su thay đoi co ban trong nhan thuc cua cong chung ve cach mot quoc gia uu tien va coi trong suc khoe, an toan, an ninh va moi truong tu nhien cua no khi xac đinh nang luong hien tai va tuong lai cua no con đuong... nang luong tai tao se la mot nguoi chien thang ro rang lau dai trong hau het cac he thong nang luong, mot ket luan đuoc ho tro boi nhieu cuoc đieu tra cu tri đuoc thuc hien trong vai tuan qua.

Vao thang 9/2011, cong ty ky thuat Đuc Siemens tuyen bo se rut hoan toan khoi nganh cong nghiep hat nhan, nhu mot phan ung voi vu tai nan hat nhan Fukushima o Nhat Ban va noi rang se khong con xay dung nha may đien hat nhan o bat cu noi nao tren the gioi.
Chu tich cong ty, Peter Loscher, noi rang "Siemens đa ket thuc ke hoach hop tac voi Rosatom, cong ty đien hat nhan do Nga kiem soat, trong viec xay dung hang chuc nha may hat nhan tren khap nuoc Nga trong hai thap ky toi".
Vao thang 2 nam 2012, Uy ban đieu tiet hat nhan Hoa Ky đa phe duyet viec xay dung them hai lo phan ung tai Nha may san xuat đien Vogtle, cac lo phan ung đau tien đuoc phe duyet trong hon 30 nam ke tu tai nan Three Mile Island,
 nhung Chu tich NRC Gregory Jaczko đa bo phieu bat đong ve ly do an toan xuat phat tu tham hoa hat nhan Fukushima 2011 cua Nhat Ban va noi "Toi khong the ho tro cap giay phep nay nhu Fukushima chua tung xay ra".
 
Jaczko đa tu chuc vao thang 4 nam 2012.
Mot tuan sau khi mien Nam nhan đuoc giay phep đe bat đau xay dung chinh tren hai lo phan ung moi, hang chuc moi truong va chong hat nhan đa kien dung du an mo rong nha may Vogtle, noi "an toan cong cong va van đe moi truong tu hat nhan Fukushima Daiichi Nhat Ban" vu tai nan lo phan ung chua đuoc tinh đen ". 
Vao thang 7 nam 2012, vu kien đa bi bac bo boi Toa an phuc tham cua Washington, DC.

Vao nam 2013, bon lo phan ung lao hoa khong canh tranh o Hoa Ky đa bi đong cua.
 
Tai Hoa Ky, bon [lo phan ung [The he III] moi đang đuoc xay dung tai Vogtle va Tram mua he, trong khi mot phan nam sap hoan thanh tai [[Watts] Tram phat đien hat nhan Bar | Tram Watts Bar]], ca nam du kien se đi vao hoat đong truoc nam 2020.

Nam 2012, Hiep hoi hat nhan the gioi bao cao rang viec san xuat đien hat nhan o muc thap nhat ke tu nam 1999. 
Theo Hiep hoi hat nhan the gioi, xu huong toan cau danh cho cac nha may đien hat nhan moi đang truc tuyen đuoc can bang boi so luong cac nha may cu đa đuoc nghi huu.
Cac nuoc nhu Uc, Ao, Đan Mach, Hy Lap, Ireland, Y, Latvia, Liechtenstein, Luxembourg, Malta, Bo Đao Nha, Israel, Malaysia, New Zealand, va Na Uy khong co lo phan ung đien hat nhan va van phan đoi nang luong hat nhan.
Đen nam 2015, trien vong cua IAEA ve nang luong hat nhan đa tro nen hua hen hon.
"Co quan đien hat nhan la mot yeu to quan trong trong viec han che phat thai khi nha kinh," co quan nay luu y, va "trien vong ve nang luong hat nhan van tich cuc trong trung va dai han bat chap mot tac đong tieu cuc o mot so nuoc sau hau qua cua [Fukushima-Daiichi] tai nan... no van la nguon lon thu hai tren toan the gioi ve đien carbon thap.
Va 72 lo phan ung đang đuoc xay dung vao đau nam ngoai la lon nhat trong vong 25 nam. "
Tinh đen nam 2015, 441 lo phan ung co cong suat đien luoi toan cau la 382,9 GW, voi 67 lo phan ung hat nhan moi đang đuoc xay dung.

Hon mot nua trong tong so 67 đuoc xay dung la o chau A, voi 28 o [Trung Quoc], noi co nhu cau cap thiet đe kiem soat o nhiem tu cac nha may than.

Tam ket noi luoi moi đa đuoc Trung Quoc hoan thanh vao nam 2015
 va lo phan ung đuoc hoan thanh gan đay nhat đuoc ket noi voi luoi đien, tinh đen thang 1 nam 2016, la Nha may đien hat nhan Kori tai Han Quoc.
 
Vao thang 10 nam 2016, Watts Bar 2 tro thanh lo phan ung moi đau tien cua Hoa Ky đe đi vao hoat đong thuong mai tu nam 1996.


Kinh te Xem them Tranh cai ve nang luong hat nhan.
Đac điem kinh te cua cac nha may hat nhan moi thuong bi anh huong boi chi phi đau tu ban đau. Tuy vay, se mang lai nhieu loi nhuan hon khi van hanh chung cang lau dai cang co the cho đen khi chung co khuynh huong giam cong suat . Viec so sanh gia tri kinh te cua nha may hat nhan so voi cac nguon khac đuoc đe cap o bai chi tet ve tranh cai ve nang luong hat nhan.


Trien vong Nam 2007, Watts Bar 1, đa hoa vao mang luoi ngay 7 thang 2 nam 1996, la lo phan ung hat nhan thuong mai cuoi cung cua Hoa Ky hoa vao luoi đien. Đay la mot "dau hieu" cua mot chien dich thanh cong tren toan cau nham tung buoc loai bo nang luong hat nhan. Tuy nhien, tham chi o Hoa Ky va o chau Au, viec đau tu nghien cuu va chu trinh nguyen lieu hat nhan van tiep tuc, va theo du đoan cua mot so chuyen gia ve cong nghiep hat nhan  cho rang khung hoang đien nang se lam gia nhien lieu hoa thach se tang, su am len toan cau va phat thai kim loai nang tu viec su dung nhien lieu hoa thach, cac cong nghe moi nhu cac nha may an toan thu đong, va an ninh nang luong quoc gia se lam song lai nhu cau su dung cac nha may đien hat nhan.
Theo To chuc Hat nhan The gioi, nhin tren goc đo toan cau trong suot thap nien 1980 cu trung binh 17  ngay la co mot lo phan ung hat nhan moi đua vao hoat đong, va ty le đo co the se tang len 5 ngay vao nam 2015.
Mot so quoc gia van duy tri hoat đong phat trien nang luong hat nhan nhu Pakistan, Nhat Ban, Trung Quoc, va An Đo, tat ca đeu đang phat trien cong nghe nhiet va neutron nhanh, Han Quoc (Nam Han) va Hoa Ky chi phat trien cong nghe nhiet, Nam Phi va Trung Quoc đang phat trien cac phien ban Lo phan ung modun đay cuoi (PBMR). Mot so thanh vien cua Lien minh chau Au thuyet phuc thuc đay cac chuong trinh hat nhan, trong khi cac thanh vien khac van tiep tuc cam su dung nang luong hat nhan. Nhat Ban co mot chuong trinh xay dung nhat nhan con hoat đong voi mot lo phan ung moi đuoc hoa vao mang luoi nam 2005. O Hoa Ky, 3 congxoocxiom huong ung vao nam 2004 ve nhung thuc giuc cua Bo Nang luong Hoa Ky trong chuong trinh nang luong hat nhan 2010 va đuoc trao chi phi cho hoat đong nay — Hanh đong chinh sach nang luong 2005 đuoc uy quyen bao lanh cac khoan vay đe xay dung khoang 6 lo phan ung moi va cho phep Bo Nang luong xay dung mot lo phan ung theo cong nghe The he IV lo phan ung nhiet đo rat cao đe san xuat ca đien nang va thuy đien. Vao đau the ky 21, nang luong hat nhan co mot suc hap dan đac biet đoi voi Trung Quoc va An Đo theo cong nghe lo phan ung breeder nhanh vi nguon nang luong nay giup ho phat trien kinh te mot cach nhanh chong (xem them phat trien nang luong). Trong chinh sach nang luong cua Lien liep Vuong quoc Anh cung neu rang co su sut giam cung cap nang luong trong tuong lai, đe bu đap vao su thieu hut đo hoac la xay dung cac nha may nang luong hat nhan moi hoac la keo dai tuoi tho cua cac nha may hien tai.
Mot tro ngai trong viec san xuat cac nha may đien hat nhan la chi co 4 cong ty toan cau (Japan Steel Works, China First Industries, OMX Izhora va Doosan Heavy Industries) co kha nang san xuat cac bo vo boc , bo phan nay co chuc nang lam giam rui ro ro ri hat nhan. Japan Steel Works chi co the san xuat 4 vo boc lo phan ung 1 nam, tuy nhien san luong co the tang len gap đoi trong 2 nam toi. Cac nha san xuat khac đang xem xet nhung lua chon khac nhau bao gom ca viec tu lam cac bo phan cua lo phan ung cho rieng ho hoac tim kiem cach khac đe lam nhung bo phan tuong tu bang cach su dung cac phuong phap thay the. Cac giai phap khac bao gom viec su dung cac mau thiet ke khong đoi hoi cac lop vo boc chiu ap suat rieng biet nhu o lo phan ung CANDU cai tien, Canada hoac lo phan ung nhanh lam lanh bang natri.
Cac cong ty khac co the lam nhung xuong luyen kim lon đoi hoi cac vo boc chiu ap suat nhu OMZ cua Nga, la loai đang đuoc nang cap co the san xuat tu 3 đen 4 vo boc mot nam; Doosan Heavy Industries Han Quoc; va Mitsubishi Heavy Industries đang tang cong suat san xuat cac vo boc chiu ap luc va cac bo phan lo hat nhan lon khac len gap đoi. Sheffield Forgemasters cua Anh đang đanh gia loi nhuan cua viec che tao cac cong cu nay đoi voi xuong đuc vat lieu hat nhan.
Theo bao cao nam 2007 cua to chuc, European Greens, chong hat nhan tuyen bo rang "tham chi neu Phan Lan va Phap xay dung mot lo phan ung nuoc ap luc kieu chau Au (EPR), thi Trung Quoc đa khoi đong xay dung them 20 nha may va Nhat Ban, Han Quoc hoac đong Au se them 1 hoac hon. Xu huong chung tren toan cau ve cong suat nang luong hat nhan se giam trong vong 2 đen 3 thap ky toi vi voi khoang thoi gian dai tu hang chuc nam đe xay dung xong mot nha may hat nhan, nen ve mat thuc te thi kho co the tang san luong tham chi duy tri van hanh cac nha may hien tai cho toi 20 nam toi, tru khi tuoi tho cua cac nha may co the đuoc tang len tren muc trung binh la 40 nam." 
Thuc te, Trung Quoc len ke hoach xay dung hon 100 nha may, trong khi o Hoa Ky giay phep cua gan phan nua cac lo phan ung đa đuoc gia han đen 60 nam, va cac du an xay moi 30 lo phan ung đang đuoc xem xet. Hon the, U.S. NRC va Bo Nang luong Hoa Ky đa buoc đau đat van đe cho phep gia han giay phep lo phan ung hat nhan len 60 nam, cap lai cu sau moi 20 nam nhung phai chung minh đuoc đo an toan, giam tai phat thai chat khong phai CO2 tu cac lo phan ung het tuoi tho. Cac lo nay co the gop phan vao cung cau đien đang mat can bang nham phuc vu cho yeu cau an toan nang luong Hoa Ky, nhung co kha nang gia tang phat thai khi nha kinh. Nam 2008, IAEA du đoan rang cong suat đien hat nhan co the tang gap đoi vao nam 2030, mac du no khong đu đe tang ty le đien hat nhan trong nganh đien.


Cong nghe lo phan ung hat nhan Cung giong nhu mot so tram nang luong nhiet phat đien bang nhiet nang tu viec đot nhien lieu hoa thach, cac nha may nang luong hat nhan bien đoi nang luong giai phong tu hat nhan nguyen tu thong qua phan ung phan hach.
Khi mot hat nhan nguyen tu dung đe phan hach tuong đoi lon (thuong la urani 235 hoac plutoni-239) hap thu neutron se tao ra su phan hach nguyen tu. Qua trinh phan hach tach nguyen tu thanh 2 hay nhieu hat nhan nho hon kem theo đong nang (hay con goi la san pham phan hach) va cung giai phong tia phong xa gamma va neutron tu do. Mot phan neutron tu do nay sau đo đuoc hap thu boi cac nguyen tu phan hach khac va tiep tuc tao ra nhieu neutron hon. Đay la phan ung tao ra neutron theo cap so nhan.
Phan ung day chuyen hat nhan nay co the đuoc kiem soat bang cach su dung chat hap thu neutron va bo đeu hoa neutron đe thay đoi ty le neutron tham gia vao cac phan ung phan hach tiep theo. Cac lo phan ung hat nhan hau het co cac he thong van hanh bang tay va tu đong đe tat phan ung phan hach khi phat hien cac đieu kien khong an toan.
He thong lam lanh giai phong nhiet tu loi lo phan ung va van chuyen nhiet đen bo phan phat đien tu nhiet nang nay hoac su dung vao nhung muc đich khac. Đac biet chat lam lanh nong la nguon nhiet se đuoc dung cho cac lo nung, va hoi nuoc nen tu lo nung se lam quay cac tuoc bin hoi nuoc van hanh cac may phat đien.
Co nhieu kieu lo phan ung khac nhau su dung cac nguyen lieu, chat lam lanh va cac co che van hanh khac nhau. Mot vai trong cac mau nay đuoc thiet đat yeu cau ky thuat. Lo phan ung dung trong cac tau ngam hat nhan va cac tau hai quan lon, vi du, thuong su dung nhien lieu urani đuoc lam giau rat cao. Viec su dung nguyen lieu urani lam giau rat cao se lam tang mat đo nang luong cua lo phan ung va gia tang he so su dung cua tai luong nhien lieu hat nhan, nhung gia cua no đat va co nhieu rui ro hon so voi cac nguyen lieu hat nhan khac.
Mot so kieu lo phan ung moi dung cho cac nha may may đien hat nhan, nhu cac lo phan ung hat nhan the he IV, la đoi tuong nghien cuu va co the đuoc su dung đe thi nghiem phat đien trong tuong lai. Mot vai trong so cac kieu moi nay đang đuoc thiet ke đe đat đuoc cac phan ung phan hach sach hon, an toan hon va it rui ro hon đoi voi su gia tang nhanh chong cac vu khi hat nhan. Cac nha may an toan thu đong (nhu lo phan ung ESBWR) đang đuoc xay dung  va cac kieu khac đang đuoc thuyet phuc. Cac lo phan ung hop hach co the co trien vong trong tuong lai nham giam bot hoac loai bo nhung rui ro lien quan đen phan hach hanh nhan.


Tuoi tho Lo phan ung hat nhan la mot phan trong chu trinh nang luong hat nhan. Qua trinh bat đau tu khai thac mo (xem khai thac mo urani). Cac mo urani nam duoi long đat, đuoc khai thac theo phuong thuc lo thien, hoac cac mo đai tai cho. Trong bat ky truong hop nao, khi quang urani đuoc chiet tach, no thuong đuoc chuyen thanh dang on đinh va nen chat nhu banh vang (yellowcake), va sau đo van chuyen đen nha may xu ly. O đay, banh vang đuoc chuyen thanh urani hexaflorua, loai nay sau đo lai đuoc đem đi lam giau đe su dung cho cac nganh cong nghe khac nhau. Urani sau khi đuoc lam giau chua hon 0,7% U-235 tu nhien, đuoc su dung đe lam can nguyen lieu trong lo phan ung đac biet. Cac can nguyen lieu se trai qua khoang 3 chu trinh van hanh (tong cong khoang 6 nam) trong lo phan ung, ve mat tong quat chi co khoang 3% luong urani cua no tham gia vao phan ung phan hach, sau đo chung se đuoc chuyen toi mot ho nguyen lieu đa su dung, o đay cac đong vi co tuoi tho thap đuoc tao ra tu phan ung phan hach se phan ra. Sau khoang 5 nam trong ho lam lanh, nguyen lieu tieu thu nguoi đi va giam tinh phong xa đen muc co the xach đuoc, va no đuoc chuyen đen cac thung chua kho hoac đem tai xu ly.


= Cac nguon nguyen lieu truyen thong =

Urani la mot nguyen to kha pho bien trong vo Trai Đat cung giong nhu kem hoac germani, va pho bien gap khoang 35  lan so voi bac. Urani la thanh phan trong hau het cac đa va bui. Thuc te rang urani qua phan tan la mot tro ngai boi vi khai thac mo urani chi đat hieu qua kinh te khi no tap trung ham luong cao. Cho đen ngay nay, gia urani co the thu loi nhuan đat khoang 130 USD/kg, va luong urani đu đe cung cap cho cac nha may hoat đong "it nhat mot the ky" voi toc đo tieu thu nhu hien nay. Đieu nay tuong ung voi mot muc tai nguyen chac chan cao hon muc binh thuong cho hau het cac khoang vat. Điem giong nhau co ban voi cac khoang vat kim loai khac đo la gia tang gap đoi tu muc đuoc ky vong trong hien tai co the tao ra muc tang gap 10 lan đoi voi tai nguyen đa can nhac. Tuy nhien, gia nang luong hat nhan chiem phan lon trong cong trinh nha may nang luong. Vi vay, đong gop cua nguyen lieu vao gia đien toan cau chi la mot phan tuong đoi nho, tham chi gia nhien lieu leo thang co anh huong tuong đoi nho đen gia thanh pham. Vi du, gia urani tang gap đoi tren thi truong co the tang chi phi nguyen lieu đoi voi cac lo phan ung nuoc nhe len 26% va gia đien khoang 7%, trong khi đo viec tang gap đoi gia khi thien nhien co the gop phan lam tang them 70% vao gia đien. O muc gia nguyen lieu cao, viec khai thac cac nguon khi trong đa granit va duoi bien se mang lai loi nhuan.
Cac lo phan ung nuoc nhe hien tai it bi anh huong lon tu nguyen lieu hat nhan, vi qua trinh phan hach chi su dung rat it đong vi hiem urani-235. Tai xu ly hat nhan co the su dung lai tu nguon chat thai cua lo nay va đat hieu qua cao hon đoi voi nhung lo đuoc thiet ke su dung nhung nguon nguyen lieu pho bien.


 Breeding  Nguoc lai voi lo phan ung nuoc nhe hien nay su dung urani-235 (chiem 0,7% tong luong urani tu nhien), cac lo phan ung fast breeder su dung urani-238 (chiem 99,3% urani tu nhien). Nguoi ta tinh toan rang luong urani-238 đu đe su dung cho cac nha may hat nhan đen 5 ty nam.
Cong nghe breeder đa đuoc su dung cho mot so lo phan ung, nhung chi phi xu ly nguyen lieu cao đoi hoi gia urani vuot hon 200 USD/kg. Thang 12 nam 2005, chi co mot lo phan ung loai nay hoat đong la lo BN-600 o Beloyarsk, Nga. Cong suat đien đau ra cua no la 600 MW — Nga cung đa co ke hoach xay them mot lo khac ten BN-800, o Beloyarsk. Tuong tu, lo phan ung Monju cua Nhat Ban đa đuoc len ke hoach đe khoi cong nhung đa bi ngung tu nam 1995, trong khi đo ca Trung Quoc va An Đo cung du đinh xay cac lo phan ung kieu nay.
Mot loai lo thay the khac co the su dung urani-233 sinh ra tu thori lam nguyen lieu phan hach trong chu trinh nguyen lieu thori. Thori pho bien hon urani khoang 3,5 lan trong vo Trai Đat, va co đac điem phan bo khac nhau. Nguon nguyen lieu nay se lam tang luong nguyen lieu phan hach len đen 450%. Khong giong qua trinh bien đoi U-238 thanh plutoni, cac lo phan ung fast breeder khong can quy trinh nay — no co the the hien mot cach đay đu hon so voi cac nha may truyen thong. An Đo đa thay cong nghe nay, khi ma ho co nguon thori doi giau hon urani.


 Tong hop  Nhung nguoi ung ho nang luong hop hach đe nghi nen su dung deuterium hoac triti la cac đong vi cua hydro, lam nguyen lieu va trong mot vai kieu lo phan ung hien nay cung dung lithi va boron. Nang luong đau ra cua chung bang voi nang luong đau ra hien tai tren toan cau va no se khong tang them trong tuong lai, va cac nguon tai nguyen lithi đa đuoc phat hien hien tai co the cung cap cho it nhat 3000 nam nua, lithi tu nuoc bien khoang 60 trieu nam, va qua trinh tong hop phuc tap hon chi su dung deuteri khai thac tu nuoc bien co the cung cap nguyen lieu cho 150 ti nam. Mac du qua trinh nay chua tro thanh thuc te nhung cac chuyen gia tin rang tong hop hat nhan la mot nguon nang luong đay hua hen trong tuong lai vi no tao ra cac chat thai phong xa co thoi gian song ngan, phat thai cacbon it.


= Nuoc =

Cung giong nhu tat ca cac dang nha may phat đien su dung tuoc bin hoi nuoc, cac nha may đien hat nhan su dung rat nhieu nuoc đe lam lanh. Sellafield, nha may nay khong con san xuat đien, su dung luong nuoc toi đa la 18.184,4 m³ mot ngay va 6.637,306 m³ nuoc đuoc xu ly tu nuoc thai mot nam đe tao hoi nuoc (so lieu tu Environment Agency). Đoi voi hau het cac nha may đien, 2/3 nang luong tao ra tu nha may đien hat nhan tro thanh nhiet khong co ich (xem chu trinh Carnot), va luong nhiet đo đuoc mang ra khoi nha may o dang nuoc nong (chung van khong bi nhiem phong xa). Nuoc giai phong nhiet bang cach đua vao cac thap lam lanh o đo hoi nuoc boc len va đong suong roi roi xuong (may) hoac thai truc tiep vao nguon nuoc nhu ao lam lanh, ho, song hay đai duong. Trong truong hop co han han se la mot kho khan đoi voi cac nha may do nguon cung cap nuoc lam lanh bi can kiet.
Nha may đien hat nhan Palo Verde gan Phoenix, Arizona la nha may phat đien hat nhan duy nhat khong nam gan nguon nuoc lon. Thay vao đo, no su dung nuoc thai đa qua xu ly tu cac đo thi lan can đe lam nuoc lam lanh, voi luong nuoc thai khoang 76.000.000 m³ moi nam.
Giong nhu cac nha may nang luong truyen thong, cac nha may nang luong hat nhan tao ra mot luong lon nhiet thua, no bi thai ra khoi bo phan ngung tu sau khi qua tuoc bin hoi nuoc. Bo phan phat đien kep cua cac nha may co the tan dung nguon nhiet nay theo nhu đe xuat cua Oak Ridge National Laboratory (ORNL) trong qua trinh cong nang luong  đe tang he so su dung nhiet. Vi du nhu su dung hoi nuoc tu cac nha may nang luong đe san xuat hydro.


= Chat thai phong xa =

Viec luu giu va thai chat thai hat nhan an toan van con la mot thach thuc va chua co mot giai phap thich hop. Van đe quan trong nhat la dong chat thai tu cac nha may nang luong hat nhan la nguyen lieu đa qua su dung. Mot lo phan ung cong suat lon tao ra 3 met khoi (25–30 tan) nguyen lieu đa qua su dung moi nam. No bao gom urani khong chuyen hoa đuoc cung nhu mot luong kha lon cac nguyen tu thuoc nhom Actini (hau het la plutoni va curi). Them vao đo, co khoang 3% la cac san pham phan hach. Nhom actini (urani, plutoni, va curi) co tinh phong xa lau dai, trong khi đo cac san pham phan hach co tinh phong xa ngan hon.


 Chat thai phong xa cao  Nguyen lieu đa qua su dung co tinh phong xa rat cao va phai rat than trong trong khau van chuyen hay tiep xuc voi no. Tuy nhien, nguyen lieu hat nhan đa su dung se giam kha nang phong xa sau hang ngan nam. Co khoang 5% can nguyen lieu đa phan ung khong the su dung lai đuoc nua, vi vay ngay nay cac nha khoa hoc đang thi nghiem đe tai su dung cac can nay đe giam luong chat thai. Trung binh, cu sau 40 nam, dong phong xa giam 99,9% so voi thoi điem loai bo nguyen lieu đa su dung, mac du no van con phong xa nguy hiem.
Can nguyen lieu hat nhan đa su dung đuoc chua trong cac bon nuoc chong phong xa. Nuoc co chuc nang lam lanh đoi voi cac san pham phan hach van con phan ra va che chan tia phong xa ra moi truong. Sau vai chuc nam cac bon chua tro nen lanh hon, nguyen lieu it phong xa hon se đuoc chuyen đen noi chua kho, o đay nguyen lieu đuoc chua cac thung bang thep va be tong cho đen khi đo phong xa cua no giam mot cach tu nhien ("phan ra") đen muc an toan đu đe tiep tuc thuc hien cac qua trinh xu ly khac. Viec chua tam thoi nay keo dai vai nam, vai chuc nam tham chi ca ngan nam tuy thuoc vao loai nguyen lieu. Hau het cac chat thai phong xa cua Hoa Ky hien tai đuoc chua o cac vi tri tam thoi co giam sat, trong khi cac phuong phap thich hop cho viec thai vinh cuu van đang đuoc ban luan.
Cho đen nam 2007, Hoa Ky thai ra tong cong hon 50,000 tan nguyen lieu đa qua su dung tu cac lo phan ung hat nhan. Phuong phap chua duoi long đat o nui Yucca o Hoa Ky đa đuoc đe xuat la cach chon chat thai vinh vien. Sau 10.000 nam phan ra phong xa, theo tieu chuan Co quan Bao ve Moi truong Hoa Ky, nguyen lieu hat nhan đa qua su dung se khong con la moi đe doa đoi voi suc khoe va an toan cua cong đong.
Luong chat thai co the đuoc giam thieu bang nhieu cach, đac biet la tai xu ly. Luong chat thai con lai se co đo phong xa on đinh sau it nhat 300 nam ngay ca khi loai bo cac nguyen to trong nhom actini, va len đen hang ngan nam neu chua loai bo cac nguyen to tren. Trong truong hop tach tat ca cac nguyen to trong nhom actini va su dung cac lo phan ung fast breeder đe pha huy bang su bien to mot vai nguyen to khong thuoc nhom actini co tuoi tho dai hon, chat thai phai đuoc cach ly voi moi truong vai tram nam, cho nen chat thai nay đuoc xep vao nhom co tac đong lau dai. Cac lo phan ung hop hach co the lam giam so luong chat thai nay. Nguoi ta cung tranh luan rang giai phap tot nhat đoi voi chat thai hat nhan la chua tam thoi tren mat đat cho đen khi cong nghe phat trien thi cac nguon chat thai nay se tro nen co gia tri trong tuong lai.
Theo mot tin tuc tren chuong trinh nam 2007 phat tren 60 Minutes, nang luong hat nhan lam cho nuoc Phap co khong khi sach nhat trong cac quoc gia cong nghiep, va co gia đien re nhat trong toan chau Au. Phap tai xu ly chat thai hat nhan cua ho đe giam luong chat thai va tao ra nhieu nang luong hon. Tuy nhien, cac bai bao van tiep tuc chi trich nhu "Ngay nay chung ta tich tru cac thung chua chat thai boi vi cac nha khoa hoc hien tai khong biet cach nao đe giam thieu hoac loai bo chat đoc hai, nhung co le 100 nam nua co le cac nha khoa hoc se... Chat thai hat nhan la mot van đe cua nha nuoc rat kho giai quyet va cung la van đe chung khong quoc gia nao co the giai quyet đuoc. Vien canh hien tai, đang đi theo got chan Asin cua nganh cong nghiep hat nhan... Neu Phap khong the giai quyet đuoc van đe nay, hay cau Mandil, sau đo noi rang 'Toi khong thay chung ta co the tiep tuc chuong trinh hat nhan cua minh nhu the nao.'" Xa hon nua, viec tai xu ly se lai co nhung chi trich khac nhu theo Hiep hoi Cac van đe nha Khoa hoc quan tam (Union of Concerned Scientists).


 Chat thai phong xa thap  Nganh cong nghiep hat nhan cung tao ra mot luong lon cac chat thai phong xa cap thap o dang cac cong cu bi nhiem nhu quan ao, dung cu cam tay, nuoc lam sach, may loc nuoc, va cac vat lieu xay lo phan ung. O Hoa Ky, Uy ban đieu phoi hat nhan (Nuclear Regulatory Commission) đa co gang xet lai đe cho phep giam cac vat lieu phong xa thap đen muc giong voi chat thai thong thuong nhu thai vao bai thai, tai su dung.... Hau het chat thai phong xa thap co đo phong xa rat thap va nguoi ta chi quan tam đen chat thai phong xa lien quan đen muc đo anh huong lon cua no.


 Chat thai phong xa va chat thai cong nghiep đoc hai  O cac quoc gia co nang luong hat nhan, chat thai phong xa chiem it hon 1% trong tong luong chat thai cong nghiep đoc hai, la cac chat đoc hai tru khi chung phan huy hoac đuoc xu ly khi đo thi tro nen it đoc hon hoac hoan toan khong đoc. Nhin chung, nang luong hat nhan tao ra it chat thai hon so voi cac nha may đien chay bang nhien lieu hoa thach. Cac nha may đot than đac biet tao ra nhieu chat đoc hai va mot luong tro phong xa muc trung binh do su tap trung cac kim loai xuat hien trong tu nhien va cac vat lieu phong xa co trong than. Nguoc lai voi nhung đieu ma nguoi ta cho la đung tu truoc đen, nang luong than thuc te tao ra nhieu chat thai phong xa thai vao moi truong hon nang luong hat nhan. Tinh binh quan luong anh huong đen dan so tu cac nha may su dung cao gap 100 lan so voi cac nha may hat nhan.


= Tai xu ly =

Viec tai xu ly co kha nang thu hoi đen 95% tu urani va plutoni con lai trong nguyen lieu hat nhan đa su dung, đe tron vao hon hop nguyen lieu oxit moi. Cong đoan nay lam giam luong phong xa co thoi gian phan ra lau ton tai trong chat thai, khi tao ra cac san pham phan hach co thoi gian song ngan, the tich cua no giam đen hon 90%. Tai xu ly nguyen lieu hat nhan dan dung tu cac lo phan uung nang luong đa đuoc thuc hien tren pham vi rong o Anh, Phap va (truoc đay) Nga, sap
Khong giong cac quoc gia kha, Hoa Ky đa dung tai xu ly dan dung tu nam 1976 đen nam 1981 cung la mot phan trong luat chong phat trien hat nhan cua quoc gia nay, ke tu đo vat lieu đuoc tai xu ly nhu plutoni co the đuoc dung trong cac vu khi hat nhan: tuy nhien, tai xu ly hien nay lai đuoc cho phep tien hanh. Tham chi, hien tai nguyen lieu hat nhan đa su dung tat ca đuoc xu ly nhu chat thai.
Thang 2 nam 2006, mot sang kien moi o Hoa Ky do Global Nuclear Energy Partnership thong bao. Đo la su co gang cua quoc te đe tai xu ly nguyen lieu theo cach lam cho su phat trien hat nhan khong the thuc hien đuoc, trong khi san xuat nang luong hat nhan đang co ich đoi voi cac quoc gia đang phat trien.


 Tach Urani  Viec lam giau urani tao ra hang tan urani đa tach ra (DU), bao gom U-238 đa tach hau het đong vi U-235 de phan hach. U-238 la kim loai tho co gia tri kinh te — vi du nhu san xuat may bay, khien chong phong xa, va vo boc vi no co ty trong lon hon chi. Urani đa tach cung đuoc su dung trong đan duoc nhu đau đan DU, vi khuynh huong cua urani la vo doc theo cac dai bang cat đoan nhiet.
Mot vai y kien cho rang U-238 co the gay ra cac van đe ve suc khoe trong nhom nguoi tiep xuc mot cach qua muc voi vat lieu nay, nhu cac đoi xe chuyen cho va nguoi dan song trong cac khu vuc xung quanh noi co luong lon đan duoc bang DU đuoc su dung nhu khien, bom, đan, đau đan hat nhan. Vao thang 1 nam 2003 To chuc Y te The gioi cong bo mot bao cao rang su o nhiem tu đan duoc DU o muc đo đia phuong đen vai chuc met tu cac vi tri gay anh huong va ph toi la Trung Quoc va co the la An Đo, va Nhat Ban đang thuc hien viec mo rong quy mo tren toan nuoc Nhat. Viec xu ly hoan toan la khong the thuc hien đuoc boi vi no đoi hoi cac lo phan ung breeder, la loai lo chua co gia tri thuong mai. Phap đuoc xem la quoc gia kha thanh cong trong viec tai xu ly chat thai nay, nhung hien tai chi thu hoi đuoc khoang 28% (ve khoi luong) tu nguyen lieu su dung hang nam, 7% tren toan nuoc Phap va 21% o Nga. ong xa nhiem vao thuc vat va nguon nuoc đia phuong la cuc ky thap. Bao cao cung neu rang luong DU sau khi đi vao theo đuong tieu hoa se thai ra ngoai khoang 70% sau 24 gio va 90% sau vai ngay.


Tranh luan ve su dung nang luong hat nhan Cac đe xuat su dung nang luong hat nhan thi cho rang nang nuong hat nhan la mot nguon nang luong ben vung, giup lam giam phat thai cacbon va gia tang an ninh nang luong do giam su phu thuoc vao nguon dau mo nuoc ngoai.. Cac đe xuat cung nhan manh rang cac rui ro ve luu giu chat thai phong xa la rat nho va co the giam trong tuong lai gan khi su dung cong nghe moi nhat trong cac lo phan ung moi hon, va nhung ghi nhan ve van hanh an toan o phuong Tay la mot vi du khi so sanh voi cac loai nha may nang luong chu yeu khac.
Cac y kien chi trich thi cho rang nang luong hat nhan la nguon nang luong chua đung nhieu tiem nang nguy hiem va phai giam ty le san xuat nang luong hat nhan, đong thoi cung tranh luan rang lieu cac rui ro co the đuoc giam thieu bang cong nghe moi hay khong. Nhung y kien ung ho đua ra quan điem rang nang luong hat nhan khong gay o nhiem moi truong khong khi, nguoc lai hoan toan voi viec su dung nhien lieu hoa thach va la nguon nang luong co trien vong đe thay the nhien lieu hoa thach. Cac y kien ung ho cung chi ra rang nang luong hat nhan la su theo đuoi cua cac nuoc phuong Tay đe đat đuoc su đoc lap ve nang luong. Con cac y kien chi trich thi cho rang van đe la o cho luu giu chat thai phong xa nhu o nhiem phong xa do cac tai hoa va nhung bat loi cua viec phat trien hat nhan va san xuat đien tap trung.
Cac tranh cai ve kinh te va an toan đuoc xem la hai mat cua van đe đuoc tranh luan.


Su co Ngay 26 thang 4 nam 1986, lo phan ung so 4 cua nha may đien nguyen tu Chernobyl phat no, gay ra mot loat vu no o cac lo phan ung khac, lam tan chay loi lo phan ung hat nhan. Đay la su co hat nhan tram trong nhat trong lich su. Do khong co tuong chan nen cac đam may bui phong xa bay len bau troi va lan rong ra nhieu khu vuc phia tay Lien bang Xo Viet, mot so nuoc Đong Au va Tay Au, Anh va phia đong Hoa Ky. Tham hoa nay phat ra luong phong xa lon gap bon tram lan so voi qua bom nguyen tu đuoc nem xuong Hiroshima. Sau tham hoa, hang loat cac van đe ve o nhiem moi truong cung nhu ve suc khoe đe doa nguoi dan.
Gan đay nhat, ngay 11 thang 3 nam 2011, sau tran tham hoa đong đat va song than Sendai 2011, nha may đien hat nhan Fukushima gap hang loat cac van đe đoi voi cac lo phan ung va ro ri phong xa gay ra su co nha may đien Fukushima I. Tinh trang o nhiem phong xa ngay cang cao. Tuy khong co nguoi tu vong tai cho, nhung no gay nhieu lo ngai ve suc khoe cua con nguoi trong khu vuc bi anh huong sau nay. Du kien phai mat vai chuc nam đe khu sach phong xa.


Xem them Nang luong hat nhan Viet Nam
Tham hoa Chernobyl
Su co nha may đien Fukushima I
Thoi đai nguyen tu
Chien dich phan đoi nang luong hat nhan
san xuat đien
Phat trien nang luong
Tac đong moi truong cua nang luong hat nhan
Du an nang luong hat nhan cua Đuc
Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te
Mo hinh tuyen tinh khong gioi han
Danh sach cac lo phan ung hat nhan
Rui ro hong bo phan truyen nhiet
Nhiem phong xa
Phan ung phan hach hat nhan
Chu trinh nguyen lieu hat nhan
Phan ung tong hop hat nhan
Quy boi thuong hat nhan
Vat ly hat nhan
Phan đoi nang luong hat nhan
Nang luong hat nhan Hoa Ky
Van chuyen nguyen lieu hat nhan
An toan hat nhan
Khung bo hat nhan
An toan hat nhan thu đong
Điem đinh urani
Toshiba 4S
Tach urani
Tai nguyen va tieu thu nang luong tren the gioi


Tham khao An entry to nuclear power through an educational discussion of reactors Luu tru ngay 29 thang 7 nam 2012 tai Wayback Machine
The Nuclear Energy Option, online book by Bernard L. Cohen.
Steve Thomas (2005), "The Economics of Nuclear Power: analysis of recent studies"PDF (305 KB), PSIRU, University of Greenwich, UK
Nuclear power information archives from ALSOS, the National Digital Science Library at Washington & Lee University.
Texas Will Host First New U.S. Nuclear Plants since 1970s Luu tru ngay 1 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine
Power to Save the World: the Truth about Nuclear Energy / Gwyneth Cravens (2007) ISBN 0-307-26656-7


Lien ket ngoai Alsos Digital Library for Nuclear Issues — Annotated Bibliography on Nuclear Power
Alsos Digital Library for Nuclear Issues — Annotated Bibliography on Nuclear Power Luu tru ngay 5 thang 9 nam 2011 tai Wayback Machine
An entry to nuclear power through an educational discussion of reactors Luu tru ngay 29 thang 7 nam 2012 tai Wayback Machine
Argonne National Laboratory — Maps of Nuclear Power Reactors Luu tru ngay 15 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine
Boiling Water Reactor Plant, BWR Simulator Program
Briefing Papers from the Australian EnergyScience Coaltion
British Energy — Understanding Nuclear Energy / Nuclear Power Luu tru ngay 13 thang 8 nam 2007 tai Wayback Machine
Coal Combustion: Nuclear Resource or Danger? Luu tru ngay 5 thang 2 nam 2007 tai Wayback Machine
Congressional Research Service report on Nuclear Energy PolicyPDF (94.0 KB)
Energy Information Administration Luu tru ngay 11 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine cung cap nhieu thong tin thong ke
Environmental impacts of nuclear power theo Co quan Bao ve Moi truong Hoa Ky tai EPA.gov
How Nuclear Power Works
IAEA Website Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te
IAEA's Power Reactor Information System (PRIS)
IAEA's Web directory of nuclear related resources on the Internet Luu tru ngay 4 thang 11 nam 2008 tai Wayback Machine
Idaho National Laboratory's Nuclear Research Luu tru ngay 18 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Information about all NPP in the world Luu tru ngay 21 thang 1 nam 2012 tai Wayback Machine
New Scientist — nuclear power articles
Nuclear Power Education Luu tru ngay 22 thang 5 nam 2012 tai Wayback Machine
Nuclear Tourist.com, thong tin nang luong hat nhan
Nuclear Waste Disposal Resources Luu tru ngay 25 thang 7 nam 2009 tai Wayback Machine
The World Nuclear Industry Status Report 2007 Luu tru ngay 2 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine.
Wilson Quarterly — Nuclear Power: Both Sides Luu tru ngay 4 thang 9 nam 2009 tai Wayback Machine
Nuclear Power Related News Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Relative costs of wind, coal and nuclear power


= Trang web thong tin hat nhan =
An up to date selection of US and international news on nuclear issues Luu tru ngay 5 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine
ANS Nuclear Clips Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2010 tai Wayback Machine
Nuclear News
World Nuclear News Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine


= Phan đoi =
Why we don't need nuclear power
Why we don't need nuclear power Luu tru ngay 26 thang 5 nam 2010 tai Wayback Machine
1 million Europeans against nuclear power
1 million Europeans against nuclear power Luu tru ngay 12 thang 2 nam 2010 tai Wayback Machine
Beyond Nuclear at Nuclear Policy Research Institute advocacy organization
Campaign for Nuclear Phaseout (CNP) Luu tru ngay 26 thang 12 nam 2007 tai Wayback Machine
Climate Change and Nuclear EnergyPDF (265 kB)
Critical assessment of the US-India nuclear energy accord đuoc phat hanh boi Internationalist Review* Critical Hour: Three Mile Island, The Nuclear Legacy, And National SecurityPDF (929 KB) Sach truc tuyen
Greenpeace: End the nuclear age Luu tru ngay 3 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine va Nuclear Reaction blog Luu tru ngay 23 thang 5 nam 2010 tai Wayback Machine.
Greenpeace — Calendar of Nuclear Accidents Luu tru ngay 11 thang 1 nam 2007 tai Wayback Machine
Natural Resources Defense CouncilPDF (158 KB)
Nuclear Files Luu tru ngay 16 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine
Sierra Club Luu tru ngay 28 thang 11 nam 2008 tai Wayback Machine
World Information Service on Energy (WISE)
Su co phong xa tai nha may đien hat nhan Fukushima Dai-ichi


= Ung ho =
American Nuclear Society (ANS)
Atomic Insights
Environmentalists for Nuclear Power
Foratom: The European Atomic Forum
Freedom for Fission
Nuclear Energy Institute (NEI)
Nuclear is Our Future
Representing the People and Organisations of the Global Nuclear Profession
SCK•CEN: Belgian Nuclear Research Centre
The Nuclear Energy Option, sach truc tuyen cua Bernard L. Cohen. Nhan manh ve cac du đoan rui ro ve hat nhan.
World Nuclear Association
Nuclear Power an Alternate Energy Power Point Slides
Pros and Cons of Nuclear Power Power Point Slides

Ban mau:Electricity generation