Viet am thi tap (Tap tho ghi lai am thanh cua nuoc Viet) la tuyen tap tho viet bang chu Han do Phan Phu Tien va Chu Xa ke tuc bien soan. Đay la bo hop tuyen "đau tien"  trong so ba bo xuat hien ke tiep o the ky 15, đo la: Viet am thi tap, Tinh tuyen chu gia luat thi va Trich diem thi tap.


Gioi thieu so luoc Sau khi cuoc khoi nghia Lam Son thanh cong (1428), "vi binh lua, so tho (cua cac thi gia) con lai chi đuoc mot hai phan nghin", cho nen Phan Phu Tien (luc bay gio đang lam viec o Vien Quoc Su) ben ra cong thu thap lai, đen nam 1433 thi hoan thanh. Sau đo, ong đat ten sach, viet loi tua va đinh đem khac in thi đuoc bo lam An phu su o Thien Truong (Nam Đinh ngay nay), roi o Hoan Chau (Nghe An-Ha Tinh ngay nay), nen đanh phai gac lai.
Nam 1446, Thi ngu su Chu Xa nhan thay "Viet am thi tap do quan lam su truoc kia la Phan Phu Tien bien soan con chua đuoc đay đu", vi the đa ra cong suu tap them, đen nam 1459 thi xong, đuoc Ly Tu Tan viet tua, hieu chinh va điem loi phe binh, va đuoc vua Le Nhan Tong cho phep in vao nam đo.
Ve sau, khi cac ban khac lan đau đeu that lac het, mot nhom nguoi co tam huyet đa cung nhau cho khac in lai (1729), nhung cung khong giu đuoc. Hien nay, o Thu vien Vien Nghien cuu Han Nom (Ha Noi) chi con luu giu đuoc mot ban nhung khong đay đu (chi con 3 quyen), mang ky hieu so A. 1925.
Can cu bai bieu dang sach cua Chu Xa, thi Viet am thi tap gom 6 quyen, voi 624 bai tho cua 119 nha tho duoi cac trieu đai, tu Tran đen Le so. Co tho cua nguoi lam quan va khong lam quan, cua nguoi Viet Nam lam quan o Trung Quoc va cua nguoi Trung Quoc đi su sang Viet Nam. Moi nha tho đeu co chua tieu su, va sau moi bai đeu co chua đien tich. Tuy nhien, theo loi cua Ly Tu Tan, thi sach co hon 700 bai. Chua ro vi sao co su chenh lech đo.
Ve phuong phap, tu sap xep đen trinh bay, đeu theo quan điem Nho giao, co nghia cac tac gia la vua thi đuoc đe len đau, sau đo moi toi cac thi gia thuoc cac tang lop khac.


Thong tin ve ban A. 1925 Ban A. 1925 in bang van go, giay do kho 24 cm x 16 cm, tong cong 68 to, moi to 2 trang, moi trang 10 dong.
Trong sach ngoai phan tho cua cac thi gia, co hai bai tua (cua Phan Phu Tien va Ly Tu Tan), mot bai bieu dang sach (cua Chu Xa) va muc luc. Xem muc luc thi thay:

Quyen I: cac thi gia la cac vua Tran va Ho, gom 8 nha voi 73 bai tho.
Quyen II: cac thi gia trieu Tran, gom 11 nha voi 99 bai tho.
Quyen III: cac thi gia trieu Tran (tiep), trieu Ho va phan bo di (bo sung nhung bai con sot), gom 35 nha voi 116 bai tho.
Quyen IV: cac thi gia trieu Hau Le, gom 6 nha voi 81 bai tho.
Quyen V: cac thi gia trieu Hau Le (tiep), gom 14 nha voi 85 bai tho.
Quyen IV: cac thi gia trieu Hau Le (tiep), gom 24 nha voi 120 bai tho.
Ngoai ra con co phan Phu luc, gom tho cua nguoi Viet Nam lam quan o Trung Quoc (2 nha voi 12 bai), va tho cua nguoi Trung Quoc lam khi đi su sang Viet Nam (19 nha voi 38 bai).
Tuy nhien, nhu tren đa noi, ban sach A. 1925 chi co đu 3 quyen đau, gom 288 bai tho cua 54 thi gia ma thoi.


Gia tri Bo Viet am thi tap la mot von co quy gia, khong nhung ve tho van, ma no con la mot tai lieu quy hiem ve ca mat su hoc, vi loi chu dan co trong sach. Ngoai ra, no cho biet ky thuat in an cua Viet Nam luc bay gio. Song, uu điem noi bat hon ca cua Viet am thi tap, đo la niem tu hao ve truyen thong van hoa cua dan toc Viet, nhat la ve tieng noi đac sac mang ve đep va tam hon Viet Nam. Ngay nay, co the noi phan lon tho ca o thoi đai Tran-Ho va đau đoi Le con giu lai đuoc cung la nho Viet am thi tap.


Xem them Tinh tuyen chu gia luat thi
Trich diem thi tap
Phan Phu Tien
Chu Xa


Sach tham khao Phan Huy Chu, Lich trieu hien chuong loai chi (Tap 3, phan "Van tich chi"). Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, 1992.
Tran Van Giap, Tim hieu kho sach Han Nom. Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, 2003.
Nguyen Hue Chi, muc tu: "Viet am thi tap" trong Tu đien van hoc (bo moi). Nha xuat ban The gioi, 2004.


Chu thich