Le Thanh Van (5 thang 12 nam 1956 – 26 thang 10 nam 2005), noi tieng voi biet danh phu thuy xyanua, sat thu xyanua, sat thu đoc duoc, la mot ke giet nguoi hang loat bang chat đoc nguoi Viet Nam va la nu sat nhan hang loat đau tien trong lich su nuoc nay. Tu nam 1998 đen nam 2001, co ta đa dung chat xyanua giet chet 13 nguoi, trong so đo bao gom nhung nguoi co quan he than thiet trong gia đinh voi co. Le Thanh Van cung đuoc cho la co lien quan đen mot so vu giet nguoi khac, khi so nan nhan chet trong tay co ta uoc tinh co the lon hon con so ban đau.
Xuat than trong gia đinh co tam anh chi em, Le Thanh Van som boc lo ban tinh ngang buong, hung hang tu khi con nho. Co co thoi gian hoc tap trong mot truong quan y truoc khi vuot bien va bi bat. Sau khi ra tu, co lang bat khap noi voi nhieu nghe khac nhau va dinh vao mot so vu lua đao khien ban than tiep tuc vao tu. Van chiem đuoc long tin cua cac nan nhan bang viec lua gat se giup đo ho, sau đo giet chet ho hong chiem đoat tai san roi gia vo đua ho đen benh vien hong tranh nghi ngo. Đong pham cua Van la Diu Danh Quang, nguoi tinh song chung va tham gia voi co trong mot so vu giet nguoi. Truoc khi song chung nhu vo chong voi Quang, co tung co hai đoi chong la Nguyen Quang Me va Le Van Minh.
Le Thanh Van bi bat lan đau sau chuoi giet nguoi thu nhat vao thang 7 nam 2000, nhung nhanh chong đuoc tha ra vi khong đu chung cu. Trong thoi gian tai ngoai, co tiep tuc gay ra cai chet cua 4 nguoi nua, truoc khi bi bat lai vao ngay 15 thang 10 nam 2001. Thoi gian đau tai co quan đieu tra, Van phu nhan moi cao buoc truoc khi thu nhan hanh vi pham toi. Co bi tuyen an tu hinh vi ba toi danh "giet nguoi", "cuop tai san" va "tang tru trai phep chat đoc" va bi thi hanh an bang hinh thuc xu ban tai nghia trang thi xa Thu Dau Mot, Binh Duong cuoi thang 10 nam 2005. Ten cua Van đuoc liet ke vao mot so cuon sach bach khoa toan thu ve ke giet nguoi hang loat tren the gioi.


Nhung nam thang đau đoi Le Thanh Van sinh ngay 5 thang 12 nam 1956 tai Sai Gon trong mot gia đinh co tam nguoi con. Vi nguoi anh ca mat som nen Van tro thanh nguoi chi đau trong gia đinh. Ngay tu khi con nho, co đa boc lo ban tinh lap di, lanh lung, ngang buong va chong đoi gia đinh. Van hoc đen lop 12 roi bo hoc giua chung, sau nam 1975 thi vao hoc tai Truong Nha khoa Quan y, truoc khi to chuc vuot bien ra nuoc ngoai. Co bi bat va ket an 16 thang tu cai tao vi toi "đong loa to chuc". Sau khi ra tu, co lam nhieu nghe khac nhau đe kiem song. 
Thang 12 nam 1979, Le Thanh Van bi cong an quan 10, Thanh pho Ho Chi Minh bat giu ve hanh vi "gia danh đai uy quan đoi đe lua đao". Sau đo đen thang 3 nam 1990, co tiep tuc bi cong an quan 5 bat ve toi "gia mao cap bac, chuc vu, giay chung nhan, tai lieu, lua đao chiem đoat tai san cong dan" va bi phat 18 thang tu. Ngay 17 thang 5 nam 1993, Van bi xu phat 4 nam tu ve toi lua đao. Đang chu y, nan nhan trong vu nay, chi Bui Chung va gia đinh phai nhap vien sau khi an mi ga vao ngay 24 thang 10 nam 1992. Rieng Chung tu vong tai benh vien sau khi đuoc Van cham soc. Sau vu viec, gia đinh Chung to cao Van lua đao va đau đoc chet chi nay. Ket qua giai phau tu thi do Benh vien Cho Ray thuc hien cung cho thay nan nhan chet trong trang thai nhiem đoc, nhung do khong đu chung cu, toa an chi ket an Van toi lua đao. Trong thoi gian nay, Van ket hon voi hai nguoi đan ong. Nguoi đau tien la ong Nguyen Quang Me. Hai nguoi ket hon nam 1984 va co hai con chung. Sau khi ong Me chet nam 1989, nam 1991, co tai hon voi ong Le Van Minh va đen nam 1992, ong Minh đot ngot qua đoi tai Benh vien Nguyen Tri Phuong.


Hanh trinh gay an = Nhung vu giet nguoi đau tien =
Cuoi nam 1997, khi anh Đinh Van Kham đen tham nguoi nha đang đieu tri benh tai Quan y vien 7A, Thanh pho Ho Chi Minh, đa lam quen voi Le Thanh Van đang cung nam đieu tri o giuong ben canh. Sau khi tro chuyen, Van tu nhan minh la bac si chuyen khoa ve rang tung du hoc o Đuc va biet 7 ngon ngu. Anh Kham sau đo đa moi Van ve lam viec tai co so nha khoa Đai Cac cua gia đinh minh, ngu huyen Long Khanh, Đong Nai. Tai co so nha khoa nay, co gap go, quen than va chung song nhu vo chong voi Diu Danh Quang. Vi cong viec lam an kho khan, me Đinh Van Kham la ba Vo Thi Ly co y đinh cho Diu Danh Quang nghi viec. Biet đuoc su that nay, ngay 3 thang 1 nam 1998, nhan luc Kham vang nha, Van đa len bo xyanua vao ly nuoc chanh cua ba Ly. Sau 30 phut, chat đoc phat tac va ba Ly guc xuong. Van va Quang sau đo đa đua ba Ly đi cap cuu nhung ba khong qua khoi. Khi tro ve co so, Van lay trom 900.000 đong cua ba Ly.
Ngay 2 thang 6 nam 1998, Le Thanh Van tien hanh vu giet nguoi thu hai, nan nhan la ong Quach Cam Minh, bao ve Cong ty Thien Phu, quan Tan Binh, nguoi cho co thue lai co so lam rang voi gia 500.000 đong/thang. Sau khi ha chat đoc vao ruou, ong Minh co bieu hien ngo đoc va đuoc đua đi cap cuu tai Trung tam Y te quan Tan Binh nhung đa tu vong sau đo. Van sau đo quay tro ve nha, luc tu va lay trom 900.000 đong cua ong Minh. Mot thang sau cai chet cua ong Minh, Le Thanh Van tiep tuc bo thuoc đoc vao ly tra cua ba Hin Van Dinh, me cua Diu Danh Quang roi chiem đoat 2,8 trieu đong cua ba nay. 
Ngay 24 thang 2 nam 1999, Van tiep tuc đau đoc em re la Le Van Cam. Do co mau thuan tu truoc, sau khi đuoc anh Cam nho tiem thuoc giam đau vao ngon tay bi gay cua minh, Van đa hoa xyanua vao thuoc roi sat hai anh nay. Đen chieu cung ngay, Cam chet tai Benh vien Nhan dan Gia Đinh. Sau khi giet Cam, co tiep tuc gia mao bac si vua tu nghiep tu Đuc ve tien hanh lua gat, hua giup Ho Thi Mong Đao xin viec lam. Trong khi đua chi Đao đi kham suc khoe, hai nguoi ghe vao mot quan hu tieu ven đuong đe an trua. Tai đay, Van ha đoc vao bat hu tieu, khien chi Đao ngo đoc phai đua đi cap cuu tai Benh vien Mat Thanh pho Ho Chi Minh. Tai benh vien, do đuoc cap cuu kip thoi nen chi Đao dan tinh lai. Tuy nhien, đem hom đo, Van tiep tuc ha đoc mot lan nua khien chi Đao tu vong. Cung nam, co tiep tuc ra tay ha sat Vo Huu Khiem, giam đoc cong ty Nhu Quan voi y đinh chiem đoat chiec xe may cua ong nay.


= Chuoi giet nguoi va bi bat tam giam =
Nam 2000, Le Thanh Van gia mao thanh Lee Ly Lan, tiep can anh Nguyen Thanh Son, ngu xa An Linh, huyen Phu Giao, tinh Binh Duong. Trong thoi gian o lai đay, Van nau bun cho anh Son an, khien anh nay ngo đoc va tu vong vao ngay 14 thang 4. Cuoi thang 6 nam 2000, lan luot ong Nguyen Van Đong va ba Tran Thi Xinh, ngu Binh Duong đeu bi tu vong do ngo đoc va co lien quan đen Le Thanh Van. Sau khi ba Xinh chet, co con đua cho nguoi than ba mot to giay viet tay voi noi dung cho biet ba Xinh đa ban lai cho co chiec xe o to khach bien so 53L-3259 voi gia 200 trieu đong.
Thang 7 nam 2000, co quan canh sat đieu tra tien hanh bat giu Le Thanh Van vi nghi ngo co co lien quan đen hanh vi giet nguoi, cuop tai san. Khi kham xet trong tui xach tay cua Van, cong an con phat hien 2,8 gram thuoc đoc xyanua. Tuy nhien, do chua co bang chung đu manh nen cong an đa dung ly do "đieu tra ve hanh vi lua đao chiem đoat tai san" đe tam giam co. Co quan đieu tra sau đo đa đoi chieu mau đoc chat thu đuoc tu Van voi noi tang cua ong Đong va ba Xinh, nhung khong trung khop. Đen ngay 15 thang 1 nam 2001, Le Thanh Van đuoc tai ngoai.


= Tai ngoai, tiep tuc chuoi giet nguoi va bi bat lan thu hai =
Thang 3 nam 2001, Le Thanh Van gap mot nguoi ban cu la Nguyen Trung Dzu. Dzu cho Van đen mot quan ca phe va goi 2 chai sua đau nanh. Nhan luc ong Dzu đang dung lai xe may, Van bo chat đoc vao ly sua cua ong. Sau 15 phut, ong Dzu co bieu hien ngo đoc va đuoc đua đi cap cuu. Tranh thu, Van lay trom cua ong Dzu 74.000 đong cung 1 chiec đien thoai di đong. Ong Dzu chet tai benh vien nam tieng sau voi ket luan la bi tai bien mach mau nao. Van sau đo con yeu cau co so mai tang ke khong chi phi đam tang len đe con trai ong Dzu thanh toan lai tien cho minh nhung y đinh khong thanh. Sau đo, co đem chiec xe may cua ong Dzu đi cam voi so tien 2,8 trieu đong. Sau khi giet hai ong Dzu, Le Thanh Van tiep tuc đau đoc chet ba Đao Thi Co, luc bay gio đang tam tru o Trang Bom, Đong Nai. Sau khi đua ba Co 5 cay vang nho lam gia giay chung nhan hanh nghe nha khoa nhung khong thanh, co giet ba va chiem đoat chiec may tram rang.
Tu thang 6 đen thang 8 nam 2001, Le Thanh Van tiep tuc chuoi giet nguoi, đau tien la anh Tran Van Khoi. Sau khi giet hai Tran Van Khoi, Van chiem đoat chiec xe may cua anh nay, roi gay ra vu sat hai chi Vi Thi Thanh, roi dung chinh chiec xe chiem đoat cua Khoi đua Thanh đen benh vien cap cuu. Sau khi Thanh chet, Van lap giay sang nhuong gia, lay ten gia Lam Anh Đao voi muc đich chiem đoat cua hang quan ao cua nan nhan. Ngoai giay nhuong cua hang quan ao, co con lap mot giay sang nhuong gia khac voi noi dung rang chi Thanh đa ban lai cho minh manh đat tai Bu Đang, Binh Phuoc voi gia 40 trieu đong.
Trong thoi gian đuoc tai ngoai, co quan canh sat đieu tra cong an tinh Binh Duong đa am tham đieu tra hanh vi giet nguoi, cuop tai san cua Le Thanh Van ma khong co mat bi can. Trong thoi gian nay, co quan cong an đa nhieu lan moi co len ho tro đieu tra nhung đeu bi phot lo. Do đo, co quan đieu tra thay can phai ap dung bien phap ngan chan nham phong ngua Van tiep tuc gay an. Ngay 17 thang 7 nam 2001, co quan cong an quyet đinh hop nhat vu an hinh su "tang tru trai phep chat đoc" vao vu "giet nguoi, cuop tai san" đoi voi Le Thanh Van. Đen ngay 14 thang 8 nam 2001, co quan nay tien hanh khoi to bi can đoi voi Van ve toi "tang tru trai phep chat đoc" va ra lenh bat tam giam co. Sau khi lenh bat đuoc Vien Kiem sat nhan dan tinh Binh Duong phe chuan ngay 9 thang 10 nam 2001, đen ngay 15 thang 10 cung thang, Van bi bat tai xa Đuc Lieu, huyen Bu Đang, tinh Binh Phuoc.


Đieu tra Đau thang 7 nam 2002, Thuong ta Nguyen The Binh, Pho Thu truong Canh sat đieu tra, Bo Cong an ky quyet đinh phan cong cac đieu tra vien Đang Van Chinh, Nguyen Đinh Bang, Nguyen Thanh Binh, Đinh Gia The cung đieu tra vien Nguyen Xuan Hau thuoc cong an tinh Binh Duong va cac đieu tra vien o ba tinh thanh la Ho Chi Minh, Binh Phuoc, Đong Nai phoi hop đieu tra. Yeu cau cua vu an la ben canh viec đieu tra Le Thanh Van thi can lam ro vai tro cua Diu Danh Quang. Ngay 14 thang 8 nam 2002, Diu Danh Quang bi bat va khoi to vi hanh vi "che giau toi pham".
Ngay 7 thang 1 nam 2003, Co quan Canh sat Đieu tra, Bo Cong an to chuc so ket tinh hinh đieu tra vu an, đong thoi đua ra cac chi tiet đe đanh gia lieu Le Thanh Van co gay ra cai chet cua cac nan nhan lien quan đen co hay khong. Tai thoi điem đo, xac nan nhan Tran Van Khoi van chua đuoc tim ra, va cung voi đo co qua it nhan chung. Trong thoi gian nay, Van co y gia benh đe khong lam viec voi co quan đieu tra. Do đo, đe Le Thanh Van khong bi phan tam, đieu tra vien quyet đinh ban đau chi lam viec voi co ve vu sat hai Vi Thi Thanh. Cuoi cung, mot thang sau khi di doi đen noi giam giu moi, co đa thu nhan minh la nguoi đau đoc chet Vi Thi Thanh. Sau khi khai nhan la thu pham gay ra cai chet cua chi Thanh, Van tiep tuc khai nhan la thu pham trong vu giet ba Xinh, ong Đong, ba Co, ong Dzu va anh Khoi. Ngay 25 thang 4 nam 2003, Van viet ban tu thu nhan toi giet nguoi, trong đo co noi dung: "Tat ca ho co lam phuong hai đen toi, thi coi nhu toi bi stress". Sau đo, co viet tiep mot ban thu toi khac nhung voi ly do gay an la do hoan canh kho khan. 
Thang 7 nam 2003, Le Thanh Van tiep tuc thu nhan la thu pham trong 7 vu giet nguoi khac, nang tong so nguoi chet trong tay co len con so 13. Ngoai nhung nguoi đa đuoc xac đinh, Le Thanh Van con bi nghi ngo la thu pham trong 8 vu giet nguoi khac, trong đo 16 nguoi co dau hieu bi đau đoc. Trong so nhung nguoi nay, co 3 nguoi chet va 13 nguoi đuoc cuu song. Tuy nhien co quan đieu tra chua đu co so đe ket luan co la nguoi giet nhung nguoi nay. Ve nguon goc cua chat đoc, xyanua, Van cho biet co mua tai mot cua hang hoa chat tren đuong To Hien Thanh, quan 10, Thanh pho Ho Chi Minh. 


Phien toa Phien toa so tham đuoc to chuc tai Toa an nhan dan tinh Binh Duong vao ngay 25 thang 8 nam 2004. Đay la lan đau tien trong lich su tu phap Viet Nam co mot bi cao bi truy to giet chet 13 nguoi. Truyen thong quoc te nhan đinh đay co the la phien toa đau tien tai Viet Nam xet xu mot ke giet nguoi hang loat. Le Thanh Van bi cao buoc sat hai 13 nguoi, bao gom mot so thanh vien trong gia đinh bang chat đoc xyanua trong vong 4 nam (tu nam 1998 đen nam 2001). Tai phien toa, Van lien tuc khang đinh vo toi, cho rang minh la nguoi tinh co co mat tai hien truong đe đua cac nan nhan đi cap cuu. Khi Vien kiem sat cong bo loi khai cua Van tai co quan đieu tra truoc đo, co cho rang minh bi ep cung. Ngay 28 thang 8, Van ngat xiu tai toa khien phien toa phai bi hoan lai. Tuy nhien đen ngay 30 thang 8 thi co ket luan cua bac si cho rang co ngat xiu la do van đe tam ly. Đen ngay 31 thang 8, đai dien Vien kiem sat đe nghi muc hinh phat la tu hinh đoi voi Le Thanh Van ve 3 toi giet nguoi, cuop tai san va tang tru trai phep chat đoc; trong khi nguoi tinh Diu Danh Quang muc hinh phat 21–24 nam tu ve 2 toi giet nguoi va cuop tai san. Sau phien so tham, Hoi đong xet xu Toa an nhan dan tinh Binh Duong lan luot tuyen phat Le Thanh Van muc an tu hinh va đong pham Diu Danh Quang muc an 21 nam tu. Toa an ket luan Van la thu pham giet chet 13 nguoi bang chat đoc xyanua, trong khi Quang đong vai tro giup suc cho Van trong vu giet Tran Van Khoi.
Sau phien toa so tham, Le Thanh Van va Diu Danh Quang đa khang cao len Toa phuc tham Toa an nhan dan tinh Binh Duong yeu cau xem xet lai vu an. Trong khi Van cho rang minh bi oan thi Quang xin giam nhe hinh phat. Phien phuc tham dien ra vao ngay 1 thang 2 nam 2005, voi viec Le Thanh Van chi thua nhan toi "tang tru trai phep chat đoc" va keu oan hai toi "giet nguoi” va "cuop tai san". Ket qua phien phuc tham la y an cho Le Thanh Van, giam an tu 21 nam xuong con 17 nam cho Diu Danh Quang. Sau phien toa phuc tham, Le Thanh Van đa lam đon xin an xa đen Chu tich nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, nhung yeu cau nay đa bi bac bo.


Cai chet Ngay 26 thang 10 nam 2005, Le Thanh Van bi xu ban tai phap truong nghia trang thi xa Thu Dau Mot. Theo loi ke cua Nguyen Dung, mot trong nhung thanh vien Hoi đong thi hanh an tinh Binh Duong, khi Van bi dan giai ra khoi phong giam đe đua đi thi hanh an, co đa chui boi va chong tra roi sau đo bat khoc khi nghe quyet đinh bac đon an xa cua Chu tich nuoc. Van cung đuoc chuan bi bua an cuoi cung nhung co khong an. Truoc khi chet, Van co nguyen vong đuoc bo khan bit mat đe "nhin nguoi than va quang canh ben ngoai mot lan cuoi".


Nhan đinh Le Thanh Van đuoc cho la nu sat nhan hang loat đau tien trong lich su Viet Nam. Theo bao Tuoi Tre, kieu giet nguoi cua Le Thanh Van đuoc liet vao loai "giet nguoi hang loat" (serial killer) theo phan loai cua Cuc Đieu tra Lien bang My do co giet nguoi co chon loc trong nhieu nam. Mot nha bao giau ten binh luan cho bao Tuoi Tre thua nhan viec Le Thanh Van su dung chat đoc giet nguoi voi muc đich cuop tai san la "rat hiem". Nha bao nay cho rang  viec đoi song va tam ly luc nho bat on, phai ra tu vao toi nhieu la nguyen nhan dan đen hanh vi giet nguoi hang loat cua Van. Tien si tam ly Đoan Van Bau lien he vu giet nguoi cua Van voi vu giet nguoi cua Ho Le Đang Khoa o Thu Thua, Long An cung vu giet nguoi hang loat o Perpignan, Phap, tu đo cho rang "viec nghien cuu tam ly hung thu co y nghia rat quan trong trong đieu tra cac vu giet nguoi hang loat". Đanh gia ve thu thuat gay an cua Van, tac gia Michael Farrell, trong cuon sach Criminology of Serial Poisoners (Nghien cuu hanh vi pham toi cua nhung ke giet nguoi hang loat bang chat đoc) nhan xet đong co giet nguoi vi tien, cung voi viec lap đi lap lai cac hanh vi đua nan nhan bi đau đoc vao benh vien cua Van von khong phai la mot phuong an an toan va co the gay nghi ngo. Tuy nhien, bang viec gay an o nhung noi khac nhau, co đa "lam giam kha nang nha chuc trach co the đieu tra ra hanh vi pham toi neu khong xau chuoi cac vu an lai voi nhau". Pho Thu truong Co quan Canh sat Đieu tra, Bo Cong an Nguyen The Binh cho rang can phai rut ra bon bai hoc tu vu giet nguoi hang loat cua Le Thanh Van, đo la: thu nhat, nguoi dan can canh giac khi đuoc nguoi la chu đong lam quen va moi an uong; thu hai, co quan đieu tra phai co ke hoach theo doi, giam sat chat che nghi pham; thu ba, phai van dung nhung ki thuat, cong nghe tien tien vao qua trinh đieu tra; thu tu, nha nuoc can phai co nhung bien phap quan ly chat đoc mot cach chat che.
Tai Viet Nam, Le Thanh Van đuoc truyen thong nha nuoc đat cho nhung biet danh nhu "sat thu xyanua", "phu thuy xyanua", "sat thu đoc duoc". Ten cua co cung đuoc viet vao mot so tu đien bach khoa toan thu ve ke giet nguoi hang loat tren the gioi, gom cuon The Encyclopedia of Serial Killers (Bach khoa toan thu ve Ke giet nguoi hang loat) cua Michael Newton va cuon The World Encyclopedia of Serial Killers, Volume Four T–Z (Bach khoa toan thu the gioi ve Ke giet nguoi hang loat, Quyen 4 T–Z) cua Susan Hall.


Tham khao Lien ket ngoai Ho so cua Le Thanh Van tren Murderpedia.org
Ky an Phu thuy xyanua giet nguoi hang loat, Phan 1: Nhung vu đot tu mo am (Ho so vu an 2020 – Kenh truyen hinh ANTV) tren YouTube
Ky an Phu thuy xyanua giet nguoi hang loat, Phan 2: Toi ac troi khong dung đat khong tha (Ho so vu an 2020 – Kenh truyen hinh ANTV) tren YouTube
Ho so toi ac mang ten Phu thuy chat đoc Le Thanh Van (Ho so vu an – Kenh truyen hinh ANTG)  tren YouTube