Frederick Douglass (ten khai sinh: Frederick Augustus Washington Bailey, khoang thang 2 nam 1818 – 20 thang 2 nam 1895) la nha cai cach xa hoi, nha hung bien, nha van va chinh khach nguoi My goc Phi. Sau khi tron thoat khoi đoi no le, ong tro thanh nha lanh đao phong trao bai no, tao đuoc tieng vang nho kha nang hung bien đang kinh ngac cung nhu van tai đuoc ong su dung đe chong lai che đo no le. Ong la mot bang chung song chong lai luan cu cua cac chu no cho rang nguoi no le thieu nang luc tri tue khong the hanh đong nhu la nhung cong dan My đoc lap. Ngay ca nhieu nguoi o mien Bac ung ho phong trao bai no cung khong the tin noi rang co mot no le so huu tai nang hung bien nhu the.
Douglass thuat lai trai nghiem cua ong trong kiep no le trong quyen tu truyen xuat ban nam 1845, Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave (Chuyen ke cuoc đoi Frederick Douglass, mot no le nguoi My), tro thanh sach ban chay nhat va tao am vang lon trong no luc ung ho phong trao bai no. Cuon tu truyen thu hai cua ong, My Bondage and My Freedom (1855), cung tao ra hieu ung tuong tu. Sau khi cuoc Noi chien ket thuc, Douglass tiep tuc hoat đong chong no le va viet quyen tieu su cuoi cung Life and Time of Frederick Douglass, xuat ban nam 1881 roi tai ban nam 1892, ba nam truoc khi ong mat. Cuon sach thuat lai nhung dien bien trong va sau Noi chien. Douglass cung hoat đong tich cuc ung ho quyen đi bau cu va quyen giu chuc vu cong cho phu nu.
Du ong khong đong y, Douglass la nguoi My goc Phi đau tien đuoc đe cu tranh chuc Pho Tong thong Hoa Ky, đung chung lien danh voi Victoria Woodhull cho đang Equal Rights (Quyen Binh đang), mot chinh đang nho va thieu thuc te nhung co vien kien.
La nguoi co niem tin kien đinh vao su binh đang danh cho moi nguoi, du đen hay trang, dan da đo hay nguoi nhap cu, Douglass đa noi, "Toi muon lien ket voi bat cu ai lam đieu đung va choi bo bat cu ai lam đieu sai trai".


Đoi no le Frederick Augustus Washington Bailey sinh ra la no le tai Hat Talbot, Maryland, đuoc đat ten theo ho cua me, Harriet Bailey. Cau be chao đoi trong tup leu cua ba ngoai. Sau nay, khi tron thoat len phuong Bac, cau bo ten lot, roi đoi ho thanh Douglass.
Khong ai biet chac Douglass ra đoi ngay nao, nen ong chon ngay 14 thang 2 đe ky niem sinh nhat. Ngay trong trang đau cua quyen tu truyen Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, ong viet: "Toi khong biet chinh xac minh bao nhieu tuoi, va chua bao gio đoc van kien chinh thuc nao ghi lai ngay sinh cua minh." Douglass la con lai, co huyet thong dan da đo ve phia me, pha tron voi cac dong mau chau Phi va chau Au.
Ong viet ve nhung ngay tho au song voi me:

Cau be Frederick song voi ba ngoai, nhung đen bay tuoi lai bi tach khoi ba va bi đua đen nong trai Wye House đe lam viec duoi quyen quan đoc cua Aaron Anthony. Me mat khi len muoi, roi Anthony cung qua đoi, cau be đuoc giao cho Lucretia Auld, vo cua Thomas Auld. Thomas sai cau đen hau anh cua Thomas, Hugh Auld, o Baltimore.

Đen nam muoi hai tuoi, vo cua Hugh Auld, Sophia, day cau be hoc đanh van mac du luat cua bang Maryland cam day no le đoc chu. Douglass mieu ta Sophia la mot phu nu nhan hau, cham soc cau be trong tinh nguoi. Khi biet viec nay, Hugh Auld phan đoi gay gat, noi rang neu day no le biet đoc ho se bat binh voi đieu kien song va mo uoc tu do. Douglass ke lai rang đay la "bai dien van chong nan no le" đau tien ma ong tung nghe. Trong quyen tu truyen, Douglass cho biet ong cung hoc đoc tu nhung đua tre da trang cung nhu bang cach quan sat chu viet cua nhung nguoi ong cung lam viec. Roi đen mot ngay, khi thay Douglass đang đoc bao, Ba Auld chay đen giat to bao khoi tay cau, net mat ba bieu lo rang giao duc khong thich hop voi nguoi no le.
Douglass, cach kin giau, tiep tuc tu hoc đoc va viet. Sau nay ong thuong noi, "kien thuc la con đuong giup thoat khoi kiep no le đe đen tu do." Douglass bat đau đoc bao, tieu luan, tai lieu chinh tri, va cac loai sach. The gioi moi rong mo đa giup ong khoi su tra van va len an che đo no le. Douglass thuat lai rang luc muoi hai tuoi ong tim thay cuon The Columbian Orator, quyen sach giup lam sang to va đinh hinh quan điem cua ong ve tu do va ve quyen con nguoi. Xuat ban nam 1797, The Columbian Orator la mot tuyen tap gom nhung bai tieu luan ve chu đe chinh tri, nhung bai tho, nhung bai dien van, va nhung tranh luan đuoc su dung rong rai trong cac lop hoc o My đe ho tro hoc sinh luyen đoc va hoc van pham.
Khi ve lam thue cho William Freeland, hang tuan Douglass day nhung no le khac đoc Tan Uoc trong gio Truong Chua Nhat. Tin đuoc lan truyen, cac no le tim đen, lop hoc thu hut đen 40 hoc vien. Lop hoc keo dai đuoc sau thang ma khong bi đe y đen. Mac du Freeland van de dai đoi voi hoat đong nay, cac chu no khac to ra gian du. Đen mot ngay chu nhat, ho tu tap lai đem theo gay goc va gach đa, lop hoc bi giai tan vinh vien.
Nam 1833, Thomas Auld đoi lai Douglass (theo Douglass thi đay la cach Auld trung phat Hugh), roi sai đen lam viec cho Edward Covey, mot nong gia ngheo khet tieng hanh ha no le. Covey thuong đanh đap Douglass va hau nhu khien cau suy sup tinh than. Cuoi cung, cau thieu nien muoi sau tuoi Douglass phan khang va bat đau đanh tra. Khi nhan thay Douglass dam đoi đau voi minh, Covey ngung đanh đap cau.


Tu no le đen tu do Lan đao thoat đau tien xay ra khi Douglass o duoi tay Freeland, nhung khong thanh cong. Đen nam 1836, cau co tron khoi Covey nhung lai that bai. Nam sau, Douglass gap go va đem long yeu Anna Murray, mot phu nu da đen tu do song o Baltimore, lon hon cau nam tuoi. Chinh tu cach mot nguoi tu do cua Murray cung co niem tin cua Douglass rang mot ngay nao đo cau se gianh đuoc tu do.
Ngay 3 thang 9 nam 1838, Douglass len mot chuyen xe lua tien ve huong Bac. Cau nhay len mot toa tau tai mot đia điem gan kho hang cua cong ty hoa xa Philadelphia, Wilmington & Baltimore, toa lac trong khu dan cu Canton o đuong President and Fleet, phia đong cang Baltimore thuoc nhanh Bac cua Song Patapsco. (Sau nay nha kho tro thanh nha ga Đuong President, xay dung nam 1849-50; no tung đuoc biet đen la đia điem đao thoat cua nhieu no le, la mot phan trong nhieu lo trinh thuoc "Đuong Hoa xa ngam" rat noi tieng giup nhieu no le tron thoat trong thoi gian xay ra cuoc Noi chien.)

Chang thanh nien Douglass đat chan đen Havre de Grace thuoc Hat Harford, Maryland. Thi tran nay nam canh con song Susquehanna chay doc theo ranh gioi voi Pennsylvania roi đo vao Vinh Chesapeake. Murray mang đen cho Douglass mot bo đong phuc thuy thu cung mot phan trich tu so tien tiet kiem cua co đe tra tien cho chuyen đi. Douglass cung kiem đuoc giay to tuy than nho mot thuy thu da đen. Douglass len mot chuyen pha hoi nuoc bang qua song Susquehanna đen Hat Cecil, roi len tau đi tiep đen Wilmington, Delaware, cang bien lon toa lac o đau Vinh Delaware. Tu đay, do het đuong xe hoa, cau phai đi thuyen hoi nuoc xuoi dong song Delaware huong ve phia bac đen "Thanh pho Quaker" o Philadelphia, Pennsylvania, thanh luy cua phong trao chong no le, roi đen ngoi nha an toan cua mot nguoi hoat đong giai phong no le noi tieng, David Ruggles, o Thanh pho New York. Toan bo hanh trinh keo dai gan 24 gio.
Ngay sau khi đen noi, Douglass bao tin cho Murray đe đen voi cau o New York. Ngay 15 thang 9 nam 1838, mot muc su Truong Lao nguoi da đen cu hanh hon le cho hai nguoi. Ho phai su dung ten Johnson đe tranh bi theo doi.


Hoat đong bai no Đoi vo chong moi cuoi đen song o New Bedford, Massachusetts. Douglass gia nhap mot nha tho Giam Ly danh cho nguoi da đen. Nam 1839, ong đuoc bo chuc truyen đao, nho vay ong tu trau gioi ky nang hung bien. Douglass giu cac vi tri khac nhau trong nha tho tu cong viec tiep tan, phu trach Truong Chua Nhat, đen viec trong nom nha tho.
Douglass cung gia nhap mot so hoi đoan o New Bedford, thuong xuyen đen du nhung buoi hop chu truong bai no, va đang ky mua to tuan bao The Liberator cua William Lloyd Garrison. Douglass chiu anh huong cua Garrison, ong viet, "chua co ai gay an tuong voi tinh cam sau đam (cam ghet che đo no le) nhu William Lloyd Garrison" đen noi trong quyen tu truyen sau cung Douglass thu nhan "bai viet cua ong chiem cho trong trai tim toi chi sau Kinh Thanh." va khong chi voi lap truong chong che đo no le ma con chong chu nghia thuc dan. Lan đau tien Douglass nghe Garrison dien thuyet la vao nam 1841 tai Hoi Chong Che đo No le Bristol. Trong mot buoi hop khac cua Hoi, khi bat ngo đuoc moi noi chyen, ong thuat lai cuoc đoi minh. Tu đo, ong đuoc khuyen khich tro thanh dien gia. Vai ngay sau, Douglass noi chuyen tai hoi nghi thuong nien cua Hoi Chong Che đo No le Massachusetts to chuc tai Nantuket. Chang thanh nien Douglass hai muoi ba tuoi đa thang hon su nhut nhat ma mieu ta cach sinh đong va đay suc thuyet phuc cuoc đoi gian kho cua minh khi con la no le.

 
Nam 1843, Douglass tham gia đe an "Mot Tram Hoi nghi" do Hoi Chong Che đo No le My to chuc voi muc tieu goi cac dien gia đen noi chuyen tai nhung hoi truong tren khap vung Trung Tay va mien Đong nuoc My. Suot trong chuyen đi, nhung nguoi ung ho che đo no le thuong xuyen quay nhieu Douglass. Trong mot lan dien thuyet o Pendleton, Indiana, mot đam đong gian du ruot đuoi va đanh đap Douglass truoc khi mot gia đinh Quaker, nha Hardys, đen cuu ong. Mot canh tay cua ong bi đanh gay nhung khong đuoc chua tri đung cach, đa gay đau đon cho ong suot phan đoi con lai. Mot tam bia dung o Pendleton ghi lai su kien nay.


= Tu truyen =
Trong so cac tu truyen cua Douglass noi tieng nhat la quyen đau tien Narratvie of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, xuat ban nam 1845. Luc ay, mot so nguoi hoai nghi đat cau hoi lam sao mot nguoi da đen co the viet mot tac pham van chuong hay đen the. Nhan đuoc nhieu tieng khen, ngay lap tuc no tro thanh sach ban chay nhat. Trong vong ba nam, cuon Narrative đuoc tai ban chin lan voi 11 000 an ban luu hanh khap Hoa Ky. Cuon sach nay đuoc dich ra tieng Phap va tieng Đuc cung nhu đuoc phat hanh o chau Au.
Trong suot đoi minh, Douglass viet ba phien ban cua quyen tu truyen (va chinh sua quyen thu ba) moi lan nhu the ong mo lai mo rong noi dung tac pham. Nam 1855, Douglas xuat ban quyen My Bondage and My Freedom. Đen nam 1881, sau cuoc Noi chien, Douglass cho phat hanh quyen Life and Times of Frederick Douglass.


= Đen Ailen va Anh =
Ban huu va nhung nguoi đo đau Douglass e rang tin tuc ve Douglass khien chu no cua ong, Hugh Auld, tim cach thu hoi "tai san" cua minh, ho khuyen Douglass thuc hien mot chuyen vieng tham Ireland nhu nhieu cuu no le tung lam. Douglass len tau Cambria cap ben Liverpool ngay 16 thang 8 nam 1845, roi đen Ireland đung luc bung phat Nan đoi Khoai tay (luc ay khoai tay la thuc an chinh o đay).
Cam giac đuoc song hoan toan cach biet voi khong khi ky thi chung toc o My khien Douglass kinh ngac:

Ong cung co co hoi gap va ket ban voi Daniel O'Connell, nha đau tranh cho dan toc Ai Nhi Lan.
Douglass song hai nam o Ireland va Anh, đen dien thuyet tai nhieu nha tho, thu hut nhieu nguoi toi nghe đen noi chat cung cac thinh phong. Bai dien van London Reception Speech Douglass trinh bay o Nha tho Alexander Fletcher's Finsbury la mot thi du. Douglass nhan thay rang o Anh ong đuoc đoi xu khong phai nhu "mot mau da, nhung nhu la mot con nguoi".
Nam 1846, Douglass gap Thomas Clarkson, mot nha hoat đong bai no noi tieng tung cong tac voi William Wilberforce trong chien dich thuyet phuc Quoc hoi Anh thong qua luat bai bo che đo no le tren đat nuoc Anh va tai cac vung thuoc đia cua Đe quoc Anh. Trong chuyen đi nay, nhung nguoi Anh ung ho Douglass quyen gop tien đe mua su tu do cho ong tu chu no nguoi My Thomas Auld.
Nhieu nguoi khuyen Douglass o lai Anh nhung vi vo ong đang o Massachusetts cung nhu ba trieu anh em nguoi da đen cua ong đang song trong vong no le o My, Douglass quyet đinh ve nuoc trong mua xuan nam 1847.
Đen the ky 21, nguoi ta cho gan nhung tam bien tren cac toa nha tai hai thanh pho Cork va Waterford o Ai Nhi Lan đe ghi nho chuyen vieng tham cua Douglass: tam bien đau gan o Khach san Imperial tai Cork ngay 31 thang 8 nam 2012; tam sau gan o mat tien Toa Thi chinh Waterford ngay 7 thang 10 nam 2013 đe ghi nho bai dien van Douglass đoc o đay vao ngay 9 thang 10 nam 1845.


= Tro ve My =
Sau khi ve nuoc, Douglass xuat ban to nhat bao chu truong bai no đau tien cua ong, The North Star, đuoc in an duoi tang ham cua Nha tho Giam Ly Zion o Rochester, New York. Phuong cham cua to North Star la "Đieu đung khong phan biet Gioi tinh – Chan ly khong phan biet Mau da - Chua la Cha cua tat ca chung ta, va chung ta đeu la anh em cua nhau." Giao hoi Giam Ly cua nguoi da đen va bao North Star cung chong lai chu truong goi nguoi da đen ve lai chau Phi. To North Star cung nhu nhung to bao chu truong bai no Douglass xuat ban sau nay đeu nhan su giup đo tai chinh tu nhung nguoi Anh ung ho ong.

Dan da, Douglass nhan thay lap truong cua Garrison la qua cuc đoan. Luc đau Douglass đong y voi Garrison rang Hien phap ung ho che đo no le do nhung thoa hiep lien quan đen quy trinh bo nhiem cac chuc vu trong quoc hoi dua tren cach đem đay thien vi so no le tren tong so dan moi tieu bang cung nhu quan điem bao ve viec buon ban no le trong nam 1807. Garrison tung đot nhung ban in hien phap đe bay to lap truong cua ong. Tuy nhien, sau khi cuon The Unconstitutionality of Slavery cua Lysander Spooner xuat ban nam 1846 chung minh rang Hien phap Hoa Ky la mot van kien chong che đo no le thi Douglass cung thay đoi quan điem va tach roi khoi Garrison trong khoang nam 1847. Douglas tuyen bo rang Hien phap nen đuoc su dung nhu la mot cong cu huu ich chong lai che đo no le.
Thang 9 nam 1848, Douglass cong bo mot buc thu mo goi đen chu cu cua ong, Thomas Auld, phe phan tu cach cua Auld đong thoi goi loi tham hoi đen cac thanh vien cua gia đinh đang thuoc quyen so huu cua Auld. Ong cung muon biet Auld cam thay the nao neu ong bat co con gai Amanda cua Auld lam no le va đoi xu voi Amanda theo cach Auld đa đoi xu voi ong va nhung thanh vien cua gia đinh ong.


= Voi van đe nu quyen =
Nam 1848, Douglass la nguoi My goc Phi duy nhat tham du Hoi nghi Seneca Falls to chuc o New York, nu quyen la mot chu đe đuoc thao luan tai hoi nghi nay. Elizabeth Cady Stanton yeu cau hoi nghi thong qua mot nghi quyet đoi quyen bau cu cho phu nu. Nhieu đai bieu phan đoi, nhung Douglass đung len trinh bay cach thuyet phuc quan điem cua ong ung ho Stanton, ong noi rang khong the chap nhan viec nam gioi da đen đuoc bau phieu neu phu nu khong đuoc thu huong quyen ay. Ong cho rang the gioi se tot đep hon neu phu nu đuoc tham gia vao linh vuc chinh tri.

Sau khi Douglass ket thuc bai noi chuyen, nghi quyet đuoc thong qua.
Trong nhung ngay ke tiep, Douglass viet mot bai xa luan đang tren to North Star thuc đay no luc đau tranh cho quyen phu nu trong cong chung. Ong nhan xet rang moi nguoi cam thay thoai mai khi "thao luan ve quyen cua thu vat... hon la khi thao luan ve quyen cua phu nu". Quan điem cua Douglass the hien tren nhung bai xa luan tao đuoc tieng vang, nho vay ong xac đinh lap truong cua to North Star: "Chung toi tin phu nu can co đay đu quyen nhu chung ta đa danh cho nam gioi".
Giong nhieu nguoi chu truong bai no, Douglass tin rang giao duc la yeu to mau chot giup nguoi My goc Phi cai thien đoi song. Đieu nay khien ong tro thanh nguoi som chong viec ky thi chung toc trong truong hoc. Trong thap nien 1850, Douglass quan sat thay nhung co so giao duc danh cho nguoi da đen o New York thua kem xa nhung co so danh cho nguoi da trang. Douglass keu goi su dung cac bien phap phap ly đe mo cua truong hoc cho tat ca tre em.
Trong lan gap go John Brown, mot nguoi bai no cuc đoan, Douglass chong lai ke hoach cua Brown phat đong mot cuoc noi day cua nguoi no le o mien Nam. Douglass tin rang tan cong tai san cua chinh phu lien bang chi kich đong su phan no cua cong chung.


Niem tin ton giao Tu khi con be, Douglass van thuong nghe nhung bai giang luan, đoi khi nghe Sophia Auld đoc Kinh Thanh. Cau đoc va chep lai nhung cau Kinh Thanh, dan da chap nhan đuc tin Co Đoc. Trong quyen tu truyen cuoi cung, Life and Times of Frederick Douglass, ong viet:

Muc su Charles Lawson đung ra bao tro Douglass. Tu đo, trong cac hoat đong xa hoi, Douglass thuong su dung nhung y tuong cung cac an du cua Kinh Thanh cho nhung bai dien thuyet cua minh. Ong manh me chi trich thai đo đao đuc gia trong ton giao, cao buoc cac chu no la gian ac, thieu đao đuc, va khong chiu tuan giu loi day cua Chua. Trong khia canh nay, Douglass phan biet rach roi giua "Co Đoc giao cua Chua Co Đoc" voi "Co Đoc giao cua nuoc My", xem nhung chu no va cac chuc sac bao ve che đo no le la nhung ke tan bao, toi loi, nhao bang, va la bieu trung cho hinh anh "soi mang lot chien".
Trong mot bai dien van noi tieng trinh bay tai Rochester, Douglass manh me chi trich nhung nguoi co niem tin ton giao nhung khong chiu len tieng chong lai che đo no le, ong tin rang nhung chuc sac ton giao day do rang che đo no le la phu hop voi đao giao la mac toi bang bo. Ong noi rang bat cu bo luat nao đuoc thong qua nham ung ho che đo no le đeu la "mot su vi pham trang tron su Tu do Co Đoc", bat cu muc su nao o My ung ho che đo no le la nguoi "khong co tinh yeu thuong cua Chua" va la "đieu đang ghe tom trong mat Chua." Ong khang đinh, "khi noi ve hoi thanh o My, can phai hieu ro rang toi noi đen rat nhieu to chuc ton giao tren đat nuoc nay. Tuy nhien, ta on Chua vi van co nhung ngoai le. Nhung con nguoi cao quy nhu Henry Ward Beecher o Brooklyn, Samuel J. May o Syracuse...nhung nguoi nay cam thay co bon phan mo mat chung ta đe co the nhan biet đuc tin cao quy cung nhiet tam, va co vu chung ta ganh vac su mang lon lao giai thoat nhung no le khoi xieng xich ho đang mang."
Trong chuyen vieng tham Anh Quoc tu nam 1846 đen 1848, Douglass keu goi cac tin huu Anh tu choi ho tro bat cu giao hoi nao o My đang ung ho che đo no le, ong cung vui suong khi biet mot nhom muc su o Belfast khong cho nhung chu no gia nhap giao đoan cua minh.
Trong mot buc thu goi chu no cu, Thomas Auld, Douglass viet:

Suot đoi minh, Douglass luon noi ket trai nghiem ca nhan voi cai cach xa hoi. Giong cac tin huu Co Đoc chu truong bai no, ong khong hut thuoc, uong ruou, hoac su dung nhung chat ong tin la co hai cho than the va linh hon.


Thoi ky Noi chien = Tien chien =
Trong thoi gian xay ra cuoc noi chien, Douglass la mot trong so nhung nguoi da đen noi tieng nhat xu so. Ong đuoc biet đen nhieu nho nhung bai dien thuyet cua ong trinh bay ve đieu kien song cua nguoi da đen cung nhung van đe khac nhu nu quyen. Voi tai hung bien, ong thu hut nhung đam đong o moi noi ong đen. Ong con đuoc nhung nha lanh đao Anh Quoc va Ai Nhi Lan tiep đon, đieu nay cang lam gia tang uy tin cua ong.


= Tranh đau cho giai phong no le va quyen bau cu =

Douglass cung nhung nguoi chu truong bai no lap luan rang boi vi muc tieu cua cuoc noi chien la cham dut che đo no le, nguoi My goc Phi nen đuoc phep tham gia cuoc chien gianh su tu do cho chinh ho. Douglass trinh bay quan điem nay tren mat bao va trong cac bai dien van. Douglass gop y voi Tong thong Abraham Lincoln ve cach đoi xu voi binh linh nguoi da đen, roi voi Tong thong Andrew Johnson ve quyen bau cu danh cho nguoi da đen.
Ban Tuyen ngon Giai phong No le cua Tong thong Lincoln, co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 1863, cong bo su tu do cho tat ca no le tren lanh tho do Lien minh mien Nam kiem soat (no le song trong lanh tho Lien bang va cac tieu bang mien Bac đuoc tu do khi Tu chinh an thu 13 đuoc chap nhan ngay 6 thang 12 nam 1865). Douglass mieu ta tam trang nhung nguoi đang mong đoi ban tuyen ngon: "Nhu sam set đanh ngang bau troi ... chung toi cham chu nhin ... anh sang nhap nhoa cua nhung vi sao luc rang đong... chung toi ngong cho su đoai nham danh cho nhung loi cau nguyen khan thiet keo dai hang the ky."

Douglass ung ho ung cu vien John C. Fremont trong ky bau cu tong thong nam 1864. Ong that vong ve Lincoln vi Tong thong khong chiu cong khai ung ho quyen bau cu cho nguoi da đen đa đuoc tu do. Douglass tin rang tu khi nguoi My goc Phi chien đau trong cuoc Noi chien, ho xung đang đuoc đi bau.
Tu khi mien Bac khong con bi buoc phai giao tra no le tro ve chu cu cua ho o mien Nam, Douglass quay sang tranh đau gianh quyen binh đang cho đong bao ong. Cung voi Lincoln, ong lap ke hoach đua nhung no le đuoc giai phong thoat khoi mien Nam. Trong luc chien tranh, Douglass ho tro cho Lien bang bang cach tuyen mo binh si cho Trung đoan 54 Bo binh Massachusetts. Con trai ong, Charles Douglass, tham gia trung đoan nay, nhung lai mac benh trong phan lon thoi gian phuc vu, con Lewis Douglass chien đau o mat tran Fort Wagner, mot con trai khac cua ong, Frederick Douglass, Jr., đuoc giao nhiem vu tuyen quan.


= Sau khi Lincoln bi am sat =

Sau khi ket thuc cuoc noi chien, Tu chinh an thu 13 đuoc thong qua đat che đo no le ngoai vong phap luat. Tu chinh an thu 14 cung cap quyen cong dan va su bao ve binh đang cho moi nguoi duoi phap luat. Tu chinh an thu 15 bao ve moi cong dan khoi bi ky thi vi ly do chung toc trong bau cu.
Ngay 14 thang 4 nam 1876, Douglass trinh bay bai dien van quan trong tai le khanh thanh Tuong đai Giai phong No le trong Cong vien Lincoln o Washington. Douglass đua ra nhung nhan xet thang than ve vi tong thong qua co, ca nhung đieu tich cuc lan tieu cuc. Goi Lincoln la "tong thong cua nguoi da trang", Douglass chi trich Lincoln vi thai đo chan chu đoi voi cuoc đau tranh giai phong no le, lai ghi nhan rang mac du Lincoln chong đoi viec mo rong che đo no le, trong giai đoan đau ong van khong chiu ung ho viec loai bo che đo no le. Song, sau đo Douglass đat cau hoi, "Co nguoi da mau nao, hay nguoi da trang nao co cam tinh voi chu truong danh tu do cho moi nguoi lai co the quen đuoc cai đem ngay truoc ngay đau tien cua thang 1 nam 1863, khi ca the gioi ngong cho xem Abraham Licoln co chiu thuc hien nhung đieu ong đa hua hay khong?" Douglass noi them, "Mac du Ong Lincoln chia se voi đong bao da trang cua minh nhung đinh kien chong lai nguoi da đen, hau nhu co the noi rang tu đay long ong ay khinh miet va cam ghet che đo no le..."
Cu toa, chiu cam đong boi bai dien van, đa đung len hoan ho Douglass. Phu nhan co tong thong, Mary Todd Lincoln, tang Douglass chiec gay đi đuong cua Lincoln đe to long nguong mo. Chiec gay ay van con đuoc luu giu o Cedar Hill, noi cu tru sau cung cua Douglass nay la Di tich Lich su Quoc gia Frederick Douglass.


Thoi ky Tai thiet Sau khi Noi chien ket thuc, Douglass tiep tuc đau tranh cho quyen binh đang cua nguoi My goc Phi va phu nu. Nho uy tin va hoat đong tich cuc cua ong trong thoi chien, Douglass đuoc bo nhiem vao vai vi tri quan trong nhu Chu tich Ngan hang Tiet kiem Freedman, đai dien ngoai giao tai Cong hoa Dominica.

Trong luc ay, o mien Nam co nhieu cuoc noi day cua nguoi da trang, luc đau la nhung nhom hoat đong bi mat, trong đo to chuc Ku Klux Klan, roi đen nhung cuoc noi day co vu trang nhu White League va Red Shirts, hoat đong tich cuc suot trong thap nien 1870 o khu vuc Cuc Nam. Đuoc xem la "canh quan đoi cua Đang Dan chu", ho tim cach truc xuat cac vien chuc chinh phu thuoc đang Cong hoa va pha hoai cac cuoc bau cu.
Muoi nam sau khi chien tranh cham dut, Đang Dan chu phuc hoi suc manh chinh tri tai tat ca tieu bang truoc đay thuoc Lien minh mien Nam va khoi su tai khang đinh chu thuyet vi the uu viet cua nguoi da trang bang cach to chuc nhung cuoc bao đong cung voi no luc thong qua luat ap đat su phan biet va tuoc quyen bau cu cua nguoi da đen. Cac bo luat lao đong va hinh su moi đuoc ban hanh cung gop phan han che quyen tu do cua nguoi da đen.

Nhu mot hanh đong phan khang, Douglass ung ho chien dich tranh cu tong thong cua Ulysses S. Grant nam 1868. Nam 1870, ong xuat ban to New National Era, nhat bao cuoi cung cua ong, trong no luc giu đat nuoc trung thanh voi cam ket ung ho su binh đang. Nam 1871, Grant ky ban hanh ba đao luat tran ap Ku Klux Klan va cac to chuc ung ho chu thuyet vi the uu viet cua nguoi da trang. Trong nhiem ky tong thong cua ong, co hon 5 000 nguoi bi bat giu vi lien quan đen nhung nhom nay. Su quyet liet cua Grant khien nhieu nguoi da trang cam ghet nhung nhan đuoc su tan duong tu Douglass. Mot phu ta cua Douglass viet ve Grant, nguoi My goc Phi "voi long biet on se luon nho đen thanh danh va thanh qua vi đai cua ong."
Nam 1872, Douglass tro thanh nguoi My goc Phi đau tien đuoc đe cu vao lien danh cua Victoria Woodhull đai dien đang Equal Rights trong cuoc van đong tranh cu tong thong. Ong khong đuoc hoi y ve đieu nay, cung khong van đong tranh cu hoac thua nhan su đe cu. Du vay, ngoi nha cua ong o Rochester, New York bi đot. Douglass don nha đen Washington, D.C.
Suot trong thoi ky tai thiet, Douglass tiep tuc đi dien thuyet, nhan manh đen tam quan trong cua viec lam, quyen bau cu va thuc thi quyen bau cu.


Đoi song gia đinh Douglass va Anna co nam nguoi con: Rosetta Douglass, Lewis Henry Douglass, Frederick Douglass, Jr., Charles Remond Douglass, va Annie Douglass (chet khi moi len muoi). Charles va Rosetta giup than phu trong viec xuat ban cac to nhat bao. Anna Douglass la nguoi ho tro trung thanh cua chong trong cac hoat đong xa hoi, ngay ca khi co nhung tin đon nham ve moi quan he cua Douglass voi Julia Griffiths va Ottilie Assing, hai phu nu da trang đen tu Anh va Đuc, hoat đong tich cuc trong phong trao chong che đo no le.
Anna qua đoi nam 1882. Hai nam sau Douglass tai hon, lan nay ong ket hon voi Helen Pitts, mot phu nu da trang đau tranh cho nu quyen đen tu Honeoye, New York. Pitts la con gai cua Gideon Pitts, Jr. mot nguoi ban cua Douglass trong phong trao huy bo che đo no le. Tot nghiep Đai hoc Mount Holyoke (nay la Chung vien Mount Holyoke), trong thoi gian sinh song o Washington, D.C., Helen Pitts lam viec cho to Alpha ung ho nu quyen. Co nhieu di nghi ve cuoc hon nhan boi vi Douglass lon hon Pitts gan 20 tuoi. Gia đinh tu bo co, trong khi cac con cua Douglass xem cuoc hon nhan nay đong nghia voi viec tu bo me cua ho. Tuy nhien Elizabeth Cady Stanton, mot nguoi hoat đong nu quyen chuc mung ho.
Douglass giai thich rang lan đau ong ket hon voi nguoi co mau da cua me, lan thu hai voi nguoi co mau da cua cha.


Cuoi đoi Ngan hang Tiet kiem Freedman pha san nam 1874, chi vai thang sau khi Douglass nham chuc chu tich. Trong thoi ky khung hoang kinh te ay, to nhat bao cuoi cung cua ong, New Era, cung ngung hoat đong. Sau khi Rutherford B. Hayes thuoc Đang Cong hoa đac cu tong thong, Douglass nhan loi phu trach luc luong canh sat tu phap o Hat Columbia đe cuu mang gia đinh.

Nam 1877, Douglass đen tham Thomas Auld trong luc Auld lam benh nang. Hai nguoi hoa giai voi nhau. Truoc đo, Douglass đa gap con gai cua Auld, Amanda Auld Sears. Amanda đa đen tham du nhung buoi dien thuyet cua Douglass va tim gap ong. Cha co ung ho đieu nay.
Cung trong nam đo, Douglass mua ngoi nha cuoi cung cua ong toa lac tren mot ngon đoi nhin xuon dong song Anacostia. Ong va Anna đat ten cho ngoi nha la Cedar Hill. Ho noi rong ngoi nha tu 14 len đen 21 phong. Nam sau, Douglass mua nhung khu đat ke can bien no thanh mot tai san rong 15 mau Anh (61 000 m2), nay la Khu Di tich Lich su Quoc gia Frederick Douglass.
Nam 1881, Douglass xuat ban quyen tu truyen cuoi cung, The Life and Times of Frederick Douglass, va nhan nhiem vu phu trach tang thu cho Hat Columbia. Tuy nhien, đen nam 1882, Douglass suy sup tinh than sau khi vo ong, Anna Murray-Douglass qua đoi. Đen nam 1884, Douglass ket hon voi Helen Pitts.
Douglass tiep tuc đi dien thuyet o Hoa Ky va nuoc ngoai. Trong hai nam 1886 va 1887, Douglass cung Helen đen Anh, Ai Nhi Lan, Phap, Y, Ai Cap, va Hi Lap.
Tai Đai hoi Toan quoc Đang Cong hoa nam 1888, ong tro thanh nguoi My goc Phi đau tien nhan phieu đe cu Tong thong Hoa Ky cho mot chinh đang lon.
Nam 1889, Cong hoa Haiti bo nhiem Douglass lam tong lanh su, nhung chuc vu nay keo dai chi hon mot nam. Nam 1892, nuoc nay lai bo nhiem Douglass lam đai dien tai Trien lam The gioi o Chicago, ky niem 400 nam Christopher Columbus đat chan len Tan The gioi.
Nam 1892, Douglass xay dung ngoi nha cho nguoi da đen thue, nay đuoc goi la Douglass Place, o Fells Point thuoc Baltimore. Khu lien hop nay van con cho đen ngay nay, đen nam 2003 đuoc liet ke vao Đia điem Lich su Quoc gia.


Tu tran Ngay 20 thang 2 nam 1895, Douglass đen du mot buoi hop cua Hoi đong Phu nu Quoc gia o Washington, D.C. Sau khi ve nha, ong bi đot quy va qua đoi.
Tang le cu hanh tai Nha tho Giam Ly Metropolitan; hang ngan nguoi đen vieng linh cuu cua ong.
Linh cuu Douglass đuoc đua đen Rochester, New York, noi ong sinh song trong 25 nam, lau hon bat cu noi nao khac. Douglass đuoc an tang canh Anna trong khu đat cua gia đinh Douglass o Nghia trang Mount Hope, nam 1903 Helen cung đuoc chon cat o đay.


Di san va vinh danh Giao hoi Episcopal (Anh giao) Hoa Ky tuong niem Douglass hang nam theo lich giao hoi vao ngay 20 thang 2. Nhieu truong hoc đuoc đat theo ten ong. Ngoai ra, con co:
Nam 1921, cac thanh vien hoi ai huu Alpha Phi Alpha (hoi ai huu nguoi My goc Phi lien đai hoc đau tien) chon Douglass lam thanh vien danh du.
Cau Tuong niem Frederick Douglass, con goi la Cau South Capitol Street, phia nam Đoi Capitol o Washington D.C., xay dung nam 1950 đuoc đat ten đe vinh danh ong.
Nam 1962, nha rieng cua Douglass o Anacostia (D.C.) la mot phan cua He thong Cong vien Quoc gia, đen nam 1988 tro thanh Khu Di tich Lich su Quoc gia Frederick Douglass.
Nam 1965, Buu đien Hoa Ky phat hanh mot con tem vinh danh Douglass trong se-ri Prominent Americans.
Nam 1999, Đai hoc Yale thiet lap Giai Sach Frederick Douglass danh cho sach lich su ve che đo no le va phong trao bai no nham vinh danh ong. Giai thuong hang nam tri gia 25 000 USD do Vien Lich su My Gilder Lehrman va Trung tam Nghien cuu Lehrman ve Che đo No le, Phan khang, va Bai no tai Đai hoc Yale đieu hanh.
Nam 2002, hoc gia Molefi Kete Asante chon Frederick Douglass vao danh sach 100 nguoi My goc Phi vi đai nhat.
Nam 2003 Douglass Place, khu lien hop nha o Douglass xay dung nam 1892 o Baltimore cho nguoi da đen thue đuoc đua vao danh sach Đia điem Lich su Quoc gia.
Nam 2007, cay cau Troup-Howell tren đuong lien bang 490 vuot song Genesee đuoc tai thiet va đat ten moi, Cau tuong niem Frederick Douglass-Susan B. Anthony.
Mot buc tuong Douglass (cua Gabirel Koren) va mot khu tuong niem (do Algemon Miller thiet ke) nam 2012 đe vinh danh Douglass đuoc khanh thanh tai vong xoay Frederick Douglass o goc tay bac Cong vien Trung tam tai Thanh pho New York.
Ngay 12 thang 6 nam 2011, Hat Talbot, Maryland đat buc tuong Douglass cao hon hai met truoc san co cua toa an hat o Easton, Maryland.
Vien Frederick Douglass la mot đe an cua Đai hoc West Chester nham phat trien nhung nghien cuu ve van hoa đa nguyen cung nhu di san tri tue cua Frederick Douglass.
Ngay 19 thang 6 nam 2013, mot buc tuong cua Douglas đuoc khanh thanh o Trung tam Tham quan Đien Capitol.


Douglass trong van hoc nghe thuat Phim Glory phat hanh nam 1989 mieu ta Frederick Douglas nhu la mot nguoi ban cua Francis George Shaw. Raymond St Jacques đong vai Douglass.
Trong album phat hanh nam 1996 cua nhom Fugees co nhung dong danh cho Frederick Douglass:
Problem with noman before black I'm first hu-man
Appetite to write, like Frederick Douglass with a slave hand
Douglass la nhan vat chinh trong cuon tieu thuyet Riversmeet cua Richard Bradbury (Muswell Press, 2007) hu cau hoa chuyen đi dien thuyet cua Douglass o Anh.
Frederick Douglass and the White Negro, mot cuon phim tai lieu nam 2008 ke cau chuyen ve nhung ngay Douglass o Ireland va moi quan he giua nguoi My goc Phi voi nguoi My goc Ai Nhi Lan trong cuoc Noi chien My.
Frederick Douglass la nhan vat chinh trong cuon tieu thuyet How Few Remain cua Harry Turtledove, đua ra tinh huong gia đinh neu Lien minh mien Nam thang tran thi Douglass phai tiep tuc duy tri phong trao chong che đo no le sang đen thap nien 1880.
Frederick Douglass cung xuat hien trong Flashman and the Angel of the Lord cua George MacDonald Farser.
Tieu thuyet Fire on the Mountain cua Terry Bisson, xuat ban nam 1988, lai đua ra mot tinh huong gia đinh: neu John Brown thanh cong trong cuoc noi day nam 1859 (trong thuc te Brown bi Tuong Lee đanh bai khi ong muu chiem kho vu khi o Harper Ferry, West Virginia), nguoi da đen lam cach mang đe tu giai phong minh, Douglass (cung Harriet Tubman) se la nhung nha lap quoc đang kinh cua mot quoc gia cua nguoi da đen o khu vuc cuc nam nuoc My.
Douglass, vo ong, va Ottilie Assing (nguoi đuoc cho la tinh nhan cua Douglass) la nhung nhan vat chinh trong cuon tieu thuyet Douglass' Women cua Jewell Parker Rhodes (New York: Atria Books, 2002).
Thoi gian Douglass o Ireland cung đuoc tieu thuyet hoa trong cuon TransAtlantic (2013) cua Colum McCann.
Mot hinh anh hai huoc cua Douglass xuat hien trong cuon tieu thuyet The Good Lord Bird (2013) cua James McBride.


Tac pham = Sach =
A Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave (1845)
"The Heroic Slave". Autographs for Freedom. Ed. Julia Griffiths, Boston: Jewett and Company, 1853. pp. 174–239.
My Bondage and My Freedom (1855)
Life and Times of Frederick Douglass (1881, revised 1892)
Douglass founded and edited the abolitionist newspaper The North Star from 1847 to 1851. He merged The North Star with another paper to create the Frederick Douglass' Paper.
In the Words of Frederick Douglass: Quotations from Liberty's Champion. Edited by John R. McKivigan and Heather L. Kaufman. Ithaca & London: Cornell University Press, 2012. ISBN 978-0-8014-4790-7


= Dien van =
"The Church and Prejudice"
Self-Made Men
"Speech at National Hall, Philadelphia ngay 6 thang 7 nam 1863 for the Promotion of Colored Enlistments"
"What to a slave is the 4th of July?"


Xem them Frederick Douglass: Dien van Tuong niem Abraham Lincoln


Chu thich Đoc them Hoc thuat
Foner, Philip Sheldon. The Life and Writings of Frederick Douglass. New York: International Publishers, 1950.
Gates, Jr., Henry Louis, ed. Frederick Douglass, Autobiography (Library of America, 1994) ISBN 978-0-940450-79-0
Houston A. Baker, Jr., Introduction, Narrative of the Life of Frederick Douglass, Penguin, 1986 edition.
Huggins, Nathan Irvin, and Oscar Handlin. Slave and Citizen: The Life of Frederick Douglass. Library of American Biography. Boston: Little, Brown, 1980; Longman (1997). ISBN 0-673-39342-9
Lampe, Gregory P. Frederick Douglass: Freedom's Voice. Rhetoric and Public Affairs Series. East Lansing: Michigan State University Press, 1998.
Levine, Robert S. Martin Delany, Frederick Douglass, and the Politics of Representative Identity. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1997.
McFeely, William S. Frederick Douglass. New York: Norton, 1991. ISBN 0-393-31376-X
McMillen, Sally Gregory. Seneca Falls and the origins of the women's rights movement. Oxford University Press, 2008. ISBN 0-19-518265-0
Oakes, James. The Radical and the Republican: Frederick Douglass, Abraham Lincoln, and the Triumph of Antislavery Politics. New York: W. W. Norton & Company, Inc. 2007. ISBN 0-393-06194-9
Quarles, Benjamin. Frederick Douglass. Washington: Associated Publishers, 1948.
Stanton, Elizabeth Cady; edited by Theodore Stanton and Harriot Stanton Blatch. Elizabeth Cady Stanton, As Revealed in Her Letters, Diary and Reminiscences, Harper & Brothers, 1922.
Vogel, Todd, ed. The Black Press: New Literary and Historical Essays. New Brunswick: Rutgers University Press, 2001.
Webber, Thomas, Deep Like Rivers: Education in the Slave Quarter Community 1831–1865. New York: W. W. Norton & Company, Inc. (1978).
Woodson, C. G., The Education of the Negro Prior to 1861: A History of the Education of the Colored People of the United States from the Beginning of Slavery to the Civil War. New York: G. P. Putnam's Sons (1915); Indy Publ. (2005) ISBN 1-4219-2670-9
Cho ban đoc tre
Miller, William. Frederick Douglass: The Last Day of Slavery. Illus. by Cedric Lucas. Lee & Low Books, 1995. ISBN 1-880000-42-3
Weidt, Maryann N. Voice of Freedom: a Story about Frederick Douglass. Illus. by Jeni Reeves. Lerner Publications (2001). ISBN 1-57505-553-8
Phim tai lieu
Frederick Douglass and the White Negro [videorecording] / Writer/Director John J Doherty, produced by Camel Productions, Ireland. Irish Film Board/TG4/BCI.; 2008
Frederick Douglass [videorecording] / produced by Greystone Communications, Inc. for A&E Network; executive producers, Craig Haffner and Donna E. Lusitana.; 1997
Frederick Douglass: When the Lion Wrote History [videorecording] / a co-production of ROJA Productions and WETA-TV.
Frederick Douglass, Abolitionist Editor [videorecording]/a production of Schlessinger Video Productions.
Race to Freedom [videorecording]: the story of the Underground Railroad / an Atlantis


Lien ket ngoai Fourth of July Speech, "What to the slave is the 4th of July?," ngay 5 thang 7 nam 1852
Letter to Thomas Auld (ngay 3 thang 9 nam 1848) Luu tru ngay 24 thang 11 nam 2009 tai Wayback Machine
The Frederick Douglass Papers Edition Luu tru ngay 21 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine: A Critical Edition of Douglass' Complete Works, including speeches, autobiographies, letters, and other writings.
Works by Frederick Douglass, at Internet Archive (scanned books original editions illustrated)
Cac tac pham cua Frederick Douglass tai Du an Gutenberg
Works by Frederick Douglass at Online Books Page
Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave. Written by Himself. Boston: Anti-Slavery Office, 1845.
The Heroic Slave. From Autographs for Freedom, Ed. Julia Griffiths. Boston: John P. Jewett and Company. Cleveland, Ohio: Jewett, Proctor, and Worthington. London: Low and Company., 1853.
My Bondage and My Freedom. Part I. Life as a Slave. Part II. Life as a Freeman. New York: Miller, Orton & Mulligan, 1855.
Life and Times of Frederick Douglass: His Early Life as a Slave, His Escape from Bondage, and His Complete History to the Present Time. Hartford, Conn.: Park Publishing Co., 1881.
Frederick Douglass lecture on Haiti – Given at the World's Fair in Chicago, January 1893.
The Frederick Douglass Diary (1886–87) Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2015 tai Wayback Machine
 The Liberator Files, Items concerning Frederick Douglass from Horace Seldon's collection and summary of research of William Lloyd Garrison's The Liberator, original copies at the Boston Public Library, Boston, Massachusetts.
Video. In the Words of Frederick Douglass tren YouTube ngay 27 thang 1 nam 2012.
Nguon dan

Frederick Douglass: Online Resources from the Library of Congress
Thong tin tieu su

Frederick Douglass Project, University of Rochester.
"Frederick Douglass", (American Memory, Library of Congress) Includes timeline.
Timeline of Frederick Douglass and family
Timeline of "The Life of Frederick Douglass" Luu tru ngay 20 thang 11 nam 2008 tai Wayback Machine – Features key political events
Read more about Frederick Douglass Luu tru ngay 11 thang 2 nam 2012 tai Wayback Machine
Frederick Douglass NHS – Douglass' Life
Frederick Douglass NHS – Cedar Hill, National Park Service website
Frederick Douglass Luu tru ngay 11 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine Western New York Suffragists
Mr. Lincoln and Freedom: Frederick Douglass Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine
Mr. Lincoln's White House: Frederick Douglass Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2006 tai Wayback Machine
Frederick Douglass Luu tru ngay 27 thang 9 nam 2014 tai Wayback Machine, at C-SPAN's American Writers: A Journey Through History
Tuong niem Frederick Douglass

Frederick Douglass National Historic Site, Washington, DC home of Frederick Douglass
Frederick Douglass Gardens at Cedar Hill Luu tru ngay 23 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine, Frederick Douglass Gardens
Frederick Douglass Circle Luu tru ngay 7 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine, in Harlem overlooking Central Park has a statue of Frederick Douglass. Luu tru ngay 7 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine North of this point, 8th Avenue is referred to as Frederick Douglass Boulevard
The Frederick Douglass Prize Luu tru ngay 27 thang 10 nam 2005 tai Wayback Machine, a national book prize
Lewis N. Douglass as a Sergeant Major in the 54th Massachusetts Volunteer Infantry