Seth-Peribsen (con đuoc goi la Ash-Peribsen, Peribsen va Perabsen) la ten serekh cua mot vi vua Ai Cap thuoc vuong trieu thu hai (khoang tu nam 2890- nam 2686 truoc Cong nguyen).Vi tri cua ong trong bien nien su cua trieu đai nay chua đuoc xac đinh ro va van đang dien ra cac cuoc tranh luan ve viec vi vua nao đa cai tri truoc hoac sau ong. Thoi gian tri vi cua ong cung chua đuoc xac đinh mot cach chinh xac.
Ten hoang gia cua ong la mot chu đe nhan đuoc su quan tam lon tu cac cac nha Ai Cap hoc boi vi no co lien quan đen than Seth hon la than Horus giong nhu truyen thong ve ten goi cua mot pharaon. Cac cuoc tranh luan van tiep tuc dien ra ve viec tai sao Peribsen đa chon ten goi nay. Nhung gia thuyet ban đau đa nghieng ve viec Ai Cap đa bi chia cat lam hai vuong quoc duoi trieu đai cua Peribsen hoac ong la mot ke di giao vi đa khoi suong mot ton giao đoc than moi voi Seth la vi than duy nhat đuoc tho phung. Tuy nhien, nhung bang chung sau nay va cac đanh gia moi co xu huong chi ra rang vuong quoc Ai Cap đa thong nhat, va duoi trieu đai thu hai đa dien ra ​​mot cuoc cai cach rong lon va toan dien. Nhung vet dau trien đuoc tim thay trong cac ngoi mo thoi ky nay đa cho thay mot su thay đoi lon trong cac tuoc hieu cua cac vi quan cap cao trong trieu đinh, va rang đieu nay la mot su suy giam quyen luc đoi voi ho. Mot so vet dau khac lai cho thay rang mot so vi than khac cung đuoc tho cung duoi thoi Peribsen, đieu nay đa bac bo gia thuyet ve thuyet đoc than, ngoai ra mot so dong chu khac khac cung co cung nien đai đa chi ra rang ngu phap Ai Cap đa đuoc hoan thien duoi thoi vuong trieu ong. Vi vay, vuong trieu Peribsen thuc su la thoi ky tien bo ve van hoa va ton giao
Cac quan điem hien tai phu nhan ve su ton tai cua Peribsen đeu dua tren ban cac danh sach vua thoi Ramesses, chang han nhu ban Danh sach Vua Abydos, Danh sach Vua Saqqara va Danh sach Vua Torino, tat ca đeu bo qua ten cua Peribsen. Tuy nhien, tat ca chung chi đeu đuoc bien soan gan 1500 nam sau khi ong qua đoi  va nho vao viec kham pha ra mot so ngoi mo cua cac vi tu te thuoc trieu đai thu tu, nhung nguoi đa tien hanh cac nghi le tho cung Peribsen sau khi ong qua đoi, ten cua Peribsen đa đuoc xac thuc mot cach chinh xac. Su ton tai cua chung chung minh rang Peribsen đa đuoc xem nhu mot vi pharaoh hop phap, khong phai la bi xoa bo nhu Akhenaten sau nay. Do vay, cac nha su hoc va Ai Cap hoc đa xem xet kha nang đo la ten cua Peribsen thuc su đa bi lang quen theo thoi gian hoac la ten cua ong đa đuoc ghi lai theo mot cach sai lech.
Lang mo cua Peribsen đa đuoc phat hien vao nam 1898 tai Abydos. No van trong tinh trang đuoc bao ton tot va cho thay dau vet cua viec tu bo đuoc thuc hien duoi cac trieu đai sau nay


Bang chung khao co Ten serekh cua Peribsen đa đuoc tim thay trong cac vet dau o nhung chiec binh đat nung lam tu đat set va bun va trong nhung chu khac tren đa thach cao tuyet hoa, đa sa thach, pocfia, va tren nhung binh bang đa phien đen. Nhung chiec binh cung vet dau nay đuoc khai quat tu ngoi mo cua Peribsen va tai mot điem khai quat khac o Elephantine. Mot con dau bang đat voi ten Peribsen đa đuoc tim thay ben trong ngoi mo mastaba K1 tai Beit Khallaf
Hai tam bia mo lon đuoc lam tu đa granite đa đuoc tim thay trong ngoi mo cua ong. Hinh dang cua chung lai khong binh thuong va duong nhu chung chua hoan thien va trong con tho. Cac nha Ai Cap hoc nghi ngo rang đieu nay đa đuoc thuc hien mot cach co chu y, nhung nguyen nhan tai sao thi lai khong giai thich đuoc . Mot con dau hinh tru khong ro nguon goc co ten cua Peribsen ben trong mot đo hinh va đi kem voi mot ten hieu Merj-netjeru ("tinh yeu cua cac vi than"). Đieu nay đa khien cac nha Ai Cap hoc va cac nha khao co đi đen ket luan rang con dau đo chac chan chi đuoc tao ra sau nay voi muc đich tuong niem, boi vi đo hinh hoang gia chi bat đau đuoc su dung sau khi Peribsen qua đoi rat lau. Mot con dau khac co cung chat lieu cung co ten cua Peribsen, nhung khong nam trong đo hinh, đi kem voi ten hieu hoang gia Nisut-Bity ("vua cua Ha va Thuong Ai Cap").


Ten Peribsen Ten cua Peribsen la mot su bat binh thuong, boi vi than Seth la vi than bao tro cua ong chu khong phai la than Horus. Đieu nay trai nguoc voi truyen thong cua Ai Cap, mot vi vua thuong chon hinh tuong vi than chim ung Horus la vi than bao tro cua minh. Theo truyen thong, ten Horus cua nha vua đuoc viet trong mot serekh: hinh tuong mat ngoai cua cung đien hoang gia ben duoi mot con chim ung đai dien cho than Horus. Thay vao đo, Peribsen đa lua chon linh vat đai dien cho than Set, tren serekh cua ong. Giong nhu than Horus, Seth la mot vi than đuoc tho phung rong rai trong giai đoan tien trieu đai. Sau nay, than Seth tro thanh vi than cua bong toi va su hon loan trong thoi ky Hau nguyen cua Ai Cap co đai. Mac du vay Peribsen la vi pharaon duy nhat su dung linh vat đai dien cho than Seth hien dien tren Serekh cua minh, ngoai ong ra con co nhieu vi vua khac nua cung ton tho than Seth. Vi du nhu pharaoh trieu đai thu muoi ba Seth Meribre, cac vi vua trieu đai thu muoi chin nhu Seti I va Seti II va vi vua Setnakhte cua trieu đai thu hai muoi.
Viec Peribsen chon vi than bao tro va su cai tri cua ong trong thoi ky toi tam cua trieu đai thu hai đa khien cac nha Ai Cap hoc va su gia tim kiem loi giai thich phu hop cho ca ten goi cua ong va thoi ky hon loan ma ong song. Sau đay la mot so gia thuyet đuoc đua ra:


= Gia thuyet ton giao ve su ket hop giua Peribsen va Seth =

Gia thuyet cu
Mot gia thuyet đuoc cac nha Ai Cap hoc nhu Percy Newberry, Jaroslav Cerny,Walter Bryan Emery va Bernhard Grdseloff ung ho- ma van con pho bien cho toi tan giua the ky 20- cho rang Peribsen la mot vi vua di giao đa tim cach khoi xuong mot ton giao moi o Ai Cap, voi viec chi tho duy nhat than Seth. Hanh đong cua Peribsen đuoc cho la tuong tu nhu nhung gi ma vi pharaoh Akhenaten cua trieu đai thu 18 đa thuc hien, ong ta đa ra lenh rang nguoi Ai Cap chi đuoc ton tho duy nhat than Aten. Newberry đe xuat rang cac vi tu te cua than Horus va Seth đa chong lai nhau giong nhu "theo Cach cua mot cuoc chien tranh hoa hong" trong giai đoan nua sau cua trieu đai thu hai.
Gia thuyet vi vua "Peribsen di giao" dua tren ba luan điem: ten cua "Peribsen" đa bi loai khoi cac danh sach vua sau nay, ngoi mo cua nha vua đa bi pha huy va bi cuop vao thoi co đai, va cuoi cung la tam bia mo cua Peribsen voi hinh anh linh vat cua than Seth đa bi xoa bo voi y đinh ro rang la lam lu mo đi hinh tuong cua than Seth. Cac nha Ai Cap hoc đua ra gia thuyet cho rang đay la hanh đong cua phe ton giao đoi lap nham vao tang lop tu te cua than Seth. Lauer va Firth đa dua vao ly thuyet "Peribsen di giao" nay đe giai thich ve viec ly do tai sao mot so luong lon nhung chiec binh đa cham khac ten cua vi vua thuoc trieu đai thu nhat va thu hai lai đuoc tim thay ben duoi kim tu thap cua Djoser, chung nam trong nhung chiec tui voi an dau cua Khasekhemwy va Djoser. Ho cho rang Peribsen đa cuop pha nhung ngoi mo cua cac vi vua tien trieu, nhung nguoi ton tho than Horus, va vut vai nhung đo tuy tang cua ho. Nhung chiec binh nay sau đo đa đuoc thu thap ve ngan kho cua hoang gia duoi thoi tri vi cua Khasekhemwy sau khi ong ta thong nhat đat nuoc Ai Cap va cuoi cung đuoc Djoser chon xuong duoi kim tu thap cua minh giong nhu mot su thanh kinh.

Gia thuyet hien đai
Ngay nay, nhung bang chung khao co hoc cua Peribsen đa đuoc tim thay chu yeu o Thuong Ai Cap. Cu the, ten cua ong khong xuat hien trong cac ghi chep o Ha Ai Cap con sot lai tu thoi điem đo. Đa co tranh luan ve viec Peribsen co the đa khong cai tri toan bo Ai Cap va do đo khong the co đu quyen luc đe tien hanh thay đoi ton giao cua ca vuong quoc. Mot bang chung khac chong lai gia thuyet "Peribsen di giao" đo la canh cua gia cua vi tu te Shery tai Saqqara. Shery đa phu trach cac nghi le tho cung duoi trieu đai thu tu. Chu viet tren canh cua gia nay đa ket noi ten cua Peribsen voi ten cua mot vi vua khac thuoc trieu đai thu hai, Senedj. Theo đo, Shery giu chuc vu "nguoi cai quan toan bo nhung tu te thuan tuy cua vua Peribsen trong khu lang mo vua Senedj, trong ngoi đen le tang cua ngai va o tat ca cac noi khac". Đieu nay ngu y rang su tho cung Peribsen van tiep tuc it nhat cho đen trieu đai thu tu, khong phu hop voi gia thuyet cho rang ten cua Peribsen khong đuoc phep đe cap đen. Ngoai ra, cac nha Ai Cap hoc khac nhu Herman te Velde chi ra rang Shery khong phai la vi tu te duy nhat thuoc trieu đai thu tu tham gia vao viec tien hanh cac nghi le tho cung Peribsen. Inkef, co the la anh em ruot hoac ho hang cua Shery, cung đa giu tuoc hieu "nguoi cai quan cac tu te ka cua vua Peribsen".
Nhung vet dau đuoc tim thay trong ngoi mo cua Peribsen o Abydos co ten cua mot so vi than nhu: Ash, Min va Bastet, đieu nay cho thay ho đuoc ton tho trong thoi ky Peribsen tri vi. Phat hien nay day len cac cuoc tranh luan chong lai gia thuyet ve viec Peribsen chi tho cung mot vi than duy nhat, hoac đa đe xuong thuyet đoc than. Gia thuyet di giao cua Newberry, Cerny, Grdseloff va nhung nguoi khac chi đuoc suy luan ra tu nhung thong tin khao co rat han hep vao thoi điem cua ho. Hau het cac vet dau bang đat set đuoc tim thay vao thoi điem đo van chua đuoc giai ma va dich ra.

Theo cac nha Ai Cap hoc nhu Jean Sainte Fare Garnot va Herman te Velde, ten cua "Peribsen" mang y nghia la su hoa hop ve ton giao, ngay ca truoc khi ket hop voi ten cua mot vi than. Ten goi "Peribsen" co nghia đen la "Ngai đen tu ​​y muon cua ho" hoac "Trai tim va y chi cua Ngai se đen voi ho". Tu sn trong tieng Ai Cap co nghia la "ho, cua ho, nhung nguoi kia", ro rang la cach viet so nhieu. Te Velde va Garnot đeu tin chac rang Peribsen khong nhung su dung linh vat cua Seth lam bieu tuong bao tro tren serekh cua ong, ma con ket hop ten cua ong voi than Horus. Neu đieu nay la thuc, Peribsen chac chan đa ton tho ca hai vi than Horus va Seth mot cach ngang hang suot trieu đai cua ong. Peribsen co the đa đuoc coi nhu la mot hien than song cua ca than Horus va Seth mot cach binh đang, giong nhu nhung vi vua truoc đo. Do vay, ten cua Peribsen co the thuc su đa khong pha vo cac truyen thong thieng lieng; khong nhung the ong con ket hop uy quyen cua than Seth cho than Horus. Mot vi du khac đo la tuoc hieu cua cac hoang hau thuoc hai trieu đai đau tien đeu co nhieu vi than bao tro, nhu la "Đuc ba nguoi đuoc phep gap than Horus va Seth" va "Đuc ba nguoi thuyet phuc đuoc ca than Horus va Seth". Tuong tu nhu vay, serekh bat thuong cua vua Khasekhemwy, vi vua cuoi cung cua vuong trieu thu hai, lai co ca bieu tuong cua than Horus va Seth đung canh nhau tren đinh serekh. Horus đoi vuong mien trang cua Thuong Ai Cap va Seth đoi vuong mien đo cua Ha Ai Cap. Ca hai vi than đuoc ve theo kieu đoi mat voi nhau giong nhu hanh đong đang hon vay. Ten goi đac biet nay giong nhu mot cach minh hoa cho viec hoa than kep cua vua la hien than cua ca Horus va Seth, voi quyen luc tren toan bo Ai Cap. Ten serekh Khasekhemwy co the đuoc coi nhu la mot dang ten serekh cap tien hon so voi cua Peribsen.
Cac nha Ai Cap hoc nhu Ludwig David Morenz va Wolfgang Helck  luu y rang y đinh ve viec xoa bo hinh anh linh vat cua than Seth đa khong dien ra cho đen tan thoi ky Tan vuong quoc cua Ai Cap. Hinh anh linh vat cua than Seth tren tam bia mo cua Peribsen bi xoa bo ban đau đuoc cho la dien ra ngay sau khi ong qua đoi theo gia thuyet "di giao"; nhung nhung kham pha moi đay cho thay su phi bang nay chi xay ra sau đo hang the ky. Nha su hoc Dietrich Wildung cho rang quan the lang mo Abydos khong chi la noi duy nhat bi cuop pha vao thoi co đai: cac ngoi mo o Saqqara va Giza cung đa bi cuop pha. Do đo, ong ta ket luan rang bat ky hanh đong nao voi muc tieu nham chong lai mot vi pharaon rieng biet đeu bi loai tru.


= Gia thuyet chinh tri =
Cac gia thuyet truoc đay cua Newberry, Cerny va Grdseloff đeu cho rang vuong quoc Ai Cap duoi thoi Peribsen đa phai chiu nhieu cuoc noi chien, bat nguon tu nguyen nhan kinh te hoac chinh tri. Neu thuc su ong la nguoi chiu trach nhiem gay ra nhung đieu tren, thi đieu đo co the giai thich tai sao cac ban danh sach vua sau nay đa loai tru Peribsen.
Nguoc lai, cac gia thuyet gan đay lai cho rang, neu vuong quoc Ai Cap thuc su bi chia cat thi chac chan su chia cat nay đa dien ra mot cach hoa binh. Cac nha Ai Cap hoc nhu Michael Rice, Francesco Tiradritti va Wolfgang Helck chi ra rang nhung ngoi mo mastaba nguy nga va đuoc bao ton tot o Sakkara va Abydos đeu thuoc cac quan lai cap cao trong trieu đinh nhu Ruaben va Nefer-Setekh. Tat ca chung đeu co nien đai tu trieu đai Nynetjer đen trieu đai cua Khasekhemwy, vi vua cuoi cung cua trieu đai thu hai. Cac nha Ai Cap hoc con cho rang tinh trang cua cac mastaba va kien ​​truc ban đau cua chung la bang chung cho thay viec tho cung cac vi vua va quy toc sau khi ho qua đoi tai khap noi tren toan vuong quoc đa dien ra trong suot trieu đai. Neu đieu nay la đung, hien trang nguyen ven cua nhung ngoi mo nay lai khong phu hop voi gia thuyet ve cac cuoc noi chien va van đe kinh te xay ra duoi thoi Peribsen cai tri. Rice, Tiradritti va Helck nghi rang Nynetjer đa quyet đinh phan chia vuong quoc vi nhung ly do ca nhan hoac chinh tri va rang su phan chia nay đuoc cac vi vua cua trieu đai thu hai chap nhan.
Nguyen nhan cua su chia re ve mat chinh tri van chua đuoc biet ro. Đieu nay co the đa xay ra vao giai đoan đau trieu đai cua Peribsen hoac ngay truoc đo. Boi vi Peribsen lua chon than Seth lam vi than bao tro cho ngai vang cua ong, cho nen cac nha Ai Cap hoc suy đoan rang Peribsen la mot thu linh cua Thinis hoac la mot hoang tu cua hoang toc Thinis. Gia thuyet nay dua vao viec than Seth la mot vi than co nguon goc đen tu Thinis, đieu nay co the giai thich cho su lua chon cua Peribsen: su thay đoi ten cua ong co the la mot phuong thuc tuyen truyen khon kheo ve mat chinh tri (va ton giao). Peribsen đuoc cho la chi cai tri Thuong Ai Cap voi kinh đo o Thinis, trong khi nhung vi vua khac cai tri Ha Ai Cap voi kinh đo o Memphis.


Danh tinh Cac nha Ai Cap hoc nhu Walter Bryan Emery, Kathryn A. Bard va Flinders Petrie tin rang Peribsen chinh la vua Sekhemib-Perenmaat, mot vi vua khac cua vuong trieu thu hai, nguoi đa ket hop ten cua ong ta voi bieu tuong chim ung cua than Horus. Đieu nay dua tren bang chung đo la vet dau niem phong cua Sekhemib đa đuoc tim thay tai loi vao ngoi mo cua Peribsen. Ngoai ra ngoi mo cua Sekhemib van chua đuoc tim thay
Tuy nhien gia thuyet nay lai bi phan bac; Hermann Alexander Schlogl, Wolfgang Helck, Peter Kaplony  va Jochem Kahl cho rang nhung vet dau đat set nay chi đuoc tim thay o khu vuc loi vao ngoi mo cua Peribsen va khong co cai nao trong so chung co ca ten cua Peribsen va Sekhemib trong cung mot dong chu. Hon nua, ho luu y rang theo truyen thong mot vi pharaoh se an tang va niem phong ngoi mo cua vi vua tien nhiem; Nhung suy luan tuong tu cung co the đuoc rut ra tu viec tim thay cac tam bang nga voi cua vua Hotepsekhemwy tai loi vao ngoi mo cua vua Qa'a va cac vet dau niem phong bang đat set cua Djoser đuoc tim thay tai loi vao ngoi mo cua Khasekhemwy. Schlogl, Helck, Kaplony va Kahl tin rang viec phat hien cac vet dau cua Sekhemib ung ho quan điem cho rang Sekhemib đa truc tiep ke vi Peribsen va tien hanh an tang ong.
Cac hoc gia nhu Toby Wilkinson va Helck lai tin rang Peribsen va Sekhemib co the co quan he ho hang. Gia thuyet cua ho dua tren cac dong chu khac tren binh đa va vet dau ma cho thay su tuong đong ro rang trong cach viet va ngu phap cua ho. Cac binh đa cua Peribsen nhac đen loi ghi chu "ini-setjet" ("cong pham cua nguoi dan Sethroe"), trong khi chu khac cua Sekhemib co ghi chu "ini-khasut" ("cong pham cua nhung nguoi du muc sa mac"). Mot dau hieu khac nua cho thay Peribsen va Sekhemib co quan he ho hang voi nhau đo la ten serekh; Ho đeu su dung cac am tiet "Per" va "ib" trong ten cua minh.
Dong chu khac tren cua gia cua Shery co the ngu y chi ra rang Peribsen chinh la vua Senedj ("Senedj" co nghia la "đang so") va ten goi nay đuoc su dung trong cac ban danh sach vua nhu la mot su thay the cho ten Seth đa bi cam nhac đen. Nguoc lai, Dietrich Wildung va Wolfgang Helck lai đong nhat Peribsen voi ten goi Wadjenes duoi thoi Ramsses. Ho nghi rang co the cai ten Per-ib-sen la mot cach hieu sai cua ten goi Wadj-sen.


Tri vi Boi vi mot so di chi khao co hoc tro giup cho quan điem cho rang vuong quoc Ai Cap đa bi chia tach duoi thoi Peribsen, hien van con cac cuoc tranh luan ve viec tai sao nhung vi vua truoc ong lai quyet đinh phan chia vuong quoc va Peribsen đa cai tri mot phan hay toan bo Ai Cap.


= Gia thuyet ve su chia cat vuong quoc =
Cac nha Ai Cap hoc nhu Wolfgang Helck, Nicolas Grimal, Hermann Alexander Schlogl  va Francesco Tiradritti tin rang vua Nynetjer, vi vua thu ba cua trieu đai thu hai va cung la tien vuong cua Peribsen, đa cai tri mot vuong quoc Ai Cap voi mot bo may chinh quyen qua phuc tap. Nynetjer quyet đinh phan chia Ai Cap thanh hai vuong quoc rieng biet, voi hy vong rang bo may chinh quyen cua vuong quoc co the se đuoc cai thien. Cac bang chung khao co hoc, chang han nhu cac vet dau niem phong bang đat set va nhung chiec binh đuoc cham khac, duong nhu ung ho luan điem cho rang Peribsen chi cai tri o Thuong Ai Cap. Phan lon trong so đo đa đuoc tim thay o Abydos, Naqada va Elephantine, va chi co duy nhat mot vet dau bang đat set mang ten ong đuoc tim thay o Ha Ai Cap, tai Beit Khallaf. Cac nha su hoc nghi rang vuong quoc cua Peribsen keo dai tu Naqada đen đao Elephantine. Do đo, phan con lai cua Ai Cap se nam duoi su cai tri cua mot vi vua khac.
Nha Ai Cap hoc Dimitri B. Proussakov chung minh gia thuyet cua ong ta bang cach dan chung tu tam bia đa Palermo thong qua cac su kien hang nam cua vua Nynetjer. Tu su kien nam thu muoi hai tro đi, "Duoi su chung kien cua Vua Thuong va Ha Ai Cap" đuoc sua đoi thanh "Duoi su chung kien cua Vua Ha Ai Cap". Proussakov coi đay la dau hieu ro rang cho thay quyen luc cua Nynetjer tren toan Ai Cap đa bi suy giam. Cac nha Ai Cap hoc đa so sanh đieu nay voi hoan canh tuong tu cua vua Qa'a, mot trong nhung nha vi vua cuoi cung cua trieu đai thu nhat. Khi Qa'a qua đoi, nhung the luc bi an đa xuat hien va tien hanh cuoc chien tranh gianh ngai vang cua Ai Cap. Cuoc chien nay chi ket thuc khi vua Hotepsekhemwy len ngoi, ong ta la nguoi đa sang lap ra trieu đai thu hai
Barbara Bell va mot so hoc gia khac lai cho rang mot tham hoa ve kinh te nhu la mot nan đoi hoac han han keo dai đa anh huong đen Ai Cap vao giai đoan nay. Va vi the đe giai quyet van đe nan đoi, Nynetjer đa chia vuong quoc thanh hai vuong quoc rieng biet va hai vi vua ke vi ong se cai tri hai quoc gia đoc lap cho đen khi nan đoi ket thuc. Gia thuyet cua Bell can cu vao nhung dong chu khac tren tam bia đa Palermo, ma theo quan điem cua ba, muc nuoc lu song Nile duoi thoi ong tri vi luon o muc thap. Gia thuyet cua Bell bi phan bac boi cac nha Ai Cap hoc nhu Stephan Seidlmayer, ong ta chi ra rang muc nuoc song Nile luon o muc binh thuong tu trieu đai cua Nynetjer cho toi tan thoi ky Co Vuong quoc. Bell đa bo qua nhung ghi chep ve muc nuoc lu đat đinh tren tam bia đa Palermo ma chi can cu vao so lieu đuoc đo o cac Nilometer o khu vuc xung quanh Memphis, ma khong phai o cac khu vuc khac doc theo con song. Do đo gia thuyet ve mot đot han han keo dai gan nhu khong the say ra.


= Gia thuyet đoi lap ve su chia cat vuong quoc =
Cac nha khoa hoc nhu Herman TeVelde, I.E.S Edwards va Toby Wilkinson can cu vao nhung dong chu khac tren bia đa bien nien su cua trieu đai thu nam, mot tam bia đa olivin-bazan mau đen ghi lai mot danh sach cac vi vua rat chi tiet, đe đua ra luan điem chong lai gia thuyet ve su phan chia vuong quoc. Tren tam bia đa nay, cac vi vua tu trieu đai thu nhat đen trieu đai thu 7 đuoc liet ke theo ten Horus cua ho, ten vang va ten trong đo hinh cua ho. Ban danh sach nay cung bao gom cac su kien nam tu ngay le len ngoi cua nha vua đen khi nha vua bang ha. Nhung manh vo noi tieng nhat cua tam bia đa nay đuoc goi la bia đa Palermo va bia đa Cairo. Tren bia đa Cairo, trong dong thu 4, chin nam cai tri cuoi cung cua vua Nynetjer van con luu giu lai đuoc (nhung hau het cac o ghi su kien nam hien gio khong the đoc đuoc). Nien đai ghi lai thoi điem vua Nynetjer bang ha đuoc noi tiep boi nien đai cua mot vi vua moi khac. Nhung kham pha gan đay cho thay rang serekh cua vi vua moi nam duoi bieu tuong cua mot linh vat co bon chan, khong phai la bieu tuong chim ung cua Horus. Boi vi chi co duy nhat bieu tuong linh vat cua than Seth la linh vat co bon chan duy nhat đuoc su dung trong cac serekh cua cac vi vua Ai Cap thoi ky đau nay, cho nen vi vua nay co the chinh la Peribsen, dau vay van con nhieu y kien tranh luan khac ve van đe nay. Chang han, cac nha Ai Cap hoc nhu TeVelde, Barta va Edwards lai khong đong tinh, va theo ho: Peribsen co le khong phai la vi vua duy nhat co mot cai ten Seth. Cac su kien dien ra hang nam duoi trieu đai Nynetjer cho thay su lien quan ngay cang tang đen than Seth, mot gia thuyet đuoc đua ra o đay đo la truyen thong su dung ten Horus nhu la ten goi duy nhat cua nha vua co the chi moi tien trien. Su noi len cua mot vi vua co moi lien he voi than Seth co le khong phai la mot đieu qua bat ngo. TeVelde, Barta va Edwards đeu nghi rang, ngoai Peribsen, cac vi vua khac nhu Wadjenes, Nubnefer hay Senedj cung co the la mot vi vua Seth; Mot trong so ho chac chan la nguoi đa truc tiep ke vi Nynetjer. Mot so luong tuong đoi lon cac bang chung khao co hoc đuoc tim thay co nien đai thuoc ve trieu đai cua Peribsen đa giup phu nhan gia thuyet ve mot trieu đai ngan, chi tu 10 đen 12 nam, theo nhu tam bia đa bien nien su.
Tam bia đa bien nien su con cho thay hoan toan khong co bat cu dau hieu nao cua su chia cat vuong quoc Ai Cap. Barta, TeVelde, Wilkinson va Edwards lap luan rang gia thuyet ve su chia cat vuong quoc nay khong he say ra. Co kha nang đo la su tai to chuc ve mat hanh chinh hoac mot su chia re trong tang lop tu te.


= Thanh tuu chinh tri =
Duoi thoi tri vi cua minh, Peribsen đa thiet lap mot bo may chinh quyen moi đuoc goi la "Quoc kho cua nha trang" va mot cung đien hoang gia moi, đuoc goi la "noi che cho cua Nubt", nam gan Ombos ("Nubt" la ten Ai Cap co đai cua Naqada). Cac chuc vu hanh chinh nhu ky luc, chuong an va quan giam sat đa đuoc đieu chinh đe phu hop voi su phan chia ve mat hanh chinh cua vuong quoc. Vi du, cac chuc vu nhu "quan chuong an cua nha vua" đa đuoc đoi thanh "quan chuong an cua vua Thuong Ai Cap". Su cai cach bo may quan lai nay co the đuoc coi nhu mot no luc cua Peribsen đe nham han che quyen luc cua cac quan lai trong trieu, va con la bang chung cho thay mot bo may chinh quyen cong kenh va khong lo đa ton tai duoi trieu đai cua Nynetjer.
He thong chinh quyen cua Peribsen va Sekhemib co mot su phan cap ro rang va ranh mach; vi du nhu tu hang cao nhat đen thap nhat: Kho ngan kho (thuoc ve hoang gia va do đo co thu hang cao nhat) → bo phan phuc loi → đien san → cac vuon nho → vuon nho tu (tai san cua cong dan va do đo xep hang thap nhat). Vua Khasekhemwy, vi vua cuoi cung cua trieu đai thu hai, co the đa tai thong nhat lai bo may chinh quyen cua Ai Cap va do đo đa thong nhat lai toan bo vuong quoc Ai Cap co đai. Ong ta đa đat hai kho ngan kho cua Ai Cap nam duoi su kiem soat cua "Hoang cung", khien cho chung nam duoi su quan ly duy nhat cua mot bo may chinh quyen moi.
Peribsen cung cho xay dung cac cung đien hoang gia nhu Per-nubt ("cung đien cua Ombos") va Per-Medjed ("cung đien thiet trieu") cung nhu cho xay dung mot so thanh pho đe phat trien kinh te. Ten cua chung, Afnut ("thanh pho cua nhung nguoi lam khan trum"), Nebj ("thanh pho cua nhung nguoi bao ve"), ABET-desheret ("thanh pho cua nhung chiec binh granite đo") va Huj-setjet ("thanh pho cua nhung nguoi chau A '), đeu đuoc đe cap tren cac vet dau ke ben voi serekh cua Peribsen, va thuong đi cung voi cach noi "nha vua toi tham...". Cac chu khac tren nhung chiec binh đa cung đe cap đen mot "ini-setjet" ("cong vat tu nguoi dan cua Sethroe "), ma co the ngu y rang Peribsen đa lap nen mot thanh đia ton giao cho than Seth o khu vuc đong bang song Nile. Đieu nay co the goi y ve viec Peribsen đa cai tri toan bo Ai Cap, hoac it nhat ong đa đuoc chap nhan nhu la vua tren toan bo Ai Cap
Co mot vi quan duoi trieu đai cua Peribsen, Nefer-Setekh ("Seth la su tot đep"), "tu te thuan tuy cua nha vua", đuoc cac nha Ai Cap hoc biet đen thong qua bia đa cua ong ta. Ten cua ong ta co the mang ham y la neu bat su hien dien va pho bien cua than Seth giong nhu mot vi than cua hoang gia.
Trong ngoi mo cua Peribsen o Abydos, cac vet dau bang đat set đuoc tim thay đa minh chung cho su hoan thien ve mat ngu phap duoi trieu đai cua ong. Dong chu khac ghi lai nhu sau: 

"Vi than thinh vuong/vi than cua Ombos đa thong nhat/trao lai hai vung đat cho nguoi con trai cua ngai, vua cua Thuong va Ha Ai Cap, Peribsen."

Tuoc hieu "Vi than thinh vuong" hay con đoc la "vi than cua Ombos" đuoc cac nha Ai Cap hoc cho la mot cach goi mang y nghia ve ton giao cua than Seth


= Thay đoi ve ton giao =
Nhieu vi than khac cung đa đuoc dan chung tho phung duoi thoi Peribsen. Mot so luong lon cac vet dau va chu khac tren binh đe cap đen cac vi than nhu Ash, Horus, Nekhbet, Min, Bastet va Kherty. Cac vi than đuoc khac hoa cung voi ten cua đia điem hoac thanh pho von la noi đat cac trung tam ton giao chinh cua ho. Ngoai ra, mot so vet dau trien cua Peribsen con co bieu tuong mot đia mat troi nam tren đau bieu tuong linh vat cua than Seth: đay la mot bieu tuong so khai cua than Ra. Van đe o đay đo la khong co bang chung khao co hoc nao cho thay than mat troi Ra đa đuoc coi nhu la mot vi than Ai Cap vao giai đoan so khai nay; Su xuat hien cua bieu tuong đia nay co the la bang chung đau tien ve su xuat hien cua ton giao tho cung than mat troi va su thay đoi trong than thoai Ai Cap. Bieu tuong đia mat troi con xuat hien trong moi lien he giua cac vi vua voi vi than bao tro cho vuong quoc (vi du, duoi trieu đai cua vi vua Raneb mat troi đuoc ket noi đen than Horus; Duoi thoi Peribsen no đuoc ket noi voi than Seth). Duoi thoi Khasekhemwy, mat troi cuoi cung cung đuoc goi voi ten rieng la Ra, va trong giai đoan chuyen giao giua hai trieu đai cua vua Khasekhemwy va Djoser, mot so vi tu te va quan lai cung đa ket noi ten cua ho voi than Ra..


Vua cua Thuong va Ha Ai Cap Cac su gia ve Ai Cap nhu Helck, Tiradritti, Schlogl, Emery va Grimal tin rang Peribsen đa cai tri cung thoi voi mot vi vua khac. Cac ban danh sach vua thoi Rammesses lai co su khac nhau trong thu tu ten hoang gia cua cac vi vua tu vua Senedj tro đi. Bang danh sach vua Sakkara va ban danh sach vua Turin lai ung ho truyen thong Memphis, đo la chi đe cap đen nhung vi vua cai tri Memphis. Con ban danh sach vua Abydos lai ung ho truyen thong Thinis va do đo chi nhung vi vua cai tri Thinis moi xuat hien trong ban danh sach nay. Tat ca cac ban danh sach vua tren đeu giong nhau cho toi khi đe cap đen vua Senedj. Sau đo, ban danh sach vua Sakkara va ban danh sach vua Turin lai đe cap đen ba vi vua khac: Neferkara I, Neferkasokar va Hudjefa I. Trong khi ban danh sach vua Abydos lai ghi ten vua Khasekhemwy, va goi ong ta la "Djadjay". Su khac biet nay đuoc cac nha Ai Cap hoc xem nhu la ket qua cua chia cat vuong quoc Ai Cap duoi vuong trieu thu hai.
Ngoai ra con co nhung phat hien khac gay mau thuan đo la tu ten Horus va Nebty cua cac vi vua đuoc tim thay trong Đai hanh lang phia nam khu lang mo cua vua Djoser o Sakkara. Nhung chu khac tren binh đa đa nhac đen cac vi vua nhu Nubnefer, Weneg-Nebty, Horus Ba, Horus "Chim" va Za; Moi vi vua trong so ho chi đuoc đe cap đen mot vai lan, đieu nay co the cho thay trieu đai cua ho khong keo dai đuoc lau. Vua Sneferka co the chinh la vua Qa'a hoac la mot vi vua cai tri truoc ong ta. Vua Weneg-Nebty co the đuoc đong nhat voi ten Wadjenes theo cach goi duoi thoi Ramesses. Nhung cac vi vua khac nhu "Nubnefer", "Chim" va "Za" van la mot bi an. Ho khong bao gio xuat hien o bat cu noi nao khac va so luong cac hien vat con sot lai tu trieu đai cua ho lai von rat han che. Schlogl, Helck va Peter Kaplony mac đinh rang "Nubnefer", "Za" va "Chim" la nhung vi vua cai tri Ha Ai Cap cung thoi voi Peribsen va Sekhemib, hai vi vua cai tri vung Thuong Ai Cap


Lang mo cua Peribsen Peribsen đuoc chon trong ngoi mo P trong khu nghia đia hoang gia o Umm el-Qa'ab gan Abydos. Cuoc khai quat đau tien đuoc bat đau vao nam 1898 duoi su giam sat cua nha khao co va nha Ai Cap hoc nguoi Phap la Emile Amelineau . Tiep theo sau đo la cac cuoc khai quat vao nam 1901 va 1902 duoi su giam sat cua nha khao co hoc nguoi Anh William Matthew Flinders Petrie. Mot cuoc khao sat khac cung đa đuoc nha Ai Cap hoc nguoi Thuy Si ten la Edouard Naville tien hanh vao nam 1928.
Lang mo nay đuoc xay dung đon gian va co quy mo nho hon han so voi cac lang mo hoang gia khac trong khu vuc. No co kich thuoc 16 met (52 ft) x 13 m (43 ft) va bao gom ba ket cau đoc lap đuoc xep chong len nhau: o giua la can phong chon cat chinh, co kich thuoc 7,3 m (24 ft) x 2,9 m (9,5 ft), va đuoc lam bang gach bun, lau say, va go. O mat bac, ve huong đong va tay, phong chon cat đuoc bao boc boi chin phong chua nho noi lien vao nhau; tren mat phia nam la mot tien sanh dai. Ngoai ra con co mot hanh lang nam ngan cach giua quan the cau truc ben trong va buc tuong bao boc ben ngoai.
Cac cuoc khai quat duoi su giam sat cua vien khao co hoc Đuc (DAIK) vao nam 2001 va 2004 đa phat lo ra rang lang mo nay đuoc xay dung va hoan thanh mot cach rat voi va. Qua trinh xay dung đa dien ra chi theo mot giai đoan duy nhat; cac buc tuong chi đuoc trat vua mot cach lom chom; va lang mo đa sup đo nhieu lan qua hang the ky. Trong thoi ky Trung Vuong Quoc, lang mo cua Peribsen đa đuoc khoi phuc it nhat hai lan cung voi lang mo cua Djer, ma von đuoc cho la cua than Osiris


= Kham pha =
Lang mo nay đa bi nhung ke đao mo cuop pha ngay tu thoi co đai, tuy nhien van con rat nhieu nhung chiec binh bang đa va đat nung con sot lai. Mot so binh đa co mieng đuoc boc đong va tuong tu nhu nhung hien vat đuoc tim thay tu ngoi mo cua Khasekhemwy. Nhung chiec binh cua cac vi tien vuong nhu Nynetjer va Raneb đa đuoc tim thay tai đay. Cac hat hot va vong đeo tay lam tu su va carnelian cung voi cac đo dung lam bang đong thau cung đa đuoc khai quat. Ngoai ra con co cac hien vat đac biet khac nhu mot cay kim bac co khac ten cua vua Hor-Aha va cac manh vo tu dau niem phong bang đat set voi ten cua vua Sekhemib. Hai tam bia đa an ngu truoc loi vao phong chon cat, von la đac trung cua vuong trieu thu nhat va thu hai, lai hien đang đuoc trung bay tai hai vien bao tang khac nhau


Chu thich