Đai nhay vot (Gian the:大跃进, Phon the:大躍進, binh am:Dayuejin, Han Viet: Đai duoc tien) la ten thuong goi trong sach bao tieng Viet cho ke hoach xa hoi va kinh te cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đuoc thuc hien tu nam 1958 đen nam 1962 nham muc tieu su dung dan so khong lo cua Trung Quoc đe chuyen tiep nhanh chong Trung Quoc đai luc tu mot nen kinh te chu yeu la nong nghiep lac hau, dua vao nong dan la chinh sang mot xa hoi cong nghiep hoa, hien đai hoa đat nuoc. Mao Trach Đong đat điem tua cua chuong trinh vao Ly luan suc san xuat. Đai nhay vot ngay nay đuoc đa so moi nguoi, ca trong va ngoai Trung Quoc, xem nhu la mot chinh sach kinh te that bai nang ne. Su that bai cua ke hoach nay lam đinh tre san xuat nong nghiep, ket hop voi nhung thien tai (lu lut, han han, nan chau chau...) đa gay ra nan đoi, khien 13-20 trieu nguoi chet đoi va mat tich, đong thoi gop phan lam cho nen kinh te non tre cua Trung Quoc bi chung lai suot hang chuc nam sau đo.
Trong cac ky đai hoi đang đuoc to chuc vao thang 3 nam 1960 va thang 5 nam 1962, nhung that bai cua cuoc Đai nhay vot đuoc Đang Cong san Trung Quoc đem ra ban luan ky luong, ket qua la Mao Trach Đong đa bi chi trich truoc đai hoi vi ong ta đa khong đe ra nhung chinh sach hop ly. Nhung nhan vat bat đong chinh kien voi Mao nhu Luu Thieu Ky va Đang Tieu Binh nho vay gianh đuoc nhieu su ung ho va ho đa nam lay co hoi đe gianh quyen luc, con uy tin cua Mao thi bi anh huong nang ne, dan toi viec ong ta khoi xuong cuoc cach mang van hoa nam 1966 đe tai cung co quyen luc trong Đang.


Boi canh lich su Vao thang 10 nam 1949, sau cuoc rut lui cua Quoc Dan Đang ra đao Đai Loan, Đang Cong san Trung Quoc tuyen bo thanh lap Cong hoa Nhan dan Trung Hoa va tiep nhan quyen luc quoc gia. Mot trong nhung chinh sach đau tien va quan trong nhat la cai cach ruong đat trong đo đat cua đia chu va nhung nguoi nong dan giau co hon bi ep buoc phan phat lai cho nong dan ngheo hon. Trong hang ngu Đang, co mot cuoc tranh luan lon ve viec cai cach ruong đat nen phai thuc hien nhu the nao va voi muc đo nao. Phe on hoa gom co thanh vien Bo chinh tri Đang Cong san Trung Quoc Luu Thieu Ky cho rang su thay đoi nen dien ra tung buoc mot va rang bat cu mot su tap the hoa nong dan nao cung nen cho đoi cho đen khi đa thuc hien xong cong nghiep hoa đe co the cung ung may moc nong nghiep can thiet cho co gioi hoa nong nghiep. Mot phe cap tien do Mao Trach Đong lanh đao cho rang cach tot nhat đe tai tro cho cong nghiep hoa la đe Chinh phu nam giu nong nghiep, bang cach đo se thiet lap đoc quyen đoi voi viec phan phat va cung cap lua gao. Đieu nay se cho phep chinh phu mua o gia thap va ban o gia cao hon, tu đo tich luy von can thiet cho cong nghiep hoa đat nuoc. Khi nhan ra rang chinh sach nay khong đuoc quan chung nong dan ua chuong, co nguoi đe nghi la nong dan nen bi ep buoc nam duoi quyen kiem soat cua chinh phu bang viec thiet lap cac nong truong tap the, noi se co ich cho viec chia se dung cu va suc vat lao đong. Chinh sach nay dan dan đuoc hoi thuc tien hanh giua nam 1949 va 1958, đau tien la thanh lap cac "đoi tro giup ho tuong" (mutual aid teams) gom tu 5 -15 ho gia đinh, sau đo vao nam 1953 la "hop tac xa nong nghiep co ban" (elementary agricultural cooperatives) gom tu 20 - 40 ho gia đinh, roi tu nam 1956 la cac "đai hop tac xa" (higher co-operatives) gom tu 100-300 gia đinh. Nhung cai cach nay (ngay nay đoi khi đuoc nhac đen nhu la "Tieu nhay vot") thuong thi khong đuoc nguoi nong dan ua chuong va thuong đuoc ap đat bang cach moi nong dan đen cac buoi hop va giu ho o đo nhieu ngay va đoi khi nhieu tuan cho đen khi ho "tu nguyen" đong y gia nhap tap the hoa.
Ngoai nhung thay đoi kinh te, Đang đa tien hanh nhieu thay đoi xa hoi lon o nong thon bao gom dep bo tat ca cac co so thuoc ve ton giao va huyen bi cung nhu nhung le nghi va thay the tat ca bang cac buoi tuyen truyen va hoi hop chinh tri. Nhieu co gang đa đuoc thuc hien đe nang cao giao duc nong thon va vi the cua phu nu (cho phep phu nu quyen xin li di neu ho muon) va cham dut phong tuc bo chan, tao hon va nghien thuoc phien. The thong hanh đi lai trong nuoc đuoc gioi thieu nam 1956 voi muc đich cam di chuyen xa ma khong co giay phep thich hop. Uu tien cao nhat la danh cho giai cap vo san thanh thi vi ho la đoi tuong ma phuc loi quoc gia đuoc tao ra.
Giai đoan đau cua tap the hoa khong la mot thanh cong lon lao va co nan đoi lan rong nam 1956, mac du co may tuyen truyen cua Đang luon tiep tuc thong bao co nhung vu mua tang nang suat cao. Nhung nguoi on hoa trong Đang, gom co Chu An Lai, keu goi bai bo tap the hoa. Lap truong cua phe on hoa đuoc cung co boi bai dien van bi mat nam 1956 cua Nikita Khrushchev đoc tai Đai hoi Đang lan thu 20, trong đo chi trich nhung sai lam cua Joseph Stalin va chi ro su that bai cua cac chinh sach nong nghiep cua ong ta bao gom tap the hoa tai Lien Xo.
Vao nam 1957, đe giam bot cang thang trong hang ngu Đang, Mao đa khuyen khich tu do ngon luan va phe binh qua Chien dich tram hoa đua no. Nhieu nguoi tin rang đay la mot muu đo khien nhung nguoi chi trich che đo, chu yeu la cac nha tri thuc, nhung cung co mot so thanh vien cua đang bat man voi cac chinh sach nong nghiep, tu lo dien. Mot so cho la Mao đon gian quay sang phe cung ran ngay sau khi cac chinh sach cua ong bi phan đoi manh me, nhung loi tuyen bo đuoc đua ra nhu the so voi lich su cac cuoc tan cong tan nhan va bat chap moi thu cua ong đoi voi nhung nguoi chi trich va đoi thu cua ong cong them tinh noi cau noi tieng thi đieu nay duong nhu khong the nao. Khi ong ra tay, co đen it nhat nua trieu nguoi bi bat giam duoi Chien dich chong phe huu do Đang Tieu Binh to chuc, khien bat cu su chong đoi nao tu trong Đang phai im lang.
Vao nam 1957, vao luc hoan thanh ke hoach kinh te nam nam lan thu nhat, Mao Trach Đong bat đau nghi ngo ve con đuong tien len Chu nghia Xa hoi ma Lien Xo đa đi lieu co thich hop cho Trung Quoc hay khong. Mao phe phan Khrushchev ve viec lat nguoc cac chinh sach cua Chu nghia Stalin, bi bao đong boi cac cuoc noi day xay ra tai Đong Đuc, Ba Lan va Hungary, va nhan thuc rang Lien Xo đang tim kiem "chung song hoa binh" voi cac the luc phuong Tay. Mao tro nen them tin rang Trung Quoc phai tu chon con đuong rieng cua minh đe tien len Chu nghia Cong san.

Đai nhay vot la ten đat cho Ke hoach Nam nam lan thu hai du tru keo dai tu 1958-1963. Mao tiet lo Đai nhay vot tai mot cuoc hop vao thang 1 nam 1958 tai Nam Kinh. Y tuong trung tam đang sau Đai nhay vot la su phat trien nhanh cua nen cong nghiep va nong nghiep Trung Quoc nen đuoc dien ra song song. Ho hy vong thuc hien cong nghiep hoa bang cach loi dung nguon cung ung lao đong gia re khong lo va tranh phai nhap cang cac thiet bi, may moc nang. Đe đat đuoc đieu nay, Mao chu truong mot vong tap the hoa sau rong hon dua theo mo hinh "Thoi ky thu 3" cua Lien Xo la can thiet trong nong thon Trung Quoc noi cac hop tac xa hien huu se đuoc nhap vao thanh cac Cong xa nhan dan (People's communes) khong lo. Mot cong xa thi điem đuoc thiet lap tai Chayashan trong tinh Ha Nam thang 4 nam 1958. Tai đay, lan đau tien, đat tu huu bi xoa bo hoan toan va cac nha bep cong xa đuoc gioi thieu. Tai cac cuoc hop cua Bo chinh tri vao thang 8 nam 1958, quyet đinh đuoc đua ra la nhung cong xa nhan dan nay se tro thanh hinh thuc to chuc chinh tri va kinh te moi khap cac vung nong thon Trung Quoc. Vao cuoi nam, khoang 25.000 cong xa đuoc lap len, moi cong xa co trung binh 5.000 ho gia đinh. O cac cong xa tu cung tu cap nay, luong va tien đuoc thay the bang cong điem (work points). Ngoai nong nghiep, chung ket hop mot vai du an xay dung va cong nghiep nhe.
Mao cho rang san xuat lua gao va thep nhu la cot tru chinh cua phat trien kinh te. Ong tien đoan rang trong vong 15 nam ke tu Đai nhay vot, san luong thep cua Trung Quoc se vuot qua san luong thep cua Vuong quoc Anh. Trong cac cuoc hop Bo chinh tri vao thang 8 nam 1958, quyet đinh đuoc đua ra la san xuat thep đuoc an đinh tang gap đoi trong nam, đa so san luong gia tang toi tu cac lo nung thep san vuon. Mao đuoc Bi thu tinh An Huy cho xem mot thi du ve mot lo nung thep san vuon o Hop Phi vao thang 9 nam 1958. Lo nung nay đuoc cho la đang san xuat thep chat luong cao (mac du thuc te thi thep tinh luyen nay đa đuoc san xuat o noi khac). Mao khuyen khich viec thiet lap cac lo nung thep san vuon loai nho tai moi xa va tai moi khu pho. No luc khong lo tu nong dan va cac cong nhan khac đuoc đua vao đe san xuat thep tu sat vun. Đe cung cap nhien lieu đot cho cac lo nung, cay rung bi chat bua bai, gay thiet hai lon cho moi truong thien nhien cua đia phuong. Tinh trang pha cua nha va ban ghe đo đac đe lay cui đot lo nung cung xay ra khap noi. Noi, xoong, chao, va cac thu vat dung kim loai khac đuoc trung dung đe cung cap "sat vun" cho cac lo nung đe co the đat đuoc muc tieu san xuat. Nhieu nam lao đong nong nghiep bi thuyen chuyen tu thu hoach mua mang sang giup san xuat thep cung giong nhu cac cong nhan o nhieu nha may, truong hoc va tham chi ca benh vien. Đoi voi nhung ai co chut kinh nghiem ve san xuat thep hoac co hieu biet co ban ve luyen kim thi cung co the đoan ra đuoc rang san pham tu cac lo nung nay la nhung đong sat nguyen lieu pham chat thap va chang co chut gia tri gi ve kinh te. Tuy nhien, chinh su ngo vuc sau đam cua Mao đoi voi gioi tri thuc, va niem tin vao suc manh huy đong khong lo cua gioi nong dan đa khien ong ra lenh thuc hien no luc khong lo nay tren toan quoc ma khong can hoi y kien cua cac chuyen gia. No luc lon đuoc thuc hien trong suot Đai nhay vot tren pham vi rong nhu cac du an xay cat co ban thuong đuoc hoach đinh cau tha, vi du nhu cac cong trinh thuy loi, thuong đuoc xay ma chang hoi y tu cac ky su đuoc đao tao. Hon nua, kinh nghiem cua cac tang lop tri thuc theo sau Chien dich tram hoa đua no đa khien nhung ai biet đuoc ke hoach nhu the la mot chuyen đien ro cung chang dam len tieng chi trich. Theo bac si rieng cua ong la Ly Chi Tuy, Mao va đoan tuy tung đen vieng tham khu san xuat thep truyen thong tai Man Chau thang 1 nam 1959 va khi đo ong moi biet đuoc la thep chat luong cao chi co the san xuat tai cac nha may quy mo lon, su dung nhieu lieu đang tin cay nhu than đa. Tuy nhien, ong quyet đinh khong ra lenh ngung cac lo nung thep san vuon vi khong muon dap tat nhiet tam cach mang cua quan chung. Chuong trinh chi đuoc bai bo mot cach lang le nhieu thang sau đo.
Tai cac cong xa, mot so sang kien nong nghiep gay tranh cai đuoc đe bat theo menh lenh cua Mao. Nhieu sang kien trong so nay dua theo y tuong cua nha sinh vat hoc Lien Xo la Trofim Lysenko va nhung nguoi theo chan ong. Cac chinh sach bao gom viec trong trot trong đo hat giong đuoc gieo voi mat đo day hon binh thuong voi nhan đinh sai lam la cac hat giong cung loai se khong canh tranh đat song voi nhau. Cay sau đuoc khuyen khich vi niem tin sai lam đieu nay se cho cay trong co them he thong re lon hon. Tham chi tai hai hon la co y kien cho rang mot phan đat trong nen bo hoang.
Tac đong ban đau cua Đai nhay vot đa đuoc ban luan tai Hoi nghi Lu Son vao thang 7/8 nam 1959. Mac du nhieu nguoi trong so cac lanh đao on hoa hon co giu cac đieu kien han che đoi voi chinh sach moi, nguoi lanh đao cao cap duy nhat cong khai noi thang la nguyen soai Banh Đuc Hoai. Mao dung hoi nghi đe gat bo Banh ra khoi chiec ghe Bo truong Quoc phong cua ong va len an ca Banh (nguoi xuat than tu mot gia đinh nong dan) va cac nguoi ung ho ong nhu nhung nguoi tu san va mo chien dich toan quoc chong "chu nghia co hoi huu khuynh". Banh bi Lam Buu thay the va Lam Buu bat đau mot cuoc thanh trung co he thong nhung nguoi ung ho Banh ra khoi quan đoi.


Nan đoi Chinh sach kinh te sai lam đa đua đen nan đoi lon. Mac du co nhung sang kien nong nghiep tai hai nhung thoi tiet nam 1958 rat thuan loi va mua thu hoach rat hua hen đuoc mua. Khong may la rat nhieu lao đong đa chuyen qua san xuat thep va cac du an xay dung, co nghia la nhieu vu mua bi bo hu khong thu hoach tai mot so noi. Mot ly do khac la ket qua cua Chien dich diet chim se. Mac du cac vu mua thu hoach giam sut, cac quan chuc đia phuong, duoi ap luc kinh khung cua chinh phu trung uong bao cao cac vu mua thu hoach ky luc ung voi cac sang kien moi, đa tranh nhau bao cao voi ket qua bi thoi phong. Cac con so nay đuoc dung đe tinh so luong lua gao ma nha nuoc lay đe cung cap cho thanh thi va xuat khau. Viec cac con so khac biet qua lon giua bao cao va thuc te khien cho nhieu nong dan khong con đu luong thuc nuoi song minh va gia đinh, va o mot so noi, nan đoi bat đau xay ra. Trong nhung nam 1958-1960, Trung Quoc van tiep tuc la nuoc xuat khau lua gao đang ke mac du viec nan đoi lan rong chi đuoc biet đen o nong thon vi Mao muon giu the dien va thuyet phuc the gioi ben ngoai ve su thanh cong cua nhung ke hoach cua ong.
Cac sach nien giam cua Encyclopaedia Britannica cho cac nam tu 1958 đen 1962 co nhac đen thoi tiet bat thuong nhu sau: Cac vu han han xay ra sau cac vu lut loi. Tuy nhien, tat ca cac du lieu thoi tiet cho sach nien giam cua Encyclopaedia Britannica la tu nguon cua chinh phu Trung Quoc.
Vao nam 1959 va 1960, thoi tiet it thuan loi hon va tinh hinh tro nen kha nghiem trong, voi nhieu tinh cua Trung Quoc gap phai nan đoi tram trong. Kho han, lut loi, va thoi tiet xau lam cho Trung Quoc hoan toan tro tay khong kip. Song Hoang Ha gay lut mien Đong Trung Quoc vao thang 7 nam 1959. Theo Trung tam Tham hoa (Disaster Center), uoc tinh khoang 2 trieu nguoi vi đoi va chet đuoi do nan lut đo.
Vao nam 1960, anh huong cua han han va cac đieu kien thoi tiet xau khac đa lam anh huong đen 55 phan tram đat canh tac. Khoang 60% đat nong nghiep o mien bac khong co mot chut mua nao.
Voi nang suat giam ky luc, tham chi cac khu vuc thanh thi cung phai chiu su cat giam khau phan luong thuc rat nhieu; tuy nhien, nan đoi hang loat phan lon chi tap trung o nong thon, noi cac con so thong ke san xuat bi thoi phong khung khiep. Ket qua la chi co rat it lua gao con lai cho nong dan. Su thieu luong thuc xay ra toi te khap đat nuoc; tuy nhien, cac tinh nao ma ap dung cai cach cua Mao triet đe nhat, vi du nhu An Huy, Cam Tuc, Ha Nam, thuong chiu thiet hai nhieu hon. Tu Xuyen, mot trong nhung tinh đong dan nhat cua Trung Quoc va đuoc biet đen tai Trung Quoc nhu "vua thoc cua troi" vi su mau mo cua no, đuoc cho rang la noi co con so nguoi chet lon nhat vi nan đoi do su hang say cua nguoi lanh đao tinh thuc thi nhung cai cach cua Mao.
Cac chinh sach nong nghiep cua Đai nhay vot van tiep tuc cho đen thang 1 nam 1961, tai phien hop toan the cua Uy ban Trung uong lan thu 9, viec phuc hoi san xuat nong nghiep bang viec lat nguoc cac chinh sach cua Đai nhay vot đuoc bat đau. Xuat khau lua gao ngung lai va nhung lan nhap khau tu Canada va Uc giup giam tac đong cua viec thieu luong thuc, it nhat la tai cac thanh pho duyen hai.


Hau qua Đai nhay vot ngay nay đuoc đa so nhieu nguoi, ca trong va ngoai Trung Quoc, coi nhu la mot đai tham hoa kinh te, thuc su đung la mot "Đai Nhay Lui" (Great Leap Backward), gay anh huong xau đen nen kinh te Trung Quoc trong nhieu nam sau đo. Khi cac con so thong ke bi thoi phong toi tay gioi chuc đac trach ke hoach, menh lenh đuoc ban ra la phai chuyen nguon nhan luc lao đong vao cong nghiep hon la nong nghiep. Con so nguoi chet đuoc ghi nhan tai Trung Quoc trong nhung nam cua Đai nhay vot la 14 trieu, nhung cac hoc gia sau nay uoc tinh rang con so nan nhan chet đoi la tu 20 đen 43 trieu. Ba nam tu nam 1959 đen nam 1962 đuoc biet nhu la "Ba nam Ac nghiet" (Three Bitter Years) va Ba nam Thien tai. Nhieu quan chuc đia phuong đa bi gioi lanh đao Đang va Nha nuoc truy to va hanh quyet cong khai vi đua ra thong tin sai lech ve so nguoi chet vi nan đoi.
Vao đau thap nien 1980, nhung nguoi chi trich ve Đai nhay vot tiep tuc đua ra nhieu so lieu ve thiet hai nhan mang. Judith Banister tao ra mot bai viet gay nhieu tieng vang trong tap chi China Quarterly (tap chi chuyen ve Trung Quoc va Đai Loan, do Đai hoc Cambridge phat hanh), va ke tu đo con so 30 trieu nguoi chet do chinh sach Đai nhay vot o Trung Quoc đa đuoc gioi chuc Hoa Ky chap nhan.
Trong thoi ky Đai nhay vot, kinh te cua Trung Quoc ban đau tang. San xuat sat tang 45% nam 1958 va con so tang chung cua hai nam ke tiep la 30%, nhung lao xuong vuc tham vao nam 1961, va khong đat đuoc tien trien nao cho đen nam 1964.
Mac du đoi mat voi nguy co mat su nghiep chinh tri, mot so đang vien cong san đa cong khai đo loi cho gioi lanh đao Đang va Nha nuoc đa gay ra tham hoa kinh te va cho rang đay se la bai hoc khien Trung Quoc can phai tang cuong chi cho giao duc, tich luy thanh thao ky thuat va ap dung cac phuong thuc tu san trong viec phat trien kinh te. Trong mot bai dien van cua Luu Thieu Ky truoc 3.000 nguoi trong Đai hoi Đai bieu Nhan dan nam 1962, ong chi trich rang "tham hoa kinh te co 30% loi do tu nhien, 70% la do con nguoi". Đay la ly do chinh cho su đan ap chong đoi ma Mao đa tung ra trong cuoc Cach mang Van hoa đau nam 1966.
Mao tu roi chuc vu Chu tich Cong hoa Nhan dan Trung Hoa nam 1959 vi tien đoan rang ong se lanh tron su đo loi cho su that bai cua Đai nhay vot. Tuy nhien, ong van giu chuc Chu tich Đang Cong san Trung Quoc. Luu Thieu Ky (chu tich moi cua CHND Trung Hoa) va Đang Tieu Binh (Tong bi thu Trung uong Đang) đuoc giao quyen thuc thi cac phuong phap phuc hoi nen kinh te. Hon nua, chinh sach Đai nhay vot cua Mao đa bi chi trich cong khai tai mot đai hoi đang o Lu Son tinh Giang Tay. Cuoc tan cong la do Bo truong Quoc phong Banh Đuc Hoai chu đong. Banh tro nen buc boi boi tac đong bat loi tiem tang ma cac chinh sach cua Mao đa gay ra cho viec hien đai hoa cac luc luong vu trang. Banh cho rang "đe cho chinh tri lanh đao" thi khong thay the đuoc chinh sach va luat le kinh te; nhieu lanh đao đang khong neu danh cung bi khien trach la co "nhay mot cu vao chu nghia cong san". Sau cuoc thach thuc tai Lu Son, Banh Đuc Hoai, bi cho la đuoc Nikita Khrushchev xui giuc chong Mao, bi phe truat. Banh đuoc thay the boi Lam Buu, mot nguoi theo chu nghia co hoi cap tien va theo chu nghia Mao.
Ngoai ra, su mat mat nay trong che đo cua Mao co nghia rang Mao tro thanh mot "to tien khuat nui" (dead ancestor) nhu Mao tu dan nhan cho minh: Mot nguoi đuoc kinh trong nhung khong bao gio đuoc hoi y kien, nam giu hau truong chinh tri cua Đang. Hon nua, ong cung khong xuat hien truoc cong chung. Ong hoi tiec đieu nay va ve sau tai phat đong phong trao sung bai ca nhan bang viec loi tren song Duong Tu.
Ve chinh sach ruong đat, cac that bai trong viec cung ung thuc pham trong Đai nhay vot đa dan đen viec dan loai bo tap the hoa trong thap nien 1960. No bao hieu cho cac cuoc xoa bo tap the hoa xa hon nua duoi thoi Đang Tieu Binh. Nha khoa hoc chinh tri Meredith Woo-Cumings cho rang: "Chac chan la che đo nay đa khong phan ung kip thoi đe cuu mang song cua hang trieu nong dan, nhung khi no phan ung, cuoi cung cung chuyen đoi đuoc ke sinh nhai cua hang tram trieu nong dan (mot cach khiem ton vao đau thap nien 1960, nhung lau ben sau cac cai cach cua Đang Tieu Binh đen sau nam 1978)".
Sau cai chet cua Mao va su khoi đau cua cong cuoc Cai cach kinh te Trung Quoc duoi thoi Đang Tieu Binh, xu huong trong chinh phu Trung Quoc la su nhin nhan Đai nhay vot nhu mot đai tham hoa kinh te va qui loi cua no la do su sung bai ca nhan duoi thoi Mao Trach Đong, va xem no nhu mot trong cac loi lam nghiem trong ma Mao đa gay ra sau khi thanh lap Cong hoa Nhan dan Trung Hoa.


Xem them Cach mang van hoa
Cai cach kinh te Trung Quoc


Tham khao Đoc them Li Zhisui, The Private Life of Chairman Mao, 1996.
Jasper Becker, Hungry Ghosts: Mao's Secret Famine, 1998.
Philip Short, Mao: A Life, 1999.
Jung Chang va Jon Halliday, Mao: The Unknown Story, 2005.
This article incorporates public domain text from the United States Library of Congress Country Studies. - China


Lien ket ngoai "Did Mao Really Kill Millions in the Great Leap Forward?" Luu tru ngay 4 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine, Monthly Review, September 2006. Truy cap 2007-03-04.