Marie Amelie xu Baden (tieng Đuc: Marie Amelie von Baden; tieng Ha Lan: Maria Amalia van Baden; tieng Anh: Mary Amelia of Baden; ten đay đu: Marie Amelie Elisabeth Karoline; 11 thang 10 nam 1817 – 17 thang 10 nam 1888) la ut nu cua Karl Ludwig Friedrich xu Baden va Stephanie de Beauharnais. Nam 1843, Marie Amalie ket hon voi William Hamilton, Hau tuoc xu Douglas va Clydesdale, mot quy toc nguoi Scotland. Hai vo chong tro thanh Cong tuoc va Cong tuoc phu nhan xu Hamilton sau cai chet cua cha William vao nam 1852. Con gai duy nhat cua hai nguoi la Mary Victoria Hamilton tung la vo cua Albert I xu Monaco va la me cua Louis II xu Monaco.
Marie Amelie la em ho cua Napoleon III cua Phap, đong thoi la ban cua Hoang đe va vo la Eugenia xu Montijo. Cong tuoc phu nhan thuong thap tung cap đoi tai cac su kien chinh thuc va cung cap cho o cho hai vo chong khi ho đen tham Marie Amelie ben ngoai nuoc Phap.


Than the va tuoi tho Marie Amelie Elisabeth Karoline xu Baden sinh ngay 11 thang 10 nam 1817 tai Karlsruhe, la nguoi con ut cua Karl Ludwig Friedrich xu Baden va Stephanie de Beauharnais, con gai nuoi cua Napoleon I cua Phap. Marie Amelie co bon anh chi khac lan luot la Luise Amelie (1811), mot nguoi anh trai (1812), Josephine xu Baden (1813) va Alexander (1816). Chi gai ca Luise Amelie ket hon voi Gustav cua Thuy Đien, Than vuong xu Wasa va la me cua Vuong hau Carola cua Sachsen, nguoi chi con lai la Josephine ket hon voi Karl Anton I xu Hohenzollern va la me cua Carol I cua Romania va Vuong hau Stephanie cua Bo Đao Nha. Trong khi đo, hai nguoi anh cua Marie thi qua đoi tu khi con be. Ngoai ra, Marie Amelie con la em ho nam đoi cua Napoleon III cua Phap. Marie Amelie danh phan lon tuoi tho o Cung đien Karlsruhe, trong thi tran xinh đep o Karlshure, gan bien gioi Đuc-Phap, noi đuoc gioi thuong luu o Paris lui đen trong nhung thang he.


Hon nhan Vao thoi điem Marie Amelie ra đoi thi cha nuoi cua Stephanie, tuc Napoleon Bonaparte đa mat đi quyen luc va Stephanie hoan toan bi le thuoc vao trieu đinh Baden. Ban than Stephanie cung la su nhac nho voi trieu đinh Baden rang ho đa đung ve phe thua cuoc. Mat khac, duong nhu đe lang tranh nhung be boi lien quan đen that bai trong cuoc hon nhan giua con gai đau long la Luise Amelie xu Baden va Gustav cua Thuy Đien, Than vuong xu Wasa, Stephanie đa đong vien con gai ut ket hon voi mot quy ong đep trai co dong mau "it cao quy hon", tuc la co xuat than quy toc. Va chang quy toc đuoc lua chon la William Hamilton, Hau tuoc xu Douglas va Clydesdale, con trai va nguoi thua ke cua Alexander Hamilton, Cong tuoc thu 10 xu Hamilton. Ngoai ra, mot la thu an danh đa đuoc gui đen cho Alexander Hamilton, Cong tuoc thu 10 xu Hamilton, đe xuat ve mot cuoc hon nhan giua Đai Cong nu va Hau tuoc xu Douglas. Cong tuoc xu Hamilton bay gio đang mac no va phai the chap nhieu tai san do thoi chi tieu xa hoa cua minh. La thu khong chi ca ngoi Marie Amelie o ngoai hinh va đuc tin Khang Cach ma con o cua hoi mon cua Đai Cong nu, khoang chung 50.000 đen 60.000 bang Anh. Cong tuoc xu Hamilton phai mat ba nam đe thuyet phuc con trai đong y ket hon, va Susan Euphemia Backford, Cong tuoc phu nhan xu Hamilton đuoc cho la nguoi đa đen Mannheim đe hoan tat viec đam phan hon nhan.Ngay 23 thang 2 nam 1843, Marie Amelie ket hon voi William Hamilton,  Hau tuoc xu Douglas va Clydesdale tai Cung đien Mannheim. Sau khi ket hon, hai vo chong song tai Lau đai Brodick tren Đao Arran. Sau khi hai vo chong cung đen Arran lan đau tien, William va Marie đa nhanh chong thuyet phuc cha chong mo rong va cai tao Lau đai Brodick, cung nhu đong vai tro chu đong trong viec cai tao lau đai. Khu vuon cua Lau đai tan trang theo phong cach nha mua he o Bayern. Marie Amelie co moi quan he than thiet voi Louis-Napoleon Bonaparte va Louis-Napoleon đa tham du le rua toi cua con trai thu hai cua hai vo chong khi đang song luu vong o Anh vao thap nien 1840.
Tuy rang gia toc Hamilton la mot trong nhung gia toc danh gia nhat Scotland, nhung cuoc hon nhan giua Marie Amelie va William Hamilton van bi coi la mot cuoc hon nhan khong đang đoi khi Marie thuoc dong doi vuong gia con William chi đuoc coi la quy toc, tham chi khi ket hon voi Marie, William con la mot thuong dan. The nhung, cuoc hon nhan giua Marie Amelie xu Baden va William Hamilton đa đuoc su cho phep cua Leopold I xu Baden, chu cua Marie Amelie. Mat khac, tai trieu đinh cua Victoria cua Anh, thi neu Marie Amelie hien dien thi phai đuoc đon tiep voi tu cach la Đai Cong nu Baden, trong khi đo William Hamilton se chi đuoc đoi xu nhu mot than tu Anh. Co le vi kheo leo hoac vi chong, Marie Amelie thuong khong xuat hien tai trieu đinh đe tranh gay kho xu.


Cong tuoc phu nhan xu Hamilton Ngay 18 thang 8 nam 1852, Alexander Hamilton, Cong tuoc thu 10 xu Hamilton qua đoi. Theo le đo, William Hamilton va Marie Amelie tro thanh tan Cong tuoc va Cong tuoc phu nhan xu Hamilton. La em ho va la ban cua Napoleon III, Marie Amelie va chong đa thap tung Napoleon tien vao Paris nam 1852 voi tu cach la Hoang đe. Marie va William cung co mat trong le cuoi cua Napoleon III va Eugenia xu Montijo nam 1853. Marie cung thuong vieng tham, dung bua rieng, tham du Thanh Le va mung Giang Sinh cung vo chong Hoang đe va thinh thoang đam nhan vai tro cua mot nu chu nha khi Hoang hau khong the thuc hien đuoc. Ben canh đo, Cong tuoc phu nhan xu Hamilton  thuong thap tung cap đoi tai cac su kien chinh thuc va cung cap cho o cho hai vo chong khi ho đen tham. Hai vo chong con đuoc coi la nhung thanh vien mo rong cua Hoang that Phap. Voi vi tri trong trieu đinh Anh, Marie Amelie va chong co the đa gop phan khien cho Nu vuong Victoria va Vuong te Albrecht đong y chuyen tham cap nha nuoc o Luan Đon va Paris vao nam 1855, mo đuong cho moi quan he huu nghi cua hai quoc gia sau nay.
Nam 1853, to Glasgow Free Press ghi nhan rang Cong tuoc phu nhan xu Hamilton đa cai sang Cong giao La Ma. Cong tuoc phu nhan cung tham du Thanh Le o Nha nguyen Cong giao Thanh Mary o Hamilton cung nhu moi linh muc đen Lau đai Brodick đe lanh nhan Bi tich Giai toi va tham du Thanh Le. Tren thuc te, Marie Amelie đa cai sang Cong giao vao nam 1850, hai nam truoc khi chong tro thanh Cong tuoc xu Hamilton. Đieu nay khien Marie Amelie co xung đot nhe voi vo chong Victoria cua Anh va trieu đinh cua hai nguoi. Cong tuoc phu nhan cung dan tro nen xa cach trong cach hanh xu va bi chi trich la vi long trung thanh voi đuc tin Cong giao. Vi du nhu, khi me cua Marie Amelie Thai Đai Cong tuoc phu nhan Stephanie đang hap hoi, Cong tuoc phu nhan khong vieng tham me ma thay vao đo nho chong thay mat. Truoc su viec nay, Sophie cua Wurttemberg, Vuong hau Ha Lan đa bay to su xot xa cho nguoi ban Stephanie va chi trich Marie Amelie rang:

Trong mot la thu khac đuoc viet vao nam 1867, Vuong hau Sophie đa mo ta Marie Amelie va cac con rang:

Ben canh đo, nhieu nguoi cung khong thich Marie Amelie vi moi quan he than thiet voi Hoang hau Eugenia. Hoang hau con choc gian nhieu nguoi khi khang khang muon Marie Amelie ngoi cung Hoang that tai le rua toi cua Louis Napoleon Bonaparte, Hoang thai tu Phap. Ve phia Marie Amelie, Cong tuoc phu nhan thuong cung cap cho o cho Hoang hau o Scotland, vi Scotland la mot trong so it quoc gia trung lap ve chinh tri ma Hoang hau Eugenia co the nghi duong.
Marie Amelie đa quyen gop 20 bang Anh đe mo mot truong hoc Cong giao. Ngoi truong chinh thuc mo cua vao ngay 17 thang 1 nam 1853. So tien đuoc dung đe mua vat dung trong lop va tra luong cho giao vien. Ke tu đo, hang nam, Cong tuoc phu nhan xu Hamilton đeu ung ho 20 bang Anh đe duy tri truong hoc. Marie Amelie cung quyen gop tuong, ao le, binh hoa, chan nen, binh đung dau, khan trai ban tho, Chen Thanh, đia, Thanh Gia va nhieu vat dung khac cho Nha tho Thanh Mary. Đai Cong nu con chi tien đe mua bo Đang Thanh Gia, ban tho moi va hai ban tho phu. Marie Amelie cung thuong xuyen tham du Thanh Le o Nha tho Thanh Mary.


Cuoc song sau nay va qua đoi Ngay 15 thang 7 nam 1863, William Hamilton, Cong tuoc thu 11 xu Hamilton qua đoi va Marie Amelie đa đen Paris đe o ben chong trong nhung giay phut cuoi cung. Tro thanh goa phu, Marie Amelie tro ve que nha, chu yeu song o Villia Stephanie, noi con gai Mary Victoria vieng tham me hang nam. To The Lady's Realm đa viet rang Villia Stephanie tung la "noi gap go cua gioi xa hoi đa quoc gia nhat." Ngoai ra, Marie Amelie con đuoc vieng tham boi nhieu vuong than va cac nhan vat thuoc gioi thuong luu khac, trong đo co Albert Edward, Than vuong xu Wales, Victoire, Thai Cong tuoc phu nhan xu Kent, than mau cua Nu vuong Victoria cung nhu đuoc vieng tham boi chinh Nu vuong. Tuy nhien, Nu vuong lai coi Marie va con trai la nhung nguoi xau ma Than vuong xu Wales khong nen giao du cung. Cong tuoc phu nhan xu Hamilton qua đoi vao ngay 17 thang 10 nam 1888 tai Baden-Baden, tho 71 tuoi.


Hau due Marie Amelie xu Baden va William Hamilton, Cong tuoc thu 11 xu Hamilton co bon nguoi con, trong đo co ba nguoi con song đen tuoi truong thanh, gom hai nam va mot nu:

Con trai sinh non (7 thang 2 nam 1844).
William Hamilton, Cong tuoc thu 12 xu Hamilton (12 thang 3 nam 1845 – 16 thang 5 nam 1895), ket hon voi Mary Louise Elizabeth Montagu, con gai cua William Montagu, Cong tuoc thu 7 xu Manchester va Nu Ba tuoc Luise von Alten. Hai vo chong co mot con gai duy nhat la Mary Louise Hamilton, Cong tuoc phu nhan xu Montrose. Vi khong co con trai nen sau khi William qua đoi, tuoc vi Cong tuoc xu Hamilton đuoc ke thua boi nguoi ho hang la Alfred Douglas-Hamilton, Cong tuoc thu 13 xu Hamilton.
Charles Hamilton, Ba tuoc thu 7 xu Selkirk (18 thang 5 nam 1847 – 2 thang 5 nam 1886)
Mary Victoria Hamilton (11 thang 12 nam 1850 – 14 thang 5 nam 1922), ket hon lan thu nhat voi Albert I xu Monaco (bay gio la tru quan Monaco), sau đo tai hon voi Than vuong nguoi Hungary la Festetics Taszilo xu Tolna. Thong qua chau trai la Louis II xu Monaco, Marie Amelie xu Baden tro thanh to mau cua cac Than vuong xu Monaco ve sau.


To tien Ghi chu Tham khao Nguon tai lieu Davis, Edward Hilary (ngay 15 thang 9 nam 2022). The British Bonapartes: Napoleon's Family in Britain (bang tieng Anh). Pen and Sword History. ISBN 978-1-3990-8855-8.
Beattie, Sarah (ngay 31 thang 3 nam 2021). "Princess Marie of Baden (1817–1888)". National Trust for Scotland (bang tieng Anh). Truy cap ngay 13 thang 9 nam 2024.
Sanders, L. C. (ngay 23 thang 9 nam 2004). "Hamilton, William Alexander Anthony Archibald Douglas-, eleventh duke of Hamilton and eighth duke of Brandon (1811–1863), aristocrat". Oxford Dictionary of National Biography (bang tieng Anh). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-7939. Truy cap ngay 3 thang 9 nam 2024.
Cokayne, George Edward (1892). The Complete Peerage (Edition 1, Volume 4).
Lodge, Edmund (1861). Lodge's Peerage and Baronetage (knightage & Companionage) of the British Empire (bang tieng Anh). Hurst & Blackett.
von Weech, Friedrich (1882) [1882]. "Karl Ludwig Friedrich". www.deutsche-biographie.de (bang tieng Đuc) (an ban thu 15). Allgemeine Deutsche Biographie. tr. 248–250. Truy cap ngay 12 thang 9 nam 2024.
de Saint-Amand, Imbert; Martin, Elizabeth Gilbert (1900). Napoleon III at the height of his power. New York Public Library. New York, C. Scribner's Sons.
Hattemer, Thomas (ngay 28 thang 6 nam 2021). Jack the Ripper - Codes lead to Germany (bang tieng Anh). BoD – Books on Demand. ISBN 978-3-7543-3623-6.
Mansel, Philip (2003). Paris between empires : monarchy and revolution, 1814-1852. New York : St. Martin's Press. ISBN 978-0-312-30857-5.
The Spectator (1853). The Spectator (bang tieng Anh). F.C. Westley.
von Wurttemberg, Sophie (1989). A Stranger in The Hague: The Letters of Queen Sophie of the Netherlands to Lady Malet, 1842-1877 (bang tieng Anh). Duke University Press. ISBN 978-0-8223-0811-9.
Ridley, Jane (ngay 3 thang 12 nam 2013). The Heir Apparent: A Life of Edward VII, the Playboy Prince (bang tieng Anh). Random House Publishing Group. ISBN 978-0-8129-9475-9.
Devine, Thomas M. (1995). St Mary's Hamilton: A Social History 1846-1996. Edinburgh: John Donald Publishers. ISBN 978-0-85976-429-2.