kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Maria Goretti (16 thang 10 nam 1890 – 6 thang 7 nam 1902) la mot vi thanh tu đao cua Giao hoi Cong giao Roma. Co la mot trong nhung vi thanh tre tuoi nhat cua Giao hoi Cong giao.


Cuoc đoi Maria Goretti sinh 16 thang 10 nam 1890 tai Corinaldo, Y., voi bo me la Luigi Goretti va Assunta nhu danh Carlini. Nam 1890, co va gia đinh di chuyen đen Le Ferriere (gan Nettuno), noi ho song trong mot toa nha chung voi gia đinh Serenellis. Bo co mat khi co 10 tuoi. Khi co 11 tuoi, nguoi hang xom cua co, Alessandro Serenelli (sinh nam 1882), tro nen am anh tinh duc đoi voi co, va tiep can co vai lan voi đe nghi tinh duc. Ngay 5 thang 7 nam 1902, Alessandro tan cong Maria va đe doa co bang dao; khi co khong khuat phuc va phan đoi rang "đo la toi loi" va "Thien Chua khong muon đieu nay," Serenelli đam co 14 nhat. Vao ngay hom sau, sau khi bay to su tha thu đoi voi ke giet minh, noi rang co muon anh ta cung len thien đang voi co, Maria Goretti chet vi thuong tich.
Alessandro Serenelli bi tuyen phat tu do toi ac cua minh. Anh ta van khong an nan trong vai nam sau đo. Mot đem, anh ta mo thay Maria đua cho anh ta 14 đoa hoa hue cho 14 lan co bi đam. Sau giac mo, anh ta tro nen hoi han sau sac. Sau khi ra khoi tu, anh đen nha me cua Maria, Assunta, va khan cau cho su tha thu cua ba. Ba đa tha thu anh ta, va ho cung du thanh le vao ngay hom sau, ruoc Minh Thanh ben canh nhau. Alessandro Serenelli tro thanh phan tu dong ba cua dong Capuchin.
Ngay 25 thang 3 nam 1945, ngay le La, Giao hoang ky sac lenh xac đinh rang Maria Goretti đa tu đao vi đuc tin. Khong yeu cau mot phep la nao, ngay 21 thang 5 cung nam, co đuoc tuyen bo nang len bac Chan Phuoc, voi nghi thuc dien ra vao 27 thang 4 nam 1947.
Hai phep la đien hinh đuoc chon trong qua trinh tien hanh phong thanh cua Maria Goretti la truong hop mot cong nhan bi tai nan lao đong o chan do đa đe khi đang đao đat gay giap ban chan nang, anh cau cuu Maria Goretti nhieu lan va chi trong cung ngay xay ra tai nan, ngay 8 thang 5, 1947, anh ta bot đau nhuc, ban chan giam sung phong bien dang va lanh han; ngay hom sau anh ta tro lai lam viec binh thuong. Truong hop thu hai xay ra vao 4 ngay truoc, ngay 4 thang 5, mot phu nu bi viem mu mang phoi đa lanh han sau loi cau xin Maria Goretti.
Ngay 24 thang 6 nam 1950, Giao hoang Pius XII tan phong Thanh Maria Goretti la thanh đong trinh va tu đao cua Giao hoi Cong giao Roma. Me cua Maria hien dien trong buoi le - ba la nguoi me đau tien tu truoc đen nay hien dien trong le tan phong cua con. Alessandro Serenelli cung co mat.
Ngay le kinh Thanh Maria Goretti la 6 thang 7 hang nam.


Tham khao Lien ket ngoai Thanh Maria Goretti, cau cho chung toi! Trang web chinh thuc
Ca tam Beluga (danh phap hai phan: Huso huso) la mot loai ca co hanh vi nguoc dong song đe đe trung trong ho Acipenseridae cua bo Acipenseriformes. No đuoc tim thay chu yeu trong luu vuc bien Caspi va bien Đen, đoi khi cung tim thay o bien Adriatic. Viec đanh bat thai qua đe lay trung ca co gia tri cao—đuoc biet đen nhu la trung ca tam Beluga— đa dan đen nguy co đe doa tuyet chung cua loai nay. Ca tam Beluga co kich thuoc lon, toi đa dai 6 met (19 ft), nhung lon kha cham va muon phat duc. Chung co the song toi 150 nam. So luong cua loai nay đang suy giam manh do đanh bat thai qua hay đanh bat trom, đieu nay lam cho nhieu quoc gia thuc hien viec nghiem cam hoat đong thuong mai cac san pham tu loai ca nay.
IUCN phan loai ca tam Beluga thuoc loai cuc ky nguy cap. No la loai đuoc bao ve đuoc liet ke trong danh sach cua phu luc III cua Cong uoc Bern va viec buon ban san pham tu no bi cam theo phu luc II cua CITES. Quan the Đia Trung Hai đuoc bao ve manh me theo phu luc II cua cong uoc Bern nay, trong đo nguoi ta ngan cam bat ky viec đanh bat quoc te nao đoi voi chung.
Cuc ca va đong vat hoang da Hoa Ky đa cam nhap khau trung ca tam Beluga va cac san pham khac tu loai ca nay co nguon goc tu bien Caspi ke tu ngay 7 thang 10 nam 2005.


Chu thich Tham khao Du lieu lien quan toi Ca tam Beluga tai Wikispecies
Sturgeon Specialist Group (1996) Huso huso. Danh sach cac loai nguy cap nam 2006 cua IUCN. IUCN 2006. Truy cap ngay 11 thang 5 nam 2006. Đuoc liet ke la đang nguy cap (EN A2d v2.3)
Huso huso (TSN 161084). ITIS. Truy cap ngay 24 thang 1 nam 2006.
Phu luc II cua Cong uoc ve bao ton đong vat hoang da chau Au va moi truong song tu nhien Luu tru ngay 22 thang 5 nam 2013 tai Wayback Machine. Sua đoi ngay 1 thang 3 nam 2002.
"Huso huso". FishBase. Ed. Ranier Froese va Daniel Pauly. Phien ban thang 10 nam 2004. N.p.: FishBase, 2004.
IUCN Sturgeon Specialist Group. "Huso huso" (ID 10269). Danh sach cac loai nguy cap nam 2004 cua IUCN. N.p.: IUCN, 2004.
Trong đong Khai Hoa la mot trong nhung chiec trong đong Đong Son kha noi tieng, co nhieu hoa van phong phu va đuoc tim thay kha nguyen ven. Hien nay trong đang bi luu lac o ngoai Viet Nam. Co tai lieu noi trong đe o Bao tang dan toc hoc tai thu đo Vien cua Ao. Mot gia thuyet khac noi trong o Bao tang My thuat cong nghiep nuoc Ao. Viec mieu ta trong hien nay đuoc dua vao tai lieu cua nha nghien cuu nguoi Ao la "F.He-go". Ong con goi trong nay la trong Bac ky Gilet I (đat theo ten nguoi choi đo co o Ha Noi la Leopold Gilet).


Xuat xu Trong nay đuoc phat hien o phu Khai Hoa, tinh Van Nam, Trung Quoc, nguyen la cua mot vien tu truong nguoi Meo, trong đuoc đua tu phia Nam tinh Quy Chau toi..


Tinh trang Trong con tuong đoi nguyen ven.


Hinh dang Trong co hinh dang can đoi, chan hoi choai ra mot chut, mat trong hoi tran ra ngoai tang trong tao thanh mot đuong go noi lien mat va tang trong, giong nhu trong Song Đa. Trong co đuong kinh 65 cm, cao 53 cm.
Than trong co 3 phan:

phan tren phinh ra goi la tang, noi lien voi mat trong
phan giua than trong hinh tru tron thang đung,
phan chan hoi loe thanh hinh non cut.
Co hai chiec quai kep gan vao tang va phan giua trong, đuoc trang tri hinh ben thung.


Hoa van Trong co hai loai hoa van la hoa van hinh hoc va hoa van nguoi, đong vat va đo vat.


= Hoa van tai mat trong =
Chinh giua mat trong la hinh ngoi sao noi 12 canh. Xen giua cac canh sao la nhung hoa tiet hinh long cong.
Tu trong ra ngoai co tat ca 13 vanh hoa van đong tam bao boc lay nhau.
Ve hoa van hinh hoc, 5 vanh trong giong het nhu trong Song Đa. Hoa van xoan oc kep va vong tron đong tam co o vanh 9, gan gui voi hoa van vanh 7 tren mat trong Hoang Ha. Vanh 11 va 13 co van rang cua hinh tam giac. Vanh 12 gom 4 đoan hoi van xen ke voi 4 đoan hoa van hinh qua tram xoan oc kem theo vong tron cham giua
Ve hinh khac nguoi, đong vat va vat gom co: vanh 10 la 18 hinh chim bay, mo va đuoi dai, co mao. Vanh 6 la nhung canh sinh hoat tuong tu nhu trong Song Đa nhu: hai hinh nha san mai cong, hai hinhh nha cau mua, co nhung nhom nguoi mua, đac biet o trong nay co them nguoi thoi khen. Tren moi noc nha mai cong co mot con vat hinh chim. Trong nha co hai nguoi xoa toc sau lung, quay mat vao nhau. Đang chu y la trong vanh sinh hoat nay khong co canh trai gai gia gao.
Ria mat trong khong co trang tri, co 24 dau vet con ke đe lai, đo la ket qua cua qua trinh đuc trong.


= Hoa van o than trong =
Phan tren cung cua tang trong la mot bang hoa van hinh hoc, gom cac loai hoa van: cham nho thang hang, hinh rang cua, vong tron cham giua co tiep tuyen. Co mot vanh hoi van xen ke voi van hinh qua tram xoan oc kem theo vong tron cham giua nhu tren mat trong.
Phia duoi cung co hinh 6 chiec thuyen. Phan giua than trong co nhung bang hoa van hinh hoc, gom co hoa van vach cheo song song, van hinh qua tram xoan oc kem theo vong tron cham giua. Ngoai ra, cac hinh vu si cung co tai cac bang nay.
Chan trong khong co trang tri.


Ghi chu Tham khao Nhung trong đong Đong Son đa phat hien o Viet Nam. Vien bao tang lich su Viet Nam, 1975.


Xem them Trong Mieu Mon
Trong đong


Lien ket ngoai Trong đong Viet Nam
Co hoc la mot nganh cua vat ly nghien cuu ve chuyen đong cua vat chat trong khong gian va thoi gian duoi tac dung cua cac luc va nhung he qua cua chung len moi truong xung quanh. Nganh nay đa phat trien tu thoi cac nen van minh co đai. Trong thoi ky can đai, cac nha khoa hoc Galileo, Kepler, va đac biet la Newton đa đat nen tang cho su phat trien cua nganh nay ma bay gio goi la co hoc co đien.
Thong thuong khi noi đen co hoc thi nguoi ta hieu ngam đo la co hoc co đien, nganh nay nghien cuu cac vat the vi mo co van toc chuyen đong nho hon nhieu so voi toc đo anh sang. Thuyet tuong đoi hep nghien cuu cac vat the chuyen đong voi van toc xap xi toc đo anh sang va thuyet tuong đoi rong mo rong đinh luat van vat hap dan cua Newton len mot muc sau sac hon. Co hoc luong tu nghien cuu tu nhien o cap đo vi mo va la thanh tuu to lon cua vat ly hien đai.


Cac chuyen nganh trong co hoc Co hoc co đien
Co hoc Newton, ly thuyet nguon goc cua chuyen đong (đong hoc) va cac luc (đong luc hoc)
Co hoc Lagrange, mot hinh thuc ly thuyet
Co hoc Hamilton, mot hinh thuc ly thuyet khac
Co hoc thien the, chuyen đong cua cac ngoi sao, thien ha...
Co hoc vat ran, ly thuyet đan hoi, cac đac tinh cua vat the ran hoac vat the ban-ran
Vat ran, can bang vat ran
Co hoc chat luu, co hoc moi truong lien tuc, chuyen đong cua chat luu (long, khi,...)
Thuy luc hoc, can bang cua chat long
Co sinh hoc, chat ran, chat long... trong sinh hoc
Co hoc thong ke
Thuyet tuong đoi hoac co hoc Einstein, hap dan vu tru
Co hoc ly thuyet
Co hoc luong tu
Vat ly hat, chuyen đong, cau truc va tuong tac cua cac hat co ban
Vat ly hat nhan, chuyen đong, cau truc va tuong tac cua cac hat nhan
Vat ly vat chat đam đac, luong tu chat khi, vat ran, chat long...
Co hoc luong tu thong ke


Đoc them Landau, L. D.; Lifshitz, E. M. (1972). Mechanics and Electrodynamics, Vol. 1. Franklin Book Company, Inc. ISBN 0-08-016739-X.{{Chu thich sach}}:  Quan ly CS1: nhieu ten: danh sach tac gia (lien ket)
A history of mechanics". Rene Dugas (1988)]
A Tiny Taste of the History of Mechanics". The University of Texas at Austin


Tham khao Lien ket ngoai iMechanica: the web of mechanics and mechanicians
Mechanics Blog by a Purdue University Professor
The Mechanics program at Virginia Tech Luu tru ngay 6 thang 10 nam 2006 tai Wayback Machine
Physclips: Mechanics with animations and video clips Luu tru ngay 1 thang 6 nam 2007 tai Wayback Machine from the University of New South Wales
U.S. National Committee on Theoretical and Applied Mechanics Luu tru ngay 30 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine
Interactive learning resources for teaching Mechanics Luu tru ngay 29 thang 1 nam 2019 tai Wayback Machine
The Archimedes Project
Thang bay hay thang bay la thang thu bay theo lich Gregorius, co 31 ngay.


Nhung su kien trong thang 7 Thu bay đau thang la Ngay Quoc te Hop tac (International Day of Cooperatives)
1 thang 7 la ngay Bao hiem y te Viet Nam
4 thang 7 la Ngay le đoc lap cua Hoa Ky
11 thang 7 la Ngay Dan so The gioi (World Population Day)
14 thang 7 la ngay Quoc khanh nuoc Cong hoa Phap
15 thang 7 Ngay truyen thong Thanh nien xung phong
22 thang 7 la ngay le thanh Maria Madalena
27 thang 7 la Ngay Thuong binh Liet si Viet Nam
28 thang 7 la Ngay thanh lap Cong Đoan Viet Nam


Ngay le va ky niem 3 thang 7 - Ngay mat nha tho trao phung Duong Quan, Viet Nam


Xem them Nhung ngay ky niem


Tham khao
Hanh tinh nguyen tu, con goi la mau hanh tinh nguyen tu hay mo hinh nguyen tu Rutherford, la mot mo hinh ve nguyen tu đuoc nha vat ly nguoi New Zealand la Ernest Rutherford (1871–1937) đua ra sau nam 1911.
Trong mau hanh tinh nguyen tu, hat nhan mang đien tich duong rat nho be, tap trung phan lon khoi luong cua nguyen tu o trung tam; con cac đien tu mang đien tich am quay chung quanh hat nhan tren cac quy đao giong nhu cac hanh tinh quay chung quanh Mat Troi.


Lich su Truoc nam 1911, nguyen tu đuoc cho la co cau truc tuan thu theo mo hinh mut man cua J. J. Thomson, gom cac hat tich đien duong đan xen voi cac electron, tao thanh mot hon hop tuong tu nhu thanh phan cua mut man (Plum pudding model).
Nam 1909, theo su chi đao cua Rutherford, Hans Geiger va Ernest Marsden tien hanh thi nghiem, ma sau nay goi la thi nghiem Rutherford, tai Đai hoc Manchester. Ho chieu dong hat alpha vao cac la vang mong va đo so hat alpha bi phan xa, truyen qua va tan xa. Ho kham pha ra mot phan nho cac hat alpha đa phan hoi lai.
Neu cau truc nguyen tu co dang nhu mo hinh "mut man" thi su phan hoi xay ra rat yeu, do nguyen tu la moi truong tron lan giua đien tich am (cua đien tu) va đien tich duong (cua proton), trung hoa đien tich va gan nhu khong co luc tinh đien giua nguyen tu va cac hat alpha.
Nam 1911, Rutherford giai thich ket qua thi nghiem, voi gia thiet rang nguyen tu chua mot hat nhan mang đien tich duong nho be trong loi, voi nhung đien tu mang đien tich am khac chuyen đong xung quanh no tren nhung quy đao khac nhau, o giua la nhung khoang khong. Khi đo, hat alpha khi nam ben ngoai nguyen tu khong chiu luc Coulomb, nhung khi đen gan hat nhan mang đien duong trong loi thi bi đay do hat nhan va hat alpha đeu tich đien duong. Do luc Coulomb ty le nghich voi binh phuong khoang cach nen hat nhan can co kich thuoc nho đe đat luc đay lon tai cac khoang cach nho giua hat alpha va hat nhan.


Anh huong Mo hinh nguyen tu cua Rutherford la mo hinh đau tien đe xuat mot hat nhan nho be nam tai tam cua nguyen tu, co the coi la su khai sinh cho khai niem hat nhan nguyen tu. Sau kham pha nay, viec nghien cuu ve nguyen tu đuoc tach ra lam hai nhanh, vat ly hat nhan nghien cuu ve hat nhan nguyen tu, va vat ly nguyen tu nghien cuu cau truc cua cac electron bay quanh.
Tuy nhien, mo hinh Rutherford co cach nhin co đien ve cac hat electron bay tren quy đao nhu cac hanh tinh bay quanh Mat Troi; khong the giai thich đuoc cau truc quy đao cua electron lien quan đen cac qua trinh hoa hoc; đac biet khong giai thich đuoc tai sao nguyen tu ton tai can bang ben va electron khong bi roi vao trong hat nhan. Mo hinh nay sau đo đuoc thay the bang mo hinh ban co đien cua Niels Bohr vao nam 1913 va mo hinh luong tu ve nguyen tu.
Du cho no khong chinh xac, mo hinh nguyen tu Rutherford thuong đuoc dung trong cac minh hoa trong cac phuong tien thong tin đai chung nhu la bieu tuong cho nguyen tu. Vi du nhu mo hinh nay đuoc ve tren co cua Co quan Nang luong Nguyen tu Quoc te.


Chu thich Xem them Thi nghiem Rutherford
Nguyen tu
Hat nhan nguyen tu
Do Thai co the chi đen:

Nguoi Do Thai
Tieng Do Thai
Đao Do Thai
Judea (tinh La Ma)
Nha nuoc Do Thai
Luc đia A-Au hay Luc đia Au-A (con đuoc viet la đai luc A-Au hay đai luc Au-A) la mot khu vuc đat đai rong lon, bao gom chau Au va chau A. Phan lon nam o Đong va Bac ban cau, luc đia A Au co the đuoc coi la mot sieu luc đia, mot phan cua sieu luc đia lon hon la đai luc Phi-A Au. No giap voi Đai Tay Duong o phia Tay, Thai Binh Duong o phia Đong, Bac Bang Duong o phia Bac, An Đo Duong o phia Nam.
Luc đia A-Au co dien tich khoang 55.000.000 km², khoang 36,2% dien tich be mat Trai Đat, khoang 5 ty nguoi sinh song (70% dan so the gioi). Loai nguoi bat đau đinh cu tai luc đia nay khoang 60.000 đen 125.000 nam truoc.
Trong kien tao đia tang, mang kien tao A Au bao gom chau Au va phan lon chau A, nhung khong bao gom tieu luc đia An Đo, tieu luc đia A Rap va khu vuc phia đong cua day Cherskiy tai Sakha.
Su chia tach giua chau Au va chau A nhu la 2 luc đia rieng biet chu yeu do ly do lich su va van hoa, su phan chia khu vuc đia ly khong ro rang. 

Thuat ngu Eurasia (A-Au) con đuoc su dung trong chinh tri quoc te nhu la phuong thuc trung lap đe chi cac to chuc hay cac su vu lien quan đen cac quoc gia hau Xo viet, cu the la Nga, cac nuoc cong hoa Trung A va cac nuoc cong hoa vung Kavkaz. Nhieu nguoi Au khong co y niem ve luc đia A-Au, thong thuong coi chau Au va chau A la cac luc đia tach roi, voi đuong phan chia doc theo bien Aegean, Dardanelles, Bosphorus, bien Đen, day nui Kavkaz, bien Caspi, song Ural va day Ural, va thuat ngu nay pho bien tren khap the gioi, tham chi chau A chua nhieu khu vuc va nhieu nen van hoa đa dang cung nhu chau Au, va chung cung tach roi ve mat đia ly va khac biet nhau giong nhu o chau Au. Tu quan điem hien đai, luc đia voi it ly do nhat đe cong nhan tach biet chinh la chau Au, va trong gioi khoa hoc noi chung nguoi ta coi chau Au va chau A la đai luc A-Au.
Jared Diamond, trong cuon sach cua minh Guns, Germs and Steel (Sung, Mam benh va Thep), đa quy uu the vuot troi cua nguoi A-Au trong lich su the gioi cho su mo rong theo chieu đong tay cua đai luc A-Au va cac khu vuc khi hau cua no, cung nhu kha nang cua cac đong va thuc vat A-Au de thich hop voi đieu kien thuan hoa.
Con đuong to lua la bieu tuong cua thuong mai va trao đoi van hoa lien ket cac nen van minh A Au trong suot lich su va la chu đe co đo pho bien gia tang. Trong cac thap ky gan đay nguoi ta đa tao ra quan điem ve mot lich su A Au lon hon, thiet lap cac moi quan he di truyen hoc, van hoa va ngon ngu giua cac nen van minh chau Au va chau A thoi co đai, ma trong mot thoi gian dai truoc đo đuoc cho la rieng biet.
Adolf Erik Nordenskiold đa đi vong quanh luc đia A Au lan đau tien thoi ky cac nam 1878-1879.


Xem them Co Bac gioi
Laurasia, mot sieu luc đia theo gia thuyet đa noi lien đai luc A Au va Bac My.
Cong đong kinh te A Au
Chu nghia Tan A Au
Nguoi A Au


Tham khao Lien ket ngoai EurasiaNet
Tim kiem theo lua chon tot nhat (tieng Anh: Best-first search) la mot thuat toan tim kiem toi uu hoa tim kiem theo chieu rong bang cach mo rong nut hua hen nhat đuoc chon theo mot quy tac nao đo.
Judea Pearl mo ta tim kiem theo lua chon tot nhat la viec uoc luong muc đo hua hen cua nut n theo mot "ham đanh gia heuristic 
  
    
      
        f
        (
        n
        )
      
    
    {\displaystyle f(n)}
  
. Ham nay noi chung co the phu thuoc vao mo ta cua n, mo ta ve điem đich, thong tin thu thap đuoc boi qua trinh tim kiem cho toi thoi điem đo, va quan trong nhat la phu thuoc vao moi tri thuc bo sung ve mien xac đinh cua bai toan." Nhieu tac gia đa su dung nghia tong quat nay cua thuat ngu, trong đo co Russell & Norvig.
Cac tac gia khac đa su dung tim kiem theo lua chon tot nhat đe chi cu the đen qua trinh tim kiem su dung mot cach đanh gia heuristic uoc luong khoang cach tu điem cuoi cua mot đuong đi toi mot điem đich, tu đo cac đuong đi đuoc phan đoan la gan đich hon se đuoc mo rong truoc. Russell & Norvig goi loai tim kiem cu the nay la tim kiem an tham theo lua chon tot nhat.
Đe co đuoc hieu qua ve thoi gian chay cho viec chon ra ung cu vien tot nhat cho viec mo rong, nguoi ta thuong dung mot hang đoi uu tien đe cai đat cau truc du lieu luu tru cac lua chon hien hanh.
Vi du ve cac thuat toan tim kiem theo lua chon tot nhat la thuat toan Dijkstra va giai thuat tim kiem A*. Cac thuat toan tim kiem theo lua chon tot nhat thuong đuoc su dung đe tim đuong trong qua trinh tim kiem to hop.


Xem them Beam search


Tham khao Lien ket ngoai
Hop so la mot so tu nhien co the bieu dien thanh tich cua hai so tu nhien khac nho hon no. Mot đinh nghia khac tuong đuong: hop so la so chia het cho cac so khac ngoai 1 va chinh no.
Moi so nguyen duong bat ky hoac la 1, hoac la so nguyen to, hoac la hop so.
Đinh ly co ban cua so hoc noi rang moi hop so đeu phan tich đuoc duoi dang tich cac so nguyen to va cach bieu dien đo la duy nhat neu khong tinh đen thu tu cua cac thua so..


Thuoc tinh Moi so chan lon hon 2 đeu la hop so.
Mot  khong phai la so nguyen to.
Hop so nho nhat la 4.

  
    
      
        (
        n
        −
        1
        )
        !
        
        
        
        ≡
        
        
        0
        
          
          (
          mod
          
          n
          )
        
      
    
    {\displaystyle (n-1)!\,\,\,\equiv \,\,0{\pmod {n}}}
  
 đoi voi moi hop so n lon hon 4 (đinh ly Wilson).


Xem them So nguyen to


Chu thich Tham khao Fraleigh, John B. (1976), A First Course In Abstract Algebra (an ban thu 2), Reading: Addison-Wesley, ISBN 0-201-01984-1
Herstein, I. N. (1964), Topics In Algebra, Waltham: Blaisdell Publishing Company, ISBN 978-1114541016
Long, Calvin T. (1972), Elementary Introduction to Number Theory (an ban thu 2), Lexington: D. C. Heath and Company, LCCN 77-171950
McCoy, Neal H. (1968), Introduction To Modern Algebra, Revised Edition, Boston: Allyn and Bacon, LCCN 68-15225
Pettofrezzo, Anthony J.; Byrkit, Donald R. (1970), Elements of Number Theory, Englewood Cliffs: Prentice Hall, LCCN 77-81766
Truyen thay Lazaro Phien, tac pham cua Nguyen Trong Quan, đuoc cho la cuon tieu thuyet viet bang chu Quoc ngu đau tien cua Viet Nam.
Cuon Truyen thay Lazaro Phien do nha J. Linage, Libraire-Editeur đuong Catinat Sai Gon xuat ban nam 1887. Tac gia la nguoi Cong giao trong thoi gian giao dan con rat it, va truyen co rat nhieu chi tiet va nhan vat Cong giao.
Truyen tuy ngan (ban in chi tren 50 trang) nhung co cau truc cua mot cuon tieu thuyet Tay phuong, va co chu đe tam ly noi tam, la buoc đot pha ra khoi khuon cau truc cua truyen xua.
Ho Bieu Chanh goi Truyen thay Lazaro Phien la mot trong ba cuon tieu thuyet khien ong huong ve nghiep viet van. (Hai cuon kia la Hoang To Anh ham oan cua Tran Chanh Chieu va Phan Yen ngoai su cua Truong Duy Toan.)


Luoc truyen Trong đat thanh lang Phuoc Le, tinh Ba Ria co mot nghia đia đieu tan. Ben canh nhung ngoi mo cac thanh tu vi đao, co mot ngoi voi chiec thanh gia đon so mang ten "Thay Lazaro Phien".
Thay Lazaro Phien que tai Đat Đo. Nam Phien ba tuoi thi mo coi me. Khi đo, giao dan bi cam đao, bi bat bo tu đay rat nhieu. Khi Phap đanh toi Ba Ria thi 300 giao dan trong nha lao bi tham sat, nha nguc bi thieu huy, chi con muoi nguoi song sot, trong đo co Phien.
Phien đuoc mot quan ba nguoi Phap đem ve Gia Đinh cho mot linh muc nuoi an hoc. Hoc truong d'Adran, Phien ket ban voi Vero Lieu, con mot ong trum ho o Cau Kho. Qua Vero Lieu, Phien quen co em ho cua Lieu va đem long yeu co nay. Lon len, hai nguoi ket vo chong, chung song trong nha Lieu.
Sau thang sau, Phien đi lam thong ngon tai Ba Ria. Tai đay, Phien gap mot co vo nguoi Viet cua mot quan ba Tay. Nang đem long thuong yeu Phien nhung Phien cu tuyet. Nang ay ben viet thu nac danh to cao vo Phien tu tinh voi Vero Lieu. Phien ve đieu tra, kham pha thu cua Lieu hen ho voi vo minh.
Nhan dip đuoc linh dan linh đi phuc kich mot vu cuop ghe, va cung luc Lieu đi ghe ve Sai Gon, Phien sap đat cho linh "ban lam" giet Lieu.
Xong, Phien ve nha, đanh thuoc đoc cho vo chet. Vo bi thuoc đoc hanh ha hon muoi mot thang moi chet. Truoc khi tat tho, vo thay binh tinh noi: "Toi biet lam sao ma toi phai chet, song toi cung xin Chua tha thu cho thay!"
Giet đuoc "đoi gian phu dam phu" nhung long Phien van khong an, chan đoi đen bac, Phien bo viec đi tu tai nha tho ho Tan Đinh.
Phai muoi mot nam sau, thay Phien ghe qua Ba Ria tham chon cu noi xua, Phien moi nhan đuoc thu mot phu nu. Đo la thu cua vo quan ba Tay nam xua. Ba thu toi đa vu cao vo thay, gia net chu cua Lieu va gai thu gia mao trong ao vo thay Phien. Nhung van khong toai nguyen vi thay khong đen voi ba ma lai bo đi tu.
Đoc xong buc thu thu toi nay, thay Phien chet đi trong noi an han khong nguoi voi toi ac tay troi cua minh.


Chu thich Tham khao Nguyen Q. Thang (1990). Tien trinh van nghe mien Nam. Nha xuat ban An Giang.
Nguyen Trong Quan (1865–1911) la mot nha giao, nha van, va la tac gia cuon tieu thuyet đau tien cua Viet Nam.
Ong theo đao Cong giao, co ten thanh rua toi la Jean-Baptiste, ten thanh them suc la Petrus, nen thuong ghi ten la P.J.B. Nguyen Trong Quan.
Ong sinh tai Ba Ria (nay thuoc Ba Ria – Vung Tau), la hoc tro va la con re cua Truong Vinh Ky. Thoi trung hoc, ong du hoc tai Lycee d'Alger (Bac Phi – thuoc đia cua Phap), cung khoa voi Diep Van Cuong, Truong Minh Ky. Sau khi tot nghiep, ve nuoc ong day hoc, roi lam Giam đoc truong So hoc Nam ky (tai Sai Gon) vao nhung nam 1890–1902.
Ong sang tac cuon "Truyen thay Lazaro Phien", cuon tieu thuyet đau tien cua Viet Nam . Do chinh minh la nguoi Cong giao trong mot cong đong Cong giao con rat it nguoi, ong cho tat ca cac nhan vat trong truyen cung đeu la nguoi Cong giao. Sach do nha J. Linage, đuong Catinat (nay la Đong Khoi) Sai Gon xuat ban nam 1887.
Ngoai sang tac cua minh, ong con la hoa si ve hinh minh hoa cho tieu thuyet "Phan Yen ngoai su" cua Truong Duy Toan.


Chu thich Tham khao Nguyen Q. Thang (1990). Tien trinh van nghe mien Nam. Nha xuat ban An Giang.