William Randolph Hearst (29 thang 4 nam 1863 – 14 thang 8 nam 1951) la nha xuat ban bao chi, ong trum bao chi nguoi My. Ong bat đau su nghiep xuat ban tu nam 1887, sau khi len tiep quan o to bao The San Francisco Examiner, thay the cha minh. Chuyen đen thanh pho New York, ong đa thau tom to bao New York Journal va bat đau lao vao cuoc "chien tranh phat hanh" voi to New York World cua Joseph Pulitzer. Viec nay dan đen su ra đoi cua the loai bao chi giat gan. Thau tom đuoc nhieu bao hon, Hearst đa tao dung mot chuoi gan 30 to bao o cac thanh pho lon cua My. Sau đo, ong con mo rong sang linh vuc tap chi, lam nen mot he thong bao va tap chi lon tren the gioi.
La thanh vien đang Dan chu, ong đuoc bau vao Ha vien My hai lan nhung khong thanh cong trong cac cuoc van đong cho chuc vu thi truong New York vao cac nam 1905 va 1909, cung nhu ghe thong đoc bang New York vao nam 1906. Tuy nhien, thong qua nhung to bao va tap chi cua minh, ong thuc su co đuoc tam anh huong chinh tri rat lon va co luc đa đong vai tro dan dat y kien cua đam đong cong chung My trong cuoc chien tranh giua My va Tay Ban Nha nam in 1898.
Cau chuyen cuoc đoi ong la nguon cam hung cho viec sang tao va phat trien hinh mau nhan vat chinh trong bo phim kinh đien Cong dan Kane cua Orson Welles. Dinh thu cua ong nam gan San Simeon, California, tren mot ngon đoi nhin ra Thai Binh Duong, giua hanh lang giao thong noi Los Angeles va San Francisco, đa đuoc tap đoan Hearst tang cho chinh quyen bang California vao nam 1957. Noi nay hien đa tro thanh di tich lich su cap quoc gia cua My va đuoc mo cho cong chung vao tham quan.


Thoi tre Hearst sinh tai San Francisco trong mot gia đinh trieu phu nganh mo. Bo me ong la George Hearst va Phoebe Apperson Hearst. Ong noi ong, John Hearst, tu bac Ireland di cu đen My nam 1766. Sau khi hoc du bi tai truong St. Paul o Concord, New Hampshire, ong ghi danh vao Đai hoc Harvard nam 1885. Ong tro thanh thanh vien cua nhieu cau lac bo danh tieng trong truong truoc khi bi đuoi hoc vi đa gui tang cac giao su nhung chiec bo voi ten cua ho đuoc son ben trong.


Su nghiep xuat ban Nam 1887, tim kiem mot cong viec, ong đa nam quyen quan ly cua to bao ma cha ong đa mua nam 1880, to San Francisco Examiner. Voi phuong cham lon la "Vua cua cac to bao ngay", ong đa đua ve to bao nhung thiet bi tot nhat va nhung tay viet gioi nhat thoi đo, bao gom Mark Twain va Jack London. Tu xung la mot nguoi theo chu nghia dan tuy, Hearst lien tuc cong bo nhung bai viet ve đoi song đo thi va cac cuoc be boi tai chinh. Trong vong mot vai nam, to bao cua ong thong tri thi truong San Francisco.
Nam 1896, nhan đuoc su ho tro tai chinh tu me ong, Hearst mua to bao sap pha san New York Morning Journal, thue nhung tay viet nhu Stephen Crane va Julian Hawthorne. Bang hanh đong nay, ong đa lao vao cuoc chien phat hanh truc dien voi Joseph Pulitzer, chu nhan cua to New York World. Ong "đanh cap" tu Pulitzer nhieu nhan luc, bao gom Richard F. Outcault, cha đe cua truyen tranh mau, va toan bo nhan vien to bao Chu nhat. To bao cua ong la to bao lon duy nhat cua bo Đong nuoc My ung ho William Jennings Bryan va che đo tien te hai ban vi. Sau đo, gia ban cua to Journal (sau đoi thanh New York Journal-American)đuoc ha xuong 1 cent. Đieu nay cung voi nhung hang tit bat mat va nhung bai viet giat gan ve toi pham hay nhung tin tuc đoi lot khoa hoc đa khien to bao nang con so phat hanh len mot muc đo chua tung thay.
Đe ho tro mot phan cho tham vong chinh tri cua minh, Hearst đa mo mot so toa bao o cac thanh pho khac cua nuoc My, trong đo co Chicago, Los Angeles va Boston. Viec ra bao o Chicago do Uy ban Quoc gia cua đang Dan chu yeu cau va Hearst su dung viec nay nhu mot cai co đe me ong chuyen cho ong khoan tien can thiet giup viec gay quy ban đau. Đen giua thap nien 1920, ong đa co mot chuoi 28 to bao tren toan quoc, trong đo co Los Angeles Examiner, Boston American, Atlanta Georgia, Chicago Examiner, Detroit Times, Seattle Post-Intelligencer, Washington Times, Washington Herald, va to bao đau tien San Francisco Examiner. Ong con nam giu co phan cua hai dich vu tin tuc, mot cong ty san xuat phim ten la Cosmopolitan Productions, nhieu bat đong san cua khu vuc mo rong cua thanh pho New York, hang ngan acres đat o California va Mexico, cung nhieu loi tuc trong nganh khai thac go va khai mo.
Đe che truyen thong cua Hearst đat đen đinh điem phat hanh cung nhu doanh thu vao nam 1928, nhung su sup đo kinh te cua cuoc Đai khung hoang va ganh nang cua viec mo rong qua muc khien ong phai tra gia. Khong the thanh toan nhung khoan no đen han, tap đoan Hearst đoi mat voi mot cuoc tai co cau do toa an chi đinh vao nam 1937. Tu thoi điem đo, Hearst chi la mot nhan vien, thua hanh menh lenh cua mot nguoi quan ly ben ngoai. Bao, tap chi va cac tai san khac phai thanh ly, cong ty phim đong cua, ngay ca cac tac pham nghe thuat va đo co cung đuoc mang ra đau gia cong khai. Sau Chien tranh The gioi thu 2, trong khi so phat hanh va doanh thu quang cao bat đau phuc hoi, Hearst lai khong con đu suc luc nua. Ong qua đoi vi mot con đau tim vao nam 1951, o tuoi 88, tai Beverly Hills, California, va đuoc chon cat tai Cypress Lawn Memorial Park o Colma, California.
Tap đoan Hearst (Hearst Corporation) tiep tuc hoat đong nhu mot cong ty truyen thong tu nhan lon voi tru so chinh o New York cho đen ngay nay.


Đoi song ca nhan Nam 1903, Hearst ket hon voi Millicent Veronica Willson (1882–1974) o New York. Millicent sinh cho ong 5 nguoi con trai: George Randolph Hearst (1904), William Randolph Hearst Jr. (1908), John Randolph Hearst (1910) va cap sinh đoi Randolph Apperson Hearst va David Whitmire (ten khai sinh la Elbert Willson) Hearst (1915).
Thua nhan dau cham het cho hy vong chinh tri cua minh, Hearst đa co quan he tinh cam voi nu dien vien đien anh noi tieng Marion Davies (1897-1961), va tu khoang nam 1919, ong song cong khai voi Marion tai California. Millicent ly than voi ong vao giua nhung nam 1920 nhung hai nguoi van la vo chong ve mat phap ly cho đen khi Hearst qua đoi. Millicent gay dung cuoc song đoc lap cho minh tai New York voi tu cach mot nha hoat đong tu thien.


Chu thich