Đen Hieu đao hay Đen Piety (tieng Latinh: Aedes Pietatis) la mot ngoi đen La Ma danh rieng cho nu than Pietas, mot vi than nhan cach hoa cua long hieu thao. Đen đuoc xay dung vao nam 181 truoc Cong nguyen o phia bac cua Dien đan Olitorium, cho rau cua La Ma, va bi pha huy vao nam 44 truoc Cong nguyen đe nhuong cho cho toa nha cuoi cung đuoc goi la Nha hat Marcellus. Co ve nhu no đa đuoc xay dung lai va cac dich vu cua no tiep tuc đuoc duy tri trong thoi ky đe che, mac du đieu nay van con gay tranh cai boi mot so hoc gia.


Lich su Viec xay dung đen tho đuoc vi chap chinh quan va la nguoi moi cua gioi binh dan Manius Acilius Glabrio the nguyen long trong tai Tran chien Thermopylae vao nam 191 truoc Cong nguyen, noi quan đoan cua ong đa đanh bai Antiochos III Đai đe trong cuoc chien tranh La Ma-Seleucid. Ly do cho viec cung hien nay khong ro trong cac nguon tu lieu con sot lai, mac du mot so hoc gia hien đai đa goi y rang ong đa đuoc truyen cam hung boi mot hanh đong hieu nghia trong tran chien, co the la cua chinh con trai ong.
Acilius Glabrio bat đau xay dung Đen Hieu đao nhung đa bi mat danh du trong mot cuoc bau cu censor (quan kiem tra) tranh chap - ong rut khoi cuoc bau cu sau khi đoi thu cua minh la Marcus Porcius Cato cao buoc mot cach thuyet phuc rang ong đa bien thu tien cuop đuoc tu chien dich o Hy Lap cua minh—va khong bao gio giu chuc vu cao cap nao nua. Đen Hieu đao đuoc hoan thanh va khanh thanh vao nam 181 truoc Cong nguyen boi con trai cua Glabrio, nguoi cung co ten la Manius Acilius Glabrio. Con trai cua Glabrio đuoc bo nhiem lam duumvir đe giam sat viec xay dung đen tho. Đen Hieu đao nam o phia tay bac cua Dien đan Olitorium, cho rau cua La Ma, gan Cong Carmental o phia tay cua Đoi Capitoline. Đen tho co mot buc tuong bang vang cua chap chinh quan Glabrio, la buc tuong vang đau tien cua mot cong dan La Ma trong thanh pho.
Đen Hieu đao đa tro nen gan lien voi mot truyen thuyet Hy Lap ve mot nguoi con gai đa cho cha hoac me bi giam cam bu sua, co le la do su hien dien cua Columna Lactaria trong dien đan. "Cot cho con bu" nay la noi ma tre so sinh ngheo co the đuoc cho uong sua cho đen khi cai sua; no co the đa truyen cam hung cho viec đat ngoi đen hoac ngoi đen co the đuoc xay dung tren hoac gan vi tri cua mot nha tu cu. Mot phien ban rieng biet cua cau chuyen ke rang ngoi đen đuoc xay dung tren ngoi nha cu cua gia đinh, noi đuoc cho la đa đuoc duy tri bang chi phi cua nha nuoc sau su kien. Cau chuyen sau đo đa tro thanh mot chu đe pho bien trong hoi hoa Tay Au vao đau thoi ky hien đai, đac biet la thoi ky Baroque. Đen tho cung đoi khi đuoc lien ket voi long hieu thao cua Gaius Flaminius đoi voi cha minh, nguoi đa keo ong khoi rostra mac du cac quan toa binh dan khong the xam pham đuoc.
Đen Hieu đao duong nhu la ngoi đen "trong Circus Flaminius" bi set đanh va hu hong nang vao nam 91 hoac 90 truoc Cong nguyen, mac du mot so hoc gia van tranh cai ve điem nay. Khi Julius Caesar tro thanh nha đoc tai suot đoi, ong đa len ke hoach xay dung mot nha hat lon hon nha hat cua Pompey trong khu vuc va pha huy khu pho phia tay bac cua Dien đan Olitorium - bao gom ca Đen Hieu đao - đe tao cho vao nam 44 truoc Cong nguyen. Chau trai va con nuoi cua ong la Augustus sau đo đa hoan thanh viec xay dung nha hat nay voi ten goi Nha hat Marcellus.
Đen Hieu đao đa đuoc di doi hoac xay dung lai hoan toan, tuy nhien, vi cac le hoi cua no o Dien đan Olitorium van tiep tuc đuoc to chuc cho đen tan thoi ky đe che, khi đo no la mot phan cua Khu vuc IX cua thanh pho. Ban đo thanh pho La Ma thoi Septimius Severus chi tiet vao đau the ky thu 3 va ban sua đoi hien đai cua Rodolfo Lanciani đat ngoi đen đuoc xay dung lai nay o phia tay cua dien đan giua Đen Hy vong va Đen Juno Sospita. Cac hoc gia khac - khong chu y đen su ton tai lien tuc cua đen tho - bien ngoi đen lon o giua thanh Đen Juno Sospita, di chuyen đen tho Hy vong ve phia nam cua no va bien ngoi đen phia bac thanh Đen Janus.


Ghi chu Chu thich = Trich dan =


= Thu muc =
"Pietas", Encyclopaedia Britannica, quyen XXI (an ban thu 11), New York: Encyclopaedia Britannica, 1911, tr. 592.
Bloy, Dylan (1998–1999), "Greek War Booty at Luna and the Afterlife of Manius Acilius Glabrio", Memoirs of the American Academy in Rome, quyen 43/44, Ann Arbor: University of Michigan Press, tr. 49–61, doi:10.2307/4238757, JSTOR 4238757.
Platner, Samuel Ball (1929), A Topographical Dictionary of Ancient Rome, Oxford: Oxford University Press.
Plinius Secundus, Gaius (2005), Beagon, Mary (bien tap), The Elder Pliny on the Human Animal: Natural History Book 7, Oxford: Clarendon Press, ISBN 978-0-19-815065-7.