Hamburger (tieng Viet đoc la ham-bo-go hay hem-bo-go, tieng Anh:/ˈhæmbɜrɡər/, tieng Đuc: /ˈhɛmˌbœːɐɡɐ/ hoac /ˈhamˌbʊʁɡɐ/) la mot loai thuc an bao gom banh mi kep thit xay (thuong la thit bo) o giua. Mieng thit co the đuoc nuong, chien, hun khoi hay nuong tren lua. Hamburger thuong an kem voi pho mat, rau diep, ca chua, hanh tay, dua chuot muoi chua, thit xong khoi, hoac ot; ngoai ra, cac loai gia vi nhu sot ca chua, mu tat, sot mayonnaise, đo gia vi, hoac "nuoc xot đac biet", (thuong la mot bien tau cua sot Thousand Island) cung co the the ruoi len mon banh. Loai banh hamburger co topping la pho mat đuoc moi nguoi goi la hamburger pho mat.
Thuat ngu "burger" cung co the chi đen mieng thit (patty) đat tren mon banh, đac biet la o Vuong quoc Anh, noi thuat ngu "patty" hiem khi đuoc su dung, hoac chi đon thuan la am chi đen thit bo xay. Vi tu hamburger thuong ngu y đen thit bo, nen đe ro rang hon, ten cua loai thit hoac nguyen lieu thay the thit co the đuoc đat truoc "burger", chang han nhu burger bo (beef burger), burger ga tay (turkey burger), burger bo rung (Bison burger) hoac burger chay (vegie burger).
Nhieu nha hang thuc an nhanh dua vao hamburger đe ban. Day nha hang McDonald's ban mot loai hamburger co ten la Big Mac ban chay nhat the gioi, đong thoi con la loai ma khach hang ua thich nhat. Cac day nha hang khac nhu Burger King, Whataburger, Carl's Jr., Wendy's, Jack-in-the-Box va Sony cung dua vao mon hamburger. Fuddruckers la mot day nha hang chuyen ban loai hamburger "thuong hang". Ngoai ra, loai banh nay cung co nhieu bien the quoc te va khu vuc.


Nguon goc ten Ten hamburger co nguon goc tu ten cua thanh pho Hamburg, Đuc, mot nguoi dan tu Hamburg đuoc goi la "Hamburger"; theo đo, bat cu vat gi co nguon goc tu thanh pho nay hay đuoc pho bien đau tien tai đay đuoc co ten goi nay. (Tuy nhien, ten cua loai đo an nay khong đuoc viet hoa). Đau tien mot loai banh co thit bo xay ten la "thit nuong Hamburg" (Hamburger steak) đuoc nhac đen trong mot sach nau an o My nam 1891; mon nay đuoc đat giua hai lat banh mi, va đuoc goi la "banh kep Hamburg" (Hamburger sandwich). Đen giua the ky 20, ca hai ten goi nay đa đuoc đoc ngan lai thanh "hamburger" hay "burger".
Ten goi "burger" nay co nghia su dung rong hon, co the chi đen cac loai banh kep co thit xay, thit ga, ca, hay ca cac mon chay o giua, nhung van co lat mi hinh tron.


Lich su Nguon goc chinh xac cua Hamburger khong đuoc biet ro. Co the no giong mon Doner kebab cua nguoi Tho Nhi Ky, hinh thuc nhin trong cung rat giong chi khac mon Doner kebab chinh goc cua nguoi Tho su dung thit ga, thit cuu, hay thit bo (vi nguoi theo Hoi giao khong an thit lon) voi vai loai rau va hanh tay kem voi nuoc sot, va mon Doner kebab phat trien rat manh o Đuc nhung khong han co lien quan đen mon an nay mac du thanh phan cung tuong đoi giong nhau.

Tai Hamburg moi nguoi thuong bo 1 mieng thit heo nuong vao giua mot cai banh cuon goi la banh nong Rundstuck, nhung khi đo no van thieu 1 đieu co ban ma tat ca cac hamburger hien nay đeu lam đo la mieng thit kep phai đuoc nau chin truoc khi cho vao mieng banh. Thoi Trung Co, thanh pho cang Hamburg la noi giao thuong quan trong giua cac lai buon nguoi A Rap va chau Au. Mot ly thuyet đuoc nhieu nguoi thua nhan la chinh cac lai buon A Rap đa du nhap mon Kibbeh đuoc kep voi mieng thit cuu tam nhieu loai gia vi va thuong đuoc an song, nhung nguoi dan ban xu đa co cong che bien lai mon an đo bang cach thay the thit cuu bang thit heo hay thit bo, va mot đieu thay đoi quan trong nua la mieng thit kep đuoc nau hoac nuong chinh, khi đo banh "Hamburg Steak" hay "Hamburger" đa tro thanh mot loai banh nong Rundstuck đoc nhat vo nhi va đuoc moi nguoi ung ho.


Uc va New Zealand Hamburgers o Uc va New Zealand thuong co ca chua, rau diep, pho mat va mot it thit (co tam nuoc sot BBQ hoac nuoc sot ca chua), va thuong co cu cai đuong, hanh tay, trung, thit hun khoi va dua (con goi la "burger with the lot). "BLT" co nghia la hamburger dung kem voi thit hun khoi, rau diep, va ca chua.


Đong A Trong mot so nuoc Đong A nhu Đai Loan, Nhat Ban hay Han Quoc, mot so quan an nhanh ban mot loai "bien the" cua hamburger voi mieng banh kep (bun) la com thay vi banh mi. "Banh kep" (The "bun") đuoc lam tu loai mot loai gao nep co đo ket dinh đu đe cho phep tao ra hinh dang mieng banh ma khong lam no bi ra ra.
Lotteria la mot cong ty nhuong quyen kinh doanh lon cua Nhat Ban va co nhieu nha hang tai cac nuoc Nhat, Trung Quoc, Han Quoc, Viet Nam va Đai Loan. Ben canh cac loai banh hamburger nhan thit bo, ho con ban cac loai hamburger khac co nhan lam tu muc, thit heo, gao, đau hu va tom.


Hinh anh Xem them Danh sach cac loai banh mi


Ghi chu Chu thich Luu y