Kim Son la mot huyen cu, nam o ven bien o cuc nam tinh Ninh Binh, Viet Nam.
Huyen cu Kim Son ngay nay la 8 xa Chat Binh, Kim Son, Quang Thien, Phat Diem, Lai Thanh, Đinh Hoa, Binh Minh, Kim Đong. Kim Son truoc đay von la huyen thuan khiet đong bang, đuoc thanh lap boi nha doanh đien su Nguyen Cong Tru trong cong cuoc khai hoang lan bien cach đay 2 the ky. Vung đat nay đuoc biet đen voi vai tro trung tam cua Giao phan Phat Diem voi rat nhieu nha tho Cong giao. 7 xa vung ven bien cua Kim Son co nhung gia tri đa dang sinh hoc noi bat toan cau đa đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi. Kim Son con noi tieng voi hon 20 lang nghe coi my nghe truyen thong va nghe nau ruou Kim Son.


Đia ly Huyen Kim Son nam o phia nam tinh Ninh Binh cua mien Bac Viet Nam, nam cach thanh pho Hoa Lu 33 km ve phia nam, cach trung tam thu đo Ha Noi 126 km theo quoc lo 10 ve phia đong nam, co vi tri đia ly:

Phia đong giap huyen Nghia Hung, tinh Nam Đinh qua song Đay
Phia tay giap huyen Yen Mo va huyen Nga Son, tinh Thanh Hoa
Phia nam giap Bien Đong voi chieu dai bo bien gan 18 km
Phia bac giap huyen Yen Khanh.
Kim Son co quoc lo 10 va quoc lo 10 moi xuyen ngang huyen; quoc lo 21B va quoc lo 12B xuyen doc huyen ket noi toi thanh pho Tam Điep cung voi đuong ven bien Viet Nam đi qua vung kinh te ven bien phia Nam.


Hanh chinh Huyen Kim Son co 23 đon vi hanh chinh cap xa truc thuoc, bao gom 2 thi tran: Phat Diem (huyen ly), Binh Minh va 21 xa: An Hoa, Chat Binh, Con Thoi, Đinh Hoa, Đong Huong, Hoi Ninh, Hung Tien, Kim Chinh, Kim Đinh, Kim Đong, Kim My, Kim Tan, Kim Trung, Lai Thanh, Nhu Hoa, Quang Thien, Tan Thanh, Thuong Kiem, Van Hai, Xuan Chinh, Yen Loc.
Huyen Kim Son đuoc chia thanh 2 khu vuc:

Khu vuc bac Kim Son gom thi tran Phat Diem va 15 xa: An Hoa, Chat Binh, Đinh Hoa, Đong Huong, Hoi Ninh, Hung Tien, Kim Chinh, Kim Đinh, Lai Thanh, Nhu Hoa, Quang Thien, Tan Thanh, Thuong Kiem, Xuan Chinh, Yen Loc
Khu vuc nam Kim Son gom thi tran Binh Minh va 6 xa: Con Thoi, Kim Đong, Kim My, Kim Tan, Kim Trung, Van Hai.


Lich su Truoc nam 1828, noi đay con la mot bai bien hoang vu đay lau say.
Sau khi Dinh đien su Nguyen Cong Tru hoan thanh cong cuoc khan hoang ngay Binh Than, tiet Thanh minh, thang Ba nam Ky Suu, nam Minh Menh thu 10 (1829) tuc ngay 5 thang 4 nam 1829, huyen Kim Son đa đuoc Trieu đinh nha Nguyen cho thanh lap voi 3 ly, 22 ap, 24 trai va 4 giap, chia lam 5 tong (Chat Thanh, Hoi Thuan, Quy Hau, Huong Đao, Tu Tan), huyen ly đat o lang Quy Hau, xa Hung Tien ngay nay.
Kim Son la vung đat nam giua ha luu hai con song Can va song Đay, hang nam toc đo boi tu tien ra bien tu 80 – 100 m. Chinh vi the ma Kim Son gan voi lich su cua nhung cuoc chinh phuc đat hoang boi - quai đe lan bien. Gan 200 nam đa tien hanh quai đe lan bien 7 lan. Ve dien tich hien nay gap gan 3 lan so voi khi moi thanh lap huyen. Cac tuyen đe đuoc quai gan đay la đe Binh Minh 1 dai 10 km đuoc đap tu sau ngay giai phong Ninh Binh nam 1954, tuyen đe Binh Minh 2 la tuyen đe bien chinh cua tinh quai nam 1980 dai 22,8 km đa đuoc nang cap, tuyen đe Binh Minh 3 đuoc đap tu nam 2000 tro lai đay, co chieu dai 16 km nhung chua khep kin. Khoang 4/5 dan so Kim Son co goc gac tu vung Tra Lu, Nam Đinh.
Kim Son la vung đat moi nen khong co nhieu di tich lich su ngoai he thong day đac cac nha tho Cong giao. Nha tho Phat Diem la mot cong trinh ton giao noi tieng o Viet Nam, đuoc cong nhan la di tich kien truc nghe thuat cap quoc gia. Cau Ngoi Phat Diem la cong trinh kien truc đoc đao đuoc in hinh tren tem buu chinh Viet Nam. Van hoa Kim Son mang đac trung cua vung đat moi voi nhung nguoi đi khai hoang lan bien. Ten goi Kim Son co nghia la nui vang, Phat Diem y nghia la noi sinh ra cai đep.
Huyen Kim Son co ty le nguoi Cong giao chiem 46%, nguoi Phat giao chi co 6%, tong co 52% dan so theo 2 đao chinh nay. Đay la huyen co ty le giao dan lon nhat so voi cac đon vi hanh chinh cap huyen o Viet Nam. Nhieu xa co ty le giao dan cao nhu Kim My 88%, Xuan Thien 86%, Con Thoi 84%, Van Hai 84%.
Mac du Giao phan Phat Diem nam tren dien tich rong 1.787 km², bao gom toan bo tinh Ninh Binh va vung phia nam tinh Hoa Binh nhung mat đo giao dan lai tap trung nhieu o huyen Kim Son voi 55% so giao dan cua Giao phan (Kim Son chi chiem 11,6% dien tich giao phan Phat Diem nhung co gan 80.000 giao dan va 32 giao xu voi 152 nha tho).
Sau nam 1954, huyen Kim Son co thi tran Phat Diem va 24 xa: An Hoa, Chat Binh, Chinh Tam, Con Thoi, Đinh Hoa, Đong Huong, Hoi Ninh, Hung Tien, Kien Trung, Kim Đinh, Kim Đong, Kim My, Kim Tan, Lai Thanh, Luu Phuong, Nhu Hoa, Quang Thien, Tan Thanh, Thuong Kiem, Tri Chinh, Van Hai, Xuan Thien, Yen Loc, Yen Mat.
Ngay 28 thang 1 nam 1967, thanh lap thi tran nong truong Binh Minh.


= Tu nam 1975 đen nay =
Ngay 27 thang 4 nam 1977, sap nhap 9 xa: Khanh Hong, Khanh Nhac, Khanh Hoi, Khanh Mau, Khanh Thuy, Khanh Cong, Khanh Thanh, Khanh Trung, Khanh Cuong thuoc huyen Yen Khanh vao huyen Kim Son.
Ngay 1 thang 2 nam 1978, hop nhat 2 xa Kien Trung va Tri Chinh thanh mot xa lay ten xa Kim Chinh.
Ngay 27 thang 3 nam 1978, sap nhap hai xa Chat Binh va Hoi Ninh thanh xa Kim Binh, sap nhap hai xa Yen Mat va Yen Lac thanh xa Kim Yen, sap nhap thon Tuy Lap Ha va thon Tuy Lap Thuong cua xa Yen Loc vao xa Lai Thanh, sap nhap thon Nam Hai cua xa Van Hai vao xa Kim My.
Ngay 1 thang 4 nam 1986, thanh lap mot xa lay ten la xa Kim Hai thuoc vung kinh te moi.
Ngay 12 thang 3 nam 1987, giai the thi tran nong truong Binh Minh đe thanh lap thi tran Binh Minh.
Ngay 23 thang 11 nam 1993, Chinh phu ban hanh Nghi đinh so 88-CP ve viec thanh lap xa Kim Trung tren co so 500 ha dien tich tu nhien voi 2.170 nhan khau thuoc khu vuc Con Thoi, cac xa Kim Binh, Kim Yen chia lai thanh cac xa nhu cu.
Ngay 4 thang 7 nam 1994, tach 9 xa: Khanh Hong, Khanh Nhac, Khanh Hoi, Khanh Mau, Khanh Thuy, Khanh Cong, Khanh Thanh, Khanh Trung, Khanh Cuong đe tai lap huyen Yen Khanh.
Ngay 10 thang 1 nam 2020, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 861/NQ-UBTVQH14 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa thuoc tinh Ninh Binh (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 2 nam 2020). Theo đo:

Sap nhap xa Xuan Thien va xa Chinh Tam thanh xa Xuan Chinh
Giai the xa Yen Mat, đia ban sap nhap vao cac xa Kim Chinh va Nhu Hoa.
Ngay 10 thang 12 nam 2024, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1318/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep đon vi hanh chinh cap huyen, cap xa cua tinh Ninh Binh giai đoan 2023 – 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 1 thang 1 nam 2025). Theo đo:

Sap nhap xa Luu Phuong vao thi tran Phat Diem.
Sap nhap xa Kim Hai va khu vuc Đon vi quan đoi 1080 thuoc Quan đoan 12 vao thi tran Binh Minh.
Huyen Kim Son co 2 thi tran va 21 xa nhu hien nay.


Kinh te Xua Kim Son cung voi Hai Hau (Nam Đinh) va Tien Hai (Thai Binh) la nhung vung đat đat nang suat lua 5 tan/ha đau tien o Viet Nam. Nen kinh te cua huyen Kim Son co 3 the manh: Kinh te nong nghiep giu vi tri quan trong, chiem gan 1/3 tong san luong lua cua tinh Ninh Binh; Nganh thu cong nghiep truyen thong san xuat hang chieu coi, co gia tri hang hoa lon va Khu kinh te bien Kim Son đa va đang đuoc đau tu khai thac co tiem nang đe phat trien trung tam thuy san va du lich phong phu va đa dang.
Kim Son co Cho Nam Dan o thi tran Phat Diem đuoc Bo Cong thuong quy hoach thanh cho đau moi tong hop hang 1, ngoai ra co cac cho sau la đuoc xep hang cho loai 2, 3 o Ninh Binh: Cho Cach Tam - xa Chinh Tam, Cho Chat Binh - xa Chat Binh, Cho Con Thoi - xom 5 - xa Con Thoi, Cho Kim Đong - xom 4 - xa Kim Đong, Cho Kim My - xom 3 - xa Kim My, Cho Luu Phuong - xom 8 - thi tran Phat Diem, Cho Quang Thien - xom 12 - xa Quang Thien, Cho Quy Hau - xa Hung Tien, Cho Van Hai - xom Đong Tho - xa Van Hai, Cho Yen Loc - xom 7 - xa Yen Loc.


= Cac vung kinh te =
Kim Son hinh thanh 2 vung đia ly kinh te:

Cac xa khu vuc phia nam (trung tam la thi tran Binh Minh) nam o ven bien co the manh ve khai thac va nuoi trong thuy hai san đac biet la tom, ghe, so, cua v.v... Tai đay noi tieng voi nghe trong coi. Phia nam Kim Son co vung ven bien rong gan 6.000 ha đa đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi, noi đay chua đung nhieu tiem nang ve thuy san va du lich.
Cac xa phia bac (trung tam la thi tran Phat Diem) thuoc khu vuc phu sa boi đap đat đai mau mo la vua lua cua tinh. Tai đay con phat trien nghe thu cong truyen thong la nghe coi. Nam 2008 Kim Son co 7 lang nghe đuoc cong nhan la lang nghe truyen thong chieu coi, đo la: Lang nghe Tri Chinh, Kien Thai, Thu Trung (xa Kim Chinh), Đong Đac, Huong Đao (xa Đong Huong) va Ninh Mat, Yen Tho (xa Yen Mat).
Hien Ninh Binh đang co du kien thanh lap khu kinh te Kim Son tai vung bien bai ngang - con noi va 7 xa ven bien Kim Son.
Nam 2010 toc đo tang truong kinh te cua huyen đat 13,05%, gia tri CNTTCN –xay dung đat 1.255 ty đong gia tri san xuat nong lam, ngu nghiep đat 1.204 ty đong, gia tri thuong mai, dich vu đat 742 ty đong.


= Cong nghiep - TTCN =
Viec trong va che bien coi o Kim Son van giu vai tro chu luc. Cac doanh nghiep san xuat, kinh doanh hang thu cong my nghe xuat khau hang nam đat 5 - 10 trieu USD.
Kim Son co 20 lang nghe coi đuoc tinh Ninh Binh cap bang cong nhan lang nghe voi hon 5.000 doanh nghiep, co so va ho ca the tham gia trong, che bien coi. Moi nam, doanh thu tu che bien coi đat tren 200 ty đong. Nghe trong, che bien coi đa gop phan giai quyet viec lam, tang thu nhap cho 23.250 lao đong. Nam 2006, dien tich coi cua Kim Son đat 409 ha va đen cuoi nam 2007 đat 474 ha; trong đo dien tich khoi phuc va trong moi la 153,8 ha. Dien tich coi đuoc trong tap trung o Cong ty nong nghiep Binh Minh va 13 xa trong huyen. Ty trong gia tri san pham CN- TTCN trong co cau kinh te chung đen nam 2010 đat 39%. Đen nam 2010 co 15- 20 lang nghe đuoc tinh cap bang cong nhan lang nghe, thu hut tren 80% so lao đong nong nhan vao san xuat TTCN.


= Nuoi trong thuy san =
Nam 2007, Tong dien tich nuoi thuy san ca huyen đat 2.916 ha, trong đo nuoi trong thuy san ven bien đat 2.064 ha, vung Con Noi 210 ha. San luong tom su 1.050 tan, cua bien 1.000 tan, tom rao 280 tan va ngao 120 tan. San xuat nong nghiep cua huyen đat toc đo tang truong 90%, vuot 2,9% so voi nam 2006. Toi nam 2010, Tong dien tich nuoi thuy san ca huyen đat 3.733 ha


= Quai đe lan bien =
Đe Đuong Quan: đuoc đap nam 1830, la tuyen đe đau tien trong lich su quay đe, lan bien tao lap huyen Kim Son. Đuong Quan la ranh gioi cua Kim Son voi Yen Khanh.
Đe Hong An: đuoc đap nam 1899, nam ben song An noi song Can va song Đay. Noi đay tro thanh truc giao thong ngang quan trong cua huyen Kim Son. Mot phan cua đe la tuyen quoc lo 10 đoan qua Kim Son.
Đe Hoanh Truc: đuoc đap xong nam 1927 cung voi hinh thanh song Hoanh Truc.
Đe Van Hai: con goi la đe Tung Thien, đuoc đap xong nam 1934 cung voi hinh thanh ha luu song Ca Mau.
Đe Con Thoi: đuoc đap xong nam 1945.
Tuyen đe bien Binh Minh 1: đap xong nam 1959, dai gan 8 km, đuoc nang cap hoan thien voi be rong mat đe la 7 m, cao trinh + 3,5 m, mai đe trong co chong xoi mon, sat lo. Sau đo rai đa cap phoi mat đe roi cung hoa bang be-tong day 25 cm, rong 6 m va xay dung he thong go chan song.
Tuyen đe Binh Minh 2: đap xong nam 1982, co chieu dai hon 9 km đuoc khoan phut vua, gia co than đe, mat đe rong 7 m, bao đam cao trinh đinh đe +4 m, trong đo đo be-tong rong 6 m, mai đe phia giap song ke bao ve bang đa lat day 30 cm, mai đe phia trong đong thi trong co chong xoi mon va tao canh quan moi truong.
Tuyen đe Binh Minh 3: đap xong nam 2008 hien đa han khau xong. La ranh gioi giua cac xa bai ngang voi vung bai boi, rung ngap man Kim Son.
Tuyen đe bien Binh Minh 4 đuoc đuoc thuc hien du kien se co chieu dai 17 km. Tuong chan song phia bien, cao trinh đinh (+5,50 m), ket cau tuong bang be tong cot thep M250. Mat đe ket hop la đuong giao thong đuong bo. Đong thoi, xay dung 7 cong tren đe Binh Minh 4 đau truc thang voi cac cong tren đe Binh Minh 3 va 24 cong tren đuong thi cong, đap ung viec nuoi trong thuy san. Du an co tong muc đau tu du kien 1.150 ty đong.


Dan so Huyen co dien tich 239,78 km², dan so nam 2021 la 187.951 nguoi, mat đo dan so đat 784 nguoi/km².
Huyen co dien tich 215,71 km², dan so nam 2019 la 182.942 nguoi, mat đo dan so đat 848 nguoi/km². Huyen co 49% dan so theo đao Thien Chua.
Huyen Kim Son co tong dien tich tu nhien la 239,78 km², trong đo: 166,18 km² dien tich tu nhien thuoc đia gioi hanh chinh cap xa va 73,6 km² dien tich tu nhien thuoc vung Bai boi ven bien (đa bao gom ca dien tich tu nhien cua Khu vuc Đon vi 1080 thuoc Quan đoan I cu; cua Khu vuc Lu đoan Cong binh 279 thuoc Bo Tu lenh cong binh cu va Tran đia phao thuoc Bo Chi huy quan su tinh Ninh Binh quan ly). Quy mo dan so huyen Kim Son đen ngay 31/12/2022 la 191.897 nguoi. Mat đo dan so đat 800 nguoi/km².


Van hoa - du lich = Đac san Kim Son =
Ruou Kim Son la mot đac san tieu bieu cua đia phuong, đuoc coi la mot trong nhung loai ruou ngon nhat Viet Nam. Ruou Kim Son đuoc đua vao nghi quyet phat trien du lich cua tinh cung voi cac đac san khac cua Ninh Binh nhu ca ro Tong Truong, dua Đong Giao, de nui, com chay, goi ca me,...
Mien luon la mot loai đac san kha thong dung cua nguoi dan vung bien. Mien luon Phat Diem va Binh Minh la nhung đia chi đuoc coi la đoc đao vi đuoc phuc vu khach du lich.
Cac đac san khac co the manh phat trien tai vung bien đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi nhu hai san, coi, gao, bun moc,...


= Nha tho Phat Diem =
Nha tho Phat Diem la mot quan the cong trinh kien truc đa va go noi tieng xay dung tu nam 1875 đen nam 1899 (24 nam thi hoan thanh). Đay la mot điem đen quan trong trong cac tour du lich Ninh Binh. Cac di tich quoc gia khac đuoc cong nhan o Kim Son nhu đen tho Nguyen Cong Tru nam ben quoc lo 10 thuoc xa Quang Thien; chua Đong Đac, đinh Thuong Kiem, đen Chat Thanh, mieu, chua Lac Thien va đen Nhu Đo.


= Cau ngoi Kim Son =
Cau ngoi Kim Son gom 3 cau mai ngoi mang dang dap đinh lang, co kien truc "thuong đinh ha kieu" (tuc phia tren la đinh, phia duoi la cau) bac qua song An va đeu noi tu quoc lo 10 cu voi cac tuyen đuong thong ra đe song Đay. Đo la cau ngoi Phat Diem, cau ngoi Luu Quang va cau ngoi Hoa Binh. Ba cay cau ngoi nay lam cho huyen Kim Son co net đac trung khac biet so voi cac noi khac o vung chau tho song Hong vi la noi co nhieu cau ngoi nhat o Viet Nam.

Cau ngoi Phat Diem la mot trong nhung cong trinh cau ngoi đoc đao nhat o Viet Nam, hinh anh cau đa đuoc in tren tem buu chinh Viet Nam. Cau nam bac qua song An o trung tam thi tran Phat Diem. So voi 5 cay cau ngoi co hien con lai o Viet Nam, cau ngoi Phat Diem co chieu dai kha lon, 36 m, chia thanh 3 nhip, moi nhip co 4 gian. Hai ben than cau ngoi Phat Diem co hai day lan can va cot đeu bang go lim. Tren cau la mai che cau phong li to, lop ngoi đo co truyen cua vung đong bang Bac Bo. Loi đi hai đau cau co cac bac tam cap. So voi chua Cau Hoi An va cau ngoi Thanh Toan, cau ngoi Phat Diem co dang ve nhe nhang va thanh thoat, the hien tai nang sang tao đac biet. Đay đuoc đanh gia la cay cau hiem va co gia tri nghe thuat cao nhat trong cac loai cau co o Viet Nam. Cau vua co chuc nang giao thong, vua la mot mai đinh co kinh, hon nua lai la điem dung chan tranh mua nang, noi đoi lua hen ho.
Cau ngoi Hoa Binh thuoc thon Tuan Le, xa Nhu Hoa, huyen Kim Son. Cau Hoa Binh voi than, lan can va tru cau co kien truc đa xanh nguyen khoi them phan mai tren cau. Mai nha đuoc op ngoi mui hai loai nho. Cac hoa van hoa tiet tren mai nha va dam nha đuoc lam theo hinh dang kien truc hai hoa đam net van hoa A Đong. Cau la noi nghi ngoi hong mat cho nguoi dan va du khach khi ve đat nay.
Cau ngoi Luu Quang nam giua 2 cau ngoi tren, thuoc xa Quang Thien cung la dang cau đa xanh nguyen khoi. Khac voi 2 cau ngoi kia, cau ngoi Luu Quang la cau bang, co mai thang, he thong lan can, cot va keo bang go lim. Tren mai ngoi khong đap rong luon nhu cau Hoa Binh.
Dan gian co cau "cau Nam, chua Bac, đinh Đoai" đe ca ngoi ve đep kien truc nhung cay cau co o xu Son Nam, trong đo co cau ngoi Phat Diem, cau ngoi Luu Quang, cau ngoi Hoa Binh o Kim Son, cau Tra La, cau Ninh Binh o thanh pho Ninh Binh va cau Đong o co đo Hoa Lu.


= Di tich đen tho Trieu Quang Phuc =
Trieu Viet Vuong (ten that la Trieu Quang Phuc), la mot vi vua Viet Nam cai tri tu nam 548 đen nam 571. Ong co cong ke tuc Ly Nam Đe đanh đuoi quan xam luoc nha Luong, giu nen đoc lap cho nuoc Van Xuan. Nam 571, ong bi Ly Phat Tu đanh up va thua tran. Ong tu tu o cua song Đay, ngay nay vung nay la cac huyen Yen Khanh, Kim Son, Nghia Hung.
Ninh Binh hien la tinh co nhieu đen tho Trieu Viet Vuong nhat, đac biet cac đen tho tap trung o 2 huyen ven bien Kim Son va Yen Khanh. Huyen Kim Son nay nam o cua song Đay, co rat nhieu đen tho Trieu Viet Vuong nhu: đinh Chat Thanh (Chat Binh), đinh lang Kien Thai (Kim Chinh), mieu Thuong (Thuong Kiem), đen Ung Luat (Quang Thien), đinh lang Chi Thien (Xuan Chinh),...


= Bai Ngang - Con Noi =
Kim Son co 18 km bo bien nam giua hai cua song lon la song Đay va song Can voi nhung bien đoi kien tao đia chat dien ra manh me. Toan bo khu vuc bai ngang gom thi tran Binh Minh, cac xa: Kim Đong, Kim Hai, Kim Trung, đao Con Noi va vung bien Ninh Binh đa đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi. Tai đay thien nhien, su song con đa dang va hoang so, thuan loi phat trien loai hinh du lich sinh thai đong que. Thang canh khu vuc ven bien Kim Son nam trong quy hoach du lich cua tinh Ninh Binh bao gom bai bien, rung phong ho, cac đao Con Noi, Con Mo, cua song Đay, canh quan đe bien, khu vuc nuoi trong va khai thac thuy hai san...
Vung Bai Ngang - Kim Son co tiem nang rat lon ve du lich sinh thai đong que, tham quan va tim hieu ve the gioi tu nhien. La noi cu tru cua nhung loai chim, co khoang 200 loai chim, trong đo co gan 60 loai chim di cu, hon 50 loai chim nuoc. Nhieu loai quy hiem đuoc ghi trong sach đo the gioi nhu: mong be, co mo thia, co trang bac,... Sinh canh đac sac noi đay la nhung canh rung ngap man rong hang ngan ha, đam lay man, bai boi ven bien va cua song. Nhung canh rung nay đuoc vi nhu buc tuong xanh bao ve đe bien, lang xom khoi bi tan pha boi gio bao, nuoc bien dang, va ca tham hoa song than neu xay ra.
Thong tin quy hoach ve Khu du lich Con Noi
Con Noi - Kim Son co dien tich gan 1000 ha, nam cach bo bien Ninh Binh 8 km. Con đuoc phat hien nam 2003 boi mot thuy thuy ten Tran Van Thong - nguoi Ninh Binh, khi tau cua ong bi mac can noi đay. Ngay sau đo, ong đe xuat voi đia phuong xin đuoc thuc hien du an trong phi lao chan song va nuoi trong thuy san tai đay. Đao Con Mo cung nam trong hai phan tinh Ninh Binh, cach bo bien Kim Son khoang 5 km, ve phia Đong Đong Nam, co dien tich xap xi 3 km² đa va đang đuoc khai thac đe trong rung ngap man tren đao va rung chan song xung quanh.


= Rung ngap man Kim Son =
Rung ngap man Kim Son (Ninh Binh) đuoc chinh phu Viet Nam, Nhat Ban va Ban quan ly rung phong ho Ninh Binh trong tu nam 1995 voi hai loai cay ban đau la su va vet. Hien nay thi cac loai cay chinh cua rung la cay ban chua, cay đuoc, cay trang, cay mam bien va cay ban trang. Tong dien tich rung Kim Son gan 1300 ha, chu yeu đuoc trong o nhung bai boi ven bien. Voi vai tro quan trong trong viec bao ve thien nhien va đa dang sinh hoc, noi đay đuoc UNESCO cong nhan la khu du tru sinh quyen the gioi chau tho song Hong. Bai ngang Kim Son đuoc To chuc BirdLife đanh gia la vung đat ngap nuoc co tam quan trong o vung ven bien đong bang Bac Bo, đuoc kien nghi cong nhan la khu Ramsar do đap ung cac tieu chi: tap trung nhieu kieu đat ngap nuoc con kha nguyen trang đac trung cho vung cua song ven bien Bac Bo, la noi tap trung chim nuoc voi so luong gan 28.000 ca the.
Viec bao ton đa dang sinh hoc vung loi gan lien voi viec bao ton rung ngap man va nhung bai boi ven bien, cua song. Khong giong nhu cac khu bao ton trong noi đia, vung loi trong khu du tru sinh quyen nay van thuong xuyen chiu suc ep cua viec khai thac va đanh bat thuy san. Rung ngap man la noi nuoi duong sinh đe cua cac loai hai san. Nhu mot vuon uom cho su song cua bien, rung ngap man cung cap nguon loi thuy san phong phu cung voi 500 loai đong thuc vat thuy sinh va co bien cung cap nhieu loai thuy hai san co gia tri kinh te cao nhu tom, cua, ca bien, trai, so,...
Tu nam 2002, khi phong trao nuoi tom su vung bai boi phat trien manh, con nguoi đa khai pha đat ven bien, chat pha rung phong ho đe lam đam trai phep. Truoc thuc trang nay, cac nganh chuc nang đa nghien cuu cac mo hinh xay dung rung phong ho ven bien va cac mo hinh lam ngu ket hop. Noi bat la cac mo hinh trong rung ngap man phong ho đe bien va trong cay bo bao do Vien Khoa hoc Lam nghiep Viet Nam nghien cuu, trien khai.


= Hai đang Con Mo =
Đai quan sat Con Mo con đuoc goi la Hai đang Con Mo, toa lac tren đao Con Mo thuoc vung bien Ninh Binh, cach đao Con Noi 3 km ve huong Nam. Đai quan sat Con Mo đuoc xay dung nam 2023 voi kien truc chia thanh 3 phan: đe, than va thap.

Phan đe: mat bang hinh bat giac, chu vi 86 m, đuong kinh 28 m, cao 2.4 m, la kho chua hang va be chua nuoc ngot.
Phan than: mat bang hinh bat giac, đuong kinh 18 m, gom 2 tang, moi tang cao 3.6 m, đam bao chua đuoc 60 nguoi bao gom 10 chien si lam viec thuong truc khi tranh bao.
Phan thap: mat bang hinh bat giac, đuong kinh 9 m, gom 3 tang, moi tang cao 3 m.
Ngoai chuc nang đinh vi, dan đuong cho tau thuyen qua lai, hai đang Con Mo con la ngon đen đanh dau toa đo bai can, lam điem tua cho ngu dan Viet Nam khai thac, đanh bat hai san trong đem toi giua đai duong bao la.


Giao thong Huyen Kim Son co Quoc lo 10 cu, Quoc lo 10 moi va Quoc lo 21B đi xuyen ngang qua 11 xa o phia Bac. Quoc lo 12B tu Con Noi đi qua cac xa phia Nam. Phia Bac huyen co Tinh lo 481D noi tu nga ba Quy Hau toi đo 10 sang Nam Đinh.
He thong giao thong đuong thuy rat thuan loi voi 2 tuyen quoc gia qua song Đay va song Vac. Cac tuyen đuong thuy khac qua song Can, song An Giang, song Vuc, song Ca Mau, song Hoanh Truc,...
Kim Son co cac cang va cac ben đo đuong thuy sau:

Cang Kim Đai: Tai Nga ba song Đay va song Vac, thuoc xa Đong Huong.
Cang Phat Diem: Nam ben huu song Vac, thuoc đia ban thi tran Phat Diem.
Cang tong hop Kim Son: Xay dung ben huu song Đay, tai khu neo đau tranh, tru bao (tu Kim Đong đen Kim Tan) huyen Kim Son, quy mo 500 tau thuyen.
Cang bien Ninh Binh đuoc xay dung o cua song Đay va con Noi
Cac ben cang song khac: ben cang Tri Chinh.


Danh nhan Tran Đai Quang: Co Chu tich nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam
Tran Quoc To, Thuong tuong, Thu truong Bo Cong an.
Trung tuong Pham Quoc Cuong -Tu lenh Bo Tu lenh Canh sat co đong.
Nghe si nhan dan Quoc Huong (1920-1987)


Ket nghia Huyen Đong Hai, tinh Bac Lieu, Viet Nam.


Tham khao Lien ket ngoai Uy ban nhan dan Huyen Kim Son
Ai ve Kim Son Luu tru ngay 5 thang 1 nam 2013 tai Wayback Machine
Chieu coi, Tui beo bong Kim Son - Ninh Binh Luu tru ngay 14 thang 5 nam 2015 tai Wayback Machine
Cong nghiep, tieu thu cong nghiep huyen Kim Son tang truong kha