Amalia cua Tay Ban Nha hay Amalia de Borbon y Borbon-Dos Sicilias (tieng Tay Ban Nha: Amalia de Espana; tieng Đuc: Amalia von Spanien; 12 thang 10 nam 1834 – 27 thang 8 nam 1905) la con gai ut cua Francisco de Paula cua Tay Ban Nha va Luisa Carlotta cua Hai Sicilie. Anh ca cua Amalia la Francisco de Asis ket hon voi Nu vuong Isabel II cua Tay Ban Nha, em ho cua Amalia. Co la mot trong hai trong so nam chi em duy nhat ket hon voi nguoi thuoc dong doi vuong that. Nam 1865, Amalia ket hon voi Vuong tu Adalbert cua Bayern, con trai cua Ludwig I cua Bayern. Sau khi ket hon, Amalia chuyen đen Munchen va song tai đay đen khi qua đoi. Tuy nhien, Amalia van gan bo voi que huong va la nguoi co cong trong viec sap xep cuoc hon nhan cua nguoi con trai ca la Ludwig Ferdinand cua Bayern voi chau gai Maria de la Paz cua Tay Ban Nha.


Thoi tho au Amalia sinh ra tai Cung đien Vuong that Madrid vao ngay 12 thang 10 nam 1834, la nguoi con thu muoi mot va la con gai thu sau cua Vuong tu Francisco de Paula cua Tay Ban Nha, em trai cua Fernando VII cua Tay Ban Nha, va Vuong nu Luisa Carlota cua Hai Sicilie. Me cua Amalia chinh la chau gai goi cau cua cha Amalia vi ba ngoai cua Amalia, Maria Isabel cua Tay Ban Nha chinh la chi gai cua Vuong tu Francisco de Paula.
Vuong ton nu đuoc rua toi va đuoc đat ten la Amalia Filipina del Pilar Blasa Bonisa Vita Rita Lutgarda Romana Judas Tadea Alberta Josefa Ana Joaquina Los Doce Apostolicos Bonifacia Domenica Bibiana Veronica. Amalia đuoc sinh ra vao thoi ky đau cua trieu đai cua nguoi chi em ho la Nu vuong Isabel II cua Tay Ban Nha, bay gio đuoc nhiep chinh boi Thai hau Maria Cristina, cung chinh la di cua Amalia. Tuy nhien, me cua Amalia la Luisa Carlota cua Hai Sicilie, vi mot cuoc tranh cai voi voi em gai nen ca gia đinh Luisa Carlotta bi nhiep chinh hau truc xuat khoi Tay Ban Nha vao nam 1838. Gia đinh cua Amalia chuyen đen Phap va song duoi su bao ho cua Louis Philippe I, Quoc vuong cua nguoi Phap. Sau khi Thai hau Maria Christina mat đi quyen luc vao thang 10 nam 1840, nguoi me đay tham vong cua Infanta Amalia đa đua gia đinh quay tro lai trieu đinh Madrid. Luisa Carlotta qua đoi vao thang 1 nam 1844, khi Amalia moi đuoc 9 tuoi. Vuong ton nu lon len tai trieu đinh Tay Ban Nha  đuoc đuoc giao duc cung chi gai Maria Cristina Isabel.


Hon nhan O đo tuoi hai muoi, Amalia la con ut trong so nam chi em gai khong may noi bat va gan nhu đa bi lang quen o trieu đinh Tay Ban Nha. Tuy nhien, Amalia va chi gai Maria Cristina Isabel la nhung nguoi duy nhat trong so cac chi em co mot cuoc hon nhan vuong gia.
Nam 1856, Adalbert cua Bayern, con trai thu tu va con thu chin cua Ludwig I cua Bayern va Therese xu Sachsen-Hildburghausen đa đen trieu đinh Tay Ban Nha đe tim kiem mot nguoi vo va Amalia đa đuoc ngo loi cau hon. Khi Adalbert đen Madrid, Amalia đa đuoc nguoi chi em ho kiem chi dau la Nu vuong Isabel II trao tang cho Amalia luong cua hoi mon tuong đoi lon. Hon le giua Amalia va Adalbert đuoc cu hanh vao ngay 25 thang 8 nam 1856 tai Madrid. Sau khi ket hon, Amalia tro thanh Vuong tuc cua Bayern.
Khi Infanta Amalia đen trieu đinh Bayern, cha chong cua Vuong ton nu, Quoc vuong Ludwig I cua Bayern, mot nguoi rat ai mo nhung nguoi phu nu đep, đa rat that vong khi gap co con dau moi tron trinh va đon đieu. Infanta Amalia cung gay soc cho trieu đinh Bayern vi thoi quen hut thuoc cua minh. Chong cua Amalia, Vuong tu Adalbert, cung co dang nguoi tron trinh nhu vo nhung lai rat cao rao. Adalbert co so thich uong ruou va cung co nhung moi tinh ngoai luong, nhung cuoc hon nhan cua hai vo chong van ben vung. Amalia va Adalbert co voi nhau nam nguoi con:

Ludwig Ferdinand (1859–1949); ket hon voi Maria de la Paz cua Tay Ban Nha.
Alfons (1862–1933); ket hon voi Louise Victorie cua Orleans, con gai cua Ferdinand Philippe cua Orleans, Cong tuoc xu Alencon.
Isabella (1863–1924); ket hon voi Tommaso cua Savoia-Genova, Cong tuoc xu Genova
Elvira (1865–1943); ket hon voi Ba tuoc Rudolf von Wrbna-Kaunitz-Rietberg-Questenberg und Freudenthal.
Klara (1867–1941); khong ket hon.


Cuoc song sau nay va qua đoi Mac du Infanta Amalia song đen het đoi o Munchen nhung Vuong ton nu van gan bo voi que huong. Amalia thuong xuyen đen tham Tay Ban Nha va con trai ca cua Amalia la Vuong ton Ludwig Ferdinand cua Bayern đuoc sinh ra tai Cung đien Vuong that Madrid. Amalia trai qua mua đong tai dinh thu Munchen va mua he tai Cung đien Nymphenburg. Adalbert qua đoi vao nam 1875 va Amalia song lau hon chong ba muoi nam.
Amalia duy tri moi lien ket giua minh voi Tay Ban Nha thong qua the he tiep theo. Tat ca nam nguoi con cua Infanta Amalia đeu noi tieng Tay Ban Nha troi chay va Amalia con khuyen khich con trai Ludwig Ferdinand ket hon voi chau gai goi co cung nhu la con gai đo đau cua minh la Vuong nu Maria de la Paz cua Tay Ban Nha. Ludwig va Paz đa ket hon nam 1883.
Amalia qua đoi tai Cung đien Nymphenburg, tho 70 tuoi, vao ngay 27 thang 8 nam 1905 va đuoc an tang tai Nha tho Thanh Michael, Munchen.


Gia pha Ghi chu Tham khao