Chuot may tinh (tieng Anh: computer mouse) la mot thiet bi ngoai vi cua may tinh dung đe đieu khien va lam viec voi may tinh.
Đe su dung chuot may tinh nhat thiet phai su dung man hinh may tinh đe quan sat toa đo va thao tac di chuyen cua chuot tren man hinh.


Ten goi Viec su dung tu chuot voi đinh nghia la mot thiet bi đieu khien may tinh som nhat la trong mot cuon sach đuoc xuat ban vao nam 1965: Gioi thieu thiet bi ho tro đieu khien may tinh cua Bill English. Nguoi phat minh ra no, Douglas Engelbart, su dung ten nay đe goi phat minh cua minh vi đuoi loi ra cua no.
Cuon tu đien Oxford co ghi rang so nhieu cua mouse (con chuot trong tieng Anh) voi đinh nghia la đong vat thuoc bo Gam nham la mice, con so nhieu cua mouse voi đinh nghia la thiet bi đieu khien may tinh la mice hoac mouses. Tuy nhien, trong su dung thuong ngay thi nguoi ta thuong su dung tu so nhieu la mice đe am chi con chuot la mot thiet bi đieu khien may tinh va vi vay cach su dung thong dung đau tien am chi thiet bi nay la mice (mac du vay cuon tu đien nay trich dan mot cach su dung nam 1984 khi đa co thuc su vai cach su dung nhu the som hon, vi du nhu cuon May tinh voi vai tro la mot thiet bi giao tiep cua J. C. R. Licklider, đuoc xuat ban nam 1968). Con cuon Tu đien di san My cua tieng Anh, phan 15 thi cho rang so nhieu cua thiet bi nay co the la mice hoac mouses. The nhung, theo tap chi Wired, mot trong nhung tap chi đat tieu chuan cua ky nghe may tinh, thi so nhieu cua chuot may tinh la mouses.


Lich su phat trien Thiet bi đau tien cua chuc nang cua mot con chuot may tinh la phat minh cua Hai quan Hoang gia Canada vao nam 1952. Thuc te, no la qua bong bowling đuoc gan tren phan cung. Phan cung cua thiet bi se ghi lai chuyen đong cua trackball roi sau đo truyen thong tin len man hinh. Vi đay thuoc pham tru bi mat quan su nen thiet ke ky thuat cua no chua bao gio đuoc cong bo. Thuc te, hoat đong cua thiet bi nay tuong tu rat nhieu trackpad sau nay.
Thiet bi đau tien đuoc cong nhan rong rai la chuot may tinh đuoc Douglas Engelbart phat minh vao nam 1963. No su dung hai banh xe đe cung cap du lieu theo hai truc, sau đo chuyen tai len may tinh. Nam 1970, Bill English cua Xerox PARC đa thay the banh xe co đien bang mot vien bi giup cho chuot di chuyen tot hon va nhieu chieu hon.
Tuy phat trien tuong đoi nhieu trong giai đoan sau đo tuy nhien, phai cho đen khi GUI ra đoi vao nam 1981. Cung voi GUI, chuot moi phat huy đuoc suc manh vuot troi cua minh so voi cac thao tac bang ban phim va lenh quen thuoc truoc đo. Co the noi, su phat trien cua ca hai nhan to nay gan bo chat che voi nhau va chung đa tao nen bo mat moi cua gioi cong nghe. Thuc te, chuot thuong mai đau tien ra đoi vao nam 1981, 2 nam sau đo, Lisa ra đoi voi chuot may tinh "mot nut" ma Apple van trung thanh tu đo toi nay.
Nam 1984, Logitech cho ra mat chuot khong day đau tien su dung song hong ngoai. Đung 20 nam sau đo, chuot laser ra đoi va nguoi phat minh cung la Logitech. Ngoai ra, touchpad đuoc gioi thieu tren cac laptop trong nhung nam đau cua thap nien 90.


Cong giao tiep Chuot ket noi voi bo mach chu qua: COM, PS/2, USB va ket noi khong day.


Cac loai chuot may tinh Chuot may tinh phan loai theo nguyen ly hoat đong co hai loai chinh: Chuot bi va chuot quang.


= Chuot bi =
Chuot bi la chuot su dung nguyen ly xac đinh chieu lan cua mot vien bi khi thay đoi khi di chuyen chuot đe xac đinh su thay đoi toa đo cua con tro tren man hinh may tinh.
Cau tao va nguyen ly hoat đong cua chuot bi co day bao gom:

Vien bi đuoc đat tai đay chuot, co kha nang tiep xuc voi be mat bang phang noi chuot tiep xuc. Vien bi co the lan tu do theo cac chieu khac nhau.
Hai thanh lan trong bo tri tiep xuc voi vien bi. Bat ky su di chuyen cua vien bi theo phuong nao đeu đuoc quy đoi chuyen đong theo hai phuong va lam quay hai thanh lan nay. Tai cac đau thanh lan co cac đia đuc lo đong truc voi thanh lan dung đe xac đinh su quay cua thanh lan.
Hai bo cam bien anh sang (phat va thu) đe xac đinh chieu quay, toc đo quay tai cac đia đuc lo tren thanh lan.
Mach phan tich va chuyen đoi tin hieu. Day dan va đau cam theo kieu giao tiep cua chuot truyen ket qua đieu khien ve may tinh.


= Chuot quang =

Chuot quang la mot loai chuot may tinh pho bien tren the gioi
Chuot quang hoat đong tren nguyen ly phat hien phan xa thay đoi cua anh sang (hoac laser) phat ra tu mot nguon cap đe xac đinh su thay đoi toa đo cua con tro tren man hinh may tinh.
Uu điem cua chuot quang:

- Đo phan giai đat đuoc cao hon nen cho ket qua chinh xac hon so voi chuot bi neu su dung tren chat lieu mat phang di chuot hop ly (hoac cac ban di chuyen dung).
- Đieu khien de dang hon do khong su dung bi.
- Trong luong nhe hon chuot bi.
Nhuoc điem cua chuot quang thuong la su ken chon mat phang lam viec hoac ban di chuot, tren mot so chuot quang khong the lam viec tren kinh. Nhung nhuoc điem nay se dan đuoc khac phuc ve thiet ke khi chuot quang su dung cong nghe laser.
Ngay nay chuot quang va cac loai chuot khac đang dan thay the chuot bi do chung co nhieu uu điem va khac phuc cac nhuoc điem cua chuot bi thuong thay o tren.


= Chuot tich hop =
Ngoai cac tinh nang cong them, cac nut mo rong tren chuot may tinh đa đuoc su dung nhieu ngay nay nhieu hang san xuat đa cho ra đoi cac loai chuot tich hop voi cac tinh nang khac. Vi du: gan đay đa xuat hien chuot may tinh co tinh nang su dung nhu mot but chieu laser trong cac cuoc hoi thao. Nhung chuot tich hop khong đuoc pho bien nhieu hon chuot quang.


= Chuot khong day =

Chuot khong day la chuot su dung song đe ket noi khong day nhu bluetooth va NFC.


Đo phan giai Đo phan giai la mot thong so ky thuat cua chuot may tinh tinh theo dpi, đo phan giai cang cao thi su đieu khien chuot cang chinh xac. Cac chuot bi thuong co đo phan giai thap, chuot quang co đo phan giai cao hon va co the đat đen 5600dpi đoi voi mot so loai thiet ke cho game thu.


Cac thiet bi thay the chuot may tinh Chuot may tinh co the đuoc thay the bang ban di cam ung (touchpad) co chuc nang đieu khien con tro may tinh tren man hinh. De thay nhat la cac nut đieu khien cac huong tren may tinh xach tay đoi truoc đay va cac chuot cam ung (touchpad) tren cac may tinh xach tay hien nay. Man hinh cam ung cung co the thay the chuot may tinh trong cac may tinh dung he đieu hanh Windows Vista, Windows 7, Windows 8, Windows XP va cac he đieu hanh khac cho phep. Va gan đay ban di cam ung (touchpad) cung đa đuoc gan vao ban phim may tinh đe su dung cung luc.


Cac phu kien kem voi chuot Ban di (ban chuot) lam tang đo nhay cua chuot khi su dung.


Tham khao Scott Mueller; Upgrading and Repairing Pcs, 17th Edition.