The To mieu (世祖廟) thuong goi la The mieu (世廟) toa lac o goc tay nam ben trong Hoang thanh Hue, la noi tho cac vi vua trieu Nguyen. Đay la noi trieu đinh đen cung te cac vi vua qua co, nu gioi trong trieu (ke ca hoang hau) khong đuoc đen tham du cac cuoc le nay.


Xay dung Nguyen o noi nay truoc kia la mieu tho ong Nguyen Phuc Con, than sinh vua Gia Long goi la toa Hoang Khao mieu. Đen nam Minh Mang thu 2 (1821), Hoang Khao mieu đuoc doi lui ve phia bac khoang 50 met đe danh vi tri xay toa The To mieu tho vua Gia Long va hoang hau. Mieu đuoc xay dung trong 2 nam (1821-1822), ban đau chi danh đe tho The To Cao hoang đe (vi the moi co ten goi The To mieu), nhung ve sau tro thanh noi tho tat ca cac vi vua cua trieu Nguyen.


Kien truc Khuon vien cua The To mieu co hinh chu nhat, dien tich khoang tren 2ha, chiem đen 1/18 dien tich toan bo cac khu vuc ben trong Hoang thanh va Tu Cam thanh. The To mieu la mot cong trinh kien truc go rat lon đuoc xay theo loi "trung thiem điep oc" đat tren nen cao gan 1 m. Binh dien mat nen hinh chu nhat (54,60 m × 27,70 m), dien tich 1500 m². Nha chinh co 9 gian va 2 chai kep, nha truoc co 11 gian va 2 chai đon, noi lien nhau bang vi vo cua cham tro rat tinh te. Mai đuoc lop ngoi hoang luu ly voi đinh noc gan lien thai cuc bang phap lam ruc ro. Ben trong khuon vien ngoai toa The To mieu la cong trinh chinh con co them cac cong trinh khac nhu Tho cong tu, Cuu đinh, Hien Lam cac, Canh Y đien, Ta tung tu, Huu tung tu.


Cac an tho vua Nguyen Ben trong mieu, ngoai an tho vua Gia Long va 2 hoang hau đat o gian giua, cac an tho cua cac vi vua con lai đeu theo nguyen tac "ta chieu, huu muc" đe sap đat. Tuy nhien, theo gia phap cua ho Nguyen, cac vi vua bi coi la "xuat đe" va "phe đe" đeu khong đuoc tho trong toa mieu nay, do đo, truoc nam 1958, ben trong The To Mieu chi co 7 an tho cua cac vi vua duoi đay:

An tho The To Cao hoang đe (vua Gia Long) va hai Hoang hau Thua Thien, Thuan Thien o gian chinh giua.
An tho Thanh To Nhan hoang đe (vua Minh Mang) va Hoang hau Ta Thien o gian ta nhat (gian thu nhat ben trai, tinh tu gian giua).
An tho Hien To Chuong hoang đe (vua Thieu Tri) va Hoang hau Nghi Thien o gian huu nhat (gian thu nhat ben phai, tinh tu gian giua).
An tho Duc Tong Anh hoang đe (vua Tu Đuc) va Hoang hau Le Thien o gian ta nhi (gian thu hai ben trai).
An tho Gian Tong Nghi hoang đe (vua Kien Phuc) o gian huu nhi (gian thu hai ben phai).
An tho Canh Tong Thuan hoang đe (vua Đong Khanh) va Hoang hau Phu Thien o gian ta tam (gian thu ba ben trai).
An tho Hoang Tong Tuyen hoang đe (vua Khai Đinh) va Đoan Huy hoang thai hau o gian huu tam (gian thu ba ben phai).
Đen thang 10 nam 1958, an tho 3 vi vua chong Phap von bi liet vao hang "xuat đe" khong đuoc tho trong The To mieu la Ham Nghi, Thanh Thai va Duy Tan đa đuoc Hoi đong Nguyen Phuc toc ruoc vao tho o The To mieu. Hien nay an tho vua Ham Nghi đuoc đat o gian ta tu (gian thu tu ben trai). An tho vua Thanh Thai đat o gian ta ngu (gian thu nam ben trai), con an tho vua Duy Tan đat o gian huu tu (gian thu tu ben phai). Con cac an tho Cung Tong Hue hoang đe (vua Duc Đuc), Hiep Hoa va Bao Đai đen nay van chua co mat trong The To mieu.


Ngoai that Ben ngoai The To mieu, truoc mat la mot khoanh san rong lat gach Bat Trang. Tren san đat 1 hang 14 chiec đon đa, ben tren đat cac chau su trong hoa. Hai ben san lai co mot đoi ky lan bang đong đung trong thiet đinh. Cuoi san la chin chiec đinh đong to lon, tuc Cuu đinh, đat thang hang voi 9 gian tho trong mieu. 
Tiep theo la Hien Lam cac, 3 tang cao vut, hai ben co lau chuong, lau trong noi lien voi gac bang mot bo tuong gach.
Ben duoi lau chuong, lau trong tro 2 cua, Tuan Liet mon (ben trai) va Sung Cong mon (ben phai).
Ben ngoai bo tuong nay co 2 mieu nho cung đuoc goi la Ta Tung tu va Huu Tung tu tho cac cong than, than huan thoi Nguyen.
Tho cong tu va Canh Y đien la nhung toa nha hinh vuong nam đoi xung voi nhau theo chieu đong - tay cua The To mieu. Đien Canh Y nam o phia đong hien chi la phe tich.
O sat than phia tay cua mieu con co mot cay thong co thu, co hinh dang uon luon rat đep, tuong truyen đuoc trong tu khi dung The To mieu.


Cac cong than đuoc phoi tho 1. Thai su Hoai quoc cong Vo Tanh (1768(?) - 1801)
2. Thai tu Thai su Ninh Hoa quan cong Ngo Tung Chau (? - 1801)
3. Thai bao Lam Thao quan cong Chau Van Tiep (? - 1784)
4. Thai bao Binh Giang quan cong Vo Di Nguy (? - 1801)
5. Thai pho Đoan Hung quan cong Nguyen Van Truong (? - 1810)
6. Thai pho Tien Hung quan cong Pham Van Nhan (?-1815)
7. Thai pho Kien Xuong quan cong Nguyen Huynh Đuc (? - 1819)
8. Thai tu Thai su Tuan Nghia hau Tong Phuoc Đam (? - 1794)
9. Thieu bao Duy Tien hau Nguyen Van Man (?-1789)
10. Thieu pho Phu Duc hau Đo Van Huu (?-1789)
11. Thai bao Kinh Mon quan cong Nguyen Van Nhon (? - 1822)
12. Thai pho Khoai Chau quan cong Nguyen Đuc Xuyen (? - 1824)
13. Thai su Tuy Thanh quan cong Truong Đang Que (1793 - 1865)


Chu thich Tham khao Tran Đuc Anh Son (2004). HUE Trieu Nguyen mot cai nhin. Nha xuat ban Thuan Hoa.


Lien ket ngoai The mieu tren trang cua Tung tam Bao ton Di tich Co đo Hue Luu tru ngay 2 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine