Naso unicornis la mot loai ca bien thuoc chi Naso trong ho Ca đuoi gai. Loai ca nay đuoc mo ta lan đau tien vao nam 1775.


Tu nguyen Tinh tu đinh danh cua loai ca nay, unicornis, trong tieng Latinh co nghia la "mot sung", am chi chiec sung giong ky lan tren tran cua ca truong thanh cua loai nay.


Pham vi phan bo va moi truong song N. unicornis co pham vi phan bo rong khap vung bien An Đo Duong - Thai Binh Duong. Tu Bien Đo va vung bien phia nam ban đao A Rap, loai ca nay đuoc tim thay doc theo vung bo bien Đong Phi, bao gom Madagascar va nhung bai can, đao quoc xung quanh; o Trung An Đo Duong, N. unicornis co mat o doc theo bo bien phia đong An Đo va Sri Lanka, bao gom cac quan đao thuoc Nam A la Maldives, Chagos, đao Giang Sinh va quan đao Cocos (Keeling); tu bien Andaman, N. unicornis xuat hien trai rong khap vung bien cac nuoc Đong Nam A, Papua New Guinea va hau het cac đao quoc thuoc chau Đai Duong (xa nhat o phia đong la đen đao Phuc Sinh va quan đao Pitcairn); pham vi phia bac trai dai đen vung bien ngoai khoi phia nam Nhat Ban va quan đao Hawaii; pham vi phia nam trai dai đen bo bien phia đong va tay cua Uc, đao Lord Howe, đao Norfolk va phia bac New Zealand.
N. unicornis sinh song gan nhung ran san ho gan bo va trong cac đam pha o đo sau khoang 80 m tro lai; chung boi vao vung nuoc nong hon khi truong thanh.


Mo ta Chieu dai co the toi đa đuoc ghi nhan o N. unicornis la 70 cm, nhung thuong đuoc quan sat voi chieu dai pho bien la 50 cm. Co the hinh bau duc thuon dai, dep hai ben, co mau nau luc xam. Vay lung va vay hau mon co vien ngoai mau xanh anh kim. Vay đuoi lom sau, ca truong thanh co hai thuy đuoi dai. Co 2 phien xuong nhon mau xanh lam chia ra o moi ben cuong đuoi, tao thanh nganh sac.
N. unicornis co mot chiec sung ngan o truoc tran. Sung ban đau phat trien duoi dang mot cuc buou khi ca con N. unicornis đat chieu dai ~12 cm. Nguoi ta quan sat thay, ca đuc cua ca hai loai N. unicornis va Naso vlamingii co the nhanh chong thay đoi mau sac cua sung/buou va cac bo phan khac tren co the. Bang su tuong phan mau sac, N. unicornis va N. vlamingii lam noi bat mau cua sung/buou so voi toan bo co the cua chung. Su thay đoi mau sac dien ra khi mot con ca đuc thuc hien man tan tinh voi mot con ca cai vao buoi toi hoac ban đem, đoi khi cung đuoc dien ra trong suot thoi gian ban ngay. Ngoai viec la mot dau hieu đe tan tinh ca cai, ca đuc cua N. unicornis va N. vlamingii su dung sung/buou nhu mot bao hieu ve su tranh gianh giua nhung con đuc.
So gai o vay lung: 6; So tia vay o vay lung: 27 - 30; So gai o vay hau mon: 2; So tia vay o vay hau mon: 27 - 30; So tia vay o vay nguc: 17 - 18; So gai o vay bung: 1; So tia vay o vay bung: 3.


Sinh thai O Hawaii, loai N. unicornis đuoc bao cao la co the song đuoc tren 50 nam tuoi. Chung thuong song thanh tung nhom nho, đoi khi đuoc quan sat la song đon đoc.
Thuc an cua N. unicornis la cac loai tao, chu yeu la Turbinaria, Dictyota va Sargassum. Mot gia thuyet đuoc đat ra la nhung loai ca an tao trong cac khu bao ton bien se giup kiem ham su phat trien qua muc cua tao o cac khu vuc nay. Đe kiem tra tinh chinh xac cua gia thuyet nay, nguoi ta đa tien hanh khao sat thuc đia đoi voi loai N. unicornis va Gracilaria salicornia, mot loai tao đo xam lan o Khu bao ton bien Hawaii.
N. unicornis đuoc xac nhan la co an tao G. salicornia, dua vao cac manh G. salicornia vun đuoc lay tu phan cua N. unicornis. Cac nha nghien cuu cung đa chung minh rang, cac manh G. salicornia vun trong phan co the tiep tuc phat trien sinh duong sau vai tuan. Vi the, tuy đuoc xem la mot loai kiem soat tu nhien đoi voi cac loai tao xam lan, N. unicornis cung đuoc xem la mot loai trung chuyen lam phan tan su xam lan cua cac loai tao nay.


Đanh bat N. unicornis đuoc đanh bat kha pho bien, va đuoc xem la mot loai hai san co gia tri tren toan bo pham vi phan bo cua chung. Trai dai khap cac quan đao Thai Binh Duong, N. unicornis la loai than lon duy nhat luon nam trong danh sach nhung loai đuoc khai thac hang đau o cac vung đia ly khac nhau.


Tham khao = Trich dan =
Allen H. Andrews va đong nghiep (2016). "Age and growth of bluespine unicornfish (Naso unicornis): A half-century life-span for a keystone browser, with a novel approach to bomb radiocarbon dating in the Hawaiian Islands" (PDF). Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences. Quyen 73 so 10. tr. 1–12. doi:10.1139/cjfas-2016-0019.
Brett M. Taylor (2019). "Standing Out in a Big Crowd: High Cultural and Economic Value of Naso unicornis in the Insular Pacific" (PDF). Fishes. Quyen 4. tr. 1–6. doi:10.3390/fishes4030040.{{Chu thich tap chi}}:  Quan ly CS1: DOI truy cap mo nhung khong đuoc đanh ky hieu (lien ket)


= Xem them =
Carl G. Meyer; Kim N. Holland (2005). "Movement patterns, home range size and habitat utilization of the bluespine unicornfish, Naso unicornis (Acanthuridae) in a Hawaiian marine reserve" (PDF). Environmental Biology of Fishes. Quyen 73. tr. 201–210. doi:10.1007/s10641-005-0559-7.
Jean-Lou Justine; P. Leblanc; F. Keller; R. J. G. Lester (2009). "Turbellarian black spot disease in bluespine unicornfsh Naso unicornis in New Caledonia, caused by the parasitic turbellarian Piscinquilinus sp". Diseases of Aquatic Organisms. Quyen 85 so 3. tr. 245–249. doi:10.3354/dao02082.
Saeed R. A. Al–Shogebai; Laith A. Jawad; Dawood Al-Mamary (2014). "Third appearance of the Bluespine unicornfish Naso unicornis (Forsskal, 1775) (Actinopterygii: Acanthuridae) in the Arabian Sea coasts of Oman" (PDF). Arquivos de Ciencias do Mar. Quyen 47 so 1. tr. 110–113.
Edward E. DeMartini (2016). "Sexual Dimorphisms in the Bluespine Unicornfish, Naso unicornis (Acanthuridae): External Metrics for Movement Ecology and Life History" (PDF). Copeia. Quyen 104 so 2. tr. 498–505. doi:10.1643/CE-15-270.