Vao ngay 30 thang 9 nam 2022, Lien bang Nga, trong khi đang xam luoc Ukraina, đa tuyen bo sap nhap bon oblast (tinh) cua Ukraina—Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia, va Kherson. Bon khu vuc bi sap nhap nay chiem khoang 15% tong lanh tho Ukraina; Nga khong kiem soat hoan toan bat cu khu vuc nao trong bon khu vuc tren. Đay la vu sap nhap lanh tho Chau Au lon nhat ke tu The Chien II, nhieu lanh tho hon ca lan Nga sap nhap Krym nam 2014. No đa tao nen mot cau noi tren bo giua đat lien Nga va Krym, va cat đut Ukraina khoi Bien Azov.  
Viec sap nhap dien ra sau khi cac cuoc trung cau dan y bi Lien Hop Quoc len an đuoc to chuc boi chinh quyen Nga chiem đong tai nhung khu vuc ma cac tran giao tranh quan su van đang dien ra, va phan lon dan chung o đo đa chay tron ke tu khi Nga bat đau xam luoc. No dien ra tam nam sau khi Nga sap nhap Krym, bay thang sau khi Nga bat đau xam luoc, va it hon mot thang sau khi Ukraina bat đau phan cong o Kharkiv. Buoi le ky lenh sap nhap đa đuoc to chuc o Moscow, voi su xuat hien cua nhung nha chuc trach chiem đong bon khu vuc (Denis Pushilin, Leonid Pasechnik, Yevhen Balytskyi, va Volodymyr Saldo), cung voi tong thong Nga Vladimir Vladimirovich Putin.
Su sap nhap đa bi len an rong rai va hau het khong đuoc cac nuoc phuong Tay cong nhan. Ukraina, Lien minh Chau Au, Hoa Ky, va Lien Hop Quoc đeu tuyen bo rang cac cuoc trung cau dan y va su sap nhap khong co co so hay gia tri phap ly nao. Vai gio sau thong bao sap nhap, Tong thong Ukraina Volodymyr Oleksandrovych Zelensky noi rang Ukraina se lam đon xin gia nhap NATO tren co so khan truong. Thiet quan luat đuoc tuyen bo vao ngay 19 thang 10 o nhung vung Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia va Kherson, bi sap nhap, cung voi cac du luat cho phep cam tu tap noi cong cong va cac han che sau rong khac đoi voi quyen tu do ca nhan.


Boi canh Cac khu vuc rong lon o phia bac Bien Đen truoc đay co dan cu thua thot va đuoc goi la Nhung Canh đong Hoang (dich tu tieng Ba Lan hoac tieng Ukraina). Vao the ky 15, toan bo khu vuc bo bien phia bac Bien Đen thuoc quyen kiem soat cua Han quoc Krym, sau đo tro thanh chu hau cua Đe quoc Ottoman. Đe quoc Nga dan dan gianh đuoc su kiem soat đoi voi khu vuc nay vao the ky thu 18, ky ket cac hiep uoc hoa binh voi Quoc gia hetman Cossack va voi Đe quoc Ottoman sau khi ket thuc Chien tranh Nga–Tho Nhi Ky. Ten Novorossiya đuoc su dung chinh thuc vao nam 1764. Khu vuc nay đuoc mo rong hon nua bang cach sap nhap Sich Zaporozhia cua nguoi Cossack Ukraina vao nam 1775.
Bon oblast o vung đong va nam Ukraina co nguon goc tu cac Guberniya Yekaterinoslav, Kherson, Taurida, Kharkov, va Oblast Don Host cua Đe quoc Nga. Chung đuoc to chuc lai thoi chinh quyen Xo viet Ukraina thuoc Lien bang Xo Viet. Nhung đuong bien gioi phan chia cac oblast nay đuoc giu nguyen sau khi Ukraina gianh đuoc đoc lap vao nam 1991. Ca bon vung đeu bau chon cho mot Ukraina đoc lap trong cuoc trung cau dan y đoc lap Ukraina nam 1991.
Vao thang 2 va thang 3 nam 2014, Nga xam luoc va sau đo sap nhap Krym tu Ukraina bang cach to chuc mot cuoc trung cau dan y trong đo 96% dan so đa duong nhu bo phieu ung ho; nguoi Tartar Krym tay chay cuoc trung cau dan y. Su sap nhap nay phan lon khong đuoc quoc te cong nhan va bi Đai Hoi đong Lien Hop Quoc len an. Vao thang 4 nam 2014, phe ly khai than Nga o mien đong Ukraina tuyen bo Cong hoa Nhan dan Donetsk (o Oblast Donetsk cua Ukraina) va Cong hoa Nhan dan Luhansk (o Oblast Luhansk cua Ukraina) đoc lap, voi su ho tro khong chinh thuc cua Nga. Ngay 21 thang 2 nam 2022, Nga chinh thuc cong nhan Cong hoa Nhan dan Donetsk va Cong hoa Nhan dan Luhansk.
Ba ngay sau, Nga bat đau mot cuoc xam luoc toan dien chong lai Ukraina, trong đo ho đa chiem đong lanh tho o cac Oblast Kherson va Zaporizhzhia, chinh thuc chiem đong quan su bat đau vao tuan đau tien.


Trung cau dan y va sap nhap Vao ngay 20 thang 9, cac nha chuc trach cua Cong hoa Nhan dan Donetsk, Cong hoa Nhan dan Luhansk, cung nhu cac chinh quyen chiem đong Oblast Kherson va Oblast Zaporizhzhia, đa cong bo cac cuoc trung cau dan y ve viec gia nhap Nga tu ngay 23 đen 27 thang 9. Chi co mot ngay nguoi dan bo phieu truc tiep tai cac điem tiep nhan vao ngay 27 thang 9. Trong bon ngay nay, gioi chuc đia phuong đa đen tung nha đe thu thap phieu vi "ly do an ninh." Tren la phieu tai Donetsk va Luhansk co in mot cau hoi rang lieu nguoi dan noi đay co ung ho sap nhap vao Nga hay khong; tai Kherson va Zaporizhzhia, la phieu cua ho đua ra cau hoi rang lieu ho co ung ho ly khai khoi Ukraina đe thanh lap mot nha nuoc tu tri truoc khi sap nhap vao Nga hay khong. O Luhansk va Donetsk, la phieu đuoc in bang Tieng Nga; o hai tinh con lai su dung ca Tieng Nga va Tieng Ukraina.
Vao ngay 27 thang 9, cac quan chuc Nga tuyen bo rang "cuoc trung cau dan y" sap nhap o Oblast Zaporizhzhia đa thanh cong, voi 93,11% cu tri ung ho viec gia nhap vao Lien bang Nga.
Vao ngay 29 thang 9, nguoi ta đua tin rang Nga se chinh thuc sap nhap bon khu vuc Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia, va Kherson vao ngay hom sau, ngay 30 thang 9.
Vao ngay 30 thang 9, Putin cong nhan cac khu vuc Kherson va Zaporizhzhia la cac quoc gia đoc lap, vai tieng truoc khi ky sac lenh sap nhap ca bon khu vuc.
Mot so uoc tinh  ngu y rang viec tai thiet nhung vung lanh tho đa sap nhap se buoc Nga phai chi tu 100 đen 200 ty đo la My. Mot ban ngan sach nha nuoc do Đien Kremlin cong bo ngay 29 thang 9 cho biet 3,3 ty rup (khoang 59 trieu đo la My) đa đuoc đat ra đe tai thiet nhung khu vuc nay.
Phan lanh tho ma Nga sap nhap len toi hon 90.000 km2 (35.000 dam vuong Anh), tuc khoang 15% tong dien tich cua Ukraina—tuong đuong voi dien tich cua Hungary hoac Bo Đao Nha.


Phat bieu ve bon vung cua Vladimir Putin Trong bai phat bieu cua Putin, ong tuyen bo viec Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia, va Kherson gia nhap Nga vao ngay 30 thang 9 rang Nga đa sap nhap bon nen cong hoa bi chiem đong trong cuoc xung đot. Phan lon bai phat bieu, thoi luong chi duoi 37 phut, la mot bai cong kich chong lai "phuong Tay" (va cu the la Hoa Ky), đe cap đen lich su tu thoi Trung co đe ly luan rang tham vong chu nghia thuc dan cua phuong Tay van tiep tuc cho đen ngay nay, rang "O mot so quoc gia nhat đinh, gioi tinh hoa cam quyen tu nguyen đong y ['dang nop chu quyen cua ho cho Hoa Ky'], tu nguyen đong y tro thanh chu hau; nhung nuoc khac bi mua chuoc hoac đe doa". Ong chi trich viec bao ve "mot trat tu dua tren luat le" ma "phuong Tay van đang khang khang [thuc thi]" trong phan trich dan sau đay, tu ban dich tieng Viet chinh thuc cua Đai su quan Nga tai Viet Nam:

Nhung luat le đo lay tu đau vay? Ai đa tung nhin thay nhung luat le đo? Ai đa đong y voi nhung luat le đo? Nhung luat le đo chi la mot kieu lua doi toan tap, tieu chuan kep hoac tieu chuan ba! No chi đuoc thiet lap ra cho nhung ke ngu ngoc ma thoi.Nga la mot cuong quoc ngan nam van minh vi đai, mot đat nuoc-nen van minh, se khong bao gio chap nhan song theo nhung quy tac sai lam va gian lan nhu vay.

Truoc tuyen bo nay, nguoi phat ngon Đien Kremlin Dmitry Peskov đa noi rang mot cuoc tan cong nham vao lanh tho moi sap nhap se bi coi la mot cuoc tan cong nham vao Nga.


Phan ung Theo Reuters, neu Nga "chinh thuc sap nhap them mot phan lon lanh tho Ukraina, Putin ve co ban đang thach thuc My va cac đong minh Chau Au tinh đen đoi đau quan su truc tiep", va chac chan se lam leo thang xung đot đang dien ra giua Nga va Ukraina.
Thu truong Tong Thu ky Lien Hop Quoc ve cac Van đe Chinh tri va Gin giu Hoa binh Rosemary DiCarlo đa bac bo cuoc trung cau dan y gia mao noi tren: "Cac hanh đong đon phuong nham cung co tinh hop phap cho viec mot Quoc gia co gang gianh đoat bang vu luc lanh tho cua Quoc gia khac, trong khi tuyen bo la đai dien cho nguyen vong cua nguoi dan, khong the đuoc coi la hop phap duoi luat quoc te".
Mot cuoc hop cua Hoi đong Bao an Lien Hop Quoc đuoc to chuc vao ngay 30 thang 9 nam 2022 đe ban ve mot nghi quyet len an Nga sap nhap cac vung lanh tho nay, ket qua la 10 thuan, 4 trang, va 1 chong. Nghi quyet khong thanh cong vi Nga đa phu quyet no. Brazil, Trung Quoc, Gabon, va An Đo đa bo phieu trang.
Cong hoa Dan chu Nhan dan Trieu Tien la nuoc thanh vien Lien Hop Quoc duy nhat chinh thuc cong nhan viec Nga sap nhap bon vung lanh tho bi chiem đong mot phan cua Ukraina. Vao ngay 19 thang 10, Tong thong Vladimir Putin tuyen bo thiet quan luat o bon vung bi sap nhap.


= Phan ung cua Ukraina =

Vao ngay 7 thang 8 nam 2022, Tong thong Ukraina, Volodymyr Oleksandrovych Zelensky, noi rang "neu nhung ke chiem đong tiep tuc đi theo con đuong trung cau dan y gia, ho se tu đanh mat bat ky co hoi đam phan nao voi Ukraina va the gioi tu do, đieu ma phia Nga ro rang se can tai mot thoi điem nao đo." Sau le sap nhap, Zelenskyy noi rang Ukraina se khong thuong luong voi Nga "chung nao Putin con la tong thong", va yeu cau đuoc gia nhap NATO mot cach "khan truong".


Xem them Lien bang Nga sap nhap Krym
Bai phat bieu ve Krym cua Vladimir Putin
Đe xuat Nga sap nhap Transnistria
Đe xuat Nga sap nhap Nam Ossetia
Chu nghia dan toc lanh tho
Cac quoc gia hau Xo Viet
Cac vung lanh tho do Nga chiem đong
Chu nghia xet lai Nga
Novorossiya (lien bang)
Novorossiya
Moi đe doa hat nhan trong cuoc xam luoc cua Nga tai Ukraina nam 2022


= Khia canh đia chinh tri =
Danh sach nhung vu chiem đong quan su
Danh sach nhung su thay đoi bien gioi quoc gia (1914–nay)
Dong thoi gian thay đoi đia chinh tri (2000–nay)
Chu nghia dan toc lanh tho


Ghi chu Tham khao