Mia la ten goi chung cua mot so loai trong chi Mia (Saccharum), ben canh cac loai lau, lach. Chung la cac loai co song lau nam, thuoc tong Andropogoneae cua ho Hoa thao (Poaceae), ban đia khu vuc nhiet đoi va on đoi am cua Cuu the gioi. Chung co than to map, chia đot, chua nhieu đuong, cao tu 2-6 m. Tat ca cac dang mia đuong đuoc trong ngay nay đeu la cac dang lai ghep noi chi phuc tap. Chung đuoc trong đe thu hoach nham san xuat đuong.
Mia đuoc trong nhieu nhat o cac nuoc nhiet đoi va can nhiet đoi. Nam 2020, san luong mia toan cau đat 1,9 ty tan, rieng Brazil đa đong gop toi 40%. Loai cay nay la nguyen lieu chinh đe san xuat đuong tren the gioi, chiem toi 79% (phan con lai chu yeu đuoc san xuat tu cu cai đuong). Trong đo, giong mia Saccharum officinarum va cac giong lai cua no chiem khoang 70% san luong đuong toan cau.


Cac loai Mot so loai mia đuoc liet ke duoi đay.

Saccharum barberi: Mia
Saccharum bengalense: Mia Bengal
Saccharum edule : Mia
Saccharum officinarum: Mia (loai nay co đuoc trong tai Viet Nam)
Saccharum sinense: Mia lau


Tinh chat Tren cay mia, thong thuong phan ngon se nhat hon phan goc (trong chiet nuoc mia). Đo la đac điem chung cua thuc vat: chat dinh duong (o đay la ham luong đuong) đuoc tap trung nhieu o phan goc (vua đe nuoi duong cay vua đe du tru). Đong thoi, do su boc hoi nuoc cua la mia, nen phan ngon cay luc nao cung phai đuoc cung cap nuoc đay đu đe cung cap cho la, gay ra ham luong nuoc trong ti le đuong/nuoc phan ngon se nhieu hon phan goc, lam cho ngon cay mia nhat hon.


Đac điem sinh truong = Nhiet đo =
Mia la loai cay nhiet đoi nen đoi hoi đieu kien đo am rat cao. Nhiet đo binh quan thich hop cho su sinh truong cua cay mia la 15-26⁰C. Giong mia nhiet đoi sinh truong cham khi nhiet đo duoi 21⁰C va ngung sinh truong khi nhiet đo 13⁰C va duoi 5⁰C thi cay se chet. Nhung giong mia a nhiet đoi tuy chiu ret tot hon nhung nhiet đo thich hop cung giong nhu mia nhiet đoi.
Thoi ki nay mam mia can nhiet đo tren 15⁰C tot nhat la tu 26-33⁰C. Mia nay mam kem o nhiet đo duoi 15⁰C va tren 40⁰C. Tu 28-35⁰C la nhiet đo thich hop cho mia vuon cao. Su dao đong bien đo nhiet giua ngay va đem lien quan toi ti le đuong trong mia. Gioi han nhiet đo thich hop cho thoi ki mia chin tu 15-20⁰C. Vi vay ti le đuong trong mia thuong đat o muc cao nhat cho cac vung co khi hau luc đia va vung cao.


= Anh sang =
Mia la cay nhay cam voi anh sang va đoi hoi cao ve anh sang. Thieu anh sang, mia phat trien khong tot, ham luong đuong thap. Mia can thoi gian toi thieu la 1200 gio tot nhat la tren 2000 gio. Quang hop cua cay mia ti le thuan voi cuong đo va đo dai chieu sang. Thieu anh sang cay hut phan kem do đo phan đam, lan, kali chi hieu qua khi anh sang đay đu. Vi vay o vung nhiet đoi va a nhiet đoi mia vuon cao manh nhat khi bat đau vao mua he co đo dai ngay tang len. Chinh vi vay, no la nhan to quan trong quyet đinh nang suat va san luong mia. 


= Đo am =
Mia la cay can nhieu nuoc nhung lai so ung nuoc. Mia co the phat trien tot o nhung vung co luong mua tu 1500 mm/nam. Giai đoan sinh truong mia yeu cau luong mua tu 100-170 mm/thang. Khi chin can kho rao, mia thu hoach sau mot thoi gian kho rao khoang 2 thang se cho ti le đuong cao. Boi vay cac nuoc nam trong vung kho han nhung van trong mia tot con nhung noi mua nhieu va phan bo đeu trong nam thi viec trong mia khong hieu qua. 
Gio bao lam cay đo dan đen lam giam nang suat, giam pham chat cua cay. Chinh vi vay gio cung la dau hieu quan trong trong cong tac du bao len ke hoach va che bien lam sao ton it chi phi ma gia tri san xuat cung nhu pham chat cua mia nguyen lieu van cao.


= Đo cao =
Đo cao co lien quan đen cuong đo chieu sang cung nhu muc chenh lech nhiet đo giua ngay va đem, do đo anh huong đen kha nang tich tu đuong trong mia, đieu đo anh huong đen hoat đong cua cac khau trong quy trinh che bien. Gioi han ve đo cao cho cay mia sinh truong va phat trien o vung xich đao la 1600 m, o vung nhiet đoi la 700-800 m...


= Đat trong =
Mia la loai cay cong nghiep khoe, de tinh, khong ken đat, vay co the trong mia tren nhieu loai đat khac nhau, tu 70% set đen 70% cat. Đat thich hop nhat cho mia la nhung loai đat xop, tang canh tac sau, co đo phi cao, giu am tot va de thoat nuoc. Co the trong mia co ket qua tren ca nhung noi đat set rat nang cung nhu tren đat than bun, đat hoan toan cat, đat chua man, đat đoi, kho han it mau mo. Yeu cau toi thieu voi đat trong la co đo sau, đo thoang nhat đinh, đo PH khong vuot qua gioi han tu 4-9, đo pH thich hop la 5,5-7,5. Đo doc đia hinh khong vuot qua 15⁰, đat khong ngap ung thuong xuyen. Nhung vung đat đai bang phang co gioi van tai tuong đoi thuan loi đeu co the bo tri trong mia. Ngoai ra nguoi ta co the canh tac mia o ca nhung vung go đoi co đo doc khong lon lam o vung trung du mien nui. Tuy nhien o nhung vung đia ban nay can bo tri cac ranh mia theo cac đuong đong muc đe tranh xoi mon đat. Nganh trong mia chi co the cho hieu qua kinh te cao khi hinh thanh nhung vung chuyen canh co quy mo lon.


= Gia tri kinh te =
Mia la cay cong nghiep lay đuong quan trong cua nganh cong nghiep đuong. Đuong la mot loai thuc pham can co trong co cau bua an hang
ngay cua nhieu quoc gia tren the gioi, cung nhu la loai nguyen lieu quan trong cua nhieu nganh san xuat cong nghiep nhe va hang tieu dung
nhu banh keo...
Ve mat kinh te chung ta nhan thay trong than mia chua khoang 80-90% nuoc dich, trong dich đo chua khoang 16-18% đuong. Vao thoi ki mia chin gia nguoi ta thu hoach mia roi đem ep lay nuoc. Tu nuoc dich mia đuoc che loc va co đac thanh đuong. Co hai phuong phap che bien bang thu cong thi co cac dang đuong đen, mat, đuong hoa mai. Neu che bien qua cac nha may sau khi loc va bang phuong phap ly tam, se đuoc cac loai đuong ket tinh, tinh khiet.
Ngoai san pham chinh la đuong nhung phu pham chinh cua cay mia bao gom:

Ba mia chiem 25-30% trong luong mia đem ep. Trong ba mia chua trung binh 49% la nuoc, 48% la xo (trong đo chua 45-55% cellulose) 2,5% la chat hoa tan (đuong). Ba mia co the dung lam nguyen lieu đot lo, hoac lam bot giay, ep thanh van dung trong kien truc, cao hon la lam ra Furfural la nguyen lieu cho nganh soi tong hop. Trong tuong lai khi ma rung ngay cang giam nguon nguyen lieu lam bot giay, lam soi tu cay rung giam đi thi mia la nguyen lieu quan trong đe thay the.
Mat gi chiem 3-5% trong luong đem ep.  Thanh phan mat gi trung binh chua 20% nuoc, đuong saccaro 35%, đuong khu 20%, tro 15%, protein 5%, sap 1%, bot 4% trong luong rieng. Tu mat gi cho len men chung cat ruou rum, san xuat men cac loai. Mot tan mat gi cho mot tan men kho hoac cac loai axit axetic, hoac co the san xuat đuoc 300 lit tinh dau va 3800 l ruou. Tu mot tan mia tot nguoi ta co the san xuat ra 35-50 lit con 96, mot ha voi ky thuat san xuat hien đai cua the ky 21 co the san xuat 7000-8000 lit con đe lam nhien lieu. Vi vay khi ma nguon nhien lieu long ngay cang can kiet thi nguoi ta đa nghi đen viec thay the nang luong cua the ky 21 la lay tu mia.
Bun loc chiem 1,5-3% trong luong mia đem ep. Đay la san pham can ba con lai sau khi che bien đuong. Trong bun loc chua 0,5% N, 3% Protein tho va mot luong lon chat huu co. Tu bun loc co the rut ra sap mia đe san xuat nhua xerin lam son, xi đanh giay, vv...Sau khi lay sap bun loc dung lam phan bon rat tot.
Theo uoc tinh gia tri cac san pham phu pham con cao hon 2-3 lan san pham chinh la đuong. 
Mia con la loai cay co tac dung bao ve đat rat tot. Mia thuong trong tu thang 10 đen thang 2 hang nam la luc luong mua rat thap. Đen mua mua, mia đuoc 4-5 thang tuoi, bo la đa giao nhau thanh tham la xanh day, dien tich la gap 4-5 lan dien tich đat lam cho mua khong the roi truc tiep xuong mat đat co tac dung tranh xoi mon đat cho cac vung đoi trung du. Hon nua mia la cay re chum va phat trien manh trong tang đat tu 0-60cm. Mot ha mia tot co the co 13-15 tan re, sau khi thu hoach bo re đe lai trong đat cung voi bo la la chat huu co quy lam tang đo phi cua đat.


Canh tac va su dung Thu tich lich su đa nhac đen mia tu nam 510 TCN. Thoi đo Đe quoc Ba Tu duoi trieu vua Darius I banh truong bien cuong. Khi chinh phat An Đo su gia Ba Tu ghi rang đo la "loai cay soi cung cap mat ong ma khong co ong". 
The ky 21 co khoang 200 quoc gia va lanh tho trong mia đuong, san xuat khoang 1.324,6 trieu tan (khoang gap 6 lan san luong cu cai đuong). Tinh đen nam 2005, Brasil đung đau bang, san xuat nhieu mia đuong nhat the gioi; thu nhi la An Đo. Mia dung đe san xuat đuong cat, xiro Falernum, mat mia, rum, đo uong khong con, cachaca (mot loai ruou cua Brasil) va con đe lam nhien lieu. Ba mia con lai sau khi ep đuong co the lam chat đot - dung trong nha may- lan đien nang - thuong đuoc ban cho cac nha cung cap đien/he thong luoi đien. Do chua nhieu xenluloza nen mia cung đuoc dung đe san xuat giay va bia cac tong, đuoc rao ban la "than thien moi truong" vi lam tu phu pham cua ky nghe đuong.
Xo mia tu giong mia Bengal (Saccharum munja hay Saccharum bengalense) cung đuoc dung đe lam tham, vach ngan cung cac thu gia dung nhu gio, ro v.v tai Tay Bengal. Soi mia nay cung đuoc dung trong Upanayanam - mot nghi le tho cung cua An Đo giao tai An Đo.


= Viet Nam =
O Viet Nam mien Trung la vung đat truyen thong trong mia. Viec canh tac mia lay ngon mia cam xuong đat đe moc thanh cay mia. Nam sau thi co the chat than mia thu hoach, goi la mia to nam đau tien. Goc đe nguyen, chi xoi đat them va bon cho moc lai. Mia thu hoach nam thu nhi goi la mia goc. Đen nam thu ba thi phai chat ca goc, trong lai tu đau vi nang suat kem dan.


San xuat Tai An Đo, cac bang Uttar Pradesh (38,57 %), Maharashtra (17,76 %) va Karnataka (12,20 %)  la cac noi san xuat nhieu mia đuong nhat cua nuoc nay.
Tai Hoa Ky, mia đuong đuoc trong o quy mo thuong mai tai Florida, Hawaii, Louisiana, Texas va Puerto Rico.


Chua benh Co the dung nuoc mia đe chua benh viem da day man tinh theo cong thuc sau: Nuoc mia - ruou nho moi thu mot ly roi tron vao nhau, uong moi ngay 2 lan (sang, toi) (bai thuoc dan gian). Ngoai ra, voi mot so benh khac co the chua bang mia (xem them phan Lien ket ngoai).


Xem them Chi Mia
Đuong
Nuoc mia


Chu thich Tham khao Cay mia voi đong bao dan toc thieu so o Tan Ky Luu tru ngay 10 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine