Cong hoa A Rap Thong nhat (tieng A Rap: الجمهورية العربية المتحدة al-Gumhuriyyah al-ʿArabiyyah al-Muttahidah; dich tieng Anh: United Arab Republic) la lien minh chinh tri ton tai trong thoi gian ngan giua Cong hoa Ai Cap (1953-1958) va Cong hoa Syria (1930–1958). Lien minh đuoc thanh lap vao nam 1958 va tan ra vao nam 1961 khi Syria rut khoi lien minh. Tuy nhien, Ai Cap van tiep tuc mang quoc hieu la "Cong hoa A Rap Thong nhat" cho đen nam 1971. Tong thong cua Cong hoa A Rap Thong nhat la Gamal Abdel Nasser. Trong giai đoan 1958-1960, Cong hoa A Rap Thong nhat cung Vuong quoc Mutawakkilite Yemen la cac chu the cau thanh Hop chung quoc A Rap.


Nguon goc Tu nam 1957, Syria đung ben bo vuc bi luc luong cong san soan ngoi quyen luc. Nuoc nay khi đo co đang cong san đuoc to chuc tot, trong khi tham muu truong quan đoi la Afif al-Bizri lai la mot nhan vat co cam tinh voi chu nghia cong san. Tong thong Gamal Abdel Nasser cua Ai Cap cho phai đoan Syria - bao gom ca Tong thong Shukri al-Quwatli va Thu tuong Khaled al-Azem - rang ho can phai loai tru nhung nguoi cong san khoi chinh phu; tuy nhien, phai đoan bac lai va canh bao tong thong Ai Cap rang chi khi nao Syria lien minh hoan toan voi Ai Cap thi moi cham dut đuoc "moi hoa cong san". Theo chinh tri gia Abdel Latif Boghdadi, Nasser phan đoi lien minh hoan toan voi Syria ma muon hop thanh lien bang voi nuoc nay hon. Tuy vay, viec đo đoi voi Nasser lai khong đang so bang mot "cuoc tiep quan cua cong san" nen đa đong y hop nhat hoan toan voi Syria. Suc manh ngay cang gia tang cua Đang Cong san Syria duoi su lanh đao cua Khalid Bakdash đa gay lo ngai cho đang Ba'ath cam quyen - von đang phai ganh chiu cuoc khung hoang noi bo do cac thanh vien chu chot nong long tim cach thoat than. Chinh phu dan chu len nam quyen o Syria ke tu sau cuoc đao chinh quan su lat đo che đo Adib al-Shishakli vao nam 1954, va suc ep phai thong nhat A Rap đa phan anh qua thanh phan quoc hoi nuoc nay.
Khi Bizri (ban than cung phan đoi su thong nhat Ai Cap-Syria) dan đau phai đoan thu hai cua Syria gom cac quan chuc quan su sang Ai Cap vao ngay 11 thang 1 nam 1958 thi Nasser đa chap nhan sap nhap hoan toan hai quoc gia lai voi nhau. Chi co nhung nguoi ung ho su thong nhat - trong đo co Salah al-Din Bitar va Akram El-Hourani - la biet truoc ve phai đoan nay, trong khi đo mot ngay sau thi Quwatli va Azem moi đuoc thong bao, khien ho nghi rang đo la mot cuoc "đao chinh quan su". Ngay 1 thang 2 nam 1958, Cong hoa A Rap Thong nhat ra đoi nhu mot buoc đi đau tien trong viec thanh lap mot nha nuoc lien A Rap. Thoi đo chu nghia Lien A Rap rat manh o Syria, va Nasser la mot hinh tuong anh hung pho bien khap the gioi A Rap tu sau chien trang Suez nam 1956. Vi the tai Syria co su ung ho đang ke đoi voi viec lap lien minh voi Ai Cap do Nasser nam quyen. Cac đieu khoan ngoai giao đuoc ky ket giua nhung quan chuc lanh đao hai nuoc, mac du Azem chi mien cuong thi hanh. Nasser tro thanh tong thong cua cong hoa moi. Khong lau sau đo, ong tien hanh trung tri thang tay cong san Syria va nhung ke chong đoi lien minh giua hai nuoc, trong đo bao gom ca hanh đong cach chuc Bizri va Azem.

Nhung đieu khoan cuoi cua Nasser mang đay tinh dut khoat va khong khoan nhuong: "mot cuoc trung cau dan y, su giai tan cac đang phai va su rut lui cua quan đoi khoi nen chinh tri". Trong khi đieu đau tien đuoc đa so thanh phan uu tu cua Syria cho la hop ly thi hai đieu kien sau lai cuc ky gay quan ngai. Ho tin rang no co the pha huy đoi song chinh tri tai Syria.


Lich su thoi ky đau Nhung thanh phan uu tu trong xa hoi Syria xem su kien đat nuoc sap nhap voi Ai Cap giong nhu mot su lua chon đo te hai hon trong hai đieu cung te hai; ho tin cac đieu khoan do Nasser đat ra la khong cong bang, tuy nhien ho khong co su lua chon nao khac do chinh phu đang phai ganh chiu suc ep khong lo. Du vay, mac cho cac quan ngai nay, ho van tin rang Nasser se dung đang Ba'ath lam phuong tien chinh đe kiem soat Syria. Khong may cho đang nay la Nasser chua bao gio co y đinh chia se quyen luc mot cach cong bang. Ong lap ra hien phap lam thoi cong bo 600 thanh vien Quoc hoi: gom 400 thanh vien tu Ai Cap va chi 200 thanh vien tu Syria, đong thoi giai tan tat ca cac đang chinh tri, bao gom ca đang Ba'ath. Nasser chi đinh bon pho tong thong, gom Boghdadi va Abdel Hakim Amer cho Ai Cap va Sabri al-Assali va Akram El-Hourani cho Syria. Hien phap 1958 đuoc thong qua.
Mac du Nasser cho phep cac cuu đang vien Ba'ath đuoc giu cac vi tri chinh tri quan trong nhung nhung nguoi nay khong bao gio vuon len cac vi tri cao nhu nguoi Ai Cap. Suot hai mua đong xuan hai nam 1959-1960, Nasser tu loai tru nguoi Syria khoi cac vi tri quan trong co tam anh huong, đon cu vi du 7/13 vi tri trong Bo Cong nghiep Syria thoi đo la do nguoi Ai Cap nam giu.
Tai Syria, ngay cang co nhieu su chong đoi lien minh voi Ai Cap. Cac quan chuc quan đoi Syria cam gian viec phai lam thuoc cap cua cac quan chuc nguoi Ai Cap. Cac bo lac nguoi Bedouin o Syria con nhan tien tu A Rap Xe Ut voi cam ket khong trung thanh voi Nasser. Them vao đo, cong cuoc cai cach ruong đat kieu Ai Cap gay oan han trong long dan Syria do đa lam ton hai nen nong nghiep cua ho. Luc luong cong san bat đau thu hut them tam anh huong, trong khi gioi tri thuc đang Ba'ath tung ung ho lien minh Ai Cap-Syria thi nay phan đoi he thong chinh tri đoc đang. Nasser khong tai nao đoi pho đuoc het cac van đe boi Syria van la moi me đoi voi ong, va thay vi chi đinh nguoi Syria lanh đao Syria thi ong lai giao trach nhiem nay cho Amer.
Tai Ai Cap, tinh hinh co kha quan hon. Toc đo tang tong san pham quoc dan đat muc 4,5%; cong nghiep tang truong manh. Nam 1960, tong thong quoc huu hoa bao chi Ai Cap va bien chung thanh cai loa truyen truyen cua rieng ong.


Quan he ngoai giao Cong hoa A Rap Thong nhat đuoc xem la nguy co to lon đoi voi Jordan. Syria đuoc cho la noi dung duong nhung nguoi Jordan đang bay muu chong lai Vua Hussein. Trong khi đo, Ai Cap lai đang la mot quoc gia thu đich voi su can du cua phuong Tay vao khu vuc. Cach ma Hussein dung đe đap tra la đe xuat voi Faisal II cua Iraq cung thanh lap mot lien minh Jordan-Iraq đe lam đoi trong voi Cong hoa A Rap Thong nhat. Noi dung cua thoa thuan nay la thanh lap mot bo chi huy quan su chung giua hai nuoc, co ngan sach quan su chung, trong đo 80% se do Iraq đong gop con 20% la do Jordan đong gop. Ngoai ra, quan linh hai quoc gia cung se đuoc trao đoi.
Tai nuoc lang gieng Liban, Tong thong Camille Chamoun - đoi thu cua Nasser - to ra lo lang truoc su thanh lap Cong hoa A Rap Thong nhat. Cac phe phai ung ho Nasser tai Liban (chu yeu gom dan Hoi giao va Druze) bat đau đung đo voi nhung tin đo Cong giao Maronite nhin chung ung ho Chamoun, gay ra cuoc noi chien Liban lan thu nhat vao thang 5 nam 1958. Mac du Nasser khong them muon gi Liban khi xem đo la mot truong hop đac biet nhung ong cam thay can phai ho tro nhung nguoi ung ho ong bang cach cung cap tien, vu khi hang nhe va huan luyen si quan cho quan cua Abdel Hamid Sarraj. Ngay 14 thang 7 nam 1958, cac quan chuc quan đoi Iraq tien hanh đao chinh lat đo vuong trieu Iraq ma moi vua truoc đo đa thanh lap Lien bang A Rap voi Jordan. Nasser tuyen bo cong nhan chinh phu moi nay, đong thoi phat bieu rang "moi cuoc tan cong nham vao Iraq cung bi xem nhu hanh đong tan cong Cong hoa A Rap Thong nhat". Ngay hom sau, thuy quan luc chien Hoa Ky đo bo len Liban trong khi luc luong đac nhiem Anh đo bo len Jordan nham ngan cac quoc gia nay roi vao tay cac luc luong ung ho Nasser. Đoi voi Nasser, Cach mang 14 thang 7 đa mo đuong tien toi chu nghia dan toc A Rap. Dau cho phan đong cac thanh vien trong Hoi đong Chi huy Cach mang Iraq muon sap nhap Iraq voi Cong hoa A Rap Thong nhat nhung tan Tong thong Abdel Karim Qasim lai phan đoi đieu nay. Tac gia Said K. Aburish cho rang trong so cac ly do cua viec nay, co nguyen nhan do Nasser đa tu choi hop tac cung nhu khuyen khich voi luc luong đao chinh mot nam truoc, va lai Qasim xem Nasser la moi đe doa cho quyen luc tuyet đoi cua ong tai Iraq.
Thang 7 nam 1958, Chinh phu Hoa Ky thuyet phuc Chamoun khong ra tranh cu nhiem ky hai, mo đuong cho Fuad Chehab tro thanh tong thong moi cua Liban. Khi Nasser va Chehab gap nhau tai bien gioi Liban-Syria, Nasser giai thich rang ong khong bao gio muon thong nhat voi Liban, nhung chi khi Liban khong bien thanh can cu chong Cong hoa A Rap Thong nhat. Ket qua ma cuoc gap nay mang lai la su cham dut cuoc khung hoang Liban, trong đo Nasser ngung ho tro nhung nguoi ung ho ong va Hoa Ky đat ra han chot cho viec rut quan khoi khu vuc.
Ban đau, Iraq chinh la quoc gia danh nhieu ung ho nhat cho Cong hoa A Rap Thong nhat. Nuoc nay tung tim cach gia nhap lien minh trong giai đoan 1960-1961 va sau đo se la tai thong nhat voi lien minh sau nam 1963 voi viec đe xuat tai thanh lap Cong hoa A Rap Thong nhat gom ba nuoc Ai Cap, Iraq va Syria. Mot la co moi cung ra đoi voi ba ngoi sao tuong trung cho ba nuoc hop thanh lien minh. Tuy nhien, lien minh nay đa khong thanh hinh. Du vay, Iraq van tiep tuc dung la co ba ngoi sao va ve sau bien no thanh quoc ky cua đat nuoc minh.


Quoc ky Quoc ky Cong hoa A Rap Thong nhat dua tren Co giai phong Ai Cap co tu Cach mang Ai Cap 1952 nhung co hai ngoi sao đe tuong trung cho hai phan cua Cong hoa. Hien đay van la quoc ky Syria. Nam 1963, Iraq thong qua quoc ky co hinh thuc tuong tu voi ba ngoi sao nham the hien mong muon cua Iraq la gia nhap Cong hoa A Rap Thong nhat.


Quoc huu hoa Thang 6 nam 1960, Nasser co gang mo ra cuoc cai cach kinh te nham đua kinh te Syria đi đung huong voi khu vuc nha nuoc chiem chu đao o Ai Cap. Khong may, nhung thay đoi nay khong giup đuoc gi nhieu cho ca hai nen kinh te. Thay vi đay manh khu vuc tu nhan phat trien thi Nasser lai lao vao mot lan song quoc huu hoa chua tung co tien le o ca Syria va Ai Cap. Viec nay bat đau vao thang 7 nam 1961 ma khong thong qua tham van y kien cua cac quan chuc kinh te đung đau o Syria. Nguyen nganh buon ban vai bong cung nhu tat ca doanh nghiep xuat nhap khau đeu roi vao tay chinh phu. Ngay 23 thang 7 nam 1961, Nasser thong bao quoc huu hoa ngan hang, cong ty bao hiem va moi nganh cong nghiep nang. Ong cung mo mang cac nguyen tac cong bang xa hoi cua minh. Dien tich đat đai toi đa ma mot nguoi đuoc nam bi giam tu 200 xuong con 100 feddan. Lai suat đoi voi nong dan giam manh đen noi gan nhu la 0 o mot so truong hop. Tat ca cac thu nhap tren 10.000 bang đeu phai chiu thue 90%. Nguoi lao đong đuoc phep cu đai dien trong cac ban quan tri. Ho cung co quyen huong 25% loi nhuan cua doanh nghiep. So gio lao đong binh quan moi ngay giam tu tam gio xuong thanh bay gio trong khi luong van giu nguyen.


Sup đo Mac du kinh te gap nhieu kho khan nhung nguyen do thuc su dan đen su cao chung cua Cong hoa A Rap Thong nhat la do Nasser khong co kha nang tim ra mo hinh he thong chinh tri thich hop cho che đo moi. Nasser mien cuong trong viec chia se quyen luc chinh tri. Mac du Amer cho phep mot so su tu do hoa ve kinh te nham xoa diu gioi doanh nhan Syria nhung tro gian lan cua ong trong nhung cuoc bau cu Lien minh Quoc gia (đang đoc quyen, thay the cho Ba'ath voi su tro giup cua Đai ta Abdul Hamid Sarraj - mot si quan Syria co cam tinh voi Nasser - đa choc đien cac vi lanh đao Ba'ath. Ba'ath chi thang 5% tong so ghe tai cac uy ban cap cao, trong khi cac đang bao thu truyen thong lai gianh đa so. Sarraj đuoc chi đinh lam nguoi đung đau Lien minh Quoc gia o Syria, va đen mua xuan nam 1960 thi len thay Amer đe giu chuc trong Hoi đong Hanh phap Syria. Thoi Sarraj, Syria bi cai tri boi luc luong an ninh tan bao co nhiem vu đan ap moi su chong đoi che đo.
Su kiem soat to lon đang gia tang trong khu vuc cong đuoc song hanh cung viec thuc đay tap quyen hoa. Nasser bai bo chinh quyen đia phuong đe thay bang mot chinh quyen trung uong. Chinh quyen nay đieu hanh tu Damas tu thang 2 đen thang 5 va đieu hanh tu Cairo trong nhung thang con lai cua nam. Sarraj đuoc thuyen chuyen đen Cairo, va tai đay ong nay nhan ra rang minh chi con nam rat it thuc quyen. Ngay 15 thang 9 nam 1961, Sarraj tro ve Syria va tu chuc vao ngay 26 thang 9 cung nam. Do khong con bat ky đong minh than can nao đe giam sat Syria nen Nasser khong thay đuoc tinh trang nao đong ngay cang gia tang trong quan đoi. Ngay 28 thang 9, mot nhom si quan tien hanh đao chinh va tuyen bo Syria đoc lap khoi Cong hoa A Rap Thong nhat. Mac du nhung nguoi cam đau cuoc đao chinh to ra san sang thuong luong tai lap lien minh voi cac đieu kien ma theo ho la đat Syria ngang bang voi Ai Cap, nhung Nasser tu choi thoa hiep. Ban đau ong đinh gui quan toi lat đo che đo moi nhung đa bo y nay tu sau khi nguoi ta bao cho ong rang đong minh Syria cuoi cung cua ong đa bi đanh bai. Trong nhung bai phat bieu sau vu đao chinh, Nasser tuyen bo ong se khong bao gio tu bo muc đich thong nhat toan bo A Rap, mac du tu đo ve sau ong khong con đat đuoc thang loi huu hinh nao tren con đuong thuc hien muc đich nay nua.


Xem them Chu nghia Lien A Rap
Hop chung quoc A Rap (1958–1961) - Ai Cap, Syria va Vuong quoc Mutawakkilite Yemen
Lien bang A Rap (1958) - Vuong quoc Iraq va Jordan
Lien bang Cong hoa A Rap (1972–1977) - Libya, Ai Cap, Sudan va Syria
Xam luoc Kuwait (1990-1991) - Iraq, Kuwait
Lich su Ai Cap hien đai
Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat


Tham khao = Chu thich =


= Sach =
Aburish, Said K. (2004), Nasser, the Last Arab, New York: St. Martin's Press, tr. 151, ISBN 0-31-228683-X
Palmer, Monte (1966), The United Arab Republic: An Assessment of Its Failure, quyen 20, Middle East Journal, tr. 50–67
Podeh, Elie (1999), The Decline of Arab Unity: The Rise And Fall of the United Arab Republic, Sussex Academic Press, ISBN 1-84519-146-3
Stephens, Robert (1971), Nasser: A Political Biography, New York: Simon and Schuster, ISBN 0-14-021687-1


Lien ket ngoai Cong hoa A Rap Thong nhat, Encyclopedia.com (tieng Anh)
Syria: A Country Study (tieng Anh)