Đieu Thuyen (tieng Trung: 貂蟬; binh am: diao chan), thuong phien am la Đieu Thuyen, la mot my nhan xinh đep noi tieng xuat hien trong truyen thuyet dan gian Trung Hoa. Nhan vat nay đuoc biet đen rong rai bat nguon tu tieu thuyet Tam Quoc dien nghia do La Quan Trung hu cau dua tren nhung truyen thuyet dan gian.
Voi sac đep đuoc vi nhu Be nguyet (閉月; khien trang phai then ma nap sau may), nang đuoc xem la mot trong Tu đai my nhan Trung Hoa trong van hoa Trung Quoc thoi ky đuong đai. Du đuoc cho la nhan vat hu cau tu tieu thuyet da su, nhung hinh tuong Đieu Thuyen van đuoc van hoa dan gian tran trong va luu giu, đuoc đuc ket tai hien lai trong cac cau chuyen lien quan đen Đong Trac va La Bo trong van hoa Trung Hoa, pho bien qua hi kich goi Phung Nghi đinh (凤仪亭).
Voi sac đep va tai nang kheo leo cua minh, theo tinh tiet cua tieu thuyet, Đieu Thuyen đa vi muon bao đap cong on nuoi duong cua cha nuoi Vuong Doan ma nguyen lam cho banh xe lich su phai đoi huong khi khien Đong Trac bi giet boi Lu Bo vi gianh giat nang. Dan gian ton sung nang nhu mot nguoi co that, cho rang nang ten Nham Hong Xuong (任红昌) đuoc cho la xuat xu tu trong vo kich mang ten "Lien hoan ke", con gai mot nhac ky kep hat, nguoi o Lam Thao, Đinh Tay, Cam Tuc, co thuyet la o Han Chau, Son Tay, lai cho la Me Chi, Thiem Tay. Mot so noi lai cho rang nang chinh la vo truoc cua Tan Nghi Loc, tuc Đo Tu Nuong (杜秀娘), me cua Tan Lang. Cu nhu the, hinh tuong Đieu Thuyen tro nen bat tu trong van hoa dan gian Trung Hoa./.


Khao chung Theo Tam quoc chi, phan La Bo truyen do Tran Tho chu bien, khong co nhac toi bat cu ai ten Đieu Thuyen ma chi co đe cap: "Trac thuong goi Bo vao trong cac, Bo cung thi ty cua Trac len tu thong. Sau so su viec phat giac, tam khong tu an". Tuy nhien, lich su co ghi lai rang Lu Bo co tu thong voi mot thi ty cua Đong Trac, nhung su sach khong co ghi chep lai ten cua nang.
Ve sau, co nguoi thoi nha Thanh la Binh Bo Thanh, o Tieu Te Ha thuyet bai (小栖霞说稗) noi rang tac pham Khai Nguyen chiem kinh thoi Đuong, cuon 33, đe muc Me hoac con gai Pham Tu (Huynh hoac Pham Tu nu chiem) phan chu thich ghi lai trong sach Han Thu thong chi (漢書通志) co cau: "Tao Thao chua đac chi, truoc du Đong Trac, tien Đieu Thuyen đe me hoac". Tuy nhien, sach Han Thu thong chi đa that truyen, con khi tra trong Khai Nguyen chiem kinh lai khong he co dong nao nhu vay.


Hinh tuong nghe thuat Mot tap khuc thoi nha Nguyen ten Cam Van đuong Am đinh lien hoan ke, co noi đen nhan vat Đieu Thuyen, đuoc cho la xuat hien som nhat. Theo tap khuc, Đieu Thuyen von la nguoi Son Tay, la con gai Nham Ngang (任昂), tieu tu Hong Xuong (紅昌), do vao hau cung cua Han Linh Đe, nang nhan mot chuc quan goi đieu thuyen, do vay moi co ten goi nhu vay.
Tac pham Tam quoc chi binh thoai khuyet danh thoi Nguyen gom 3 cuon, đuoc đanh gia la mot trong nhung tac pham lon thoi Nguyen, la mot trong nhung nguon tu lieu chinh đe La Quan Trung sang tac nen Tam quoc dien nghia. Trong tac pham nay, Đieu Thuyen ho Nham, tieu danh Đieu Thuyen, la nguoi Lam Thao, Đinh Tay, nguyen phoi the tu cua La Bo khi ca hai con o que. Ve sau ly tan, Đieu Thuyen tro thanh ty nu cho Vuong Doan. Biet đuoc than phan cua nang, Vuong Doan ben mo tiec yet kien Thai su Đong Trac, khien Đieu Thuyen bi Trac si me, mat khac Vuong Doan lai sap xep đe Đieu Thuyen va La Bo tuong phung, hua hen ngay ca hai nguoi đoan tu. Đem sau, Vuong Doan đua Đieu Thuyen đen nha Đong Trac, lam cho Trac nghi Doan hien Đieu Thuyen cho minh, nen an ai mot đem. La Bo nghe tin gian tim mat, ben đem binh khi đen giet Đong Trac.
Trong tieu thuyet Tam quoc dien nghia, La Quan Trung đa dua vao nhung yeu to co san ma sang tao nen nhan vat Đieu Thuyen ma ngay nay biet đen nhieu nhat. Trong tieu thuyet, Đieu Thuyen la mot thieu nu thuoc tang lop no le, chang may đa mo coi cha me tu nho nen ban minh vao trong cung hau ha. Ve sau do loan Thap thuong thi, nang ta ben tron thoat đuoc ra khoi cung, cuoi cung xin vao hau trong phu nha Tu đo Vuong Doan - mot đai than quyen cao chuc trong trung thanh voi nha Han. Trong luc đo, mot mat an phan song trong phu, mot mat chung kien chu nhan la Vuong Doan ngay đem lo lang vuong trieu nha Han bi Đong Trac thao tung, khien Đieu Thuyen cam thay chanh long. Mot đem, Đieu Thuyen o duoi anh trang dang huong cau nguyen troi cao, nguyen vi chu nhan lo lang. Vuong Doan tinh co nhin thay, lai thay nhan sac cua Đieu Thuyen đong long nguoi, Vuong Doan ben cam đong nhan nang lam con nuoi va bay to xin Đieu Thuyen thuc hien ke sach đuoc ong goi la Lien hoan My nhan ke (连环美人计), muc đich khien Đong Trac va La Bo tu diet.
Ke sach nay chinh la khien hai cha con bat bai Đong Trac cung La Bo tro mat nhau, tu đo moi co co hoi chan hung trieu Han. Đe thuc hien ke sach nay, mot mat Vuong Doan dang Đieu Thuyen cho La Bo, hua se đinh hon voi y, nhung sau đo lai len moi Đong Trac đen nha khien Trac me man Đieu Thuyen, nhan đo Vuong Doan kheo leo "chu đong" ung thuan đua Đieu Thuyen lam thiep cho Trac. Vuong Doan cung het suc cham chu su yeu mi cua Đieu Thuyen, day nang mot mat to ve yeu quy Đong Trac, nhung khi đen voi La Bo thi lai ra suc quyen ru, khi đen cao trao thi La Bo chiu khong noi đa kich giet luon Đong Trac vi muon cuop lay Đieu Thuyen tu tay Đong Trac. Sau đo, Tam Quoc dien nghia khong noi ro ket cuc cua Đieu Thuyen, chi biet nang đuoc La Bo cuoi lam thiep, tinh cam cua hai nhan vat nay cung đuoc cho la rat muc khang khit va sau khi La Bo bi Tao Thao diet thi hoan toan bat vo am tin.
The nhung khong kho đe nhan thay, La Bo rat yeu thuong Đieu Thuyen, tham chi con khong ngan ngai sat hai cha nuoi đe co đuoc nguoi đep.
Đieu Thuyen sau đo cung chap nhan đi theo La Bo, cung nhan vat nay trai qua muon van gian kho trong thoi ky loan lac, chua bao gio "tham phu phu ban", cang chua bao gio co lay nua loi oan han.
Chi tiec rang La Bo vong mang trong thoi loan the, con Đieu Thuyen ve sau cung chang ro tung tich.
Mot điem vua đang khen nhung cung rat đang so o my nhan nay. Đo la viec Đieu Thuyen vo cung trong tinh nghia.
Nam xua, nang vi bao đap an tinh cua Vuong Doan ma chap nhan tham gia vao "Lien hoan ke", hy sinh ban than đe quyen ru Đong Trac va La Bo.
Sau khi thay La Bo lieu linh giet chet nghia phu vi minh, Đieu Thuyen lai cam đong ma san long đi theo nhan vat nay du biet rang se phai chiu đung muon van gian kho, hiem nguy. Tat ca nhung đieu nay cho thay, Đieu Thuyen von rat thong minh, khon ngoan nen moi co the lua doi ca Đong Trac, La Bo va song ben canh ho.
Hon nua, ca Đong Trac va La Bo đeu la nhung đoi thu đang gom cua Tao Thao, vay ma ca hai nguoi nay it nhieu đeu vi su xuat hien cua Đieu Thuyen ma dan toi ket cuc tham hai.
Nguoi đoi thuong noi, phu nu suy nghi chu đao, can than đuong nhien co the nghi ra nhung phuong an tac chien hoan my, nhu Đieu Thuyen khong can ton mot mui ten vien đan nao cung co the đanh bai La Bo anh hung vo đich va Đong Trac quyen luc ngut troi.
Nhung nao ngo my nhan suy tinh ky cang nhu vay, cung chi la hoan thanh nhiem vu nhu mot quan co trong tay nguoi đan ong, lieu đieu nay co lien quan đen ban than ho khong? La Bo tuong mao đuong hoang đa tung hai qua Đieu Thuyen chua? Đong Trac quyen luc ngut troi đa tung đoi xu te bac voi my nhan chua? Tai sao lai lay mang cua ho? Đac biet lay sac đep me hoac nguoi khac, lay tinh cam đe giet nguoi, cho du vi bat cu muc đich gi, đeu the hien su khong cong bang.
Sau thoi Tam Quoc khong the nao tim đuoc dau vet cua Đieu Thuyen. Đen ngay ca tac gia cung khong the tim đuoc mot nguoi phu nu xinh đep co tam hon gian đon (de dang mac lua cha nuoi) lai vua co nhieu muu ke (du dung lien hoan ke), sau khi chi co the tao ra mot hinh tuong hoan my, roi lai đau kho bo do sang mot ben.
Hinh tuong Đieu Thuyen ngay nay thuc chat chi la hinh anh hu cau cua La Quan Trung, khong đuoc xac nhan trong su sach. Le Đong Phuong nhan manh vao vu viec La Bo giet Đong Trac: Nguoi a hoan cua Đong Trac ma La Bo tu thong co phai chinh la Đieu Thuyen trong Tam quoc dien nghia hay khong, chuyen ay hoan toan khong quan trong; đieu quan trong la La Bo đa giet Đong Trac co su xui giuc cua Vuong Doan.


Van tho ca ngoi Nhan sac cua Đieu Thuyen, sau hinh tuong tu Tam quoc dien nghia đa tro nen my le hoa. Mot đem, Đieu Thuyen o phia sau hoa vien bai nguyet, bong nhien gio nhe thoi toi, mot khoi may bay khien vang trang bi che mat. Vuong Doan vi muon tuyen duong net đep cua con nuoi tuyet voi the nao, gap nguoi lien noi, con gai ta cung anh trang sanh bang, anh trang so khong lai, chay nhanh tranh o mat sau đam may. Boi vay, Đieu Thuyen đuoc moi nguoi xung la Be nguyet.
Co bai hat ca ngoi ve đep cua Đieu Thuyen:

Lai co nguoi ta canh Đong Trac me say tieng đan, giong hat, anh mat va ve xuan cua nang:

Đo la khi: "Rem chau vua cuon len, thi Đieu Thuyen nhe nhe got hai buoc ra, xiem y thuot tha, minh lieu uyen chuyen mua truoc rem chau nhu tien nu nhap đong. Đieu Thuyen lai hat. Nang vua cam phach go nhip cat giong ca. Giong trong nhu oanh keu, cao nhu hac goi, khi tram khi bong thanh thot nhu rot vao tai, ma huyen huyen ao ao lam me hon tuc khach"
Trong Thanh Than Ngoai Thu, Mao Ton Cuong viet ve Đieu Thuyen nhu sau:

"Muoi tam lo quan chu hau khong giet noi Đong Trac, ma mot thieu nu đao to lieu yeu nhu Đieu Thuyen lai giet đuoc Trac. Ba anh em Luu, Quan, Truong hung liet khong thang noi La Bo, ma chi mot nang Đieu Thuyen thang đuoc. Oi, lay chan chieu lam chien truong, lay son phan lam khoi giap, lay may ngai lam cung no, lay nuoc mat nung niu lam ten đan, lay loi tinh tu ngot ngao lam chien luoc muu co. Xem the thi cai ban lanh cua "nu tuong quan" qua la tuyet cao cuong, đang so thay!"


Hinh anh Đien anh hinh tuong = San khau kich =


= Phim truyen hinh =


= Đien anh =


= Tai Đieu Thuyen =
Trong bo phim chuyen ngoai chinh su Te tuong Luu gu co nhan vat Tai Đieu Thuyen, đo la lay cam hung tu nang Đieu Thuyen trong Tam Quoc dien nghia nay vay.


= Tro choi =
Dynasty Warriors
Romance of the Three Kingdoms
The Legend of Three Kingdoms
Vuong gia vinh dieu
Lien Quan
Tower of Saviors
Cong thanh xung đe


Xem them Tam quoc dien nghia
La Bo
La Quan Trung
Vuong Doan
Tu đai my nhan


Tham khao Cam Van đuong Am đinh lien hoan ke
Tam quoc chi
Tam quoc dien nghia


Chu thich