Emma Martina Luigia Morano (29 thang 11 nam 1899 – 15 thang 4 nam 2017) la mot nguoi phu nu Y tho 117 tuoi va 137 ngay, tung giu danh hieu nguoi cao tuoi nhat the gioi va la nguoi con song sot cuoi cung đuoc ghi nhan tu khi sinh vao nhung nam 1800.
Ba cung la nguoi Y cao tuoi nhat lich su; nguoi chau Au lon tuoi thu hai, đung sau nguoi phu nu quoc tich Phap Jeanne Calment; va nam trong 5 nguoi lon tuoi nhat đuoc cong nhan tren the gioi.


Thoi tho au Emma Martina Luigia Morano sinh ngay 29 thang 11 nam 1899 tai Civiasco, Vercelli, Piedmont, Y. Ba la con ca trong so tam nguoi con (5 nguoi con gai va 3 nguoi con trai) cua gia đinh Giovanni Morano va Matilde Bresciani. Gia đinh cua ba co tuoi tho cao: me ba, cung mot nguoi di va mot vai anh chi em đeu cham moc 90 tuoi; mot trong so nhung nguoi chi cua ba, Angela Morano (1908 –2011), qua đoi khi đa 103 tuoi.
Luc con nho, ba chuyen tu Sesia Valley toi Ossola vi cong viec cua cha, nhung khi hau tai đo đoc hai toi muc mot nha vat ly hoc đa khuyen ho nen chuyen toi vung đat de chiu hon đe song. Ba đinh cu tai Pallanza, canh Ho Maggiore cung gia đinh cho đen het đoi. Thang 10 nam 1926, ba ket hon voi Giovanni Martinuzzi (1901 – 1978). Ba ha sinh đua con duy nhat nam 1937 nhung đua be qua đoi khi moi 6 thang tuoi. Cuoc hon nhan cua ho khong hanh phuc; nam 1938, Morano ly than voi chong va đua ong ra khoi nha; du vay, ho van con ket hon cho toi luc ong mat vao 1978.


Sau nay Đen 1954, Morano lam viec cho Maioni Industry, mot xuong det đay trong khu pho. Ba sau đo lam viec tai quan an cua truong Collegio Santa Maria tai Pallanza, cho đen luc ve huu nam 75 tuoi.
Morano van song mot minh cho đen sinh nhat lan thu 115. Khi đuoc hoi ve bi quyet song lau, ba chia se minh chua bao gio dung chat gay nghien, thuong an 3 qua trung moi ngay, đoi luc uong mot coc ruou brandy tu lam va an chocolate, nhung hon het la phai lac quan ve tuong lai. Ba nghi rang su truong tho cua minh la do thoi quen an kieng voi trung tuoi va song đoc than.
Nam 2011, Morano nam trong qua trinh nghien cuu toan cau ve bi quyet song lau cua George Church tai Đai hoc Y Harvard. Thang 12 cung nam, ba đuoc Tong thong Y Giorgio Napolitano trao Huan chuong cua Cong hoa Y.
Morano tro thanh nguoi song tho nhat tai Y va chau Au sau khi Maria Redaelli qua đoi vao ngay 2 thang 4 nam 2013. Trong sinh nhat lan thu 114, ba gop mat trong mot buoi phong van tren truyen hinh. Trong sinh nhat lan thu 116, Morano nhan đuoc loi chuc mung cua Giao hoang Phanxico.
Ba vuot qua Venere Pizzinato vao thang 8 nam 2014 va Dina Manfredini hoi thang 8 nam 2015 đe tro thanh nguoi Y cao tuoi nhat. Ngay 13 thang 5 nam 2016, sau khi nguoi phu nu quoc tich Hoa Ky Susannah Mushatt Jones qua đoi, Morano tro thanh nguoi cao tuoi nhat the gioi, cung la nguoi con song sot cuoi cung tu nhung nam 1800. Ngay 29 thang 7 nam 2016, ba đuoc Sach ky luc Guinness trao giay chung nhan nguoi cao tuoi nhat con song. Hoat đong an mung le sinh nhat lan thu 117 cua ba, vao ngay 29 thang 11 nam 2016, đuoc truyen tiep tai Y.


= Qua đoi =
Morano mat tai tu gia o Verbania, Y vao ngay 15 thang 4 nam 2017, khi đa 117 tuoi. Toi luc nay, ba la nguoi song tho nhat va nam trong so 5 nguoi cao tuoi nhat tung đuoc ghi nhan trong lich su. Ba đuoc cong nhan la nguoi song sot cuoi cung tu nhung nam 1800, voi so tuoi xac nhan đoc lap. Khi nguoi phu nu đuoc xem đa song qua ba the ky nay qua đoi trong trung tuan thang 4 nam 2017, the gioi đa khong con nguoi cua the ky 19 con song nua. Nhom Nghien cuu Tuoi gia (GRG) co tru so o My cho biet nguoi cao tuoi nhat hien nay tren the gioi sau Emma la mot phu nu nguoi Jamaica ten Violet Brown sinh ngay 10-3-1900, tuc hien đa hon 117 tuoi (chinh xac la 117 tuoi 1 thang 6 ngay).


Xem them Tuoi tho (nguoi)


Ghi chu Lien ket ngoai The gioi khong con nguoi cua the ky 19


Tham khao