Konstantinos XI Palaiologos, Latinh hoa la Palaeologus (tieng Hy Lap: Κωνσταντινος ΙΑ' Δραγασης Παλαιολογος (Serbia: Константин Палеолог Драгаш), Konstantinos XI Dragases Palaiologos; 1404 - 1453) la vi Hoang đe cuoi cung cua Đe quoc Byzantine (đoi luc con đuoc xem la vi Hoang đe La Ma cuoi cung), đong thoi con la thanh vien cua Nha Palaiologos, tri vi tu nam 1449 toi 1453. Ong đa tu tran trong tran chien cuoi cung voi Đe quoc Ottoman nham bao ve kinh thanh Constantinopolis. Ong sau nay tro thanh nhan vat huyen thoai trong cau chuyen dan gian cua Hy Lap la "Hoang đe Cam Thach", nguoi muon thuc tinh va khoi phuc lai Đe quoc va Constantinopolis tu nguoi Tho. Cai chet cua Konstantinos đanh dau su cao chung cua Đe quoc Đong La Ma, đe quoc đa cai tri nua phia Đong suot 1000 nam (980 nam) sau khi Đe quoc Tay La Ma diet vong.


Tieu su = Gia đinh =
Konstantinos sinh vao ngay 8 thang 2 nam 1404 tai Constantinopolis. La nguoi con thu tam trong so muoi nguoi con cua vua Manuel II Palaiologos voi Hoang hau Helena Dragas xu Serbia, con gai cua Hoang than xu Serbia Konstantinos Dragas. Ong cuc ky thuong yeu me minh va đa them ho Dragases cua ba cho trieu đai ke tuc cua rieng minh mot khi ong len ngoi Hoang đe. Phan lon suot thoi tho au Konstantinos song tai Constantinopolis duoi su trong nom cua cha me ong. Trong thoi gian nguoi anh trai cua ong vang mat o Y, Konstantinos đa đam nhan chuc nhiep chinh tai Constantinopolis tu nam 1437 đen 1440.


= Vua xu Morea =
 
Thang 10 nam 1443, Konstantinos đuoc phong lam Cong tuoc xu Morea (ten thoi Trung Co cua ban đao Peloponnesus), cai tri trong mot phao đai va cung đien o Mistra. Vao thoi điem đo, Mistra la mot thi tran đuoc cung co chac chan va con đuoc goi la Sparta hoac Lacedaemon do no nam o noi tuong đong voi thanh pho co đai xa xua, đong thoi con la mot trung tam nghe thuat va van hoa co the sanh voi Constantinopolis.
Sau khi len ngoi, Konstantinos tiep tuc cung co viec phong ngu Morea, bao gom ca viec xay dung lai mot buc tuong thanh bang ngang qua Eo đat Corinth đuoc goi la "Hexamilion" (dai sau dam) theo loi đe nghi cua Plethon, mot hoc gia noi tieng va la thay giao cua ong. 
He nam 1444, Konstantinos mang quan xam chiem Cong quoc Athena goc Latin tu Morea, nhanh chong chinh phuc đuoc Thebes va Athena, buoc Cong tuoc Florentine phai tien hanh cong nap hang nam cho ong. Lanh đia nay do Nerio II Acciaioli cai tri, mot chu hau cua Sultan thuoc Đe quoc Ottoman.
Nguoi Tho, cam thay that vong tu no luc cua nguoi Hy Lap nham banh truong tu vung Morea vao trung tam Hy Lap bat đau chuan bi binh ma xam chiem. Mua thu nam 1446, vi Sultan von đa thoai an la Murad II đa dan đau mot đoi quan khoang 50-60.000 nguoi tien vao Hy Lap đe đat dau cham het cho nhung tham vong cua Konstantinos. Muc đich cua ong khong nham chinh phuc xu Morea ma la đe day cho nguoi Hy Lap va vua cua ho mot bai hoc trung phat. Konstantinos va nguoi anh Thomas cua ong đa doc suc vao mot cuoc tan cong o Hexamilion, noi ma quan Tho đang xam pham vao ngay 27 thang 11 nam 1446.
Trong khi cac buc tuong thanh co the to chuc chong lai cac cuoc tan cong thoi Trung co, Sultan Murad lai su dung cac khau sung than cong ban pha du doi đe ho tro cho binh si ho tong nhung khi cu vay thanh thong thuong va mang theo thang may, sau mot hoi kich chien ac liet thi hau nhu tuong thanh Hexamilion roi vao tinh trang đo nat va hoang tan vao ngay 10 thang 12. Konstantinos va Thomas voi vang dan gia quyen bo thanh chay tron thi xu Morea bi quan Ottoman chiem ngay tuc khac. Đieu nay đat dau cham het cho no luc cua Konstantinos nham mo rong lanh tho cong quoc cua ong.


= Hon nhan =
Konstantinos XI co hai lan ket hon: lan đau tien vao ngay 1 thang 7 nam 1428 voi Theodora Tocco, chau gai cua Carlo I Tocco xu Epirus, nguoi đa mat vao nam 1429; lan thu hai voi Caterina Gattilusio, con gai cua Dorino xu Lesbos, ba mat trong khi sinh con vao nam 1442. Vi vay ma Konstantinos khong co nguoi noi doi tu hai cuoc hon nhan nay.
Sau khi Konstantinos XI chinh thuc đang quang ngoi vi Hoang đe Byzantine vao nam 1451. Ong đa cu mot phai đoan duoi quyen George Sphrantzes toi hoi cuoi Mara Brankovic, con gai cua Quoc chu Đurađ Brankovic xu Serbia va cong chua Byzantine Irene Kantakouzene, ve sau tro thanh goa phu cua Murad II (Maria đa đuoc phep tro ve voi cha me cua ba o Serbia sau khi Murad mat). Loi cau hon đuoc su hoan nghenh cua cha ba la Đurađ Brankovic, nhung lai vap phai su phan đoi cua ban than Maria va ba đa the rang "neu Chua co the giai thoat ba tu tay cua ke vo đao co se song mot cuoc đoi đoc than va trinh nguyen cho phan đoi con lai cua minh". Vi vay ma loi cau hon that bai va Sphrantzes đa thu xep mot cuoc hon nhan khac voi mot cong chua đen tu Đe quoc Trebizond hoac Vuong quoc Gruzia. Cuoi cung ho đa chon mot vi cong chua Gruzia khong ro ho ten va la con gai cua George VIII. Konstantinos bat đau cac cuoc đam phan chinh thuc voi vua Gruzia, hai ben bat đau phai su gia sang tien hanh cong viec o Constantinopolis. Ket qua cuoc hon nhan đuoc chap nhan, vao mua xuan nam toi Sphrantzes nho neo toi Georgia đe mang co dau toi Constantinopolis, tuy nhien ke hoach cua Konstantinos bat thanh do su kien bi tham đot ngot xay ra vao nam 1453.


= Tri vi =

Du gap nhung kho khan trong va ngoai nuoc xay ra lien mien trong thoi ki tri vi cua Konstantinos XI đa len đen đinh điem trong su kien Constantinopolis that thu va Đe quoc Byzantine chinh thuc tieu vong, cac nguon su lieu đuong thoi đeu nhac đen Hoang đe Konstantinos voi tat ca su tran trong. Khi anh trai ong la Hoang đe Ioannes VIII Palaiologos mat vao nam 1449 ma khong co nguoi ke thua, đa xay ra cuoc tranh chap ngai vang giua Konstantinos va nguoi anh Demetrios Palaiologos. Demetrios co gang loi keo su ung ho tu phe đoi lap cua ong nham lien minh giua giao hoi Chinh Thong va Cong giao. Hoang hau Helena đong vai tro la nhiep chinh, đa ho tro cho Konstantinos. Ho keu goi Sultan Murad II cua Ottoman toi phan xu su bat đong nay.
Murad chon ung ho Konstantinos va vao ngay 6 thang 1 nam 1449, Konstantinos lam le đang quang trong mot thanh đuong o Mistra voi su tham gia cua giam muc đia phuong thay vi tai thanh đuong Hagia Sophia o Constantinopolis. Đay la mot viec hiem hoi nhung khong phai la chua co tien le đoi voi mot vi hoang đe nao lai phai lam le len ngoi o mot thanh pho cap tinh. Nguoi sang lap ra vuong trieu Palaiologos len ngoi o Nicaea thuoc Tieu A, John Cantacuzene tai Adrianople xu Thrace. Nhung ho tung co y nghi rang le đang quang nen đuoc to chuc lai tai Constantinopolis, do đich than Thuong phu cu hanh nghi le. Rieng Konstantinos đuoc xem la ngoai le. Vi Thuong phu luc ay la Gregory III, nguoi theo chu nghia hop nhat (xem Ly giao Đong-Tay) bi gioi tu si cua ong xa lanh. Konstantinos biet rang viec trao vuong mien tu Gregory nhu đo them dau vao lua cua su bat hoa ve ton giao o thu đo. Vi vay, Konstantinos cung đoan tuy tung va can than khoi hanh tren mot ham đoi Venice toi Constantinopolis vao ngay 12 thang 3 nam 1449.
Sultan Murad mat vao nam 1451 va nguoi con truong cua ong ta la Mehmed II len ke ngoi. Ngay sau đo, Mehmed II bat đau xuc tien cho viec chinh phuc Constantinopolis. Đap lai, Konstantinos doa se tha Hoang than Orhan, mot ke tranh gianh ngoi vi Ottoman, tru khi Mehmed đap ung mot so yeu cau cua ong. Bang cach nay, Mehmed coi Konstantinos đa vi pham thoa thuan đinh chien, vao mua đong nam 1451-1452, Mehmed cho nguoi xay dung Rumelihisari, mot phao đai tren mot ngon đoi o phia chau Au cua Bosporus, nam o phia bac thanh pho cat đut tuyen đuong lien lac voi Bien Đen o phia đong. Them vao đo xay them Anadoluhisarı, phao đai đoi dien voi Rumelihisari ve phia chau A, khien cho Đe quoc Ottoman nam toan quyen kiem soat đuong giao thong tren bien qua eo bien Bosporus. Đoi voi Konstantinos đo ro rang la hanh đong mo đau cho viec vay ham va ngay lap tuc bat đau to chuc phong ngu.
Truoc tien Konstantinos ha lenh huy đong tien bac cho viec du tru luong thuc cho cuoc vay ham sap toi va sua sang tuong thanh Theodosius đa qua cu ky, nhung nen kinh te ngheo nan khong cho phep ong tang cuong them quan binh can thiet đe giup ho chong lai đoi quan Ottoman đong đao. Khong con hy vong gi vao bat ky loai hinh vien tro quan su nao ca, Konstantinos XI keu goi phuong Tay tai xac nhan su hop nhat giua Giao hoi phuong Đong va Thien Chua giao La Ma đa đuoc ky ket tai Cong đong Florence, mot đieu kien ma Giao hoi Cong giao ap đat đoi voi bat ky viec cung cap su tro giup nao. Su hop nhat đa bi nhung nguoi thuoc phe chong hop nhat ("anthenotikoi") chi trich du doi trong đam than dan cua ong. Trong khi đo Loukas Notaras, Đai than chinh kiem chi huy quan su thuoc phai chong hop nhat ngay cang xa lanh Konstantinos. Cuoi cung, du mot so thanh bang thuong nghiep o mien bac Y đong y gui quan sang tro giup viec phong thu nhung su đong gop cua phuong Tay qua it oi so voi quan so va thuc luc cua Ottoman. Konstantinos buoc phai tim kiem su giup đo tu nhung nguoi anh em khac cua ong o Morea, khong may bat ky su tro giup ve mat quan su đeu bi quan đoi Ottoman ngan chan khi ho xam luoc ban đao vao nam 1452. Cuoc vay ham thanh pho bat đau vao mua đong nam 1452. Konstantinos voi luc luong tu ve khoang 60.000 cu dan va 7.000 quan cua ong phai đoi mat voi mot cuoc vay ham voi ca mot đao quan Tho đong đao, đuoc ho tro boi mot khi cu cong thanh tien tien do nha che tao sung rat gioi nguoi Hungary la Orban thiet ke.


= Cai chet =
 
Truoc khi bat đau cong ham, Mehmed II đa phai su gia đen cho Konstantinos XI, đe nghi se tha chet neu Hoang đe tu nguyen dang thanh quy hang nguoi Tho, voi loi hua hen đam bao van đe Konstantinos tiep tuc tri vi tai Mistra, theo loi cua su gia G.Sphrantzes thi Konstantinos đa gui thu hoi am lai nhu sau:

Giao ca thanh pho nay cho ngai đa vuot xa quyen han cua toi hoac bat cu ai song o đay, đoi voi tat ca chung toi, sau khi quyet đinh cung nhau tha chet chu khong chiu cui đau dang hang mot cach nhuc nha.

Konstantinos chi huy toan bo luc luong phong thu cua thanh pho va tham gia vao cuoc quyet chien cuoi cung ben canh binh si cua ong trong tuong thanh. Cung luc đo, ong dung ky nang ngoai giao đe duy tri su hop nhat can thiet giua luc luong Genova, Venice va Hy Lap. Vao ngay 29 thang 5 nam 1453, sau may gio cong pha du doi, toan bo thanh pho Constantinopolis roi vao tay quan Tho. Loi noi cuoi cung cua ong con đuoc ghi chep la "Thanh pho that thu va Tram van con song", sau đo ong coi bo hoang bao, vut het đo trang suc đe khong ai nhan ra roi thay y phuc binh linh tiep tuc chien đau ben canh tan quan con lai cho toi khi bi quan Tho xong vao giet chet.

Mot tai lieu gia ve cai chet cua Konstantinos đuoc su gia Tho Tursun Beg ghi chep lai vi ong la mot nhan chung trong cuoc vay ham đo, theo loi ong cho biet rang Hoang đe Konstantinos đa bi mot ten linh Tho cap bac azab đam chet trong khi co gang chay tron cung đoan tuy tung cua minh. Du theo mot so nguoi nhu Sphrantzes cho đo chi la mot cai co, ong la nguoi nghi ngo su that ve cau chuyen cua chinh Hoang đe ve sau đuoc nhan dang boi đoi ung mau tia cua ong va ban than ong bi bat đem ra xu tram va cai đau đuoc gui qua Tieu A đe quan Tho hop phap hoa chien thang, nhieu kha nang la nguoi Tho chua bao gio co the nhan biet thi the cua ong, khi Mehmed co suc tim kiem thi hai Konstantinos chi đe hoan tat chien thang vang doi cua minh.
Nguoi Tho mau chong cu binh si toi luc soat trong so nhung nguoi chet va cai xac tim thay đau tien đuoc cho la cua Hoang đe, mot thi the mang đoi vo bang lua voi mot con đai bang theu trong đo, rieng cai đau bi quan Tho chat ra mang đi dieu hanh xung quanh thu đo trong canh đieu tan. Tuy nhien, hanh đong nay cua quan Tho đa that bai trong viec thu phuc nhan tam dan chung Constantinopolis van con luyen tiec ong. Chi it; vi Hoang đe La Ma thu 88 đa song mot đoi tan trung bao quoc, it nhat la thoat khoi su kim kep cua Đe quoc Ottoman bang cai chet oanh liet va rang cuoi cung co nhieu kha nang thi the Konstantinos đuoc chon cat trong mot ngoi mo tap the cung voi nhung nguoi linh trung thanh cua minh.


Di san Truyen thuyet noi rang quan Tho tien vao thanh pho, mot thien su đen giai cuu ong roi bien ong thanh đa cam thach va đat trong mot hang đong duoi đat gan Cong Vang, noi ong cho đoi vi Vua tren nui tai sinh nham tai chinh phuc thanh pho cho nguoi Thien Chua giao.
Trong khi lam đai su tai Nga vao thang 2 nam 1834, Ahmed Pasha đa trao tang Sa hoang Nicholas mot so qua tang, bao gom mot thanh kiem nam ngoc đuoc cho la lay tu xac chet cua Konstantinos XI.
Konstantinos XI đuoc su dung đe tap hop nguoi Hy Lap trong cuoc chien tranh gianh đoc lap voi Đe quoc Ottoman. Đen Hoang đe đuoc coi la anh hung quoc gia tai Hy Lap. Trong cuoc chien tranh ban đao Balkan va Chien tranh Hy Lap - Tho Nhi Ky, duoi su anh huong cua Tu tuong Megali. Tai Hy Lap, ong đuoc coi nhu la su xac nhan pho bien cua loi tien tri huyen thoai ve nha Vua Cam Thach, nguoi se giai phong Constantinopolis va tai tao Đe quoc bi mat.
Di san Konstantinos Palaiologos van la chu đe pho bien trong van hoa Hy Lap. Nha soan nhac noi tieng đuong thoi Apostolos Kaldaras va Stamatis Spanoudakis đa viet mot khuc bi thuong ve Vua Cam Thach.


Phong thanh Mot so Giao hoi Chinh Thong giao Đong phuong va Cong giao Hy Lap đeu coi Konstantinos XI la mot vi thanh (hoac mot anh hung dan toc tu vi đao hoac nguoi ai quoc, (tieng Hy Lap: εθνομαρτυρας). Tuy nhien, Giao hoi Chinh Thong giao Hy Lap chua bao gio phong thanh cho ong.


Pha he Anh huong van hoa Hoang đe Konstantinos XI do Cahit Irgat đong vai trong bo phim Tho Nhi Ky nam 1951 Istanbul'un Fethi.
Recep Aktug đong vai Hoang đe Konstantinos XI trong bo phim Tho Nhi Ky nam 2012 Fetih 1453.


Chu thich Tham khao Roger Crowley, 1453: The Holy War for Constantinople and the Clash of Islam and the West. Hyperion, 2005; ISBN 1-4013-0850-3
Jonathan Harris, The End of Byzantium. Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
Donald M. Nicol, The Immortal Emperor. Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-46717-9
Donald M. Nicol, The Last Centuries of Byzantium. Cambridge University Press, 1993, 2nd edition. ISBN 0-521-43991-4
Murr Nehme, Lina (2003). 1453: The Fall of Constantinople. Aleph Et Taw. ISBN 2-86839-816-2.
Tu đien Oxford ve Byzantium, 1991.
Steven Runciman, The Fall of Constantinople, 1453. Cambridge University Press, 1965. ISBN 0-521-09573-5
Georgios Frantzes, Ioannes A. Melisseides, Rita Zavolea Melisseidou, " Ealo I Polis, To Chronico tes halose tes Konstantinoupoles " (Constantinople has Fallen. Chronicle of the Fall of Constatinople: Brief History of Events in Constantinople during the Period 1440-1453, Georgiou Frantzi, Ioannla mot. Melisseidis - translator: Ioannla mot. Melisseidis, Rita Zavolea Melissidou) 1998/2004, Ekd.Vergina, Athens. ISBN 9607171918 ISBN 139789607171917 (Worldcat, Biblionet)


Lien ket ngoai Great Martyr, the Emperor Blessed Constantine XI Paleologos Luu tru ngay 31 thang 12 nam 2006 tai Wayback Machine