Lo Tan (tieng Trung: 魯迅; binh am: Lu Xun, 25 thang 9 nam 1881 – 19 thang 10 nam 1936) la mot tri thuc canh ta noi tieng co anh huong lon đen van hoc Trung Quoc đuong thoi cung nhu sau nay.


Tieu su Lo Tan co nguyen danh la Chu Chuong Tho (周樟壽 - gian the 周樟寿), tu Thu Nhan (樹人), hieu Du Tai (豫才), Du Son (豫山), Du Đinh (豫亭), sinh ngay 25 thang 9 nam 1881 tai huyen Thieu Hung, tinh Chiet Giang trong mot gia đinh quan lai đa sa sut.
Cha ong la Chu Ba Nghi - 周伯宜 (1861–1896) đo tu tai nhung khong đuoc ra lam quan, bi benh mat som. Me cua ong la Lo Thuy - 鲁瑞 (1858–1943). Ba đa som co anh huong đen kha nang van chuong cua Lo Tan qua viec ba ke cho ong nghe nhieu truyen co dan gian. Lo Tan la but danh ong lay tu ho me "Lo". Thuo nho ong thuong đi hoc muon, ong đa tu tay cam dao thich chu Tan tren mat ban hoc đe nhac nho ban than phai nhanh nhen khan truong. Chinh vi vay sau nay khi viet van ong đa lay but danh la Lo Tan.
Nam 1899, ong đen Nam Kinh theo hoc o Thuy su hoc đuong (truong đao tao nhan vien hang hai). Hai nam sau, ong thi vao truong Khoang lo hoc đuong (đao tao ky su mo đia chat). Nam 1902, Lo Tan du hoc Nhat Ban, tai đay ong tham gia Quang Phuc Hoi, mot to chuc chinh tri cua nguoi Hoa.
Sau hai nam hoc tieng Nhat, nam 1904, ong chinh thuc vao hoc nganh y o truong Đai hoc Tien Đai. Nam 1906, ong thoi hoc va bat đau hoat đong van nghe bang viec dich va viet mot so tieu luan gioi thieu cac tac pham van hoc chau Au nhu tho Puskin, tieu thuyet khoa hoc vien tuong cua Jules Verne. Nam 1909, vi hoan canh gia đinh, Lo Tan tro ve Trung Quoc. Ong day o truong trung hoc Thieu Hung va co lam hieu truong truong su pham Thieu Hung mot thoi gian.
Tu 1920 đen 1925, Lo Tan lam viec tai cac truong Đai hoc Bac Kinh, Cao đang Su pham Bac Kinh va Đai hoc nu Su pham Bac Kinh. Nam 1926, ong toi Ha Mon (tinh Phuc Kien) va lam viec tai truong Đai hoc Ha Mon. Đau nam 1927, Lo Tan đen Quang Chau, lam truong phong giao vu kiem chu nhiem khoa van cua truong Đai hoc Trung Son. Thang 10 nam 1927, ong roi Quang Chau toi Thuong Hai. Ong mat ngay 19 thang 10 nam 1936. Mac du la nha van canh ta, Lo Tan chua bao gio tham gia Đang Cong san Trung Quoc.
Chu tich Mao Trach Đong xem Lo Tan la "bac vi nhan cua cach mang van hoa Trung Quoc", lai noi: "Lo Tan la thanh nhan cua vo san cung nhu Khong Tu la thanh nhan cua phong kien."


Su nghiep Lo Tan rat ua thich cac tac pham cua Nikolai Gogol. Nam 1918, truyen ngan đau tay cua Lo Tan la Nhat ky nguoi đien đuoc đang lan đau tren to Tan thanh nien, so thang 5-1918, truyen đuoc lay ten dua theo truyen ngan Nhat ky cua mot nguoi đien cua Gogol. Tu 1918 đen 1927, Lo Tan viet nhieu truyen ngan va tap van. Ve truyen ngan co 2 tap: Gao thet (14 truyen) va Bang hoang (11 truyen). Ve tap van co 7 tap. Giai đoan tu 1928 đen khi mat, ong viet tap truyen ngan Chuyen cu viet lai (gom 8 truyen) va 9 tap tap van. Ngoai ra, ong con dich nhieu tac pham van hoc hai ngoai ra tieng Han.
Mot so tac pham tieu bieu:

Nhat ky nguoi đien (1918), truyen ngan
AQ chinh truyen (1921–1922), truyen vua
Gao thet (1922), tap truyen ngan
Co dai (1924), tap tap van
Bang hoang (1925), tap truyen ngan
Luoc su tieu thuyet Trung Quoc (1925), nghien cuu
Kinh nghiem sang tac (1933), tap tap van
Chuyen cu viet lai (1935), tap truyen ngan


Xem them Tham khao Special Issue about Lu Xun (tieng Nhat) at web.bureau.tohoku.ac.jp
Lu Xun bibliography at u.osu.edu/mclc/
Pioneer of Modern Chinese Literature at www.coldbacon.com
Lu Xun webpage (tieng Trung)
Selected works by Lu Xun Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2016 tai Wayback Machine (Chu Han phon the)
A Brief Biography of Lu Xun with Many Pictures
Lu Xun and Japan(tieng Nhat)
Kong Yi Ji, Lu Hsun  translated by Sparkling English
Reference Archive: Lu Xun (Lu Hsun) at www.marxists.org
Selected Stories, Lu Hsun (1918–1926) at www.coldbacon.com
An Outsider's Chats about Written Language, a long essay by Lu Xun on the difficulties of Chinese characters
Cac tac pham cua Xun Lu tai Du an Gutenberg
Cac tac pham cua hoac noi ve Lo Tan tai Internet Archive
Tac pham cua Lo Tan tren  LibriVox (sach audio thuoc pham vi cong cong) 


Lien ket ngoai