Charlotte Bronte (/ˈbrɒnti/) (21 thang 4 nam 1816 – 31 thang 3 nam 1855) la mot tieu thuyet gia Anh, la chi ca trong 3 chi em noi tieng Bronte, tac gia cua nhung tieu thuyet xep vao hang kinh đien cua van hoc Anh. Charlotte Bronte, nguoi dung but danh Currer Bell, đuoc biet đen voi Jane Eyre, mot trong nhung tieu thuyet tieng Anh noi tieng nhat moi thoi đai.


Cuoc đoi = Thoi tho au =
Charlotte sinh tai Thornton, Bac Yorkshire, Anh nam 1816, con thu ba trong 6 anh chi em, bo Patrick Bronte (hay "Patrick Brunty"), mot muc su goc Ireland va me Maria Branwell. Thang 4 nam 1821, gia đinh Bronte chuyen đi cach vai dam đen Haworth, noi Patrick đuoc bo nhiem lam pho Giam muc. Maria Branwell Bronte mat vi ung thu ngay 15 thang 9 nam 1821, đe lai nam con gai va mot be trai cho nguoi chi em Elizabeth Branwell cham soc. Thang 8 nam 1824, Charlotte cung ba chi em; Emily, Maria va Elizabeth, đuoc gui đen truong nu sinh Clergy o Cowan Bridge, Lancashire (noi ba mieu ta nhu truong Lowood trong Jane Eyre). Song chat vat, suc khoe cua ba suy giam va khong lau sau hai chi ca, Maria (sinh 1814) va Elizabeth (sinh 1815), mat vi benh lao thang 5 nam 1826 ngay khi roi khoi truong.
Tai tu dinh cha xu Haworth, Charlotte va cac em; Branwell, Emily va Anne — bat đau ghi nhat ky ve cuoc song hang ngay va nhung cuoc chien đau giua cac vuong quoc tuong tuong. Charlotte va Branwell viet truyen ngan ve đat nuoc Angria cua ho; Emily va Anne viet phong su va lam tho ve vuong quoc Gondal. Loat truyen đuoc trau chuot ti mi va gop chung (van con sot lai ban thao) tao cho lu tre nhung ki niem thu vi thoi nien thieu, chuan bi cho thien huong van hoc nay no khi truong thanh.


= Truong thanh =
Charlotte tiep tuc hoc tai Roe Head, Mirfield tu nam 1831 đen 1832, noi ba gap nhung nguoi ban suot đoi, Ellen Nussey va Mary Taylor. Nam 1833 ba viet tieu thuyet vua Chu lun xanh duoi but danh Wellesley. Charlotte tro thanh co giao tu nam 1835 đen 1838. Nam 1839 ba co đia vi nhu giao vien cua nhieu gia đinh tai Yorkshire, duy tri cho đen nam 1841. Nam 1842 ba va Emily toi Brussels đe nhan mot hoc bong thanh lap boi Constantin Heger (1809 – 1896) va vo ong Claire Zoe Parent Heger (1814 – 1891). O ngoai quoc, Charlotte day Anh van va Emily day nhac. Thoi gian hoc bi cat ngan boi cai chet cua di Elizabeth Branwell thang 10 nam 1842. Charlotte mot minh tro lai Brussels thang 1 nam 1843 đe hoan thanh hoc phan. Nam thu hai trong hoc bong la mot nam khong suon se; ba co đoc, đau yeu va bam chat lay Constantin Heger. Cuoi cung ba quay ve Haworth thang 1 nam 1844. Ve sau ba dung thoi gian du hoc lam boi canh cho Giao su va Villette.
Thang 5 nam 1846, Charlotte, Emily va Anne xuat ban mot tap tho chung lay but danh Currer, Ellis va Acton Bell. Mac du cuon sach that bai (chi ban đuoc hai ban), ba chi em van kien tri viet va bat đau voi the loai tieu thuyet. Charlotte tiep tuc su dung ten "Currer Bell" khi xuat ban quyen thu nhat va thu hai.

Tieu thuyet cua ba gay an tuong manh voi gioi phe binh. Nhieu nha nghien cuu bat đau quan tam đen viec tim ra Currer Bell, va lieu Bell la phu nu hay đan ong.
Em trai cua Charlotte - Branwell - con trai đoc nhat cua gia đinh, chet vi viem phe quan man tinh va suy nhuoc tram trong do nghien ruou thang 9 nam 1848, mac du Charlotte van tin em minh chet vi benh lao. Branwell con nghien ca thuoc phien. Emily va Anne cung lan luot chet vi lao thang 12 nam 1848 va thang 5 nam 1849.
Charlotte va bo song co đoc. Do thanh cong vang doi cua Jane Eyre, ba bi nha xuat ban thuyet phuc đen London tiet lo danh tinh va đuoc đay len đia vi xa hoi cao quy, lam ban be cua Harriet Martineau, Elizabeth Gaskell, William Makepeace Thackeray va G. H. Lewes. Tac pham cua ba cham ngoi cho phong trao binh đang gioi trong van hoc. Nhan vat chinh, Jane Eyre trong cuon tieu thuyet cung ten co moi tuong đong voi chinh ba, mot phu nu kien cuong. Tuy nhien, ba khong bao gio roi khoi Haworth qua vai tuan vi khong muon đe bo lai mot minh.


= Ket hon va qua đoi =
Thang 6 nam 1854, Charlotte cuoi Arthur Bell Nicholls, pho Giam muc cua cha minh, va co thai ngay sau đo. Suc khoe ba xuong doc tram trong, va theo Elizabeth Gaskell, ba bi hanh ha boi "cam giac buon non khong dut va thuong xuyen bi choang"  Charlotte mat cung voi đua be chua ra đoi ngay 31 thang 3 nam 1855 khi moi 38 tuoi. Cai chet co the do benh lao, nhung nhieu nha tieu su suy đoan do mat nuoc va suy dinh duong do hay non mua vi om nghen. Cung co y kien cho rang Charlotte chet do virut nhiem phai tu Tabitha Ackroyd, nguoi hau gia nhat trong nha Bronte đa chet truoc ba khong lau. Charlotte đuoc an tang trong ham mo gia đinh tai nha tho "St. Michael va cac thanh than", Haworth, Tay Yorkshire, Anh.
Cuoc đoi Charlotte Bronte, cuon tieu su Charlotte Bronte,tac gia Elizabeth Gaskell, xuat ban sau khi ba qua đoi la cuon đau tien trong nhieu tieu su ve Charlotte đa xuat ban.


Tieu thuyet Jane Eyre, 1847
Shirley , 1849
Villette, 1853
Giao su, viet truoc Jane Eyre va xuat ban sau khi chet nam 1857
Emma, chua hoan thanh; Charlotte Bronte moi viet 20 trang. Cuon sach đuoc viet tiep boi nha van Clare Boylan va phat hanh nam 2003 duoi tieu đe Emma Brown.


Chu thich Margaret Lane (1953) The Bronte Story: a reconsideration of Mrs. Gaskell's Life of Charlotte Bronte.


Xem them Nhung buc thu cua Charlotte Bronte, 3 tap soan boi Margaret Smith
Cuoc đoi Charlotte Bronte, Elizabeth Gaskell
Charlotte Bronte, Winifred Gerin
Charlotte Bronte: mot cuoc đoi nong nhiet, Lyndal Gordon
The Literary Protegees of the Lake Poets, Dennis Low (Chapter mot contains a revisionist contextualization of Robert Southey's infamous letter to Charlotte Bronte)
Charlotte Bronte: Tam hon đoc nhat vo nhi, Margot Peters
Buoc chan cua chi em Brontes, Ellis Chadwick
Charlotte Bronte, Rebecca Fraser
Nha Brontes, Juliet Barker
Charlotte Bronte va chu chim hai au, Barbara Whitehead
Truyen thuyet Bronte, Lucasta Miller
Cuoc đoi qua nhung trang thu, selected by Juliet Barker
Charlotte Bronte va gia đinh, Rebecca Fraser
The Oxford Reader's Companion to the Brontes, Christine Alexander & Margaret Smith
Bien nien su gia đinh Brontes, Edward Chitham


Xem them Emily Bronte
Anne Bronte


Chu thich Lien ket ngoai Website of the Bronte Parsonage Museum in Haworth, Yorkshire
Bronte Parsonage Blog
Online editions of Charlotte Bronte's works Luu tru ngay 30 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine
Cac tac pham cua Charlotte Bronte tai Du an Gutenberg
Charlotte Bronte — Drawing by George Richmond (National Portrait Gallery) Luu tru ngay 30 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Charlotte Bronte and Her Circle, by Clement K. Shorter, from Project Gutenberg
Charlotte Bronte tai Internet Book List
More Information about Charlotte Bronte Luu tru ngay 27 thang 8 nam 2012 tai Wayback Machine
Charlotte's Web Luu tru ngay 20 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine: A Hypertext on Charlotte Bronte's Jane Eyre
Memorial Page for Charlotte Bronte on FindaGrave
Dutch website on the Brontes Luu tru ngay 17 thang 5 nam 2014 tai Wayback Machine