Planum Australe (Latin: "đong bang phia nam") la đong bang cuc nam cua Sao Hoa. No keo dai o phia nam khoang 75°N va tap trung o 83,9°N 160°Đ﻿ / -83.9; 160.0. Đia chat cua khu vuc nay du tinh đuoc kham pha boi cuoc tham hiem Mars Polar Lander - mot su menh that bai cua NASA, tau đa mat lien lac khi đi vao bau khi quyen Sao Hoa.
Vao thang 7 nam 2018, cac nha khoa hoc đa bao cao phat hien ve mot ho nuoc long duoi bang 1,5 km (0,93 mi) tren Sao Hoa dua tren cac nghien cuu radar MARSIS, ho nam ben duoi chom bang cuc nam va keo dai sang mot ben khoang 20 km (12 mi), đay la khu vuc co nuoc on đinh đau tien đuoc biet đen tren hanh tinh nay.


Chom bang Mot phan Planum Australe đuoc bao phu boi chom bang vung cuc vinh cuu bao gom nuoc đong bang va carbon dioxide day khoang 3 km. Mot lop bang theo mua hinh thanh ben tren lop bang vinh cuu trong mua đong tren Sao Hoa, keo dai tu 60°N ve phia nam. Vao mua đong, no day khoang 1 met. Co the dien tich chom bang nay se bi thu hep lai do bien đoi khi hau. Tuy vay nhung tuyen bo ve su nong len toan cau tren toan Sao Hoa dua tren hinh anh lai bo qua du lieu nhiet đo va bo du lieu toan cau cua hanh tinh nay. Du lieu tu tau vu tru va du lieu vi song cho thay nhiet đo trung binh toan cau cao nhat la on đinh, va co the đang nguoi đi.
Nam 1966, Leighton va Murray đe xuat rang vung cuc cua Sao Hoa cung cap luong CO2 lon hon nhieu so voi tru luong trong bau khi quyen. Tuy nhien hien nay nguoi ta cho rang ca hai vung cuc đeu đuoc cau tao chu yeu tu nuoc đong bang. Ca hai cuc đeu co lop phu CO2 theo mua mong, trong khi cuc nam co lop phu CO2 ton du vinh cuu, day khoang 8 đen 10 met nam tren mat nuoc đong bang. Ket luan rang phan lon bang la nuoc dua vao lap luan rang CO2 khong đu chac ve mat co hoc đe lam cho chom bang day 3 km on đinh trong thoi gian dai. Bang chung gan đay tu radar xuyen bang SHARAD đa cho thay luong bang CO2 khong lo duoi be mat xap xi bang 80% khi quyen hien tai, hay 4–5 mbar, đuoc luu tru o Planum Australe.

Du lieu tu Mars Express cua ESA cho thay chom bang co ba phan chinh. Phan phan chieu manh nhat cua chom bang chiem khoang 85% bang kho va 15% bang nuoc. Phan thu hai, noi chom bang tao thanh nhung suon doc o vung ria voi đong bang xung quanh, hau nhu chi co bang nuoc. Cuoi cung, chom bang đuoc bao quanh boi cac tang đat đong bang vinh cuu keo dai hang chuc km tinh tu cac vach đa ve phia bac.
Trung tam cua chom bang vinh cuu khong nam o vi đo 90°N chinh xac cua cuc nam ma nam lech sang khoang 150 km ve phia bac. Su hien dien cua hai ho va cham lon o ban cau tay – Hellas Planitia va Argyre Planitia – tao ra mot khu vuc ap suat thap bat đong tren chom bang vinh cuu. Thoi tiet đien hinh tai đay la kieu thoi tiet tao ra tuyet trang min co suat phan chieu cao. Đieu nay trai nguoc voi bang đen hinh thanh o phan phia đong cua vung cuc, noi co it tuyet.


Đac điem Planum Australe chia thanh hai tieu vung rieng biet – Australe Lingula va Promethei Lingula. Chung bi chia cat boi cac hem nui Promethei Chasma, Ultimum Chasma, Chasma Australe va Australe Sulci. Co gia thuyet cho rang nhung hem nui nay đuoc tao ra boi gio katabatic. Mieng ho va cham lon nhat o Planum Australe la McMurdo.


= Mach nuoc phun tren Sao Hoa =

Qua trinh đong bang va tan bang theo mua o chom bang phia nam dan đen su hinh thanh cac kenh xuyen tam giong nhu mang nhen đuoc anh sang mat troi phan chieu tren lop bang day 1 met. Ve sau, CO2 thang hoa (va co the ca nuoc) lam tang ap suat ben trong chung, tao ra cac vu phun trao giong nhu mach nuoc phun cua chat long lanh thuong tron lan voi cat hoac bun bazan sam mau. Qua trinh nay dien ra nhanh chong, đuoc quan sat thay xay ra trong khoang thoi gian vai ngay, vai tuan hoac vai thang, mot toc đo tang truong kha bat thuong ve mat đia chat – đac biet la đoi voi Sao Hoa. Tau đo bo Mars Geyser Hopper thuc hien mot su menh tim hieu se đieu tra cac mach nuoc phun cua Sao Hoa.


= Ho nuoc man =
Vao thang 9 nam 2020, cac nha khoa hoc xac nhan su ton tai cua mot so ho nuoc man lon duoi lop bang o vung cuc nam cua Sao Hoa. Theo mot trong nhung nha nghien cuu cho biet, "Chung toi đa xac đinh đuoc cung mot khoi nuoc [nhu đa đe xuat truoc đo trong phat hien so bo ban đau], nhung chung toi cung tim thay ba khoi nuoc khac xung quanh khoi nuoc chinh... Đo la mot he thong phuc tap."


Xem them Khi hau Sao Hoa
Danh sach vung đat cua Sao Hoa
Planum Boreum


Chu thich Lien ket ngoai Accumulation and erosion of south polar layered deposits in the Promethei Lingula region, Planum Australe, Mars
Planum Australe on Google Mars.
Stratigraphy and Topography of McMurdo Crater area, Planum Australe, Mars
Topographic maps of the Martian South Pole
USGS map of Planum Australe Luu tru ngay 22 thang 2 nam 2013 tai Wayback Machine