Cong vien Trung tam (Central Park) la mot cong vien cong cong o trung tam Manhattan thuoc Thanh pho New York, Hoa Ky. Cong vien ban đau mo cua nam 1857, tren 843 mau Anh (3,41 km²) tren khu đat thuoc so huu thanh pho. Trong mot cuoc thi thiet ke to chuc nam 1858 nham cai tao va mo rong cong vien, Frederick Law Olmsted va Calvert Vaux đoat giai voi ban thiet ke Greensward Plan. Ngay trong nam, nguoi ta khoi cong xay dung theo thiet ke moi, tiep tuc cong trinh suot thoi Noi chien, va hoan tat nam 1873.
Cong vien Trung tam thuoc trong so cac cong vien đo thi lon nhat the gioi, gan bang Vuon Anh (Munchen) (370 ha hay 910 mau Anh), so sanh voi Bois de Vincennes (995 ha; 2,458 acres) va Bois de Boulogne (846 ha; 2,090 acres) cua Paris, Richmond Park (955 ha; 2,360 acres) cua Luan Đon, Casa de Campo (1,723 ha; 4,256 acres) cua Madrid, va Griffith Park (1,740 ha; 4,310 acres) cua Los Angeles.
Nam 1962, cong vien đuoc chon la Danh lam Lich su Quoc gia. No đa đuoc quan ly tu hang chuc nam nay boi Central Park Conservancy, mot to chuc tu nhan phi loi nhuan, theo mot hop đong ky voi chinh quyen thanh pho. Moi nam to chuc nay đong gop 83,5% ngan sach hang nam 37,5 trieu USD cua Cong vien Trung tam va su dung 80,7% thanh phan nhan luc cua Cong vien.


Cong vien Trung tam hien nay Cong vien Trung tam, ke tu nam 1962 la Danh lam Lich su Quoc gia, đuoc hinh thanh theo quy hoach cua nha thiet ke canh quan Frederick Law Olmsted (ong cung la nha bao, phan bien xa hoi, va nha quan tri cong) cung kien truc su nguoi Anh Calvert Vaux khi ban thiet ke cua ho đuoc trao giai nhat trong cuoc thi thiet ke nam 1858.
Phia bac, cong vien giap voi Đuong 110 West, phia nam Đuong 59 West, phia tay Đai lo so Tam. Doc theo ranh gioi cong vien, nhung con đuong nay đuoc goi theo ten Central Park North, Central Park South, va Central Park West, ngoai tru Đai lo so Nam doc theo ranh gioi phia đong cua cong vien van giu ten cu.


= Khach tham quan =
Moi nam, cong vien đon tiep khoang 36 trieu khach tham quan, la cong vien đo thi co so luong khach tham quan lon nhat Hoa Ky. Tu 770 mau Anh (3,1 km2) cong vien đuoc mo rong len đen 843 mau Anh (3,41 km2) voi chieu dai 2,5 dam (4 km), va chieu rong la 0,5 dam (0.8 km). Co su tuong đong ve dien tich va vi tri van hoa giua Cong vien Trung tam voi Englischer Garten cua Munchen va Cong vien Hyde cua Luan Đon, chung la hinh mau cho nhieu cong vien đo thi khac nhu Golden Gate Park cua San Francisco, Ueno Park cua Tokyo, va Stanley Park cua Vancouver.


= Bao ton =
To chuc tu nhan phi vu loi, Central Park Conservancy, quan ly cong vien theo mot hop đong ky voi Thanh pho New York, theo đo chu tich Conservancy kiem nhiem chuc vu Giam đoc Cong vien.
Conservancy su dung bon trong so nam ban nhan vien đang lam viec cho cong vien. Đen nam 2007, Conservancy đau tu khoang 450 trieu USD cho cong tac phuc hoi va quan ly cong vien; to chuc nay cung đong gop khoang 85% ngan quy hang nam cua Cong vien Trung tam, tuc la hon 37 trieu USD.
He thong nay van hanh qua tot đen noi đen nam 2006 Conservancy thiet lap đe an Historic Harlem Parks, ho tro bao ton va ky thuat nuoi trong, cung nhu bao tro cho cac cong vien Morningside, St Nicholas, Jackie Robinson, va Marcus Garvey.


= Canh quan va Tien ich =
Toan bo canh quan cua cong vien trong co ve tu nhien, nhung that ra chung đa đuoc quy hoach, nuoi trong, va cham soc can than. Nhung ao ho thien nhien ben trong cong vien la tac pham cua ban tay con nguoi, nhung con đuong đi bo keo dai, nhung ma lo, hai san bang (mot trong hai san bang nay tro thanh ho boi trong thang Bay va thang Tam) Vuon thu, Vuon nha kinh, khu nuoi thu hoang da, mot khu rung thien nhien rong lon, mot ho chua nuoc rong 106 mau Anh (43 ha) co đuong chay bao quanh, mot nha hat ngoai troi, Nha hat Delacorte (đia điem to chuc nhung festival mua he "Shakespeare in the Park"). Nhung điem thu hut khach tham quan nhu Belvedere Castle, Swedish Cottage Marionette Theatre, va Carousel. Ngoai ra, con co bay bai co lon, va nhieu bai co nho; mot so đuoc dung cho cac mon the thao, phan con lai la nhung khu vuc yen tinh; con co nhung san choi danh rieng cho tre em.
Cong vien co nhung con đuong dai tong cong 6 dam (10 km) danh cho nguoi chay bo, đap xe đap, su dung van truot, nhat la khi xe hoi cam chay vao nhung ngay cuoi tuan va sau bay gio toi.
Thang 12, 2005, cong ty tham đinh tai san Miller Samuel, đinh gia Cong vien Trung tam la 528 783 552 000 USD.


= Toi pham =
Khi so luong toi pham xay ra trong cong vien va trong thanh pho New York sut giam thi hinh anh cong vien cung đuoc cai thien. Cong vien co luc luong an ninh thuoc So Canh sat New York. Nho luc luong nay nam 2005, so toi pham giam xuong thap hon 100 vu moi nam (tu xap xi 1000 vu moi nam trong đau thap nien 1980). Luc luong Tuan tra Cong vien cua Thanh pho New York cung hoat đong trong cong vien.


Lich su = 1857–1900 =

Cong vien Trung tam la mot phan trong ban Quy hoach nam 1811; Tuy nhien, tu nam 1821 đen 1855, dan so Thanh pho New York tang gap bon lan. Khi thanh pho mo rong, nguoi dan tim đen nhung khu đat trong, chu yeu la cac nghia trang, đe tranh tieng on va su nao nhiet o đo thi
William Cullen Bryant, nha tho va bien tap vien to Evening Post (nay la New York Post), len tieng ve viec can thiet lap mot cong vien rong lon cho thanh pho New York; đen nam 1844, Andrew Jackson Downing, kien truc su canh quan đau tien o My, khoi su van đong thanh lap cong vien. Nhieu nhan vat the luc o New York cung cam thay can co mot đia điem rong thoang va thanh lich, tuong tu nhu Bois de Boulogne o Paris hoac Cong vien Hyde o Luan Đon. Sau mot no luc bat thanh trong nam 1850-51 nham quy hoach khu Jones’s Wood, đen nam 1853 vien lap phap New York quyet đinh danh khu đat rong 700 mau Anh (280 ha) nam giua đuong 59 va đuong 106 đe lam cong vien, chi tinh gia đat la hon 5 trieu USD.
Nam 1857, Frederick Law Olmsted va Calvert Vaux phat trien ban "Quy hoach Greensward" đoat giai trong cuoc thi thiet ke to chuc nam 1857. Olmsted xem cong vien la co tam quan trong đac biet boi vi no la cong vien thuc thu đau tien cua ca nuoc; co le quan điem nay đuoc khoi mo tu nhung chuyen đen tham chau Au cua ong trong nam 1850. Olmsted co an tuong sau sac ve Cong vien Birkenhead va Derby Arboretum tai Anh.
Thiet ke cung chiu anh huong tu nhung nghia trang co canh quan đep nhu Mount Auburn (Cambridge, Massachusetts) va Green-Wood (Brooklyn, New York), nhung hinh mau ve su tinh lang, yen binh, va ve đep cua thien nhien. Phat kien noi bat nhat trong ban thiet ke Cong vien Trung tam la nhung he thong "khep kin va biet lap" danh rieng cho nguoi đi bo, đi xe đap, cuoi ngua, va cac phuong tien van chuyen đe vui choi.
Vaux thiet ke 36 cay cau voi cac loai vat lieu khac nhau tu đa tho, granite, đen thep đuc co hoa van, khong he giong nhau. 
Ngoai Olmsted va Vaux, con co nhung nguoi khac cung chiu trach nhiem tien hanh ban "Quy hoach Greensward": Jacob Wrey Mould (kien truc su), Ignaz Anton Pilat (phu trach mang thuc vat), George Waring (ky su), va Andrew Haswell Green (chinh tri gia).

Truoc khi xay dung cong vien, nguoi ta cho giai toa va di doi khoang 1 600 cu dan đang sinh song tren khu đat, hau het la nhung nguoi ngheo kho thuoc thanh phan da đen đuoc tu do, va nguoi goc Anh hoac Ai Nhi Lan. Phan lon song trong nhung ngoi lang nho.
Tu nam 1860 đen 1873, hau het nhung tro ngai đeu đuoc go bo, viec xay dung cong vien co ban đa hoan thanh. Hon 14 000 m³ đat mau đuoc van chuyen tu New Jersey do đat tai cho khong đu mau mo đe trong cac loai thuc vat theo ban Quy hoach Greensward. Hon bon trieu cay cao, cay bui, va cac loai thuc vat khac đai dien cho hon 1 500 chung loai đuoc đem đen trong tai cong vien.
Luong thuoc no đuoc su dung đe phat quang con nhieu hon trong tran Gettysburg trong cuoc Noi chien My.
Tu thap nien 1860, mot đan cuu đuoc nuoi tha o canh đong Sheep Meadow, nhung đen nam 1934 nguoi ta phai doi chung đi noi khac vi so chung bi lam thit do tay nguoi dan New York, luc ay đang vat va trong con Đai Suy thoai.


= 1900–1960 =

Ngay sau khi hoan thanh, cong vien mau chong bi suy tan. Mot trong nhung nguyen nhan chinh la cong vien khong co su quan tam cua guong may chinh tri Tammy Hall, khi ay đang la luc luong hung manh tai New York.
Đen đau the ky 20, cong vien lai đoi đau them nhung thu thach. Xe hoi tro nen pho bien, gay o nhiem, va khien nguoi dan thay đoi thai đo. Khong con nhung cong vien danh rieng cho nguoi đi bo va da ngoai trong khung canh thien nhien tinh lang, cac mon the thao va nhung tro vui choi giai tri cung bat đau chen chan gianh cho. Sau khi Uy ban Cong vien Trung tam bi giai tan nam 1870, Andrew Green tu bo đe an, va sau khi Vaux qua đoi nam 1895, nhung no luc bao ton cong vien dan bi lang quen, nguoi ta khong con quan tam đen viec trong moi hoac thay the cay coi, cay bui, va cac loai thuc vat khi chung bi chet, cung cung chung so phan la nhung bai co bi tan ua. Trong suot vai thap nien, gioi huu trach chang chiu lam gi đe han che nan pha hoai va xa rac trong cong vien.
Theo nhung gi ghi lai trong quyen The Power Broker (1974) cua nha su hoc Robert Caro:

Nhung bai co, khong đuoc cham soc, chi con la nhung vung tro troi đat, lom chom voi co dai, thanh nhung o ga đay bui khi thoi tiet kho rao, va thanh nhung ho bun khi am uot.
Song tat ca bat đau thay đoi khi ung vien đang Cong hoa Fiorello La Guardia đac cu Thi truong New York nam 1934. Ong sap nhap nam phong ban lien quan thanh mot đon vi. Robert Moses đuoc giao trach nhiem lam sach cong vien. Moses, ve sau tro thanh nhan vat co the luc nhat New York, nhan ban giao mot cong trinh tren thuc te chi con la mot đong hon đon.
Trong vong mot nam, Moses xoay xo đe tay ue Cong vien Trung tam va nhung cong vien khac trong thanh pho. Nguoi ta bat đau trong lai co va hoa, thay the cac cay trong đa chet, rua sach nhung buc tuong, va sua chua nhung cay cau. Mot thay đoi ngoan muc khac xay ra khi Moses quyet đinh di doi Hoover Valley, mot khu nha o toi tan, va bien no thanh mot bai co rong 30 mau Anh (12 ha) goi la Great Lawn. Mot so cong trinh xay dung va chinh trang cung đuoc tien hanh nhu tich nuoc cho Ho Croton Lower, nho đo ma kien tao Great Lawn.
Muc tieu kien tao mot khong gian tinh mich cua ban Quy hoach Greensward ket hop voi vien kien cua Moses ve mot cong vien giai tri đa dang voi 19 san choi, 12 san bong đang đuoc hinh thanh. Moses cung xoay xo đe tim kiem nguon thu tu chuong trinh New Deal cung nhu tu su đong gop cua cong chung.


= 1960–1980 =

Thap nien 1960 đanh dau su khoi đau cua mot giai đoan đay su kien o Cong vien Trung tam, phan anh nhung trao luu chinh tri va van hoa cua thoi đai. Festival Shakespeare in the Park voi Dan nhac Giao huong New York va Đoan Opera Metropolitan trinh dien tai Nha hat Delacorte (1961), cac cuoc trinh dien mua he to chuc o Sheep Meadow, va Great Lawn. Cuoi thap nien 1960, cong vien tro thanh đia điem to chuc cac su kien van hoa nhu Love-Ins va Be-Ins cua thoi ky nay. Suot thap nien 1970, tai cong vien nguoi ta to chuc nhung buoi tu tap, bieu tinh, festival, va hoa nhac voi quy mo lon chua tung co.
Mua he nam 1966, John V. Lindsay, Thi truong New York (1966-73) ra lenh cam xe hoi trong Cong vien Trung tam vao nhung ngay cuoi tuan đe uu tien nguoi đi xe đap va khach tham quan, chinh sach ay van con đuoc ap dung cho đen ngay nay.
Mac du so luong khach tham quan gia tang, viec Robert Moses roi khoi cong vien trong nam 1960 đanh dau su khoi đau cua giai đoan suy thoai keo dai hai muoi nam. Thanh pho New York cung đang trai qua giai đoan bien đoi ve kinh te va xa hoi, khi nhieu cu dan bo khu vuc noi thi đe đen sinh song o ngoai o nham tranh te nan xa hoi. So Quan ly Cong vien, do bi cat giam ngan sach va thieu nhan luc chuyen mon cao, tu xoay xo bang cach moi goi tat ca cac hoat đong dich vu nham loi keo khach tham quan ma khong quan tam đen nhung anh huong tieu cuc; them vao đo la khau quan ly bat cap va cong tac bao quan yeu kem lam tinh hinh cang toi te hon.
Đen giua thap nien 1970, su tac tranh trong viec quan ly cong vien lam tram trong them cac van nan cua thanh pho. "Quan ly toi cung voi bao quan yeu kem trong nhieu nam đa bien mot kiet tac cua nghe thuat kien truc canh quan thanh mot đong ban thiu vao ban ngay va mot o toi pham vao ban đem," Tinh trang cua cong vien ngay cang te hai hon, roi đen giai đoan bung phat nan pha hoai tai san cong, te cat cu, va cac hoat đong ngam khac.
Vao thoi điem bat đau xuat hien cac nhom cong dan tinh nguyen keu goi cai tao cong vien bang cach gay quy va van đong cac hoat đong thien nguyen. Mot trong nhung nhom nay, Quy Cong đong Cong vien Trung tam, mo mot cuoc nghien cuu ve cong tac quan ly cong vien, đua ra hai ket luan:

Can thiet lap mot vi tri lanh đao tap trung, chiu trach nhiem giam sat ca viec lap ke hoach va đieu hanh cong vien.
Lap mot ban cong dan kiem tra.
Nam 1979 Uy vien phu trach cac cong vien, Gordon Davis, thanh lap Van phong Truong ban Cong vien Trung tam, va bo nhiem giam đoc cho mot to chuc cong dan, Ban Đac nhiem Cong vien Trung tam, vao chuc vu nay. Nam sau, Ban Bao ton Cong vien Trung tam cung đuoc thanh lap voi muc đich ho tro van phong va nhung đe xuat cua Truong ban.


= 1980 đen nay =

Duoi su lanh đao cua Ban Bao ton Cong vien Trung tam, tien trinh cai tao cong vien khoi đau voi nhung buoc khiem ton nhung đay y nghia, lam lo ro nhung khiem khuyet va bat cap cua co cau va nguon luc hien hanh cua So Quan ly Cong vien.
Đen đau thap nien 1980, Ban Bao ton tien hanh ke hoach phuc hoi cong vien voi su ho tro cua cac chuyen gia tu van ben ngoai. No tao suc bat cho cac đe an tham do đuoc thanh pho cung cap ngan quy, chuan bi cho mot ke hoach toan dien nham tai thiet cong vien.
Ke hoach phuc hoi cong vien đuoc tien hanh đong bo voi tien trinh tai co cau bo may hanh chinh, theo đo cong vien đuoc chia thanh hai khu vuc, moi khu vuc co mot giam sat vien chiu trach nhiem bao ton nhung mang đa đuoc phuc hoi.
He thong quan ly theo khu vuc đuoc nhan rong len đen bon muoi chin khu vuc. Moi khu vuc trong cong vien thuc hien chuc trach cham soc, bao quan hang ngay.
Ngay 23 thang 10 nam 2012, quan ly quy đau tu va ty phu John A. Paulson cong bo mot qua tang 100 trieu USD đen Ban Bao ton Cong vien Trung tam, cung la phan hien tang tien te lon nhat đoi voi he thong cong vien thanh pho New York.


Hoat đong cua Cong vien Trung tam Vuon chim: Mot khu vuc nhieu cay coi trong cong vien goi la "The Ramble" rat đuoc nhung nguoi quan tam đen cac loai chim yeu thich. Vao mua xuan va mua thu, nguoi ta co the tim thay nhieu chung loai chim trong khu "The Ramble".
Thuyen: Thuyen cheo va xuong kayak đuoc cho thue theo gio tai Ben thuyen Loeb, tai đay cung co mot nha hang nhin xuong ho.
Xe ngua keo: cong nghiep xe ngua đuoc phuc hoi tai thanh pho New York trong nam 1935, đuoc đua len phim anh; nguoi phu nu đanh xe ngua đau tien, Maggie Cogan, đuoc đua tin nam 1967.
Xe xich lo: Xe xich lo đuoc su dung o khu vuc phia nam cua cong vien, cung cho voi khu xe ngua keo.
 
The duc the thao: Park Drive, dai khoang, la khu vuc danh cho nguoi chay bo, đi xe đap, va truot patin. Co nhieu cuoc đua đuoc to chuc o đay vao nhung ngay cuoi tuan. Muc đen cua cuoc đua Marathon Thanh pho New York ngay ben ngoai nha hang Tavern on the Green trong Cong vien Trung tam. Nhieu cuoc đua chuyen nghiep đuoc to chuc tai đay. Cung co nhieu san bong chay, san bong ro, quan vot, croquet, va bowling tren co.
Leo nui đa: Nui đa bi bang bao mon thu hut nhung nguoi thich leo nui
Truot bang: Cong vien co hai san truot bang, Wollman Rink va Lasker Rink, vao mua he chung đuoc su dung nhu nhung ho boi ngoai troi.
Tro keo quan: Tro keo quan hien đang đuoc su dung đa đuoc lap đat tu nam 1951, la mot trong nhung nha long tro keo quan lon nhat nuoc My. Solomon Stein and Harry Goldstein tao tac bay muoi tam con ngua go đuoc cham khac bang tay va hai chiec xe trong nam 1908. Truoc đo, tro keo quan nay đa đuoc lap đat tai Đao Coney o Brooklyn.
San choi: Co 21 san choi danh cho tre em rai rac khap cong vien. Heckscher Playground la san choi lon nhat voi dien tich 3 mau Anh (12.000 m2), san choi nay đuoc đat theo ten cua August Heckscher.
Nha hat Roi Swedish Cottage: Đuoc đat ben trong Swedish Cottage. Khoi thuy kien truc nay la ngoi truong mau o Thuy Đien lam bang go thong va go tuyet tung ban đia. Nguoi ta thao no ra va cho đen My đe rap lai đe trung bay trong Trien lam Tram nam 1876 o Philadelphia. Omsted chu y đen kien truc nay va mang no ve Cong vien Trung tam nam 1877.
Vuon thu: Khoi đau tu thap nien 1860 chi la mot bay thu cua ganh xiec, roi tro thanh vuon thu đau tien cua New York. Đuoc nang cap trong nam 1934 voi nhieu toa nha moi va mot ho su tu bien. Đen giua thap nien 1980, Vuon thu Cong vien Trung tam đuoc trung tu, thay the nhung chuong thu bang moi truong song tu nhien. Đuoc chia thanh ba khu vuc: nhiet đoi, on đoi, va khi hau đia cuc, vuon thu la noi o cua cac loai kien cat la, chim canh cut, va gau vung cuc, cung nhieu loai thu khac.
Giai tri
Vao mua he, Nha hat Cong cong trinh bay mien phi cac chuong trinh ngoai troi voi su gop mat cua cac nghe si noi tieng. Nha hat Delacorte la đia điem trinh dien mua he cua Lien hoan Shakespeare New York.
Mua he, Dan nhac Giao huong New York trinh dien ngoai troi o bai co Great Lawn, con đoan Opera Metropolitan trinh bay hai vo opera. Nhieu buoi hoa nhac đuoc to chuc tai cong vien, trong đo co buoi trinh dien cua Barbra Streisand nam 1967; The Supremes, 1970; Carole King, 1973; Bob Marley & The Wailers, 1975; America, 1979; Elton John, 1980; Simon and Garfunkel reunion, 1981; Diana Ross, 1983; Garth Brooks, 1997; the Dave Matthews Band, 2003; Bon Jovi, 2008; va Andrea Bocelli, 2011.
Moi mua he, To chuc City Parks cung ung chuong trinh San khau Mua he, voi nhieu buoi trinh dien mien phi gom cac tiet muc am nhac, khieu vu, va phim anh.
Cong vien la noi san sinh va cung la đia điem trinh dien cua cac nhom nghe thuat nhu Ban nhac ken đong Cong vien Trung tam, đuoc moi trinh dien hang nam tai Nha hat Co đien New York.
Cong vien cung la đia điem to chuc hoa nhac voi so luong khan gia ky luc khi ngoi sao nhac đong que Garth Brooks trinh dien mien phi tai đay vao thang 8 nam 1997. Theo So Cuu hoa New York, co khoang 980 000 nguoi tham du.


Nghe thuat Đieu khac: Co tong cong 29 tac pham cua nhung nha đieu khac nhu Augustus Saint-Gaudens, John Quincy Adams Ward, va Emma Stebbins, hau het đeu la tang pham tu nhung ca nhan hoac nhung to chuc. Nhieu pho tuong cac tac gia va nha tho đuoc đat trong mot khu vuc goi la Literary Walk.
Cleopatra’s Needle la cot thap bang đa granite, thuoc mot ba chiec thap: mot o Paris, mot o Luan Đon, va mot đuoc đat tai Cong vien Trung tam. Moi chiec cao khoang 68–69 feet (khoang 21m), nang khoang 180 tan. Đau tien, pharaoh Thutmose cho dung chung o Đen than Ra, o Heliopolis, thoi Ai Cap co đai (khoang 1450 TCN), hai tram nam sau pharaoh Rameses II cho khac bang vinh danh cac chien cong cua ong. Sau khi hoang đe La Ma Augustus Caesar chinh phuc Ai Cap, nhung cot thap nay bi di doi, roi đuoc mang đen Alexandria đe ghi cong Julius Caesar, đat truoc Caesarium ngoi đen do Cleopatra VII xay dung nham vinh danh Mark Antony, do đo co ten "Cleopatra’s Needle. Thang 7, 1880, cot thap nay đuoc đua đen Cong vien Trung tam. Nguoi ta phai dung đen đoi ngua keo 32 con đe di chuyen cot thap.
Strawberry Fields: Vao ngay 9 thang 10 nam 1985, le ra la sinh nhat thu 45 cua John Lennon (Lennon mat nam 1980, o tuoi 40), thanh pho New York danh khu đat rong 2, 5 mau Anh (10 000 m2), đoi dien voi chung cu Dakota noi Lennon bi sat hai, lam đia điem tuong niem Lennon. Cac quoc gia tren khap the gioi goi cac loai cay đe trong noi đay, thanh pho Naples, Y, goi tang tam đa kham khac chu "Imagine". Tu đo, Strawberry Fields tro thanh noi tu tap tu phat đe tuong niem. Nhung ngay sau khi xay ra Su kien 11 thang 9, nhieu nguoi ve đay đe đot nen thuc canh cau nguyen.
The Gates: Suot 16 ngay tu 12 – 27 thang 2 nam 2005 Christo va Jeanne-Claude lap đat The Gates: 7 503 cai cong bang nhua vinyl tren mot loi đi dai 37 km (23 dam). Mac du đay la mot đe an gay nhieu tranh cai (phai mat nhieu nam van đong, Christo va Jeanne-Claude moi co đuoc su chuan thuan), cong trinh nghe thuat nay thu hut nhieu khach tham quan.


Đia chat Trong bon loai mong o Mahattan, co hai loai co mat o Cong vien Trung tam, đa phien Manhattan va đa phien Hartland.


Quan the thuc vat Cong vien Trung tam co hon 25 000 loai cay, trong đo 1 700 cay đu My (American Elm).
Ban liet ke cac chung loai thuc vat co the tim thay o Cong vien Trung tam, ban đia hoac ngoai nhap:

Acer campestre Hedge maple
Acer ginnala Amur maple
Acer palmatum Japanese maple
Acer platanoides Norway maple
Acer pseudoplatanus Sycamore maple
Acer saccharinum Silver maple
Acer saccharum Sugar maple
Aesculus glabra American buckeye
Aesculus hippocastanum Common horsechestnut
Aesculus pavia Red buckeye
Aesculus x carnea Red horschestnut
Ailanthus altissima Tree of heaven
Aralia spinosa Devil's walkingstick
Betula alleghaniensis Yellow birch
Betula lenta Black birch
Betula nigra River birch
Betula papyrifera Paper birch
Celtis occidentalis Hackberry
Cedrus atlantica glauca Blue Atlas Cedar
Cornus florida Flowering Dogwood
Ginko biloba Ginko
Gleditsia triacanthos Honey Locust
Carpinus betulus European Hornbeam
Liquidambar styraciflua Sweetgum
Liriodendron tulipifera Tulip Tree
Magnolia grandiflora Southern Magnolia
Pinus strobus Eastern White Pine
Platanus occidentalis American Sycamore
Quercus alba White Oak
Quercus palustris Pin oak
Quercus rubra Red Oak
Robinia pseudoacacia Black Locust
Taxodium distichum Bald Cypress
Tilia americana Basswood or American Linden
Tilia cordata Little-leaf Linden
Tsuga canadensis Canadian hemlock
Ulmus americana American Elm


Quan the đong vat Chim: Augustus G. Paine, Jr. va ban ong, Lewus B. Woodruff đa thiet lap danh sach hon 100 chung loai chim tim thay trong cong vien. Danh sach nay đang đuoc tiep tuc cap nhat.
Vao mua xuan va mua thu, cac loai chim di tru van thuong ghe qua cong vien. Hon mot phan tu chung loai chim tren khap Hoa Ky xuat hien tai Cong vien Trung tam. 

Đong vat huu nhu
Gau truc Bac My (Procyon lotor): loai thu song tren cay nay chi xuong đat kiem an vao ban đem đang gia tang dan so trong cong vien đen noi nguoi ta phai cam bien canh bao benh dai.
Soc chuot mien Đong (Tamias striatus): du khong đong đao, loai soc nay van co mat trong cong vien.
Thu tui Virginia (Didelphis virginiana): loai thu tui nay ban ngay nghi ngoi tren cay, đen đem moi xuong đat kiem an.
Đong vat chan đot: Nam 2002, mot loai ret moi đuoc tim thay o Cong vien Trung tam. Dai 10 mm, đay la loai ret nho nhat the gioi.


Hinh anh Chu thich Tham khao Kelly, Bruce, Gail T. Guillet, and Mary Ellen W. Hern. Art of the Olmsted Landscape. New York: City Landmarks Preservation Commission: Arts Publisher, 1981. ISBN 0-941302-00-8.
Kinkead, Eugene. Central Park, 1857-1995: The Birth, Decline, and Renewal of a National Treasure. New York: Norton, 1990. ISBN 0-393-02531-4.
Miller, Sara Cedar. Central Park, An American Masterpiece: A Comprehensive History of the Nation's First Urban Park. New York: Abrams, 2003. ISBN 0-8109-3946-0.
Rosenzweig, Roy, and Elizabeth Blackmar. The Park and the People: A History of Central Park. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1992. ISBN 0-8014-9751-5.
Swerdlow, Joel L. Central Park - Oasis in the city. National Geographic Magazine May 1993
Taylor, Dorceta E. The Environment and the People in American Cities, 1600s-1900s: Disorder, Inequality, and Social Change (Duke University Press, 2009), section 3; ISBN 978-0-8223-4451-3.


Lien ket ngoai Official websites
NYC Department of Parks & Recreation Luu tru ngay 15 thang 6 nam 2004 tai Wayback Machine
Central Park Conservancy
Central Park Police Precinct
Additional information
Central Park in New York
CentralPark.com: The complete guide to Central Park
CentralParkHistory.com: The complete history of Central Park
Forgotten-NY: Secrets of Central Park Luu tru ngay 12 thang 7 nam 2007 tai Wayback Machine
National Historic Landmarks Program: Central Park Luu tru ngay 13 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
Lot83.com: Central Park Reservoir Project
Elisabeth Barlow Rogers: The Central Park Story. Management and Restoration for a New Era of Public Use Luu tru ngay 15 thang 1 nam 2009 tai Wayback Machine
Central Park Luu tru ngay 2 thang 3 nam 2013 tai Wayback Machine
Virtual Tour of Central Park Luu tru ngay 21 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine
Central Park Map
Central Park Tours
Central Park Audio Tour