Tinh van Canh Buom, con đuoc goi la Tinh van Con Bo hay NGC 6302, la mot tinh van hanh tinh hai bup trong chom sao Scorpius. Cau truc trong tinh van la mot trong nhung cau truc phuc tap nhat tung đuoc quan sat thay trong tinh van hanh tinh. Quang pho cua NGC 6302 cho thay ngoi sao trung tam cua no la mot trong nhung ngoi sao nong nhat trong thien ha, voi nhiet đo be mat vuot qua 250.000 đo C, ngu y rang ngoi sao ma no hinh thanh phai rat lon (xem ngoi sao PG 1159).
Ngoi sao trung tam, mot sao lun trang, chi moi đuoc phat hien gan đay (Szyszka va đong nghiep 2009), boi Camera goc rong so 3 đuoc nang cap tren Kinh vien vong khong gian Hubble. Ngoi sao co khoi luong hien tai bang khoang 0,64 khoi luong Mat Troi. No đuoc bao quanh boi mot đia xich đao đac biet day đac bao gom khi va bui. Đia day đac nay đuoc cho la đa khien dong chay cua ngoi sao hinh thanh cau truc luong cuc (Gurzadyan 1997) tuong tu nhu mot chiec đong ho cat. Cau truc luong cuc nay cho thay nhieu đac điem thu vi đuoc thay trong cac tinh van hanh tinh nhu su quang ion hoa, cac nut that va cac canh sac đen thuy.


Lich su quan sat Vi no la mot thien the NGC, đoi tuong nay đa đuoc biet đen it nhat tu nam 1888. Nghien cuu som nhat ve NGC 6302 la cua Edward Emerson Barnard, nguoi đa ve va mo ta no vao nam 1907.
Ke tu đo, no đa la trong tam cua nhieu tac pham va cho thay nhieu đac điem thu vi đang đe nghien cuu. Su quan tam trong nhung nam gan đay đa chuyen tu cac cuoc thao luan ve phuong phap kich thich trong tinh van (kich thich va cham hay su quang ion hoa) sang cac tinh chat cua thanh phan bui lon.
No xuat hien trong mot so hinh anh đau tien đuoc phat hanh sau nhiem vu phuc vu cuoi cung cua Kinh thien van vu tru Hubble vao thang 9 nam 2009.


Đac điem NGC 6302 co cau truc phuc tap, co the xap xi la luong cuc voi hai thuy chinh, mac du co bang chung cho mot cap thuy thu hai co the thuoc ve giai đoan mat khoi luong truoc đo. Mot lan đuong toi chay qua eo tinh van che khuat ngoi sao trung tam o moi buoc song. Cac quan sat cua NGC 6302 cho thay co the co mot chiec vay truc giao tuong tu nhu đuoc tim thay trong Menzel 3. Tinh van đuoc đinh huong o goc 12,8° so voi mat phang cua bau troi.
Đam bui khi tren trong giong nhu mot con buom tuyet đep. Tuy nhien, theo cac nha khoa hoc cua Co quan Hang khong vu tru My, hai canh xinh xan cua "Tinh van Canh Buom" đuoc tao nen boi nhung đam bui khi co nhiet đo len toi hang chuc nghin đo C. Bui khi lan ra trong khong gian voi toc đo len toi 960.000 km/h (gan 267 km/s).


Ngoi sao trung tam Ngoi sao trung tam, trong so nhung ngoi sao nong nhat đuoc biet, đa thoat khoi su phat hien do su ket hop cua nhiet đo cao (nghia la no toa ra chu yeu o vung cuc tim), hinh xuyen bui (hap thu mot phan lon anh sang tu cac vung trung tam, đac biet trong tia cuc tim) va nen sang tu ngoi sao. No khong đuoc nhin thay trong cac hinh anh Kinh vien vong khong gian Hubble đau tien; đo phan giai va đo nhay đuoc cai thien cua Camera goc rong so 3 (2009) moi cua cung mot kinh vien vong lon sau đo đa tiet lo ngoi sao mo o trung tam. Nhiet đo 200.000 Kelvin đuoc chi đinh va khoi luong bang 0,64 khoi luong Mat Troi. Khoi luong ban đau cua ngoi sao cao hon nhieu, nhung hau het đa bi thoat ra trong truong hop tao ra tinh van hanh tinh. Đo sang va nhiet đo cua ngoi sao cho thay no đa ngung đot hat nhan va đang tren đuong tro thanh sao lun trang, mo dan voi toc đo du đoan la 1% moi nam.


Bui hoa hoc Lan đuong toi noi bat chay qua trung tam cua tinh van đa đuoc chung minh la co hoa hoc bui khac thuong, cho thay bang chung ve nhieu silicat tinh the, bang nuoc ket tinh va thach anh, voi cac tinh nang khac đuoc giai thich la phat hien them nang luong Mat Troi đau tien cua cacbonat. Phat hien nay đa bi tranh cai, do nhung kho khan trong viec hinh thanh cacbonat trong moi truong khong chua nuoc. Tranh chap van chua đuoc giai quyet.
Mot trong nhung đac điem cua bui đuoc phat hien trong NGC 6302 la su ton tai cua ca vat lieu giau oxy (tuc la silicat) va vat lieu giau carbon (tuc la poly-aromatic-hydrocarbons hoac PAHs). Cac ngoi sao thuong la O-rich hoac C-rich, su thay đoi tu truoc sang sau xay ra muon trong qua trinh tien hoa cua ngoi sao do su thay đoi hat nhan va hoa hoc trong bau khi quyen cua ngoi sao. NGC 6302 thuoc ve mot nhom cac đoi tuong trong đo cac phan tu hydrocarbon hinh thanh trong moi truong giau oxy.


Chu thich Tham khao Lien ket ngoai NASA News Release Luu tru ngay 19 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine
Discovery of the star
ESA/Hubble News Release Luu tru ngay 19 thang 3 nam 2010 tai Wayback Machine
SIMBAD Query Result

Tinh van Canh Buom tren WikiSky: DSS2, SDSS, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Bai viet va hinh anh
Butterfly Nebula at Constellation Guide
ha.html NASA Astronomy Picture of the Day: The Butterfly Nebula from Hubble (ngay 1 thang 10 nam 2014)