Sheyi Emmanuel Abebayor, thuong đuoc biet voi ten Emmanuel Adebayor (sinh 26 thang 2 nam 1984 tai Lome), la mot cuu cau thu bong đa Togo choi o vi tri tien đao. Adebayor truoc đay tung choi cho Metz, Monaco, Arsenal, Real Madrid, Manchester City, Tottenham Hotspur va Manchester City. Anh đuoc binh chon la Cau thu xuat sac nhat chau Phi vao nam 2008.
Vao thang 1 nam 2010, Adebayor la mot trong nhung cau thu co mat tren chuyen xe buyt cho Đoi tuyen bong đa Togo bi khung bo tan cong khi đang tren đuong tham du Cup bong đa chau Phi 2010 o Angola. Sau su viec nay, vao thang 4 nam 2010, Adebayor đa tuyen bo gia tu đoi tuyen quoc gia, nhung anh đa tro lai đoi tuyen quoc gia vao thang 11 nam 2011. Vao nam 2013, anh cung Đoi tuyen Togo tham du Cup bong đa chau Phi 2013 o Nam Phi va lot đen vong tu ket. Adebayor đuoc mo ta la mot cau thu "cao to, kheo leo, manh me trong khong chien cung voi đo la ky nang ghi ban va sang tao."


Su nghiep cau thu = Su nghiep ban đau =
Adebayor khoi nghiep la mot cau thu tre tai cau lac bo Metz. Trong mua giai chuyen nghiep đau tien cua minh anh choi 9 tran va ghi đuoc hai ban thang cho đoi B cua Metz. Đen mua giai 2002-03, Adebayor ghi đuoc 17 ban thang trong 35 tran. Anh gia nhap Monaco vao nam 2003, ghi 7 ban trong 17 lan ra san. Rieng o đau truong chau Au, anh đa giup cho đoi bong vao đen tran chung ket UEFA Champions League 2003-2004 voi hai ban thang trong 10 tran đau.


= Arsenal =


 Mua giai 2005-06  Vao ngay 13 thang 1 nam 2006, Adebayor gia nhap Arsenal voi gia 8,8 trieu bang. Anh nhan đuoc biet danh la "Tieu Kanu" (Baby Kanu) boi su tuong đong cua anh voi cuu ngoi sao Arsenal Nwanko Kanu, nguoi ma anh rat than tuong khi con tre. Vao ngay 4 thang 2 nam 2006, Adebayor co tran đau ra mat o Premiership tai Birmingham City va ghi ban sau 21 phut giup Arsenal gianh chien thang 2-0. Ket thuc mua giai đau tien cua anh o the Gunners anh đa ghi đuoc bon ban trong muoi tran. Tuy nhien, Adebayor khong the gop mat o chien dich Champions League 2005-06 khi Arsenal lot vao đen tran đau cuoi cung đoi đau voi Barcelona boi vi anh đa xuat hien trong mau ao Monaco o vong loai cua giai đau nay.


 Mua giai 2006-07  Adebayor ghi ban trong cuoc đoi đau voi Manchester United giup Arsenal gianh chien thang 1-0 ngay tai Old Trafford, đay la chien thang đau tien cua CLB o mua giai 2006-07. Truoc đo, anh đa bi pham loi trong vong cam va kiem cho Arsenal mot qua penalty nhung Gilberto Silva đa bo lo. Vao ngay 8 thang 11 nam 2006, Adebayor ghi ban thang duy nhat đua Arsenal vao Tu ket League Cup đoi đau voi Everton.
Anh đa bi đuoi khoi san o tran Chung ket League Cup that bai 2-1 truoc Chelsea. Anh bi nhan the đo sau mot cuoc au đa vao cuoi tran đau giua cau thu hai đoi. Co cao buoc rang anh đa thuc hien mot cu đam nham vao Frank Lampard. FA sau đo đa tang hinh phat len khi cam anh thi đau them mot tran nua va phai đong phat 7.500 bang vi hanh vi khong chiu roi san ngay lap tuc, cung nhu lenh cam ba tran cho chiec the đo. Adebayor va Lampard ca hai đa phu nhan đieu đo.


 Mua giai 2007-08  Khong co gi phai ban cai khi anh đa ganh tren vai trong trach to lon trong suot mua giai hieu qua nhat cua anh - mua giai 2007-08, ghi đuoc 30 ban thang trong 40 tran đa chinh va thuong xuyen co mat tren hang tan cong sau su ra đi cua Thierry Henry va nhung chan thuong cua Robin van Persie cung Eduardo. Vao ngay 19 thang 1, sau khi ghi hai ban vao luoi Fulham, CĐV đa hat "Adebayor, Adebayor, cho anh ay bong, va anh ay se ghi ban". Sau khi ghi ban tren cham phat đen o tran thang 3-1 truoc Portsmouth, hai ban truoc Tottenham giup Arsenal thang 3-1 trong tran derby Bac London đau tien cua mua giai. Adebayor sau đo đa ghi hat-trick đau tien cua anh cho Arsenal trong tran thang 5-0 tren san nha truoc Derby County vao ngay 22 thang 9; đay la hat-trick thu hai ghi đuoc tren san Emirates. Anh sau đo đa tham gia vao cuoc au đa vao ngay 22 thang 1 voi nguoi ban đong đoi Nicklas Bendtner bay phut tu luc ket thuc tran Ban ket League Cup thua 5-1 truoc Tottenham. Bendtner đa bi thuong o mui trong cuoc đung đo, Adebayor đa xin loi vao ngay hom sau. Ba ngay sau anh ghi ban thang thu 100 tren san Emirates trong chien thang 3-0 o FA Cup truoc Newcastle United. Bat đau tu ngay 4 thang 3 đoi đau voi Milan, Adebayor ghi ban lien tiep o Champions League. Mac du anh chua tung ghi ban o giai đau nay truoc đay, anh ghi mot ban thang trong tran luot ve đoi đau voi Milan tai San Siro. Ngay 13 thang 4 trong tran đau voi Manchester United o Premier League, Adebayor ghi ban thang duy nhat cho Arsenal khi ho thua 2-1 tai Old Trafford. Anh ghi hat-trick thu hai cua anh cho Arsenal sau khi vao san tu bang ghe du bi sau phan nua thoi gian trong chien thang 6-2 đoi đau voi Derby County vao ngay 28 thang 4, khien anh tro thanh cau thu duy nhat trong lich su Premiership ghi đuoc hat-trick o ca san nha va san khach truoc cung mot đoi thu trong cung mot mua giai.

Mac du Arsenal trang tay o mua giai đo, anh co ten trong Đoi hinh tieu bieu trong nam cua PFA (PFA Team of the Year). Ban thang thu hai cua anh trong tran đau voi Tottenham đuoc binh chon la ban thang đep nhat mua giai 2007-08 boi chuyen muc Tran đau cua ngay (Match of the Day). Anh cung nhan đuoc danh hieu Cau thu xuat nhat chau Phi do BBC to chuc (BBC African Footballer) boi phong đo an tuong cua anh trong nam 2008.


 Mua giai 2008-09  Tren thi truong chuyen nhuong mua he, anh đa đuoc lien he chuyen đen AC Milan va Barcelona voi gia 30 trieu bang, nhung anh đa o lai sau khi gia han hop đong voi CLB. Vao ngay 13 thang 8 nam 2008, Adebayor ghi mot hat-trick trong tran thang 4-0 tren san cua Blackburn Rovers, đo la nhung ban thang đau tien cua anh o mua giai 2008-09. Adebayor phai nhan the đo đau tien cua anh trong mua giai trong tran hoa 1-1 voi Liverpool sau cuoc au đa voi hau ve đoi phuong Alvaro Arbeloa, hanh vi nay buoc anh phai nhan the vang thu hai trong tran đau va thuc hien lenh cam thi đau mot tran.
Vao ngay 8 thang 2, Adebayor bi chan thuong gan khoeo trong tran hoa 0-0 truoc Tottenham Hotspur. Chan thuong nay đa buoc anh phai ngoi ngoai trong gan hai thang, mac du theo uoc tinh ban đau chi la ba tuan. Anh ghi ban sau khi tro lai, ghi mot cu đup vao luoi Manchester City. Vao ngay 7 thang 4 nam 2009, Adebayor ghi ban go hoa cho Arsenal trong tran Tu ket Champions League đoi đau voi Villarreal, anh khong che bong bang nguc va sau đo thuc hien cu đa xe đap chong nguoc vo cung đep mat. Trong tran luot ve tai Emirates mot tuan sau đo, anh ghi ban trong tran thang 3-0 cua Arsenal, đua CLB vao ban ket đung đo voi Manchester United. Tuy nhien, Adebayor đa bi chan thuong trong hai tran cuoi cung cua Premier League va ket thuc mua giai o vi tri thu hai trong danh sach Vua pha luoi cua Arsenal voi 16 ban thang, đung sau 20 ban thang cua Robin van Persie o tat ca cac mat tran.
Nhung ban thang đo tuy khong đua đuoc Arsenal đen voi danh hieu nhung chung la nhung ban thang đa dang va đep mat. Phan lon cac ban thang cua Adebayor la nhung pha đanh đau va dut điem can thanh nhung anh cung co nhung ban thang ngoan muc. Tottenham, Newcastle va Villarreal co the xac nhan đieu đo - ho la nan nhan cua bon ban thang tuyet đep cua Adebayor, nhung ban thang đo đa lot vao danh sach 50 ban thang đep nhat moi thoi đai cua Arsenal (the Gunners' Greatest 50 Goals) trong cuoc binh chon vao nam 2009).
O Adebayor co bong dang cua Thierry Henry, Arsenal co the trong cay vao Adebayor trong nhung nam sap toi. Nhung đieu đo thi đa khong xay ra. Moi quan he cua anh voi nguoi ham mo cang tro nen xau đi va anh đa chuyen đen đoi bong vung Eastlands Manchester City vao mua he nam đo. Tong cong Adebayor đa ghi đuoc 62 ban trong 142 lan xuat hien sau khi gia nhap tu Monaco vao thang 1 nam 2006. 


= Manchester City =


 Mua giai 2009-10  Ngay 18 thang 7 nam 2009, Adebayor ky mot hop đong nam nam voi Manchester City voi phi chuyen nhuong la 25 trieu bang. Anh ghi ban ngay trong tran ra mat cho City đoi đau voi Blackburn Rovers, voi mot cu dut điem tu khoang cach gan 16,5 met vuot qua Paul Robinson o phut thu ba. Trong tran đau đau tien tren san nha, Adebayor ghi ban thang duy nhat o phut thu 17 trong chien thang 1–0 truoc Wolverhampton Wanderers, tu đuong kien tao cua cau thu cung gia nhap vao mua he Carlos Tevez.
Anh ghi ban thang thu ba trong ba tran lien tiep o giai vo đich tu mot pha đanh đau trong chien thang 1–0 tren san khach truoc Portsmouth.
Ban thang thu tu cua anh trong bon tran đau lien tiep đen trong cuoc đoi đau voi đoi bong cu, Arsenal, voi chien thang 4-2 tai City of Manchester Stadium. Theo đo, anh la mot trong sau cau thu ghi ban trong ca bon tran đau mua trong lich su CLB. Trong tran đau voi Arsenal, đong đoi cu cua Adebayor, Robin van Persie, đa cao buoc anh co tinh đa vao mat cua anh ay, va sau đo anh đa bi mot lenh cam ba tran sau khi bi ket toi vi hanh vi bao luc. Adebayor cung bi chi trich boi hanh đong chay gan nhu toan bo chieu dai san van đong đen cho cua co đong vien Arsenal va an mung truoc mat ho sau khi anh ghi đuoc ban thang, đieu nay đa gay ra mot phan ung gian du tu phia cac co đong vien cua Arsenal. Anh đa bi phat vi đieu nay, nhung sau đo anh đa đua ra loi xin loi. Huan luyen vien cua Manchester City Mark Hughes đa đe nghi Adebayor lam đieu đo boi vi ong ay muon nhan đuoc tinh yeu tu phia nguoi ham mo cua City.


 Mua giai 2010-11  Đau mua giai 2010–11 anh đa đuoc trao chiec ao so 9 thay cho ao so 25 ma anh đa mac truoc đo tai Arsenal va City. Anh ghi hat-trick đau tien cho Manchester City vao ngay 21 thang 10 o vong bang UEFA Europa League vao luoi Lech Poznan. Theo đo, anh tro thanh cau thu Manchester City đau tien lap mot hat-trick o đau truong chau Au. Tuy nhien trong suot mua giai 2010–11, Adebayor đa bi mat vi tri tai Manchester City, ban hop đong moi Edin Dzeko cung voi Carlos Tevez va Mario Balotelli luon la nhung su lua chon hang đau. Vao thang 8 nam 2011, Roberto Mancini xac nhan rang Adebayor, cung voi Craig Bellamy, khong con nam trong ke hoach cua ong va ho co the roi Manchester City.


 = Real Madrid (muon)  =

Vao ngay 25 thang 1 nam 2011, Adebayor đa ky mot hop đong cho muon đe choi cho Real Madrid trong phan con lai cua mua giai. Adebayor ghi ban thang đau tien cua anh cho Real Madrid trong tran ban ket luot ve Copa del Rey đoi đau voi Sevilla tai San van đong Santiago Bernabeu. Tran đau ket thuc voi ty so 2–0, theo đo tong ty so sau hai luot tran la 3–0.
Vao cuoi tuan le ke tiep, anh ghi ban thang đau tien cua anh o La Liga vao luoi Real Sociedad, mot lan nua cung tai Santiago Bernabeu. Tran đau ket thuc voi ty so 4–1 va Adebayor đa ghi ban thang cuoi cung trong 3 phut cuoi cua tran đau. Ngay 6 thang 3 nam 2011, Adebayor ghi ban mo ty so o phut thu 24 trong tran đau voi Racing Santander tu đuong chuyen cua Mesut Ozil. Real Madrid thang 3–1. Adebayor đa bi chi trich nang ne boi man trinh dien cua anh trong tran đau voi Sporting Gijon, anh đa bo lo rat nhieu co hoi. Tran đau ket thuc voi ty so 0-1 cho Sporting Gijon. Adebayor ghi them hai ban thang o đau truong chau Au cho Madrid vao luoi Tottenham Hotspur trong tran thang 4–0 vao ngay 5 thang 4 nam 2011.
Adebayor ghi hat-trick đau tien cua anh cho Real Madrid vao ngay 21 thang 5 nam 2011, o vong đau cuoi cung cua La Liga 2010–11, đoi đau voi Almeria. Trong tran đau đo, Real Madrid đa đanh bai Almeria 8–1. 

Adebayor tro lai Manchester City sau khi mua giai o Tay Ban Nha ket thuc, nhung đa bo lo chuyen du đau truoc mua giai cua cau lac bo tren đat My vao ngay 11 thang 7 nam 2011 va sau đo anh phai chiu mot an phat 300.000 bang vi tu choi tap luyen cung đoi du bi va đoi tre cua cau lac bo.


 Tottenham Hotspur (muon)  Vao ngay 25 thang 8 nam 2011, Tottenham Hotspur đa ky voi Adebayor ban hop đong muon mot mua giai. Ngay 10 thang 9 nam 2011, Adebayor ghi ban trong tran đau ra mat đoi đau voi Wolverhampton Wanderers o phut thu 67. Vao ngay 18 thang 9 nam 2011, anh ghi hai ban thang o tran đau đau tien cua anh tren san nha voi chien thang 4–0 truoc Liverpool, ban thang thu hai cua anh trong tran đau nay la ban thang thu 100 anh ghi đuoc o giai vo đich trong su nghiep thi đau chuyen nghiep cua anh.
Adebayor cung cung cap mot đuong kien tao cho ban thang cua Rafael van der Vaart trong chien thang 2–1 o tran Derby Bac London truoc đoi bong cu cua anh, Arsenal, vao ngay 2 thang 10. Anh ghi ban thang thu tu va thu nam cua anh cho Tottenham trong chien thang 2–0 truoc Aston Villa vao ngay 21 thang 11, ban đau tien la tu mot cu đa tren khong va ban thang thu hai xuat phat tu sai lam cua hau ve Villa James Collins. Anh co them mot cu đup o tran thang 3–1 truoc West Bromwich Albion. Sau đo Adebayor tiep tuc ghi them hai ban thang, mot tren cham phat đen tren san Stoke va mot trong tran derby truoc Chelsea - ban thang an đinh ty so 1–1.
Vao ngay 11 thang 2 nam 2012, Adebayor ghi ban bang mot cu vo le va cung cap bon đuong kien tao trong tran thang 5–0 truoc Newcastle United.
Vao ngay sinh nhat lan thu 28 cua minh (26 thang 2), Adebayor ghi ban tren cham phat đen đua Spurs vuon len dan truoc 2–0 tai Emirates nhung cuoi cung Tottenham phai nhan that bai 5-2.
Ngay 1 thang 4, Adebayor lap mot cu đup trong chien thang 3–1 truoc Swansea City. Đen ngay 15 thang 4 nam 2012, Adebayor kien tao cho Gareth Bale ghi ban thang duy nhat cho Tottenham trong tran thua 5–1 truoc Chelsea o ban ket FA Cup.
Adebayor sau đo tiep tuc ghi ban cho Tottenham, lan nay la mot cu đup vao luoi Bolton Wanderers trong chien thang 4-1 tren San van đong Reebok va lap cong tren cham phat đen trong tran đau voi Aston Villa, ty so cuoi cung la 1–1.
O tran đau cuoi cung trong khoang thoi gian đuoc cho muon tai Tottenham, Adebayor ghi ban mo ty so giup Spurs đanh bai đoi thu cung thanh pho Fulham 2–0 vao ngay 13 thang 5 đe đam bao vi tri thu tu.
Adebayor dan đau danh sach vua pha luoi cua Tottenham khi ket thuc mua giai, voi 18 ban thang (17 o Premier League).


= Tottenham Hotspur =
Vao ngay 21 thang 8 nam 2012, Adebayor đa ky hop đong dai han voi Tottenham Hotspur voi thoa thuan tri gia 5 trieu bang, sau mot qua trinh đam phan keo dai.
Ngay 17 thang 12 nam 2012, Adebayor ghi ban thang som cho Tottenham trong tran derby Bac London đay cang thang truoc Arsenal, giup Spurs dan truoc 1-0. Vai phut sau, anh co pha vao bong bang ca hai chan nham vao Santi Cazorla, hanh đong nay đa khien anh phai nhan mot the đo truc tiep. Arsenal tiep tuc gianh chien thang voi ty so 5–2. Vao ngay 1 thang 1 nam 2013, Adebayor co đuoc ban thang đau tien tren san trong mua giai nay cho Spurs truoc đoi thu Reading, voi cu đanh đau cuc manh tu đuong chuyen cua Aaron Lennon. Spurs gianh chien thang voi ty so 3-1. Ngay 14 thang 3 nam 2013 Adebayor ghi ban thang quyet đinh tren san khach đua Spurs tien vao tu ket Europa League sau khi vuot qua Inter Milan nho luat ban thang san khach. That khong may, anh đa đua bong vot xa ngang sau nhung buoc chay đa lo bich khi thuc hien qua penalty quyet đinh trong tran đau o vong tiep theo đoi đau voi FC Basel, dan đen viec Tottenham bi loai khoi giai đau. Anh ghi ban vao ngay 8 thang 5 trong tran hoa 2-2 truoc Chelsea tu pha dut điem ben ngoai vong cam đia đe can bang ty so 1-1. Sau đo anh đa ghi ban an đinh ty so o ngay Chu nhat tiep theo (12 thang 5 nam 2013) trong tran thang 2-1 cua Tottenham tren san cua Stoke City tu đuong chuyen cua Clint Dempsey o phut thu 83.


Su nghiep đoi tuyen quoc gia Adebayor cung đu đieu kien đe choi cho Nigeria nhung anh đa chon đai dien cho đat nuoc noi anh sinh ra. Adebayor đa giup Togo gianh quyen tham du Cup bong đa chau Phi 2006 voi 11 ban thang anh ghi đuoc o vong loai, nhieu hon bat ky cau thu nao khac. Vao ngay 10 thang 2 nam 2009, Lien đoan Bong đa chau Phi (CAF) đa chon Adebayor la Cau thu xuat sac nhat chau Phi nam 2008 tai buoi trao giai to chuc o Lagos, Nigeria. Adebayor đa đanh bai cac ung cu vien Mohamed Aboutrika cua Ai Cap va Michael Essien cua Ghana trong cuoc binh chon tu cac huan luyen vien cua 54 đoi tuyen quoc gia thuoc CAF. Đay la lan đau tien mot nguoi Togo gianh danh hieu Cau thu xuat sac nhat chau Phi.
Adebayor đa giup Togo gianh quyen tham du World Cup 2006 o Đuc va đa chinh ca ba tran vong bang truoc Han Quoc, Thuy Si va Phap, nhung khong ghi đuoc bat ky ban thang nao va Togo ket thuc o vi tri cuoi cung. Adebayor đa đuoc chon lam đoi truong sau giai đau nay.
Anh đuoc goi vao đoi tuyen o Cup bong đa chau Phi 2006, chi đuoc ngoi du bi o tran đau đau tien. Adebayor tuyen bo se roi khoi giai đau va tro ve nha, mac du sau đo anh đa tro lai tap luyen cung đoi bong. Togo đa bi loai sau khi đe thua ca ba tran. Anh đa bi loai khoi đoi tuyen Togo sau khi co hanh đong đoi hoi khoan tien thuong tu đoi tuyen. Tuy nhien, Adebayor đa đuoc goi tro lai vao thang 9 nam 2007.
Ngay 11 thang 10 nam 2008, Anh ghi bon ban thang giup Togo đe bep Swaziland voi ty so 6-0 o vong loai World Cup.
Mac du đang bi chan thuong, Adebayor thi đau cho Togo đoi đau voi Cameroon. Trong tran đau nay anh đa ghi ban thang duy nhat cho Togo đe an đinh chien thang.
Vao ngay 8 thang 1 nam 2010, Adebayor la mot trong nhung cau thu co mat tren chuyen xe buyt cho đoi tuyen Togo bi tan cong khung bo khi đang tren đuong tham du Cup bong đa chau Phi o Angola. Cuoc tan cong đa dan đen chet nguoi, tat ca cac cau thu đeu song sot nhung ba nguoi khac thi đa bi giet chet, đieu nay đa buoc đoi tuyen Togo rut lui khoi giai đau. Adebayor sau đo đa tuyen bo gia tu đoi tuyen quoc gia vao ngay 12 thang 4 nam 2010, "Toi đa can nhac nhung cam xuc cua toi trong nhieu tuan va nhieu thang ke tu vu tan cong đo va toi van con bi am anh boi nhung su viec ma toi đa chung kien vao cai buoi chieu kinh khung đo tren chuyen xe buyt cua đoi tuyen Togo. Chung toi chi la nhung cau thu choi nhung tran bong đa va đai dien cho đat nuoc cua chung toi, nhung chung toi đa bi tan cong boi nhung con nguoi muon giet chet tat ca chung toi. Đo la cai giay phut ma toi se khong bao gio quen va toi khong bao gio muon trai nghiem them mot lan nua trong đoi."
Adebeyor đa tro lai lam nhiem vu o đoi tuyen quoc gia vao thang 11 nam 2011 sau su đam bao an toan tu Lien đoan Bong đa Togo, voi chien thang 1–0 truoc Guinea-Bissau o vong loai World Cup 2014.
Ngay 21 thang 3 nam 2023, Emmanuel Adelbayor chinh thuc gia tu su nghiep thi đau quoc te sau 22 nam thi đau chuyen nghiep.


= Ban thang cho đoi tuyen quoc gia =


Cong viec binh luan Adebayor la mot binh luan vien World Cup 2010 cua BBC Sport.


Thong ke su nghiep cau lac bo Danh hieu = Cau lac bo =
Real Madrid
Copa del Rey: 2010–11


= Ca nhan =
Ban thang đep nhat thang (Anh): Thang 9, 2007
Ban thang đep nhat mua giai: 2007–08
Đoi hinh tieu bieu Premier League: 2007–08
Cau thu bong đa xuat sac nhat chau Phi do BBC binh chon: 2007
Cau thu xuat sac nhat chau Phi: 2008
Sieu giai thuong Cau thu xuat sac nhat chau Phi: 2008
Cau thu bong đa xuat sac nhat Togo: 2005, 2006, 2007, 2008


Chu thich Lien ket ngoai Trang chinh thuc Luu tru ngay 14 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine
Emmanuel Adebayor – Thong so tai LFP.fr (tieng Phap)
Emmanuel Adebayor tren Transfermarkt
Emmanuel Adebayor tai Soccerbase
Adebayor.html Emmanuel Adebayor tai National-Football-Teams.com
Emmanuel Adebayor tren ESPN Soccernet Luu tru ngay 14 thang 4 nam 2010 tai Wayback Machine