Motown Records, hay đuoc biet voi ten Tamla Motown o ben ngoai Bac My, la mot hang thu am đuoc thanh lap vao thang 12 nam 1959 tai Detroit, Michigan, Hoa Ky. Sang lap boi Berry Gordy voi ten goi đau tien la Tamla Records, hang đa đuoc thong nhat tro thanh Motown Record Corporation vao nam 1960. Cai ten cua hang, đuoc ghep tu hai tu motor va town, cung la mot ten goi khac cua thanh pho Detroit.
Motown đong mot vai tro quan trong vao qua trinh binh đang chung toc trong am nhac pho thong, no la cong ty thu am đau tien do nguoi My goc Phi lam chu va đa giup đo đem lai thanh cong tren nhieu bang xep hang (crossover) cho nhung nghe si nguoi My goc Phi. Nhung nam 1960, Motown đa mo đau thanh cong mot thu am nhac goi la ""Am thanh Motown" (The Motown Sound), mot the loai nhac soul cung voi am huong pop rat đac trung.
Motown đa phat hanh va phan phoi am nhac voi hon 45 chi nhanh o nhieu the loai khac nhau, trong đo hang noi tieng voi nhung the loai nhu R&B, soul, hip hop va pop. Motown Records roi tru so khoi Detroit toi Los Angeles vao nam 1972, va tiep tuc la cong ty đoc lap cho đen 28 thang 6 nam 1988, khi Gordy đa ban cong ty cho hang MCA. Hien nay, voi trung tam đat tai thanh pho New York, Motown Records đa tro thanh mot chi nhanh cua The Universal Motown/Universal Republic Group, voi cong ty me la Universal Music Group.


Lich su = "Hitsville USA": 1959–1972 =

Berry Gordy khoi đau la mot nhac si viet ca khuc tai Detroit cho nhung nghe si nhu Jackie Wilson va The Matadors. Đia đon cua Wilson, Lonely Teardrops do Gordy sang tac, đa gianh đuoc thanh cong lon, tuy nhien Gordy khong thay thoa man voi so tien ong nhan đuoc cho ca khuc nay va nhung đia đon khac ma ong đa viet cho Wilson. Gordy nhan ra rang viec sinh loi hon ca la san xuat đia hat va tu so huu ban quyen.
Nam 1959, Billy Davis va chi gai cua Berry, Gwen va Anna Gordy, đa sang lap ra Anna Records. Davis va Gwen Gordy muon Berry tro thanh chu tich cong ty, nhung Berry lai muon co cong ty cua rieng minh. Boi vay, cung trong nam đo, Berry sang lap Tamla Records, voi 800$ muon tu gia đinh minh. Đau tien Gordy muon đat ten hang la "Tammy" Records, lay tu ten mot ca khuc noi tieng cua Debbie Reynolds. Tuy nhien đa co cong ty mang ten nay, do đo ong quyet đinh lay ten Tamla thay the.
Nhung nghe si đau tien ky hop đong voi Gordy la The Matadors, nhom nhac truoc đo ong đa tung viet va san xuat ca khuc, sau khi gia nhap đa đoi ten thanh The Miracles. Ca si chinh cua nhom la Smokey Robinson, tro thanh pho chu tich cong ty (sau nay Robinson đa đat ten con gai la Tamla va con trai la Berry đe nham tuong nho đen Gordy va hang đia). Nhieu thanh vien trong gia đinh Gordy, nhu nguoi cha Berry, Sr., cac anh em Robert va George, em gai Esther đeu tham gia hoat đong trong cong ty. Vao giua thap nien, Gwen va Anna Gordy đa gia nhap hang đia trong vai tro hanh chinh.
Cung trong nam 1959, Gordy đa mua mot bat đong san va đa tro thanh tru so Hitsville USA cua Tamla. Phong nhiep anh o phia sau can nha đa đuoc sua chua thanh mot phong thu am nho va gia đinh Gordy đa chuyen đen song o tang hai. Trong mot vai nam, Motown đa mua mot vai can nha lan can đe lam tru so quan ly, phong luyen tap, mix va master.
Nhung nghe si đen voi Tamla som nhat con co Mable John, Barrett Strong va Mary Wells. Đia phat hanh đau tien la Come to Me cua Marv Johnson vao nam 1959. Bai hit đau tien la Money (That's What I Want) cua Barrett Strong (1959), đa gianh đuoc vi tri so 2 trong bang xep hang R&B cua Billboard; ban R&B gianh đuoc quan quan đau tien la Shop Around boi Miracles nam 1960. No cung chiem so 2 tai Billboard Hot 100, va la ban ghi am đau tien ban đuoc hon trieu ban cua Motown. Nam 1960, Gordy đa sang lap mot hang chi em cua Tamla mang ten Motown Records, đuoc lay tu biet danh "thanh pho Motor" cua Detroit. Mot cong ty chung quan ly hai cong ty con Motown Records va Tamla Records đa đuoc thanh lap voi ten goi Motown Record Corporation. Mot nam sau đo, The Marvelettes đa đem lai cho Motown ban pop quan quan o My đau tien, Please Mr. Postman. Khoang giua nhung nam 1960, hang thu am voi su giup đo cua nhung nhac si viet ca khuc va nha san xuat nhu Robinson, William "Mickey" Stevenson, Brian Holland, Lamont
Dozier va Norman Whitfield, đa tro thanh mot the luc manh trong nen cong nghiep am nhac.
Nghe si da trang đau tien thu am cho Motown la Valadiers. Nam 1961, ban thu Greetings, This Is Uncle Sam cua ho, du pho bien o mien Đong va Trung Tay, thi van khong lot vao bang xep hang quoc gia. Ca khuc cung đa tro thanh bai hit co vua cua The Monitors vao vai nam sau đo.
Tu 1961 toi 1971, Motown đa co 110 bai lot vao Top 10, va nhung nghe si nhu Stevie Wonder, Marvin Gaye, Diana Ross & The Supremes, The Four Tops, va The Jackson 5, đeu đa ky ket voi Motown. Cong ty con quan ly mot vai hang thu am khac ben canh Tamla va Motown Records. Vi du nhu hang thu ba Gordy Records, đa ket hop voi The Temptations va Martha and the Vandellas, V.I.P., hang thu tu, đa ghi am nhung đia cua The Velvelettes va The Spinners, hang thu nam Soul, voi nhom Jr. Walker & the All Stars va Gladys Knight & the Pips (đay la nhom đau tien đa thanh cong truoc khi đen voi Motown, truoc đo đuoc biet voi ten "The Pips" tai Vee-Jay Records). Nhung hang Motown so huu đa phat hanh nhung ban thu o nhieu the loai khac nhau, bao gom ca Workshop Jazz (jazz), Mel-o-dy (country), va Rare Earth (rock). Voi khau hieu "The Sound of Young America" (Am thanh cua nuoc My tre), nhung nghe si cua Motown đa đuoc cong chung ke ca da trang va da đen yeu thich rong rai.
O Anh, đia hat cua Motown đa đuoc phat hanh voi nhieu hang khac nhau, đau tien la London Records, sau đo đen cac hang Fontana, Oriole American, Stateside Records va cuoi cung Tamla-Motown cua EMI.


= "Am thanh Motown" =


 Qua trinh san xuat  Am nhac cua Motown đuoc san xuat voi cung mot phong cach huong toi thi hieu so đong. No đac trung boi mot thu nhac soul đuoc goi voi thuong hieu "Am thanh Motown" (The Motown Sound). Am thanh Motown co mot so đac điem tieu bieu nhu: su dung trong tambourine đe tao phach sau, nhung tieng guitar bass đien tu du duong va noi bat, cau truc hop am va giai đieu đac trung cung voi mot phong cach hat "goi va đap" (call and response) ma bat nguon tu nhac Phuc am. Them vao đo, nhung ki thuat cua pop nhu viec su dung he thong dan nhac day va nhac cu hoi, voi dan hat đem đuoc phoi mot cach can than cung đuoc su dung. Nhung ban phoi phuc tap va nhung cau nhac ngan (riff) chau chuot va chay not lien mach (melisma) đeu tu bo , va tat ca cac nha san xuat cua Motown truoc sau đeu tuan theo "nguyen tac KISS" ("keep it simple, stupid")
.
Berry Gordy thuong to chuc mot cuoc hop đinh ky vao thu Sau hang tuan, va thuong dung quyen luc phu quyet đe bao đam phong cach va chat lieu duy nhat ma cong ty theo đuoi cho nhung san pham sap phat hanh. Yeu cau đat ra la moi ban phat hanh moi phai đeu lot vao top 5 đia đon pop ban chay nhat trong tuan. Tuy nhien, ket qua la mot so bai hat ma Gordy ban đau loai bo sau đo lai gianh đuoc thanh cong ve ca phe binh lan thuong mai, tieu bieu nhat la hai bai hat cua Marvin Gaye, I Heard It Through the Grapevine and What's Going On. Trong vai truong hop khac, nhung nha san xuat thuong lam đi lam lai cac ban thu voi hy vong chung đuoc chap nhan vao buoi hop thu Sau, giong nhu Norman Whitfield đa lam voi I Heard It Through the Grapevine va Ain't Too Proud to Beg cua The Temptations.
Nhieu ca khuc noi tieng cua Motown, nhu nhung hit ban đau cua The Supremes, đuoc viet boi bo ba Holland-Dozier-Holland (anh em Brian & Eddie Holland cung cong su Lamont Dozier). Nhung nha san xuat va nhac si quan trong khac cua Motown bao gom Norman Whitfield & Barrett Strong, Nickolas Ashford & Valerie Simpson, Frank Wilson, Smokey Robinson, Marvin Gaye, Stevie Wonder, va ca Gordy.
Mot luong lon nhung ca khuc hit đa đuoc san xuat tu Motown, va qua trinh san xuat đuoc mieu ta giong nhu mot nha may. Nhung phong thu Hitsville thuong hoat đong 22 tieng mot ngay, va nhung nghe si thuong đi luu dien ca tuan, sau đo quay tro ve Detroit đe thu am nhieu nhat co the, roi ngay lap tuc lai quay tro lai luu dien.
Phong cach am nhac đuoc sang tao boi cac nhac si Motown đa co anh huong lon đen mot so nghe si ngoai hang khac trong thap nien 1960, nhu Dusty Springfield va The Foundations. Tai Anh, am thanh Motown đa tro thanh co so cho buoc phat trien cua Northern soul (the loai soul pho bien o Bac Anh trong thap nien 1960). Smokey Robinson:

Moi nguoi lang nghe no, va ho se noi "A ha, ho su dung nhieu tieng bass hon. Hoac ho su dung nhieu trong hon" chu cha co cai gi khac. Khi chung toi lan đau thanh cong voi no, nguoi ta đo toi tu Đuc, Phap, Y, Mobile, Alabama. Tu New York, Chicago, California. Tu tat ca moi noi. Chi đe thu am o Detroit. They figured it was in the air, that if they came to Detroit and thu am on the freeway, they'd get the Motown sound. Nghe nay, am thanh Motown đoi voi toi khong phai la mot thu am thanh co the nghe thay. No la linh hon, va no đen tu nhung con nguoi lam ra no. Nguoi khac khong nhan ra rang chung ta chi co mot phong thu o đay. nhung chung toi đa thu am o Chicago, Nashville, New York, L.A.- hau het cac thanh pho lon. And we still got the sound.


 The Funk Brothers  Ben canh ky nang san xuat ca khuc cua nhung tac gia va nha san xuat, mot trong nhung nhan to chinh cho su pho bien rong rai cua am nhac Motown la viec Gordy su dung mot nhom nhac cong phong thu lam viec chat che va co tinh chon loc cao, đuoc biet voi ten "The Funk Brothers", co vai tro thu am phan phoi khi cho nhung bai hat. Mot so thanh vien cua nhom bao gom nguoi choi keyboard Earl Van Dyke, Johnny Griffith, va Joe Hunter; nghe si guitar Joe Messina, Robert White va Eddie Willis; choi nhac cu go Eddie "Bongo" Brown va Jack Ashford; choi trong Benny Benjamin, Uriel Jones, va Richard "Pistol" Allen; choi bass James Jamerson va Bob Babbitt. Su nghiep cua The Funk Brothers đa đuoc khac hoa trong bo phim tai lieu nam 2002 Standing in the Shadows of Motown.
Nhieu phan trong so am thanh Motown co he thong dan nhac overdub va nhan len gap đoi. Nhung ca khuc thuong ket hop hai nguoi choi trong thay cho mot (ke ca khi overdub lan ca trong unison), cung nhu thuong co đen ba hoac bon cay guitar. Nghe si guitar bass James Jamerson thuong choi cay đan cua minh voi chi mot ngon tay tro, va đa sang tao ra rat nhieu đoan bassline trong cac ca khuc cua Motown, tieu bieu nhu You Can't Hurry Love cua nhom nhac nu The Supremes.


 Phat trien nghe si  Cong viec phat trien nghe si la mot bo phan chinh trong hoat đong cua Motown. Nhung nghe si cua Motown luon đuoc chuan bi ky luong, ve ca trang phuc lan vu đao trong cac buoi bieu dien truc tiep. Nhung nghe si đo đuoc bao rang viec tan cong vao thi truong am nhac da trang se giup ho tro thanh cac đai su cua nhung nghe si nguoi My goc Phi đang tim kiem su chap thuan rong mo hon tren thi truong, va ho nen nghi rang, viec dien, đi lai va noi chuyen đeu phai het suc long trong, đe co the thay đoi quan niem it ton trong thuong thay o nhung nguoi My da trang vao lanh vuc cua nhung nhac si da đen. Khong chi giup đo nhung nghe si tre tai nang nhung lon len o nhung khu nha danh cho nguoi thu nhap thap va thieu ky nang thoi trang lan xa hoi, van phong phat trien nghe si cua Motown con thiet lap mot phong cach bieu dien lich lam sang trong gan lien voi thuong hieu cua hang. Nhung lop phat trien nghe si the nay thuong chi danh cho nhung nghe si tre va thieu kinh nghiem, do đo se khong danh cho nghe si co tham nien nhu Jr. Walker va Marvin Gaye.
Nhieu nghe si tre cua Motown đa tham du mot loat chuyen luu dien thuong nien mang ten "Motortown Revue", khoi đau la tu "chitlin' circuit" (danh đe chi đia điem bieu dien cua nhung nghe si da đen tai vung Bac va Đong Hoa Ky) va sau đo la vong quanh the gioi. Nhung chuyen luu dien đa đem toi cho nhung nghe si tre co hoi ren giua ki nang bieu dien va xa hoi đong thoi co the hoc hoi tu nhung nghe si đan anh.


= "Hitsville West" 1972–1998 =
Sau khi Holland-Dozier-Holland roi khoi cong ty vao nam 1967 vi mau thuan ve tre tien tac quyen, chat luong san xuat cua Motown bat đau đi xuong, đi kem theo tan so cua nhung bai hit quan quan. Norman Whitfield tro thanh nha san xuat đung đau cua cong ty, va đa danh nhung bai hit cho The Temptations, Marvin Gaye va Gladys Knight & the Pips. Trong thoi gian đo, Berry Gordy đa thanh lap Motown Productions, mot chi nhanh chuyen san xuat nhung chuong trinh truyen hinh đac biet cho cac nghe si Motown, bao gom TCB voi Diana Ross & the Supremes cung The Temptations, Diana! voi Diana Ross, va Goin' Back to Indiana voi The Jackson 5.
Motown cung thanh lap van phong chi nhanh o thanh pho New York va Los Angeles vao giua thap nien 1960, va tu 1969 đa dan dan chuyen toan bo co so cua hang toi Los Angeles. Sau nam 1972, cong viec di chuyen đa hoan thanh, ruy nhien mot so nghe si nhu Martha Reeves, The Four Tops, Gladys Knight & the Pips va ban nhac Funk Brothers đa o lai Detroit hoac roi bo cong ty vi nhung ly do khac nhau. Muc tieu chinh cua co so moi luc nay la đi vao nganh cong nghiep đien anh va Motown Productions đa khoi đau bang hai bo phim noi tieng danh cho Diana Ross: bo phim tieu su cua Billie Holliday mang ten Lady Sings the Blues (1972) va phim Mahogany (1975). Nhung bo phim khac cua Motown la Thank God It's Friday (1978), The Wiz (1978) va Berry Gordy's The Last Dragon (1985).
Norman Whitfield roi khoi Motown nam 1973. Du mat Holland-Dozier-Holland, Norman Whitfield, cung voi mot so luong cac nha san xuat va nhac si trong nam 1975, Motown van co đuoc nhung nghe si thanh cong vao cuoi thap nien 1970 va đau thap nien 1980, nhu Lionel Richie va The Commodores, Rick James, Teena Marie va DeBarge. Giua nhung nam 1980, Motown bi thua lo, va Berry Gordy đa ban co phan cua minh cho Music Corporation of America (MCA) va Boston Ventures vao thang 6 nam 1988 lay 61 trieu đo la. Nam 1989, Gordy tiep tuc ban Motown Productions cho Suzanne de Passe, va sau đo de Passe đa đoi ten cong ty thanh de Passe Entertainment va tiep tuc hoat đong cho đen ngay nay.
Trong nhung nam 1990, Motown cung thanh cong voi Boyz II Men va Johnny Gill, du cong ty van tiep tuc hoat đong trong tinh trang lon xon. Nhung thanh vien khac trong ban quan tri cua Motown đa đuoc MCA bo nhiem đe đieu hanh cong ty, khoi đau tu Jheryl Busby trong vai tro nguoi ke nhiem Gordy. Tuy vay, Busby đa tranh cai voi MCA, va tuyen bo rang cong ty nay se khong mang lai cho nhung san pham cua Motown su chu trong hay đay manh thoa đang nao. Nam 1991, Motown kien MCA đe đoi cham dut hop đong phan phoi voi cong ty nay, va bat đau phan phoi san pham thong qua PolyGram. Polygram mua lai Motown tu Boston Ventures ba nam sau đo. Nam 1994, Busby bi thay the boi Andre Harrell, nguoi chu cua Uptown Records truoc đo. Harrell lam giam đoc đieu hanh cua Motown trong vong hai nam, sau đo phai roi khoi cong ty vi bi cho la thieu nang luc. Danny Goldberg, nguoi tung đieu hanh hang Mercury Records cua Polygram, đa đam đuong cong viec đieu hanh Motown, cung voi George Jackson trong vai tro chu tich.


= Universal Motown: 1999–nay =
Nam 1998, Motown co them nhung ngoi sao nhu 702, Brian McKnight va Erykah Badu. Thang 12 nam đo, PolyGram đa đuoc mua lai boi Seagram, va Motown đa đuoc sap nhap vao Universal Music Group. Universal trong thoi gian ngan đa tinh toan đen chuyen đong cua hang thu am, nhung thay vi the đa quyet đinh tai co cau no. Kedar Massenburg, nha san xuat cho Erykah Badu, đa tro thanh nguoi đung đau cong ty, va đa thanh cong voi nhung ban thu cua Badu, McKnight, Michael McDonald va nghe si moi India.Arie.
Nam 2005, Massenburg bi thay the boi Sylvia Rhone, cuu giam đoc đieu hanh hang Elektra Records. Motown đa đuoc sap nhap voi Universal Records đe tro thanh Universal Motown Records Group, mot chi nhanh cua Universal, quan ly viec phat hanh cua cac hang Motown, Universal, Blackground, Republic, Cash Money, Casablanca va nhieu hang ghi am khac. Nhung nghe si hien tai cua Motown bao gom ca si R&B India.Arie, Erykah Badu, Mya, Kem va Yummy Bingham, ca si Lindsay Lohan (ky voi Motown nam 2008, ca si reggae Damian va Stephen Marley cung rapper Trick Trick va Nick Cannon.
Diana Ross, Smokey Robinson, Stevie Wonder va The Temptations đa van giu cong tac voi Motown nhu khi tu luc ban đau, du rang ca Diana va Temptations đeu đa sang thu o hang khac trong mot vai nam. Ross roi Motown tu 1981 đen 1988, sau đo tro lai voi Motown tu 1989 đen 2002, Robinson roi khoi hang trong thoi gian ngan nam 1999, va Temptations roi nam 2004. Chi co Stevie Wonder la nghe si duy nhat gan bo voi Motown ke tu thoi ky "co đien" cua hang cho đen ngay nay. Cac san pham do Motown phat hanh hien nay đeu mang logo moi, "M", đuoc cach đieu hoa tu ten hang, trong đo nhung đia tai ban cua Motown co đien lai su dung logo "M" theo phong cach mod ra mat ke tu nam 1965.


Hang chi nhanh cua Motown = Chi nhanh chinh =
Motown Records: thanh lap nam 1960, đa va đang van la hang chinh cua cho dong nhac chu đao R&B/soul (va ngay nay them ca hip hop). He thong đanh so cuat hang đuoc sap nhap voi Tamla va Gordy vao nam 1982, sau đo hang đa đuoc mua lai boi MCA in 1988. Nhung nghe si danh tieng tung thuoc Motown Records bao gom Mary Wells, Diana Ross & The Supremes, The Four Tops, The Jackson 5, Boyz II Men, The Commodores, va Erykah Badu.
Tamla Records: thanh lap nam 1959; Tamla đa la chi nhanh quan trong cho dong nhac chu đao R&B/soul. Tamla thuc te la hang thu am đau tien va Gordy đa tung thanh lap Tamla vai thang truoc khi thanh lap cong ty me Motown Record Corporation. He thong đanh so cua hang đuoc sap nhap voi Motown va Gordy Records nam 1982, va hang đa nhap lai voi Motown nam 1988. Nhung nghe si noi tieng voi Tamla tung bao gom Smokey Robinson & The Miracles, Marvin Gaye, Stevie Wonder, va The Marvelettes.
Gordy Records: thanh lap nam 1961, Gordy cung la mot trong nhung chi nhanh cua dong nhac chu đao R&B/soul. Luc đau thanh lap voi ten Miracle Records (khau hieu: "If It's a Hit, It's a Miracle"), sau đo đoi lai nam 1962 đe khong lan lon voi nhom hat Miracles. He thong đanh so cua hang đuoc sap nhap voi Motown va Tamla nam 1982, va hang cung nhap lai voi Motown nam 1988. Nhung nghe si noi tieng tung cong tac voi Gordy Records gom The Temptations, Martha Reeves & the Vandellas, The Contours, Rick James va DeBarge. Slogan cua Gordy Records: "It's What's in the Grooves that Counts"


= Chi nhanh R&B/soul phu =
Check-Mate Records: ton tai thoi gian ngan (1961–1962), la chi nhanh R&B/soul phu, mua lai tu Chess Records. Nhung nghe si noi tieng co David Ruffin and The Del-Phis (ve sau la Martha & the Vandellas).
Miracle Records: ton tai thoi gian ngan (1961), đong cua va tai to chuc lai voi ten Gordy Records nam 1962. Nhung nghe si noi tieng co Jimmy Ruffin va The Temptations (thoi gian đau).
Soul Records: thanh lap nam 1964, la chi nhanh phu cho dong R&B/soul, thuong phat hanh nhung ban thu voi it chat pop va/hoac đam chat soul/blues truyen thong hon. Nhung nghe si noi tieng co Jr. Walker & the All-Stars, Gladys Knight & the Pips va Jimmy Ruffin. Hang tan ra nam 1978.
V.I.P. Records: thanh lap nam 1964, la chi nhanh phu cho dong R&B/soul. Nghe si noi tieng gom co Shorty Long, The Velvelettes, The Spinners, The Elgins va Chris Clark. Giai tan nam 1974.
Mo-West Records: ton tai thoi gian ngan (1971–1973), đong cua khi van phong Motown chuyen toi Los Angeles. Nhung nghe si noi tieng la G.C. Cameron, Syreeta Wright va DJ Tom Clay.
Motown Yesteryear: thanh lap cuoi thap nien 1970 va ton tai suot nhung nam 1980, co vai tro tai ban nhung đia đon 7 inch o tat ca cac linh vuc trong lich su cong ty, sau khi viec in o hang truoc đo bi cham dut. Mot đia đon Motown Yesteryear lai tai xuat hien tren Billboard Top 40 - ca khuc Do You Love Me cua The Contours', vao nam 1988 khi đuoc su dung trong nhac phim Dirty Dancing, va đa lam hoi sinh su quan tam cua ca khuc nay.


= Hang thu am the loai khac =
Divinity Records: ton tai thoi gian ngan (1961–1963), chi nhanh nhac gospel.
Mel-o-dy Records: thanh lap nam 1962 voi vai tro la chi nhanh R&B phu, sau đo lai quy tu cac nghe si nhac đong que da trang. Nghe si noi tieng co Dorsey Burnette. Hang giai the nam 1965.
Workshop Jazz Records: chi nhanh jazz, hoat đong tu 1962 đen 1964. Nhung nghe si noi tieng co George Bohannon Trio va Four Tops (nhung ban thu am cua hang nay đa khong đuoc đua ra cho đen gan 30 nam).
Rare Earth Records: thanh lap nam 1969 sau khi ky hop đong voi ban nhac Rare Earth va mang ten cua ban nay., Rare Earth Records la chi nhanh quy tu cac nghe si da trang choi rock. Nhung nghe si noi tieng co Rare Earth, R. Dean Taylor, The Pretty Things, Stoney & Meatloaf va Shaun Murphy. Hang cung la chi nhanh đa chua ban nhac da trang đau tien ky hop đong voi Motown, The Rustix. Hang giai tan nam 1976, va cac nghe si sau đo đa chuyen đen chi nhanh Prodigal.
Weed Records: ton tai trong thoi gian rat ngan va chi co duy nhat mot album CC Rides Again cua Chris Clark nam 1969, đuoc phat hanh. Album nay co tagline cham biem la "Your Favorite Artists Are On Weed." Cai ten "Weed Records" hien nay đuoc đat cho mot hang đia co co so tai Tokyo-New York.
Black Forum Records: chi nhanh chuyen phat hanh album noi ma bao gom nhung bai tho, bai phat bieu mang tinh chat chinh tri cap tien va ung ho quyen cong dan. Black Forum đa phat hanh nhung bai phat bieu cua Martin Luther King, Jr., Stokely Carmichael, Elaine Brown va nhung nguoi khac tu 1970 đen 1973.
Natural Resources Records: hoat đong trong nam 1972-1973 va nam 1976 tro thanh chi nhanh nho cho cac nghe si va ban nhac da trang. Tu 1978-1979, tro thanh hang tai ban cac album cua Motown, Tamla va Gordy cung cac album tuyen tap Motown.
Prodigal Records: mua lai boi Motown nam 1974, va tro thanh chi nhanh rock thu hai song song voi Rare Earth Records. Ve sau ban nhac Rare Earth cung chuyen ve hang nay. Prodigal đong cua nam 1978.
Hitsville Records: luc đau mang ten Melodyland Records nam 1974, đoi thanh Hitsville nam 1976. Giong nhu Mel-o-dy, Hitsville tap trung vao nhac đong que. Nghe si noi tieng co Pat Boone va T.G. Sheppard. Hang đong cua nam 1977.
Morocco Records: Morocco co nghia la "Motown Rock Company", va đung nhu ten goi, la mot chi nhanh nhac rock. Hoat đong thoi gian ngan tu 1983 đen 1984, voi muc đich tai phat hanh album cua Rare Earth Records. Hang chi phat hanh 7 album. Đa mang lai hai ban nhac trien vong: Duke Jupiter va bo ba new wave Tiggi Clay (qua ca si chinh cua ban, Fizzy Qwick), sau nay hai nhom nay đa chuyen len cong ty me.
Onedirection Records: so huu boi Stevie Wonder, va chi phat hanh duy nhat mot ban dance 12-inch, ca khuc rap 15 phut "The Crown" boi Gary Byrd va G.B. Experience.
Motown Latino Records: ton tai thoi gian ngan (1982), chi nhanh cua hang tieng Tay Ban Nha Latin American music.
Mo Jazz Records: chi nhanh jazz lap nhung nam 1990. Nhung nghe si noi tieng co Norman Brown, Foley va J. Spencer.
Mad Sounds Recordings: chi nhanh hip hop/rap ton tai thoi gian ngan, đa phat hanh 5 album vao giua thap nien 1990s.


= Hang đoc lap phan phoi boi Motown =
Chisa Records: hang đia so huu boi Hugh Masekela, đuoc Motown phan phoi tu 1969 đen 1972 (truoc đo phan phoi boi Vault Records).
Ecology Records : mot hang ton tai rat ngan so huu boi Sammy Davis, Jr., đuoc phan phoi boi Motown. Chi phat hanh duy nhat đia đon In My Own Lifetime/I'll Begin Again, boi Davis nam 1971.
CTI Records: hang jazz cua Creed Taylor, đuoc Motown phan phoi tu 1974 đen 1975. Nhung chi nhanh cua CTI đuoc phan phoi boi Motown gom co Kudu Records, Three Brothers Records va Salvation Records.
Gull Records: hang đia hien nay van con hoat đong đat tai Anh. Motown phat hanh ho Gull tai My nam 1975. LP cua ban nhac Judas Priest, Sad Wings of Destiny, du đinh phat hanh boi Motown tai My, tuy nhien thoa thuan cua Motown va Gull đa that bai.
Biv 10 Records: hang hip-hop/R&B đuowcj thanh lap boi Michael Bivins. Hang hoat đong trong hau het thap nien 1990. Nhung nghe si noi tieng bao gom Another Bad Creation, Boyz II Men va 702.


Xem them Berry Gordy
Funk Brothers
Hitsville U.S.A.
de Passe Entertainment
Danh sach đia đon quan quan cua Motown tai My
Danh sach cac nghe si cua Motown Records
Motown 1's
Am nhac Detroit, Michigan


Chu thich Tham khao chinh Edwards, David and Callahan, Mike. (15 thang 3 nam 1998) "The Motown Story & Album Discography". Both Sides Now Publications.


Lien ket ngoai Official Motown Records website
Official Classic Motown website
Motown Historical Museum - Open to the public, located in the former "Hitsville USA" building in Detroit
Complete discography of pre-1986 Motown singles
Complete discography of pre-1986 Motown albums