Cuoc Thap tu chinh lan thu ba (1190-1192) con đuoc goi la Cuoc thap tu chinh cua cac nha vua, la no luc cua nguoi chau Au nham chiem lai Đat Thanh von đa roi vao tay quan Hoi giao cua Saladin.
Sau khi cuoc Thap tu chinh thu hai that bai, vuong trieu Zengid cua nguoi Tho kiem soat lanh tho Syria va xung đot voi trieu đai Fatimid tai Ai Cap, voi ket cuc la luc luong Ai Cap va Syria thong nhat duoi tay Saladin, đuoc dung đe chinh phat cac tieu quoc Thien chua giao trong vung va tai chiem Jerusalem nam 1187. Voi long nhiet thanh ton giao, Henry II cua Anh va Philip II cua Phap cham dut tranh chap, va lanh đao mot cuoc Thap tu chinh moi (du Henry chet nam 1189, nhung con trai ong la Richard I Su tu tam nam quyen lanh đao canh quan Anh tiep tuc cuoc vien chinh). Hoang đe Đe quoc La Ma than thanh Fredrick Barbarossa luc nay đa gia ca, nhung van huong ung loi keu goi thanh chien, đua mot canh quan lon vuot qua Anatolia, nhung khong may bi chet đuoi truoc khi quan cua ong toi đuoc Đat thanh. Rat nhieu chien si cua ong nan chi va tro ve nha.
Sau khi gianh đuoc mot so thang loi ban đau, cac thu linh quan Thien chua giao bat đau tranh gianh chien loi pham voi nhau. Buc doc voi Richard, nguoi ke nhiem Hoang đe Frederick la Leopold V cua Ao va Philip roi bo Đat thanh vao thang 8 1191. Ngay 2 thang 9 1192, Richard va Saladin thoa thuan mot hoa uoc, theo đo Jerusalem tiep tuc nam trong tay nguoi Hoi giao, nhung khach hanh huong Thien chua giao đuoc quyen vieng tham thanh pho. Richard roi Đat Thanh ngay 9 thang 10. That bai trong viec tai chiem Jerusalem la nguyen nhan nguoi Thien chua giao keu goi to chuc cuoc Thap tu chinh thu tu chi sau nam sau.


Boi canh Đoi voi Do Thai giao va Ki-to giao thi Jerusalem la thanh đia duy nhat cua ho. Đoi voi nguoi Hoi giao thi thanh đia quan trong nhat la Mecca (thu đo cua nuoc A Rap Xe Ut). Thanh đia thu hai la Medina, mot thanh pho cach thu đo Mecca 250 dam ve phia bac. Va Jerusalem la thanh đia thu ba cua Hoi giao vi tuong truyen rang Muhammad đa len troi tu thanh pho nay. Quan Thap tu cua Vatican chiem Jerusalem nam 1096 la mot ky niem o nhuc va đau đon cho the gioi Hoi giao. Nguoi Hoi giao đa phai nuot han chiu đung trong gan mot the ky moi co co hoi phuc thu. Cai nhan cua co hoi phuc thu la su xuat hien cua mot nhan vat lung danh the gioi, đo la vi tuong bach chien bach thang Saladin (1137-1193) goc nguoi Kurd theo giao phai Sunni. Ong đuoc dan Ai Cap va Syria ton len lam quoc vuong. Nhan vat Saladin tro nen mot nhan vat huyen thoai trong nhieu tac pham van chuong cua cac nuoc Au chau thoi đo. Qua that, Saladin đa thu phuc đuoc nhan tam cua nhieu dan toc theo đao Hoi. Duoi su lanh đao cua ong, quan Hoi đa tai chiem Jerusalem va nhieu phan đat khac cua vuong quoc La-tinh vao nam 1187. Toan the gioi Hoi giao A-rap vui mung vi thanh đia thu ba đa đuoc tai chiem va danh du cua Hoi giao đa đuoc phuc hoi. Noi vui mung chien thang cua Hoi giao cang lon bao nhieu thi noi đau cua Vatican va Giao hoi Cong giao cang tham thia va e che bay nhieu. Do rut tia cua nhung kinh nghiem that bai truoc đay, lan nay Vatican chuan bi chu đao hon voi su hoi y cua ba ong vua đay quyen luc tai chau Au la vua Phap Philippe II Auguste, Hoang đe Đe quoc La Ma Than thanh Fredrick Barbarossa va đac biet la vua Anh Richard I – nguoi đuoc menh danh la "Richard Tim Su tu".


Chuan bi Đuc Giao hoang moi, Gregorio VIII tuyen bo rang viec chiem Jerusalem la hinh phat cho toi loi cua nguoi Kito huu tren khap chau Au. Đay la mot loi keu goi cho mot cuoc thap tu chinh moi đen Đat Thanh. Henry II cua Anh va Philippe II cua Phap đa ket thuc cuoc chien tranh giua ho voi nhau va tham chi đa ra mot sac lenh thue moi "thue thap phan Saladin" đanh vao cac cong dan cua ho đe tai tro cho cuoc Thap tu chinh. Tai Anh, Baldwin cua Exeter, Tong Giam muc Canterbury, đa thuc hien mot chuyen đi toi xu Wales đe thuyet phuc 3.000 binh linh mang chiec chu thap, chuyen đi nay đuoc ghi lai trong quan hanh trinh cua Giraldus Cambrensis.


Chien dich cua Barbarossa Hoang đe cao tuoi cua Đe quoc La Ma Than thanh Friedrich Barbarossa đap lai loi keu goi nay ngay lap tuc. Ong đa nhan chiec Thanh Gia tai toa nha tho chinh o Mainz vao ngay 27 thang 3 nam 1188 va la nguoi đau tien khoi hanh đe đen ve phia vung Đat Thanh vao thang 5 nam 1189 voi mot đoi quan gom khoang 100.000 nguoi, bao gom 20.000 hiep si. Tuy nhien, mot so su gia tin rang đay la mot con so cuong đieu va rang con so thuc co the chi len đen hon 15.000 nguoi, bao gom 3.000 hiep si. Mot đoi quan khoang 2.000 nguoi đuoc dan đau boi Geza, hoang tu Hungary, em trai cua vua Bela III cua Hungary cung đi cung voi Barbarossa đe đen Đat Thanh.
Hoang đe Đong La Ma Isaac II Angelos đa thuc hien mot lien minh bi mat voi Saladin đe can tro buoc tien cua Friedrich đe đoi lay su an toan cua Đe quoc cua minh. Trong khi đo, quoc vuong Hoi giao Rum hua cho Frederick hanh quan an toan qua vung Anatolia, nhung sau khi phai chiu nhieu cuoc tap kich Friedrich đa mat kien nhan va vao ngay 18 thang 5, 1190, quan đoi Đuc đa cong chiem Iconium, thu đo cua Vuong quoc Hoi giao Rum. Ngay 10 thang 6 nam 1190 con ngua nho cua Friedrich đa truot nga trong khi qua song Saleph va hat ong ta vao cac tang đa. Sau đo ong bi chet đuoi tren con song nay. Sau đo, phan lon quan đoi cua ong đa tro ve Đuc đe tham du đoan cuoc bau chon Hoang đe sap toi. Friedrich xu Schwaben, con trai cua ong ta tiep tuc dan đau khoang 5000 nguoi con lai đen Antioch. O đo, co the cua vi hoang đe đa đuoc đun soi đe loai bo phan xac thit-phan nay đuoc chon tai nha tho Thanh Peter, bo xuong cua ong đa đuoc đat trong mot cai tui đe tiep tuc cuoc thanh chien. Tuy nhien tai Antioch thi quan Đuc tiep tuc bi hao hut boi dich sot. Friedrich Tre đa phai yeu cau su ho tro cua nguoi than toc ong la Conrad cua Montferrat đe đua ong đen Acre mot cach an toan bang cach vuot qua Tyros - noi xuong cot cua ong cha đuoc chon cat.


Cuoc khoi hanh cua Richard va Philippe Henry II cua Anh quoc qua đoi vao ngay 06 thang 7 1189 sau khi phai chiu mot that bai truoc con trai ong, Richard I Su tu tam va Philippe II Auguste. Richard thua ke ngoi vua va ngay lap tuc bat đau gay quy cho cuoc thap tu chinh nay. Trong thang 7 nam 1190, Richard va Philip đa cung khoi hanh tu Marseille, Phap đen Sicily. Philippe II đa thue mot đoi tau van tai cua nguoi Genova đe van chuyen quan đoi cua minh trong đo bao gom 650 hiep si, 1.300 ngua chien va 1.300 ho sy đen Đat Thanh.
William II cua Sicilia đa chet vao nam truoc đo va đuoc ke nhiem boi Tancred, nguoi đa tong Joan cua Anh, vo cua William va cung la em gai cua Richard vao tu. Richard ra tay can thiep va chiem đuoc Messina, thu đo cua Sicilia vao ngay 04 thang 10 nam 1190 va Joan đa đuoc phong thich. Richard va Philippe lai co van đe ve cuoc hon nhan cua Richard, boi vi ong nay đa quyet đinh ket hon voi Berengaria cua Navarre va pha vo loi hua hon tu lau cua minh voi Alys, em gai cung bo khac me cua Philippe. Ong roi Sicilia va đi thang toi Trung Đong vao ngay 30 thang 3 nam 1191 va đen Tyros vao giua thang. Ong tham gia vao cuoc bao vay Acre vao ngay 20 thang 5, con Richard đa khong khoi hanh tu Sicilia cho đen ngay 10 thang 4 nam đo.
Ngay sau khi khoi hanh tu Sicilia, Ham đoi gom chiec 100 tau (cho 8.000 nguoi) cua Richard đa bi tan cong boi mot con bao manh. Mot so tau bi mac can, trong đo co mot chiec cho Joan va Berengaria, vi hon the moi cua ong ta va mot luong lon cac kho bau đuoc tich luy đe chi dung cho cuoc thap tu chinh nay. Ho đa ngay lap tuc phat hien ra rang Isaac Dukas Comnenus cua Sip đa thu giu kho bau nay. Nhung phu nu tre thi khong bi he han gi. Richard tien vao Limassol vao ngay 6 va gap Isaac, ong nay đa ngay lap tuc đong y tra lai đo đac cho Richard va cung gui ke 500 binh si cua ong đen vung Đat Thanh. Sau khi tro lai phao đai Famagusta cua ong, Isaac đa pha vo loi tuyen the cua ong ve long hieu va ra mot menh lenh bat Richard phai roi khoi hon đao nay. Su kieu ngao cua Isaac khien Richard noi gian va tien hanh chinh phuc hon đao nay trong vai ngay sau đo ong tiep tuc hanh trinh đen Đat Thanh va tham gia vao cuoc bao vay Acre.


Chu thich Tham khao Beha-ed-Din, The Life of Saladin.
De Expugnatione Terrae Sanctae per Saladinum, translated by James A. Brundage, in The Crusades: A Documentary Survey. Marquette University Press, 1962.
La Continuation de Guillaume de Tyr (1184–1192), edited by Margaret Ruth Morgan. L'Academie des Inscriptions et Belles-Lettres, 1982.
Ambroise, The History of the Holy War, translated by Marianne Ailes. Boydell Press, 2003.
Chronicle of the Third Crusade, a Translation of Itinerarium Peregrinorum et Gesta Regis Ricardi, translated by Helen J. Nicholson. Ashgate, 1997.
Peter W. Edbury, The Conquest of Jerusalem and the Third Crusade: Sources in Translation. Ashgate, 1996.
Francesco Gabrieli, (ed.) Arab Historians of the Crusades, English translation 1969, ISBN 0-520-05224-2
Steven Runciman, A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem, and vol. III: The Kingdom of Acre. Cambridge University Press, 1952–55.