Sozh, hoac Soz (tieng Belarus: Сож, [sɔʐ]; tieng Nga: Сож, tieng Ukraina: Сож) la mot song chay qua Nga, Belarus va Ukraina. Đay la mot phu luu ta ngan cua song Dnepr. Song chay qua thanh pho lon thu nhi cua Belarus la Gomel.
Tren song co cau noi Sozh tai Korma va mot cau vom thep thanh lich tai Gomel, đuoc the hien tren mot tem quoc gia 300 ruble.


Tu nguyen Ten goc cua song la Sozh' (tieng Nga: Сожь), bat nguon tu tieng Slav Đong co Съжь. Cac đe xuat truoc đay ve tu nguyen tieng Balt va Finn đuoc cho la khong thoa đang, Vadim Andreevich Zhuchkevich đe xuat rang ten bat nguon tu tieng Nga/Belarus co sozhzh' (сожжь) 'phan rung đa bi đot chay đuoc chuan bi cho viec cay bua,' tuong đong voi cac đia danh khac.


Đia ly Song Sozh bat nguon tai Nga va nguon nuoc phan lon đen tu tuyet tan. Song đong bang tu giua thang 11 đen đau thang 1, tan bang tu cuoi thang 3 hoac thang 4. Cac phu luu huu ngan Vikhra va Pronia, cac phu luu ta ngan Ostyor, Besed, Iput va Uts la cac phu luu chinh. Đay la mot trong sau phu luu dai tren 500 km cua song Dnepr-mot trong ba song dai nhat chau Au  (2.201 km).
Tren song co cac au tau tai thuong luu, tau thuyen co the đi đen Krichev. Go troi doc song.
Cua song rong 150m va sinh lay. Dien tich luu vuc song la 42.140 kilomet vuong (16.270 dam vuong Anh) va chieu dai 648 kilomet (403 mi), trong đo 21.700 kilomet vuong (8.400 dam vuong Anh) va 493 kilomet (306 mi) thuoc Belarus. Luu luong dong chay trung binh ghi nhan tai Gomel, cach cua song 100 kilomet (62 mi), la 207 m3/s.
Cac thi tran lich su quan trong nam ben bo song va cac phu luu: Krichev, Cherikov, Slavgorod, Gomel va Vetka.
Song Sozh la phu luu ta ngan lon thu hai va nhieu nuoc nhat cua Dnepr. Tai Nga, Sozh bat nguon tu cao nguyen Smolensk–Moskva thuoc huyen Smolensky, cach thanh pho Smolensk 12 km ve phia nam, va chay qua huyen Pochinkovsky va Khislavichsky cua tinh Smolensk. Khu đinh cu loai đo thi Khislavichi nam ben bo song Sozh. Song chay tiep ve phia nam, tao thanh ranh gioi giua Khislavichsky cua Nga o phia đong va huyen Shumyachsky cua tinh Mogilev thuoc Belarus o phia tay. 20 km cuoi cung cua song tao thanh bien gioi tu nhien giua Ukraina va va Belarus.


Lich su Nhieu thanh pho va thi tran nam trong thung lung song la mot phan trong cac su kien lich su cua song. Nhieu the ky truoc, bo lac Radimichi cua nhom Slav Đong song trong luu vuc Sozh va lap ra thi tran Gomel. Ho tham gia vao cac hoat đong nong nghiep, nuoi gia suc, đanh ca va thu hoach mat ong. Ho la nhung nguoi tho thu cong, va ho la nhung nguoi buon ban gioi nho song tao ra tuyen đuong thuy đen phia tay bac va đong nam cua chau Au.
Gomel la mot cang song va mot đau đuong sat, nam o phia đong nam cua Belarus, va la thu phu tinh cung ten. Thanh pho cach Minsk khoang 300 km, gan bien gioi voi Nga va Ukraina. Đo thi hinh thanh nam 1142, duoi thoi Kiev Rus'. Tiep theo Gomel lan luot thuoc quyen cai quan cua Litva, Ba Lan, va thuoc ve Đe quoc Nga vao nam 1772. Cac bo ke đuoc xay dung tren bo song Sozh tai đay, tao nen mot quan the kien ​​truc-thien nhien đoc đao ben bo song tai trung tam lich su cua Gomel. Đo thi ngay nay la mot trung tam cong nghiep quan trong co khoang nua trieu dan. Gomel nam trong khu vuc chiu anh huong cua tham hoa Chernobyl, thanh pho va vung xung quanh van chiu tac đong tu muc phong xa con ton tai.

Vetka la mot đo thi nho, cach Gomel 22 km ve phia đong bac, bao quanh la rung va đam lay. Quan xam luoc Sa hoang hai lan tan pha thi tran vao nam 1735 va 1764, buoc cu dan phai tai đinh cu tai mien đong cua Nga. Đe quoc Nga thon tinh thi tran vao nam 1852. Tau thuyen đuoc đong tai đay ke tu nam 1840. Vetka nam trong khu vuc o nhiem phong xa do tham hoa Chernobyl nam 1986. Muc đo buc xa cao đo đuoc trong đat o toan bo huyen Vetka sau vu tai nan.
Cac hinh thuc nhan hoa trong than thoai Nga bao gom nhung cau chuyen ve su canh tranh giua Sozh, đuoc mo ta la hoang da va hon loan, va Dnepr, đuoc mo ta la yen tinh va nhan nha.


= Khao co hoc =
Cac cuoc khai quat đa phat lo mot chiec thuyen tu thoi đai đo đa cu tai vung đat ven song Sozh, hien đuoc luu giu trong Bao tang Van hoa Belarus co đai. Tan tich cua cac ngoi đen theo thuyet phiem than đuoc khai quat o cac go đat Tushemlia va Haradok tren song Sozh va co nien đai vao the ky 3 va 4. Nhung ngoi đen nay đa đuoc suy luan la nhung đen tho do nguoi Balt dung len đe tho cung cac vi than. Vao cuoi the ky 14, trong thoi ky Đai Cong quoc Litva, ton giao phiem than đa pho bien trong khu vuc. Mot đia điem đo đa cu khac nam tren ngon đoi phia tren bo song Sozh, o lang Berdizh. Di cot cua voi ma mut long xoan cung đuoc phat hien ben bo song Sozh.


Kinh te Tram tich song Sozh keo dai trong tinh Smolensk, cung cap mot nguon phosphate cho cac nha may đa o Krichev va Klimovichi. Phosphorite đuoc tim thay doc theo song tai đoan giua Mstislavl va Krichev. Nhieu vat lieu xay dung khac nhu đa phan, đat set, cat va soi cung phan bo o luu vuc song voi nhieu suoi nuoc khoang. Sozh la mot trong hai song chinh cua Mogilev, vao đau the ky 20 hoat đong giao thuong chu yeu lien quan đen giay, dau, day đinh, bot mi, thuy tinh va diem, phan lon nam trong tay cong đong Do Thai đong đao tai đay.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Sozh tai Wikimedia Commons