Trong hoa hoc, muoi la mot hop chat hoa hoc bao gom mot to hop ion cua cac cation va anion. Muoi bao gom so luong lien quan cua cac cation (ion mang đien tich duong) va anion (ion mang đien tich am) đe san pham la trung hoa ve đien (khong co đien tich thuc). Cac ion thanh phan nay co the la vo co, chang han nhu chloride (Cl -), hoac huu co, chang han nhu acetat (CH3CO−2); va co the la dang đon nguyen tu, chang han nhu fluoride (F -) hoac đa nguyen tu, chang han nhu sulfat (SO2−4).
Khi cac muoi hoa tan trong nuoc, chung đuoc goi la chat đien ly, va co kha nang dan đien, mot đac điem giong voi cac muoi nong chay. Hon hop cua nhieu ion khac nhau o dang hoa tan trong te bao chat cua te bao, trong mau, nuoc tieu, nhua cay va nuoc khoang — thuong khong tao nen muoi sau khi nuoc boc hoi het. Tuy nhien, ham luong muoi trong chung đuoc tinh theo luong ion co mat trong đo.


Phan loai Cac loai muoi co the đuoc phan loai theo nhieu cach khac nhau. Muoi tao ra ion hydroxide khi hoa tan trong nuoc đuoc goi la muoi kiem. Muoi tao ra dung dich co tinh acid la muoi acid. Muoi trung hoa la nhung muoi khong co tinh acid va khong co tinh base. Zwitterin chua mot anion va mot trung tam cation trong cung mot phan tu, nhung khong đuoc coi la muoi. Vi du ve zwitterions bao gom amino acid, nhieu chat chuyen hoa, peptide va protein.


Tinh chat = Mau sac =
Cac muoi ran co xu huong trong suot chang han nhu natri chloride. Trong nhieu truong hop, đo mo hoac đo trong suot bieu kien chi lien quan đen su khac biet ve kich thuoc cua cac đon tinh the rieng le. Vi anh sang phan xa tu ranh gioi hat (ranh gioi giua cac tinh the), cac tinh the lon hon co xu huong trong suot, trong khi cac tap hop đa tinh the trong giong nhu bot trang.
Muoi ton tai o nhieu mau sac khac nhau, phat sinh tu anion hoac cation. Vi du:

natri chromat co mau vang do ion chromat.
kali dichromat co mau da cam do ion dichromat.
cobalt(II) nitrat co mau đo do mang mau cua cobalt ngam 2 nuoc (dihydrat) ([Co(H2O)6]2+).
đong(II) sulfat co mau xanh lam vi mang đong dihydrat mang mau xanh.
thuoc tim co mau tim cua anion permanganat.
nickel chloride thuong co mau xanh luc cua [NiCl2(H 2O)4].
natri chloride, magnesi sulfat ngam 7 nuoc (heptahydrat) khong mau hoac trang vi cac cation va anion thanh phan khong hap thu trong phan nhin thay cua quang pho..
Mot so khoang chat la muoi vi chung se bi hoa tan trong nuoc. Tuong tu nhu vay, cac chat mau vo co co xu huong khong phai la muoi, vi tinh khong hoa tan la can thiet cho đo ben. Mot so thuoc nhuom huu co la muoi, nhung chung hau nhu khong hoa tan trong nuoc.


= Huong vi =
Cac loai muoi khac nhau co the tao ra tat ca nam vi co ban, vi du, man (natri chloride), ngot (chi diacetat, se gay ngo đoc chi neu an phai), chua (kali bitartrat), đang (magnesi sulfat), va vi ngot hoac man (bot ngot).


= Mui =
Muoi cua acid manh va base manh ("muoi manh") khong bay hoi va thuong khong co mui, trong khi muoi cua acid yeu hoac base yeu ("muoi yeu") co the co mui giong nhu mui cua acid lien hop (vi du, cac acetat cua acid acetic (co trong giam) va cyanide nhu hydro cyanide (co mui hanh nhan) hoac base lien hop (vi du, muoi amoni nhu amonia) cua cac ion thanh phan. Su phan huy mot phan hay cham thuong đuoc tang toc khi co nuoc, vi qua trinh thuy phan la nua con lai cua phuong trinh phan ung thuan nghich tao thanh muoi yeu.


= Tinh tan =
Nhieu hop chat ion the hien kha nang hoa tan đang ke trong nuoc hoac cac dung moi phan cuc khac. Khong giong nhu cac hop chat phan tu, cac muoi phan ly trong dung dich thanh cac thanh phan anion va cation. Nang luong mang tinh the, luc ket dinh giua cac ion nay trong chat ran, quyet đinh đo hoa tan. Đo hoa tan phu thuoc vao muc đo tuong tac cua moi ion voi dung moi, do đo, cac mau nhat đinh tro nen ro rang. Vi du, muoi natri, kali va amoni thuong hoa tan trong nuoc. Cac ngoai le đang chu y bao gom amoni hexachloroplatinate va kali cobaltinitrit. Hau het cac nitrat va nhieu sulfat đeu tan trong nuoc. Cac truong hop ngoai le bao gom bari sulfat, calci sulfat (tan it) va chi (II) sulfat, trong đo su ket đoi 2 + / 2− dan đen nang luong mang tinh the cao. Vi nhung ly do tuong tu, hau het cac muoi carbonat kim loai khong tan trong nuoc. Mot so muoi carbonat hoa tan la: natri carbonat, kali carbonat va amoni carbonat.


= Tinh dan đien =

Muoi la chat cach đien đac trung. Muoi nong chay hoac dung dich cua muoi thi dan đien. Vi ly do nay, muoi hoa long (nong chay) va dung dich co chua muoi hoa tan (vi du, natri chloride trong nuoc) đuoc goi la chat đien ly.


= Điem nong chay =
Đac trung cua muoi co nhiet đo nong chay cao. Vi du, natri chloride nong chay o 801°C. Mot so muoi co nang luong mang tinh the thap la chat long o hoac gan nhiet đo phong. Chung bao gom muoi nong chay, thuong la hon hop cua muoi va chat long ion, thuong chua cation huu co. Nhung chat long nay the hien cac đac tinh khac thuong nhu dung moi.


Tinh chat hoa hoc = Tac dung voi kim loai =
Muoi + Kim loai 
  
    
      
        
          ⟶
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {->}}}
  
 Muoi moi + Kim loai Moi
Đieu kien xay ra phan ung: Kim loai manh hon đay kim loai yeu hon ra khoi muoi
VD:

  
    
      
        
          Cu
          +
          2
          
          
            AgNO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          Cu
          
            
              (
              
                NO
                
                  3
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          2
          
          Ag
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Cu + 2AgNO3 -> Cu(NO3)2 +2Ag v}}}
  

  
    
      
        
          Fe
          +
          
            CuSO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            FeSO
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          Cu
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Fe + CuSO4 -> FeSO4 + Cu v}}}
  

  
    
      
        
          2
          
          Al
          +
          3
          
          
            FeCl
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            AlCl
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          3
          
          Fe
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2Al + 3FeCl2 -> 2AlCl3 + 3Fe v}}}
  


= Tac dung voi acid =
Muoi + Acid 
  
    
      
        
          ⟶
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {->}}}
  
 Muoi moi + Acid moi
Đieu kien xay ra phan ung: San pham tao thanh phai co chat khi hoac chat ket tua
VD:

  
    
      
        
          
            BaCl
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            BaSO
            
              4
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          2
          
          HCl
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {BaCl2 + H2SO4 -> BaSO4 v + 2HCl}}}
  

  
    
      
        
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SiO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SiO
            
              3
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {H2SO4 + Na2SiO3 -> H2SiO3 v + Na2SO4}}}
  

  
    
      
        
          
            CaCO
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          2
          
          HCl
          ⟶
          
            CaCl
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            CO
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {CaCO3 + 2HCl -> CaCl2 + CO2 ^ + H2O}}}
  


= Tac dung voi dung dich base =
Muoi + Base 
  
    
      
        
          ⟶
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {->}}}
  
 Muoi moi + Base moi 
Đieu kien xay ra phan ung: San pham tao thanh phai co chat khi hoac chat ket tua
VD:

  
    
      
        
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            CO
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          Ca
          
            
              (
              OH
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          NaOH
          +
          
            CaCO
            
              3
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Na2CO3 + Ca(OH)2 -> 2NaOH + CaCO3 v}}}
  

  
    
      
        
          2
          
          NaOH
          +
          
            CuSO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          Cu
          
            
              (
              OH
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NaOH + CuSO4 -> Na2SO4 + Cu(OH)2 v}}}
  

  
    
      
        
          2
          
          
            NH
            
              4
            
            
              
            
          
          Cl
          +
          Ca
          
            
              (
              OH
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          +
          2
          
          
            NH
            
              3
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
          +
          
            CaCl
            
              2
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NH4Cl + Ca(OH)2 -> 2H2O + 2NH3 ^ + CaCl2}}}
  


= Tac dung voi dung dich muoi =
Muoi + Muoi 
  
    
      
        
          ⟶
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {->}}}
  
 2 muoi moi
Đieu kien xay ra phan ung: San pham tao thanh phai co chat ket tua.
VD:

  
    
      
        
          
            Fe
            
              2
            
            
              
            
          
          
            
              (
              
                SO
                
                  4
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          3
          
          Ba
          
            
              (
              
                NO
                
                  3
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          Fe
          
            
              (
              
                NO
                
                  3
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          3
          
          
            BaSO
            
              4
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Fe2(SO4)3 + 3Ba(NO3)2 -> 2Fe(NO3)3 + 3BaSO4 v}}}
  

  
    
      
        
          2
          
          
            AgNO
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          
            K
            
              2
            
            
              
            
          
          
            Cr
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              7
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Ag
            
              2
            
            
              
            
          
          
            Cr
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              7
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          2
          
          
            KNO
            
              3
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2AgNO3 + K2Cr2O7 -> Ag2Cr2O7 v + 2KNO3}}}
  

  
    
      
        
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          S
          +
          
            CuSO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          CuS
          
            ↓
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Na2S + CuSO4 -> Na2SO4 + CuS v}}}
  


= Phan huy muoi =
Nhieu muoi bi phan huy o nhiet đo cao nhu: KClO3 , CaCO3 , NH4NO3 ,…
VD:

  
    
      
        
          
            CaCO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          CaO
          +
          
            CO
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {CaCO3 -> CaO + CO2 ^}}}
  

  
    
      
        
          2
          
          
            KClO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          KCl
          +
          3
          
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2KClO3 -> 2KCl + 3O2 ^}}}
  

  
    
      
        
          
            NH
            
              4
            
            
              
            
          
          
            NO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            N
            
              2
            
            
              
            
          
          O
          
            ↑
          
          +
          2
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {NH4NO3 -> N2O ^ + 2H2O}}}
  
 hay 
  
    
      
        
          2
          
          
            NH
            
              4
            
            
              
            
          
          
            NO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          
            N
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
          +
          
            O
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
          +
          4
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NH4NO3 -> 2N2 ^ + O2 ^ + 4H2O}}}
  


Danh phap Ten cua muoi bat đau bang ten cua cation (vi du, natri hoac amoni), sau đo la ten cua anion (vi du, chloride hoac acetat). Cac muoi thuong chi đuoc goi bang ten cua cation (vi du, muoi natri hoac muoi amoni) hoac theo ten cua anion (vi du, muoi chloride hoac muoi acetat).
Cac cation tao muoi pho bien bao gom:

Amoni NH+4
Calci Ca2+
Sat Fe2+ va Fe3+
Magnesi Mg2+
Kali K+
Pyridinium C5H5NH+
Amoni bac bon NR+4, R la mot nhom alkyl hoac mot nhom aryl
Natri Na+
Đong Cu2+
Cac anion tao muoi thong thuong (acid me trong ngoac đon neu co) bao gom:

Acetat CH3COO−(acid acetic)
Carbonat CO2−3 (acid carbonic)
Chloride Cl−(acid hydrochloric)
Citrat HOC(COO−)(CH2COO−)2(acid citric)
Cyanide C≡N−(acid hydrocyanic)
Fluoride F−(acid hydrofluoride)
Nitrat NO−3(acid nitric)
Nitrit NO−2 (acid nitro)
Phosphat PO3−4 (acid phosphoric)
Sulfat SO2−4 (acid sulfuric)
Cac muoi co so luong nguyen tu hydro thay đoi đuoc thay the bang cac cation so voi acid me cua chung co the đuoc goi la mot base, ba base hoac ba base, xac đinh rang mot, hai hoac ba nguyen tu hydro đa đuoc thay the; muoi đa base dung đe chi nhung muoi co nhieu hon mot nguyen tu hydro đuoc thay the. Nhung vi du bao gom:

Natri phosphat đon base (NaH2PO4)
Natri phosphat di base (Na2HPO4)
Natri phosphat (Na3PO4)


Đieu che Muoi đuoc hinh thanh do phan ung hoa hoc giua:

Mot base va mot acid, vi du:

  
    
      
        
          NaOH
          +
          HCl
          ⟶
          NaCl
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {NaOH + HCl -> NaCl + H2O}}}
  

  
    
      
        
          
            NH
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          
            HNO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            NH
            
              4
            
            
              
            
          
          
            NO
            
              3
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {NH3 + HNO3 -> NH4NO3}}}
  

Mot kim loai va mot acid/base, vi du:

  
    
      
        
          Zn
          +
          2
          
          HCl
          ⟶
          
            ZnCl
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Zn + 2HCl -> ZnCl2 + H2 ^}}}
  

  
    
      
        
          Zn
          +
          2
          
          NaOH
          ⟶
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ZnO
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↑
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Zn + 2NaOH -> Na2ZnO2 + H2 ^}}}
  

Mot kim loai va mot phi kim loai, vi du:

  
    
      
        
          2
          
          K
          +
          
            Cl
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          2
          
          KCl
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2K + Cl2 -> 2KCl}}}
  

  
    
      
        
          Hg
          +
          S
          ⟶
          HgS
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Hg + S -> HgS}}}
  

Mot base va mot anhydride acid, vi du :

  
    
      
        
          2
          
          NaOH
          +
          
            SO
            
              3
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {2NaOH + SO3 -> Na2SO4 + H2O}}}
  

  
    
      
        
          Ca
          
            
              (
              OH
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            CO
            
              2
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            CaCO
            
              3
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Ca(OH)2 + CO2 -> CaCO3 v + H2O}}}
  

Mot acid va mot anhydride base, vi du :

  
    
      
        
          
            Fe
            
              2
            
            
              
            
          
          
            O
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          3
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Fe
            
              2
            
            
              
            
          
          
            
              (
              
                SO
                
                  4
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          3
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Fe2O3 + 3H2SO4 -> Fe2(SO4)3 + 3H2O}}}
  

  
    
      
        
          3
          
          CaO
          +
          2
          
          
            H
            
              3
            
            
              
            
          
          
            PO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            Ca
            
              3
            
            
              
            
          
          
            
              (
              
                PO
                
                  4
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          3
          
          
            H
            
              2
            
            
              
            
          
          O
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {3CaO + 2H3PO4 -> Ca3(PO4)2 v + 3H2O}}}
  

Trong phan ung trao đoi hop muoi khi hai muoi khac nhau đuoc tron lan trong nuoc, cac ion cua chung tai ket hop voi nhau, va muoi moi khong hoa tan va ket tua. Vi du:

  
    
      
        
          Pb
          
            
              (
              
                NO
                
                  3
                
                
                  
                
              
              )
            
            
              2
            
            
              
            
          
          +
          
            Na
            
              2
            
            
              
            
          
          
            SO
            
              4
            
            
              
            
          
          ⟶
          
            PbSO
            
              4
            
            
              
            
          
          
            ↓
          
          +
          2
          
          
            NaNO
            
              3
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {Pb (NO3)2 + Na2SO4 -> PbSO4 v + 2NaNO3}}}
  

  
    
      
        
          
            AgNO
            
              3
            
            
              
            
          
          +
          KBr
          ⟶
          AgBr
          
            ↓
          
          +
          
            KNO
            
              3
            
            
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle {\ce {AgNO3 + KBr -> AgBr v + KNO3}}}
  


Muoi manh Muoi manh hay muoi đien li manh la muoi hoa hoc đuoc cau tao boi cac chat đien li manh. Cac hop chat ion nay phan ly hoan toan trong nuoc. Chung thuong khong mui va khong bay hoi.
Cac muoi manh bat đau bang Na__, K__, NH 4 __, hoac chung ket thuc bang __NO 3, __ClO 4, hoac __CH 3 COO. Hau het cac kim loai nhom 1 va 2 đeu tao thanh muoi manh. Cac muoi manh đac biet huu ich khi tao cac hop chat dan đien vi cac ion thanh phan cua chung cho phep đo dan đien lon hon.


Muoi yeu Muoi yeu hay "muoi đien li yeu", nhu ten goi cho thay, đuoc cau tao tu cac chat đien li yeu. Chung thuong de bay hoi hon muoi manh. Chung co the co mui tuong tu nhu acid hoac base ma chung co nguon goc. Vi du, natri acetat, NaCH 3 COO, co mui tuong tu nhu acid acetic CH 3 COOH.


Tham khao Lien ket ngoai