Phong trao phan chien trong Chien tranh Viet Nam la cac phong trao phan đoi su can thiep cua Hoa Ky vao Viet Nam. Phong trao dien ra tai Viet Nam, My, Lien Xo va nhieu nuoc tren the gioi, bat đau vao nam 1964. Nhieu cuoc bieu tinh tai My đa bi đan ap bang bao luc.
Tai My, khi chien tranh Viet Nam tiep tuc leo thang, su mat trat tu cong cong đa tang len va nhieu nhom khac nhau đuoc hinh thanh hoac tham gia vao phong trao nay. Cac cuoc bieu tinh đa thua huong thanh the tu phong trao Dan quyen, von to chuc đe phan đoi luat phan biet chung toc. Phong trao Dan quyen đa xay dung 1 nen tang ly thuyet, co so đe phat trien phong trao chong chien tranh.
Cac cuoc bieu tinh đuoc ham nong boi su moc len cua nhieu to bao đoc lap (con đuoc goi la "bao chui") va cac le hoi, chuong trinh van nghe nhu Woodstock va Grateful Dead, đa thu hut nhung nguoi tre trong viec tim kiem su đoan ket cua nhung nguoi cung the he.
Phong trao nay đa bao cao va giup đinh hinh cuoc tranh luan gay gat va phan cuc, chu yeu o Hoa Ky, trong nua cuoi thap nien 1960 va đau thap nien 1970 ve cach cham dut chien tranh.


Phong trao dan quyen Nha hoat đong dan quyen noi tieng nguoi My goc Phi Martin Luther King đa co bai phat bieu phan đoi Chien tranh Viet Nam voi tieu đe “Hon ca Viet Nam” (Beyond Vietnam) vao thang 4 nam 1967, ong tuyen bo minh phat bieu “voi tu cach mot nguoi anh em cua nhung nguoi Viet Nam”. Chien tranh đa anh huong nghiem trong đen cuoc song cua nhung nguoi My da mau, đe co tien chi phi cho chien tranh, chinh phu My cat giam nhieu bien phap cai thien đoi song cho nguoi ngheo (đa so la nguoi da mau). Bai phat bieu co nhung đoan:

...toi thay chien tranh Viet Nam la mot cuoc chien phi ly va vo ich. Toi trinh bay voi quy vi ve chien tranh Viet Nam vi luong tam cua toi khong cho toi chon con đuong khac... Đay la luc ma yen lang la đong loa voi toi ac
Chung ta ung ho Diem, mot trong nhung nha đoc tai xau xa nhat, nguoi do chung ta chon lua... Khi Diem bi lat đo, le ra ho co the song hanh phuc, nhung... chung ta gui them quan linh sang đe ung ho nhung chinh phu thoi nat mot cach kinh di, lac long, khong đuoc dan chung ung ho... Nguoi dan mien Nam chet dan duoi bom đan cua chung ta va xem chung ta nhu ke thu đich thuc cua ho... Chung ta buoc ho phai roi khoi xom lang cua cha ong ho đe bi don vao nhung trai tap trung... Cho đen nay, chung ta co the đa giet chet mot trieu nguoi Viet Nam, phan lon la tre em
Thanh nien da mau bi gui đi xa 8.000 dam đe bao ve tu do cho Đong Nam A, cai tu do ma ho khong tim thay o Tay Nam Georgia hay o Đong Harlem... Con nguoi la huynh đe. Con nguoi đuoc sinh ra binh đang. Tat ca moi nguoi đeu co quyen... Đung đe bat cu ai lam quy vi nghi rang Thuong đe chon nuoc My la nuoc phan giai, mot Đang cuu roi, mot loai canh sat the gioi. Thuong đe đung truoc cac quoc gia voi su cong bang...
Chung ta phai thua nhan rang chung ta đa sai lam ngay tu đau voi cuoc phieu luu cua chung ta o Viet Nam, rang chung ta đa gay ton hai cho cuoc song cua nhan dan Viet Nam. Đe chuoc lai nhung sai lam nay, chung ta phai chu đong cham dut cuoc chien tranh bi tham nay...


Sinh vien Trong nhung nam 1960, co rat nhieu bat on ve cong viec trong cac truong đai hoc khi sinh vien ngay cang tham gia Phong trao Quyen Cong dan, Chu nghia Feminist Thu hai va Phong trao chong chien tranh. Doug McAdam giai thich thanh cong cua viec van đong quan chung cac tinh nguyen vien cho Tu do Mua He ve "Tinh san co cua Tieu su", noi cac ca nhan phai co mot muc đo tu do ve kinh te, xa hoi va tam ly đe co the tham gia vao cac phong trao xa hoi quy mo lon. Giai thich nay cung co the đuoc ap dung cho Phong trao Chien tranh vi no xay ra cung thoi gian va cung cac yeu to tieu su đuoc ap dung cho nhung nguoi bieu tinh chong chien tranh o đai hoc.
Nam 2007, David Meyers cung giai thich lam the nao khai niem ve hieu qua ca nhan anh huong đen viec van đong quan chung. Vi du, theo luan an cua Meyers, xem xet rang su giau co cua Hoa Ky tang manh sau The chien 2. Vao thoi điem nay, My la mot sieu cuong va co đuoc su giau co tuyet voi sau 30 nam tram cam, chien tranh va hy sinh. Benjamin T. Harrison (2000) lap luan rang su giau co sau The chien II đa tao ra giai đoan cho the he phan khang trong nhung nam 1960. Luan điem trung tam cua ong la Chien tranh The gioi va Đai khung hoang đa tao ra 1the he "'tu choi tuan thu cac gia tri chinh thong cua Hoa Ky dan toi su xuat hien cua nguoi Hippies va su đoi khang.
Phong trao chong chien tranh đa tro thanh mot phan cua phong trao phan khang lon hon so voi cac gia tri va thai đo My truyen thong. Meyers (2007) đa bac bo tuyen bo nay trong lap luan cua minh rang "đac quyen tuong đoi thich thu voi giao duc va khang đinh rang ho co the tin tuong rang ho co the tao ra su khac biet." Do cac yeu to hien tai ve su giau co, su san co tieu su (đuoc đinh nghia trong cac linh vuc xa hoi hoc cua chu nghia hoat đong nhu viec thieu cac han che ve cac moi quan he xa hoi co the lam gia tang hau qua cua viec tham gia vao mot phong trao xa hoi) quan, hoat đong chinh tri gia tang đang ke trong cac truong đai hoc.
So tuyen sinh đai hoc đat 9 trieu vao cuoi nhung nam 1960. Cac truong cao đang va đai hoc o Hoa Ky co nhieu sinh vien hon bao gio het, va cac truong nay thuong co gang han che hanh vi cua hoc sinh đe duy tri trat tu trong cac truong. Đe chong lai đieu nay, nhieu sinh vien đai hoc tro nen tich cuc trong cac nguyen nhan thuc đay tu do ngon luan, đau vao cua sinh vien trong chuong trinh giang day, va cham dut nhung han che xa hoi co xua. Sinh vien tham gia phong trao chong chien tranh boi vi ho khong muon chien đau trong mot cuoc chien tranh o nuoc ngoai ma ho tin rang khong quan tam đen ho hoac vi ho đa phan đoi ve mat đao đuc đoi voi tat ca chien tranh. Nhung nguoi khac khong thich chien tranh vi no chuyen huong kinh phi va su chu y ra khoi cac van đe trong su phat trien Tri tue cua Hoa Ky va đat đuoc mot quan điem tu do trong truong đai hoc khien nhieu hoc sinh tro nen tich cuc trong phong trao chong chien tranh. Mot net hap dan khac cua phong trao phan đoi la su kien đo la mot su kien xa hoi pho bien. Nhu mot sinh vien cho biet, nhung cuoc bieu tinh chong chien tranh la nhung noi "đuoc đat, len cao, va lang nghe mot so tang đa lon".
Hau het cac to chuc chong lai sinh vien đeu co co so hoac tai truong vi ho de dang to chuc va tham gia hon cac nhom quoc gia. Cac cuoc bieu tinh chong chien tranh pho bien cho cac sinh vien đai hoc đa co gang cat đut moi quan he giua may chien tranh va cac truong đai hoc thong qua viec đot chay cac la thu du thao, phan đoi cac truong đai hoc nang cap cac ban thao va phan đoi cac hoi cho viec lam ve quan đoi va cong nghe Dow Chemical trong khuon vien . Tu 1969-1970, nhung nguoi phan đoi hoc sinh đa tan cong 197 toa nha cua ROTC tai cac truong đai hoc. Cac cuoc bieu tinh đa tang len sau vu ban sung cua tieu bang Kent, cung co ngay cang nhieu sinh vien.
Mac du cac phuong tien truyen thong thuong mieu ta phong trao chong lai hoc sinh hieu chien va pho bien rong rai, chi co 10% trong so 2500 truong cao đang Hoa Ky đa co nhung cuoc bieu tinh bao luc trong suot nhung nam chien tranh o Viet Nam. Vao đau nhung nam 1970, hau het cac phong trao phan khang cua sinh vien đa chet vi cuoc tong tan cong cua Tong thong Nixon, cuoc suy thoai kinh te va su vo mong voi su bat luc cua phong trao chong chien tranh.


Nghe si Nhieu nghe si trong nhung nam 1960 va 1970 phan đoi chien tranh va su dung su sang tao va su nghiep cua ho đe phan đoi ro rang cuoc chien. Cac nha van va nha tho chong lai su tham gia cua chien tranh bao gom Allen Ginsberg, Denise Levertov, Robert Duncan va Robert Bly. Cac tac pham cua ho thuong ket hop hinh anh dua tren cac su kien bi tham cua chien tranh cung nhu su chenh lech giua cuoc song o Viet Nam va cuoc song o Hoa Ky.
Cac nghe sy thi giac Ronald Haeberle, Peter Saul va Nancy Spero, trong so nhung thu khac, su dung thiet bi chien tranh, nhu sung va may bay truc thang, trong cac tac pham cua ho trong khi ket hop cac nhan vat chinh tri va chien tranh quan trong, mieu ta chinh xac quoc gia chiu trach nhiem ve bao luc. Cac nha lam phim nhu Lenny Lipton, Jerry Abrams, Peter Gessner, va David Ringo đa tao ra cac bo phim tai lieu co cac canh quay thuc te tu cuoc chien tranh chong chien tranh nham nang cao nhan thuc ve chien tranh va phong trao đoi lap đa dang. Cac nha viet kich nhu Frank O'Hara, Sam Shepard, Robert Lowell, Megan Terry, Grant Duay va Kenneth Bernard su dung san khau nhu mot phuong tien đe mieu ta suy nghi cua ho ve Chien tranh Viet Nam, thuong xuyen cham biem vai tro cua My tren the gioi va đat canh nhau nhung hau qua khung khiep cua chien tranh voi nhung canh binh thuong cua cuoc song. Bat ke nhung nghe si trung binh, chong chien tranh đeu trai rong tu nhung ke hoa binh đen nhung goc tu do bao luc va khien cho nguoi My suy nghi nhieu hon ve cuoc chien.
Nghe thuat nhu phe đoi lap chien tranh kha pho bien trong nhung nam đau cua chien tranh, nhung nhanh chong bien mat vi hoat đong chinh tri tro thanh cach pho bien va de thay nhat cua cuoc chien.


Phu nu Phu nu la mot bo phan lon cua phong trao chong chien tranh, mac du ho đoi khi bi xuong hang thu hai trong cac to chuc hoac phai đoi mat voi chu nghia tinh duc trong cac nhom đoi lap. Mot so lanh đao cua cac nhom chong chien tranh xem phu nu nhu cac đoi tuong quan he tinh duc hoac thu ky, cac nha tu tuong khong thuc te nhung nguoi co the đong gop tich cuc va huu hinh voi cac muc tieu cua nhom, hoac tin rang phu nu co the khong that su hieu va tham gia phong trao phan chien vi ho khong bi anh huong boi ban thao. Phu nu tham gia vao cac nhom đoi lap khong thich chu nghia lang man cua bao luc cua ca chien tranh va phong trao chong chien tranh pho bien giua nhung nguoi bieu tinh chong chien tranh nam.
Bat chap su bat binh đang, viec tham gia vao cac nhom chong chien tranh đa cho phep phu nu co đuoc kinh nghiem trong viec to chuc cac cuoc bieu tinh va đua ra nhung loi hung bien chien luoc hieu qua. Nhung ky nang moi nay ket hop voi su khong thich cua ho ve chu nghia tinh duc trong phong trao phan đoi khien nhieu phu nu phai tach ra khoi phong trao chong chien tranh chu đao va tao ra hoac gia nhap cac nhom chong lai phu nu, nhu la Me cho Hoa binh, Lien đoan Quoc te vi hoa binh va Tu do cua phu nu (WILPF) va Phu nu Hoa binh (WSP), con đuoc goi la Women For Peace. Nu quan nhan phuc vu tai Viet Nam tham gia phong trao chong chien tranh, chu nghia phan biet chung toc va bo may quan lieu quan su đuoc thanh lap bang cach viet bai cho cac to bao chong chien tranh va chong ma tuy.
Cac ba me va cac the he lon tuoi cua phu nu tham gia phong trao phan khang, nhu nhung nguoi ung ho hoa binh va nguoi dan phan đoi nhung anh huong cua chien tranh va du thao ve the he thanh nien. Nhung phu nu nay nhin thay du thao la mot trong nhung phan khong thich nhat cua may chien tranh va đa tim cach lam suy yeu ban than chien tranh thong qua viec pha hoai du thao.
WILPF va WSP thuong to chuc cac trung tam tu van du thao mien phi đe đua cho thanh nien nhung phuong phap hop phap va bat hop phap đe phan đoi du thao. Cac thanh vien cua WSP đa xuat hien tai Nha Trang moi Chu nhat trong 8 nam tu 11 đen 1 cho mot buoi cau nguyen hoa binh. Nhung nhom chong lai phu nu nhu vay thuong dua vao chu nghia nu tinh, hinh anh phu nu la nguoi cham soc on hoa cua the gioi, the hien va hoan thanh muc đich cua ho. Chinh phu thuong thay phu nu trung nien tham gia vao cac to chuc nhu cac thanh vien nguy hiem nhat cua phong trao phan đoi vi ho la nhung cong dan binh thuong huy đong mot cach nhanh chong va hieu qua.
Nhieu phu nu o Hoa Ky đong tinh voi thuong dan Viet Nam bi anh huong boi chien tranh va tham gia phong trao phan khang. Ho đa phan đoi viec su dung napan, mot loai vu khi thach cao de chay đuoc tao ra boi Cong ty Hoa chat Dow va đuoc su dung lam vu khi trong chien tranh, bang cach tay chay Saran Wrap, mot san pham khac cua cong ty.
Đoi mat voi nan phan biet chung toc đoi khi đuoc tim thay trong phong trao chong chien tranh, va phong trao dan quyen, mot so phu nu đa tao ra cac to chuc rieng đe thiet lap su binh đang that su cua gioi tinh. Trong phong trao chong chien tranh, phu nu tre muon thay đoi triet đe hon va giam su chap nhan vai tro gioi tinh xa hoi so voi cac nha hoat đong nu cao tuoi Nha hoat đong nu quyen trong phong trao phan chien la tien đe dan toi su hinh thanh cua Phong trao giai phong phu nu thanh lap binh đang that su cho phu nu My trong tat ca cac khia canh cua cuoc song.


Du luan So nguoi ung ho cuoc chien đa giam dan khi cuoc chien dien ra trong suot nhung nam 1960 va đau thap nien 1970.
William L. Lunch va Peter W. Sperlich đa suu tam y kien cong chung đe xem thu muc đo ung ho cuoc chien tu nam 1965-1971. Nhung nguoi tham gia cuoc trung cau y kien đuoc hoi: "In view of developments since we entered the fighting in Vietnam, do you think the U.S. made a mistake sending troops to fight in Vietnam?" ("Theo nhu su leo thang tu khi chung ta tham chien o Viet Nam, ban co nghi nuoc My đa pham sai lam khi gui quan đen Viet Nam?"). Ho đa ghi lai ket qua sau:

Sau thang 5/1971, Gallup dung viec hoi cau hoi nay.


Chu thich Xem them Chien tranh Viet Nam
Tham sat Đai hoc Tieu bang Kent
Norman Morrison
Thich Quang Đuc
Nhat Chi Mai
Trinh Cong Son
Danh sach cac bai hat ve chien tranh Viet Nam
Nhac Trinh
Nhac phan chien


Đoc them John Hagan, Northern passage: American Vietnam War resisters in Canada, Harvard University Press, 2001. ISBN 9780674004719
Mary Susannah Robbins, Against the Vietnam War: Writings by Activists, Rowman & Littlefield, 2007. ISBN 978074255914
Robert R. Tomes, Apocalypse Then: American Intellectuals and the Vietnam War, 1954-1975, New York University Press, 2000. ISBN 9780814782620


Lien ket ngoai Phan chien tai Tu đien bach khoa Viet Nam