Vay cuoi hay ao cuoi la chiec vay co dau mac trong le cuoi. Mau sac, kieu dang va tam quan trong cua nghi le cua chiec vay co the phu thuoc vao ton giao va van hoa cua nhung nguoi tham gia đam cuoi. Trong cac nen van hoa phuong Tay, vay cuoi co mau trang pho bien nhat, thoi trang đuoc Victoria cua Anh ua chuong khi ket hon vao nam 1840. O cac nen van hoa phuong Đong, cac co dau thuong chon mau đo đe tuong trung cho su tot lanh.


Nen van hoa phuong Tay Vao thoi Trung co, đam cuoi khong chi đon thuan la viec ket hon cua hai nguoi. No co the la cuoc hon nhan gan ket giua 2 gia toc, 2 doanh nghiep hay tham chi la 2 nuoc voi nhau. Nhieu đam cuoi xem trong chinh tri hon la tinh yeu, nhat la trong gioi quy toc va thuong luu. Do đo co dau phai mac trang phuc đe the hien len đang cap va đia vi xa hoi cua gia đinh ho, chu khong đuoc vi ban than. Nhung co dau quyen quy thuong mac nhung mau ruc ro bang nhung chat lieu đoc quyen. No thuong la tong mau sam bang long thu, nhung va lua. Co dau thuong chon nhung mau thinh hanh nhat đuoc may bang chat lieu thuong hang nhat ma gia đinh minh co the mua. Nhung co dau ngheo nhat thi chon ao cuoi o nha tho trong hon le cua ho. Y nghia va gia ca cua mot chiec vay cuoi noi len đia vi xa hoi cua co dau cung nhu am chi su giau co cua gia đinh voi khach moi.

Cac tai lieu đau tien la cua cong chua Philippa nguoi mac mot chiec vay cuoi mau trang voi mot chiec ao choang bang lua trang đuoc may vien bang long chon xam trong mot le cuoi hoang gia Anh nam 1406. Nam 1559, Mary I cua Scotland mac mot chiec vay cuoi mau trang khi co ket hon voi nguoi chong đau tien, Francis Dauphin nguoi Phap vi đo la mau yeu thich cua co, mac du mau trang đai dien cho tang toc.

Đay khong phai la xu huong pho bien, tuy nhien truoc thoi đai cua Victoria cua Anh, co dau đuoc mac bat ky mau sac nao khi ket hon. Mau đen la mau đac biet pho bien o Scandinavia.

Mau trang tro nen thong dung vao nam 1840, sau le cuoi cua Victoria cua Anh cung voi Albert cua nuoc Saxe-Coburg; o đo Victoria mac mot chiec ao choang mau trang ket hop ren, bo ao cuoi cua co đa đuoc đanh gia cao. Cac buc anh chan dung đam cuoi đuoc chinh thuc cong bo rong rai, va rat nhieu co dau đa chon mau trang nhu Nu hoang.

Tham chi sau nay, vay cuoi cung đuoc dua theo phong cach nay. Vi du, trong nhung nam 20 cua the ky 20, chung thuong đuoc cat ngan o phia truoc va đuoc may dai o phia sau va đi kem voi chiec non co mang che mat hinh chuong. Xu huong nay thinh hanh cho đen cuoi nhung nam 60, khi no tro nen pho bien tro lai sau mot thoi gian kha lau, thiet ke cua bo ao cuoi nay goi nho đen thoi đai cua Victoria cua Anh.
Ngay nay, vay cuoi phuong Tay thuong co mau trang, mac du la "ao cuoi trang" nhung cung co cac mau sam hon nhu mau vo trung, mau moc va mau nga.
Sau nay, nhieu nguoi cho rang mau trang tuong trung cho su trong trang, mac du đay khong phai la y nghia ban đau: no la mau xanh đuoc hoa voi su tinh khiet, đao đuc, long trung thanh, va Đuc Me Maria.


= Thoi trang hien tai =
Vay cup nguc hoac khong tay chiem đen 75% thi truong ao cuoi, mot phan vi cac nha thiet ke khong can qua nhieu ki nang cung nhu de thay đoi kich co no đe vua van hon. Tuy nhien, trong nhung nam gan đay, ao cuoi co tay cung nhu co day đeu tro nen pho bien rong rai hon.


Nen van hoa phuong Đong Nhieu vay cuoi o Trung Quoc, An Đo (sari cuoi), Pakistan (salwar kameez va lehengas) se co mau đo, mau truyen thong cua may man va an lanh. Ngay nay, phu nu lua chon nhieu mau sac khac ngoai mau đo. Trong đam cuoi hien đai o Trung Quoc, co dau co the lua chon trang phuc cua phuong Tay voi bat ky mau sac nao, va sau đo mac mot bo trang phuc truyen thong cho le tra chinh.

Đam cuoi ngay nay o Đai Loan cac co dau thuong chon lua mau đo (theo truyen thong Trung Quoc) hoac mau trang (theo phuong Tay) lam chat lieu may ao cuoi, nhung hau het se mac quan ao mau đo truyen thong vao tiec cuoi chinh. Theo truyen thong, cha cua co dau phu trach to chuc tiec cuoi sang trong ben nha gai va ruou (đac biet la "xi-jiu") dung trong tiec cua hai ben gia đinh. Trong khi hon le chinh danh cho đoi vo chong, thi nhung tiec cuoi tuong trung cho "loi cam on", su cam kich toi nhung nguoi đa nuoi nang, diu dat co dau va chu re (nhu ong ba va chu bac) cung nhung nguoi van se giup đo ho trong tuong lai. Vi vay, voi su ton trong danh cho nhung nguoi lon tuoi, tiec cuoi thuong đuoc thuc hien theo nghi thuc trang trong va mang đam net truyen thong.
Đam cuoi Viet Nam co dau thuong mac ao cap, ao mo, pho bien nhat la mau xanh khoac ngoai. Ngoai ra co the mac cac mau khac nen na, tong tram nhu hong, tim, đen...
Trong van hoa An Đo, cac co dau se chon Sari cuoi mau đo. Vai Sari cung la lua theo truyen thong. Theo thoi gian, mau sac va vai danh cho co dau An Đo đa đuoc đa dang hoa. Ngay nay, cac loai vai nhu crepe, georgette, charmeuse, va sa-tin đuoc su dung, va mau sac đa đuoc mo rong bao gom vang, hong, cam, nau sam… Co dau An Đo o cac nuoc phuong Tay thuong mac Sari tai le cuoi va thay đoi thanh le phuc truyen thong cua An Đo sau đo (nhu la Lehnga, Choli, vv).

Đam cuoi Nhat Ban thuong can mot bo Kimono trang truyen thong cho buoi le chinh, tuong trung cho su tinh khiet va trong trang. Cac co dau co the đoi thanh bo Kimono mau đo cho nhung buoi tiec sau le cau may.
Nhung Nguoi Ja-va o Indonesia mac Kebaya - mot loai ao truyen thong, kem voi Batik.
Tai Philippines, cac bien the cua Baro't Saya phu hop voi hon le trang truyen thong đuoc coi nhu la trang phuc cuoi cho phu nu, con nam gioi la Tagalog Barong. Cac bo lac va nguoi Hoi giao o Philippines mac nhung kieu trang phuc truyen thong khac trong nhung buoi le cua minh.


Nen van hoa ban đia chau My Cac dan toc ban đia chau My co truyen thong đam cuoi khac nhau do đo le phuc cuoi cung khac nhau. Mot co dau Hopi theo truyen thong se co san trang phuc đuoc det boi chu re va bat ky nguoi đan ong trong lang nao muon tham gia may le phuc. Nhung bo le phuc đo bao gom mot đai lung lon, hai ao cuoi mau trang, mot chiec ao cuoi trang voi soc đo o tren va duoi, mot cai quan lam bang da hoang va giay da đanh, mot xau chuoi đe buoc toc va mot tham say đe boc cac bo le phuc lai. Le phuc nay cung đuoc xem nhu la mot tam vai liem, vi no đuoc dung trong chuyen đi ve the gioi ben kia. 
Tai Pueblo, co dau se khoac len minh bo le phuc la ao co mieng bong gan tren vai phai cung mot vong đai quanh eo.  
Trong truyen thong cua Delaware, co dau mac mot chiec vay dai đen đau goi lam bang da hoang va đeo mot day chuoi lam bang vo so quanh tran. Ngoai tru cac hat đa quy hoac day chuyen vo so, co dau khong can mac gi tu that lung tro len. Neu đam cuoi đuoc to chuc vao mua đong, co dau se mac quan da hoang, mang giay da đanh va khoac chiec ao choang long ga tay. Khuon mat se đuoc ve bang đat set mau trang, đo va vang.
Đoi voi cac bo toc thuoc phia Bac California (bao gom ca Klamath, Modoc va Yurok) trang phuc truyen thong cua co dau đuoc phan biet qua mau sac, nham lam bieu tuong đac trung cho tung vung: mau trang cho phia Đong, mau xanh cho phia Nam, vang (mau cam) cho phia Tay va mau đen cho phia Bac. Ngoc lam va đo trang suc lam bang bac đuoc ca co dau va chu re đeo tren nguoi, them vao đo la mot that lung bang bac concho. Trang suc đuoc coi la mot la chan chong lai cac te nan bao gom ca đoi, ngheo va bat hanh.


Tham khao = Lich su cua trang phuc cuoi =


= Trang phuc cuoi truyen thong cua cac quoc gia tren the gioi =


= Vay cuoi cua cac nuoc Trung Đong =


= Le phuc cuoi truyen thong cua chau A =


= Trang phuc cuoi cua cac quoc gia Nam A =


= Vay cuoi hien đai o cac nuoc phuong Tay =


Ghi chu Nguon tham khao Fashion Plates of Wedding Dresses from 1820-1929 from The Metropolitan Museum of Art Libraries
Wedding Dresses at Chicago History Museum Digital Collections Luu tru ngay 29 thang 7 nam 2012 tai Wayback Machine
Wedding dress, 1900, in the Staten Island Historical Society Online Collections Database
Wedding dress, 1951, in the Staten Island Historical Society Online Collections Database