Kim tu thap Ai Cap la cac cong trinh co đai hinh chop bang đa o Ai Cap.
Co tat ca 138 kim tu thap đa đuoc kham pha o Ai Cap tinh đen gan đay. Hau het đong vai tro la lang mo cho cac Pharaon va hoang hau trong hai thoi ky Co vuong quoc va Trung vuong quoc.
Nhung kim tu thap Ai Cap đau tien đuoc biet đen nam o Saqqara, phia tay bac Memphis. Trong so đo, Kim tu thap Djoser la lau đoi nhat, đuoc xay dung vao khoang tu nam 2630 đen nam 2611 truoc cong nguyen o Vuong trieu thu ba. Kim tu thap nay cung nhu khu phuc hop xung quanh do kien truc su Imhotep thiet ke, va đuoc xem la nhung cong trinh bang đa nguyen khoi co nhat the gioi. So luong nhan cong đe xay cac kim tu thap đuoc uoc tinh vao khoang tu vai nghin, 20 nghin cho toi 100 nghin nguoi.
Nhung kim tu thap Ai Cap noi tieng nhat nam o Giza, ngoai o Cairo. Mot so kim tu thap Giza đuoc xem la nam trong so nhung cong trinh vi đai nhat tung đuoc xay. Kim tu thap Khufu tai Giza la kim tu thap Ai Cap lon nhat va la ky quan the gioi co đai duy nhat con ton tai.


Lich su phat trien Đen thoi ky So trieu đai trong lich su Ai Cap, nhung nguoi co đu đieu kien đuoc mai tang trong mot cong trinh goi la lang mastaba.
Kim tu thap Ai Cap thu hai đuoc ghi nhan do kien truc su Imhotep thiet ke. Cac nha Ai Cap hoc tin rang kim tu thap nay đa đuoc su dung lam lang mo cho pharaon Djoser. Imhotep đuoc xem la nguoi đau tien phat minh ra phuong phap chong cac mastaba len nhau đe tao ra mot cong trinh bao gom cac "bac" nho dan tu duoi len. Ket qua la Kim tu thap Djoser - đuoc thiet ke đe tuong trung cho mot chiec cau thang khong lo ma linh hon cua vi pharaon đa mat dung đe buoc len thien đuong. Nhung thanh tuu cua Imhotep vi đai đen noi ong đa đuoc nguoi Ai Cap ton tho nhu mot vi than.
Giai đoan cac kim tu thap đuoc xay dung voi quy mo lon nhat cung la luc che đo thong tri chuyen che cua cac pharaoh o muc đo cao nhat. Trong khoang thoi gian nay, cac kim tu thap noi tieng nhat đa đuoc xay dung. Theo thoi gian, do quyen luc tro nen it tap trung hon, kha nang va mong muon khai thac nhung tai nguyen đe xay dung tren quy mo lon cung giam đi, va cac kim tu thap cung bat đau co kich thuoc nho hon, khong đuoc xay cau ky nhu truoc, tham chi cau tha.
Rat lau sau thoi ky xay dung kim tu thap o Ai Cap, mot su bung phat ve viec xay kim tu thap xay ra o khu vuc ma ngay nay la Sudan, sau khi phan lon Ai Cap roi vao ach thong tri cua cac vi vua Napata. Mac du giai đoan nay rat ngan va ket thuc vao nam 661 truoc cong nguyen, su anh huong cua Ai Cap la khong the phu nhan. Trong suot thoi ky thong tri cua vuong quoc Sudan Meroe (khoang tu nam 300 truoc cong nguyen đen nam 300 sau cong nguyen), hon 200 lang mo co dang kim tu thap lay y tuong tu kim tu thap Ai Cap đa đuoc xay dung gan cac thanh pho lon cua vuong quoc.
Al-Aziz Uthman, con trai cua Saladin nguoi đa đanh bai cac cuoc Thap Tu Chinh, co gang pha bo cac kim tu thap Giza nhung đa phai tu bo boi chung co quy mo qua lon. Tuy nhien, Kim tu thap Menkaure đa chiu mot so thiet hai.


Y nghia tuong trung Hinh dang cua kim tu thap Ai Cap đuoc cho la tuong trung cho mo đat nguyen thuy ma nguoi Ai Cap tin la tu đo Trai Đat đuoc tao ra, cung nhu nhung tia nang mat troi chieu xuong. Be mat cua hau het cac kim tu thap đuoc lat bang đa voi trang đanh bong đe tao nen mot ve ngoai long lay khi quan sat tu xa. Ten cua cac kim tu thap cung co lien he toi anh sang mat troi. Chang han nhu Kim tu thap Cong tai Dahshur co ten la Kim tu thap Toa sang o phia Nam, con kim tu thap Senwosret o el-Lahun co ten la Senwosret đang Toa sang.
Mac du kim tu thap đuoc cong nhan la cac cong trinh mai tang, co nhieu y kien bat đong ve nhung nguyen ly than hoc cu the đa dan đen viec xay dung chung. Mot gia thuyet cho rang chung đuoc thiet ke nhu mot "co may hoi sinh".
Nguoi Ai Cap tin rang vung toi tren bau troi ve đem, noi tat ca cac ngoi sao co ve nhu đeu xoay quanh, chinh la canh cong len thien đuong. Mot trong nhung loi đi hep bat nguon tu buong mai tang huong thang toi trung tam vung toi nay. Đieu nay cho thay kim tu thap co the đa đuoc thiet ke đe đua linh hon vi pharaon đa mat len noi o cua cac vi than.
Tat ca cac kim tu thap Ai Cap đeu đuoc xay tren ta ngan song Nile, noi mat troi lan va đuoc xem la co lien quan toi the gioi cua nguoi chet trong than thoai Ai Cap.


So luong va vi tri cac kim tu thap Nam 1842, Karl Richard Lepsius soan thao danh sach kim tu thap đau tien voi 67 kim tu thap. Ke tu đo rat nhieu kim tu thap khac đa đuoc kham pha. Cho đen thang 11 nam 2008, 138 kim tu thap Ai Cap đa đuoc tim ra.
Vi tri cua Kim tu thap 29, ma Lepsius goi la "Kim tu thap Khong đau", bi mat lan thu hai khi cong trinh nay bi cat sa mac vui lap sau cuoc khao sat cua Lepsius. No đuoc tim ra trong mot cuoc khai quat vao nam 2008.
Nhieu kim tu thap hien o trong tinh trang xuong cap hoac bi cat sa mac vui lap, neu co the nhin thay đuoc thi cung chi duoi dang mot đong gach vun. Vi vay cac nha khao co hoc van đang tiep tuc xac đinh va nghien cuu nhung kim tu thap ma truoc đay chua đuoc biet đen.
Kim tu thap đuoc phat hien gan đay nhat la cua Hoang hau Sesheshet, mau than cua vi Pharaon Teti thuoc Vuong trieu thu sau, nam o Saqqara. Kham pha nay đuoc Zahi Hawass, Tong thu ky Hoi đong Co vat Toi cao Ai Cap, cong bo vao ngay 11 thang 11 nam 2008.
Tat ca cac kim tu thap Ai Cap, tru kim tu thap Zawyet el-Amwat (hay Zawyet el-Mayitin), đeu nam tren ta ngan song Nile, va hau het đuoc tap trung lai voi nhau tren nhung vung kim tu thap. Cac vung quan trong nhat đuoc liet ke duoi đay theo thu tu đia ly tu bac xuong nam.


= Abu Rawash =

Abu Rawash la noi xay dung kim tu thap xa nhat ve phia bac (tru đong đo nat cua kim tu thap so mot trong danh sach Lepsius)— Kim tu thap Djedefre, con trai va la nguoi ke vi cua Khufu. Ban đau kim tu thap nay đuoc cho la chua hoan thien, nhung hien nay cac nha khao co hoc đeu nhat tri rang khong chi đa hoan thien ma kim tu thap nay con co quy mo tuong tu nhu Kim tu thap Menkaure, tuc la mot trong so nhung kim tu thap Ai Cap lon nhat.
Vi tri nam ben canh cac tuyen đuong chinh cua no đa rat thuan tien cho viec di chuyen đa. Viec khai thac đa - bat đau tu đe che La Ma - đa đe lai khong qua 15 khoi đa tren con cat đong vai tro la loi cua kim tu thap. Mot kim tu thap ve tinh nho gan đo o trong tinh trang tot hon.


= Giza =

Giza la noi xay dung Kim tu thap Khufu (con đuoc biet đen voi ten goi "Kim tu thap Kheops"); Kim tu thap Khafre (hay Kephren); Kim tu thap Menkaure (hay Mykerinus), cung voi mot so cac cong trinh phu đuoc goi la "kim tu thap cua Hoang hau"; cung nhu tuong Nhan su.
Trong so 3 kim tu thap nay, chi co Kim tu thap Khafre con giu đuoc mot phan lop đa voi lat be mat o gan đinh. Kim tu thap nay trong co ve lon hon Kim tu thap Khufu nho vi tri xay dung cao hon va goc nghieng doc hon, du thuc chat nho hon ve ca chieu cao lan the tich.
Giza Necropolis đa tro thanh mot điem thu hut khach du lich va tro nen noi tieng vao thoi đai Hellenistic khi Kim tu thap Kheops lot vao danh sach bay ky quan the gioi co đai cua Antipater xu Sidon. Ngay nay no la ky quan duy nhat con ton tai.


= Zawyet el-Aryan =

Khu vuc nay, nam giua Giza va Abu Sir, la noi xay dung hai kim tu thap chua đuoc hoan thanh cua thoi ky Co vuong quoc. Cong trinh phia bac đuoc cho la cua Pharaon Nebka, con cong trinh phia nam thuoc ve Pharaon Khaba, hay Hudjefa, nguoi ke vi cua Sekhemkhet. co the la nguyen nhan giai thich viec kim tu thap cua ong chua đuoc hoan thien. Ngay nay no cao khoang 20 met (co the hon 40 met neu đuoc hoan thien).


= Abu Sir =

That ra o đay tat ca 14 kim tu thap o khu vuc nay, chung đuoc su dung lam nghia đia hoang gia trong Vuong trieu thu nam. Chat luong đa va quy mo cua cac kim tu nay thap hon so voi nhung kim tu thap o Vuong trieu thu tu - co le the hien su suy giam cua quyen luc hoang gia hoac mot nen kinh te suy thoai.
Ba kim tu thap chinh bao gom cac kim tu thap cua Niuserre, Neferirkare Kakai va Sahure. Tat ca đeu la kim tu thap bac thang, mac du Kim tu thap Neferirkare Kakai đuoc cho la mot kim tu thap "đung nghia", đuoc xay dung bang cach đap đa vao cac bac thang goc. Ngoai ra con co kim tu thap chua hoan thien cua Neferefre.


= Saqqara =

Cac kim tu thap chinh o đay bao gom Kim tu thap Djoser, đuoc xem la cong trinh đuoc xay bang đa nguyen khoi lau đoi nhat the gioi, Kim tu thap Merykare, Kim tu thap Userkaf va Kim tu thap Teti. Ben canh đo con co Kim tu thap Unas, mot trong nhung kim tu thap đau tien đuoc tien hanh trung tu boi mot nguoi con trai cua Ramesses II. Saqqara con la noi xay dung Kim tu thap bac thang chua hoan thien cua Sekhemkhet, nguoi ke vi Djoser, đuoc biet đen voi ten goi Kim tu thap bi chon vui. Cac nha khao co hoc tin rang neu kim tu thap nay đuoc hoan thanh, no co the con lon hon Kim tu thap Djoser.
Ve phia nam vung kim tu thap Saqqara la mot tap hop nhung kim tu thap nho hon, bao gom cac kim tu thap cua Pepi I, Isesi, Merenre, Pepi II va Ibi, hau het đeu trong tinh trang xuong cap.
Vi pharaon Shepseskaf cua Vuong trieu thu tu hoac la khong cam thay hung thu, hoac la khong co kha nang tien hanh viec xay dung kim tu thap. Lang mo cua ong, cung nam o phia nam Saqqara, la mot lang mastaba lon voi to hop đen, thuong đuoc biet đen voi ten goi Lang Mastaba o Faraoun.
Mot kim tu thap ma truoc đay chua đuoc biet đen đa đuoc phat hien o phia bac Saqqara cuoi nam 2008. No đuoc cho la lang mo danh cho mau than cua Teti. Ngay nay no cao 5 met mac du ban đau cao toi gan 14 met.


= Dahshur =

Khu vuc nay đuoc xem la quan trong nhat o Ai Cap ngoai Giza va Saqqara, mac du truoc nam 1996 no khong the đuoc tiep can do vi tri nam trong mot can cu quan su, va hau nhu khong đuoc biet đen ngoai gioi khao co hoc.
Kim tu thap Snofru o phia nam, thuong đuoc goi la Kim tu thap Cong, đuoc cho la kim tu thap Ai Cap đau tien đuoc xac đinh tu đau la se co canh thang. Kim tu thap con lai o Meidum đuoc hoan thanh voi canh thang nhung ban đau đuoc xay duoi dang bac thang roi sau đo moi đap va lat len.
Kim tu thap Cong con la kim tu thap lon duy nhat o Ai Cap con giu đuoc nguyen ven mot phan lon lop đa voi lat be mat. Vi vay no đuoc su dung lam nguyen mau cho cach nguoi Ai Cap co đai muon xay dung cac kim tu thap.
Vai kilomet ve phia bac Kim tu thap Cong la kim tu thap cuoi cung trong so 3 kim tu thap đuoc xay dung duoi trieu đai Snofru; Kim tu thap Đo la kim tu thap canh thang đau tien đuoc xay dung thanh cong tren the gioi, đong thoi la kim tu thap lon thu ba Ai Cap - chi đung sau cac kim tu thap cua Khufu va Khafre o Giza.
O Dahshur con co Kim tu thap Đen cua Amenemhet III, cung nhu mot so kim tu thap phu nho khac, hau het đa bi pha huy.


= Mazghuna =

Nam o phia nam Dahshur, khu vuc nay đuoc su dung trong thoi ky Chuyen tiep thu nhat boi mot so vi vua đe xay dung nhung kim tu thap bang gach bun.


= Lisht =

Hai kim tu thap chinh đuoc xay o đay thuoc ve Amenemhat I va con trai Senusret I. Kim tu thap Senusret I đuoc bao quanh boi đong đo nat cua 10 kim tu thap phu nho hon, trong đo co kim tu thap cua Khaba II, anh em ho cua Amenemhat. Khu vuc gan oc đao Fayyum, nam giua Dahshur va Meidum, khoang 100 kilomet ve phia nam Cairo, đuoc cho la nam gan thanh pho co Itjtawy, thu đo Ai Cap trong Vuong trieu thu 12.


= Meidum =

Kim tu thap o Meidum la mot trong ba kim tu thap đuoc xay dung duoi trieu đai cua Sneferu, va đuoc mot so nguoi cho la đa đuoc khoi cong boi cha cua pharaon nay, Huni. Tuy nhien, đieu nay la khong chac chan boi khong co ghi chep nao ve Huni đuoc tim thay o đay.
Kim tu thap nay ban đau đuoc xay dung duoi dang bac thang roi sau đo chuyen sang dang canh thang bang cach đap đa va lat be mat. No đa sup đo nhieu lan trong cac thoi ky co đai va trung co; mot so nha van A Rap mo ta rang no co 7 bac - mac du ngay nay chi con lai 3 bac tren cung, khien cho cong trinh nay mang mot dang ve ky la giong nhu mot ngon thap. Ngon đoi duoi chan kim tu thap khong phai la mot canh quan tu nhien ma la mot đong lon gach vun tao thanh khi cac bac o duoi sup đo.


= Hawara =

Amenemhet III la vi vua quyen luc cuoi cung cua Vuong trieu thu 12, va kim tu thap ma ong xay tai Hawarra, gan Faiyum, đuoc cho la co sau "Kim tu thap Đen" tai Dahshur cung do ong xay dung. Nhung kim tu thap o Hawarra đuoc cho la noi yen nghi vinh hang cua ong.


= el-Lahun =

Kim tu thap Senusret II o el-Lahun la cong trinh lang mo xa nhat ve phia nam cua Ai Cap. Suc lao đong dung đe xay dung kim tu thap đuoc giam tai nho viec su dung mot ngon đoi đa voi tu nhien lam nen mong va loi.


= El-Kurru =

Piye, vi vua đau tien cua Vuong trieu thu 25, xay mot kim tu thap tai El-Kurru va la vi pharaon đau tien đuoc mai tang trong mot kim tu thap sau hang the ki.


= Nuri =

Pharaoh Taharqa xay dung kim tu thap cua minh o Nuri, kim tu thap lon nhat o khu vuc Nam Sudan.


= Thoi gian xay dung =
Bang sau cho thay thu tu thoi gian cua hau het cac kim tu thap đuoc nhac đen o đay. Thong tin ve moi kim tu thap bao gom vi pharaon đa ra lenh xay no, trieu đai uoc tinh cua ho va vi tri cua kim tu thap.


Chu thich Tham khao Edwards, I.E.S., The Pyramids of Egypt Penguin Books Ltd; New Ed edition (5 Dec 1991), ISBN 978-0-14-013634-0
Lehner, Mark, The Complete Pyramids, Thames & Hudson, 1997, ISBN 978-0-500-05084-2
Mendelssohn, Kurt, The Riddle of the Pyramids, Thames & Hudson Ltd (ngay 6 thang 5 nam 1974), ISBN 978-0-500-05015-6


Lien ket ngoai Ancient Egyptians from BBC History
Pyramids World Heritage Site in panographies Luu tru ngay 29 thang 10 nam 2013 tai Wayback Machine – Hinh anh tuong tac 360 đo
The Pyramids of Egypt – Y nghia va viec xay dung cac kim tu thap Ai Cap, đuoc viet boi Giao su Ai Cap hoc Nabil Swelim.
Ancient Authors - Trich nhung đoan mieu ta "Me cung" trong kim tu thap cua Amenemhet III o el-Lahun tu nhieu tac gia co đai.
Ancient Egypt – History & Chronology - Cac kim tu thap chinh o Ai Cap co đai va Nubia (Sudan).