Tran hai chien tai đao Savo theo tieng Nhat no co ten la Dai-ichi-ji Solomon Kaisen (第一次ソロモン海戦, たいいちしソロモンかいせん), la mot tran hai chien tren mat tran Thai Binh Duong trong The chien thu hai giua Hai quan Đe quoc Nhat Ban va Hai quan Đong Minh, dien ra vao ngay 8-9 thang 8 nam 1942 va la tran hai chien lon đau tien trong chien dich Guadalcanal.
Đe đoi pho voi viec quan Đong Minh bat đau đo bo vao phia đong quan đao Solomon, Pho đo đoc Mikawa Gunichi đa đua luc luong chinh cua minh gom 7 tuan duong ham va 1 khu truc ham đen New Georgia Sound tu can cu cua Nhat Ban tai New Britain va New Ireland đe tan cong ham đoi đo bo cua quan Đong Minh cung luc luong yem tro cua no. Luc luong hai quan yem tro cua Đong minh gom 8 tuan duong ham va 15 khu truc ham duoi su chi huy cua Chuan đo đoc nguoi Anh la Victor Crutchley VC, nhung chi co 5 tuan duong ham va 7 khu truc ham tham gia tham chien. Mikawa đa tan cong bat ngo va xe nho luc luong cua quan Đong minh, đanh chim mot tuan duong ham cua Uc va ba tuan duong ham cua Hoa Ky, trong khi chi bi thiet hai nhe. Luc luong cua Mikawa lap tuc rut lui sau đot tan cong ma khong co gang đanh chim cac tau van chuyen cua quan Đong Minh.
Cac tau chien con sot lai cung voi luc luong đo bo ngay lap tuc rut khoi quan đao Solomon, đe lai viec kiem soat vung bien quanh Guadalcanal cho Nhat Ban. Luc luong mat đat cua quan Đong minh đa đo bo len Guadalcanal va cac đao lan can hai ngay truoc đo. Viec cac ham đoi rut đi khien ho roi vao tinh trang vo cung kho khan khi co rat it trang thiet bi va luong thuc đe co the duy tri viec tran giu bo bien. Mikawa đa bo lo viec pha huy đoan tau tiep te cua quan Đong Minh khi ong co co hoi, no la mot sai lam chien luoc cua Nhat Ban khi đe cho quan Đong Minh co co hoi duy tri tuyen đuong tiep te luong thuc đen Guadalcanal viec se quyet đinh chien thang cho toan bo chien dich.


Boi canh = Cac hoat đong tai Guadalcanal =

Vao ngay 7 thang 8 nam 1942, cac luc luong cua quan Đong Minh (chu yeu la luc luong Thuy quan luc chien Hoa Ky) đa đo bo vao cac đao Guadalcanal, Tulagi va Florida tai phia đong quan đao Solomon. Viec đo bo cho thay viec Nhat Ban chiem cac đao tren lam can cu la nguy hiem voi quan Đong Minh vi tu phia đong no se đe doa đen con đuong van chuyen giua Hoa Ky va Uc. Quan Đong Minh muon su dung cac đao nay lam điem tua đe mo mot chien dich đanh chiem lai toan bo quan đao Solomon cung nhu đe co lap hay đanh chiem can cu lon Nhat Ban tai Rabaul trong khi van cung cap ho tro cho quan Đong minh trong chien dich New Guinea. Viec đo bo la mot phan trong chien dich Guadalcanal keo dai 6 thang.
Tong chi huy cua luc luong hai quan cua quan Đong Minh tai Guadalcanal va Tulagi la Pho đo đoc Frank Jack Fletcher. Ong cung la chi huy cua nhom tau san bay đe ho tro tren khong cho cac chien dich tren mat đat. Chuan đo đoc Hoa Ky Richmond K. Turner chi huy ham đoi đo bo se chuyen khoang 16.000 linh quan Đong Minh đen Guadalcanal va Tulagi. Va duoi quyen cua Turner la ham đoi yem tro cua Chuan đo đoc Victor Crutchley voi 8 tuan duong ham, 15 khu truc ham va 5 tau quet thuy loi. Luc luong nay se bao ve cho cac tau cua Turner va yem tro ban phao khi đo bo vao đat lien. Crutchley chi huy ham đoi hau het la tau cua Hoa Ky cua minh tren soai ham cua ong la chiec tau tuan duong hang nang cua Uc chiec HMAS Australia.

Viec đo bo cua quan Đong minh khien Nhat Ban bi bat ngo. Quan Đong minh đanh chiem cac đao Tulagi, Gavutu va Tanambogo cung san bay đang đuoc xay dung tren Guadalcanal vao luc hoang hon ngay 8 thang 8 voi tran chien Tulagi va Gavutu–Tanambogo. Trong ngay 7 va 8 thang 8, phi đoi cua Nhat Ban cat canh tu Rabaul tan cong ham đoi đo bo nhieu lan, đanh chay chiec USS George F. Elliott (no chim sau đo) va gay hu hai nghiem trong khu truc ham USS Jarvis. Trong cuoc tan cong, Nhat Ban mat 36 may bay con quan Đong minh bi mat 19 may bay trong đo co 14 tiem kich co tren tau san bay.
Lo lang vi so luong tiem kich bi thiet hai se anh huong đen suc phong thu cua nhom tau san bay đoi voi cac cuoc tan cong cua cac phi đoi Nhat Ban cung nhu ve muc nhien lieu trong cac tau cua minh, Fletcher đa thong bao rut luc luong tau san bay chinh vao đem ngay 8 thang 8 
Mot so su gia cho rang muc nhien lieu khong phai ly do chinh yeu nhung Fletcher đa dung no lam ly do chinh đang đe rut ra khoi tran chien. Nhat ky cua Fletcher đa ghi rang Fletcher đa ket luan rang viec đo bo đa thanh cong va chang co muc tieu quan trong nao gan đo can đen su yem tro tren khong. Cung voi viec mat 21 may bay tiem kich ong ta đa lo ngai rang đoi tau san bay cua minh se bi đe doa nghiem trong boi cac may bay nem ngu loi cua Nhat Ban va muon tat ca tau cua minh phai đuoc đo đay nhien lieu truoc khi luc luong tau chien cua Nhat Ban đen, ong rut lui nhu đa thong bao cho Turner va Vandegrift. Tuy nhien Turner lai hieu rang Fletcher se cho cac may bay o lai yem tro cho cac tau van chuyen đen khi moi hang hoa đuoc do xuong ngay 9 thang 8
Cho du viec boc do cham hon so voi ke hoach, Turner quyet đinh rang khong co su yem tro cua tau san bay thi cac tau cua ong ta phai rut ra khoi Guadalcanal. Turner len ke hoach la boc do đuoc cang nhieu hang hoa cang tot trong đem va roi đi ngay hom sau.


= Phan ung cua Nhat Ban =

Khong đuoc chuan bi cho cac cuoc tan cong cua quan Đong minh vao Guadalcanal, Nhat Ban chi co the tan cong bang khong quan va keu goi quan tiep vien. Mikawa chi huy cua mot ham đoi Nhat Ban vua đuoc thanh lap la ham đoi so Tam, đat So chi huy tai Rabaul, đa ngay lap tuc đua 519 linh thuy đanh bo len hai tau van chuyen tien đen Guadalcanal vao ngay 7 thang 8. Tuy nhien khi Nhat Ban thay rang luc luong quan Đong minh manh hon bao cao ban đau, hai tau van chuyen nay đa đuoc lenh quay tro ve.
Mikawa đa ra lenh tap hop tat ca cac tau chien trong khu vuc đe tan cong ham đoi Đong minh. Tai Rabaul co chiec tuan duong ham hang nang Chokai (la soai ham cua Mikawa), tuan duong ham hang nhe Tenryu va Yubari cung khu truc ham Yunagi. Tren đuong tien đen tu Kavieng la 4 tuan duong ham hang nang trong luc luong tau tuan duong cua su đoan 6 duoi su chi huy cua Chuan đo đoc Goto Aritomo gom: Aoba, Furutaka, Kako va Kinusaga
Luc luong hai quan Nhat Ban co kinh nghiem va đuoc huan luyen rat tot voi chien thuat tac chien trong đem đa khien cho quan Đong minh bi bat ngo Mikawa hy vong co the bat gap va đoi đau voi ham đoi Đong minh ngoai khoi Guadalcanal va Tulagi trong đem 8 hay ngay 9 thang 8 thoi điem ma ong co the su dung chien thuat tac chien trong đem cung la luc ma luc luong phi đoi cua cac tau san bay cua Đong minh khong the hoat đong hieu qua. Cac tau chien cua Mikawa tap hop tai vung bien gan Cape St. George vao đem 7 thang 8 va sau đo tien ve huong Đong Đong Nam


Dien bien = Mo đau =

Mikawa quyet đinh đua ham đoi đen phia bac đao Buka roi tu đo tien thang đen bo bien phia đong cua Bougainville. Ham đoi se ngung lai nghi ngoi va cho trong vong 6 tieng o phia đong Kieta vao sang ngay 8 thang 8. Viec nay giup cho ham đoi tranh cac đot khong kich đanh chan vao ban ngay truoc khi đen đuoc đich cuoi cung la Guadalcanal. Tiep đo ham đoi se đi qua khu vuc nguy hiem o New Georgia Sound voi hy vong se khong co may bay nao cua Đong minh co the phat hien ra ham đoi cua ong trong anh sang lo mo. Tuy nhien ham đoi cua Nhat Ban đa bi phat hien tai St George Channel khi ma đoi hinh giua cua ho suyt đung phai chiec USS S-38 đang nam phuc kich. No nam qua gan đe co the phong ngu loi (hay chang co qua nao đe ban) nhung thuyen truong cua no la Thieu ta Hai quan H.G. Munson đa phat radio bao đong la: "Hai khu truc ham cung ba chiec tau lon khong ro loai đang tien ve huong mot bon khong voi toc đo cao cach tam dam ve phia tay Cape St George".
Khi đa đen Bougainville, Mikawa đa cho cac tau tan ra tren dien rong đe thiet lap đoi hinh va đa ra lenh cat canh bon thuy phi co tu cac tau tuan duong đe trinh sat tim cac tau cua Đong minh o phia nam quan đao Solomon.
Cac thuy phi co cua Mikawa đa tro ve vao khoang 12 gio va bao cao rang co nhom tau cua Đong minh, mot ngoai khoi Guadalcanal va mot ngoai khoi Tulagi. Mikawa đa tap hop cac tau chien cua minh lai va tien đen Guadalcanal, đi vao vung bien New Georgia Sound gan đao Choiseul vao khoang 16 gio ngay 8 thang 8. Mikawa đa thong bao ke hoach chien đau cho cac tau chien cua minh nhu sau: "Khi xong vao tran chien, chung ta se tien xuong phia nam đao Savo va phong ngu loi vao luc luong chinh cua ham đoi đich đang neo o Guadalcanal, sau đo chung ta se tien đen Tulagi đe ban phao cung nhu tiep tuc phong ngu loi vao quan thu. Chung ta se rut ve phia bac đao Savo.".
Ham đoi cua Mikawa đa đi qua vung bien New Georgia Sound ma khong bi quan Đong minh phat hien. Turner đa yeu cau chi huy luc luong khong quan Hoa Ky tai Nam Thai Binh Duong la Đo đoc John S. McCain, Sr. cho may bay trinh sat suot buoi trua tai vung bien New Georgia Sound trong ngay 8 thang 8. Nhung vi ly do nao đo ma McCain đa khong thuc hien viec cho may bay trinh sat hay noi cho Turner biet ve viec nay. Vi the Turner van nghi la vung bien New Georgia Sound đuoc trinh sat suot ngay. Nhung cho du co cho may bay trinh sat suot buoi trua cung chang the phat hien đuoc ham đoi cua Mikawa vi ham đoi cua ong di chuyen qua vung bien New Georgia Sound vao luc chieu toi trong anh sang lo mo.

Đe bao ve đoan tau đang boc do hang hoa trong đem, Crutchley đa chia đoan tau ho tong cua Đong minh ra thanh ba nhom. Nhom phia nam gom cac tuan duong ham cua Uc nhu HMAS Australia va HMAS Canberra, tuan duong ham USS Chicago cung cac khu truc ham USS Patterson va Bagley se đi tuan tu Lunga Point đen đao Savo đe chan loi vao giua đao Savo va mui Esperance cua Guadalcanal. Nhom phia bac gom cac tuan duong ham USS Vincennes, USS Astoria va USS Quincy cung cac khu truc ham USS Helm va USS Wilson se xep thanh đoi hinh vuong đi tuan tu cho tha neo o Tulagi đen đao Savo đe bao ve tuyen đuong tu đao Savo đen đao Florida. Nhom phia đong gom cac tuan duong ham USS San Juan va HMAS Hobart cung hai khu truc ham cua Hoa Ky se đi tuan phia đong giua đao Florida va Guadalcanal. Crutchley cung trang bi hai bo ra đa cho hai khu truc ham Hoa Ky đi tuan phia tay đao Savo đe phat hien va canh bao som tat ca cac tau khi co tau la cua Nhat Ban xuat hien. Khu truc ham USS Ralph Talbot trong nhom tuan phia bac va khu truc ham USS Blue trong nhom tuan phia nam di chuyen voi khoang cach 12–30 km (8–20 hai ly) giua cac tau nay voi đoi hinh cua nhom tuan tra. Vao thoi điem đo quan Đong minh van chua biet ve nhung han che cua cac mau ra đa nguyen thuy gan tren tau cua minh la chung co the bi giam hieu qua tram trong do cac mu đat gan đo. Đe phong ngua cac moi đe doa tu tau ngam Nhat Ban đen đoan tau van tai, Crutchley đa cho bay khu truc ham con lai đi tuan o tam gan xung quanh noi tha neo cua đoan tau van tai.
Cac thuy thu cua ham đoi quan Đong Minh đa tro nen met moi sau 2 ngay bi đat trong tinh trang bao đong phai canh giac cao khi ho tro đo bo. Cung voi viec thoi tiet cuc ky nong va am lai cang gay met moi hon theo nhu Samuel Eliot Morison đa noi: "Cac thuy thu trong phat pho nhu xac khong hon". Ket qua hau het cac tau chien cua Crutchley đac trong "Tinh trang II" vao đem 8 thang 8. Tuc la mot nua so thuy thu se tiep tuc canh gac trong khi mot nua so thuy khac nghi ngoi tren vong hay gan cac vi tri tac chien cua ho.

Vao buoi toi, Turner đa trieu tap mot cuoc hop tren tau chi huy cua minh ngoai khoi Guadalcanal, gom ca Crutchley va chi huy luc luong linh thuy đanh bo, Thieu tuong Alexander A. Vandegrift, đe ban ve nhom tau san bay cua Fletcher va len ke hoach va thoi gian bieu rut đi cho đoan tau van tai. Luc 20 gio 55, Crutchley roi nhom tuan phia nam tren chiec Australia đe đen cuoc hop va giao quyen chi huy nhom phia nam cho Đai ta Howard D. Bode, thuyen truong tau USS Chicago. Crutchley đa khong thong bao cho chi huy cac tau tuan duong khac ve su vang mat cua minh, viec nay gop mot phan khong nho vao viec gay xao tron cac menh lenh giua cac chi huy voi nhau khi xay ra chien su. Bode sau khi bi đanh thuc khi ngu trong cabin cua minh đa ra quyet đinh rang tau cua minh se khong lanh đao đoan tau tuan tra phia nam, vi tri thuong danh cho cac tau cu hoat đong lau nam, sau đo đi ngu tro lai trong khi tau cua ong la tau đuoc trang bi he thong cam bien bang ra đa. Trong cuoc hop, Turner, Crutchley va Vandegrift đa ban ve bao cao cua Hudson sang hom đo va đi đen ket luan rang se khong co bat cu nguy hiem nao vao buoi toi hom đo do khong bi bat cu cuoc tan cong nao. Vandegrift noi rang ong phai đi thi sat tinh hinh boc do hang hoa cua đoan tau van tai tai Tulagi truoc khi co the len thoi gian bieu rut đi vao luc nua đem ong đa len đuong tien hanh đi thi sat. Sau cuoc hop, Crutchley khong đua chiec Australia tro lai nhom tuan tra phia nam ma neo o ngoai khoi Guadalcanal gan noi đang boc do hang hoa nhung lai khong thong bao cho cac tau Đong minh khac ve y đinh hay vi tri cua minh.
Khi ham đoi cua Mikawa đen khu vuc đao Guadalcanal, ong đa ra lenh cho cac tau phong cac thuy phi co đe do tim lan cuoi vi tri cua cac ham đoi Hoa Ky va cung đe ho tro tha phao sang cho tran chien sap đen. Cho du cac tau cua quan Đong Minh co the đa nghe thay tieng cua cac thuy phi co nay vao luc 23 gio 45 ngay 8 thang 8, chang co ai quan tam đen su hien dien cua cac may bay la xuat hien trong khu vuc khi ma chung khong tan cong cung nhu khong ai bao cao lai cho Crutchley hay Turner ve su xuat hien nay.
Ham đoi cua Mikawa tien đen theo mot hang dai 3 km (2 hai ly) đuoc dan đau boi chiec Chokai con cac chiec Aoba, Kako, Kinugasa, Furutaka, Tenryu, Yubari va Yunagi theo sau. Vao khoang tu 0 gio 44 đen 0 gio 54 ngay 9 thang 8, cac hoa tieu nhin đem cua ham đoi Nhat Ban đa phat hien chiec Blue o cach 9 km (5,5 hai ly) phia truoc đoi hinh tien phong cua ham đoi Nhat Ban


= Chien truong phia nam Savo =
Đe tam tranh chiec Blue, Mikawa đa ra lenh cho ham đoi đoi huong mot chut len phia bac, cung nhu ra lenh cho ham đoi giam van toc xuong con 22 knot (41 km/h) đe giam toi đa kha nang ham đoi bi phat hien. Bon phut sau, hoa tieu nhin đem Nhat Ban đa phat hien ra chiec Ralph Talbot o khoang cach hon 16 km (10 hai ly), xa hay gan hon mot chut la mot chiec thuyen buom chua xac đinh đuoc quoc tich. Ham đoi Nhat Ban dung lai co đinh vi tri cung nhu nham 50 khau phao cua minh vao chiec Blue san sang ban khi chiec Blue chi con cach ham đoi cua Mikawa khoang 2 km (1 hai ly). Tuy nhien chiec Blue lai đot ngot đoi huong khi đen điem xac đinh cuoi cua lo trinh tuan tra va quay nguoc lai đe tiep tuc thuc hien lai lo trinh cu ma khong biet rang gan sat ben la mot day dai tau chien cua Nhat Ban đang nham vao minh. Thay rang ham đoi cua minh van chua bi phat hien, Mikawa ra lenh cho cac tau tro ve lo trinh cu tien xuong phia nam đao Savo cung nhu tang toc đo len luc đau la 26 knot (48 km/h) sau đo la 30 knot (56 km/h). Vao luc 1 gio 25, Mikawa đa cho ham đoi cua minh tach ra xa khoi chiec soai ham cua minh vao đoi hinh chien đau. Luc 1 gio 31, Mikawa đa ra lenh "Tat ca cac tau tan cong".
Vao luc đo, chiec Yunagi tach ra khoi ham đoi Nhat Ban va đi phia sau, rat co the đa bi mat lien lac voi ham đoi chinh phia truoc hay cung co the no đuoc ra lenh lam boc hau cho ham đoi cua Mikawa. Mot phut sau, Nhat Ban đa phat hien ra mot tau Đong minh đang tha neo la chiec khu truc ham Jarvis, von bi hu hong nang hom truoc luc nay đang tren đuong tro ve Uc đe sua chua. Khong the biet đuoc chiec Jarvis co phat hien ra ham đoi cua Nhat Ban hay khong vi radio tren tau đa bi pha huy. Ham đoi cua Nhat Ban đa tien lai gan trong khoang 1.100 m, đu gan đe cac hoa tieu tren chiec Tenryu co the nhin thay tung thuy thu tren bong chiec Jarvis nhung khong thay bong dang cua bat ky thuy thu nao, trong giong nhu tat ca cac thuy thu đeu ngu khong ai canh gac. Neu chiec Jarvis phat hien ra ham đoi Nhat Ban đang đi ngang qua thi no đa khong co phan ung nhu vay.

Hai phut sau khi phat hien ra chiec Jarvis, cac hoa tieu Nhat Ban cung đa phat hien ra cac khu truc ham va tuan duong ham khac cach 12.500 m ve phia nam, do anh sang tu chiec George F. Elliott đang bi chay do trung bom cua may bay vao buoi sang.. Vai phut sau, vao luc 1 gio 38, cac tuan duong ham Nhat Ban bat đau phong cac loat ngu loi vao ham đoi phia nam cua Đong minh. Chiec Furutaka đa phong ngu loi vao chiec Jarvis. Vao luc đo hoa tieu tren chiec Chokai đa phat hien ra ham đoi phia bac cua Đong minh o khoang cach 16 km (10 hai ly). Chiec Chokai chuyen huong va đoi đau voi moi đe doa moi nay, toan bo ham đoi Nhat Ban theo sau trong khi van chuan bi đe san sang nghenh chien voi ham đoi phia nam cua quan Đong Minh bang phao.
Thuy thu đoan cua chiec Patterson đa phat tin hieu bao đong vi thuyen truong cua no đac biet lo ngai vi thong tin nhin thay tau chien cua Nhat vao buoi sang va nghe tieng thuy phi co khong xac đinh vao ban đem nen đa noi cac thuy thu cua minh luon san sang đe hanh đong khi co chuyen xay ra. Vao luc 1 gio 45, tau Patterson đa phat hien ra mot tau la co the la chiec Kinugasa cach 5.000 m ngay phia truoc mui tau va ngay lap tuc phat tin hieu radio bao đong: "Bao đong, bao đong co tau la tham nhap khu vuc tha neo". Chiec Patterson đa tang toc đo len toi đa cung nhu ban phao vao đoi hinh cua ham đoi Nhat Ban. Thuyen truong cung đa ra lenh phong ngu loi nhung menh lenh đa bi at boi tieng phao cua chiec khu truc ham nay.

Cung đung vao luc chiec Patterson phat hien tau Nhat Ban va chuan bi hanh đong thi cac thuy phi co Nhat Ban, theo lenh cua Mikawa bat đau tha phao sang ngay phia tren chiec Canberra va Chicago. Chiec Canberra phan ung ngay lap tuc. Thuyen truong cua no la Frank Getting đa ra lenh tang toc đo quay đau nguoc lai huong ra loi vao phia nam cua đao Savo đe cam chan ham đoi Nhat Ban trong viec tiep can voi đoan tau van tai cua Đong minh cung nhu ban phao vao bat ky muc tieu ma no thay đuoc. It hon mot phut sau khi chiec Canberra bat đau no sung thi chiec Chokai va Furutaka đa ngam va ban trung nhieu vien vao chiec Canberra chi trong vai giay. Aoba va Kako cung bat đau ban vao chiec Canberra chi trong ba phut chiec Canberra trung 24 vien đan phao co lon. Nhung vien đau tien đa giet chet hoa tieu phao thu va lam thuong nang Getting, pha huy buong hoi nuoc, cat toan bo nang luong cua chiec Canberra truoc khi no kip ban canh bao hay lien lac cho cac tau cua quan Đong Minh. Chiec khu truc ham nay hoan toan bi te liet, boc chay du doi, chim tu 5 đen 10 đo, khong the ban tra cung nhu khong co nang luong khoi đong may bom đe bom nuoc ra ngoai hay dap lua. khi ma tat ca cac tau cua Nhat Ban nham vao no phia phan đau mot so đan phao đa xuyen qua lop vo tau o phia duoi mat nuoc o phan đau va mang phai tau khien cho nuoc xam nhap rat manh, mot so hu hai nang khac ben mang phai cua tau khong gay ra boi đan phao ma do mot hay hai ngu loi đam vao. Neu nhu ngu loi đam vao mang phai cua chiec Canberra thi no cung co the đuoc ban ra boi mot tau cua quan Đong Minh la chiec khu truc ham Hoa Ky la chiec Bagley khi đo chi co no o ben mang phai cua chiec Canberra va cung tung phong ngu loi truoc đo som hon mot chut.

Thuy thu cua chiec Chicago khi thay phao sang đuoc tha ngay phia tren tau cua minh cung viec chiec Canberra đot ngot đoi huong đa bao đong va đanh thuc thuyen truong Bode đang "ngay". Bode đa ra lenh ban phao 127 mm vao hang tau chien cua Nhat Ban nhung đan lai khong no. Vao luc 01:47 mot ngu loi co the tu chiec Kako đam vao phan đau chiec Chicago tao ra mot song chan đong lan ra toan bo con tau lam hu hong he thong ac quy nang luong chinh cua no. mot ngu loi khac cung đanh trung Chicago nhung khong no mot vien đan phao đa đanh trung ong khoi cua no giet chet hai thuy thu. Chiec Chicago đa chay len phia bac trong 40 phut đe lai phia sau đoan tau van tai ma no phai bao ve. Chiec tau tuan duong nay đa ban loat đan thu hai vao hang tau chien Nhat Ban co the trung chiec Tenryu gay thiet hai nhe. Bode khong ra lenh lay quyen chi huy cho cac tau trong nhom tuan phia nam khi ma ong van la chi huy cua nhom nay. Hon nua Bode lai khong he ra bat ky tin hieu nao canh bao cho cac tau khac cua quan Đong Minh hay cho bat cu ai tai Guadalcanal la tau cua ong đang chay ra khoi vung chien su.
Vao thoi điem đo chiec Patterson đang đau phao ban vao hang tau chien cua Nhat Ban. Patterson bi trung phao o phan đuoi gay hu hai vua phai va chet 10 thuy thu. Mot vien đan phao cua chiec Patterson co the đa trung chiec Kinugasa gay hu hai vua phai. Sau đo chiec Patterson đa mat dau hang tau chien cua Nhat Ban vi ham đoi cua Nhat Ban đang di chuyen len phia bac huong phia đong bai bien cua đao Savo. chiec Bagley nhin thay ham đoi Nhat Ban it lau sau hai chiec Patterson va Canberra, no đa be mot vong huong ra loi vao phia nam đao Savo phong cac ngu loi lien tiep vao noi nghi la hang tau chien cua Nhat Ban đang tien đen mot hay hai qua co the đa trung chiec Canberra. Sau khi het ngu loi chiec Bagley khong con chien đau trong tran nay nua. Chiec Yunagi thi đau phao voi chiec Jarvis tuy nhien khong chiec nao bi trung phao truoc khi đi ra khoi tran chien theo huong Tay voi y đinh se vong qua đao Savo va nhap vao ham đoi Nhat Ban tren phia tay-Bac cua đao.
Vao luc 01:44 ham đoi cua Mikawa đa tien đen the đoi đau voi ham đoi tuan tra phia bac cua quan Đong Minh, hai chiec Tenryu va Yubari tach ra khoi ham đoi Nhat Ban va di chuyen chech xa hon ve phia tay. Furutaka cung tach ra co the do thiet bi lai co van đe nen đi chech huong hay đe tranh đung phai chiec Canberra đang chim, sau đo đa theo hai chiec Yubari va Tenryu. Vi the ham đoi tuan tra phia bac cua quan Đong Minh đa roi vao the bi kep va bi tan cong theo hai huong.


= Chien truong phia bac Savo =

Khi ham đoi cua Mikawa tan cong nhom tuan phia nam thi cac thuyen truong tren ba tuan duong ham cua phia bac đang ngu voi, cac tau chay rat em voi toc đo la 10 knot (19 km/h). Cho du cac thuy thu cua ba tau nay đa thay phao sang va nghe thay sung no tu mat tran phia nam đao Savo hay cung co the do chiec Patterson đa phat tin hieu canh bao co tau đich xam nhap khu vuc, phai mat mot khoang thoi gian đe cac thuy thu đoan chuyen tu Tinh trang II len muc bao đong cao. Vao luc 01:44 cac tuan duong ham cua Nhat BAn đa phong cac ngu loi cua minh vao nhom ham đoi tuan phia bac cua quan Đong Minh. Vao luc 01:50 cac tau cua Nhat Ban đa chieu cac đen pha do tim cuc manh vao ba tuan duong ham cua nhom tuan phia bac va na phao vao chung.
Hoa tieu tren chiec Astoria đa goi cho chi huy phao thu ve viec nhin thay phao sang o phia nam đao Savo vao khoang 01:49. Vao khoang 01:52 it lau sau khi cac đen pha do tim cua Nhat Ban đuoc bat len va đan phao bat đau roi xung quanh con tau, đoi phao thu cua chiec Astoria đa chi khau phao chinh cua minh vao cac tuan duong ham cua Nhat Ban ma no nhin thay đuoc va ban. Thuyen truong cua chiec Astoria tinh day va thay tau cua ong đang chien đau, ong đa chay ngay len khoang chi huy va ra lenh ngung ban vi lo so se ban trung luc luong đong minh cua minh. Du vay đan phao van roi nhu mua xung quanh con tau thuyen truong cua chiec Astoria ra lenh tiep tuc ban tro lai it hon mot phut tu khi menh lenh ngung ban đuoc đua ra. Tuy nhien chiec Chokai đa xa mot trang phao trung ngay chiec Astoria va chiec Astoria nhanh chong boc chay . Vao khoang 02:00 đen 02:15 cac chiec Aoba, Kinugasa va Kako đa hop suc voi chiec Chokai na phao vao chiec Astoria pha huy hoan toan phong may cua chiec Astoria va khien nua con tau nay đa boc chay. Vao luc 02:16 khau phao con lai cua chiec Astoria đa nham ban vao đen pha do tim cua chiec Kinugasa nhung hut va lai trung vao khau phao phia truoc cua chiec Chokai khien khau phao nay ngung hoat đong cung nhu gay hu hai tuong đoi.

Chiec Quincy cung đa thay phao sang do cac thuy phi co cua Nhat Ban tha xuong o phia nam cung voi canh bao cua chiec Patterson vi the nen ngay khi cac hoa tieu bao đong cho phao thu chi huy thi cac đen pha do tim cua hang tau chien Nhat Ban đuoc bat len. Thuyen truong cua chiec Quincy ra lenh bat đau ban phao nhung đoi phao thu chua san sang. Chi it hon vai phut chiec Quincy bi trung hang loat đan phao tu cac chiec Aoba, Furutaka va Tenryu gay hu hai nghiem trong cung nhu boc chay. Thuyen truong Quincy đa ra lenh cho tuan duong ham cua minh đoi huong đi ve phia đong cua hang tau chien Nhat Ban, nhung khi chiec Quincy di chuyen theo huong đo no đa bi trung hai ngu loi cua chiec Tenryu gay hu hai nghiem trong. Chiec Quincy co gang khong che ngon lua va ban vai loat phao tu nhung khau phao con lai cua minh vao chiec Chokai, mot vien đan phao đa trung chiec Chokai cach phong chi huy va đo đoc Mikawa khoang 6 m giet chet hoac lam bi thuong 36 thuy thu (20 ft), du vay đo đoc Mikawa khong he bi thuong. Vao khoang 02:10 cac loat đan phao đa giet chet va lam bi thuong hau het thuy thu đoan tren bong chiec Quincy ke ca thuyen truong. Vao luc 02:16 chiec Quincy đa trung ngu loi cua chiec Aoba va khau phao con lai cua chiec Quincy tro nen im lang. Hoa tieu ho tro phao thu đuoc cu len bong đe xem tinh hinh đa bao cao nhu sau: "Khi toi len bong tau. Toi đa thay nhieu xac chet chi con ba hay bon nguoi con song. O buong lai chi co mot nguoi con song la nhan vien đien đai đang co gang het suc giu banh lai quay tau ve man phai đe đua tau vao đat lien. Toi hoi anh ta ve thuyen truong va thay ong ta đang ngoi run nhu say gan banh lai đa chi đao anh ta co gang lam sao cho chiec tau nay co the đam vao bo va anh ta đang co gang lai tau tien đen đao Savo cach khoang 4 dam (6 km)truoc mui tau. Toi đa đi sang ben canh buong lai va co gang tim ra vi tri hon đao va thay rang tau đang chay nhanh het toc luc đe co the đen đuoc bai bien phan mui tau đa bi chim. Vao luc đo thuyen truong cua tau đa đung thang day va nga ra phia sau co ve nhu đa chet khong phat ra tieng đong nao ngoai tieng ren.".Chiec Quincy đa bi chim vao luc 02:38 voi phan mui chuoi xuong.
Cung giong nhu hai chiec Quincy va Astoria, chiec Vincennes cung đa thay cac phao sang tu cac thuy phi co Nhat Ban o huong Nam va cung đa thay cac tia lua do cac cuoc đau phao o mat tran phia nam tao ra. Vao 01:50 khi chiec tuan duong ham nay bi cac đen pha do tim roi vao, thi chiec Vincennes lai ngan ngai khong no sung vi nghi đo co the la đen pha do tim cua tau đong minh. Ngay sau đo it lau chiec Kako bat đau no loat phao đau tien vao chiec Vincennes va no đa ban tra lai vao luc 01:53. Khi chiec Vincennes bac đau bi trung đan chi huy cua no la thuyen truong Frederick Lois Riefkohl đa ra lenh tang van toc len 25 knot (46 km/h), nhung ngay sau đo vao khoang 01:55 hai ngu loi cua chiec Chokai đa đam vao no gay hu hai nghiem trong. Chiec Kinugasa luc đo cung hop suc voi chiec Kako na phao vao chiec Kinugasa. Chiec Vincennes đa ban trung mot vien phao vao chiec Kinugasa gay hu hai tuong đoi o bo phan lai cua đong co. Cac tau con lai cua Nhat Ban cung ban vao chiec Vincennes va no đa trung 74 vien đan phao vao luc 02:03 mot ngu loi cua chiec Yubari đa đam vao chiec Vincennes. Voi phong may đa bi pha huy chiec Vincennes tro nen bat đong, chay o moi noi va dan chim xuong. Vao khoang 02:16, Riefkohl ra lenh cho thuy thu đoan bo tau va chiec Vincennes bi chim vao luc 02:50.
Trong tran chien hai khu truc ham cua Hoa Ky la Helm va Wilson cung chien đau voi cac tau cua Nhat Ban co the nhin thay đuoc. Ca hai khu truc ham đeu ban vao cac tuan duong ham cua ham đoi Nhat Ban nhung khong gay hu hai va cung khong bi trung đan khi cac tau nay ban tra.
Vao luc 02:16 hang tau chien cua Nhat Ban ngung ban vao luc luong tuan phia bac cua quan Đong Minh khi ham đoi đa ra khoi khu vuc phia bac đao Savo. Chiec Ralph Talbot đa đau phao voi cac chiec Furutaka', Tenryu va Yubari. Cac tau chien cua Nhat Ban đa chieu đen pha do tim cung nhu ban trung chiec khu truc ham nay nhieu phat khien no bi hu hong nang nhung chiec Ralph Talbot đa chay tron vao con mua o gan đo va cac tau cua Nhat Ban đa bo no lai phai sau ma khong truy đuoi.


= Quyet đinh cua Mikawa =
Vao luc 02:16 Mikawa đa mo mot cuoc hop nhanh chong voi cac tro ly cua minh ve viec ho co nen hay khong trong viec tiep tuc tran đanh đe đanh chim tat ca cac tau chien con lai cua quan Đong Minh va đoan tau van tai đang tha neo gan đo. Sau khi xet đen nhieu yeu to Mikawa đa ra quyet đinh rut quan. Cac yeu to chinh nhu đoi hinh hang tau chien cua Mikawa đang bat đau ra ra va se phai mat mot thoi gian đe co the tai lap đoi hinh. Cac tau chien cua ong phai nap lai cac ong ngu loi mot viec nang nhoc va mat thoi gian. Mikawa khi đo khong biet ve so luong va vi tri cua cac tau quan Đong Minh cung nhu cac tau chien cua ong đa ban mot luong kha kha đan phao khi bat đau tran đanh.
Yeu to quan trong nhat la Mikawa khong co luc luong ho tro tren khong va tin rang luc luong tau san bay cua quan Đong Minh đang o gan đo. Mikawa cung đa nhan ra rang do hai quan Nhat Ban khong con đong cac tau tuan duong hang nang nen se khong the thay the neu nhu cac tau nay bi đanh chim boi cac may bay cua quan Đong Minh co the se đuoc phong len vao luc to mo sang neu ham đoi cua ong con o quanh Guadalcanal. Mikawa khong co thong tin rang luc luong tau san bay cua quan Đong Minh khong o trong khu vuc va khong the đe doa ham đoi cua ong it nhat la đen giua trua hom sau. Mac du mot so tro ly cua Mikawa noi rang nen tan cong đoan tau van tai nhung su đon thuan nghieng ve phia nen rut quan. Vao luc 02:20 Mikawa đa ra lenh cho tat ca cac tau rut đi.


Ket qua Vao luc 04:00 chiec Patterson cung chiec Canberra đa đuoc ho tro boi cac tuan duong ham khac co gang dap lua. Đen 05:00 ngon lua tren hai con tau co ban đuoc kiem soat nhung vao luc đo Turner nguoi ra lenh rut tat ca cac tau ra khoi khu vuc vao luc 06:30, đa ra lenh đanh chim nhung chiec tau nao khong the đi cung voi ham đoi. Sau khi nhung nguoi song sot đuoc di tan hai khu truc ham USS Selfridge va USS Ellet đa đanh chim chiec Canberra bang ngu loi va đan phao.
Vao cuoi buoi sang ngay 9 thang 8 tuong Vandegrift khuyen đo đoc Turner la ong nen boc do them hang hoa truoc khi rut đi. Vi the Turner đa hoan viec rut lui cho đen giua trua. Cung luc đo cac thuy thu chiec Astoria đang co cuu chiec tau khoi bi chim. Tuy nhien ngon lua tren chiec Astoria lai hoan toan vuot ra khoi tam kiem soat va chiec tau đa bi chim vao luc 12:15.
Vao sang ngay 9 thang 8 luc luong canh giu bo bien Uc tai Bougainville đa phat tin hieu radio canh bao ve viec co may bay chien đau cua Nhat Ban xuat hien tu Rabaul. Luc luong tau van tai cua Quan Đong Minh ngung viec boc do hang hoa va canh giac cao đo trong mot thoi gian nhung sau đo lai tro nen boi roi khi khong thay cac may bay chien đau tien toi tan cong. luc luong Đong Minh chi biet đuoc sau khi rut lui ra khoi tran chien la cac may bay chien đau cua Nhat Ban đa tap trung tan cong chiec Jarvis o phia nam đao Guadalcanal, đanh chim hoan toan toan con tau nay. Tat ca cac tau cua quan Đong Minh rut ra khoi vung đao Guadalcanal vao luc sam toi ngay 9 thang 8.
Vai thang sau tran chien luc luong tau van tai cua quan Đong Minh đa đuoc tai tap hop va tien đen Guadalcanal thao tung nhom nho thuong vao ban ngay thoi điem ma luc luong khong quan cua luc luong Đong Minh tai New Hebrides va Henderson Field co the thuc hien cac cong viec yem tro. Trong thoi gian đo luc luong mat đat cua quan Đong Minh chi đuoc trang bi gan đu đan duoc va luong thuc đe co the chong choi lai voi cac cuoc tan cong cua Nhat Ban trong no luc chiem lai cac đao.
Mac du tran nay quan Đong Minh bi thua nhung quan Đong Minh đa thang trong chien dich đanh chiem Guadalcanal mot buoc tien quan trong trong viec đanh bai Nhat Ban. Nhin theo mot huong khac neu Mikawa san sang đanh cuoc ham đoi cua minh đe co the đanh chim tat ca ham đoi tau van tai cua quan Đong Minh vao sang ngay 9 thang 8 thi co the se khien cho chien dich Guadalcanal ket thuc ngay khi no bat đau va la cho tinh hinh cac tran chien tai Nam Thai Binh Duong khac đi. Cho du cac tau chien cua quan Đong Minh đa bi hu hai nang va chim nhung chung đa hoan thanh muc tieu quan trong nhat cua minh la bao ve đoan tau van tai (huyet mach cua chien dich) khoi viec bi đanh chim. Co rat nhieu tau van tai trong ham đoi nay đa van chuyen nhieu chuyen hang va chuyen cho mot luong lon quan nhu cung cap cho luc luong mat đat cua quan Đong Minh tai Guadalcanal trong nhung thang sau đo. Quyet đinh khong mao hiem đanh chim đoi tau van tai cua quan Đong minh cua Mikawa la mot sai lam chien luoc tram trong cua Nhat Ban.

Hai quan Hoa Ky đa yeu cau tap hop mot bang đieu tra co ten Hepburn đe tien hanh thu thap thong tin va viet bao cao ve tran chien nay. Ban đieu tra nay đa phong van hau het cac hoa tieu chinh cua quan Đong Minh tham gia trong tran chien trong nhieu thang bat đau tu thang 12 nam 1942. Bao cao chi đe nghi khien trach chinh thuc mot chi huy la thuyen truong Howard D. Bode. Bao cao chi đe cap mot cau ngan chong lai cac chi huy khac cua quan Đong Minh la cac đo đoc Fletcher, Turner, McCain va Crutchley cung thuyen truong Riefkohl. Su chenh mang cua Turner, Crutchley va McCain đa khien ho khong xuat hien đe đieu khien cuoc chien đa gop phan khong nho trong viec bi bai tran. Riefkohl khong bao gio con đuoc chi huy chiec tau nao nua. Con Bode sau khi biet bao cao tap trung chi trich hanh đong cua minh, ong đa tu ban minh tren man tau cua minh tai Balboa, Panama Canal Zone vao ngay 19 thang 4 nam 1943 va chet ngay hom sau. Crutchley thi phai trinh voi Legion of Merit (Tong chi huy) vao thang 9 nam 1944. Đo đoc Yamamoto đa gui thong điep chuc mung chien thang cua Mikawa bat đau bang: "Su ngoan cuong va chien đau anh dung cua tung nguoi trong đoi cua anh đuoc đanh gia cao. Toi đa chac rang anh se dung het suc minh đe ho tro luc luong mat đat cua quan đoi hoang gia đang tham gia cuoc chien.". Đo đoc Turner thi co mot cuoc bao cao nghe rat keu ve viec tai sao quan Đong Minh bi thua: "Hai quan Hoa Ky khi đo van co niem tin het suc manh me ve uu the ky thuat va tinh than vuot han ke thu. Mac du co cac chung cu chung minh la ke thu co rat nhieu kha nang khac nhau hau het cac hoa tieu va thuy thu cua chung ta đa tro nen chu quan xem thuong ke thu vi cu nghi chien thang chac chan se trong tam tay cho du trong bat ky tran chien nao. Ket qua cua viec nay la mot suy nghi chu quan chet nguoi, mot su tu tin khi khong chuan bi gi ca va su met la cung voi khoang thoi gian yen binh đa khien moi nguoi chap nhan đieu đo. Toi tin rang do yeu to tam ly nhu the ma chung ta đa thua, no tham chi con hon ca yeu to bat ngo."
Nha su hoc Richard B. Frank đa them vao rang "Tam ly chu quan nay đa hoan toan bi đanh sap ma khong can them mot tran chien nay lua đanh vao niem tu hao cua hai quan Hoa Ky trong chien dich Guadalcanal nua, sau tran Savo, Hoa Ky đa phai tu nhan thuc lai va san sang cho mot tran chien đam mau nhat trong lich su cua minh.".
Daniel H. Galvin Jr. nguoi song sot tren chiec USS Quincy bi đanh chim đa viet mot đoan trong hoi ky rang: "Trong thoi gian gan 40 nam ton tai cua minh chiec Quincy đa chung kien su ra đi cua 389 thuy thu va su mat mat nay qua la mot su si nhuc đang xau ho.". Tuy nhien voi đao luat Tu do ve thong tin cac nha su hoc đa tim ra su that ve viec that bai trong "tran chien đao Savo". Galvin đa viet rang su bai tran la trach nhiem cua Fletcher do đa tu y ra khoi khu vuc ma khong đe ai len thay trong viec nam quyen chi huy. Them nua la cac luc luong đong minh Uc cho du thay cac tau chien cua Nhat Ban nhung đa khong thong bao cho quan Đong Minh.


Chu thich Tham khao Coombe, Jack D. (1991). Derailing the Tokyo Express. Harrisburg, PA: Stackpole. ISBN 0-8117-3030-1.
Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941–1945. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1.
Frank, Richard B. (1990). Guadalcanal: The Definitive Account of the Landmark Battle. New York: Penguin Group. ISBN 0-14-016561-4.
Loxton, Bruce (1997). The Shame of Savo: Anatomy of a Naval Disaster. Chris Coulthard-Clark. Australia: Allen & Unwin Pty Ltd. ISBN 1-86448-286-9.
Lundstrom, John B. (2006). Black Shoe Carrier Admiral: Frank Jack Fletcher at Coral Sea, Midway, and Guadalcanal. Annapolis: Naval Institute Press. SBN 1-59114-475-2.
Morison, Samuel Eliot (1958). The Struggle for Guadalcanal, August 1942 – February 1943, vol. 5 of History of United States Naval Operations in World War II. Boston: Little, Brown and Company. ISBN 0-316-58305-7.
Murray, Williamson (2001). A War To Be Won: Fighting the Second World War. Allan R. Millett. United States of America: Belknap Press. ISBN 0-674-00680-1.
Newcomb, Richard F. (1961 (Reissue 2002)). The Battle of Savo Island: The Harrowing Account of the Disastrous Night Battle Off Guadalcanal that Nearly Destroyed the Pacific Fleet in August 1942. New York: Owl Books. ISBN 0-8050-7072-9. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |year= (tro giup)Quan ly CS1: nam (lien ket)


Lien ket ngoai Bates, Richard W. (1950). "The Battle of Savo Island, ngay 9 thang 8 nam 1942. Strategical and Tactical Analysis. Part I" (PDF). Naval War College. Truy cap ngay 11 thang 8 nam 2006.
Cagney, James (2005). "Interactive Animation of The Battle of Savo Island, ngay 9 thang 8 nam 1942". HistoryAnimated.com. Ban goc (javascript) luu tru ngay 3 thang 5 nam 2006. Truy cap ngay 17 thang 5 nam 2006.
Horan, Mark. "First Battle of Savo Island". Order of Battle. Truy cap ngay 17 thang 5 nam 2006.
Lanzendorfer, Tim. "Opening Salvos: The Battle of Savo Island, ngay 9 thang 8 nam 1942". The Pacific War: The U.S. Navy. Truy cap ngay 17 thang 5 nam 2006.
Office of Naval Intelligence (1943). "The Battle of Savo Island ngay 9 thang 8 nam 1942". Combat Narrative. Publications Branch, Office of Naval Intelligence, United States Navy. Truy cap ngay 17 thang 5 nam 2006.


Đoc them Custer, Joe James (1944). Through the Perilous Night: The Astoria's Last Battle. The Macmillan Company. ISBN B0007DXLUG (ASIN). {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri |isbn=: ky tu khong hop le (tro giup)
D'Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. Devin-Adair Pub. ISBN 0-8159-5302-X.
Hammel, Eric (1999). Carrier Clash: The Invasion of Guadalcanal & The Battle of the Eastern Solomons August 1942. St. Paul, MN, USA: Zenith Press. ISBN 0-7603-2052-7.
Kilpatrick, C. W. (1987). Naval Night Battles of the Solomons. Exposition Press. ISBN 0-682-40333-4.
Lacroix, Eric (1997). Japanese Cruisers of the Pacific War. Linton Wells. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-311-3.
Omae, Toshikazu (1986 (2nd Edition)). "The Battle of Savo Island". The Japanese Navy in World War II: In the Words of Former Japanese Naval Officers. David C. Evans (Editor). Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-316-4. {{Chu thich sach}}: Kiem tra gia tri ngay thang trong: |year= (tro giup)Quan ly CS1: nam (lien ket)
Warner, Denis Ashton (1992). Disaster in the Pacific: New Light on the Battle of Savo Island. Peggy Warner & Sadao Senoo. Naval Institute Press. ISBN 0-87021-256-7.