Cao Bang la mot tinh thuoc vung Đong Bac Bo, Viet Nam. Theo du lieu Sap nhap tinh, thanh Viet Nam 2025, 	Cao Bang	co dien tich: 	6.700	km²,	xep thu	23; dan so:	573.119	nguoi,	xep thu	33; GRDP 2024: 	25.203.769	trieu VNĐ	, xep thu	34; thu ngan sach 2024:	2.476.011	trieu VNĐ, xep thu	33; thu nhap binh quan:	30,70	trieu VNĐ/nam, 	xep thu	32.


Đia ly Tinh Cao Bang nam o phia đong bac Viet Nam, co vi tri đia ly:

Phia đong va phia bac giap khu tu tri dan toc Zhuang Quang Tay, Trung Quoc
Phia tay giap tinh Tuyen Quang
Phia nam giap tinh Lang Son va tinh Thai Nguyen.


 Cac điem cuc cua tinh Cao Bang:  Điem cuc bac tai: thon Lung Man, xa Đuc Hanh, huyen Bao Lam.
Điem cuc đong tai: xa Ly Quoc, huyen Ha Lang.
Điem cuc tay tai: xa Quang Lam, huyen Bao Lam.
Điem cuc nam tai: thon Na Phai, xa Trong Con, huyen Thach An.
Trung tam hanh chinh cua tinh la Thanh pho Cao Bang, cach Ha Noi 279 km. Chieu dai cua tinh theo chieu bac - nam la 80 km, tu 23°7'12"B đen 22°21'21"B (tinh tu xa Trong Con huyen Thach An đen xa Đuc Hanh huyen Bao Lam). Chieu rong theo chieu đong - tay la 170 km, tu 105°16'15"Đ - 106°50'25"Đ (tinh tu xa Quang Lam, huyen Bao Lam đen xa Ly Quoc huyen Ha Lang), trung tam đia ly cua tinh nam o xa Truong Luong, huyen Hoa An.


= Đieu kien tu nhien =
Tinh Cao Bang co dien tich đat tu nhien 6.690,72 km², la cao nguyen đa voi xen lan nui đat, co đo cao trung binh tren 200 m, vung sat bien co đo cao tu 600–1.300 m so voi mat nuoc bien. Nui non trung điep. Rung nui chiem hon 90% dien tich toan tinh. Tu đo hinh thanh nen 3 vung ro ret: Mien đong co nhieu nui đa, mien tay nui đat xen nui đa, mien tay nam phan lon la nui đat co nhieu rung ram.
Tren đia ban tinh co hai dong song lon la song Gam o phia tay va song Bang Giang o vung trung tam va phia đong, ngoai ra con co mot so song ngoi khac nhu song Quay Son, song Bac Vong, song Nho Que, song Nang, song Neo hay song Hien.

Đa so dien tich Cao Bang đuoc che phu boi rung vi the khong khi kha trong sach o cac vung nong thon, cac khu dan cu va o trung tam thanh pho. Cac tuyen đuong chinh cua Cao Bang co muc đo o nhiem bui khong cao, do phuong tien giao thong it, mat đo dan so thap. Nguon nuoc song đang bi o nhiem do y thuc vut rac bua bai cua mot so nguoi dan cung voi nganh khai thac cat đa lam cho cac dong song o đay bi o nhiem, he sinh thai bi anh huong. Cac phuong tien giao thong trong tinh chu yeu la xe may, phuong tien it lam cho muc tieu thu nhien lieu khong cao, Cao Bang khong bi o nhiem boi cac khi thai nha kinh va nhieu khi đoc khac. Boi vay, so voi cac đia phuong khac cua Viet Nam, Cao Bang la mot trong nhung tinh co khi hau trong lanh va it o nhiem nhat.


= Khi hau =
Nhin chung Cao Bang co khi hau on hoa de chiu. Voi khi hau can nhiet đoi am, đia hinh đon gio nen chiu anh huong truc tiep tu cac đot khong khi lanh tu phuong bac. Tuy nhien nhiet đo cua Cao Bang chua bao gio xuong thap qua 0 °C, hau nhu vao mua đong tren đia ban toan tinh khong co bang tuyet (tru mot so vung nui cao co bang đa xuat hien vao mua đong).
Mua he o đay co đac điem nong am, nhiet đo cao trung binh tu 30 - 32 °C va thap trung binh tu 23 - 25 °C, nhiet đo khong len đen 39 - 40 °C. Vao mua đong, do đia hinh Cao Bang đon gio nen no co kieu khi hau gan giong voi on đoi, nhiet đo trung binh thap tu 5 - 8 °C va trung binh cao tu 15 - 28 °C, đinh điem vao nhung thang 12, 1 va 2 nhiet đo co the xuong thap hon khoang tu 6 - 8 °C, đo am thap, troi hanh kho vao đau mua. Mua xuan va mua thu khong ro ret, thoi tiet that thuong; mua xuan thuong co tiet troi nom, mua thu mat, de chiu.


= Dan cu =
Dan so toan tinh la 530.341 nguoi (theo đieu tra dan so ngay 01/04/2019 cua Cuc Thong ke tinh Cao Bang)  . Thanh thi: 123.407 nguoi. Nong thon: 406.934 nguoi. Ty le đo thi hoa (2022): 23,2%
Cac dan toc o Cao Bang gom Tay: 216.577 nguoi (chiem 40,84% dan so), Nung: 158.114 nguoi (29,81 %), Mong: 61.579 nguoi (11,65 %), Dao: 54.947 nguoi (10,36 %), Kinh: 27.170 nguoi (5,12 %), San Chay: 7.908 nguoi (1,49%), Lo Lo: 2.861 nguoi (0,54%), cac dan toc khac: 1005 nguoi (0.19%).


Lich su Vung đat tinh Cao Bang bat đau thuoc lanh tho Viet Nam vao nam 1039, khi Ly Thai Tong đanh thu linh chau Thang Do va chau Quang Nguyen ( nay la huyen Quang Hoa) la Nung Ton Phuc.
Nam 1041 vo A Nung va con trai cua Ton Phuc la Nung Tri Cao tu đong Loi Hoa (Ha Loi, nay la khoang huong Ha Loi huyen Đai Tan đia cap thi Sung Ta tinh Quang Tay Trung Quoc, phia đong bac huyen Trung Khanh) ve chiem lai 2 chau tren, nha Ly cu quan len đanh bat đuoc Tri Cao nhung khong giet ma cho lam quan nha Ly cai quan cac chau đong tren. Nha Ly gop them cac đong Vat Duong, đong Loi Hoa, đong Binh An, đong Ba Tu (la cac đong von trong so 10 đong thuoc quyen cai quan cua Ton Phuc), cung chau Thang Do vao đat Quang Nguyen va goi chung la chau Quang Nguyen. Ngoai chau Quang Nguyen, thi nam 1041, chau Tu Lang (nay la đat 2 huyen Trung Khanh va Ha Lang tinh Cao Bang) nam o phia đong bac chau Quang Nguyen, nha Ly cung phu vao đat cai quan cua Tri Cao, coi nhu đat Đai Co Viet vung Tri Cao cai quan ma sau đo nha Ly đoi chu quyen voi nha Tong gom 2 chau Tu Lang va Quang Nguyen (gop ca Binh An (nay thuoc Cao Bang), Ba Tu (nay thuoc Cao Bang), Thang Do, Loi Hoa (phia đong nam Vat Duong), Vat Duong (phia đong Vat Ac), Vat Ac (vung phia nam tran An Đuc cua Tinh Tay Quang Tay ngay nay)). Tuy be ngoai than phuc nha Ly, nhung ben trong Nung Tri Cao nuoi chi tu cuong lap quoc gia đoc lap. Nam 1048 Tri Cao lai noi day đanh chiem đong Vat Ac (vung phia nam An Đuc tran cua Tinh Tay Trung Quoc ngay nay), von thuoc nha Ly tu nam 1039, nha Ly đem quan len đanh. Sau khi gay su voi nha Ly khong thanh, Tri Cao đanh chiem chau An Đuc (Ande Zhou 安德州, nay la khoang đia ban tran An Đuc cua thanh pho cap huyen Tinh Tay) va vung bien gioi cac tinh Quang Tay, Quang Đong Trung Quoc. Nha Tong tieu diet quoc gia cua Tri Cao nam 1055. Cac thu linh đia phuong cai quan chau đong ke thua Tri Cao, khong thuc su than phuc nha Ly, đem mot so đong thuoc chau Quang Nguyen (la phan đat phia bac Cao Bang ngay nay thuoc thanh pho cap huyen Tinh Tay Trung Quoc) sang than phuc nha Tongː Nung Tong Đan (Tong Đan) nam 1049 đem đong Vat Ac (sau thuoc Tong bi nha Tong đoi thanh Thuan An chau, nay la cac huong tran bien gioi thuoc thanh pho cap huyen Tinh Tay đia cap thi Bach Sac khu Tu tri Dan toc Choang Quang Tay, nam o phia tay nam thanh pho Tinh Tay tiep giap cac huyen Ha Quang, Tra Linh tinh Cao Bang, co the la vungː huong Nam Pha, huong Thon Ban, huong An Ninh, tran Long Bang (An Bang),...), Nung Tri Hoi nam 1062 đem đong Vat Duong sang Tong (nha Tong đoi ten thanh Quy Hoa chau, nay la cac huong tran phia đong nam thanh pho cap huyen Tinh Tay, tiep giap huyen Trung Khanh Cao Bang, co le laː huong Nham Trang (Nham Đong), tran Nhac Vu, tran Ho Nhuan (Nhuan Đong), tran Hoa Đong,... Kem theo đat Vat Duong nhap Tong đot nay, co the co ca đat đong Loi Hoa (Ha Loi),...). Đen Chien tranh Tong-Viet, 1075-1077, chau Quang Nguyen (bao gom cac vung đat ngay nay la cac huyen Ha Quang, Tra Linh (H.Trung Khanh), Quang Uyen, Hoa An, thanh pho Cao Bang, Phuc Hoa), chau Tu Lang (nay la Trung Khanh, Ha Lang), cung cac chau nay thuoc Lang Son laː That Nguyen (That Khe, Trang Đinh), Mon (Cao Loc), To Mau (Đinh Lap), bi Quach Quy tuong nha Tong chiem đong khong tra lai Đai Viet sau chien tranh (Giai đoan nay chau Quang Nguyen bi nha Tong đoi ten thanh Thuan chau).
Bang chien thuat vua gay xung đot bien gioi (lung bat Nung Tri Hoi), vua ngoai giao trieu cong va đam phan, tu nam 1077 đen nam 1088, vua quan nha Ly thoi Ly Nhan Tong dan thu phuc lai gan nhu hoan toan cac vung đat bi nha Tong chiem tu nha Ly truoc đo va trong cuoc chien Tong - Viet. Ket qua đam phan cua phai đoan Đao Tong Nguyen su than nha Ly nam 1079, thu lai đuoc toan bo cac chau nay la đat Lang Son (la chau To Mau, chau Mon va chau That Nguyen), đat nay thuoc Cao Bang thi thu lai đuoc chau Tu Lang, va phan lon chau Quang Nguyen (Thuan chau nha Tong, phan đat nha Tong chiem trong cuoc chien 1076-1077), tru phan đat Vat Ac (chau Thuan An nha Tong), Vat Duong (chau Quy Hoa nha Tong), Loi Hoa mat ve nha Tong truoc chien tranh thi nha Tong khong tra.
Nam 1084, phai đoan Le Van Thinh su than nha Ly, tiep tuc sang Bang Tuong Quang Tay Trung Quoc đam phan đoi lai đat hai đong Vat Duong va Vat Ac tu nha Tong. Nhung thay vi tra đat hai đong Vat Duong va Vat Ac cua chau Quang Nguyen, thi nha Tong đoi lai tra cho nha Ly vung đat 6 huyenː Bao Lac, Luyen, Mieu (Pac Mieu), Đinh, Phong, Can (la đat nay thuoc cac huyen Bao Lac, Bao Lam tinh Cao Bang) cung 2 đong Tuc (Tinh Tuc), Tang (nay la khoang vung đat huyen Nguyen Binh Cao Bang). Cac huyen đong nay von la cac chau đong ki mi nam kep giua hai nuoc Ly, Tong, nam o phia tay chau Quang Nguyen, o phia đong chau Binh Nguyen (Vi Xuyen, Ha Giang). Tuy nhien, nha Ly van kien tri tiep tuc đam phan đoi đat 2 đong Vat Duong, Vat Ac cho đen nam 1088, nhung khong thanh cong. Tu đo đat 2 đong Vat Ac (chau Thuan An nha Tong), Vat Duong (chau Quy Hoa nha Tong) vinh vien thuoc Trung Quoc (ngay nay chung la vung đat phia nam cua thanh pho cap huyen Tinh Tay đia cap thi Bach Sac khu Tu tri Dan toc Choang tinh Quang Tay, tiep giap bien gioi voi cac huyen Ha Quang, Tra Linh, va Trung Khanh cua Cao Bang). Đai Viet su ky tien bien, Ngo Thi Si chepː "Giap Ty nam thu 9 (1084, Tong Nguyen Phong nam thu 7) mua Ha thang 6, sai Thi lang bo Binh la Le Van Thinh sang Tong ban viec bien gioi. Hop voi Huu giang tuan kiem nha Tong la Thanh Tac o Quang Tay ban ve bien gioi Thuan An, Quy Hoa. Van Thinh đen noi, moi viec đeu lua chieu uon nan, khong he bien bac, chi tu tu lay ly ma giang giai, co cau rangː "Boi than nay khong dam tranh chap". Vua Tong nghe tin, ban chieu cho Van Thinh la biet theo y kinh thuan, ban cho ao dai roi nhan đo tra cho ta 6 huyen thuoc Bao Lac, 2 đong thuoc Tuc Tang o phia ngoai cua ai."
Thoi Le so, Le Thanh Tong cho lap thua tuyen Thai Nguyen (Ninh Soc), thi Cao Bang la 1 trong 3 phu cua thua tuyen Thai Nguyen. Phu Cao Bang luc nay gom 4 chauː Thuong Tu Lang (chau Thuong Lang, nay la huyen Trung Khanh), Ha Tu Lang (chau Ha Lang, nay la huyen Ha Lang), Quang Uyen (đoi tu chau Quang Nguyen, nay la cac huyen Quang Uyen, Phuc Hoa), Thach Lam (nay la cac huyen Ha Quang, Trung Khanh, Thach An, Hoa An, Nguyen Binh, va thanh pho Cao Bang). Phan phia tay tinh Cao Bang ngay nay lai thuoc thua tuyen Tuyen Quang la chau Bao Lac thuoc phu Yen Binh, (chau Bao Lac nay la đat cac huyen Bao Lac, Bao Lam cua tinh Cao Bang).
Nam 1499 nien hieu Canh Thong thu 2, vua Le Hien Tong tach phu Cao Bang ra khoi Thai Nguyen lap thanh mot tran rieng mang ten Cao Bang. Tu đay Cao Bang tro thanh đon vi hanh chinh tuong đuong cap tinh ngay nay. Nen hien nay, Viet Nam lay nam 1499 la nam thanh lap tinh Cao Bang.. Tuy nhien, Đao Duy Anh thi cho rang Cao Bang chi thuc su tach khoi Thai Nguyen thanh mot tran (đon vi hanh chinh cap tinh) tu sau khi nha Mac bi diet. Trong cuon Đat nuoc Viet Nam qua cac đoi, Đao Duy Anh vietː "Phu Cao Bangː Nhat thong chi (Cao Bang) chep rang đoi Le Quang Thuan la phu Bac Binh; đoi Hong Đuc moi đoi lam Cao Binh, tuc Cao Bang. Sau khi ho Mac bi diet han moi đoi lam tran Cao Bang, van lanh mot phu la phu Cao Bang; đau đoi Gia Long đat tran thu; nam thu 7 (1808) đoi ten phu lam [phu] Trung Khanh, nam Minh Mang thu 12 (1831) lam tinh Cao Bang."
Sau khi that thu Thang Long nam 1592, nha Mac chay len Cao Bang va xay dung vung đat nay đe chong lai nha Le Trinh cho đen 1677 moi cham dut.


= Thoi Phap thuoc =

Tu nam 1886 – 1945, ten goi, đia gioi va so luong cac đon vi hanh chinh tinh Cao Bang luon co su thay đoi. Cuoi the ky XIX, tinh Cao Bang gom co phu Trung Khanh (voi 3 chau: Thuong Lang, Ha Lang, Quang Uyen) va phu Hoa An (voi 3 chau: Thach Lam, Thach An, Nguyen Binh).
Thang 10 nam 1886, thuc dan Phap đanh chiem Cao Bang, đat J. Gallieni lam chi huy chinh.
Nam 1888, Cao Bang la mot quan khu, do Oudri lam chi huy truong. Quan khu Cao Bang gom Tieu quan khu Cao Bang va cac đon binh: Cao Bang, Soc Giang, Nguyen Binh, Ngan Son, Tra Linh, Trung Khanh, Ha Lang, Phuc Hoa, Nam Nang.
Thuc dan Phap đa phan chia đia ban tu Thanh Hoa tro ra bac thanh 14 quan khu. Moi quan khu do mot si quan cap đai ta hoac cap tuong truc tiep chi huy.
Ngay 06/8/1891, Toan quyen Đong Duong ra nghi đinh bai bo cac quan khu va thiet lap cac đao quan binh. Đao quan binh la đon vi hanh chinh đac biet do gioi quan su nam quyen cai tri. Moi đao quan binh do mot si quan đung đau lam tu lenh voi đay đu quyen dan su va quan su, thoi ky đau ve dan su ngang voi Thong su Bac Ky.
Ngay 20/8/1891, Toan quyen Đong Duong ra nghi đinh thanh lap tai Bac Ky 4 đao quan binh: Đao quan binh 1 Pha Lai, Đao quan binh 2 Lang Son, Đao quan binh 3 Yen Bai, Đao quan binh 4 Son La. Đao quan binh thu 2 thu phu đat tai Cao Bang (Cao Bang la tieu quan khu thuoc Đao quan binh 2). Tu lenh truong đau tien la Escoubet. Sau đo chuyen thanh Đao quan binh 2 Cao Bang, đao ly đat tai Cao Bang, gom 3 tieu quan khu: Cao Bang, Bao Lac, Bac Kan.

Ngay 01/01/1906, Toan quyen Đong Duong ra quyet đinh: "cac Đao quan binh 2, 3 va 4 đuoc đat lai, ve phuong dien tai chinh duoi quyen cua Thong su Bac Ky va đuoc cai tri theo luat le hien hanh tai cac tinh dan su; chi huy Phap o Cao Bang luc nay la A. de Salins. Viec cai tri cac Đao quan binh 2, 3 va 4 van đat duoi quyen mot si quan cao cap cap đai ta hoac trung ta. Moi đao quan binh đuoc phan thanh 2 hat. Viec chia thanh khu vuc bi bai bo".
Tu sau Nghi đinh cua Toan quyen Đong Duong ngay 16/4/1908, đao quan binh chia thanh cac đon vi hanh chinh va tu phap ngang voi cong su cac tinh dan su. Cao Bang luc nay (nam 1908) do M. Panescorse lam chi huy chinh
Nam 1926, theo sach Đia du cac tinh Bac Ky, "Cao Bang la Đao quan binh thu nhi" gom 1 phu: Hoa An (phu ly o Nuoc Hai); 7 chau: Ha Quang, Thach An, (chau ly o Đong Khe), Nguyen Binh, Phuc Hoa (chau ly o Ta Lung), Quang Uyen, Thuong Lang (chau ly o Trung Khanh phu) va Ha Lang; 3 đai ly: Quang Uyen, Nguyen Binh va Đong Khe.


= Sau nam 1945 =
Nam 1948, Chinh phu quyet đinh bai bo cap tong, phu, đao, chau. Cap tren cap xa va duoi cap tinh thong nhat goi la huyen. Tinh Cao Bang luc đo gom thi xa Cao Bang va 10 huyen: Bao Lac, Ha Lang, Ha Quang, Hoa An, Nguyen Binh, Phuc Hoa, Quang Uyen, Thach An, Tran Bien, Trung Khanh.
Ngay 3 thang 10 nam 1950, Cao Bang hoan toan đuoc giai phong khoi ach thong tri cua thuc dan Phap.
Ngay 1 thang 7 nam 1956, Cao Bang cung cac tinh Bac Kan, Lang Son, Thai Nguyen, Tuyen Quang, Ha Giang hop thanh Khu tu tri Viet Bac.
Ngay 20 thang 3 nam 1958, huyen Tran Bien đuoc đoi ten thanh huyen Tra Linh.
Ngay 14 thang 3 nam 1963, thanh lap thi tran Tinh Tuc truc thuoc tinh Cao Bang theo Quyet đinh so 26-CP.
Ngay 7 thang 4 nam 1966, chia huyen Ha Quang thanh hai huyen Ha Quang va Thong Nong.
Ngay 8 thang 3 nam 1967, hai huyen Phuc Hoa va Quang Uyen hop nhat thanh huyen Quang Hoa theo Quyet đinh so 27-CP.
Ngay 15 thang 9 nam 1969, giai the huyen Ha Lang, nhap vao hai huyen Quang Hoa va Trung Khanh theo Quyet đinh so 176-CP.
Đen ngay 27 thang 12 nam 1975, Quoc hoi nuoc Viet Nam Dan chu cong hoa (khoa V) ky hop thu 2 quyet nghi bo cap khu trong he thong cac đon vi hanh chinh. Tinh Cao Bang va Lang Son hop nhat thanh mot tinh la Cao Lang, tinh ly đat tai thi xa Cao Bang.
Ngay 29 thang 12 nam 1978, tai lap tinh Cao Bang tu tinh Cao Lang, đong thoi nhap hai huyen Ngan Son va Cho Ra cua tinh Bac Thai vao tinh Cao Bang theo Nghi quyet cua Quoc hoi khoa VI, ky hop thu 4. Khi đo tinh Cao Bang co tinh li la thi xa Cao Bang va 11 huyen: Bao Lac, Cho Ra, Ha Quang, Hoa An, Ngan Son, Nguyen Binh, Quang Hoa, Thach An, Thong Nong, Tra Linh, Trung Khanh.
Ngay 17 thang 2 nam 1979, quan Trung Quoc chiem đuoc thi xa Cao Bang va đa huy diet hau nhu toan thi xa, cac cong trinh kien truc đa bi pha tan tanh, ke ca chua chien đen mieu. Khu di tich chu tich Ho Chi Minh tai hang Pac Bo, xa Truong Ha, huyen Ha Quang cung bi đat bom min pha sap cua hang va cac di tich cua Bac, buc bia đa Bac viet khi vua tro ve To quoc cung bi nut lam đoi.
Ngay 1 thang 9 nam 1981, tai lap huyen Ha Lang tu cac xa đa nhap vao hai huyen Quang Hoa va Trung Khanh theo Quyet đinh so 44-HĐBT ngay 1 thang 9 nam 1981. Cung ngay, chuyen thi tran Tinh Tuc truc thuoc huyen Nguyen Binh Quyet đinh so 44-HĐBT.
Ngay 6 thang 11 nam 1984, huyen Cho Ra đoi ten thanh huyen Ba Be theo Quyet đinh so 144-HĐBT.
Cuoi nam 1995, tinh Cao Bang co 1 thi xa Cao Bang va 12 huyen: Ba Be, Bao Lac, Ha Lang, Ha Quang, Hoa An, Ngan Son, Nguyen Binh, Quang Hoa, Thach An, Thong Nong, Tra Linh, Trung Khanh.
Nam 1996, tra hai huyen Ngan Son va Ba Be ve tinh Bac Kan moi tai lap.
Ngay 25 thang 9 nam 2000, chia huyen Bao Lac thanh huyen Bao Lac moi va huyen Bao Lam theo Nghi đinh so 52/2000/NĐ-CP.
Ngay 13 thang 12 nam 2001, tai lap hai huyen Phuc Hoa va Quang Uyen tu huyen Quang Hoa.
Ngay 25 thang 8 nam 2012, chuyen thi xa Cao Bang thanh thanh pho Cao Bang theo Nghi quyet 60/NQ-CP.
Ngay 1 thang 2 nam 2020, sap nhap huyen Thong Nong vao huyen Ha Quang.
Ngay 1 thang 3 nam 2020, sap nhap huyen Phuc Hoa, huyen Quang Uyen va xa Quoc Toan thuoc huyen Tra Linh thanh huyen Quang Hoa; sap nhap phan con lai cua huyen Tra Linh vao huyen Trung Khanh. Tinh Cao Bang co 1 thanh pho va 9 huyen.
Ngay 16 thang 6 nam 2025, theo nghi quyet sua đoi Hien phap nam 2013, toan bo cac đon vi hanh chinh cap huyen tai tinh Cao Bang đuoc giai the. Cung ngay, theo nghi quyet sap xep đon vi hanh chinh cap xa, tinh Cao Bang co 56 đon vi hanh chinh cap xa, gom 3 phuong va 53 xa.


Hanh chinh Tinh Cao Bang co 56 đon vi hanh chinh cap xa, gom 3 phuong va 53 xa.


Du lich Nam o phia bac vung Viet Bac, noi đia đau To quoc, Cao Bang đuoc thien nhien uu đai nhung tiem nang du lich phong phu.


= Thang canh =
Cao Bang co nui, rung, song, suoi trai dai hung vi, bao la, thien nhien con nhieu net hoang so, nguyen sinh.
Khu vuc thac Ban Gioc va đong Nguom Ngao tai huyen Trung Khanh la mot thang canh đep. Thac nam tren dong chay cua song Quay Son, đuoc ca ngoi la mot trong nhung thac nuoc đep nhat trong khu vuc va tren the gioi. Đong Nguom Ngao (dich theo tieng đia phuong la hang ho) la the gioi cua nhu đa thien nhien gom hang nghin hinh khoi khac nhau, co cai nhu đun gao, đun vang, đun bac, hinh voi, rong, ho bao, may troi, cay coi, hoa la, chim muong, cac khe suoi ngam roc rach mat ruoi. Noi đay đa hinh thanh điem du lich hap dan, thu hut cac du khach đen tu khap noi trong va ngoai nuoc đen thuong ngoan.
Ngoai ra phai ke đen ho nui Thang Hen o huyen Quang Hoa, nui Phia Oac o huyen Nguyen Binh.
Ngay 12-4-2018, tai Ky hop lan thu 204 tai Paris, Hoi đong Chap hanh UNESCO đa thong qua Nghi quyet cong nhan Cong vien Đia chat Non Nuoc Cao Bang la Cong vien đia chat toan cau UNESCO (CVĐCTC). Voi danh hieu nay, CVĐC non nuoc Cao Bang tro thanh CVĐC toan cau thu 2 o Viet nam, sau CVĐC Cao nguyen đa Đong Van, Ha Giang.


= Du lich van hoa =

Cao Bang la vung đat co truyen thong cach mang lau đoi, la noi coi nguon cua cach mang Viet Nam. Tieu bieu nhu khu di tich lich su cach mang Pac Bo, thuoc xa Truong Ha, huyen Ha Quang. Noi đay Chu tich Ho Chi Minh đa đat chan ve nuoc, song va lam viec, lanh đao cach mang Viet Nam gianh đoc lap cho dan toc tu nam 1941 đen 1945.
Khu di tich Kim Đong đuoc xay dung gom co mo anh Kim Đong va tuong đai khang trang tai chan Rang nui đa cao đo so, tuong đai anh Kim Đong voi bo quan ao nung va tay nang cao con chim bo cau đua thu, truoc tuong đai co 14 bac đa va 14 cay lat vuon cao xanh ngat. Noi đay co mot khoang san rong, hang nam thieu nien va Nhi đong cua tinh Cao Bang, ca nuoc thuong tu hoi tai đay cam trai, vui choi ca hat.
Khu di tich lich su Rung Tran Hung Đao, huyen Nguyen Binh, noi đay đa thanh lap Đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan, tien than cua Quan đoi Nhan dan Viet Nam, hay đuoc goi la Viet Minh. O gan đay co Di tich ve chien thang cua Viet Minh truoc quan đoi Phap đa chiem đong o hai đon Phai Khat va Na Ngan.
Khu di tich Đong khe thuoc huyen Thach An tinh Cao Bang: La chung tich ghi lai chien thang lich su thoi ky đau khang chien cua Viet Nam dan chu cong hoa chong lai chinh quyen Phap đe giai phong đat nuoc: Đon Đong Khe va khu tuong niem Ho Chi Minh đa chi huy mat tran.
Đen Xuan Linh o huyen Thach An tho Tran Quyet. Nam 1682, ong lam tuong tien phong đi đanh nha Mac bi trong thuong va mat. Ong đuoc phong lam Phuc than, ten hieu la Ky Lich Đai Vuong đuoc dan ban dung đen tho phung. Di tich co y nghia lich su ve truyen thong đau tranh, khat vong hoa binh thong nhat cua dan toc tren vung cao bien cuong đia đau To quoc.
Chua Đa Quan toa lac tai xa Hung Đao, thanh pho Cao Bang. Chua đuoc xay dung tu thoi Le đau đoi Canh Hung, chua tung bi hoang phe. Đen luc yen han chua đuoc mo rong tien đuong Phat đien, đuc chuong lon chu vi 7 thuoc 5 tac. Chua la điem van hoa tam linh va điem du lich cua vung.
Lang ren Phuc Sen la mot lang nghe truyen thong o mot vung son cuoc nui đa voi thuoc huyen Quang Uyen đa co cach đay hon mot tram nam.
Le hoi moi Me Trang la le hoi cua nguoi Tay vung Đong Khe đuoc to chuc vao đau mua xuan sau tet Nguyen Đan keo dai 7 đen 10 ngay. Hoi chi mo rieng trong tung ban hoac co moi them cac nguoi than tu cac ban lan can cung tham gia. Le hoi voi uoc muon cau Me Trang ban đieu tot lanh, mua mang boi thu, gia suc cung nhanh lon khong om đau. Le hoi co nhieu tro vui nhu giao luu, đanh quay, đanh yen... Le hoi ket thuc goi la Slong Hai tuc la tien trang ve troi.
Thanh Ban Phu thoi nha Mac o thanh pho Cao Bang.


Am thuc Cac đac san, am thuc Cao Bang nhu: mien rong Phia Đen, đuong phen Bo To, banh khau si Na Giang, che Đoong Leng, pho chua Cao Bang, tram đen, lon Ha Lang, bi huong Thach An, mang ngam ot, com Na Po, le mac cop, banh khao Thong Hue, thit chua, rau sang, vit co Trung Khanh, qua mac kham, bun kho ngu sac Hong Quang, banh ngo non, giao co lam, banh bo Cao Bang, ruou bang Lung Cai, banh trung kien, vit quay Cao Bang, quyt Quang Han, banh chung đen Bao Lac, rau bo khai, bo u Bao Lam, ruou men la Thong Nong, mia vang The Duc, banh cuon Cao Bang, banh coong phu, hat de Trung Khanh, che day, banh peng khua Đong Khe, lap xuong hun khoi, gao nep Pi Pat, mang, ga đen Bao Lac, khau nhuc, tuong Mec Cang, rau don, đuong phen Vinh Quy, thit bo gac bep, ruou mia Phuc Hoa, banh cooc mo, man mau Xuan Truong, banh ap chao, ruou ngo, thach đen Thach An, mac mat, lon Huong, ca tram huong Trung Khanh, banh cuon canh Cao Bang, hoa hoi, nep cam Yen Tho, che xanh, đau phu chao Thong Hue, lon sua quay Cao Bang, xoi tram, gao nep ong Trung Khanh.


Kinh te - xa hoi Nam 2018, Cao Bang la đon vi hanh chinh Viet Nam đong thu 60 ve so dan, xep thu 62 ve Tong san pham tren đia ban (GRDP), xep thu 62 ve GRDP binh quan đau nguoi, đung thu 49 ve toc đo tang truong GRDP. Voi 540.400 nguoi dan, GRDP đat 14.429 ti Đong (tuong ung voi 0,6267 ti USD), GRDP binh quan đau nguoi đat 26,7 trieu đong (tuong ung voi 1.160 USD), toc đo tang truong GRDP đat 7,15%.
Trong bang xep hang ve Chi so nang luc canh tranh cap tinh cua Viet Nam nam 2018, tinh Cao Bang xep o vi tri thu 58/63 tinh thanh.
Thuc hien giai đoan 5 nam 2016 - 2020, Cao Bang khong ngung đoi moi, phat trien, đa đat đuoc nhung ket qua quan trong: Tang truong kinh te uoc đat 6,57%/nam; thu nhap binh quan đau nguoi uoc đat 1.100 USD/nguoi/nam; tong von đau tu toan xa hoi đat 58,72% so voi GRDP; thu ngan sach tren đia ban tinh co buoc phat trien on đinh, vuot so voi du toan Trung uong giao binh quan 27%/nam; ty le giam ngheo binh quan tren 3%/nam, trong đo cac huyen ngheo giam binh quan tren 4%/nam; ty le che phu rung 54,5%; ty le dan cu thanh thi đuoc dung nuoc sach đat tren 86%; ty le dan cu nong thon đuoc dung nuoc hop ve sinh tren 88%. Giai đoan 2016 – 2018, co 87 du an đuoc cap chung nhan đau tu, voi tong so von đau tu: 12.308 ty đong.
Du kien ca 17/17 chi tieu đeu đat va vuot ke hoach đe ra, trong đo mot so chi tieu chinh nhu sau: Toc đo tang truong kinh te (GRDP) uoc tang 7%; GRDP binh quan đau nguoi/nam uoc đat 24,9 trieu đong, tuong đuong 1.100 USD, đat ke hoach;  tong thu ngan sach tren đia ban uoc đat 1.550 ty đong, tang 37,9% so voi du toan TW giao; tong kim ngach xuat, nhap khau qua đia ban uoc đat 680 trieu USD. Tong kim ngach tinh ca kim ngach giam sat đat tren 2.500 trieu USD; giam ty le ho ngheo tren 3% theo chuan ngheo đa chieu; ty le che phu rung 54,5%. Nam 2018, co 26 du an đuoc cap chung nhan đau tu, voi tong so von đau tu 2.025 ty đong.


Giao thong Đuong bo co quoc lo 3, quoc lo 4A, quoc lo 4C, quoc lo 34 đi qua va co du an đuong cao toc Đong Đang – Tra Linh đi qua hien đang đuoc trien khai xay dung.
Đuong thuy co song Bang Giang chay qua.


Hinh anh Chu thich Tham khao