Lich Hoi giao (tieng A Rap: التقويم الهجري; at-taqwim al-hijri; tieng Ba Tu: تقویم هجری قمری  taqwim-e hejri-ye qamari; tieng Tho Nhi Ky: Hicri Takvim; con goi la lich Hijri) la mot loai am lich đuoc su dung đe xac đinh ngay thang cac su kien tai nhieu quoc gia voi dan cu chu yeu la theo Hoi giao cung nhu đuoc nhung nguoi Hoi giao tai cac quoc gia khac su dung đe xac đinh chinh xac ngay thang đe ky niem cac ngay le linh thieng cua đao Hoi. Loai lich nay co 12 thang am lich trong moi nam voi khoang 354 ngay. Do nam am lich nay khoang 11 ngay ngan hon so voi nam duong lich nen cac ngay le linh thieng cua Hoi giao, mac du đuoc ky niem vao cac ngay co đinh trong lich cua ho, thuong dich chuyen lui lai khoang 11 ngay trong moi nam duong lich ke tiep, chang han nhu khi đoi chieu voi lich Gregory. Cac nam Hoi giao đuoc goi la nam Hijra vi nam đau tien la nam trong đo Hijra (su di cu cua nha tien tri Hoi giao Muhammad tu Mecca toi Medina) đa dien ra. Vi the moi nam đa đanh so đuoc chi ro hoac la voi H hoac la voi AH, voi AH la nhung chu đau cua cum tu trong tieng Latinh anno Hegirae (trong nam cua Hijra).
Nam 2009 cua lich Gregory tuong ung gan đung voi nam 1431 AH cua lich Hoi giao, do no bat đau tu khoang ngay 11 thang 1 va ket thuc vao ngay 30 thang 12.


Lich su = Lich tien-Hoi giao =
Loai lich kieu A Rap đuoc dung truoc khi co lich Hoi giao la mot am duong lich, trong đo su dung cac thang am lich nhung đuoc đong bo hoa voi cac mua bang cach chen them thang nhuan bo sung khi can thiet. Viec thang nhuan nay (nasi) đuoc bo sung vao mua xuan nhu o lich Do Thai hay trong mua thu van con la van đe gay tranh cai. Cung co gia đinh cho rang thang nhuan đuoc bo sung vao giua thang thu 12 (thang cua Hajj tien Hoi giao) va thang thu nhat (Muharram) cua nam tien-Hoi giao. Hai thang Rabi' bieu hien mua gam co va mua mua Mecca hien đai (thuc ra chi it kho can hon so voi cac thang khac), la cac thang co đieu kien tot hon cho su phat trien cua co cho gia suc gam, dien ra trong mua thu.Đieu nay ham chua la nam trong lich tien-Hoi giao bat đau gan voi thu phan. Tuy nhien, mua mua sau cac thang đa đuoc đat ten nay co the la khac biet so voi khi cac ten goi khoi nguon (truoc thoi ky cua Muhammad) hoac la lich đa đuoc du nhap tu khu vuc khac ma tai đo co mua mua nhu the. Ngoai ra, nguoi A Rap co cac thang trong đo nhung cuoc chien bi cam đoan. Vi the ho đa su dung thang nhuan đe đieu chinh thoi gian trong đo cac thang nay dien ra. Va thang nhuan đa khong con đuoc phep (giai phong lich khoi cac mua) boi kinh Koran chuong 9, tiet so 36 (nguoi ta tin la no boc lo ve khi Muhammad tu gia coi đoi), trong đo ham y la nam tien-Hoi giao bat đau gan voi xuan phan do no la khi am lich hien đai bat đau trong nam cuoi cung cua ong.


= Bai bo nhuan =

Trong nam thu chin sau Hijra, nhu đuoc noi toi trong Qur'an (9:36-37), nguoi Hoi giao tin rang Allah đa bieu lo su cam đoan thang nhuan.

Qua that, so thang (trong mot nam) ma Allah đa qui đinh trong Quyen So Me (Lawhul Mafuzh) noi ngay ke tu ngay khoi tao cac tang troi va trai đat la muoi hai thang, trong đo co bon thang cam ky. Đay la mot ton giao đung đan, vi vay cac nguoi cho bat cong đoi voi ban than minh (bang nhung hanh đong vi pham cac đieu cam) trong nhung thang cam ky nay. (Ngoai nhung thang cam đo) Cac nguoi hay đanh toan bo nhung ke đa than giong nhu chung đanh toan bo cac nguoi. Cac nguoi hay biet rang Allah luon o cung nguoi ngoan đao.

Qua that, viec doi thang cam ky (tu thang nay đen thang kia) chi lam tang them su vo đuc tin, theo đo nhung ke vo đuc tin cang them lam lac. Co nam, chung cho phep doi thang cam ky va co nam chung cam doi. Muc đich đe bu cho đu so thang ma Allah đa cam. Bang cach nay, chung cho phep lam nhung đieu Allah đa cam. Viec lam đien ro cua chung đa lam chung thich thu va hai long. Qua that, Allah khong huong dan nhung ke vo đuc tin.

Su cam đoan nay đuoc Muhammad nhac lai trong bai giang đao cuoi cung tren đinh Arafat đuoc đoc trong Cuoc hanh huong Vinh biet toi Mecca ngay 9 thang Dhu al-Hijja nam 10 AH:

Nay, con nguoi, nhuan la su bo sung cho su thieu long tin, thong qua no Allah dan nhung ke thieu niem tin đi lac loi: ho lam cho no la co the cho phep trong mot nam va cam no [chi la su tien loi cua ho] trong nam sau đe lang tranh thoi gian cua nhung gi Chua troi đa cam, vi the ho lam co the nhung gi ma Allah đa cam [đanh lon trong nhung thang bi cam], va cam nhung gi Allah đa lam thanh co the [đanh lon trong cac thang khac]. Va [nam đo] thoi gian đa tro ve con đuong no đa tung co tu ngay Chua troi tao ra Troi va Đat [Cac thang nhuan ke tu khi tao ra Troi va Đat tat ca đa bi huy bo (lam tron toi nguyen nam)]. Mot nam la muoi hai thang, bon trong đo bi cam, ba thang ke tiep nhau: Dhu al-Qi'dah va Dhu al-Hijjah va Muharram; va Rajab cua Mudar nam giua Jumada va Sha'aban.

Ba thang bi cam ke tiep nhau ma Muhammad đe cap (cac thang trong đo cac tran chien bi cam) la Dhu al-Qi'dah, Dhu al-Hijjah, Muharram, vi the loai bo thang nhuan truoc thang Muharram. Thang bi cam đon le la Rajab. Cac thang nay đuoc coi la bi cam ca trong lich Hoi giao moi lan trong lich ta giao Mecca cu, mac du viec ho co duy tri tinh trang "bi cam" cua ho sau su xam chiem Mecca hay khong van con la van đe đang tranh cai giua cac hoc gia Hoi giao.
Do so luong va vi tri cua cac thang nhuan trong khoang tu nam 1 AH toi nam 10 AH la khong chac chan, nen cac ngay thang trong lich phuong tay noi chung trich dan cac su kien quan trong trong the gioi Hoi giao thoi ky đau nhu Hijra, tran chien Badr, tran chien Uhud va tran chien đuong hao, nen xem xet voi su can trong do chung co the co sai so khoang 1-3 thang am lich.


Thang Cac thang Hoi giao đuoc đat ten nhu sau:

Muharram محرم (hay Muharram al Haram)
Safar صفر (hay Safar al Muzaffar)
Rabi' al-awwal (Rabi' I) ربيع الاول
Rabi' al-thani (hay Rabi' al Thani hoac Rabi' al-Akhir) (Rabi' II) ربيع الاخر او ربيع الثاني
Jumada al-awwal (Jumada I) جمادى الاولى
Jumada al-thani (hay Jumada al-akhir) (Jumada II) جمادى الاخر او جمادى الثاني
Rajab رجب (hay Rajab al Murajab)
Sha'aban شعبان (hay Sha'aban al Moazam)
Ramadan رمضان (hay Ramzan, dang dai: Ramadan al Mubarak)
Shawwal شوال (hay Shawwal al Mukarram)
Dhu al-Qi'dah ذو القعدة
Dhu al-Hijjah ذو الحجة
Trong tat ca cac thang cua lich Hoi giao, Ramadan la quan trong nhat. Cac giao dan Hoi giao can phai kieng khem an uong va quan he tinh duc trong thoi gian ban ngay cua thang nay.


Ngay trong tuan Trong tieng A Rap, cung nhu trong tieng Do Thai, "ngay thu nhat" cua tuan tuong ung voi Chu nhat cua tuan trong duong lich. Cac ngay cua lich Hoi giao va Do Thai bat đau vao luc hoang hon (tu đay hieu theo nghia la thoi điem khi mat troi lan), trong khi ngay cua lich Kito giao trung co va duong lich ngay nay bat đau tu nua đem Nhung nguoi Hoi giao tap hop lai đe cau nguyen tai nha tho Hoi giao vao giua trua trong "ngay tu hop", tuong ung voi ngay thu Sau. Vi the "ngay tu hop" thuong đuoc coi la ngay nghi trong tuan, nen ngay ke tiep (tuong ung voi thu Bay), thuong đuoc coi la ngay đau tien cua tuan lam viec.

yaum al-ahad يوم الاحد (ngay thu nhat - Chu nhat) (Urdu, Itwaar اتوار) (Ba Tu: Yek-Shanbeh یکشنبه) ("yaum يوم" co nghia la ngay)
yaum al-ithnayn يوم الاثنين (ngay thu hai - thu Hai) (Urdu, Pir پير) (Ba Tu: Do-Shanbeh, دوشنبه)
yaum ath-thulaathaa' يوم الثلاثاء (ngay thu ba - thu Ba) (Urdu, Mangl منگل) (Ba Tu: Seh-Shanbeh, سه شنبه)
yaum al-arbia`aa' يوم الاربعاء (ngay thu tu - thu Tu) (Urdu, Budh بدھ) (Ba Tu: Chahar-Shanbeh, چهارشنبه)
yaum al-khamis يوم الخميس (ngay thu nam - thu Nam) (Urdu, Jumahraat جمعرات) (Ba Tu: Panj-Shanbeh, پنجشنبه)
yaum al-jumu`a يوم الجمعة (ngay tu hop - thu Sau) (Urdu, Jumah جمعہ) (Ba Tu: Jom'eh, جمعه or Adineh ادينه)
yaum as-sabt يوم السبت (ngay xaba - thu Bay) (Urdu, Saneechar/Hafta ہفتہ) (Ba Tu: Shanbeh, شنبه)


Đanh so nam Theo truyen thuyet Hoi giao, Abraha, thong đoc cua Yemen (khi đo la mot tinh cua Vuong quoc Aksum Kito giao tai Ethiopia), đa co gang pha huy Kaaba bang mot luc luong quan đoi, bao gom ca luc luong tuong binh. Mac du cuoc tan cong khong thanh cong, nhung do tap quan đat ten nam theo su kien chinh xay ra trong nam đo, nen nam đo đuoc biet đen nhu la nam Voi (عام الفيل, `Am al-Fil), cung la nam ma Muhammad sinh ra. (Xem surat al-Fil.). Mac du phan lon nhung nguoi Hoi giao đeu coi no la khoang nam 570 trong lich phuong tay, nhung mot so it van coi no nhu la nam 571. Cac nam muon hon đuoc đanh so tu nam Voi, ke ca cho cac nam cua am duong lich tien Hoi giao, loai am duong lich đuoc Muhammad dung truoc khi ong ngan cam viec chen cac thang nhuan lan mot vai nam đau cua am lich đuoc tao ra tu su cam đoan đo. Nam 638 (17 AH), khaliph thu hai Umar đa bat đau đanh so cac nam cua lich Hoi giao tu nam dien ra Hijra, đuoc đe lui ngay thang nhu la nam 1 AH. Ngay đau tien cua thang đau tien (1 Muharram) cua nam Hoi giao đon truoc nay, nghia la, sau khi loai bo moi thang nhuan trong khoang tu Hijra toi khi co ngan cam cua Muhammad ve chung (khoang 9-10 nam sau), tuong ung voi ngay 16 thang 7 nam 622 (viec di cu thuc te dien ra trong thang 9). Viec su dung co chung thuc lan đau tien con sot lai cua lich Hijri la tren mot to giay coi tu Ai Cap nam 22 AH (Xem PERF 558).
Theo thoi điem toi Medina cua Muhammad sau su kien Hijra cua ong tu Mecca, nhung nguoi đong hanh cung ong đa đat ten cho nam đo nhu la nam đau tien cua ho. Đay la mot thuc tien cua nguoi ta vao thoi ky đo trong viec khoi đau lich cua minh bang mot su kien nhat đinh.
Su đi toi Medina cua Muhammad la thang loi đau tien cho nguoi Hoi giao. Lan đau tien nhung nguoi Hoi giao đa gianh đuoc quyen đieu hanh đat nuoc dua tren cac giao huan Hoi giao do chinh Muhammad huong dan. Đieu nay la tu nhien đe nhung nguoi Hoi giao vao thoi gian đo đat ten cho nam đi toi Medina cua Muhammad nhu la nam đau tien. Hanh đong nay khong bi Muhammad ngan cam va ho tiep tuc tinh toan va đem cac nam cua minh ke tu nam dien ra Hijra tro đi.
Trong nam 17 AH, Abu-Musa al-Asha'ari, mot trong cac quan chuc cua vi khalip thu hai (Umar) tai Basrah, tau trinh rang mot buc thu cua Umar đen cho cua ong ma khong đe ngay thang. Tau trinh nay đa kich thich Umar trong viec gioi thieu mot he thong lich cho nguoi Hoi giao. Umar moi nhung nguoi co danh tieng đuong thoi, nhu Ali, đen hop ban đe ghi nhan quan điem cua ho ve loai lich phu hop cho nguoi Hoi giao. Mot so nguoi đe nghi su dung lich Messiah la loai lich đa đuoc mot so nguoi su dung vao thoi gian đo. Mot so nguoi đe xuat viec su dung ngay sinh cua Muhammad nhu la khoi đau cua lich. Tat ca cac đe xuat nay đeu bi bac bo do ngay thang khoi đau cua ca hai he thong lich đeu kha mo ho.
Nguoi ta khi đo cho rang lich Hoi giao nen khoi đau vao mot ngay ro rang, va ngay đo phai đuoc nhieu nguoi biet đen. Đa co goi y cho rang nen khoi đau ngay thang vao ngay mat cua Muhammad, va mot so khac goi y nen bat đau bang ngay toi Medina cua Muhammad. Umar chon ngay khoi đau cua lich bang ngay đen Medina cua Muhammad, khong phai chi do no la su kien rat co y nghia va moi nguoi Hoi giao vao thoi gian đo đeu biet toi, ma quan trong hon, la nhung nguoi đong hanh cung Muhammad đa khoi đau lich cua ho tu ngay đo, ngoai moi tap quan.
Van đe thu hai can phai quyet đinh la thang đau tien trong lich la thang nao. Mot so goi y ve thang Ramadan con mot so khac goi y ve thang Rajab do no la thang đuoc nguoi A Rap ca ngoi nhieu nhat truoc khi Hoi giao xuat hien. Uthman Ibn Affan goi y nen khoi đau lich bang thang Muharram, do no đa la tap quan cua nguoi A Rap vao thoi gian đo trong viec khoi đau nam cua ho bang thang nay, sau khi nhung nguoi hanh huong tro ve tu Hajj (cuoc hanh huong toi Mecca) cua ho. Goi y nay đuoc tat ca nhung nguoi tham du cuoc hop chap nhan.
Vi the, lich Hoi giao bat đau tu thang Muharram trong nam Muhammad toi thanh pho Medina, va do su kien Hijra nen lich cung đuoc goi la lich Hijra.


Tinh toan thien van Lich Hoi giao khong nen đong nhat hoa voi khai niem am lich. Am lich dua tren nam co 12 thang, đuoc bo sung sao cho no chua trung binh khoang 354,367 ngay. Moi thang am lich bat đau vao thoi gian cua "giao hoi" thang, nghia la khi Mat Trang nam tren đuong thang giua Trai Đat va Mat Troi. Moi thang đuoc đinh nghia nhu la khoang thoi gia trung binh trong su quay cua Mat Trang quanh Trai Đat (29,530588... ngay). Theo quy uoc, cac thang 30 ngay va 29 ngay ke tiep lan nhau, lam cho hai thang ke tiep nhau co tong cong 59 ngay. Đieu nay lam cho su dao đong thoi gian cua thang chi la khoang 44 phut đe tinh toan tiep, no se bo sung đu cho 1 ngay (24 gio) trong vong 2,73 nam. Đe giai quyet so du nay, chi can them 1 ngay sau moi chu ky 3 nam vao am lich, tuong tu nhu cach ma lich Gregory đang lam sau moi bon nam. Cac chi tiet ky thuat đe đieu chinh đuoc mieu ta trong đoan ve Lich Hoi giao dang bang duoi đay va trong bai viet cung ten trong Wikipedia.
Tuy nhien, lich Hoi giao lai dua tren mot bo cac quy uoc khac han Moi quoc gia Hoi giao cong bo lich cua minh dua tren quan sat truc tiep cua chinh minh ve thoi điem trang moi (hoac neu that bai, phai cho đoi cho đu 30 ngay) truoc khi tuyen bo su bat đau cua thang moi tren lanh tho cua minh.
Nhung trang luoi liem chi co the nhin thay sau khoang 15-18 gio ke tu thoi điem giao hoi va le thuoc vao su hien huu cua mot loat cac đieu kien tot lien quan toi thoi tiet, thoi gian, vi tri đia ly cung nhu mot loat cac tham bien thien van khac. Ket qua la su khoi đau moi thang la khac nhau giua cac quoc gia Hoi giao va thong tin do lich cung cap khong vuot qua thang hien hanh.
Neu nhu lich Hoi giao đuoc tao ra bang cac tinh toan thien van thi nguoi Hoi giao trong toan the gioi Hoi giao co the su dung no đe đat đuoc cac nhu cau cua ho, giong nhu cach thuc su dung lich Gregory ngay nay. Nhung o đay co cac quan điem rat khac nhau ve viec đieu nay co hop phap hay khong
Phan lon cac nha than hoc phan đoi viec su dung cac tinh toan tren mat đat do đieu nay co the khong phu hop voi khuyen cao cua Su gia (Muhammad) ve quan sat trang moi cho cac thang Ramadan va Shawwal nham xac đinh su khoi đau cua cac thang nay.
Nhung do o đay khong co cam đoan nao đoi voi viec su dung cac tinh toan thien van trong Qur'an (kinh Coran), mot so nha luat hoc nhin thay o đay khong co mau thuan nao giua cac giao huan cua Su gia va viec su dung cac tinh toan đe xac đinh khoi đau cua thang am lich . Ho cho rang khuyen cao cua Su gia chi đon thuan thich nghi voi van hoa cua thoi gian đo va khong nen lan lon voi cac hanh vi ton kinh
.
Vi the, cac nha luat hoc Ahmad Muhammad Shakir va Yusuf al-Qaradawi đeu tan thanh viec su dung cac tinh toan đe xac đinh khoi đau cua moi thang trong lich Hoi giao, tuong ung trong nam 1939 va 2004 
. Hoi đong luat hoc Hoi giao Bac My ("Fiqh Council of North America", FCNA) cung lam nhu vay nam 2006 va "Hoi đong chau Au ve Fatwa va Nghien cuu" (ECFR) nam 2007 .


Quan sat Hilal, tinh toan ngay thang, ngay thang khong thong nhat giua cac khu vuc Co it nhat mot vu viec rac roi đa ghi chep lai trong the ky Hoi giao đau tien trong đo nguoi Hoi giao tai Medina va al-Sham an kieng đoc lap theo cac quan sat tuong ung cua ho ve trang luoi liem ( Hilal).
Moi thang co hoac la 29 hoac la 30 ngay, nhung thong thuong khong theo mot trat tu co the nhan thay ro. Theo truyen thong, ngay đau tien cua moi thang la ngay (bat đau tu hoang hon) cua lan đau tien nhin thay trang luoi liem (hilal) ngay sau hoang hon. Neu nhu hilal khong quan sat đuoc ngay lap tuc sau ngay thu 29 cua thang, hoac la do may ngan tro viec nhin thay no hoac la do bau troi phia tay van con qua sang khi trang lan, thi ngay bat đau tu hoang hon đo la ngay thu 30. Viec nhin nhu vay đuoc thuc hien boi mot hay nhieu nguoi đan ong đang tin cay đuoc uy ban cac thu linh Hoi giao chung thuc. Viec xac đinh ngay co kha nang nhat ma hilal nen đuoc quan sat la đong co thuc đay nhung nguoi Hoi giao quan tam toi thien van, đieu nay đat cac nuoc Hoi giao vao hang đau ve nganh khoa hoc nay trong nhieu the ky.
Thuc tien truyen thong nay van con đuoc tuan theo o mot so nho cac phan tren the gioi, nhu An Đo, Pakistan va Jordan. Tuy nhien, trong phan lon cac quoc gia Hoi giao thi cac quy tac thien van đuoc tuan thu, cho phep lich đuoc xac đinh truoc, va no lai khong la tinh huong co the khi su dung phuong phap truyen thong. Malaysia, Indonesia va mot vai quoc gia khac bat đau moi thang tu hoang hon vao ngay đau tien ma Mat Trang lan ngay sau khi mat troi lan. Tai Ai Cap, thang bat đau vao hoang hon ngay đau tien ma Mat Trang lan nhieu nhat la 5 phut sau mat troi.
Mat Trang lan muon hon so voi Mat Troi theo chieu tang dan len đoi voi cac khu vuc xa hon ve phia tay, vi the nguoi Hoi giao tai cac quoc gia phia tay rat nhieu kha nang se ky niem mot vai ngay le trong mot ngay som hon so voi nguoi Hoi giao tai cac quoc gia phia đong.


= Lich Umm al-Qura =
Lich Umm al-Qura chinh thuc cua A Rap Xe Ut su dung phuong phap thien van khac biet đang ke cho toi nhung nam gan đay. Truoc 1420 AH (truoc ngay 18 thang 4 nam 1999), neu nhu tuoi cua trang vao luc hoang hon tai Riyad la it nhat 12 gio, thi ngay ket thuc vao hoang hon đo la ngay đau tien cua thang. Đieu nay thuong lam cho nguoi dan A Rap Xe Ut ky niem cac ngay le trong mot hay tham chi la hai ngay truoc nguoi Hoi giao tai cac quoc gia khac voi dan cu chu yeu la nguoi Hoi giao, bao gom ca ngay cho le Hajj, ma chi co the đuoc đinh ngay thang su dung cac ngay thang Saudi do no dien ra tai Mecca la đia danh cua quoc gia nay hien nay. Trong mot nam thuoc thap nien 1380 AH (thap nien 1970), cac quoc gia Hoi giao khac nhau đa ket thuc su an kieng cua thang Ramadan trong 4 ngay ke tiep nhau. Cac le hoi tro thanh thong nhat hon bat đau tu nam 1420 AH. Trong giai đoan 1420-1422 AH, neu trang lan dien ra sau hoang hon tai Mecca, thi ngay bat đau vao luc hoang hon la ngay đau tien cua thang Saudi, ve co ban la cung mot quy tac đuoc su dung tai Malaysia, Indonesia va cac quoc gia khac (ngoai tru nhung noi con ap dung viec quan sat hilal). Ke tu khi bat đau nam 1423 AH (16 thang 3 nam 2002), quy tac đa đuoc lam cho de hieu hon mot chut bang cach yeu cau giao hoi đia tam cua Mat Troi va Mat Trang dien ra truoc hoang hon, bo sung them cho yeu cau la trang lan dien ra sau hoang hon tai Mecca. Đieu nay đam bao rang Mat Trang đa di chuyen ngang qua mat troi vao luc hoang hon, tham chi la ngay ca khi bau troi con qua sang ngay truoc luc trang lan đe thuc su nhin thay trang luoi liem. Noi mot cach chat che thi lich Umm al-Qura co y đinh danh cho cac muc đich dan su ma thoi. Nhung nguoi tao ra no nhan thuc rat ro rang ve thuc te rang lan nhin thay thuc su đau tien cua trang luoi liem (hilal) co the dien ra 1-2 ngay sau ngay tinh toan trong lich Umm al-Qura. Ke tu nam 1419 AH (1998/99), mot vai uy ban quan sat hilal chinh thuc đa đuoc chinh quyen A Rap Xe Ut lap ra đe xac đinh thoi điem cua lan nhin thay trang luoi liem đau tien khi bat đau moi thang am lich. Tuy nhien, gioi huu trach ton giao o A Rap Xe Ut cung cho phep loi chung thuc cua cac nha quan sat it kinh nghiem hon va vi the thuong thong bao viec nhin thay trang luoi liem vao ngay ma cac nha quan sat it kinh nghiem nay co the nhin thay trang luoi liem trong khi khong co uy ban chinh thuc nao co the nhin thay trang luoi liem.
Đay la truong hop đac biet cu the cho cac ngay thang quan trong nhat trong lich Hoi giao - su bat đau va ket thuc cua thang Ramadan (thang an kieng) va bat đau cua thang Dhu al-Hijja (thang hanh huong hang nam toi Mecca). Neu mot cu dan Hoi giao la nam gioi (hai trong truong hop ket thuc thang Ramadan) nhin thay trang moi vao ngay thu 29 cua thang truoc đo va no đuoc cac gioi huu trach ton giao chap nhan, thi thang moi đuoc đieu chinh la đa toi, mac du lich Umm al-Qura chinh thuc coi no la ngay thu 30 truoc khi thang moi bat đau. Đieu nay co the lam thay đoi su khoi đau va/hoac ket thuc cua thang an chay (neu la thang Ramadan) hay thoi gian khoi đau cac cuoc hanh huong toi Mecca (neu la thang Dhu al-Hijja). Đieu nay đoi khi xay ra, voi su xay ra gan đay nhat nam trong nam 1428 AH (2007-2008), khi su khoi đau cua cac thang Shawwal va Dhu al-Hijja dien ra 1 ngay som hon so voi ngay thang trong lich Umm al-Qura chinh thuc.
Nam 2007, Hiep hoi Hoi giao Bac My, hoi đong luat hoc Hoi giao Bac My va uy ban chau Au ve Fatwa va Nghien cuu đa thong bao rang ke tu nay tro đi ho se dung lich dua tren cac tinh toan, su dung cung cac tham bien nhu lich Umm al-Qura, đe xac đinh (truoc) su khoi đau cua moi thang am lich (va vi the cac ngay gan lien voi moi su tuan thu ton giao).


= Lich Hoi giao dang bang =

Ton tai mot bien the cua lich Hoi giao goi la lich Hoi giao dang bang, trong đo cac thang đuoc tinh theo cac quy tac so hoc thay vi dua tren quan sat hoac tinh toan thien van. No co chu ky 30 nam voi 11 nam dai chua 355 ngay va 19 nam ngan chua 354 ngay. Ve dai han, đo chinh xac cua no la 1 ngay trong khoang 2.500 nam. No cung co cac dung sai khoang tu ±1 toi ±2 ngay trong chu ky ngan han.


= Thuat toan Kuwait =

Microsoft su dung "Kuwaiti algorithm" (thuat toan Kuwait) đe chuyen đoi ngay thang trong lich Gregory thanh ngay thang trong lich Hoi giao. Microsoft tuyen bo rang no dua tren phan tich thong ke cac du lieu lich su tu Kuwait nhung tren thuc te no la mot bien the cua lich Hoi giao dang bang.


Ngay thang đang chu y Cac ngay thang quan trong trong nam Hoi giao (Hijri) la: 

1 Muharram (Nam moi Hoi giao)
10 Muharram (Ngay Ashurah) Ngay ky niem Moses va cac Con cua Israel vuot qua Hong Hai va ngay tu vi đao cua Husayn ibn Ali va nhung mon đo cua ong.
12 Rabi al Awal (Mawlid an Nabi đoi voi nguoi Hoi giao he phai Sunni)
17 Rabi al Awal (Mawlid an Nabi đoi voi nguoi Hoi giao phai Shia "Muoi hai giao truong")
13 Rajab (Ngay sinh cua Ali ibn Abi Talib.)
27 Rajab (Ngay Isra va Miraj)
15 Sha'ban (Shab-e-Baraat, hay Đem Tha thu)
1 Ramadan (ngay an kieng đau tien)
21 Ramadan (ngay tu vi đao cua Ali ibn Abi Talib)
27 Ramadan (Nuzul Al-Qur'an) (17 Ramadan o Indonesia va Malaysia)
Ha tuan (10 ngay cuoi) thang Ramadan, bao gom ca Laylat al-Qadr
1 Shawwal (Le Eid al-Fitr)
8-10 Dhu al-Hijjah (Cac nghi thuc hanh huong Hajj o Mecca)
10 Dhu al-Hijjah (Le Eid al-Adha)
18 Dhu al-Hijjah (Le Eid al-Ghadeer)


Tuong quan hien tai Đe chuyen đoi mot cach rat tho thien, nhan so nam Hoi giao voi 0,97 va sau đo cong them 622 đe nhan đuoc so nam Gregory. Nam Hoi giao se nam hoan toan trong pham vi nam Gregory voi cung mot so chi nam la 20874. Nam Hoi giao thu 1429 dien ra hoan toan trong nam 2008 cua lich Gregory. Cac nam nhu the dien ra mot lan trong moi chu ky khoang 33 hay 34 nam Hoi giao (32 hay 33 nam Gregory). Mot so đuoc liet ke tai đay:


Su dung Lich Hoi giao đuoc su dung chu yeu cho cac muc đich ton giao, va đoi khi cung đuoc su dung cho cac muc đich hanh chinh chinh thuc. Tuy nhien, do ban chat cua no la mot loai am lich thuan tuy, nen no khong the su dung cho cac muc đich nong nghiep (mang tinh chat theo mua) va trong lich su thi cac cong đong Hoi giao cung đa su dung cac loai lich khac cho muc đich nay. Lich Ai Cap truoc đay đa tung pho bien rong tai cac quoc gia Hoi giao va lich Iran cung nhu lich Ottoman 1789 (dang lich Julius bien đoi) cung đa đuoc su dung trong nong nghiep tai cac quoc gia nay. Cac loai duong lich đia phuong nay đa suy giam tam quan trong voi su chap nhan gan nhu pho bien toan cau đoi voi lich Gregory cho cac muc đich dan su. Hien nay A Rap Xe Ut la quoc gia Hoi giao duy nhat con su dung lich Hoi giao nhu la lich cho hoat đong thuong ngay cua chinh quyen.


Xem them Lich Java
Lich Iran
Nam moi Hoi giao


Tham khao Lien ket ngoai Website moonsighting.com
Helmer Aslaksen: Lich Hoi giao
Moonsighting.com: Mot vai bai chon loc ve lich Hoi giao
Du an quan sat trang luoi liem Hoi giao (ICOP): Mot vai bai chon loc ve lich Hoi giao Luu tru ngay 23 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine
Mohammad Ilyas: Tieu chuan kha nang nhin thay cua luoi liem trang va lich Hoi giao Luu tru ngay 1 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
Mohamed Odeh: He thong xac đinh ngay thang Saudi thuc te Luu tru ngay 30 thang 10 nam 2010 tai Wayback Machine
van Gent: Lich Umm al-Qura o A Rap Saudi
van Gent: Du bao lan nhin thay đau tien cua trang luoi liem
van Gent: Thu tich nhin thay Hilal voi cac lien ket Luu tru ngay 4 thang 10 nam 2008 tai Wayback Machine
Ahmad Shakir: "Su khoi đau cac thang A Rap … hop phap hay khong trong viec xac đinh no bang tinh toan thien van?" (xuat ban bang tieng A Rap nam 1939), tai ban trong nhat bao "Al-Madina", 13-10-2006 (so 15878)
Yusuf al-Qaradawi: "Tinh toan thien van va xac đinh khoi đau cac thang" (tieng A Rap)
Abderrahman al-Haj: " Chuyen gia luat hoc Hoi giao (faqih), chinh tri gia va su xac đinh cac thang am lich" (tieng A Rap) Luu tru ngay 30 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine
Hoi đong luat hoc Hoi giao Bac My: Quyet đinh ve am lich Hoi giao nam 2006 Luu tru ngay 16 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Trung tam Hoi giao Boston, Wayland: Cac van ban quyet đinh ve quan sat trang
Zulfikar Ali Shah: Tinh toan thien van: thao luan luat hoc Hoi giao Luu tru ngay 9 thang 8 nam 2008 tai Wayback Machine
Khalid Chraibi: Cac van đe trong lich Hoi giao, Tabsir.net
Khalid Chraibi: Ve lich Hoi giao toan cau, SaudiDebate.com
Khalid Chraibi: Lich Umm al Qura co the phuc vu nhu lich Hoi giao toan cau khong? Tabsir.net
Cac thu tuc quan sat trang moi theo quoc gia Luu tru ngay 8 thang 3 nam 2009 tai Wayback Machine
Quan sat trang moi cho thang Ramadan nam 1428 AH theo quoc gia Luu tru ngay 4 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
Quan sat trang moi cho thang Shawwal nam 1428 AH theo quoc gia Luu tru ngay 29 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
Lich Gregory-Hijri Luu tru ngay 5 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Cac thang Hoi giao - Tam quan trong va cac thang thieng lieng Luu tru ngay 15 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine
Lich Hijri
Lich Mahdavia cho Bac My Luu tru ngay 14 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
Su tuong ung giua lich Do Thai va lich Hoi giao, cac thang va ngay le (pdf)


= Chuyen đoi ngay thang =
Chuyen đoi ngay thang Gregory-Hijri (va nguoc lai)
Chuyen đoi ngay thang Hoi giao-Tay phuong (dua tren lich so hoc hay lich bang)
al-Islam.com: Chuyen đoi ngay thang Luu tru ngay 19 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine