Banh Viet (chu Han: 彭越; ? - 196 TCN) la cong than khai quoc nha Han trong lich su Trung Quoc.


Tuong quan giu menh lenh Banh Viet ten tu la Trong, nguoi Xuong Ap.
Thoi nha Tan, Banh Viet nha ngheo, thuong giao du voi Loan Bo. Vi ngheo kho qua, ong cung Loan Bo tha huong sang nuoc Te lam thue o nha ban ruou. Đuoc may nam, Banh Viet bo đi đen đam Cu Da lam cuop, con Loan Bo bi nguoi ta cuop ban lam no le o đat Yen.
Nam 209 TCN, Tran Thang khoi nghia chong lai nha Tan. Co nguoi khuyen Banh Viet nen huong ung theo đe lap cong danh. Ong noi:

Hai con rong đang đau nhau, hay cho xem roi tinh sau.
Hon 1 nam sau (208 TCN), hon 100 trai trang tap hop o đam Cu Da noi voi Banh Viet:

Anh hay đung ra lam thu linh cua chung toi đi!
Banh Viet noi voi moi nguoi:

Cac anh tuy tien quen roi, co chiu đuoc go bo khong?
Moi nguoi đong thanh xin nghe theo menh lenh cua ong. Ong đong y hen voi moi nguoi hom sau vao luc mat troi moc thi tap hop, ai đen cham thi chem đau.
Hom sau, mat troi đa len cao nhung van con hon 10 nguoi chua toi. Đen tan trua moi nguoi moi đen đu. Banh Viet ben noi voi moi nguoi:

Toi gia roi, luc đau anh em cu khang khang bao toi lam thu linh. Hom nay nhieu nguoi đen tre nhu vay, theo quy đinh thi phai chem đau, song đay la lan đau, chi giet nguoi đen sau cung thoi!
Moi nguoi cho rang khong can lam nhu vay, Banh Viet kien quyet giu y kien, mang nguoi đen muon nhat ra chem. Sau đo ong đap u đat, lay đau nguoi bi giet ra te, cung moi nguoi uong mau an the. Moi nguoi thay vay cung so va chiu nghe theo menh lenh cua ong.
Banh Viet cung moi nguoi đi tap hop quan linh cua cac nuoc chu hau bi tan ra qua nhung tran chien, đuoc hon 1000 nguoi. Ong mang quan đi đanh cac thanh ap cua nha Tan.


Hop tac voi Đien Vinh Luc đo cac nuoc chu hau đeu đa lap vua đe chong nha Tan, tuy nhien Banh Viet van hoat đong đoc lap, khong ve quy phuc duoi quyen ai.
Nam 207 TCN, Luu Bang va Hang Vu chia nhau lam hai đuong đi đanh Tan. Khi Luu Bang tan cong Xuong Ap, Banh Viet mang quan phoi hop cung đanh, nhung hai canh quan khong ha đuoc thanh. Hai nguoi chia tay, Luu Bang mang quan ve phia tay, Banh Viet quay tro lai đam Cu Da. Ong thu thap quan nuoc Nguy tan chay sau cai chet cua Nguy vuong Cuu, tong so quan len hon 1 van nguoi.
Nam 206 TCN, Hang Vu tien vao Ham Duong diet nha Tan, tu xung la Tay So Ba vuong va phong cho cac chu hau. Đien Vinh o nuoc Te vi khong hop tac voi Hang Vu nen khong đuoc phong. Đien Vinh bat man, đanh đuoi va giet cac chu hau do Hang Vu phong o nuoc Te la Đien Đo, Đien Phat va Đien An, tu lap lam Tam Te vuong. Te vuong Đien Vinh muon co vay canh chong Hang Vu nen sai nguoi mang an tin đen đat Luong phong cho ong tuong quan.
Ong nhan an cua Te vuong, ben cat quan đanh đat Te Am nuoc So. Hang Vu sai Tieu cong Giac mang quan đon đanh, nhung bi Banh Viet đanh tan.


Theo Han Nam 205 TCN, Hang Vu mang quan đanh Te. Te vuong Đien Vinh bi giet. Han vuong Luu Bang nhan luc Hang Vu sa lay trong cuoc chien voi Te vuong moi la Đien Quang ben cat quan đong tien, lan luot chinh phuc mot loat cac chu hau cua Hang Vu, chuan bi tien vao kinh đo Tay So la Banh Thanh.
Banh Viet luc đo đa co 3 van quan, ben đen Ngoai Hoang quy hang Luu Bang. Luu Bang sai ong phuc vu duoi quyen Nguy vuong Bao.
Khong lau sau, Luu Bang bi Hang Vu đanh cho đai bai o Banh Thanh, phai rut ve phia tay. Truoc the manh cua quan So, Banh Viet cung phai bo cac thanh ap đa chiem đuoc rut ve ven song Hoang Ha. Nguy vuong Bao phan lai Luu Bang, bi Han Tin bat ve Vinh Duong. Banh Viet van theo Han.
Nam 204 TCN, Luu Bang bi Hang Vu vay khon o Thanh Cao, phai bo chay đen nuoc Trieu, cuop quan cua Han Tin roi sai Tin đi mo quan đanh Te. Luu Bang co thu khong giao tranh voi Hang Vu va sai Lu Quan cung Luu Gia mang 2 van quan phoi hop voi Banh Viet quay roi hau phuong nuoc So. Lu Quan va Luu Gia vao đat So, cung voi Banh Viet đanh pha quan So phia tay đat Yen, đat Quach, roi lay lai hon muoi thanh đat Luong.
Nam 203 TCN, Hang Vu va Luu Bang kich chien o Vinh Duong. Đung luc đo Banh Viet phat binh đanh vao hau phuong quan So, ha đuoc thanh Tuy Duong, Ngoai Hoang va 17 thanh khac. Hang Vu phai than chinh đi đanh Banh Viet, thu lai đat đai đa mat. Banh Viet lui ve Coc Thanh. Luu Bang thoat đuoc tinh the bi vay ngat, cung co luc luong đe phan cong.
Cung nam, Hang Vu va Luu Bang giang hoa o Hong Cau. Trong khi đo Banh Viet mang quan đi ha hon 20 thanh o gan Xuong Ap, thu 10 van hoc luong, sai nguoi mang đen tiep te cho Luu Bang.
Giao uoc giang hoa xong, Luu Bang bat ngo tap kich Hang Vu o Duong Ha. Hang Vu quay lai đanh cho Luu Bang thua to o Co Lang. Luu Bang phai lui vao thanh co thu roi cau vien Han Tin va Banh Viet nhung ong cung Han Tin đeu khong cat quan ngay.
Luu Bang theo ke Truong Luong, hua phong đat Luong cho ong va phong đat Te cho Han Tin. Ong va Han Tin ben mang quan tiep vien cho Luu Bang. Đuoc hai đao quan manh tro chien, Luu Bang đanh bai đuoc Hang Vu. Cuoi cung Hang Vu phai tu van.
Luu Bang len ngoi hoang đe, tuc la Han Cao To. Banh Viet đuoc phong lam Luong vuong, đong đo o Đinh Đao.


Cong than bi toi Luu Bang vua thong nhat đuoc thien ha lai mang quan đanh Yen vuong Tang Đo. Tang Đo bi bat, cung trong so tu binh co Loan Bo la ban cu cua Banh Viet truoc đay. Nghe tin Loan Bo bi bat, Banh Viet đen tau voi Luu Bang, xin chuoc Loan Bo ve va phong lam đai phu o nuoc Luong.
Nam 196 TCN, Banh Viet sai Loan Bo đi su o Te. Trong khi Loan Bo chua ve thi Tran Hy lam phan. Luu Bang trieu tap Luong vuong Banh Viet đen hoi quan đe đanh Hy, nhung Banh Viet cao om khong đi, chi cho bo tuong đi thay. Luu Bang noi gian sai su trach Banh Viet. Ong toan đi vao trieu ta toi, bo tuong Ho Triep can:

Đai vuong khong nen vao, neu vao se bi bat. Chi bang lam phan la hon
Banh Viet khong nghe theo, van chi cao om khong đich than cam quan đi hoi. Luu Bang ben sai su bat ngo đen bat ong va giai ve Lac Duong. Luu Bang nghi ong co cong lao nen khong giet ma chi đay vao huyen Thanh Y đat Thuc.
Đi nua đuong đen đat Trinh, Banh Viet gap La Hau tu Truong An ra Lac Duong. Ong đen xin gap La Hau đe keu oan, nho La Hau noi voi Han Cao To tha toi, xin đuoc ve que Xuong Ap. La Hau nhan loi, nhung khi tro ve Lac Duong lai khuyen Luu Bang rang:

Banh Viet la dung tuong, neu tha vao đat Thuc ma day quan lam phan thi đe an hoa cho minh, chi bang giet luon đe tru hau hoa.
Luu Bang nghe theo. La Hau ben sai mot mon khach cua Banh Viet đung ra to cao rang: Banh Viet muon xin ve Xuong Ap thuc chat la đe lam phan . Luu Bang va La Hau cu theo đo, sai Đinh uy Đien Khai lam an, lenh giet ca ho Banh Viet.
Luu Bang tru di ca ba ho ong roi cho beu đau ong o duoi thanh Lac Duong va ha lenh ai dam thu liem se giet. Sau nay Loan Bo đi su o Te ve đa dung cam đen khoc truoc đau Banh Viet va cai ly khien Luu Bang khong xu chet.


Xem them Han So tranh hung
Luu Bang
Hang Vu
Loan Bo


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Hang Vu ban ky
Cao To ban ky
Quy Bo, Loan Bo liet truyen
Chu Muc, Tran Tham chu bien (2003), 365 truyen co su chon loc Trung Quoc, tap 2, Nha xuat ban Thanh nien


Chu thich