Onoda Hiro (小野田 寛郎 (Tieu Da Đien Khoan Lang), Onoda Hiro) (19 thang 3 nam 1922 – 16 thang 1 nam 2014) la mot cuu thieu uy cua Luc quan Đe quoc Nhat Ban tham chien trong Chien tranh the gioi thu hai tai chien truong Philippines. Ong chi chap nhan ha vu khi theo lenh cua thuong cap ngay 9 thang 3 nam 1974, 29 nam sau khi chien tranh ket thuc. Onoda đuoc coi la nguoi linh cuoi cung cua quan đoi Đe quoc Nhat Ban thuc hien viec đau hang (Teruo Nakamura la binh si chien đau lau hon, đau hang vao thang 12/1974, nhung ong la nguoi goc Đai Loan).


Tieu su Onoda Hiro sinh nam 1922 tai Wakayama, Nhat Ban. Sau mot thoi gian lam viec dan su tai cong ty kinh doanh Tajima Yoko cua Nhat o Vu Han, Onoda gia nhap Luc quan Đe quoc Nhat Ban nam 1942 va đuoc đao tao đe tro thanh si quan. Truoc khi len đuong nhap ngu, me ong đa trao cho ong mot đoan kiem va dan do: "Neu so sa vao tay giac, bang đoan kiem nay, trong nhung giay phut cuoi cung con hay xu su sao cho xung đang" (ham y ong hay dung thanh kiem đe tu sat theo tinh than cua mot samurai)
Sau mot thoi gian Onoda đuoc chuyen sang hoc tap tai truong tinh bao luc quan, noi ong đuoc day cach thu thap thong tin va phuong thuc tien hanh chien tranh du kich.
Ngay 17 thang 12 nam 1944, Onoda roi Nhat toi Philippines theo Lu đoan Sugi (thuoc Su đoan so 8 cua Hirosaki). Tai đay theo lenh cua đai ta Taniguchi va Takahashi, Onoda lanh đao mot nhom quan Nhat tien hanh chien đau đoc lap tren đao Lubang theo hinh thuc chien tranh du kich. Do chien đau đoc lap nen viec lien lac voi đon vi cua nhom quan Nhat nay bi tam thoi cat đut. Chi huy lu đoan đa ra lenh cho Onoda nhu sau:


An tron Thang 2 nam 1945, quan Đong minh đay quan Nhat khoi Philippines, Onoda cung cac binh linh cap duoi bat đau lui vao rung nhiet đoi an tron. Nhom Onoda khi đo bao gom thieu uy Onoda (chi huy, 23 tuoi), ha si Shimada Shoichi (30 tuoi), binh nhi Kozuka Kinshichi (24 tuoi) va binh nhi Akatsu Yuichi (22 tuoi). Hau can cua nhom chi gom rat it luong thuc, mot khau sung cho moi nguoi voi co so đan han che. Vi vay đe ton tai ho phai song bang dua va chuoi cua rung va gia suc cua nguoi dan tren đao ma ho cuop đuoc.
Tu thang 10 nam 1945, nhom Onoda bat đau nhan đuoc cac truyen đon do may bay tha xuong đe cap toi viec quan đoi Nhat hoang đa đau hang ngay 15 thang 8 nam 1945 va keu goi ho ha vu khi, ra khoi cho an nau. Tuy nhien nhung nguoi linh Nhat cho rang đay chi la su tuyen truyen bia đat cua đoi phuong, ho khong tin rang chien tranh đa ket thuc, ke ca sau đo khi nhan đuoc thu nha va thong tin binh van cua nguoi ngoai. Ho tin rang đat nuoc Nhat Ban khong the bai tran, va cuoc chien đau van tiep dien. Bi co lap voi the gioi ben ngoai va mat niem tin vao moi thu, ho san sang ban vao nhung nguoi dan đao tinh co đi gan noi an nau vi cho rang đay la linh đoi phuong nguy trang. Đoi voi nhung nguoi linh Nhat nay, moi nguoi la đeu la ke thu.
Nguoi đau tien trong nhom Onoda ra hang la Akatsu vao thang 9 nam 1949, khong thong bao voi đong đoi, nguoi binh nhi nay tach khoi nhom đe an nau mot minh va đau hang dan đao 6 thang sau đo. Ngay 7 thang 5 nam 1954, Shimada bi giet sau mot cuoc cham sung tren bai bien Gontin. 
20 nam tiep theo, Onoda cung Kozuka tiep tuc tim moi cach ton tai, ho van tin rang cuoi cung quan đoi Nhat Ban se phan cong, phai them linh toi va ho se huan luyen tan binh chien tranh du kich, su dung thong tin tinh bao cua ho đe phuc vu viec tai chiem đao Lubang  cua quan đoi Nhat.


Đau hang Ngay 5 thang 10 nam 1972, sau 27 nam an tron, Kozuka, o tuoi 51, bi giet trong mot cuoc cham sung voi linh tuan tra Philippines. Tin tuc ve cai chet cua Kozuka khi toi Nhat Ban đa gay soc cho cong chung nuoc nay vi ho khong ngo rang van con nhung nguoi linh Nhat cam sung "chien đau" sau khi chien tranh đa ket thuc gan ba thap ky. Thuc te viec tim kiem nhung ikinokori heitai (nhung binh linh song sot) hay zanryusha (nguoi bi bo lai) o Lubang đa bi chinh phu Nhat cham dut tu nam 1959, toan bo nhung nguoi linh con mat tich nhu Onoda đeu đuoc tuyen bo chinh thuc la đa chet tu thoi điem đo.
Ve phan minh, du khong con đong đoi nao ben canh, Onoda van tuyet đoi tuan theo menh lenh cua thuong cap, ong khong đau hang hay tim cach tu tu. Thang 2 nam 1974, Suzuki Norio, mot thanh nien Nhat von ham thich du lich đa bay toi Lubang đe tim kiem Onoda. Toi ngay 20 thang 2, trong khi đang nau an, Suzuki bat ngo nghe thay tieng chao va khi quay lai, anh thay mot nguoi đan ong gia an mac rach ruoi nhung tay van cam sung, nguoi đan ong đo noi: "Toi la Onoda". Suzuki lap tuc đap lai: "Chien tranh đa ket thuc", Onoda tiep loi: "Nhung no chua ket thuc đoi voi toi". Mac du sau đo Suzuki đa tim moi cach thuyet phuc nguoi linh gia đau hang voi nhung bang chung tu đai phat thanh, anh, bao chi, nhung Onoda van khang đinh chi ha vu khi neu co lenh cua thuong cap.
Ngay 27 thang 2, tin va anh cua Suzuki ve Onoda Hiro đuoc đang rong rai tren bao chi Nhat Ban. Ngay lap tuc cap tren truc tiep cua Onoda la đai ta Taniguchi, luc nay la mot nguoi ban sach, cung Toshio, em trai Onoda va nguoi đung đau co quan ho tro hoi huong Nhat đa bay toi Lubang va ra lenh cho Onoda ha vu khi. Ngay 9 thang 3 nam 1974, theo thu bao truoc, Onoda đi đen cho hen thi trong thay mot chiec leu vai co cam cot co, tren đo la quoc ky Nhat Ban. Anh vo cung xuc đong vi đay chinh la la co đa co vu anh kien cuong song suot 29 nam qua.  Sau khi nghe cap tren đoc lenh đau hang, ong oa khoc khi biet Nhat Ban đa thuc su bai tran, va su chien đau kien cuong suot gan 30 nam cua minh đa tro nen vo ich.
Ngay 10 thang 3 nam 1974, trong mot buoi le chinh thuc, thieu uy Onoda Hiro, 52 tuoi, trong quan phuc cua Luc quan Đe quoc Nhat Ban, đa nhan lenh ha vu khi tu đai ta cap tren Taniguchi. Khi ha vu khi, Onoda van con khau sung truong Arisaka, 500 vien đan va vai qua luu đan. Buoi le con co su tham gia cua tong thong Philippines Ferdinand Marcos, nguoi ra lenh an xa cho nhung hoat đong chong lai quan đoi Philippines cua Onoda, mac du trong thoi gian an nau, Onoda đa giet khoang 30 nguoi Philippines va giao tranh voi quan tuan tieu Philippines vai lan.


Thoi gian cuoi đoi Ngay 12/3/1974, ong tro ve Nhat Ban, đuoc cong chung ton vinh nhu mot anh hung, la bieu tuong cua tinh than tuyet đoi trung thanh va quen minh vi nghia vu. Đai Truyen hinh NHK đa truyen truc tiep viec ong tro ve trong suot 66 phut, ty le nguoi xem buoi tuong thuat đat toi 45.4%. Trong cuoc hop bao, khi đuoc hoi: "Neu khong ai gap đuoc ong trong rung thi ong se lam gi sau đo?", Onoda đa tra loi: "Toi van tiep tuc nhiem vu cua mot nguoi linh. Nam nay toi đa 51, toi nghi la se song cho đen 60 roi mo mot cuoc tan cong cuoi cung vao can cu radar cua My va se chet o đo".
Ong xuat ban cuon hoi ky cua minh, Khong đau hang: Cuoc chien ba muoi nam cua toi, thanh nhieu ky tren bao chi tu thang 5 nam 1974 va sau đo la thanh sach, ca hai đeu ban rat chay va tao ra mot "hoi chung ham mo Onoda" o Nhat Ban. Ong đuoc Chinh phu Nhat ngoi ca la "hinh tuong mau muc cua nguoi linh Nhat Ban", tang 1 trieu yen va nhan đuoc rat nhieu qua tang tu nhung nguoi ham mo. Ban đau ong tu choi, nhung sau đo thi ong nhan va đa hien tat ca so tien cho đen Yasukuni, noi tho cung cac liet si đa chien đau vi nuoc Nhat. Cung co du đinh sap xep đe ong gap Nhat hoang Hirohito, nhung Onoda tu choi vi "tu toi quyet đinh viec tron trong rung nen toi nghi ngai se khong co đieu gi đe noi voi toi ca".
Tuy nhien sau thoi gian song cach biet khoi the gioi qua lau, Onoda dan cam thay kho hoa nhap voi xa hoi hien đai Nhat Ban, ong thay kho chiu vi nhung đieu ma ong cho la su tan lui cua cac gia tri truyen thong Nhat Ban. Nhieu gia tri đao đuc truyen thong ma ong ton tho nhu chu nghia yeu nuoc, tinh than hy sinh đa gan nhu khong con ton tai, ong coi Nhat Ban chi con la mot đat nuoc khum num truoc toan the gioi, đanh mat su tu hao va ban sac dan toc. Vi vay nen ong mua mot trang trai nuoi gia suc o Brasil va chuyen sang song o đo – noi co nhieu ho gia đinh nguoi Nhat sinh song o Campo Grande.
Nam 1976, ong ket hon voi ba Machie Onuki – nguyen la mot nguoi phuc vu Tra đao tai Tokyo.
Nam 1980, ong đoc tin tuc ve vu an mot nam thanh nien đa sat hai cha me minh. Ong cho rang minh can tiep tuc chien đau đe cuu van mot the he thanh nien Nhat Ban đang tu đanh mat ban than. Nam 1984, hai vo chong tro ve Nhat, thanh lap trung tam "Tu thuc thien nhien Onoda" nam trong vung nui thuoc tinh Fukushima, ong dung kinh nghiem song cua minh trong suot gan 30 nam trong rung day cho cac hoc sinh tre ve gia tri cuoc song, su yeu quy thien nhien, cung nhung ky nang sinh ton va thoat hiem.
Thang 5 nam 1996 Onoda đa quay tro lai tham đao Lubang – noi ong đa tung "chien đau" vi nuoc Nhat trong suot gan ba thap ki theo loi moi cua chinh quyen đia phuong, du co lien quan toi viec giet hang chuc nguoi Philippines trong 3 thap ky "chien đau" o đay. Ong quyen tang tien cho cong đong đia phuong va so tien đuoc dung đe tao mot quy hoc bong. Ve cuoi đoi, ong song an nhan voi suc khoe tot va tri tue minh man, đuoc toi luyen tu nhung nam thang thu thach trong rung. Ong qua đoi vi benh tim tai mot benh vien o Tokyo ngay 16 thang 1 nam 2014, tho 91 tuoi. Chanh van phong noi cac Nhat Suga Yoshihide (ve sau tro thanh Thu tuong) đa gui loi chia buon cung gia đinh Onoda


Xem them Yokoi Shoichi
Zanryusha


Tham khao Trefalt, Beatrice (2003). Quan đoi Nhat Ban va ky uc cua chien tranh tai Nhat Ban, 1950-1975. Routledge. ISBN 0415312183.
Onoda, Hiroo (1999). Khong đau hang: Ba muoi nam chien tranh cua toi. Naval Institute Press. ISBN 1557506639.