Nha tho Cha Tam (ten chinh thuc: Nha tho Thanh Phanxico Xavie vi thuoc Giao xu Phanxico Xavie, Tong Giao phan Sai Gon) la mot nha tho co, hien toa lac tai so 25 đuong Hoc Lac, phuong Cho Lon, Thanh pho Ho Chi Minh.


Nguon goc Xet thay o khu vuc Cho Lon thuoc giao xu Cho Quan, nguoi Viet goc Hoa theo đao Cong giao khong co noi cau nguyen, đo đoc Lagrandiere luc đo đang la Thong đoc Nam Ky, đa ra lenh cho So Cong trinh cong cong dung tien cong, đe xay dung mot ngoi nha tho.
Đuoc su ho tro cua chinh quyen, Giam muc Depierre đa cu linh muc Pierre d’Assou co ten Hoa la Đam A To (Tam An Su), đoc sang am Viet la Cha Tam, đung ra mua mot khu đat rong 3 hecta o xom Lo Ren, mat tien đoi dien đuong Thuy Binh (Rue des Marins, nay la đuong Tran Hung Đao), gan Le Chau hoi quan (nha tho to nghe kim hoan cua Sai Gon xua), ngay trung tam Cho Lon đe xay dung.
Ngay 3 thang 12 nam 1900, nhan ngay le Thanh Phanxico Xavie (Saint Francisco Xavier), vi Giam muc đia phan Sai Gon Mossard, đa đen lam phep đat vien đa đau tien xay ngoi thanh đuong, va vi the ngoi thanh đuong đuoc mang ten vi thanh nay.
Hai nam sau, vao ngay 10 thang 1 nam 1902, le cung hien thanh đuong đuoc tien hanh mot cach trong the. Tuy nhien, vi linh muc Pierre d’Assou, nguoi đung ra xay dung nha tho va cung la vi cha so đau tien, nen dan gian quen goi la nha tho Cha Tam.
Sau đo, Cha Tam cung đa cho xay dung them o khu vuc nha tho mot truong hoc, nha nuoi tre, mot nha noi tru va mot so nha danh đe cho thue. Vao nam 1990, thap chuong nha tho đuoc tu sua lai va cung thanh đuoc tan trang.


Kien truc Nhin chung, nha tho co loi kien truc Gothique, giong nhu cac nha tho o Chau Au, nhung yeu to van hoa Hoa van đuoc coi trong. Nhu cong nha tho xay kieu tam quan, ten nha tho ghi bang chu Han, mai lop ngoi am duong, cac đau đao cong, hai ben cay thanh gia, co hai con ca chep. 
Tren noc nha tho con gan hoa sen, hai buc lien o hai ben cua ra vao cung viet bang chu Han, bon cay cot noi chinh đien son đo, la mau khong pho bien trong nha tho Cong giao.
Noi treo hinh tuong Chua Giesu bi đong đinh la hai buc lien son son thiep vang, cham chu mau đen:

Ao the phu vinh bat tuc man nhan nguyen,
Thien huong vinh phuc phuong nang sung thien tam.
Tam dich:

Nhung vinh hoa phu phiem hu ao khong the lam thoa man ham muon cua con nguoi,
On đuc lau dai thom thao cua Thien Chua giup nguoi suy gam ve long thien.


Ve Cha Tam Linh muc Assou sinh nam 1855 tai Macao, ten thanh la Phanxico Xavie. Luc con nho, cha me ong gui ong cung voi nguoi em cho nu tu Benjamin o Hong Kong nuoi duong. Đen khi tam tuoi thi ba Benjamin đem ong sang Sai Gon đe lap Dong Thanh Phaolo thanh Chartres. Khi toi Sai Gon, ba Benjamin cho ong ve o cung linh muc Philipphe, cha so ho đao Cho Lon. O đay ong đuoc hoc tieng Trieu Chau va tieng He. Nam Assou 13 tuoi, linh muc Philipphe gui ong qua hoc tai Đai Chung vien Penang. Đen 19 tuoi, khi đa hoc xong cac lop nho o Penang, Assou đuoc ve hoc tai Chung vien Sai Gon. Nam 1882, ong đuoc Giam muc Colombet phong chuc linh muc. Vi ba Benjamin von rat yeu quy Assou, va day cong nuoi duong ong nen khi đuoc thu phong linh muc, ong đa chon nguyen đuong cua dong Thanh Phaolo đe cu hanh thanh le mo tay.
Ong đuoc sai ve lam pho xu Nha tho chinh toa Sai Gon, đong thoi lam giao su cho Truong Trung hoc Lasan Taberd. Ong phuc vu tai khu vuc Sai Gon trong 16 nam. Nam 1898, Giam muc Depierre thay giao dan ho đao Thanh Nhan trong Cho Lon ngay cang giam sut, chi con khoang chung 40 nguoi, vi linh muc Assou la đong huong cua Giam muc va cung la nguoi noi đuoc cac thu tieng cua Hoa kieu nen đa sai ong ve Thanh Nhan đe chan hung lai.
Ban đau, ong tam tru tai ho đao Annam Cho Lon đe đi kiem đat xay nha tho. Ong tim thay đuoc mot lo đat rong hon 3 mau tay ngay trung tam Cho Lon, vua đu đe cat nha tho, truong hoc va nha xu, nhung rat kho mua vi la đong so huu cua 9 Hoa kieu. Lo đat nay xua nguyen la nha hoi cua nguoi Hoa dung lam noi nghi ngoi, giai tri va ban tinh cong viec. Trai qua 20 nam bo hoang, chu đat ke ve Trung Hoa, nguoi biet tin tuc, muon mua phai tim sao ra đu 9 nguoi chu hay la con chau thua ke cua ho. Cuoi cung, ong cung mua đuoc lo đat ay. Mua đat xong xuoi, ong tien hanh xay mot ngoi nha tam lam nha tho cho giao dan nguoi Hoa va nha xu, đong thoi sap xep cong viec xay cat nha tho moi. Tu đay, giao dan trong ho đao bat đau goi ong la Cha Tam.
Ong to chuc quyen gop, rat nhieu nguoi, giao dan co, cac nha giau co va thuong gia nguoi Hoa ben luong cung co, đeu san long rong tay giup đo, đong gop. Ban ve kien truc do thay Gioan Baotixita Huynh Tinh Huong (sau đo lam linh muc) thiet ke. Khoang 10 thang sau, ngoi nha tho gan xong thi Cha Tam Assou lam benh nang, phai nam benh vien 2 thang. Ngay 10 thang 2 nam 1902, nha tho đuoc khanh thanh, nhieu linh muc Phap, linh muc Viet, nhieu quan chuc chinh quyen, đong đao giao dan tham du. Tuy benh đa khoi, nhung con rat yeu, nen cat xong Nha tho, Cha Tam đa xin Be tren đi nghi o Hong Kong, Macao va đen đao Thuong Xuyen vieng mo Thanh Phanxico Xavie. Nam 1934, Cha Tam qua đoi, đuoc an tang ngay ben tuong, gan cua ra vao nha tho.


Thong tin them Ngay 1 thang 11 nam 1963, cuoc đao chinh quan su no ra, Tong thong Ngo Đinh Diem va nguoi em ruot la Co van Ngo Đinh Nhu cua chinh the Viet Nam Cong hoa đa phai tam lanh đen o mot nha nguoi Viet goc Hoa ten Ma Tuyen o khu vuc Cho Lon.
Sang hom sau, tuc ngay 2 thang 11 nam 1963, hai ong đa đen ngoi nha tho nay cau nguyen truoc khi tu nop minh cho phe đao chinh, nhung roi ca hai ong đeu bi mot si quan trong luc luong đao chinh (Nguyen Van Nhung) ha sat ngay tren đuong ap tai tu nha tho Cha Tam ve Bo Tong tham muu.
Co nguoi cho rang đay la mot nha tho duy nhat o Thanh pho Ho Chi Minh co trang tri nhung hoanh phi, lien đoi giong nhu đen mieu kieu cua nguoi Hoa la khong đung. Nha tho Đuc Ba Hoa Binh o so 26, đuong Nguyen Thai Binh, phuong Nguyen Thai Binh, quan 1, Thanh pho Ho Chi Minh do linh muc nguoi Hoa ten Melchior Cheng Hung Jy sang lap nam 1952 tren co so ngoi tu đuong cua Hui Bon Hoa (chu Hoa), cung co nhung lien đoi tuong tu.


Chu thich Lien ket ngoai Nha tho cha Tam Luu tru ngay 11 thang 5 nam 2011 tai Wayback Machine
Nha tho Cha Tam (Cho Lon) Luu tru ngay 23 thang 7 nam 2011 tai Wayback Machine
Mot đoan trich lien quan đen Ngo Đinh Diem Luu tru ngay 21 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine.