Vet kaka New Zealand (tieng Maori: kaka) (danh phap hai phan: Nestor meridionalis) la mot loai vet lon thuoc ho Strigopidae sinh song o nhung khu rung nguyen sinh New Zealand. Hien co 2 phu loai cua vet kaka New Zealand đuoc cong nhan. Loai đang bi đe doa va đa bien mat khoi phan lon đia ban phan bo truoc đay.


Phan loai va ten goi Vet kaka New Zealand đuoc mo ta sinh hoc vao nam 1788 boi nha tu nhien hoc nguoi Đuc Johann Friedrich Gmelin. Loai co hai phu loai, mot o đao Bac (Nestor meridionalis septentrionalis) va mot o đao Nam New Zealand (N. m. meridionalis), mac du nghien cuu ve sau đa bac bo su phan biet nay. Ten trong tieng Maori cua loai co nghia đon gian la "vet" va co the bat nguon hoac lien quan đen tu ka, nghia la 'rit len'.
Chi Nestor bao gom bon loai: vet kaka New Zealand (Nestor meridionalis), vet kea (N. notabilis) cung 2 loai đa tuyet chung la N. productus va N. chathamensis. Ca bon loai đeu xuat phat tu mot to tien chung, mot loai vet tung sinh song o nhung khu rung New Zealand 5 trieu nam truoc. Ho hang gan nhat cua chung la loai vet khong biet bay kakapo (Strigops habroptilus). Chung cung nhau tao thanh mot lien ho vet Strigopoidea, phat trien tu ho Psittacidae.


Mieu ta Vet kaka New Zealand la loai vet co kich thuoc trung binh, dai khoang 45 cm (18 in) va nang tu 390 đen 560 g (14 đen 20 oz). Chung co quan he gan gui voi vet kea nhung co bo long sam mau hon va song tren cay nhieu hon. Co va bung cua loai nay cung co mau đo va canh co mau nau nhieu hon. Tran cua chung co mau trang con long gay thi co mau nau nga xam. Ca hai phu loai cua vet kaka New Zealand đeu so huu bo long co nhieu hoa van voi mot chut mau cam va đo tuoi phia duoi canh. Nhung bien the mau sac o phan nguc đoi khi cung đuoc ghi nhan.
Ngoai hinh cua vet kaka New Zealand kha khac biet vi chung con luu giu lai nhung đac điem nguyen thuy von đa bi mat o cac nhom vet khac tu 100 trieu nam truoc.
Chung co tieng keu ka-aa manh me cung tieng rit u-wiia.


Moi truong song Vet kaka New Zealand song o nhung khu rung nguyen sinh tam thap va tam trung. Moi sinh an toan cua loai vet nay hien la nhung khu bao ton ngoai khoi tren đao Kapiti, đao Codfish va đao Little Barrier. Chung cung sinh truong nhanh chong o khu bao ton Zealandia voi hon 800 ca the ke tu nam 2002. Mot nghien cuu gan đay cung chi ra su tang vut ve so luong vet kaka đao Bac tai Wellington trong vong thap ki qua.


Hanh vi Vet kaka New Zealand đa phan song tren cay va cu ngu o phan tan tu tam trung đen tam cao. Chung thuong đuoc nhin thay khi đang bay doc cac thung lung hoac tren đinh nhung cay o tang vuot tan. Loai co hanh vi rat xa hoi va di chuyen thanh tung đan lon, thuong co vet kea cung đong hanh.


= Thuc an =
Vet kaka New Zealand tieu thu cac loai trai cay, qua mong, hat, nu hoa, mat hoa, nhua cay va cac đong vat khong xuong song. Chung dung chiec mo khoe manh cua minh đe cat vun qua non cua cay thong kauri nham an hat ben trong, đao boi au trung bo canh cung cung nhu tach bo cay đe tim nhua. Chung cung tan dung chiec luoi đe an mat hoa.


= Lam to =

Vet kaka New Zealand lam to o nhung than cay rong va đe mot lua tu 2 đen 4 trung vao cuoi mua đong. Vao nhung nam thuan loi, chim bo va chim me co the tan dung to trong đe đe them lua nua. Ca hai đeu chia se nhiem vu cho chim non an.


Tinh trang bao ton Vet kaka New Zealand đuoc đanh gia nguy cap theo phu luc II trong Cong uoc ve thuong mai quoc te cac loai đong, thuc vat hoang da nguy cap. So luong loai đa giam đang ke trong pham vi phan bo bat nguon tu viec mat moi truong song, bi an thit boi chuot, thu an đem va chon ecmin cung nhu phai canh tranh voi to vo va ong đe tim mat. Loai than can cung chi cua chung la Nestor productus đa chinh thuc tuyet chung vao nam 1851 boi nhung nguyen nhan tuong tu.
Thu san moi huu nhu la nguyen nhan dan đen cai chet cua 26 trieu ca the chim ban đia va trung cua chung hang nam o New Zealand. Do thoi gian ap trung keo dai đoi hoi chim me phai o trong to it nhat 90 ngay, vet kaka New Zealand nhin chung de bi tan cong boi nhung thu san khac. Chon ecmin la nhan to chinh gay tu vong o vet me, trung va chim non ben canh thu an đem possum. Co chung cu chi ra rang viec vet me va con non bi san moi đa dan đen mat can bang gioi tinh, ngay ca o nhung quan the khoe manh.
Tren khap New Zealand, Cuc Bao ton Đong vat hoang da cung cac nhom bao ton đia phuong đa no luc đe kiem soat tinh trang vet kaka bi san moi bang viec su dung bay cung nhu thuoc diet 1080 (Natri floacetat). Nhung noi loai gay hai đuoc kiem soat cho thay su hoi phuc kha ret ve so luong ca the vet. O Rung Pureora, noi đuoc cho xu ly cac loai gay hai, 20 tren 20 ca the vet kaka New Zealand đuoc ra soat đeu song sot qua mot mua trong khi o Rung Waimanoa lan can khong đuoc xu ly, 5 tren 9 ca the vet kaka bi giet chet trong cung khoang thoi gian.


Chu thich Xem them Kaka 'back from the brink' after Fiordland 1080 operation takes out predators Luu tru ngay 11 thang 7 nam 2014 tai Wayback Machine Department of Conservation website
1080 drop boosts Waitutu kaka Southland Times website
Pureora Forest kaka demonstrate benefits of using 1080 poison Waikato Regional Council website
kaka and 1080 poison 1080: The Facts website (a public education initiative by Forest and Bird and Federated Farmers)
Effects of a 1080 operation on kaka and kereru survival and nesting success, Whirinaki Forest Park, Powlesland et al. (PDF, 400kb) New Zealand Journal of Ecology (2003) 27(2): 125–137
Effect of controlling introduced predators on kaka in Rotoiti Nature Recovery Project Luu tru ngay 23 thang 2 nam 2013 tai Wayback Machine Published on the Department of Conservation website
Project Kaka – a joint Department of Conservation and Animal Health Board initiative to restore kaka to the Tararua ranges
Possum-killing poison helps protect New Zealand parrot Scientific American website


Lien ket ngoai New Zealand Birds Online website
World Parrot Trust Parrot Encyclopedia – Species Profiles
BirdLife Species Factsheet.
Kaka (New Zealand Department of Conservation)
KakaWatchNZ website Luu tru ngay 30 thang 12 nam 2019 tai Wayback Machine
Kaka on NZ Birds website www.NZbirds.com