Ensifera ensifera la danh phap khoa hoc cua mot loai chim thuoc ho Chim ruoi (Trochilidae). Đay la loai duy nhat trong chi Ensifera. Trong so cac loai chim ruoi lon nhat, loai nay co đac điem đac trung la mo dai bat thuong, va la loai chim duy nhat co mo dai hon phan con lai cua co the, khong ke đuoi. Chim su dung mo cua minh đe hut mat hoa tu nhung bong hoa co trang hoa dai va đa đong tien hoa voi loai Passiflora mixta. Trong khi hau het cac loai chim ruoi ria long bang mo thi Ensifera ensifera su dung chan đe cao va ria long do mo cua chung qua dai.
Ensifera ensifera la loai an mat hoa, đac biet la tu Passiflora mixta va cac loai hoa lac tien khac. Chim cung đop con trung trong khong trung. Loai nay sinh san tu thang 2 đen thang 3 va chung xay to bang reu. Ensifera ensifera đuoc Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te (IUCN) phan loai la loai it quan tam trong Sach đo IUCN, nhung hien đang bi đe doa boi bien đoi khi hau va nan pha rung.


Phan loai va he thong Ensifera ensifera đuoc Auguste Boissonneau mo ta lan đau tien la Ornismya ensifera vao nam 1839, tren co so cac mau vat tu Santa Fe, Bogota, Colombia. Loai nay đuoc Rene Lesson chuyen đen chi Ensifera vao nam 1843. Ten cua chi va loai ensifera co nguon goc tu cac tu Latinh ensis (kiem) va ferre (mang theo) va co nghia la "chim mang kiem", y chi cai mo lon cua loai nay. "Sword-billed hummingbird" la ten thong thuong chinh thuc bang tieng Anh do Hiep hoi Đieu hoc Quoc te (IOU) chi đinh. Cac ten thong thuong khac cua loai nay la "sword billed hummingbird", "swordbill" va "swordbill hummingbird".
Ensifera ensifera la loai duy nhat thuoc chi Ensifera. Vao nam 1939, Ensifera ensifera caerulescens đuoc Willoughby Lowe mo ta la mot phan loai tren co so mot mau vat tu Bao tang Tuong niem Hoang gia Albert. Tuy nhien, sau đo phan loai nay đa đuoc gop chung voi cac phan loai đai dien vi co kha nang mau vat đo co bo long khac thuong hoac bi đoi mau. Ensifera ensifera hien nay đuoc coi la đon loai (khong co phan loai).


Mieu ta Ensifera ensifera la mot trong nhung loai chim ruoi lon nhat. Con truong thanh dai 13–14 cm (5,1–5,5 in) khong cong mo va nang 10–15 g (0,35–0,53 oz), voi con đuc co chi so trung binh lon hon con cai mot chut. Đac điem noi bat nhat cua loai nay la chiec mo khong lo dai 8–12 cm (3,1–4,7 in). Loai nay co chiec mo dai nhat trong so cac loai chim ruoi va dai nhat so voi chieu dai co the voi bat ky loai chim nao.
Ensifera ensifera la loai co di hinh gioi tinh. Con đuc co mo ngan hon nhung canh va đuoi dai hon con cai. Con đuc co phan tren mau luc đong, đau mau đong, mot đom trang nho sau mat, co hong sam mau, phan duoi mau luc kim loai, bung mau xam đen va đuoi che đoi mau luc đong đen. Mot so ca the đuc co cam va co hong mau trang. Con cai co phan tren tuong tu, nhung phan duoi mau trang, co hong hoi xam, bung co đom xanh luc, đuoi che it sau hon va co vien mau trang xam. Con non co hinh thai giong con cai.
Ensifera ensifera la loai chim duy nhat đuoc biet đen co mo dai hon phan con lai cua co the, khong cong đuoi. No co mau đen, nang va hoi hech len. Chiec mo cuc dai nay giup chim an nhung bong hoa co canh hoa dai ma cac loai khac khong the tiep can đuoc.


= Tieng keu =
Ensifera ensifera phat ra tieng trrr tram, am hong (guttural), hoi choi tai.


Moi truong song va phan bo Ensifera ensifera đuoc tin thay tren day Andes, tu tay Venezuela, qua Colombia, Ecuador va Peru đen Bolivia. Loai nay sinh song o rung nui am uot, bia rung, đong co cay bui, khu vuon va cac mang paramo o đo cao 1.700–3.500 m (5.600–11.500 ft), nhung pho bien nhat o đo cao 2.400–3.100 m (7.900–10.200 ft). Loai nay nhin chung la khong di tru xa, nhung co cac cuoc di tru cuc bo o Colombia va tay bac Venezuela, khi chung di chuyen đen noi cao hon vao đau mua mua va quay tro lai noi thap hon trong mua kho.
Su phan bo cua Ensifera ensifera tuong quan voi su phan bo cua cac loai thuoc phan chi Tacsonia trong chi Lac tien (Passiflora), do tap tinh kiem an va đac điem mo co tinh chuyen biet cao.


Hanh vi va sinh thai hoc Giong nhu cac loai chim ruoi khac, Ensifera ensifera co the bay lui va lo lung trong khong trung. Chim cung the hien muc wing-disk loading cao hon muc trung binh so voi cac loai khac trong ho.


= Che đo an uong va kiem an =
Ensifera ensifera la mot loai kiem an chuyen biet, chu yeu an mat cua nhung loai hoa co canh hoa dai, bao gom Brugsmania sanguinea, Datura stramonium, Passiflora mixta, P. pinnatistiplua, P. mollissima va P. sexflora, cung nhu hoa thuoc cac chi Aethanthus, Fuchsia, Salpichroa va Solanum. Loai nay tham do cac bong hoa tu ben duoi va ghe tham mot loat bong hoa cu the theo trinh tu đeu đan, nhat quan. Chim cung đop con trung đang bay trong khong trung bang cach giu mo mo.


= Đau va ria long =
Ensifera ensifera đau voi mo nghieng len tren đe giam suc nang cua chiec mo va giu thang bang tot hon. Chiec mo qua dai cung buoc loai chim nay phai dung chan đe ria long, mac du viec nay mat nhieu thoi gian hon so voi cac phuong phap dung mo thong thuong. Viec ria long la rat quan trong đe loai bo ngoai ky sinh trung va phet dau len long.


= Sinh san =
Ensifera ensifera sinh san tu thang 2 đen thang 3. To co hinh chiec coc, lam bang reu va thuong đuoc treo giua cac soi re cao tren mat đat.


= Đong tien hoa voi Passiflora mixta =

Ensifera ensifera co su đong tien hoa cuc đo voi loai hoa lac tien Passiflora mixta. Hai loai tien hoa cung nhau trong qua trinh phat xa ban đau cua phan chi Tacsonia, boi vi loai chim nay thu phan rieng cho P. mixta. Vi tri cua cac bao phan va đau nhuy cua hoa, cung voi chieu dai cua ong bao hoa, khien no tro thanh nguon thuc an ma gan nhu moi loai khong the tiep can đuoc, ngoai tru Ensifera ensifera. Moi quan he ho tro nay khien P. mixta phu thuoc vao chim đe thu phan, trong khi chim co đuoc nguon thuc an chat luong cao. Đe lay mat hoa, chim ruoi se thoc cai mo dai cua chung xuong ong cua bao hoa (ca hai đeu co chieu dai gan nhu chinh xac bang nhau), uong, sau đo rut mo va bay luon trong vai giay truoc khi lap lai quy trinh. Cac loai khac, chang han nhu con trung, co the tiep can mat hoa, nhung chung choc thung goc va hut qua lo thung thay vi ong bao hoa. Bang chung bo sung ve su đong tien hoa la ca hai loai cung sinh song tren cung mot pham vi lanh tho doc theo day nui Andes. Neu quan the Ensifera ensifera suy giam, rat co the se co tac đong tieu cuc đen su phong phu cua P. mixta do su đong tien hoa cuc đo cua chung.


Tinh trang va bao ton Ensifera ensifera đuoc Lien minh Bao ton Thien nhien Quoc te (IUCN) phan loai la loai it quan tam trong Sach đo IUCN do co pham vi phan bo rong, khong co su suy giam dan so đang ke va khong co cac moi đe doa lon. Ngoai ra, cung khong co đieu tra dan so ve so luong ca the toan cau, vi pham vi phan bo lon va nhung lan nhin thay loai nay thi khong pho bien. Chim đa thich nghi voi moi truong song nhan tao o mot so khu vuc va cung đuoc biet la co xuat hien o mot so khu vuc đuoc bao ve. Bien đoi khi hau va pha rung la hai moi đe doa co the xay ra nhat đoi voi Ensifera ensifera vi đieu nay co the dan đen mat moi truong song va giam nguon thuc an, đac biet la cua Passiflora mixta.


Trong nghe thuat va truyen thong Loat phim tai lieu cua BBC Planet Earth II mo ta Ensifera ensifera bay qua khu rung trong tap Jungles.


Tham khao Lien ket ngoai Video chim cai dung chan đe ria long tren website cua Internet Bird Collection
Tieng keu
Hinh anh va mo ta cau truc xuong Luu tru ngay 2 thang 10 nam 2022 tai Wayback Machine