Cup bong đa chau A (AFC Asian Cup) la giai đau bong đa hang đau đoi tuyen bong đa nam quoc gia thuoc Lien đoan bong đa chau A (AFC), nham xac đinh nha vo đich chau luc. Đay la giai vo đich bong đa chau luc lau đoi thu hai tren the gioi, chi sau  Cup bong đa Nam My (Copa America). Đoi vo đich se tro thanh nha vo đich chau A va truoc nam 2015 con gianh quyen tham du Cup Lien đoan cac chau luc cua FIFA.
Cup bong đa chau A đuoc to chuc voi chu ky 4 nam mot lan ke tu lan to chuc đau tien nam 1956 tai Hong Kong cho đen giai đau nam 2004 tai Trung Quoc. Tuy nhien, vi nam 2004 trung voi The van hoi mua he va Giai vo đich bong đa chau Au, AFC quyet đinh chuyen lich to chuc đe tranh trung lap. Ke tu đo, giai đuoc to chuc lai vao nam 2007, do bon quoc gia Đong Nam A la Indonesia, Malaysia, Thai Lan va Viet Nam đong đang cai, roi tiep tuc duy tri chu ky 4 nam mot lan.
Cup bong đa chau A thuong đuoc thong tri boi mot so it đoi tuyen hang đau. Nhung đoi tuyen noi bat gom Nhat Ban (4 lan vo đich), Iran va A Rap Xe Ut (3 lan), Han Quoc va Qatar (2 lan). Mot so đoi khac tung len ngoi la Uc (2015), Iraq (2007) va Kuwait (1980). Israel tung vo đich nam 1964 nhung sau đo bi khai tru khoi AFC va gia nhap UEFA.
Uc gia nhap AFC tu nam 2007 va la chu nha cua vong chung ket Cup bong đa chau A nam 2015, noi ho len ngoi vo đich sau khi đanh bai Han Quoc trong tran chung ket. Ke tu giai nam 2019, so luong đoi tham du đuoc mo rong tu 16 len 24 đoi, va vong loai cua giai cung đong thoi đuoc dung cho vong loai World Cup cua FIFA.


Lich su = Khoi đau =
Mot giai đau bong đa toan chau A lan đau tien đuoc đe xuat sau khi The chien II ket thuc, nhung mai đen nhung nam 1950 moi đuoc hien thuc hoa. Hai nam sau khi Lien đoan Bong đa chau A (AFC) đuoc thanh lap vao nam 1954, ky AFC Asian Cup đau tien đa đuoc to chuc tai Hong Kong thuoc Anh voi su tham du cua 7 trong so 12 quoc gia sang lap AFC, bien giai đau nay tro thanh giai vo đich bong đa chau luc lau đoi thu hai tren the gioi. Vong loai bao gom đoi chu nha cung cac đoi vo đich cua ba khu vuc: Trung A, Đong A va Tay A. Giai đau ban đau chi co bon đoi, the thuc nay đuoc duy tri trong cac ky nam 1960 va 1964. Cac lien đoan khu vuc thuoc AFC cung to chuc cac giai vo đich rieng theo chu ky hai nam, voi muc đo quan tam khac nhau.
Thoi gian đau, cac đoi tuyen quoc gia manh khong may man ma voi giai ma tap trung chu yeu cho đau truong Olympics va Asiad. Tinh trang cac đoi bo do thi đau hoac khong tham gia ngay tu vong loai thuong xuyen dien ra.
Han Quoc the hien su vuot troi trong giai đoan đau cua giai khi gianh chuc vo đich o ca hai ky đau tien vao nam 1956 va 1960; đay van la thanh tich tot nhat cua ho tai giai đau cho đen nay.


= Su thong tri cua Tay A (1964–1988) =
Sau khi Hong Kong va Han Quoc đang cai hai ky đau, Israel đuoc chon lam chu nha Cup bong đa chau A 1964. Van theo the thuc cu, giai đau chi co bon đoi va thi đau vong tron mot luot đe xac đinh nha vo đich. Israel gianh ngoi vo đich voi ba tran thang, xep tren An Đo. Đen nam 1968, giai đuoc mo rong len nam đoi, sau đo tang len sau đoi o cac ky 1972 va 1976.
Giai đoan nay chung kien su thong tri tuyet đoi cua Iran khi đoi tuyen nay vo đich ba ky lien tiep vao cac nam 1968, 1972 va 1976, trong đo Iran la chu nha cua hai ky đau va cuoi. Iran hien van la đoi tuyen quoc gia duy nhat o chau A gianh ba chuc vo đich lien tiep. Cup bong đa chau A 1972 đanh dau lan đau tien giai đau ap dung the thuc vong bang - loai truc tiep, va the thuc nay tiep tuc đuoc duy tri voi mot so đieu chinh o cac ky sau. Israel bi khai tru khoi AFC vao nam 1972 do xung đot A Rap – Israel.
Tu nam 1980 đen 1988, so đoi tham du tang len 10, nhung su thong tri cua cac quoc gia Tay A van tiep dien. Kuwait tro thanh quoc gia A Rap đau tien vo đich Asian Cup vao nam 1980 khi to chuc giai tren san nha va đanh bai Han Quoc 3–0 trong tran chung ket. A Rap Xe Ut, sau khoi đau khong may an tuong, đa nhanh chong vuon len va gianh hai chuc vo đich lien tiep vao cac nam 1984 va 1988, vuot qua Trung Quoc va Han Quoc trong hai tran chung ket. Đay cung la nhung giai đau lon đau tien ma A Rap Xe Ut tham du.


= Su troi day cua Nhat Ban va su chuyen nghiep hoa cua Asian Cup (1992–2011) =
Cho đen nhung nam 1990, AFC Asian Cup chu yeu đuoc to chuc o cap đo nghiep du hon, bat chap no luc nang cao tieu chuan. Tuy nhien, voi viec chau A đuoc trao nhieu suat hon cho Giai vo đich bong đa the gioi, cac no luc chuyen nghiep hoa giai đau cung bat đau. Cuoi nhung nam 1990, giai bat đau đuoc chuyen nghiep hoa.
Truoc nhung nam 1990, Nhat Ban chi la mot ten tuoi nho trong lang bong đa chau A va chi lan đau gop mat tai giai đau vao nam 1988. Tuy nhien, sau khi Nhat Ban bat đau chuyen minh manh me trong cong cuoc chuyen nghiep hoa bong đa, suc manh cua ho thay đoi ro ret. Nhat Ban đang cai to chuc Cup bong đa chau A 1992, giai đau luc đo thu gon con tam đoi chia lam hai bang. Đoi chu nha đa gianh chuc vo đich đau tien trong lich su sau chien thang 1–0 truoc đuong kim vo đich A Rap Xe Ut, đanh dau danh hieu quoc te lon đau tien cua bong đa Nhat Ban.
Giai nam 1996 tai Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat (UAE) đanh dau lan mo rong đau tien len 12 đoi, phan anh xu huong chuyen nghiep hoa trong khu vuc. Chu nha UAE lan đau tien vao đen tran chung ket, nhung thua A Rap Xe Ut tren loat sut luan luu. Đay la chuc vo đich chau A thu ba cua A Rap Xe Ut, va cung la lan thu tu lien tiep ho lot vao chung ket giai đau.
Tai Asian Cup 2000, Lebanon lan đau gop mat trong khi A Rap Xe Ut lai vao chung ket, nhung that bai truoc Nhat Ban voi ty so 0–1 trong mot tran đau ma khan đai tran ngap co đong vien A Rap. Nhat Ban tiep tuc bao ve thanh cong ngoi vuong tai Asian Cup 2004 tren đat Trung Quoc, du giai đau bi chi phoi boi nhung cang thang chinh tri giua hai nuoc. Giai nam 2004 cung la lan đau tien mo rong len 16 đoi va đanh dau lan đau tien A Rap Xe Ut khong vao đen chung ket.
Cup bong đa chau A 2007 đanh dau lan đau tien Uc tham du giai sau khi roi Lien đoan bong đa chau Đai Duong (OFC) vao nam 2006 va cung la giai đau đau tien tren the gioi đuoc đong to chuc boi bon quoc gia (Viet Nam, Thai Lan, Malaysia va Indonesia). Bat chap cuoc chien tranh va bat on trong nuoc, Iraq đa tao nen ky tich khi len ngoi vo đich sau khi vuot qua cac đoi thu manh nhu Australia, Han Quoc va A Rap Xe Ut.
Uc, sau man ra mat đang that vong nam 2007, đa vao đen tran chung ket nam 2011 tai Qatar, nhung that bai 0–1 truoc Nhat Ban trong hiep phu. Voi chien thang nay, Nhat Ban tro thanh đoi tuyen giau thanh tich nhat chau A voi bon chuc vo đich. Đay cung la giai đau đau tien ap dung viec đanh so ao cau thu theo thu tu tu 1 đen 23, mot chuan muc moi cua bong đa chau luc.


= Su mo rong cua Asian Cup (2015–nay) =
Sau thanh cong cua Uc tai Cup bong đa chau A 2011, AFC đa phe duyet quoc gia nay đang cai Cup bong đa chau A 2015. Tai giai đau, Uc đa ha guc moi đoi thu chi voi mot tran thua, truoc khi vao tran chung ket gap Han Quoc, đoi bong ma Uc phuc thu chung cuoc 2–1 sau hiep phu; chien thang chinh thuc đanh dau chuc vo đich chau A đau tien cua Đong Nam A khi Uc tham gia AFF vao nam 2013.
Sau thanh cong cua Uc tai Cup bong đa chau A 2011, Uc đuoc AFC trao quyen đang cai Cup bong đa chau A 2015. Tai đay, đoi chu nha chi đe thua mot tran truoc Han Quoc tai vong bang, nhung sau đo đa phuc han thanh cong trong tran chung ket voi chien thang 2–1 sau hiep phu. Đay la danh hieu chau A đau tien cho Uc, đong thoi cung la lan đau tien Đong Nam A co đai dien đang quang sau khi Uc gia nhap AFF vao nam 2013.
Tai Asian Cup 2019, lan đau tien cong nghe tro ly trong tai video (VAR) đuoc ap dung va so đoi tham du tang len 24. Giai đau cung cho phep thay cau thu thu tu trong hiep phu. UAE la nuoc chu nha lan thu hai va giai nam đo chung kien su troi day bat ngo cua Qatar, đoi bong gianh chuc vo đich đau tien sau khi đanh bai Nhat Ban 3–1 trong tran chung ket. Tuy nhien, giai đau bi phu bong boi cang thang ngoai giao giua Qatar va cac nuoc vung Vinh, bao gom lenh cam co đong vien Qatar vao UAE va nhung vu viec phan cam trong tran ban ket voi đoi chu nha.
Tai Asian Cup 2019, cong nghe tro ly trong tai video lan đau tien đuoc su dung trong giai đau, cung nhu mo rong len 24 đoi. Ngoai ra, quyen thay nguoi thu tu đuoc cho phep trong thoi gian bu gio. Giai đau do Cac Tieu vuong quoc A Rap Thong nhat đang cai lan thu hai, chung kien ​​su troi day cua Qatar, đoi đa lan đau tien gianh danh hieu chau A sau khi đanh bai Nhat Ban 3–1 trong tran chung ket. Giai đau bi anh huong mot phan do cuoc khung hoang ngoai giao Qatar, do lenh cam nhap canh cua UAE đoi voi co đong vien Qatar, cung nhu hanh vi nem giay trong tran ban ket cua hai đoi.


The thuc thi đau = Vong chung ket =
Ke tu nam 1972, vong chung ket cua Cup bong đa chau A đuoc to chuc theo hai giai đoan: vong bang va vong đau loai truc tiep.
Tu nam 2019, vong chung ket đa đuoc mo rong len 24 đoi, thay cho the thuc 16 đoi đuoc ap dung trong giai đoan 2004–2015. Moi đoi thi đau ba tran trong mot bang gom bon đoi; hai đoi đung đau moi bang cung voi bon đoi xep thu ba co thanh tich tot nhat se gianh quyen vao vong đau loai truc tiep. O giai đoan nay, 16 đoi se thi đau theo the thuc loai truc tiep, bat đau tu vong 16 đoi va ket thuc bang tran chung ket.


Ket qua cac tran tranh hang ba (tu 1972 đen 2015) va chung ket Cac đoi lot vao top 4 Bon ky đau tien cua giai đau chi co bon hoac nam đoi tham du va thi đau theo the thuc vong tron mot bang. Ke tu nam 1972, vong chung ket bat đau ap dung the thuc đau loai truc tiep. Tu nam 2019, tran tranh hang ba khong con đuoc to chuc; ke tu nam 2023, hai đoi thua o ban ket se đuoc xep hang boi AFC dua tren hieu so ban thang bai trong tran ban ket.


= Thanh tich cua cac nuoc chu nha =


= Thanh tich đoi đuong kim vo đich =


= Vo đich theo tung khu vuc =

Israel ngay nay chuyen sang truc thuoc UEFA.


Giai thuong = Cup =

Đa co hai phien ban Cup chau A; chiec cup đau tien đuoc su dung tu nam 1956 đen 2015 va chiec thu hai đuoc su dung ke tu nam 2019.
Chiec cup đau tien co dang mot cai bat co đe hinh tron. No cao 42 cm va nang 15 kg. Cho đen giai đau nam 2000, phan đe mau đen co cac bang khac ten cua moi quoc gia chien thang, cung nhu an ban đa gianh chien thang. Chiec cup đuoc thiet ke lai, them nhieu bac hon va giam phan đe mau đen xuong chi con mot lop mong. Can cu nay khong co bien bao va ten cua cac quoc gia chien thang đuoc khac xung quanh đe.
Trong le boc tham vong bang 2019 vao ngay 4 thang 5 nam 2018 tai Burj Khalifa o Dubai, mot chiec cup hoan toan moi do Thomas Lyte che tao đa đuoc cong bo. No cao 78 cm, rong 42 cm va nang 15 kg bac. Chiec cup đuoc mo phong theo hoa sen , mot loai thuc vat thuy sinh quan trong mang tinh bieu tuong cua chau A. Nam canh hoa sen tuong trung cho nam tieu lien đoan truc thuoc AFC. Ten cua cac quoc gia chien thang đuoc khac xung quanh đe cup, co the tach roi khoi than chinh cua cup. Chiec cup nay co mot tay cam o moi ben, khong giong nhu chiec cup tien nhiem cua no.


= Cau thu xuat sac nhat giai =


= Vua pha luoi =


Cac đoi tuyen tham du Chu thich

Cac đoi tuyen chua tung tham du Asian Cup
 Afghanistan,  Bhutan,  Brunei,  Đong Timor,  Guam,  Lao,  Ma Cao,  Maldives,  Mong Co,  Nepal,  Quan đao Bac Mariana,  Pakistan,  Sri Lanka


Lan đau tham du Duoi đay la thong ke giai đau đau tien ma cac đoi tuyen co mat tai vong chung ket Asian Cup.


Bang xep hang tong the Tinh đen Cup bong đa chau A 2023

Ghi chu


Cac huan luyen vien vo đich Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Trang web chinh thuc Cup bong đa chau A Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine
Cup bong đa chau A, AFC.com
Luu tru RSSSF