Ngan Giang (ten khai sinh: Đo Thi Que, 1916 - 2002) la mot nu thi si Viet Nam. Ba viet nhieu tho mang hoi huong tho Đuong, trong so đo co nhieu bai noi bat nhu Trung nu vuong, Xuan chien đia, Bach Đang giang, v.v. Hoi Nha van Viet Nam som co van ban đe nghi Hoi đong nhan dan thanh pho Ha Noi đat ten mot con đuong mang ten nu si Ngan Giang nhu bao To quoc viet.


Tieu su Ngan Giang ten that la Đo Thi Que. Cac but danh khac: Hanh Lien, Đo Que Anh, Nguyet Quyen.
Ba sinh ngay 20 thang 3 nam 1916 trong mot gia đinh Nho hoc tai pho Hang Trong, Ha Noi; nhung que quan goc cua ba thi o thon Huong Duong, xa Thang Loi, huyen Thuong Tin, tinh Ha Tay (nay thuoc Thu đo Ha Noi).
Dong ho cua ba tuy đa phan song bang cai nghe theu ren va boc thuoc bac, nhung lai la mot dong ho co truyen thong van hoc. Ong ngoai cua ba la hau due cua chua Trinh Sam hay chu, ong noi la mot nho si noi tieng o đat Bac Ha, ban than cua thi hao Nguyen Du; con cha ba, nho đuoc ong noi day cho chu Han, đan nguyet nen cung noi danh khong kem. Vi the, len 6 tuoi, Ngan Giang đa đuoc cha day cho chu Han, hoc "ke" chu quoc ngu cua mot thay xom hang xom va đuoc nguoi bac gai lam nghe thuoc yeu thich tho Đuong, day cho cach lam tho phu... Nho vay, moi len 8 tuoi, ba đa co bai tho đau tien ten "Vinh Kieu" đang tren bao Đong Phap, voi but danh Nguyet Quyen.
Nam 9 tuoi, đoc kinh Phat, tu cam thay minh mac nhieu toi loi qua, nen ba đinh quyen sinh. Rat may, nguoi nha đa kip thoi phat hien va cuu chua.
Nam 16 tuoi, ba in tap tho đau tien Giot le xuan, ky but danh Hanh Lien, do nha xuat ban Tan Dan an hanh.
Hieu tinh net cua con, cha ba bat buoc ba phai lay chong. Nhung roi, theo Le Tho Binh thi:

"...to am gia đinh cung khong the giu noi con tim soi noi, ua hoat đong cua nang. Nha tho tim đen voi phong trao cach mang - Đo la vao nam 1935 - Bat đau bang viec lam giao thong cho Đoan Thanh nien cong san. Cung tu thoi gian nay, but luc cua nu si cang them sung suc hon. Vao mot đem mat tham Phap đa toi nha kham xet, tra hoi vi "co Hanh Lien đa lam tho keu goi thanh nien đung len cuu nuoc dan o Đen Ngoc Son". Me chong, vi lo cho su an toan cua gia đinh, đa khong ngot loi chi chiet co con dau la "mam mong gieo hoa cho ca dong ho". Mot đem mua gio bao bung, bung mang da chua, Hanh Lien lai gieo minh xuong Ho Tay. "Duong nhu troi chua cho toi thoat kiep tram luan" - sau nay nu si nho lai. Roi ba bao: "Kiep truoc toi la vo tuong, vi giet nham mot van nhan nen kiep nay phai lam thi si đe tra nghiep". Vi la nghiep chuong nen cai no van chuong cu đeo đuoi mai." 
Nam 20 tuoi, ba viet cho to Ngo bao, Bac Ha va hoc đan tai Han lam am nhac do Hoi Khai tri Tien Đuc chu tri.
Nam 21 tuoi, ba co tho in chung trong cuon Duyen van.
Nam 22 tuoi (1938), ba roi Ha Noi vao Sai Gon, viet cho Đien Tin nhat bao, bao Mai. Sau đo, ba tro ra Ha Noi viet cho Tieu thuyet thu bay, Pho thong ban nguyet san, Đan ba...
Nam sau (1939), thi pham "Trung nu vuong" ra mat, gay tieng vang tren thi đan. Đau nam 1944, ba tham gia mat tran Viet Minh. Va cung trong nam nay, ba cho in tap tho Tieng vong song Ngan.
Nam 1945, ba bi hien binh Nhat bat o nha Dau (Kham Thien), bi giam cam khoang mot thang. Khi đuoc tha, ba tham gia cuop chinh quyen roi đuoc cu lam Truong đoan phu nu Cuu quoc TP. Ha Noi, sau phu trach Phong Tuyen truyen đuong loi chinh sach cua Mat tran Viet Minh.
Nam 1946, Ngan Giang phu trach Ban Le tan Bo Noi vu, cho in cuon Nhung ngay trong hien binh Nhat, nhung sach vua in xong chua kip hanh, thi toan quoc khang chien bung no. Ngay sau đo, ba ra chien khu cong tac tai So tuyen truyen lien khu I.
Nam 1949, do hoan canh gia đinh, ba quay ve Ha Noi, van lam tho đang tren cac bao Ho Guom, Que huong, Tia sang, Giang son... ky but danh "Nang khong ten".
Nam 1954 hoa binh lap lai, Ngan Giang lam viec o So van hoa Ha Noi.
Nam 1957, ba đuoc ket nap chinh thuc vao Hoi Nha Van Viet Nam.
Nam 1958 - 1961, ba lam viec tai Hoi Nha Van Viet Nam.
Tu nam 1961, đuoc su đong y cua Hoi Nha Van, ba ve que sinh song va hoat đong van nghe quan chung. Tai đay ba khuoc tu quan he voi mot nguoi đan ong nen bi ong ta thu ghet, thuong xuyen viet thu nac danh vu cao la "Nhan van", la thieu pham hanh v.v. Bi buc bach ve tinh than, buon chan, Ngan Giang quay tro lai Ha Noi
đe roi, ngay ngay, ba ra bai song Hong quet la kho đe ban, toi ve rua bat thue, nhung cung chi đu tien mua gao nau chao cho nhung đua con lay lat song qua ngay. Roi ba đuoc nhan vao Hop tac xa theu ren. "Mot ban nguoi ta phat đong chong tieu cuc, toi manh dan vach mat ke tham o, nao ngo tham o thi khong chet ma minh bi đuoi viec", ba ke. Khi khong con đu suc đe ra bo song quet la nua, ba ra đau đuong mo quan ban hang nuoc. Ba Ngan Giang đa song ham hiu nhu vay, trai hon ba muoi nam cho đen ngay tu gia coi đoi. Ba mat ngay 17 thang 8 nam 2002 va đuoc chon tai que quan goc cua ba la lang Huong Duong, huyen Thuong Tin.
Ba la me cua nha nghien cuu Nguyen Vu Tuan Anh.


Nhung tac pham chinh Giot le xuan (nhat ky va tho duoi but danh Hanh Lien), Nha xuat ban Tan Dan 1932
Tieng vong song Ngan, Nha xuat ban Le Cuong 1944.
Nhung ngay trong hien binh Nhat, Nha xuat ban Đuc Tri 1946
Nhung nguoi song mai, Nha xuat ban Su That 1973
Ba tap Tho Ngan Giang, Nha xuat ban Phu Nu 1989 - Nha xuat ban Tre 1991 - Nha xuat ban Phu Nu 1994


Đanh gia Trong khi nhieu nha tho lang man cung thoi chiu anh huong cua van chuong phuong Tay thi Ngan Giang van gan bo voi tho Đuong luat va cac the tho dan toc. Nang long voi que huong, nhieu bai tho cua ba mang hinh anh đat lanh, xom nheo, cho chieu, song quanh...voi mot cam tinh nong hau nhung man mac buon.
Tuy Ngan Giang co nhung bai tho noi tieng mot thoi nhu Trung Nu Vuong, Bach Đang giang...nhung nguon mach chu yeu cua nha tho van la nhung moi tinh dang do, bat hanh…


Thien tai bi bo quen Thi si Nguyen Vy viet:

"Khong giong nhu Mong Son, Anh Tho, Ngan Giang nu si song rat nhieu ve tinh yeu, đau kho rat nhieu ve tinh yeu. Nhung chang bao gio nang co hanh phuc voi tinh yeu ca…
"Va khong biet vi ly do gi, Ngan Giang khong thich đang tho tren bao, nhung thi thoang đuoc nghe tho Ngan giang, chung toi cam đong, khoai tra, boi phong vi sau mo da diet, ngao ngat trong tho".
Tu đien Tac gia Van hoa Viet Nam, Nha xuat ban VHTT, 1999 cho biet:

"Tieng tho Ngan Giang mot thoi vang vong, nhu co lan thi si Đong Ho (1906-1969) luc giang day tai Đai hoc van khoa Sai Gon, khi gioi thieu bai tho Trung Nu vuong cua ba, vua ngam xong tho, ong đot qui. Sinh vien đua đi cap cuu nhung vua đen benh vien thi ong đa ra nguoi thien co. Au cung la mot thi thoai van chuong đang tran trong.".
Nu si Ngan Giang noi tieng la mot nha tho nu thoi tien chien va đa đe lai nhieu ang tho hay. Khi thay ba khong co ten trong Thi Nhan tien chien cua Hoai Thanh& Hoai Chan, cung khong co ten trong Nha Van hien đai cua Vu Ngoc Phan, nha tho Tham The Ha đa than phien:

"Đieu lam cho ngac nhien la tai sao cac nha phe binh van hoc lai bo quen mot nu si tai hoa đen the?"
Ba hoan toan vang bong trong Tu đien van hoc, bo tu đien chuyen nganh van chuong đau tien đuoc lam o ta, do Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi in lam hai tap, vao cac nam 1983, 1984. Mai đen hai chuc nam sau đo, khi tai ban Tu đien van hoc, nguoi ta moi suc nho ra, va thay khong the khong noi đen Ngan Giang. (Tu đien van hoc lan nay in tu Nha xuat ban The gioi, nam 2004).


Trich tho Trung nu vuong
(trich)
...Lac tuong quen đau loi tuyet han
Non hong quet sach bui tran ai
Co tang điem tuong nghiem hang tran
Got ngoc gieo hoa ngat may troi...
Ai bac quan thu kinh vo ngua
Giap vang khan tro lanh đau voi
Chang oi, đien ngoc bo vo qua,
Trang chech ngoi troi bong le soi
(Ngan Giang. 1939)
(Nha tho Đong Ho trong mot lan giang bai tho "Trung Nu Vuong" cua nu si Ngan Giang, tai Đai hoc Van khoa Sai Gon vao ngay 25-3-1969 vi qua xuc đong truoc ve đep cua tho, nen ong đa bi đot tu (tai bien mach mau nao) ngay tren buc giang đuong).
Khac voi "Trung nu vuong", "Xuan chien đia"... (co giong đieu tram hung), đa phan tho cua nu si Ngan Giang nhu "Hinh anh", "Thon la đem trang", "Sau phut biet ly", "Chieu thu", "Xuan mong đoi", "Muoi bai tam su"... đeu an chua it nhieu noi uu tu, quanh que, chan chuong...
Gioi thieu mot bai:

Hinh anh
Gio nay trang chua qua rem lua,
Nua nap hoa quynh, nua nap may
Toi đung bang khuang ben nguong cua,
Mat buon tha thiet roi ngan cay.
Tuong ai thuc trang đem dai viet,
Anh nen buong xanh, bong vo gay
Đoi muon mo gi cong nghiep lon,
Ve đi, vuon ruong ngat huong say...


Chu thich va tham khao Lien ket ngoai "Rang ngay xua ay Ngan Giang..." Luu tru ngay 29 thang 2 nam 2008 tai Wayback Machine
Nu si Ngan Giang: Tinh bao vien lang le Luu tru ngay 16 thang 10 nam 2009 tai Wayback Machine