O du kich nho (ten đau tien la Uy the khong luc Hoa Ky) hay Giai giac lai My la mot tac pham nhiep anh Viet Nam cua nghe si Phan Thoan (sinh nam 1924) thuc hien vao ngay 21 thang 9 nam 1965. Ra đoi trong boi canh Khong quan Hoa Ky oanh tac du doi mien Bac Viet Nam, tac pham mo ta hinh anh nu dan quan Nguyen Thi Kim Lai voi voc dang nho be đang cam sung ap giai mot vien phi cong My to lon hon rat nhieu. Buc anh sau khi ra đoi đa gay đuoc tieng vang rat lon trong du luan Viet Nam va đuoc coi la nguon đong vien cho cuoc chien đau cua quan đoi va nhan dan mien Bac Viet Nam chong lai chien tranh pha hoai cua Khong quan Hoa Ky.
O du kich nho la mot trong nhung tac pham kiet tac cua "Tram nam kiet tac nhiep anh Viet Nam".


Mo ta O du kich nho la mot tac pham anh đen trang kho doc mieu ta hinh anh mot nu dan quan mac thuong phuc mau đen, đoi mu coi đang cam sung ap giai mot vien phi cong My to lon hon co rat nhieu. Trong anh, ca hai nguoi đeu đang rao buoc, mat co du kich đang nhin ve phia vien phi cong My luc nay đa bi cong tay va buoc đi trong tu the cui đau.


Boi canh sang tac Tu ngay 2 thang 3 nam 1965, Khong quan My bat đau mo Chien dich Sam Ren (tieng Anh: Operation Rolling Thunder) voi muc tieu dung uu the ap đao ve khong quan đe pha huy co so ha tang cua mien Bac Viet Nam nham cuu van tinh the chien tranh o mien Nam Viet Nam. Trong chien dich keo dai 3 nam nay, Khong quan My va Khong luc Viet Nam Cong hoa đa su dung mot luong bom đan khong lo doi xuong lanh tho Viet Nam tuy nhien ho đa vap phai su khang cu quyet liet tu phia quan đoi va nhan dan mien Bac Viet Nam.

Theo tai lieu phia Viet Nam, ngay 20 thang 9 nam 1965 vao khoang 9 gio sang, nu dan quan Nguyen Thi Kim Lai, luc nay moi hoc het cap II, nhan đuoc tin mot nhom may bay F4H tan cong ban pha cau Đa Lau (nay la cau Loc Yen) thuoc thi tran Huong Khe tinh Ha Tinh. Mot chiec trong top may bay nay đa bi dan quan tu ve Ha Tinh ban roi, ho nhan thay rang vien phi cong cua chiec F4 đa kip nhay du thoat vi vay mot chien dich vay bat vien phi cong nay lap tuc đuoc trien khai. Cuoi cung thi trong đem ngay 20, chi Lai đa phat hien vien phi cong My co ten William Andrew Robinson đang vuong trong bo day du, lap tuc chi ban sung goi đong đoi đen ho tro va cung chinh chi đuoc cu ap giai vien phi cong My. Theo chi Lai, luc đo chi chi cao 1 met 47, nang 37 kg trong khi Robinson cao toi 2 met 2 va nang 125 kg. Nghe si nhiep anh Phan Thoan đa chup đuoc tam hinh nay, luc đau tac gia đat ten cho buc anh la Uy the khong luc Hoa Ky va ve sau buc anh co nhung cai ten khac nhau nhu O du kich nho, Giai giac lai My hay O du kich nho va ten giac lai My.
Theo tai lieu quan đoi Hoa Ky, William Andrew Robinson la mot nhan vien tren mot may bay truc thang HH-43 Huskie đang giai cuu phi cong cua mot chiec may bay F-105 Thunderchief đa bi ban rung khi truc thang cua ong cung bi ban ha, va ong bi bat cung voi cac nhan vien khac tren truc thang. Ong bi giam giu tong cong 2.703 ngay, va mai đen ngay 12 thang 2 nam 1973 moi đuoc tha ve nuoc. Ong thuoc nhom tu binh bi giam giu lau nhat trong lich su Hoa Ky.


Đanh gia Nam 1966 buc anh O du kich nho đuoc trung bay trong Trien lam anh toan quoc va lap tuc gay đuoc tieng vang lon. Khi xem buc anh nay, Nha tho To Huu đa nay ra nhung cau tho hay, co the coi la mau muc cua loai tho "xem anh đe tho" hoac la "vinh anh" va binh buc anh bang bon cau tho:

Tro thanh nguon đong vien cho cuoc chien tranh phong khong chong lai Khong quan My, buc anh O du kich nho cung bon cau tho binh kem cua To Huu đa lap tuc đuoc nhieu nguoi yeu thich, toi nam 1967 thi tac pham nay đuoc đua len tem thu cua Buu đien Viet Nam. O du kich nho con gay đuoc tieng vang o ca tam quoc te, mot so nha bao phuong Tay do khong tim đuoc chi Lai, nhan vat chinh cua buc anh, nen đa cho rang đay chi la mot buc hinh dan dung. Nam 1995, cac nha quay phim Nhat Ban hop tac cung Xuong phim Tai lieu va Khoa hoc Trung uong đa thuc hien mot bo phim tai lieu lay ten Cuoc hoi ngo sau 30 nam xoay quanh chi Lai va buc anh noi tieng, bo phim do Le Manh Thich lam đao dien va hang NHK cua Nhat Ban tai tro. Nho dip nay chi Lai đa đuoc gap lai nguoi tu binh cua minh nam xua, ong William Andrew Robinson. Trong cuoc tro chuyen giua hai nguoi, Robinson boc lo rang ong đa đinh ban truoc nhung khi nhin thay guong mat trang treo, ngay tho cua nguoi nu du kich nen đa tu bo y đinh đo. Ban than Robinson cung co y muon quay lai Viet Nam gap chi Lai tu lau nhung do đieu kien kho khan nen mai toi khi đuoc hang NHK tai tro, ong moi co dip đuoc gap nguoi ap giai cua minh truoc kia.


Vai net ve tac gia Phan Thoan, sinh ngay 11 thang 11 nam 1924. Que quan tai xa Đuc Thuy, huyen Đuc Tho, tinh Ha Tinh.

Nguyen Can bo van hoa nghe thuat Ty Van hoa Tinh Ha Tinh.
Hoi vien Hoi Nghe si Nhiep anh Viet Nam.
Giai thuong Nha nuoc ve Van hoc Nghe thuat nam 2007.
Đanh gia ve tac gia:


Tham khao