The van hoi Mua he 2020 (Nhat: 2020年夏季オリンヒック, Hepburn: Nizero Nizero-nen Kaki Orinpikku, tieng Anh: 2020 Summer Olympics), ten chinh thuc la The van hoi lan thu XXXII (Nhat: 第三十二回オリンヒック競技大会, Hepburn: Dai Sanjuni-kai Orinpikku Kyogi Taikai, tieng Anh: Games of the XXXII Olympiad) va con đuoc goi la Tokyo 2020 (Nhat: 東京2020, Hepburn: Tokyo ni-zero-ni-zero), la mot su kien the thao đa mon quoc te đuoc to chuc tu ngay 23 thang 7 đen ngay 8 thang 8 nam 2021 o Tokyo, Nhat Ban. Ban đau đuoc du kien dien ra tu ngay 24 thang 7 đen ngay 9 thang 8 nam 2020, su kien nay đa bi hoan lai vao thang 3 nam 2020 do anh huong cua đai dich COVID-19 va se khong cho phep khan gia quoc te cung nhu khan gia trong nuoc du khan. Mac du đuoc doi lai vao nam 2021, su kien nay van giu ten Tokyo 2020 cho muc đich tiep thi va xay dung thuong hieu. Đay la lan đau tien The van hoi đa bi hoan lai va len lich lai, thay vi huy bo.
Tokyo đa đuoc chon la thanh pho chu nha trong phien hop IOC lan thu 125 o Buenos Aires, Argentina vao ngay 7 thang 9 nam 2013. The van hoi 2020 se đanh dau lan thu hai Nhat Ban to chuc The van hoi Mua he, lan đau tien cung o Tokyo vao nam 1964, đanh dau viec đay la thanh pho đau tien o chau A to chuc The van hoi Mua he hai lan va đong thoi đay la lan thu tu The van hoi Mua he đuoc to chuc tai chau A. Tinh ca The van hoi Mua đong vao nam 1972 (Sapporo) va nam 1998 (Nagano), đay la The van hoi thu tu đuoc to chuc o Nhat Ban. The van hoi 2020 cung la The van hoi thu hai trong ba ky The van hoi lien tiep đuoc to chuc o Đong A, lan đau tien o huyen Pyeongchang, Han Quoc vao nam 2018 va The van hoi tiep theo o Bac Kinh, Trung Quoc vao nam 2022.
The van hoi 2020 se chung kien su xuat hien cua cac mon thi moi bao gom bong ro 3x3, BMX tu do va xe đap Madison, cung nhu cac su kien hon hop tiep theo. Theo cac chinh sach moi cua IOC cho phep ban to chuc chu nha them cac mon the thao moi vao chuong trinh Olympic đe tang cuong cac su kien cot loi vinh vien, cac The van hoi nay se chung kien karate, leo nui the thao, luot song va truot van co man ra mat tai Olympic, cung nhu su tro lai cua bong chay va bong mem lan đau tien ke tu nam 2008.


Qua trinh đau thau Tokyo, Istanbul, va Madrid la ba thanh pho ung cu vien. Cac thanh pho ung cu vien cua Baku (Azerbaijan) va Doha (Qatar) đa khong đuoc thang cap len vi tri ung cu vien. Mot goi thau tu Roma đa bi rut lui.


= Bau cu thanh pho chu nha =
IOC đa bo phieu đe lua chon thanh pho đang cai The van hoi Mua he 2020 vao ngay 7 thang 9 nam 2013 tai phien hop IOC lan thu 125 tai Buenos Aires Hilton o Buenos Aires, Argentina. Mot he thong bo phieu đay đu đa đuoc su dung. Khong co thanh pho nao gianh đuoc hon 50% so phieu trong vong 1, Madrid va Istanbul đong vi tri thu hai. Mot cuoc bo phieu giua hai thanh pho nay đa đuoc to chuc đe xac đinh thanh pho nao se bi loai. Trong cuoc bo phieu cuoi cung giua Tokyo va Istanbul, Tokyo đa đuoc chon voi 60 phieu binh chon so voi 36 phieu cua Istanbul, cao hon so phieu toi thieu can co la 49 phieu.


Phat trien va chuan bi Chinh quyen thanh pho đo thi Tokyo danh mot khoan vay 400 ty JP¥ (tren 3,67 ty đo la My) đe trang trai chi phi chu nha The van hoi. Chinh phu Nhat Ban đang xem xet tang suc chua suat ve tai ca hai cac san bay Haneda va Narita bang cach giam bot cac han che khong phan. Mot tuyen đuong sat moi đuoc len ke hoach đe ket noi ca hai san bay thong qua viec mo rong Ga Tokyo, cat giam thoi gian di chuyen tu Ga Tokyo đen Haneda tu 30 phut đen 18 phut va tu Ga Tokyo đen Narita tu 55 phut đen 36 phut; tuyen se co gia 400 ty yen va se đuoc tai tro chu yeu boi cac nha đau tu tu nhan, nhung Cong ty Đuong sat Đong Nhat Ban (Đong JR) đang len ke hoach cho mot tuyen đuong moi gan Tamachi đen san bay Haneda. Tai tro cung đuoc len ke hoach đe đay nhanh viec hoan thanh Tuyen đuong vong tron Trung tam, Đuong cao toc Tokyo Gaikan va Đuong cao toc Ken-O va tan trang lai cac đuong cao toc lon khac trong khu vuc. Ngoai ra con co ke hoach mo rong tuyen van chuyen tu đong Yurikamome tu nha ga hien co tai ga Toyosu đen nha ga moi tai ga Kachidoki, đi qua đia điem cua Lang Olympic, mac du Yurikamome van khong đu suc chua đe phuc vu cac su kien lon trong khu vuc Odaiba cua rieng minh.
Ban to chuc Tokyo đuoc lanh đao boi cuu Thu tuong Mori Yoshiro. Bo truong Olympic va Paralympic Hashimoto Seiko đang thay mat chinh phu Nhat Ban giam sat viec chuan bi.


= Tac đong cua đai dich COVID-19 =

Nam 2020, đai dich COVID-19 đa gay lo ngai ve tac đong tiem tang cua no đoi voi cac van đong vien va du khach đen The van hoi. Khong giong nhu truong hop virus Zika trong The van hoi Mua he 2016 Rio de Janeiro, SARS-CoV-2 co the lay truyen giua nguoi voi nguoi, đat ra nhung thach thuc kho khan hon cho cac nha to chuc Tokyo đe chong lai benh truyen nhiem va to chuc mot đai hoi an toan va an ninh. Trong mot cuoc phong van vao thang 2 nam 2020 voi City A.M., ung cu vien thi truong Luan Đon cua đang Bao thu Shaun Bailey đa lap luan rang Luan Đon se co the to chuc The van hoi tai cac đia điem Olympic Luan Đon 2012 cu, đai hoi can phai đuoc di chuyen do su bung phat cua virus corona. Thong đoc Tokyo Koike Yuriko chi trich nhan xet cua Bailey la khong phu hop. Vao ngay 3 thang 3 nam 2020, mot phat ngon vien cua IOC tuyen bo rang The van hoi se dien ra theo đung ke hoach. Ke tu ngay 18 thang 3 nam 2020, IOC van hoan toan cam ket cho su thanh cong cua The van hoi ma khong bi tri hoan hoac huy bo. Cac cuoc tham van lien tuc đang đuoc IOC tien hanh voi To chuc Y te The gioi, cac van đong vien va Uy ban Olympic Quoc gia ve suc khoe va su an toan cua tat ca cac ben lien quan.

Vao ngay 22 thang 3, IOC đa thong bao rang mot quyet đinh se đuoc đua ra trong vong bon tuan toi ve viec The van hoi co bi hoan hay khong. Ba quoc gia, Canada, va sau đo la Uc va Vuong quoc Lien hiep Anh, sau đo noi rang ho se rut khoi The van hoi neu ho khong bi hoan lai mot nam.
Vao ngay 23 thang 3, Thu tuong Abe Shinzo tuyen bo rang ong se ung ho đe nghi hoan, voi ly do đam bao an toan cho van đong vien la "het suc". Cung ngay hom đo, thanh vien IOC va cuu pho chu tich Dick Pound tuyen bo voi USA Today rang "tren co so thong tin ma IOC co, viec hoan đa đuoc quyet đinh."
Vao ngay 24 thang 3 nam 2020, thu tuong Nhat Ban Abe Shinzo đa thong bao rang The van hoi mua he se bi hoan lai cho đen nam 2021. The van hoi mua he va Paralympic 2020 cung bi đay lui sang nam 2021 do đai dich COVID-19. Vao ngay 30 thang 3 nam 2020, IOC đa thong bao the van hoi mua he 2020 se khoi tranh tu ngay 23 thang 7 đen 8 thang 8 nam 2021. Lan The van hoi mua he nay chinh thuc cam toan bo cac khan gia nuoc ngoai nhap canh vao Nhat Ban đe han che su lay lan cua đai dich COVID-19 va thay vao đo chi đon mot so it khan gia trong nuoc. Tuy nhien đen gan khai mac The van hoi thi so ca mac COVID-19 o Tokyo tang manh tro lai nen chinh phu Nhat Ban mot lan nua cam toan bo cac khan gia trong nuoc vao san xem cac noi dung thi đau o The van hoi nay va khuyen cao nguoi dan Nhat Ban cung nhu co đong vien tren khap the gioi co vu cho cac đoan the thao qua man anh truyen hinh.


Đai hoi = Le khai mac =

Le khai mac đuoc to chuc vao ngay 23 thang 7 nam 2021 tai San van đong Quoc gia Nhat Ban o Tokyo. No bao gom cuoc dieu hanh truyen thong cua cac quoc gia tren nen nhac cua cac tro choi video noi tieng cua Nhat Ban. Nhat Hoang Naruhito chinh thuc khai mac The van hoi, va vao cuoi le ruoc đuoc, ngon lua Olympic đuoc thap sang boi van đong vien quan vot Nhat Ban Osaka Naomi.


= Mon the thao =

Chuong trinh chinh thuc cho The van hoi Mua he 2020 đa đuoc ban đieu hanh IOC phe duyet vao ngay 9 thang 6 nam 2017. Chu tich IOC Thomas Bach tuyen bo rang muc tieu cua The van hoi Mua he Tokyo la mang lai cho no dien mao  "tre trung" va "thanh thi" hon, va tang so luong đoi tuyen nu tham gia.
The van hoi nay se co 339 noi dung thi đau trong 33 mon the thao khac nhau, bao gom tong cong 50 phan mon. Ben canh 5 mon the thao moi du kien se đuoc gioi thieu o Tokyo, 15 noi dung thi đau moi trong cac mon the thao hien co cung đuoc len ke hoach, bao gom bong ro 3x3, BMX tu do va su tro lai cua xe đap Madison, cung nhu cac noi dung thi đau hon hop moi trong mot so mon the thao.
Trong danh sach duoi đay, so luong noi dung thi đau trong moi phan mon đuoc ghi chu trong dau ngoac đon.


= Cac Uy ban Olympic Quoc gia tham du =

Macedonia đa thi đau duoi cai ten tam thoi "Cong hoa Macedonia thuoc Nam Tu cu" trong moi The van hoi Mua he va Mua đong ke tu khi ra mat vao nam 1996 vi tinh trang tranh chap ten goi chinh thuc. Tranh chap nay voi Hy Lap đa ket thuc vao nam 2018 bang viec ky ket Hiep đinh Prespa va nuoc nay đa chinh thuc đoi ten thanh Bac Macedonia vao thang 2 nam 2019. Ten goi moi ngay lap tuc đuoc IOC cong nhan, mac du Uy ban Olympic Bac Macedonia (NMOC) đa khong chinh thuc đuoc thong qua cho đen thang 2 nam 2020. NMOC đa gui mot phai đoan đen The van hoi Tre Mua đong 2020 vao thang 1 nam 2020, nhung The van hoi Tokyo se la lan xuat hien đau tien cua Bac Macedonia tai The van hoi Mua he duoi ten moi.
Vao ngay 9 thang 12 nam 2019, Co quan phong chong doping the gioi (WADA) đa cam Nga tham gia tat ca cac mon the thao quoc te trong thoi gian bon nam, sau khi chinh phu Nga bi phat hien đa gia mao du lieu phong thi nghiem ma ho cung cap cho WADA vao thang 1 nam 2019 nhu mot đieu kien can giup cho Co quan phong chong doping Nga đuoc khoi phuc. Do lenh cam, WADA co ke hoach cho phep van đong vien Nga đuoc tach rieng tham gia The van hoi Mua he 2020 duoi mot bieu ngu trung lap, nhu đa thuc hien tai The van hoi Mua đong 2018, nhung ho se khong đuoc phep thi đau cac mon the thao đong đoi. Tieu đe cua bieu ngu trung lap van chua đuoc xac đinh; Nguoi đung đau Uy ban Đanh gia Tuan thu WADA Jonathan Taylor tuyen bo rang IOC se khong the su dung "Van đong vien Olympic tu Nga" (OAR) nhu đa thi đau vao nam 2018, nhan manh rang cac van đong vien trung lap khong the đuoc mieu ta la đai dien cho mot quoc gia cu the. Sau đo Nga đa đe đon khang cao len Toa an trong tai the thao (CAS) chong lai quyet đinh cua WADA.
Sau khi xem xet vu kien ve khang cao, CAS đa ra phan quyet vao ngay 17 thang 12 nam 2020 đe giam hinh phat ma WADA đa đua ra đoi voi Nga. Thay vi cam Nga tham gia cac noi dung thi đau the thao, phan quyet cho phep Nga tham gia The van hoi va cac su kien quoc te khac, nhung trong khoang thoi gian hai nam, đoi khong the su dung ten, co hoac quoc ca Nga va phai the hien minh la "Van đong vien trung lap" hoac "Đoi trung lap". Phan quyet cho phep đong phuc đoi hien thi "Nga" tren đong phuc cung nhu su dung mau co Nga trong thiet ke cua đong phuc, mac du ten phai đuoc uu tien nhu chi đinh "Van đong vien/Đoi trung lap".
Vao ngay 19 thang 2 nam 2021, co thong bao rang Nga se thi đau duoi tu viet tat "ROC" theo ten cua Uy ban Olympic Nga mac du ten cua uy ban đay đu khong the đuoc su dung đe chi phai đoan. Nga se đuoc đai dien boi la co cua Uy ban Olympic Nga.
Vao ngay 6 thang 4 nam 2021, Bac Trieu Tien tuyen bo se khong tham gia The van hoi Mua he 2020 Tokyo do lo ngai ve COVID-19. Đay la lan vang mat đau tien cua Bac Trieu Tien tai The van hoi Mua he ke tu nam 1988.

Tinh đen  ngay 20 thang 4 nam 2021, 162 Uy ban Olympic quoc gia sau đay đa đu đieu kien (ngoai cac vi tri pho quat trong van đong vien, theo đo tat ca 206 NOC co the gui đoi thu canh tranh bat ke vong loai).


Bang tong sap huy chuong Lich thi đau Duoi đay la lich thi đau nam 2020 theo phien đa đuoc Ban chap hanh IOC phe duyet vao ngay 18 thang 7 nam 2018 truoc khi hoan the van hoi mot nam. Trong đo ngoai tru boi loi, nhay cau va boi nghe thuat. Mot lich thi đau chi tiet hon theo noi dung du kien ​​se co san vao mua xuan nam 2019.

Tat ca thoi gian va ngay su dung gio chuan Nhat Ban (UTC+9)


Tiep thi Phat song Sony va Panasonic đang hop tac voi NHK đe phat trien cac tieu chuan phat song cho truyen hinh đo phan giai man hinh 8K, voi muc tieu phat hanh cac thiet lap truyen hinh 8K đung luc cho The van hoi 2020. Đai truyen hinh RAI cua Y tuyen bo y đinh trien khai phat song 8K cho The van hoi.
Tai Hoa Ky, The van hoi Mua he 2020 se đuoc phat song boi NBCUniversal nhu mot phan cua thoa thuan 4,38 ty USD bat đau tai The van hoi Mua đong 2014 o Sochi.
Tai chau Au, đay se la The van hoi Mua he đau tien theo thoa thuan ban quyen chau Au đoc quyen cua IOC voi Eurosport, bat đau tai The van hoi Mua đong 2018 va dien ra đen nam 2024. Ban quyen cho The van hoi 2020 bao gom hau het toan bo chau Au, ngoai tru Phap do mot thoa thuan quyen hien co se het han sau cac The van hoi nay co loi cho Eurosport va Nga do thoa thuan co san voi mot nha tiep thi đen nam 2024. Eurosport se cap phep bao hiem cho cac mang khong day mien phi o moi lanh tho va cac kenh khac cua Discovery Inc.
Tai Vuong quoc Lien hiep Anh, đay se la The van hoi cuoi cung co ban quyen chu yeu thuoc so huu cua BBC, mac du la mot đieu kien cua mot thoa thuan cap phep phu se đuoc đua vao The van hoi 2022 va 2024, Eurosport giu ban quyen truyen hinh tra tien đoc quyen.
Tai Viet Nam, The van hoi Mua he đuoc phat song boi Đai Truyen hinh Viet Nam. Đon vi nay cho biet đa mua thanh cong ban quyen The van hoi Mua he tren lanh tho Viet Nam vao ngay 21 thang 7 nam 2021. Ngay sau đo, Truyen hinh cap Viet Nam va Đai Truyen hinh Thanh pho Ho Chi Minh cung tuyen bo co đuoc quyen phat song The van hoi.


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai "Tokyo 2020". Olympic.org. Uy ban Olympic Quoc te.
Tokyo 2020
Uy ban Olympic Nhat Ban