Tran Panipat lan thu nhat, dien ra vao ngay 21 thang 4 nam 1526, giua cac quan đoi xam luoc cua Babur nha Thiep Moc Nhi va trieu đai Lodi cua An Đo. Tran đanh dien ra o mien bac An Đo, đanh dau su khoi đau cua Đe quoc Mughal va su ket thuc cua Vuong quoc Hoi giao Delhi. Đay la mot trong nhung tran chien đau tien lien quan đen vu khi su dung thuoc sung va phao binh da chien o tieu luc đia An Đo ma quan đoi Mughals đua vao su dung trong tran chien nay.


Boi canh Sau khi đe mat thanh Samarkand lan thu hai, Babur đa chuyen sang muc tieu chinh phuc An Đo khi ong đen bo song Chenab vao nam 1519. Cho đen nam 1524, mong muon cua Babur la chi mo rong pham vi cai tri cua minh đen vung Punjab, chu yeu la đe hoan thanh di san ke thua tu cu to Timur, vi no tung la mot phan cua đe che cua ong. Vao thoi điem đo, cac vung đat mien bac An Đo nam duoi su cai tri cua Ibrahim Lodi cua trieu đai Lodi, tuy nhien vuong trieu Hoi giao Delhi luc nay đa suy yeu va co nhieu nguoi tao phan. Babur đa nhan đuoc loi moi tu Daulat Khan Lodi, Pho vuong Punjab va tu Ala-ud-Din, chu cua Ibrahim. Babur đa phai su gia đen Ibrahim, yeu cau anh ta bi trung phat boi anh ta va anh ta co quyen voi ngai vang cua đat nuoc, tuy nhien, vi su gia nay đa bi giam giu tai Lahore va chi đuoc tha ra nhieu thang sau đo.
Babur khoi hanh đen Lahore, Punjab, vao nam 1524 nhung nhan thay Daulat Khan Lodi đa bi quan đoi cua Ibrahim Lodi đanh bo chay. Khi Babur đen Lahore, ong đa cham tran quan đoi Lodi va  đanh tan đoi quan nay. Đe đap lai, Babur đa đot chay va trung phat nguoi dan o thanh pho Lahore trong suot hai ngay. Ong sau đo đa tien quan đen Dipalpur va phong Alam Khan, mot nguoi chu noi loan khac cua Lodi, lam pho vuong. Alam Khan nhanh chong bi lat đo va phai bo chay sang Kabul. Đe đap tra, Babur đa cung cap binh si cho Alam Khan. Đao quan nay sau đo ket hop voi Daulat Khan Lodi tao nen mot đoi quan co khoang 30.000 nguoi, tien đen Delhi vay ham Ibrahim Lodi. Tuy nhien, Ibrahim Lodi đa đanh bai ho va buoc quan cua Alam phai rut lui. Babur luc nay nhan ra rang Lodi se khong đe yen cho minh chiem giu Punjab.


Tran chien Biet đuoc quy mo cua quan đoi cua Ibrahim, Babur bao ve suon phai đoi mat voi thanh pho Panipat. Cung luc đo, ong cho đao mot chien hao phu đay canh cay đe bao ve suon trai cua minh. O trung tam, ong cho đat 700 chiec xe ngua đuoc noi lai voi nhau bang day thung. Giua moi hai xe, lai bo tri nhung cong su noi đe linh dung sung hoa mai co the ban. Babur cung đam bao o đo 
Khi quan đoi cua Ibrahim đen noi, ong cam thay đuong đe lot vao tran tuyen cua quan đoi cua Babur qua hep đe phat đong tan cong. Trong khi Ibrahim bo tri lai luc luong cua minh đe dan tran hep hon, Babur đa nhanh chong tan dung tinh huong đe đanh vao suon (Tulghuma) quan đoi Lodi. Nhieu đon vi cua quan đoi Delhi khong the lam đuoc gi va phai thao chay khi ho dan that the. Ibrahim Lodi bi giet trong khi co gang rut lui va chat đau dang len cho Babur. Tong cong co hon 20.000 binh si cua Lodi đa thiet mang trong tran chien.


= Loi the cua phao binh trong tran chien =
Sung cua Babur đa chung to no la la bai phan quyet cua tran đanh nay, truoc tien la vi Ibrahim khong co phao binh da chien, ma con vi tieng sung no đa khien voi cua Ibrahim so hai, quay đau va giam đap len chinh quan minh.


= Chien thuat =

Cac chien thuat su dung boi Babur đuoc tulguhma va Araba. Tulguhma co nghia la chia toan bo quan đoi thanh nhieu đon vi khac nhau - ben trai, ben phai va trung tam. Cac bo phan ben trai va ben phai đuoc chia nho thanh cac bo phan phia truoc va phia sau. Thong qua đo, mot đoi quan nho co the đuoc su dung đe bao vay ke thu tu moi phia. Bo phan Chuyen tiep Trung tam sau đo đuoc cung cap xe đay (araba) đuoc đat thanh hang đoi dien voi ke thu va buoc vao nhau bang day thung. Đang sau bo tri cac khau phao đuoc bao ve va ho tro boi cac moc đo đan co the đuoc su dung đe de dang đieu khien cac khau phao. Hai chien thuat nay đa khien phao binh cua Babur co hieu suat sat thuong cuc ky hieu qua.Phao co the đuoc ban ma khong so bi ban trung, vi chung đuoc che chan boi nhung chiec xe bo đuoc giu co đinh tai cho đuoc noi lai voi nhau day thung. Cac khau phao hang nang cung co the de dang di chuyen qua cac muc tieu moi, vi chung đuoc đat tren nhung van go đuoc lap banh xe.


Hau qua Ibrahim Lodi chet tren chien truong cung voi 20.000 quan cua minh. Tran chien Panipat la mot chien thang quyet đinh đoi voi nha Thiep Moc Nhi. Ve mat chinh tri, Babur đa gianh đuoc vung đat moi va khoi đau cho Đe che Mughal lau dai o trung tam Tieu luc đia An Đo.


Xem them Tran Khanwa
Tran Panipat lan thu hai
Tran thu ba cua Panipat
Tran Ghaghra, tran chien cuoi cung ma Babur đa chien đau o An Đo va cung co đe che cua minh
Quan đoi cua Thiep Moc Nhi


Tham khao Nguon Butalia, Romesh C. (1998). The Evolution of the Artillery in India: From the Battle of Plassey to the Revolt of 1857. Allied Publishing Limited.
Chandra, Satish (2009). Medieval India: From Sultanat to the Mughals, Part II. Har-Anand Publications. ISBN 9788124110669.
Chaurasia, Radhey Shyam (2002). History of medieval India: from 1000 A.D. to 1707 A.D. Atlantic Publisher.
Davis, Paul K. (1999). 100 Decisive Battles: From Ancient Times to the Present. Oxford University Press. ISBN 1-57607-075-1.
Mahajan, V.D. (1980). History of medieval India (an ban thu 10). S. Chand.
Watts, Tim J. (2011). "Battles of Panipat". Trong Mikaberidze, Alexander (bien tap). Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia. ABC-CLIO.
Government of Haryana (ngay 11 thang 6 nam 2010). "First Battle of Panipat (1526) | Panipat, Haryana". Government of Haryana. Truy cap ngay 28 thang 11 nam 2018.