Kim tu thap Nyuserre (hay Niuserre), la mot khu phuc hop chon cat đuoc xay dung cho pharaon Nyuserre Ini, vua thu sau cua Vuong trieu thu 5 trong lich su Ai Cap. Nguoi ta tin rang, đay la phuc hop kim tu thap cuoi cung đuoc xay dung tai Abusir, va no co ten goi la "Noi o vinh hang cua Nyuserre".
Cac kim tu thap cua Sahure (ong noi cua Nyuserre), Neferirkare (cha cua Nyuserre), Neferefre (anh cua Nyuserre) đuoc xep doc theo mot đuong cheo huong đen thanh pho Heliopolis. Tuy nhien, Nyuserre đa pha vo mo hinh tren bang cach cho đat kim tu thap cua minh nam ngay giua kim tu thap cua ong noi va cha. Đieu nay cho phep ong hop nhat con đuong đap cao va đen tho thung lung cua Neferirkare vao phuc hop cua minh. Tuy nhien, đieu nay đa khien cho phan đat xay dung cua Nyuserre bi thu hep, do đo kim tu thap cua ong lai nho hon so voi nhung cai xung quanh.


Lich su khao co Nam 1838, nha Ai Cap hoc nguoi Anh John Shae Perring đa tim thay loi vao cac kim tu thap cua Sahure, Neferirkare va Nyuserre. 5 nam sau, Karl Richard Lepsius đa đanh so cho kim tu thap nay la XX nhung lai khong nghien cuu nhieu ve no. Nam 1902, nha Ai Cap hoc nguoi Đuc Ludwig Borchardt đa tai khao sat cac kim tu thap Abusir va phat hien ra đuoc su thong nhau giua cac đen đai. Đan khao co đen tu Đai hoc Charles (Cong hoa Sec) đa len mot ke hoach khai quat lau dai noi nay vao nhung nam 1960.


Cau truc phuc hop = Đen tho va kim tu thap ve tinh =
Ngoi đen thung lung đuoc xay tren nen mong ban đau cua Neferirkare, cung nhu con đuong đap cao. Tuong tu nhu đen thung lung cua vua Sahure, loi vao nam o phia tay voi 2 hang cot đa granite hong, dan đen mot bo doc thoai lat đa bazan. Hai ben tuong la nhung phu đieu rat đep. O giua đen đat rat nhieu buc tuong. Trong co 3 buc tuong cua nha vua phia tay, 1 đau tuong thach cao cua hoang hau Reptynub va 1 buc tuong su tu bang đa granite hong.

Đuong đap cao noi giua ngoi đen thung lung va đen tho tang le van con nam ben duoi cat, chua đuoc nghien cuu ky luong. Con đuong nay đuoc lat đa bazan đen, chia lam hai nhanh, mot dan đen đen tang le va mot dan đen phuc hop cua Neferirkare. Nhung vat lieu xay dung con đuong nay sau đo lai đuoc su dung đe xay mo cho cac tu te cua Nyuserre.Đen tang le phia đong kha đac biet, đuoc xay theo hinh chu L va trai doc ve phia nam, gom rat nhieu phong kho va 5 hoc tuong. Đieu nay la do cac ngoi mo mastaba đa đuoc xay dung o xung quanh đo. O hoc tuong goc tay bac co giu mot pho tuong granite hong cua mot con su tu đang nam, hien đa bi vo va đuoc luu giu tai Bao tang Cairo. Loi vao dan đen mot khoang san đuoc lat đa bazan, co 16 cot đa đuoc trang tri voi nhung ngoi sao đe đo mai che. 2 buc tuong chay doc theo hanh lang chi con la phe tich. Ben trong san la dau tich cua mot ban tho đa vo. Nhung canh hien te suc vat va nhung nghi thuc ton giao đuoc khac hoa tren tuong cua ngoi đen tang le.

Mot kim tu thap nho nam o goc đong nam kim tu thap chinh, đuoc vay quanh boi mot buc tuong, co mot khoang hinh chu T ben duoi. Đay chi la mot mieu tho, la noi cat giu linh hon cua nha vua. Borchardt đa nham lan khi mo ta đay la mot kim tu thap cua hoang hau.


= Kim tu thap =
Loi kim tu thap co 7 tang đuoc lam tu đa voi, ben ngoai đuoc phu them mot lop đa voi trang nua. Chieu cao đo đuoc cua no la gan 52 met, cac canh dai 80 met va doc 51°. Nhung ten trom bang đa đa lay đi phan lon đa voi trong cac phong lam suy yeu cau truc ben duoi.
Loi vao kim tu thap nam o mat phia bac đuoc lat đa voi va granite, dan xuong mot hanh lang bi chan boi 3 khoi đa granite. Hanh lang sau đo dan đen 2 can phong: phong ngoai va phong chon cat. Tran cua ca hai phong đeu đuoc ke nhung khoi đa voi đe chong lai nhung tac đong cua đong đat. Nhung canh ve roi rac tren tuong phong co the la nhung mo ta ve chien dich quan su chong nguoi Libya. That đang tiec la khong co bat cu nhung gi đuoc tim thay tu trong phong chon cat cua nha vua.


Kim tu thap Lepsius XXIV va XXV Co 2 ngoi mo kim tu thap nam o phia nam cua phuc hop, đuoc goi la Lepsius XXIV va XXV, đuoc cho la thuoc ve nhung ba hau phi cua Nyuserre, du khong co bang chung xac đang. Nhung kim tu thap nho nay đa bi hu hong nang ne, va Miroslav Verner hy vong rang, se khong co nhung phat hien gi đac biet trong qua trinh khai quat.


= Lepsius XXIV =

Lepsius XXIV đuoc nghien cuu mot cach khong lien tuc vao khoang thoi gian 1980 - 1994. Đay la mot phuc hop nho gom 1 đen tho co cau truc kha đon gian, 1 kim tu thap chinh va 1 kim tu thap ve tinh, tat ca đeu bi thiet hai. Trong đong đo nat, nguoi ta tim thay nhung manh vo cua mot co quan tai bang granite hong ben duoi kim tu thap chinh, nhung vat dung tuy tang va đac biet, xac uop đa bi huy hoai cua mot phu nu chet tre, tam 20 - 25 tuoi. Xac uop đa đuoc lay đi phan nao, mot tap tuc uop xac chi co tu thoi Trung vuong quoc, cho thay nguoi phu nu nay đa đuoc nhap tang vao nhung thoi ky sau.
Khong co mot chung thuc cho thay ten cua chu nhan kim tu thap nay. Nhung vat dung tim đuoc trong mo la nhung hu thach cao, binh đung noi tang va cay nay bang đong đe mo mieng nguoi chet.


= Lepsius XXV =

Mot nghien cuu ben ngoai ngoi mo cho thay, no đuoc xay dung trong trieu đai cua Nyuserre. Cuoc khai quat đuoc tien hanh boi nhom khao co cua Verner tu nam 2001 đen nam 2004. Đay la mot kim tu thap đoi, ngoi mo phia đong đuoc goi la XXV/1 va phia tay la XXV/2. Co 2 xac uop cua phu nu đa bi pha huy chon duoi kim tu thap nay, tuy nhien van khong xac đinh đuoc danh tinh cua ho. Trong khi Verner cho rang đay la mot lang mo kim tu thap thi Dusan Magdolen lai cho đay chi mot ngoi mo mastaba đoi thong thuong.


Tham khao Mark Lehner (2008), The Complete Pyramids: Solving the Ancient Mysteries, London: Thames and Hudson Ltd. ISBN 978-0-500-28547-3
Miroslav Verner (1994), Forgotten pharaohs, lost pyramids: Abusir, Prague: Academia Skodaexport. ISBN 978-80-200-0022-4
Miroslav Verner (2001), The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egypt's Great Monuments, New York: Grove Press ISBN 978-0-802-11703-8
Eugen Strouhal; Viktor Cerny; Lubos Vyhnanek (2000), "An X-ray examination of the mummy found in pyramid Lepsius No. XXIV at Abusir", trong Miroslav Barta; Jaromir Krejci, Abusir and Saqqara in the Year 2000, Prague: Academy of Sciences of the Czech Republic – Oriental Institute ISBN 80-85425-39-4
Barta, Miroslav (2017). "Radjedef to the Eighth Dynasty". UCLA Encyclopedia of Egyptology.{{Chu thich web}}:  Quan ly CS1: ref trung mac đinh (lien ket)


Chu thich