Bela Guttmann (tieng Hungary: [ˈbeːlɒ ˈɡutmɒnn]; sinh ngay 27 thang 1 nam 1899 – mat ngay 28 thang 8 nam 1981) la mot cau thu va huan luyen vien bong đa nguoi Hungary. Ong sinh ra tai Budapest, Ao-Hung va la mot nguoi Do Thai. Chinh vi goc gac Do Thai, ong đa bi Đuc Quoc Xa truc xuat đen mot trai lao đong no le cua Đuc Quoc Xa va may man song sot qua tham hoa diet chung Holocaust. Truoc khi chien tranh no ra, ong tung choi o vi tri tien ve cho cac đoi bong MTK Budapest FC, SC Hakoah Vienna, đoi tuyen Hungary va vai cau lac bo o Hoa Ky. Tuy nhien sau thoi chien ong co le đuoc nho toi nhieu nhat trong vai tro huan luyen vien va nha quan ly cua A.C. Milan, Sao Paulo FC, FC Porto, Benfica va C.A. Penarol. Thanh cong lon nhat cua ong la chien tich dan dat Benfica vo đich Cup C1 hai nam lien tiep o mua 1961 va 1962.
Guttmann cung Marton Bukovi va Gusztav Sebes đa tao nen bo ba huan luyen vien cap tien–nhung nguoi tien phong trong viec su dung đoi hinh 4-2-4; ong cung đuoc ghi nhan la nguoi co van cho Eusebio. Tuy nhien trong suot su nghiep cua minh ong chua bao gio tranh khoi tranh cai. Du tung chu du khap noi trong ca vai tro cau thu lan huan luyen vien, ong hiem khi o lai mot cau lac bo qua hai mua bong nen thuong đuoc gan voi cum tu "mua giai thu ba te hai". Guttmann bi Milan sa thai khi đoi bong đang ngu tri o ngoi đau Serie A, sau đo ong cung roi Benfica khi đoi tu choi yeu cau tang luong cua ong. Khi roi Benfica ong đa đe lai mot loi nguyen am len đoi bong nay.


Su nghiep cau thu = Su nghiep cau lac bo =
Guttmann la mot thanh vien noi tieng cua đoi MTK Budapest FC vao đau thap nien 1920. Khi choi canh Gyula Mandi, ong giup MTK gianh hai chuc vo đich quoc gia Hungary vao nam 1920 va 1921. Nam 1922 ong roi Vienna đe tranh chu nghia bai Do Thai duoi che đo cua đo đoc Miklos Horthy va gia nhap cau lac bo toan nguoi Do Thai SC Hakoah Vienna. Nam 1925 ong gianh them chuc vo đich quoc gia nua khi Hakoah vo đich quoc gia Ao. Thang 4 nam 1926 đoi hinh cua SC Hakoah Wien đi du thuyen đen New York đe khoi đong chuyen du đau muoi tran o Hoa Ky; vao ngay 1 thang 5 co 46.000 khan gia đen theo doi ho choi bong voi đoi sieu sao (All-Stars) cua giai vo đich quoc gia My (ASL) tai san van đong Polo Grounds. Đoi ASL gianh chien thang chung cuoc 3-0. Vao mua thu nam 1930, ong tai gia nhap cau lac bo bong đa New York (co biet danh la the Giants), nhung roi tro lai đoi All-Stars vao mua thu nam 1931 va ket thuc su nghiep cau thu tai đay. Khi con choi bong o New York, Guttmann đa tham gia ban ruou lau va gan nhu mat tat ca sau tai nan pho Wall nam 1929.


= Su nghiep quoc te =
Tu nam 1921 đen 1924, Guttmann choi sau tran cho đoi tuyen Hungary va lap cong ngay o tran ra mat vao ngay 5 thang 6 nam 1921 trong tran thang 3-0 truoc Đuc. Cung thang đo ong cung thi đau đoi đau voi Southern Germany XI. Bon tran con lai cua ong đeu dien ra vao thang 5 nam 1924 truoc cac đoi thu la Thuy Si, Saarland, Ba Lan va Ai Cap. Hai tran ke tiep cua ong dien ra tai The van hoi Mua he 1924. Trong giai đoan chuan bi cho giai đau, Guttmann đa phan đoi viec co nhieu quan chuc hon la cau thu trong đoi hinh Hungary. Ong con phan nan rang khach san phu hop voi xa giao hon la chuan bi cho tran bong; đe the hien su phan đoi ay ong đa treo nhung con chuot chet tren cua cua cac vi quan chuc.


Su nghiep huan luyen = Tro lai chau Au =
Guttmann tro lai chau Au vao nam 1932 va trong nhung nam truoc khi The chien 2 bung no, ong tung dan dat cac đoi bong tai Ao, Ha Lan va Hungary. Sau thoi gian ngan lam viec voi đoi bong cu SC Hakoah Wien va sau đo la SC Enschede, ong co thanh cong nghiem tuc đau tien voi Ujpest FC o mua bong 1838-39 khi gianh chuc vo đich quoc gia Hungary va Cup Mitropa.
Trong thoi ki diet chung nguoi Do Thai o Hungary vao nam 1944, luc đau Guttmann tron trong mot can gac xep o Ujpest do nguoi em re khong phai nguoi Do Thai giup đo. Roi ong bi ep gui đen mot trai lao đong. Ong tron thoat vao thang 12 nam 1944, ngay truoc khi bi gui đen Auschwitz cung voi Ernest Erbstein – mot huan luyen vien nguoi Hungary goc Do Thai noi tieng khac. Ca cha va chi gai ong đeu bi sat hai tai Auschwitz. Trong nhieu nam cau chuyen ve nhung gi xay ra voi ong trong thoi ki Holocaust van chua ro rang, cho đen khi David Bolchover viet ve no trong mot cuon tieu su ve ong co tua đe The Greatest Comeback.


= Y =
Giong nhu nhieu huan luyen vien va cau thu đong huong khac, Guttmann cung co thoi gian gan bo voi bong đa Y. Sau khi danh thoi gian ngan voi Calcio Padova va U.S. Triestina Calcio, ong đuoc bo nhiem lam thuyen truong cua A.C. Milan vao nam 1953. Voi mot đoi hinh co nhieu ngoi sao nhu Gunnar Nordahl, Nils Liedholm va Juan Alberto Schiaffino, Guttmann đa đua đoi bong đung đau Serie A sau 19 vong đau o mua giai thu hai dan dat, nhung roi bi sa thai sau hang loat bat đong voi ban lanh đao đoi bong. Sau đo ong choang vang khi phat bieu trong mot buoi hop bao, "Toi đa bi sa thai ngay ca khi khong phai la toi pham, cung khong he đong tinh. Chao tam biet." Ke tu đo Guttmann luon luon yeu cau hop đong cua minh phai co them mot "đieu khoan thong" rang neu nhu đoi bong xep đau bang thi ban lanh đao khong đuoc phep sa thai ong.


= Bo Đao Nha =

Nam 1958, Guttmann đen Bo Đao Nha va mo đau quang thoi gian thanh cong nhat trong su nghiep. Ong đam nhan vi tri thuyen truong cua cau lac bo Porto va giup đoi bat kip cach biet 5 điem voi Benfica đe gianh chuc vo đich quoc gia Bo Đao Nha đau tien vao nam 1959. Mua giai ke tiep, ong ra đi đe cap ben chinh Benfica. Tai đay ong đa đay đi 20 cau thu o đoi mot va đon len hang loat cau thu tre, qua đo gianh lai chuc vo đich cho Benfica vao cac nam 1960 va 1961. Duoi trieu đai cua Guttmann, Benfica voi đoi hinh gom Eusebio, Jose Aguas, Jose Augusto, Costa Pereira, Antonio Simoes, Germano va Mario Coluna cung nhau vo đich Cup C1 hai nam lien tiep. O mua bong 1961, ho đanh bai Barcelona voi ti so 3-2 va o mua giai ke tiep, ho bao ve thanh cong danh hieu khi nguoc dong tu 2–0 thanh 3–2 đe đa bai Real Madrid chung cuoc 5–3.
Co nguon tin ke rang Guttmann ky hop đong voi Eusebio sau mot cuoc gap go tinh co tai mot cua hieu cat toc. Ngoi ben canh Guttmann la Jose Carlos Bauer, mot trong nhung nguoi ke nhiem ong tai Sao Paulo. Trong chuyen du đau cua đoi tuyen Brasil tai Bo Đao Nha, huan luyen vien truong đoi bong nay đa đe cap voi Guttmann ve mot cau thu xuat chung ma ong tung chung kien khi ho du đau o Mozambique. Eusebio cung nhanh chong thu hut su chu y cua Sporting CP. Nhung Guttmann đa nhanh chan hon va đua tai nang tre 19 tuoi ve Benfica. Đe ky niem 100 nam thanh lap Benfica, mot buc tuong Guttmann cam hai chiec cup C1 đa đuoc đem trung bay. Buc tuong nay do nha đieu khac nguoi Hungary Laszlo Szatmari Juhos thiet ke va đuoc đat tai cua so 18 cua San van đong Anh sang.


= "Loi nguyen" cua Bela Guttmann =
Sau tran chung ket Cup C1 chau Au 1962, Guttmann đuoc cho la đa tiep can ban lanh đao Benfica va yeu cau tang luong. Tuy nhien bat chap thanh cong ma ong đem lai cho cau lac bo, Guttmann van bi tu choi. Khi roi Benfica, ong bi cao buoc vi đa nguyen rua đoi bong rang, "Trong vong 100 nam nua, Benfica se khong bao gio vo đich đuoc Cup chau Au". Sau đo vao ngay 6 thang 4 nam 1963, trong mot buoi phong van voi A Bola, ong phat bieu "o thoi điem nay Benfica đang đuoc phuc vu tot va khong can đen toi. Ho se vo đich quoc gia Bo Đao Nha va se tro thanh nha vo đich chau Au mot lan nua." Tuy nhien sau đo Benfica đa đe thua tat ca tam tran chung ket cup Chau Au ma ho tham du, gom nam tran chung ket cup C1 (1963, 1965, 1968, 1988 va 1990) va ba tran chung ket UEFA Cup/UEFA Europa League (1983, 2013 va 2014). Truoc tran chung ket nam 1990 dien ra tai Vienna (noi chon cat Guttmann), Eusebio đa cau nguyen tai mo cua Guttmann va mong loi nguyen đuoc hoa giai.


Danh hieu = Cau thu =
MTK Hungaria FC

Hungarian League: 1919–20, 1920–21
SC Hakoah Wien

Austrian Champions: 1924–25
New York Hakoah

National Challenge Cup: 1929


= Huan luyen vien =
Ujpest FC/Ujpesti TE

Hungarian League
1938–39, 1946–47
Mitropa Cup: 1939
Sao Paulo

Sao Paulo State Champions: 1957
Porto

Portuguese Liga: 1958–59
Benfica

Cup C1 chau Au: 1960–61, 1961–62
Primeira Divisao: 1959–60, 1960–61
Taca de Portugal: 1961–62


Chu thich = Tham khao =
Chung
Wilson, Jonathan (2006). Behind The Curtain – Travels in Eastern European Football. Orion Publishing Group. ISBN 978-0-7528-6907-0.
Radnedge, Keir (2005). 50 Years of the European Cup and Champions League. Carlton Publishing Group. ISBN 978-1-84442-529-7.
Castro, Ruy (2005). Garrincha: The Triumph and Tragedy of Brazil's Forgotten Footballing Hero. Yellow Jersey Press. ISBN 978-0-224-06433-0.
Clausson, Detlev (2006). Bela Guttmann, uma historia mundial do futebol [Bela Guttmann, a history of world football]. Paquiderme. ISBN 978-989-99403-0-7.
Csaknady, Jeno (1964). A historia de Bela Guttmann [The history of Bela Guttmann]. Bertrand.


Lien ket ngoai Guttmann tai United States Soccer Hall of Fame
Guttmann tai www.jewsinsports.orgLuu tru ngay 13 thang 8 nam 2011 tai Wayback Machine
Guttmann tai www.jewishsports.net Luu tru ngay 14 thang 3 nam 2012 tai Wayback Machine
A Guttmann these days is hard to find cua Jonathan Wilson
Unofficial International Appearance
UEFA
Tieu su Guttmann, Đai hoc Bremen (tieng Đuc)