Ly Than Tong (chu Han: 李神宗 1116 – 31 thang 10 nam 1138) la vi hoang đe thu nam cua trieu đai nha Ly nuoc Đai Viet. Ong tri vi tu nam 1128 đen khi qua đoi nam 1138, tong cong la 10 nam.
Du len ngoi khi moi 11 tuoi, Ly Than Tong đa tin dung nhung nguoi phu chinh nhu Truong Ba Ngoc, Duong Anh Nhi va Ly Cong Binh, thuc hien chinh sach cai tri khoan dung va duy tri su on đinh cua Đai Viet. Thoi nay Khmer va Chiem Thanh vai lan đanh pha nuoc Viet, Than Tong phai sai tuong đi đanh đuoi. Ben canh đo, Than Tong bi su sach phe phan vi qua me tin vao cac "điem lanh".


Than the Ly Than Tong ten that la Ly Duong Hoan (李陽煥), sinh vao thang 6 am lich nam 1116 tai kinh đo Thang Long (Ha Noi), la con trai cua Sung Hien hau (em trai cua Ly Nhan Tong), tuc la chau goi Nhan Tong bang bac. Me ong la Đo Phu nhan, la chi cua Đo Anh Vu.
Co y kien cho rang, Ly Than Tong la hau than cua Thien su Tu Đao Hanh. Sach Đai Viet Su ky Toan thu, quyen III ghi lai viec Tu Đao Hanh thoat xac tai chua Thay nui Sai Son nam 1116, ngay truoc khi Ly Duong Hoan ra đoi. Nguoi xua cho rang vi Ly Nhan Tong khong co con nen Tu Đao Hanh đau thai lam con trai Sung Hien hau đe duy tri su nghiep cua nha Ly.


Cai tri Nam Ky Dau (1129), thang gieng, ngay Giap Ngo, Ly Than Tong ton cha đe la Sung Hien hau lam Thai thuong hoang. Đai Viet su luoc chep viec ong ton me nuoi la Than phi lam Thai hau. Đen thang 1 am lich nam 1129, ong lai ton cha la Sung Hien hau lam Thai thuong hoang va me ruot la Đo thi lam Hoang thai hau.
Ong thuong tim kiem nhung con vat la trong thien ha lam so thich. Pham ai co huou trang, huou đen hay chim se trang, rua trang... đeu đem dang vua ca. Luc ay, co Đo Khanh la linh o Ta Vu Tiep đem dang con ca xuong va con ca cong sac vang (ca xuong la mot loai ca bien, cung goi la ca hau; ca cong cung o bien, con goi la ca chiet, trong gan giong nhu con cua). Ong cho đay la điem lanh, ben xuong chieu cho be toi chuc mung. Cap mon su la Ly Phung An noi rang:

“ Ca la vat nho mon ma be ha đa lay lam điem lanh, vay nho sau nay co nguoi đem toi dang con lan con phuong thi be ha se lam sao? ”
Boi loi ay, viec nay moi thoi.
Nam 1128, Đe quoc Khmer xua hon 2 van quan tan cong ben Ba Đau (Nghe An). Than Tong sai Thai pho Ly Cong Binh chi huy quan chinh quy lien ket voi dan Nghe An chong tra. Quan Đai Viet đa đanh tan quan Khmer, bat đuoc chu tuong cung 169 binh si. Vua Than Tong đen cac cung Thai Thanh, Canh Linh va cac chua quan o Thang Long đe lam le ta on Than, Phat phu ho cho nguoi Viet giu nuoc. Đen thang 8 nam 1132, quan Khmer hop suc voi Chiem Thanh cuop pha Nghe An. Than Tong sai quan Thai uy Duong Anh Nhi đanh thang đuoc quan hai nuoc. Sang nam 1134, hai nuoc phai đen tien cong. Thang 9 nam 1137, tuong Khmer la To Pha Lang lai mang quan vao cuop pha Nghe An. Than Tong sai quan Thai pho la Ly Cong Binh đi đanh bai quan Chan Lap.
Than Tong đai xa cho cac tu pham va tra lai ruong đat ma đa tich thu cua quan dan truoc đo. Ong cung thuc hien chinh sach ngu binh u nong, cho binh linh thay phien nhau cu sau lan mot thang đuoc ve lam ruong. Vi the, viec san xuat nong nghiep cua Đai Viet phat trien.


Giai thoai Tuong truyen nam Than Tong 21 tuoi (1136), vua bong nhien mac benh la, tren nguoi moc long ho, ngoi xom chup nguoi, cuong loan, gam gu đang so (khoa hoc ngay nay goi la benh ram long, ten khoa hoc la Hypetrichosis). Trieu đinh phai lam cui vang nhot vua trong đo. Khi ay, co đua be o Chan Đinh hat rang:

Nuoc co Ly Than Tong,
Trieu đinh muon viec thong.
Muon chua benh thien ha,
Can đuoc Nguyen Minh Khong.
Trieu đinh sai quan chi huy đi đon su Nguyen Minh Khong. Đen am, su cuoi bao: "Đay khong phai la viec cuu cop đo u?" Quan chi huy hoi: "Sao thay som biet truoc?". Su bao: "Ta đa biet viec nay truoc hai muoi nam". Su đen trieu vao trong đien ngoi, len tieng bao: "Ba quan đem cai đanh dau lai mau, trong đo đe mot tram cay kim, va nau cho soi, đem cui vua lai gan đo". Su lay tay mo trong đanh lay mot tram cay kim gam vao than vua, noi: "Qui la troi". Tu nhien long, mong, rang đeu rung het, than vua hoan phuc nhu cu. Vua ta on su mot ngan can vang va mot ngan khoanh ruong đe huong hoa cho chua, ruong nay khong co lay thue.
Ve viec nay, Đai Viet su ky toan thu, quyen III khong nhac đen viec hoa ho ma chep nhu sau:

[Nam 1136] Vua benh nang, chua thuoc khong khoi. Nha su Minh Khong chua khoi, phong lam quoc su. Tha thue dich cho vai tram ho [ban cho Minh Khong]. (Tuc truyen khi nha su Tu Đao Hanh sap trut xac, trong khi om đem thuoc niem than chu roi giao cho hoc tro la Nguyen Chi Thanh tuc Minh Khong, dan rang 20 nam sau neu thay quoc vuong bi benh la thi đen chua ngay, co le la viec nay).
Sach Kham đinh Viet su Thong giam Cuong muc cung chi ghi van tat viec Ly Than Tong "co tat chua lau khong khoi, sau nho nha su Minh Khong chua đuoc".
Ly Than Tong bang ha ngay 26 thang 9 nam Mau Ngo (tuc ngay 31 thang 10 nam 1138) o Vinh Quang đien (永光殿), tho 23 tuoi.


Nhan đinh Cac bo su đoi Le so co nhan xet ve Ly Than Tong tren quan điem Tong Nho:


Gia quyen Cha: Sung Hien hau, sau khi mat thuy phong Cung Hoang đe (恭皇帝).
Me: Đo Phu nhan (杜夫人 ? - 1147) nguoi Hong Chau, la chi cua đai than Đo Anh Vu. Sau khi mat thuy phong Chieu Hien hoang hau (昭孝皇后)


Xem them Ly Nhan Tong
Nguyen Minh Khong
Chua Bai Đinh
Tu Đao Hanh


Đoc them Đai Viet su ky toan thu Luu tru ngay 24 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine
Kham đinh Viet su Thong giam Cuong muc
Đai Viet su luoc


Chu thich Lien ket ngoai Đai Viet Su Ky Toan Thu Luu tru ngay 24 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine
Thien su Minh Khong Luu tru ngay 24 thang 2 nam 2009 tai Wayback Machine