San ho la cac đong vat bien thuoc lop San ho (Anthozoa) ton tai duoi dang cac the polip nho giong hai quy, thuong song thanh cac quan the gom nhieu ca the giong het nhau. Cac ca the nay tiet ra cacbonat calci đe tao bo xuong cung, xay nen cac ran san ho tai cac vung bien nhiet đoi.
Mot "đau" san ho thuc te đuoc tao tu hang ngan ca the polip co cau tao gen giong het nhau, moi polip chi co đuong kinh vai milimet. Sau hang ngan the he, cac polip nay đe lai mot khung xuong la đac trung ve loai cua chung. Moi đau san ho phat trien nho su sinh san vo tinh cua cac polip. San ho con sinh san huu tinh bang cac giao tu, đuoc giai phong đong thoi trong mot thoi ki tu mot đen vai đem lien tiep trong ki trang tron.
Tuy san ho co the dung cac te bao cham (nematocyst) tiet chat đoc tai cac xuc tu đe bat phu du, loai đong vat nay thu nhan phan lon duong chat tu loai tao đon bao cong sinh co ten tao vang đon bao (zooxanthella). Do đo, hau het san ho phu thuoc vao anh sang mat troi va phat trien o cac vung nuoc trong va nong, thuong o đo sau khong toi 60 m (200 ft). San ho co the đong gop lon cho cau truc vat ly cua cac ran san ho phat trien o nhung vung bien nhiet đoi hoac can nhiet đoi, chang han nhu ran san ho Great Barrier o ngoai khoi bang Queensland, Uc. Cac loai san ho khac khong can đen tao va co the song o vung nuoc sau hon, chang han cac loai trong chi Lophelia nuoc-lanh song đuoc toi đo sau 3.000m o Đai Tay Duong. Mot vi du khac la Darwin Mounds o phia tay nam Cape Wrath, Scotland. San ho con đuoc tim thay o ngoai khoi bang Washington va quan đao Aleutian o Alaska, My.


Phat sinh loai San ho nam trong lop Anthozoa va đuoc chia thanh hai phan lop, tuy theo so xuc tu (tua cam) hoac nhung đuong đoi xung, va mot loat cac bo tuong ung voi kieu xuong ngoai, loai te bao cham va phan tich di truyen ti the. Phan lop san ho voi 8 xuc tu đuoc goi la san ho tam ngan (Octocorallia) hay san ho mem (Alcyonaria) va bao gom cac bo san ho mem (Alcyonacea), san ho sung (Gorgonacea) va san ho long chim (Pennatulacea). Nhung loai co nhieu so xuc tu lon hon 8 va la boi cua 6 đuoc goi la san ho sau ngan (Hexacorallia) hay san ho to ong (Zoantharia). Nhom nay bao gom cac loai san ho đa (san ho tao ran) (Scleractinia), san ho to ong (Zoanthidea) va hai quy.


Cau tao Tuy mot đau san ho trong nhu mot co the song, nhung no thuc ra la đau cua nhieu ca the giong nhau hoan toan ve di truyen, đo la cac polip. Cac polip la cac sinh vat đa bao voi nguon thuc an la nhieu loai sinh vat nho hon, tu sinh vat phu du toi cac loai ca nho.
Polip thuong co đuong kinh mot vai milimet, cau tao boi mot lop bieu mo ben ngoai va mot lop mo ben trong giong nhu sua đuoc goi la ngoai chat. Polip co hinh dang đoi xung truc voi cac xuc tu moc quanh mot cai mieng o giua - cua duy nhat toi xoang vi (hay da day), ca thuc an va ba thai đeu đi qua cai mieng nay.

Da day đong kin tai đay polip, noi bieu mo tao mot bo xuong ngoai đuoc goi la đia nen. Bo xuong nay đuoc hinh thanh boi mot vanh hinh khuyen chua calci ngay cang day them (xem o duoi). Cac cau truc nay phat trien theo chieu thang đung va thanh mot dang ong  tu đay polip, cho phep no co vao trong bo xuong ngoai khi can tru an.
Polip moc bang cach phat trien khoang hinh coc (calices) theo chieu doc, đoi khi chia thanh vach ngan đe tao mot đia nen moi cao hon. Qua nhieu the he, kieu phat trien nay tao nen cac cau truc san ho lon chua calci, va lau dai tao thanh cac ran san ho.
Su hinh thanh bo xuong ngoai chua calci la ket qua cua viec polip ket lang aragonit khoang tu cac ion calci thu đuoc tu trong nuoc bien. Tuy khac nhau tuy theo loai va đieu kien moi truong, toc đo ket lang co the đat muc 10 g/m² polip/ngay (0,3 aoxo/ yard vuong/day). Đieu nay phu thuoc muc đo anh sang, san luong ban đem thap hon 90% so voi giua trua.

Cac xuc tu cua polip bay moi bang cach su dung cac te bao cham đuoc goi la nematocyst. Đay la cac te bao chuyen bat va lam te liet cac con moi nhu sinh vat phu du, khi co tiep xuc, no phan ung rat nhanh bang cach tiem chat đoc vao con moi. Cac chat đoc nay thuong yeu, nhung o san ho lua, no đu manh đe gay ton thuong cho con nguoi. Cac loai sua va hai quy cung co nematocyst. Chat đoc ma nematocyst tiem vao con moi co tac dung lam te liet hoac giet chet con moi, sau đo cac xuc tu keo con moi vao trong da day cua polip bang mot dai bieu mo co gian đuoc goi la hau.

Cac polip ket noi voi nhau qua mot he thong phuc tap gom cac kenh ho hap tieu hoa cho phep chung chia se đang ke cac chat dinh duong va cac sinh vat cong sinh. Đoi voi cac loai san ho mem, cac kenh nay co đuong kinh khoang 50-500 μm va cho phep van chuyen ca cac chat cua qua trinh trao đoi chat va cac thanh phan te bao.
Ngoai viec dung sinh vat phu du lam thuc an, nhieu loai san ho, cung nhu cac nhom Thich ti (Cnidaria) khac nhu hai quy (vi du chi Aiptasia), hinh thanh mot quan he cong sinh voi nhom tao vang đon bao thuoc chi Symbiodinium. Thong thuong, mot polip se song cung mot loai tao cu the. Thong qua quang hop, tao cung cap nang luong cho san ho va giup san ho trong qua trinh calci hoa. Tao huong loi tu mot moi truong an toan, va su dung dioxide cacbon va cac chat chua nito ma polip thai ra.


Sinh san = Huu tinh =
San ho chu yeu sinh san huu tinh, voi 25% san ho phu thuoc tao (san ho đa) tao thanh cac quan the đon tinh trong khi phan con lai la luong tinh. Khoang 75% san ho phu thuoc tao "phat tan con giong" bang cach phong cac giao tu (trung va tinh trung) vao trong nuoc đe phat tan cac quan the san ho ra xa. Cac giao tu ket hop voi nhau khi thu tinh đe hinh thanh mot au trung rat nho goi la planula, thuong co mau hong va hinh ovan; mot quan the san ho co trung binh moi nam co the tao vai nghin au trung nay đe vuot qua xac suat rat nho cua viec au trung tao đuoc mot quan the moi.
Au trung planula boi ve phia anh sang, the hien quang xu huong tinh duong, len đen vung nuoc be mat noi chung troi dat va phat trien mot thoi gian truoc khi boi tro lai xuong phia đay bien đe tim mot be mat ma no co the bam vao đo va xay dung mot quan the moi. Nhieu giai đoan cua qua trinh nay co ty le that bai lon, va mac du moi quan the san ho phat tan hang trieu giao tu, chi co rat it quan the moi đuoc hinh thanh. Thoi gian tu khi phong giao tu cho đen khi au trung đinh cu thuong la 2 hoac 3 ngay, nhung co the keo dai đen 2 thang. Au trung san ho phat trien thanh mot polip san ho va cuoi cung tro thanh mot đau san ho bang cach sinh san vo tinh tao cac polip moi.
Hau het cac loai san ho, ma khong phai san ho đa, đeu khong phat tan giao tu. Cac loai nay phong tinh trung nhung giu trung, cho phep phat trien cac au trung planula lon hon đe sau nay khi tha ra se đu san sang đe lang xuong. Au trung phat trien thanh polip san ho va cuoi cung tro thanh đau san ho bang moc choi vo tinh va phat trien đe tao ra cac polip moi.

Viec phong giao tu đong bo thuong xay ra va rat đien hinh tai cac ran san ho, ngay ca khi tai ran co nhieu loai, tat ca san ho tren ran phong giao tu vao cung mot đem. Su đong bo nay rat thiet yeu đe cac giao tu đuc va cai co the gap nhau đe tao thanh au trung planula. Nhung dau hieu huong dan cho viec phong giao tu rat phuc tap, nhung xet thoi gian ngan, no bao gom cac thay đoi ve mat trang, thoi gian mat troi lan, va co the ca tin hieu hoa hoc. Viec phong giao tu đong thoi co the tao ra ket qua la su hinh thanh cac dang san ho lai, co le tham gia vao qua trinh tao loai san ho moi. Tai mot so noi, hien tuong san ho phong giao tu co the rat noi bat, thuong xay ra vao ban đem, nuoc bien von trong tro nen mo đuc boi cac "đam may" giao tu.
San ho phai phu thuoc vao cac dau hieu moi truong, tuy theo tung loai, đe xac đinh thoi gian chinh xac đe giai phong cac giao tu vao trong nuoc. Co hai phuong phap ma san ho dung đe sinh san huu tinh, chung khac nhau o cho giao tu cai co đuoc giai phong hay khong:

San ho gieo rac, phan lon trong chung sinh san hang loat, phu thuoc nang ne vao cac dau hieu moi truong, do nguoc lai voi san ho ap trung, chung giai phong ca tinh trung lan trung vao trong nuoc. San ho su dung cac dau hieu dai han nhu đo dai thoi gian ban ngay, nhiet đo nuoc, va/hoac toc đo thay đoi nhiet đo; va dau hieu ngan han thong thuong nhat la chu ky trang, voi luc mat troi lan đieu khien thoi gian giai phong. Khoang 75% cac loai san ho la san ho gieo rac, phan lon trong chung la phu thuoc tao vang đon bao hay san ho tao ran. Cac giao tu voi suc noi duong troi noi ve phia be mat noi su thu tinh dien ra đe tao thanh cac au trung planula. Cac au trung planula boi ve phia anh sang be mat đe đi vao cac dong chay, noi chung o lai khoang 2 ngay, nhung co the toi 3 tuan, va trong mot truong hop đa biet la 2 thang, sau đo chung chim xuong va bien hoa thanh cac polip va tao thanh cac quan the moi.
San ho ap trung thong thuong nhat la khong phu thuoc tao vang đon bao (khong tao ran), hoac mot so san ho phu thuoc tao vang đon bao trong cac khu vuc co tac đong cua song hay luong chay manh. San ho ap trung chi giai phong tinh trung, voi suc noi am, va co the luu tru trung đa thu tinh trong vai tuan, giam bot nhu cau đoi voi cac su kien sinh san đong bo hang loat, nhung no van co the xay ra. Sau khi thu tinh thi san ho giai phong cac au trung planula đa san sang chim lang xuong.


= Vo tinh =
Tai cac đau san ho, cac polip giong het nhau ve di truyen sinh san vo tinh đe phat trien quan the. Đieu nay đuoc thuc hien bang nay mam hay moc choi (khi mot polip moi moc ra tu mot polip truong thanh), hoac phan chia (thanh 2 polip lon bang polip ban đau), ca hai đuoc minh hoa trong hinh ve Orbicella annularis.

Moc choi: Mo rong kich thuoc cua quan the san ho. No dien ra khi corallite moi moc ra tu polip truong thanh. Khi polip moi phat trien no sinh ra xoang vi (da day), tua cam va mieng. Khoang cach giua cac polip moi va truong thanh tang len, va cung voi no la coenosarc (co the chung cua quan the; xem hinh minh hoa tai phan cau tao). Viec moc choi co the dien ra theo cac cach sau:
Phan chia theo chieu doc bat đau voi mo rong polip ra, sau đo phan chia xoang vi. Mieng phan chia va cac tua cam moi hinh thanh. Khac biet voi đieu nay la moi polip phai hoan thien phan bi mat cua minh ve co the va bo xuong ngoai.
Moc choi noi tua cam hinh thanh tu cac đia mieng cua polip, nghia la ca hai polip co cung kich thuoc va nam trong cung mot vong tua cam.
Moc choi ngoai tua cam tao thanh tu đay cua polip, va cac polip moi la nho hon.
Phan chia theo chieu ngang dien ra khi cac polip va bo xuong ngoai phan chia theo chieu ngang thanh hai phan. Đieu nay co nghia la mot polip co đia nen (đay) con polip kia co đia mieng (đinh). Hai polip moi cung phai tu hoan thien cac phan bi mat.
Phan đoi dien ra o mot so san ho, đac biet la trong ho Fungiidae, trong đo quan the co kha nang tu tach thanh 2 hay nhieu quan the trong cac giai đoan đau cua su phat trien cua chung.
Ca quan the san ho co the sinh san vo tinh qua su phan manh hay thoat ra ngoai, khi mot manh vo tu mot đau san ho đuoc song đem đi noi khac co the tiep tuc phat trien tai đia điem moi.

Polip thoat ra ngoai dien ra khi mot polip tu bo quan the va tai thiet lap tren mot nen moi đe tao ra quan the truong thanh moi.
Phan manh, tren thuc te co the coi nhu la mot kieu cua phan đoi, voi cac ca the bi vo ra khoi quan the do bao hay trong cac tinh huong khac ma viec vo ra nay co the xay ra. Cac ca the tach biet co the bat đau cho cac quan the moi.


Ran san ho Cac loai san ho phu thuoc vao tao vang đon bao va tao ran (san ho đa) thuong đuoc tim thay tai cac ran san ho - cac cau truc lon bang cacbonat calci tai cac vung bien nhiet đoi nong. Cac ran san ho đuoc tao dung tu cac bo xuong san ho va đuoc gan voi nhau boi cac lop cacbonat calci do tao coralline (ho Corallinaceae) tiet ra. Ran san ho la cac he sinh thai bien cuc ky đa dang, la noi sinh song cua hon 4.000 loai ca, vo so loai thich ti (Cnidaria), than mem, giap xac va nhieu đong vat khac.


Lich su đia chat Mac du san ho xuat hien lan đau tien vao ky Cambri co 542 trieu nam truoc (Ma), nhung cac hoa thach la cuc hiem cho toi tan ky Ordovic, khoang 100 trieu nam muon hon, khi cac bo san ho bon tia (Rugosa) va san ho vach đay (Tabulata) tro nen pho bien.
San ho vach đay xuat hien trong cac lop đa voi va đa phien set chua calci thuoc cac ky Ordovic va Silur, va thong thuong tao thanh cac lop đem thap hoac cac khoi tao nhanh ke ben san ho bon tia. So luong cua chung bat đau suy giam trong giai đoan giua ky Silur va cuoi cung chung tuyet chung vao cuoi ky Permi, khoang 250 Ma. Cac bo xuong cua san ho vach đay đuoc tao thanh tu mot dang khoang hoa cua cacbonat calci goi la calcit.
San ho bon tia tro thanh nhom thong linh vao giua ky Silur, va bi tuyet chung vao đau ky Trias. San ho bon tia ton tai duoi dang đon đoc va quan the, va giong nhu san ho vach đay, bo xuong cua chung cung đuoc tao thanh tu tu calcit.
San ho đa (Scleractinia) lap đay cac hoc sinh thai bi bo trong do su tuyet chung cua san ho bon tia va san ho vach đay. Cac hoa thach cua chung co the đuoc tim thay voi so luong nho trong cac lop đa tu ky Trias, va tro thanh tuong đoi pho bien trong cac lop đa tu ky Jura va cac ky muon hon. Cac bo xuong cua san ho đa đuoc tao thanh tu mot dang cua cacbonat calci goi la aragonit. Mac du ve mat đia chat chung la tre hon so voi san ho vach đay va san ho bon tia, nhung bo xuong tu aragonit cua chung lai kho bao ton hon va vi the ho so hoa thach cua chung la it hoan hao hon.
O mot giai đoan nhat đinh trong qua khu đia chat, san ho đa tung rat pho bien, cung nhu san ho hien đai trong cac vung nuoc trong va am khu vuc nhiet đoi tai mot so noi nhat đinh cua the gioi ngay nay. Giong nhu san ho hien đai, cac to tien cua chung cung tao ran đa ngam, mot so trong chung hien nay la cac cau truc lon trong cac loai đa tram tich.
Cac am tieu (ran đa ngam) co đai nay khong đuoc tao thanh chi hoan toan bang san ho. Tao, hai mien va cac dau tich con lai cua nhieu loai đong vat da gai, đong vat tay cuon, đong vat hai manh vo, đong vat chan bung va bo ba thuy đa tung sinh song tren cac am tieu nay đuoc bao ton trong chung. Đieu nay lam cho mot so san ho la cac hoa thach chi muc huu ich, giup cho cac nha đia chat co the xac đinh nien đai cua cac lop đa ma trong đo chung đuoc tim thay.
San ho khong bi han che trong cac ran san ho va nhieu loai san ho đon đoc co the đuoc tim thay trong cac lop đa ma khong co su hien dien cua ran san ho, chang han chi Cyclocyathus co trong thanh he đat set Gault o Anh.


Anh huong cua moi truong San ho rat nhay cam voi cac thay đoi trong moi truong tu nhien. Cac nha khoa hoc đa tien đoan rang đen nam 2030 hon 50% cac ran san ho tren the gioi co the bi huy diet; do đo, chung thuong đuoc cac luat moi truong bao ve. Mot ran san ho co the de dang bi ngap trong tao neu trong nuoc co qua nhieu dinh duong. San ho cung se chet neu nhiet đo nuoc thay đoi vuot qua 1-2 đo ra ngoai khoang binh thuong, hoac neu đo man trong nuoc giam. Dau hieu ban đau cua ung suat moi truong la viec san ho thai tao vang đon bao; khong co tao đon bao cong sinh cua minh, cac mo san ho se mat mau va đe lo mau trang cua bo xuong cacbonat calci, mot hien tuong đuoc goi la san ho bac mau.
Hien nay nhieu chinh phu cam lay san ho tu cac ran san ho đe giam thiet hai do nhung nguoi lan dung binh duong khi. Tuy nhien, san ho van chiu thiet hai do mo neo cua cac tau thuyen hay do nghe ca. Tai nhung noi ma nghe ca đia phuong gay hai cho ran san ho, cac chuong trinh tuyen truyen đa đuoc thuc hien đe giao duc dan chung ve he sinh thai va viec bao ve ran san ho.

Hoc sinh thai hep ma san ho chiem linh, va su phu thuoc cua cac loai san ho đa (Scleractinia) vao su tram lang cacbonat calci, co nghia rang chung rat nhay cam đoi voi su thay đoi đo pH cua nuoc. Do luong CO2 trong khi quyen tang, hien tuong axit hoa đai duong, khi CO2 tan trong nuoc lam giam đo pH, đang xay ra tai nuoc tren be mat cac đai duong. Đo pH thap lam san ho bi giam kha nang tao xuong cacbonat calci, va trong truong hop tot cung, nhung bo xuong nay con bi phan ra hoan toan. Cac nha khoa hoc e ngai rang, neu khong co su cat giam manh va som đoi voi CO2 tu hoat đong cua con nguoi, hien tuong axit hoa đai duong se gay thiet hai nghiem trong hoac tieu diet cac loai cung cac he sinh thai san ho.
Mot su ket hop cua cac thay đoi ve nhiet đo, o nhiem, su lam dung boi nhung nguoi lan bien va cac nha san xuat đo kim hoan đa dan toi su huy diet cua nhieu ran san ho tren the gioi. Đieu nay đa lam tang tam quan trong cua nganh sinh hoc san ho. Rieng cac bien đoi ve khi hau co the gay ra thay đoi ve nhiet đo đu đe huy diet san ho. Vi du, trong giai đoan am len vao cac nam 1997-98, tat ca cac quan the san ho Millepora boschmai gan Panama đa bi bac mau va chet trong vong 6 nam - loai nay đen nay đuoc xem la đa tuyet chung.
Tinh trang thieu oxy tam thoi do tao no hoa cung gop phan gay ra hien tuong san ho chet hang loat mac du it đuoc bao cao hon. Trong nghien cuu o Vinh Mannar, phia đong nam An Đo, ty le san ho chet do tao no hoa trong khoang thoi gian tu thang 9 đen thang 10 nam 2019 rat đang ke. Nong đo oxy hoa tan giam xuong duoi 2 mg/l trong qua trinh no hoa, gay ra tinh trang thieu oxy tam thoi va ty le chet cua san ho len toi >71%. Bien đoi khi hau toan cau se thuc đay tao no hoa thuong xuyen hon va o quy mo lon hon trong tuong lai. Do đo, co kha nang cac ran san ho vung nuoc nong se bi anh huong thuong xuyen hon do tinh trang thieu oxy tung đot do tao no hoa.


San ho nhan tao San ho nhan tao la cac san ho do con nguoi tao ra voi muc đich bao ton, nghien cuu, tao moi truong cho cac đong vat song trong san ho va trien lam cho khach du lich xem. Cac ky thuat lam san ho nhan tao nhu lam tu gia the, mot chat lam tu pozzolana, xi mang va calci hydroxide, hay cay giong đeu đuoc ap dung rong rai hien nay. Khi lam san ho nhan tao can tranh cac tao bien bam vao vi no se lam hai toi san ho va lam do no. Cac ho san ho nhan tao hien đang rat thu hut khach du lich vi the Viet Nam cung hop tac voi Nga tao ra ho san ho nhan tao o Nha Trang. Tuy san ho cham chap hoi phuc nhung mot ngay nao đo no se hoi phuc hoan toan.


Anh san ho Chu thich Lien ket ngoai Nhan dang san ho theo phan loai va hinh thai Luu tru ngay 9 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine
San ho co the bien đoi bo xuong cua chung đe thich nghi voi thay đoi tinh chat hoa hoc cua nuoc bien - LiveScience.com
Sinh khoang hoa trong san ho hien đai va hoa thach Luu tru ngay 2 thang 5 nam 2008 tai Wayback Machine