Vuong quoc al-Abwab la mot nen quan chu Nubia thoi Trung Co o khu vuc ngay nay la mien trung Sudan. Ban đau la mot tinh thuoc mien bac Alodia, nuoc nay tro thanh mot vuong quoc đoc lap tu nam 1276. Tu đo tro đi, al-Abwab đuoc su sach A Rap ghi chep nhieu lan do dinh liu đen nhung cuoc chien giua nuoc lang gieng phia bac Makuria va Vuong quoc Mamluk cua Ai Cap. Trong cac cuoc xung đot nay, al-Abwab thuong đung ve phe Mamluk. Vuong quoc đuoc đe cap lan cuoi vao nam 1367, nhung dua tren nien đai cua đo gom che tac noi đay, al-Abwab co the đa tiep tuc ton tai cho đen the ky 15 hoac tham chi la 16. Duoi thoi tri vi cua vua Funj Amara Dunqas (tri. 1504–1533/4), vung nay đuoc xac đinh đa tro thanh mot phan cua Vuong quoc Hoi giao Funj.


Vi tri Vi tri chinh xac cua vuong quoc al-Abwab van chua đuoc xac đinh ro rang. Theo nha truyen giao the ky 10 al-Aswani, thanh pho Atbara nam o al-Abwab. Du vay, ong cung cho rang bien gioi phia bac cua vuong quoc nam xa hon ve phia bac, tai khuc quanh song Nin lon. Vao nam 1317 al-Abwab nam quanh noi hop luu cua song Atbara va song Nin, trong khi vao nam 1289, su sach ghi chep rang co the mat khoang ba ngay đe đi tu đao Mograt đen noi đay, cho thay bien gioi phia bac cua vuong quoc nam gan Abu Hamad. Đen đau the ky 20, nguoi Sudan đuoc ghi nhan su dung thuat ngu al-Abwab (الابواب, cua ngo) đe mo ta mot khu vuc gan Meroe. Nha khao co hoc David Edwards noi rang nen van hoa hien vat cua thung lung song Nin nam giua Abu Hamad, noi dong song uon cong ve phia tay, ngoai ra song Atbara lien quan toi Makuria chu khong phai Alodia.


Lich su = Nguon goc =
Khong co nhieu thong tin ve lich su al-Abwab. Trong thoi ky tien đoc lap, đay la tinh cuc bac cua Alodia. Vua Alodia co the đa bo nhiem mot quan chuc đe cai quan tinh nay. Hien vat khao co hoc tu kinh đo Alodia Soba cho thay thanh pho suy tan tu the ky 12, va co the la ca vuong quoc. Al-Abwab tach khoi Alodia du khong ro trong hoan canh nao; đen nam 1276, noi đay xuat hien voi tu cach mot vuong quoc đoc lap kiem soat "nhung vung lanh tho rong lon", theo al-Mufaddal. 


= Duoi thoi Adur =
Nuoc nay đuoc đe cap do dinh liu đen cuoc chien giua Makuria va Vuong quoc Hoi giao Mamluk: David cua Makuria tan cong Aydhab va Aswan, kich đong sultan cua Mamluk Baybars tra đua. Thang 3 nam 1276, quan Mamluk tien đen Dongola va đanh bai David trong tran chien, buoc quan vuong Makuria chay tron đen vuong quoc phia nam al-Abwab. Tuy nhien, vua cua al-Abwab Adur lap tuc giao nop ong cho phe Hoi giao. Theo al-Nuwayri, đieu nay xay ra sau khi Adur đanh thang David roi bat ong lam tu binh. Al-Mufaddal cho rang ong giao nop David vi so uy sultan cua Mamluk. Sau cuoc chien, nguoi Mamluk đua mot vi vua bu nhin len ngoi o Dongola roi cu mot ke am sat toi tu al-Abwab đe theo doi ong ta.
Su sach tiep tuc nhac đen Adur nam 1286, khi ong cu mot su than dien kien sultan cua Mamluk. Khong chi tang vi sultan mot con voi va mot con huou cao co, su than con tuyen bo than phuc ong; song cung than phien rang vua bu nhin Mamluk o Dongola to thai đo thu đich. Đau nam sau, nguoi Mamluk cu mot su than đen đap le. Vao nam 1290, Adur đuoc cho la đa tien hanh chien dich chong lai mot vi vua Makuria ten Any, nguoi đa đao tau khoi đat nuoc truoc đo mot nam. Tuy nhien, van chua ro Any la ai khi vao nam 1289, Dongola co hai vi vua mang ten Shemamun va Budemma, nen co the ong chi đon thuan la mot thu linh. Ngoai cuoc chien chong lai Any, Adur con tham gia chien dich tran ap mot vi vua vo danh đa xam chiem vung đat Anaj, co the am chi Alodia. Ong tuyen bo rang mot khi cac chien dich thanh cong, toan bo Bilad al-Sudan se nam duoi quyen cua quoc vuong Mamluk. Nam 1292 vua Makuria buoc toi Adur tan pha đat nuoc minh.


= Tiep xuc voi nguoi Mamluk =
Nam 1316, nguoi Mamluk lai xam luoc Makuria voi y đo thay the vi vua bat tuan Karanbas bang quan vuong Hoi giao Barshambu. Karanbas chay tron đen al-Abwab va o lai đay suot bon thap ky truoc khi vua al-Abwab bat giu ong va giao cho quan Mamluk. Mot nam sau, al-Abwab tiep xuc truc tiep voi nguoi Mamluk khi mot đoi quan Mamluk truy đuoi nhung toan cuop Bedouin qua mien trung Sudan đen thi tran cang Sawakin, đi ve phia tay đen Atbara, sau đo nguoc dong đen khi toi đuoc Kassala. Cuoi cung do khong bat đuoc toan cuop du muc, nguoi Mamluk xuoi nguoc dong Atbara roi cap ben tai al-Abwab. Al-Nuwayri tuyen bo quoc vuong cua al-Abwab đa gui quan nhu cho đoi quan nay du qua so hai khi gap mat ho. Mac du vay, quan đoi Mamluk bat đau cuop boc đat nuoc đe lay luong thuc truoc khi tiep tuc hanh quan đen Dongola.
Đen the ky 14 va 15 cac bo lac Bedouin đa can quet phan lon Sudan. Nam 1367, quoc vuong Mamluk trao đoi thu tu voi tu truong (shaykh) Junayd cua bo toc A Rap Jawabira, mot nhanh cua Banu Ikrima. Vi thu linh nay đen Nubia khi đi cung cac cuoc xam luoc cua Mamluk. Theo al-Qalqashandi, ong đa cu tru o al-Abwab, cung voi mot tu truong bo lac A Rap khac ten la Sharif.


= Cham dut =
Cac nguon tai lieu khong con đe cap đen al-Abwab sau the ky 14. Song, bang chung khao co hoc tu khu vuc cho thay al-Abwab van ton tai cho đen khi Vuong quoc Hoi giao Funj troi day, vi đo gom Co đoc giao đa đuoc tim thay cung voi đo gom Funj. Do đo, gioi su hoc ket luan nha nuoc al-Abwab "chac chan" phat trien manh cho đen the ky 15 va tham chi co the la the ky 16. Duoi thoi vi vua Funj đau tien, Amara Dunqas (tri. 1504–1533/4), ong đa thong nhat thung lung song Nin cua Sudan o tan phia bac Dongola.


Ton giao Vao nam 1412, Al-Qashqandi đa ghi chep rang vua cua al-Abwab co tuoc hieu tuong tu nhu vua Kilikia, ngu y al-Abwab la mot quoc gia Kito giao. Dan chung trong vung tiep tuc che tac đo gom Co Đoc giao cho đen khi nguoi Funj troi day. Tuy vay, vua Adur co le la mot nguoi Hoi giao, khi ke am sat đuoc lenh sultan cua Baybars trong chung vua bu nhin Makuria la mot tin đo Hoi giao dong Isma'il. Cac bo lac Bedouin chiem Nubia trong the ky 14 va 15 la nguoi Hoi giao du chi tren danh nghia. Tuy nhien, ho gop phan Hoi giao hoa đat nuoc bang cach ket hon voi nguoi Nubia. Lich su truyen thong cua nguoi Sudan cho biet mot thay giang Sufi đa đen khu vuc nay trong the ky 15. Co nhung y kien cho rang ong đinh cu o Berber vao nam 1445 hoac gan al-Mahmiya (phia bac Meroe) hoi cuoi the ky 15.


Ghi chu Tham khao Thu muc