That nghiep tai Hoa Ky thao luan cac nguyen nhan va cach đo luong that nghiep, va cac chien luoc giam thieu no. Tang truong viec lam va that nghiep bi anh huong boi cac yeu to nhu đieu kien kinh te, canh tranh toan cau, giao duc, tu đong hoa va nhan khau. Nhung nhan to nay co the tac đong toi so luong lao đong, thoi gian that nghiep va muc luong.


Tong quan That nghiep thuong giam trong thoi ky kinh te thinh vuong va tang trong thoi ky suy thoai, tao nen ap luc đang ke đoi voi tai chinh cong nhu thu thue giam va chi phi cho mang luoi an sinh xa hoi (social safety net) tang. Chi tieu chinh phu va cac quyet đinh ve thue (chinh sach tai khoa) va muc đieu chinh lai suat cua Cuc du tru lien bang Hoa Ky (U.S. Federal Reserve) (chinh sach tien te) la nhung cong cu quan trong đe giai quyet ty le that nghiep. Co the co mot su đanh đoi giua that nghiep va lam phat, khi ma cac chinh sach đua ra đe giam thieu that nghiep co the tao ra ap luc lam phat tang, va nguoc lai. Cuc du tru lien bang Hoa Ky (Fed) luon duy tri muc tieu tao ra toi đa viec lam trong khi duy tri mot muc lam phat thap. Cac chinh đang lon tranh luan đe tim ra nhung giai phap phu hop va đung đan đe cai thien ty le tang truong viec lam, trong khi phe tu do cho la nen tang chi tieu chinh phu, phe bao thu tranh cai đoi giam thue va giam bot quy đinh. Cac cuoc khao sat tham do cho thay, dan chung Hoa Ky tin rang uu tien quan trong nhat cua chinh phu la tao viec lam trong nuoc, voi giai phap chinh yeu la khong chuyen viec lam ra nuoc ngoai.
That nghiep co the đuoc đo bang nhieu cach. Mot nguoi đuoc coi la that nghiep neu ho hien khong co viec lam nhung đang tim kiem va san sang lam viec. Nguoi hien khong lam viec cung nhu khong that nghiep khong đuoc tinh vao luc luong lao đong. Vi du đen thang 9/2007, ty le that nghiep tai Hoa Ky la 4,2% tuong đuong 6,8 trieu nguoi, trong khi theo cach tinh U6 cua chinh phu, bao gom ca viec ban thoi gian ty le nay la 8,3%. Ca hai ty le nay đeu thap hon thang 11/2007 - thoi điem sau suy thoai kinh te. Nhung con so nay đuoc tinh toan voi luc luong lao đong xap xi 159,6 trieu nguoi, so voi dan so nuoc Hoa Ky la 326 trieu nguoi. Cuc thong ke lao đong (BLS) hang thang phat hanh bao cao tom tat ve tinh trang lao đong va that nghiep tai Hoa Ky.


Đinh nghia ve that nghiep Cuc thong ke lao đong Hoa Ky đa đinh nghia mot vai khai niem ve lao đong va that nghiep nhu sau:

Nguoi đang co viec lam la 'co viec lam' (employed)
Nguoi khong co viec lam, đang tim kiem va san sang lam viec la 'that nghiep' (unemployed)
Nguoi khong that nghiep cung khong lam viec khong tinh vao luc luong lao đong.


= Co viec lam =
Nguoi co viec lam bao gom:

Nguoi lam bat ky cong viec gi đe nhan luong hoac co loi nhuan trong thoi gian khao sat.
Nguoi lam viec it nhat 15 gio khong cong trong mot cong ty gia đinh, đuoc đieu hanh boi mot thanh vien trong gia đinh cua ho.
Nguoi nghi tam thoi tu cong viec thuong xuyen cua ho, nghi co luong hoac khong.
Nguoi lam viec toan thoi gian 35 gio/tuan hoac hon, hoac ban thoi gian it hon 35 gio/tuan.


= That nghiep =
Nguoi đuoc coi la that nghiep bao gom:

Nguoi hien khong co viec lam, đa tim kiem viec trong 4 tuan truoc đo, va hien tai đang san sang lam viec.
Nguoi se đuoc goi tro lai sau khi bi sa thai, du ho co đang tim kiem viec lam hay khong.
Trong tat ca truong hop khac, ca nhan phai thuc hien tim kiem it nhat mot cong viec trong 4 tuan truoc khi dien ra khao sat va san sang lam viec.


= Luc luong lao đong =
Nhung ai đuoc coi la luc luong lao đong?

Nhung nguoi khong o trong luc luong lao đong la nhung nguoi khong thuoc co viec lam va that nghiep trong tuan khao sat.
Luc luong lao đong dua tren tat ca cac cong dan dan su tu 16 tuoi tro len (Tru cac truong hop duoi 16 tuoi, nhung nguoi đang trong trung tam giao duong, nha tu va quan nhan trong quan đoi).
Luc luong lao đong bao gom nguoi co viec lam va nguoi that nghiep cong lai.
So nguoi con lai, nhung nguoi khong co viec lam va khong tim viec đuoc tinh la khong trong luc luong lao đong. Nhieu nguoi trong so nay đang toi truong hoc hoac nghi huu.
'Nhom rang buoc ngoai le (Marginally attached) la nhung nguoi lao khong tinh vao luc luong lao đong vi ho khong tim viec trong 4 tuan gan nhat. Tuy nhien ho đa tim kiem trong 12 thang truoc va ho san sang cung nhu muon lam viec. Hau het nhung nguoi thuoc nhom nay khong tim kiem viec lam do đang đi hoc hoac vi nghia vu gia đinh. Nhom rang buoc ngoai le bao gom ca nhung cong nhan nan chi (discouraged workers), nhung nguoi khong tim viec lam vi ho tin rang khong co cong viec nao phu hop cho ho.


Lich su lao đong va that nghiep tai Hoa Ky Trong suot nhung nam 1940, Bo lao đong Hoa Ky, cu the la Cuc thong ke lao đong (BLS) bat đau thu thap cac thong tin ve tinh trang lao đong thong qua cac khao sat ho gia đinh hang thang. Cac du lieu khac đuoc thu thap quay lai tu 1912. Ty le that nghiep bien đong tu 1% trong thoi ky The chien 1 (WWI) toi muc 25% trong thoi ky đai suy thoai. Gan đay, ty le nay len toi 10,8% vao thang 11 nam 1982 va 10,0% thang 10 nam 2009. That nghiep co xu huong tang trong giai đoan suy thoai va giam khi kinh te tang truong. Tu nam 1948 đen 2015, ty le that nghiep trung binh la 5,8%. Luon co mot so luong that nghiep nhat đinh trong qua trinh thay đoi viec lam va nhung nguoi moi gia nhap luc luong lao đong tim kiem cong viec. Đay đuoc goi la that nghiep tam thoi. Vi ly do nay, Cuc du tru lien bang đinh huong theo muc tieu 'ty le that nghiep tu nhien' (natural rate of unemployment - NAIRU), khoang 5% nam 2015. Mot ty le that nghiep duoi muc nay se gan voi tang lam phat ve ly thuyet, khi ma su thieu hut lao đong dan toi tien cong tang len, keo theo đo la muc gia ca tang.


= Viec lam tao ra trong cac ky Tong thong =

Co nhieu nguon khac nhau phan anh so luong viec lam tao ra qua cac ky Tong thong. So lieu co the bao gom khu vuc tu nhan, chinh phu hoac ca hai. Du lieu kinh te cua Cuc du tru lien bang (FED) co cac thong tin ve tong lao đong phi nong nghiep (nonfarm - tuc khong bao gom khu vuc chinh phu, to chuc phi loi nhuan va nong nghiep). Trong nhiem ky tong thong Obama, tu giua thang 2 nam 2009 đen thang 12 nam 2015, so luong viec lam khu vuc kinh te tu nhan đa tang them 10 trieu. Hon 10 trieu viec lam moi đuoc tao ra trong moi nhiem ky cua tong thong Clinton trong nhung nam 1990, đay la muc cao nhat trong cac đoi Tong thong. Tong thong Reagan đa tao ra trung binh hon 7 trieu viec lam trong moi nhiem ky Tong thong trong nhung nam 1980, trong khi Tong thong George W.Bush tao ra muc viec lam am trong nhung nam 2000. Nhung Tong thong nay cung đa tao su tang truong viec lam trong khu vuc cong, tru tong thong Obama.


Xu huong lao đong hien thoi Co nhieu cach thuc khac nhau su dung đe theo doi thi truong lao đong Hoa Ky. Moi phuong thuc cung cap cai nhin thau đao ve cac nhan to anh huong toi viec lam. Cuc thong ke lao đong cung cap mot bieu đo the hien cac bien lien quan đen viec lam trong nen kinh te. Cac thanh vien Cuc tru tru lien bang cung thuong co cac phat bieu va đieu tran truoc Quoc hoi ve quan điem cua ho ve nen kinh te, bao gom thi truong lao đong.
Thang 9 nam 2017, so luong viec lam so voi muc thang 11 nam 2007 (truoc suy thoai) đa đuoc hoi phuc. Cac bien so nhu ty le that nghiep (U-3 va U-6) va so luong lao đong co viec lam đa đuoc cai thien nhu muc truoc suy thoai. Tuy nhien, ty le tham gia luc luong lao đong (tham chi trong đo tuoi lao đong tot nhat), va ty trong that nghiep dai han dien bien xau hon so voi truoc khung hoang. Them nua, ty trong viec lam ban thoi gian đa tang nhieu hon so voi truoc suy thoai. Vi du:


= Ty le that nghiep =
Ty le that nghiep (U-3), đo bang so luong nguoi that nghiep chia cho tong luc luong lao đong dan su, đa tang tu 5% trong thang 12 nam 2007 len đinh điem 10% thang 10 nam 2009, truoc khi ha xuong muc 4,2% thang 9 nam 2017. Con so nay loai tru so luong nguoi khong nam trong luc luong lao đong, nen co the sai lech neu mot luong lon nguoi trong đo tuoi lao đong tro nen bi quan va dung tim viec.
Ty le that nghiep (U-6) la so đo rong hon cua that nghiep, tinh nhung cong nhan ban thoi gian la that nghiep. Ty le U-6 đa tang tu 8,8% thang 12 nam 2007 len đinh điem 17,1% thang 11 nam 2009, truoc khi giam đeu xuong muc 8,3% thang 9 nam 2017.
Ty le lao đong that nghiep khong co viec lam trong 27 tuan hoac hon (nhu that nghiep dai han) chiem binh quan 19% truoc khung hoang, đa tang len 48,1% thang 4 nam 2010 va giam xuong 25,5% thang 9 nam 2017. Mot vai nghien cuu chi ra lao đong that nghiep dai han co the gap nhieu kho khan hon vi nhung ky nang, kien thuc khong đuoc cap nhat va đoi mat voi kho khan trong viec canh tranh tren thi truong.


= So luong lao đong va tao viec lam =
Lao đong dan su (Civilian employment) đa va đang mo rong đeu đan trong suot nhung nam 1990, nhung ko đeu nhung nam 2000 do qua trinh suy thoai nam 2001 va 2008-2009. Tu 2010 tro lai, con so nay tiep tuc tang nhanh đen 2017. Vi du, so luong lao đong dan su đa khong phuc hoi đuoc trang thai cao nhat 137,8 trieu nguoi vao thang 1 mam 2001 cho đen thang 6 nam 2003. Sau đo, no đat đinh vao thang 11 nam 2007 voi 146,6 trieu nguoi, sau đo giam 8,6 trieu do khung hoang kinh te toan cau, tro ve muc 138 trieu nguoi. So luong lao đong Hoa Ky đa bat đau tang tu sau đo va tro lai muc đinh truoc khung hoang vao thang 9 nam 2014. Đen thang 12 nam 2016, tong lao đong dan su la 152,1 trieu nguoi, cao hon muc đinh truoc khung hoang 5,5 trieu nguoi. Đen thang 10 nam 2017, tong lao đong co viec lam la 153,9 trieu nguoi.
Tu thang 10 nam 2010 đen thang 11 nam 2015, Hoa Ky đa tang tong cong 12,4 trieu viec lam, voi tang truong hang thang trung binh đat 203.000 viec lam, đay la muc tang rat nhanh trong lich su. Phan tich xu huong cua luc luong lao đong 2015 cho thay, ly do chu yeu nguoi lao đong khong muon kiem viec lam, hon la bi quan hay ly do khac, đa lam cham lai toc đo tang cua luc luong lao đong.
So luong viec lam đuoc tao ra nam 2014 la cao nhat ke tu nam 1999. Đen thang 10, nen kinh te Hoa Ky đa tao ra 2,225 trieu viec lam trong khu vuc tu nhan, tren tong cong 2,285 trieu viec lam cua toan quoc.
Tong so lao đong lam viec trong chinh phu (lien bang, bang va đia phuong) la 22 trieu nguoi vao thang 11 nam 2015, tuong tu muc thang 8 nam 2006. Đieu nay đoi lap voi su tang truong đeu đan trong lao đong chinh phu giai đoan 1980-2008. So lao đong tai chinh quyen lien bang la 2,7 trieu nguoi vao thang 11 nam 2015, bang voi muc truoc suy thoai nam 2007. Sau đo so luong lao đong tang them 200.000 sau khung hoang, sau đo lai giam tro lai.


= Ty le tham gia luc luong lao đong =

Ty le tham gia luc luong lao đong đuoc đinh nghia bang so nguoi trong luc luong lao đong (co viec lam va that nghiep) chia cho tong so dan dan su (tu 16 tuoi tro len). Ty le nay giam đeu tu 67,3% thang 3 nam 2000 xuong 62,5% thang 5 nam 2016. Viec giam nay mang đac điem tu nhien trong dai han vi dan so đang gia đi va thoi ky bung no dan so (Baby Boom) đa ket thuc. (Dan so van tang nhung luc luong lao đong khong tang). Cac nhan to khac bao gom mot ty le tang len cua so nguoi trong đo tuoi lao đong nhung bi benh, tan tat hoac đi hoc.
Mot cach đo khac cua ty le tham gia luc luong lao đong la ty le dan so co viec lam tren tong so dan dan su (EM), đa giam tu muc đinh sau suy thoai nam 2007 tu muc 63% xuong con 58% thang 11 nam 2010, va hoi phuc mot phan thanh 60% thang 5 nam 2016. Cach đo nay cung bi anh huong cua nhan khau hoc.
Cac nha phan tich co the loai bo bot su tac đong cua nhan khau hoc bang cach đua ra ty le nguoi 'trong tuoi lao đong' tu 25-54. Voi nhom nay, ty le tham gia luc luong lao đong giam tu 83,3% thang 11 nam 2007 con 80,5% thang 7 nam 2015, truoc khi phuc hoi lai muc 81,8% thang 10 nam 2017. Ty le EM voi nhom nay cung giam tu 79,7% thang 11 nam 2007 con 74,8% thang 12 nam 2009, truoc khi phuc hoi muc 78,8% thang 10 nam 2017. Trong ca hai truong hop, cac con so đeu chua đat toi muc đinh truoc khung hoang, đay la mot chi dau cho thay su trung xuong cua thi truong lao đong voi mot so luong nguoi trong đo tuoi lao đong khong tham gia thi truong.
Co quan ngan sach Quoc hoi My uoc tinh co khoang 2,5 trieu cong nhan o duoi muc toan dung (viec lam đay đu) đen cuoi nam 2015 va 1,6 trieu nguoi tuong ung vao 31/12/2016, chu yeu do su giam tham gia luc luong lao đong.
Thang 12 nam 2015, Co quan thong ke lao đong chi ra nhung ly do tai sao nguoi dan đo tuoi tu 16 tro len khong tham gia luc luong lao đong, tinh theo con so 87,4 trieu nguoi nam 2014: 1) Nghi huu-38,5 trieu hoac 44%; 2) Om đau benh tat-16,3 trieu hoac 19%; 3) Đi hoc-16 trieu hoac 18%; 4) Nghia vu gia đinh-13,5 trieu hoac 15%; va 4) Ly do khac-3,1 trieu hoac 5%. Đen thang 11 nam 2016, Cuc nay uoc tinh co khoang 90 tren 95 trieu nguoi khong tham gia luc luong lao đong do ho "Khong muon lam viec."


= Cong viec toan thoi gian va ban thoi gian =
So luong lao đong ban thoi gian đa tang trong giai đoan 2008-2009 do ket qua cua suy thoai kinh te, trong khi so luong lao đong toan thoi gian sam sut. Mo tip nay dien ra giong voi nhung ky suy thoai truoc. Tu thang 11 nam 2007 đen thang 1 nam 2010, so luong lao đong ban thoi gian tang them 3 trieu (tu 24,8 trieu len 27,8 trieu), trong khi lao đong toan thoi gian giam đi 11,3 trieu (tu 121,9 trieu con 110,6 trieu). Giua nam 2010 va thang 5 nam 2016, so luong lao đong ban thoi gian dao đong quanh muc 27-28 trieu nguoi, trong khi lao đong toan thoi gian phuc hoi đeu đan len muc 123,1 trieu nguoi, cao hon muc đinh truoc khung hoang. Noi cach khac, hau nhu toan bo viec lam sau suy thoai la toan thoi gian.
Ty le cong viec toan thoi gian la 83% nam 2007, nhung giam xuong 80% thang 2 nam 2010, sau đo phuc hoi len muc 81,5% thang 5 nam 2016.
So luong lao đong lam viec ban thoi gian thang 8 nam 2016 giu tren muc truoc khung hoang. Con so nay tang tu 4,6 trieu thang 12 nam 2007 (truoc khung hoang) len muc đinh 9,7 trieu thang 3 nam 2010, sau đo giam xuong 6 trieu thang 8 nam 2016. Tinh theo phan tram tong lao đong co viec lam trong khu vuc tu nhan, con so nay lan luot la 3,3%, 7,1% va 4,0%. Cuc du tru Lien bang cho rang đay la mot chi dau cua su sut giam thi truong lao đong trong mot phat bieu thang 9 nam 2016.
Theo thong ke giua giai đoan 2005 va 2015, so viec lam tang rong trong nhung thoa thuan cong viec khac (vi du nhu tro giup tam thoi, goi khi co nhu cau, cac nha thau đoc lap hoac nguoi lam tu do freelancers). Mot so nhung lao đong nay đu tieu chuan xep vao toan thoi gian (lam viec tren 35 gio/tuan) trong khi so khac lam ban thoi gian. Noi cach khac, so luong cong viec trong nhung nganh truyen thong hau nhu khong thay đoi, trong khi cong viec tai nhung thoa thuan thay the tang 9,4 trieu.
Theo khao sat so luong lao đong co 'cong viec tot' (đinh nghia la '30 gio lam viec/tuan va đuoc tra luong tuong xung'), ty le nay vao khoang 42% trong suot nam 2010 va tang gan 48% trong giai đoan 2016-2017.


= Cach đo luong khac =
Cuc du tru lien bang My (Fed) theo doi cac so đo khac nhau ve thi truong lao đong, tu đo tac đong đen cach thuc đieu hanh chinh sach tien te (monetary policy). Mot bang thong tin bao gom 9 so đo, chi 3 trong so đo bieu hien muc truoc khung hoang 2007 vao thang 6 nam 2014. Fed cung xuat ban cac bao cao thong tin ve thi truong lao đong bao gom 19 chi tieu thong ke ve viec lam khac.


= Toc đo hoi phuc =
Nghien cuu chi ra rang su hoi phuc sau khung hoang tai chinh co the đuoc keo dai tuong ung voi nhung ky suy thoai đac trung, voi thoi ky dai cua that nghiep cao va tang truong kinh te cham. So sanh khung hoang tai chinh va suy thoai tai cac quoc gia khac, su phuc hoi ve viec lam tai My giai đoan 2007-2009 la kha nhanh chong.


Thong ke nhan khau va xu huong lao đong Xu huong ve lao đong co the đuoc phan tich boi bat cu yeu to nhan khau nao mot cach đoc lap hoac ket hop, nhu tuoi tac, gioi tinh, giao duc, va chung toc. Mot xu huong pho bien trong phan tich ve lao đong la đo tuoi cua lao đong da trang, chiem 70% tong lao đong theo chung toc (thang 11 nam 2016). Vi du so luong dan da trang trong đo tuoi lao đong chinh (25-54) đa giam 4,8 trieu nguoi tu thang 12 nam 2007 đen thang 11 nam 2016, gan 5%, trong khi dan so lao đong khong phai da trang đang tang len. Đay la nguyen nhan chinh giai thich so luong cong nhan khong phai da trang va khong phai ban đia đang tang ty trong trong so lao đong co viec lam. Tuy nhien, lao đong da trang cung co muc giam manh hon ve muc đo tham gia luc luong lao đong hon la nhom khong phai da trang, voi nhung ly do chua đuoc xac đinh ro. Nhung thay đoi nay co the co nhung an y quan trong ve chinh tri.


= Đo tuoi =
Giai đoan suy thoai 2007-2009 đa gay ra su sut giam ve so luong lao đong co viec lam o tat ca nhom đo tuoi, tru nhom tu 55 tuoi tro len van tang đeu đan. Nhom tuoi 16-19 chiu tac đong manh nhat, voi so luong lao đong co viec lam giam gan 30% so voi muc truoc khung hoang, trong khi cac nhom duoi 55 tuoi khac giam tu 5-10%. Trong khi nhom lao đong tuoi 25-34 phuc hoi ve truoc khung hoang đen thang 1 nam 2014 va tiep tuc tang cham, mot vai nhom duoi 55 khac giu nguyen nhu muc truoc khung hoang đen thang 5 nam 2016.
Ty le that nghiep o tat ca nhom tuoi tang trong thoi ky khung hoang, voi nhom 16-24 tuoi tang 10% trong nam 2007 len muc đinh 19,5% nam 2010, truoc khi giam tro lai 10% thang 5 nam 2016.


= Gioi tinh =
Nam gioi chiem it nhat 7 tren 10 nguoi bi mat viec trong thoi ky suy thoai 2007-2009, theo Cuc thong ke lao đong. Nam gioi đo tuoi 25-54 co ty le tham gia lao đong giam o tat ca cac bac giao duc trong hang thap ky, mac du su sut giam nang ne nhat o lao đong co bac giao duc duoi cao đang. Đen thang 9 nam 2016, 7 trieu nam gioi o My đo tuoi 25-54 o tinh trang khong co viec lam va cung khong tim kiem viec lam. Nhung nam gioi nay thuong tre tuoi, đoc than, khong o cung bo me va muc giao duc thap. Viec đi hoc, om đau, muc đo giao duc, tinh trang tu toi, su chuyen dich cua cac nganh kinh voi nhung cong viec truyen thong danh cho nam gioi nhu xay dung, la nhung nhan to đong tao ra tinh trang nay.
Co khoang 40% nam gioi trong đo tuoi lao đong khong tham gia luc luong lao đong do tinh trang đau om gay ra.


= Giao duc =
Lich su đa chung minh nhom lao đong co trinh đo giao duc cao hon se co ty le that nghiep thap hon. Vi du thang 5 nam 2016, ty le that nghiep cua lao đong tren 25 tuoi la 2,5% voi trinh đo cao đang, 5,1% voi trinh đo pho thong va 7,1% voi lao đong chua tot nghiep pho thong. Ty le that nghiep cua ca ba nhom nay tang gan gap đoi trong giai đoan khung hoang 2008-2009, truoc khi giam dan tro lai muc truoc khung hoang vao thang 5 nam 2016. Su phuc hoi cua viec lam cung la tot hon đoi voi nhung lao đong co bac giao duc cao hon. Mot nghien cuu chi ra rang gan 11,6 trieu viec lam moi đa đuoc tao ra tu 2010 đen thang 1 nam 2016 danh cho lao đong co it nhat mot bang cao đang. Trong khi chi 80.000 viec lam đuoc tao ra ung voi trinh đo giao duc pho thong hoac it hon.
So luong lao đong co viec lam tang ty le voi muc đo giao duc ho đat đuoc. Tu thang 12 nam 2007 (truoc khung hoang) toi thang 6 nam 2016, so luong lao đong co viec lam thay đoi nhu sau: Trinh đo đai hoc hoac cao hon tang 21%; cao đang tang 4%; trung hoc giam 9%; va duoi pho thong giam 14%. Ty le tham gia luc luong lao đong cung giam nhieu hon voi nam gioi đo tuoi 25-54 voi trinh đo giao duc thap hon, la mot phan trong xu huong giam luc luong lao đong dai han đoi voi nam gioi thuoc nhom nay.


= Chung toc =
Ty le that nghiep cua lao đong My goc Phi đa tang tu 7,6% thang 8 nam 2007 len muc đinh 17,3% thang 1 nam 2010, truoc khi giam xuong muc 8,2% thang 5 nam 2016. Voi lao đong My Latin qua cung thoi ky, ty le nay lan luot la 5,5%, 12,9% va 5,6%. Voi lao đong My goc A, ty le nay la 3,4%, 8,4% va 3,9%..
So luong lao đong da trang suy giam nhieu hon voi lao đong khong phai da trang trong giai đoan tu 2007-2016, khi ma mot so luong lon lao đong dia trang gia đi (qua muc tuoi 25-54) va nghi huu. So luong lao đong da trang đa giam xap xi 700.000 nguoi tu thang 11 nam 2007 (truoc khung hoang) đen thang 11 nam 2016, trong khi so luong lao đong chung toc khac tang len. Lao đong goc Tay Ban Nha đa tang len xap xi 4,9 trieu (+24%), goc A 2,3 trieu (+34%), va goc Phi 2,3 trieu (+14%). Su chenh lech lon nay đa giup chien dich cua tong thong Trump ghi điem truoc tang lop lao đong da trang nam 2016. Trong khi dan so da trang trong đo tuoi lao đong chinh 25-54 đa giam khoang 5% tu thang 11 nam 2007 đen thang 11 nam 2016, tuong ung voi no la su sut giam cua lao đong da trang co viec lam, lao đong da trang co muc giam lon hon ve ty le lao đong co viec lam tren tong dan so so voi lao đong thuoc chung toc khac.


= Ban đia va nhap cu =
Cuc thong ke lao đong đa chi ra lao đong nhap cu co viec lam khong can xung voi ty le cua ho trong dan so. 

Tu nam 2000 đen 2015: 1) Dan nhap cu chiem 33% ve su tang len nhom dan so đo tuoi tu 16 tro len, nhung chiem 53% su tang len cua luc luong lao đong va chiem 59% so viec lam tang them; 2) Dan ban đia co viec lam tang 5,6 trieu nguoi (5%) trong khi lao đong nhap cu tang 8 trieu nguoi (47%); va 3) Ty le tham gia luc luong lao đong giam nhieu hon voi dan ban đia (5%) so voi dan nhap cu (2%).
So sanh trong giai đoan tu thang 12 nam 2007 (truoc khung hoang) đen thang 6 nam 2016, so luong lao đong nhap cu co viec lam tang 13,3%, trong khi lao đong ban đia chi tang 2%.


= Nguoi tung pham toi =
So tuan lam viec trung binh hang nam cua nguoi tung pham toi đa giam 5 tuan con 42 tuan lam viec, dan đen su sut giam 12% ve viec lam.
So viec lam giam sut voi đoi tuong nguoi tung pham toi la 9,7% voi nam gioi tre da trang, 15,1% voi nam gioi tre da đen, va 13,7% voi nam gioi tre goc Tay Ban Nha.


Nguyen nhan that nghiep Co nhieu nguyen to khac nhau tu trong nuoc, nuoc ngoai, thi truong va chinh phu anh huong toi that nghiep tai Hoa Ky. Nhung nhan to nay co đac điem mang tinh chu ky (lien quan đen chu ky kinh doanh) hoac cau truc (lien quan đen cac đac điem kinh te) va bao gom trong so nhung nguyen nhan khac:
Moi truong kinh te: Nuoc My đa trai qua cuoc khung hoang vay the chap nha đat va suy thoai kinh te giai đoan 2007-2008, tu đo lam tang ty le that nghiep len đinh điem 10% vao thang 10 nam 2009. Ty le that nghiep sau đo giam dan, tro ve muc 5% đen thang 12 nam 2015 khi moi truong kinh te cai thien.
Xu huong nhan khau: Hoa Ky co dan so đang bi lao hoa, lam mot so luong nguoi ra khoi luc luong lao đong. Đieu nay dan đen xu huong dai han giam dan ty le dan so tham gia luc luong lao đong bat đau tu nam 2000, khi ma the he bung no dan so bat đau nghi huu.
Muc đo giao duc: Theo so lieu lich su, muc đo giao duc tang len, ty le that nghiep giam đi. Vi du ty le that nghiep cua lao đong trinh đo cao đang la 2,4% trong thang 5 nam 2016, so voi 7,1% cua lao đong trinh đo pho thong.
Xu huong cong nghe, voi viec may moc thay the cong nhan trong nhieu linh vuc, trong khi viec lam trong linh vuc khac đuoc tao ra.
Toan cau hoa va xu huong thue lao đong nuoc ngoai, khi cac cong ty tao ra cong viec o thi truong nuoc ngoai đe giam chi phi lao đong va tranh cac quy đinh.
Chinh sach thuong mai quoc te, dan đen tham hut can can thuong mai ngay cang lon ke tu nhung nam 2000, dan đen lam giam GDP va viec lam tuong ung.
Chinh sach nhap cu, tac đong đen so luong lao đong co nguon goc nuoc ngoai lam viec tai My.
Chinh sach tien te: Cuc du tru lien bang thuc hien chinh sach tien te, đieu chinh lai suat đe đua nen kinh te huong toi muc tieu ty le that nghiep 5% va lam phat 2%. Fed đa duy tri muc lai suat gan bang 0 ke tu giai đoan suy thoai 2007-2009, trong no luc nham tang viec lam. No cung đong thoi bom mot luong lon tien vao nen kinh te thong qua chinh sach noi long tien te đe thuc đay tang truong kinh te. Vao thang 12 nam 2015, Fed đa tang lai suat lan đau tien o muc vua phai, va se tiep tuc thuc hien neu đieu kien kinh te thuan loi.
Chinh sach tai khoa: Chinh phu lien bang đa giam tham hut can can ngan sach mot cach đang ke tu giai đoan suy thoai 2007-2009, ket qua tu tong hop cac bien phap cai thien moi truong kinh te va giam chi tieu chinh phu, tang thue đoi voi nguoi giau co. Giam tham hut ngan sach co nghia la chinh phu đang lam it hon đe ho tro viec lam.
Cong đoan: Ty le nguoi lao đong tham gia cong đoan đa giam đang ke tu nhung nam 1960, lam yeu đi suc manh tuong quan giua nguoi lao đong va chu doanh nghiep. Đieu nay co nguyen nhan tu tong hop cac xu huong kinh te va lua chon chinh sach.
Xu huong nhieu lao đong hon o loai hinh thoa thuan cong viec thay the (alternative work arrangements) (ban thoi gian hoac hop đong) hon la cong viec toan thoi gian; ty le nhung lao đong thuoc linh vuc nay đa tang tu 10,1% trong nam 2005 len 15,8% cuoi nam 2015. Đieu nay chi ra tat ca nhung viec lam tang them (khoang 9 trieu viec lam tu 2005 đen 2015) đeu o loai hinh thoa thuan cong viec thay the.


Chinh sach tai khoa va tien te Lao đong va viec lam vua la nguyen nhan va ket qua cua toc đo tang truong kinh te, no co the bi tac đong boi ca chinh sach tai khoa cua chinh phu (chi tieu va thue) va chinh sach tien te (Cuc du tru lien bang).


= Chinh sach tai khoa =
Nuoc My đa tang mot luong lon no cong hang nam tu 2008 đen 2013, len hon 1 nghin ty đo la tong no quoc gia hang nam tu nam 2008 đen 2012. Tham hut tang chu yeu do nhung tac đong cua khung hoang tai chinh va suy thoai kinh te. Voi tong GDP khoang 17.000 ty đo la, chi tieu chiem mot phan đang ke GDP. Truong phai kinh te Keynes cho rang khi tang truong kinh te cham lai, tham hut ngan sach tang se tang len do tac đong cua nen kinh te. Đay la ly do giai thich tai sao bien phap giam tham hut ngan sach thuc hien boi chinh sach tai khoa cung ran (fiscal cliff) (tang thue va giam chi tieu) đuoc ky vong thuc hien trong giai đoan suy thoai.
Tuy nhien tham hut ngan sach trong giai đoan 2014-2016 cho thay no khong lien quan cu the đen nen kinh te. Vi du theo bao cao cua co quan ngan sach quoc hoi (CBO): "Ngan sach cua chinh phu lien bang bi tham hut 486 ty đo la trong nam tai chinh 2014, it hon 195 ty đo la so voi nam 2013, va đat muc tham hut thap nhat ke tu nam 2008. Tuong quan voi quy mo nen kinh te, khoan tham hut đo chi chiem 2,8% tong san pham quoc noi (GDP) - thap hon so voi muc binh quan cua 40 nam qua. Va nam 2014 la nam thu 5 lien tiep tham hut giam tinh theo phan tram GDP ke tu muc cao ky luc 9,8% GDP nam 2009. Theo uoc tinh cua CBO, thu ngan sach tang 9% va chi ngan sach tang 1% nam 2014 so voi nam tai chinh truoc đo."
Theo mot phan chinh sach kinh te cua Tong thong Barack Obama, Quoc hoi My đa su dung khoang 800 ty đo la vao chi tieu ngan sach va cat giam thue theo Đao luat tai đau tu va phuc hoi Hoa Ky thang 2 nam 2009 đe kich thich nen kinh te. Su giam sut viec lam hang thang bat đau sut giam khong lau sau đo. Đen thang 3 nam 2010, so luong viec lam bat đau tang tro lai. Tu thang 3 nam 2010 đen thang 9 nam 2012, hon 4,3 trieu viec lam đa đuoc tang them, voi cac thang tang truong viec lam lien tuc tu thang 10 nam 2010 đen thang 12 nam 2015. Đen thang 12 nam 2015, so luong lao đong co viec lam la 143,2 trieu nguoi, tang 4,9 trieu so voi đinh điem truoc khung hoang thang 1 nam 2008 la 138,3 trieu nguoi.


= Chinh sach tien te =
Cuc du tru lien bang My (Fed) duy tri mot muc tieu kep ve đat toan dung lao đong trong khi duy tri mot ty le lam phat thap. Viec đieu chinh lai suat cua Fed (thuoc chinh sach tien te) la cong cu quan trong đe kiem soat ty le that nghiep. Co the co mot su đanh đoi giua that nghiep va lam phat, khi nhung chinh sach lam gian that nghiep co the tao ap luc lam phat, va nguoc lai. Nhung tranh cai ve chinh sach tien te trong giai đoan 2014-2015 tap trung vao thoi điem va muc đo tang lai suat, khi ma muc tieu lai suat gan bang khong đa đuoc duy tri ke tu thoi ky suy thoai 2008-2009. Cuoi cung Fed đa quyet đinh tang lai suat vao thang 12 nam 2015. Fed đa cong bo ban phan tich thi truong lao đong lien quan toi quyet đinh lai suat trong cuoc hop uy ban thi truong mo lien bang.
Cuc du tru lien bang My đa co nhung hanh đong va bien phap đang ke đe kiem soat va đieu tiet nen kinh te sau thoi ky suy thoai 2007-2009. Fed đa mo rong đang ke bang can đoi tai khoan tu 2008 đen 2014, nghia la đa 'in them tien' đe mua mot luong lon chung khoan co the chap bang bat đong san va trai phieu kho bac My. Đieu nay đa đay gia chung khoan tang len, giup giu muc lai suat thap, khuyen khich cac cong ty vay muon, đau tu va nguoi dan mua nha cua. Fed đa len ke hoach ket thuc chinh sach mo rong tien te (quantitative easing) vao thang 10 nam 2014 nhung chua quyet đinh vi ho co the tang lai suat sap toi. Fed cung troi buoc cac bien phap chinh sach cua minh vao vien canh that nghiep va lam phat lan đau tien thang 12 nam 2012.


Nhung tranh luan chinh tri = Phai tu do =
Phai tu do co quan điem đoi hoi chinh phu can co chinh sach hoac hop tac voi khu vuc tu nhan đe tao ra viec lam. Nhung đe xuat đien hinh lien quan đen viec kich thich chi tieu ve xay dung co so ha tang, đau tu vao nang luong sach, tro cap cho nguoi that nghiep, cung cap cac khoan vay ho tro giao duc, va cac chuong trinh đao tao cho lao đong. Phai tu do truoc đay co nhung chinh sach ho tro cho cong đoan lao đong va bao ho thuong mai. Phai nay thuong it quan tam toi tham hut ngan sach va no cong va co xu huong de chap nhan lam phat tang hoac giam gia đong đo la đe tang canh tranh ve thuong mai quoc te, vi mot đong tien noi đia yeu se lam cho hang hoa xuat khau co gia re hon. Trong cac thoi ky suy thoai, phai tu do thuong ung ho cac giai phai dua tren truong phai kinh te hoc Keynes (Keynesian economics), tuc ung ho cho chi tieu chinh phu tang them khi khu vuc kinh te tu nhan khong the hoac khong san long ho tro nen kinh te tang truong o muc hieu qua.


= Phai bao thu =
Phai bao co quan điem ung ho cac giai phap thi truong tu do, voi viec han che su can thiep, gioi han cua chinh phu vao khu vuc kinh te tu nhan. Phai bao thu co xu huong đoi lap voi quan điem tang chi tieu hoac tro giup cua chinh phu, ung ho cho thi truong tu do quyet đinh thanh cong va that bai. Nhung đe xuat đien hinh lien quan toi viec han che can thiep vao thi truong va giam thue thu nhap. Phai bao thu trong lich su thuong chong lai cong đoan lao đong va khuyen khich cac thoa thuan thuong mai tu do. Phai nay cung quan tam toi tham hut ngan sach va lo ngai no cong tang cao, ung ho viec giam đau tu va chi tieu chinh phu. Phai bao thu thuong co đe xuat chinh sach nham giam lam phat. Ho cung thuong tan thanh cho truong phai kinh te hoc trong cung (Quan điem cho rang tang truong kinh te o muc hieu qua nho bao đam thi truong tu do canh tranh va giam thue).


= Du lieu khao sat =
So luong nhung nguoi giau co co quan điem ung ho vai tro chu đong cua chinh phu trong giai quyet that nghiep it hon nhieu so voi nhung nhom dan so khac. Cu the chi 19% so nguoi giau noi rang Chinh phu Washington nen bao đam moi nguoi dan muon lam viec đeu tim kiem đuoc viec lam, trong khi 68% tong so nguoi khao sat ung ho voi đe xuat đo. Tuong tu, chi 8% so nguoi giau noi rang chinh phu lien bang nen tao them viec lam cho nguoi co kha nang va san long lam viec nhung khong tim đuoc viec lam trong khu vuc tu nhan, trong khi 53% tong so dan khao sat ung ho. Mot ban khao sat vao thang 9 nam 2012 boi tap chi The Economist chi ra nhom dan so co thu nhap hon 100.000 đo la mot nam quan tam hon gap đoi so voi nhom thu nhap trung binh va thap ve van đe tham hut ngan sach, va đay la chi so quan trong hang đau quyet đinh viec bo phieu. Trong tong so dan khao sat, khoang 40% noi rang that nghiep la van đe quan trong nhat trong khi 25% quan tam đen tham hut ngan sach.
Khao sat Gallup thang 3 nam 2011 neu ra rang: "Cu 4 nguoi dan My co 1 nguoi noi rang cach thuc tot nhat đe tao them nhieu viec lam tai My la viec duy tri cac nha may san xuat tai noi đia va dung viec chuyen cac co so nay ra nuoc ngoai. Nguoi dan My cung co quan điem ung ho tang viec lam bang tang đau tu co so ha tang, giam thue, tro giup cac doanh nghiep nho va giam can thiep cua chinh phu vao thi truong." Hon nua, Gallup neu ra rang: "Nguoi dan My thuong xuyen nhan manh van đe viec lam va nen kinh te co vai tro quan trong nhat voi quoc gia, voi 26% so nguoi noi rang viec lam la vat đe quan trong nhat vao thang 3." Nhung nguoi thuoc đang Cong Hoa va Dan Chu đong tinh rang mang viec lam tro lai quoc gia My la giai phap tiep can so mot, nhung khac nhau ve nhung van đe khac. Cac đang vien Cong Hoa xep viec giam thue va giam can thiep chinh phu la nhung van đe quan trong tiep theo, trong khi đang vien Dan Chu uu tien viec đau tu co so ha tang va tro giup cac doanh nghiep quy mo nho.
Hon nua, quan điem cua nguoi dan My ve tu do thuong mai đa tro nen tieu cuc hon. Cuoc khao sat vao thang 10 nam 2010 cua bao Wall Street va NBD News chi ra rang: "Trong hon mot nua so nguoi đuoc khao sat (53%) noi rang cac thoa thuan thuong mai tu do tac đong xau toi Hoa Ky. Ty le nay đa tang len tu 46% 3 nam truoc va 32% nam 1999." Trong so nguoi co thu nhap tu 75.000 đo la mot nam tro len, 50% noi rang thuong mai tu do tac đong tieu cuc, tang len tu con so 24% nam 1999. Khong ke đen yeu to đang phai, thu nhap va nghe nghiep, 76-95% nguoi dan My đuoc khao sat noi rang "viec thue ngoai va chuyen cac co so san xuat tu My ra cac nuoc ben ngoai la ly do khien nen kinh te My gap tro ngai va lam nhieu nguoi khong tim đuoc viec lam."
Khao sat cua Pew Center thang 8 nam 2012 chi ra: "85% tang lop trung luu o đo tuoi truong thanh noi rang hien tai viec duy tri muc song kho khan hon mot thap ky truoc đay. Trong so nhung nguoi nay, 62% chi trich nhung loi noi doi cua Quoc hoi, trong khi 54% noi nhung tieu cuc ve cac ngan hang va to chuc tai chinh, 47% noi ve cac tap đoan lon, 44% noi ve trach nhiem cua tong thong Bush va noi cac, 39% noi ve canh tranh tu nuoc ngoai va 34% đo loi cho chinh quyen Obama."


= Nhung tranh luan giai đoan 2008-2009 =
Tranh cai xung quanh đao luat tai đau tu va phuc hoi kinh te My (American Recovery and Reinvestment Act of 2009 hoac ARRA), khien goi chi 800 ty đo la kich thich kinh te bi qua han do khung hoang the chap nha đat, đa the hien nhung quan điem mau thuan nay. Đang Dan chu thuong co xuyen cho chinh sach tu do kinh te, trong khi đang Cong hoa ung ho cac chinh sach bao thu. Ap luc cua đang Cong hoa đa lam giam khoan chi tieu kich thich kinh te đong thoi tang muc cat giam thue.
Nhung quan điem trai chieu mang tinh lich su nay cung đuoc the hien trong cuoc tranh luan xung quanh đao luat on đinh kinh te khuan cap nam 2008 (Emergency Economic Stabilization Act of 2008), cho phep thong qua chuong trinh giai cuu tai san no xau (Troubled Asset Relief Program) - cho phep chinh phu mua lai cac tai san no xau va co phan von cua cac to chuc tai chinh đe on đinh nganh tai chinh - co khoang 700 ty đo la cuu tro cho nganh ngan hang (sau đo giam xuong 430 ty đo la). No luc buoc đau nham thong qua đao luat đa that bai tai Ha vien chu yeu do phan đoi cua phai Cong hoa. Sau su sut giam manh o thi truong co phieu va giam ap luc tu nhieu nguon phia khac, du luat đuoc chap thuan o cuoc bo phieu lan hai tai Ha vien.


= Nhung tranh luan tu 2010 đen nay =


 Tao viec lam tai My va cham dut hoat đong tai nuoc ngoai  Thuong nghi si Dick Durbin đe xuat du luat nam 2010 co ten goi "Tao viec lam tai My va cham dut hoat đong tai nuoc ngoai" voi noi dung giam nhung uu đai thue cho viec chuyen cac nha may, co so san xuat cua My ra nuoc ngoai va gioi han kha nang tri hoan loi nhuan kiem tu nuoc ngoai. Tuy nhien, đao luat bi ngan lai tai thuong vien do nhung phan đoi cua phai Cong hoa. No đuoc ung ho boi Lien đoan lao đong My va Hiep hoi cac to chuc cong nghiep (AFL-CIO) nhung bi bac boi Phong thuong mai Hoa Ky (U.S. Chamber of Commerce).
Ban nghien cuu thuoc quoc hoi tom tat đao luat nhu sau: "Đao luat Tao viec lam tai My va cham dut hoat đong tai nuoc ngoai - Sua đoi Đao luat doanh thu noi đia thanh: (1) Mien thue lao đong trong vong 24 thang cho cac chu doanh nghiep thue nhan cong thay the cho nhung lao đong khong phai cong dan My hoac đinh cu lau dai tai My - nhung nguoi thuc hien cac nghia vu viec lam tuong tu tai nuoc ngoai; (2) tu choi bat cu khoan mien giam thue nao hoac hoan thue cho cac chi phi thue muon nhan cong ben ngoai nuoc My (đuoc đinh nghia la bat cu mot giao dich nao ma nguoi đong thue giam bot hoac loai bo hoat đong kinh doanh hoac hoat đong gan lien voi khoi nghiep hoac mo rong cua nhung hoat đong kinh doanh đo ben ngoai nuoc My); va (3) loai bo viec hoan thu thue thu nhap cua cac tap đoan nuoc ngoai co hang hoa nhap khau vao My, ngoai tru hang hoa đuoc xuat khau truoc khi đuoc su dung phan lon o My va cho cac san pham nong nghiep khong đuoc trong o My voi khoi luong lon."


 Đao luat viec lam My  Tong thong My Barack Obama đe xuat đao luat viec lam My (American Jobs Act) vao thang 9 nam 2011, bao gom cac khoan cat giam thue va chuong trinh chi tieu nham thuc đay tao viec lam. Nha Trang đa cung cap ban cao bach tom tat nhung điem muc chinh cua đao luat gia tri 447 ty đo la. Tuy nhien, ca Ha vien va Thuong vien đeu khong thong qua đao luat cho đen thang 12 nam 2012. Tong thong Obama phat bieu vao thang 10 nam 2011: "Trong nhung ngay toi, cac thanh vien Quoc hoi phai đua ra quyet đinh lieu ho co tin chung ta nen tra lai viec lam nhung nguoi giao vien, cong nhan xay dung, sy quan canh sat va linh cuu hoa... Ho se can bo phieu lieu ho co tin rang chung ta nen bao ve viec mien thue cho cac chu doanh nghiep nho va tang lop trung luu nguoi My, hay lieu chung ta nen mien thue cho nhung trieu phu va ty phu."


 Tai khoa that chat  Trong nam 2012, nhung cuoc tranh cai gia tang lien quan đen khoan 560 ty đo la tang thue va cat giam chi tieu đuoc du kien hieu luc vao 2013, theo đo se giam tham hut ngan sach nam 2013 mot nua. Cac chi trich cho rang voi boi canh khung hoang that nghiep, chinh sach tai khoa khac kho nhu vay la qua som va sai huong. Co quan ngan sach quoc hoi cho rang viec giam tham hut mot cach đot ngot nhu vay se lai gay ra cho Hoa Ky mot giai đoan khung hoang moi tu nam 2013, voi ty le that nghiep tang len 9% so voi khoang 8% nam 2012, ton that hon 1 trieu viec lam. Chinh sach tai khoa that chat đuoc đe cap mot phan trong đao luat ho tro nguoi nop thue My nam 2012 (American Taxpayer Relief Act of 2012).


= Chinh sach thue =


 Thue thu nhap ca nhan  Van chua co co so ro rang ve viec ha thap ty le thue thu nhap giup tang truong viec lam, cung nhu tang ty le thue lam cham tang truong viec lam. Đieu nay do co nhieu bien so khac tac đong toi viec tao ra viec lam. Cac ly thuyet kinh te cho rang (khi cac yeu to khac ngang bang) cat giam thue la mot cach thuc kich thich (chung lam tang tham hut ngan sach) va tu đo tao viec lam, cung giong nhu chi tieu chinh phu. Tuy nhien, cat giam thue co tac đong it hon so voi chi tieu tinh tren moi đo la tham hut ngan sach, khi ma mot phan thue cat giam co the đuoc tiet kiem hon la chi tieu. Vi thue thu nhap đuoc chi tra chu yeu boi nhung nguoi nop thue thu nhap cao (khoang nhom 1% nguoi giau nhat tra mot nua so thue) va nhung nguoi đong thue nay thuong tiet kiem nhieu hon tren moi so tien đuoc hoan lai tu cat giam thue hon la nhung nguoi đong thue thu nhap thap. Cat giam thue thu nhap co hieu qua it ve mat kich thich kinh te hon la cat giam thue tren chi luong, đau tu co so ha tang va tro cap that nghiep.
Mot nghien cuu chi ra rang cat giam thue tao tang truong viec lam, cu the la cho đoi tuong thu nhap thap. Tuy nhien, cac du lieu lich su chi ra rang nhung thay đoi bien ve ty le thue thu nhap co it tac đong toi viec tao viec lam, tang truong kinh te hoac lao đong. 

Trong nhung nam 1970, ty le thue thu nhap can bien cao hon nhieu so voi thoi ky sau đo va nuoc My đa tao ra 19,6 trieu viec lam moi tang them.
Trong nhung nam 1980, ty le thue thu nhap can bien thap hon va nuoc My đa tao ra 18,3 trieu viec lam moi tang them.
Trong nhung nam 1990, ty le thue thu nhap can bien tang va nuoc My đa tao ra 21,6 trieu viec lam moi tang them..
Tu nam 2000 đen 2010, ty le thue thu nhap can bien thap hon do chinh sach cat giam thue cua Tong thong Bush va nuoc My khong tao ra viec lam tang them. 7,5 trieu viec lam tao ra trong giai đoan 2000-2007 the hien ty le tang truong viec lam thap hon so voi con so lich su.
Tong thong Obama tang thue thu nhap len 1% nhom nguoi giau nhat sau sac thue cua Bush thang 1 nam 2013. Ong đong thoi cung tang thue chi tra luong len nhom 5% cao nhat nhu mot phan cua đao luat Affordable Care. Bat chap viec tang thue nay, viec lam tao ra trung binh hang thang tang tu 179.000 nam 2012 len 192.000 nam 2013 va 250.000 nam 2014.
Trung tam nghien cuu ngan sach va chinh sach uu tien (CBPP) đa viet vao thang 3 nam 2009: "So lao đong khu vuc kinh te quy mo nho tang trung binh 2,3% mot nam (tuong ung 756.000 viec lam) trong nhiem ky Clinton, khi muc thue ap nguoi thu nhap cao o muc tuong đuong voi thoi Obama. Nhung trong nhiem ky Bush, khi muc thue thap hon, so luong lao đong co viec lam chi tang 1% (tuong đuong 367.000 viec lam)." CBPP cung chi ra vao thang 9 nam 2011, ca viec lam va GDP đa tang nhanh hon trong thoi ky 7 nam sau chinh sach tang thue cua Tong thong Clinton tu nam 1993, hon thoi ky tuong tu sau chinh sach cat giam thue cua Tong thong Bush nam 2001.


 Thue thu nhap doanh nghiep  Phai bao thu thuong cho rang thue thu nhap doanh nghiep giam xuong se khuyen khich cac cong ty thue muon nhieu nhan cong hon. Phai tu do thi đe xuat đao luat đanh thue voi cong ty thue lao đong tai nuoc ngoai va gioi han cac đieu luat cat giam thue doanh nghiep.
Loi nhuan cua cac cong ty My sau khi tru thue (after-tax profits) đa đat muc cao ky luc trong suot nam 2012 trong khi thu tu thue thu nhap doanh nghiep thap hon muc binh quan trong lich su tinh tren GDP. Vi du, loi nhuan sau thue cua cac cong ty My đat muc cao ky luc trong quy 3 nam 2012, đat 1,75 nghin ty đo la (quy ve mot nam). Cac cong ty My chi tra thue chiem xap xi 1,2% GDP nam 2011. Muc nay thap hon muc 2,7% GDP nam 2007 truoc khung hoang va duoi muc trung binh 1,8% thoi ky 1990-2011. Trong ban so sanh ve muc đo đong thue thu nhap doanh nghiep, co quan ngan sach quoc hoi chi ra rang trong nam 2005, ty le đong thue cua My đung cao thu 3 trong so cac quoc gia OECD, sau Nhat Ban va Đuc. Tuy nhien, nuoc My lai xep thu 27 tren 30 quoc gia OECD ve thu thue doanh nghiep tinh tren GDP, o muc 1,8% so voi muc trung binh 2,5%.


Nhung giai phap tao them viec lam tai My Co nhieu lua chon ve tao viec lam, nhung nhung giai phap nay luon đuoc tranh luan gay gat va thuong co nhung đanh đoi ve no cong tang cao, tac đong xau toi moi truong va anh huong toi loi nhuan doanh nghiep. Nhung vi du bao gom tang đau tu co so ha tang, cai cach thue, giam chi phi cham soc suc khoe, chinh sach nang luong va on đinh gia nhien lieu, giam chi phi thue muon nhan cong, giao duc va đao tao, giam thieu can thiep chinh phu vao thi truong, va chinh sach thuong mai. Tac gia Bittle & Johnson cua to chuc Public agenda (To chuc phi đang phai va loi nhuan) giai thich nhung uu nhuoc điem cua 14 chinh sach tao viec lam đuoc thao luan thuong xuyen, mot vai trong so đo đuoc tom tat theo cac chu đe ben duoi. Đay la nhung chu đe nong đuoc tranh luan boi cac chuyen gia khap cac linh vuc.


= Đau tu co so ha tang =
Nhieu chuyen gia ung ho cho xay dung co so ha tang, nhu xay dung đuong sa, cau, nang cap luoi đien. Nhung khoan đau tu nay trong lich su đa tao nen va duy tri hang trieu viec lam, đoi lai la tham hut ngan sach lien bang va bang tang cao. Trong thoi ky phuc hoi kinh te sau khung hoang 2008-2009, co hon 2 trieu viec lam bi giam trong linh vuc xay dung nha cua. To chuc ky su dan dung My đanh xep co so ha tang tai My đat muc D+ nam 2013, xac đinh so tien can cho cac ke hoach đau tu la 3,6 nghin ty đo la đen nam 2020.
Co quan ngan sach quoc hoi uoc tinh đen thang 11 nam 2011 nhung khoan tang đau tu vao co so ha tang se tao ra tu 1 đen 6 viec lam cho moi 1 đo la đau tu; noi cach khac, 100 ty đo la đau tu se tao ra khoang 100.000 đen 600.000 viec lam moi. Tong thong Obama đe xuat Đao luat viec lam My nam 2011, bao gom đau tu co so ha tang va mien giam thue, đuoc bu đap boi viec tang thue thu nhap voi nhom nguoi thu nhap cao. Tuy nhien, đao luat khong nhan đuoc su ung ho đu o Thuong vien đe thong qua. Trong cuoi nam 2015, ca hai Đang o Ha vien va Thuong vien đa đong y thong qua goi đau tu co so ha tang lon nhat trong thap ky, voi 305 ty đo la trong 5 nam, it hon muc 478 ty đo la theo đe xuat ban đau cua Obama.


= Chinh sach thue =
Giam chi phi thue nhan cong se khuyen khich chu lao đong tang them tuyen dung. Viec nay co the thuc hien thong qua viec giam muc thue chi tra bao hiem y te va an sinh xa hoi hoac nhung loai thue nhat đinh khuyen khich tuyen dung them lao đong. Cuc ngan sach quoc hoi (CBO) uoc tinh vao nam 2011 viec giam thue tien luong (đac biet neu gioi han vao nhung cong ty tang quy mo chi tra luong), tang tro cap cho nguoi that nghiep, va cung cap nhung khoan hoan thue cho ho gia đinh thu nhap thap, se tao ra nhieu viec lam hon tren moi đo la chi tieu so voi đau tu co so ha tang.
Tong thong Obama đa giam muc đong thue an sinh xa hoi cua nguoi lao đong trong thoi ky 2011-2012, lam tang 100 ty đo la tham hut ngan sach trong khi đe lai khoan tien nay cho nguoi dan chi tieu. Muc thue thu nhap doanh nghiep tai My thuoc hang cao nhat the gioi, mac du cac tap đoan, cong ty My chi tra mot khoan thue thap nhat so voi GDP do viec ne thue. Giam muc thue nay va han che viec ne tranh thue co the lam nen kinh te My canh tranh hon, nhung cung lam gia tang tham hut ngan sach. Trung tam chinh sach thue lay vi du uoc tinh trong nam 2012 viec giam thue thu nhap doanh nghiep tu 35% xuong 20% se lam tang no cong len 1000 ty đo la trong mot thap ky toi.


= Chi phi cham soc suc khoe thap hon =
Cac cong ty tai My phai chi tra mot phan lon cac chi phi cham soc suc khoe cho nguoi lao đong. Cac quoc gia khac thuong khong bat cac doanh nghiep ganh chiu, ma đanh thue tren nguoi lao đong đe chi tra cho nhung khoan cham soc y te nay. Viec nay lam giam đang ke chi phi thue va duy tri luc luong lao đong.


= Chinh sach nang luong va khi thai =
Mot vai nghien cuu chi ra chi phi cua viec kiem soat moi truong chiem hang ngan đo la tren moi nguoi lao đong. Nguoi My hien đang bi chia re ve viec bao ve moi truong hay tang truong kinh te la uu tien cao hon. Cac quy đinh kiem soat se tang chi phi vao xang dau va than đa, se lam cham tang truong kinh te, mac du chung cung mang lai nhung thuc đay phat trien đau tu nang luong sach.
Tong thong Obama chu truong mot loat nhung chinh sach ve nang luong sach trong thang 6 nam 2013. Bao gom: giam thieu o nhiem khi thai tu cac nha may đien; tiep tuc mo rong su dung nang luong sach; tang tieu chuan ve nhien lieu cho nen kinh te; va duy tri muc hieu qua nang luong tai cac ho gia đinh va cong ty.


= Chinh sach viec lam va luong toi thieu =

Viec tang muc tien luong toi thieu lam cac ho gia đinh co nhieu tien chi tieu hon, trong mot thoi đai ma cac cong ty đat muc loi nhuan ky luc va ngay cang it cong ty hon đe đau tu. Cac chi trich cho rang viec tang chi phi lao đong anh huong đen viec tuyen dung. Trong suot 2009, muc luong toi thieu la 7,25 đo la mot gio, hoac 15.000 đo la mot nam, ben duoi muc ngheo kho đoi voi mot so gia đinh. To Thoi bao New York muc xa luan đa viet vao thang 8 nam 2013: "Theo muc luong toi thieu lien bang, hien la 7,25 đo la mot gio, nhung cong viec thu nhap thap tai My đuoc chi tra o muc thap hon bat cu thoi điem nao truoc đay (thoi hien đai). Neu muc luong toi thieu tang voi toc đo tang cua lam phat cua gan 50 nam qua, no nen o muc 10 đo la mot gio; neu no tang voi toc đo bang toc đo tang cua nang suat lao đong binh quan, no se o muc 17 đo la mot gio."
Tong thong Obama chu truong tang muc luong toi thieu thang 2 nam 2013: "Tong thong keu goi Quoc hoi thong qua viec tang luong toi thieu tu 7,25 đo la len 9 đo la mot gio đen cuoi nam 2015 va tham chieu theo muc lam phat tu đo ve sau, va đieu nay nang muc luong cho khoang 15 trieu lao đong va giam đoi ngheo, bat binh đang... Cac nghien cuu kinh te chi ra rang mot muc tang luong toi thieu khiem ton se lam tang thu nhap va giam đoi ngheo ma khong huy hoai thi truong lao đong. Thuc te cac nha kinh te hoc hang đau nhu Lawrence Katz, Richard Freeman, va Laura Tyson va cac tap đoan nhu Costco, Wal Mart va Stride Rite ung ho cho viec tang muc luong toi thieu, mot phan vi tang nang suat lao đong va suc tieu dung cho nguoi dan se giup nen kinh te ve mat tong the."
To Economist đa viet vao thang 12 nam 2013: "Muc luong toi thieu neu khong bi đat qua cao, co the giup tang chi tieu ma khong anh huong xau toi thi truong lao đong... Muc luong toi thieu lien bang, chiem 38% muc thu nhap trung binh, nam trong so thap nhat cua cac quoc gia giau co. Vai nghien cuu cung chi ra viec nay khong gay hai toi thi truong lao đong voi muc luong toi thieu lien bang hoac bang, nhung nghien cuu khac tim thay mot điem vai điem nho, nhung nhin chung khong co tac đong xau nao đang ke."
Muc luong toi thieu tai My đa đuoc tang lan cuoi len 7,25 đo la mot gio vao thang 7 nam 2009. Đen thang 12 nam 2013, đa co khoang 21 bang co muc luong toi thieu cao hon muc toi thieu cua Lien bang, voi Bang Washington cao nhat la 9,32 đo la mot gio. Co 10 bang neo muc luong toi thieu theo lam phat.
Bao cao cua Co quan ngan sach quoc hoi My vao thang 2 nam 2014 chi ra rang viec tang luong toi thieu len 10,10 đo la mot gio tu 2014 đen 2016 co the lam giam khoang 500.000 viec lam, trong khi 16,5 trieu lao đong se co muc luong cao hon. Muc tang nhe hon len 9,0 đo la mot gio chi lam giam 100.000 viec lam, trong khi 7,6 trieu lao đong đuoc tra luong cao hon.


= Sua đoi chinh sach =
Nhung quy đinh phap ly lam tang chi phi cua cac cong ty khoi nghiep va hien tai len đang ke. Yeu cau sua đoi nhung đieu khoan luat sap het hieu lua giup bao đam chi nhung quy đinh co gia tri đuoc thay moi. Nhung cong ty moi thanh lap đong gop vao mot phan nam so viec lam moi đuoc tao ra. Tuy nhien, so luong cac cong ty thanh lap moi moi nam giam 17% sau thoi ky suy thoai. Tap chi Inc đa neu ra nhung y tuong moi đe giup khuyen khich cac cong ty khoi nghiep, bao gom giam thoi quan lieu (red tape), tang cac khoan vay vi mo (micro-loans), noi long chinh sach nhap cu, va minh bach hoa chinh sach thue.


= Chinh sach giao duc =
Chinh sach giao duc cai cach co the giup giao duc bac cao de tiep can hon voi nguoi dan va phu hop voi cong viec hon. Ty le that nghiep se thap hon voi nguoi lao đong co trinh đo cao đang. Tuy nhien, giao duc cao đang ngay cang đat đo. Cung cap cac khoan vay tuy thuoc vao cac nganh hoc đang thieu lao đong nhu cham soc y te va ke toan se giup giai quyet van đe mat can bang ve cau truc lao đong. Chu tich cuc du tru lien bang Janet Yellen phat bieu nam 2014: "Cac khoan tai tro cong ve giao duc la mot cach khac ma chinh phu co the giup bu lai su mat can bang ve mat nguon luc ma cac gia đinh co the chi tra cho con em đi hoc. Mot trong nhung vi du đien hinh la giao duc bac tieu hoc. Nghien cuu chi ra rang nhung đua tre xuat than tu gia đinh thu nhap thap đuoc hoc nhung truong chat luong tot thi co kha nang tot nghiep pho thong va hoc cao đang cung nhu co đuoc cong viec voi thu nhap cao hon, va chung cung it co kha nang pham toi hoac phai nhan tro cap tu chinh phu."


= Bat binh đang thu nhap =

Bat binh đang thu nhap, the hien bang tuong quan giua muc luong đinh tre cua cac ho gia đinh thu nhap trung binh va thap so voi su tang len ve thu nhap cua nhung nguoi thuoc nhom giau co nhat, co the tac đong tieu cuc toi tang truong kinh te, khi ma nhung gia đinh giau co co xu huong tiet kiem nhieu hon. Chat luong hoac muc chi tra cho cong viec khong chi tao them nhieu viec lam. Cac hoat đong cua cong đoan đa suy giam đang ke, lam cho bat binh đang thu nhap gia tang cung nhu chuyen dich viec lam ra nuoc ngoai. Su gia tang dich chuyen lao đong co the giup tao ra nhung cong viec tra luong cao, đay lai nhung mieng banh kinh te tu ong chu sang nguoi lao đong. Tuy nhien, voi chi phi su dung lao đong gia tang, nhung chu lao đong co the lua chon tuyen dung it nhan cong hon.


= Chinh sach thuong mai =
Tao ra mot san choi voi cac đoi tac thuong mai co the giup tao ra nhieu viec lam tai My. Su khac biet giua muc luong va tieu chuan song giua cac quoc gia va su kiem soat, thao tung tien te co the tao ra "thuong mai tu do" hon la "thuong mai cong bang". Viec yeu cau cac quoc gia ton trong đong tien đuoc tha noi tren thi truong quoc te se giup giam đang ke tham hut ngan sach, tao them viec lam tai cac quoc gia nhu My va Chau Au.


= That nghiep dai han =
Co quan ngan sach Quoc hoi đua ra mot vai lua chon cho viec giai quyet tinh trang that nghiep dai han vao thang 2 nam 2012. 2 giai phap ngan han bao gom: 1) Giam chi phi bien ve tuyen dung them lao đong cho cac cong ty; va 2) Chinh sach thue huong đen nguoi dan su dung nhung phan thu nhap tang them đe chi tieu, chu yeu la nhung nguoi thu nhap thap. Trong dai han, cac cai cach cau truc nhung chuong trinh đao tao lai lao đong hoac tro cap giao duc se co tac dung tich cuc.


= Hoi đong co van Tong thong ve viec lam va canh tranh =
Tong thong Obama thanh lap Hoi đong co van ve viec lam va canh tranh nam 2009 (President's Council on Jobs and Competitiveness). Hoi đong nay đa ra mot ban bao cao kem theo mot loat cac khuyen nghi vao thang 10 nam 2011. Ban bao cao bao gom 5 đe xuat chinh đe tang viec lam va cai thien canh tranh: 

Tang đau tu vao cac du an tao ra nhieu viec lam o linh vuc co so ha tang va phat trien nang luong;
Tao mot co che toan dien khuyen khich tinh than doanh nhan, gia tang nhanh so luong va quy mo cac cong ty nho khoi nghiep va nhung cong ty tang truong tot đe tao ra so luong viec lam chiem chu yeu tong viec lam moi toan nuoc My;
Sang kien ve đau tu quoc gia đe thuc đay nhung viec lam đuoc tao ra tu lan song đau tu vao nuoc My, gom ca nhung cong ty toan cau co tru so trong va ngoai nuoc My;
Nhung y tuong đon gian hoa thu tuc quy đinh phap ly va phe duyet cac du an đe tang nhanh viec tang truong, tao viec lam; va,
Cac buoc thuc hien đe bao đam nuoc My co đay đu nhung nhan su tai nang đe đap ung nhung viec lam moi tao ra, cung nhu đe thuc đay tao viec lam moi trong tuong lai.


Chu thich