Nu quyen, tuc quyen nu gioi hay quyen phu nu, la cac quyen loi binh đang gioi đuoc khang đinh la danh cho phu nu va tre em gai trong nhieu xa hoi tren the gioi. Tai mot so noi, nhung quyen nay đuoc đinh che hoa hoac ho tro boi luat phap, phong tuc va tap quan đia phuong, trong khi tai mot so noi khac, chung bi phot lo hoac han che. Cac quyen nay khac biet voi cac khai niem rong hon ve quyen con nguoi thong qua cac nhan đinh ve thanh kien truyen thong va lich su co huu chong lai viec thuc hien quyen cua phu nu va tre em gai trong khi thien vi nam gioi va tre em trai ("trong nam khinh nu").
Cac van đe thuong lien quan toi khai niem ve quyen nu gioi gom cac quyen: toan ven va tu chu than the, bo phieu (bau cu), nam giu chuc vu cong, lam viec, nhan muc luong binh đang hoac cong bang, nam giu tai san rieng, đuoc giao duc, phuc vu trong quan ngu, ky ket hop đong phap ly, va cac quyen trong hon nhan.


Lich su = Co đai =


 Luong Ha  Phu nu trong Sumer co đai co the mua, so huu, ban va thua ke tai san. Ho co the tham gia vao thuong mai  va lam chung truoc toa voi tu cach la nhan chung. Tuy nhien, chong cua ho co the ly di ho vi nhung vi pham nhe, va nguoi chong đa ly hon co the de dang tai hon voi mot nguoi phu nu khac, mien la nguoi vo đau tien cua anh ta khong sinh ra anh ta. Cac vi than nu, chang han nhu Inanna, đuoc ton tho rong rai.  Nu thi si nguoi Akkadian Enheduanna, nu tu te cua Inanna va con gai cua Sargon, la nha tho đuoc biet đen som nhat co ten đa đuoc ghi lai. Cac bo luat co cua Babylon cho phep nguoi chong ly hon voi vo trong bat ky hoan canh nao,  nhung lam nhu vay anh ta phai tra lai tat ca tai san cua co ay va đoi khi phai tra tien phat cho co ay.  Hau het cac bo luat đeu cam nguoi phu nu yeu cau chong ly hon va ap dung cac hinh phat tuong tu đoi voi nguoi phu nu yeu cau ly hon nhu đoi voi nguoi phu nu bi bat qua tang ngoai tinh.  Tuy nhien, mot so luat cua Babylon va Assyria danh cho phu nu quyen đuoc ly hon nhu nam gioi, yeu cau ho phai nop phat giong het nhau.  Phan lon cac vi than Đong Semitic la nam gioi. 


 Ai Cap  O Ai Cap co đai, phu nu đuoc huong cac quyen theo luat phap nhu đan ong, tuy nhien cac quyen hop phap phu thuoc vao tang lop xa hoi. Tai san đat đai thuoc dong doi phu nu tu me sang con gai, va phu nu đuoc quyen quan ly tai san rieng cua minh. Phu nu o Ai Cap co đai co the mua, ban, tro thanh đoi tac trong cac hop đong phap ly, la nguoi thi hanh di chuc va lam chung cho cac van ban phap ly, khoi kien ra toa va nhan con nuoi.


 An Đo  Phu nu trong thoi ky đau Ve Đa  đuoc huong đia vi binh đang voi nam gioi trong moi khia canh cua cuoc song. Cac tac pham cua cac nha ngu phap An Đo co đai nhu Patanjali va Katyayana cho rang phu nu đuoc giao duc vao thoi ky đau cua thoi ky Ve Đa. Nhung cau tho co đien goi y rang phu nu ket hon o đo tuoi truong thanh va co the đuoc tu do lua chon chong cho minh trong mot thuc hanh goi la swayamvar hoac quan he chung song đuoc goi la hon nhan Gandharva.


 Hy Lap  Mac du hau het phu nu khong co quyen binh đang va chinh tri o cac thanh pho cua Hy Lap co đai, ho đuoc huong quyen tu do đi lai nhat đinh cho đen thoi đai Co xua. Cung co ghi chep ve viec phu nu o Delphi, Gortyn, Thessaly, Megara, va Sparta so huu đat đai, hinh thuc so huu tu nhan danh gia nhat vao thoi điem đo. Tuy nhien, sau thoi đai Co xua, cac nha lap phap bat đau ban hanh luat thuc thi phan biet gioi tinh, dan đen giam bot quyen phu nu.
Phu nu o Athens Co đai khong co tu cach phap nhan va đuoc cho la mot phan cua oikos do cac kyrios nam đung đau. Cho đen khi ket hon, phu nu phai chiu su giam ho cua cha hoac nguoi than nam khac. Sau khi ket hon, nguoi chong tro thanh kyrios cua phu nu. Vi phu nu bi cam tien hanh cac thu tuc phap ly, cac kyrios se thay mat ho lam đieu đo. Phu nu Athen chi co the co đuoc quyen đoi voi tai san thong qua qua tang, cua hoi mon va thua ke, mac du cac kyrios cua co ay co quyen đinh đoat tai san cua phu nu. Phu nu Athen chi co the tham gia vao mot hop đong co gia tri thap hon gia tri cua " medimnos of barley" (mot đon vi đo hat), cho phep phu nu tham gia vao cac hoat đong buon ban lat vat. Phu nu bi loai tru khoi nen dan chu Athen co đai, ca ve nguyen tac va thuc te. No le co the tro thanh cong dan Athen sau khi đuoc tu do, nhung khong mot phu nu nao co đuoc quyen cong dan o Athens co đai. O Athens co đien, phu nu cung bi cam tro thanh nha tho, hoc gia, chinh tri gia hoac nghe si. Trong thoi ky Hy Lap hoa o Athens, nha triet hoc Aristotle nghi rang phu nu se mang đen su roi loan va xau xa, do đo tot nhat la giu phu nu tach biet voi phan con lai cua xa hoi. Su tach biet nay đoi hoi phai song trong mot can phong đuoc goi la phong tap the duc, trong khi trong nom cac nhiem vu trong nha va co rat it tiep xuc voi the gioi nam gioi. Đieu nay cung nham đam bao rang nhung nguoi vo chi co nhung đua con hop phap tu chong cua ho. Phu nu Athen đuoc giao duc rat it, ngoai tru viec đuoc day kem tai nha cho cac ky nang co ban nhu quay soi, det vai, nau an va mot so kien thuc ve tien bac.
Mac du phu nu Spartan chinh thuc bi loai khoi đoi song quan su va chinh tri, nhung ho đuoc huong đia vi đang ke voi tu cach la me cua cac chien binh Sparta. Khi nam gioi tham gia hoat đong quan su, phu nu chiu trach nhiem đieu hanh cac đien trang. Sau cuoc chien keo dai trong the ky thu 4 TCN phu nu Sparta so huu khoang tu 35% đen 40% tat ca đat đai va tai san cua Sparta. Vao thoi ky Hy Lap hoa, mot so nguoi Sparta giau co nhat la phu nu. Phu nu Spartan kiem soat tai san cua chinh ho, cung nhu tai san cua nhung nguoi than nam đi linh. Tre em gai, cung nhu tre em trai, đuoc giao duc. Nhung mac du phu nu Sparta tu do đi lai tuong đoi nhieu hon, vai tro cua ho trong chinh tri cung giong nhu phu nu Athen.
Plato thua nhan rang viec mo rong cac quyen dan su va chinh tri cho phu nu se lam thay đoi co ban ban chat cua ho gia đinh va nha nuoc. Aristotle, nguoi đa đuoc Plato day, đa phu nhan viec phu nu la no le hoac la đoi tuong cua tai san, cho rang "thien nhien đa phan biet giua phu nu va no le", nhung ong coi nhung nguoi vo la "mua". Ong cho rang hoat đong kinh te chinh cua phu nu la hoat đong bao ve tai san gia đinh do nam gioi tao ra. Theo Aristotle, lao đong cua phu nu khong co gia tri gi them boi vi "nghe thuat quan ly gia đinh khong đong nhat voi nghe thuat lam giau, vi nguoi nay su dung nguyen lieu ma nguoi kia cung cap". Trai nguoc voi nhung quan điem nay, cac nha triet hoc Khac ky lap luan ve su binh đang giua cac gioi, bat binh đang gioi tinh theo quan điem cua ho la trai voi quy luat tu nhien. Khi lam nhu vay, ho tuan theo nhung nguoi theo chu nghia hoai nghi, nhung nguoi lap luan rang đan ong va phu nu nen mac quan ao giong nhau va nhan đuoc su giao duc nhu nhau. Ho cung coi hon nhan nhu mot su đong hanh đao đuc giua binh đang hon la mot nhu cau sinh hoc hoac xa hoi va thuc hanh nhung quan điem nay trong cuoc song cung nhu nhung loi day cua ho. Nhung nguoi theo chu nghia Khac ky đa ap dung quan điem cua nhung nguoi theo chu nghia hoai nghi va them chung vao cac ly thuyet cua rieng ho ve ban chat con nguoi, do đo đat chu nghia quan binh ve tinh duc cua ho tren co so triet hoc manh me.


 La Ma  Luat La Ma, tuong tu nhu luat Athen, đuoc tao ra boi nhung nguoi đan ong co loi cho nam gioi. Phu nu khong co tieng noi truoc cong chung va khong co vai tro truoc cong chung, đieu nay chi đuoc cai thien sau the ky 1 đen the ky 6 truoc Cong nguyen. Phu nu sinh tu do cua La Ma co đai la nhung cong dan đuoc huong nhung đac quyen va su bao ve hop phap khong ap dung cho nhung nguoi khong phai la cong dan hoac no le. Tuy nhien, xa hoi La Ma theo che đo phu he, va phu nu khong đuoc bau cu, giu chuc vu cong hay phuc vu trong quan đoi. Phu nu thuoc tang lop tren thuc hien anh huong chinh tri thong qua hon nhan va lam me. Trong thoi Cong hoa La Ma, me cua anh em nha Gracchus va cua Julius Caesar đuoc ghi nhan la nhung nguoi phu nu mau muc đa nang cao su nghiep cua cac con trai ho. Trong thoi ky Đe quoc, phu nu trong gia đinh hoang đe co the co đuoc quyen luc chinh tri đang ke va thuong xuyen đuoc mieu ta trong nghe thuat chinh thuc va tren tien đuc.
Cot loi trung tam cua xa hoi La Ma la cac gia đinh phu he hoac chu gia đinh la nam gioi, nguoi thuc thi quyen luc cua minh đoi voi tat ca con cai, nguoi hau va vo cua minh. Con gai co quyen thua ke nhu nhau voi con trai neu cha mat ma khong đe lai di chuc. Tuong tu nhu phu nu Athen, phu nu La Ma co mot nguoi giam ho hay nguoi ta goi la "gia su", nguoi quan ly va giam sat moi hoat đong cua co ay. Cong viec gia su nay co gioi han hoat đong cua phu nu nhung vao the ky thu nhat đen the ky thu sau truoc Cong nguyen, nghe gia su tro nen rat thoai mai va phu nu đuoc chap nhan tham gia vao cac vai tro cong cong hon nhu so huu hoac quan ly tai san va hoac đong vai tro la nguoi bao tro thanh pho cho cac tro choi đau si va cac hoat đong giai tri khac  Sinh đe đuoc nha nuoc khuyen khich. Đen ngay 27–14 TCN, ius tritium liberorum ("quyen hop phap cua ba đua con") đa trao nhung danh hieu tuong trung va đac quyen hop phap cho mot phu nu đa sinh ba đua con va giai phong co ay khoi su giam ho cua nam gioi.
Vao thoi ky đau tien cua Cong hoa La Ma, mot co dau đa chuyen tu quyen kiem soat cua cha minh vao "tay" (manus) cua chong. Sau đo, co tro thanh đoi tuong đe potestas cua chong, mac du o mot muc đo thap hon so voi con cai cua ho. Đay la hinh thuc co xua cua hon nhan Manus đa đuoc phan lon bi bo roi boi thoi điem Julius Caesar, khi mot nguoi phu nu van thuoc tham quyen cua cha co cua phap luat ngay ca khi co di chuyen vao nha chong. Su sap xep nay la mot trong nhung yeu to khien phu nu La Ma đuoc huong su đoc lap. Mac du phu nu phai tra loi cha minh trong cac van đe phap ly, nhung ho khong bi ong giam sat truc tiep trong cuoc song hang ngay cua co, va chong co khong co quyen luc hop phap đoi voi co. Khi cha co qua đoi, co đuoc giai phong hop phap (sui iuris). Mot nguoi phu nu đa ket hon giu quyen so huu bat ky tai san nao ma co ay mang theo trong cuoc hon nhan. Con gai co quyen thua ke nhu nhau voi con trai neu cha mat ma khong đe lai di chuc. Theo luat La Ma co đien, nguoi chong khong co quyen lam dung the xac hoac ep buoc co ay quan he tinh duc. Viec chong đanh vo la đu can cu đe ly hon hoac khoi kien chong.
Do tu cach cong dan hop phap va muc đo ho co the đuoc giai phong, phu nu o La Ma co đai co the so huu tai san, ky hop đong va tham gia kinh doanh. Mot so đuoc mua lai va xu ly cua nhung tai san lon, va đuoc ghi lai trong bia ky voi tu cach la nhung nha hao tam tai tro cho cac cong trinh cong cong lon. Phu nu La Ma co the hau toa va tranh luan cac vu an, mac du theo phong tuc, ho đuoc mot nguoi đan ong đai dien. Ho đong thoi bi che bai la qua thieu hieu biet va yeu kem trong viec hanh nghe luat, cung nhu qua nang đong va co anh huong trong cac van đe phap ly - dan đen mot sac lenh han che phu nu tien hanh cac vu an thay cho ho thay vi nguoi khac. Nhung ngay ca sau khi han che nay đuoc đua ra, van co rat nhieu vi du ve viec phu nu thuc hien cac hanh đong sang suot trong cac van đe phap ly, bao gom viec đua ra chien luoc phap ly cho nhung nguoi ung ho nam gioi cua ho.
Luat La Ma cong nhan hiep dam la mot toi ma nan nhan khong co toi  va la mot toi ac. Vu cuong hiep mot phu nu đuoc coi la mot cuoc tan cong vao danh du cua gia đinh va cha co ay, va nhung nan nhan bi ham hiep bi xau ho vi đa đe cho danh du cua cha co ay bi boi xau. Theo quy đinh cua phap luat, hiep dam chi co the đuoc thuc hien đoi voi mot cong dan co tu cach tot. Viec cuong hiep mot no le chi co the bi truy to vi gay thiet hai cho tai san cua chu nhan.

Vi hoang đe La Ma đau tien, Augustus, coi viec len nam quyen duy nhat cua minh nhu mot su tro lai voi đao đuc truyen thong, va co gang đieu chinh hanh vi cua phu nu thong qua luat phap đao đuc. Ngoai tinh, von la van đe rieng tu cua gia đinh duoi thoi Cong hoa, đa bi hinh su hoa, va đuoc đinh nghia rong rai la hanh vi quan he tinh duc bat hop phap (stuprum) xay ra giua mot cong dan nam va mot phu nu đa ket hon, hoac giua mot phu nu đa ket hon va bat ky nguoi đan ong nao khac hon chong. Vi vay, mot nguoi phu nu đa ket hon chi đuoc quan he tinh duc voi chong minh, nhung mot nguoi đan ong đa ket hon khong đuoc ngoai tinh khi anh ta quan he voi gai điem, no le, hoac nguoi co than phan thap kem (o nhuc). Hau het gai mai dam o La Ma co đai đeu la no le, mac du mot so no le đuoc bao ve khoi nan mai dam cuong buc bang mot đieu khoan trong hop đong mua ban cua ho. Mot phu nu tu do lam gai mai dam hoac nghe si giai tri đa đanh mat vi the xa hoi va tro thanh ke o nhuc, "đang khinh"; bang cach cong khai co the cua minh, tren thuc te, co ay đa tu bo quyen đuoc bao ve khoi lam dung tinh duc hoac bao luc the chat.
Cac triet hoc khac ky đa anh huong đen su phat trien cua luat La Ma. Cac nha khac ky cua thoi ky Đe quoc nhu Seneca va Musonius Rufus đa phat trien cac ly thuyet ve moi quan he cong bang. Mac du khong ung ho su binh đang trong xa hoi hoac theo luat phap, nhung ho cho rang thien nhien ban cho nam gioi va phu nu co nang luc đao đuc ngang nhau va nghia vu binh đang đe hanh đong co đao đuc, va do đo nam gioi va phu nu co nhu cau binh đang ve giao duc triet hoc. Nhung xu huong triet hoc nay trong gioi tinh hoa cam quyen đuoc cho la đa giup cai thien đia vi cua phu nu duoi thoi Đe quoc. Rome khong co he thong giao duc do nha nuoc ho tro, va giao duc chi danh cho nhung nguoi co kha nang chi tra. Con gai cua cac thuong nghi si va hiep si duong nhu thuong xuyen đuoc hoc tieu hoc (tu 7 đen 12 tuoi). Khong phan biet gioi tinh, rat it nguoi đuoc giao duc vuot muc đo. Nhung co gai co xuat than khiem ton co the đuoc đi hoc đe giup đo cong viec kinh doanh cua gia đinh hoac đe co đuoc cac ky nang đoc viet giup ho co the lam viec nhu mot nguoi ghi chep va thu ky. Nguoi phu nu đat đuoc su noi tieng lon nhat trong the gioi co đai ve hoc tap cua minh la Hypatia of Alexandria, nguoi đa day cac khoa hoc nang cao cho nhung nguoi đan ong tre tuoi va co van cho thong đoc La Ma cua Ai Cap ve chinh tri. Anh huong cua co khien co xung đot voi giam muc cua Alexandria, Cyril, nguoi co the lien quan đen cai chet bao luc cua co vao nam 415 duoi tay cua mot đam đong Co đoc giao.


 Đe che Byzantine  Vi luat Byzantine ve co ban dua tren luat La Ma, đia vi phap ly cua phu nu khong thay đoi đang ke so voi tap quan cua the ky thu 6. Nhung su han che truyen thong cua phu nu trong cuoc song cong cong cung nhu su thu đich chong lai phu nu đoc lap van tiep tuc. Anh huong ngay cang lon cua van hoa Hy Lap gop phan tao ra thai đo khat khe ve viec phu nu phai o trong gia đinh thay vi o noi cong cong. Cung co xu huong ngay cang tang phu nu khong phai gai mai dam, no le hay hoat đong giai tri phai che mat hoan toan. Giong nhu luat La Ma truoc đay, phu nu khong the la nhan chung hop phap, nam giu co quan hanh chinh hoac đieu hanh ngan hang nhung ho van co the thua ke tai san va so huu đat đai.
Theo quy đinh, anh huong cua nha tho đuoc thuc hien đe ung ho viec xoa bo nhung khuyet tat do luat cu ap đat ve tinh trang đoc than va khong co con, tang cuong co so vat chat đe buoc vao đoi song ton giao đuoc tuyen xung, va su chu cap thich đang cho nguoi vo. Nha tho cung ung ho quyen luc chinh tri cua nhung nguoi than thien voi gioi tang lu. Justinian đa thong qua viec chi đinh nhung nguoi me va ba lam gia su.
Cac han che ve hon nhan cua cac thuong nghi si va nhung nguoi đan ong khac o cap cao voi phu nu o cap thap đa đuoc Constantine mo rong, nhung hau nhu đa bi Justinian loai bo hoan toan. Cac cuoc hon nhan thu hai khong đuoc khuyen khich, đac biet la bang cach lam hop phap đe ap đat đieu kien rang quyen so huu tai san cua mot goa phu phai cham dut khi tai hon, va Hien phap Leonine vao cuoi the ky thu 9 đa quy đinh cac cuoc hon nhan thu ba bi trung phat. Cac hien phap tuong tu đa lam cho viec ban phuc cua mot linh muc tro thanh mot phan can thiet cua nghi le ket hon.


 Trung Quoc  Phu nu trong suot lich su va co đai Trung Quoc bi coi la thap kem hon va co đia vi phap ly thap hon dua tren luat Nho giao. O Đe quoc Trung Hoa, " Tam giao " đe cao con gai vang loi cha, vo vang loi chong, goa phu vang loi con trai. Phu nu khong the thua ke doanh nghiep hoac cua cai  va đan ong phai nhan con trai vi muc đich tai chinh nhu vay. Luat trieu đinh muon cung neu ra bay loai ly hon khac nhau. Nguoi vo co the bi truat phe neu khong sinh đuoc con trai, ngoai tinh, khong vang loi cha me chong, noi qua muc, an trom, ghen tuong hoac mac mot chung benh hoac roi loan khong the chua khoi. Nhung cung co nhung gioi han đoi voi nguoi chong - vi du, anh ta khong the ly hon neu co ay đa tung đe tang cho cha me chong, neu co ay khong co gia đinh đe tro ve, hoac neu gia đinh chong tung ngheo kho va sau đo tro nen giau hon.
Đia vi cua phu nu o Trung Quoc cung thap, phan lon la do tuc bo chan. Khoang 45% phu nu Trung Quoc bi bo chan vao the ky 19. Đoi voi cac tang lop tren, no gan nhu la 100%. Nam 1912, chinh phu Trung Quoc ra lenh cham dut tuc bo chan. Viec bo chan lien quan đen viec thay đoi cau truc xuong đe ban chan chi dai khoang 4 inch. Đoi ban chan bi bo cung gay kho khan trong van đong nen han che rat nhieu trong sinh hoat cua chi em.
Do tap quan xa hoi nam nu khong đuoc o gan nhau, phu nu Trung Quoc đa mien cuong khi đuoc cac bac si Tay y chua benh. Đieu nay dan đen nhu cau rat lon ve nu bac si Tay y o Trung Quoc. Vi vay, nu nha truyen giao y khoa, Tien si Mary H. Fulton (1854–1927)  đa đuoc Ban truyen giao nuoc ngoai cua Giao hoi Truong lao (Hoa Ky) cu đen đe thanh lap truong cao đang y khoa đau tien danh cho phu nu o Trung Quoc. Đuoc biet đen voi ten goi Cao đang Y te Hackett danh cho Phu nu (夏葛 女子 醫學院), truong đuoc thanh lap tai Quang Chau, Trung Quoc, nho mot khoan tai tro lon tu Edward AK Hackett (1851–1916) o Indiana, Hoa Ky. Truong nay nham muc đich truyen ba đao Co đoc va y hoc hien đai va nang cao đia vi xa hoi cua phu nu Trung Quoc.
Trong thoi Trung Hoa Dan Quoc (1912–49) va cac chinh phu Trung Quoc truoc đo, phu nu bi mua va ban lam no le mot cach hop phap duoi vo boc cua nhung nguoi giup viec gia đinh. Nhung nguoi phu nu nay đuoc goi la Mui Tsai. Cuoc đoi cua Mui Tsai đa đuoc nha nu quyen nguoi My Agnes Smedley ghi lai trong cuon sach Chan dung phu nu Trung Quoc trong Cach mang.
Tuy nhien, vao nam 1949, Trung Hoa Dan Quoc bi quan du kich cong san do Mao Trach Đong lanh đao lat đo, va Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đuoc thanh lap cung nam. Thang 5 nam 1950 , Cong hoa Nhan dan Trung Hoa ban hanh Luat Hon nhan Moi đe giai quyet viec ban phu nu lam no le. Cuoc hon nhan ngoai vong phap luat nay đuoc uy quyen va lam cho hon nhan hop phap mien la ca hai ben đong y. Luat Hon nhan moi đa nang đo tuoi ket hon hop phap len 20 đoi voi nam va 18 đoi voi nu. Đay la mot phan thiet yeu cua cai cach ruong đat o nong thon vi phu nu khong the bi ban cho đia chu mot cach hop phap nua. Khau hieu chinh thuc la "Đan ong va phu nu binh đang; moi nguoi đeu đang gia".


= Lich su hau co đien =


 Kinh sach ton giao   = Kinh Thanh  =
Ca truoc va trong thoi Kinh thanh, vai tro cua phu nu trong xa hoi đeu bi han che nghiem trong. Tuy nhien, trong Kinh thanh, phu nu đuoc mo ta la co quyen tu đai dien truoc toa,  kha nang lap hop đong,  va cac quyen mua, so huu, ban va thua ke tai san.  Kinh thanh bao đam cho phu nu quyen quan he tinh duc voi chong  va ra lenh cho chong phai cho vo an va mac quan ao. Viec mot nguoi đan ong đa the vi pham cac quyen nay trong Cuu uoc đa tao cho nguoi phu nu ly do đe ly di: "Neu anh ta ket hon voi mot nguoi phu nu khac, anh ta khong đuoc tuoc đoat quyen an, quan ao va hon nhan cua nguoi đau tien. Neu anh ta khong chu cap cho co ay ba đieu nay, co ay se đuoc ra đi tu do, khong phai tra tien "(Exodus 21:10-11).


 = Qur'an  =
Kinh Qur'an, tiet lo voi Muhammad trong suot 23 nam, đa cung cap huong dan cho cong đong Hoi giao va sua đoi cac phong tuc hien co trong xa hoi A Rap. Tu nam 610 va 661, đuoc goi la nhung cai cach ban đau duoi thoi Hoi giao, Qur'an đa đua ra nhung cai cach co ban đoi voi luat tuc va đua ra cac quyen cho phu nu trong viec ket hon, ly hon va thua ke. Bang cach quy đinh rang nguoi vo, khong phai gia đinh cua co ay, se nhan đuoc cua hoi mon tu nguoi chong, ma co ay co the quan ly nhu tai san ca nhan cua minh, Qur'an đa đua phu nu tro thanh mot ben hop phap cua hop đong hon nhan.
Trong khi luat tuc, thua ke chi gioi han o con chau nam gioi, Qur'an đa đua ra cac quy tac ve thua ke voi mot so co phan co đinh đuoc phan phoi cho nhung nguoi thua ke đuoc chi đinh, đau tien la nhung nguoi than la phu nu gan nhat va sau đo la nhung nguoi than la nam gioi gan nhat. Theo Annemarie Schimmel "so voi vi tri tien Hoi giao cua phu nu, luat phap Hoi giao co nghia la mot tien bo to lon; nguoi phu nu co quyen, it nhat la theo van ban cua luat, quan ly cua cai ma co ay đa mang vao gia đinh hoac co. kiem đuoc bang chinh cong viec cua co ay. " 
Su cai thien chung ve đia vi cua phu nu A Rap bao gom viec cam sat hai phu nu va cong nhan quyen con nguoi đay đu cua phu nu. Phu nu noi chung đat đuoc nhieu quyen hon phu nu o A Rap tien Hoi giao  va chau Au thoi trung co. Phu nu khong đuoc chap nhan đia vi phap ly nhu vay o cac nen van hoa khac cho đen nhieu the ky sau. Theo Giao su William Montgomery Watt, khi nhin trong boi canh lich su nhu vay, Muhammad "co the đuoc coi la mot nhan vat đa lam chung thay mat cho quyen phu nu." 


 Tay Au  Quyen cua phu nu đa đuoc bao ve boi Giao hoi Co đoc giao thoi Trung co ban đau: mot trong nhung quy đinh phap ly chinh thuc đau tien ve quyen cua nguoi vo đuoc ban hanh boi hoi đong Adge vao nam 506, trong Giao luat XVI quy đinh rang neu mot nguoi đan ong tre đa ket hon muon đuoc chuyen sang lam linh muc, can phai đuoc su đong y cua vo.
Nha tho va van hoa Anh thoi Trung co coi phu nu la nhung nguoi yeu đuoi, phi ly tri va de bi cam do, nhung nguoi luon can đuoc kiem soat.     Đieu nay đa đuoc phan anh trong van hoa Co đoc giao o Anh qua cau chuyen cua Adam va Eve, noi ma Eve roi vao su cam do cua Satan va dan Adam an qua tao. St.Paul tin rang su đau đon khi sinh con la hinh phat cho hanh đong nay đa khien loai nguoi bi truc xuat khoi Vuon Đia đang. Su thap kem cua phu nu cung xuat hien trong nhieu tac pham thoi Trung co, chang han nhu nha than hoc Jacques de Vitry nam 1200 sau Cong nguyen (nguoi kha thong cam voi phu nu hon nhung nguoi khac) nhan manh ve su phuc tung cua phu nu đoi voi nguoi đan ong cua ho va the hien phu nu la tron, yeu đuoi, khong đang tin cay, quanh co, lua doi va buong binh.. Nha tho cung đe cao Đuc Trinh nu Maria nhu mot hinh mau đe phu nu noi theo bang cach vo toi trong tinh duc cua minh, ket hon voi mot nguoi chong va cuoi cung tro thanh mot nguoi me. Đo la muc đich cot loi đuoc đat ra ca ve mat van hoa va ton giao tren khap Chau Au thoi Trung Co. O Anh thoi trung co, hiep dam cung đuoc coi la toi ac đoi voi cha hoac chong va vi pham quyen bao ve va giam ho cua ho đoi voi nhung nguoi phu nu ma ho trong nom trong gia đinh. Ban sac cua phu nu trong thoi Trung co cung đuoc đe cap đen qua cac moi quan he cua co voi nhung nguoi đan ong ma co gan lien voi vi du nhu "Con gai cua anh ay" hoac "Vo cua So and so". Mac du vay, Giao hoi van nhan manh tam quan trong cua tinh yeu va su tu van lan nhau trong hon nhan va nghiem cam moi hinh thuc ly hon đe nguoi vo phai co nguoi cham soc minh.

Nhin chung o chau Au trong thoi Trung co, phu nu thap hon đan ong ve đia vi phap ly. Tren khap chau Au thoi Trung co, phu nu bi ap luc buoc phai khong tham du cac phien toa va giao moi cong viec kinh doanh hop phap cho chong cua ho. Trong he thong phap luat, phu nu đuoc coi la tai san cua nam gioi nen bat ky moi đe doa hoac thuong tich nao đoi voi ho đeu thuoc trach nhiem cua nguoi giam ho nam.
Trong luat phap Ireland, phu nu bi cam lam nhan chung truoc toa. Trong luat phap xu Wales, loi khai cua phu nu co the đuoc chap nhan đoi voi phu nu khac nhung khong chong lai nguoi đan ong khac, nhung luat phap cua xu Wales, cu the la Luat cua Hywel Dda cung phan anh trach nhiem giai trinh đoi voi viec nam gioi phai tra tien nuoi con cho nhung đua tre sinh ra ngoai gia thu, đieu nay giup phu nu co quyen yeu cau chinh đang thanh toan. O Phap, loi khai cua phu nu phai chung thuc bang cac tai khoan khac neu khong se khong đuoc chap nhan. Mac du phu nu đuoc cho la se khong tham du cac phien toa, tuy nhien đieu nay khong phai luc nao cung đung. Đoi khi khong phu long mong đoi, phu nu đa tham gia va tham du cac phien toa va phien hop cua toa an. Nhung phu nu khong the đong vai tro la tham phan tai toa an, la luat su, ho khong the la thanh vien cua boi tham đoan va ho khong the buoc toi nguoi khac ve trong toi tru khi đo la toi giet chong cua co ay. Phan lon, đieu tot nhat ma mot phu nu co the lam tai cac toa an thoi Trung co la quan sat cac thu tuc phap ly đang dien ra.
Luat phap Thuy Đien đa bao ve phu nu khoi quyen luc cua chong ho bang cach chuyen giao quyen luc cho nguoi than nam gioi cua ho. Tai san va đat đai cua nguoi vo cung khong the đuoc lay boi nguoi chong neu khong co su đong y cua gia đinh, nhung nguoi vo cung khong the lam đieu tuong tu. Đieu nay co nghia la mot nguoi phu nu khong the chuyen tai san cua minh cho chong ma khong co su đong y cua gia đinh hoac ba con ho hang. Theo luat Thuy Đien, phu nu cung chi đuoc huong mot nua so tai san thua ke cua anh trai co ay. Bat chap nhung van đe phap ly nay, Thuy Đien phan lon đi truoc va vuot troi hon nhieu trong cach đoi xu voi phu nu so voi hau het cac nuoc chau Au.
Cac cuoc hon nhan thoi Trung co giua gioi tinh hoa đuoc sap xep theo cach đap ung loi ich cua ca gia đinh. Ve mat ly thuyet, mot nguoi phu nu can phai đong y truoc khi hon nhan dien ra va Giao hoi khuyen khich su đong y nay đuoc the hien o thi hien tai chu khong phai tuong lai. Hon nhan cung co the dien ra o bat cu đau va đo tuoi toi thieu đoi voi tre em gai phai la 12 trong khi đoi voi tre em trai la 14 tuoi.


 Bac Au  Ty le cua Wergild cho rang phu nu trong nhung xa hoi nay đuoc coi trong chu yeu vi muc đich chan nuoi cua ho. Wergild cua phu nu cao gap đoi so voi mot nguoi đan ong co cung đia vi trong cac bo luat phap ly cua Aleman va Bavaria. Trong khi đo, Wergild cua mot nguoi phu nu cao gap ba lan cua mot nguoi đan ong co cung đia vi trong cac quy tac phap ly cua Salic va Repuarian danh cho phu nu trong đo tuoi sinh đe, đuoc cau thanh tu 12–40 tuoi. Mot trong nhung bo luat Đuc nhat tu truyen thong Lombard, đa quy đinh rang phu nu phai chiu su kiem soat cua mot nam than mundoald. Mot nguoi phu nu can su cho phep cua mundold đe quan ly tai san nhung van co the so huu đat đai va hang hoa cua rieng minh. Mot so khu vuc co luat thua ke Visgothic cho đen the ky thu 7 la thuan loi cho phu nu trong khi tat ca cac luat khac thi khong. Truoc khi Co đoc giao hoa chau Au, co rat it khong gian cho su đong y cua phu nu đoi voi hon nhan va ket hon thong qua mua ban (hoac Kaufehe) thuc su la chuan muc dan su trai nguoc voi hon nhan thay the thong qua bat giu (hoac Raubehe). Tuy nhien, Co đoc giao đa cham đen cac khu vuc Baltic va Scandinavia khac va no chi đen đuoc voi Vua Harald Bluetooth cua Đan Mach vao nam 950 sau Cong nguyen. Nhung nguoi song theo luat cua Na Uy va Iceland thuong su dung hon nhan đe tao lien minh hoac tao hoa binh ma khong can su đong y cua phu nu. Tuy nhien, quyen ly hon đuoc cho phep đoi voi phu nu bi lam dung the xac nhung khong đuoc bao ve khoi bi ton hai đoi voi nhung phu nu bi goi la "khon kho" nhu an xin, nguoi hau va phu nu no le. Quan he tinh duc voi ho bang vu luc hoac khong co su đong y thuong khong co hau qua phap ly hoac hinh phat.
Trong Thoi đai Viking, phu nu đa co mot tinh trang tuong đoi tu do o cac nuoc Bac Au cua Thuy Đien, Đan Mach va Na Uy, đuoc minh hoa trong Iceland Gragas va Na Uy Frostating luat va Gulating luat. Di, chau gai va chau gai cua bo, đuoc goi la odalkvinna, đeu co quyen thua ke tai san tu mot nguoi đan ong đa qua đoi. Trong truong hop khong co nguoi than la nam gioi, mot phu nu chua ket hon va khong co con trai, hon the nua, khong chi đuoc thua ke tai san ma con ca vi tri chu gia đinh tu nguoi cha hoac anh trai đa qua đoi: mot phu nu co đia vi nhu vay đuoc goi la ringkvinna, va co ay thuc hien tat ca cac quyen danh cho nguoi đung đau mot gia toc, chang han nhu quyen yeu cau va nhan tien phat khi tan sat mot thanh vien trong gia đinh, tru khi co ay ket hon, theo đo cac quyen cua co ay đuoc chuyen giao cho chong. Sau 20 tuoi, mot phu nu chua ket hon, đuoc goi la maer and mey, đat đa so hop phap va co quyen quyet đinh noi cu tru cua minh va đuoc coi la nguoi cua chinh minh truoc phap luat. Mot ngoai le đoi voi su đoc lap cua co ay la quyen chon ban đoi, vi hon nhan thuong do thi toc sap đat. Cac goa phu đuoc huong đia vi đoc lap nhu phu nu chua ket hon. Phu nu co tham quyen ton giao va hoat đong tich cuc voi tu cach nu tu si (gydja) va thanh than (sejdkvinna); ho hoat đong nghe thuat voi tu cach la nha tho (skalder)  va bac thay rune, cung nhu thuong nhan va phu nu y hoc. Ho cung co the đa hoat đong trong van phong quan đoi: nhung cau chuyen ve cac thieu nu khien chua đuoc xac nhan, nhung mot so phat hien khao co hoc nhu nu chien binh Viking Birka co the chi ra rang co it nhat mot so phu nu trong quan đoi ton tai. Mot nguoi phu nu đa co gia đinh co the ly di chong va tai hon. Đay cung la xa hoi chap nhan cho mot nguoi phu nu tu do đong tru voi mot nguoi đan ong va co con voi anh ta ma khong ket hon voi anh ay, ngay ca khi nguoi đan ong đo la lap gia đinh: mot nguoi phu nu o mot vi tri nhu vay đuoc goi la frilla.  Khong co su phan biet nao giua con cai sinh ra trong hay ngoai hon nhan: ca hai đeu co quyen thua ke tai san theo cha me, va khong co con "hop phap" hay "con ngoai gia thu". Nhung quyen tu do nay dan dan bien mat khoi su thay đoi sau su du nhap cua Co đoc giao, va tu cuoi the ky 13, chung khong con đuoc nhac đen nua. Trong thoi Trung co Co đoc giao, luat Scandinavia thoi Trung co ap dung cac luat khac nhau tuy thuoc vao luat cua hat đia phuong, cho thay đia vi cua phu nu co the thay đoi tuy thuoc vao hat ma co ay đang song.


= Lich su hien đai =


 Chau Au   = Chau Au the ky 16-17  =

The ky 16 va 17 chung kien nhieu phien toa xet xu phu thuy khien hang nghin nguoi tren khap chau Au bi hanh quyet, trong đo 75-95% la phu nu (tuy theo thoi gian va đia điem). Cac vu hanh quyet chu yeu dien ra o cac vung đat noi tieng Đuc, va trong the ky 15, thuat ngu "phu thuy" chac chan đuoc xem nhu mot thu gi đo nu tinh trai nguoc voi nhung nam truoc. Cac sach huong dan ve phu thuy noi tieng nhu Malleus Maleficarum va Summis Desiderantes mo ta cac phu thuy la nhung ke am muu ma quy, nhung nguoi ton tho quy Satan va chu yeu la phu nu. Van hoa va nghe thuat vao thoi điem đo mo ta nhung phu thuy nay la quyen ru va xau xa, cang lam tang them su hoang loan ve đao đuc khi ket hop voi nhung loi hung bien tu Nha tho.
Nguon goc cua cau chuyen than thoai ve nu "phu thuy" bat nguon tu nhung sinh vat bong đem than thoai La Ma đuoc biet đen voi cai ten Strix, nguoi đuoc cho la xuat hien va bien mat bi an trong đem. Nhieu nguoi cung tin rang ho la cua nhung phu nu đa bien đoi nho suc manh sieu nhien cua chinh ho. Ban than cau chuyen than thoai La Ma nay đuoc cho la bat nguon tu ngay Sa-bat cua nguoi Do Thai mo ta nhung nguoi phu nu phi sieu nhien, nhung nguoi nghi ngo se roi đi va tro ve nha nhanh chong trong đem. Cac tac gia cua Malleus Maleficarum đa thiet lap manh me moi lien he giua phu thuy va phu nu bang cach tuyen bo nhieu kha nang phu nu bi nghien "ma quy". Cac tac gia va nha đieu tra Heinrich Kramer va Jacob Sprengerh đa bien minh cho nhung niem tin nay bang cach khang đinh phu nu co đo tin cay cao hon, de gay an tuong, tri oc yeu ot, co the yeu ot, boc đong va ban chat xac thit von la nhung khiem khuyet de mac phai hanh vi "xau xa" va phep thuat phu thuy. Nhung loai tin nguong nay vao thoi điem đo co the đua cac nu an si hoac nguoi an xin đen cac thu nghiem chi đe đua ra cac phuong thuoc hoac thuoc thao duoc. Nhung cau chuyen than thoai đuoc phat trien nay cuoi cung dan đen cac cuoc xet xu phu thuy o the ky 16-17, voi hang nghin phu nu bi thieu song.
Đen nam 1500, chau Au đuoc chia thanh hai loai luat the tuc. Mot la luat tuc chiem uu the o mien bac nuoc Phap, Anh va Scandinavia, va luat kia la luat thanh van dua tren La Ma chu yeu o mien nam nuoc Phap, Y, Tay Ban Nha va Bo Đao Nha.
Luat tuc ung ho nam gioi hon nu gioi. Vi du, quyen thua ke cua gioi tinh hoa o Y, Anh, Scandinavia va Phap đuoc truyen cho nguoi thua ke nam gioi. O tat ca cac khu vuc, luat phap cung trao cho nam gioi quyen luc đang ke đoi voi tinh mang, tai san va than the cua vo minh. Tuy nhien, phu nu đa co mot so cai tien trai nguoc voi phong tuc co xua, chang han nhu ho co the thua ke khi khong co anh em trai, lam mot so nganh nghe ma khong co chong va goa phu đe nhan cua phu.
Trong cac khu vuc đuoc đieu chinh boi luat thanh van dua tren La Ma, phu nu chiu su giam ho cua nam gioi trong cac van đe lien quan đen tai san va luat phap, nguoi cha giam sat con gai, nguoi chong giam sat vo va chu hoac ho hang nam giam sat nguoi vo goa.
Tren khap chau Au, đia vi phap ly cua phu nu tap trung vao tinh trang hon nhan cua co ay trong khi hon nhan chinh la yeu to lon nhat trong viec han che quyen tu chu cua phu nu. Phong tuc, tuong va thuc hanh khong chi lam giam cac quyen va tu do cua phu nu ma con ngan can nhung phu nu đoc than hoac goa bua giu chuc vu cong voi ly do rang mot ngay nao đo ho co the ket hon.
Theo Luat chung cua Anh, đuoc phat trien tu the ky 12 tro đi, tat ca tai san ma nguoi vo nam giu vao thoi điem ket hon đeu tro thanh tai san cua nguoi chong. Cuoi cung, cac toa an Anh đa cam nguoi chong chuyen nhuong tai san ma khong co su đong y cua vo, nhung anh ta van giu quyen quan ly va nhan so tien ma no tao ra. Phu nu Phap đa ket hon phai chiu nhung han che ve nang luc phap ly cua ho chi bi loai bo vao nam 1965. Vao the ky 16, cuoc Cai cach o chau Au đa cho phep nhieu phu nu them giong noi cua ho, bao gom cac nha van nguoi Anh Jane Anger, Aemilia Lanyer va nu tien tri Anna Trapnell. Nguoi Anh va nguoi My Quakers tin rang nam va nu binh đang. Nhieu phu nu Quaker la nhung nha thuyet giao. Mac du co quyen tu do tuong đoi lon hon cho phu nu Anglo-Saxon, cho đen giua the ky 19, cac nha van chu yeu cho rang trat tu phu he la mot trat tu tu nhien luon ton tai. Nhan thuc nay khong bi thach thuc nghiem trong cho đen the ky 18 khi cac nha truyen giao Dong Ten tim thay che đo mau he o cac dan toc ban đia Bac My.
Nha triet hoc John Locke phan đoi tinh trang bat binh đang trong hon nhan va su nguoc đai phu nu trong thoi gian nay. Ong noi tieng vi ung ho binh đang hon nhan giua cac gioi trong cong viec cua minh trong suot the ky 17. Theo mot nghien cuu đuoc cong bo tren Tap chi Cac van đe Xa hoi & Nhan van Hoa Ky, tinh trang cua phu nu thoi Locke nhu đuoc trich dan:

Phu nu Anh co it ly do ly hon hon nam gioi cho đen nam 1923 
Nguoi chong kiem soat hau het tai san ca nhan cua vo cho đen khi co Đao luat ve tai san cua phu nu đa ket hon 1870 va Đao luat ve tai san cua phu nu đa ket hon nam 1882 
Con cai la tai san cua chong 
Hiep dam la khong the hop phap trong mot cuoc hon nhan 
Nguoi vo thieu cac đac điem quan trong cua tu cach phap nhan, vi nguoi chong đuoc coi la đai dien cua gia đinh (do đo loai bo nhu cau ve quyen bau cu cua phu nu). Nhung đac điem phap ly nay cua hon nhan cho thay y tuong ve mot cuoc hon nhan binh đang duong nhu khong co đoi voi hau het nguoi Victoria. (Trich tu Gioi va Quan tri Tot o John Locke, Tap chi Cac van đe Xa hoi & Nhan van Hoa Ky Tap 2 )
Cac triet gia khac cung đa đua ra nhung tuyen bo lien quan đen quyen cua phu nu trong thoi gian nay. Vi du, Thomas Paine đa viet trong Mot buc thu thinh thoang ve gioi tinh nu nam 1775, noi ong noi (nhu trich dan):
"Neu chung ta thuc hien mot cuoc khao sat ve đo tuoi va quoc gia, chung ta se thay nhung nguoi phu nu, hau nhu khong co ngoai le... đuoc ton tho va ap buc... ho... bi luat phap cuop đi tu do y chi... Tuy nhien, toi rat tiec phai noi rang, co rat nhieu phu nu tren toan the gioi. Đan ong đoi voi ho, la mot nguoi chong vo tam hoac mot ke ap buc. " 
Mot xa hoi phu he co the thich coi quyen cua phu nu la nghia vu cua đan ong, chang han nhu theo thong luat Anh, cac ong chong phai bao ve vo. Nghia vu nay đa đuoc bai bo vao nam 2010.


 = Chau Au the ky 18-19  =

Bat đau tu cuoi the ky 18 va trong suot the ky 19   the ky, quyen, nhu mot khai niem va yeu sach, ngay cang co tam quan trong ve chinh tri, xa hoi va triet hoc o Chau Au. Cac phong trao noi len đoi tu do ton giao, xoa bo che đo no le, quyen cho phu nu, quyen cho nhung nguoi khong so huu tai san va quyen pho thong đau phieu. Vao cuoi the ky 18, cau hoi ve quyen cua phu nu tro thanh trong tam trong cac cuoc tranh luan chinh tri o ca Phap va Anh. Vao thoi điem đo, mot so nha tu tuong vi đai nhat cua thoi Khai sang, nguoi bao ve cac nguyen tac dan chu ve binh đang va thach thuc quan điem rang mot so it đac quyen se thong tri đai đa so dan chung, tin rang nhung nguyen tac nay chi nen đuoc ap dung cho gioi tinh cua ho va cua chinh ho. cuoc đua. Vi du, nha triet hoc Jean-Jacques Rousseau nghi rang viec phu nu tuan theo đan ong la menh lenh tu nhien. Ong viet "Phu nu lam sai đe phan nan ve su bat binh đang cua luat nhan tao" va tuyen bo rang "khi co ay co gang chiem đoat quyen cua chung toi, co ay la nguoi thap kem hon chung toi".
Nam 1754, Dorothea Erxleben tro thanh nguoi phu nu Đuc đau tien nhan bang MD (Đai hoc Halle) 

Nam 1791, nha hoat đong chinh tri va nha viet kich nguoi Phap Olympe de Gouges xuat ban Tuyen ngon ve Quyen cua Phu nu va Cong dan Nu, dua tren Tuyen ngon ve Quyen cua Con nguoi va Cong dan nam 1789. Tuyen ngon nay that mia mai trong viec xay dung va vach tran su that bai cua Cach mang Phap, von đuoc danh cho su binh đang. No tuyen bo rang: "Cuoc cach mang nay se chi co hieu luc khi tat ca phu nu nhan thuc đuoc đay đu ve tinh trang toi te cua ho, va ve cac quyen ma ho đa mat trong xa hoi". Tuyen ngon ve Quyen cua Phu nu va Cong dan Nu tuan theo muoi bay đieu cua Tuyen ngon ve Quyen cua Con nguoi va Cong dan va đuoc Camille Naish mo ta la "gan nhu la mot su nhai lai... cua tai lieu goc". Đieu đau tien cua Tuyen ngon ve quyen cua con nguoi va cua cong dan tuyen bo rang "Nam gioi sinh ra van đuoc tu do va binh đang ve quyen. Su phan biet xa hoi co the chi dua tren tien ich chung. " Bai bao đau tien cua Tuyen ngon ve Quyen cua Phu nu va Cong dan cua Nu gioi đa tra loi: "Nguoi phu nu đuoc sinh ra tu do va van binh đang voi con nguoi ve cac quyen. Su phan biet xa hoi co the chi dua tren tien ich chung ". De Gouges mo rong đieu thu sau cua Tuyen ngon ve quyen cua con nguoi va cua cong dan, trong đo tuyen bo cac quyen cua cong dan tham gia vao viec hinh thanh luat, đe:

"Moi cong dan ke ca phu nu đeu đuoc thua nhan binh đang đoi voi tat ca cac pham gia, chuc vu va cong viec cong, tuy theo nang luc cua ho va khong co su phan biet nao khac ngoai pham chat va tai nang cua ho".
De Gouges cung thu hut su chu y cua thuc te rang theo luat phap cua Phap, phu nu hoan toan co the bi trung phat, nhung bi tu choi quyen binh đang.
Mary Wollstonecraft, mot nha van va nha triet hoc nguoi Anh, xuat ban cuon A Vindication of the Rights of Woman vao nam 1792, cho rang chinh su giao duc va nuoi day cua phu nu đa tao ra nhung ky vong han che. Wollstonecraft tan cong đan ap gioi, thuc đay co hoi giao duc binh đang va yeu cau "cong ly!" va "quyen đoi voi con nguoi" cho tat ca moi nguoi. Wollstonecraft, cung voi nhung nguoi Anh cung thoi la Damaris Cudworth va Catharine Macaulay bat đau su dung ngon ngu ve quyen trong moi quan he voi phu nu, cho rang phu nu nen co nhieu co hoi hon vi giong nhu nam gioi, ho la nhung sinh vat co đao đuc va ly tri.

Trong bai luan nam 1869 " Su khuat phuc cua phu nu ", nha triet hoc va ly thuyet chinh tri nguoi Anh John Stuart Mill đa mo ta tinh trang cua phu nu o Anh nhu sau:
"Chung toi lien tuc đuoc thong bao rang nen van minh va Co đoc giao đa khoi phuc cho nguoi phu nu nhung quyen chinh đang cua co ay. Trong khi đo, nguoi vo la nguoi co lien quan thuc te cua chong; khong kem gi cac nghia vu phap ly so voi no le".
Sau đo, mot thanh vien cua quoc hoi, Mill lap luan rang phu nu xung đang co quyen bau cu, mac du đe xuat cua ong ve viec thay the thuat ngu "đan ong" bang "nguoi" trong Du luat Cai cach lan thu hai nam 1867 đa đuoc chao đon trong tieng cuoi o Ha vien va bi 76 đanh bai.   đen   196 phieu bau. Nhung lap luan cua ong gianh đuoc it su ung ho cua nhung nguoi đuong thoi  nhung no luc cua ong đe sua đoi du luat cai cach đa tao ra su chu y lon hon đoi voi van đe quyen bau cu cua phu nu o Anh. Ban đau chi la mot trong mot so chien dich bao ve quyen phu nu, quyen bau cu đa tro thanh nguyen nhan chinh cua phong trao phu nu Anh vao đau the ky 20. Vao thoi điem đo, kha nang bo phieu bi han che đoi voi nhung chu so huu bat đong san giau co trong pham vi phap ly cua Anh. Su sap xep nay đa ngam loai tru phu nu vi luat tai san va luat hon nhan đa trao cho nam gioi quyen so huu khi ket hon hoac thua ke cho đen ngay 19   the ky. Mac du quyen bau cu cua nam gioi đa mo rong trong suot the ky, nhung phu nu đa bi cam bo phieu toan quoc va đia phuong vao nhung nam 1830 boi Đao luat Cai cach 1832 va Đao luat Cong ty thanh pho 1835. Millicent Fawcett va Emmeline Pankhurst dan đau chien dich cong khai ve quyen bau cu cua phu nu va vao nam 1918, mot du luat đa đuoc thong qua cho phep phu nu tren 30 tuoi bo phieu.
Đen nhung nam 1860, chinh tri tinh duc kinh te cua phu nu trung luu o Anh va cac nuoc Tay Au lan can đuoc dan dat boi cac yeu to nhu su phat trien cua van hoa tieu dung the ky 19, bao gom su xuat hien cua cua hang bach hoa va cac linh vuc rieng biet. Trong Come Buy, Come Buy: Mua sam va Van hoa Tieu dung trong Van hoc cua Phu nu thoi Victoria, bai phan tich van hoc cua Krista Lysack ve van hoc đuong đai the ky 19 khang đinh thong qua su phan anh nguon tai nguyen cua co ve cac chuan muc thong thuong đuong thoi, "Tinh nu thoi Victoria đuoc đac trung boi su tu bo ban than va cac quy đinh them an. "  Va trong khi phu nu, đac biet la nhung nguoi thuoc tang lop trung luu, co kha nang kiem soat chi tieu hang ngay mot cach khiem ton va co kha nang ra khoi nha, tham du cac su kien xa hoi va mua sam cac vat dung ca nhan va gia dung trong cac cua hang bach hoa khac nhau phat trien vao cuoi the ky 19 o Chau Au, Moi truong kinh te xa hoi cua chau Au lan tran tu tuong rang phu nu khong hoan toan kiem soat đuoc viec ho thoi thuc chi tieu (gia su) tien luong cua chong hoac cha ho. Ket qua la, nhieu quang cao cho hang hoa 'nu tinh' trong xa hoi xoay quanh su tien bo xa hoi đi len, nhung đieu ky la tu Phuong Đong va tang them hieu qua cho cac vai tro gia đinh ma phu nu đuoc coi la đam nhiem, chang han nhu don dep, cham soc tre em va nau an.


 Nga  Theo luat le va phong tuc, Muscovite Russia la mot xa hoi phu he, phu nu phu thuoc vao nam gioi va thanh nien đoi voi nguoi lon tuoi cua ho. Peter Đai đe đa noi long phong tuc thu hai, nhung khong phai la phu nu. Mot sac lenh nam 1722 nghiem cam moi cuoc hon nhan ep buoc bang cach yeu cau ca co dau va chu re đong y, trong khi su cho phep cua cha me van la mot yeu cau. Nhung duoi trieu đai cua Peter, chi co nguoi đan ong moi co the tong khu vo minh bang cach đua co vao mot nu tu vien.
Ve mat luat phap, đa co tieu chuan kep đoi voi phu nu. Nhung nguoi vo ngoai tinh bi ket an lao đong cuong buc, trong khi nhung nguoi đan ong giet vo ho chi đon thuan bi quat roi. Sau khi Peter Đai đe qua đoi, cac luat le va phong tuc lien quan đen tham quyen hon nhan cua đan ong đoi voi vo cua ho đa tang len. Nam 1782, luat dan su tang cuong trach nhiem phuc tung chong cua phu nu. Đen nam 1832, Digest of law đa thay đoi nghia vu nay thanh "su tuan theo khong gioi han".
Vao the ky 18, nha tho chinh thong cua Nga tiep tuc co tham quyen đoi voi hon nhan va cam cac linh muc cho phep ly hon, ngay ca đoi voi nhung nguoi vo bi bao hanh nghiem trong. Đen nam 1818, Thuong vien Nga cung cam cac cap vo chong ly than.
Trong Chien tranh the gioi thu nhat, viec cham soc con cai ngay cang kho khan đoi voi phu nu, nhieu nguoi trong so ho khong the tu nuoi song ban than va chong đa chet hoac đang chien đau trong chien tranh. Nhieu phu nu đa phai bo con cua ho cho nhung ngoi nha tre em khet tieng vi bi lam dung va bo roi. Nhung ngoi nha danh cho tre em nay đuoc menh danh khong chinh thuc la "nha may thien than". Sau Cach mang Thang Muoi, nhung nguoi Bolshevik đa đong cua mot nha may thien than khet tieng đuoc goi la 'Vien Nikolaev' nam gan Kenh Moika. Nhung nguoi Bolshevik sau đo đa thay the Vien Nikolaev bang mot nha ho sinh hien đai đuoc goi la 'Cung đien cho ba me va tre so sinh'. Nha ho sinh nay đa đuoc nhung nguoi Bolshevik su dung lam hinh mau cho cac benh vien phu san trong tuong lai. Nu ba tuoc đieu hanh Vien cu đa đuoc chuyen sang mot canh phu, tuy nhien ba đa lan truyen tin đon rang nhung nguoi Bolshevik đa xoa cac buc tranh thieng lieng va cac y ta đa lang nhang voi cac thuy thu. Benh vien phu san đa bi chay hang gio truoc khi du kien mo cua va nu ba tuoc bi nghi ngo la nguoi chiu trach nhiem.
Phu nu Nga bi han che so huu tai san cho đen giua the ky 18. Quyen cua phu nu đa đuoc cai thien sau khi Lien Xo noi len duoi thoi nhung nguoi Bolshevik.
Duoi thoi nhung nguoi Bolshevik, Nga tro thanh quoc gia đau tien trong lich su nhan loai cung cap dich vu pha thai mien phi cho phu nu tai cac benh vien do nha nuoc quan ly.


Xep hang quyen nu gioi theo quoc gia Ngay 26 thang 9 nam 2011, mot nghien cuu cua tap chi Newsweek đuoc xuat ban dua tren cac quyen va chat luong cuoc song cua phu nu o cac nuoc tren the gioi. Cac yeu to đuoc đua xet la cong ly, suc khoe va cham soc suc khoe, giao duc, co hoi kinh te va quyen luc chinh tri. Bang xep hang đuoc xac đinh boi Lauren Streib theo cac tieu chi đong nhat va thong ke đa co. Theo nghien cuu, la tot nhat va toi te nhat la:


Bai viet lien quan Phan biet đoi xu theo gioi tinh
Trong nam khinh nu
Cong uoc loai bo moi hinh thuc phan biet đoi xu voi phu nu
Chu nghia nu gioi


Chu thich