Pfizer Inc. ( FY-zər) la mot tap đoan đa quoc gia ve duoc pham va cong nghe sinh hoc cua My co tru so tai Pho 42 o Manhattan, Thanh pho New York. Cong ty ra đoi nam 1849 tai New York do hai doanh nhan nguoi Đuc la Charles Pfizer (1824–1906) va anh ho cua ong la Charles F. Erhart (1821–1891) thanh lap.
Pfizer phat trien va san xuat thuoc cung nhu vac-xin ve mien dich hoc, ung thu, tim mach, noi tiet va than kinh hoc. Cong ty co mot so thuoc bom tan hoac san pham ma moi san pham tao ra hon 1 đo la My ty doanh thu hang nam. Nam 2020, 52% doanh thu cua cong ty đen tu My, 6% đen tu Trung Quoc va Nhat Ban va 36% đen tu cac quoc gia khac.
Pfizer la mot thanh phan cua chi so thi truong chung khoan Chi so trung binh cong nghiep Dow Jones tu nam 2004 đen thang 8 nam 2020. Cong ty đung thu 64 tren Fortune 500 va 49 tren Forbes Global 2000.


Lich su = Ban đau =
Pfizer ra đoi nam 1849 do Charles Pfizer va Charles F. Erhart thanh lap, hai nguoi la anh em ho va la dan di cu tu Ludwigsburg, nuoc Đuc đen Hoa Ky tu mot nam truoc đo. Cong ty san xuat cac hop chat hoa hoc va co tru so chinh tren Pho Bartlett o Williamsburgh, New York noi ho san xuat mot thuoc chong ky sinh trung đuoc goi la santonin. Đay la mot thanh cong gan nhu ngay lap tuc, mac du viec san xuat axit xitric moi chinh la con đuong dan đen su phat trien vuot bac cua Pfizer trong thap nien 1880. Pfizer tiep tuc mua bat đong san trong khu vuc (nay la quan Williamsburg cua thanh pho Brooklyn, New York va bat đau tu nam 1898, City of Greater New York) đe mo rong phong thi nghiem va nha may, ho giu lai van phong tren Đai lo Flushing cho đen thap nien 1960; nha may Brooklyn cuoi cung đa đong cua vao nam 2009. Sau thanh cong voi axit xitric, Pfizer (tai so 295 Đai lo Washington hien đa bi pha huy) va Erhart (tai so 280 Đai lo Washington) đa chuyen đen quan Clinton Hill gan đo, luc nay đang noi tieng trong Thoi ky vang son cua cai. Pfizer trai qua nhung mua he o Newport, Rhode Island va qua đoi vao nam 1906.
Nam 1989, cac nha khoa hoc cua Pfizer la Peter Dunn va Albert Wood đa tao ra Viagra (sildenafil) đe đieu tri huyet ap cao va đau that nguc, chung đau nguc lien quan đen benh đong mach vanh. Nam 1991, no đa đuoc cap bang sang che o Anh nhu mot loai thuoc đieu tri benh tim. Cac thu nghiem ban đau ve loai thuoc nay cho thay no khong co tac dung đieu tri benh tim, nhung cac tinh nguyen vien tham gia thu nghiem lam sang đa tang đo cuong cung vai ngay sau khi dung thuoc. Thuoc  đuoc cap bang sang che tai My nam 1996 va đuoc Cuc Quan ly Thuc pham va Duoc pham chap thuan vao thang 3 nam 1998. Tthang 12 nam 1998, Pfizer đa thue Bob Dole lam nguoi phat ngon cho loai thuoc nay. Bang sang che cho Viagra het han vao nam 2020.

Nam 1997, cong ty ky mot thoa thuan đong tiep thi voi Warner–Lambert cho thuoc Lipitor (atorvastatin), mot statin dung đe đieu tri tang cholesterol mau. Mac du atorvastatin la statin thu nam đuoc phat trien, cac thu nghiem lam sang cho thay atorvastatin lam giam lipoprotein mat đo thap mau C (LDL-C) đang ke hon so voi cac loai thuoc statin khac. Khi het han bang sang che vao nam 2011, Lipitor la loai thuoc ban chay nhat tu truoc đen nay, voi doanh thu xap xi $125 ty trong hon 14,5 nam.
Thang 7 nam 2019, cong ty mua lai Therachon voi gia len toi 810 trieu đo la, mo rong danh muc benh hiem gap thong qua hop chat thu the yeu to tang truong nguyen bao soi nguoi 3 tai to hop cua Therachon, nham đieu tri cac tinh trang nhu hoi chung lun. Cung trong thang 7, Pfizer đa mua lai Array Biopharma voi gia 10,6 ty đo la, thuc đay quy trinh san xuat thuoc đieu tri ung thu. Thang 8 nam 2019, Pfizer hop nhat mang kinh doanh suc khoe nguoi tieu dung voi GlaxoSmithKline, thanh mot lien doanh do GlaxoSmithKline so huu 68% va Pfizer so huu 32%, voi ke hoach bien no thanh cong ty đai chung. Giao dich đuoc xay dung dua tren giao dich nam 2018 khi GlaxoSmithKline mua co phan Novartis. Giao dich dien ra sau cac cuoc đam phan voi cac cong ty khac bao gom Reckitt Benckiser, Sanofi, Johnson & Johnson, and Procter & Gamble. Thang 9 nam 2019, Pfizer khoi xuong mot nghien cuu voi CDC Foundation đe đieu tra viec theo doi benh nhiem trung tai benh vien, du kien keo dai đen thang 6 nam 2023. Vao thang 12 nam 2019, Pfizer đa trao them 1.948.482 đo la cho Quy CDC đe tiep tuc nghien cuu sang loc va đieu tri benh cryptococcal tai chin quoc gia chau Phi.


= COVID-19 =
Pfizer đa phat trien va tung ra mot so san pham đe ung pho voi đai dich COVID-19, bao gom vac xin Pfizer–BioNTech COVID-19 va Paxlovid.
Thang 3 nam 2020, Pfizer đa tham gia chuong trinh COVID-19 Therapeutics Accelerator đe đay nhanh viec phat trien cac phuong phap đieu tri chong lai COVID-19. Sang kien tri gia 125 trieu đo la do Quy Bill & Melinda Gates khoi xuong voi su hop tac cua Mastercard va Wellcome Trust, voi nguon tai tro bo sung đuoc cong bo ngay sau đo tu Chan Zuckerberg Initiative, Van phong Đoi ngoai va Thinh vuong chung va Madonna.


 = Hieu qua va uy quyen  =
Ngay 9 thang 11 nam 2020, Pfizer thong bao rang vac xin COVID-19 cua BioNTech, đa đuoc thu nghiem tren 43.500 nguoi, đuoc phat hien la co hieu qua 90% trong viec ngan ngua trieu chung COVID-19. The efficacy was updated to 95% a week later. Nha mien dich hoc Iwasaki Akiko khi phong van voi New York Times đa mo ta phan tram hieu qua la "mot con so cuc ky ngoan muc." Thong bao nay đa đua Pfizer va BioNTech tro thanh nhung cong ty đau tien phat trien va thu nghiem vac-xin hoat đong voi COVID-19.


 = Tranh cai  =
Thang 2 nam 2021, sau mot nam đieu tra dua vao cac quan chuc giau ten, Pfizer đa bi Cuc đieu tra bao chi (TBIJ) buoc toi "bat nat cap đo cao" đoi voi it nhat hai quoc gia My Latinh trong cac cuoc đam phan đe mua vac xin COVID-19, bao gom ca viec yeu cau cac quoc gia đat tai san co chu quyen lam the chap cho cac khoan thanh toan. Theo TBIJ, cac chien thuat đam phan nay đa khien Pfizer tri hoan viec đat đuoc thoa thuan ve vac xin voi mot quoc gia va hoan toan that bai trong viec đat thoa thuan voi hai quoc gia khac, bao gom Argentina va Brazil.


 Phat trien thuoc khang virus đuong uong  Thang 11 nam 2021, Pfizer ra mat mot loai thuoc đieu tri vi-rut COVID-19 bang đuong uong moi co ten la Paxlovid.
Thang 1 nam 2022, Giam đoc đieu hanh cua Pfizer la Albert Bourla xac nhan ket qua thu nghiem cua lieu thu tu đang cho xu ly cho đen thang 3 nam 2022. Ong noi cong ty đang thiet lap hop tac đe phat trien mot loai thuoc đieu tri bang thuoc chong COVID cung voi mot loai thuoc cua cong ty Novasep o Phap. Ong cung cho biet vac-xin COVID "an toan va hieu qua" cho tre em. Thang 5 nam 2022, xuat hien cac bao cao ve cac benh nhan gap phai cac trieu chung "tai phat" sau khi hoan thanh lieu trinh đieu tri Paxlovid keo dai 5 ngay. FDA đa phan hoi bang cach thong bao ho đa thuc hien cac phan tich bo sung ve du lieu thu nghiem lam sang cua thuoc va quyet đinh khong thay đoi cac khuyen nghi. Tong thong Hoa Ky Joe Biden va Tien si Anthony Fauci đeu đuoc bao cao la đa trai qua hoi chung hoi phuc nay trong nhung thang sau đo, trong khi tiep tuc gioi thieu loai thuoc nay cho nhung nguoi co the huong loi tu no.


Van đe phap ly = Tiep thi duoc pham thai qua =
Pfizer tung bi buoc toi rat nhieu lan vi tiep thi duoc pham thai qua.


 Tiep thi bat hop phap gabapentin  Nam 1993, Cuc quan ly Thuc pham va Duoc pham (FDA) đa phe duyet thuoc gabapentin chi đe đieu tri chung co giat. Warner–Lambert, hop nhat voi Pfizer vao nam 2000, đa su dung cac chuong trinh đao tao y khoa lien tuc va nghien cuu y hoc, tai tro cho cac bai bao ve loai thuoc nay cho cac tai lieu y hoc va cao buoc ngan chan cac ket qua nghien cuu khong thuan loi nham quang ba gabapentin. Trong vong nam nam, loai thuoc nay đa đuoc su dung rong rai cho viec dung thuoc khong can ke đon nhu đieu tri con đau va cac benh tam than. Warner–Lambert thua nhan đa vi pham cac quy đinh cua FDA bang cach quang cao thuoc giam đau, benh tam than, chung đau nua đau va cac muc đich su dung khong đuoc chap thuan khac. Nam 2004, cong ty đa tra 430 trieu đo la cho mot trong nhung vu dan xep lon nhat đe giai quyet cac cao buoc hinh su va trach nhiem dan su ve cham soc suc khoe. Đay la truong hop quang cao ngoai nhan hieu đau tien đuoc đua ra anh sang theo Đao luat chong ke khai lua đao. Mot đanh gia cua Cochrane đa ket luan gabapentin khong hieu qua trong viec đieu tri trieu chung đau nua đau. Hoc vien Than kinh hoc Hoa Ky đanh gia no co hieu qua chua đuoc chung minh, trong khi Hiep hoi Đau đau Canada va Lien đoan cac Hiep hoi Than kinh Chau Au đanh gia viec su dung no nhu duoc pham ho tro chi đat chat luong trung binh va thap.


 Tiep thi Bextra bat hop phap  Thang 9 nam 2009, Pfizer đa nhan toi tiep thi bat hop phap thuoc viem khop valdecoxib (Bextra) va đong y voi khoan boi thuong tri gia 2,3 ty đo la, đay la vu gian lan cham soc suc khoe lon nhat tai thoi điem đo.


 Vu sa thai Peter Rost  Peter Rost la pho chu tich phu trach bo phan noi tiet tai Pharmacia truoc khi đuoc Pfizer mua lai. Trong thoi gian đo, ong đa neu len nhung lo ngai trong noi bo ve hoi lo va hoat đong tiep thi ngoai nhan hieu cua Genotropin, thuoc đieu tri hormone tang truong o nguoi cua Pharmacia. Pfizer đa bao cao cac hoat đong tiep thi Pharmacia cho FDA va Bo Tu phap; Rost khong biet ve đieu nay va đa đe đon kien FCA chong lai Pfizer. Pfizer van giu ong lai nhung co lap cho đen khi vu kien FCA hoan tat nam 2005. Bo Tu phap tu choi can thiep va Pfizer đa sa thai ong, cung luc đo ong đe đon kien Pfizer cham dut hop đong lao đong sai trai. Pfizer đa thang khi bac bo vu kien, voi phan quyet cua toa an rang bang chung cho thay Pfizer đa quyet đinh sa thai Rost truoc khi biet ve cac hoat đong to giac cua ong.


 Tiep thi trai phep Rapamune  Mot "vu tuyt coi" đa đuoc đe trinh vao nam 2005 chong lai Wyeth, cong ty đuoc Pfizer mua lai vao nam 2009, cao buoc rang cong ty đa tiep thi bat hop phap thuoc khong can ke đon sirolimus (Rapamune), nham muc tieu la cac bac si va co so y te cu the đe tang doanh so ban Rapamune, co gang khien benh nhan chuyen tu thuoc cay ghep cua ho sang Rapamune va nham muc tieu cu the la Nguoi My goc Phi. Theo nhung nguoi to giac, Wyeth cung cung cap cho cac bac si va benh vien đa ke đon loai thuoc nay nhung khoan lai qua nhu tro cap, quyen gop va cac khoan tien khac. Nam 2013, cong ty  nhan toi vi pham hinh su ve ghi nhan sai theo Đao luat Thuc pham, Duoc pham va My pham Lien bang. Đen thang 8 nam 2014, cong ty nop 491 trieu đo la tien phat dan su va hinh su lien quan đen Rapamune.


 Tiep thi bat hop phap  Thang 6 nam 2010, mang luoi bao hiem y te Blue Cross Blue Shield (BCBS) đa đe đon kien Pfizer vi bi cao buoc tiep thi bat hop phap cac loai thuoc Bextra, Geodon va Lyrica. BCBS cao buoc rang Pfizer đa su dung tien hoi lo va thuyet phuc cac bac si ke đon thuoc sai. Theo vu kien, Pfizer đa phan phat cac tai lieu 'gay hieu lam' ve thuoc khong can ke đon, gui hon 5.000 bac si trong cac chuyen đi đen Caribbean hoac vong quanh nuoc My, va tra cho ho 2.000 đo la danh du đe nghe bai giang ve Bextra.


= Xoa quang cao sau bai viet khong hay =
Theo John R. MacArthur cua Harper's Magazine, Pfizer đa rut cac quang cao tri gia "tu 400.000 đen mot trieu đo la" khoi Harper's Magazine sau mot bai bao khong may hay ho ve thuoc tram cam.


= Khuyet van tim Shiley =
Pfizer mua Shiley vao nam 1979. Khoang 500 nguoi đa chet khi van tim khiem khuyet bi nut va vao nam 1994, Pfizer đa đong y tra 10,75 trieu đo la đe giai quyet cac khieu nai cua Bo Tu phap Hoa Ky rang cong ty đa noi doi đe co đuoc su phe duyet cho cac van.


= Sa thai nhan vien đa đe đon kien =
Mot nha khoa hoc đa đe đon kien lien bang tuyen bo rang ba bi nhiem lentivirus bien đoi gen khi lam viec cho Pfizer, dan đen viec bi te liet lien tuc. Mot tham phan đa bac bo vu kien voi ly do thieu bang chung cho thay can benh nay la do vi-rut gay ra nhung boi tham đoan đa phan quyet rang bang cach sa thai nhan vien, Pfizer đa vi pham luat bao ve quyen tu do ngon luan cua nguoi to giac va thuong cho ba 1,37 đo la  trieu.


= Vu kien Trovafloxacin cua Nigeria =
Nam 1996, mot đot bung phat benh soi, dich ta va viem mang nao do vi khuan đa xay ra o Nigeria. Cac đai dien cua Pfizer va nhan vien tu mot to chuc nghien cuu theo hop đong (CRO) đa đen Kano đe thiet lap mot thu nghiem lam sang va quan ly khang sinh, trovafloxacin thu nghiem cho khoang 200 tre em. Cac quan chuc đia phuong bao cao hon 50 tre em đa chet trong thi nghiem, trong khi nhieu tre khac bi di tat ve the chat va tinh than.
Thang 12 nam 2010,WikiLeaks tung tin ro ri đien tin ngoai giao cua Hoa Ky chi ra viec Pfizer đa thue cac nha đieu tra đe tim bang chung tham nhung chong lai tong chuong ly Nigeria Aondoakaa nham thuyet phuc ong ta tu bo hanh đong phap ly. Phong vien Joe Stephens cua The Washington Post, nguoi đa giup phanh phui cau chuyen vao nam 2000, goi nhung hanh đong nay la "nguy hiem ngang ngua voi tong tien".  Đap lai, cong ty đa đua ra mot thong cao bao chi mo ta cac cao buoc la "vo ly" va noi rang ho đa hanh đong mot cach thien chi..
Cac vu kien cuoi cung đa đuoc giai quyet ben ngoai toa an. Pfizer cam ket tra 35 trieu đo la My "đe boi thuong cho gia đinh cac tre em trong nghien cuu", 30 trieu đo la My khac đe "ho tro cac sang kien ​​cham soc suc khoe o Kano" va 10 trieu đo la My đe trang trai chi phi phap ly. Viec boi thuong bat đau vao nam 2011.


= Tang gia khong =
Thang 7 nam 2022, cac co quan chong đoc quyen cua Anh đa phat Pfizer 63 trieu bang Anh vi ban gia cao bat thuong đoi voi cac loai thuoc ho tro kiem soat con đong kinh. Co quan Canh tranh va Thi truong tuyen bo cong ty đa loi dung ke ho bang cach huy bo nhan hieu thuoc đong kinh Epanutin, bang thu đoan đo, gia cua Epanutin khong đuoc quy đinh theo cung tieu chuan. Co tin đon rang trong khoang thoi gian 4 nam, Pfizer đa lap hoa đon khong cho Epanutin cao hon khoang 780% va 1.600% so voi gia tieu chuan.


= Cac cao buoc vi pham bang sang che đoi voi cong nghe mRNA =
Thang 8 nam 2022, Moderna thong bao ho se kien Pfizer va đoi tac BioNTech vi vi pham bang sang che cua ho ve cong nghe mRNA.


Tham khao Lien ket ngoai Website chinh thuc

Pfizer Inc. ho so tren USAspending.gov