kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Mai mai tuoi hai muoi la ten bien tap cuon nhat ky chep tay Chuyen đoi cua liet si Nguyen Van Thac.


Tac gia Tac gia la liet si Quan đoi nhan dan Viet Nam Nguyen Van Thac sinh ngay 14 thang 10 nam 1952, tai lang Buoi, Ha Noi. Anh nhap ngu ngay 6 thang 9 nam 1971, hy sinh ngay 30 thang 7 nam 1972 tai chien truong Quang Tri. 


Cuon nhat ky dang do Hang tram la thu cung cuon nhat ky day 240 trang viet tay cua Nguyen Van Thac do gia đinh va Pham Nhu Anh (nguoi ban gai thoi hoc sinh cua tac gia) luu giu đuoc he mo vao nam 2005, đuoc Nha xuat ban Thanh Nien in thanh cuon sach "Mai mai tuoi hai muoi" do Đang Vuong Hung gioi thieu va bien tap lai. Cuon sach nay cung voi Nhat ky Đang Thuy Tram đa đuoc xep vao 1 trong muoi su kien van hoa tieu bieu nam 2005 tai Viet Nam voi so luong phat hanh ki luc va nhieu lan tai ban.
Cuon nhat ky đuoc bat đau viet ngay 2 thang 10 nam 1971 va dung lai voi nhung dong cuoi cung viet o Nga ba Đong Loc ngay 3 thang 6 nam 1972 khi Nguyen Van Thac quyet đinh gui cuon nhat ky ve cho anh trai minh đe tiep tuc hanh quan vao chien đau o chien truong Quang Tri.
Theo nha xuat ban:

"Cuon nhat ky đa lam rung đong hang trieu con tim cua ban đoc boi ve đep tam hon thuan khiet, tinh yeu que huong đat nuoc nong nan the hien qua nhung cam nhan binh di cua tac gia trong suot nhung chang đuong hanh quan"
"Cuon nhat ky ghi lai tuong đoi ro net cuoc song, con nguoi trong mot giai đoan chien tranh lich su, giup hieu them ve cuoc chien đau tu goc nhin cua nhung thanh nien sinh vien thoi ay"


Trich dan La thu đe ngay 18 thang 9 nam 1971 gui Nhu Anh, anh Thac viet: "Bat ky mot vinh quang nao cung can phai tra bang moi gia. Va kho khan gian kho cang nhieu, thu thach cang nhieu, su vinh quang đo cang tro nen ruc ro. Chung ta đung đi tim nhung chan ly sau xa đon thuan qua nhung ang van va nhung bai tho, bai toan. 30/4/1975 Thac se tra loi cho P. (tuc Nhu Anh - NV) cau: hanh phuc la gi?..."
"Neu nhu toi khong tro lai - Ai se thay toi viet tiep nhung dong sau nay? Toi chi ao uoc rang, ngay mai, nhung trang giay con lai đang sau se toan la nhung dong vui ve va đong đuc. Đung đe trong trai va bi an nhu nhung trang giay nay."
Cuon so ghi chep nay dung lai tai nga ba Đong Loc ngay 3 thang 6 nam 1972 khi anh chuan bi vao chien truong. Nhung dong cuoi cung anh viet duong nhu gap gap: "Kinh chao hau phuong - Chao gia đinh, va nguoi toi yeu. Đem nay toi đi - Nhat đinh co ngay tro ve Thu đo yeu quy cua long toi."


Chuyen the Hang phim truyen Viet Nam đa san xuat phim Mui co chay cong chieu 24/4/2012, do Hoang Nhuan Cam chuyen the kich ban, Nguyen Huu Muoi đao dien. Phim đa nhan 4 giai Canh dieu vang 2012.


Tham khao Lien ket ngoai Mai mai tuoi hai muoi Luu tru ngay 12 thang 10 nam 2012 tai Wayback Machine tren bao Tuoi Tre
Nguyen Van Thac- Tinh yeu va hanh phuc Bui Dung, VietNamNet 11:44, Thu Hai, 04/07/2005 (GMT+7)
Mai mai tuoi hai muoi tren Google Books
Hoang Nhuan Cam (sinh 7 thang 2 nam 1952 – mat 20 thang 4 nam 2021) la mot nha tho hien đai Viet Nam.


Tieu su Hoang Nhuan Cam sinh ngay 7 thang 2 nam 1952 tai Ha Noi, la con đau long cua nhac si Hoang Giac.
Đang hoc do khoa Van Đai hoc Tong hop Ha Noi, nam 1971, Hoang Nhuan Cam nhap ngu, đa tung chien đau trong Su đoan 325B o mat tran Quang Tri trong mot đon vi cong binh. Nam 1975, ong tro lai hoc not chuong trinh đai hoc va đen nam 1981 lam viec tai Hang Phim truyen Viet Nam. Hoang Nhuan Cam chuyen sang lam viec cho Đai Truyen hinh Viet Nam trong mot thoi gian ngan roi quay tro lai Hang Phim truyen Viet Nam nam 2005. Ong tung la Hoi vien Hoi Nha van Viet Nam, va cung vo lap hang phim tu nhan Điep Van.
Nhieu bai tho cua Hoang Nhuan Cam ma phan lon la tho tinh đuoc cac ban đoc tre tuoi, đac biet la hoc sinh, sinh vien yeu thich vi no gan voi nhung ky niem cua tuoi tre, tinh yeu voi mot giong tho tre trung, soi noi: Chiec la buoi đau tien, Vao mat tran luc mua ve đang keu, Ho hen mai cuoi cung em cung đen va Vien xuc xac mua thu. Ngoai tho, ong con sang tac kich ban phim va đa tung tham gia đong phim. Hoang Nhuan Cam đoat giai nhat cuoc thi tho Bao Van nghe 1972-1973, Giai thuong Hoi Nha van nam 1993 voi tap tho Xuc xac mua thu.
Ong con noi tieng voi nhan vat "Bac si Hoa Sung" trong chuong trinh "Gap nhau cuoi tuan" va vai nha tho trong phim So đo.
Ong qua đoi ngay 20 thang 4 nam 2021 tai Ha Noi, khong lau sau sinh nhat lan thu 69.


Tac pham = Tho =
Tho tuoi hai muoi (in chung, 1974)
Nhung cau tho viet đoi mat troi (1983)
Xuc xac mua thu (1992)
Tho voi tuoi tho (2004)
Ho hen mai cuoi cung em cung đen (2007)
36 bai tho (2008)
Chiec la đau tien (2007)


= Kich ban phim =
Lam loi (kich ban đau tay, 1987) đao dien Xuan Son
Đang sau canh cua (1988) đao dien Anh Thai
Đem hoi Long Tri (1989) đao dien Hai Ninh
Ha Noi mua Đong nam 46 (1997) đao dien Đang Nhat Minh
Ao cham Bac son
Mui co chay (2012) đao dien Nguyen Huu Muoi
Phap truong trang
Ai len xu hoa đao
Đoan truong chiem bao
Nha tien tri (2015) đao dien Vuong Đuc


Tham khao
Vua đau bep (tieng Anh: MasterChef) la mot tro choi truyen hinh ve am thuc theo kieu truyen hinh thuc te do Franc Roddam sang lap, bat nguon tu mot chuong trinh truyen hinh phien ban cua Anh nam 1990. Ngay nay, bieu trung cua MasterChef đuoc su dung o khap the gioi va đa tro nen noi tieng tai nhieu quoc gia. No đuoc san xuat tren 35 quoc gia va trinh chieu tai it nhat 200 quoc gia va vung lanh tho.
Đinh dang cua chuong trinh xuat hien o 4 phien ban: seri chinh "MasterChef"; "MasterChef: The Professionals" (Vua Đau bep: Nha nghe) danh cho cac đau bep chuyen nghiep; "Celebrity MasterChef" (Vua Đau bep Nguoi noi tieng) co nhung nguoi noi tieng tham gia voi vai tro nguoi du thi va "Junior MasterChef" (Vua Đau bep Nhi), phien ban đuoc sang tao phu hop voi tre em, lan đau đuoc phat trien nam 1994 va gio đay đa đuoc mo rong sang cac quoc gia khac ben ngoai nuoc Anh.


Cac phien ban quoc te Current, previous and upcoming versions include:

     Currently airing franchise
     Franchise no longer in production


Tham khao
The ky la cach goi mot đon vi thoi gian bang 100 nam.


The ky trong lich Gregory Theo lich Gregory thi the ky 1 đuoc bat đau tu ngay 1 thang 1 nam 1 va ket thuc vao ngay 31 thang 12 nam 100. The ky 2 bat đau tu nam 101 va cu nhu vay theo cong thuc The ky n bat đau tu nam 100×n - 99, vi vay the ky 20 ket thuc chinh xac la vao ngay 31 thang 12 nam 2000 chu khong phai ngay 31 thang 12 nam 1999.
The ky 1 truoc Cong nguyen (TCN) đuoc tinh tu nam 100 TCN đen nam 1 TCN. Vi vay khong co "the ky 0" chuyen tiep giua the ky 1 TCN va the ky 1.
Trong tieng Viet, the ky thuong đuoc ky hieu bang chu so La Ma, vi du "the ky 20" đuoc viet la "the ky XX".


The ky trong lich thien van Theo cach tinh lich thien van thi ton tai nam 0 (tuong ung nam 1 cua lich Gregory), vi vay the ky 1 theo lich thien van bat đau tu nam 0 va ket thuc vao nam 99, con the ki 21 bat đau tu nam 2000 (lich thien van).


Chuyen đoi 1 thien nien ky = 10 the ky = 1000 nam
1 the ky = 10 thap nien = 100 nam
1 thap nien = 3652 ngay = 10 nam
1 nam = 365,25 ngay (hay 365 ngay)
1 nam nhuan = 366 ngay


Tham khao
Co quan sinh duc hay sinh thuc khi, theo đinh nghia hep, la bat ky bo phan giai phau nao tren co the tham gia vao qua trinh sinh san huu tinh va cau thanh he sinh duc trong mot to chuc phuc tap. Hoa la co quan sinh duc cua thuc vat co hoa, non la co quan sinh duc cua thuc vat nganh Thong con reu, duong xi va nhung thuc vat tuong tu khac co co quan sinh san la tui giao tu.


Đong vat co vu = Cac co quan sinh duc ben ngoai va ben trong =
O Lop Thu, co quan sinh duc bao gom:


Xem them He sinh duc nam, bo phan sinh duc nam.
He sinh duc nu, bo phan sinh duc nu.
Vung kich thich tinh duc
Nguoi luong tinh/ Nguoi đong tinh
Day thi
Quan he tinh duc


Tham khao Đoc them The Evolution of Primary Sexual Characters in Animals. Oxford: Oxford University Press. 2010. ISBN 0199717036. {{Chu thich sach}}: Đa bo qua tham so khong ro |authors= (tro giup)
Illacme plenipes la mot loai chan khop đa tuc co kich thuoc nho be (dai khoang 2,5 cm) nhung đuoc ghi nhan la co nhieu chan nhat the gioi. Đuoc phat hien lan đau tien nam 1926 tai quan San Benito, California voi ghi chep la 750 chan, sau đo loai nay bi mat tich va mai đen 80 nam sau, thang 11/2005, Paul E. Marek & Jason E. Bond o Đai hoc Đong Carolina moi lai quan sat va ghi nhan lai loai nay.


Lich su quan sat Illacme plenipes đuoc cac nha khoa hoc chinh phu Hoa Ky Cook & Loomis quan sat va ghi nhan lan đau tien vao nam 1926 o San Benito, California.


Ten goi Mo ta Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Du lieu lien quan toi Illacme tai Wikispecies
 Tu lieu lien quan toi Illacme tai Wikimedia Commons
Alicia Chang (ngay 8 thang 8 nam 2006). "Rare millipede found in California". Discovery Channel.
Marek, P.E.; Shear, W.A.; Bond, J.E. 2012: A redescription of the leggiest animal, the millipede Illacme plenipes, with notes on its natural history and biogeography (Diplopoda, Siphonophorida, Siphonorhinidae). ZooKeys, 241: 77-112. doi:10.3897/zookeys.241.3831
Illacme plenipes tai Encyclopedia of Life
Illacme plenipes, the leggiest animal on Earth tren YouTube
Miriapodos: ciempies y milpies tren YouTube
(tieng Viet)

Sinh vat nghin chan tai xuat M.T., VnExpress (theo Reuters) 8/6/2006, 10:32 GMT+7
My: Phat hien mot loai cuon chieu co tren 600 chan Bao Thanh Nien, 9/06/2006 14:30. Theo AFP, HTV,
Phong Hoa co the la:

Qua trinh phong hoa phan huy đa, đat va cac khoang vat chua trong đo khi tiep xuc truc tiep voi moi truong khong khi
Xa Phong Hoa, huyen Tuyen Hoa, tinh Quang Binh, Viet Nam
Tuan bao Phong Hoa cua nhom Tu Luc van đoan


Xem them Phong Hoa
Chuong trinh nghien cuu sinh MacArthur (MacArthur Fellows Program) hoac MacArthur Fellowship (con goi la "Giai Thien tai" -  Genius Grant) la mot giai thuong đuoc đua ra boi Quy John D. va Catherine T. MacArthur (John D. and Catherine T. MacArthur Foundation) moi nam đe thuong 20 đen 40 cong dan Hoa Ky hoac cu dan co thuong tru, o moi lua tuoi va đang hoat đong trong bat ky linh vuc nao, ma "the hien su đong gop đac biet cung nhu hua hen tiep tuc va tang cuong cong viec sang tao". Đay đuoc coi la mot trong nhung giai thuong cao quy va đong thoi la mot hoc bong cua Hoa Ky.
Theo trang web cua Quy, thi "MacArthur Fellowship khong chi la su cong nhan nhung thanh tuu an tuong truoc đo cua ho ma quan trong hon, giai thuong nay la su đau tu cho suc sang tao, cai nhin sau sac, va tiem nang cua ho trong tuong lai". So tien hien tai cua giai thuong la  500.000 My kim, chia tang theo tung quy trong 5 nam. Đen nam 2007, đa co 756 nguoi nhan đa nhan đuoc hoc bong voi tong cong hon $ 350 trieu. Nguoi nhan tre nhat la 18 tuoi va cao tuoi nhat la 82 tuoi.
Khong the tu ghi danh ung cu đuoc ma mot so nguoi co tham quyen se đe cu nguoi xung đang cho mot uy ban lua chon, con lai khoang mot chuc nguoi, cung vo danh. Sau đo, Uy ban nay xem xet tat ca cac ung cu vien va đe trinh khuyen nghi cua ho cho Chu tich va hoi đong quan tri xem xet. Cuoi cung, cac nghien cuu sinh MacArthur se bat ngo hieu rang ho đa đuoc chon lua khi ho nhan đuoc cuoc goi đien thoai chuc mung.


Nhung nguoi đa tung đoat giai Nhung nguoi đa tung đoat giai MacArthur Fellowship
Mot so nguoi đa tung đoat giai:     Michael Freedman - Huynh Sanh Thong - Huynh My Hang -  Susan Kieffer - An-My Le - Leszek Kołakowski - Arthur Winfree -...


Chu thich Lien ket ngoai MacArthur Fellows Program website
Ho Bich Ngoc (ngay 7 thang 10 nam 2012). "Nhung nguoi goc Viet tung nhan giai "Thien tai" cua My". Dan Tri. Ban goc luu tru ngay 26 thang 2 nam 2014. Truy cap ngay 14 thang 10 nam 2012.
The ky 5 la khoang thoi gian tinh tu thoi điem nam 401 đen het nam 500, nghia la bang 100 nam, trong lich Gregory.


Tham khao
Mat la dich mau vang hoi xanh, vi đang va co tinh kiem đuoc tiet tu gan o hau het đong vat co xuong song. O nhieu loai, mat đuoc luu giu trong tui mat giua cac bua an va đuoc đo vao ta trang khi an, o đo no ho tro qua trinh tieu hoa thuc an.


Sinh ly hoc Thanh phan cua dich mat bao gom: nuoc, muoi mat, sac to mat, cholesterol, muoi vo co, axit beo, lecithin, mo va phosphat kiem.


= Muoi mat =
Muoi mat la muoi Kali hoac Natri cua cac acid mat lien hop co nguon goc tu cholesterol voi glycin hoac taurin. Co hai loai muoi mat: glycocholat Natri (Kali) va taurocholat Natri (Kali).
Muoi mat co chuc nang quan trong trong viec tieu hoa va hap thu lipid (nhu tuong hoa lipid) o ruot non va giup cho hap thu cac vitamin tan trong lipid: A, D, E va K.
Khi xuong đen hoi trang, 95% muoi mat đuoc tai hap thu roi theo tinh mach cua tro ve gan va đuoc tai bai tiet, goi la chu trinh ruot gan (hinh tren).
Con lai 5% muoi mat đuoc đao thai theo phan co tac dung giu nuoc trong phan va duy tri nhu đong ruot gia.
Cac muoi mat (glycine va taurine) o chung muc nao đo đong vai tro nhu chat tay giat, ket hop voi cac phospholipid lam vo cac giot mo trong qua trinh nhu tuong hoa mo, tao thanh cac hat micelle, nho đo ho tro hap thu mo. Ngoai chuc nang tieu hoa, mat con la đuong bai tiet cac san pham thoai hoa cua hemoglobin la bilirubin, tao nen mau sac cua mat. Mat cung chua cholesterol, đoi khi tich tu ben trong tui mat tao thanh soi cholesterol.


= Sac to mat =
Sac to mat la san pham chuyen hoa cua nhan Hem, co trong hemoglobin va cac chat chua nhan Hem nhu Myoglobin... (Sac to mat hay con goi theo thong thuong do thanh phan chinh co chua bilirubin, Biliverdin) la mot chat hinh thanh o gan tu san pham thoai hoa Hem trong co the va sau đo đuoc thai ra theo dich mat.(Bile pigments, including bilirubin and biliverdin, are endogenous compounds belonging to the porphyrin family of molecules)


= Cholesterol =

Te bao gan tong hop cholesterol đe san xuat muoi mat, mot phan cholesterol đuoc thai ra theo dich mat đe giu hang đinh cholesterol mau.
Khi xuong đen ruot, 1 luong cholesterol đuoc tai hap thu tro lai.
Cholesterol khong tan trong dich mat, đe tan đuoc no phai o duoi dang micelle cung voi muoi mat va lecithin va goi la su bao hoa cholesterol cua mat. Khi mat mat kha nang bao hoa nay (do tang cholesterol hoac do giam muoi mat va lecithin), cholesterol se tua tao nen soi.


= Khac =
Mat tu đong vat bi giet mo co the đuoc tron voi xa phong; hon hop nay co the dung đe tay vet ban tren vai det.
Gan nguoi san xuat khoang 1 lit mat moi ngay. Vi mat lam tang hap thu mo, no cung giup co the hap thu cac vitamin tan trong mo: A, D, E va K.


Trong van hoa Can đam (gan va mat) la tu đuoc dung đe chi su dung cam. Sach Chan Lap phong tho ky co đe cap đen viec lay mat nguoi (thu đam 取膽):

Viec lay mat nguoi va đong vat đe phuc vu cac muc đich tam linh, chua benh o Đong Nam A cung đuoc nhieu tai lieu ghi nhan.


Xem them Soi mat
Gan
Viem gan


Tham khao
Đao Padre la đao lon nhat cua quan đao chan Texas va la đao chan dai nhat the gioi, no la mot phan cua tieu bang Texas. Hon đao nay nam tren bo bien phia nam Texas cua vinh Mexico va noi tieng voi nhung bai bien cat trang o cuc nam cua no. Đao đuoc đat theo ten cua Padre Jose Nicolas Balli (khoang 1770-1829), nguoi đa thu gom cac nguon tai chinh cho tat ca cac nha tho trong Thung lung Rio Grande va thanh lap hoi truyen giao đau tien tai khu vuc quan Cameron hien tai.
Đao Padre la hon đao lon thu hai cua khu vuc Hoa Ky Luc đia, sau Long Island. Đao co chieu dai 209 km va rong 3 km, keo dai tu thanh pho Corpus Christi o phia bac, cho đen cong đong khu nghi mat South Padre Island o phia nam. Hon đao noi chung keo dai theo huong bac-nam, voi vinh Mexico ve phia đong, va pha Laguna Madre ve phia tay. Cuc bac cua đao Padre ket noi voi đao Mustang bang đuong bo. Cuc nam cua đao Padre tach biet voi đao Brazos qua eo bien Santiago Brazos.


Tham khao
Grace Hazenberg Cadman (27 thang 9 nam 1876 - 26 thang 4 nam 1946) la nha truyen giao va dich thuat Kinh Thanh. Cung voi chong, William Charles Cadman, ba khoi xuong va đong gop quan trong cho cong cuoc dich thuat ban Kinh Thanh Viet ngu đau tien, hoan thanh va phat hanh rong rai nam 1926.
Đuoc bo nhiem đen Viet Nam tu nam 1913, ba hoat đong tich cuc trong no luc gioi thieu phuc am cho nguoi Viet, đong thoi ho tro cho cong đong Tin Lanh vua moi hinh thanh tren đat nuoc nay, cho đen khi tu tran nam 1946.


Tieu su Grace Hazenberg chao đoi ngay 27 thang 9 nam 1876 tai Fulton, Illinois, Hoa Ky, nhung lon len o Nam Phi, noi song than đang hoat đong truyen giao. Sau khi tot nghiep đai hoc o Nam Phi voi van bang cu nhan, Hazenberg đen Toronto, Canada, đe tiep tuc bac cao hoc. Tai đay ba theo chuyen nganh tieng Hebrew va tieng Hi Lap, hai ngon ngu đuoc su dung đe viet Cuu Uoc va Tan Uoc.
Nam 1913, Hazenberg đuoc cu đen Tourane (nay la Đa Nang), chi hai nam sau khi nhung nha truyen giao đau tien cua Hoi Truyen giao Phuc am Lien hiep đat chan đen đay đe khoi mo cong cuoc truyen giao tai Viet Nam. Nam sau, 1914, William C. Cadman cung đen Viet Nam. Khi bung no Chien tranh the gioi thu nhat, cac nha truyen giao bi buoc phai roi khoi Viet Nam. Tai phu Van Nam (nay la Con Minh), Van Nam, Trung Hoa, William va Grace lam le thanh hon ngay 27 thang 7 nam 1915.
Cuoi nam 1916, gia đinh Cadman tro lai Viet Nam va đen Ha Noi. Ho mua tu that đe dung lam noi tru ngu, xay dung nha tho, va nam sau thanh lap Nha in Tin Lanh. 
Agnes, nguoi con duy nhat cua ong ba Cadman, sinh tai phu Van Nam nam 1916, mac benh sot te liet roi qua đoi khi moi len sau, va đuoc chon cat trong mot nghia trang o Ha Noi.
Tu nam 1914, ong ba Cadman khoi xuong cong cuoc dich thuat toan bo Kinh Thanh sang tieng Viet, ba đa tan tuy lam viec va hop tac chat che voi cac thanh vien khac trong ban dich thuat cho đen khi hoan thanh ban Kinh Thanh tieng Viet đau tien, đuoc phat hanh trong nam 1926.
Thang 4, 1943, khi Chien tranh the gioi thu hai đang tiep dien, ong ba Cadman va cac nha truyen giao nguoi My bi nguoi Nhat quan thuc tai My Tho. Trong thoi gian bi giam cam, ba Cadman bi tai bien mach mau nao, suc khoe suy yeu dan. Ngay 26 thang 4 nam 1946, Grace Hazenberg Cadman tu tran, ba đuoc an tang trong Nghia trang Mac Đinh Chi, Sai Gon.
Hon hai nam sau, thang 12 nam 1948, William C. Cadman qua đoi va đuoc an tang tai Đa Lat.


Chu thich Xem them William Charles Cadman
Kinh Thanh Tieng Viet 1926
Hoi Truyen giao Phuc am Lien hiep
Ki-lo-met vuong, ky hieu km², la mot đon vi đo dien tich. Trong he SI, dien tich cua mot o vuong co canh chieu dai 1 km la mot ki-lo-met vuong. Kilo met vuong la đon vi đo thu cap trong he SI.
Mot km² tuong đuong voi:

Dien tich cua mot hinh vuong cac canh co chieu dai 1 kilomet.
1 000 000 m²
100 hecta
0,386 102 dam vuong (thuong)
247.105 381 mau Anh
Nguoc lai:

1 m² = 0,000 001 km²
1 hecta = 0,01 km²
1 dam vuong = 2,589 988 km²
1 mau Anh = 0,004 047 km²


Tham khao
Đao Banks (tieng Anh: Banks Island) la mot trong cac đao lon cua quan đao Bac Cuc Canada, đao nam tai vung Inuvik cua Cac Lanh tho Tay Bac, Canada. Đao Banks tach biet voi đao Victoria o phia đong qua eo bien Prince of Wales va tach biet voi luc đia qua vinh Amundsen o phia nam. Bien Beaufort nam o phia tay cua đao. O phia đong bac, eo bien M'Clure tach đao Banks voi đao Prince Patrick va đao Melville.
Hon đao đuoc William Edward Parry đat ten la "Đat Banks" vao nam 1820 đe tuong nho toi Joseph Banks. Tuy nhien, trong chuyen tham hiem khu vuc cua Robert McClure (1850–1854) hon đao đuoc đanh dau tren ban đo cua ho voi ten goi "đao Baring".
Điem đinh cu thuong xuyen duy nhat tren đao, Sachs Harbour hay Ikhuak la mot lang nho cua nguoi Inuvialuk, nam o bo bien tay nam. Hai khu bao ton chim di tru cap lien bang cua Canada đa đuoc hinh thanh tren đao vao nam 1961. Hon đao nay khong co cay, loai thuc vat cao nhat, lieu Bac Cuc, đoi khi moc cao đen đau goi con nguoi song thuong khong cao tren 10 cm (3,9 in).
Đao Banks co dien tich 70.028 km2 (27.038 dam vuong Anh) va la đao lon thu 24 tren the gioi va đao lon thu nam tai Canada. Đao dai khoang 380 km (240 mi), va o điem rong nhat tai cuc bac, đao rong 290 km (180 mi). Điem cao nhat tren đao nam o phia nam, Durham Heights va co cao đo 730 m (2.400 ft). Hon đao la mot phan cua Quan đao Bac Cuc Canada, va co 114 cu dan vao nam 2001, tat ca đeu song tai Sachs Harbour.
Đao Banks la noi sinh song cua hai phan ba tong so ngong tuyet nho tren the gioi, chung qua vinh Amundsen tu đat lien. Co mot cuoc san ngong thuong nien vao mua xuan o ben ngoai Sachs Harbour. Hon đao la mot phan cua quan xa sinh vat lanh nguyen, co mua đong rat lanh. Hon đao la noi sinh song cua Rangifer tarandus groenlandicus (caribou đat can), gau trang Bac Cuc, bo xa, va cac loai chim nhu Turdus migratorius (chim ket My) va nhan. Co tren 68.000 bo xa sinh song tren đao, chiem phan lon tong so loai nay tren the gioi.
Vuon quoc gia Aulavik cua Canada nam tren 12.274 km2 (4.739 dam vuong Anh) đat thap Bac Cuc o phia cuc bac cua đao. Cong vien la noi tap trung so bo xa nhieu nhat tren trai đat, va la noi sinh song cua loai tuan loc Rangifer tarandus pearyi co nguy co thuyet chung. Song Thomsen chay qua cong vien, va la song cuc bac co kha nang thong hanh (bang xuong) tai Bac My. Lagopus muta (ga go trang xam đa) va qua thuong đuoc cho la nhung loai chim song quanh nam duy nhat cua vuon, mac du co 43 loai sinh song tai khu vuc theo mua.


Tham khao Đoc them Lien ket ngoai Historical sites of the Northwest Passage
Chart of the Northwest Passage Luu tru ngay 3 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine
Banks Island at civilization.ca
FIDE (/ˈfiːdeɪ/, FEE-day, viet tat tu tieng Phap Federation internationale des echecs, tuc la Lien đoan Co vua Quoc te) la to chuc quoc te lien ket cac lien đoan co vua quoc gia toan the gioi.
Đuoc thanh lap tai Paris ngay 20 thang 7 nam 1924, FIDE đuoc Uy ban Olympic Quoc te (IOC) cong nhan la co quan cao nhat chiu trach nhiem to chuc cac cuoc thi đau co vua tren pham vi quoc te. Khau hieu cua FIDE la Gens una sumus (co nghia: Chung ta la mot). Chu tich hien tai cua FIDE la Arkady Dvorkovich, nguoi Nga.
Ngay nay, voi su gia nhap cua 161 nuoc tren the gioi, FIDE la mot trong nhung to chuc the thao nang đong nhat trong viec thuyet phuc va huy đong hang trieu ki thu tren the gioi cung phat trien cac hoat đong cua mon the thao tri tue. Muc tieu cua FIDE la truyen ba va phat trien co vua tren tat ca cac quoc gia, cung nhu nang cao van hoa, su hieu biet ve co vua duoi hinh thuc mot mon the thao va mot mon khoa hoc thuc su.


Lich su Cac lien đoan thanh vien Hien gio FIDE co 158 lien đoan thanh vien. Con so nay co the thay đoi vi co lien đoan moi gia nhap, hoac đoi khi co lien đoan thanh vien giai tan hoac khong tra đuoc le phi.


Cac chu tich lien đoan Xem them Co vua
Danh hieu FIDE


Tham khao Lien ket ngoai Trang chu cua FIDE
Luat co vua FIDE Luu tru ngay 28 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine