Tenzing Norgay (tieng Nepal: तेनजिङ नोरगे शेरपा) (thang 5 nam 1914 - 9 thang 5 nam 1986), con đuoc biet đen voi ten Sherpa Tenzing, la mot nha leo nui nguoi Nepal thuoc dan toc Sherpa. Ngay 29 thang 5 nam 1953, ong cung nha leo nui nguoi New Zealand Edmund Hillary la hai nguoi đau tien tren the gioi leo đen đinh Everest.


Tieu su Tenzing Norgay sinh ra trong mot gia đinh nong dan o Khumbu, Nepal, kha gan voi đinh Everest. Vao thoi điem Tenzing va Edmund Hillary leo len đinh nui nay, rat nhieu nguoi cho rang ong sinh ra tai đay. Tuy nhien trong thap nien 1990 nguoi ta moi biet rang Tenzing Norgay sinh ra va song phan lon tuoi tho tai Thung lung Kharta thuoc Tay Tang o phia Đong cua đinh Everest. Khong the xac đinh ngay sinh chinh xac cua Tenzing do đieu kien hanh chinh o vung nay đau the ki 20, nhung theo chinh Norgay thi co le đo la vao cuoi thang Nam dua vao thoi tiet va vu mua. Sau chuyen leo nui thanh cong len đinh Everest ngay 29 thang 5, ong quyet 
đinh lay ngay nay lam ngay sinh nhat cua minh.
Ban đau ong đuoc goi la Namgyal Wangdi, nhung đa đuoc đoi ten thanh Ngawang Tenzin Norbu khi con be theo loi khuyen cua vi Lat-ma đung đau va la nguoi lap nen Tu vien Rongbuk noi tieng. Cha cua Tenzing la mot nguoi chan bo yak co ten Ghang La Mingma (mat nam 1949) con me ong la Dokmo Kinzom. Tenzing Norgay la con thu 11 trong so 13 đua con cua gia đinh, phan lon trong so nay qua đoi khi con tre.
Tu khi con la mot đua tre Tenzing Norgay đa hai lan bo toi Kathmandu va o tuoi 19, thi Tenzing bat đau đinh cu trong cong đong nguoi Sherpa o Too Song Bhusti thuoc Darjeeling, bang Tay Bengal, An Đo.


Su nghiep leo nui = Nhung no luc đau tien =

Tu thap nien 1930 Tenzing Norgay bat đau tham gia chuyen cho đo đac trong ba chuyen tham hiem chinh thuc cua nguoi Anh len đinh Everest. Ong cung co mat trong mot so cuoc leo nui khac o tieu luc đia An Đo trong đo theo ong kho khan nhat la chuyen leo len day nui Nanda Devi.
Nam 1947 Tenzing lai tham gia mot chuyen chinh phuc đinh Everest bat thanh khac cung Earl Denman va Ange Dawa Sherpa. Ba nguoi đa dung con đuong bat hop phap tu phia Tay Tang đe leo len đinh nhung phai dung lai o đo cao 6700 met vi bao to. Nam 1952 Tenzing Norgay đuoc chon vao đoan tham hiem cua Thuy Si do Raymond Lambert chi huy, đay la đoan tham hiem đau tien leo len đinh nui tu suon phia Nepal, mac du khong thanh cong nhung ho cung đat toi đo cao ki luc la 8599 met.


= Chinh phuc đinh Everest =

Nam 1953, Tenzing Norgay tham gia chuyen leo len đinh Everest cua nam tuoc John Hunt, đay la lan thu 7 ong tham gia mot no luc nhu vay va cung la lan đau tien ong, cung Edmund Hillary, thanh cong trong viec leo len đinh nui vao ngay 29 thang 5 nam 1953. Sau thanh cong nay Tenzing đuoc Chinh phu Anh tang thuong Huan chuong George.
Tenzing Norgay va Edmund Hillary la nhung nguoi đau tien đat chan len đinh Everest, tuy nhien gioi bao chi van to mo muon biet ai trong so hai nguoi đa đat buoc chan đau tien len noc nha cua the gioi. Tenzing sau đo đa tra loi: "Neu nhu viec tro thanh nguoi thu hai buoc len đinh Everest la su xau ho, thi toi se phai song voi su xau ho nay.". Cac phong vien cung đe cap đen viec tai sao trong cac buc anh chup tren đinh nui chi co mat Tenzing chu khong co mat Hillary, Edmund đa tra loi rang: "Tenzing khong biet cach su dung may anh va tren đinh Everest thi chang co cho nao đe toi day anh ay cach dung no ca". Hai nguoi sau chuyen leo nui van tiep tuc giu moi quan he ban be cho đen khi Tenzing qua đoi.


= Giai đoan cuoi =
Sau nay Tenzing Norgay tro thanh nguoi phu trach đao tao thuc hanh cho Vien leo nui Himalaya o Darjeeling. Nam 1978 ong lap ra Tenzing Norgay Adventures, mot cong ty chuyen cung cap cac cuoc du hanh len day Himalaya. Tu nam 2003 cong ty nay đuoc đieu hanh boi con trai Tenzing, la Jamling Tenzing Norgay, nguoi cung đa leo len đinh Everest nam 1996.


Đoi tu Tenzing đa ba lan lap gia đinh. Nguoi vo đau tien cua ong la Dawa Phuti mat som tu nam 1944. Ho co mot con trai, Nima Dorje, cung qua đoi khi moi len 4, va hai con gai, Pem Pem va Nima. Vo hai cua Tenzing, Ang Lahmu, la em ho cua nguoi vo đau, tuy nhien hai nguoi khong co con. Theo tuc le cua nguoi Sherpa, Tenzing Norgay đuoc cuoi them mot nguoi vo thu ba la Dakku, ho co hai nguoi con trai la Jamling va Dhamey.
Tenzing Norgay chua bao gio hoc đoc hoac hoc viet, tuy vay ong co the noi nhieu thu tieng khac nhau, ben canh tieng me đe la tho ngu Sherpa, ong con co the noi thanh thao tieng Nepal, tieng Anh, tieng Tay Tang va mot so ngon ngu khac cua tieu luc đia An Đo.
Tenzing Norgay qua đoi tai Darjeeling thuoc bang Tay Bengal, An Đo ngay 9 thang 5 nam 1986.


Ghi chu Lien ket ngoai Bai viet Luu tru ngay 14 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine ve Tenzing cua Hoi Đia ly Hoang gia
Peter H. Hansen, Tenzing Norgay [Sherpa Tenzing] (1914–1986), Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004
Nhung chuyen tham hiem cua Tenzing Norgay Luu tru ngay 11 thang 9 nam 2005 tai Wayback Machine