kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Tieng Hmong hay Mong la ngon ngu cua nguoi Hmong hay nguoi Mieu, mot dan toc co vung cu tru truyen thong la nam Trung Quoc, mien bac Viet Nam, Lao va Thai Lan.
Tong so nguoi noi ngon ngu nay tren toan the gioi uoc tinh khoang 10-12 trieu nguoi. Tai Trung Quoc dan so nguoi Mieu co 9 trieu, song tai cac vung Tu Xuyen, Van Nam, Quy Chau, Quang Tay. Tai Hoa Ky co khoang 200.000 nguoi My goc H’mong.
Tieng Hmong gom co nhung phuong ngu co the hieu lan nhau cua nhom ngon ngu Tay H’mong trong ngu he Hmong-Mien (Mieu-Dao).
Chu viet Hmong truyen thuyet đuoc coi la đa mat do su xam luoc cua nguoi Hoa Ha. Sang the ky 20 co nhieu no luc tao ra bo chu đe ghi tieng Hmong.


Khai niem Ben ngoai Trung Quoc, khai niem "tieng H’mong" co the dung đe chi phuong ngu Xuyen–Kiem–Đien. Tat ca cac nguoi H’mong ngoai Trung Quoc (tru mot so tai Viet Nam) đeu noi phuong ngu nay. Tuy the, cac phuong ngu khac nhau cua tieng H’mong khong phai đeu hieu lan nhau va co the coi la cac ngon ngu rieng.
Tu nhung nam 1950, mot dang tieu chuan hoa tieng Mieu dua tren co so pho phuong ngu Xuyen–Kiem–Đien tai Đai Nam Son đa đuoc thong nhat. Va tat ca cac pho-pho-pho phuong ngu cua tieng H’mong ngay nay tai Trung Quoc co the hieu lan nhau.


Am vi Tieng Hmong gom co 8 thanh đieu, nhieu hon tieng Viet 2 thanh đieu,
Gom: g, s, v, j, b, d, m va thanh ngang (Chu Hmong Viet: l, s, r, x, z, k, v, ngang).


Xem them Chu viet Hmong


Chu thich Tham khao Cooper, Robert, Editor. The Hmong: A Guide to Traditional Lifestyles. Singapore: Times Editions. 1998. cac trang 35–41.
Finck, John. "Clan Leadership in the Hmong Community of Providence, Rhode Island." In The Hmong in the West, Editors, Bruce T. Downing and Douglas P. Olney. Minneapolis, MN: Southeast Asian Refugee Studies Project, Center for Urban and Regional Affairs, University of Minnesota, 1982, cac trang 22–25.
Thao, Paoze, Mong Education at the Crossroads, New York: University Press of America, 1999, cac trang 12–13.
Xiong Yuyou, Diana Cohen (2005). Student's Practical Miao-Chinese-English Handbook / Npout Ndeud Xof Geuf Lol Hmongb Lol Shuad Lol Yenb. Yunnan Nationalities Publishing House, 539 pp. ISBN 7536732872.
Enwall, Joakim. Hmong Writing Systems in Vietnam: A Case Study of Vietnam's Minority Language Policy. Stockholm, Sweden: Center for Pacific Asian Studies, 1995.


Lien ket ngoai Danh sach tu vung Mong Trang Luu tru ngay 31 thang 10 nam 2010 tai Wayback Machine (from the World Loanword Database)
Danh sach Swadesh cua Mong Trang tai Wiktionary
Lomation's Hmong Text Reader Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2013 tai Wayback Machine - free online program that can read Hmong words/text.
Entry for Hmong at Ethnologue
Online Hmong dictionary Luu tru ngay 12 thang 3 nam 2021 tai Wayback Machine (including audio clips)
The Hmong Language: An Oral Memory Luu tru ngay 18 thang 3 nam 2007 tai Wayback Machine
Mong Literacy - consonants, vowels, tones for both Mong Leng and Hmong Der
Comparison of Hmong and English grammar Luu tru ngay 9 thang 4 nam 2008 tai Wayback Machine from the University of Minnesota
Hmong Resources
Ao giac (tieng Anh: hallucination) la mot tri giac trong đieu kien khong co kich thich ben ngoai nhung lai co pham chat cua nhan thuc thuc su. Ao giac rat song đong, đang ke va đuoc cho la nam trong khong gian khach quan ben ngoai. Chung co the phan biet voi mot so hien tuong lien quan, chang han nhu mo, khong lien quan đen su thuc tinh; Huyen Canh, von khong bat chuoc nhan thuc thuc su, va đuoc nhan thuc chinh xac la khong thuc te; ao tuong, lien quan đen nhan thuc thuc te bi bop meo hoac giai thich sai; va ao hinh anh (tri tuong tuong), khong bat chuoc nhan thuc thuc va nam duoi su kiem soat tu nguyen. Ao giac cung khac voi "nhan thuc hoang tuong ", trong đo mot kich thich đuoc cam nhan va giai thich chinh xac (nghia la mot nhan thuc thuc su) đuoc đua ra mot so y nghia bo sung (va thuong la vo ly).
Ao giac co the xay ra trong bat ky kieu cam giac nao- thi giac, thinh giac, khuu giac, vi giac, xuc giac, proprioceptive, equilibrioceptive, nociceptive, thermoceptive va chronoceptive.
Mot dang ao giac nhe đuoc goi la roi loan, va co the xay ra o hau het cac giac quan o tren. Đay co the la nhung thu nhu nhin thay cac chuyen đong trong tam nhin ngoai vi, hoac nghe thay tieng đong hoac giong noi vang vang. Ao giac thinh giac rat pho bien trong tam than phan liet. Ao giac nay co the mang tinh nhan tu (noi voi đoi tuong nhung đieu tot đep ve ban than) hoac đoc hai, chui rua đoi tuong, v.v. Ao giac thinh giac thuoc loai đoc hai thuong đuoc nghe thay, vi du nhu moi nguoi noi ve đoi tuong sau lung ho. Giong nhu ao giac thinh giac, nguon goc cua ao giac thi giac cung co the o phia sau lung cua đoi tuong. Nguoi co ao giac thi giac thuong cam thay ho bi nhin cham chu hoac nhin cham cham vao, thuong la voi muc đich xau.  Thuong xuyen, ao giac thinh giac va ao giac thi giac xuat hien đong thoi. 
Ao giac do thoi mien khi thuc va ao giac do thoi mien khi chim vao giac ngu đuoc coi la hien tuong binh thuong. Ao giac thoi mien co the xay ra khi mot nguoi đang ngu va ao giac thoi mien xay ra khi mot nguoi thuc day. Ao giac co the do su dung ma tuy (đac biet la deliriants), thieu ngu, roi loan tam than, roi loan than kinh, va me sang do ruou.


Xem them Ao giac (quang hoc)


Tham khao
Frank Ocean (ten khai sinh Christopher Breaux ; sinh ngay 28 thang 10 nam 1987), la mot ca si kiem nhac si Hoa Ky đen tu thanh pho New Orleans, Louisiana. Ocean khoi đau su nghiep voi vai tro la mot nguoi viet nhac an danh cho nhung ca si nhu Brandy, Justin Bieber, va John Legend. Nam 2010, anh tro thanh thanh vien cua nhom alternative hip hop OFWGKTA. Nam 2011, anh cho ra mat mien phi mixtape Nostalgia, Ultra tren mang va gianh đuoc su đon nhan tich cuc cua cac nha phe binh, va cho ra hai đia đon tu album, "Novacane" va ’'Swim Good" đeu đat đuoc thanh tich nhat đinh tren bang xep hang. Mixtape đa nhan đuoc su quan tam cua nhung nghe si khac nhu Kanye West, Beyonce Knowles va Jay-Z, giup anh gop mat trong album Watch the Throne nam 2011 cua West va Jay-Z. Đau nam 2012, anh đa ve thu hai trong cuoc binh chon Sound of 2012 cua BBC.
Album đau tay cua Ocean, Channel Orange, đuoc ra mat trong thang 7 nam 2012. Album đuoc quang ba nho bon đia đon "Thinkin Bout You", "Pyramids", "Sweet Life" va "Lost". Ocean đa viet mot buc thu mo, von du đinh đua len phan bia ghi chu cua Channel Orange đe giai quyet truoc nhung suy đoan ve đong tinh luyen ai, thay vi the anh đa đang buc thu len blog cua anh o Tumblr. Ocean đa tro thanh nghe si nguoi My goc Phi chinh thong đau tien thong bao ve viec đa tung co tinh cam voi nguoi cung gioi, do cong đong nay von đuoc đuoc biet đen vi su ki thi đong tinh luyen ai. Channel Orange đa gianh đuoc thanh cong lon ve mat phe binh, va đuoc nhieu tap chi ghi nhan la album xuat sac nhat cua nam 2012. Thanh cong cua album, cung voi su hop tac voi West va Jay-Z, đa giup anh nhan đuoc 6 đe cu tai giai Grammy nam 2013, trong đo co ba giai quan trong nhat Album cua nam, Nghe si moi xuat sac nhat, va Ghi am cua nam cho "Thinkin Bout You".
Album tiep theo cua anh, Blonde (album cua Frank Ocean) tham chi con đuoc yeu thich va tan duong hon album truoc khi đuoc Pitchfork xep top 1 trong danh sach 200 album hay nhat thap ky cung nhu hang 79 trong top 500 album hay nhat moi thoi đai cua Rolling Stone trong nam 2020


Danh sach đia hat Nostalgia, Ultra (2011)
Channel Orange (2012)
 Blonde (album cua Frank Ocean) (2016)


Giai thuong va đe cu Tham khao Lien ket ngoai Frank Ocean tren SoundCloud
Interview tren RESPECT.
Interview tren The Guardian
Interview Luu tru ngay 2 thang 4 nam 2015 tai Wayback Machine tren GQ
Chau luc hay chau la mot khai niem cua đia chinh tri. No la to hop lon ve đat đai, tren đo co nhieu quoc gia voi cac phan dien tich thuoc ca đai luc lan cac đao xung quanh (neu co).


Tu nguyen Chau luc hay chau la tu goc Han-Viet (tieng Trung gian the: 洲陆, phon the: 洲陸), trong đo luc (陆/陸) co nghia la vung đong bang cao rao, đat lien hay tren bo (voi y nghia khi noi ve phuong thuc đi lai) va chau (洲) nghia la vung đat lien.


Phan biet Tuy nhien, hien nay co mot su lon xon trong cach hieu va dung tu giua luc đia va đai luc voi chau luc. Đai luc va luc đia đeu la cac khai niem cua đia ly tu nhien, đai luc la mang đat lien lon trong khi luc đia la mang đat lien nhung khong chi ro la co quy mo ve dien tich lon hay nho. Vi du, cac đao nhu Greenland voi dien tich khoang 2.166.086 km² hay Madagascar voi dien tich khoang 587.040 km² la cac luc đia khi xet ve mat đia ly tu nhien, nhung khong the coi la đai luc. Cac đao đo cung khong bao gio đuoc coi la chau luc. Chau luc la khai niem cua đia chinh tri va no mang y nghia chinh tri, lich su nhieu hon nhu đinh nghia trong bai.


So luong cac chau luc Co nhieu cach phan chia cac chau luc khac nhau:


Dien tich va dan so Tong dien tich toan bo cac chau luc la 148.647.000 km², chiem khoang 29,05% dien tich be mat Trai Đat.


Tham khao
Tong Thu ky Hiep hoi cac quoc gia Đong Nam A hay con goi la Tong thu ky ASEAN la mot chuc vu luan phien giua 10 nuoc thanh vien va đuoc thong qua trong Hoi nghi thuong đinh ASEAN. Nhiem ky cua Tong thu ky ASEAN la 5 nam, khong gia han va nang tinh nghi le va hanh chinh.


Tong quan Tong thu ky phai giu vai tro vien chuc quoc te, phai bao đam cong viec, nhung loi ich chung va binh đang cua cac nuoc ASEAN, khong phai la đai dien rieng cua quoc gia minh.
Ban Thu ky ASEAN bao gom 1 Tong thu ky va 4 Pho Tong thu ky, trong đo co 2 vi Pho Tong thu ky luan phien va 2 Pho Tong thu ky tu ung cu va đuoc bau chon, va cac Pho Tong thu ky khong đuoc cung quoc gia voi vi Tong thu ky va khong đuoc co 2 Pho Tong thu ky cung quoc gia.
Tong thu ky thu 15 hien nay la ong Kao Kim Hourn nguoi Campuchia, thay the ong Lam Ngoc Huy, đa cham dut nhiem ky vao ngay 7 thang 8 nam 2022.


Danh sach Xem them Chu tich luan phien ASEAN


Tham khao Lien ket ngoai Hinh anh cac vi Tong thu ky ASEAN Luu tru ngay 20 thang 5 nam 2009 tai Wayback Machine
"Secretary-General of ASEAN". ASEAN Secretariat. Truy cap ngay 15 thang 8 nam 2011.
"Former Secretaries-General of ASEAN". ASEAN Secretariat. Truy cap ngay 15 thang 8 nam 2011.
Nguoi Viet lam Tong thu ky ASEAN Luu tru ngay 19 thang 1 nam 2012 tai Wayback Machine, BBC 16/1/2012
Vien Tay Y hay cao boi Y (tieng Anh: Spaghetti Western, tieng Y: Western all'italiana) la the loai con cua phim Vien Tay đuoc san xuat o chau Au. Khai niem nay xuat hien vao nhung nam 1960 tu phong cach phim cua Sergio Leone va thanh cong doanh thu quoc te cua ong. So di cac gioi phe binh đat ten nhu vay vi hau het cac phim Vien Tay nay đuoc san xuat va đao dien boi nguoi Y.
Cac phim cua Leone va cac phim Vien Tay Y khac đuoc mo ta la ne tranh, phe phan, "giam than thanh hoa" nhieu quy uoc (convention) cua Vien Tay My truyen thong. Đay đuoc xem mot phan la do chu y va mot phan la do boi canh van hoa khac biet.


Ten goi Trong tieng Viet, the loai nay con đuoc goi la cao boi Y.
Trong tieng Anh, theo dien vien Aldo Sambrell, tu Spaghetti Western đuoc đat ra boi nha bao Y Alfonso Sanchez do lien he voi mon spaghetti cua Y. Ngoai ra, o Nhat Ban goi the loai nay la Macaroni Western. Cac phim nay đuoc goi o Y la western all'italiana (Vien Tay kieu Y). Tu Italo-Western cung đuoc su dung, nhat la o Đuc. Tu Paella Western đuoc dung đe chi cac phim Vien Tay san xuat o Tay Ban Nha. Eurowesterns la phim Vien Tay đuoc san xuat o chau Au ma khong su tham gia cua nguoi Y, nhu cac phim ve Winnetou o Tay Đuc hoac cac phim Vien Tay Đo o Đong Đuc.


San xuat Hau het cac phim Vien Tay Y đeu la đong san xuat giua Y va Tay Ban Nha, va co khi Phap, Tay Đuc, Anh, Bo Đao Nha, Hy Lap, Israel, Yugoslavia hoac My. Hon 600 phim Vien Tay chau Au đuoc san xuat trong khoang tu nam 1960 đen 1978.
Cac phim nay đuoc cong chieu o Y hoac đuoc long tieng Y, nhung vi cac phim nay đeu co dan dien vien đen tu nhieu nuoc va am thanh đeu đuoc can khop mieng o hau ky, nen hau het cac phim Vien Tay Y đeu khong co ngon ngu chinh thuc.
Đoi ngu lam phim Vien Tay Y thuong co chung mot cong thuc: mot đao dien Y voi đoi ki thuat Tay Ban Nha goc Y, dan dien vien Y va Tay Ban Nha, va co khi Tay Đuc va My.


Đia điem quay Hau het cac phim Vien Tay Y tu 1964 đen 1978 đeu co kinh phi thap va đuoc quay o hang phim Cinecitta va khap mien nam nuoc Y va Tay Ban Nha. Boi canh phim thuong la khung canh kho can o Tay Nam nuoc My va Bac Mexico, vi the cac đia điem quay phim thuong la sa mac Tabernas va Vuon quoc gia Cabo de Gata-Nijar, noi co cac nui lua đa tat voi cac bai cat lon, o tinh Almeria thuoc đong nam nuoc Y. Nhieu phim truong Vien Tay Y nay tro thanh cong vien giai tri đe ton tai nhu Texas Hollywood, Mini Hollywood, Western Leone va hien van đuoc dung đe lam phim truong. Ngoai ra, cac đia điem quay khac gom mien Trung va mien Nam nuoc Y, nhu cac cong vien o Valle del Treja (giua Roma va Viterbo), khu vuc Camposecco (ke Camerata Nuova, noi co đa voi Karst), vung đoi  Castelluccio, khu vuc quanh nui Gran Sasso, mo đa o Tivoli va đao Sardegna. Rieng God's Gun thi đuoc quay o Israel.


Chu thich Lien ket ngoai The Best Spaghetti Westerns You Haven't Seen at AMCtv.com Luu tru ngay 26 thang 11 nam 2009 tai Wayback Machine
The Spaghetti Western Database
10,000 Ways to Die Luu tru ngay 5 thang 5 nam 2006 tai Wayback Machine Book about Spaghetti Westerns made between 1963 and 1973, released under a Creative Commons license by its author Alex Cox.
www.imagesjournal.com
Vung Tau la mot phuong thuoc Thanh pho Ho Chi Minh, Viet Nam. Đay la mot trong 168 phuong, xa va đac khu moi o Thanh pho Ho Chi Minh sau đot sap xep vao nam 2025.


Đia ly Phuong Vung Tau co ba mat giap bien, trong đo phia tay va phia bac giap voi Vinh Ganh Rai, con phia đong giap voi giap voi Bien Đong. Ngoai ra, phuong Vung Tau con giap voi phuong Tam Thang va xa Can Gio (đi qua vinh la toi).
Theo Cong van so 2896/BNV-CQĐP ngay 27 thang 5 nam 2025 cua Bo Noi vu, phuong Vung Tau sau sap xep co dien tich 16,86 km², dan so nam 2024 la 117.413 nguoi, mat đo dan so đat 6964 nguoi/km² (so lieu thong ke tinh đen ngay 31/12/2024 theo quy đinh tai Đieu 6 Nghi quyet so 76/2025/UBTVQH15 ngay 14 thang 4 nam 2025 cua Uy ban Thuong vu Quoc hoi).


Lich su Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1685/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua Thanh pho Ho Chi Minh nam 2025. Theo đo, toan bo dien tich tu nhien, quy mo dan so cua Phuong 1, Phuong 2, Phuong 3, Phuong 4, Phuong 5, phuong Thang Nhi va phuong Thang Tam thuoc thanh pho Vung Tau, tinh Ba Ria – Vung Tau đuoc hop nhat thanh phuong moi co ten goi la phuong Vung Tau (khoan 102 Đieu 1).
Tru so UBND phuong Vung Tau đuoc đat tai tru so UBND TP. Vung Tau (cu).


Ten goi Trong đot sap xep đon vi hanh chinh cap xa nam 2025, nham tuong nho, tri an cac bac tien nhan co cong khai pha, gin giu va bao ve vung đat Ba Ria - Vung Tau ngay nay, tinh Ba Ria – Vung Tau đa lua chon ten goi xa, phuong moi gan lien voi đia danh du lich noi tieng, mang yeu to lich su van hoa lau đoi, vung đat cach mang,... nhu Ba Ria, Vung Tau, Đat Đo, Ho Tram,...
Phuong Vung Tau bao trum phan lon khu vuc trung tam đo thi lau đoi cua Thanh pho Vung Tau cu, gom ca Bai Truoc, Bai Dau, Bai Dua, mot phan Bai Sau, khu Sao Mai Ben Đinh, cung nhu hai ngon nui Nui Lon va Nui Nho, do đo đuoc giu ten cua thanh pho cu.


Tham khao
Trong ngon ngu hoc, ngu phap (hay con goi la van pham, tieng Anh: grammar, tu Tieng Hy Lap co đai γραμματικη grammatiki) cua mot ngon ngu tu nhien la mot tap cau truc rang buoc ve thanh phan menh đe, cum tu, va tu cua nguoi noi hoac nguoi viet. Thuat ngu nay cung co the đe cap đen viec nghien cuu cac rang buoc, bao gom cac linh vuc nhu am vi hoc, hinh thai hoc, va cu phap hoc, va thuong đuoc bo sung boi ngu am hoc, ngu nghia hoc, va ngu dung hoc.
Viec tao ra cac  quy tac chinh cho mot ngon ngu rieng biet la ngu phap cua ngon ngu đo, vi vay moi ngon ngu co mot ngu phap rieng biet cua no. Ngu phap la mot phan trong nghien cuu ngon ngu hay con goi la ngon ngu hoc. Ngu phap la mot cach thuc đe hieu ve ngon ngu. Mat khac, ngu phap con la mot cong cu đe quan ly tu ngu, lam cho tu ngu tu mot tu hay nhieu tu thanh mot cau đung y nghia va thuc su huu ich.
Ngu phap, theo cach hieu cua hau het cac nha ngon ngu hoc hien đai bao gom ngu am, am hoc, hinh thai ngon ngu, cu phap, ngu nghia. Tuy nhien, theo truyen thong, ngu phap chi bao gom hinh thai ngon ngu va cu phap.


Tu nguyen Tu ngu phap co nguon goc tu tu Han Viet 語法. Tu grammar trong tieng Anh co nguon goc tu Tieng Hy Lap co đai γραμματικη τεχνη (grammatike techne), co nghia la "nghe thuat cac chu cai", tu γραμμα (gramma), "chu cai", chinh no tu γραφειν (graphein), "ve, viet". Cung goc Hy Lap cung xuat hien trong cac tu đo hoa, grapheme, va anh chup (photograph).


Su phat trien cua cac ngu phap Cac loai ngu phap đuoc tao ra va đuoc phat trien thong qua tap quan, thoi quen su dung cua cac khu dan cu khac nhau. Voi su ra đoi cua chu viet, cac quy tac chinh thuc ve cach su dung ngon ngu cung xuat hien. Cac ngu phap chinh thuc la cac luat le, quy tac su dung đa đuoc phat trien boi viec quan sat, theo doi.
Cac nghien cuu chinh thuc ve ngu phap la mot phan quan trong cua giao duc tu thoi tre đen khi hoc cao hon, tuy nhien cac quy tac đuoc day trong truong hoc đoi khi khong hoan toan la "ngu phap" theo đung nghia cua thuat ngu nay trong ngon ngu hoc, chung thuong mang tinh chat thoi quen.


Trong khoa hoc may tinh Trong khoa hoc may tinh, cu phap cua moi ngon ngu lap trinh đuoc đinh nghia bang mot quy tac ngon ngu quy uoc. Trong cac ly thuyet ve may tinh va toan hoc, ngon ngu đuoc su dung la cac ngon ngu quy uoc.


Cac thuat ngu ngu phap Danh tu
Tinh tu
Lien tu
Trang tu
Đong tu
Cau
Menh đe
Chu ngu
Vi ngu
Tuc tu
Tro đong tu


Xem them Cau truc cau
Cau truc ngon ngu
Cu phap
Hinh thai ngon ngu
He thong chuc nang cua ngon ngu


Tham khao Lien ket ngoai English Grammar (Gramatica da Lingua Inglesa) Luu tru ngay 29 thang 4 nam 2007 tai Wayback Machine, wikibook trong tieng Anh
Trong thien van hoc hien đai, thien the la cac thuc the, cac tap hop hay nhung cau truc đang ke trong vu tru ma su ton tai cua chung đuoc khoa hoc ngay nay chung nhan. Đieu đo khong co nghia la khoa hoc se khong the phu đinh su ton tai hien thoi cua chung nhu truong hop cac thien the Themis, Neith. Nhung kien thuc moi co the lam thay đoi hoan toan cach nhin nhan ve ban chat cua thien the nhu Sao Diem Vuong, Ceres, buoc cac nha khoa hoc phai thong nhat viec tai phan chia trang tinh cua chung. Cac thien the đuoc xac đinh tren co so cac bang chung khoa hoc gian tiep đuoc coi la cac thien the gia thuyet.
Trong tieng Anh khi đi lien voi tinh tu "thien van hoc" (astronomical), thuat ngu thien the de bi dung lan voi astronomical bodies (tam dich khoi the thien van hoc). Tu khoi the (body) noi đen cac vat the đon le nhu mot hanh tinh, nhung no cung đuoc dung đe noi ve đen cac vanh đai tieu hanh tinh. Cac thuat ngu vat the vu tru (celestial objects) hay khoi the vu tru (celestial bodies) chi khac voi truong hop tren la chung khong bao gom Trai Đat.
Duoi đay la danh sach phan loai tong quat cac thien the theo vi tri trong vu tru va theo cau truc.


Tu nguyen Chu Han: 天體/天体, nghia: "vat the tren troi".


Tham khao Lien ket ngoai SkyandTelescope.com SkyChart
Monthly skymaps for every location on Earth Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Nguoi Hoa co the đe cap đen:

Nguoi Han: sac toc đa so tai 2 mien Trung Hoa la Trung Quoc đai luc, Đai Loan; hai ngoai thi nguoi Han co đa so o Singapore.
Nguoi Hoa hai ngoai: nhung nguoi co nguon goc Trung Quoc ma song ben ngoai Đai Trung Hoa
Nguoi Hoa (Viet Nam)
Nguoi Hoa tai Nhat Ban
Nguoi Hoa tai Trieu Tien
Nguoi My goc Hoa
Dan toc Trung Hoa: thuat ngu nhom hop mang tinh chinh tri đe cap toi tat ca cac nhom sac toc tai Trung Quoc


Xem them Nguoi Trung Quoc
Sua (lop Scyphozoa) la nhung sinh vat bien khong xuong song đoc nhat cua nganh Thich ty bao (Cnidaria). Chung la nhung loai sua thuc su. Lop nay co the bao gom nhom hoa thach tuyet chung Conulariida, co lien he khong chac chan va đang đuoc tranh luan rong rai.
Ten lop Scyphozoa xuat phat tu tieng Hy Lap skyphos (ς), chi ve mot loai coc uong va am chi hinh dang coc cua loai sua.
Chung đa ton tai tu đau ky Cambri cho đen bay gio. Sua va thuy tuc co cau tao chung giong nhau, nhung sua thich nghi voi đoi song di chuyen o bien. Khi di chuyen, sua co bop du, đay nuoc qua lo mieng va tien ve phia nguoc lai. Tua mieng mot so loai sua gay ngua, co khi gay bong da. Sua la mot loai khong co nao, tim va xuong.


Phan loai Mac du Scyphozoa truoc đay đuoc coi la bao gom cac đong vat bay gio đuoc goi la cac lop Cubozoa va Staurozoa, bay gio chung chi bao gom ba bo con sinh ton (hai trong so đo la trong Discomedusae, mot phan lop cua Scyphozoa). Hien tai co khoang 200 loai con ton tai đa đuoc cong nhan, nhung su đa dang thuc su co kha nang la it nhat 400 loai.
Lop Scyphozoa

Phan lop Coronamedusae
Bo Coronatae
Ho Atollidae
Ho Atorellidae
Ho Linuchidae
Ho Nausithoidae
Ho Paraphyllinidae
Ho Periphyllidae
Phan lop Discomedusae
Bo Rhizostomeae
Phan bo Daktyliophorae
Ho Catostylidae
Ho Lobonematidae
Ho Lychnorhizidae
Ho Rhizostomatidae
Ho Stomolophidae
Phan bo Kolpophorae
Ho Cassiopeidae
Ho Cepheidae
Ho Mastigiidae
Ho Thysanostomatidae
Ho Versurigidae
Bo Semaeostomeae
Ho Cyaneidae
Ho Drymonematidae
Ho Pelagiidae
Ho Phacellophoridae
Ho Ulmaridae


San moi Sua thong thuong san con moi cua chung bang xuc tu. Chung cung co cac te bao đoc trong nguoi chung, va cung hay tan cong nguoi rat nhieu. Con moi cua sua gom: a; b; c;...


Sua trong am thuc Mot so loai sua co the đuoc su dung lam cac mon an. Thong thuong phan than sua đuoc so che bang cach cat, ngam trong be nuoc muoi đe giu nuoc. Khi che bien sua đuoc ngam nuoc lanh vai gio cho nhat bot, va co the su dung cac mon nhu bun sua, nom sua. Tai Ha Noi, Viet Nam co nhung cua hang ban mon sua xat mieng an voi đau phu chien vang, dua nao, rau song va cham mam tom vat chanh ot.


Hinh anh Chu thich Tham khao Sinh hoc 7, tai ban lan thu 7, Nha xuat ban Giao duc Viet Nam.


Lien ket ngoai Sua tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Explore Jellyfish – Smithsonian Ocean Portal Luu tru ngay 19 thang 4 nam 2012 tai Wayback Machine
Jellyfish and Other Gelatinous Zooplankton Luu tru ngay 13 thang 8 nam 2010 tai Wayback Machine
Jellyfish Facts – Information on Jellyfish and Jellyfish Safety Luu tru ngay 26 thang 1 nam 2012 tai Wayback Machine
Cotylorhiza tuberculata Luu tru ngay 4 thang 9 nam 2010 tai Wayback Machine
"There's no such thing as a jellyfish" from The MBARI YouTube channel