Quan đoi Nhan dan Viet Nam (QĐNDVN; tieng Anh: Vietnam People's Army, viet tat: VPA) la luc luong quan su cua Viet Nam đong thoi la luc luong nong cot cua Luc luong vu trang Nhan dan Viet Nam. Theo Bo Quoc phong Viet Nam, su menh la: "vi đoc lap tu do cua To quoc, vi chu nghia xa hoi, vi hanh phuc cua nhan dan". Ngay truyen thong la ngay 22 thang 12 hang nam. Quan ky la quoc ky Viet Nam co them dong chu "Quyet thang" mau vang o goc phia tren ben trai (hay phia cot co). Muoi loi the danh du noi rang co nhiem vu: "Khong ngung nang cao tinh than yeu nuoc xa hoi chu nghia, tinh than quoc te vo san, gop phan tich cuc vao cuoc đau tranh vi đoc lap dan toc, dan chu va chu nghia xa hoi".


Danh xung Quan đoi Nhan dan Viet Nam thuong đuoc viet tat la "Quan đoi Nhan dan", đuoc đat boi Chu tich Ho Chi Minh vi ong cho rang đay la quan đoi "tu nhan dan ma ra, vi nhan dan ma chien đau, vi nhan dan phuc vu". Sau nay, Đang Cong san Viet Nam mo rong them: "co nguon goc nhan dan, bao ve tinh mang, tai san va quyen lam chu cua nhan dan, bao ve nen đoc lap thong nhat va ban sac dan toc".
Ten goi qua cac thoi ky:

Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan (22/12/1944 – 15/5/1945), thanh lap tai Cao Bang
Cuu quoc quan (23/2/1941 – 15/5/1945), tai Lang Son
Viet Nam Giai phong quan (15/5/1945 – 11/1945), tai Thai Nguyen
Ve quoc đoan hoac Ve quoc quan (11/1945 – 22/5/1946), tai Ha Noi
Quan đoi Quoc gia Viet Nam (22/5/1946 – 23/9/1954)
Quan đoi Nhan dan Viet Nam (tu 23/9/1954 đen nay)


Khau hieu Khau hieu cua Quan đoi nhan dan Viet Nam la:

Khau hieu đuoc trich tu bai phat bieu cua Chu tich Ho Chi Minh trong buoi le ky niem 20 nam thanh lap Quan đoi nhan dan Viet Nam vao nam 1964. vao toi ngay 29 thang 12 nam 1964 tai Nha khach Bo Quoc phong (Ha Noi).
Ngoai ra con co khau hieu khac la "Trung voi nuoc, hieu voi dan". Nhieu nguoi thuong bi nham lan cau noi nay voi cau noi ben tren. Đay thuc ra la mot cau noi khac, đuoc theu tren la co ma Chu tich Ho Chi Minh tang cho Truong Vo bi Tran Quoc Tuan vao nam 1946. O đay, "Trung la trung voi To quoc, Hieu la hieu voi nhan dan".
Chu tich Ho Chi Minh khang đinh: "Duoi su lanh đao cua Đang va Chinh phu, đuoc su giup đo het long cua nhan dan, quan đoi ta hoan thanh nhiem vu ma Đang va Chinh phu trao cho, đa co truyen thong ve vang la tuyet đoi trung thanh voi Đang, voi nhan dan, chien đau anh dung, cong tac va lao đong tich cuc, tiet kiem, can cu, khiem ton gian di, đoan ket noi bo, đong cam cong kho voi nhan dan, luon luon san sang khac phuc kho khan, hoan thanh nhiem vu. Bo đoi ta la bo đoi nhan dan, bo đoi cach mang co truyen thong anh dung, khac kho, kien nhan, can cu, chat phac, viec kho khan nguy hiem may cung khong so, nhat đinh lam cho ky đuoc. Đo la truyen thong, đao đuc, tac phong tot, phai luon đuoc giu vung va phat trien". Nha nuoc Viet Nam noi: "ngoai muc tieu, ly tuong vi nhan dan phuc vu, chien đau vi đoc lap, tu do cua To quoc, vi chu nghia xa hoi, vi hanh phuc cua nhan dan, Quan đoi nhan dan Viet Nam khong co muc tieu, ly tuong nao khac".


Qua trinh phat trien Ngay 22 thang 12 nam 1944, Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan đuoc thanh lap voi 34 nguoi theo chi thi cua Chu tich Ho Chi Minh.
Ben canh đo con mot luc luong quan su cua Xu uy Bac Ky tai Bac Son la Cuu quoc quan, đuoc thanh lap ngay 23 thang 2 nam 1941, tai rung Khuoi Noi (xa Vu Le, Bac Son). Cuu quoc quan do Chu Van Tan chi huy va la luc luong tham gia Khoi nghia Bac Son.
Ngay 15 thang 5 nam 1945, Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan sap nhap voi luc luong Cuu Quoc quan va đoi ten thanh Viet Nam Giai phong quan, tro thanh luc luong quan su chu yeu cua Mat tran Viet Minh thuc hien thanh cong cuoc Tong khoi nghia gianh chinh quyen trong Cach mang Thang Tam nam 1945. Sau khi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa đuoc thanh lap, ngay thang 11 nam 1945 Giai phong quan đoi ten thanh Ve quoc đoan.
Tu nam 1945 đen nam 1949, Ve quoc đoan phai chien đau voi đoi thu manh hon han la quan đoi Thuc dan Phap, tuy nhien bang sach luoc chien tranh hop ly, Giai phong quan ngay cang phat trien bat chap viec quan Phap lien tuc can quet, khien quan Phap sa lay vao mot cuoc chien tieu hao ton kem va ngay cang kiet suc. Ngay 22 thang 5 nam 1946, Giai phong quan đa phat trien tu mot đoi quan nho gom vai nghin nguoi tro thanh Quan đoi Quoc gia Viet Nam (khac voi đinh nghia Quan đoi Quoc gia Viet Nam) voi quan so khoang 50.000 nguoi, to chuc thanh 40 chi đoi. Đen cuoi nam 1950, Quan đoi Quoc gia Viet Nam gianh chien thang lon trong Chien dich Bien gioi đong thoi chuyen đoi vi the tu phong thu sang phan cong.
Sau Chien dich Bien gioi, bien gioi giua Viet Nam voi Trung Quoc đuoc khai thong, Viet Nam bat đau nhan đuoc su vien tro vu khi cua khoi Xa hoi chu nghia (Lien Xo, Trung Quoc va mot so nuoc Đong Au), Giai phong quan phat trien vuot bac ca ve so luong va kha nang chien đau. Ngay 23 thang 9 nam 1954, Quan đoi Quoc gia Viet Nam đoi ten thanh Quan đoi Nhan dan Viet Nam. Sau đo, thanh lap cac đai đoan quan chu luc 308, 304, 312, 320, 316, 325, 351, binh chung phao binh cung đuoc thanh lap. Ngay 7 thang 5 nam 1954, Quan đoi nhan dan Viet Nam lap nen Chien thang Đien Bien Phu truoc thuc dan Phap.
Cho đen ket thuc cuoc chien tranh Đong Duong nam 1954, Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa co tong quan so khoang 25 van quan chu luc va vai chuc van dan quan đia phuong. Sau hiep đinh Geneva, bo phan quan đoi nhan dan o mien Nam tap ket ra Bac. Quan đoi Viet Nam bat đau xay dung quan đoi theo he chinh quy thong nhat. Bo Chinh tri quyet đinh cat giam 8 van quan chu luc, đua 3 van quan sang lam kinh te, chi giu lai 17 van quan chu luc, đong thoi thanh lap them cac quan chung Hai quan, Phong khong Khong quan, binh chung xe tang, luc luong bien phong...
Ngay 15 thang 2 nam 1961, Quan Giai phong mien Nam Viet Nam đuoc thanh lap, la mot bo phan cua Quan đoi nhan dan chien đau o mien Nam. Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa tien hanh chien tranh chong My voi chien luoc đuoc goi la "toan dan, toan dien, lau dai", tieu bieu la chong chien tranh đac biet, chien tranh cuc bo cua My o mien Nam; chong chien tranh pha hoai bang khong quan, hai quan cua My o mien Bac ma noi bat la chien dich Đien Bien Phu tren khong thang 12 nam 1972; Cuoc tong tien cong noi day mua Xuan 1975 voi ket thuc la chien dich Ho Chi Minh vao ngay 30 thang 4 nam 1975, giai phong mien Nam thong nhat đat nuoc.
Trong thoi ky 1961-1975, tai lieu My thuong phan biet 2 luc luong: Quan Giai phong mien Nam Viet Nam (My goi la "Viet Cong") voi Quan đoi nhan dan Viet Nam (My goi la "quan Bac Viet Nam"). Nhung thuc ra, Quan Giai phong mien Nam Viet Nam đuoc hinh thanh tu mot bo phan du kich cua Quan đoi nhan dan Viet Nam. Su phan biet nay cua My xuat phat tu viec Mat tran Dan toc giai phong mien Nam Viet Nam va Chinh phu Cach mang lam thoi Cong hoa mien Nam Viet Nam ve phap ly co su đoc lap voi Viet Nam Dan chu Cong hoa nhung van chiu su lanh đao ve Đang cua Đang Lao đong Viet Nam (do Hiep đinh Geneve khong cam), nham co vi the hop ly tren ban đam phan tai Paris. Sau nam 1975, khi đa "cong khai" su lanh đao cua Viet Nam Dan chu Cong hoa đoi voi Mat tran Giai phong, Chinh phu Cach mang lam thoi va Quan Giai phong trong suot cuoc chien, thi Quan giai phong đuoc xem la mot phan Quan đoi nhan dan Viet Nam nhu ban chat khi thanh lap no.
Cho đen nam 1975, Quan đoi Nhan dan Viet Nam đa co 1,24 trieu quan chu luc va hang trieu dan quan đia phuong, đung thu 4 ve tong quan so tren the gioi, chi sau Lien Xo, Hoa Ky va Trung Quoc . Nam 1977, Viet Nam chu truong giam so quan chu luc xuong con 85 van nguoi (60 van quan thuong truc chien đau, 25 van quan tham gia san xuat kinh te). Tuy nhien, khi tinh hinh bien gioi Tay Nam phuc tap, Viet Nam buoc phai chuyen cac đon vi kinh te sang chien đau va tang quan so len tren 1 trieu nguoi. Đong thoi hon 5 van bo đoi đuoc đua sang Lao đe đam bao su on đinh tai Lao.
Ngay 23 thang 12 nam 1978, Quan đoi Viet Nam huy đong 25 van quan chu luc mo cuoc phan cong truoc cuoc tien cong cua Quan đoi Campuchia Dan chu (Khmer Đo). Sau đo đa phoi hop voi cac luc luong vu trang Campuchia, đanh tan 21 su đoan quan Campuchia Dan chu, xoa bo che đo diet chung. Ngay 17/2/1979, Trung Quoc đem 60 van quan đanh vao bien gioi phia Bac Viet Nam, cuoc chien tranh chi keo dai trong 30 ngay, nhung sau đo 2 ben cang thang suot 10 nam. Trong nam 1979-1980, Viet Nam phai duy tri quan so chu luc đen tren 2 trieu nguoi, đen nam 1983 giam xuong con 1,6 trieu nguoi. Nam 1989, sau khi binh thuong hoa quan he voi Trung Quoc va rut quan khoi Lao va Campuchia, quan đoi Viet Nam giam xuong con khoang 60 van nguoi.
Nam 2010, theo Viet Nam cong bo, luc luong thuong truc Viet Nam gom bo đoi chu luc va bo đoi đia phuong co tong quan so khoang gan nua trieu nguoi, va luc luong quan du bi khoang 5 trieu nguoi.


Tham chien Quan đoi nhan dan Viet Nam đa chien đau voi nhieu quoc gia, chinh the, to chuc... nhu: Phap, Anh, Hoa Ky, Nhat Ban, Trung Quoc, Quoc gia Viet Nam/Viet Nam Cong hoa, Han Quoc, Thai Lan, Philippines, Uc, New Zealand, Vuong quoc Lao, Vuong quoc Campuchia – Cong hoa Khmer, Campuchia Dan chu (Khmer Đo), FULRO, to chuc du kich cua nguoi H'Mong tai Lao (trong chien tranh Viet Nam noi rieng va cac cuoc xung đot, chien tranh khac tai Đong Duong noi chung).
Nhung cuoc chien / chien dich tieu bieu bao gom:

Chien tranh the gioi thu hai – Chien tranh Thai Binh Duong (Chong lai su chiem đong cua Đe quoc thuc dan Phap va Đe quoc Nhat Ban tai Viet Nam va ban đao Đong Duong)
Nam Bo khang chien (Chong lai luc luong lien minh cac quan đoi Anh-An Đo, Phap, Nhat đong quan tai Nam Bo)
Chien tranh Đong Duong (Chong lai Đe tu Cong hoa Phap va cac đong minh tai 3 nuoc Đong Duong)
Chien tranh Viet Nam (Chong lai Hoa Ky va cac luc luong đong minh tai 3 nuoc Đong Duong)
Noi chien Campuchia (Ho tro luc luong Khmer Đo chong lai chinh phu Cong hoa Khmer đuoc hau thuan boi Hoa Ky)
Noi chien Lao (Ho tro luc luong Pathet Lao chong lai chinh phu Vuong quoc Lao đuoc hau thuan boi Phap va Hoa Ky)
Chien dich phan cong bien gioi Tay – Nam Viet Nam (Chong lai luc luong diet chung Khmer Đo đuoc su hau thuan, ung ho va vien tro boi Trung Quoc, Hoa Ky, Thai Lan cung Anh Quoc)
Chien tranh bien gioi Viet – Trung, 1979 (Chong lai hanh đong xam luoc cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa)
Xung đot bien gioi Viet Nam – Trung Quoc 1979-1990 (Chong lai su xam lan bien gioi cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa)
Xung đot Thai Lan – Viet Nam 1982-1988 (Chong lai Vuong quoc Thai Lan va Khmer Đo)
Chien tranh bien gioi Lao – Thai Lan (Chong lai Vuong quoc Thai Lan va bao ve đong minh Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao)
Xung đot Campuchia 1997 (Chong lai Khmer Đo va bao ve đong minh Campuchia)
Noi day tai Lao, xung đot tai Lao tu nam 1975 (Chong lai cac nhom nguoi H'mong noi day va bao ve đong minh Cong hoa Dan chu Nhan dan Lao)
Theo thong ke cua Viet Nam thi đen nam 2012, Viet Nam co 1.146.250 liet si va khoang 600.000 thuong binh, trong đo co 191.605 liet si hy sinh trong Chien tranh Đong Duong, 849.018 liet si hy sinh trong Chien tranh Viet Nam, so con lai hy sinh trong cac cuoc chien tranh khac, hoac hy sinh khi thuc hien nhiem vu trong thoi binh.
Nhieu liet si cung đong thoi la Đang vien Đang Cong san Viet Nam. Theo Tong Bi thu Nguyen Phu Trong thi: "Trong hai cuoc khang chien chong thuc dan Phap va đe quoc My, đa co gan 160.000 đang vien hy sinh..."
Hoang Van Nhung la liet sy đau tien, hy sinh ngay 5 thang 2 nam 1945 khi đanh diet đon Đong Mu (Bao Lac, Cao Bang), trong tran đanh thu ba cua Quan đoi nhan dan Viet Nam (khi đo mang ten la Đoi Viet Nam Tuyen truyen Giai phong quan).
Tinh toi nam 2012, ca nuoc co 9.637 cong trinh ghi cong liet si tren ca nuoc (nghia trang, đai tuong niem, đen tho). Tinh co nhieu liet si nhat ca nuoc la Quang Nam voi 65.000 liet si (ngoai ra tinh Quang Nam con co hon 30.000 thuong binh). Huyen co nhieu liet si nhat ca nuoc la huyen Đien Ban (cung thuoc tinh Quang Nam) voi hon 19.800 liet si.


= Cac tran đanh/chien dich lon =
Cach mang thang Tam
Tran Ha Noi 1946
Chien dich Viet Bac (1947)
Chien dich Cao-Bac-Lang (1949)
Chien dich Bien gioi (1950)
Chien dich Hoang Hoa Tham (hay Chien dich Đuong 18) (1951)
Chien dich Hoa Binh (1952)
Chien dich Tay Bac (1952)
Chien dich Đien Bien Phu (chien thang quyet đinh trong Chien tranh Đong Duong)
Tran Ap Bac (1963)
Tran Binh Gia (cuoi 1964 đau 1965)
Chien dich An Lao
Chien dich Ba Gia
Tran Đong Xoai
Chien dich Sam Ren (1964–1968)
Chien dich Junction City (1967)
Su kien Tet Mau Than (1968)
Chien dich Đuong 9 – Khe Sanh (1968)
Chien dich Campuchia (1970)
Chien dich Lam Son 719 (1971)
Chien dich Xuan – He 1972
Tran cau Ham Rong
Chien dich Linebacker II (hay Tran Đien Bien Phu tren khong) (1972)
Chien dich Tay Nguyen (1975)
Chien dich Hue-Đa Nang (1975)
Chien dich Ho Chi Minh (1975)
Chien dich phan cong bien gioi Tay-Nam Viet Nam
Chien tranh bien gioi Viet-Trung, 1979
Xung đot bien gioi Viet Nam-Trung Quoc 1979-1990
Xung đot Thai Lan-Viet Nam 1982-1988
Hai chien Truong Sa 1988
Chien tranh bien gioi Lao-Thai Lan


Tang thuong Trong suot cac cuoc chien đa co tong cong:

20 tuong linh đuoc tang, truy tang Huan chuong Sao Vang – phan thuong cao quy nhat cua nha nuoc Viet Nam.
113 đon vi va 34 tuong linh đuoc trao Huan chuong Ho Chi Minh,
807 đon vi hoac quan nhan đuoc trao Huan chuong Đoc Lap,
822.924 đon vi hoac quan nhan đuoc tang thuong Huan chuong Quan cong/Huan chuong Chien cong; 139.335 quan nhan đuoc tang Huan chuong Khang chien;
1.682.649 quan nhan đuoc tang thuong Huan chuong Chien si giai phong;
198.680 quan nhan đuoc tang thuong Huan chuong Chien thang;
141.321 quan nhan đuoc tang thuong Huan chuong Chong My cuu nuoc;
2.593.641 quan nhan đuoc tang thuong Huy chuong Chien si ve vang;
3.738 đon vi đuoc tuyen duong Anh hung Luc luong vu trang nhan dan; 36 đon vi đuoc tuyen duong danh hieu nay 2 lan, 4 đon vi đuoc tuyen duong 3 lan;
1.286 quan nhan đuoc tuyen duong Anh hung Luc luong vu trang nhan dan: 148 trong chien tranh Đong Duong, 859 trong chien tranh Viet Nam, 279 trong cac cuoc chien khac. Trong so đo, 160 anh hung la nu va 163 anh hung la nguoi dan toc thieu so. Co 1 anh hung la nguoi nuoc ngoai (ong Nguyen Van Lap, ten khai sinh la Kostas Sarantidis, nguoi Hy Lap).
Nguoi co nhieu huan huy chuong nhat la Trinh To Tam: Tu nam 1967 đen 1970, ong chien đau o chien truong Tri Thien, chi huy đon vi đanh 58 tran, diet 1.500 đich, pha huy 61 xe quan su, lat đo 19 đoan tau hoa. Rieng ong đa tieu diet đuoc 272 ten đich, trong đo co 185 linh My (chu yeu bang chien thuat đat min), pha huy 3 may bay len thang. Ngay 20/9/1971, ong đuoc phong tang danh hieu Anh hung Luc luong vu trang nhan dan khi moi 26 tuoi. Ong đuoc tang thuong 1 Huan chuong Đoc lap hang Ba; 1 Huan chuong Khang chien chong My cuu nuoc hang Nhat; 13 Huan chuong chien cong hang Nhat, Nhi, Ba; 3 Huan chuong giai phong hang Nhat; 53 lan đuoc phong tang danh hieu Dung si diet My. Sau chien tranh, ong đa tung giu chuc Thu truong Bo Lao đong, Thuong binh va Xa hoi va mat nam 1996 khi 51 tuoi.
Sang ngay 21 thang 12 nam 2019, Quan đoi nhan dan Viet Nam đuoc trao tang Huan chuong Quan cong hang nhat tu thu tuong Nguyen Xuan Phuc thay mat Nha nuoc Viet Nam trao.
Tu thang 12/1994 đen het nam 2001, Nha nuoc Cong hoa Xa hoi chu nghia Viet Nam đa phong tang va truy tang danh hieu cao quy "Ba me Viet Nam anh hung" cho 44.253 ba me co chong hoac con cai la binh sy Quan đoi nhan dan Viet Nam đa hy sinh, trong đo:

Mien Bac (tu Quang Binh tro len): 15.033 me.
Mien Nam (tu Quang Tri tro xuong): 29.220 me.
Tinh Quang Nam la tinh co nhieu Ba me Viet Nam anh hung nhat voi 11.658 me.
Tinh đen thang 7/2020, Nha nuoc Viet Nam đa phong tang hoac truy tang 139.275 Ba me Viet Nam anh hung, trong đo tinh Quang Nam co so luong Ba me Viet Nam anh hung đuoc phong tang va truy tang cao nhat (15.261 me), tiep theo la Ben Tre voi 6.905 me, Quang Ngai co 6.802 me, Ha Noi co 6.723 me.


Tuong linh tieu bieu Đai tuong Vo Nguyen Giap, Tong tu lenh Quan đoi nhan dan Viet Nam, Đai tuong đau tien cua Quan đoi nhan dan Viet Nam
Đai tuong Nguyen Chi Thanh, Chu nhiem Tong cuc Chinh tri đau tien
Đai tuong Hoang Van Thai, Tong Tham muu Truong đau tien
Đai tuong Le Trong Tan, Tong Tham muu truong (1978-1986)
Đai tuong Van Tien Dung, Tong tham muu truong lau nhat (1953-1978)
Đai tuong Le Đuc Anh, Chu tich nuoc
Đai tuong Chu Huy Man, Pho Chu tich nuoc
Đai tuong Nguyen Quyet, Pho Chu tich nuoc
Thuong tuong Chu Van Tan, chi huy Cuu quoc quan
Thuong tuong Tran Van Tra, Tu lenh Quan giai phong mien Nam
Thuong tuong Le Kha Phieu, nguyen Tong bi thu Đang Cong san Viet Nam
Trung tuong Nguyen Binh, Tu lenh Nam Bo – Trung tuong đau tien
Trung tuong Đong Si Nguyen, tu lenh Binh đoan 559, Pho Thu tuong.
Thieu tuong Duong Van Duong, Tu lenh Lien khu Binh Xuyen
Thieu tuong Hoang Sam, đoi truong đau tien cua Đoi Viet Nam tuyen truyen giai phong quan
Thieu tuong Phung Chi Kien, vi tuong quan đau tien
Thieu tuong Le Thiet Hung, vi tuong đuoc phong quan ham đau tien
Thieu tuong Nguyen Son, Luong quoc tuong quan
Thieu tuong Nguyen Thi Đinh, nu tuong đau tien, Pho Tu lenh Quan giai phong mien Nam


Nhiem vu Quan đoi nhan dan Viet Nam co 02 nhiem vu, bao gom: chien đau, cong tac phuc vu nhan dan va san xuat đe hoan thanh muc tieu xay dung va bao ve To quoc, xay dung quan đoi cach mang, chinh quy, tinh nhue, tung buoc hien đai, san sang chien đau, bao ve nhan dan, bao ve vung chac đoc lap, chu quyen, thong nhat, toan ven lanh tho, che đo chinh tri cua To quoc, bao ve ban sac dan toc.


= Chien đau =
Đay la nhiem vu then chot cua Quan đoi nhan dan Viet Nam. Đe hoan thanh nhiem vu nay, Quan đoi đuoc to chuc co hai thanh phan: Quan đoi thuong truc lam nong cot cung luc luong rong rai quan chung vu trang. Ba thu quan: Bo đoi chu luc, Bo đoi đia phuong va Dan quan tu ve.
Huong to chuc la tinh gon, đuoc trang bi cac loai vu khi, khi tai phu hop, thuong xuyen thuc hanh huan luyen, nang cao kha nang san sang chien đau va chien đau, vung vang ban chat chinh tri, nam chac tinh hinh đat nuoc, khu vuc va quoc te đe co cac bien phap tac chien phu hop, đay manh hop tac quoc te.


= Cong tac phuc vu nhan dan =
Quan đoi nhan dan luon gan bo mat thiet, đong cam cong kho voi nhan dan, thuc su la cau noi vung chac va tin cay cua chinh quyen voi nhan dan. Quan đoi con co nhiem vu tuyen truyen đuong loi, chu truong, chinh sach cua chinh quyen, phan bac lai cac luan điem bop meo, boi nho, khong đung su that. Ben canh đo, quan đoi la mot trong cac luc luong nong cot trong cong tac cuu ho, cuu nan, giup dan phong, chong va khac phuc hau qua thien tai, hoa hoan, xa than trong hiem nguy đe cuu tinh mang va tai san cua nhan dan. Giai quyet hau qua chien tranh bao gom ra, pha bom min, tay đoc moi truong va cac chinh sach hau chien. Tai nhung khu vuc kho khan, vung sau, vung xa, quan đoi chiu ca trach nhiem pho cap giao duc va cham soc y te voi nguoi dan.


= San xuat =
Cac đon vi quan đoi đa tan dung moi tiem nang, nguon luc lao đong, đat đai, ky thuat... Đay manh tang gia san xuat, tao nguon thuc pham bo sung tai cho, gop phan giu on đinh va cai thien đang ke đoi song vat chat cho bo đoi. Cac nha may, xi nghiep cong nghiep quoc phong đa san xuat đuoc mot so loai vu khi, trang bi khi tai phu hop, đap ung yeu cau tac chien hien đai, yeu cau san sang chien đau va chien đau cua quan đoi. Nhieu đon vi lam kinh te cua quan đoi đa san xuat va kinh doanh co hieu qua, tro thanh cac to chuc, tap đoan kinh te lon cua đat nuoc, đi đau trong viec ket hop kinh te voi quoc phong, gop phan xung đang vao cong cuoc phat trien kinh te – xa hoi va tang cuong, cung co quoc phong, an ninh cua đat nuoc... Hoat đong san xuat kinh te cua luc luong quan đoi con huong toi giup dan khai hoang, cai tao đong ruong, xay dung ruong lua nuoc, trong co phuc vu chan nuoi gia suc; ho tro von lam nha va cay con giong, giup đo ve ky thuat san xuat, chong di dan va đon nhan dan o tuyen sau đen đinh cu, giup dan on đinh cuoc song lau dai. Đen nay, Quan đoi đa xay dung đuoc 23 khu kinh te quoc phong đay la nhan to quan trong trong cong cuoc xoa đoi giam ngheo, thuc hien chinh sach dan toc, ton giao, phat trien kinh te – xa hoi gan voi tang cuong quoc phong – an ninh cua đat nuoc. Doanh nghiep quan đoi ngoai phuc vu cac muc tieu quan su con phuc vu nhu cau dan su, tien hanh đau tu trong va ngoai nuoc. Quan đoi san xuat xay dung kinh te nham gop phan gin giu nang luc san xuat quoc phong, nang cao nang luc chien đau cho Quan đoi va gop phan tao nguon thu cho ngan sach quoc phong.


To chuc Theo Luat Quoc phong nam 2005 (luat so 39/2005/QH11 ngay 14 thang 6 nam 2005), Quan đoi nhan dan la mot bo phan va la luc luong nong cot cua luc luong vu trang nhan dan, bao gom Luc luong Thuong truc va Luc luong Du bi Đong vien. Luc luong Thuong truc cua Quan đoi nhan dan co Bo đoi Chu luc va Bo đoi Đia phuong. Cap to chuc cua Quan đoi nhan dan Viet Nam tu thap đen cao la tieu đoi, trung đoi, đai đoi, tieu đoan, trung đoan, lu đoan, su đoan (truoc đay goi la đai đoan). Cap cao nhat la quan đoan, hien nay co hai quan đoan la cac quan đoan 12 va 34. Đay chinh la quan chu luc co đong.
Tu cap tieu đoan tro len co ban chi huy gom cap truong, cap pho, tham muu truong va cap pho phu trach cong tac chinh tri, theo che đo mot thu truong. Truoc đay, khi thuc hien che đo "hai thu truong", thi ngoai thu truong quan su (đai đoi truong, tieu đoan truong...), tu cap đai đoi tro len con co thu truong chinh tri, đuoc goi la chinh tri vien (o cap đai đoi va tieu đoan) hoac chinh uy (o cap trung đoan tro len). Cap thu truong chinh tri nay tu sau Chien tranh Viet Nam đa chuyen thanh cap pho phu trach cong tac chinh tri. Theo nghi quyet cua Đai hoi Đang lan thu X, che đo chinh uy-chinh tri vien lai đuoc khoi phuc trong toan quan tu nam 2006.
Quan đoi nhan dan Viet Nam bao gom bo đoi chu luc, bo đoi đia phuong; cac quan khu, quan chung, bo đoi bien phong, quan đoan, binh chung; he thong cac đon vi bao đam hau can, ky thuat; cac hoc vien, nha truong, vien nghien cuu va cac đon vi kinh te-quoc phong.


Lanh đao Chu tich nuoc co vai tro la Thong linh cua Quan đoi nhan dan Viet Nam va giu vai tro la Chu tich Hoi đong Quoc phong va An ninh thong qua Hoi đong Quoc phong va An ninh. Quan uy Trung uong la co quan lanh đao cua Đang Cong san Viet Nam trong Quan đoi nhan dan Viet Nam, đuoc thanh lap vao thang 1 nam 1946 do Tong Bi thu Đang Cong san Viet Nam truc tiep lam Bi thu Quan uy Trung uong. Do Viet Nam la nuoc đon đang, Đang lanh đao Nha nuoc va xa hoi, lanh đao Quan đoi truc tiep, tuyet đoi nen Tong Bi thu (kiem nhiem Bi thu Quan uy Trung uong) la chuc danh lanh đao cao nhat đoi voi quan đoi.
Cac chuc vu cao nhat trong Quan đoi nhan dan Viet Nam gom Bo truong Bo quoc phong, Chu nhiem Tong cuc Chinh tri, Tong Tham muu truong, co cap bac quan ham cao nhat la Đai tuong. Ngoai ra, truoc đay tung co chuc vu Tong Tu lenh cac luc luong vu trang do Đai tuong Vo Nguyen Giap nam giu.


Cap bac quan ham Theo Lenh so 32/2014/L-CTN ngay 09/12/2014 cua Chu tich nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam ve viec cong bo Luat Sua đoi, bo sung mot so đieu cua Luat Si quan Quan đoi nhan dan Viet Nam đa đuoc Quoc hoi nuoc Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam khoa XIII, ky hop thu 8 thong qua ngay 27/11/2014, cac cap bac cua Quan đoi nhan dan Viet Nam đuoc quy đinh nhu sau:
Mau vien cua quan ham the hien cac quan chung: Luc quan: mau đo tuoi; Phong khong – Khong quan: mau xanh da troi; Hai quan: mau tim than.
Mau nen la mau vang. Quan ham Bo đoi bien phong co mau vien la mau đo tuoi tuong tu nhu Luc quan, nhung co mau nen xanh la cay. Quan ham Canh sat bien co mau vien vang nhung co mau nen la mau xanh nuoc bien.

Cap bac cao nhat: Si quan cap tuong.


Phu hieu Quan phuc Ngay 26 thang 8 nam 2009, Thu tuong Viet Nam ra Quyet đinh so 109/2009/QĐ-TTg quy đinh ve quan hieu, cap hieu, phu hieu le phuc cua Quan đoi nhan dan Viet Nam.
Tu ngay 22 thang 12 nam 2009, cac si quan Viet Nam cung su dung quan phuc moi kieu K-08.


Trang bi va vien tro Quan đoi nhan dan Viet Nam khong cong khai cac thong tin ve vu khi, khi tai cua minh nen viec biet chi tiet so luong hay chinh xac toan bo chung loai la rat kho. Hien nay, quan đoi nhan dan Viet Nam đang so huu mot luong vu khi lon tu thoi Chien tranh Viet Nam đuoc san xuat o Lien Xo, Trung Quoc va Hoa Ky (do sau nam 1975 đa tich thu đuoc mot so luong vu khi tuong đoi lon do Hoa Ky vien tro cho quan đoi Sai Gon truoc đo). So vu khi nay hien nay ngay cang lac hau lam giam suc manh tuong quan voi quan đoi cac nuoc khac la van đe lon đoi voi quan đoi Viet Nam. Tu nam 1990 tro đi, cac ban hang vu khi cua Viet Nam đuoc mo rong voi An Đo, Israel, Bac Trieu Tien, Nga... Ngoai ra hien nay, Viet Nam con nhan đuoc vien tro khi tai tu My, Han Quoc va Nhat Ban.
Trong suot chien tranh Viet Nam (1954-1975) va chien tranh bien gioi Tay Nam (1979-1989), Viet Nam hau nhu dua hoan toan vao cac he thong vu khi trang bi co nguon goc tu Lien Xo. Lien Xo sup đo nam 1991 đa ket thuc giai đoan vien tro va Viet Nam bat đau phai thanh toan tien mua vu khi, trang bi bang ngoai te hoac bang hang đoi hang.
Viet Nam đat viec phat trien kinh te len hang đau va chi duy tri muc tang chi tieu quoc phong mot cach nho giot. Viet Nam khong tien hanh cac đot mua sam hay nang cap vu khi lon. Phai toi tan cuoi nhung nam 1990, chinh phu Viet Nam cong bo mot loat cac chuong trinh mua sam cac he thong vu khi trang bi hien đai. Theo đo, Viet Nam cham rai phat trien hai quan va khong quan đe kiem soat cac vung nuoc nong va vung đac quyen kinh te.
Hau het cac chuong trinh mua sam quoc phong chu yeu đuoc thuc hien đe đam bao uu tien nay. Viet Nam đa mua mot so may bay chien đau va tau chien co kha nang tac chien cao. Viet Nam cung len ke hoach phat trien nen cong nghiep quoc phong voi uu tien cho hai quan, co su ket hop voi cac đong minh cu (Nga, Đong Au, An Đo).


Hanh khuc Quoc te ca, nhac Pierre Degeyter, loi Eugene Potier;
Tien quan ca, nhac va loi: Van Cao;
Ca ngoi Ho Chu tich, nhac: Luu Huu Phuoc, loi Luu Huu Phuoc – Nguyen Đinh Thi;
Chao mung Đang Cong san Viet Nam, nhac va loi: Đo Minh;
Vi nhan dan quen minh, nhac va loi: Doan Quang Khai;
Giai phong Đien Bien, nhac va loi: Đo Nhuan;
Tien buoc duoi quan ky, nhac va loi: Doan Nho;
Bac đang cung chung chau hanh quan, nhac va loi: Huy Thuc;
Hat mai khuc quan hanh, nhac va loi Diep Minh Tuyen;
Nhu co Bac trong ngay vui đai thang, nhac va loi: Pham Tuyen;
Trai tim chien si, nhac va loi: Tran Viet Đuoc;
Cuoc đoi van đep sao, nhac: Phan Huynh Đieu, tho: Bui Minh Quoc;
Uoc mo chien si, nhac va loi: Luu Ha An;
To quoc trong tim, nhac va loi: Tran Quoc Đat.


= Bai hat duyet binh =
Nhung bai hat đuoc su dung khi lam le duyet binh lon:

Tien buoc duoi quan ky, nhac va loi: Doan Nho;
Cung nhau đi Hong binh, nhac va loi: Đinh Nhu;
Vi nhan dan quen minh, nhac va loi: Doan Quang Khai;
Hat mai khuc quan hanh, nhac va loi: Diep Minh Tuyen;
Bac đang cung chung chau hanh quan, nhac va loi: Huy Thuc;
Chung ta la chien si Cong an, nhac va loi: Trong Bang.


Đanh gia Trung ta Phap Marcel Bigeard (sau nay la Bo truong Quoc phong Phap), đa co kinh nghiem 9 nam chien đau o Đong Duong, tham gia chien dich Đien Bien Phu tu luc xay dung cu điem cho đen khi đau hang, đa bay to su kinh trong cua minh đoi voi Quan đoi nhan dan Viet Nam: "Toi đa thay ho khoi su tu nhung khau sung bat ky nhu sung san va sau đo, thang nay qua thang khac, ho đuoc to chuc thanh nhung nhom nho, roi tu cac nhom nho thanh trung đoi, tu cac trung đoi len đai đoi, tu đai đoi len tieu đoan va lu đoan va cuoi cung la thanh cac su đoan đu quan. Toi đa thay tat ca nhung đieu nay va toi co the noi voi cac vi rang ho đa tro thanh nhung nguoi linh bo binh vi đai nhat tren the gioi. Nhung nguoi linh deo dai nay co the đi bo 50 km trong đem toi bang suc cua mot bat com, tren nhung đoi giay ba-ta va hat vang tren đuong ra tran. Theo quan điem cua toi, ho đa tro thanh nhung nguoi linh bo binh ngoai hang va ho đa đanh bai đuoc chung ta [quan đoi Phap]".
Thieu ta đac nhiem My Charles A. Beckwith, tung tham gia Chien tranh Trieu Tien roi sau đo tiep tuc sang Viet Nam tham chien, đa ca ngoi Quan đoi nhan dan Viet Nam: "Toi san sang đanh đoi moi thu đe co đuoc 200 nguoi linh nhu ho. Ho la nhung nguoi linh gioi nhat ma toi tung thay. Ho tan tam va thuoc loai cu khoi. Toi chua tung thay linh nao gioi nhu ho".
Tuong Merrill McPeak, Tham muu truong Khong quan Hoa Ky, tung la phi cong chien đau o Viet Nam. Trong phim "The Vietnam War", ong ke lai: "bang phuong tien quan sat hien đai gan tren may bay, ong ta co the san lung nhung chiec xe van tai cua Viet Nam nhu san tho. Nhung ban nhieu rocket, tha nhieu bom đen nhu vay, nhung khong luc My van khong tai nao ngan noi su van chuyen tren đuong Truong Son". Cho đen nay, Merrill McPeek noi rang ong van "uc toi nghen co" va ket luan: "Ong đa ung ho nham phe, neu co the đuoc thi ngay ay ong nen chien đau cung đoi ngu voi cac chien si can truong, qua cam o ben phia Viet Nam".
Trong mot cuoc khao sat sau cuoc chien voi cac si quan Hoa Ky tung phuc vu trong chien tranh Viet Nam, 44% đanh gia Quan Giai phong mien Nam Viet Nam la "thien chien va gan goc". Mot si quan nhan xet: "Co mot khuynh huong đanh gia thap đoi thu. Trong thuc te, ho la đich thu gioi nhat ma chung ta (quan đoi My) tung phai đoi mat trong lich su".


Xem them Bi thu Quan uy Trung uong
Bo truong Bo Quoc phong
Muoi loi the danh du cua quan nhan Quan đoi nhan dan Viet Nam
Quan uy Trung uong


Tham khao Thu muc Bo Sach Lich su Quan su Viet Nam, 14 tap, Nha xuat ban Chinh tri quoc gia Su that, HN, 1996, 2013, 2014.
Bach khoa Toan thu Quan su Viet Nam, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, Ha Noi, 2015 gom 6 tap (Lich su Quan su; Đia ly Quan su; Hau can-Ky thuat Quan su; Chinh tri-Nhan vat-To chuc Luc luong vu trang; Nghe thuat Quan su; Tong dan).
Lich su Tu tuong Quan su Viet Nam, 5 tap, Nha xuat ban Chinh tri quoc gia Su that, HN, 2014.
Tu đien Bach khoa Quan su Viet Nam, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, Ha Noi, 2004.
60 nam Quan đoi nhan dan Viet Nam - Bien nien su kien, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2004.
Lich su Quan đoi nhan dan Viet Nam, Tap 1 va Tap 2, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 1994.
Lich su Đang bo Quan đoi nhan dan Viet Nam Tap 1, Tap 2, Tap 3, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN 2009, 2010, 2011.
Lich su Cong tac Đang, cong tac chinh tri Quan đoi nhan dan Viet Nam, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2002.
Lich su Tong cuc Ky thuat (1974-2014), Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2014.
Lich su Tong cuc Chinh tri (1944-2014), Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2014.
Lich su Bo Tong Tham muu trong khang chien chong thuc dan Phap (1945-1954), Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2015.
Bo Tong Tham muu nhung nam chien đau trong vong vay, Nha xuat ban Chinh tri Quoc gia, HN, 2011.
Lich su Quan gioi Viet Nam (1954-1975), Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 1995.
Lich su Hai quan Nhan dan Viet Nam, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2007.
Lich su Đoan 559-Bo đoi Truong Son-đuong Ho Chi Minh, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 1999.
Lich su Khang chien chong My cuu nuoc 1954-1975, Nha xuat ban Chinh tri Quoc gia, HN, 1996.
Nhung vi tuong lung danh trong Lich su dan toc, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2014.
Tong ket cuoc khang chien chong My, cuu nuoc-Thang loi va bai hoc, Nha xuat ban Chinh tri quoc gia, HN, 1995.
Lich su Cong tac đang, cong tac chinh tri Quan đoi nhan dan Viet Nam, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 2002.
Bien nien su kien lich su Hau can Quan đoi nhan dan Viet Nam 1954-1975, Nha xuat ban Quan đoi nhan dan, HN, 1992.
Viet Nam nhung su kien 1945-1986, Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, HN, 1990.


Lien ket ngoai Bao Quan đoi nhan dan – Tieng noi cua luc luong vu trang va nhan dan Viet Nam
Luat Si quan Quan đoi nhan dan Viet Nam nam 1999 Luu tru ngay 20 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine
Thong ke ve cac tran khong chien phan 1 Luu tru ngay 9 thang 2 nam 2013 tai Wayback Machine
Hai quan nhan dan Viet Nam Nhung ngay đau xay dung Luu tru ngay 22 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine tren Bao Quan đoi nhan dan đien tu
So vien tro quan su cho Quan đoi nhan dan Viet Nam trong chien tranh