Thach nhu hay nhu đa đuoc hinh thanh do can cua nuoc nho giot đong lai trai qua hang tram, nghin nam. No la khoang vat hang đong thu sinh treo tren tran hay tuong cua cac hang đong.


Hinh thanh va kieu Thach nhu đuoc tao thanh tu CaCO3 va cac khoang chat khac ket tu tu dung dich nuoc khoang. Đa voi la đa chua calci carbonat bi hoa tan trong nuoc co chua khi carbon dioxide tao thanh dung dich Ca(HCO3)2. Phuong trinh phan ung nhu sau:

CaCO(r)3 + H2O(l) + CO(kh)2 → Ca(HCO3)(dd)2
Dung dich nay chay qua ke đa cho đen khi gap vach đa hay tran đa va nho giot xuong. Khi dung dich tiep xuc voi khong khi, phan ung hoa hoc tao thanh thach nhu nhu sau:

Ca(HCO3)(dd)2 → CaCO(r)3 + H2O(l) + CO(dd)2
Thach nhu "lon" len voi toc đo 0,13 mm mot nam. Cac thach nhu "lon" nhanh nhat la nhung noi co dong nuoc doi dao carbonat calci va CO2, toc đo lon co the đat 3 mm moi nam.
Moi thach nhu đeu bat đau voi mot giot nuoc chua đay khoang chat. Khi giot nuoc nay roi xuong, no đe lai phia sau mot vong mong nhat chua calcit. Moi giot tiep theođuoc hinh thanh va roi xuong đeu ngung tu mot vong calcit khac. Cuoi cung, cac vong nay tao thanh mot ong rong rat hep (0,5 mm), noi chung goi la thach nhu "cong rom xo đa". Cac cong rom xo đa co the moc ra rat dai, nhung noi chung rat de gay. Neu chung bi bit lai boi manh vun, nuoc bat đau chay o mat ngoai, ngung tu nhieu calcit hon va tao thanh thach nhu hinh non quen thuoc hon. Cung cac giot nuoc nay roi xuong tu đau cua thach nhu ngung tu nhieu calcit hon tren nen phia duoi, cuoi cung tao thanh mang đa thuon tron hay hinh non. Khong giong nhu thach nhu, cac mang đa khong bao gio bat đau nhu la mot "cong rom xo đa" rong.  Khi co đu thoi gian, cac dang hinh thanh nay co the gap nhau va hop nhat đe tao thanh cac cot đa.
Thach nhu cung co the hinh thanh trong cac ong dung nham, mac du co che hinh thanh cua no đu khac biet.


= Be tong =
Cac thach nhu cung co the hinh thanh tren be tong cung nhu tu cac moi han chi neu co su ro ri cham cua nuoc va đa voi (hay cac khoang vat khac) co trong nguon cap nuoc, mac du chung hinh thanh nhanh hon nhieu so voi khi trong moi truong hang đong tu nhien.
Cach thuc ma thach nhu hinh thanh tren be tong la do ban chat hoa hoc khac so voi su hinh thanh cua cac thach nhu trong cac hang đong đa voi va la ket qua cua su hien dien cua calci oxide trong be tong. Calci oxide nay phan ung voi bat ky luong nuoc mua nao tham thau vao be tong va tao thanh dung dich chua calci hyrdooxide. Phan ung hoa hoc cua no la:

CaO(r) + H2O(l) → Ca(OH)(dd)2
Theo thoi gian dung dich hiđroxide calci nay thoat ra toi ria cua khoi be tong va neu be tong la treo lo lung trong khong khi, chang han, tren tran nha hay cac xa ram thi no se nho giot xuong tu cac ria nay. Khi đieu đo xay ra thi dung dich tiep xuc voi khong khi va mot phan ung hoa hoc khac se xay ra. Đo la phan ung cua dung dich voi carbon dioxide trong khong khi va tao thanh cac ngung tu cua carbonat calci:

Ca(OH)(dd)2 + CO(kh)2 → CaCO(r)3 + H2O(l)
Khi cac giot dung dich nay nho xuong no se đe lai phia sau cac hat calci carbonat va theo thoi gian chung se tao thanh thach nhu. Thong thuong cac thach nhu nay chi dai vai centimet voi đuong kinh chi khoang nua centimet.


Ky luc Trong khi nguoi ta cho rang thach nhu dai nhat la cac thach nhu treo trong khoang Rarities tai Gruta Rei do Mato (Sete Lagoas, Minas Gerais, Brasil) voi đo dai 20 m, nhung cac hang đong theo chieu thang đung thuong co the co cac thach nhu dai hon khi đuoc phat hien. Mot trong cac thach nhu dai nhat co the đuoc nhin thay nam tai hang Doolin, hat Clare, Ireland, trong khu vuc karst goi la The Burren, voi an tuong đac biet hon la thach nhu nay đuoc giu boi mot tiet dien calcit co dien tich nho hon 0,3 met vuong. Khoang White trong hang tren cua hang đong Jeita tai Liban giu mot thach nhu dai 8,2 m, đuoc cho la thach nhu dai nhat tren the gioi ma cac du khach cung co the tiep can.
O Viet Nam, thach nhu co o vinh Ha Long, Tam Coc-Bich Đong, hang đong Trang An, đong Tam Thanh, đong Phong Nha, đong Thien Đuong.


Thu vien anh Xem them Mang đa
Karst
Cot bang
Hang đong Viet Nam


Lien ket ngoai Trang ve thach nhu tai Virtual Cave
"Thach nhu" theo Enrique Zeleny, Wolfram Demonstrations Project.


Tham khao Dripstone in time-lapse ("Tropfsteine im Zeitraffer") - Schmidkonz B.; Wittke G.; Chemie Unserer Zeit, 2006, 40, 246. doi:10.1002/ciuz.200600370