Khoi nghia Luc Lam (tieng Trung: 綠林) la cuoc khoi nghia thoi nha Tan chong lai su cai tri cua Vuong Mang trong lich su Trung Quoc. Cuoc khoi nghia đa truc tiep lat đo nha Tan nhung sau đo đa that bai trong cuoc chien tranh voi cac chu hau khac cung tham gia chong nha Tan. Quan khoi nghia lay ten ngon nui Luc Lam o phia đong bac huyen Đon Duong, mien Kinh Chau, noi lap can cu ban đau, lam ten goi. Mac du cuoi cung that bai nhung phong trao đa đanh đo đuoc mot trieu đai đuong thoi. Danh tu rieng Luc Lam sau nay tro thanh danh tu chung "luc lam" chi cac luc luong thao khau (giac cuop, giac co) chong đoi chinh quyen va hay goi chung la "luc lam thao khau" chi ve nhung ke cuop, giac co o vung rung nui heo lanh.


Nguyen nhan Nhung cuoc cai cach kinh te va xa hoi cua Vuong Mang khong nhung khong cai thien đoi song cho nhan dan ma trai lai gay nhieu phien toai. Trong khi đoi song xa hoi bi xao tron, chien tranh voi cac ngoai toc xung quanh keo dai nhieu nam khien nhan dan cam phan vi phai đi linh thu va cung đon quan phi. Cung luc đo, trong nuoc lai xay ra mat mua, han han, nan chau chau, vo đe song Hoang Ha, đoi dong chay song Hoang Ha v.v. Thien tai va nhan hoa khien cho đoi song nhan dan ngay cang quan bach. Trong hoan canh đo, khoi nghia binh bien chong trieu đinh đa no ra khap noi. Khoi nghia Luc Lam đa tro thanh mot trong nhung luc luong chong nha Tan manh nhat.


Khoi binh Nam 17, nhung nguoi dan bi đoi kem o Tan Thi thuoc Kinh chau theo Vuong Khuong, Vuong Phuong noi day khoi nghia chong trieu đinh. It lau sau, cac canh quan khoi nghia khac cua Ma Vu o Nam Duong, Vuong Thuong va Thanh Đan o Dinh Xuyen đen gia nhap khien nghia quan lon manh nhanh chong. Vi canh quan nay lay nui Luc Lam - mot ngon nui o phia đong bac huyen Đon Duong, mien Kinh Chau - lam can cu nen đuoc goi la quan Luc Lam.


Đanh đo nha Tan = Chia hai canh quan =
Nam 21, Vuong Mang phai quan tran thu Kinh chau mang 2 van quan tran dep quan Luc Lam, bi quan Luc Lam duoi quyen chi huy cua Vuong Khuong đanh tan o Van Đo.
Sang nam 22, do o vung can cu co dich benh, quan Luc Lam phai chia lam 2 canh rut khoi Luc Lam: mot canh theo Vuong Khuong, Vuong Phuong, Ma Vu đi ve Nam Duong, goi la quan Tan Thi; canh kia theo Vuong Thuong, Thanh Đan đi ve Nam Quan goi la quan Ha Giang.
Thang 7 nam 22, quan Tan Thi đi đen huyen Tuy, lai đuoc su gia nhap cua quan Binh Lam cua Tran Muc va mot tong that nha Han la Luu Huyen; sau đo canh quan Thung Lang cua anh em tong that thuoc chi khac nha Han la Luu Dien va Luu Tu cung đen gia nhap. Luc luong quan Tan Thi manh len nhieu.
Quan Tan Thi tien ve phia tay đanh vao Truong Tu, giet chet huyen uy Tan Da. Sau đo quan Tan Thi lai đanh bai quan Tan o Đuong Tu, gianh thang loi va thu đuoc nhieu quan luong.
Tuy nhien, ngay sau tran thang nay, hang ngu quan Luc Lam va quan Thung Lang bat đau ran nut. Nguyen do boi cac tuong Luc Lam von so đong la nong dan, qua nhiet tinh đanh tran trong khi cac tuong Thung Lang xuat than tu đia chu, it xong pha chien tran nhung gianh giat cua cai thu đuoc rat nhanh, đieu đo khien cac tuong Luc Lam to y bat binh. Luu Tu voi dan hoa đe tranh đo vo lien minh, sai cac thuoc ha nop bot cua cai thu đuoc cua quan Tan cho cac tuong Luc Lam.
Tu đo hai ben lai giu đuoc hoa khi, phoi hop đanh ha đuoc Cuu Duong va tien ve Tan Đo, ap sat Uyen Thanh - thu phu cua Nam Duong.
Thang 12 nam 22, cac tuong tran thu Nam Duong la Chan Phu va Luong Khau Tu mang 10 van quan ra đoi đich. Hai ben gap nhau o Tieu Truong An huyen Duc Duong. Quan Luc Lam (gom Tan Thi va Thung Lang) vua thang tran, chu quan khinh đich, bi quan Tan đanh bai. Canh quan cua Luu Tu bi chet va tan chay het, mot minh chay thoat. Anh Luu Tu la Trong va chi la Luu Nguyen cung bi giet trong tran nay. Quan Luc Lam phai lui ve giu Cuc Duong.
Trong khi đo, canh quan Ha Giang cua Luc Lam do Vuong Thuong, Thanh Đan va Truong Ngang chi huy tu huyen Bien thuoc Nam Quan, qua Ung Son va huyen Tuy, đen huong Thuong Đuong, đanh bai quan do Kinh chau muc phai đen. Sau tran thang nay, quan Giang Ha voi 5000 nguoi, tien ve phia bac đen Nghi Thu.


= Lap Canh Thuy Đe =
Luu Tu va Luu Dien nghe tin quan Giang Ha thang tran, ben sai nguoi đen lien lac voi Vuong Thuong đe nghi hoi binh. Vuong Thuong đong y. Thang 1 nam 23, quan Giang Ha keo ve Cuc Duong hop lam mot voi quan Tan Thi. Tu đo quan Luc Lam lai thong nhat, nhue khi lai tang len.
Đe đoi pho voi quan trieu đinh o Nam Duong, quan Luc Lam chia lam nhieu canh, dung chien thuat bat ngo tap kich roi rut nhanh khien quan Tan khong the đe phong. Chan Phu va Luong Khau Tu chu quan sau tran thang, đeu bi quan Luc Lam giet chet khi lam tran, 10 van quan Tan bi giet hon 2 van, con lai tan ra.
Nghe tin hai tuong bi giet, quan Tan hoang mang. Hai tuong Nghiem Uu va Tran Mau keo quan ban bo vao đong o Uyen Thanh. Luu Dien nghe tin quan Tan đa đong o Nam Duong, ben lenh cho quan bo bot hanh ly, chi mang theo it luong thuc va đo nhe, tien đanh quan Nghiem Uu o phia bac song Duc Thuy, lai thang tran, chem 3000 quan. Quan Tan thua bo chay ve co thu o Uyen Thanh.
Sau hai tran thang lien tiep, danh tieng quan Luc Lam len rat cao, nguoi đen xin theo rat nhieu, nen luc luong co 10 van nguoi. Luu Huyen đuoc phong lam Canh Thuy tuong quan.
Trong quan Luc Lam co chu truong lap mot nguoi hoang toc nha Han len lam vua đe co danh chinh đanh Vuong Mang, khoi phuc nha Han. Ngoai Luu Huyen va anh em Luu Dien, Luu Tu, trong quan Luc Lam con co cac tong that la Luu Luong, Luu Tu, Luu Gia. Vuong Khuong va Vuong Phuong chu truong lap Luu Huyen la nguoi tai nang kem va khong co vay canh, the luc đe de khong che, trong khi thieu so theo Luu Dien khong tan thanh, muon minh đuoc lap. Cuoi cung, so đong cua Vuong Khuong thang the, Luu Huyen đuoc lap lam vua, voi danh nghia khoi phuc nha Han đe đanh nha Tan, tuc la Han Canh Thuy Đe.


= Đai chien Con Duong =
Thang 2 nam 23, quan Luc Lam duoi danh nghia nha Han chia lam 2 đuong, canh quan chu luc do Vuong Khuong, Luu Dien chi huy đanh Uyen Thanh; canh thu 2 nho do Vuong Phuong, Vuong Thuong, Luu Tu chi huy, mang 2 van quan đanh Con Duong, Đinh Lang va đat Yen.
Quan Nghiem Uu, Tran Mau bo Uyen Thanh ve giu Dinh Xuyen, giao cho cac tuong duoi quyen co thu Uyen Thanh.
Canh quan cua Vuong Thuong va Luu Tu luon thang tran, thu rat nhieu cua cai va luong thuc; sau đo Vuong Thuong cam 1 canh quan tien ve phia bac, tien đanh Nhu Nam va Bai quan.
Vuong Mang nghe tin quan Tan lien tiep that bai, lien phai Đai tu đo Vuong Tam, Đai tu khong Vuong Ap trung tap het quan tuong con lai gom 42 van quan đi đanh quan Luc Lam, mang theo ca ho, bao, voi. Thang 5 nam 23, quan Vuong Tam tien đen Dinh Xuyen, hop voi quan cua Nghiem Uu, Tran Mau. Bon tuong hop đai binh tien ve phia nam, đung đo voi canh quan nho cua Luc Lam.
Đuoc tin đai quan Tan keo đen, Vuong Thuong tu Nhu Nam tro ve Con Duong yem tro. Sau vai tran đanh chan o Duong Quan, Luu Tu cung lui ve Con Duong.
Quan tien phong cua Vuong Ap gom 10 van nguoi keo đen thanh Con Duong. Vuong Ap chu quan khinh đich, cho quan vay 4 mat, ha trai giu xung quanh.
Trong thanh, quan Luc Lam chi co hon 8000 nguoi. Vuong Phuong va Vuong Thuong chu truong pha vay chay nhung Luu Tu cho rang khong nen, vi luc luong qua chenh lech se bi hon loan va bi giet het. Theo ke cua Luu Tu, Vuong Phuong va Vuong Thuong lo giu thanh, Luu Tu cung 13 ky binh nuong theo đem toi va nhan luc quan đich đong đao chua lap trai xong, keo ra cua nam thanh, đen cac huyen đa chiem đuoc truoc kia thu thap binh ma ve cuu vien.
Quan Tan tap hop đu 42 van nguoi, đanh thanh du doi. Cac tuong trong thanh phai lieu chet giu.
Thang 6, cac canh quan Luc Lam o Yen Thanh va Đinh Lang nghe tin Luu Tu cap bao, ben hop binh đuoc vai ngan nguoi tien ve cuu Con Duong. Vuong Tam coi thuong vien binh, chi mang vai ngan quan ra đanh. Luu Tu nhan luc quan Tan chua bay tran xong, ben tu minh hang hai đi đau, đanh vao tran đich toi. Quan Tan bi đanh bat ngo, thua tran bo chay. Luu Tu thua co truy kich giet hon 1000 nguoi.
Luu Tu van sai nguoi phao tin rang Uyen Thanh đa bi quan Luc Lam ha, tu đo quan chu luc se toi cuu Con Duong. Đieu đo khien quan trong thanh rat vung tam, con quan Vuong Tam, Vuong Ap o ngoai lo lang. Luu Tu mang 3000 quan, nhan luc đem toi vuot qua song Con Thuy phia tay thanh Con Duong, rang sang hom sau đot ngot tan cong vao trung quan cua quan Tan. Quan Tan bi đanh bat ngo. Vuong Tam voi mang 2 van quan ra nghenh chien, nhung quan si hoang loan khong sap đuoc đoi hinh, bi quan Luc Lam đanh đai bai. Vuong Tam bi giet trong tran nay.
Chu soai bi giet lam quan Tan hoang loan. Trong thanh, Vuong Thuong va Vuong Phuong keo ra đanh sap lai, quan Tan bi giet rat nhieu, nguoi chet dai hon 100 dam. Cac tuong Vuong Ap, Nghiem Uu va Tran Mau chay thoat. Quan si nha Tan cung nhau đao ngu rat nhieu, chi co Vuong Ap cung vai ngan quan trung thanh chay ve Truong An.


= Giet Luu Dien =
Sau khi ha Uyen Thanh, Canh Thuy Đe Luu Huyen lay đay lam kinh đo. Luu Dien co cong đanh chiem Uyen Thanh nen to ra cay cong, bat phuc Luu Huyen, tu xung la Tru thien đai tuong quan. So Luu Dien muu lat đo, phe Luu Huyen đuoc Vuong Khuong, Than Đo Kien ung ho ban nhau giet Luu Dien đe tru hau hoa.
Biet mot tong that khac la Luu Tac ve phe Luu Dien va phan đoi viec lap Luu Huyen, Huyen trieu ve phong Tac lam Khang uy tuong quan, nghia la Tuong quan chong lenh vua. Tac đang cam quan đanh Lo Duong, khong chiu nhan chuc đo, bi Canh Thuy Đe sai cac tuong mang quan đen bat ve giet chet. Luu Dien co mat o đo thay vay kien quyet phan đoi, đoi thu lenh chem Luu Tac. Chu Vi va Ly Dat ben khuyen Luu Huyen nhan đo xu toi luon Luu Dien đong muu phan nghich. Canh Thuy Đe đuoc co hoi ben sai bat luon Luu Dien mang chem vi toi chong đoi.
Sau tran thang Con Duong, Luu Tu mang quan đanh chiem quan Dinh Xuyen. Đuoc tin anh bi giet, Luu Tu rat đau xot nhung co nen long, khong đe tang Luu Dien, cuoi noi nhu thuong va đen ta toi voi Canh Thuy Đe nen khong bi nghi ngo. Canh Thuy Đe thay Luu Tu co cong thang tran Con Duong, nhan đo muon an ui, phong la Pha lo tuong quan, Vu Tin hau.


= Tieu diet nha Tan =
Nhan luc quan Tan thua tan tac, cac tho hao cac vung noi day cat cu: Quy Ngao o Thien Thuy, Cong Ton Thuat o Thanh Đo, Đau Dung o Tay Ha, Ly Hien o Lu Giang, Truong Bo o Lang Nha, Đong Hien o Đong Hai… Chinh quyen nha Tan luc đo rat suy yeu, thuc te chi con Truong An va Lac Duong. Nhan đa thang loi, quan Luc Lam chia lam hai đuong tien đanh nha Tan. Mot canh do Than Đo Kien va Ly Tung chi huy đanh ve phia tay, vao cua Vu Quan đe tien vao Truong An; canh quan kia do Vuong Khuong chi huy đanh vao Lac Duong.
Thang 7 nam 23, tuong quan Luc Lam la Vuong Khuong đanh ha thanh Lac Duong, bat song thai su nha Tan la Vuong Khuong va Ai Chuong mang ve Uyen Thanh chem đau.
Thang 9 nam 23, khi Than Đo Kien lay đuoc ai Vu Quan tien vao Truong An thi nhan dan trong thanh cung vung day chong trieu đinh. Vuong Mang biet khong the cuu van tinh the, dan quan than đen Nam giao te cao troi đat đe nho troi cuu giup.
Ngay 1 thang 10 theo lich trieu Tan (tuc 1 thang 9 theo lich Canh Thuy, 4 thang 10 theo duong lich), quan Luc Lam đanh vao kinh thanh. Sang som ngay 3, Vuong Mang chay đen Tiem Đai, hy vong vao su ngan tro cua ho nuoc xung quanh đe chong lai quan đich.
Quan Luc Lam keo đen noi, vay Tiem Đai nhieu lop. Tren đai cao, quan Tan dung ten ban xuong chong tra khien quan Luc Lam khong tien len đuoc. Nhung đen khi ten het, quan Luc Lam tien len. Hai ben đanh giap la ca. Cha con Vuong Ap xung đot roi đeu tu tran. Cac cong khanh khac trong Tiem Đai cung bi giet.
Trong luc lon xon o Tiem Đai, Vuong Mang bi thuong nhan Đo Ngo giet chet. May hom sau, thu cap cua Vuong Mang bi mang beu o cho huyen Uyen o Nam Duong.


Trieu đinh Canh Thuy = Ran nut va ly khai =
Ngay ca khi đa lon manh va gianh thang loi, quan Luc Lam van chua đuoc trang bi tot. Thang 10 nam 23, sau khi đanh chiem Lac Duong, Luu Huyen doi đo ve đo. Khi quan Luc Lam cua Luu Huyen tien vao, vi nhieu nguoi an mac lon xon, tham chi mac ca đo phu nu nen cac chi si va đia chu to ve coi thuong.
Luu Huyen phong cuu hoang toc Luu Tu lam Đai tu đo, Ly Tung lam thua tuong. Tuy nhien cung tu luc đanh đo đuoc nha Tan, khong chi Canh Thuy Đe ma ca cac tuong Vuong Khuong, Vuong Phuong, Chu Vi, Vuong Thuong, Truong Ngang… sau khi đuoc phong vuong mot luot bat đau nghi đen chuyen huong lac, khong lo đanh dep cac luc luong cat cu con nhieu.
Nghe tin quan Luc Lam lam chu Truong An, thu linh quan khoi nghia Xich Mi la Phan Sung sai nguoi đen yet kien va to y quy phuc. Luu Huyen phong cho cac tuong Xich Mi tuoc hau. Tuy nhien mot thoi gian sau, phe Luc Lam lai bai xich phe Xich Mi, vi vay Phan Sung va cac thu ha ly khai Luu Huyen.
Mac du diet đuoc nha Tan nhung pham vi quan ly cua Canh Thuy Đe chi bao gom Quan Trung, Lac Duong, Giang Hoai va Kinh Chau, con cac noi khac do cac luc luong nhan danh chong Vuong Mang noi day chiem giu. Luc đo vung Ha Bac van do cac tuong do Vuong Mang bo nhiem va cac canh quan khoi nghia chia nhau nam giu. Vuong Lang chiem cu Ham Đan tu xung hieu. Luu Huyen ben cu Luu Tu đi cung cac tuong Phung Di, Dieu Ky, Chu Huu... roi Lac Duong len Ha Bac.


= Phong tuoc =
Thang 2 nam 24, Ly Tung va Than Đo Kien sai nguoi đon Canh Thuy Đe vao Truong An. Theo thinh cau cua Ly Tung, Canh Thuy Đe phong bua cho cac ho hang, tong that cac cong than lam chu hau, vuong. Cac tuong tru cot cua Luc Lam va cac hoang than tham du khoi nghia đeu đuoc phong vuong, rieng Luu Tu vi bi nghi nen khong đuoc phong. Do viec Luu Huyen phong quan chuc bua bai nen o Truong An truyen khau cau:

Tao ha duong, Trung lang tuong; Lan duong bi, Ky đo uy; Lan Duong đau, Quan noi hau
Nghia la:

Lo nau nuong, Trung lang tuong; Got vo bi, Ky đo uy; Kho thit trau, quan Noi hau
Canh Thuy Đe lenh cho Ly Thong, Vuong Thuong, Ly Dat tran giu Quan Đong, cho Trieu Manh nam giu noi chinh. Trieu Manh ben dang con gai cho Luu Huyen. Canh Thuy Đe ham me tuu sac, giao het viec trieu đinh cho Trieu Manh. Manh đuoc the chuyen quyen, giet hai nhung nguoi chong đoi. Co nguoi đe nghi chieu nap hien si, trong dung nhan tai, nhung đieu đo trai y Luu Huyen nen bi Luu Huyen bat bo nguc. Vi vay moi nguoi đeu that vong.


= Luu Tu va Luu Anh chong đoi =
Sau mot thoi gian Luu Tu roi Lac Duong, Canh Thuy Đe lai phai Ta Cung cam quan len Ha Bac đe hop suc voi Luu Tu tru Vuong Lang va binh đinh vung nay, đong thoi canh chung cu đong cua Luu Tu. Sau khi diet đuoc chinh quyen Vuong Lang, ca Luu Tu va Ta Cung đeu đong o Ham Đan. Luu Tu tim cach lung lac va giet chet Ta Cung.
Thay Luu Tu ra mat ly khai, Canh Thuy Đe sai Chu Vi va Ly Dat mang 30 van quan ra đong o Lac Duong. Luu Tu mang quan đanh lay quan Ha Noi, lam chu toan bo Ha Bac, chuan bi tien đanh Quan Trung. Luu Tu sai Khau Tuan giu Ha Noi la noi giau co, khong bi chien tranh tan pha đe lam cho cung ung quan luong, sai Phung Di giu Manh Tan, kiem che quan Chu Vi o Lac Duong.
Đau nam 25, Phuong Vong o Binh Lang thay chinh quyen Canh Thuy đa loan, ben lap vua cu nha Tay Han la Luu Anh, tuc la Nhu Tu Anh thoi Vuong Mang, luc đo đa 21 tuoi len ngoi. Luu Huyen biet tin ben sai Ly Tung mang quan tran ap, giet chet ca Phuong Vong va Luu Anh.


= Hon loan va bai tran o Truong An =
Sau tran Thanh Xuong đanh bai 10 van quan cua tuong nha Tan la Vuong Khuong va Liem Đan, quan Xich Mi manh len rat nhieu, co 10 van nguoi. Bi chinh quyen Canh Thuy Đe bai xich, Phan Sung quyet y tu lap, chong lai Canh Thuy Đe.
Sau khi nha Tan mat, chinh quyen Canh Thuy lai hu bai, Phan Sung quyet tam đanh diet Canh Thuy. Phan Sung chia quan lam hai canh tien ve tay đanh Luu Huyen. Đau nam 25, hai canh quan Xich Mi hoi nhau o Hoang Nong. Quan tien phong Luc Lam ra đanh chan bi quan Xich Mi đanh bai.
Quan Xich Mi tu đuoc 30 van nguoi. Đe co danh chinh chong Luu Huyen, khi đi đen Hoa Am, Phan Sung tim tong that nha Han la chau cua Thanh Duong Canh vuong Luu Chuong ten la Luu Bon Tu moi 15 tuoi, đang đi chan trau, lap lam vua, đat nien hieu la Kien The, tuc la vua Kien The Đe, voi danh nghia tai lap nha Han.
Trong khi đo, thang 6 nam 25, Luu Tu cung xung đe o Hao Nam, cung đat quoc hieu la Han lay nien hieu la Kien Vu. Nhu vay cung luc co 3 vua Han la Canh Thuy (Luu Huyen), Kien The (Luu Bon Tu) va Kien Vu (Luu Tu).
Mua thu nam 25, quan Xich Mi tien đen Cao Lang va sap vao toi Truong An. Vi quan chu luc 30 van nguoi cua Luc Lam đa giao cho Chu Vi đi tran giu Lac Duong nen luc luong o lai khong đu manh đe chong quan Xich Mi. Trong thanh Truong An hoang loan. Co nguoi khuyen Luu Huyen vo vet cua cai o Truong An ve Nam Duong nhu cu co thu, neu lai thua nua thi tro lai lam trom cuop. Canh Thuy Đe khong tan thanh đe nghi đo, sai Ly Tung mang quan ra chan đanh quan Xich Mi nhung Tung nhanh chong bai tran, bi Phan Sung bat song.
Cac đai than o Truong An muu ep Canh Thuy Đe chay ve phia đong. Muu su bai lo, Luu Huyen giet chet 3 vuong chu hau la Than Đo Kien, Tran Muc va Thanh Đan. Cac tuong khac la Vuong Khuong, Truong Ngang, Lieu Tram, Ho An ben muu su lan thu hai, dan quan vao đanh Canh Thuy Đe lan nua đe bat song mang ve đong. Hai ben kich chien trong cung Canh Thuy. Luu Huyen thua tran bo chay ve Tan Phong, ra mat thu đich voi cac tuong. Khong the tiep tuc hop tac voi Luu Huyen, Vuong Khuong cung cac tuong ben ra hang quan Xich Mi.
Quan Xich Mi đanh chiem đuoc Truong An. Luu Huyen đuong cung cung đanh phai xin hang. Thang 12 nam 25, Luu Huyen bi quan Xich Mi treo co.
Cai chet cua Luu Huyen đanh dau su tan ra cua quan Luc Lam. Tinh tu khi khoi binh đen khi that bai, quan Luc Lam hoat đong trong 9 nam, lat đo đuoc nha Tan cua Vuong Mang nhung đa khong hoan thanh đuoc muc tieu thong nhat quoc gia va bi diet vong.


Cac tuong linh Luc Lam Vuong Khuong
Vuong Phuong
Ma Vu
Than Đo Kien
Truong Ngang
Vuong Thuong
Luu Dien
Luu Tu
Tran Muc
Thanh Đan
Lieu Tram
Ho An


Xem them Nha Han
Nha Tan
Khoi nghia Xich Mi
Vuong Mang
Luu Huyen
Han Quang Vu Đe
Tran Con Duong


Tham khao Cat Kiem Hung chu bien (2006), Buoc thinh suy cua cac trieu đai phong kien Trung Quoc, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Le Đong Phuong, Vuong Tu Kim (2007), Ke chuyen Tan Han, Nha xuat ban Đa Nang
Đang Huy Phuc (2001), Cac hoang đe Trung Hoa, Nha xuat ban Ha Noi
Tieu Le (2000), Nhung ong vua noi tieng trong lich su Trung Quoc, Nha xuat ban Đa Nang
Tao Hong Toai (2004), Thoi nien thieu cua cac bac đe vuong, Nha xuat ban Van hoa thong tin
Truong Chi Quan (1997), Đoi tu cac vi hoang đe, Nha xuat ban Van hoa thong tin


Chu thich