Te giac trang hay te giac moi vuong (Ceratotherium simum) la mot trong nam loai te giac con ton tai va la mot trong so rat it loai đong vat an co lon con ton tai. Chung co nguon goc o đong bac va mien nam chau Phi. Te giac co xu huong song thanh bay đan tu 1 đen bay con, mac du chung la nhung đong vat to lon. Tren mom cua chung co hai sung voi cau tao tu cac soi keratin (khong phai xuong nhu o gac huou, nai).


Đac điem Te giac trang khac voi te giac đen o hinh dang mieng cua chung – o te giac trang thi mieng cua chung rong hon đe gam đuoc nhieu co; theo mot gia thuyet thi thuat ngu "White" (trang) trong tieng Anh thuc su co nguon goc tu tieng Afrikaan "weit", co nghia la 'rong'. Da cua te giac trang co mau hoan toan tuong tu nhu cua te giac đen.
Te giac trang cung co mot buou ro net o phia sau co cua no đe giu đuoc cai đau to lon. Moi chan cua te giac trang co ba ngon. Chung đoi khi đuoc goi la te giac moi vuong do moi loi ra cua chung đe ho tro viec gam cac loai co ngan o cac vung xavan. Chung co kha nang đi 4 đen 5 ngay ma khong can nuoc uong. Te giac trang rat it sinh san khi bi giam cam; ke tu nam 1995, chi co mot con te giac cai đuoc sinh ra o Dvur Kralove.Vao nam 2019, Safari Phu Quoc đa cho ra đoi 1 ca the te giac khac.


Phan loai Co hai phan loai te giac trang:
Te giac trang phuong Nam: Tinh đen ngay 31 thang 12 nam 2007, uoc tinh co 17.460 te giac trang phuong Nam song trong tu nhien (IUCN 2008), lam cho chung thanh phan loai te giac pho bien nhat tren the gioi. Nam Phi la thanh tri cho loai nay (93.0%), bao ton 16.255 ca the trong tu nhien vao nam 2007 (IUCN 2008). Co quan the nho hon trong moi truong song lich su cua loai nay o Namibia, Botswana, Zimbabwe va Eswatini, va mot nhom nho ton tai o Mozambique. Cac quan the nho cung co ton tai ben ngoai pham vi song truoc đay cua loai tai Kenya, Uganda va Zambia.
Te giac trang phuong Bac (Ceratotherium simum cottoni) đuoc xem la loai co nguy co hoac bi tuyet chung trong hoang da, truoc đay tim thay o mot so quoc gia Đong Phi va Trung Phi phia nam sa mac Sahara, phan loai nay la mot loai đong vat song o đong co va rung hoang mac. Tren the gioi, hien nay chi con ton tai co 3 ca the đuoc ghi nhan, ma đa đuoc tra lai cho khu vuc bao ton o Kenya. Trong thoi gian gan truoc đo, so luong Te giac trang phuong Bac trong tu nhien chi co trong Vuon quoc gia Garamba o Cong hoa Dan chu Congo (truoc đay la Zaire) va co buoc đau phuc hoi tu muc thap trong nhung nam 1970 đen khoang 40 ca the. Tuy nhien, sau khi cuoc noi chien va cac cuoc tan cong cua luc luong ban quan su tu Sudan lam so luong giam dan va theo tuong thuat bao chi tu nam 2008 bi xoa so trong tu nhien.
Ban đau, sau con te giac trang mien Bac con song trong Vuon thu Dvur Kralove o Cong hoa Czech. Trong sau con đo, bon con con kha nang sinh san đa đuoc van chuyen đen Khu bao ton Ol Pejeta Conservancy tai Kenya, chau Phi, moi truong song lich su cua chung voi hy vong chung se phat trien. Trong nam 2015, chinh phu Kenya đat con đuc con lai cua loai tai Ol Pejeta duoi bao ve vu trang lien tuc 24 gio đe ngua trom. Mot trong hai ca the con lai o Cong hoa Czech đa chet vao cuoi thang nam 2011. Ca hai con đuc cuoi cung co kha nang giao phoi tu nhien qua đoi vao nam 2014 (mot o Kenya vao ngay 18 thang 10 va mot o Cong vien đong vat hoang da San Diego, vao ngay 15 thang 12).
Nhu vay, chi con ba con te giac trang phuong Bac tren toan the gioi, tat ca đa qua gia va khong con kha nang sinh san, va đuoc coi la đong vat co vu lon hiem nhat tren the gioi va IUCN cong bo ke tu nhung nam đau 2010 trong danh sach đo cac loai bi đe doa tuyet chung. Nhung nghien cuu gan đay cho thay la loai te giac trang phuong Bac co le la mot loai rieng biet, chu khong phai la mot phan loai cua te giac trang nhu nhung gi đuoc biet truoc, trong truong hop đo, ten khoa hoc chinh xac cho loai cu la cottoni Ceratotherium.


San trom Giong nhu te giac đen, te giac trang cung đang o duoi cac đe doa do mat khu vuc sinh song va san ban trom, chu yeu gan đay la do viec ban ha cua cac janjaweed. Đieu nay lam cho cac nha bao ton phai đua đe nghi di chuyen bang may bay cac con te giac trang con lai o Garamba toi Kenya vao thang 1 nam 2005. Su can thiep cua cac luc luong ngoai quoc vao cong viec cua Congo đa ngan khong cho cong viec nay đuoc thuc thi vao thang 6 nam 2005. Nguoc voi cac thong bao tren, cong vien đong vat hoang da Whipsnade tai Vuong quoc Anh đa thu đuoc thanh cong đang ke trong nhieu nam qua trong viec nhan giong te giac trang trong tinh trang giam cam. Tren thuc te, vao nam 2005, ba con te giac trang đa đuoc sinh ra trong bay đan o Whipsnade.


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Ceratotherium simum tai Wikimedia Commons
Muc tu te giac trang Luu tru ngay 10 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine trong website cua Quy te giac quoc te.
Muc tu te giac trang trong website cua WWF.
Muc tu te giac trang trong Sach đo cua IUCN.
Vuon thu Honolulu Luu tru ngay 23 thang 12 nam 2008 tai Wayback Machine
Vuon thu San Diego
Vuon thu Philadelphia