Thi Hoi la mot Khoa thi Nho hoc thuong le 3 nam to chuc 1 lan tai Kinh đo đe tuyen chon nguoi co tai, hoc rong. Nguoi đo ca bon ky cua khoa thi Hoi la đau đai khoa (se vao tiep Đinh thi xep hang Tien si), đau ca ba ky cua khoa thi Hoi la đau Tam truong thi Hoi. Vi khoa thi Hoi kho nen Tam truong thi Hoi va Tien si đeu co the đuoc bo nhiem chuc vu quan trong. Nguoi đo đau cac vi đai khoa cua khoa thi Hoi goi la Hoi nguyen.


Viet Nam = The le =
Tu đoi Le Thanh Tong cac khoa thi Huong đuoc to chuc vao cac nam Ty, Ngo, Mao, Dau va thi Hoi vao nam sau Suu, Mui, Thin, Tuat (dua theo quy đinh thi cu cua Trung Quoc). Sau khi thi sinh đo khoa thi Huong thi nam sau moi đuoc du thi khoa thi Hoi. Thi đo khoa thi Hoi roi moi đuoc phep du thi Đinh.
Theo quy đinh tu nam 1434, thi Hoi tuong tu nhu thi Huong cung co 4 ky. 

Ky I: kinh nghia, thu nghia;
Ky II: chieu, che, bieu;
Ky III: tho phu;
Ky IV: van sach.
Khoa thi nay đuoc goi la "Hoi thi Cong si" (tuc la nguoi đa đo thi Huong tu hoi lai o kinh đo đe thi) do đo goi la thi Hoi.
Truoc nam 1442 thi sinh đo ca bon ky đuoc cong nhan la trung cach thi Hoi. Neu khong tiep tuc thi Đinh thi van chi co hoc vi Cong si. Chi sau khi thi Đinh, nguoi trung cach thi Hoi moi đuoc xep loai Tien si va moi đuoc cong nhan la co hoc vi Tien si. Tu nam 1442 thi sinh đo thi Hoi moi co hoc vi Tien si (tuc Thai hoc sinh - ten dan gian la ong Nghe).
Nhu vay, đo thi Hoi tuc la Tien si Nho hoc (song phai thi Đinh đe xep loai). O Viet Nam can tranh lam lan Tien si Nho hoc (ca nuoc toan bo thoi phong kien khoa bang ke tu 1075 đen 1919 tinh ca Tien si va Pho bang-At Tien si moi co khoang 3000 nguoi co hoc vi nay) voi Tien si (nam 2016, Viet Nam co hon 24000 nguoi co hoc vi nay).
Vao thoi nha Nguyen nhung thi sinh thieu điem đe đo tien si co the đuoc cuu xet va cho hoc vi Pho bang.


= Noi dung =
Duoi thoi Phap thuoc chinh quyen Bao ho xuc tien tim cach cai to le loi khoa cu. Thi Hoi vao thap nien 1910 nhu khoa Quy Suu nam 1913 thi thi Hoi co bon phan, goi la truong nhat, truong nhi, truong ba va truong tu.

Truong nhat thi sinh phai lam mot bai van sach
Truong nhi la mot bai luan bang chu Han
Truong ba la mot bai luan bang Quoc ngu
Truong tu co ba thanh phan: mot bai chieu, mot bai che va mot bai bieu. Chieu la menh lenh cua vua. Che la phap luat vua ban; va bieu la loi tau cua quan duoi bao len vua.
Thi sinh phai đu điem đo truong nhat va truong nhi, tuc co ten yet tren bang thi moi vao thi truong ba va truong tu.


Mot so nguoi đo Tam truong thi Hoi Nguyen Du (? - ?): thi Hoi đo Tam truong thoi Hau Le lam quan Tri huyen Thanh Tuyen (nay la huyen Binh Xuyen, Vinh Phuc). Tac gia Truyen ky man luc
Đo The Giai (1709 - 1766): đo Tam truong thi Hoi luc 28 tuoi (1736) lam quan đen Trung Quan Đo đoc phu Ta Đo đoc Thu phu su Đai tu ma
Đinh Phien (1764 - 1833): đo Tam truong thi Hoi luc 30 tuoi (1783) lam đen Quoc su quan Toan tu trieu Le Trinh. Trieu Nguyen voi ra giu chuc Thi trung truc Hoc si


Trung Quoc Thi Hoi o Trung Quoc cung tuong tu. Khoa thi Hoi dien ra vao mua xuan nam ke tiep cua khoa thi Huong, tuc cac nam Suu, Thin, Mui, Tuat, do bo Le tien hanh, nen con goi la "le vi", "xuan vi". Ky thi nay cung dien ra qua 3 lan (tam truong), moi lan 3 ngay. Nguoi đo đau cung goi la Hoi nguyen.


Xem them Khoa bang
Thi Huong
Thi Đinh
Hoi nguyen


Tham khao http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/viet-nam-co-hon-24-000-tien-si-3393238.html


Chu thich