kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Le Hoai Bac (sinh ngay 21 thang 3 nam 1963) la mot Giao su, Tien si nganh Cong nghe thong tin chuyen nghien cuu ve cac linh vuc nhu may hoc, tri tue nhan tao, khoa hoc du lieu. Khong chi la tac gia cua nhieu bai bao khoa hoc đuoc đang tren cac tap chi, ky yeu khoa hoc trong va ngoai nuoc, ong con la tac gia cua nhieu cuon sach giao trinh cho nganh cong nghe thong tin. Ong đuoc bo nhiem chuc danh Giao su vao nam 2019 va đuoc nha nuoc Viet Nam phong tang danh hieu Nha giao Nhan dan vao nam 2020.


Cuoc đoi Le Hoai Bac sinh ngay 21 thang 3 nam 1963, que quan tai xa Nghia Hoa, huyen Tu Nghia, tinh Quang Ngai. Nam 1984, ong bat đau cong viec giang day tai khoa Toan, Truong Đai hoc Quy Nhon. Sau khi hoan thanh bang Đai hoc chuyen nganh Toan hoc tai Truong Đai hoc Su pham Quy Nhon, ong chuyen cong tac vao thanh pho Ho Chi Minh va tiep tuc giang day tai Truong Đai hoc Tong hop vao nam 1991. Trong qua trinh giang day va nghien cuu, ong đa hoan thanh bang Thac si chuyen nganh Tin hoc tai Truong Đai hoc Bach Khoa Ha Noi vao thang 3 nam 1993. Nam 1996, ong chuyen cong tac sang khoa Cong nghe thong tin cua Truong Đai hoc Khoa hoc Tu nhien, Đai hoc Quoc gia Thanh pho Ho Chi Minh. Trong thoi gian cong tac, ong đa tiep tuc nghien cuu va bao ve thanh cong luan an Tien si nganh Toan hoc, chuyen nganh Đam bao toan hoc cho may tinh va he thong tinh toan vao thang 6 nam 2000. Đen nay, ong đa la Truong bo mon Khoa hoc may tinh, Pho Truong khoa Cong nghe Thong tin cua truong.
Nam 2017, 8 hoi đong khoa hoc nganh trong linh vuc khoa hoc tu nhien va ky thuat đuoc thanh lap bao gom: Toan hoc, Khoa hoc thong tin va May tinh, Vat ly, Hoa hoc, cac Khoa hoc Trai Đat va moi truong, Sinh hoc va Nong nghiep, Co hoc, Y sinh – Duoc hoc. Trong đo Giao su, Tien si Le Hoai Bac la 1 trong 9 thanh vien cua Hoi đong Khoa hoc nganh Khoa hoc thong tin va May tinh. Nam 2020, ong đuoc phong tang danh hieu Nha giao Nhan dan. Cung trong nam nay, thanh pho Ho Chi Minh ra mat Hoi đong tu van chuong trinh ung dung tri tue nhan tao, giao su Le Hoai Bac la 1 trong 18 thanh vien cua hoi đong. Ong hien la thanh vien hoi đong giao su nganh Cong nghe thong tin, cung la mot trong 10 giao su đau tien cua nganh.


Tac pham = Nghien cuu khoa hoc =


 Tieu bieu   Đat giai thuong  = Sach =


Thanh tuu = Danh hieu =
Pho Giao su (2005)
Nha giao Uu tu (2012)
Giao su (2019)
Nha giao Nhan dan (2020)
La thanh vien cua cac to chuc hoc thuat:
Hoi đong đanh gia cua Tap chi quoc te ve Tri tue ung dung (International Journal of Applied Intelligence).
Hoi đong Khoa hoc nganh Khoa hoc thong tin va May tinh cua Bo Khoa hoc va Cong nghe Viet Nam.
Hoi đong tu van chuong trinh ung dung tri tue nhan tao cua thanh pho Ho Chi Minh.
Hoi đong Giao su Nha nuoc nganh Cong nghe thong tin.


= Huan chuong, khen thuong =
Bang khen cua Thu tuong Chinh phu (2005)
Ky niem chuong vi su nghiep giao duc (Bo Giao duc va Đao tao, 2005)
Ky niem chuong vi su nghiep Khuyen hoc (Ban chap hanh trung uong Hoi Khuyen hoc Viet Nam, 2014)
Huan chuong Lao đong hang Nhi (2017)


= Giai thuong =


Chu thich = Tham khao =
Be mat cua Sao Hoa đuoc Cuc Khao sat Đia chat Hoa Ky (USGS) chia thanh 30 tu giac. Moi tu giac la mot vung co pham vi vi đo va kinh đo đuoc xac đinh. Cac tu giac đuoc đat ten theo cac đac điem đia hinh albedo noi bat tai tu giac tuong ung, đuoc đanh so tu 1 đen 30 voi tien to "MC" ("Mars Chart") chay theo chieu tu bac xuong nam va tu tay sang đong.

Cac tu giac co hinh chu nhat tren ban đo phep chieu hinh tru, nhung vi be mat cua Sao Hoa cong theo hinh cau cua hanh tinh, nen hinh dang cua cac tu giac trong thuc te la hinh tu giac Saccheri. 16 tu giac o xich đao la nho nhat voi dien tich be mat moi phan la 4.500.000 km2, trong khi 12 tu giac o vi đo trung binh co dien tich 4.900.000 km2. Hai tu giac o cuc la lon nhat voi dien tich be mat la 6.800.000 km2.


Lich su Nam 1972, chuong trinh Mariner 9 cua NASA gui ve hang ngan buc anh, chup bao phu hon 80% be mat Sao Hoa. Nam đo va nam tiep theo, Phong Thi nghiem Suc đay Phan luc cua NASA đa hop tac voi chuong trinh nghien cuu đia chat thien van cua Cuc Khao sat Đia chat Hoa Ky (USGS) đe tong hop anh chup cua Mariner thanh ban đo chi tiet đau tien ve Sao Hoa. Đe to chuc va chia nho cong viec nay, USGS đa chia be mat hanh tinh thanh 30 tu giac, moi tu giac đuoc đat ten theo đac điem đia hinh albedo noi bat tai khu vuc tuong ung, va giao cac nha đia chat tai USGS va cac truong đai hoc o My đe lap ban đo va nghien cuu tung tu giac đo.
Cac chuong trinh tham do Sao Hoa sau nay tao ra nhieu ban đo ngay cang chinh xac, Lien đoan Thien van Quoc te đat ten cho cac tu giac nay theo nhung đac điem be mat va đia chat tuong ung. Nhung cai ten nay cung đuoc lay tu cac đac điem đia hinh albedo noi bat, do vay đoi khi trung voi ten cac tu giac do USGS đat.


Cac tu giac Cac ban đo duoi đay đuoc dung tu du lieu cua Mars Orbiter Laser Altimeter (tam dich: Thiet bi đo đo cao bang laser tu quy đao Sao Hoa) cua tau Mars Global Surveyor. Cac vung mau đo la vung cao hon so voi cac vung mau xanh. Ban đo cac tu giac o xich đao dung phep chieu Mercator, ban đo cac tu giac o vi đo trung binh dung phep chieu hinh non đong goc Lambert, ban đo cac tu giac o hai cuc dung phep chieu lap the cuc.


Xem them Đia ly Sao Hoa
Đia chat Sao Hoa
Khi quyen Sao Hoa
Tham do Sao Hoa
Danh sach cao đia cua Sao Hoa
Danh sach vung đat cua Sao Hoa
Danh sach đia hinh hon loan cua Sao Hoa


Chu thich Lien ket ngoai Google Mars (tieng Anh) – Ban đo Google danh cho Sao Hoa, co liet ke rat nhieu đac điem tren be mat cua Sao Hoa
Mars/themis Maps (tieng Anh) – Đai hoc bang Arizona
MEC-1 Prototype (tieng Anh)
Lich su Sao Hoa (tieng Anh)
Ban đo Sao Hoa 3D (tieng Anh)
Khoang cach va đo cao hien tai cua cac đac điem cua Sao Hoa (tieng Anh) – NASA
Nguon goc ten cac ho va cham cua Sao Hoa (tieng Anh)
Ban đo tuong tac 3D cua Sao Hoa (tieng Anh) – CTX
Cuc Khao sat Đia chat Hoa Ky (tieng Anh: United States Geological Survey, viet tat USGS) la mot co quan khoa hoc cua chinh phu lien bang Hoa Ky. Cac nha khoa hoc cua USGS nghien cuu ve canh quan, tai nguyen va hiem hoa tu nhien cua nuoc My. Co quan nay co bon nganh khoa hoc chinh: sinh vat hoc, đia ly hoc, đia chat hoc va thuy van hoc. USGS la co quan co trach nhiem nghien cuu tim hieu thuc te ma khong co trach nhiem thi hanh giai phap khai thac, quan ly, phong chong thien tai.
La mot cuc trong Bo Noi vu Hoa Ky, USGS la co quan khoa hoc duy nhat cua bo đo. USGS co khoang 10.000 nhan vien. No co tru so tai Reston, Virginia, va cac van phong lon o Denver, Colorado, va Menlo Park, California.


Xem them Trung tam Thong tin Đong đat Quoc gia tai Truong Mo Colorado


Tham khao Lien ket ngoai Trang chu USGS (tieng Anh)
Thong tu USGS so 1050 – lich su USGS (tieng Anh)
Chuong trinh cac Nguy hiem Đong đat – thong tin hien hanh ve đong đat (tieng Anh)
Chuong trinh cac Nguy hiem Nui lua (tieng Anh)
Luu Quy An (21 thang 2 nam 1940 – 19 thang 11 nam 1953) la mot liet si thieu nien trong thoi ky khang chien chong Phap cua Viet Nam. Anh đuoc menh danh la "Kim Đong cua tinh Vinh Phuc", la mot trong so it cac thieu nien đuoc nha nuoc Viet Nam phong tang danh hieu Anh hung Luc luong vu trang nhan dan. 


Cuoc đoi Luu Quy An sinh ngay 21 thang 2 nam 1940 tai xa Tien Phong, huyen Me Linh, tinh Vinh Phuc (hien nay đa sat nhap vao thanh pho Ha Noi), trong mot gia đinh ngheo kho co 7 nguoi con. Vi hoan canh gia đinh, Luu Quy An phai đi lam con nuoi cho gia đinh ba Nguyen Thi Tu, mot gia đinh co truyen thong tham gia cach mang. Tu nam 10 tuoi, anh đa cung chi gai la Luu Thi Mau va anh re Ngo Van Loi tham gia vao cac hoat đong đao ham ngam, nuoi giau can bo cach mang. Anh gia nhap đoi du kich cua xa, tham gia vao cuoc chien tranh Đong Duong chong lai thuc dan Phap. Tro thanh đoi vien tre tuoi nhat trong đoi, Luu Quy An đuoc tin tuong giao nhiem vu lien lac cho bo đoi đia phuong. Trong hai nam 1952–1953, Luu Quy An lien tuc tham gia vao cac tran chong can cua quan dan đia phuong, lap đuoc nhieu thanh tich.
Ngay 19 thang 11 nam 1953, quan đoi Phap huy đong mot tieu đoan bo binh co xe tang ho tong huong tu xa Phuc Yen tien ve huong xa Tien Phong đe tien hanh mot tran can. Luu Quy An đuoc giao nhiem vu truyen đat menh lenh tu cap tren đen cac mat tran. Tren đuong thuc hien nhiem vu, Luu Quy An bi ban gay mot canh tay. Mac du bi thuong, anh van co dung luu đan kim chan quan Phap đe cac du kich rut ra khoi vong vay, to chuc phan cong. Sau khi bi khep vong vay, cat đut moi đuong lui, Luu Quy An đa dung qua luu đan cuoi cung đe diet 3 nguoi linh Au–Phi, va bi quan Phap xa sung vao nguoi. Anh hy sinh khi chi moi 13 tuoi.
Sau khi hy sinh, Luu Quy An đuoc truy tang Huy chuong Khang chien hang Nhat va đuoc Trung uong Đoan Thanh nien Cong san Ho Chi Minh tang the Đoan vien danh du. Thang 7 nam 1965, Chu tich Quoc hoi Truong Chinh khi ve tham xa Tien Phong đa viet vao cuon so luu niem dong chu "Chung ta tu hao ve nhung thanh tich khang chien cua nhan dan xa Tien Phong anh hung va Luu Quy An đung la mot Kim Đong cua tinh Vinh Phuc". Ngay 31 thang 7 nam 1998, Luu Quy An đuoc nha nuoc Viet Nam truy tang danh hieu Anh hung Luc luong vu trang nhan dan.
Hien nay, ten anh đuoc đat cho mot truong tieu hoc tai thanh pho Phuc Yen, tinh Vinh Phuc, đuoc đat cho mot so con pho o tinh Vinh Phuc va tinh Lao Cai.


Thanh tuu Huy chuong Khang chien hang Nhat.
Danh hieu Anh hung Luc luong vu trang nhan dan.


Tham khao Nguon
Hon Đa Le la mot đao nho nam trong quan đao Hon Khoai thuoc xa Đat Mui, tinh Ca Mau. Đay la vi tri Điem A2 cua Đuong co so tren bien cua Viet Nam. Toa đo Hon Đa Le la 08˚22'8" vi đo Bac - 104˚52'4" kinh đo Đong. Hon Đa Le cung đuoc mot so tai lieu ghi nhan la điem cuc nam cua Viet Nam, nhung điem cuc nam tinh tren thong so vi đo chinh xac thi đao An Bang moi chinh la điem cuc nam.


Tu nhien Vi tri Hon Đa Le cach đao Hon Khoai 7,7 km ve phia đong nam. Đao chi la mot cum đa đen tro troi dai khoang 125 m, rong nhat 34 m va cao nhat khoang 7 m. Đia hinh lom chom voi nhieu ao nuoc, chung ngap khi thuy trieu len. Phan tay nam cua đao cao nhat, phan đong bac thi trung. Chan cac vach đa bam đay so bien. Xung quanh đao la cac ran san ho, loai cua đa la loai chu yeu song tren đao, đao cung la noi nhieu loai chim bien tru ngu.


Quan ly Đay la đao quan su, do đon bien phong 700 – Hon Khoai quan ly. Đao la khu vuc han che, chi co ngu dan đia phuong moi đuoc phep tiep can, thuong ho đanh bat ca tai vung nuoc xung quanh va neo thuyen khi co gio bao. Toan canh hon đao nam trong tam quan sat cua he thong radar cua tram radar 595, Trung đoan 551, Vung 5 Hai quan. Tram đong tren điem cao nhat cua Hon Khoai.
Cho đen thang 5 nam 2023, Hon Đa Le khong co cot moc bia chu quyen va moc toa đo quoc gia. Cong trinh chi bat đau xay dung vao cuoi thang 5, sau vai thang đa hoan thanh. Sau khi cong trinh cot moc bia chu quyen va moc toa đo quoc gia xay xong, vao ngay 28 thang 10 nam 2023, đoan cong tac Tinh uy, Uy ban nhan dan tinh Ca Mau gom Uy vien Trung uong Đang Cong san Viet Nam, Bi thu Tinh uy, Chu tich Hoi đong nhan dan tinh la Nguyen Tien Hai va Pho chu tich Uy ban nhan dan tinh la Lam Van Bi cung nhieu lanh đao cac đia phuong, đon vi ra đao đe chao co.
Truoc đay, Hon Đa Le la mot đao nho nam trong quan đao Hon Khoai thuoc xa Tan An, huyen Ngoc Hien, tinh Ca Mau quan ly.
Ngay 16 thang 6 nam 2025, Uy ban Thuong vu Quoc hoi ban hanh Nghi quyet so 1655/NQ-UBTVQH15 ve viec sap xep cac đon vi hanh chinh cap xa cua tinh Ca Mau nam 2025 (nghi quyet co hieu luc tu ngay 16 thang 6 nam 2025). Theo đo, đieu chinh toan bo 4,7 km² dien tich tu nhien, khong co nguoi sinh song cua cum đao Hon Khoai cua xa Tan An thuoc huyen Ngoc Hien vao xa Đat Mui.


Tham khao = Sach =
Nguyen Hanh (1997). Toan Canh Viet Nam. Nha xuat ban Thong ke.
Kashmir (Tieng Kashmir: کشیر / कॅशीर; Tieng Hindi: कशमीर; Tieng Urdu: کشمیر; Tieng Duy Ngo Nhi: كەشمىر; Tieng Shina: کشمیر) la khu vuc phia tay bac cua tieu luc đia An Đo. Cho đen giua the ky 19, thuat ngu Kashmir dung đe chi thung lung giua day Himalaya lon va day Pir Panjal. Ngay nay, đia danh nay bieu thi mot khu vuc lon hon bao gom cac vung đuoc An Đo quan ly nhu Jammu va Kashmir (trong đo bao gom Jammu, Thung lung Kashmir, va Khu vuc Ladakh), cac vung lanh tho Pakistan quan ly: Azad Kashmir va Gilgit-Baltistan, va khu vuc đuoc Trung Quoc quan ly: Aksai Chin va Trans-Karakoram Tract.
Kashmir tro thanh bang hoang lon thu hai tai An Đo thuoc Anh, đuoc tao ra sau su that bai cua nguoi Sikh o cuoc chien tranh Anh-Sikh lan thu nhat. Hiep uoc Amritsar đuoc ky ket nam 1846, nguoi Anh chinh thuc hoa viec ban lai vung Kashmir cho Gulab Singh voi gia 7.500.000 rupee. Gulab Singh, đa tro thanh nha lanh đao moi cua Kashmir. Su cai tri cua con chau ong sau nay, duoi su giam ho cua Hoang gia Anh, keo dai cho đen nam 1947, sau đo Kashmir đa tro thanh mot lanh tho tranh chap, nay do ba nuoc: An Đo, Pakistan, va nuoc Cong hoa Nhan dan Trung Hoa kiem soat va tuyen bo chu quyen.


Tu nguyen = Thuat ngu =


Lich su = Duoi thoi Sikh cai tri =


Tranh chap Kashmir = Phien vuong quoc =


= 1947 va 1948 =


= Trang thai hien tai va đon vi hanh chinh =


Đia ly = Khi hau =


Đong thuc vat Nhan khau Kinh te = Van tai =


Trong van hoa Xem them Danh sach cac nui cao nhat the gioi


Tham khao
Frances Vorne (30 thang 5 nam 1920 – 8 thang 8 nam 1990) la mot nguoi mau My. Trong The chien thu hai, co đuoc biet đen voi cai ten "The Shape".


Đau đoi Vorne lon len o New York. Co co the noi va đoc troi chay tieng Nga va tieng Ukraine. Trong cuon sach cua Brett Kiser, tua đe The Pin-Up Girls of World War II, tac gia nay đa viet rang Vorne la mot co gai "đon gian" va "khiem ton" đang kinh ngac, chua bao gio uong ruou, chua bao gio đen cau lac bo đem, va tranh chuyen đi choi ve muon.


Su nghiep Trong The chien thu hai, Vorne noi tieng voi tu cach la nguoi mau sac đep (pin-up model). Nam 1944, mot nguoi ban quan nhan cua co tro ve nha sau chien tranh đa đua cho co mot manh rach ten ben tu mot chiec du Đuc. No đu đe lam mot "bo đo tam kiem vai" ("abbreviated bathing suit"). Mot buc anh chup Vorne mac bo đo boi vai du (parachute-turned-swimsuit) nay đa xuat hien tren cac an pham cua Quan đoi My va sau đo đuoc đang "trong hon nua trieu đia điem đuoc phep ghim đo vat trong doanh trai va bat cu noi nao ma nhung nguoi linh chien cua chung ta tinh co co mat". Tac gia Brett Kiser đa mo ta tac đong cua buc anh:

Vo so binh linh đa ghim buc anh ghim noi tieng nhat cua Frances ... Buc anh khong chi đuoc ca nhan Frances yeu thich ma con la mot trong nhung buc anh ghim đuoc san lung nhieu nhat trong nhung nam chien tranh.
Theo mot tai khoan do Central Press đang tai, cac phi cong My o Thai Binh Duong đa len ke hoach tha nhung buc anh cua Vorne cho linh Nhat voi dong chu: "An het tim cua chung bay ... Đay la nhung gi chung tao đang chien đau". Buc anh tro nen noi tieng đen muc no đuoc cho la đa gianh đuoc mot hop đong lam phim cho Vorne. Sau khi buc anh xuat hien tren to Daily Mirror cua London, Bo Thong tin Anh đa xin phep su dung no đe "kich thich tinh than cua Luc quan va Hai quan Anh".
Vao thang 1 nam 1945, tap chi Time đa viet rang Vorne "ket thuc nam 1944 voi mot loi tuyen bo danh du co le la đieu tot nhat ma cac đon vi chien đau tuyet vong vuot qua: chiec vuong mien la Co gai Sac đep cua nam" (Pin-Up Girl of the Year).
Nam 1945, Vorne xuat hien trong "Water Follies of 1945", mot buoi bieu dien nuoc (water show) tai Nha hat ngoai troi Flushing Meadow. Theo quang ba cho chuong trinh, co xuat hien trong "bo đo tam thuy tinh". Nha bao Earl Wilson đa viet rang bo đo tam thuy tinh cua Vorne "đu deo đe boi vao" va "trong suot", yeu cau nguoi dung phai mac ao lot va quan lot nho ben duoi kinh.
Nam 1946, Vorne xuat hien trong mot bo phim đat hang qua thu co tua đe Swim Suit Revue, co xuat hien trong ca bo đo tam du noi tieng va bo đo "kieu ta lot".


Tham khao Đoc them The Pin-Up Girls of Yank, the Army Weekly: 1944, by Amy Pilkington (2017)
Ly Thi Luyen (sinh 2000) la mot van đong vien bong chuyen nu Viet Nam.


Qua trinh thi đau Ly Thi Luyen sinh thang 12 nam 2000 o Van Giang, Hung Yen trong mot gia đinh thuan nong. Thuo nho, do so bi ban be bat nat vi qua cao, nen bo me co đa sua ngay sinh cua co thanh thang 1 nam 1999, gan 2 tuoi so voi tuoi that, đay đuoc xem la truong hop "đoc nhat vo nhi" o "lang the thao". Nam 2014, Ly Thi Luyen đuoc Đoi bong chuyen nu Ha Noi phat hien vao nam 13 tuoi, trong mot lan ca đoi đi an cuoi. Khi đo co đa cao khoang 1m76 gan 1m80, hon ca kha nhieu van đong vien Viet Nam khi đo.
Nam 2017, co cung ca đoi đuoc chuyen giao cho Cau lac bo Hoa chat Đuc Giang va bat đau đuoc thi đau ngay tai mua giai nam đo. Tai Giai bong vo đich quoc gia nam 2020, co đuoc huan luyen vien Nguyen Huu Ha tin tuong, trao nhieu co hoi, cung toan đoi gianh đuoc Huy chuong bac. Trong ba nam lien tiep 2020, 2021, 2022, Hoa chat Đuc Giang chi gianh đuoc ngoi A quan tai Giai bong chuyen vo đich quoc gia Viet Nam.
Cuoi nam 2022, co cung cac đong đoi vo đich giai bong chuyen Cup Cat Ba - Amatina. Đau nam 2023, đoi cua co vo đich cup Hoa Lu - Binh Đien va cup Hung Vuong. Đen thang 7, Hoa chat Đuc Giang dung buoc o chung ket SEALECT Cup 2023 (Thai Lan).


= Đoi tuyen quoc gia =
Nam 2021, co co ten trong danh sach so bo Đoi tuyen bong chuyen nu quoc gia chuan bi cho SEA Games 31 nhung bi loai vao phut chot. Nam 2022, co moi co ten trong danh sach chinh thuc cua Đoi tuyen quoc gia tham du AVC Cup 2022.
Nam 2023, duoi su dan dat cua huan luyen vien Nguyen Tuan Kiet, co va cac đong đoi chien thang tran chung ket đe vo đich AVC Challenge Cup 2023.


Cuoc song ca nhan Ban trai cua co ten la Ngoc Lam, cao 1m80. Nam 2023, co đuoc cau lac bo Hoa chat Đuc Giang thuong mot can ho chung cu vi nhung đong gop cho cau lac bo va thanh tich xuat sac o Đoi tuyen.


Chu thich
Rung tram Tan Tuyen la khu rung tram ngap nuoc o xa Tan Tuyen, huyen Tri Ton, tinh An Giang. Ten đay đu la Khu bao ve canh quan rung tram Tan Tuyen. Trong khu rung ngap nuoc nay co he thong cau van go đe đi lai, voi tong chieu dai len đen 5.000 m.


Vi tri Rung tram Tan Tuyen thuoc đia ban xa Tan Tuyen, huyen Tri Ton, tinh An Giang, phia Đong giap ap Tan An, ap Tan Đuc va kenh 10, phia Tay giap tieu khu 30C thuoc ap Tan Đuc, phia Nam giap kenh 4, phia Bac giap Tinh lo 943 va kenh Hue Đuc.


Tu nhien Rung co dien tich 256,39 ha (2,56 km2), đuoc chi đinh la rung đac dung. Đia hinh trung thap, tho nhuong la đat chua phen, kem dinh duong, muc đo chua phen trung binh, ve mat co gioi la đat thit pha set, ham luong mun trung binh. Ve thuy van, kenh rach chang chit khap khu rung ngap nuoc. Moi truong sinh thai cua rung chiu tac đong manh cua lu tu song Me Kong, qua đo rung nhan nhieu phu sa boi đap, đo pH tu 4,5-5,5. Khu rung la vung ngap nuoc voi rung tram, trang co, đam lay. Theo chuc nang, rung phan lam 3 phan khu:

Phan khu bao ve nghiem ngat: 81,85 ha.
Phan khu phuc hoi sinh thai: 94,06 ha.
Phan khu dich vu-hanh chinh: 80,48 ha

Thuc vat gom 7 quan xa uu the tram, sen, sung, nang ong, co ong, mom moc, say. Cay tram la loai cay than go nhieu nhat, dien tich tram trong la 7,88 ha, tram tai sinh la 74,14 ha, trang co ngap nuoc theo mua la 169,73 ha, bo kenh 4,64 ha.

Thuc vat co 154 loai thuoc 122 chi, 52 ho cua 2 nganh thuc vat bac cao co mach la duong xi (polypodiophyta hay polypodiopsida) va ngoc lan (magnoliophyta). Trong so cac loai co 1 loai la ca na (elaeocarpus hygrophilus) nam trong Sach đo Viet Nam (2007) o muc "se nguy cap".
Đong vat co 63 loai chim nuoc, trong đo co loai chim quy hiem se đong nguc vang (emberiza aureola); 82 loai ca thuoc 26 ho va 9 bo, ca ho (catlocarpio siamensis) va ca tra soc (probarbus jullieni) la cac loai quy hiem nam trong Sach đo Viet Nam (2007) va Sach đo IUCN (2014).
Khu rung đuoc phan la Khu A, mot khu vuc rong hon đuoc phan la khu B co dien tich 1400 ha, la thao truong dien tap quan su cua tinh An Giang.


Lich su Nam 2011, UBND tinh An Giang ban hanh quyet đinh phe duyet đe an du lich sinh thai, nghi duong, giai tri tai rung tram Tan Tuyen.
Ngay 6 thang 11 nam 2018, Thu tuong Chinh phu Viet Nam ban hanh Cong van 1545/TTg-NN xac lap khu rung tram Tan Tuyen la khu bao ve canh quan va bo sung vao quy hoach he thong rung đac dung Viet Nam.
Ngay 2 thang 3 nam 2020, UBND tinh An Giang ban hanh Quyet đinh 418/QĐ-UBND phe duyet thanh lap Khu bao ve canh quan rung tram Tan Tuyen.
Ngay 30 thang 12 nam 2022, UBND tinh An Giang thong nhat noi dung trinh cua So Nong nghiep va Phat trien nong thon An Giang phoi hop voi Trung tam Truyen thong Tai nguyen va moi truong (thuoc Bo Tai nguyen va moi truong) to chuc trong rung đac dung tai rung tram Tan Tuyen. Theo đo, cac đon vi se tien hanh trong 5 ha tram noi voi mat đo 20.000 cay/ha.


Tham khao
Albert Polge (1909–?) la mot cuu cau thu bong đa nguoi Phap goc Viet. Ong đuoc xem la nguoi goc Viet đau tien thi đau tai Giai Bong đa Vo đich Quoc gia Phap va Đoi tuyen bong đa quoc gia Phap. 


Tieu su Albert Polge sinh ngay 29 thang 11 nam 1909 tai Hon Gai, Lien bang Đong Duong. Cha ong la con lai Phap-Viet, me ong la nguoi Viet, que o Ha Đong. Thuo nho, ong đuoc me đat ten la Kinh.
Ong sinh song va đi hoc o Quang Ninh  đen nam 10 tuoi thi me mat, ong phai theo cha sang que huong cua ong noi la thanh pho Nimes. Nam 1928, ong theo hoc tai truong Cao đang Ky nghe tai Aix-en-Provence. Ong tot nghiep voi tam bang ky su.


Su nghiep Polge thuong xuyen choi bong tai truong hoc va som boc lo nang khieu cua minh. An tuong voi tai nang cua ong, mot tuyen trach vien cua SC Nimes đa ngo y moi ong ve thu viec va ki hop đong chuyen nghiep, luc đo Polge chi moi 19 tuoi. Ong đuoc đon len đoi mot vao mua giai 1930-1931 va thi đau tai Ligue 1 tu nam 1932 đen nam 1934.
Nam 1933, Polge đuoc trieu tap vao Đoi tuyen quoc gia Phap va thi đau 3 tran giao huu voi xu Wales, Bi va Tiep Khac. Ong khong ghi đuoc ban nao nhung co 1 đuong kien tao trong tran hoa 1-1 voi xu Wales.
Nam 1934, Albert Polge chuyen qua AS Saint-Etienne va thi đau tai giai hang 2 cua bong đa Phap luc bay gio. Theo so lieu thong ke con đuoc luu tru, ong ra san 56 tran va ghi 18 ban trong 2 mua thi đau tai đay.
Sau hai mua giai tai Saint-Etienne, ong tiep tuc choi bong nghiep du o Paris (US Metro va RC Paris), noi ong lam viec cho Paris Metro.


Cuoc đoi Trong cuoc phong van voi to Cong luan bao vao nam 1937, Polge đa bay to uoc muon đuoc tro ve que huong Viet Nam:Toi la nguoi Viet Nam, toi van uoc mong đuoc tro qua tham nhung cho hoi nho ky niem cua toi, va neu co mot e-kip đa banh nao o Phap qua Đong Duong, toi se chang đe lo co hoi đi cho biet trinh đo banh tron o A Đong.Trong su kien giai phong Nimes nam 1944, Albert Polge cung vo la Marcelle Polge bi buoc toi cong tac voi Đuc Quoc xa đe chong lai nuoc Phap. Phien toa đuoc dien ra ngay 23 thang 9 nam 1944, Marcelle bi tuyen an tu, Albert Polge bi tuyen la gian điep du ong đa phu nhan moi quan he cua minh voi Gestapo. Nam 1951, Polge đuoc an xa. To La Gazette provencale ngay 8 thang 5 nam 1951 cho biet ong đa choi mot tran bong giao huu vao nam 1951 tai Avignon.


Xem them Danh sach cau thu bong đa Viet Nam sinh ra o nuoc ngoai


Tham khao