Ngo Phu Sai (tieng Trung: 吳夫差; ? - 473 TCN) hay Ngo vuong Phu Sai (吳王夫差), ten that la Co Phu Sai (姬夫差), la vi vua thu 25 cua nuoc Ngo thoi Đong Chu trong lich su Trung Quoc. Ong tri vi khoang thoi gian 495 TCN đen nam 473 TCN.
Thoi đai cua ong đanh dau mot thoi ki banh truong hung manh cua nuoc Ngo, tieu diet nuoc Viet, va bat Viet chua la Cau Tien đau hang. Ve sau, ong lai tha Cau Tien ve nuoc, bat chap loi can gian cua Tuong quoc Ngu Tu Tu, khien Cau Tien day binh diet Ngo.
Ong noi tieng qua nhung truyen thuyet ve Tay Thi, mot trong Tu đai my nhan trong van hoa Trung Hoa. Theo đo, ong đa say đam va yeu chieu Tay Thi, nghe theo nang ma tha Cau Tien ve nuoc Viet, cung chinh vi the ma ve sau Cau Tien diet đuoc Ngo.


Len ngoi Phu Sai la chau noi cua Ngo vuong Hap Lu, la con the tu Ba, me khong ro.
Nam 496 TCN, Hap Lu đi đanh nuoc Viet, bi trung ten tu tran. Truoc khi qua đoi, Hap Lu goi Phu Sai lai dan nhat đinh phai bao thu. Phu Sai len noi ngoi vua, tich cuc luyen quan đe đanh Viet. Sau đo ong va cac quan đai than cung voi binh linh đa tuyen the o noi Phu Tieu, the diet Viet phuc thu. Cac binh linh hung huc long nhiet huyet tra thu. Hon hai nghin bon tram nam sau, tang đa noi Ngu Tu Tu đung tuyen the van đung vung qua nhung nam thang đoi thay.
Phu Sai nho thu ong  chu trong luyen quan đe bao thu. Ong phong đai phu Ba Hi lam Thai te, phu trach viec tap duot quan linh.
Nam 494 TCN, Phu Sai mang quan đi đanh Viet. Quan Ngo đai pha quan Viet o Phu Tieu. Vua Viet la Cau Tien chi con 5000 quan rut len nui Coi Ke. The cung, Cau Tien sai Van Chung mang cua bau đi đut lot cho thai te Ba Hi, nho noi ho voi Phu Sai cho giang hoa. Khi Van Chung đen gap Phu Sai giang hoa. Ngu Vien phan đoi giang hoa nhung Ba Hi đong tinh; cuoi cung Phu Sai theo y kien cua Ba Hi, cho Cau Tien giang hoa.
Cau Tien giao quyen chinh cho Van Chung, tu minh lam con tin o nuoc Ngo, cung Pham Lai hau ha Phu Sai. Cau Tien het suc cung kinh to y than phuc va tim nhieu cach lung lac Phu Sai khien ong tin tuong su khuat phuc cua nuoc Viet.
Nam 492 TCN, Phu Sai tha Cau Tien ve nuoc, bat chap su phan đoi cua Ngu Vien. Cau Tien sai nguoi đut lot cho Ba Hi, nho noi giup ve su trung thanh cua minh khien Phu Sai mat canh giac. Cau Tien am tham nuoi duong luc luong đoi luc bao thu ma Phu Sai khong đe y đen.


Tranh ba = Đanh Te =
Nam 489 TCN, Phu Sai nghe tin Te Canh cong qua đoi, vua moi con yeu, cac quan đai than nuoc Te tranh gianh quyen luc, ben mang quan đanh Te. Ngu Vien can Phu Sai khong nen đanh Te ma nen chu y ve Cau Tien đang nuoi duong suc luc đe tra thu nuoc Ngo. Phu Sai khong nghe theo, mang quan đi đanh Te, đai pha quan Te o Ngai Lang. Quan Ngo tien đen đat Tang, đoi Lo Ai cong nop 100 con bo, sau đo chiem lay đat đai phia nam nuoc Lo va nuoc Te.
Nam 487 TCN, Ngo Phu Sai lai đanh nuoc Lo. Lo Ai cong phai than phuc, an the xin giang hoa.
Nam 486 TCN va 485 TCN, Phu Sai lai 2 lan mang quan đanh Te. Viet Cau Tien thay vay mang dan chung toi to y than phuc va dang le vat. Phu Sai vui mung vi uy the voi chu hau cua minh, khong nghe theo loi canh bao cua Ngu Vien.
Phu Sai gian Ngu Vien can gian viec phai canh giac voi Viet ma ngung đanh Te, ben sai Ngu Vien đi su nuoc Te. Ngu Vien đoan biet nuoc Ngo se bi diet ben gui con o lai cho đai phu ho Bao nuoc Te. Phu Sai biet chuyen cho rang Ngu Vien phan Ngo ben đua kiem bat Ngu Vien tu sat. Truoc khi chet Ngu Vien tin chac Viet se diet Ngo. Cong Ton Thanh cung vi noi loi ngay cho Phu Sai tinh ngo cung bi ong ban cho cai chet roi nem xac o duoi nui Duong Son.
Nam 484 TCN, nhan ho Bao giet Te Đieu cong, Phu Sai lai mang quan tu bien tien len phia bac đanh Te roi rut ve nuoc.


= Hoi chu hau =
Sau chien tranh voi Te, uy the nuoc Ngo van rat lon. Đau nam 483 TCN, Phu Sai hop chu hau o Hoang Tri, muon tranh ngoi ba chu cua nuoc Tan. Trong khi hoi chu hau chua xong thi thang 6 nam đo, Viet Cau Tien mang quan đanh up nuoc Ngo. The tu Co Huu ra cu bi quan Viet bat song va tu sat. Quan Viet tien vao nuoc Ngo.
Tin that tran bao đen Hoang Tri. Phu Sai nghe tin co nguoi tiet lo tin bai tran ra ngoai ben chem chet. Ong van co tranh ngoi ba voi Tan Đinh cong. Cuoi cung nuoc Tan yeu the hon, Tan Đinh cong phai thua nhan Phu Sai o hang tren. Hai vua cung an the.
Phu Sai khong vua long voi nuoc Tong đinh mang quan đanh nhung Ba Bi khuyen nen tro ve vi tinh hinh nguy cap. Phu Sai nghe theo.


Mat nuoc Nuoc Ngo bi quan Viet xam lan, mat the tu, khi the giam sut. Quan Ngo theo Phu Sai đi đuong xa moi met, bi quan Viet đanh bai. Phu Sai phai mang nhieu cua cai sai su sang giang hoa voi nuoc Viet. Tuy đuoc giang hoa nhung nuoc Ngo đa suy yeu han trong khi nuoc Viet van khong ngung lon manh.
Nam 478 TCN, Cau Tien lai mang quan đanh Ngo. Hai ben giap tran o Lap Trach. Nhung nguoi manh khoe, hang hai đeu đa chet o nuoc Te, nuoc Tan. Vi vay quan Ngo đai bai. Cung cung thoi gian nay, loi dung nuoc Ngo đa vo cung suy yeu, nuoc So đem quan qua xam chiem va đoat nhieu thanh tri cung đat đai cua nuoc Ngo.
Nam 476 TCN, Cau Tien lai đanh Ngo, quan Ngo lai bai tran. Nam 475 TCN, Cau Tien lai mang quan đanh, vay nuoc Ngo. Đen thang 11 nam 473 TCN, quan Viet đai pha quan Ngo. Ngo Phu Sai sau nhieu lan bai tran khong con kha nang khang cu, bi quan Viet vay ham tren nui Co To.
Ong sai Cong Ton Hung sang xin Cau Tien giang hoa nhu ong đa tha Cau Tien truoc đay. Cau Tien đinh nghe theo nhung Pham Lai phan đoi, nhac lai chuyen bai tran o Coi Ke cua nuoc Viet. Vi vay Cau Tien khong cho Ngo giang hoa, đinh chiem het nuoc Ngo va đay ong ra đat Dung Đong, cho 100 nha an loc.
Phu Sai thay nhuc nha khong the chap nhan. Ong hoi han khong nghe loi Ngu Vien va Cong Ton Thanh truoc đay, dung dao cat co ma chet.
Phu Sai o ngoi tat ca 23 nam, huong duong 49 tuoi. Ong đuoc Cau Tien sai nguoi mang chon cat. Nuoc Ngo bi nuoc Viet tieu diet. Phu Sai tro thanh vi vua cuoi cung cua nuoc Ngo.


Trong van hoc Ngo vuong Phu Sai la mot nhan vat đuoc đe cap trong tieu thuyet Đong Chu Liet Quoc, xuat hien tu hoi 79 đen hoi 83. Su nghiep cua Phu Sai tu khi bao thu nuoc Viet toi khi bi Cau Tien tieu diet đuoc mo ta sat thuc voi chinh su.
Tuy nhien, ve gia đinh ong, Đong Chu liet quoc co thong tin khac, theo đo Phu Sai khong phai con trai ma la chau noi cua Hap Lu. Cha Phu Sai la The tu Ba – con trai Hap Lu. Vi The tu Ba chet truoc Hap Lu nen ngoi vua đuoc truyen cho Phu Sai. Phu Sai đuoc Đong Chu liet quoc xac đinh len ngoi nam 26 tuoi va nhu vay qua đoi khi 49 tuoi.
Viec sao nhang chinh su cua Phu Sai con đuoc Đong Chu Liet Quoc mo ta qua viec say đam my nhan Tay Thi ma Cau Tien dang cho ong. Chuyen Tay Thi trong cung Ngo Phu Sai tro thanh đien tich noi tieng cua Trung Quoc, đuoc biet đen rong rai tai cac nuoc A Đong.


Xem them Ngo (nuoc)
Ngu Tu Tu
Cong Ton Thanh
Cau Tien
Tay Thi


Tham khao Su ky Tu Ma Thien, cac thien:
Ngo Thai Ba the gia
Tan the gia
Viet vuong Cau Tien the gia
Phuong Thi Danh (2001), Nien bieu lich su Trung Quoc, Nha xuat ban The gioi


Chu thich