Washington Irving (phat am nhu "Oa-sinh-tan O-vinh"; 3 thang 4 nam 1783 – 28 thang 11 nam 1859) la nha van My o đau the ky 19. Ong co le noi tieng phan lon ve truyen ngan, truyen noi tieng nhat cua ong la "The Legend of Sleepy Hollow" va "Rip van Winkle" (ca hai đuoc xuat ban trong The Sketch Book of Geoffrey Crayon), nhung ong cung viet nhieu tieu luan, tieu su, va nhung loai tac pham khac. Ong va James Fenimore Cooper la hai nha van My đau tien ma đuoc noi tieng o chau Au, va nguoi ta cho rang Irving day cac nha van nhu Nathaniel Hawthorne, Henry Wadsworth Longfellow, va Edgar Allan Poe.
Irving sinh ra o Manhattan, trong Thanh pho New York. Ong la luat su va phuc vu trong đoan ngoai giao o Vuong quoc Anh va Tay Ban Nha. Ong noi tieng Tay Ban Nha voi trinh đo luu loat, lam phong phu cac tac pham cua ong ve nuoc đo, va ong cung biet đoc vai ngon ngu them, bao gom tieng Đuc va tieng Ha Lan. Ong viet tieu su quan trong ve George Washington, Muhammad, va nhung nhan vat khac, va ong cung viet nhieu cuon sach ve Tay Ban Nha trong the ky 15, ke chuyen ve Columbus, nguoi Moor, va Alhambra. Khi con tre, Irving thu lam dien vien kich o chau Au va lam ngay ca giam đoc cua nha hat Globe noi tieng cho mot thoi gian.


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Washington Irving tai Wikimedia Commons

Cac tac pham cua Washington Irving tai Du an Gutenberg


Tieu su Irving thuo nho yeu đuoi, manh khanh, trong thoi gian theo trung hoc đa đoc rat nhieu sach va yeu thich van chuong. Sau đo Irving vua hoc Luat, vua lam viec tai van phong luat su cua ong Josiah Ogden Hoffman, ong đa yeu co gai ten Matilda. 
Vao nam 1802 Washington Irving đa viet mot loat bai co tinh cham biem duoi hinh thuc cac buc thu, đang tren to bao The Morning Chronicle (Ky Su Ban Sang) cua thanh pho New York, lam chu do nguoi anh Peter Irving. Cac buc thu nay đa che rieu cai xa hoi cua thanh pho New York, nho vay Irving đuoc nhieu nguoi biet toi. Trong cac nam 1807 va 1808, Irving đa viet cac bai khao luan cham biem (satirical essays) cho Tap chi Salmagundi cua anh William va James K. Paulding, nguoi anh re cua William.
Washington Irving tro thanh luat su thuc thu nhung vi yeu thich van chuong, ong đa bo nghe luat vao nam 1809 va vao cung nam nay, ong cho xuat ban cuon "Lich su cua Thanh pho New York tu thoi ban đau cua The gioi toi đoan cuoi cua Thoi Đai Hoa Lan" (A History of New York from the Beginning of the World to the End of the Dutch Dynasty). Nha van Irving đa viet ra cuon nay va ky bang ten Diedrich Knickerbocker, mot nguoi lap di va ten goi nay đa tro thanh mot trong cac nhan vat pho thong cua tac gia. Cuon truyen "Lich su New York" ke tren đa mo ta canh huyen nao cua thoi ky thuoc đia va thoi ky cua tac gia, đa cham choc va xuc pham toi nhieu to tien cua nhieu gia đinh danh tieng cua thanh pho. Nhung du sao, cac cau chuyen cua Knickerboker đa tro thanh mot phan chuyen dan gian đia phuong va chung to rang tac gia Irving đa hieu ro lich su va đa quen thuoc voi cac tac pham cua cac nha van viet loai van chuong hai huoc.
Vao nam 1810, Washington Irving tham gia vao cong cuoc kinh doanh vat dung bang sat cua gia đinh. Ong qua thanh pho Liverpool, nuoc Anh, vao nam 1815 đe trong coi mot chi nhanh. Tai thanh pho London, Irving đa đuoc gap nha van danh tieng Sir Walter Scott, nguoi đa khuyen khich Irving trong pham vi sang tac. Ket qua la tac pham "Sach Phac Thao cua Geoffrey Crayon, Gent." (The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent.) xuat ban nam 1819/20. Cuon sach nay gom mot loat bai khao luan, truyen ngan va cac đoan van ve Hoa Ky va nuoc Anh, tat ca đa khien cho cac nha phe binh van chuong cua chau Au bat đau phai ton trong Washington Irving. Trong cuon "Sach Phac Thao", co hai sang tac quan trong nhat cua tac gia, la truyen "Rip Van Winkle" va truyen "Truyen Thuyet ve Thung Lung Ngu Yen" (The Legend of Sleepy Hollow). Qua hai truyen nay, tac gia đa đat đuoc đinh cao nhat trong cach hanh van hai huoc va cac truyen ngan nay đa khien cho đoc gia chap nhan rang đay la mot hinh thuc van chuong quan trong tai Hoa Ky.
Qua nam 1826, Washington Irving nhan loi moi cua ong Alexander H. Everett, lam viec cho toa lanh su Hoa Ky tai Tay Ban Nha. Tu nay ong bat đau nghien cuu va viet ve cac đe tai Tay Ban Nha voi cac tac pham gom: "Lich su Cuoc Đoi va cac Chuyen Đi cua Christopher Columbus" (History of the Life and Voyages of Christopher Columbus, 1828). Ong cung quan tam tim hieu cac truyen thuyet cua dan toc Moors nen viet ra tac pham"Cuoc Chinh Phuc Granada" (The Conquest of Granada, 1829) va "The Alhambra" (1832).
Washington Irving tro lai thanh pho New York vao nam 1832 roi vao cuoi nam nay, ong tham vieng cac mien bien gioi phia tay. Ong đa mo ta cac chuyen du hanh trong cuon "Mot chuyen đi ve cac Đong Bang" (A Tour on the Prairies, 1835) va mot loat truyen mang ten chung la "Crayon Hop Tuyen" (The Crayon Miscellany) cung voi cac tac pham khac nhu "Astria" (1836), "Cac cuoc Phieu Luu cua Đai uy Bonneville" (The Adventures of Captain Bonneville, 1837). Tai noi que nha la Sunnyside, gan Thi Xa Tarrytown ben bo song Hudson, N.Y., Washington Irving đa viet cac chuyen lich su va tieu su. Vao nam 1842, ong đuoc bo nhiem lam Đai su Hoa Ky tai Tay Ban Nha, phuc vu trong bon nam roi tro ve Sunnyside. Tac pham cuoi cung cua Washington Irving la bo tieu su 5 cuon "Cuoc Đoi cua George Washington", hoan thanh khong lau truoc khi ong qua đoi vao ngay 28/11/1859.
Trong luc sinh thoi, Washington Irving đa đuoc moi nguoi ton trong la nha van hang đau cua Hoa Ky. Mac du ngay nay ong khong noi danh nhu cac nha van Nathaniel Hawthorne, James Fenimore Cooper, Herman Melville va Edgar Allen Poe, nhung the van đac biet va cach chon đe tai cua ong đa anh huong lon lao toi cac nha van khac.
Washington Irving la van hao rat tai gioi trong cach dung tri tuong tuong ap dung vao đe tai lich su, đa dung chuyen ke dan gian phoi hop voi cac yeu to cua truong phai lang man đe tao nen mot thu phong trao van chuong tai Hoa Ky, voi "Rip Van Winkle" va "Truyen Thuyet ve Thung Lung Ngu Yen" đuoc coi la cac truyen ngan đau tien cua My Quoc.


Tac pham - History of Newyork by Diedrich Knickerbocker (1809)
- The Sketch Book(1819-1820)
- Bracebridge Hall(1822)
- Tales of a Traveler(1824)
- Life and Voyages of Columbus(1828)
- Conquest of Granada(1829)
- Voyages of Companions of Columbus(1831)
- Alhambra(1832)
- The Crayon Miscellany(1835)
- Astoria(1836)
- The adventures of Captain Bonneville(1837)
- Life of Oliver Goldsmith(1840)
- Biography of Margaret Davidson(1841)
- A Book of the Hudson(1849)
- Mahomet and His Successors(1850)
- Wolfert's Roost(1855)
- Life of Washington(5 tap) (1855-1859)
Tai lieu tham khao:The world of Washington Irving. Xuat ban boi Dell Publishing Co,Inc,thang 10 nam 1965 tai My