William Joseph Shields (sinh ngay 10 thang 3 nam 1888 – 4 thang 1 nam 1961), thuong đuoc biet đen voi nghe danh Barry Fitzgerald, la mot nam dien vien nguoi Ireland. Voi su nghiep trai dai gan bon thap ky, ong xuat hien trong cac tac pham đien anh noi bat nhu Bringing Up Baby (1938), The Long Voyage Home (1940), How Green Was My Valley (1941), The Sea Wolf (1941), Going My Way (1944), None but the Lonely Heart (1944) va The Quiet Man (1952). Voi phim Going My Way, ong vua đoat giai Oscar cho nam dien vien phu xuat sac nhat, vua đuoc đe cu giai Oscar cho nam dien vien chinh xuat sac nhat cho chinh vai dien ay. Ong la anh trai cua nam dien vien nguoi Ireland Arthur Shields. Nam 2020, ong đuoc xep thu 11 trong danh sach nhung dien vien đien anh vi đai nhat Ireland cua The Irish Times.


Than the Ten khai sinh cua Fitzgerald la William Joseph Shields, ong sinh ra tai Đuong Walworth, Portobello, Dublin, Ireland. Ong la con trai cua Fanny Sophia (nhu danh Ungerland) va Adolphus Shields. Cha ong la nguoi Ireland, con me ong la nguoi Đuc. Ong la anh trai cua nam dien vien nguoi Ireland Arthur Shields.
Fitzgerald theo hoc Đai hoc Skerry's College tai Dublin roi đi lam cong vu, bat đau voi vi tri nhan vien van phong cap duoi tai Hoi đong Thuong mai Dublin vao nam 1911. Sau đo ong đi lam o van phong khong tuyen nguoi, ong chia se: "Đung la cong viec de ma, cuc ky nhan roi".


Su nghiep = Nha hat Abbey =
Voi su quan tam đen dien xuat, ong bat đau co mat tai cac hoi kich nghe nghiep du nhu Kincora Players. Ong cung cau em trai Arthur Shields đen Abbey vao nam 1915. Ong chon nghe danh Barry Fitzgerald đe tranh rac roi voi cap tren trong cong vu. Tai Abbey, Fitzgerald co co hoi đuoc sam mot so vai trong cac vo kich nhu The Casting Out of Martin Whelan va mot vai noi co bon tu trong The Critic.
Tai Abbey, ong co vai dien đot pha vao nam 1919, khi co mat trong vo The Dragon cua Lady Gregory. Tuy nhien, truoc nam 1929, ong vua tiep tuc theo đuoi dien xuat lam nghe ban thoi gian, vua giu cong viec o cong vu vao ban ngay. Ong tung đong trong The Bribe, An Imaginary Conversation, John Bull's Other Island va mot so vo dien khac. Nam 1924, muc luong cua Fitzgerald tai Abbey la 2/10 bang Anh (£) mot tuan. Nam ay, ong co mat trong buoi ra mat toan the gioi vo Juno and the Paycock cua nha viet kich Sean O'Casey. Fitzgerald thu vai Đai uy Jack Boyle.
Nam 1925, ong nhan đuoc nhieu loi tan duong nho man dien xuat trong vo Paul Twyning. Mot nam sau, ong co mat trong buoi ra mat vo The Plough and the Stars voi vai Fluther Good. Vo kich day len su tranh cai, gay bao loan va bieu tinh. Mot đem no vao thang 2 nam 1926, ba tay sung xuat hien nha me Fitzgerald, đinh bat coc cong va ngan vo kich đuoc cong dien, nhung lai khong tim đuoc ong. Nam 1926, Fitzgerald co mat trong vo The Would-Be Gentleman. Tai Abbey, ong sam vai trong cac vo kich khac gom The Far Off Hills, Shadow of a Gunman va The Playboy.
O'Casey tung sang tac mot vai danh rieng cho Fitzgerald trong vo The Silver Tassie, song no bi nha hat Abbey tu choi. Vo dien đuoc đua vao san xuat o Luan Đon vao nam 1929. Fitzgerald quyet đinh bo viec o cong vu đe tham gia khau san xuat. O tuoi 41, ong tro thanh dien vien toan thoi gian.


= Dien xuat chuyen nghiep =
Fitzgerald sam vai đau tay trong phim Juno and the Paycock (1930) cua Alfred Hitchcock, đuoc ghi hinh o Luan Đon. Đau nam 1931, Fitzgerald đi luu dien o Anh trong luc san xuat Paul Twyning. Thang 6 nam ay, ong tro ve Ireland đe trinh dien vo kich tai Abbey. Tu nam 1931 đen 1936, ong co mat trong ba vo kich cua nha viet kich nguoi Ireland Teresa Deevy. Ba vo kich gom A Disciple, In Search of Valour va Katie Roche – hay con đuoc xem la tac pham kich cua Nha hat Abbey.
Nam 1932, Fitzgerald tro ve Hoa Ky cung cac nghe si Abbey Players, đe xuat hien trong Things That Are Caesar's va The Far-off Hills. Nam 1926, Fitzgerald co mat trong vo The Would-Be Gentleman. Tai Abbey, ong sam vai trong cac vo kich khac gom The Far Off Hills, Shadow of a Gunman va The Playboy. Fitzgerald đong trong phim cam ngan cua Ireland mang ten Guests of the Nation – đuoc phat hanh duy nhat o Ireland vao nam 1935. Truoc nam 2011, phim khong đuoc trinh chieu hay phan phoi ngoai thi truong Ireland.


= Hollywood =
Thang 3 nam 1936, Fitzgerald va thanh vien khac cua Abbey đat chan đen Hollywood đe sam vai trong phien ban đien anh cua The Plough and the Stars (1936), do John Ford lam đao dien. Fitzgerald quyet đinh nan lai o Hollywood, khi ma ong som tim đuoc cong viec on đinh lam dien vien phu. Ong sam cac vai phu trong Ebb Tide (1937) tai Paramount, Bringing Up Baby (1938) tai RKO, Four Men and a Prayer (1938) do John Ford đao dien cho 20th Century-Fox va The Dawn Patrol (1938) tai Warner Bros.
Nam 1934, Fitzgerald va the Players tro ve Hoa Ky đe thuc hien mot loat cac vo kich đuoc cong dien khap đat nuoc. Cac vo kich ay gom The Plough and the Stars, Drama at Inish, The Far-off Hills, Look at the Heffernans, The Playboy of the Western World, The Shadow of the Glen, Church Street, The Well of the Saints va Juno and the Paycock. Sau Full Confession, Fitzgerald tro lai san khau Broadway voi Kindred  (1939–40) va mot ban lam lai vo Juno and the Paycock (1940) voi 105 buoi bieu dien.
Tro lai Hollywood, Fitzgerald đa tai ngo voi John Ford trong phim The Long Voyage Home (1940). Ong xuat hien trong phim San Francisco Docks (1940) cua Universal va The Sea Wolf (1941) cua Warner Bros., roi lam them mot phim nua voi Ford la How Green Was My Valley (1941) cho hang Fox. Tiep đo ong đong phim Tarzan's Secret Treasure (1941) cua Metro-Goldwyn-Mayer.
Fitzgerald va Shields đong chung trong vo Tanyard Street (1941) cua Broadway. Vo dien do Shields lam đao dien, chi đuoc cong dien trong thoi gian ngan. Tuy nhien, man dien ca nhan gay chu y cua Fitzgerald đa rat xuat sac. Tap chi The New York Times vi ong la "hien than cua tinh than hai kich. Moi nguoi bat đau bat cuoi vao luc ong trung khuon mat liec xeo cua minh tren san khau." Tro lai Hollywood, Fitzgerald sam vai trong hang loat bo phim cua Universal: The Amazing Mrs. Holliday (1943), Two Tickets to London (1943) va Corvette K-225 (1943).


= Going My Way va vuon tam ngoi sao =

Fitzgerald bat ngo đuoc chon đong chinh khi Leo McCarey tuyen mo ong cung Bing Crosby cung sam vai trong phim Going My Way do Paramount phat hanh vao nam 1944. Tac pham gat hai thanh cong lon va dien xuat vai Cha Fitzgibbon cua Fitzegrald nhan đuoc đe cu giai Oscar cho nam dien vien phu xuat sac (gianh chien thang chung cuoc) va giai Oscar cho nam dien vien chinh xuat sac. Luat bau chon đa bi thay đoi ngay sau su viec nay đe ngan truong hop hai đe cu cho chung mot vai dien. Vi la mot nguoi hang hai choi golf, sau đo ong vo tinh lam rung đau tuong Oscar trong luc tap cu golf swing. Trong The chien II, tuong Oscar đuoc lam bang thach cao thay vi đong ma vang đe giai quyet tinh trang thieu kim loai thoi chien. Vien Han lam đa tang cho Fitzgerald mot buc tuong thay the.
Sau Going My Way, Paramount đa ky hop đong dai han voi Fitzgerald. Hang phim chon ong đong vai phu I Love a Soldier (1944) va đuoc giao mot vai trong phim None But the Lonely Heart (1944) cua RKO. Thang 3 nam 1944, Fitzgerald dinh liu vao mot tai nan xe hoi lam mot phu nu tu vong va con gai cua co ay bi thuong. Ong bi truy to toi ngo sat, song đuoc tuyen trang an vao thang 1 nam 1945 do thieu bang chung.
Tro lai Paramount, Fitzgerald đong vai phu ho tro vai chinh cua Alan Ladd trong phim Two Years Before the Mast, do John Farrow thuc hien vao nam 1944, song mai đen 1946 moi đuoc phat hanh. Ong đong vai ho tro Betty Hutton trong cac phim Incendiary Blonde (1945) va The Stork Club (1945). Giua thoi gian thuc hien hai phim nay, ong sam vai khach moi la chinh minh trong phim Duffy's Tavern (1945) va đuoc United Artists muon đe sam vai chinh trong And Then There Were None (1945), dua tren tieu thuyet va vo kich cua Agatha Christie. Thang 1 nam 1945, cat-se cua ong đuoc cho la 75.000 đo la My cho mot phim.
Fitzgerald đong them hai phim nua cung John Farrow: California (1947) voi Ray Milland va Easy Come, Easy Go (1947) – trong phim nay ong xep đau ve so cat-se nhan đuoc. Paramount đa cho Fitzgerald tai ngo voi Bing Crosby trong phim Welcome Stranger (1947). Ong mot lan nua sam vai khach moi la chinh minh trong phim Variety Girl (1947).
Mark Hellinger muon Fitzgerald đe đong vai chinh trong phim đe tai canh sat The Naked City (1948) cua Universal, va phim nay đa thanh cong ruc ro. Tro lai Paramount, ong tham gia vao cac phim The Sainted Sisters (1948) va Miss Tatlock's Millions (1948), roi lan thu ba hop tac đong phim voi Crosby trong Top o' the Morning (1949).
Fitzgerald toi Warner Bros. đe đong phim The Story of Seabiscuit (1949) voi Shirley Temple, roi sang dien phim Union Station (1950) voi William Holden va Silver City (1951) voi Yvonne de Carlo. Ong co đau đong truyen hinh voi mot tap phim cua The Ford Theatre Hour mang ten "The White-Headed Boy" vao nam 1950.


= Cuoi su nghiep =
Fitzgerald sang Y đe thu vai trong phim hai Ha da veni... don Calogero (1952). John Ford đe ten ong xep thu ba ve luong cat-se trong phim kinh đien The Quiet Man (1952) đuoc ghi hinh o Ireland. Roi ong đong chung voi De Carlo va David Niven trong phim Happy Ever After (1954).
Fitzgerald đong truyen hinh trong mot so tap phim cua Lux Video Theatre, General Electric Theater va Alfred Hitchcock Presents. Ong sam vai phu trong phim The Catered Affair (1956) cua MGM va đung đau ve so cat-se trong phim hai Rooney (1958) cua Anh. Fitzgerald đung đau so dien vien nhan cat-se trong phim hai Ireland Broth of a Boy (1959).


= Nhung nam cuoi đoi =
Fitzgerald chua bao gio ket hon. O Hollywood, ong o chung can ho voi nguoi đong the Angus D. Taillon (mat nam 1953). Nam 1959, Fitzgerald tro ve song o Dublin, ong tru tai so 2 Seafield Ave, Monkstown. Thang 10 nam ay, ong trai qua ca phau thuat nao. Ong duong nhu hoi phuc song đen cuoi nam 1960 lai nhap vien. Ong mat vi đau tim tai Benh vien St Patrick's, Pho James vao ngay 4 thang 1 nam 1961.
Fitzgerald so huu hai ngoi sao tren Đai lo Danh vong Hollywood. Mot ngoi sao o so 6252 Hollywood Boulevard cho mang đien anh va ngoi sao kia tai so 7001 Hollywood Boulevard cho mang truyen hinh.


Danh sach phim Xuat hien tren đai phat thanh Xem them Danh sach nguoi Ireland đuoc đe cu va thang giai Oscar
Danh sach dien vien đuoc đe cu giai Oscar
Danh sach nhan vat tren tem thu cua Ireland


Tham khao = Tai lieu dan nguon =
Boylan, Henry (1999). A Dictionary of Irish Biography. Dublin: Gill and Macmillan. ISBN 0-7171-2945-4.


Đoc them Alistair, Rupert (2018). "Barry Fitzgerald". The Name Below the Title: 65 Classic Movie Character Actors from Hollywood's Golden Age (softcover) . Great Britain: Independently published. tr. 97–100. ISBN 978-1-7200-3837-5.


Lien ket ngoai Barry Fitzgerald tren IMDb  
Barry Fitzgerald tai Internet Broadway Database 
Barry Fitzgerald tai Find a Grave
Anh chup Barry Fitzgerald trong The Long Voyage Home Luu tru ngay 11 thang 3 nam 2022 tai Wayback Machine cua Ned Scott
Barry Fitzgerald tai Nha hat Abbey
Barry Fitzgerald tai Teresa Deevy Archive