The Sirius Mystery la cuon sach phi hu cau cua Robert K. G. Temple ung ho gia thuyet nguy khoa hoc  ve nha du hanh vu tru co rang sinh vat thong minh ngoai hanh tinh đa đen tham Trai Đat va tiep xuc voi con nguoi thoi co đai va thoi tien su. An pham nay đuoc St. Martin's Press xuat ban lan đau vao nam 1976. Tai ban lan thu hai vao nam 1998 co tua đe The Sirius Mystery: New Scientific Evidence of Alien Contact 5,000 Years Ago.


Tong quan Cuon sach đua ra gia thuyet rang nguoi Dogon o Mali, Tay Phi, bao ton truyen thong tiep xuc voi nhung sinh vat thong minh ngoai hanh tinh đen tu chom sao Sirius. Nhung sinh vat nay đuoc cho la đa truyen day nghe thuat cua nen van minh cho con nguoi, nhu loi khang đinh trong cuon sach la nguon goc cua đinh che Pharaoh cua Ai Cap, than thoai cua nen van minh Hy Lap va Su thi Gilgamesh, cung nhung thu khac. Ly thuyet cua Temple chu yeu dua tren cach giai thich cua ong ve cong trinh cua cac nha dan toc hoc Marcel Griaule va Germaine Dieterlen. Phan lon đang ke cua cuon The Sirius Mystery bao gom tri thuc so sanh ve ngon ngu va than thoai, chi ra nhung điem tuong đong giua tin nguong va bieu tuong cua nguoi Dogon, Yoruba, Ai Cap va Sumer. Than thoai va loi an tieng noi cua Hy Lap va A Rap đuoc coi la o muc đo thap hon.
"Bi an" trung tam cua cuon sach la cach nguoi Dogon đuoc cho la đa nam bat kien ​​thuc ve Sirius B, ngoi sao lun trang đong hanh cua Sirius A, khong the nhin thay bang mat thuong. Sirius B đuoc quan sat lan đau tien vao nam 1862 va tung đuoc du đoan vao nam 1844 tren co so đong luc hoc. Temple xem xet cac kha nang thay the ngoai su tiep xuc voi nguoi ngoai hanh tinh, chang han nhu mot nen van minh rat co xua, tan tien va that lac, đung sau su xuat hien đot ngot cua nen van minh tien bo o ca Ai Cap va Sumer. Temple khong lap luan rang viec tiep xuc voi mot nen van minh tien tien la cach duy nhat ma nguoi Dogon co the co đuoc nhung gi ma ong ay hieu la thong tin chinh xac ve Sirius B, nhung ong chi ra rang ca nhan ong thay gia thuyet ve su tiep xuc voi nguoi ngoai hanh tinh co ve thuyet phuc hon.
Tuy vay, co nhung nghi ngo đat ra ve đo tin cay trong cong trinh cua Griaule va Dieterlen dua tren cuon The Sirius Mystery, va nhung loi giai thich thay the đa đuoc đe xuat. Noah Brosch đa giai thich trong cuon sach Sirius Matters cua minh rang su chuyen giao van hoa co the đa dien ra giua cac nha thien van hoc nguoi Phap o the ky 19 va cac thanh vien bo toc Dogon trong qua trinh quan sat nhat thuc vao ngay 16 thang 4 nam 1893. Đoan tham hiem do Henri Deslandres dan đau o lai thuc đia trong nam tuan, va đieu hop ly la trong suot thoi gian nay đa dien ra nhieu cuoc tiep xuc voi nguoi dan đia phuong, va kien thuc thien van tuong đoi hien đai ve sau đuoc chuyen giao giua hai ben. Nhung tuyen bo ve kien ​​thuc thien van cua nguoi Dogon cung bi mang ra thach đo. Vi du, nha nhan chung hoc Walter Van Beek, nguoi đa nghien cuu nguoi Dogon sau Griaule va Dieterlen, khong tim thay bang chung nao cho thay nguoi Dogon coi Sirius la mot ngoi sao đoi va/hoac thien van hoc đac biet quan trong trong he thong tin nguong cua ho. Nhung nguoi khac, chang han nhu con gai cua Marcel Griaule, Genevieve Calame-Griaule va mot nha nhan chung hoc ten Luc de Heusch đa len tieng chi trich viec gat bo Van Beek mang "tinh chinh tri" va đanh đo bang "su suy đoan khong đuoc kiem soat", the hien su thieu hieu biet chung ve truyen thong bi truyen cua nguoi Dogon.


Nhan xet ve noi dung sach = Ian Ridpath =
Nam 1978, nha thien van hoc Ian Ridpath co loi nhan xet, trong mot bai bao tren to Skeptical Inquirer, "Toan bo truyen thuyet Dogon ve Sirius va nhung nguoi ban đong hanh cua no đay ray nhung đieu mo ho, mau thuan va sai lam ro rang, it nhat la neu chung ta co gang giai thich no theo nghia đen". Ridpath tuyen bo rang mac du thong tin ma nguoi Dogon co the thu đuoc tu nguoi chau Au o mot muc đo nao đo giong voi su that ve Sirius, nhung kien ​​thuc ban đau đuoc cho la cua nguoi Dogon ve ngoi sao nay lai khac rat xa so voi su that. Ridpath ket luan rang bat ky thong tin nao giong voi su that ve Sirius co the đuoc xac đinh chac chan bang cach ket hop van hoa. Nhieu nghien cuu gan đay cho thay rang nguoi ket hop chinh la Griaule.


= Carl Sagan =
Nha thien van hoc Carl Sagan tung đe cap đen van đe nay trong cuon sach cua ong co nhan đe Broca's Brain (1979), nhan thay cac van đe trong gia thuyet cua Temple. Lay vi du, Sagan tin rang vi nguoi Dogon duong nhu khong biet chut gi ve mot hanh tinh nao khac ngoai Sao Tho co cac vanh đai, do đo kien thuc cua ho co nhieu kha nang bat nguon tu chau Au chu khong phai ngoai Trai Đat.


= James Oberg =
Nha bao va nguoi hoai nghi James Oberg đa thu thap nhung loi ke lien quan đen than thoai Dogon trong cuon sach nam 1982 cua ong co nhan đe UFOs and Outer Space Mysteries. Theo loi Oberg, thong tin thien van cua nguoi Dogon giong voi kien thuc va suy đoan cua chau Au vao cuoi thap nien 1920, cho thay rang nguoi Dogon chiu anh huong tu du khach chau Au truoc khi than thoai cua ho đuoc ghi chep lai vao thap nien 1930. Oberg con noi rang Dogon khong phai la mot bo toc biet lap va mot thanh vien co the đa co đuoc kien thuc ve Sirius B khi o nuoc ngoai roi sau đo moi truyen lai cho bo toc minh. Tuy nhien, Oberg thua nhan rang gia thuyet ve viec tiep thu kien thuc nay gan đay la "hoan toan ngau nhien" va khong co co so bang chung đuoc ghi lai.


= Jason Colavito =
Tac gia hoai nghi Jason Colavito coi cuon The Sirius Mystery la mot trong so cac tac pham theo truyen thong ve cac y tuong phi hanh gia co đai ma ong tin rang cuoi cung đuoc lay cam hung tu Huyen tich Cthulhu cua van hao H. P. Lovecraft.


Tuyen bo chua đuoc chung minh Mot khia canh chua đuoc chung minh ve kien thuc cua nguoi Dogon theo nhu loi ke lai ve he Sirius khang đinh rang nguoi Dogon biet ve mot ngoi sao khac trong he Sirius, Emme Ya, hoac "lon hon Sirius B nhung nhe hon va mo ve đo lon". Mot nghien cuu đong luc hoc đuoc cong bo vao nam 1995, dua tren nhung nhieu loan di thuong cua Sirius B (goi y ve viec ngoi sao bi anh huong boi luc hap dan cua mot thien the khac) đa ket luan rang khong the loai tru su hien dien cua mot ngoi sao thu ba quay quanh Sirius. Mot "ngoi sao thu ba" ro rang đuoc quan sat vao thap nien 1920 hien đuoc xac nhan la mot vat the nen, đieu ma Holberg tung đe xuat truoc đay vao nam 2007:

Benest va Duvent phat hien ra rang cac quy đao on đinh voi thoi gian len toi sau nam ton tai xung quanh Sirius A. Khong co quy đao on đinh nao xung quanh Sirius B co khoi luong nho hon ton tai qua ba nam. Do đo, neu Sirius C ton tai thi no phai quay quanh Sirius A. Cung co the ket luan rang mot ngoi sao nhu vay khong the chiu trach nhiem cho hang loat vu chung kien tu thap nien 1920, no se qua mo va qua gan Sirius A tung đuoc cac nha quan sat truc quan nhin thay.

Nghien cuu truoc đay cung ket luan rang mac du khong the loai bo hoan toan he thong bo ba đoi voi chom sao Sirius, nhung xac suat xay ra kha thap.
Cuon sach cua Temple va cac cuoc tranh luan ngay sau khi no đuoc phat hanh đa cong khai su ton tai cua bo toc Dogon giua nhieu tin đo New Age va nhung nguoi ung ho gia thuyet phi hanh gia co đai. Suy đoan ve Dogon tren nhieu trang web hien đang bi tron lan voi thuc te, dan đen su hieu lam rong rai cua cong chung ve than thoai Dogon. Tuy vay, Temple đa tuyen bo trong lan tai ban The Sirius Mystery (1999) rang ong khong he ung ho cai ma ong goi la "giao phai gay hoa" von lay cam hung tu cuon sach cua rieng minh.
Ong con su dung an ban thu hai cua cuon sach nay đe phan nan ve đieu ma ong cho đo la "su thu đich cuc đo va tham đoc đoi voi toi cua mot so co quan an ninh, đac biet la co quan cua My".


Tham khao Lien ket ngoai The Sirius Mystery: how do the Dogon people of Mali know about Sirius B?