Adolf Hitler (20 thang 4 nam 1889 – 30 thang 4 nam 1945) la mot chinh khach nguoi Đuc, nha đoc tai cua nuoc Đuc tu nam 1933 cho đen khi tu sat vao nam 1945. Tien toi quyen luc voi tu cach la chu tich Đang Quoc Xa (NSDAP), Hitler tro thanh Thu tuong Đuc vao nam 1933 va sau đo la Fuhrer und Reichskanzler vao nam 1934. Duoi che đo đoc tai cua minh, ong phat đong Chien tranh the gioi thu hai o chau Au bang cuoc xam luoc Ba Lan vao ngay 1 thang 9 nam 1939. Xuyen suot cuoc chien, ong truc tiep tham gia chi đao cac hoat đong quan su cua Wehrmacht, đong thoi con la nhan vat đong vai tro trung tam trong cuoc diet chung Holocaust dan đen cai chet cua khoang sau trieu nguoi Do Thai va hang trieu nan nhan khac.
Hitler sinh ra o Ao-Hung, lon len gan Linz roi song o Vien vao thap ky đau tien cua nhung nam 1900 truoc khi chuyen toi Đuc vao nam 1913. Ong tung đuoc tang thuong vi phuc vu trong Luc quan Đuc thoi Chien tranh the gioi thu nhat. Nam 1919, ong gia nhap Đang Cong nhan Đuc, tien than cua Đang Quoc Xa roi tro thanh lanh đao đang nay vao hai nam sau. Nam 1923, Hitler tien hanh đao chinh o Munchen nham cuop chinh quyen, song cuoc đao chinh that bai con ban than Hitler bi ket an 5 nam tu giam. Trong thoi gian đo, ong sang tac tap đau cuon tu truyen kiem tuyen ngon chinh tri Mein Kampf ("Cuoc đau tranh cua toi"). Sau khi đuoc tai ngoai som vao nam 1924, Hitler thu hut su ung ho cua quan chung thong qua viec cong kich hoa uoc Versailles, co xuy chu nghia Lien Đuc, chu nghia bai Do Thai, chu nghia chong cong bang cac bien phap tuyen truyen cung tai hung bien loi cuon cua minh. Ong thuong len an chi trich chu nghia tu ban quoc te va chu nghia cong san, cho rang chung la mot phan cua cai goi la Am muu Do Thai.
Thang 11 nam 1932, tuy gianh đuoc nhieu ghe nhat quoc hoi song Đang Quoc Xa khong thiet lap đuoc đa so, dan đen ket qua la khong đang nao co the thanh lap lien minh chiem đa so trong nghi vien đe ung ho mot ung cu vien cho chuc thu tuong. Cuu thu tuong Franz von Papen cung cac nha lanh đao bao thu khac đa thuyet phuc Tong thong Paul von Hindenburg bo nhiem Hitler lam thu tuong vao ngay 30 thang 1 nam 1933. Khong lau sau đo, Quoc hoi thong qua Đao luat Cho quyen, bat đau qua trinh chuyen đoi Cong hoa Weimar thanh Đuc Quoc Xa, mot che đoc đoc tai đon đang dua tren y thuc he toan tri va chuyen quyen cua chu nghia quoc xa. Hitler huong toi viec loai bo nguoi Do Thai khoi nuoc Đuc va thiet lap mot Trat tu Moi đe phan bac trat tu the gioi thoi ky hau The chien thu nhat do Anh va Phap thong tri ma ong cho la khong cong bang. Sau nam ke tu khi Hitler len nam quyen, nen kinh te Đuc phuc hoi nhanh chong sau cuoc Đai suy thoai nam 1929, nhung han che ma Hoa uoc Versailles ap đat len nuoc Đuc giai đoan hau Chien tranh the gioi thu nhat đuoc bai bo, cac vung lanh tho co hang trieu nguoi dan toc Đuc sinh song đuoc sap nhap. Nhung thanh tuu ke tren đa giup Hitler gianh đuoc su ung ho đang ke tu quan chung nhan dan.
Hitler khat khao tim kiem Lebensraum (n.đ. 'khong gian song') cho dan toc Đuc o Đong Au. Chinh sach đoi ngoai hung hang cua ong đuoc xem la nguyen nhan chinh dan toi su bung no Chien tranh the gioi thu hai o Au Chau. Ong chi đao cong cuoc tai vu trang quy mo lon cua Quan đoi Đuc, tien hanh xam luoc Ba Lan vao ngay 1 thang 9 nam 1939, dan đen viec ca Anh lan Phap tuyen chien voi Đuc. Thang 6 nam 1941, Hitler pha bo hiep uoc Xo-Đuc va ra lenh tan cong Lien Xo. Đen cuoi nam đo, quan Đuc va cac nuoc thuoc khoi Truc chau Au đa chiem đong gan nhu toan bo chau Au va Bac Phi. Tuy nhien, cuc dien chien tranh đa đao chieu ke tu nam 1942 va sang toi nam 1945 thi nuoc Đuc đa bi quan Đong Minh ap sat tu moi phia. Ngay 29 thang 4 nam 1945, Hitler ket hon voi nguoi tinh lau nam Eva Braun tai Fuhrerbunker o Berlin. Ngay ngay hom sau, ca hai cung nhau tu sat đe tranh bi roi vao tay Hong quan Lien Xo. Thi the đuoc hoa thieu theo đung y nguyen cua Hitler.
Su gia kiem cay viet tieu su Ian Kershaw mo ta Hitler la "hien than cua cai ac chinh tri hien đai". Duoi su lanh đao cua Hitler, che đo Quoc Xa đa tan sat khoang 6 trieu nguoi Do Thai va hang trieu nan nhan khac ma ho coi la Untermensch (nguoi ha đang) hoac "khong xung đang đuoc ton tai". Hitler va che đo Quoc Xa truc tiep khien khoang 19,3 trieu dan thuong va tu nhan chien tranh thiet mang. Ngoai ra, khoang 28,7 trieu binh linh va dan thuong đa thiet mang do cac hoat đong quan su tai chien truong chau Au. Voi so thuong vong vo tien khoang hau, The chien thu hai la cuoc xung đot đam mau nhat trong lich su nhan loai.


Than the Cha cua Hitler, Alois Hitler Sr. (1837–1903), sinh ra tai vung Waldviertel o phia tay bac Vien va la con ngoai gia thu cua ba Maria Anna Schicklgruber. So rua toi khong ghi ten cha ruot cua Alois nen ban đau ong mang ho me la Schicklgruber. Khi Alois len 5 tuoi (1842), ba Maria Anna ket hon voi mot cong nhan ten la Johann Georg Hiedler, nhung ong khong bao gio cong nhan cau be Alois la con minh. Alois đuoc anh trai cua Hiedler la Johann Nepomuk Hiedler đem ve nuoi duong, danh quang đoi nien thieu tai gia đinh nguoi bac. Mot khoang thoi gian sau khi cha me Alois qua đoi, Johann Nepomuk lap loi tuyen the tai van phong cong chung, rang em trai minh – Johann Georg – la cha ruot cua Alois. Vi mot ly do nao đo, thay vi ghi la Hiedler, cha xu lai ghi ho cua Alois trong so đang ky khai sinh la Hitler. Ke tu đay, Alois Schicklgruber chinh thuc đoi thanh Alois Hitler. Nguon goc cua dong ho Hiedler/Hitler van luon la mot bi an. Ngoai hai cach viet tren, ho nay con co the viet la Huttler, hoac Huettler, va co le co nghia la "mot nguoi song trong leu" (leu trong tieng Đuc la "Hutte"). Tuy nhien, cai ten "Hitler" cung co the la phien am tu Hidlar hoac Hidlareek trong tieng Tiep Khac, vi vung Waldviertel khong nam cach xa bien gioi voi xu Bohmen la bao.
Theo Toan quyen Ba Lan Hans Frank thi trong khoang thoi gian lam hau gai trong mot gia đinh Do Thai o Graz, ba Schicklgruber đa dan diu voi thieu gia 19 tuoi Leopold Frankenberger (hoac Frankenreither) va sinh ra Alois. Tuy nhien, gia thuyet nay đa bi cac su gia bac bo vi thoi đo khong co ai mang ho Frankenberger trong ho so ho khau o Graz va cung chang co ho so nao chung minh ve su ton tai cua nguoi ten Leopold Frankenberger. Ngoai ra thi tai thoi điem đo, nguoi Do Thai đa bi cam cu tru tai Steiermark hon 400 nam va chi đuoc hop phap hoa nhieu thap ky sau khi Alois ra đoi.


Thieu thoi = Tuoi tho va giao duc =

Adolf Hitler sinh ngay 20 thang 4 nam 1889 tai Braunau am Inn, mot thi tran o Ao-Hung (thuoc Ao ngay nay) nam gan bien gioi voi Đe quoc Đuc va la con thu tu trong mot gia đinh co sau anh chi em. Cha cua Hitler la Alois Hitler, me la nguoi vo thu ba đong thoi la chau gai cot cheo the he thu hai cua Alois – Klara Polzl. Ba nguoi anh chi em cua Hitler – Gustav, Ida va Otto – đeu lan luot chet yeu khi con be. Song cung Adolf con co hai anh chi la con cua vo hai: Alois Jr. (sinh nam 1882) va Angela (sinh nam 1883). Nam len 3 tuoi, Hitler theo gia đinh chuyen đen Passau, Đuc. Lon len tai mien nam nuoc Đuc, phuong ngu đac trung vung Ha Bayern, thay vi phuong ngu Ao-Đuc, dan tro thanh tieng me đe cua Hitler. Anh huong tu phuong ngu nay đa đe lai dau an đam sau trong nhung bai phat bieu sau nay cua ong. Gia đinh Hitler quay ve Ao đinh cu tai Leonding vao nam 1894. Thang 6 nam 1895, sau khi ve huu, Alois cung gia đinh chuyen ve song trong mot khu trang trai tai Hafeld nam cach Linz khong xa đe song bang nghe trong trot va nuoi ong.
Hitler theo hoc tai mot Volksschule (truong tieu hoc cong lap) gan Fischlham va gay an tuong tot voi thay hieu truong, đuoc đanh gia la "mot cau hoc tro lanh loi, ngoan ngoan nhung hieu đong". Tuy nhien, vi gap nhieu kho khan trong cuoc song, bo ong dan tro nen kho tinh. Giua hai cha con bat đau nay sinh xung đot cang thang do Hitler khong tuan thu ky luat nghiem ngat cua nha truong. Du vo thuong xuyen can ngan nhung Alois Hitler van ra tay đanh con. No luc lam nong an huong tuoi gia o Hafeld that bai, Alois Hitler cung gia đinh chuyen toi song tai Lambach vao nam 1897. Cau be Hitler 8 tuoi hoc hat, tham gia đoan hop xuong cua nha tho va tham chi tung nghi toi viec tro thanh mot linh muc. Nam 1898, gia đinh Hitler tro ve Leonding đinh cu vinh vien. Viec cau em trai Edmund qua đoi vi benh soi hai nam sau đa anh huong sau sac đen Hitler. Tu mot hoc sinh tu tin, tan tam, huong ngoai, Hitler tro thanh mot cau be song lac long, bat can, thuong xuyen phan khang lai cha va giao vien.
Alois tung co mot su nghiep thanh cong o cuc hai quan va muon con trai noi got minh. Ong thuong co gang truyen cam hung cho con bang nhung cau chuyen trong đoi song cong chuc cua minh, nhung Hitler lai đam me nghe thuat va khong co y đinh lam theo loi cha. Ve sau, khi hoi tuong ve khoang thoi gian nay, Hitler noi rang nghi đen viec "phai ngoi trong mot van phong, đanh mat moi tu do; khong con lam chu thoi gian cua chinh minh" khien ong "on đen tan co". Hitler đa kich hoa mot tinh tiet khi cha đua ong đen tham mot van phong hai quan, noi rang su kien nay đa khien su ran nut giua cha va con cang tro nen nghiem trong vi ai cung tu cho rang minh đung. Alois khong tan thanh mong muon gia nhap mot truong trung hoc co đien va tro thanh hoa gia cua con. Thang 9 nam 1900, ong gui Hitler vao Realschule (truong trung hoc) o Linz, chuyen sau ve khoa hoc va ky thuat hon, nhung bi con trai phan đoi kich liet. Trong cuon Mein Kampf, Hitler co giai thich rang minh co tinh hoc hanh sa sut, roi cuoi cung bo hoc la vi muon chong lai y cha: "Toi nghi rang, mot ngay nao đo, cha thay toi cham tien bo o truong thi ong ay se đe toi đuoc theo đuoi đam me cua minh, mac cho ong ay co thich hay khong".

Tuong tu nhieu nguoi Đuc–Ao khac, Hitler bat đau phat trien tu tuong dan toc chu nghia Đuc tu khi con tre. Ong trung thanh voi nuoc Đuc nhung khinh miet Đe che Habsburg đa sac toc đang tren đa suy thoai. Hitler va ban be thuong dung loi chao "Heil" va hat vang "Deutschlandlied" (Bai ca nuoc Đuc) thay vi quoc ca đe quoc Ao.
Sau khi Alois đot ngot qua đoi vao ngay 3 thang 1 nam 1903, Hitler hoc tap sa sut va đuoc me cho phep roi truong. Thang 9 nam 1904, Hitler thuyen chuyen qua truong Realschule o Steyr, loi hanh xu va thanh tich hoc tap cua ong đeu co tien bo. Nam 1905, sau khi vuot qua nhung ky thi cuoi cung, Hitler hoc het lop 10, ra truong ma khong co tham vong hoc cao hon hay ke hoach ro rang cho su nghiep.


= Thoi nien thieu o Vien va Munchen =

Nam 1907, voi mot khoan tien tro cap tre mo coi va su ho tro tu me, Hitler roi Linz đen sinh song tai thu đo Vien cua nuoc Ao. Mang trong minh uoc vong tro thanh hoa si, Hitler do hoi viec theo hoc Vien Han lam Nghe thuat Vien, du đinh se tham du ky thi tuyen sinh nam sau. Nhung mong khong thanh khi bai du thi cua ong khong đu điem. Hitler co thu suc mot lan nua vao nam sau, nhung tac pham cua ong khong gay đuoc an tuong voi giao su. Nhan thay cac tac pham đuoc thuc hien voi đo chinh xac đac biet ve kien truc, nguoi giao su goi y chang thanh nien nay nop đon xin vao truong kien truc. Tuy nhien Hitler khong the lam theo vi ong khong co bang tot nghiep trung hoc pho thong.
Ngay 21 thang 12 nam 1908, ba Klara Hitler qua đoi vi benh ung thu vu o tuoi 47 khi Hitler moi 18 tuoi. Nam 1909, o tuoi 19, Hitler buoc vao giai đoan khon kho cua cuoc đoi vi het tien va buoc phai song mot cuoc song phong tung trong nhung khu nha danh cho nguoi vo gia cu va khu nha tap the danh cho nam va phai dung bua o bep an tu thien cho qua con đoi. Ong đam nhan nhung cong viec thoi vu nhu quet tuyet, di chuyen hanh ly o ga tau hoa, đoi luc xin lam cong nhan xay dung hoac phu ho. Sau đo, ong hanh nghe hoa si tu do, ban nhung buc tranh mau nuoc ve phong canh o Vien cho du khach. Trong khoang thoi gian hanh nghe ban tranh dao tai Vien, tai nghe hoi hoa Hitler đa tien bo ro ret. Ong co the thuc hien nhung tac pham "chinh xac đen noi co cam giac nhu no đuoc phac hoa lai tu mot tam anh". Tuy nhien, cac tac pham cua Hitler cho thay ong la mot kien truc su hon la mot hoa si vi trai han voi kha nang the hien cau truc thien bam cua minh, ong "khong co kien thuc ve tao hinh con nguoi". Cung trong quang thoi gian song tai Vien, Hitler ngay cang to ro đam me danh cho cac mon nghe thuat khac, đac biet la kien truc va am nhac. Nhung nha soan nhac yeu thich cua Hitler gom co Schumann, Chopin, Beethoven va đac biet la Wagner, đen noi ong tung tham du muoi buoi bieu dien Lohengrin, vo opera Wagner yeu thich cua ong.

Vien cung chinh la noi Hitler lan đau tien tiep xuc voi nhung luan đieu phan biet chung toc. Nhung nguoi theo chu nghia dan tuy nhu thi truong Karl Lueger đa khai thac bau khong khi bai Do Thai va đoi khi ung ho cac quan niem dan toc chu nghia Đuc nham thu loi ich chinh tri. Chu nghia dan toc Đuc đac biet hien huu o quan Mariahilf, noi Hitler song. Georg Ritter von Schonerer tro thanh nguoi co anh huong lon đoi voi Hitler. Anh huong boi chu nghia bai Cong giao, ong dan bay to su nguong mo đoi voi nha Khang cach Martin Luther. Cac to bao đia phuong ma Hitler đoc nhu Deutsches Volksblatt đa thoi bung đinh kien va thuong đe cap đen noi lo so bi lan song nguoi Do Thai tu Đong Au lan ap cua Kito huu. Ong cung la đoc gia thuong xuyen cua nhung to bao hoac pamfole truyen tai tu tuong chinh tri chu đao cua cac triet gia va ly thuyet gia nhu Houston Stewart Chamberlain, Charles Darwin, Friedrich Nietzsche, Gustave Le Bon va Arthur Schopenhauer. Nguon goc va su phat trien cua chu nghia bai Do Thai trong con nguoi Hitler van con la mot đe tai đuoc cac hoc gia tranh luan. Ban cua Hitler, August Kubizek, khang đinh Hitler đa la mot "nguoi bai Do Thai lau nam" truoc khi roi Linz; nhung nu su gia Brigitte Hamann lai cho rang loi tuyen bo tren "co van đe". Cuon Mein Kampf viet rang Hitler bat đau tro thanh mot nguoi bai Do Thai khi o Vien, nhung mot nguoi tung giup ong ban tranh ten Reinhold Hanisch khong tan thanh. Hitler đuoc cho la tung co nhung bang huu nguoi Do Thai hoi con song o ky tuc xa cung nhieu noi khac tai Vien. Su gia Richard J. Evans phat bieu rang "cac su gia hien nay nhin chung đong tinh rang tu tuong bai Do Thai cua Hitler phat trien sau that bai cua Đuc [trong the chien I] đe ly giai hoang tuong ve "cu đam sau lung" cho tham hoa [trong The chien I]".
Thang 5 nam 1913, Hitler nhan phan tai san cuoi cung cua cha va chuyen đen Munchen, Đuc. Khi nhan đuoc giay goi vao Quan đoi Ao-Hung, ong len đuong đen Salzburg vao ngay 5 thang 2 nam 1914 đe tien hanh kiem tra y te, nhung khong đu suc khoe nen quay ve Munchen. Sau nay Hitler tuyen bo rang ong khong muon phuc vu Đe che Habsburg vi quan đoi đe quoc nay la "mot mo chung toc hon tap", đong thoi tin rang đe quoc Ao-Hung sap sup đo.


= Chien tranh the gioi thu nhat =

Thang 8 nam 1914, Chien tranh the gioi thu nhat bung no, Hitler khi ay đang song o Munchen đa tu nguyen gia nhap quan đoi Vuong quoc Bayern. Theo mot bao cao nam 1924 cua chinh quyen bang Bayern, viec Hitler co mat trong quan đoi gan nhu chac chan la loi o khau quan ly, boi le vi la mot cong dan Ao thi Hitler đang ly phai tro ve Ao. Ong đuoc gui len Trung đoan Bo binh Du bi Bayern so 16 va lam giao lien tren Mat tran phia Tay o Phap va Bi. Hitler danh gan mot nua thoi gian đe hoat đong tai tru so trung đoan o Fournes-en-Weppes, ngay phia sau chien tuyen Phap–Đuc. Ong tham chien trong tran Ypres lan thu nhat, tran Somme, tran Arras va tran Passchendaele. Hitler đuoc cap tren khen ngoi va tang thuong huan chuong Thap tu sat vao nam 1914 vi tinh than qua cam. Theo loi gioi thieu cua cap tren – Trung uy nguoi Do Thai Hugo Gutmann, Hitler đuoc trao tang huan chuong Thap tu sat hang nhat vao ngay 4 thang 8 nam 1918, mot phan thuong hiem khi đuoc trao cho nguoi đeo lon Gefreiter (tuong đuong Ha si) nhu Hitler. Ong nhan Huy hieu Thuong tich mau Đen vao ngay 18 thang 5 nam 1918.
Hitler tiep tuc theo đuoi đam me nghe thuat trong thoi gian tai ngu. Ong đam nhiem ve tranh biem hoa va chi dan cho mot to bao quan đoi. Trong tran Somme dien ra vao thang 10 nam 1916, ong bi thuong o đui trai khi mot vien đan phat no trong ham tru an. Hitler mat gan hai thang tri lieu tai Beelitz truoc khi quay lai tien tuyen ngay 5 thang 3 nam 1917. Ngay 15 thang 10 nam 1918, ong bi mu tam thoi trong mot cuoc tan cong bang khi mu tat va đuoc đua đi cap cuu o Pasewalk. Theo loi ke cua chinh Hitler thi sau khi binh phuc, ong bi mu lan thu hai khi hay tin nuoc Đuc bai tran.
Hitler mo ta cuoc chien la trai nghiem "vi đai nhat trong tat ca cac trai nghiem" va ban than ong tung đuoc cap tren tan duong vi long dung cam. Trai nghiem chien tranh đa cung co long ai quoc cua Hitler. Do đo su đau hang cua Đuc vao thang 11 nam 1918 la mot cu soc tinh than, mot cam giac cay đang dan đinh hinh y thuc he cua ong. Tuong tu nhung nguoi cung theo chu nghia dan toc Đuc, Hitler tin vao Huyen thoai đam sau lung: quan đoi Đuc "khong bi đanh bai tren chien truong" ma bi "đam sau lung" boi cac lanh đao dan su, nhung nguoi Do Thai va nguoi theo chu nghia Marx tai que nha. Nhung nhan vat đai dien Đuc đung ra ky hiep đinh đinh chien ve sau bi nguoi trong nuoc mia mai la "nhung ten toi đo thang 11" (Novemberverbrecher).
Hoa uoc Versailles quy đinh nuoc Đuc phai tu bo mot so lanh tho va phi quan su hoa vung Rheinland, đong thoi ap đat cac bien phap trung phat kinh te kem mot khoan boi thuong chien tranh khong lo. Nhieu nguoi Đuc xem hoa uoc nay la mot su si nhuc. Ho đac biet phan đoi Đieu 231, cho rang đieu khoan nay tuyen bo Đuc la thu pham gay ra Chien tranh the gioi thu nhat. Hoa uoc Versailles cung nhu tinh hinh kinh te, xa hoi va chinh tri nuoc Đuc thoi hau chien đa đuoc Hitler khai thac đe phuc vu cac muc tieu chinh tri.


Buoc vao chinh truong Chien tranh the gioi thu nhat ket thuc, Hitler quay ve Munchen. Khong co bang cap giao duc chinh thuc cung nhu trien vong nghe nghiep, ong chon tiep tuc phuc vu tai ngu. Thang 7 nam 1919, ong đuoc bo nhiem lam Verbindungsmann (mat vu tinh bao) cua mot Aufklarungskommando (đon vi trinh sat) thuoc quan đoi, nhan nhiem vu chi phoi nhung binh si khac va nam vung trong Đang Cong nhan Đuc (DAP). Trong mot buoi hop đang DAP vao ngay 12 thang 9 nam 1919, Chu tich Đang Anton Drexler rat an tuong voi tai dien thuyet cua Hitler, tang cho Hitler cuon tu truyen Mein politisches Erwachen (Su thuc tinh chinh tri cua toi) chua đung nhung tu tuong bai Do Thai, chu nghia dan toc, bai tu ban va bai chu nghia Marx. Theo lenh cap tren, Hitler nop đon xin gia nhap đang va tro thanh đang vien so 555.
Cung trong khoang thoi gian đo, đay la lan đau tien Hitler the hien chinh kien cua minh ve dan toc Do Thai trong mot buc thu gui Gemlich, cho rang muc tieu tien quyet cua chinh phu Đuc "chac chan phai la loai bo hoan toan" dan toc nay.
Sau khi gia nhap DAP, Hitler gap Dietrich Eckart, mot trong nhung nha sang lap đang va thanh vien cua Hoi Thule, mot nhom Volkisch huyen bi. Eckart tro thanh co van cua Hitler, hai nguoi cung trao đoi y kien, đong thoi gioi thieu Hitler voi nhieu nguoi trong xa hoi Munchen. Đe tang suc thu hut, DAP đoi ten thanh Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (Đang Cong nhan Đuc Quoc gia Xa hoi chu nghia, NSDAP; goi tat la Đang Quoc Xa). Hitler thiet ke co đang voi hinh tuong mot chu van nam trong hinh tron mau trang tren nen đo.
Ngay 31 thang 3 nam 1920, Hitler giai ngu va bat đau danh toan bo thoi gian cho NSDAP. Tru so chinh cua đang nam tai Munchen, noi tap trung nhung nguoi theo dan toc chu nghia Đuc chong chinh phu, muu đo bop chet chu nghia Marx va pha hoai nen dan chu cua Cong hoa Weimar. Thang 2 nam 1921 — von đa rat biet cach loi keo đam đong — Hitler đung ra phat bieu truoc đam đong hon 6.000 nguoi. Nham quang ba su kien, đang cho hai xe tai chay vong quanh Munchen vay co chu van va phan phat to roi. Hitler nhanh chong noi tieng nho nhung bai dien van luan chien đa kich hoa uoc Versailles, cac chinh khach đoi đich va đac biet phan đoi gay gat nhung nguoi theo chu nghia Marx cung nhu nguoi Do Thai.


= Tro thanh nha lanh đao Đang Quoc Xa =

Thang 6 nam 1921, khi Hitler va Eckart đang tren đuong toi Berlin đe gay quy, noi bo Đang Quoc Xa xay ra noi loan. Cac uy vien ban chap hanh muon sap nhap voi Đang Xa hoi chu nghia Đuc (DSP) co tru so o Nurnberg. Ngay 11 thang 7, Hitler quay ve Munchen va gian du đoi tu chuc. Cac uy vien nhan ra rang viec tu chuc cua mot nhan vat quan chung kiem dien gia hang đau cua ho đong nghia voi dau cham het cua đang. Hitler tuyen bo se tai gia nhap voi đieu kien ong phai lam chu tich đang thay Drexler, đong thoi tru so chinh van phai o Munchen. Ban chap hanh đong y; Hitler tai gia nhap đang vao ngay 26 thang 7 voi tu cach thanh vien 3.680. Song sau đo, Hitler phai tiep tuc đoi mat voi mot so chong đoi tu noi bo đang. Đau tranh phe phai trong gioi lanh đao khien Hermann Esser bi khai tru. Đoi thu cua Hitler con cho in 3.000 cuon sach mong cong kich goi ong la ke phan boi. Nhung ngay sau, Hitler lien tuc dien thuyet trong cac ngoi nha chat cung nguoi, len tieng bao chua cho ban than va Esser truoc nhung tieng vo tay huong ung vang nhu sam doi. Chien luoc cua ong thanh cong va tai ky đai hoi đang đac biet dien ra vao ngay 29 thang 7, Hitler đuoc chap thuan trao toan quyen chu tich đang thay Drexler mot cach tuyet đoi, voi ti le 533 phieu thuan 1 phieu chong.
Nhung bai phat bieu mang tinh cham choc tai quan bia cua Hitler bat đau thu hut mot nhom khan gia quen thuoc. La mot ke mi dan, Hitler tro thanh bac thay trong viec van dung cac chu đe dan tuy, bao gom ca viec su dung vat te than đe đo loi cho nhung kho khan kinh te ma khan thinh gia phai ganh chiu. Hitler tan dung suc hap dan cua ban than cung su am hieu tam ly đam đong khi dien thuyet truoc cong chung. Theo nhieu su gia, truoc đam đong lon, Hitler su dung tai hung bien đe loi keo, con truoc mot nhom nho, ong lai su dung anh mat nhu mot hieu ung thoi mien.
Trong so nhung nguoi đau tien đi theo Hitler co the ke toi mot vai guong mat noi bat nhu Rudolf Hess, cuu phi cong "Ach" Hermann Goring va Ernst Rohm. Rohm tro thanh thu linh Sturmabteilung (SA, Binh đoan bao tap) – to chuc ban quan su Quoc Xa co nhiem vu bao ve cac cuoc hoi hop va tan cong cac đoi thu chinh tri. Yeu to mang tinh anh huong quyet đinh đen tu tuong cua Hitler trong giai đoan nay la Aufbau Vereinigung (To chuc tai thiet), mot nhom am muu gom nhung nguoi Bach ve luu vong cua Nga cung nhung nguoi theo chu nghia quoc xa thoi ky đau. Aufbau Vereinigung la mot nhom kin nhan tai tro tu cac nha tu ban cong nghiep giau co. Cung chinh ho đa gioi thieu cho Hitler ve khai niem "am muu Do Thai", lien ket nen tai chinh quoc te voi chu nghia Bolshevik.
Cuong linh Đang Quoc Xa đuoc trinh bay lan đau trong Cuong linh 25 điem vao ngay 24 thang 2 nam 1920. Cuong linh Đang Quoc Xa khong đai dien cho mot he tu tuong nhat quan, ma la su ket hop cua cac y tuong chu đao cua phong trao Volkisch Lien Đuc, bao gom chu nghia dan toc cuc đoan, phan đoi Hoa uoc Versailles, hoai nghi chu nghia tu ban va mot so y tuong xa hoi chu nghia khac. Tuy nhien, đoi voi Hitler, khia canh quan trong nhat cua cuong linh nay chinh la lap truong bai Do Thai manh me. Ong cung xem đay la co so đe tuyen truyen va thu hut moi nguoi gia nhap đang.


= Đao chinh quan bia va nha tu Landsberg =

Nam 1923, Hitler tranh thu su giup đo cua danh tuong Đuc thoi The chien I Erich Ludendorff đe tien hanh mot cuoc đao chinh co chu đich, su goi la "Đao chinh quan bia". Đang Quoc Xa lay Chu nghia Phat xit Y lam hinh mau cho dien mao va chinh sach cua ho. Hitler muon tai hien "Cuoc hanh quan o Roma" nam 1922 cua Benito Mussolini bang cach dan dung mot cuoc đao chinh tuong tu đe gianh chinh quyen Bayern truoc khi thach thuc chinh phu Cong hoa Weimar o Berlin. Hitler va Ludendorff co gang thuyet phuc Staatskommissar (uy vien bang) Gustav Ritter von Kahr, nha cai tri de facto cua Bayern, ung ho minh. Tuy nhien 3 nguoi Kahr, chanh canh sat Hans Ritter von Seisser va tuong Otto von Lossow cua Reichswehr đa đong thuan ngam voi nhau va muon thiet lap mot che đo đoc tai dan toc chu nghia ma khong co Hitler.
Ngay 8 thang 11 nam 1923, Hitler cung luc luong SA xong vao mot hoi nghi 3.000 nguoi do Kahr to chuc tai Burgerbraukeller, mot quan bia o Munchen. Cat ngang bai phat bieu cua Kahr, Hitler thong bao voi đam đong rang cuoc cach mang quoc gia đa bat đau va cung Ludendorff tuyen bo thanh lap chinh phu moi. Khi lui ve hau phong, Hitler rut sung uy hiep Kahr, Seisser va Lossow phai ung ho minh. Ban đau, luc luong cua Hitler chiem cu thanh cong tru so Reichswehr va canh sat đia phuong, nhung nhom nguoi cua Kahr đa nhanh chong tro mat. Ca quan đoi lan canh sat đeu khong hiep luc cung Hitler. Hom sau, Hitler cung nhung nguoi ung ho dieu hanh tu nha hang bia đen Bo Chien tranh Bayern y đo gianh chinh quyen, song bi canh sat su dung hoa luc ep phai giai tan. Muoi sau thanh vien Đang Quoc Xa va bon si quan canh sat đa thiet mang trong cuoc đao chinh bat thanh.

Hitler tron chay đen nha cua Ernst Hanfstaengl va theo mot so bao cao la đa co y đinh tu sat. Ong to ra chan nan nhung som lay lai su binh tinh khi bi bat vi toi phan quoc vao ngay 11 thang 11 nam 1923. Phien xu Hitler tai Toa an Nhan dan Đac biet o Munchen bat đau vao thang 2 nam 1924; Alfred Rosenberg tro thanh lanh đao tam thoi cua Đang Quoc Xa. Ngay 1 thang 4, Hitler bi ket an 5 nam tu va đuoc đua toi nha tu Landsberg. Tai đay, Hitler đuoc cac cai nguc đoi xu than thien, đuoc phep nhan buu pham tu nhung nguoi ung ho cung nhu thuong xuyen đuoc cac đong chi trong đang ghe tham. Mac cho cac cong to vien bang phan đoi, Hitler đuoc Toi cao Phap vien Bayern an xa va chinh thuc đuoc tai ngoai vao ngay 20 thang 12 nam 1924. Tinh ca thoi gian tam giam, Hitler chi ngoi tu co hon mot nam.
Chinh trong thoi gian thi hanh an, Hitler đa sang tac phan lon đoan đau cua Mein Kampf. Ong khong đich than viet ma đung đoc cho Emil Maurice roi sau đo la cap pho Rudolf Hess chep lai. Đay la cuon tu truyen the hien tu tuong, quan điem chinh tri va đuoc Hitler đe tang thanh vien Dietrich Eckart cua Hoi Thule. Mein Kampf đe ra ke hoach bien đoi xa hoi Đuc thanh mot xa hoi dua tren thuyet chung toc. Xuyen suot tac pham, nguoi Do Thai bi coi la "mam benh", "ke đau đoc quoc te" cua xa hoi. Hitler cho rang giai phap duy nhat đe giai quyet triet đe van đe Do Thai nay chinh la tieu diet ho. Theo Ian Kershaw, mac du Hitler khong mo ta chinh xac cach thuc thuc hien, nhung "cai suy nghi tan diet [nguoi Do Thai] hien huu trong con nguoi y la khong the choi cai".
Mein Kampf đuoc xuat ban thanh hai cuon vao cac nam 1925–1926 va ban đuoc 228.000 ban trong giai đoan 1925–1932. Tong cong co mot trieu ban đuoc ban ra vao nam 1933, nam đau tien Hitler nam quyen thu tuong. Ngay truoc khi Hitler đu đieu kien đe đuoc an xa, chinh phu Bayern đa co gang truc xuat ong ve Ao, nhung Thu tuong Lien bang Ao tu choi voi ly do Hitler đa phuc vu trong Luc quan Đuc nen khong con tu cach cong dan Ao. Đap tra, Hitler chinh thuc tu bo quoc tich Ao vao ngay 7 thang 4 nam 1925.


= Tai thiet Đang Quoc Xa =
Vao thoi điem Hitler ra tu, tinh hinh chinh tri o Đuc đa dan mat tinh canh tranh. Nen kinh te va đoi song đuoc cai thien khien co hoi kich đong chinh tri cua ong bi han che. Sau that bai cua cuoc Đao chinh quan bia, Đang Quoc Xa cung cac to chuc lien đoi bi cam hoat đong o Bayern. Trong cuoc gap voi Thong đoc Bayern Heinrich Held vao ngay 4 thang 1 nam 1925, Hitler đong y ton trong tham quyen cua nha nuoc va cam ket se chi muu cau quyen luc chinh tri thong qua tien trinh dan chu. Ket qua la lenh cam Đang Quoc Xa đuoc do bo vao ngay 16 thang 2. Tuy nhien, sau mot bai dien van mang tinh kich đong vao ngay 27 thang 2, chinh quyen Bayern đa phat lenh cam Hitler phat bieu truoc đam đong trong vong 2 nam. Đe xuc tien tham vong chinh tri, Hitler giao pho nhiem vu to chuc va phat trien đang o mien bac cho Gregor Strasser, Otto Strasser va Joseph Goebbels. Trong ba nhan vat nay, Gregor Strasser đi theo đuong loi chinh tri đoc lap hon va thuong co gang thuc đay cac yeu to xa hoi chu nghia cua cuong linh đang.
Ngay 24 thang 10 nam 1929, thi truong chung khoan o Hoa Ky sup đo, anh huong nghiem trong toi nuoc Đuc: hang trieu nguoi mat viec lam va mot vai ngan hang lon bi pha san. Hitler va Đang Quoc Xa luc bay gio đa san sang đe khai thac tinh the nham thu hut su ung ho cua quan chung. Ho hua se dan dat nuoc Đuc thoat khoi xieng xich cua Hoa uoc Versailles, cung co nen kinh te va tao cong an viec lam cho nguoi dan.


Len nam quyen = Chinh quyen Bruning =
Cuoc Đai khung hoang mang đen thoi co chinh tri cho Hitler. Nguoi Đuc to ra mau thuan voi the thuc cong hoa đai nghi von đang phai đoi mat voi nhung thach thuc tu nhung thanh phan cuc đoan tu ca canh huu lan canh ta. Cac đang chinh tri on hoa ngay cang bat luc truoc lan song chu nghia cuc đoan va cuoc trung cau dan y nam 1929 đa gop phan nang tam y thuc he Quoc Xa. Sau cac cuoc bau cu dien ra vao thang 9 nam 1930, đai lien minh cam quyen trong quoc hoi tan ra va đuoc thay the boi mot noi cac thieu so. Đung đau la thu tuong Heinrich Bruning cua Đang Trung tam, noi cac moi đieu hanh thong qua cac sac lenh khan cap cua tong thong Paul von Hindenburg. Cai tri bang sac lenh đa tro thanh quy pham moi, mo đuong cho cac dang chinh quyen chuyen che. Tu cho it ten tuoi, Đang Quoc Xa noi len gianh 18.3% so phieu va 107 ghe trong cuoc bau cu nam 1930, tro thanh chinh đang lon thu hai Quoc hoi Đuc.

Cuoi nam 1930, Hitler xuat hien noi bat tai phien toa xet xu hai si quan Reichswehr, trung uy Richard Scheringer va Hans Ludin. Hai nguoi nay bi buoc toi vi gia nhap Đang Quoc Xa – mot đieu bat hop phap đoi voi si quan quan đoi tai thoi điem đo. Ben nguyen lap luan rang Đang Quoc Xa la mot đang cuc đoan, yeu cau luat su bao chua Hans Frank moi Hitler ra lam chung truoc toa. Ngay 25 thang 9 nam 1930, Hitler xac nhan đang cua ong se chi theo đuoi quyen luc thong qua bau cu dan chu, qua đo gianh đuoc nhieu su ung ho trong gioi si quan.
Cac bien phap that lung buoc bung cua Bruning khong nhung khong cai thien tinh hinh kinh te mot cach đang ke ma con cuc ky khong đuoc long dan. Hitler đa khai thac đieu nay bang cach nham thong điep chinh tri cu the toi nhung đoi tuong chiu tac đong boi cuoc lam phat thap nien 1920 va thoi ky suy thoai, chang han nhu nong dan, cuu chien binh va tang lop trung luu.
Sau khi tu bo quoc tich Ao vao nam 1925, Hitler vo quoc tich trong gan 7 nam do khong nhap tich Đuc. Tuc la ong khong the ung cu vao chuc vu nha nuoc mot cach hop phap va phai đoi mat voi nguy co bi truc xuat. Ngay 25 thang 2 nam 1932, Bo truong Noi vu Braunschweig đong thoi la mot thanh vien cua Đang Quoc Xa Dietrich Klagges bo nhiem Hitler lam quan ly vien phai đoan bang toi Reichsrat o Berlin, giup Hitler tro thanh cong dan cua Braunschweig, qua đo cung la cong dan Đuc. Sau khi nhan quyen cong dan, Hitler đuoc đac cach nghi phep vo thoi han nham danh thoi gian cho "muu cau chinh tri", nhung tren danh nghia van la vien chuc Braunschweig cho đen khi nham chuc thu tuong Đuc.
Hitler ra tranh cu voi Hindenburg trong cuoc bau cu tong thong nam 1932. Bai phat bieu cua ong truoc Hiep hoi Cong nghiep o Dusseldorf vao ngay 27 thang 1 gianh đuoc su ung ho tu nhieu nha tu ban cong nghiep quyen luc nhat nuoc Đuc. Con Hindenburg nhan su ung ho tu cac đang dan toc chu nghia, quan chu, cong giao va cong hoa, cung nhu mot so đang vien Dan chu Xa hoi. Hitler su dung khau hieu "Hitler uber Deutschland" (Hitler phia tren nuoc Đuc), am chi toi tham vong chinh tri va chien dich van đong tranh cu bang may bay cua minh. Ong la mot trong nhung chinh tri gia đau tien su dung may bay cho muc đich chinh tri va đa su dung no mot cach hieu qua. Hitler ve nhi trong ca hai vong bau cu, chi gianh đuoc hon 35% so phieu o vong cuoi so voi 53% phieu cua Hindenburg. Nhieu cu tri đang SPD đa "nham mat" bo phieu cho Hindenburg sau khi đuoc Bruning thuyet phuc, muc đich nham ngan Hitler chien thang cung nhu đe bao toan nen dan chu Weimar. Tuy tai đac cu, Hindenburg van bo nhiem Franz von Papen len thay Bruning lam thu tuong, đong thoi giai tan quoc hoi mot lan nua. Du that bai trong cuoc bau cu tong thong lan nay, Hitler đa xac lap đuoc vi the cua minh nhu mot the luc trong gioi chinh tri Đuc.


= Tro thanh thu tuong Đuc =

Trong cuoc bau cu quoc hoi thang 7 nam 1932, Đang Quoc Xa tro thanh đang manh nhat voi 37,3% phieu. Tuy nhien, vi nhung luc đuc chinh tri nen chi sau buoi hop quoc hoi lan hai vao ngay 12 thang 9, Hindenburg lai giai tan quoc hoi va cai tri chuyen che thong qua Nghi đinh khan cap (Notverordnung). Tai cuoc bau cu thang 11 nam 1932, tuy mat đi mot luong lon phieu bau va chi con 33,1% nhung Đang Quoc Xa van la đang manh nhat quoc hoi. Trong so cac đang đoi lap, Đang Cong san Đuc gianh them ghe voi 16,9% so phieu, tro thanh đang manh thu ba. Viec hai đang cuc huu va cuc ta chiem 50% so phieu khien cac đang co lap truong ung ho dan chu, bao gom SPD va Trung tam, khong the tao dung lien minh đa so. Truoc tinh hinh tren, Papen tuyen bo tu chuc va thiet lap mot chinh phu tam quyen. Papen phat bieu truoc noi cac cua minh rang ong muon ap đat thiet quan luat va loi dung Nghi đinh khan cap đe bien minh thanh đoc tai. Song cap duoi lien khuyen can Papen rang đo la đieu bat kha thi, boi le quan đoi Đuc khi đo kho co the duy tri trat tu truoc phe quoc xa va cong san.
Trong mat nhieu nguoi, ma trong đo co nhieu nha tu ban cong nghiep quyen luc theo tu tuong bao thu, thi Hitler la mot nguoi phu hop cho vi tri thu tuong. Hjalmar Schacht cung nhieu nhan vat quyen luc trong nganh cong nghiep, nong nghiep va kinh te đa gui "tam thu" đe nghi Hindenburg bo nhiem Hitler lam nguoi đung đau mot chinh phu "đoc lap khoi moi đang phai quoc hoi" – mot hanh đong co the "khien hang trieu nguoi me man". Mot trong nhung nguyen nhan khien nhung nhan vat nay ung ho Hitler la vi ho muon dua vao Đang Quoc Xa đe phuc vu cho tham vong rieng, bao gom "loai bo vinh vien KPD, SPD va cac to chuc cong đoan", giai phong nuoc Đuc khoi xieng xich cua Hoa uoc Versailles va cuoi cung chinh la tai khoi đong chuong trinh san xuat vu khi đe thu loi nhuan. Ho cho rang minh co the "kiem che" va "thuan hoa" Hitler. Hindenburg khong phe chuan loi đe nghi tren va đe phong ngua noi chien xay ra, cung nhu lo ngai Reichswehr se khong ap che noi cac luc luong dan quan cua Đang Quoc Xa lan Đang Cong San, ong bo nhiem Kurt von Schleicher lam thu tuong vao ngay 3 thang 12 nam 1932.
Schleicher đinh chia re Đang Quoc Xa bang sach luoc Querfront (Mat tran cheo). Lanh đao phe canh ta cua Đang Quoc Xa la Gregor Strasser đong y voi loi đe nghi gia nhap noi cac cua Schleicher đe tro thanh pho thu tuong. Tuy nhien, Hitler tu choi tu bo yeu sach đoi voi chuc vi thu tuong. Trong mot cuoc hop đang, Hitler su dung nuoc mat va doa tu tu, qua đo thuyet phuc đuoc cac thanh vien trong đang ung ho minh. Truoc suc ep, Strasser phai tu chuc vao ngay 8 thang 12. Va nhu vay cac co van bao thu cua Hindenburg đa that bai trong no luc loi keo Đang Quoc Xa vao chinh phu ma khong trao chuc vi thu tuong cho Hitler.

Cuoc gap giua Hitler va Papen hom 4 thang 1 nam 1933 đuoc xem la "giay phut khai sinh Đe tam Đe che". Hitler thuyet phuc đuoc Papen ung ho minh sau khi đe nghi ong tro thanh pho thu tuong, so huu đac quyen đuoc phep phan đoi moi đe xuat tu phia van phong thu tuong đe trinh len Hindenburg, con cac vi tri bo truong co đien van se do cac chinh khach bao thu nam giu. Ca Papen lan Hugenberg cua Đang Nhan dan Quoc gia Đuc (DNVP) đeu tu tin rang ho co the "kiem soat" va "thuan hoa" thu tuong Hitler khi ma nguoi cua ho đeu giu cac vi tri quan trong cua chinh phu. Chinh quyen cua Schleicher dan bi co lap, đac biet la khi thieu đi su chong lung tu Reichswehr sau khi Tuong Werner von Blomberg, mot nhan vat than Quoc Xa, tro thanh Bo truong Quan đoi. Schleicher đa xin tu chuc sau khi Hindenburg tu choi mo mot cuoc bau cu moi. Het lua chon, Hindenburg mien cuong bo nhiem nguoi ma ong goi la "Ha si xu Bohmen" lam thu tuong.
Ngay 30 thang 1 nam 1933, noi cac moi tuyen the nham chuc trong mot buoi le ngan gon tai van phong cua Hindenburg. Theo thoa thuan, gan nhu toan bo moi vi tri trong noi cac Hitler đeu la đang vien DNVP. Ngoai Hitler, Đang Quoc Xa con co Wilhelm Frick tro thanh Bo truong Noi vu Đuc con Hermann Goring tro thanh Bo truong Noi vu Pho, nam trong tay quyen chi huy luc luong canh sat cua quoc gia lon nhat truc thuoc Cong hoa Weimar. So huu nhung vi tri then chot, Đang Quoc Xa tuy khong chiem đa so trong noi cac nhung lai nam quyen kiem soat nen chinh tri trong nuoc.


= Vu hoa hoan toa nha Reichstag va cac cuoc bau cu thang 3 =

Ngay sau khi chuyen đen van phong phu thu tuong tai Alte Reichskanzlei (Phu Thu tuong cu), Hitler đuoc cho la đa tuyen bo rang "khong the luc nao tren the gioi nay co the đua ta song sot ra khoi đay", ham y rang ong se giu vung chuc vi nay cho đen het đoi. Tren cuong vi thu tuong, Hitler dung cac bien phap đe ngan chan no luc tao dung chinh phu đa so cua cac đang phai đoi lap. Boi tinh hinh chinh tri be tac, Hitler yeu cau Hindenburg giai tan Reichstag (quoc hoi) mot lan nua va len ke hoach tien hanh cac cuoc bau cu moi vao đau thang 3.
Ngay 27 thang 2 nam 1933, toa nha Reichstag bi chay. Goring đo loi cho phe Cong san, vi đang vien Cong san nguoi Ha Lan Marinus van der Lubbe bi phat hien la co mat tai hien truong luc xay ra hoa hoan. Cho đen nhung nam 1960, mot so su gia bao gom William L. Shirer va Alan Bullock van cho rang Đang Quoc Xa la the luc đung sau vu phong hoa. Tuy nhien, hau het cac su gia ngay nay đeu nhat tri rang van der Lubbe tu y cham lua chu khong bi ai giat day. Ngay 28 thang 2, truoc su thuc giuc cua Hitler, Hindenburg thong qua Nghi đinh Hoa hoan Reichstag, bai bo cac quyen cong dan co ban nhu tu do hoi hop, tu do bao chi, an toan thu tin va cho phep bat giu nguoi ma khong can qua xet xu. Nghi đinh nay đuoc ban hanh dua tren Đieu 48 cua Hien phap Weimar, von cho phep tong thong thuc hien cac bien phap khan cap đe bao ve trat tu va an toan cong cong, đong thoi thiet lap tinh trang khan cap tai Đuc (keo dai đen tan khi chinh quyen Đuc Quoc Xa sup đo). Chinh vi the, nghi đinh tren đuoc nhieu su gia xem la "van kien hien phap cua Đe tam Đe che".
Sau khi Nghi đinh Hoa hoan Reichstag đuoc thong qua, Đang Cong san Đuc (KPD) bi đinh chi hoat đong va khoang 4.000 đang vien cua đang nay bi bat giu ngay lap tuc. Ngay trong cuoc bau cu sau, ngoai viec đay manh van đong chinh tri, Đang Quoc Xa con tham gia vao cac hoat đong bao luc ban quan su va tang cuong tuyen truyen chong cong. Tai ngay bau cu 6 thang 3 nam 1933, ty le phieu bau cua Đang Quoc Xa tang len 43,9%, tro thanh đang nam giu nhieu ghe nhat trong Quoc hoi. Tuy nhien, do khong the đam bao đa so tuyet đoi (2/3) nen Đang Quoc Xa buoc phai tiep tuc lien minh voi Đang Nhan dan Quoc gia Đuc.


= Ngay Potsdam va Luat Trao quyen =

Ngay 21 thang 3 nam 1933, quoc hoi moi đuoc thanh lap voi mot buoi le khai mac tai Garnisonkirche (Nha tho Đon linh) o Potsdam. Ngay hom đo, con goi la "ngay Potsdam", đuoc to chuc nham pho dien su hoa hop giua phong trao quoc xa voi gioi tinh hoa va quan đoi nuoc Pho cu. Hitler xuat hien trong ao đuoi tom, cung kinh đon tiep Hindenburg.
Nham thau tom quyen kiem soat chinh tri du khong so huu đa so tuyet đoi trong quoc hoi, chinh phu Hitler kien nghi quoc hoi moi bau tien hanh bo phieu cho Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich (Luat khac phuc tai hoa cua Nhan dan va Quoc gia), con goi ngan gon la Ermachtigungsgesetz (Luat Trao quyen). Luat nay trao cho noi cac Hitler quyen ban hanh luat ma khong can quoc hoi thong qua trong vong bon nam. Nhung đao luat tren (voi mot so ngoai le nhat đinh) đeu anh huong toi hien phap nen can phai đat 2⁄3 so phieu moi co the thong qua. Đe nam chac phan thang, Đang Quoc Xa loi dung cac đieu khoan cua Nghi đinh Hoa hoan Reichstag đe bat giam toan bo 81 nghi si cua Đang Cong san (bat chap chien dich tan bao chong lai Đang Cong san truoc đo, Đuc Quoc Xa van cho phep ho tranh cu) va ngan khong cho mot so đang vien Dan chu Xa hoi tham du.
Ngay 23 thang 3 nam 1933, quoc hoi nhom hop tai Nha hat Opera Kroll trong tinh canh hon loan. Hang loat linh SA canh phong trong nha, ben ngoai la đam đong bieu tinh phan đoi du luat va đe doa tan cong cac đai bieu quoc hoi đen muon. Trong boi canh luc bay gio, lap truong cua đang lon thu ba quoc hoi la Đang Trung tam mang y nghia quyet đinh. Sau khi Hitler thuyet phuc đuoc nha lanh đao đang Trung tam Ludwig Kaas rang Hindenburg van se giu quyen phu quyet, Kaas tuyen bo rang đang cua ong se ung ho du luat nay. Cuoc bo phieu ket thuc voi 441 phieu thuan va 84 phieu chong cua Đang Dan chu Xa hoi. Luat Trao quyen đuoc thong qua đong nghia voi viec Quoc hoi Đuc (nhanh lap phap) se chuyen giao vai tro lap phap cho chinh phu (nhanh hanh phap) đong thoi tuoc bo quyen hanh cua tong thong. Luat nay cung Nghi đinh Hoa hoan Reichstag đa giup chinh quyen cua Hitler đuong đuong chinh chinh tro thanh mot the che đoc tai hop phap.


= Che đo đoc tai =

Nghe co ve vo li, nhung toi đam bao voi moi nguoi rang phong trao Quoc gia Xa hoi Chu nghia se truong ton đen 1.000 nam sau! ... Đung quen rang moi nguoi tung cuoi nhao toi 15 nam truoc khi toi tuyen bo rang mot ngay nao đo toi se thong tri nuoc Đuc. Bay gio ho van cuoi ngay tho nhu vay, khi toi tuyen bo rang toi se tiep tuc nam quyen!
Sau khi gianh toan quyen kiem soat cac nhanh lap phap va hanh phap cua chinh phu, Hitler cung be phai bat đau tien hanh cac hoat đong tran ap phe đoi lap. Đang Dan chu Xa hoi bi tich thu moi tai san va cam hoat đong. Trong luc nhieu đai bieu cong đoan co mat o Berlin đe tham gia cac hoat đong nhan Ngay Quoc te Lao đong, luc luong xung kich (Sturmtruppe) cua SA tan cong, đap pha van phong nghiep đoan tren pham vi ca nuoc. Ngay 2 thang 5 nam 1933, toan bo cong đoan bi ep phai giai tan, cac nha lanh đao bi bat giam, mot so bi đua đen giam cam trong trai tap trung. Mat tran Lao đong Đuc (DAF) đuoc thanh lap đe tro thanh to chuc bao tro đai dien cho moi cong nhan, nha quan ly, va chu so huu cong ty, qua đo phan anh khai niem chu nghia quoc gia xa hoi theo tinh than Volksgemeinschaft (cong đong nhan dan) cua Hitler.

Cuoi thang 6, cac đang phai khac bi đe doa giai tan, bao gom ca đoi tac lien minh tren danh nghia cua Đang Quoc Xa la Đang Nhan dan Quoc gia Đuc. Voi su tro giup tu SA, Hitler buoc thu linh đang nay la Hugenberg tu chuc vao ngay 29 thang 6. Ngay 14 thang 7 nam 1933, Đang Quoc Xa tu tuyen bo la chinh đang hop phap duy nhat tai Đuc. Cac yeu sach đoi quyen luc chinh tri va quan su cua SA lam day len noi lo cho gioi lanh đao chinh tri, quan su va cong nghiep. Đe đoi pho nguy co nay, Hitler lenh thanh trung toan bo ban lanh đao SA trong Đem cua nhung con dao dai, dien ra tu ngay 30 thang 6 đen ngay 2 thang 7 nam 1934. Cac đoi tuong roi vao tam ngam bao gom Ernst Rohm cung cac quan chuc cap cao trong hang ngu SA; cac đich thu chinh tri khac cua Hitler (nhu Gregor Strasser hay cuu thu tuong Kurt von Schleicher) bi vay bat, bo tu hoac xu ban. Trong khi cong đong quoc te va mot so nguoi Đuc bi soc truoc cac vu giet nguoi thi nhieu nguoi o Đuc lai tin rang Hitler đang co gang khoi phuc trat tu.
Hindenburg qua đoi vao ngay 2 thang 8 nam 1934. Ngay hom truoc, noi cac đa ban hanh "Luat Lien quan toi Chuc vu Nha nuoc Cao nhat cua Quoc gia" quy đinh rang sau khi Hindenburg mat, van phong tong thong se bi bai bo, va quyen han cua no đuoc hop nhat voi quyen han thu tuong. Thong qua đo, Hitler se tro thanh nguoi đung đau nha nuoc cung nhu chinh phu duoi cuong vi moi mang ten Fuhrer und Reichskanzler (lanh tu va thu tuong), du chuc vu Reichskanzler ve sau đa lang le bi loai bo va chi con hu danh. Voi hanh đong nay, Hitler đa thu tieu bien phap hop phap cuoi cung co the lat đo ong khoi vi tri nguyen thu quoc gia.
Tren cuong vi nguyen thu quoc gia, Hitler tro thanh tu lenh toi cao cua cac luc luong vu trang. Ngay sau cai chet cua Hindenburg, theo su xui giuc cua gioi lanh đao Reichswehr, loi tuyen the trung thanh truyen thong cua quan nhan đuoc đoi thanh tuyen the voi ca nhan Hitler, chu khong phai voi nha nuoc hay van phong tong tu lenh (sau nay đuoc đoi ten thanh Bo Chi huy Toi cao). Ngay 19 thang 8, 88% phieu cu tri phe chuan viec sap nhap cac chuc vu chi huy thanh mot trong mot cuoc trung cau.
Đau nam 1938, nham chinh đon quan đoi, Hitler su dung thu đoan ham doa đe mo cuoc đieu tra vu Blomberg–Fritsch. Hitler trung ra mot ho so canh sat cho thay vo moi cua Bo truong Chien tranh, thong che Werner von Blomberg, tung la gai mai dam, tu đo ep đuoc Blomberg tu chuc. Tu lenh luc quan, Đai ta-Tuong Werner von Fritsch bi cach chuc sau khi Schutzstaffel (SS) trinh ra nhung cao buoc cho rang ong co quan he đong tinh luyen ai. Hai nguoi nay khong con đuoc trong dung boi ho phan đoi y đinh muon đat Wehrmacht vao tu the san sang cho chien tranh ngay tu nam 1938 cua Hitler. Hitler tiep nhan chuc danh Tong tu lenh cua Blomberg, đich than nam quyen chi huy luc luong vu trang. Ngay 4 thang 2 nam 1938, ong thay Bo Chien tranh bang Oberkommando der Wehrmacht (Bo Chi huy Toi cao Quan luc Đuc: OKW) do Tuong Wilhelm Keitel đung đau. Cung ngay, 16 tuong linh bi tuoc quyen chi huy va 44 nguoi khac bi thuyen chuyen cong tac vi bi nghi ngo la khong đu thanh tam voi Đang Quoc Xa. Đen đau thang 2 nam 1938, co them 12 tuong linh khac bi cach chuc.
Hitler can than khoac len cho che đo đoc tai cua minh mot dien mao hop phap. Nhieu sac lenh cua ong đeu dung cai mac la dua theo Nghi đinh Hoa hoan Reichstag, tuc đieu 48 cua Hien phap Weimar. Quoc hoi đa gia han Luat Trao quyen hai lan, moi lan co thoi han bon nam. Mac du cac cuoc tuyen cu quoc hoi van đuoc to chuc (vao cac nam 1933, 1936 va 1938), cu tri tham gia bo phieu chi đuoc phep bau chon nhung cai ten nam trong danh sach ma thuc chat chi gom đang vien Quoc Xa va nhung "khach moi" cua Đang Quoc Xa. Cac cuoc bau cu nay đeu đuoc to chuc trong đieu kien "chang co gi bi mat" va Đang Quoc Xa ngang nhien đe doa tra đua tan bao bat ky ai khong bo phieu hoac dam bo phieu chong.


Đuc Quoc Xa = Kinh te va van hoa =

Thang 8 nam 1934, Hitler bo nhiem chu tich Reichsbank (Ngan hang Quoc gia) Hjalmar Schacht lam Bo truong Kinh te va Đac menh toan quyen ve Kinh te Chien tranh trong nam ke tiep, phu trach viec chuan bi nen kinh te cho chien tranh. Hoat đong tai thiet va tai vu trang đuoc cap von thong qua hoi phieu Mefo, in tien va chiem đoat tai san cua nhung nguoi bi bat thuoc nhom ke thu cua nha nuoc, trong đo co nguoi Do Thai. Ty le that nghiep giam tu 6 trieu (nam 1932) xuong con 1 trieu (nam 1936). Hitler giam sat mot trong nhung chien dich cai thien co so ha tang lon nhat lich su Đuc — xay dung mot loat đap ngan nuoc, he thong đuong cao toc Autobahn, đuong sat, cung nhung cong trinh dan dung khac. Tu giua đen cuoi thap nien 1930, muc thu nhap binh quan cua nguoi Đuc đa giam mot it so voi thoi Cong hoa Weimar trong khi chi phi sinh hoat tang 25%. So gio lao đong trung binh mot tuan tang len trong giai đoan chuyen dich sang nen kinh te chien tranh. Nam 1939, nguoi Đuc trung binh lam viec tu 47 đen 50 gio mot tuan.
Bat chap viec bi nhieu quoc gia va cong đong quoc te đe doa tay chay (trong đo co cong đong nguoi My goc Đuc), Đuc van đang cai The van hoi nam 1936 va lay đay lam cong cu đe quang ba hinh anh đat nuoc ra the gioi. Hitler cu hanh le khai mac va du khan cac mon thi đau cua ca The van hoi mua đong o Garmisch-Partenkirchen lan The van hoi mua he o Berlin. Đe tranh du luan quoc te loi ra tieng vao, cac hoat đong nguoc đai nguoi Do Thai tam lang xuong trong thoi gian dien ra The van hoi. Sau tat ca, hai su kien the thao lon nhat the gioi nay la mot thang loi lon ve mat ngoai giao cua chinh phu Hitler vi thanh cong trong viec che đay nhung mat xau va gioi thieu hinh anh mot nuoc Đuc than thien, hieu khach ra the gioi.


= Tai vu trang va nhung đong minh moi =

Trong cuoc gap voi cac nha lanh đao quan su Đuc vao ngay 3 thang 2 nam 1933, Hitler lam mot bai phat bieu ve "cuoc chinh phuc Khong gian song o phia Đong cung cong cuoc Đuc hoa tan bao cua no", xem đay la muc tieu toi thuong cua chinh sach đoi ngoai. Thang 3 cung nam, Than vuong Bernhard Wilhelm von Bulow, thu ky Auswartiges Amt (Van phong Đoi ngoai), ban hanh mot ban tuyen bo ve cac muc tieu lon trong chinh sach đoi ngoai cua Đuc: Anschluss đoi voi Ao, khoi phuc lai đuong bien gioi quoc gia nam 1914, xoa bo cac rang buoc quan su cua Hoa uoc Versailles, tai lap cac thuoc đia cu o chau Phi va tao mot vung anh huong cua Đuc o Đong Au. Hitler cho rang nhung muc tieu ma Bulow đua ra qua khiem ton. Trong nhieu bai phat bieu thuoc giai đoan nay, ong nhan manh muc tieu hoa binh trong cac chinh sach cua minh va san sang hanh đong trong khuon kho hiep uoc quoc te. Tai cuoc hop noi cac đau tien vao nam 1933, Hitler uu tien chi tieu cho quan su hon la ho tro that nghiep.
Thang 10 nam 1933, Đuc rut khoi Hoi Quoc Lien va Hoi nghi Giai tru Quan bi The gioi. Thang 1 nam 1935, hon 90% dan so Saarland, khi đo nam duoi quyen quan ly cua Hoi Quoc Lien, đa bo phieu thong nhat voi Đuc. Thang 3 nam đo, Hitler tuyen bo mo rong Wehrmacht len moc 600.000 nguoi – gap 6 lan gioi han Hoa uoc Versailles cho phep – bao gom ca viec phat trien khong quan (Luftwaffe) va mo rong quy mo hai quan (Kriegsmarine). Cac nuoc Anh, Phap, Y va Hoi Quoc Lien đeu len an nhung hanh vi vi pham hiep uoc cua Đuc, song khong lam gi đe ngan chan. Hiep uoc Hai quan Anh – Đuc (AGNA) ngay 18 thang 6 cho phep trong tai cua Hai quan Đuc len muc 35% cua Hai quan Hoang gia Anh. Hitler goi viec ky ket AGNA la "ngay hanh phuc nhat đoi", tin rang hiep uoc nay đanh dau su khoi đau cua lien minh Anh – Đuc ma ong tung tien đoan trong cuon Mein Kampf. Viec Anh ky hiep uoc ma khong ban truoc voi Phap va Y đa truc tiep lam ton hai Hoi Quoc Lien, khien Hoa uoc Versailles dan tro nen vo hieu.
Thang 3 nam 1936, Đuc tai chiem khu phi quan su o Rheinland, vi pham Hoa uoc Versailles. Hitler con gui quan đen Tay Ban Nha đe ho tro Tuong Francisco Franco trong cuoc Noi chien Tay Ban Nha sau khi nhan đuoc loi keu goi giup đo vao thang 7 cung nam, đong thoi tiep tuc co gang tao dung lien minh Anh – Đuc. Qua thang 8, đe đoi pho voi cuoc khung hoang kinh te đang leo thang (hau qua cua viec tai vu trang), Hitler lenh cho Goring trien khai thuc hien Ke hoach Bon Nam nham chuan bi cho nuoc Đuc tham chien trong vong bon nam toi. Ke hoach nay du đoan mot cuoc chien toan luc giua chu nghia "Do Thai – Bolshevik" va chu nghia Quoc gia Xa hoi Đuc; Hitler cho rang cuoc chien nay can mot cuoc tai vu trang toan dien bat chap moi ton that kinh te.

Thang 10 nam 1936, ngoai truong cua chinh phu Mussolini la Ba tuoc Galeazzo Ciano thuc hien chuyen tham nuoc Đuc va ky ket Nghi đinh thu chin điem nhu mot bieu hien cua "moi quan he hop tac" giua hai nuoc truoc khi co cuoc gap rieng voi Hitler. Ngay 1 thang 11, Mussolini đich than tuyen bo ve mot lien minh giua Đuc va Y. Ngay 25 thang 11, Đuc ky Hiep uoc chong Quoc te Cong san voi Nhat. Cac nuoc Anh, Trung Quoc, Y va Ba Lan đeu đuoc moi gia nhap hiep uoc nay song chi co Y đong y ky vao nam 1937. Hitler tu bo ke hoach lien minh voi Anh, chi trich gioi lanh đao Anh "khong xung". Tai mot cuoc hop voi cac ngoai truong va tu lenh quan đoi o phu thu tuong vao thang 11, Hitler lai phat bieu y đinh chiem đanh Khong gian song cho dan toc Đuc. Ong ra lenh chuan bi đe khoi đong chien tranh o phia đong, som nhat la vao nam 1938 va khong đuoc muon qua nam 1943. Trong truong hop Hitler qua đoi đot ngot, bien ban cua mot cuoc hop, goi la Bien ban ghi nho Hossbach, đuoc xem la "chuc thu chinh tri" cua ong. Hitler thay rang su sut giam nghiem trong trong muc song tai Đuc do hau qua cua cuoc khung hoang kinh te chi co the khac phuc bang cach xam luoc Ao va Tiep Khac. Hitler keu goi hanh đong nhanh chong truoc khi Anh va Phap gianh the dan đau trong cuoc chay đua vu trang. Đau nam 1938, sau vu Blomberg-Fritsch, Hitler đoi quyen kiem soat bo may chinh sach ngoai giao – quan su. Ong cach chuc ngoai truong cua Neurath roi tu bo nhiem minh lam Bo truong Chien tranh. Tu đau nam 1938 tro đi, Hitler thuc thi mot chinh sach đoi ngoai huong đen mot cuoc chien.


Chien tranh the gioi thu hai = Nhung thanh tuu ngoai giao ban đau =


 Lien minh voi Nhat Ban  La mot nguoi cuc ky than Nhat, tan ngoai truong Joachim von Ribbentrop thuyet phuc đuoc Hitler cham dut lien minh voi mot Trung Hoa Dan Quoc bat on, chia nam xe bay đe buoc vao mot lien minh voi mot Đe quoc Nhat Ban hien đai va hung manh hon. Ngay 12 thang 5 nam 1938, Hitler tuyen bo Đuc cong nhan Man Chau quoc, quoc gia bu nhin do cuu hoang Pho Nghi đung đau đuoc Nhat thanh lap sau khi chiem đong Man Chau, đong thoi dut bo yeu sach đoi voi nhung thuoc đia truoc kia cua Đuc o Thai Binh Duong đuoc chuyen giao cho Nhat sau The chien I. Hitler ra lenh cham dut van chuyen vu khi đen Trung Quoc va trieu hoi tat ca cac si quan Đuc đang lam viec voi Quoc dan Cach menh Quan. Đap tra, Tuong Gioi Thach huy bo moi hiep uoc kinh te Trung – Đuc khien Đuc mat đi nguon nguyen lieu tho nhap khau tu Trung Quoc.


 Ao va Tiep Khac  Ngay 12 thang 3 nam 1938, Hitler tuyen bo thong nhat Ao voi Đuc Quoc Xa. Sau đo Hitler chuyen su chu y sang cong đong dan toc Đuc o vung Sudetenland cua Tiep Khac. Trong hai ngay 28 va 29 thang 3 nam 1938, Hitler chu tri mot loat cuoc hop bi mat tai Berlin voi Konrad Henlein cua Sudetendeutsche Partei (Đang Đuc Sudeten), đang lon nhat trong so cac đang phai cua nguoi Đuc o Sudetenland. Cac ben đi đen thong nhat rang Henlein se yeu cau tang quyen tu tri cho nguoi Đuc Sudeten, tu đo tao ra cai co đe Đuc đong binh voi Tiep Khac. Thang 4 nam 1938, Henlein noi voi ngoai truong Hungary rang "du chinh quyen Tiep Khac co đua ra đe nghi gi đi nua, ong se yeu cau cao hon [...] ong muon pha thoa thuan bang moi cach vi đay la phuong phap duy nhat đe thoi bay Tiep Khac mot cach nhanh chong". Thuc chat, Hitler khong coi trong van đe Sudetenland. Y đinh thuc su cua ong la sap nhap toan coi Tiep Khac vao nuoc Đuc.
Thang 4, Hitler lenh cho OKW chuan bi cho Fall Grun (Ke hoach mau luc), mat danh cua cuoc xam luoc Tiep Khac. Truoc ap luc ngoai giao du doi cua Phap va Anh, ngay 5 thang 9, Tong thong Tiep Khac Edvard Benes cong bo "Ke hoach Thu tu" nham tai co cau hien phap nuoc nha, chap thuan hau het yeu sach cua Henlein đoi voi nguoi Sudeten. Đang cua Henlein đap tra loi đe nghi cua Benes bang cach kich đong mot loat nhung vu xung đot ac liet voi canh sat Tiep Khac dan toi viec ban bo tinh trang thiet quan luat o mot so khu vuc nhat đinh trong đia phan Sudetenland.
Nuoc Đuc von phu thuoc vao dau nhap khau, ma mot cuoc đoi đau voi Anh vi cac bat đong xoay quanh van đe Tiep Khac co the cat giam nguon cung dau cua Đuc. Đieu nay buoc Hitler phai hoan lai Fall Grun von đuoc len ke hoach vao ngay 1 thang 10 nam 1938. Ngay 29 thang 9, Hitler, Neville Chamberlain, Edouard Daladier va Mussolini tham du mot hoi nghi keo dai mot ngay o Munchen, ket qua la cac ben đa cung nhau ky ket Hiep uoc Munchen ban giao Sudetenland cho Đuc.

Chamberlain hai long voi hoi nghi Munchen, goi thanh qua nay la "hoa binh cho thoi đai chung ta", con Hitler thi to ra gian du vi đanh mat thoi co phat đong chien tranh trong nam 1938. Ong trinh bay noi that vong trong mot bai phat bieu vao ngay 9 thang 10 o Saarbrucken. Theo quan điem cua Hitler, du nhin be ngoai co ve co loi cho Đuc nhung nen hoa binh do Anh trung gian lai la mot that bai ngoai giao khien ong co y đinh han che quyen luc cua Anh đe mo đuong cho ke hoach banh truong ve phia Đong. Mot he qua cua hoi nghi thuong đinh tai Munchen la Hitler đuoc tap chi Time binh chon la Nhan vat cua nam 1938.
Ngay 14 thang 3 nam 1939, truoc moi đe doa tu Hungary, Slovakia tuyen bo đoc lap va nhan đuoc su bao ho tu Đuc. Hom sau, Hitler lenh cho Wehrmacht tien vao vung lanh tho con lai cua Tiep Khac, vi pham hiep uoc Munchen. Nguyen nhan co the la do nhung he qua cua cuoc khung hoang kinh te gay ra boi hoat đong tai vu trang khien nuoc Đuc can gap nhung nguon cua cai bo sung. Tu lau đai Praha, Hitler tuyen bo hai xu Bohmen va Mahren tro thanh vung bao ho cua Đuc.


= Khoi man cuoc chien =
Trong cac cuoc thao luan bi mat nam 1939, Hitler tuyen bo Anh la ke thu chinh va viec xoa so Ba Lan la buoc mo đau can lam. Canh phia đong se đuoc đam bao va se đuoc bo sung vao Khong gian song cua dan toc Đuc. Ngay 31 thang 3 nam 1939, kho chiu vi "su bao lanh" cua Anh danh cho nen đoc lap Ba Lan, Hitler tuyen bo "se pha cho chung mon đo uong cua quy". Trong bai phat bieu tai Wilhelmshaven nhan su kien thiet giap ham Tirpitz ha thuy ngay 1 thang 4, Hitler đe doa huy Hiep uoc Hai quan Anh – Đuc neu Anh van tiep tuc "co chap" bao lanh nen đoc lap cua Ba Lan, nhin nhan rang đay la chinh sach "bao vay". Luc nay, Hitler co hai phuong an, hoac nuoc nay tro thanh mot quoc gia ve tinh cua Đuc hoac can giu trung lap đe bien gioi phia đong cua Đuc đuoc đam bao, ngan chan nguy co bi Anh phong toa tu hai phia. Ban đau, Hitler ung ho y tuong quoc gia ve tinh, nhung khi đe nghi nay bi chinh quyen Ba Lan khuoc tu, ong quyet đinh xam luoc va coi đay la muc tieu ngoai giao chinh cua nam 1939. Ngay 3 thang 4, Hitler chi thi quan đoi chuan bi cho ke hoach xam luoc Ba Lan, du kien se tien hanh vao ngay 25 thang 8 toi. Trong bai phat bieu truoc quoc hoi hom 28 thang 4, Hitler tuyen bo rut khoi Hiep uoc Hai quan Anh – Đuc cung nhu Hiep uoc bat tuong xam Đuc – Ba Lan. Cac su gia nhu William Carr, Gerhard Weinberg va Ian Kershaw cho rang mot trong nhung ly do khien Hitler voi va lao vao cuoc chien la vi so minh chet som. Ong nhieu lan khang đinh phai dan dat nuoc Đuc chinh chien truoc khi tro nen qua gia, vi lo ngai rang nhung nguoi ke vi co the se khong co y chi kien cuong nhu ong.

Hitler lo ngai viec tan cong Ba Lan co the gay ra mot cuoc chien tranh som voi nuoc Anh. Tuy nhien ngoai truong Joachim von Ribbentrop cam đoan ca Anh va Phap se khong ton trong nhung cam ket cua ho voi Ba Lan. Theo đo, vao ngay 22 thang 8 nam 1939, Hitler huy đong quan đoi chuan bi tan cong Ba Lan.
Đe phong ngua tinh trang luong đau tho đich o ca phia Tay lan phia Đong nhu trong The chien I, Đuc đoi hoi phai co đuoc su ung ho tu phia Lien Xo. Tuy co nhieu khac biet trai nguoc trong the gioi quan nhung tren thuc te thi ke tu nam 1938, hai nuoc Xo – Đuc đa bat đau tang cuong trao đoi quan he song phuong. Trong boi canh cang thang ngoai giao nam 1939 sau su kien Đuc chiem đong Tiep Khac va vi pham Hiep uoc Munchen, hai nuoc Anh va Phap cung đa bat đau quan tam đen viec thanh lap mot lien minh chong Hitler voi Lien Xo. Tuy nhien, cuoc đam phan giua cac nuoc phuong Tay va Lien Xo đa đi toi cho be tac do đoi ben co nhieu bat đong. Ve phia Lien Xo, chinh sach đoi ngoai cua ho đa đao nguoc khi Vyacheslav Molotov len thay Maksim Litvinov lam chinh uy ngoai giao. Molotov chap thuan loi đe nghi cua Ribbentrop ve mot hiep đinh song phuong. Đem ngay 23 thang 8, hai nguoi thay mat Hitler va Stalin ky ket hiep uoc bat tuong xam tai Moskva. Kem theo hiep uoc la mot nghi đinh thu bi mat đuoc ky bo sung, đong y phan chia Ba Lan, theo đo vung phia Tay la cua Đuc, con vung phia Đong la cua Lien Xo. Ben canh đieu khoan tren, nghi đinh thu con quy đinh cac nuoc Đong Au thuoc "vung anh huong cua Lien Xo". Hiep uoc Xo – Đuc giai toa moi lo cua Hitler, giup ong co the toan tam toan y tieu diet Ba Lan.
Trai voi du đoan cua Ribbentrop, hai nuoc Anh, Ba Lan đa ky ket hiep uoc lien minh vao ngay 25 thang 8 nam 1939. Tin tuc nay cong viec Mussolini tuyen bo nuoc Y chua san sang cho chien tranh buoc Hitler phai tri hoan cuoc tan cong Ba Lan tu ngay 25 thang 8 toi ngay 1 thang 9. Ngay 25 thang 8, nham đua Anh vao the trung lap, Hitler đe nghi nuoc nay cam ket khong xam luoc Đuc nhung khong thanh cong. Sau đo ong chi dan Ribbentrop trinh bay ke hoach hoa binh phut chot voi mot gioi han thoi gian cuc ky ngan nham đo loi Anh va Ba Lan đa khong lam gi đe cuu van nen hoa binh.


= Chien tranh bung no =
Ngay 1 thang 9 nam 1939, Đuc Quoc Xa phat đong xam luoc mien Tay Ba Lan voi ly do bi phia Ba Lan tu choi cac yeu sach lien quan toi thanh pho tu do Danzig cung nhu quyen loi đoi voi cac tuyen đuong bang qua hanh lang Ba Lan, nhung thu ma Đuc bi buoc phai nhuong lai theo Hoa uoc Versailles. Đap tra, Anh va Phap tuyen chien voi Đuc vao ngay 3 thang 9, khien Hitler ngac nhien va gian du hoi Ribbentrop: "Gio thi sao?" Tuy nhien, du tuyen chien voi Đuc nhung ca Anh lan Phap đeu khong lam gi đe giup Ba Lan. Tiep đo, ngay 17 thang 9, Lien Xo tien hanh xam luoc mien Đong Ba Lan.

Su kien Ba Lan that thu đuoc tiep noi boi mot giai đoan ma cac ky gia đuong thoi goi la "Cuoc chien tranh ky quac" hay Sitzkrieg (Chien tranh ngoi). Hitler chi thi hai Gauleiter (Thong đoc) moi đuoc bo nhiem cua vung Tay Bac Ba Lan, Albert Forster cua Reichsgau Danzig-Tay Pho va Arthur Greiser cua Reichsgau Wartheland, tien hanh Đuc hoa nhung khu vuc do ho quan ly, nhung khong chi thi phai thuc hien qua trinh nay nhu the nao. Tai đia ban cua Forster, nguoi dan toc Ba Lan chi viec ky vao đon xac nhan rang ho mang dong mau Đuc. Nguoc lai, Greiser ung ho chinh sach chung toc cua Himmler va thuc hien chien dich thanh loc sac toc đoi voi nguoi Ba Lan. Greiser phan nan rang Forster de dai chap nhan hang ngan nguoi Ba Lan tro thanh nguoi Đuc, gay nguy hai đen "su thuan khiet chung toc" cua nguoi Đuc. Von la nguoi ra lenh nhung Hitler co gang khong can du toi vu viec lan nay. Đay la mot vi du minh hoa cho ly thuyet "lam viec theo y lanh tu" khi ma Hitler ban hanh nhung chi thi mo ho roi mong cho cap duoi tu đua ra cac chinh sach rieng.
Mot cuoc tranh luan khac no ra: mot ben Heinrich Himmler va Greiser ung ho viec thanh loc chung toc o Ba Lan, con ben kia Goring va Toan quyen Ba Lan Hans Frank keu goi bien Ba Lan thanh "vua lua" cua Đuc. Đen ngay 12 thang 2 nam 1940, tranh cai buoc đau diu đi nghieng ve phia Goring – Frank, giup cham dut cac đot truc xuat hang loat gay ton hai ve kinh te. Ngay 15 thang 10, Himmler phat hanh bao cao "Mot vai suy nghi ve cach xu ly dan ngoai chung o phia đong" keu goi truc xuat toan bo so dan Do Thai chau Au đen chau Phi va giam dan so Ba Lan xuong chi con "giai cap lao đong khong co nguoi lanh đao", đuoc Hitler khen la "hay va đung". Sau đo, Hitler phot lo y kien cua Goring va Frank va cho thi hanh chinh sach cua Himmler va Greiser o Ba Lan.

Ngay 9 thang 4 nam 1940, quan Đuc tien hanh xam lang Đan Mach va Na Uy. Cung ngay, Hitler tuyen bo khai sinh ra Đe che Đai Đuc, mot đe quoc thong nhat cua cac dan toc German o chau Au, noi ma nguoi Ha Lan, Vlaanderen va Scandinavia cung gia nhap mot chinh the "thuan khiet ve chung toc" duoi su lanh đao cua nguoi Đuc. Thang 5 nam 1940, Đuc tan cong Phap va chinh phat đuoc Luxembourg, Ha Lan, Bi. Nhung thang loi nay đa thuc đay Mussolini tham chien theo phe Hitler vao ngay 10 thang 6. Ngay 22 thang 6, Phap va Đuc ky hiep đinh đinh chien. Kershaw luu y rang su tin nhiem cua nhan dan danh cho Hitler va su ung ho cua nguoi Đuc cho cuoc chien đat đinh tai thoi điem ong tro ve Berlin vao ngay 6 thang 7 sau chuyen cong du Paris. Sau chien thang chong vanh bat ngo truoc Phap, Hitler thang muoi hai tuong linh len cap thong che trong Le phong chuc Thong che nam 1940.
Du phai so tan binh linh khoi Phap tu Dunkerque bang đuong bien, Anh cung cac thuoc đia van tiep tuc đoi đau voi Đuc trong tran Đai Tay Duong. Hitler đua ra loi đe nghi hoa binh voi vi lanh đao moi cua nuoc Anh, Winston Churchill, nhung bi khuoc tu. Truoc su chong tra cua nguoi Anh, Hitler ra lenh tien hanh mot loat cac cuoc khong kich nham vao cac can cu cua Khong quan Hoang gia Anh va cac tram ra-đa o mien Đong Nam nuoc nay. Ngay 7 thang 9, cuoc nem bom hang đem co he thong nham vao thu đo Luan Đon bat đau. Tuy nhien, cuoi cung Luftwaffe cung that bai truoc Khong quan Hoang gia Anh trong tran chien nuoc Anh. Đen cuoi thang 9, Hitler nhan ra rang ong khong the đat đuoc uu the tren khong đe phuc vu cho cuoc xam luoc Anh (trong Chien dich Su tu bien) va ra lenh hoan chien dich. Cac cuoc khong kich ban đem nham vao cac thanh pho lon cua Anh, bao gom ca Luan Đon, Plymouth va Coventry, tang dan va tiep dien trong vong nhieu thang.
Ngay 27 thang 9 nam 1940, nha ngoai giao Kurusu Saburo cua Đe quoc Nhat Ban, ngoai truong Y Ciano va Hitler cung ky Hiep uoc Ba ben. Ve sau co them Hungary, Rumani, va Bulgari gia nhap tao thanh phe Truc. No luc keo Lien Xo vao khoi chong Anh cua Hitler that bai sau cuoc đam phan bat phan thang bai giua Hitler va Molotov o Berlin trong thang 11. Khong keo đuoc Lien Xo ve phe minh, Hitler ha lenh cho quan đoi chuan bi xam luoc Lien Xo.
Mua xuan nam 1941, quan Đuc đuoc trien khai o Bac Phi, Balkan va Trung Đong. Thang 2 nam 1941, quan Đuc toi Libya đe tang vien cho Y. Thang 4, Hitler phat đong cuoc xam luoc Nam Tu va mot thoi gian ngan sau la Hy Lap. Thang 5 nam đo, Hitler xua quan chiem đong đao Crete, gui quan toi Iraq ho tro luc luong noi day chong lai Anh.


= Buoc ngoat cua cuoc chien =

Ngay 22 thang 6 nam 1941, vi pham hiep uoc Molotov–Ribbentrop, 3 trieu quan phe Truc tan cong Lien bang Xo Viet. Cuoc tan cong nay (mat danh chien dich Barbarossa) đuoc phat đong voi y đo tieu diet Lien Xo cung nhu chiem cac nguon tai nguyen thien nhien đe phuc vu cac cuoc xam luoc sap toi nham vao cac nuoc phuong Tay. Nguoi Đuc nhanh chong chinh phuc mot vung rong lon, bao gom cac nuoc cong hoa Baltic, Belarus va mien tay Ukraina. Đen đau thang 8, quan đoi phe Truc đa tien sau 500 km (310 dam) vao lanh tho Lien Xo va gianh chien thang trong tran Smolensk. Hitler lenh Cum tap đoan quan Trung tam tam thoi dung tan cong thu đo Moskva va đieu cac đoi xe tang đen ho tro bao vay Leningrad va Kiev. Cac tuong linh phan đoi su thay đoi nay, do luc đo quan Đuc chi con cach thu đo Lien Xo 400 km (250 mi). Quyet đinh nay cua Hitler đa tao nen mot cuoc khung hoang trong gioi lanh đao quan đoi. Su ngung tre nay giup Hong quan Lien Xo co co hoi huy đong luc luong du bi moi; su gia Russel Stolfi nhan đinh đay la mot trong nhung yeu to chinh dan đen that bai trong cuoc tan cong Moskva đuoc tai khoi đong vao thang 10 nam 1941 va ket thuc tham hai trong thang 12. Trong thoi gian xay ra cuoc khung hoang, Hitler tu bo nhiem minh lam nguoi đung đau Oberkommando des Heeres (Bo Tong tu lenh Luc quan).

Ngay 7 thang 12 nam 1941, Hai quan Đe quoc Nhat Ban tan cong ham đoi Thai Binh Duong cua My đong tai Tran Chau Cang, Hawaii. Bon ngay sau, trong mot bai phat bieu truoc quoc hoi, Hitler tuyen chien voi Hoa Ky. Ngay 18 thang 12 nam 1941, Himmler hoi Hitler: "Gio nen lam gi voi bon Do Thai o Nga?", Hitler tra loi: "als Partisanen auszurotten" ("tieu diet nhu bon khang chien"). Su gia nguoi Israel Yehuda Bauer nhan xet rang trong so nhung du kien ma gioi hoc gia nam đuoc thi cau noi nay cua Hitler co the đuoc xem la menh lenh toi hau lien quan toi cuoc diet chung nguoi Do Thai.
Cuoi nam 1942, quan Đuc bi đanh bai trong tran El Alamein thu hai khien ke hoach đanh chiem kenh đao Suez va Trung Đong cua Hitler pha san. Qua tu tin voi chuyen mon quan su cua ban than sau nhung chien thang than toc truoc đo vao nam 1940, Hitler dan tro nen nghi ngo Bo Tu lenh Toi cao va bat đau tu y can thiep vao viec len ke hoach quan su lan chien thuat, dan toi nhung hau qua tai hai. Trong cac thang 12 nam 1942 va thang 1 nam 1943, viec Hitler lien tuc tu choi khong cho lui binh trong tran Stalingrad dan đen viec Tap đoan quan so 6 bi tieu diet gan nhu toan bo, voi hon 200.000 linh phe Truc tu tran va 235.000 nguoi bi bat lam tu binh. Tiep đen la mot that bai chien luoc co tinh quyet đinh trong tran Kursk. Đau oc phan đoan quan su cua Hitler ngay cang tro nen that thuong; tinh trang suc khoe cua ong cung nhu tinh hinh kinh te va quan đoi Đuc thi ngay mot xuong doc.

Sau khi quan Đong Minh xam luoc Sicilia vao nam 1943, Mussolini bi Quoc vuong Victor Emmanuel III tuoc bo quyen luc sau mot cuoc bo phieu bat tin nhiem cua Đai Hoi đong Y. Thong che Pietro Badoglio, nguoi đuoc giao quyen đieu hanh chinh phu, đa nhanh chong đau hang phe Đong Minh. Trong suot cac nam 1943 va 1944, Lien Xo đa lat nguoc the co va khien quan đoi cua Hitler phai rut lui tren toan mat tran phia đong. Ngay 6 thang 6 nam 1944, Đong Minh phuong Tay đo bo vao mien bac nuoc Phap trong mot trong nhung chien dich đo bo lon nhat lich su – chien dich Overlord. Truoc tinh canh tren, nhieu si quan Đuc ket luan rang that bai la khong the tranh khoi va đat nuoc se bi huy diet hoan toan neu Hitler van tiep tuc nam quyen.
Tu nam 1939 cho đen nam 1945, Hitler tro thanh muc tieu cua nhieu ke hoach am sat; mot vai trong so đo tien trien o muc đo đang ke. Vu am sat noi tieng nhat, Am muu 20 thang 7, khong phai do bat ky the luc ngoai quoc nao giat day ma xuat phat tu ben trong nuoc Đuc, phan nao đuoc thuc đay boi vien canh quan Đuc bai tran đang ngay mot ro ret. Trong Chien dich Valkyrie, Đai ta Claus von Stauffenberg đat mot qua bom trong so chi huy Wolfsschanze (Hang Soi) cua Hitler tai Rastenburg (nay la Ketrzyn). Hitler may man thoat chet trong gang tac vi si quan tham muu Heinz Brandt đa di chuyen chiec cap chua bom ra sau mot chan cua ban hoi thao lon, lam chech huong phan lon vu no. Sau vu am sat hut nay, Hitler ra lenh tra thu tan bao, khien hon 4.900 nguoi bi hanh quyet.


= That bai va qua đoi =

Cuoi nam 1944, ca Hong quan Lien Xo lan Đong Minh phuong Tay đeu tren đuong tien vao lanh tho Đuc. Nhan thay suc manh va su quyet tam cua Hong quan, Hitler quyet đinh su dung luc luong du bi co đong con lai đe đoi đau voi quan Anh, My ma ong cho la yeu hon nhieu. Ngay 16 thang 12, Hitler phat đong chien dich Ardennes nham kich đong chia re giua cac nuoc trong khoi Đong Minh phuong Tay va co the cung thuyet phuc ho tham gia cuoc chien chong Lien Xo. Cuoc tan cong that bai tuy co đat đuoc mot so thang loi nhat thoi. Thang 1 nam 1945, trong boi canh toan nuoc Đuc chi con la đong đo nat, Hitler phat bieu tren đai phat thanh: "Du gio đay cuoc khung hoang nghiem trong đen nhuong nao, nhung bat chap tat ca, [cuoc khung hoang] van se đuoc kiem soat boi y chi kien đinh cua chung ta." Cho rang that bai quan su đong nghia voi viec nuoc Đuc se khong con quyen ton tai, Hitler ra lenh pha huy tat ca co so ha tang cong nghiep trong nuoc truoc khi no co the roi vao tay quan Đong Minh. Bo truong Vu trang Albert Speer đuoc giao pho nhiem vu thuc thi chinh sach tieu tho, nhung ong đa bi mat khong tuan lenh. Cai chet cua Tong thong Hoa Ky Franklin D. Roosevelt vao ngay 12 thang 4 nam 1945 khien Hitler hy vong co the đam phan hoa binh voi Anh va My. Nhung trai voi ky vong cua ong, su kien nay khong gay ra ran nut giua cac nuoc Đong Minh.
Vao ngay 20 thang 4 va cung la sinh nhat thu 56 cua minh, Hitler roi Fuhrerbunker (boongke cua lanh tu) len mat đat lan cuoi. Trong khu vuon đo nat cua Phu thu tuong, ong trao huan chuong Thap tu Sat cho cac nguoi linh nho tuoi thuoc Đoan Thanh nien Hitler, nhung nguoi đang chien đau chong lai Hong quan tai mat tran gan Berlin. Đen ngay 21 thang 4, Phuong dien quan Belorussia 1 cua Nguyen soai Georgy Zhukov đa pha vo tuyen phong thu cua Cum tap đoan quan Vistula trong tran Đoi Seelow va tien vao ngoai o Berlin. Khong chap nhan tinh canh toi te, Hitler đat hy vong vao Armeeabteilung Steiner (Biet đoi quan Steiner), mot đoi quan thieu hut ca quan so lan khi tai do tuong Felix Steiner chi huy. Steiner đuoc lenh phoi hop tan cong gong kim voi Tap đoan quan so 9. Hitler lenh cho Steiner tan cong suon bac cho loi cua chien tuyen ben phia Lien Xo, con Tap đoan quan 9 cua Đuc đuoc lenh đanh len phia bac đe thuc hien mot cuoc tan cong gong kim.
Trong mot hoi nghi quan su vao ngay 22 thang 4, Hitler hoi ve cuoc tan cong cua Steiner va đuoc biet rang cuoc tan cong chua đuoc phat đong, con quan Lien Xo đa tien vao Berlin. Hitler yeu cau tat ca moi nguoi ra khoi phong ngoai tru Wilhelm Keitel, Alfred Jodl, Hans Krebs va Wilhelm Burgdorf, roi cho ra mot trang cac cau chui rua su phan boi va bat tai cua cac tuong linh, đinh điem la khi ong lan đau tien chap nhan hoan canh va tuyen bo rang "moi thu đa mat". Hitler thong bao rang minh se o lai Berlin đen cung roi se dung sung tu sat.
Đen ngay 23 thang 4, Hong quan Lien Xo đa bao vay Berlin, Goebbels phat đi thong điep keu goi nguoi dan co thu thanh pho. Cung trong hom đo, Goring gui mot buc đien tu Berchtesgaden, viet rang vi Hitler đa bi co lap o Berlin nen Goring se đam trach cuong vi lanh đao nuoc Đuc. Goring đat ra mot han chot, sau thoi han ay ong se coi nhu Hitler khong con nang luc. Hitler phan ung bang cach cho bat giam Goring; đong thoi trong di chuc va tuyen cao chinh tri cuoi cung viet ngay 29 thang 4, ong tuoc bo tat ca chuc vu chinh phu cua Goring. Ngay 28 thang 4, Hitler phat hien ra rang Himmler, nguoi đa roi Berlin tu ngay 20, đang co gang thuong thao đau hang voi Đong Minh phuong Tay. Ong ra lenh bat giu Himmler va xu ban Hermann Fegelein (đai dien SS cua Himmler tai Bo chi huy cua Hitler o Berlin).
Qua nua đem ngay 29 thang 4, Hitler ket hon voi Eva Braun trong mot buoi le dan su nho tai Fuhrerbunker. Cuoi buoi chieu hom đo, Hitler hay tin Mussolini đa bi phong trao khang chien Y hanh quyet ngay hom truoc. Đieu nay co le đa khien ong cang co them quyet tam đe khong bi bat. Ngay 30 thang 4 nam 1945, khi Hong quan Lien Xo chi con cach Phu thu tuong mot đen hai khu nha, Hitler dung sung tu ban vao đau con Braun thi can mot vien nang cyanide tu tu. Thi the cua ho đuoc đem ra khu vuon phia sau Phu Thu tuong, đat vao mot ho bom roi tuoi xang len. Hai thi the đuoc hoa thieu trong luc Hong quan tai khoi đong cac đot phao kich. Đai đo đoc Karl Donitz va Joseph Goebbels lan luot tiep nhan vai tro nguyen thu quoc gia va thu tuong cua Hitler.
Berlin đau hang vao ngay 2 thang 5. Ho so trong kho luu tru cua Lien Xo thu đuoc sau khi Lien bang Xo Viet sup đo cho thay hai cot cua Hitler, Braun, Joseph va Magda Goebbels, sau nguoi con cua Goebbels, tuong Hans Krebs va con cho cua Hitler, đa bi chon va khai quat lai nhieu lan. Nam 1946, hai cot đuoc khai quat mot lan nua va chuyen đen co so moi o Magdeburg cua Tong cuc Phan gian SMERSH, roi đuoc chon cat trong nam hop go vao ngay 21 thang 2. Đen nam 1970, co so nay roi vao tay KGB va du kien ​​se đuoc chuyen giao cho Đong Đuc. Sau khi đuoc cap tren cung cap ban đo chon cat chi tiet, mot đoi KGB đa bi mat tien hanh khai quat hai cot cua muoi hoac muoi mot thi the "trong tinh trang phan huy nang" vao ngay 4 thang 4 nam 1970. Nhung hai cot nay đa bi thieu rui va nghien nat hoan toan, tro đuoc nem xuong song Biederitz, mot phu luu cua song Elbe gan đo. Theo Kershaw, luc Hong quan phat hien ra, thi the cua Braun va Hitler đa thieu rui hoan toan, nho ham duoi (rang đuoc lam lai) nen moi nhan dang đuoc đay la Hitler.


Holocaust Neu bon tai phiet Do Thai o trong va ngoai chau Au lai thanh cong trong viec đay cac quoc gia vao mot cuoc chien tranh the gioi thi ket cuc se khong phai la chu nghia Bolshevik thong tri Trai Đat, cung chang phai thang loi cua lu Do Thai, ma la su huy diet giong noi Do Thai o chau Au!

Holocaust cung cuoc chien cua Đuc Quoc Xa o phia đong khoi nguon tu quan điem co huu cua Hitler rang nguoi Do Thai la ke thu cua dan toc Đuc va "Khong gian song" la muc tieu ma nha nuoc quoc xa can phai đat đuoc. Muc tieu cua Hitler la đanh bai Ba Lan va Lien Xo đe banh truong sang phia Đong Au, roi sau đo truc xuat hoac tan sat cac dan toc ban đia. Generalplan Ost (Ke hoach tong the phia đong) vach đinh ke hoach giet bo hoac truc xuat dan cu cac vung bi chiem đong o Đong Au va Lien Xo sang mien tay Siberia lam lao đong kho sai. Nhung vung đat bi chinh phat se đuoc cai tao thanh noi đinh cu moi cua dan toc Đuc hoac nguoi đa bi Đuc hoa. Ban đau Generalplan Ost đuoc du kien se trien khai sau khi Đuc đanh bai Lien Xo, nhung khi viec hien thuc hoa ke hoach tro nen bat kha thi do quan Đuc lien tuc bai tran, Hitler đa đay manh cong tac diet chung. Thang 1 nam 1942, Hitler ra quyet đinh rang cac sac dan Do Thai, Slav cung nhung đoi tuong khac đuoc coi la "khong xung đang đuoc ton tai" phai bi tieu diet mot cach triet đe.

Himmler va Heydrich la hai nguoi đuoc Hitler tin tuong giao pho nhiem vu to chuc va trien khai ke hoach diet chung. Nhung ghi chep ve hoi nghi Wannsee dien ra ngay 20 thang 1 nam 1942 do Heydrich chu tri voi su gop mat cua 15 quan chuc cap cao la minh chung ro rang nhat ve ke hoach trien khai Holocaust co he thong. Ngay 22 thang 2, Hitler phat bieu: "Cach duy nhat đe phuc hoi suc manh cua chung ta la tieu diet be lu Do Thai". Thang 7 nam 1941, trong mot cuoc hop voi cac nha lanh đao phia đong, Hitler noi cach de va nhanh nhat đe binh đinh đia ban la "ban bo bat ky đua nao nhin khac" (am chi ngoai hinh). Tuy khong co menh lenh truc tiep nao cho thay Hitler bat đen xanh cho viec giet nguoi hang loat, song nhung lan phat bieu truoc cong chung, nhung chi thi toi tuong linh cung ghi chep nhat ky cua cac quan chuc quoc xa đa chung minh rang ong muon diet tru tan goc dan toc Do Thai Au chau. Trong thoi chien, Hitler lien tuc phat bieu rang loi tien tri nam 1939 cua ong đang tro thanh su that, cu the la mot cuoc chien tranh the gioi se đua dan toc Do Thai đen cho diet vong. Hitler phe chuan cho phep cac toan na sung Einsatzgruppe theo chan Wehrmacht tien vao lanh tho Ba Lan, cac nuoc Baltic va Lien Xo đe tan sat va nhan bao cao chi tiet ve cac hoat đong nay. Tinh đen mua he nam 1942, trai tap trung Auschwitz đa mo rong quy mo đe chua đuoc nhieu nguoi hon. Trong suot cuoc chien, co rat nhieu trai tap trung va trai ve tinh moc len tren khap lanh tho Đuc Quoc Xa; mot vai trong so đo chi danh rieng cho cong tac diet chung.
Trong khoang giai đoan tu 1939 đen 1945, duoi su ho tro cua cac chinh phu hop tac voi phe Truc, Schutzstaffel (SS) đa truc tiep hoac gian tiep gay ra cai chet cua it nhat 11 trieu thuong dan, trong đo co 5,5 đen 6 trieu nguoi Do Thai (tuong đuong khoang 2/3 dan so Do Thai chau Au) va tu 200.000 đen 1.500.000 nguoi Di-gan. Rat nhieu nguoi đa bo mang trong cac trai tap trung, trai huy diet, ghetto hoac bi Einsatzgruppe xu ban tap the. Phan lon nan nhan Holocaust bi giet bang khi đoc, so khac thi chet vi đoi, benh tat, hoac do lam viec qua suc. Ngoai ke hoach diet chung nguoi Do Thai, chinh quyen quoc xa con len ke hoach bo đoi 30 trieu dan Đong Au bang Hungerplan (Ke hoach bo đoi). Luong thuc se đuoc phan phoi cho quan đoi va thuong dan Đuc. Thanh thi se bi san phang roi lay đat đe trong cay gay rung hoac đe nguoi Đuc toi đinh cu. Hai ke hoach Hungerplan va Generalplan Ost ket hop voi nhau du kien se khien 80 trieu dan Lien Xo chet đoi. Tuy nhien, do moi chi đuoc hoan thanh mot phan vao thoi điem Đuc Quoc Xa đau hang nam 1945 nen hai ke hoach tren moi "chi" khien khoang 19,3 trieu thuong dan va tu binh thiet mang.
Nhung nan nhan khac cua cac chinh sach cua Hitler bao gom gan hai trieu thuong dan Ba Lan khong phai la nguoi Do Thai, hon ba trieu tu binh Lien Xo, cac đoi thu chinh tri, nguoi đong tinh, nguoi khiem khuyet ve tri tue va the trang, tin huu Nhan chung Jehovah, tin huu Co đoc Phuc lam va thanh vien cong đoan. Hitler chua tung phat bieu cong khai ve hoat đong tan sat va co le cung chua đen tham cac trai tap trung bao gio.
Nhung nguoi quoc xa huong ung va ap dung khai niem thanh loc chung toc. Ngay 15 thang 9 nam 1935, Hitler trinh hai du luat truoc Quoc hoi Đuc, goi la cac luat Nurnberg. Hai luat nay ngan cam cac hanh vi quan he tinh duc va hon nhan giua nguoi Do Thai va nguoi Arya, ve sau mo rong sang cac đoi tuong "nguoi Di-gan, nguoi da đen hoac con hoang cua bon ho". Luat con tuoc bo tu cach cong dan Đuc cua tat ca nhung nguoi phi Arya va cam phu nu phi Do Thai duoi 45 tuoi vao lam viec trong cac gia đinh Do Thai. Ngoai ra, Đuc Quoc Xa con thuc hien chuong trinh Aktion Brandt đe hien thuc hoa chinh sach uu sinh nham vao tre em khuyet tat. Sau nay, Hitler con đich than uy quyen tien hanh mot chuong trinh an tu goi la Aktion T4 đe ket lieu nhung nguoi truong thanh khuyet tat ve mat tri tue hoac the chat.


Chinh sach xay dung Đuc Quoc Xa Ke tu nam 1933, Hitler theo đuoi tham vong bien Berlin tro thanh "Thu đo cua Đe che German dan toc Đuc" mang ten Germania – mot Welthauptstadt (Thu đo cua the gioi). Albert Speer, nguoi co cong trong viec thuc hien dien giai lai van hoa Đuc theo chu nghia co đien cua Hitler, đuoc giao trong trach đe ra cac phuong an cai tao kien truc Germania. Trong qua trinh len ke hoach, Speer phac thao mot Fuhrerpalast (Dinh lanh tu) khong lo nam ben song Spree cho Hitler, nguoi thuong the hien minh la mot nguoi can kiem liem chinh truoc cong chung. Trong so nhung cong trinh đuoc len ke hoach, chi co phu thu tuong hoan thanh va đi vao su dung nam 1939. Germania du kien se đuoc bao quanh boi mot vanh đai Autobahn, cat ngang boi hai con đuong thang tap theo truc nam–bac thich hop cho cac buoi duyet binh do chung khong giao nhau voi bat ky con đuong nao khac. Ham chui duoi hai con đuong nay đuoc khoi cong nam 1939 song bi ngung vao nam 1942 do thieu nguyen vat lieu. Hitler tu nhan minh la mot "kien truc su xuat sac" đa xay dung nen Khu Đai hoi Đang Quoc Xa o Nurnberg. Trong qua trinh lap ke hoach, Hitler đich than đe xuat nhieu y tuong, ban phac thao va thuong xuyen ghe tham cong truong, nhung rot cuoc ong chi phe duyet sang kien tu cac co quan khac cua Đang Quoc Xa.

Duoi thoi Hitler, mang luoi đuong Reichsautobahn đuoc mo rong tren quy mo lon trong khuon kho Hitler-Programm voi muc tieu xoa bo nan that nghiep hang loat. Thong qua mot buoi le khoi cong to chuc vao ngay 23 thang 9 nam 1933, Hitler tu phong la nguoi khai sinh ra he thong Autobahn. Tuy nhien tren thuc te thi truoc nam 1933, nuoc Đuc đa co hai Autobahn đi vao hoat đong cung nhieu tuyen đuong khac đuoc len ke hoach. Chinh quyen quoc xa tuyen bo rang ho đa giai quyet quoc nan that nghiep vi chuong trinh mo rong mang luoi Autobahn đa tao cong an viec lam cho khoang 600.000 nguoi. Tuy nhien phan lon su gia ngay nay đeu đong thuan voi nhau rang so nguoi trong luc luong xay dung tren thuc te chua bao gio vuot nguong 150.000. Phan lon cong nhan đeu bi ep nhan muc luong thap, ai tu choi tham gia se bi đua vao trai tap trung. Hitler ban đau đat ra chi tieu phai hoan thanh 1.000 km Autobahn moi nam. Tuy nhien con so nay chi đat đuoc trong giai đoan 1936 - 1938, đen nam 1942 thi hau nhu moi du an cau đuong đeu phai dung han đe phuc vu cho nen kinh te chien tranh. Tuy khong the hoan thanh loi hua phat trien he thong giao thong nhung đen tan nam 1945, Hitler van ngo nhan rang ong đa thanh cong loai bo nan that nghiep tu nam 1938 bang cac du an Autobahn.


Phong cach lanh đao Ap dung Fuhrerprinzip (Nguyen tac lanh tu), Hitler cai tri Đang Quoc Xa mot cach chuyen che. Nguyen tac nay dua vao su phuc tung tuyet đoi cua moi cap duoi đoi voi cap tren. Hitler xem cau truc chinh phu la mot kim tu thap, con ong la lanh tu toi cao đung tren đinh. Chuc vu trong đang khong đuoc đinh hinh thong qua cac cuoc bau cu, ma cac vi tri đeu do mot cap tren đe bat va bo nhiem. Nhung nguoi nay phai chap hanh moi menh lenh, y chi cua Hitler trong moi hoan canh. Phong cach lanh đao cua Hitler la đua ra nhung menh lenh mau thuan, nghia vu va trach nhiem cua cac thuoc cap it nhieu bi trung, đe co đuoc "nguoi tot nhat lam đuoc viec". Bang cach nay, Hitler nuoi duong su ngo vuc, canh tranh va đau đa noi bo giua cac cap duoi đe cung co va toi đa hoa quyen luc cua chinh minh. Sau nam 1938, Noi cac Hitler khong hoi hop bat ky mot lan nao nua va ban than ong khong khuyen khich cac bo truong nhom hop rieng voi nhau. Hitler thuong khong đua ra menh lenh bang van ban ma truc tiep bang loi noi, hoac thong qua cong su than can Martin Bormann. Ong giao cho Bormann phu trach cong viec ban giay, sap xep cac cuoc hen va quan ly tai chinh ca nhan cua minh. Voi vi tri nay, moi luong thong tin va viec tiep can Hitler đeu do mot tay Bormann kiem soat.
Trong Chien tranh the gioi thu hai, khong mot nha lanh đao nao kiem soat no luc tham chien nuoc nha nhieu nhu Hitler. Ong gianh quyen kiem soat luc luong vu trang vao nam 1938 sau khi loai bo Thong che Werner von Blomberg, tu đo tu đua ra tat ca cac quyet đinh quan trong lien quan đen chien luoc quan su cua Đuc. Nhieu quyet đinh cua ong, bao gom viec thuc hien mot loat cac cuoc tan cong mao hiem vao Na Uy, Phap va cac nuoc Vung đat thap trai voi loi khuyen cua bo chi huy quan đoi, đeu to ra thanh cong. Tuy nhien, nhung chien luoc ngoai giao va quan su ma ong su dung nham giu Anh Quoc nam ngoai vong chien đeu that bai. Hitler can thiep sau hon vao no luc tham chien bang cach tu bo nhiem minh lam Tong tu lenh quan đoi vao thang 12 nam 1941. Ke tu thoi điem nay, Hitler đich than chi đao cuoc chien voi Lien Xo trong khi cac tuong ta quan su van giu quyen tu quyet nhat đinh trong cuoc chien voi Anh va Hoa Ky. Menh lenh cua Hitler ngay cang tro nen xa roi thuc te khi cuc dien cua cuoc chien đao chieu. Viec Hitler ra quyet đinh cham chap hoac ra lenh co thu o nhung vi tri bat loi khien chien luoc phong thu cua quan đoi Đuc bi can tro. Dau vay Hitler van luon tin rang chi co su lanh đao cua minh moi co the mang lai thang loi chung cuoc cho nuoc Đuc. Trong nhung ngay thang cuoi cung cua cuoc chien, Hitler tu choi đam phan hoa binh, cho rang tha thay nuoc Đuc bi huy diet con hon đau hang. Quan đoi Đuc khong nhung khong phan đoi co gang kiem soat no luc chien tranh cua Hitler ma cac si quan cap cao con thuong ung ho va ban hanh nhung menh lenh cua ong.


Đoi tu = Gia đinh =

Truoc cong chung, Hitler tao dung hinh anh mot nguoi đan ong đoc than khong mang toi chuyen gia đinh, danh ca su nghiep cong hien cho su menh chinh tri cua ban than va quoc gia. Giua nhung nam 1926 va 1931, Hitler co moi quan he tot voi Maria Reiter nhung ong đa tu choi loi to tinh cua ba.
Nam 1928, ong thue mot can nha o phuong Obersalzberg thuoc thi xa Berchtesgaden va đua chi gai cung cha khac me la Angela Raubal cung hai nguoi chau gai la Geli va Elfriede toi song. Nam 1929, Hitler chuyen Geli toi song trong can ho cua ong o Munchen va ep co phai cat đut moi quan he yeu đuong voi Emil Maurice, tai xe rieng cua Hitler. Thang 9 nam 1931, Geli tu ket lieu đoi minh bang khau sung ca nhan cua Hitler. Nhieu nguoi đuong thoi cho rang hai cau chau co moi quan he tinh ai, va cai chet cua co đa khien Hitler phai đau kho trong suot mot quang thoi gian dai. Nguoi em gai Paula Hitler la thanh vien cuoi cung con song trong gia đinh truc he cua Hitler, đa qua đoi vao thang 6 nam 1960.
Hitler gap y trung nhan Eva Braun lan đau vao nam 1929. Ke tu thang 1 nam 1932, hai nguoi đuoc cho la bat đau co tinh cam voi nhau. Tuy nhien, Hitler tu choi ket hon voi Braun khien ba tro nen đau kho va tim cach tu sat. Sau su kien đo, Hitler va Braun chinh thuc thanh mot cap, nhung ong van giu kin chuyen yeu đuong voi cong chung đen tan luc qua đoi. Hitler ket hon voi Braun vao ngay 29 thang 4 nam 1945, chi mot ngay truoc khi ca hai tu sat.


= Quan điem ton giao =

Hitler sinh ra trong gia đinh co me la tin đo Cong giao sung đao con cha la mot nguoi chong giao hoi. Sau khi roi nha, ong khong con du thanh le hay nhan bi tich. Trong hoi ky cua minh, Albert Speer ke rang Hitler thuong che bai giao hoi khi noi chuyen voi cac cong su chinh tri. Mac du chua bao gio chinh thuc roi khoi giao hoi Cong giao nhung ong khong may man ma voi to chuc nay. Speer noi them rang Hitler co cam giac neu thieu đi mot ton giao co to chuc thi moi nguoi se chuyen sang chu nghia than bi, ma ong lai cho rang đay la mot buoc thut lui. Mot so ghi chep ve đoi song ca nhan cho thay Hitler nguong mo Than đao. Theo Speer, Hitler tin rang tin nguong ton giao Nhat Ban nay, hoac chi it la Hoi giao, se hop voi nguoi Đuc hon la Kito giao "nhu mi va uy mi".
Su gia John S. Conway phat bieu rang ve co ban Hitler chong lai cac giao hoi Kito. Theo Bullock, Hitler khong tin vao Chua. Ong la mot nguoi chong giao hoi va khinh miet đao ly Kito giao vi cho rang nhung thu nay đi nguoc lai quan niem "ke song sot phu hop nhat" ma ong ua thich. Hitler ung ho cac khia canh cua đao Tin Lanh phu hop voi quan điem cua ban than va chap nhan mot so yeu to cua giao hoi Cong giao, bao gom mot to chuc co thu bac, su phung vu va ngu cu.

Đoi voi Hitler, giao hoi nhu mot tac nhan chinh tri bao thu quan trong anh huong đen xa hoi. Ong chap nhan mot moi quan he chien luoc giua đoi ben, "phu hop cho nhung muc tieu chinh tri truoc mat" cua minh. Truoc cong chung, Hitler thuong ca ngoi giao hoi Kito giao va van hoa Kito giao Đuc, nhung đong thoi van muon co mot "Gie-su nguoi Arya" chien đau chong lai nguoi Do Thai. Tuy vay, moi loi le cong khai ung ho Kito giao cua Hitler đeu mau thuan voi nhung phat bieu rieng tu cua ong mo ta ton giao nay la "ngu xuan" va "nham nhi".
Theo ban bao cao "The Nazi Master Plan" cua Co quan Tinh bao chien luoc Hoa Ky (OSS), Hitler du đinh triet tieu anh huong cua cac giao hoi Kito giao trong pham vi nuoc Đuc. Muc tieu cuoi cung ma Hitler huong đen la xoa bo hoan toan ton giao nay. Muc tieu nay đa đinh huong nhung buoc đi cua Hitler tu rat som, tuy nhien ong thay rang viec bay to quan điem cuc đoan nay mot cach cong khai la khong thich hop. Theo Bullock, Hitler muon cho chien tranh ket thuc roi moi thuc hien ke hoach nay.
Speer viet rang Hitler co cai nhin tieu cuc ve y niem than bi cua Alfred Rosenberg va Himmler, đac biet đoi voi no luc than bi hoa SS cua Himmler. Hitler thuc te hon va chu trong vao nhung van đe thiet thuc hon.


= Suc khoe =

Cac nha nghien cuu đua ra nhung chan đoan benh ly hoc khac nhau danh cho Hitler, cho rang ong mac phai mot so loai benh nhu hoi chung ruot kich thich, benh da lieu, roi loan nhip tim, xo vua đong mach, benh Parkinson, giang mai, viem đong mach te bao khong lo va u tai. Trong ban bao cao sua soan cho Co quan Tinh bao chien luoc Hoa Ky nam 1943, nha phan tich tam ly Walter C. Langer cua Đai hoc Harvard mo ta Hitler la mot "ga tam than roi loan than kinh". Trong cuon The Psychopathic God: Adolf Hitler, su gia Robert G. L. Waite cho rang Hitler co the bi roi loan nhan cach ranh gioi. Hai su gia Henrik Eberle va Hans-Joachim Neumann cho rang tuy mac mot so benh, bao gom ca benh Parkinson, nhung Hitler khong cam nhan ao giac benh ly, luon nhan thuc đay đu va do đo chiu trach nhiem ve moi hanh vi cua minh. Cac gia thuyet ve tinh trang suc khoe cua Hitler đeu rat kho đe chung minh. Viec don su chu y vao chung co the khien nguoi ta cho rang su suy giam suc khoe the chat cua Hitler la tac nhan cho nhung su kien va hau qua ma Đuc Quoc Xa gay ra. Kershaw cam thay rang moi nguoi nen nhin nhan lich su nuoc Đuc mot cach bao quat hon, bang cach nghien cuu cac chinh sach cua che đo Quoc Xa va xem xet, lieu nhung suc manh xa hoi nao đa đat nen mong cho che đo đoc tai nay. Vay se tot hon la tim cach ly giai han hep cho Holocaust va Chien tranh the gioi thu hai chi can cu vao mot ca nhan duy nhat.
Tai thoi điem nao đo trong thap nien 1930, Hitler bat đau chuyen sang che đo an moi, chu yeu la thuc an chay. Tu nam 1942, ong tranh tat ca cac mon thit va ca. Tai cac su kien xa hoi, đoi luc ong cho cac khach moi du tiec xem hinh chup canh giet mo, sat hai đong vat nham khien ho xa lanh cac mon thit. Bormann co mot ngoi nha kinh gan Berghof (gan Berchtesgaden) đe đam bao nguon cung trai cay va rau qua tuoi on đinh cho Hitler.
Hitler tu bo thuc uong co con vao khoang thoi gian ong chuyen sang che đo an chay va sau đo chi thinh thoang uong bia hoac ruou vao nhung dip xa giao. Thoi tre, Hitler tung hut rat nhieu thuoc (25 đen 40 đieu moi ngay) nhung ve sau cung bo, goi thoi quen nay la "mot su lang phi tien bac". Ong cung khuyen khich cac cong su than can cua minh bo thuoc bang cach tang đong ho vang cho nhung ai co the tu bo đuoc thoi quen nay. Hitler bat đau su dung mot it hong phien (amphetamin) tu sau nam 1937 va đen cuoi nam 1942 thi tro nen phu thuoc vao chat kich thich nay. Speer cho rang loi hanh xu ngay mot that thuong va nhung quyet đinh cung nhac ma Hitler đe ra (chang han ong hiem khi cho phep quan đoi rut lui) it nhieu la do tac dung cua hong phien.
Trong nhung nam chien tranh, Hitler đuoc bac si rieng Theodor Morell ke toi 90 loai thuoc khac nhau. Ong uong nhieu vien moi ngay đe đieu tri cac benh man tinh ve da day cung nhu cac chung benh khac. Ong thuong xuyen su dung cac chat kich thich nhu hong phien, barbiturat, thuoc co thuoc phien va cocain, cung nhu kali bromide va atropa belladonna. Vu đanh bom am sat ngay 20 thang 7 nam 1944 khien Hitler bi vo mang nhi va bi 200 manh go vun gam vao chan. Cac thuoc phim thoi su ve Hitler cho thay tay trai ong bi run va co dang đi le chan. Nhung bieu hien nay bat đau xuat hien tu nhung nam truoc chien tranh va tram trong hon vao nhung ngay thang cuoi đoi. Ernst-Gunther Schenck cung nhu mot so bac si tung gap Hitler trong nhung tuan cuoi cung truoc khi chet đeu chan đoan ong mac benh Parkinson.


Di san Viec Hitler tu sat đuoc nguoi đuong thoi vi nhu "bua me" đuoc giai. Su ung ho cua quan chung danh cho Hitler đa sup đo vao thoi điem ong qua đoi va khong nhieu nguoi Đuc tiec thuong su ra đi cua ong. Kershaw cho rang hau het thuong dan va quan nhan ai cung toi mat toi mui lo giai quyet hau qua chien tranh hoac tron chay truoc bom đan, khong con thoi gian đe lo nghi đen chuyen khac. Theo su gia John Toland, chu nghia quoc gia xa hoi đa "vo tung nhu bong bong" khi mat đi nguoi lanh đao.
Kershaw mo ta Hitler la "hien than cua cai ac chinh tri hien đai" va bo sung them rang "chua bao gio trong lich su, su huy diet – [ve mat] the chat lan đao đuc – lai gan lien voi ten tuoi cua mot con nguoi nhu vay". Đuong loi chinh tri cua Hitler đa dan đen mot cuoc chien tranh the gioi, đe lai mot vung Đong va Trung Au bi tan pha va kiet que. Ban than nuoc Đuc bi tan pha nang ne, thoi điem nay con đuoc su goi la Stunde Null (Luc 0 gio). Cac chinh sach cua Hitler mang toi canh đau thuong tang toc cho nhan loai o quy mo chua tung thay. Theo nha chinh tri hoc R. J. Rummel, che đo Quoc Xa la thu pham diet chung uoc tinh 19.3 trieu thuong dan va tu binh. Ben canh đo, 28,7 trieu binh linh va dan thuong đa thiet mang boi tac đong truc tiep cua cac hoat đong quan su o chien truong chau Au cua The chien II. Voi so thuong vong vo tien khoang hau, The chien thu hai la cuoc xung đot đam mau nhat lich su nhan loai. Cac su gia, triet gia, va chinh tri gia thuong dung tu "ac quy" đe mo ta che đo quoc xa. Trong thoi đai ngay nay, moi hanh vi co xuy chu nghia quoc xa lan phu nhan Holocaust đeu bi nhieu nuoc chau Au coi la pham phap va co the bi truy to hinh su.
Su gia nguoi Đuc Friedrich Meinecke mo ta Hitler la "mot trong nhung vi du tieu bieu nhat ve suc manh phi thuong va khon luong cua nhan cach trong đoi song lich su". Su gia nguoi Anh Hugh Trevor-Roper xem ong la "ke chinh phat co he thong nhat, bien thien nhat, triet ly nhat, đong thoi cung bat nha nhat, hung tan nhat, gian tra nhat ma nhan loai tung biet đen". Theo su gia John M. Roberts, that bai cua Hitler đa đanh dau cham het cua mot giai đoan lich su chau Au do Đuc thong tri. The gioi buoc vao ky nguyen moi mang ten Chien tranh Lanh, mot cuoc đoi đau giua Khoi phia Tay dan đau boi Hoa Ky va cac nuoc NATO khac va Khoi phia Đong do Lien Xo chi phoi. Su gia Sebastian Haffner qua quyet rang neu khong co Hitler va hoat đong chuyen dich dan Do Thai thi nha nuoc Israel ngay nay se khong ton tai. Ong cung cho rang neu khong co Hitler, qua trinh phi thuc dan hoa cac vung anh huong cua chau Au truoc đay se bi tri hoan. Them vao đo Haffner con khang đinh rang ngoai Alexandros Đai đe ra, tam anh huong cua Hitler lon hon bat ky nhan vat lich su nao khac vi Hitler đa gay ra mot loat thay đoi tren toan the gioi chi trong mot quang thoi gian tuong đoi ngan.


Xem them Ghi chu Chu thich Tham khao = An pham =


= Truc tuyen =


Lien ket ngoai HITLE A. tai Tu đien bach khoa Viet Nam
Adolf Hitler (dictator of Germany) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
A psychological analysis of Adolf Hitler tren Internet Archive
Tac pham cua Adolf Hitler tai Open Library
Cac tac pham cua hoac noi ve Adolf Hitler tai Internet Archive
Cac cong trinh lien quan hoac cua Adolf Hitler tren cac thu vien cua thu muc (WorldCat)
Cac bai bao ve  Adolf Hitler tai Cuc Luu tru Bao chi The ky 20 cua ZBW
Adolf Hitler tren IMDb