Paranoia la mot dang trieu chung cua benh tam than phan liet the paranoid. Ti le mac benh la 1% o moi quoc gia. Tai Viet Nam, ty le mac benh paranoia chiem khoang 1% dan so tuong đuong 860.000 nguoi.


Đai cuong lam sang Paranoia thuong xay ra nhieu nhat o đo tuoi 15-25, bat cu ai cung co the mac phai, ti le nam-nu mac benh nhu nhau. Mot nghien cuu cho biet, cac loai hoang tuong, ao giac thuong gap o benh nhan la hoang tuong bi truy hai (chiem khoang 68,63%), hoang tuong bi chi phoi (chiem 50%), hoang tuong bi kiem soat (chiem 30,395%), ao giac chu yeu la ao thanh (ao giac thinh giac, chiem đen 86,6%). Nhu vay dang paranoia thuong gap la hoang tuong bi truy hai, hoang tuong bi chi phoi, noi dung cua hoang tuong lien quan đen cac thiet bi hien đai, ao giac chu yeu la ao thanh.
Nguyen nhan cua benh paranoia la do nhung bien đoi, khiem khuyet ve roi loan chuyen hoa cua te bao nao, roi loan chuc nang hoat đong cua nao va chua mot xet nghiem nao co the phat hien đuoc. Đay la benh noi sinh nhung co nguoi van con nham lan cho rang đay la benh mac phai do stress, do yeu to moi truong, do chan thuong.


Trieu chung Khi mac benh, benh nhan co mot so bieu hien sau:

Roi loan giac ngu nhu mat ngu, kho ngu, khong ngu, đao giac (ngay ngu đem thuc). Co truong hop dan đen cang thang, mat ngu, đo đan khong muon an uong hay hoat đong gi, suot ngay ngoi hay nam mot cho. Tuy nhien co khi benh nhan khong co loai roi loan nay.
Co nhung roi loan ve hanh vi, roi loan ve cam xuc nhu cam giac hai chieu vua yeu vua ghet hay cam xuc trai nguoc la nguoi than thi rat ghet, cam thu nhung nguoi dung lai tin yeu hay đi du đam ma thi cuoi nhung đi đam cuoi lai khoc.
Benh nhan con co cac trieu chung đien hinh nhu đi lang thang, nhat rac, tich tru cac vat dung bo đi, cuoi mot minh, tu tro chuyen mot minh, noi chuyen, cuoi noi mot minh...
Dau hieu đang quan tam nhat ma bac si thuong ghi chan đoan la "ao thanh binh pham" hay ao thanh. Tuc la benh nhan thuong nghe co tieng noi chuyen trong đau, hoac tieng noi trong bung phat ra. Co khi la tieng noi xau hoac khen benh nhan, co khi phan tich, nhan xet nhung hanh vi, suy nghi cua benh nhan. Tham chi tieng noi đo ra lenh, bat benh nhan lam theo viec nay viec khac, trong đau benh nhan nhieu luc co tieng đo. Mot so truong hop bi chung ao giac, thinh thoang cu nghe ai noi chuyen, ra lenh, binh pham, bat ep phai lam the nay, the kia....
Benh nhan con co bieu hien hoang tuong ma nhap, nguoi chet nhap vao, luon co cam giac bi theo doi, bi hai, bi bat, bi giet, bi benh. Co nguoi lai co hoang tuong phat minh, nghien cuu sang che... Thuc te rat nhieu benh nhan tuy mac benh paranoia nhung noi nang luu loat, tri nho tot, tham chi nho tot hon nguoi binh thuong.


Chan đoan va đieu tri Paranoia co tung đot, luc co luc khong va đac biet co tinh thu hep, thu đong trong hoat đong va suy nghi. Neu bac si khong co kinh nghiem de chan đoan nham. Viec chan đoan chu yeu dua vao viec noi chuyen voi benh nhan đe ho boc lo ra, chu khong co xet nghiem hay chan đoan can lam sang nao co the tim ra benh.
Ve đieu tri, hien nay co nhieu thuoc tot va it tac dung phu đe chua benh nay. Viec đieu tri khoi benh hoan toan chi đat 5-7% so ca mac benh. Mot ti le len đen 93-95% benh nhan con lai gan nhu mac benh suot đoi, nhung trong so nay, neu benh nhan đuoc đieu tri tot thi 60-70% song gan nhu binh thuong, khong ai biet ho co benh. Yeu to đe benh nhan on đinh benh tot nhat la chinh nguoi benh nhan thuc đuoc benh cua minh.
Ngoai đieu tri bang thuoc, yeu to gia đinh rat quan trong trong viec cham soc, nhac nho benh nhan tu giac uong thuoc theo chi đinh cua bac si va tai kham đung hen. Benh nhan co the lam viec nhung khong đuoc lam viec nang nhoc, thuc đem. Khong uong ruou, bia, hut thuoc la. Voi tra, ca phe co the dung chung muc.
Viec phuc hoi chuc nang cho benh nhan nhu lao đong nhe, the duc the thao, van hoa van nghe, đieu đo trong sinh hoat giup on đinh 50% tinh trang benh. Can luu y viec su dung ruou, bia, thuoc la; cang thang, yeu to moi truong, tinh trang gia đinh (nguoi than bi mat, ban than ly than, ly hon...) la cac yeu to thuc đay chu khong phai la nguyen nhan gay ra benh paranoia.


Chu thich