Shibui (渋い, Shibui) (tinh tu), shibumi (渋み, shibumi) (danh tu), hoac shibusa (渋さ, shibusa) (danh tu) la nhung tu tieng Nhat chi mot khai niem my hoc đac biet ve ve đep gian di, tinh te va khong pho truong. Nhu cac thuat ngu my hoc Nhat Ban khac, iki va wabi-sabi, shibui co the ap dung cho nhieu đoi tuong, khong chi la nghe thuat hay thoi trang.


Đinh nghia shibui hoac shibusa Shibusa la mot su xuat hien hoac trai nghiem đuoc lam phong phu len (enriched), đuoc lam diu đi (subdued) cua pham cach tot ve mat ban chat voi co cau ve hinh thuc, lien ket va no luc, mang đen mot su tinh lang vo tan. Shibusa bao gom nhung pham chat thiet yeu sau đay: 

Đoi tuong co shibui xuat hien voi su đon gian ve tong the nhung chung bao gom cac chi tiet tinh te, chang han nhu ket cau, ma can bang su luoc gian voi su phuc tap.
Su can bang su luoc gian voi su phuc tap nay nham đam bao rang vat đo khong chi go ep vao mot đoi tuong shibui ma con lien tuc tim ra nhung ngu nghia va ve đep phong phu moi đuoc tao nen boi qua trinh phat trien nhung gia tri tham my qua nhieu nam.
Shibusa khong nen bi nham lan voi wabi hoac sabi. Mac du nhieu đoi tuong wabi hoac sabi la shibui, khong phai tat ca cac đoi tuong shibui la wabi hoac sabi. Đoi tuong wabi hoac sabi co the khac kho hon va đoi khi co y thoi phong khuyet điem đen mot muc đo ma chung co the đuoc lam mot cach nhan tao. Đoi tuong shibui khong nhat thiet phai hoan hao hay khong đoi xung, mac du chung co the chua đung nhung pham chat nay.
Shibusa duy tri mot su can bang đong đeu giua cac khai niem tham my tuong phan nhau, vi du nhu thanh lich va tho kech, hoac tu phat va co tu chu.
Mau sac cua shibusa la nhung mau "lo mo" (muddy). Vi du, trong thiet ke va son noi that, mau xam đuoc them vao nhung gam mau chinh đe tao mot hieu ung anh bac, ma gan cac mau sac khac nhau lai voi nhau thanh mot su sap đat phoi hop. Tuy thuoc vao muc đo cua mau xam đuoc them vao, mau sac cua shibui trai dai tu nhung mau pastel toi toi. Thinh thoang, mot mang mau sac tuoi sang đuoc them vao đe tao mot điem noi bat.
Bay yeu to cua shibusa la su gian luoc (simplicity), su tuyet đoi (implicity), su khiem ton (modesty), su im lang (silence), tinh tu nhien (naturalness), tinh đeu đan (everydayness) va su khong hoan hao (imperfection).

Su gian luoc quy phai cua shibusa la su bieu hien tinh te ve ban chat cua cac yeu to trong mot trai nghiem tham my mang toi su tinh lang. Su quy phai khiem nhuong la đieu hien nhien trong su thanh than u buon voi mot chut lap lanh.
Su tuyet đoi cho phep chieu sau cua cam xuc đuoc nhin thay thong qua mot thiet ke be mat tiet che, qua đo bieu hien cot loi vo hinh mang đen nhung ngu nghia moi voi moi cuoc gap go.
Nguoi co su khiem ton cua shibusa đe cao su xuat sac thong qua mot su ti mi trong viec danh thoi gian đe tim hieu, xem, đoc, hieu, phat trien, suy nghi va ket hop vao cach noi va cach im lang lien quan đen ban than.
Noi ton nghiem cua su im lang, bat nhi nguyen (non-dualism) cua shibusa—su phan giai cua nhung mat đoi lap, la truc giac cung voi ve đep va đuc tin nhu nen tang cho cac giai đoan cua su that tiet lo viec tho phuong va kinh trong đoi voi cuoc song.
Tinh tu nhien chuyen tai su tu nhien trong viec phat trien, khong bi thuc ep boi bat ki đieu gi. Su go ghe sach se cua ket cau va hinh dang khong đoi xung bat thuong duy tri su tu do choshibusa trong đo trung tam nam ngoai tat ca nhung thu ki luong o vo cuc.
Tinh đeu đan thuc đay nhung vat binh thuong toi mot noi cua danh du, tach biet khoi tat ca cac đac tinh nhan tao va khong can thiet, do đo viec truyen đat niem vui tinh than cho ngay hom nay se giup may man hon vao ngay mai. Tinh đeu đan cua shibusa cung cap mot khuon kho, mot truyen thong cho mot tac pham cua nguoi nghe si đe tro thanh mot đon vi, khong phai mot qua trinh. Mizuo Hiroshi lap luan rang, cac vi du tot nhat cua shibusa đuoc tim thay trong cac nghe thu cong, la nhung đoi tuong thong thuong đuoc tao ra đe su dung; đong thoi, vi đuoc san xuat hang loat, chung co xu huong tu do va khoe manh hon nhieu so voi cac nganh nghe thuat truyen thong.
Su khong hoan hao đuoc minh hoa trong tieu thuyet phong cach gothic cua Nathaniel Hawthorne, The Marble Faun. Chuong "Mot tap đoan my hoc" ("An Aesthetic Company") đe cap đen mot so buc ve theo loi co bi rach va trong tinh trang toi te va nhung su tuong trung cung nhu đuc tinh cua chung.
"Mui huong đac biet va thom mat cua tu tuong moi me co the nhan ra trong nhung thiet ke nay, sau ba the ky hao mon. Su quyen ru nam mot phan trong tinh rat khong hoan hao cua chung; boi chung mang tinh goi mo va khien tri tuong tuong hoat đong; trong khi đo, buc tranh đa hoan thanh, neu la mot buc tranh tot, khien nguoi xem chang phai lam gi, va, neu khong tot, lam ho boi roi, ngay dai, tinh ngo, va chan nan."
 

Su khong hoan hao trong shibusa đuoc Yanagi Soetsu trong Nghe nhan vo danh đe cap đen nhu "ve đep voi nhung ham y ben trong". No khong phai la mot ve đep ben ngoai cho nguoi xem thay boi tac gia cua no; sang tao o đay co nghia la lam cho mot tac pham se tu dan dat nguoi xem thay đuoc ve đep thoat ra khoi chinh no. Ve đep cua shibui, nhu trong ve đep cua tra đao, "la ve đep lam nen nguoi nghe nhan trong long moi nguoi xem".
Trong cuon sach Iberia, tinh tu 'shibui' đuoc James A. Michener đe cap đen nhu sau: "Tieng Nhat co mot tu ma tom tat tat ca nhung gi tot đep nhat trong cuoc song o Nhat Ban, nhung no khong co loi giai thich va khong the đuoc dich. Đo la tu shibui, va cach giai nghia gan đung nhat ve no la 'tham my tot ve su gay gat' ('acerbic good taste')." Tac gia Trevanian (but danh cua Tien si Rodney William Whitaker) viet trong cuon tieu thuyet best-selling nam 1979 Shibumi, “Shibumi phai thuc hien voi su tinh che lon lay nen tang tu nhung su xuat hien pho bien.” Trong cuon truyen ngu ngon kinh doanh The Shibumi Strategy, tac gia Matthew May viet rang shibumi "đa đen đe bieu thi nhung đieu ma pho bay trong su nghich ly va tat ca cung mot luc co đac điem tot nhat cua tat ca moi thu va khong co gi: su gian luoc mang tinh quy phai. Su an tuong khong chut met nhoc. Su hoan hao đuoc giam bot. Su khong hoan hao đep đe."
Shibui la mot su bieu lo hoac 'cam thuc đuoc cam nhan' (felt sense) cua su phat trien hoan thien. Nhung gi đuoc bieu lo chinh la yeu to 'Song' nam sau nhung pham chat cua bat ki trai nghiem nao. Mot 'cam thuc đuoc cam nhan' cua cac pham chat, chang han nhu ve đep tinh lang voi su thong thai, tinh yeu, anh sang va niem vui. Nhung pham chat nay co the de dang đuoc bieu lo hon khi ngam nhin mot cach tinh lang hien tuong hoac nhung đoi tuong đon gian, tu nhien xuat hien hang ngay, chang han nhu mot canh binh minh hoac mot mon đo gom đon gian. Shibui đoi khi co the đuoc bieu lo mot cach đon gian hon boi hai nguoi trong mot trang thai thien đinh (tinh lang trong cam xuc va tam tri cua minh) trong khi ngam nhin cac hien tuong hoac đoi tuong tuong tu. Vi du, khi ngam nhin cung mot canh hoang hon hoac mot mon đo nghe thuat, mot cach thuoc ve tiem thuc, ca hai nguoi đeu bieu lo cac pham chat cua 'Song' hoac su tuyet đoi an giau trong trai nghiem hoac đoi tuong; su bieu lo cua yeu to 'Song' tiem an nay lang đong vao y thuc nhu viec bieu lo thu gi đo 'bat thuong' trong cai 'thong thuong' hang ngay. Neu ca hai nguoi đeu bieu lo đuoc, thi sau đo nhin vao đoi mat nguoi con lai, ban hieu đuoc ca hai đeu se chia cung mot hien tuong, mot 'hieu biet' cua yeu to 'Song' tiem an, hoac it nhat nhung pham chat cua yeu to 'Song' tiem an đo. Nhung pham chat đuoc bieu lo co the co ve nghich ly. Nhung trai nghiem hoac đoi tuong phuc tap co ve đon gian; su hoan hao đuoc tim thay trong su khong hoan hao. Tat ca nhung đoi tuong va trai nghiem, ca đeu đan va bat thuong, co the co mot ve đep, mot y đinh yen tinh co muc đich, mot niem vui 'van đe cua thuc te' tuyet voi an giau.
Nghe nhan gom, nhac si, hoa si, nghe nhan bonsai va nhung nghe si khac thuong lam viec đe mang shibui vao trong tac pham nghe thuat cua ho. Mot vai nguoi an giau nhung pham chat nay đe mang toi yeu to 'Song' tiem an vao tac pham cua ho. Cac ca si, dien vien, nghe nhan gom va cac nghe nhan xuat sac cua cac nganh nghe thuat khac thuong đuoc noi rang ho co shibui; chuyen mon cua ho tao cho ho đe lam nhung đieu đep đe ma khong lam cho ho qua đang hoac cau ky. Ngay nay, đoi khi tham chi nhung cau thu bong chay đuoc noi rang ho co shibui khi ho đong gop vao thanh cong chung cua đoi bong ma khong lam bat cu đieu gi đe lam cho ban than minh noi bat. Su de dang khong can co gang mot cach hien nhien the hien boi cac van đong vien nhu tay vot tennis Roger Federer va cau thu hockey vi đai Wayne Gretzky la vi du cua shibumi trong nhung man trinh dien ca nhan. Shibui, va yeu to 'Song' tiem an, đuoc tim thay trong tat ca cac bo mon nghe thuat va trong tat ca moi thu xung quanh chung ta - bao gom ca ban than chung ta. Buoc chan tren con đuong đe hieu đuoc va trai nghiem shibui, la mot buoc tien trong su hieu biet va bieu lo mot cach co y thuc yeu to 'Song' tiem an sau tat ca.


Lich su thuat ngu Co nguon goc tu thoi ky Muromachi (1336–1573) nhu shibushi, thuat ngu nay ban đau đe cap đen mot huong vi chua hoac chat, chang han nhu mot qua hong chua chin. Shibui duy tri nghia cua chu van con, va van la phan nghia cua amai (甘い), nghia la 'ngot'.
Tuy nhien, vao đau thoi ky Edo (1615-1868), thuat ngu nay đa dan dan bat đau đe cap đen mot tham my lam vua long. Nguoi dan Edo bay to thi hieu cua ho trong viec su dung thuat ngu nay đe chi bat cu đieu gi tu bai hat cho toi thoi trang va nghe thu cong ma đep mot cach khong that, hoac la chinh xac nhung gi ma no mang nghia va khong xay dung tren. Ve co ban, ly tuong tham my cua shibumi tim ra su kien, bieu dien, con nguoi hoac đoi tuong ma đep mot cach truc tiep va đon gian, khong pho truong.
Voi cac trich dan cu the đe cap o đau bai viet, ban nghien cuu va quan sat cua Yanagi Soetsu đuoc dich ra boi Bernard Leach trong en:The Unknown Craftsman la nguon goc nen tang.
Khai niem shibusa đuoc gioi thieu toi phuong Tay vao thang 8 va 9 nam 1960, xuat ban tren tap chi cua My House Beautiful.


Chu thich Đoc them Gropius,Walter; Tange, Kenzo; Ishimoto, Yasuhiro (1960), Katsura. New Haven, Connecticut:Yale University Press. ISBN 978-1-904313-59-5
"Kodansha Encyclopedia of Japan". Tokyo, 1993 Japan: An Illustrated Encyclopedia. "Shibui," p1361. ISBN 978-0-02-897203-9
Leach, Bernard (1976) A Potter's Book. London:Faber and Faber. ISBN 978-0-571-10973-9
Lee, Sherman E. (1982) Far Eastern Art, p476. New York:Prentice-Hall Abrams. ISBN 0-8109-3414-0
Peterson, Susan (1974), Shoji Hamada: A Potter's Way and Work. Kodansha International - Harper & Row. ISBN 978-1-57498-198-8
Richie, Donald (2007) A Tractate on Japanese Aesthetics, Berkeley, CA. Stone Bridge Press.  ISBN 978-1-933330-23-5
Sartwell, Crispin (2004) Six Names of Beauty, New York, NY. Routledge. ISBN 0-415-96558-6
Tanizaki, Junichiro (1977) In Praise of Shadows, Sedgwick, ME. Leete's Island Books. ISBN 978-0-918172-02-0.
Theodore, Constance Rodman (1993), "Shibusa and the Iron Glaze Ware of Dorothy Bearnson", University of Utah: Master of Arts thesis. ISBN 978-1-57498-198-8
Theodore, Constance Rodman (2012), Shibusa USA: Beginner's Checklist. ISBN 978-1-62620-788-2
Ueda, Makoto (1985), "Shibui", Kodansha Encyclopedia of Japan. Tokyo: Kodansha Ltd. ISBN 978-0-87011-620-9
Waters, Mary Yukari (2003), The Laws of Evening, 'Shibusa', New York: Scribner. ISBN 0-7432-4332-3
Wildenhain, Marguerite (1973), The Invisible Core: A Potter's Life and Thoughts. Palo Alto, California:Pacific Books. ISBN 978-0-87015-201-6
Yanagi, Soetsu (1966) "Mystery of Beauty" lecture, The Archie Bray Foundation, Helena, Montana.
Yanagi, Soetsu (1953) "The Way of Tea" lecture, Honolulu Academy of Arts, Honolulu, Hawaii.
Young, David Earl (1965), "The Origin and Influence of the Concept of Shibusa in Japan", University of Hawaii:Master of Arts thesis. CB5.H3 no.645
Young, David E. & Young, Michiko Kimura (2008), http://www.japaneseaesthetics.com.
Young, David E. & Young, Michiko Kimura (2012), Spontaneity in Japanese Art and Culture, Gabriola, British Columbia, Canada:Coastal Tides Press  ISBN 978-0-9881110-1-1
BW Blog Post on Shibusa, 2014, http://wovostore.com/blog/shibusa-n7 Luu tru ngay 30 thang 8 nam 2014 tai archive.today