Henry Alfred Kissinger (; tieng Đuc: [ˈkɪsɪŋɐ]; ten khai sinh la Heinz Alfred Kissinger, 27 thang 5 nam 1923 – 29 thang 11 nam 2023) la mot nha chinh tri gia nguoi My. La nguoi ti nan Do Thai chay tron khoi Đuc Quoc xa cung gia đinh vao nam 1938, ong tro thanh Co van An ninh Quoc gia nam 1969 va Ngoai truong Hoa Ky nam 1973. Ong tung giu chuc co van an ninh quoc gia Hoa Ky va sau đo kiem luon chuc Bo truong Ngoai giao duoi thoi tong thong Richard Nixon va Gerald Ford.
Voi thoa thuan hoa binh tai Viet Nam, Kissinger gianh giai Nobel Hoa binh nam 1973 gay nhieu tranh cai (hai thanh vien trong hoi đong trao giai đa tu chuc đe phan đoi). La nguoi đe xuat chinh sach "Realpolitik", Kissinger đong mot vai tro then chot trong chinh sach đoi ngoai cua Hoa Ky giai đoan 1969 - 1977. Trong suot thoi gian nay, ong mo ra chinh sach detente voi Lien Xo nham giai toa bot moi quan he cang thang giua My va Lien Xo, noi lai quan he giua My va Trung Quoc, đam phan tai Hiep đinh Paris, ket thuc su co mat cua My tai Chien tranh Viet Nam. Chinh sach Realpolitik cua Kissinger dan đen cac chinh sach gay tranh cai nhu viec ho tro cua Hoa Ky cho Pakistan, mac du chinh quyen nay đa co hanh đong diet chung trong chien tranh voi Bangladesh. Ong la nguoi sang lap va la chu tich cua Kissinger Associates, mot cong ty tu van quoc te. Kissinger cung đa viet hon muoi cuon sach ve chinh tri va quan he quoc te.
Nhung đanh gia ve Henry Kissinger co su khac biet rat lon. Nhieu hoc gia đa xep Kissinger la Ngoai truong My co tam anh huong nhat ke tu nam 1965, trong khi cac nha hoat đong nhan quyen va cac luat su đa tim cach truy to ong ve cao buoc gay toi ac chien tranh.
Theo mot khao sat nam 2014 cua tap chi Foreign Policy, 32,21% "hoc gia quan he quoc te hang đau cua My" đa coi Henry Kissinger la Ngoai truong Hoa Ky co anh huong nhat ke tu nam 1965.


Thieu thoi va giao duc Henry Kissinger co ten khai sinh la Heinz Alfred Kissinger chao đoi tai Furth, Bayern, Cong hoa Weimar (nay la Cong hoa Lien bang Đuc) vao nam 1923 trong mot gia đinh nguoi Đuc goc Do Thai. Cha cua ong la Louis Kissinger (1887–1982), mot giao vien. Me cua ong la Paula (Stern) Kissinger (1901–1998) đen tu Leutinghausen, mot nguoi noi tro. Kissinger co mot em trai, Walter Kissinger (1924–2021). Ten ho Kissinger đuoc ong ki cua ong Meyer Lob chon đat vao nam 1817, theo thi tran nghi duong Bad Kissingen. cua Bayern. Khi con tre, Heinz thich choi bong đa va choi cho cau lac bo yeu thich SpVgg Furth, mot trong nhung cau lac bo tot nhat nuoc Đuc luc bay gio. Nam 1938, khi Kissinger 15 tuoi, gia đinh chay tron khoi cuoc đan ap cua Đuc Quoc xa, gia đinh ong đa đinh cu mot thoi gian ngan o London, truoc khi đen New York vao ngay 5 thang 9.
Kissinger trai qua nhung nam hoc trung hoc tai khu vuc Washington Heights cua Upper Manhattan. Mac du Kissinger đa hoa đong nhanh chong vao van hoa My, nhung ong khong bao gio đanh mat giong Đuc. Sau nam đau tien tai truong trung hoc George Washington, ong bat đau đi hoc vao ban đem va lam viec trong mot nha may san xuat ban chai cao rau vao ban ngay.
Sau khi hoc trung hoc, Kissinger đang ky vao truong Cao đang Thanh pho New York nganh ke toan. Viec hoc hanh cua ong đa bi gian đoan vao đau nam 1943, khi ong đuoc goi nhap ngu vao Luc quan Hoa Ky.


Thoi ky quan ngu Kissinger đa trai qua khoa đao tao co ban tai Doanh trai Croft o Spartanburg, South Carolina. Vao ngay 19 thang 6 nam 1943, khi đong quan tai Nam Carolina, o tuoi 20, ong tro thanh cong dan Hoa Ky. Ong đuoc cu đi hoc nganh ky thuat tai truong Cao đang Lafayette, Pennsylvania, nhung chuong trinh đa bi huy bo va Kissinger đuoc giao lai cho Su đoan bo binh 84. Tai đay, ong lam quen voi Fritz Kraemer, mot nguoi nhap cu Do Thai tu Đuc, nguoi đa chu y đen su thong thao tieng Đuc va tri tue cua ong, va ong đuoc giao cho bo phan tinh bao quan su cua su đoan. Kissinger tham gia chien đau va tinh nguyen lam nhiem vu tinh bao trong tran Bulge.
Trong thoi gian My tien vao Đuc, Kissinger luc đo chi la mot binh nhi, đuoc giao phu trach chinh quyen thanh pho Krefeld, do thieu nguoi noi tieng Đuc trong đoi ngu tinh bao cua su đoan. Trong vong tam ngay, ong đa thanh lap mot chinh quyen dan su. Kissinger sau đo đuoc giao lai cho Quan đoan tinh bao (CIC), noi ong tro thanh mot đac vu CIC giu cap bac trung si. Ong cung mot đoi o Hannover đuoc giao nhiem vu truy tim cac si quan Gestapo va nhung si quan Đuc khac, ong đa đuoc trao giai Sao Đong. Vao thang 6 nam 1945, Kissinger tro thanh chi huy cua phan khu đo thi CIC Bensheim, Bergstrasse cua Hessen, chiu trach nhiem giai tru si quan Quoc xa cua quan. Mac du ong so huu quyen luc tuyet đoi va co quyen bat giu, Kissinger đa can than đe tranh lam dung đoi voi nguoi dan đia phuong bang menh lenh cua minh.
Nam 1946, Kissinger đuoc chi đinh giang day tai Truong Tinh bao Chi huy Chau Au tai Doanh trai King va voi tu cach la mot nhan vien dan su sau khi tach khoi quan đoi, tiep tuc phuc vu trong vai tro nay.


Hoc thuat Henry Kissinger nhan đuoc bang cu nhan ve khoa hoc chinh tri tu Đai hoc Harvard vao nam 1950, noi ong song trong Nha Adams va đuoc huong dan cua William Yandell Elliott.. Ong tiep tuc nhan bang thac si va tien si tai Đai hoc Harvard vao nam 1951 va 1954. Nam 1952, khi con la sinh vien tot nghiep tai Harvard, ong lam co van cho giam đoc cua Ban chien luoc tam ly. Luan an tien si cua ong co tua đe la "Hoa binh, hop phap va can bang (Mot nghien cuu ve su kheo leo cua Castlereagh va Metternich)".
Kissinger van o Harvard voi tu cach la thanh vien cua khoa trong Bo Chinh phu va cung voi Robert R. Bowie, đong sang lap Trung tam cac van đe quoc te vao nam 1958, noi ong lam pho giam đoc. Nam 1955, ong la co van cho Ban đieu phoi hoat đong cua Hoi đong Bao an Quoc gia. Trong thoi gian 1955 va 1956, ong cung la giam đoc nghien cuu ve vu khi hat nhan va chinh sach đoi ngoai tai Hoi đong Quan he đoi ngoai. Ong phat hanh cuon sach Vu khi hat nhan va Chinh sach đoi ngoai vao nam sau. Tu 1956 đen 1958, ong lam viec cho Quy anh em Rockefeller voi tu cach la giam đoc cua Du an nghien cuu đac biet. Ong la giam đoc Chuong trinh Nghien cuu Quoc phong Harvard tu nam 1958 đen 1971. Ong cung la giam đoc cua Hoi thao Quoc te Harvard tu nam 1951 đen 1971. Ngoai hoc vien, ong lam co van cho mot so co quan chinh phu, bao gom Van phong Nghien cuu Hoat đong, Co quan giai tru vu khi va kiem soat vu khi, Bo Ngoai giao va Tap đoan RAND.
Muon co anh huong lon hon đen chinh sach đoi ngoai cua Hoa Ky, Kissinger tro thanh co van chinh sach đoi ngoai cho cac chien dich tranh cu Tong thong cua ong Nelson Rockefeller, ung ho đe nghi cua ong cho đe cu cua Đang Cong hoa vao nam 1960, 1964 va nam 1968. Sau khi Richard Nixon nham chuc Tong thong Hoa Ky vao nam 1968, ong bo nhiem Kissinger vao chuc Co van An ninh Quoc gia.


Chinh sach đoi ngoai Kissinger tuyen the nham chuc Ngoai truong Hoa Ky vao ngay 22 thang 9 nam 1973. Kissinger tung la Co van An ninh Quoc gia va Bo truong Ngoai giao duoi thoi Tong thong Richard Nixon, ong tiep tuc la Ngoai truong duoi thoi nguoi ke nhiem Nixon la Gerald Ford. Vao ngay cuoi cung tai van phong cua Nixon, ong thong bao cho Ford ve y đinh tu chuc cua minh, Ford đa đong y.
Trong giai đoan đo, ong mo rong chinh sach cua detente. Chinh sach nay dan đen su noi long đang ke trong cang thang Lien Xo cua Hoa Ky va đong mot vai tro quan trong trong cac cuoc đam phan nam 1971 voi Thu tuong Trung Quoc Chu An Lai. Cac cuoc đam phan đa ket thuc voi moi quan he hop tac giua Hoa Ky va Cong hoa Nhan dan Trung Hoa va su hinh thanh mot lien ket chien luoc Trung-My chong Lien Xo. Ong đa đuoc trao giai Nobel Hoa binh nam 1973 voi Le Đuc Tho vi đa giup thiet lap lenh ngung ban va rut quan My khoi Viet Nam. Tuy nhien, lenh ngung ban khong đuoc duy tri. Le Đuc Tho tu choi nhan giai thuong va Kissinger to ra vo cung thich thu ve đieu đo (quyen tang tien thuong cua minh cho to chuc tu thien, khong tham du le trao giai va sau đo đe nghi tra lai huy chuong giai thuong cua minh). La Co van An ninh Quoc gia, nam 1974, Kissinger đa chi đao Ban ghi nho Nghien cuu An ninh Quoc gia.


= Detente va coi mo voi Trung Quoc =

La Co van An ninh Quoc gia duoi thoi Nixon, Kissinger tien phong trong chinh sach detente voi Lien Xo nham giam nhe cang thang giua hai sieu cuong quoc. La mot phan cua chien luoc nay, ong đa đam phan gioi han vu khi chien luoc (đinh cao la Hiep uoc SALT I) va Hiep uoc ten lua chong đan đao voi Leonid Brezhnev, Tong Bi thu Đang Cong san Lien Xo. Cac cuoc đam phan ve giai tru hat nhan chien luoc bat đau duoi thoi chinh quyen Johnson nhung đa bi hoan lai đe phan đoi cuoc xam luoc cua Hiep uoc Warsaw vao Tiep Khac thang 8 nam 1968.

Kissinger tim cach gay ap luc ngoai giao len Lien Xo. Ong đa thuc hien hai chuyen tham toi Cong hoa Nhan dan Trung Hoa vao thang 7 va thang 10 nam 1971 (lan đau tien đuoc thuc hien bi mat) đe trao đoi voi Thu tuong Chu An Lai, luc đo phu trach chinh sach đoi ngoai cua Trung Quoc. Theo cuon sach cua Kissinger, "The White House Years" va "On China" ("Nhung nam o Nha Trang" va "Ve Trung Quoc"), chuyen đi bi mat đau tien đen Trung Quoc đuoc sap xep thong qua Pakistan va Rumani, vi khong co kenh lien lac truc tiep giua hai quoc gia nay. Cac chuyen đi cua ong đa mo đuong cho hoi nghi thuong đinh đot pha nam 1972 giua Nixon, Chu va Chu tich Đang Cong san Trung Quoc Mao Trach Đong, cung nhu chinh thuc hoa quan he giua hai nuoc, cham dut 23 nam co lap ngoai giao va thu đich lan nhau. Ket qua la su hinh thanh mot lien minh chien luoc chong Lien Xo ngam giua Trung Quoc va Hoa Ky.
Trong khi chinh sach ngoai giao cua Kissinger dan đen trao đoi kinh te va van hoa giua hai ben va thanh lap Van phong Lien lac tai thu đo Trung Quoc va Hoa Ky, voi nhung tac đong nghiem trong đoi voi cac van đe Đong Duong, viec binh thuong hoa hoan toan quan he voi Cong hoa Nhan dan Trung Hoa se khong xay ra cho đen nam 1979, boi vu be boi Watergate lam lu mo nhung nam cuoi cua nhiem ky tong thong Nixon va vi Hoa Ky tiep tuc cong nhan Đai Loan.
Vao thang 9 nam 1989, John Fialka cua Tap chi Pho Wall tiet lo rang Kissinger muon co loi ich kinh te truc tiep trong quan he My-Trung vao thang 3 nam 1989 voi viec thanh lap China Ventures, Inc., mot đoi tac han che cua Delwar, ma ong la chu tich hoi đong quan tri va giam đoc đieu hanh. Khoan đau tu 75 trieu đo la My vao mot lien doanh voi phuong tien thuong mai chinh cua chinh phu Cong san luc bay gio, Tap đoan uy thac va đau tu quoc te Trung Quoc (CITIC), Thanh vien hoi đong quan tri la khach hang lon cua Kissinger Associates. Kissinger bi chi trich vi khong tiet lo vai tro cua minh trong lien doanh khi đuoc Peter Jennings cua ABC keu goi binh luan vao buoi sang sau ngay 4 thang 6 nam 1989, cuoc đan ap Thien An Mon. Kissinger ung ho viec đan ap bieu tinh tai quang truong cua Đang Tieu Binh va ong phan đoi cac bien phap trung phat kinh te.


= Chien tranh Viet Nam =

Su tham gia cua Kissinger o Đong Duong bat đau truoc khi đuoc bo nhiem lam Co van An ninh Quoc gia cho Nixon. Khi con o Harvard, ong đa lam viec nhu mot nha tu van ve chinh sach đoi ngoai cho ca Nha Trang va Bo Ngoai giao. Kissinger noi rang: "Thang 8 nam 1965 ... [Henry Cabot Lodge, Jr.], mot nguoi ban cu lam Đai su tai Sai Gon, đa đe nghi toi đen tham Viet Nam voi tu cach la co van cua ong. Toi đa đen Viet Nam lan đau tien trong hai tuan vao thang 10 va thang 11 nam 1965, mot lan nua trong khoang muoi ngay vao thang 7 nam 1966 va lan thu ba trong vai ngay vao thang 10 nam 1966... Lodge đa cho toi mot ban tay tu do đe xem xet bat ky chu đe nao toi chon. Ong tro nen tin tuong ve su vo nghia cua nhung chien thang quan su o Viet Nam,... tru khi ho mang đen mot thuc te chinh tri co the song sot sau cuoc rut quan cuoi cung cua chung toi". Trong mot sang kien ​​hoa binh nam 1967, ong se lam trung gian hoa giai giua Washington va Ha Noi.
Nixon đa đuoc bau vao nam 1968 voi loi hua se đat đuoc "hoa binh trong danh du" va cham dut Chien tranh Viet Nam. Tai chuc, va đuoc Kissinger ho tro, Nixon đa thuc hien chinh sach Viet Nam hoa nham rut dan quan đoi Hoa Ky đong thoi mo rong vai tro chien đau cua Quan đoi Viet Nam Cong hoa đe co the bao ve chinh phu đoc lap chong lai Mat tran Dan toc Giai phong Mien Nam Viet Nam, va Quan đoi Nhan dan Viet Nam. Kissinger đong mot vai tro quan trong trong viec nem bom Campuchia nham tieu diet cac đon vi QĐNDVN va Quan Giai phong đang tien hanh cac cuoc tan cong vao Nam Viet Nam tu ben trong bien gioi cua Campuchia va tiep te cho luc luong cua ho bang cach su dung đuong mon Ho Chi Minh va cac tuyen đuong khac, cung nhu cuoc xam nhap Campuchia nam 1970.
Chien dich nem bom gop phan vao su hon loan cua cuoc noi chien Campuchia, cho thay luc luong cua Lon Nol khong the tan dung đuoc su ho tro cua nuoc ngoai đe chong lai cuoc noi day cua Khmer Đo lat đo ong ta nam 1975. Cac tai lieu đuoc phat hien tu kho luu tru cua Lien Xo sau nam 1991 cho thay viec quan Viet Nam Dan chu Cong hoa tien vao Campuchia nam 1970 đuoc đua ra theo yeu cau ro rang cua Khmer Đo va đuoc đam phan boi nguoi chi huy thu nhi luc đo cua Pol Pot, Nuon Chea. Viec nem bom Campuchia cua My đa khien 40.000 –150,000 nguoi tu vong tu nam 1969 đen nam 1973, trong đo co it nhat 5.000 dan thuong. Nha viet tieu su Pol Pot David P. Chandler lap luan rang vu đanh bom "co tac dung ma nguoi My muon co, no đa pha vo su bao vay cua Cong san đoi voi Phnom Penh."  Tuy nhien, Ben Kiernan va Taylor Owen cho rang "nhung qua bom đa đay nguoi Campuchia binh thuong vao vong tay cua Khmer Đo, mot nhom ban đau duong nhu co trien vong mong manh ve thanh cong cach mang. " Ban than Kissinger bao ve nhung nguoi khac ve van đe uoc tinh thuong vong. "... vi toi khong co kha nang uoc tinh chinh xac cho rieng minh, toi đa tham khao Nha su hoc OSD, nguoi đa cho toi uoc tinh 50.000 dua tren trong tai bom đuoc giao trong khoang thoi gian bon nam ruoi". Cung voi Uy vien Bo Chinh tri Viet Nam Dan chu Cong hoa Le Đuc Tho, Kissinger đa đuoc trao giai Nobel Hoa binh vao ngay 10 thang 12 nam 1973, vi cong viec cua ho trong viec đam phan cac lenh ngung ban co trong Hiep đinh Hoa binh Paris ve "Cham dut chien tranh va lap lai hoa binh o Viet Nam", đa ky truoc thang 1. Theo Irwin Abrams, giai thuong nay gay tranh cai nhat cho đen nay. Lan đau tien trong lich su Giai thuong Hoa binh, hai thanh vien đa roi Uy ban Nobel đe phan đoi. Le Đuc Tho đa tu choi giai thuong, noi voi Kissinger rang hoa binh chua đuoc khoi phuc o mien Nam Viet Nam. Kissinger viet cho Uy ban Nobel rang ong đa chap nhan giai thuong "voi su khiem nhuong", va "quyen tang toan bo so tien thu đuoc cho con cua nhung nguoi My bi giet hoac mat tich trong cuoc chien Viet Nam."  Sau khi Sai Gon that thu nam 1975, Kissinger tra lai giai thuong.


= Chien tranh Bangladesh =

Theo Kissinger, chinh phu Hoa Ky đa ung ho Pakistan trong chien tranh giai phong Bangladesh nam 1971. Kissinger muon ngan chan su anh huong cua Lien Xo voi Tieu luc đia An Đo do ket qua cua hiep uoc huu nghi vua đuoc An Đo va Lien Xo ky ket, va Cong hoa Nhan dan Trung Hoa (đong minh cua Pakistan va la ke thu cua ca An Đo va Lien Xo) tro thanh mot lien minh ngam voi Hoa Ky.
Kissinger đa che nhao nhung nguoi "đo mau" vi "nguoi Bengal đang hap hoi" va phot lo buc đien tin đau tien tu tong lanh su Hoa Ky o Đong Pakistan Archer K. Blood va 20 nhan vien cua minh, thong bao rang cac đong minh cua ho o Tay Pakistan đang thuc hien "mot cuoc diet chung co chon loc". Trong buc đien tin thu hai, tu diet chung mot lan nua đuoc su dung đe mo ta cac su kien, va hon nua voi su giup đo lien tuc cho Tay Pakistan. Nhu mot phan ung truc tiep voi su bat đong chong lai chinh sach cua Hoa Ky, Kissinger va Nixon đa cham dut nhiem ky cua Archer Blood voi tu cach la tong lanh su Hoa Ky o Đong Pakistan va đua ong vao lam viec tai Van phong Nhan su cua Bo Ngoai giao.
Henry Kissinger cung bi sa thai vi nhung binh luan rieng tu ma ong đa gui cho Nixon trong chien tranh Pakistan, trong đo ong mo ta Thu tuong An Đo Indira Gandhi la mot "đo cho đe" va "mu phu thuy". Ong cung noi "Nguoi An Đo la nhung ke khon", ngay truoc chien tranh. Ke tu đo, Kissinger đa bay to su hoi han ve cac binh luan cua minh 


= Chinh sach cua Israel va Do Thai Xo Viet =
Theo ghi chu cua H.R. Haldeman, Nixon "ra lenh cho cac tro ly cua minh loai tru tat ca nguoi My goc Do Thai ra khoi chinh sach đoi voi Israel", bao gom ca Kissinger. Mot ghi chu trich dan Nixon noi rang "hay đua K. [Kissinger] ra khoi vo kich Haig xu ly no".
Nam 1973, Kissinger khong cam thay rang viec thuc ep Lien Xo lien quan đen hoan canh cua nguoi Do Thai bi đan ap o đo la vi loi ich trong chinh sach ngoai giao cua Hoa Ky. Trong cuoc tro chuyen voi Nixon ngay sau cuoc gap Thu tuong Israel Golda Meir vao ngay 1 thang 3 nam 1973, Kissinger tuyen bo: "Su di cu cua nguoi Do Thai tu Lien Xo khong phai la muc tieu trong chinh sach đoi ngoai cua My va neu ho đua nguoi Do Thai vao phong hoi ngat. đo cung khong phai la moi quan tam cua nguoi My. Co le đo la moi quan tam nhan đao". Tuy nhien, Kissinger lap luan:

Su di cu đo ton tai o tat ca la do hanh đong cua "nhung ke hien thuc" trong Nha Trang. Su di cu cua nguoi Do Thai đa tang tu 700 moi nam vao nam 1969 len gan 40.000 vao nam 1972. Tong so trong nhiem ky đau tien cua Nixon la hon 100.000. Đe duy tri dong chay nay bang ngoai giao tham lang, chung toi khong bao gio su dung nhung so lieu nay cho muc đich chinh tri.... Van đe tro nen cong khai vi su thanh cong cua chinh sach Trung Đong cua chung toi khi Ai Cap đuoi cac co van Lien Xo. Đe khoi phuc quan he voi Cairo, Lien Xo đa đanh thue đoi voi su di cu cua nguoi Do Thai. Khong co Tu chinh an Jacksonik Vanik cho đen khi co mot no luc di cu thanh cong. Thuong nghi si Henry Jackson, nguoi ma toi đa co, va tiep tuc co, rat quan tam, đa tim cach loai bo thue voi sua đoi cua ong. Chung toi nghi rang viec tiep tuc phuong phap ngoai giao tham lang truoc đay cua chung toi la khoa hoc khon ngoan hon.... Su kien đa chung minh phan đoan cua chung toi đung. Su di cu cua nguoi Do Thai đa giam xuong con khoang mot phan ba muc cao truoc đo.


 Chien tranh Yom Kippur nam 1973  Cac tai lieu cho thay Kissinger tri hoan noi voi Tong thong Richard Nixon ve viec bat đau chien tranh Yom Kippur vao nam 1973 đe giu cho ong khong can thiep. Vao ngay 6 thang 10 nam 1973, nguoi Israel đa thong bao cho Kissinger ve cuoc tan cong luc 6 gio sang; Kissinger đa đoi gan 3 tieng ruoi truoc khi ong thong bao cho Nixon.

Theo Kissinger, trong mot cuoc phong van vao thang 11 nam 2013, ong đuoc thong bao vao luc 6:30 sang (12:30 toi gio Israel) rang chien tranh sap xay ra, cac cuoc goi khan cap cua ong toi Lien Xo va Ai Cap khong hieu qua. Ong noi rang quyet đinh khong đanh chan cua Golda Meir la khon ngoan va hop ly.
Cuoc chien bat đau vao ngay 6 thang 10 nam 1973, khi Ai Cap va Syria tan cong Israel. Kissinger đa xuat ban bang điem đien thoai dai tu giai đoan nay trong cuon sach Crisis nam 2002. Vao ngay 12 thang 10, duoi su chi đao cua Nixon, trong khi Kissinger đang tren đuong toi Moskva đe thao luan ve cac đieu kien ngung ban, Nixon đa gui mot thong điep toi Brezhnev trao cho Kissinger toan quyen đam phan.
Israel đa lay lai đuoc lanh tho ma ho đa mat trong tran chien đau tien va gianh đuoc cac lanh tho moi tu Syria va Ai Cap, bao gom ca vung đat o phia đong cua Cao nguyen Golan bi chiem giu truoc đo, va them vao bo phia tay cua kenh đao Suez, mac du ho đa mat mot so lanh tho o phia đong cua kenh đao Suez đa nam trong tay Israel ke tu khi ket thuc Chien tranh Sau ngay. Kissinger gay suc ep buoc nguoi Israel phai nhuong lai mot so vung đat moi bi chiem lai cho cac nuoc A Rap lang gieng, gop phan vao giai đoan đau tien cua cuoc xam luoc Ai Cap cua Israel. Đong thai nay đa chung kien su am len trong quan he voi Ai Cap cua Hoa Ky, cay đang ke tu nhung nam 1950, khi nuoc nay roi xa lap truong đoc lap truoc đay va tro thanh quan he đoi tac chat che voi Hoa Ky. Hoa binh đuoc hoan tat vao nam 1978 khi Tong thong Hoa Ky Jimmy Carter lam trung gian cho Hiep đinh Trai David, trong thoi gian đo Israel tra lai Ban đao Sinai đe đoi lay mot thoa thuan hoa binh cua Ai Cap bao gom su cong nhan cua nha nuoc Israel.


= Tho Nhi Ky xam chiem đao Sip =

Sau mot thoi gian quan he on đinh giua Chinh phu Hoa Ky va Hy Lap sau nam 1967, Ngoai truong Kissinger đa phai đoi mat voi cuoc đao chinh cua chinh quyen Hy Lap va cuoc xam chiem đao Sip cua Tho Nhi Ky vao thang 7 va thang 8 nam 1974. Trong mot an ban thang 8 nam 1974 cua Thoi bao New York, đa tiet lo rang Kissinger va Bo Ngoai giao đa đuoc thong bao truoc ve cuoc đao chinh sap xay ra cua chinh quyen Hy Lap o Sip.
Ioannis Zigdis, khi đo la nghi si Hy Lap cho Trung tam Lien minh va cuu bo truong, đa tuyen bo tren mot to bao Athen rang "cuoc khung hoang Sip se tro thanh Watergate cua Kissinger". Zigdis cung nhan manh: "Kissinger khong chi biet ve cuoc đao chinh lat đo Tong Giam muc Makutions truoc ngay 15 thang 7, ong con khuyen khich đieu đo, neu anhong khong xui giuc". Kissinger la muc tieu cua phong trao chong My, mot đac điem quan trong cua du luan Hy Lap thoi bay gio, đac biet la gioi tre, nguoi xem vai tro cua Hoa Ky o Sip la tieu cuc. Trong mot cuoc bieu tinh cua cac sinh vien o Heraklion, Belarut, ngay sau giai đoan thu hai cua cuoc xam luoc Tho Nhi Ky vao thang 8 nam 1974, cac khau hieu nhu "Kissinger, ke giet nguoi", "Nguoi My thoat ra", "Khong chia cat" va "Sip la khong phai la Viet Nam" lien tuc xuat hien. Vai nam sau, Kissinger bay to y kien ​​rang van đe Sip đa đuoc giai quyet vao nam 1974.


= Chinh sach cua My Latinh =

Thang 8 nam 1974, Hoa Ky tiep tuc cong nhan va duy tri moi quan he voi cac chinh phu khong canh ta, dan chu va đoc tai. Lien minh vi su tien bo cua John F. Kennedy đa ket thuc vao nam 1973. Nam 1974, cac cuoc đam phan ve mot khu đinh cu moi cho Kenh đao Panama đa bat đau, va cuoi cung ho đa dan đen Hiep uoc Torrijos-Carter va ban giao Kenh đao cho nguoi Panama kiem soat. Kissinger ban đau ung ho viec binh thuong hoa quan he Hoa Ky-Cuba, bi pha vo tu nam 1961 (tat ca cac hoat đong thuong mai Cuba cua Hoa Ky đa ket thuc vao thang 2 nam 1962). Tuy nhien, ong nhanh chong thay đoi y đinh va tuan theo chinh sach cua Kennedy. Sau khi co su tham gia cua Luc luong Vu trang Cach mang Cuba trong cac cuoc đau tranh gianh đoc lap o Angola va Mozambique, Kissinger noi rang tru khi Cuba rut lai quan he luc luong se khong đuoc binh thuong hoa. Cuba tu choi.


= Can thiep o Chile =
Đang Xa hoi cua tong thong Salvador Allende đa chiem đa so voi 36,2% phieu bau vao nam 1970, chinh quyen cua ong cong khai đi theo xa hoi chu nghia va ung ho Cuba. Chinh quyen Nixon, voi đai dien la Kissinger, đa uy quyen cho Co quan tinh bao trung uong (CIA) khuyen khich mot cuoc đao chinh quan su đe ngan chan le nham chuc cua Allende, nhung ke hoach khong thanh cong.
Quan he Hoa Ky-Chile đa đong bang trong nhiem ky cua Salvador Allende, sau khi nuoc nay hoan thanh quoc huu hoa cac mo đong thuoc so huu mot phan cua Hoa Ky va cong ty con cua Chile ITT Corporation cung nhu cac doanh nghiep Chile khac. Hoa Ky tuyen bo rang chinh phu Chile đa đen bu thieu cong bang trong viec quoc huu hoa bang cach tru đi nhung gi ho cho la "loi nhuan vuot muc". Do đo, Hoa Ky đa thuc hien trung phat kinh te đoi voi Chile. CIA cung cung cap kinh phi cho cac cuoc đinh cong hang loat chong chinh phu vao cac nam 1972 va 1973, cung nhu chien dich tuyen truyen đen tren bao El Mercurio.

Cach nhanh chong nhat đe ngan Allende đam nhan chuc vu la thuyet phuc quoc hoi Chile đe xac nhan ong Jorge Alessandri la nguoi chien thang trong cuoc bau cu. Sau khi thang cu, Alessandri san sang nham chuc tong thong. Đay la cach tiep can đau tien cua CIA trong viec ngan chan Allende, đuoc goi la cach tiep can Track I. Cach tiep can thu 2 - goi la Track II - khuyen khich mot cuoc đao chinh quan su.
Vao ngay 11 thang 9 nam 1973, Allende qua đoi trong mot cuoc đao chinh quan su do Tong tu lenh quan đoi Augusto Pinochet phat đong, nguoi sau đo tro thanh Tong thong. Mot tai lieu do CIA cong bo nam 2000 co tua đe "Cac hoat đong cua CIA o Chile" tiet lo rang Hoa Ky, hanh đong thong qua CIA, đa tich cuc ho tro quan đoi sau khi lat đo Allende, va nhieu si quan cua Pinochet nam trong danh sach đuoc tra tien cua CIA hoac quan đoi Hoa Ky.
Vao thang 9 nam 1976, Orlando Letelier, mot đoi thu cua che đo Pinochet đa bi am sat o Washington, D.C. bang mot qua bom. Truoc đay, Kissinger đa giup đam bao viec ra tu, va đa chon huy mot la thu gui Chile trong đo canh bao ho khong đuoc thuc hien bat ky vu am sat chinh tri nao. Đai su Hoa Ky tai Chile, David H. Popper, noi rang Pinochet co the coi la mot su xuc pham voi bat ky suy luan nao cho rang ong ta co lien quan đen am muu am sat. Nguoi ta đa xac nhan rang Pinochet đa truc tiep ra lenh am sat. Vu am sat nay la mot phan cua Chien dich Condor, mot chuong trinh đan ap chinh tri bi mat va am sat đuoc thuc hien boi cac quoc gia Nam My ma Kissinger đa bi cao buoc co lien quan.
Vao ngay 10 thang 9 nam 2001, gia đinh cua tuong Chile Rene Schneider đa đe đon kien Kissinger, buoc toi ong ta hop tac trong viec sap xep vu bat coc Schneider dan đen cai chet cua anh ta. Theo đoan ghi am đien thoai, Kissinger đa yeu cau ket thuc chien dich. Tuy nhien, CIA tuyen bo rang khong nhan đuoc lenh "dung lai" nao, va sau đo ong va Nixon đa đua rang mot CIA "bat tai" đa giet Schneider. Mot cuoc đieu tra sau đo cua Quoc hoi cho thay CIA khong lien quan truc tiep đen cai chet cua Schneider. Vu viec sau đo đa bi Toa an quan Hoa Ky bac bo, voi ly do phan chia quyen luc: "Quyet đinh ung ho cuoc đao chinh cua chinh phu Chile đe ngan Tien si Allende len nam quyen, va phuong tien ma Chinh phu Hoa Ky tim cach thuc hien Muc tieu, ngu y cac nha hoach đinh chinh sach trong linh vuc đoi ngoai mo am va an ninh quoc gia tot nhat đe lai cho cac nganh chinh tri. " Nhieu thap ky sau, CIA thua nhan co lien quan đen vu bat coc tuong Schneider, nhung khong phai đe giet ong ta, va sau đo đa tra tien cho nhom bat coc chiu trach nhiem cho cai chet cua Schneider 35.000 đo la "đe giu bi mat viec lien lac, duy tri thien chi cua nhom va vi ly do nhan đao." 


= Argentina =

Kissinger co mot đuong loi chinh tri tuong tu nhu o Chile khi quan đoi Argentina, do Jorge Videla lanh đao, lat đo chinh phu cua Isabel Peron nam 1976 voi hinh thanh Quy trinh tai to chuc quoc gia cua quan đoi, trong đo ho cung co quyen luc, đua ra cac cuoc tra thu tan bao cac đoi thu chinh tri. Mot bao cao đieu tra thang 10 nam 1987 tren to The Nation đa pha vo cau chuyen ve cach thuc, trong mot cuoc hop thang 6 nam 1976 tai khach san Carrera o Santiago, Kissinger đa ra lenh cho quan đoi o cac nuoc lang gieng Argentina bi mat đan ap chong lai phan tu canh ta va nhung nguoi bat đong chinh kien, hang ngan nguoi đa bi giu trong hon 400 trai tap trung bi mat truoc khi ho bi xu tu. Trong cuoc gap voi Ngoai truong Argentina Cesar Augusto Guzzetti, Kissinger cam đoan voi ong rang Hoa Ky la đong minh, nhung đa thuc giuc ong "nhanh chong tro lai binh thuong" truoc khi Quoc hoi Hoa Ky tai lap va co co hoi xem xet cac bien phap trung phat.


= Rhodesia =
Vao thang 9 nam 1976, Kissinger tich cuc tham gia vao cac cuoc đam phan lien quan đen Chien tranh Bush cua Tong thong Rhodesia. Kissinger cung voi Thu tuong John Vorster cua Nam Phi, đa gay ap luc voi Thu tuong Rhodesia Ian Smith đe thuc đay qua trinh chuyen đoi sang che đo nguoi da đen o Rhodesia. Voi viec FRELIMO kiem soat Mozambique va tham chi Nam Phi rut lai su ho tro, viec co lap Rhodesia đa gan hoan tat. Theo cuon tu truyen cua Smith, Kissinger noi voi Smith ve su nguong mo Kissinger đoi voi ong, nhung Smith noi rang ong nghi Kissinger đang yeu cau ong ky vao "giay chung tu" cua Rhodesia. Kissinger, mang suc nang cua Hoa Ky, va gay bat ngo cho cac ben lien quan khac đe gay ap luc len Rhodesia, đay nhanh su cham dut cua che đo thieu so.


= Đong Timor =

Qua trinh phi thuc dan hoa cua Bo Đao Nha khien My chu y đen thuoc đia Đong Timor cu cua Bo Đao Nha, nam trong quan đao Indonesia va tuyen bo đoc lap vao nam 1975. Tong thong Indonesia Suharto la mot đong minh lon cua My o Đong Nam A va bat đau huy đong quan đoi Indonesia, chuan bi thon tinh nha nuoc non tre, von ngay cang bi chi phoi boi đang Fretilin canh ta noi tieng. Vao thang 12 nam 1975, Suharto đa thao luan ve ke hoach xam luoc trong cuoc gap voi Kissinger va Tong thong Ford tai thu đo Jakarta. Ca Ford va Kissinger đeu noi ro rang moi quan he cua Hoa Ky voi Indonesia se van ben vung va se khong phan đoi viec thon tinh đuoc đe xuat. Ho chi muon no đuoc thuc hien "nhanh" va đe nghi rang no se bi tri hoan cho đen khi ho tro ve Washington. Cuoi cung vao ngay 7 thang 12, cac luc luong Indonesia đa xam chiem thuoc đia cu cua Bo Đao Nha. Theo Ben Kiernan, cuoc xam luoc va chiem đong đa dan đen cai chet cua gan mot phan tu dan so Đong Timor tu nam 1975 đen 1981.


= Cuba =
Vao thang 2 nam 1976, Kissinger đa can nhac tien hanh cac cuoc khong kich vao cac cang va cac can cu quan su o Cuba, cung nhu trien khai cac tieu đoan thuy quan luc chien tai can cu cua Hai quan Hoa Ky tai Vinh Guantanamo, đe tra thu cho quyet đinh cua lanh tu Cuba Fidel Castro vao cuoi nam 1975 quoc gia moi đoc lap chong lai cac cuoc tan cong tu Nam Phi va phan tu canh huu.


Cuoc khung hoang Ukraina nam 2014 Vao ngay 5 thang 3 nam 2014, đung 11 ngay truoc cuoc trung cau dan y o Crum ve viec lieu Cong hoa tu tri Crum nen chinh thuc tai gia nhap Ukraina hay gia nhap nuoc lang gieng Nga, bao The Washington Post đa đang mot bai bao cua Kissinger. Trong đo, ong co gang can bang mong muon cua nguoi Ukraina, Nga va phuong Tay ve mot nha nuoc chuc nang. Ong đa đua ra bon điem chinh:
Ukraina nen co quyen tu do lua chon cac hiep hoi kinh te va chinh tri cua minh, ke ca voi chau Au;
Ukraina khong nen gia nhap NATO;
Ukraina nen đuoc tu do thanh lap bat ky chinh phu nao tuong thich voi y chi cua nguoi dan. Cac nha lanh đao khon ngoan cua Ukraina sau đo se chon mot chinh sach hoa giai giua cac vung khac nhau cua đat nuoc ho. Ong đa tuong tuong mot vi the quoc te cua Ukraina giong nhu cua Phan Lan.
Ukraine nen duy tri chu quyen đoi voi Crum.
Kissinger cung viet: "Phia tay noi tieng Ukraina; phia đong chu yeu noi tieng Nga. Bat ky no luc nao cua mot phe cua Ukraina nham thong tri phe kia - nhu mo hinh đa xay ra - cuoi cung se dan đen noi chien hoac tan ra."


Qua đoi Kissinger qua đoi tai nha rieng o Kent, Connecticut vao ngay 29 thang 11 nam 2023 o tuoi 100. Ong đe lai vo, ba Nancy Maginnes Kissinger, hai nguoi con, David va Elizabeth, cung nam nguoi chau. Kissinger Associates, cong ty tu van cua ong, đa cong bo cai chet nay.
Thong cao cua Kissinger Associates cho biet: "Ong se đuoc an tang tai mot buoi le rieng danh cho gia đinh. Sau đo, se co mot buoi le tuong niem o Thanh pho New York."


Tac pham = Chinh luan =
A World Restored: Metternich, Castlereagh and the Problems of Peace, 1812–22 (1957)
Nuclear Weapons and Foreign Policy (1957)
The Necessity for Choice: Prospects of American Foreign Policy (1961)
The Troubled Partnership: A Re-Appraisal of the Atlantic Alliance (1965)
American Foreign Policy: Three Essays (1969)
For the Record: Selected Statements 1977–1980 (1981)
Observations: Selected Speeches and Essays 1982–1984 (1985)
Diplomacy (1994)
Kissinger Transcripts: The Top Secret Talks With Beijing and Moscow (1999)
Does America Need a Foreign Policy? Toward a Diplomacy for the 21st Century (2001)
Vietnam: A Personal History of America's Involvement in and Extrication from the Vietnam War (2002)
Crisis: The Anatomy of Two Major Foreign Policy Crises: Based on the Record of Henry Kissinger's Hitherto Secret Telephone Conversations (2003)
On China (Ban ve Trung Quoc, 2011)
World Order (Trat tu the gioi, 2014)


= Tu truyen =
The White House Years (Nhung nam thang o Nha Trang, 1979)
Years of Upheaval (1982)
Years of Renewal (1999)


Tham khao Đoc them = Sach tieu su =
1973. Graubard, Stephen Richards, Kissinger: Portrait of a Mind. ISBN 0-393-05481-0
1974. Kalb, Marvin L. and Kalb, Bernard, Kissinger, ISBN 0-316-48221-8
1974. Schlafly, Phyllis, Kissinger on the Couch. Arlington House Publishers. ISBN 0-87000-216-3
1983. Hersh, Seymour, The Price of Power: Kissinger in the Nixon White House, Summit Books. ISBN 0-671-50688-9. (Awards: National Book Critics Circle, General Non-Fiction Award. Best Book of the Year: New York Times Book Review; Newsweek; San Francisco Chronicle)
2004. Hanhimaki, Jussi. The Flawed Architect: Henry Kissinger and American Foreign Policy. ISBN 0-19-517221-3
2007. Kurz, Evi. Die Kissinger-Saga. ISBN 978-3-940405-70-8
2009. Kurz, Evi. The Kissinger-Saga – Walter and Henry Kissinger. Two Brothers from Fuerth, Germany. London. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-297-85675-7.
Ferguson, Niall (2015). Kissinger, 1923-1968: The Idealist. New York: Penguin Books. ISBN 9781594206535.


= Khac =
Avner, Yehuda, The Prime Ministers: An Intimate Narrative of Israeli Leadership, 2010. ISBN 978-1-59264-278-6
Bass, Gary,The Blood Telegram: Nixon, Kissinger, and a Forgotten Genocide, 2013. ISBN 0307700208
Benedetti, Amedeo, Lezioni di politica di Henry Kissinger. Linguaggio, pensiero ed aforismi del piu abile politico di fine Novecento, Genova, Erga, 2005, ISBN 88-8163-391-4
Berman, Larry, No peace, no honor. Nixon, Kissinger, and Betrayal in Vietnam, New York, NY u.a.: Free Press, 2001. ISBN 0-684-84968-2.
Dallek, Robert, Nixon and Kissinger: Partners in Power. HarperCollins, 2007. ISBN 0-06-072230-4
Graebner, Norman A. "Henry Kissinger and American Foreign Policy: A Contemporary Appraisal." Conspectus of History 1.2 (1975).
Grandin, Greg, Kissinger's Shadow: The Long Reach of America's Most Controversial Statesman, 2015. ISBN 978-1627794497
Groth, Alexander J, Henry Kissinger and the Limits of Realpolitik, in: Israel Journal of Foreign Affairs V:I (2011) Luu tru ngay 13 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine
Hanhimaki, Jussi M., 'Dr. Kissinger' or 'Mr. Henry'? Kissingerology, Thirty Years and Counting', in: Diplomatic History, Vol. 27, Issue 5, pp. 637–76.
Hitchens, Christopher, The Trial of Henry Kissinger, 2002. ISBN 1-85984-631-9
Klitzing, Holger, The Nemesis of Stability. Henry A. Kissinger's Ambivalent Relationship with Germany. Trier: WVT 2007, ISBN 3-88476-942-1
Shannon E. Mohan. "Memorandum for Mr. Bundy": Henry Kissinger as Consultant to the Kennedy National Security Council," Historian, 71,2 (2009), 234–257.
Morris, Roger, Uncertain Greatness: Henry Kissinger and American Foreign Policy. Harper and Row, ISBN 0-06-013097-0
Schmidt, Helmut, On Men and Power: A Political Memoir.1990. ISBN 0-224-02715-8
Schulzinger, Robert D. Henry Kissinger. Doctor of Diplomacy. New York: Columbia University Press, 1989. ISBN 0-231-06952-9
Shawcross, William, Sideshow: Kissinger, Nixon, and the Destruction of Cambodia (Revised edition October 2002) ISBN 0-8154-1224-X.
Suri, Jeremi, Henry Kissinger and the American Century (Harvard, Belknap Press, 2007), ISBN 978-0-674-02579-0.
Thornton, Richard C., The Nixon-Kissinger Years: Reshaping of America's Foreign Policy. 1989. ISBN 0-88702-051-8
Tucker, Nancy Bernkopf, Taiwan Expendable? Nixon and Kissinger Go to China, 2005. ISBN 978-0-231-13565-8