Kim Dung (10 thang 3 nam 1924 – 30 thang 10 nam 2018), ten khai sinh la Tra Luong Dung, la mot trong nhung nha van co tam anh huong nhat đen van hoc Trung Quoc hien đai. Ong con la nguoi đong sang lap cua nhat bao Hong Kong Minh Bao, ra đoi nam 1959 va la tong bien tap đau tien cua to bao nay.
Tu nam 1955 đen nam 1972, ong đa viet tong cong 14 cuon tieu thuyet va 1 truyen ngan. Su noi tieng cua nhung bo truyen đo khien ong đuoc xem la nguoi viet tieu thuyet vo hiep thanh cong nhat lich su. 300 trieu ban in (chua tinh mot luong rat lon nhung ban lau) đa đen tay đoc gia cua Trung Hoa đai luc, Hong Kong, Đai Loan, chau A va đa đuoc dich ra cac thu tieng Viet, Han, Nhat, Thai, Anh, Phap, Indonesia. Tac pham cua ong đa đuoc chuyen the thanh phim truyen hinh, tro choi đien tu.
Ten ong đuoc đat cho tieu hanh tinh 10930 Jinyong (1998 CR2), la tieu hanh tinh đuoc tim ra trung voi ngay sinh am lich cua ong (6 thang 2). Thang 2 nam 2006, ong đuoc đoc gia goi la nha van đuoc yeu thich nhat tai Trung Quoc. Ong la nguoi sung đao Phat, rat yeu thien nhien va đong vat, đac biet ong co nuoi mot con cho Trung Khanh.


Tieu su Kim Dung ten that la Tra Luong Dung (phon the: 查良鏞, gian the: 查良镛, binh am: Cha Leung Yung), sinh vao ngay 10 thang 3 nam 1924 tai tran Vien Hoa, huyen Hai Ninh, Gia Hung, Chiet Giang, Trung Quoc, trong mot gia toc khoa bang danh gia . Ong noi la Tra Van Thanh lam tri huyen Đan Duong o tinh Giang To. Tra Van Thanh ve sau tu chuc, đen đoi con la Tra Xu Khanh bat đau sa sut; Tra Xu Khanh theo nghe buon, sau sinh 9 đua con, Kim Dung la con thu hai. Tra Xu Khanh (查樞卿) bi chinh quyen cong san bat va hanh quyet voi toi phan cach mang trong phong trao Thanh Trung Phan Cach Mang vao nhung nam đau thap nien 1950. Sau nay vao thap nien 1980 Tra Xu Khanh đuoc tuyen bo vo toi.
Thuo nho Kim Dung thong minh, lanh loi, nghich nhung khong đen noi quay pha. Ong yeu thien nhien, thich nghe ke chuyen than thoai, truyen thuyet, nhat la ve nhung ngon trieu tren song Tien Đuong. Đac biet ong rat me đoc sach. Dong ho Kim Dung co mot nha đe sach goi la "Tra thi tang thu" noi tieng khap vung Chiet Tay, chua rat nhieu sach co.
Sau tuoi, ong vao hoc tieu hoc o que Hai Ninh. Ong rat cham hoc, lai them me đoc sach nen tro thanh mot hoc sinh gioi cua lop. Thay day van cho ong luc be ten Tran Vi Đong, la nguoi rat thuong yeu va tin tuong Kim Dung, đa cung ong bien tap to bao lop. Mot so bai lam van cua Kim Dung, nho su gioi thieu cua thay Đong đa đuoc đang len Đong Nam nhat bao.
Nam len tam tuoi, ong lan đau đoc tieu thuyet vo hiep, khi đoc đen bo truyen Hoang Giang nu hiep cua Co Minh Đao, cam thay rat say me.
Nam 13 tuoi, xay ra su bien Lu Cau Kieu, Kim Dung đuoc gui đen hoc truong trung hoc Gia Hung o phia Đong tinh Chiet Giang. Tuy xa nha nhung cuoc song cua ong cung khong khac may, ngoai đi hoc van chui đau đoc sach, va van đung đau lop. Mot hom nhan dip ve tham nha, ong khoe gia đinh cuon sach Danh cho nguoi thi vao so trung, mot cuon cam nang luyen thi, co the coi la cuon sach đau tien cua ong, viet nam 15 tuoi va đuoc nha sach chinh quy xuat ban. Đen khi len bac Cao trung, Kim Dung lai soan Huong dan thi vao cao trung.
Nam 16 tuoi, ong viet truyen trao phung Cuoc du hanh cua Alice co y cham biem ngai chu nhiem ban huan đao, nguoi nay tuc gian, lien ep hieu truong phai đuoi hoc ong. Cuoc du hanh cua Alice tuy đem lai tai hai, nhung đa cho thay tai tuong tuong, cung nhu tinh than phan khang cua Kim Dung, ma sau nay the hien rat ro tren cac tac pham. Ong lai chuyen đen hoc truong Cu Chau. Tai truong nay co nhung quy đinh rat bat cong voi hoc tro, hoc sinh khong đuoc quyen phe binh thay giao, nhung thay giao co quyen lang nhuc hoc sinh. Nam thu hai tai truong, ong viet bai Mot su ngong cuong tre con đang len Đong Nam nhat bao. Bai bao lam chan đong du luan trong truong, đuoc gioi hoc sinh tranh nhau đoc. Ban giam hieu truong Cu Chau đanh phai bai bo nhung quy đinh no. Khong nhung vay, mot ky gia cua Đong Nam nhat bao la Tran Huong Binh do ham mo tac gia bai bao, đa lan loi tim đen truong hoc đe thinh giao.
Nam 1941, chien tranh Thai Binh Duong bung no, truong Cu Chau phai di doi, ban giam hieu quyet đinh cho hoc sinh lop cuoi tot nghiep som đe bot đi ganh nang. Kim Dung cung nam trong so đo. Sau ong thi vao hoc Luat quoc te tai hoc vien chinh tri Trung uong o Trung Khanh.
Tai hoc vien chinh tri Trung uong, Kim Dung van hoc rat gioi, cuoi nam nhat ong đuoc tang phan thuong cho sinh vien xuat sac nhat. Thoi ky nay, ong ngoai tham gia viet binh luan chinh tri tren cac bao, con bat tay vao lam cuon Anh – Han tu đien va dich mot phan Kinh Thi sang tieng Anh, hai cong trinh nay ve sau do dang. Ong hoc len nam thu ba thi tai truong bat đau noi len cac cuoc bao loan chinh tri. Co lan viet thu to cao mot vu be boi trong truong, Kim Dung lan thu hai trong đoi bi đuoi hoc, nam 19 tuoi.
Sau ong xin lam viec tai Thu vien trung uong. O chung voi sach, tri thuc nang cao len rat nhieu. Ngoai đoc sach su hoc, khoa hoc va nhung tieu thuyet vo hiep đuong thoi, ong con đoc nhung cuon nhu Ivanhoe cua Walter Scott, Ba nguoi linh ngu lam, Ba tuoc Monte-Cristo cua Alexandre Dumas (cha), nhung truyen nay đa anh huong đen van phong cua ong. Tai đay ong bat đau nay sinh y đinh sang tac truyen vo hiep. Ong cung sang lap ra mot to bao lay ten Thai Binh Duong tap chi, nhung chi ra đuoc mot so đau, so thu 2 nha xuat ban khong chiu in.
Nam 1944, ong đen lam viec cho mot nong truong o Tuong Tay. Noi nay rat tich mich heo lanh, đen nam 1946, khong chiu noi ong xin thoi viec, nguoi chu nong truong khong can đuoc, tien ong bang mot bua thinh soan. Mua ha nam đo, ong ve lai que cu o Hai Ninh, cha me nghe tin ong bi đuoi hoc, rat buon.
Nam 1946 tu biet gia đinh, ong ve Hang Chau lam phong vien cho to Đong Nam nhat bao theo loi gioi thieu cua Tran Huong Binh, nguoi ngay xua đa tim đen truong ong. Ong lam viec rat tot, to ra co tai thien phu ve viet bao. Nam sau, theo loi moi cua tap chi Thoi du trieu, ong thoi viec o Đong Nam nhat bao, sang Thuong Hai tiep tuc nghe viet hay dich thuat tu may Radio. Chang bao lau ong lai roi toa soan Thoi du trieu, xin vao lam phien dich cua to Đai cong bao. Luc nay anh trai cua Kim Dung la Tra Luong Giam đang lam giao su o hoc vien Phap ly thuoc đai hoc Đong Ngo gan đo, ong lien xin vao hoc tiep ve luat quoc te.
Nam 1948, to Đai cong bao ra phu ban tai Hong Kong, ong đuoc cu sang lam viec o đo, dich tin quoc te. Truoc khi ra đi vai ngay, ong chay đen nha ho Đo đe ngo loi cau hon co con gai 18 tuoi, đuoc chap nhan. Hon le to chuc trang trong tai Thuong Hai, nguoi vo đau tien Đo Tri Phan cua ong rat xinh đep.
Nam 1950, trong cuoc Cai cach ruong đat o Trung Quoc, gia đinh ong bi quy thanh phan đia chu, cha ong bi đau to, tu đo ong mat lien lac voi gia đinh. Trong luc nay, vo ong khong chiu noi cuoc song o Hong Kong, tro ve gia đinh ben me, khong chiu ve nha chong nua. Nam 1951 ho quyet đinh ly hon.
Nam 1952, ong sang lam viec cho to Tan van bao, phu trach muc Chuyen tra buoi chieu, chuyen muc nay giup ong phat huy kha nang viet van cua minh hon, ong rat thich, mot phan vi khan gia cung rat thich. Ong con viet phe binh đien anh. Tu đo dan đi sau vao linh vuc nay. Tu 1953, roi Tan Van bao, bat tay vao viet mot so kich ban phim nhu Lan hoa hoa, Tuyet đai giai nhan, Tam luyen... duoi but danh Lam Hoan. Nhung kich ban nay dung len đuoc cac dien vien noi tieng thoi bay gio nhu Ha Mong, Thach Tue, Tran Tu Tu... dien xuat.
Tu khi moi vao lam cho Tan Van Bao, ong quen than voi La Phu va Luong Vu Sinh. Đen nam 1955, đuoc hai nguoi ung ho va giup đo, ong viet truyen vo hiep đau tay la Thu kiem an cuu luc, đang hang ngay tren Huong Cang tan bao, but danh Kim Dung cung xuat hien tu đay. Hai chu "Kim Dung" 金庸 la chiet tu tu chu "Dung" 鏞, ten that cua ong, nghia la "cai chuong lon". Thu kiem an cuu luc ra đoi, ten Kim Dung đuoc chu y đen, dan dan, ong cung Luong Vu Sinh đuoc xem nhu hai nguoi khai tong ra Tan phai cua tieu thuyet vo hiep. Ong viet tiep bo Bich huyet kiem đuoc hoan nghenh nhiet liet, tu đo chuyen tam vao viet tieu thuyet vo hiep va lam bao.
Nam 1959, cung voi ban hoc pho thong Tram Bao Tan, ong lap ra Minh Bao. Ong vua viet tieu thuyet, vua viet cac bai xa luan. Qua nhung bai xa luan cua ong, Minh Bao cang ngay đuoc biet đen va la mot trong nhung to bao đuoc đanh gia cao nhat.
Nam 1972 sau khi viet cuon tieu thuyet cuoi cung, ong đa chinh thuc nghi huu va danh nhung nam sau đo bien tap, chinh sua cac tac pham van hoc cua minh. Lan hoan chinh đau tien la vao nam 1979. Luc đo, cac tieu thuyet vo hiep cua ong đa đuoc nhieu đoc gia biet đien. Cac tac pham đa đuoc chuyen the thanh phim truyen hinh. Nam sau, ong tham gia gioi chinh tri Hong Kong. Ong la thanh vien cua uy ban phac thao Đao luat co ban Hong Kong. Ong cung la thanh vien cua Uy ban chuan bi giam sat su chuyen giao cua Hong Kong ve chinh phu Trung Quoc.
Nam 2006, ong xuat ban cuon tan van đau tien.
Ngay 30 thang 10 nam 2018, nha van Kim Dung qua đoi o tuoi 94 tai Benh vien Duong Hoa sau mot thoi gian dai chien đau voi benh tat.


= Ton giao =
Vao thang 10 nam 1976, sau cai chet đot ngot cua con trai truong cua minh, Kim Dung đa quyet đinh tim hieu nhieu vao cac triet ly cua ton giao. Ket qua la ong tu minh quy y Phat giao 2 nam sau đo.
Trong 1 nam sau khi con trai qua đoi, ong đa đoc rat nhieu thu tich, tim toi va tra cuu su huyen bi cua "sinh va tu" (su song va cai chet). Thoi con hoc trung hoc, ong đa đoc het bo toan thu cua Co đoc giao, bay gio nho lai noi dung chinh, trai qua nhieu lan suy ngam, ong thay noi dung giao ly cua đao Co đoc khong phu hop voi suy nghi cua minh. Sau qua trinh tiep tuc nghien cuu, ong đa khao sat, suy nghi tim toi, nghi ngo chat van trong thoi gian dai, cuoi cung đa thanh tam thanh y tiep nhan Phat phap, đieu nay đa giai quyet nhung thac mac lon trong long ong va đem lai cho ong su binh an trong tam hon.


Gia đinh rieng Kim Dung trai qua 3 đoi vo. Nguoi vo đau la Đo Tri Phan (杜治芬), mot thieu nu khue cac; nguoi vo thu hai la Chu Mai (朱玫), mot nu phong vien nang đong; nguoi vo thu ba la Lam Lac Di (林樂怡), mot nu phuc vu.
Kim Dung co bon nguoi con (hai trai hai gai) đeu la do nguoi vo thu hai Chu Mai sinh ra va khong ai theo noi nghiep van chuong cua cha.

Con đau (trai) cua Kim Dung la Tra Truyen Hiep. Truyen Hiep ra đoi vao luc Kim Dung va Chu Mai đang vat va muu sinh, chuan bi thanh lap toa soan Minh bao. Thang 10 nam 1976, Tra Truyen Hiep đang hoc nam nhat Đai hoc Columbia đa bat ngo treo co tu tu sau khi cai nhau qua đien thoai voi nguoi ban gai o San Francisco, luc ay anh chua đay 20 tuoi. Nguyen nhan cai chet cua Tra Truyen Hiep co thuyet noi la do anh buon chuyen cha me kien quyet ly hon, khuyen can vo hieu, lai gap chuyen voi ban gai, nhat thoi kich đong nen đa quyen sinh.
Con thu hai (trai) cua Kim Dung la Tra Truyen Thich co voc dang giong Kim Dung nhat. Tra Truyen Thich rat me nau an, am hieu va thao che bien cac mon an cua Phap, An Đo, Tu Xuyen, Quang Đong. Truyen Thich viet nhieu bai ve am thuc tren cac bao, tap chi, lay but danh la "Bat Đai đe tu". "Bat Đai" la chi 8 thu cot yeu trong nau an truyen thong. Nam 2001, Tra Truyen Thich mo nha hang Thuc Gia Thai o Hong Kong. Nam 2004, Tra Truyen Thich đong cua nha hang, đen Tham Quyen lam chi đao am thuc cho mot nha hang cao cap.
Con thu ba (gai) cua Kim Dung la Tra Truyen Thi. Luc Truyen Thi đuoc 5 tuoi thi Cach mang Van hoa no ra. Kim Dung bi liet vao vi tri thu hai trong danh sach 5 nguoi phai tieu diet. Vi tri so mot la phat thanh vien Lam Ban, khi đang tren đuong đi lam thi bi nhom nguoi chan xe đo xang thieu song. Truoc tinh hinh đo, Kim Dung phai đua vo con đi lanh nan o Singapore. Tai đay, Truyen Thi bi sot cao, đua vao mot benh vien tiem thuoc nhung khong may lai qua lieu khien hai tai co be bi điec. Kim Dung thuong goi yeu đua con la "Tieu Lung Nu" ("lung" la điec). Thang 3 nam 1982, Tra Truyen Thi đuoc cha gui sang Canada, hoc tai truong Đai hoc York, tot nghiep voi thanh tich xuat sac, sau đo ve Hong Kong lam o bo phan quang cao cua toa soan Minh Bao. Sau đo co lam phong vien, pho tong bien tap to Minh bao buoi toi. Nam 1988, co ket hon voi tong bien tap la Trieu Quoc An.
Con ut (gai) cua Kim Dung la Tra Truyen Not, tu nho đa the hien nang khieu hoi hoa. Tranh cua co đuoc gioi chuyen mon đanh gia cao.


Anh huong o Viet Nam Dich gia đua Kim Dung len con sot tai Viet Nam đuoc ghi nhan la Tien Phong Tu Khanh Phung voi ban Co gai Đo Long (dich Y thien Đo long ky), đang tren bao Đong Nai nam 1961. Thuc ra truoc đo, đa co mot so ban dich nhu Bich huyet kiem cua Tu Khanh Phung (bao Đong Nai), Anh hung xa đieu cua Đo Map (bao Dan Viet), Than đieu đai hiep (Than đieu hiep lu) cua Vu Tai Luc va Hai Au Tu (bao Moi).
Tuy nhien, truyen kiem hiep van đuoc xem la thu giai tri re tien. Ban dich Co gai Đo Long moi tao nen con sot truyen Kim Dung trong cac tang lop đoc gia tu binh dan đen tri thuc. Mot so nha van nha bao lay but danh theo ten nhan vat trong truyen Kim Dung nhu Hu Truc, Kieu Phong... Nhieu nha van noi tieng tham gia binh luan Kim Dung nhu Bui Giang, Buu Y, cong phu nhat la Đo Long Van voi loat bai Vo Ky giua chung ta hay la hien tuong Kim Dung. Dich gia truyen Kim Dung tai hoa nhat la Han Giang Nhan voi cac ban dich Tieu ngao giang ho, Loc Đinh ky... cau van thanh thoat tu nhien, sinh đong.
Sau 1975, giong nhu tai Trung Quoc va Đai Loan cung thoi, cac tac pham cua Kim Dung bi nha nuoc Viet Nam cam luu hanh. Tuy nhien, cac ban sach cu van đuoc len lut luu giu va đuoc nhieu nguoi truyen tay đoc. Đau thap nien 1990, voi chu truong Đoi Moi, chinh quyen Viet Nam giam bot su cam đoan gat gao voi van hoa van nghe. Mot so phim va sach vo hiep cu đuoc phat hanh lai. Đe de xin phep xuat ban, thoat tien sach khong ghi đung ten tac gia ma lay cac but danh khac nhu Nhat Giang, ve sau moi ghi đung ten Kim Dung, Co Long. Nha xuat ban Quang Ngai đa tich cuc phat hanh lai sach vo hiep cu. Them vao đo, su phat trien cua Internet giup cac ban dich cu luu truyen rong rai, ban đau duoi dang scan tung trang sach, sau đo la dang van ban do nhung nguoi ham mo go lai. Sau 1975, nha van Vu Đuc Sao Bien la nguoi đau tien viet khao luan ve Kim Dung, cac bai cua ong đang tren tap san Kien thuc ngay nay, sau in thanh bo Kim Dung giua đoi toi (4 quyen).
Cong ty Van hoa Phuong Nam la cong ty đau tien mua ban quyen dich tac pham vo hiep cua Kim Dung. Tu nam 1999, Phuong Nam đa mua đuoc ban quyen dich tac pham cua Kim Dung, thong qua thuong luong truc tiep voi nha van. Tu nam 2001, toan bo tac pham vo hiep cua Kim Dung lan luot đuoc dich lai va phat hanh o Viet Nam theo cac ban hieu đinh moi nhat. Cac dich gia gom co Cao Tu Thanh, Vu Đuc Sao Bien, Le Khanh Truong, Đong Hai, Hoang Ngoc (Huynh Ngoc Chien).
Trong cong đong nguoi Viet o nuoc ngoai, dich gia Nguyen Duy Chinh đuoc xem la nguoi co cac ban dich voi chat luong dich tot, đien hinh nhu cac ban dich Thien long bat bo va Y thien Đo long ky (luu truyen tren Internet). Nguyen Duy Chinh cung viet mot so khao luan ve cac yeu to van hoa Trung Hoa trong tac pham cua Kim Dung.


Vinh du Ngoai cac tieu thuyet vo hiep, ong con viet cac truyen lich su Trung Quoc. Ong đa đuoc trao tang nhieu huan chuong danh du.
Kim Dung đa đuoc trao tang huan chuong OBE cua Vuong Quoc Anh nam 1981, va Bac đau boi tinh nam 1982, Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres nam 2004 cua chinh phu Phap.
Ong cung la giao su danh du cua nhieu truong đai hoc nhu Bac Kinh, Chiet Giang, Nam Khai, Hong Kong, British Columbia cung nhu la tien si danh du cua đai hoc Cambridge.
Thang 3 nam 2017, Bao tang Di san Hong Kong đa mo cuoc trien lam cac tranh anh co lien quan đen cac tac pham cua Kim Dung.


Tac pham Kim Dung viet tong cong 15 truyen trong đo 1 truyen ngan va 14 tieu thuyet. Hau het cac tieu thuyet đeu đuoc xuat ban tren cac nhat bao.

Mot so tac pham cua Kim Dung co nhung nhan vat va chi tiet bac cau voi nhau, tuy nhien đeu co the đoc đoc lap.

Chum truyen co the noi la noi tieng nhat, va cung co nhieu chi tiet lien ket chat nhat, la Xa đieu tam bo khuc (射鵰三部曲), gom ba tac pham Xa đieu anh hung truyen (cuoi đoi Tong), Than đieu hiep lu (thoi Mong Co đanh Tong), Y thien Đo long ky (thoi nha Minh noi len đanh Mong Co).
Thien Long bat bo (thoi Tong) lay boi canh truoc Xa đieu anh hung truyen, nhung noi dung cau chuyen von la đoc lap. Sau nay, Kim Dung sua chua lai vai chi tiet trong Xa đieu anh hung truyen đe bac cau voi Thien Long bat bo.
Vai nhan vat cua Bich huyet kiem (thoi Minh mat, Man Chau vao đanh) xuat hien trong Loc Đinh ky (đoi Khang Hy).
Vai nhan vat trong Thu kiem an cuu luc xuat hien trong Phi ho ngoai truyen, tac pham nay lai ke lai lich, hanh trang cua Ho Phi va mot so nhan vat khac cua Tuyet son phi ho (cac truyen nay lay boi canh đoi Can Long).
Cac truyen khac cua Kim Dung khong lien quan voi nhau va cung khong co boi canh lich su cu the, tru Viet nu kiem xay ra thoi Xuan Thu.

Tuan tu 13 bo tieu thuyet xep theo boi canh lich su cua nha van Kim Dung:

Viet Nu Kiem (Dien ra vao thoi Xuan Thu gan lien voi su kien Ngo Viet tranh ba, tuc trong khoang thoi gian tu nam 493 TCN đen 473 TCN)
Thien Long Bat Bo (trai tu thoi Tong Than Tong đen Tong Triet Tong nha Bac Tong, khoang 1065 -1095)
Anh hung xa đieu (dien ra khi Thanh Cat Tu Han đang chinh chien va ket thuc khi Thanh Cat Tu Han qua đoi, tuc khoang tu nam 1205 keo dai toi nam 1226, tuong ung voi giua thoi Nam Tong, dien ra sau Thien Long Bat Bo khoang 130 nam)
Than đieu hiep lu (cac su kien dien ra tu khoang nam 1240 toi 1258, dien ra sau Anh hung xa đieu khoang 15-30 nam)
Y Thien Đo Long Ky (thoi cuoi nha Nguyen, ket thuc khi Chu Nguyen Chuong chuan bi xung vuong dung nghiep nha Minh, tuc khoang tu nam 1340 keo dai toi nam 1363)
Hiep khach hanh (Thoi ky nha Minh, chinh xac la nam 1460 do cuoi truyen co đe cap đen chi tiet nhuan thang chap .Nhuan thang chap la cuc hiem gap, trong khoang thoi gian nam 1360 đen nam 1540 chi co duy nhat nam 1460 la co nhuan thang chap). Ngoai ra trong trong truyen con xuat hien nhan vat Xung Hu đao truong phai Vo Đang, sau nay đa xuat hien trong Tieu Ngao Giang Ho, ti kiem voi Lenh Ho Xung)
Tieu ngao giang ho (thoi nha Minh, sau thoi Hiep khach hanh khoang 20-30 nam, tuc la dien ra vao thoi điem tam 1480-1490)
Bich Huyet Kiem (cuoi thoi nha Minh, đoan ket la khi Ly Tu Thanh diet nha Minh va quan Man Thanh tran vao, tuc nam 1644)
Loc Đinh ky (thoi vua Khang Hy nha Thanh con nien thieu đen khi truong thanh, tuc khoang nam 1661 toi 1675)
Thu Kiem An Cuu Luc (thoi vua Can Long nha Thanh con tre va ket thuc khi Phuc Khang An co ngoai hinh giong y het Tran Gia Lac vua sinh ra, tuc khoang nam 1740 toi 1753)
Phi Ho Ngoai Truyen (thoi vua Can Long nha Thanh gan đat xa troi va Phuc Khang An đa lam quan, tuc khoang nam 1780-1790)
Tuyet Son Phi Ho (thoi Can Long nha Thanh, dien ra sau "Phi ho ngoai truyen" chi it lau truoc khi Ho Nhat Đao qua đoi)
Lien Thanh Quyet (khong ro thoi điem, chi co the suy đoan la xay ra vao thoi nha Thanh do co nhac đen toc đuoi sam. Co thong tin noi rang trong Lien thanh quyet, Kim Dung tung viet ve ong noi cua minh lam tri huyen Đan Duong (Giang To), neu đung nhu vay thi truyen xay ra vao khoang cuoi the ky 19)
"Bach Ma Khieu Tay Phong" va "Uyen Uong Đao" chi đuoc suy đoan la vao thoi nha Thanh, nen khong xep đuoc thu tu.


= Hai cau tho sap thanh tua đe =

Sau khi Kim Dung hoan thanh cac tac pham cua minh, mot nguoi ban cua ong la Nghe Khuong phat hien rang chu đau tien cua tua đe 14 tieu thuyet tao thanh hai cau tho that ngon: 

Phi tuyet lien thien xa bach loc
Tieu thu than hiep y bich uyen
Dich nghia: 

Tuyet bay đay troi ban (nhin) huou trang
Truyen cuoi than hiep tua uyen xanh


= Cac nhan vat chinh =
Nhan vat Nam chinh trong cac truyen:

Tran Gia Lac: Thu kiem an cuu luc
Vien Thua Chi: Bich huyet kiem
Quach Tinh: Anh hung xa đieu
Duong Qua: Than đieu đai hiep
Mieu Nhan Phuong: Tuyet son phi ho, Phi ho ngoai truyen
Ho Phi: Tuyet son phi ho, Phi ho ngoai truyen
Truong Vo Ky: Y Thien Đo Long ky
Đich Van: Lien thanh quyet
Tieu Phong: Thien long bat bo
Đoan Du: Thien long bat bo
Hu Truc: Thien long bat bo
Thach Pha Thien: Hiep khach hanh
Lenh Ho Xung: Tieu ngao giang ho
Vi Tieu Bao: Loc đinh ky.
Cac nhan vat nam ma Kim Dung yeu thich: Lenh Ho Xung, Tieu Phong, Quach Tinh, Duong Qua, Đoan Du, Truong Vo Ky, Phong Thanh Duong, Hoang Duoc Su, Chu Ba Thong.
Nhan vat nu chinh trong cac truyen:

Huong Huong cong chua: Thu kiem an cuu luc
Hoac Thanh Đong: Thu kiem an cuu luc
Ly Nguyen Chi: Thu kiem an cuu luc
Ha Thanh Thanh: Bich huyet kiem
A Cuu (Truong Binh cong chua): Bich huyet kiem
Hoang Dung: Anh hung xa đieu
Tieu Long Nu: Than đieu đai hiep
Vien Tu Y: Phi ho ngoai truyen, Tuyet son phi ho
Trinh Linh To: Phi ho ngoai truyen, Tuyet son phi ho
Mieu Nhuoc Lan: Tuyet son phi ho
Trieu Man: Y Thien Đo Long ky
Chu Chi Nhuoc: Y Thien Đo Long ky
Thich Phuong: Lien thanh Quyet
Thuy Sinh: Lien thanh Quyet
A Chau: Thien long bat bo
A Tu: Thien long bat bo
Vuong Ngu Yen: Thien long bat bo
Moc Uyen Thanh: Thien long bat bo
Tieu Trung Tue: Uyen uong đao
Ly Van Tu: Bach ma khieu tay phong
Đinh Đang: Hiep khach hanh
A Tu: Hiep khach hanh
A Thanh: Viet Nu kiem
Nham Doanh Doanh: Tieu ngao giang ho
Nhac Linh San: Tieu ngao giang ho
Song Nhi: Loc Đinh ky
To Thuyen: Loc Đinh ky
Kien Ninh cong chua: Loc Đinh ky
A Kha: Loc Đinh ky
Cac nhan vat nu ma Kim Dung yeu thich: Hoang Dung, Tieu Long Nu, Trinh Linh To, Lac Bang, A Cuu, Ha Thiet Thu, Lam Phuong Hoang.
Cac nhan vat nu ma Kim Dung xem la nguoi vo ly tuong: Nham Doanh Doanh, Trieu Man, A Chau, Tang Nhu, Chu Chi Nhuoc.
Cac nhan vat nu ma Kim Dung nguyen suot đoi yeu thuong va bao ve: Quach Tuong, Tieu Chieu, Nghi Lam, Song Nhi, A Bich, A Cuu, Trinh Anh, Cong Ton Luc Ngac, Cam Bao Bao


= Vo cong trong tac pham =


= Đe tai =
Chu nghia yeu nuoc va Van hoa truyen thong Trung Quoc la đe tai chu yeu trong cac tac pham cua Kim Dung. Ong nhan manh đen su đoc lap tu chu cua nguoi Han, va nhieu tac pham cua ong la boi canh khi Trung Quoc bi đe doa boi nhung nguoi phuong bac nhu Khiet Đan, Nu Chan, Mong Co. Nhung dan dan chu nghia yeu nuoc cua ong cung bao gom cac dan toc thieu so tao thanh nuoc Trung Quoc bay gio. Kim Dung đac biet kham phuc cac đac điem cua nguoi Mong Co, Man Chau. Trong Anh hung xa đieu, hinh tuong cua Thanh Cat Tu Han va cac con cua ong la nhung vi tuong tai ba, nhung dung si kieu dung tren đai mac đung len lap nen đai nghiep, uy hiep nha Tong lun bai. Hoac nhu trong Loc Đinh ky, Kim Dung mieu ta vua Khang Hy nha Thanh la mot nguoi co long trac an va co nang luc. Trong Thien long bat bo, Kieu Phong mac du la nguoi Khiet Đan nhung tu nho đa đuoc nguoi Han nuoi duong. Chinh đieu đo đa khien Kieu Phong vi nguoi Han ngan can vua Lieu tien quan.
Cac tac pham cua Kim Dung co the coi la cuon tu đien nho ve phong tuc, tap quan, van hoa Trung Hoa, bao gom cac linh vuc y thuat dan toc Trung Quoc, cham cuu, vo thuat, am nhac, thu phap, co vay, tra đao, cac triet hoc cua đao Khong, đao Phat va đao Lao, va lich su phong kien Trung Hoa. Cac nhan vat lich su hoa tron vao cac nhan vat trong truyen.
Cac tac pham cua ong ro rang đa to long ton trong va ca ngoi cac gia tri truyen thong Trung Hoa, đac biet la cac quan niem Khong giao nhu la moi quan he giua vua toi, cha con, vo chong, anh em, va nhat la giua su phu va đo đe, giua cac huynh đe. Kim Dung cung nhan manh vao cac gia tri Trung Hoa truyen thong nhu la danh du con nguoi, tinh than tan trung bao quoc cua nam nhi, tam long chung thuy giu gin trinh tiet cua phu nu.
Cuoi cung ong bien đoi mot phan cac phep tac đo trong tac pham cuoi cung Loc Đinh ky. La mot nhan vat chinh nhung Vi Tieu Bao khong theo mo thuc cua cac nhan vat chinh ma Kim Dung đa dan dung, khong phai la mot bieu tuong cua mot anh hung hao han ma la mot nhan vat co ca ta tam, khong theo mot tieu chuan đao đuc nhat đinh, nhung van la mot ke song rat nghia khi va rat het long vi ban be.


= Phe binh =
Cac tac pham cua Kim Dung đa nhan đuoc nhieu phe binh tu đoc gia va cac nha phe binh van hoc. Nghe Khuong, mot nha van noi tieng va la ban cua Kim Dung đa viet rat nhieu bai viet phan tich cac nhan vat va the gioi vo thuat trong cac tac pham cua ong.
Tuy nhien nhieu tac pham cua Kim Dung đa bi cam o nhieu noi ngoai Hong Kong vi nhung ly do chinh tri. Nhieu tac pham bi cam o Trung Hoa đai luc vi bi cho la che nhao Mao Trach Đong, Cach mang Van hoa hoac bi cho la xuyen tac lich su (vi du nhu truyen Y thien đo long ky co nhieu chi tiet hu cau ve cac nhan vat lich su co that nhu Thuong Ngo Xuan, Minh Thai To). Chinh quyen Đai Loan cung cam vi cho rang cac tac pham nay ung ho Đang Cong san Trung Quoc. Hien gio cac tac pham cua Kim Dung khong bi cam nua. Mot so chinh tri gia nhu Đang Tieu Binh con la nguoi ham mo cac tac pham cua ong.
Cuoi nam 2004, nha xuat ban giao duc nhan dan cua Cong hoa Nhan dan Trung Hoa đa đua tac pham Thien long bat bo vao sach giao khoa lop 12. Bo Giao duc Singapore cung lam nhu vay đoi voi cac truong cap 2, 3 su dung tieng Trung Quoc.


= Tac pham dua theo Kim Dung =
Co the mot phan vi muon hoan thien cac khe ho tinh tiet trong truyen Kim Dung, phan vi muon phat trien rong them cac chi tiet truyen, phan la an theo, rat nhieu nguoi đa viet truyen dua theo cot, theo nhan vat trong truyen Kim Dung ma tao dung nhieu tac pham khac, tham chi dung thanh phim, goi chung la cac tac pham dua Kim Dung.


Phim anh = Phim truyen hinh =
Anh hung xa đieu (phim 1983)
Anh hung xa đieu (phim 1994)
Anh hung xa đieu (phim 2003)
Anh hung xa đieu (phim 2008)
Anh hung xa đieu (phim truyen hinh 2017)
Bich huyet kiem (phim 1977)
Bich huyet kiem (phim 1985)
Bich huyet kiem (phim 2000)
Bich huyet kiem (phim 2007)
Hiep khach hanh (phim 2002)
Loc Đinh ky (phim 1984)
Tieu Bao va Khang Hy (2001)
Loc Đinh ky (phim 2008)
Thien long bat bo (phim truyen hinh 1997)
Thien long bat bo (phim truyen hinh 2003)
Thien long bat bo (phim truyen hinh 2013)
Than đieu đai hiep (phim 1983)
Than đieu đai hiep (phim 1995)
Than đieu đai hiep (phim 1998)
Than đieu đai hiep (phim 2006)
Than đieu đai hiep (phim 2014)
Tieu ngao giang ho (phim 1984)
Tieu ngao giang ho (phim 1996)
Tieu ngao giang ho (phim truyen hinh Đai Loan 2000)
Tieu ngao giang ho (phim 2001)
Tieu ngao giang ho (phim 2013)
Tieu ngao giang ho (phim 2018)
Y Thien Đo Long Ky (phim 1986)
Y Thien Đo Long Ky (phim 2000)
Y Thien Đo Long Ky (phim 2003)
Y Thien Đo Long Ky (phim 2009)
Y Thien Đo Long Ky (phim 2019)
Viet nu kiem (phim truyen hinh 1986): ATV, Moonly vai A Thanh, Elliot Ngok vai Pham Lai


= Phim đien anh =
Tieu ngao giang ho: Đong Phuong Bat Bai
Loc Đinh ky
Loc Đinh ky: Than Long giao


Xem them Co Long
Thieu Hao
Ngoa Long Sinh
On Thuy An
Tran Thanh Van
Luong Vu Sinh
Huynh Di
Tieu Đinh
Thuong Nguyet
Bo Phi Yen
Than Đong


Chu thich Thu muc Đo Long Van, Vo Ky giua chung ta hay la hien tuong Kim Dung, Sai Gon, Nha xuat ban Trinh Bay, 1967
Buu Y, "Kim Dung, Ta Ton va Y Thien Đo Long", trong Tac gia the ky XX, Sai Gon, Nha xuat ban An Tiem, 1967
Tap chi Van hoc nuoc ngoai, so 2/1998 (so chuyen đe Kim Dung, đang tac pham Tuyet son phi ho va mot so bai viet ve Kim Dung)
Vu Đuc Sao Bien, Bien khao Kim Dung giua đoi toi, bon quyen:
Quyen thuong: Kieu Phong - khat vong cua tu do, Nha xuat ban Đong Nai, 1996
Quyen trung: Thien ha đe nhat my nhan, Nha xuat ban Đong Nai, 1997
Quyen ha: Tu AQ đen Vi Tieu Bao, Nha xuat ban Tre, 1998
Quyen ket: Thanh kiem va cay đan, Nha xuat ban Tre, 2000
Ngoai quyen: Nhan vat Kim Dung nhin qua lang kinh phap luat, Nha xuat ban Tre, 2002
Nhieu tac gia, Kim Dung, tac pham va du luan, Tran Thuc suu tam va tuyen chon, Ha Noi, Nha xuat ban Van hoc, 2001
Nguyen Duy Chinh, Đoc Kim Dung tim hieu van hoa Trung Quoc, Thanh pho Ho Chi Minh, Nha xuat ban Tre, 2002
Huynh Ngoc Chien, Lai rai chen ruou giang ho, Ha Noi, Nha xuat ban Van hoc, 2002
Tran Mac, Vo hiep ngu đai gia, Nguyen Thi Bich Hai dich, Thanh pho Ho Chi Minh, Nha xuat ban Tre, 2003 (Phan 1: "Kim Dung va tac pham Thien Long bat bo")
Tran Mac, Ban ve cac nhan vat trong tieu thuyet Kim Dung, Le Khanh Truong dich, Ha Noi, Nha xuat ban Hoi nha van, 2003
Kim Dung – Ikeda, Tim kiem mot the ky xan lan – Đoi thoai giua Kim Dung va Ikeda, Le Khanh Truong dich, Ha Noi, Nha xuat ban Hoi nha van, 2004
But kiem Kim Dung, Duong Ngoc Dung (chu bien), Nguyen Ton Nhan, Huynh Ngoc Chien, Nguyen Anh Vu, Thanh pho Ho Chi Minh, Nha xuat ban Tong hop Thanh pho Ho Chi Minh, 2005.


Lien ket ngoai (tieng Viet) 

SGK o Trung Quoc: Kim Dung 'đa' Lo Tan Thu Thuy. Tien Phong, 10:33 ngay 25 thang 8 nam 2007
Nha van Kim Dung dui mai kinh su H.T. VnExpress Thu bay, 25/6/2005 | 09:02 GMT+7 (theo Crienglish)
Hai nha van VN tham gia hoi thao quoc te ve Kim Dung VnExpress Thu tu, 17/9/2003 | 10:13 GMT+7
Nga mu chao thua fan kiem hiep Kim Dung tong hop đuoc toan bo lich su cac moc thoi gian trong truyen Kandy K | 27/02/2017 16:20. Tri Thuc Tre Luu tru
(tieng Anh)

Jin Yong (Chinese author) tai Encyclopædia Britannica (tieng Anh)
Louis Cha tren IMDb 
(tieng Trung)

金庸茶館 - Kim Dung tra quan
金庸江湖论坛_专注于金庸小说研究 - Dien đan Kim Dung