Thung lung cac vi Vua (tieng A Rap: وادي الملوك; phat am [Wadi al Muluk]), mot so it thuong goi la Thung lung cong vao cac vi vua (tieng A Rap: وادي ابواب الملوك Wadi Abwab al Muluk), la mot thung lung o Ai Cap, trong khoang thoi gian gan 500 nam tu the ki 16 đen the ki 11 TCN nguoi Ai Cap đa xay dung tai đay nhieu lang mo cho cac Pharaon va nhung vien quan Ai Cap co quyen luc lon cua thoi ki Tan vuong quoc (1570 – khoang 1100 TCN). Thung lung nay toa lac ben bo Tay cua song Nin, đoi dien Thebes, nam trong trung tam cua Theban Necropolis. Song ngoi tai đay co 2 thung lung: thung lung phia đong (phan lon cac ngoi mo cua hoang gia nam tai đay) va thung lung phia tay.
Voi phat hien vao nam 2006 ve mot can phong moi (KV63) va phat hien nam 2008 ve 2 loi vao ham mo thi thung lung đa đuoc biet đen la co 63 ngoi mo va cac phong, kich thuoc cua cac ngoi mo khac nhau va ngoi mo lon nhat đuoc biet đen voi hon 120 phong.La noi chon cat chinh nhung nhan vat hoang gia chu chot cua Ai Cap thoi ki Tan vuong quoc, ngoai ra noi đay con chon cat nhung quy toc co đac quyen va quan lai Ai Cap. Cac ngoi mo hoang gia đuoc trang hoang boi nhung canh trong than thoai cua Ai Cap va cho chung ta nhung đau moi ve tin nguong va cac nghi thuc tang le cua nguoi Ai Cap co đai vao thoi ki nay. Tat ca cac ngoi mo duong nhu đa đuoc mo va bi cuop tu thoi xa xua nhung ho van cho ta thay đuoc su giau co va quyen luc cua nhung nguoi cai tri vao thoi gian nay.
Khu vuc nay đa đuoc cac nha khao co hoc va Ai Cap hoc tap trung tham do vao cuoi the ki thu 18, cac ngoi mo duoi long đat cung nhu cac nghi thuc tang le cua nguoi Ai Cap co đai tiep tuc la đe tai hap dan kich thich cac nha nghien cuu quan tam. Trong thoi hien đai, thung lung nay đa tro nen noi tieng voi su phat hien ra lang mo cua Tutankhamun vao nam 1922 va nhung tin đon ve loi nguyen cua cac Pharaon, tu đay Thung lung cac vi vua đa tro thanh mot trong nhung đia điem khao co noi tieng nhat the gioi. Nam 1979, noi đay đa tro thanh Di san the gioi cung voi phan con lai cua Theban Necropolis. Cac hoat đong tham do, khai quat, bao ton van đuoc tiep dien trong thung lung va gan đay mot trung tam du lich moi đa đuoc mo đe đon tiep khach tham quan tren khap the gioi.


Đia chat Khi tien than cua bien Đia Trung hai bao phu mot khu vuc noi đia rong lon so voi ngay nay. Trong suot thoi Pleistocene, thung lung đa đuoc tao thanh va tach ra khoi cao nguyen do luong mua on đinh. Hien tai, luong mua quanh nam tai khu vuc nay rat it nhung lai thuong xuyen co lu quet tan cong thung lung. Chat luong cua cac loai đa tai thung lung khac nhau, tu đa nhuyen đen đa tho, tiem nang ve kien truc khong vung. Thinh thoang cac lop diep thach cung gay ra nhieu kho khan cho viec bao ton va xay dung, chang han nhu no mo rong su hien dien cua nuoc, tac đong va lam vo đa vay boc xung quanh no. Nguoi ta cho rang mot so ngoi mo đa bi sua đoi ve hinh dang va kich thuoc, đieu đo phu thuoc vao cac loai đa xay dung ma nhung nguoi tho gap phai.

Nhung nha xay dung đa loi dung cac đieu kien san co ve đia chat khi xay dung nhung lang mo, mot so lang mo đa đuoc khac vao trong cac khe đa voi, mot so khac đuoc lam sau suon nui hoac o cac mui đa nhon đuoc tao ra boi cac kenh lu co xua.
Cac van đe ve viec xay dung cac lang mo co the nhan thay đuoc khi tien hanh xay dung lang mo cua Ramesses III va cha cua ong ta Setnakhte. Setnakhte đa bat đau khai quat lang mo KV11, nhung vo tinh ong đa đao vao lang mo cua Amenmesse, vi vay cac cuoc xay dung bi ngung lai. Khi tien hanh tim kiem cac ngoi mo, Ramesses III đa mo rong khai quat cac lang mo gan nhu đuoc xay dung luc đau boi cha minh. Lang mo cua Ramesses II đuoc xay dung tro ve voi phong cach ban đau voi mot truc cong co le do chat luong cua đa ma nguoi ta đao đuoc đe xay dung.
Giua nam 1998 va nam 2002, du an nghien cuu cac lang tam Amarna nham muc đich nghien cuu cac tang cua thung lung bang cach su dung radar đe quet mat đat va xam nhap vao phia duoi.


Lich su tham do tai Thung lung cac vi Vua Danh sach trong danh sach lang mo o Thung lung cac vi Vua cung cap mot danh sach tat ca cac ngoi mo đa đuoc kham pha va khai quat tai Thung lung cac vi vua cung voi ten cua cac nha Ai Cap hoc đa khai quat chung. Nhung truoc khi nguoi hien đai biet va tien hanh khai quat cac ngoi mo tai thung lung nay thi vao nam 57 TCN, mot nha su gia cua Hy Lap la Diodorus Siculus đa co nhung bai viet ve cac ngoi mo trong Thung lung cua cac vi vua. Nhung ngoi mo cung đa đuoc nhung nguoi Hy Lap va nguoi La Ma vieng tham, ho cung đe lai nhung chu viet tren tuong cua cac ngoi mo bang tieng Hy Lap va tieng Latinh ma đen tan hom nay chung ta cung co the nhin thay. Cac tai lieu tiep theo ve Thung lung cac vi vua đuoc viet boi mot linh muc dong Ten la Claude Sicard (1677-1726), nguoi đa kham pha Thung lung cac vi vua va giua nam 1708-1712. Mot buc đia đo ve 18 ngoi mo o Thung lung cac vi vua đa đuoc ve boi mot tu si nguoi Anh la Richard Pococke (1704-1765) vao nam 1734. James Bruce (1730 - 1794) mot nha Ai Cap hoc nguoi Scotland đa khai quat ngoi mo cua vua Ramses III vao nam 1769. Nam 1798, Napoleon Bonaparte dan đau mot chien dich quan su vao Ai Cap. Nguoi Phap đa o Ai Cap trong 3 nam, khi đo ho nghien cuu cac cong trinh kien truc va lich su cua Ai Cap co đai. Phat hien cua Rosetta Stone đa khien nhieu nguoi quan tam đen nen van minh Ai Cap co đai va cac cuoc khai quat bat đau đuoc tien hanh tai thung lung. Thung lung cac vi vua đuoc vieng tham boi nhieu nha Ai Cap hoc đang chu y nhu: Giovanni Battista Belzoni, James Burton, John Gardiner Wilkinson, Jean-Fracois Champollion, Robert Hay, Victor Loret va Howard Carter.


Cuop mo Hau nhu tat ca cac ngoi mo đa bi luc soat. Mot so giay coi đa đuoc tim thay đeu mo ta nhung thu thach cua nhung ten cuop mo. Nhung lan bi cuop chu yeu la tu cuoi Vuong trieu 20. Mot trong so đo, giay coi Papyrus Mayer B, mo ta cac vu cuop mo cua vi vua Ramesses VI va co le đuoc viet vao nam thu chin cua đoi Ramesses IX.


Nhung ngoi mo Co 65 ngoi mo đa đuoc phat hien tai Thung lung cac vi Vua. Tuy nhien, nhung ngoi mo khong chi thuoc ve cac vi Pharaon, chi co 24 ngoi mo trong thung lung la cac ngoi mo cua hoang gia, 38 ngoi mo con lai la cua cac quan chuc co quyen luc trong trieu đinh, quy toc va ca đong vat.


= Ban đo vi tri cac ngoi mo trong thung lung =


Thu tu đanh so đuoc su dung cho cac ngoi mo trong thung lung John Gardiner Wilkinson (1797-1875) đuoc chi đinh thuc hien he thong so thu tu cho nhung ngoi mo đuoc tim thay trong Thung lung cac vi vua. Ten cua tat ca cac ngoi mo đuoc đanh so va chu thich vi tri cua tung ngoi mo nhu sau:

KV (vi du nhu KV35): la thung lung cac Vua.
QV (vi du QV66): la lang mo cua Nerfertari tai Thung lung cac Hoang hau.
WV (vi du WV23): la lang mo cua Pharaon Ay tai thung lung phia Tay.
TT (vi du TT320): la lang mo co nhieu nhanh.....


Cac ngoi mo trong Thung lung cac vi Vua = Mot so ngoi mo noi bat =
KV5: ngoi mo mot vai nguoi con trai cua Ramses II co 120 phong va no đuoc biet đen nhu la ngoi mo lon nhat trong Thung lung cac vi vua. Hien nay, cong tac khai quat van đang đuoc tien hanh o KV5.
KV17: ngoi mo cua Seti I hay con goi la Belzoni.
KV35: ban đau la ngoi mo cua Amenhotep II nhung sau đo co them cac xac uop khac.
KV46: lang mo cua quy toc Yuya va Tjuyu, nguoi ta tin 2 nguoi nay la cha me cua hoang hau Tiye.
KV50/KV51/KV52 – ngoi mo cua nhung con thu: cac ngoi mo nay đuoc dung đe chon cat đong vat nhu cho, meo, khi.
KV56: lang mo chua vang, ten cua nguoi cu ngu la khong ro.
KV62: lang mo cua vi Vua tre tuoi, Tutankhamun.
KV63: la noi đe thuc hien cong viec uop xac.


Hinh anh Tham khao Lien ket ngoai Mot so tu lieu tim hieu them ve Thung lung cac vi vua 
Mot so hinh anh ve Thung lung cac vi vua Luu tru ngay 9 thang 6 nam 2011 tai Wayback Machine