Jose Toral y Velazquez (18 thang 8 nam 1832 – 10 thang 7 nam 1904) la mot Thieu tuong quan đoi Tay Ban Nha, chi huy Su đoan thuoc Quan đoan IV đong o Cuba trong chien tranh Tay Ban Nha-My. Ong đa đau hang va giao lai thanh pho Santiago de Cuba vao ngay 17 thang 7 nam 1898, sau tran Bao vay Santiago.


Thoi tho au va su nghiep Toral sinh ngay 18 thang 8 nam 1832, tai thanh pho tay nam Tay Ban Nha Mazarron. Tai thoi điem đo, vung nay trai qua su bung no cong nghiep khai khoang, nhung gia đinh Toral co mot truyen thong lau dai phuc vu trong quan ngu. Ong theo hoc Academia General Militar khi 10 tuoi, va phuc vu trong khau đieu hanh quan đoi Tay Ban Nha. Ong tham gia cac chuc vu thuc te tu thap nien 1840 đen thap nien 1870, đong o cac tien đon trong cung nhu o thuoc đia trong suot cac cuoc noi loan. Ong đuoc thang lam chuan tuong vao nam 1889. Nam 1895, ong đuoc chi đinh lam chi huy quan khu Madrid, co nhiem vu đam bao an ninh cho cac toa nha chinh phu va co quan cung nhu chuc nang nghi le quan đoi.
Vao cuoi nam 1895, Toral tinh nguyen phuc vu tai Cuba. Ong đuoc bo nhiem lam chi huy quan đoi Tay Ban Nha tai tien đon Guantanamo, noi ong tham gia vao chien tranh gianh Đoc lap Cuba. Khi chien tranh Tay Ban Nha-Hoa Ky no ra vao thang 4 nam 1898, Trung tuong Arsenio Linares y Pombo chi đinh Toral đong tai tien đon Santiago de Cuba. Linares yeu cau thiet lap phong thu tai thanh pho nay, va bo nhiem Toral nam duoi quyen ong. Sau đo Toral đuoc giao chi huy mot trong 2 su đoan tao thanh đon vi Quan đoan IV chi huy boi Linares co nhiem vu phong thu Santiago de Cuba.


= Tran đanh va đau hang tai Santiago de Cuba =
Ngay 1 thang 7 nam 1898, Linares bi thuong trong Tran đoi San Juan. Toral đuoc phong lam chi huy tam quyen cua Quan đoan IV. Toral đuoc thua huong luc luong phong thu it oi: chi hon 6,000 linh duoi quyen ong, Linares đa cu 500 linh canh giu điem cao El Caney va hon 1,000 linh canh giu loi vao cang. Va chi co 1,200 cua 4,000 linh con lai đuoc cu đen Đoi San Juan — yeu điem đe bao ve thanh pho. Sau that bai tai San Juan, phan lon luc luong phong thu rut ve noi thanh. Hai quan Hoa Ky cat đut cap đien bao dan đen Guantanamo vao ngay 7 thang 6, Nen khi Toral gui yeu cau cho Chuan tuong Felix Pareja Mesa tang vien, Mesa đa khong bao gio nhan đuoc yeu cau.
Sang som ngay 3 thang 7, U.S. Thieu tuong William Rufus Shafter yeu cau Toral đau hang. Toral bac bo yeu cau. Vai gio sau đo, Đe Đoc Pascual Cervera y Topete chi huy Hai đoi Đai Tay Duong co gang roi khoi cang Santiago de Cuba va sau đo bi tieu diet boi Phi đoi Bac Đai Tay Duong cua Hai quan Hoa Ky chi huy boi Đai ta Hai quan Winfield Scott Schley. Shafter lien lac lai voi Toral vao cuoi ngay 3 thang 7, va yeu cau đau hang lan thu hai. Shafter canh bao ong rang thanh pho se bi phao kich vao ngay 5 thang 7 neu khong đau hang. Toral tiep tuc đam phan nham keo dai thoi gian. Ngay 8 thang 7, Toral chap nhan đau hang — voi đieu kien ong đuoc rut binh linh va vu khi khoi thi tran Holguin. Shafter va Quan đoan V cua ong đang bi tieu hao boi benh tat va chong choi voi cai nong cuc đo, su thieu ve sinh, tiep van kem va thieu cho o, muon đong y voi yeu cau. Nhung Tong thong William McKinley sau khi xem xet tinh hinh đa yeu cau đau hang vo đieu kien.

Shafter canh bao Toral viec phao kich thanh pho Santiago de Cuba se dien ra vao ngay 10 thang 7 tru khi ong ta đau hang, va Toral lai khuoc tu yeu cau mot lan nua. Hai quan va Luc quan Hoa Ky bat đau phao kich thanh pho luc 4:00 gio chieu ngay 10 thang 7, va cham dut vao 1:00 gio chieu ngay 11 thang 7. Toral giu vung tran đia va tiep tuc đam phan. Shafterd đua ra đe nghi tat ca tu nhan chien tranh Tay Ban Nha se đuoc tro ve nuoc bang chi phi cua Hoa Ky tai tro va cho phep Toral so tan luc luong va vu khi cua minh neu ong chap nhan đau hang. Trong khi đo, Tuong Ramon Blanco y Erenas, chi huy toi cao cua luc luong Tay Ban Nha tai, gay ap luc len Toral đe ong đau hang va tranh cho thanh pho bi phao kich. Chinh phu Tay Ban Nha tai Madrid cung gay ap luc đe Toral đau hang. Toral bi buoc phai tuan theo. Nhung nguoi My cat cat nguon nuoc cua thanh pho va tinh hinh cho dan thuong cang bi đat hon.
Tuong Toral đau hang vo đieu kien cung voi nhung linh duoi quyen tai Santiago de Cuba, 12,000 linh tai Guantanamo, va sau đon vi đon tru nho khac khap Cuba vao ngay 17 thang 7 nam 1898. Su kien đau hang đa cham dut cac cuoc đung đo tren bo tai Cuba. Khi đe cap đen ten tuoi cua ong sau chien tranh, Toral đa yeu cau thanh cong tu "đau hang co đieu kien" hon la "đau hang" phai đuoc su dung o tat ca su lieu, va binh linh duoi quyen đuoc giu lai vu khi.


Cuoc song sau chien tranh Ngay 22 thang 7, chinh phu Tay Ban Nha yeu cau cac đieu khoan hoa binh tu Hoa Ky. Tay Ban Nha va Hoa Ky ky mot hiep đinh đinh chien mang ten "Lo trinh Hoa Binh", ngay 12 thang 8.
Toral khoi hanh ve Tay Ban Nha ngay 15 thang 8 nam 1898, bang đieu khoan ky trong Lo trinh Hoa Binh. Tuy nhien nguoi Tay Ban Nha lai quy su sup đo cua quan đoi Tay Ban Nha tai Cuba cho ong va su tro ve cua ong vap phai su chong đoi cua cong chung qua cac cuoc tuan hanh. Mot vai cuoc trong đo tro nen bao luc. Tai thanh pho Vigo, đam đong đa nem đa vao ong. Toral bi toa an binh truy to vi đau hang tai Santiago de Cuba. Ong đuoc Julian Suarez Inclan bao ve, va mien toi vao ngay 9 thang 8 nam 1899.
Su tan cong cua cong luan van tiep tuc xay ra cho đen cuoi đoi ong. Ong tro nen tram cam, va dan hoa đien. Mot vai thang truoc khi mat, ong nhap vien tam than tai Carabanchel, ngoai o Madrid. Ong mat ngay 10 thang 7 nam 1904.


Tham khao Chu thich

Trich dan