Tran Ngoc Danh (1908 – 1952) la mot nha chinh tri va ngoai giao Viet Nam. Ong la đai bieu Quoc hoi khoa đau tien cua Viet Nam.


Xuat than Tran Ngoc Danh (ten huy la Khoi) sinh nam 1908 tai Đuc Pho, Quang Ngai, la con ut trong mot gia đinh co 8 anh chi em, con cua quan huyen Tran Van Pho va ba Hoang Thi Cat. Ong la em trai cua Tong bi thu Đang Cong san Đong Duong Tran Phu.
Ong mo coi tu nho. Cung voi Tran Phu, ong đuoc nguoi bac ho me đua ve cho gia đinh anh ho cua ong nuoi duong va cho an hoc.


Su nghiep va hoat đong Sau khi hoc het tieu hoc va trung hoc, ong tham gia đang Tan Viet.
Nam 1928, do bi thuc dan Phap khung bo gat gao, Tran Ngoc Danh cung cac đong chi nhu Ha Huy Tap, Tran Pham Ho, Nguyen Khoa Hien... tim đuong lanh sang Trung Quoc roi sang Lien Xo tiep tuc hoat đong.
Nam 1929, ong sang Moskva hoc tai truong Đai hoc Phuong Đong va co gap anh trai la Tran Phu luc đo sap roi đi. Tai đay ong tro thanh Đoan vien Thanh nien Cong San Komsomol, ong co cac bi danh la “Blokov” va “Moris”. Chua hoan thanh chuong trinh thi thang 1 nam 1931 ong roi đi Trung Quoc hoat đong va tham gia Đang Cong san Đong Duong.
Theo Sophie Quinn-Judge (2002, p. 196) thi ngay 25 thang 9, nam 1932 ong bi bat cung voi Le Hong Son o Trung Quoc, ca hai bi dan đo ve Viet Nam. Ong đuoc tha khi bi thuc dan Phap ket an 20 nam va bi đay ra Con Đao va đuoc tha khi Cach mang Thang Tam thanh cong.
Sau cach mang thang 8, Tran Ngoc Danh tham gia ung ho chinh phu lam thoi Viet Nam Dan chu Cong hoa. Ngay 6-1-1946, ong trung cu Đai bieu Quoc hoi khoa I đoan Can Tho.
Thang 4 nam 1946, ong trong phai đoan cac đai bieu quoc hoi dan đau boi Pham Van Đong sang tham huu nghi Phap  va chuan bi cho Hoi nghi Fontainebleau. Sau hoi nghi, Ho Chi Minh cu mot Phai đoan đai dien Chinh phu Viet Nam Dan chu Cong hoa o lai Paris gom cac ong Hoang Minh Giam, Duong Bach Mai va Tran Ngoc Danh. Co the coi đay la Co quan đai dien ngoai giao đau tien cua Viet Nam Dan chu Cong hoa o ngoai nuoc do Ho Chi Minh truc tiep chi đinh.
Ong la truong phai đoan đai dien Chinh phu nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa tai Phap giai đoan 1946 đen 1949.
Ngay 21 thang 1 nam 1948, ong bi chinh phu Phap bat vi toi "chong lai su toan ven cua lanh tho Phap" roi đuoc tha ra mot thang sau đo, sau đo bat tro lai cho đen thang 1 nam 1949.
Thang 8 nam 1949, ong cung voi vo la Thai Thi Lien tu Paris chuyen sang Praha va lap phai bo ngoai giao moi o đay. Tai đay thi vo ong tham gia hoc Nhac vien Praha va sinh con gai đau long (Tran Bach Thu Ha, sinh nam 1949).
Tu thang 12 nam 1949 đen thang 1 nam 1950, ong gui cac la thu cho Trung uong Đang Cong san Lien Xo phe phan đuong loi dan toc chu nghia cua Ho Chi Minh. Trong thu co đoan:

“Sau phe binh cua Ban Thong Tin Cong San, hien nay toi hoan toan khong đong y voi đuong loi quoc gia va co hoi ma đang toi đang theo đuoi tu khi no chinh thuc bi giai tan. Viec giai the nay, đi nguoc lai nhung nguyen vong đa đuoc đe cap vai lan tu cac đong chi cua chung toi, đa khong the đuoc thuc hien ma khong co su can thiep tich cuc cua đong chi Ho Chi Minh, hien la Chu Tich nuoc Viet Nam Dan Chu Cong Hoa. Uy tin cua đong chi Ho đoi voi nhan dan Viet Nam thi chac chan la rat lon; ho xem ong nhu la bieu tuong cua cuoc đau tranh chong đe quoc va la nguoi khoi xuong chinh cho nhung thanh qua dan chu cua chung toi. Su tin tuong nay đuoc cung co boi viec nhung nguoi cong san Viet Nam van xem ong la cuu đai dien cua Ban Chap Hanh Trung Uong
Quoc te Cong San; hoac noi theo kieu cua nguoi Viet, ʺOng la nguoi cua Quoc Teʺ. Va chinh sach thoai hoa hien nay đa bat nguon tu hoc thuyet cua ong, bat nguon tu Hoi Nghi Tours nam 1929.”
Theo Olga Dror va Jean Sainteny thi Tran Ngoc Danh đuoc ghi la tac gia cuon Tieu su Ho Chu tich tai Paris (co ghi ten ong o bia) nam 1949 voi nhieu noi dung tuong đong nhu cuon "Nhung mau chuyen ve đoi hoat đong cua Ho Chu tich" cua Tran Dan Tien.  Tuy nhien, Dror cung đua ra mot so ly do Tran Ngoc Danh co the khong phai la tac gia — viec ghi ten ong la tac gia co the chi la muon uy tin cua ong trong cong đong Viet kieu o Phap; theo Selivanov (2014, tr. 245) Tran Ngoc Danh tung trich mot so đoan co trong quyen nay đe lam bang chung rang Ho Chi Minh đa than thanh hoa chinh minh.


Ve nuoc va qua đoi Theo hoi ky cua Hoang Van Hoan, thi ong Hoan đa đen Praha đe gap Tran Ngoc Danh va phe binh ong hanh đong vo to chuc. Ong Hoan cho biet ong Danh đang chua benh o Slovakia co ve Prague gap ong nay roi quay lai chua benh tiep va luc roi Tiep ve Bac Kinh cung voi Le Hy (trong nhom cua ong Danh o Prague), thi ong Danh thi van o Tiep tiep tuc chua benh mot thoi gian roi se ve nuoc sau.
Theo M.A. Silin (luc nay la đai su Lien Xo tai Tiep Khac) thi may bay cho Tran Ngoc Danh cat canh ngay 14 thang 6 nam 1950 tu Praha đi Moskva. Thong tin tu cac nguon nuoc ngoai ve Tran Ngoc Danh sau nam 1950 khong thong nhat ve thoi gian.
Theo gia đinh ong, nam 1951 ong đa cung vo va con gai 2 tuoi theo đuong bo tro lai chien khu Viet Bac.
Mot so nguon nuoc ngoai cho rang ong bi khai tru ra khoi đang va mat khong lau sau đo. Theo Le Hy (ve Viet Bac nam 1950), thi ong nay va ong Danh đa bi khai tru khoi Đang vi ly do “đao nhiem, phe binh vo nguyen tac đoi voi Trung uong”, do cuoc hop co Truong Chinh chu tri, Hoang Quoc Viet bao cao vien, Le Van Luong, Tran Quang Huy, Le Khac, Duong Bach Mai va Nguyen Van Minh lam uy vien.
Theo loi vo con ong thi mac du Giao su Ton That Tung đieu tri tich cuc, ong mat vi benh lao khi vo ong sap sinh nguoi con thu hai (Tran Thanh Binh, sinh nam 1952).
Phan mo Tran Ngoc Danh hien tai đuoc đat tren đoi Quan Hoi, o que la xa Tung Anh, Ha Tinh, trong khu mo co cha me va anh trai Tran Phu.


Gia đinh Vo Tran Ngoc Danh la nghe si piano Thai Thi Lien. Hai nguoi co voi nhau hai nguoi con Tran Bach Thu Ha va Tran Thanh Binh. Tran Bach Thu Ha sau cung tro thanh mot nghe si va giang vien piano, cuu giam đoc Nhac vien Ha Noi. Tran Thanh Binh la cuu vien truong Vien Nghien cuu thiet ke truong hoc cua Bo Giao duc va Đao tao.


Chu thich