Ham đoi Bac Duong (gian the: 北洋舰队; phon the: 北洋艦隊; binh am: Beiyang Jiandui) la mot trong bon ham đoi hien đai cua hai quan Trung Quoc vao cuoi thoi nha Thanh. Ham đoi nay nhan đuoc su hau thuan rat lon tu Ly Hong Chuong, Tong đoc Truc Le. Ham đoi Bac Duong som thong tri Đong A truoc cuoc Chien tranh Trung-Nhat lan thu nhat. Ham đoi Bac Duong vao cuoi nhung nam 1880 đuoc coi la manh nhat chau A va manh thu 8 tren the gioi. Đong thoi, Ham Đoi Bac Duong con đuoc đanh gia la co vi the va suc manh ngang bang voi cac Ham Đoi hung manh cua cac Cuong Quoc Chau Au đang co mat tai Vien Đong, đuoc menh danh la " con su tu cua vung bien Chau A ".


Thanh lap Ham đoi Bac Duong cua trieu Man Thanh đuoc thanh lap nam 1861. Đen nam 1871, 4 chiec thuyen tu cac tinh phia Nam đuoc tang cuong len phia Bac, gop phan lam lon manh đoan thuy quan nay.
Mac du Ham đoi Bac Duong đuoc trang bi tot nhat song te tham nhung cua mot trieu đai phong kien đa lam xoi mon suc manh cua no. Ket qua la, ham đoi Bac Duong khong co noi mot chu luc ham nao sau khi no đuoc thanh lap vao nam 1861, cho đen khi co su thay đoi tu đai than nha Thanh la Ly Hong Chuong.
Ly Hong Chuong đa phan bo phan lon quy hai quan cho Ham đoi Bac Duong. Khong giong cac ham đoi khac, Ham đoi Bac Duong đuoc Ly Hong Chuong thi điem xay dung voi chu yeu la cac thiet giap ham nhap khau tu Đuc va Anh. Đac biet, nam 1881, Ly Hong Chuong đa đat mua 2 thiet giap ham khong lo cua Đuc va đat ten la “Đinh Vien” va “Tran Vien”. Hai tau nay co luong gian nuoc hon 7.300 tan, lon hon rat nhieu so voi cac chien ham lon nhat cua Nhat thoi đo. Ngoai ra, Ly Hong Chuong cung đe xuat voi vua Man Thanh đe mua rat nhieu chien ham hang nghin tan khac, bien ham đoi Bac Duong thanh luc luong hai quan “lon thu 8 tren the gioi” va đuoc xem la “manh nhat chau A”.
Viec mua sam vu khi dung lai vao nam 1891, khi ngan sach đuoc chuyen sang xay dung Di Hoa Vien o Bac Kinh theo yeu cau cua Tu Hy Thai Hau, nhan vat đang thao tung trieu đinh. Hau can cho Ham đoi Bac Duong cung gap kho khan lon do viec xay dung tuyen đuong sat Man Chau đa bi đinh lai. Si khi cua hai quan Man Thanh noi chung rat thap vi thieu luong thuc va tien luong so voi cac luc luong khac nhu bo binh, ky binh.


Chien tranh Trung-Nhat lan thu nhat Đe lay lai uy danh cua “thien trieu”, Trung Quoc cung đa thi uy, co nhieu hanh đong thach thuc Nhat Ban va quyen loi cua Nhat Ban tren ban đao Trieu Tien. Mau thuan cua Trung Quoc va Nhat Ban len đen đinh điem vao thang 6/1894, khi quan Man Thanh tran vao Trieu Tien va Nhat Ban cung đa đua quan vao đat nuoc nay đe can thiep đe tranh gianh quyen loi. Tuy nhien, quan Man Thanh nhanh chong that bai va bi tieu diet. Sau đo, tren đa thang loi, Nhat Ban đa co toan tinh mo rong chien tranh sang ca lanh tho Trung Quoc, truoc het la bang đuong bien.
Đau tien, tai tran Phong Đao dien ra vao ngay 25/7/1894 trong vinh Asan cua Trieu Tien, 2 tau cua Ham đoi Bac Duong la Te Vien va tau phong loi Quang At đa bi phao kich boi 3 tuan duong ham Nhat Ban la Akitsushima, Naniwa va Yoshino. Cung luc đo, tau Thao Giang va tau van tai Cao Thang thuoc Ham đoi Bac Duong cho 1.200 linh Trung Quoc va hang tiep te khong may xuat hien đung vao tran đanh. Ket qua, tau Te Vien chay tron, tau phong loi Quang At, tau van tai Cao Thang bi ban chim, tau Thao Giang bi bat giu. Thuong vong cua Trung Quoc uoc tinh khoang 1.100 quan nhung quan Nhat khong mat nguoi nao.
Sau chien thang nay, Nhat Ban thanh lap mot ham đoi manh voi 12 tau chien cac loai, gom ky ham la tau tuan duong Matsushima đuoc ap tai boi 2 chien ham co nho Sei-kyo va phao ham Akagi đi phia sau; cac tuan duong ham Chiyoda, Hashidate, Itsukushima, Fuso, Hiei đi giua; hai đoi xung kich co toc đo cao bao gom tuan duong ham Yoshino, Akitsushima, Takachiho va Naniwa đi đau. Ham đoi Nhat Ban đuoc lenh nhanh chong tien vao bien Hoang Hai, đanh chiem cac phao đai, ben cang, tao đieu kien đe luc quan di chuyen sau vao noi đia Trung Quoc.
Ly Hong Chuong, Tong đoc truc le cua Ham đoi Bac Duong tuc toc truyen lenh cho đe đoc Đinh Nhu Xuong duoi quyen đieu đong muoi chien thuyen cac loai gom Đinh Vien, Tran Vien, Lai Vien, Tinh Vien, Tri Vien, Duong Uy, Sieu Dung, Binh Vien, Quang Giap, Te Vien va hai chiec thuy loi đinh đen chi vien. Đinh Nhu Xuong đa chia ham đoi theo the tran “nhan bay hai canh đon hanh” voi 2 hai đoi. Trong đo, hai đoi thu nhat tap trung chu yeu nhung tau xuong song cua ham đoi Bac Duong, gom 2 thiet giap ham Đinh Vien va Tran Vien nam o trung tam đoi hinh chien đau.
Tuy nhien, ham đoi Nhat Ban đa tien nhanh vao cua song Ap Luc giap bien Hoang Hai vao ngay 17/9/1894. Đoi hinh ham đoi Nhat Ban nhu mot chu U lon, huong ve phia Ham đoi Bac Duong. Nho ap dung đoi hinh dong phia sau, nen cac thiet giap ham Đinh Vien va Tran Vien cua ham đoi Bac Duong rat kho ban trung cac tau chien Nhat Ban, vi co nhung tau nho hon chan giua ho voi đoi phuong. Trong khi đo, tu canh phai, hai đoi xung kich cua Nhat Ban đa bat đau khai hoa, ban cac tau chien nho hon cua đich thu. Muc tieu đau tien la 2 tuan duong ham loai nho Duong Uy va Sieu Dung cua Ham đoi Bac Duong. Ca hai chiec đeu boc chay du doi ngay sau loat đan đau. Bi lam vao me hon tran, chien thuyen Trung Quoc chang bao lau đa bi chia nam xe bay, đau đuoi khong cuu nhau đuoc.
Tran chien keo dai suot ca ngay 17/9/1894, va ket thuc voi phan thang thuoc ve nguoi Nhat Ban. Ham đoi Bac Duong bi ban chim 5 tau, lam hong 3 tau, 850 thuy thu thiet mang, 500 nguoi bi thuong, nhung chien song sot đa bo chay ve phia can cu hai quan Uy Hai Ve. Trong khi đo, ham đoi Nhat Ban chi bi hong 4 tau, 190 thuy thu thiet mang, 200 nguoi bi thuong.
Ve phia Nhat Ban, sau chien thang o Hoang Hai, Minh Tri thien hoang đa ha lenh cho Đai tuong luc quan la Son Huu Minh chia quan tien đanh Lu Thuan va cua Uy Hai cua Trung Quoc đe bao vay va tieu diet tan quan cua Ham đoi Bac Duong. Luc nay, Ham đoi Bac Duong van con co 15 tau chien tai can cu hai quan Uy Hai Ve (co ca thiet giap ham Đinh Vien va Tran Vien) va 13 tau phong loi.
Khi đoan hai quan luc chien đo bo len bo bien Trung Quoc, binh si Nhat ao at xong vao cong pha cac phao đai. Chiem đuoc cac phao đai, đoan quan Nhat Ban quay hong sung lai na trai phao vao ham đoi Trung Quoc. Ham đoi Nhat Ban gom 25 tau chien va 16 tau phong loi, voi loi the ap đao cung tan cong Ham đoi Bac Duong. Luc luong tau phong loi cua Nhat Ban đa đanh chim ky ham Đinh Vien cung 3 tau lon khac cua Ham đoi Bac Duong. 13 tau phong loi co chay đen Yen Đai thi 6 chiec bi tieu diet va 7 chiec bi bat giu. The la, sau 23 ngay (20/1 – 12/2/1895), toan bo ham đoi Bac Duong cua Trung Quoc, đuoc menh danh la luc luong hai quan “lon thu 8 tren the gioi”, đuoc xem la “manh nhat chau A” đa “tan tanh nhu xac phao” truoc ham đoi Nhat Ban.
Ngay 12/2/1895, Đo đoc Đinh Nhu Xuong va cac tau con lai thuoc Ham đoi Bac Duong đa đau hang hai quan Nhat Ban. Thiet giap ham Tran Vien con song sot bi Nhat Ban thu ve su dung. Ham đoi Bac Duong sau đo tuy đuoc phuc hoi nhung đa khong lay lai đuoc vi the nhu truoc đay.


Ham đoi [1] Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2008 tai Wayback Machine
Thiet giap ham

Dingyuan "定遠" (Đinh Vien) (Ky ham)
Zhenyuan "鎮遠" (Tran Vien)
Tuan duong ham

Jingyuan "經遠" (Kinh Vien)
Laiyuan "來遠" (Lai Vien)
Zhiyuan "致遠" (Chi Vien)
Jingyuan "靖遠" (Tinh Vien)
Chiyuan "濟遠" (Te Vien)
Pingyuan "平遠" (Binh Vien)
Chaoyong "超勇" (Sieu Dung)
Yangwei "揚威" (Duong Uy)
Guangjia "廣甲" (Quang Giap)
Guangyi "廣乙" (Quang At)
Guangping "廣丙" (Quang Binh)
Phao ham

Zhenpang "鎮邊" (Tran Bien)
Zhenzhong "鎮中" (Tran Trung)
Zhendong "鎮東" (Tran Đong)
Zhenxi "鎮西" (Tran Tay)
Zhennan "鎮南" (Tran Nam)
Zhenbei "鎮北" (Tran Bac)
Tau phong loi

Ta đoi nhat hieu "左隊一號"
Ta đoi nhi hieu "左隊二號"
Ta đoi tam hieu "左隊三號"
Huu đoi nhat hieu "右隊一號"
Huu đoi nhi hieu "右隊二號"
Ta đoi tam hieu "右隊三號"
Fulong "福龍" (Phuc Long)
"捷順" (Tiep Thuan)
"定遠一號" (Đinh Vien nhat hieu)
"定遠二號" (Đinh Vien nhi hieu)
"鎮遠一號" (Tran Vien nhat hieu)
"鎮遠二號" (Tran Vien nhi hieu)
Tau huan luyen

Kangji "康濟" (Khang Te)
Weiyuan *"威遠" (Uy Vien)
"敏捷" (Man Tiep)
Tau ho tro

"泰安" (Thai An)
Zhenhai "鎮海" (Tran Hai)
Caojiang "操江" (Thao Giang)
"湄云" (My Van)
Tau van tai

Liyun "利運" (Loi Van)


Xem them Luc quan Bac Duong
Phong trao tu cuong
Ham đoi Nam Duong
Ham đoi Quang Đong
Ham đoi Phuc Kien


Tham khao Lien ket ngoai Du lich tren tau Ting Yuen
(tieng Trung) Beiyang.org Luu tru ngay 15 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine
(tieng Trung) Thuy quan Bac Duong Luu tru ngay 3 thang 7 nam 2006 tai Wayback Machine