Trang Cau Đe Tu Đang (tieng Phap: La Partie Trotskyste du Vietnam, PTV) la mot phong trao cong san theo đuong loi Trotskyist (khuynh huong "cach mang thuong truc" do Trotsky thanh lap, đe chong lai đuong loi "cach mang vo san trong mot quoc gia" cua Stalin). Lanh tu Cong san Đe Tu Viet Nam la Ta Thu Thau. Trong lich su cua chu nghia cong san the ky XX, Viet Nam thuoc so it cac nuoc la noi ma chu nghia Trotsky tao đuoc phong trao lon manh.


Lich su = Thanh lap =
Nam 1929, Ta Thu Thau tham gia khuynh huong chinh tri Trotskyist tai Phap. Nam 1930, Ta Thu Thau va cac đong chi bi truc xuat ve nuoc vi tham gia vao cuoc bieu tinh truoc Đien Elysee (Dinh Tong thong Phap) đe phan đoi Thuc dan Phap xu tu cac chien si Viet Nam Quoc dan Đang tham gia khoi nghia Yen Bai. Bao Phu nu tan van 3 Thang Bay 1930 co binh luan su kien nay: "Ngay 22 Mai, hoi ba gio chieu, đo mot tram nguoi thanh nien An Nam Cong san Đang bieu tinh o truoc Đien Elysee, luc ay chinh la luc quan Giam quac đuong nghi su ve cai an xu tu 39 nha cach mang Bac ky...Truyen đon cua hai đang cong san An Nam; mot la đang Trotsky, la đang cuc ta; hai la đang so viet, đeu la to cai tinh hinh Đong duong...May thang nay cac đang vien cong san Annam thuong co truyen đon noi ve viec Đong Duong; nhom nhieu cuoc bieu tinh đe phan khang cac an xu tu đa noi tren; va sau het co to chuc ra mot cai Uy hoi phan đau. Uy hoi truoc ngay bieu tinh o đien Elysee co moi đang vien cua phai Trotsky. Phai nay co đen, va co hua se hiep nhau lai đi phat bieu. Annam ve đang Trotsky van đong hang hai lam. Bon nay hoc thuc rong, am hieu tieng Phap va tieng Nam, rat sanh ve viec to chuc. The luc cua ho kha lon, cho nen hai to bao cong san cuc ta o đay la bao Verite va Lutte des classes, de cho ho co mot đia vi lon trong su ngon luan. May hom nay, hai to bao ay đang nhieu bai cua may đang vien Annam, noi ve tinh hinh Đong Duong, ket luan rang cuoc cach mang ben ay thieu mot bo y tuong (systeme ideologique). Truoc ngay bieu tinh, ho co dan quang cao, dan roi la thay bi lot mat, va nguoi đi dan bi dan ve bot giam vai gio. Ho cung co phat truyen đon đe goi lao đong the gioi. Va lai co mot to tuyen ngon đoi voi Chinh phu, va đoi voi ban dan the gioi, khi phat giay cung co xay ra vai viec nhu la viec đanh nhau voi mot nguoi o hieu com Pekin, rat kich liet. Ngoai hai đang, con co Đong Duong hoc sanh tong hoi rat la hoat đong. Hoi vien vai tram nguoi, chac khong phai đeu la cong san het: co nguoi ve đang quac dan; co nguoi khuynh huong ve xa hoi; song bao nhieu truyen đon đa phat ra may thang nay đeu co mot cai đac sac la khuynh huong ve ban dan."
Nam 1931, Ta Thu Thau thanh lap nhom Trotskyist tai mien Nam, anh huong cua nhom Trotskyist nhanh chong lan rong. Cac nhom Trotskyist co Ta đoi lap, Ta cach mang Thang Muoi, Đong Duong cong san, chong lai đuong loi Quoc te Đe Tam. Cung trong nam nay phai Stalinist (Đe Tam) cua Nguyen Van Tao va Duong Bach Mai bat tay voi nhom Trotskyist lay to bao La Lutte (Tranh đau) lam co quan đau tranh (voi toa soan đat o đuong Ly tu Trong hien nay). Trong thoi ky hop tac tu nam 1934-1937 nhom La Lutte tham gia ung cu vao Hoi đong Thanh pho va Hoi đong Quan hat Nam Ky. Ca Đe Tam va Đe Tu đeu co nguoi đac cu (Nguyen Van Tao, Tran Van Thach). Truoc cuoc bau cu Hoi đong thanh pho thang 4 va 5 nam 1933, Nguyen An Ninh tap hop Nguyen Van Tao (cong san Stalinist), Ta Thu Thau, Phan Van Chanh, Huynh Van Phuong (cong san đoi lap Trotskyist), Tran Van Thach va Le Van Thu (cam tinh Trotskyist), Trinh Hung Ngau (mot nguoi vo chinh phu) lap "So lao đong" va ra to bao La Lutte.


= Hoat đong =

Nam 1932, ba nhom hop nhat trong to chuc Ta Thu Thau, nhung đen nam 1933 tach thanh nhom Tranh đau va nhom Thang Muoi. Nhom Tranh đau hop tac voi Đang Cong san Đong Duong. O Ha Noi, mot nhom goi la nhom "Thang Muoi" (phan biet voi nhom Tranh đau), con goi la Lien đoan Cong san quoc te hay Nhom Leninist Bolsevic do Ho Huu Tuong lanh đao, co cac co so Ha Noi, Hai Phong, Vinh, ra bao Thang Muoi, tu 1931 đen 1936.
Nam 1937, Stalin tuyen bo phai loai tru nhung phan tu Trotskyist. Nam 1938, nhung đang vien Đang Cong san Viet Nam (Đe Tam) rut khoi nhom La Lutte. Nhung nguoi Cong san Đe Tu tiep tuc xuat ban to La Lutte va them muc tieng Viet. Sau khi viec hop tac giua Đe Tu va Đe Tam sup đo hai ben cong kich lan nhau. Đe Tu chi trich nhung quan điem cua Đe Tam nhu: "thuc hien chu nghia xa hoi trong mot nuoc", "che đo đoc đang", " chinh sach manh đong trong cuoc noi day Xo viet Nghe Tinh", "sung bai Stalin". Đe Tam noi rang Trotskyist khong con la mot khuynh huong chinh tri ma tro thanh "mot đan cho san cho phat xit Nhat va phat xit quoc te". Thang 8 nam 1938, tren to Tin tuc cua Mat tran Dan chu Đong Duong (dap khuon theo Mat tran binh dan ben Phap, Mat tran gom ba đang SFIO -Xa hoi Quoc te Lao đong; Đang Tin tuc (cong san, Đe Tam Quoc te); va đang Ngay nay (cap tien xa hoi)) keu goi:"cung co hanh đong chien đau đe đanh đo quan phat sit va tay sai cua no la quan to rot kit pha hoai" va bao trao phung Vit đuc binh luan "Mat tran dan chu chong Mat tran coi xay" vi ho thoi điem đo khong tim thay ke thu.
Theo ong Nguyen Van Tran, Ta Thu Thau thao mot ban kien nghi đai khai đinh gui cho Mat tran binh dan mot buc toi hau thu han "trong vong ba thang" phai ban hanh cho dan chung Đong Duong nhung quyen tu do dan chu, bang khong. La Lutte se keu goi quan chung cong kich toi cung. Con nhom Đe Tam thi cho: Mat tran binh dan Phap vua moi thang loi trong vu tuyen cu va do đo moi co chinh phu cua mot vai đang trong mat tran ay len cam quyen noi cac. Con bo may cai tri nha nuoc van nam trong tay giai cap tu ban va the luc phan đong van con rat manh. Vay cac chinh phu Blum cung nhu Sotang khong the nhoi lai mot cuc voi Mat tran binh dan đuoc. Va dau co mot Chinh phu Mat tran binh dan thanh lap đung theo hinh anh cua Mat tran binh dan nhu nhung đieu kien đa đinh trong nghi quyet Quoc te Cong san đi nua, thi chinh phu ay cung chua phai la chinh phu vo san chuyen chinh hay la chinh phu cong nong chuyen chinh, ma no chi la mot chinh phu chong phat xit, chong chien tranh ung ho tu do hoa binh, đoi cai thien sinh hoat cho dan chung, va cho nhom Đe Tu la "pha hoai", va tay chay.
Bao trao phung Vit đuc, co nhac mot chi tiet "ong Tien, Tiep, Dien (Khuat Duy Tien, Nguyen Đinh Tiep, Vo Đuc Dien, ba đai dien Mat tran Dan chu cua phai đe Tam Cong san, xa hoi cap tien, xa hoi) đa trung cu nghi vien thuong mai roi, anh em cong nong cong kieng ba ong nay đi choi teu o cac pho, đen vuon hoa Cua Nam (Ha Noi) gap "ten" to -rot - kit Huynh Van Phuong thi anh chi em đeu xong ca lai chat van va xi va", cho nhom đe Tu "ru nhung "nguoi" truoc kia vao phe quoc gia xa hoi hay bao hoang". Bao Vit đuc dan lai Nhat bao, co quan Otkit o Nam Ky co đua tin ve cuoc bieu tinh o Ha Noi: "phai Talin lam cuoc bieu tinh o Ha Noi. Ngay luc ay phai Otkit ben keo nhau lam cuoc bieu tinh chong lai. Trong cuoc sung đot ay co 49 nguoi bi bat, trong so nay co 9 đang vien Otkit. Sau khi bi bat ve bop tat ca đeu đuoc tha ra". Vao thoi điem đo tranh cu o Bac Ky, mot ben la nhom cong san đe Tam quoc te, nhom xa hoi (đang vien Đang Xa hoi Phap o Đong Duong), nhom xa hoi cap tien cua tu san, tieu tu san (đung ve binh dan, ve sau nhieu nguoi la thanh vien Viet Nam Quoc dan Đang) choi ben bao hoang ("quoc gia") cua gioi phong kien, ngoai ra la nhom quoc xa, Trotxkit. O Nam Ky nhom đe Tam va đe Tu mot thoi lien ket choi nhom lap hien cua tu san, ve sau nhom đe Tam lai lien ket voi nhom lap hien choi nhom đe Tu.
Nhung lanh đao Đe Tam cung cho nhung nguoi Trotskyist đa chi điem cho Phap bat nguoi cua ho. Nguyen Van Tao tach ra lap to chuc rieng nam 1939, sau khi Đe Tu gianh đuoc thang loi trong bau cu o Nam Ky, con Đe Tam thi khong. Nhom Đe Tu gianh đuoc 3 ghe trong cuoc bau cu ngay 30 thang 4, va ngay 18 thang 5 đa gui thu cho Trotsky, thong bao chien thang lon truoc lien minh tat ca cac nhom tu san va Stalinist (Mat tran Dan chu Đong Duong). Sau bau cu, Xu uy Nam Ky cua Đang cong san đa phe phan Nguyen Van Tao lien ket voi Đang Lap hien, vi the that bai.
To Ngay nay, ong Tran Van Lai tuong thuat cuoc bau cu: "Tu ngay co nghi vien quan hat đen nay, chua bao gio co bong mot nguoi cua giai cap can lao ra tranh cu. Cai nghi vien toi cao ay danh rieng cho bon nha giau va nhat la cho bon nguoi trong đang lap hien, mot chanh đang co the luc nhat o Nam ky va bay gio đa toi ngay đo nat...Quan chung bi đang Lap hien phinh lua may lan đa chan nan... nho the ma Thau Thach Tao, Mai đuoc đua vao Hoi đong thanh pho. Nhom Tranh đau roi cung chia re lam hai: them nhom Dan chung. Luc bay gio bon Chieu, Lam, Kha, Thuan,.v.v...nghia la bon đai bieu nha giau o vien quan hat cung hop tac voi nhom Tranh đau. Nhung chua thanh thi bon ay thinh linh rut ten ra đe cho hai nhom cuc ta la Dan chung va Tranh đau bi nhot kham. The la tu đo, nhom Tranh đau (Đe Tu quoc te) nghich han voi nhom Dan chung (Đe Tam quoc te). Thay ro cac chien si hai nhom cuc ta ay đa tung hy sinh vao tu ra kham, nen dan chung Nam ky hien nay het suc tin nhiem, nhat la nhom Dan chung cua phai Đe Tam đuoc dan cay luc tinh hoan nghenh, vi nhom ay co phai nguoi đi co đong. Con thanh nien tri thuc o Nam ky, nhat la Saigon, Cho lon, Gia đinh thi chi tin nhiem nhom Đe Tu thoi...Đang chu y nhat la cac nha ung cu o quan nhi. Trong so ay co tat ca 11 nha ung cu ra tranh...gang nhau hon het la hai so trang su Vuong Quang Nhuong va Nguyen Đang Lieng cuc huu, va so Tranh đau Ta Thu Thau, Tran Van Thach, Phan Van Hum cuc ta...Nha nuoc lai lam kho de cho so cuc ta...Hai ong (Thach, Thau) cung cac to chuc tho thuyen khac đanh đien tin ra ong toan quyen o Ha Noi va qua ong Tong truong Bo thuoc đia phan đoi su vo ly...Cuoc tuyen cu ky nhat, cu tri khong đi bau đen hon phan nua...cho nen mac dau ky nhi ong Ng.phan long (ma tu lau nguoi ta het tin nhiem) ra tranh va đong thoi nhom Dan chung cung đua Duong Bach Mai va Nguyen Van Tao,...cot đe chia bot so tham cua so Tranh đau, đang cho so Vuong Quang Nhuong nghia la cho bon cua cac nha tu ban sai ra đac cu. Nhung...cu tri o quan nhi đeu bo cho so Tranh đau het...Bau cho so Tranh đau, cu tri quan nhi chi cot muon đua vao nghi vien nhung nguoi cach menh...,muon đuoi ra ngoai nhung ong nghi cam ma ong thong đoc Pages đa bao..."cac ong chi thay mat cho bon nha giau thoi"...,muon cho cai chinh sach cai tri hep hoi o đay mo rong them,...dan xu nay đang sung suong...va thuc long hop tac voi chinh phu, đe bao ve đat nuoc. The thoi, chu nguoi cu tri khong he nghi đen va phan biet chu nghia Cong san đe Tu quoc te hay Đe Tam quoc te gi ca.
Nam 1939 hai nhom Tranh đau va Thang Muoi hop nhat danh nghia trong Đang Đe Tu quoc te. Nam 1939, to La Lutte bi cam hoat đong. Ta Thu Thau bi xu nam nam tu, muoi nam quan thuc. Thang 10 nam 1940, Ta Thu Thau bi đay ra Con Đao cung voi Nguyen An Ninh, Phan Van Hum, Tran Van Thach, Ho Huu Tuong…
Nam 1944, sau khi đuoc tra tu do nhung nguoi Cong san Đe Tu tiep tuc hoat đong. Mot hoi nghi to chuc Thang Tam nam 1944, va Tranh đau va Lien đoan cong san quoc te (ICL) tai to chuc tai mien Bac bo qua bat đong (nhieu đang vien ICL đong y hop nhat voi Đang cong san Đong Duong), thanh lap Trang cau đe Tu đang. Tai mien Bac, nam 1941, Luong Đuc Thiep va Truong Tuu lap Nhom Han Thuyen nam 1941, va 1945 lap Đang Xa hoi Tho thuyen Viet Bac, ra to Chien đau.
Thang Tam 1945 nhom Tranh đau ung ho Mat tran Quoc gia Thong nhat (mot lien minh nhieu to chuc than Nhat, nhung co y gianh đoc lap khi Nhat đau hang Đong minh, sau sap nhap Viet Minh). Trong khi ICL chu truong theo Viet Minh, (nhu Truong Tuu, Le Van Sieu...). Dau sao cac nhom đe Tu khong thu hut nhieu nguoi ung ho (tru mot thoi gian o Sai Gon -Cho Lon), chi la cac nhom nho, va sau Cach mang mot so tham gia cac cap chinh quyen lien hiep o vai đia phuong mot thoi gian ngan...


= Tan ra =
Ngay sau khi cam Đai Viet Quoc dan Đang hoat đong, Viet Nam Dan chu Cong hoa to cao nhung nguoi Trotskyist (nhom La Lutte va nhom Lien minh Cong san Quoc te) la ke thu cua minh. Đang cong san Đong Duong va nhung nguoi Trotskyist tu lau đa chi trich nhau la tay sai đe quoc. Tuy nhien xung đot cua hai nhom nay truoc nam 1945 chi the hien bang bao chi, dien thuyet, truyen đon. Sau nam 1945, hai nhom bat đong quan điem ve viec thuc hien cach mang xa hoi va cach đoi pho voi viec Đong Minh đo bo vao Nam Ky. Nhung nguoi Trotskyist muon thuc hien ngay lap tuc mot cuoc cach mang xa hoi va vu trang quan chung chong lai luc luong Đong Minh con Đang cong san Đong Duong muon thuc hien giai phong dan toc truoc roi lam cach mang xa hoi đong thoi thoa hiep voi Đong Minh đe gianh đoc lap tung buoc.


Đang vien chu chot Ta Thu Thau: lanh đao phong trao đe tu Trotskyist va đong thoi la cuu lanh đao An Nam Đoc lap Đang
Phan Van Hum
Ho Huu Tuong: sau tu bo chu nghia cong san va đe tu quoc te nam 1939
Tran Van Thach: mat khoang nam 1945
Ngo Van
Hoang Khoa Khoi
Phan Van Chanh
Luong Đuc Thiep: sinh nam 1904 (chua chac chan), mat nam 1945 
Truong Tuu: sau theo Viet Minh va Viet Nam Dan chu Cong hoa
Le Van Sieu: sau theo Viet Minh; bi Phap bat roi vao mien nam sinh song; sau nam 1975 ong o lai Viet Nam tiep tuc lam viec


Xem them La Lutte


Chu thich Tham khao Ho so Đe Tu Quoc te Viet Nam Luu tru ngay 19 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine