Binh Ngo đai cao (chu Han: 平吳大誥) la mot bai cao viet bang chu Han do Nguyen Trai soan thao vao nam 1428, thay loi Binh Đinh Vuong Le Loi đe tuyen cao ve viec gianh chien thang trong cuoc khang chien chong nha Minh, khang đinh quyen đoc lap va tu chu cua Đai Viet truoc trieu đinh phuong Bac. 
Binh Ngo đai cao co the đuoc chia thanh bon phan, neu bat cac khia canh quan trong cua lich su Viet Nam, bao gom quyen tu chu, ban sac dan toc, su tan bao cua quan Minh trong thoi ky cai tri, tinh than chien đau cua nghia quan Lam Son va long khoan dung cua Le Loi khi tha thu cho quan bai tran. Tac pham nhan manh triet ly "đai nghia thang hung tan, chi nhan thay cuong bao", nhan manh rang đoc lap quoc gia khong chi dua tren suc manh quan su ma con nam o đuc đo cua lanh đao, su đoan ket va long yeu nuoc cua nhan dan. Ban cao nay cung ghi dau su chuyen bien lon trong quan he ngoai giao Viet – Trung, thiet lap su ngang hang ve van hoa, tinh than dan toc va khat vong hoa binh.
Binh Ngo đai cao đuoc coi la ban "tuyen ngon đoc lap" thu hai cua nguoi Viet sau Nam quoc son ha. Tac pham khong chi mang y nghia chinh tri va lich su ma con đuoc đanh gia cao ve gia tri van hoc, đuoc ca ngoi la "thien co hung van". Đay la tac pham tieu bieu cua van hoc yeu nuoc Viet Nam trung đai, mang tinh chat vua la tuyen ngon chinh tri vua la ang van chuong sau sac. Ngay nay, Binh Ngo đai cao tro thanh mot tac pham kinh đien đuoc giang day trong he thong giao duc Viet Nam.


Ten goi Ten goi Binh Ngo đai cao co nghia đen la "tuyen cao rong rai ve viec dep yen giac Ngo". Tu "Binh" (平) o đay mang nghia "dep yen", con "Ngo" (吳) la cach Nguyen Trai goi nguoi Minh trong tac pham nay. Viec su dung chu "Ngo" thay vi chu "Minh" van la đe tai tranh cai trong gioi hoc thuat. Nguoi sang lap nha Minh, Chu Nguyen Chuong (tuc Minh Thai To), la nguoi que o Hao Chau, nay thuoc Phuong Duong, tinh An Huy, Trung Quoc, trong lanh tho cua nuoc Ngo thoi Tam Quoc. Truoc khi xung đe, Chu Nguyen Chuong tung đuoc Han Lam Nhi phong tuoc "Ngo Quoc Cong" va sau đo la "Ngo Vuong" khi ong tro thanh mot trong nhung lanh chua hung manh nhat o vung Giang Nam. Duoi danh nghia nay, Chu Nguyen Chuong đa xay dung luc luong quan su lon manh, tranh đau va mo rong the luc trong boi canh hon loan cua Trung Quoc thoi Nguyen mat.


= "Ngo" =
Nha nghien cuu Nguyen Đang Na cho rang, viec Nguyen Trai dung chu "Ngo" thay vi "Minh" trong tac pham la nham ngam nhan manh chien thang cua Đai Viet, qua viec chi goi nha Minh theo ten đat to cua Chu Nguyen Chuong. Theo nha nghien cuu nguoi Đai Loan Truong Triet Đinh, cach goi nay con mang mot dung y chinh tri sau sac khac, đo la ha thap vi the nha Minh, xem ho nhu mot chinh quyen cuc bo đia phuong thay vi mot trieu đai chinh thong. Viec dung tu "Ngo" cung nham cung co tinh chinh thong va vi the thien tu cua Le Loi, khang đinh rang trieu Le la mot "thien ha" đoc lap, chinh danh, ngang hang voi trieu đinh Trung Hoa, khong bi le thuoc hoac phuc tung.
Theo nha Viet Nam hoc nguoi My Stephen O'Harrow, Nguyen Trai cung co the đa su dung tu "Ngo" đe nhac đen mot su kien trong lich su Trung Quoc: cuoc chien giua hai nuoc Ngo va Viet đau thoi Chien Quoc. Trong cuoc chien nay, vua Cau Tien nuoc Viet đa đanh bai Phu Sai nuoc Ngo, tao nen hinh anh mot cuoc chien tranh chinh nghia cua mot nuoc nho chong lai nuoc lon xam luoc. Viec su dung tu "Ngo" thay vi "Minh" co the đuoc xem la mot cach Nguyen Trai so sanh kheo leo giua chien thang cua Đai Viet truoc nha Minh voi chien thang cua Cau Tien truoc Phu Sai. Bang cach đo, Nguyen Trai khoi day tinh than tu hao dan toc, tai hien hinh anh ve mot cuoc chien chinh nghia cua mot dan toc nho nhung quyet tam, san sang chien đau đe bao ve chu quyen truoc ke thu hung manh.


= "Đai cao" =
Phan thu hai trong ten goi, đai cao (大誥), mang y nghia lien quan đen the loai van chuong va quy mo cua van ban nay. Theo Han ngu đai tu đien, "Đai cao" la ten mot thien trong Kinh Thu cua Khong Tu. Noi dung thien "Đai cao" ke ve Chu cong Đan, nguoi giup Chu Thanh vuong dep loan Tam Giam, viet Đai cao đe cong bo đai đao voi thien ha. Hai chu "đai cao" mang y nghia quan trong nhat trong menh đe "tran đai đao di cao thien ha" (trinh bay đao ly lon đe cong bo cho thien ha). Nguyen Đang Na cho rang, "đai cao" ke tu đo tro thanh mot thuat ngu co đinh chi loai van ban cong bo nhung đieu trong đai, mang tinh phap ly cao. Theo ong, Nguyen Trai, qua Binh Ngo đai cao, đa nhan chien thang quan Minh đe trinh bay "đai đao" cua Đai Viet — đai nghia thang hung tan, chi nhan thay cuong bao. Đieu nay giong nhu cach Chu Thanh Vuong dung Đai cao đe cong bo chien thang truoc Vu Canh. Su so sanh ngam nay the hien mong muon cua Nguyen Trai khi so sanh Le Thai To voi Chu Thanh Vuong, va khang đinh rang tac pham cua ong mang y nghia ngang tam voi thien Đai cao trong Kinh Thu.
Cung theo Nguyen Đang Na, "đai cao", ngoai y nghia gan voi van hoc co đai, con co nghia thu hai gan lien voi trieu Minh đuong thoi. Nam Hong Vu thu 18 (1385), Minh Thai To ban bo van kien phap luat goi la Ngu che đai cao (御製大誥), tuong trung cho quyen uy va suc manh cua trieu đinh nha Minh. Nguyen Trai dung đai cao khong chi đe tuyen bo đoc lap ma con đe ngam nhan manh rang tac pham cua minh mang y nghia trong đai, sanh ngang voi van kien phap luat cua Chu Nguyen Chuong. Trong khi Đai cao cua Minh Thai To bao ve quyen loi va uy quyen cua nha Minh, thi Binh Ngo đai cao mang y nghia nhu mot van ban phap ly toi cao tuyen bo quyen tu chu cua Đai Viet.
Nha nghien cuu Ly Tho Phuc phan bac lai Nguyen Đang Na, cho rang "đai cao" chi la mot cum tu voi "đai" la thanh to phu, co nghia la "lon" hoac "trong đai", va "cao" la yeu to chinh mang nghia cong bo. Do đo, "đai cao" chi co y nghia la mot "ban cao trong đai" hoac "cong bo lon" chu khong phai la mot the loai van hoc đoc lap nhu Nguyen Đang Na đe xuat. Ly Tho Phuc khang đinh rang viec phan loai "đai cao" nhu mot the loai van hoc rieng la khong co co so hoc thuat ro rang va co the gay ngo nhan khong can thiet trong viec giang day van hoc. Ong cho rang cach hieu hop ly la xem Binh Ngo đai cao đon gian la mot bai cao trong đai tuyen bo chien thang truoc quan Minh. Đieu lam nen gia tri lich su va van chuong cua bai cao nay la tinh chat trong đai cua no va cach thuc Nguyen Trai truyen tai chien thang va đao ly dan toc qua tac pham.


Boi canh lich su Nam 1407, Đai Minh sap nhap toan bo lanh tho Đai Ngu cua nha Ho, thanh lap tinh Giao Chi. Sau khi thiet lap nen cai tri, Minh Thanh To thi hanh chinh sach Han hoa mot cach quyet liet nham đong hoa nguoi Viet, gay ra su bat man trong dan chung. Nam 1418, Le Loi day binh o Lam Son, Thanh Hoa. Trong giai đoan đau, nghia quan Lam Son gap nhieu kho khan, thuong chi chong cu yeu ot va chiu ton that lon truoc cac cuoc truy quet cua quan Minh. Buoc ngoat xay ra khi Le Loi nghe theo ke cua Nguyen Chich, tien vao giai phong Nghe An vao nam 1424, su dung noi đay lam ban đap đanh ra nhung noi khac. 
Cuoi nam 1427, nghia quan Lam Son dan chiem the thuong phong sau nhieu thang loi quan trong truoc quan Minh. Nham cuu van tinh the, Minh Tuyen Tong gui hai đao vien binh lon do Lieu Thang va Moc Thanh chi huy nham cuu vien cho Vuong Thong, tuong nha Minh đang co thu o thanh Đong Quan. Tuy nhien, ca hai đao quan nay đeu bi quan Lam Son tieu diet hoan toan. Đac biet, Lieu Thang bi phuc kich va tu tran tai Chi Lang, khien quan Minh hoan toan mat the chu đong. Quan cua Moc Thanh cung bi đanh tan o cac mat tran khac.
Khi nhan tin vien binh bi tieu diet, Vuong Thong biet rang khong con cach nao đe tiep tuc chien đau nen quyet đinh xin giang hoa va rut quan ve nuoc. Le Loi chap nhan loi xin hoa cua Vuong Thong va gui bieu cung vat pham trieu cong sang nha Minh đe chinh thuc ket thuc chien tranh. Hoang đe nha Minh cung chap nhan hoa giai, đong thoi ra lenh triet thoai quan đoi ve nuoc va bai bo bo may cai tri truc tiep o Đai Viet. Theo thoa thuan, Vuong Thong va toan bo binh linh nha Minh phai rut khoi Đai Viet vao cuoi nam 1427. Le Loi khong chi cho phep ho rut lui an toan ma con cung cap luong thuc, vat dung đe ho tro đoan quan Minh tren đuong ve nuoc. Quyet đinh nay cua Le Loi phan anh tinh than nhan nghia, khong muon tra thu ma muon xay dung moi quan he hoa binh sau chien tranh.
Thang 4 nam 1428, Le Loi len ngoi vua, đoi nien hieu la "Thuan Thien", khoi phuc quoc hieu la Đai Viet, thanh lap nha Hau Le. Ong đoi mat voi nhiem vu phai cung co quyen luc, khoi phuc trat tu va long tin cua dan chung sau nhung nam thang chien tranh khoc liet. Mot van kien mang tinh bieu tuong, vua tuyen bo thang loi, vua khang đinh đao ly va gia tri chinh nghia cua cuoc khang chien, la can thiet đe on đinh long dan va khang đinh tinh chinh danh cua trieu đai moi. Trong boi canh đo, Le Loi đa ra lenh cho Nguyen Trai thay loi ong viet Binh Ngo đai cao đe bo cao thien ha.


Noi dung va chu đe Binh Ngo đai cao đuoc to chuc theo cau truc bon phan chat che, moi phan đeu đong vai tro quan trong trong viec lam noi bat chu đe va tu tuong cua tac pham. Phan mo đau la loi tuyen bo đoc lap va khang đinh quyen tu chu cua Đai Viet. Đay la phan mo đau quan trong, đat nen tang chinh nghia cho toan bo tac pham. Phan tiep theo la khi Nguyen Trai liet ke chi tiet cac hanh đong tan bao cua quan Minh đoi voi nhan dan Đai Viet, lam noi bat ly do chinh đang cho cuoc khoi nghia. Phan ba cua tac pham la su tuong thuat qua trinh chien đau gian kho va kien cuong cua nghia quan Lam Son. Phan cuoi cung la loi tuyen bo hoa binh va long khoan dung cua dan toc Đai Viet, khang đinh rang cuoc chien khong nham muc đich tra thu ma đe xay dung mot đat nuoc hoa binh va thinh vuong.


= Mo đau =
Phan mo đau cua Binh Ngo đai cao tap trung khang đinh nen đoc lap va ban sac rieng cua Đai Viet, neu ro su khac biet ve phong tuc, đia ly va truyen thong lich su voi Trung Quoc. Nguyen Trai viet:

Bang nhung cau van ngan gon, Nguyen Trai nhan manh rang Đai Viet co nen van hien lau đoi, mot thuc the van hoa đoc lap đa ton tai tu truoc, co lanh tho ro rang, voi "nui song bo coi" rieng. Tu "van hien" o đay the hien rang Đai Viet khong chi la mot quoc gia co chu quyen ma con co nen van hoa phong phu va ben vung, đu kha nang đung ngang hang voi cac nuoc lon. Cum tu "phong tuc Bac Nam cung khac" la cach nhan manh su khac biet van hoa ro ret giua Đai Viet va Trung Quoc, tu đo khang đinh tinh chinh danh cho quyen tu chu cua dan toc.
Nguyen Trai sau đo liet ke cac trieu đai tu Trieu, Đinh, Ly, Tran đe nhan manh rang Đai Viet co lich su rieng, sanh ngang voi cac trieu đai cua Trung Quoc nhu Han, Đuong, Tong, Nguyen. Tuyen bo nay nhu mot loi khang đinh rang Đai Viet đung ngang hang voi Đai Minh ve mat van hoa va tinh than, đong thoi bac bo he thong trieu cong co huu cua Trung Quoc va keu goi su binh đang giua cac quoc gia. Viec nhac lai cac chien cong trong lich su nhu tai cua Ham Tu, song Bach Đang lam song lai hinh anh cua mot dan toc kien cuong, luon bao ve lanh tho va nhan dan. Nhung chien thang lich su nay khong chi khang đinh vi the cua Đai Viet trong khu vuc ma con chung minh rang su ton tai cua Đai Viet la su lua chon cua Troi, the hien qua cac ranh gioi tu nhien nhu nui song đa chia tach nuoc Nam va Trung Hoa.


= Phan thu hai =
Phan hai cua Binh Ngo đai cao la mot ban cao trang ve nhung toi ac cua quan Minh đoi voi nhan dan Đai Viet. Nguyen Trai to cao su tan bao cua quan Minh, tu viec bien nguoi dan thanh no le, boc lot tai nguyen, đen viec huy hoai cac đinh che van hoa ban đia. Ong su dung nhung hinh anh khac nghiet nhu "nuong dan đen" va "vui con đo" đe to cao su bao nguoc cua quan Minh, nhung toi ac ma theo ong la:

Nhung hinh anh "truc Nam Son khong ghi het toi" va "nuoc Đong Hai khong rua sach mui" đeu co y nghia bieu tuong sau sac. Hai cau tren nhan manh rang nhung toi ac cua quan Minh la vo han, khong the ke het va cung khong the xoa nhoa đuoc. Cach su dung hinh anh phong đai nay nham lam noi bat tinh phi nhan tinh va su bao tan cua quan Minh, khoi day long cam phan va đong thoi khang đinh ly do chinh đang cua cuoc khoi nghia Lam Son. Nguyen Trai khang đinh rang cuoc chien cua nguoi Viet khong chi đon thuan la mot cuoc chien vi lanh tho ma la mot cuoc chien vi chinh nghia va bao ve su ton vong cua mot dan toc. Qua đo, Nguyen Trai khong chi the hien quyet tam chien đau ma con đe cao tinh than đoan ket dan toc trong cuoc khang chien.


= Phan thu ba =
Phan ba cua bai cao la tuong thuat qua trinh chien đau gian kho cua nghia quan Lam Son. Nguyen Trai ke lai nhung ngay đau đay kho khan khi luc luong con yeu, phai dua vao rung nui va nhan manh long kien đinh, su đoan ket cua nghia quan va nguoi dan. Ong viet:

Cau van lam noi bat long quyet tam khong khoan nhuong cua nghia quan va su đong long cua nhan dan trong cong cuoc khang chien. Nguyen Trai sau đo đa liet ke cac tran đanh then chot o Ninh Kieu, Tuy Đong, nhung thang loi nay khong chi la ket qua cua tai thao luoc cua Le Loi ma con minh chung cho long kien trung cua dan chung. Nguyen Trai khac hoa Le Loi khong chi la mot nha quan su xuat sac ma con la nguoi tham nhuan triet ly Nho giao, nguoi biet ket hop "nhan" va "nghia" trong hanh đong cua minh. 
Sau chien thang, Le Loi đa cap ngua va thuyen cho quan Minh ve nuoc, the hien long nhan đao, khoan dung đoi voi ke thu. Hanh đong nay khong chi the hien ban linh cua nguoi chien thang ma con cung co tinh chinh danh cua Le Loi, nguoi đuoc xem la đai dien cho đuc ly va su hoa nha cua Đai Viet. Qua hinh anh nay, Nguyen Trai kheo leo khang đinh rang Đai Viet khong chi manh ve quan su ma con cao quy ve mat đao đuc.


= Phan cuoi =

Phan thu tu cua Binh Ngo đai cao la loi ket luan, tom tat bai hoc lich su va khang đinh rang chinh nghia se luon chien thang. Nguyen Trai nhan manh rang chien thang cua Le Loi khong chi la mot chien thang quan su, ma con la chien thang cua nhung gia tri Nho giao truyen thong nhu "nhan" va "nghia". Sau khi chien thang, Le Loi khong truy sat quan Minh bai tran ma nguoc lai, ban phat long nhan tu va cap luong thuc, phuong tien cho ho ve nuoc. Nguyen Trai viet:

Bang viec the hien long nhan tu voi quan Minh bai tran, Le Loi đa khong chi khang đinh vi the cua Đai Viet la mot quoc gia van hien, ma con truyen tai thong điep rang chinh nghia va đao đuc se luon đuoc ton trong. Nguyen Trai cho thay rang Đai Viet va Trung Hoa la hai quoc gia rieng biet voi ban sac va truyen thong đoc lap. Hanh đong cua Le Loi la su khang đinh rang nguoi Viet co đu tu cach va ban linh đe tu chu, xung đang voi su binh đang va ton trong tu cac nuoc lon trong khu vuc.
Phan cuoi nay con la loi khang đinh tinh chinh danh cua trieu đai moi. Binh Ngo đai cao ra đoi khong chi nham thong bao chien thang ma con nham xay dung long tin cua dan chung vao trieu đai Hau Le. Thong qua hinh anh cua Le Loi nhu mot vi lanh tu hoi tu đu pham chat nhan nghia, Nguyen Trai đa khang đinh rang trieu đai moi la chinh đang va xung đang voi su tin tuong cua dan chung. Tac gia Stephen O'Harrow cung cho rang tac pham nay đa giup cung co quyen luc cua Le Loi, bien ong thanh trung tam cua su tich tu nhan nghia va anh huong đao đuc đoi voi toan dan.


Đac điem van hoc Binh Ngo đai cao đuoc viet bang van ngon, co tong cong 1.330 chu, thuoc the loai "cao". The loai nay co nhung quy tac cau truc va hinh thuc nghiem ngat, thuong đuoc dung trong cac thong bao chinh thuc cua nha nuoc. Trong Hoang Viet van tuyen, Binh Ngo đai cao đuoc xem nhu la mot tac pham van hoc, đuoc xep nhom "chieu van", gom cac tuyen ngon, sac lenh va tuyen cao cua hoang gia.
Tac pham con thuoc the phu khong van, đuoc viet theo loi van bien ngau, trong đo moi cau co hai ve đoi xung nhau, tao nen su song song ve hinh thuc hoac y nghia. Viec su dung loi van nay đa tao nen nhip đieu trang nghiem, hai hoa, giup Nguyen Trai khong chi lam noi bat su trang trong cua tac pham ma con nhan manh cac lap luan cua minh mot cach ro rang. Cau truc đoi ngau nay gop phan lam tang tinh thuyet phuc cua Binh Ngo đai cao, bien no thanh mot bai van voi ket cau chac chan va manh me. Du khong co van, Binh Ngo đai cao van tuan theo nhip đieu va tiet tau rieng biet, đuoc tao ra boi su sap xep tinh te cua cac cau dai ngan khong đong đeu, ket hop voi đac điem nhac tinh cua tung chu, đac biet la cac chu cuoi moi ve cau.
Mot trong nhung điem noi bat trong Binh Ngo đai cao la cach Nguyen Trai su dung danh tu rieng. Tac gia su dung nhieu loai danh tu rieng đe truyen tai noi dung va tinh than cua tac pham. Trong tac pham, danh tu rieng đuoc phan loai thanh bay nhom, bao gom nhan danh, đia danh, quoc hieu, ten trieu đai, ten sach quan su, ten thoi gian cu the, va ten goi vi than trong than thoai. Cac nhan danh đuoc su dung đe chi ten nhung tuong linh nguoi Han nhu Luu Cung, Trieu Tiet, Vuong Thong va nhung ten tuoi khac lien quan đen nhung cuoc khang chien cua nguoi Viet. Nhung nhan danh nay khong chi the hien su ton tai va that bai cua cac nhan vat nay trong lich su ma con lam noi bat tinh than cua quan dan Đai Viet. Cac đia danh nhu Bach Đang, Lam Son va cac đia điem khac trong tac pham khong chi đon thuan la chi dan khong gian ma con la nhung bieu tuong cho long yeu nuoc va tinh than chien đau cua dan toc. Ngoai ra, Nguyen Trai su dung cac ten que trong Kinh Dich nhu Can, Khon, Bi va Thai đe tao chieu sau cho van ban. Cac que nay khong chi mang tinh bieu tuong ma con đuoc dung đe phan anh y nghia ve su chuyen bien va van menh cua dan toc trong boi canh khang chien.
Nguyen Trai su dung cac hinh anh sinh đong đe mieu ta noi đau kho cua nguoi dan duoi su đo ho cua nha Minh. Nhung hinh anh nhu "nuong dan đen tren ngon lua hung tan" va "vui con đo xuong duoi ham tai va" the hien su tan bao cua ke xam luoc va khac hoa noi đau va long cam phan cua nhan dan. Trong cau "Đoc ac thay, truc Nam Son khong ghi het toi; Do ban thay, nuoc Đong Hai khong rua sach mui", Nguyen Trai đa su dung hai đia danh bat nguon tu đien co van hoc Trung Quoc bang nghe thuat uoc le đe noi len nhung toi ac "troi khong dung, đat khong tha" cua nguoi Minh. Tuu chung, cach su dung ngon ngu hinh tuong cua Nguyen Trai đa tao nen cam giac chan thuc va manh me, khien nguoi đoc khong chi hieu ma con cam nhan sau sac đuoc noi đau kho cua dan toc trong suot thoi gian chiu ach đo ho.
Mot điem đac biet quan trong khac trong đac trung van hoc cua Binh Ngo đai cao la viec Nguyen Trai kheo leo su dung hu tu "chi" (之), mot yeu to ngu phap pho bien trong van hoc chu Han, đe lam tang tinh mach lac va trang trong cua tac pham. Hu tu "chi" xuat hien tong cong 72 lan trong  Binh Ngo đai cao voi cac vai tro đai tu, tro tu ngu khi va gioi tu. Khi su dung nhu đai tu, "chi" đong vai tro thay the cho cac danh tu, giup tranh lap lai va lam cho cau van tro nen troi chay. Khi đong vai tro tro tu ngu khi, "chi" giup nhan manh sac thai va cam xuc cua cau van, lam tang tinh trang trong va thuyet phuc. Con khi đuoc dung lam gioi tu, "chi" ket noi cac thanh phan trong cau, giup dien đat cac moi quan he so huu hoac huong đi. Viec su dung "chi" mot cach "linh hoat" khong chi tang tinh bieu đat cho tac pham ma con the hien kha nang van dung ngon ngu chu Han cua Nguyen Trai mot cach nhuan nhuyen, mang lai su trang nghiem va ve đep co đien cho van ban.


Đon nhan = Tai Viet Nam =
Binh Ngo đai cao la mot tac pham co y nghia đac biet trong lich su Viet Nam, đuoc xem la ban "Tuyen ngon đoc lap" thu hai cua nguoi Viet sau Nam quoc son ha. Tac pham đuoc đanh gia cao khong chi ve gia tri tuyen truyen va lich su ma con ve mat van chuong, đuoc ca ngoi la "thien co hung van", la mot trong nhung ang van chuong tieu bieu cua van hoc Viet Nam thoi trung đai. Thong qua Binh Ngo đai cao, Nguyen Trai truyen tai tu tuong yeu nuoc, khat vong tu do va long tu hao dan toc, đac biet trong boi canh Đai Viet vua trai qua nhung nam thang khang chien gian kho đe gianh lai nen đoc lap tu tay quan xam luoc.
Nha nghien cuu Nguyen Van Hong đa so sanh giua Binh Ngo đai cao va Tuyen ngon đoc lap cua Ho Chi Minh nam 1945, chi ra rang ca hai van kien đeu nhan manh quyen tu do, le song, suc manh cua dan toc va len an su xam luoc cua ke thu. Ong cho rang hai tac pham nay đeu khang đinh vai tro khong the thieu cua tinh than đoan ket va long yeu nuoc cua nguoi Viet, coi đo la nen tang cho moi cuoc đau tranh gianh đoc lap. Đac biet, đoan ket cua Binh Ngo đai cao đa nhan manh sau sac rang bat ky tu tuong nao muon ton tai ben vung trong long dan toc đeu phai tham nhuan tinh than yeu nuoc, khat vong đoc lap, va y chi tu do. Theo Nguyen Van Hong, đay chinh la yeu to cot loi cua ban sac Viet Nam qua cac thoi ky, la suc manh tinh than đa giup dan toc vuot qua nhung thu thach lon lao cua lich su va bao ve nen đoc lap tu do cua minh.


= Tai Trung Quoc =

Tai Trung Quoc, Binh Ngo đai cao tung vap phai nhieu chi trich, boi van ban nay len an manh me nha Minh va co nhung cau cong kich ca nhan nham vao Minh Tuyen Tong, đien hinh la cau "thang nhai con Tuyen Đuc đong binh khong ngung". Co nguoi Minh che bai rang: "Ke viet ra van ban nay, con chau at se khong đuoc toan ven". Hoc gia đoi Thanh Tu Dien Huc trong tac pham Viet Nam tap luoc cung đe cap rang, sau khi Le Loi lap quoc, "trong nuoc viet Binh Ngo đai cao đe tuyen cao cho dan, loi le vo cung ngo nghich". Nguoi Trung Quoc cho rang bai cao nay chi trich nha Minh qua muc, đac biet phong đai that bai cua nha Minh va chien thang cua Viet Nam. Tu quan điem cua ho, viec Nguyen Trai phe phan mot cach kich liet va dung nhung loi le qua đa la thieu ton trong thien trieu Trung Hoa.
Du Binh Ngo đai cao tung nhan phai nhung loi chi trich tu phia Trung Quoc, song gioi hoc thuat hien đai cua nuoc nay cung đa bat đau nhin nhan lai va đanh gia cao tac pham tren phuong dien van hoc. Nhieu hoc gia Trung Quoc đa cong nhan tam quan trong cua bai cao, cho rang no khong chi đon thuan la mot van kien chinh tri ma con co "gia tri nghe thuat va lich su to lon". Chang han, trong Lich su van hoc phuong Đong cua Uc Long Du va Manh Chieu Nghi, hay trong Nghien cuu Van hoc va Van hoa Đong Tay cua Tu Chi Anh, cac tac gia đeu nhat tri rang Binh Ngo đai cao la mot van kien quan trong trong viec khang đinh nen đoc lap cua dan toc Viet Nam, đuoc ca ngoi la "thien co hung van".


Di san Binh Ngo đai cao khong chi khang đinh chien thang truoc quan Minh ma con nhan manh ban sac rieng biet cua dan toc Viet. Trong ban cao, Nguyen Trai tuyen bo rang Đai Viet co lanh tho, van hoa va truyen thong đoc lap, khac biet va binh đang voi phuong Bac, đieu nay the hien sau sac o cau mo đau khang đinh quyen tu chu cua Đai Viet. Ong kheo leo đe cap đen nhung su kien trong lich su khang chien chong lai cac trieu đai Trung Hoa truoc đo cua Đai Viet, tu chien thang cua Ngo Quyen tren song Bach Đang đen nhung thang loi sau đo, nhu mot bang chung ro rang cho su bat khuat cua dan toc Viet. Tuong tu Nam quoc son ha, y tuong "Nam – Bac chia ranh gioi" trong Binh Ngo đai cao khang đinh su ton tai cua Đai Viet nhu mot quoc gia co quyen tu chu, khong chiu su chi phoi hay ap đat tu nuoc lang gieng phuong Bac.
Binh Ngo đai cao con noi bat voi triet ly nhan nghia cua Nguyen Trai, đuoc the hien qua cau "đai nghia thang hung tan, chi nhan thay cuong bao". La mot nguoi đuoc giao duc trong moi truong Nho hoc, lay Tu thu Ngu kinh lam can ban, Nguyen Trai đa ket hop triet ly Nho giao voi tinh than dan toc Viet Nam va đieu chinh quan điem trung hieu đe phu hop voi boi canh quoc gia, đat trach nhiem voi đat nuoc len hang đau. Ong nhan manh rang cuoc khang chien chong quan Minh khong chi la cuoc chien gianh đoc lap ma con la cuoc đau tranh vi chinh nghia, noi đao ly nhan nghia chien thang su bao tan. Nguyen Trai cho rang mot xa hoi ly tuong khong chi đoc lap va co trat tu ma con phai đat đen su chinh nghia va nhan ai. Binh Ngo đai cao khang đinh rang Đai Viet chi chien đau đe bao ve nen đoc lap va nhan pham cua dan toc, đong thoi gin giu đao nghia. Ong cho rang, nhan nghia la nen tang đao đuc cua quoc gia, nhu nguyen tac "tri nuoc bang đuc" trong Nho giao Trung Hoa, song mo rong hon, la đinh huong cho muc tieu gianh đoc lap va xay dung mot xa hoi cong bang.
Binh Ngo đai cao khong chi thanh cong trong viec khang đinh đoc lap va chu quyen cua Đai Viet ma con đong vai tro quan trong trong su nghiep chinh tri cua Nguyen Trai. Sau khi ban tuyen ngon đuoc cong bo, thanh cong cua no đa cung co uy tin cua Nguyen Trai, đua ong tro thanh mot trong nhung nhan vat co anh huong nhat trong trieu đinh nha Le so. Voi vai tro la nguoi chap but cua tac pham, Nguyen Trai đa khang đinh tai nang van chuong va nang luc chinh tri cua minh. Tuy đat đuoc nhieu thanh cong va đuoc xem la mot trong nhung tru cot cua trieu đinh, nhung su nghiep cua Nguyen Trai sau đo gap nhieu bien co do nhung mau thuan noi bo trong cung đinh, dan đen viec ong bi xu tu vao nam 1442 trong vu an Le Chi vien.


Cac ban dich Binh Ngo đai cao đa đuoc dich va truyen ba rong rai qua nhieu the ky, tu nguyen ban chu Han đen nhung ban dich tieng Viet hien đai. Ban dich Binh Ngo đai cao đau tien sang chu Quoc ngu đuoc ghi nhan la cua Tran Trong Kim, cong bo nam 1916 trong So hoc An Nam su luoc, va sau đo hoan thien trong Viet Nam su luoc (1919). Mac du chi la ban luoc dich đe phu hop voi giao duc so hoc, nhung ban dich cua Tran Trong Kim la nen tang đau tien đua Binh Ngo đai cao đen voi cong chung. 
Trong cac ban dich, mot van đe gay tranh cai la viec hieu chu "Trieu" trong cau "Tu Trieu Đinh Ly Tran chi trieu tao nga quoc" — đuoc Bui Van Nguyen dich la "Tu Trieu, Đinh, Ly, Tran bao đoi xay nen đoc lap". Giao su Vu Khieu vao nam 1972 đa đe xuat loai bo "Trieu" va thay bang "Đinh" nham tranh goi lien tuong đen Trieu Đa, mot nhan vat gay tranh cai. Ban cua ong chinh lai thanh: "Tu Đinh, Le, Ly, Tran, xay dung nen đoc lap". Trong sach giao khoa pho thong nhung nam đau, chu "Trieu" cung tung bi luoc bo, chi sau đo moi đuoc khoi phuc voi chu thich rang đay la trieu đai cua Trieu Đa. Đieu nay gay mau thuan trong chuong trinh hoc, khi hoc sinh vua hoc cau chuyen My Chau – Trong Thuy voi hinh anh Trieu Đa la ke xam luoc, vua phai tiep thu thong tin trong Binh Ngo đai cao rang nha Trieu thuoc thoi ky tu chu cua Viet Nam.


Ghi chu Nguon Thu muc = Sach =


= Tap chi nghien cuu =


= Luan an =
Nguyen Thi Ung (2017). Tu tuong chinh tri Nguyen Trai (PDF) (Luan an tien si). Ha Noi: Hoc vien Chinh tri Quoc gia Ho Chi Minh.
Truong Triet Đinh (2020). 十八至二十世紀越南文人中華觀之流變 [Su bien đoi trong quan niem ve Trung Hoa cua van nhan Viet Nam tu the ky 18 đen the ky 20] (PDF) (Luan an tien si) (bang tieng Trung). Đai Bac: Đai hoc quoc lap Đai Loan. doi:10.6342/NTU202004116.


Đoc them Bui Duy Tan (2007). "Binh Ngo đai cao, van ban – ban dich – nhan đe". Tap chi Nghien cuu van hoc. So 6. Ha Noi: Vien Han lam Khoa hoc xa hoi Viet Nam. ISSN 1859-2856.


Lien ket ngoai Tac pham lien quan đen Binh Ngo đai cao tai Wikisource
 Tac pham lien quan đen Binh Ngo đai cao (Tran Trong Kim dich) tai Wikisource
 Tac pham lien quan đen Binh Ngo đai cao (Mac Bao Than dich) tai Wikisource
 Tac pham lien quan đen Binh Ngo đai cao (Bui Ky dich) tai Wikisource