Phan phu la mot loai my pham dung cho mat voi nhieu chuc nang khac nhau, muc đich chinh la đe lam đep da mat. Phan phu co nguon goc tu Ai Cap co đai va đuoc dung cho nhieu muc đich xa hoi khac nhau trong nhieu nen van hoa. Vao thoi hien đai, nguoi ta dung phan phu đe trang điem, lam sang da va tao đuong net cho khuon mat.
Phan phu thuong co hai loai chinh. Đau tien la phan phu dang bot nham giup da dau hap thu đo am du thua va lam min khuon mat đe giam đo bong. Loai con lai la phan nen giup che khuyet điem va toi đa hoa đo che phu.
Su dung phan phu đa gop phan vao cac tieu chuan lam đep suot chieu dai lich su. O chau Au va chau A co đai, khuon mat trang treo voi lan da min mang la bieu hieu mot nguoi phu nu co đia vi cao. Xu huong nay đa thinh hanh xuyen suot cac cuoc Thap tu chinh va thoi Trung co. Trong thoi gian nay, phu nu su dung cac thanh phan co hai lam phan phu bao gom chat tay trang, chi va dung dich kiem.


Lich su co đai = Ai Cap =

Di tich khao co hoc va phan tich hoa hoc cho biet viec su dung phan phu co nien đai tu nam 2000 đen 1200 truoc Cong nguyen va bao gom thanh phan la soi chi, mot thanh phan my pham pho bien đuoc su dung o Ai Cap co đai. Nhung chiec lo kohl chua but ke mat cung nhu hop đa chua phan phu phat hien ra trong cac ngoi mo chung to niem tin rang nguoi Ai Cap co đai se so huu ve đep vinh hang o the gioi ben kia. Đan ong va phu nu đa su dung phan ma hong dang bot lam tu đat son đo phu len ma. Cleopatra co anh huong sau sac đen tieu chuan ve đep cua nguoi Ai Cap co đai voi phong cach trang điem đac biet, tao cam hung cho nguoi Ai Cap co đai ve mat bang phan xanh la va xanh lam. Phan phu cung đuoc xem la co cong dung y hoc đe bao ve con nguoi khoi benh tat.


= Hy Lap =
Cac xu huong lam đep cua nguoi Ai Cap co đai đa lan truyen khap Đia Trung Hai va anh huong đen thoi quen tham my o Hy Lap. Su dung cac thanh phan tuong tu, nguoi Hy Lap co đai đa su dung chu sa nhu mot loai phan ma dang bot cho khuon mat cung nhu lam sang da bang chi trang. Uoc muon co lan da trang đai dien cho y tuong xa hoi ve chung toc thuong đang, mau da cung ap đat su khac biet gioi tinh vi thoi co đai, da cua phu nu trang hon nam gioi do co it hemoglobin hon. Dau hieu cua nguoi thuoc tang lop thuong luu la lan da trang, khong ty vet, khong tiep xuc voi anh nang mat troi, giong nhu cuoc song cua phu nu quyen quy thuong chi o trong nha. Nguoi ta phat hien ra dau vet cua phan lam sang da mat lam tu chi trang tu mo cua phu nu Hy Lap quyen quy co đai. Thanh pho Athen gan cac mo Laurion, tu đo nguoi Hy Lap đa khai thac mot luong lon bac va thu đuoc rat nhieu cua cai thong qua thuong mai. Chi trang đuoc tim thay trong mo nhu phu pham cua bac, tu đo nguoi Hy Lap co đai đa san xuat phan phu mat. Su dung phan phu cung xuat hien trong tac pham cua cac nha van Hy Lap co đai. Nha van va nha su hoc Xenophon viet ve nguoi phu nu "thoa chi trang đe khuon mat trong trang hon" trong cuon sach Oeconominicus cua ong. Nha tho Hy Lap co đai Eubulus trong vo kich Stephanopolides đa so sanh phu nu thuoc tang lop thap voi tang lop cao, tuyen bo rang phu nu ngheo "khong đuoc trat chi trang". Du biet rang chi trang la chat đoc, nhung nguoi Hy Lap co đai van khong nan long khi thoa phan phu len mat do tieu chuan lam đep cua ho.


= La Ma =
Nguoi La Ma co đai thoa phan phu mat tap trung vao ly tuong cua nguoi La Ma ve tieu chuan nu tinh va sac đep, the hien dau hieu cua tinh trang xa hoi va suc khoe. Phu nu La Ma khao khat co lan da trang ngan va mong muon nay cung thuong đuoc the hien trong tho cua nha tho La Ma co đai Ovid. Lo thuy tinh nho va co trang điem tim thay tu cac di tich khao co cho thay cach ho luu tru va su dung phan phu. Cac nha tho La Ma co đai Juvenal va Martial đe cap đen quy co ten "Chione" trong tac pham cua ho, nghia đen đuoc dich la "tuyet" hoac "lanh", đe cap đen lan da trang min ma phu nu La Ma co đai mong muon. Lam trang da cung nhu chong nang đuoc tien hanh bang cach thoa phan phu duoi dang cerussa, mot hon hop chi trang va giam. Phu nu La Ma mong muon che đi khuyet điem va tan nhang, cung nhu lam min da bang cach su dung loai phan nay. Đa phan cung đuoc su dung đe lam trang da, cung nhu bot tro va nghe tay tren mat.


= Trung Quoc =
Phu nu Trung Quoc co đai mong muon co lan da trang đe lam đep cung nhu su dung phan phu co tu thoi Xuan Thu tu nam 770-476 truoc Cong nguyen. Mot dang phan phu co xua đuoc che bien bang cach xay gao min roi đap len mat. Ngoai ra, ngoc trai con đuoc nghien nat đe tao ra bot ngoc trai giup cai thien sac mat va cung đuoc dung lam thuoc chua cac benh ve mat, mun trung ca va benh lao. Nu hoang Vo Tac Thien đa su dung bot ngoc trai đe duy tri lan da rang ro. Chi cung la thanh phan pho bien trong phan phu va van đuoc ua chuong vi đac tinh lam trang da cua no.


Thoi ky Phuc Hung Vao thoi ky dich benh hoanh hanh, ve đep o thoi Trung Co đuoc đac trung boi lan da trang sang, vi no cung bieu hien cho kha nang sinh san va suc khoe tot. Phan phu bang chi lien tuc đuoc tang lop quy toc dung trong suot the ky 16. Nu hoang Elizabeth I dung phan phu đe che giau cac vet seo đau mua cua ba. Nguyen nhan hang đau dan đen cai chet cua nu hoang la nhiem đoc mau, chu yeu do su dung my pham trang điem co chua chat đoc hai, trong đo co phan phu chua chi. Vao Thoi ky Victoria, trang điem đam it đuoc ua chuong hon do phu nu muon trong đep tu nhien. Do đo, nguoi ta dung phan co nguon goc tu oxide kem đe duy tri lan da trang nga. Do benh đau mua bung phat nam 1760, it phu nu su dung phan hon do no khien da nang ne va đe lo seo tren khuon mat. Tac pham nghe thuat tu thoi Phuc hung đa cung co hinh anh ly tuong ve ve đep va anh huong đen chuyen dung phan phu. Ung dung xa hoi cua phan phu đe duy tri lan da trang sang, khong ty vet co the xuat hien trong tac pham nghe thuat thoi Phuc hung gom co Su ra đoi cua than Ve Nu cua Sandro Botticelli. Tac pham cua Shakespeare binh luan ve su nu tinh va van hoa su dung my pham vao thoi điem đo, đac biet khi ong đe cap đen bac, cho biet lan da sang lap lanh mong muon chi đat đuoc khi su dung bot ngoc trai.


Lich su can đai = The ky 20 =
Trong thoi đai Edward, nguoi ta trang điem đe ton len ve đep tu nhien. Nhieu phu nu tre đa thoa phan phu len mat hang ngay. Ho bi anh huong boi tieu chuan ve đep truyen thong nen thich co nuoc da nhot nhat, trang, đuoc phu phan trong suot đau nhung nam 1900. Tuy nhien, vao nhung nam 1920, Hollywood đa tro thanh nguon cam hung chinh tieu chuan sac đep o My. Viec thoa phan đa chuyen tu tang lop thuong luu sang tang lop giai cap khi hinh anh khuon mat phu phan tro nen gan lien voi gai mai dam va cac ngoi sao đien anh. Phan trang điem ngay cang tro nen pho bien. Cuoi thap ky nay đa chung kien​ su gia tang voi hon 1300 thuong hieu phan phu, tao nen mot nganh cong nghiep tri gia 52 trieu USD. Elizabeth Arden va Helena Rubinstein la hai nha phat trien trang điem thuo đau va đa san xuat san pham duong da va phan phu thu hut thi truong quoc te. My pham danh cho phu nu da mau trong thoi gian nay cung đuoc san xuat. Nam 1898, Anthony Overton tao ra loai phan phu đau tien danh cho phu nu My goc Phi voi ten goi High-Brown Face Powder. Overton tao ra nhieu tong mau toi hon cho phan phu kem cac ten goi nhu "nau hat", "tong o liu", "ngam đen" va "hong nhat". Đen nam 1920, doanh thu cua ong đa mang lai cho ong thu hang Tin dung Dun va Bradstreet co gia tri mot trieu USD. Cac doanh nhan nguoi My goc Phi khac cung tiep thi my pham bat chap phan biet đoi xu trong thoi Jim Crow, bao gom Annie Turnbo Malone. Malone kinh doanh phan phu co cac tong mau toi hon va bien no thanh mot doanh nghiep tri gia hang trieu đo la. Nu doanh nhan Madam C. J. Walker ban le phan phu cho phu nu My goc Phi tai cac hieu thuoc bat chap nhung tranh cai gay ra vi thoi đo đang co phong trao lam đep bang cach tay trang da đe co lan da trang hon. Doanh nhan nguoi My goc Hungary Morton Neumann đa thanh lap cong ty my pham cua rieng minh vao nam 1926, Valmor Products Co., va tiep thi cac loai phan phu lam sang da mat danh cho phu nu da đen voi gia ban le 60 xu moi loai.

Vao nhung nam 1930, phan phu van la my pham thiet yeu va nhu cau ngay cang tang cua no đa lam day len nhung lo ngai ve suc khoe tu phan chua chi van đang đuoc su dung. Do đo, Đao luat Thuc pham, Thuoc va My pham đuoc thong qua vao nam 1938 đe giam sat cac thanh phan đuoc su dung trong my pham va đam bao đo an toan cua chung. Do hoan canh han che trong chien tranh the gioi thu hai vao nhung nam 1940, my pham khong đuoc pho bien rong rai, nhung khuon mat đuoc trang điem bang phan van la xu huong lam đep đuoc mong muon. Nam 1942, Uy ban San xuat Chien tranh Hoa Ky tim cach bao ton nguyen lieu bang cach đat ra cac han che cho viec san xuat mot so loai my pham. Phan phu la san pham đuoc phu nu su dung nhieu va van đuoc san xuat trong thoi chien tranh vi my pham đuoc coi la san pham thiet yeu cho viec tu the hien ban than va tu chu cua phu nu. Thoi ky giua hai the chien o Đuc vao nam 1935 cung chung kien nhu cau my pham, chiem 48% quang cao tren tap chi voi phan phu la mat hang chu yeu.

Sau Chien tranh the gioi thu hai, han che o My đa khong con va nganh cong nghiep my pham phat trien manh me. Voi đo noi tieng cua cac nu dien vien Hollywood bao gom Marilyn Monroe va Audrey Hepburn, van hoa truyen hinh My đa anh huong đen xu huong lam đep thap nien 1950 la lan da sach, đep. Max Factor, thuong hieu my pham hang đau vao thoi điem đo, đa gioi thieu Creme Puff, loai phan phu đa nang đau tien đem đen lop nen tat ca trong mot, phan phu đe co đinh va ket thuc lop nen. Thap nien 1970 chung kien su đa dang thuong hieu my pham moi chao ban phan phu co cac mau toi hon. Đen nam 1977, my pham danh cho phu nu da đen đa tro thanh mot nganh cong nghiep tri gia 1,5 ty USD, voi cac loai phan phu, phan nen va son moi co mau toi đuoc bay ban  tai cua hang tren khap Hoa Ky. Đen thap nien 1990, phan phu đa tro thanh mon my pham chu yeu khong chi đe che đi khuyet điem ma con tao lop trang điem tren mat. He thong Đanh gia va Khai bao Hoa chat Cong nghiep Quoc gia cua Chinh phu Uc đuoc thanh lap vao nam 1990 đe đam bao rang hoa chat cong nghiep đuoc su dung trong phan phu cung nhu trong cac san pham my pham khac la an toan cho nguoi tieu dung.


= The ky 21 =
Nhung thay đoi quan niem ve nam tinh trong nhung nam 2000 đa dan đen xu huong lam đep ngay cang phat trien khi my pham đuoc ban cho nam gioi bao gom tay te bao chet cho da mat, phan phu va phan mat. Trang điem khuon mat đa đuoc mo rong đe danh cho ca nam gioi muon co dien mao đep hon, su dung phan phu đe co lan da đep. My pham trong xa hoi hien đai rat đa dang trong viec cung cap nhieu cac tong mau khac nhau, phan phu hien đai ton len mau da tu nhien va hau het thuong hieu đeu đap ung nhu cau cua moi loai da. Xu huong my pham cua the ky 21  bi anh huong nhieu boi cac bieu tuong sac đep va ky thuat phu phan 'baking', do Kim Kardashian West pho bien. Baking la vo nhe lop phan phu khong mau duoi mat, vung chu T, ben duoi xuong ma, doc theo đuong vien ham va hai ben canh mui, đe yen trong vai phut trong khi kem nen đuoc hap thu boi co nhiet cua da, roi phui đi. Ky thuat nay tao nen dien mao khong lo chan long va khong co nep nhan, la mot tieu chuan trang điem mong muon trong thoi hien đai.


Cach dung hien đai Phan phu ngay nay hien co nhieu loai khac nhau đe phuc vu nhieu chuc nang. Sau loai phan phu chinh bao gom: phan bot, phan nen, phan khoang, phan khong mau, phan HD va phan phu hoan thien.


= Phan bot =
Phan bot co the trong suot hoac co mau va thuong đuoc đong goi trong hu. No co ket cau min mang voi cac hat nho va đuoc su dung đe tao đo che phu nhe tren da co ket cau min, muot. Phan bot co mau co tac dung giam thieu man đo bang cach hieu chinh mau sac. Phan bot cung đuoc su dung đe trang điem, tuc la khoa lop kem nen va kem che khuyet điem ben duoi đe lam đeu mau da va han che vet nut va nep nhan tren da.


= Phan nen =
Phan nen co san voi cac tong mau khac nhau va đuoc ban trong hop phan trang điem. No đuoc nen đe cho ra san pham tien dung khi đi du lich danh cho nhung nguoi thoa phan luc di chuyen. Phan nen tao đo che phu cho khuon mat, che đi khuyet điem va lam đeu mau da, do đo co the su dung nhu mot loai kem nen co đo che phu nhe. Cac hat trong phan nen lon hon cac hat trong phan bot va co the khien be mat bi day com, von cuc neu dung qua tay. Phan nen cung co the đuoc su dung đe co đinh lop trang điem.


= Phan khoang =

Phan khoang ton tai o dang bot bao gom cac vitamin va khoang chat. Thanh phan cua phan khoang la mot hon hop cac chat sat dioxide, kem oxide va titan dioxide, cung nhu bot tan, mang lai mot so loi ich suc khoe cho da bao gom ca chong viem. Phan khoang cung gop phan han che tinh trang bit tac lo chan long va thuong khong co mui thom va chat bao quan.


= Phan khong mau =
Phan khong mau (translucent powder) ton tai o ca dang nen va dang bot. Cong dung cua phan la kiem dau tren da đe giam tiet dau va bong nhon. Co the dung phan khong mau cho ky thuat phu phan 'baking', bang cach lam sang cac vung nhat đinh tren khuon mat, tao nen lop trang điem lau troi.


= Phan HD =
Phan HD (phan đo net cao) chu yeu đuoc su dung cho nguoi lam viec trong moi truong video va truyen hinh đo net cao đe ngan chan anh chop may anh, la cac mang trang cua vung phan đuoc đanh dau bang đen flash may anh. Phan HD ton tai o ca dang nen va dang bot, co the lam giam đo bong tren da, lam mo da va kiem dau.


= Phan hoan thien =
Phan hoan thien đuoc su dung chu yeu nham giam thieu nep nhan va lo chan long. Tham chi con co the lam đeu ket cau da va lam mo khuyet điem, đuoc dung nhu san pham cuoi cung đe hoan thien lop trang điem. Phan hoan thien ton tai o ca hai dang nen va bot.


Thanh phan Rat hiem co cac loai hoa chat đoc va co hai trong cac loai phan phu ngay nay. Phan phu hien đai co chua thanh phan co the che khuyet điem va lam min da do kha nang tham hut. Cac hanh phan pho bien nhat đuoc su dung đe lam phan phu la:


Xem them Kem nen
Phan ma hong
Baking
Hop phan trang điem
Kem che khuyet điem


Tham khao