Tran Cer (Tieng Serbia: Церска битка/Cerska bitka; Tieng Đuc: Schlacht von Cer; Tieng Hungary: Ceri csata), hay con goi la Tran song Jadar (Јадарска битка/Jadarska bitka, Schlacht von Jadar, Jadar csata) la tran đanh dien ra giua Đe quoc Ao-Hung va Serbia vao thang 8 nam 1914, giai đoan mo đau cua Chien tranh the gioi thu nhat khi Ao-Hung bat đau tan cong Serbia. Đia điem tran đanh dien ra xung quanh ngon nui Cer va nhung ngoi lang lan can đo, bao gom ca thi tran Sabac.
Tran đanh bat đau tu đem ngay 15 thang 8 khi Su đoan Hon hop so 1 Serbia cham tran voi cac tien đon Ao-Hung đuoc thiet lap tren suon nui Cer ngay tu nhung ngay đau cuoc chien. Cac cuoc đung đo sau đo leo thang thanh mot cuoc chien gianh quyen kiem soat mot so thi tran va ngoi lang lan can, đac biet la Sabac. Ngay 19 thang 8, quan đoi Ao-Hung mat het tinh than chien đau va hang ngan binh si nuoc nay thao chay ve nuoc. Cuoc rut lui trong tinh trang hoang loan lam nhieu quan linh nuoc nay bi chet đuoi song Drina. Ngay 24 thang 8, linh Serbia tai chiem Sabac, tran đanh chinh thuc ket thuc.
Thuong vong cua quan đoi Serbia sau gan muoi ngay chien đau la 3.000-5.000 nguoi nguoi chet va 15.000 nguoi bi thuong. Trong khi đo, phia Ao-Hung tu tran 6.000 đen 10.000 nguoi,30.000 nguoi bi thuong va 4.500 nguoi bi bat lam tu binh. Chien thang nay cua Serbia đanh dau chien thang đau tien cua khoi quan su phe Hiep uoc truoc phe Lien minh trung tam trong Chien tranh the gioi thu nhat va nhung tran khong chien đau tien cua cuoc the chien nay cung đa dien ra trong tran đanh nay.


Boi canh = Quan he giua Đe quoc Ao-Hung va Serbia tu nam 1903 đen khi Chien tranh the gioi thu nhat bung no =
Quan he ngoai giao giua Serbia va Đe quoc Ao-Hung bat đau ran nut tu sau su kien đao chinh vao thang 5 nam 1903 tai Serbia. Chinh quyen moi cua Serbia do vua Peter I đung đau đa co thoat khoi tam anh huong cua Ao-Hung va chuyen sang tim su lien minh voi Đe quoc Nga. Nam 1906, Ao-Hung đong cua bien gioi, ngan khong cho Serbia xuat khau nong san vao nuoc nay. Hai nam sau đo, quan he hai nuoc ngay cang cang thang voi su kien Ao-Hung chinh thuc sap nhap Bosna va Hercegovina, mot khu vuc co đong nguoi Serbia sinh song, vao lanh tho đe quoc (tu Hiep uoc Berlin nam 1878, Đe quoc Ottoman đa phai nhuong quyen hanh chinh cua Bosna cho Ao–Hung). Viec sap nhap nay đa khien ca Serbia va Nga phan đoi va Serbia tham chi con keu goi chien tranh voi Ao-Hung nhung do khong nhan đuoc su ung ho tu Nga neu chien tranh xay ra nen chinh phu Serbia đa tu bo y đinh. Trong khi đo, ve phia Ao-Hung, Tong tham muu truong quan đoi nuoc nay, Franz Conrad von Hotzendorf, tin rang Ao-Hung se chi mat co ba thang đe đanh bai Serbia neu chien tranh xay ra.
Tu nam 1912 đen nam 1913, Serbia cung nhieu quoc gia khac tai Balkan tham gia vao Cac cuoc chien tranh Balkan voi ket qua sau cung Serbia co đuoc them Kosovo va Macedonia. Trong khi đo, Đe quoc Ao-Hung muon thon tinh Serbia đe đoat lay con đuong ra cac bien Adriatic, bien Agean, bien Đe quoc Ao-Hung tu đe quoc nhi nguyen tro thanh đe quoc tam nguyen (tuc tu mot đe quoc ket hop giua Ao va Hungary tro thanh mot đe quoc ket hop giua Ao, Hungary va Serbia.

Nguyen nhan truc tiep dan đen viec Đe quoc Ao-Hung tuyen chien voi Serbia cung nhu cua Chien tranh the gioi thu nhat la vu am sat thai tu Ao-Hung Franz Ferdinand tai Sarajevo, Bosna. Ngay 28 thang 6 nam 1914, khi thai tu Franz Ferdinan bi mot so thanh vien cua To chuc Ban tay đen thuc hien ke hoach am sat tai Sarajevo. Ao-Hung đa gui toi hau thu cho Serbia vao ngay 23 thang 7 voi nghi ngo Belgrade len ke hoach cho cuoc am sat. Toi 25 thang 7, Serbia gui toi hau thu đen đai su Ao-Hung quyet tam hoa giai cuoc xung đot nhung Ao-Hung van khong chap thuan va tuyen bo cat đut quan he ngoai giao voi Serbia. Ngay 28 thang 7 nam 1914, Ao-Hung tuyen chien voi Serbia va trong cung ngay hom đo nguoi Serbia đa pha huy toan bo cac cay cau bac qua song Sava va Danube đe ngan viec Ao-Hung su dung chung đe tan cong nuoc nay. Mot ngay sau đo, Belgrade bi phao kich, Chien tranh the gioi thu nhat chinh thuc bung no.


= Tuong quan luc luong =
Chien su tai khu vuc Đong Au cua Chien tranh the gioi thu nhat cung bat đau tu cuoc tan cong Serbia cua Đe quoc Ao-Hung vao đau thang 8 nam 1914. Quan so Ao-Hung tham gia tan cong Serbia chi vao khoang 200.000 quan so voi uoc tinh 308.000 quan ban đau, do phan lon Tap đoan quan so 2 cua Ao-Hung đa phai đua sang mat tran Ba Lan đoi đau voi Nga. Bon muoi phan tram (40%) luc luong tren la nguoi Nam Slavo sinh song tren lanh tho Ao-Hung. Điem manh cua quan đoi Ao-Hung la co nhieu sung truong hien đai va co so sung may va phao gap đoi quan đoi Serbia, ben canh đo co nhieu đan duoc hon va kha nang van tai tot hon. Co so ha tang cong nghiep cua Ao-Hung cung cao hon Serbia.
Trong khi đo, phia Serbia neu tong đong vien đay đu se co 450.000 quan. Luc luong chinh đoi đau voi Ao-Hung la bon tap đoan quan 1, 2, 3 va Uzice, tong quan so 180.000 nguoi. Quan đoi Serbia cung chi đang trong qua trinh hoi phuc sau Cac cuoc chien tranh Balkan, cuoc chien đa cuop đi sinh mang 36.000 linh Serbia va 55.000 nguoi khac bi thuong nang, bang cach tuyen quan tu cac vung đat moi chiem đuoc. Ve vu khi, quan đoi nuoc nay thieu hut ve phao va đang trong giai đoan bo sung đan duoc. Linh Serbia cung thieu ca cac trang bi co ban, nhieu linh moi tuyen mo tham chi khong đuoc trang bi giay va nhieu đon vi khong co đong phuc tru ao choang tieu chuan va mu truyen thong Serbia goi la sajkaca. Sung truong cung trong tinh trang thieu hut voi uoc tinh khi quan đoi Serbia đuoc tong đong vien toan bo, co khoang 50.000 linh Serbia se khong đuoc trang bi gi ca. Đo la chua ke mot bo phan quan đoi nuoc nay con phai đuoc su dung cho nhiem vu chong cac cuoc noi day cua nguoi Albania va moi đe doa tu Bulgaria. Loi the cua Serbia so voi Ao-Hung la nhieu nguoi linh thuoc quan đoi nuoc nay la cuu binh trong Cac cuoc chien tranh Balkan nen co nhieu kinh nghiem chien đau va đuoc huan luyen tot hon. Tinh than nguoi linh Serbia cung cao hon, bu đap cho su thieu hut ve vu khi so voi đoi phuong.
Tong chi huy cac luc luong Ao-Hung tham gia tan cong Serbia la Đai tuong Oskar Potiorek, nguoi đa khong the bao ve đuoc cho Thai tu Franz Ferdinand trong su kien am sat tai Sarajevo. Truoc khi tran đanh dien ra, Potiorek đa du đoan Ao-Hung se de dang đanh bai Serbia va goi linh Serbia la "nhung ke chan lon." Hai tap đoan quan so 2 va so 5 cua Ao-Hung truc tiep tham gia tran đanh nay đuoc chi huy lan luot boi Đai tuong Bo binh (General der Infanterie) Liborius Ritter von Frank va Đai tuong Ky binh (General der Kavallerie) Eduard Freiherr von Bohm-Ermolli. Quan đoi Serbia đuoc đat duoi su chi huy tren danh nghia cua Thai tu Alexander, con tren thuc te la Tong tham muu truong, Thong che Radomir Putnik, nguoi đa co kinh nghiem lanh đao quan đoi nuoc nay trong cuoc chien tranh Balkan. Cac Đai tuong Petar Bojovic, Stepa Stepanovic va Pavle Jurisic Sturm lan luot la chi huy truong ba tap đoan quan 1, 2 va 3 cua Serbia.


Dien bien = Cac cuoc tan cong ban đau =
Tu ngay 29 thang 7 đen ngay 11 thang 8, linh Ao-Hung đa cho tien hanh nhieu cuoc phao kich vao khu vuc phia bac va tay bac Serbia, đong thoi thiet lap mot he thong cac cau phao đe vuot song Sava va song Drina. Trong khi đo, quan đoi Serbia khong the cang luc luong tren toan tuyen bien gioi Ao-Serbia dai đen 550 km do đo Thong che Putnik cho tap trung quan tai tuyen phong ngu Sumadija, tu đo quan đoi nuoc nay co the di chuyen nhanh ve huong bac hoac huong tay tuy vao tinh hinh chien su. Mot so đon vi tang phai manh đuoc đua đen thi tran Valjevo va Uzice, va cac tien đon đeu đuoc bo tri tai cac điem quan trong tren tuyen bien gioi. Thoi điem nay, toan bo bo tong tham muu quan đoi Serbia khong the lam gi hon ngoai viec cho đoi ke hoach tan cong cua quan đoi Ao-Hung đuoc trien khai tren thuc te.
Trong nhung ngay sau đo, phao binh Ao-Hung lien tuc phao kich voi cuong đo manh vao Belgrade, Smederevo va Veliko Gradiste. Linh Ao-Hung sau nhieu lan khong vuot song Danube thanh cong đa bi thuong vong nang ne. Nam đuoc viec chu luc quan đoi Ao-Hung đang tap trung o Bosna, bo tong tham muu quan đoi Serbia biet rang cuoc tan cong o huong Danube chi la nghi binh. Sau đo, huong tan cong cua Ao-Hung chuyen sang vuot song Drina tai Ljubovija va song Sava tai Sabac va cac cuoc tan cong nay đuoc đanh gia la nghiem trong hon.
Ngay 12 thang 8, linh Ao-Hung thuoc Quan đoan XIII do tuong Adolf von Rhemen zu Barensfeld chi huy (quan linh đa phan la nguoi Croatia) va Quan đoan VIII do tuong Giesl von Gieslingen (quan linh đa phan la nguoi Sec) vuot song Drina. Ca hai quan đoan nay đeu thuoc ve Tap đoan quan so 5, voi quan so tong cong cua ca tap đoan quan la 80.000 nguoi. Theo du đoan cua nguoi Ao, tap trung bao ve khu vuc song Drina cho đen Valjevo se co ba su đoan Serbia, va chien su co kha nang dien ra gay gat o lang Lesnica va thi tran Loznica. Quan đoan XIII đuoc giao nhiem vu chiem phia đong Loznica, khai thong con đuong đen thung lung Jadar; con Quan đoan VIII se vuot song Drina tai phia đong Bijelnija va sau đo se tien quan ve phia nam.
Trong cung ngay, Quan đoan IV thuoc Tap đoan quan so 2 Ao-Hung cua tuong Karl Tersztyanszky von Nadas vuot song Sava đen phia bac thi tran Sabac. Thi tran nay nhanh chong bi linh Ao-Hung chiem đuoc. Đen ngay 14 thang 8, tren mot tran tuyen dai khoang 160 km, quan đoi Ao-Hung đa vuot song thanh cong va tap trung ve Valjevo. Tap đoan quan so 2 va so 5 cua Ao-Hung tien ve huong Belgrade, noi ho cham tran ba tap đoan quan so 1, 2 va 3 cua Serbia. Ngay 15 thang 8, thong che Radomir Putnik ra lenh cho linh Serbia chuan bi phan cong truoc ap luc cua đong minh Nga va Phap. Bo tong tham muu quan đoi Serbia nhan đinh cuoc tan cong vao Sabac chi la nghi binh va huong tan cong chinh cua Ao-Hung van la phia song Drina. 3 gio chieu ngay 15 thang 8, mang lenh đuoc đua đen Tap đoan quan so 2 cua Serbia chi đua mot su đoan tan cong Sabac va nham cam giu quan Ao, trong khi Su đoan Hon hop so 1 Serbia va Su đoan Morava I se bang qua Koceljeva đe tan cong canh trai quan Ao tai thung lung Jadar.


= Cac cuoc giao tranh chinh =

Khoang 23 gio ngay 15 thang 8, linh Serbia thuoc Su đoan Hon hop so 1 đa cham tran voi cac tien đon Ao-Hung đuoc thiet lap tren suon nui Cer. Cac vi tri nay cua Ao-Hung chi đuoc phong thu long leo va do đo quan tru phong đa bi đanh bai. Đen nua đem, linh Serbia va linh Ao-Hung đa chien đau cuc ky ac liet trong su hon loan do đem toi. Sang ngay 16 thang 8, linh Serbia chiem đuoc day Divaca va đanh bat quan Ao-Hung ra khoi vi tri tai lang Borino Selo. Linh Ao-Hung bi thuong vong nang ne va rut lui mot cach hon loan. Trong ngay nay, linh Serbia cung đay lui Su đoan Bo binh Landwehr so 21 cua Ao ra khoi suon nui Cer đe ngan su đoan nay phoi hop tac chien voi Tap đoan quan so 2 Ao-Hung o Sabac.
Ngay 17 thang 8, linh Serbia quyet tam tai chiem Sabac nhung khong thanh cong.Su đoan Hon hop so 1 tan cong lang Trojan va Parlog truoc khi tien vao thi tran nho Kosanin Grad. O nhung noi khac, linh Ao-Hung thanh cong trong viec đay lui Tap đoan quan so 3 cua Serbia, buoc tap đoan quan nay phai đieu đong mot su đoan bao ve con đuong đen thi tran Valjevo bi Su đoan Son cuoc 42 Ao-Hung uy hiep.
Sang ngay 18 thang 8, linh Ao-Hung thuoc Tap đoan quan so 2 lai mo mot cuoc tan cong nua voi y đinh đay lui Su đoan Sumadija so 1 khoi đau cau Sabac đe Tap đoan quan so 5 co the tiep tuc tien quan.Tuy nhien cuoc tan cong đa that bai tai song Dobrava, va nhung linh Ao-Hung con song sot phai thao chay. Tai nhung noi khac, Tap đoan quan so 2 cua Serbia tien hanh phan cong doc theo nui Cer va Iverak, voi Su đoan Hon hop so 1 tan cong lang Rasulijaca va chiu ap luc lon tai Kosanin Grad. Cac cuoc tan cong cua quan Serbia dien ra trong suot đem 18 thang 8. Rang sang ngay 19 thang 8, linh Serbia cuoi cung đa đanh bai đuoc linh Ao-Hung. Su đoan Morava so 1 đanh bat Su đoan Bo binh 9 Ao-Hung ra khoi vi tri va đay lui cac cuoc phan cong sau đo voi ton that nang ne. Quan đoan IV Ao-Hung lai tan cong Su đoan Sumadija va lan nay đa buoc su đoan nay phai rut lui voi ton that nhe. Tuy nhien viec khong the đanh guc su đoan Sumadija đa khien cho Quan đoan IV Ao-Hung khong the đen tiep cuu cho luc luong Ao-Hung tai Cer, vi lam nhu vay Su đoan Sumadija se co the tan cong ho tu phia sau.

Linh Serbia chiem lai Rasulijaca vao buoi chieu, va Su đoan Hon hop so 1 đa nhan co hoi đo tien ve huong Lesnica. Trong khi đo, Su đoan Morava so 1 tan cong Iverak va tim cach đay lui quan Ao-Hung. Truoc buoi trua ngay 19 thang 8, lang Velika Glava roi vao tay quan Serbia va đen cuoi chieu thi đen luot đinh Rajin Grob. Linh Ao-Hung voi tinh than chien đau đi xuong va thieu su gan ket bat đau rut chay nhanh chong. Tap đoan quan so 3 Serbia cung đanh tan tac Su đoan Bo binh so 36 Ao-Hung va cung buoc su đoan nay thao chay trong hon loan. Tren toan tuyen mat tran, quan đoi Serbia chuyen sang truy kich quan Ao-Hung đang rut lui.
Ngay 20 thang 8, linh Ao-Hung, luc nay đang bi linh Serbia truy kich đen tan Bosnia, phai vuot song Drina đe tro ve bo ben kia, trong đo co toan bo Tap đoan quan so 5. Nhieu linh Ao-Hung chet đuoi trong tinh trang thao chay hon loan. Cac bao cao quan su cua Serbia chi ro "quan đich đang rut lui mot cach hon loan". Thong che Putnik thong bao cho Vua Peter I bang đien tin rang luc luong chu luc cua đich quan đa bi đanh bai tai Jadar va nui Cer, va quan ta đang truy kich gat gao." Song song voi chien thang tai nui Cer, linh Serbia cung ra suc tai chiem thi tran Sabac. Chien su dien ra cang thang trong hai ngay 21 va 22 thang 8, khi linh Serbia tiep can thi tran tu huong tay. Ngay 23 thang 8, linh Serbia bao vay thi tran va đem hom đo bat đau phao kich. Đen ngay 24 thang 8, linh Serbia tien vao Sabac va nhan ra linh Ao-Hung đa bo đi tu đem hom truoc. Đen 16 gio cung ngay, quan đoi Serbia đa đen bo song Sava, chinh thuc gianh đuoc thang loi đau tien truoc cuoc tan cong cua Ao-Hung.


Thuong vong va toi ac chien tranh Ca hai phe tham chien đeu chiu thuong vong nang ne sau tran đanh. Uoc tinh ve thuong vong cua linh Ao-Hung rat khac nhau. Su gia David Jordan đua ra con so 37.000 thuong vong trong tran nay, trong đo co 7.000 truong hop tu tran. Tac gia Misha Glenny thi noi khoang gan 30.000 linh Ao-Hung bi thuong va 6.000-10.000 nguoi tu tran. Tac gia Horne viet co 8.000 linh Ao-Hung tu tran cung 30.000 bi thuong, cong them viec mat 46 khau phao, 30 khau sung may va 140 xe cho đan duoc. Co 4.500 linh Ao-Hung bi bat lam tu binh, theo su gia David Stevenson.
Uoc tinh so luong thuong vong cua linh Serbia cung khong thong nhat. Horne va Jordan đeu đong y rang gan 3.000 linh Serbia tu tran va 15.000 nguoi bi thuong trong tran đanh. Glenny phan bac lai rang Serbia mat tu 3.000 đen 5.000 quan. Con so tu tran ma hai ben phai ganh chiu bao truoc mot cuoc chien tranh voi thiet hai nang ne cho cac ben tham chien. Nha bao Phap Henry Barby mieu ta khung canh tran đanh:

Khu vuc giua Cer va song Jadar noi ma tran đanh khung khiep nay dien ra chang con gi ngoai tru nhung ngoi mo tap the va nhung xac thit thoi rua...... Tu bong toi cua nhung canh rung boc len mot mui rat hoi thoi duong nhu len đen tan đinh nui Cer. So luong xac chet qua lon khien cho Tap đoan quan thu hai bat buoc phai tu bo viec chon cat do thieu thoi gian.

Toi ac chien tranh đa đuoc thuc hien boi ca linh Ao – Hung va Serbia, mac du theo tac gia Lawrence Sondhaus, phan lon đuoc gay ra boi Ao – Hung chi vi ho đa co nhieu co hoi hon đe lam nhu vay. Ngoai nhung thuong dan Serbia tan cong linh Ao-Hung bi tra thu, nhung linh Ao-Hung vo ky luat xu tu hang tram đan ong va cuong hiep va giet rat nhieu phu nu va tre em trong suot tran đanh, voi nguyen nhan theo tac gia Songhaus rang linh Ao-Hung đuoc gieo y nghi rang chinh nguoi Serbia la nhung ke đa khien chien tranh no ra. Nhieu nguoi Serbia trong so nhung nguoi bi giet boi quan đoi Ao – Hung chinh la nan nhan cua nhung nguoi Nam Slav cung chung toc (nguoi Serbia, nguoi Croatia va nguoi Hoi giao Bosnia) phuc vu trong quan đoi Ao – Hung. Nhung si quan chi huy Serbia đa bao cao ve viec linh Ao-Hung đa tien hanh nhieu cuoc giet choc tra thu tai cac ngoi lang Serbia trong suot tran đanh. Tuong Pavle Jurisic Sturm đa noi:

Quan đoi Ao đa pham nhung toi ac khung khiep tren lanh tho cua chung toi.Mot nhom 19 nguoi (đan ong, phu nu va tre em) đuoc tim thay o quan ruou Krivajica. Ho bi troi lai voi nhau va roi tan sat da man. Mot nhom 15 nguoi nhu vay đuoc tim thay o Zavlaka.Nhung nhom nho nguoi bi giet va xac ho bi mo xe, chu yeu la phu nu va tre em, đuoc tim thay khap cac lang. Mot phu nu bi cat mat da lung va nguoi khac đa bi cat mat nguc... Mot nhom khac gom 12 phu nu va tre em đuoc tim thay bi troi vao nhau roi sat hai. Nhung nguoi nong dan noi nhung canh nhu vay đuoc nhin thay o khap moi noi.


Ket qua Mac du đa thanh cong trong viec đay lui cuoc tan cong cua quan đoi Ao – Hung, quan đoi Serbia đa phai su dung mot so luong lon đan đuoc, len đen 6,5 trieu vien đan va 35.000 qua đan phao. Chi huy truong Tap đoan quan so 2 Serbia, Đai tuong Stepa Stepanovic, đuoc phong ham thong che (Tieng Serbia: vojvoda, вoјвода) sau nhung thanh qua ma ong đa đat đuoc trong tran nay. Chi huy truong phia Ao-Hung Oskar Potiorek, nguoi đa đanh gia qua thap quan đoi Serbia truoc tran đanh, may man van con tai vi va vao thang 9 nam 1914, ong đuoc khoi đong lai mot cuoc xam luoc Serbia khac voi đieu kien rang "khong co bat ky nguy co nao co the dan đen mot that bai nua."
That bai trong tran nay cung anh huong đen toan bo quan đoi Ao-Hung tai chien truong Balkan. Linh Ao-Hung đang chien đau tai Montenegro bi buoc phai bo thi tran Pljevlja ma ho đa chiem tu ngay 19 thang 8 do that bai tai nui Cer va sau đo toan bo linh Ao-Hung tai Montenegro va Serbia phai rut ve nuoc. Tran khong chien đau tien cua Chien tranh the gioi thu nhat cung đa dien ra trong tran nay, khi mot phi cong Serbia phat hien mot may bay Ao-Hung khi đang bay trinh sat quanh vi tri quan đoi Ao-Hung. Phi cong Ao-Hung dung sung luc tan cong phi cong Serbia nhung khong thanh cong va chi sau đo vai tuan, toan bo cac may bay cua ca Serbia va Ao-Hung đeu đuoc trang bi sung may.
Chien thang trong tran đanh nay cung thu hut su chu y cua toan the gioi ve Serbia va nguoi Serbia chiem đuoc cam tinh voi cac nuoc đong minh va tham chi ca nhung quoc gia trung lap đanh dau chien thang đau tien cua khoi quan su Entente truoc Lien minh Trung tam trong Chien tranh the gioi thu nhat. Nhu mot he qua, nhung nguoi ngoai quoc lu luot keo đen Serbia vao cuoi nam 1914, cung cap su ho tro ve tai chinh, chinh tri, nhan đao va quan su. Nhung bai viet ve su phong thu cua nguoi Serbia xuat hien thuong xuyen hon tren cac to bao cua Anh, va theo nha su hoc Andrej Mitrovic, so di Serbia giu đuoc su quan tam cao nhu vay la vi nhung nhom dan toc nhat đinh o Y lay Serbia va Montenegro nhu la mot vi du ve su đoi đau voi Ao – Hung đa tan thanh viec tham chien theo phe Đong minh.
Ai quoc ca cua nguoi Serbia Hanh khuc Drina (Tieng Serbia:Марш на Дрину) đa đuoc nhac si Stanislav Binicki sang tac khong lau sau khi tran đanh ket thuc đe ky niem chien thang. Binicki danh tang khuc quan hanh nay cho nguoi chi huy truong ma ong men mo, đai ta Stojanovic, nguoi đa hi sinh trong tran nay. Nam 1964, bo phim do Nam Tu san xuat, mang ten Hanh khuc song Drina cung dua tren boi canh tran đanh, trung ten voi bai hanh khuc đa đuoc trinh chieu .


Chu thich = Ghi chu =
a. ^  Thoi điem nay đuoc uoc tinh dua vao viec linh Serbia va linh Ao-Hung bat đau cham tran tai nui Cer vao ngay 15 thang 8 va cuoc tan cong đau tien cua quan đoi Ao-Hung vao Serbia ket thuc vao ngay 24 thang 8. Tuy nhien thoi điem nay khong đuoc cac hoc gia thong nhat. Cac su gia đeu thong nhat quan đoi Ao-Hung chinh thuc tan cong Serbia lan đau tien tu ngay 12 thang 8. Tac gia Neiberg xac đinh tran Cer dien ra tu ngay 16 thang 8 đen 23 thang 8. Mitrovic cho rang tran đanh dien ra tu ngay 15 thang 8 đen 20 thang 8, con tac gia cung cho rang tran đanh bat đau tu 15 thang 8 nhung chi keo dai co ba ngay truoc khi cac phong tuyen cua Ao-Hung sup đo..b. ^  Con so thuong vong nay cung khac nhau theo tung nguon tai lieu. Xem chi tiet trong phan Thuong vong.


= Trich dan =


= Nguon tham khao =


 Sach  Bideleux, Robert; Jeffries, Ian (2007). The Balkans: A Post-Communist History. London: Routledge. ISBN 978-0-203-96911-3.
Fischer, Conan (2011). Europe between Democracy and Dictatorship: 1900–1945. Oxford: John Wiley & Sons. ISBN 978-0-631-21511-0.
Glenny, Misha (2012). The Balkans: 1804–2012. London: Granta Books. ISBN 978-1-77089-273-6.
Griffiths, William R. (2003). The Great War. Garden City Park, New York: Square One Publishers. ISBN 978-0-7570-0158-1.
Hall, Richard Cooper (2010). Balkan Breakthrough: The Battle of Dobro Pole 1918. Bloomington, Indiana: Nha in Đai hoc Indiana. ISBN 978-0-253-00411-6.
Hickey, Michael (2002). The First World War: The Mediterranean Front 1914–1923. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-373-6.
Horne, John; Kramer, Alan (2001). German Atrocities, 1914: A History of Denial. New Haven, Connecticut: Nha in Đai hoc Yale. ISBN 978-0-300-10791-3.
Horne, Charles F. (2005). The Great Events of the Great War: Part Two. Whitefish, Montana: Kessinger Publishing. ISBN 978-1-4191-3369-5.
Jordan, David (2008). The Balkans, Italy & Africa 1914–1918: From Sarajevo to the Piave and Lake Tanganyika. London: Amber Books. ISBN 978-1-906626-14-3.
Mitrovic, Andrej (2007). Serbia's Great War, 1914–1918. West Lafayette, Indiana: Nha in Đai hoc Purdue. ISBN 978-1-55753-477-4.
Mulligan, William (2010). The Origins of the First World War. Cambridge: Nha in Đai hoc Cambridge. ISBN 978-0-521-88633-8.
Neiberg, Michael S. (2006). Fighting the Great War: A Global History. Cambridge, Massachusetts: Nha in Đai hoc Harvard. ISBN 978-0-674-04139-4.
Palmer, Michael A. (2010). The German Wars: A Concise History, 1859–1945. Minneapolis, Minnesota: Zenith Imprint. ISBN 978-1-61673-985-0.
Pavlowitch, Stevan K. (2002). Serbia: The History of an Idea. New York: Nha in Đai hoc New York. ISBN 978-0-8147-6708-5.
Radan, Peter; Pavkovic, Aleksandar (1997). The Serbs and Their Leaders in the Twentieth Century. Farnham: Ashgate. ISBN 978-1-85521-891-8.
Sondhaus, Lawrence (2011). World War One: The Global Revolution. Cambridge: Nha in Đai hoc Cambridge. ISBN 978-0-521-51648-8.
Stevenson, David (2004). Cataclysm: The First World War as Political Tragedy. New York: Basic Books. ISBN 978-0-7867-3885-4.
Strachan, Hew (2001). The First World War. Quyen 1. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-820877-8.
Thomas, Nigel (2001). Armies in the Balkans: 1914–18. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-78096-735-6.
Tucker, Spencer C.; Roberts, Priscilla Mary (2005). The Encyclopedia of World War I: A Political, Social, and Military History. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. ISBN 978-1-85109-420-2.
Tu Thien An-Hua Binh-Vuong Hong Sinh (2002). Lich su the gioi thoi hien đai (1900-1945). Thanh pho Ho Chi Minh: Nha xuat ban Thanh pho Ho Chi Minh.


 Trang web  Lien ket ngoai Đoan phim ve tran Cer
Gioi thieu ngan ve tran Cer
Allies’ First Victory: Battle of Cer Luu tru ngay 7 thang 9 nam 2014 tai Wayback Machine