Kilimanjaro voi 3 chop nui lua hinh non, Kibo, Mawensi va Shira, la mot nui lua dang tang khong hoat đong o đong bac Tanzania. Mac du khong phai la nui cao nhat, nhung Kilimanjaro lai la ngon nui đung mot minh cao nhat the gioi voi đo cao 4.600 m (15.100 ft) tu chan nui, va la đinh nui cao nhat chau Phi voi đo cao 5.895 m (19.340 ft) va cao thu 4 trong so 7 đinh cao nhat theo tung chau luc tren the gioi.


Đia chat Kilimanjaro đuoc cau thanh tu ba ngon nui lua rieng biet: Kibo 5.895 m (19.341 ft); Mawenzi 5.149 m (16.893 ft); va Shira 3.962 m (13.000 ft). Đinh Uhuru la đinh cao nhat tren mieng cua Kibo.
Kilimanjaro la mot nui lua tang lon. Hai trong 3 đinh cua no la Mawenzi va Shira đa tat trong khi Kibo khong hoat đong nhu van co the phun lai nua. Lan phun trao chinh xay ra trong khoang 150.000 va 200.000 nam truoc.
Mac du đa ngung hoat đong, Kibo co lo phun khi gan mieng. Nhieu vu sup đo va truot lo đat đa dien ra tren Kibo trong qua khu, lan truot tao ra khu vuc đuoc goi la Western Breach.


Ve ban đo Cac ban đo truoc đay ve Kilimanjaro đuoc xuat ban boi Cuc khao sat nuoc ngoai cua Chinh phu Anh (DOS 422 Y742) nam 1963. Viec đo ve dua tren cac anh hang khong đuoc chup vao khoang đau nam 1959 bang RAF. Co cac ban đo ti le 1:50,000 voi khoang cao đeu đuong đong muc la 100 ft. Cac ban nay hien khong con nua. Ban đo du lich đuoc xuat ban lan đau tien boi So khao sat quan dung (Ordnance Survey) o Anh nam 1989 dua tren ban đo DOS nguyen thuy (1:100,000, khoang cao đeu 100 ft, DOS 522). Ban đo nay cung khong con ton tai. EWP đa tao ra ban đo co thong tin du lich nam 1990 (1:75,000, cao đeu 100 m, cac ban đo hinh chu nhat ve Kibo va Mawenzi ty le 1:20.000 va 1:30.000 theo thu tu va cao đeu 50 m). Trong vai nam gan đay, nhieu loai ban đo khac đa đuoc thanh lap voi nhieu chat luong khac nhau. Ban đo lo trinh 3D cung co truc tuyen tren mang.


Đac điem vat ly Kilimanjaro cao khoang 5.100 m (16.732 ft) tu chan cua no tren đong bang gan Moshi. Kibo đuoc gioi han boi mot hinh non gan nhu đoi xung voi vach cao tu 180 đen 200m o suon phia nam. Nhung vach nay tao ra mot trung sut mieng nui lua rong 2,5 km. Trong trung nay la mot mieng nui lua co ten Reusch. Mieng nui lua nay đuoc đat theo ten tien si Richard Reusch. Ten goi đuoc chinh phu Tanganyika đat nam 1954 cung luc voi viec trao cho Reusch huy chuong vang ve ky luc leo nui Kilmanjaro lan thu 25. Reusch đa leo Kilimanjaro 65 lan va giup thiet lap đo cao chinh xac cua mieng nui lua nay. Trong mieng nui lua Reusche nam o Ash Pit. Reusche Crater đuoc bao boc boi cac đun tro nui lua cao 400 foot (120 m).


= Bang =

Vao cuoi thap nien 1880, đinh Kibo bi bang bao phu hoan toan voi cac song bang chay xuong o cac suon phia tay va nam, va ngoai tru vung hinh non phia trong, toan bo vung trung mieng nui lua bi bang vui. Song bang cung chay qua Western Breach.
Viec kiem tra cac loi bang đuoc lay tu vung bang phia bac chi ra rang "tuyet cua Kilimanjaro" (aka glaciers) co tuoi 11.700 nam. Mu bang lien tuc phu tren dien tich 400 kilomet vuong (150 dam vuong Anh) đa phu len ngon nui trong suot thoi ky bang ha lon nhat, mo rong qua cac đinh Kibo va Mawenzi. Bang ha đa ton tai qua cac moi truong han han trong 3 the ky bat đau tu khoang 2200 TCN.
Giai đoan tu 1912 đen nay đa chung kien su bien mat cua hon 80% bang phu tren Kilimanjaro. Tu 1912 đen 1953 mat đi gan 1% moi nam, trong khi 1989–2007 mat đi gan 2,5% moi nam. Trong so bang van con ton tai đen nam 2000, 26% đa mat đi cho đen nam 2007. Dien tich bang cua Kilimanjaro đang mong dan va thu hep dan duong nhu la duy nhat trong hau het 12 thien nien ky lich su, no cung thoi voi su thu hep song bang o cac vi đo trung-đen-thap tren toan cau. Voi toc đo hien tai, Kilimanjaro đuoc du đoan se khong con bang vao khoang 2022 đen 2033.


Thuc vat đoc đao La mot đao tren bau troi Afromontane, Kilimanjaro co su đa dang sinh hoc khong lo trong khi lai co it loai đac huu. Tuy nhien, cac loai đac huu bao gom Dendrosenecio trong bunchgrass tussock đong co bui, va he thuc vat khac thich nghi song trong cac điem kien nui cao.
Kilimanjaro co su đa dang lon ve kieu rung phan bo o dai đo cao 3.000 m (9.843 ft) voi hon 1.200 thuc vat co mach. Rung Ocotea nui cao xuat hien o suon uot phia nam. Cac khu rung cassipourea va Juniper phat trien tren suon kho phia bac. Rung Erica Subalpine o 4.100 m (13.451 ft) đai dien cho rung may o đo cao lon nhat o chau Phi. Nguoc lai voi su đa đa dang sinh hoc phong phu nay, thi muc đo loai đac huu lai thap. Tuy nhien, thuc vat co trong rung con sot lai trong cac thung lung sau nhat cua cac khu vuc trong trot o noi thap hon cho thay rang he thuc vat rung phong phu đa sinh song o nui Kilimanjaro trong qua khu, voi cac loai phan bo trong mot dai hep ma chung chi đuoc phan bo o cac cung nui phia Đong. Đo đac huu thap tren Kilimanjaro co the la ket qua cua su pha huy rung o đo cao thap hon chu khong phai la tuoi tuong đoi tre cua ngon nui.
Mot đac điem khac cua rung tren Kilimanjaro la khong co đoi tre, ma chung xuat hien tren tat ca cac ngon nui cao o Đong Phi voi luong mua cao tuong tu. Sinarundinaria alpina la thuc an ua thich cua voi va trau chau Phi. Tren Kilimanjaro cac loai đong vat an co lon nay cung co mat o suon phia bac, noi no qua kho đe đoi tre lon phat trien. Chung khong co trong cac khu rung o suon uot phia nam do đia hinh va con nguoi vi con nguoi đa trong trot o chan đoi it nhat 2000 nam.
Tuong tac cac yeu to vo sinh va huu sinh nay co the giai thich khong chi thieu vang đoi tre tren Kilimanjaro ma con co the giai thich cho su đa dang ve sinh hoc va it đi cua cac loai đac huu. Neu đung nhu the, cac rung cua Kilimanjaro co the la mot vi du noi bat ve su anh huong lon va lau dai cua ca con nguoi va đong vat len đia hinh chau Phi.


Hinh anh = Đinh Kibo =


= Đinh cua Kilimanjaro =


= Tuyen đuong Marangu =


= Kham pha =


Xem them Danh sach cac nui cao nhat the gioi


Chu thich Đoc them Dundas, Sir Charles (1924) Kilimanjaro and Its People: A History of the Wachagga, Their Laws, Customs and Legends, Together with Some Account of the Highest Mountain in Africa 1st Edition London: Cass.
Ernest Hemingway, "The Snows of Kilimanjaro".


Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Kilimanjaro tai Wikimedia Commons

Mount Kilimanjaro National Park Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine
NASA Earth Explorer page Luu tru ngay 20 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine
Glacial recession of Southern Icefields Luu tru ngay 15 thang 2 nam 2011 tai Wayback Machine