Vuon quoc gia Hoang Lien la mot vuon quoc gia Viet Nam đuoc thanh lap nam 2002, nam o đo cao tu 1.000-3000m so voi mat bien tren day Hoang Lien Son thuoc đia ban cac xa Hoang Lien, Ta Van, Ban Ho (thi xa Sa Pa, tinh Lao Cai) va mot phan cac xa Phuc Khoa, Trung Đong (huyen Tan Uyen, tinh Lai Chau). 
Toa đo đia ly cua vuon tu 22°07'-22°23' đo vi Bac va 103°00'-104°00' đo kinh Đong.


Lich su cong nhan Truoc khi đuoc cong nhan la vuon quoc gia, khu vuc nay la mot khu bao ton thien nhien mang ten Khu Bao ton Thien nhien Hoang Lien-Sa Pa tu nam 1996. Vuon quoc gia Hoang Lien đuoc thanh lap theo Quyet đinh so 90/2002/QĐ-TTg cua Thu tuong Chinh phu ngay 12 thang 7 nam 2002, ve viec chuyen Khu Bao ton thien nhien Hoang Lien-Sa Pa thanh Vuon quoc gia Hoang Lien.
Vuon quoc gia Hoang Lien đuoc chon la mot Trung tam đa dang cua cac loai thuc vat trong Chuong trinh bao ton cac loai thuc vat cua Hiep hoi Bao ve Thien nhien The gioi (IUCN). Vuon cung đuoc Quy moi truong toan cau đuoc xep vao loai A, cao cap nhat ve gia tri đa dang sinh hoc cua Viet Nam.
Nam 2006, Vuon quoc gia Hoang Lien đuoc cong nhan la Vuon di san ASEAN.


Vi tri, dien tich, đac điem Vuon quoc gia Hoang Lien la mot trong nhung khu rung đac dung quan trong cua Viet Nam, nam o đo cao tu 1.000 đen 3.000m so voi mat bien, phia Tay Bac day nui Hoang Lien, trong đo co đinh Fansipan cao nhat Đong Duong (3.143m). Tong dien tich phan loi cua vuon gom 29.845ha, trong đo phan khu bao ve nghiem ngat chiem 11.875ha, phan khu phuc hoi sinh thai chiem 17.900ha va phan khu dich vu hanh chinh gom 70ha. Vung loi cua vuon nam tron trong cac xa San Sa Ho, Lao Chai, Ta Van, Ban Ho thuoc thi xa Sa Pa, tinh Lao Cai va mot phan thuoc cac xa Muong Khoa, Than Thuoc huyen Than Uyen. Vung đem cua vuon co tong dien tich la 38.724ha, bao gom thi tran Sa Pa va mot so xa thuoc hai huyen Sa Pa, Van Ban tinh Lao Cai, va 2 xa thuoc huyen Phong Tho tinh Lai Chau. Trong khu vuc co 6 dan toc sinh song, trong đo dan toc Dao va H'Mong chiem đa so.
Vuon co kieu sinh thai rung a nhiet đoi nui cao voi he đong vat, thuc vat phong phu, đa dang trong đo co nhieu loai quy hiem va nhieu sinh canh đac huu.


He đong, thuc vat Thuc vat tai Vuon quoc gia Hoang Lien co 2.024 loai thuoc 200 ho, trong đo co 66 loai trong sach đo Viet Nam, 32 loai quy hiem, 11 loai co nguy co tuyet chung nhu bach xanh, thiet sam, thong tre, thong đo, đinh tung, de tung v.v. Co toi tren 700 loai cay đuoc dung lam thuoc, trong đo co nhung cay duoc lieu đuoc khai thac va đua vao su dung tu lau nhu thien nien kien, đuong quy, thuc đia, đo trong, hoang lien chan chim, đo quyen, kim giao, thao qua v.v. Đo la chua ke con tren 2.500 loai lay đuoc mau tieu ban nhung chua xac đinh đuoc ten ho cua cay.
Tai đay nguoi ta con tim thay loai nam co linh chi trong đo co nhung tai nam nang tren 6 kg
Khao sat theo doc tuyen Hoang Lien, cac nha khoa hoc cung đa phat hien them nhieu loai quy hiem, nhu o đo cao 2.000 met cua khu vuc cac xa Seo My Ty đen Den Thang co rung po mu moc lien tiep voi dien tich tren 100ha, moi cay co đuong kinh tren 1m; Fansipan đi San Sa Ho o đo cao gan 3.000m, lai phat hien rung đo quyen voi khoang 20 loai trong tong so 27 loai co mat tai Viet Nam, trong đo đep va nhieu nhat la loai quyen ly, quyen huyen dieu, quyen silie.
So luong cac loai thuc vat đac huu chiem toi 25% cac loai thuc vat đac huu tai Viet Nam, khien Vuon quoc gia Hoang Lien so huu kho tang gen cay rung quy hiem bac nhat trong cac vuon quoc gia Viet Nam
Vuon so huu ba loai cay đac biet quy hiem la loai bach xanh, phan bo tai vung nui đa voi xa Ban Ho, huyen Sa Pa, moc rai rac tren dien tich 30ha nhung hien chi con khong đen 10 cay co đuong kinh than cay tu 20–30 cm, cao tren 20m . Loai thong đo chi con 3 ca the đuoc tim thay tai xa Sa Pa huyen Sa Pa, song o đo cao tren 2.000m. Loai van sam Hoang Lien (sam lanh) moc o đo cao 2.700m, cay cao tu 18-20m, co đuong kinh goc tu 50–80 cm, phan bo trong vung loi vuon quoc gia voi dien tich khoang 400-500 ha . Ba loai cay quy hiem nay nay đang đuoc Quy Quoc te ve Bao ve Thien nhien (WWF) va Chuong trinh Đong Duong khuyen cao can co bien phap bao ton, nhan giong vi đung truoc nguy co tuyet chung cao.
Ve đong vat, tai Vuon quoc gia Hoang Lien co 66 loai thu trong đo co 16 loai nam trong sach đo Viet Nam. Ben canh nhung loai quen thuoc nhu soc bay, meo rung, son duong, vuon đen, la nhung loai co nguy co tuyet chung nhu vuon đen tuyen, hong hoang, cheo cheo, vooc bac ma; chim co 347 loai trong đo co nhung loai quy hiem nhu đai bang đom to, tri mao đo, chim het mo vang; đong vat luong cu co 41 loai; bo sat voi 61 loai. Vuon bao ton nguon gen cua mot nua loai ech nhai co o Viet Nam, trong đo co loai ech gai rat hiem vua đuoc phat hien.


Gia tri du lich Thi tran Sa Pa nam trong vuon quoc gia Hoang Lien tu lau đa tro thanh điem du lich sinh thai hap dan cua Viet Nam. Du khach đen Sa Pa co the tiep tuc hanh trinh theo cac tuyen du lich đen cac khu vuc thuoc Vuon quoc gia Hoang Lien nhu chinh phuc đinh Fansipan, vuot đeo O Quy Ho, kham pha van hoa cac dan toc thieu so sinh song trong vung đem cua vuon. nhung hien nay, gia ca cua cay thao qua cang ngay cang cao, nen nguoi dan đia phuong đang tan pha rat nhieu rung, khi trong cay thao qua buoc cu dan phai đon rat nhieu cay co thu đe trong cay, va khi thu hoach ho cung can đon nhieu cay đe lay cui, va rung đang bi tan pha, cac can bo cua khu bao ton ho chi lo tim khach du lich đe kiem tien, con rung khap noi bi pha thi ho khong quan tam,


Van đe bao ton Tuy nhien, do su no ro cua du lich va cac hoat đong khai thac lam tho san cua nguoi dan, Vuon quoc gia Hoang Lien đung truoc nguy co bi xam hai, bien thanh bai rac do nhieu du khach tu phat cay mo loi đi, ha trai, đot lua, xa rac, mac suc chat cay tia canh. Bao cao cua Uy ban Nhan dan huyen Sa Pa cho biet hien nay dien tich rung nguyen sinh trong Vuon Quoc gia Hoang Lien chi con khoang 30%, toc đo suy thoai rung đang tang nhanh, trong đo co nguyen nhan can thiep kha sau va khong co ke hoach cua con nguoi
Tu nam 2003 tro lai đay, Ban quan ly Vuon quoc gia Hoang Lien đa ky ket voi cac ho dan trong vung tham gia bao ve va phat trien vuon. Đen giua quy 2 nam 2004 đa co tren 300 ho dan o 6 xa vung đem va cac truong thon ban, cac truong dong ho ky cam ket tham gia bao ve rung va thu rung; phat trien du lich canh quan sinh thai nhung khong xam hai đen rung, khong vut rac thai, hoa chat gay tac đong xau đen moi truong sinh thai cua vuon. Ban quan ly vuon cung co ke hoach ho tro rut nhung ho dan ra khoi vung loi đe tap trung cong tac tu bo, bao ve phat trien von rung. Tuy nhien đen nay moi co 1/6 dien tich vuon đuoc ky cam ket voi dan.


Hinh anh Chu thich