Hoi đong Nhan quyen Lien Hop Quoc (tieng Anh: United Nations Human Rights Council) la mot to chuc lien chinh phu truc thuoc Đai Hoi đong Lien Hop Quoc, co su menh thuc đay su phat trien va su bao ve nhan quyen tren toan the gioi, cung nhu chi ra cac vu xam pham nhan quyen va đua ra kien nghi ve chung. To chuc nay co chuc nang thao luan moi van đe hoac tinh huong lien quan toi nhan quyen ma can toi su chu y cua no trong suot nam đo. To chuc nay hoi hop o Tru so Lien Hop Quoc tai Geneve (Thuy Si).
Hoi đong gom 47 quoc gia thanh vien Lien Hop Quoc, cac thanh vien đuoc Đai hoi đong Lien Hop Quoc bau vao voi tu cach đai dien nhom quoc gia theo phan vung đia ly tai Lien Hop Quoc. Moi nhiem ky cua thanh vien keo dai ba nam.
To chuc nay đuoc ra đoi ngay 15 thang 3 nam 2006 theo Nghi quyet (A/RES/60/251) sau khi Đai hoi đong Lien Hop Quoc thong qua nghi quyet thanh lap mot to chuc nhan quyen moi, thay the Uy ban Lien Hop Quoc ve Nhan quyen đa cham dut hoat đong nam 2006.
Nghi quyet nay đuoc su ung ho cua hau het cac thanh vien Lien Hop Quoc, tru My, Israel, Palau va quan đao Marshall bo phieu chong va Belarus, Iran va Venezuela bo phieu trang.
Viec thanh lap Hoi đong Nhan quyen la mot trong nhung hanh đong nham cai to Lien Hop Quoc va cac to chuc thuoc Lien Hop Quoc; khi Uy ban Nhan quyen (CHR) bi nhieu chi trich rang đa đe nhung quoc gia co nhieu hanh đong phi nhan quyen lam thanh vien va thao tung.
Ngay 19 thang 6 nam 2006, Hoi đong Nhan quyen Lien Hop Quoc đa hop phien đau tien tai Geneve (Thuy Si) voi su tham gia cua 47 thanh vien đau tien va tren 100 quoc gia quan sat vien va cac to chuc quoc te. Tai đay, ong Luis Alfonso de Alba (nguoi Mexico) đa đuoc bau la Chu tich Hoi đong Nhan quyen.


Nhiem vu cua Hoi đong Nhan quyen Nghi quyet 60/251 cua Đai hoi đong Lien Hop Quoc ve thanh lap Hoi đong Nhan quyen cong bo 10 nhiem vu cua Hoi đong Nhan quyen nhu sau
(a) Thuc đay giao duc va hoc tap ve quyen con nguoi cung nhu cac dich vu tu van, ho tro ky thuat va xay dung nang luc, se cung cap bang tham van va tren co so đong thuan cua cac quoc gia thanh vien lien quan;
(b) La dien đan cho cac đoi thoai ve cac van đe chuyen đe ve tat ca cac quyen con nguoi;
(c) Đua ra khuyen nghi cho Đai hoi đong LHQ ve nhung buoc phat trien cua luat quoc te trong linh vuc nhan quyen;
(d) Thuc đay viec thuc thi đay đu cac nghia vu nhan quyen cua cac quoc gia va theo doi cac muc tieu va cam ket ve thuc đay va bao ve nhan quyen đuoc ghi nhan trong cac Hoi nghi va Hoi nghi thuong đinh cua LHQ;
(e) Tien hanh ra soat đinh ky pho quat, dua tren cac thong tin khach quan va đang tin cay, ve viec thuc thi cac nghia vu va cam ket nhan quyen cua tung quoc gia theo cach thuc đam bao tinh pho quat trong tham gia va đoi xu binh đang voi tat ca cac quoc gia; viec ra soat phai la mot co che hop tac, dua tren đoi thoai tuong tac, voi su tham gia đay đu cua quoc gia lien quan va can nhac đen cac nhu cau xay dung nang luc cua quoc gia đo; co che nay can bo sung va khong trung lap voi cong viec cua cac co quan đieu uoc; Hoi đong phai xay dung mo hinh va phan bo thoi gian can thiet cho co che ra soat đinh ky pho quat trong vong mot nam ke tu ky hop đau tien;
(f) Đong gop, thong qua đoi thoai va hop tac, vao viec ngan chan vi pham nhan quyen va phan ung nhanh chong voi nhung tinh trang khan cap ve nhan quyen;
(g) Tiep nhan vai tro va trach nhiem cua Uy ban Nhan quyen lien quan đen cong viec cua Van phong Cao uy Nhan quyen LHQ (OHCHR);
(h) Phoi hop chat che trong linh vuc nhan quyen voi cac chinh phu, cac to chuc khu vuc, cac thiet che nhan quyen quoc gia va xa hoi dan su;
(i) Đua ra cac khuyen nghi ve thuc đay va bao ve nhan quyen;
(j) Gui bao cao thuong nien len Đai hoi đong;


Cau truc cua Hoi đong Nhan quyen Hoi đong Nhan quyen la mot co quan lien chinh phu (thanh vien la đai dien cac quoc gia). Cac quyet đinh cua Hoi đong đuoc đua ra theo cac co che la nghi quyet cua cac ky hop thanh vien.
Hoi đong Nhan quyen co ba ky hop thuong xuyen vao thang 3 (keo dai bon tuan), thang 6 (ba tuan) va thang 9 (ba tuan) hang nam. Ngoai ra, Hoi đong co the hop bat thuong, goi la ky hop đac biet, đe giai quyet cac van đe khan cap va vi pham nhan quyen, khi co mot phan ba thanh vien yeu cau. Tinh đen thang 5/2020, đa co 28 ky hop đac biet đuoc to chuc.
Hoi đong co cac co quan va co che truc thuoc, mang tinh lien chinh phu (gom đai dien cua cac quoc gia) hoac la co che chuyen gia (do cac chuyen gia đoc lap thuc hien): Nhom thu nhat la cac co quan truc thuoc Hoi đong, bao gom: Nhom cong tac ve Ra soat Đinh ky Pho quat (co che lien chinh phu); Uy ban tu van (gom 18 chuyen gia đoc lap); Thu tuc khieu nai; Nhom thu hai la cac co che chuyen gia đe đoi thoai va tu van ve cac chu đe; Nhom thu ba la Cac thu tuc đac biet; va Nhom thu tu la cac co che lien chinh phu mo chuyen ve viec thao luan va xay dung cac van kien va cong uoc nhan quyen. 


= Cac Thanh vien =
Hoi đong Nhan quyen co 47 thanh vien la cac quoc gia thanh vien Lien Hop Quoc, đuoc bau tai Đai hoi đong Lien Hop Quoc. Cac thanh vien đuoc bau se giu nhiem ky 03 nam, va cac nhiem ky nay goi nhau. Vi vay viec bau thanh vien Hoi đong Nhan quyen tai Đai hoi đong Lien Hop Quoc dien ra hang nam voi khoang mot phan ba so ghe cua Hoi đong đuoc bau (lan luot 14, 15 hoac 18 ghe đuoc bau cu hang nam). Mot thanh vien Hoi đong co the đuoc bau khong qua hai nhiem ky lien tiep.
Thanh vien cua Hoi đong Nhan quyen đuoc co cau theo nhom vung quoc gia nhu sau:

13 ghe danh cho cac nuoc chau Phi (4-6 vi tri đuoc bau hang nam)
13 ghe danh cho nhom cac nuoc chau A - Thai Binh Duong (4-6 vi tri đuoc bau hang nam)
6 ghe danh cho cac nuoc Đong Au (1-2 vi tri đuoc bau hang nam)
8 ghe danh cho cac nuoc My Latinh va vung Caribea (2-3 vi tri đuoc bau hang nam)
7 ghe danh cac cac nuoc Tay Au va cac nuoc khac (2-3 vi tri đuoc bau hang nam)
Khi la thanh vien cua Hoi đong Nhan quyen, cac quoc gia co trach nhiem bao ve va thuc đay nhan quyen nhu đuoc thong nhat trong Nghi quyet thanh lap ra Hoi đong 60/251. Theo khoan 8 cua nghi quyet nay, cac quoc gia đuoc bau chon can cu vao "đong gop vao viec thuc đay va bao ve nhan quyen cung nhu nhung loi hua tu giac va cam ket cua ung cu vien". Vi vay khi tuyen bo ung cu vao Hoi đong Nhan quyen, mot quoc gia thuong cong bo mot ban Cam ket tu nguyen voi tu cach thanh vien.
Khi mot quoc gia thanh vien Hoi đong Nhan quyen co vi pham nhan quyen rong lon va mang tinh he thong, tu cach thanh vien co the bi bai bo bang mot cuoc bo phieu thong nhat boi it nhat 2/3 đa so quoc gia thanh vien co mat va bo phieu.
Danh sach cac quoc gia đang la thanh vien Hoi đong Nhan quyen đuoc Van phong Cao uy Nhan quyen Lien Hop quoc cap nhat tai đay. Tinh đen thang 1/2020, đa co 117 quoc gia tung giu vai tro thanh vien Hoi đong Nhan quyen.
47 thanh vien đau tien cua Hoi đong Nhan quyen đuoc bau chon vao ngay 9 thang 5 nam 2006. Đe co bau cu goi đau, nhom thanh vien đau tien gom 14 nuoc chi co nhiem ky 01 nam, nhom thu hai la nhom 15 nuoc co nhiem ky 02 nam va nhom thu ba la nhom 18 nuoc co nhiem ky 03 nam.

Ghi chu:


= Chu tich va cac pho Chu tich Hoi đong =
Hoi đong Nhan quyen co mot Chu tich va bon Pho Chu tich, trong đo mot Pho Chu tich kiem bao cao vien cua Hoi đong. Chu tich va cac pho Chu tich đuoc bau hang nam tai Hoi đong. 


Cac co che va van hanh cua Hoi đong Nhan quyen = Cac ky hop cua Hoi đong Nhan quyen =
Hoi đong Nhan quyen co ba ky hop thuong ky hang nam tai Geneva: ky mua xuan thuong dien ra vao thang 2-3, ky mua he vao thang 5-6 va ky mua thu vao thang 9-10 hang nam. Ben canh cac ky hop thuong ky, HĐNQ co the to chuc cac ky hop đac biet đe thao luan cac van đe moi phat sinh hoac cac khung hoang nghiem trong ve nhan quyen. Ngoai ra, Hoi đong cung co cac hoat đong lien ky thao luan cac chu đe mang tinh ky thuat khac. Tuy vay, cac quyet đinh va nghi quyet cua Hoi đong chi đuoc thong qua tai cac ky hop chinh thuc.
Tat ca cac quoc gia thanh vien LHQ đeu co the phat bieu tai cac phien hop chung cua HĐNQ. Tuy vay chi co cac thanh vien Hoi đong đuoc tham gia cac co che cua Hoi đong, va tham gia bo phieu khi Hoi đong ra quyet đinh.


= Co che ra soat đinh ky pho quat (UPR) =
UPR la co che lan luot ra soat viec thuc thi cac nghia vu va cam ket nhan quyen cua cac quoc gia thanh vien LHQ thong qua Nhom lam viec ve UPR cua Hoi đong Nhan quyen. Thong qua đoi thoai tuong tac giua quoc gia đuoc ra soat va cac quoc gia thanh vien LHQ, quoc gia đuoc ra soat cong bo nhung bien phap đam bao nghia vu nhan quyen, cac thach thuc va uu tien đe cai thien tinh hinh nhan quyen o nuoc minh; cac quoc gia tham gia ra soat gui cau hoi va khuyen nghi ve nhung hanh đong quoc gia đuoc ra soat can thuc hien đe cai thien tinh hinh nhan quyen o nuoc đuoc ra soat. Quoc gia đuoc ra soat tuyen bo chap thuan hoac ghi nhan cac khuyen nghi nay. Ket qua mot phien ra soat đuoc thong qua tai Hoi đong Nhan quyen.
UPR dien ra tren co so tat ca cac chuan muc ve nhan quyen co the ap dung đuoc, bao gom Tuyen ngon Nhan quyen Pho quat, cac đieu uoc va van kien nhan quyen, cac cam ket tu nguyen ve nhan quyen cua cac quoc gia, va luat Nhan đao quoc te.
Co ba van ban lam co so cho đoi thoai tai UPR: mot bao cao cua quoc gia đuoc ra soat, mot ban tom tat thong tin cua cac co quan LHQ cung cap (do OHCHR tom tat); mot ban tom tat thong tin cua cac ben lien quan, bao gom Co quan Nhan quyen quoc gia cua nuoc đuoc ra soat va cac to chuc xa hoi dan su (do OHCHR tom tat). Tat ca cac van ban nay đeu đuoc cong bo cong khai it nhat ba thang truoc phien ra soat.
Viec ra soat tat ca cac quoc gia thanh vien LHQ (193 quoc gia) mat khoang 5 nam, đay đuoc tinh la mot chu ky UPR. Ky UPR đau tien đuoc tien hanh nam 2007 va vao nam 2022 se bat đau chu ky thu tu.
Xem them: Thong tin chi tiet ve UPR.


= Cac thu tuc đac biet cua Hoi đong Nhan quyen =
Cac “Thu tuc đac biet” la ten chung danh cho cac co che do Uy ban Nhan quyen LHQ thanh lap ra, sau khi Uy ban nay cham dut hoat đong thi đuoc Hoi đong Nhan quyen tiep quan. Thu tuc đac biet co chuc nang xem xet, giam sat, tu van va bao cao cong khai ve tinh hinh nhan quyen o mot so nuoc hoac vung lanh tho cu the (nhiem vu theo quoc gia) hoac voi nhung van đe va hien tuong vi pham nhan quyen chinh tren toan cau (nhiem vu theo chu đe).
Đen thang 9/2020, co 44 Thu tuc Đac biet theo chu đe va 11 Thu tuc theo quoc gia đang hoat đong.
Cac ca nhan đuoc bo nhiem vao cac thu tuc đac biet la cac Chuyen gia đoc lap (nguoi co nhiem vu thuc hien thu tuc đac biet) va co the đuoc goi la Bao cao vien Đac biet, Đai dien, Đac phai vien, Chuyen gia đoc lap, hay thanh vien cua Nhom lam viec.
Van phong Cao uy Nhan quyen Lien Hop Quoc (OHCHR) ho tro cac Chuyen gia nay ve nhan su, hau can va ho tro nghien cuu đe thuc thi nhiem vu.
Thu tuc Đac biet co cac nhiem vu:

Tuong tac hang ngay voi cac nan nhan (hoac nguoi co the tro thanh nan nhan) cua cac vi pham nhan quyen va van đong cho quyen cua ho. Cac Thu tuc nay co kenh tiep nhan khieu nai truc tiep tu bat ky ca nhan nao tren toan the gioi hoac nguoi đai dien cho ho.
Lien lac truc tiep voi cac chinh phu va neu nhung quan ngai nhan quyen voi nhung truong hop ca nhan hoac cac van đe chung hon.
Tien hanh cac chuyen thuc đia tim hieu tinh hinh thuc te tai cac quoc gia va cong bo bao cao sau đo, bao gom cac nhan xet, phan tich va khuyen nghi đe cai thien tinh hinh.
Soan cac nghien cuu chuyen đe lam huong dan ve tieu chuan va thong le
Nang cao nhan thuc cong chung thong qua truyen thong ve cac van đe trong pham vi nhiem vu cua ho.
Khong nhu cac uy ban cong uoc cua Lien Hop Quoc, cac Thu tuc Đac biet co the đuoc ap dung ngay ca khi mot Nha nuoc chua phe chuan cong uoc hay van kien lien quan, va khong can phai dung het cac bien phap khac phuc trong nuoc moi co the tiep can cac thu tuc đac biet.


= Khieu nai len Hoi đong Nhan quyen LHQ =


= Cac nhom lam viec mo cua Hoi đong Nhan quyen LHQ =


= Cac dien đan cua Hoi đong Nhan quyen LHQ =


Xem them Uy ban Nhan quyen Lien Hop Quoc
Tuyen ngon Quoc te Nhan quyen
Nhan quyen tai Viet Nam
Nhan quyen tai Hoa Ky
Co che ra soat đinh ky pho quat
Cac thu tuc đac biet cua Hoi đong Nhan quyen Lien Hop Quoc


Chu thich Lien ket ngoai The Human Rights Council