An đinh kich (chu Han: 梃擊案), la vu an đau tien trong Ba vu an thoi Minh mat, co lien quan mat thiet đen hau cung cua Hoang đe va cuoc chien tranh gianh quoc bon khoc liet vao cuoi trieu Minh. Vao nam 1615, co mot nguoi ten la Truong Sai cam moc con xong vao Đong cung hanh thich Thai tu Chu Thuong Lac song khong thanh cong. Phia Thai tu len tieng to giac Trinh Quy phi đung đang sau am muu. Mac du Quy phi đuoc Van Lich Đe ra suc bao ve, song ke tu đo am muu tranh đoat quoc bon cho con trai cua ba ta chinh thuc bi that bai.


Boi canh Theo truyen thong cua che đo phong kien Trung Quoc, con trai truong cua Chinh cung Hoang hau đuoc lap lam Hoang thai tu. Neu Hoang hau khong co con thi chon nguoi con truong do Phi tan sinh ra lam Thai tu. Minh Thai To Hong Vu Đe sau khi len ngoi ban ra Hoang Minh to huan, buoc con chau ve sau phai tuan theo phap đo nay. Nhung trong lich su trieu Minh cung tung chung kien nhieu truong hop ngoai le nhu Minh Thanh To Vinh Lac Đe soan ngoi cua chau la Kien Van Đe, Canh Thai Đe đuoc lap len khi Minh Anh Tong bi roi vao tay nguoi Mong Co hay Thu phu Duong Đinh Hoa lap Minh The Tong Gia Tinh Đe khi dong chinh cua Hoang gia khong con nguoi ke vi.
Thoi ki Minh Than Tong Van Lich Đe, Trung cung Vuong Hoang hau vo tu, trieu than đeu ung ho Hoang truong tu Chu Thuong Lac ke thua đai thong theo đung nhu To huan. Hoang truong tu Thuong Lac chao đoi nam Van Lich thu 10 (1581), do mot cung nu sinh ra, ve sau cung nu nay đuoc phong lam Cung phi nhung bi that sung. Nguoc lai Than Tong sung ai Trinh thi, sach phong len ngoi Hoang quy phi. Trinh Quy phi ha sinh đuoc Hoang tam tu Chu Thuong Tuan, lai nhan chiem đuoc su sung ai cua Van Lich Đe, nen ra suc van đong đe con minh tro thanh Thai tu. Tuy nhien phia Ly Thai hau, Vuong Hoang hau va chung đai than đeu ung ho Chu Thuong Lac, hai phe đoi đau gay gat, su goi la cuoc chien tranh gianh quoc bon.
Van Lich Đe khong thuong con truong, đen nam Thuong Lac đa len 10 ma van cu tri hoan lap tu. Bay gio đang Đong Lam len tieng ung ho cho Hoang truong tu, thanh the rat lon. Nam Van Lich thu 29 (1601), Van Lich vo ke kha thi, đanh phai phong cho Chu Thuong Lac lam Thai tu, Chu Thuong Tuan lam Phuc vuong, ban đat phong o Lac Duong. Trong vu nay, Hoang đe đa nhan that bai truoc the luc phe phai trong trieu, tuy nhien su viec chua dung lai o đo. Trinh Quy phi oan han vi khong chiem đuoc ngoi Thai tu, đa gay ra mot vu viec chan đong nhat lich su hau cung nha Minh tu khi lap quoc - An đinh kich.


Dien bien Ngay mung 4 thang 5 AL nam Van Lich thu 43 (1615), co mot nguoi nam tu la Truong Sai cam khuc con bang go tao (moc đinh con) xong vao noi cua Hoang thai tu la cung Tu Khanh, gap nguoi nao chem nguoi nay, đanh bi thuong rat nhieu thai giam giu cua roi vao xong thang vao trong đien. May nho co Noi thi Han Bao Dung nhanh tri tom đuoc Truong Sai. Viec phong bi Đong cung luc ay khong nghiem, thai giam noi đinh thac benh đi khoi, thi ve thi chi co may nguoi, cho nen moi xay ra su kien đo.
Truong Sai bi dan đen cho chi huy thu ve Đong Hoa Chu Hung. Chu Hung đem viec tau len. Van Lich sai Ngu su Hoang thanh Luu Đinh Nguyen so tham tra, Hinh bo san đong tu Lang trung Ho Si Tuong cung Vien ngoai lang Trieu Hoi Trinh, Luu Vinh Gia cung tham van. Truong Sai trong khi tham tra thi an noi đien cuong, nao la trai gioi an chay, muon phong quan tuoc... Chu su đe lao bo Hinh la Vuong Chi Thai cho rang trong su viec co đieu huyen bi, tin rang Truong Sai chi la gia đien, ben dung loi noi uy hiep. Cuoi cung Truong Sai noi: Khong dam khai. Vuong Chi Thai menh cho moi nguoi đi khoi, đich than tham van. Sau lai đua cho Hinh bo 13 ti thanh tham lai.. Nguyen la Trinh Quy phi phai noi thi đi xay chua Phat, bon noi thi nhan co đo ma ra suc vo vet cua dan. Truong Sai von ten la Truong Ngu Nhi, ruong vuon cua nha han bi tuoc đoat đi gan het, khong co cho nao keu oan, ben gia nhap voi Hong Phong giao cua bon Ma Tam Đao, Ly Thu Tai (mot nhanh cua Bach Lien giao, hoat đong o khu vuc Bac Kinh). Thai giam ben canh Quy phi la Bang Bao mua chuoc bon ho, noi neu hanh thich Thai tu thanh cong thi se tra lai 30 mau ruong. Khi nhap kinh o tro tam tai nha rieng cua Luu Thanh cung la Noi thi ben canh Quy phi. Sau đo, Luu Thanh len đua Truong Sai vao Tu Cam Thanh, cung cap cho moc con va ruou; noi rang khi gap nguoi mac Hoang bao (chi Thai tu Thuong Lac) thi lap tuc đanh chet. Đong muu voi Sai con co nguoi ti phu la Khong Đao. Nhu vay ket qua tham tra cho thay viec lam cua Truong Sai co dinh liu đen Bang Bao, Luu Thanh, hai thai giam than tin ben canh Trinh Hoang quy phi.


Ket cuc Trieu than đeu hoai nghi Trinh Quy phi đung sau giat day muu hai Thai tu, đe lap Phuc vuong. Vuong Chi, Ha Si Tan, Truong Van Đat đeu dang so xin trung phat. Quy phi đuoc tin, đen cho vua khoc rang

Neu no gia co lam chuyen nay, thi ca nha chet duoi van đao.
Van Lich Đe đap ban đung day, noi voi Quy phi rang

Chuyen nay ai nay đeu tuc gian, tram cung khong the giai thoat đuoc. Nang hay tu xin voi Thai tu đi.
Thai tu biet y cua nha vua khong muon truy toi Quy phi, đanh phai giang hoa, noi rang chuyen nay chi do phia Truong Sai lam, khong nen lien luy toi nguoi khac. Theo Tien bat chi thuy, khi Ti Le giam tham van Bang Bao, Luu Thanh o cua Van Hoa, thi khong co thay nhan chung; hai nguoi kia net mat khong to ra so hai gi ca, ra suc phu nhan lien can. Ngay 1 thang 6 AL, Van Lich bi mat lenh thai giam đem Truong Sai lang tri xu tu, Bang Bao, Luu Thanh loan con đanh chet,  Ma Tam Đao, Ly Thu Tai va Khong Đao bi xu luu đay. Vu an cham dut khong tra cuu them.
Lai cam tay Thai tu noi rang:

Viec nay, Quy phi hoan toan chang biet gi. Thai tu nen vi tinh cha con ma bo qua đi. Hon nua, Truong Sai bat qua chi la mot ten khung co hanh đong đien cuong ngu xuan, đe y đen lam gi.
Tu sau vu nay, am muu đoat quoc bon cua Trinh Quy phi gan nhu bi that bai, đia vi Thai tu cang đuoc cung co.


Xem them An hong hoan
An di cung
Minh Quang Tong
Trinh quy phi


Chu thich