Argentina (phien am tieng Viet: Ac-hen-ti-na, phat am [aɾxenˈtina] ), ten goi chinh thuc la Cong hoa Argentina (tieng Tay Ban Nha: Republica de Argentina) la quoc gia lon thu hai o luc đia Nam My theo dien tich, chi sau Brasil. Quoc gia nay theo the che lien bang, hinh thanh voi 23 tinh va mot thanh pho tu tri la thu đo Buenos Aires. Argentina co dien tich lon thu 8 tren the gioi va lon nhat trong so cac nuoc noi tieng Tay Ban Nha, tuy nhien, neu xet ve quy mo dan so thi Mexico, Colombia va Tay Ban Nha đong dan hon.
Lanh tho Argentina trai dai tu day nui Andes o phia tay cho đen bien Đai Tay Duong o phia đong. Quoc gia nay giap voi Paraguay va Bolivia ve phia bac, voi Brasil, Uruguay ve phia đong bac va Chile ve phia tay va nam. Argentina tuyen bo chu quyen o Chau Nam Cuc nhung lanh phan nay hien nay đang la khu vuc gay ra su tranh chap voi Chile va Vuong quoc Lien hiep Anh. Ve mat phap ly quoc te, He thong Hiep uoc chau Nam Cuc ky ket nam 1961 đa vo hieu hoa tuyen bo chu quyen cua moi quoc gia. Argentina cung tuyen bo chu quyen tren quan đao Falkland (tieng Tay Ban Nha: Islas Malvinas), Nam Georgia va quan đao Nam Sandwich. Nhung nhom đao nay hien do Anh quan ly theo kieu lanh tho hai ngoai thuoc Anh.
La mot cuong quoc khu vuc va cuong quoc bac trung đuoc cong nhan, Argentina la nen kinh te lon thu 3 tai khu vuc My Latinh, voi mot xep hang cao ve chi so phat trien con nguoi. Cac nha phan tich cho rang nuoc nay co nen tang vung chac voi quy mo thi truong, muc đo đau tu truc tiep nuoc ngoai va ty trong khoi luong hang hoa xuat khau, Argentina đuoc Quy Tien te Quoc te phan loai la mot nen kinh te cong nghiep moi noi. Argentina la thanh vien cua Lien Hop Quoc, Mercosur, Lien minh cac Quoc gia Nam My, OEI, Nhom Ngan hang The gioi, To chuc thuong mai the gioi, G20 va Khoi Đong minh khong thuoc NATO cua Hoa Ky.


Ten goi Ten goi Argentina đuoc bat nguon tu tieng Latinh argentum (co nghia la "Bac"). Viec su dung lan đau tien tu nguyen "Argentina" co the đuoc tim thay vao nam 1602 trong bai tho La Argentina y conquista del Rio de la Plata (tieng Viet: Argentina va cuoc chinh phuc dong song bac) cua Martin del Barco Centenera. Mac du ten nay đa đuoc dung pho bien đe goi Luu vuc song La Plata vao the ky thu XVIII, nhung ten chinh thuc cua vung đat nay von đuoc goi la Pho vuong quoc Rio de la Plata tu nam 1776. Nhung chinh phu tu tri noi len tu cuoc cach mang thang 5 nam 1810 đa thay the tu "Pho vuong" bang "Cac tinh thong nhat".
Mot trong so nhung lan đau tien su dung cai ten "Argentina" mot cach noi bat la trong quoc ca đau tien cua Argentina vao nam 1812, ban quoc ca noi đen Cuoc chien gianh đoc lap cua Argentina đang dien ra khi đo. Viec su dung mot cach chinh thuc ten goi nay lan đau tien la trong hien phap nam 1826, no đa su dung ca hai thuat ngu "cong hoa Argentina" va "quoc gia Argentina". Nhung sau đo hien phap bi bai bo, va cac lanh tho đuoc goi thay the la "Lien minh Argentina". Ten nay đuoc su dung trong hien phap nam 1853, roi đoi thanh "Quoc gia Argentina" nam 1859, roi thanh "Cong hoa Argentina" theo mot nghi quyet nam 1860, khi nuoc nay đuoc to chuc nhu ngay nay. Tuy vay, nhung cai ten gom "Cac tinh thong nhat Rio de la Plata", "cong hoa Argentina" va "lien minh Argentina " van đuoc cong nhan la nhung ten hop phap cua đat nuoc.


Lich su = Tien Colombo =

Vet tich co xua nhat cua con nguoi tai Argentina co nien đai tu 11.000 TCN va đuoc tim thay tai Patagonia (Piedra Museo, Santa Cruz). Nhung phat hien nay la cua nguoi Diaguita, Huarpe, va Sanavirone ban đia. Đe che Inca, duoi thoi "nguoi Inca vi đai" Pachacutec, đa xam chiem va chinh phuc vung ngay nay la tay-bac Argentina nam 1480, mot chien cong thuong đuoc gan cho Tupac Inca Yupanqui. Cac bo lac Omaguaca, Atacama, Huarpe va Diaguita bi đanh bai va hop nhat vao trong vung goi la Collasuyu. Nhung bo lac khac, nhu Sanavirone, Lule-Tonocote, va Comechingone, khang cu lai nguoi Inca va van đoc lap khoi ho. Nhung nguoi Guarani phat trien van hoa dua tren viec trong trot San, khoai lang, va che yerba Paragoay. Nhung khu vuc mien trung va nam (Pampas va Patagonia) bi thong tri boi cac bo lac trong trot du muc, đong dan nhat trong so đo la nguoi Mapuche. Tai phia bac Argentina, nhung cu dan ban đia Atacama cu tru o Tastil co dan cu uoc tinh gom 2.000 nguoi, la khu vuc co cu dan đong nhat trong thoi ky tien Colombo tai Argentina.
Nhung bo lac ban xu tien bo nhat la nguoi Charrua va Guarani- nhung nguoi đa phat trien mot so nghe canh tac nong nghiep co ban va su dung đo gom. Tuy vay, đa so sac dan nay đuoc tim thay o nhung vung khac tai Nam My, va su hien dien cua ho o lanh tho Argentina ngay nay la rat it khi so sanh voi cac nuoc khac.


= Thuoc đia =

Nhung nha tham hiem chau Au đen nam 1516. Tay Ban Nha thanh lap Pho vuong Peru nam 1542, bao gom toan bo thuoc đia đang nam giu cua Tay Ban Nha o Nam My. Noi thuc dan đau tien cua ho tai Argentina hien đai la Phao đai Sancti Spiritu xay dung nam 1527 gan Song Parana. Buenos Aires, mot thuoc đia lau dai, đuoc xay dung nam 1536 nhung bi tho dan pha huy. Thanh pho đuoc xay dung lai nam 1580 la mot phan cua Tinh thuoc Đia Rio de la Plata.
Vung đat bao trum hau het lanh tho Argentina ngay nay phan lon la lanh tho gom di dan Tay Ban Nha va con chau (đuoc goi la criollo), nguoi lai, tho dan, va con chau cua cac no le chau Phi. Trong mot phan ba thoi ky thuc dan, dan di cu tap trung tai Buenos Aires va nhung thanh pho khac, nhung nhom di dan khac song tren cac thao nguyen, vi du nhu gaucho. Nguoi ban đia song phan lon o vung con lai, hau het Patagonia va Gran Chaco van nam duoi su kiem soat cua ho.
Buenos Aires tro thanh thu đo cua Pho vuong quoc Rio de la Plata nam 1776, vung đuoc thanh lap tren mot so lanh tho cu cua Pho vuong Peru. Vung đat Pho vuong quoc Rio de la Plata buoc phai nhap khau hang hoa bang đuong bo qua Lima ke tu nam 1595, va su phu thuoc vao buon lau noi len. Tuy nhien tu nam 1776, Buenos Aires khoi sac nhu la mot trung tam thuong mai. Nam 1806 va 1807 thanh pho tro thanh muc tieu trong hai cuoc xam luoc that bai cua Anh. Cuoc khang cu đuoc chi huy ca hai lan boi Si quan nguoi Phap Santiago de Liniers, nguoi tro thanh Pho vuong qua su ung ho cua nguoi dan. Tin tuc ve viec lat đo vua Tay Ban Nha Ferdinand VII trong Chien tranh ban đao voi Napoleon đa tao ra moi lo lang lon o Pho vuong quoc. Cach mang thang 5 nam 1810 bung no o Buenos Aires, loai bo Pho vuong Cisneros khoi chinh quyen va thay the bang Primera Junta (hoi đong đe nhat).


= Xay dung nha nuoc-quoc gia =

Trong mot thap ky sau đo mot cuoc chien tranh đoc lap đa dien ra tai cac Pho vuong cu, cac lanh tho trong Pho vuong bi chia re giua nhung nguoi yeu nuoc va nhung nguoi theo chu nghia bao hoang (tuc nhung nguoi ung ho hoang gia Tay Ban Nha). Trong khi nhung thanh pho Argentina ngay nay lan luot đoc lap sau 1811, thi vao luc đo nhung khu vuc khac lai đi theo cac con đuong khac nhau: Paraguay ly khai, tuyen bo đoc lap khoi Tay Ban Nha nam 1811 va khoi Argentina nam 1842. Con Thuong Peru đa chien tranh voi phe bao hoang tu Pho vuong Peru cho đen khi no tuyen bo đoc lap la Bolivia nam 1824. Vung bo phia đong song Uruguay bi Đe che Brazil-Bo Đao Nha xam luoc nam 1817 va tuyen bo đoc lap la Uruguay nam 1828 sau chien tranh Argentina-Brazil.
Mau thuan noi bo đa dan đen bat on chinh tri giua nhung nguoi theo chu nghia yeu nuoc. Chi trong bon nam Primera Junta bi thay the bang Junta Grande (Đai hoi đong), Chinh phu tam đau che thu nhat va thu hai, va Đoc chinh toi cao thu nhat. Nam 1813 mot cuoc hop đuoc trieu tap đe tuyen bo đoc lap nhung đieu đo khong the thuc hien đuoc do cac mau thuan chinh tri. Mot cuoc noi chien bung no sau đo giua nhung tinh gia nhap vao lien minh lien bang va Đoc chinh toi cao.
Nam 1816, cac tinh thong nhat Rio de la Plata bi đat duoi cac moi đe doa ben ngoai lan ben trong nghiem trong. Thang 7 mot quoc hoi moi tuyen bo đoc lap va bo nhiem Juan Martin de Pueyrredon lam đoc chinh toi cao. Cac chien dich quan su đuoc giao trach nhiem cho Jose de San Martin, ong đa chi huy mot đoi quan vuot day Andes nam 1817 roi đanh bai Phe bao hoang Chile. Voi hai quan Chile duoi quyen minh, sau đo ong đa tien hanh cuoc chien voi thanh tri cua phe bao hoang o Lima. Nhung chien dich quan su cua San Martin đa ho tro cac chien dich cua Simon Bolivar chong lai phe bao hoang o Đai Colombia va đem đen thang loi cua nhung nguoi ung ho đoc lap trong Chien tranh gianh đoc lap cua cac thuoc đia Tay Ban Nha o chau My.
Tran Cepeda nam 1820, đanh nhau giua nhung nguoi ung ho chu nghia tap quyen trung uong va chu nghia lien bang, đua đen su cham dut kiem soat cua quyen luc trung uong tap quyen va hinh thanh mot khoang trong quyen luc. Trong chien tranh voi Brazil, mot hien phap moi đuoc ban hanh nam 1826, khi Bernardino Rivadavia đuoc bau lam tong thong Argentina đau tien. Nhung hien phap nay nhanh chong bi cac tinh loai bo, do xu huong tap quyen trung uong cua no, va Rivadavia tu chuc thoi gian ngan sau đo. Cac tinh sau đo to chuc lai the che thanh Lien minh Argentina, mot lien minh giua cac tinh long leo ma khong co nguoi đung đau nha nuoc chung. Ho muon uy nhiem mot so quyen han quan trong cho thong đoc tinh Buenos Aires, nhu viec tra no hay viec quan ly cac quan he quoc te.

Thong đoc Juan Manuel de Rosas đieu hanh tu nam 1829 đen nam 1832, roi tu nam 1835 đen nam 1852. Trong nhiem ky đau tien cua minh ong đa trieu tap Hiep uoc lien bang (tieng Tay Ban Nha: Pacto Federal) va đanh bai lien minh ung ho chu nghia trung uong tap quyen. Sau 1835 ong đuoc trao danh hieu "Sum of public power". Ong đoi mat voi tinh trang chien tranh lien tuc va su khang cu cua nhung nguoi ung ho chu nghia trung uong, bao gom cuoc vay ham cua Phap tu nam 1838 đen nam 1840, chien tranh lien minh o phia bac (cuoc chien giua Lien minh Peru-Bolivia voi Argentina va Chile), cuoc vay ham cua Anh-Phap tu 1845 đen 1850, va cuoc noi day cua tinh Corrientes. Rosas van khong bi đanh bai sau hang loat xung đot nay va ngan ngua mat mat them lanh tho đat nuoc. Viec tu choi ban hanh hien phap quoc gia cua ong, chieu theo hiep uoc lien bang ma ong đa nhom hop, dan đen viec đoi lai cac quyen han quan trong đa uy nhiem cho thong đoc tinh Buenos Aires cua thong đoc Justo Jose de Urquiza tinh Entre Rios. Justo Jose de Urquiza đanh bai Rosas trong tran Caseros, buoc ong phai song luu vong. Hiep đinh San Nicolas theo sau va nam 1853 hien phap Argentina đuoc ban hanh. Sau su ly khai cua tinh-bang Buenos Aires khoi lien minh, va su tro lai sau đo cua no, Bartolome Mitre đa đuoc bau lam tong thong cua đat đuoc hop nhat đau tien nam 1862. Su thong nhat quoc gia đuoc thuc đay them boi cuoc Chien tranh Tam Đong minh, Cuoc chien đe lai hon 300.000 nguoi chet va tan pha Paraguay.
Sau nam 1875 mot lan song đau tu nuoc ngoai va di dan tu Chau Au đua đen viec cung co mot quoc gia gan ket, phat trien nong nghiep hien đai va gan nhu tai tao kinh te, xa hoi Argentina. Luat phap đuoc cung co, trong pham vi rong hon, bo luat thuong mai 1860 va bo luat dan su 1869 cua Dalmacio Velez Sarsfield đa đat nen mong cho luat cua Argentina. Chien dich quan su cua tuong Julio Argentino Roca (tong thong Argentina tu 1898–1904) trong nhung nam 1870 đa xac lap su thong tri cua Argentina toan bo phia nam Pampas va Patagonia, chinh phuc nhung nguoi ban đia con lai, va khien 1.300 nguoi ban đia chet. Trong hau qua đan ap nhung cuoc đot kich kieu Malon cua nguoi Mapuche, mot so nguon hien nay cho rang "chinh phuc hoang mac" la mot chien dich diet chung cua chinh phu Argentina.


= Lich su can đai =

Argentina gia tang su thinh vuong va noi bat giua nhung nam 1880 va 1929, noi len nhu mot trong muoi nuoc giau nhat tren the gioi, đuoc loi tu mot nen kinh te dan đau ve xuat khau nong san cung nhu su đau tu cua Anh va Phap. Đuoc thuc đay boi nhap cu va giam ty le tu vong, dan so Argentina đa tang gap 5 lan va nen kinh te tang gap 15 lan. Cac tang lop tinh hoa chinh tri bao thu chi phoi chinh tri Argentine qua nhung bien phap dan chu tren danh nghia cho đen nam 1912, khi tong thong Roque Saenz Pena ban hanh đao luat quyen bau cu cho toan bo nam gioi va bo phieu kin. Đieu nay cho phep nhung đoi thu truyen thong cua ho la đang trung dung Lien minh cong dan cap tien, gianh chien thang trong cuoc bau cu tu do lan đau tien cua đat nuoc nam 1916. Tong thong Hipolito Yrigoyen ban hanh cac đao luat cai cach kinh te va xa hoi va mo rong tro giup cho cac gia đinh nong dan va cong ty nho. Tuy nhien, Yrigoyen bi lat đo boi cuoc đao chinh nam 1930, dan đen them mot thap nien cam quyen cua đang bao thu. Che đo Concordance tang cuong quan he voi Đe quoc Anh va chinh sach bau cu cua ho la mot trong nhung "su lua gat long yeu nuoc". Argentina trung lap trong Chien tranh the gioi thu I va hau het Chien tranh the gioi thu II, tro thanh mot noi cung cap thuc pham quan trong cho cac nuoc đong minh.
Nam 1946 tuong Juan Peron đuoc bau lam tong thong, tao ra mot phong trao dan tuy đuoc goi la "Chu nghia Peron". Eva vo cua ong tro nen noi tieng va đong vai tro chinh tri chinh yeu cho đen cai chet cua ba nam 1952, Chu yeu nho Quy Eva Peron va Đang phu nu Peron ma quyen bau cu cho phu nu đuoc chap nhan nam 1947. Trong nhiem ky cua Peron tien luong va đieu kien lam viec cai thien đang ke, to chuc cong đoan đuoc khuyen khich, cac nganh cong nghiep chien luoc va dich vu đuoc quoc huu hoa, cung nhu su cong nghiep hoa thay the nhap khau va mo rong đo thi danh uu tien cho linh vuc ruong đat.
Tuy nhien, gia ca on đinh va su trao đoi ty gia cu bi pha vo: đong peso mat gan 70% gia tri cua no tu nam 1948 đen 1950, va lam phat voi đen con so 50% vao nam 1951. Chinh sach đoi ngoai tro nen biet lap hon, cang thang trong quan he My- Argentina. Peron đa tang cuong kiem duyet cung nhu đan ap: 110 to bao bi đong cua, cung nhieu nhan vat đoi lap bi cam tu va tra tan. Thuc đay su sung bai ca nhan. Peron giai thoat ban than khoi nhieu van đe quan trong va cac co van gioi trong khi lam dung quyen bo nhiem cua minh. Vu nem bom Plaza de Mayo xay ra va đuoc ke tiep vai thang sau đo bang mot cuoc đao chinh bao luc đa lat đo ong nam 1955. Juan Peron sau đo bo tron đi luu vong, cuoi cung đinh cu o Tay Ban Nha.

Sau mot no luc loai tru anh huong cua Chu nghia Peron va lenh cam nhung nguoi theo chu nghia Peron ra khoi đoi song chinh tri, thi cuoc bau cu nam 1958 đua Arturo Frondizi len chuc tong thong. Frondizi co đuoc mot so su ung ho tu nhung nguoi theo Peron, va cac chinh sach khuyen khich đau tu cua ong giup đat nuoc tu tuc ve nang luong va cong nghiep, giup đao nguoc muc tham hut thuong mai toi te cho Argentina. Tuy nhien, quan đoi thuong xuyen can thiep vi loi ich cua phe bao thu, cac nhom tu ban đat đai. Frondizi bi buoc phai tu chuc nam 1962. Arturo Illia đuoc bau nam 1963 va ban hanh nhung chinh sach mo rong kinh te nhung, du thanh cong, nhung co gang cua ong nham cho phep nhung nguoi theo chu nghia Peron tham gia vao qua trinh chinh tri dan đen phe quan đoi gianh lai quyen luc trong mot cuoc đao chinh em tham nam 1966.
Du ha khac, che đo moi nay tiep tuc khuyen khich su phat trien trong nuoc va luong đau tu ky luc vao cac cong trinh cong cong. Kinh te phat trien manh va thu nhap thap giam xuong con 7% nam 1975. Tuy nhien, mot phan vi su ha khac cua ho, bao luc chinh tri bat đau leo thang va Peron, van con luu vong, kheo leo dua vao nhung su phan khang cua sinh vien va tang lop lao đong, cuoi cung dan đen keu goi bau cu tu do cua che đo quan su nam 1973, va su tro ve cua Peron tu Tay Ban Nha.
Đang nham chuc nam đo thi Peron chet thang 7 nam 1974 đe lai nguoi vo thu ba cua ong Isabel, đang giu chuc pho tong thong luc đo, đa ke vi ong tro thanh tong thong. Ba Peron đa chon mot su thoa hiep voi cac phe phai đang cam han chu nghia Peron, nhung nguoi co the đong y voi khong mot ung cu vien pho tong thong nao khac; du khong tuyen bo, ba chiu on hau het cac co van phat xit cua Peron. Do su xung đot giua nhung ke cuc đoan canh huu va canh ta, dan đen tinh trang hon loan, chao đao tai chinh roi mot cuoc đao chinh thang 3 nam 1976 đa loai bo ba khoi chuc tong thong.
Chinh phu tu xung la Tien trinh cai to quoc gia tang cuong muc đo chong lai cac nhom vu trang cuc ta (ung ho chu nghia cong san), nhu quan đoi cach mang nhan dan va Montoneros nhung nhom vu trang nay tu nam 1970 đa bat coc va giet nguoi gan nhu hang tuan. Cuoc tran ap nhanh chong mo rong đen toan bo cac đang phai đoi lap, trong "chien tranh ban thiu", hang ngan nguoi chong đoi đa "mat tich". Nhung hanh đong nay đuoc ho tro va tiep tay boi CIA trong Chien dich ken ken voi nhieu lanh đao quan su đa tham gia vao cac khoa đao tao o Vien Hop tac An ninh Tay ban cau tai Hoa Ky.
Che đo đoc tai moi nay đem lai su on đinh luc đau, cho xay dung nhieu cong trinh cong cong quan trong, nhung su han đinh gia ca va bai bo quy đinh tai chinh thuong xuyen xay ra dan đen no nuoc ngoai ky luc va su giam manh ve muc song.xu huong giam cong nghiep hoa, su sut gia cua đong Peso, va lai suat that ha thap, cung nhu tham nhung chua tung thay, su khiep so lan rong đoi voi chien tranh ban thiu, va cuoi cung la su bai tran nam 1982 truoc Anh Quoc trong Chien tranh Falkland, lam mat uy tin che đo quan su va dan đen bau cu tu do nam 1983.


= Lich su hien đai =

Chinh phu cua Raul Alfonsin đa ap dung cac bien phap đieu tra cho nhung su mat tich, thiet lap su han che dan su đoi voi cac luc luong vu trang, va cung co the che dan chu. Cac thanh vien cua ba hoi đong quan su bi truy to va ket an. Tuy nhien, no nuoc ngoai cua che đo truoc đa đe lai cho nen kinh te Argentina ganh nang boi nhung đieu kien ap đat len no do ca hai chu no tu nhan va IMF, va uu tien tra lai no nuoc ngoai trong chi tieu cac cong trinh cong cong va tin dung trong nuoc. Su that bai cua Alfonsin nham giai quyet nhung van đe kinh te đang toi te đi lam ong mat long tin cua cong chung. sau mot cuoc khung hoang tien te nam 1989 dan đen mot su tang gia đot ngot 15 lan va tai hai, ong roi bo chuc tong thong som nam thang.
Tong thong moi đac cu Carlos Menem bat đau theo đuoi su tu nhan hoa va, sau mot đot sieu lam phat thu hai nam 1990, đa tim đen nha kinh te hoc Domingo Cavallo, nguoi đa ap đat mot ty gia hoi đoai co đinh giua đong peso va đo la My nam 1991 va thong qua nhung chinh sach kinh te thi truong sau rong, thao go hang rao bao ho va cac quy đinh thuong mai, trong khi thuc đay su tu nhan hoa. Nhung cai cach nay gop phan lam tang đang ke ve đau tu va tang truong voi su on đinh gia ca hau het suot thap nien 90; nhung gia tri co đinh cua đong peso chi co the đuoc duy tri bang su tran ngap thi truong voi đong đo la, dan đen gia tang no nuoc ngoai. Hon nua, vao khoang nam 1998, mot loat cac cuoc khung hoang tai chinh quoc te va su đanh gia qua cao vao su on đinh cua đong peso dan đen su truot dan vao khung hoang kinh te. Chieu huong on đinh va thinh vuong đa thong tri trong thap nien 90 bi xoi mon nhanh chong, vao cuoi nhiem ky cua ong nam 1999, cac van đe đang chong chat va nhung bao cao tham nhung đa khien Menem mat long dan chung.

Tong thong Fernando de la Rua thua ke kha nang canh tranh giam sut trong xuat khau, cung nhu muc tham hut ngan sach toi te. Lien minh cam quyen ngay cang ran nut, va viec bo nhiem tro lai nha kinh te hoc Cavallo vao bo kinh te đuoc cac nha đau co hieu nhu la mot đong thai khung hoang. Quyet đinh backfired va Cavallo cuoi cung buoc phai thuc hien bien phap ngan chan mot lan song rut von đau tu va ngan cuoc khung hoang no sap xay ra (đinh điem la viec đong bang cac tai khoan ngan hang). Mot bau khong khi bat man trong dan chung xay ra sau đo, vao 20-12-2001, Argentina lao vao cuoc khung hoang kinh te va chinh tri toi te nhat ke tu su sup đo tai chinh Barings nam 1890. Dien ra nhung cuoc bieu tinh đuong pho bao luc, đung đo voi canh sat va dan đen mot so truong hop tu vong. Khong khi hon loan tang len, giua cac cuoc bao loan kem theo nhung loi keu goi "tat ca ho nen ra đi", cuoi cung dan đen su tu chuc cua tong thong de la Rua.
Tong thong tiep theo Adolfo Rodriguez Saa đuoc bau ra boi Hoi đong lap phap đa tai chuc trong nhiem ky chong vanh 7 ngay truoc khi tu chuc. hai ngay sau, 2-1-2002 Hoi đong lap phap bo nhiem tong thong tam thoi Eduardo Duhalde ke nhiem. Argentina vo no voi khoan no quoc te cua minh, va su co đinh gia đong peso voi đo la my trong 11 nam bi bai bo, gay ra su sut gia nghiem trong cua đong peso va muc lam phat tang đot bien. Duhalde, mot Peronist voi quan điem kinh te khuynh ta, phai đuong đau voi mot cuoc khung hoang kinh te-xa hoi va tai chinh voi tinh trang that nghiep cao toi 25% giua nam 2002, va muc luong thuc te thap nhat trong 60 nam. Cuoc khung hoang lam lo ra su ngo vuc cua nguoi dan voi gioi chinh tri gia va the che. Sau mot nam rung chuyen boi bieu tinh, kinh te bat đau on đinh cuoi nam 2002, va lenh han che rut tien khoi ngan hang đuoc do bo thang muoi hai.
Đuoc loi tu mot ty gia hoi đoai giam gia tri chinh phu Argentina đa thuc thi nhung chinh sach moi dua tren tai cong nghiep hoa, thay the nhap khau va tang khoi luong hang xuat khau, bat đau co dau hieu thang du thuong mai va tai chinh vang chac. Thong đoc Nestor Kirchner, mot Peronist canh ta, đuoc bau lam tong thong thang 5-2003. Trong nhiem ky cua ong, Argentina co cau lai no chua tra voi chiet khau giam (khoang 66%) tren hau het cac trai phieu, tra het no cho Quy tien te quoc te, thuong luong lai cac hop đong Cong trinh ha tang ky thuat va quoc huu hoa mot so cong ty tu nhan truoc đay. Kirchner va cac nha kinh te hoc cua minh, đac biet la Roberto Lavagna, cung theo đuoi mot chinh sach thu nhap va đau tu cac du an cong cong manh me.
Argentina tu luc đo co đuoc su tang truong kinh te, du voi lam phat cao. Nestor Kirchner huy bo chien dich tranh cu nam 2007, đe giup vo ong thuong nghi si Cristina Fernandez de Kirchner, nguoi tro thanh phu nu đau tien đuoc bau lam Tong thong Argentina. Ba đa chung kien ke hoach gay tranh cai ve viec tang thue xuat khau nong san bi that bai do la phieu tie-breaking bat ngo cua pho tong thong Julio Cobos thang 7-2008, sau cac đot bieu tinh ruong đat va đong cua nha may cua gioi chu quy mo lon tu thang 3 đen thang 7. Cac cuoc khung hoang tai chinh toan cau đa nhac nho ba Kirchner đay manh chinh sach can thiep cua nha nuoc vao nhung khu vuc gap kho khan trong nen kinh te cua chong ba. Vao ngay 15-7-2010, Argentina tro thanh quoc gia đau tien o My Latin va quoc gia thu hai tai nam ban cau hop phap hoa Hon nhan đong gioi.

Ngay 22 thang 11 nam 2015, sau vong đau tien khong gianh đu so phieu cua cuoc bau cu Tong thong ngay 25 thang 10, Mauricio Macri tro thanh Tong thong Argentina, đanh bai ung cu vien Mat tran vi thang loi Daniel Scioli cua chinh phu cam quyen trong vong nhi. Ong nham chuc vao ngay 10 thang 12 nam 2015.


Đia ly = Cac đac điem chinh =
Argentina co tong dien tich 2.766.891 km² (bao gom ca cac vung đat tranh chap), voi 2.736.691 km² đat va 30.200 km² (1,1%) mat nuoc.
Argentina trai dai 3.900 km tu Bac xuong Nam, va 1.400 km tu Đong sang Tay (cho rong nhat). Be mat đia hinh co the đuoc chia thanh 4 phan: đong bang mau mo Pampa o trung tam đat nuoc, la vung nong nghiep chinh yeu cua Argentina; vung cao nguyen tu bang phang toi đoi bat up giau tai nguyen Patagonia trai dai tu nua phia nam cua đat nuoc toi Tierra del Fuego; cac đong bang can nhiet Grand Chaco o phia bac va vung nui cao Andes chay doc theo bien gioi phia tay voi Chile.
Điem cao nhat nam o Mendoza. Cerro Aconcagua, voi đo cao 6.962 m la đinh nui cao nhat o chau My đong thoi la đinh cao nhat Nam Ban Cau. Điem co đo cao thap nhat ca nuoc la Laguna del Carbon tai tinh Santa Cruz, voi đo cao −105 m (−344 ft) duoi muc nuoc bien. Đay cung la điem thap nhat o luc đia Nam My. Tam điem đia ly cua đat nuoc nam o vung trung nam đat nuoc, tinh La Pampa.
Điem cuc đong nam tai thanh pho Bernardo de Irigoyen, Misiones (26°15′N 53°38′T), điem cuc Tay nam tren rang Mariano Moreno cua tinh Santa Cruz (49°33′N 73°35′T). Điem cuc Bac la noi giao thuy cua song Grande de San Juan va song Mojinete, Jujuy (21°46′N 66°13′T), va điem cuc Nam nam tai mui San Pio tai tinh Tierra del Fuego (55°03′N 66°31′T).
Argentina con tranh cai ve chu quyen tren Chau Nam Cuc mac du khong đuoc cac quoc gia khac cong nhan.


= Song ho =

Cac song lon o Argentina bao gom Pilcomayo, Paraguay, Bermejo, Colorado, Rio Negro, Salado, Uruguay va song lon nhat Parana. Song Parana va song Uruguay hop nhau lai truoc khi đo ra Đai Tay Duong o cua Rio de la Plata. Cac song quan trong khac gom Atuel va Mendoza nam trong tinh cung ten, song Chubut o Patagonia, song Rio Grande o Jujuy va song San Francisco River o Salta.
Argetina co rat nhieu ho lon, tap trung chu yeu o vung Pantagonia. Đang ke nhat gom co Argentino va Viedma o Santa Cruz, Nahuel Huapi o Rio Negro va Fagnano o Tierra del Fuego va Colhue Huapi va Musters o Chubut. Ho Buenos Aires va O'Higgins/San Martin Lake nam giua Argentina va Chile. Mar Chiquita, Cordoba la ho man lon nhat nuoc. Co rat nhieu ho nhan tao đuoc tao thanh tu cac đap ngan nuoc. Argentina con co rat nhieu điem phun nuoc nong nhu Termas de Rio Hondo co nhiet đo nuoc khi phu len đat 65 °C va 89 °C.


= Vung bien va đoi ven bo =
Argentina co 4.465 km đuong bo bien. Them luc đia nhin chung rong; vung nuoc nong Đai Tay Duong đuoc goi la Mar Argentino. Bo Đai Tay Duong la điem dung chan ua thich hang tram nam nay cua du khach. Vung bien cua Argentina giau tai nguyen thuy san va dau khi. Đia hinh đoi bo chu yeu la cac đun cat va khe đa. Hai luu chinh tac đong đen khi hau Argentina la dong Hai luu nong Brazil va dong Hai luu lanh Falkland.


= Khi hau =

Vi trai dai tren nhieu vi đo va chenh lech đo cao lon, Argentina co nhieu kieu khi hau khac nhau. On đoi la kieu khi hau chi phoi, kieu khi hau can nhiet hien dien o mien Bac va kieu khi hau can cuc hien dien o mien Nam đat nuoc. Khi hau mien Bac co đac điem mua he nong, am uot va mua đong kho vua, thinh thoang gay han han trong mot thoi gian. Mien Trung co mua he nong voi sam chop (mien Tay Argentina la noi co mua đa nhieu nhat the gioi) va mua đong lanh. Cac vung phia nam co mua he am ap, mua đong lanh voi nhung tran mua tuyet lon, đac biet trong vung nui. Cang len cao, khi hau cang lanh gia.Nhiet đo toi cao va toi thap đuoc ghi nhat o My Latin xay ra tai Argentina. Nhiet đo toi cao đuoc ghi nhan la 49.1oC tai Villa de Maria, Cordoba, ngay 2 thang 1 nam 1920. Nhiet đo toi thap la -39.0oC tai Valle de los Patos Superior, San Juan, ngay 17 thang 1 nam 1972.Cac khoi khong khi chu yeu hoat đong o Argentina gom khoi khong khi lanh Pampero Winds hoat đong tren vung Patagonia va Pampas. Khoi khong khi nong thoi tu phia bac len mang lai kieu thoi tiet am ap hon cho mua đong. Hieu ung Foeln va Zonda tac đong len khi hau vung Trung Tay đat nuoc. Zonda la kieu gio thoi tu vung nui cao Andes xuong, do mat am trong qua trinh di chuyen cong voi toc đo rat lon (co khi len đen 120 km/h) trong nhieu gio lien, gio co the gay chay tren dien rong.
Do nam trong đoi can cuc, vung phia nam đat nuoc trai qua ngay rat dai vao mua he(19h tu thang 11 đen thang 2 nam sau) va ngay rat ngan vao mua đong (tu thang 5 đen thang 8).


Chinh tri Argentina theo che đo Cong hoa Lien bang, che đo luong vien. Tong thong đuoc bau qua tuyen cu, la Nguyen thu quoc gia va đung đau Chinh phu, nhiem ky 4 nam va co the tai cu mot nhiem ky tiep theo. Tong thong bo nhiem mot Chanh van phong noi cac co chuc nang tuong đuong chuc vu Thu tuong. 
Quoc hoi bao gom Thuong nghi vien co 72 Thuong nghi si, do bau cu truc tiep, nhiem ky 6 nam, moi tinh va thanh pho Buenos Aires đuoc bau 3, cu 2 nam bau lai 1/3 va Ha nghi vien co 257 Ha nghi si, do bau cu truc tiep, nhiem ky 4 nam, cu 2 nam bau lai 1/2. 
Hien nay co 25 đang chinh tri hop phap, trong đo cac đang lon la: Đang Cong ly (PJ - cam quyen), Lien minh Nhan dan Cap tien (UCR), Mat tran Đat nuoc Đoan ket (FREPASO). 
Toa an Toi cao la co quan cao nhat nganh Tu phap. Tong thong bo nhiem cac tham phan, Thuong vien phe chuan.


= Chinh sach ngoai giao =

Chinh phu Argentina duoi thoi cua Tong thong Cristina Fernandez de Kirchner tiep tuc thuc hien chinh sach đoi ngoai can bang tai khu vuc, đe cao lien ket va hop tac khu vuc, trong đo coi trong va thuc đay quan he voi Venezuela, cung co quan he voi Chile, Brasil va khoi Mercosur. Voi My, tuy co va cham vao đau nhiem ky nhung Chinh phu tiep tuc coi trong phat trien quan he đong minh voi My trong khi van duy tri quan he tot voi Cuba. Voi Tay Au, tiep tuc no luc khoi phuc niem tin đe tranh thu von, mo rong thi truong va giai quyet khoan no 6,3 ti USD voi Cau lac bo Paris. Argentina co van đe tranh chap chu quyen đoi voi quan đao Malvinas voi Anh va vung đat đong bang voi Chile, tuy nhien, Chinh phu cua Tong thong Cristina Fernandez de Kirchner chu truong giai quyet cac van đe nay bang giai phap hoa binh.
La nuoc lon trong khu vuc My Latinh, Argentina co vai tro quan trong o khu vuc va quoc te, co quan he ngoai giao voi hon 142 nuoc, la thanh vien cua Lien Hop Quoc, WTO, Hiep hoi Lien ket My Latinh (ALADI), To chuc cac nuoc chau My (OEA), He thong Kinh te My Latinh (SELA), Nghi vien My Latinh (PARLATINO), Nhom 77, Thi truong chung Nam My (MERCOSUR), Hoi đong Hop tac Kinh te Thai Binh Duong (PECC), Hoi đong Kinh te Long chao Thai Binh Duong (PBEC), Lien minh cac Quoc gia Nam My (UNASUR, gia nhap thang 5 nam 2008) va Cong đong cac Nha nuoc My Latinh va Caribe (thang 2 nam 2010).


= Phan cap hanh chinh =
Argentina la mot lien bang gom 23 tinh va mot thanh pho tu tri, Buenos Aires. Moi tinh đuoc chia thanh, moi khu đuoc chia thanh cac quan va huyen, ngoai tru tinh Buenos Aires đuoc chia thanh cac partidos. Buenos Aires đuoc chia thanh cac xa.
Mac du đuoc chon lam thu đo vao nam 1853 nhung chi đen nam 1880, Buenos Aires moi thuc su tro thanh thu đo cua Argentina. Chinh phu Argentina cung đa du đinh chuyen thu đo hanh chinh toi mot vi tri khac. Duoi thoi tong thong Raul Alfonsin, mot Luat ve chuyen thu đo tu Buenos Aires đen Viedma, mot thanh pho cua tinh Patagonia đuoc thong qua nhung do nhung kho khan ve kinh te, du an nay đa khong đuoc thuc hien.
Tinh đuoc chia thanh cac đon vi hanh chinh nho hon goi la departamento. Ca nuoc co 376 departmento. Cap duoi nua la quan va huyen.
Phan cap theo dan so, cac thanh pho lon cua Argentina gom Buenos Aires, Cordoba, Rosario, Mendoza, Tucuman, La Plata, Mar del Plata, Salta, Santa Fe, San Juan, Resistencia va Neuquen.


Kinh te Argentina hien tai la nen kinh te lon thu 3 o My Latinh (sau Brasil va Mexico), co truyen thong san xuat nong nghiep va chan nuoi đai gia suc; cong nghiep tuong đoi phat trien, voi cac nganh mui nhon nhu che bien thuc pham, dau khi, luyen kim, che tao o to, nang luong nguyen tu, sinh hoc... Tinh đen nam 2016, GDP cua Argentina đat 541.748 ty USD, đung thu 21 the gioi. GDP theo suc mua tuong đuong la 20,972 ty USD, đung thu 66 the gioi va đung thu 5 khu vuc My Latin.
Đuoc huong loi tu nguon tai nguyen thien nhien phong phu, dan so đong, nen cong nghiep đa dang va mot nen nong nghiep đinh huong xuat khau, nen kinh te cua Argentina đang la nen kinh te lon thu hai o Nam My sau Brazil. Quoc gia nay xep thu hang rat cao tren the gioi ve chi so phat trien con nguoi, cung nhu la nuoc co thu nhap binh quan đau nguoi o muc kha cao so voi cac nuoc khac trong khu vuc. Argentina co mot quy mo thi truong trong nuoc kha lon va cac nganh cong nghe cao ngay cang chiem ti trong lon trong nen kinh te 
La mot nen kinh te moi noi va la mot trong nhung quoc gia đang phat trien hang đau the gioi, Argentina nam trong so cac thanh vien cua G-20. Tuy nhien, ve mat lich su, su phat trien kinh te cua nuoc nay rat khong đong đeu, voi su tang truong kinh te cao xen ke voi nhung cuoc suy thoai nghiem trong.
Trong thap nien 1980, kinh te Argentina bi khung hoang nhu nhieu nuoc My Latinh khac, tu đau thap nien 1990 dan đuoc phuc hoi, tu 1996 - 2001 quay lai chu ky suy thoai va 2002 roi vao khung hoang tram trong (tang truong GDP -10,9%, lam phat 41%), đong noi te bi pha gia, no nuoc ngoai len đen muc ky luc (134 ty USD). Đen nam 2003 bat đau qua trinh hoi phuc moi, giai đoan 2003-2008 kinh te phat trien manh đat muc tang truong GDP binh quan 8,2%/nam. Nam 2009, do anh huong cuoc khung hoang kinh te-tai chinh toan cau, kinh te suy giam manh, tang truong GDP chi đat 0,9% (tuong đuong 301 ty USD). Tu nam 2010, kinh te đuoc phuc hoi va tang truong tro lai tuy con chua on đinh, GDP 6 thang đau nam đat 9,4%, du kien ca nam đat tren 7%, trao đoi thuong mai 8 thang đau đau nam đat gan 80 ty USD (so voi gan 100 ty) cua nam 2009), du tru ngoai te đat muc ky luc 51 ty USD (nam 2009 la 45 ty), ty le that nghiep giam tu muc 8,4% (2009) xuong con 7,9%, lam phat o muc 11,2%. 
Hang xuat khau chu yeu la ngu coc, thit bo, da bo, dau thuc vat, hang cong nghiep. Hang nhap khau chu yeu la may moc, phuong tien van tai, hoa chat. Cac thi truong xuat nhap khau chinh: NAFTA (My, Canada, Mexico), Trung Quoc, EU, Mercosur.


= Giao thong =
Argentina co he thong đuong sat lon nhat o chau My Latinh, voi 36.966 km (22.970 dam) đuong ray đi vao hoat đong trong nam 2008 . He thong nay lien ket tat ca 23 tinh voi thanh pho thu đo Buenos Aires cung nhu ket noi voi tat ca cac nuoc lang gieng.. He thong nay đa bi xuong cap đang ke ke tu nhung nam 1940: đen nam 1991 luong van chuyen hang hoa cua no it hon 1.400 lan so voi nam 1973. Tuy nhien, trong nhung nam gan đay he thong đuong sat đa nhan đuoc su đau tu lon hon tu nha nuoc . Vao thang 4 nam 2015, đa so Thuong vien Argentina đa thong qua luat tai quoc huu hoa đuong sat cua đat nuoc, mot đong thai đa nhan đuoc su ung ho tu tat ca cac đang chinh tri lon .
Đen nam 2004 Buenos Aires, tat ca cac thu phu cua tinh tru Ushuaia, va tat ca cac thi tran co trung binh đeu đuoc noi voi nhau bang 69.412 km (43.131 dam) đuong trai nhua, trong tong so chieu dai mang luoi đuong bo la 231.374 km (143.769 dam) . Hau het cac thanh pho quan trong đeu đuoc lien ket voi mot so tuyen đuong cao toc ma ngay cang tang ve so luong, bao gom Buenos Aires – La Plata, Rosario – Cordoba, Cordoba-Villa Carlos Paz, Villa Mercedes-Mendoza, Quoc lo 14 General Jose Gervasio Artigas va Tinh lo Juan Manuel Fangio 2. Tuy nhien, co so ha tang đuong bo van con nhieu bat cap, chua the đap ung nhu cau đi lai va van chuyen ngay cang tang manh do su suy giam cua he thong van tai đuong sat .
Trong nam 2013 Argentina so huu 161 san bay co đuong bang trai nhua trong tong so hon mot nghin san bay tren toan quoc . San bay quoc te Ezeiza, cach trung tam thanh pho Buenos Aires khoang 35 km (22 dam), la san bay lon nhat trong ca nuoc, tiep theo la San bay Cataratas del Iguazu o Misiones, va San bay El Plumerillo o Mendoza. San bay Aeroparque, tai thanh pho Buenos Aires, la san bay noi đia quan trong nhat.


= Du lich =
Argentina đon nhan 5,57 trieu du khach trong nam 2013, la điem đen hang đau o Nam My, va thu hai o chau My Latinh sau Mexico . Doanh thu tu khach du lich quoc te đat 4,41 ty USD trong nam 2013, giam tu 4,89 ty USD nam 2012. Thu đo cua nuoc nay, Buenos Aires, la thanh pho đuoc tham nhieu nhat o Nam My . Co 30 cong vien quoc gia o Argentina, bao gom nhieu di san the gioi.


= Khoa hoc va ky thuat =
Nguoi Argentina co ba giai Nobel ve Khoa hoc. Bernardo Houssay, nguoi My Latinh đau tien nhan giai Nobel Khoa hoc, đa kham pha ra vai tro cua cac hormon tuyen yen trong viec đieu hoa glucose o đong vat. Cesar Milstein nhan đuoc giai Nobel do nhung nghien cuu sau rong ve khang the. Luis Leloir đa kham pha ra cach cac sinh vat tich tru nang luong chuyen hoa glucose thanh glycogen va cac hop chat co ban trong qua trinh chuyen hoa carbohydrate. Nghien cuu cua cac nha khoa hoc Argentina đa mo ra nhung buoc tien lon trong viec đieu tri benh tim va mot so dang ung thu. Domingo Liotta đa thiet ke va phat trien trai tim nhan tao đau tien đuoc cay ghep thanh cong vao mot nguoi vao nam 1969. Rene Favaloro đa phat trien cac ky thuat va thuc hien ca phau thuat bac cau mach vanh đau tien tren the gioi.
Chuong trinh hat nhan cua Argentina đa rat thanh cong. Nam 1957 Argentina la quoc gia đau tien o chau My Latinh thiet ke va xay dung đuoc mot lo phan ung nghien cuu voi cong nghe cay nha la vuon, RA-1 Enrico Fermi. Thanh tuu nay đat đuoc la nho vao su phat trien tu luc cua cong nghe hat nhan trong nuoc, thay vi chi đon gian la mua chung o nuoc ngoai, đuoc thuc hien boi Uy ban Nang luong nguyen tu Quoc gia (CNEA). Cac co so hat nhan voi cong nghe cua Argentina đa đuoc xay dung o Peru, Algerie, Uc va Ai Cap. Nam 1983, Argentina đa tuyen bo ho co kha nang san xuat uranium cap vu khi, mot buoc tien quan trong can thiet đe che tao vu khi hat nhan; tuy nhien, ke tu đo, Argentina đa cam ket chi su dung nang luong hat nhan cho muc đich hoa binh.
Nghien cuu ve vu tru cung ngay cang phat trien o Argentina. Argentina đa tu minh lap đat đuoc cac ve tinh bao gom LUSAT-1 (1990), Victor-1 (1996), PEHUENSAT-1 (2007).


Nhan khau = Dan so =
Vien Thong ke dan so quoc gia (tieng Anh: National Institute of Statistics and Census of Argentina-INDEC) cho thay dan so Argentina đat 39.538.000 nguoi vao nam 2005, đung thu 3 o My Latin, thu 30 tren the gioi. Nam 2010, dan so đat 40.091.359 nguoi. Mat đo dan so la 14.49 nguoi/km²,so voi the gioi la 51 nguoi/km² nam 2010. Dan so phan bo rat khong đong đeu, thu đo Buenos Aires co mat đo 14.000 nguoi/km² trong khi tinh Santa Cruz thi thap hon 1 nguoi/km². Argentina la nuoc duy nhat o My Latin co ty le nhap cu cao hon ty le xuat cu .
Tu nam 1857 đen nam 1950 Argentina la quoc gia co lan song nhap cu lon thu hai tren the gioi, voi 6,6 trieu nguoi, đung thu hai chi sau Hoa Ky ve so luong nguoi nhap cu (27 trieu) va xep tren ca Canada, Brazil va Uc . Phan lon nhung nguoi nhap cu chau Au đen tu Y va Tay Ban Nha .
Tu nhung nam 1970, nhap cu chu yeu đen tu Bolivia, Paraguay va Peru, voi so luong nho hon tu Cong hoa Dominica, Ecuador va Romania. Chinh phu Argentina uoc tinh co 750.000 nguoi thieu tai lieu chinh thuc va đa đua ra mot chuong trinh nham khuyen khich nguoi nhap cu bat hop phap tuyen bo tinh trang cua ho đe đoi lay visa cu tru hai nam - cho đen nay hon 670.000 đon đa đuoc xu ly theo chuong trinh.


= Ton giao =

Hien phap đam bao quyen tu do ton giao nhung cung yeu cau chinh phu đe ho tro Giao hoi Cong giao Roma ve mat tai chinh. Chinh sach uu đai Cong giao van co anh huong trong chinh phu mac du đang hinh thanh mot loat cac luat moi đe tach Cong giao ra khoi chinh tri quoc gia.
Theo co so du lieu cua chinh phu Argentina: 92,1% dan so theo Kito giao (phan lon la Cong giao), 3,1% bat kha tri, 1,9% Hoi giao, 1,3% nguoi Do Thai giao, 0,9% nguoi vo than, va 0,9% Phat giao va nhung nguoi ton giao khac. Kito huu Argentina chu yeu la Cong giao Roma chiem tu 70% đen 90% dan so (mac du co le chi co 20% tham gia cac nghi le thuong xuyen). Argentina cung la quoc gia co so dan theo đao Cong giao lon thu 4 khu vuc My Latin (sau Brasil, Mexico va Colombia). Vao ngay 13 thang 3 nam 2013, Hong y Jorge Mario Bergoglio cua Argentina đuoc bau lam Giao hoang cua Giao hoi Cong giao Roma, tro thanh Giao hoang nguoi My La tinh đau tien trong lich su. Ong lay ten hieu la Giao hoang Phanxico.
Argentina co cong đong dan toc thieu so Hoi giao lon nhat o chau My Latinh. Mac du thong ke chinh xac ve cac ton giao la khong co san (vi đieu tra dan so quoc gia khong yeu cau du lieu ton giao) cho nen so luong thuc te cua cong đong Hoi giao Argentina đuoc uoc tinh khoang 1% tong dan so (400.000 đen 500.000 tin đo) theo Bao cao Tu do Ton giao Quoc te nam 2010.


= Ngon ngu =
Tieng Tay Ban Nha đuoc noi boi hau het nguoi dan Argentina. Ngoai ra, con mot so ngon ngu thu hai đuoc su dung rong rai o Argentina. Tieng Anh đuoc day tu bac tieu hoc, 42,3% nguoi dan Argentina tuyen bo ho noi đuoc Tieng Anh, 15,4% tuyen bo ho thong hieu o muc đo cao. Tieng Y đuoc noi boi khoang 1,5 trieu nguoi. Tieng A Rap xep thu ba, voi khoang 1 trieu nguoi. Tieng Đuc đuoc noi boi 400.000 nguoi.
Tieng Do Thai co khoang 200.000 nguoi su dung. Argentina la nuoc co dan so Do Thai lon nhat o chau My Latin va thu 7 tren the gioi .


= Giao duc =
Argentina đuoc xep hang cao trong bang xep hang toan cau ve ti le nguoi dan biet đoc va viet, voi ty le ngang bang voi cac nuoc phat trien. He thong giao duc Argentina bao gom bon cap bac:

Cap bac đau tien danh cho tre em tu 45 ngay đen 5 tuoi, trong đo đoi voi tre em tu 4-5 tuoi la mang tinh bat buoc.
Cap bac tieu hoc, mang tinh bat buoc, thuong keo dai 6 hoac 7 nam. Nam 2010 ty le biet chu la 98,07%.
Cap đo trung hoc co so hoac trung hoc pho thong, mang tinh bat buoc, keo dai 5 hoac 6 nam.
Cap đo cao nhat la giao duc bac cao, gom cao đang, đai hoc va sau đai hoc. Trong nam 2013 co 47 truong đai hoc cong lap quoc gia tren toan quoc, cung nhu 46 truong đai hoc tu nhan . Trong nam 2010, 7,1% nguoi tren 20 tuoi đa tot nghiep đai hoc . Cac truong đai hoc cong lap cua Buenos Aires, Cordoba, La Plata, Rosario va Đai hoc Cong nghe Quoc gia la nhung truong quan trong nhat.
Chinh phu Argentina đam bao giao duc mang tinh pho cap, the tuc va mien phi cho tat ca cac cap hoc 


Van hoa Argentina la mot quoc gia đa van hoa chiu anh huong đang ke cua van hoa chau Au. Van hoa Argentina hien đai đa bi anh huong phan lon boi nguoi Y, Tay Ban Nha va nhung nguoi nhap cu chau Au khac toi tu Phap, Anh, va Đuc cung voi mot so quoc gia khac. Cac thanh pho cua Argentina chu yeu đuoc đac trung boi su pho bien cua nhung nguoi goc chau Au, va su bat chuoc co y thuc phong cach cua My va chau Au trong thoi trang, kien truc va thiet ke . Mot anh huong lon khac la van hoa gauchos va loi song truyen thong tu cung tu cap o vung nong thon . Cuoi cung, truyen thong ban đia cua nguoi My đa đuoc hap thu vao trong moi truong van hoa noi chung.


= Am nhac =
Tango, mot the loai am nhac song Plata co anh huong tu am nhac chau Au va chau Phi , la mot trong nhung bieu tuong van hoa quoc te cua Argentina . Thoi ky hoang kim cua Tango la vao khoang nhung nam 1930 đen giua nhung nam 1950. Sau nam 1955, bac thay Astor Piazzolla đa pho bien Nuevo tango, mot phong cach tinh vi hon va tri tue hon cho the loai nay . Tango đuoc yeu thich va pho bien tren toan the gioi hien nay voi cac nhom nhu Gotan Project, Bajofondo va Tanghetto.


= The thao =

Pato la mon the thao quoc gia, đay la mot tro choi tren lung ngua co đai tai đia phuong co nguon goc tu nhung nam 1600 va tien than cua mon cuoi ngua choi bong. Mon the thao pho bien nhat tai Argentina la bong đa. Cung voi Brazil, Phap va Đuc, đoi tuyen bong đa nam cua Argentina cung la đoi tuyen quoc gia đa gianh chuc vo đich o ca ba giai đau quoc te quan trong nhat: World Cup (3 lan vao nam 1978, 1986 va 2022), Confederations Cup (1992), va huy chuong vang Olympic (2004, 2008). Ho cung đa 16 lan gianh đuoc chuc vo đich Copa America, 6 huy chuong vang Pan American va nhieu danh hieu khac. Lionel Messi, Diego Maradona, Mario Kempes, Angel Di Maria, Juan Roman Riquelme, Fernando Redondo, Gabriel Batistuta, Jorge Burruchaga, Jorge Valdano, Claudio Caniggia, Daniel Passarella, Javier Zanetti,... la nhung cau thu nguoi Argentina noi tieng nhat, nam trong so nhung cau thu bong đa vi đai nhat moi thoi đai. 2 cau lac bo bong đa noi tieng nhat tai Argentina la Boca Juniors va River Plate.
Argentina đa san sinh mot so nha vo đich đang gom nhat trong mon quyen anh, bao gom Carlos Monzon, tay đam hang trung xuat sac nhat trong lich su; Pascual Perez, mot trong nhung vo si hang ruoi nhieu huy chuong nhat cua moi thoi đai; Victor Galindez, Nicolino Locche.
Tennis la kha pho bien o Argentina o moi lua tuoi. Guillermo Vilas la tay vot My Latinh vi đai nhat trong ky nguyen mo. Ngoai ra, Juan Martin del Potro cung la mot tay vot noi tieng, đa tung đanh bai Roger Federer đe gianh chuc vo đich US Open 2009.


Xem them Lich su Argentina
Van hoa Argentina
Xa hoi Argentina


Ghi chu Tham khao Lien ket ngoai Gobierno Electronico Luu tru ngay 3 thang 9 nam 2017 tai Wayback Machine – cong chinh phu chinh thuc
Presidencia Luu tru ngay 13 thang 11 nam 2010 tai Wayback Machine – Tong thong Argentina (tieng Tay Ban Nha)
Honorable Senado de la Nacion – Thuong vien Argentina (Tay Ban Nha)
Honorable Camara de Diputados de la Nacion – Ha vien Argentina (Tay Ban Nha)
Thong tan xa chinh thuc Luu tru ngay 17 thang 6 nam 2013 tai Wayback Machine
 Wikimedia Atlas cua Argentina
 Du lieu đia ly lien quan đen Argentina tai OpenStreetMap