Hang Tich (chu Han: 項籍; 232 TCN - 202 TCN), bieu tu la Vu (羽), do đo ong đuoc biet đen rong rai qua cai ten Hang Vu (項羽) hoac Tay So Ba vuong (西楚霸王), la mot nha chinh tri, mot tuong quan noi tieng, nguoi co cong trong viec lat đo Nha Tan va tranh chap thien ha voi Han Cao To (Luu Bang) đau thoi Nha Han.


Tieu su Hang Vu nguoi đat Ha Tuong, la chau noi đai tuong Hang Yen nuoc So thoi Chien Quoc, nguoi bi tuong nuoc Tan la Vuong Tien giet. Theo Su ky Tu Ma Thien, ho Hang đoi đoi lam tuong nuoc So, đuoc phong đat o Hang cho nen lay ho la ho Hang. Co thuyet cho rang to tien Hang Vu von mang ho Mi, la hoang toc nuoc So. Sau nay, khi So diet Lo nam 256 TCN, gia đinh Hang Yen luc nay do lap đuoc nhieu cong trang nen đuoc phong đat Hang- truoc kia thuoc nuoc Lo. Gia toc Hang Yen theo đo ma lay Hang lam ho. Cha Hang Vu khong ro ten, mot so gia pha ghi chep thi lai co nhung cai ten khac nhau nhu Hang Sieu (項超) hay Hang Vinh (項榮). Vi cha mat som nen ong song voi chu la Hang Luong, con thu tu cua Hang Yen.
Luc con nho, Hang Vu hoc chu nhung hoc khong thanh, nen bo đi hoc kiem thuat, cung khong nen. Hang Luong noi gian mang, Hang Vu noi:

Biet chu chi đu đe viet ten ho ma thoi. Kiem chi đanh lai mot nguoi, khong bo cong hoc. Nen hoc cai đanh lai đuoc van nguoi!
Hang Luong ben day chau binh phap. Hang Vu rat mung, nhung ong cung chi hoc đe biet qua y nghia, chu khong chiu hoc đen noi đen chon. Thuo truoc, Hang Luong pham toi va bi bat o Lac Duong, Luong ben nho quan cai nguc o đat Ky la Tao Cuu viet thu cho Tu Ma Han lam quan cai nguc o Lac Duong, vi the viec moi thu xep xong.
Hang Luong co lan giet nguoi, đe tranh bao thu, ben cung Hang Vu bo tron đen đat Ngo Trung. Cac hien si va đai phu o đat Ngo Trung đeu thua kem Hang Luong. Nhung khi Ngo Trung co viec lao dich hay tang le thi Hang Luong thuong đung ra lo lieu. Len lut dung binh phap đe tap hop tan khach va trai trang, vi the biet đuoc kha nang cua ho. Con Hang Vu khi lon len minh cao hon tam thuoc, co suc khoe nang đuoc ca cai đinh nang nghin can, tai nang, chi khi hon nguoi. Đoi sau co cau "Bat son cu đinh" đe khen ong va cung đe chi nhung nguoi co suc khoe phi thuong. Cac con em o đat Ngo Trung đeu so ong.
Khi Tan Thuy Hoang đi choi đat Coi Ke, vuot qua Chiet Giang, chu chau Hang Luong va Hang Vu cung đi xem. Hang Vu trong thay vua Tan, roi noi:

Co the cuop va thay the han!
Hang Luong nghe noi voi bit mieng chau:

Đung noi bay! Bi giet ca ho bay gio!
Tuy mang chau nhung nhan viec nay, Hang Luong coi chau la ke khac thuong.


Khoi nghia o Coi Ke Thang bay, nam thu nhat đoi Tan Nhi The (nam 209 TCN), Tran Thang khoi nghia o Đai Trach, tu xung la Truong So Vuong. Thang 9 nam ay, thai thu quan Coi Ke ten la An Thong muon cung Hang Luong khoi nghia huong ung. Hang Luong gia cach nhan loi, nhung muon tu lap chu khong muon o duoi quyen Thong. Vi vay hom sau hai chu chau vao phu thai thu ban viec roi theo am hieu cua Hang Luong, Hang Vu tuot kiem chem đau thai thu.
Hang Luong tay cam đau Thong, mang an va day buoc an cua thai thu len nguoi. Cac mon ha cua Thong hoang hot, roi loan. Mot minh Hang Vu giet chet ngot tram nguoi, ca phu đeu so hai, cui đau khong dam chong cu. Hang Luong lien trieu tap quan lai va hao kiet đa quen biet tu truoc, hieu du duyen co khoi nghia roi trung quan o Ngo Trung va sai nguoi thu goi cac trai trang o cac huyen trong phu, đuoc tam ngan quan tinh nhue. Hang Luong cat nhac nhung hao kiet o Ngo Trung lam cac chuc hieu uy, hau, tu ma.
Moi nguoi đeu phuc. Hang Luong tu xung lam thai thu Coi Ke, Hang Vu lam ki tuong, chieu hang cac huyen trong quan.


Sat canh cung Luu Bang Đau nam 208 TCN Tran Thang bi tuong Tan la Chuong Ham đanh bai thua tran bo chay roi chet. Nhung tin đo van chua truyen toi phia đong. Mot tuong cua Tran Thang la Thieu Binh đi chieu hang đat Quang Lang, nhung chua ha đuoc thanh. Nghe tin Tran Vuong thua chay, quan Tan sap đen, Binh lien vuot Truong Giang, gia lam menh lenh cua Tran Vuong, phong Hang Luong lam Thuong tru quoc nuoc So va giuc Hang Luong sang song Tay tien đanh Tan.
Hang Luong ben đem tam ngan nguoi, vuot Truong Giang đi ve huong tay. Sau khi thu hang cac tuong khoi nghia chong Tan khac la Tran Anh, Anh Bo, Bo tuong quan, quan cua Hang Luong đuoc tat ca sau bay van, manh len rat nhieu, đong o Ha Bi.
Hang Luong mang quan qua song Hoai, sai Hang Vu cam mot canh quan đi mot đuong khac đanh Tuong Thanh. Tuong Thanh co suc giu nen Hang Vu khong ha đuoc. Đen khi ha đuoc thanh, Vu sai chon song tat ca dan trong thanh roi tro ve bao tin cho Hang Luong.
Sau khi đanh bai va tieu diet mot luc luong chong Tan nhung khong than phuc minh cua Tan Gia, Hang Luong biet tin vua So An Vuong Tran Thang đa chet, ben theo ke cua muu si Pham Tang, ben lap dong doi nuoc So cu la Hung Tam len ngoi, cung goi la So Hoai Vuong.
Nghe tin So Hoai Vuong len ngoi, nhieu tuong chong Tan ve theo, trong đo co Luu Bang. Hang Luong sai Hang Vu cung Luu Bang đem binh đi theo đuong rieng đen Thanh Duong lam co quan dan trong thanh. Sau đo hai nguoi tien quan ve huong tay đanh pha quan Tan o phia đong thanh Boc Duong. Quan Tan rut vao thanh Boc Duong. Hang Vu va Luu Bang ben đanh thanh Đinh Đao. Chua ha đuoc thanh, lien bo đi, cuop đat đai o phia tay cho đen Ung Khau, đanh quan Tan thua to, chem đuoc con thua tuong Nha Tan Ly Tu la Ly Do, roi quay lai đanh Ngoai Hoang, nhung chua ha đuoc.
Trong khi Hang Vu va Luu Bang tac chien o phia tay thi tai chien truong phia đong, Hang Luong kich chien voi quan chu luc Tan cua Chuong Ham. Sau khi thang Ham 2 tran, vay ham Ham trong thanh Đinh Đao, Hang Luong chu quan khinh đich. Chuong Ham đuoc tiep vien, nua đem đanh up quan So mot tran tan tanh o Đinh Đao. Hang Luong tu tran.
Khi đo Hang Vu va Luu Bang roi bo Ngoai Hoang đen đanh huyen Tran Luu, chua đanh đuoc thi nghe tin Hang Luong tu tran. Hang Vu ban voi Luu Bang rut quan ve phia đong đe lay lai nhue khi, hop voi quan cua mot tuong cu cua Tran Thang la La Than, ve co thu o Banh Thanh thuoc nuoc So.


Đai chien Cu Loc = Nhan giao uoc =
Sau khi đa đanh bai quan cua Hang Luong, Chuong Ham cho rang quan cua nuoc So khong đang lo, nen vuot Hoang Ha qua đanh nuoc Trieu, pha tan quan Trieu. Vua Trieu la Yet cung tuong quoc Truong Nhi bi ham trong thanh Cu Loc. Chuong Ham sai [Vuong Ly; 王離] (chau noi Vuong Tien), Thiep Nhan vay Cu Loc. Chuong Ham đong quan o phia nam thanh nay, xay mot con đuong ong đe chuyen cho thoc tiep te cho Ly. Tuong Trieu Tran Du đem vai van quan đong o phia bac thanh Cu Loc, cung may canh quan chu hau đen cuu nuoc Trieu nhung khong dam đung đo voi quan Tan.
Nghe tin quan So đa bi thua to o Đinh Đao, So Hoai Vuong lo so, tu Vu Thai đen Banh Thanh, don ca quan cua Hang Vu, La Than lam mot va than hanh cam quan. Theo y kien cua nha nghien cuu Gian Chi va Nguyen Hien Le, viec Hoai Vuong lay quan cua Hang Vu va La Than, lai khong lay quan cua Luu Bang chung to vua So đa co y nghi ngai Hang Vu.
Quan So ve hoi o Banh Thanh, nuoc Trieu sai su đen cau cuu khan cap. So Hoai Vuong ben phat lenh đanh Tan, ra giao uoc voi cac đao quan trong chu hau rang:

Ai tien vao Quan Trung truoc thi đuoc lam vua Quan Trung.
Theo loi cac lao than, So Hoai Vuong phong Luu Bang lam Bai cong, cu cam quan theo đuong chinh dien phia tay đe tien vao Quan Trung; con voi canh quan cua Hang Vu, vua So sai đi len phia bac cuu nuoc Trieu. Đe kim che Hang Vu, Hoai Vuong con cu Tong Nghia lam thuong tuong quan cua canh quan cuu Trieu nay, con Hang Vu chi đuoc lam thu tuong, phong lam Lo Cong, cung muu than Pham Tang lam mat tuong đi đanh canh quan chu luc cua Tan do Chuong Ham chi huy.

Theo cac nha nghien cuu, viec phan cong nhiem vu cua vua So co phan uu ai cho Luu Bang đe tao đieu kien cho Luu Bang vao Quan Trung truoc, do đo đa dan toi su bat man cua Hang Vu voi So Hoai Vuong sau nay.


= Chem Tong Nghia =
Cac biet tuong đeu o duoi quyen Tong Nghia đi đen An Duong, o lai 46 ngay khong tien quan, ma su gia nuoc Trieu lien tuc toi cao cap. Hang Vu sot ruot muon tien quan, nhung Tong Nghia khong nghe theo. Nghia noi voi Hang Vu:

Pham con mong đot trau thi khong the nao giet đuoc ran chay. Nay Tan đanh Trieu, neu Tan đanh thang thi quan met moi, ta loi dung luc no kiet que ma đanh, neu Tan khong thang thi ta hop quan keo ve huong tay, chac chan cuop lay đuoc nuoc Tan. Vi vay, khong gi bang truoc tien đe cho Tan va Trieu đanh nhau. Mang ao giap day, cam binh khi sac thi Nghia nay khong bang ong, nhung ngoi đe tru tinh sach luoc thi ong khong bang Nghia.
Co y kien cho rang Tong Nghia chu truong đoi cho quan Tan va Trieu đanh nhau cho cung hao ton va met moi moi toi cuu đe ton it suc ma lap cong; lai co y kien cho rang Nghia cung toan tinh nhu Luu Bang, khong dam đung đo voi đao quan lon cua Chuong Ham ma muon tranh đao quan nay đe tim co hoi vao Quan Trung truoc.
Va đe ran đe y đinh tien quan cua Hang Vu, Tong Nghia ben ra lenh trong quan:

Ai manh nhu ho, buong nhu de, tham nhu soi, cung đau khong the sai khien đuoc, đeu chem tuot!
Nghia lai sai con la Tong Tuong sang lam tuong nuoc Te than hanh tien con đen đat Vo Diem, uong ruou hoi hop linh đinh. Troi lanh, mua to, quan si đeu đoi ret.
Hang Vu ben quyet đinh giet Tong Nghia đe ra quan. Buoi sang hom sau, Hang Vu lay co vao hau thuong tuong quan Tong Nghia roi buoc vao truong chat đau Nghia va ra lenh trong quan:

Tong Nghia muu voi Te đe phan lai nuoc So. So Vuong ra lenh cho Vu giet han!
Bay gio cac tuong đeu so hai cui đau xin theo. Ho ban nhau lap Vu lam quyen thuong tuong quan, sai nguoi đuoi theo giet chet Tong Tuong.
Hang Vu sai Hoan So bao voi Hoai Vuong. Hoai Vuong nhan đo phong Vu lam thuong tuong quan, Anh Bo va Bo tuong quan đeu o duoi quyen Hang Vu.


= Đai pha Vuong Ly =
Sau khi giet Tong Nghia, uy the cua Hang Vu vang doi o nuoc So, noi tieng khap cac chu hau. Ong sai hai manh tuong la Anh Bo va Bo tuong quan cam hai van quan vuot song Hoang Ha đen cuu Cu Loc. Vi chien su con it thang loi, nen Tran Du lai xin quan tiep vien, Hang Vu lien đem tat ca đai quan vuot Hoang Ha, bat quan linh phai dim đam thuyen, đap vo noi nau com, đot leu trai, chi mang luong thuc trong ba ngay đe to ro si tot quyet tam lieu chet, khong chiu quay ve.
Hang Vu cam quan tien toi đen vay Vuong Ly, đanh quan Tan 9 tran thang ca 9, cat đut con đuong ong. Ket qua ong pha tan quan Tan, giet To Giac, bat song Vuong Ly; Thiep Nhan khong đau hang So, tu thieu minh ma chet.
Bay gio thanh the quan cua So at ca quan cac nuoc chu hau. Quan cua chu hau đen cuu Cu Loc đong o gan đo hon 10 doanh trai, nhung khong ai dam đem quan ra đanh. Đen khi So đanh Tan, cac tuong đeu đung tren tuong ma nhin. Cac chien si nuoc So ai cung đu suc mot nguoi chong lai muoi nguoi, tieng reo ho cua quan So vang troi, quan chu hau khong ai khong run so. Do đo, sau khi đa đanh tan quan Tan, Hang Vu trieu tap tuong cac nuoc chu hau đen, khi vao cua vien mon, moi nguoi đeu quy goi xuong ma đi toi, khong ai dam ngang len nhin. Vi vay, Hang Vu bat đau lam thuong tuong quan cua chu hau, chu hau đeu o duoi quyen ong.


Tien vao Quan Trung = Thu hang Chuong Ham =
Chuong Ham đong quan o Cuc Nguyen, Hang Vu đong quan o phia nam song Chuong. Hai ben cu giu the nhau chua giao chien. Quan Tan so uy the quan So, nhieu lan rut lui. Tan Nhi The sai nguoi đen trach Chuong Ham.
Ham so, sai Tu Ma Han đi yet kien vua Tan đe tau xin đinh đoat. Han đen Ham Duong đoi o cua tu ma ba ngay, quyen than Trieu Cao khong cho yet kien, vi muon giau tin bai tran va hai Chuong Ham. Truong su Han so hai chay ve quan minh, nhung khong dam đi theo con đuong lan truoc, ve đen doanh trai bao lai tinh hinh trong trieu va khuyen Ham hang So.
Tuong Trieu la Tran Du cung đua thu cho Chuong Ham khuyen nen hang Hang Vu. Chuong Ham con do du vi so truoc đay minh đa giet Hang Luong la chu Hang Vu nen Hang Vu se khong dung tha, bi mat sai su đen cho Hang Vu, muon cung giao uoc. Đe uy hiep tinh than Chuong Ham, nhan khi giao uoc chua xong, Hang Vu sai Bo tuong quan ngay đem đem quan vuot ben Tam Ho đong quan o phia nam song Chuong, đanh nhau voi quan Tan, lai đanh tan quan Tan lan thu hai. Sau đo Hang Vu đem tat ca quan đanh quan Tan tren song Vu Thuy, pha tan tanh.

Theo Su ky, truoc đay So Nam Cong tung noi: "So tuy tam ho, vong Tan tat So da", nghia la: Nuoc So tuy chi con 3 ho nhung diet Tan tat la So. Co nguoi cho rang tran đanh o ben Tam Ho nay cua Hang Vu chinh la ung vao điem Tan se mat ve tay So.
Chuong Ham thua tran so cuong cuong, sai nguoi yet kien Hang Vu, muon giao uoc đau hang. Luc đo Hang Vu moi đong y cho Chuong Ham yet kien.
Hang Vu ben hen voi Ham gap nhau o An Khu phia nam song Hoan Thuy. Sau khi an the, Chuong Ham nhin thay Hang Vu, chay nuoc mat rong rong, ke lai viec Trieu Cao. Hang Vu ben lap Chuong lam Ung Vuong, giu lai o trong quan đoi cua So, cho truong su Han lam thuong tuong quan, cam quan Tan đe đi tien phong đanh Tan.


= Chon song hang binh =
Quan cua Hang Vu đen Tan An, tuong si cac nuoc chu hau xua kia lam xau hay đi thu o trong đat Tan đeu bi tuong si cua Tan đoi đai khong ra gi. Đen khi quan Tan đau hang chu hau, tuong si cua chu hau loi dung luc thang the, đoi đai voi ho nhu la no le, tu binh, tha ho lam nhuc tuong si Nha Tan. Tuong si Nha Tan nhieu nguoi noi trom voi nhau:

Bon Chuong tuong quan lua chung ta đau hang chu hau, nen bay gio ho co the vao cua quan đanh nuoc Tan. Neu may ma đanh đuoc Nha Tan thi tot lam, neu khong thi chu hau se bat chung minh đem ve đong, con Tan thi the nao cung giet het cha me, vo con ta.
Cac tuong nghe mang mang viec ho ban, đem bao lai voi Hang Vu. Hang Vu lien goi Anh Bo va Bo tuong quan ban rang:

Tuong si cua Tan van con đong, bung chung khong phuc ta, đen Quan Trung ma chung khong theo ta thi viec lon se nguy; chi bang giet chung đi, chi giu lai Chuong Ham, truong su Han, đo uy E đe cung vao đat Tan ma thoi.
Viec Hang Vu giet hang van tu binh Tan khong đuoc su sach Trung Quoc chep lai cu the. Giai thoai ke rang Hang Vu đa bi mat len ke hoach giet het tu binh, bang cach bat ho đao mot cai ho lon.
O phia Tay cua thanh Tan An luc bay gio vua van co mot đong co ngoai o rat lon. Hang Vu lien ra lenh cho 20 van tu binh đao ho sau, đe roi chinh ho bi chon song trong ho sau đo ma khong co cach nao thoat ra đuoc.
Nhung nguoi co gang tim cach chay thoat đeu bi chem chet va nem xac vao chinh ho sau do ho đao ra.
Ngay nay, mo chon tap the cua quan Tan van thuong đuoc nhac đen gan xa Nghia Ma, tinh Ha Nam, Trung Quoc. Khu vuc nay bon huong đeu co đong co bang phang giong nhu su sach chep lai.
Đay la su kien đuoc xem la mot trong nhung vu tham sat lon nhat trong lich su co đai Trung Quoc va đuoc vi voi viec chon song 40 van quan Trieu đau hang cua tuong Tan la Bach Khoi trong tran Truong Binh thoi Chien Quoc.


= Đuoc gian te, bi gian te =
Trong khi Hang Vu kich chien voi Chuong Ham thi Luu Bang theo đuong thang tien ve phia tay, khong đung đo voi canh quan nao đang ke cua Tan, vi the đa tien vao Quan Trung truoc. Vua Tan la Tu Anh ra hang.
Hang Vu co 40 van quan, tu Tan An đi, muon đanh chiem đat Quan Trung nhung cua Ham Coc co binh giu cua ai khong vao đuoc. Nghe tin Luu Bang đa vao Ham Duong truoc, Hang Vu noi gian, sai Anh Bo đanh cua ai. Quan Luu Bang khong chong noi phai rut lui. Hang Vu ben vao đen phia tay song Hi Thuy.
Luu Bang co 10 van quan đong quan o Ba Thuong, Quan ta tu ma cua Bang la Tao Vo Thuong sai nguoi đen noi voi Hang Vu:

Bai Cong muon lam vua o Quan Trung, cho Tu Anh lam tuong quoc, lay het cua cai chau bau.
Hang Vu noi gian, truyen lenh cho quan si ngay hom sau an no đe đanh quan Luu Bang. Hang Ba la chu cua Hang Vu, von quen than voi muu si cua Luu Bang la Truong Luong, thuong ban bi giet khi chien su xay ra, ben đen mat bao cho Truong Luong biet đe tra on va khuyen nen tranh đi. Khong ngo Luong bao luon cho Luu Bang biet, roi dat Ba vao gap Bang. Bang biet Ba la nguoi nhan tu, ben lam bo khiem ton tiep đai va nho noi ho voi Hang Vu rang minh khong co y tranh gianh voi Hang Vu.
Hang Ba tro ve noi lai voi Hang Vu, Vu nghe theo.


Phan phong chu hau = Đot cung Tan =
Sau đo Hang Vu va Luu Bang gap nhau tai Yen Hong Mon. Muu than Pham Tang may lan tim cach sat hai Luu Bang tren ban tiec nhung Hang Vu do du khong quyet đoan vi thay thai đo cua Luu Bang qua khep nep. Ong tin rang Luu Bang thuc long nhuong lai Quan Trung va khong dam chong lai ong, ket qua đe Bang tro ve Ba Thuong.
May ngay sau, Hang Vu đem binh ve huong tay lam co thanh Ham Duong, giet vua Tan đa đau hang la Tu Anh, đot cung that Nha Tan, lua chay lien ba thang khong tat. Ong thu cua cai chau bau, phu nu muon đem ve nuoc So. Hau Sinh khuyen ong:

Đat Quan Trung bon phia co nui song che cho, đat đai phi nhieu, co the đong đo o đay đe xay dung nghiep ba.
Hang Vu thay cung that Nha Tan đeu bi đot pha long chanh nho que, muon ve mien đong, lien noi:

Đuoc phu quy ma khong ve lang cu thi cung nhu mac ao gam đi đem, con ai biet gi?
Sau đo Hang Vu sai nguoi xin menh lenh cua So Hoai Vuong, Hoai Vuong noi rang:

Cu theo nhu loi uoc cu
Hang Vuong ben ton Hoai Vuong len lam Nghia Đe va tu minh phan phong cho cac chu hau.


= Phong chu hau =
Hang Vu phan phong chu hau nhu sau:

Chuong Ham lam Ung Vuong, cai tri tu Ham Duong sang phia tay, đong đo o Phe Khau.
Truong su Tu Ma Han xua lam quan coi nguc o Lich Duong von co on voi Hang Luong; nen Tu Ma Han đuoc lap lam Tac Vuong, cai tri tu phia đong Ham Duong cho đen song Hoang Ha, đong đo o Lich Duong.
Đo uy Đong E truoc đa khuyen Chuong Ham đau hang nuoc So, cho nen Đong E đuoc lam Đich Vuong, cai tri đat Thuong Quan, đong đo o Cao No
Đoi Nguy Vuong la Bao lam Tay Nguy Vuong, cai tri đat Ha Đong, đong đo o Binh Duong.
Than Duong o Ha Khau la thu ha tin cay cua Truong Nhi, đa lay đuoc quan Ha Nam, va đong quan So tren Hoang Ha, cho nen đuoc lap lam Ha Nam Vuong, đong đo o Lac Duong.
Han Vuong ten la Thanh van o đat cu, đong đo o Duong Đinh.
Tuong nuoc Trieu la Tu Ma Ngang đa lay đuoc Ha Noi va đa co nhieu lan lap cong, cho nen đuoc lap lam An vuong, cai tri đat Ha Noi, đong đo o Trieu Ca.
Đoi Trieu Vuong Yet lam Đai Vuong.
Thua tuong nuoc Trieu la Truong Nhi theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Thuong Son Vuong cai tri đat Trieu đong đo o Tuong Quoc.
Đuong Duong quan Anh Bo lam tuong nuoc So, thuong lap cong đau trong quan đoi, cho nen đuoc lap lam Cuu giang Vuong, đong đo o Luc
Ngo Nhue lam lenh o Ba Duong, thuong đoc suat Bach Viet đe giup chu hau, lai theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Hanh Son Vuong, đong đo o đat Trau.
Cung Ngao lam tru quoc nuoc So đuoc phong lam Lam Giang Vuong, đong đo o Giang Lang.
Đoi Yen Vuong Han Quang lam Lieu Đong Vuong.
Tuong nuoc Yen la Tang Đo đa theo So cuu Trieu, sau đo lai theo Hang Vu vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Yen vuong, đong đo o đat Ke.
Đoi Te vuong la Đien Thi lam Giao Đong vuong.
Tuong nuoc Te la Đien Đo đa cung Hang Vu cuu Trieu sau đo lai theo Hang Vuong vao Quan Trung cho nen đuoc lap lam Te Vuong, đong đo o Lam Tri.
Đien An la chau cua Te Vuong Kien truoc kia (thoi Chien Quoc). Khi Hang Vu vuot qua song cuu Trieu, Đien An đa lay lai đuoc may thanh o Te Bac roi đem binh đau hang Hang Vu, cho nen đuoc lap lam Te Bac Vuong, đong đo o Bac Duong.
Đat Ba va đat Thuc cung la đat Quan Trung, nen lap Luu Bang lam Han Vuong cai tri đat Ba, đat Thuc va đat Han Trung đong đo o Nam Trinh.
Hang Vuong tu lap lam Tay So Ba Vuong, cai tri chin quan, đong đo o Banh Thanh.
Đien Vinh đa may lan khong nghe theo Hang Vuong lai khong chiu đem binh theo So đanh Tan cho nen khong đuoc phong đat. Thanh An quan Tran Du bo tuong an ma đi, khong theo Hang Vu vao Quan Trung, nhung nghe noi ong la nguoi hien, co cong voi nuoc Trieu, lai nghe tin ong ta luc bay gio o Nam Bi cho nen phong cho ba huyen o xung quanh đay. Tuong cua Phien Quan la Mai Quyen lap đuoc nhieu cong, cho nen đuoc phong thap van ho hau.
Trong nuoc So, Hang Vu oan So Hoai Vuong nen ton len lam Nghia đe (hoang đe tren danh nghia) va gan nhu la đay ai vua nay song luu đay toi mot noi xa xoi, roi sai nguoi giet đi. Trong cuoc phan phong, Hang Vu đa gianh lay moi thu tot nhat cho minh va nhung nguoi đi theo. Hon the nua, nhieu vi tuong, nhung nguoi nghi rang ho co the tro thanh Vuong cua mot nuoc nao đo nhung Hang Vu đa khong đe y đen ho nen bat man voi Hang Vu.


So - Han tuong tranh = Su chong đoi cua chu hau phia đong =
Đien Vinh lam phu chinh cho Đien Thi nghe tin Hang Vu đa đoi vua Te la Thi đi Giao Đong, va lap tuong nuoc Te la Đien Đo lam Te Vuong, lien noi gian, khong cho Te Vuong Thi đi Giao Đong, roi giu lay nuoc Te va đon đanh Đien Đo. Đien Đo bo chay sang So, Te Vuong la Thi, so Hang Vuong nen bo tron ve nuoc minh la Giao Đong. Đien Vinh tuc gian, đuoi theo, giet Te Vuong o Tuc Mac, Vinh ben tu lap lam Te Vuong, đem quan ve huong tay, giet vua Te Bac la Đien An, lam vua ca Tam Te.
Vinh giao an tuong quan cho tuong o Luong la Banh Viet, ra lenh chong So. Tran Du ngam sai thu ha đen muon quan Đien Vinh đanh Truong Nhi o Trieu. Te Vuong bang long, ben sai quan đi đen Trieu. Tran Du đem tat ca quan cua ba huyen cung hop suc voi Te Vuong đanh Thuong Son, pha tan quan cua Thuong Son vuong. Truong Nhi bo chay theo hang Han. Tran Du đon Yet, truoc đay bi cai phong lam Đai Vuong, đua ve lam Trieu Vuong. Yet ben lap Tran Du lam vuong đat Đai. Du o lai Trieu giup Yet.
Chi co Tang Đo theo Hang Vu la nguoi duy nhat thang the. Tang Đo ve nuoc Yen, muon đuoi Han Quang đi Lieu Đong, nhung Quang khong nghe, Tang Đo giet Quang o Vo Chung va lay luon đat cua Quang đe lam vuong.
Han Vuong la Thanh khong co quan cong, Hang Vuong khong cho ve nuoc, đua ve Banh Thanh va giang chuc lam hau, sau đo Hang Vuong lai sai nguoi giet đi.


= Mat Tam Tan =
Trong khi cac chu hau phia đong noi day chong So thi Luu Bang cung ra suc chuan bi đong tien.
Đe che mat cac nuoc Tam Tan, Luu Bang cho đot đuong san đao (con đuong noi vung đat phong cua minh voi Tan) khien cac nuoc nay khong chu y toi minh. Theo tien cu cua Tieu Ha va Ha Hau Anh, Luu Bang đua Han Tin, mot hang tuong bat man ben So sang, lam đai tuong.
Han Tin lam đai tuong, gia cach sai nguoi đi sua đuong san đao, von mat rat nhieu cong suc thoi gian, khien Tam Tan yen tri rang quan Han con lau moi ra đuoc cua ai. Nhung thuc ra Han Tin dan đai quan đi theo đuong Tran Thuong đanh up nuoc Ung. Chuong Ham tro tay khong kip, phai rut ve co thu o Phe Khau. Cac nuoc Đich, Tac cung bi đanh bat ngo, Tu Ma Han va Đong E đau hang.


= Sa lay o nuoc Te, mat đat phia tay =
Sau khi giet Han Vuong Thanh, Hang Vu phong nguoi cua minh la Trinh Xuong lam Han Vuong. Han Vuong sai Truong Luong đi đua thu cho Hang Vuong, noi:

"Han Vuong khong đuoc đoi xu nhu loi giao uoc cho nen muon lay Quan Trung, nay đuoc nhu loi giao uoc cu thi thoi, khong dam đem quan sang huong đong nua".
Lai nghe tin Đien Vinh đanh cac chu hau do minh phong o Te, Hang Vu lai nghe theo loi đanh lac huong cua Truong Luong, mang đai quan len phia bac đanh Te ma khong chu y đen Luu Bang đang lan toi o phia tay.
Luu Bang, Han Tin ranh tay mang quan sang đong, lan luot đanh va thu hang mot loat cac chu hau ma khong gap phai su phan khang lon nao cua phia So: Han (Trinh Xuong), An (Tu Ma Ngang), Nguy (Nguy Bao), Ha Nam (Than Duong) va Trieu (Trieu Yet).
Luu Bang đuoc tin So Nghia Đe bi Hang Vu giet, lai lay co đe tang Nghia Đe đe đanh So, tap trung cac chu hau đuoc 56 van quan, ram ro tien vao kinh đo Tay So la Banh Thanh. Theo su tien cu cua Truong Luong, Luu Bang lap nguoi con chau nuoc Han khac la Han Tin lam Han Vuong.
Nam 205 TCN, Hang Vuong đem quan ve huong bac, đen Thanh Duong, Đien Vinh cung đem binh đen giao chien. Đien Vinh đanh khong lai, chay đen Binh nguyen. Dan Binh Nguyen giet Đien Vinh. Hang Vu ben đem quan đi theo phia bac, san phang va đot thanh quach nha cua cua nuoc Te, chon song tat ca quan linh cua Đien Vinh đau hang, tan sat rat nhieu. Nguoi Te hop nhau lai lam phan. Vi vay, em cua Đien Vinh la Đien Hoanh thu thap đuoc may van linh Te đa đi tron tu truoc, noi day o Thanh Duong, lap con Vinh la Quang len ngoi Te Vuong. Hang Vuong vi vay phai dung lai, đanh may tran, nhung khong ha đuoc.


= Đai pha Luu Bang o Banh Thanh =
Hang Vuong nghe tin quan Han vao Banh Thanh, ben sai cac tuong đanh nuoc Te, con minh thi đem ba van tinh binh đi ve huong nam do đat Lo qua thanh Ho Lang.
Thang tu nam 205 TCN, quan Han đeu đa vao Banh Thanh, thu cua cai chau bau, gai đep, ngay nao cung đat tiec ruou hoi hop linh đinh. Hang Vuong ben đem quan ve huong tay, sang som đi qua Tieu huyen, đanh quan Han, roi keo ve huong đong đen Banh Thanh.
Giua trua, Hang Vu pha tan quan Han; quan Han đeu bo chay, xo nhau nhay xuong song Coc va song Tu. Hang Vuong giet hon muoi van quan Han, quan Han đeu bo chay sang huong nam ve phia nui. Quan So lai truy kich đen phia đong Linh Bich tren song Tuy Thuy. Quan Han rut lui bi quan So đanh rao riet, giet rat nhieu. Hon muoi van quan Han đeu nhay xuong song Tuy Thuy. Theo Su ky: nuoc song vi vay khong chay đuoc.
Luu Bang bi quan So vay chat, nho may man troi noi gio loc lam roi loan quan So nen chay thoat cung hai con nho. Nhung cha va vo Han Vuong (Lu Tri) bi quan So bat.


= Tay tien that bai =
Sau khi quan So đai thang o Banh Thanh, cac chu hau con song đeu bo Han theo So. Tu Ma Han, Đong E, Nguy Bao lan luot ve theo Hang Vu. Tran Du phat hien Truong Nhi con song, biet minh bi lua cung xui vua Trieu theo So. Đien Hoanh, Đien Quang nuoc Te thay quan Han thua to cung xin bai binh giang hoa voi nuoc So. The ben So lai manh len.
Nhung noi bo ben So van khong yen. Tran Binh so toi Hang Vuong hoi ve chuyen An Vuong Tu Ma Ngang lam phan ma Binh co trach nhiem nen theo hang Han. Cuu Giang Vuong Anh Bo von đuoc Hang Vu ra lenh phoi hop đanh Han cuu Banh Thanh nhung Bo cao benh khong đi, bi Hang Vu trach. Luu Bang ben sai nguoi đen du Bo ve Han. Bo ben mang đat Cuu Giang theo Han. Hang Vu sai Long Thu mang quan tien vao Cuu Giang, đanh bai Bo. Bo bo chay ve phia Tay theo Luu Bang. Hang Vu phong Chu An tran thu đat cua Anh Bo.
Hang Vu nhan đa thang loi o Banh Thanh mang quan đanh Luu Bang. Bang đuoc tiep vien quan va luong cua Tieu Ha (huy đong ca thanh thieu nien tong quan đe co vai chuc van nguoi) tu Quan Trung ra, tap hop luc luong o Huynh Duong, thanh the lai manh. Han Vuong dung Han Tin lam chi huy, đon đanh bai quan So o giua đat Kinh va đat Sach.
Sau đo Han Vuong lai dung ke dan nuoc vao thanh Phe Khau, lam ngap thanh. Ung Vuong Chuong Ham co thu lau ngay, khong chong đuoc, ben tu sat. Tam Tan hoan toan thuoc ve Han.


= Mac lua mat Pham Tang =
Nguy Bao mang nuoc Nguy theo So phan Han. Han Vuong sai Han Tin mang quan đi đanh diet Nguy, bat Nguy Bao giai ve Huynh Duong. Sau đo Han Tin lien tuc thang tran, đanh bai quan Đai va quan Trieu, chem đuoc tuong Trieu Tran Du va bat vua Trieu la Yet. Hang Vuong nghe tin Trieu mat, may lan sai ky binh vuot qua song Hoang Ha đanh gianh lai Trieu. Truong Nhi va Han Tin đi đi lai lai vua chong quan So, vua binh đinh not cac thanh ap o Trieu va đieu binh đen giup Han Vuong.
Hang Vu luc nay moi chu trong vao viec diet Luu Bang. Ong don đai quan vao vay đanh Luu Bang o Huynh Duong. Han Vuong xay đuong ong ra đen Hoang Ha đe lay thoc o Ngao Thuong, chong nhau voi Hang Vuong hon mot nam. Hang Vuong may lan đua quan cuop đuong ong cua Han, quan Han thieu luong thuc. Hang Vu vay quan Han. Han Vuong xin giang hoa va cat đat tu Huynh Duong đen phia tay cho So, nhung Hang Vuong khong nghe.
Luu Bang ben dung ke cua Tran Binh, cho Tran Binh bon van can vang đe ly gian vua toi So. Su gia nuoc So mac muu Tran Binh nen đua tin sai cho Hang Vu. Do đo, Hang Vu nghi ngo quan su Pham Tang, nguoi đuoc Hang Vu ton la A phu. Pham Tang khuyen Hang Vu lay Huynh Duong nhung khi thay minh bi ngo vuc ben noi gian, cao benh, xin ve huu. Khi chua ve đen Banh Thanh thi Pham Tang chet, Hang Vuong ton that mot muu tuong gioi.


= Ha thanh Huynh Duong, truy kich Thanh Cao =
Quan Han bi cat đut đuong luong thuc, rat nguy cap, Luu Bang sai Ky Tin đong gia minh, ngoi xe vang gia cach ra đau hang đe lua quan So. Quan So cung nhau chay đen phia đong thanh đe xem vua Han. Nho vay, Luu Bang thoat ra cua tay voi vai chuc quan ky va bo tron, nhung van đe Chu Ha, Nguy Bao, Han Vuong Tin va Tung Cong o giu Huynh Duong. Cac tuong va binh si khong đi theo đuoc đeu o lai trong thanh. Chu Ha va Tung Cong giet Nguy Bao vi Bao tung phan Han. Luu Bang chay thoat, gap đuoc Anh Bo, cung vao Thanh Cao.
Luc đo, tuong cam quan o Luong la Banh Viet đa theo Han, vuot qua song Tuy Thuy đanh tan quan So, lay Ha Bi. Hang Vu đang muon truy kich Luu Bang lai phai đem binh ve huong đong đanh Banh Viet. Sau khi đanh quan Banh Viet thua chay, Hang Vu lai đem binh ve huong tay pha đuoc thanh Huynh Duong, bat song ca Chu Ha, Tung Cong va Han Vuong Tin. Chu Ha va Tung Cong khong chiu hang nen bi giet, Han Vuong Tin bi giam.
Hang Vuong lai keo toi bao vay Thanh Cao rat gap. Thang 6 nam 204 TCN, Luu Bang khong chong noi, bo thanh vuot vong vay ra khoi Thanh Cao, vuot qua song Hoang Ha, chi co mot minh Ha Hau Anh cung đi, toi đia phan do Truong Nhi va Han Tin cai quan.


= Luong đau tho đich =
Luu Bang đen thanh Tu Vu, phai dung thu đoan đoat lay quan cua Han Tin, roi lien ra lenh cho Truong Nhi giu lay đat Trieu, phong Han Tin lam tuong quoc, thu gom quan o Trieu đi đanh Te.
Han Tin đanh up nuoc Te, vua Te la Đien Quang thua chay, cau cuu Hang Vuong. Ong sai Long Thu lam tuong, đem 20 van quan đen cuu Te. Đien Quang cung Long Thu hop quan đe đanh nhau voi Tin. Han Tin dung muu pha tan quan So tren song Tuy Thuy, giet chet Long Thu. Te Vuong Quang chay tron. Han Tin lien mang quan đuoi theo đen đat Thanh Duong, bat song tat ca linh So.
Sau khi đa nam đuoc quan cua Han Tin, uy the Han Vuong lai manh. Luu Bang đap thanh cao, đao hao cho sau co thu khong đanh nhau voi quan So, roi sai Lu Quan va Luu Gia đem 2 van quan va vai tram quan ky vuot ben Bach Ma, vao đat So cung voi Banh Viet đanh pha quan So phia tay đat Yen, đat Quach, roi lay lai hon muoi thanh đat Luong.
Luc bay gio Banh Viet cam quan o đat Luong, qua lai quay roi hau phuong cua Hang Vu, cat đut đuong luong thuc cua quan So. Nam 203 TCN, Hang Vu giao cho Tao Cuu, Tu Ma Han va Đong E giu Thanh Cao, dan chi can co thu trong 15 ngay khong giao chien voi quan Han đe minh đi đanh Banh Viet o đat Luong.
Hang Vu ben len đuong đanh cac thanh Tran Luu, Ngoai Hoang đeu lay đuoc. Quan Han khieu chien mang nhiec 6 ngay, Tao Cuu noi gian cho binh vuot song Tu Thuy, quan si ra song lien bi quan Han đanh up thua to. Tao Cuu, Tu Ma Han va Đong E đeu tu đam co chet tren song Tu Thuy.
Hang Vu đanh Luong đen Tuy Duong, nghe tin quan Tao Cuu bi thua, ben đem quan tro ve, giai vay đuoc cho tuong Chung Ly Muoi o phia đong Huynh Duong. Nghe tin Han Tin đanh tan vien binh cua Long Thu cuu Te, Hang Vuong lo lang sai Vu Thiep đen lam thuyet khach khuyen Tin phan Han nhung Tin khong nghe.


= Hoa uoc Hong Cau =
Hang Vu va Luu Bang tiep tuc cam cu chua phan thang bai. Hai ben gap nhau o Quang Vu noi chuyen. Hang Vu muon mot minh khieu chien voi Han Vuong. Han Vuong ke 10 toi Hang Vu, Hang Vu tuc gian ban trung Luu Bang. Bang bi thuong vao bung nhung gia cach chi bi thuong o ngon chan đe yen long quan si.
Han vuong co đi ra truoc hang quan benh cang nang them, chay vao Thanh Cao. Khi khoi benh lai tro ve trong quan, đong o Quang Vu. Binh si o Quan Trung lai ra theo rat đong.
Luc bay gio Banh Viet cam quan o đat Luong, luon qua lai lam quan So kho cuc, cat đut luong thuc cua quan So. Hang Vu may lan đanh bon Banh Viet thi Te Vuong Han Tin lai tien quan đanh So. Hang Vu khong the mot minh chong lai ba phia, đanh cung Han Vuong giao uoc chia khoang giua thien ha, cat đat tu Hong Cau ve phia tay la cua Han; tu Hong Cau ve phia đong la cua So. Hang Vuong tra lai cha va vo Han Vuong. Sau đo hai ben tro ve.


Bo minh o O Giang = Tran Cai Ha =
Luc đo đat đai tren toan coi Trung Hoa, 7 nuoc chu hau cu thi 6 nuoc đa ve Han. Luc luong giua Han va So luc đo đa rat chenh lech. Han Vuong muon đem quan ve phia tay nhung theo ke cua Tran Binh va Truong Luong, lien boi uoc tien quan đuoi Hang Vu đen phia nam thanh Duong Ha. Han Vuong hen voi Han Tin va Banh Viet cung hop nhau đe đanh So, nhung khi quan Han Vuong đen Co Lang thi van khong gap quan cua Han Tin, Banh Viet. Quan So đanh quan Han thua to. Luu Bang lai vao thanh co thu.
Luu Bang dung ke cua Truong Luong, hua phong đat cho Han Tin va Banh Viet nen hai nguoi mang quan đen.
Trong khi đo tuong Han la Luu Gia vao đat So vay đat Tho Xuan. Han Vuong sai su gia trieu tuong So moi hang la Chu An, đieu đong quan o Cuu Giang đi theo quan Luu Gia, Anh Bo lam co dan Thanh Phu.
Nam 202 TCN, Luu Bang cung quan cua chu hau đanh quan So thang Hang Vu mot tran quyet liet o Cai Ha. Rieng canh quan Te cua Han Tin đa co 30 van nguoi, ngoai ra Khong tuong quan o canh trai, Phi tuong quan o canh phai, Luu Bang o phia sau, Chu Bot, Sai Vu o sau lung Luu Bang. Toan the quan Han co đen nam sau chuc van. Quan cua Hang Vu chi vao khoang 10 van, luc luong rat chenh lech. Tuy nhien Han Tin cam quan Te đanh đau tien cung khong thang noi, phai rut lui. Khong tuong quan va Phi Tuong quan đem quan đen giup. Quan Han qua đong nen quan So khong thang đuoc. Han Tin nhan luc ay lai tien len đanh quan So đai bai o Cai Ha phai rut vao thanh.


= Pha vay cung 28 ky binh =
Hang Vuong len ngua, trang si cuoi ngua o duoi co chi con hon 800 nguoi, đang đem pha vo vong vay xong ra phia nam, phi ngua chay. Đen tang sang, quan Han moi biet, sai ky tuong la Quan Anh mang nam ngan ky binh đuoi theo.
Hang Vuong vuot qua song Hoai, quan ky theo kip chi con hon tram nguoi.
Hang Vuong đen Am Lang lac đuong, hoi mot cu gia lam ruong. Cu gia noi doi, bao ong đi qua ben trai. Hang Vuong re qua ben trai, sa vao trong đong lay, cho nen quan Han đuoi kip. Hang Vuong lai đem quan đi ve phuong đong, đen Đong Thanh, bay gio chi con 28 ky binh. Ky binh Han đuoi theo may ngan.
Hang Vuong tu lieu chang thoat đuoc, bao cac ky binh:

Ta tu khi day binh đen nay đa tam nam troi, minh trai qua hon bay muoi tran, ai chong cu thi bi đanh bai, đanh đau thi ho phai chiu phuc, chua tung thua chay bao gio. Rot cuc lam ba thien ha. The ma nay phai chiu khon kho o đay, đo la troi hai ta, chu khong phai toi ta đanh khong gioi. Ngay nay the nao cung chet, ta nguyen vi cac nguoi quyet chien, nhat đinh phai thang ba lan, vi cac nguoi, pha vong vay, chem tuong, chat co, đe cac nguoi biet rang đay la troi hai ta chu khong phai loi tai ta đanh khong gioi.
Hang Vuong ben chia ky binh ra bon đoi, quay ve bon phia. Quan Han vay Hang Vuong may vong. Hang Vuong noi voi cac ky binh:

Ta vi cac nguoi giet ten tuong kia!
Hang Vuong sai phi ngua xuong ca bon mat, hen xong qua phia đong nui roi tap hop lam ba noi. Hang Vuong phi ngua xuong, quan Han đeu giat ra mot ben, Hang Vuong chem mot vien tuong Han. Tuong Han la Xich Tuyen hau đuoi theo. Hang Vuong tron mat quat, Xich Tuyen hau nguoi ngua đeu hoang kinh, chay lui đen may dam.
Hang Vuong cung quan ky tap hop lai lam ba noi khac nhau, quan Han khong biet Hang Vuong o đau, ben chia quan lam ba va vay lai lan thu hai. Hang Vuong ben phi ngua chem mot vien đo uy, giet may tram nguoi, roi hop cac ky binh lai thi chi mat hai ky binh ma thoi. Hang Vuong giet tuong Han xong thi quay lai hoi quan ky:

The nao?
Quan si thay Hang Vuong lam đung nhu loi ong đa noi, het suc kham phuc, cung quy xuong thua:

Qua đung nhu loi Đai Vuong!


= Khong ve Giang Đong =
Hang Vuong đi sang phia đong. Nguoi ngua chay đen bo song Duong Tu, O Giang đinh thi cung đuong. Co nguoi đinh truong O Giang cam thuyen đoi, bao Hang Vuong:

Giang Đong tuy nho, nhung đat hang ngan dam, dan vai muoi van, cung đu lam vuong. Xin đai vuong mau mau vuot song. Nay chi mot minh than co thuyen, quan Han đen khong co cach gi vuot qua.
Hang Vuong cuoi noi:

Troi hai ta, ta vuot qua song lam gi! Va chang Tich nay cung tam ngan con em Giang Đong vuot Truong Giang đi ve huong tay, nay khong con lay mot nguoi tro ve! Du cho cac bac cha anh o Giang Đong thuong ta, cho ta lam vuong, ta cung con mat mui nao ma thay ho nua. Du ho khong noi, Tich nay ha chang then trong long sao?
Roi ong bao nguoi đinh truong:

Ta biet ong la bac truong gia, ta cuoi con ngua nay, nam nam nay đi đen đau cung vo đich, thuong mot ngay đi ngan dam, ta khong no giet, xin bieu ong.
Quan Han đen, Hang Vuong sai ky binh đeu xuong ngua đi bo, cam khi gioi ngan đe tiep chien. Mot minh Hang Vu giet may tram quan, than bi hon 10 vet thuong. Ong quay lai thay ky binh tu ma cua Han la La Ma Đong von la tuong cu cua minh, ben bao Đong:

Nghe noi Luu Bang treo thuong ngan vang, phong ap van ho mua đau ta. Ta ban cho nguoi mot an hue.
Noi roi, Hang Vuong tu đam co chet. Nam đo ong 31 tuoi, o ngoi Tay So Ba Vuong đuoc 5 nam (206 - 202 TCN).
Cac tuong si Han keo toi giay xeo len nhau gianh xac ong đe linh thuong, giet nhau may muoi nguoi. Cuoi cung co nam nguoi, trong đo co La Ma Đong, mang ve đuoc 5 manh xac dang Luu Bang, hop nhau chap lai xac thi thay an khop. Luu Bang phong cho ca nam nguoi tuoc hau.


= Gia thuyet ve cai chet =
Cac su gia Trung Quoc tung ban luan soi noi ve cai chet cua Tay So Ba Vuong Hang Vu. Khi đo, co ba luong y kien chinh.
Quan điem đau tien dua tren nhung gi chep lai trong cuon Su ky cua su gia Tu Ma Thien thoi Han. Theo đo, Hang Vu vi khong con mat mui nao gap phu mau o Giang Đong, nen tha chet chu khong chiu qua song. Hang Vu cung khong co ly do đe song khi Ngu Co, nguoi vo yeu cua minh đa tu sat. Vay nen khi thay minh bi bao vay, ong cam thay then voi long minh, then voi phu mau va Ngu Co roi rut kiem tu sat.
Quan điem thu hai cho rang, Hang Vu chon cai chet vi muon dan bach tinh. Chi Hang Vu chet, Trung Hoa moi cham dut đuoc nan mau chay đau roi, von keo dai suot gan 10 nam ke tu khi Tan Thuy Hoang qua đoi. Hang Vu tung noi thang voi Luu Bang: "Thien ha nao loan đa nhieu nam, cung vi hai nguoi chung ta. Nay bon vuong muon đon phuong đoc ma khieu chien voi Han Vuong, hai ta song mai mot phen, đung đe thien ha tiep tuc chiu kho". Rat co the trong gio phut quyet đinh, Hang Vu nghi đen canh dan chung chiu canh lam than vi minh, nen đa tu sat. Tuy nhien gia thiet mau thuan voi tinh cach bao nguoc, khong chiu nghe ai cua Hang Vu.
Cuoi cung, gia thuyet thu ba cho rang, Hang Vu khong co co hoi vuot song Duong Tu. Theo đo, Hang Vu co the đa bi "quan Han vay ham va tan sat ma chet" o Đong Thanh. Sau khi tro tay khong kip truoc đon tan cong cua Luu Bang va cac nuoc chu hau, Hang Vu mang theo 800 ky binh mo đuong mau, pha vong vay đinh chay ve huong Giang Đong. Neu thanh cong, Hang Vu van co the tiep tuc gay dung luc luong, cho co hoi bao thu. Tuy nhien, Hang Vu co the chi chay đuoc toi Đong Thanh thi bi quan Han bao vay. Trong cuoc hon chien cuoi cung, Hang Vu du suc luc hon nguoi song van bi Quan Anh – mot tuong Nha Han giet chet. Gia thuyet nay nghe co ve hop ly nhung lai đi nguoc voi noi dung trong cuon Su ky cua Tu Ma Thien.
Đo la ly do nguoi đoi sau đa so đeu tin vao ghi chep cua Tu Ma Thien, nguoi đa tong hop lai tac tai lieu lich su sau khi Hang Vu chet đuoc khoang 100 nam.


= Tang Lo cong =
Hang Vuong chet roi, đat So đeu hang Han, rieng nuoc Lo theo So khong chiu hang. Han Vuong Luu Bang ben sai mang đau Hang Vuong đen cho dan Lo xem, nuoc Lo ben đau hang.
Truoc kia So Hoai Vuong phong Hang Vu lam Lo Cong, đen khi ong chet, nuoc Lo đau hang cuoi cung cho nen Luu Bang ha lenh chon cat Hang Vuong o Coc Thanh theo le Lo Cong. Han Vuong đen cu ai va khoc.
Dong ho Hang Vuong đeu khong bi Han Vuong giet. Han Vuong phong Hang Ba lam Xa duong hau. Nhung nguoi ho Hang khac la Đao hau Hang Han, Binh Cao hau Hang Đa, Huyen Vu hau đeu đoi ho lam ho Luu.


Hang Vu trong thi ca = Trung Quoc =

Du cuoi cung that bai trong cuoc chien Han So tranh hung, Hang Vu van đuoc cac thi si đoi sau nhac toi nhieu hon so voi Luu Bang. Tho ca cua nguoi đoi sau viet ve ong khong thieu loi ca ngoi, su kham phuc va nuoi tiec cho that bai cua mot vi anh hung cai the.
Nha tho Đo Muc đoi nha Đuong co bai Đe O Giang đinh nhu sau:

Thang bai binh gia su bat ky
Bao tu nhan si thi nam nhi
Giang Đong đe tu đa tai tuan
Quyen tho trung lai vi kha tri!
Dich:

Thang bai nha binh chuyen bat ky
Nen long ho nhuc moi nam nhi
Đe tu Giang Đong nhieu nguoi gioi
Cuon đat quay ve cung co khi!
Thua tuong nha Tong la Vuong An Thach cung co mot bai Đe O Giang đinh nhu sau:

Bach chien bi lao trang si ai
Trung nguyen nhat bai the nan hoi
Giang Đong đe tu kim do tai
Khang bi quan vuong quyen tho lai!
Dich:

Tram tran met nhoc tuong ra roi
Đai bai trung nguyen kho van hoi
Đe tu Giang Đong nay con đo
Se vi quan vuong quat khoi thoi!
Nu thi si đoi nha Tong la Ly Thanh Chieu co bai tu O Giang đuoc truyen tung rong rai:

Sinh đuong tac nhan kiet
Tu diec vi quy hung
Chi kim tu Hang Vu
Bat khang qua Giang Đong!
Dich:

Song lam nguoi anh kiet
Chet cung ma anh hung
Xua nay nho Hang Vu
Chang chiu ve Giang Đong!
Vuong Đan thoi nha Thanh vieng Hang Vu mot bai tho nhu sau:

Tan nhan thien ha, So nhan cung
Uong ba đau lo tang Ma Đong
Thien y ha tang đan Luu Quy
Đai Vuong that ke luyen Giang Đong
Tao thoi Ham Coc xung Tay Đe
Ha tat Hong Mon sat Bai Cong
Đo tung Ham Duong tam nguyet hoa
Nhuong tha Lau Kinh thuyet Quan Trung
Dich:

Đat cua Nha Tan, cung cua ong
Uong lay đau lau tang Ma Đong
Y troi đau co thuong Luu Quy
Đai Vuong that sach men Giang Đong
Som pha Ham Quan xung Tay Đe
Can chi Hong Yen giet Bai Cong
Thieu chay Ham Duong ba thang tron
Đe cho Lau Kinh thuyet Quan Trung


= Viet Nam =
Vua Le Thanh Tong viet:

Hoc thong muon đich dam ai de,
Nen Ba Vuong xua van nham nhe.
Muoi mot phen khua Tan lanh gay,
Bay muoi tran đa Han tanh me.
Chang dung A phu, toi xuong ran,
Nen phai Tran Binh, chuoc eo le.
Chi si nay dau ban bac toi,
Kha hon, kha tiec, kha me he.


Anh huong van hoa Tuoc hieu tu phong So Ba Vuong hay Ba Vuong cua Hang Vu đa tro thanh ten goi rieng cho ong. Nhan vat Ton Sach o Đong Ngo thoi Tam Quoc la mot nhan vat anh dung di thuong, va đuoc goi la "Tieu Ba Vuong", trong Thuy hu truyen cua Thi Nai Am co nhan vat Chu Thong o Đao Hoa son cung co biet danh "Tieu Ba Vuong".
Thoi ky loan An Su, co nhan vat Khang So Nguyen tu xung minh lam Nam So Ba Vuong.
Hang Vu cung la chu đe cua nhieu tac pham van hoa tai Trung Quoc, nhu vo Kinh kich noi tieng Ba Vuong biet co đuoc xay dung tren hinh anh Hang Vu va moi tinh cua ong voi Ngu co.


Trong van hoa đien anh Cuoc đoi va su nghiep cua Hang Vu la noi dung cho khong it kich ban cua cac bo phim đien anh va truyen hinh noi tieng, trong đo hinh tuong cua ong đuoc chuyen the qua bo phim sau :


 Phim đien anh  Tay So Ba Vuong - The Great Conqueror's Concubine (1994): do Lu Luong Vi thu vai.
Huyet yen- The Last Supper (2012): do Ngo Ngan To thu vai.


 Phim truyen hinh  Han So tranh hung (1985): phim bo cua TVB, do Thach Tu thu vai.
Han So phong van  (2003): do Ho Quan thu vai.
Han So kieu hung (2005): do Giang Hoa thu vai.
Than Thoai (2010): xuat hien voi vai tro la nhan vat phu do Đam Khai thu vai.
Hong Mon Yen (2011): do Phung Thieu Phong thu vai.
Han So tranh hung (2012): do Ha Nhuan Đong thu vai.
Tan thoi Minh Nguyet (2014): do Tan Tuan Kiet thu vai.


Nhan đinh Trong Su ky, Tu Ma Thien khong giau su than phuc đoi voi Hang Vu - nguoi đoi đich voi vi vua khai lap (Luu Bang) ra vuong trieu ma ong phuc vu (Nha Han). Khi chep truyen Hang Vu, Tu Ma Thien đat ten la "Hang Vu ban ky", co nghia đat ngang Hang Vu voi cac hoang đe Tan Thuy Hoang, Luu Bang chu khong ha Hang Vu xuong ngang voi cac chu hau nhu Cau Tien hay Tran Thang (chi goi la "the gia"). Đong thoi, ong cung chi ra nguyen nhan that bai cua Hang Vu:


Thanh ngu Van nhan đich, thanh ngu thuong dung đe mieu ta ve nhan vat nay.
Dim thuyen đap noi, thanh ngu xuat hien tu menh lenh đap noi nau com va dim thuyen sau khi đa qua song đi cuu Trieu cua Hang Vu. Cau nay noi len y đinh quyet tam tien ve phia truoc đe tu chien chu khong chiu lui lai phia sau. Van dung rong hon, "tinh canh dim thuyen đap noi" la tinh canh chi con cach tien chu khong con đuong lui.


Tham khao Xem them Chien tranh Han-So
Nha Tan
Hang Luong
Pham Tang
Luu Bang
Ngu Co
Ba Vuong biet co
Su Ky, Hang Vu ban ky
Tran O Giang


Tham khao Su ky Tu Ma Thien - ban dich cua Phan Ngoc
Su ky Tu Ma Thien - ban dich cua Nguyen Hien Le - Gian Chi
Muu luoc nguoi xua - Trieu Quoc Hoa, Luu Quoc Kien - Nha xuat ban Van hoa thong tin, 1996


Lien ket ngoai Hang Vu ban ky Luu tru ngay 6 thang 12 nam 2018 tai Wayback Machine trong Su ky Tu Ma Thien 18-02-2008, 19:58. ban luu
Hang Vu ban ky (tieng Trung)
100 bai tho tinh Trung Hoa Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2008 tai Wayback Machine