Hoat hinh Viet Nam hoac Hoat hoa Viet Nam (tieng Anh: Vietnamese animation) la thuat ngu mo ta nganh đien anh san xuat phim hoat hoa tai Viet Nam tu nam 1959 cho đen nay.


Lich su O Viet Nam truoc đay, neu san xuat mot bo phim truyen co đo dai trung binh, chieu tren man anh rong khoang mot tieng ruoi (nghia la phim phai dai 2100 đen 2500m) thi it nhat can thoi gian tu 8 đen 12 thang. Trong khi đo, neu san xuat mot phim hoat hinh hoac bup be co đo dai chung mot đen hai cuon (tuc la 280 đen 500m), thong thuong cung phai mat tu 8 đen 12 thang, nhu vay tuong đuong voi quy thoi gian lam phim truyen vua. Con so đo neu đuoc su ho tro cua trang thiet bi tan tien va phuong thuc quan ly huong theo thuong mai, thi rut ngan xuong con 1 đen 3 thang. Nhu vay, ngoai đac điem khac nhau ve quy trinh san xuat cua hai the loai đien anh, ngoai yeu cau khac nhau ve von va trang thiet bi ho tro, đieu đo cho thay rang: Lam phim hoat hinh la cong viec đoi hoi cac đuc tinh cong phu, ti mi, kien nhan rat cao.


= 1960–1975 =

Bo phim đau tien cua nganh hoat hinh Viet Nam la mot xuat pham thuoc the loai đo hoa voi nhan đe Đang đoi thang Cao, co đo dai 300m, đuoc thuc hien trong vai thang cuoi nam 1959. Truoc thoi gian ay, tat ca cac nha đien anh Viet Nam đeu chua tung quen biet cong viec ve phim va cung khong co đen mot day chuyen san xuat phim hoat hinh nao.
Tien trinh phat trien cua nganh hoat hinh Viet Nam co le luon gan lien voi hai thuc the: Ha Noi (noi khai sinh) va Hang phim Hoat hinh Viet Nam (hau nhu la đon vi san xuat phim hoat hinh duy nhat trong nhieu thap nien). Cung phai noi them rang, tai Nam phan vi tuyen 17 – tuc phan lanh tho do chinh the Viet Nam Cong hoa kiem soat, khong co bang chung nao cho thay tung co mot nganh hoat hinh đung nghia, ngoai mot so hang phim tu thuc chuyen gia cong ky xao cho cac bo phim hoac bang nhac.
Trong suot thoi ky chien tranh Nam-Bac, nganh hoat hinh Viet Nam Dan chu Cong hoa ton tai trong cac đieu kien het suc thieu thon ve co so vat chat, tu nhung dung cu nho be nhat nhu bot mau cho đen thu quan trong nhat la khong gian lam viec. Cot truyen cac bo phim giai đoan nay đa phan la tuyen truyen chinh tri, phan con lai khai thac nhung chi tiet tuoi vui vun vat trong đoi song tre em; nhin chung hoat hinh Viet Nam thoi ky đau tien khong co su đa dang ve noi dung. Tuy nhien, bu đap vao đo la nhung net ve rat khoang đat, anh cu đong linh hoat đam phong cach hoat hinh Lien Xo. Ke tu nam 1969 cho đen moi nam ke tiep, cac bo phim hoat hinh Viet Nam hoan toan đuoc quay bang nhung thuoc phim mau.


= 1976–1985 =
Sau khi chien su ket thuc, nganh hoat hinh Viet Nam co co hoi thuan loi đe phat trien manh them nho ke thua cac thiet bi lam phim cua Viet Nam Cong hoa va su yem tro doi dao cua Lien Xo. Hoat hinh Viet Nam thoi ky nay khai thac manh me cac truyen ke dan gian, đong thoi đua vao phim su hon nhien, hai huoc trong đoi song tinh than thieu nhi. Đang chu y la cac hoa si bat đau đua net ve dan hoa co truyen vao phim hoat hinh, tham chi rat nhieu phim đuoc ve tren giay do. Do đac thu quan niem thoi nay van cho rang, hoat hinh la linh vuc chi danh cho tre nho, cho nen hau het cac bo phim đeu phai đam bao su tuoi tan ve hinh thuc, long ghep vao noi dung yeu to giao huan va cot truyen phai thuc su de hieu. Nhung đieu nay cang ve sau se đua hoat hinh Viet Nam sa vao be tac, nhung dau sao giai đoan truoc Đoi moi van đang đuoc xem la thoi thang hoa cua nganh hoat hinh Viet Nam.

Thach Sanh (1976)
Ong Trang tha dieu (1981)
Buoc ngoat (1982)


= 1985–2000 =
Vao thoi ky Đoi moi, do chinh sach bao cap toan phan bi thao go nen cac đon vi san xuat phim phai tu tim đen khan gia va se khong co su bu lo tu chinh phu nhu truoc. Nganh hoat hinh Viet Nam von di qua nho be so voi cac linh vuc đien anh khac, ma hau nhu chi co mot đon vi san xuat la Hang phim Hoat hinh Viet Nam; mac du co mot đon vi khac la xuong phim hoat hinh cua Xi nghiep phim tong hop thanh pho Ho Chi Minh, song co so nay chi thuc hien đuoc 20 bo phim roi giai the, cung khong tao ra đuoc bat cu an tuong nao. Cac phim hoat hinh thoi ky nay co su gia tang ve thoi luong, chat lieu lam phim cung het suc phong phu; song net ve va cu đong tho vung, noi dung nang ne tinh giao huan – nen khong the hoa nhap trao luu hoat hinh the gioi. Phim san xuat ra chi đe tranh giai va trinh chieu cuc bo, cho nen hau nhu khong ai biet đen nganh hoat hinh Viet Nam. Boi vay, co the xem đay la giai đoan khung hoang, voi triet ly cu va phuong thuc lam phim cu.

Nguoi tho cham tai hoa (1992)
Ai cung phai so (1983)
Tre Coc (1993)
Bo xuong biet mua (1993)
Phep la hoi sinh (1994)
Chim Ri va Tu Hu
Cat nha giua ho
Chiec vo hop ven đuong


= 2001–2010 =

Thoi ky nay đanh dau su xuat hien cua ky thuat đo hoa vi tinh, ban đau la 2D va bay gio la 3D; ky nguyen cua cac ky thuat lam phim thu cong nhu ve tay, bup be, cat giay xem nhu ket thuc. Cac nha đien anh Viet Nam bat đau lam quen voi viec ve phim tren may tinh, tuy nhien hinh anh van con tho vung va noi dung cung chua that đac sac. Ben canh đo, rat nhieu nhom lam phim hoac hang phim hoat hinh phat sinh o at, nhu mot su bu đap cho khoang trong ma Hang phim hoat hinh Viet Nam tu lau khong the om tron.
Thoi ky nay cung đanh dau su tro lai cua cac dong phim tuyen truyen chinh tri va co yeu to lich su. Luc nay, do su cap nhat xu the hoat hinh quoc te tro nen rat de dang nen hoat hinh Viet Nam khong ngan ngai tiep thu moi thu – tu ky thuat lam phim cho đen phuong thuc sang tao noi dung. Tuy nhien, hinh nhu do chua tung co nen tang la mot nganh hoat hinh thu cong ben vung, cho nen rat de nhan thay la hoat hinh Viet Nam hien gio qua lam dung ky nghe cao, truyen phim cung khong may đac sac. Yeu điem lon nhat cua hoat hinh Viet Nam la khau long tieng van chua bao gio đuoc khac phuc. Va thuc su neu đem so voi chi vai quoc gia lan can, thi co the noi rang nganh hoat hinh Viet Nam con rat tho so va phat trien cham chap. Co le, chung ta van nen đoi them nhieu thoi gian nua đe thay mot nganh hoat hinh tinh te va đa dang tai Viet Nam.


= 2011 đen nay =

Cung voi su phat trien khong ngung cua ky thuat lam phim tren phan mem vi tinh, hoat hinh Viet Nam am tham thuc hien mot cuoc tong cach tan trong linh vuc cua minh, dan huong đen gan hon thi truong va thi hieu nguoi xem. Rat nhieu nhom lam phim hoac hang phim hoat hinh phat sinh o at, nhu mot su bu đap cho khoang trong ma Hang phim Hoat hinh Viet Nam tu lau khong the om tron. Thoi ky nay cung đanh dau su tro lai cua cac dong phim tuyen truyen chinh tri hoac co yeu to lich su.
Luc nay, do su cap nhat xu the hoat hinh quoc te tro nen rat de dang nen hoat hinh Viet Nam khong ngan ngai tiep thu moi thu – tu ky thuat lam phim cho đen phuong thuc sang tao noi dung. Tuy nhien, do chua tung co nen tang la mot nganh hoat hinh thu cong ben vung, cho nen rat de nhan thay la hoat hinh Viet Nam lam dung ky nghe cao, truyen phim cung khong đac sac. Điem yeu lon nhat cua hoat hinh Viet Nam la khau long tieng van chua bao gio đuoc khac phuc. Va khi so voi chi vai quoc gia lan can, du luan noi rang, nganh hoat hinh Viet Nam con rat tho so va phat trien cham chap.
Tu 2016 tro đi, hoat hinh Viet nam chung kien su tien bo ro ret ve cong nghe hoat hinh 3D, nho cac cong ty tu nhan co tam huyet nhu Colory Animation hay Red Cat Motion. Ben canh đo, cong nghe phim hoat hinh 2D cung co su chuyen minh ro ret, voi vi du đien hinh la DeeDee Animation Studio. Do chi phi san xuat hoat hinh tai Viet Nam re hon so voi mat bang chung tren thi truong the gioi, nen cac cong ty Viet Nam thuong đuoc lua chon lam đoi tac cho cac du an outsource trong nuoc va quoc te. Ben canh đo, su dung phim hoat hinh cung tro thanh mot phuong phap truyen thong đuoc lua chon cua mot so nhan hang lon tai Viet Nam, đien hinh nhu MILO hay Lifebuoy.
Cuoi nam 2018, POPS Worldwide cung nhan hang Lifebuoy cho ra mat series phim hoat hinh thuan Viet "Biet Đoi iOn Bac", gay hung thu cho ca tre em va nguoi lon.
Đau nam 2019, hang phim DeeDee Animation Studio cho ra mat phim ngan hoat hinh "Tan The: Tien Truyen" tren cac phuong tien truyen thong. Bo phim đuoc gioi truyen thong bao chi, đien hinh nhu Dan Tri, Vietnamnet, Tien Phong, v.v..., nhan đinh la "phim hoat hinh thuan Viet đau tien trong lich su huong toi đoi tuong xem la nguoi lon". Trong đo, theo Dan Tri, bo phim hoat hinh “Tan The: Tien Truyen” “đa lam thay đoi dien mao cua hoat hinh Viet Nam”.
Thang 10 nam 2019, Foxshelf va Red Cat Motion cho ra mat cuon sach ve hoat hinh đau tien cua Viet Nam voi ten goi "Xu So Animation". Cuon sach nay la giao trinh ve bo mon hoat hinh, đuoc bien soan boi Leo Dinh (CEO cua Red Cat Motion), hop tac cung nhieu nhung ca nhan khac trong nganh hoat hinh trong nuoc.


Ki thuat = The loai =
Đo hoa 2D
Đo hoa 3D
Bup be
Cat giay


= Đon vi =


= Chuyen vien =


Xem them Đien anh Viet Nam
Hoi hoa Viet Nam
Truyen tranh Viet Nam


Tham khao Lien ket ngoai Hoat hinh Viet Nam: Co lam nguoi tai? Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine
Buoc tien moi cho phim hoat hinh Viet Nam
Hoat hinh Viet Nam: Thieu su phi ly Luu tru ngay 4 thang 1 nam 2013 tai archive.today
Phim hoat hinh 3D Viet Nam: Chap chung đen bao cap? Luu tru ngay 22 thang 6 nam 2010 tai Wayback Machine (Bao Phu nu Viet Nam)
Phim hoat hinh Viet Nam: Cach tan đe ton tai Luu tru ngay 5 thang 11 nam 2013 tai Wayback Machine – Bo Van hoa, The thao va Du lich // 08:34, 25-3-2008
Phim hoat hinh Viet Nam: Bao gio "bi" qua "thai" toi? Luu tru ngay 14 thang 1 nam 2013 tai archive.today – Nha bao va Cong luan // Thu Bay, 26-2-2011, 12:30 (AM)
Hanh trinh "het ngu đong" cua phim hoat hinh Viet – Web Phu Nu // 1-6-2011 (11:37)
Phim hoat hinh Viet Nam: Can đuoc nhin nhan cong bang va khach quan – Đai Phat thanh – Truyen hinh Vinh Long // Thu Nam, 26-1-2012, 19:04:13 (GMT+7)
Phim hoat hinh Viet Nam: Mung nhung van tiec... Luu tru ngay 23 thang 9 nam 2015 tai Wayback Machine
Phim hoat hinh Viet van xa voi giac mo ra rap – SGGP Online // Thu Bay, 23.11.2013, 21:37 (GMT+7)
Phim hoat hinh Viet đung rat thap ngay trong khu vuc – Dan Tri // Thu Bay, 26.09.2015, 19:51 (GMT+7)