kaengreg/wikifacts-bench huggingface dataset:
Dich benh nhay mua (hoac dich nhay mua) nam 1518 la mot truong hop cua chung nhay mua đien cuong xay ra tai Strasbourg, Alsace, trong Đe quoc La Ma Than thanh vao thang 7 nam 1518. Khoang 400 nguoi đa nhay trong nhieu ngay ma khong nghi ngoi va trong khoang thoi gian mot thang, mot so nguoi bi anh huong đa guc nga hoac tham chi tu vong vi len con đau tim, đot quy hoac kiet suc.


Su kien Can benh quai quy nay đuoc cho la bat đau tu mot nguoi phu nu ten Frau Troffea song o Strasbourg vao mot ngay trong thang 7 nam 1518, Frau bong buoc ra pho lon va bat đau nhay mua suot ngay đem. Khong he co tieng nhac, cung khong co lay mot cam xuc tren khuon mat nhung co ay cu vo tu nhay nhu the cho đen ngay thu 6 thi tu vong. 
Trong 1 tuan, khoang ba chuc nguoi o quanh khu vuc đo cung tham gia. Sau 1 thang, tong cong khoang 400 nguoi, chu yeu la nu gioi khap thanh pho cung bi thoi thuc manh liet vao cuoc cuong hoan tap the. Mot tai lieu lich su ghi lai rang trong thang 7 đo, dich benh nhay mua đa giet chet khoang 15 nguoi moi ngay vi kiet suc.
Khi benh dich nhay mua tro nen toi te hon, cac quy toc lien quan đa tim kiem loi khuyen cua cac bac si đia phuong, ho loai tru cac nguyen nhan chiem tinh va sieu nhien, thay vao đo tuyen bo rang benh dich nay la mot "can benh tu nhien" do "mau nong" gay ra ma thoi. Tuy nhien, thay vi truyen lenh trich mau, cac nha chuc trach lai khuyen khich khieu vu nhieu hon, mot phan bang cach mo cua tru so phuong hoi va cho ban hat thoc, va tham chi con xay dung mot san khau bang go. Gioi chuc trach đa lam đieu nay vi ho tin rang cac nguoi nay nhay lien tuc ca ngay lan đem. Đe tang hieu qua cua viec chua tri, chinh quyen tham chi con tra tien cho cac nhac si, lam cho dich nay cang them tram trong.
Su gia John Waller noi rang mot van đong vien chay marathon khong the keo dai tap luyen cuong đo cao nhu nhung nguoi đan ong va phu nu nay đa lam hang tram nam truoc đay.


Gia thuyet Nhung gia thuyet hien đai bao gom ngo đoc thuc pham gay ra boi cac san pham hoa hoc đoc hai va than kinh cua chi nam cua ga, thuong moc tren cac loai ngu coc trong ho lua mi (nhu lua mach đen). Ergotamine la san pham than kinh chinh cua nam cua ga; no la cau truc lien quan đen loai thuoc lysergic acid diethylamide (LSD-25), va la chat ma LSD-25 đuoc tong hop luc ban đau. Cac loai nam tuong tu cung đa đuoc lien quan đen cac đieu di thuong lich su lon khac, bao gom ca cac vu xet xu phu thuy Salem. Waller suy đoan rang con nhay mua nay la "chung roi loan tam than gay cang thang" o muc đo lon, vi khu vuc ma nguoi dan nhay mua đang bi nan đoi va benh tat, va cu dan co xu huong me tin di đoan. Bay truong hop khac cua dich nhay mua đa đuoc bao cao tai cung khu vuc trong thoi ky Trung co.


Xem them Benh nhay mua
Chung nhay mua đien cuong
Chung nhay mua tai hai
Dich benh cuoi Tanganyika


Tham khao Đoc them Lien ket ngoai "Dancing death" by John Waller. BBC News. ngay 12 thang 9 nam 2008.
"The Dancing Plague of 1518" Luu tru ngay 12 thang 5 nam 2019 tai Wayback Machine by Doug MacGowan. Historic Mysteries. ngay 28 thang 6 nam 2011.
Millie Bobby Brown (sinh ngay 19 thang 2 nam 2004) la mot nu dien vien kiem nha san xuat phim nguoi Anh. Vai Eleven trong loat phim truyen hinh khoa hoc vien tuong Cau be mat tich (Stranger Things) (2016–nay) giup Brown tro nen noi tieng va đuoc đe cu giai Primetime Emmy cho hang muc Nu dien vien phu phim truyen hinh xuat sac nhat. Co vao vai chinh kiem san xuat bo phim bi an Enola Holmes (2020) va đong chinh trong tac pham đien anh Chua te Godzilla (2019).
Nam 2018, Tap chi Time binh chon Brown la mot trong 100 nhan vat anh huong nhat tren the gioi. Co la đai su thien chi nho tuoi nhat cua UNICEF.


Tieu su Co sinh ra tai Marbella, Andalusia, Tay Ban Nha, la nguoi con thu ba trong gia đinh co bon nguoi con cua cap vo chong nguoi Anh, Kelly va Robert Brown. Gia đinh co chuyen đen Bournemouth, Dorset, khi Brown khoang bon tuoi, sau đo đen Orlando, Florida bon nam sau đo. Millie mat mot phan kha nang nghe o mot ben tai khi moi chao đoi.
Co hien đang song o London va Atlanta, Georgia.


Su nghiep Trong nam 2013, Brown đa co vai dien đau tien cua co nhu mot ngoi sao khach moi trong loat phim truyen hinh tuong tuong cua Đai ABC Once Upon a Time in Wonderland, phan them cua loat phim Ngay xua ngay xua, mo ta vai tro cua Alice luc tre.
Trong nam 2014, co đa co mot vai chinh trong bo phim truyen hinh kinh di huyen thoai cua BBC America Intruders vao vai Madison O'Donnell. Sau đo, co xuat hien trong bo phim canh sat cua CBS NCIS, sitcom cua ABC Modern Family, va bo phim truyen hinh Grey's Anatomy.
Trong nam 2016, Brown đa đong vai Eleven trong bo phim truyen hinh Stranger Things cua Netflix. Vai dien cua co nhan đuoc nhieu loi khen ngoi va co đa đuoc đe cu giai nu dien vien xuat sac nhat trong phim truyen hinh cua Nghiep đoan Dien vien Man anh va Giai Primetime Emmy cho nu dien vien phu xuat sac trong bo phim truyen hinh. Co cung gianh giai thuong Saturn lan thu 43 cho man trinh dien xuat sac nhat cua mot dien vien tre trong mot bo phim truyen hinh cua Vien Han lam phim khoa hoc vien tuong, ky ao va kinh di.
Vao thang 11 nam 2016, Brown đong vai chinh trong MV cho đia đon "Find Me" cua Sigma va Birdy. Ke tu thang 11 nam 2016, co đa xuat hien trong quang cao thuong mai cho Citigroup. Vao thang 1 nam 2017, co đa lam nguoi mau lan đau trong chien dich By Appointment cua Calvin Klein. Thang sau, co đuoc ky chon vao lam viec tai cong ty quan ly nguoi mau hang đau IMG Models.
Brown se tham gia đong phim đau tay cua co trong phan tiep theo cua Godzilla, Godzilla: King of the Monsters du đinh phat hanh nam 2019.
Vao thang 1 nam 2018, Brown đuoc chon tham gia dien xuat va san xuat bo phim chuyen the tu cuon sach Enola Holmes Mysteries.
Thang 03 nam 2019, Brown thong bao minh se vao vai nu chinh Suzy trong bo phim chuyen the tu tieu thuyet The Thing About Jellyfish cua tac gia Ali Benjamin.


Phim anh = Phim =


= TV =


= Video am nhac =


Giai thuong va đe cu Chu thich Lien ket ngoai Millie Bobby Brown tren IMDb 
Millie Bobby Brown tren trang Rotten Tomatoes
Time 100 la danh sach cong bo hang nam do tap chi TIME bau chon. Trong danh sach liet ke nhung nguoi co tam anh huong lon toi the gioi. Ho co the la chinh tri gia, nguyen thu quoc gia, ca si-nhac si, nha lanh đao, v.v... Danh sach nay đuoc cong bo lan đau nam 1999 (cuoi the ki 20) đe cong bo nhung nguoi co anh huong lon toi the gioi vao the ki 20, trong đo đung đau la Albert Einstein. Tieu chi cua danh sach nay la nhung nguoi co anh huong, ke ca xau lan tot, đeu đuoc them vao.
Nam 2019, Time  cho ra mat danh sach Time 100 Next, ton vinh "100 ngoi sao đang len se đinh hinh nen tuong lai cua nganh thuong mai, giai tri, the thao, chinh tri, khoa hoc, suc khoe va hon the nua."


Lich su Danh sach nay đuoc bat đau voi cuoc tranh luan tai mot hoi nghi o Washington, DC vao ngay 1 thang 2 nam 1998. Nam 1999, Danh sach đuoc xuat ban đau tien đuoc Tap chi Time đat ten la 100 nhan vat anh huong nhat the gioi cua the ky 20. Nam 2004, Tap chi Time quyet đinh hang nam cong bo ban danh sach nhan vat anh huong nhat the gioi cua nam va bat đau tu nam 2004 tro đi. Chia ra lam 05 loai:

Lanh đao va cach mang
Xay dung va sang tao
Khoa hoc va tu tuong
Anh hung va than tuong
Nghe thuat va Giai tri


= The ky 20 =
Xem them: Danh sach Nhan vat anh huong nhat the gioi the ky 20


= The ky 21 =


 Nam 2004  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2004


 Nam 2005  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2005


 Nam 2006  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2006


 Nam 2007  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2007


 Nam 2008  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2008


 Nam 2009  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2009


 Nam 2010  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2010


 Nam 2011  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2011


 Nam 2012  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2012


 Nam 2013  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2013


 Nam 2014  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2014


 Nam 2015  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2015


 Nam 2016  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2016


 Nam 2017  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2017


 Nam 2018  Xem them: Time 100: Danh sach nhan vat anh huong nhat tren the gioi nam 2018


Nhung guong mat tieu bieu = Co mat 5 lan tro len =


= Co mat 4 lan =


= Co mat 3 lan =


Danh sach khac = Time 100 Next =
Nam 2019, Time cho ra mat danh sach Time 100 Next, ton vinh "100 ngoi sao đang len se đinh hinh nen tuong lai cua nganh thuong mai, giai tri, the thao, chinh tri, khoa hoc, suc khoe va hon the nua."


Xem them Nhan vat cua nam (tap chi Time)


Chu thich Lien ket ngoai People of the Century - TIME Luu tru ngay 2 thang 9 nam 2012 tai Wayback Machine". TIME
Loa thong minh (Smart Speakers) la mot loai mot thiet bi phat lai am thanh khong day va thong minh (thiet bi đieu khien bang giong noi (voice command device)) voi mot tro ly ao tich hop (tri tue nhan tao) su dung nhieu loai ket noi đe cung cap cac hoat đong tuong tac.


Nguyen thuy Muc đich ban đau cua loa thong minh la cung cap noi dung am thanh khong day tu thu vien truyen thong cua nguoi dung, co the o cac dang khac nhau va tu cac dich vu am nhac truc tuyen. Khong giong nhu bat ky loai san pham đien tu nao, loa thong minh khac nhau rat nhieu trong cac tinh nang, thiet ke va chat luong.


Ket noi va tinh nang Mot so loa thong minh co tinh nang kich hoat bang giong noi su dung Wi-Fi, Bluetooth va cac chuan giao thuc khong day khac đe mo rong pham vi su dung ngoai kha nang phat lai am thanh, nhu đe đieu khien cac thiet bi tu đong hoa tai nha nhu đen đuoc, rem cua, thiet bi đieu hoa khong khi, he thong am thanh, truyen hinh. Chang han nhu loa thong minh Amazon Echo dung phan mem tro ly ao Alexa (Alexa Voice Services). AVS cho phep tuong tac bang giong noi voi cac he thong khac nhau trong moi truong va truc tuyen.


Bao mat Giong nhu nhieu thiet bi thong minh khac, loa thong minh cung co nhung moi quan tam ve bao mat va rieng tu, đac biet voi nhung thiet bi su dung micro đe nhan dien giong noi. Nhieu dich vu tai len du lieu giong noi đen cac may chu qua Internet. Cac chuyen gia bao mat rieng tu bay to moi quan tam rang, chinh cac cong ty san xuat cac loa thong minh cung đuoc biet đen la thu thap du lieu nguoi dung.


Hinh anh Chu thich
Đai thien van hay đai quan sat, đai quan sat thien van, tram quan sat thien van la mot cong trinh trang bi cac loai kinh thien van cung cac thiet bi can thiet khac đe thuc hien quan sat, theo doi cac thien the tren bau troi, hoac cac hien tuong trong tu nhien tren Trai Đat nhu khi tuong.
Cong trinh o đay co the gom mot hay nhieu toa nha voi mai vom chua kinh thien van quang hoc o ben trong, hay la tram voi nhieu kinh thien van vo tuyen, hoac kinh thien van đat tren may bay hoac la mot ve tinh nhan tao hoac tau khong gian voi chuc nang đac biet lam kinh thien van khong gian quan sat o buoc song nhat đinh nhu kinh vien vong khong gian Hubble, kinh thien van tia gamma Fermi... Voi viec mo rong pham vi nghien cuu, nhieu tram quan sat khong chi đoi voi pho song đien tu ma con cho ca quan trac cac hat vi mo nhu đai quan sat neutrino, đai quan sat tia vu tru, đai tham do song hap dan.
Cac đai thien van la nhung cong trinh trong yeu trong nghien cuu thien van hoc, mang lai kha nang lam viec cong tac giua cac nha thien van, giup ho tiep can đuoc nhung trang thiet bi va kinh thien van hien đai nham đap ung nhu cau quan sat ngay cang đoi hoi chinh xac va cap thiet.
Đe thu đuoc chat luong hinh anh tot, cac đai quan sat mat đat thuong đat nhung noi co đieu kien thoi tiet thuan loi, quang may, đo am khong khi thap, tranh o nhiem anh sang, tieng on... Chinh do tac đong cua khi quyen ma nhieu đai quan sat phai đat tren quy đao quanh Trai Đat hay trong khong gian.
Cong trinh đai quan sat thien van va khi tuong đa co tu lau cung voi lich su cua cac nen van minh, tu nhung đai đuoc xay voi hoac khong co thiet bi tho so, bo tri dua tren kinh nghiem cua nhung nha thien van co đai cho đen cac cong trinh xay cao voi mot so thiet bi tinh xao cung kinh thien van quang hoc thoi Trung co.


Hinh anh Tham khao Đoc them Brunier, Serge, et al. Great Observatories of the World (2005) excerpt and text search
McCray, W. Patrick. Giant Telescopes: Astronomical Ambition and the Promise of Technology (2004), late 20th century U.S.
Malphus, Benjamin K.
Sage, Leslie, and Gail Aschenbrenner. A Visitor's Guide to the Kitt Peak Observatories (2004)
Dick, Steven.Sky and Ocean Joined: The U.S. Naval Observatory 1830–2000 (2003)


Lien ket ngoai Coordinates and satellite images of astronomical observatories on Earth ESO
Earth-based Observatories Profile by NASA's Solar System Exploration
Mt. Wilson Observatory Luu tru ngay 24 thang 10 nam 2007 tai Wayback Machine
United States Naval Observatory Luu tru ngay 11 thang 6 nam 2008 tai Wayback Machine
Devon (phat am / dɛvən /) la mot hat lon o Tay Nam nuoc Anh. Hat nay cung đuoc goi la Devonshire, mac du đo la mot ten goi khong chinh thuc, hiem khi đuoc su dung o ben trong hat nay va thuong chi ra trong boi canh truyen thong hoac lich su. Cac quan giap voi Cornwall phia tay va Dorset va Somerset ve phia đong. Bo bien phia nam cua no tiep giap voi cac eo bien Anh va bo bien phia Bac cua eo bien Bristol.
Devon la hat lon thu ba cua cac trong cac hat cua Anh va co dan so la 1.109.900 nguoi. Thu phu hat la Exeter, hat nay co hai chinh quyen đon vi đoc lap: thanh pho cang Plymouth va khu vuc đo thi ven bien Torbay, ngoai Hoi đong hat Devon ra. Plymouth cung la thanh pho lon nhat o Devon. Phan lon hat nay la nong thon (bao gom ca đat thuoc vuon quoc gia), voi mat đo dan so thap theo cac tieu chuan cua Anh. No co Dartmoor 954 km2 (368 dam vuong), khong gian mo lon nhat o mien nam nuoc Anh [1].
Hat nay la noi co di san thien nhien the gioi UNESCO duy nhat cua nuoc Anh, bo bien Đong Devon va Dorset, đuoc goi la Bo bien ky Jura vi cac đac điem đia chat va đia ly cua no.
Devon con la đia điem tung xuat hien trong tieu thuyet Con Cho San Cua Dong Ho Baskerville, cua nha van Conan Doyle voi su xuat hien cua Sherlock Holmes.


Co Devon co co rieng cua no. No co lien quan đen St Petroc, la mot thanh đia phuong co lien quan đen Devon va cac hat xung quanh. Co nay đuoc chon sau khi chien thang cuoc thi o BBC nam 2013.


Kinh te Devon kem giau co hon cac hat khac o Anh, vi du nhu vung đong nam. Boi vi cac nganh cong nghiep truyen thong cua Devon, vi du nhu đanh ca, đao mo va lam đong đang giam đi. Lien Hop Quoc đa ho tro cho mot so vung o Devon tien đe phat trien cac nganh cong nghiep. Du lich đang dan tro thanh mot nganh quan trong voi kinh te cua Devon.


Tham khao
Hai ly chau Au hoac Hai ly A Au (danh phap khoa hoc: Castor fiber) la mot loai hai ly thuoc bo Gam nham. Loai nay đuoc Linne mo ta vao nam 1758 va đa tung phan bo pho bien o luc đia A-Au. Tuy vay, ngay nay chung đa bi san bat đen muc gan tuyet chung vi bo long rat co gia tri cua chung. Nam 1900, chi con 1.200 con thuoc loai nay song sot tai tam khu vuc o chau Au va chau A. Nho đuoc đua ve nhung vung sinh song truyen thong ma bay gio loai xuat hien tu Vuong quoc Anh đen Trung Quoc va Mong Co mac du khong hien dien tai Y, Bo Đao Nha va phia nam khu vuc Balkan.


Hinh anh Chu thich Tham khao Tu lieu lien quan toi Castor fiber tai Wikimedia Commons
Hanh tinh lun la cac thien the quay quanh Mat Troi co khoi luong hanh tinh nhung nho hon tam hanh tinh chinh thuc cua Thai Duong he. Đay la mot khai niem trong viec phan loai cac thien the trong He Mat Troi đuoc Hiep hoi Thien van Quoc te cong bo vao ngay 24 thang 8 nam 2006. Theo đo, cac hanh tinh lun:

Co quy đao quanh Mat Troi
Co khoi luong đu lon đe trong truong cua chinh no thang luc vat ran, tao nen hinh dang can bang thuy tinh (gan hinh cau)
Co nhung vat the khac nam tren quy đao chua đuoc don sach
Khong phai la ve tinh tu nhien cua mot hanh tinh, hay cac vat the khac trong he Mat Troi.
Cung theo đinh nghia nay, moi vat the trong he Mat Troi (ngoai tru Mat Troi) đuoc phan vao mot trong ba the loai la hanh tinh, hanh tinh lun va vat the nho trong He Mat Troi. Theo cach phan loai moi nay, Sao Diem Vuong khong con la mot hanh tinh ma la mot hanh tinh lun. Ben canh đo, trong so cac tieu hanh tinh, Ceres nay la mot hanh tinh lun; trong khi đa so cac tieu hanh tinh con lai nhu Vesta nay la thien the nho trong He Mat Troi. Nhieu sach bao cua Viet Nam dich khong đung thuat ngu "hanh tinh lun" tu tieng Anh khi goi đay la "tieu hanh tinh", mot thuat ngu đa đuoc dung tu lau đe dich tu asteroid (hoac minor planet) trong tieng Anh.


Danh sach cac hanh tinh lun trong He Mat Troi Theo thu tu tang dan khoang cach đen Mat Troi, cac vat the nhin chung đuoc cac nha thien van hoc đong thuan la hanh tinh lun gom Ceres, Orcus, Sao Diem Vuong, Haumea, Quaoar, Makemake, Gonggong, Eris va Sedna.


Ve tinh tu nhien cua cac hanh tinh lun Cac hanh tinh lun cung co ve tinh tu nhien. Trong so chung, Sao Diem Vuong co 5 ve tinh la Charon, Nix, Hydra, Styx va Kerberos. Mot so hanh tinh lun khac nhu Eris, Haumea hay Quaoar cung co chung. Mot thien the khac la S/2015 (136472) 1 cua Makemake cung la mot ve tinh tu nhien cua hanh tinh lun nay.


Xem them Centaur
Danh sach đoi tuong thien van
Danh sach hanh tinh He Mat Troi
Danh sach hanh tinh


Tham khao Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Hanh tinh lun tai Wikimedia Commons
Ket qua bo phieu đinh nghia moi Luu tru ngay 7 thang 11 nam 2006 tai Wayback Machine, 16 thang 8 nam 2006 (tieng Anh)
Nymphaea thermarum la mot loai thuc vat thuy sinh thuoc chi Sung. Đay la loai sung nho nhat the gioi, nguoc lai voi loai sung Amazon - Victoria amazonica. Moi truong song cua no đa bi pha huy, va loai nay khong con đuoc tim thay trong tu nhien. Nhung rat may, no đa đuoc cuu khoi su tuyet chung nho vao hat giong tu Vuon bach thao hoang gia Kew (Anh), đuoc trong vao nam 2009.


Phan loai Nymphaea thermarum đuoc phat hien vao nam 1987 boi nha thuc vat hoc nguoi Đuc Eberhard Fischer. Ten goi cua no, thermarum, nhac đen cai nong cua moi truong song ban đia cua loai nay. Khong co ten goi chung cho N. thermarum, mac du vuon bach thao Kew van goi no la "sung Rwanda".


Mo ta Hoa cua N. thermarum rat nho, co mau trang voi nhi hoa mau vang; la sung mau xanh sang voi cuong ngan, chi dai khoang 1 cm. Đay la loai luong tinh tuan tu. Vao sang som cua ngay thu nhat, hoa cua no se no va se mang chuc nang cua hoa cai, chung nhanh chong khep lai vao gan chieu. Sang sang thu hai, hoa se no lai va lan nay, no se mang cac te bao sinh duc đuc. Sau khi no, cuong hoa se uon cong đe qua cua no co the tiep xuc voi bun. La đai co long manh va to nhu canh hoa. N. thermarum khong tao cu.


Lich su Moi truong song cua N. thermarum la bun am đuoc hinh thanh tu cac suoi nuoc nong o Mashyuza, Rwanda. No đa tuyet chung trong tu nhien vao nam 2008 khi nguoi dan đia phuong đa cat đut dong chay cua suoi, lam thu hep khu vuc song cua no. Truoc khi bien mat, Eberhard Fischer đa gui mot so mau giong đen Vuon bach thao Bonn cua Đuc khi ong nhan thay rang chung se khong con ton tai đuoc lau. Tuy hat giong đuoc luu giu tai cac khu vuon, nhung cac nha thuc vat hoc van khong biet cach lam sao đe chung nay mam.
Cac loai trong chi Nymphaea thuong nay mam duoi nuoc sau. Con N. thermarum thi nguoc lai, chung can CO2 đe nay mam. Đieu nay đa đuoc tim ra boi Carlos Magdalena tai Kew, sau khi ong gieo 20 hat giong cuoi cung cua minh. Bang cach đat nhung hat giong va cay con trong chau lay đay đat set va nuoc, 8 trong so đo đa bat đau phat trien, va vao thang 11 nam 2009, nhung bong hoa đau tien đa bat đau no. Do so ho, mot con chuot đa an mot trong hai cay con song sot cuoi cung o Đuc. Magdalena nhan thay rang, N. thermarum rat de trong va đa xep chung vao nhung cay trong trong nha.
Đang tiec, vao thang 1 nam 2014, cay sung cuoi cung con sot lai đa bi đanh cap khoi vuon bach thao.


Chu thich Lien ket ngoai Carlos Magdalena: The world's tiniest waterlily doesn't grow in water !
Pygmy Rwandan waterlily Luu tru ngay 1 thang 2 nam 2019 tai Wayback Machine
Tuyet chung trong tu nhien (Extinct in the Wild, EW) hoac tuyet chung ngoai thien nhien, tuyet chung trong moi truong hoang da la mot trang thai bao ton cua sinh vat đuoc quy đinh trong Sach đo IUCN. Mot loai hoac duoi loai bi coi la tuyet chung trong tu nhien khi khong ghi nhan đuoc ca the nao qua cac cuoc khao sat ky luong o sinh canh đa biet va hoac sinh canh du đoan, vao nhung thoi gian thich hop (theo ngay, mua nam) xuyen suot vung phan bo lich su cua loai. Cac khao sat nen vuot khung thoi gian thich hop cho vong song va dang song cua đon vi phan loai đo. Cac ca the cua loai nay co the chi con đuoc tim thay voi so luong rat it trong sinh canh nhan tao va phu thuoc hoan toan vao cham soc cua con nguoi (con ton tai rat it trong moi truong nuoi nhot).
Cac loai đa tuyet chung trong tu nhien co the ke đen: bach duong szaferi cua Ba Lan, coca echinodendron cua Cuba, đai kich mayurnathanii o An Đo, xoai casturi va xoai rubropetala o Indonesia, bang acuminata o Brasil, ca Stenodus leucichthys...Ho Hoa Nam


Hinh anh Mot so loai bi xem la tuyet chung trong thien nhien:


Tham khao
Picea abies, co ten goi khac la Van sam Na-uy, la mot loai thuc vat hat tran trong ho Thong. Loai nay đuoc (L.) H.Karst. mieu ta khoa hoc đau tien nam 1881. 
Đay la loai ban đia chau Au.
Đo la mot loai cay la kim thuong xanh lon, phat trien nhanh cao 35–55 m va co đuong kinh than cay tu 1 đen 1,5 m. No co the phat trien nhien toi
(3 ft) moi nam trong 25 nam đau tien trong đieu kien tot nhung phat trien cham lai khi tren 20 nam tuoi.


Chu thich Lien ket ngoai Tu lieu lien quan toi Picea abies tai Wikimedia Commons
 Du lieu lien quan toi Picea abies tai Wikispecies
Vuon thuc vat hoang gia Kew; Đai hoc Harvard; Australian Plant Name Index (bien tap). "Picea abies". International Plant Names Index.