Ngan hang 0 đong noi ve cac ngan hang o Viet Nam bi am von, khong the tai co cau đuoc va bi Ngan hang Nha nuoc Viet Nam (NHNN) mua lai bat buoc toan bo co phan voi gia 0 đong.
Hien nay cac ngan hang tro thanh ngan hang 0 đong đeu do cac nha lanh đao pham toi Co y lam trai quy đinh cua Nha nuoc ve quan ly kinh te gay hau qua nghiem trong (theo Đieu 165 Bo Luat hinh su).
Vao thang 12 nam 2015, Pho cuc truong C46 (nay la C03) Nguyen Trong Long đuoc truyen thong trong nuoc dan loi, theo đo noi so no xau cua ba ngan hang 0 đong (gom GPBank, OceanBank va CBBank) va DongA Bank (bi NHNN vao ngay 13/8/2015 ra Quyet đinh kiem soat đac biet)  la "khoang 50-70 nghin ty đong".
Đe tranh truong hop phai tiep tuc dung nguon luc nha nuoc, tien thue nguoi dan đe tai co cau cac ngan hang yeu kem, am von, chinh quyen trong tuong lai co the cho phep ngan hang pha san.


Boi canh Vao thoi điem nam 2011 theo TS.Le Xuan Nghia, chuyen gia tai chinh ngan hang, nen kinh te lam phat len toi 20%, gia vang mot ngay co the tang gia đen 20 lan, nguoi dan, ngan hang, doanh nghiep đo xo vao kinh doanh vang. Lai suat tang cao, thanh khoan bat on khien cac ngan hang đua nhau tang lai suat. He thong ngan hang roi vao tinh trang nguy hiem, đac biet la nhung ngan hang co nhung ong chu la cac tay buon bat đong san.


Danh sach Theo NHNN tinh đen cuoi nam 2016, co 3 ngan hang trong so 9 ngan hang yeu kem đuoc đat vao kiem soat đac biet va đa lam vao tinh trang von chu so huu am nen giai phap tu tai cau truc hoac sap nhap, hop nhat tu nguyen khong kha thi. Vi vay, 3 ngan hang TMCP nay buoc phai đuoc xu ly theo hinh thuc Nha nuoc mua co phan bat buoc voi gia 0 đong (tuc la NHNN khong phai bo tien ra mua ngan hang) đe xu ly, co cau lai mot cach triet đe, toan dien. Đo la OceanBank, GPBank va CB Bank.


= Ngan hang Xay dung =
Ngan hang Xay dung (CB Bank), tien than la TrustBank, la ngan hang đau tien bi NHNN mua lai bat buoc toan bo co phan voi gia 0 đong vao ngay 2 thang 2 nam 2015. Tai thoi điem cuoi nam 2012 khi ngan hang đa đuoc liet ke vao danh sach 9 ngan hang yeu kem va bi kiem soat, TrustBank lo luy ke 8.765 ty đong, von chu so huu am 5.711 ty đong. Đen cuoi nam 2014, phan von chu so huu am toi hon 24.000 ty va lo luy ke 27.000 ty đong.
Truoc khi bi mua lai, CB Bank co tong cong 551 co đong, trong đo 6 co đong phap nhan va 545 co đong the nhan. Cac co đong phap nhan gom 3 co đong thuoc Khoi van phong Nha nuoc; 1 co đong la Ngan hang Agribank va 1 co đong la doanh nghiep nha nuoc la Cong ty luong thuc Long An. Tuy nhien gan 85% co phan cua ngan hang nay nam trong tay Pham Cong Danh.
Luat su Phan Trung Hoai (bao chua cho bi cao Pham Cong Danh ngay 22.1.2018) cho la, khi CB Bank bi Ngan hang Nha nuoc mua lai voi gia 0 đong, ngan hang nay đang co 22 chi nhanh, 1.300 nhan su va đang nam giu so luong tai san cam co hang ngan ti đong. Vi vay, viec ngan hang Nha nuoc mua lai CB Bank voi gia 0 đong la thieu can cu.


= Ngan hang Đai Duong =
Ngan hang Đai Duong (OceanBank) la truong hop thu 2 đuoc mua lai voi gia 0 đong vao ngay 25/4/2015, giup NHNN chu đong trong viec tai co cau OceanBank, bao đam viec chi tra tien gui, ngan ngua su lay lan yeu kem tu OceanBank đen cac ngan hang khac.
Nguyen Thong đoc NHNN Nguyen Van Binh cho biet, tu cuoi nam 2011, NHNN đa phat hien ra nhung bat on tai OceanBank. Co quan nay đa tao đieu kien va co hoi đe ho khac phuc. Tuy nhien, qua hai lan thanh tra, cac sai pham tai OceanBank khong nhung khong khac phuc đuoc ma lai con nghiem trong hon. Theo đo, NHNN phai dung bien phap nay đe xu ly ngan hang nay, cung nhu ngan chan kha nang rui ro lan ra he thong.
Truoc khi bi mua lai, cac co đong lon cua ngan hang nay gom Tap đoan Dau khi Viet Nam (20%), Cong ty TNHH VNT (20%), Cong ty CP Tap đoan Đai Duong (20%) va Cong ty Cp Đau tu va xay dung Song Đa (6,65%).
Nguyen Thi Nga – nguyen Truong ban Tai chinh ke hoach cua OceanBank ngay 9/9/2017 khi bi tham van trong vu an cho biet sau khi ngan hang bi mua 0 đong, loi nhuan thu ve sau 1 nam la hon 1.000 ty đong, đen nay con so thu hoi no co the đa hon 5.000 ty đong.


= Ngan hang Dau khi Toan cau =
Ngan hang Dau khi Toan cau (GP Bank) la ngan hang thu 3 bi NHNN mua lai bat buoc toan bo co phan gia 0 đong ke tu ngay 7 thang 7 nam 2015.
Theo bao cao tai chinh kiem toan 2014 thi tinh đen ngay 2 thang 4 nam 2015, tong so lo luy ke cua GP.Bank len đen 12.280 ty đong, dan toi von chu so huu bi am 9.195 ty đong (von đieu le cua GPBank la 3.018 ty đong). Ty le no xau cua GPBank đat toi con so cao ky luc 45,37%. Đong thoi, du no cho vay khach hang giam manh, chi con 6.669 ty đong.
Truoc khi bi mua lai 0 đong, mot so nguon tin cho biet, nhom nha đau tu co lien quan đen hai ong Ta Ba Long va Đoan Van An (nguyen chu tich va pho chu tich ngan hang, đa bi bat) so huu phan lon co phieu cua GPBank. Cac phap nhan nam giu khoang 27% co phan ngan hang. Co hai to chuc nam giu tren 5% co phan bao gom Cong ty co phan Quan ly quy đau tu FPT va cong ty chung khoan cua mot ngan hang TMCP quoc doanh.


= Quan tri & đieu hanh =
Đoi voi 3 NHTM vua đuoc NHNN mua lai, NHNN chi đinh Vietcombank quan tri, đieu hanh Ngan hang Xay dung va Vietinbank quan tri, đieu hanh Ngan hang Đai Duong, Ngan hang Dau khi Toan cau. Cac quan he kinh te, tai chinh giua VietinBank, Vietcombank voi 3 Ngan hang Xay dung, Dau khi Toan cau va Đai Duong la quan he dan su binh thuong giua hai phap nhan đoc lap.


Vi pham tai cac cuu ngan hang 0 đong Tai cac ngan hang 0 đong truoc đo, cac chu tich HĐQT, tong giam đoc đeu bi khoi to vi toi Co y lam trai quy đinh cua Nha nuoc ve quan ly kinh te gay hau qua nghiem trong (theo Đieu 165 Bo Luat hinh su).


= Ngan hang Xay dung =

Đay la đai an kinh te voi so tien that thoat len đen tren 9.000 ty đong – lon nhat tu truoc toi nay trong lich su nganh ngan hang Viet Nam.
Ngay 9 thang 9 nam 2016 toa an so tham đa tuyen an Pham Cong Danh (nguyen chu tich HĐQT) 30 nam tu, Phan Thanh Mai (nguyen Tong giam đoc, thanh vien HĐQT) 22 nam tu, Mai Huu Khuong (nguyen Giam đoc Chi nhanh SG, thanh vien HĐQT) 20 nam tu, Hoang Đinh Quyet 19 nam tu, Nguyen Quoc Vien 9 nam tu. Co 23 bi cao chiu an tu 3 nam đen 7 nam va 8 bi cao đuoc huong an treo.


= Ngan hang Đai Duong =

Vien kiem sat nhan dan Toi cao vao ngay 23 thang 12 nam 2016 đa tong đat cao trang truy to đoi voi bi can Ha Van Tham (nguyen chu tich HĐQT). Cao trang đua ra ba toi: vi pham quy đinh ve cho vay trong hoat đong cua cac to chuc tin dung, loi dung chuc vu quyen han trong khi thi hanh cong vu va co y lam trai quy đinh cua nha nuoc ve quan ly kinh te gay hau qua nghiem trong. Ngoai ra 46 nguoi khac cung bi truy to, trong đo co mot so bi can la lanh đao cap cao cua OceanBank nhu Nguyen Xuan Son, Nguyen Minh Thu (đeu nguyen tong giam đoc); Nguyen Van Hoan, Le Thi Thu Thuy (nguyen pho tong giam đoc).
Trong đai an nay, hon 1000 ty tien Nha nuoc 'boc hoi':

Tap đoan dau khi Viet Nam co 20% co phan, tuong đuong 800 ty đong.
Cong ty Co phan đau tu va xay dung Song Đa cung gop 266 ty đong (tuong đuong 6,65% co phan).


= Ngan hang Dau khi Toan cau =
Ngay 17 thang 7 nam 2015, Co quan CSĐT Bo Cong an đa tien hanh thuc hien quyet đinh khoi to vu an "Co y lam trai quy đinh cua Nha nuoc ve quan ly kinh te gay hau qua nghiem trong xay ra tai Ngan hang Thuong mai Co phan Dau khi Toan cau (GP.Bank)" gay thiet hai cho GP bank hon 5.500 ti đong. Cac bi can, Ta Ba Long (nguyen chu tich HĐQT), Đoan Van An (nguyen pho chu tich HĐQT) bi tam giam.
Ngay 18 thang 3 nam 2016, co quan CSĐT - Bo Cong an khoi to ong Pham Quyet Thang (nguyen tong giam đoc) cung ba nguoi khac la Nguyen Anh Dung, nguyen ke toan truong GP Bank; Nguyen Ngoc Nam, Giam đoc Cong ty TNHH - CN Sao Bac (Cong ty Sao Bac) va Hoang Cong Hop, Chu tich HĐQT Cong ty co phan DTXD - PTHT Thanh Trung (Cong ty Thanh Trung).
Bi cao buoc đa rut 3.900 ty đong cua ngan hang cho cac cong ty "san sau" vay khien gay thiet hai, chieu 29/12/2017, TAND Ha Noi tuyen phat ong Ta Ba Long (62 tuoi, nguyen chu tich HĐQT GPBank) an 5 nam tu, Đoan Van An (59 tuoi, cuu pho chu tich HĐQT GPBank) an 13 nam, Pham Quyet Thang (44 tuoi, nguyen tong giam đoc GPBank) an 5 nam, Nghiem Tien Sy (44 tuoi, cuu pho tong giam đoc GPBank) 4 nam, Nguyen Ngoc Nam (41 tuoi, giam đoc Cong ty Sao Bac) 5 nam tu, Nguyen Anh Dung (39 tuoi, cuu ke toan truong GPBank) tu treo 3 nam.


Xu ly ngan hang 0 đong Theo TS.Le Xuan Nghia nen xu ly dut điem nhung NH mua 0 đong. Ong cho la, du la mua hay khong mua, cac NH 0 đong đeu la mot ton that tai chinh lon. Viec mua lai chi giu đuoc long tin cua thi truong trong ngan han. Vi vay, khong the tiep tuc keo dai ton that tai chinh đoi voi 3 NH 0 đong ma can phai xu ly dut điem bang hai cach: mot la sap nhap, hai la ban lai cho cac NH khac ke ca NH nuoc ngoai theo nguyen tac thi truong. Va voi muc tieu đam bao su on đinh cua he thong tai chinh chu khong vi cac loi ich tai chinh đon thuan. Đe xu ly cac NH nay, Chinh phu uu tien ban cho cac nha đau tu (NĐT) va can co thai đo dut khoat ve gia ca, thu tuc, tranh đat ra cac đieu kien lam nan long cac NĐT. Khong the buoc NĐT phai bu đap nhung ton that tai chinh do nhung yeu kem trong qua khu cua nhung NH nay.


= Du đinh ban ngan hang 0 đong cho đoi tac nuoc ngoai =
Tai Dien đan phat trien Viet Nam nam 2016 (VDF 2016), Thu tuong Chinh phu Nguyen Xuan Phuc cho biet, Ngan hang Phat trien chau A (ADB) cung voi mot đoi tac tu nhan Viet Nam đang co ke hoach xu ly mua lai mot ngan hang 0 đong va co the gioi thieu cho nhung đoi tac khac đe ho tro Viet Nam trong xu ly no xau va cac ngan hang thuong mai yeu kem.
TS. Nguyen Đuc Kien, Pho chu nhiem Uy ban Kinh te Quoc hoi, cho rang, muc tieu cua Chinh phu la đay manh xu ly no xau trong 2 nam toi đe to chuc tin dung tung buoc manh len va ha đuoc lai suat cho vay sao cho tuong đuong voi mat bang lai suat trong khu vuc.


= Xu ly dut điem =
Trong cuoc hop bao Thong tin ket qua hoat đong ngan hang nam 2016 va trien khai nhiem vu nam 2017 dien ra sang ngay 4 thang 1 nam 2017, ong Nguyen Van Hung, Pho Chanh Thanh tra NHNN cho biet, 3 NH 0 đong cung 2 TCTD yeu kem khac, Ngan hang Đong A va Ngan hang Sai Gon Thuong tin (Sacombank), se la trong tam xu ly cua NHNN trong nam 2017. Mac du cac ngan hang nay đa đuoc cai thien khong gay ra đo vo toan he thong nhung van can bien phap xu ly dut điem.


Dung mua ngan hang gia 0 đong Ngay 12-4-2017, cong thong tin đien tu Chinh phu chinh thuc đua thong tin dung mua ngan hang gia 0 đong.Tu nay cac ngan hang yeu kem se đuoc đua vao dien kiem soat đac biet. Theo du thao quy đinh moi ve phat hien va xu ly to chuc tin dung đuoc kiem soat đac biet, se co cac phuong an xu ly bao gom: Phuong an phuc hoi; phuong an xu ly phap nhan (sap nhap, hop nhat, ban toan bo von đieu le, giai the, pha san) va cuoi cung la phuong an chuyen giao bat buoc to chuc tin dung đuoc kiem soat đac biet. Tai phuong an chuyen giao bat buoc, chu so huu, thanh vien gop von, co đong cua to chuc tin dung đuoc kiem soat đac biet phai chuyen giao toan bo phan von gop, co phan cho to chuc tin dung đuoc chi đinh hoac NHNN.


Pha san ngan hang Trong cuoc Toa đam "Nhu cau hoan thien phap luan nham thuc đay tai co cau he thong ngan hang, xu ly no xau va đap ung yeu cau hoi nhap" do Uy ban thuong vu Quoc hoi to chuc, TS. Le Thi Nga, Pho Chu nhiem Uy ban Tu phap cua Quoc hoi khuyen nghi giai phap mua lai bat buoc 0 đong chi nen la giai phap truoc mat, giai phap tinh the, cho pha san ngan hang "la phuong an can đuoc tinh đen, đuoc cac chuyen gia (nhu Quy Tien te Quoc te (IMF)) khuyen nghi. Đe mot ngan hang pha san se la mot bai hoc tot cho ca gioi ngan hang lan nguoi dan gui tien, mot bien phap huu hieu chong lai thoi "y the lam lieu" cua ca hai ben".


= Mat tich cuc =
Viec cho pha san ngan hang se mang lai mot so he qua tich cuc. Thu nhat, nguoi gui tien se phai can nhac, lua chon ky hon đia chi minh muon gui tien vao. Thay vi chi nham đen cac ngan hang co muc lai suat cao thi nay ho cung phai quan tam đen yeu to an toan cho khoan tien cua minh. Đieu nay se gop phan lam giam hien tuong chay đua lai suat huy đong trong he thong. Cac ngan hang co chat luong tot, quan tri minh bach, thanh khoan doi dao se khong phai chay theo cac ngan hang nho trong viec nang lai suat huy đong đe giu chan nguoi gui tien, tu đo ho co the cat giam lai suat cho vay nho nguon tien huy đong co chi phi thap.
Thu hai, quan trong hon, cac ong chu ngan hang kinh doanh thieu minh bach se khong de đe huy đong nguon von roi cho vay cac du an san sau nhu truoc. Qua đo, no xau phat sinh do cho vay khong đung muc đich se đuoc han che, NHNN cung khong phai can thiep, giai cuu cac ngan hang lam an thua lo đen muc am von chu so huu nua.


= Mat tieu cuc =
Tuy nhien, tren thuc te, viec pha san mot to chuc tin dung (TCTD) la mot van đe co tac đong manh đen nen kinh te, anh huong đen quyen loi hop phap cua nguoi gui tien, lam giam sut long tin cua nguoi dan đoi voi cac TCTD, co the dan đen đo vo he thong cac TCTD, anh huong đen su đieu tiet kinh te vi mo cua Chinh phu 


= Tien gui cua dan =
Theo Nghi đinh Quy đinh chi tiet va huong dan thi hanh Luat Bao hiem tien gui, so tien bao hiem đuoc tra cho tat ca cac khoan tien gui bao gom ca goc va lai cua mot nguoi gui tien (mot ca nhan hoac nguoi đai dien theo phap luat) tai mot to chuc tham gia bao hiem tien gui toi đa la 50 trieu đong. Đieu nay co nghia la cho du nguoi gui tien co gui 1 ty đong tai mot ngan hang thi khi ngan hang nay pha san, Bao hiem tien gui Viet Nam se chi chi tra cho nguoi gui tien tren toi đa la 50 trieu đong. Con tien thu đuoc tu hoat đong thanh ly tai san ngan hang khi pha san, theo trinh tu uu tien, ngan hang se tien hanh chi tra cho chu no la co quan thue đau tien, tiep đen chinh la nguoi gui tien, thu ba la cac to chuc tin dung tren thi truong lien ngan hang, thu tu la nguoi so huu trai phieu ngan hang, thu nam la cac nha cung cap san pham dich vu va cuoi cung la co đong cua ngan hang.


= Thi điem cho pha san ngan hang =
Phat bieu tai phien thao luan to o Quoc hoi sang ngay 22 thang 10 nam 2016, Pho thu tuong Vuong Đinh Hue khang đinh Chinh phu se quyet liet trong tai co cau kinh te, khong cuu vot cac ngan hang, doanh nghiep yeu kem, bang cach mua lai cac ngan hang 0 đong: "Chinh phu cung đe xuat giai phap manh hon la thi điem cho pha san ngan hang, to chuc tin dung yeu kem." 


Chu thich