Tong thong Trung Hoa Dan Quoc (tieng Trung: 中華民國總統) la nguoi đung đau Nha nuoc cua Trung Hoa Dan Quoc. Chuc vu tong thong đuoc thanh lap vao nam 1948 thay the chu tich Chinh phu Quoc dan. Ve đoi ngoai thi tong thong thay mat Trung Hoa Dan Quoc va co quyen ky đieu uoc, tuyen chien va nghi hoa. Ve đoi noi thi tong thong cong bo luat, ban hanh lenh va quyet đinh ra lenh thiet quan luat, đac xa, đai xa, an giam va khoi phuc quyen loi. Tong thong thong linh Quoc quan Trung Hoa Dan Quoc. Tong thong co quyen ban hanh lenh khan cap thong qua nghi quyet cua Hoi đong Hanh chinh vien. Truong hop Lap phap vien bieu quyet khong tin nhiem Hanh chinh vien thi tong thong quyet đinh giai tan Lap phap vien neu Vien truong Hanh chinh vien yeu cau. Ngoai ra, Tong thong co Phu Tong thong lam co quan tham muu va Hoi đong An ninh Quoc gia lam co quan co van.
Khi moi đuoc thanh lap, tong thong do Quoc dan Đai hoi bau ra, nhiem ky 6 nam. Tong thong đau tien la Tong thong linh Tuong Gioi Thach. Tuy nhien, chi mot nam sau, chinh quyen Trung Hoa Dan quoc cua Trung Quoc Quoc dan Đang đa mat quyen kiem soat đai luc Trung Quoc vao tay Đang Cong san Trung Quoc, chi con kiem soat đuoc vung lanh tho Đai Loan. Do đo, tong thong Trung Hoa Dan Quoc con đuoc goi thong dung (du khong chinh thuc) la tong thong Đai Loan (tieng Trung: 臺灣總統).
Tu nam 1996, tong thong do nhan dan cua Vung Tu do cua Trung Hoa Dan Quoc bau ra, voi nhiem ky 4 nam, đuoc tai cu mot lan. Đen nay đa co bay cuoc bau cu tong thong truc tiep, lan gan đay nhat la ngay 13 thang 1 nam 2024. Tong thong Trung Hoa Dan Quoc đuong nhiem la ong Lai Thanh Đuc, nham chuc vao ngay 20 thang 5 nam 2024, đac cu vao nam 2024.


Lich su Ngay 25 thang 12 nam 1947, Hien phap Trung Hoa Dan Quoc chinh thuc co hieu luc. Chinh phu Quoc dan tro thanh chinh phu Trung Hoa Dan Quoc. Chuc vu tong thong Trung Hoa Dan Quoc thay Chu tich Chinh phu Quoc dan lam nguoi đung đau Nha nuoc, chuc vu pho tong thong đuoc thanh lap. Phu Tong thong đuoc thanh lap lam co quan giup đo Tong thong va Pho Tong thong thuc hien cac chuc nang va quyen han cua minh. Thang 4 nam 1948, Quoc dan Đai hoi lan đau tien bau tong thong va pho tong thong. Tuong Gioi Thach, Chu tich Chinh phu Quoc dan trung cu tong thong, Ly Tong Nhan trung cu pho tong thong. Ngay 20 thang 5 nam 1948, Tuong Gioi Thach nham chuc Tong thong đau tien cua Trung Hoa Dan Quoc.
Thang 4 nam 1948, Quoc dan Đai hoi thong qua Đieu khoan lam thoi thoi ky đong vien dep loan, mo rong quyen han cua Tong thong, co hieu luc hai nam ruoi. Thang 12 nam 1949, do tinh hinh noi chien ngay cang tro nen bat loi, Hanh chinh vien quyet đinh doi chinh quyen trung uong ve Đai Bac. Ngay 11 thang 3 nam 1954, Quoc dan Đai hoi nhat tri quyet nghi duy tri hieu luc cua Đieu khoan lam thoi. Quoc dan Đai hoi sua đoi, bo sung Đieu khoan lam thoi bon lan, bao gom cho phep tong thong tai cu hon mot lan, cho phep tong thong thanh lap co quan đong vien dep loan, v.v. Thang 7 nam 1989, Quoc dan Đai hoi quyet đinh sua đoi, bo sung Đieu khoan lam thoi lan thu nam. Do noi dung sua đoi se mo rong quyen han cua Quoc dan Đai hoi hon nua, nen đa gay bat man trong Lap phap vien va du luan. Thang 3 nam 1990, sinh vien Đai hoc Quoc gia Đai Loan va nhung truong khac phat đong Phong trao Sinh vien Hoa hue hoang da, đua ra cac yeu sach nhu bai bo Đieu khoan lam thoi va trieu tap hoi nghi toan quoc. Thang 5 nam 1990, Tong thong Ly Đang Huy tuyen bo trong cuoc hop bao nham chuc rang trong mot nam ong se trieu tap mot hoi nghi toan quoc, bai bo Đieu khoan lam thoi va lap lai che đo hien phap. Thang 4 nam 1991, Quoc dan Đai hoi bai bo Đieu khoan lam thoi. Tong thong Ly Đang Huy cong bo nghi quyet vao ngay 1 thang 5.
Ngoai bai bo Đieu khoan lam thoi, Tong thong Ly Đang Huy dan đau viec xay dung cac Đieu sua đoi, bo sung Hien phap Trung Hoa Dan Quoc theo nguyen tac khong thay đoi cau truc hien phap goc, sua đoi va hoan thi hanh mot so quy đinh. Tong cong đa thuc hien sua đoi, bo sung hien phap bay lan. Hien tai Tong thong va Pho Tong thong ung cu chung mot lien danh, do nhan dan bau truc tiep, nhiem ky 4 nam. Tong thong co quyen ban bo lenh khan cap va bo nhiem Vien truong Hanh chinh vien khong can Lap phap vien đong y. Trong cuoc bau cu tong thong nam 1996, lien danh Ly Đang Huy va Lien Chien trung cu, đanh bai lien danh Banh Minh Man va Ta Truong Đinh cua Đang Dan chu Tien bo, lien danh khong đang phai cua Lam Duong Cang va Hac Bach Thon va lien danh khong đang phai cua Tran Ly An va Vuong Thanh Phong. Ly Đang Huy tro thanh tong thong dan cu truc tiep đau tien.
Trong cuoc bau cu tong thong nam 2000, lien danh Tran Thuy Bien va Lu Tu Lien cua Đang Dan chu Tien bo đanh bai lien danh Lien Chien va Tieu Van Truong cua Quoc dan Đang, lien danh Ly Ngao va Phung Ho Tuong cua Tan đang, lien danh khong đang phai cua Tong So Du, cuu tinh truong tinh Đai Loan va Truong Chieu Hung va lien danh khong đang phai cua Hua Tin Luong va Chu Hue Luong, cham dut thoi ky cam quyen lau dai cua Quoc Dan Đang. Đay la lan đau tien chinh đang luan phien nam quyen ke tu khi Hien phap Trung Hoa Dan Quoc co hieu luc. Lien danh Tran - Lu cua Đang Dan chu Tien bo sau đo tai cu, đanh bai lien danh ket hop Lien Chien - Tong So Du cua Quoc dan Đang va Than dan Đang nam 2004. Lien danh cua Quoc dan Đang trung cu vao nam 2008 (Ma Anh Cuu - Tieu Van Truong) va 2012 (Ma Anh Cuu - Ngo Đon Nghia), lien danh cua Đang Dan chu Tien bo trung cu vao nam 2016 (Thai Anh Van - Tran Kien Nhan), 2020 (Thai Anh Van - Lai Thanh Đuc) va gan đay nhat la nam 2024 (Lai Thanh Đuc - Tieu My Cam).


Chuc vu = Bau cu =
Tong thong do tat ca nguoi dan đu 20 tuoi tro len, khong chiu giam ho, hien hoac tung cu tru sau thang o Vung Tu do cua Trung Hoa Dan Quoc bau pho thong, binh đang, kin. Nguoi đa co ho tich tren 15 nam va đu 40 tro len đuoc đang ky lam ung cu vien tong thong. Tuy nhien, truong hop quoc tich co đuoc bang cach tro lai hay nhap quoc tich thi khong đuoc đang ky. Khi đang ky tranh cu, ung cu vien tong thong can phai đang ky lien danh voi mot ung cu vien pho tong thong va đuoc mot đang tien cu hay đuoc mot nguoi đong ky ten chung.
Bau cu tong thong do Uy ban Bau cu Trung uong to chuc. Thoi gian van đong bau cu la 28 ngay. Ung cu vien đac nhieu phieu nhat trung cu. Neu ngang phieu thi se to chuc cuoc bau cu lai trong 30 ngay ke tu ngay bau cu. Truong hop chi co mot ung cu vien thi đac phieu phai đat tren 20% tong so cu tri moi trung cu, neu khong se to chuc cuoc bau cu lai trong ba thang ke tu ngay bau cu.
Cuoc bau cu tong thong lan gan đay nhat đuoc to chuc vao ngay 13 thang 1 nam 2024. Pho Tong thong Lai Thanh Đuc, ung cu vien cua Đang Dan chu Tien bo, trung cu tong thong.


= Nham chuc =

Tong thong Trung Hoa Dan Quoc tuyen the nham chuc nhu sau:Toi xin chan thanh tuyen the truoc nhan dan toan quoc, toi se tuan thu hien phap, tan trung chuc vu, tang tien phuc loi nhan dan, bao ve quoc gia, khong phu su pho thac cua quoc dan. Neu trai loi the, toi nguyen chiu su trung phat nghiem khac cua quoc gia. Xin the.
Sau đo, Vien truong Lap phap vien trao Quoc an cho Tong thong, tuong trung quyen luc nha nuoc va su truyen thua chinh quyen.
Le nham chuc Tong thong Trung Hoa Dan Quoc lan gan đay nhat cu hanh vao ngay 20 thang 5 nam 2020.


= Bai nhiem va cach chuc =
Tong thong co the bi bai nhiem va cach chuc.
Bai nhiem Tong thong phai đuoc it nhat mot phan tu tong so Uy vien lap phap yeu cau va đuoc it nhat hai phan ba tong so Uy vien lap phap bieu quyet tan thanh. Trong 10 ngay sau khi tuyen bo nghi quyet bai nhiem, Lap phap vien se chuyen nghi quyet bai nhiem, to trinh ly do bai nhiem va đon bao chua cua nguoi bi bai nhiem toi Uy ban Bau cu Trung uong. Uy ban Bau cu Trung uong se đua ra thong bao trong 20 ngay ke tu ngay nhan to trinh ly do bai nhiem va đon bao chua va tien hanh mot cuoc trung cau y dan trong 60 ngay. Tu cach cu tri bai nhiem giong tu cach cu tri bau cu. Neu qua nua so phieu hop le tan thanh bai nhiem thi nghi quyet bai nhiem đuoc thong qua. Tong thong bi bai nhiem sau khi Uy ban Bau cu Trung uong cong bo ket qua trung cau y dan va khong đuoc đang ky lam ung cu vien tong thong trong 4 nam sau đo. Nghi quyet bai nhiem tong thong lan gan đay nhat la ngay 14 thang 5 nam 2012. Nghi quyet khong đuoc mot uy ban Lap phap vien thong qua.
Cach chuc Tong thong phai đuoc it nhat qua nua tong so Uy vien lap phap yeu cau va đuoc it nhat hai phan ba tong so Uy vien lap phap bieu quyet tan thanh. Toa an Hien phap gom cac tham phan Tu phap vien quyet đinh viec cach chuc. Neu Toa an Hien phap bieu quyet tan thanh thi tong thong bi cach chuc ngay. Xua nay, chua co tong thong nao bi cach chuc.


= Quyen tong thong va ke nhiem =
Khi tong thong khong the lam viec vi mot ly do nao đo thi pho tong thong giu quyen tong thong. Khi tong thong va Pho Tong thong đeu khong the lam viec thi Vien truong Hanh chinh vien giu quyen Tong thong. Trong truong hop khuyet Tong thong do qua đoi, bi bai nhiem hay bi cach chuc thi Pho Tong thong ke nhiem lam Tong thong cho đen khi het nhiem ky cua Tong thong. Trong truong hop khuyet ca Tong thong lan Pho Tong thong thi Vien truong Hanh chinh vien giu quyen Tong thong va to chuc cuoc bau cu bo khuyet tong thong trong ba thang. Neu chua bau ra tong thong tiep theo khi tong thong tien nhiem het nhiem ky hay neu ca tong thong lan pho tong thong đeu chua nham chuc sau cuoc bau cu thi Vien truong Hanh chinh vien cung giu quyen Tong thong.


Quyen han va co quan phu thuoc = Quyen han =
Tong thong la nguoi đung đau Nha nuoc cua Trung Hoa Dan Quoc, thay mat Trung Hoa Dan Quoc ve đoi noi va đoi ngoai. Tong thong thong linh Quoc quan Trung Hoa Dan Quoc, thuc hien quyen ky đieu uoc, tuyen chien va nghi hoa.
Tong thong cong bo luat do Lap phap vien thong qua va ban hanh lenh. Tong thong co quyen ban bo lenh khan cap theo nghi quyet cua Hoi đong Hanh chinh vien, nhung phai trinh Lap phap vien phe chuan trong 10 ngay sau khi ban bo. Lenh khan cap duy nhat do Tong thong Ly Đang Huy ban bo thang 9 nam 1999 do tran đong đat Tap Tap.
Trong truong hop xay ra chien tranh hay noi loan thi Tong thong co quyen ra lenh thiet quan luat, nhung phai đuoc Lap phap vien thong qua hoac phe chuan. Khi Lap phap vien xet thay can thiet thi co the yeu cau Tong thong do bo lenh thiet quan luat. Tuong Gioi Thach va Ly Tong Nhan ra lenh thiet quan luat lan thu hai vao thang 12 nam 1948 va thang 7 nam 1949 do cuoc noi chien thu hai giua Quoc dan đang va Đang Cong san.
Tong thong thuc hien quyen đai xa, an xa, giam an va khoi phuc quyen loi. Ke tu khi ban hanh Hien phap, Tong thong tong cong thuc hien quyen an xa bon lan, giam an tam lan đoi voi nhung đoi tuong đac biet va giam an nam lan đoi voi nhung đoi tuong binh thuong.
Tong thong quyet đinh bo nhiem, mien nhiem cac quan chuc dan su va quan su. Vien truong Hanh chinh vien do Tong thong bo nhiem. Pho Vien truong Hanh chinh vien, nguoi đung đau cac bo, uy ban va uy vien chinh vu do Vien truong Hanh chinh vien bo nhiem theo yeu cau cua Tong thong. Vien truong va Pho Vien truong Tu phap vien, tham phan Tu phap vien, Vien truong va Pho Vien truong Khao thi vien, Uy vien Khao thi, Vien truong va Pho Vien truong Giam sat vien, Uy vien Giam sat do Tong thong đe cu, Lap phap vien đong y bo nhiem. Nhung cong chuc khac do Bo Thuyen tu thuoc Khao thi vien phe duyet roi Tong thong ky quyet đinh bo nhiem. Nguoi đuoc xet duyet thay đoi quan ham thieu tuong, trung tuong, nguoi đuoc xet duyet truy thang hay truy tang quan ham do co quan chu quan trinh Tong thong bo nhiem, mien nhiem, v.v.
Tong thong quyet đinh tang thuong huan chuong, bien ngach va bieu duong.
Tong thong co "quyen hoa giai giua cac vien", tuc la khi xay ra tranh chap giua Hanh chinh vien, Lap phap vien, Tu phap vien, Khao thi vien va Giam sat vien thi Tong thong co the trieu tap vien truong cac vien đe ban bac giai quyet. Tong thong cho phep Hanh chinh vien xin Lap phap vien xem xet lai du an luat đuoc Lap phap vien thong qua trong 10 ngay sau khi du an luat đuoc chuyen toi Hanh chinh vien. Ngoai ra, Tong thong co quyen giai tan Lap phap vien sau khi hoi y kien ​​cua Vien truong Lap phap vien neu Lap phap vien bieu quyet khong tin nhiem đoi voi Vien truong Hanh chinh vien.


= Co quan phu thuoc =

Phu Tong thong la co quan tham muu cua tong thong, đat o quan Trung Chinh, Đai Bac. Bi thu truong Phu Tong thong tuan theo lenh cua Tong thong, đieu hanh cong viec noi bo, chi đao, giam sat nhan vien cua Phu Tong thong. Phu Tong thong co cac chuc vu nhu tu chinh, co van chinh sach quoc gia va co van chien luoc do Tong thong bo nhiem, bay to y kien cho Tong thong ve cac ke hoach, chien luoc quoc gia va cac van đe lien quan đen quoc phong. Hien nay, Phu Tong thong co 3 cuc va 3 phong. Vien nghien cuu Trung uong, Bao tang Lich su Quoc gia va Uy ban Quan ly Nghia trang Ton Dat Tien la cac co quan truc thuoc Phu Tong thong.
Hoi đong An ninh Quoc gia la co quan tu van cho tong thong quyet đinh cac chu truong, chinh sach lon lien quan đen an ninh quoc gia nhu quoc phong, đoi ngoai, quan he voi Trung Quoc va nhung bien lon cua quoc gia. Tong thong la Chu tich Hoi đong An ninh Quoc gia. Bi thu truong Hoi đong An ninh Quoc gia tuan theo lenh cua Tong thong, xu ly cac cong viec cua Hoi đong theo nghi quyet cua Hoi đong, chi đao va giam sat cac nhan vien cua Hoi đong. Ngoai ra, co uy ban co van đac biet do Tong thong bo nhiem. Hien tai, Hoi đong An ninh Quoc gia co mot ban thu ky. Cuc An ninh Quoc gia la mot co quan truc thuoc cua Hoi đong An ninh Quoc gia.


Che đo đai ngo Tong thong co quyen mien tru hinh su, tru toi gay noi loan hay ngoai xam. Tru khi bi bai nhiem hay cach chuc thi tong thong khong bi truy cuu trach nhiem hinh su.
Tong thong đuoc huong muc luong 490.460 Tan Đai te moi thang. Ngoai ra, con co cac khoan phu cap do Hanh chinh vien quyet đinh. Sau khi man nhiem, tong thong se đuoc huong khoan tien luong huu 250.000 Tan Đai te moi thang. Tong thong đuoc huong phi su vu 8 trieu Tan Đai te moi nam trong nam đau tien sau khi roi nhiem so. Phi su vu se giam 1 trieu Đai te moi nam xuong con 5 trieu Tan Đai te moi nam sau bon nam. Nha nuoc se cung cap cac dich vu cham soc suc khoe cho tong thong roi nhiem so. Cuc An ninh Quoc gia se cap 8 đen 12 ve si. Thoi gian đuoc huong che đo đai ngo roi nhiem so bang nhiem ky cua tong thong đo.
Tong thong phai đeo Huan chuong Thai Ngoc, huan chuong danh du cao quy nhat cua nha nuoc trong suot nhiem ky.
Dinh Tong thong hien nam o quan Trung Chinh, Đai Bac, la noi đat Phu Tong thong. Boi vi biet danh an ninh cua ba Thai Anh Van, Tong thong hien tai la "Vinh Hoa", cho nen Dinh Tong thong con đuoc goi la "Ngu so Vinh Hoa".


Danh sach cac tong thong Trung Hoa Dan Quoc Xem them Nguyen thu quoc gia Trung Hoa Dan Quoc


Tham khao Lien ket ngoai 中華民國總統府Luu tru ngay 7 thang 2 nam 2004 tai Wayback Machine (phon the)
中華民國總統府 現任總統與副總統Luu tru ngay 30 thang 8 nam 2018 tai Wayback Machine (phon the)