Than đao (tieng Nhat: 神道 Shinto) la tin nguong ton giao truyen thong chu yeu cua nguoi Nhat Ban.


Tin nguong Than đao co rat nhieu cac vi Than, co đen 8 trieu than (神 kami). Tuy mot so cac vi than nay đuoc nhan cach hoa, đa phan cac than lien quan đen thien nhien nhu linh hon cua đat, troi, Mat Trang, cay co, hoa la. Ngay ca đa, nui, hay đong vat nhu cao, gau va nguoi qua co đa tro thanh linh hon cung đuoc xem la than. Nhung than tru ngu o tang cao nhat tren thien đang goi la "cao thien nguyen" (高天原 takama-ga-hara), va chi roi khoi đo khi đuoc moi xuong cac đen tho trong cac nghi le.

Nghi le trong Than đao đe cau nguyen hay cam ta cac than thuong đuoc to chuc tai cac than xa (神社) hoac nhung noi linh thieng đac biet. Nhung linh vat thuong đuoc dang len than linh la vai, guong hay kiem. Nghi le tay tran rat quan trong, nguoi lam le phai giu cho minh đuoc trong sang đe đuoc tinh tam va co đuoc may man. Ngay nay, cac hoat đong nghi le Than đao thuong đuoc gan voi le hoi, le cuoi truyen thong hay nam moi. Tuy nhien nguoi ta cung thuong hay đen đen đe cau nguyen va dang le (thuong la chi bo vai yen Nhat vao thung roi cau xin than), hay mua bua may man. Va o nha cung thuong co than bang (神棚 kamidana) đe tho cac linh hon.
Tu tuong cua Than đao khac voi nhung ton giao khac o cho khong cam hay buoc con nguoi lam gi, ma chi khuyen nen huong toi su trong sang va tranh đieu ac. Giet choc đoi voi Than đao la đieu ac va khong nen giet sinh vat tru khi vi su song con cua ban, nen truoc khi an thuong phai noi cau Itadakimasu! (戴きます) đe cam on nhung sinh linh đa chet đe tro thanh thuc an, ngay nay đieu nay đa tro thanh mot phong tuc. Nhung nguoi hay sinh vat bi giet mot cach da man, va khong đuoc tho cung se tro thanh hoang than dang (荒神様 aragami). Ngoai ra, con co rat nhieu loai ma quy nhu quy (鬼 oni), yeu quai (妖怪 youkai), ha đong (河童 kappa)...


Cac vi than Moi ngoi đen đeu đuoc xay dung đe danh rieng cho mot Than. Sau đay la nhung nam than va nu than (女神 megami) chinh trong truyen thuyet:

Ame-no-Minakanushi (アメノミナカヌシ Co su ky ghi la 天御中主 Thien Ngu Trung Chu hay 天之御中主神 Thien Chi Ngu Trung Chu Than, Nhat Ban thu ky ghi la 天之御中主命 Thien Chi Ngu Trung Chu Menh (Ame-no-Minakanushi-no-Mikoto) la vi than đau tien, la khoi nguon cua vu tru, mot trong ba Tao hoa tam than (造化三神/Zoka Sanshin, ba vi than tao hoa ra van vat). Ong la vi than đau tien đuoc sinh ra o Cao Thien Nguyen, cac huyen thoai mieu ta ong la 独神 Đoc than (vi than co đoc). Vi than nguyen thuy nay khong may khi đuoc nhac đen va chi co mot vai đoan ghi chep roi rac o cac thu tich co. Thoi co đai, ong khong đuoc tho o than xa nao ca, ong bi coi la mot vi than truu tuong đuoc hinh thanh duoi su anh huong cua tu tuong Trung Hoa. Đen thoi trung co, khi Nhat Ban thu ky đuoc đanh gia cao hon Co su ky, Ame-no-Minakanushi dan đuoc biet đen rong rai va nguoi ta bat đau đe cao y nghia cua vi than nay hon. Thoi Minh Tri, khi phong trao Than Phat phan ly (神仏分離/Shinbutsu bunri) no ra, Dieu Kien Bo Tat trong Phat giao tai nhieu đen chua Nhat Ban bi đoi ten thanh Ame-no-Minakanushi.
Izanagi (イサナキ Co su ky ghi la 伊弉諾 Y Trang Nac, Nhat Ban thu ky ghi la 伊邪那岐 Y Ta Na Ky, ngoai ra con đuoc viet la 伊弉諾尊 Y Trang Nac Ton) la mot trong nhung vi nam than đau tien, chong cua Izanami. Ong cung vo đa tao ra nuoc Nhat. Ong tu tren cau Ame-no-ukihashi dung ngon giao than Ame-no-nuboko nhung vao đai duong va khuay. Khi ngon giao đuoc rut len nuoc bien nho xuong tao thanh mot hon đao. Izanagi va Izanami xay dung mot lau đai va sinh ra 8 hon đao moi, gop thanh phan lon nuoc Nhat ngay nay. Izanagi la cha cua Amaterasu, Tsukuyomi va Susanoo.
Izanami (イサナミ con đuoc viet la: 伊弉冉 Y Trang Nhiem, 伊邪那美 Y Ta Na My, 伊弉弥 Y Trang My) la vi nu than đau tien, vo cua Izanagi. Khi Izanami sinh ra than lua Kagutsuchi (火之迦具土神 Hinokagatsuchi, Hoa Chi Gia Cu Tho Than trong Co su ki; con goi la Kagutsuchi trong Nhat Ban thu ky), lua boc chay khien ba bi thuong va chet. Inazagi noi gian va dung kiem chem vao đau cua Kagutsuchi va chat thanh 8 khuc. Cac phan cua Kagutsuchi tro thanh nhung nui lua bao boc nuoc Nhat. Khi Izanagi xuong Suoi Vang (黄泉 Yomi, Hoang Tuyen) đe đon Izanami ve, ba đa bien thanh than chet. Izanagi bi vo đuoi va tro ve mot minh.

Amaterasu-Omikami (天照大神 Thien Chieu Đai Than theo Nhat Ban thu ky, 天照大御神 Thien Chieu Đai Ngu Than theo Co su ky; ngoai ra con đuoc viet la 天照皇大神 Thien Chieu Hoang Đai Than, 日神 Nhat Than hay Than Mat Troi) la vi nu than đuoc sinh ra tu mat trai cua Izanagi khi ong rua mat sau khi tro ve tu Suoi Vang. Amaterasu mang lai anh sang va hoi am cho van vat, nhung mot hom em trai cua Amaterasu la Susanoo cai nhau voi ba va nem vat đuoc dang te cho Amaterasu, mot con lua chet, vao phong theu lam chet mot co hau gai. Amaterasu tuc gian va tu nhot minh trong hang đa, khien the gioi chim vao bong toi. Ame-no-Uzume va cac vi than khac đa tim cach lua Amaterasu ra bang mot le hoi am i va mot chiec guong đong. Amaterasu đuoc xem la to tien cua nguoi Nhat, va ba đa tang chiec guong đong "Bat Chi" (八咫鏡 Yata No Kagami, Bat Chi kinh), "Bat Xich Quynh Khuc ngoc" (八尺瓊曲玉 Yasakani no Magatama) va thanh guom "Thao The" (草薙の剣 Kusanagi-no-Tsurugi, Thao The kiem) cho chau minh la Ninigi-no-Mikoto khi cho ong xuong mat đat. Ngay nay thanh guom đuoc giu tai than cung Atsuta (熱田).

Tsukuyomi (月読 Nguyet Đoc) la than Mat Trang, em trai cua Amaterasu. Tsukiyomi đuoc sinh ra tu mat phai cua Izanagi khi ong rua mat sau khi tro ve tu Suoi Vang. Mot hom Amaterasu sai Tsukiyomi đi thay minh đen du tiec cua Ukemochi-no-kami (保食神 Bao thuc than). Ukemochi lan luot nhin vao bien, rung va đong lua roi non ra ca, thit va mot chen com moi Tsukiyomi an. Ket qua la ba bi Tsukiyomi cam thay kinh hai va giet chet. Tu đo, Amaterasu khong them nhin mat em trai nua, va khi nao co Mat Trang thi Mat Troi đi cho khac.

Susanoo-no-Mikoto (スサノオ đoc la Susa-no-O, Nhat Ban thu ky ghi la 素盞嗚尊 To Tran O Ton, 素戔嗚尊 To Tien O Ton; Co su ky ghi la 建速須佐之男命 Kien Toc Tu Ta Chi Nam Menh, 須佐乃袁尊 Tu Ta Nai Vien Ton) la than bien va gio bao. Susanoo la em trai cua Amaterasu va Tsukuyomi, đuoc sinh ra tu mui cua Izanagi khi ong rua mat sau khi tro ve tu Suoi Vang. Susanoo lam Amaterasu tuc gian va bi đuoi đi. Khi đen huyen Izumo, Susanoo gap hai than đat. Ho đa bi mot con ran 8 đau Yamata-no-Orochi (八岐の大蛇 Bat Ky Đai Xa) bat mat 7 nguoi con gai. Susanoo hoi cuoi co thu 8 nho nhat chua bi bat la Kushi-inada-hime (奇稲田姫 Ki Đao Đien Co) roi bien co thanh mot chiec luoc giau tren đau. Susanoo dung 8 binh ruou đe lam con ran bi say roi chat khuc. Tu đuoi cua đai xa, Susanoo tim đuoc thanh guom Thao The va gui tang Amaterasu đe lam hoa.

Ame-no-Uzume-no-mikoto (アメノウスメ, Co su ky ghi la 天宇受賣命 Thien Vu Thu Mai Menh, Nhat Ban thu ky ghi la 天鈿女命 Thien Đien Nu Menh) la nu than cua le hoi va hanh phuc. Khi Amaterasu nhot minh trong hang, Ame-no-Uzume treo mot chiec guong bang đong len cay, khoac hoa la len minh roi nhay mua truoc cua hang. Cac vi than keo toi xem, Ame-no-Uzume vat bo chiec ao bang hoa va đam đong nam than het len thich thu. Amaterasu to mo len ra khoi hang xem, anh sang cua ba phan chieu trong guong tao ra binh minh xoa tan bong toi. Cac vi than lap cua hang, moi nguoi vui ve tro lai va cung nhau lap le hoi.
Sarutahiko-Okami (猿田毘古大神 Vien Đien Ti Co Đai Than) la than đat va suc manh. Ong la chong cua Ame-no-Uzume-no-mikoto. Khi Ninigi-no-Mikoto đuoc phai xuong đat, ong ta bi Sarutahiko chan đuong. Khi Ame-no-Uzume đen hoi, Sarutahiko chao đon Ninigi-no-Mikoto va ca ba cung đi chung voi nhau. Sarutahiko thuong đuoc mo ta la mot nguoi rat to lon va cam giao dai, đac biet co mui rat to va dai.

Inari (稲荷 Đao Ha) la than gao, đoi luc xuat hien duoi dang mot ong gia, hoac mot thieu nu, thuong đuoc đi kem boi mot con ho ly mau trang. Đen cua Inari thuong co rat nhieu cong noi tiep nhau va co tuong cao trang đeo khan đo o hai ben. Ca Inari va Kitsune đeu rat thich an đau khuon chien Aburaage (油揚け) nen mon nay thuong đuoc dang cho Inari cung voi ruou sake va banh gao.
Enma-Daio (閻魔大王 Diem Ma đai vuong) la vua cua đia nguc. Tuy nhien Enma co xuat xu tu Phat giao chu khong phai Than đao.
Ninigi-no-Mikoto (瓊瓊杵尊 Quynh Quynh Chu Ton) la chau cua Amaterasu. Nu than Mat Troi phai ong xuong mat đat đe thanh lap nuoc Nhat. Ninigi-no-Mikoto đem theo 3 bao vat cua Thien Chieu la thanh guom, guong va vien ngoc. Khi Ninigi-no-Mikoto gap Konohana-sakuya-hime (木花之開耶姫 Moc Hoa Chi Khai Da Co) lien đem long yeu co va đen gap cha cua Konohana đe hoi cuoi. Cong chua hoa anh đao Konohana va Ninigi-no-Mikoto la to tien cua nguoi Nhat.


Đen tho Đen tho Than đao goi la than xa (神社 jinja). Phia ngoai đen tho co cong torii (鳥居) bang go, thuong đuoc son mau đo. Khu vuc linh thieng nhat la sanh đien ben trong ban đien (本殿 honden), chi co cac than chu (神主 kannushi) moi đuoc phep vao lam le. Con khu vuc san ben ngoai cho phep nguoi ngoai đen vieng đen, uong nuoc, mua sam hay đi tham quan. Thuong cac đen tho co ban đu loai bua đem lai may man (nhu khi mang thai, suc khoe, tinh yeu, hay đe khoi bi xe đung). Đen tho thuong co gieng nuoc hay noi đung nuoc đe nguoi đen rua mat va tay đe tay tran truoc khi vao sau hon.

Cac than xa thuong đuoc xay tren đoi nui, tu duoi leo len đen noi rat moi chan va met, nhung đo la cach đe to long thanh kinh. Đac biet co than xa Itsukushima (厳島) noi tieng nam tren nuoc. Than xa Itsukushima đuoc xem la di san van hoa quoc gia va đuoc cong nhan la di san van hoa the gioi. Đai xa Fushimi Inari (伏見稲荷) co đen hang ngan cong torii noi tiep dan tu ngoai vao đen tan đen.

Cac vu nu (巫女 miko) co nhiem vu cham soc cac ngoi đen. Vu nu thuong mac kimono trang voi quan hakama đo, va bit tat tabi. Ngay xua cac vu nu bat buoc phai la trinh nu. Ho giup đo than chu trong cac buoi le, bieu dien cac đieu mua nghi le goi la "Vu nu than lac" (巫女神楽 Miko Kagura), quet don san đen, thap đen long, lam the xam boi toan, hoac ban cac loai bua may man. Than lac la đieu mua ma Ame-no-Uzume bieu dien trong than thoai. Đieu mua nay thuong rat cham, vu nu se cam quat hay chuong, va cac đong tac đeu co y nghia.
O cac cong torii cua đen thuong treo nhung day thung lam bang rom goi la "chu lien thung" (注連繩 shimenawa). Nhung soi day nay thuong đuoc treo o nhung noi thieng lieng đe đuoi ta, tren đo thuong quan them "chi thuy" (紙垂 shide), la nhung chuoi thuong đuoc lam bang giay hay vai trang co hinh dang nhu tia set. Chi thuy cung thuong đuoc quan vao que đua go thanh cai goi la gay tru ta "phat xuyen" (祓串 tamagushi) hay gay set haraigushi (はらいくし). Cac vu nu thuong dung phat xuyen gom co chi thuy gan vao nhanh cay che sakaki (榊) trong cac buoi le thanh tay.

Hoi ma (絵馬 ema) thuong đuoc treo truoc đen, la nhung the go dung đe viet đieu uoc cua minh len đo. Nhung the nay đuoc đe ben ngoai đe than co the đoc va hoan thanh đieu uoc. Hoi ma nghia la "ngua ve", vi ngay xua nguoi giau thuong dang ngua cho đen, nhung ngay nay chi dung "ngua ve tren the go". Ngay nay nhung nguoi tre tuoi thuong uoc chuyen tinh yeu hay khong hoc bai ma van thi đau. Tuy cac ema đuoc trang tri bang hoa tiet theo loi Ukiyo-e (浮世絵), thuong cac bang treo hoi ma van trong rat xau, vi nhieu nguoi chu xau ma van uoc đu thu.
Nguoi ta thuong vieng đen vao nhung dip nhu le cuoi, nam moi, le hoi, hay chi đon gian la đi cau may truoc khi đi thi. Đa phan cac le hoi đia phuong phai đuoc to chuc gan mot đen Than đao va nguoi ta thuong keo toi đen trong nhung dip nay. Đuong dan đen đen se đuoc bay ban nhieu loai thuc an đac trung đuoc lam trong le hoi nhu yakisoba (焼きそは).


Than the Than the (神体; Shintai), hay ton kinh hon la Ngu than the (御神体; Goshintai), la mot vat linh thieng lam đoi tuong tho cung chinh cua mot than xa. Trong than xa, than the đat o noi nao thi noi đo đuoc goi la ban đien, nhung cung co nhieu than the đuoc đat ngoai, tham chi cach xa than xa. Than the la mot vat vo tri nhan tao nhu guong, kiem, đo trang suc hay mot vat ngoai tu nhien nhu tang đa, cay coi hoac thac nuoc. Than the la mot buc tuong tac than linh đuoc goi la than tuong (神像; Shinzo), hay đon gian chi la chiec đua phep co gan chi thuy goi la ngu te (御幣; Gohei), nhung ngon nui linh thieng đuoc ton tho la "than the son" (神体山; shintaizan). Than the ngoai tu nhien thuong phai la vat đa co tu truoc o noi xay dung than xa boi chung la đai dien cho mot vi than o đia phuong. Trong truong hop đac biet, mot vo si sumo đat toi hang cao nhat goi la Yokozuna (横綱; hoanh cuong) đeo dai day shimenawa truoc bung co the tro thanh mot than the song. Theo quan niem cua Than đao, than the la thu ma than linh co the nhap vao đe huong le vat đuoc dang len trong cac nghi le cung bai hay ket noi voi con nguoi.
Truoc khi phong trao shinbutsu bunri (神仏分離; Than Phat phan ly) no ra nam 1868 duoi thoi Minh Tri, than the cung co the la cach goi cua mot buc tuong than trong Phat giao.
Qua nhieu nam, than the dan đuoc boc kin trong nhieu lop vai lua quy va đat sau ben trong cac hop go, vi the chung thuong bi lang quen. Nhieu khi chinh than chu cai quan than xa cung khong biet than the trong đen la thu gi. Thong thuong, than the đuoc đat co đinh trong ban đien va chi đuoc đua ra ngoai vao cac dip le hoi chinh cua đen. Đe đua than the ra ngoai, nguoi ta chuan bi mot xe ruoc goi la mikoshi (神輿; than du) va đua than the vao trong đo. Cac xe mikoshi đuoc son son thep vang va trang tri long lay, co nhiem vu nhu mot than xa di đong nham che than the khoi tam nhin cua nguoi thuong.
Than the lon nhat va noi tieng nhat la ngon nui Phu Si - mot ngon nui lua đang hoat đong, trai rong xuyen khap tinh Shizuoka va mot phan tinh Yamanashi nen đay la than the chung cua nhieu than xa trong khu vuc, goi chung la than xa Asama hay than xa Sengen (浅間神社; Asama jinja/Sengen jinja; Thien Gian than xa). Thoi co đai, nui lua đuoc goi la "thien gian", am kunyomi co đoc la "asama", am onyomi sau nay đoc la "sengen". Than đao ton tho nui Phu Si vi đo la noi ngu cua Thien Gian đai than (浅間大神; Asama-no-Okami/Sengen kami).  Hien nay co khoang 1300 than xa tho nu than nui lua Asama/Sengen tren khap Nhat Ban, tuy nhien chi co Phu Si Son Ban Cung Thien Gian đai xa (富士山本宮浅間大社; Fuji-san Hongu Sengen taisha) - mot di san the gioi UNESCO o thanh pho Fujinomiya, tinh Shizuoka đuoc coi la than xa chinh.


Lich su Than đao xuat hien tu truoc Cong nguyen, nhung he thong tin nguong ton giao phat trien kha cham, cac nghi le đuoc thuc hien trong hang đa hoac nhung đia điem linh thieng, va hau nhu khong co ten goi. Nhung truyen thuyet bat đau đuoc ghi chep lai trong cuon Co su ky (古事記 Furukotofumi) va sau đo la Nhat Ban thu ky (日本書紀 Nihon Shoki). Cuon Nhat Ban thu ky tuong tu nhu Heimskringla cua Bac Au, trong đo cac vi vua chua đeu cho rang minh la con chau cua cac vi than, o đay la nu than Mat Troi Amaterasu. Do đo co nuoc Nhat co hinh Mat Troi.

Đen the ky thu 6, Phat giao va Nho giao xam nhap vao Nhat Ban, ten goi Than đao đuoc đat ra đe phan biet. Trong thoi ky Asuka (飛鳥時代; 538 - 710), nhung than xa đau tien đuoc xay dung, nhung Than đao nhanh chong bi ap đao boi Phat giao. Đau the ky thu 9, đai su Kobo (弘法) hop nhat nhung tu tuong Phat giao va tin nguong xua đe tao ra Chan ngon tong (真言宗). Tuy cung ton tai voi Phat giao, Than đao gan nhu bi loai bo.
Đen tan the ky 18, thoi ky Edo (江戸時代; 1603 - 1868), Than đao đuoc tach ra khoi Phat giao nho mot so nguoi nhu Motoori Norinaga (本居宣長 Bon Cu Tuyen Truong) hay Hirata Atsutane (平田篤胤 Binh Đien Đoc Dan), nhung nguoi nay đe cao tu tuong tu hao dan toc va rat ghet nhung phong tuc du nhap tu nuoc ngoai vao. Tuy nhien do tam anh huong cua Phat giao rat lon, nhung no luc đe đua Than đao thanh quoc giao khong thanh cong va phai cho đen ca the ky sau.

Nam 1867, che đo Mac phu (将軍) bi lat đo, va Thien hoang Minh Tri len nam quyen. Ngay 13 thang 3 nam 1868, chinh phu Nhat Ban cong bo "Than Phat phan ly lenh", tach Than đao ra khoi Phat giao, đong thoi khoi phuc lai Than ky quan (神祇官 Jingi-kan), mot co quan lo viec ton giao, khuyen khich Than đao phat trien. Tiep đo, vao thang 7 nam 1869, dua vao Đai Bao luat lenh (大宝律令 Taiho-ritsuryo), Than ky quan đuoc đat cao hon Thai chinh quan (太政官 Daijo-kan), hay co quan đung đau chinh phu. Nam 1870, cong bo chieu Đai giao, thuc thi chinh sach coi Than đao la quoc giao. Đen thang 7 nam 1871, co cau chinh phu lai gan giong voi ban đau, Thai chinh quan nam moi quyen luc. Do Thien hoang đuoc cho la con chau than linh, chinh phu loi dung Than đao đe noi rang Thien hoang xung đang cai tri ca the gioi, va buoc Đai Loan va Trieu Tien la cac thuoc đia phai theo đao Than đao.
He thong cac đen Than đao đa phan đuoc nha nuoc thiet lap. Nhu Than xa Yasukuni (靖国神社) đuoc danh rieng đe tho linh hon nhung nguoi hi sinh cho to quoc, do đo co ca nhung si quan đuoc cho la toi pham chien tranh. Viec cac Thu tuong Nhat Ban nhu Koizumi Junichiro thuong xuyen đi tham đen nay đa tao ra nhieu phan đoi tu cac nuoc nhu Han Quoc, vi Nhat chiem đong Han Quoc hon 50 nam. Sau Chien tranh the gioi thu hai, Than đao tach ra khoi nha nuoc đe tro lai la mot ton giao binh thuong va so nguoi theo đao giam manh. Ngay nay trong nuoc co hon 80 ngan đen tho va khoan 100 trieu nguoi theo cac tin nguong hay phong tuc Than đao. Tuy nhien, so nguoi that su coi Than đao la ton giao chinh va song vi Than đao (nhu cac vu nu) thi chi khoang hon 4 trieu. Nhu mot nguoi Nhat binh thuong hang nam van đi tham cac đen Than đao vai lan, nhung nhu vay khong tinh la theo Than đao.


Hinh anh Van hoa hien đai Thang 10 (theo lich am) la thang Kannazuki (神無月 Than Vo Nguyet), thang ma tat ca cac vi than đeu roi noi o cua minh đe đen hop tai Đai xa Izumo (出雲大社 Izumo Taisha);
Nui Phu Si (富士) đuoc xem la noi linh thieng, phu nu bi cam toi gan cho đen thoi ky Minh Tri (1868);
Tra đao (茶道 Sado) co anh huong tu Than đao;
Nghe thuat cam hoa Ikebana (いけはな) co anh huong tu Than đao;
Đau vat Sumo (相撲) đuoc bat nguon tu Than đao;
Ngay nay le cuoi va le hoi nguoi ta đi đen cac đen Than đao, nhung đam tang thi lai keo toi chua Phat giao;
Trong game Okami, nhan vat chinh Amaterasu, mot con soi, đuoc goi than mat la Ammy;
Trong anime Mai-HiME, Kagu-tsuchi la phuong hoang lua, child cua HiME Mai;
Trong anime Kannazuki no Miko, Orochi la mot ac quy muon tieu diet loai nguoi;
Trong anime Inuyasha co nhieu viec đuoc vay muon tu truyen thuyet;
Trong game The King of Fighters, Orochi la boss cua phien ban '97;
Bo phim Ju-on: The Grudge (呪怨) va hai phien ban My The Grudge va The Grudge 2 muon thuyet ve Urami (怨み) va hoang than (荒神様 Aragami).
Series manga va anime Naruto co nhieu nhan vat va chieu thuc co ten đuoc muon tu Than đao:
Nhan vat Orochimaru (dua theo Bat ki đai xa - Yamata no Orochi)
- Cac đong thuat (doujutsu) su dung boi Mangekyo Sharingan bao gom Tsukuyomi, Ngon lua đen Amaterasu, Susanoo, Izanagi va Izanami; su dung boi Rinnegan la Amenotejikara.

Trong bo phim anime Kimi no Na wa. (2016), than xa Miyamizu đuoc tao ra dua tren mot than xa co that. Than the cua than xa Miyamizu nam giua mot vung đat trung, thuc ra la mot manh vo cua sao choi đa tung roi xuong Itomori trong qua khu. Đieu mua than lac do chi em Mitsuha va Yotsuha thuc hien mang y nghia tai dien lai tham hoa nam xua. Soi day buoc la am chi cai đuoi cua sao choi.


Tham khao Chikafusa Kitabatake - Dong doi Thien Hoang (The ky 14)
Tsunetsugu Muraoka - Tu tuong cua Than đao
Genichi Kato - Lich su phat trien cua Than đao


Xem them Tra đao
Ikebana
Sumo
Sakura
Fuji
Tien Đao
Thanh giao
Nhon Đao
Phat Đao


Lien ket ngoai Trang Than đao quoc te
Đen Than đao Luu tru ngay 5 thang 11 nam 2011 tai Wayback Machine
Tu đien ve Than đao cua Đai hoc Kokugakuin Luu tru ngay 3 thang 4 nam 2009 tai Wayback Machine
Trang cua Đai hoc Kogakukan
Lien ket đen cac trang Than đao Luu tru ngay 29 thang 9 nam 2007 tai Wayback Machine
Cach cat giay đe lam Shide Luu tru ngay 30 thang 12 nam 2005 tai Wayback Machine