"Du am" la mot bai hat thuoc dong nhac tien chien cua nhac si Nguyen Van Ty sang tac vao nam 1950. Nhac pham đuoc coi la mot trong nhung tinh khuc tieu bieu nhat cua tan nhac Viet Nam, gan lien voi su nghiep sang tac cua nhac si nay.


Hoan canh sang tac Theo loi ke cua nhac si Nguyen Van Ty, nguon cam hung sang tac "Du am" la khi ong đen tham nha mot nguoi ban o huyen Quynh Luu, tinh Nghe An. Nha ban ong co hai nguoi con gai, nguoi chi khoang 20 tuoi, con nguoi em ten Hang 16 tuoi. Gia đinh nay muon tac hop nhac si Nguyen Van Ty voi nguoi chi nhung ong đa "đe y" đen nguoi em voi "đoi mat đen lay... đa goi gam cho toi tat ca nhung gi say đam nhat". Roi ong bi ngan cam tinh cam khong cho qua lai voi nguoi em vi co con nho tuoi. Thoi điem nay ong la Truong đoan Van cong thuoc Su đoan 304, ve đen đon vi nho lai hinh anh co em om đan roi khe hat, ong sang tac "Du am" va hoan thanh trong đem. Tam nam sau trong mot chuyen đi cong tac o Vinh Yen, Nguyen Van Ty tinh co gap lai Hang luc nay co đa lap gia đinh.
Truoc nam 1975, bai hat bi cam o mien Bac trong nhieu nam nhung lai pho bien o mien Nam. Đai Phat thanh Sai Gon moi ngay đeu nhan đuoc thu yeu cau phat bai "Du am". Cung vi su noi tieng cua bai hat nay nhac si Nguyen Van Ty bi đon vi phe binh va kiem điem vi sang tac bai hat co yeu to uy mi khong phu hop voi binh si thoi đo. Ong con đi khap noi đe "bai xich" bai hat do minh sang tac. Nam 1988, ong sang tac "Du am 2" mang ten "Mot anh sao troi" danh tang mot nguoi phu nu.
"Du am" đuoc coi la nhac pham tien chien duy nhat cua nhac si Nguyen Van Ty. Sau đo, ong sang tac mot so bai hat nhac đo nhu "Bai ca phu nu Viet Nam", "Chim hot tren đong đay", "Nguoi đi xay ho Ke Go", "Tien anh len đuong"... Nam 2000, nhac si Nguyen Van Ty đuoc trao Giai thuong Ho Chi Minh ve Van hoc va Nghe thuat voi loat ca khuc: "Me yeu con", "Vuot trung duong", "Bai ca nam tan", "Tam ao chien si me va nam xua", "Mot khuc tam tinh cua nguoi Ha Tinh" va "Dang đung Ben Tre".


Van hoa đai chung "Du am" la ca khuc chinh trong bo phim Kiep hoa cong chieu nam 1953 đuoc Kim Chung va Kim Xuan the hien. Ca khuc con đuoc mot so ca si the hien thanh cong nhu Tuan Ngoc, Tung Duong, Khanh Ly va Anh Tuyet. Nam 2018, Lan Anh thuc hien liveshow đau tien cua co mang ten "Anh trang tinh yeu" dien ra tai Nha hat Lon. Liveshow gom 4 phan cung nhung nhac pham tru tinh nhu "Huong xua", "Du am", "Bong chieu xua". Nam 2022, Phuong My Chi tro lai voi du an Chi? gom nam MV nham lam moi nhung tinh khuc kinh đien trong đo co "Du am". Cung nam nghe si saxophone Le Duy Manh hoa tau nhac pham nay trong CD Co đon do anh thuc hien trong khoang ba nam. Trong chuong trinh Nguoi ke chuyen tinh mua 6, thi sinh Thach Thao chon nhac pham "Du am" đe the hien. "Du am" đuoc nhac si Đuc Tri dung lam nhac nen trong mot phan canh phim Nguoi tinh cua đao dien Luu Huynh. Ca tu trong nhac pham cung la nguon cam hung đe nha thiet ke Adrian Anh Tuan trinh lang bo suu tap "Hen em" gom 80 thiet ke chia lam 2 phan bao gom trang phuc ung dung va ao cuoi.


Đanh gia Theo bao VnExpress, du ra đoi sau bay thap nien "Du am" van co suc song lau ben va đuoc coi la mot trong nhung tinh khuc tieu bieu nhat cua tan nhac lang man thap nien 1940. Con bao VTC News cho rang nhac si Nguyen Van Ty co nhieu sang tac nhung đuoc nhieu khan gia yeu thich va biet đen van la "Du am" voi "giai đieu tha thiet, ca tu trau chuot". Nha phe binh Pham Xuan Nguyen đanh gia, "Du am" sang tac tu moi tinh trong sang khien nguoi nghe nhu tim thay chinh minh trong ca khuc. Tac gia Tuan Khanh cua RFA thi nhan xet "Du am" la mot nhac pham viet ve tinh yeu đoi lua nhung đuoc coi la "bai hat pha binh, khien trai gai co the mem long, khong đu suc chien đau".


Chu thich = Ghi chu =


= Tham khao =