Le Quy Đon (chu Han: 黎貴惇, 2 thang 8 nam 1726 – 11 thang 6 nam 1784), ten luc nho la Le Danh Phuong, tu Doan Hau (允厚), hieu Que Đuong (桂堂), la vi quan thoi Le trung hung, cung la nha tho va đuoc menh danh la "nha bac hoc lon cua Viet Nam trong thoi phong kien".
Tac pham cua Le Quy Đon thong ke co toi 40 bo, bao gom hang tram quyen, nhung mot so bi moi mot an mat.


Than the va su nghiep Ong sinh ngay 5 thang 7 nam Binh Ngo (2 thang 8 nam 1726) tai phuong Bich Cau, Thang Long, viec hoc hanh, lam quan va thuc hien nghien cuu, sang tac khoa hoc chu yeu cung tai Thang Long.
Que goc cua to tien ong tai lang Dien Ha, huyen Dien Ha, tran Son Nam, nay la thon Đong Phu thuoc xa Đoc Lap, huyen Hung Ha, tinh Thai Binh.
Ong la con trai ca cua ong Le Phu Thu (sau đoi la Le Trong Thu), đo Tien si nam Bao Thai thu 2 (Giap Thin, 1721) va lam quan trai đen chuc Hinh bo Thuong thu, tuoc Nghia Phai hau. Ong Le Trong Thu sinh nam 1694 va co hieu la Truc Am. To tien von la ho Ly o huyen Đong Ngan, tran Kinh Bac. Vi tranh nan nen gia đinh ong doi ve o xa Vi Duong (nay la huyen Thai Thuy, Thai Binh). Ve sau gia đinh ong lai đen ngu cu o xa Dien Ha, huyen Hung Ha cung tinh. Me Le Quy Đon ten Truong Thi Ich, la con gai thu ba cua Truong Minh Luong, đo Tien si khoa Canh Thin (1700), trai nhieu chuc quan, tuoc Hoang Phai hau.


 Ba lan đo đau  Thuo nho, Le Quy Đon la nguoi ham hoc, thong minh, co tri nho tot, đuoc nguoi đuong thoi coi la "than đong". Nam len 5 tuoi, ong đa đoc đuoc nhieu bai trong Kinh Thi. Nam 12 tuoi, ong đa hoc "khap kinh, truyen, cac su, cac sach cua bach gia chu tu".
Nam 1743 (Quy Hoi, đoi vua Le Hien Tong), ong du thi Huong va đo đau (Giai nguyen) luc 18 tuoi. Sau khi đo Giai nguyen nam 1743, vi khong muon trung ten voi Nguyen Danh Phuong (1690 – 1751), mot thu linh nong dan đang noi len chong trieu đinh, nen ong đa đoi ten la Le Quy Đon. Sau đo, ong cuoi ba Le Thi Trang o phuong Bich Cau lam vo. Ba la con gai thu 7 cua Le Huu Kieu, Tien si khoa Mau Tuat (1718).
Tuy đo đau khoa thi Huong, nhung thi Hoi may lan ong đeu khong đo. Ong o nha day hoc va viet sach trong khoang 10 nam (1743-1752). Sach Đai Viet thong su (con goi la "Le trieu thong su") đuoc ong lam trong giai đoan nay (Ky Ty, 1749).52), ong lai du thi Hoi, va lan nay thi đo Hoi nguyen. Vao thi Đinh, ong đo luon Bang nhan. Vi ky thi nay khong lay đo Trang nguyen nen ke nhu ca ba lan thi ong đeu đo đau.


= Lam quan =
Sau khi đo đai khoa, nam Quy Dau (1753), Le Quy Đon đuoc bo lam Thi thu o Vien Han lam, roi sung lam Toan tu quoc su vao mua xuan nam Giap Tuat (1754).
Nam Binh Ty (1756), ong đuoc cu đi thanh tra o tran Son Nam, phat giac "6, 7 vien quan an hoi lo". Thang 5 nam đo, ong đuoc biet phai sang phu Chua coi viec quan su (chuc Tri Binh phien). Ba thang sau, ong đuoc cu đi hiep đong cac đao Son Tay, Tuyen Quang, Hung Hoa... roi đem quan đi đanh quan cua Hoang Cong Chat.
Nam Đinh Suu (1757), ong đuoc thang lam Han lam vien Thi giang. Trong nam nay ong viet Quan thu khao bien.


= Đi su nha Thanh =
Nam Ky Mao (1759), vua Le Y Tong mat, trieu đinh cu ong lam Pho su, tuoc Dinh Thanh ba, đe cung voi Tran Huy Mat, Trinh Xuan Chu cam đau phai đoan sang nha Thanh (Trung Quoc) bao tang va nop cong (1760).“ Thang 11 nam Ky Mao, Canh Hung thu 20 (1759) sai cac ong Chanh su Tran Huy Mat, Pho su Le Quy Đon, Trinh Xuan Chu sang tue cong nha Thanh, them vao viec bao tang vua [Le] Y Tong. ”
Tren đuong sang Yen Kinh (nay la Bac Kinh), Le Quy Đon thay cac quan lai nha Thanh co thoi quen goi đoan su cua Đai Viet la "di quan, di muc" (quan lai moi ro), ong len tieng phan đoi, tu đay ho moi goi la "An Nam cong su". Viec đang ke nua trong chuyen đi su nay đo la ong đa đuoc cac quan lon trieu Thanh nhu Binh bo Thuong thu Luong Thi Chinh, Cong bo Thuong thu Quy Huu Quang va nhieu nho than khac tim đen tham.
Đac biet, khi đen lam le o đien Hong Lo, Le Quy Đon gap đoan su than Trieu Tien do Hong Khai Hi (洪启禧 – 홍계희) đung đau (con co Trieu Vinh Tien 趙榮進 va Ly Huy Trung 李徽中). Sau đo, ong đa lam tho voi ho va cho ho xem ba tac pham cua minh la Thanh mo hien pham luc, Quan thu khao bien va Tieu Tuong bach vinh. Tai van chuong va ung đap cua ong lam cho ho "phai ton trong", "phai khen ngoi".
Mot trong so cac bai tho Le Quy Đon giao luu voi cac su than Trieu Tien:

“ 送朝鮮國使其一
異邦合志亦同方，
學術本從先素王。
完福共欣歌五善，
逸才偏愧乏三長。
側釐白錘交投贈，
端委洪疇覓表章。
信筆書黃終歉歉，
粲花清論過揄揚。
Tong Trieu Tien quoc su ky nhat
Di bang hop chi diec đong phuong,
Hoc thuat ban tong Tien To Vuong.
Hoan phuc cong han ca ngu thien,
Dat tai thien quy phap tam truong.
Trac ly, bach truy giao đau tang,
Đoan uy, hong tru mich bieu chuong.
Tin but thu hoang chung khiem khiem,
Xan hoa thanh luan qua du duong.
Tien su than Trieu Tien ky 1

Khac bang nhung hop chi, cung cung mot huong,Hoc thuat von cung theo Tien To Vuong.Cung vui voi cai phuc đuoc tron ven, ca len bai ca ngu thien,Rieng then cho minh đem khoe tai nang ma lai khong đu tam truong.Giay trac ly va giay bach truy trao tang lan nhau,Phep đoan uy va phep hong tru tim thay o bieu chuong.Tha suc viet van sua chu, that uyen chuyen,Mieng tuoi nhu hoa luan ban, ro rang lai qua đe cao. ”


= Bien soan sach =
Tro ve nuoc (Nham Ngo, 1762), ong đuoc thang chuc Thua chi Vien Han lam, roi lam Hoc si o Bi thu cac đe duyet ky sach vo, Ngo Thi Si giu chuc Chinh tu. Sach Kham Đinh Viet Su Thong Giam Cuong Muc viet rang:
Bo dung Nguyen Ba Lan va Le Quy Đon sung lam hoc si trong Bi thu cac, đe duyet ky sach vo, chon nguoi co van hoc la bon Ngo Thi Si sung giu chuc chinh tu trong cac.
Nam Quy Mui (1763), ong viet Bac su thong luc. Trong khoang thoi gian 10 nam (1763-1772), Le Quy Đon nhieu lan đuoc cu coi thi Hoi.
Nam Giap Than (1764), ong dang so xin thiet lap phap che, vi thay mot so quan lai luc bay gio "đa qua lam dung quyen hanh, giay xeo len phap luat", nhung khong đuoc chua nghe. Cung trong nam đo, ong đuoc cu lam Đoc đong xu Kinh Bac, roi đoi lam Tham chinh xu Hai Duong (At Dau, 1765), song ong dang so khong nhan chuc va xin ve huu.
Sach Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc viet rang:
Thang 6, mua ha. Le Quy Đon, tham chinh Hai Duong bi bai. Tu khi sang su nha Thanh tro ve nuoc, roi bo lam tham chinh Hai Duong, Quy Đon tu giai bay chin toi, nhung thuc ra la tu ke cong lao cua minh.
Theo Phan Huy Chu, loi so đai khai rang: "Tam than tung đi muon dam con song ve đuoc, lai gap canh vo chet, con tho phieu bat cho giang ho, than thuc khong thich lam quan nua, xin cho ve lang". Đuoc chap thuan, ong tro ve que "đong cua, viet sach". Cung theo Phan Huy Chu, nam 1760, cha vo ong Đon la Le Huu Kieu mat. Nam sau (1761), vo ong Đon la Le Thi Trang (sinh nam 1733) cung mat vi benh lao khi chua đay 30 tuoi, va đa co sau con. Theo nha nghien cuu Bui Hanh Can, Le Quy Đon tu quan la vi thay nha chua moi ngay them sa đa vao cac viec vui choi, muon bo ong đi tran coi ngoai đe khong con phai nghe nhung loi can ngan cua ong, chu khong han la vi noi buon rieng ve vo con.
Đau nam Đinh Hoi (1767), chua Trinh Doanh qua đoi, Trinh Sam len noi ngoi. Nghe theo loi tau cua Nguyen Ba Lan, chua cho trieu Le Quy Đon ve trieu, phong lam chuc Thi thu, tham gia bien tap quoc su, kiem Tu nghiep Quoc tu giam, len vua Le Hien Tong đoc. Thang 9 nam đo, ong đuoc cu lam Tan ly quan vu trong đoi quan cua Nguyen Phan (tuoc Phan Phai hau) đi dep cuoc noi day cua Le Duy Mat o Thanh Hoa. Nam Mau Ty (1768), ong lam xong bo Toan Viet thi luc, dang len chua Trinh. Nam Ky Suu (1769), ong dang khai xin lap đon đien khan hoang o Thanh Hoa.
Nam Canh Dan (1770), ban đen cong lao đanh dep, ong đuoc thang lam Huu thi lang bo Ho kiem Thiem đo Ngu su. Mua thu nam ay, ong va Đoan Nguyen Thuc nhan lenh đi kham duyet ho khau o xu Thanh Hoa. Xong viec tro ve, ong tau xin tha bot cac thue tho san, thuy san cho cac huyen va thue than con thieu. Chua Trinh lien giao cho trieu đinh ban va thi hanh. It lau sau, ong đuoc thang Ta thi lang bo Lai. Khi lanh trong trach nay, ong co tau trinh len bon đieu, đuoc chua khen ngoi, đo la: 

Sua đoi đuong loi bo quan.
Sua đoi chuc vu cac quan.
Sua đoi thue khoa nha nuoc.
Sua đoi phong tuc cua dan.
Sach Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc viet rang:
"Truoc kia, Quy Đon lam pho đo ngu su, thuong dung so bac đut lot trong khi xet kien đe dang chua Trinh, ben đuoc thang chuc Huu thi lang bo Ho. Đen nay, nhan khi kham xet hat Thanh Hoa tro ve, lai dang hon mot ngan lang bac đa an cua đut, nen do chuc Huu thi lang bo Ho thang len chuc nay."
Nam Nham Thin (1772), ong đuoc cu đi đieu tra ve tinh hinh thong kho cua nhan dan va nhung viec nhung lam cua quan lai o Lang Son.
Nam Quy Ty (1773) đai han, nhan đo ong tau trinh 5 đieu, đai luoc noi: "Phuong phap cua co nhan đem lai khi hoa, dep tai bien, cot lay le ma cau phuc cua than, lay đuc ma khoan suc dan". Chua nghe theo, bo ong lam Boi tung (Pho Te tuong), giu viec dan chinh, kiem quan co Huu hung, tuoc Dinh Thanh hau. Trong nam nay, ong viet Van đai loai ngu.
Thang 5, nam 1773, chua Trinh Sam ha lenh cho Nguyen Nghiem, Nguyen Phuong Đinh va Le Quy Đon lam lai so ho tich, Quy Đon ke cuu tra xet qua nghiem khac, nhan dan đeu nghien rang cam hon, ho lam thu nac danh dan o cua phu chua Trinh xin bai bo Quy Đon đi ma dung Ngu Phuc, loi le trong thu rat la khich thiet. Nhan đay, Trinh Sam thay đoi menh lenh, cho Ngu Phuc cung Quy Đon đeu giu cong viec đon đoc lam so. Ngu Phuc xin thi hanh theo đieu le đoi Canh Tri, đai đe co noi tang, co noi giam, co noi binh bo van nhu cu. So dan đinh hoi kem voi ngach đinh nam Bao Thai, dan cung cho la thuan tien.
Thang 10 nam Giap Ngo (1774), chua Trinh Sam than chinh mang quan đanh Thuan Hoa, Le Quy Đon đuoc cu giu chuc Luu thu o Thang Long.
Đau nam At Mui (1775), tuong Hoang Ngu Phuc đanh chiem đuoc Thuan Hoa. Thang 2 nam đo, chua Trinh tro ve kinh, roi thang ong lam Ta thi lang bo Lai kiem Tong tai Quoc su quan.

Cung trong nam đo xay ra vu Le Quy Kiet (con Le Quy Đon) đoi quyen thi voi Đinh Thi Trung. Bi phat giac, ca hai đeu bi toi. Vi la đai than, Le Quy Đon đuoc mien nghi. Sach Kham đinh Viet su thong giam cuong muc (Chinh Bien, quyen thu 44, to 27 va to 28) chep: "Quy Kiet con Quy Đon. Ky đe tu khoa thi [thi Hoi] nay, Quy Kiet cung Đinh [Thi] Trung đoi quyen cho nhau đe lam bai. Viec bi lo, Đinh [Thi] Trung phai toi luu đi Yen Quang, Quy Kiet phai tro ve lam dan. Đinh [Thi] Trung nhan phat giac buc thu rieng cua Quy Kiet va cao to la do Quy Đon chu su. Trinh Sam lay co Quy Đon la bac đai than, bo đi khong xet, ma luan them toi Quy Kiet, bat giam cam o nguc o cua Đong".
Nam Binh Than (1776), chua Trinh Sam đat ty tran phu o Thuan Hoa. Le Quy Đon đuoc cu lam Hiep tran Tham tan quan co, đe cung voi Đoc suat kiem Tran phu Bui The Đat tim cach chong lai quan Tay Son. Tai đay, ong soan bo Phu bien tap luc. It lau sau, ong đuoc trieu ve lam Thi lang bo Ho kiem chuc Đo ngu su. Nam Mau Tuat (1778), ong đuoc cu giu chuc Hanh tham tung, nhung ong tu choi va xin đoi sang vo ban. Chua Trinh chap thuan, cho ong lam Ta hieu điem, quyen Phu su (quyen nhu Te tuong, tam coi viec phu chua), tuoc Nghia Phai hau. Thang 4 nam đo, Le The Toai dang bai khai cong kich Le Quy Đon. Nam sau (1779), ong lai bi Hoang Van Đong to cao, nen bi giang chuc. Thang 7, nam 1779, tho tu Hoang Van Đong lam phan, trieu đinh sai Nguyen Le, Nguyen Phan đi đanh, Van Đong xin hang. Sach Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc chep rang:"Van Đong cao to ro tinh trang sach nhieu cua Quy Đon va Xuan Han. Le đem viec nay tau ve trieu, bon Quy Đon đeu can toi, phai giang chuc".
Nam Tan Suu (1781), ong lai đuoc giu chuc Tong tai Quoc su quan.
Thang 9 nam Nham Dan (1782), chua Trinh Sam qua đoi, Trinh Can đuoc noi ngoi chua. Chi vai thang sau, quan tam phu noi loan giet chet Quan Huy (Hoang Đinh Bao), phe bo Trinh Can va Đang Thi Hue (vo chua Trinh Sam, me Trinh Can), lap Trinh Khai lam chua. Nho lai hiem rieng, Nguyen Khan noi voi chua Trinh Khai giang chuc Le Quy Đon.
Đau nam Quy Mao (1783), ong nhan lenh đi lam Hiep tran xu Nghe An. It lau sau, ong đuoc trieu ve trieu lam Thuong thu bo Cong.


= Qua đoi =
Trong boi canh kieu binh gay roi, trieu chinh roi ren, nhan dan đoi kho,... Le Quy Đon lam benh nang. Sau đo, ong xin ve que me la lang Nguyen Xa (huyen Duy Tien, tinh Ha Nam) đe chua tri, nhung khong khoi. Ong mat ngay 14 thang 4 nam Giap Thin nien hieu Canh Hung thu 45 (tuc 11 thang 6 nam 1784), luc 58 tuoi.
Thuong tiec, chua Trinh Tong (tuc Trinh Khai) đa đe nghi voi vua Le Hien Tong cho bai trieu ba ngay, cu Bui Huy Bich lam chu le tang, đong thoi cho truy tang Le Quy Đon ham Cong bo Thuong thu. Đen khi vua Le Chieu Thong nam quyen chinh, ong đuoc gia tang tuoc Dinh quan cong.


Con cai Ong co bon con trai: Le Quy Kiet, Le Quy Chau, Le Quy Ta va Le Quy Nghi.


Tac pham Theo GS. Duong Quang Ham, Le Quy Đon that la mot nha bac hoc o đoi Le mat: mot tay ong đa bien tap, tru thuat rat nhieu sach. Tuy tac pham cua ong đa that lac it nhieu nhung nhung bo con luu lai cung la mot kho tai lieu đe khao cuu ve lich su, đia du va van hoa cua nuoc Viet... Co the chia cac tac pham chu Han cua ong ra lam nam loai nhu sau:


= Cac sach ban giang ve kinh, truyen =
Dich kinh phu thuyet (Loi ban nong noi ve Kinh Dich), gom 6 quyen.
Thu kinh dien nghia (Giang nghia Kinh Thu), gom 3 quyen, đa đuoc khac in, co tua cua tac gia đe nam 1772.
Xuan thu luoc luan (Ban tom luoc ve Kinh Xuan Thu).


= Cac sach khao cuu ve co thu =
Quan thu khao bien (Xet ban cac sach), gom 4 quyen, đa khac in, co tua cua tac gia (đe nam 1757), cua Chu Boi Lien (nguoi nha Thanh) va cua Hong Hai Hi (su Trieu Tien đe nam 1761).
Thanh mo hien pham luc (Chep ve mau muc cua cac bac thanh hien), gom 12 quyen, co tua cua Chu Boi Lien va Hong Khai Hi đe nam 1761.
Van Đai loai ngu (Loi noi, chia ra tung loai, o noi đoc sach), gom 4 quyen, viet nam 1773. Sach chia lam 9 muc, moi muc lai chia lam nhieu đieu. Trong moi muc, tac gia trich dan cac sach Trung Hoa (co thu, ngoai thu) nhieu quyen hiem co, roi lay y rieng cua minh ma ban. Xem sach nay thi biet tac gia đa xem rong đoc nhieu.


= Cac sach suu tap thi van =
Toan Viet thi luc (Chep đu tho nuoc Viet), gom 20 quyen (theo Phan Huy Chu), nhung hien con 15 quyen. Sach do ong phung chi bien tap, dang len vua Le Hien Tong xem nam 1768. Trong sach suu tap tho cua cac thi gia Viet Nam tu đoi Ly đen đoi Hau Le... Đay la mot quyen sach quy đe khao cuu ve tieu su va tac pham cua cac thi gia.
Hoang Viet van hai (Be van o nuoc Viet cua nha vua), la sach suu tap cac bai van hay.


= Cac sach khao ve su ky đia ly =
Đai Viet thong su (con goi la "Le trieu thong su"), gom 30 quyen (theo Phan Huy Chu), viet nam 1749. Đay la bo su đuoc viet theo the ky truyen (chi co phan Ban ky la chep theo loi bien nien) chep tu thoi vua Le Thai To (Le Loi) đen vua Le Cung Hoang (theo Pham le cua tac gia). Tuy nhien, hien nay chi con truyen lai may phan la:
Đe ky (2 quyen), chep tu nam Le Loi khoi nghia (1418) đen nam ong mat (1433).
Nghe van chi (1 quyen), chep ve sach vo van chuong.
Liet truyen (11 quyen), chep ve cac Hau phi, Hoang tu, Danh than (đoi vua Le Thai To) va Nghich than (tu cuoi đoi nha Tran đen nha Mac).
Đai Viet su ky tuc bien (Nguyen Hoan, Le Quy Đon, Vu Mien hop soan).
Bac su thong luc (Chep đu viec khi đi su sang Trung Quoc), 4 quyen, lam nam 1763. Trong sach ghi chep cac cong van, thu tu, nui song, đuong sa, chuyen tro, đoi ung trong khi đi su (1760-1762).
Phu bien tap luc (chep lan lon ve chinh tri coi bien thuy), gom 6 quyen, lam khi tac gia đuoc cu lam Hiep tran Tham tan quan co o phu Thuan Hoa (1776). Trong sach bien chep kha tuong tan xa hoi xu Đang Trong (nhat la xu Thuan Hoa va xu Quang Nam) o the ky 18.
Kien van tieu luc (Chep vat nhung đieu thay nghe), gom 12 quyen, co tua cua tac gia đe nam 1777. Đay la tap but ky noi ve lich su va van hoa Viet Nam tu đoi Tran đen đoi Le. Trong sach, tac gia đa đe cap toi nhieu linh vuc thuoc che đo cac vuong trieu Ly, Tran, tu thanh quach nui song, đuong sa, thue ma, phong tuc tap quan, san vat, mo đong, mo bac va cach khai thac cho toi cac linh vuc tho van, sach vo...
Am chat van chu, gom 2 quyen, đa khac in, chep cac bai huan chu cua cac nha o Trung Quoc, co kem theo loi đinh chinh cua tac gia.
Lich đai danh than ngon hanh luc, gom 2 quyen, chep cong viec cua cac danh than cac trieu.


= Tho van =
Lien chau thi tap, gom 4 quyen, chep tho cua Le Quy Đon cung cac thi gia khac, va nhung bai tra loi cua cac thi si nha Thanh va Cao Ly lam khi ong đi su sang Trung Quoc.
Que Đuong thi tap (Tap tho Que Đuong), gom 4 quyen
Que Đuong van tap (tap van Que Đuong), gom 3 quyen.
Ve van Nom, hien nay chi con:

Bai tho that ngon bat cu "Ran đau bieng hoc".
Bai kinh nghia: "Vang chi nhu gia, tat kinh tat gioi, vo vi phu tu" (May ve nha chong phai kinh ran, cho trai y chong).
Bai van sach hoi ve cau "Lay chong cho đang tam chong, bo cong to điem ma hong ran đen".
Bai kinh nghia: "Me oi con muon lay chong".
Bai "khai" viet bang van xuoi chep trong Bac su thong luc.
Tuy nhien tru bai "khai" ra, theo PGS. Nguyen Thach Giang, cac bai Nom con lai đeu khong chac la cua ong.


Nhan xet Le Quy Đon la mot "nha bac hoc ham đoc, ham biet va ham viet", la "mot nha bac hoc co kien thuc het suc uyen bac va đa dang". Đieu đo đa đuoc nha su hoc Phan Huy Chu noi đen tu nhung nam đau cua the ky 19, trich:

"Ong co tu chat khac đoi, thong minh hon nguoi ma (van) giu tinh net thuan hau, lai cham hoc khong biet moi. Tuy đo đat vinh hien, tay van khong roi quyen sach. Binh sinh (ong) lam sach rat nhieu. Ban ve kinh su thi sau sac, rong rai, ma noi ve đien co thi đay đu ro rang. Cai so truong cua ong vuot hon ca, noi tieng tren đoi. Van tho ong lam ra goi la Que đuong tap co may quyen" (trong "Nhan vat chi")
"Ong la nguoi hoc van rong khap, đat but thanh van. Cot cach tho trong sang. Loi van hon nhien..., khong can suy nghi ma troi chay doi dao nhu song dai bien ca, khong cho nao khong đat toi, that la phong cach đai gia" (trong "Van tich chi").
Xet goc canh khac, theo Giao su Van Tan thuoc Vien Su hoc (Viet Nam), Le Quy Đon con la:

Mot nha tri thuc muon co nhung cai cach trong xa hoi Viet Nam.
Mot nha chinh tri quan tam đen nhan dan, gan gui nhan dan, va hieu nhung mong muon cua nhan dan.
Mot nha tri thuc co tu tuong tu ton va tu hao dan toc.
Tuy nhien, la mot nho si trung thanh voi ho Trinh, va y he thuc cua Le Quy Đon la y thuc he cua giai cap phong kien hoi the ky 18, nen trong đoi ong, ong đa tung đi đanh dep cac đoi quan noi day chong lai trieu đinh Le-Trinh.


Giai thoai van hoc Co mot so giai thoai ke ve Le Quy Đon, đang chu y co chuyen Ran đau bieng hoc:
Nguoi ta ke rang, mot hom, Tien si Vu Cong Tran đen tham Tien si Le Phu Thu la nguoi ban cung đo Tien si khoa Giap Thin 1724 (sau đoi la Le Trong Thu). Nghe con ban la Le Quy Đon con tre ma đa hay chu nen ong Tran lay đau đe "Ran đau bieng hoc" đe thu tai. It phut sau, Le Quy Đon đa lam xong bai tho duoi đay:

Chang phai liu điu van giong nha!
Ran đau bieng hoc le khong tha
Then đen ho lua đau long me,
Nay thet mai gam rat co cha.
Rao mep chi quen tuong leu lao,
Lan lung cam chiu vet roi da.
Tu nay Trau Lo xin sieng hoc,
Keo ho mang danh tieng the gia!
Bai tho đung van, đung luat, rat hop đau đe, ma y tu lai cao ky. Đac biet, moi cau co ten mot loai "ran".


Cac đia danh, cong trinh đat theo ten Le Quy Đon = Đia danh =
Trong chuong trinh Sap nhap tinh, thanh Viet Nam 2025, tinh Thai Binh sap nhap vao tinh Hung Yen, du kien 3 xa cua huyen Hung Ha gom Minh Tan, Đoc Lap va Hong An gop lai thanh xa Le Quy Đon, tru so UBND xa se đat tai đia phan xa Đoc Lap cu, que huong cua Le Quy Đon.

Pho Le Quy Đon o Thanh pho Uong Bi
Pho Le Quy Đon o Thanh pho Ha Long
Pho Le Quy Đon o Thi xa Quang Yen
Pho Le Quy Đon, phuong Bach Đang, quan Hai Ba Trung, thanh pho Ha Noi.
Pho Le Quy Đon, Quan 3, Thanh pho Ho Chi Minh.
Pho Le Quy Đon, phuong Tran Lam, thanh pho Thai Binh, tinh Thai Binh.
Pho Le Quy Đon, phuong Kinh Bac, tinh Bac Ninh (moi).


= Cong trinh =
Ten Le Quy Đon đuoc dung đe đat ten cho nhieu truong hoc o khap nuoc Viet Nam nhu: 

Ten ong con đuoc dung đe đat cho mot tau buom huan luyen cua Hai quan Nhan dan Viet Nam: tau HQ-286 Le Quy Đon.


Xem them Le Hien Tong
Chua Trinh
Nan kieu binh
Quan he Viet Nam – Ban đao Trieu Tien


Sach tham khao Thanh Lang. Bang luoc đo van hoc Viet Nam, Quyen thuong. Nha xuat ban Sai Gon, khong ghi nam xuat ban.
Bui Hanh Can (1985). Le Quy Đon. Nha xuat ban Van hoa.
Phan Huy Chu (1992). Lich trieu hien chuong loai chi, tap 1, muc Nhan vat chi va tap 3, muc Van tich chi. Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi.
Duong Quang Ham (1986). Viet Nam van hoc su yeu (ban in lan thu 10). Trung tam hoc lieu xuat ban, Sai Gon.
Van Tan, GS. (2012). Con nguoi va su nghiep Le Quy Đon. In trong Tong tap du đia chi Viet Nam (tap 3). Nha xuat ban Thanh Nien.
Tran Van Giap (2003). Tim hieu khoa sach Han Nom (tron bo). In trong Tong tap du đia chi Viet Nam (tap 3). Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi.
Nhom bien soan sach Phu bien tap luc (2012). Tieu su Le Quy Đon. In trong Tong tap du đia chi Viet Nam (tap 3). Nha xuat ban Thanh Nien.


Chu thich Chu giai Đoc them Quoc Su quan trieu Nguyen. Kham đinh Viet su Thong giam cuong muc. Nha xuat ban Giao duc – Ha Noi, 1998.
Nguyen Loc, muc tu "Le Quy Đon" trong Tu đien Van hoc (bo moi), Nha xuat ban The gioi, 2004.
Nguyen Đang Thuc (1992). Lich su tu tuong Viet Nam (tap 6, phan "Tieu su Le Quy Đon"). Nha xuat ban Thanh pho Ho Chi Minh, 1992.
Nguyen Thach Giang (chu bien). Van hoc the ky 18. Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, 2004.
Nguyen Q. Thang, Nguyen Ba The. Tu đien nhan vat lich su Viet Nam. Nha xuat ban Khoa hoc xa hoi, 1992.


Lien ket ngoai Le Quy Đon tai Tu đien bach khoa Viet Nam