Acid docosahexaenoic (DHA) la mot loai acid beo omega-3, mot thanh phan cau truc chinh cua nao nguoi, vo nao, da va vong mac. Trong tai lieu sinh ly hoc, no đuoc đat ten la 22:6(n-3). No co the tong hop tu Acid α-linolenic hoac thu đuoc truc tiep tu sua me, ca beo, dau ca hoac dau tao.
Cau truc cua DHA la mot acid carboxylic (-oic acid) voi mot chuoi carbon 22 (docosa- xuat phat tu tieng Hy Lap co đien co nghia la 22) va sau (hexa-) lien ket đoi cis (-en-); voi lien ket đoi đau tien đuoc đat tai carbon thu ba tu đau omega. Ten thong thuong cua no la acid cervonic (tu tieng Latinh cerebrum co nghia la "nao"), ten he thong cua no la all-cis-docosa-4,7,10,13,16,19-hexa-enoic acid, va ten viet tat cua no la 22:6(n−3) trong danh phap acid beo.
Hau het acid docosahexaenoic (DHA) trong ca va cac sinh vat đa te bao co tiep can thuc pham bien nuoc lanh bat nguon tu viec quang hop va chung heterotrophic cua tao vi nho, va tro nen cang tap trung hon trong cac sinh vat cang o tren cung cua chuoi thuc an. DHA cung đuoc san xuat thuong mai tu cac tao vi nho: Crypthecodinium cohnii va mot loai thuoc chi Schizochytrium. DHA đuoc san xuat bang cach su dung tao vi nho la chay.
O cac sinh vat khong an tao chua DHA hoac san pham đong vat chua DHA, DHA thay the đuoc san xuat tu α-linolenic acid, mot loai acid beo omega-3 ngan hon đuoc san xuat boi thuc vat (va cung xuat hien trong san pham đong vat tu thuc vat). Su san xuat gioi han cua eicosapentaenoic va acid docosapentaenoic la cac san pham co the xuat hien trong qua trinh chuyen hoa α-linolenic acid o phu nu va nam gioi tre. DHA trong sua me quan trong cho su phat trien cua tre so sinh. Toc đo san xuat DHA o phu nu cao hon 15% so voi nam.
DHA la mot acid beo chu yeu trong phospholipid nao va vong mac. Nghien cuu ve vai tro hoac loi ich tiem nang cua DHA trong cac benh ly khac nhau đang tiep tuc đuoc tien hanh, voi tap trung đac biet vao co che cua no trong benh Alzheimer va benh tim mach.


Thanh phan cua he thong than kinh trung uong DHA la acid beo omega-3 phong phu nhat trong nao va vong mac. DHA chiem 40% trong so cac acid beo khong no (PUFAs) trong nao va 60% trong so PUFAs trong vong mac. Nam muoi phan tram cua mang te bao than kinh neuron bao gom DHA. DHA đieu chinh su van chuyen qua mang cua cholin, glycin va taurin, chuc nang cua kenh kali chinh luu bi tri hoan va phan ung cua rhodopsin chua trong cac tui tiep hop.
Phosphatidylserine (PS) – chua ham luong DHA cao – co vai tro trong viec tong hop tin hieu than kinh, dan truyen than kinh, va su thieu hut DHA co lien quan đen suy giam nhan thuc. Nong đo DHA bi giam trong mo nao cua nhung nguoi bi tram cam nang.


Tong hop trao đoi chat O nguoi, DHA đuoc cung cap tu che đo an uong hoac co the đuoc chuyen đoi thanh so luong nho tu acid eicosapentaenoic (EPA, 20:5, ω-3) thong qua acid docosapentaenoic (DPA, 22:5 ω-3) la mot trang thai trung gian. Truoc đay, qua trinh tong hop nay đuoc cho la dien ra thong qua buoc keo dai sau đo la tac đong cua Δ4-desaturase. Hien nay, co nhieu kha nang hon rang DHA đuoc tong hop qua mot trang thai trung gian C24 sau đo la beta oxi hoa trong peroxisome. Do đo, EPA đuoc keo dai hai lan, tao ra 24:5 ω-3, sau đo bi giam sat thanh 24:6 ω-3, sau đo đuoc rut ngan thanh DHA (22:6 ω-3) thong qua beta oxi hoa. Con đuong nay đuoc goi la "Sprecher's shunt".
O vi khuan vi tao, reu va nam, DHA thuong đuoc tong hop thong qua cac phan ung khu bao hoa va keo dai do cac enzyme desaturase va elongase thuc hien theo tuan tu. Mot trong cac con đuong đa biet o nhung sinh vat nay bao gom:

su khu bao hoa o carbon thu sau cua acid α-linolenic boi Δ6 desaturase đe tao ra acid stearidonic,
su keo dai cua acid stearidonic bang enzyme Δ6 elongase đe tao thanh acid eicosatetraenoic ,
khu bao hoa o carbon thu nam cua acid eicosatetraenoic bang Δ5 desaturase đe tao ra acid eicosapentaenoic ,
su keo dai acid eicosapentaenoic bang elongase Δ5 đe tao ra acid docosapentaenoic , va
khu bao hoa o carbon thu tu cua acid docosapentaenoic boi Δ4 desaturase đe tao ra DHA.


Trao đoi chat DHA co the đuoc chuyen hoa thanh cac dan xuat cua DHA nhu cac chat trung gian chuyen biet goi la "chat đieu hoa giai phan giai đac biet" (SPMs), oxide DHA (DHA epoxide), oxo-derivative co tinh đien phan (EFOX) cua DHA, neuroprostan, ethanolamin, acylglycerol, docosahexaenoyl amide cua acid amin hoac neurotransmitter, va cac ester DHA phan nhanh cua cac acid beo hydroxy, cung voi cac chat khac.
Enzyme CYP2C9 chuyen hoa DHA thanh cac dan xuat goi la "acid epoxydocosapentaenoic" (EDPs), chu yeu la cac isomer 19,20-epoxy-eicosapentaenoic acid (tuc la 10,11-EDPs).


Nhung anh huong suc khoe tiem an = Tim mach =
Mac du co su ket hop va bi nhung khong đong nhat ve phuong phap, hien nay co bang chung thuyet phuc tu cac nghien cuu sinh thai, RCTs, tong hop va thu nghiem tren đong vat cho thay loi ich cua viec tieu thu acid beo omega-3 đoi voi suc khoe tim mach. Trong so cac n-3 FAs, DHA đa đuoc ban luan la co loi nhat do su tiep nhan uu tien cua no trong miocardium, hoat đong chong viem manh me va qua trinh chuyen hoa cua no thanh neuroprotectins va resolvins, trong đo resolvins gop phan truc tiep vao chuc nang tim mach.


= Thai ky va cho con bu =
Thuc pham giau acid beo omega-3 co the đuoc khuyen nghi cho phu nu muon mang thai hoac trong thoi ky cho con bu. Mot nhom lam viec tu Hoi Khoa hoc Dau beo va Chat beo Quoc te đa đe xuat 300 mg/ngay DHA cho phu nu mang thai va cho con bu, trong khi tieu thu trung binh dao đong tu 45 mg đen 115 mg moi ngay cua cac phu nu trong nghien cuu, tuong tu mot nghien cuu o Canada.


= Chuc nang nao va thi giac =
La thanh phan cau truc chinh cua he thong than kinh trung uong o đong vat co vu, DHA la acid beo omega−3 pho bien nhat trong nao va vong mac. Chuc nang nao va vong mac phu thuoc vao viec tieu thu DHA đe ho tro mot loat rong cac tinh nang cua mang te bao va qua trinh tin hieu te bao, đac biet la trong vi tri chat xam va te bao cam quang vong mac, chung co nhieu mang.
Mot Đanh gia co he thong phat hien rang DHA khong co loi ich đang ke trong viec cai thien linh vuc thi giac o nhung nguoi mac benh viem vong mac sac to.


Dinh duong Loai binh thuong cua ca hoi nau chin chua 500–1500 mg DHA va 300–1000 mg EPA tren moi 100 gram. Cac nguon hai san giau DHA khac bao gom trung ca hoi (3400 mg tren moi 100 gram), ca com (1292 mg tren moi 100 gram), ca thu (1195 mg tren moi 100 gram), va herring nau chin (1105 mg tren moi 100 gram).
Nao thu vat đuoc su dung lam thuc an cung la mot nguon tot. Vi du, nao bo chua khoang 855 mg DHA tren moi 100 gram trong moi phan an. Mac du DHA co the la acid beo chu yeu đuoc tim thay trong mot so mo co quan chuyen biet, nhung mo co quan nay, ngoai tru nao, thuong nho ve kich thuoc, chang han nhu ong dan tinh hoan va vong mac mat. Do đo, thuc pham co nguon goc tu đong vat, ngoai tru nao, thuong cung cap it luong DHA san co.


= Kham pha DHA tu tao =
Vao đau thap ky 1980, NASA tai tro nghien cuu khoa hoc ve mot nguon thuc pham dua tren thuc vat co the tao ra oxi va dinh duong tren cac chuyen bay du hanh vu tru keo dai. Mot so loai tao bien san xuat dinh duong doi dao, dan đen su phat trien cua mot loai dau giong nhu thuc pham co nguon goc tu tao, chua hai acid beo khong bao hoa, DHA va acid arachidonic.


= Su dung lam phu gia thuc pham =
DHA đuoc su dung rong rai nhu mot thuc pham bo sung. Ban đau, no đuoc su dung chu yeu trong sua cong thuc cho tre so sinh. Vao nam 2019, Cuc Quan ly Thuc pham va Duoc pham Hoa Ky đa cong bo cac tuyen bo ve suc khoe đuoc chung nhan cho DHA.
Mot so loai DHA san xuat la san pham thuc pham chay đuoc trich xuat tu tao, va no canh tranh tren thi truong voi dau ca chua DHA va cac omega-3 khac nhu EPA. Ca dau ca va DHA đeu khong mui va vi sau khi đuoc che bien thanh chat phu gia thuc pham.


= Nghien cuu ve nguoi an chay va nguoi an chay thuan =
Che đo an chay thuong chua it DHA, va che đo an chay thuan thuong khong chua DHA. Trong nghien cuu so bo, viec su dung cac loai bo sung dinh duong tu tao bien đa lam tang muc DHA. Mac du chua co nhieu bang chung ve tac đong tieu cuc đoi voi suc khoe hoac tac đong tu duy do thieu DHA o nguoi an chay hoac nguoi an chay thuan truong thanh, muc DHA trong sua me van la moi quan tam đe cung cap đu DHA cho tre so sinh.


= DHA va EPA trong dau ca =
Dau ca đuoc ban rong rai trong vien nang chua mot hon hop cua cac acid beo omega-3, bao gom EPA va DHA. Dau ca bi oxy hoa trong vien nang bo sung co the chua ham luong thap hon cua EPA va DHA. Anh sang, tiep xuc voi khong khi va nhiet đo cao đeu co the gop phan vao viec oxy hoa vien nang bo sung dau ca. Mua san pham chat luong đuoc bao quan lanh va sau đo bao quan trong tu lanh co the giup giam thieu su oxy hoa.


Vai tro đuoc gia đinh trong tien hoa cua con nguoi Cung cap DHA la mot yeu to han che trong kich thuoc nao nguoi truong thanh. Su phong phu cua DHA trong hai san đa đuoc đe xuat la huu ich trong viec phat trien mot bo nao lon, mac du cac nha nghien cuu khac cho rang che đo an tren can cung co the cung cap đu DHA can thiet.


Chu thich