Stronti (tieng Anh: Strontium) la mot nguyen to kim loai kiem tho co ky hieu la Sr va so nguyen tu 38. La mot kim loai kiem tho, stronti la mot kim loai co mau vang hoac trang bac va co đo hoat đong hoa hoc cao. Kim loai chuyen sang mau vang khi tiep xuc voi khong khi. No co mat trong tu nhien trong cac khoang celestin va strontianit. Đong vi 90Sr the hien tinh phong xa va co chu ky ban ra 28,90 nam. Ca stronti va strontianit đeu đuoc đat theo ten mot ngoi lang Strontian o Scotland gan mo khoang ma no đuoc khai thac đau tien.


Tinh chat Stronti la kim loai co mau xam, bac mem hon calci va tham chi rat hoat đong trong nuoc. No phan ung manh voi nuoc tao ra stronti hydroxide va khi hydro. No chay trong khong khi tao ra hai loai stronti oxide va stronti nitrit, nhung vi no khong phan ung voi nito duoi 380 °C, nen o nhiet đo phong no chi tao thanh oxide tu phat.
Do no hoat đong manh voi oxy va nuoc nen nguyen to nay chi ton tai o dang hop chat voi cac nguyen to khac, cac chat khoang nhu strontianit va celestin. No đuoc bao quan trong hydrocarbon long nhu dau khoang hay kerosene đe chong su oxy hoa; khi tiep xuc voi khong khi kim loai stronti chuyen sang mau vang o dang oxide. Bot kim loai stronti se tu boc chay trong khong khi o nhiet đo phong. Cac muoi stronti o dang hoi co mau đo sang đen mau ngon lua, va cac muoi nay đuoc su dung lam phao hoa va cac chat phat sang. Stronti tu nhien la hon hop cua 4 đong vi ben.


Lich su Stronti đuoc đat theo ten cua lang Strontian o Scotland, (Gaelic Sron an t-Sithein), no đa đuoc phat hien trong cac quang lay tu mo chi. Nam 1790, Adair Crawford la mot bac si tham gia vao viec đieu che bari, ong đa nhan ra rang cac quang o Strontian the hien cac tinh chat khac nhau so voi cach thong thuong ma ong đa tung thay voi cac nguon "spat nang" khac. Đieu nay cho phep ong ket luan "... no thuc su co the la khoang vat scotch la mot loai đat moi cho đen nay van đuoc xem xet đay đu". Khoang vat moi đuoc đat ten la strontites nam 1793 boi Thomas Charles Hope, ong la giao su hoa hoc o Đai hoc Glasgow. Nguyen to nay thuc chat đa đuoc tach ra boi Sir Humphry Davy nam 1808 bang phuong phap đien phan hon hop gom stronti chloride va thuy ngan oxide, va đuoc ong cong bo trong bai thuyet trinh cua minh cho hiep hoi Hoang gia Anh (Royal Society) ngay 30 thang 6 nam 1808. Đe phu hop voi cach đat ten nguyen to kiem tho khac, ong đa đoi ten no thanh strontium.
Ung dung quy mo lon đau tien cua stronti la san xuat đuong tu cu cai đuong. Mac du qua trinh ket tinh su dung stronti hydroxide đa đuoc cap bang phat minh cho Augustin-Pierre Dubrunfaut nam 1849 viec ung dung voi quy mo lon voi nhung cai tien cua cong nghe đuoc thuc hien vao đau thap nien 1870. Cong nghiep đuong cua Đuc đa su dung cong nghe nay rat tot trong the ky 20. Truoc chien tranh The gioi thu nhat nganh cong nghiep tu cu cai đuong đa su dung 100.000 đen 150.000 tan stronti hydroxide đe xu ly moi nam. Stronti hydroxide đa đuoc tai su dung trong quy trinh nay, nhung nhu cau đe bo sung luong that thoat trong qua trinh san xuat tao ra cao đen muc phai tien hanh khai thac mo strontianit o Munsterland. Viec khai thac mo strontianite o Đuc ket thuc khi cac mo celestite bat đau đuoc khai thac o Gloucestershire. Cac mo moi nay cung cap hau het luong stronti tren the gioi trong giai đoan tu 1884 đen 1941 


Phan bo Stronti co mat pho bien trong tu nhien, va la nguyen to pho bien thu 15 tren Trai Đat, trung binh chiem 0,034% trong tat ca cac đa mac-ma va đuoc tim thay chu yeu o dang khoang vat sulfat celestite (SrSO4) va carbonat strontianit (SrCO3). Trong so 2 khoang vat nay, celestite co mat nhieu hon trong cac mo tram tich voi kich thuoc đu đe khai thac cong nghiep. Do stronti đuoc su dung nhieu nhat o dang carbonat, strontianit co le la loai huu ich hon trong so 2 khoang vat pho bien neu tren, nhung co it mo đa đuoc phat hien co đu đieu kien đe khai thac.
Ham luong stronti trung binh trong nuoc bien la 8 mg/l. Voi nong đo stronti trong khoang 82 đen 90 µmol/l thi đuoc xem la thap hon đang ke so voi nong đo calci (khoang 9,6 đen 11,6 mmol/l).


San xuat Theo Cuc Khao sat Đia chat Anh, Trung Quoc la quoc gia san xuat stronti hang đau nam 2007 chiem hon 2/3 thi truong the gioi, theo sau la Tay Ban Nha, Mexico, Tho Nhi Ky, Agentina, va Iran.
Kim loai stronti co the đuoc đieu che bang phuong phap đien phan stronti chloride nong chay tron voi kali chloride:

Sr2+ + 2 e⁻ → Sr
2 Cl− → Cl2 (g) + 2 e⁻
Ngoai ra, co the tao ra stronti kim loai bang cach khu stronti oxide voi nhom trong chan khong o nhiet đo ma stronti chung cat.
Co 3 đong hinh cua stronti kim loai voi điem chuyen tiep o 235 va 540 °C.


Đong vi Stronti co 4 đong vi ben trong tu nhien: 84Sr (0.56%), 86Sr (9.86%), 87Sr (7.0%) va 88Sr (82.58%). Chi co 87Sr sinh ra tu phan ra phong xa; no đuoc tao ra bang cach phan ra kim loai kiem phong xa 87Rb, loai co chu ky ban ra 4,88 × 1010 nam. Do đo, co 2 nguon 87Sr trong bat ky vat lieu nao: thu nhat la no đuoc hinh thanh trong cac ngoi sao cung voi cac đong vi 84Sr, 86Sr, va 88Sr; va thu hai la no đuoc hinh thanh bang cac phan ra phong xa 87Rb. Ti le 87Sr/86Sr la chi so đac trung trong khao sat đia chat; cac ti le nay trong khoang vat va trong cac đa dao đong tu khoang 
0.7 đen lon hon 4.0. Vi stronti co ban kinh nguyen tu tuong tu nhu cua calci nen no san sang thay the calci trong cac khoang vat.
Co 16 đong vi phong xa cua stronti ton tai. Trong đo, quan trong nhat la 90Sr voi chu ky ban ra la 28,78 nam va 89Sr co chu ky ban ra 50,5 ngay. 90Sr la san pham phu trong phan hach hat nhan đuoc tim thay trong cac vu no hat nhan va gay ra cac van đe suc khoe vi no thay the calci trong xuong, chong lai su đao thai ra khoi co the. Đong vi nay la mot trong nhung tac nhan phat xa beta nang luong cao va ton tai lau, va đuoc su dung trong cac thiet bi SNAP (Systems for Nuclear Auxiliary Power). Cac thiet bi nay hua hen su dung trong phi thuyen khong gia, cac tram đo thoi tiet tu xa, vv., noi ma can co nguon nang luong đien hat nhan hoat đong trong thoi gian dai va khoi luong nhe. Tham hoa hat nhan Chernobyl 1986 gay o nhiem 90Sr tren dien rong.90Sr đuoc đat ben trong mot mau bac lom đuoc su dung đe đieu tri cat mong thi o mat.
89Sr la đong vi tong hop co thoi gian song ngan, đuoc dung đe chua benh ung thu xuong. Trong cac truong hop khi ma ung thu phat trien va di can sang đau xuong, su dung 89Sr truc tiep (phat xa beta) len vung xuong bi benh.89Sr đuoc san xuat tu o dang muoi chloride (hoa tan), va khi đuoc hoa tan trong muoi thuong thi co the bom vao tinh mach.


Hop chat Ung dung chu yeu cua cac hop chat stronti la trong thuy tinh ong phong đien tu cua tivi mau đe ngan phat xa tia X. Tat ca cac phan cua ong phong đien tu nay phai hap thu cac tia X. O co va pheu cua ong, thuy tinh chi đuoc su dung cho muc đich nay, nhung loai thuy tinh nay cho mat truoc cua ong thi no gay ra cac hieu ung nau do phan ung cua cac tia X voi thuy tinh. Do vay, tam thuy tinh phia truoc phai su dung mot hon hop thuy tinh khac ma trong đo stronti va bari la cac vat lieu hap thu tia X. Gia tri trung binh cua hon hop thuy tinh đuoc xac đinh trong mot nghien cuu ve tai su dung thuy tinh nam 2005 la 8,5% stronti oxide va 10% bari oxide.


Ung dung Stronti carbonat hoac cac muoi stronti khac đuoc su dung đe san xuat phao hoa, vi chung tao ra mau đo đam cua phao.
Kim loai stronti đuoc dung o dang hop kim: hop kim stronti 90%-nhom 10% cua hop phan eutectic trong viec ho tro gia cong hop kim nhom-silic. AJ62 la mot hop kim magnesi ben, chong rao đuoc su dung trong cac đong co cua oto va xe gan may cua hang BMW, loai hop kim nay chua 2% khoi luong stronti.
Stronti đuoc su dung trong cac nghien cuu khoa hoc ve giai phong dan truyen than kinh cua noron. Giong nhu calci, cac chuc nang cua stronti synaptic vesicle dung hop voi mang giao đien. Nhung khac voi calci o cho stronti gay ra tui nhiet hach khong đong bo. Do đo, su thay the calci trong moi truong nuoi cay bang stronti cho phep cac nha khoa hoc đo luong tac đong cua su kien tong hop tung tui rieng le, vi du nhu kich thuoc phan ung hau giao đien gay ra boi ham luong chat chuyen hoa than kinh cua tung tui rieng biet.


Vai tro sinh hoc Acantharea la mot nhom lien quan đen cac sinh vat bien radiolaria protozoa tao ra khu xuong khoang đuoc cau tao boi stronti sulfat. Trong cac he sinh hoc, calci đuoc thay the mot phan nho boi stronti.
Trong co the con nguoi, hau het stronti đuoc hap thu thi tich tu trong xuong. Ti le stronti/calci trong co the nguoi dao đong trong khoang 1:1000 va 1:2000, ti le nay cung gan tuong tu nhu trong huyet thanh.


= Anh huong đen co the con nguoi =
Co the nguoi hap thu stronti giong nhu calci. Do su tuong đong ve đac điem hoa hoc cua cac nguyen to nay, cac dang on đinh cua stronti co the khong gay nguy hai đang ke đoi voi suc khoe trong thuc te, cac muc ham luong stronti đuoc tim thay trong tu nhien thuc su la co the co loi - nhung đong vi phong xa 90Sr co the gay ra nhung roi loan ve xuong khac nhau, nhu ung thu xuong. Đon vi stronti đuoc su dung đe đo muc đo phong xa tu viec hap thu 90Sr.
Mot nghien cuu trong ong nghiem gan đay đuoc tien hanh o Đai hoc khoa hoc Nha NY (NY College of Dental Sciences) su dung stronti tren te bao xuong cho thay su cai thien đang ke ve su hinh thanh xuong cua cac te bao xuong.
Thuoc stronti ranelate, đuoc che tao bang cach ket hop stronti voi acid ranelic, loai acid đuoc tim thay trong qua trinh ho tro phat trien cua xuong, lam tang mat đo xuong, va lam giam gay xuong cot song, ngoai vi va hong.
Lich su nghien cuu duoc ung dung stronti đa bat đau tu thap nien 1950. Cac nghien cuu cho thay thieu cac tac dung phu khong mong muon.


Chu thich Lien ket ngoai WebElements.com – Strontium
Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Strontium
University of Nottingham, Periodic Table of Videos: Strontium