Gau nau (danh phap khoa hoc: Ursus arctos) la mot loai gau co the nang toi 130–700 kg (300–1.500 pao). Gau xam, gau Kodiak va gau nau Mexico la cac chung (phan loai) Bac My cua gau nau. Trong tieng Anh con goi chung la bruin.


Đac điem Gau nau la mot loai đong vat co kich thuoc lon thu nhi trong bo an thit, sau gau trang Bac Cuc va truoc ho. Gau đuc truong thanh nang khoang 400–600 kg va chieu dai la 2,4–3 m khi đung thang. Gau cai co kich thuoc nho hon nhieu.
Gau nau co long mau tu vang hoe, nau, đen hay to hop cua chung; nhung chiec long dai ben ngoai thong thuong pha tron voi mau trang hay bac, tao ra anh mau "nau xam". Gau nau co buou to la co tren vai chung, no tao ra suc manh cho cac chan truoc đe dao boi. Đau cua chung lon va tron voi thiet dien mat la lom. Mac du co kich thuoc nang ne, chung co the chay toi 64 km/h (40 mph).
Gau xam ( gau xam bac my ) song chu yeu o Bac My. chung co kich thuoc nhinh hon va đac biet hung hang hon gau nau.
Gau nau la loai đong vat an đem la chu yeu va ve mua he chung tich toi 180 kg (400 pao) mo, so mo nay se đuoc tieu thu dan trong mua đong khi chung ngu đong. Mac du chung khong thuc su la ngu đong do co the thuc day de dang, chung thich chui vao cac cho đuoc bao ve nhu hang, hoc hay cho lom sau đe tranh thoi tiet lanh gia cua cac thang mua đong.
La đong vat an tap, chung an rat nhieu chung loai thuc an khac nhau, bao gom qua mong, re cay va 
choi cay; trai cay, nam; ca, ca hoi, con trung hay cac đong vat co vu loai nho nhu tho, soc, chon, chim. Tuy nhien, chung cung đoi khi tan cong ca đong vat lon nhu nai sung tam, tuan loc, cuu nui va bo rung bizon. Du vay gau nau an chu yeu la thuc vat, chiem toi 75% nang luong tu thuc an cua chung. Mot đieu thu vi la chung an rat nhieu nhay trong mua he—đoi khi nhieu toi 20.000 - 40.000 tren ngay—va co the cung cap toi 1/3 nang luong cho chung.
Gau nau cung đoi khi la nhung ke an trom thuc an cua ho, cho soi va bao su tu. Chung cung thuong xuyen xung đot voi nhung loai da thu nay. Nguoi ta đa tim thay hai con ho đuc bi giet chet boi gau nau trong nam 2000.
Thong thuong chung la cac đong vat song co đoc, nhung gau nau tu tap thanh bay doc theo cac con song va suoi trong mua ca hoi sinh đe. Cu moi nam gau cai lai sinh đuoc tu 1 - 4 gau con, chung chi nang khoang 1 pao (454 g) khi moi sinh.


Phan bo Đa tung pho bien o chau A, chau Phi, chau Au va Bac My, gau nau hien nay đa bi tuyet chung o mot so noi va suy giam ve so luong o nhung khu vuc khac. Chung thich song trong nhung khu vuc tuong đoi thoang, thong thuong la mien nui. Gau nau song pho bien hien nay tu mien đong Alaska tu Yukon va Lanh tho Tay Bac, ve phia nam xuyen tu British Columbia cho đen nua phia tay cua Alberta. Cac quan the co lap song tai tay bac Washington, bac Idaho, tay Montana va tay bac Wyoming. Chung gau xam (U. arctos horribilis) la gau nau pho bien cua Bac My luc đia; chung gau Kodiak (U. arctos middendorffi) bao gom gau nau tren cac đao Kodiak, Afognak va Shuyak thuoc Alaska. Chung gau xam Mexico (U. arctos nelsoni) sinh song tai mien bac Mexico.
Uoc tinh co khoang 200.000 gau nau tren the gioi. Quan the lon nhat nam o Nga, khoang 120.000 con, My khoang 32.500 con va Canada khoang 21.750 con. 95% cua quan the gau nau My nam o Alaska. O chau Au, co khoang 14.000 con trong 10 quan the rieng re, song tu Tay Ban Nha toi Nga.


Phan loai Nguoi ta cho rang gau nau đa tien hoa tu Ursus etruscus. Cac hoa thach co nhat co tai Trung Quoc, khoang 0,5 trieu nam truoc (Ma). Chung đa tien vao chau Au khoang 0,25 Ma, vao Bac My chi mot thoi gian ngan ngay sau đo. Cac di tich gau nau voi nien đai thuoc the Pleistocen la pho bien tren đao Anh, noi ma nguoi ta cho rang chung đa vuot qua gau hang (Ursus spelaeus). Loai nay tien vao Alaska khoang 0,1 Ma, mac du chung đa khong tien xuong phia nam Bac My cho toi khoang 13.000 nam truoc. Nguoi ta cho rang gau nau đa khong the tien xuong phia nam cho toi khi loai gau mom ngan Arctodus simus to lon hon bi tuyet chung. Mot so nha co đong vat hoc lai đe xuat kha nang ve hai đot di cu tach biet cua gau nau: gau xam đuoc coi la phat sinh ra tu gau hop so hep, di cu tu mien bac Siberi toi mien trung Alaska va phan con lai cua đai luc, trong khi gau Kodiak phat sinh tu gau hop so rong co o Kamchatka va đa chiem linh ban đao Alaska. Cac hoa thac gau nau đa phat hien tai Ontario, Ohio, Kentucky va Labrador chi ra rang loai nay đa sinh song xa hon ve phia đong so voi cac chi dan trong cac ghi chep lich su.


= Cac phan loai (chung) =
Co rat it su đong thuan ve phan loai gau nau. Mot so he thong đe xuat nhieu toi 90 phan loai, trong khi phan tich DNA gan đay đa nhan dang đuoc chi nam nhanh. Phan tich DNA cho thay cac phan loai gau nau đa nhan dang đuoc, o ca A-Au va Bac My, ve mat di truyen la kha đong nhat, va đia ly phat sinh chung loai ve mat di truyen cua chung khong tuong ung voi phan loai truyen thong cua chung. Vao thoi điem nam 2005, nguoi ta cong nhan 16 phan loai. Cac phan loai nhu sau:

Ursus arctos arctos — Gau nau A-Au. Phan bo tai chau Au, Kavkaz, Siberi (tru phia đong) va Mong Co.
Ursus arctos alascensis: Phan bo tai Alaska.
Ursus arctos beringianus – Gau nau Kamchatka (hay gau nau Vien Đong). Phan bo tai ban đao Kamchatka va đao Paramushir.
Ursus arctos californicus — Gau vang Califonia (tuyet chung).
Ursus arctos collaris – Gau nau Đong Siberi. Phan bo tai Đong Siberia tu song Enisei toi day nui Altai, cung co tai mien bac Mong Co.
Ursus arctos crowtheri – Gau Atlas (tuyet chung)
Ursus arctos dalli
Ursus arctos horribilis — Gau xam Bac My. Phan bo tai mien tay Canada, Alaska va tay bac Hoa Ky, trong qua khu tung sinh song tai Đai Binh nguyen Bac My.
Ursus arctos isabellinus – Gau nau Himalaya. Phan bo tai Nepal, Pakistan va mien bac An Đo.
Ursus arctos lasiotus – Gau nau Ussuri (hay gau nau Amur, gau xam đen hay gau ngua). Phan bo tai Nga: mien nam quan đao Kuril, Sakhalin, vung Primorsky va khu vuc song Ussuri/Amur o phia nam rang nui Stanovoy, Trung Quoc: đong bac Hac Long Giang, Nhat Ban: Hokkaido.
Ursus arctos middendorffi — Gau Kodiak. Phan loai to lon nhat, canh tranh ngang ngua voi gau trang Bac cuc nhu la thanh vien to lon nhat cua ho Gau cung nhu trong vai tro cua loai san moi tren can to lon nhat. Phan bo tai Kodiak, Afognak, quan đao Shuyak (Alaska).
Ursus arctos nelsoni — Gau xam Mexico, (tuyet chung ?). Tung phan bo tai mien bac Mexico, bao gom Chihuahua, Coahuila va Sonora, tay nam Hoa Ky, bao gom phan phia nam cua Texas, Arizona va New Mexico.
Ursus arctos pruinosus – Gau lam Tay Tang. Phan bo tai mien tay Trung Quoc va Tay Tang.
Ursus arctos sitkensis. Phan bo tai đao Baranof.
Ursus arctos stikeenensis
Ursus arctos syriacus – Gau nau Syria. Phan bo tai khu vuc lien Kavkaz, Syria, Iraq, Tho Nhi Ky (Tieu A), Iran, Afghanistan, mien tay Himalaya va cac day nui Pamir-Alai va Thien Son, trong qua khu co le cung co o Israel.


Tinh trang phap ly Gau xam đuoc liet ke la bi đe doa trong pham vi nuoc My.

Gau vang đa bien mat khoi bang California nam 1922 khi con cuoi cung bi ban ha o hat Tulare, California. No co the nhin thay tren la co cua tieu bang California va nhu la con vat đem lai may man cho đoi the thao cua truong Tong hop Berkeley, California.
Gau xam Mexico đuoc liet ke la loai đang trong tinh trang khan cap.
Gau xam cung đuoc liet ke tuong tu trong danh sach cua tieu bang Washington. O Canada, no đuoc liet ke nhu la de bi ton thuong o Alberta, British Columbia, Lanh tho Tay Bac va Yukon. Quan the đong co cua gau xam đuoc liet ke nhu la tuyet chung o Alberta, Manitoba va Saskatchewan.


Va cham voi gau nau Rat hiem khi gau nau giet chet hay gay thuong tich cho con nguoi, nhung đa co mot so truong hop đang tiec xay ra. O khu vuc Scandinavia trong 100 nam gan đay co 3 truong hop bi giet chet boi gau nau. Cac vu tan cong xay ra khi gau bi thuong hay đang nuoi con. Ngoai ra, co the cac loai gau khac, chang han gau trang Bac Cuc đa tan cong khi chung đi kiem thuc an.
Gau nau rat de bi kich đong va co the giet chet nguoi chi bang mot cu tat cua no.
Du an nghien cuu gau Scandinavia liet ke cac tinh huong sau nhu la nhung moi nguy hiem tiem an cua gau voi con nguoi:

Gap con gau đang bi thuong
Đot ngot xuat hien giua con me va cac con gau con
Gap gau trong hang cua no
Gap gau bi khieu khich boi cac con cho
Neu co viec phai đi trong rung thi luon nho cam theo chuong vi thong thuong gau se tranh con nguoi. Neu gap chung, hay binh tinh va đi cham theo huong nguoc lai voi no, tuyet đoi khong nen bo chay vi đieu nay kich thich gau tan cong. Quan trong la khong đuoc đe doa no hay keu la. Neu bi gau tan cong va khong co đuong tau thoat, hay nho bao ve tot nhat cho đau minh.


Chu thich Lien ket ngoai National Geographic Creature Feature: Brown Bears Luu tru ngay 11 thang 2 nam 2006 tai Wayback Machine
GrizzlyBear.org
Bears
Largest Skulls - Black Bear