Thuc vat đem hay thuc vat dang đem (tieng Anh: cushion plant) la ten goi chung cua dang song thuc vat nho gon, moc thap, tao thanh tham hoac cum, đuoc tim thay o moi truong nui cao, can nui cao, Bac Cuc hoac can Bac Cuc tren khap the gioi. Thuc vat đem co the la cay than go hoac than thao song lau nam moc thanh tham trai rong, co chieu cao han che so voi mat đat (toi đa la vai inch), co re cai tuong đoi lon va sau. Vong đoi cua thuc vat đem thich nghi voi su phat trien han che trong moi truong ngheo dinh duong va co kha nang sinh san cham. Hinh dang thuc vat loai nay la mot vi du ve su tien hoa song song hoac hoi tu voi cac loai tu nhieu ho thuc vat khac nhau tren cac luc đia khac nhau "hoi tu" đac điem ve cung mot kieu thich nghi đe chong chiu cac đieu kien moi truong khac nghiet.


Hinh thai = Tong quan =
Thuc vat đem tao thanh tham lon, thap co the cao toi 3 m (10 ft) đuong kinh. Hinh dang đien hinh la mot khoi cay hinh cau hoac ban cau gom cac than cay nho phan nhanh rat gan nhau, cac đot ngan, co uu the ngon toi thieu va moi goc cay co trang thai hoa hong rieng le. Moi phan nhanh cay đeu phat trien voi toc đo tuong đuong nhau đe khong co phan co the nao lo ra nhieu hon phan con lai cua toan bo co the thuc vat đem. Mot so tac gia loai tru hinh dang "tham" det cua dang song nay. La nho va ep vao than cay, do đo cac choi đuoc đong goi rat chat che.
Theo he thong phan chia dang song thuc vat cua Raunkiær (1934), thuc vat đem la thuc vat choi sat đat (chamaephyte) chuyen tiep sang thuc vat choi nua an (hemicryptophyte). 
Cac quan sat ve qua trinh lao hoa đa ket luan rang cum thuc vat đem thuong chet hang loat thay vi chet tung cay rieng le vao nhung thoi điem khac nhau. Ben duoi cac goc cay đem thuong san xuat vat lieu khong quang hop hoac giu lai cac la chet truoc đo đe tao ra mot lop cach nhiet.
Thuc vat đem phat trien rat cham. Trong truong hop cua Silene acaulis, toc đo tang truong đa đuoc đo đac la 0,06 cm (0,02 in) đen 1,82 cm (0,72 in) moi nam. Mac du tang truong bi han che, tuoi tho cua thuc vat đem rat cao, nhung ca the lon nhat cua mot so loai co the đat toi 350 tuoi. Mot nghien cuu ve Azorella compacta o mien nam Peru đa xac đinh rang, dua tren toc đo tang truong 1,4 mm moi nam, cac cay rieng le trong khu vuc nghien cuu co tuoi đoi len toi 850 nam, thinh thoang bat gap nhung ca the co tuoi đoi len toi 3.000 nam.
Re cai dai la can thiet vi luong mua thap o moi truong vung nui cao va Bac Cuc, luong nuoc chu yeu la tu tuyet tan va đat nong thoat nuoc nhanh. Ngoai viec lay nuoc, cay con phai giu đo am đe ton tai trong moi truong kho han. Hinh dang phat trien nho gon cua cay đem lam giam tac đong cua luong khong khi lanh, kho tren be mat bieu bi nen giam mat nuoc. Ngoai ra, nhieu loai cay đem co la nho va nhieu thit la lam giam ty so dien tich be mat voi the tich co the (ty le S/V) cua cay, giup giam tiep xuc voi moi truong nen giam thoat hoi nuoc va giu nuoc. O moi truong nui cao, nhiet đo thap la yeu to han che su phat trien. Vi vay, nho co than va la moc day đac, cay đem co the giu nhiet tu anh sang mat troi, khien chung am hon vai đo so voi nhiet đo khong khi xung quanh va keo dai thoi gian sinh truong. Nhieu loai cay đem nui cao cung co lop long day tren be mat co the co tac dung lam am khong khi bi giu lai giua cac soi long khi mat troi chieu sang. Nhung soi long nay hoat đong nhu mot nha kinh va chung cung hoat đong nhu tam chan gio, ngan gio thoi đi nhiet luong đuoc giu lai.
Thuc vat đem co the co hoa lon va ruc ro (khi so sanh kich thuoc đoi voi mot cay lau nam nho) hoac đoi khi co hang tram bong hoa nho. Đieu nay la can thiet đe thu hut cac loai thu phan tu khoang cach xa va trong mua sinh truong ngan.


= Phan loai =

Theo phan loai đuoc đe xuat boi Hauri (1913), co the phan biet ba kieu hinh thai thuc vat đem nhu sau: (1) cay đem đien hinh, bao gom mot ca the rieng le, than phan nhanh day đac, co hoac khong co vat lieu đong goi (bao gom nhieu loai vat lieu khac nhau: la va canh gia cua chinh cay (vo tinh cung cap mun lam phan bon) va chat vo co (tu cat min đen đa kha lon) do gio, mua, suoi, tuyet tan, đat đa roi, tuyet lo, v.v. mang đen), do đo cac bo phan ben trong thuc te đuoc che cho khoi anh sang va gio; (2) cay bui lun giong nhu đem, thuong co hinh tron, khong co vat lieu đong goi va co ket cau kem chat che hon do đo gio manh, anh sang, đong vat gam nham, v.v. co the xuyen qua đuoc; (3) khoi cay đem phat sinh do su tap hop cua mot so cay rieng le cung loai hoac khac loai, khong phai do su phat trien cua mot ca the rieng le nhu o cay đem đien hinh.
Trong nhom (1): Cay đem đien hinh đuoc chia thanh hai loai nho hon tuy thuoc vao viec co mot re đon le hay khong: (1.1) cay co mot re đon, do đo cay tao thanh mot đon vi hinh thai va sinh ly va (1.2) cay co nhieu re moc ra tu cac canh thap nhat đe "đem" co the de dang tach thanh nhieu cay. Moi lop sau đo đuoc chia nho theo hinh dang chung cua đem va che đo phan nhanh. O nhom (1.1), sau loai chinh đuoc phan biet - tuy thuoc vao viec cac nhanh co sap xep theo huong toa tron đeu đan hay khong (xem hinh minh hoa).
Loai I: re coc đon, hinh it nhieu giong ban cau, nhanh toa tron. Vi du: Androsace helvetica, Saxifraga caesia.
Loai II: giong nhu loai I, nhung cac nhanh co kich thuoc khong đeu va phan nhanh nhieu o ria cua đem. Vi du: Eritrichium nanum, Alsine sedoides, Saxifraga sp.
Loai III: giong voi loai I, nhung phan đinh phang hon va it nhanh hon. Vi du: Silene acaulis khi con non.
Loai IV: giong voi loai II, nhung phan đinh phang hon va it nhanh hon. Vi du: Silene acaulis truong thanh.
Loai V: nhieu he thong re, cac nhanh khong đeu nhung ket noi voi nhau va tao thanh hinh ban cau. Vi du: Androsace alpina.
Loai VI: giong nhu loai V, nhung cac nhanh lan rong ra va hinh dang det hon. Vi du: Carex firma.


Sinh thai hoc Viec tao thanh mot cum thuc vat đem moi tren mot suon doc nhieu gio hoac vung lanh nguyen kho can khong phai la mot su kien thuong xuyen. Nhung cay đem đa truong thanh co the đa hang tram nam tuoi, mac du chung chi cao hon mat đat vai inch. Cac cay nay lan rong theo chieu ngang la chinh va co chieu rong lon hon chieu cao.

Cay đem thuong moc tren đat đa hoac đat cat thoat nuoc nhanh, kho han voi sinh canh can nui cao, nui cao, Bac Cuc, can Bac Cuc hoac feldmark can Nam Cuc. O mot so moi truong song nhat đinh, chang han nhu đam lay than bun hoac đam lay, cay đem cung co the la loai chu chot trong quan xa đinh cuc. Vi vay, cac loai thuc vat nay thuong phat trien o moi truong song trong trai voi it hoac khong co đat. Voi vai tro la sinh vat tien phong cua dien the nguyen sinh o moi truong nui cao, cac loai thuc vat đem co kha nang thich nghi đac biet voi đieu kien moi truong khac nghiet, kho han, nhieu gio cua cac suon nui cao. 
Cay trong o vung nui cao hoac can nui cao phai đoi mat voi thach thuc trong viec thu thap va giu nuoc. Mot giai phap đe lay nuoc la phat trien he thong re cay rong lon. Loai luu ly mien nui (Myosotis alpestris) co the chi cao hon mat đat vai inch, nhung re cai cua no co the moc sau toi vai feet duoi mat đat. Hinh dang cua thuc vat đem cung thich nghi tot voi viec giu khong khi am ap cua mua he ben trong co the đe keo dai thoi gian quang hop. Cum thuc vat đem o đo cao lon hon thuong nho hon va day đac hon.
Cac loai thuc vat đem se phat trien trong nhieu nam truoc khi san sang sinh san lan đau tien. Cay chi phat trien tich cuc trong khoang thoi gian ngan khi co đu nhiet đo va anh sang mat troi đe quang hop. Qua trinh nay co the bat đau truoc khi tuyet tan. 
Cay đem đuoc mo ta la ky su he sinh thai vi kha nang duy tri đo am va nhiet đo lop đem o muc cao ±15 °C (±27 °F) so voi nhiet đo mat đat lien ke. Mot so loai, cu the la Mulinum leptacanthum va Oreopolus glacialis đa đuoc xac đinh la loai lam thay đoi nong đo chat dinh duong đa luong trong đat. Nhung đac điem nay cho phep cac loai khac de dang phat trien tai moi truong khac nghiet ma thuc vat đem sinh song. Do đo, muc đo đa dang cua loai đuoc chung minh la tang len ro ret o noi ma cac loai thuc vat đem đa tien phong sinh song.


Đa dang sinh hoc Hinh thai thuc vat đem khong phai la đac huu cua bat ky khu vuc hay ho thuc vat nao. Tinh đen nam 2014, nguoi ta uoc tinh co khoang 1.309 loai thuc vat đem, phan bo tren 272 chi va 63 ho thuc vat Hat kin o cac khu vuc trai dai tu Tasmania, New Zealand va Tierra del Fuego đen vung lanh nguyen Bac Cuc Svalbard đa cung tien hoa thanh mot dang hinh thai thuc vat giong nhau đe thich nghi voi cac đieu kien moi truong tuong tu. Cac ho Caryophyllaceae, Fabaceae, Asteraceae va Saxifragaceae noi bat la nhung ho co so luong loai thuc vat đem lon nhat, voi lan luot la 165, 146, 126 va 123 loai. Ngoai ra, cac ho Apiaceae, Donatiaceae va Stylidiaceae đeu co cac loai thuc vat đem.


Phan bo Theo so luong loai, thuc vat đem pho bien nhat o chau A on đoi (37,1%), tiep theo la Nam My (26,7%), chau Au (14,3%), chau Uc (10,4%) va chau A nhiet đoi (9,3%). Bac My (6,6%), chau Phi (4,3%) va Nam Cuc (1,1%) chiem 12% so loai thuc vat đem.
Ve mat khu vuc, New Guinea, New Zealand, day Andes va Patagonia, day Himalaya, day Hoanh Đoan (Trung Quoc), day Alps (chau Au) va day Pyrenees co mat đo cac loai thuc vat đem cao nhat.
Cao nguyen Thanh Tang la noi sinh song cua 15 chi va 8 ho, la trung tam đa dang sinh hoc cua cac loai thuc vat đem.


Tham khao Lien ket ngoai Tasmanian treasures - Cushion plants
A worldwide catalogue of cushion plants 100 years after Hauri and Schroter (Danh muc cac loai thuc vat đem tren toan the gioi 100 nam sau Hauri va Schroter)