Banh mi cay hay banh mi que la mot loai banh mi co xuat xu tu Hai Phong. So di co hau to "que" vi banh to chi hon đot ngon tay va dai hon mot gang tay. Vi co hinh dang va huong vi đac biet nen loai banh nay đa tro nen noi tieng o vung đat ma chung ra đoi. Hon nua, cong voi gia thanh binh dan, mon nay đa tro thanh loai đo an khoai khau cua nhieu lua tuoi va tang lop khac nhau, đac biet pho bien trong gioi hoc sinh va sinh vien, nhat la o khu vuc noi thanh. Ngay nay, mon an đa lan ra nhieu vung tren khap đat nuoc Viet Nam va nhan đuoc su đon nhan nong nhiet cua nhieu nguoi.
Pa-te gan lon che bien theo phong cach (cong thuc) am thuc Hai Phong đuoc nhieu nguoi o cac tinh thanh khac biet toi va đanh gia cao ve chat luong (bao gom ca thanh phan che bien va mui vi) so voi khong it cong thuc che bien pa-te gan lon đia phuong khac tai Viet Nam.
Loai tuong ot kieu Hai Phong (chi chuong) an kem banh mi noi chung co vi cay manh hon va mui đam hon phan lon cac loai tuong ot đong chai cong nghiep tren thi truong va no cung thich hop hon cac loai tuong ot cong nghiep khi an voi nhieu mon đac trung cua Hai Phong.


Ten goi Ten goi banh mi cay bat nguon tu vi cua loai tuong ot đac biet an kem voi nhan banh, goi la chi chuong (hoac chiu truong). So di co ten đo la vi nhung nguoi goc Hoa song o Hai Phong quen goi nhu vay. Ngoai ra, do banh to chi hon đot ngon tay va dai hon mot gang tay nen con goi la banh mi que.


Lich su Phong trao ban banh mi cay o Hai Phong đa nhen nhom tu nhung nam 1980, đuoc cho la xuat phat tu mot quan nho trong ngo Khanh Lap, gan phuong Hang Kenh. Luc đo, do tinh trang khan hiem nguyen lieu cong voi mong muon tao ra mot mon an ngon, giau dinh duong, nen mot nguoi tho vo danh đa tao ra nhung chiec banh mi voi nhan duy nhat la mot lat pate lan mo. Loai banh nay nhanh chong đuoc đon nhan trong tang lop lao đong vi huong vi ngon, de an, đap ung đuoc nhu cau an nhanh va đac biet la co gia thanh rat re. Trai qua hang chuc nam troi, banh đa đuoc ban pho bien khap cac ngo pho Hai Phong roi lan rong ra nhieu đia phuong khac.


Che bien Trai qua thoi gian, ky thuat nuong banh va tron pate van khong he thay đoi. Vo banh mi đuoc nuong rat gion va kho, hau nhu khong co ruot. Đong thoi, nguyen lieu lam banh cung rat đon gian, chi co bot mi, muoi va bot no, nhung đe lam ra chiec banh vua đu đo cung, xop mem thi đoi hoi nhieu su kheo leo, chinh xac cua nguoi lam banh, biet tron bot theo ti le vua phai, lat banh nhanh tay, khi vua toi tam no, tam vang la phai mang ra khoi lo đe đam bao banh khong chay qua ma cung quat lai. Banh ngon nhat khi đuoc ho qua lua cho nong gion.
Banh mi cay su dung loai nhan duy nhat la pate. Pate đuoc lam tu gan lon, mo phan cung thit nac, co the cho them it tieu muoi đe vua mieng. Tat ca nguyen lieu tren đeu phai that tuoi song. Sau khi so che, cac nguyen lieu đuoc xay nhuyen roi hap cach thuy trong khoang 6 tieng. Khoi pate đat chuan khi cat ra co đo mem deo nhat đinh, đo beo vua phai, đam đa, tron vi va co mui thom đac trung.
Thanh phan đuoc cho la quyet đinh đen đo ngon cua mon an chinh la chi chuong. Loai tuong ot nay đuoc lam tu ot, ca chua tuoi bo hat, toi bam nhuyen, nem them chut muoi roi trai qua qua trinh len men gia giam theo cong thuc gia truyen. Mon chi truong loang hon hau het cac loai tuong khac nhung huong vi cay nong thi ro hon nhieu, thich hop đe hoa vao vi banh mi va pate.


Phuc vu Khac voi nhieu loai banh mi khac, banh mi cay chi to hon đot ngon tay va dai hon mot gang tay, tam 20 cm, nho chi đo 1/3 hoac 1/5 so voi chiec banh mi binh thuong.
Khi co khach mua, nguoi ban hang se xe doc chiec banh mi, quet vao ruot banh mot lop pate, mot chut mo roi cho vao lo nuong đe banh đat đo gion, đong thoi lop mo tan ra va hoa quyen vao pate. Mon an nay co the đe lau trong tu lanh, khi an lay ra cho vao lo vi ba hoac ap chao đen khi vo banh gion, co mui thom la dung đuoc. Loai banh mi que chuan thuong an kem voi pate gan va rau thom thai nho, đac biet khong the thieu tuong ot chi chuong. Gia ca cua mon an nay rat re, chi khoang vai nghin mot chiec nen thuc khach co the mua ca chuc chiec cung luc. Ngoai ra, đe tang them đo ngon cua mon an, nguoi ta thuong hay thuong thuc chung cung voi che thai.
Đoi luc, o cac vung ben ngoai Hai Phong, banh my cay thuong đuoc bien tau bang cach cho them rau mui, hanh tay, ruoc vao nhan banh va tang gia len thanh ba, bon nghin đong mot chiec. Tuy nhien, nhung bien tau nay đa phan đeu that bai, đen noi sau mot thoi gian cac chu hieu phai đoi ten mon an cua minh thanh banh my que.


Ghi chu Xem them Banh mi Viet Nam
Banh mi que
Banh mi pa-te
Pa-te gan lon
Am thuc Hai Phong


Tham khao = Đoc them =
Thuy, Hang (ngay 7 thang 10 nam 2015). ""Tuyet chieu" cua mon banh mi cay ngon nhat Hai Phong". Thanh nien.
The, Sang (ngay 29 thang 2 nam 2020). "Loat tranh ve banh mi lam nuc long dan mang giua mua dich Covid-19". Thanh nien.
Tam, Nguyen; Ut, Nhien (ngay 23 thang 5 nam 2020). "Banh mi Hai Phong đi "tau bay" vao Sai Gon phuc vu khach". Phu nu.