Chinh khach, nha chinh tri hay chinh tri gia, la mot nguoi tham gia trong viec gay anh huong toi chinh sach cong va ra quyet đinh. Trong đo bao gom nhung nguoi giu nhung vi tri ra quyet đinh trong chinh phu va nhung nguoi tim kiem nhung vi tri đo, du theo phuong thuc bau cu, bo nhiem, đao chinh, gian lan bau cu, quyen thua ke hay cac phuong thuc khac.


Tu nguyen Trong nhieu tai lieu tieng Viet, cac tu Han Viet "chinh khach" va "chinh tri gia" (hay "nha chinh tri") thuong đuoc dung voi y nghia tuong đuong (tieng Nhat cung thuong dung tuong tu) dung đe chi nhung nguoi hoat đong chinh tri trong che đo nghi vien. Tuy nhien, trong tu nguyen "chinh khach" (政客) va "chinh tri gia" (政治家) co y nghia khac nhau. Luu y, tu "chinh" (政) o đay mang nghia trong tu "chinh tri" (tinh tu hoac to tu (tien to) lien quan đen viec tri nuoc, đieu hanh nha nuoc) khac voi tu "chinh" (正) mang nghia trong tu "chinh thuc, chanh đang" (tinh tu chi su đung đan, ai cung phai cong nhan), hien nay đuoc phat am la "chanh". Hai chu tren trong tieng quan thoai cung đong am. Đe ro nghia tieng Viet con su dung phan loai tu (classifier) la "nha" trong "nha chinh khach" hoac luong tu "mot, cac, nhung,..." trong "mot chinh khach", hoac ca hai loai ben tren, vi du: "cac nha chinh khach". Tuy nhien viec su dung tu nguyen khong đi kem luong tu va phan loai tu ma khong lam anh huong đen nghia cua cau cung đuoc chap nhan.
Trong Trung van, tu "chinh khach" tuong ung voi tu "statesman" trong tieng Anh, dung đe chi nhung nguoi hoat đong chinh tri noi chung nhu cac hanh đong, tu tuong, loi noi co anh huong tich cuc rong lon đen xa hoi nhu la mot lanh đao. Trong khi đo, tu "chinh tri gia" chi mang mot phan y nghia cua tu "chinh khach", dung phan biet đe chi cac nhan vat hoat đong chinh tri co vai tro hoac anh huong đac biet quan trong, gan tuong ung voi tu "politician" trong tieng Anh, nhu cac lanh tu quoc gia hoac chinh đang.
Đong thoi tai Trung Quoc, chinh tri gia va chinh khach co su khac biet lon, trong đo chinh khach tham gia chinh tri la vi quyen loi, quyen loi nay co the la cua ca nhan, cua mot nhom nguoi. Cac quyet đinh hoan toan dua theo loi ich, tuan theo ly luan "lay cai gia nho nhat đoi lay cai loi lon nhat". Con chinh tri gia muc tieu la pho bien ly luan, ly luan co the đung, co the sai vi du nhu Hitler du moi nguoi co mang ong ta nhu the nao thi ong ta van la mot chinh tri gia.


Cac quan điem Theo Platon, nha chinh tri la nguoi thong thai, biet “cai tri nguoi khac voi su bang long cua ho”.
Theo Aristote, nha chinh tri la nguoi cai tri hop phap, co long nhan tu, vi tha, luon ton trong loi ich cua dan chung.
Machiavelli cho rang, nha chinh tri la nguoi biet ket hop suc manh cua su tu voi su tinh ranh cua cao.
Nha chinh tri la “nguoi đung đau” cua mot to chuc chinh tri; la “linh hon” cua mot to chuc chinh tri; chiu trach nhiem va dan dat to chuc đi đung huong cua to chuc đo.
Nhieu quan điem hien nay cho rang: nha chinh tri la nguoi hoat đong tich cuc trong mot đang phai chinh tri nao đo, hoac mot nguoi giu hoac tim kiem vi tri nao đo trong chinh phu; nguoi nam giu vi tri quan trong trong bo may chinh tri, hanh đong theo đuoi cac muc tieu chinh tri; la nguoi lanh đao, co vai tro đinh huong, to chuc cac hanh đong tap the cua mot bo phan hoac toan the cong đong.


Hoat đong chinh tri Hoat đong chinh tri la nhung hoat đong cua nha chinh tri ve viec: tien hanh xay dung, xac lap muc tieu chinh tri; tap hop, đoan ket, loi cuon cac thanh vien trong cong đong vao qua trinh hien thuc hoa cac muc tieu chinh tri; tim kiem, huy đong, đieu phoi cac nguon luc; phoi hop cac hanh đong ca nhan; co vu tinh tich cuc chinh tri cua cac thanh vien trong to chuc; phat huy anh huong cua to chuc voi moi truong ben ngoai.  


Vai tro = Vai tro lanh đao =
Nha chinh tri co vai tro trong viec xay dung gia tri, tam nhin cho to chuc va anh huong đen nguoi khac đe hien thuc hoa cac gia tri, tam nhin đo.


= Vai tro quan ly =
Chinh khach co vai tro huy đong, đieu phoi, to chuc nguon luc (bao gom ca nguon luc con nguoi, vat chat) đe thuc hien cac muc tieu chinh tri đa đat ra.


= Vai tro tham gia =
Vai tro tham gia the hien su cam ket chinh tri, nang luc nhan thuc, ky nang xu ly tinh huong, chap nhan hy sinh loi ich ca nhan tinh than vi cong đong cua nha chinh tri.


Yeu cau Nhung yeu cau chung đoi voi nha chinh tri hien nay gom co:

Đanh gia phuc loi chung: tuong quan loi ich.
Hieu ro ban chat van đe, đanh gia đung nhu cau.
Thuc đay tri tue tap the qua trao đoi, đoi thoai.
Bieu đat, chuyen tai đung ban chat van đe.
Su dung tot quyen luc đuoc uy nhiem, tinh sang tao.
Biet thuc đay su sang suot cua nguoi khac: chia se tri thuc, trai nghiem, đanh thuc tiem nang sang tao.


Nha chinh tri tieu bieu = Khai niem =
Nha chinh tri tieu bieu la nguoi kien tao tuong lai cua mot quoc gia, tieu bieu cho phuc loi cua nhan dan. Đieu nay đuoc the hien o viec nguoi đo co vai tro khai sinh đuong loi phat trien, truyen cam hung cho dan chung va lap ke hoach thuc hien thong qua nhan quan chien luoc va tu duy chinh tri vien kinh cua minh. Mot nha chinh tri tieu bieu phai tich hop đuoc cac đieu kien: hop ly, hop le, hop thoi.


= Nhan quan chinh tri =
Nhan quan chinh tri la nang luc tu duy sang tao cua nha chinh tri tren boi canh hien thuc luon van đong, bien đoi. Nhan quan chinh tri the hien su hop ly trong tu duy chinh tri, đuoc the hien qua quan điem he thong, cach nhin toan dien ve he thong to chuc, cai nhin toan dien ve đoi song hien thuc, cung nhu nam bat đuoc su van đong cua thuc tien va đua ra tam nhin va quyet đinh phu hop.


= Cac gia tri cot loi =
Gia tri cot loi cua nha chinh tri đuoc the hien qua nhan thuc cua ho ve chieu sau lich su dan toc; hieu đung quy luat van đong khach quan, nhung thach thuc chu yeu cua dan toc va chi ra co hoi phat trien cho dan toc minh; xac đinh đung muc đich, lua chon co hoi phat trien, xac đinh hieu qua mong muon va ket qua co the đat đuoc cua qua trinh chinh tri; neu cao tinh sang tao chien luoc va ky nang lanh đao chien luoc; thay truoc moi kha nang bien đoi khong ngung cua thuc tien; tim kiem su thoa hiep va thuc hien su hai hoa, tranh xung đot hoac biet cach giam thieu hay hoa giai cac xung đot; biet cam ket va thuc hien cam ket chinh tri manh me.


= Hanh đong thuc tien =
Hanh đong thuc tien cua nha lanh đao tieu bieu la ket tinh cua nhung gia tri ma ho theo đuoi trong qua trinh tham gia chinh tri. Hanh đong thuc tien la bieu hien cao nhat, ro pham chat chinh tri nhat.
Hanh đong chinh tri cua nha chinh tri the hien o su hop thoi cua ho, la qua trinh ket hop ca tinh dai han (bieu hien o ly tuong ho theo đuoi va trinh đo nhan thuc khoa hoc), tinh trung han (bieu hien o gia tri cua thoi đai ma ho song) va tinh ngan han (bieu hien o hanh đong cua ho trong canh huong tuc thoi, cu the). Đay la yeu to quan trong, thieu mot trong ba yeu to se tro thanh: nha khoa hoc vi khong hop thoi, thieu hanh đong; nha đoc tai vi khong hop le, thieu gia tri; ke mi dan vi khong hop ly, thieu tinh khoa hoc.


Xem them Chu thich Tham khao